Telugu Parahitha Samhitha - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

7 " న. వ ద టై ఇరగ న... న |. " | న. స క. (01న గ . య... 4 గే సు (1 ర న... గ... (1 .. . న. 4 క (కే య ం.. [టో స్తీ ల ల 1 (సట నం . . / న +. మ. జ. వం [71 1|| లే క! య. ను ట్‌ + . న, 1 తం! . | తో, నం... న మ ఖం / |. . /1 / / ॥ పో మంట చట [1 . . " | న (1 | న న! వ. ! స సం న | , , న నేవ ర న చో 1 ర టి ల |. ౧. ॥ . 7 ం! సని ఫ్ర న స. స లం " . న! |. ల వం (లన 11 . . . 1 ॥ ర 1 / ణ్‌ ॥ | నన. / ॥ | / - టంట. ॥ ౪|| జు 4 ల ” న. . . . కన, న 11 . ॥ క + | | . | | /. | 1 . వ. . ॥. |

శ్రీర స్తు, శ్రీనాథవణ్జిత ప్రణిత అద ఈ అస ఈ పరహితస౦హిత ఆంధ్ర తాత్సర్యవివరణసపాతము (సాధారణకాణ్ఞ ము) ఇవన్నప్పరి: అధి నళ వావిళ్ల 'రామస్వామిశా స్త్రులుఅండ్‌ సన్‌: ని చారిచేం ట్ర కటితము 1052. శశ నిట్టాశదా గిజాలళలో.

య రచ్యుచుమూ- జ్శ ద్ధంద - ప్లు ల న

• (4 0౧4౯ బ్‌ర॥ లి వయ 7 థ్‌ వంతి సే లు ఇ ఇతకకాాతడ వనకాణంటం యి 9 7, 24టనవ వవ వివందిరం & క0స౫5 ల త స5 94ళచుట్‌ వముంద న (౧౧6 (1... స్స గ ల | ర్త న్‌”

క్స్‌ ర్రిక్ర “వ్రణమ్యూ జగదుత్పత్తి స్ధితి నంవోర కారణమ్‌ స్వ క్షాపవర్ష యొోూశ్చ్వారం త ఫో రణం శివమ్‌ వరులకు (ప్ర, ణులకు) హితము సమకూర్చునది మీది కలపో అది బరహితము చానిని బోధించుకా, త్తు వరహితసంహిత, (గ్రంథకర్త దీనిని 'పరహితతర్మక్రమనియ్యా జీర్కొనియునాన్షందు. ఈతం్యక్రముకు చదివి చికిత్సావిధానమున శాన్మీయపద్ధతి నవలం ఏెంచుటచే సమర్థులయిన వై ద్యవరులు “కోసల కుచికచికిక్స యొనర్శ్ని వారి! ఆరోగ్య రూవమయినహిఠము సమకూర్చ నర్హ్ము లగుదురుం గ్లోవలము ద్రవ్యసం పొదనాదిరూవమమయిన అత్మ హతమును మాత్రా అపేత్సీంచియుంండక చికిళ్సచేయుట చికిక్సకుని జరమథర్మము- అట్టియుక్క్చృష్ణు వై ద్యధర్యము నవలంబించి వరుల కుపక్సతిచేసి యారోగ్యభాగ్య మొన గుటకు ఈవై ద్యకతంత్రము ముఖ్యసాథనము గావున వరహిత మళు "పేరు దిని కన్వర్థ ముగ నున్నది చ్రథానముగ పరహి తార్థమయియే యిది యేీర్పడినను _అనుషంగికముగ తన హీశమునకులహాడ నుషకరించునుం ఈకంత్రము అష్టైంగములకు సంబంధిం చినచికిత్సలు సంవూర్మ్మ ముగ వివరించును* చికిత్సలు ఫలవంతమునై లోకహితార్థ ముపయోగ్యములగునుం కనుకే దీనికి రహిత-మను నామ మన్వర్థ్య మగునూ ఈకంత్రము సాధారణకాండము, అష్టోంగకాండము. రనళాండ మను మూడుకాండములు గలది- చికిళ్ళాసామాన్యమగ సాధారణవిషయముల'నెల్ట నివ రంచునది సాధారణకాండము; నీనినే చరకాదులు సూత్రస్థాన మశుపేర వ్యవవారించి యూనాప్షరు. ప్రస్ఫుకము ముద్రశాఖాగ్యమును పడసిన దీసాధారణ కాండమే. “ఇతి శ్రీనాథ పండికకృళ " చరహిళనంహితాయాం సాధారణకాండః (వథమన్ఫమా స్ట” అనుటచే చిది విదితము. శండవకాండము అహ్రాంగచికిత్సలను వివరించుభాగము, చానిని చరకాదులు చికిళ్సాస్థాన మనిరి. మూండవకాండము రనగంధకపాషాణాదిఖ నిజపదార్థ ముల శోధన చూరణాది సంస్కా_రములచే ఛస్తాదిరూ పొంతరపరిణామము నొందించి వానిని రోగమాల కవయోగించువిధానమును బోధించును గనుక చానికి రసకాండ మళుపేరు కలిగినది, అట్టి యిాగ్ర్యంథము “నిడ్రానే మూధవశేవః సూ తస్టానేకు వాగ్నట్కు శారిరే సుకుతపా క చరటసు చికిత్సశే ఆనయ. గ న ఆనుప్రథగాంచిన యు_కమో త్తమమైద్యగ్రం శ్రేణిలో 'చేరందసినడ్లై యున్నది.

జ్తీ

ఈగ్రంథమునకః నర్ద శ్రీగాథవండికుందు. ఇకండు బరహితవంళమునకుం జెంది ఆంధ్ర చేకస్థండు; ఆయుశ్వేదవై, ద్యగేస్థుం దనియు వుడిగులు నిర్ణయించియున్నాన్నరు. పీ యింటిపేరు అనలు “కాళనాథబట్టు” వారనియు పరహిశవిద్యయగు వైద్యవృ త్తి నభ సీంచి నందున అవంశమూలపురువునకు వరహితనామభేయము కలిగ గృవానామము? స్థరపడిన దనియు ,వండితులు రూపించియునాల్నరు. ఈక్రీనాథుండు (క్రీం శ! జీవ వత జమున నుండియుండవచ్చునని యొకయూవా కలదు కాని “యోందవరాసాయనికశ్శాన్హ

థ్‌ చరిత్రే ను రచించిన శ్రీసి ప, రాయిగార శ్రీ ఈ! 1260వ ప్రాంతమున శార్ణధరున్క భూర్వను ఒక “ శ్రీకాంతు” ని పేర్కొని యుండుట చూడంా శ్రీనాథ శ్రీశాంకుల ఓక్కంలే యగదురా యని యగమానము కలుగుచున్నది. ఈచిషమయమును వైద్య ౫ా రి త్రిశమికోధకులే నిర్ణయించందగిన సమర్థులు.

19ర్‌1.వ సం! ఆగష్ట్రుిల ధన్వంతరి వత్రిశలో “వరహికనంపహితా” చ్రశం; కలుగ అనెల [కించ తారీఖు సత్రిలిస్తవత్రికలో (క్రీవావిళ్లవారు తమవద్ద నున్న వృళి శచీ నంగవట్టమా సుబ్రవ్యణ్యదేవరగారు మైసూరినుండి స్రైనీ తెచ్చిన దనియు అది $. శి శ్రీ రానుస్వామికా స్త్రలనాటినుండియు తమయింటనున్న దిసేయు అది భన్వంతరీసం పాదకు ౬ యొద్దనున్న వ్రతికం బెల్గిన్న మైనదనియునసొక చఊశటనకావించిరి, అవ్రశటనను పరామర్శిం చుచు అక్టోబరునెలలో ఒకవత్రిశలో "వెలువడిన వ్యాసభాగమును వరిశీలించిన ఇవారివాద నంతయు మహిశసంహికలో శెండవదగు ఆహ్ఞైంగకాండ నాశ్రయించియుందుటవేతన్ను 'సావక్ష్‌ వారి కృతి 'మొదటిదగు సాధారణకాండ యగుట'చేతను శండును ఒకదానికొకటి భిన్నములే యనుట నిర్వివాదాంశము,

బహువ్యయ వ్రయాసముల కోర్చి అంధ్రలోకమునకు మై, ద్యగ్ర,ంథరత్నముల సుష వయముగావించ 'సంగల్పించిన శ్రీవావిళ్ల చేంకబేశ్వరళా స్ర్రలవారు ఇదివరలో అష్టైం్యు వ్యృూాదయను, చరకనంహితృ స్ముశ్తుతము చశ్ర్తద ర్త శార్థృధరసంహిత్క టైద్యచించామణ్ని బనవరాజీయాద్యమూల్య[గ్రంధజాలమును ప్రచురించియున్నారు; ఇవ్వు జీపరహికసంహిం తను వెలిపణిచి అంధ్రు లకృతజ్ఞతకు పాత్రులై 8,

ఈగ్రంథమునకు !॥ *॥ నుదురుఫాటి విశ్వనాథ కాన్త్రీగారు. 'తెలుల టీకాతాత్మ ర్యములు రచించీకి వారికై దుష్య'మెంకయు కొనియాడందగినదిం శీఘ్ర కాలములో చే తక్కు కాండములనునై తము ముద్రించి ఆంధ్ర)ిలోకమున కందంచేయుభాగ్యము కలుగునట్లు ఫీ వావిళ్ల “జేంక టేశ్వరకా స్త్రలవారికి నవాయ'మొనర్చిన ెల్టూరుళిల్లా బుచ్చి రెడ్తిపాళెమ్సు హ్ద్యులు డిల్లీ పార్ధ మెంటునభ్యులు శా శ్రీ బెజవాడ రామచంద్రా, రెడ్డిగారు నం _న్తవ ఇప్పి ఇట్లు నా. వేదము లత్షీనారాయణళా త్తి

సరహితసంపహిత సాధారణ కాజ్ణి ము విమయసూచిక అ వపుపాాా విషయము, పుట, | విషయము, పట చథమోఒధికారః భూమిచేశ భేదములు లం మాళాదికాలపరిమాణము వ,తిజ్ఞ వి ఓ? త్‌ ్యాదళ వదార్థములు 6 జేళాదిసాత్మ్యవివరము నా దోమముల్కు వానిన్వరూషము గా | అవరము లైగ్ర వానగుణాములు ॥ ద్వివిధచికిళ్సలు, వానిలత్‌ణములు £26 సిత్తగుణములు 8 | ద్రవ్యము రసాదులచేషనిచేయ్యు క్రమము 0 శఫగుణములు నా మడ్రసములం 80 చాఠస్తానములు ౦ మధురాదిషడ్రసములగుణాములు ల్లగ పి త్తసానము ఇ | వద్రనములపీర్యేము శీ శఫస్థైనము శ లవణాదిరనముల స్నిగ్ధ ళ్యాదితార వాశమునకు బలాధిక్య కారణములు 10 తమ్యము 19 వాకవకృతిలతుణము 11 | లవణాదిరనముల శొరవలాఘువతార పిత్షవకృతి లమణము 19, శమ్యము 28 కఫ్యప్రకృతి లకణము 14 | శ్రివిధవిపాకములుు విపాకన్వరూషము 3; వ్రశృళులతారకమ్యము 16 | మధురాదిరసములకు విపాకము గ! అస్నిన్వరూపషము, "భేదములును కధ్‌ వింశతి దృవ్యగుణములు గగ! | నాల్దువిధము నైన యగ్నుల వ్రల్యేక ఛ్నీ హనరూతుణొవధములు లర లతుకాము 18 | స్వేదన స్తమృనామధములు గ కోష్ట'భేద। ములు 10 ద్వెవిధవీర్యము కి వ్రరర్విభూ స్థలకణములు ౪. | ఉన్జశీకపీరముల ప్ర ల్యేకగుణాములు 80 క్ట వులు నా చ్రవ్యప,భొవ్యము క్‌ మలములు ఇ. ద్రవ్యములకు మాగ్రాది'భేదముచే కృత్య భేద నత్వము (రజస్ట్రమోగుణనులు 20 నిర్ణయము త్‌ బలము ౫ | మార్రావళ్యకత, అందు కుదాహారణము ల2 వయో భేదములు ౪. | ద్రశ్యసంయోగమన గల్టుగుణ భేదము తిలి 'దేశ భేదములు య 22 | సస్కారవిశేసమున గల్పుగుణభేదము లిజీ వరహీధణజరై ॥ ౧

ర్డీ విషయనూచిక పమయము, పుట, | విషయము, పుటం 'చేశశాలభేదముచే గల్గుగుణభేదము. తీర్‌ | పిల్ల పెసలు అడవివెసలం పెద్దపెసలు శాలభేదమున గల్లుగుణ భేదము 9 బటానులు, వీనిగుణములు వీ "చేతిసామాన్యగుణము 86 | కందులగుణము ఉ8 ఊల్లిగడ్డల చేగల్లినతాపశమనోపాయము ౫ | మినుములగుణము 39 విచిత్యప్ర్కళ్యయారబ్ధద్రవ్యగుణ శాకాండోలాదిగుణము 99 "భేదములు 87 | అలచందులగుణము న వ్రశావమున గల్టుగుణ భేదము 88 | ఉలవలసణము త్రి విరుద్ధగుణసంయోగమున నధికగుణ నల్లనియుంలవలు అడవియులవలు వీని స్రాబల్యము త్ర గుణము 03 రసాదిమైసర్జి కబలము ౫ | అనుములగుణము గగ ద్రవ్యనిశ్చయమునకు శాస్త్రానుభవముల నువ్వులగుణము శ యావశళ్యకత 1 ' ఆగసికునుమవిత్తనముల గుణము తీ0 అపష్టాజ్దకాన్లే, ద్వితీయాఒధికారః ఆవాలగుణము ఃి అథ ద్ర వర్థనిళ్ళ గృయాధి కారః.--- | థాన్యములలో న్ను . తృమాధమములం క రృక్తశాల్యాదిళూక ధాన్య భేదము: వాని _ | (గ2క్తప్రాకధాన్యములగుణములు ౫ సామాన్యగుణము 42 | ఆథ కృళాన్నవర్షః..- రక్తళాలిధాన్యగుణము ఉ9 | మందెపేయాదిస్వరూపము; మండ యావకాదిధ్ధాన్యగుణము 1 గుణము త్‌ే శాలిభాన్యములకు 'జేశవిెశేమమున సల్లుగుణ | లాజమండగుకాము ర్‌2 "భేదములు 09 కీయాగుణము కం ఆరువదినాళ్లసంచావుల(వప్రికుగుణము 8 | యవాగుగుణాము గా మహా ప్రీ వ్యోదిగువాములు శశీ విలేపిగణము శి ఇతరథాన్యగుణాములు ౫. | పక్వాన్నగుణము ర్‌8 కొజ్జలు “మొదలగురృణ ధాన్యముల శాక్రగణాము 39 పామాన్యగుణములం శక్‌ | మాంసరసగుణము న ద్రియంగుకోరదూవకనిశేషగుణములు ౫ | సాన్లు, అనమ్షమాంసరసగుళాము ర్‌జీ ఉఊద్దాలకాదిగుణము ॥ ౪౫ | ముద్దరస ((పెసరకట్టు) గుణము ి నందిముఖు) మధూూలీగుణాములు 9 | ఉలవకట్టుగుణము | యవలగుణము శేరి | కుల్యామగుణము ర్‌త్‌ అనుయపవు వంశజయవలగుకాములు ౨; |, మాషసూవగుణాము జ సోధుమలగుణము 8 | ఖలకాంబలికగుణములు కి శింబీఛాన్యములు, వానిసొమాన్యగుణ యూహిదులయందు గురుక్వతార ముల శ47| కమ్యుము నా

విషయనసనశూచిక త్ర విషయము. వుట,” విమయము, పుట, -తెలికపండి మున్నగువానిగుణములు _ ర్‌రీ | "నెమలిమాంనగుణము 685 వరిేలాలగుళాము ౫ | కోడిమాంసగుణము 66 అటుకులు “వేపుడుబియ్యము పినిగుణ కాక కపోళమాంసగుణములు 99 ములు న్‌ా చటకవల్టూజమాంసగుణములం క నత్తుపిండిగుణాము ౫. | బిలేశయాదివర్ణ్షములమాంససామాన్య వర్పట (అప్పడముల) గుణము శ్‌? గణములు గా రాగహాదబగుణము ౫. | మవామృగ, (ప్రసవాములనూంసవిశేమ రాగపహాడబవిశేషసణములు వం గుణములు గ్‌ రపాలగుణము 8 | గోధామాంనగుణాములు 67 పూనకగుణము ఖ* | నోమాంసగుణము నా భత్యువిశేషగుణములు 9 మూషికాదిమాంసగుణాము 90 సన కాదిభమ్యములగుణములు శం | సందిమాంసగుణాము 68 భశ్యములకుపాకాది'భేదములవేగల్లుగుణ ఎనుభోతుమాంసగుణాము 3 నిశీమములు న వాంసాదిమూంనగుణములు గ! -వేసవార-వక్వమాంసములగుణములం ౫ మర్చ్యృములగుణము ౮ అథ మాంస వరఓ పారీనకూర్మ మాంనగుణములం ణి కులీఠరాదిగుణములు గా మృగభేదములు 60 'పాటలాస్యాదిమక్ళ థ్రైసగాములు గ విష్కి-ర భేదములు 1), | నవాస్రదంస్ర్రగుణము 70 ప్రశుదవివరము 61 వ _క్రిరషుత్స్య్యసణము “ఇ బిలేళయములు ౫ | "పెద్దవి చిన్నవియగుమత్స్య్యముల గుణ చగవహాములు నా ములు జ మహామ్భుగములు 62 | సంస్కారవిశేషముబే మర్ళ్య్యగుణ భేదము? అవ్నరములు 19 నర్హరాదిమత్స్యగుణములు రా మత్స్యములు ౪. | మేశలుగొరియలు వీనిమాంసములగుణ జూాంగల అనూపబజంతువిఫభాగము 68 ములు క జాంగలమాంసనునాము 64ీ | భుళించదగనిమాంసము 72 జింకమాంసగుణము ఖ. | ల్రా్య్యామాంసము $3 కుంబేటిమూంనగుణము 90 చాలొదిమాంనగుణావిశేషములు' గా లావుకమాంనగుణము ౪. | మాంసములలో గురులఘుతారకమ్యము? త “కపింబలమాంసగుణము -65 | అథ ళాకవర్హః౬.- సర్తికమాంసగణము ౫ | పొఠాదిళాకసామాన, స్యగుకాములం 7 ర్త వర్ష కాదిమాంసంణము 1 సునిషణ్ఞాదిశాకములనిశేవగుణములు గ

గ్‌ విషయనశూచిక విషయము, పుట, | విషయము పుటం శౌభాకు ఫులిచించాకకూరలగుణములం ఓ | గుద్తుడియాకుకూరమున్న గువానిగణమురి తి చిజ్జీకూరగుణము ౪. | పుచ్చకాయగుణము 1 నృంజనగుణము 7న శామరతూండ్లు "'మొదలగువాని గుణ శ్రైామరళాశగుణము క్‌ ములు 91 అభికశాకగుణము ౫. | వైకంళ (గారు గణము ౭డీ పీల్టిపచర మొలకగుణము ౫ | బౌవ్వ (మునుగుదామరు గుణము 9 ఫొన్న నంటికూరగుణము 1; | చక్తమర్ధ నువర్చలా గుణములు 8త్‌ శసివెందగుణము 76 | పెండలము మున్నగువాని సామాన్య కసుంధసర్ష వశాకములగుణములు ౫ |" గుణములు 30 తశూటికూరగుణము | "పెండలమున పిశేషగుణము గ బింబశాకగుణము 1 |, మూలక కాకగుణాము $$ పటోలాదిశాక సామాన్యగుణము | ముల్ణంగకాయలగుణాము 86 పొట్లగుణము 77 | వల్టీకందగుణము కి శేంత్రాని సంబలేణుకూరలగుణము ౫ | చిన్నముల్లంగిగణము కల్‌ "వేపాకు చేవవూరనగుణము ౫. | కందగడ్డగుణములు 0 సరుజుుణము 78 | ఇక్కిలి ఊలిమితి గలిజేరు కరివేపాకు చావంచివెదురు మోపులగుణము ॥/ పీనీసణములు 87 చిన్నములక మొదలగువానిగుణములు మునగకాయ, పువ్వు పీనిగణము 29 సొరాకుమున్నగుశాకములగుణములు. | 'మోదుగపువ్వుు చిగుళ్లు వీనినుణాములం. 99 ఆరటివళ్లారియాకుశాకములగుణము 79 అముదపుఅక్రు నువ్వు? చబ్బలి: వీని ఆకాకర్య కాకర సీనిగణము 9 గుకాములు క్‌ వంగగుణము 50 'వెదురుమోవ్రలగుణము 88 కటుకాఫలకరీరగుణములు 5? తెల్పజిళ్లేడుగుణములు 10 అడ్డసరము అగసీ పీనిపువ్వులగుణములు 60 | న్వాల్పస్క్రంటసణము 8 చీరగుణము 3) టా _త్సేమకన్యగుణము గగ బూరుగపువ్వుగుణము $ | తుద్రదంతి (విన్నదించెను గుణము ౫ మట్టి మొదలగువానిచిగుళ్లగుణములు 8 మెట్టతామరగుణములం 89 చిరిబిల్వముంజాతక గుణములు 1 | కాకజంఘుగుణములు ఫి బచ్చలికూరగుణము ౫ | బోడకరము, వానిభేదములు వ్ర త్యేక జీలగుమ్తుడు: పాలకారగుణములు 13 గుణములు ణి గుద్తుడిమున్న గశాకములసామాన్యగుణ . | చేలశాటిగుణము 90 సులం 52 | సహాజేవగుణము 19 కూళ్తాణ్ణవిశేమసణములు 8 | సోలి (పావిలాకు కూరగణము లి

వివమయనూచిక ర్‌

విమయముం పుట, | విషయము. వుట, “"కార్చానగుణము 90 | ముల్లంగిగడ్డగుణము ౦7 ఎలుకెవియాకుగుణాము 91 | నర్హైర మున్నగువానిగుణములు 08 వైకళళశాకగుణాము ౫ | నల్దతులస్కి అడవిగల్లార వీనిగుణములు ౫, బర్చరగుణము ౪ | వచ్చికొతిమిరిగుణము ణా పిన్నదూలనొండిగుణము 99. | వెల్లుఖిగడ్డలగుణము నా వళ్లేరాక్రు గొంఇమనగోరుకూరలగుణమ్యు నీరుల్లిగుణము 0౦9 యమాశ్మీవజ్యవన్లీగుకాములు రం గృంజనగుణము న చింతచిగురు ఫూలు నీనిగుణములు | హింగుష్టత్సి భూకందగుణములు 100 పీణ్యాకళాక (తెలికపిండియాకుకూర) కర్ట్యూరాదిముస్తకగుణములు ఇ ముర్షురీశాకాదిగుణములు రికి శాకవర్ణమున శ్రేష్టము రైనవి ఖ వారిరమంజరీ కాకనుణము ఃా వత్రాదిశాకములలో గురుత్వతార ఇండువకాయగుణాము గగ: తవ్యుము కొ ముహ్క_కళాకగుణము ౩9. | అగ్రావ్యాశాకము ణా టుండుకఫల((పెద్దదమూనుకాయ్రగుణము ౪ ఆథ పలవర్డ రీటా ఒద్దితాయగుణము గా! ద్రాతువండు గుణము 101 కొడినిపాలు పొన్ను పీనిగుణములు ఓ | చానిమ్తపందుగుళాము 0 అంబస్టూ ఫలగుణము 39 | ఆరటివండు మున్నగుఫలముల భృంగరాజగుణము కి సామాన్యగుణము 102 మధూూక (ఇవన్ప్ర) గుణము ౪. | లెంకాయవిశేషగుళలాములు నా కోకిలఫలగుణాము 9. | ఈకవండు విశేమగుణాము 108 భుజంగసీంహ్క శమాఫలగుణములు తీ | ఖర్జూరపువండుగుణము 0 అరటిపువ్వు; మోపులగుణాము ౫. | ఖక్టూరపుకాయగుకాము 104 అరటి'భేదములు వాని తారరమ్యముం గుమ్హుడునండుగుకాము జ

గుణము ౪ | రాజబాదనఫలగుణము _ గా అరటియూచగుణము ౫ | బాదముపండుగుణాము గా వనసకాయగణము 1 | మొరళిపండు; దొనివప్వు (ఉచారవప్వు) "పెను వేపగసుణము ఎ 06 గుభాము గ్‌ అత్తి కాయలగుణము ౫. | లేగువిక్తుల పప్పుగుణము 1085 కలబందగుణము ౫. | ఈడపండుగుణము ॥ నాశేశాకసణము 9. | గజనిమ్తుపందుగుణము ఖ్‌ ద్రవళశాకసుణము 1. | తుమ్రికిపండుగుణము 106. ఆత్తిపండుగుణము 97 | దంతీఫలగుణము న లోణికా శాకగుణములు ఎఖ | చెలగపుడుగుణము ః

ఢీ విషయనూచిక పిషయముం ఫుట, |! విమయముః ఫుటు వోరింబపండుగుణము 106 | కావు సారనజల లతుబాములు 119 "చేశేడుపండ్లగణము 107 ఛాండు పాస్తృవణజల అతణములు 120 శీ రవృతుఫలములసణము ౪. | వొప్యం వై దారజలలమ్‌ణాములు 90 మామిడికాయ జండు వీసిగుణము జొద్భిదు పాల్వలజల లతుణములం 12 క్‌ వేశసాన్టుసణము ఖ. | నాచేయి కళొూవలజల లమణములు ౩: చింతచండుగుణము 108 ' శాటాకజలగుణములు [122 మారేడుషండు కాయలనగుణములు ౧. | కొపజలగుణము ణా "శేముపండ్రు, వేచవండు, వీనిగుణము. ఏ. | సారసజలగుణము 19 జమ్టివండుమున్నగువానినుణములు. 109 | చాండజలగుణము న మాదీఫలములగుణాము ౫ | స్తానవణోదకగుణము నా లాలు బీడిపండదుగుణము 9 వాష్యజలగుణము 99 వూతిసీఫలసణము 110 | ౩ చారోదకగుణము 128 పీకపందుగణము ౫ | చొద్భిదజలగుణము ఇ నిమృుపండుగుణములు 9. | పాల్వలోదకగుకాము నా ఫలపర్షములో న్వు క్తృమములు అధమ నాదేయ, ళొవలజలగుణములం గా ములు ం 11 | కొన్నినదీవిశేషముల జలగుణాములం 124ీ వర్టసీయఫలములు 31 | హీమపంతమునను మలయమునను అథ జలవర్థఃఒ పుట్టిన నదులజలగుణమాలు 99 వింస్రోదకము, చానిసణము 112 | కొన్ని చేళములయందలి నదీజలగుణ ఊదక భేదములు 118. విశేషములు ఖ గంగోదకమాూ దానిగణము ॥ బుకతుఖభేదమువే తటాకాది జలోజ సాముస్రోదకమ్యు చానిగుణము 11త | యోగనిర్మయము 125- జలమునకు బుకువిశేషములగల్లు నారిశీేళోదకగుణము 9 రసపాశీషములు ల 8 (ఆ త్తినీళ్లగుణము క గాంసోదకోక్స్న ్రిశాలము 115 | శాటిళాయనీళ్టమున్న గువానిగుణములు, 'పానార్హమైనజలము 116 | చంద్రకాన్హజలము దానిగుణము న. జలనునకు భూవిఛేదమున గల్తురన శారక్య మహైమజలములగుణములు 126 "భేదము ల $9 పానార్హ్హ జలలచుకాము 99 జలమానుంచవలసిననద్లతి 117 | దుష్టజలము న హంసోళమ్సు * ౪. | దుష్టజలమును భక్కకేయువిధము 127 ఫౌమజల గ వాణకాలము 119 | జలములయొక బ్రాసీర్యవిపొకములబే _ 'ఛౌమజల ఛేస్‌ములు $ గల్దుదోవములు 128 కాటాకజలలతణము ౪ | జలపానమున కొన్నినియమములు

విషయసూచిక విషయము, వుట, విషయము, వుట ఉదకస్ర్రాశస్త్టృము; జలపౌనావళ్య పాలువెడుటకు కాలనియమము 187 కత్వ్వము 129 ఫాన్నికారణములచే పాలకు గురు జలపానము "లేనందున గల్దునువద్రవ లాఘవవంప్రా క్తి గా ములు ల ెంకాయసాలగకాము 188 జల-పానవిధము నుయోగాషెతిభూగ "'పెరుగుసామాన్యగుణము కా ములగుకాదోమములం 130 | దధిమస్తుగుణము 189 కోన(కొంచెము వెచ్చ నైన) జలమును దధిసారగుకొము 99 పొనముజేయదగినవారు, దాని "గేచు మేక నొఆకియ వీనిపెరుగు గుణము గా గుణము 10 శీకజలపానానర్హ్మ, లు ౪, | మజ్జిగ సామాన్య్యగుణము 19 సర్వజల పొననిషేద్ధులు 1తి1 | మళ్జిగాభేదములు ణి మైచెసినవ్యాధులయందు. జలపాన శక్రవిశేమగుణములం మత్త] మున కుపాయము ౫ మజ్జిగ నుపయోగింపం దగనిసమయ భోజనకాలమున జలపాననియమము ౩ ములు 99 శీతోదకగుణము మేతి2 సక _త్త-కఫములప్రకోపమున మళ్జేగ వేడినీళ్లగుణము 1) నువయోగించువిధము కత్న2 కాగిచల్లారిననీళ్లగుణము 188 మజ్జిగకు సంబంధించిన మరికొన్ని ఆథ థ్నీరవర్షః..- గుణములు కి శీరసామాన్యగుణము 3). | వెన్న (నూకనముగ దీయబడినది ఆవుపాలసామాన్యగుణములు 184 గుణము 1త8ి ఆవులవర్హాది భేదములచే గల్టుగుణ ప్రాత వెన్న పాలలోని వెన్నలగుణములు. ౫ విశేషములు $9 కణము కే టేట్లీ ఎనుముపొలగుణము 185 భృుతమండగుణము న మేకపాలగుణము ౫ | ప్రాకనేతిసణములు ' నొశ్రాపాలసణము ౫ | పుఠాణఘృకభేదములు; వానిగుణ నుక ఆవు, గొళ్హై, ఎనుముం ఏనిపాల ములు 1శీక్‌ నుపయోగించదగినవారు ॥9 సీ లచనువాల గుణము గ్గ కెలాటరుచ కాదిగుణములం 90 వచ్చీ పాలగుణము 186 | వెరగు నెబయ్యు మున్నగు వానిసామూన్య శాచబడినపాలగుణతారతమ్యము గుణ భేదములు ల చంతానికాగుణము ౩. | అథ ఇమువర్షణా- శతి ఛారోస్టొదితీరగుణములు 187 | ఫాణికము, చానీగుకము 147 అగ్రావ్యాతీరములు 19 "బెల్లము సామాన్యగుణములు 0

8 విషయనూచిక స్రాశబెక్టము; శ్ర్మాత్తబెల్టము. వాని ఆరిష్టమద్యగుణము 156 గుణములు శీ? | మ్టీ వ్రకమద్యగుణము గా మళ్ళ ట్రైండికాదిగుణములు ణా మార్టూరాదిమద్యగుణా ములు 99 యాసార్కురాసణము శర | పక్వరసాదిమద్యగుణము 159 అన్నిశర్యనలవను సామాన్యములగు కుక్త (పులిసినకల్డుు గుణము 160 గుణములు 9 గుడాదిశు క్షతారశమ్యుము 39 ఇప్పపువ్వుల చశ్కెరసణము | రనుకలత్‌ణము 161 "లేన సామాన్యసణములు | గండాక్షిగుణము 39 “శే? యెనిమిదివిధ్టములు! అందు భాన్యామ్టుగణము ౫ ఫూవ్చిశజ్రామరసుణములు 140 సూవీరక-కుపోదకగుణములు (7! వ్యాశ్ర చను లేసెసణము క అథ మూ త్రవర్టః.... 162 అర్థ్య మను 'లేనెగణము ౪. | మూశ్రవర్షము దానిసామాన్యగుణము ఇిర్దాలకాదిమధుగుణములు 160 | గోమ్మూర్రగుణము 38 నూకసపురాణమధుసణములు ఇ. పేకపంచికము 90 క్వ-దమమధుగుణములు 1క1 | గొలేయలమూ త్రగుణము 168 ఆథ తై లవర్టః__. భాయ. తము 99 క్రైలవిశేవగుణము 1592 న్నా వాని వర్కా అమునపుగుణము 158 .తృసణము క అఆగసీనూ'నెశుసుమనూ చె వీనిసణముల్యు మనుమ్యులమూ, త్ర గుణము 164 ఇేపాళపుగింజలు మున్నగువాని నూనె అథ లోవావుః__ ,. నములు ౫ బంగరుగుణము ల త ఫ్య వసామజ్జెలగుణములు 1రర్‌ | చం డినుణము | వసాఖేదములలో శారకమ్యము ః | శామ్రగణము క అథ మద్యవర్దః--- కాంస్యగుణము గ శ్రత్త-ప్రోమదృములగు ణఅములు 1156 సైశ్తడసణము 165 మద్య'పానమునందు నిషస్టోపచార సససణము గా ములం | వంగగుణము నా స్తురామద్య గుణము 1. | రీష్టలోహగుణము న ఇవారుణీనుద్యగుము బుగలాదిగుణ వర్తంశాంతలోవాగుణములం నా _ ములు 1త7 | లోవాకిట్టగుణము 166 పానికాయలమద్యము ని అథ రత్నవర్ణఓఒ_ | యవనురాదిమద్యగుణములు ॥ ! మాణిక్యగుణములు ॥

విమయనసనూచిక రి ముక్య్యములగుణము 166 | మొరసముదాయసానాన్యగుణాములం కే74 కవడపువృురాగములగుణములు క్రి ్రితూరము తి ఆార్హ్యాదిమణిగుణములు 167 | ఇంగువగుణము 9 రత్నసామాన్యగుణములం ౫. | అథ వారీతక్యాదయ!.... స్ఫృటికగుణములు ౫. | కరకకశాయలు, వాని భేదములు 175 శంఖ-సమాద్ర్రృములగుణమాలు గ! శీ షములగు కరకకాయల లత్షలాము 9 రనకగుణములు 168 హికాయగుణము కం ఆథగ స్థ శాదయః_-- ఊసిరికకాయగుణము 176 గంధకగుణములు ౪... | తానికాయగుణము -చే7/ మణిళిలగుణాము ఖా కరకకాయనువయోగింవదగనివారు 99 గంగసిందూరగుణాము క చశీఫలావ్యృమాణము, 'దానిగుణము కాంటత్షీగుణాము 169 | చకుక్టాళ్యాత్తిజాశకములు; వాని కాసీసగుణము కి “ గుణ్మము 178 కంకుష్టుగుణాము ౪0 మిరియములగుకాము గా మూతీకగుకాము గ పిష్పలిగుణాము కి విమల-సస్యగుణములు ౪. | శుంరిఅల్ల్వముగుణములు 170 చవలావ్యశ-వైశ్రా నృగుణాములు గ శ్రీశటుక। 'ములగురాము $9 అభ్రకగుకాము. - 170 | చవ్యముయొక్కయు, 'మోడియొక్కయు ఆజ్జనములు, వానిగుణములు నా చృత్రమూలముయొక్కయు గుణ లిలాజతువు చానిసామాన్యగుణములు 99 ములు నా గోమూ్రశిలాజతుు కర్చూరళిలాజతు - చంచకోలము చానిగుణాము క్ర గుణములు 171 | మహవవంచమూలము, దానినణములు]1 80 “ెదురుప్వుగుణాము $3 ప్రాస్వపంచమూలమ్యు చానిగుణము లఅవణసామాన్య గుణము 172 మధ్యమపంచమూలము, 'దానిగుణము న సై ౧ధవలవణగుణము $9 జీవనవంచమూలము, చానిగుణము % సౌవర్చలలవణాలతుణము 9. | రృణపంచమూలము, చానిగుణము 181 చేడాలవణగుణము ౪ | వర్రీపచమూలము, కంటకవంచ సాముద్రృలనణగుణాము గా మూలము, వానిగుణము గా కొద్భిదలవణాగుణము 178 | విల్మాత్రయగుణము 0 కృష్టలవణగువాము గ్‌ వనసుపు-మ్రానిపనుపు వీనిసనణములు గ రోవమకు శకాచలవణములగుణములు * తిష్పతీేెసణము 182 లవణోవయోగనియమము ౪. | ములుగోరింటగుణము నా యవత్షారగుణము 17ఓ | హింస్రగుణము నా బరహీఠంణా ౮

న విషయతణతూచిక వినయము వుషు | విమయముం పుటి నల్లజ్‌ల్వకజ్డ: మున్నృగువానిగుణము. 162 | మదనగుణము 189 పీమముయొక్కగుణను గా! జకువగుణాము 11 జీరక్షద్వయగుణాము 33 | శంఖిని (దింటెను మున్నగువానిగుణ హింగువత్తి మున్నగువానిగుణము 188 ముల జ సదాప మున్నగువానిగుణములు ౫ | ఫూలానధుత్తూరగుణాము 190 విషహాద్వయముస్తాగుణములం గ చావంచిమున్న గువానిగుణములు 59 భూనింబపర్పటాదిగుణములు 3. | ఆశ్వగంధాదిగుణములు 191 కక్కూటకింబపత్రగుణము 184 లవంగములగుణము 192 శంఖపుష్పీవచాగుణములు 185 జాజిశాయగుణము నా అవళ్షుమైడగజవీజలసణములు ౫ | ఠరక్కోలములగుణము $9 కర్న్బూరపు బెండగుణము గ్‌ అగరుగుణము న తెల్లమిరియాలనుణము ౫ | చందనము, వట్టివేరు, కరువేరు వీని అస్ట్రవర్దగుణములు జి గుణములు 108 వృద్ధదారుగుణము 186 | కర్పూరము మున్ననువానిగుణములు 9% దన్త్‌గుణములం ఐ.. | కస్తూరిగుాము 99 ఎజ్జ తెగడగుణము ౫ | మృగఫ్వేదగుణము శ "క కగడగుణము | దవనము, ముర పీనిగుణములు 1904 జిళ్లేడుపాలు, జెముదుపాలు నీనిగుణ చశామరసాదిపున్పగుణమ్ములు 99 ములు 19 | జాజి మున్నగువానిపువ్వులగుణములు శృతమాలగుణము 187 | మొగలిపువ్వు మున్నగువానిగుణములు 4 అడ్డసరపుగుణము | మంశెనపువ్వుమున్నగువానిగుణము 198 'శీనళండు, బొవంచివిత్తులు వీనిగుణ చేమంతి, 'మొల్లపువ్వులగుణము 90 ముల 99 దంతధావనగుణమం నా శల్యకమధూకఫలగుణములు ౫ | జివ్విలేఖనగుణము ॥; సీజిపాచిసణము 188 | తాంబూలగుణము శ అక్మంకళము భుజవల్తి పీనిసణములు. ,? | మౌరాధిక్యమునగల్లుదోషములు 19 ఇృళ్చిచేము కాంచనారము-నీనిగుణ మెరమువే నగుగుణము క ములు 09 అభ్యంగనగుణము 9 పద్మ గుణము 39 కర్ణ వూరణ పాదాభ్యంగగుణములు 107 సర్పాతీ సూర్యభ్యక్తు సువవావీనిగుణ శ్నవాశేపనగుణము 0 ములు గ్‌ వ్యాయామగుణము 0 ద్రగగపండు గుణము 189 | ఉఊద్వ_ర్రనగుణము 198 జేదుసొర మున్నగువానిగుణములు 4) | స్నానగుణము ణా

వీమయసూచీక క్ష విషయము ఫుట. | విషయము. వుట స్నాననిషిద్ధులు 198 వ్యాయామగణము 208 హేదస్రమళనగుణము 99 అర్థళకి 80 చేవాదివూజనవిధి ౪ | వ్యాయామానంకరకృత్యమా ౨09 అవారగుణాము 199 | ఊస్టోదకస్నానగుణము నా అక్యుష్టాద్యావారమలే గల్దుగుణ | వస్త్రాదిధారూవి్ధి ల దోవములు గా నురార్చనాదివిథి ౭0 ఆలిమధురాద్యావోరగుణము 200 | యుక్తమద్యసేవచేగల్టుగుణములు 8 కాలనిద్రాగుణము గా మద్యసంథానము లై అంగమర్దనగుణము 19 శ్యాజ్యద్యషోషము-దోవ వ్రశమనో నుఖశయనాసనగుణములు గా "పొయములు “లల్లి కూర్చొనియుండుట్కు తిరుగుటచే గల్లు _ | మధ్వాసవము, చానిగుణము ౭213 గుణములు ప01 మళ్స్య్యండికాననము, దానిగుణము 1; పొదరతులను ఛ్యాత్తమును ధరించు వవెస్రిశాసవము, దానిగుణము న! టచే నగుగుణములు 90 నారిశేళొానవము చానిగుణము గ! ఉన్ట్రీమదండధారణగుణము 39 | మూధ్ధికము ల౭ర్‌ ఇామరములుు వీపనలు, పీనినుండి నురానస్థానము 10 'వెడలుగాలిగుణము ౫. | కృష్ణనుర ౭16 రూర్పు మున్న గునష్ట్రదిక్కులగాలిశిరన 'శ్రాశౌసవము లేగ గుణాదులనిర్ణయము 202 | నాాశీళానవము గా తీవ్రమైనగాలిమున్నగువానిగణములం ౫, మధూకాసవాదులం న ఎండనీడలగుణములు 208 శ భువులకు మద్య పానవిధి చై1ే8 అభ్యాయవిషయోపసంవోరము ౫ | మద్యపానావళ్యకత 220 అథ స్వస్థవృ త్తాధ్‌కారః.. మద్యపానావధి ఖై] జృతీయాఒధికారః మద్యపానార్హోపచారములం గ స్వస్థఆతమణము ర్తి0డ తీ, దోహోెనుగుణమద్యముల్సు దోసిను త్రిచోమములచే శరీరమునకుగల్డు సారపానకాలము లైల నువకారము 2౩ | శరీరథారణోపాయము ణి రసాదిధాతువులకృత్యములం 205 , చతుర్విధాన్న భేదములు గో మల-మ్యూ త్ర-స్వీదములకృళ్యములు 206 | నోధుమవూరీలు లొళ్లైలు 228 ప్రాకి కాలకృత్యములు గా మనోహరములం క! నస్యగందూషవిథి 207 | మంకొన్నిభత్యవిశేషముల సాధన భూమాను శాంబూలనియమము. వ్రశారము _ 224 అభ్యంగననియమము ౫ | మాంనపాకవిధి - 226

శ్ర వీషయ సూచిక విషయము, ఫుట, 1 విషయము, పుటా మౌంనవటకములు 227 | ద్రవరూవమైనషాదబము 229 మాంసపాకనిశేషములు అందుమర్త్మర రాగ మనుద్రవనిశేవము 30 ములు 1 | పండ్డరసమును ద్రవించబేయువిధము వర్షశుభ్థికాచక్కళీసాధన్న ప్ర కారము22 8 | శారిశేళరసము 240 వృక్కపాకవిధ్ధి ౪. | పానకము 3) ఊవఖండపాకవిథి ౫ | తొపవారపానళము 2జీ1 మస్తీష్క పాకము 220 | అరుచివారలేవ్యాము ౫ వక్షీవమాంసపాకము క న న్దర్సణము గ్‌ మర్చ్యముల పాశవిధము ౪. | పంచసారపానకము లత్త2 మజేయొకమళ్ళ శ్రి పాకవిధానము 9. |, ఉదమస్తము శకి శాకముల పక్వముజేయృవిధము 280 | ఛాంచీకి జ గల్లెర మున్న/పశాకములపాకము... ౧. | శ్నీరపాకోదమంథము ౫ మూలకశాక్రపాక్షము 281 | శీరపాకణభీదములు 2క8ి హరితశాకాదిప్యాతము 9... | పెరుగును పేర బెట్టువిధమం క్‌ వేత్తానకాకపాకము 5 (లే క భేదములు వానిగుణము లతల బోడకరముమున్నగు శాక్వము లపక్వము “వెన్న కాచి నేయివేయునిధము £ి వేయువిధము ౫. నీటిని శుచ్రవరచువిధము 2 కొళనము హరిశమ్సు, అనుకము అను ఉదకమును వరిమళించజేయుసంస్కా- న 20880 రము 24ీర్‌ మౌంసరసపిధానవ్హు ౪. | జలపానముసేయువిధము 2406 చుక్ళారనవిధానము 23 | భోజనయోగ్యకాలము 247 ఖడు కాంబిలికనుల్య ఖ. | భోజననియమము 9 చౌలము అనునది మెదలగు త్రక్ర భుజింపదగనియాహారము 24రి "భేదము ॥ కిలాటాదిశీలననిషేధము క సిస్టకు రసాల్క శిషరితీ భేదములు 238 | స్వస్థకయందు సేవింపదగినవదార్ల వ్రశౌారాంతరముగ రపాలయోనగము న ము ళ్‌ న భుక్తంజరకక్రము ౪ | తీరాదిపానయోగ్యప్యాతలు 249 శౌంజీకళక్ర్రృము _ 236 చిసాదివచార్లములకుజింద్లో కమమ £280 మరిమొక్రత్ర క్ష భేదము ఖో నో సళికాచూన్తే షొడ; సం | కొనగా ననియనములు ్‌ చే వ గ బములు 287 | అవారవరిమాణము _ ల్లిగ్ర్షే 288 | హీశాతి మాత్రాదినిషేధము శ్‌ సహ్యాడాపమైమిడుము ౫. | విరుద్దాశనలతణము 22 రేహ్యరూపమైనషాడ్వ్బు 289 | పరుస్ధాశనమనగలుగుకోగన్నుల్స. 2ర్‌8

విషయసూచిక కళ నిమయముం పుట, | విమయము. ఫ్పటు ద్ర;వ్యావిరోధమునకుకారణములు. ,25* | శరదృతుచర్య 268 శ్షేసవితుద్ధవపలు ” న "హేమ్యన్తళిశిరబుతువులచర్య 269 కొన్ని విరుద్ధావారములు 2ర్రర్ర్‌ | పసంకబుకుచర్య నా శ్షీరమిక్రృవర్షములు-అజీర్షపదార్థ షడ్భళతువులలో మధురాదిరసనేవ జీరణవస్తువులు ని న్యక్రమము 270 కొన్నిద్రృవ్యములకు విరుపు 256 | మడృతువులలో నన్న పానసేవన విమవ్రతివిషములు ఓ2ర్ర్‌7 నియమము $9 మరికొన్ని విష్యప్రతివిమములు నా సద్యోబలసహారములు 90 మరికొన్నివిరుగుడులు 2556 | సద్యోబలకరములు గా "పెరుగుకువిదపులు లర నిషమముసందుశ్రద్ధయావళ్యకము * ౫ మజ్ఞినవిరుపు ॥. | న్వస్థరతణములు లా చీలి! 'వెన్నకువిరుపు ౨60 అరోగ్య కారణములు 99 శ్నృవశదులు జీర్ణముకానిచో విరువు ౨. | అథ ఆభఛాతురవృత్తాదికారః- ఇత్యూదివికార ప్రతిక్రియలు గా చతుర్ధాఒధి కారః ాంబూలవి కార్మప్రత క్రియలు 261 రోగవరీకూవళ్యకత 278 అనుపానావళ్యక్షక్ర న త్రినిధరోగములు | కా అనుపానములలోే నుదకము్రేష్టము % (త్రిదోమములకు సర్వరోనముఖ్య యవాదిభతమునం దనుపానము 262 'కారణత్వము ణి మాంసమున కనుప్రానము ౪. | త్రివిధరోగశమనోపాయములం... 204ీ ఆఅనుశ్తానుపానసంగ్ర్యవాము 268 | దోనముల చయ-వకోవ- వళ్లను భోజనానంతరనియ్యక్వము వ క గ! లతభిములు కి శయనక్ర్రమము 264 '్రివోమములకు కాలకృతచయాద్య త్రీగంభోగ నియమములు న; అవాశౌదివళమున చయాదులుగల్డుట2 76 బుళు'భేదమువేగంభోగనియమము. £ైరీర్‌ | వాతము (వ్రగోవించుటకుకారణ నియమము లేన్సినంభశిగ్య్వ్బాన గల్టువోని ములు ణొ సంభోగ నిర్వవ్వన్సున్స గల్దుగుణములు ఏరీ6 | పిత్తవ్రకోవకారణములు ౭77 సంభా గమునవయః పానము ౪. | కఫదంద్వవ్రకోవకారణములు లి సర యనోయమున గల్దుదోవమము. ౫ | త్రిదోవ(సన్నిపాఠ్సవ్రకోపకారణ 'ద్రైస్వరూష్బ్సు జ ములు 278 నీద్రై "లము 267 | వ్రవృద్ధవాతకృత్యములు లం బుళుచర్య; అందుకీ వృబుకుచర్య ౪ | వ్రవృద్ధవి త్తకృత్యములు ణి వర్షర్తుచర్య న్‌ ర్య ళవళళములు మా . క అ ృృద్ధరవృ ల తి

గ్‌ విషయనూచిక విషయము ఫుట, | విమయను పుటం (క్ర వృద్ధరసర క్షకృత్యములు 280 | కృచ్భ్రసాధ్యలకుణము ౨89 త్రచృద్ధమాంస మేడోథాతువుల యాప్యరోగలతవూము 290

కృత్యములు గ చ,శ్యాఖ్యేయలమణము గ్‌ ప్రవృద్ధ అస్థి-యజ్జుశు క్రములకృత్య వ్యాధులకు కారణాంతరములచేనల్లు

ములు $9 నవస్థా భేదము లం వనృద్ధమలమూ శ్రములకృళ్యములు£ రి 1 ఆరిష్టలమ్‌ణములు 93 వ్రవృద్ధ స్వేదాదిక సత్యములు 39 మలమూశ్రాదులయం దరిష్షలతణ తణవాశక సత్యములు ఃి ములం గ తీజని క్షకఫకృత్యములు ఇ. | వ్యాథిసామాన్యముగనరిష్టలతణములు? 92 తణరసర క్తకృత్యములు 282 | వ్యళ్యయరూపారిక్టలతణములు ఖా తీణమాంస మేదకృత్యములు ౫, ఆసన్నమరణలతణము 209 తీణాస్ట్థితిమజ్ఞకృత్యములు ౪. | వైద్యునివీలువను దూతవచచ్చినకాల శ్రీణఖ క్రశృళ్యేములు 99 మువేగల్లు అరిష్టము గా శీణమలమ్మూ శ్ర, స్వేదకృత్యములు. 268 | భెమధసంబంధమైనయరివ్రము ని గూతృమలతయలతణములం 10 క”మధసిద్ధిసంబంధమైనయరి వ్టము 89 'ధాతువులవృద్ధికయములకు కారణ స్వరంత్రంపరతంత్తం ఫూర్వరూప-డావ

ములు 1 ద్రవరూవవ్యాధి భేదములు 204 'ఢాళువులవృద్ధికయ క్రమము గా స్వతంత్రపరతంత్రలత ణములు గగ వాళాదితయివృద్ధివికారసామాన్య స్వరం కృంపరతంత్రరోగచికిళ్సా

చికిళ్స లైగ్రిత్న శ్రమము 5 ర శ్రాదిదోషవృద్ధికరజనికరోగ చికిళ్ళ 285 | సెమనిరామరోగ "భేదము ల2ైరిక వోనవృద్ధితయళమనోపాయమను _ జైరిరీ | స్వాభ-నిరామలక్‌ణములం 39 దోమా త్వాదులవకోవక్రైనుము న్‌ - వాళ్ళపశోపసామాన్యచికిళ్స 2906 స్రోతోదుష్టలతణము ౫ | పిత్తవకోపసామాన్యచికిక్స లర్ర/ డోనధాత్వాదులచే రోగోర్స త్రి శఫప్రశోబసామాన్య చికిక్స 208

శ్రనము ౫ | సంసర్దసన్ని పాతచికిక్స న వాశకృళ్యములు 287 | వాఠపి _త్తసంసర్రాదిచికిత్సాక్రమము 209 స్పి్తకృళ్యవులు 2886 సంసర్షసన్ని పాతచికి త్సాకాలము శ కఫకృత్యములు 8. | చిిళ్ళాయోగశ్రేస్టత్వము 9 దోషలతణ వ్రయోజుము 13 | సామదోవచికిళ్ళావేేషవిధానము ౧, తోనై ్టివిధ్యము (నిజాగన్తుభేదము) 9 | సర్వశ రీరగతసామరోగ. చికిత్సా స్తాధ్యాసాధ్యవి'భేదములు 280 శమము 800 షభసాధ్యలకుణము శోధన ద్రవ్యోపయోగమార్ష ములు

విమయానూచిళ కక్‌ ఆమఛారణని"షేధము 800 | మండెపేయాదిలత్‌ణాములు 811 తిర్భగ్గతడోవచికి క్సా క్రమము 801 | ఉస్ణోదకభేదము 812 శోధనచికిక్సావళ్యకత ౪ | రాళ్లు మున్నసవానివేడిచే కాగిన దోగాధిక్యమునందు కోధనకాలము తి02 | ఏళ్తాధిక్యమునజల తాపనిధి నా సందిస్థావస్థకుండు రోగములకు సౌమ్య-అన్నేయాషధములు వాని చికిళ్సాక్ర్రమము న! స్థానము $0 ఇ్వీశకునివరీతాది చిశిళ్సా భేదములు 808 | ఇకాపాదిబేళముల ర పూంవదగిన బృంహణలంభునాదిచి!ి క్సా భేద యావధములు 0 ములు 804 | మధురాదిమడ్రనములకు బలవ్తర బృంవాణ క్రియార్డులు క్‌05 శాలనియమము వ! బృంహికలత్‌వాము 90 చ్‌ హింవదగినయావధలతణము 10 బృంవాణాతియోనగమయునగల్డురోన భమాముకుగ్రహించ్యుక్రమము. కినేర్‌ ములు 806 ఓీమధులభద్ర పరచు క్రమము 816 శోధవ-ళమనచికి త్సావాంతరభేదములు ౩౩; | పీనభుీలు నిలవయుండుకాలము గా లంఘనోపయోగ క్రమము 807 'మొదలైనవాని విపరణము త1౯7 అవక్రర్పణమునగల్లుగుణము 50 వచ్చివిగశే యువయోసింవనలనిన దోమబలళారతమ్యుముచే లంఘునోవ యూోవమషభులుం గా యోగ్మక్రమము క త్వ క్యారములు (వట్రలన్మేగృహించ అంఘీశలత్‌ణము గ వలసినయావధులు) గ లంఘనాతియోగమునగల్టుకోగ 'బెరడునువిడిచిగ్రహింపదగినవి 918 ములు 808 విశేషవిధి లేనిస్థలమున సామాన్య శ బృంహణలంఘనములవిశేషవిథి 19 పరిభావ గా వ్యాధి వివరీఠచికిళ్సాభేదములు 509 1. ్యశ్యనాదిగణములు, (అందు సిద్టామథ్మ వ్ర యోగము క వమనములగల్లించుద్రవ్యగణమా) ః వ్యాధితీణుడు విడువదగినవి ఇ | 2 విలేచనద్రవ్యగణమ ౩0 మికొన్ని విరుద్ధ క్రియలు 810 | 3. నిరూవాణవ స్తీగణద్రృవ్యములు- తి] 9 చ్యాథినిక్ళేషకకావశళ్యకత ౫. | ఉ ళిరోవిలేచనదృవ్యగణము ణా పక్థ శ్రైసేపనావశ్యకక గో ర్‌ వాతవారద్రవ్యములు గ: పస్థె్యాభస్టైనక్షమము ౫ | 6. పిక్తవారదృవ్యములు 9 అన్న పొనాదు లహితము లై నచో 7. కఫహరద్రవ్యములు 820 , జీయువిధి 811 | 8. జీవంత్యాది(జీవీయగణము ౫

116 విషమయనూచిక విమయముం పఫుటు | విమయము కటు 9. ఏదార్యాదిగకాము, దానిగుణము-820 | 81. వీలాదిగణము, దానిగుణము - లై? 10. శారబాదినణము, చానిగుణము9 2 1 | 92. కణాదినణము, చానిగుణము , 11. పద్మ కాదినణము, చానిగుణము. 4. | తిరి. శ్యామాదిగణము దానిగుణముతి 2 8 12. భరూమకాదినణము, చాని ద్రువ్యాకాభమున కుల్యగుణద్రవ్యా గుణము క) భ్యనుజ్ఞ $$ 1కి. అంజనాదినణము దానిగుణము 9) ఆలాభవ్రతినిధి 829 ఢీ. పయోలాదిగణము, దాని వర్షద్రృవ్యముల నుపయోగించుటవే గుణము 99 గల్లుగుణము ణా కర. సడూచ్యాదిళణము, చాని మాత్రాకల్పనవిథి 9) గణము 822 | మానహుభావ. 880 కేక్‌. ఆరన్వధాదినణము; దాని ద్విగుణము వేయు ద్రవ్యములు గుణములం $0 వలమానవిభేదము 881 117. అననాదిగణము, చొానిగుణ వంచవిధకషాయ భేదములు, వాని ల ములు 79 కుర్ప త్తికారణములం 882 118. పరణాదినణము, చానిగుణము $£ైతి స్వరసకల్పనము 0 10, ఊమకాదిగణము, దాని గారాంతరముగ స్వరసకల్చ్పనము 883 “ గుణము ౫ | కల్కశీక-ఫాంటకల్పనములు 10 20. పీరకరాదిగణము, చాని శృతకషాయకల్పనవిధి 894 గుణము గా స్నవాశషాయశల్పనము గా ల్ల, లో్ర్రాదిగణము దానినణముతి£2 ఉ కహియద్రవ్య భేదముచే పాకకాల 22. ఆర్కాదినణము 09 నియమము గ ఆర్క్కాదిగణగుణములం 99 స్నేహా పాకమునకల్కా-ద పమాణము $9 29, నురసాదిగణము, దానిగుణము. ౩. | శ్నపాపాకమున తీరావపాక లశ ముమ్కుకాదిగణాము, చాని విధానము ఏ85 గుణము *.... తి2రీ | శ్నవాపాకమున కల్కకహాయాది 25. వర్సకాదిగణము చానిగుణము. నిర్ణయము ॥ 26. వచాది-హారిద్రాదిగణములు, తీరాదులగూర్చునపుడు తైలషాక వానిగుణనూలు - ౩9" శాలనియమము 886 27-20, చ్రియంగ్వాది అంబప్టాది స్నేవాసామాన్యముగ వక్యలతమ్‌ణము గణములు వానిగుణములం 826 | భృుక-తైల-లేవాములకు జేరువేర 29. మాస్తాదినణము దొనిగుణము పక్వలమవాములు $9 త్‌0, న్యగ్రోధాదిగణము 9 | మృదు-చిక్కణ-ఖర-పాకములుు న్యగ్షో ధాదినణగుణము 827 వానిలతణములు ఏతి?

విషయసూచిక క్ష విషయము, ఫుటు | విషయము. ఫుటు శ్రినిధస్నేవాపాకములకు క్రత్యే 'స్నేవోనుగుణమున న్నే వవోచయోగ కోపయోగము 887 శ్ర్రనుము త్‌క్ర2 కొన్నిఘ్ఫృుతములళు సేనించవలసిన సుకుమారాదులకు స్నేవకోవయోగ నియమము - 99 శ్రమము కి అధయా పాకవిధి 388 | సద్యస్సేేహనము 39 అరిష్టైదులయందు గుడమూక్షీకాది న్నేవాసమ్యగ్యోగ-అయోగ-ఆతి - జరిమాణము 389 యోగలతుణములు 50 అనవాదులకు వీర్యహీనకాలనియమము 99 ట్ట. చూర్తాదులసేవించువిమితి 8ఉ0 | అత్‌గొములు న్‌ ను డ్‌ ధనము | స్నేవాపానమన వశ్య్యవిధి 854 వాళ్యానమునగల్లుఫలము క్రి గుస్ణులకోధనము 9 సే నా మో | 9 మండూరకోధన క్రమము తశ శాపన్వేదము థి న శిలాజితుకోధనము 8్రశ్సల్లి ఊవనాహ స్వేదము న అమ్భకళర్క- రావిధానము ౫ | ఊపనావహాస్వేదబంధనకమము కిర్‌రీ లామత్చువాకన్యారసావారణ ఊవ్యస్వే ద్ర కారము 356 ప్రశాగము “| ఊోవృస్వేదహూవనాడీస్వేదము నా కూరపాకవిధానము తఉతి ఒ్య దువిధములై నద్రవ స్వేదము శ న్నేపాకక్రమము రిటీే | ఛాహదిస్నేహముపకు వ్రట్యేక న్నవోవతరణ క్రమము కిర్‌ బషయములు 857 న్నీవాములను భద్ర వరచువిధానము తీ? స్వేదకర్శ్యయందు కొన్నివిశేమనియ సీద్ధామఫవిభానము 8ఉ8ి | “ వవేలు తెక8 స్రాణాచార్యసన్తానము | నమ్యక్‌ స్విన్నలక్షణములు ఖ చౌవధమును నేసించుక్రము... ౪ | శ్వ్వదళర్థ చేయదగనివారు తతి 'చెషధమును నేవించవలసినకాల “| ఫ్వేదకర్శార్హులు 860 నియమము 329 | శ్వదాతయాగజనికరోగములు, 'స్నేవాస్వేదస్రైాముఖ్యము 850 వానిచికిళ్స 9 న్నీవోర్డులు ౫ | స్వేదస్రాళస్త్యము 861 'స్పృవోనర్హ్హలు 5 స్వేదకర్శ మునగల్లుఫలము ఖి స్నహతయ్రయోన శ్రమము 851 | చంచక ర్మలు వానినాచరింపదగిన అవోరానుగుణముగగూర్చిన న్నే వోప శాలములు "= 1 యోగము ౪ | కఫాపిత్తవ్రకోపమున వమనం-విశేచసవిధి చరహిథణణ ల

కేగ విషయమతూచిక విషయము. వుట, | విషయమా పుట వనునము జేయింపదగినవారు 862 | సుధాకల్పము 378 చనునకర్శానర్హులు ౪ | విశేచనావధానుపొనములు 87 సర్వకోధనకర్మ లకుననర్హ్యులు 863 | విశేచనావధము వాంతికాకుందుటై విరేచనములకర్ష్యు, లు ఏ యువచారము క విశేచనమాన కనర్జ్ములు 86ఉ విశేచనాలియోగమున నువభారములు ,, సమనా-విచేచనములకు వ్ర,థానౌమ వమనవిరేచనములయందు స్వేదాది ములం 865 చవృ త్మికృమము 875 సంతర్ప్చనముచేగల్లిన రోగములయందు విరేచనములుకానియప్వుడు వేయ వమనావధ్రయోగమా గా వలసిన యుపచారములు గా సంతర్పణమునగ ల్లిన రోగములకు విశేచనాయోగ-అతియోగలత్షణ నమనౌవధములు గ ములు 50 నమనావధ్యప్రయోగనము, వమనమాల విశేచనసమ్యనో్యోగలత్‌అఐములు 876 వేయువిధానము 866 శెపషధము బీర్ణముగాకుండులత్షణ వమనకాలోవచారముల్కు వమన "ములు 09 సమ్యగ్యోగలకణము 867 జీళ్లైమధలతుణాములు 99 వమనమునందు పాక్యప్ర్కతీమూనిషేధము 13 | వలేచనామధ'సీవనమునలంఘునము 99 సీర వేగసమునం దొషధ్యప్రృ యోగము 868 పేయాది'నేవన్మ క్రమము త్ర77 వమనాయోగలతణములు ౫. | పేయాదిక్రమసేవన్నపయోజనము వమనసమ్యన్మోగ = అతియోగ విలేచనవ్యాపత్సామాన్య చికిత్స ఇ₹0 లతణములు నా విచేచనాయోగమునగల్లునుషద్తన వమనానంకరక్షర్ధ వ్యావారాదినియమం 369 ములం నా వమనాయె*గేపునర్వమనవిధి ౫... | విరేచనమున మలమూత్రాది వేగముల వమనమువేగల్లునుషద,వములకు “ నిరోధించుటచే గల్దానువద్రవ చికిళ్స్ళలు 30 ములం 879 వమప్రయోజనము 871 | విశేచనాతియోగము న వమితునకు విశేచనవిథి ౫... | విశేచనాతియోగచికిళ్ళ క్‌ వాతాదులయందు విలేచనములై విశేచనావధము వెడలనియెడలచేయుం / త్రివృచ్చూూక్లోపయోగ క్రమము గ విధానము 880 విశేచనమునకు వ్యోహిదిగుటీకలు.. తీ72 | నంశోధనఫలము క్ల పిలేచనకరతర్పణొదవధము 1 | వప్తికర్మనువయోగించవలసినవిషయుము. 39 విశేచనమునకువ్యోషాదియోనగము 1 | వస్తికర్యత్రైవిధ్యము 17 వారీశకీకల్పము నిశేచనకేతుఖండ నిరూహావ స్లీకర్థార్డులు 83 ములు 878 | నిరూవావస్లీకర్తానళ్యులు 10

వీషయనూచిక [6 విషమయనుం పుట | విమయముం వుట, ఆస్థాషన-అనువాసనములకనర్ద్యులం 882 | జేనముగవ స్తికువయోగించుటచే అనువాసనవ స్తికర్జులు గా గల్లినయువద్రవచికిళ్ళ 892 అనువాసనవస్తి కనర్హులు ౫ | అనువాసనవ స్యనంతరము నిరూహ వమనవిరేచనాదికాలనికర్ణయము తిరితి వస్త్యావశ్యకత ణి నిరూహవస్తీ శహియపరిమితినిర్ణయము ౪; | నిరూవావ స్తీవ్రయోగము 19 వయో భేదముచే ననువాసనవ స్లీపరి నికూవావ స్తిక్వాథకల్పనము 898

మాణనిర్ణయము 884 |, వాళాదులయందు నిహూహావప్తీ ఆనువాననవ స్తివిధానము 19 'స్నహవరిమితి ఇ అనువాసనవ స్రీయోగ్య తైలయోగములు | మళాంతరమున నిరూహవ సీ ద్రవ్య వస్తికర్మకురెండవ్నత్రైలయోనము తిరిన్‌ సంయోజనక్రమము 894 'స్నేవావ ప్తీకికాలనిర్ణయము 886 | తీశ్టమృదువస్తిస్వరాపము 39 హోలువస్తికర్మ్యచేసినందునగల్లుగుణము. 9 | నేవ వాకరోగమాలకు ఏరం'డాదివప్తే 805 వష్టీవ్యయోగవిధానము 1. | విత్తరోగవాగవ ప్తి 90 వస్తిపీడనవిధి 887 | నిరూవావ్తీ వ్రయోగాంతరకర్హ మలమూక్రములు 'వెడలినచో వ్యము 896 'చేయదగినకృత్యము 1. | చేగాభావమున మరల నిరూహవ ప్రీ వన్నీప్యయోగానంతరకృత్యము _ శిరిరి చ్రయోగము 8) వ_న్య్యనంకరభోజనవిధి-ఆనాగత 'వేగాఖఫావమునం దుపాయాంశరము ;; 'స్వేవానువాననని'షేధము 3; | ద్వితీయ-కృతీయాదినిరూహవ ప్పి న్నే వాము వెడలుటకుకాలనియమము 8989 వ్రయోగము 897 స్నేవావస్త బ్రంతరముఅనుచాసనవ స్తీ నిరూహవ స్రీసమ్యుగ్యోగాదులు యయోగము 39 సమ్యసో్యోగమునపక్థ వము 81 ఆనువాసనవ స్త్రి సమ్యన్న్యోగాదిలత్‌ నిరూహవ_స్త్య్యనంతరము ఊహ్హైాదక కాము 890 స్నానగుణము 13 అనువాసనవస్తివ్యాపళ్తులు ౪ | గ్యూనాధికవ స్త్రి ప్రయోగజనితోవ అభుక్తాదులకు స్నేవావ స్తిజనితోప ద్రువములు 11 చ్రవచికిళ్ళ ౪. | న్య్యూనాధికవస్త్యాదిజనితోపద్రవోప అవోరము ీర్ణించినవ్వుడు వస్తికర్తా ఇచారములం 598 నర్హ్యత 891 | మూధుతైలికాదివస్తులు 899 అపక్వస్నేహావస్తివలన కల్చునువద్రవ మాధ్యుక్రైలికవ స్తీ వ్ర్యయోగమా // ములు, వానిచికిక్స | 80 చాతహరవ్యసృతవప్తి ఉ౦00 నిశేషవ స్తిప్రయోగజనితోవద్రవ ఊత్తరవ స్తాప్యయోగమున కర్ద్యలు ములు వానిచికిత్స గా ఉత్తరవ స్తీద్రృువ్వప్యమాణాము జి

ల వీషయసనూచిక విషయము వుట, | విషయము. వుట వస్త్యామథము ఛై, టవెడలనిచోచికిక్సఉీ00 భూమపానమున గల్టుఫలము థీ ఉత్తరన స్తిసాధ్యరోగములు య. చరుర్విధగజ్ఞూపు భేదములు, వాని నస్యవిధ్సి నస్యార్హ్వరోగములు 402 వినియోగము $3 విశేచసనస్యోవయోగవిషయములు 3; న్నీ న్ధాదిచశుర్విధగ ౧డదూవలమణ విచేచననస్యోపయోగ క్రమము ॥ ములు శ్న2 బృంవాణనస్యోవయోగవిషయములు తీ08 | గండూవములయందు 'స్నేవోద్యువ బృంవాణనస్యకల్పనము గ యోనగము గ శమననస్య్యోవయోగవిషయములుం 9 నండూపమును చ్రయోగింభునియ శమననస్యోపకల్పనము 99 మము 99 మర్శ్రతిమర్శనన్య స్నే వామా్రా'భేద గండూవకబలపరిమాణము శతి ములు 0+ | దంఠవాక్షాదులయందు తిలకలగ్కి_ నస్యకర్తానర్హు లు 99 దకగండూవషము గా నస్య్యవ్రయోగ కాలనిర్ణయము శ05 | గండూవమధారణమున తైలమాంస నస్యమును ప్రయోగించుక్రమము రసోవయోనగము ౫ నస్యప్రయోగానంతరకృళ్యము ఉ06 కొన్నిరోగములయందు ఘృశాద్యువ నస్యవ్రయోసగసమయమున నిషిద్ధ యోగము 99 కృత్యములు 407 | మాకీకగండూపషధారణగుణము . శ్వీగేళే నస్యభఘామాది ప్ర యోగానర్హ లు ఫీ ఛాన్యామ్లుగండదూపగుణము క ప్రతిమర్శనస్యవ్యశంస 1, మూరోదక-ఊస్లోదకగందూషగుణము ౫ 'వ్రతిమర్శనస్యమున కర్తులును శ్నజాగండూవమధారళలాగుణము 99 అనర్హ్ములును త ఖదిరాదికబలగ,వాగుణము ఫి వ్రలిమర్శవ్రయోన కొలము శ౦8 వక్ష్రృదావామున మధార్దిదికబల ఛ్ర,తిమర్శపరిమాణము తీ గ్రవాము శీర్‌ నన్యమునకు మైాస్రో స్థ్యము గా త్రివిధవ్రతిసారణము, 'దానియువ నస్యాభ్యాసమున గల్జుగుణములు జ00 యోగము ఏ9 అథ ధూమపానవిధి,- శ్రివధముఖాలేవము, వానిపరిమాణము ధూమపాన ప్రయోజనము 10 ముఖా లేపధారణ క్రమము ఖీే6 ధూమపాన ళేదములు చాని కర్షులు3 కీనసాదులయందు ముఖా లేపనిషేధము ,, అనద్హ్ములం 19 ముఖా లేపసేవనఫలమూ 'దానగల్డు అకాలభూమపానముచే గల్టుదోష గుణము ః ములు వానియుపచారము 410 | శిరస్సున నుపయోగింవదగినచతుర్విధ ధూమమును విడచుక్రమము గగ ఇలైెలములు గా భామపాన క్రమము శ 1 , చతుర్విధృతైలోవయోగనిషయనులు 4 17

వీమయనసనూచిక ల్హ్న విషయము ఫుటు |! విషయము, వుట శిరోవ స్తివిధానము ఉీ17 | నస్యాదికర్మలకావళ్యకత శీ28 అక జీ

కర్ణప్రూరణ ఛారణవిథి ఉీ18 | సిరావ్యధనవిధానము రక్తమోవో మూర్థతైల'సేసనమున గల్డుఫలము తేరి "సాయము ఖ నేత్తరోగములయం చాళ్ళో శ్రైకనవిధి ౫ సిరావేధనమున కనర్హులం శ్సీ2ం ఆకొ్యాతనవ్యత్యయముచే గల్టునుప బుకుఖభేదముచే సిరావ్యధనకాలము ఉకి0

ద్రృవములు ఉ420 సిరా వేధన్ర్రమము 19 ఆళ్బో శీశనోవద్రవచికిక్చ ౫ | నాసికా-జివ్వొధోభాగసిరలవేధించు అక్బో శ్రీతననమ్యన్య్యోగాదిలమణములు ౫; శ్రానుము శ్రీశ] ఆఅంజనవ్రయోగము ౪. | వాప్తసిరావ్యధనక్రృమము 90 త్రివిధాంజనములు, వానిలతణములుశీ£ై 1 | పాదమున సిరా వేధన్మక్రమము 30 తి,విధాస్త్రనకల్పనములు ౫. | చ్రదేళభేదముచే నువయోగించు 'తినిధాస్థ్రానళలాకలు 89 శన ములు త్త్ర్‌లై

పానముల్యవ శీ9ి2 వో

ఆంజనవ్రయోగకాలమి గ సమ్యగ్విద్ధాదిలతుణములు క ర్యక్కులయందు అంజననిషేధము ,) ఆప్రవృ _శ్రరక్షాసా,వమునకు 'వేల్లాది ప్ర శ్యాంజనము శ్రీల "లేవము థీక్రి8ి అంజన ప్రయోగనిషిద్ధులు గ దుష్టరక్రముస,వించు క్రమము గ నిషిస్ధాంజనములు 5 ర _కృస్రైవమునవదా ర్భాదులయందు అంజన ప్ర యోగానంకరనియమములు ఉ£4ీ చేయద[ినవిధానము $0 చీత్రాంజనన్త్రమోళనము ౫ దుష్టరక్షస్తావానంశరకృత్యము ఉతతీ తర్పణ వ్రయోగవిషయము 39 ఇాఠాదిదుష్టర క్తలత్‌ణము గా తర్పణవిధానము 4285 | శీణాదలవ ర _క్షస్రావకాలనియనుము శర్పణొమధధారణాకాలపరిమాణము | దుష్టర 'కృసామ 'శేషానుజ్ఞ్ఞ 99 తర్చణానంతరక_ర్రవ్యవిధి శ26 | దుష్టర క్షస్రానపిమూణము ఉ3ిర్ర్‌ వాతాదిపోషములయందు తర్పణ స్థాన భేదమువే రృక్టస్ర్రావసిమాణ

నియమము గా "భేదము జి తర్పణముజే తృష్తాదిలమ్‌ణములు ౩ | వమనాదులయందు పస్సపిమితి జక ఎడి ఆ/థ ఫుటపాకవిథి 27 | రక్తము చనించకుండుటకు కారణ దోహినుగుణముగపుటపూక"భేదములు. ౫) ములు ॥ పుటపాళ్ర కూగక్రమము ౩ | దుష్టరక్తమును వెడలింపనిచో గల్లు శర్చణపుట పాకానర్ష్ము లు ఉీ25 రోగము శీపి6 కర్పణా-పుటపాకములయందు రక్తాతిస్ర్రావమునకు ప్రతి శ్రియ క్ర

చొళొహారాదులు ఖ సీరావ్యధనమున నిమిమకనిర్ణయము గ్‌

లై విషయసూచిక విషయము జృటం, |! విషయము పుటం జలగలభేదము తఫ్‌? నాసొదిఇంద్ర్కియముల యతిదగ్ధ వివమముతోగాడినజలగలలతణాము శీకి8 లతణములు శతం విషవరహితజలూకాలతణము 0 తారాతిదగ్థోపచారములు 99 రృళ్షపానముచే మదించినజలగల తారవిధిచేరక్తాతిస్తావమునకవచార స్వరూవము శ8ిరి ములు శక్‌ 0 జలూకవ్రయోగ్యకృమమం క్ర మోరకర్మ కానా వశ సకత-దాని జలరాశాదంళ మోతణకాలము గా ప్రో _వ్యము క 3 జలూకావమన్న క్రమము శఉ0 | అన్నిశర్య, దానిశ్రేష్ట్రత్వము శశ 1 "శషేంచినదుష్టర _క్షస్రావము శ అన్నికర్మ ను వేయదగినస్థానములు గా! రశ్టమోచనానంతరము 'వేయదగిళ చర్మ మునందును మాంసమ. నందును యువవారము న అగ్నిదావాము చేయ్ముక్రమము ౫ శషర్నక్తసంధారణము ౫ సీరాదులయందగన్నికర్మ చేయు దుష్టర క్షస్రావలము పశ... విధానము జఉత2 శుద్ధరక్తము వెడలుటచే గల్గునుషద్రువ అగ్నికర్యకనర్లులం 80 ములు వానియుపచారములు నా షీ ర్మమ ్రతిగల వాని కన్నికర్య చేయు పర్యుషితదుష్టర క్లస్తావావశ్యకత ౫ విధానము 99 భిలగలు దుష్టర్నకమును పీల్చు రత్షవేయువద్ధతి శ్‌ పి శ్రమము $; సమ్యగ్దస్ధలతణములు చావోనంతర శృంగలతణము త్తేట్తీ2 కృత్యములు 89 శృంగముతో రృక్షమోతుగ్యాక్రదమము * | అథ ప్రాయనశ్చిత్తాధికారః--- రత మైోతణముచేసినవారికిన్ళుక లు వశ్చమా ఒధి? రః ఉీరిద్‌ ము 31 అన్హుభమూని షేధము 1 ఉఉ3 అరోగ్యమునకు సూర్యోపాసన 405 ర | గ-చోంయణముచేయదగనివారు 9 క ఎ శ స్త్రి దులక! న్నమార ము వ్ర శ స్తము గ ఆభార్యవరగాము పర్‌ పనళలేషహములకు తొరోవయోగము ౫. ము ఏీళాదిరోగములయందు మోరనిషే సూర్యాదిక్రొజావిధానము క ము వఓటీ | గ ంలివిధానము శరర సర్వక రోవయోగ్యమోరమా జీజీన్‌ వ్రశిమాదానాదివిధి ఓ60 ఇరపాక్రశ్రీయ ఐ.. | రోగములస్వరూవములు;-- ఇూరమును వ్రయోగించువిధానము. జీ*ర్‌ | జ్వర-కాసంశ్వాస-హిక్కల స్వరావ ఇార్యవ్రమార్జ్‌నాద్యువఛారములు శేష? ములు - కీర2

విషయము, ఫుట, | విషయముం పుట ఆర్మోరోగస్వరూపము తీర జన్మనతశ్రాదులయందురోగముగల్లిన గండళోగస్వరూపము శీగ8 సంభవించువోషము శరర జివ్విదంతరోగన, ఛగందరక్షి పదరోన అళ్విన్యాదిజన్మవత్‌క్రములగల్లం

ములస్వరూపములు శ రోగములకు శాంతి 99 మనూరీరోగస్వరయావము గా మృాగశీర్షాదినక్కత్ర, ములందు'చేయు

శాంతి జీ6?

అను_క్తరోగరూ వకల్పనము క మఖానత తమునక్షు ఉీ6ర8ి (వ్రతిమలకు బంగరుపరిమితి తీర్‌ టీ పుబ్బనత శ్రోమునకు న్‌ రోగ పతిరూపదానము 90 టా _త్తరఫల్లునీనతు శ్రమానకు 90 హ్రూరవారాదులయందుజనించిన హ _స్తనత్మక్తమునకు గా

ఇవ్యాథికికాంతికర్మ్య తీరర చిశ్రాదినమ్మక్రములు న!

వైద్య గ్ర ౦థ ములు

చలి 1కి ర్పుు అం అజీక్ష వంజరి 66 0 6 అనుపానమంజరి లం 012 అహ్ట్రాంగవ్భ్చూదయనము, నూత్రస్థానము ం 6 0 డిటొ _ చికిళ్సాశల్పస్థానములు లం 6 0 జిటొ శారీరనిదానస్థానములు 44 వీ 0 డిటొ ఊర్తరస్థానము ఎం 6 0 ఆయు శ్వేదసారనంగృతానిధి అం త్స 0 ఇలాజుల్‌ గర్భా; యూ నానివైద్యము జలం ఠ్‌ 0 చగకనంహిర, న్యూత్రస్థానము లం 8 0 9 శారీర ఇంద్రియ, నిదాన, విమానస్థానములు లం 6 0 8 చికిత్సాస్థానము లం 10 0 91 ిద్ధి.కల్పస్థానములు ఆళి శీ 0 కాలజ్ఞానము, ఆంధ్ర, కాశ్సర్యసహితము లం 0 8 వై ద్యశతళ్లోకి ణా ఇజం 0 8 'రావణకమారకం త్రము ంం2 0 8 గదనిగ్రవాము తి క తిథ4 త్‌ 0 ఖభృుతశరంగము 19 66 1 చ్చ చిశిళ్ళాసారము 9 49 శే 0 టనవరాజీయము గా ఇజం 12 0 ఛేషజకల్పము, సాంధ్ర తాత్సర్యము ఐం 012 చేవాశ_క్ట్వనిర్ష, యము % రిం9 0 6 చేశ్రీయ వై ద్యవిజ్ఞానము) 'తెనుగువచనము 6 ఓ 8 వారుచర్యు భోజరాజకృతము, ఆంధ్రవద్యలఘుటీకలతో ం అ 0 6 రసరళ్నాకరము, ఆంధ్ర, కాత్సర్యము ంఅం వ (1 రాజమార్తాండము శి య. 0 క్షే బ్ర లోలంబరాజీయము నద్రైద్యజీవనము ఏం 012

వన్తుగుణయమహోదథధి, 'తెనుగుపచనము 4 శ్‌ శె ద్యచిన్తామణి, పొంధి తొర్ప్సర్యను ఉక 16 0 వ సమోయుశ్వేదము, శాశ్చర్యసహీతము ఈం 0 0 శార్థధరకృత త్రిశతి 8 +ం థి 6 12 నుత్రు తళారీరము క ఎ ఇళ 8 0

వావిళ్ల కామసాావిళా స్త్రులు అండ్‌ సన్‌ షా పోస్టబాక్సు 1872, 292 ఎవ్‌క్ష జేడ్‌, చెన్నపురి. 1.

న సరహితస౦హిత నే సాధారణకాళ్లే, ప్రథమోఒధిశారః అాాయదారతాదపడుయాయులనాలా. మూలమ్‌,.... వన్దే వూరిత వూర్మిమ చన్ట్రమ్య్ఞలనిభం (గతం) శ్వేతారవిస్హాన(పునం మద్దాకిన్యమృ తాబ్బకున్షుముదతీరోదభాసం హరిమ్స్‌ జ జ్‌ ముద్రావు స్తకళ ఫ్థచక్రవిలసచ్చ్ర మద్భుజామజ్ఞలం నిత్యం నిర్మలభారతీపరిమళం వి శ్వేళ మళ్యాననమ్‌: ౧ వాస్తే వాష్టఖాస్థ్రస్త్రారమ్భః నజయతి నుధయా వూర్హం కలకం శలయక్‌ కరామ్భుజే వినలక లోకానామువకృ్ళకయే బయోని'భే రవతశార యః కుతుకాల్‌, అవతారిక:--- శ్రీ మ స్వైద్యవిద్యా హరంగతుడును చఛికిళ్సాకుళలుండును. నగు శ్రీ; గాథపండికుడను విద్వాంనుడు కాయచికిత్స, చాలచికిక్స, భూతవిద్య, ఊర్థ్యాంగ చికిళ్స (శాలాక్యము, శల్యకంత్రము, విషచికిత్స (అగదకంత్రము) రసాయన తంత్రము, వాజీకరణ తరత్రమునను సీ యెనిమిదియంగములతోనూడిన వరహితనంహిత యను నాయు'శ్వేదతంక్రమును సంగ్రవారూవముగ ఇెప్పదలంచి “మంగళాదీని మంగళ చుధ్యాని మంగళాన్తానిచ శాస్త్రాణి ్రథ్తే సీరపురుషకాణి ఆయున్మృశ్చురుషకాణి చ భవన్తి అభ్యేతారళ్ళ “* ప్రవక్తారో భవన్తి” అను మవిభావ్యకార శాననము నవ లంబించి, విఘ్ననిఘాతాది నిమిత్తము తా జేసిన యిష్ట్రజేవతా నదస్కారరూవమైన మంగళమును శివ్య శిమొర్ధమై గ్రంథాదియందు “వచ్దేతార్షీ మాామశ్వాననక్‌" అను బ్లోకముచే జెబ్వుచున్నాడు. వ్యాఖ్యః...వూరిమం-నిభమ్‌--వూర్జిమనాటి చంద్రమండలమ' నుబోలిన కాంతి కల్లినవాదును; క్వేశారజయిుననం, ెల్లతామరనుచోలిన ముఖముకలవాడును; మస్టాక్‌ాలా- భొనంాఅకొశనంగ అమృతము. శంఖము. మొల్లలు. తెల్లకలంున 'పౌలనమ్ముద్తము అనుపానితో “నమానమైన (శెళ్లని కాంతికల్లినవాడును; ముద్రావు _సకలామక్షలం చరహిళ. 1

ల్లి వరహీతనస౦హిత బ్ఞానమ్యాద్ర,. పుస్తకము శంఖము చక్రము అనునీనాల్లిటిని నాల్దుచేశుల ధరించిన వాడును; నిక్యం=ఎ=డఊక్స త్తి వినాశగహితుడును; నిర్మలావరిమళం-నిర్దుస్ట్ర మైన వాక్కుచే చౌ ళించువాదును, విశ్వేశ 6 = వ్రవంచము'ెప్ట పాలించు వాడును; అశ్వాస్‌నం - గుజ్జముముఖమువంటి ముఖముకలవాడును; వారిం - విష్ణన్వరూపుడు మైన వాయ్య్రీనమూ ్లిని; వన్దే = నమస్క_రింబెదను (ఫున్నమనాటిచంద్రుని, ఆకాళ నంగ అమృశము శంఖను 'మొల్లలం తెల్లకలంవలు పాలసంద్రము. ఆనువానిని బోఠె 'త్కెని శరీరకాంతియు, 'తెల్ల్టచామరపువ్వువంటి. మొగంబును గల్లి; తననాల్జుచేళతుల యందును జ్ఞానమ్యద్రను పుస్తకమును శంఖమును చక్రమును ధరించి; లోకముల 'నెల్ల కాపాదుటనై హాయగ్రీవావతారము "నెత్తిన యావరమకారుణికుండగు శ్రీ విస్ణుబేవునికి నమన్మ_80బెద నని శొవము

ఇచ్చట “వూర్షిమచస్ట్రమజ్జలనిభం” అను వదముచేత నమృకకిరణందై న చంద్రుని సాదృశ్యము వాయశీవునకు చెప్పబడినది అట్టిదేవుని నమస్కరించుటచే తా వచించు చికిళ్ళాకాస్త్రమునందలి యోగములెల్ల నమృకస్త్రాయముల్తై. జరావ్యాధినాశకముగై యుండునని తెలియుచున్నది “ోనిర్య లభారతీవరిమళం” అనుటచేక నిరంకుశయొన వానో రణినమేతుడైన భగవంతుని స్మరించుటంటేని తా రచింపంబూనినగ్రంథము నిర్విమ్న ముగ సమాకియగ నని తెలియందగుం

అన మంగళొాంతరము థియా- మూ, శామసు శాలసస్థ శ కాసిళఠారం తం వైద్యృనాథంళ రణం వ పదేర్ధం నిజూని యస్తి ౯ పతిరోవధీనాం క స్త్రి వహ్నిః సలిలం రసళ్చు,౨

వ్యా:ావీపర మేశ్వరునియందు ఓవధులశెల్ల నధివతియగు చంద్రుడును, కహంలము మున్నగు శ త్త ంబులును, ఫాలనేత్రరూవమైనయన్ని యు) ఆకాశగంగారూవమైన జలం బును) తనయొక్క శేతోరూనమైన రనంబును (పొరదమును), తనకు స్వ్యాధీనముతై యుండునో; మన్శ్య థుని, నకలస్ర్రాణుల నంతమొందించు యముని, శిక్షించి జయించిన యిట్టి పుఠాకనవై ద్యవరు దగు భగవంతుని "వేను ళరణుజొశ్చాదను*

ఇచ్చట కోరికల శెల్ణ నెలవైనకాముని జయించిన యిీశ్వరుని శరణంబు వేడుటచే లోకమున లేనిలోని కోరికలే సంభవించిన మిథ్యావోరవినరాదుల వేగు రోగయులే బాధ నంభవించుట లే దనియు, యమునిజంయుంచిన పరమేశ్వరుని వేడుటంచేసి యకాల మృళ్యువుచే చాధకలుగదనియు నూచింపబడినది. మఆకియుంటనానావిధములగు నోము థులశెల్ల నధిపలి యస చంద్రుని ధరించినవాండనుటవలన అట్టి యోవషధలం భగవంతుని

స త్రి ఆంధ్ర తాత్పర్యసహితేను యథీనము అగుటం జేసి భనవదన్ముగ్రవామావలన నుత్తమఫల దాయకములగుననియుం, నేశ్ర రూద మైనయన్నిని, గంగాజలమును. ధరించిన వాడనుటనలన ఉఊక్షశీకరూవములగు శెండువిధములై న యోమథుల వ్రసాదింపనమర్థ దనియు, ఆయుంధముల ధరించినవా డనుటచే శస్త్ర చికత్పోవయం_క్త్రములగు యం క్తుల్రసాదింవ నద్ధ్మ డనియు, రనము కన పీర్యంబగుటం జేసి రసకాండమున జెప్పంబడు రసౌవధముల కల్పనాశ్షిని కల్గించు ననియం పె ఖ్లోకమునందు నూచితములంం అష్టాంగచికిక్సలకు నంబంధించిన ఊస్షశీతపీర్యవంకము లై న యోవభులును, అం దును ళ త్త సాధ్యములైన నొ ల్యతంత్రంబును, రనకాఎడమున రన్మవ, ధానములగు నాను ధంబులును, ఈ తంశ్ర్రమున జేద్పంబదునని “నిజాని యస్తిక్‌.....ంరసక్చి అను శ్లోశార్థముచే తాను శ్రంథమున జెన్చ్పంబోవు విషయము భ్వనితముం “కామన్య కాలస్య వ శాసితారంొ అనుటవే సీఠంత్రమున న్వస్థవరిపాలన రోగనివృ త్తి భూర్వకమున నవ మృత్యునివారణము ఈఠతం శ్ర మునకు ముఖ్యవలం బని ధ్వనితముం మ౭కియం _వైజెప్పినరీతిగ ధాతుసామ్యరూవమై న యారోణ్యము ముఖ్యవ్రయో జన మనియు, "హేతులింగ-ళెమధ ్రతిపాదక మగుటం జేసీ యూమూడును విమయము లనియు, స్వస్థసంరముణమును రోననివృ త్తని అపమృతళ్యునిరానమును అభిలషించుచారు ఆథికారులనియం, విషయములకును ఈ గ్రంథమునకును చతిపాద్యవ్రతిపాదకరూవ సంబంధ మనీయం 'నెజుంగునది. ఇ్తెఆింగున స్మీకృంథమునకు విషయము, నంజంధమా, చ యోజనము, ఆధికారియునను అనుబంధ చతుష్టయము ఈ ఖ్లోకముచే నూచింవు బిడినదిం అక్ర్రట్రి చ్రశిజ్ఞ థమూా మూ, అథ సాథారణా ప్టాబ్దరసశా శ్రైరలజ్క్బతమ్‌, వ తనం పరహితం తే యత్ర, పూర్ణం చికిత్సితమ్‌, క్రి చవ్యాం సాధారణళాళ్డును అష్టాబ్సికాజ్జము, రనకాణ్డుమునను మూడుకార్ఞుములచే నొవ్వుచు కలు తెజంగులైన చికిళ్సలు ఫూ _క్తిగగల్లియంండు చరహితమను వై ద్యతేన్హ్రమును శ్రైెస్పెద నని యర్థము ఇచ్చుట అథ శబ్దము మజ్దళవాచకము కావ్టన గ్రంథారంభమున మంగళార్థిమై శ ఇప్చబడినదిం ఉేంళారళ్చాథశబ్టళ్చ ద్వా జతే ట్రన్గాణః పురా కజ్ధం భిళ్వావినిర్యాలే ల! శస్తాన్నాట్తీలికావుఫా” అను భొమ్యప్రామాణ్యము చే నథళజ్షము మంగళవాడక మని తి

జ్తీ వరహీశస౦హిత నెడి. మఠేయు క్రంథమును రచియింవ నుద్దేశించినవారు తొలుఠవిషయను"నెల్హ బున నున శ్రోడీకరించుకొని పిదప (గ్రంథము చారంభించుట సంవ్రదాయసిద్ధము;. కావున సీ కన్తకారుడును తా నుద్దేశించిన్మగ,0థమున గల విషమయమునెల్ట మననున క్షభముగ ఆ ద్‌ ఉత ళు చన నిర్ణ యంచుకొని ఆ వివషయములనెల్హ సాథారణ-అహ్టింగ - రసకాండములుగ. జెప్పెద నని వ్రతినవేనెను కావునులోఆథోాచె్పదలచిన విషయములనెల్ట మనస్సున సం్య్ర్రృహిం చినవిదప్య న్‌ ఈ యాత్మ కయె చికిళ్సావూర్హ 'మెన వై. ద్యతంత్రృమును వెచ్పెద నని వ్రతిద్ధచేనెను, (అభశబ్దమానంకర్యమును 'బెలుపు నది యనిభావము) కై జెప్పిన మూడ కజ్ఞములలో పౌధారణకాండనము మొదటిది. చికిత్స చేయ నుద్యమించునపుదు, దోషములు, దూమ్యములు, వ్రశృతి జాఠరాగ్ని, సత్యము బలము, రోగియొక్క వయస్సు; కాంగలానిదేశము. ్రీష్ణోది కాలము. సాత్త్య నను, అఆవోరమ్సు. ఓీషధులగుణరూ పాదులు మున్నగువానిని చక్కగ గమనించి చికిన్స చేయ వలెను కావున నీవిషయములు చికిళ్ళాసామాన్యముగ సాధారణముశలై యుండును. అట్రి సాధారణవిషయములెల్ట నీకాజ్హామున విపరింపబడును; కావున నీకాణము (గే య్‌ బే సాభధారణకాండమనియు నన్వర్థముగ జెన్చబడును ఇట్టి సాధారణవివమయముల బోధించు ళ్‌ సు ఎమ్తి, ప్రశరణమునే వరక నుక్రుశ నాగ్భటాదిఖివగాచార్యులు స్మూక్తస్థాన మను "పేర వ్యవ వారించిరి, శండవది అహ్టాంగశాందము-.కాయచికిర్స, చాలచికిళ్స; తువాచికిళ్స, ఊర్థ్యాంగ చికిళ్సం శల్యచికిర్స; విషచికిచ్చ; రసాయనచికిళ్ళ, వాజీకరణచికిత్స యని యాయ ర్వేదమునకు "నెనిమిదియంగములు, ఈ విషయమునే “శాయచాలగ్రవోన్థ్యాజ్డ ల శల్య దంహ్ఞైజరావృపాక్‌ ౩ అష్టావద్దాని తస్యాహుళ్చికిత్సా యేను సంతా” ఆన్సు చాక్యముచే సంగ్రహముగ వాగృటాచార్యుడు నుడి వెను- అట్టి యష్టైజ్జి చికిక్సలను వివ మూడవది రసకాండము;==రసగంధక పొూషహెణాది ఖనిజవదార్థముల శోభనమూర బాది సంస్కారములచే భస్తాదిరూపాంకరవరిణామము నొందించి వానిని రోగముల కువ ఇయోగించు విభానమును వివరించు ప్రకరణము రసకాండ మని చివ్చటడును, దినిని రన శంక, మని రసరక్షనముచ్యయాదులయందు వ్యవవారించిరి, ఆ వై విపరింపబడిన మూడ్యప్రశరణములను 'ెలుపఫు మూడుకాండములచే నొస్పిద నుగ నీఠం్యక్యమును జిచ్నెద నని గ్యంథకారుడు పతిజ్ఞ చేనెను, నున్‌ సీరం హో త్రి

త్‌ ఆంధ్ర, తాత్పరస్రసహితము పరహితము:--- ఈ తంత్రమును జదివి చికిత్సావిధానమున శాస్త్రీయపద్ధతి నవలం బించి యారిలేరిన విద్వమై్వద్యులు ఇతరుతైన రోగులకు దగినచికిక్స జేసి వారికి అరోగ్య ఈూవమైనహితమును గల్పించ నరు లగుదుగు. వైద్యవరులు కేవలము ద్రృవ్యసంపాదనాది రూవమైన తమహికమునుచ్యూత్రము సోరక చికిత్సచేయుట చిశిత్సకుని వరమధర్మము. ఈ విషయమును చరకాచార్యు లిట్టు శాసించిరి:లాగనాత్తార్థం నాపి కామార్థం అధభూత దయాంవ్రతిి యోవ రే చికిళ్సాయా3. నసర్వానతివ రత” (తనకొజుకును, ధన నంపాద నాదికామ్యుములకును తాను నటించక ప్రాణాలవిషయమై తాను దయనగల్లి చికిత్సా విధానముచే వం వైద్యుడు మిక్కిలి హితశారియై యుండునని కాత్సర్యము. అట్టి యుక్కృన్నమైన వె ద్యులధర్మము నవలంబించి వరుల కువకృతిచేసి యారోగ్యభాగ్య “మెొంసంన నీ వైద్యకతంత్రము ముఖ్యసాధనము కాఫున పరహితమను పేరు తంత్త మున కన్వర్థముగ్యగ్ర ంథక_ర్త మొసం గను. పరహితార్జ మోదంత్రము ముఖ్యమంగ "బేర్పడినను, ఆనువంగికము గ తనిపహితమునకుగూడ నువయోగించును. ఈ భావము బే యా త్కంథికర్త మూడవళాండము చివర నిట్టు చె స్పెను- “నిజపాత మఖలానాం సమ్మతం సత్వ నరూవం నుఖమివహాపరతో వా సర్వకశ్ర్రైర్థ సారక్క్‌. న్వహిత పరహిలేఒస్మి౯- సృత్త్యియా సాధి భూళలే వికచికమనువేలం కర్తు మర్ష్శన్ని స్త ఆషహ్టాంగములకు సంబంధించిన చికిళ్సలం ఈశంత్రమున ఫూర్ణ్మ ములగ వివరించ బడీన వనియు, ఆట్టిచికిళ్సలు నామనూ,్ర, ప్ర ఛానములంగాక ఫలవంతముల్తై లోక హితార్థ ముపయోగ్యము లనియుం, దానం జేసి యా ఈం్ర్రమునకు పరహిత మను నన్వర్థ నామ మిడబడిన దనియం, అట్టి యాతంత్ర్రము సాచారణశాబైము. అహ్రాంగళాబిమూ శయాతకముగ నుండు ననియం ఫలిళర్తము న్‌ _ రనకాఖము నను కాణు, | ణు డి ద ఆ వాజి థ్‌ మూ, చతుర్థాం భిమగాదీనాం శస్తానాం ఛాతువైకృతే, పవృ త్తిస్సాతు సామ్యార్థా చికిల్నేత్యభిథియతే, ౪ కళళ న వ్యా, “భిషన్ట్ర) వ్యాణ్యవస్థాతా రోగి పాదచతుష్టయమ్‌ చికిక్సశన్య నిర్టిష్టంో అ క్‌ కే వాగ్ళృటవ చన్నప్త్రకారము. వైద్యుడు, కెదభమున కువయోగిందదగిన త్రికటుక ఇత్తిఫలాది ద్రవ్యములు, రోగికి ఆయాకాలముల నుపచరింపదగిన సేవపడు కొవభనమూను సేవింపనమర్ధుడగు. ద్రోగ్సి అను సీనాల్డును... చికిళ్సళు 'పొదముల్రై యుండును. చాతాదిధాశుస్రలు మిథ్యాసహారవివిఠాదులం తేని వికృలిచెంది రోగములను గల్లీంచినపుడ్కు ైజెస్నిన భిమర్ధ్రవ్యాదులు. నాల్లును వానినానికి జెన్పిన భుంచిలట్‌

8 వరహితస౦ంహిత ణనములతోగూడి ప్రశస్తముతై పై జెప్పినరీతిన విమమగతి జెందిన వాతాదిధాతువులను సమస్థితి నొందింప దమతమ వ్యాపారములయందు ఇ్రైవ్తించుటయే చిశిక్సృయనబడునుం

వ్యాధి ప్రతీశారరూపార్థక మైన కిఠధాకువుచే చికిళ్స యనుళబ్దము నిష్పన్న మైనది కావున చికిళ్సాచదమునకే రోగ్యవ్రతీశారరూవమైన ,క్రియయని యర్థ మేర్పడు చుండ, అట్టియర్థమునే "పైళ్లోకముచేశ ల్రన్థక్నర్త వివరించె నని యెజుంగునది.

విషమస్థితినుండు 'థాతువ్చుల నమస్థితికి చెచ్చుటయే యాతంత్త మునకు వయో జన మని సూచించబడినది, ఈ విషయమే ఛాశుసామ్య[క్రియాచోక్తా త త్ర్త్రాన్య వయోజనమ్‌ం అని చరకాఇార్యులు నుడివిరిం /

ము! 'ద్వాదళవదార్థములు ఏలా

మూ, అథ ద్వాదళపడార్థ సజ్హ్రవాః£._

చోషాః ప్రకృత రుకా వహ్నిః దూ హ్మ్యోన్నత్వ్యం బలం వయ,

చేళశశాలా తథా సాత్మ్థం ఆవోరో భేనజూని చ, సై

వకాని సర్వథా నితష్రం వీష్యు డ్యాదశ తత్వత్తు

చికిత్సాం 'యోజయేళ్చా్రాజ్ఞ కి నరుకా 7 లేవ కేవలె:, ౬

వ్యా వాతాదివోవములు. వాతపి _త్తీళఫవృకృతులు; విమమాదిభేదములుకల జఠరాగ్ని రసరశ్తూది దూమ్యములు) సర్వము, బలము, వయన్ఫు, జాంగలాది చేశవులు త్ర స్టోదికాలములు) సాత్మ్యము, ఆవోరము, భెషధములు ఆనుసీ జండ్రైండును చచిక్షి త్సకు చనంబంధించిన పదార్థమాలు. ఈ వండ్రెండుపదార్థముల గణదోషములను తార తమ్యమాును క్షూనవంతు డగు వై, ద్యుడు మిక్కిలి బుద్ధికొళలమంచే గమనించి చికిళ్స జేయ బూనవలెగాని, శేనలము చెౌమధయోగములమ్మాత్రము వరిశీలించి చికిళ్స జేయ రాదు,

మరియం వాగ్భుటా చార్యుడు ఈ విషయమాూను విస్పష్టముగ నిట్టు ఇె-ప్పెను--- “దూమ్యం 'జీశం బలం కాలం అనలం ఉశ్ళతిం వయ$, సత్యం సాత్త్య్యం కళావోరం అవ స్టో వృథస్వి ధా? సూత నూక్షూ స్పమామ్ష్యైహోం దోషావధనిరూబకేే యోవ ర్హతే చికిళ్సాయాం ననస్థలతి జారుచిళ్‌ ౫” వైద్యుడు వాళాదిదోమములను దానగల్లు రోగ ములను, అంధుకుతగిన యాషధమును నిర్ణయించునపుడు దూవ్యములం ఆాంగలాది 'జీశము బలము, కాలము జాఠరాగ్ని జేదను, వాళాద్శిప్తకృతి రోగియొక్క వయో "భేదము, సళ్యమూ, సాత్శ్మ ప్రమా అవోరము, అనువానియొక్కం సూత్త్రసూ తృలగు ఆవస్థా ఛీదములను పరిశీలించి కొషధమును రృత్తదనుగుణముగ' కల్పించి చికిళ్స జేషినచో నాజి బ్వడ్తును వైద్యుడు పొరజడ డని ఫావము,

ఆంధ్ర కాత్సర్యసహితము గ్గ టి క్రి దోవములు, వానిన్వరూపవము అకా మూ, వాయుః విత్తం కఫ క్చేతి త్రశూా దోషాస్సమాసత్కు వికృతాఒవికృతా చేహ ఘ్న న్ని లేవర్హ్వయ ని చ, త్ర వ్యా వాయంపు; పీత్తము, కఫము నని దోమములం మూదు తెంంగులు, ఆయ్యవి మిథ్యావోరవివిరాదికారణములచే వానివాని పరిమాణాదిస్థితినిదోరంగి విశృతిఇందినచో (రోగములనల్లించి) శరీరముకుకెలీచి తుదకు చంపును, అటుణాక నకస్థితినుండి వికృతి 'జెందనినాడు శరిరమున రోగాదుల గల్లింవక పోషించుచుండును. "

“దూమవయ స్తీతి దోషి అను వ్యుత్ప త్తిచేత విళృతిజెందినపుడు శరీళేంద్రియ మనన్ఫులను వెజుచునుగాన దోనము లని ఇెవ్చబడును, ఇవియే విశృతిఇెందక సమర్థీతి నున్నపుడు శరీరమును పోషించును కావున ధాతువు లనియు ఇవ్పలడును.

“వోపారో అను బహువచన నిన్హేశముచేరనే మూడుదోవము. లనునియమము "తెలియుచున్నను, మరల *త్తయఃి అను నసంఖ్యానియమము రృక్తమునకు దోమనంజ్ఞ "లే దని సూచించుటకై ఇెద్పలడినది.

వాతాదిడదోవములు వరస్పర నంనర్ష సన్నిపాత తరతమాదిభేదములచే ననేక విధముల భేదములుగల్లినను ప్రధానముగ వాతాది'భేదములచే చబూడువిధము'లే యసునని నూచించుటనై “నమాసక అని ఇెచ్చబడినదిం

మిథ్యావోర వివశిరాదుల చే వికృతిెందినపుడు శరీరమునుబెజి చి, విశృతిజెంద కుండునపుడు శరీరమును పోషించునవి దోషము లని దోవసామాన్యలత్షణ మనియు; అయ్యవి చాతే-సి క్త-కఫ భేదములచే మూడు తెజంగులనియుం ముఖ్యార్థ్యము.

-ఖఅ్రఫ్రి వారీగగకాములు రతా- మూత శ్ర న లఘుళ్ళీతః ఖర స్ఫూక్షృశ్చలోఒనిలః,

వ్యా వె జేష్పిన మూదుడోమములలో వాతము రూక్షత్వము (జిడ్డు లేకందుట); లఘుక్వము (లేలిక, శీళఠత్వము (చల్లదనము), ఖరత్వము (గరగరలాదుట), సూత్త్మ త్వము? చలక్వము (ఎల్లపుడును నిల్కడలేక చలించుచుందుట్సు అను సీసణముకల్లి యుందును.

మజియు సీవాతము శీ రద్ర్యవ్యముతో సంబంధించినపుడు. శీకలంబును; ఉక్ట ద్రవ్వముతో సంబంధించినపుడు ఊక్టంబుతై యుండును. ఇదియే యోగ చాహిత్వము. శావ్సన అట్టి మోగవాహియస వాతము శీతవ్ర ఛానమైన కఫముతో కలనినపుడు శీతలం

గ్ర వరహితస౦హిత మను, ఊన్హనణ(వ్రఛానమైన పత్తముతోగూడినపుడు ఉకంబంచైయుండును. ఈవిషమయ మునే తంత్రాన్తరమున నిట్టు చెప్పిర:-"*యోగవావాక. వరం చాయం న్సంఘయో7గా దుభయార్థకృత్స్‌ చావాకృ త్తే జపా యుక్తః శీకకృతో్పోమనం శ్రయాత్‌. వవజే యోగ వాహిశ్వాత్‌ శకం శ్లేషయులే భవేత్‌, చావా! పిత్తయుతేం

మైజేప్ప్‌న రీతిన వాతమునకు యోగవాహీర్వమువే నాయావన్తు సంబంధమునం జ్త్సే శీతోస్తసణములు నియమము లేక అవ్వుడవ్వుడుకు మాణుచున్నను న్వభావసిద్ధమైన శీనవణము తాత్కాలిక ఊద్జసంబందమునం జేసి బొత్తుగ నళించదనియుం శీవగసలం మునకు వికద్ధమైన యుస్టగుణముగల చికిక్స జేయుటవే శాన్త మగు ననియం తెలియంటకైై యిచ్చటశ్తీకళి అని చధానమున జెవ్పబడెనుం

రి పిత్తగుణములం థయా-

మూ, వీత్తం సన్నేహూ తీక్షోప్లం లఘు విస్తం సరం ద్రవమ్‌, శో

వ్యా* విత్తము న్నీగ్ధర్వము (బెడ్డు), తీక్హత్వము ఉనము (వేడీమిి లఘుక్వమా (కేలక్క, విస్ర్రము (వక్వమాగాని దుర్దంధము); సరత్వము (వ్యాపించుస్వ భావము), చ్రవక్వము అనుసీగుణనులు గల్లియుండును.

అ కఫగుణములం ధియా

మూ, న్నీద్ధ శ్ళీతో గురుర్శన్షః క్లత్లో మృత్స్నః స్థిరః కష, =... వ్యా కఫకు న్ని ద్ధథ్వంబును శీఠత్వంబును; గురుక్వ్వంబు (భారము)ను, మందత్వం బున (చిరకాలమునకు కార్యము జేయు. స్వబొవము౫ మృదుత్వంబును, స్థిరక్వంబును (నిల్బడు కల్లియుండునుం

మరియు వాపి త్త కఫములకు వేర్వేటుగ మైజెప్పబడిన గుణిములంగల ద్రవ్య ములచేకను పశులచేతను అయాదోవము వృద్ధినొందును. అజ్రిగుణములకు విరుద్ధముల్రైన గుణములుగల ద్రృవ్యములవేతను పనులచేతను శ్షీణించును* (వాకమునకు జెప్బన రూళూది గరాముగల చ్రవ్యముల చేతను వనులచేకను వాఠము వృద్ధినొందుననియు, అట్టి రూమోది గుణకూలకు విరుద్ధమురైన న్ని ద్ధళ్వాదిగణములచే వాతము శ్వీణించు. ననియు, పిత్తము నకు జెప్పిన 'స్నేవోది!సణముకల ద్రవ్యములచేరను (క్కియలేతను పి .క్షేముబృద్ధినాందు ననియు, విరుద్ధగుణములుకల ద్రవ్య, క్రియాసంబంధము టే శ్షీణించు ననియు, కథమున' కనుగణములగు గణములంకల చువ్యాదులచేతను కఫమువృద్ధి నొందుననియుం; ఏిరుద్ధగుణము నై న ద్రవ్య క్రియాదులచే తీణించుకనియు; భానము్ర)ు ఈ విషయమునే “వృద్ధిన్సామా. వై నృశ్వేహాం వివర్నీతేర్వివర్య్భ్యయఃో అని వాగృటా చార్యులును;

ఆం ధ్ర శాత్సర ర్టిసపాతము ర “నళ్వేహాం సర్వదా వృద్ధి శుల్యద్రవ్యగుణక్రియైఖ భావైర్భవతి భావానాం విపరీత్తై త్వివర్యయకో అని యికరతం క్ర'కారులుకు వివరించిరి అథి వాతస్థానములు రతా మూ. పక్వాశయకటేసక్టి శో, శ్రాస్థి స్పర్శ నేన్ది యమ్‌, స్థానం వాతస్య; తత్రాపి పక్వాథానం విశేషతః, ౯ వ్యా, పక్వాశయము, నదుము, తొడలు, ఇెవులు) ఆస్థులు స్పర్శ'నేంద్రియమ్యు (శ్వక్క) ఇవి వాకమునక్రు స్థానములుం అందుకు పక్య్వాశయము వాతమునకు ముఖ్య స్థానమై యుండును శవ్రి(్రె పీ _త్తస్టానము అతా మూ, నాభిరానూశయః న్వేదో లనీకా రుధిరం రసు దృక్స ర్భునం చ విత్తస్య నాభిరత్త విశేషతః, ౧౨ వ్యా నాఖి (బొడ్డు) ఆమాళయమ్యు. స్వేదము. (ఇెముట్సు లసీక (మాంసమున కును వైచర్మమునకు నడుమ సీళ్లవలె (ద్రవరూసముగ నుండురసము), రృక్తము; రసము (అవోరము పక్వమైనలతోడే ద్రవహాపముగ నుందురసము); కన్నులు స్పర్శ నేన్దియము (త్వగిం ద్రియము) ఇవి విత్తమునకు స్థానములు. వానిలో నాళ్ళీస్థానము పీత్తమునకు ముఖ్య స్థానమై యుందును: వైళ్లోకమున త్వగింద్రి యము వాతమునకు స్థానమని చెప్పబడినది. ఇచ్చట త్వగింద్రి, యము పి _త్సమునకును స్థానమని 'వఇొవ్చబడినది ఈ౪0డిటికిని సమానస్థానము ఎట్టు సంగత మగునన్నచో; “పి త్త మగ్గి రితిస్టృతఃి అనుప్రమాణమువే ప్పిత్సము అగ్నిస్వహాపమని 'తెలినెడి. అన్ని వాతమునకు స్నేహవాభావము (మిశ్రత్వము) కలదిశాన అస్నిస్వరూవమైన షిత్తమునకును వొతమునపను త్వగింద్రియము స్థానమున నుండుట విరుద్గముణాదని యెొరుంగునదిం శధ్రి కఫస్థానము థఆా- మూ, ఉ్రీరః కంఠ శిరణ్లోమపరాాణార్థమాళ మో రస్క మేదో వ్రు చ జిహ్మ చ కపసస్థ్ర సుతరామురః, ౧౧ వ్యా రొమ్ము; కంఠము, శిరస్సు! ఈ స్టోయము (కడుపులో కుడ్మివక్కనుందుమాంస ఖండము శరీరమునందలికీళ్లు ఆమాశయము రసము; మేదస్సు; నానీకు నాలుక?

• స్లోమ మనగా “ఖ్లోమస్యా ద్రలనాడికా” అనువ్రమాణముచొప్పున నూసిరితిత్తు లకు నదుమకుండు తరుణాస్థిలయములతోగూడిన నాకమని తెలియంచున్నుది, పరహిరజాలలి

10 వరహితసం౦ంహిత ఆన్షనవి కఫమునకు స్థానములు, అందుకు. ఊరస్థ్యానము. కఫమునకు ప్రథానస్థానముగ నుండును -ఖ్రుథ్ర వాశమునకు బలాధిక్యకారణములు థతూ- మూ, విభుత్వాదాళుకారిత్యాదనస్థదోష. చ, కోవనాత్‌ , 0 ప,బలోఒనిల;ః.

స్వాతస్ర్ర్యాదృవాంరోగ త్వాత్‌. దోహటోణాం చ, నిలః, ౧౨

వ్యా* దోమములతోపీ వాతము వ్యాపించుస్వభెవము కలది* ప్పిత్తకఫములకన్న నతి శీఘ్హుముగ రోగముల గల్లించునది. తాను (ప్రృకోషమునొంది యితరములగుపిత్తకఫముల సూడ వ్రకోపింపజేయును. దోహోంతరమునకు 'తాను లాంగక స్వతంత్రమునగ నుండును, పీర్తకఫములచే జనించురోగములకన్న నధికసంఖ్యాకములగు రోగముల గల్లించును.. ఇట్టి విశేషములు వాకమునకు దక్క_ తక్కినపీత్తకఫములకు లేవు మ జెప్పినకారణములచే పిత్త శఫములకన్న వారము మిక్కి-లి బలవత్తరమెనది.

ఇచ్చట నీవిమర్శనము "నెరుంగునది: =జ-వాతమునకు చంచలగణాము స్వభావసిద్ధ ముగ నుండుటంజేసి పలుచెరంగుల వ్యాపించుశ క్తి గల్లియుండును.. “పిత్తం చంగు కఫః పంగ! పంగవో మలధాతవ% వాయునా యాత్రనీయన్తే తత్రగచ్చ్భన్సి చేళరే” అని శంత్రాన్తరవచనముచే ప్పిత్తకఫములు శెండును మకు నియతములగుస్థానములవదలి యితర స్థానములకుబోవు సామర్ధ్యము "లేకుండుననియు, అయ్యవివాశము యొచ్చటికి గొనిపోనవ్రనో ఆస్థానములయంచెల్హ వాతముతోగూడ తాముళు వ్యావించిపోవుచుండుననియు _ తెలినెడి, ఈ్చప్తమాణముచేక పీత్తకఫములకు స్వతంత్రశ ' కి లేదనియు, తమంతట (వాతసంబంధము లేకు చ్యాక్త్రించుశక్తి లేదనియు; ఇతరదోషముల ్రకోపింపజేయుశ క్తి లేదనియు "జీర్పడినది. వాకమునకు వె జెప్పినసుణములు కల్లియుండుటం జేసి అతిశ్నీఘ్రుమున స్వతం, త్ర ముగ"నే వ్యాపించి రోగముల గల్లించును

మణీయు చాతవీత్తకఫముల వేరువేరజనించు రోగముల పరిగణించునపుడుం అహ్ఞైంగ సంగ్రృవమున వాగృ్భటాచార్యు డిట్టు చె ప్పెనుః:---అశీతిర్వాకజా రోగాళ్ల స్ప త్వారింశచ్చ పీళ్తజా వింశతి శే వృజా ఎవి ఈవాక్యముచే వాకమున నల్గురోగములు వెనుబది యనియు, పీ | త్హృజనిశములు నలువదియనియు, కఫమున జనించుననవి యిరువదియనియు “తెలియంచున్నది, ఈపరినణనముచే వాతజనితరోనసంఖ్య మిక్కిలి యధికముగ నున్నది ణాన మె చేస్పనకారణములచే కఫపి త్సృములకన్న వాతము మిక్కిలి బలిస్ట్రమని వెప్పదగి యున్నుదిం

అవళారికః-- వై జెప్పిన వాతపిత్తకఫములజే. వేరువేరుగ. జనించుటంకేసి వాత

క ళో నళ

ఛత్ర శ్చత్కి పీ _శ్హవ,క సత కష (ప్రశ, ఏతి యని ప్రకృతులు మూడువిధములుం వీనిస్వరూవము

ఆం ధ్ర తాత్సర స్టిసపితము క్‌! వాగ్భుటాచార్యునివే నిట్టు' చెప్పబడెను:---"“శుక్రా _ర్తవ్థ్థర్భన్థాదా విషేణేవ విమక్రిమిఓ కెళ్ళే తిస్కః ప్రకృతయో హీనమవ్యో త్తమాః వృథక్‌ , సమధాతు నమస్తా నుశ్రేఫ్టా నిస్యాఃి ద్విదోవజాక” మశుజులపిండోత్స్తికి తల్లిదండ్రుల శ్యుకశోణితములకూటమి ముఖ్యకారణము, అజ్టి శుక్రశోణితములు నియమముగ ల్రి దోవములసంబంధము కల్లియే యుండును, అట్టి మూడుదోవమములలో "నేసోమభాగము కు క్రశ!ణితములయం దథికముగ నుండునో అశక్కుక్రశోణితసమవాయముచే జనించినపురుముడు అవృకృతి కల్లియుండును (వాతం బధికముగ నుండునెడ వాళఠ్యవ్రృకృతియు. పిత్త మధికంబగునేని వీర్షవకృతియు, కఫం బధికముగ నుండునెడ కఫవ్రృకృతియు గల్గుననుట్సు అట్టి చశృతి యుక్చశత్తి కాల మునే సంక్రమించుటంటేసి మళుజులకు విడువనోవదుగాని విషమున జనించినపురుగుకు విషముచే బాధకల్లకుండునిధముగ అట్టి వ్రశృతిమాశ్రమువేశ్ర మళుజులకు రోగములబాధ్ధ సంభవింపనోవదు. మె జెప్పిన మూడు వశృతులతో వాత్మవ్రకృతి హీనంబును, పీ .క్షవశృతి మధ్యమంబుకు, కఫ్యపృకృతి యు_శ్తమంబు నగమాత్తి దోవములలో న్యూనానక్యములంలేక సమమురైై శ్కుక్రశోణికముల సంక్ర్రమించియుండునపుడు పుట్టినమనీజుడు సమ్మవృకృతి యగును, ఇది యుత్తమోత్తమమైనది. మరియు మూడుపోవములలో 'శెంజేసనీదోమము లధికములుగ నుండుతరి ద్విదోమ్మవ్రశృతి (వాతవిక్త, వాఠకఫు విత్తకఫ ప్రకృతి సంభవిం చును త్రిదోవములును. సమకాలమున వానివాన్మిపమాణమునకన్న నధికముగ నుండు నపుడుపుట్టినమకుబుడు' సన్ని పొఠ్యవ్యకృతి యగును, ఈద్వి త్రిదోమ్మవక్ళతి రోగములకు కారణమగుటం బేసి నింద్యము అని మైవాక్యముల కర్థము, అట్టి వ్ర శృతుల ననుసరించి చికి ళ్సావిధానమును గల్పించుట యవసరము గావున స్‌క్తింద వానిలతణములు జేరుచేర శచ్చంబడునుః =ఆఆాథ్రి వాత వకృతిలతణము రమూ- మరా, 'ప్రాయోఒతవవ పవనాధ్యుషి.తా మనుష్యాః దోషహాత్మ కాః స్ఫుటితభూసరశేళ గాత్ర ॥ శీతద్విషశ ఎలధృతిస్మ ఫతిబుద్ధిచేష్టా 4

• .సౌహార్దదృష్టిగత యోఒపి బవాు చలాపాః “౧౩ అల్బవీి త్తక ఫజీవితనిడ్రాస్సన్న సక్టి చలజర్షర వాచ, నాస్స్‌కా బవాభుజస్పవిలాసాః గీతవాద్యమృగయాకలిలోలాః మధురాన్లుకటూప్తమాంసకాంమాః కృళదీర్థా కృతయస్పళబ్టియా ఆః; న దృథాన జితేస్థ్ర ్రయా నచార్య్యాః న చ కాన్తాదయితాః బవాం వ్ర జూ వాం ౧౫

శం వరహీతసం౦ంహిత నేత్రాజి వైపాం ఖరధూసరాణి కృ శాన చారూణి మృతోవమానవిి జో ఉన్నీలిళానీవ భవన్‌ సుప్తా శై లద్రుచస్థో గగనం చ యాతి, ౧౬ గ్‌ త ద ఇ ణ్‌ అధన్యా త్వక్‌ స్థిరాద్తాతనిరా ప్రోద్ధాతవిజ్త్‌ కాం స పష రం ౭ శ్వ్యస్యగాలో న్ర్ర గృర్రాఖఘుకాకానూకాళ్చ వాతికా ౧ వ్యా వార్మప్రకృతికల మనుజులు వాఠదుష్తములగు శరీరములు గల్లియంందురుం వార్గివెండ్రుక్నలు శరీరంబును కొసలయందు చిట్రి ధకాళిగప్పినవిధముగ నుండును, చల్లని వన్తువులయందును శితోవచారములయందుకు జ్వేసంబును. గల్లుకుం ైర్యము స్మృతి (జ్ఞాహాళ క్రై, బుద్ధి చేష్టలు, ఇవి నిల్బడలేక చంచలముల్లై యుండును ప్రీతియు దృష్ట్రియు గమనంబును మిక్కిలి చంచలముతై యుండును* విసువులేక యథధికముగ మాట లాడ్గుదురు.. అట్టివారికి ప్పిత్తకఫంబులును. జీవికంబుకు నిద్రయు స్వల్పముగ. నుండును* తొడలు మిక్కిలి కృళించి యుండును, వాక్కు- వంచలమై గద్దదస్వరము కల్లియుండునుం వారు న్నా స్తీకమకము నవలంబిచి యధికమున భుజించెదరు విలాసముతోగూడి సంగీత్రము నంద్లును చాద్యములయందుళు; 'వటయందును; కలహామునందుకు అసక్తి కల్లియుందురు. మధుర అనుకటురసములయందును, ఉస్ట్రవదార్థములయందువు; మాంనమునందును మిక్కిలి యాసక ల్లియుందురు కృళించి మిక్కలి నిడుదయైనయా కారముకల్లి నడచునపుడు "పా ములచవ్వుడు కల్లియంందురుం శరీరము దృఢముగాక యింద్రియముల జయించ'నేరక అనార్యవ | రృనులై యంందురు, కాంతలకు వారు ్రియులుగారు. వారికి సంతాన మధిక ముగ నుండదు.. వారికళ్నులం కర్కకములై. ధూళిగ్రమినవిధములై కృళించి నుందర . ములుూగాక చచ్చినవానికన్నులబోలియుండును. నిదురించునవ్వుడు కన్నులు అరమోట్పు గల్లి "తపవబడినట్ల్టు కానబడును. స్వప్నమునందు వర్వతముల్నపైని వృతముల్నవెని అఆకనము వెని నడచినట్లు కలననును- వానిశరీరమునందలి ధమనులును సిరలును వాకవూరితముతె ప్న మా మాంసపుకండరములు అదరుచుండును. ఇట్టిలత్షణములు క న్లినమనుజులు వాక కృతికల వారని యెరుంగునదిం ఈవాఠ్యప్కకృతికలవారు వశన్తులు కారు, మరియు కుక్కు నక్క దింటె ట్రా] ఎలుక (చుదికొక్కు)ు కాకి అను నీజంతువులబోలిన స్వఫావము కల్పి ళు యుందురు, థి షీత్తవ,శృతి లతణము అతా క్‌ మూ, వీీత్తం వహి్షిర్వహ్నిజం వాయదస్తాత్‌. పీత్తోది క్త స్తీ వ్ర తృష్టాబుభుతుక

ఈం శ్ర తాత్వర ఫ్రనసపాతమొ న! గ-రోష్టాజు ఆార్రువాస్తాన్షే )వక్షః నూరో బూనీ విజ్హకేశో ఒల్బకామః (రోమూ) ౧౮ దయిత మాల్య ని లేపనమజ్ఞనస్సుచరితళ్ళుచిరా శ్రి తవత్సలి విభవసాహసబుద్ధిబలాన్వితో భవతి భీషుగతిర్జి మతామపి. ౧౯ మేధావీ వశిథిలసస్థిబస్ధమాంసో నారీణామనభిమతోఒల్పళు క్ర శామఫ ఆవాస పలితతరజ్ఞనీలికానాం .భు క్షేన్నం మధురక ఘర్మ చ్వేషీ. న్వేదనః వూతిగస్థిఃభరార్యు చ్చార క్రోధ పానాళ నేర్ష వ్ర స్పుష్తు పశ్యేత్కర్థికారా౯ పలాశా౯ా దిగ్రాహోల్కావిద్యు ద ర్కానలాంళ్చ, ఆం తనూని విజ్ఞాని చలాని చైసాం తన్వల్పపత్షూణి హ్‌ము వ్రీయాణి శ్రోభేన మద్యేన నిమేషభావో (ర వేళ్చభాసాా రాగవవాన్త్యాళు విలోచనాని, తత మథ్యాయుషో మధ్యబలాః పజ్ఞితాః న్లే శభీరవ, వాష్టష్టుర్ణ కవీమార్థాలయమోనూ కాళ్ళ వై త్తికాః ౨3 వ్యా, విత్తము అన్నిస్వరూషము. "లేక యగ్నివలన బుట్టినది. కావున అట్టి ప్పిళ్త ప్రశృతోలమకువాడు. మిక్కిలి తీ వ్రమైనయాకలిదప్పులుకల్లియంందును, వానిళశరీరము ఇారవర్థ్యంబును ఉష్ట్రంబునై యుండును ఆరకాళ్లును ఆరచేళులును ముఖంబును కామ, వర్ణము కల్లియుండునుం వాడు మిక్కిలి శూరుడును అభిమానియు. పింగళవర్షము లైన 'వెంద్రుశలుకల్లి స్వల్పమైనకామము కలవాడు నగును, మరియు పుష్సమూలికలయందును చందనాద్యను లేవమునందును భూవషణాములయందును మిక్కిలి యాసగ నల్లి పుణ్యవంతు డును పరిశుద్ధుడును తన్నా శ్రయించినవారియందు వ్రీతికలవాడును; వైభవము, సాహసమ్ము బుద్ధిః శరీరబలమును కలవాడై శృత్కువులకును భయమును బుట్రించుగమనము కల్లియుండును మిక్కిలి మేథఢావంతుడును; శిదిలములగు సంధిబంధములును మాంసమును మిక్కిలి కొంచె మైన శ్యుక్తంబును 'కామంబునుకలవాదైై స్తీ ఇష్టము లేనివాడగును, అట్టిమనుజుడు తలనెరయుటు శరీర్వ్సు ముడుకలుపడుట్క నల్లనిమచ్చలు వీని కాటప్ట్టీయినవాడగును, మధురంబుశు కషోయరసంబును తి | కృరసంబును. శీతంబును నగు నాహారపదార్థముల భులిం చును బండయందు జ్వేషించును. శరీరమున శమటబట్టి దుర్గంధము కల్లియుండునూ పానికి

క్షే వశహితసం౦ంహితే- మూ్రము క్రోధము దప్పి ఆశనము పరులశ్రేయమునకోరువజాలమి ఇవి మిక్కిలి అతిళ యముగ నుండును వాడు నిదురించునపుడు స్వప్నమున కొండనోగువూవులను మోదుగ పువ్వులను తగలబడుచుండుదిక్కులను కొరివికల్టైలను "మెరపును. సూర్యుని అన్నిని చూఘను. వానికన్నులు. మిక్కిలి సూత్మములును పింగళవర్థ్యంబులును చంచలంబులును స్వల్బములగు. రెవ్పవెం్యద్తుకలు కల్లినవియుమై చలువను నోరుచుండును. మరియు నవి శో,భమకల్లినప్పుడును మద్యపానము జేసినప్పుడుకు రెప్పలల్లార్చ్పుచు అతిశ్నీఘ్రుముగ "నెజ్జ వారియుండును, అట్టిలతుణములుకల వారు పిత్తప్రకృతికలవారని యొరుంగునది. మరియు పీఠిక ఆయువును బలంబుళు మధ్యములై యుండును. మిక్కిలి పండితుల కష్టముల కోరువ "లేకయుందురు. పెద్దపులి ఎలుగుబంటి కోతి పిల్లి యతులు, పీనిస్వభొావము కల్లియుందురు. _వవథ్రి కష్మపకృతి లతణము థా మూ, శ్లేస్టా సోమనశ్లే ఛష్మల నేన సౌమ్యా గూఢక్షిష్టన్ని గ్ధసస్థ ్యస్టిమాంసు, మ త్పృట్‌ దుఃఖన్ష న్ద ఘనర్మైరతప్తో బుద్ధా యు_కృస్సాత్వికస్సత సస్థ్కు ప్ర యజ్బుదూ ర్యాశర కాజ్ఞళస్త్రగోరో చనాపద్మ సువర్ష వర్ష ప్రలమృబావాః పృథువీనవవాః మహాలలాటో ఘననీలశకేశః,

న! జో, ణీ లీ ల్యే ఆ మృద్యద్ద సృమసువిభక్రచారువర్షా బహేబో రతిరసశు కవు త్ర భృతి ధరాత్తా వదతి న నిస్టురం చ జాతు వ్రృచ్భృన్నం వవాతి దృఢం చిరం చ వైరమ్‌, ౨౬ సమదద్విర దేన్షుతుల్యయాతో జలదామ్ఫ్ళొధిమృదజ్ఞసింహఘాోప్కు స్మ ఫ్రతిమానభి యోగ వాన్వినీతో నచ టాల్యేఒపవ్యతి రోదనో న లోలఃం ౨౭

తిం క్‌హాయం కటుకోష్ట్రతీక్షుం అల్బం చ భు శ్ష్కే బలవాంస్ట థాపీ, రతా సస్పి గ్గవికాలస్టేనున [కరు న్రాఒనితవత్యలాత్ష క అల్బవ్యాహారట్రోధక్‌ “పాళ నెర్జ్యః ప్రాజ్యాయుర్విత్హొ దీర్ధ సూత్రీ (దర్శ): వదానస్థ లో గ్‌ మ్య్ళిరః స్థూలలతః తమావాక్షా నా రోస్ట్‌ నిద్రాళుః దీర్ధృదర్శీ కృతజ్ఞః, అజా బుజార్విపశ్చిత్సుభగస్సులజ్ఞో భక్త గురూణాం దృఢసౌవ్చా దశ్చః; స్వవ్నే సపద్దాక్‌ సవిహంగమాలా౯ తోయాళయాకా

ఆంధ్ర, తౌత్సర్యసహీతము 1 వళ్యతి ఖభోయచాంశ్చం 8ం బ్ర న్యారుద్రే వ్ల్రైవరణతార్హ ఫ్రహాంసగజూధి వై శేష్మవకృతయ స్తుల్యాః త థాసంహాళ్వశోవృ మెః, 3౧ వ్యా న్లేవృము సోమాత్తకమైనది (చం్చద్రునిబోలె చల్లదనము మున్నగు గుణ ములగలదియనటి కావున గ్దేష్మము అధికముగ (వశృతిగ) కలమనుమ్యుడు సౌమ్యు డనబడుకు (శీతాదిగుణములు గల్లియుండుననుట), అట్టి సౌమ్యవ్రకృతికలవానికి నంధి బంథములుకు అన్థులంను శరీరమునందలి మాంసంబుకు గూఢములై ఒండొంటటేరి స్నిద్ధము లై యుండును, (శరీరమునందలి శీళ్ణు కనుబడక యొండొంట కలిసి యస్థులును మాంసం బును చిద్దుకల్లి యుండుననుటు వాడు ఆకలిదన్వులకును దుఃఖమునకును కష్టములక్రును ఎండకును ఓీరువగల్లి వానిచే శ్రమనొందకుండునుం సూత్షబుద్ధి కల్లి సత్వగుణాము ప్రధాన ముగగలవాడై దబ్బరలాడక సత్యమును బల్యు-చుండంనుం వానిళరీరపర్థ ము కొజ్ఞలను రు కను ెల్లును శస్త, మును గోరోచనమును తామరపువ్వులను బంగరును బోలి యుండును బాహువులు జానుపర్యంతము వే! లుచుండును, రొమ్ము విశాలమై బలిసియుండును* నుదురు విశాలముగను వెండ్రుకలు దట్టమై నల్లగ నుండును. కలీరము. వేరువేరుగ. "నేర్పడిన యవయములతోగూొడి మృదువుగనుండుకుః పీజిన్సును,. (క్రీడాస్నక్షియు; రసధాళువును, గ్‌ శ్రుంబును ఆధికముగకల్లి; ప్యుత్చులును భృళ్యులును విశేషముగ గ ల్లియు ౦డును, వాడు మిక్కిలి ధర్మ మునం చాస్పక్రికల్లి యొకవ్వుడును నిష్టురోక్తుల బల్క_క యికరులయందు తనకు కల్లినటై, రమును. 'వెలిబుచ్చక -చిరకాలమువరకుళు అణచికొని యుండును అట్టి వైరము చలింవక దృథమె వ్రాలకాల మశకసరించియే యుండును వాడు మదించిన యేశుగవలె మిక్కింలి గంభీరముగ నడచును, వానికంఠథ్వని "మేముగర్జనమును;. సముద్ర, ఘాోవమును మృదంగధ్వనిని సింహనాదమునుబోలె. మిగుల గంఖీరమున. నుండును ఒరులువేయు నువారాదుల మరువక మిక్కిలి వ్రీతికల్లి వనయసంషన్ను డై 'బాల్యమునం మైనను మిక్కి-లి రోదనమువేయు స్వభావము. "లేకుండుకు. ఒకప్పుడును చవలచిత్తుడు గాకుండును, తృిక్తకమోయకటురసములుకల్లి ఉన్హంబుళు తీక్టంబువైన యావారపదార్థముల భబించును. అట్టి యావోారమును కొంచెముగ భుబించును, అయినను మిక్కిలి బలశళాలియై యుండును వానికన్నులు కోనలయందు. రక్ష్తవర్శ్శములై. నిగనిగలాడుచు. విశాలములును నిడుదలున్నై స్ఫుటముగ గనబడుచుందు శుక్లకృష్ణ్రఫాగములంవు కనురెప్పలను కల్లియుం డును మాటలును, 3 'శో,థంబుకు కోవంబునుు అశనంబును, ఆనూయయు వానికి మిక్కిలి ఖీ శోధ మనా నెదుటనే మండివడుట్య కోవ మనగా మననులో బెట్టుకొని యుండుకోవమని యిచ్చటి శేదమును చ్రహించవలెను

కేం పరషపితసంపహిత న్వల్పముగ నుండును, ఆయువును భనంబును మిక్కిలి యభథికముగ నుండును. వనులు మిక్కిలి చాలకాలము యోచించిచేయును, దానశీలుండును, శృష్టాపంకుడును, గంభీర స్వ్భావముకలవాడున్కు మిక్కిలి యోచనకలవాడును;, ఉర్పుకలవాడును కృతకృ్ళత్యు డును; నిద్రయం 'దాసక్రికలవాడును, చాలకాలము యుక్తాయుక్తముల యోచించు వాడును; కృళజ్ఞాడు నగును కుటిలవర్హనుడుగాక బుజుబుద్ధికలవాడును,. వండితుండంను నులళముగ ననునయించదశినవాడును, లజ్జకలవాడును; గురువులయందును, "పెద్దలబయందును భ శిశలవాడును, సిరమెన తికలవాడునునై యుండును వాడు. నిదురించునపు స్వష్నమునందు తామరపువ్వులతోడను వకులతోడను నాడినసరస్ఫులను మేఘుబ్భృంద సీంవాము, గుజ్టిము వృషభము అనువానితో సమానమైన స్వభావముగలవాడై. యుంం మును, (కఫ్మప్రకృతికల మళుజుడు మైజెస్పిన లక్షణములు కల్లియంండుసని భావము.) శిర వ,కృళుల తారతమ్యము రతా రం వ ణి ద టాం

మూ, సమథాతుస్పమః; తాసు శేష్టో నిన్హ్వాః ద్విదోపుజాః, 3౧

వ్యాః జననకాలమున. వాతప్నిత్తకఫములు మూడును వైజెప్పినరీతిగ న్య్యూవాధిక ములుగాక సమములై తలిదండ్రుల శు క్రశోణిళముల గలసియున్న చో నట్టిబీజయున జనిం చినమనుజొడు సమవశృతియగునుం శంజేసిపోషములు అధికములుగ నుండునపుడు జనిం చినవారు ద్విదోమవ్రశృతి కల్లియుందురు. అట్రి వ్రశ్చతు లన్నిటిలో సమప్రకృతి చాల శ్రే స్టముః ద్విదోమజి (వాశప్నిక్త్సు వాఠకఘు పిత్తకఫ నన్నిపాళ వృకృతులు) నాల్లంకు నింద్యములు (రోగకారణములనుట్టు నీకదోవజ్యప్తకృతులు మూడును మధ్యములని యిక్థ ముచే లభించును. అందును “తెళ్చతిస్ర? వ్ర కృళయో హీనమధ్యో త్హమాః వృథక్‌ అని ఇచాగ్భటాచార్యులు ఇెప్పీరిగాన వాతప్రశృతి పీనమనియు పిత్షవళృతి మధభ్యమమనియు, కష్మప్రశృతి యు_శ్తమమనియు శారకమ్యమీ "నెరుంగునదిం

ఇచ్చట నీవిషయము "నెరుంగనది:-శారీరస్థానమున మూడవయధ్యాయమున చాగ్గటాళార్యు ఢిట్లు ఫెప్పెనుః శుశ్రా సృస్టర్భిణీ భోజ్య "నేష్టా గర్యాశయర్వుషు యస్సా నికో పోచాధికస్టేన చక్రుతి స్ఫబోధితా” ఈవాక్యమును బట్టి గర్భిణిన నుండు సమయమున శుక్రా 'ర్రవషములయందును అవారవిహారములయందును గర్భాశయ బుకువుల యందును వాళొదిపోషములతో "నే దోషము అధికముగ. నుండునో అట్టి వశ్ళతి గర్భమునందలి శిశువునకు నంభవించుననియు, అయ్యిది వాతాది దోషములవే వేరుచీరు నను ెండేసిపోషముల సంసర్దమువేతను సన్ని పాతముచేతను (త్రిదోవసామ్యము వేళను

జ! ఆంధ్ర, ఆాత్సర్యసహితము క

సంభవించుటం జేసీ (వాత పిత్తు కఫ వాతప్తిత్త్సు వాఠకకఫు ప్పిత్త్తఫ సన్నిపాఠు భేదము లచే యేడువిధములగుననియం. తెలినెడి. ఇట్లుండ వఏకపోమ్మపృకృతుల లతణములు మార్ర్యము జెప్పి సంసర్లసన్ని పాతలతుణము 'లెందుకు జెప్ప లేదని: దచోమద్వయనంసర్లలతమణ ములబట్టియు మూడుపోవముల లక్షణముల సంసర్దమునుబట్టియు ద్విదోవ. త్రిదోవ వ్రకృ తుల నూహింపదగునని మూల కారుని యభిప్రాయము. వేత'నే “సమస్తాను శ్రేస్టో నిన్చ్యాః ద్విదోషజాకోొ అని సంగ్ర హించెము, మై జెప్పినసంసర్లసన్ని పాఠ్యవ్రకృతుల లత్షణములజే వాగ్భుటాచార్యులు. “వ్రక తః ద్వయసర్వస్థాః ద్వన్ట్వసర్వగుకోదయే”్‌ అనువాక్య ముచే శారీరస్థానమున మూడవయధ్యాయమున సంగృృవాముగ వె ప్పెను,

మానసికదోవములైన సత్వరజ స్త మోగుణములచే గల్లు ప్రకృతులను శౌచము ఆస్తిక్యము మున్నగు గుణములబట్టి నిర్ణయించునది. ఈవిషయమును వాగృటాచార్యుడు శారీరస్థానమున మూడవయధ్యాయమున. “శౌచ్చాస్తిక్యాదిభికె వం గుతైర్లుణనుయిా ర్వ బేల్‌ స అనువాశ్యముచే జెప్పిరి.

-ఇక్రి అగ్నిస్వరూవము, "భేదములును ణా న

మూ, సమోఒగ్నిర్విషమ స్తీక్షోమన్ద క్చేతి చతుర్విధః, క్ర

వ్యా జాఠరాగ్ని సమము, విషమము, తీళ్టము మందము. నని నాల్లు తెరంగుల నుండును సకలప్రాణులకును భుజింపుడిన యాబోరముకు. బీర్మింపజేయుటక్తై. జకరమన నుండు అగ్ని యిచ్చట అగ్నిశబ్దముచే 'జెప్పబడును. అయ్యది చాపి త్తకఫఘములయొక్క_ సమవిషమ్థితి దే సంభవించును. అది యొట్టులనిన:---వాతపి తృకఫములు మూడును న్యూనా ధికములూగాక సమస్థితినుండుకరి (దాన జనించిన) జాఠరాగ్ని సమాగ్నియగుకు ఆటుగాక వాఠముమ్మాత్తము అధికమున నుండునెడ (దాన జనించిన జాఠరాస్టి విషమాగ్ని యగుకు. ప్పిత్తముమ్మాశ్రము అధికముగ నుండిన (దాన జనించిన) జాఠశాన్ని తీత్త్రమనం బడును, కఫం బధికమైన (చానజనించినద్సి మంచాన్ని యనబడును, ఇట్టి యగ్ని భేదములు నాతాదులయొక్క_ తారతమ్యుమున గల్లును, ఈ విషయము వాగ్భటాచాద్యడు “తెర్భవే ద్విషమ స్తీళ్టో మన్దళ్చాన్ని స్సమెన్సమో” అనువాక్యముచే న్ఫుటముగ జెప్పెను. వాగ్భుటశారీరమున నగ్ని భేదముల నిట్లు నిరూపించునుః=--“సమన్సమానే స్థానస్థే విమమో సమానవాతము శనక్ష నియమితనాఖిస్థానమున'నే యుండునపుడు సమాగ్నియగుననియుు అట్టి సమానవాతము శనమార్శమును వదలి మాన్దాంతరమున నంభరించుతరి విషమాగ్ని

16 పరహిీతసం౦ంహిత యసననియు, పీత్తముతో గలిసినపుడు తీళ్లైూన్నియగుననియు, కఘషముతో గరిసినపుడు మందాగ్నియగుననియు. భావము, వాయుసంబంధములేక అగ్నిజ్వలించుట "లేదుగాన సమానవాకసంబంధముచే జఠరాగ్ని జ్వలించును, అయ్యది సమిస్థితి నుండక పిత్తాదులం గలిసినపుడు వెజెప్పినరీతిగ మారుచుండునని ముఖ్యఫొనము. -అరి నాల్టువిధముల్తైన యగ్నుల చ్ర, ల్యేకలతణము ఉయా-

మూ, యః పచేత్సమ్యు గేవాన్నం సమ్యుగ్భు _క్రం సమస్త ర్రసౌ,

విషమోఒసమ్యుగప్యాశు సమ్యుగ్వావి చిరాత్పచేత్‌ , 33

తో వహ్నిః పవేచ్చీ మ్రం అసమ్మ్యుగపి భోజనమ్‌,

మన్దస్తు సమ్యుగష్థున్నం ఉపభుక్తం చిరాత్చచేత్‌. ఏ ఏళ

కృత్యాస్య నోషాయోసా శ్రహజనాథ్రానగారవమ్‌,

వ్యా, ఆవోరనియమమున జెప్పినరీతిగ పరమాణాదుల నళుసరించి శాస్త్రీయముగ భుజింపబడిన యాహారమును చక్కగ వచనము, నొందించి జ్‌ర్ణి ౦వజేయునది నమాగ్ని్ని యనబడుకు బేశము కాలము మా, శ్ర మున్నగువద్ధతి ననునరింవక భబించబడిన యాజాోర మునుగూడ మిక్కింలి శ్మీఘుముగ పచింపజేసినను; లేక 'చేళశాలమాత్రాదుల ననుసరించి యథో శ్తముగ భుజింపబడిన యన్నమునుగూడ చిరకాలమునకు పచిింవజేసినను, అట్టి యగ్న్ని విషమ మనంబడుశుం చేశకాలమాత్రాదుల ననుసరింవక శాస్త్రవిధి నుల్లంఘించియం భుజింపుడీనయానోరమునుగూడ నతిక్మ ఘృముగ పచింపజేయునది తీళ్టూగ్ని యనబరంగును 'జీళకాలాదివిధుల ననుసరించి విధ్యుక్తముగ భుజింవబడిన యోవోరమునుగాడ నోళం డుటు కడుపులో గడబిడ ్రేవలహశలు కడుపుబ్బరము, గురుత్వము అను సీయువద్రవ ముల గల్లించి చిరకాలమునకు జీర్షించజేయు జాఠరాగ్ని మంద మనబడును.

"పాకము చెందుటకు కాలనియమము అస్టాంగసంగ్రవామున నిట్లు ఇెప్పబడినది:-- “యా మైళ్చతుర్భిర్టీ న్రర్భ్య్యాంచ భోజ్య ెమజ్య యో స్సమే, పాకోజగ్న్యా భు _కృయోః: క్రాక్‌ తీన్లే; మన్టే పునళ్చిరాత్‌ , సభక్త మామధం తస్తాత్‌ మచ్చాగ్నేరవచారయేత్‌” సమాగ్నియందు ఛుజిందబడజినయాహోారము నాల్జుజాములకును; శకెవధము శెండుజాము లకును ప్లూర్తిగ బీర్హమగును.. తీక్టైన్నియందు ఇట్టి కాలనియతిలేక ఆతిశ్శీఘ్మముగ జీర మగును, మందాగ్నియందు అట్టి శాలనియమము నుల్లంఘించి చిరకాలమునక్రు జీర్హమగును. కావున మందాస్నియందు అవోరముతోగూడ వేర్చి యాషమధము నువయోసించుట య్యక్తము (అట్టుజేసినచో నన్నిదీక్లి కల్లునని ఖావము),

ఆంధ్ర తాత్పరస్టసహితను ఖై వం కోష్ట భేదములు రజా? మూ, కోస్టః ప్రూరో మృదుర్మధ్యఃః మధ్య శ్చేతి చతుర్విధః, క! వ్యా కోద్టము 'కూ/రమనియు; మృదువనియు; మధ్యమనియుు మధ్యననియు నాల్లువిధములుం -అంి చతుర్విధకోస్టలతణములు ఇఆాా- మూ, వభూతమారుతః హ్ర్‌ః కృచ్య్ళ్రాచ్చ్భా్యామాదిక్షైరవీ,

బవావీర్తో మృదుః కోష్టః తమీరేణావీ విరిచ్యతే. 3౬

+మధ్యసృమమలస్సమ్యక్‌ సువమోా్య్థఒన్యఃకఫోద'ే,

వా వాతం బధికముగ నుండుకోస్ట్రము కృూరముగ నుండును అట్టి కోష్టముకల

మళుజునకు నల్ల తెగడ, (కంకుష్టుము, "జెముడు మున్నగునామధనములచే కష్టముగ విలేచన మగును, (సౌమ్యుములగు నౌాషథములవే విశేచనము కాదనుట).

పిత్తం బధికమున నున్నపుడు కోష్టము మృాదువుగ నుండుము అట్టి మృదుకోష్టము కలవారికి ఆవుపాలవేగూడ సులభముగ విరేచనములగుకుం

త్రిదోవములును సమములుగ నున్నపుడు కోన్టము (మధ్య) సమముగ_ నుండును. ఈకోవన్టముకలవారికీ విలేచనములు సాధారణముగ నగునుం

కఫం బధికముగనున్నపుడును కోన్టుము మధ్య మనంబడును. అట్టి కఫకోవ్చమున నులథముగ వమనము చేయించదగునుం

-ఆఇాథ్రి స్పప్పధాతువులు థ్రియా మాం రసొసృజాంస మేదో స్థిమజ్జాళు శ్రాణి థాతవః 328 వ్యా రసము, రక్తము, మాంసము "మేదస్సు; అష్థల్కు మజ్జ్ఞ(క్రొవ్వు ళు శ ము అను సీమ్సీడును ఛాశువులనియు దూన్యుములనియు వెవ్చబడును _-

“శరీరం ఛారయన్మ్యే తే ఛాత్వాహారాచ్చ సర్వదా * అని అష్టాంగనంగ్రవామున జెప్పిన కారము రసరక్తాదులం శరీరమును ధరించుటం జేసీ థాతువులనియు, దుష్రములగు త్రీపోషములభే నివి ఇెరువబడునుగాన దూన్యములనియు ఇప్పబడునని యొరుంగునది.

శర వములములు ధఆాా మూ ....... ..మలామూ త్రంశకృత్‌ న్వేదాద యోఒవీచ

*ః “సమశ్ళేతొొ అన్సియుండిన సమంజస మగును 1 గసమన్స్ఫమనలో” అని

యుండవలెను,

౭0 వరహితసంహిత వ్యా మూత్రము; శకృృత్తు చమట మున్నగునవి మలములనియు. వెవ్పబడుముం ఇచ్చట “అవిచి అని ఇెళ్పుటవలన రసాదిధాతువులచే మలమూత్రాదులు ఇెరుపుడుటం బేసి దూహ్యములనియు, శరీరమును మలినముగ జేయిటం జేసీ మలములనియు. శెప్పబడునని యొళుంగునది, -౨ం్రి సత్వము (రజ్నస్తమోగుణములు) థిఆా- మూ, స్వభావజం స్థం సత్వం అవికారి విపత్స్వపి. 3౮ వ్యా, శరీరమున మనశ్శరీరములకు సంబంధించి స్వుథావసిద్ధముగే యుండి స్థిమై అవత్తులు నంభవించినపుడును వికృతి జెందక యుండుశ క్రియే సత్వమని వెవ్పబడునుం ఇచ్చట సత్వశబ్దముచేత సత్వరజ్నస్తమోగుణములు మూడుకు గృహింవబడును, శఈమూడుకు మాననీకదోషములు ఈమానసికదోవ వై గుణ్యము వేత ఉఊన్గాదాదిమానసీక రోగములు సంభవించునుం =్రార్రై బలము థియూాా- మూ, సహజం కాలజం యుక్రికృతం చేహాబలం త్రిధా త త్ర సత్వళరీరోత్థం; ప్రాం నవాజం బలమ్‌, 2౯ వయఃశృతమృతూళ్థాం చ కాలజం యుకిజం పఫున్కు విపహారాహోరజనితం తథోజస్క్రరయోగజమ్‌. ఆం వ్యా, శరీరముమొక్క_బలము సహజము, కాలజము; యుక్రికృశము. నని మూడు విధములు, అందు వై జెప్పిన సత్వరజ్నస్తమోగుణములవేతను శరీరముచేశను శరీరమున తనం తనే పుట్టినబలము సహజ మనబడును, యావనవిశేషమునను, వినర్షశాలమున బుతువిేమ మునంజేసీయు కల్లినది కాలజబలము, బలకరంబులగు విహారాహారములచేతను, ఓజస్సును వృద్ధినొందించు కామధాది వ్రయోగములవేతను రసాయన చాజికరణాది యోగముల చేతను కళ్లినళరీరబలము యు్రీజ మనబడుకుం ఈ నయో భేదములు ఏటా మూ, వయస్తా (పోడకాద్చాల్యుం త శ్ర థాత్విన్లి ్య యూజసామ్‌, వృద్ధిరాస '_ప్రలేర్శ ధం తర్ర్రావృష్థిః నవరంతయః, ళ5ణం వ్యా (శాల భేదమున కల్లుళరీరావస్థావిశేషము నయ _స్సనబడునుం అయ్యది చాల్యము; మధ్యము, వృద్ధత్వము నని మూడువిధములం) అందు శిశువు జనించిననాట నుండి వదునారవవత్సరముపరకు బాల్యము, అట్టి చాల్యవయిసున రసాదిధాతువులును ఛత్తురాదీన్ది )యములును ధాతువుల నాప్యాయత నొందించు నోజస్సును నానాట వృద్ధి

ఆం శ్ర తాత్చర ఫ్టిసపాతము లై

నొందును పదునారవపత్సరము "మొదలు డెబ్బదియవవక్సరము వచ్చువరకును మధ్యమ వయ స్సనబడును, ఈవయసున ధాతువులుశు ఇంద్రియంబులుళు ఓజన్సుకు వృద్ధినొందక పుష్టినొందును- ఆదిమొదలు (జెబ్బదియనవక్సరము 'మొదలుజేస్రి ఆయుః వరిమితివరకును వృద్ధత్వ మనబడును. ఈవయనున ఛాత్విన్ట్రియాజన్సులం నానాట త్మీణించునూ

ఇచ్చట సీవిమయము.. "నెజుంగునది:--మైజెన్పిన 'చాల్యవయన్సు. శీరవృత్తి (సాలనుమ్మాత్రము. ఆవోరము చేయువయసు), శ్నీరాన్నవృ్తి (పాలను అన్నమును గూడ నావారముచేయువయస్తు, అన్నవృతత్తి ((అన్నమునుమ్మారత్త్రము. అహారము చేయు. వయనుు యః నని మూడునిధముల నుండును ఈవయనున “*వయో వోరి భూక్తానాం "తే నమధ్యాదిగాః శ్రనూల్‌ అను వాగ్భుటవాక్య్ర, కారము కఫము ప్రధానముగ నుండుము కావున ఈబాల్యవయసున శరీరమున స్నేహము; మృదు శ్వము, సౌకమార్యము, సౌభాగ్యము మున్నగునవియు నానాట వృద్ధినొందునుం

మధ్యమవయసుకూడ మూడువిధముల నుండును. వదునారవవత్సరము. మొదలు ముస్పదియవవళ్సరము నరకును యౌవనము, ఈవయనునా పిత్తం బధికమున నుండంటంటేసి జూఠరాగ్ని ద్తీపష్తంచైయుండుకుం ఛజ్ఞాపరిపాకంబును కలుగనను, శెండవది సంఫూర తము; సలువదియవవత్సరము వరకును వ్యాపీంచునుం ఈపవయనున నకలధాత్వింద్రి, యౌాజస్సులును, పీర్యంబును పౌరుషంబుకు, నృరణవిజ్ఞాన ఇవ క్షాదివిశేషంబులును నం ఫూర్ష ముల్తై యుండును అదిమొదలు డెబ్బదియవపక్సరమువరకును మున్ను సంవూర్మ ములుగ నుండుధాత్విం ద్ర, యోజస్ఫులును స్మరణవిజ్ఞానాదులుు హానిలేక యథాస్ట్రితి నుండునుః

జెబ్బదియవవత్సరము "మొదలు ఆయుఃవరిమితి వరకును వృద్ధత్వము. ఈవయనున వూర్వవయసులలో నానాట వృద్ధినొంది సంవూర్మ దశనొందియుండు సకలధాత్విందద్రియా దులు నానాట శ్మీణించుచు, శరీరమున వలీపలితాదులు కల్లి శరీరము నానాట. శిథిల మగుచుండును ఈవయసనున వాతము వృద్ధినొందియుండును,

మరియు వై జెప్పబడిన దోమధాతు మల్కప్రకృతులు మున్నగునవి గుణవంతములై వానివానిపరిస్థితి మారకుండు'నెడ మనుజుడు నూరుసంవత్సరములు ఆయుశవరినూణముకట్లి ఐశ్వర్యము మున్నగు సకలభోగముల ననుథపించుచు. జీవించియుండును, ఈవిమయమును వాగ్థటానార్యుడు శారీరస్థానమున మూడవయ ధ్యాయమున నిట్లు ఇెత్పెను:---”*ఇతి సర్వ గుణోపేలే శరీకే శరదాంళతమ్‌: ఆయునైశ్వర్యమిష్టాళ్చు సశ్వే భావాః ప్రలిష్టితా”

99 దేశ భేదములు తా

మూ, భూమిచేవా ప్ర ఛబేన బేళమావాురిహ ద్యఖా,

ల9 వజరహితసంహిత వ్యా భూమియనియు, శరీరమనియు దేశము 'శెండువిధములుగ సీయాయుక్వేద శంత్రములయందుం "జెప్పంబడును. _ఆత్ర భూమిదేళ భేదములు థఆా- మూ, జాజ్ఞలం వాతభూయిష్టమనూవం తు కఫోల్బణమ్‌. రఈ౨ సాథారణం సమమలంత్రిథా భూటబేశమాదిశేత్‌, 'జేశో ఒల్పవార్శిద్రుననో జాజ్దలఃస్వల్పరోగదఃః ఈ8 అనూపో విపరీతోఒస్తాత్‌ సమస్సాథారణస్య తః

వ్యా, భూమియనుదేశము జాంగలము, అనూవము, సమము నని మూడునిధములు అందు ఉదకంబును వృతంబులును వర్వశంబులుకు స్వల్చ్పములుగనుండి. వాతము చల మహోనుండు ప్రచేశము జాంగలము, ఈదేశమున రోగములు స్వల్పనుగ నుండును, (ఇందు జనించిన వళుమ్యుదిజంతువులును మనుజులును ఓమభలంధు మున్నగునవి వాతభూయిష్టము లై యుండును)

'వెజేప్పిన జాంగలలత్‌ణములకు విపద్ధముగ (అధికమైన జలంబును వృతుంబులును పర్వతంబులును గల్లి) నుండ్యువ్రుదేశము. అనూపము, ఈదేశమున కఫము వృబలముగ నుండును దానంజేసి య్యీిప్రచేశమునందలి జనించినవురువులు, మృగములు వత్తులు, ఓవధులు మున్నగునవి కఫభూయిసష్టములై యుండును, (ఈచేశమున వ్యాధు లధికముగ సంభవించును),

వెజెప్పీన జాంగలానూపలకతణములు సమముగనుండు వ్రదేశము సాధారణబేళ మనబడును. ఇచ్చట వాతాదిదోషములు సమములుగ. నుండును. (కావున సవ,దేశము ఆరోగ్యకశరముగ నుండును). ఈప్ర చేశమునందలిమనుజులు పశువయ్యాదిజంతుపులు. ఓమ భులు మున్నగునవి సమము లైన వాతాదిదోవములు గల్లియుండుకుం

• _౨్ర చేహదేశము ఏఆయా మూ, దోషథాతువములాథారో దేవాఇత్యభిథీయలే. ఈళీ వ్యా వాళాదిదోషములకును రసాదిభాతువులకును మ్యూత్రపురీమ స్వేదాదిములము లకును ఆధారమైనది శశీరబేశ మనబడును ౮ నూత్రాదిశాలవరిమాణాము, నాడికాముహూర్తాదికాల భేదములం ఇయ

'మాశశ్రాది ర్వ్యాధ్యవస్థాచ కాలో "భీపజ యోగకృత్‌ శ

లఘ్వతకో నిమేపోవా మాత్రా స్ఫోటోఒథవాబ్దులేః ఈ౫

తాసాం స్వష్తసవాస్రాణి చ్వేశలే వావి నాడికా,

త జ నాడిశేద్వే ముహూర్త న్తేచత్యారః పాదవర్జి త్యా, లజ

ఆంధ్ర తాత్పర్య్థసహితము లి యౌామః లేపాను హోరాత్రం పత్ష_స్దేదళవబ్బుచ సమాసస్తైద్యొనిదాఘః జ్యేఘ్రైహిఢకృతఃస్మ ఖత అఈ2 వోట్‌ శ్రావణభా్రైస్యాత్‌. ; కరదాశ్వినకా_ర్రిక్కౌ మాక్షుపాౌవశ్చ హేమ న్లః శిశరోనూఖఫాల్లునా. రం వసన్తవై. ఎత, వైళాఫా బుతవష్షట్బ వత్సర _ ॥ వ్యాధ్యవస్థాహ్వయః కాలఃత త్రి తత్రోవచేక్యుతే. రోణా

• కాలము మాతాదివరిమాణమును ముక్క. అవస్తాభదమును అనుస కంచియలు అట్టికాలమ" నకుసరించి కనా నం చక్కగ. వనివేయుకు.. (కావున అట్టికాలమును బెలిసికొనుట యావళ్యకము, అట్టి కాలము. నిమిషము. ఘటిక ముహర్నొర్తమృు యానము, వవలు ర్యాలి అవో రాశ్ర్మము, వకమముు మాసము, బుతువు, వత్సరముననుభేదముల గల్లియుండుకు, అవియెల్ల న్స్‌ క్రింద వివరించబడును) ॥ ల ॥ ఒక లఘ్వుతురము నుచ్చరించునంత కాలమెన కనుశిప్ప నొళవరి యల్లార్భ్చునంఠకాల మెను వ్రేశ్తతో నొకచిటికచేయునంకకాలమైనను ఒకమాత్రాకాల మనబడును అట్టి మాత్రలు వీడువేలు శెండుపందలు (2౨0౦౦) చేరినకాలము ఒళనాడిక (గడియ యన బడంకు, అట్టిగడియలు అెండైన నొకముహూూంర్తము, అట్టి ముహూర్తములు పాతిక తక్కువగ (ఆరగడియ తక్కువగ). నాల్లుచేరినకాలము. ఒకయామము, (వీడున్నరగడి యలు ఒకజొాము అనుట) అట్టియూమములు నాళల్లెనచో నొకమాలు. నాల్లుజాము లక్ష రాత్రి ఈళశండునుజేరి (ఎనిమిదిజాములు) ఒక యవోరాక్రము. అట్టి యవోరాత్ర ములు వదునై దుజేరి మయొకపతము. అట్రివతుములు శెండు జేరిన యొకమాసము, అట్టి మాసములు రెంజేసిచేరిన ఒక్కొకబుకువు అందు క్యేష్టామాఢమాసములు. శెండుకు నిదా ఘము. (క్రీష్యబుతువు); శ్రావణభాద్ర పదమాసములు శెండుశుజేరి స్రావృట్‌ కాలము (వర్ష బుతువు) ఆశ్వయుజక్షార్తికమానములు 'రెండుకు జేరి శరదృతువు; మార్లశీర్ణ పుష్య మాసములు. శెండుకుజేరి హౌమన్తబుతువ్వు మాఖఫాల్దాణమాసములం. ెండుకు శిశిర బుకువు, వైత్రవై శాఖమాసములు శండునుజేరి వసంతబుతువు, ఈయారుబుతువులుశు 'జేం యొకసంవత్సరము, ఇది మాత్రాదికాలనిర్ణయము, వ్యాధులయొక్క అవస్థా భేదము ననునరించినకాల'భీదము అచ్చటచ్చట నాయావ్యాధుల ననుసరించి ఇెన్పబడుళుః ఇచ్చట. సీనిషయము. "నెరుంగునది:--.వెజేప్పినబుకువు లారిటిలో. వర్ష శరసే మంళబుకువులు మూడ్తున్తు దక్నీణాయనముః (అనగా సూర్యుడు దథ్నీణమార్ణమున సంచ

లో వరహీతస౦హిత రించుకాలము): శిశిరవసంత ,గ్రీవృయుళువులు మూడును ఉృత్తరాయణము.. (నూర్యుడు ఉ_్తరమార్లమున సంచరించుకాలముం మరియు వై జేస్పిన ఉృత్తరాయణమున సూర్యుడు మిక్కి-లి తీవ్రములైన కిరణములతో ఈన్నప, తాపమును పూర్తిగ జూపి భూమియందుశు మశుజాలయందును ఉఊందుసౌమ్యుగుణముల జెరచుకు, దానంజేసి మళుజుల శరీరబలమును భూమియందలిద్తవముళు బోలై తనచండకిరణములచే నాకర్తించును. చానంజేసీ మకు జూలు మిక్కిలి బలహీన్నులై యుందురు. ఇత్తెరంగున భూమియందును నముకుజులయందును గలసారము నాకర్షించుటంటేసి ఉత్తరాయణము ఆదానకాల మనంబరంగును. దత్నీణాయనమున చం్చద్రునియందలి సౌమ్యగుణ మధికమై వర్షములచే భూమి _ చక్షబడియుందుకు. అప్పుడు సూర్యుడు తనకు మైజమగు తీవ్రత నుడిగి మళుజులకు తాను మున్ను గృహించియుండిన బలమును నానాట నొనంగుచుండుకు, కావున దశ్నీణాయ నము విసర్లకాల మనంబడుకు, ఈవిషమయమువు వాగ్భుటాచార్యు డిట్లు వెప్పెను:లా “శికిరాద్యః త్రిఖిస్తైన్తు విద్యాదయనమ్నుత్తరం, ఆదానంచ యదాదశ్తే నృణాం చ్రశతిదినం బలి” “బుళవో దతీణాయనక్ప్‌ వక్షాదయో వినర్దశ్చ యదృలం విస్ఫృజ త్యసా. పౌమ్యుత్వా దత్త సోయోహి బలవాకొ హీయళలే రవి9 మేభువృష్ట్యు నిలైశ్ళ్శిత్తై శానస్తతాపే మహిళల ప్ర సాళ్ష్మ బ్రం్‌హొము రతా మూ, సాత్మ్యం సవోత్మనాభ్య స్తం స్వాస్థ్యోత్స_త్త్యనువృ త్తికృత్‌ , 'దేళకాలవ యోకోగదోష ప్రకృతిసం శి, తమ్‌, సం వ్యా తాను కొంతకాలము ఉవయోగించి యలవాటు జేనియుండునపుడం అట్టి వదార్థములచే కోగాదులు సంభనించక శరీరస్వస్థతను కల్లించి అజ్రి యారోగ్య మకు సరించి యుండునెడ అట్టి వస్తువు వారికి సాక్ష్య శ్రిమవి భావము అట్టి సాక్ష్య సము: బేశము, కాలము వయన్సు, రోగము దోషములు, చశ్ళతి అనువాని న్మాశ్సయించియుండునుం ఎవబ్రగ్రి 'దేశాదిసార్మ బ్రవివరము థఖ- మూ, భూమిసాత్మ విం దధిత్నీరం కరీరః మరువానీషు, శూరః ప్రాచ్యేషు మళ్స్యా స్తునై స్థ వేప్వస్థ 9కేషుతు. సగం తె లాన్టుం దళశమూలాని మలయీ కొంకణేపునః, 'వేయామజ్ద ఉదీచ్యేషుగోధూ మోఒవ _న్సిభూమిషు, వగా బేహసాత్మర్థం ఘృతత్సీరం మద్యం మాసంతుకస్యచిత్‌. వేయాయూపఫోరసోఒన్యస్యగోధూ మోఒన్యస్య కాలిన

ఆంధ్ర కౌత్పర్యసహితము లక కాలస్సాత్మ ష్టం దివాన్మిద్రా నిదాసఘే బచాలవృద్ధ యో వయస్సాత్మ ష్టం రుజాసాత్మ ర్టిం ముస్తావర్బాటకంజ్వ రే, ఫ్యో సాత్మ ఫ్రంటైలం ఘృతం జొ ద్రం దోషాణాంప్రకృ లేపును న్ర్రంసనం సత్స యోగవ్యం భవతి శ్రాహాకస్యచిత్‌ . రే వ్యా మరుచేశములయందు పెరుగు పాలు 'వెదురుమోవులు ఇవి సాత్మ శ్రముతై యుండును; తూర్పుచేశములయందు.. శ్రీరంబులుకు,. సింధుజేశంబున మత్స్య్యంబులును ఆంధ్ర'దేళశమున క్రెలము అన్టురసంబులుళు, మలయాప్రాంతములయందు కందమూలంబు లుకు కొంఠళాబేశంబున "సేయ యుకు మండంబుళు, ఉృత్తరమునను అవంతిచేశమునందువు నోభుమలును, సాత్య్యముతై యుండుశు: (వైజెవ్చబడినవి యన్నియు భూమి యశ్దు 'చేశమునకు సాతక్ష్మ్య్యములని భావము). చేవామునకు నెయ్యియు. పాలును సాక్ష్యము లగును కొందరి శరీరములకు మద్యనూంసంబులు సాత్మ్మ్య్యములగును, కొందరికి *పేయయు, యూసుంబుకు,ు భబూంనరసంబుకు; కొందరికి నోధనమలును, కొందరికి వరిధాన్యంబులును సాత్మ్యము లగును (మైజెవ్పబడిన భృుతతీరాదిసాత్మ్య్యము. 'చేహామును. చేళశముయొక్క సాత్మ గ్రములు, ఇత్తెటంగున భూమి ేవాభేదములచే కండు తెజంగులై న 'బేశమునకు సంబం ధించి సాత్త్మ బ్రము నిరూపీందబడియె). ఎండకాలమునను 'చాలవృద్ధులకను మగటినిద్ర సాక్ష్య ఖ్రమాగ నుండును (ఇది శాలసాక్మ్యము వయస్సాత్మ బ్రంబునుు.. జ్వరమున శుంగగడ్డలును చర్చాటకంబును సాత్య్యము లగును (ఇది రోగసాక్య్యము దోమములతో వాతమునకు త్రైెలంబుకు, కిత్త మునకు ఘృతంబుశు కఫమునకు 'లేనెయు సాతశ్ష్య్యము లగునుం (ఇది దోషసాత్మ్య్యము). వాతాది ప్రశృతులతో కొందరికి అవుపాలు (స్రంసనంబును కొందరికి గ్రాహాయు నగునుం (ఇది చశృతిసాక్త్మ శ్రము, ఇత్తెజంగున చేశ - కాల - వయో - రోగ _ దోవ - ప్రశృతి సాత్మ ట్రము లారుశు వివరించబడియొ, = ఆహారము. ధియా మూ, ఆపోరో౭న్నం _ అన్నము మున్నగు భోజ్యవదార్థములళు 'జళశాలసాత్త్మ్య్యముల ననున రించి భుళించుట తయయానోరము. (ఈయావోరభేదములను వానివరిమూణములను, గోలా దోషములను వాగటాది కం శ్రశారులు సవ్విస్షరముగ నిరూవించిరి.. అందు భోజనపరి మాకొమును వాగ్భుటాార్య లిట్లు ఇప్పీరి:-..““అన్నేన కుతీర్ద్వావంకా పాన్వేనైకం ల్‌ రయం వవనాదీనాం చతుర్ధా మవశీవయేత్‌ ఎ ఉదరమున. ెందు

లగ వరహితసం౦ంహిత భాగములను అన్నముచేళను, ఒకఖళాగముళు జలముచేతను నిండించి నాలవభాగమును వాతాదిసంచారమునైై విడిచి భుజింపనగును అని ఫెవము, ఇంకను భోజనమునకు సంబం థించినవిషయము లనేకములుగ శంత్రాంళరమున గనందగు. వానినెల్ల సీత్రంత్రకారుడు విస్తరీతిచే విడచి “ఆవారోన్నంగ్‌ అని సూచనామ్యాశ్రముగ. తా నుషక్ర్తమించిన “అహఃరో శేషబానిచొ అనునావోర విషయమును జెప్పెను. దానివివరమును “అకుక్త చన్యతో గ్రావ్యాక్‌” అనునార్యో క్రి చగారము తంత్రైంతరములనుండి "పాఠకులు "తెలిసికొందురు గాక యని యాకంక్రకారుని యాశయముగ దోఇెడి. -అ౨థి ద్వివిఫచికిళ్స్ళలు, వానిలతణములు రిఆా- ని వ మ మూ, ద్విథాద్రన్యమ ద్ర వ్యం చేతి భేషజమ్‌, వ న్‌ 4 ద్రన్యం స్థానం రసాదీనాం అ ద్రవస్టంలబ్బ నాదికమ్‌ ల! వ్యా చికిక్స శెండు తెణంగులు, అందు చృవ్యరూవమ్ములైన శిశకటు ిఫలాదు లచే చేయబదునది దృవ్యచికిళ్స యొకటి; శెండవది దృవ్యము లేక లంభున వ్యాయామాది రూవమెనచికిళ్స. ఇది అద్రవ్యచికిత్సం అటి ద్రవ్యము రసగుణాపీర్యవిపాక చభౌవ ములవ స్థానమున నుండును, ఉపవాసాదిరూపమైనది అద్రవ్యచికిత్స. -౨క్రి ద్రవ్యము రసాదులవే పనిచేయుక్రమము ఠిఆా- మూ, ద్రవ్యం రనేశ కురుతే కర్మపాకేన చాపరమ్‌, గుణా_న్తలేణ వీర్యేణ వ్ర ఖావేనైవకిఖ్బున, ూ వ్యా. చికిళ్చార్థమై యుపయోగంవబడిన ద్రవ్యములతో. కొన్ని తనయందుకల మధురాదిరసములచేత వనిచేయుకు, కొన్ని ద్రవ్యములు విపాకమువేతను మరికొన్ని మృచ్వాదిగుణములచేతను, కొన్ని శీతాదివీర్యనువేతను; కొన్ని (వభొనముచేతను ని చేయును “శవ్రిర్రై స ద్రనములు ౦ఆా- మూ, రసాఃస్వాద్వమ్లులవణతిక్షోపణక పూయకా, శ ఫ్‌ 1 మట్‌ ద్రవ్యుమాశ్రితా 'లేనమథావూర ంబలావపహోః, ఏ2 ఇ్యా మధురము (తీపి అన్లుము (పులుప్తు, లవణాము (ఊప్వు), తిక్తము (చేదు) కటువు (కారము, ఇదియే ఊోవణము కషాయము (వగరు నని రనము లారువిధములం* ఈయారురసములును పంచభూళాత్యకమగు దవ్యము నాశ్రయించి యుండును క 'జెష్పన యారురసములును ముందుముందు ఒకచానికన్న నొకటి మిక్కిలి బలవ_త్తరములై యుండును, (కషాయమునకన్న కటురసంబుకు, 'దొనికన్న తిక్తరసంబుకు, చానికన్న లవకా

ఆంధ్ర తాత్సర్యసపాతము లా

రసంబును; దానికన్న నన్టురనంబుళు, వీనికన్నిటికన్న మధురసంబును మిక్కిలి బలాధికముగ నుండు నని భావము)

మరియు వైచేస్పినరసము వరస్పరసంసర్డ తారకమ్యములచే నానావిధములుగ నున్నను ప్రధానముగ నారువిధముర్రై యుండు నని "కలియుట. “మట్‌ అని నంఖ్యా నియమము చేయబడినదిః

ఏ మధురాదిమడ్రసములగుణములం ధతా-

నూ త్ర్రాద్యాః వమూరుతం ఘ్నన్సి త్రయ .న్పీకాదయః కఫమ్‌్స్‌

కషయతి_క్తమధురాః పిత్పమ'న్యేతు కుర్వతే. సరా

వ్యా వె జెస్పినవడ్రసములలో “మొదటకుండు (మధుర - అను - లవణ) రసములు మూడుకు వారమును శమింపబేయును, ఇతరములగు తిక్తకటుకషూాయరసములు మూడును వాతమును పకోసింవజేయును ఈరసనులు మూడునే కఫమును శమించజేయును- ౫ జెప్పిన మధురఅన్లులవణ రసములు మూడును కఫమును (ప్రతోపింప జేయును. కహెయత్సిక్త మభురరసములం మూడుళు వత్తముకు శమించ జేయును. తక్కిన అన్లు-లవణ-కటురనములు మూడును పత్తమును (వకోవించజేయునుం

మభురాదిగుణాముల సీరీతి "నెరుంగునది;=ామధురరసము వాతప్పిత్సముల శమింవలేసి కఫమును (ప్రకోపింపజేయును. లవణ అన్హురసములు వాతమును శమింపలేసీ కఫప్నిత్తముల (బ్రశోవింవజేయును. తిక్షరసము కఫపిత్తముల శమింపటేసి వాశముకు ప్రకోపీంపజేయును కటురసము కఫముళు శమింపటేసి వాతప్నిత్తముల బ్రకోపింపటేయును. కమాయరసము కఫ పీత్తముల శమింపజేసి చాతముకు బృకోపించజేయునుం

=ఆథ్రె ష్యడ్రసములవీర్యము థఆా-

మొ, రసాణట్వమ్షులవణాః చిర్వోణో ప్టాయథో _తృరమ్‌,

తి క్షకషాయోమధుర_స్పదృ దేవవశీతలః, ౫౯

వ్యా, మెజెస్పినరసములతో కటు-అన్లు-లవణ రసములం మూడుకు ఒశటికన్న నొకటి (కటురసమునకన్న అన్షురసంబుశు దానికన్న లవణరసంబుకు) ఆధికముగ నున వీర్యము కల్లియుండును త్విక్తక హోయమధ్దురరసములం మూడుకు మైజెప్పినరీతి నొకటికన్న నొకటి యధికముగ శీతవీర్యము కల్లియుండును. (ఇచ్చట వీర్య మనగ శక్తి)

ఐం లవణాదిరసముల స్నిస్ధ త్యాది తారకమ్యము అయా

మూ, పట్వమ్ష్లుమధు-రాఃన్ని ధ్ధ్‌ః స్వపవిఖ్తూత్ర, మారుత

తిక్తాకటుఃక హియళ్చరూ మోబద్ధమలా స్థథాః ౬౦

లిపి వరహీతస౦షాత వ్యా, లవణ-అన్షు-యభురరసములు మూడును సిద్ధము లై మలమూత్ర, అపాన వాఠములను 'వెడలించును. తిక్త-కటు-కహాయరసములు మూడును హాతగుణముకల్లి మల మూ త్ర,వాతమాలను బంధించును, అగ్ర లవణాదిెరసముల గారవలాఖఘవ తారకమ్యము అణా మూ, పటోఃకహాయః తసాచ్చమధురాః గురు, వసి లఘుకన్లుకటుఃతస్తాత్తస్థాదపిచతి_క్తకః, ౬ం వ్యా, లవణరసమునకన్న కషోయరసంబుశు దానికన్న మభురరనంబుకు మిక్కిలి గుపకరంరై యుండును, అన్హురసము లఘువును దానికన్న కటురసము లఘుతరంబువు చానికన్న తిక్తరసము లఘుళకమంబువనై యుండులుః _వఖథ్రై శ్రిపిధవిహేకములు, విపాకస్వరూవము అతా స్స స మ్తుః తాః మూ, త్రి థావిపాళో ద్రవ్యస్యస్వాద్యన్లుకటుకాత్మ ఆ జాళలేణాఒగ్నినాయోగాత్‌ యదుదేతిరసా_న్తరమ్‌. ౬ఆ రసానాంపరిణామా న్హే సవిపాకళృతిస్మ ఖత ॥ వ్యా, నానావిధద్రువ్యంబులుకు మధురవిపాకము, అన్హువిపాకము కటువి పాకము నని మూడువిధములై న విపాళఠకము కల్లియుండును. విపాక మనః==భుజింవబడిన యాహఃర ద్రన్యమలయందు జఠరాగ్ని సంబంధమునం జేసి జీర్ణంబ్రైన పదవ మధురాదిరసములకు గలు రసాంకరవమిణామము. విపాక మనబడుకు అట్టివిపాకము మధుర - అను - కటుభేద ములవే మూడువిధములుగ నుండు నని భావము _అఖి మధురాదిరసములకు విపొకము ఇత వొ, స్వాదుః నటుశ్చు మధురం ; అమ్రోఒమ్హుం పచ్యుతే రసః ౬కె త్రయాణాం కటురన్యేషాం; పాకస్తుల్యబలో రనై:, వ్యా మధుర-అన్షురసములుగల దృవ్యములు మధురముగ విపాకము శెందునుం అన్షురసము అనుముగ'ే విపాకము 'జెందును. తక్కిన కటుక - తృిక్త - కషోయరసములం మూడును కటువిపాకము కల్పియుండునుం ఈమూడువిపొకములును అయారనమునక్ర నమానమైనళ_క్రి కల్లియంండును. (మధురవిపాకము మధురరనముతో సమానబలంబువ అన్తువిపాకము అన్షురసముతో నమానగుణంబుకు, కటువిపాకము. కటురసముతో సమాన లం గుణంబును నగు నని భావము) = వింశ! తదృవ్యగుణములు రా రుమన్లహిమన్నీ గళత్షసాన సరా, . నూగు న్దహిమన్నిగ్ధ న్లత్హసా న్హ్రమృదుస్థిరా ఆరో

ల చో అట ఆం ధ్ర తాత్పరస్థసహితము ల్డి్ర గుణొస్పసూక్ష్మవిళదాః వింళతిస్సవివర్యయాః, వ్యా, గురుత్వము మందత్వము; శీశలము, స్నిస్ధత్వము; శ్రత్ష్రర్వము, సాంద్ర, త్వము, మృదుత్వము, స్థిరత్వము; సూత్మ్‌త్వము, విశదర్వము అను నీ వదియును వీనికి విరుద్ధములైన పదిటితోనూడి యిరువదియు గుణము. లగును. (ఈయిరువదిగుణంబులంను అయాద్రవ్యము న్యాశ్రయించి యుండుకు. | ఇచ్చట గురుత్వమునకు లఘుత్వంబుకు; మాంద్యమునకు తీశ్హత్వంబుకు; శీతమునకు ఉష్ణ్రంబును స్నిస్ధమునకు ఈరూతుంబువు క్లళ్ణమునకు ఖరంబును సాంద్రమునకు చ్రపంబున్వు మృదువునకు కాఠిన్యంబునుు స్థిరమునకు సరంబును నూకత్ష్మమునకు స్థూలంబును విశద మునకు పిచ్చిలంబును వరుసగ వివరీఠగుణంబు లని యెరుంగునదిం 46 స్పేనానరూతణొవధములు థమ తి, జ, మూ గురుశీతసరన్నిద్ధ మందసూత్ష్మృమృదుద్రవమ్‌్స్‌, జొావమధం న్నేహనంప్రాయః విపరీతం విరూతణమ్‌ు. న! వ్యా గురు-శీతాసర-స్ని స్ధ-యంద-సూత్మ-మృదు = దృవము లను నీయొనిమిదిగుణ ములు గన్లీనద్రవ్యములు ప్రాయాకముగ 'న్నేహనములై యుండుకుం లె బేప్పినగుణములకు విరుద్ధమురైన గుణములు కలద్రృవ్యములు ప్రాయికముగ రూత్షములై యుండు (వివద్ధ గుణములను వెనిబెస్పిన్నవుకారమున "నెరుంగునద్సి -ఖథ్రి స్వేదన _స్త్వమృనాషధములు 9తా- జీ ళు జ వి వరాం న్వేదనం గురుతీళ్ణుాప్టం ప్రాయ స్ట ఎన్ఫునమన్య థా, ద్రం స్ట్‌ంం సరం న్నిద్ధం రూత్సం సూత్ష్మం చ భేమజమ్‌, ఇ౯౬ న్వేదనం _స్తన్భునం ళ్గ్షం రూత్షసూశ్షసర ద్రవమ్‌్‌, వ్యాం గురువుగను తీక్టముగను ఊన్షముగనుండు ద్రవ్యము ప్రాయికమున.. స్వేదన ముగ (ఇెమటబుట్రించునదిన నుండుకు* వెవెన్పిన గుణములకన్న విరుద్ధములగుగుణములు శల్మద్రృవ్యములు _స్తంభనకరము లగును, మరియు ద్రవము. స్థిరము. నరము న్ని్ధముః రూతము సూత్మమ్ము అను సీనణములు కలద్రవ్యము. స్వేదన మగునుం శ్యశ్చత్వము, రూత్‌ము, నూత్తోమ్యు సరము, [దృపము అన్సు సీసణములు కల్టదవ్వము స్తంభనకర శే టం అలి లు మగునుం =శ్రు(్రి ద్వివిధపీర్యము వెయి మాం ఉేన్నశీత్రన్స శ ్య వొ ప్పీశీతగుణోత్కర్షాత్‌ వీర్యం ద్విగుణముచ్చతే, ౬కి వ్యా మె జెప్పిన ద్రవ్యములయందు ఉనస్హ్రగుణ మధికముగ నుండుటచే నుష్ట్రవీర్యం బనియు, కీతగుణ మధికముగ నుండుటచే శీతవీర్య మనియు పీర్యము ండునిధములు

8౮ వరపహితసం౦ంహీతో

ఇచ్చట సీవిమర్శనము "నెరుంగునది:---వీర్య మన 'నేవస్తువుచే నేవిధమైన (క్రియ శేయబడునో ఆయ్యది వీర్యము. ఇదియే ద్రష్యనిస్థ మైనళ క్తి లోకమునం బేవస్తువై నను వీర్యము 'లేకయుండుట. "లేదు. ఆట్రి పీర్యముచేతనే నానావిధ్శక్రియలను దువ్యము "చేయును ఈవివమయమును వాగ్భుటాచార్యుడు “పీర్యం తచ్యేన య్యాక్రియ'తే (క్రియా, నావీర్యం క్రియతే శిబ్ళీల్‌. సర్వావీర్యకృ తాహిసా” అను సీవాక్యముచే "జెప్పెను జలుబెరంగులైన ద్రవ్యములయందును 'పెవెప్పబడిన గురుముందాదిగుణము లిరువదియుం న్నను అందుష్షగుణాధీక్యముచే నుస్షపీర్యంబును, ఫీకగుణాధిక్యముచే శీతవీర్యంబు నగున్ను భగవంతునిసృప్తికి లోనగువ్యక్ర్తావ్య క్ష వృవంచ మెల్ల నానావిధస్వభావముల గల్లియున్నను అగ్నిసోములగుణము నత్మిక్రమించియుండుట "లేదు కావున గురుముందాదిగుణములు కల్లి

(ఏ యున్నను అందు అగ్నిగుణం బైన యుప్ష్రంబెనను సోమగుణంటబైన శీతంచైనను ఛుబల ముగ వ్రతివస్తువునందు నుండుము కాబటి కొన్ని చ, వ్యములు ఆగ్నయంబులును కొన్ని పౌమ్యంబులుైనై యుండును. అందు అగ్నేయములు ఊప్ప్రవీర్యంబులుగను) సౌమ్యంబులు శీకపీర్యములుగ. నుండును కావున పీర్యము ఉఊప్పశీశ భేదముచే. రండు తెరంగులగునుం ఈవిషయమును చాగ్భుటాచార్యులు:ల“నానాక్యకమవి ద్రవ్యం అగ్నిసోమామహఃబల్యౌ వ్యక్తావ్య క్తం జగదిదం నాలిశ్రామతిజాతుచిల్‌ * అనువాక్యముచే శాసించెకుం ల దప్ష-శీతవీర్యముల వ, ల్యేకగణములు ఇ9ఆా- న్‌ శే అస ది

మం తజ్టూప్తం ళు మతృట్‌ గ్లాని న్వేదదాహానుపాతి ఆః,

శమం చ వాతకపయూః కరోతి శిశిరం వున ౬౮

స్రోదనం జీవనం_స్తమ్భం ప్రసాదం రక్షపిత్సయోః,

వ్యా వ్రైచెప్పిన ఊష్షశీతపీర్యములతో నుష్ట్రవీర్యము భృమమున్సు దప్పిన్సి బడలికన్సు ఇవుటను, శాపమును బుట్టించును. అవోరమును శీఘ్టుముగ జీర్మింవ జేయును. చాతకఫము లను శమంపజేయును. శీతవీర్యము తృ్షిని కల్లించి బలమును బుట్టించును. _స్తంభన మగునుం ర కమును వీత్తమును శమింపబేయునుః న!

అక్ర చ,వ్యవ్రభావ్యము అఆా- మ్‌ రసాదిసామ్యే యత్కర్మ విశిష్టం తత్న్రభావజమ్‌. ఇణా జ మ

దన్లీ రసాదై స్ట స్తుల్యాపి చిత్రతస్య విరేచన్వీ

మదుకస్యచమృద్వీకా ఘృతంత్షీరస్యదీపనమ్‌, ౭౦

వ్యా చొవధద్రవ్యముల ెండుద్రవ్యములు రసవీర్యవిపాకములబే నెకటితో

సమముగ నుండినను; అదవ్వములు వేరువేరుగ వనివేసీననో న నటి సమము! ; అద్రవ్యములు నయ్యది చఖౌవ

మీ

ఆంధ్ర, తాత్ప్సరసహితము వ! మనబడును (రసాదులచే శెండువన్తువులు సమముగ_ నుండునపుడు అవన్తువులు ఆ₹ండును ఒకవిధమైన పనిచేయుట సమంజసము; ఐనను అట్టుగాక ఆళింటిలో నొకటి యొకవిధమైన కృత్యమును వేరొకటి యింక నొకవిధమైనకృత్యమును “జేసిసచో నయ్యది ఆద్రవ్యనివ్య మైన ప్రథొవ మనబడుకు, ఇదియే వస్తునిన్ఫళ క్ర) ఈవిమయము'నే శంత్రాంతరమున నిట్లు ఇెప్పిరి:----రసపీర్యవిపా కాదిగుణాతిశయ వానలం) ువ్యస్వభావో నిర్దిష్ట యః చఫౌవ సృకీర్తిఈో అని.

ఆ (వ్ర కావ మెట్టు లనఃజాదన్తి ేపాళపుగింజలు రసపీర్యవిపాకాదులవే చి త్ర మూలముతో సమానయైనదిగ నున్నను శనయందలి రసఏర్యవిపాకములకన్న నతిర్తిక్తమైన వ్ర భావమువే విలేచనములంజేయును. చిత్రమూలము. విలేచనముచేయుట లేదు, ద్ర్రాక చండు రసవీర్యవిపాకముల చే నతిమధురమునకు సమాన్యెనను అట్టి రసాదుల నతిక్తృమించి తనప్ర, ఛావమునంజేసి మృదువిశేచనకారి యగును అతిమధురముమాతత్ర, మట్టు విరేచన కారికాదు. ఘృతము (నెయ్యి) రసపీర్యవిపాకములచే. పాలతో సమముగ నున్నను రన పీర్యాదుల నత్మిక్రృమించి అగ్నిద్సీప్తి కల్లించుకు.. పాలుమ్యాత్తము అట్లు చేయుటలేదు, ఇదియే పస్తునిస్టవ,ఖావముః ఇ్తెరంగుననే అయా ద్రవ్యమునందలి ఫౌనమును ఆయా ార్యమునుబట్టి యొరుంగునదిః

౨౮ ద్రృవ్యములకు మాగ్రాదిభేదముచే కృత్య భేదనిర్ణయము థఆా-

గర ఫు

వరా తి సామాన్య ళా ర్మ ద్రవ్య దీనాం పునళ్చ తత్‌,

మాత్రై యోగక్రి యాచేళ కాలావస్థాది భేదతః, ౭0

తవ వ

విచిత్తేప్ర త్యయారబ్ధద్ర, ఫ్‌ భేచేన భిద్యతే,

చ్యా* ఇత్తెరంగున ద్రవ్యమునకు సంబంధించిన రసగుణ పీర్యవిపాకవ్ర భావముల , యొక్కయు, దృవ్యములయొక్కయు కృళ్య భేదములు సామాన్యముగ _ జెవ్చబడెను మరియు నాద్రవ్యరసాదులకృత్యములు పరినూణము; సంబంధము, సంస్కారము, చేళమ్సు కాలు. అవస్థ మున్నగువాని భేదముల చేతను; విచ్శిక్త వ్రత్యయార్థు ద్ర వ్య భేదము'చేఠను మెచెస్పినీతికంటె భిన్నంబులై. యుండును

ఇచ్చట సీవిమయము "నెరుంగునది:-... ద్రవ్యములు విచిత ప్రత్యయారజ్ధము లనియు, సమాన ప్రశ్యయారజ్ధము లనియు ెండు తెరంగుల నుండును అందు వద్రవ్యమువే ద్రవ్యములలాోన్స రసవీర్యాదులకు సామాన్యముగ 'జెచ్చబడినళర్శ భిన్నంబున నుండునో వద్రవ్యమునందు రసాదులకు కారణములగు మహాభూతములు వేరుగనుండునో, అరసాదు లకు అశ్ర్రాయమైన చృవ్యములకు 'కారణములైన మహాభూతములు. వేరుగ నుండునో అట్టి (ద్రవ్యము వీచిక చ త్యయారజ్ధ మనబడుకుం

తి వరహీతస౦పహిత వీద్రవ్యమునందు రసాదులకు కారణములగు మవహిభూతములువు అరసాదులకు అశ్రయమైన్నద్రవ్యమునకు కారణములైన మహాభూతములును. వేరువేరుగాక ఒకలేవిధ ముగ నుండునో అట్టి దృవ్యము సమాన ృత్యయార్థ్ధము (ద్రవ్యము నాశ్త్రయించియంండు రసపీర్యవి పాక 'వ,భౌవములకును అట్టి రసపవీర్య విపాకాదుల క్యాశ్క్యయమైనద్రవ్యమునకును పంచమహాభూతములు కారణములు- అటి పంచభూతములు ద్ర వ్యమునకును అద్రువ్యము నాశ్రాయించిన రసవీర్యాదులకును ఒకటే విధముగ నుండుట సాజము, అట్టున్నచో నవి సమాన వ్రత్యయారబ్ధములం. ముఖ్య కార ఇమునైన పంచమహోాభూకములు (వ్రత్యయములు, (ఆవి భిన్నములుగాక సమానము వానిచే. నారంల్గింపబడిన ద్రవ్యములు సమాన్నప్ర శ్యయారజ్ధములు) అయ్యవి శ్షీరము, చక్కెరు వెజికు మున్నగునవి సనూన్నప్ర త్యయారబ్ధములు, ఇవి తమతమరసాదుల కనుగుణ ముగ కృళ్యములం జేయును. కెజెప్పీనరీతికి ఇిన్నముగ రసాదుల సాశ్ర్రయములగు ద్రవ్య ములకు కారణములైన మహాభూకములు ఒకతీరుగన్వు అట్టి ద్రవ్యముల నాశ్రయించి యుంండు రసవీర్యవిపాతాదులకు శారణిములైన పంచమవహాభూతములు మరియొకవిధము గను ఊండునో అద్రవ్యములు విచ్శిత్మవ త్యయారస్ధములు అయ్యావి సోదుములు యవలు మున్నగునవి ఇవి రసాదుల కనుగుణములగు కర్మల 'జేయనేరవుఎ. అందు సమాన ప్రత్య యారభ్ధద్ర వ్యము లేకములుగ నున్నను వానియొక్క రసాదుల నువదేశించుటచే వాని పరిజ్ఞానముచేతనే వానికృత్యములు సులభముగ గ్రావ్యాము లగును. విచిత్ర వత్యయారజ్ధ ్రువ్యములకు సంబంధించినకృత్యములు వ్ర, ల్యేకముగ నుపదేశించిన గాని బోధవడజాలవు, శావున వానికి వేరువేదన నువదేళించుట యావశ్యకము, వధిలు మౌాత్రావశ్యకత్ర అందు కచాపహారణము థయూ- మూ, మాత్ర యానేనితం మద్యం వాస్త రోగాం_స్తదుద్భ వాన్‌, ౭2౨ నిషేవ్యమాణం తిలశో విషమప్యమృ తాయళే, భఛజతో విషరూపత్వం తుల్యాంనే మధుసర్ప్చిషీ., 28 తమొరోఒన్సురససం యోగే మధురో భవతి తణాత్‌, ఉం, ర్తి, ఉత్తుజ్ణక్యా సీన్హుకన తి క్తతామధురాయళతే. 2౪ ఇ్యా, (వూ శ్ర యన పరిమాణము, ఇయ్యది యాషధములునేవించుటకును అపార మును భుజించుటకును ముఖ్యముగ నానశ్యకము. “అగ్నిమూలం బలం పుంసాం బల మూలం పి జీవితంగ- అన్మువృమాకాముచే జీవితమునకు శరీరబలము ముఖ్యకారణ మనియు అట్టిబలమునకు జాఠరాగ్ని ముఖ్యక'రణ మనియు ెలిసేది. అట్టి జాఠరానలము అవారా

/. అలి ఆం శ్ర శాత్చర వ్రైససాతము త్రీ దుల షరిమారాము నాశ్రయించియుండును దీనికి ఎంతవరినూకాము విధింవబడినదో అంత కన్న నభికముగ నుపయోగించునెడ జాఠరానలము తప్పుక వెడును, కావున సమితి నను సరించి యావారాదుల సేవింపందగు గుర్వాదిగుణభూయిస్థ్ట్రములగు ద్రవ్యములు పరి మూళాము నిపేట్నీంచియీ స్వకృత్యముల జేయ సమర్థము లగును, ఈవిషయమునే వాగ్భుటా ఇూర్యులు “వాోేత్రాశీ సర్వకాలం స్యాత్‌ మాన్రైావ్యూగ్నే! వ్రవలికా మ్మాత్తం ద్రవ్యా ణ్యేతన్తే గరూణ్యపి లఘూన్యపి” అని యువజేశించిరి అట్టి మాత్రానుసారమున గల్లు గుణదోషము ల్మీక్రింద నుదాహారణరూపముగ జెచ్పబడును) మద్యము “యే విమస్య గుణాః ప్రోక్తః 'లేఒవిమబ్యేవ్యవస్థితా” అనువవన వ్రశారము విషమానకు జ్రస్పిననణములన్నియు కల్లి మిక్కిలి త్మీవమై ప్రాణాంతకముగ నుండును: ఆట్టిమద్యమును తగినపరిమాణముబే నేవించినచో చాన సంభవించిన రోగముల నన్నిటిని పోనడచుగు- నిమముస్రైణహరమైనను. దానిని తగిన ప్రమాణముచే నూగింజంత మ్మాత్త్మము నానాట సీవించి యభ్యాసమువేసినచో నమృతమునుబోలె రసాయనమై జరా మరణములగూడ బారందోలును= (ఇది మాత్రాభేదమున గల్లూగుణ భేదము) "తేశను నేతిని ఇంటిని సమభాగములుగూర్చి కలిపి సీవించినచో విషరూషమమునొంది స్రాణాంతకమగును కరము (ఉప్పు) అన్టురసముతోగూడినచో తుణకాలమునకే మధురరసముగ పరిణమిం చును కాకిదొండను ఈడపండుతో గూర్చినచో చానికి సహాజముగ నుండుచేదుళు విడిచి మధురమగును, (ఈ శండుయోగములును ద్రృవ్యసంయోనమున గల్దుగుణవిశేషము0 వుట ఇదృవ్యసంయోగమున నల్టుగుణ భేదము భఆా- | కా మూః హిబ్టుపైరోననూ రం గన్ధవర్థ్మ రసాదిశమ్‌, ఫూగ తౌామ్మ్మూలప 8 గనవ | ౭౫ ఫూ న్బలపస్టైభ్టా గన్థ ర్షరసోద్భవః, వ్యా ఇంగువు ైరికము (శావిరాయి్యిి లవణము, ఈమూడునువేరి గంధమును వర్షమును రసమును కల్లించును. మరియు పోకచెక్క్టులు, తమలపాకులు శంఖము (శంఖ ముచే చైననున్నము) ఈమూడును సరిమళమును వర్థ్యమును ద్రవమును బుట్రించును మూ, కో చ్రృవో వా_న్షససృక్సిత్తం కరో ల్యేవ విదాహిఖి, కుష్టం తశత్కార్యాపితిలాః పహాన్హి భల్గాతవైస్సహః, ౭౬ గుడః కర్తాఒగ్నిసం _స్తమ్భం సహిన _స్ప్వ్రభయాదిభిం జీవనీయమజాత్సీరం; విషం 'లేశేనమృత్యవే. | ౭28 తు ల్యేఅషివా తేఒన్యోన్యం విపే. సావరజబ్లమే్మే థి లి / చమపోాంాఒవిపినోధూ మో వాతతో వాతహృద్యవః, ౭౮

$/ పరహిీతసం౦ంహితే గుడాత్తో యాచ్చ సుతరాం మూ త్ర లంగురు పానకమ్‌, గరియోగుడదధ్య_కృం రసాలాభాపి శు క్ర లా. ౭2౯ వ్యా ఆరుకలు రృక్తవిత్తమును హరించును. ఆయ్యని విదాహిద్రవ్యములతోగూడి నచో రళక్తపిత్తమును కల్లించును. నువ్వులకు జీడిగింజలతోగూడ జేర్చి యువయోగించినచో క్రుష్టమును వారించును. బెల్లము జాఠరాన్నిని _స్తంభింపజేయును అయ్యది కరకకాయ మున్నగువానితోగూడినపుడు అగ్నిని జ్వలింపజేయుకు, మేకపాలు బలకరము* స్థావరజం గమరూపషముచే కెండువిధముల నుండువిషము "లేశమ్మాత్తమైనను చంపుకు. అయ్యవి గుణ ముచే తుల్యములయ్యును స్థావరవిషముచే జంగమ విషంబును జంగమవివముచే స్థావర విషంబుకు ఒకటిచే నొకటి వారించుళు. సోధుమలు నేత్రములకు హితములు; అట య్యును వాతమును కల్లించును. యవలు నోధుమములబోలియున్నను వాతహారములు, "బెల్లము జలమును కలిసి పొనక మగును. అయ్యది బెల్వమునకన్నను సీళ్లకన్నను గురుత్వము నల్టి మ్యూత్రమును పుట్టించును. రసాలయకు ద్రవము 'బెల్లముతోడను "పెరుగుతోడను కూడి యున్నచో గురుత్వముకన్లి భుక్రమును వృద్ధిన్‌"ందించును- _ఆత్రి సంస్కాారవిశేషమున గల్టు గుణ భేదము ఏఆా- మూ, ఆర్ష )కాజ్ఞాయతే శుణ్జీ సంస్కారేణ లఘీయస్సీ లపుభో్య్యఒపిచ వ స్తుభో ఫ్టిగురవస్ప క్తుపిణ్ణికాః, ౮౦ ఇాలివిష్టో గరీయ_స్టం గోధూమాదవి గచ్చతి, లఘుప్పిత్తవారా లాజూః వ్రీపితో గురువి త్తళాత్‌ . ౮౧ సజ్హ్రాహిణోలఘోర్షుద్రాత్‌. గుల్తార్భో భేదనాగంరుు ఆమం ల్‌ కరం త్రం నాగరీకృతమార్ష కమ్‌. చాల వ్యా ఆల్లమువలన శుంరి కల్లును అయ్యాది సంస్కా_రవిశేషముచే. లఘువగునుః సత్తుపిండి లఘుపదార్థములబే చేయబడినను గురుత్వము కల్లియుండును. బియ్యముచే జేసిన సత్తువిండి గోధుమసక్తువులకన్న _ గురువుగ. నుండును- గురుత్వమును కబ్లించునవియు పిత్త కరంబులంనైన వడ్లచే చేయబడినను. "పేలాలు. లముగుణంబులుకు పీత్తమును వారించు ననియు నగును మలమును బంధించునవియు. లఘుగుణముకట్లినవియుచైన వెనలచేమైన సత్తుపిండి గురుళ్వముకల్లి గుల్మమును ఆర్భస్స్ఫుశు'భేదించునది యగును తశ్ర్రము అమముగ నుండినచో (వచ్చిమజ్జిగు. గ్రాహికర మగుు, అల్లము సంస్కా-రవిశేవముచే. భుంతిగ చూరినచో నదియు గ్రైహి యగును మూ క్లక్ష్యం తనుః ఘనో లేషః చస్షనస్యాపి జచాహశృత్‌ 0

స్‌ ఆం శ్ర తాత్పర్థ్థుసపి తము తక్‌ త్వగ్గతస్యోషణో ఛాతో శ్ళీతకృత్త్వన్య థా గురుః, ఛా8 వ్యా, చందనమును పలుచగ శరీరముమై బూసికొనిన క్ఞత్ళమున నుండును మిక్కిలి దట్టముగ ఫూసికొనిన తాపమును బుట్టీంచును, త్వస్తతమైన వేడికిని రసధాతువుకును చలువ కల్లించును 'వేరువిధముగ నువయోగించిన గురుత్వము కల్లియుండునుం న్‌! “జేశకాల భేదముచే గల్దుగుణ భేదము అఆ మూ, ఛథాతశకే గుడతోయాని కారణం మద్యస్తు క్త యో, ఆస ల గ] జ్‌ దృష్టస్పన్మే హిమంద్రవ్యం శ్రొ, త్ర స్యోప్టం తు పూరితమ్‌. ౮ారీ ం వాతలం వాతకోవీచవక్షాసుమధుళస్య లె, దివాస్వప్నాజ్ట రాంయాతిళుక్రం పూ ్వేద్యురద్యతః, తా వ్యా మద్యమునకును సుక్తము (ఫలిసినకల్లు) నకును అశెపువ్వు బెల్లము. నీళ్టు ఈ మూడును కారణమై యుండును అట్టి మద్యస్తుక్తములు "రెండును వానికి కారణనులైన ద్ర వ్యములును స్పర్శమున చల్లవైనను ఇెవిలోబోసినవో నుష్ట్రస్పర్శవుగును, వాళమును కలించునదియు వాతమును కోపింపచేయునదియు నగును. వర్ష కాలమున మద్యము ౧ యె మిక్కిలి (ప్రశ_సమగును, ముందుదినమున చేయబడినసుక్తము వగటినిద్ర చే జీర్హమగును ఠి కాల భేదనున గల్లుగుణ భేదము ఇలా - వాం స్థూలస్థవిర బాలాదౌ వమనాచౌనిషిధ్య త్మే వ్యా మైజెప్పబడినన్తుక్తము. స్థూలకాయులకును, మునలివారికిని బాలురు మున్నగువారికిని వమనామనాదిరోగములచే బీడికులకును పానమున కర్ట్షముకాదుః మూ, రసాయనం శకాకమాచో సద్యః పర్యుషితా విషమ్‌, రొజు గ జ ఛర్చిహృద్రోగ గుల్గార్మోవమనేషు చికిత్సిలే, వ్యా, కాచిజెట్టు ఆకు మున్నగునవి అప్పుడే 'తేబడినవి రసాయనమగును ఒక దినము మారినచో నదియే విషతుల్యమగును. అయ్యది వాంతులయందును నృాద్రోగము నందును; గుల్మమునందునుు అర్భోరోగమునందును; మిక్కిలి హీతకరముగ నుండును. మూ నిపీడమపి నిర్జి ష్టం వ_న్దేరర్శసకుష్టినోక ల ౧బఐలట జాం అ సర్వాజ్బవాస్థ్రవిసం వాదేళు ్రవత్సం ,శ్రితం విషమ్‌, ౮2 తన్గాంసమువ మొగూ గాయ ,మాంసవ్రేషంవఠ్యతే, వ్యా, ఆర్మోరోగయునందును కుష్టములయందును వస్రీయం శ్ర్రపీడనము. నిషీద్ధము శాదు, సర్వళరీరమున వ్యాషించినదానిని చెప్పునపుడు శుక్రమునుబోలె విషముకూడ సర్వే

తీరి వరహీతస౦హిత శరీరమున వ్యాపించియుందడునని ఇెవ్పదగును; అట్టివిషము కలజంఠువులమాంస మువయో గించువిధము మాంసపర్ద ములయందు చెప్పబడెను మూ, మగ్టాగ్నిర్భవతిప్రాయః. శకం 64662 ౮౮ మూ, విషఘ్నినాపి పయసా దేహాఒహేర్వర్ధతే వివమ్‌్స్‌ వినాపీ చో పయోగే నమణిమన్రాదికార ఫ్టకృత్‌ = ౮౯౫ వ్యా, పాలు సాధారణముగ రసాయన మై వివవారముగ నుండును; అయినను అట్టి 'హౌలను శ్రాగుటవలన సర్పములకు విషము వృద్ధినొందును. ోవయః పానంభుజడ్రానాం శీవలం విషవర్థనమ్‌ ” ఆకు నార్యో క్తిచే పాలుద్రైగిన సర్పములకు విషము వృద్ధినొందునని 'తెలినెడ్సు. మణులు మత్రములు మున్నగునవి చానిని చికి త్సామాపముగ శరీరమునం దువ యోగింపకున్నను (విషమును హరించుట్సు మున్న గుకార్యములకు జేయుచున్నవి. అధి "నేతిసామాన్యగుణాము లకూ మూం సర్సిస్స్ని గ్ధతీరం హన్స్‌ నార్జితం నవనీతవత్‌ , వ్యా 'వెన్నకంటె "నెయ్యి మిక్కిలి స్నిద్ధయెనది. అట్టయ్యును అగ్టితవాాతఠమును 'వెన్నవారించినట్ల్టు నెయ్యి వారించనోవదు. -౨౦ ఉల్లినడ్డలచే గల్లినతావళమనోపాయము $ఆా- మూ స్వేదై ర్యాతిశమం చాహః ప్రా ఘయోలశున వాసజః, ౯౦ వ్యా ఉాల్టిగడ్డలవే వైనమంట స్వేదముచే ప్రాయుశమున శాంతినొందును* మొ ఛర్చిఘ్నం మవీ కావిట్లు మతీశై వమళానత్సు _ వ్యాః మళ్నీకల (ేసేెలు మలరూవమెనలేనె చవాంతులపహరించును, ేనేగలు మార్రము వాంతుల వారించుట లేదు. మవొం స,444604. . శేభ్యో వృళ్చికాణాం సముద్భవః, ౯౧ శైరేవ తే పునర్జష్టాః సద్యో జవాతి జీవితమ్‌, స్వయమేవ విషం తీ చ్ర 0 తాన్బునర్నాతి బాధ తే ణం వాత వ్ర వృ తిమిలే సీరామోటమో విధియళలే, దొష్టాస్తసంగ మే వీష్టో నా స్త భీలే నీరావ్యధః, ౯9 అహిళాన్పక్టవళ్ళుపష్కాః హితాస్టేతు చ, మేహణామ్‌, తదేవ మద్యం మద్యస్య విషస్య తు విషా_న్సరమ్‌, ఇర కసే లజ్ధృనసా ధ్యేఒపి కర్తరి జ్యరగుల్మ యో, తుల్వాాపి దేళకాలౌ బొ లజ్వనంససమంవమతమ్‌, ౯౫ నీ ల్‌

జే ఆంధ్ర, తాత్చర స్టిసపాతము 8 వ్యా, విమము స్వభావముచేళనే మిక్కిలి త్మీవమైనది. అళైనను వీసర్పాదులచే వినము జనించునో అట్టిజంకువుల 'బాధించుటలేదు. వాతవృద్ధిచే గల్లినతిమిరరోనమాన సిరావ్యధనముచే రక్తమోతము విధింపుడినది. రక్తమును దూచి భయవడువారివిమయమున రృక్తముబెడియింన్నపుడును సిరావ్యధనముచే రక్తమోతముచేయుట యుక్తముకాదు వ, మోనారోగము కలవారికి ద్రవము లేనిసత్తుపిండి హిశముకాదు, అయ్యది ద్రవముతో గూడిన మిక్కిలి హితకరమగును: మద్యము మిక్కిలి త్మీవమైనది. అయినకు మద్యపాన ముబే గల్లినరోగములయందు అమద్యమే యావధమగుశు- ఒకవిమమునకు. వేరొకవిమము కెమధమగును, “కఖీలంఘనపాచనమి' అని ఇెప్పిక్యప్ర కారము కఫము శీవలము లంఫఘున సాధ్యము; ఆయినను జ్వరమునకు గుల్మములకు కఫము కారణమైనపుడు ఈరంటికిని 'దేళ శాలనులు నమములుగ నున్నను లంభునము జ్వరగుల్మములురెంటికిని సమానచికిత్స కానో వదు. (కఫజ్వరమునకున్మూక్రము లంకణము ఉఊచితచికిక్స యగునుకాని కఫజగుల్మమునకు తగదనుట్థ- ౨9 విచిత్ర వ్రత్యయార్మ ద్రవ్యసణ భేవములు అజా మూ, మధురం న్లేషృలం ప్రాయః జిర్ణాచ్భాలియవాదృతే, ముద్రాద్దోధూమతః తౌద్రాత్‌ సీతాయా జాజ్బలామిహెత్‌ , ౯౬ వ్యా ప్రాయికముగ మధురరసము కల్రీనవదార్థములం కష్టమును వృద్ధినొందించును* ప్రాశవఢ్లు: యవలు, "పెసలం గోధుమలు తేనె చక్కెర జూంగలజంతువులమాంసము, ఇవి మధురరసముశైయున్నను కఫమును వృద్ధినొందించుటలేదు వరాం ప్రా యోజన్లుం వీత్తజనకం దాడిమామలకాదృ తే, ల 5 జా జి అపథ్యం లవణం ప్రాయః చమషోఒన్వు త్ర వైన్టవాక్‌ ౯ వ్యా అన్హురసముకల ద్రవ్యములు సప్రాయకమున పీత్తమును వృద్ధినొందించును చానిమ్మపండ్దును ఉసిరిక ళాయలుళునూ త్రము అన్జురసములైనను చిత్తమును వృద్ధినొందించ కుందుటయేశాక ప్పిత్తమును శమింపజేయంను. నేత్రములకు లవణరనసాసూన్యము హీతము కాదు. నైంధవలవణాముమా త్రము హితకరముం మూ తిక్షంకటు చ భూయివమవృప్యుం చాతకోపనమ్‌, బుతేఒమృ శాపటోలీభ్యాం ఈజ్ధీకృష్ణారసోనతః, ౯౮ కహౌయం ప్రాయళ శ్శీ్‌తం _సన్భునం ఇాఒభఛయాం వినా, సాసదుష్టురుళ్ళ నోధనా మో చాత జిద్యాతకృద్యవః, ౯౯

లి వరహీతసం౦ంపహిత వ్యా తిక్షరసంబును కటురనసంబును కల్మద,వ్యములు ప్రాయికముగ వృష్యుములు గావు వారముళు వశోకించజేయంనుం తివ్చతీ? వేదుపొట్లు శుంర్కి పివ్పత్లు వెల్లుల్లి పాయలు ఇవిమ్మాత్రము కటుల్సి క్షరసములు కబ్షియున్నను మె బెప్పినగుణములకు నిరుద్ధముగ చృమ్యంబులును చాళవారంబులు వైయుండునుం ప్రాయికముగ కషాయరసము శీకవ్‌ర్యం బును _స్తంభనంబు ౨ యుండును, కరకకాయలు మ్యూల్తేము కషాయరనము క న్సియున్నను ఊన్షవీర్యమై గ్రంసనమగును. గోధుమలు మభధురరసంబులై గురుత్వము కన్లియున్నను వాతమును వరించు, అట్టి రసగుణాములు కల్లియున్నను యవలు వాతమును వృష్ధినొం దించునుం మూ, ఉస్పామళ్చా్థావయళ్ళీతం కటుస్పించోనసూకరః వ్యాః మళ్ళ శ్ర్‌ములు మభురరసంబును గురుత్వంబును కృన్లియుం౦డినను అందు నియత 'మెన శీశపీర్యములేక విరుద్ధమైన ఊస్టవీర్యము కన్సియుండునుం 'పొలుమ్మాశ్రము. మభుర రసంబును శీశ్రపీర్యంబును కల్లియుండునుం వీంపవామాంనము నుదురరనంబుకు గురుణంబును కల్లియున్నను రసమున కనుగుణా మొన విపాకములేక కటువిపాకము కల్లియుండును. కంది మాంసముమూశ్రము రసగుణాముల కనుగుకామైన విపాకము కన్సియుండునుం ॥ _౨౩ పృభావమున గల్టుగుణ' భేదము దజా- మూ, మణిమన్రైపథాదీనాం తత్కర్మ వివిథధాత్మకమ్‌. ౧౦౦ శల్య్యాకర్ష ణవుంజన్య రమౌయుగ్దివసాధికమ్‌, దర్శనా వై్యైరవీ విషమం యన్నియచ్చ్భతి చాగదః (ఇాతకఖఏ, ౧౦౧ విశే చ యతియద్వ మ్యుమాశుళు క్రం కరోతి చ ఊస్ధ్వాథో ఛాగికం యచ్చ ద్ర వసం యచ్చమనాది చ, ౧౦౨ కటుపాకరసన్ని గ్ధగురు తై ౧ కష్టవాతజిత్‌ , మిథో విరుద్ధాక్‌ వాఠాదీ౯ రోహతాదాన్ట జయన్ధియత్‌, కుర్వ ని యవకొాద్యాళ్చ తత్ప్రభావవిజృమ్భితమ్‌. ౧౦౪ హితాఒహిత ల్వేఒవ్యే కా ననియమాఒస్తాదనిశ్చితః. వ్యా మణులు మంత్రములు కొన్నియాపషధములు మున్నగునవి (వానిని యావభధరూవముగ నువయోగింపకున్నునుు శల్యాకర్ష బాము, పురుషుజన్మ్మ్యము _ పిశాచాది బాధలనుండికాపొడుటు నియతశాలమున నధికాయంప్యము మున్నగు నానావిధ కార్య ములను జేయుచున్నమి, (శరీరమునం దిశుపనుక్క లు. బగ్కుయ్నుకొనియుండిన కాంతమును

ఆం శ్ర 'ఆాత్చర్యసహితము రం చూపినచో నాముక్కలు 'వెడలంను, గర్భిణీ స్త్రీకి పుంసవన సంస్కాారమున చుఖ్రీయూడల రసమును “పుంసవనమసి ఇది మున్నగుమం క్రములచే నభిమంత్మించి ముక్కులోపిండిన పురువు శిశువు కలుగును, మంత్ర ప, యోగమువలన భూళాదులు నివ్నర్తించుకు రసాయ నాదిసేవననముచే ననంతమగునాయువు వృద్ధియగుకు ఇవి మున్నగు కృత్యములు రసవీర్య నిపాకాది సంబంధములేకయే కేవలము ప్రభెవమున వై జెన్సిన మణిమంత్రాదులు చేయు నని భొవము). మరియు ఇాకకవక్షీ (చకోరము) పాము కఅచినవానిని తనకంటితో చూచిన విష ముశు హారించును, వృమ్యద్ర్యవ్యము శరీరమునందలి భ్యుక్రముు వెడలించి మరల నవ్వుజే వృద్ధి నొందించును మరియు కొన్ని ద్రవ్యములు శరీరమునందలి యూర్థ ర్రభాగమున గల దోషములు (వమనాదులచేళ) శమింపజేయుళు, కొన్ని యౌావధములు (విశేచనములచేత) శరీరమునం దదోభాగమునగ గలదోషమముల శమింపజేయునుం వెల్లుల్లి కటురసంబుు కటువిపాకంబుకు స్నిస్థత్వగురుత్వగుణంబులును కబ్లియు౦ దంగు అట్టిసణాములచేత కఫవాకముల్‌ హరించును. నీరుల్లి అట్రిసణములు కల్లియున్నను మె బేప్పినకార్యమునకు విరుద్ధముగ కఫవాతముల వృద్ధినొందించును మరియు. ములుకోడుగ మున్నగునవి పరస్పరవిరుద్ధములగు వాతాదిపోవముల సారించును, యవలు మున్నగు కొన్నియోవషధులు రసపీర్యాదులకు విరుద్ధముగ చాళాదు లళు కల్లించును, ఇట్టి శార్యములం జేయుట ్రవ్యములు కమయందలి రసపీర్యవిపాకాదుల కన్న నతిరిక్తమై యచింత్యమైన (ప్రభావమువేతనే యని భావము. ద్రవ్యములయందు వె బెప్పినరీతిన రనపీర్యవిపాకాదులకన్న చభొవ "మొకటి యతిరిక్షముగ నున్నది కావున నియకమున నిడి హితము, ఇది యహితము నని నిర్ణయించి చెప్పనలవిగాకున్నదని భావముః ఇచ్చట. సీవిమర్శనము.. "నెరుంగునది:ాద్రవ్యములయందు సాధారగిముగ మృద్వాదిగుణంబులును మధురాదిరసంబులును శీతాదిసీర్యంబులును; మధురాదివిపాకంబు లుకు కల్లియుండును. అట్టిదృవ్యములు వానియందలి రసాదులచే తృత్తదనుగుణములై న కృళత్యములంచేయుచుండును. కొన్నిద్రవ్యములు అటుగాక స్వనిష్టరసాదులకు విరుద్ధములగు కృృత్యములంజేయును* విరుద్ధములగు కృత్యములం జేయుళ క్రి ఆద్యవ్యములయందు కల్లియ.౦ డును, అదితీ వభౌవమని వైనిచెన్సబడినది, అట్టి ప్రభావము ద్రవ్యముల కెట్లు సంభవించె నన విచిక్తవ్ర శ్యయార్థృ్యములగుటచే గల్లినదని మనినిరూపింపబడీనది. విచిత్రవ్రత్యయారస్ధ ద్రవ్యములు కమయందలిరసాదులకు వ్యతినేకముగ ప్రభావముచే రసాదివిరుద్ధ కార్యముల గల్లించునుః సమాన్మవ్ర త్యయారజ్ధద్రవ్యములు శమయందలిరసాదుల కనుగుణాముగ సమౌన శార్యములం జేయున్స, అట్టి వ్ర భావము అయాద్రవ్యముచే నల్లుకార్భ్యమునుబట్టి యూహిం

త్తీ0 వపరహితసం౦ంపహిత వందగుకుగాని ఇది యిజ్షి వ భావము కల్లినదని నిర్ష యించిఇెన్ప శ క్యంబుకాదు* ఈవివమయ మునే చరకాచార్యులు “వభావోజచి న్య ఉచ్యతే” అని యువదేళించిరి, ద్రవ్యముల యందు వ్రభౌవ మొకటి రసాదులకన్న భిన్నముగ ననిర్వచనీయమై యుండుటంజేసి ఈద్రవ్యము హీశము, కది యహితము నని నిరూపించిచెప్ప నలవికాదు. పైజెప్పినరీతిన విచ్శిత్యప త్యయారజ్ధ ద్రవ్యములక, ఛశ్యములుకు సమాన్మప్ర శ్యయారజ్ధ దృవ్యములక ఎత్యంబు లుకు ఈతంక్రకారునిచే సంగ్రవాముగ “రసాదిసామ్యే యక్కర్మ్య” అను నరువది తొమ్మిదవళ్లోకము మొదలు బేసి “తళ్స)భావవిబృమ్భితంగో అను నూటనాల్లవక్టోకమువరకుం గల్రంథ్రముచే నిరూపింవబడీనది, ఇది యుందావారణరూవముగ జెప్ప్బ్పబడినదిగాన తక్కుుం గలద్రవ్యములయందును. విచ్చిత్తవ త్యయార్ధక్వ సమాన ప్రశ్యయార్ధత్వ భేదములను చానగల్లు చ్రభౌవవిశేమమును వానికృత్యములబట్టి విజ్ఞు లూహించుకొనదగుకు. అక్తు(్రె విరుద్ధగుణసంయోగమున నధికగుణప్రాబల్యము అయా మూ విరుద్ధగుణసం యే భూయసాల్భంహిజీయ తే, ౧౦౫ వ్యా ఒకద్రవ్యమునందు పరస్పరవిరుద్ధములగు రనవీర్యాదులు అనేకముగ జేరి యుండునపుడు అభివిరుద్ధగుణములలో "జేవి యదిశముగ నుండునో దానిచేత తక్కువగ నుండు రసపీర్యాదులు జయింముడును. (తక్కువగనున్న రసాదుల తిరస్కరించి యొక్క వగనున్న రసవీర్యాదులకృత్యముు అద్రృవ్యమువేయు నని ఫావము ఇచ్చట నీయుదావారణము నెరుంగునది:లా-అవుపాలయందు శీత్రపీర్యంబుకు3 మధురరసముచేసల్లిన న్నవాగరవంబులును కలవు ఇచ్చట శీతపీర్యము చే వాతమును వృద్ధాచేయవలసియున్న ను; దానికి విరుద్ధములైన స్నేవాగెరవగుణములు రెండును బరిస్థ ములు, కావున అట్టిగుణబానవుళ్యమునం జేసి పాలు వాతవార మగును+ తక్కుంగల ద్రవ్య ములయందును పరస్పరవిరుద్ధగుణముల యాథిక్యమునుబట్టి యిత్తైరంగుననే కార్యము ఇజరుంగునడిం =శధ్రె రసాదిైసర్సి కబలము ర9ఆా- ళీ [| మూ, రసంవిపాకః తావీర్యం వ భావత్తా౯వ్యపోహతి, బలసా మ్యేరసాదీనాం ఇతినై సర్టికంబలమ్‌, ౧౦౬ వ్యా రస-విపాక-వీర్య-వశావములతో శంజేసియైనను, మూ టేసిమైనను, నాల్లు -సనను సమానబలములై యుండుేని రసముళు విపాకంబును, రసవిపాకములశెంటిని వీర్యం బుళు రసవిపొకవీర్యములమూటిని వ్రావంబుకు. తిరస్యరించి వనిచేయును, ఇదియ రననిఫాకపీర్యవ్ర భౌవములకు స్వాభావికమైన బలము, ఒకద్రవ్యమున మధురాదిరసంబును

స క్షే ఆం ధ్ర తాత్పర్యసహితము జ్తీ విపాకంబులు సమానబలము కై యుండునెడ రసమును ధికళరించి విపాకము పనిచేయునుం "భేచయందు మధురరసము కలదు. కటువిపాకము ఈశెండును సమానబలములు. అట్రియెడ శటువిపాకము వాతనాశకం బైన మధురరసమును తిరస్కరించి న్వకృత్యమైన వాత ప్రశోవమును బేయుకుం ఒక్రవ్యమున రనవిపాకవీర్యములు నమములుగనున్నయెడల రసవిపాకములళిండి టిని తిరస్కరించి వీర్యము శనకృత్యమును “జేయును:ా-ఎఏనుబోతుమూంసము. రనవిపాక ములచే మధురంబును, వీర్యముచే నున్టంబుశు మైయుండును- ఆట్ట్రిపీర్యము. పిత్తశామకము అగు మధురరినవిపాకముల తిరస్కరించి తనకృత్యమగు పిత్ష్మపశోమమునుకేయును... - ఒకద్రవ్యమున రనసవిపాకపీర్య చఖౌవములు నాల్లంను సమానటలముశై. యున్న తరి రసవిపాకటేర్యములమూడిటిని ధిక్కరించి (ప్రభావము శనకృళ్యమును నిర్వ_ర్లించునుః అన్హురసవిపాకంబులును ఉన్జ వీర్యంబు నైనమద్యము తనయండలి రసపీర్యవిపాకముల మూడి టిని ధిక్కరించి ప్రభావమునంచేసి శ్రీరమును వృద్ధినొందించుకుః ఇది రసవిపాకపేర్యములకు విరుద్ధము. ఇత్తైరంగున తక్కినద్రృవ్యములకును రసవిపాకపీర్య్యప్ర భావముల క _త్తరోత్తర ప్రాబల్యము నెరుంగునదిం వ! దృవ్యనిశ్చయమునకు శా స్ర్రానుభవముల యావశ్యకత న! మూ, త్‌స్తా్ర్క సోవబేశేన నసర్వం ద్ర వ్య్యమాది శేత్‌. శ దిశానయాకేషమపి స్వయమూహ్యు తు బుద్ధిమూక్‌. నకాన్ర్రమా, త్ర కరణః నచాఒనామోచితాగముః, ౧౦౭ వ్యాః మైజెస్పీనరీతిన (దృవ్యములు రసాదిబలముల భేదము ననుసరించి అయాశ్ళృత్య ములజేయుళు కావున "కేవలము ద్రవ్యమునందలి రసముళుమ్మాత్తము గమనించి చ్రవ్వ కృత్యముల నిర్ణయింవదగదు. వె జెక్పినమార్లముననే తక్కిన ద్రవ్యములకును రసాదిభేదముల చానిబలాబలమును శనబుద్ధిచేతను కౌస్త (వృమాణముచేతను గమనించి యుపయోనించునదిః శేనలము శా త్త మాశ్రృమ్నునైనను ఊవామాశ్రమువ్వేనైనను ద్రవ్యమును నిశ్చయింపంజనదు మూ, ర నేనవీర్యేణగుతై శృకర్శ దవ్యంవిపాశేచయద్విదానల్‌ , జ ల్లో ది సదోళ్ళనవాతత్కురులేప్రవాసాత్‌ హితోరసస్త త్రనగోచరోఒ స్తీ +దృవ్యము శనయందలిరసముచేమెనను; పీర్యము'చ్వేనైనను; గుాములచేనై నను విపా కమువేహైనను పనిచేయును అట్టిషనిని కొన్నియావధములు అవ్వుణే చేయును కొన్ని కొంతకాలమునకు వనివేయును, కొన్ని పనిచేయక యూరకుండును కావున రసమును మ్మాత్తము గమనించి హిత మని నిర్ణయించుటకు వైద్యునకు సాధ్యము కానోపదు ఇతి శ్రీ నాథవజ్టితక్ళ తే వరహితనంహితాయాం సాధారణకాళ్లై చథమోజధికార పరహికజశీ

ఇగ లై సరపహాతస౦ంపహిత అహ్టైజ్ఞకాళ్టే, వ్వీతీయాఒథి కారః ఆలనాటవనమతాుయంశయానాలానా. అవళారికః---వెయధికారా న్తృమున “రవేనవీశ్యేణ. . ,నోచరో సి అనుఖ్లోకము జ్డోశ్ర ద్రవ్యము రసవీర్యగుణవిపాక చ,భౌవములచే వనిచేయం నని శెవ్చబడకది. అట్టిరన గుణాదులు ైయథికారమున నిరూపిందబడీనవి. అయ్యవి చృవ్యము నాశ్రయిం-చియుం డునుగాన సీళండవయధికారమున రసాదుల కాశ్ర్రయమైన చృవ్య భేదమును అయాద్రవ్య మునకు సంబంధించిన రసగుణాదులును వానికృత్యములుకు నిరూపింపబడును. అందును ఆవోరమునకు సంబంధించి ఛాన్యవర్లము శరీరద్రారణమునకు చభానమనుటం జేసి ధాన్య వర్ణము తొలుక శెన్సబడును, అట్హిధాన్యములు కవూకధాన్యమనియు శింబిధాన్యమనియు ఇందు తెరంగులం. ముండ్దు (నూగు) కల్లిన శాలిషద్టికములు మున్నగునవి కళూకథాన్య మనియు, కవచమువలె నుందుకాయలతోనుండు మిశుములు పెసలు కందులం నెనగలు మున్నగునవి శించి(కాయధాన్యమనియు నన్వర్థముగ 'జివృబడుకు, ఈ౭ంటియందును కూశథాన్యము శేవలము అన్నరూవమున శరీరభారణమునకు ముఖ్యముగ శువకారకము కావున తొలుత జెప్పబడును. అథ ద్రవ్యనిశ్చృయాధికారః,.._ _:బ్రఢ్రి రృక్త శాల్యాదిళశూ కథాన్య భేదము వాసి సామాన్యగుణాములు ఛాలా మూ, రక్రోమహా౯సకలకో యేచా న్యేశాలయశ్ముభా, 0, రి ల్ల; 0 ల స్వాదుపొకరసాఃన్నీ ధ్ధ్థాంవృ ష్యాఃబద్ధా ల్పవర్చసఃం ౧ కషూయానురసాః పథాష్థః లఫఘవోమూ శ లాహిమాజ్న వ్యా రక్తశాలి (ఎజ్జినిరాజరములు్ర) మహాళాలి (బెద్దగంబావులుు, కళమధాన్య ములు ఇవిగాక సౌరాముఖుములు, దీర శూకమాల్యు మున్నగునవి కాలిధాన్యములని ఇచ్చ బడును (వరిధాన్యము. లనుటం) ఈవరిధాన్యములు రసపాకములచే మధురంబులును, న్నిగ్ధంబులంనుః వృష్యంబులున్కు మలమును కొద్దినజేసి బంధించునవియు,. కపూాయరన మళ రసమును గల్లినవియు, వళ్య్యకరంబులుకు, లభఘుగుణంబులున్వు మూత్ర కరంబులును, శేతపీర్యంబులు వై యుండుకు,

ఆంధ్ర, కాత్పర్యసహితము ఢి -ఆఅ్రి రక్త్షళాలిధాన్యగుణము అఆా- మూ, శఈూకజేషువర_స్త త్ర రక్త్సస్తృష్షాత్రి దోవవూ న వ్యా* మెజెప్పిన కూకభాన్యములలో రక్తశాలిధాన్యము మిక్కిలి శ్రేస్టమైనది ఇయ్యాది దప్స్‌ నణచుసుం (శ్రిపోమముల వారించునుం శవ్రైథ్రి యావశాదిధాన్యగుణము థఆా- మూ. యావకాః పోయనాః పొంసుబాప్పునై పథధకాదయః, సా్థదూప్లాఃగురవఃన్ని ధాపాకేఒన్లూః శేవ్యపీ త్తలాః తి సృష్టమూ, త్ర వురీహాశ్చపూర్వ్మంవూర్వంచనిన్టిళ, వ్యా యావకము, హొోయనమ్ము 'పాంను, 'చామ్సమ్సు. ఛైమధము మున్నగు వరి ఛాన్యములు మధురరసంబులును, ఉఊస్ష్యవీర్యంబులును; గురుగుణంబులును, అన్హుపాకంబులు "నై. కఫ్నిత్తముల చృద్ధినొందించును. మలమూత్రృముల వృద్ధిచేసీ 'వెడలించును.. వైకేన్పిన మూడుధాన్యములలో ముందుముందు ఒకటికన్న నొకటి సారహీనములుగ నుండును (యావకమా నిందికము, అంకశన్న వోయనాదు లాకటికన్ననొకటి నిస్సారములనుట) అథి శెలిధాన్యములకు "దేశవిశేమమున గల్లు గుకా భేదములు (ఆ మొ శఈుద్ధాయామవనె" జాతాః కాల్యయోలఘుదీవనాః, ళ్రీ కషాయబద్ధవిణ్థూశ్రాః రూపాః శ్లేష్టాపక గాక స్టలజూః కఫపిత్తఘ్నూః లవణాన్లువివర్థి తాః, ని శదారజూ స్తుమధురాః పీ _తృమఘ్నాణకసశుక్రలాః వ్యా పరిశుద్ధ మైనభూమి ని వైరు చేగల్లిన ధాన్యములు లఘుగుణంబులు, అన్ని. దిచసంబులును, కషూాయరసంబులును; మలమ్మూ్ర్తృముల బంధించునవియు, రూత్తుగుణంబు లుకు; కఫమును తగ్టించునసియు నగును 'మెట్టపౌలము.ల బుట్టిన వరిధాన్యములు లవణామ్లు రసములు "లేక కఫసి త్తముల వారించును. నీటిపారుదలకల పొలమున. జనించిన వరిధాన్య ములం మధురరసముకల్లి పీత్తమును వారించుకు, కఫమును శ్యుక్రృమును వృద్ధినొందించును -ఇఆం్ర అరువదినాక్టసంబావుల (మసష్టికుగణము థథాా హూం స్థ ర్థావలఘుసాదుః త్రిదోపఘ్నశస్థిరోహిమః, ౬ షాష్టైళో ప్రీ పహొషంశ్రేష్టోగరశ్చాఒసితగారవః; హ్యా+ మష్టికములం (అరువదినాళ్లసంచావులు వరిధాన్యములలో మిక్కిలి. శ్రవ్య ములు ధాన్యమున్ని న్థన్వణంబుకు లఘ్రగుణంబుకు మధురనంబునుకల్లి మలాదుల బంధథిం చును శ్రిగోవముల ఇారించుకు, శరీరమును దృఢముగ'జేయును. శీతవీర్యము. కల్లియుం

శ్క్త పరహితస౦హిత డును, మరియు వష్టీకములు గెరము (శొరనర్ణముకలదిి అసికగెారము. (నలుపుకలిసిన “గౌరవర్షము కలది యని శెండువిధములు అందు అసిత గారమునకన్న గెరము మిక్కిలి సము నం! మవ్మోద్రివ్యోదిగుణములు థయా- , తతః మషవీప్‌ ర మూ, తత క్రృమాన్మహీ వీ హికృష్ణ వీ హాజతూముఖా ౭2 కుక్కుటాణక లాభాతపాశావతక భూక-రా్క ఠా (ఈ! వరకుద్దాలకాజ్వూలచీర్రళారద దుద్ధరాః, ౮ గ స్థనాణురువిన్దాళ్చగు తై రల్పా _నరామళాః, ౯ వ్యా- మవోప్రీహి (పెద్దవి కృష్ణప్రీహి (నల్లవడ్డు); జతూముఖము,. కుక్కు టాండము (కోడి గ్ర ద్హువంటియాకారములదిి కలభాతుము, పారావతకము, శూకరము, వరకము, ఉద్రాలకము, జ్వాలము, వీరము, శారదము దుర్ధరము, గంధనము కురు విందము, అనునీవిధధాన్యములు వరుసగ నొకచానికన్ననొకటి కొంచెము. భేదముగలగణ ములు కల్లియుండును. ష్టికములకన్న కొంచెము న్వల్పములగు గుణముల గల్లియుండునుం (గ్ర ఇశరథాన్యగుణములు ధుమాా- మూ, స్వాదురన్లువిపాకోఒన్యో వ్రీపాః విత్తకరో గురు, జ జ్‌ / బవాుమూత్ర, ఫురీషశత్చా త్రి దోష స్పై గైవపాటలః, ౧౦ వ్యా వైజేప్పీన వష్రికములకన్న నికరములగు పరిధాన్యములు మధిరరసంబులంచు, అన్జువిపాకంబులును; గురుత్వము కల్లినవియుననై పీ తృమును వృద్ధినొందించును.మ్మూ త్తఫురీవ, ములను అధికముగ గల్లించును, పొటలమనుధాన్యముమూ త్రము త్రిపోషములను మిక్కు టముగ జేయును. (పాటలపుష్పమువంటి యాకారము కల్లినధాన్యము పౌాటలము). ఇయ్యది (త్మిదోషముల వృద్ధినొందించునది కావున భోజనమున కర్షృము కానోవదు. ఇచ్చట ధాన్యవర్ల్షమున జతూముఖము, ఉద్దాలకము; వఠంగము, శకునాహృతము మున్నగు పేర్లు చెప్పబడినవి, ఇవి అయా పేరునుబట్టి వానియాకారను రంగు మున్నగునవి 'తెలియనలెళు, కాని వీనిని పత్యేకముగ నిర్ణయింప వీలంపడదు. ఒక్కొకజేశమున కొన్ని కొన్నిభాన్యములు మైరుపెట్టబడును. కావున వానినామరూ పాది'భేదములను అయాజేళ్ల ములంగల కర్షకుల (వైదసాగుచేయువారలు మూలమున చెలియందగునుగాని కేవలము శా త్త మునుబట్టి నిర్ణ యుంవ వలనువడదుః, ఈవిషయమును ఆహ్రైంగవా, ఫఎదయవ్యాఖ్యానముగు సార్యాంగనుందరమున నిట్లు సూచించిరి:---”"ఏవం వతంగాదయో నానాచేశేషు కరతాది ఖ్యోఇవధార్యా”ొ (అప్టాంగవ్భాదయచ్యాఖ్యానము స్యూత్స్‌: శమ. అరవయధ్యాయము) అట్టి ప్రాబీనవ్యాబ్యాళలశకే దురూవాముగ నుండునపుడు ఇతరుల కెట్టు సాధ్యములం?

హో ఆంధ్ర, తాత్పర్యసహితము జ్తీ్ర్‌ -అివీ కొజ్బలు 'మొదలగురృణధాన్యముల సామాన్యగుణములం అతా మరా, కజ్జుకో ద్ర వనీవారశ్యామాకాది హిమం లఘ్సు తృణథాన్యం వవనకృత్‌ లేఖనం కస్టపీ _త్తజిత్‌ 9 ౧౧, చ్యా- కంగు. (కొజ్జిలుః కోద్రవము (వరగలు)) సీవారము (నివ్వరిఛాన్యము), శ్యామాకము (చామలు) ఇవి మున్నగునవి తృణధాన్యములం (ఆదిశబ్బముచేత శిబిరము, శాంతికము, మధూళికము గవేధుకము అడవినోధుములును తృణధాన్యమున "జేరినవని = తెలినెడ్రి ఈతృణధాన్యములు శీతలంబులును లఘువులువన్తై వాకమును వ్రకోపింప "జేయును, లేఖనమగుకు, కఫసిత్తముల హారించునుః 'లేఖనమనః---“విలిఖత్యతి _త్రెశ్ల్యాద్యన్ధాతూక్‌ తల్లేఖనం మళమ్‌” అనువచన ముజే మిక్కిలి తీక్షళవలన రసాదిధాతువులను బ్గేదించు. నవి యని యెరుంగనది, కుది (వ్రియంగుకోరదూషకవి'శేష/సణములు అతా మూ. భగ్నసన్ధానకృ త్త త్మవీయజ్ఞుక్పృంహణోగురుు కోరదదూపఃవరం శ్రాహీస్పర్నశీతోవిపావహః, ౧౨ వ్యా పై జెిష్పినతృణధాన్యములలో కొజ్జలు విరిగినయొముకలు మున్నగువానిని అతుక జేయును శరీరమును బలియ'జేయును, గురుత్వము కల్లియును అళ్లు మిక్కూుటముగ మలాదుల బంధించును* శీత్రలమైనస్పర్శము కల్లియుండును, విషమును జారించునుం కొజ్ఞలు ఎరుపు వనుపు నలుపు "తెలుపురంగులబే నాల్టు తెరంగులు, అందు శ్రచుముగ నొకచానికన్ననొకటి శ్రేస్టములు, రూతుంబులుకు కఫహరంబులు నగు, ఈవిసషయమును నుక్రుళాచార్యు లిట్టుబెప్పిరి:--గరక్తాక వీతాశ్చ కృష్ణ్టాళ్చ శ్వేశాతైన ఉవ్‌యద్రామా , యధోత్తరం వభానాస్సు్యుః రూకుః కఫవారాస్టృృళాళి అర్ర ఊడ్రాలకాదిగుణము అతా మూ, ఉజ్జాలకస్తువీర్యోష్టో నీవారజే ఛషవర్దను ది -5 ౧కి థి ॥ గున్హ్రాజహోయమధురాః గపరువిత్తానిలావబ*ః. ౧౩ వ్యా, ఉఊద్ధాలకములు వీర్యముచే నుష్త్రంబులగునుం నివ్వరిధాన్యము కఫముశు వృడ్ధి నొందించున్లు. గుం్యద్త యనుధాన్యము కమోయమధురరసములుకట్లి గురుత్వముకల్లియు౦ం డును పీళ్తవాతముల హరించుకు. అథి నందీముఖ, మధూంలీగుణములు థయా- మూ, నన్టీముఖి మధూలీ చ మధు రన్ని గ్ధశీతలే,

శీరీ వరహితసం౦ంహితే వ్యా నందీముఖ్యు మధ్దూలి అను సీశెండుధాన్యములును మధ్యురంబులంను స్నిస్థంబు అను శీకలంబులునై యుండుము, (నస్టీముఖమనునది సన్నగ నిడుపుగ నస్టీిముఖమునుబోలె

• పంకరగనుండును దీనిని పంకసంచావు అని కర్షకులు వెవ్వుదురు). -లపై యవలగుణము థడ్రఖమూ్యా చరా, రూత్తశ్ళీతోగురుస్స్వాదుః సరోవజ్యాతకృద్యవ:ః. ౧౪ శం9నెద! కివి త వృష్యుఃన్థైర్యకరోమూ త్ర, మేద పి త్తక ఫా౯ా జయేత్‌, వీనసక్వాసకాసోరు _స్తమ్భక ణత్వగా నముయాక౯ా వ్యా, యవలు రూతుశీతగురుగుణంబులుశు మధురరీసంబును కల్లియుండునుః శరీర మున శ్‌ఘ్మముగ వ్యాపించును, మలమును వాతముకు అధికముగ జేయునుం శుక్రమును వృద్ధినొందించి చార్థ్యమును కల్లించునుం మూక్రరోగమును; మేదోరోగముకు. పిత్తకఫ ములను, వీనసమును (వడినెమ్యు, శ్వానకాసములను, ఊరుస్తంఛవాకమును కంఠరోగ ములను, చర్మగళరోగములను ఈరోగముల నన్నిటిని యవలు వారించునుం ధ్ర అనుయవ్య, వంళజయవ,వెదురుబియ్యముల గుణములు ఇమో- మూ, న్యూనోయవాదనుయవో; రూ తోస్టోవంఛబోయవ్కు వ్యా యవధాన్యములో జేరినవి అనుయవలు; ఇవి యవలకన్న కొంచెము తక్కువ గుణములు కల్లియుండునుం 'వెదురుబియ్యముకూడ యవలలో 'చేరినని అయ్యావి రూత్మ ఉన్మగుణంబులు కల్పియుండును= థి గోధుములగుణము థతా- మాం వృమస్థుఃవీత్‌ గురున్స్న్‌ గ్ధః జీవనోవాతవీ తృహో, ల సబ్ధాన కారీమధురోగోధూమ న సరఫ ర్సోరట వ్యా నోధభుమలు శుక్రృమును వృద్ధినొందించును. శీతగురు స్నిగ్ధగుణమును కల్లి యుండును, బలమును కల్లించుకుం వాతప్పిత్తముల హరించును విరిగిన అవయవముల నతుక “జేయును రనపాకములచే నుధురముగ. నుండును, శరీరమున శీఘ్రుమున వ్యాపించి దార్ణ వ్ట్‌మును నే న్లీంచునుః నోధుమలగుణము. చరకమున. నిట్లు చెప్పబడినది: స్టెర్యక్ళల్‌ సకషహాయశ్చ బల్యక శశ్లేష్షవిశారహ్సా సన్దానకృద్యాతవారో సోధూమస్సా వైదుశీతలకొ. ఈశ్లోళమున గోధుమలకు శహియరసంబును కఫసహారళ్యంబుకు వెప్పబడినదిం | ఇది కూకభాన్యవర్గము,

వ రీ ఆంధ్ర; 'తాత్సర్యసహితను లీగా అవతారిక:లాలన్నమున కువరౌకాగించు శకాకధాన్యవర్హమును టెప్పినపిదవ వ్యంజ నాదుల కుపయుక్షఘులగు శొంచీధాన్యములవర్ల మ్మాక్రింద వొప్పబడును:జాా ప్రి శింబీధాన్యములు వానిసామాన్యగుణములు అయా శించీథాన్యవర్షః ర మరా, ముద్దాఢకీముసూ రాది శిమ్బా థాన్యంవిబన్ధకృత్‌ శ కషూయంస్వాదుసక్త్రాహి కటుపాకం హిమంలఘు, వ! ఛష్టాస వి శేషు పాతం "లేపననేక ళో: ౧౬ =. వ్యష్థా షెసల్యు కందులు చిరునెనగలుం మున్నగునవి శించీధాన్యము. లనబడు, ఇవి సామాన్యముగో సోకస్సుల బంధించును, కమాయమధురరనములుక ల్లి మలమును బంధిం చును, కటువిపాకముకల్లి శీతవీర్యంబును. అఘుగుకాము. కల్లియుండును. మేదోరోగము నందును రృక్తవిత్తమునందును కఫరోగమునందును. వాతముగ నుండును. ఫూయుటకును వరిషేకమునకును వాశతముగనుండును. శింబీధాన్యమ్ము---నంచివలె నుండుకోశము. శింబి యనబడున్వు అందు కల్లిన ఛాన్యము ళింబిధాన్యము. (శాయథాన్యమనుట, మనూరాది యనునాదిశబ్దనుచేత. 'సెన గలు అనుములు నువ్వులు మున్నగునవి గ్రహింపబడును. కాయలతో ఫుట్టునవి యొల్ల ళింబిఛ్రాన్యమని ఫలితార్థము సంగ్రాహాలమకాము తంత్రాంతరమున నిట్లు ఇెప్పబడినది:--గభేదికల్‌. పిజ్తితాళా భావాశ్‌" శకృదాద్యాక్‌ ఖినత్తియల్‌ విశరీశమతోగ్రాహి” పీష్టముగనుందు. మలాదు లను 'భేదించునది సంగ్రాహి యనబడునుః వీనికి విరుద్ధముగ మరాదులబంధించునది సంగ్ర్రాహి యవి యర్థము, “ఇచ్చట నిబంధకృళ్‌. = ఆనుపదమునకు సోతన్సుల బంధించు నదియనియుు “నంగ్ర్రాఖఫి”' యనుపదమునకు మలమును బంధించునది యనియు నర్థము. భురియు “బారళాస్తేష్వపినరా॥ మకుష్టాః క్రిమికారిణ వర్ష్యాః వరంప్రశే పాద మనూరా, శ్రాఖాణో ఛ్యశమ' (వెకెప్పిన ముద్దాదిధాన్యములతో పిల్ల పెసలు మిగుల శ్రేషములం, మక్రుష్టములు (వీదుపెనలు) క్రీముల గల్లించును చిరునెనగలు నలగ "పెట్టుట మున్నసక్ళృత్యములనే శరీరమునకు కాంతినిచ్చును. మలమును మిక్కిలి బంధిగ చును అని హరిళాదిపణవిశేషములం అష్షాంగనం్థృవామున 'జెప్పబడినది జరి పిల్లపెసల్పు అడవిపెసలు, "ఇద్ద వెసలు బటానులు పీనిగుణములు తూ మూ హరితా _వ్రేస్వపివరాః వనమేుద్రాళ్చ తై సృమాః, క బాయమధు రాహృచా్థ గ్రాహణోరూవశీతలాః, చరి

త్త వరహీతస౦హిత మకుష్టకాః వ, శన్య న్తే ర_క్తప త్తజ్వరాదిషు, వళ్థా ప్రోపరంప్ర లేపాదై విక లాయా;ఃవాతలాఃవరమ్‌, ౧౮ వ్యా* 'వెసలలో వీల్ల'వెసలం మిక్కిలి 'శ్రేష్టములు, అడవి"పెసలును పిల్ల పెసలతో సమానములుగ నుండును, మకుస్టములు (పెద్దపెసలు). కమాోయమధురరసములుకల్లి వాద యమున కనుకూలములై. మలమును బంధించుకు. రూతుశీతగుణములుం కల్లియుండును రృక్తస్నిక్త్సము జ్వరముమున్నగురోగములయందు. మిక్కిలి వ్రశ_స్తములు, నలుగు పెట్టుకొను టచే శరీరమునకు వర్షమును కల్లించును, కలాయములం (బటానులు) మిక్కిలి చాతమును యు జి వృద్ధిడే ను _అర్తు కందులగుకాము థియా- మూ, ఆఢవేకపపిత్తాఘ్నీ గ్రాహిణీరూ తశీతలా, కషూయమదధ్దు రాగుర్వీజ్వ రాతీసారనాశినీ. ౧౯ వ్యా కందులు కఫసత్తముల హరించును, మలమును బంధించును, రూతుశీతగుంం బులును కషాయమధురరసంబులును గురుత్వంబును కల్లియుండును జ్వరమును అతిసారమును వారించునూు 0 మినుములగుణము థిఆా మూ, మాషన్పిష్నగ్భోబల న్లేష్తమలపి_త్తక రస్సరః ప వ్య వ కృత. గురూప్ట్రోఒనిలహాస్వాదు శు క్ర ఫద్ధివిలేక సత్‌. ౨ం వ్యా మినుములు స్నిస్ధములుగ . నుండునుం శరీరబలమును మలమును పిత్తమును వృద్ధినొందించునుం శరీరమున శీమ్రముగ వ్యాపించును గురుటాస్ట్రగుణములం కల్లి మధు రం. వాళకమును హరించును. శ్యుక్రమును వృద్ధిజేసి ,వింపజేయును, ౨౮ కాకాందోలాదిగుణము అతా అల శో జ లె మూ, ఫలానిమూషవద్విద్యాత్‌. కాకాళ్లోలాత్మ గువ్తయోం, వ్యా శాకాందోలయను కాయభాన్యమునవను దూలగొండి గింజలకును మిశుము లకు జేష్పేనగుణములు కల్పియుండు నని యెరుంగునది. " =శ్రంై అలచందులగుణము థయాా మూ, రాజమాషోఒనిలక రోమోబహులకృద్దురుః ౨౧ వ్యా రాజమానము (అలచందు వాతమును వృద్ధినొందించును, రూవమగుణముకల్లి మలమును వృద్ధినొందించును గురుత్వము కలది

కీ ఆం త్ర కాత్సర్యసహితము శ్వీరీ ఖం ఉలవలగుకాము థధ్రిడూ- దె ? ల న మరా, ఉస్పాణకులున్థాఃపా కేఒన్లూంళుక్రాళ్ళ క్య్యాసపినసాకా,

కాసాఒర్శఃకఫవా కాంళ్ళ గ్‌ఘ్న న్పిపిత్వాస, చాఃవరమ్‌, ౨౨ వ్యా ఉలవలు ఊస్ట్రపీర్యంబును అవ్భువిపాకంబును క్షల్దియు౦డును; శ్యుక్రమున్యు ఆళ్ళ్మరీతోగమున్వు శ్వాసకాసములనుు పీనసమును, అర్భోరోగమును కఫవాతములను

వారించును. ఊన్షపీర్యంబు లగుటంచేసి విశేషముగ రృక్తపిత్తమును కల్లించును.

• ఊలవలగుణము అహ్టాంగసంగ్రవామున నిట్లు ఇెప్పబడినది. “కషాయస్వాదురూతష్టాః కులుస్థైర్నక్తవితలాన పీనసశ్వాసకాసార్ళో పిక్క నావాకఫానిలాక్‌ ౩ భ్నలన్సి శుక్రా శ్శరీం శుక్రం దృష్టిం శోఫం తథోదరమ్‌” ఈవాక్యములచేత ఉలవలం కషిాియమధురరస ములు కల్లియుండుననియు; ఎక్కింళ్లను కడుపుబ్బరమును, శుక్రాళ్ళరిని, శుక్రమును, దృష్టిని; శోఫమును, ఉదరమును హారించుననియం తెలిసేది,

-ఖ్రువై నల్లనియులవలు ఆడవియులవలు పీనిగుణము థయా-

శ ర్తి సు ర

మనూ కృష్ణైః వ్ర శస్తాపన్య్యా స్తునేత్రాభిష్యస్టనాళనా,, వ్యా ఉలవలు నలఫు తెలుపురంగులచే ౭0డువిధములు, అందు నల్లనివి మిక్కిలి

శ్రే స్వ్వములం, అడవియులపలు చేశ్రాఖివ్యందరోగముల వారించునుః

-శథఖి అనుములగుణము 0ఆా- మూ, నిష్పావోవాతపిత్తాస,_స్త్రన్యమూత్రకరోగురుః, ౨కి సరోవిదాహాదృళ్ళు కఫ శోపవిషాపవాం వ్యా అనుములు వాకము, పిత్తము, రక్తవిత్తము;ు _స్తన్యము (చనుబాలు) మూత్రము; వీనిని పృస్థాచేయును;. గురుత్వమును కల్లించునుం శరీరమున. శీమ్రముగ వ్యాపించును తాపము పుట్టించును, దృష్టిని శుక్రమును కఫమును శోఫమును విషమును నళింపజేయునుం -జుథి నువ్వులగుణాము థి మూ, ఉప్ప స్వ చో్యోహిమస్పర్శః కో శోబల్యః ' స్తతో గురుః, న! ఆఅ కటుఃపాళే వ ల్పమూూ త్ర శటుఃపొ కమేఖథాగ్నిశ ఫళుక్రకృత్‌. శ

కృష్ణషప్రళ సః తమనుళుక్ష _స్తమనుఇారిణః ౨౫ వ్యా నువ్వులు ఊన్షపీర్యము కల్లియుండును. చర్మమునకు వాల హితకరమ్ము స్పర్మమున చల్లగ నుండ్తురు. 'వెండ్రుకలకు హితకరము, బలమును కల్లించుగు, గురుత్వేము కల్లినది. మూత్రమున్తు శగ్షించును. కటుపిపొకము. కల్లియుండును= బుద్ధిని జఠరాస్టిన్ని కఫ

ర్‌0 వరహిీతసంహీత మును శ్కుక్రమును వృద్ధినొందించును. నల్లవినువ్వులు మిగుల శస్తములు. తెల్లనివి వీని గుణముల ననునరించియుండును* “8 ఆగసి-క్రసుమవిత్తనముల గుణము ఇతా- మూ. న్నిగ్గోమాస్వాదుతిక్నోష్టాక ఫ్రవిత కరీగురు దృక్ళుక్ర పహృత్క_టుఃపాకేతద్వద్బీజంకుసుమ్భుజమ్‌. ౨౬ వ్యా, ఆగసివిత్తులు స్నిస్థంబులును; మధభురవిపాకంబులున్వు తిక్ష్తరసంబులును వే పర్యంబులుతై కఫప్తిత్తముల వృద్ధినొందించును గురుక్వమును కల్లించుకుం దృష్పిని శుక్ర మును వారించును.. కటువిపొకము. కల్లియుండును, కుసుమవిత్తులును ఆగసిని త్తనములకు 'జెచ్చబడినగుణములు కల్లియుండుగుం . ఆం అవాలగుణము వ్రిటూ- మూ, కటుపాకరస స్రీఖ్టో రూమోన్షశఫవాతజిత్‌ ॥ డె త జ్‌ పి _త్తస్ఫక్కోంపిసిద్ధార్థః తై వారుణసర్ష మ, ౨౭ వ్యాం తెల్లనియావాలు కటురసంబును కటువిపాకంబును తీళ్హురూతృగసణాంబులును ఉస్షవీర్యంబును కల్లియుండును. కఫవాతముల వారించునుః రక్షసిత్తృమును ్రళోపింప "జేయును ఎజ్టినియావాలును _వైజెప్పిననుణములు కృల్లియుండును. ఇథి ఛాన్యములలోను_త్తీమాధమములు థా మూ, షష్టి కఇయవగోభూమాః లోహితాయేచళాలయ్క, ముద్రాఢకీమసూ రాళ్ళ ౧ ఛా'న్యేషు వ వరావముళతా;, ౨౮ మాహా౬ త్ర సర్వేస్వువరఃయావశూక స్థ ్య జేషుచ వ్యాః వెజెప్పబడిన భాన్యవర్షములో వష్రీకములును యవలున్కు గోధుమలును3 ఎజ్జనివరిధాన్యంబులును "సలున్సు కందులున్వు చిరు నెనగలును ఈఛధాన్యములు మిక్కలి 'శ్రేస్టములు, శింబీఛాన్యములలో మినుములును, తృణఛాన్యములలో యావళూకమను ఛాన్యంబులును మిక్కలి హీనములు, (అహ్మ్యుకరములనుటం నం కక ర్రైళధాన్యములగుణములు అబా మూ, నవథాన్య్థమభిష్యున్దినై క కేదారజంచయత్‌ . ౨౯ా లఘువర్షోషితం దగ్ధభూమిజంస్థలజంభకిత్‌ ॥ ళ్‌ జసు న్టీ థ్రుజన్య తథాపసాత్మృంని స్తుంయు_క్రిభర్చి తమ్‌, 30 వ్యా న్తూతనమైనధాన్యంబును (క తృనియనుట్రు అనేకవిభము లైన పొలములలా+ ఫుక్టినభాన్యంబును అఖిమ్యంది సోోకన్ఫులదృవమును శల్లించునది యగును ఒకసంవత్సర

స త్‌ ఆంధ్ర తాత్పర, కైసహితము క్షే కాలముస్రాతపడినధాన్యంబును అస్నిచే దస్థమగు భూమిలో పుట్రినధాన్యంబును. మెట్ట భూమిలో ఫలించినథాన్యంబును లఘుగుణముకల్లి చుల్కనగ జీర్ణమగుముం శు కాల మున ఫలించినధాన్యంబుకుు ఆలవాటుచే శరీరమునకు సాత్త్మ్యయైనథాన్యంబును, యథోచిక ముగ వేయించి పుట్టుతీయబడిన ఛాన్యంబును చుల్కనగ బీర్హమగునుం ఇది శింబిధాన్యవర్డ ము, అథ క ఫ్రై తాన్నవర్షః వ్‌ అవతారికః---మైవర్లములశెంటిచేత నావారమున కువయుక్తములగు ళూకళింబీ థాన్యములగుణాదులు 'ఇెప్పబడినవి, పిదప అట్టిధాన్యముల పకము జేని యాహారరూషమున కుపయోగింపవలయుగాన కృళాన్నువర్ష మ్మోక్రింద గుణాదులచే నిరూపింపుడును: ఇడి మండెపేయాదిస్వరూవము మండగుణము థతా మూ, మణ్ఞ వేయవి లేవీనా మోదనస్యచలాఘవమ్‌. 32౧ యథావూర్వం; శివస్తత్ర మజ్ఞో వాతానుతోమన, తృట్‌ గ్ధానిశేషదోవఘ్న ః పాచనో ఛాతుసామ్యుకత్‌. క్‌9 జమ ప్రోళోమాన్టవళ్ళత్‌. న్వేదీసంభుమయతి చానలమ్స్‌ వ్యా. మండము పేయ్య విలేషి అన్నము, అను నీయవపక్వాహారములు. నాల్లును వెనుకటి కొకచానికన్ననొకటి లఘువుగ నుండును, (అన్న మునకన్నవిలేపియు,. చానికన్న “ఫీయయు, చానికన్నమండంబును లాఘవముకల్లి చుల్క్కనగ చీర్హమనగననుటై చానిలో మండమనునది మిక్కిలి హితకరమొనది. ఛాతమును అనులోమమున సంఛరింభజేయునూు దప్పిని బడలికను వమనాదులు జేసినసిదవ ేషించియుండు దోవ లేశమును వారించునుః భుజింవబడిస యాజశరమును భీర్ణింప జేయును. వివముములుగ నుండువాతాదిటోమములన్నూ సమస్థితికి 'జెచ్చును. సోతన్సుకు మృదుత్వమును కళ్లించును.. ఒడలివై జేమటబుట్టించును, జాఠరాన్నిని జ్వలింపజేసి యాకలిగల్లించును ముండెపేయాదిస్వరాపముకు చరకాచాల్యు లి ట్లువటేశించిమ:---“సిజ్ఞైర్వరహితో మద్ది! "పేయాసిక్థసమన్వి తొ ఖనసిన్టావిలేపీస్యాల్‌. యవాగూర్విరళద్రవా” (మెతుకు 'లేవండ కావబడిగగంజి మండము. కొంబెమున "సెతుకులుండునట్టు శాదబడినగంజాపీయు దట్రముగ "మెకుకులుండునట్టు కాచబడినగంజి విలేషి 'తేటన కాచబడినగంజి యవాగువు) “లాజామ్బు వైన్ధవకణా ఛాన్యనాగరదాడి మైల యుక్షో విద్భుదితః వూతో మజ్జ సంర్చరటచ్య చే, నిర్ణ్వవ్యా ప్రా్రతాసేయా కర్ర దాదిమరబ్హుై శని మండ కృయాలతణములు తంత్రాంశరమున 'జెప్పబడినవి: ఈ పేలాలు నీళ్ళు నమ పే ర్రాశమన తెప్పుడోని ఈ లా సా.

వ! పరహీతసంహిత పప్పళ్లు దనియాలు ళుంఠ్కి 'దానిమృపండురసము వీనినిచేర్చి బాగుగ కాచి పిసికి వడియ కట్టబడినగంజి మందమనియు, మజ్జిగ, చానిమృువండ్లరసము, బియ్యము పీనినిజేర్చి మెతుకులం "లేకుండ కాచబడిననంజి పేయ యనియు భెనము, “వూరి లాజమండగుకాము ఇకా మూ, లా జమణ్ణోఒగ్నిమంథనో డదాహమూ ర్భాద్య పాకరః, 33 తృష్ణాతిసారళమనో థాతుసామ్యుకరళశ్శినవ వ్యా, వరిపేలాలచే సిద్ధము చేయబడినమండము అగ్నిని పుట్టించును. తావము మూర్భ మున్నగురోగముల 'బారందోలును ద్నిని అతిసారమును శమింపజేయును, విషమ స్థీలినుందువాతపి ._శ్తకఫములను సమస్థితికి "బెచ్చును. ఇయ్యది మిక్కిలి శేష్టమెనది, యుగ "సేయాగుణాము ఇయా- మూ, ముత్త అపష్టాదిచదార్చల్యకుతీరోగ జ్యరాపహో, 5 ళీ మలానులోమనీపథా్యా వేయాదీపనపాచన్సీ వ్యా “జ్చ్పీయ యనుగంజి ఆకలిదవ్వులను బలహీనమును కడుపునొప్పిన్సి జ్వరమును హరించును. వాళొది శమతమమార్దములకు మరల్పువు మిక్కిలి పళ్ళ్యకరమైనది. జాఠ' రాన్నిని దీవింపబేయును. భుజింపబడినయాహారమును బీర్మింప చేయునుం =శర్రి యవాగుగుణము ధిఆా ద్‌ మూ తృజ్ఞాహహాశృమహరా పీ కన్న దుర్దరాసరా, 2౫ గుర్వీయవాగూాః ఛక్తోక్టా క మి శృష్మవివర్థినీ, వ్యా అన్నముచేసో వార్చి సిద్ధమైనయవాగువు (గంజి దప్పిన్సి కావమువు త్స మును హరించును పిత్తముకు వారిందును.. కష్టముగ జీర్ణమగుు, శరీరమునందు శ్ర ముగ వ్యాపించును, గురుత్వము కల్టియుండునూ క్రిములను కఫమును వృద్ధినొందించును. -ఆఫీ విలేపీగుణము 9తూ- వ్‌ వ్‌ మూ, విలేవీ గ్రాహిణీహృద్యా తృష్టాఘ్నీ దీపనీ హితా, 3౬ వ అాఒతిరోగసంశుద్ల దుర్శలన్నే హపాయినామ్‌, ఫ్ర నహ కవ వ్యా విలేపి యశునది మలమును గట్టివరచును. వ్యాదయమునకు వాతకరముదప్పీ నణచును చణకోగముకలవారికిని 'వేశ్రరోనముకల వారికిని వమనవిశేచనాదులచే 'జీవాళోధనము జేసికొనినవారికిని, బలహీనులకును, స్నేవాపానముబేగినవారికిని మిక్కిలి ' ఛా మైనది. (విలేపి యనగా జావ్ళి

జే ఆంధ్ర, 'ఆాత్చరస్థసపితము ర్‌8ి జశస్తు(ర్రి వక్వాన్నగుణము తథా జ జ అర ల వి, న్య ఇ ర్త మూ, సుభాత వను, తః స్విన్న _స్యకోషాఒచౌాదనోలపుః, 92౭ యళ్చాగ్నో యావధక్యాధసాధితో భ్‌ సక్టతళ్లుల విపరిఠో గురుజ్షీరమాంహా టైగ్టర్యశ్చ సాధితః, 8౮ వ్యా బియ్యమును చక్కగ కజిగి కుడితిని (యూడుసార్హు వంచి వండి చక్కు నుడికింపబడి గంబివార్చి ఆవిరి తనంతనే యణసి (ఇగరూరిన) నది యన్నము, అయ్యది మిక్కిలి లఘుగుణము కల్లియుండునుః (చులకనగ జీర్ణ మగునశుట), (చిత్త మూలముశుంఠి మొదలగు అన్నేయకావధములకషోయమున సీద్ధముచేయబడిన యన్నంబుళు,. వేయించిన బెయ్యమువే సిద్ధమెనయన్నంబును అంతకన్న లఘువుగ నుండును వె జెప్పినదానిశన్న వివ రీతమయైన (చక్క కడగక గంజివార్చక చల్లవైయుండు) అన్నము గురువుగ నుండును. + మరియు మాంసము పాలం మధురపచార్థములు మున్న గ్య ద్రవ్యముల జేర్చి సిద్ధముచేయ బజిన యన్నముకూడ గురువ్చుగ నుండుశుం “బిభ్రరీతఖటో అనుదానికి వివరమును “అభాక చ్రనృక స్విన్న కీకళశ్చాప్యోదనో గురుకోఆని చరకాచార్యుడు ఇెప్పెను* ధి శాకగణము థతూ- వూ స్విన్ననిష్పీడితం ఛాకం సజాఢ్యం సంస్కృతం హ్‌ తమ్‌ వ్యా శాకములను చక్కగ నుడికించి- అందలిరసమును. పిజిచి తిరుగ మోకటబెట్టి నంస్కరింపబడిన మిక్కిలి వాఠకరముం య్రర్రై మాంసరసగుణము థఏయూ- మ్తూ, శుష్టుతాం వా్యాధియు క్ర్రానాం శద్ధానాం శుద్ధీకాంతీణామ్‌, 3౯ కృళశూమవతోరస్కతీణ ఛాత్విన్టి ఏ యాజసామ్‌, దృష్టి శ్ర వణనహ్నా్య్యాయుర్చలవర్షస్వ రార్థినామ్‌, ళం భగ్న విన్లి ప్టసస్టీనాం ద్రణ్‌నాం వాతరోగిణామ్స్‌ కాసినాం శార్షసినాం పథ్యః చీ ణనో మాంసజోరనఃి, రం వ్యా మాంసమువలనపుట్టినరసము (అనంగా మాంస ముడికించిననీరు వ్యాభులచే థోషించినవారికిని ఇష్పునాదులచే శోధనచికిత్స జేసికొనినవారికిని, కోధనమ్మును కోరువారి శని శరీరము కృళించినవారికిని ఉరుషీఠరోగముచే శుష్కించినవారికిని, ఇం్యద్రియంబు లును రసాదిధాకువులంను ఓజన్సును తీణించినవారికిన్సి దృష్టిపాటనమును శ్రవణశక్రిని

శ్‌ట్‌ వరహితసంహిత అస్నిబలమును ఆయుర్వృద్ధిని శరీరకాంత్యాతిశయమును కంఠస్వరస్వారస్యమును గోరు చారికిన్సి విరిగి సడలిన సంధిబంధములుకలవారికిని, చ్రణములచే , బాధితులకును చాతరోగ పీడికులకును;, కాసశ్వాసరోగములుకలవారికిని (మాంసరసము) మిక్కి-లి వాతకరము. మై "జెప్పిన రోగములయందు మాంసరసము మిక్కిలి యాప్యాయత నొందించుకు ౨౮ సాన్లు, అనన్షుమాంసరసగంణము అయా మూ, సామో మాంపరనోవృషుః బృంహాణః పవనాపసా తసా దురుతరోఒనన్లుః శుక,తో బృంహణః వరమ్‌, 'చోీ9 క | లా ల్‌

వ్యా, పులుపునుళేర్చి పకముచేయబడిన మాంసరసము వృష్యుంబును: (శుక్ర్రదృద్ధి కరము) శరీరమును బలియ జేయునదియు, వాళతవారంబు నగును. ఫులుపులేకుండుమాంస రపము మె బెస్పినదానికన్న గురుకర్వమై శుక్రము నధికముగ వృద్ధిచేయును- శరీరమును మిక్యంటమున' బలియ చేయును

_౨థి ముద్దరస (ఎవెసరకట్టు గుణము థలూు- కర. జే

మూ, పహొద్ద'స్తు పథర్థసృంళుద్ధ చ్ర ఇక ష్టాతేరోగిణామ్‌,

ఇ్యా ముద్దరసము. (పెసరకట్టు) వమనవిశేచనాదిచికిత్సచే శరీరోధనముచేసి కొనినవారికిన్సి వణరోగులకును, కంఠరోగమును నేత్రృరోగముళుకలవారికిని మిక్కిలి చాళఠకరముం

పెసరకట్టుస్వయాపము తంత్రాంతరమున నిట్లు శొవ్పనబడినది:--“ముళ్రానాం ద్వివలం తోయీ శృతమన్థాఢకోన్మి కే. పాదస్థం మర్షితం ఫూళం దాడిమస్య ఫలేన త్పు యుక్తం సైన్ధవవిళశ్వావా ఛాన్యవైః పాదకార్షి మైజ కణా జీరకయోశళ్చార్జ్హాల్‌. శాతై శీనావ చూర్చీళకు సంస్క్యృలో ముద్దయూషోవాయం వీ త్త్మేవవారోమకకో (జర్థాఢక చరమిరమగు జలమున రెండుపలములు పెసరవప్పువేసీ నాన్లవపాలం మిగులునట్టుకాచి యారసమును చక్కగ మక్టించి వడియగట్టి అందు దానిమృవండురసమును;, స్రైం0ధవలవ ణము శుంఠ్కి దనియాలు, వీనిని వ్ర ల్యేకము కాలుకర్హ మువంతున చూర్ణ మువేసీనవానిని కలిపి వప్పళ్లను జీలకజ్జను ప్రత్యేకము శాణపరిమిశమును దూర్ణ్యముచేసి కలివి తిరుగ "మోక బెట్టిన నయ్యది ముద్దయూప మసబడును, (ఇదియే ముద్దరసము) పెసరకట్టు, ఈ ముద్దరసము పీత్తకఫముల వారింఛునుః మిక్కి-లి వశ్య్యకరముఎ

=ుట్రై ఉలపకట్టుగుణము అఆా- మూ, ఇచా తానుతోమాకొళుత్లో గుల్మతూనీ ప్ర, తూనిజిత్‌ , 8 ఇ

చ్యాః కుళుర్ధరసము (ఊలవకట్టు చ్రుతిలోమముగ నుండువాతమును అనులోవు

ముగ సంచరింపజేయును. గుల్మమును, తూని వ్రతూని యశు వాతరోగములను వారింఛును

ఆంధ్ర తాత్సర విసపితము ర్‌ కై(ర్రె కుల్గామగసణము అతా మూ, కుల్గామాః గురవోరూతెః పొతళాః భిన్నవర్పస్క వ్యా. కుల్ళామములు (మినపపిండిచే చేయబడినకుడుములు) గురుత్వమువు కల్లిం చును, వాతమును వృద్ధి జేయును. మలమును భేదించును. రి మాషనూవనుణము ఇతా- మూ, వ్రభూతాభ్య_నరమతోమావసూపః పరణ్మృతఃః ౮్‌ళీ | వ్యా మిఘవవవవ్వు లోవల మిక్కిలి మలముకు వృద్ధినొందించుకు “విట ఘలకాంబలికగుణాములు నియా మూ, ఖలకామృలికా వృాద్యా సాధితా స్య్వౌషథానుగా, వ్యా, కొన్నియావధములజేర్చి వక్వముజేయబడినయూనము. ఖండయూష మనియు కాంబలికమనియు శెండువిధముల నుండుకు, ఈకరెండుకు మిక్కిలి వృాదయము నకు వాఠములు, ఇయ్యవి ఎట్టీగుణములుగల అహాషధములచే సిద్ధయములగునో ఆయావధ ములకు శెస్పినగుణములం గల్లియుండునుం ఖలకాంబలి కాదిలత్‌ణములు తంత్రైంఠరమున నిట్టు వొవ్చబడినని:-లా"పిళి లేన ర్త్ష్త్త యూపో థామ్యైః ఖలః ఫలైకఇ మ్యూరైశ్చ తిలకల్కాన్లుప్రాయః కాన్ఫు లికన్యృ తా శేయా కృతాఒకృళా స్తేతు స్నేహాదియుతవర్టి తాట అల్బమాంసాదయః స్వచ్చా! దకలావణికాః నాం” మాంసమునుచేర్చి సిద్ధముచేయబడినది రసము+ ముద్దాదిధాన్యములను జేర్చి సీద్ధముచేయబడిన యూన మనబడుకు ఫలములు. వేళ్లేను గూర్చి సిద్ధము చేయబడినది ఖలము, నువ్వులకిండిని పులిచింళాకును జేర్చి సీద్ధముచేయ బడినది కాంబలికము= వీనిలోచే స్నేవోదుల జేర్చి సీద్ధముచేయబడిసది కృతము న్నేవొ దులజేర్చక్ష సిద్ధముచేయబడినది అకృతము; శుంకి మున్నగునామధముల కొంచెముగ జేర్చి సిద్ధముచేయబడినది దకలావణికు అని యర్థము. -వవ్ర యూహిదులయందు గురుత్వ తారతమ్యము ఖత మూ, విద్యాదూ్యహరనే నూవే కాశే వైవో_త్తరో త్తరమ్‌, 'ఈ౫ గౌరవం తనుసాన్చ్రానుస్వాదు త్వేతు పృథక్తథా, వ్యా యూసము, రసము; నూవము. శాశమ్యు అశ్రువానియందు గౌరసము వరుసగ నొళడాన్సికన్న నొకచానియం దధికముగ నుండును మరియు నిని పలంచగ మైనను చక్కగ మై నను, పులుపుగవైనను, మధురముగవై న నున్నపుడు గురుత్వము అఆయాభావము నక్షు దగినట్టు 'జీరువేరున నుండును,

క్‌6ి వరహీతసం౦హిత థి "తెలికపిండి మున్నగు వానిగుణాములు థిఆా- మూ, తిలవిజెర్థకవికృతి శుష్క్మళాకం విరూఢకమ్‌, 'ర౬ ఇాన్హాకీ వటకం దృష్టుం దోషలంగ్ధవనం గురు, విణా్థకోగ్తపనం రూతః విష్టమ్భో దృష్టిదూపఃణః, 'ఈ8 వ్యా, నువ్వులచేతను. అెలికసిండిచేతను 'జేయబజినవదార్థములు _ ఎండినకూర గాయలు, విరూఢకము (తరుగాకు మున్నగునవి శాండాక్సి వడియములు ఇవియన్నియం బేశ్రములకు వోనిచేయును, వాతాదిదోషములను వృద్ధినొందించును. బడలికను కల్లించును. చిరకాలమునకు జీర్ణమగును. నువ్వులగానుగపిండి బడలికనిచ్చును. రూత్తుగుణము కల్లి యుండును మలమును బంధించును. దృష్టిని చెరచునుం థి పరిపేలాలగుకాము ఇయు మూ, లాజ్ఞా స్పృట్‌ భర్ష స్ధ్‌తీసార మేహమేదః కపచ్భదః కాసవీత్తోపశమనాః దీపనాలఘవో హిమాః, 'రోతో వ్యా వరిపేలాలు దవ్సిన్సి వాంతిని, ఆతిసారమును, ప్రమేహామును, మేదోరోగ ముషు కఫమును హరించును. కాసమున్లు పీత్తమును శమింపజేయును. జాఠరాగ్నిని దీపింప జేయును. తేలికగా జీర్ణమగునూ శీతనీర్భము కల్లియుండునుః అవీ ఆటుకులుం 'వేపుడుబియ్యము వీనినణములు థూ మూ, పృథుకాగురవోబల్యా; కఫ్గవిష్టమ్భ కారిణః థానావిష్టమ్భినీరూ మౌంతర్పణీ "లేఖనీ గురుః, ౯ వ్యా అటుకులు గురుళ్వముక బ్లియుండుకు; బలకరములు; కఫమును వృద్ధిచేయును; మలమును బంధించును. వేపుడు మలమును బంధించును రూతుగుణము కల్లియుండునుం శృక్రినొందించును; వో తాదులకు 'భేదించును. గురుత్వము కల్గియంండుకుః “జుట్టి సర్తుపిండిగుణాము థూ మూ, సత్తవోలఘవము _త్తృట్‌, శ్రృమనేశ్రామయ త్ర అశాళక్యా ఘ్న_న్హిస్నన్తర్పణాఃపానాత్‌ సద్యవవబల్రదాః, ౫౦ నోదకా నరితా నద్విఃననిశాయాంనకేవలాకా నభుక్ష్యానద్వి డై శి ఫ్‌ ఆర్గసక్యూనద్యాన్న వాబవానాక సం. వ్యా 'జేపుడుబియ్యపుపిండి నత్తువు (నత్తుపిండ్సి యనబడుశుం ఇయ్యాది లఘువుగ నుందునుః ఆకలిన్సి దప్పిన శ్రామమును, నేత్రరోగములను) వ్రణములను వారించును తృ ్రినికళ్లించును దీనిని ఉదకముతోగూర్చి శ్ర'నయెడల అప్వుడే బలమును- కల్లించును,

జ ఆం ధ్ర ఆాత్పర్థ్థసహితము ర్‌ అజ్రి నత్తుపిండిని శ్రాగునపుడు. నడుమ నీళ్లు ద్రాగకూడదు.. దినమునకు శెండువూటల యందును; ర్మాత్తియందును శ్రాగకూడదు భుజించినపిదవ దీనిని ఊవయోసించంజనదు దీనిని జలము మున్నగు ద్రవద్రవ్యమాలతోగూర్చి శ్రాగవలెకుగాని ఆటుగాక ఈజిండిని మ్మాత్ర, ముపయోగింపంజసదు. పండ్లతో నమలి తిననూడదు. అధికముగ శినజనదు -ికి వర్పట (అవ్పడముల)ు గుణము థిమా- వరా, పర్పటాలఘవోరుచ్యాః లఘీమయా౯ తమొరవర్పటః, స వ్యా పర్పటము (ఆప్పడములు) 'తేలికగ బీర్ణమగును,. రుచిని బుట్టించును. శూర పర్పటము మిక్కిలి తేలికగా నుండు " ఆధ రాగహాడబగుణము అతా మూ, పహృాద్యాారు చిక రావృప్యూగురవో రాగసాడ బె న్స్‌ శ శద వ్రీణనాఃభ్రమతృట్‌ ఛర్జి మదమూ ర్చాశ్త మచ్చిదః స్త్ర వాస్త రాగహిడబములు వృాదయమునకు హీఠములుః రుచిని పుట్టించును. శుక్ర, ముకు వృద్ధినొందించునుం గురుత్వము కల్లియుండునుం ఖం చ్రి, యాదులకాప్యాయత నొందించుకు శ్రనుమును; దప్పిన్సి నమనములను;, మదముళు మూర్శను; ఛ్రోనుమును వారించునుం రాగహెడబలతణాములు తంత్రాంతరమున నిట్లు ఇప్పబడినవి:ాా “క్వ థితంతు సడో పేతం సవాకారఫలం నవ్‌. _క్రైలనాగరసంయు క్తం విష్ఞేయో రాగహాడబక” “సితా రుచకసిద్ధా క్ష నవృకాన్ధువరూప్నత్తెఖ జమ్మ్బూఫలరనై, ర్యుక్తో శానోఠాజికయాన్వతో ఈ ల “బెల్లము; మామిడిపండురసము. ఈశెంటిని ఊదకమునజేర్చి కాచి అందు _త్రైలమును భుురిని కలిపిన నయ్యది రానమాడబ మనియు; పంచదార ఉవ్వు, తెల్లావాలు చింక పండు, చిట్టీకవండు, 'నేశేడుషండ్లరసము, ఎజ్ఞనిఆవాలు పీనినన్నిటినిగూర్చి వేయబడిన పానకము రాగ మనియు ఫెవము. తత రాగహిడబవిశేషగుణములు థయా- మనూ, త స ల న్‌ లో ళో (-1 సట్‌ భర్జిశ్ర మనుత్‌ మగ్దాకుద్య వీత్చదోళ్టబల ప్రదపి వ మేహత్వయకుష్టాని న చ స్యుః మస్టపాయినః, ౫౮ థ్‌ య వ్యా మైజెప్పిన రానఘాడబములకు మద్యముతోగూడటేర్చి శ్రాగినచో ద్నిని; వాంతిని కృమమును ప్రోన్గాట్టి తోడనే బలముకు కల్లించును. మంథమునచేర్చి శ్రాగనచో చ్రమేవామును కష్టమును తయమును హరించుకు వరహిళఎస్‌

తరి పరహితస౦హిత = ద్ద రసాలగుణాము థఆా- మూ, రసౌలా బృంహణీవృప్యూ న్న్ధ్ధా బల్యారుచ వద్దా వ్యా, (వెరుగును వేతితోచిలిక్కి అందు మిరియాలును శుంరిని పొడివేసివేసి? చక్కెరకుగూర్చి చేయబడినది రసాలు ఆయ్యది శరీరమును బలియ జేయును. భ్యుక్ర్రృమును వృద్ధినొందిం చును. స్నిద్ధమున నుండును బలమును కట్రించును. రుచిని పుట్టించును. ధి పానకగుకాము అమి మూ, శ్రృమతృట్‌ ముత్‌ క్షమహరం పానకం ్రీణనం గురు, సాని విష్టమ్భి మూ్రలం హృద్యం యథా ద్రువ్యుగుణం చ తత్‌, న్నేహనం తర్పణం పవ్యాదస్ధం వాతఘ్నం సగుడం దధి. ౫జి వ్యా చక్కెర బెల్టము మున్నగువానిచే జేయబడినపానకము శ్రముముకు ఆకలిని దప్పిని బడలికను వారించును తృ్సిని కలిగంచుకుం గురుత్వము కలిగియుండును; మలమును జంధించుకు మూూక్రమును అధికముగ 'వెడలించుచువృూాదయమునకు హితకరముం మరియు సీపానకములయందు నీవస్తువులనుబేర్చిన అవస్తువులగుణము కలిగియుండును. వప భత్యువిశేషగుణములు అథా- మూ, కూర్చి కాదితృతా భతయా్య్యః గురువోఒనిలవి_తృళాః వైస్టికా గురవో ఛత్యాః వీర్యేణోష్టాః త్రిదోపలాః, ౫౭ "భేదనా లఘవో రూవ్యూ భఛృళం వాతవ్రకోవనాః, ముద్దాని జాస్తుగురవో యథా ద్ర వ్యగుణానుగా:, సా ఫఘృతపక్యాలఘుతరాః అఆెలికాగురుపీ త్తలా వ్యా (పాలనుకాచి అది 'తెర్దునపుడు పెరుగునైనను మజ్జిగచైనను సమభాగముగ కలిపిన నయ్యది విరిగి "'పెరుగుగడ్డకట్త్రి సీట్ట వేరుగ "నేర్పడు, అందు గడ్డగనుండునది కూర్చిక(జున్నుఎఅనబడును, అందు వెరుగుచేవైనది దధికయనియు, మజ్జిగేనైనది చక్ర కూర్చికయనియు. వెప్పబడుశు) కూర్చికనుగూర్చి చేయబడినభత్యుములు గురుత్వముకలిగి వాతమును వీశ్తమును వహారించును. పిండిచే 'బేయబడినభత్యుములు గురుత్వముకలిగి ఉఊష్ష్రవీర్య ములుగనుండును త్రిదోషముల వకోపిందజేయును మలమును భేదించువు, వొన్నిలభఘు గుణముకలిగి రూతుములై వాథమును మిష్కటముగ వ్రఖోవించజేయును. "వెసలం మున్నగు వానినే 'బేయబడినభత్ర్యములు గురుత్వము కలిగియుండును, మరియు భత్ష్యుములు వ్మ్‌్తవ్య ముచే బేయబడునో అద్రవ్యగుణములు అభత్య ములకు కలిగియుండును. మరియు "నేతిలో కాల్చబడినభత్యములు మిక్కిలి లఘువుగ నుండును, నూనెలో కాల్చబడినవి గురుత్య్వము శలిగి ప్పీత్తమును వృద్ధినొందించును,

ఆం ఛ్‌ 'తాత్చర ఫ్టసవాతము ళం -౨96 ఫేనకాదిఛమ్య్‌ములగుణములు జూ మూ, 'ఫేనకా లఘవః పథ్యాః మోాదకాగురుబ్బంహణ్‌:, సా యావకశ్శా ససకానఘ్నః శఛమ్క_ల్యః కసపీ త్త్పలాః, వ్యా 'ఫేనకములు (పేజీలు). చుల్కనగ. జీర్ణమగును. స్య్యుకరములు "మోదక ములు (కుడుములు) గురుక్వముకలిగి బలకరములై కరీరమును బలియ జేయును, యవలచే "జేయబడినభత్నుములు శాగనకాసముల వారించును చక్కిలములు కఫప్నీత్తముల వృద్ధి ల్‌ వ్‌ ర హ్‌ ల అథ ఛత్యములకుపాకాది భేవముల చేగల్లుగుణవిశేమములు అమి మూ, మృదుపాకాళ్ళ గ్స్‌యే భమ్యూః ఘ్టూలాళ్చ కలిలాశ్చోయే, ౬౦ “చోతోయ శారంతాయేచ స్విన్నా శ్చామృనీ దుర్దరాః, . కుకూలక ర్పటభాావ్ర్రకం ద్యంగారవిసాచిఆ ౯ + ఇం వకయోనీ౯ లఘూళ౯ విచ్చాత్‌ అసూపాను త్వరో త్తరమ్‌, వ్యా, వచ్చియుండునట్లు మృుదుపాకముగ పకముచేయబడినధత్యములును లావుగ నుండుభత్యుములును, ఊండలుగ నుండుభత్యుములును; నీళ్లలో నుంచిన వైనలేలుచుండు భత్యంబులును; నీళ్లతోనుడికిన భత్యుములును బీర్ణము గావు ఏరుడువిడకల నిష్పునకాల్చిన వియు; పెంకువై శాల్చబడిననవియుం, మంగలమున శాల్చబడినవియు, "సినమ్నుపై కాల్బ బడినవియు నగునఫూవములం ఇవియన్నియు. నేకళాతిన నుండునెడ ఇవి వరుసగ నొకటి కన్ననొకటి లఘువుగ నుండునుః వ్ర వేస చార-పకర్షనూంసములగుణములు రకా మూ, వేసవారో గురుస్పి షద్గః బలోపచయవర్ధనః ౬ల౨ * వరిశుమ్మం స్ట్‌ంం న్నిస్ధం వ్రీ అనం బృంహణం గరు రోచనం బలమేథాగ్ని మాంసౌజ శ్ళుక్రృవర్థనమ్‌. ౬కి తటేవ విస్టం వీష్టత్వాత్‌ పరళుష్కసమం లఘు, వృష్యుం ఛర్జిహారం బల్యం పథ్యం శూలాస్థ మిషం లఘు, £౬నీ యదుద్ధ ్రతరసం మాంసం న తత్పుష్టిబలావవామ్‌, విష్టమ్చి దుర్దరం రూతుం విరసం వమారుతావహమ్‌, ౬౫ వ్యా (శుంక్కి దనియాలు. జీఐకర్య ఇంగువ). నెయ్యి. మొదలగువస్తుపులచేర్చి కలియగొట్టి పక్వముబేయబడిమాంసము వేసవారము)- అట్టి వేసవారము. గురుత్వముగల్లి స్నిద్ధముగనుండును బలమును శరీరపుప్తిని వృద్ధినొందించును,

60 వరహితసం౦ంపహిత మరియు ఇగరవండీనమ్లూంసము శరీరమునకు స్థిరక్వమును కల్లించును. స్నిద్ధముగ నుండును ఇంద్రైయాదులకు ఆభ్షైదమును కల్లించునుః శరీరపుష్లి నిచ్చును గురుత్త్వము కల్లి యుండును; రుచి పుట్టించును. బుద్ధిని జాఠరాగ్నిని మాంసమును పీజన్సును, శుక్రమును, వృద్ధినొందించుకు. మెత్తన మర్టించి పకముచేయబడిసమాంసము పీష్తముగ నుండుటపలన పరిశుమ్మం మాంనముతో సమగుణముకలిగియుండును- లఘుత్వము కలిగియుండును శకూలమున గ్కుచ్చి పక్వముచేయబడీిన మబూంసము కశూల్యము. ఆయ్యది శుక్ర మును వృద్ధినొందించును చాంతుల;ు హరించును బలకరంబుళు వశ్య్యంబు నగును; చుల్క_ నగ బీర్ణమగనుం వండి రసముదీయబడినమాంసము రసహీనమగుటం జేసి శరీరపుష్టిని బలమును గలిగింప నోపదు? మలము బంధించును, చాల కాలమునకు కష్టముగ జీర్ణమగును. రూత్షుగుణము కలిగి వాతమును వృద్ధినొందించుళు. ఇది కృతాన్నవర్హముం అథ మాంసవర్డః ___ + అవతారిక;---కృ తాన్నవర్షమును. జెప్పీనపిదప అన్నమునకు వ్యంజనరూవము నుపయోగింపందగిన మాంసశాకవర్షములలో మాంసము. గుణో త్తరంబుకావున తొలుక మాంసవర్లము చెప్పబడును: మ! మృగ భేదములు థితా మూ, వారిళైణకురజ్ఞర్శ్యగోకర్షమృగమాతృ కా, ఆ జ /- శక మృరచాకుష్కుళ రభాద్యామృగా సృ తాః ౬౬ వ్యాః జింక నల్లనిజింక, 'లేడ్కి ఎలుగునొడ్డు, కణుదులుు ఎజ్జనిజింక్క, చెవులపిల్లి (కుంచేల్సు లింకపోతు, చారుష్క్టము,. శరభము ఇవిమున్నగుజంకువులు మృగజాతితో చేరినవి, ఇచ్చట అదిళబ్దమువేశ్ర పొడలయిజ్హ్రి దుప్పి మున్నగునవియు మృగజాతిలాోవ్వోరిన వనీ యెరుంగునదిం థి విష్కిర భేదములు అతా మరా లాననర్టికవ_ర్లీర ర_క్షవర్మ్మక కర్మ రాఏ బగ గ్‌ కవిజ్ఞు లోవచక్రాఖ్య చకోరకురుభాహూనః ౬౭ వర్తకా వర్ధికా వ కృకరళ్ళిఖీ వు చూడా, నే న్య వ 6కాః, త ఖ్ట స్దగిరి రి ౬౮

ఆం శ్ర తాత్పరస్థసపితము ౮ తథా కారపడిస్ట్రాహ్యూః వరటాక్చేతి విష్కి.రాః, వ్యా- లావుకపిట్ట్ర వ్నర్తికము, వర్తీరము, రక్తపర్ష్మకము, కర్క-రము, కపింబలము (చిశ్రవర్ష ములగురెక్కలుకలవత్న్రీ? ఊవచక్రమ్యు చకోరము, కురుబాహుకమ్యు వృర్తకము (గెలిఇెపిట్ట్ర); వ్తిక (మీనవల్లంకిి తొత్తిరి (తీళువుపిట్ట, కృకరము; "నెమలి కోడ్కి వగ్ర కము, సోనర్జము (బెస్ధరుపక్కీ, గిరిన్నర్తికము, శారపదము, ఇంద్రాహ్వము, వరట (అడ వాంస్స్క ఈవత్సీజాతులు విమవృ-రము లని ఇెచ్చబడునుో ోవిశీర్యభతయ స్తీతి విష్కిరు అనువ్యుక్పత్తిచేత కాళ్లతో జిమ్ధుచు. ముక్కుతో. పురుగులు మున్నగువానిని తినునవి విష్కిారము లని యెరుంగునది). ఫ్ర 'వశుదవివరము థఇయి- మూ, జీవం జీవకదతూ్యిహ ఛృళ్దావ్వా శుక కారి కః, ౬౯ లట్యా కోకిలబోరిత కపోత చ టకాదయః, గ వ్యా జీవంజీవకము ((వెన్నెలపులుగు); దత్యూహము (హకురుగుడ్డంగ), భృంగా వ్వూము (కూకటి మూగవిట్ట) చిలుకు గోరువంకపిట్ట లట్వ ((ఊరపిచ్చుకు, కోవిల, వారీ తము (వసంపిట్ర్రు కపోతము. (గువ్వవిట్ట) చటక (ఊరపిచ్చుక మగది. ఇవిమున్నగు వకులు'. వ్రతుదములం భ్రశుద్యభతయంతీలిప్రతుదా” అను వ్యు్చత్తిచేత ముక్కుతో మాంసాదులను పొడిచి తినుపములు (వ్రళుదము లని యెరుంగునది) థి బిలళయనులు థమూ- మూ ౨2440000 - భీకగోథా వాళ్వావిదడాద్యాచి లేళయాః, ౭౦ వ్యా, కప్పు ఉడుము, పాము ముండ్లవంది "మొదలగునవి చిలేశయములు (బొరి యలయందు వసించునవిం ౮ అటవీ చసవాములు వయా మూ, గోఖ రాళ్వతరో స్ట్రాశ్వద్వీపిసించార్హ. వాననాం మార్థాలమాపక వాస్ట్రఘ్థవ మ! బభ్ధుతరత్షవః, ౭2౧ లోపాకజన్బుక శ్యేన చాప. వాంతాద వాయసాళ శతఘ్నీ చాతక రకగ, ఎథోలూకకులిజ్దకాః రిం భవామకా మధువో చేతి చ్రసవో మృగపతీణ్క వ్యా అవ్చు గాడిజై. కంచరగాడిచె. ఒంటె గుజ్జము చిరుళపులి సించాము ఎలుగుబంట్సి కోతి పిల్లి ఎలుక్క "పెద్దపులి తోచేలు) ముంగిస, సీవంగ్సి లోఫాక (వరథు

గ! వరహితస౦ంహిత నక్క) నక్క అనునీమృగములును; శ్ళేనము (డేగ), చామము. (పాలవిట్రు వాంతా "దము (వాంతి జేసినసయకుద్ధమును తినుపక్షీవిశేషము), ₹*కి శతఘ్ని కరకము, గ్రద్ద గుడ్ల నూబ్య కులిస్దేకము (నల్లనిపిచ్చుక), భూమిక మధుహ, అనునీవములును చ్రృసవహాములు (“ప్రసవ్యాభతయంతీతి వనవోఃొ అనువ్యుత్చ _త్తిచేక తనకు లోబడినజంతువులను బలా 'శ్యారముగ లాగికొని తినునట్రిజంతువు లని 'తెలినెడ్సిం ఇథి మవామృగములు ఇతా- వరా, వరావానమహిపన్యజ్కు_రురురోహి తదారుకాః (వారణాఖం ౭3 సృమరశ్చమరః ఖజ్హ్‌ గవయళ్ళ్చ మహామృ గాం వ్యా, పంద్వి ఎనుబోతు, జింకబోతుు రురు(దుప్పి), రోహితము;. ఏనుగు సృమ రము (ఛమరఖేదము); చమరీమృగము; ఖద్దమృగము, గవయముు. అను సీజంతువులు నుహామృగము లని వెప్పబడును (మృగజాతిలో నొచ్పవి మహామృగములుం), -ఇఇథ్రి అప్పరములు ఇమా మూ, వాంససారసకాదమ్బబక కారణ్ణువన్ల వాః ౭2౪ బలాకో త్రొ్కాలచ శ్రాహ్వామద్దు కాఖ్బాద యో పవ్పరాః, వ్యా హంస సారసము (బెస్టవవక్షీ, కలవాంసము. కొంగ కారండవము (ఛీవకోడి,; ప్లవము (సీటికచ్చ) బలాక (తెల్లనికొంగ్యు ఊతో్కోో)ళము (పెన్నైడపులుగ్సు చశ్రాహవ్వాము (చశ్రవాకమ్సు మద్దు నీవ కాకి, చై/0చము ఇవి మొదలగుజంతువ్పలు ఆప్బరములు (నీటియందు సంచరించునవి), క -శత్రెపు మళ్ళ వ్ర్‌ములు కుమా వొ మత్స దో పాత పాఠీనకూర్మకుమ్మారక ర్కటాః, ౭౫ జో టీ ల్ల శుక్ర ఫ్థైష్ప గ మర్చూకళ ఫరీవర్మి చన్ది )క౩ జలూకన క్రమకరశించుమార తిమిజ్హిలాః ౭2౬ శాజీచీలచిమాదా్థళ, ఏ మాంసమిత్యాహురష్ట్రథ్యా “.. చ్యష్థ రోహితము "పారీనము ((ఆనేకదంతములు కలమక్స్య్యవిశేషము), తాబేలు కుంఖీరము. (శాదమొసల్సి, ఎండ్రకాయ ముళ్యములుపుట్టునట్రిజలచరము, శంఖము (నత్తలు అర్జ్రుకము, నత్తగుల్లలు శఫరి (బేడినచేప్సు వర్మి చంద్రిక, జలూక. (జలగు న్యక్రమ్యూ మకరము శింశుమారము;, (ఈమూడును _వెజెవ్సబడిన కుంభీర మభునదియు ఇవసతిబాలితో చేరిన). తిమింగిలము (ఇది గొవ్చచేపు రాజి (చఛారలుకలమత్స్యవిశే వము) బీలచిమము ఇవి మున్నగునవి మళ్చ ిజాలివేేషములు, ఇత్తెరంగున మృగములు

ఆంధ్ర శాత్పర్యసహితేము 6్ర

“'మొదలుజేసి మళ్చ్య్యజాతివరకును తెప్పబడిన జంతుళాతు ెనిమిదియు మాంసమునకు ఊపాదానకారణాము లగుటం జేసీ మాంస మెనిమిదివిధములుగ నుండు నని ప్రాచీనమహర్డులు ఇస్పెదరుం (వైబెవ్పబడిన మృనములు, విష్కిరముల్కు ప్రతుదముల్కు బిలేశయములు, వ్రసవాములు, మవామ్భుగ ములు అవ్బరములు, మతక్స్యములుు అను నీయొనిమిది జంతు వులు మాంసమునకు కారణములు; కావున మాంసము ఎనిమిదివిధముల నుండు నని భావము).

చరకాభార్యులు జంతువర్లముల నిట్లు పరిగణనము చేసెను. “వ్రనమవ్యాభతమయ స్తీతి 'వసవ్వోస్తేన సంక్హితాఖ భూశయా. బిలకాయిత్వాత్‌ , అనూపానూవసంక్రయాల్‌ ౩ జలేన పాసాజ్జలజాపి జలేచ ర్యాజ్జలేచరా* స్థలజాజాబజ్లిలాః పోక మృగాలాజ్షలదా రిణ$ వికార్యవిష్కిరాశ్ళేతి ప్రతుద్యవృశుదాన్యృ తాః యోనిరక్ట్రవిధా "త్వేషిం మాంసానాం పరికీర్తితా” బలాశ్కారముగ నాహారపదార్థమును లాసికొని తినునవి ప్రస పాములు, భూమియందలి బొరియలలో నుండునవి భూశయములు జల ప్రాంతమున సంచ రించునవి ఆనూవముల్కు నీటియందు పుట్టి యందుండునని జలజములు (మత్స్యాదులు, జలమువై సంచరించునవి జలచరములు (నీటికోడి మున్నగునవి. మెట్టభూమియందుపుట్టి "మెరకస్థలములయందు సంచరించునని జాంగలములు అవియే మృగజాతికి 'చేరినవి, ఆాళ్లతో చిమ్ధుచు. నావోరముకు. తిశునని విమ్కీరములు, మాంసాదులళు ముక్కున బొడిచితినునవి వ్రతుదములు, ఈయొనిమిదిజంతువర్ణ ములును నూంసముయొక్క_ ఉత్పత్తికి కారణములుగ నుండును, కావున మాంసము ఎనిమిదివిధములని 'ఫొవము. ఈజరిగణనము నకును ప్రశృత్మగృంథమున జెప్పినదానికి భేదము. కన్పట్టదు- ఈశ్ఞోకములయంచు ప్రస వోదిసంజ్ఞలకు నిర్వచనముచే నన్వర్థఠచెప్పబడియె.

-వూథి హొంగల ఆమావజంతువిభాగము అయా-

మూ. 'యోనివ్వజావీ వ్యామి కృగోచర త్యావనిశ్చి తే, ౭౭

ఆద్యా్యాన్హాాః జాజ్చలాఒనూపాః మధ్యా సాథారణా స్మృత్‌,

వ్యా వై జెస్పినమాంసయోనినర్హము లెనిమిదింటితో మేక్క గొత్లై అను సీశెందు జాతులును జాంగలానూపటేశనియము లేక శేంటియందును నంచరించుకుగాన ఇయ్యది జాంగలము ఇం్వ్యద్రి ఆన్తూపము నని నిర్ణయిచి. 'ఇెష్పవలనుపడదు.. కావున. ్రైవర్షము లతో జెచ్పబడళలేద్చు మరియు. వైజెస్పీన యొనిమిదిమాంసయోనివర్లములలోే మొదట విప్పబడిన మృగవిష్కరబ్రతుదములు మూడును జాంగలబేశమున సంచరించునవిగాన జాంగలము లని చెచ్చడ్సళ్ల, క్రడపటనుండు మవోమృగ' అన్నరనక్సవర్షములం మూడును అనూపదేశమున సంచరించునవి కావున అనూపములని చెప్పబడును, నదుమనుండు తక్కిన

న

(౮ వరహితస౦పహిత వీలేశయప్రనవహావర్తములు శెండును జాంగలబేశమందును. అనూపబేశమందును. (శెండు "జీశములయందు నంచరించునవి కాప్పున సాధారణము లని చెవబడునుః ఇచ్చట మధ్యా సాధారణా స్యృత్‌ అని ద్వివచనముళు నిశ్హేళించుటచేత నడుమ నుందు "శెండువర్షములు సాధారణములనియు, దానిశముందు మూడ.వర్తములు జాంగలము అనియు, 'వెనుకటిమూడువర్షములు అనూవములనియు నూహింవదగియున్నది గాన నా శిండిటికిని వేరున సంఖ్యను ని స్దేళంచుట యనవసరము, -ఖ(ర్ర బొంగలమాంసగుణాిము థఆా- మరా, తత్ర బద్ధమలాః రుబ్య్యాః మాంసానాముత్తామా హిమాః, ౭౮ క హాయస్వాదువిళదాః లఫఘవో జాజ్ఞలాపా తౌ, వీత్తో త్తరే వాతమభ్యే సన్నిపాతే కఫానుగే, 2౯ వ్యా తై జెస్పినమాంనములలో ఆజాంగలజంతువులమాంనములు మలములను బంధిం చునుం రుచిని బుట్టించును. అన్నిటిలో నీమాంసములు. తక్కినవానికన్న మిక్కిలి శ్రే ములంం శీతపీర్యంబును, కపూాయమధురరసంబులుళు విశదలఘుగుణంబులును కలిగియుండును ఈమాంసములు పిత్తం బధికమునగను వాతము మధ్యముగను ఉఊండి కఫముననుసరించిన నన్ని 'పొశతమునందు మిక్కిలి వాతకరములు, =శత్రిం్రై బీంకమూం౦సగుణము థఆా- వూ, త్యామోోఒ త్ర హరిణః కృష్ణ స్తిణో హృద్య స్తిదోవ.జిత్‌ , లఘీయాక౯ ప. డ్రసళ్ళీతఈ కటుచాసా వివచ్య లే. ౮ాం వ్యా జింకలలో ఇెజ్హినిచారకలిగినది హరిణము, నల్లనిచారకలిగినది వణము. ఈ ₹ంటిమాంసము హృూదంపముసకు హీతకరమె శ్రీదోషముల హరించుకు, చుల్యనగ జీర్ణ మగును మధురాదిరసము లారునుకలిగి శీతవీర్యమై యుండును, విపాకము జెందునపుడు కటువుగ నుండును _=జిశ్ర కుందేటీమాంసగుణము ఇయి- మూ, దీపనః కటుకః పాశే ల్రాహికాతో హిమళ్ళళ్క, చ్యా కుంచేటిమాంసము అగ్నిని దీపంవటేసీ యాకలి బుట్రించును, కటువిపాకము కలిగియుండును, మలాదులబంధించును, రూత్తగుణాంబును శీతవీర్యంబును గలిషిియుండునుం -49 లావుకమాంసగుణము ఏళయా- మూ, లావాః కషాయమ ధురాః లఘవోజఒగ్నివివస్థనాః, ౮ాం నిపాశే కటుకాః పథ్యాః సన్ని పా తేఒనిలావన్కే

లే ఆం త్ర ఆాత్పర్యసహితము 6క్‌ ఇవ్యా లావుకషిట్టలమాంసము కపోయమధురరసంబును లభఘుగుణంబును అగ్నిని వృద్ధి చేయునదియు నగును. కటువిపాకము కలిగియుండుశు. వాతము హీనముగనుండు సన్ని 'పాఠమున మిక్కిలి వాతకరముః ధ్ర కసీంజలమాంసగుణము థఆా- జ్‌ జ్యో జ్జ వ ళం వనా, వి త్త శప్మవికారేషు సర్త్పైషు కపిల్ఞలాః ౮౨ మన్దవాతేషు శస్య నే తై త్యమాధుర్యలాఘవై:, వ్యా, కపింజలమాంసము శీత్రపీర్యంబుకు మధురరనసంబును కలిగి చుల్కనగ జీర్ణ మగును. వాతము మందముగనుండు పిత్తకఫరోగములయందును, ర్నక్షబోషమున గలిగిన రోగమునందును మిక్కిలి వశ _స్తముం -ఆం్రి పర్పికమాంసగుణనము థఆా మూ, కవిట్ణులసము పథోష్టు వా ' ల్రికో వహ్ని దీపనః ౮ాకి మయకాసజ్వర శ్వాస వ్ర ఇకోస్టామయా౯ జయీత్‌ , వ్యా వర్తిక మకుపమీయొక్క_మాంసము కపింజలమాంసముతో సమగుణాముకలిగి వశ్య్యకరంబును అగ్నిదివనకరంబు నగును తీయము కాసము జ్వరము శార్చసము వ్రణాములు కోస్టమున సంభవించు రోగములు పీనినన్నిటీని వారించునుం ౮ వర్త కాదిమాంసగుణము కియా న్స్‌ 8 ౮కి మూ, ఈపదుష్ణా గురున్ని స్థా బృంవాణా వ_ర్తకాదయ తిత్తిర_స్పమ్యపి వరో మేథాగ్ని బలళుక్రక్వత్‌. శ కసన్స్ని పాతహారః పరమ్‌, ౫ పో వర్ణోర్టఒనితో చ్రిక్షసన్ని వ వ్యా, వర్తకము మున్నగుజాంగలజంతువులమాంసములం కొంచెముగ నుష్ట్రము కలిగి యుండును, గురుత్వముకలిగి స్నిగ్ధములై, శతీరపుప్తిని కలిగించునవిగ నుండును వానితో తిత్తిరిపకీ (తీకువుపిట్ట) మిక్కిలి శ్రేష్టము బుద్ధిని బాఠరాగ్నిని బలముకు శుక్రమును వృద్ధినొందించుషు మలమును బంధించుకుః శరీరకాంతిని కలిగించును, వాతాథికమైన సన్ని పౌతమును ముఖ్యముగ హరించును. అథ నెమలిమాంసగుణము రతా వమరాం శ ణ్‌ ల న నాతిపథ్యతి పథః శ్రోత్ర్సస్వ గ్‌యో దృళామ్‌, గదుపాకరసన్పీ షస్ధో బృంహణో బలకృద్దురుః, రౌ వ్యా ెమలిమాంసము మధ్ధురరనంబుకు మధురవిపాకంబుళు స్నీస్థగుణంబునుకలిగి స్వల్పముగ ష్య్యుళర్ర కన్వన్స, ఇెవులకును కంఠన్వరమునకును వయన్ఫుక్తును కన్నులకును మిక్యాలి వాతకరము, శరీరపుప్టీని బలమును కలిగించును. గురుత్వము కలిగియుండును

86 వరహపితసం౦ంహిత ౮ - అభి కొటివూంసగుణము ఉతా- మూ, ఉప్ణోవృష్యూఒనిలహరః స్వేదనళ్చావీ కుక్కుట వ షి 4 పి ళీ సెష రుః, జ్ర స్టప్యో లఘుర్జీపనీయ ఆ్రాన్యున్తు సవ్మతూగు ౮ వ్యా, కోడినూంసము ఉస్ట్రంబును బలకరంబును వాతవారంబును నగును. శరీరము మై ఇమట బుట్టించుకు. శ్యుక్రమును చృద్ధినొందించును. 'లేలికగ జీర్ణమగును. ఆకలిబుట్రించును, (ఇది అడవికోడిగుణము) ఊరకోడి గురుత్వముకలిగి కఫముకు వృద్ధినొందించును. వాగ్భుటాచార్యుడు "నెనలిమాంసగుణములవెప్పి. “తద్వచ్చ. కుళ్కుటో స్హేయః” అని చెప్పియున్నారు కావున “నెమలిమూంసమునకు వెప్పినగుణాములుకూడ అడవికోడిమాంన మునకు కలిగియుండునని యెొరుంగునది. -శార్చ కాక కటోశ్రమాంసగుణములుం థళకాఃా- మూ, గురుస్పలవణః కాక కషోతస్సర్వదోపకృత్‌ శ వ్యా, కాకిమాంసము గురుత్వమును కలిగించును. ఉవ్పగనుండును. కపోఠతమాంసము దోషముల నన్నిటిని కలిగించును న! చటకపల్టుజమాంసగుణములు రతా ననూ, చటకన్నన్ని పాతఘ్నుః కఫళు క వివర్షనః. రో నో టా ఖ్‌ ఇ ఖ్‌ లీ రన ౮ వల్దుజో మధురన్స్ని గ్ధః బద్ధమరా శ్రా,ఒతి మేదుర, వ్యా ఊరపిచ్చుకమాంసము నన్ని పాఠమును వారించును, కఫమును శ్కుక్ర్తమును మిక్కిలి వృద్ధినొందించునుం వల్పుజము అనువీట్రమాంసము మధురంబును స్ప 0బును నగును మూత్రృమును బంధీంచును. మేదస్స్ఫును మిక్కుటముగ వృద్ధినొందించును= పై విలేళ మాదివర్లములమాంససామాన్యగుణములు అలా- మూ. గురూప్టన్నీ గ్ధమధురా వన్హాళ్చాతో యథో_త్తరమ్‌. ౮౯ో ల ణి ళో ర మూ త్రశుకృకృతో బల్య్యాః వాతఘ్నాః కఫప్పిత్తలా, వ్యాః చె జెన్సబడినవర్హములుగాక్ష తక్కినవర్తములందలి జంతువులమాంసములు ఒక వర్ణమునకన్న నొకవర్షము ఈచెప్పంబడుగుణముబే నొకచానిశకన్న నొకటి యధికముగ నుండును గురుత్వము, ఉస్ట్యము న్నిగ్ధము అనుగుణములును మభధురరసంబును కలిగియుం డును, మూ ్రమును ళుక్ర్తమును బలమును వృద్ధినొందించును. వాతమును హరించుకు, కఫ వీ _త్తముల వృద్ధినొందించును (ఈగుణములు ఒకవర్రమునకన్న నొకవర్హమున నధికముగ నుండు నని ఫావమ్రు, అధ నహామృగ, వ్రనహములమాంసవిశేషగుణాములు ఖ- చే |. ఏ వర? మూ, €ీతొ మహోమృగా_న్దేషూం శ్రన్యాదాః వ్రసహ*ః పున, ౯౦

ర్‌ వ్‌ ఆం శ్ర 'కాత్సర్యసహీతము 6 లవణానురసాః పాకే కటుకా మాంసవర్థనాః, జిర్షాఒర్నో గ్రృహణీదోషశోషార్తానాం పరం హితః ౯౧ వ్యా అవర్షములలో మహాన్భుగములమాంసము.. శీశనీర్యము. కలిగియుండును. మాంసమును తికునట్టి (పిల్లినడ్డ మున్నగునవి) వ్రసహములు కొంచెము. ఉప్పుగ నుండుకు, కటువుగ విపాకముజెందును. మాంసమును వృద్ధినొందించును. జీర్ణమైన అర్భోరోగము నందును గ్రవాణిరోగమునందును శోమరోగమునందును మిక్కిలి హీశకరములం, థి నోధామాంనగుణాము లు థఆా- మూ, స్వాదుపాకరసాబల్యానోథావీత్తాఒనిలవ్రణుత్‌ , వ్యా ఉడుముమాంనము మభురరసయికు మధురపిపాకంబును కలిగియుండును, బలమును వృద్ధినొందించును పీత్తవాశముల హరించును. ఖతి గోమాంసగుణము థియా- మరా, శుష్కకాసశ్ర మా౭ఒత్యగ్ని విపమజ్వరవీనసాన్‌, ౯౨ కార్శర్భకేవల వా తాంళ్ళ ఏ గోమాంసం సన్నియచ్ళ ్భృత్కి వ్యా గోమాంసముు. శుమ్యుకాసము. (పౌడిదస్త్రుశు శ్రమమును మితిమారిన జరరాగ్నిని, విషమబజ్వరమును) పీననమును;_ శరీరకృళతనుు. శేవల చాతరోగములను వీని నన్నింటిని వారించునుం “4థ్రి మూషికాదిమాంనగుణము ణా మూ, మధురా లఘవో బల్య్యాః చతుష్ట్యాః శనోణితా హిళాః ౯8 /-] /- గీ ది పీత్తలాః సృష్టవిజ్యూత్రాః కాసాఒర్శ ళ్ళ్వ్యాసనాళనాం, మపి, కాళ్ళుక్షృకృ స్లాళ్చ చిశ్రాళ్చ సదృళా గంటైః, ౯ | జి ఉ్జురుర్మధురం పాకే గుర్వభిమ్యస్ది మేదురమ్‌, కలిశా స్పి కముభురాః క మూయానురసా హితాః, ౯౫ ౧ ==విం వాతశోణితవి త్తేషు విశేహాత్‌ శ్లేష్యళు క్రలాః వ్యా ఎలుకలమాంసము మధురరసంబును లఘుగుళాంబునగును బలమును కలిగిం చును ేక్ర్రములకు హితము; రృక్తమునకు హితముశాదు= స్నిత్తమును వృద్ధినొందించున్ను మలమ్మూర్కములన్సు "వెడలించును. కానమును అర్శస్సును శ్వాసముశు హరించును ఎలుకలు శుక్షకృష్ణ చిత్కవర్ష్హములచే మూడువిధముల నుండును, ఈమూడును సమానగుణము లై యుండును. చుంచెలుక ప్రాకమున మధురముగ నుండును గురుత్వము కలిగియిండును. సోోశస్సు చ్రువమును పుట్టించును 'మేదన్సును వృద్ధినొందించును కలింగములు త్ష

68 వరహితసంహిత మధ్ధురరసములు శ ఛానముగను, కహియరసము వరనముగను కలిగియుండును* వాతర్నక్త వ్యాథియందును విత్తరోగనములయందును మిక్కిలి హితకరములు, =ార్సు వందిమాంసగుణము ధియా మూ, న్నే హనం బృంహణం వృష్నుం శ మఘ్సు మనిలావహామ్‌, రాటు చరాహం త్తు బల్యం చనం ర్‌పకం గురు వ్యా, పందిమాంసము 'చేహామున. స్నేవాముకు కలిగించును. శరీరపుష్పినిచ్చునుం శుక్రమును వృద్ధినొందించును. వాతమును హరించును). పీత్తమును వృద్ధినొందించునుం బలముశు కలిగించును. వెమటపుట్రించునుం రుచిని కలిగించును, గురుత్వము కలిగియుండునుం అధ ఎనుచబోతుమాంసగుణము శ్రిజా- మూ, ఉష్ణో గరీయాక- మహిహః స్వప్న దార్థ్భబృ్బహత్వకృత్‌ ౯౭ వ్యా ఎనుబోతుమాంసము ఉన్హగుణముకలిగి మిక్కిలి గుర్తుత్వముగలిగి యుండును న్మీద్రను కలిగించును, శశీరమును దృఢముగ జేసి బలియ' జేయుంళుం ఈగుణముల జెప్పి పదవ వరాహగుణముల జెవ్వనపుడు “తద్వద్వ రావాళ్ళ్యమవా” అని వాగ్భుటాచార్యులు ఎెన్పీరి గాన పెెప్పిన మహిషమాంసగుణములు వరాపహామాంన మునకును కలిగియుండునని యెరుంగునది, ఆవ హంసాదిమాంసగుణములు ఆయా మూ, స్వురవర్ణకరో హంసః బలాశా న్నేవానీ హిమ్మూ వ స్తీళొద్ధికరః శః స్వాదుపాకరనో హిమః, ఇలా ఉద కుక్కుటికా వృష్యూ న్లేష్టలా వర్హనీ గరు వ్యా హాంసమాంసము కంఠస్వరమును శరీరవగ్రమును భాగుచేయును. బలాకీ (శాంసవిశేషము) శరీరమున న్నేవామును కలిగించునుం శీతపీర్యనుగునుః శ్రాంచమాంసము సీని శుభ్ర పరచును; "పొశమునందును రసమునందును మధురముగ నుండునుం సీత్రవీర్యము కలిగినది. నీరుకోడిమాంసము. వృస్యముగ నుండును. లావుకవీట్టమాంసము కఫమును వృద్ధి చేయును గురుత్వమువేయునుః న మ్స థ్రిములగుణము వయా మూ, కఫపిత్తకరాః మళ్చ్యాః పరం సవనవాళనాః, ౯౯ కహాయమధుర్వా న్తేషాం శప్పతై వాలభోబిన్కు ధోహితోమారుతహరోనాత్యర్థం వ్‌ _తృకోపనః, ౧౦౧

ఆంధ్ర, శాత్చర త్టసపితము 69 వ్యా, మళ్ళ ఛ్రమాలు కఫపిత్తముల వృస్ధినొందించుు చధానముగ వాళమును హరించును వానిలో రోహికమను మత్స్యము 'లేతగరికను పాచిని తిళటవలన కహాయ మధురరసములు కలిగియుండును. కావున వీత్తీముకు విశేషమున వ్రశోసింపదు -అఅికి పారీనకూర్శమాంసగుణములు థిడా- మూ, పాఠీనం మధురం రుచ్వుం స్వాదుపాశరసం లఘు, ౧౦౧ మేదురం మధుకం చ్రంనీ కూర్మం ఓీత్తవారం గురు, వ్యా పాఠీనమనుమత్స ్యము మధురరసము కలిగియుండుకుం రుచిని పుట్టించును మధురవిపాకంబును లఘుగుణంబుకు కలిగియుండును తా'బేటిమూంసము. మేదస్సును వృద్ధి నొందించుకు, మధురరసము కలిగియుండును, మలాదులవట్టు సడలించుకు, విత్తమును హరించును; గురుత్వము కలిగియుండును ఆఆ కుళీరాదిగుణములు థూ " మూ, కులీరః పరమం వృషో్మో బృంవాణః వ్రీ ణనో గురుః, ౧౦౧ సాము చ్ర కర్కటాభేదీ మధురో భృళమేదురం విత్తఘ్నాః శ్చుక్త్రయస్స ఫఫ్పవిణ్తాత్రాః చకమువే. హితాః ౧౦౨ శమ్య్చూకస్సృష్టవిణ్ఞూ శ్రీః మధురః వి _తృరోగబ్యో శజ్ధకజ్థనఖాతద్వ ద్భేదనం వ పరం గురు, ౧౦ వ్యా, ఎండ్రకాయ మిక్కిలి శుక్రమును వృస్థినొందించును శరీరపుష్టి నిచ్చును తృ ప్రినికల్లించును గురుత్వము కల్లియుండును- సముద్ర మునందలి యెొండ్ర కాయలు మల ముల 'భేదించును. మధురముగ నుండుశు.. మేదన్సుశు మిక్కిలి వృద్ధినొందించును. ముఠ్యపుచివ్పలు ష్విత్తమును వారించునుం మలమూశ్రములకు 'వెడలించుకు,. కన్నులకు మిక్కిలి వాశకరములు, న ' త్హగల్లలు మలమ్మూక్కముల 'వెడలించును మభురరసముగ నుండును. పిత్తరోగముల వారించును, శంఖము) శంఖనఖము ఈళశెండుకు న త్తగుల్లలబో లె మలమును "భేదించ్సున్సు, మిక్కిలి గరుత్వము కల్లియుండునూ అం పాటలాస్యాదినుక్స బసణములు విత మూ, మధురం పాటలాస్యం స్యాత్‌ రుచ్యం మేధ్యమగుర్వవి, వర్షితం మధ్సరం మేధ్యం లఘురుచ్యమ మేదురమ్‌, ౧౦౪ విదుళం పిచ్చిలం కిజ్చీత్‌ మధురం శేష్యలం గురు అమేదురం రోమరం సార్టిన్మధురం లఘ్సువిత్తలమ్‌, ౧౦౫

70 వరహితస౦ంహిత వ్యా పాటలాస్యమళకుమక్చ్స్యము మదధురరనంబును రుచికరంబును బుద్ధిని వృద్ధి నొందించునదియు నగును గురుత్వము "లేకుండును.. వర్తికము మభురంబుకు; బుద్ధికరం బుక, లఘుగుణంబున్సు రుచికరంబుకు నగుు శరీరముకు బలియజేయదు. వదుశమను మర్చ్యము పిచ్చిలంబుకు కొంచెము మధురంబును కఫమును వృద్ధినొందించునదియు గురు గుణంబు నగుకు, రోమరమళశు మక్స్య్యము -మేదురముణా నోవదు; మదురంబును లము గుంంబును పీత్తకరంబునగును. థి సహ్యసృదున్హ్రగుణిము ఉతాా మూ, సహ్మస్తద_ని వట్ర నస్‌ త్రిదోసం స్వాదు మేదురమ్‌, మధురం కటుకం పాకే రుచ్యం తృప్టం (కృష్ణః) వ్ర మేహానుత్‌ వ్యా, సహాస్తదంత్ర్ర (ఆఅచేకదంకఠములుకల)ు అనుమశ్చ సము మలమును. 'వెడలిం మను. అందు బలిసియుండునది త్రిదోషములను వృద్ధినొందించును- మధురముగ నుండును" నల్లనివి మభ్ధురరసంబును కటువిపాకంబును కలిగి రుచికరముగ నుండును చ,మేహాములను వారించుకుః అథి వన _ర్రిరమక్స వ్ర్‌గుగము థతాా- మూ, వీత్తతో వమధురో మేథ్యో వర్తిరాళోఒన్లసాధన్క రుచో ఒగ్ని మాన్ద్యకృద్య అపో మతివిధ్యంసనోఒగ్న కృత్‌. ం వ్యా పర్షిరరుకుమక్స్య్యము విత్తకరము మధురరసము. కలిగినది. మేధథాకరము= ఆయ్యది ఫులుపుకులేర్చి. పక్వముజేసీనచో. రుచికరంబగును.. జఠరాన్నిని మందగింవ "జేయును, శుక్రమును వృద్ధినొందించుకు. బుద్ధిని వెరచునుం అగ్నిని దీపిందబేయును. _శక0్రై "పెద్దవి చిన్నవియగుమత్చ త్ర్‌ముల గుణభాములు రయా- మూ, కేవలం మేదురం రుచ్యం దోషలం శుక్రవస్ధనమ. ౧౦౪౭ ఈపత్చా్యదురసః తుద్రముత్క్చోు దోమ త్రయావహః, వ్యా మక్స థ్‌ొతోో "పెద్దవిమయై బలిసియుండు మక్స్య్యములం సామూన్యముగ రుచిశరములుగ నుండును (త్రిదోషములను శుక్రృమును వృద్ధిన్‌ందించును, చిన్నవిగనుండు మళ్ళ శాలు కొంచెముగ మధురరనముకలిగి దోమశ్ర్రయమును వారించును, _ఆథి సంస్కా-రవిశేషమువే మత్స స్రగుకొ భేదము థతా- మూ విరసం శిక్తమధురం తణ్జుల్యాం వాతయోగి చ ౧౦౮ మధురఃప్రి యకోఒవథో్యోమధుక న్లే ఛవ్మలోగురు తద్వచ్చవాత తాల్‌ "ద్యా వాతస్నూ అన్లుసాధనా, ౧౦౯

ఆం శ్ర 'తాత్చ్సర శ్టిససాతము గ్గ వ్యా మళ్ళ్య్యములను చిజ్ణిహారతో జేర్చి వక్వముచేసినచో తి_కృమధురరసములు కలిగి రుచికరముగా నుండుకు, వాతవారముగ నుుడును. 'వీయకమశుమత్స శ్‌ము మధుర రనంబును అమ్మ్యుకరంబు నగును, మభుక మకనది కఫమును వృద్ధినొందించును. గురుత్వము కలిగియుండును, ఈశెండురు వాళమును వృస్ధినొందించును. ఈశెండిటిని పులునువేర్చి వక్వము జేసినచో చాళహరము లగును, 4అి0 గర్షరాదిమళ్ళ బ్రిసణాములు థతా- మూ, ఆతిగుర్వతి మేధ్యం శ దోవలం గ కరం విద, అఆమేధ్ధం మధురం పథ్ధం సర్వదోవహరం లఘు, ౧౧౦ మిోనకం కటుకం పాళే తద్వన్హేన ముచుజ్జికా, చర్మతో మధురః పథ్యః బల్యః విత్తహారో లఘు ౧౧౧ పాటలంతి కృమధురం అ మేధ్యం నాతిదోపషలమ్‌, సాము దః కిక్కసో మతో దీవనః కృళబృంవాణ్క అరోచకపహరః స్ని్ధః వృష్యుశ్లే షౌ నిలావహాఃః ౧౧౨, వ్యా* గర్లర మనుమళ్స న్రము మిక్కి-లి "పెద్దదియగు'నేని బుద్ధిని మిక్కిలి వృద్ధి చేయును. చిన్నది యగు'ేని బుద్ధికి వాకకరము కానోపదు+ ముధురంభై. ష్యుకరమగునూ త్రీదోవముల వారించును, మానక మనునది కటువిపాకము. కలిగియుండును, ముభుండిక యానునది వర్ష మును కలిగించును, చర్మల మశునది మధురంబుకు హన్య్యంబును బలకరంబును ష్త్‌్తవారంబును మై లఘువుగ నుండుకు. పాటల మళనది తి క్తమధురరసములు కలిగి యుండుశు, బుద్ధికి హితముశాదు. దోషముల కొంచెముగ వృద్ధి జేయును. సముద్రమున పుట్టిన కిక్ళన మనుమక్స్య్యము అగ్నిని దీసింపజేయుకు కృళించినవారిని బలియ జేయును అరుచిని బూరించును. స్నిస్ధ్యమున నుండుకుం శుక్రముగు వృద్ధినొందించుకు, కఫఘవాతముల హరించును, (ఇచ్చట మత్స్య్యవిశేమనామములు 'తెలియుటకు దురూనాము కావున వాని నామ భేదముల మత్స్య్యములబట్టు వారిమూలమున నరయందగును) గ్ర మేకలుగొరియలు వీనిమాంసములగుణములు ధఆా మూ, నాత్రిభీతం గురు న్నీ ద్ధం మాంళమూాజనపోషలమ్‌, శరీర థాతుసామానాష్టదనభిష్యన్ది బృంహణమ్‌. ౧౧౩ వివరితవుత్లో జే యవనావికం బృంవాణం తుతత్‌, న్యా మేకమాంసము.. స్వల్సముగ. శ్రీశగుణము.. కలిగియుండును. గురుత్వము జేయును, స్నిస్ధ్థముగ నుంఢును దోమములకు_ స్వల్బముగ వృద్ధినొందించుళూ మేకలశరీ

కలై బరహితసం౦ంహిత రమునందలి నూంసాది ఛాతువ్చులు మకుజులశరీరమునందలి. ధాతువులతో సమానములగు సుణములు. కళిగియుండునుగాన చానిమాంసముస్రోతస్సుల చృవింపకయే శరీరమునకు పుష్టిని కలిగించును గొక్టైమాంసము _వె జెప్పిన మేకమాంసమునకన్న వ్యతిలేకములగుగుణ ములు కలిగియుండుకు. శరీరమునుమ్యూ త్రము పుష్టినొందించుకు. (గొక్తైమాంసము అఖ్యుష్ష గుణము కలిగియుండియు శరీరపుసిని కలిగించు ననుట)

ఇచ్చట నీవిషయము. "నెరుంగునది:ాా-భూమిగుణంబును. జలగుణంబును కల ద్రవ్యము బృంవాణమగుట సాజను, ఆయ్యది స్ర్రోతస్సుల చ్రవింహ!1ీయకమానదు. ఇచ్చట "మీశమాంసము అనభిమ్యంద మై బృంవాణం -'బెట్లగునని యాశంక కల్లును అయినను మేక మాంనము శనయందలి యచింత్యమగు ప్రభావమునం జేసి అనభిన్యుందియు బృంహాణంబు నగునని యెరుంగునదిం

-ఎథి భుజింపదగని మాంసము థియా-

మూ, అతిమేద్యం తద్ధజేనాంసం వాతం వ్యాధివిపోద శై కి ౧౧౪

స్వయం మృతం చామ ఫూర్మం ఆగోచరమృతం కృశమ్‌,

వ్యా అపరిశుద్ధమైన మాంసంబుళు మిక్కిలి బలసీనజంతువులమాంసమునుః వ్యాధుల 'వేకను, వీషము చేతను, నీళ్ల చేతను చచ్చినజంతువుయొక్క_మాసంబుకు, తనంతనే చచ్చిన జంకఠువులమాంసంబుకు, అమముచే నిండియుండుజంతువులమాంసంబును, తనకు తెలియని (ప్రచేశమాన చచ్చిన జంకువుల మాంసంబుకు మిక్కిలి కృళించినజంకతువులమాంసంబును? విడుపం దగును (భుళింపజనదనుటి మరియు మాంసము నధికముగ భుజిందదగదు.

ను! గాన్యామూంసము థఅఆా-

మరా, సద్యో హతం వయస్థృం చ శుద్ధం సుకఖి శస్థతే. ౧౧౫

వ్యా, అప్పుడు చంవబడినజంతువులమాంసంబును, మంచివయనుననుండు జంతువ్రుల మాంసంబును నువాసనకలిగినమాంసంబుకు దోషరహిళతయొ శుద్ధముగ నుండుమాంసంబుకు తినుటకు ప్రశ స్త్వముగ నుండును.

_అథి బొారాదిమాంసగుణవిశేషములు వము

మదా, గురూణ్యగ్హాని బాలానాం కహాయముధురం వలమ్‌, ౧౧౬

వృద్ధానాం స్నాయుభూయిష్టమబల్నం గురుదోషలమ్‌్మ్‌

ఫుంస్రీ, మోూః పూర్వపక్నాన గురుణీ గర్భిణీ గురుః, ౧౧౭

వ్యా కోడి స్తక్షు మున్నగునవి గురుత్వము కలిగియుండును. చాల్యవయనున నుండు జంతువులమాంసము. శషహిాయము మభురరనములు కలిగించును, ముసలిజంతువుల

ఆం లే తాత్ప్సర వ్రిసహితము గ్ర మాంసము స్మ్నాయువులచే నిండియుండును. ఈమాంసములు గురుత్వముకలిగి దోషముల వృద్ధినొందించును. బలమును గలిగింపనోపవు, మరియు మగజంతువుల. ఫూర్వళరీరము నందలి మాంసంబువు అడుజంతువుల 'వెనుకశరీరమునందలిమాంసంబును, చూటితోనుండు జంళువులమాంసంబును గురుత్వము కలిగియుండునుం న. మాంనములలో గురులఘుశారఠమ్యుము అతా . మూ, లఘుః మయోషిచ్చతుప్పాత్సు ఎహంగేషు పునః పుమూాక్షా శిరస్ప్కృ_స్థోరుపృష్టస్య కటార్రస్సష్థ్వోళ్చ గౌరవమ్‌, ౧౧౮ తథానుపక్యాశయురకాః యథా వూర్వం వినిర్జి శేత్‌. ః॥ శోణిత వ్ర భృళతానాం చ భాతూనాను త్సరో త్తరమ్‌, “౧౧౯ నూంసాద్దరీ యో వృషణ మేఢ్రవృకయకృద్దుదమ్‌, మత్సా్యానాం గురువూ ర్యార్థం మహాదేవోస్పగౌరవాః ౧౨౦ లావరోహిత గోదైణాః న్నే న్వే వ్తే వరాః ఒరమ్‌, - వ్యా నాల్టుకాళ్లుకల (ఆవు మున్నగు) జంకువులలో నాడుజంతువులమాంసంబును వశ్షీజాతిలో మగజంతువులమాంసంబును లఘువుగ నుండును, వజంశువులయందును శల్క భుజములు, ఏీఫ్టు నడుము తొడలు, అనునవయనములలో నుండుమాంనములు వెనుకకు వరుసగ నొకచానికన్ననొకటి. గురుళ్వము. కలిగియుండును. (తొడలమాంసమునకన్న నడుముమాంసంబును, దానికన్న వీపుమూంసంబును;, దానికన్న ముందరికాళ్ళ వెభగము నందలిమాంసంబున్సు వీనికన్నిటికన్న శిరస్సునందలిమాంసంబుకు గురుత్వము కలిగియుండు ననుట, ఆమవక్వాశయముల నుండునూంనములో వక్వాశ। 'యమాంసమునకన్న నామాశయ మాంసము గురుత్వము. కలిగియుండును. “రక్తాదిధాతువులళలో నొకటికన్ననొకటి వరు నగ గురుత్వము 1కలిగియుండును జ్ఞ (రక్తమునకంటె మాంసంబును, మాంనమునకన్న "మేదన్ఫును, "మేదన్సుశన్న అస్థులుకు; అస్థులకన్న మజ్ఞయు; మజ్జకన్న శ్యుక్రంబును గురు శ్వము కలిగిన దనుట) మాంసమునకన్న వృషణంబులుకు; వృమణములకన్న మేఢ్యింబిళు; దానికన్న వృక్కములును, అంతకన్న యకృత్తును దానికన్న యకృత్కు-ను వరునగ గురుత్వము కలిగియుండును. మళ్స్యములళలీరమున వూర్వఖాగంబుకు గొప్పయాకార ములం కలమళ్స్య్యంబులును మిక్కిలి గురుశ్వము కలిగియుండును, మరియు లావంబును లోహితమశ్స్యంబును, ఊదుమును; నీణంబును, వానివానివర్గములలోమిక్కిలి శ్రేస్ట్రములం. (విష్కిరములలో లాజ్టక్రప్లిట్టయు, మక్స్య్యములలో రోహితమత్స్యంబుకు, చిలేకయము లలో నుడుమును మృనములలో నల్లనియిజ్జీయు మిగుల శ్రేష్టము లనుట్స మిషవర్ష్గఃి (ఇదిమాంసవర్షము సరహితర్‌ ఇళత్యామిషవర్షః (ఇ ర్లము,)

గ్గ అనగకాంచవంపహిత + ఆథశొకవర్టఒ_- ॥ అవతాొరిక:---అవోరమున కువయాు క్తములగు వ్యంజనములతో మాంసవర్దమును చెస్పనపిదవ శాకవర్దమ్మాక్రిందగుణాదులచే నిరూపింపబడును. ఎవి 'పాఠాదిశాకసామాన్యగుణములు అఆూా- మూ, శాకం పాఠా శఠి ఈళూపా (వూప్రా సునిషన్షసతీనజమ్స్‌ . త్రి దోపుఘ్నం లఘు గ్రాపి సరాజవమవవా స్తుకమ్‌. ౧౨౧ "వ్యా చిపచొద్ది శర్కి నల్లదురదగొండ్సి వెంచల్సి సళనము (పెద్ద పెసర్సు చిలుక కూర, చ్రవర్తికూరు అను నీశాకములు వాతాదిడోషముల మూటిని వారించును, చుల్క నన జీర్ణమగును, మలమును బంధించునుం ఎర్రి సునిషర్థాది శాకములనిశేమగుణములు ఉయా- మూ, సునిమోఒగ్నికృద $థమః అేమురాజతువపరమ్‌, "ట్రై వహాణ్యర్నోవికారఘ్నః వర్చో భేదితువా స్తుకమ్‌. ౧౨౨ వ్యా మెజెస్పినళాకములతో. ఇెంచలికూర. విశేసముగ నగ్నిద్సీప్తి కలిగించి యాశలిపుట్టించును. భుక్రమును వృద్ధిచేయుకుం చిలుకకూర గగృవాణిరోగమును అర్నో రోగముకు హరించును, చశ్రువర్తికూర మలమును 'భేదించుకుం -4వ్రథ్రి కాకు పులిచింళతాకుకూరల గుణములం థా మూ, హా న్లిదోష తయం కున్నం వృహ్యా సోషహూ రసాయన్‌, వార్‌ తో అ (హి కాకమాచీ సరాస్తురాస్థ చాజ్హేక ఫినూబగిదీపనీ, ౧౨౨౩ న స్‌ _ ళ్‌... ట్రే హణ్యరి 2నీల శేషహితో స్తూ, హిణీలముపి వ్యా శకాచియాకుకూర దోమ్మత్కయమును వ్మారించును.. కుస్ట్రములను పోగొట్టును ళు క్ర్తమును వృద్ధినొందించుకు. కొంచెము ఊస్షవీర్యముగ నుండును, రసాయనమై జరా మరణముల పోనడచుకు* శరీరమునం దతివేగముగ వ్యాపించును. కంఠస్వరమునకు హిత కరము, పులిచింతాకు పుల్లగ శుండును, అగ్నిని దీపంచజేయును, తవాణిరోగము అర్మో రోగమ్యు వాతకఫములం వీనియందు మిక్కిలి హితకరము, ఊన్మసీర్యము కలిగియుండును నులాదుల బంధించును. 'తేలికగ బీర్ణమగుకు =శఖ(ై చిజ్జిహారగుణము ఆతా మూః తడ్జులీయో హిమో రూత్నః స్వాదుపాకరసో లము, మదప్విత్సవిషాస్ర్రఘ్నః. 2.2... .

ఆం ధ్రలళ్న సర స్టీససాతము ౯్గ్ట్ట్‌. వ్యా చిజ్జీవార శీతవీర్యంబును, రూతుగుణంబుకుు మధురవిపాతంబున; మధుర రసంబును కలిగియుండును. 'లేలికగ జర్ర మగుకు మదముకు, ప్పిత్తముళు, విషమును, ర క్త దోషమును పీనిని పహారించునుం ట్రుథ్రై న ఫ్రంజనగుణము థా మూ, 2.4... -*గృష్టునం (ముంజాతం) వాత పిత్తజిక్‌, ౧౨౦౪ తి స్నిస్ధం శీతం గురుస్వాదు బృంహాణం శుక్రకృత్పరమ్‌్స్‌ _ వ్యా గృంజనము (సీరుల్లికూర) వాతప్పిత్తముల హారించునుం స్నిగ్ధంబును శీశపీర్యం బును గురుగుణంబును మధుురంబు నగును. శరీరపుష్టి నిచ్చును శ్యుక్రమును వృద్ధిచేయుకు -౨థి స్ర్రైమరశాకగుణము రమా మూ, భ్యామకం మధురం హృద్యం సుగనాం భ_క్షరోచినమ్‌, ౧౨౫ వీత్తా నీలకరం వృష్యం ్రాపొన్లేషకరం నచ్య వ్యా స్ర్రామర మనుశాకవిశేనము మదురముగను వృాదయమున కనుకూలముగ నుండును. మంచివాసనగలిగి యన్నమున రుచిబుట్టించును. పిత్తవాతముల వృద్ధిజేసి శత్రు మును వృద్ధినొందించును మలమును బంధించును, కఫమునుమ్మాత్మమం వృద్ధినొందింపదు, _వతై అభీకశాకగుళాము థిఆా- మూ, అభీకా శీతమధురా 'త్రిదోపశమనీ లసుః ౧౨౬ జ్య జ్య వాదా రుచిప్రదా వృష్యూ సుగన్ధా సృష్టమూ త్త విట్‌ వ్యా, అభీక మనుశాకము. శీళపీర్యంబును మధురరనంబును మె శ్రీచోమముల శమింపభేయును, హృదయమున కనుకూలముగ నుండును, రుచిని కలిగించును. శుక్ర్రృమును వృస్థినొందించును మంచి చరిముళము కలిగియుండును మలమశ్రముల 'ెడలించును, . జాను పిల్లిపీచరమొలకలగుణాము ఇలూ- లి, ధ్‌ వ ! మూ, శతావర ఫ్రబాఠారా_న్రీక్తాః వృహ్యోః దోస త్ర యావబాోః, ౧౨౭ వ్యా షిల్లిపీచర మొలకలు తి క్తరసముకలిగి శుక్రృముళు వృద్ధినొందించునుం శ్రీదోవ ముల పారించున్సు, అధ పొన్నగంటికూరగుణము ఆ మూ, పత్తూరో క్రివన స్త్రి క్వ వ్లీవోర్శః కఫచాతజిత్‌ , వ్యా, పౌన్నగంటికూర అన్నిని దీపిందజేయును. తిశ్సరసము. కలిగియుండును. ప్లీవళివృద్ధిన్సి అర్శోరోగమును, కఫనాథములకు వ్లూరించుకుః

76 వరహితసం౦ంహిత ఇథి కసివెందగుణము తా మూ, క్రిమికాసకఫో న్హేదాకా 'కాసమర్షోజయేత్సరః, ౧౨౮ మున ఫీష్టుముగ వ్యాపించును _అ్రాట్టి కునుంభనర్ష వశాకములగుణాములు అఆ మూ, రూమోన్షమన్లుం కౌసుమృంగురుపి_త్తకరం సరమ్‌, గురూష్ణ్రం సార్షపం బద్ధవిజ్ఞూత్ర, సర్వదోపకృత్‌. ॥ ౧౨౯

• వ్యా కునువముకూర రూతుగుణంబును, ఊక్తవీర్యంబును అన్హ్రరసంబును కలిగియుం డుకు, గురుత్వమును. జేయును. ప్పీత్తమును వృద్ధినొందించును. శరీరమున. శీీఘ్రుముగ వ్యాపించును అవకూర గురుత్వంబును ఊన్షపీర్యంబుకుకలిగి మలమ్మూత్తముల బంధించుకు త్రిచోషమములను 'వకోపింపజేయును న ఆతి లూటికూరగుణము ఇతా- మూ లఘుషత్రాతు యాచిల్లీ సావాస్తుకసమామతా, చ్యాః చిన్న ఆకులుకల తూటికూర చక్ర్మవ ' ర్తి్రూరకు నమానగుణములం కలిగి యుందును, అథి బిబకొకగుకాము తా మూ, శీతం పి _త్తృహూకం బిమ్బం అ మేధషం తృడ్వినాళశనమ్‌, ౧౩౦ ॥ వాత క్లేష్తకరం స్వాదు సతికృం తత్ఫలం తథా వ్యా, దొండాకు శీతపీర్యంబును పిత్తవారంబును వై 'మేదస్సును కొంచెము తస్ణం మళ దప్పి నంచును దొండవండు వాతకఫముల వృద్ధినొందించును మధురతి_క్తరసములు కలిసయుండునుః _*&ఇి౮ వటోలాదిశాక సామాన్యగుణము ఇటా మూ, పటోలస _పృలారిష్ట శ స్జైమాఒవల్టుజా ఒమ్భృ ఆ, ౧౩౧ జల్‌ ద్దు వేశ్రాగ్రబృహతీవాళాసుషవీతిలపర్డి కాం మజ్జూకపర్టీకర్కోటీ కార వేల్ల కవర్చటాః, ౧9౨ నాడీకలాయగోజిన్యో వా ర్వాకం వనతి_క్టకమ్‌, కరిరం కులకా సస్ట్‌ కుచేలా శకునాదనీం ౧౩౩ కటిల్లం కేముకం శీతం సకోళాతకకర్క_ళమ్‌, త్మిక్సం పాకే కటు ల్రౌహీ వాతలం కఫవీ త్పజిత్‌ , ౧౩౪

చ్‌ ఆంధ్ర, తాత్పరస్థసహితము 77 నా] ములక అడ్డనరముు సుషవ్సి తిలపక్ట్మిః మండూకవర్డ్మి (సరస్వతియాకు, జావరడంగ్శి కాకర వర్చాటకము; నాజీకలాయము గోబివ్వా (కర్పూరపుబెండు వార్తాకము. (వంగు వన తిక్తకము (కొడినెపాల్సు వెదురు మొలకు చిట్టితుమిక్సి నందివృతుము, కువేల్య శకునాదన్సి ఎజ్జగలిజేరు శ్లేముకము, బీర్వ కర్కుశము. అను సీశాకములు సామాన్యమున శీతపీర్యం బుకు కటువిపాకంబును; త్పిక్షరసంబును కలిగి మలాదుల (గ్రృహించును. వాతమును వృద్ధి దించునుః, కఫప్తిత్తముల వారించునుం వై పొట్టగుణము థా జ్య కం ర్‌ మూ, వాద్యం పటోలం శ్రీమినుత్‌. స్వాదుపాకం రుచి్రదమ, టీ ర త్రి దోపషశమనం ఇాస్ట నాళంజ్వరనిబర్షణమ్‌, ౧౩౫ మూలంవిరేచనంపత్ర, ంవికీత్తఘ్న ౦క పజిల్లత్యా వ్యా, వైజెస్పిసశాకములలో పొట్ట హృదయమునకు హితకరముం. [క్రిములను పోగొట్టును. మధురవిపాకముగ నుండును రుచిని బుజ్రించును, త్రిదోషముల శమింప "జేయును, మరియు సీళాట్టవెట్టుయొక్కంకాడలు జ్వరమును హరించును. వేరు విశేచన ములజేయున్సు, అక్ర స్పిత్తమును హరించును. తీగె కఫమును వారించును.. (కావున నీపొట్ల శ్రిదోమహర మకుట, వై వేంగ్రాస్సి నంబశేణంకూరలగుకిము 6ఆూ- మూ, రురళీ మాత్రలా తిక్తమధురా పాచనీ గురుః ౧8౬ స్పష్పలా యురశీ తుల్యా శర్మ రాళ్ళ్మరినాశన్మీ వ్యా ర్వురసి (శంశ్రాసింవకూర) మూ్ర్రమును 'వెడలించును. తిక్తముధురరసములు కలిగియుండును. ఆవిరాదుల వచింపజేయును. గురుత్వము కలిగియుండును, సంబశేణు కూరవేంత్రాసితో సమానగుణము కలిగియుండును శర్కరాళ్మరిని హరించును, అథి వేపాకు వేవపఫపూశ్రగుణము శ్రీభూ- మూ, తిిక్తం కషాయం విత్తఘ్నం చముష్యుం కషప్నిత్తజత్‌. ౧౩౭ మేధథ్యం కషహరం రుచ్యుం ప త్త ౦ ఫుష్పం చ నిమృజమ్‌, వ్యాం వేపఆక్ర్సు వేవవఫూతయు తిక్త్షకషాయరనములు కలిగియుండును. అందో ఆకు పీత్తవారంబునుు "నేత్రములకు హీత్రకరంబున్ను కఫపిత్తహరంబు. నగును, 'వేపవూత్త మేద స్సును వృద్ధినొందించును. కఫమును నోరించును, రుచిని పుట్టించును.

*ఫ్లొద్ర వరహితసం౦హిత ్రార్ర గనరుబసణము థియా- మూ, కాన్టేస్టా ల్రాహిణీ తిశ్తా దీవనీ వాతపిత్సలా. ౧౩రో జడ్‌ సక హెయగురు శ్లేష హణీ పాజ్డురోగజిత్‌ , వ్యా శాన్దష్టు (గురుజు మలాదుల నిరోధించును. తిక్తరసము కలిగియుండునూ (0 అగ్నిని దీపింపజేయును. వాతప్పిత్తములను వృద్ధినొందించును. కసూోయరసము అనురసముగ నుండును, గరుత్వము కలిగియుండుకు. కఫరోగములకు గృవాణిరోగమును పౌండురోగ మును వారించునుం -4వుర్ర బెౌవంచివెదురు మోపులగుబాము థఆా- మూ, అవల్లుజః కటుః పాకే తిళ్తః వీత్తకఫఘావహః, ౧౩౯ వీ జో వేత్రాగం ీమిజిత్తిక్తం రూతుం విత్తకఫౌావహమ్‌్మ్‌ వ్యా చావంచికూర కటుపాకంబుకు తిక్తరసంబు కలిగియుండును. పీ _త్తృకఫముల వారించుకుం "వెదురు మోవు (క్రిములకు వారించుకు. తిక్తరసము కలిగియుండును, రూతుంభ్రై పీత్తశఫముల హరించును. -వ్తాబ్రి చిన్నములక 'మొదలగువానిగుణములుం థథూ-- మూ, లఘాో్యు బృహితికా సింహో క పౌరీనిద్యికాః, ౧౪౦ కటుతి కృరసాః లఘ్యు సః కఫవా తార్మసాంహితు, వాసా చిన్నముండ్లవంగ్య చచిన్నములక, చిన్నవాకుడు నిదా (చిన్న తెల్ల చోకడు) ఇవికటుత్సిక్షరసములు కలిగియుండును. లఘుగుణములు కఫవాతములయందువు అర్మోరోగములయందును మిక్కిలి హితములు, " -49ంై సొరాకుమున్నగుశాకములగుణములు అతా నరాః అమ్లువ శ్రీ లతాలాబుః వృత్తైానా చేయరాజికాః, ౧౪౧ 0 ల ౨, ణా ॥ మహాబృపితో్‌ మధురాః బృహిణాః న్ని గ్ధశీతలా,, అభిష్యుస్షక రాఃగుర్వ్యః వీచ్చిలాదృష్టిదూపణాః, ౧౪వ వాతపీ త్తహారాః నహః కుర్వన్తి చ కష క్రివిాక్కా వృన్తం తు వవిశాసఘ్నం ర్నక్షవీ త్తృహారం పరమ్‌, ౧౪౩ “వ్యా సారజిట్టు పొడవుగ నుండునదియు. వర్తులంబుగ నుండునదియు శండు విధములు, అయ్యాది అన్డువిపాకము కల్లియుండును, నాజేయము రాజిక (అవ, "పెద్ద ములక 'పెద్దవాకుడు మున్నగునవి మధురంబును _ పుష్టికరంబును, నిగ్ధంబును.. శీతలంబును

శ వ. ఆం, ధ్ర శౌశ్చర్యసహితేము కరి నసనూ+ స్రోకన్ఫుల వ్రవింపజేయును, గురుత్వము కల్లియుండును పిచ్చిలం బగును. దృష్టిని ఇరచును. వాతపీత్సములకు వారించును. శుక్రృమును వృద్ధినొందించును, కఫమును (కిము లను కల్లించుళు, ములక మున్నగువానితొడిమలం వాంతిని దస్హను వారించును. విశేషముగ. రృ్తపిత్హమును హరించును -అథి అరటీవల్టారియాకుకాకములగుణము అయా మూ, కదళీ విత్తజననీ పిచ్చిలా వహ్ని మాన్ద్యకృత్‌ ॥ మణ్డూకపర్ట్మీ కటుకా శ్లేషఘ్నీ కజ్ఞాశోధనీ. ౧౪౪ వ్యా అరటి ప్పిక్తమును కల్లించుకు. పిచ్చిలంబుకు జకరాగ్నిని మందగించునదియు నగును సరస్వతియాకు కటురసంబుకు కఫవారంబు నగుళు కంఠమునందలిపోవమును వారించి శంభ్ర్రవరచుము మూ, కర్కట్టం వా తలం నాతికహోయం స్వాదు తిక్షళమ్మ్‌ 'కార'కేల్లం సకటుకం దీపనం కఫపిత్తజిత్‌ ౧౪౫ కుష్టు మేహాజ్వర శ్వాస కాసారుచిహారం సర్‌, వ్యా ఆకాకర వాళమును వృద్ధినొందించుకు మభురతి క్షకషాయరనములు శొంచెముకొంచెముగ కలిసియుండును కాకర కొంచెము కటురసముకల్లి తిశ్తరసము వృధా నముగ నుండును అగ్నిని దీసింపజేయునుః కఫప్నిత్తములకు జయించును కష్టమును ప్రమే వాములను జ్య్వరమును శ్వాసకాసములను అరుచిని ముఖ్యముగ చారించునుం =అిథి వంగగుణాము థకా- మూ, వార్తాకం కటుతిక్షోప్లం మధురం కపవాతజిత్‌ సమారమనగ్నిజననం హృద్యం రుచ్యుమపి . తృలమ్‌, ౧౮౬ | ఊష్ట్రపీర్యంబును మధురవిపాకంబుకు కల్లియుండును. కఫవాతముల పారించును. కొంచెము ఉఊప్పన నుండును. జఠరాన్నిని వృద్ధినొందించును పృాదయమునకు వాశకరము, రుచిని బుట్టించును పిత్తమును కొంచెముగ చేయును _ అత కటుకాఫలకలరీరగుణములు తా వనొం ప్తి్‌త్సలం గురువిష్టమ్భి సతిక్షం కటుకాఫలమ్స్‌ కరీరమాఛ్యానకరం కపషాయస్వాదుతి కశమ్‌._. _ ౧౪౭ రూత్తం ముఖరుజాపార్డుగళ శో షావహిం చ తత్‌

80 వరహీతసం౦ంహిత _ వ్యా, కటుకాఫలము పిత్తమును వృద్ధినొందించును. గురుత్వము కబ్రియుండును, మలమును. బంధించును కొంచెముగ. తిక్షరసము కల్లియుండును వెదురు మోవు కడు పుబ్బరమును.. జేయును. కహోయమధురతిక్రరసములును రూతుగుణంబును కల్లియుండును ముఖరోగమును 'పొందురోగమును కల్లించును, గొం'తెండునట్టు చేయును. ఎద అడ్డసరము అగసీ వీనిపువ్వులగుణములం అఆా- మూ, వృహాఒన స్తోస్తు పుష్పాణి తిక్రాని కటుకాని చ, ౧ళిరో మయకాసహ రాణస్టగ్నిదీపనాని లఘూని చ వ్యా అడ్డసరపుపువ్వులును అగసిపువ్వులును తిక్తకటురసములం కల్లియుండును, త్వయమును కాసమును హరించును అగ్నిని దీపింపజేయునుం. లఘుగుణము కల్లియుండును= 9 బీరగుణము థఆా- మూ కపవపీ _తృహరాహృద్యా లఘ్వీకో వఇాతకీ మతాం. ౧౦౪౯ కష్ట మేహతయశ్యాసకాసారుచి వినాశినీ స్వాదుకో ళాతకీ గద్వత్‌ మధుురారసపాక 'రఇొరాః, లయం

• మహకోకాతకీ పిత్తకోపనీతాదృళాగుతై 9, ఇ్యా బీరబెట్టు చిన్నబిరు తీయబీరు పెద్దబర యని మూడుతెరంగులు. అందు చిన్నది కఫ్నిక్తముల వారించును. హృదయమునకు వాతకరము* కుస్తమును వ్ర,మేవా మును; తీయముకు శ్వాసకాసములను, ఆరుచిని వారించును. తీపుగల్లినది. మైజెప్పినగుణ ములుకల్లి రసమునందును విపాకమునందుకు ముధురముగ నుండును "పెద్దబీర రనవిపాకముల యందు మధురై సీశ్స్వమును వృద్ధినొందించునుం శక్తు(ర్రి బూరుగపువ్వుగుణాము అఆ మ్‌, ఇాల్గలీ కుసుమం స్వాదుకషాయం రూవశీతలమ్‌, యిం ర_క్తపీత్తహరం ల్రాపొ శుక్రలం దీవనం లము, బద్ధమూ శ్రా? సరాభజ్ఞీక హాయ మధురాగురుః, ౧౫౨ వ్యా బూరుగపువ్వు మధురకహోయరసములంను రూతుగుణంబును, శీతసీర్యంబును కల్లియుండును.. రక్తపితృమును హరించును. మలాదుల బంధించును. శుక్ర్యమును వృద్ధి నొందించును. అగ్నిని జ్వలింవజేయును. తేలికన జీర్ణింప జేయును. భంళి (వృత్తి మూత్ర, మును బంధించును. శరీరమున శఘ్రమున వ్యాపించును కషాయమభురరనములుకల్లి సురుక్వము క బ్లియుండునుః

ఆంధ్ర కాత్పర్యసహితీము రి] ఎర్రి మట్టే "మొదలగు వాని చిగుక్లగుణములు థితా- మరా, న్య గ్రోథో దుమ్చురాళ్వళ్ధ పృ యవడ్షాదిపల్ల వాళ కషాయా_స్తృృమృనాళ్ళీతః వాతా పిత్తాతిసారిణామ్‌. ౧౫౩ వ్యా మళ్ల, అత్తి, రావి జువ్వి తామర మున్నగువానియిగురులు కహాయరనము కల్లియుండును. వాతాదుల _స్తంభింపజేయును.. శీతపీర్యములు, వీత్తాతిసారరోగములు కల ఇఎారికి వాతకకరములు ట్ర చికబిల్వముంజాకకగుణములు అయి మూ, దీపనాః కఫవాతఘ్నాః చిరిచిల్వాజ్హు రాస్పరా9ి వాతప్తిత్తహరస్సా గదుః వృఘాో్య్‌ ముస్ణాతకస్మ ఎసత* లారీ ఇ్యా 'కొనుగచిగుళ్లు అగ్నిని దీపింపజేయును. కఫవాశముల వారించును. శరీరమున శఘ్రుముగ వ్యాపించును. ముంజాతము చాతపీత్తముల వారించును, మధురముగ నుండునుం భుక్ర్త్త్కమును వృద్ధినొందించును శ =శిధి బచ్చలికూరగుణాము ధియా మూ, పాలక విచ్చిలా. గుర్నీ శేషలా "భేదినీ హిమ్యా, స్వాదుపాకరసా న్నీస్ధా మదఘ్నీ చావ్యుపోదకాదకీ ౧౫౫ కషాయా రసతళ్చు ఇఖ్బః చక్రుష్యో గ్రాహిశీతల్కు వ్యా మట్టుబచ్చలి పిచ్చిలంబును; గురుత్వగుణంబును, కఫములు వృద్ధినొందించు నదియు, మలముల 'భీదించునదియు:. శీతపీర్యంబును రనవిపాకములచే మధురంబును, స్నిస్థంబు నగును దుంపబచ్చలి మదమును వారించును, మట్టుబచ్చలికిచెస్పిన విచ్చిలాది గుణములన్నియు కల్లియుండును చుంచు. (పౌలముబచ్చల్సి కషెయరసముగల్లి మచ్చు ళు ౧ బచ్చలిగుణములును శల్లియుండును. "నేత్రములకు. హితకరము, మలమును బంధించును శీతపీర్యము కల్లియుండునుం “శఅథి "చేలసమ్ముడు; పాలకూరగుణములు ఉఖా-- మూ, విదారీ చాతపి త్తఘ్నీ మూశ్రలా స్వాదుశీతలా, ౧౬ జీవనా బృంహణీ కళ్యా గుర్వీ వృషప్యా రసాయన్సీ చకుష్వ్యూ సర్వదోషఘ్నీ జీవ న్సీ మధుగా హిమా, ౧౫౭ కాకాన్తాం వనరాః న్ర్యూనా ద్వితీయా కిఖ్చిటేవ తత్‌, పయస్యా మధుర వృహ్మో గుర్వీ వీ _త్మపణాళినీ, న.

క్రి] వరసితస౦హేత వ్యా నేలగమ్షడి వాతప్పిక్టముల వారించును. మ్యూత్త్యమును సరళముగ నధికముగ :వెడలించును. మధురరసంబును శీతపీర్యంబును కల్లియుండునుః శరీరబలమును పుష్టిని కల్లిం చును కంఠస్వరముసకు హితముగ నుండును, గురుత్వముకలిగి శ్కుక్రృమును వృద్ధినొందించునుః రసాయనము నగు, (ఆయువును వృద్ధినొందించి జరా వ్యాధులవారించుననుట్సం పాలకూర "న్మేక్తములకు హీఠకరము. త్రిదోషములహరించునుం మభ్ధు్ధరరనంబును శీతపీర్యంబును కలిగియుండును. అెండవది పౌలకూరకాకవర్హమున _ మిక్కి-లి 'శ్రేస్ట్రముగ నుండును _కెజేస్పిన పాలకూరకన్న కొంచెము. తక్యూపగ గుణామును కలిగియుండును ఈళండవపాలకూర మధురంబుకు శ్యక్రృవృద్ధికరంబుకు. గురుత్వము కలిగినదియు, విత్త హరంబునై యుండును, (పాలకూరలో శెండువిధములు, అ౭ెంటిగుణములును వే్వేరుగ వెనిచెన్స్చబడినదని యెరుంగునది) =శ్తు(్రె గుమడిమున్న గుశాకములసామాన్యగుణాములు అయా మూ, కూహ్తాలాతుమ్బ కాలింగక ర్కారూ ర్య్యారునిమ్చుకమ్‌ (తిజ్తిళమ్స్‌ తథాత్ర, పుసచీనాక చిర్భిటంకఫ వాతకృత్‌. ం ౧౫౯ 'భేడినిషస్టమ్భ్యృ ఛిష్యుస్ట స్వాదు పాకరసం గుర్వు వ్యా, కూశ్తాండము (పెద్ద (బూడిజె గుమ్లడికాయ, సొరకాయ, పుచ్చకాయ చిన్నగమ్తడికాయ ఊర్వారు (దోస్స, నింబుకము క్రపుసము. (ములుడోస్స, చీనాకము దోసలోభేదము (మిజీకాయ)ం చిర్భిటము (నక్కదోనకాయ) ఈకాయిదినునులన్నియు కఫమువు వాఠమును. కల్లించును వాతాదుల భేదించును. మలమును గట్టివరిచి బంధించును* స్రోతస్సుల స్ర్రవింవజేయును. మధురమైనవిపాకంబును కల్లియుండును, గురు త్వము కల్లియుండునుం జారి కూ శ్తాణ్డివిశేషగుకాములు అటా మూ, వీ _త్హజి శేషు కూత్తాజ్ఞం బాలం 'మేద్యం కషఫావవామ్‌, ౧౬౦ పక్వం లఘ్లూక్ణుం సతారం దీవనం వృ న్స్‌శో ధనమ్‌, స్వస్వ(_స్తన్య్ర)దోవహరం వృష్యం పథ్యం చేతోవికారిణామ్‌. వ్యా వె'జెప్పినవానిలో "లేత పెద్దగుమ్సుడికాయ పీత్తమును హరించును "మేదన్సును వృద్ధినొందించును. శఫముమును వృద్ధినొందించును, అయ్యది వండినచో లఘుగుణంబును ఊష్టవీర్యంబును కొంచెమున మౌరము కలిగినదియు నగును అగ్నిని దీవిందజేయును. వృష్లిని శుభ, ముచేయును, _స్తన్యమునందలి దోషమును నారించునుః కుక్ర్త్రృమును వృద్ధినొందించునూ మనస్సుకు సంబంధించిన ఊన్గాదాదిలోనములు కలవారికి మిక్కిలి సక్య్యకరము. మరియు

ఆం ఛ్ర 'తొత్పర్యసహితేము క్రీత్రీ వల్లీఫలానాం వృవరం కూక్తాణ్ణం” అని వాగ్భుటాచార్యులు నుడివిరిగాన తీకాయ దినుసులలో గుమ్షుడికాయ మిక్కిలి వో _స్త్వముం అతిథి గుమడియాకుకూరమున్నగువానిగుణము థయా మూ, కూహ్లాబ్యాశాకం వాతఘ్నుం ఆమమఘ్మం దీవనం వరమ్‌్స్‌ సన్ని పాతజ్వ"ే శోపే, విడాహే చ ప్రశస్యతే. '౧౬త తద్వత్తుమ్మాదళం స్వాదు మూ, శ్‌ లం స్వాదు పి చృజిత్‌ , క్రిమిళూలవినఘ్నం వ్‌ తల్ల తాఒక్మ 8భేదిన్‌, ౧౬౩ వర్చో భేది ఫలం తస్య గరియో రూవశకీతలమ్‌, వ్యా గుమ్తుడియాకుకూర వాతమును హరించుకు అమదోషమును పోనొట్టునూ అగ్నిని మిక్కిలి దీసివజేయును,. సన్నిపాఠజ్వరమునందును _ ధథాతుకోషమునందును) తాపమునందును; మిక్కి-లి వృశస్తముం సౌరాకును అజ్రిగుళాములుగలిగి మధురముగ నుండును మూత్రమును వృద్ధి నొందెంచును. మధురవిసాక్యమై పిళ్సమును హరించును (క్రిములను శూలను విషమును హరించును సౌరతీ్‌గి ఆశ్ళరీరోగమును భేదించుకు.. సౌరకాయ (ముదిరినద్సి మలమును "భీదించును,. గురుత్వము కలిగియుండును, రూతగుకాంబును.. శీతవీర్యంబును. కలిని యుండును ఇథి పుచ్చకాయగణము వ్రిణూ- మూ, కాళిజ్దం న్ఫవగం త్పిక్తం స్థావనం శోణితస్యచ. ౧౬రీ వ్యా, పుచ్చుకాయయు ప్లవగమళు ఫలవిశేవంబును, తిక్తరసము కలిగియుండునుం రక్తమును స్థిరపరదును. _థ తామరతూంద్లు మొదలగువాని గుణములు ఏతా మూ, మృణాళచిసళాలూకకుముదోత్పలకన్షకమ్‌, కళమ్బునాళి శేలూపకలిల్ఞరకురుమ్చకమ్‌, చిల్లీ లట్య్యూక లోణీ కాకురూటకగ వేధుకాః ౧౪౬ జీవన్తక_స్ట్వేళగజం యవశళాకసువర్చలాః అలుకాని చ సర్వాణి తథాసూపాొుని లత్ష్మణమ్‌, ౧౯౬౬ స్వాదు రూత్తుం సలవణం వాతశ్లేవ్యకరం గుర్కు శీతలం సృష్టవిణ్గాత్రం ప్రాయో విష్ట్రభ్య అిర్యతి. ౧౬౭

ప్రి పజరహీతస౦హీతే

వ్యా. తామరకాడలు; శామరదుంవలు, తామరదంటు. తెల్లకలువదుంవు నల్ల శలువదుంపు “*కలంబుశాకము;. నాళశెకము, శేలూవమనుకాకవిశేవముు కలింజరు కురుంబికు చిల్లి లట్వ్యాక; లోణిక, కురూటకు గ వెధుక్క, జీవంతక్క, ఎడగజ్వ యవశాక్కు సువర్చల్ల”అను సీశాకవిశేషములు, అలుకము లన్నియు: సూపవ్య శాకములు(మినుము, పెసర మున్నగు శాకములు, లత్తణశాకము, ఈళాకము లన్నియు మధురరసంబును, రూతుగుణం బును కలిగి లవణరసము అనురనముగ నుండును. వాతకఫములను కలిగించును, గురుత్వము కలిగియుండును పీర్యమున శీశలముగ నుండును మలమూ్ర్మముల 'వెడలించును, ఇవి యన్నియు స్ర్రాయికముగ కడుపులో నుండగట్టి పిమ్మట బీర్ణమగునుం

మరియు “స్విన్నం నిప్పీడికరసం 'స్నేవాఢ్యం నాతిదోషలమ అని వాగ్భటా ఇూర్యులు ఇెప్పిరిగా న పె జెస్పినవానిని చక్కగ నుడికించి యందలిరసమును. విడిచి నెయ్యి "'మొదలగుస్నేవాముల నధికముగ చేర్చి తిరుగమూత బెట్టినచో నధికముగ దోవకరము "ఆాకుండునని యొరుంగునదిం

ఇచ్చట సీవిమయము "నెరుంగునది:లా-“అలుకానిచ సర్వాణో అనుచోట అఆలు కములన:=--ఆవి ఐదువిధములు పిండాలుకము, కాష్టాలుకము, శ్వేళాలుక ము రక్తా లుకమ్యు ఆలుకము, నని మైదు ఆలుకములు, పెండలము పీండాలుకము, కజ్జ పెండలము (వాడగనుసు (అళువళ్లీ కాహ్రైాలుకము, “"తెల్లగెనును (చిరుగడదుంవ) "శ్వేతాలుకము; ఎజ్జగనును రక్తాలుకము, బంగాళ "దుంపలు (ఊర్హగడ్డలు) అలుకము. ఈయైదువిధములగు ఆలుకములును చ్రహింపబడునుః

అధ వైకుంఠ (గప్షెరు గుణము థయి-

మూ, వైకుణ్ధం కటు తిక్తొప్ణం ,క్రిమిగుల్మక ఫావహమ్‌్స్‌

అర్మోవిషానిలహరం తద్వ ద్రుచ్ధం రుకుతుమ్బకమ్‌, ౧౪నొ

వ్యా న్గైరకటులి _త్తరసంబును; ఉఊర్హృగుణంబును కలిషియుండునుం క్రీములను గుల్మమును. కఫమును హరించును. కుతుంబకము. (నీనుగతుమృకూరు గన్చైరతో. సమాన గుణములుకలిగి అర్శన్ఫును వివమును వాతమును వారించును. రుచికరంబుగ నుండును

-ఫ "గొప్పు (మునుగుదామర) గుణము శ్రిఆా-

మూ, బౌప్పుః త్రి, దోషక్రి, మికృత్‌ గురుః స్వాదురసస్సర్యు

రకృబాషృమవోబామ్పే మధురా శ్లేష్పవిత్తళౌ, ౧క్మ౯ా

సరొ చ హారితస్తద్వదన్లు బావ్ప స్త్రి దోషుల్క,

రశ్తార్మోఘ్నః తోయబాప్పా గుణీ కేవ వాతజిత్‌ , ౧౭౦

చ జ ఆం, ఛ్‌ 'తాత్పరస్థసహితము 855 వ్యా 'బాహ్సుము. (ముణుసదామర్య (లేక ఆత్తవత్తియాక్సు ఇది త్రిదోమ ములను చేయును గురుత్వము కలిగియుండును. మదురరసముగ నుండును ఖ్‌మున శ్ళీఘ్రుముగ వ్యాపించును "రృక్తబామ్సము (ఎజ్జినిది)ి మహాచామ్పము (పెద్దది, 'కఈ౭ంండును మదురరనము కలిగి కఫవిత్తముల వృద్ధినొందించును శరీరమున శ్మీఘృముగ వ్యాపీంచును, వారిత (పచ్చని వర్ణ్యముకలిగినదికూడ _పైజెప్పిసగుణాములు కలిగియుండుకు. అను (ఫుల్లని 'చాన్సుము త్రిదోమముల వృద్ధిజేయునుం తోయచావ్పము (నీటితోనుండునది) రక్తార్శస్సును వారిం చును గురుత్వము జేయును, కఫవాతముల వారించునుం నిద్రే చక్తమర్ద సువర్చలా గుణములు ఏతా మరా, చక్రమర్జో గురుళ్ళీతః కహోయః జ మికుష్టుజిత్‌. 9 స ్‌” 4 ప సువర్చలా కఫో శ్రే కమూత్ర, కృచ్చాాళ్ళ రిహితా ౧౭౧ వ్యా చక్రమర్దము. (తగిరిస్సు గురుత్వంబును, శీతపీర్యంబునుు కషోయరసంబును కలిగియుండును, (క్రిములను కుష్టమును వారించుకు. సువర్చల (పొద్దులిరుగుడుబెట్టు శఫమును (వశోపీం చియున్నపుడును మూ త్రృకృచ్ళ్రమునందున్యు ఆశ్షరీతోగమునందును వారకరముః _*ఐర్ర వెండలము మున్నగువాని సామాన్యగుణములు థిణా- మూ, కన్చాః పిర్రాలునుథ్వాలుహస్త్యానాం చహిమాస్పరా్క గురవో మధురాః వాత_స్పన్య మేదణ ఫావహోః, ౧౭౨ రక్ష్తవిత్తవా రావృపార్టదుర్దరాక్బాగ్ని దూపణాళ చ్యా= 'పెందలముగడ్డు తీయకందగడ్డ, వాడగనునుగడ్డు ఇవి శీతగుణముకలిగి శరీరమున శీఘ్రుముగ వ్యాపించును. గురుత్వము. కలిగియొంండుకు. మధురరసము కలిగి యుండును, వాతమును _స్తన్యము (చళుబాలును "మేదన్సుశు కఫమును వృద్థినొందించును ర_క్షవక్సమును హరించును. శ్కక్రముకు వృద్ధినొందించును. చాల కాలమునకు కష్టముచే బీర్ణమగును జఠరాగిని ఇెరిచి యాకలిని మందగింపటేయును అథి సండలమున విశేషసణాము ఇయా- వదూ, కటూసష్ణ్రో చాతకపవో వీడ్లాలుః విత్తవద్ధను ౧౭౩ వ్యా పెండలము కటురనంబుశు ఊస్మ్రగుణంబుకు కలిగి వాతకఫముల వారించునూ ప్పత్తమును వృద్ధినొందించును, _ఎఅ(ట్రి మూలక శాకగంము థికకా- మూ, మూణశం మధురం శీతం గురు భ్‌ స్థూలకన్థళమ్‌,

86 వరహితస౦ంహిత వ్యా, ముల్లంగి అకు మభురరనంబుశు శీతపీర్యంబును న్లూలమైనముల్లంగి గురుత్వము కలిగినదియు నగును (గ్ర ముల్లంగి కాయలగుణము అయా మూ, నాతిశీతంఫలంతస్యక మోయంకటుకంగురుః, ౧౭౪ శ వ్యా ముల్లంగకాయలు కొంచెముగ ఫీశలమువు కలిగించును, కషోయకటురసములు కలిషియుండునుః ఆంధ్ర పల్లీకందగుణము. థా మూ, వన్లీ కన్ద కపాయోఒతిదుర్టరః క్రిమివాతకృత్‌ , ముకున్షకన్లః శిశిరః కటుపాకో బల వద ౧౭౫ రుచ్యుః ప్ర మేహస్థాలాామకఫవాతకరో గురు ం వ్యా తీగపెండలము కషాయరసముకలిగి మిక్కిలి కష్ట్రముచే జీర్ణమగసనుం ఛక్రిను లను చాకముశు కలిగించును, ముకుందకందము ( ఏ శీతవీర్యంబును కటుని పాశంబును,. బలకరంబుకు నగుకు, రుచిని బుట్టించును ఛు మేహమును స్థాల్యముశు అమకఫవాశములకు శలిగించుళుం గురుత్వము కలిగియుండుకు అలి చిన్నముల్లంగిగుణము (య్‌ మూ, అతిసార క్రి మిశ్లేష్య వాతజిన్తూ త్ర బన్ధనమ్‌, ౧౭౬ .... శాకోటం మధురం సోష్టం వాతపిత్తాపవాం సరమ్‌, కష్ట, మేహ క్రిమిహరం తత్ప్క_ంధ (కంద) స్వ్వర్శసాంహితః, ౧౭౭ వ్యా శాకోటము (చిన్నముల్లంగ)ి మధురంబును ఉక్షవీర్యంబును నగుశు, ఆతిసార ము, క్రీచులకు కఫముకు వాతముకు హరించువు, అధికముగ వెడలుమూూత్రమును బంధించుకు. ముఖ్యముల _వాతప్పిత్తములకు కష్టములను (వ మేహములకు క్రిములను హరించును శరీరమున కీఘ్మముగ వ్యాపించును. ముల్దంగిగడ్డ అర్న్భోరోగముకలవారికి మిక్కిలి హీళకరముం వప్త0ర్రె కందగడ్డగుణములు రతా మూ. దిపనస్ఫూరణో రుచ్యుః కపఘార్నో విళశదో లపుః, వి శేహిదర్శసాం పథ్యః తశ్లై వ వనసూరణః, ౧౭౮ వ్యా కందగడ్డ అగ్నిని దీపిందబేయును,. రుచికరముగ. నుండుళు కఫమును వారించుకు. విశదలఘుగుణములు కలిగియుండును, అడవికందయు _వైజెస్పినగుణములుం శలిగియుండునుం అయ్యాది అర్భోరోగముకలవారికి మిక్కలి వ్యము,

ఆం ధ్ర తాత్పర్యసహీతము చ? మూ. రాటశాకం క్రి వింక్లేషవారం స్వాదుకహియకమ్‌, య వ్యా రాటశాకము శ్రీములను కఫమును పారించును. ,మభురకషోయరనములం శ్లలిగియుండుకుం ౨౨9 కక్కిల్సి ఊలిమిర్కి గలిజేరు, కరిచేపాకు, పీనిగుణములు 6యా- మూ, తక్కారవరణం స్వాదు సతిికృం కఫవాతజిత్‌ * ౧౭౦౬౯ వన్షాభ్యాకాలళాకం చ సతోరం కటుతి క్తకమ్‌, దీపనం భేదనం వాన్సి గురుశోఫకఫానిలా౯ా, ౧౮౦ వ్యా కక్కలి, ఊలిమిరి ఈశెండును మభురత్విక్తరసములం కల్లియుండురు.. కథ వాశములను వారించును, తెల్టగలిజేరు ఎజ్జిగలిజేరు అని 'కెండువిధములైన గలిజేరులంను; కరివేపాకును కొంచెము ఊన్ప్చగన నుండుకు, కటుత్సిక్షరసములు గల్లియుండును. అగ్నిని దిపింపజేయంను, మలాదులభేదించును. విషమును కోఫకు కఫముకు వాతమును వారించున్ను -్ర మునగకాయ పువ్వు, వీనిగుణము ఏతా మూ, ఫలంముకజా్యపుష్పంచచముప్యుంకపని : తృబిత్‌ _ వ్యా మునగవొట్టుశకాయలును పువ్వులును కన్నులకు హీతములం కఫపిత్తములను హారించునుః క్రి మోదుగపువ్వు చిగుళ్ల, వీనిగుణములు థయా- మూ, కటూప్డం వ్‌త్తలం గుల్మ శూలఘ్నం దీపనం లము, ౧౮౧ కాసాఒళ్ళు రీవ్ర మేహఘ్నం కింళుకం వుస్పపల్ల వమ్‌, వ్యా మోదుగపువ్వులును 'మోదుగచిగుట్టను. కటురసము ఊప్ప్రవీర్యంబును.. కల్లి యుండును. ప్పీత్తమును వృద్ధినొందించును గుల్మమును శరూలనొప్పిని వారించును అగ్నిని చీవింపటేయుకు, 'తేలికగ జీర్ణమగును దగ్గుకు అశ్మరిని వ్రమేహాముకు హరించును -ఆఇం్ర అముదపులికు, నువ్వు వ్రబ్బలి వీనిగణములు అజా మూ, ఏరణ్జాస్య ఫలం పుష్పం ఉష్ణం కృచ్శ్యాక్రిమిప్ర ణుక్‌. ౧౮౨ వాతళౌకయితిశ్రాన్లూ భీవనే తిలవేతసా, తద్వర్పఇ్బూట్తుళ. ౯2444 ౧౮క . వష చిట్టాముదపుకాయలును పువ్చులుకు ఊన్టముగ నుండును మూత్రకృచ్ళ ౨ ముకు (క్రీములను చారించును: నువ్వు వ్రబ్బలి ఈశెందును వాతముళు వృద్ధినొందించును. కటుత్సిక్తఅన్లురసమును. క్రల్లియుండును.. మలాదుల _ భేదించును,. ెద్దామదముకూడ వైచేనసణములు కళ్లియుండునుః

88 వరహితస౦పహిత =శ్రుర్రి వెదురు మోపులగుణము థా మూ, =. 44, === ,వంశకరీరా స్తువిదాహినః, వాతవీత్తకరా రూమ కటుపాకాః కఫావహోః, ౧౮౮౪ వ్యా వెదురు మోవులు తావముకు బుట్టించును, వాతప్పిత్తములను పుట్టించునుం రూతునణము కల్లియుండును. కటువిపాకము కల్రియుండును. కఫమును వారించునుం యప తెల్లజిల్లేడుగుణాములు థతి- మూ, ఆళర్కకుసుముం వష త్ర, ౦ ఫలం చ కటుతి క్షకమ్‌, 'కాసశ్వ్యాసహరం కణం చణఘ్నం డీవనం లఘు, ౧౮౫ వ్యా "కెల్లజిల్లేడుపువ్వులును; అవలుశు శాయలును,. కటుతిిక్తరసములం కల్లి యుండుకు. కాసశ్వాసములను హరించుకు. కంఠమునకు హీతకరము, (వ్ర కాముల మూన్ఫును అగ్నిని దీపింవజేయును, లఘుగుణము కల్రియంండుకు -ర్రి ములుగోరింటగనకాము అఆా- మూ, కంఠ మేహొజ్వర శ్యాసకాసారుచినిబర్హ్హ ణమ్‌, వీత్తళం న్లేషవిషజిత్‌ రుచుమూ_ర్తగ ళం స్మ ఖతమ్‌, ౧౮౬ వ్యా ములుగోరింట కంరరోగములకు ప్రమేహములకు జ్వరముకు శ్వాస శకాసములను అరుచిని పోగొట్టును ప్‌త్తమును వృద్ధినొందించును కఫమును విషమును హరించును. రుచిని బుట్టించును - శప ఉతర్తమకన్యగుణము అఆ మూ, కటూబప్లం తి కృవిశదం విషఘ్నం పీ _త్తకోవనమ్‌, వలము _లృమకనా్యాయాః సయోరం దివనం లఘు ౧౮౭ వ్యా ఉృత్సమకన్య (2.02...) యశుదానిఫలము. కటువిపాకంబుకు కలిషి యుండును విషముళు హరించుకు, ప్పిక్తమును ప్రకోపీంపబేయును,. కొంచెము. ఉచ్చగ నుండుకు అగ్నిని దీపింపబేయును, 'లేలికన జీర్ణమగునుం ఇధి య్మృద్ర్యదంతి (నిన్నదింటెను గుణము ఏఆా- మూ, యద్రద నిఫలం స్వాదు కషాయం రూతశీతలమ్‌, విష్టమృగురుశో ఫఘ్నంకఫనూరుత కారిచ ౧౮౮ వ్యా త్యుద్రదంతి (పీన్నదింటెను ఫలము మధురకహియరసములున్వు రూత్తు గుణంబును శీఠపీర్యంబును కలిగియుండును ములాదుల బంధించును గురుత్వము జేయును శోఫళు హరించును. కఫవాతముల బ్రకోసింప జేయును

ఆంధ్ర కాత్చర్యనహితము 8 “4ఖిటి మెట్ర్ట్రకామరగుణములు అతా మూ లక్ష్మీః వీళ్తహరా గుర్వి వాత్త న్లేష్యవివర్థినీ, సౌాభాగ ఫ్రిగర్భజననీ మహాలక్ష్మీశ ఏ తత్పమాం. ౧౮౭ గన్థలత్ష్మీః కఫకరీ కటూసప్లార్హనశోధినీ, వ్యా. లక్ష్మీ (మెట్టందామర) పిత్తముకు హరించుకు. గురుత్వము కలిగియంండుకూ వాతకఫముల హరించుకు, సౌందర్యముకు కలిగించుకు. గర్భముళు కల్పించు మవిల్వక్ష్మీ (గెద్దమెట్రంచామరయం) వెచెప్పినగుణములం కలిగియుండంనుం గంధలక్ష్మీ (దాసనగలమెట్టం చామర) కటురసంబుకు ఊస్ష్రవీర్యంబును కలిషియుండుళు,. కఫముకు వృద్ధినొందించుు, బుతుర్యక్తముకు శుభ్ర, పరచును మవా, తద్వచ్చతోయలక్షీస్స్యాత్‌. వాతశోణితనాశినీ, ౧౮౮ వ్యాః తోయిలక్షీ (ీటిదామరుకూడ వైవెన్పిననుణములు కలిగియుండుకు. వాత రక్తమును హారించునుం “ఖు కాక జంఘగనరాములు థా మూ, కాకజజ్ఞామరుత్చి _త్పవిషఘ్నీ మర్గురా చ సా, ౧౯ రక్తకాణ్డా తు సా వ్రణ్యా లబవన్మద్డనం గురైఏ వ్యా కాకజంఘు (వెలమసంధ) వారసీత్సములశు విషముకు వారించుకు, మధుర ముగ నుండును. ఆయ్యది యొజ్ఞనికాడలు కలిగియున్న చో ద్రణములకు హీకముగ నుండును వై జెప్పీన 'మెట్టందామరగులాములుకలిగి సౌభాగ్యముకు నర్భోత్స త్తిని చేయును _ఆఅథి బోడతరము, వానిభేదములు చ, ల్యేకగుణములు ఏలూ- మూ, శ్రమణీ (శ్రావణీ కటుళిక్లోష్టా రూకూ వాతానులోమనీ, ౧౯౦ పీ ఆం గ వృద్ధృక్యరికూలగులార్శ ళా గననాళిన్సీ శ్రావణీ కపదోపమ్ను లఘుః స్వాదురసా హినూ, ౧౯౧ తమస్వినీ వాతహరా కష్ట కి మివినాళినీ ముణ్లీ ఈచార్లసుగన్లోష్లా కే మిగుల కఘాపపో ౧౯౨౩ డ్డ పట సా టా ము కుష్ట్ను మధు రాన్నీ గ్ధా విచ్చిలా శ్లేష్తలాగురుు వృళత్తవత్రా విశేషేణ 'ప్రమేహఘ్నీ ప్రకీర్తితాః వ్యా (శ్రమణి బోడతరము కటుతిక్తరసములం. కలిగి యుష్ష్రపీర్యముగ నుండును రూతగుణము కలిగినది వాతముకు అనులోమముగ సలిచరించటేయునుం అంధ్రవృద్ధి (అండవృద్ధిని; ఆళ్ళ రీరోగమును శూలరోగమును, గుల్మముకు అర్భన్ఫుకు ఇార్ధనమును వరహిళల?

వ! వరహితళ౦ంహిత వారించుకు. శ్రావణి (చిన్నబోడకరము) కఫముకు వారించుకు, మభిరరనంబుకు శీతపీర్యం మికు కలిగియుండును తపస్విని (విత్తుబోడతరము). వాకమును. కఫముకుు. (క్రిములను హరించుకు ముండి (తెల్చచబోడకరము). చర్మ్యమునకు చాల 'మేలుచేయుకు, మంచిపరి మళము కలిగి యుష్ట వీర్యం బగుళు [క్రిములకు గుల్మ ముశు కఫమును కుస్టమును వారిం చుకు ముభురుబుకు స్నిద్ధంబుళు పిచ్చిలంబును కఫనుశు పారించునవియు. గురుత్వము కలిగినదియం నగును మైవెస్పినవానికంటె గుండ మైన ఆకులుకలఏ విెశీవముగ చ్కుమే వాముల హరించుకు (గం డని ఆక్రలుకలిగినదియు.. తెల్లనిబోడతరంబును అన్నిటికంటె మిక్కలి శ్రేష్టము. -ఇ్ర నేలతాటిగుణము ధిఆా- మూ, వారాహో కస్టమధురా లఘ్వీ వీత్తానిల వ్రణుత్‌. * ౧౯౩ వ్యా కేలచాజినడ్డ మధురముగ నుండును. లముగుణముకలిగి పిత్తముకు వాత మును హరించును క అథి సహసాదేవగుకాము థఆా- మూ. సవాదేవీ జ్వరహరా రక్షవి త్తప్రసారిణ్మీ వృషాు చేతోవిశారమ్నీ మబ్దళ్యాన్రా '_నృనంయుతా, ౧౯౪ వ్యా సవాచేవి జ్వరముకు హరించును రృక్తపిత్తముకు వెడలించుకుం శుక్ర మును వృద్ధినొందించుకు మనోహోమముకు (చనస్సంబంధములగు నున్తాదాదిరోగములను) హరించును మంగళకరమెనది. లి గళి (పావిలాక్రు కూరిగణము. అయి మూ. గాళీ సరాన్హుమధురఠా పిచ్చిలా నేష్యకృద్దురుః | అత్యగ్నిపి _తృశమనీ సదా గాభ మవాత్యపి, ౧౯౫ | శాళి (పూలాకు కూర శరీరమున శ్మీఘ్టుముగ. వ్యాపించును... పులుపుకు తీపుళు కల్లి పిచ్ళిలయై యుండుకు. కషముకు వృద్ధినొందించుకు. గురుత్వము. కలిగి యుండును అత్యగ్నిని (మిక్కి-లితీళ్ణమైనజారరాగ్నిని, అధికమైనపిశృమును శమింవ "జేయును. వెద్దపావిలికూరకూడ 2 జెప్పినగుణములు కలిగియుండును =ఖుథ్రి కొార్పాససుణము ధిఆా- మూ. వాతఘ్నమన్గుం కార్చాసం స్ర్రంసనం దీపవనం లఘ, వ్యా. కార్పాసము ((వ్రత్తియాకు) అన్హురసముకలిగి వాత్రమును హరించుకు, మలా దు స్రేసివక్షేయును. అగిని దీషంవజేయును, తేలికగ జీర్ణ మగును,

ఆం, ధ్ర శాశుర్యసహితను న! అథి ఎలుకచెనియాకుగుణము తా మూ, ఆఖుకర్ణ్మీ బలాసఘ్నీ వాతలా కటుపాకినీం ౧౯౬ క మ పాంమూ, క్రీమిజిత్‌ బద్ధవిణర్థాత్రా హూయమధురా / వ్యా ఎలుకచెవియాకు కఫముకు. హరించుకు. వాతమాశు వృద్ధినొందించుళూ కటువిపాకము కలిగినది, ,క్హిములను జారించును, మలమూ్ర్మములశు బంధించును కహోయ మధురరసంబులుకు కీతవీర్యంబును కలిగియుండంగు _అథి మైన తకళాకగుణాము అఆా- మూ, సకం వికానీ మధురం కృచ్శ్రర్నోక్మరినాశనమ్‌. ౧౯౭ ఆనులోమస్థకరం ఇాకం నైకతం శీతలం లఘు, వ్యా మైకళశాకము (ఇనుకవ్ర,బేశమున బుక్టినళాకవిశేమము) శరీరమున శీఘ్ర, ముగ వ్యాపించును వికాసిగుణము. కలిగియుండును మజ్యరముగ నుండును మూర్త కృచ్ళ మును అర్మోరోగమును వారించును వాళొదులను అనులోమముగ నంచరింప "జేయుకు. కీతవీర్యంబును లఘుగుణంబును కలిగియుండునుం తలి బర్బరగుణము విదా మూ, బర్బరం కటు తిక్షోన్లం ఇాత శ్లేషవహారం లఘు, ౧౯౮ రోచనం ష్టీవనం రూతుమిావన్నూనం తతస్పితమ, వ్యా బర్బరశాకము (అనవకూరు కటుతిక్తరసంబులంవు ఊస్మృవీర్యంబును కల్లి వాత కఫముల హారించుళు. 'తేలికగ జీర్ణమగుకు. రుచిని పుట్టించును నోట నీరు వెడలించును రూతుపణము కల్లియుండును-. అెల్ల అనవకూర వెచెప్పినదానికన్న కొంచెము తక్కుస గుణములు కలిషయంం౦ండునుః అథ సీన్నదూలసొండిగుణ ము థిమా- మూ, దుస్పర్శః కఫవిత్తఘ్నః జ్వరాతీసార శోషకృత్‌. (హృత్‌ ౨) ౧౯౯ దీవనః పాచనః న్ని్ధః కషూయః స్తమృనో లఘు సా వ్యా, దుస్పర్శ్మము (పన్నదూలగొండ్రి కఫప్పిశ్తముల హరించును. జ్వురమును అతి న్‌ా, శోషమును వారించును. అగ్నిని దీసించజేయును.. భుజింపబడిన యాహారమును ౧పజేయును.. స్నిగముగను వగరుగను నుండును వ ॥ చులకనగ బేర్షమగును ండుకు,. వీర్యమును. _స్తంభింపజేయును; నః ౨4 పల్లేరాకుః గొం తెనముసోరుకూరలగుణము అతా మూ, త ఖి చుర స్టి కృముధుురః వీళ్ళతో మూత్రకృచ్చ్యుజిత్‌ , ౨౦09.

ర్ట వరహితసంహిత కషాయస్వాదుపాకోష్ణూ వాతఘ్నీ చ ప్రసారిణీ, వ్యా, గోతురము (బర్హేరాకుకూరు 'చేదుశు తీవియు కలిగియుండును. పిత్తమును వృద్ధినొందించుకు: మూ క్రకృచ్ళ మును వారించుకు.. ప్రసారిణి (గొంతెమనోరు కషాయరసంబుకు మధురవిపాకంబును ఉన్హవీర్యంబుళు. కలిగియుండును. చాతముకు " హరించును అటి యమోతీవజ్రవల్లీగుణములు థమ, మూ, తిక్షోష్టా కటుకా పాకే క్రిమిళూలకఫావహో, ౨౦౧ ' యవాశ్షీవిజ వలీతురూతోషాకి విజిత్‌ పరా తు గ్‌ా? తిక్తామేదోఒనిల "శేద గ పహాశీకుషగుల జిత్‌. ౨౦౨ ౧ంం్ల/్‌ అ ౫౩ ప్రావణీసర్పమేహఘ్నావ తీణఫలవల్ల వా వ్యా యమోశ్షీ యనునది త్పిక్తరసంబుకు కటువిపాకంబుళు ఉఊస్ట్రపీర్యంబును. కలిగి ్రీములను శూలను కఫముకు హరించుకు, వజ్రైవల్లి (నశ్లేరు దూత ఊష్ట్రగుణములం కలిగి యుండును. (క్రిములకు వారించుకు.. త్పిక్తరసము కలిగి 'మేదన్సుకు వాతముకు కఫమును చ్రవాణిని వష్టములను. గుల్మముశు. జయించును. స్రోతస్సుల స్రవింపజేయుకు,. మేనా ముల నన్నిటిని వారించునుం యం చింతచిగురు ఫూలం వీనిగుణములు తా మూ, పల్లవం తిన్హిణీ కన్యకహోయం కఫనాళనమ్‌. ౨౦౩ శ్రీమికళ్ణూవిషఘ్నం చ వణశోధనరోపణమ్‌, లీతం సాాాదుక షాయాన్లుం తత్పుష్పుం వాతవి త్తజిత్‌ ౨ం౪ిీ వ్యా చింతబెట్టుచిగురు కషాయ(వగరు). రసము. కలిగియుండును. కఫముశు పహారించుకు, (క్రిములకు, దురదను, విషమును వారించుకూ వ్రృణముల శుభృవరచిమాన్నును, చింకపువ్వులు శీతవీర్యంబుకు కషాయ (వగరు) అన్జు (పులుపు రసంబులును కలిగియుం డును వాతప్పీర్తముల వారించును శిథ వీణ్యాక శాక (తెలికపిండియాకుకూరు గుణము థు మూ, పీ్యాకళాకం కటుకం కషాయం క్లేష్తవాతజిత్‌ , గాశజ్రేరుకీ వారేత్చి త్తం కషాయమధురం గురు, ౨౦౫ లి న! విషఘ్నం ఖాదిరం కాకం చకత్షుహ్యుం కస మేవాజిత్‌ , వ్యా పీణ్యాశశాకము ( ెలికపిండిబెట్టు అకుకూరు కటుకషూాయరనములుకలిగి వ్రాథకఫముల జయించును, భిబిలిక ప్పిత్తమును వారించునుం కష్ణాయమధురరసముఅం కలిగి

ఆంధ్ర తాత్సర్యసహీతము ర యుండును, గురుత్వము జేయును ఫుల్లవెలగాకుకూర "నేత్రములకు హితకరముం కఫఘమును "మేహామును హరించునుం

౨6 ముర్షరీకాకాదిగుణములుం ధిడా- . మూ, ముర్షురీశాకమర్శోఘ్నం క్రిమిశ్వోయధుగుల్మ జిత్‌ , ౨౦౯౬ రకృవిత్తాపహోవ స్తిరోగఘ్నీ క్రిమిమ్ముర్కీ వ్యా ముర్తురీశాకము ( ) ఆర్భస్ఫులహారించును*. (క్రిములను, వాపును, గుల్మమును, జయించును, శ్రీమినుంజరి యశుశాకము రృక్తపిత్తమును వ ప్తిరోగ ములను వారించునుం 9 హరితమంజరీశాకగుణము ఖఖా మూ, గుల్మళూలాఒర్మనాం వ్యా తీళ్హై హారితమూరీ, ౨౦౭ వాష్టా హారికమంజరి (ఉ్నత్తశేణ్రి గుల్మరోనమునందును ళూలరోగమునందును అర్భోరోగమునందును వశ్య్యకర మైనది. తీళ్హ మైనది. =అధథ్ర ఇండువకాయగుణము ఖం మూ, కతకస్య ఫలం త్పిక్తం విత్త మేహకఫప్రణుత్‌ , వ్యా కతకఫలము (ఇండువకాయ చిల్లగింజలచెట్టుకాయ కూర చేదుగ నుండును* పక్తమును ప్ర మేహములను కఫమును వారించునుం శ్రా మువ్య-కళాకగుణము థ౩ా మూ, మౌొష్క_కం దీపనం భేది మేహోర్న్శః పాల్టుగుల్మ జిత్‌ , ౨ంళా వ్యా ముష్క_కము. (యమొక్క_పుబెట్టు = కళాపబెట్టు) దీనికాయలు మున్నగునవి అగ్నిని దీపింపజేయును- మలమును భేదించును. వ్ర మేహము, ఆర్మన్సు, పొండురోగము గుల్మము పీనినన్నిటిని హరించును ఇథి టుండుకఫల ( చెద్దమూనుకొయి గుణము థెమి- వూ, టుబ్జుకస్ట ఫలం రుచ్యుం దీవనం కఫవాతజిత్‌ , వ్యా టుండుక (అరళు= పెద్దమాను) దీనికాయరుచిని బుట్రించును, అగ్నిని దీపింద "జేయును కఫమును వాశమును హరించును

అథి బద్ది!"'యగుణము థితా-

మూ 'మేషళ్ళంగీపలం 'మేవాగుల్య కష్టక్తి; మిప్రణుత్‌ & ౨౦౯ వ్యా 'మేవశ్ళంగ (ఒద్దిగొట్టు” దీనికాయ వ్ర, మేహములన్సు, గుల్మమును, కువ్య మును క్రీములను హరించుకు.

ర వపరహితసంపీత ౮ కొడీనెిపాల) పొన్న వీనిగుణములు ఉతమ మూ, కౌటజన్తుగురూప్తం చ వాతఘ్నం భేది తతృలమ్‌, రుచ్యుం రూతం కహాయాన్లుం గుర్వువషథ్యకరం సలమ్‌. ౨౧౦ వృష్యం లాప్‌ చ పౌన్నాగం 'మేహవీత్తాఒనిలాపవవామ్స్‌ వ్యా, కుటజము (కొడినెపాలవెట్టు= పెద్దఆంకుడుబెట్టు దీని ఆకుకూర గురుత్వం బును ఊస్ట్రంబును కలిగియుండును. వాతమును హరించును దీనికాయలకూర మలమును "భేదించును పునా్న్రగము (ఫొన్నవెట్టు): దీనికాయలకూర రుచికరముగ నుండును, రూత్‌ ముగ నుండును వగరును ఫులంపును కలిగి గురుత్వమువేయును. పశ్య్యమునకు కూడదు, శ్యుక్రమును వృద్ధినొందించును. మలాదుల గగ్రృహించునుం "మేహూములను ప్వీత్తమును వాత మును వారించునుం | నా. అంబహ్హై ఫలగుణము థ్రియా- మూ, ఆఅమ్బష్టాయాః పలం వృష్యం దీవనం వాతవీ_త్తజిత్‌ . ౨౧౧ వ్యా అంబవ్బము ,విరిగిబెట్టు "లేక అంచాళమ్పు. దీనికాయలకూర శుక్ర్యమును వృద్ధినొందించును. అగ్నిని దీసింపజేయును, వాశప్పిత్తముల హరించును, శవనిట్రై భృంగరాజగుణము జైల యే ౦ -వ్‌ గి /] మూ, వర్ష ఫ్రస్పరో(త్వోోలమున్ళ అడి ఎెప్పఘ్నః కటుతి_ కృత్య వ్యా, భృంగరాజము (గుంటకలనరాక్సు కూర శరీరమునకు వర్షమును కలిగించును* శరీరమున శ్మీఘృముగ వ్యాపించును. "'తేలికగ జీక్ణమగును, కఫమును హరించును. కార మును వేదును కలిగియుండును. =,ఖఫ్ర నుధూక (ఇవ్వ్చు గుణము ఉతా- మూ, ఫుస్పం శీతం మధూకస్య పి _త్తతృష్లాజ్వరాపహమ్‌, ౨౧౨ ఫలం తస్య తతో న్యూనం గురు విష్టభ్య జీర్యతిి శ్రీమికష్టఘ్నక రాస్య ఫుష్ప్పృమాఖునిషావవామ్‌, ౨౧9 వ్యా. మధూకము (ఇప్పవెట్టు) దీనిపువ్వులు) శీశపీర్యము కలిగియుండును. ప్పిత్తే మును; దప్పిన, జ్వరమును హరించును. (క్రిములను, కుష్టుమును వెలుకవిపుమునుకూడ వారిం చును. చానిక యలు ఫువ్వులకన్న కొంచెముశక్కువగుణములు కలిగియుండును, కడు పులో గడబిడచేసి మలమును బంధించి బీర్షమగునుం ॥ అం కకిలఫలగుణము ఉళా- మూ కోకిలస్య ఫలం రుచ్యం విష్టమ్భిగుర వాతళమ్‌,.

ఆంధ్ర, 'ాత్పరస్థసపహితము ర్‌ సతి_క్షమధురం పథ్యం శీతలంచ కఫా స్త్ర యోః ౨౧౪ వ్యాః కోకిలము అనుదానికాయలు రుచికరముగ నుండును మలమును. బంధిం చును, గురుత్వముగలిగి వాతమును వృద్ధినొందించును. 'చేదును. తీవియుకలిగి శితపీర్యముగ నుండును, కఫమునకును రృక్షమునకును హితకరముగ నుండును. థి ఘజంగసింపా శమాఫలగుణాములు ఉల మూ, కన్టో భుజజ్దసీింహాయాః దోష. శ్ర యనిబర్జ ణమ్‌్స్‌, శమిాప్టలం గురుస్వాదు రూతు స్తం శేథనవాళనమ్‌. ౨౧ వ్యా భుజంగసీంపూ అనుదానిదుంప దోషముల వారించును, జమ్రికాయలు గుడత్వంబును; మధురరసంబును; రూతగోన్టగుణంబులును. కలిగియుండును. తలవెంద్రుశల నూడించునుం -పి అరటిపువ్వు, 'మోవులగుణము ఏతా మూ, కదళీకుసుమం తి_క్తంంషోయం గ్రాపాదీపనమ్‌, ఉప్షవీర్యంబలాసఘ్నం 'ఆాదృళ _స్తస్యపల్గనః ౨౧౬ వ్యా అరటిపువ్వు తిక్తకషాయరసములు కలిగియుండును. మలమును బంధించునూ అగ్నిని దీసింపజేయును ఉన్హమైనపీర్యము కలిగియుండును. కఫమును హరించును అరటి -మోఫుకూడ ఫూతకు ఇెప్పినగుణములు కలిగియుండును ౨వ అరటి భేదములు వానితారమ్యము-గునాము ప్రణూ- మరా, సుగన్ధ్‌ శుక్లకృష్ణాశ్స వ్రైలరమ్భా యథో _త్తరమ్స్‌ నన్దితాః మూలమాసాంతు కషాయ మధురం గురు ౨౧౭ వ్యా నుగంధి(వరినుళముకలఅఆరట్స), శుక్స (తెల్లఅరట్సి, కృష్ణు (నల్లఆరట్సి అళ్ళ్య , (కాతిఆరట్స్‌ శ్షైల (శొండఆరట్సి అనుభేదములంకల ఆరటిజెట్టలో నుత్తరోత్సరము ఒకదానికన్ననొకటి హీనముగ నుండునూ వీనిదుంవలు వగరును తీవియు. గురుత్వంబును క లి్షియుంనును, థి ఆరటియూచగుణము అణా మూ. రమ్శాాస్తమ్ళా పి మృుస్తృష్టా సోమరోగ వ్ర మేహజిత్‌ , వ్యా, అరటిమ్రూనిలోనుండు నడిమియూచ చలువజేయును. దష్నిని సోనురోగ మును ప్రమేహమును జయించును ౨6 పససకాయగుణము (తా మూ, పనససస ఫలం స్వాదు శ్లేషలం ఇజాతవీ : తబిథ్‌. 4 తిలిచా

గ్ర వరహీతస౦ంహీత ఉర, ది 2. ర్ల తద్విశేషాః వివర్హ్యాస్సుషః గుల్మి ఖిః దుర్చలాత్మ ఛి వ్యా వనసకాయకూర మభురముగ నుండును. కఫమును వృద్ధి జేయును వాత ప్పీత్తముల జయించును. సుసకాయలను. గుల్మ రోగముకలవారును, బలహీనులును విడువ చలె్సుం _*ఖివ్ర పెనుుచేషగుణాము థఆా- మూ టుడ్డుకస్య ఫలం రూతం వాతన్లేష్తహరం లఘ్టు వ్యా "పెనువేవచెట్టుకాయ రూతంబును వాతకఫవారంబును లఘుగుకాంబుమై యుండును జుట్టి ల ' త్రికాయలగుణము ధయ మా, _స్తమృనానికషాయాణి శ్లేషఘ్నూని హితానిచ,, ౨౧౫౯ ఉదుమ్బరళశలాటూని రక్షవిత్తాతిసారష్కు, వ్యా అత్హికాయలు నులనులను. వీర్యమును _స్తంభింపజేయంను,. వగరు కలిగి యుందును కఫమును హరించును _ఇయ్యవి రృక్తపి : శరోగముకలవారికిని అతిసారరోగ సీడికులకను మిక్కిలి వాతకరము. శ్ఞ్ర్‌ర్రి కలబందగుణాము థిఆా- మూ, కువూరీ నశ్వేలా తిక్తా చముష్యా పీత్తజిత్పదా(రా), ౨౨౦ కోయ తిక్తముధురం తస్యాః ఫపువ్చం వ, మేహజిత్‌. ణి వ్యా కలబంద కఫమును సృద్ధినొందించును. చేదుకలిగియుండును, కన్నులకు మీక్కిా-లి హీతకరముం ప్పిత్తమును వ రించునుం శరీరమున శ్‌మ్మముగ వ్యాపించును. కల బందపువుష్ట వగరును 'శేదును తీసియు కలిగియుండును, ఇయ్యది (పృమేహములను విశేవ ముగ వారించును ఖర నాళ కారగణము ధియా మూ, అనుప్ష్యం బద్ధవిజ్తూ త్ర నాళ డుళాకంతు విచ్చిలమ్‌,. ౨౨౧ వ్యా నాళకాకము. (కిక్కిసగడ్డకూర)ు జొంచెము. ఊస్పముగ నుండును మల మూ త్ర ములబంధించును, పిచ్చిలముగ నుండును శ వు(రి వద్రవాళళాకగృణాము అతా మూ ప్ర, వాళం కటుతికోన్నం సరం 'శ్ఞేస్తానిలాపవామ్స్‌ వ్యా ప్రవాళ (పొగడు శాకము కటురసముకలిగి చేదుగనుడన్టముగను ఉండును కశీరమున శీస్ట్రుముగ వ్యాపించును. కఫమును వాళమును హరించును.

ఆంధ్ర,తాత్సర్థుసపాతము ర్ట వర రృత్తిపండుగుణము థియా- మూ, ఉదుమ్బురమధూ పార్టి శోపఘ్నీ లఘురూవజీ, ౨౨౨ వ్యా అత్హిపండు మభురరసము కలిగియుండుళు పాండువులను కోఫలను వరిం చును, లఘుగుణము కలిగినది శరీరమును రూతముగ జేయును. _మఅ లోణికాకాకగులాములు థలూ- మూ, లోణికారూవతయలవణీ చముషపా సర్వదోష.జిత్‌. 9 తథా లవణికాలోణౌ వచకు పోష వరే చతౌ, ౨౨౩ వ్యస్థా లోణిక (పాయిలాక్రుు రూత్సగుణంబును లవణారసంబును కలిగియంండును కన్నులకు హితముగ నుండును లవణిక (ఊవ్పికూరు లోణ (ఫుల్లపాయిలహర్సు ఈ శండును కన్నులకు హితములు కాపు ధ్ర మున్రింగిగ డ్డగుణము ఉలూ- వరాం యద్బాలమవ్య_క్రరసం కిబ్చిత్‌ తూరం స తిక్టకమ్‌్‌, తన్గూలకం దోషహారం లఘ్రుసోస్టం నియచ్న తిం ౨౨ గుల్మ కౌస వయ క్యస వ్రణ నేత్రగళామయాక్‌, స్వరాగ్ని సాదోదావ_ర్పపీనసాంళ ఏ మహతక్చునఃః ౨౨౫ రనే పాకేచ కటుకం ఉప్షవీర్యుం త్రి దోపకృత్‌ గడా (ర్వ్రభిష్యన్దిచ న్నిగ్ధం న్విన్నం తదవీ వాతజిత్‌, ౨౨౬ వాతశ్లేష్తహరం శుస్క్లుం సర్వమామం త్రిదోషలమ్‌, చ్యష్టా రసము స్ఫుటముగ "తెలియక. కొంచెము. ఉప్పగను కొంచెము చేదుగను నుండు 'లేకముల్లంగి దుంపవాతాదిదోమములను హరించుకు అయ్యది 'కేలికజీర్ణ మగును కొంచెమున ఊస్ట్రము కలిగియుండును. గుల్మముకు, శాసమును, తయమును శా్చసమునుః వ్రళాములను, నేశ్రగోగములను: కంఠమున కల్ణురోగములను; స్వరహీనమును, అన్ని మాంద్యమును, ఉదాప్పర్తమునుః పీనసమును ఈలాటి యిశరరోగముల నన్నింటిని హరిం చును, ఆయ్యది ముదిరియున్న చో కటువిపాకంబును కటురసంబును, ఊప్షవీర్యంబును; కలిగి త్తిదోషముల వ్రశోవింపజేయును. గరుత్వ్వంబును కలిగి స్రోతస్ఫుల ననింపజేయును చానిని ఊడికించి ఇయ్యి మున్నగున్నేహద్రవ్యములతో పకళ్షముచేసినచో నయ్యది వాతమును హరించును. అయ్యది యొండినచో వాఠకషముల హరించును. 'లేతదియైనను ముదిరినదిమైనను వశ్వముచేయక పచ్చిగ నున్నచో శ్రిపోమముల వారించునూ

కేదో వరహీతసంహిత అవర గర మున్నగువానిగుణములు ఆ మూ, కుదేరశ్శిర్తుసురస సుముఖాసురిభూ_స్వణమ్‌. ౨౨౩ అష న! అ క్త ఫణిర్ధా(జ్ఞ్రార్టకజవిర్చార వ భః ఏత గ్రాహీశాలకమ్‌, విడాహికటురోమో సృం హృద్యం దివనరోచనమ్‌, ౨౨౮ దృచ్చు కకి మిహ 'త్తీక్ష్యం దోహాళ్సే శవారం కరం౦)లము, వ్యా నల్లగ వైరు మునగ నల్లతులస్పి సుముఖ (ఆడవిగ గ్లైర్సు నల్గ్లావాలు,, కామంచి వూరి ఫణిజ్జక (తెల్లన శ్లైర, అర్జక (మరువము); జంబేరము (కరవ్రకము), ఇవి మున్నగు వానిచే జేయబడినవచ్చడి మున్నగువ్యంజనములు విదాహికరములు, కటురసంబును; రూత్‌ - గుణంబును ఊస్ట్రవీర్యంబును కలిగియుండును, వృాదయమునకు హితకరము, అన్నని ద్రిపింపజేయును.. రుచి పుట్టించును. కన్నులకును శ్యుకృమును (క్రిములను వారించునుం మిక్కిలి. తీళ్ట్రముగ నుండును. వాతాదిదోవములను వానిస్థానములనుండి. 'వెడలించునుం (దోవములచే గలిగినయోశకిరింతల వారించును) "లేలికగ జీర్ణమగును, =శంి నల్బతులసి అడవిగ ఖైర పీనిగుణములు థిఖ ॥ స హ్యాతిగన హోం మూ వార్మ కాస మళ్వాస పార్శ స్రరుక్చూ స్‌ో ౨౨౩౯ సురస సుముఖో నాతివిజ 'హోగర(శనో ఫహో వ్యా, సురస (నల్ల తులసీ ఎక్కిళ్లను కానమును, శ్ర్రమమును) శ్వాసమును ప్రక్క నొప్పిని, శరీరమునందలి దుర్గంధమును వారించును, నుముఖము (ఆడవిగ స్లైరు కొంచెముగ శవమును గలిగించును, విషమును కోఫమును హరించును నం! వచ్చికొతిమిరిగుణము అఆూ = వరాం ఆక్ష్ర(న్ట )కాతి కృ మధురా మూత్తలా నచ వీతకృత్‌ , ౨8౦ వ్యా ఆర్టి )క (భచ్చికొతిమిర్సి చేదుగ తీసిన నుండును మూ్ర్రమును వృద్ధిచేసి ఇెడలించును, కొంచెముగ పీత్తమును చేయును. మ! వెల్లుల్లినడ్డలగుణాము ఏతా ఛి మూ, లళునోభృళతీత్షజ్హః కటుపాకరసస్స్పరః జ్‌ పట్ట చరం కి చషచనం పహృాదష్టః కేశ్యో గురుర్వ్యృుషన్టః న్నీగ్గో రోచసదివనః, ౨౩౧ , కిలాసకుష్టగుల్తార్నో మేహ క్రిమి కఫానిలాకొా సహిద్దా వీనససళ్వొసకాసా౯ వాన్ల్యస్ర, వీ _తృకృత్‌ . ౨౨౨ వ్యా లకునము (ఇెల్లుల్లి మిక్కిలి తీళ్హముగ నుండును, ఊస్షపీర్యంబును కటు వొపాకంబును కటురసంబును కలిగియుండును, శరీరమున శ్‌షముగ వ్యాపించును వాద

ఆంధ్ర, తాత్సర్యసహితము శక యమునకు -మిక్కిలి వాతకరము. 'వెంద్రుశల వృద్ధినొందించును. గురుత్వము. కలిగి యుండును, శ్యక్రమాకు 'వృద్ధినొందించును. స్నిద్ధముగ నుండును. రుచిని పుట్టించును. అగ్నిని దీపింపజేయును, కలాసము. ( కెల్లకుష్ట్రము)ను కుష్టములన్సు గుల్మముకు అర్భో రోనమును: ప్ర, మేహముక్సు (క్రిములను; కఫమును; వాతముళు ఎక్కిళ్లనుు. పీనసముకు, శారసకాసములను, ఈరోగముల నన్నిటిని పోగొట్టును. రృక్తవత్త్సముకు కలిగించును మరియు అప్టైజ్టనంగ్రవామున . చెళ్లుభి. విశేషణము. లిట్టు చెప్పబడినవి: “వ్యశ్రే సమౌరమధురః మభ్యే మధురపిచ్చిల!; తీళ్షోప్తో లశునికష్చే” వెల్టుల్లి నూకు కొంచె ముష్పుగను తీపుగ. నుండును మధ్యృభాగమున కొంచెము మభురంబుకు వీచ్చిలంబునై యుండును దానినడ్డలు మిక్కిలి తీళ్టంబులును ఉష్టపీర్యంబులు నగుకు అని భావముం ఈవాక్యము. ననుసరించి ప్రశృతగ్రంథమున జెప్పినతీక్షోస్ట్రదిగుణములు 'వెల్టుల్లి గడ్డల నుద్దేశించి ఇెన్పబడెనని యొరుంగునదిం థి నీరుల్లిగుణము భమూ- వనా వలాళ్లు స్పద్దుణన్య్యూనః న్లేషతో నాతిపిత్సలఏ . కఫవాతార్శసాం పథ్యః న్వే దేబభ బ్టవహాత" తథా ౨౩౩ చ్యా నీరుల్లి వెల్లుల్లికంటె కొంచెము. తక్కువగుణాములు కలిగియుండును, కఫ మును పృద్ధినొందించును స్వల్పముగ ప్నీక్తమును "చేయును కఫముచేతను వాతముచేతను కలిగిన అర్నోరోగములయందు స్వేదనిధి చేయుటకును అవోరముగ ఛుజించుటకును మిక్కిలి హ్యముగ నుండును. ఇచ్చట నీరుల్లి కఫమును వృద్ధినొందించునదియైనను కషారో్ళోరోగమున వఖొవ ముచే వధ్యకర మని యమొరుంగునది. మరియు తంత్రాంతరమున "తెల్లనినీరుల్సిగుణము లిట్లు ఇెవ్చబడినదిం “స్నిద్ధోరుచిమ్య! స్థిరధాతుకారీ బల్య్యూవథ మేధా కఫపుప్రిదళ్చు స్వాదు ద్దరుళ్నోణితపిత్తళన్తః నపిళ్ళిలః తీరపలాణ్టురు క్ష” శ్రీరపలాండు. (శెల్లనినీరుల్లి స్నిస్థ ముగను రుచికరముగ నుండును, ధాతుపులకు స్థిరక్వమును కలిగించును, బలమును బుద్ధిని కఫమును; శరీరపుపీని కల్లించును, మధురముగ_ నుండును గురుత్వము కలిగియుండును రృక్తసిత్త్వమునందు మిక్కి-లి వ్రశ్నస్తముం జిగటగ నుండును అని యర్థముం =కభార్తి గృంజనగుణము రమో మూ తీక్షో గృల్జునకోం్రాప్‌ దీపనో (విత్తనాం) హితకృన్నచ, వ్యా గృంజనము (ఉల్లిలో నొకవిధమైనది) మిక్కి-లి తీశ్హ్రముగ నుండును మలా దులను బంధించును అన్నని దీసింప జేయును. విళ్తరోగులకు హితకారి కానోవదుం

100 పరహీతస౦షహిత _4ిిథ్రి హింగువ్మ త్రి; భూకందగుళా ములు థియి- జ వ! 6 జ మూ, హిబ్హుప్రీ కటుః పథాన భహూకన్ట_స్త్వతిదోమలః, ౨౩౪ వ్యా హింగుపత్రి (గారబెట్టుు దీనికూర కటురసము. కలిగియుండును. మ్య్యుకర మైనది, పుట్టొక్కుడోమముల వృద్ధినొందించును =వుథ్రి కర్టూ'రాదిము . స్తకగుణాములు థూ మూ, శీతలాః న్లేష్పలాః వృపార్ధః మధురాః రసపాక ఈొరాి విత్తాని లభ్నాః ఖర్జూరనారికేళాదిమ స్థకాఃం ౨౩న వ్యా ఖర్జూరపువెట్టు బెంకాయశచెట్టు మున్నగువానిమున్తకములు (కొసలలో గర్భ ముననుండు మోపులు) శీతలములుగ నుండును కఫమును వృద్ధినొందించును, శుక్రపుష్కి నిచ్చును, విపాకమునందును రసమునందును మధురముగ నుండును) (ఇచ్చట అదిశబ్బముచేత తాటిచెట్టు ఈశబెట్టు మున్నగువాని మోభులుసాడ సాంవబడునుం -ఖ3 కాకవర్హమున ,శ్రేస్టములైనవి అఆా- వరొం సతీనోవా స్తుకళ్చుంచుఃచిల్లీ మూలకపోత క్యా మణ్జూకపర్టీజీవ _న్హ్‌ాకవచ్చే చశస్యతే, ౨౩౬ వ్యా సతీన (పెద్దపెసరళశాకము)) వాస్తుకము. (ఇెంచలికూర్సు చుంచుశాకము, చిల్లి (చిలుకళార్స, 'లేత్రముల్లంగి మండూకవర్ష్మి (సరస్వతియాక్రు జీవంతి (పాలకూర్య, ఈళాకములు శాకవర్హములో మిక్కిలి వ్రశ_స్త్వములుం -అ పర్రైదిశాకములలో గురుత్వ తారతమ్యము ప్రయ మూ, పత్రే, పుష్పే ఫలే నాశే కన్చేచ గురుళాక్రమాత్‌ , , వ్యా పత్ర్మృళాకములు (ఆక్రకూరలుు, పుష్పుశాకము. (వూతకూరలు),. ఫలశాక్ష ములు (శాయగూరలు, నాళశాకములు (కాడలకూరలు), కందశాకములు (గడ (టా కూరలు), అను నీశాకములు వరుసగ నొకదానికన్న నొకటి మిగుల గురుత్వము. కలిగి యుండును. (వత్రశాకమునకంటె పువ్చశాకంబును, చానికన్న ఫలళాకంబును) అంతకన్న నాళ శెాకంబును అంతకన్న కందశాకంబుకు గురుళ్వము కలిగియుండుననుట)ం “మూలశేతు విపర్యయకో అని చరకావార్యులు ఇెప్పిరి కావున ముల్లంగియందు మా ఈ, ము వైజెస్పినవరుసకు తల్మక్రిందుగ (కంద - నాళ -ఫల -ఫుస్పు - వ త ములు) గురుత్వము గలిగియుండునని 'తెలియునది, -=అిటి అగ్రావ్యాశాకము అతా మూ, అసక్టూత రసం ఛుష్కురూతన్నీ గామకోమలమ్‌, ౨౩౭

జ ఆంధ్ర, 'కౌత్పర్యునహితము 101 ఇాకం నాద్యాత్‌. తథా రాత్రౌ త్రికం త్మత్రయుతం తథ్సా వ్యా మభురాదిరసములు కలుగకుండుశాకంబును ఎండినశాకంబురు; మిక్కిఎలి రూతముగనుండుశాకంబుకు, మిక్కిలి స్నిస్ధ్యముగనుండుశాకంబును వక్వముగాని శౌకం బునుు కోమలమున కండుశాకంబుకు,. ఇట్టికాకముల భుజించంజనదు, మరియు ర్యాత్రి, ఫూట తినహూడదు. మూడుకూరలు కలిపివండినది తినకూడదు. మజ్జీగతోళాకమును దినరాదు. ఇదె శాకవర్రముః అవ తారికవంలాఖత్రెరంగున భోజనమునకు ముఖ్యయెన కాకవర్హమునుకెన్సీ పీదవ “కృుక్తావసానే ఫలం భుజ్యతే” అను ఖరనావవచన్యప్ర కారము భోజునాంతమున. తినదగిన ఫలముల జేప్వటైై య్యాక్రింద ఫలవర్షము. చెప్పబడును: అథపఫలవన్షః | న! ర్రాతుపండుగుణము గన మా, చా ఫలో_త్తమా వృషప్యా చతముష్యూ సృష్టమాశ్రలిట్‌ , స్వాదుపాకరసాన్ని గ్ధా సకహమోయా హిమాగురు;, ౨౩౦౮ నివాన్హ్యనిలపిత్తొన్ఫ _క్రిక్తాస్యత్వ మదాత్య్యయాక్నా సస | ౨౩ణో తృష్ణా కాసజ్వర(శ్రముశ్వాస స్వర భేదతతవమయాకా కురుతే మధురా న్లూసా కఫపి త్త్ష్మప్తదూపణౌ, వ్యా వలుచెరంగులైన పండ్రజాతులలో ద్రామపండు కడుంగడు శ్రే ప్టము. శుక్ర మును వృద్ధినొందించును, కన్నులకు మిక్కిలి హితకరము. మలమూత్రృములను నరళముగ “వెడలించును మధురమైన రసముకలిగి మధురముగ'నే విపాకముచెందును. న్నీగ్ధముగ నుండును, కొంచెముగ వగరురసము కలిగియుండును, శీతపీర్యముకలదిః గురుత్వము కలిగి యుండుకు వాతము, పీత్తము నోటిచేదు, మదాత్యయము దన్ని; శ్వాసకాసముల్కు జ్వరము, (శ్రమము) న్వర'భేదము: ఊరుతుకము, త్రయము. వీనినన్నిటీని హరించును" (ఇవి తీపుద్రాతపండ్లగుణములుు పుల్లద్రాతవండు కఫపిక్తములను చెరచునుః కుట్ర 'చానిమృపండుగుణము 9టా- మూ, యద్రి_కృపిత్తాణ జయతి త్రీదోహా౯ స్వాదుదాడినమ్‌. ౨౪౦ విత్తాఒవిరోధినాత్యుప్టం అన్లుం వాతకఫాపహమ్‌, ణి సర్యం హృద్యం లఘున్ని ద్ధం ్రాసారోచనదీవనమ్‌, అరగ

102 వరహితసం౦ంహిత వ్యా తియ్యనిదానిమ్తుపండు. పిత్తం బధికముగ నుండ్యుత్మిదోమముల _ శమింప జేయును పుల్లనిదానిమ్తుపండు కొంచెము. ఉన్టముశు చేయుకుగాని స్పీర్తమునకుద్యూత్త్కము విరోధముకాదు. వాకకఫములమ్మాత్తము వారించుకు (ప్పిత్తముకు (ప్రళోవముమై నను శమ మ్నునెనను నొందించక వాతకఫములమాత్రృము వారించుననుట్రు _వెజెప్పిన పుల్లు తియ్య? చానిమృపండ్లు వ్భాదయమున కనుకూలములంకు, చులకనగ జీర్షమగునవియం, స్నిద్ధంబు లుళు) మలముళు బంధించుననియు,. రుచిని బుక్తించునవియు, జఠరాన్నిని దీసిందజేయం నవియు నగునుః శిరి అరటిపండు మున్న గుఫలములసామాన్యగుణము రితా- మూ, మాచ ఖర్జూర పనస నారికేళ వరూపకమ్‌, ఆవమ్రాత తాళ కాళ్ళ ర్ట రాజాదనమధూూకజహమ్‌, ౨౦౨ సౌవీరబదరావ్కోోల ఫష్ధినే పార్‌ జ(లం(దృనమ్స్‌, హపిళామాఒభిషకామోడముకూలకనికోచకమ్‌, ౨౮౩ ఉరుమవూణం త్రీ యాళుంచ బృంహణం గరుశీతలమ్స్‌ డావాతతత్షయవారం రదక్ష్తపిత్త వప్రసాదనమ్‌. ౨౦ స్వాదుపాకరసం స్నిస్ధం విస్టమి గురుళు క్రలమ్‌ (కృత్‌. స” వ్యా అరటి, ఖర్జూరము, పనస నారిజేళము (టెంకాయ ఈదు అ్మమ్మాకకము౩ నల్లమామిడి (కొండనూమిడ్సి, తాట్సి గుమ్మడి పాలు ఇప్ప, సౌవీరము (కమ్మశేగు). బద | రము (శేగు్ర); అంకోలము (ఊడుగ) బిల్వము? ఫ్లా (కుక్యామేడి, బ్రుహామేడిి? విరిగి వాతొమము (భాగము) అభ్గిమకము, అక్షోటము (అక్రోటు) ముకూలకము సకేోచకము, ఉరుమాణమా, ప్రియాళు (మొరళి, అను నీవృతములఫలములు అన్నియును సామాన్య ముగ శరీరపుస్టినిచ్చును; గురుళ్వము కలిగియుండును శీతపీర్యము కలిగియుండును, తావ మును, టర తతమును, తీయముకు హరించును, రక్షపిత్తమును శమింవజేయును, రనము నందుకు నిపొకమునందుకు మధురముగ నుండును న్నిగ్ధముగ నుండును, మలముకు బంధిం యను, గురుత్వము కలిగియుండును శ్యుక్కమును వృద్ధినొందించును. ఇథి బెంకాయవిెేేషగుణాములు ధతకా వదూ. ఫలంతు నారికేళస్య పి _తృఘ్నం కష్టవాతకృజ్‌ ం ౨౦౮౫ తత్కపాలం (త్రుబాలం) మృదుతరం తసాస్ట గ్రృవిశితంచయాత్‌ , అటోపోదరళూలాన్త వరిక _గ్థవిథాయిళతత్‌. ॥ అ౨'ర౬ తదేవ పక్షం నిర్దు _కృక పొాలమనిలాపహమ్మ్‌

జ్‌ ఆంధ్ర రౌత్సర్యసహితము 108 దన్తరోగే విశేషేణ హితం తద్వాతశోణి తే, ౨౪౭ మలసఖ్బయకృద్వ న! న్లేవ్యలం వాతనాశనమ్‌్స్‌ నారికేళఫలం స్వాదువిరూఢం దోపులం గురుం ౨'ోతో వ్యా 'చెకాయ ప్పిత్తమును హరించుకు, కఫవాత్రముల వశోపింపటేయునుం ఆయ్యదిలేశదిగ శుండు'నేని చాని లోవలిగుంజు నృుదువుగ నుండుశు, అయ్యది కడుపులో నాటోపము (గడబిడుళు, కడుపునొప్పిని, ప్రేవులయందు మికర్తనము. (కోతకు కల్లిం చుకు, టింకాయ చక్కగ ముదిరి పండి మైచిప్పలతో సంబంధములేక వదలియున్నచో నయ్యుది వాతమును వారించును. దంతరోగములయందుశు విశేషముగ వాతర్శక్తమునందును హీతకరము, మలమును వృద్ధిచేయును. శ్యుక్త్తృమును వృద్ధినొందించుకు. కఫముశు చో పింపజేయును. వాతమును వారించును చెంకాయ 'మొలకయిత్తియున్నచో మిక్కిలి మధ్ధురముగ. నుండుకు దోవములనన్నిటిని ప్రశోపింపజేయుకు,. గురుత్వము. కలిగి యుండును 43 ఈతవండు వెశేషసణము అతా- మరా, అత్యమ్లుమాహన్మ ధురం కషూాయానురసం లఘు, వాతఘ్నం పీ . త్తీజననం ఆమం విదా్థత్పరూపకమ్‌, ౨'ర౯ో తచేవ పకగ్గం మధురం వాతపి _త్తనిబర్ష్శణమ్‌, వ్యా ఈళతకాయ చక్క మాగక కాయగా నుండునది అధికముగ పులుపును, కొంచెమున తీపియు. వగరు అనురసముగను కలిగియంండుళు, తేలికన జీర్ణమగుకు.. వాత మును వారించును, షిత్తముకు వృస్థినొందించుు అయ్యది చక్కగ మాని చండినచో మధురమై వాతముకు హరించును వవు(్ర్రి ఖర్జూూరపుపండుగుణము థతా- వూ, వాతవ్ఫా ల్వేపిమ్భుదీ కాఖర్జూరంవాతకోస్థకృత్‌. * ౨౫౦ న జ చి జ్యో జో, పం వా తత్ఫలం సాను పి స, వర్ధన్‌, శ దుర్జ రం మూ త్రలం భేది ద్రాాభిష్యున్ల శ్ర + ౨౫౧ వ్యా ట్రాతుపండును ఖర్జూరపువండును ఈశిెండును వాతహారములుగ నున్నను కోష్టమున వాత్రమున్సు అధికముగ జేయునుం (కోస్టమును వాతభూయిష్ట్రమైన కూరళోస్టు ముగ 'జేయునన్సటు ఖర్జూరఫలము పక్వమై 'పండినచైనచో మధురముగనుండును పిత్త మును కఫమును రృక్తముకు వృద్ధినొందించుకు. చాలకాలమునకు కష్టముచే. జీర్ణమగును మూర్రమును వృద్ధిచేసి “వెడలించును, మలమును 'భేదించును, కునికిపాటును కలిగించును, స్తోశన్సుల ద్రవము పుట్టించును శుక్ర్యమును వృద్ధి చేయును |

1041 వరహిీితస౦ంపహిత థి ఖిర్టూరపుకాయగుణము అతా మూ, తరుణం స్వాదు శుక్రఘ్నం అగ్నిదం వాతవపి_త్టలమ్‌్‌ తస్య మజ్జాపి తరుణం కిఖ్చిన్మదకరం లము, ౨౫౨ వ్యా" ఖక్టూరపుకాయ మధురముగనుండును. శుక్రృముళు వారించుకు. జఠరాగ్నిని వృద్ధినొందించును. వాకస్పిత్తముల వృద్ధినొందించుళు. దాని మజ్జ(మోవు)ుయు కొంచెము మదమును కలిగించుకు. చుల్కనగ బీర్దమగునుం శ్రి గుమ్ధుడుపండుగులాము ఏయాా మూ, న్లేమలం వాతపిత్సఘ్నం సన్నేహనముధుకం సరమ్‌్‌, మూ త్ర లంసాదుపాకఖ్బు సఫలం కాళ రష్టజం హివమమ్‌. ౨౫౩ వ్యా గుమ్థుడుపండు శఫముళు వృద్ధినొందించుకు. వాశప్వీత్తముల వారించును. స్నిద్ధముగను మభురముగను. నుండి శరీరమున శీఘ్హుమున. వ్యాపించుళు. మూ క్తమును వృద్ధినొందించి వెడలించుకు. మభరవిపాకము కలిగియుండును శీతపీర్యముగ నుండును ద్ర రాజాదనఫలగుకాము థిలూ- మూ. శకృన్తూత్ర, విబస్ధఘ్నం శేశ్యం మేద్యం రసాయనమ్‌, న్నిద్ధం స్వాదుక హోయంచ రాజూాదనపలం గురు, ౨౫౪ వ్యా రాజాదనఫలము (ఛారవవ్వు మలమూూక్రృముల బంధమును సారించును. 'వెండ్రుశల వృద్ధినొందించును. మేదస్ఫును బలవరచునుం రసాయనమై జరావ్యాధుల నివర్హింపజేయునుం స్నిస్ధంబును మధరకహాయ రనంబులును కలిగియుండుకు, (దీనిని చిక్కివండ్డ్లు అని యందురు = 'చెదమువండుగుకాము థిఆా- మూ, వాళామముప్లవీర్యంతు కషపిత్త్సకరం పరమ్స్‌ వ్యా, చబాదముసండు_ మిక్కిలి యుష్ణ్యమైన సీర్యము కలిగి కఫముల వృద్ధి నొందించునుః అధి మొరళిపండు, దానివవ్వు (ఛారవవ్వ్రు గుణము ఉణు-- మూ, పరం వాతహరం న్నిద్ధం అనుప్తండు చీయాళుజమ్‌, అం వ్రీ యాళు మజ్జామధురః వృష్యుః పిత్తానిలాపహం వ్యా చ్రీయాట (యొరళివండు మిక్కిలి వాతహరము. స్నిస్ధము, కొంచెము ఊష్ప్రమునుచేయునూ 'మొరళివిత్తులలోనిపప్పూ (ఛారవప్పు) మిక్కిలి మధురంబును ళు ఈ వృద్ధికరంబును పీత్తవాశముల నారించునదియు నగును |

ఆంధ్ర తాత్పర్యసహితము 105 అర్ర లేగువిక్తుల పవ్వుగుణము. అయో మూ, కోలమజ్ఞాగురు_ స్థద్యుత్‌ తృట్ఫర్ధి క్వాసజిచ్చసః, ౨౫౬ వ్యా కేగుపండులోని వప్పు వైజెప్పీన గుణములుకలిగి. గురుత్వముగ నుండును దప్పిని వాంతులను శ్వాసమును వారించునుం అఆ ఈడవండుగుకాము 68 మూ, మధురం క్లేష్యలం శీతం రుచ్వుం పాేవతం గురు తదేవాన్లుం గురూస్ట్రం స్వాత్‌ రోచన్యశ్లేవపిత్తలమ్‌,. ౨౫౭ వ్యా పాలేవతము. (ఈడవండు) వీపి పులుపు అను రసములు కలిగియుండుటచే మధురంబును, అమ్లంబుశు నని శెండువిధములు) అందు మధురముగనుండు యీడవండు శిత్రపీర్యంబుకు. రుచికరంబుకు, గురుత్వవిశిష్టంబు నగును అన్హుముగనుండు ఈడపండు గురుత్వంబుకు ఊస్ట్రవీర్యంబును కలిగియుండును. రుచినిపుట్టించును. కఫమును పత్తమును వృద్ధినొందించునుం ఈడపండు శ్లదములను “స్వాద్వన్లుం శీకముక్టంచ ద్విధాపాలేవఠం గురు” అని 'శెండువిధములుగ వాగ్భటాచార్యులు ఇప్పిరి అడ్రిటి గజనిమృపండుగుణము వమా మూ, ఆరుకం గురునాత్యూష్షం వాతఘ్నం నాతిపీత్సలమ్‌, బృంహణం మధుర ప్రా మం అక్సుంతుకఫసి_తృలమ్‌, ౨౫౮ కపఘ్నుం మధురం (గాప్‌ ప్పిత్తశ్తేష్టద్రదూహూమ్‌, కమహాయానురసం శీతం వృహ్యం విష్టమ్భివాతలమ్‌. ౨స౫ణా వ్యాష్టా అరుకము (గజనిము దీనివండు మధురము అధికముగనుండునది యొకటి" పులుపు ఆధికముగనుండునది అెండవది. సామాన్యముగ మధురముగ నుండునది మూడవదిః వగరు ఆనురనముగ గలిగినది నాల్దవది. ఇట్టి రసభేదములచే నజనిమ్మ నాల్లు "తెరంగుల నుండును, ఈవిషయము నిఘ్టుంటువున నిట్టు ఇెద్పబడినదిః---'అరకం పీరశేనంచ పరా పవీరారుకం కథా విద్యాజ్ఞాతి విశేషేణ తచ్చు తు ర్విధమారుకకు” అరుకమ్ము పీరసేనము, వీరము; పీఠారుకము నని గజనిమ్మ జాతిభేదముచే నాల్లువిధములు అని ఫొనము ఈనాల్లిటి గుణములను వ్రశృత గ్రంధకారుడు వెఫోకములచే వేద వేరుగజెస్పెను) / గజనిమృపండు మిక్కుటముగ మభుర్యమెనది గురుత్వము కలిగియుండును. కొంటె ముగ నుష్టమును వేయును, వాళముకు హరించును, కొంచెముగ పిత్తముకు చేయును శరీరపుష్టీని కలిగించును. పుల్లగనుండు గజనిమ్షపండు కఫపిత్తముల వృద్ధినొందించును, ఫరహిళణారి

106 వరహితస౦హిత సామాన్యముగ మధురమైనది మలమును బంధించుకు కషూయరసము (వగరు) కొంచెము కలిగ్‌ మధురముగనుండునది పిత్తకఫముల వరచుకుం శీతసీర్యము. కలిగియుండును. శుక్ర, మును వృద్ధినొందించును. మలమును బంధించును, వాతమును వృద్ధిచేయును* వురి శుమ్మికిపండుగుణము థా మూ, దచాహతృష్ణాక్ర, వాహాఘ్నం రూతుం కర్క_న్ధుజంఫలమ్‌, అేన్హుకం గ్రాహి మధురం కహోయం రూతయశీశలమ్‌. ౨౪౬౦ వ్యా తుష్తికివండు శాపమును, దప్పిని హరించును. త్మీవృముగనుండు విరేచన ముల నిలుపుళు. రూతుగుణము కలిగియుండును, తుమికిపండు మలముశు కట్టును మధుర ముగను నగరుగను ఊండును. రూతుగుణంబును శీతపీర్యంబు నగునుః

• థి దంతీఫలగుణము ఏఆా- మూ, దన్నార్థఃి కహోయ మధురం వాతలం గురుశీశలమ్‌, టజ్మం కషాయ మధురం వాతలం గరుశీతలమ్‌, ౨౬౧ వ్యా దంతీఫలము (దంతినవండు), టంకమకు ఫలవిశేషంబుకు కషాయ మ్కురే రసములు కలిగి వాతమును వృద్ధినొంధించును, శీకపీర్యము. =ఆధ్ర ెలగవండుగుణము ఈ మూ, కవిస్థమామం కణ్ణూ (కజ్ధ) ఘ్నం దోవలం దోవభూతిత్తు పకరం పాద్ధావమధుజిత్‌ సర్వం (_గ్రాహివిషూవవామ్‌, ౨౨౬ వ్యా "వెలగకాయ (వండక కాయా నుండునది దురదను పోగా, 'ట్హును (కంఠ మును ఇెరచును). వాతాదిదోషముల బిగోపంపజేయును. చక్కూగు వండిన వెలగవండు వాతాదిదోషముల హరించును ఎక్కి_ళ్ల్‌ను వమనములను వారించుకు, 'వెలగళకాయి మొనను బండ్రైనను మలమును బంధించుశు, విషముల వారించుకుం శ్ర నారింజదండుగుణము ఆకా మూ, నారజ్ద మమ్లుం సుస్వాదు కహాయ గురుళితలమ్‌, వాత న్లేషహరం హృద్యం విశదం భ_కృరోచనమ్‌, ౨౯౬౩ వ్యా (నారంగము (నారింజ దీనివండు తియ్యగను పుల్ణగను ఉండుటచే మధు రాన్లు భేదములవే ఆండువిధములు) ఈశెండువిధములై న _నారింజపండ్డును కషాయరనము అనురసముగ నుండును. గురుత్వంబును. శీతపీర్యంబును కలిగియుండును, వాతకఫముల వారించును. వృాదయమునకు అనుకూల మైనది, విశదగుణము కలిగియుండును, అన్నము, రుచిపుట్ట్రించును..

ఆం త్ర 'తాత్చర స్టిసపాతము 107 రం నేరేదుపండ్దగుణము తా కషాయ మధురం లాప్‌ కపప _తృనిబర్హణమ్‌, ౨౯౬ (సజ్హ్రాహి మూత్ర, శకృతోః అకళ్ధ్యాం కషపిత్తనుత్‌ ,) వ్యా, ేశేడుసండు గురుత్వము. కలిగియుండును _స్తంభనకరము.. శీతగుకాంబును పీర్యంబును కలిగినది. వాతమును మిక్కిలి చ్రశోపింపజేయును- కషాయ(వగరు) మధుర (శీకియుఎములు కలిగియుండుకు విలేచనముల కట్టును. కఫక్తిక్తముల వారించును. (మల మూ ్రములను నిరోధించును, కంఠమునకు పితముకాదు. కఫపత్తముల నారించునుం =ఇఫెక్‌ శ్షీరవృత్షఫలములగుకాము థతా- మూ, త్నీరవృతఫలం స్వాదు కషాయం గురుకీతలమ్‌, వాతలం కఫపిత్తా సృశ్తేహాతీసారనాళనమం. ౨౬౫ వ్యష్టా రావి ఆ లై జున్వి మి ఇవి శ్లీరవృతుములు; ఏనివండ్లు చీపియుంు వగరును గురుత్వంబును శీతపీర్యంబును కలిగియుండును వాతమును వృద్ధినొందించును కశఫమును? పిత్తరక్తమును; వ, మేహములనుు అతిసారమును వారించును థి నూమిడికాయ వండు వీనిగుణము బ్రిబూ మూ, వాతపిత్తాస్రశృద్భాలం బద్ధాస్థికఫపి _త్తకృత్‌ , గుర్వామ్రం వాతజిత్పక్వం స్వాద్వన్లుం కషథరక్రకృత్‌ , ౨౬౬ సహకారరసోహృద్యః సుగస్థిః (సురభి; భ_క్షరోచన్క అమ్రస్య మజ్ఞా కృమికృత్‌. లాహ్‌ స్వాదుకహోయకః, ౨౬౭ వ్యా లేశమామిడికాయ _ (విక్తుబట్టకుండునది) చాతమును పిత్తర్నకృమును వృద్ధి నొందించునుః ముజ్రెవట్టినది కఫపి త్తముల వృద్ధిచేయునుం చక్కగపండినమామిడిపండు గురుక్వము కలిగియుండును చాశమును. వారించును. మధురముగను ఫుల్లగను జొండు చూమిజిపండు కఫమును శ్కుక్రమును వారించునుం తియ్యమామిడిపండు వ్యృాదయమునకు హితకరము, మంచిపరిమళముకలిగి యన్నమునందు. రుచిని బుట్రించును, మామిడిపండు 'బెంకలోనివపు క్రిములను. కలిగించును విశేచనముల బంధించును.. తీయు. వగరును కలిగియుండును | -థి వేశసాన్టుగుణము అతా మూ, 'వేతసాన్లుం కపాయోప్తం రూతుం వాతకఫాపహమ్‌, 'ఛాలం తద్వాతపిత్తఘ్నం పిత్తఘ్నం వత్సరోషితమ్‌, . ౨౪౮

100 వరహీతస౦హిత వ్యా వేఠసాన్లుము (ఫుల్లప్రబ్బల్సి కషోయరసంబును ఊస్ట్రపీర్యంబును రూతు గుణాంబును. కలిగియుండును, వాతకఫముల వారించును, అయ్యది 'లేతదిగనుండు'నేని వాత పీశ్తముల హరించును. సంవత్సరకాలముగడచినది పిత్తమునున్మూకృ్కము హరించునుం -శ్రాధ్టి చింఠతవండుగుణము థిటూా అం శారా జ్‌ మూ, లఘూప్లం ల్రాపితి న్రిగౌస్టః ఫలం వీజ న్తుజ న్తుకృత్‌. 9 తిన్తి, ణీ కఫలాత్కిఇ్బిత్కి ఖ్చీదూనం కోలాన్లుజంగంలై 9, ౨౬౯ వ్యా, చింళవండు లఘుగుణంబును ఊస్మ్రవీర్యంబును కలిగియుండును, విశేచనముల బంధించును. చింకవ్పిత్త్సనములు జంతువుల కలిగించును. పుల్లనికేగువండు చింతవండుకంటె ఫొంచెము శక్కువమయైనగుణములు కలిగియుండును, అష్టాబ్దసంగ్రవామున. చింఠవండుగుణము. లిట్లు ఇెప్పబడినవి:--గవృమోన్లుం గ్రైహ్‌ రూజోన్టం లఘురోచనదీసనమ్‌. వాతళ్లేవ్నవారం కిఖ్చీదూనం కోళాామ్మజం తతః చచింఠవండు వె జెప్పినరూమోదిగుణములేగాక రుచికరంబును అగ్నిదీవనంబును నగును. కఫ 'వాతముల వారించును, కొండమామిడి చింతపండుకన్న వొంచెము తక్కువయైనగుణములు శలిషియుండును, అని భావము. ఖై మాచేడువండు, కాయలగుణములం థ;యా- మూ, గుర్వగ్ని దోషకృద్చిల్వం దోషలంవూతిమూరుతమ్‌, పక్వం; బాలం ఫున స్తీక్షం వ్విత్సలం లఘుదీపనమ్‌, ౨౭౦ వాతశ్లేష్యఘ్న మున్లంచ;న్నీ గ్ధం శ్రావ్యా భయం పరమ్‌, వ్యా మానేడుపండు (వండినది) గురుత్వముకలిగి కష్టముచే జీర్ణమగును, జఠరా గ్నిని ఇరిచి యాకలిని మందగింపజేయును. వాతాదిదడోవములను పృద్ధినొందించును. దుర్తం ముగ నపాతవాతమును 'వెడలించును.. మాలేడుకాయ (పండనిది). తీక్టముగ నుండును ,వత్తమును వృద్ధినొందించుకు. 'లేలికన బీర్ణమగును. జరరాగ్నిని ధీపిందజేయును. చాతకఫ (ముల హరించును. ఊసష్ట్రవీర్యంబుకు కలిగియుండును. పండును కాయయు (ఈశండుళు) విలేచనముల కట్టునుం విప్ర "పేమువండ్రు "వేవవండు వీనిగుణము థా వ, మూ తారో స్థాన్లుగురున్ని ద్ధం వాతలం దృర్ధ చమనగ్నికృత్‌ ౨౭౧ ఆ జ లో ల ఆస్‌ టో! ఫలం వేత్రస్య నిన్నుస్య పి _త్హశ్లేషహారం పరమ్‌్స్‌ వ్యా, "పేముపండు మోరముగను, ఉష్ట్రముగను; పులుపుగనుు గురువుగను స్నిగ్ధ ముగను ఉండును, వాతమును వృద్ధినొందించును, దృష్టిని చెరచును. జఠరాగ్నిని వృద్ధి నొందించి యాకలిబుట్టిందును. "వేవపుడు ప్పీత్తకఫముల వారించున్ను స

ఆం లే ఈాత్చర్యసహితము 109 గ... జమ్మిపండు మున్నగచవానిగుణములు 3యు- మకాం శఛమ్య్యాః గురూవ్లం శేళఘ్నుం రూత్సం వీలుతువీ త్తలమ్‌, ౨౭౨ కఫవాతహరం భేది న్లీబోర్మః క్రిమిగుల్ల జిత్‌ , సతిక్రం స్వాదుయత్పీలునాత్యుష్టం తృత్తిదోవజిత్‌ ౨౭౩ అస్తాదల్పా _న్తరగుణమైజ్ఞుదం సవికజ్క_కతమ్‌, వనసస్యపఫలం తృష్ణావాత శ్లేవ్యనిబక్ష్మణమ్‌." ౨౭౮ వ్యా జమ్రిపండు గురుభ్వంబును ఊన్హ్రగుణంబును కలిగియుండును, తలవెండ్రుకల నూడించును. రూత్షగుణము కలిగియుండును. పీలు ఫలము (వరనోగుపండు) పీత్తమును వృద్ధినొందించుకు. కఫవాతముల వారించును, మలమును 'భేదించును. క్రీవాము అర్శస్సు3 కృమిరోగముల్కు గుల్మము, ఈరోగముల వారించును. కొంచెము వేదుగను మధురముగను ఊండువరగోగువంద్దు కొంచెముగ నువ్షమును. జేయును, త్కిదోషముల వారించును. గార వండుకు పుల్లనెలగపంధద్లును కొంచెమించుమించుగ. నీగుణముల గలిగియుండును, పనస వండు దప్పిని వాతకఫములను వారించును ॥ థి మాదీఫలములగుణము ఏతా మూ, త్వ క్రి క్షకటుకా న్నీగ్ధా మాతులుజస్య వాతజిత్‌ , బృంహణం మధురంమాంసం వాతవి _త్తృహరం గురు, ౨౭౫ లఘుతి క్టహరం (తల్కేసరం) కాసకా్థసపి శ్రామదాత్యయా౯ ఆస వ్ట్‌శో షాబఒనిల న్లేష్థవిబన్ధచ్చర్థ ఫ్రరోచఛచకా౯, ౨౭౯౬ గుల్లో దరార్శశ్మూలాని మగ్దాగ్నిత్యం చ నాళయేత్‌ = వ్యా. మాతులుంగము (మాదీఫలముయొక్క_చర్మము చేదును కారమునుకలిగి న్నిస్థముగ నుండునూ వాతమును వారించును, మాదీఫలములమాంసము ([జరు) మధురమై శరీరమునకు పుష్టిని కలిించును. వాతపిత్సములను వారించునుం గురుక్వుము కలిగియుండును మాదీఫలములశేసరములు లఘుత్వముకలిగి కాసశ్వాసములను ఎక్కిక్లను మదాత్యయ మును వారించునుం అస్యశోవ (నోళిండుట)ను వాఠకఫములను మలమూగ్రాది బంఫ్ల మును; వాంతిని అరోచకమును; గుల్మమున్తు ఊదరమున్సు అర్మోరోగమున్లు; ఇళూలరోగ మును, అగ్నిమాంద్యమును వీనినన్నిటిగూడ పారించును, థి బీడిసపండుగుణము ఇటూ వరా, భ ల్ధాతకస్య త్వజ్థాంసం బృంహణం స్వాదుశీతలమ్‌. ౨౭౭ ” తదస్థృగ్ని సమం మేధథ్థం కపవాతవారం పరమ్యు

10 వరహితసం౦ంహిత వ్యా జీడిపండుయొక్క_ చర్మ్మంబును. గిజరును శరీరమునకు పుష్టిని కలిగించును మధురరనంబును శీతవీర్యంబును కలిగియుండును. జీడివిత్తులు నివ్వువలె మిక్కిలి తీళ్టమై మొుడలివైన బొబ్బలుగలిగించి పుండుచేయును, బుద్ధికిచాలహితకరము; కఫవాతముల ముఖ్యముగ వారించును (ఇచ్చట “అగ్నిసమంి అనుచోట చిత్రమూలమునకు నమాన మైనగుణము కలది యనియు నర్థముచేయుట సమంజనమున నున్నది). *_౨౦ం పూలినీఫలగుణము ధా మూ, విచ్చిలం స్వాదు తిక్షోన్నం విసర్పిఘ్నం కఫాపహమ్‌ం ౨౭౮ వూతినీఫలమస్యాస్థి క్రిమికృ ద్రోచనం హితమ్‌, వ్యా ఫూతిసీఫలము (ఫూతినపండు) పిచ్చిలముగను, మధ్దురతిక్తరసములుం కలిగి నదిగను, ఊషస్ట్రవీర్యముగను ఊండును= విసర్పమును కఫమును హరించును. దానివిత్తులు ఇక్రిములకు కలిగించును రుచిని పుట్టించును. మిక్కిలి హితకరమైనదిెం మూ, నిదాప్టలం ప్పత్తకరం తద్యశ్షాజేరుకీపలమ్‌, ఎ2ణో కషైోయమధురం తీక్టం వాతలం కసవీతృజిత్‌ , వ్యా నిదా (1) ఫలము ప్పీత్తమును చేయును జిబిలికపండు అటులనే కషాయరస ముతోగూడిన మధురరసము కలిగియుండును. తీళ్ళుగుణముకలది. వాఠముళు జేయును శ్రఫపిత్తముల జయించును, “శిథ్సి ఓకపండుగుణాము. థిణా మూ, అన్లుం తిశ్రావహం హృదగ్థం పి _త్తకృత్కరమర్దకమ్‌, ౨౮౦ మధురం కరమర్భం స్యాత్‌ తృష్టాతిశ్రాన్యనుత్‌ లఘ్యు, వాష్థా కరమర్దకము. (ఓీకపండుజకలివివండు)ు పుల్లనిది నోటిచేదును పోనొట్టును వ్చాదయమున కనుకూలమైనది. ప్పిత్తమును కల్లించునుం తియ్యని (శీపికల) షీకవండు దప్పీనీ నోటివేదును పోగొట్టును 'లేలికగ జీర్ణమగనుం న! నిమ్మపండుగుణములం థతా- మూ, రోచనో దీపన న్వీక్షః సుగస్థిర్ణఖశోధనః, ౨౮౧ మదహార్ష (కరోవారోహృద్యః వమిఖఘాన్నో భు కృవాసద్క తృష్ణ్టాళూలవిబస్థఘ్నః ఛర్జిక్వాసవారో గంరుః, ౨౮౨ జవిర్చారః కఫవాతఘ్న: క్రిమిహో భ_క్షరోచన్క వాతాహతం దంతశథఠం గురూష్ట్రం కఫవిత్తనుత్‌ , ౨౮౩

ఆం ౮ తాత్చర ర్టిసపాతము క్షే వ్యా నిమృకాయ రుచిని బుట్రించును, జఠరాగ్నిని దీసింపజేయుంను,. తీళ్హముగ నుండును, మంచివరిమళమును. కల్లించుకు, నోటిని శుభ్తృపరచునుం మచద్యాదులచే గల్లిన నుదము (తిక్క్రను వర్షమును హరించుకు, వృాదయమున కనుకూలమైనది. వాంతుల పోగొట్టును. భళింపబడిన యాహారమును యు, _క్తమెనస్థితి నుంచు దప్పిన్సి ళూలలను మలబంధమును హరించుకు వాంకులగల్లించు శ్వాసమును హారించును. గురుత్వము కలిగి యుండును, జంబీరము (తీయనిమృవండు) కఫవాతములన్సుః క్రిములను వారించునుం అన్నమ్యువై రుచిబుట్రించును. వేరొకవిధమైన నిమ్మపండు గురుటొన్హగుణముల గలిగియుం డును కఫపిత్తముల వారించును, మూ, సూశాష్ట్రపల స్తు నధురాన్హుమనుప్ష వీర్యం తృష్ణావిదాహళమనం శ్రీమ్క్ళోత్సరం స్యాత్‌. శ వుచ్చాపలం సమధురం క్రిమికృత్కుపాయం వీ త్రఘ్నమ్థ్ర, కజరం రసబస్థ కారి. ౨౫ 'ీ వ్యాః తుమ్మకిపండు కొంచెము పులుపుతోగూడిన తీపురనముగలది. శీకవీర్యముగలదిం దస్పి; మంట వీనిని పోగొట్టును (క్రిములను బుట్ట్రించును. సరగుణము కలది కారుమినుము పండు తీపు వగరు రుచులుకలిని క్రిములను కలిగించును వత్తమును హరించును. అ్థ్హక మును బూరణమువేయును, మఆకియు రసమును బంధించుట కుపయోగించునుః -౨౨౦ ఫలవర్ణములో నుత్తమములు అధమములు ఏతా మూ, చాడిమామలకం చావా ఖర్జూరం సపరూవకమ్‌, 'శాజూదనం మాతులుజ్ఞం ఫలవే స్రళస్యలే, ౨౮౫ ఫలానామవరం తత్ర లకుచం సర్వదోపకృత్‌ , వ్యా, చానిమ్మవంద్లు, ఊసిరికపండ్దు ద్రాకువండ్దు ఖర్జూరపుపండ్లు, చిట్టీకవండ్డు "మొరళివంద్రు, మాదీఫలముల్కు ఇవియన్నియుం _వైజెప్పినఫలములలో నుత్తమములం కము శేసవండు పంద్దజాలిలో నధమము, ఇయ్యది దోషముల నన్నిటిని ప్రకోపింపటేయును థి వర్జనీయఫలములం ణా మూ, శిశీరాఒర్కాళనివ్యాళ క్రి మికృష్ణమ దేళజమ్‌, ౨౮౬ అకాలసమ్భవం శ్లిన్నం పురాణం చ త్య జేత్ళృలమ్స్‌ ్రాసౌవివర్జి తం కష్క0 తథామం బిల్వవర్జితమ్‌, ౨౮౭ వ్యా, మంచువేతను, సూర్యుని వేడిచేతను, సర్పము మున్నగు క్రూరజంతువుల చేతను, బురుగులచేళను, వీనిసంబంధముచే ఇొడినపంద్గున్కు యు_క్తముకానిదేశమున ఫుట్టినపంద్థును

క్ష వరపితసం౦ంపహితే ఆశాలమున 'ఫలించినవండ్రును (ఏదినుసుషండ్ల 'కేదికాల మో చానినివిడచి యికతరకాలమున ఫల్సించినపండ్లనుట్సు కుళ్లినవండ్లును ప్రాకబడినపండ్హును ర్రావ్యూములు కావుం (ావున అట్టి దుష్టఫలముల భుజింపందగదు) మరియు గద్రాతువండ్రుతప్ప తక్కి-నఫలములు ఎండినచో నవి శ్రావ్యాములుగావు మాళేడుదక్య_ కక్కినఫలము లెవ్విమయైన వండకున్న చో నవియును ఛ్రావ్యాములుకావు (ద్రామపండ్లు ఎండిసదియు, బెల్వఫలము వండకుండునదియు గ్రావ్యా ములు, ఈళశిండుదక్క._ తక్కిానఫలములు ఎండినను, వండకుండినను శ్రాన్యాములు కావు అని ఫొవము) ఇది ఫలవర్ణము సమ్మాక్తము.

జలవర్డః వ

అవ తారిక;లా“అనుపానం కరోత్యూర్దాం తృప్తిం వ్యాప్తం దృథాబ్దతాష్‌, అన్నసద్లైతవై థల్యవిక్షి_త్తిజరణాని వీ అను వాగ్భుటవచన్మ ప్రకారము భఛుజించునపుడు జలమును అనుపానముగ జేసినచో మనస్సంతోషంబును తృక్తియు మున్నగుగుణములకలిగి భుజించబడినయావోరము. శిథిలమై. 'తేలికన జీర్ధమగునని "తెలియుచున్నదిగాన భోజన మునకు ముఖ్యములైన ఛాన్య శాకఫలవర్ల్గముల జెప్పి, పిదవ ఆట్రియాహారమునకు గుణో శ్తేజన మును గలిగించుజలవర్లము ఈ క్రింద వొప్పబడును.

రి ఏం ద్రోదకము, చానిగుణము థిజా-

మూ, జలమేకవిధం సర్వం పతత్ర్యైన్ష్రం నభస్థలాత్‌.

తత్పత త్పతితంచైవ 'చేళశాలావవేవతతే, ౨౮౮

ఖాత్చతతో్సోమవాయ్య ర ౩ స్పృష్టం కాలానున_క్రిభిక

శీతోన్లన్ని గరూమాద్యైః యఖాసన్నం మహోగుతైః... ౨౮౯

చ్యా, నానావిధములగు నవాంతరభేదములుగల జలమంతయు జాతిచే నొళటే యగును ఆయ్యది యింద్రునివే చ్వేగేపింపబడి యాకసమునుండి పుడమికి దిగునుగాన ఐం ద్ర మనబడును- మరియు. నాజలము దివమునుండి పుడమింబడుచుండునదియుం. ఇడి నదియు జాంగలాదిబేశములను ీస్మాదికాలములను అపేమీంచును. ఆకనమునుండి వడు చుండుజలము అయాకాలము ననువర్తించు చం్చద్రునిచేతను గాలిచేతను సూర్యునిచేతను న్పీ ఫోంపబడ్వి శీశ్రము నము స్నిస్ధము రూత్తము మున్నగుగుణముల కలిగియుండును భూమివవెబడినజలము. అభూమి శెట్టిగుణములు (శీతోన్లన్ని గ్ధ్థరూమోదిగుణములం) కలిగి యుండునో, అభూమివైబడిన జలమునకు నట్టిగుణములే కలిగియుండును,

ఆంధ్ర శాత్సర్యసహితను ఖలీ (ఆకనమునుండి ,క్రిందికిదిగూదుండుజలము అవ్య క్షరసంబును నిర్దుణంబున్తై యున్నను శీశాదికాలముల ననుసరించియుండు చంద్రనూర్యవాశసంబంధమునం జేసి అట్టేగుణముల గలిగియుండును, భూమివయింబడినది భూమికి శీతాదిగుణములం కల్లువిధముగ చానివయి6 బడిన జలముగూడ అట్టిభూమి సంబంధమునం జేసి శీతోస్టూదిగుణవిశేమములు కలిగియుండు నని ఫావముఎ _ఆథి ఉదకభేదములు థఆా- మూ తద్యామం థారతౌపూే కారకం హైమమిత్యపీ, భామం తద్భూగతం త్‌ తే ఛథారంగ జ్లాసముద్రజమ్‌, ౨౯౦ వ్యా వెజెస్పిన నామాన్యజలము భామము, ఛారము తెపూరము, కారకము, హోమము నని 'భేదములుగలిగియు, అందు భూమియందుండునది భామజలము, గంగానది వలనను సముద్రమువలనను ఛారణా మబ్బునుండి 'వెడలినది ఛారజలము (అ త్షిచెట్టు మున్నగు చానినుండి బిందువులుగ స్రవించునది "తేషారము, ఉదయకాలమునందలి మంచునీళ్టోను "లేషారము వడగండ్లజలము కారకము. మంచుగడ్డనీళ్లు మైూనుము,) గోయాళిరాదిక్య్త వతి తాళి వర్టన్యో వర్ష త్‌ అన్నుశ్రుతి ప్రమాణముచే "జీసవికాలమున రవి పుడమి యందలిజలము నాశర్షించి యాజలమునే మేసుములమూలముగ వర్షించునని ఇలినెడి అయ్యది ఛారవలన కల్డునదికావున ఛార మనబడుశు, అందు గంగోదకమాను పీల్చి చానినే ఛారారూపముగ వర్డించిన గాంగ మునబడును* సముద్రోదకమును శీల్చి ఛారగ వర్షించి నచో సామ్ముద్ర మనబడునని భావము) థి గంగోదకము, దానిగుణము ఆజా మూ, గజ్టామ్చుజీవననం హృదసష్టం స్లోదిబుద్ధి వప్రబోధనమ్మ్‌ తన్న్వువ్య క్షరసం మృష్ట్రం శీతం లఘ్వమృతోపనుమ్‌, ౨౯౧ సూర్యోద్ధ ల వయు_కృత్వాత్‌ లఘువాతకఫాపవామ్మ్‌ శై త్యజీవనసౌమ్మ్యులై 2 పీ _త్తర కృవిషా_ర్రిజిత్‌ = ౨౯౨ 'యేనాభివృష్టమతులం ఇాలస్థన్నం రాజతస్థితమ్‌, ఆక్లిన్నమవివర్మం చ తత్తోయం గాజ్టం....222 14; వ్యా, అట్టి గంగోదకము శరీరబలమును కలిగించును వృాదయమునకు "వాల హిత శరము. అన్షోదమున్సు కలిగించును. బుద్ధికి వికాసమును కలిగించునూ "లేలికగా నుండును స్ఫుటముగాని రసము కలిగియుండును పరిశుద్ధ మైనది. స్పర్శముచేళను వీర్యముచేతను శీశమైనది చులకనగ* జీర్ణమగును అమృకమునుబోలె శ్రిదోవముల సమస్థీతినుంచి. నిష

||! వరహితసం౦షహిత బాధను హరించును. మరియు నయ్యది సూర్యునిచే నాకర్షించబడి వర్షించబడినది యగుటం "జేసి మిక్కిలి 'లేలిళమె విశేషముగ వాఠకఫముల హరించును శీతగుకొముగలిగి బలకరమై పౌమ్యగుణం బగుటంజేసి పిత్సరక్ష్సమును విషముచే గలిగినచాధకు నివ ర్థింద జేయును=

వరియన్నమును 'వెండిపాత్తములో నునిచి యేవర్ష ధారోదకమును అందుబోసీ నవో నాయన్నము నిర్ధలమె వర్ణమువెడక అన్నము ఇిడకుండునో అట్టిజలము గాంనో

కం మే ్త లు దకమని యెొరుంగునది, అథి సామ్ముద్రోదకమా, 'చానిగుణము టా

వరా, 6652662600 4656900448 24 == లిన థాం ౨ణ ౩

సాము, ద్రం: తన్న పాతవ్యుం మాసాదాళగ్థయుజాద్వినా,

వ్యా, వై జెప్పినలక్షణములకన్న విరుద్ధలతుకాములు కలిగినది సాముద్రో,దకము. (వయుదకమాను బోసినచో 'వెండిప్ళాత్రమున నుందు వరియన్నము వివర్ణమె ఇెడిపోవునో ఆఅయ్యాది సామాద్రజలమనుటు అట్టి సాముద్రజలముకు ఆశ్వయుజమానమునందుతచ్బ్చ యిశరమాసములయందు "పొనముచేయంజనదు ( ఆశ్వయుజమాసమునందుమా త్రము మెజెప్పినసాముద్రోదకము పశ్య్యకర మనుట్ర) మూ, యేన శేనావి(యేనప్రా వాలేన వారి ముఇ్బతి వాసవః, ౨౯౦౪

శేన లేన హి దోపషస్ప ఫక్‌ స్ప లే తద్దుణేన చ్ర

వ్యా, సామాన్యముగ గాలిసంబంధముచే. "మేఘము వర్ణించును. అట్షియెడ "మేఘము ఎట్టిగాలిసంబంధముచే వర్షించునో అట్టిదోషమును గుణాంబును ఆవాననీళ్లకు శలిగియుండుము. (గాలి దుష్టమునైన విషాదులసంబంధము కలిగియుండినచో గాలి యోగవాహి (ఎట్టివస్తువుతో సంబంధముకల్లునో ఆవస్తువుయొక్కగుణాదులం కలిగియుం డును కావున అట్టివిమాదులయందలి వెడ్డగుణములు కలిగియుండును: అట్టిగాలియొక్క స్పర్శములకలిగిన వానసీళ్లు ఆగాలియొక్కదోషంబులున్లు దుష్త్టగుణంబులును కలిగి యంండును, ఇ ల్తెరంగుననే మంచిగుణంబులును గాలియొక్కుగుణ భేదములబట్టి వాన నీళ్ల యందును సంక్రమించును).

ని బలమునకు బుతువిజేషములగ। ల్లు రనవిజశేషములు ఇత

మూ మధురంశి క్థదుధురం కషూయమధురం తను, ౨౯౫

త్రీ దోపళం తి దోషసఘ్నుం "హేమన్తాదిషుతత్క్రమాత్‌ శ

వ్యా హేమంతబుతువునందలి జలము మధురముగ నుండును. శిశిరబుతువునందు 'వేదుగను మధురేముగను ఉండును, వసంతబుతువునందు వగరున్తు తీపియు కలిగియుం

ఆంధ్ర తాత్సర్యసపితము 115 డును, (గ్రీవృబుతువున 'తేలికగ నుండును. వర్షబుతువునందలి జలము ్రిదోమముల వ్రళోపింపజేయుకు. శరదృతువునందలి. జలము త్రిదోమముల హరించును. ఇత్తెరంగున బుతుభేదమువే వర్ణోదకగుణము మారుచుండునుః

వర్ష జలమునకు బుతుఖభేదముచే గల్లుగుణవిశేషములను చరకాచాల్యు లిట్లుపదే శించిరి:ా-“బుతావృతా వివా ఖ్యాళాః సర్వవీవామృసోగుణాపి ఈవన్కహోయమధురం నునూత్తం విశదం లఘ్యు ఆరూతమనభిమ్యస్టిసర్వం 'పాసీయము_త్తమమ్‌్స్‌ గుర్వభఖిమ్యన్లి పానీయం వార్జికం మధురం నవమ్స్‌ తనులఘ్వునభిమ్యన్ది ప్రాయశ్ళరది వర్చత్కి తత్తు యే సుకుమారాస్సు్యుః న్నిగ్ధభూయివ్టభోజనా[ "తేషాం భోజ్యే చ భజే చ 'లేహ్యేపేయే చ శస్యతే, హేవన్తే సలిలం స్నిస్ధం వృవ్యం బలహితం గురు కిళ్ళీ తృతో లఘుతరం కీలిలే కఫవాతజిల్‌ , కషూాయమభురం రూతుం విద్యాద్వాస న్తికం జలమ్‌ శ్రైవ్మకం త్వనభి మ్యన్ది రూవమి'ల్యేష. నిశ్చయః” వర్గోదకము ప్రతిబుతువునందును గుణములు మారుచుం డునూ వర్ష జలము సామాన్యముగ కొంచెముగ వగరుతోగూడిన తీపికలిగి సూత్తృవిశదలభఘు గుణములు కలిగి రూతముగాక సో్రకన్ఫులద్రవమును కలిగించకయుండినచో నయ్యది సర్వో త్తమము. వర్ష ర్తువునందు ఖారముకలిగి సోకన్ఫ్సుల ద్రవింపజేయునదియు, మభు రంబుకు, _క్కొత్సదియు మైనజలమును వర్షించునుం శరదృతువునందు. మిక్కిలి 'తేలికయై నూత్ష్మమైనజలమును స్రాయికముగ వర్షించుకు ఈజలము సోకన్ఫుల్నద్రవమును. కలిగిం చదు, ఈజలము మిక్కిలి నుకుమూరులకును స్నిగ్ధవదార్థముల విశేవముగ భుజిందువారి కిని భమ్యభోజ్యపేయ లేవ్యాపానీయాదులయందు విశేషముగ నువయోగింపందగియురి డును ఊహేూమంతబుతువునందు స్నిస్థంబును; క్యు క్రృవృద్ధికరంబును; బలకరంబును ఖఫెరము గలిగినదియు నగుజిలమును వర్డించును. అంతకన్న కొంచెము "లేలికమైనజలమును శిశిర బుతువున వర్షించును, ఆయ్యది కఫవాతముల జయించును, కహాయమధురరసములును; రూతునుణంబును కలినినజలమును వసంతబుతువున పర్షించునుం చీవృబుకువున జలము సోకస్సుల చ్రవింపజేయకుండును ఇత్తెరంగున బుకుఖేదముచే గుణములు వర్ణోదకము నకు మారుభుండు నని భావముః

_ఆథ గాంసోదకోత్ప త్తికాలము ఇతా- మనూ, గాజ్ఞమాశ్వయు జే మాసి పాయో వర్షతి జేవఠాట్‌, ౨౯౬ స్వాతాస్టం పయోదనిర్హకృం లఘువథ్యతరం మతమ్‌,

వ్యా ఇంద్రుడు ప్రాయాశముగ నాళ్యయంజమానమునందు గాంగోదకమును వర్షించును సూర్యుడు స్వాతీగళుడై యుండునపుడు. 'మేఘనూలనుండి విడువబడినజలము మిక్కిలి 'ేలికలై పథ్యతరముగ నుండునూ

కేరి వపరహితసం౦హిత ిటి 'పానార్హ్హ మైనజలము ఇత మూ, హిమ థాతుశిలాపృష్టవస్త్రాడిభ ఫైళ్చుష్టితం జలమ్‌. ౨౯౩౭ ెహేమమృణ్మ్యయపా / నం రశ్షైద్భిన్న మణి (వ భమ్‌, ససుగన్థగుణో వేతం స్పృష్టమక్కేస్టువూరుళై :. ౨౯౮ విధినా వత్యుమాణేన వానీతం తత్పడా భ చేత్‌ , తదభావే తు భూయిష్టమ్నాన్దరియోనుకారియత్‌ . ౨౯౯ వ్యా మం-చునుండియు) వర్వకములయందలి 'ధాతువులనుండియు రాళ్ల మైనుం డీయు వన్త్రములనుండియు ఉజారినయుదకమును బంగరుపాత్రమునందైనను, మట్టికుండ యం్నభైన నుంచి పగిలినమణినిబో లె స్వళ్ళ న్ఫృముగ నుండుజలనును వచ్చకవ్వురము వటి వేరు మున్నగుసుగంధ ద్రవ్యములచే పరెమళింపటేస్కి సూర్యునిచేతను చందద్రునిచేతను గాలిచే తను స్పర్శము కల్గునట్టుంచ్చి క్రింద “శుచివృధ్వసి లే---సర్వరోగజిత్‌ * (3 0౦3-3 ౦౬) అను గ్రంథమువే 'జెప్పంబడువిధ్శిప్త్కకారము. వదిలముగ నుంచబడినజలమును ఎల్లప్పుడు నువయోగింపదగునుం వె జెప్పినగాస్తోదకము దొరకనినాదు ఆంతరిమోదకముతో సమాన "మైనజలము నుపయోసింపనగును, “శిథ బలమునకు భూమిభేదమున గల్గురస భేదము అతా మూ, శ్వేత కమోయం తత్‌ స్యాదుకృష్లే. తికృల్చు పాబ్టుర్చే నీలేకషాయమధుకం చేశే లవణమూవమనే. 300 సమోరం కవీలే విత్తం మిశ్సే చామ్బుగుణాధిక్తే మధురం లవణాన్లుం తు ఛ వేద్భూమిగుణాధికే, 30౧ 'శేబోఒధికే తు కటుకం కషాయం వవనాధితేే దివ్యానుకారీత్వవ్య _క్తరసత్యాత్‌ ఖగుణాధికే. 380౨ వ్యా లెల్లనిభూమియందుందుజలము వగరుగలిగియణుండును. నల్లని వ చేశమునందలి జలము. తీవీకలిగియుండును పాండువర్ణ్యముకల్ర,దేళమునందలిజలము చేదుగనుండును సీలవర్ణముగనుందుస్థలమునందలి యుదకము వగరును తీవియు కలిగియుండును వాటిమళ్లి ప్రచేశముననుండుజలము ఉవ్పగనుండును, కపిలవర్ణమైనస్థలమునందలియుదకము గొంచెము శూరము (కారము) కలిగియుండును. మె చెప్పినవర్టములతో ₹ంజేసిమూ డజేసిరంగులు మిశ్ర ముగ నుండుస్థలమునందలిజలము ఆయావర్శములకు వ, 'త్యేకముగ జెప్పిన ెండేసీమూ జేసి రసములం మ్మ్‌క్కముగ గలిగియుండునుం మరియు (బృథిప్సి అప్పు, 'లేజన్సు, చాయువు ఆకాశము అను నీపంచభూత ములగుణములన్నియు భూమికి కలవు; కాని వానిలో నొక్కాకచోట నొక్కాకభూళమను

ఆంధ్ర, కాత్సర్యసహితను క్ష? యుక్కగుణ మధికముగ నుండును అందు జలగుణ మధికముగగలభూూమియందలి జలము మధురముగ నుండును భూమిగుణాధికమైన భూమియందలియుదకము ఉప్పును ఫులుపును కలిగియుండును, లేబోగుణ నుధికముగ నుండుభూమియందలిజలము. కటురసము కలిగి యుండును వాయుగుణ మధికముగనుండుజలము కషాయరనము కలిగియుండును, ఆకా శము అవ్య క్షగుణము కావున అట్టి యాకాళాంళ మధికముగ నుండుజలము దివ్యోదక మునుబోలె నవ్య క్తరసమై యుండును వ్తుర్టై జలమునుంచవలసినవద్ధతి ఏయూ మూ, శుచివృథ్యనీలే శ్వేత దే శేషర్చపవనాహతమ్‌, ఆకాళళా్ట్థఒమ్భనో వావీ గుణభూయిస్టయా మృదా, 8058 నిర్మితై రంగుళఘనై,: ద్విచత్వారింళ దున్న కైః మ'్యేసమం సమాలతుస్ట తచత్యారింళదబ్హుళి 2, 80౪ వకుళస్య ఫలాకానైః న్ని్ధనీరస్థ )నిర్మిలై బిలే సైకతగర్ళ వా మూలే కుమ్మెర్నివేశితై, ' 30% ఆ_న్తరితసమం వీతం వాతవిత్తకఫఘాపవామ్‌, స్నిద్ధం శీతం లఘు స్వచ్భం చత్తుష్యుం ముఖరోగజిత్‌, 30౬ వ్యా అకాళగుణమైనను ఉదకగుణమైనను అధికముగగల భూమియందలి మట్టిని ఇచ్చి యామట్టిచే నొక అంగుళవరిమితమైసఘనంబును; నలువదిరెండంగుళములసుమితికల యొత్తుకు మధ్యభాగమున వంకరిటింకరగాక సమమై నలువదిమూడంగుళముల ని న్లీర్ణంబును కలిగి పొగడకాయనుబోలి గుందడ్రవైన యాకారముకలిగ్సి. నున్ననై 'మెరపుగలిగ్సి. అణు మాశ్రమైనను. సందులేక నిర్మలమున నుండునట్లు కుండలను 'శేయవలెను. పరిశుద్ధమై విశాలముగ నలుపు తెలుపురంగులుకలిగిన వ్రచేశమున సూర్యరక్షి యు గాలియు అడ్డము "లేక సోకుచుండుళు ట్ర, మైనజలమును మెశెస్పినరీతిన పిద్ధముచేయబడిన కుండలచే గ్రహిం చునది. పీదవ గుంతల్మత్రవ్వి యందు మంచి యిసుకనుబోసి మై జెస్పినసీళ్లకుండలను. పదిల ముగ నుంచునదిః ఇత్తెరంగున నుంచబడినజలము అంశరిక్ష (భూమి వ్రైబడకమునుపు వర్జ్య ారలనుండి గ్రహింపబడిన) జలమునకు సమానగుణములు. కలిగియుండును, అజలమును పానముజేసినచో చాశపిత్తకఫముల వారించుకు ఆయ్యది న్నీస్ధయిను. శీతంబును లేలిక మైనదియు స్వచ్భంబుతై యుండును. న్నేత్తములకు మిక్కిలి హీతకరము, నోటియందు కల్గురోగ ముల నన్నిటిని జయించునుః ఈ వాంసోదకము ఏతా చూ, తష్తం తప్పాముష్ణ్రాంళుకిర లై: శీతం శీతాంఛురళి భి

[18 వరహితసం౦హిత

సమన్వాదప్యహోో రా త్ర ౦ అగ 'స్త్యోదయనిర్విషమ్‌, 302

శచివాంసోదకం నామ నిర్మలం మలణజిజ్ఞలమ్‌,

నాభి ప్యన్దిన:వారూక్షం. పానాదిస్వమృతోపమమ్‌. 3ంళో

వ్యా, వగటియందు సూర్యకిరణముల స్పర్శమువే గి 'వెచ్చనై ర్యాళ్తులయందు చంద్రశిరణములవే చల్లబడి అగ స్త్యోదయముచే కీటలూచాదివిెశేషమువే విడువంబడి రేయిం బవలును పరిశుద్ధమై నిర్శలమున నుండుజలము చాంసోదక మనబడుకు, ఈహాంసోదకము ్రిదోవముల వారించును. పడినెము మున్నగుచాధల గలిగించక రూతృ్వముగ. నుండును స్నానపానాదుల శన్నిటికిని అమృకమునుబోలె మిక్కిలి వ్రశ_న్త్వముగనుండుకు

ఇచ్చట సీవిమర్శనము "నెరుంగునది;----అకసమునుండి వర్ష రూవమునవచ్చుజలము శందుతెరంగులు అందొకటి గాంగము, ఆకాశగంగలో నుండుజలమును మేఘుములు చ్రహించి యాజలమును. వర్షించిన నయ్యది గాంగము దీనిలతణము “యేనాఖివృష్ట. మమలం, . .తత్తోయం గాజ్టంో అనుక్షోకమున జెవ్పబడినది, దీనికి వ్యతిర్నిక్షలయణములు కలిగినది సాముద్రముః దీనిలతమణము “అన్యథా సాముద్రం తన్న పొతవ్యం మాసాచాళ్వ యుజాద్వినా” అని చెప్పటడినది

వర్ష ముకరియు మేసుములతోగూడ దుస్టములగుపురుగులు వివజంతువులం మున్నగు జంతువులు. 'మెలగుచుండును గాన వానివలన గలిగినవర్షోదకమునందు విషాదిసంబంధము తప్పక కల్దును, అగస్త్యు లుదయించిన వెనుక అట్టివివము వారించి. జలము నిర్శలమగును కావున ఆశ్వయుజమాసమునందు వర్దోదకమును గ్రహించి _వెజెప్పినరీతిగ. బదిలముగ నునిచి పానాదుల కువయోగింవదగుశుం ఈయభిప్రాయము చేతనే “నపొతవ్యం మాసా చాశ్వయుజాద్వినా” అని ఇెప్పబడినదిం

మరియు “ప్రవృత్తాయాం శరద్యస్థాల్‌ వళ్చాద్యాతే వ్రవాత్యషి ెహౌమన్తే

వీ కీ చాపి గృహ్హీయాల్‌ కజ్జలం మృత్మామొర్ధ టైం * అని తంత్రాంతరమున నున్నది. శరదృతువు గడచినను వడమటిగాలి వీచుచుండుపూమంతబుతునునందును _పెజెస్పినజలమును మళ్టి కుండలచే గ్రహింవదగునని యర్థము ఈవాక్యమునుబట్ర్రి యాశ్వయుజమాసమునకు మున్ను వర్ణోదకము గ్రసాంవదగదుగాని కా _ర్రీకబూర్లశిరమాసములయందు నిషేధములేదని తెలి నిడి. ఈవిమయము. జతూకర్ణతం్యత్తమున నిట్లు కంలో క్లిగ 'జెచ్చబడినది:---“వర్దాను చరన్ని ఫఘువైస్సవోరగా? వియతిచ కటలూళాళ్ళ్చ, యద్విమజుష్టమాపేయం ఖజలమగ స్త్యో దయాత్సూర్వమ్‌” వర్ష బుతువునందు 'మేఘుములతోగూడ సర్పంబులును. కీటలూతాది నివజంఠువులుకు అకసమున నంచరించును కావున నాకాలమున వర్ష జలము వివముబే

ఆంధ్ర కాత్సర్యసహితము క్ష0 దుష్టముగ నుండును. కావున నగస్తోదమునకు (ఆజ్వయుజమాసమునకు భ్రూర్వము ఆజల మును గ్రహింవంజన దని భావము కొందరాచార్యులు “ఆశ్వినవవ పరమా,న్తరితం శ్రాన్యాక్‌” అని నుడీవిరి. ఆశ్వయుజమాసమునదక్క_ తక్కినమాసములయందు అంతరిక్ష జలమును గ్రృహింపదగదని వీరిసిక్థా _నృముం అథ భామజలగ్రవాణకాలము రఆా- -

మూ, సర్వేహా మేన భామానాం పవ్రత్య్యూమే. త్‌ హణం (హిమమ్‌)

తదా హీ శీతమధికం సచాపాం వ్ర వరోగుణ!, 30౯

వ్యా, ఫామజలము తటాకాదిభేదములచే నానేకవిధముల నుండుకు. అట్టి'భేద ములు కలభౌమజలమును ప్రాశకాలమున గ్రహింవనగును అకాలమున జలము మిక్కిలి చల్లదనము కలిగియంండును- ఊదకమునకు ఇెచ్చబడీనసణములలో చల్లదనము వ్రధానము కావున వ్రథాతకాలమున మిక్కింలి శీఠలముగ నుండుటంటేని యక్కాలమున భూమినగత జలమును గ్రహించుట మిగుల వ్రశస్తముం

-_అధ 'భౌమజల భేదములు థఆా

మూ, ఆతాటాకళొవసారసచౌజ్ఞ్మప్రాస్రవణవాప్యశై దారమ్‌, 8౧౦

కొద్భిదపల్వలజాతం నాచేయం మృదుశిళోద్భవం భామమ్‌,

వ్యా శాటాకము, కొవము సౌరసము వాండము, ప్మాసృవణము, వావ్యమ్యు వై.దారము; కొద్భిదము, పాల్వలము; నాబేయము న్ఫుదుశిలోద్భవము (మెపలమ్మునని భామజలము (భూమియందుండుజలము) వదునొకండు భేదములు కలిగియుండును

అథి లాటాకబజలలత్‌లాము థిథా-

ననా, కులోజ్టవనీతం వంత వరీతం కాటాకము_క్షం తటబస్థ నేన,

"వ్యా, వర్షము. కురిసినప్పుడు భూమివైబడి వ్యాపించియుండుజలము. కాలువల మూలమున నొకచోట (గొవ్పప్టమను జేసి దానికి నట్టు బటువుగ నుండుటంటేని యచ్చోట నిలిచినజలము తౌాటాకము (శటాకమున నుండునది) అని చెన్పబడును,

తాటాకజలలతణములు. న్ముశ్సుకమున. నిట్టు 'ఇెప్పబడినది:ాో శ స్తభూమి భానస్థం మైశసంవక్సరో షిళశమ్‌ కషాయ మధురాస్వాదం తాటాకం సలిలం సృశమ్‌” చ్రశన్తమైన భూమిళాగమునజేరి యచ్చట'నే య'ేకనంవక్సరములు నిల్యడగనుండి పగరును తీపియు కలిగినజలము తాటాక మని భావము =అథి వు సారసజలలతణాములు థితా- మూ, కౌపం -గభీరేచనృతం గిరేర్యాసృతం స్థిరం సారస మేకతోమ్ము,

120 వరహితసంహిత

వ్యా మిక్కిలి లోతుగలచావియందు నిల్కడగనుండుజలము కౌవము, జలము పర్వకమునుండి స్రవించి సరస్ఫ్సులయందు స్థిరముగ నుండుజలము సారనము.

ఈలతణములు స్యుశ్కుకమున నిట్టు చెప్పబడినవి: “భూమ్యున్థాతసముద్భూకం ఇన్జ్రసీలసమ ప్రళమ్‌, విమలం మధురాస్వాదం కాపం జలముదాన్ఫాశమ్‌ నద్యావ్షైల

4 కొ వరాద్వాప్‌ నృతమేకా _న్వసంస్థితమ్‌ కుముచా మ్యోజసంబ్య నృృన్నం వారి సారసముచ్యతే భూమిలో శ్రవ్వబడిన బావియందుపుట్టి ఇంద్రనీలమణిబోలె సీలవర్ష్యమై నిర్మలమై మధు రముగ నుండుజలము కౌమమని వెవ్పబడును. నదినుండియైనను; ఊన్న ఠకముగువర్వతమునుండి మైనను ప్రవహించి యొక్కచోట (గుంటలో నిలిచి అల్లి తామర "'మొదలగువానివే గన్చబడి స్ట్రరముగ నిలిచియుండుజలము సారసము (సరన్ఫున నుండునది) అని యర్థముం అరి బాండు ప్రాద్యవణజలతుములు ఇతా-

వూ శరళ్తేఒళ్ళ నాం చౌజ్హనమయత్నజాతాం

సానూద్భవం పాస వణం గిరిణామ్స్‌

వ్యా, రాళ్లబొరియలయందు వ్రయశ్నములేక శనంత'నే పుట్టినజలము చౌాండము; వర్వరముయొక్క_ చరియయందు పుట్టినజలము ప్రూస్కృవగాముః

సీనిలక్షణములు స్ముశ్తుతమున నిట్టున్నదిః---“స్వయం శీర్షం శిలాళ్వ భే) నీలో శ్పృలనిభం జలమ్‌ లతావితానసంఛన్నం బువైళ్చొళ్లేయ మభ్య శే మై లసానుసముద్భూతం న్వు్రస్తం వాశహిమారవె లఘుశీతామలం స్వాదుస్మృతం ప్రాస్క్మృవళాం జలమ్‌. రాళ్ల యమొక్క_వల్లముల (వడియలయందు తనంఠ'నే జారిపడి నిలిచి నల్లకలువలతో సమానమైన వర్ష్మముకలిగి తీగెలగుమిచే గవ్చబడియుండుజలము. 'చౌండము, కొండలయొక్క చరుల యందు పుట్టి గాలిచేతను మంచువేతను ఎండచేతను స్పృళింపడి 'తేలికమై చల్లనై నిర్మ లముగను మధురముగను _ఉండుజలము ప్రాసృవణముః ॥

అథ వాష్య్ర వై దారజలలతములు (తూ మూ, దీన్హేబక్క నా ఫేనయులేస వాష్థం జో

'వేత్రామ్చునై దారమితి వ్రదిస్టమ్‌, 3౧౨

వాసా రాళ్ల చేతను సున్నముచేతను పడికట్లుకట్టి 'బావివలి నిరిందుడినచోట నిల్బ.డగ నిలిచియుండుజలము వాప్యము, (నడచబావియందలిజలము, పైరు ప్తి మడీలో నుండుజలము శై చారము,

వావ్యజలలతమణము సుక్రుతమున నిట్టున్నది:---' "పాపాల రిష్టకాభిర్వా బన్ధాస్యా ఛ్యాకుకూపనల్‌, వావీసా ఖలువిస్టేయా కృళసోపానప్ప్తికా”. వలంగురాళ్లచేచైనను

ఆంధ్ర, ఆాత్పర్యసహితము కలే ఇటికరాళ్లచ్వేనైనను బావివలె కట్టి మెట్టు లోనికి దిగటకు వసతిమార్హముగ కట్టినది వాపి యనబడును. దానియందు నిలాకడగ నిలిచియుండుజలము వాష్య మని ఫావము. (న్రైదార జలలతమణము స్ముశ్తుతమున శానఠాదుం ఆం ళద్భిదః పాల్వలజలలత్‌ణములు ఏతా మూ, యద్యాాలుకాస్వమ్చుక రోద్ధ ఎతౌాసు త దౌద్భిదం పాల్టలమల్ప గ బ్టే వ్యా భూమియందలియినుకను ్రవ్వి యొత్సి తోడినపుడు భూమిని చగులదీసీకొని స్వాయముగ భకామినుండిపుట్టిన యూటజులము 'చెద్భిదము. (ఇదియే కీనీరు అనబడును భూమి.్రైళుండు చిన్నచిన్నపడియలలో నుండుజలము పాల్వలము. (వల్లములలో నుండు జలము కాద్భిదజలలతుణము న్ముశ్కుతమున నిట్టున్నది:--- “విదార్యభూమిముద్భూతం మహ త్యాధారయా(స్కవల్‌ + యిజ్ఞలంవేదికవ్యం తల్‌ క”ద్భిదం స్వాదు శీకలమ్‌” శనంళ"ే భూమిని బి, ద్దలుచేసికొని గొప్పథారగా మెకివెడలునది కొెద్భిదము. (భూమిని "భేదించి పుట్టిన జలము)- ఇయ్యది మిక్కి-లి మధురమై కడుంగడు చల్లగ నుండును. (పాల్వలజలలత ణము న్ముశ్కుతమున శానరాదుగ అతి నాదేయ కొవలబలలతమణములు రా మూ, నాదేయమద్రిప్ర ఛభవప్ర వాహే వర్ట్షోపలాడౌ ఫలమైస్టకా_న్త్వమ్‌, వ్యా వర్వతములనుండి వ్రవహించునదుల ప్రవాహజలము నాదేయము (నదీసం బంధజలము) అనబడునుం వర్ష ారలోనుండి వడురాట్ల వడగండ్లు, చానివలన బుజ్రినజలము శాచలముం చంద్రశా 'న్తము మున్నుగుముణులనుండి ఫుట్టినజలముకూడ శౌళల మనబడునుం నాజేయజలము స్నుశ్కుతమున నిట్లు ఇవ్చబడినది:---"నద్యాం 2ల్టన్కనూ తకాయాం గో మేదకమణి ప్రభమ్‌ వ _స్రభూమిభాగస్థం జలం నాదచేయముచ్య లే” పర్వత ములయందు పుట్టిననదులజలము న! స్త్వమెనభూమిభాగమున నున్నది నాదేయజలముః ఇయ్యది గో మేదకమణిబోలినకాంతి కలిగియంండుశు. (న్ముక్కుళకమున శూపలజలమును ఇప్పియుండలేదుఎ ఇత్తెజంగున నుషక్రృమాళుసారముగ చదునొకండు భామజలభేదముల లక్షణములు -వేరువేరుగ 'జెవ్చబడినవి. న్యుశ్కుశమున వైదార పాల్వల, కమొపలములు అను భేదములు మూటిని విడిచి కక్కిన కాపాది'భేదము 'లెనిమిడిటికిని ద, ల్యేకలముకాములు ఇెప్పబడినవి. అష్షైంగనంగ్రవామున వాగ్భటాదార్యులును:---కొవం సారసతాటాకచాండ్య ప్రౌవ్రవణొద్భిదక్‌ వాపీనడీతోయమితి తత్పునస్యృృతమష్ట్రథా” అనువాక్యముచే. ెని మిది ఛేదములను కె వానిగుణాదులన్ను ప్రత్యేకముగ గుడొనెకు ఇవి న్యుక్రుశనన్ముతము. ,

మలల పవపరహితస౦హిత =0 తాటాకజలగుణాములు థితూా- మూ, "తొటాకం వాతలం స్వాదు కహియం కటుపాచి చు వ్యా తాటాక (తటాకమునందల్సి జలము వాతము వృద్థినొందించునుః వగరుళు తీపియు కలిగి పాసమున కటువుగ నుండును, " _=వథి కౌవజలగణము థఆా మూ, సమోరం పిత్తలం కౌవం దీవనం నాతివాతలమ్‌, 3౧౪ వ్యా, కౌపజలము (బావినీళ్ణ్రు కొంచెము మోరముగను ప్పత్తకరముగను ఉండును తన్నిని దీపించజేయును* కొంచెముగ వాఠమును కలిగించుము దీనిగుణము అష్టైంగసం్థక్కవామున నిట్లు ఇెచ్పబడినది. “కావం స్వాదుత్రిదో మన్నుం లఘు మ్య్యుంచ సర్వదా ఈవాక్యముచేత శావజలము మధురముగ నుండు ననియు ్రిదోమవార మనియు ఎవ్పటికిని హ్య్యుకర మనియు తెలిసెడిని* అథ సారసజలగుకాము కిటూ- మూ, తృష్ణాఘ్నం సారసం బల్యం కహోయమధురం లఘ్యు, వ్యా, సారస (నరోవరమునందలి) జలము దప్పి నణాభును. శరీరబలమును కలి గించును వగరుకు తీషియు కలిని "లేలికగ నుండును | వ్ర ప ండజలగుళాము రఆా- మూ, చౌజ్జమగ్నికరం రూతుం మధురం కపపిత్తకృత్‌ = ౩౧౫ వ్యా, కౌండ (రాళ్లపడియలళుండు) జలము జఠరాగ్నిని వృద్ధినందించును. రూతు ముగ నుండును. తీపి కలిగియుండును, కఫప్నిక్సముల వృద్ధినందించునుం తుది ప్రాసృవణోదకగుణము రకా మూ, కఫఘ్నం దీవనం హృద్యం లఘుప్ర; సవణోద్భవమ్‌, త్యాః ప్రాస్తవశోదకము కఫమును వారించును అగ్నిని దీపిందజేయుకు, హృదయ మున కనుకూలము, లేలికణా నుండును. ఎవ్ర(్రె వావ్యజలగుణము ధజూా- మూ, వాతన్లేషవారం చాపం సకటు స్వాదు విత్తళమ్‌, 3౧౯౬ వ్యా* వాష్ట (నడబానియందలి. జలము వాతకఫముల వారించుకు, కొంచెము శారంబును తీవియుకలిగి ప్పీత్తమును వృద్ధినొందించును | వావ్యదలగుణము అప్ట్రాంగసంగృవామున నిట్లు శెవ్చబడెను, *నతూరం కటువా ష్యంబు వి _శ్తృన్నుకఫ్రవాతజిల్‌ , అఘ్వుల్పదోషం సుసాాదు నవవాపీవ్వవార్షి కక థకొంబెను

ఆంధ్ర, శాత్పర్యసపితము [128 ఊఉప్పగను కారముగనుండు నడబావినీళ్ట ్రిడోమముల. వారించుకు.. క్రొొత్తగ్యత్రవ్వబడిన నడచావియందు వర్ష సంబంధములేక పుజ్రిననీళ్లు మిక్కిరి మధురముగ నుండునుం. 'తేలికగ నుండి న్వల్బముగ త్రిదోమముల కల్లించునుం (ఈవాక్యమువేత రసభేదముచేతను, పురాణ నవీన భేదముచేతను, వావ్యజలమునకు గుణవిెశేమములు ఇెప్పబజినవి)

_ఆథి వె దారోదకగుణము థిఆా- మూ. న్రైదారం మధురం స్రోక్తం విపాకే మధుదోషకృత్‌ , వ్యా వైదార (మడికయ్యలలోనిి. జలము. రసవిపాకములయపందు. మధురముగ నుండుకు, ఉత్రిటోమముల కలిగించును: తి చెద్భిదజలగుణము థకూ- షరా, మధురంపీ_త్త శమన మవిదాహొా్యాద్భిదం స్మృతమ్‌ః 3౧౭ వ్యా శొద్భిద (భూమిని భేదించి కలిగిననీరూట) జలము మధరముగ నుండును పేత్తముకు శమింవజేయును. విదాహకరము కాదు దీనిగుణ మహ్టైోంగసంగ్ర్యవామున నిట్లు న్ని “గ్చైౌంద్భిదం స్వాదు పిశ్తఘ్నం దీషనం గురుకిఖ్బనపి ఈవాక్యముచేత 'కొద్భిదము దిషనకరం బనియు కొంబెముగ గురుత్వము కలిగియుండు ననియు విశీేషగుణము ఇెప్పబడియెం థి పౌాల్వలోదకగుణము అణా మూ, తద్వత్చాల్వలముద్దిస్టం వి శేహిద్దోపులం తురత్‌, వ్యా పాల్వల (వడియలలోన్సి జలము- కొద్భిదమునుబో లె మధురంబును ఆవిదా షాయుమై యుండునుగాని విశేషముగ దోషముల వృద్ధినొందించును అథ నాదేయు కెవలబజలనగుణములు థఆయా- మూ, నాదేయం వాతలం రూతుం దీవనం కటులై జసమ్‌, 8౧౮ వ్యా నాచేయ (నదీసంబంధమైన) జలము వాఠముగు వృద్ధినొందించునుః రూతు గుణము కలిియుండును, కవల (వడగండ్హ్రజలము అగ్నిని పీపింవజేయును* కటురస మును కలిగియుండును నదీజలగుణము సంగ్రృవాముగ నిట్లు ఇప్పబడినది:..'అనల్గిమ్యన్షినాదేయం కటుకం కఫపి త్తజిల్‌ విశదం వాకలం రూతుం అనవస్థికలాఘవక్‌”ొ నదీజలము. కటురసము కలిగి యుండును, కఫప్తిత్తములను సహూరించునూ విశదగుణము రూతగుణము కల్లి కొంచెము చాత మును కలిగించును. ఒకకాలమున లఘుత్వంబును ఒకకాలమున గురుత్వంబును (నియతము "లేక కలిగియుండును. సళ్తిళన్సుల న్రనింహనేరదు ఇత్తెఆంగున శాటాకాదిలతణానుసార ముగ వానిగుణములు 'వేరు'వేర జేవ్చబడినవి,

శచీ వరహితళంపహిత 48 కొన్నినదీవిశేషముల జలగుణములు ధియా మూ, పశ్చిమోదధిగాళ్ళీ మ్రనహా యాశ్వ్చామలోదకా, పథార్థస్సృమాసాత్తానద్భ్ధః వివరీతా 'స్పతో ఒన థాం 3౧౯ వ్యా పడమటిసముద్రమున జేరునవియు, మిక్కింలి శ్నీషఘ్రుముగ వ్రవహించునవియం; నిర్మలమైనజలము కలిగినవియు. నగునదులయందలి. నీళ్లు మిక్కిలి పశ్య్యకరములం, ఇది సామాన్యమున కెప్పబడినది.. వై టేస్పినలమ్‌ణాములకన్న విపరీతములగు లక్షణములు కల నదులు సౌమాన్యముగ నవ్యుకరములుం ఇథి హీోమవంశమునను మలయమునకు పుట్టిన నదులజలగుణము థియి- మూ, ఉపలాస్ఫాలవి తే.పవిచ్చేదైః "భీవఏతోద కాం హిమవన్మ లయోద్భూతాః పథాస్థస్తాన్‌వ చ స్ట్‌రాః 3౨౦ కి మిల్లీ వదవాత్క_జ్ఞాశిరోరో గా౯- వ్ర కుర్వతే, వ్యా- హీమవక్చర్వకమునందును; మలయపసర్వమునందును పుట్రిన నదులు రాళ్ల్లపె బడి యభిఘాతమునొంది సీటివోషమంతయు పోయి. తేటన నుండును కావున అనదుల జలము. పశ్యుకరముం మరియు నాపర్వతములయందు పుట్టి ప్రవహింవక స్థరముగనుండు జలము. కలనదులు ,శ్రిమిరోగముక్కు శ్రీపదము (బోదకాలు = వీళుగకాలును రొమ్ము నొప్పిని కంళరోగములకు శిరోరోగములను కలిగించునుం 8 కొన్ని చేళశములయందలి నదీజలగుణనిశేవములు థియి- మాం ప్రాబ్యావన్వ్యాపరాన్తోళ్థాః దుర్నామాని మహేస్ట్రజాః, 3౨౧ ఉదరన్సీవదాతజ్కా_౯ సవ్యావిస్ధ్థ్రభవాః వుని కుష్టపాణ్డుశిరోరోగా౯ దోవఘ్నః పారియా త్ర జాః, 8 ౨౨ “... బలపారషకారిణ్యః సాగశామృ్తి, దోపకృత్‌ వ్యా. ప్రాద్య (గెడ) చేళములయందుకు, అవ_న్త్య (మాళవ) 'దేశమునందును, అవర్శాన్త (శొంకణ) 'చేళమునందును పుట్టిన నదులునుు మహేంద్రృవర్వతమున పుట్టిన నదుళును దుర్నామరోగముకు ఊదరరోగములశు శ్రీపదములను కలిగించును. సన్యావర్వ తమునందును వింధ్యపర్వతమునందును పుట్టిన నదులు, కుష్ట్రరోగమును పౌండురోనమును, ఛిరోరోగములను కలిగించును; (కావున మెజేచ్పబడిన నదులజలము "పొనాదులకు దగ దనుట్రా మరియు పారియా[త్రవర్వతమున బుట్టిన నదులు చోషములవారించునూ. బల మును శ్యూక్క్యముకు మిక్కిలి వృద్ధినొందించును; (గావున అట్టి నదులజలము పౌనాదుల కర్త ర్థ్మమనుట.)సము ప్రో దకము త్రీదోషముల వృద్ధినొందించునుః(కావున ఛావ్యూముకాదు,

అల ఆం శ్ర ఆాత్పర్య్థసహితము కే25 అధి బుతుభేదముచే కటాకాది జలోవయోగనిక్టయము ఇతి మూ, వావీతటాకసజ్జాతం పాతం హేమ న్తశీత యో:, 8 ౨౩ ళీ ఈ చనం ఆ ఇ కౌవం వసచ్దే చాళ్ణాన్భుసరః వ్యస్రవణోద్భవమ్స్‌ చీవ్యవన్షాసు శావంచ సర్వం శరది శస్యతే, 3౨6 వ్యా చవాపీజలమును తాటాకజలమును "హేమంత శిళిరబుతువులయం దువయో షెందనగును, కూపోదకముకు వనంళబుతువునం దువయోగింవంజనుం శీవ్యవర్ష బుకువ్చల యందు కాండసారస ప్రాసవణోదకములను కూపోదకము నుపయోగింవవలెను. శరదృతువు నందు శాటాకాదిజలముల నన్నిటి నుపయోగింపదగునుం అథి నార ేేళలోదకగుణము రణూ- మూ, నారికేళో (నాళెెరో) దకంస్ని గ్ధం స్వాదువృష్యుం హిమం జలమ్‌, . తృష్ణాపిత్తానిలహరం వరం వన్సీవిశోధనమ్‌, 89౨౫ వ్యా టెంకాయసీట్టు స్నిస్ధముగను మభురముగను ఊండును: శుశ్రమును వృద్ధి 'శేయుకు చల్లగ (శీతవీర్యముగ). నుండును. 'లేలికగజ్‌ర్టమగుకు. దవ్పినిపిత్తవాతములను హరించును అగ్నినిదీపింప జేయును వస్తిని శుళృముచేయును. ఇథి ల ్తినీళ్లసుకాము ఉట మూ, ఉదుంబరజలం శ్రాహికహోయం మధురం హిమమ్‌, డాహ్మప్క మేవోతీసారతృ ప్లాన్ఫర్దరిణాం షాాతమ్‌, 3 ౨౬ వ్యా. ఆ త్తిజెట్టునుండి స్రనించుసీళ్ణు (ఆత్తికల్టు నిరాతంకముగవెడల మలాదుల నిలుపును. వగరునుతీపియుకలిగి శీతవీర్యముగనుండును. తాపము. ప్రమేహము అతిసా రము, దప్పి; రక్ష్మవదరము, ఆననీరోగములుకలచారికిమిక్కిలి పొతకరముం _౨క తాటికాయనీళ్టమున్న గువానిగుణములు థయా- మూ, తాలజం తరుణం తోయం పీత్తానిలహూకం గరు మూలాన్సుళాల్మల్యాదీనాం స్వస్వ కారణవద్దుతై కిత్ర౭' వ్యా- తాటికాయలోని "లేతనీళ్లు ప్పిక్తమును వాకమును హరించును. గురుత్వము కలిగియుండును, బూరుగవొట్టుమున్న గువృతముల వేళ్షవలనబునట్రీజలము దానిదానికి కార్య ములైైన వృతములగుణములు కలిషియంండునుం ధి చంద్రకా, న్తజలము్ఫ దానిగుణము థితా- మూ, చన్ద ) కాన్తోద్భవం రమోవిషపి త్తజ్వరావహామ్‌, ఛరాచరాణామహితం త "హారంత్వగ్ని నాశనమ్‌, 35౮

కలి పరహితసంహితే

వ్యా చంద్రకాంకపుముణులనుండి చృవించుజలము పిశాచాదులను విషమును పిత్త మును" జ్వరమును హరించును, ప్రాశఃకాలమునపడిన నీరుతె-సూరము. ఈజలము అగ్నినిఇెర యనుగాన నీజలము చరాచరములకు మ్యుకరము "కానోవదుం చంద్రకాంతజలము శకెవల "భేదమునచేరినది. సింహావలోకనన్యాయముగ నిచ్చటవెప్పబడినది .

ధి కారక ఊకూమజలములగుణాములు ధరిజా

మూ, ఆతిశీతం గురుశ్లేషవాతళం కరకోద్భవమ్మ్‌

హోమోదం శ మమూర్చాఘ్నం రూతుం పుష్పూనుగం హిముమ్‌,

వ్యా (చడనండ్హవలనగలిగినజలము కరళోద్భము కారకము ననివెచ్పబడును)ఎ. వడ గండ్లనీట్ల మిక్కిలిచల్లగను ఫారముగను ఊండును. కఫవాతములవృద్ధినొందించును (మంచు వలనపుట్టినజలము" హైమము,) ఆయ్యది శ్రుచుమును మూర్భృను పారించును. రూతుగసగణము కలిగియుండును శీతపీర్యమై బుతుర్నక్తమున కనుకూలముగ నుండునుం

(ఇచ్చట నీవిమయము. "నెజుంగునది:---తోయవర్లమున తొలుత భామ ఛార్య తౌెహార్కు కారకు హైమభేదములచే నైదువిధములుగ జలభేదము ఇెవ్పబడెకుం. గాంగ సాముద్రాది భేదములచే 'ారజలమును, తాటాకకా-పాదిభేదములచే ఫొామజలంబును వాని చానిలతుణగుణాదులును వివరింపబడినవి. పదవ ఉదుంబరళాల్మ లాదితే"షూరజలంబులును ఇప్పబడినవి, పదవ కారక ైదుజలములగుణాదులును 'వెవ్పబడినవి ఇత్తెజంగున 'భౌమాది బంచవిధజలంబులు, వానిలతణగుణాదులును ఫ్వూంర్తిగ మైగ్రంథమున వివరింపబడినవి)

న! పానార్హ్హ జలలతణాము ఆ

మనా అగస్థమవ్య _క్తరసం శీతం తృష్టాహరం లఘు,

అచ్చం చ తోయం గుణవత్‌ విపన్నం స్యాద్విపర వ్ట్‌యేంః 330

వ్యా వాసనయు తీపు మున్నగురసంబులును. న్భుటముగ గానరాక లీనమె నల దనముగలిగి, లేలికయై: స్వచ్ళముగ నిననిగలాడుచు, దప్పి నణచుశ క్రి కలిగినజలము మిక్కిలి గుణవంతముగ నుండును, (గాన అట్టిజలము 'పొనమున కర్ణ్టముగ. నుండును) వై చెప్పినగుణాములకు విరుద్ధములగు గుణాములగలిగినజలము ఇెడ్డదిం (శావున పానార్హ్హ ము కాదు) వాసనయం రసంబులును న్ఫుటముగ 'తెలియుచు చల్దదనము లేక బరువై కలక బారి యుండుజలము దప్పి నణచదుః అదియే దుష్టజలమనుట*

-అథి దుష్టజలము యా

వరాఃన పీచేశ్సజ్క_ శై వాలతృణసర్ఞావిలా _సృతమ్‌,

సూ ్యేష్టపననామృష్ట్రమభివృష్టం ఘనం గురు, 338౧

ఆం ్ర'శాశ్చర ఫ్టసహీతము గల? భ్‌నిలం జన్తువు త్హళ్తంద న్న గావ్యూతివై త్యతః అన్నార్తవం చ యద్దిన్యన్నూర్తవం ప్రథమం చయత్‌,. 339 వ్యాః బురద పాచితీగలు, గడ్జిపాదలుు, ఆకులు మున్నగువానిచే గచ్చబడి కలక 'చారినజలంబును; సూర్యునిచేతను చంసద్రునిచేతను గాలిచేతను స్పృృళశింముడనిజలంబుకు అవ్వుజే వర్షించినజలంబుకు, చిక్కగను చారముగను ఊండుజలంబంగు, నురుగుతోగాడిన జలంబున్రు. పురుగులు మున్ను గుజంతువులతోగూడినజలంబుు “చేడిగనుండుజలంబునుు మిక్కిలి చల్లదనము'వేత పండ్దుశిట్టికొనునట్లు చేయుజలంబుకు సాన్టైనమునకు అర్హ్హముకాదు. మరియు అన్నార్తవమైన దివ్యోదకము "పానముజేయంజనదుః (వర్ణబుకువునతప్ప తక్కిన కాలమున వర్డించుదివ్యోదకము అన్నార్తవము. అట్టి యన్నార్తవదివ్యోదకము శ్రాగదగదని భావమా) మరియు వర్ష బుతువున వరించిన ఆ_ర్హవదివ్యోదకముకు తొలుదొలుత్య ఇాన కురియునప్పుడు 'పొనముజేయంజనదుం (అట్టి ప్రారంభదళశయందు సాలెపురుగులు మున్నగన విమబంతువులమలమూ క్రవిసోదిసంబంధమునం జేసి వర్ణోదకము.. ఇెడియుండును. కావున వర్ష స్రారంభమున దివ్యోదకము ఆ | ర్హృవమైనను 'పానార్హ్శృము. 'కాదనుటు ఈవిషయమును వాగ్భటా-చార్యులు “వ్రథమంచ యత్‌, లూళాదిజన్తు విబ్తూత్ర విషసంశ్లేషదూషితకు” అని కంఠో క్రిగ జెప్పెను) ఇచ్చట ఆ | ర్తవళబ్దమున బుతు వనగ వర్ష శరద స్పతువులు నాల్దుమాసములును గ్రహింప బడును శరదృతు. జలము అగస్తోదయమువే కీటలూళాదివిసనిర్ముశ్తమగును కావున చ్రశ స్త్వమైన దని వెనిచెస్పబడినది. కావున బుకుశబ్దముచేత నాల్జుమాసములును గ్రావ్యా ములు. అనాల్దుమాసములయందలి వర్షోదకము ఆ్నర్హవము ఇత్రరకాలమునందలివర్ష జలము అన్నార్తవము నని యొణుంగునదిం కి దుష్ట్రజలమును చక్క_జేయువిధము ఇయ మూ, .త్రిరా శ్ర ముషితం తచ్చ ప్రసన్న మమృతోవమమ్‌, అభివృష్టం; విపినస్య దోహోః స్పర్శాదిసం శ్ర యాః, 33 దోపః స్పర్మేపి 3 సే్టే వై చ్చిల్యానీలవర్షి ఆ, రూపే రనే రసవర్థ్థక్షి గస్ధ్‌ దుక్షస్ధసంభవః, 88లో వ్యా వ్వైజెస్పినరీతిన. అన్నా _రృవమైనదివ్యోదకంబును ఆ_ర్తవమైనను కొత్తగ బుతుస్రారంభమున వర్షింముడిన దివ్యోదకంబు -పానార్హ్హ్శముకాదు; వర్ణోదకము భూమి మైబడి పంకనై.వాలాదులచే ఇెడినపుడు అట్టిదుష్టమైన యుదకమును మూడుర్శాత్రుల శాలము ఒకపాత్ర్రమునందు నిళ్సలముగ నునిచినచో నయ్యది తేటలేం మడ్డియంశయు

[26 వరహితస౦ంహిత పాత్రలో ,శ్రిందిగాగనమున నిలిచి నిర్దువ్రమగును కావున నయ్యది యమృాతమునుబోలె 'పానార్హ్హమగును గుణహీనమైనజలమున దోషములు స్పర్శ రూపు రన గంధముల న్మాశ్రయించి సంభవించును, అందు మిక్కిలి చల్హదనంభైనను మిక్కి-లి 'వేడియైనను కలిగినజలము స్పర్శ మున దుష్టమెనది. పిచ్చిల్వమె కొంచెము నీలవర్థ్యయైనజలము రూవముచే దుష్టము- మధు రాదిరసములు స్ఫుటముగ గానవచ్చినజలము రసముచే దుష్టముః దుర్గంధము కల్లినజలము గంధముచే దుష్టముం మరియు దుష్టజలమును 'బాగ్గుచేయువిధము అష్టైంగసంగ్రృవామున నిట్లు ఇెచ్బ్చ బడినది:--గభునవ త్త వరిస్తావైః తద్రజ్నన్త నైఖిరత్‌ణమ్‌ వ్యావన్నస్యాస్య తవమనమగ్న్య్య ర్కాయసపిజ్హాతైః వర్టీ మూలబినగ్రస్థి ముక్తాకతకమైవలైై5, వస్త్రనో మేదకాభ్యాం వా కార యే_త్తళ్చ్రసాదనమ్‌, 'పాటలాకరపీ రాదికునుమైర్లన్ధనాశనమ్‌” దుష్ట్రములగు సూత్త్మములైన పురుగులం మున్నగుజుతువులచే ఇెడినజలమును దట్టమైై నిర్మలమైనగుడ్డచేత వడగట్టునదిం బురద ప్రాచిగడ్డి ఆకులు మున్నగువాని సంబంధముచే జలమువెడి దుర్దంధముతో గూడి యుండునెడ వైజెప్పినరీతిన తొలుత వడగట్టి పిమ్మట ఎండలోరైనను నిప్పుళోశ్రైనను, నిప్వుసకాలిన యినుషగుండుచేచైనను అసీళ్లను కాచి మోదుగ వేరు. తామరదుంవలు ముత్యములు, చిల్లగింజలు నాచుతీశెలుు వ త్రము సో మేదకమణి, వీనిచే 'లేరునట్లుచేసీ పీదప పాటలపుమ్సుము, కరవీరపున్సుము మున్నగువాసనగల పువ్వుల నం దునిచిన $ో దుర్గం ధముపోయి జలము కు్త్ర్యమగుకుం అయ్యది 'సానార్హ్హమగును. న. జలముయొక్క_వీర్యవిపాకములచే గల్టుదోమములు అతా- మూ, శీతం వీతం విషం కుర్యాత్‌. కుతీరోగం స వీననమ్స్‌ వీళ్యే దోషాత్‌ విపాకేతు చరాద్విష్టభ్య జీర్యతి. ౩ 2 వ్యా మిక్కి-లి చల్హూనుండువీర్యము కలజలమును పానమువేసీనచో పీర్యదోమము "చేత కతీరోగమును వీననము (వడీనెము)ను కలిగించును, జలము నిపాకమున ఇెడ్డదిగా నున్నపుడు అట్టిజలము చిరకాలమునకు మలమును బంధించి జీర్ణమగననుం (ఇచ్చట వివశబ్ద మునకు జల మని యర్థము) ఖద జలపానమున కొన్నినియమములు థయ- మూ పానీయం న తు పానీయం పానీయేఒన్య వచేశచే అజీన్హే క్వథితం చామే పక్వే జీర్టేవి నేతరత్‌ , త్‌ 3౬ శీతే విధిరయం త_వ్దే త్వజిళ్ణే 9560 త్యజేత్‌,

ల ఆంధ్ర తాత్పర్యసపాతము 90 వ ఒక'చేశముసందలిజలమును శ్రౌగినయెడ అయ్యది బీర్హముకాక మునుపు వేరొండుచేశమునందలి జలమును శ్రాగంజనదుః (చావియందలినీళ్టు త్రాగి అది జీర్టము శాకుండునపుడే మరల తటాకాదిజలమును పొనముచేయకూడదు. ఇత్రెజంగునన సార సాదులకుగనూడ "నెలుంగునది), మరియు చల్లనిసీళ్లు త్రాగి అది జీర్ణము కాకుండునపుడు వేడిసేళ్లను శ్రాగకూడదు. వేడినీళ్లు శ్రాగి ఆది జీర్యమైనపుడును చల్లనిసీళ్లు శ్రాగజనదుం ఇది కాని చల్ఞారినజలమునకు. జెప్పిన నియమము. నాగి. వేడిగ నుండుజలమును గ్రైగినపుడు ఆజలము జీర్ణము కానప్పుడు చల్లనినీళ్లను శ్రైాగంజనదు, అపి ఊదకస్రాశ _స్తట్టెము జలపానావశ్యకత్వము అణా 9 త | మూ, పానీయం ప్రాణినాం (ప్రాణా విశ్వ్యమేవ హి తన్మయమ్‌, 332 నే అతోఒత్య న్గనిపే,ధేన న కర్షచిద్యారి వార్యలే్కే వ్యా నక్టలస్ర్రాణులకు ప్రాణాథారమైనది జలము చరాచర్మవృవంచమంతయు జలము. నాధారముగ జేసి యున్నది కావున జలపానము ఒకష్పుడును సర్వాత్మ నా నిషిద్ధము కాదు, (జలము సకలప్రాణులకును ప్రాణమునకు ముఖ్యాధారము కావున ఒకచేళ బేడినీళ్లను, కొన్నిసమయములయందు చల్లనిసీళ్లను;, కొన్ని వేళల కాగి చల్దారిననీళ్లనుః కొన్ని సమయములయందు శొమధములతోగూార్చియు; అయాకాలవోమరోగాదుల ననున రించి తృత్తదనుగుణముగ సీట్ల శ్రాగవలెనుకాని బొత్తుగ నీళ్లను శ్రాగ కండదగదనిభ వము) ఈవిషయమునే అహ్లైంగసబ్ష్రోనామున నిట్లు ఇెప్పియున్నదిః ఆాగకచిదుస్ణం క్వచిచ్ళీకం క చిక్క్య్వథితశీతలమ్‌ క్వ చిచ్భేమజనంయు కం నక్వ చిద్వారవార్య లే*' ఈవాక్యముచేత నుదకపానము ఆవశ్యక మని స్ఫుటమగుచున్నదిం మరియు. జలము జగత్తుకును స్రాాము స్ర్రాణంలు మున్నగువానికి ముఖ్యమైన తయాఛారముగ నుండునని “ఆపోవా ఇదం సర్వం విశ్వాభూళాన్యానమః స్రాణావా అమ. రావ ఓమ్‌” అనుగ్రుతి వాక్యము శాసీంచినదిః ఈయభిస్తాయము'నే వానృటాచార్యుడు అష్ట్రాంగసంగ్రవామున “అన్న పౌనేము సలిల మేవశే, ష్టం సర్వరసయోనిత్వాళ్‌ + సర్వభూత సాక్య్యాల్‌ ౩ జీవనాదిగుణయోగాచ్చ” అనువాక్యముచే జెప్పెను అశ బలపానము లేనందున గల్చునుషద్రవములు థమ వూ, ఆస్యతో సాజ్టసాదౌ వా మృత్యుర్వా తదలాభతః, కెకె వ్యా దప్పికలిగినపుడు జలమును త్రాగనిచో గొం తెండును. శరీరము కృళించి బడలునుం ఒకవేళ మరణముకూడ సంభవించును. కావున దప్పి యొ .త్తినఫుడెల్ల జలమును ర్రోవరెనా

180 వరహితీసంహీత థి బెలపానవిథము సుయోగాదతియోగములగుణపోమములం 3కా- మూ, కేవలం సౌషథం పకం ఆమముస్ణం హిమం చ యత్‌ , సంవీశ్యునూ శ్ర యాయు_క్రంఅమృతం,; విషమన్య థా. 338౯ అతిళూగేన సలిలతృష్యుతోపి వ యోజితమ్స్‌ తస్తాద యోగ వాహేన లాఘవాన్నచ యూోజయేత్‌ * 30 వ్యా అట్టిజలమును కేవలము జలమాత్ర్రృమునైను కెపధములగూర్చిమైన కాచి యున్ష్రముగైన చల్లగచైన నువయోగించవలెను* ల చల్లనిసీశ్లనైనను,. _ పె జెస్పినవిధముగ కాచి చల్దారిననీక్లవైనను సమయమును గమనించి శ్రాగవలెను. మైజెప్పబడినవిధముగ నీళ్లు శ్రాగునపుడు ఆమాదోహాదులను పరిస్థితులను గమనించి తదనుకూలముగ తగినమిమాణము నల్పించి శ్రాగినచో నమృతమునుబోలె జీవనాధార మగును, అటుూగాక మితిమిోరి త్రాగి నచో వివమునుబోలె ప్రాణాంతక మగుశు; కావున దప్పి యధికముగళి నున్నను; తగిన మూత్రము గల్పించి యుపయోగించ నగునుగాని మితిమోరి శ్రాగజనదు, య్వక్షియుక్తము గాక వలుమారు జలమును నియమము లేక శ్రాగజనదు. -లుఫ రోస్ట్య(కొంచెము 'వెచ్చవైన) జలమును పానముజేయదగినవార్పు దానిగుణము దణ మూ. అమవిష్టమ్భుయోః కోపం నిష్పిపాసోఒవీ తత్పిబేత్‌ (జలంవీబేత్‌ ), యావన్ని శ్రేదయన్ర్యాస్యం అతిక్లేదోఒన్ని నాశనః, 3౮౧ పిబద్ధకపవా తాభ్యాం ముక్షామాళ యబన్ధన్కు పచ్యుతే వీ.ప్రమాహారః కోన్లతో యద్ర వీక్యతః, డిం వ్యా భుజింవబడినయాహారము జీర్ణముకాకుండునప్ప్వుడును కఫఘవాతములు ఆనూ శయమున బంధింవమబుడియున్నపుడును దప్పి లేకున్నను కాగి కొంచెము వేడిగనుండునీళ్లు త్రాగవలెను ఎంతనీళ్లచేత నోట ద్రవముపుట్టునో అంతనీళ్ణు శ్రాగనగను. అంతకన్న నధిక ముగ నీష్ణ శ్రాగినచో జాఠరాగ్ని నశించును. కావున మితముగ నోట ద్రవము ఫుట్టునంత జలము త్రాగవలెను. ఇత్తెజంగున మితముగ శ్రాగినచో కఫవాతములం బంధమువదలి ఆమా శయమున బంధమును వదలి అందు కఫవాకములచే నిరోధింపబడిన యాహారము వట్రువదలి కొంచెముగ. వేడియైనజలముచే (దవముకలిగి అతిశ్శీఘ్రుముగ వచింపబడి జీర్హమగునుం శావున ఆట్రిససుయమున దప్పిలేకన్నను కొంచెముగ వేడిగ నుండుజలము$ మిళముగ శ్రాగవలెను* లీ శీకజలపానానర్హ్ము లు యా మూ, అనవస్థితదోహాగ్న్నః వ్యాధిత్సీణబలస్టచ,

ఆంధ్ర, తాత్చర్యసహితము 18 నాల్బమపాస్థమముదకం హితం త్ధి త్రిదోపకృత్‌ . 8౮3 వ్యా- వాళాదిదోవంబులును జాఠరాస్నియు. నొకరీతి నుండక అప్వుడపుడును పలుదెజింగుల మారుచుండునేని అట్టివారికిని, వ్యాధులచే శరీరము కృశించినవారికిని బలము నళించినవారికిని, చల్లనినీళ్లు కొంచెమైన పానముచేయందగదు అట్టివారికి చల్లనినీళ్లు ్రిదోమముల ్రకోపింవ జేయును (శావున ష్యకరము కాదనుట్ర- =శవ్తు(్రి సర్వజలపాననిషి ద్ధులు థదా- మూ 'లేజసు ప్రతిపత క్వాన్యన్చాగ్ని ర్వర్జ యెజ్జలం, సర్వమేవ తథాస్యన్షప్సీ వావిద్రధిగుల్మినః 36ళీ పాజ్డూద రాతిసారోఒర్నోగ్ర వాణీదోవశోషిణ కుషుమేహప్రతిళ్యాయ జ్వరారుచ్యవీరోగిణః 9 '6౫ వ్యా అగ్నికి జలము చ్రత్యతువిరుద్భమైనది కావున జఠరాగ్ని మందగించి యుండునపుడు చల్లనినీళ్లమైనను. వేడిసీళ్లమైనను; మరియేవిధమెననిళ్లను గశ్రైగళూడదూ మరియు నేశ్రాభిమ్యందిరోగము, ప్లీహావృద్ధిరోగము; విద్రధ్శివృణము. గుల్మము; సౌండు రోగము మహోదరము, అతిసారము అర్భోరోగము, గ్రవాణీరోనము కోమరోగము కష్టము) ్ర,మేహము; పీససము (వజినెమ్యు జ్వరము, అరోచకము, అతీరోగము అను సీవ్యాధులయందుకు వీవిధమైనజలముకు -పొనముజేయంజనదు (దప్పి యొత్తినపుడు నీవిధ' మునవైన మితముగ జలపానము చేయవలెనని “నక చిద్వారినార్యతే” ఆనువాక్యముచే "జెష్పబడినది కావున ఆయావ్యాధ్యనుసారముగ యథోచికముగ నీళ్ళు శ్రాగవలె నని మయొజుంగునది, ఈవినమయము క్రిందచెస్పబడునుం అధ వె బెస్పినవ్యాభులయందు జల'సానమున కుపాయము థియో మూ, కామమల్చమళ క్షే తు వేయసాపధసంస్కృతమ్‌, బుతే శరన్ని దాఘా భారం పిబేస్థ ఎప్షిస్తోటాప్‌ ఇూల్చళ$ క. వ్యా వె జెప్పినవ్యాధులయందు మిక్కిలి దప్పీచే అళక్తమున నున్నపుడు చెప ములచే సంస్కరింమబడినజలమును స్పల్పముగ శ్రాగవలెను, శరదృతువునందును, ఎండకా లమునందును స్వస్థముగ నుండువారునుకూడ మిక్కిలి స్వల్పముగ నీళ్ళు త్రాగవలెను _ అథ భోబనకొలమున జలపాననీయమము ఉత మూ, భుక్తస్వ్యాదా జలం వీతం అగ్నిసాదం కృళాజ్దతాంమ్‌, _ అన్దే కరోతి *ళూలత్వం ఉూర్ధ శసనూమాళయాత్మ్కఫమ్‌, 3౪౭ నన న న

కత్రల్ల వరహీతసంహిత మ ధ్యేమథ్యాజ్తతాం సామ్యుం ఛాతూనాం జరణం సుఖమ్‌ వ్యా, భోజనకాలమున తొలుకనే జలమును పానముచేసినవో జకరాగ్నిని నళింప జేయును శరీరమును కృళింపజేయును. బోజునాంతమున నీళ్ళు శ్రాగినచో శరీరము స్థూల మగును అమాశయమునకు ైభాగమున కఫమును వ్యాపీంపజేయును, భోజనమధ్యకాల మున నీళ్లుత్రానినవో. అలిస్థూలమును. కృళమునుగాక_ శరీరము సమస్థితి నుండును. రస రక్తాదిధాతువులు సమస్థితి నుండును, నుఖముగ జీర్ణ మగును అటి కీతోదకగుణము ఉణా- మూ, శీతం మదాత్యయ[గ్గాని మూర్చాచ్భర్చి మద భ్రమాక, తృష్ణోష్ట్రద*హవిత్తాసృక్‌ విహోణ గ్థమ్చునియచ్చృతి, 85త గళగృహోరః తత యోఃప్రాగ్భు_క్తంద సవం స్టిరమ, వ్యా కీతోదకము మదాత్యయమును; బడలికను; మూర్భను;, ఫమనమునుు మడ మును; ఛ్ర్రముమును; దప్పిన్సి ఉన్హమును తాపమును షీ ; త్వర_క్తమును, విషమును వారి౨చును మరియు గళగ్రవామునందును ఊరుతశమునందును భోజనమునకు ముందు బావని మొదలగు చోట్ల స్థిరముగనుండుజలముు "పానము జేయనగును.

• కఖివై వేడిసీళ్లగుణము అయి మూ, దీపనం పాచనం కణ్ధ్యం లఘూష్టం వ న్తీశోధనమ్‌, 3 ల్రోణు" హిళ్తాణానాఒనిల న్లేప్తసద్యశున్ల (శంద్ధివ) నవజ్వే, శాపామవీనసక్య్వాసపార్మ్యరుము చ శన్యతే, 3౫౦ వ్యా "వేడినీళ్ల అన్నిని దీపింవజేసి భుజింపబడిన యావ+రమును జీన్చింద జేయును కంఠమునకు మిక్కిలి హితకరము, మిక్కితి లేలికయై చులకనగ బీర్హమగును, వృష్తిని (యూత్రపుతి త్తిని) శుభ్రముచేయును. ఎక్కిళ్లు అధ్రానము (కడుపుబ్బరము వాత్యన్హేష్మ రోగములు, ఈరోగములయందును వమనవి లేచ నాదికోధనచికిళ్స చేసినపుడును, నూతన జ్వరమునందును; శాసరోగమునందును ఆవోరము. బీర్సృముకాకుండునప్వుడును, పీనస (వడిస్రామునందును శాాసరోగమునందున్సు యశగానొవ్సియందునుు వేడినీళ్లు త్రాగుట మున్న గుకార్యముల కుపయోగించుట చాల వశ _స్త్రముః 'వేడినీళ్లను కాచునపుడు క్వాణ'భేదముచే సణ భేదములం తంత్రైాంతరమున నిట్టు ఇప్పబడినది:--“సీణ పాది భాగార్థం చేశర్తగురులాఘవాల్‌ ;. కథితం. ఫేనరహితం అచేగమమలం హిశమ్‌” నీళ్లను శా-చునపుడు జాంగలాదిచేశముయొక్కయు, "హూమంతాది భుకువులయొక్కయు గురులాఘవముల ననుసరించి నాల్లవభాగమున్సు. లేక మూడవవం

ఆ జే ఆంధ్ర తాత్సర సిససాతము 188 తుళు "లేక అర్ధభాగంబుకు మిగులునట్టు కాచ్చి నురుగుక్కు వేగంబును ములినంబును. లేని వేడినీళ్లు ఆయాదేశకాలానుగుణముగ పానాదుల కుపయోగించినచో మిక్కిలి హిత కరమగునుః మెజెప్సినభాగాభేదముల నశుసరించి కాచబడిన వేడినీళ్లగుణము. సుక్రుతమున నిట్లు న్నదిఃా+యకత్క్య్వుస్యమానం నిర్వేగం నిష్ఫేసం నిర్మలం లభఘ్యు చతుర్భాగావళిష్టంతు తక్తోయం కఫరోగళుల్‌ ; తత్చాదహీనం పిక్తమ్నుం హీనదుద్ధేన వాతకుల్‌” జెప్పిన రీతిన నాల్లవపాలం మిశసలునట్లు కాగి వేగములేక (పొంగు ఆణాగి నురుగు నిలిచి నిర్మల ముగ నుండుజలము కఫరోగముల వారించుకు- నాల్లవాగము ఇగురునట్టు కాచబడినవేడి సీట్ణు పిత్తముకు హరించుకు. సోపాలు మిగులునట్లు కాద్ధబడిన వేడినీళ్లు వాతముకు హరిం యను, అని ఫావము =శు0 కసిచల్లారిననీళ్లగుణము తా మూ, అనభిమ్యున్ది లఘు చ తోయంక్యథితశీతలమ్‌, వి జ్‌ 4 ప్‌త్తయుష్తే పాతం దోచే. ధభుష్టషితం తత్తిదోపకృత్‌ , 3౫౧ వ్యా కాగి చల్లగ చల్లారినజలము సోకన్ఫులయందు ్రవమును ఫుట్టించదు (జలుబు కలిగించదనుట). 'తేలికగ జీర్ణమగును. పీత్తముతో కూడినపోమమునందును (వాత ప్పీత్తము) పీశ్తకఫము; సన్నిపాళఠము అనుపీ తృసంసర్దమునందుళు) మిక్కలి హిళకరము (గాగిననీళ్ట మరుసటిదినముపరకున్న చో నయ్యాది అధ్యుషిళము అటి ప్రాచిసీళ్లు ్రీదోమ్య ముల ఛు, కోపింపజేయునుగాన హిళముగాదు. ఇది జలవర్షముం అథ తీరవర్డః అవతారిక: '“అఆపోవా ఇదగ్‌0 సర్వం ఇది. మున్నగు వృమాణములచే ప్రొమునకు ముఖ్యాథారమైన జలవర్ష్హమును _వెనిఇెప్పి; న. “క్షీరం జీవనీయానాం? శీరఖ్ళు తాభ్యాసో రసాయనానాం” అనుసంగృవావచనముచే బీవనీయరసాయనములలో ముఖ్యమైన దని నిర్ణయింపబడినతీ రవర్లము ్రీంద వెవ్పబడుకుం ౮ ౨ శీరసామాన్యగుణము వణ మూ, స్వాదుపాకరసం న్నీ స్ధమో జస్యం ఛాతువర్ధనమ్స్‌ వాతపిత్సవారం వృష్యుం శ్లేష్ణలం గురుశీతలమ్‌, 3౫౨ చ్యా శరము. మధురవిపాకంబుకు మధ్యురరసంబుకు న్నీస్ధగుణంబును కలిగియుం డును ఓీజన్సుకు మిక్కిలి హితకరము రసరక్తాదిధాతువుల వృద్ధినొందించును, వారప్న్‌ర్త

మర వరహితసంహిత ముల పారించును. శ్కుక్తమును వృద్ధినందించుకుం కఫమును వృద్ధినొందించును గురుత్వము కలిగియుుందును+ శీతవీర్యముగ నుండును. మై జెప్పినగుణములు ప్రాయికముగ శీరసామాన్య ముళై యుండును

“గవ్యం మాహిషమమాజం చ కారభం న్వ్రైణమాలికమ్‌, ఐళమైకళఫం. చేతి తీర మష్టవిధం స్మృకమ్‌” అనుళంత్రాన్నరమువే నవ్యము. (అవుపాలు, మాహిషము. (వెళుము పాలు అజము (మేకపాలు కారము. (ఒంటెపాల్యు. స్త్రైణము (స్తీలచనుబాలు, అవికము (గొక్టేపాలు విభము. (ఏీశుగుపాల్యు, వికళశఫము. (ఒకటే గిట్టకలగుజ్జము మున్నగుజంళువులపాలు) ననిశ్మీరము. ఎనిమిదివిథములుగ నుండు నని తెలియుచున్నది? శావున అట్టిభేదములు. లేక పాలసామాన్యముగ వైజెస్పినగుణములు కలిగియుందడునని “'ప్రాయివయః” అనువాక్యముదే 'తెలినెడి (విశేషగుణములం ,క్రిందవివరింపబడును)

(రై ఆవుపాలసామాన్యగుణములు శూ మూ, ....... = .అత్రగవ్యంతుజీవనీయంకసాయనమ్‌. 3౫8 " మతథీణహితం మేధ్యం బలం _స్తన్యకరం వరమ్‌,

శ్రుమభ్రమమవాలక్షీ క్యాసకాసాతితృట్‌ యముధః, 2౫%

జీర్ణజ్వరం మూత్రకృచ్శ్రం ర క్తవిత్తం చ నాళయేత్‌ ,

వ్యా పాలు జంతు భేదములకవట్టి పలుబెజుంగుల నుండును. అందు ఆవుపాలు మిక్కి-లి బలకరము, రసాయనము (జరావ్యాధులవారించి ఛాతువుల వృద్ధినొందించునది) ఉరుతతరోగులకును ఛాలువులు శ్నీణించినవారికిని మిక్కిలి హితకరము మేధాళ క్తిని కలిగించును, బలకరము, చకుబాలకు (ఆడువారికి కలిగించును. ఛోమమువు, ృనుమును మదముకు, అలక్షీని, శా్వ్వాసకాసములను, మిక్కు-టమైనదప్పిన్సి ఆకలిని జీర్ణమైనజ్వరముళు; మూ ్రశృచ్భ్రముకు; రక్తపిత్తమును హరించునుం

_ఇుక్సి తవులవర్హాదిభేదములచే సల్లుగుణవిశేషములం అయా

మూ, బాలానాం బౌలవత్సానాం ఛుక్టానాం వాతహృత్సయః, కస్య

మథా్థనాం మభ్యవత్సానాం కృష్ణానాం సి _త్తనాశనమ్‌,

నృద్ధానాం వృద్ధవత్సానాం శోణానాం శ్చేషజిద్రవామ్‌, కా

వ్యా, వౌల్యవయసుననుండు అవులయొక్కయు; "లేకదూడగల అవ్రయొక్కయు "తెల్లాపులయొక త్రాయుపాలు వాతమును హరించుకు. నడివయసునకుండు ఆవులయొక్కయు, నడివయసుననుండు దూడకలఆవులయొక్కయు, నల్లనిఆవులయ్లొక్క_యు పాలు ప్పీత్తమును నారింపటేయును.. ముదురుఆవుయొక్కయు, ముదిరినదూడకలఅప్పుయొక్క_యం, ఎజ్లని రంగుకలఅవుయొక్క_-్యయు సాలు కఫమును హరించునుం

ఆంధ్ర కాత్సర్యసహితము శిల ఖని ఎనుముపాలగుణము కా మూ, హీతవుత కిగుక్రినిద్రేళ న్‌ గ రీయోనూహివంహిమమ్‌, వ్యా, ఎనుముపాలు అవుపాలకన్న గురుత్వముకలిగి శీతపీర్యముగ నుండును మిక్కిలి త్మీవమైనజాళరాగ్నికలవారికిని నిదురబట్రకుండు వారికిని మిక్కిలి పొితకరమెనదిం ,ఈంత్రాంతరమునః---గురుశీకళరం గవ్యాల్‌ మూహిమం స్వస్నలం వయః” అన్ని యుందుటంటేసి ఎచుముపాలు ఆవుపాలకన్న గురుతరంబును శీతంబుమై యుండు నని న్భుట ముగచెలినెడి 40 మేకసాలగుణము థటా- వూ, అల్పామ్చుపాన వార్ట్రయానమకటుతిక్తాళనై ర్లఘు, 3౫౭ ఆజం శోపజ్వర శ్యాసర_క్షపీత్తాతిసారజిత్‌ , వ్యా, మేకలు కొద్దిగ నీళ్ళత్రాగి అధికముగ నంభరించి కారముళు చేదునుకల ఆకు లలములను తినుచుండును; కావున అట్టియాసారవివారాదులుకల మేకలపాలుం మిక్కిలి లఘుతరముగ నుండును, శోమను, జ్వరముళు శ్వాసమును, రృక్తవి త్తమును, అతిసారముకు హరించును “అధి గొబ్టైపాలగుణము రతా మూ, కాసఘ్నం నాతిశీతోప్ణం అవాద్ధం తూప్షమావికమ్‌, 9౫౮ వాతవార్రధిహరం హిథ్తాళ్వాసపి తృకప చ్రదమ్‌్‌, వ్యా, గొతియలపాలు ఊప్తశీళఠములు అధికముగ "లేక శెండుగుణములును నమ ములుగ నుండును, కాసముల వారించును సృాదయమునకు హిశకరము శాదు- టొప్షు వీర్యము కలిగియుండును, చాతరోగములను హరించును ఎక్కిళ్లేను శ్వాసమును విత్తకఫ- ములను వృద్ధినొందించుళూ అథి మేకు అవు, గొడ్హ, ఎనుము, పీనిపాల నుపయోగింపదగినవారు తా - మూ, తీరమాజం హితం బాలే వృద్ధి గోక్షరమావితమ్‌, 3౫౯ యతతుణే తశేష్విష్టం మాహిషం. ........ న్యా, మేకపాలు 'బాలురకు హీతకరము, అవుపాలును గొట్టేపాలును వృద్ధలకు ఇవాల హీతకరములం గాయములనే కృళించినవారికిని ఉఊరంతతరోగముకల ఎరికిని ఎను ముపాలూ వాల హీతకరముం జరీ స్రీచనువాలగుణము అతా మూ, (4246242424, *=, + మౌానుషంప్పున్క ॥

186 వరహితసం౦పహిత నన్యేనర_క్షపి _తృఘ్నం తర్చజేనామీళశూలజిత్‌ . 3౬౦ వ్యా చనుబాలు నస్యముేసినచో రక్తప్తిత్తముళు హరించును. కన్నులలో నుంచిన 'చేశ్రరోగములు నివ్నర్తించును. కంద్దనొప్పులును నివర్తించుకుం న... పచ్చిపాలగుణము రుయూ- మూ, పయోజఒభిషున్షి గుర్వానుం కీ రాదన్యత్ర మానుషాత్‌, వ్యా, కాచక వచ్చిగనుండుపాలు స్త్రీలచనుచాలంకప్పు తక్కిినవన్నియు కఫమును వ్రశోవింపజేసి స్రోతస్సులను స్రవింపజేయును.. చనుబాలుమ్మాత్రము. పచ్చిదిగూడ అభి మ్యందకరము కాదు. ఈవిషయమునే “వనితా_స్తన్యమామ మేవ హితం పయః” అని యితర 'తంత్రకారులు ఇెప్పిరికాపున చనుభాలు పచ్చివే మిక్కిలి హితకర మని 'తెలియునదిం (వీనిని శాచసహాూడదు 4వ కాచబడినపాలగుణ తారతమ్యము అతా మూ, అడ్ధోదకం శ్షీరశిష్టం ఆమాబ్ల ఘుతేరం సృ ఖతమ్‌, 3౬౧ నిర్ణలం చ శృతం దిరతి, చతుర ప్టాంళ శే శోపితమ్‌, య థ్యాక్రుతతరం సారం గురుబల్యతమం పయః, 2౬౨ వ్యా పాలకు సగపాలు సీళ్లుకలిపి పొలుమ్మాత్తము మిగులునంతదనుక కాచబడిన పాలు వచ్చిసాలకంటె మిక్కిలి లఘువుగ నుండును, పాలలో సీళ్ళు కొంచెమైన జేర్చక సగఘమైననుు మూడవవర్నలైనను; నాల్టవవం్నతైనను; ఎనిమిదవవంత్తెనను _ మిగులునట్టు కాచ బిజినపాలు ఒళకచదానికన్న నొకటి సారవంత్రంబును గురుతరంబుకు, మిక్కిలి బలకరంబును వైయుండునుం = ససంఅలెనికాగుణము థ్రియా- వ్‌, మూ, స్యాదు పాశరసా న్ని్ధ్ధా ర_కపిత్త ,వసాదిన్సీ వాతఘ్నీ తర్చణీ బలా రుణ్యా సన్హానికా గురుః, 3౬కి వ్యా (పొలంళయు చుండి ముద్దయగునట్టు కాచిన నయ్యాది సంతానిక యన బడును (ఇదియే పొాల్కోవు అట్టి సంతానిక మిక్కిలి మభురరసంబును మధురవిపాకం బుకుకలిగి మిక్కిలి స్ని గ్ధాతరమై యుండును; రృక్తపత్తమును శమింపజేయును. వాతమును నారించును. తృద్సి కలిగించును మిక్కిలి బలకరముః రుచిని పుట్టించును. మిక్కిలి గురు త్వము కలిగియుండును

• నంతానిక యనగా మొోలగడ యని తెలియుచున్నది "

ఆంధ్ర, కాశ్స్చర్యనహీతము [87 న... ఛారోహ్లైదిశ్సీరగుణములు ధియో మూ, థారోన్లమమృతం గవ్యాం ధఛారాశీతం త్రి దోషలమ్‌్స్‌ శృతళీతం తు విత్తఘ్నం శృతోన్షం కషవాతజిత్‌ వం! వ్యా, పాలుపీతుకునప్వుడు ఛారగవెడలుకు, అట్టిధార వితుకునమయమున_ వేడిగ నుండును. అట్టిపాలు థారోన్హము, అవుపాలు ఛారోవ్లముగ నున్నపుడు అమృతమును బోలె బలాదుల గలిగింవ సమర్థమై యుండును, పిండినవెళుక చల్లబడినవచ్చిపాలు ఉత్తిదోమ ముల కలిగించును, కాగి చల్లారినపాలు ప్పిత్తముకు హరించుకు. కాగి వేడిగనుండుపాలం కఫవాశముల వారించునుం _=౨ట్రెట్టి ఆగ్రావ్యాతీరములు దిలా- మూ, అనిష్టగన్ధమమ్లుం చ వివర్మం విరసంచయత్‌ , వక్టష్టం సలవణం తీరం యచ్చాపీ గ్రఖిశం భవేత్‌, 36౬౫ వ్యా మనను కింపుగాని వాసనగలిగినదియు, పులు'పెక్కినదియు, పాలకు స్వాభా వికమైనరంగనకు మారునీలపీళాదివర్హములు. కలిగినదియు,. రుచివెడినదియు. నగపాలు విడువందగును మరియు ఊవ్వుకలినినపాలును,. గడ్డన (పెరుగువలె. నుండుపాలును, బ్రావ్యాము కాదు “శమెద్రి -పాలంపెడుటకు కాలనియనుము థమ మూ, మువాూన్తావఖ్బకాతీతం తీరం భజషితి వికి యామ్‌, శృతం తద్ది బగుణాత్కాలాత్‌. అతీతం తద్నిహేపమమ్‌. 3 ౬౬ చ్యా* వచ్చిపాలు వదుముహూ_ర్తములకాలము ౧౦ గడియలు గడచినచో ఇడి నిమముతో సమానమగును =శవ(్ర కొన్నికారణములచే "పాలకు గురులాభఘువసంస్రా ప్తి ఏమా మూ, వీణాస్థకాన్లూశినీనాం తు గుర్వాభిష్యస్టి తదృృళమ్‌, అచేష్టయా చప్రాదో పాద్దరీయస్పృత మౌపసమ్‌, క౬8 వా్యాఖాస్థతోఒ'నేన లఘిమా చేషావత్ప్రకృతిప్వపి, హ్రాన్వేషు చాతిదీీన్దేషు నూంస లేమ్వేవమాది శేత్‌. + 8 టౌ వాసా గానుగపిండిని మిక్కిలి వులిసినకుడితిసీళ్ళు మున్నగువానిని తినుచుండునోవు మున్ననగువానిపాలం మిక్కిలి గురుత్వము కలిగియుండంగు, కఫమును వృద్ధినొందించును మరియు ర్మాశ్తులయందు. పళ్వాదులు సంచారము మున్నగువేష్టలం "లేశయుండును శావున ప్రాదోమ (పర్థురాలను తీయబడిన) త్నీరమునకన్న కెషస (ఉాదయకాలమున్‌ హహిశలాా

196 వరహితసం౦ంహిత తీయబడిన) త్మీరము మిక్కిలి. గురుక్వము. కలిగియుందుకు. ఇట్టు వెచ్పటచేక చేష్టలు (గంచారాదిదూపమున)ు వేయుచుండు. స్వఫావము కలిగినజంతువుల పాలు లఘుక్వము కలిగియంండు నని న్ఫుటముగ బెలియుచుండును. ఇ త్తెజంగుననే శ్రాన్వజంతువుల పాలకుశు? దీర్ధములుగ నుండుజంళువుల పాలకుకు బలిసియుండుజుతువుల పాలకుకు గురులాఘవముల నిర్ష్ణయించునది- (పొట్టిగనుండుజంతువుల పాలు లఘు వనియు, దీర్ధజంతువుల పాలం గురు వనియు;, సామాన్యముగశుండుజతువులపాలు. లఘు వనియు, మిక్కిలి బలిసియుండు జంతువులపాలు గుర్వుత్వము కలిగియుండు ననియు ఫావము) -అర్ర టెఎకాయపాలగుణము అయం మూ, వృవ్థమాష్థం గురు స్వాదు విదాహి కఫపి_త్తకృత్‌ , నారికేలోద్భవం తీరం కాసన్లేష్టానిలాపహ'ు, 3 ౬౯ ఇ్యాం వచ్చికొబ్బెరకుండి తీయబడినపాలు (కొబ్బెర ననియగొట్టి యందుండిపిండిన వచ్చిరనము 'బెంకాయపాలం అనబడును.) శుక్రముకు వృద్ధిచేసి సంభోశేచ్భను వృద్ధిచే యును ఉఊషస్ష్రవీర్యము కలిగియుండును, గురుగుణాంబుకు మధురరసంబును తొవమును బుట్రించునదియు నగుశుం కఫముశు పీత్తముకు వృద్ధినొందించుకు. దగ్గును, (కేవమునువాత మును హరించును విధి "పెరుగుసామాన్యగుణము థయూ- మూ, అన్హుపాకరసం గ్రాపి గురూపం, దధివాతజిత్‌ , మేదళ్ళు క్రబలన్లేష్యర_క్షపిత్తాన్న శో ఫకృత్‌ + 3౭20 రోచిష్ణుశసమరుతా శీతకే విషమజ్వ రే, వీననే మూత్రకృచ్శే చ స్వాదు శ్లేష్మవివర్ధనమ్‌. 38౭౧ నైవాద్యాన్నిశి నైవోష్టం వసన్లోప్తళరత్సు న, నాముద్దసూపం నామా ద్ర 0 సాఘృతం ననీతోవలమ్‌, 32౨ నచానామలకం నాతినిత్యం నామస్థమన్య థా, జ్వ గాస్ఫృక్పి_త్పవీసర్పపి తృపాణ్డు(జ్ఞ్వ్యామయ) భ్రమ్యప్రదమి,. 38౭39 వ్యా పెరుగు అమ్హుపాకంబుకు, అన్హురసంబునుక లిగియుండును, మలాదులనుబంధిం చుక గురుగుణంబును, ఉఊస్మ్యవీర్యంబుైై చాళము;ు వారించును, మేదన్సును; కక్తమును; బలమును; గ్రేష్యమును, రృక్తమును; వ్పీత్తమున్తు అగ్నిని, శోఫము. (నంజ్రును కలిగించును రుచిని పుట్టించును కావున అరో-చకమున మిగుల్మవ్యశ_స్తమెనది మరియు పడినెమునందును! మూ శ్రకృచ్శ్రమునందును, హితకరముగనుండును. మిక్కి-లిలీపికలిగిన' పెరుగు కఫమును వృడ్ణి

ఆంధ్ర'కాత్సర్యసహితము 189 నొందించుకు: మరియుకు వెరుగుకు రాశ్రులయందు. భుజింవంజనదు,. నిపూ మొదలగు వానిచే వేడిపుట్సించి యువయూోగింవదగదు. వసంతబుతువునందును ీవృకాలమునకు శర దృతువునందుకు ఉఊవయోగింపదగదు మరియు. 'వెసలవస్తు, లేచె నెయ్యి చక్కెరు ఊసీరికకాయలపిండి అను నీవస్తువులతో నొకచానితోగూర్చి యువయోగించవ లెను కాని ఆటుగాక ెరుగునుమ్మాత్త మువయోగింపందగదు. మరియు. ప్రతిదినమునను విడుసక యువయోగించినచో రోగములగలిగించును కావున ఒకానొకసమయమున నుసయోసించ వలెళుగాని విడువక (వ్రతిదినంబుకు ఊవయోగింపదగదు, మందము (పాలయందు. చేమిరి "బెట్టినకీదప పేరకయుండు నడిమియవస్థ నుండు పెరుగు)ను భుజింపందగదు, (పేరిపేరక యుండు పెరుగు నువయో?౦చునెడ నందలిన్నేహూము (స్రోకన్సులయందు సంక్రమించి శ్రిదోమముల బ్రకోపిందజేయును). వైజెస్పిననియనుము. ననుసరింపక యిచ్చవచ్చినట్లు “పెరుగు నుపయోగించినచో జ్వరము, రక్తపిత్సృము విసర్బము; కుష్టము, పాండురోగము, ్రనుము, మున్నగు ననేకరోగముల బుట్టించుకుం మూ, దధ్నస్సారన్తు విష్టమ్భి రూయణం గ్రాహ వా తలమ్‌,

దీపనీయం లఘుతరం సకహాయం రుచివ్రదమ్‌, 320 వ్యా, పెరుగయొక్కసారము (కిండితీసినపిప్పి) మలముకు బంధించును. రూతు గుణమును (శరీరమునందలి స్నేవాము లేకుండుటకు) కలిగించుకు, మలొదులను ద్రవము 'లేకుండునట్టుచేయుకు.. వాతమును. వృద్ధినందించుళు. చులకమై జఠరాగ్నిని దీసింప "జేయును, కషాయరసను గలిగి రుచిని బుట్రించును. =అథ్రి దధినుస్తుగుణము శా మూ, వాతస్స్నుం కప్టకృద్రూతం బృంవాణం బలవర్ధనమ్‌, కుర్వాద్భు క్రాభిలాహం చ దధిమ స్తుపరిసృతమ్‌, త ౭ వ్యా, "పెరుగునుండి తీయబడిన లేటనీరు వాతముశు హరించును. కఫమును వృద్ధి నొందించునుః శరీరముళు బలియళేసి బలముళు వృద్ధినొందించును. అన్నముకు భుజించు టయం దఖిలావ, పుట్టించును _అ౮ దధిసారగుణము ఇటా మూ. దధ్నస్సారో గురుర్వ్భృుష్యుః వాతఘ్నః కఫప్నిత్తలమ్మ్‌ రసన్తు వాతకఫవో కథ్థస్రోతో విశోధనఃం 8 2£ వ్యా "పెరుగుయొక్కసారము... (చిక్కనివెరుగ్రు గురుత్వముకలిగి వృవ్యమై వాతమును హరించుకు. కఫస్నిత్తముల వృద్ధినందించుకు. "వెరుగుయొక్కురసము.. (పెరుగు సీరు లేకనే చిలినదిి నాతకఫముల హరించును. కంకనాళమును శుర్త్రపరచునుః

140 వరహితస౦పహిత _*విప్ర “చె "మేక, గొంకీియ వీనిపెరుగు గుణము థఉయా- మరా, మూహిసుం దధివిష్టమ్చి గురూన్లం వాతకృత్చరమ్‌, దథ్యాజం కప్రవాతఘ్నంల లముగుల్మ తయావహమ్‌, 8282 దుర్నామళ్యాసకా నేషు పాతమన్నేశ్చ దీవనమ్‌, కోవనం కపవాతానాం దుర్నావ్నూూం బావికం దధి, కె 8రో రనే పాకే చ మధుకం అత్యభిష్యన్థి దోపులమ్‌, వ్యా “గేచెలపెరుగు మలముకు బంధించుకు, గురుత్వంబును ఊాస్రవీర్యంబుకు కలిగి వాకమును వృద్ధినొందించుకు. మేకపెరుగు కఫవాతముల హారించును చుల్క_నె క ముగ జీర్ణమగును, గుల్మముకు తయముకు పోగొట్టును దుర్నామ మకు రోగముకు శ్వాస 'కానములను హరించుకు గాన అట్టిరోగములయందు మిక్కిలి వ్యుమై యుండుకుం జకరాగ్నిని దీపింవజేసి యాకలి బుట్టించును. గొలీయల పెరుగు కఫవాతములశు దుర్నామ రోగముకు (ప్రకోపింపజేయును. రసమునందుకు విపాకమునందును మధుర్వమై యుుండుకుం (ప్రోశన్సులకు విశేషముగ చ్రవింవజేయును. రోగముల బుట్రించునుం _ -ఖ్రాథ్రి మజ్జిగ సామాన్యగుణము అయా మూ, త్రం లఘు కహాయాన్లుం దీపనం కసవాతజిత్‌ , 23౭౯ శోఫోదరార్మో గ్రృవాణీదోపమూ త్ర, గ్ర వోరుచిః, న్లీ హాగుల్మ ఘృతవ్యాపత్‌ గరపార్ర్యామయా౯ా జయేత్‌, 3౮౦ వ్యా, మజ్జిగ (సగసాలు నీళ్లు కలికినద)ి. "లేలిక కలిగి శ్నీఘ్మమున. జీర్ణమగునూ ఫొంచెము. వగరును పులుపును కలినియుండును. జాఠరాన్నిని దీపింపజేయును. కఫవాత ముల హరించును. కోఫము ఉదరము అర్భోరోగము, గ్రవాణిదోషము, మూ క్రబంధము, అరోచకము, ప్రీహావృద్ధి గుల్మము, అధికముగ ఇెయ్యిద్రాగుటవే గలిగినవ్యావత్తు;, విషము; 'పాండురోగము అను నీవ్యాధులను శమింపబేయునుం _శ్రాట్రి మిగ భేదములు అతా మూ, నిర్ణలం మథితం గోళం, పాదాంళజలమి శ్రీతమ్‌ ఉదశిత్‌ 9 అస్థసలిలం త్రం, త్ర స్టంశజలాన్వితమ్‌. 3౮౧ శ్రుమేణ లాఘవం తత్స్యాత్‌ రూతం త్కక్రం త్రిదోపజిత్‌ , వ్యా వెరుగున నీళ్లు కొంచెమైన కలవక "పెరుగునుమ్మాత్త్రము. కవ్వముతో చిలికి. చీయబడీనమజ్జిన గోళ మనబడును, "పెరుగుకు నాల్దపపాలు నీళ్లుకలిపి కవ్వముతో. చిలక బడిసమజ్టీగ ఉదశ్విశ మనబడును. సగపాలు నీళ్ణుకలివ్‌ "పెరుగును చిలి! శేయబడిమళ్ణీగ

శ " ఆంధ్ర తాత్స్చర్యసహీతమం | త్యక్త మనబడును "వెరుగున మూడుపాళ్లు నీళ్ళుకలిపి చిలికి చేయబడినమళ్ణిన (కాలేయ మనబడుము, _వైజెప్పబడినవానిలో. నొకచానికన్ననొళకటి లాఘువము కలిగియుండును అందును కడపట జెవ్ప్చబడిన త్రము లఘుతరమై త్రిదోషముల హరించును థు శక్రవిశేషుసణములు అజా

మూ, రూతతీక్టోష్టకట్వన్లుక మాయగ్రాహిదీపనమ్‌, కరా

ఛగర్జిప్ర మేవాళ్ళయథుభగన్షరగరోదరమ్‌,

కామిలాం కఫవాత్‌ చ జూతం త్మక్తం వ్యపోహతి. ౯౮3

మన్దజాతం భ "వే _త్తక్రం రూతభిమ్యున్ది దుర్జరమ్‌,

అతిజూతం భృళామ్లోప్ష్రం తృష్టాపిత్తవివద్ధనమ్‌, రైఛాతో

త క్రం గ్రాహికషాయాన్లుమన్లుమేవ తు భేదనమ్‌,

ణ్‌ శ

తక్కృమామం కళ్ళం కష్టం వాన్తి కే కరోతి చం కత్రా

వ్యా వై జెప్పీన,కారము సాధారణముగ (జిడ్డులేకు వేయటడేనమజ్జిన రూతు తీళ్హు-ఊస్హ్రగణములును) కటు-అన్లు-కషాయరసంబులంను కలిగియుండును- అయ్యది' మల మును బంధించి అగ్నిని దీపింపజేయును. వమనము, వ్ర మేహము; వాప్కు భగందరను, నివము ఉదరరోగము, కామిల) .కఫవాశములు వీనినన్నింటీని హూరించును. 'వెన్న భూర్తిగ "వెడలక్రుండునట్లు చిలకబడినమజ్డిగ మందజాత మనబడుము .ఇయ్యది రూతగుణముకలిగి 'ప్రోశస్సుల ్రవించజేయును. కష్టముచే చాలకాలమునకు జీర్ణమగనుం జిడ్డు కొంచమైన "లేక చిలకబడినమజ్జిగ అతిజాత మనభబదును+ ఇయ్యది మిక్కిలి పులుపుకలిగి యూష్ణ్యమె యుండుకుం దప్పిని స్పీళ్షమును వృద్ధినొందించును మరియు నగరును పులుపును కలమక్తిగ మలమును బంధించును.. "కేవలము. పులుపుమ్మూత్తము. కలిగినమజ్ళిగ మలమున్సు భీడించి వ్రవ _ర్తింపజేయును. మరియు పచ్చిమజ్ఞగ కోస్ధ్రమానం గలకఫమును హరించును, కంఠమున కఫమును కలిగించును "

అథ మబ్దీగ నుపసయోగింపం దగనిసమయములు థఆాా

మూ, నెవ తకం తతే దచాషత్‌. నోప్తకాలే న దుర్చల్వే

వ కల జ ష్కి

న మూర్చాభ్రమచా సూషు నరోగే రక్తవై త్తికే(వి త్తృజ్రే,ఏ౮౬

వ్యా గాయములు కలిగినవ్వుడును, ఊషప్టశాలమునందును; శరీరములో బలముతో యున్న ప్వుడును మూర్శారోగమునందును; ఛృనుమునందును తావమునందును రక్తప్పిత్త రోగమానందును తక్రృముశుమజ్జీన నువయోగింపంజనదు.

మరియు మజ్జిగను ముఖ్యముగ నువయోగించందగిన కాలమును న్యు శ్రుతాచార్యు డిట్టుపదేశించెను: = 'శీత్రళా లేన్ని మాస్ద్యేచ కషో ళ్థేహ్వామమేముచ, మానే విరోభే డుష్టేద

14లీ పరపాతస౦హిత 4 వాయా కృక్రందవ్రశస్యతేి (మంచుకాలమునందునుు కాయాగ్నిమందగించియుండూ నపుదుకు) కఫమువే జనించినరోగములయందును; కంఠనాళము మున్నగు (స్రోతోమార్డ స్తే వ్యత్య స్త్వమాలుగ నుండునపుడంను, వాశమావ్రళోపీంచినపుడును మజ్జిగ నువయో గించుట మిక్కిలి ప్రశస్తము,) అథి వార - పిత్త - కఫముల్మప్కకోషమున మజ్జీగ నువయోగించువిధము ఉయా- మూ. వాలేఒన్లుం నైస్ధవో వేతం పి ల్తే స్వాదు సళర్కరమ్స్‌ కళ్ళే త్రం పిబేచ్చాపీ వో్ళపవోరసమన్వితమ్‌, 3౮౭ ". భ్యా, మియు వాతము వ్రకవితమైనయపుడు పులిసినమజ్ఞిగను మైంధవలవణమును గూర్చి యుపయోగింపనగును. పిత్తము ప్రకోషమునందినపుడు తీపిగలమజ్జిగను వంచచార గలిపి యువయోగింవదగును, కఫము చగోపించినపుడు త్రిశటుకములచూర్ష, మును ఉవ్చూును మజ్జిగతో కలిపి అట్టిమక్జగ నుపయోగించవ లెను. _ (0 మజ్జిగకు సంబంధించిన మరికొన్నిగుణములు థ9ఆా- మూ, ఈపదన్షుం తు తద్య ఖ్రస్యుం వస్టిశ్రాన్లుం దీవనం వరషమ్‌్స్‌, వీనసళ్వాసకాసాచా సిద్ధ మెహ. చశళస్యతే, 23౮౮ జ శ దధ కా సర్వథా దోవజి _త్హక్కం ట్రే హణాస్రం; దోషకృద్న ) లా గ్రహణీదోషిణాం తృక్రం దీవనం గ్రాహిలోడనాత్‌ , 3౮౯ో పళ్ధర్థిం మధురపాకిత్వాత్‌ న చ పిత్త్మప్కృకోవనమ్‌్స్‌ కహోయాప్ట్యాత్‌. వికాసిత్వాత్‌. రౌావ్య్యవ్చైవ కఫే పాతమ్‌, వాతే స్వాద్యన్లుసాంద్ర త్వాత్‌. పట్థ్థం 'థాతువిదాహి తత్‌ , దత్హా ఖిమన్థనాద్దధ్నః గురుణళ్చాతిశ ధనాత్‌ 3౯౧ జ్‌ అనుద్ధ తీ న్నేహనుఖాత్‌ దళ్షాదో్యమావాతం లము, శసస్థలే మాహిషం త్రం శామిలాపాజ్ణురోగ "చో కణత త్ర శక్రం త్వజువి వ్రభవం దుష్ట్రగన్థం త్రి దోవలమ్‌, వ్యా కొంచెము పుల్లగనుండుమక్ఞిగ వృష్యము (శుక్రృవృద్ధికరముగ నుండునుం మిక్కిలి. పులుపుకలిగినమజ్జిన జఠశాన్నిని మిక్కలి. దీపింవజేయునుం. పీనసరోగము శ్వాసము, కాసము మున్నగువ్యాభులయందు కాచబడినదాని నువయోగించుట వశ స్త్వముః గ్రచాణిరోగమునందు మజ్జిగ నువయోగించినచో నసేకవిధముల పోవహూరముగ నుండును (ద్రూములయందు మజ్జీగ నువయోగించినచో ననేకదోమముల గల్లింయను, మరియు మజ్జిగ ద్రవనును శోషింపం వేయును కావున గ్రవాణిరోగముకలవారికి మలమును బంధించి

ఆంధ్ర తాత్పర్యసహ్‌తము మేతలో విశేచముల నిలుపుశు జఠరాన్నిని దీపించజేసి అకలి బుట్టించును అయ్యది మభురముగ విపాకము జెందును. శావున వ్నిత్సవారమై పక్థ్యముగ నుండును. మరియు మజ్జిగయందు కషాయ (వగరు) రసంబుకు ఉన్జవీర్యంబును వికాసిగుణంబును రూతుగుణంబును కలిగి యుండుటంజేసి ఆయ్యది కఫవారమగును; కావున చానిని కఫరోగములయందు విశేషమున నువయోగింవదగును, మధుర అన్షరసంబులును, సాంద్రగుణంబు గలిగియుండుటంబట్టి వాత రోగమున మిక్కిలి హితకరము, రసాదిధాతువులను తపించజేయును, మరియు "పెరుగును కవ్వముచే చిలికినయెడ 'చానియందలి గురుత్వగుణము హరించుకు. చిలికి "పెరుగుగందలి 'వెన్నదీయకుండుమజ్జిగకన్న 'వెన్నదీసినది మిక్కిలి చుల్కవై యుండును. "గేచెమజ్ఞగ శామీలారోగమునందుకు పొందురోగమునందును మిక్కి-లి వ్రశ స్తమైయుండునుః మేకల మళ్జీగయు, నొజీయలమజ్జిగయు, వెడ్డ్దవాసనగలమజ్జీగయు చాతాదివోవముల మూడిటిని వృద్ధినొందించును కావున ఉఊపయోగింపంజనదు =శవ్రాం్రి వెన్న (నూకనముగ దీయబడినది గుణము త్రిలా- మూ, నవనీతం నవం వృవ్యుం శీతం వర్ణబలాగ్నికృత్‌ * 3౯౩ సజ్హ్రాహి వాతపిత్తాసృక్‌ మయార్శోఒర్టితకాసజిత్‌ , చమ్షుష్యుం 'బాలవృద్ధానాం చ శ్సస్తం సౌకుమార్యకృత్‌ + 2౯౮౪ నోళ చోరః తలే చేష్టం కఫమేదో విలా యనమ్‌్స్‌, వ్యా "వెరుగునుండి చిలికి తత్కాలమున దీయబడిన వెన్న సంభోగళ శ్‌ని వృద్ధి నొందించును శీతపీర్యమై శరీరబలమును కాంతిని జాఠరాగ్నిని వృద్ధినొందించును మల ముల 'వెడలనీయక నిరోధించును, వాతపిత్తములను రక్తకయమును అర్మోరోగము అర్జిత వాతము అను నీరోగములకు హరించును, కన్నులకు మిక్కిలి పితకరము బాలురకును నృద్ధులకును మిక్కిలి ప్రశ్నస్తము. శరీరసోకుమార్యమును. గలిగించును. శోఫమునందును ఉరుతమచశమునందును హితకరము, కఫమును 'మేదస్సును కరగంచునుం అకూబై ప్రాశ చెన్న పాలలోని వెన్న లగుణములు అతా మూ, గర్వభిష్యున్ది చముష్యుం నవనీతం చరోద్ధ తమ్‌, 3౯౫ సయోరకటుకాన్లుత్వాత్‌ ఛర్జ్యర్శః కుష్టకారి చ, &ీరోద్భవంత్ను సంగ్రాహి ర_క్తపిత్తా &ీరోగజిత్‌ , 3౯౬ లు వ్యా చిరకాలమునుండి చేర్చియుం చిన వెన్నగురుత్వముకలిగించును. సోతన్ఫుల నుండి ద్రవము న్రవింపజేయొనూ కన్నులకు హీతకరము, ఫొంబెము త్షొరంబును. కటురసం బును పులుపును కలిగియుండుటంటేసీ వాంతిని ఆర్భోరోగమును_ కున్చమును. కలిగించును

శతజీ వరహితనంహిత పాలనుండి. తీయబడినదెన్న మలమును బంధించును. రృక్తపిక్తమును నేశ్రరోగమును వారించునూ ఇద్ర నేతిగుణము థకనా మూ,శ్సస్తం ధ్‌స్య తి మేథాగ్ని బిలాయుశ్ళు కృచముషామ్‌, | 'బాలపవృద్ధ చ, జా కాంతిసాకుమార్యస్వ రాక్ట్రి నామ్‌, 3౯౭ తతతీణపరీసర్పళస్రాగ్ని గ్లపితాత్మ నామ్‌, వాతపీ _తృవిషోన్గాదశో మాలక్షీజ్యరాపవామ్‌. 3౯రో జ్నేహోనాము_త్తీమం శీతం వయపః స్టాపనం ఘృతమ్‌, సవహాస్ర వీర్యం విధిభిః శృతం కర్మసహ్మృస్త, కృత్‌, 3 బాజా వ్యా నెయ్యి బుద్ధిః క్లాపకళ క్తి మేధ(దారణాశ క్తి, జారరాగ్ని శరీరబలము, ఆయువు; శుక్రము, నేత్రములు, వీనికి మిక్కిలి హితమును "జేయును, మరియు బాలుర కును ముసలివారికిని సంతతిని కాంశని సౌకుమార్యమును కంఠస్వరమును కోరువారికిని ఉరుతుకము థాతుమవయము విసర్పము శ శ్ర్రములు అగ్ని అనువానిచే చాధింవబడినవారికిని మిక్కిలి హితకరము. మరియు వాళమ్య, పిత్తము విషము ఉన్తాదము, శోవము, అలక్ష్మీ జ్వరము అను నీవ్యాధుల హరించుకు, స్నేహ ద్రృవ్యములలో మిక్కిలి "కేవ మైనవి, శీత సీర్యము కలిసి పయస్సును వెడనీయక స్థిరముగ నుండ జేయును మరియు "నెయ్యి వస్త సంతర సంబంధము సంస్కారవిెేేవము మున్నగువానిచే రూపాంతరమునొంది అనేకగుణాములు కలిగి ఆనేకళార్యములజేయు శక్తి స్వాభావికముగ గలిగియయిండును. “శల ₹ స్ఫుశమండగుకాము ఇణా- మూ, తద్వచ్చ ఘృతమజణ్తోఒపి రూతుసూత్ష్మ స్తనుస్సర$ వ్యా ఫఘృతమండము "నేరియొక్కగుణములు కలిగియుండును వరియు లూక సూత్షగుణములుకలిగి "లేలకమై శరీరథావులయందు శస్రముగ వ్యాసించునుం ౬6 స్రైన'నేతిగుణములు థిఆా- మూ. మదాపస్తారయమూర్భాయశిరశ క్హాఢీ, యోనిజాక్‌, బంం వురాణం జయతి వాస్టధీక్‌- వ్ర ణశోధనిరోవణమ్‌, వ్యా మిగుల ప్రాతబడీననెయ్యి మదము; అవస్తారము;, మూర్చ; శిరోరోగము, శ ర్లరోగము; చేశ్రరోగము, యోనిలోబుట్టిన నానావిధరోనములు వీనిని పోగొట్టును 'శ్రశిములయందలి ఫూయాదులను శుభ్తముచేసి మాన్నును

• నేతిమానీకి 'లేలునట్టి నూనెనంటి లేటం ం

ఆంధ్ర ఆాత్పర్యసహీతము గేతర్‌ -౨౮ పురాణఘృత భేదములు; వానిగుణములు ఇత మూ, పసష్టవక్షాప్రభృతిషం జీర మిత్యభిధీియతే, ౪ం౧ దళవర్ష స్థితం సర్చిః లావొరససమం హిమమ్‌, 'మేథ్యం విలేచనేష్వగ్ర్యం కామ్భం వర్ష శతం భువి, ఈ౦.౨ 'శేవలం సదృళంధాతాత్‌. "టై హాఘ్నం సర్వదోషజిత్‌. 0 వ్యా, ఆపసంవత్సరములకు మించినకాలమువరకు నుంచబడిననెయ్యి. జీర్ణ మని ఇెచ్పబడుకు, పదిసంవత్సరములకాలము ఉంచబడజిననెయ్యి లక గావంటిరంగుకలిగి శీతపీర్యమై యుండును. ఇయ్యది మేధాశక్తిని కలిగించును, విరేచనకొవధములలో మిగుల వ్రశస్త "మైనది, నూరుసంవత్సరములకాలము. కుండలోబోసి భూమిళో పాలిెట్టబడిననెయ్యి శాంఛ మనబడును. ఇయ్యది శత ధొతఘృశమునకు సమానముగ పనిచేయును. నానావిధ ఛృువాములను వారించునుం నానావిధరోగములళు జయించునుం “9 కీరాటరుచకాదిగుళాములు ఏమా మూ, బల్య్యాః కిలాటాః రుచకాః తకృఖాజ్ఞవమోరటాః 603 సతీరళాకవీయూషా రోచనా వహ్నిసాదనాం శుక్రనిద్రాకపకరాః విష్టమ్భిగురుదోషలాః, ళలళ వ్యా, *శిలాటములం రుచకముల్కు త్మక్రఖాండము, మోరటము; శ్నీరళశాశము, సీయూషము ఇవియన్నియు రుచిని బుట్టించుకు జాఠరాగ్నిని మందగింపటేయును, శుక్ర మును, నిద్రను కఫమును కల్పించును, మలమును బంధించును, గురుత్వము గల్లించునుం ఇత్రిదోమములళు వృద్ధినొందించును. మిక్కిలి బలమును కల్లించునుః ఆం పెరుగు నెయ్యి మున్నగువాని సామాన్యగుణ భేదములు థరికా- మూ, విస్హ్యాద్దధిఘృ తాదీనాం గుణదోపా౯ా యథా పయ్క గవ్యే తీరఘృతే శ్రేస్టే నిన్టిలే చాతిసన్భే, రం౫ వ్యా అవు గేదె మేక మున్నగునాయాజంకువులపాలకు వ్ర ల్యేకమున జస్ప బడినగుణదోషములు అయాజంకువులపాలవే సిద్ధమైన "పెరుగు నెయ్యి మున్నగువానికిని

• నైనివివరించినవన్నియు. 'పాలతోను వెరుగుతోను మజ్జిగతోను వేయబడిన భఛత్యవిశేషములును వ్యంజనవిశేషములును మైయున్నవి, కిలాటములం జ జున్ను బూరెలు రుచకములు = పాలఫూరీలు, తక్రృఖాండవము = మోరు (చల్లుపులును. "మోరటము = కాయితాః (ెరుగుహర్సు. శ్మీరశాశము = కూట్టుకూరు. వీయూవము ఇ దూదుపీడా అని యూహింముడుచున్న వి,

కేశ6 వరహితన౦ంపహిత కల్లియుండును. మరియు అవ్రయొక్క_పాలుకు "నెయ్యియం మిక్కిలి శ్రేష్టము, గొరియల “పాలును నెయ్యియు మిక్కలి నింద్యములు, ఇది శ్రీరవర్షముః అథ ఇత్షువర్దఒ.. అవతారికః--వెరకురసము.. శ్రీరమునకు సమానములగుగుణాదుల గల్లియుండును శావున త్నీరవర్ణమును జేప్పినపిదప ఇతువర్గము చెప్పయడును:- మూ, ఇటోేరసో గురున్సిగ్ధః బృంహణః కఫమూత్రకృత్‌ , .. వృష్యళ్ళితః పవనజిత్‌ భుక్షేవాత్యప్తృకోవనః, రంకు ర్టపీ త్నేవ శమన। స్వాదుపాకరసస్పరః, సోఒగ్రై సలవణో దన్హవీడితళ్శ్ళర్క_రాసమః. ౪౮౦౭ మూలాగ్తజం తుజస్ధా వీడనాన్మ లసజ్క రాత్‌, కిళ్చిత్కాలం విధృత్యా చ వికృతా.యాతి యా్త్రికః, ఇంల౮ విడాహిగురువిష్టంభితేనాసౌ. ........... వ్యా చెరకురసము గురుళ్చగన్వు స్నిస్ధ్థముగ నుండును. శరీరమును బలియ'జేయునుం శష్టమును మ్యూశ్రమును శుక్రముళు వ్యద్ధినొందించును. _ శీతపీర్యము కల్లియుండును= వాతమును హరించును. చెరకును పండ్లతో నమలి రసమును భుజించిన వాకమును ్రకో పంపజేయునుం. రృక్తకిక్సమును హారించును. మధరమైనవిపాకంబును రసంబుకు గల్టియుం౦ డు. శరీరమున శీమ్రముగ వ్యాపీంచుళు.. ఇెరకుయొక్య_ కొసయందలిరసము కొంచెము _ ఊప్పగ నుండును. పండ్తచే నమలితీయబడిన ఇెరకురసము చక్కెరతో సమానమైనగుణము కల్లియుండును- యంత్కముచే దీయబడినరసములో వేరుకొసపురుగువట్రిన చెరకునంబంధము గల్లీయుండుటచేతన్సు మురికిచేరియుందుటచేతను కొంచెముకాలము. విలంబనమున జనిం చుటచేశను అరసము వికారమును ఇందును, కావున యంత్ర (గానుగ) సాధనమునుండి తీయబడిసచెరకరసము విదావాగుణము కల్లియుండును. (జాఠరాన్నిసంబంధమువే విపాం క్షమునొంది ప్నీల్తేమును వృద్ధినొందించి చిరకాలమునకును జీర్ణముగాకుండునని భావముంఎ) అట్టి కారణములనే నియ్యది మలమును బంధించునుం మరియు ఇెరక్రక్రు స్థానభేదముచే మాధథుర్యాదిభేదము సు శ్రశమున సీరీలిఇచ్బ టడినది:లా“అతీవ మధుతో మూలే మధ్యే మధుర నీవ చ అశే త్వథిషు విశ్లేయః ఇకూణాం లవణోరస్య * (వెరకు సౌమానృముగా శ్రిందిభానమునండ్తు మిగుల మధుర రనంబును, మధ్యభాగ్వ్బృ సామాన్యముగ మధ్యురరసంబుకు, కొసయందును గణుపుల. యందును ఉప్పని రస్సబ్వును కల్లియుందును)

స చ్తే ఆంధ్ర, 'తాత్పర్య్థసహితమా కడ? మరా, న 6006660444 = =. = ంసరుపాొకతః అశలంణా వాం త్యక్తా చ్రవత్వమస్రా ప్తం ఘనతా చావీఫాణితమ్‌, సయొరంగంర్వభిష్యన్షిచయకృన్తూ శ్ర ధనమ్‌, ॥ ళీంం వ్యా ఆట్రిశెారకఘురసము 'పాకఖభేదముజే శేనలము ద్రవమూూక మిక్కిలి భన భావము ఇెందకయుండిన నయ్యది ఫాణితము- ఆయ్యది. కొంచెము యోరముకట్లి గురుత్వ ముతో గూడియుండును- స్రోతన్సుల ద్రవింపచేయునూ.. (త్రిటోమములను వానివాని స్థానములయందు వృద్ధినొందించుకు. మ్యూర్రమును శంభ్రముచేయునుం ” శం బెల్లము సామాన్యగుణాములు అతా చ్‌ ణి వూ, నాతి శ్లేష్యకరో ఛాతః సృష్టమూ త్‌ కృద్దుడః. త ళూత 'క్రిమిమజ్ఞాసృక్‌. "సేదోవమూంసక ఫోవరః, రం౧ వా, సంస్కారవెేేవముచే , నిర్మలమైన బెల్లము. కొంచెముగ కఫమును కల్లించును మలమ్యూత్రములను ఛైటవెడలించును. నంస్కారములేమింజేసి మురికితోగూడియుండు "బెల్లము (క్రిములను మజ్జెను రక్తమును మేదస్సును; మాంసమును) కఫమును, వీని నన్నింటి నధికముగ 'జేయునుః మకా, వథసః వురాణో వ్యృాదస్థళ్ళ స్‌ సవ శ్లేష్టాగ్నిసాదకృత్‌ $ _ వ్యా ప్రాతబెల్లము. మిక్కిలి యఖ్య్యకరంబును సృాదయమునకు వాతకరంబు నగునుం త్‌ ర్త బెల్లము కష్టమును వృద్ధినొందించునుం జాఠరాగ్నిని మందగింవజేయును అథ మక్చ్స్య్టండికాదిగుణములం అయా మూ, వృష్యూః మఠతీణహిళాః ర_క్తపిత్తైనిలాపవః, 5౧౨ త, 0 0 మత్సజణ్ణి ౯ ఖజ్జసి ౮౫ శ్రుమేణ గుణవ_త్తమాః, వ్యా, మళ్ళ నే (ముద్ద యగునట్టు కాచబడినచెరకుపాగు)ు.. ఖండశర్కర (కల్కండు వంచదార్య ఇవిమూడును శ్యుక్త్తమును వృద్ధినొందించును ఉరుతమశము నందును ఛారుతయమునందును మ్‌క్కిాలి వాతకరములు _ ర్నక్షపిత్తమును వాకమును వారించును మరియు జెప్పిన మూడింటిలో నొకచానికన్ననొకటి వరుసగ గుణాధిక మున నుండును. (మక్స్య్యండికమునకన్న _ ఖండళర్కరయు;. దానికన్న సంచదచారయు గణాధికముగ నుండు నని ఫావము)

మతం వరహీతసంహిత థి యాసళర్క_రాగుణము యా మూ, తద్దుణా త్విక్ప మధురా కాయా యాసశళర్క_రా, ఈ౧౩ వ్యా దురదనొండినుండి తీయబడినచక్కార యాసళర్యర యనబడుకు, ఇయ్యది శీవికలిగి కొంచెము. వగరుతో గూడియుండును, చక్కెరకు సామాన్యముగ_ 'జెచ్పబడిన గుణాముల గలిగియంండోళను “థి అన్నిశర్కరలకును సామాన్యములగు గుణములు థికూ- మూ డాహతృట్‌. ఛర్చిమూర్యాసృక్‌ వి _త్తృఘ్న ఫైసర్వళర్క రాజ వ్యా పలందెజంగులైన ఛచక్కెరలన్నియు. సామాన్యముగ తావమును, దప్పిన వాంతిని, మూర్శను; ర్న్తపీ రృమును చారించునుః మరియు చక్కెరయొక్క వరిస్థితినిబట్టి గుణములు మారుచుండ్తునని గ్ర, ంథాంతర మున నిట్లు శెప్పబడినదివాోయథా యథా౭కసాం వైర ల్యం మధురత్వం యథా యథా, స్నేహలాఫఘవ శై త్యాది సారత్వం చ ఈథా కథా” (చక్కెర మొదలగువాని నిర్మల త్వంబును మాధుర్యంబును నీరితి గలుగునో అవిధముగ దాని చాని కనుగుణయమై. లఘు త్వంబును గై త్యాదివిశేషంబులును సొారవత్త్వంబును "చశ(్థారల కన్నిటికిని కలిియుండు నని ఫావము,) “అకక ఇప్పపువ్వుల చక్కెారగుణము ఏథి మూ రూ శమంమధ్ధుకపుష్పోళ్థంఫాణితంవాతపి _త్తకృత్‌ , రం కష్టఘ్నం మధురం పాకే కషూయం వ_న్తిదూపషణమ్‌్స్‌ వ్యా ఇప్పపువ్వులచే గలిిన ఫాణితమును శర్క_రాభేదము వాతపీ ._ల్సములను కలిగించును. కఫమును హరించును, విపాకమున మధురమైయుండునుః కషాయ (దగఠు) రసము కలిగియుండును వస్తీని వెరదుగం అథ మధువర్దః--- ౨౦ లేన సామాన్యగుణములు ఓయా- జ్‌, మూ చత్తుష్యుం భేడితృట్‌ సేష్మవిషపిధ్తాస్రవీ _త్త్‌నుత్‌ , ౪౧౫ కుష్ట మేహ క్రిమిచ్భర్టి ఇ్యాసకాసాతిసారజిత్‌ , చ ణశో ధనసన్థాన రూవణం వాతలం మధ్ధు, ర౧ట౬ు రూతుంక హాయమధురం మూగవాహిహిమంగురు, వృష్యంచే,...240626 6266020642 44 వ్యా లేనె "నేత్రములకు మిక్కిలి వాతకరమైనది. చానిని భక్షీంచినమెడల కోన్టమున. నుందుమలము ఊఉండలకట్టయున్నచో. చానిని విడదీసి విభజించును. దప్పీని కఫమును; నివమున్సు ఎక్కిళ్లను, ర_క్తప్నీత్తమును వారించును. కష్టము, మేహము, క్రిమి

ఆంధ్ర 'తొత్పర క్ట్‌ిసపొతము క్షేశ9 రోగము, వాంతి, శ్య్వాసకాసములం, అతిసారము, అను సీవ్యాదుల వారించుకు. (వ్రణము లఘు వరిశుద్ధముచేయుంచుం చగొములయందలి చెడ్డనీరుకు ఎడలించి శుభృవరచునుం వలు విధములచీలి చీలియున్న వ్రణాదుల నొకటిగజేర్చి మాళ్చును వ్రణరోగములయందు చశాములవై "'లేవనాదులవ లేనె నుపమయోగింపం జఉగాని త్రాగకూడదు. అటు త్రాగి నచో వాతమును వృద్ధి జేయును. మరియు రూత్తగుణము. కలిగియుండును. కషాయరస ముతో గూడినమధురరసము. కలిగియుండుకు యోగవాహి (నీవన్తువుతో లేచె చేర్చ బడునో ఆవస్తువుయొక్కగుణముల గలిగియుండుననుట్స. శీతపీర్యంబుకు. గురుత్వ్వంబును కలిగియుండును శ్కుక్ర్తమును వృద్ధినొందించుగు. ఆర్పి లేనె యెనిమిదివిధములు; అందు 'పౌష్పికస్రామరగుణములు అతా మూ, . ... ..అష్టవిధంతచ్చవి శేసాత్సవిషాన్వయాత్‌ 6౧౭ రూత్‌ ప్లంవాతవిత్తాస్పజ్య దకారివిదాహిచ, పౌస్పికంఘృతవర్ణ్యంచ; "శ్యేతం తు భఛాఫమరం గురు ' ౪౧తో వై చ్భిల్యాద్యాతభూయస్తా సత్‌. త్త శ్రసర్వహితంద్యయమ్‌, వ్యా, మ్వ్రైజెప్పబడిన తేనె యెనిమిదివిధముల నుండును పున్సములనుండి వుట్టిన లేన 'పౌష్పికము, ఇయ్యది విమవస్తువులచే గలుగుటం జేసి రూత్ష-ఊక్తగుణములుకలిగి వాఠ-ప్పిత్త రృక్తములశు, మదము (మత్తు)శు కలిగించును, తామమును. బుట్టించును. ఈలేనె నేతి వర్షము కలిగియుండును. తుమ్మైదలు చేర్చి వెట్టినలేనె భ్యాురము; ఇయ్యది కెల్లనిరంగు కలిగియుండును. గురుత్వమును 'చేయుంకు మె జెప్పిన 'పౌప్పీకంభ్రామరములను 'రెండునిధము లైనలేచె పిచ్చిలంబును వాతభూముస్తుంబును నగుటంజేసి యందరకును వాతకరము శానోవదుం ఇవాళ్ల ఇత్ర మను లేనెసణము అెలూ-. వనేహైమవతేచ్భాత్రం ఛత్రాకారం హిమం గురు, రం౯ శ్విత్ర మేహ్మక్రిమిన్లేష్టపి_తృఘ్న ంస్వాదుపాకిచ, వ్యా హిమవంకఠముననుండు అడచ్చలళో ఛాత్రమనులేనె పుట్టును ఇది గొడుగు వలె నుండు తెల్రైలో బుట్టుటంచేని ఇాత్ర, మనబడునుం ఇయ్యాది శీతపీర్యంబును గురుత్వం బుకు గలిగియుండును శ్వత్రము, చ,మేహము, శి మిరోగము న్సేము ప్త్‌్తము అనువానిని వారించును, మధురముగ విపాకము చెందును, _౨థి అర్ధ్య మను "లేచెసణము ఏలా నమూ, మధూకవుష్పనిర్యాసోజర త్కారా త్ర మోద్భవమ్‌, ర౨0

150 వబరహపహితస౦ంహిత అస్పృర్థందధ్యతిచక్రుప్యుం వీ త్తగ్లేవనిబక్ష్హ "మ్‌ కో యంకటుకంపాకేబలంతి _కమవాకలమ్‌. ౮౨౧ వ్యా, జరత్కారములకు సీరెలయా శ్రమమునందలి యిష్పవెట్లపువ్వులనుండి గ్రవించినది ఆర్థ్య మశుతేనె, ఇయ్యది తక్కిన లేనెలకన్న నావనాది క్రియలచే న్మేర్తము లకు మిక్కిలి హికకరమగుశు. పొనముచే ప్పిత్తకఫముల పారించుకు, కషూాయరసంబుకు, కటువిపాకంబుకు, కొంచెము తిక్షరసంబునుకల్లి బలకర్వమై యుండును, వాతముళు కొద్దిగ అటి చెద్ధాలకాదిమధుగుణములం రతా సై వ జ మూ, చొద్దాలక ను వాల్మీకం జ్వురకు స్టవిషావహామ్‌, రుచ్యుమువ్షం కషహోయాన్షుం పి తృకృత్కటుకాపి చం 'రీలి౨ షత్రోపరిస్థితం చాళం మధు రాన్లుం కహాయకమ్‌, మొ డ్రం కవీలవన్ష్మం స్యాత్‌ "లేఖనం లఘుశీతలమ్‌. 'ఈ౨3 తస్తాల్లముతరం రూత్సం ఇ్యాసాదిషు వరంహితమ్‌, మాథీకం శై లవర్టంచ మధువన్మధుళగ్కగా, 'రీ౨ర వ్యా. పుట్టలో పుట్టిన లేన కొద్దాలక మనబడుకు. ఇయ్యది జ్వరమువు, కష్టమును విషమును హరించుకు, రుచిని బుట్రించును, ఉస్ట్రపీర్యంబును) కషిాయ-అన్హురసంబులంకు కల్లి ప్‌త్తమును వృస్థినొందించును. ఆపల్నపై నుండులేనె 'దాళ మనం దగును ఇయ్యాది వుధురం అన్హు-శహోయరసములు కల్లియుండుకు. మద్ర మకులేనె కహాయరసము కవిలనర్షముగ నుండును, ఇయ్యాది మలాదులలేఖనము వేయును, మిక్కిలి చుల్క_మై శీతసీర్యముగ నుండును. నూనెసంటి రంగుకల్లినది మాక్షిక మళులేన్కె ఇయ్యది మొద్రమునకన్న మిక్కిలి చుల్కనై రూతుంబును శ్వాసకాసాదిరోగములయందు మిక్కిలి హితకరంబుతై యుం దును వెచేస్సినలేనేలలో. దేనివలన నే చక్కెరపుట్టునో ఆదక్కెారకు చానిపుట్టుకకు కారణమగు తేనెకు జేప్సినగుణాములు కల్లియంండుళు రి నూతనపురాణమధుగుణములు ఇయ మరూ, బృంహాణీయం మధునవం నాతిన్లేషశరం సరమ్‌, మేదస్థాల్యాపహం గ్రాహ పురాణ మతిలేఖనమ్‌, 5౫ వ్యా క్రాక్తనైనలేచె శరీరమును సృష్టి నొందించును. కొంచెముగ కఫమును వృద్ధి జేయును శరీరమున శీషఘ్ర్రుముగ వ్యాపించును. , మేదస్సును, శరీరముయొక్క. స్థూలత్య

ఆంధ్ర తాత్సర్యససాతనము కైర్‌1 మును పోనొట్టునది ప్రాకలేశె మలాదుల 'వెడలనీయక బంధించును.. అట్రిమలాదులను మిక్కిలి లేఖనము జేయును, =ఈఅిన్రి వక -అనునుధుగుణములు ఇతి మూ, దోషత్రయవారం సకం ఆమం త్వన్లుం త్రి దోషజిత్‌ , సభ_కృం బృంహణం ప్రోక్తం అభ _క్రం త్యువర్ష ణమ్‌. ౮౨౬ ఉప్పముస్తా ర్హృమున్తేన యుక్తం చోశేర్నహా న్తితత్‌ , ౯9 ౯౨ తు ణ్‌ ట్‌. వ్యా, వక్యమెన తేనె మూడుదోమముల హరించుకు, వచ్చిలేనె. ఫులుపుకల్లి ్రిదోనములను హరించుకు. ఆట్టిలేనెకు భుజించినవిమృట నుపయోగించినచో శరీరపుషి జేయును. భుజించకమునుపు ఉపయోగించినయెడ శరీరస్థూలతను. తగ్గించును. మరియు "లేచెళు వేడక కాచి యువయోసించినవు, లేక ఊష్షప,ధానములగువ్యాధ్యాదులచే పీడింద బడినవాని కువయోగించినను, "లేక ఉన్హముగనుండు బేశకాలాదులయం దువయోగించినను "లేక ఊన్హముగనుండు అవారాదిసదార్థములతోగూర్చి యువయోగించినను అట్టివారిని కప్పక చంపుకు (కావున వైజెప్పినరీతిగ నువయోగింపంజనదనుట), మూ, ప్రచ్భర్ణ నేనిరూహాచ మధూప్డ్రం ననివారస తే, ర౨౭ అలబ్ధపాక మేవాళు రారా న్నన రల 5 జ ఛ్తాం' య సదుం మజ్దః పుఠాణాన్యధురః తీళ్ల రూయ్‌ లఘు_స్తనుః, ౮౨౮ నివృత్తిశ్చ నిదూహేషు విషమేదః కఫావహి శర్క_ేయువికారాణాం ఫాణితం చ వరాఒవే, ఈ౨౯ వ్యా, ఊన్టముగనుండు లేనె వమనమునకును నిమాహవ స్త్రీని ఊపయోగించినచో అట్టిలేజ పాకము జెందకయే చైట వెడలున్తు కావున _వెజేస్పినరెంటియందును నిషిద్ధము శాదు, (జేడిలేనెకపయోగించినచో నయ్యధది జీర్ణమగునంతకాలము శరీరమున నుండినవో నయ్యది మైజెస్పీనరీతిగ చెరుపుచేయును, వమననిరూవావస్తువులయందు. 'లేనె బీర్ల్వముకాక ముండే బైటవెడలును, కావున వేడితేనె నువమోగించినచో ఇెరుపులేదని భవము, మరియు 'లేనెనోదిమండము ప్రాత లేనెకంటె తీళ్ణుంబును; రూతృంబున్సు లఘువు మైయంం డును, ఇయ్యది నిరూవాన_స్తీ కువయోగింవం జనదు. విషదోషమున్వు మేదస్ఫును, కఫమును హరించును, మరియు శెరకురసముబే నేర్పడు బెల్లము మొదలగువానిలో చక్కెర మిగుల 'శ్రేన్యమైనది ఫాణికము నికృష్టమైనది ఇది "తేశెవర్టము, అథ శైలనర్జ్హణాా కీ జ నూ, ల్రైలం స్వయోనివ _త్తత్రముఖ్యం తకం వస్థవాయిచ్య

152 వరహితసంహిత

త్వగ్షోపకృదచకుష్కుం సూత్షోష్ణం శఫకృన్న చం ౪౩౦

జ్యా వలుబెళింగులైననూనెలును అయానూ'నెకు కారణమైనవ స్తువుయొక్కాగుణ' ములు ప్రధానముగ కల్లియుండుగు:. (నీవస్తువునుండి యేనూనె పుట్టునో అనూనెకు ఆవనస్తువ్రయొక్కగుణములు గల్లియుండును) అట్టినూనెలలో నువ్వులనూనె ముఖ్య మైనదిం ఇయ్యది. తీక్షముగ. నుండును. శరీరమునం. దంతట 'వ్యాపించుస్వభ్రావము. కలిగినది వ్యవాయి (అనగా శరీరమున తొలుత వ్యాపించి పిష్తుట జీర్ధమగుస్వభావము కలిగిన దశుట్ర) దీనిని విడువక పౌనముజేసీనచో. చర్మ్శముకు ఇెరచుకు. కన్నులకు హితకరముకాదు* శరీరమునందలి సూత్త్యములగు ప్రోతస్సులలో ఇ్యాపించుస్వభావము కలిగినది, ఊప్ష్యమైన వీర్యము కలిగినది కఫమును కలిగించదుం

న... తెలవిశేమగుణము చితా

మూ, కృళానాం బృంహణాయాలం స్టూలానాం కర్మనాయ చ

బద్ధవిట్కం కృమిఘ్నుం చ్‌ సంస్కా- రాతృర్వదోపజిత్‌. 4 ౪ఈర3౧

వ్యా మె జెస్పిన్నతైలమును అయా కార్యములంగార్చి సంస్కా-రమునుజేసీనచో నయ్యది కృశించిన శరీరముకలవారికి పుష్టిని కలిగించును మేదోవృద్ధిచే స్థూలమైనశరీరము కలవారిని కశత నొందించునుం ఈ శెండుకృళ్యములయందును సమర్థముగ నుండును మలము అధికముగ వెడలుచున్నయొడ దానిని బంధించునుః కృములకు హరించును*

ఇచ్చట నీవిమర్శనము ఇశెజుంగునది:---ఒకవస్తువు పరస్పరవిరుద్ధములగు శండువనుల 'జేయనోపదు.. ఇది యశుభవసీద్ధముం ఇట్లుండ _కైలము కృళించినవారిని బలియ'జేయు ననియు; బలిసినవారిని కృశించునట్లు చేయుననియు. ననుట యొట్లు సంగళత్రము ? బలుపు కృశత్య అను సీళిండును "తేజ స్తిమిరంబులంబో లె నాకటికాకటి విరుద్ధములు, అట్టి విరుద్ధ గుణములకు తైలము ఎట్లు కలిగింపనోవుకు ? అను నాశంక కల్లుకు దాని కీసమాధానము -నెజుంగునది:-కృళించినళరీరముకలవారికి శరీరమునందలి ప్రోలోమార్లములు మిగుల నంకోచమునొందియుండును, దానంజేసి బృంహణ ద్రవ్యములు. నిరాఘాటముగ లోవల ్రవేశింన సమర్థములు 'కాళశయుండుకు, అట్టియెడ _త్రెలము కనయందలి తీక్లైదిగుణ ములభచే స్రోకస్సులయందు “వేగముగ ప్రవేళించి కనశ _కినిజూపుచు శుద్ధి చేయును, అట్టి తైలమును బృంహణములగు ద్రవ్యములగూర్చి సంస్కరించి యువపయోగించినచో నట్టి యావధములగుణామును. శరీరమున క్మీఘ్మముగ వ్యాపింపజేయుకు చానివలన శరీరము పుష్రినొందును. సంతోషము. బలము శాంతి మొదలగుగుణాదులును (క్రమముగ కల్లును ఈవిషయము'నే “సహ్రోశస్సు తత్రశున్ధేషు రసోధాతూనువైతియక్‌. 'లేనతుప్తీః బలంవర్డ్యః పరంపుష్టిశ్చు జాయ” అనువాక్యముచే తంగ్రా న్తరమున జెప్పీరి ఇత్తెజంగుననే స్థూలళరీ

ఆంధ్ర, తొత్పర్యసహితము కే56 రముకలవారికి సూత్తృములగు స్రోలోమార్లము.. లన్నిటీయందును.. త్రేలము. క్మీఘ్మముగో (ప్రవేశించి కనయందలి తీక్షోష్టాదిగణము. మేదన్సుశు త్నీణింపటేని స్థూలమగుళరీరముకు కృళింపజేయును* "కావున ౫వెజెస్పినమూలము. సమంజసము, ఇట్రి వరస్పరపిరుద్ధగుణముల గలిగించుశక్రి వైలమునకు ప్రభావమునంేశి కల్లునని యెరుంగనది, మరియు సీ్రైలమును ఆయాపహోవమునుః థి అముదపుగుణము ఖా మూ, సతిక్షోపణ మేరజ్దం తైలం స్వాదుసరం గుర్కు వర గుల్తాఒనిలకఫా౯ా ఉదరం విపమజ్వరమ్‌, ౮3౨ దక్మేఫాచక టీగుహ్యూకోష్టమృష్టాక్రయా జయేత్‌ , తీళ్లోష్టం పిచ్చిలం విస్తం రక్మై రణ్ఞోద్భవం త్వతి, ౮38 వ్యా, అముదము కొంచెముగ 'వేదును కారమును తీపిని కలిగియుండును కరీరమా నం దతిశ్శీక్కుముగ వ్యాపించును. నూనెకంటె భారము కలిగి చిరకాలమునకు జీర్ణ మగనూ వర్మ రోగమును, గుల్మరోగమును; చాతఠకఫములనుు మవళోదరమున్క వినమజ్వరములను వారించును. మరియు నడంమునందును; గువ్యూస్థలమునను, కోష్టమునందునుు వీపునందును కలిగిననొప్పిని వాపును హారించును ఎజ్జినియోముదములనుండి తీయబడినయాముదమా మిక్కింలి తీక్టంబును ఉొన్హంబును పీచ్చిలంబును మ దుర్గంధము కలిగియుండును టి అగసీనూనె = కనుమునూ'నె పీనినణములు థణూ- మూ, ఉమాకుసున్భుజం చోస్తం త్వన్షోషకఫవి_త్తకృత్‌, వ్యా అగసీవిత్తులనూ-నెయు,. కునుమలనూనెయు. మిక్కలి యుక్షవీర్యేములంం చర్మమును శొరచున్వు కఫవిత్తముల వృద్ధినొందించును ధి నేపాళపుగింజలు మున్నగవాని నూనెగుణములు ఉత మూ, ద _న్తమాలకరతోఘ్న కర్ఞారిష్టశప్ర,జమ్‌, ౪9౪ సువర్చళేస్ణుదీవీలు శజ్ఞినీనిపసమ్భృవమ్‌, సరళాగురుబే వాహ్వశింళుపాసారజన్మ చ 8౫ తువరాఒరుష్క_రోన్థం వ తీక్షుం కటర్షన్లుపి _తృకృత్‌ క్‌ అర్మః కుష్టకృమిన్హేష్యళు క, మేదోఒనిలావహమ్‌, 09౪ భృశోప్టతీక్షకటుకేతువ రారమ్మరోద్భచే నిశేషార్మ్చమికష్థ హ్నే తఫోన్ధ్వాఒధోవిలేచనే, . ౪౮023౭ పరహితజ [1

క్‌! వరహితసం౦ంహిత కిరస్టనిమృ జే తిశ్తే నాత్యుచ్లే. చ వినిగ్షి శేత్‌, కషాయతి కకటుకం (సారీళేం) వ్రణశోధనమ్‌, ౪3౮ కటూస్లం సాక్టపం తీశ్షం కఫళుక్రానిలాపహమ్‌, అమోెఒళతిము క్రజాతోటనారికేళమధూకజమ్‌, ౮93౯ శ్రఫునై ర్వారకూళ్యాణ్ఞ క్తేష్టాతకపియాళజమ్‌, వాతపిత్త్సవారం 'కేళ్యం(వృహ్యం) శ్లేష్టలం గురుళీతలమ్‌, ౪౪౦ అతుం స్వాదు హిమం శేళ్యాం గురువిత్తానిలాపవామ్స్‌ విత్త శ్లేష్మ ప్రశమనం శ్రీపర్ట్మీ కింళుకోద్భవమ్‌, ఈళం తిలత్రైలం వరం ేషు కౌసుర్ఫ్సుమవరం పరమ్స్‌ వ్యా దంతివిత్తుల్కు ముల్లంగివిత్తులు, అవాలు కానుగవిత్తుల, మునగవిత్తులు, "వేవషింజలం నువర్చల (స్రాద్ధుతిరుగువెట్టు) సంజలు, గారకాయవిత్తులు గోగువిత్తులు, గం బెనవిత్తులు శడిమిగింబలు సరలీబేవదారుగింజలు అగరు, వేపు 'చేవదారు, ఇరుగుడు, నంబరేణు, సీరుడు గింజలు, నల్లజీడిగింజలు వై జెప్పినవానినుండి తీయబడిననూనె తీజ్హుంబుకు;కటు-అన్షురసంబుకు కలిని షిక్తమును వృద్ధినొందించును అర్మోరోగము, కుష్టములు (క్రిమిరోగము, కఫము, భుక్రరోనమా, మేదోరోగము; వాతము వీనినన్నిటిని పోనొట్టుకు అందు నీరుడుగింజల _తైలంబుకు, నల్ల జీడిగింజల్రైలంబును; శక్కినవానికంటె మిక్కిలి తీక్హ్రంబులును, కారము కలిగినవియు ఉొప్పవీర్యంబులు. నగను విశేమముగ కృములను కుస్టములళు బారించు నవియు, ఊర్థ్వాధోమార్షనులయందు వమనవిశేచనముల జేయునవియు నగును, మరియు కానుగగింజలనూనెయు. వేవనూనెయు 'చేదుకలిగి కొంచెము ఊస్ట్యము పల్టును.. నరళజేవదారునూనె కహోయతి_క్తకటురనంబులుకలిగి (వ్రణములను శభ్రము "జ్రేయును, ఆవనూనె కటురసంబును ఉష్ట్రపీర్యంబును తీళ్హగణంబుళుక లిగి కఫముకు శు క దోషమును వారమును వారించును మరియు తాండ్ర గింజలనూనెయు, 'పాదిరిగింజలనూనెయు ఊదడుగుగింజలనూనెయ్యు కొబ్బరినూనెయ్యు ఇవ్చనూనెయు, ములుదో సగింజలనూ నెయు, నక గాదోసగ్గింజలనూనెయు "వెద్దగుమ్తడిగింజలనూ"నెయు, విరిగిగింజలనూనెయు, మొరళిసింజలనూనెయ్కు ఇవియన్నియు వాతప్పిత్తముల హారించును, 'వెండ్రుశలకు మిక్క్‌లి హితకరములు, కఫమును వృద్ధి నొందించునుః గురుత్వమును కలిగించును శీత్రపీర్యము కలిగియుండును, అందు తాని విత్తులనూనె మధురరసంబుళు, శీతవీర్యంబును, 'వెంద్రుకలకు హితకరంబుళు, గురుత్వ్యము కలిగినదియు;: వ్నిత్సవాశముల వారించునదియం నగు, మరియు గుమృడిగింజలనూనెయు,

ఆంధ్ర, కాత్చర్యసహితము క55 "'మోదుగగింజలనూనెయు ప్పిత్తకఫముల పారించుకు వెజేచ్చబడిన్నతెలభేదములలో నువ్వుల నూనె మిక్కిలి వ్రశస్తము. కునుమగింజలనూ'నె మిక్కిలి యధమము. =శ్రు(్రి వసామజ్జలగుకాములు థఆా మూ, వసా మజ్ఞా తు వాతొఘ్నే బలపి త్తకప వదౌః ఈోళ౨ి మాంసానుగస్వరూపౌ వ విద్యాన్సేదోఒపి తావివ, వ్యా, స్నేవాద్రవ్యములలో 'జేరినవసయు మజ్ఞయు చాతముళు వారించును. శరీర బలముళు, వ్నిత్తమున్తు కఫముకు వృద్ధినొందించుకు మరియు మెజెస్పినవసామజ్ఞలు ెందును వీజంతువుమాంసమువలన ఫుట్టునో అటి మాంసమునకు కెప్పిననుణనులు కలిగియుండునుం మరియు మేదన్సుకూడ _భైజెన్సినవిధముగ గుణాదులకు గలిగియుండుు, థి వసాభేదములలో శారకమ్యము అయా మూ, కాలూశీ సౌకరి బాకీ వాంసజూ కుక్కుటోద్భవా, ౪౪9 వసా శ్రేషస్టా స్వవర్హోషు కుంభిరమహిషోద్పవ్యా ఆలీ ల్‌ 'ఖ 'కాకముద్దువసా తద్యత్‌ కారణ్హోన్ఞా చ నిన్టితా, ళళళీ ఇాఖాద మేదసాం భాగం హా స్టినం చ వరావరమ్స్‌ వ్యా, కప్పు పంది కొంగు వాంస్క కోడ్కి అధు సీజంతువులమాంసమునో పుట్టిన వస్త తక్కినజంళువులవసకంటె. మిక్కిలి శ్రేస్టము, మరియు. కారుమొసల్సి ఎకుబోతు, కాక్సి నీరుకోడ్కి కారండవము (నీరుకాక్సి అను నీజంతువులవస మిక్కిలి నిందితముః మరియు ఆకల మేనెడిజంతువుల మేదన్సులలో "మేకపోతు మేదస్సు మిక్కిలి శ్రేష్టము; వనుగల మేదన్సు మిక్కిలి నిందిశము, ఇది _త్తెలవర్ణముం మూ, దీవనం రోచనం మద్యం తీక్షో స్తం తుష్టిపుష్టిదమ్‌, రర౫ సస్వాదుతి _క్షకటుకం అమ్షుపాకరసం సరష్‌, సకహోయం స్వరారోగ, శిప్రతిభావర్డకృల్లఘు, ౪ఈ౬ నష్షనిడాఒతినిచే భో వాతం వికాస దూషణమ్‌ టాల్‌ ఆట లా . కృళస్టూలహితం రూతుం సూక్ష్మం స్రోతోవిశోధనమ్‌, వాతశ్లేష్తహరం యుశ్ష్వ్రూ వీతం విషవదన్య థా, ఈర౭ వ్యా పలుచెతింగులై నమద్యములును జాఠరాగ్నిన్సి దీసింపజేయును. రుచిని బుట్టిం చును, రీళ్టంబును ఊష్ట్రంబును నగుగుణములకు నలిగియుండును, సంతసమును పుష్టిని గలి

శేర6 వరహీతసం౦పహిత గర్లచునుం. తీసియు. చేదును కారమును గలిగి చ్రధానముగ పులుపును అన్దువిపాకమును కలిగియుండుకు, శరీరమున శ్నీఘృముగ వ్యాపించుస్వథెవము కలిగియుండును. కొంచెమున వగరుకలిగినవి కంఠస్వరమున్తు; శరీరారోగ్యమును, బుద్ధివికాసముకు శరీరకాంతిని కలి గించును. 'లేలికగ బీర్ణమగుకు. నిదురబట్టనివారికిని అధికముగ నిదురవచ్చువారికిని మిక్కింలి. హితకరముం రళ్తముళు పిత్తమును వెరచుకుం కృళించినవారికిని స్థూలశరీరులక్రును హ్‌ కరము, రూత్తముగ నుండును సూత్ష్మగుణంబుచే ప్రోతోమార్లములయం దతిశ్శీ ఘ్రుమున వ్యాపించును అట్టి ప్రోశన్ఫులను శభ్రవరచునుం వాతకఫములకు హరించును. అట్టి మద్యమునకు క్యాస్త్రమునందు 'చెష్పినవద్ధతి ప్రకారము తగినపరిమూణాముతో సీవించిన వైజెక్పీన మంచిగుణములగలిగించును. అటుగాక శన కిచ్చవచ్చినట్టు విధినియమములం లేక యుపయోగించినచో విషమమునుబోలె ప్రాణములను తప్పక హింసించును =శ్రట్రి శో క్ష-ప్రాశమద్యములగుణములు థా

మూ, గురుతద్టోపజననం నవం బీర్ల మతోఒన్య థా,

వ్యా అట్టిమద్యము. (క త్తదిగనున్న చో. గురువుగ (చిరకాలమునకు జీర్ణమగన నదిగు నుండును. వాతపి ' త్హశ్షేష్యముల మూడిటిని వృద్ధినొందించును. ప్రాశమడ్యము. నవీన మునకంటె చుల్కనగ జీర్ణమగను. శ్రీడోమములవారించును

ఇచ్చట ఒకసంవత్సర కాలమునకు లోననుండుమద్యము నవీన మనియు) అంతకన్న మునుపు చేర్చబడినది నవీన మనియు కొందరాచార్యులు వ్యవస్థ చేసిరి,

అథి మద్యపానమునందు నిషిస్థో వచారమాలు అతి-

మూ, పేయం నోష్టోపచా రేణ న విర_క్షముథాతుంరై:, ఈళీరా

నాత్యర్థతీళ్షు మృద్వల్పసం భారం శలుపంన చ,

(నాతితిక్తమృదుస్పర్శఘనం వాస్థపన్న మేన వా

వ్యా, మె బేర్కొనంబడిననుద్యముళు ఉన్టములగు నాహారవివిరాద్యుపచారముల 'జేనికొనుచు నువయోగింపంజనదు. విశేచనములై నప్పుడును మిక్కిలి యాకలిగొన్న సమయ, మునను, మద్యము వుపవయోసగింపందనదుం (అట్టిసమయములయందు చవాళతాదిదోవములు సమస్ట్రీతి నుండక విషమగతి నుండును కావున మద్యము నువయోగింపందగదనుట్ర) మరియు మిక్కిలి. తీక్షములుగ నుండుమద్యములనుు మిక్కింలి మృదువులుగ నుండువుద్యములను ఆయామద్యముల కండవలసినవరిమితికంటె తక్కూవయైనపరిమాణాముగల మద్యములను ఉవయోగింపంజనదుం

న! సురామద్యగుణము విత

మూ, గుల్లోదరార్యో గ్రవాజీశోషవాళ్సే షవానీ గురుః, ఈరోజు

ఆంధ్ర తాత్సర్యసహితము కక? సురాఒనిలఘ్నీ మేదోఒసృక్‌ _స్తన్యమూ త్రకఫావహా వ్యా నుర యనుమద్యము గుల్మము, ఊఉదరరోగము అర్నోరోగము, ర్ర్‌వాణి రోగము శోఫ వీనినన్నిటిని వారించును. శరీరమును. జిడ్డుగల్లునట్టుచేయుకు. గురుత్వము గల్టియుండును, వాతమును హరించును. మేదన్ఫును చనుబాలను మూత్తమును కఫమును వృద్ధినొందించునుం =వవ్రథ్రి వారుణీమద్యగుణము, బుగలాదిగుణములు థిఆా- మూ, తద్దుణా వారుణీ హవృద్యా లఘుతీళ్లా నివా_న్తి చ ల౫ిం శూల కాసవమి క్వాసవిబజ్థాక్షానవీనసాక, (శూలవ్రవాహ్‌ కానోఫతృష్ణాకుష్టార్శనాం పీతా) జగలః పాచనో గ్రాహీ రూతు _స్తద్వచ్చ మేదకః, ళం పక్కసోహృతసారత్యాత్‌ విష్టవిశ్భా దోషకోవనః, వ్యా, వారుణి యనుమద్యము _వెజెప్పినసురామద్యముతో సమానమైనగుణము కలిగినది. వృాదయమునకు హీతకరమైనదిం లఘుతీళ్టుగుణంబులు కలిగియుండును శకాల్వ కాసమ్యు వమనము శ్వాసము), మలబంధము, కడుపుబ్బరము, వీనసము (పడినెము, వీనిని నివ్వర్దింపజేయును.. (శూల) ప్రవాహిశము, శోఫము దప్పి; కుష్టము అర్శన్ఫు అను సీరోగములయందు వథ్యకరము) జగలము (వారుణీమద్యములో నథోభాగమున. ఖునముగ నుండుమెడ్డు) ఆవోర మును జీర్షింప జేయును- 'వెడలుచుండుమలమును. గట్టిగబేయును.. 'మేదకమును. (జగలము యుక్కం . క్రిందికాగమున. నుండుమెడ్డుు. జగలమునకు సమానమైనగుణాము. కలిగి యుండును. రూకుముగ నుండును పక్క_సము (మద్యకల్క_ములో జలమును జేర్చి చేయ బడినది, సారము "లేకండుటంబేషి మలమును బంధించునుం ్రిడోవములం నోఏంద "జేయును వా... 'ఆానికాయలమద్యము ౦0ఆా- మూ, నాతితీప్రమదా లఘ్వీ పథ్యా వై భీతకీ సురా, 'ర౫౨ చ్రణే పాత్చ్యా మయొ కుక్టే చాత్యర్థం విరుధ్యలే, న్యా. తానికాయలచే 'చేయబడినమద్యము అతిల్మీవమైన మదముళు గలిగింపదు మ్య్యుకరము; లఘుగుణము. కలిగినది. వ్రణము, 'పాండురోగము కుస్ట్రము ఈవ్యాధుల యందును ఇతరమద్యములవలి మిగుల నిషిద్ధమెనదిశాదు. ( అట యవసురాదిమద్యసుణములు థమ మూ, నిస్టమ్మినీ యవసురా గుర్వో రూషే త్రీదోహలా,' ం!

156 వరహితసం౦ంహిత కోవాళీ బృంహాణీ గుర్వీ శ్వేష్యలస్తు మభథూూదక్క వ్యా యవసుర యనుమద్యము మలమును బంధించును, గురుత్వము కలిగియం౦ డును, రూతగుణముకలిగి దోషముల పృద్ధినొందించును కోవాళి యనుమద్యము పుష్టిని కలిగించును. గురుత్వమును జేయును, మధువనునుద్యము కఫమునువృద్ధినొందించునుం అపర్టు అరిష్రమద్యగుణము అయా మూ యథా ద్ర వ్యగుణో౭రిష్టః సర్వమద్యగుణి " ధికః, ర౫9 గృ వాణీపాడ్డుకుష్టార్శ శ్నోఫశోపోదరజ్వ రాకా హృన్తి గుల్మక్రి, మిన్లీ వ్నాః కషూయః కటువాతలః, న. వ్యా ఆరిష్టమనునుద్యము ఆయామద్యమున కుశ్చ త్తికి వ,ధానకారణమైన చృవ్య ముయొక్కంగుణము కలిగియుండును. ఈయరిస్త్టమద్యము తక్కినమద్యములకంటె నధిక ములగు గుణములు కలిగియుండును మరియం లవాణిరోగమ్యు 'పాండురోగము కుష్టు రోగము అర్శోరోగము శోఫు కోపు ఉదరరోగము, జ్వరము గుల్మము, (క్రిమిరో నమ్యు వ్లీవావృద్ధి అను నీరోగముల వారించునుః కషోయకటురసముల గలిగి వాతమును వారించును* శ _ఇఖర్రి నూ్టీ న్రకమద్యగుణము థమూ- మూ మారీ శ్రీం "లేఖనంహృద రిం నాత్యువ్లం మధురం సరమ్‌, ఈగి౬ ఆల్బపిత్తానిలం పాజ్డు మేహార్మః శ్రిమినాళన్క వ్యా ద్రాత్‌నుండి తీయబడినమద్యము మార్టీ నకము, ఇయ్యది శనయందలి మిక్కిలి తీక్టమైనగుణముచేత ఛాతువులను శోధించును హృదయమునకు హీతకరమైనదిం మిక్కుట ముగ నుష్ణమునుచేయదుం (స్వల్పముగ "చేయు ననుట. మధురముగ నుండును., శరీరమునం దలి ధఛాతువులలో శఘ్రముగ వ్యాపించును ఇతరమద్యములకం టె స్వల్పముగ పీత్తవాత ములను చేయును, పాండువు; ఛ్రీమ్‌ అను నీదోగముల పహారించునుం -అిథి భార్టూరాదిమద్యగుణములు అతా వరాం అస్తాదల్బా _స్తరగుణం ఖార్జూరం వాతలం గురు, ౫౭ ఇార్కరస్సుర భిస్స్వాదుః హృద్యో నాతిమదో లఘ్సు సృష్టమూశ్ర శకృద్యాతో గౌడ_స్పర్పణదీసనఃః ౫౮ వాతప్పిత్తకరళ్శీధుః న్నే వా న్లేష్యవికారహాో వ్యా ఖర్జూరనముద్యము దద్రాతుమద్యమునకంటె స్వల్పములగు గుణాములు. కలిగి యుందును వాళమునుమ్మాత్రము వృద్ధినొందించును చక్క్ళారకు సంబంధించినమద్యము

ఆం ధ్ర 'తాత్పరస్థసహితము 159 మంచి పరిమళము కలిగియంందును. మధురను నుందును హృదయమునకు 'మేలంచేయునుం కొంచెమున మదమును కలిగించును. 'లేలికన జీర్ణమగునుం

'బెల్లముతో సిద్ధముచేయబడినమద్యము మ్యూత్రమును మలమును వాతమును -వీనిని ైట 'వెడలించును. ఇం్చద్రియాదులకు తృ్తీని కలిగించును అగ్నిని దీపింజేయును.. శీధ వనుమద్యము వాశప్పిత్సముల వృద్ధినొందించుకు 'న్నేవాపానవ్య త్యాసమున గలిగినయుప 'ద్రచములను; కఫరోగములను వారించును

అవి పక్వరసాదిమద్యగుణము ఏలూ- మూ, మేదశ్శోఫోదరార్ళోఘ్నః తత్ర,పక్యరసో వర్క ల౫౯ా

భేద మథ్య్వాసవః తీళ్షః మేవావేనసకాసజిత్‌ 0

సురాసవ స్త్రీ ప్రమదః స్వాదుతీళ్లో ఒనీలావహఃః 'ర౬౦

మైలేయో మధురో వృష్యుః స్వాదుస్పనర్పణో గురు

వ్యా (శీధురసము అన్గుముద్యము వక్వరసము, ఆవక్వరసము నని శెండు తెంంగులంం అందు కాచబడినబెరకురనముచే గలిగినది వక్వరసమ్యు చెజుకురసమును కాచక వచ్చిగచే సిద్ధముేయబడినది అపక్వరసము అందు అపక్వరస మను శీధుమద్యము 'మేదన్సును, శోఫను, ఉదరమును, అర్శన్సును హరించును, ఇయ్యది మిగుల శ్రేన్యముం

(లేచే సిద్ధముచేయబడినమద్యము మాధవ మనబడును) ఇయ్యది శరీరమున గట్టి పడి మలాదుల విడదీయునుః మిక్కింలి తీళ్హుగుణము కలిగియుండును, (క్ర మేహమును పీన సమును కాసమును వారించునుం

(సురయనుమద్యములో _"తేనెజేర్చి సిద్ధము చేయబడినది నురాసవము) అయ్యది త్మీవమైనమదమును గలిగించును- తీపి కలిగి తీళ్హముగ నుండును చాతమును వారెంచునూ

"మైలేయనునునుద్యము మధురంబున్సు వృమ్యంబును ఇంద్రియాదుల దృషష్తినొం దించునదియు, గురుత్వము కలిగించునదియు నగును మూ, 'థాతక్య్యభిషతో జిర్ణః రూమో రోచనదీపనః, ౮౬౧

ద్రావౌసవో మధ్ధుసమః పరమం స తు దీపన్వు

మాధ్వీకసదృళః ప్రోక్తః మృద్వికేయురసాసవః రజఎ

సమాసాచాసవో పాద వాతళః స్వాషథానుగ కి ద్రావేయుమాతీకం శాలరుత్తమా వ్రీహిపఖ్బుమాః, ౮౬కి శమద్య్థ కారా యచేళోన్నయావన్మదత్‌ రూపమ్స్‌

గుతై ర్యృథోల్బణంవిందా్యాన్మద్యమాకారసజ్క_రాత్‌ , ర౬కీ

జ ఈగుర్తుగలళ్టోకము సరిగా నర్థము నిచ్చుటలేదు కాబట్టి వ్యాఖ్యానకారులం నివరింపలేదుః

160 వరహీతసం౦ంహేతు

వ్యా, అశెపువ్వుతో సిద్ధము చేయబడినమద్యమం _ (ఆసవము) _ స్ర్రాతదియమైనచో రూత్త్షణంబును రుచిని బుక్షించునదియు,. అగ్నిని దీపింప జేయునదియు. నగునుం ద్రాషా మద్యమై (ర్భాతవాక్లతో సిద్ధముచేయబడినయాసవము) మధుమద్యముతో సమానమై యుండును ఇయ్యది మిక్కిలి దీససముగ నుండును. మరియం ద్రాత్‌పండ్లచే సిద్ధమైనయా సవంబును, 'ఇెజుకురసముచే సిద్ధమైనయాసవంబును మాధ్వీకమద్యముతో సమానగుకాములుగ నుండును మణియు అసవములు వయేద్రవ్యములనుండి సీద్ధముచేయబదునో ఆయాద్రవ్య ములకు 'జెస్పినగుణములు వ్రధానములుగగలిగి; వృాదయమునకు హితకరంబులును; చాత మును వృద్ధినొందించునవియు నగును, ఇది సామాన్యముగ నాసవముల శన్నిటికి నియతముం

మరియు ద్రాతమండ్లు, చెజకురసము, 'కేచె కాలిధాన్యము, వ్రీహిథాన్యము, అను సీయైదిటిచే సిద్ధములగుమద్యములు మిక్కిలి యూుత్తమములు.

అథ శుక్ష (పులిసినకల్లు) గుణము థెలూ-

మూ, ర_క్షవితృకఫోన్సేదీ ఛుక్తం వాతానులోమనమ్స్‌

భృశోప్తతీశ్తరూడూన్లు* వృద్యం రుచికరం సరమ ౮౬౫

గ్‌,

దీపనంశిశిరస్పర్శం్థ్‌ పాణ్టుదృక్కి )మినాళనమ్‌,

వ్యా శ్వుక్తము (పులినినకల్లు) రృక్తపిత్తమును. కఫమును వోగొట్టునుం చృతిలోమ ముగ సంచరించువాతమును అనులోమగలిగ జేయును. మిక్కిలి ఊస్హ్రంబును, తీత్ళ్యంబున్కు రూతుంబును,, అన్హు (పులుపు రనంబును నగును వృాదయమునకు హీతకరమగును. రుచిని పుట్టించును. రసాదిధాతువులయందు. శ్నీమ్ముముగ వ్యాపించును. జాఠరాగ్నిని దీపింద జేయును. చల్ల చైనస్పర్శము కలిగియుండును, పౌండురోగమ్యు, 'న్మేక్త్కరోగములు, (క్రిముల్కు పీలిని వూరింపజేయునుః

-౨౦ గుణాదిశు క్తళారతమ్యము

మూ, గుజేతమ్షుమధ, స్రమ్మార్చీ గ్రళుక్తం లఘు యథో_త్సరమ్‌, ర౬క

వ్యా గుడ (బెల్లముచే సిద్ధమైన) శుక్తము?. ఇత్తు (శెరకురనముచే సిద్ధమైన) శ్వుక్తము, మద్య (మద్యముచేమైన్సు కుక్తము గ్రాత్‌ (ద్రాతవండ్లచే. సిద్ధమైన). కృుక్తము అను సీనాల్డుళ్తుక్షభేదములలో నొకచదానికంటె నొకటి లఘుభుగ నుండునుం న టల కాలాలలో డా

విదాహిభ్భృళతీళ్లోోవ్హమ్‌,

ఖై కీ ఆం ధ్ర కాత్సర్యుసహితేము కరో ఫ్ర అకుకలతులణము ఏతా మూ, కన్టమూాలపలాదస్థం వ తద్వద్విదాస్థ త్రృీదసుతమ్‌, వ్యా గడ్డలు. వేళ్లు పండ్లు మొదలగవానినిచేర్చి సిద్ధముచేయబడినగుడ శుక్తము మున్నగు మెజెప్పినకు క్తములును అనుతకము లనబడుకూ ఇని మైళిస్పినవిధమున'జే. వరుసగ నొకచానికంబెనొకటి. లఘుకరమున నుండుకు, (అధికళక్రీకలగుడాదిశ్తుక్తములు కంద మూలాదులగుణముల నాకర్షించి యాకందమూలాదులకు శనస్వరూపమునే కలుగ చేయు నని భావము) “అథి సెండాకీగలాము ఖిటినా- మూ, కాగ్డాకి చొసుతం ఇాన్యత్‌ కో(కాలాన్లుం రోచనం లఘు, వాష్టా (ముల్లంగి; ఆవకూర్య, ఈశింటినివేర్చి వక్వముేస్‌ నల్ల జీలకళ్టి, నల్గావాలు పీనిచే భావనవేసినది శాండాకి యనబదుశు) అట్టిళాండాకియు, కాలనిశేషమునంచేసీ పులి సినశుక్తంబును రుచిని కల్లించును. 'తేలికగ, బీర్ణమగునుం =శకుథి 'ధాన్యాక్షుగుణము ఏతా మూ, థాన్యాన్లుం 'భీది తో సం పీత్తకృత్‌ స్పర్శశీతలమ్‌, శ్రామక్షమవారం రుచ్యం దీవనం వస్తిళూలనుత్‌ , లజలా శాస్తమాస్థావనే హృద్ధంలఘువాతక ఫాపహామ్‌్‌, ఛాన్యాన్ల్హుము (కలి కరినముగ నుందుమలమును 'భేదించును.. తీళ్ణంబును, ఉస్ట్ర పీర్యంబు నగును ప్పేశ్తమును వృద్ధిజేయును. స్వాళ్గొవికముగ శీతస్సర్శము కలిగియుండును వ్యాయానూదులచే మైనతియాసమును వ్యాయామాదికారణములేకయే కలిగినబడలికను పోగొట్టును; రుచిని బుట్టించును. అగ్నిని ీపింపజేయును. వష్తీిలో కలిగినకూలను హరిం చును అస్థాషనవ స్పియందు మిగుల ప్రశస్తమైనది, వృాదయమునకు మేలందేయును తేలి కగ బీర్షమగును, చాతకఫముల వారించునుం శా సౌవీరక-రుసోదకగుణములు కతా మూ, వభిలేన గుతైర్యు శ్రే సౌవీరకతుషోదకే, రజన శ్రీమివ్నాద్రోగ గుల్దార్మః పాజ్దుశో ఫనిబర్జ్ల లే శేక్రమాత్‌ విద్విమెర్విన్ద్యాత్‌ సతువైశ్చ యవైః కృతః, ౪౮౭0 వ్యా పొట్టులేనియవలచే సిద్ధము చేయబడిన కాంజికము. సౌపీరకము, ఫొట్టుకో గూడినయనలచేత సిద్ధము'చేయబడీన శాంబికము తువోదకము. ఈళండును వై జిష్పినథా 'జ్యాన్హుగుణములు కలిగియుండును మరియు క్రిమిరోగమును, - నా ద్రోగమును; గ

162 వరహితసంహీత మును అర్మోరోగమును పాండురోగమును కోఫమును వెజెస్పినసొౌవీరకతుపషోదకములం వారించునుం ఇది మద్యవర్హముః జశఖధ్రి మూక్రవర్షము 'దానిసామాన్యగుణాము ధియా మూ, మూత్రం గోఒజానిమహిషీగజూశ్యో ఫ్ర ఖరోద్భనమ్‌్స్‌ వీత్తలం రూవతీళ్ల్షోస్తం లవణానురసం కటు, ౪౭౧ శ్రీమిశో ఫోదరానావా శూలపాజ్టుకఫానిలాక్నా ర గుల్హారచివిషశ్వ త్రకుహోర్శాంసి జయేల్లఘుః రోత వులమూత్రము వ్పిత్సమును వృద్ధినొందించును. రూతు-తీత్ణ-ఊస్ట్రగుణంబులును లవణరసము అనురసముగగల కటురసంబును కలిగియుండును. (క్కిమిరోగము; శోఫము, ఉదరమ్ము 'కడు పుబ్బరము; శూలు పాండురోగము కఫము, వాఠము గుల్మము, అరోచకము విషము శ్విత్రము కుస్ట్రము అర్మోరోగము అను సీరోగముల నన్నిటిని వారించును. చుల్క_నగా జీర్టనుగునుం లి గోమ్మూ క్రగుణము అయా మూ, దీపనం పాచనం భేది లేషంు గోమూ త్రము _ ల్తమమ్‌్‌, విరేశాస్థావనా లేపన్వేదాదిష చ వూజితమ్‌, ౪౭౩ వ్యా వై జెస్పినమ్మూశ్రవళ్షములో నోమ్మూూత్తము మిక్కిలి యు_త్తనము, ఇయ్యది అగ్నిని దీవింపజేయును, భుజింపబడిన యావోరసదార్థముల జీర్జించజేయును. గటివడి లు యుండుమలాదుల భేదించును. విశేచనమునకును అస్థాపనవ స్లీకిన్సి వట్టువేయుటక్షును ఇమటబుట్టించు న్వేదనకర్థ మునకును ఇవిమున్నగు నిశరచికిళ్ళలకును మిగుల వశస్తముగ నుండును =ఆబ్రద్ర మేశకవంచిశము ధఆా మూ, కాసళ్వాసవారం భాగం కామలాపాజ్డుశో ఫజిత్‌ ॥ పూరణాత్కర్ణ శూలఘ్నం కటుతి క్షృమశీతలమ్‌ం ౪౭౪ వ్యా* మేకవంచికము కాసశ్వాసముల వారించును కామల్య పొండురోగమ్యు శోఫ్య అనురోగముల వారించును. ఇెవిలో నిండించినయెడ ఇెనిపోటును పోనొట్టునుః కట్రుత్సిక్తరసములు కలిగి శీకలము కాకయుండును

ఆం లే కాత్సర్యసహీతము 268 =శత్రాద్రి గొణియలమ్మ్మూత్తగుణము భయా మూ, కాసన్లీ హహోదరశ్యాసశోపవర్చో గ్రే పితమ్స్‌ సమోరత్విక్టకటుకమున్లం వాతఘ్నుమావికమ్‌, ౪బ్యూ వ్యా గొజియలమూ్రృము. కారము చేదు ఉష్పును కలిగి యుసష్ట్యముగ నుండును శాసనము, వ్లీవాము ఉదరము, శ్వాసము మము, మలబంధము అను నీరోగములయందు హిఠకరముగ నుండును వాఠమును హారించునుం శిరి “గేదెలమ్మూ క్తగుణము ఇటా మూ, దర్నా మోదరళూ లేపు కుష్టు, మేవావిళుద్ధిషు ఆనావాశోపుగుళ్తేషు హితం పాజ్టౌ చమాహిసమ్‌, ౪౮౭౬ వ్యా, ఎనుములమూ్రము. దుర్వ్నామ మనువ్యాధియందును, ఊదరరోగము నందును శళాలరోగమునందును; కుస్టములయందున్సు (ప,మేహమునందును; శోధనచికిత్స యందును కడుపుబ్బరమునందును. శోఫముసందును, గుల్మవ్యాధియందును,. 'పొండుతో గమునందును మిక్క్యి-లి హితకరమున నుండును నిధి నీనుగు మున్నగువాని మూత్ర్తములగుణము (తా మూ, దద్యాత్‌. తయే కిలానేచ గజవాజిసముద్భవమ్‌్స్‌ వా న్గ్యున్ధాదమపస్తారః క్రీమాళ౯ కుష్టం చ రాసభమ్‌, ౮88 గవామేదోవికారఘ్నం తీళ్ణం గ్రృవాణిరోగనుత్‌ , దిపనం గార్జభం మూత్రం క్రివివాతకఫావహమ్‌, ౮౭౮ కమాయతి_క్షమేతేషూం హిద్యశ్యాసహరం ళకృత్‌ , వ్యా ఏనుగులమూూ,త్రంబును గుజ్జములమ్యూ త్తంబును తయరోగమునందున్ను కిలాస (సిబ్బె మునందును ఉవయోగింపంజను గాడిజెలమ్యూత్తము ఉన్గాదమును; అవ సారమును క్రీములను; కష్టమును. పీనినన్నిటిని వారించును, మరియు మలమూ్రాది బంధమున్కు 'మేదోరోగమును. హరించును. త్తీక్టమున నుండును గ్రవాణిరోగమును వారించును.. అన్నని దీపింపజేయును. వాతకఫములను పూరించును. వైజెస్పినజంతువుల పురీషము కమోయత్సిక్షరసములు కలిగియుండును ఎక్కిళ్లను శ్వానమును హరించును _శథి పీర్తగులాము వయా మూ, విత్తం త్తిక్తం వివవారం రోచనం కపప త్తబిత్‌ . ౮౭౯ వ్యా అవు మొదలగువానివత్తము (నోరోవనము మొదలగునవి కొంచెము ఇదుగో నుండును, విషమును వారించును రుచిని బుట్రించును. కఫవక్తముల హరించును

కా వరహీతనం౦ంహేీత అశకు(్రి మనుమ్యులమూూ,త్రగుణము అతా మూ, తిక్తం పామాపహరం మూ త్ర ౧ మానుషం తు విషావహము, వ్యా, మనుజులమూత్రము. కొంచెము చేదుగ. నుండును తీటను మాన్పునుం వివ ముకు హారించునుం అథి బంగరుగుభాము తా మూ సువర్ణం బృంహాణం స్నిగ్ధం మధురం రసపాకయూః 'మేధర్ధంవిపాపహం శీతం ససషూాయం రసాయనమ్‌, ౮౦ వాష్టా బంగరు ఛరీరపుష్టిని కలిగించును. స్నిస్ధముగ నుండును. రసమునం దును విపాకమునందును మధురముగ నుండును. బుద్ధిని వృద్ధినొందించును. విషమును పోగొట్టును. శీతపీర్యంబును, రసాయనంబును నగును: (జర(ముదికనమును. వ్యాధిని రాసీయక ఆయు వును వృద్ధిచేయానది రసాయనమూు.] మూ, రూవ్యం స్నిద్ధం కమోయాన్లుం విపాకే మధురం సరక్ష్‌ వయసస్థ్యాపనం శీతం "లేఖనం వాతవి తృజిత్‌ , ౪ ౮౧ _ వండి స్నిగ్తంబునుు కషాయ-అమ్మరసములు కల్రిషిన వక బై న వ్యావించుసళోవ దియును; మధరవి పాకం బునునై శరీరమున శ్ర్తుము వ్యా స'ఫొవము కలిగియుండును. వయను ను ఫ్లై జీయును- శీతసీర్యముకలిగినది మలాదుల 'లేఖనముజేయును.. వాతి కమల స్థిరముగ మూ లౌ రం సతి కృమధురకహోయం "లేఖనం లఘు, కటుపొకరసం శీతం రోవణం కషపి రజత్‌ , ఈర మ,ము గ్రే వ్యా శ్ర శ ( | చేదు శ్రీవ వగర్క్‌న్సు కలిగియుండును, మలాదుల లేఖనము లేయును: లభుగుణము. కలిగియుందుకు, శటురగంబును శటుపిపాకంబునుళలిగ శీక్రపీర్యనుగును వ్రగిముల మాన్చునుః కఫవీత్తముల వారించును, ఎవటె(్రి శాంన్యసణము ఫకయో మూ శాంసస్థం శఘైాయానురసం విశదం లేఖనం వరష్‌, దృష్టి ప్ర సాదనంరూూత్షం తిక్తంపి _త్తకఫాపవామ్‌, ఈ౮ాకి వ్యా కంచు త్పిక్తరసము ప్రదానంబుగను, కషూయరసము అనురసంబుగను కలిగ" యుందును, మరియు విశదంబును లేఖనంబునునై దృష్టిని నిర్మలముగ జేయును, రూతుం బగ నుండును” పేక్తకఫముల నారించును,

ఆంధ్ర తాత్పర్యసహితము శంక విది ఇర్హడిగుణము రతా మూ, రీతి కాకటుతిక్షోస్టాగుల్మన్లీ హకఫా స్ర్రజిత్‌ , వ్యా ఇత్తడి కటుత్సిక్తరసంబులును; ఉొస్ట్యవీర్యంబుకు కలిగి గుల్మమును వ్రీహావృద్ధిని కఫముకు రక్తమును జయించును, న! సీససణము అటా మూ, సతి_క్తలవనణం భేదిపాబ్ణుత్వక్కి )మివాతనుత్‌ , రంళ నీసం 'లేఖనమత్యర్ధం కషాయం గ్రాహి మేహజిత్‌ ః వ్యా సీసము తి్తరసంబుకు లవణరసంబుకు కలిగియుండును పాండురోగమును .. చర్మరోగమును శ్రీమిరోగమును వాతమును వారించును మలాదుల "లేఖనము జేయ్ల్యున్ను కషాయరసము మిక్య్తూటముగ కలిగియుండును మలాదులను 'వెడలనీయక నిలుపుకు, విళీన ముగ వ్ర మేహముల హరించును శ్రి వంగగుగాము ఢ్తిమూ మా, తద్వద్వజ్తావ్వాయం తి_క్తం వీసతులగుణం సరమ, రం౫ వ్యా వంగము సీసమునకు సమానగుకాములం కలిగియంండుళూ. బేదు కలిగి శరీర మున శ్టఘ్తుముగ వ్యాపించుస్వభెవము కలిగియుండ్డును, అధి ల్యీఘ్లలోవాగుణము థక్షా- మూ, చతుష్యుం కృవ్ల(తీశ్తులోవాం తు కహిాయం స్వాదు తిక్తకమ్‌, "లేఖనం వాతనుత్‌ శీతం శక్రిమిప్‌ _తృకఫ వ ణుత్‌ = “౮౬ వ్యా కృళ్ణలోహము (ఇనుము ఊక్కు) "నేశ్రములకు హితకరము* వగరు, తీ చేదు అను సీమూడురసములును కలిగియుండును- ధాతువులను 'లేఖనము'చేయిును. వాత మును హరించున్తు. శీతవీర్యము కలిగినది (క్రిములను వాతపిత్తకఫములను హరించును. థి సర్త-కాంకలోవాములగుణములు థితాా మూ, వర్తలోవహాం త్రీదోషఘ్నం కట్వన్లుం నాతిశీతలమ్‌, తీళ్టైద్వరమయస్కా- _న్తం మేవాపాశ్టామయాసహమ్‌, రర౮౭ వయసస్థ్యాపనం హృద్యం వృష్యుం స్వాథ్ము-ష్ట కాసనుత్‌ , వ్యా వనర్హలోవాము శ్రిదోవముల హరించును. కటు అన్హురసంబులం కలిగియుం డుశు, కొంచెముగ శీతలమును కలిగించును అయస్కాంతము తీళ్లు (ఉక్కు). లోహామున కంటె మిక్కిలి శ్రేస్థముగనుండునుః మేనారోగమ్లులన్లు, పాందురోగములను వారించును _

క్షేర6 వరహితసం౦ంహిత వయస్సు (యౌవనము)ు ఇెడనీయక నిలుపుకు- శుక్రుముకు వృద్ధినొందించుకు. వృాదయ మునకు మిక్కిలి హితకరము. కుష్టముకు కాసముళు హరించు =ష్రు(ర్రి లోవాకిట్టగుణము అమా మూ, కిట్టం కటూప్లం క్రిమినుత్‌ పురాణం పొడ్డుశో ఫనుత్‌, ళీ౮౮ా తయాదిసర్వదోపఘ్నం సంస్కారాత్సర్వదోపనుత్‌ , వ్యా కిట్రము (ఇనువచ్చిక్రైము). కటురసంబుకు ఊష్ట్రగణంబుకు. కలిగియుండును శ్రీచులను హరించుకు అయ్యది. మిక్కిలి ప్రాశదియైనచో పొండువులళు, కోఫమును? తయ మున్నగురోగములను హారించుళు మరియు సంస్కారవిశేమముచేత నానావిధరోగ ములను వారించును ఇది లోవావర్షముం =శిథ్రి మాణిక్యగుణాములు కటా బూ, మాణిక్యం శిలిరం న్నిగ్గం మృదుకా ' న్లికరం లఘు, ౪౮౯ దీవనం వృష మూయుష మనోజం గవాదోపషనుత్‌ వ్యా మాణిక్యము శీతవీర్యంబును; న్నిస్థంబును మృదుగుణంబుకునై శరీరకాంతిని కలిగించును. 'తేలికగ బీర్ణమగును. అగ్నిని దీపిందబేయుకు. శుక్రమును వృద్ధిసొందించుకు అయువుశు వృద్ధినొందించును మిక్కిలి మనోరంజకమై నానావిధగృవహములదోషములన్వు వారించునుం ఎపవిట్రి ముఠత్యములగుణము థఆాా మూ, మక్తాఫలం హిమస్పర్శం తీప్టం చోన్లం తయావహమ్‌, ఆం దిపనం కఫళూలఘ్నుం మనోజ్ఞం సర్వదోమనుత్‌ , వ్యా ముళ్యములు స్పర్శమున చల్లగ నుండును తీష్ణుగుణంబును ఊస్షపీర్యం బునున్నై తయమును హరించును అగ్నిని దీపింపజేయును. కఫమును శూలలను హరించును. మనస్ఫుకు మిక్కిలి రమ్యంబుకు త్రీవోమవారంబును నగునుం శం సనడపున్సురాగములగుణము ధిమి వా వ్రవాళం కపపీత్తఘ్నం రక్తవిత్తాతిసారజిత్‌. ॥ ౪౮౯౧ పుష్పరాగం పుసష్టికరం న్షే్యలం గురుశీతలమ్‌, వ్యా పగడము కఫస్నిత్తములను, రృక్తప్తి త్తృమును అలిసారమును వారించుషుం పున్చ రాగము శర-ఇంద్రియములకు సుస్టిని కలిగించును, కఫమును వృద్ధినొందించును. గురుత్వ మును కలిగించును శీతలమును కలిగించును

ఆంధ్ర శాళ్చర్యసహితను గగ క... ఆాక్ష్యూదిమణిగుణములం థటా- మూ, ార్థ్యర్ధం తుపీత్తలంకాంతం లఘుగ్రాహిత్రిదోపనుత్‌ *. రణ్నారి నీలం శీతం గురు న్నీద్ధం మధురం వీ త్తనాళశనమ్స్‌ గో మేదకం కష్టహరం లేఖనం నహ్నిదిపనమ్‌, ఈ౯3 వ్శజవై జూర్యశేన్నిన్లో సర్వా రోగా౯ వ్యపోవాత్క వ్యా- తార్జ్మ్యము(వచ్చ)ప్పిత్తముకు వృద్ధినొందించుకు, మనోవారమైనది.. 'అేలికన జీర్ణమగును. విశేచనముల నడ్డుపరచున్షు 'శ,చోమముల వారించుషు నీలమణి శీత్రపీర్యము= గురుత్వముకు గల్లించుకు స్నిస్ధముగనుండును మధురరసము కలిగినది, పి _తేముుు శమింవ 'జేయుకు. గోమేదకమణి కఫముకు హరించుకు. ధాతువుల లేఖనముజేయుకు అగ్నిని దీపింపటేయును. వజ్బము, వైడూర్యము ఆశు సీమణులు శెండుకు న్నిస్ధములున నుండును రోగముల నన్నిటిని పోనడచుకుం ధ్ర రత్నసామాన్యగుణములు థ9ణూ- మూ, సర్వాణి రళ్నాని మనోవా రాణి నిఘ్న_న్లి సంమోగవకేన రోగాళా నిహనుుశేతాని సదాధృ తాని గమోశ్చజాతాస్పక లాళ్చ వీడాఃః రణళీ వ్యా, నైజెస్పినరక్నములన్నియు. మిక్కిలి మనోవరములు, పీనిభస్తాదులను అయారోనముల కనుకూలములైన యావధములతోగూర్చి యుషయోగించినయెడ రోగ ముల నన్నిటిని వూరించును. చురియు నీమణులను ఎల్లపుడుకు థరించినయెడ 'ూరము లగు మాతృకాదిగృవాములచే గలిగిన నానావిధబాధలను నివ రించబేయును, శఖిర్రి సృటికగుణములం అవా మూ, స్ఫటికం శీతలం హృద్యం చమ్షహ్యం వ్రణకుస్థనుత్‌, సతోరముప్షవీర్యం చ కాచం దృష్టితృదజ్ఞ నాత్‌ ౯౫ వ్యా సృటీకము శీతలముగ నుండును, వృాదయమునకు హితకరము, "నేత్రములకు హీశమెనది. (వ్రణములను కుస్ట్రములను మాన్పువు మైరరసముకలిగి యుక్షపీర్యమై యుం డును, దీనిని న్మేత్తముల కంజనముచేసినచో. కాభరోనమును వారించి దృష్టికి బలము నిచ్చును, అవక్రు(ర్రి శంఖ-సమాధ్రములగుణములు థియా- మూ, శష్లోదధిమలా శీతౌ కపాయావతి లేఖన్తా తు్థం సమోరకటుకం కషాయం విశదం లఘు, రణాజ

శం వరహీతసంహిత "లేఖనం శ్రేదిచమువ్యుం క్రిమికణ్డూవిషాపహమ్‌,

-.. వ్యా కంఖంబుకుు ఉదథిమలంబు (సముద్రపునురుగ్పును శీఠ్రపీర్యములు, కషూయ రసము కలిగియుండుకు ఇవిరెండును మిక్కిలి. "లేఖనములు. తుక్థము (మైల్‌ తుత్తము శూరకటురనములు కలిగియుండును, కమిాయరసము అకురసముగ నుందు. శీళదలఫఘుగపణంం బులను కలిగియుండును. ఇయ్యది "ధాతువులను 'లేఖనముజేయును. మలాదుల భేదించునుం "న్మేత్తములకు హీతకరము. (క్రిములను దురదను వివమును హరించుకు

౦ రసకగుంములు అయా వనూం- రసకో రజ్జకో భూత; శ్లేషఘ్నో వాతకృద్ధిమః రోణా౭ విశదోన్షై రికన్నిద్ధః కషోయమధురో హిమము, ఛతుషోర కవి _త్తృఘ్నఃఛరి హిడ్ధావిషాసహః, 'జారా వ్యా రసక మనునది రశ్షవర్షమును కలిగించును, రూత్తర్నబై యుండును. శఫమును జారించును వాతమును వృద్ధినొందించును* శీత్రపర్యముకలిగినది. _గైరికము (శావిరాయి విశదంబును స్నిస్థంబుకు; కహమోయమధురరసములుకలిగినదియు, శీతపీర్యంబును నగును న్నే్ర ములకు హితమైనదిం రదక్తవీక్త్వమును వారించును, వాంతిని ఎక్కిళ్లను విషమును పోనొట్టును గనకాదయః।ఒా అథ న్‌ -అథి గంధకగుంములు ఏతా = ఆధి అ మూ గన్ధకః కటుతిక్షోన్నః క్రిమికుస్థవిషవ్రణుత్‌ , . న్నిగ్ధం కషాయం కటుకం హరితాళం విష్మప్త బుత్‌. 'రణ౯ వ్యా గంధకము కటుతి క్తరసంబులును, ఊస్హ్యమెైనగుణపీర్యంబులును శలిషయుం డును (క్రిములను కష్టమును విషమును హరించును. తాళకము స్నిస్ధంబును కషెయరనం బును కటురసంబును కలిగియుండును, నిషమును వారించును, త్త మణిశిలగుణాము ఆటా మూ, కఫఘ్నీ తి క్రకటుకా మనోహ్వో లేఖినీ సరా,

• వ్యాః మణిళిల కఫమును హరించును తిక్తకటురసములు కలిషియుండునుం ధాకు వుల 'లేఖనము'చేయును. శరీరమున శీష్రుముగ వ్యాసించుస్వశావము కలిగినది. రై గంగసిందూరగుణము చుటూ మూ, సీన్దూరం కటుకం పుణ్యం విమవీసర్పకుష్థుజిత్‌ * ౫౦౦ శీ వ్యా, గంగసీందూరము కటురసంబును, విషమును విసర్పమును కష్టమును హరిం చ్లును పావన మైనది,

అంధ్ర, "'కాత్ప్సర స్టసహోతము 69 జు(ర్రి కాంట్నీగుణము ఠియా- మూ, కాంతీకమోయకటుకా_కేళ్యా కళ్థక్యా విమవ్రణుత్‌. 9 కల్ణూవిసవ్పశ్విత్రాణాం నాశినీ న్రణరోపణీం ౫౦౧ వ్యా, కాంశీ యనునది (1) ) కహాయకటురసములు కలిగియుండునుం 'వెండ్రుశకలకు హితకరము, కంఠమునకు మిక్కిలి మేలంచేయును విసర్పము, దురద విషము, శ్విత్రకుష్టము అనువానిని పోగొట్టును. వ్రణముల మాన్సును. యాన్తి 'కాసీససుణము అయా మూ, కానీసం పుష్పకాసీసం లవణాన్లుకహాయకహమ్స్‌ ఉష్ణం కఫానిలశ్వి త్రవిషక ్రామయాపహమ్‌, ౫0౨ వ్యా కాసీనము (అన్న భేది) వాలంకాకానీసము, పువ్చకొసీనము నని ెండువిధ ములు, ఈళెండును లవణ-అన్ము-కషాయరసంబులంను, ఊన్హ్రగుణపీర్యంబులంను కలిషియం౦ డును కఫమును; వాఠమును, శ్వార్రృకుష్టమును; విషమును కుష్టరోగమును ఇచారించునుం కక. కంకుష్టగుభాము తియిం- మూ, కజ్కుస్టుం కటుతిక్షోన్నం చ్ర ణర్ధం శూలనిబర్షణమ్‌్స వ్యా కంకుష్ట్రము కటుతి క్తరసములుకలిగ్సే ఊస్ష్రవీర్యముగ నుండును. ్రణములకు హీతకరము, శరాలరోగమును వారించుగు, -బదతి మౌావ్నీకగుణము థథా- మూ, స్వాదుతి క్తకహా యోన్చం మాథ్సికం రాజయత్ష్యజిత్‌ , ౫౦3 మేహాకుష్టాతీరుక్పాల్టుచ ర్చి వాద్య విషివవామ్‌, వ్యా నూతీకము మధురతి_క్షకషాయరసంబులును ఊస్ష్రవీర్యంబును కలిగినది రాజి యత్ష్మమున్ను చ్ర,మేహమును; కష్టములను; "ేత్రరోగములను; -పొండుర్లోగమును, వమన మును ఎక్కిళ్లను) విషమును, వీని నన్నింటిని వారించును. న! విమల-సస్యగుణములు ఫథాా- వూ, కటుకా లేఖనా స్వాదుపాశా విమలసస్యకౌం ౫౦ వ్యా విమలంబుళు,. సన్యకంబును ధాతువుల "లేఖనము జేయును మధరపాకము కలిగినవి -ఇ( చపుం-వజ్క-వై క్రాన్తగుణములు థతాా మూ, తికన్నమధురస్సి ద్ధి "లేఖనశ్చవలోవలః, కుష్ట ఘ్నేవ జ వై శ్రానే 'రాజయక్షవిషాసవోే, ౫౦౫ వరహితణాా 12

170 వరహీతసం౦పహిత వ్యా చవలము. తిక్తరసంబుకు ఉప్హవీర్యంబుళు, మభధురవిపాకంబును కలిగినది స్నిస్ధముగ నుండును లేఖనము, వజ్రైంబును వెశ్రాంతంబును కష్టమును హారించుకుః శాజయత్మమును విషమును పహారించునుం న! అభ్రకగుణము థిమా- ఘూ, అభభ్టకం బల్టమాయుప్యుం రూతుం విత్తానిలాపవామ్‌, వ్యా అ్హకము బలమును కలిగించును, అయువును వృద్ధినందించును, రూతు గుణాము కలిగినది, పీత్తముకు వాతమును పారించునుః న! అష్టానములు, వానిగుణములు లియో మూ కన్షళా కటుతికోష్ణా మేవాకుష్టవిపాపపహో, గంట కహాయమధురం శీతం లేఖనం నీలమస్ఞునమ్‌, ర_క్షపిత్తవిషచ్చ్భర్చి హిథాఘ్నం దృక్స్రసాదనమ్‌, ౫౦౭ ప్రోతో పళ్టునం' వరం తత్త తతస్సౌవీరకాళ్టునమ్‌, కపఘ్నం త్విక్సకటుశం ేడిసోన్షం రసాక్టునమ్‌,. గింళా వుష్పూల్లనం నే త్ర రుజో విషహిత్తావహూం హూమమ్‌్స్‌ -నీలాజ్ఞునం వ్ర మేహార్శో మేదోఘ్నం నేత్రరోగ జిత్‌. ౫ిం౯ా వ్యా (స్రోతోంజనము (నుర్తారాయి) కటుత్తిక్తరసంబులును ఊస్ట్రపీర్భంబుళుకలిగి! మేహారోగములను కష్టములను విమముకు పోగొట్టుకు. సీలాంజనము కహియ మధురరనం బులును, శీత్రపీర్యంబుు; కలిగి దోవముల లేఖముచేయును ర కృపి భమును, విషమును? వాంతిని ఎక్కి-ళ్లను వారించును. నేత్రములను నిర్మలముగ జేయును మెజెస్పిన అంజనముల శంటిలో స్రోతోంజనము మిగుల శేన్చమెనదిం సౌవీరాస్ట్రానము శఫమును హారించోను, తి ' క్తళటురసములు కలిగియుండును రసాం జనము మలాదుల బ్చేదించును. ఊన్షవీర్యముకలిగినది* పుహ్బెజ్టునము నేశ్రరోగముల కన్నిం టికిని ఆనుకూలముగ నుండును; విషమును ఎక్కి=ళ్లను హరించును. శీకపీర్యము. కలిగినది వెశెప్పిన సీలాంజనము వ్రమేహములను అర్శోరోనమును, మేదోరోగమున్సు, నేక్రరో గములళు వారించును. థి లిలాబతుపవు, చానిసామాన్యగుణములు అతా మూ, హీమా 'ి సో థాతురసళ్ళిలాజిదభిదీయతే, శిలాభ్యోయస్య యజ్ఞాతం ఛాతోస్త _త్తద్దుణం వబేత్‌, ౫౧౦ సర్వంచతి | కరం రూతుం నాత్యున్హం కటుపాకత్క

ఆం ధ్ర గౌశ్చర్యసహితము శ్షైగగ వ్యా, హిమాలయమున స్వర్షాదిధాతువులవలన వుట్టినరసము (సారము) శిలాజి త్తని శివ్పబడుకుు హీమాలయమునందలి రాళ్లయందు వీధాతువువలన "నేరసము. ఫుట్టునో అట్టి ఢాతురసమునకు ఆధాతువుయొక్కగుణములే స్రాయికముగ కలిగియుండును, మరియు శిలాజతు సామాన్యముగ తిక్తరసంబున్కు రూతుగుణంబును, కొంచిముగ నువ్షగుణంబును కటువిపాకంబును కలిగియుండును _లధి గోమూత్రశిలాజతు కర్పూరళిలాజకుగుణములు ఇమి-- మూ, భేదనం సకపాయాన్లుం తాసాం త శ్ర వ్ర శస్యతే, గంం నగోమూా త్ర గస్థకృష్టం గుగ్దులాస్ట్రభం విశస్క్రమమృత్స షొ: న్ని గ్ధమనన్లుకహోయం మృదుగుముచశిలాజతుశ్రేస్టమ్‌, ౫౧౨ యోగచాహిరసో వస్తః చమ్రుష్యుం క్రి; మికుస్థుజిత్‌ వ్యా, అట్టి శిలాజతువులలో గోమూత్రమునుబోలిన చాసనకలిగి నల్లన నుండునది సోమ్మూత్రశిలాజతువు. ఇయ్యది మలమూశ్రాదుల వట్టును వదలించి "భేదించునుం జిగురుగ నుండును. స్నీస్ధమును కమాయాన్హురసములు "లేనిదియు మృదువును బరువైనదియునగు శిలాజతువు శ్రేన్య మైనది. ఈళిలాజకువు యోగవాహి ; (నీవ స్తువుతోగూడిన నావస్తువు గుణాములుగల్లినది) కొంచెము దుర్ణంధముకల్లియుండునుం నేశ్రములకు ఫీశకరము ; ్రీములను కష్టములను వారించును ఈశండింటిలో నోమూ త్రశిలాజతువు మిగుల గులో శ్తరమైనది. ఇచ్చట సీనిమయము "ఇైజుంగునది:==ఎండకాలమున హిమాలయపర్వతమునందలి ధాతువులు కళినమగునూర్య తావమునం జేసి కరగి రాళ్లవై వ్యాపించి గడ్డకట్టియుండునూ అదియే ళిలాజతువు, ఇయ్యది గోమూూత్రశిలాజతువు ఆనియు; కర్పూరళిలాజతువు అనియు ఇందు తెజివిగులు. అందు నల్లన్తై గోమ్యూత్రమునుబోలిన వాసనకల్లినది గోమూత్రశిలా జకువు, గుగ్షిలయమువలె గడ్డకట్టి "తెల్లనిరంగుకల్లినది కర్పూరళిలాజకువుం ఈశిండింటిలో నోమ్యూ క్రశిలాజతువు మిక్కింలి 'శ్రేస్ట మైనది. ఈళంటిసణాదులు పరువేర వని "జేర్కానంబడియెం =శథ్రి వెదురుప్వుగుణము థా మూ, కపూాయమధురా రూమో కాసఘ్నీ వంళశలోచనా, ౫ం3 తుగాథీరి్షయశ్య్వాసకాసఘ్నీమధుకా హినూ , ఇ్యా వెదురుష్తుకమోయము. మధురరసముకల్టియుండును. రూతగుణము. కల్లినదె ఇయ్యది శ్వాసకాసములను తయమును వారించును, శీశపీర్భము కల్లినదిం

క్షైగ్లల్ల వరహితస౦హిత అప్తాల్లీ లవణసామాన్యగుణాము అతా మూ, విషన్షన్టిలవణం సర్వం నసూత్ష్మం స్వష్ట్రమలం లఘు, ౫౧ వాతఘ్నం నాతితీక్లోష్టం రోచనం కషపి త్తనుత్‌ , వ్యా పలుబెరంగులగులవణములన్నియు 'స్రోశన్సులనుండు న్రవింపబేయును నూత్మ్‌గుకాము (శరీరమున వ్యాపించున్వభావము కలది. మలాదులను వెడలించును. "జేలికణ జీర్ణమగును. వాతముశు వారించును, కొంబెనుగ తీళ్ణసణంబును ఊన్హంబుళు కలిగినది. రుచిని పుట్టించును. కఫమును ప్‌త్తమును జాూరించునుం -ఆ2౮ నైంధవలవణాగుణము 0ఆూ- మనా నైన్ధనం త త్ర సుసాాదు వృహర్థిం హృద్యం తిదొపనుత్‌ ఎం అవునుష్టం దృశః పజ్ధ సం అవిదాహగ్ని పనమ్‌్స, వ్యా వై: ంధవలవణాము (ఇందుప్వు) రుచికరముగ నుండును, ఖు క్ర మును వృద్ధి నొందించును. వృాదయమునకు హీతకరముం త్రిదోవములహరించుకు. కొంెముగ నప మును కలిగించుకు. కంటిరోగములయందు. మిక్కిలి మగ్యకరము. మంటబుట్టింపదు. జక శాన్నిని చీపింపటబేయదుం ఆలి పౌవర్చలలనణలతణము థమా- ఒద ఆ మూ, లఘుసౌవర్చలం వృాద్యం సుగన్ధ్యద్దార శోధనమ్‌, ౫౧౬ కటుపాకం విబస్థఘ్నం దీపనీయం రుచిప్రదమ్‌, వ్యా- సౌవర్చలలవణము 'తేలికన జీర్ణ మగుకు. వృాదయమునకు మిక్కిలి హిత్ర కరను, మంచిపరిమళముకలిగినది. వమనరూప్వమైన శోధనమువేయును కటుపిపాకము కలిగినది. మలబంధమును నివ్నర్హింపజేయును అగ్నిని దీవింపజేయును, రుచిని పుట్టించునుం అట్టి బిజాలవణాగులాము అభి ” మూ ఊర్జ్వ్యాధణ ఫవాతానులోమనం దీవనం చిడమ్‌, ౫౧౭ వ్యా- బిడాలవణము. కఫముళు వారించును. ఊర్థ వైముగను_ శరీరమున క్రింది భాగమునను సంఛరించువాతమును అనులోమముగ సంచరింపజేయును, జఠరాగ్నిని దీసీంవబేయునుం _శ్రటే సామ్ముద్రలవణగుళాము అలా మూ విబన్ధానాహవిష్టమృశూలగ "రవనాళనమ్‌, విపాకే స్వాదుసాము ద్రం గురున్హేవవివర్ధనమ్‌, ౫గంతో చ్యాః సౌముద్ర, (సముద్రమునపుట్టిన) లవణము మలబంధమున్వు కడుపుబ్బరమును పిష్టంభము (కడుపులో గుడగుడ యకశబ్ధమున్వు ళూలనొప్పిని, గురుత్వమును నళింథ

ఆంధ్ర, తౌత్పఠ్య్యసహీతము 178 "జేయును మధురముగ విపాకము నొందును - గురుగుఖాము కలిగియుండును కఫమును వృద్ధినొందించును. వూట కొ”ద్భిదలవరాగుణము ఏతా మూ, సతి క్తకటుకమోరం తీక్ణముళ్సే దిచౌద్భిదమ్‌, వ్యా, శద్భిదలవణైము (భూమిని మసలదీసి పుట్టిన శాటియుప్వ్రు కొంచెము ఇేదును కారముగను. తీక్టుగుణంబులు కలిగియుండును. దోమములను ౨కి వ్రకోపింప "చేయను. = -=బ్రాఫ్ర్‌ క అన్తలవణగుణము ఖయూాా మూ, కృష్ణే సౌవర్చలగుణొ లవణే గన్థవర్థి తాః ౫౧౯ వ్యా కృష్థ్టలపణము (నల్లనియుప్వ్రు) సౌవర్చలలవణమునకు జెస్పీన లఫఘ్వాదిగుణ ములు కలిగియుండును, కాని సుగంధముమ్మాత్త్మము "లేదు. -థి రోమక, కాచలవణాములగుణములం థితా- మూ, రోమకంలఘ్లు; పాంసూత్థం సమోరసం న్లేష్యలం గురు వ్యా రోమకలపణము మిక్కిలి చుల్కనగ జీర్ణ మగును 'పౌంసూక్ఞ్రము (ాచలవ ణము) కొంచెము. ఊప్పగ నుండును కఫమును వృద్ధినొందించును. గురుత్వము. కలిగి యుండునుం -అథ లవణోవయోగనియమము అతా మూ, లవణానాం వ్రయోగే తు వైస్థవాదీకొ ప్ర, "యోజయేక్‌ ఎ౬౨౦ వ్యా, చికిత్సావిమయమై లవణాముల నువయోగింపవలసినప్పుడు మెజేన్సిన టైంథ వాదిలణముల నువయోగింవనగును* (ఎవెబెప్పిన నైంధచాదిలవణములను వరుసగ శెండు మూదు, నాల్టు మున్న గుసంఖ్యల ననుసరించి యుపయోగించవలె ననుట) నురియం లవజణానుల గుణాది తారకమ్యము ఖరనాదునివే నిట్టు విచ్చబడినది;:ాలా “నెంధవం సారకం పాక్యం సౌవర్చలమథోద్భిదకు. ఫూర్వవూర్వం గుణోక్క్యృ్ట్రం చాష్ట్యం వైషాం యథో_త్తరమ్‌” వైంధవము సారకము, 'పౌక్యము సౌవర్చలము, 'హోద్భిదము; అను సీయైదువిధము లై నలవకాములం ముందుముందుకు ఒకచానికంటెనొకటి 'శ్రేవ్యమైనగుణము కలిగియుందును (శొద్భిదమునకంటె సౌవర్చలంబునుు చానికంటె 'పాక్యంబును చానికంటె సారకంబును పీనికన్నిటికంటె మైంధవలవణంబును (శ్రేన్టమనుట). మరియు వెజెస్సిన నైంధవాదిలవగాము లుత్తరోత్తరము ఒకచానికంటె మరియొకటి యున్న గుణాధిశముగ నుండు నని భావము, "

14 వరహీతస౦హేీత =శిథ్రి యమారగుణము అతా మూ, గుల్మ వృాద్దృవాణీపాణ్డు వీ పానాహగ భామయా౯ క్యాసార్శః కఫవాతాం (శాసార)శ్చశమయేవ్యవళూకజక, ౫౨౧ వ్యా యసశకాకములనుండి పుట్టినయనమోరము. గుల్మమును, హృాద్రోగమును3 శ్రనాణిని పాందురోగమును, క్రీహావృద్ధిని, కడుపుబ్బరమును? కంరరోగములను, శార్టస రోగములను, అర్మోరోగమును, కఫవాశములను;, (కాసమును); వీనినన్నింటిని శమింప "జేయును అవిటి మారసముదాయసామాన్యగుణములు థా మూ, మోరస్సర్వశ్చ పరమం తీళ్లోఫ్టః కఫజిల్లఘుః, విత్తాసృగ్దూపమణః పాకీ ఛేదర్ధహృదోస్టవిడారణః సత్రం అపథఫ్థః కటులావణ్యాత్‌. శుక్రైజఃకే? చమషామ్మ్‌ వ్యా తూరములన్నియు మిక్కిలి తీక్టుంబులును, డొన్టంబులును నగును, కఫమును (క్రిములను) వారించునుం చులకనగ _ జీర్ణములగునుః స్పిత్తమును రక్తమును ఇెరచును, పౌకము నొందించును దోహిదుల ఛేదించును హృదయమునకు చ్రశికూల మైనది, పక్వములైన గండాదివృభాములను వగులదీయును, కారముగను ఉప్పుగను ఊందుటచేత శుక్రమునకును; ఓీజన్భుకును, 'నెంద్రుశలకుకు, న్మేత్తములకున్ను ఆపస్థ్య్య్రములు కావు జర్ర ల్రియైరము థియా- , మూ, వొర శ్ర యం యనమారన్వర్టి తామోరటజ్కణః స౨3 వ్యా యవమెరము, సర్జమోరము, టంకణమోరము అను నీమూడును కొర్మత్తయ మని వెప్పబడును. (ఈశ్యాస్తమున తార్మక్రయమని ఇెస్పినచోట _వైజేప్పీన మూడుకషూరము లను (గ్రృహింపనగుననిభావము). =ిట్ర వంగవగుణాము రతా మూ, వాజబ్తువాతకఫానావాళూలఘ్నం వి . తృథోవనమ్‌ , కటుపాకరసం రుచ్యుం దీవనం పొచనం లఘు, ఎలో వ్యా ఇంగున వాశమును, కఫమును కడుపుబ్బరమును; శరూలను వారించును* పీత్తమును (ప్రకేపింపజేయును. కటువైన 'పౌకంబును రసంబును కల్లినది, రుచిని బుట్టిం చున. అగ్నిని జ్వలింపజేసి (ఆశలిపుట్టించి ఆవోరమును. జీల్లీంపజేయున్తు,. తేలికగుణాము శలిగియుండునుః

ఆంధ్ర, తాత్సర్యసహితము 175 వహారీతకాాదయః:.. వధ కరకకాయలు, వానిభేదములు అణా మూ, వారీతకీ స్పష్పనిథా విజయా వూతనా మృతా క: ణి జీవస్తీ త్రీవృలా రోహిణభయా స్పెతి ఈాః శమాత్‌ * సం౫ి కమ్చుగ్మీవా విశుద్ధాజ్తీ మాంసళ్ళా వోనువీజ్ఞళా, వంచకోశా చతుమూ్క్క_ణౌ కృష్ణవర్షాతతః ఫునః, ఎపి౨ి౬ శ్రేష్టా సరిత్తటారణ్య పర్వతోశ్జా యథో_త్తరమ్‌, అభయ అనుపేర్లచే నేడుతెజుంగుల నుండును, అందు శంఖమును బోలియుండునది విజయ తెల్లినిరంగు కల్లికది పూతన స్థూలమైయుండునది అమ్భత్య బంగారురంగును పింగళవర్డ్మంబును కలిగినది జీవన్సి విదుముఖములుకలిగినది త్రివృళు నాల్జుకోణములుకలి గినది రోహిణ్సి నల్దనిరంగుకలిగినది అభయ. ((ైజెస్పినలతణములు;ు నామ భేదములును కలిగియుండుటంచేని హారీతకి యుడు తెజ౨గులగునని కావము) ఈయేడు విధములైన కరక కాయలు నదులగట్టున పుట్టినవి 'శ్రేస్సములు ఆడవులలోబుట్టినవి అంతకంటె శ్రేన్టములు, కొండలలో బుట్టినవి అన్నిటికంటె మిగుల శ్రేస్ట్రములుః న! ేమ్రములగు కరకకాయల లతణము ఆ వాం నవన్నీ స్థా ఘనా ఉప్తా జలే మగ్నాఒతిగారవాత్‌ , ౫౨8 వ్యా, మరియు. (క్కొత్తీవియు?. నునుపుకలిగినవియు;. ఉదకములో. వైచినయెడ భారముచే మునుంగునవియు మైన కరకకాయలం మిక్కిలి (శ్రేస్టళమములు, =శఖథ కరకకాయగణము థా మూ, కపాయా మధురా పాకే రూవా విలవజొ లఘు, దిపనీ పాచనీ 'మేథా్యావయసస్థాపనీ వరాం ౫౨౮ జఫ నీ కో ఉష్ణవీర్యా సరాయు హ్యూ బుద్ధీన్ట్ర్యయబల వ్రదా కుష్ట్మవైవర్ష ఫ్ర్‌వైస్వర ఫ్రపురాణవిషమజ్వ రాన్‌ 6 గ ౨౯ ఇిరో౭ఒ తీపాల్లు వ్యా ద్రోగ కాపలా గ హిణీగదాక్‌, టా ల్‌ గ సశతోషశో ఫాతిసారదాహమోహవమి క్రి మిన్‌. ౫౩౦, ఇ్వాసకాసప్రనే కార్మః వ్రీహానాహగరోదరమ్‌, ౫౩౧ ఆ వీబస్థం 'ప్రోతసాం గుల్మం ఊరు _స్త్వమృమరోచక మ్స్‌ వారితకీ జయేద్వా సథీ! ఆాంస్తాంళ్ళ కపువాతలాన్‌, ౫3౨

క?6 వరహీతసంహిత

వ్యా కరకళకాయ మగరురసమును వృథానమునగ కలిగియుండును విపొకమున మధు రము రూతుణము కలిగినది. లవణరస "మొక్క_టిదక్క-_ తక్కినమధుర అన్హు త్తిక్త కషాయ కటురసము లై దిటితో గూడియుండును. జఠరాగ్నిని దీవింపజేయును,. భుజింపబడినయానవో రము మున్నగువానిని వచింవజేయునుం బుద్ధిని వికసింపజేయును, ముదిమిని రానీయక' వయస్సును స్థాపించును, ఊన్మ్యమైన వీర్యము కలిగినదె శరీరమున శ్మీఘ్మముగ వ్యాపించును ఆయాుపఫును వృద్ధినొందించుళు బుద్ధికిని చకరాదీస్ట్రియములకును మిక్కిలి బలమును. కలి షంచును. కువ్పము వివర్షత్వము, కంఠస్వరదోషము, ప్రాశబడి వవ్రాలకాలముగ వ్యాపించి పదలకుండు జ్వరము, విషమమజ్వరము, ళిరోరోగము, జ్ర రోగములు "పొండువు; వృదోగము, "కామల, గ్రచాణీరోగము కోషము కోఫము ఆతిసారము, తావమము, "మోవాము (చి _త్మభ మము) వమనము, శ్రీమిరోగము, శ్య్వాసకాసములుు నేకము (నోట జొల్టుకారుట, అక్మోరోగము, శ్రీహారోగము, కడుపుబ్బరము, విషము, మవోద రము స్రోశస్సులబంధము, గుల్మము ఊరుస్తంభవాతము, అరోచకము ఈ రోగముల నన్నింటిని వారించును. మరియు కఫమువేశను వాతముచేతను సంభవించిన వలంజెజంగులైన రోగములనుగూడ జూరించునుం

ఇచ్చట “విలవణా"' అనుపదముచేత లవణరిస "మొక్క_టిదక్క తక్కుంగల మధు 'రాదిరసము లైదును కరకకాయకు కలిగియుండు నని అర్థము లభించుచున్న ను “కాయా? అని వేరుగ ఇెన్వటచేత కహాయరనము చ్రబలముగ ప్రథానమైయుండు ననియు, తక్కిన మధభురాదిరసములు అనురనములున కలిగియంండుననియం భావము, ఈవిషయమునే చరకా "ఇార్యులు “వారీకకీం వభ్బారసాం ఊషస్టాం విలవణాంళివామ్‌” అనువాక్యముే న్ఫుటముగ నువబేళించిరి.

మరియు ఆట్టిపంచరసాత్త్మకమగుటం జేసియే కరకశాయ్యత్కిడోషహారమని ఖరనాదు లిట్లు చెప్పిరి--గస్వాద్యన్లుభొవాత్సవనం కటుతిక్తతయాకఫమ్‌; కహెోయ మధిరత్వాచ్చ వాన్తిప త్తం వారీతకి” కరకశాయ మధురాన్లు రసములచే వాశము కటుతి కరసములచే కఫమును; కహిోయమధురరసముల బే పిత్తము; హరించు నని భావము.

-ఖధ్రి ఉసీరకకాయగుణము థతా-

మూ. తద్యోదామలకం శీతం అన్లువి త్తకఫావహామా

వ్యా, ఊసీరికకాయ కరకకాయక్రు ఇప్పినగుణములును రసపీర్యాదులును కలిగి యుందును. శీతవీర్యముకలిగి అన్హుప్పిత్తమును కఫమును వారించునుం

మరియు సుక్కు, ళాచార్యుడు ఉనిరకకాయలగుణాదుల చెలుపుచు తిదోమవార త్వము నిట్లు నిరూషించెను:గచతుష్యం సర్వవదోషన్నుం వృవ్యమామలకీఫలక్‌, వాన్సి

ఆం త్‌ నాాత్చర్య్థసహితేము క్షై7? వాతం తదళ్లుత్వాత్‌ పిత్తం మాధుర్య వైత్యతఖ కఫం +రూతకహాయత్వాల్‌ " ఫలేభ్యో ఒభ్యధికంతుకత్‌ ఎ ఊసిరికళాయ ేశ్రములకు మిక్కిలి హిఠకరముం శ్రీదోషములను -వహారించునుః శుక్ర్రమును వృద్ధినందించును మరియు నయ్యాది అన్హురసము కలిగియుండుటచే వాశమును హరించును, మధురరసంబును. శీతవీర్యంబును కలిగియుండుటవలన సిత్తమును హరించును, రూత్షగుణంబంను కహియరసంబుకు కలిగియుండుటం జేసీ కఫమును సూరించును, ఇత్తెరంగున శ్రిదోమహారంబు కావున నియ్యది ఫలవర్రములో మిక్కింలి 'శ్రేన్ట మైనది యని భావము, మరియు “అన్షుఫావాజ్ఞయేద్వాత పిత్తం మాధుర్య శై త్యతం కఫం రూతుకషపా యశత్వాజ్‌_ వీవమేమ్మత్మిదోమజిల్‌ * అనువాక్యముచేత కృష్ణా 'ర్రేయుడును త్రిదోమ వారత్వమును నిరూపీంచిరి, = తొానీికాయగుణము థితూ మూ. కటుపాకం హిమం శేళ్యం అతమివచ్చ తద్దుణమ్‌, ౫౩3౩ వ్యా, తానికాయ కటుపాకంబుశు శీతపీర్యంబుకు కలిగియుండును 'వెండ్రుకలను వృద్ధినొందించును. ఇయ్యాది కరక ఉసిరిక కాయలకంటె కొంచెను తక్కు.వయైనగుణములం కలిగియుండును, _4అథ కరకకాయనువయోగించదగనీవారు 9అా- మూ, అధ్య ్హా నేహ వృష్ధేషు గర్భిణ్యు ఫ్రతుమతీషు ఛు బాలేషు ఉరవీల్యేషు పద్ధ్థం జూతు న యోజయేత్‌, ౫౩౪ వ్యా 'త్రోవనడచుటచే శ్రమనొందినవారికిని ముసలివారికిన్సి గర్భవకులగు త్తం కును బుతువముతులగువారికిని 'బాలురకున్వు "పాలనే ఆవోరమువేసి యుందువారికిని కరక శాయల నువయోనించంజనదు, _శావి త్రిఫర్యావ్రమాణము; 'దానిగుణము థణా- మూ, ఫలమేకం హరీతక్యాః విీతక్యాః ఫలద్యయమ్‌, థా త్రీ ఫలాని చత్వారి త్రిఫలామ్యామయాపహో, ఫీ త్రిస్మి రోచనీ త్వగ్గద శ్లేద మేదో మేహకఫా స్రజిత్‌్‌ వ్యా కరకళాయ యొకటియు, తానికాయలు ఇందును ఊసిరకకాయలు నాల్డను ఒకటిగగూర్చిన ,త్హిఫలములని ఇవ్పబడును ఈతి ఫలములు వ్లోత్రరోగములనువారించునుం రుచినిబుట్టించును చర్మగతమురైన రోగములను ్రవిములయందలిద్రృవమున్సు మేదో రోగమున్సు చ, మేనాములను; కఫరక్తరోగములను హరించును ఇచ్చట సీనిర్ణయము. "నెణుంగునది:--. ప్రై ఇెన్సిన త్రీఫలాసిమాణమునుబట్టి కరక శాయలో నర్ధ్థభాగము. ఛారము కలిగినది తానికాయయనియు, 'నాల్టవనంళు ఫారముకలిగి

1కి పరషపాితస౦పిత నది యుసిరికకాయయనియు, "తెలియుచున్నది. మరియు తానికాయకు కర్ష ఫలమని పేరు కలదు. ఆనగా కర్షవ్రమాణము కలిగినదనుటం ఆట్రి కర్టఫలములు లెండైనచో నొకళరక కాయకు సమముగ నుండును కావున కరకకాయ శెండుకర్ష ములవ్రృమాణము కలిగినది అట్టి కరళకకాయకు నాల్జు ఊసీరిక కాయలు సమానములు కావున ఊసిరికకాయ అర్థకర్ష వరిమా ణము కలిగినది. (కరకళశాయ శెండుకర్ణ ముల వరిమాణము. కలిగినదనియు, తానికాయ కర్షప్రమాణము. కలిగినదనియు, ఊసిరకకాయ అర్థకర్ష వ్రమాణము. కలిగినదియం ఫలి తార్థమ్యు. =వు(్రె చళుర్దైత-త్రిజాతకములు; వానిగుణము ;ఆూా- మూ, సకేసరం చతున్టాతం త్వక్పతై. గలం తి జాతకమ్‌, సాం ౬ విత్తపళోవీ తీక్లోష్టం రూశుం దీపనరోచనమ్‌, వ్యా చాల్చినివెక్క; ఆకవవ్మత్తి; వనలకులు ఈమూడునుబేరిన సముదాయము త్రిజాశకమని ఇెప్పబడునుం (దీనికే త్రిసుగంధమనియు నామాంతరము కలదు ఈ ్రిజా శకముతోగూడు నాగశేసరములుచేరినకూటమి చతుర్దాత మని వెవ్పబడుకు. ఈలిజాత చతుర్చాకములు ప్పిత్తమును ప్రకోపిందజేయును. తీళ్లు; రూత్సు ఊసగుణములు కలిగియుం డును అగ్నిని దీసింప జేయును రుచిని బుట్టించును. =శ్రు(ప్రి మిరియములగుణము థా మూ, రనే పాకే చ కటుకం కఫళఘ్నుం మరిచం లఘు ౫౩౭ వ్యా మిరియాలు రసమునందును విపాకమునందును కటువుగ నుండును, కఫమును హరించును 'తేలికగ జీర్ణమగును. =అిల్రి సీప్పలిగుణము అతా మూ, శ్లేన్మలా స్వాదుళీతాన్ట్రా గుర్వి న్నీద్ధా చ విస్పల్మీ సా శుష్క వివరీతా తు న్నిగ్ధా వృహ్యా రనేశకటుః ౫౩౮ స్వాదుపా కా ఒనిల శ్లేష శ్వాస కాసాపవో సరా నతామత్యుపయుళ్జోత రసాయనవిధిం వినాం ౫౨౯ వ్యా వీష్పలి పచ్చిదిగ నున్నయెడ కఫమును వృద్ధినొందించునుం మభురరసంబును) శీతపీర్యంబుళు, గురు-స్నిగ్ధగుణంబులును కలిగియుండును. అట్టి పివ్చలి యెండినచో ఇచ్చి పిప్పలికి వె జెప్పినసణములకంటె విరుద్ధములగుగుణాదులు కలిషియుండునుం (ఉన్ష్రవీర్యం బుశు లఘుగుణంబును కలిగియుండుననుట్ర, స్నిద్ధగుణముకలిగి శుక్ర్రమును వృద్ధినొందిం ఛను: కటురసము కల్లియుండునుః మభ్యరవిపాఠకముకలిగనది, వాశమును, కఫమును శ్వాస

ఆంధ్ర, తాత్సర్యసహీతము క్షే? కాసములను వారించును*, శరీరమున ఫఘుముగ వ్యాపించును ఇట్రిగుణములు కలిగియున్న పిచ్చలిని వర్థమానపిప్పలి మున్న గురసాయనవిధులయందు దక్క_ తక్కినయావధములయోగ ములయందు విశేషముగ నుపయోగింపంజనదు* | ధ్ర శుంరిఅల్బముగుణములు థియా- మూ, నాగరం దీపనం వృష్యుం గ్రాహివ్చాద్యం విబస్థనుత్‌ , రుచ్యుం లఘు స్వాదుపాకం న్నిగ్ధోష్టం కఫవాతజిత్‌ , _ ౫౪౦ తద్వదార్ష్రకమ్‌..2.4000222 226222 424 ఉళి ళు వ్యా, శుంరి అస్నిని దీపింపజేయునుం శుక్రమును వృద్ధినొందించును.. విరేచనము లగుచున్నవానిని నిలుపుళ, హృదయమునకు హితకరము, మలాదులుబంధింపబడియున్న చో వానిని సరళమున 'వెడలించును, (స్రోశస్సులను శుద్ధిపజచు ననుట, రుచిని పుట్టించును. 'తేలికన జీర్ణమగుకు. మధురముగ విపాకమునొందును* స్నిగ్ధ-డొస్త్రములను గుణముల గలిగి యుండును. కఫవాతముల వారించును. ఆల్హముకూడ మైైజెన్పబడినసణములు కలిగి యుందును అు(ర్రి తిశటుకములగుణము థతా- వరా, 44 = = “వీతచ్చ త్రయం త్రికటుకం, జయేత్‌, స్టైల్యాఒగ్ని సదన క్వాసకాసక్లీ పదవీనసాన్‌ ౫౮౧ వ్యా, మైజెష్పబడినమిరియాలుు పీప్పల్సి శుంరి ఈమూడును 'జేరనసముదొయము త్రిశటుకములని . ఇెప్పబడును.. ఈత్రికటుకములు స్థూలత్వమును, ఆగ్నిమాంద్యమును శ్వాసకాసములకు, శ్రీపదము (బోదకాలు)న్సు పీనసము (వడినెమును వారించును చవ్యముయొక్కయు, మోడియొక్యూయు ఆం చిిత్రమాలముయొక్యంయు గుణములు సంకా మూ, చవికా పీస్పలిమూలం, మరిచాల్చా న్తరం గుతై* సమః 9 ౫రో౨ చిత్రకోగ్నిసమః పాకే శోఫాఒర్మశక్రిమికుస్టువో వ్యా చవ్యమ్ము. పిప్పలీమూలము. (మోడ్సి. ఈశెండును మిరియములకంటె కొంచెము తక్కు-వైనగుళాము. కలిగియుండును. (కటువై నరసపాకంబులును లఘుగుణం బును, ఉస్ట్రవీర్యంబును కలిగి కఫమును హరించు నని ఖావము) చిత్రమూలము విపాక మునం దగ్ని సమానముగ నుండును- శోఫమును అర్శ్భోరోగమును, కష్టమును హారించునుం క పంచకోలము, 'చానిగుణము థణా- మూ, పిప్పలి పిప్పలీమూాలం చవ్యుం చిశ్హ్రకనాగరమ్‌,

క్షేర0 వరహీతసం౦ంహిత పక్సాకోలం; నీ హాగుల్మళూలానావోఒగ్ని మూస్ట్య్రనుత్‌ . ౫౮౩ వ్యా పీప్పల్సి పిప్పలీమూలము (మోడ్సి)ి చవ్యము, చిత్రమూలము, శుంర్కి ఈ యమైదును జేరినసముచాయము వంచకోల మనబడును. ఇయ్యది వ్రీహరోగమును, గుల్మ మును, కదుపుబ్బరమును, శహూలముకు అగ్ని మాంద్యమును పోనడచునుం =శవ్రర్రి మవోవంచమూలము; చానిగుణములం ధిణా- మూ, బిల్వ కాళ్ళ ర్య్యతర్కారీపాటలాటుజ్లుకెర్మ వాత్‌, జయేత్క పాయం తిళ్లోన్ల్నం (తీళ్ల స్మృం) పఖ్బమూలం కఫానిలౌ, వ్యా మాశేడు గుముడు,ు శక్కైడ, కలిగొట్టు, దుందిలము; అను నీయైదును “జేంనసముచాయము మవహాపంచమూల మనబడును. ఈమహాపంచమూలము వగరును; చేదును; ఉన్షగుణంబును కలిగియుండును, కఫమును వాతమును వారించునుం వాటి చా,స్వపంచమూలము; చానిగుణము థియో మూ, స్హాస్వం బృవహాత్యంళశుమతీద్వయగోముర కై స్మ సృృతమ్‌, స్వాదుపాకి రసం, నాతిశీతోప్టం, సర్వదోపజిత్‌ ం ఎిల౫ి వ్యా వాకుడు, పెద్దములక ముయ్యిాకుపొన్న్య, కోలపాన్న్య, వళ్హేరు అను సీయైదును జేరననముదాయము ఛాన్వ (లఘ్యు పంచమూల మని ఇెవ్పబడును, ఇయ్యి మధురసంబుళు, మధురవిపాకంబు సమశీతోన్షంబులును కలిగియుండును త్రిదోషములను వారించును, ఆశ్రి మధ్యమపంచమూలమా 'డానిగుణము థియా- వూ బలాఫునర్న వై రజ్జకూర్చప్టీ ద్యాయేన తు మధ్యమం; కఫవాతఘ్నం, నాతిపి తృకరం సరమ్‌, రాజ వ్యా, చిట్టాముట్టి గలిజేరు) ఆముదము, విల్లపెసర్య అడవి-పెసర ఈళ్రైదును జేరిన సముదాయము మధ్యమవంచమూల మనబడునుః ఇయ్యది కఫవాతముల వారించున్ను కొంచేముగ పీత్తమును చేయును, శరీరమున శ్నిఘృముగ వ్యాపించున్న్వభావము కలిగినది. -అథి చీననవంచమూలము ; దానిగుణము అతా " మూ, ఆభీరువీరా జీవ_స్తీ జీవకర్షీ భై స్కృృృతమ్‌, జీవనాఖ్ధం చ; చముష్యుం వృమ్యం పిత్తానిలావహమ్‌, ౫౪౭ వ్యా పల్లిపీచరు "పెస్త్టమ్ముడు; పాలకూర బీవకముు బుమళకము అనునీయైదును 'జేరనసముదాయము జీవనపంచమూలమని ెప్పబడును ఇయ్యది "నేత్రములకు హితకరము* థుశ్ర్యమును వృద్ధి చేయును, సీత్తవాఠములను నారించునుః

ఆంధ్ర శాత్సర్యసహితము 1 [211 ః -ధ్రి రృణపంచమూలము ; చానిగుణము థతా- మూ, తృణాఖ్యంవి _త్తజిద్దర్భకా శేముళర ళాలిభి వ్యా దర్భ, కాళము. (అెల్లుు ఇమ (తివ్పరెల్లు, శర ((ఈుండుళెల్ద్రు శాలి (కిక్కినగడ్డ్రి, అను సీయైదుళు 'జేరిననముదాయము తృణసంచమూళఖ మనబడుళుం ఇయ్యది సీత్తముకు వారించును, _ఇ9 వన్టీపచమూలము, కంటకపంచమూలమ్ము వానిగుణము తా మూ, అజళ్ళజ్డీ వారిద్తా చ విదారీ సారిబా మృళాం ం పోలరతా ౧ లో వల్గార్థఖ్థం; కళ కాఖ్యం తు ఇ్యాదంష్ట్రాఒ2.భీరునై ్యరవై* న వాంస్రాకరమర్ధశ్చ సర్వదోపవారే తు త్తే సరోజా వ్యా. ఒడ్డీ, ససపు, నేలగుమ్థుడు; నుగంధపాల, తిప్పతీ7, ఈయైదును 'బేరనసము చాయము. వర్టీంచమూల మనబడును. పల్లేరు, పిల్లిపీచర. ములునోరింట్టు అహం్యస్త (అదొండ్సు కరమర్దము (కలివి = వాక), ఈయైదును కేరిననముదాయము. కంటకవంచ మూలని ఇెన్పబడంకు ఈభెప్పబడిన (బల్లీకంటకు పంభమూలములు రెండును. త్రిదోవ ముల వారించుకు అధీ బిల్మాశ్రయగుణము అతా న్‌ నీ మూ, వీలా శ్ర్రయం స్వాదువృష్యుం న్నిగ్ధం శీశరం బల వదమ్‌, తత్ర నాగబలా వృష్యా తతశ్నీణహితా గురుః, ౫౫౦ వ్యా బిలాశ్రయము. (బిల (చిటాముట్ర్రి అతిబల (పేరాముట్త్ర్రి, నాగబల (జిబిలికు అను సీమూడును] మధురరసము కలిగినవి, శుక్రమును వృద్ధినొందించును. స్నిస్ధంబును శీశపీర్యంబును నగును, బలమును కలిగించును అమూజిటీలో చాగబల (జివిలికు వ్రధానముగ శుక్రృమును వృద్ధినొందించుము, ఊరుతకరోగముకలవారికి ధాతు వులు శ్రీణించినవారికిని మిక్కిలి హితకరము, గురుత్వము కలిగియుండంను అద్ర ముపుస్రూనిససుపు, పీనిగుణములు థితా- మూ, కటుతి_శ్తే నిశే కుష్టుమేహవి_త్తకఫాపహో, జో ర అర వ్ర "లేపాజ్జయతః కళ్ణూం శోష్తం దుష్ట, వ్ర ణం. వివమ్‌ ఎం వ్యా వనుపు మ్రానివనుపు, (ఈళండుకు) కటుత్సిక్తరసములం కలిగినమి కుష్టమాను . ్రమేవామును. విత్తేకఫములను హరించును. దీనిని వాది మెనివూనీనయెడ దురదను;

182 వరహితసం౦హిత అవకవ్తిట్తి రిచ్చతీ గుణము ఏయోా- కీ మూ, బిశ్రాఒమృళా త్రి దోమమ్ను గ్రాపాణ్యుస్తూ రసాయన దీపనీ జ్యరవ్చాస్టాహకామలా వాతక క్ష్వనుత్‌ ఏం గే అలి వ్యా, తిప్పతీగ త్విక్తరసము. కలిగియుండును. త్రిపోమముల హరించును. మల మూగ్రాదుల బంధించును. ఊష్ట్రవీర్యము కలిగినది. రసాయనము (జరామరణముల పోగొట్టు నది, జఠరాన్నిని దీవింపబేయును.. జ్వరమును, దస్పిని శాపమును కామలారోగమును, చాకరక్ష్తమును హూరించునుం శుక ములుగోరంటగుణము థిరా మూ, నైర్యుక. స్పీ కమధురః న్నిస్ధోస్లః కఫవాతనుత్‌ వ్యా, సై ర్యకము(ములుగోరింటు తి క్తమధురరసములు కలిగినదెం న్ని గ్ధంబును, డొన పీర్యంబును, 'కఫవాతహరంబును నగునుం ఆఖరి హీర్మన్త (1) గుణము ఇయా- మూ, సింస్టా తిక్రా సకటుకా తిక్షోస్తాశో ఫజిల్లముః ఎపి వ్యా హిం్మస్క త్విక్తకటురసములం కలిగియుండును, ఉొన్ట్రవీర్యము. కలిగినది. కోఫ మును వారించును. లఘ్రుగుణము కలిగినది. థి నల్ల బీలకజ్ఞ మున్నగువానిగుణము థితాా- మూ, కారవు కుఖ్చికాఒజూజీ కబరీ ఛాన్యతున్నుర్కు అన్నగస్థహరం రుచ్యుం దీవనం కఫవాతజిత్‌ , ఎటుల వ్యా, నల్లజీలకజ్ఞం "పెద్దబీలకజ్జ లెల్లజబీలకజ్జు కలరి (కారింగువ), దనియాలు, కొతిమిరి ఇవి అన్నగంథమును బారించును.. రుచిని బుట్రించును, అగ్నిని దీపింపబేయంను* కఫవాకములను నారించునుం " “లికి ఓమముయొక్కగుణము రిటా- మూ, అజమోద్శాత్రయం రూతుం సత్తిక్తం కటుకం లఫ్టు ఉన్లం కఫానిలహరం శ్రమిజిత్సాగ్ని దీసనమ్‌, రణం వ్యా, "పెద్దపీమము, కురాసానిపీమము నల్లనిపమము ఈమూడును రూత్షణంబును తి క్తకటురనంబులుకు లఘుగుణంబును, ఊన్హవీర్యంబును కలిగియుండును, కఖమును వాళ మును (క్రిములకు వారించును అగ్నిని దీపింవ జేయును

• “ఈడి చీరకద్వయగుణము అతా మూ, రనే పాశే చ కటుకం తీళ్టోస్టం కఫవాతజిత్‌,

ఆం లే ఆాత్పర్యసహితము 188 మేథాగ్ని వర్ధనం రుచ్యం గస్ధాఢ్యం జీరకద్వయమ్‌ి, - ౫౫౬ వ్యా లెండువిధము లై నజీలకజ్ఞ (బీలకజ్ఞ్ర ఆడవిజీలకజ్జ్ర) రసమునందును విపాకము నందును మధురముగ నుండును, తీత కొస్టగుణములు కలిగియుండును కఫవాతములను హారించును. బుద్దిని జఠరాన్నిని వృగ్గినొందించు;ు. రుచిని పుట్టించును, మంచివరిమళము కలిగినదిం న ని వృష్థ వ. -ఇి .హింగువత్రి మున్నగవానిగుణము వూ మూ, బాష్పికా కటుతిక్షోష్ణా క్రివిశ్లేషహరా పరమ్‌, 'రాజికా సర్ష్మపా తద్వత్‌ రుఖ్య్యాఒరుచ్యే ఉభే క్రమాత్‌ ం వ్యా హీంగవృత్రి కటుతి క్షరసంబులును ఉఊన్టవీర్యంబును కలిగియుండును క్రీము లను కఫమును వారించును. సన్నా వాలును, "పెద్దావాలును మై జేస్పినపింగువ్మత్రగుకొములు కలిగియుండును. అందు సన్నా వాలు రుచికరంబులు, ఇద్టావాలు రుచికరములు గావు, =౨వ్రి సదావ మున్నగువానిగుణములు ఆ మూ, శ తావ్వోకుస్థతగరసురదారువారేణవ్క వీలాలవజ్ఞసర ళత్వక్‌ వ్యా శ్రునఖచోర శాం ౫౫౮ లఘూష్టాకటు కాఃపాకేకఫవాతనిబక్ష్మ శా వ్యా సదావ ఇంగల్వకోస్టు, గ్రంధథికరము 'చేవదారు,. శేణుకలు నీలకులు అవంగములుు సరళబేవదారు, లవంగపువెక్కు వ్యాఘ్ర,నఖము, కచోరములం ఇవి లఘు వుతై ఉప్షవీర్యంబులును కటువిపాకంబులుతై కఫవాతముల బారించునుం థి విసాద్వయముస్తాగుణములు ణా మూ, పాచనం కఫవీ త్తఘ్నం త్పిక్తం శీతం విషాద్వయమ్‌, ఎటలా కఫఘ్న్యం తిక్షకటుకం ముస్తం సజ్ట్రావాపాచనమ్‌(జీవనమ్స్‌ వ్యా విషోద్వ్యయము ( తెల్లఅతివస్సు నల్హఅతివస)ు సాదనము జేయును. కఫపీత్తముల వారించును, 'చేదును. శీతవీర్యంబును కలిగియుండును, తుంగెడ్డలం కఫమును పోగొ ట్టును, చేదును శకారముకు కలిగియుండును, మలమును గట్టిపరచును. భుజింపబడిన యావో రముల జీర్షింపబేయును. (బలమును కలిగించును. _ = భూనింబవర్పటాదిగుణములు ఉత మూ. త్వికృళీలౌజ్వరహరౌ లఘూభూనిమ్బపర్పటొ, ౫౬౦ నిన్చు స్తికాహిమః కుష్టు క్రమిపి_త్తకఫావహ, మహోనిమ్బః పరంగ్రావో కషాగా రూవశీతలః, ౫౬౧

184 వరహితసం౦ంహిత “వ్యా, “నేలచేమును, పర్పాటకరంబును చేదుకల్లి శీతపీర్యమునైై జ్వరవారములుగ నుండును. శ్మీఘ్రముగ జీర్ణములగును, వేము చేదుగనుండునుః. శీతవీర్యము కలిగినది. కుస్ధు ములను (క్రిములను కఫరోగమాలను హరించును. "పెద్దవేము మిక్కుటముగ మలాదులబం థించును, వగరును రూత్తుగుణంబును శీశ్రవీర్యంబును కలిగియుండును మూ, యశో ఎర్యటస్పదా వా స్నిగ్ధ ద వపిచ్చిలో విగతశుక్ష్మః, మహిహోయపుమ్య రాగస్ఫటి కాసితీనీరదచ్చాయః, పజ౨ యః పద్మ శాగరాగో యః కనకేనపాదలోో 'యోవ్ఫా యి గంద్రనీలముములం భగొస్తీ ద్భ్యతకా ' న్పీర ల్చేనం ౫౬9 నూ, గుస్తులుః విచ్చిలః స్పర్శే విశదోఒళ సవహారత్క, సస్వాదుకటుక స్తీ కృ సకహాయో రసాయనమ్‌, ౫౬ వృష్థ(వ్ర ణస్ట్రస్ప సృర్యః కటుః పాకే రూతస్పూత్షో ఒగ్నిదీపన్కు న్లేద మేదోఒనిల క్లేష్యగణ్జ మేహాపచికృమిన్‌, ౫ఆ౫ పిటక్యాగ్యన్ధిశో ఫాంశ్చవా 'న్లుృవ్లస్న్రంసనో లఘు, వ్యా గ్టిలము స్పర్శముచే పిచ్చిలమై విశదముగ నుండును తినినచో _ తీపియు కశటురసంబును తిక్తకషోయరసంబులును కలిగియుండును ౨ొయ్యది రసాయనము (ముసలి తనమును ఫోగొట్టి యాయువును వృద్ధినొందించునది). ఇంద్రియపుష్టిని జేయును. వ్రణ ముల మాన్పును, కంఠస్వరమునకు మేలుచేయును, విపాకమున కటువున నుండును, రూతు సూత్తగుణములుకలిగి అన్నిని దీపించజేయును. వ్రణాదులయందలి ద్ర వమును మేదోవృద్ధిని వాతకఫములను గల్లిగండములకు చుమేహములను అపచ్చివ్కణామును ములను పటకలను ంభులను శోఫమును వీనినన్నింటిని హరించును. .ఉఊన్టపీర్యమైనది. మలాదుల సడలింప జేయును చుల్క_నగ జీర్ణమగను విరి కుక్కూూటళింబప్మత్కగుణము ఏజా- మూ, విషశోపవిసర్పఘ్నం పత్రం కుక్కుటశించిజమ్‌, సోజ్ష౬ు కుక్కుటళింబి (1) వ్యక్రము విమదోమమును విసర్పమును ళ[ఫను బోగొట్టును- ౫ ఈన్టోక మిచ్చట నన్విశతముకాదు. ఇది రత్నలతుణములలో నుండి యిచ్చట పడియుండును.. లేక మహిహితీ.గుగ్జిలయుయొక్క భేదములను నిరూపించునదియై యుందడునుం

ఆంధ్ర కాత్సర్యసహితము 165 _ఎఐట్రి కంఖపుష్పీవచాగుణములు ఇణా- మూ, శజ్ఞవుప్పీ సరా తిశ్తా మేథా క్రిమివిషపావహో, వచా వాతకఫార్మోఘ్నీ "లేఖనీ బుగ్ధివృద్ధికృత్‌. * జరి వ్యా శంఖపుమ్సి అనునది శరీరమున శీషఘ్టుముగ వ్యావించును. తిక్తరసము. కలిగి యుండును బుద్ధిని వృద్థినొందించును శ్రీములను . విషమును సారించును,. వనవాశముము వారించును. కఫమును అర్భోరోగమును వారించుకు, దోషముల. లేఖనము. 'జేయునుం బుస్ధిని ॥విశేషముగ వృద్ధినొందించును వ! అవల్లుకెడదగజబీజలగుణనులు థధణాా- మూ, అవట్టువెడగజ' యోః చీజం వాతీకప్టప్రణుత్‌. ణి మధురం రక్తవి తృఘ్నం వ్రణశోధనరోపణమ్‌, రో _ గురుస్వాదు హిమం వృవ్యం చత్రుష్యుం సక్టిరవర్డ కృత్‌, వ్యా, చావంచివిత్తులును) తగిరినవిత్తులుకు వాకకఫములకు హరించును. మధుర రసము కలిగియుండును రక్ష్తప్తిత్తములను వారించుకు, _ప్రృణముల శుద్ధిపరచి మాన్చుకుం గురుత్వముగలిగి మధురవిపాకముగ నందుకు, శీతనీర్యముకలిగినది శక్ర్యవద్ధి చేయును కన్నులకు వాతకరము కంఠస్వరమును శరీరళాంతిని కలిగించును, =_ద్రి కర్పూరపుబెండగుణము తా మూ, వ్రపౌజ్జరీకం చమహ్యుం శిశిరం చణరోపణమ్‌, సగేటలో కహాయమభురం వృషుం రక్షపీ త్త్హవసాదనమ్‌, ॥ వ్యా చ పౌండరీకము (శర్చూరపుబెండు కన్నులకు హితకరము,. శీతవీర్యము వ్రణములను మూన్చును వగరును తీవియు. కలిగియుండును. శక్ర్యమును. వృద్ధి జేయునూ ర్తి తృమును నిర్శలముగ జేయును వి లెల్లమిరియాలగుణము ఏతా | సం మూ, చముమం "శ్వేతమరిచం శూలవై స్వర్యళు క్రవ్చాత్‌ 0 వ్యా 'రెల్లమిరియములు కన్నులకు మిక్కిలి హితకరములం శకాలను, కందస్వరే "భేదమును, శుక్రుదోమమును వారించును. ఇథి అస్ట్రవర్షగుణాములు థియో నాం బుద్ధివృద్ధీ ద్వికాకోలీ ద్వే మేచే జీవకర్షభౌ, అష్టవర్లో ప్రామస్స్వ్వాదుః వృష్యూ విత్తానిలాపనాః, ౫౭౧ చరహికలా నేతి

186 వరహితస.౦౦హీత వ్యా బుద్ధివృద్ధి, కాకోళి శీరకాకోశ్సి మేదూ మవామేద్య. జీవకము;. బువభ కము ఈరునిమిదియు బేరి అష్ట్రవర్ద మనబడును. ఈవర్లము,. శీతపీర్యంబును మధిర రసంబును కలిగినదిం శుక్రమును వృద్ధినందించును. పిళ్తవాతములహరించును. న! వృద్ధదారుగుణము ఉత మూ, వాతజిత్కటు తిక్షోన్లః శేవసూర్నో వృద్ధిదారుకషి వ్యా వృద్ధదారుకము వాకము వారించును. కటుతిక్తరసంబులుంను ఊన్ష్రవీర్యంబును కలిగినది. కఫమును వారించునుం . ల వ్ర దస్తీగుకాములు అతా మూ, ద్నన్తీ తీక్టోన్లకటు కాజియేద్యాతకఫోదరమ్‌. ౫౭౨ అర్మో చణాళ్ళరీళూలం వాస్‌ థోధనడీపన్సీ వ్యాః.దంతిబీజములు. (నేపాళపుగంజలు) తీళ్ల-ఊన్హగుణంబులునుు కటురసంబుళు కలిగియుండును వాతకఫములను ఉదరమువు వారించును, ఆఅర్భోరోగమున్కు ద్రవణ ములను, ఆశ్యరీరోగమును శరాలరోగముళు వారించును. మలాదుల కోధించుళు (నమన విశేచనముల జేయును) అన్నిని దీపించజేయునుం -. ౨3 ఎజ్జ తెనడగుణము అతా మూ, కటుకోస్ణా త్రివృ త్తృష్టా క్రిమి శ్లేస్టోదర్యవుణుత్‌ . ౫౭3 శోఫపాజ్డూదరన్లీ హో౯ా హవానస్తీ శ్రేస్టా విరేచనీ,

" వ్యా ఎట్ట తెగడ కటురసంబుకు ఊస్ట్రవీర్యంబును కలిగినది దప్పిన క్రీములను, కఘమును, ఉఊదరమును వారించుకు. కోఫమును, పాండురోగమును, వ్లీవావృద్ధిని పోగొట్టుకుం విశేచనామధములలో నిది మిగుల శ్రేస్టమెనది.

న య! "తెల్ల తెనడలగుకాము గ. మూ, కషాయా మధురా రూమ్‌ా విపాకే మధురా శ్రీవృత్‌. ౫౭౪ కఫస్నిత్త్మపళమనీ శ్వేతా త్వనీలకోపనీ, = వ్యా తెల్ల తెగడకషాయము మధురరసంబులును, రూతుగుణంబును, మధురవిపాకం బుు కలిగియుండును. కఫప్నిత్తముల శమింపబేయుకు వాతమును మూత్రను ుకోపింవ "జేయును అపి జిల్లేడుపాలు, జేముడుపాలు వీనిగుణములు ఉయా- మూ, తీరమర్క_స్య తీళ్ష్టోప్లం రూత్షం సలవణం లఘు, ౫౭౫ వాతఘ్న మాఖువిపజిత్‌ ; స్ను బోశీరం ఫునస్సరమ్‌్స్‌

ఆంధ్ర కాత్సర ఫ్టీససాతము 187 కటుతి కృం లఘు స్ని్ధం తత్కుష్టోదరగుల్మి నామ్‌, ౫౭౬ స్ట మేతద్వశేకాన్ధా యేచ స్యుః దీర్ధ్స రోనగ్‌ణ్క వ్యా జిళ్లేడుపాలు తీళ్హ-టన్ల. రూతుగుణంబులంను లవణరసంబును కలిగినదిం తేలికగా. బీర్ణమగుకు. వాతమును) వేలుకలవిమముశు వారించును. జేముడుపాలు. శరీర మున కీమ్మమునగ చవ్యాపించును, కటుతిక్తరసంబులును, లభన్నిస్థగుణంబులును కలిగినది" అయ్యది కుష్టురోగము, మవగేదరము, గుల్మరోగముకు కలవారికి మిక్కి-లి శ్రేస్టమెనది మరియు దీర్ధ కాలముగ ననుసరించినరోగములు కలిగినవారికీని వైజెస్పినకుష్టాదిరోగులకు విశేచనమునశ్షై 'జెముడుపాలం మిక్కిలి శ్రేస్ట్రమైనదిం ఇథి కృళమాలగుణము ఇతా మూ, కృతమాలస్సర స్తీ క్తః గురూప్లః క్రిమిళూలనుత్‌ . ౫౭౭ తత్ఫలం మధురం బలం వాతవిత్తావవాం సరమ్‌, - వ్యా, కానుగ. శరీరమున క్మీమృముగ. వ్యాపించుళు.. చేదును గురుంజొన్షగుణం బులుంకు కలిగినదిం ్రీములను కూలలను నారించును,. చానికాయ మధురముగ నుండును బలకరము వాతపిత్తములను హారించుకు శరీరమున శీఘ్మమున చ్యాపించును టి అడ్డసరపుగుళాము ఇమా మూ, వ్వాకా త్తిక్తకషాయా స్యాత్‌ వాతశ్లేష్టాస్రనాశినీ ౫8౮ దుష్ట్రవణాపహా దన్వా న్రేషఘ్నీ చీ మరీచిళా, వ్యా అడ్డ సరము తిక్షకహియరసములం కలిగియుండును. వాతకఫములను రక్షసిత్త మును వారించును. మిరియాలు దుష్ట్రప్కృణముల హరించును దంఠములకు పిఠతకరముః కఫమును వారించును* -శుథి రేగుపండు, బావంచివిత్తులు వీనిగుణములు అకా మూ, 'ఫేనిలస్ట్ర ఫలం తికృం విషకూలవారం లము ౫౭౯ వాకుచ్యబీజం హృద్రోగదోషాపవాం లఘు, వ్యా. లేసవండు కొంచెము చేదుకలిగియుండుకు. ఏమమును. కరూలమును హరిం యను. లేలికగ జీర్ణమగుకు. బౌవంచివిత్తుల వృాదయరోగమును; త్రిదోమములను హరించును. -ఖథ్రి క ల్యకమధూకఫలగుణము ధా మూ, శల్యకస్య ఫలం శోఫ కాచప్రణవిషపాపహామ్‌. - ౫౮౦ నుధూకళ్ళ్శీతలో రూత:న్లీవా మేహ వ్రృణాసహషి

188 వరహితస౦ంహిత వ్యా, శల్యకముయొక్క_ఫలము శోఫముకు, కాచమనునేత్రరోగమును విమమును వారించును. మధూకము (ఇవ్బ) శీతవీర్యంబుళు; రూయగుణంబును వ్లీహావృద్ధిని చమేవా ములను హరించునదియు నగును త్రి సీటిపొచిగుణము థియా- మూ, శైవాలషర్ర శై వాలే మధభురన్నీ స్ధపిచ్చి లే, ౫౮౧ కేశ్యే శోణితవ్పిత్తఘ్నే గురుణీ శ్వేదృవాత లే, వ్యా సీటిలోనుండుపొచియు నీటిపై నాకులు కలిగి చ్యాపించియుండుపౌచియు మధురముగను, స్నిస్థపిచ్చి స్ఫ్‌లగనణాములంకలిసియం నుండునుం “వెండ్రుశలకు హిఠకరము, రక్తపిత్స్వమును వారించును, గురుత్వము చేయును, కఫవాతములకు వృద్ధినొందించుకు అథి అశ్యంతకము భుజవత్రి, వీనిగుభాములు ఏతా మూ, అక్ష నః కఫవీత్తాస, కాసచాతుక్టికాపహ:ఃః సోర్రాలి లౌహీ శీతకపోయళ్చ భూర్ణో వ్రణ్యః కఘాస్రజిత్‌ , వ్యా అశ్మ తము కఫమును; రక్తపిత్తముకు కానములను, "దాతుర్థికజ్వరమును వారించును. భుజవ్మత్తి మలమును బంధించునుం శీకపీర్యంబును కహిాయరసంబును కలిగినది 'వ్రములకు హిఠకరముః కఫమును రృక్తదోషముకు వారించును =ఖర్రి పెనువేము కాంచనారము - వీనిగణములు తథా మూ, అరలుః కోవిదారళ్చ వ్రశ్యా విత్తకఫావవళా, ౫౮3 వ్యా, అరలు (పెశువేముు కోవిదారము (డాంచనారము ఇ 'జేవకాంచనము) ఈళెండును (వృజాములకు హితశరములు, ప్పిత్సకఫములను వారించును. న! వద్యగుణము నా మూ. కషాయం మధురం పద్మం రక్తపి త్తకఘాస్త జిత్‌, వ్యా పద్మము (తామరపువ్వు) వగరును తీపురు కలిగియుండును, రక్షపి ర్హేమును; కఫమును రృక్తదోషమును వారించునుం ౨౦ సర్పాక్సీ సూర్యభళ్త్య సువవా పీనిగుణములు 9వా- మూ సర్పాథీ సూర్యభత్తా చ కటుత్తిక్తే వ్రణావహే, ౫౮౪ సువకః (వాఇ కటుకస్త్సి కః వాత శ్లేవ్యవిషాపహః, వ్యా, సర్పాశ్సీ నూర్యళక్త (పొద్దుతిదగుదుబెట్టు ఈ3ండుకు. కటుత్తిక్తరస ములం కలిగియుండును (వృశాములను హరించును, నల్లవావిలి కటుతిక్తరసములు కలిగి చాత శఫములను వినములన్న వారించునుం

ఆంధ్ర కాత్చర్యసహితము 180 అధి (మృంగపండు గుణము తూ మూ, మదనం కటుకం కోల కుక్కు రాఖునిషావహామ్‌. స్ట సి వ్యా మదనఫ్రలము. (్నమృంగవండు) కటురసము.. కలిగియుండుకు,. పంద్సి తోజేలు పందికొక్కు అను సీజంతువులవిమమును హరించును వారి చేదుసార మున్నగువానిగుణములు థిజా- మూ, ఇత్య్వ్యూకుః 'మ్యేళజీమూతః రూయోన్షఃకటుతి క్షకః, ౫౮౬ గాఢ్మవృచ్శర్దనః కుష్టపాజ్డు శోఫవిషూవహః, వ్యా, చేదుసార, జేవదాళి ఈశెండును రూతోన్త్రగుణంబులును, కటుత్సి క్షరసంబులు కలిగియుండుకు. గాఢముగ వమనముబేయించును కష్టమును, పొండువును శోఫమునుు వివమును వారించును. =శర్రి మదనగురాము ధియా మూ, మదనళ్ళృర్ణన_న్తీ కృ కటురూమోవ్రణే హితః, ౫౮౭ వృస్తిశోప్ట వతిశ్యాయగుల్మ క్యానే చ విద్ర థా, వ్యా మృంగకాయ వాంతిచేయును,. తిక్తరనము కలిగినది కటువిపాకంబును రూడగుణంబును కలిగియుండును. వృణరోగమున హికకరము. వృస్తీరోగములయందును; నంజలయందును, పీనసమునందును, గుల్మరోగమునందును క్వాసరోగమునందును, విద్రధి వ,గామునందును హిళకరముం =శ్రార్రి జనువగుణము కతా మూ, శణపవుప్సీ రనే తిక్తా ఛర్టినీ శ్య్వయచా కఫ, పరా రాజయత్షృణి విత్తాన్తే పాజ్టురోగే చ శన్యతే, వ్యా జనుము తిక్తరసము. కలిగియుండును, వాంతిని కలిగించును వాఫునందును కఫమునందును; రాజయత్‌మునందున్సు పీత్తర్వక్తమునందును, 'పొండురోగమునందును మిక్కిలి హితకరముః థి శంఖిని (దింటెన) మున్నగువానిగుణములం ఉపా మూ, శంఖినీ కటుతిక్షోష్టా లఘ్వీ న్నిగ్ధావిరేచనీ, ప౮ా౯ా కంగుణీ కటుతిక్షోప్లా వ్రతా మేథ్యా విరేచన్సీ వర్జకృన్మదయన్టీ చ వ్ర, ణ్యీ వష్ష్యూ కఫాపహే, ౫౯౦ వ్యా" దింటెన కటుతిక్తరనములును, ఊస్షపీర్యంబునుు లఘుసిగ్ధగుణంబులును కలిగి యుందును విశేచనముల కేయును. కుంకుడు కటుతి క్షరసముకలిగి ఊస్టవీర్యముగ

100 వరహితస౦ంహితే నుండునుం ృకాములయందును బుద్ధికిని హిచకరముం విరేచనముల జేయంనుం మళ్లి శరీర వర్షమును కలిగించునుః చ”ొముల హరించును కఫమును పోగొట్టునుం అధి పూలానధుత్తూరగుణము థమ మూ, కహాయశీతం పూలాసం శోణితస్థాపనం గురు దుత్తూరః కటుతిక్షోన్లః కుష్టకల్లూనవుణ్‌ "పహ ౫౯౧ వ్యా, పూలాసము కషోయరసంబును శీతపీర్యంబును కలిగినది ర్నక్షమును స్థిరముగ జేయును. గురుత్వము చేయును, ఊమైత్త కటుతిక్తరసములును ఉప్టవీర్యంబును కలిగి యుండును కష్టమును దురదను చ,గొములను హరించును న! చబావంచిమున్నగువానిగుణములు రతా మూ, వాకుచితు ్రీమివారా రనే తిశ్తా రసాయనీ, గుజ్జూ రూమో హిమా నగ్రశ్వా విషమేహ్మక్రివింప్రణుత్‌ . ౫౯౨ శిరీటల్‌ విమబో వ్రణ్య న్తీమ్లోష్లః క్వ్యాసకాసజిత్‌ , అదర్శినీ శ్రీమిశ్రేష్యవిషగుల్లోదరాపహో, ఎజా3 శోఫఘ్నీ _స్పమ్భినీ కణ్టావిషఘ్నీ గిరికర్షి క్కా ఖదరః ఖదిరళ్చాపి తిక్తకీతః కఫాపహఃం ౫ణాలీ దీ పమేహవీసర్ప కాసకజ్ణూ శ్రిమిప్ర ణుత్‌, కదుష్టూ "రేచనీ చణ కాసఘ్న చేన్ట్రవారుణీ, ఏం ౫ మూరాస తిశ్రారసా 'మేవహావిషమజ్వర కాసజిత్‌. ణ్‌ “వ్యా చావంచివిత్తులు శ్రీములను వారించును* తిక్తరసము కలిగియుండుకు. రసొ యనము (జరనువ్యాధులను హరించునది. గురిగింజలం రూతుగుణంబును శీతపీర్యంబును శలిషినదిం చ ఇములకు హీత్రకరము. విషమును, చ మేహమున్వు శ్రీములకు “వారించును దిరిసనపువిత్తులు విషమును వారించునుం వ్రణములకు హితము, తీష్టోవ్టగుణములు కలిగినది, శ్వాసకాసములను మహ రించును, అదర్శని (మాల్కిాంగిని) ్రీనులను కఫమును హరించును విషమును; గుల్మములశు; ఊాదరములను వారించును.. కొండగోగు శోఫమును హరించును మలాదులను _స్తంభించ జేయును, దురదను విషమును వారించును చండ్ర, వెలిచండ్ర, ఈశిండును త్పిక్సరసంబును శీతపీర్యంబును కలిగియుండును. కఫమును హరించును. దంతి త్ర “చుపూమును, విసర్పమును 'కాసమున్సు దురదను ్రీములను వారించునుం చందృ్కవారుణి (చం ద్ర పొడ) కొంచెముగ నుష్మమై యుందుకుం విశేచనముచేయునుం ్రగాములకు హిత శరము. కాసమును హరించును, చాగతి క్తరసముకలిగినది, మేహనములన్సు నిషమజ్వరములను; శాసములను నారించునుః

ఆంధ్ర, 'శాత్పర్యసహిత్‌ము శే9[- “కుం అళ్వగంధాదిగుణములు థితా- మూ, తిక్తాఒ క్వాగన్ధా బలకృత్‌ విషవాతకఫావపే, స౫ిడా౬ నిద్హణ్ఞీ కటుతిక్నోష్ణా 'క్రీమివాతకఫాపహే, కాసజిద్వాతశమనీ వృశ్చికాలీవిషావహో, ౫౯౭ తిక్రకింఛుక యోర్చీజం సరముప్లం గరాపహమ్‌్స్‌ వాతఘ్నం చ తూ! థ్నీరం చ లశ క్ర్యక్రిమిప్రణంత్‌ ఎ సూ రకం హిమం స్వాదు త్నిక్సం వాతకఫావహామ్మ్‌ కాళస్వాదుక మా యోష్టాస్తమ్భినీ వ్రణరోవణీ, సోడా బోఖాం తిక్స్తం హిమం వీ్‌ళ్యే పిత్తఘ్నం కఫదోపజిత్‌ , కషాయా సల్లకీ తిశ్తా విత్తాన్లేష్ననీబక్షణీ. ౬ఇం౦ వై లేయం శిశిరం త్తిక్తం కళ్ణూకుష్టువిషూ స్త్రజిత్‌ , లామా విత్తాస్తజి త్తిక్తా శ్రాహీ, ప్రజ్ఞావివర్థనీ, ౬ఇంం సీతం విపర్పళుద్వ్భ్య్రణంసిద్ధం సన్ధానకారి చ, వ్యా అశ్వగంధ (గాచ్నేవనడ్డ) వేదున నుండును, బలమును. కలిగించును. విమ మును వాతకఫములను హరించును, నల్లవావిలి కటుతిక్తరసంబులుకు ఊన్షవీర్యంబును కలిగి యుండున్తు.. (క్రిములను వాతకఫములకు హరించును 'లేలుమజిచెట్టు చస్తను శమింప జేయును... వాతముళు తేలు మున్నగువానివిషమును వారించును కొడిళెవిత్తులును _ మోదుగవిత్తులును శరీరమున శమ్ముముగ వ్యాపించును. ఉఊప్జవీర్యము విషమును వారిం చును, మరియు కొడిశెపొల మోదుగ ఈళశిండిటి పాలు చృణముల మాన్సునుః శుక్రదోమ మును క్రిములను హరించును. మాచిష్నత్తి శీతపీర్యయికు మధురత్తిక్తరసంబులును కల్లినది. వాతకఫములను హారించునుం అాళినవ్నత్తి మధురకహియరసంబులును ఊస్ష్రవీర్భంబును కల్లి యుండుశు మలమును _స్తంభింపజేయును. వ్రణముల మాన్ఫునుం 'బోలింతబోళము చేదు” నుందునుః శీకపీర్యము కలిగినది. ప్పీత్తమును; కఫము హారించునుం అందుగువెట్టుబంక ఇేదుగ నుండును, పిత్తకఫములను వారించును. శిలాజతువు శీతపీర్యంబుకు,. తిక్తరసంబును కలిగినది. దురదను కుష్టుమాను నినమును హరించుకుం రృక్తదోమమును. బోగొట్టును లక్క తిక్సరసము కలిగినది, పిత్తరక్తమును హరించును ట్రాష్‌ (సరన్వతియాకు) జ్ఞానమును వృద్ధినొందించును "తెల్టావాలు విసర్పమును పోగొట్టును చ్రగాములకు హితకరము. విరిగిన మయెముకలు మున్నగునానిని ఆతుక జేయును, -

102 వరహీతసంపహితే ధ్ర లవంగములగునాము కతా భస్చితృష్టాశ్వాయథుజిత్‌ వృష్యం బు్ధేళ్చ వర్ధనమ్‌, వ్యా లవంగము తిక్తకటుకషోయరనసములును, మధురవిపాక। బును కలిషియుండునుం అగ్నిని దీడింపజేయును.. వాంతిని దప్పిని వాపును హరించును శుక్ర్యమును. బుద్ధిని వృద్ధి చేయును లఖథి బాబి కాయగ ణము-ంతా- మూ, జూతీపలం సుగన్ధాఢ్యం స్వాదుతి_క్తకహాయకమ్‌. ౬ంకి మేధ్యం తృష్ణైావహవం వృష్యుం గరఘ్నం బలకృత్‌. స్ఫుటమ్‌. వ్యా జాజికాయ మంచిపరిమళము కలిగియుండును. మధురతిక్తక్షషాయరసములం కలిగినది బుద్ధిని వృద్ధినొందించును. దప్పీని పోగొట్టును. శ్కుక్ర్తమును వృద్ధినొందించి సంభోగళ కిని కలిగించును. విషమును హరించును. బలమును కలిగించును. =ిపి రకో్కోలములగుణము. ఉత మూ, తయవారమరుచిహ్నాం సౌస్ట్రవం సోతిథ త్తే, ఇం౫ విషవారముద రార్మో మూ త్ర కృళ్శాళ్మరీంళ్న గ్‌; జ్వరనయనముఖోన్టాక్‌ వాన్స్‌ తక్కోలబీజమ్‌, ఇం౬ వ్యా తేక్య్కో-లములు. కటుకషాయరసంబులంను; శీతవీర్యంబును కలిగియుండును త్రి! దోషములను తయమును, అరో-చకమును పోగొట్టును శరీరసూకుమార్యమును కలిగిం రోగము, జ్వరము; "బేశ్ర రోగములు ముఖరోగములు అను సీవ్యాధులను హరించును, మూ, కటుకం మధురం పాశే బల్యం హృద్యం విపాపహమ్‌, వళి అస చ ణశుద్ధికరం శవ్వహరం మర్క_టకీపఫలమ్‌, ౪౬౦2 వ్యా, మర్కటకీఫలము (పెద్దదూలగొండివిత్తుల). కటురసంబును, మధురవిపాకం బును కలిగియుండును బలకరంబును; సృాదయమునకు హితకరంబున్సు విషహరంబును నగునుః వ్రవామును శుద్ధి చేయును కఫమును వారించునుం థ్రీ లగరుగఆఅము థితకా- మూ కటుతిక్షోస్తమగరు న్నిగ్ధం వాతకఫావవామ్‌్స్‌ విళ్తాస్ఫగ్విష తృర్రావాక్షృమఘ్నం నురురూ శ్షణమ్‌, ౬ఇంళా

ఆంధ్ర, కాత్పర్యసహీతేము 303

వ్యా అగరు కటులిఃక్తరసంబులంను ఉస్ట్రపీర్యంబును; న్నిస్ధగుణంబును కలిగియుం డును వాతకఫముల హరించును రక్తవీత్తముళ్యు విమమును; దప్పిని తాపమును బడలికను పీనినన్నిటిని పోగొట్టును, గురుత్వంబును, రూతగుణంబును కలిగియుండును

-ఆ్రిక్రి ఛందనము, వట్టివేరు కురువేరు వీనిగణములు థితా-

మూ, సర్వం సతి_కృమధురం చన్దనం శిశిరం సరమ్‌,

లఘుతి_క్షం తథోశీరం వాలకం పాచనంచ తత్‌, ౬౦౯

జ్వరాతిసారవమధుర కవీ తృ, తాసవామ్‌,

వ్యా, వలుదెజఎగుల్రైనచందనములుకు తిక్తమధురరసంబులును శీతపీర్యంబును కలిగి యుండును శరీరమున శ్మీఘ్ర్మముగ వ్యాపించును; వట్టి వేబ్ల "తేలికమై తిక్తరసము. కలిగి యుండును, కురువేరు జఠరాన్నిని జ్వలింపజేని యావహారమును పచించజేయును. జ్వరాతి సారములకు, వమనములకు; రృక్షపత్తమును ఉరఃతతమును వారించునుం

ఖం కర్చూరము మున్నగువానిగుణములు థతా-

మూ, సస్వాదుతి_క్షస్పృష్టాఘ్నః కరర్చూరః శేదనోహిమః, ఇ౧౦

వాతాకస్తూరికా తద్యన్తుఖశోపవారా వరమ్‌,

ద _న్తదార్థ్యకరం రుచ్యం శైలం కరర్చూరసమృవమ్‌, అ౧౧

వ్యా పచ్చకర్పూరము మధురతిక్షరసములు కలిగియుండును, దప్పి నణచునూ కఠిన ముగ నుండుమలమును విడదీయంను, శీతవీర్యముకలది, కస్తూరికిని వె జెస్సినగుణములు కలిగి యుండును నోళెందుటను హరించును, కర్ప్చూరమునుండి తీయబడిన్నక్తైలము దంతములకు వటుత్వమును కలిగించును. రుచిని బుట్టించును. కట్రైాలను కాల్చి చవేయబడినకర్ఫ్బూరము కర్పూర్నతైలమునకు 'జెప్పినగుణములు కలిగియుందును, మరియు తీళ్టుఊున్టగుణములు కలిగి యుండును.

ఎలి కస్తూరిగుణము థితా-

మూ, కటుతి_కకషాయోష్లా కస్తూరీకపవాతజిత్‌ ,

మోయజన్తు విష్మాస్తఘ్నీ కజ్డూ వై వర్ట్యజిచ్చసా. ౬౧౨

వృొష్టా కస్తూరి కటు-తిక్త్వకహోయరనంబులును ఉఊస్హ్రవీర్యంబును కలిగినది, కఫవాత ములను హరించును. థధాతుతయమును సర్పము మాన్నగువాని జంళువులనివమును; రృక్త దోషమును; దురదను, వివర్ణశ్వమును వీనినన్నిటిని భూన్పును=

రి నృుగస్వేదగుణము 9తా-

మూ, ఉన్మవీర్యోన్సుగన్వేదః కఫమారుతకుస్థజిత్‌ శ

వూత్యజ్జబోద్భవ స్త ద్వదకాలపలిత ప్రదమ్‌, ౪౧౩

క్షరశ ప్‌ రపి తసంహిల్‌ వ్యా, మృగ'స్వేదము (మృగములపిత్తము) ఉన్మ్రపీర్యముగ నుండును: కఫమును చాతమును; కష్టమును హరించును. బూతకుసిల్లినడ్డ (అండము)లోని కొవ్వువంటివస్తువు కఫ చాఠములను వహారించేను ఆకాలముననే వెండ్రుకలు నరయునట్టు చేయునుం థి దపనము ముర పీనిగుణములు ఇటా మూ, దమనోవిపజిత్చి త్త కుష్టకచర్చూవ,శాపహో, మురాతిశ్రాకహాయా సృక్సిత్తాశ్షేష్యవిపాపహో. ౬-6 వ్యా, దవనము విషమును హరించును. ప్పిత్తము, కష్టము దురద వ్రభాములు పీని నన్నిటిని మాన్చును= ముర యనుగ్రంథ్యము తిక్షకషాయరసములు కలిగియుండును ర్త పిక్తీత్తమునుః కఫమును, పిషమును హరించును, -శరిథి శొమరసాదిపుషుగుణములు థతా- మూ, కపాయమధురం శీతం పద్మం వ్‌ _త్తకఫా స జిత్‌, తద్వద్వకుళపున్నా గకుముదోత్పల పాటలమ్‌, ఇం సచంపకం తతోన్యూనం మణికోరజ్జ!ంఛుకమ్‌, వ్యా శామరపువ్వుకషాయము మధురరసములును, శీశ్రవీర్యంబును కలిగియుండును పీ త్తకఫములను రృక్తదోషముకు హరించును, మరియు పొగడవువ్వులును, పొన్న ఫువ్వులును, శలువపువ్వులును నల్హకలువలును, 'పాదిరిపువ్వులుకు, 'తామరపువ్వులకు జెప్పినగుణములే జలిగియుండుకు, మరియు సంపంగిపువ్వులు కుణి(నందినృతమువూలు) నోరంటపువ్వులు మోదుగపువ్వులు ఇవియన్నియం "తామరపువ్వులకు 'జెప్పిననుణముల కొన్ని కొంచెము కప్క-వమైనగుణములు కలిగియుండును =శిర్ర జాజి మున్నగువానిపువ్వులగుణములు ఆ మూ, మాలతీమల్లి కాపుష్పం తిక్తం జయళతినమూరుతమ్‌, ౬౧౯౬ త, విషవీ _త్తక ఫోన్ఫాదం నీషస్టువారంచ తద్దుణమ్‌, వ్యా జాజిపువ్వులును: మళ్లైవువ్వులును, త్చిక్తరసము. కలిగియుండును. చాతమును విమమును. ప్పిత్తీమును, కఫమును; ఊన్తైదమును జయించును. మరియు "కెల్లవావిలిపువ్వు లుకు అట్టిగుణములు కలిగియుండును థి "మొగలిపువ్వు మున్నగువానిగుణములు ఏఖా- మూ, కఫఘ్నం నైతకం పుష్పం శిరీషం విషవోరిచ, ౪ఆఇగితి

• వ్యా మొగలిపువ్వులు కఫముగు వారించును. దిరినెనపువ్యు విషమును హరించును

ఆంధ్ర ాత్పర్యసపిత్‌ము 108 రి మంశెనపువ్వుమున్నగువానిగుణము ఏతా మూ, బన్టూకం శ్లేషలం లావి తద్వదేవచ యూధికా. ఇల౮ా "నేపాళం కోష్టకటుకం ముఖ'నే త్ర విశారజిత్‌ , వ్యా మంళనఫువ్వు కఫమును వృద్ధినొందించును. మలాదుల నిరోధించును, అడవి "మొల్లపువ్వుకూడ పె జెస్పినసుణముల గలిగియుండును. ేసాళపున్సుము కొంచెముగ నుష్తు గుణంబును కటురసంబును కలిగియుండును, ముఖరోగమూులను "నేత్రరోగములను జయించునుం న -ఎథి చేమంతి 'మొల్లపువ్వులగుణము అజా మూ, తరుణీ గ్రాహిణీ శీతా సర్వదోషవా రాలఘుఃః ౬౧౯ కషాయానురసస్సా్యాదుః కుబ్ద కాశీతివాతహా, కున్షఃు కటురసళ్ళీతో విషఘ్న కాపి శీతలః, ౬౨౦ వ్యా వేమంతిపువ్వు మలమును బంధించును.. శీతపీర్యము కలది. త్రిదోమమును హరించును తేలికన జీర్ణమగును. వగరుతోగూడిన తీవికలిగియుండును కుబ్బకవాతమును; ఎళుబదివిధములైన వాతములను హరించును, మొల్లపువ్వులు కటురసంబును శీతపీర్యంబును కలిగినది, విషముల హరించును. చలువ జేయంను రి దంఠధాపనగుణము 6యో- మూ, 'న్లేష్తావ లేపదౌర్లన్ధప్థం వదనస్య్యాపకర్ష తి, సౌమనస్యం రుచిం వానే విధ త్తే ద్నన్షధావనమ్‌, ఇ౨౧ వ్యా దంతథావనము (పలుపోముట వలన నోటిలో కఫము చుట్టకొనియుండు టను; దుర్గంధమును పోగొట్టుకు. మనస్సునకు నిర్మలతను నోటికి రుచిని కలిగించునుం -ఎవథి బివ్వో లేఖనగుణము ఏతా ॥ మూ, జిస్యో విలేఖనం తద్వత్‌ ముఖ వ్రతౌళనం జయీత్‌ ౬౨౨ శోమం నుఖస్య పీత్తాసృక్పిట కావ్యబ్దనీలి కాల వ్యా, నాలకను గీచుటచేతరూడ _వైజెవ్పిననుణములు. కలిగియుందుకు. ముఖ మును కదుగుటవలన నో శెండుటను;, రక్షపిత్త్సమును, పొక్కులను; మంగును పుట్టుమచ్చ లను మాన్ఫునుం _ = టి అౌంబూలగ్పలము ఖికూా- మూ, తౌామ్బూూలం సకటుమోరం రుచ్యమున్లం కష్ట వ ణుత్‌ ఆ౨కి " గ్రరుణి యనగా గులాబి యని కొంద ఆందురుం

106 వరహీతసం౦ంహితేీ నాగవన్లీదళం వృష్యం వాత న్లేష్యనిషపూదనమ్‌, ౬౨౩ కఫవి[త్తపారం రూత్షం వక్ష్రశ్షేదమలాపవామ్‌, క్‌హోయ మ్‌ోావన్మ ధురం లమువూగపలం సరమ్‌, ౬౨ సరకః కటుక స్తీక్లః శూరో రూమో లముస్సరః, ఆస్యం దహత్యుపచితం కళికోష్టుస్య 'నేవితమ్‌, ఇ౨౫ వ్యా తాంబూలము కటుతకూరరసములుక లిగి ఊప్పవీర్భంబును; రుచికరంబును కఫ హరంబును వైయుండును. తమలపాకు సంభోగళ క్షిని వృస్థినొందించును. వాళతకఫములను హారించును, వక్కలు కఫపత్తములను వారించును, రూత్తగుణాముకలిగినది. జ్రసుఖమునందలి ఇెమ్తుకు మాలిన్యమును హరించును. వగరును మధురంబుళు కలిగియుండును, 'లేలికగ బీర్ట మగుకు, శరీరమున శీఘుముగ వ్యాపించును నున్నము కారము కలిగి తీళ్హమున నుండును రూతులఘుగుణంబులు కలిగి శరీరమున త్మీవృముగ వ్యాపించును. దానిని ఆధికముగ నుప యోగించినచో. నోట మంట పుట్టించును. కంళమునందును కోస్టమునందును మంట పుట్టించును. =శ0్రి కూరాథిక్యమునగల్టుదోమములు ఛయి- మూ, రూతోష్ణతీళ్షక్లేదిత్వాత్‌ ప్రసాదం హాన్సిచతుప్యు పార్దుంచ కురుతే తస్తాత్‌ వారోఒత్యర్థని పేవిఈః, ౬౨౯౬ వ్యా సున్నము రూతు-డొన్ష-తీళ్హగుణములుకలిగి ఇెమను పుట్టించునది యగుటం జ్తే కన్నుల్మవృసన్నతను పోగొట్టును. పౌండురోగమును. బుట్టించును కావున నున్న మును మితిమోరి యుపయోగింపంజనదు, వ్ర మెరముచే నగుగుణము 8అా- మూ, పాపోపళమనం శేళ నఖరోమాపమార్దనమ్స్‌ హర్ష లావణ్య సౌభాగ ప్రో రముత్సాహవర్థ సమ్‌, ౬౨౭ వ్యా వెంద్రుకలను గోళ్లను రోమములను. శరీరమున "నెదుగనీయక. బండించు చున్నచో. పాపము హరించును. సంతోవముు సౌందర్యము, శరీరకాంతి ఇవి వృద్ధి నొందునుః ఊత్సాహము అంతకంత యినుమడించునుం థి అభ్యంగనగుణము అతా చూ, అభ్యజ్లో మార్టవకరః సజరా శ్రమవాతబో, దృష్టి పసాదళ్లు ప్ర్యాయా సృపష్నసుత్వ క్వదార్థ్యకృత్‌ సుకేళ ప్రశ్మీలతోమూర్థ్ని కపా లేన్ట్రియతర్పణః, జృ౨రౌ

ఆంధ్ర, కాత్పర్యసహితము క్షం7 వ్యా ఆభ్యంగమువలన శరీరమున మార్దవముశల్డును. ముదిమిని; శృోమమును; వాత ముకు వారించును. కన్నులచూఫులకు నిర్యలముగజేయును శరీరమునకు పుష్రికల్పును ఆయూువుళు వృద్ధినొందించునూ నిదుర చక్కగబట్టును. చర్మము చక్క_బడును. దృఢళ్ళక్తి కల్లునుం "వెండ్రుకలు వృద్థినొందును శిరన్సునందలి యభ్యంగనముబే కసాలమునకును, చతురాదీంద్రియములకును చలువము కలిగించి తృ్తిని బుట్టించును. లి కర్షవూరణ పావాభ్యంగగుణములు థిమా- మూ, వానుమన్నాశిరః క్ఞ్ళకూలఘ్నం కర్ణవూరణమ్‌ు ౬౨౯ పాడాభస్ధిబ్దస్తు తత్‌ స్టైరరినిదాచృపి వ్రసాదకృత్‌ , పానేసు ప్రి శ్రమ్నస్తమృసంకోచ స్ఫుటనవ్రణుత్‌ . ౬కెం వ్యా అభ్యంగసమయమున_ నూసనెు వెవులలో. నిండించుటచేత దపుడలనంథి యందుళు, మెడనరములయందును; శిరస్సునందుకు; కంఠమునందును కలిగినళూల మున్నగు 'చాధలను నివర్తింపజేయును.. పాదముల కభ్యంగనముచేయుటవలన పాదములకు స్థిరపర చునుం. నిదురవట్టుకు, కంటిచూపుకు. లేటవరచుకు... 'పౌదములయందు. స్పర్శజ్ఞానము "లేకున్నచో దానిని పోగొట్టును శ్రామమును _స్తంఫించుటనుు మడతలువడుటన్సు. పగులు టను మాన్చునుః అధి స్నేవాలేవనగుణము ఇమ మూ, న్నేవాః న్లేకశ్రమవారః భగ్న సస్థిప్రసాదన్క . కుతాన్ని దద్ధాభివాతః సృ్దమాత్రాప్రవూరితా, ఇ౩౧ వ్యా వవెజెప్పినరీతిన నూనె మొదలగు స్నేహూద్రవ్యములను తగినశమాణాముతో వెవ్రులయందు నింపినచో కష్టమును చ్రామమును వారించును*. విరిగినకీళ్లను చక్యబరచునూ నిలో గాయములను కాలినపుండ్లను అఖిఘోాకము మాన్సుమం -ఇథ వ్యాయామగుణము థతా- మూ, లాఘవం కర్య సామర్ధ్యం దీప్రోగ్నిః మేదసః తయ, విభ_క్టఘనగాత్రత్వం వ్యాయామాదుపజాయతే. ౬5౨ వ్యా శరీరమున కాయానమును గలిగించుపని వ్యాయామము, అట్టి వ్యాయా మమువలన శరీరమున చుల్కనయు, పనుల జేయుటక్రు సామర్థ వ్రంబిను; జఠరాన్నిని దీపం బును; శరీరమున మిక్కుటముగ వృద్ధినొందినమేపోనాశంబును శరీరమున దృథశ్నక్రియు; ఆవయవములవిభాగంబుళకు కల్లుకు, (“శరీరాయానసజననం కర్మ చ్యాయామముచ్య రే” ఆను అష్టాంగనంగ్రృవానాక్యమునే చలివెడ)

198 వరహితసం౦ంహిత -శక్ర(్ర ఉద్వ ర్తనగుణము థఉయూా- మూ, ఉదర్శర్తనం కఫహారం మేదసః వ విలావనమ్‌, స్థిరకరణమళ్తానాం తృక్చ్రసాదకరం పరమ్‌. ౪౩౩ వ్యా, సున్నిపిండి మొదలగవానిచే శరీరముమై నలుగు పెట్టికొనుట ఉఊద్వ ర్తనముం అట్టి యుద్వ_ర్లనముచే నమేదోవృద్ధియు కఫంబును వారించును, అనయవముల దృథ వరచును, చర్మ్మముశు నిర్శలముగ జేయును. = స్నానగుకము ధిక మూ, దిపనం వృష్యమాయుష్యుం స్నానమూన్హాబల ప, దమ్‌, కళ్ణూమల శ్రమన్వేదతన్హా) తృట్‌ డావాపాస్మ (శావుజిత్‌. ౬ఇకళీ వ్యా, స్నానమువలన _ అగ్నిదీసనంబును, శుక్రృవృద్ధియుః ఆయుర్వ్యృద్ధ్థియు: ఊత్పాహూంబుళు, బల౦ంబును కల్లును. దురదయు; శరీరముమమై నుండంమురికియు; శ్రామంబును; వెమటయు, కునికిపాటుకు, దప్పియు, తావంబును సారించునుం (స్నానము జాఠరాగ్ని లోనుండి రోమరంధ్రములమూలమున “వెడలు అన్ని జ్వాల లను అడ్డగించి మరల లోనికిం (మ వేళించజేయును. మరియు త్వక్కు న్యాశ్తయించిన శ్రాజకపిక్తమకుగూడ లోనికి వ్ర వేళించజేయును.. దానంజేసి జాఠరాన్ని వృద్ధినొంది యాకలి బుట్టించు నని శంత్రాంతరముల జెప్పబడినది) ఆవ్తుప్రు స్నాననిషిద్ధులు థమూ-- చూ, స్నా నమర్థిత నే త్రాస్య కర్షరోగాతిసారివం, ఆశ్షాన వీనసా జీక్టభు . కృవత్సుచ గర్హితమ్‌, ౪ఇ8౫ వ్యా ఆర్జికవాతము, న్మేక్రరోగము, ముఖరోగము, కర్ణ రోగము అతిసారము, ఆశ్షానము; వీససము అజీర్ణము అను నీరోగములచే బాధవడువారికిని భుజించినణారికిని స్నానము "వేయంజనదుం అవక్తుర్తై పాద్యవ్ర్యతోళనగుణము ధతా- మూ, పాద చ శూళభనం పాదదమపాదమలరోగ శృనమూవవామ్‌, చముః చ సాదనం వృష్యుం ధనథాన్యవివర్థనమ్‌. ఇ3£౬ ఇ్యా, పాదముల గడిగికొనుటవలన పౌదములయందలి మలినంబును, పొదమునగల్లు ఠరోగంబులును, ఛ్రామంబును వారించును, కన్నులు నిర్మలములుగ నుండును, శుక్రము -వృద్ధినొందును. భనఛాన్యంబులును వృద్ధినొందును యాట జీవాదిశూజనవిధి వయా ల, వూ, 'దేవతాపితృవిప్రాణాం ఫవూజనం గో త్రవర్థనమ్స్‌

ఆంధ్ర తాత్సర్యసపాతము 609 యశసం స్వర్ష్యవమాయుహ్యుం దీనానాథానుకంవశమ్‌, జం౭ వ్యా- చేవళలళు పీతృచేవఠలకు బ్రాహ్మణులకు వూజించుటచే వంశము వృద్ధినొం దును, మరియు దీశులయందుకు దిక్కులేనివారియందును దయగలిగియుండుటచే కీర్పి కలుగును, పరలోక్రమున స్వర్షాదిసుఖము ,కల్లుకు, ఆయువు వృద్ధినొందుశు అం రవారగుణము థఉమూ- మూ, ఆహారోబ్బంహణోవృష్యుః (సద బలకృ చ్చేవాథారకః;

• ఆయా _న్తేజస్సముత్పాహకృ త్రీబోఒగ్నివివద్ధనః, ౬కిర వ్యా, అవోరముచేయుటనలన శరీరమునకు పుష్టికల్లును థ్యుక్ర్రము వృద్ధినొందును శరీరమున కచ్దూడే బలముకలిగించి ధరింపజేయును, ఆయువును తేజమును ఉత్సాహమును కల్గించి 'లేజమును జాఠరాన్నిని వృద్ధినొందించును శుద్ధి అత్యుష్టాద్యావోరములచే గల్లుగుణదోమములు థియి- మూ, అత్యువ్లమన్న ౦ంయమదదాహాతృష్లాః బల్ర్రణాళం రే మమ్మస్తవి త్తమ్‌, శీతంతు సాదాఒరుచివహ్నినా శవృాల్లాసవిష్టమ్భనరోమవా'ర్టక్‌ * కరోతి; భూతం బలవగ్షనాళం తృషహ్రాతతాం వాతళళృన్ని రోధం, న్నిద్ధం తృతి క్లేష్తచయ ప్ర, నేకవా జ్రారవాలస్య రుచి ప్రణా ౪౯+ అతిస్థిరం మూ్రళకృద్విబస్థం అతృ_క్సిమవ్యా ప్రి మళీఘ్రవత్రిమ్న్‌ అతిద్రవం వీనన మేహ కాసస్యద్చా కరోత్యగ్నిబలంచ వానన్తిః వాస్టా మిక్కిలి. వేడిగకుండుఅన్నముళకు భుజించినచో తిక్కను తాపమును దప్పిన, బలహీనతను, శ్రృనముమును రృక్తప్నిత్తముళు కల్లించుకు,. మిక్కిలి చల్లగనుండుఅన్న మును భుజించినయెడ శరీరకార్శంబుకుు అరుచియు అన్ని నాశంబును, వాల్లానంబు (రొమ్షదరుట)ను, మలబద్ధంబుకు రోమాంచంబుకు కల్లును. మిక్కిలి రూతమై (జిక్డులేక) యుండు అన్న మునుభుజించినచో శరీరబలంబుకు కాంతియు నళించుళుః చర్మము జిడ్డు "లేక రూత్షముగ నుండును, అపానవాతంబుకు మలంబును నిరోధింపబడును, మిక్కిలి స్ని్ధ మైన (జిడ్డుకలవచార్థములతోగూడిస్స్యయన్న మును భుజించినయెడ కఫముళు వృద్ధినొందిం భును, నోట నీరు వెడలును. రొమ్మ బరువు " నుండును, వమలయం దుత్సాహము. తగ్దును* నోటికి రుచిఇెడుకు మిక్కిలి కరినముగ నుండుఆహారమును భులించినయెడ మలమ్మూత్ర, ములు బంధింపబడును* తృ ్రికలుగదుం శరీరమున నావశరగుణము కీమ్ముముగ వ్యాపింపదుం శీమ్రముగ బీక్షము కానోవదు, మిక్కిలి ద్రవరూషమున నుందునాహారమును. భుజించి

ర00 వబరహితసం౦ంహిత నచో పీనసంబును, వ్ర మేహంబుకు కాసంబుశు, ప్రో+శన్సులయందు స్ర్రావంబును. కల్టును జభరాగ్నిబలము నళించునుః న అతిమభురాద్యావారగుణము అలూ- మూ, అఆతిమధురమనలశమనం భుకృమసాత్మ ష్టం నవుష్టయే వపుప్కు ఆతిలవణమచముష్యుం తీక్షైూత్యన్లుం జర తావత్‌ , ౬ఇరో౨ వ్యా, మిక్కిలి మధురముగనుండు నావారము జేసినయెడ జఠరాన్నిని చల్లార్చును ఆసాక్మ్యమైన (ఆలవాటునలేన్సి యావోరమును భుజించినయెడ శరీరమునకు పుష్తికబ్లదుం మిక్కిలి ఉవ్చునలయావారమును భుజించిననాడు కన్నులకు వెరుపుకల్టును మిక్కిలితీళ్షం బును మిక్కిలి పులుపుుు కలయావోారము త్వరలో జీర్ణమగునుం విట కాలనిద్రాగుణము అలా మూ, పుస్టివక్టులోత్పావాం అగ్నిదీ ప్తమతద్ద) తామ్‌, కరోతిధాతుసామ్యుం చ నిధ్రాకాలే నిషే.వితా, ఇర వ్యా* సకాలమున నిదురకెందినయెడ ళ రీరమున ఫుష్టియు, శాంతియు; బలంబును, ఉఊత్సావాంబును అగ్నిదీప్రియు,. కనికిపాటులేకుండుటయం, ధాకువులసమస్థితియు శ్టనుం లి ఆంగమర్టనగుణాము ఇతి మూ, ప్రీతిని ద్రాకరం వృమ్యం కఫవాతృమాపవామ్‌, సంవావానం మాంసర_క్షత్వత్ప్రసాదకరం వరమ్‌, ౬ళీళీ వ్యా, సంవావానము (అంగమర్దనము) ఇం్మద్కియమునకు ఫుష్తినికల్లించును, మ్రియ ముగ నిద్రను కల్లించును కఫమును వాతమును ఛొచుమును వారించును మాంనమునకును రృక్తమునకు చర్శమునకు సౌకుమూర్యమును కల్లించును జాతి ౧ “తి సుఖళయనానునగుణములు థిలూ- మూ శృమానిలహరం వృషుం వుష్టినద్రాధృతి వదమ్‌, సుఖశయార్థసనం; దుఃఖం వివరితగుణం మతమ్‌, ఇర వ్యా సుఖమె (మృదువుగ)ు యుండుపడకయు, ఆననంబును శరీరశ్రాదుమును చవాతమును వారించును, ఇంద్రియపుస్ట్రీ చేయును శరీరఫుష్తిని నుఖనిద నుః మనోదార్థ థ్‌ మును కల్లించునుః అట్టి శయనాసనములు కళినములుగ నున్నపుడు వెజివ్పినసనణములకు విరుద్ధముగ నుండును

ఆంధ్ర కాత్పర్యసహితము చ! -అథి కూర్చొోనియుండుటు లిదగుటచే గల్దుగుణములుం గ్‌ా మూ, ఆస్యావర్థ బెలన్లేవ్య సౌకుమార్యకృదన్య థా, అథో న్ట్వాగ్నిబలాయూంషి. కు రాస చ్చజ్క_)మణం సుఖమ్‌, ఇర౪ వ్యా నిర్వా్యాపారముగ గూర్చొని యుండుటచేక శరీరకాంతియు,. బలంబును కఫంబును; శరీరపౌకుసూర్యంబును కల్లును అటుగాక సంచరించుటచేత జకరాగ్ని వృద్ధి నొందును, శరీరమునకు బలముకల్లును. ఆయువు వృద్ధినొందును. శరీరమునకు సుఖము కల్టుళుం వను సందరతలకు ఛ్యత్రముకు ధరించుటచే నగుగుణములు అతా మనూ, మారుతసాానులోమ్యం వ్‌ ఖుడ _స్రమ్భ శ్‌! వమావహమ్‌, అన్వర్థసంజ్ఞ ౦ పాద్యత్రం బలదృచ్చుక్రర తణమ్‌, ఇర? వర్ణ్మర్ధం న్‌ త్ర, హితం ఛ త్తం వాతనక్షాతపాపహమ్స్‌ పాద్యత్రాణం మృజావన్ల లేజబో బలవివర్ధనమ్‌, , ఆఇరలా వ్యా పొదరత్షల ధరించుటవలన వాఠము అనులోమమునగ సంచరించునుః ఖుడ వాతము _స్తంథవాతము,..శృనుంబుకు హూరించుకు, శరీరబలమును కన్నులను కుక్ర్యమును కాపాడును గొడుగును వట్టుకొనుటనలన శరీరమునకు వర్షము (కాంతి కల్లును కన్నులకు మిక్కిలి హిళతకరముం గాలికిని వర్ష మునకుళు ఎండకును అడ్డముగ నుండును (ఫాదరతులనుధరించుటవేత పాదములందు మలాధులు వేరక్రుండును, శరీరవర్షం బుశు "లేజంబున్సు బలంబును వృద్ధినొందుశు). ర్తూద్ర ఉస్టీమదండఢథారణగుణాము అయా మూ, వవితం కేళ స్టముస్షీషం చాతాతపరబజోఒవహమ్‌, సత తాహాబలగ్టైర్య శై ర్యవీర్యవివర్థనమ్‌. ౬౯ అవష్టమ్భృకరం చాపి రషో ఘ్నం దజ్ఞథారణమ్‌ వ్యాః తలగుగ్డను శిరంబున ధరించుటచేక పరిశుద్ధత కల్గును 'వెంద్రుకలకు ఇ్రాల హీతకరము, గాలి యెండ ధూళి మున్నగువానిచే. శిరంబున కభిఘాతము. కిలుగననీయక కాపాడును. వేతకజ్ణను బూని సంచరించుటచేత మనోబలంబుకు: ఊత్సావాంబుకు. శరీర బలంబును, స్టరతయు, వ్రైర్యంబుకు చాహుపీర్యంబుకు వృద్ధినొందును. శరీరమున కాధార ముగ నుండును రాథనపికాచాదులబెంత 'జేరసీయక దూరముగపుచ్చునూ శవం గానురములు వీవనలుు పీనిళుండివెడలుంగాలిగుణాము ఖా వరాం వాలనర్థజన మోజస్థం మజి,కాదనివానణమ్‌, - జం వరహికాా 1జీ

౭09 వరహితసం౦ంషహిత శోపషదాహ శ మన్వేద మూర్భాఘాో వ్యజనానిలః, వ్యా* చామరములపీచుటచే. గల్లుగాలి ఓజన్సుశు వృద్ధినొందించును. వీ్‌మలు దోమలు మున్నగువానిం 'జేరనీయక -పాజదోలంను. పీవనలఖుండి. 'వెడలూగాలి శోమమును “"తావమును శ్ర్రమమును శెమటను మూర్భను శాంకపణచుకూ -ర్రి తూర్పు మున్న గునష్టదిక్కులగాలిక రరగుణాదులనిర్హ, యము థా మూ, లవణః కటుక స్స్వాదఃక హా యోజఒన్లుక పాయకః అజం తికృస్పర్వరసస్సా స్వదుః ఇతి ప్రాగౌదిమారుతాః, న వ ం స్మి ప్రాగ్వాయురుస్టోఒభిష్యన్ష త్వగ్జోపార్భోవిష శ్రిమాక్‌, ౬ సన్ని పాతజ్వరం శ్యాసం కాసం వాతంచ కోవయేత్‌ , పశ్చిమశ్శిశిరోపహా న్స్‌ మూర్చాం దావహాం వృషం విషమి, ౬౫౩ వ్యా, తూర్పు మొదలగు నష్టదిక్కులకుండి వఏీచుగాలి వరుసగ లవణాదిరనసములం కల్లియుండుకు,. (తూర్చుగాలి. ఉఊప్పుగను) అన్నిమూలీగాలి కారంబును, దత్నిణపుగాలి “తీవియు: కొనిర్భతిదిక్కునందలిగాలి వగరును, పడమటిచెసగాలి. పులుపుకు వగరును, వాయంచెసగాలి చేదును, ఊ_క్రరఈశాన్యదిక్కుల గాలి లవణాదిరసములన్నియు కల్లియుం౦ డును అని భావము). | అందు తూర్చుగాలి ఊష్త్రవీర్యముగ నుండును. నే శ్రరోగములను? చర్మదోమమును? అర్భ్శోరోగమును; వివమును, క్రిములను; సన్ని పాతజ్వరము శ్య్వానకాసములను, వాత ముశు వీనినన్నింటిని పృకోపింప జేయును, పడమటి గాలి మిక్కిలిచల్లగనుండునుం మూర్శృను? "తాపమును ఇంద్రియపుష్తిని విషమును హారించును. ఇథి త్మీపమైనగాలిమున్నగువానిగణములు థిణా జ ది అ మూ, ప్ర వాతః కార్శ ఫ్ర్‌వెవర్ష్య _స్తమృకృద్దావాతృడ్మ్రమాకా శవాన్ని మూర్చాజనయేత్‌ ; అప్తృవాత_స్తతోఒన్య థా, అగ్నివాతకఫస్తమృ శీత వేపథునాశను, మో (| ల శీ టి ఆమాభిష్యున్షజరణః రక్తవీ తృవదదూహణ:ం అలో వ్యా మిక్కిలి త్మీవమైనగాలి శరీరమున కృశతను; వివర్థతను స్తంభమును. కల్లిం చుకు దప్సిని; (భృమమును, బడలికను; జఠరాగ్నినిి _మూర్భశు హారించును. స్వల్పమైన గలి” వై జెన్పినగ్తుణములకు విరుద్ధమురైైనగుణములు కల్లియుండును. అగ్నిన్మి వాతమున్యు

ఆంధ్ర, కాత్సర్యసపాతము 208. కఫముశు _స్తంథభముళు, చలువ, కంషముకు, వీనినన్నిటిని శమింవణేయుకు,. ఆమనోమ ముకు; అభివ్యందరోగముఇు వారించునుః రృక్షప్పిత్సమును శమించ జేయును

౨వ ఎండనీడలగుణములు- థా లీ మూ, ఆతపోళ్ర, మతృట్‌ స్వెదమూ'ర్యాదావాం వివర్టతామ్స్‌ కు ర్యాత్పితాస్తమగ్నించ ఛాయాల్వేళా నపోవాతి. అల? వ్యా. ఎండ ్ర్రమమున్సు దప్పిన, వెముబను, మూర్భను, తాపమును, "వై వర్ట్యమును; పీత్తర్వళ్షమును;, అగ్నిని వృద్ధినొందించును- నీడ _పైజెప్పిన్మభ్త్రమ దప్పి మున్నగువానిని పోగొట్టును, రూ! అధి అధ్యాయనిషయోవసంనోరము థితా- మూ, శఈూకథాన్యాాదివైై ర్నాః వ్‌నైక ద్ర వ్యనిశ్చయః ఇత్యు క్త కల్చవతృ్ఫర్వః స్వస్థాతురవిభాగతః, ఇక “ఇతివివిధావదివర్షః ఇతి వరహితసంహితాయాం ద్వితీయోథార్టయః, చ్యా, ఇత్తెజంగున శళూకభాన్యాదివర్ల భేదములచేత ఒక్కొక, వ్యమును నిర్ణ యించి స్వస్థాతురవిభాగముల ననుసరించి చానిదాని కల్చానుసారమున చ్రవ్యగుణాదులు 'నెవ్పంబడెకుం ఇయ్యది చరహితనంహిళయందు "రండవయథ్యాయము ఫూ_క్రియయ్యొను

ల్ని పసపరహితస౦హిత న్వస్థవృత్తాథి కారి తృతీయాజఒథి కారః (ర్రి స్వస్థలమణమం అయి మూ, సమదోపన్పవమాగ్ని శ్చ సమథాతుమల క్రియః, చసన్నా క్తేస్టియమనాః స్వస్థ ఇతర్ధభిధీయతే, ౧ వ్యా దోమములం (చాకవత్తేషములు). మూడు తమకమనియకవషరిమాణమున నుండి జాఠరాగ్ని న్యూనాధికళల చెందక సమస్ట్రీతినుండి రసాదిన శ్లధాతువులును మల ములును తాము చేయునట్టి క్ర యలుంను 'వైగుణ్యము నొందక సమస్థితినుండి మనన్ఫును? చతురాదీంద్రైయములుకు నిర్మలముల్లై యున్న పురుషుడు స్వస్థుడు (తోగములు లేక స్వ స్థ నున్న వాడు) అని ఇెప్పబడునుం -ల్రార్రి త్రిదోమములచే శరీరమునకుగల్లునువకారము అఖా- మూ, దోపషధాతుములామూలం నదా 'చేహాస్య; తంచల్కు ఉత్సాహవోచ్చా బసనిశ్వాసచేష్టా వేగ వన_ర్తనైః, తి సమ్యుస్దత్యా చ 'థాతూనాం అవొణాం పాటవేనచ, అనుగృ్షోత్థవికృతః; పిత్తం పక్తూవ్యదర్శనై ః డ్రె త్తు రీ ర్జాని ర్రఫామేాధీ శెర్యతనుమార్చ వై కి ( బస్తా స్నిగ్ధ ససస్థిబస్ధ వమాదిఖిః, వ్యా, వాతపిత్తకఫరూపములైన మూడుడోపములును మూత్రము మున్నగుమలము లును, రసరిక్తాదిన్నప్తధాతువులును శరీరమున ెల్లప్వుడును మూలకారణములై యుండును (కొమ్ములు మున్నగునవాంకరఅవయవములతోగూడిన గొప్పప్ఫృతమునకు వేళ్లు ప్రధానకార ణముల్తై యావృతముకు పోషించుభంగి కరచరణాద్యంగ ప్రత్యంగములతో గూడిన శరీర మునకు దోవధాతుమలములు వ్రృధానముగ నాధారముళై. శరీరమును పోషించి థరింప "జేయు నని ఫావము*) అందు వికృతి జిందకుండువాతము అన్నివనులయందు నుత్సావాము, ఊచ్చా ర్స్‌న నిశ్వానములు, చేష్టలు (శరీరమునకును వాక్కునకును మనస్ఫునకును సంబంధించినవ్యాపార ములు వేగవ్ర్యవ _రృనము (మలనుూ,త్రాదుల సకాలనున ైటవెడలించుట్సు రసొగి

ఆంధ,తాత్పర్యసహితము £0క్‌ ౮

ధాతువులను శరీరమున చక్కగ వ్యావించజేయుట, చత్యురాదీంద్రియములకు వానివాని వనులయందు పాటవము అను నీవ్యాపారములచేత శరీరమునకు మిక్కిలి తోడ్పడి యను

వికారముఇెందక సమస్థితి నుందుపి త్తము భుజించబడిన యావారమును వచింవజేయుట్క శరీరమున వేడిపుట్టించుట, కన్నులకు పదార్థములజూచుళ కిని గల్లించుట్క ఆకలిని దప్పిని రుచిని కాంతిని బుట్టించుటు బుద్ధిని "మేధను కౌర్యమును శరీరమూర్టవమును బుట్టించుటు అను సీమనులచేత శరీరమున కువకారము జేయును.

వికారము ఇెందక సమస్థ్రితి నుండుగ్హేవ్యము శరీరదార్థ్యముకు, స్నిగ్ధత్వమును; సంధి బంధమున్కు ఓర్పును కల్లించువ్యా పొరముచేత శరీరమున కువకరించును

థి రసాదిధాతువులకృత్యములు 9ఆా- మూ, త్రీ ణనం జీవనం లేవ న్నే హథారణపూర ణే | య గర్భో త్సాదళ్చ "థఛాతూనాం శ్రేష్టం కర్మ క్రమాత్‌ స్మ ఖతమ్‌,౫

వ్యా రస-రక్ష-యాంస- మేదః-ఆస్థి-యజ్ఞళ్కుక్రము లను నట్టిధాతువు "లేడును వరు సగ మనః్రీ ణనము, ఓజోవృద్ధి: "లేవము 'స్నేవాము ధారణము, పూరణము, గర్భో త్స త్తి అను నీయేడుపనులను చేయును. రసాదిధాతువుల కివి వరునగ ప్ర, ధానకృత్యములు

ఇచ్చట సీవిరణము "నెజుంగనది-ాభుజింపబడిన యాహారములు పీ _త్తముచే 'పాళకమునొంది రస(ద్రువృురూవముగ జరిణమించునూ ఆయ్యది స్రోతన్సులయందు శ్రువే శించి యింద్రియములకు వ్రసన్నతను గల్లించి 'దానిమూలమున మనస్ఫువ వ్రీలిగల్లీంచునుం ఇదియే చ్రీణనముం ఈకృళ్యము రసథాతువునకు ప్రధానమైనది జీవనాధారమైన యోజన్ఫుకు వృద్ధినందించుట రృక్తథాతువునకు వ్రధానకృత్యము= "లేవనున ఫూని(గ్రమ్తి కొనియుండుటం శరీరమునం దస్థులు మాంససంబంధము "లేకయుండుచో నసమర్థము లగునుం కావున అట్టి యస్థులపై ఫూసినవిధముగ గ్రమి యావరించియుండుట మాంసమునకు (వ, ఛానకృత్యము, శరీరమునందలి యంగవ్రత్యంగములయందు న్నిగ్ధత్వమ్యుబిడ్డు)ను కలి ించుట మేదోధాతువునకు ప్రథానకృత్యము, అవయవవిఖాగములతో గూడినళరీరమును ధరించియుండుట యస్థులకు చ,ధానకృత్యముః అస్థులయందలి బోలుగనుండు రంధ్ర్యమును చ్నవముచే. నిండించియుండుట మజ్జధాతువునకు వృధానకృత్యముః గర్భ్భోక్స, తిని జేయుట శుక్రధాతువునకు వ్రృధానకృత్యము

మరియు వెజెస్పినకృళ్యములు రసాదిథాతువులకు వ్రధానకృత్యము లనుటవే నిఠరవ్యా పారములును అనుషంగికములుగా రసాదిధాతువులకుం గలవని యొజుంగునది. అవి

౨206 పవపరహితసం౦ంపహిత మయెొవ్వియనః---దృష్టి రృక్టపోమణము మున్నగునవి రనధాతువునకు;శరీరకాంత్కి వనన్నక్క మాంనపోమణము మున్నగునవి రృక్తధాతువునకును; బలమును మేవోవృద్ధిని గలిగించుట మున్నగునవి మాంసమునకును; చెమట ఫుట్టించుట, శరీరదార్థ ట్రమును గలిగించుట అస్థులను; పుష్తినొందించుట మొదలగునవి మేదో ధాతువునకును; మజ్జకుపోషించుట మున్నగునవి యస్థు లకును; బలమ్కు ఆస్థివూరణము, శ్కుక్రృపుష్టి మొదలగునవి మజ్జథధాతువునకును; మనస్పంతో వము; మనశ్ళ్శరీరబలము మున్నగువానిని కలిగించుట కుక్ర్యధాతువునకు అనుషంగికవ్యాపార ములని యెణుంగునది. రసాదిధాతువులు వెజెప్పినవ్యాపారరూపము రైన తమకనుకృత్య ములచే శరీరమును పోషించు నని ముఖ్యభావము. టి మల-మూ శ్ర,-స్వేదములకృత్యములు థిమి- మూ అవష్టమ్మః ఫురీసస్టు మూ త్రస్యశ్లేదవాహనమ్‌, స్వేదస్వ శ్చేదవిధృతిః..... 404. వ్యా 'చేవామును పక్కబలమై ధరించియుండుట పురీషమునకు కృత్యము. ద్రృవమును వహించుట (వ్యాపించజేయుట్స మూ[్రృకృత్యము. అట్టిదృవమును. ధరించుట స్వేద కృత్యము, ఇవి మలమూత్ర స్వేదముల కృత్యములు =శ్తై(ర్రె ప్రాశికాలకృత్యములు అతా- మూ, 2622 =-స్వస్థస్తు 'ప్రాశరుత్థిళాః, ౬ ఛరీరచిన్తాం నిర్వ కృతశాచో నిశోధయేత్‌, అర్క_న్య గ్రోథ ఖదిరకరలుకకుభాదిభిః ౭ కరవీ రాదిభిర్దన్తా౯ ద_నమాంసాన్య బాధయః, హోమాదిషత్మై)ర్ని న్లేఖ్యజివ్వం పూనక్నముఖోజ లై, ఛా ముఖం వ్రవౌళయేదక్షోః 'యోజ యేద్దరు-డాజ్టునమ్‌, తతో నాననగణ్జూషధూను తామర్చాలభాగ్భ వేత్‌ , ల వ్యా. తొలుత “సమదోమస్సమాన్ని శ్చ” అనువాక్యమున 'జెప్పినన్వస్థలతణములతో గూజినపురుషవుడు ప్రాతఃకాలమున నిదురమేల్కాాంచి శయనమును విడిచి లేచి తళ్కాాల మున శరీరవరిస్థితులకు సంబంధించినవిషయములకు చక్యాగ నాలోచించి మ్యూత్రపు రీవముల విసర్జించి మలాదులు నివ_ర్తించుటైతై యథో _క్షముగ వ్రృమోళనమును జేసీకొని పిమట మృదువైనసలున్వు వగరు చేదు కారమునుకల బిళ్టేడు, మజ చండ్ర, కానుగు మద్ది జాలి వాడగన్నేరు మొదలగువానిపుల్లలచేత దంఠమాంనములగు చిగుళ్తకు చాధకలుగ యక పల్లు తోమవలెకు, పదవ బంగారు. వెండి "మొదలగువానిలేకులనోేత నాలుకను

ఆం లే 'కాత్ప్సర్యసహితము లగి? మలినముపోవునట్టు గీచి నోటియందు నిండుగ నీళ్లచేత నిండించి పుక్కిలించి యుమిసి సీళ్లచే ముఖమును నిర్మలముగ కడుగవలెను. పిమ్మట గరుడాష్టానము సౌవీరాంజనము మున్నగు నంజనములను కంటికి బెట్టి నస్యమును గండదూషమును ధూమ'పానములను జేసికొని 'శాయీలము నువమయోగింపనగు తర సస్యగం డూవవిధథి అయా- మూ, ైలమేవచ నస్యాన్టే నిత్యాభ్యానేన శస్యతే, శేసరం మాతులుజ్దస్య పలం మధుపలద్వయమ్‌, ౧౦ కర్షాంశం శర్క_రావోర్టషనై నస్థవం ఛారయేన్తుఖే, గుడార్జ్రుకం చా మధునా రసం వార్ట్రకసమ్భవమ్‌, ౧౧ తతః కోష్టామ్చుగజ్జూమం కుర్యాత్క జ్రాస్యశుద్ధయే, వ్యా నన్యమునకు తెలముచే ప్రతిదినంబును అభ్యాసముచేయుచు నుపయోగించ వశేను, మరియు నాగేసరములు మూదీఫలము ఈశెండునుచేరి యొకవలంబును రెండుపల ములు 'తేనెయు, చక్కెర త్కికటుకముల్కు మైంధవలవణము; ఈమూడునుచేరి కర్షపరి మిళంబును పీనినన్నిటి నొకటిగజేర్చి నోట నుంచుకొనవలెను.. "లేక 'బెల్లమును ఆల్హమును ఒకటినగూర్చియైనను; లేక 'లేనెను అల్లప్రరసమును కలిపియైనను నోట నుంచుకొనవలెను, వొంఠకాల ముంచుకొని చాని నుమిసీ గోరువెచ్చనినీటిచేక నోరు పుక్కిలించి యుమిసి నచో కంఠంబును నోరును పరిశుద్ధమగును, = ధూమపాన్య, తాంబూలనియమము 60ఆా-- మూ, తతో ధూమం విజేన్నిత్వం నికాకర్పూరనాగ రై సకరర్పూరంచ తామ్చూలం భ తుయేళ్చారమా, శ్రే యా, ౧౨ వ్యా* పిమ్తుట పనుపు పచ్చకప్వురము, శుంరి ఈమూటీినిగూర్చి వ 'ర్తిజేసి చానిని ముట్టించి నోట ఫౌగ పీల్చవలెను. దవ పచ్చకప్వురముతోగూండిన తాంబూలమును నమల వలెళు, అట్టి తాంబూలనున కారముగలలవంగాదులను మిశముగగూర్చి యువయో గించునది, అధ ఆభ్యంగననియమము ఉలా- మూ, అథ జాఠాన్నపానేచ్చుః మారుత మ్నై స్సుగన్ధిభిఏ యథర్తు సుఖసంస్పనైనుః త్రైలెరభ్యజబజ్ఞమాచంత్‌. ౧8 త్వగ్ర_ క్రమాంసమేద్‌ ఒస్థివ్యా _మర్టాతళతైః పృథక్‌, న్నేహస్య కేన వాతోజస్థినివిష్ట స్తన మాఫ్టుయాత్‌, ౧౪

208 వరహితసం౦హీత చాహం నేవనేకాలు చ తివారనిపే,వకే మువార్నార్హపబ్బుకం తి. దనా్య్ధథాతు వికారకృత్‌ . ౯౫ చా వైజెప్పినరీతిన దంఠథావననస్యగండూహోదుల జేసికొన్నపిదప వాతహరుబు లును; మంచినువాసనకల్లినవియు; నీ మ్టోదిబుతువుల శితోన్షస్థితి శనుకూలమైన కుఖ స్పర్శము కల్లినవియుు నగ్నత్రెలములచేత నభ్యంగనము బేసికొనవలెకు. అట్టి యభ్యంగనమా చేసీఫానువారికి జీర్ణమై యాకలి కల్లి యన్న "'పానములయం దిచ్భకల్లియ. ండవలెనుం అకజ్రి యభ్యంగనము నూరతరముల నుచ్చరించునంకకాలము ధరించ (ఊరనియ్య్రవ లెను అట్లుం డుటచేత నిరువదియతురములకాలముతో త్వక్కునందు _త్రైలాదులు వ్యాపించును. ఇత్తెజం గున ర క్తమాంస మేదో౭ఒస్థిధాతువులయందు వరుసగ నొక్కొాకభాతువునం దిరువదేసియతు రముల కాలమువంతున _త్రెలము వ్యాపించును, దానంజేసి యస్థియందు వ్యాపించియుంండు వాతము చర్మము వ్యాపించును ప్రతిదినంబును అభ్యంగనమును అలవాటువేయుచుండు వారి కిది కాలనియదుము. అటుగాక వారమున కొకతూంరి యభ్యంగనముచేయంవారు ఐదు ముహనూ_ర్తములకాలము ,_తైలాభ్యంగనము బేసికొనవలెళు. ఈకాలనియమమును విడిచి చేసీ కొనినచో పలు తెజింగులగు వ్యాధులు సంభవించును. =శ్రా0ి వ్యాయామగుణము తథా వమూం వ్యాయామన్లే ఛవ్యనాశాయ వాయునాకాయ మగ్దనమ్స్‌ స్నానం పిత్తవినాయ త్రీణి నిత్యం సమాచరేత్‌ , ౧౬ నేవో్టఒర్థశ క్యా వాస్టయామః వబలెస్సిషద్ధభో జిభిః, శీతకాలే వసన్స్తేచ మస్ట మేవ తతోఒన్య థా, ౧౭ _ వ్యా (శరీరమున కాయాసమును బుట్టించుకుస్తి మున్నగుపములం వ్యాయామ మన బడును) ఆయ్యది కఫమును వారించునుః శరీరమును మర్దనాదులచే పిసికించుకొనుట మర్ష నము, అయ్యది వాతమును వారించును. స్నానము వీత్తమును వారించుకుః. కావున మను జులు అయాదినమున వృద్ధినొందు త్రిదోవములను వారించి సమస్థితి నుంచుట కై వ్యాయా మనుర్దనసాసైనముల ,వ్రతిదినంబును విడువక యాచరించవలెను. అందు వ్యాయామమును బలవంతులును స్నీస్థంబులగు నాహారములభుబించువారును అర్ధశ కిన నాచరించవలెళు. (కరీ రమున శ్రమశల్దుటకు ముందే విడువవలె ననుట, మరియు నట్టివ్యాయాామమును శీతకాల యైన “శ్‌ మంతశళిరబుతువులయందును, వసంతబుతువునందును అర్థశక్రిగ నాచరించ వలెను, తక్కినబుతువులయందు మిక్కలి న్వల్పముగ "జేయప లెను వక్రతైట్రి ఆర్థశ క్షి అతా మూ, _స్తసనయోర, నరేభ్రూణే సర్వసస్థిషు కత్ష మో,

క ఆంధ్ర తాత్పర్యసపితను లగి న్వేదోద్దమే లలాసపే చ శ_క్తర్థ మితి కథ్ధతే. ౧ళా వ్యా _స్త్రనములమధ్యప్ర,చేళమునను (రొమ్థుమోదను); ముక్కుమోదను; కీశ్లయం దంతటను, చంకలయందును, నుదుటియందువు, ఈస్థలమాలయందు వెమట ఫుట్టినచో నర్ధ శక్తి యని యెజుంగనగును. (అట్టు చమటబొడమునంతకాలము వ్యాయామము చేయవలె నని భావము. అథి వ్యాయామానంశరకృత్యము అయా మూ, తం కృత్యాసు సుఖం చేవాం మర్ణయేచ్చ సమ న్హ్నత్క తద_శ్హే ముద్దమూహిదికల్కో_ద్వ_ర్హనమాచశేత్‌ ౧౯ కషాయాపకృత న్నేహః స్నా త్యా సర్యాబ్ద లేపనమ్‌, గన్దామలకక ల్కే న కిళ్చిత్తైలయు లేన తుం ౨౦ కృత్యా స్నాత్వా కృళాలేపో నిశా కర్చూరటబజ్బ-లై * _ _జవిర్చారాన్లునలులిలైః తతః స్నానం సమాచరేత్‌ ౨ం వ్యా+ మెజెస్పినరీతిన వ్యాయామమును జేసి. శరీరమునకు నుఖముగ మర్దనము చేయించుకొనవ లెను. పీమృట "వెసలవప్వు ఉద్దిపప్పు మున్నగువానిచే సిద్ధముచేయబడిన నలుగుపిండిచేత నలుగు'పెట్టుకొని పగరుకలవనస్తువులచేత (ఇప్పసిండి మున్నగువానికల్య_ము చేశ నొడల్సికై జిడ్డును పోగొట్టి స్నానమువేస్తి గంధద్రవ్యములతోగూడిన ఉసిరికవిండి యందు నూనె కొంచెము కలిపి శరీరమునంతను "లేషసనమువేసీ మరల స్నానముచేసి పనుపు కరళ్చూరము వటీశ ఈమూటిని జేర్చి అందు నిమ్త్మకాయరసమును కలిపీ చానిని ఒంటి! ఛూసికొని స్నానముచేయవలెకుం 0 ఉప్తోదకస్నానగుణము ఏతా మూ, ఉష్పామ్చునాధఃకాయస్య వరిచేశోబలావహ, తే నైవచో త్తృమాజ్దస్య బలహృ త్కేళ చముషామ్‌, ౨౨ వ్యా, వేడినీళ్ల చే కంఠసానముజేసిసచో మిక్కిలి బలము. కల్లును తలకు స్వ్వానముచేసినచో 'వెంద్రుశలకును కన్నులకును చెలుపుచేయును. (కావున తలకుమా త్రము వేడిసీళ్లుగాళ చల్లగనుందునీళ్లచే సాన్టనముచేయుట మంచిదిం విక్ర వస్వ్రాదిధారణవిధి థతా- మూ శుద్ధామ్బృరధరస్స్రిగ్వీ రళ్నాళభరణభూపితు | విద థాస్ట్రదజ్ఞరాగ ఇక స్తూరీచన్టనాదిభిః, వికి

ష్టం వరహితసం హ్యీత వ్యా వైజేస్పీనవిధముగ స్వానముచేసి శుభ్తములగుబట్ర్రలగట్రికొని పుష్పమూలిక లను రళ్నాళభరణాదులను యథాసంభఛవముగ నలంకరించుకొని కస్తూరిచందనము మున్నగు వానిచేత శరీరముపై బూసికొనవలెను న! సురార్చనాదివిథి యా ( అరు జ న్య మూ, స్నాతః వః అమ్ము సురవిప్రగురూన్య 'థాస్వం వృత్తిం విధాయ చ సమ్వుస్త్పవరి ల వాస ఆపానభూమి మథగస్థజలాభిషి. కం ఆహారమజవసమిావగ ఆాం శ్ర యేత, అలో వ్యా మె జెప్పినవిధివ, కారము స్నానాదివిధులదీర్చికొని ఇష్టదేవతలను బ్రౌవుణు లను గురువులను చారివారికి దగినట్టులు వందనముల జేసీ, తనక్కాశ్సితులగు పరివారజనమా నకు దగినవృ్తిని నియమించి, వాసనదృవ్యములతోగూడిన జలముచే శ్యభ్రముచేయబడిన పానస్థానమును "జేరవలెను, ఆయ్యది భోజనన్భృవామునకు సమీవమున నుండవలెశుం ॥ అజవు0ర్రి యుక్తమద్యసేవచే గల్లుగుణములు అఆా- ” మూ, సమ్భువ్నన్తి న తే రోగాః మేదోఒనిలకఫోద్భవాః, విధియు క్రాద్వినామద్యాాత్‌. "వేగ స్పిధ ఫీతిదారుణః, ౨౫ అనూపం జూజ్ఞలం మూంసం విధినాధు్యహల్పితమ్‌, వథ్ధం సహాయమ్మప్రాన్ట సమ్యుక ఎరిణ మేత్కథమ్‌, ౨౬ అనలో శ్తేజనం రుచ్యుం శోకభ్రమవినాళనమ్‌, న వాతం పరమన్య ళ్సార్పత్‌. ఆరోగ ఫ్టైబలవుప్టికృత్‌. 4 ౨౭ రతుతా జీవితం తస్తాత్‌. 'వేయమాత్మ వతా సదా య్వుక్తముద్యస్య మద్యోోత్థోన వాధిరుపజూాయ తే, ౨౮ వ్యా విధ్యుక్తవ,శారము మద్యపౌనమువేసినచో మేదస్సువేరను, వాఠముబే తను కఫముచేశను కల్టురోగములం సంభవింపనేరవు. విధి ననుసరింపక మద్యమును పానము ఇేసిచో. మిక్కిలి త్మీవమైనవేగము. సంభవించును. విధ్యుక్ష్మవ,కారము. సంస్కరించి కల్పింపబడిన అనూపజాంగలమాంసము ష్మోముగనున్నను అనుపొననహాయము లేనినాడు ఎట్టు చక్కగ జీర్సమగును! (మద్యపానసహాయములేనినాడు యుక్తియుక్తమున. సేవింప బడీనమాంసముకూడ జీర్ణ ము కానోప దనుట) అగ్నిని జ్వలింప జేయునదియు, రుచికరంబును, దుఃఖమును ్ర్రమమును నివర్తింపజేయునదియు నగు పదార్థము మద్యమునకన్న వేరొండు లేదు, (అట్టి యగ్నిద్నీప్తి వ్యన్నగుగుణములు. కలిగినది . మద్య "'మొక్కటియే యనుట

ఆంధ్ర, తాత్సరస్థసహితీము ల్స్మ్షే మరియు మద్యము నారోగ్యమును శరీరబలమును పుష్టిని కల్పించును కావున మనోన్మి్క వహాముకలమనుజుదు తనబీవికమును కాపొడుకొనదలచినచో "నెల్లపుడును తగిననియమముల ననుసరించి యుక్తియుక్తముగ మద్యమును సేవింవనగను, యుం_క్షియు_క్తముగ మాద్యమును 'పొనమువేసిన నో మద్యపానముచే జనించుమదా త్యాయాదివ్యాధులు నొకచ్చుడును సంభ్‌వింవవుం = మద్యసంధానము అటూ

మూ, పురాణం ఘృతకుమ్భం వా కుమ్భం వావి దృఢం నవమ్‌్స్‌

శీతైళ్ళ ఆావ్వూనిచుళజమర్చూవుస్పుశ్రుతై ర్జ లైః- ౨౨౯ వ వౌళితం జత్యుస్తుతం వల్కలై ర్వంళ వే త్ర, బె 'వెష్టయే న్గురజాకారం గవామోకార మేవవా, 30 జమ్మూూదుమృరపత్రే, ణ కుస్టేన చ కుకేన చ, వ్ర నృుజ్యతులనీబిల్వ మాతులుజ్ఞకపిస్థ జై 8ం చవానైై ర్నిర్మలైర_న్తః సంఘృష్ట్రం చ మువార్షువాం ల్పిష్పంచి త్ర కమూలస్య కల్కేనా _నర్వి శేవతః, కెఐ తథా సవిప్పలీశేన మధునాభూవీతం వును గుగ్దుల్వగురునంజ్ఞూద్యైర థ కరర్పూరమి శ్రీ లే తై ఇాతుర్తాతశకస్తూరీ జూతి తక్కోోల కజ్కుయమైో

వాసయ్‌ న్మల్లికాజాతి కున్షచమ్చకపాట లై: వ్‌ వ్యా. ేతితోమాగిన స్రాతకుండ్ననైనను. లేక దృఢముగనుండు.. (క్రొత్తకుండ మైనను మద్యము నుంచుట కుపయోగింపనగును ; అట్టిభాండమును తోలుకు సదాపు చన్బలి "నేశేడుపువ్వులు ఈమూటిని చేర్చి నీళ్ల కాచి చల్లార్చి అట్టి చల్లనినీళ్ల చే కడిగి లక్క_కు కజిగించి వూసిి వెదురు ఈఇెలచేన్చైనను "పేముదబ్బలచ్యేనైనను కుండకు “వెలుపల ముద్దైలకు చారుతోకట్టువిధముగ నల్లవలెను,. "లేక గవాతులనలె సందులుందునట్లు చిక్కమునలె నల్హవలెకఘు వీమ్తట ేశేడాకులు ఆ _త్తియాకులు, ఇెంగల్వకోమ్టు దర్భలు వీనిచేత లోభాగమున శుభ్రముగ. తుడిచి; తులసి మానరేడుచిగుట్లు మాదీఫలవృతుము యొక్కంచినుళ్హ 'వెలగచిగుళ్లు వీనిని నిర్ణలములుగజేసి కుండలోభాగమున వైచి వలం మారు రుద్దునది విదవ చ్చితృమూలమువేరును పివ్చళ్లను తేనెగూర్చి మెత్తగ నూరి కల్కము జేసి కుండలోభాగమున దట్రముగ వూయనగును-. వీమ్తట అగరు, గుగ్గిలము) చందనము, వచ్చకచవ్వురము ఇాశుక్షాశము (నీల్లకుల్సు లవంగాల్యు అఆకషత్రి, (చాల్మిని

ల్ట్మేల్ట్‌ వరహీతసం౦ంహిత ఇక్క) నాగశేసరములుు కస్తూరి, జాజిమొగ్గల్కు కక్కో_లములు, కుంకుమపువ్వు వీనిని “మెత్తన చూర్ణముచేసీ యాచూర్షమువే ధూవముజేసి లోభాగమున పాగబట్రపలెనుః ప్‌మ్తట మళ్హైపువ్వులం, జాజిఫువ్వులు, 'మొల్లపువ్వులు సంపంగిపువ్వులు పాదిరిపువ్వులు అనునీసుగంధపుమ్సుములచే కుండలోఖాగ మున వాసనకలిగింపజేయవలెకు,. (ఇట్టి సంస్కా రముచేయబడిన కుండలో నునిచి భద్రము చేయవలె ననుట) ౨౦ త్యాబ్భ్బమద్యపోషము - దోమ్మప్తశమనోపాయములు చిమ

మూ, పిచ్చిలం "ఫేనిలం సాన్ష్రం సజ న్గుం చాసవం త్యజేత్‌. 9

వీచ్చిలంతు పర్శిస్రావ్యసోప్తం శా నే నిధాయచ. 8౫

చూర్షం మరిచపీప్పలో్యః దత్యాథా న్యేనిధాపయేత్‌. శ

"ఫేనేవేనిలమాలోడ్య బహుశో ధూమమర్చయేత్‌ . 3౬

ఉష్ణం గుడోదకం దత్యాసాన్హ్రేథాన్వే నిధాపయేత్‌ ,

త్రిమూడతీకం కలావేల్లం దత్వా కాన్తే నిధాపయేత్‌ , 38

పిస్పలీ పిస్పలీమూలం చవ్యం కుష్టం వారేణుకమ్‌,

మరిచం చూర్ణ మేలేషాం అన్లాభూలే వ్రదాపయేత్‌ . 8౮

ముస్తాలేజబోవతీచవ్యం మజ్జాస్టాసహభ ద్రయా,

అవస్షేచప్ర యో_క్తవ్యుం ఉస్తళా_న్తేనిధాపయేత్‌ . 3౯

ఆగస్టై కువ్ఫఫలినీ మాంన్వేలాచన్షనం వీ.వేత్‌ ,

ఇాన్య రాశా న్యనేదేవం శీధ్యరిస్టాసవక, మః, ళం

వ్యా మద్యము పిచ్చిలముగనున్నను, నురుగుతోగూడియు న్నను; చిక్కగనున్నను; ఈగలు చీమలు మున్నగుజంతువులతోగూడియున్నను అట్టి మద్యమును గ్రహింపందగదుం ఆందు పిచ్చిలమున నుండుమద్యమును లేరనిచ్చి మెలేటనే వంచుకుని వేడిన నున్నచో చల్లారినపిదప మిరియాలను వివ్పళ్లను చూర్ణముచేషి అందువైచి _వై జెప్పినవిధముగ సంస్క రింపబడజినభాండమున నునిచి వాసెనగట్టి వదిలముగ మూశమూసీ ఛాన్యరాళియందుంచునది" నురుగుతోగూడినమద్యమును పలుమారు కలియ బెట్టి మిరియములు పిప్పలి ఈ౭ంటిచూర్ష ముజే పొగవేసీ ధాన్యరాళి నుంచునది. చిక్కగనున్నచో వేడిగనుండు బెల్లపుపానకమును మద్యములోగలిపి మూసీ 'ధాన్యరాళిలోనుంచునది. త్రిమాతీకము, ( ్స ళల ( )జేల్లము ( ) అనువానినికూడ నందు జేర్చునదిం మరియం నుద్యము పులిషియున్న చో ప్‌ప్పళ్ట, మోడి, చవ్యము, చెంగల్వకోష్టు "శేణుకలు, మిరియాలు, నీనినన్నిటిని చూర్జ్యమువేసి అందు కలుపునది. మద్యమున మంచిరంగు లేనిచో

జే ఆం ధ్ర 'తాత్పరస్థసహితము ల్సిక్ర శుంగగడ్డల్కు మాల్కి_ంగిన్సి చవ్యమ్యు మంజిక్టి, భద్రము _స్తలు, వీనినన్నిటిని చూక్షముచేసి ఉన్హము శాంతమైనపిదవ మద్యములో నునిచి భాన్యరాళిలో నుంచునది. మంచివానన "లేనిచో శెంగల్వకోస్టు,. ఫలిని ( ) జటామాంసి. నీలకులు చందనము వీనినన్నిటిని చూర్ణముచేసి మద్యమున జేర్చి ధాన్యరాళిలో నుంచునది. శీధన మద్యమును ఆరిష్టమద్యమును మెజెస్పనక్రమముగ సంస్కరించవలెకు ఎశప్తుట్లై మధ్యాసవము 'దానిగుణము యా మూ, త్రిగుణామృసిమృద్వీకాం వొద్రం చ పృథగాఢకమ్‌, వక్తా పాదస్థితం ఫూతం కుడవం విష్పలిరజః, ళ౮ాం శఛర్క_రా వింళతి పలాద్ధ్యుషిలే ఘృతభాజనే, సపోహం సాపయే చేత పృాదోభచుద్రాాసదస ఎతు... 9౨ సప్తాహం స్థాప వ్చా కి మధ్యాసవస్మృ' రి వృష _స్తృష్తై విషాదఘ్నః తళ మఘా్నో బృంహణళ్ళ ఏసి వ్యా, మూడింతల (ఆరుఅఢకముల) సీళ్టలో ఒకఅథఢకము ద్రాతవండ్లరసంబును క ఒకఆఢకము 'తేనెయం కలిపి నాల్సపపాలు మిగులునట్టు కాచి దించి పడగట్టి యందు కుడవవరిమికము పిస్పలిచూర్ష బున). ఇరునదివలములు చక్కెరయు కలిపి మైజేప్పినరీతిగ సంస్క_రించబడిన 'చేతికుండలో బోసి యేడుదినముల కాలము ధాన్యరాళిలో నుంచునది ఇయ్యది మధ్వాస మనబడును. మిక్కిలి రమ్యమైనది. ఇయ్యది దప్పీని, మనకఖీదమును శృామమును. హరించును. ఇం్మద్రియమునకు పుష్టీని కలిగించుశు. శరీరమును బలియ సుక. థి మ్స వ్రండీికాసవమ్యు 'దానిగుణము థతూ- మూ, వచేచ్చతుద్టుణేతోయే దళమత్నష్టం డికాతులా* ౮కి పఖ్బమూపలే యష్టిమజ్ఞో స్టే. ప్రస్థపిష్పలీమ్‌, ఇారిబాయాః పలద్వనస్థ రం తులామేశాం గుడస్యచ, ౪౮౪ త్రిళాగశేషముషితం ఘృతభాజ్జే &ీ.వేదయమ్‌, | 9 సని మత్స్యజ్ణి కాసవోవృష్యుః విత్తోద్రేశజరాహరఃః వ్యా వదిళులములు (వదివందలవలములం) మత బ్రొడికను చడానికి నాలిషింకల నీళ్లలా బోస్‌ అందు అతిమధురము ఐదువలములుళు, ఐదువలములు చుంజిష్ట్రియు, ఒక ఛ్రస్థము పిప్పళ్లును, ఆ0డుసలములం నుగంధపాల చేరును, ఒకతులము. (నూరుపలములు)

• -పాకముచేయుటకు ఫూర్వము 'లేనెళు మూలములో ఇెప్పినను పాశానంఠరమే "లేఇళు చేర్చవలెను _

న్‌్‌. వరహితన౦పహిత "అెల్లంబును కలికి మూడవపాలు మిగులునట్టు కాచి నేతిలో మాగినకుండకు. ైజెప్పిన విధముగ సంస్కరించి మై జెప్పినకషాయమును. వడగట్టి పాళత్తలో బోసి ఛాన్యరాళిలో నుంచిన నయ్యది మత్స భిజికానవ మనబడునుం ఇయ్యది వృవ్యము (ఇం్చద్రియపుప్టి కరము) పిత్తోత్రేకమును ముదిమిని హరించును =4ఆథి _పెప్రీశానవము, 'దానిగుణము థయా- మూ, నవానివృద్ధి (వ్రీహి) చీజాని పచేత్తోయ చతుర్షుణ్వే (| త్రిభాగస్థం త్రి ఛాగోళ్ధం జలం తద్వన్త గాలితమ్‌, ౬ ది, కుమ్మే నిథారయే_త్త త్త థ్రాల్రివో ద్రవవిష్టజాకా కబళానర్కకిరతై : శోషితాన్ని ద్రవాళ్‌ లఘూక్‌. ౮౭ తీప్రమాత్రా త. పాణినావావిఘట్టయేత్‌ , ర క్ర వ ర్‌ం లబ్ధపా 0 తద్వుల్తరక్ష 0 పొత్రై లబ్ధసుగన్ధిఖి ౮ సిఠావిధూవితే పుమ్చైః వానితేచ నిధఛాపయేత్‌, 'వేత్తైః పాత్రం చ సంవేష్ట్రధృతోఒయం వైవ్రికాసవః,.. రల శ రె ఇ సర్వ ప్రాణిహితః పాణ్డుత్షు _తృటోోకజరాహరః, వ్యా* (క్రొ త్తవియగవరడ్లబియ్యమును నాల్లింతనీళ్లపోసి మూడవభానము. నీరుండు నట్టు కాచి దించి వ శ్ర్రమున వడగట్రి కుండలో బోసియుంచునది. పదవ రాజనంపు కీయ్యమును ఆరుకబెయ్యముకు వీండిచేసీ ఆందు సీళ్లు కలివి యుండలుగజేసి యొండలో ఇెములేకండునట్లు ఎండించి వానిని వైజెస్పీననీటి లో వైచి పాయ్యిమాదబెజ్రి చేతితో మైనను గరిటితోవైనను కలియబెట్టుచు. సక్వమగునందాక వందునది. 'పాకమువచ్చినపిదవ దించి _పైజేస్పినరీతిగ ధూపమువేసి పరిమళయు : క్షములగుపువ్వులచే వాసనగలిగింపబడిన కుండలోబోసి యాకుండకు ెఛాగమున "పీముదబ్బలచే చిక్కూమువలి బిగియించి ఛాన్య 'రాళి నుంచునది. ఇది _పైప్రీకాసవ మనబడుశు, ఇయ్యది సకలపస్రాణులకును హితకరము, పాండువులను ఆకలి దవ్వులను దుఃఖమును ముసలితనము; పోగొట్టును -ఖ0 'నారికేళొసవము చానిగుణము థతా- మూ, చాతుర్హాతకతకో్కోల త్రీఫలావోస్థపచి త్ర వై: ౫ం ఆగం తి, కతకీఫలసిద్ధార్థ వారి ద్రాభిశ్చ "లేవిలే, చర్జాంకుశోషిలే భాజ్చో నారికేళోదకం ధృతమ్‌, సం వతం నిథధాపయే ధ్ధాన్యే నారిశేళొసవోవ్య్యాయమ్‌,

ఆం శ్ర 'తాత్సర స్థసహితను లేగ అర్నోభగన్దర ఇ్యాసశోషవై స్వర శిగుల్మినామ్‌. స పాజ్జాదర వ్ర తిశ్యాయ కుస్టారోచకి నాంహిత్క, వ్యా- వాతున్దాతకము (ఏలకులు, లవం శాలు 'దాల్చినివెక్క, నానగెశేసరములు),; తక్కోలముల్వు. త్రిఫలములం (కరక-తాని-ఊనిరికకాయలు), త్రికటుకములు (క్రుంకి పీవ్పల్సి మిరియాల) చ్చిత్తమూలము, చిల్లగింజలుం తెళ్లనియావాలు, వనువు ఆశు నీవన్తు వులను నూరి కుండ లోళభాగమున దట్టముగ వూసి సూర్యునియెదుట నెండ శండించి యాప్మాక్రలో 'బెంతాయనీళ్లపోని పదిలముగ మూసి పదువైదుదినములకాలను ధాన్య రాళిలో నునిచినచో నయ్యది నారిశేళౌసవ మనబజడుకు* ఇయ్యది అర్నోరోగము; భగం దరము శ్వాసము, శోమము, వైస్వర్భము (కంఠస్వరము మారియుండుట్స గుల్మరోగము, “పౌండువ్యాథి, ఊదరము; పీనసమ్యు కుష్టము అరోచకము అను సీవ్యాధులచే పీడితులకు మిక్కిలి హితకరముం " - మూ, గుచేతురససమూ తాకా లేన వికృతిం గళా, సై ఛాతశీపుష్పసమ్మిక్రాసు రాస్ష్యాకం తదుచ్యతే, వ్యా, బెల్లము చేతను ఇెజకురసమువేశను జనించి కొంతకాలమునకు వికృతిజేంది ఫుల్లతై అశిపువ్వుతోగూడినది సుర యనబడుకు అదియే అస్టాక మనియం ఇచ్చనగును అథి సూధ్వీకము తా మూ, అర్జకీథాతకీతి త్రూ శ్వాథసమ్లి శృకంమధు, క! చావ్యణాం సుచిరం కాలముపి.తం విశ్ళతిం గతమ్‌్స్‌ విలినాజ్యసమచ్చాయం కటుతి కృగసోత్కటమ్‌, ఎట కాచభాజనమధ్యస్థం నూధ్వీకం పరికీర్త ర్ట వ్యాస్టా తులసి ఆశెపువ్వుః తిళ్తు (ఏిప్పళ్ల) ఈమూడిటినిగూర్చి క్వాశము జేసి అందు "తేజెను కలిపి చాలకాలము ఛాన్యపుటముయొక్క_ అవిరిలో నుంచినచో నయ్యది వికృతి జెంది కరగిన నేతితో సమానమైనరంగుకలిగి కటులి క్షరసము లధికముగనుండు చుభురరసము కలిగియుండును. దీనిని గాజుపాత్రమున నుంచునది. ఇయ్యది మాధ్వీక మనబడును= ధి సురాసస్ధానము ఏతా మకాం ్రీయష్టుమజ్కురీకృత్య శో పయత విచూర్శయేత్‌ ః ఎటు యవా ల్‌ 0 యవనాళస్య "లేన చరాసాన మి శ్రయేత్‌ శ అన్యం తథా విథం వీష్టం పృథక ంస్థావయేద్ధ కీ, ౭ యాననాళాళా సమాశోవ్యు లే న పిస్ట్రేన మీశ్రయేత్‌ ,

ల్లగ చరహిీతళతస౦హిత యావాగ్రం వూర్వనిర్దిస్టం తసి కా విష్టోదశేతీ. చేత్‌. ం సా ఘశకేషు స్థాపయే_త్తత్తునివాతే థారయెదిదమ్హ్‌ అహో రాత్‌ోషితం పిష్టం "ఫేనిలం మద్యగ స్ధ్‌చః సైడో జగలం నామతస్థ్యాతం నురాబీజం మదావహామ్‌, నిమీష్యు తత్ర, సాసీయం గాలయేచ సృతపోనకే, ౬౦ యదా్రవనైణ సంవేస్ట్ట్రగాలయేన్నిర్మలం రసమ్మ వవంచ శాలిగోధూూమం యవక్యామాకళో ద్రమెః ౬గి కృళతావై ప్రీసురావృష్యూ పాజ్డురేతిచ కీర లే వ్యా కొజ్జలను మొలకకట్ట్రి మొలకలెత్తినవీదవ "నెండించి 'మెత్తన పండి విసరి యముంచునది, యవలకు మొలకశట్టి బియ్యమువేని బై చెస్పీనపిండితో. 'జేర్చునది. ఈళెంటి నొకటిగ కలిపి యొకళుండలో నుంచవలెను మరియు యవలను పిండిచేసి చేరొళకకుండలో నునిచి యావనాళములను ఎండించి యవల పిండిలో జేర్చునది. మైజెష్పినయవాగ్తము వవ జెప్పినపిండినీళ్లలో "జేర్చునది. ఇఆ్తెరంగున గూర్చబజినవానిని వేరువేరుగ కుండలలో నునిచి నీళ్టు కలిపి వానెనగట్టి శాలిలేనిచోట నొకయవోర్శాత్త ముంచునది, ఆయ్యది నురుగుతోగూడి మద్యమువంటివాసన గలిగియుందును. అట్టి పులిసినవిష్టము జగల మనియు, నురాబీజ మనియు వెప్పటడును, ఇదియే మత్తుకు గలిగించుకు. అట్టి నురాబీజమున పానార్హ్హ 'మైనతాటికల్లు మున్నగువానిని కలిపి సన్ననికండ్తుగల జశ్లైడతో నిర్మలముగ వడగట్టునదిః "లేక కుండకు గుడ్డవానెనగట్టి శుభ్రముగ వడగట్టియుంచునది. ఇత్తేజంగునానే రాజనములు నోభుమలుు యవలం, 'చామలు ఆరుకలుం మున్నగుధాన్యములవేగూడ సిద్ధముచేయునది, ఇది _వైస్టి(పిష్టవికారమైన) నుర యని ఇెవ్పబడుకు.. 'పాండుసుర యనియు జేర్కొన బడును ఇయ్యది యింద్రియమును వృద్ధినొందించును. -“శ్రాట్టి క న్మసుర యా మూ, అర్జనాధవఘో క్రైశరోపా తానాం త్యచళ్ళు భాః, ౪౬౨ నంతుద్య క్వాథయేత్పళ్చాత్‌ అతవే పరిశోవయేత్‌ , మాక్షం కుల్తాపకం కృత్య తవర్చూనేన విమిశ్ర యేత్‌ , ౬కి యవనాళకవిష్టైాన్నం పవృథఢక్కృ త్వా విమి శ్ర యేశ్‌, ఛార యేచ్చోప్తణి చిరం యథా తత్పక్వతాం చఛ్ర 'జేత్‌. జక సురాబీజసముం ఇవాన్ము తథా లోడ్యనిథావయేత్‌ 3 వవంక ఫప్షసురాన్ని ద్ధగస్ధ కార్య స్టిరసాన్వితా, ౪౬౫

ఆంధ్ర కాత్సర్యసహితము లల్ల వ్యా మద్దివట్ట చండ్రబట్టః పోకవట్ట్ర ములు మోదుగవ్టు వీనిని మెత్తగ దంచి కుండలో నునిచి సీళ్లుబోసి యుడక బెట్టి యావట్ట్రలళు ఎండలో ఇెమ్మనట్లు ఎండించి చూర్ణము 'జేసి యుంచునది- పదవ మిశుములను వేయించి చూర్షము'జేసి మ జెప్పినచూర్ణ్యముతో కలిని యుంచునదిం పీమ్మట ైజెచ్చబడినరీతిన యవనాళవిష్టాన్నమును. పక్వముజేసీ వెచూర్చ ముతో కలిపి అదియంకయు. కలిసి వకస్వమగునట్టులు థాన్యపుటమునందలి యావిరిలో చిరకాలముంచునది. మరియు నందు సురాబీజమునకు సమముగ సీట్లు కలిపి శలియ బెట్టి వకర్షమగవంచాక ఛాన్యరాళి నుంచవలెను, ఇయ్యది స్నిద్ధంబుకు వరిమళంబుకు నట్రనిరంగుు మంచిరుచియు కలిగయుండుకు? కావున కృష్ణనుర యని చెప్పబడును అవ్ర్ర(్రి ామాసవము అథూ- మూ, మృద్వీకారసమాసుత్య వికృత్మప్రావితం దినే జ్రాతమోసవం వద_న్హ్యేనం తరుణీజనవల్ల భమ్‌, ౬కి వ్యా, 'ద్రామవండ్లరసమును. అనుకమునజేసి వికృతిజెంది పులియునట్టుచేసినచో నయ్యది (ద్రామోసవ మనబడుశుం ఇయ్యది యావనవతులగున్ర్రీలకు మిక్కిలి హితమైనదిం అనుకలతుణమీ' తంధత్రాంకరమున నిట్లు ఇెవ్చబడినదిలాోగుడామ్చునాస్నతై లేన కష్టమూలఫలై స్తథా స్థితం "చాన్గుతాం యాతం గుడస్నూక్తం తదుచ్య'తే వవమేవేత్తు సూక్తం స్యాత్‌ మృద్వికాసమ్భవం తథా” ఈఫ్లోకములచే (ద్రాతపండ్లరసమున కంద మూలాదుల జేర్చి యొకస్శాత్తలో నుంచి మూత బెట్టి చీలమన్ను జేసి యొకమాసముదినము లుంచుటువే నయ్యది ఫులివీన నయ్యది (ద్రామౌసుక మని తెలినీడి ఈయాసుతమునకు స్నూక్తమనియు "పేరుకలదుం శథి నారికేళౌసవము ఖయా- మూ, నారికేళోదకం భూరి స్థాపయిత్వా ఘటోదశ్కే విశ్సితం ాతకీపువ్చైః నారికేళాసవం విదుః, ౬౭ వ్యా, కొబ్బరి కాయనీళ్లను మై జెప్పినవిధిన సంస్క_రింపబడిన కుండలోబోసి యందు ఆశపువ్వులు కలిపి కొన్నిదినములు వడ్ణయావిరినందుంచినచో నయ్యది నారిశేళాసవమని ఇెవ్చనగును. ఎవకైక్సీ మధూశాసనవాదులు థిమా- మూ, _క్వాథం మధూకప్రుష్పాణాం ఛాతకీక్యాథమి శ్రీ, శతమ్‌, మభూకమాసవం ప్రావాంః వేళిమూసుము యోజ కే, ౬౮ పొనసీనికృతిం మిశ్రం ఛాతక్యాపానసాసవం ఈమదున్షీకృతః వూతో రసాలాస్యా చ్రసో ఘే, ఇగో వరహికాా1ర్‌

లేద వరహితకళం౦ంహిత త్రిగాత్రముషితో మళ్గః శీధూ్నూమ మదానసో, ఖద్జూరాదిరసా యత్తం మద్యం తన్నా మసంజ్హితమ్‌. 20 వ్యాః ఇప్పపువ్వులక్వాశనమునందు ఆశపుప్వులక్వాథిమును కలిపి కొంతకాలము థాన్యరాళితో నుంచిన నయ్యది మధాకాసవమని ఇెప్పనగును. పననపండ్హరసమును ద్రాత్‌ వండ్డరసమువలె నాసుకముగ జేసి పులిసినవిదద ఆలిపువ్వులక్య్వాథమును జేర్చి ముందుచెప్పిన రితిగ సంస్యరింపబడినకుండలోబోసి గాలి శఈగలనీయక వాసెనగట్తి మూసి చీలమళన్ను చేసి కొన్నిదినము లుంచినచో నయ్యది పౌనసాసవ మనబడును. పండ్ల్డరసమును కొంచెముగ వెచ్చశేసి వడగట్టి కుండలో నుంచినవో నయ్యది రసాల యనబడును. _వైజిప్పినవిధిగా సిద్ధము చేయబడినమద్యము మూడుదినములు గడచినచో శీధు వనంబరగు. ఇయ్యది మిక్కిలి మదమును ఫుట్టించును, మరియు ఖర్జూరము మున్నగువండ్హరసము ననుసరించి మద్యమునకు నామభేదము కల్లును. (ఖర్జూరపువండ్హరనముచే సిద్ధమైనది ఖన్జూారమద్యము, 'ద్రా,తువాడ్లచే షిద్ధమైనది ద్రాయోమద్యము. ఇత్తెరంగుననే ఈక్కిననామ భేదముల "నెరుంగునది) ప్ర ఉచ,భువులకు మద్య'పౌనవిధి థితా- మూ, స్వాస్తృతే తు శయనే కమనీయే పుత్రమిల్రోరమణీఖిరువేతః, స్తం యశః కలితచారణసక్షే వందిమాగధిగ ణే పఠతి ద్రాక్‌, ౭౧ విలాసీనారీ సవిలాసశో భిగితం సన్ఫత్యం కలతూర్యఘో మై) 'కాజ్చీకలావైశ ఏలకిజ్కిణీళైః శ్రీ డావిహక్రెళ్ళ గ్‌ కృతానసునాదమ్‌, మణికనకసము క్ఞైరందడాభిర్విచి త్రై క్టలధివివిధ భక్రిమూమ వస్తా వృ తడై, అవి మునిజనవృ త్రిమోభసం పాదినీభిః చకితవారిణ లోల వ్రేమణాభిః ప్రియాభిఃం ౭3 _స్తననితమృకృ తాదతిగాౌర వాదలసమాకులమిాళ్వరసం క్రయాల్‌. ఇతగతిస్కలితాభిరువ స్కృృతం తరుణచి _త్తృవిలోభనకార్డుకమ్‌,౭౪ యౌావనాసవమత్రాభిర్విలాసాధిఫ్టి తాత్మ భి; సఖ్బార్యృవూణం విధివ _తృన్వజ్జీభిరిత స్తతః, ణ్‌ తఆాళవృన్తనళినీదళానిలైః శీతలీకృతమతీవ శీత లై న్‌. షా దర్శనే_పి విదధద్యశానుగం సాధకం కిముత 'చేహజన్మ నామ్‌,8£౬ మూతరనేన్దురనై ః కృతవాసం మిక యోజ్జ ్యలయా చ సనాధమ్‌, స్ఫాటికళు '_క్రిగతం సకరజ్దంకా _నృమనజ్రమివోద్య్వహదజ్దమ్‌, 22

• 1 /

ఆంధ్ర, 'కాత్సర్యసహితము లేం మూ, ఆతాలీసాదర్గం చూర్గమేలాదికం వా హ్నహ్యం స్రాశ్యస్తాగయ స్థనం వాత క్పాార్గిభో్యు భూమిభాగే సుృష్దే తోయూన్ని శ్రాం చామయిుత్యా తతళ్ళ్చ,. ౭౮ థృతిమా౯- స్మ్యృతిమాన్నిత్యం అనూగ్షనాధిక మాచరళా, ఉచి లేనోవచారేణ సర్వ మేవోవపాదయఃా, రా పీళై ్యవం చమక త్రయం పరిజనం సన్హాను సర్వం తతో గ త్వావోరభువం ఫురస్సుభిషజో భుజ్జీత భూ యోబఒత్రచ వమాంసావూపఘృ తాదివై స్పహారితై స్త క్యా చ సౌవర్చలం లి వ్‌ చలన న 6 ఈ. ద్వి త్రగ్నానిశి చాల్చమే వనితా సంసద్టనార్థం పీబేత్‌ ౮ వ్యా రాజుసుందరమై మంచియాన్తరములతో గూడియుండినళయనమునందు వరుండ్కి ప్యుత్చులు మిత్రులు భార్య మొదలై నస్వబంధువులతోగూడి, తనయొక్కకీక్రిని ఛారణసంనుము వందిమాగభులం పౌొడుచుండగాను విలాసవతులగు ప్క్రీలయొక్కం నవిలాన మగుగానము నృత్యములు మధురమగుతూర్యనాదములు వినుచు, స్రీలకాంచీధ్వనులు శ్రీడగొజుకు. పెంచబడిన. చిలుకలం మొదలగు వకుల ధ్వనులు వీనితో ననునాదము 'చేయబడుచుండగాను) మణులు బంగారు వీనివల్ల బయలుటేరిన మేఘజో్యేలిన్సువంటి లేజన్సు తోగూడి విచిత్రమైనట్టియు సము ద్రృశరంగములవలనిశేఖలవలె 'వెలిగెడివట్టువీశెలుగట్టిన యంగప్లౌస్తవముచేత మునిజరులయొక్క_ చిత్తవృ త్తినిసాడ ఖ్రోళించజేనెడి 'చెదరుచుండు "లేడిచూపులవంటి చూపులుగల వ్రియాంగనలు, _స్తనములయొక్క_యు ఏీరుదులయొక్కయు బరువుచేత మందముగాను ప్రభుసన్ని ధానమువలన వ్యాకులముగాను నదభుచు తొట్రునడు మండెడివాన్వై. తరుణులచ్చిత్తమును. వళవరచుకొనుషనియందు. ఎక్కువనేర్చుగలవానై, యింకను యావనమదమువేశను అఆనవపానమదముచేతను మదవిలానములతోగూడిన శరీర ములుకలవార్తై యిటునటు తెచ్చి యందింపుచుండునట్టియు, ఆాటివీవనలచేళత శామరపాకు పీవనలబేత విసరబడి మిక్కిలి చల్లగా జేయబడినట్టియు, చూచినంక'నే తనకు వళవరచుకొను నట్టియు? మన్మ్యథవి కారముళు గలిగించునట్టియు, మామిడిపండురనము, వచ్చకవ్వురము పీనితో చేర్చబడినట్టియు; మళల్లిపుమ్సములచే సువాసికమగునట్టియు సృటికపాత్రలలో బోయ బడీ తరంగము 'పెట్టుచున్నట్టియు మనోవారమైన మన్మ ధునిశరీరమువలె కోభించుచుండును. వ్యా మైజెన్సబడినరీతిగ సిద్ధము చేయబడినముద్యమును. దగ్గరఖుంచుకొని తొలుత శఆాళిసాదిచూర్హ మునై నశు వీలాదిచూర్ణ మునైనను వయస్స్ఫుశు స్థావింపజేయునటి యౌవ ధముమైనను యధోచికముగ నేవించ్వి అట్టిమద్యము నభ్గిలషించుమి్రులపు మద్యమున

220 వరహితనస౦హిత సీబ్హకలిపియిచ్చి? పీదప పరిశుద్ధ మెనలోటాలో మద్యమును బోస్మిత్రాగవలెకు. మద్యమును శ్రాగునప్వుడు మళుజుడు శ్రార్యముతోగూడిి జ్ఞావకశ_క్రికలిగి న్యూనాధిక్యములు లేక తగినయువచారములజేసికొనుచు పానమునతై. యుంచుకొనినగిన్నెతో మూడుగిన్నెలమద్య ముళు ద్రొని తనవెంకనుండు పరిజశులనందరిని సన్ఫానముచేయుచు భోజనశాలకుంచోయి వై ద్యునిముందుంచుకొని బోజనమువేయనగను, మరియు భుజించునపుడు మాంసము ఆవ్రూ పములు, "నెయ్యి, వారితశాకము మున్నగువానిలోగూర్చి భుజింపవలెకు. సౌవర్చలలవణ మునుమాశ్రృము 'ార్చరాదు. ఇత్తెరంగున శెండుమూడుసార్జు జ్‌ర్జ్మ' శక్టి ననుసరించి భుజింపవలెకు, మరియు స్రీనంభోగముననై రాత్రివేళ కొంచెముగ. మద్యపానము "చేయవలెను మూ, రహసీ దయితామజ్కేకృ త్వా భుజా న్తరవీడనాత్‌ , వులకితతసుం జాత న్వేఃనాం సకమ్ప్బవయోధరామ్‌, యది సరభసం శీధోర్వా 'రాన్నసంయతతే కృతీ కమునుభవతి న్లేశపాయం తదా గృవాసగృహమ్‌, రాణ వ్యా భుజనమ్మర్ధమునం జేసీ ఫులకిళమైన శరీరముశలిగినదియు 'స్వేదముతో'హడి నదియు. కంపించుచున్న స్తనములుకలిగినదియం సగ్మప్కీయురాలిని శనయంక పీరినుంచుకొని శ్రుచుక్రమముగ మద్యముకు పానముజేసి యాలింగనాదినుఖముల ననుళవించినచో కృ తార్థడగును అట్టిమద్యమును 'సేవిందక సంభోగనుఖము ననుథవింపవలెనన్న మిక్కిలి శ్రమము కల్టును అట్టి న్లేశబహుళమగునుఖమును వీమానవు డభ్గిలష్నించును, ఎవ్వండును సోరడనుటం జకక్రు(ర్రి మద్యపానావశ్యకత థియమూా- మరా, ఇత్థం యుశ్షస్ధ పీబేన్మ దం న తి వాక వివోయ యః, అపారసంసారసుఖం వరమం సోధిగచ్న గతిం ఛాతి ఐళ్వర్యసోోవభో గాయ స్పృహణీయం సురై రవీ, అన్యథా హీ వివిత్సుస్స్యాత్‌_ పళ్చాత్తా వేస్థనం ధనమ్‌, ౮ాకి ఉవభోగేన రహితో భోగవాననితి చి _న్వ్వలేః నిర్మితోఒతికదరోస్టూయం విధినా నిధిపాలకః ౮ాళో తస్తాద్వ్యవస్థయా పానం పానస్య నతతం మతహమ్‌్‌, వ్యా వ్రైకెప్సినవిధి ననుసరించి యం_క్రియు_క్తముగ మద్యమును పానముజేయం దగును శ్రినర్గము (థర్మార్థ శామనులను విడువకయే మనుజొండు విధియు_క్షముగ మద్య

ఆంధ్ర కాశ్చరస్థసహీతేము ల221 న్‌. ౬ మును 'పానము'జేయునో వాదు అనంతమైన సంసారనుఖమును అత్యధికమున ననుభవింప గలడు, ఐశ్వర్యనుఖము ననుభవించుటక్తై మద్యము 'జివఠలవేగూడ కోరబడినది కావున వ్రతిమానవుండును సుఖము ననుభనించుటన్తై మద్య సేవజేయందగు. అట్టినుఖము. ననుభ్‌ వింపక ేనలము ధనము.పై నాసగొన్న వానిఫనము వళశ్చాత్తోవము (వెనుక చింతించుట అను నగ్నిని వృద్ధినొందింప కట్రైలబోలియుండును. ఉఊవభోగము లేని మనుజుండు కేవలము ధన మునకు కావలియుండుట కై. బ్రన్యాచే నిర్మింపబడి లుబ్ఞుడని వెవ్చనగను, కావున ధన లోభము "లేక -"పానమునకు 'జెప్పిననియమము ననుసరించి మద్యమును సేవించుట యుక్తి యొక్తము, -*ఎథి మద్య'పసానావథి థమో- మూ, జ్డూత్వా విషయలుగ్థానామిద్దయాణాం స్వత క్ష తామ్‌, రో యావద్దృ ప్టేర్నసమ్మాా )న్సః యావన్నత భ్య్యలే మన్కు ఉలి 'తావటేన విర_న్తవసం మదాస్టదాత్త వతా సదా, ౮౬ చా. చత్తురాదీస్ట్రియములు ఆయానిమయనులం. చాసగలిగియుండును. కావున అట్టియింద్రియముల న్వతం త్ర్రళ 'శ్రినిగు క్తెరింగి వాటి స్వాతంత్ర్యము మారకమున్గుపున్ను కన్నులు తిరుగకుండునంతలోను, మనస్ఫు ఛయాదులచే కలఠనొందకమునుపున్తు స్వాధీన చిక్తుండై మద్య పానమునుండి విరమించవలెను+ (ఇంద్రియంబులును మనన్ఫును విశృతిజెందక మునుపే మద్య'సానమును విరమించపలెనని భెపము) ప మద్య పానార్హోహచారములు అతా మూ, అభ ఖ్లటేద్వ తనసనవాసోధూ పాను లేపనం ్ర ణి, జా! రి న్నిగ్గో స్టైర్భాసిళళ్చానై వో విబేన్మద్యం న సిదతిం తో ఉవచారైళ్ళ్చ శిశిరైః యవనోభూమభుక్రిభుక్‌ , శేషణొ ధన్నవై ర్యాం నైః మద్యం మరిచసంస్కృృ లై: చారో వ్యాః వాఠప్రశోవమునందు అభ్యంగనము) ఉద్వ_ర్తనము (నలుగు పెట్టిగొనుటు, సన్మానము వస్త్రధారణమ్ము ధూపమా, అన్గులేపసము (చందనాదులబూసికొనుట) అను సీయుపచారములను స్మిగ్ధంబులును ఊన్హ్రంబులును నగునికరోవచారంిలళు. జేసీకొని మద్య మును సేనింపదగునూ పిత్తమున శీతోపచారములకేసీకొని యవాన్నమును గోధుమాన్ను మున్ను భుజించి మద్యమును పానము సేయందగునుం మెట్ట ప్ర,దేళమునబుట్టి యుస్ట్రవీర్యముగ నుండునూంసములకు మిరియాల'చే సంస్కరించి భుజించి మద్యమును సేవింపనగును ఇట్టి నియమముళో మద్యహనము జేనినచో విళృతియు వోనియు గల్లదు,

లిల్లి వబరహీతసం౦ంహిత అథి ్రిదోపానుగుణామద్యములు, దోహానుసారపానకాలము థణూ- మూ, తత్ర వాలేహితం మదగ్ధం ప్రాయః వై వ్రీకగాడికమ్‌, పిల సామ్ళో 3ఏద్ధు కసే మాధ్వీ కారిష్టమాధవమ్‌, ౮లో స్రాక్సిబేత్‌ శ్లెషళలో మద్యం భు క్తస్యోపరి వై త్తికళ వాతిక స్తు పిబేన్మ ధే సమదోపో యదేచృతి, ౯ం వావ్‌ శీ వ్యా. మరియు వాతము ,ప్రకుపీత మైనపుడం వవెప్రిక(పిండిచేసిద్ధమైన) మద్యంబుకు జశౌాడిక(బెల్లదుచే సిద్ధమైన) మద్భంబును ప్రాయికముగ హితమైయుండుకు. ప్పిళ్తప్కళోప మున ఉదకముతోగూడిన మధుమద్యము హీతకరము, కఫవృళోపమున మాధ్సీకారిన్త౦ బున మాధవమద్యంబును హీతకరములు, మరియు కఫ వృకోవముకలవాండు భోజనమునకు ముందు (వరగడుపున)ను), ప్పిత్త్మవకోవముకలవాడు. భుజించినపిష్తుటను వాత్యవ్రకోవము కలవాడు భోజనమధ్యకాలమునను మద్యముత్రాగ వలె అథ శరీరధారణోసాయము భూ మూ, ఆహారళయన బ హచంరె న్టిద్యకావై చ 'మయోజిలెఏ య మా లి ఆ యూ శరీరం ఛారుతే నిత్యం అగారవ థార రై, ౯౧ వా మరియు నావారము, శయనము (వడక, నిద్రాదులు), బ్రవ్యచర్యము. (స్త్రీ సంభోగాదివిమయములలో నింద్రియముల నియమించి స్వాయత్తముగ నుంచుకొనుటు) అను సీమూడిటి 'చేశళాలసాత్త్యాదులను కాన్త్రవద్ధతిని అనుసరించి యుక్షియు క్కముగ నువయోగించినచో నవి స్తంభములం మున్నగునవి యిండ్రను ధరించియుండువిధముగ శరీర మును దృఢముగ ధరించి కాపాడును - / -జ్లిస్తు చతుర్విధాన్న భేదములు థణూ- మూ, అథాన్నంభ త్య్యభోజ్యూవ లేవ్యూ వేయత్వకల్పితమ్‌, శ_స్తం స్వాదుక రస్సర్శవర్ష గన్ధర సాన్వితమ, ౪౬౨ వ్యా అన్నము (అఈవారము చేయుటకు దగినవదార్థము భమ్యుము, భోజ్యమా, అవ లేవ్యాము, జేయము అను భేదములవేం గల్పింపబడినది రుచియు వేత తాకినచో సుఖ న్పర్శంబును; మంచివర్హంబునుు సువాసనయు, మధురాదిరసంబులును కలిగియున్న చో మిక్కి-లి ప్రశ్నస్తముగ నుండును + (నమలి తినదగివది భమ్యమనియు, నమలకయీ చప్పరించి తినదగినది భోజ్యమనియు నాలుకలో చప్పరించిల్‌నదగినట్టు కొంచెము. ద్రవముగ నుండునది అవలేహ్యమనియు!

ణో అంధ్ర తాత్చర్యసహీతము ల్ర2ర్రే మిక్కిలి ద్రవరూవమై ,శ్రాగదగినది "పేయమనియు "భీేదముల "నెరుంగునదిి. ఇదియే చతుర్వి ధాన్నము. =ధ్రి గోధునువూరీలు, రొట్టెలు ఉతా- మూ, వ్ర మాళలితానాం మళ్హానాం నోపషి తానాం ఘరట్టశ్షే మార్షితానామపరుపుం గోధూమానాం రజో మృదు, ౯౩ ససర్పిర్గ వణథీరనీరం మర్షనవిణ్ణితమ్‌, క ఖో కోస్టస్రా నక రాస్సాలమర్టితం చిక్క-ణీకృతమ్‌, ౯ న్నిస్ధై కరతలే గోళా౯ా కల్చ్పయేత్తాంశ్చ రోపి, తాకా ఇాలితణ్జులదూశ్లేన కరసఖ్బారవ ర్థులె ౯౫ విస్తృళా౯ సితవస్తాభాకా తష్తకర్పరమ స్టక్తే థే.వేత్పక్షాా చాపనయేీత్‌ యావత్కా_న్షం న జాయతే, ౯౬ ఎ! మందకా 9తి విఖాాతాః స్రాగ్వద్రోళా౯ చసారితాకా అక్టాలేషు తి.వేత్కిఖ్బిత్‌. కృష్ణాన్తేబజ్టారపొళి కాం జాచి వ్యా గోధుదులను నీళ్లలోబోసి శుభ్రముగ కడిగి పక్క_ముక్క దంచి యొండించి తిరుగటలో నునిచి మెత్తగ పిండివినరి అవిండిలో "నెయ్యి, ఉప్పు, పాలు, నీళ్లు ఈనాల్లిటీని మికమున జేర్చి మర్చించి ముద్ద జేసియుంచుకొని యాముద్ధను పిడొటిచే గుద్ది మర్చించి మిక్కిలి మె త్తనతీగలవలెసాగునట్లు చేయునది. విమ్తుట చేతికి 'నేయిబూసి యాపిండి ముద్దలో కొంచెముకొంచెముగ తీసియుంచుకొని యుండలువేయనగును.. పదవ నొక్కొక యుండను తీసికొని బియ్యపువిండిని మైనజల్లీ వైమున నుంచి చేతితో గుండ్రముగ తెల్లని గుడ్డవలె పలుచన విశాలముగ నగునట్లు శట్టునది, వానిని 'వేడిగ కాలిన పెనుమువై నొక టొకటినగ నునిచి చాల్చి నల్లబడశమును సే 'వెలికిం దీసియుంచునది, ఇవి మందకములను ఛత్యువిశేషములు (పూరీలు) మరియు మెజెప్పినరీతిగ నోధుమపిండీ యుండలుజేసి గనగన మనియుండు నిప్ప్వూల్నవైనుంచి కొంచెము నల్లబడునట్టు "కాల్చిన నయ్యవి అంగారపోళిక లన బడుశు (నిష్వునకాల్చినపూరీలు) "లేక మైజెప్పినరీతిన "పెళుమువెకాల్చి పీమట నిస్వుమైన కొంచెము నల్లబడునట్లుంచినను ఆంగారపోళిక లనబడునుం థి మనోహారములు ద్రితా- మూ, వక్ష్య్వాద్వేభిదుళాః విష్టాః న్రైలా మరిచళర్కరా్క సజీరార్ల )కని ఇ ఫర గా: సజీరా రి సిష్ధార్థహింగ వో గోళమధ్య గాః జూ

లో వరహితసం౦ంహిత కిఖ్చిత్స్రసారిత్యాన్తై లే పశ్తాకారా మనోవారా్క సంభారగర్భా శ్రే గోఖా; లడ్డుక్నాస్నైలపాదిళాః ణో వ్యా, నెనగలును "పెసలును లెండేసిఖండములం కలిగియుండును కావున ఖిదుళము లనబడును* వానిలో నొకచానిని (అనగా పెనలబేడల మైనను, నెనగబేడల నైనను) 'మెళ్తగ నుడికించి మెత్తన నూరి అందు వీలకులు మిరియాలు చక్కెార్య జీలకజ, శుంరి వైంధ వలవగాము, ఇంగువ, వీనినన్నింటిని పొడిచేసి కలిపి యుంండలుజేసి _పెజెప్పినరీతిగ బక్వము "చేయబడినపిండిలో నునిచి పొదిగి కొంచెము వ్విస్తరించునట్టు త్తి నూనెలో బక్వముజేసిన నవి మనోహారములని ఇెవ్పనగును- వెజెప్పినససంభారమును లోవలనుంచి యుండలుజేస్‌ నూనెలో కాల్చినచోలడ్డుకము లనబడును* ఇవిమేకుడుములు ఊండ్రాట్ల నని జెన్పనగును, శతి మజీకొన్ని భత్యువిశేమముల సాధనప్రకారము ఓజా మూ, నేవ్యా_స్తన్తుసమా గోళాః చ,తానాః తీరపాచితాం మాపస్య విదళాక్‌ క్లిన్నాక న్నిస్త ప్రచః వరివేచితాక౯, ౧౦౦ సాసమ్మ్భారాన్నితా మృద్వీ స్టాపయే _త్తృదవా_స్పతః, అన్లూళ౯ా గోళా శ్రరాళస్థాకా పటి కాయాం నివేశితాన్‌, ౧౦౧ ఆస్యం తు వశ్హ్రగర్భిణ్యాం విధాయ పరిపాచితాకా అవతాఠా ఫ్రనుమరిచభూర్ష దత్తావచూర్షనాన్‌, ౧౦౨ ఘృతాక్రాననుధూపాయేత్‌ ఘృతరామఠజీర వై వళతా౯ా కుణ్ణలికా౯ మాషగోళవిస్తారితొ౯కా ఘనాన్‌. ౧౦క నైకచ్చిడ్రాస్ఫృత్మానై లేలోహిళాః పూర కాస్కృ తాం పక్షా స్తఏవ నిచ్చి వ్రాః తై లేమరిచళర్క_రాః, ౧౦౪ మన్థకామధితే విష్తాః కాజీకా 'కాంజికాహ్యూయా పచ్యమానే సమధిలే కాంజిశే జీర కార్ట్రకమ్‌, ౧౦౫ నై స్థం మరిచా౯ ఖస్హాక థ్నీప్తా పక్తాా ఘనత్వత్క ఉత్తార్య వటకాకా క్షి పా౯ వితిరేన్హారిచం రజః, ౧౦౬ హిజబ్బునా ధూవీతానై ఏలే వటకా న్పే ఘనావ్వాయాః త్రీజాతనైలామరిచ శర్కరాకదలీఫ లై ౧౦౭ పూర్ణం సజీరవ్రైర_నర్లోళిలేన గుజేన వా మౌ ద్దెర్వావిద ₹ ఇాలివిష్టగోలీకృళాజ లే, ౧౦౮ రెం

ఆంధ్ర తాత్చర్యసహితను- 20కి అవూపా మోదకానైైవం శై లేతూత్కారికాస్తృ ళా సుస్వీన్నాస్సలిలే కుహ్కెః రాత్రిముళ్ణూ ఉలూఖ లే, ౧౧౦౯ నిస్తుషూ మాతనే ఛృష్టాకశ్షాకేచూర్లి శా యవా్క పాదాంశతైలా స్తత్తుల్యగు డాళ్చార్ధోద కాగు డాత్‌ 9 సశుణ్థిహిజ్హుమరిచదూర్మజీరక నై స్థవాః, ౧౧౧ సీతహిజ్ద సచ్తులవణళూల ప్రోతవిపాచిళా, ఘృతాశ్తాః నిన్ధుమరిచ మార్షక్షిన్నా భటీకృతమ్‌, ౧౧౨ ఖర్హూ జర్జరితాః ప్రాగ్వత్‌ ఆ్టుపక్యానహిబ్దున్ని యుశ్తా జీరక మేథాక మూన్ణేథాన్యార్ష్రక ద్రవాన్‌, ౧౧౩ శుప్కాజ్టుభ ఎస్తామరిచనిక్షభందభ వే త్ర క్స్‌ ఘృుతేన చిక్కలీం భ్రష్టాకికకేలాసళర్క రాణ ౧౧౪ సమాతులుక్తార్ధ ఏక కేసరేణ దధిస్థితాః వైన్ధవజీరకాభ్యామ్‌, తృజైవయుక్తామరిచేన హిబ్దువ్రధూవితాః ళర్కరికాః వశస్తాః వ్యా, గోధుమపిండి -మొదలగువానితో చారములనలె దయారుచేయబడి గుండ్ర ముగా ముక్యలుచేసి పాలతో. పాక మొనర్చిన వివ తానము లనబడునుః (నేన్యూ పాయసనమువంటిది ) మిశునులు విసిరి నానబెట్టి పొట్టుపోవునట్టు కడిగి రుబ్బిన మృదు వెన పిండి నొకనాదు లవణాదిసంభెరములను వేర్చి నిలవయుంచవలెకుం మరునాటి కది ఫులిసినతరువాత చానిని అకుబుట్టలలో బెట్టి యొక్క-_పాత్రకు లోవల నీరుపోసి వైన గుడ్డతో మూసి వానెనగట్టి చానిమోద నాబుట్టలనుంచి మొద మూకవైచి వండవలెనూ అట్టుడికించి దింపినవెంటానే వానిమోద మిరియపుపొడీని చల్దవలెళు చేతితో తడువవలెనూ ఇంగువ జీలకజ్ఞ నేతితో వేచి యాపొగను వీనికి పట్టించవలెకు. ఇట్టుచేసిన వానిని కుండ లికములందురు. (అనగా కుడుములు). పిండిని (అనగా బియ్యము మినుపపప్పు మొదరైైన వానితో 'జేయబడినది) ముద్దగా కలిపి లవణాదులనుచేర్చి అనేకరంధ్ర్రములుగల గుడ్డలో నుండిగాని యిశువసాధనము (జంతికలనొట్టము) లోగాని ఉంచి నూనె మరిగించి యందులో పిడువబడి ఎజ్జగా 'వేగినవి ఫూరకము లనబడును, (జంతికలు అట్టి కండి తోశే రంథ)ములలోనుంచికాక ఇేతితో నూనెలో పుణికినవి మరిచళర్కర అనబడును (ఫుణుకులు అట్టిపుణుకులే నీరువేయక ళరిచిన "పెరుగులో వైచచినవో మంధకము లన బడును (పెరుగుపుణుకులు, తరవాణి (పులిగంజిలో) వె చినచో కాంజీకము లనబడున్ను మధితమనుముద్దేగ, కాంజికము (పులిగంజ్సి వీనిని మరిగించుచుండగా. నందు జీలకజ్ఞ

ల్డేండ్రి పరహితసం౦ంహిత అల్లము మ్రైంధవలవణము, మిరియాలుపొడి శాకఖండములు (కూరముక్కలు) వీనిని వైచి వక్మ_గా మరిగించి దిగువకు దించి యందు వడియములను వేచి వడవేసి మిరియపుచూర్ష్మ మును చల్లవలెను, ఇంగువను వేచి యాపాగను వట్టించి ఇంగువ నూనె పోసి సిద్ధపర చినయావడియములు ఘనము లనబడును చాల్చినవెక్కు ఆకువ్నల్సి; వలకులు మిరియ ములు పంచదార్య అరటివండ్లు వీనిని ఆనురూవముగా చేర్చి ముద్దచేసి దానిలో భొంచెము జీరకము చేర్చి యుండలుగాజేసి తోపు (పొరఫులో పొదిగి ేతిలోవేచినను. లేక "బెల్లము పెసరపవ్వు ఊడికించినముద్ద చేర్చి చేసినముద్దలను (ఫూరణమును) వరి మినుము కలిపినపిండి సీటీలోకలిపి అముద్దతో పౌదిపి నేతిలో వేచిన వానిని అఫూవములు. లేక "మోదకము లేక ఉత్కారికలు అని పీరు, నీటిలో నుడికించి యొండించబడినయవలను తొలినాడుర్మాల్మి రోటిలౌ దంపి పొట్టుఇెరిని ల్రైక్తమూాకుటిలో వేచి తిరుగలిలో పిండిగా విసరిపిండిలో నాల్లవధాగము నూనె విండితో సమానము బెల్లము ఇేర్చి 'బెల్లములో సగము నీరుపోసి శుంరి ఇంగువ మిరియాలపొడి జీలకజ్ఞ సైంధవము వేర్చి మేదించి రొళ్రాలుగా జేసీ ఇంగువ ఊప్వు కొంచెము ఫుల్లనిరసమును మెనివూసీ శూలమునకు శ్తుచ్చి నిస్తామూద కాల్చినతరువాత "నెయ్యి కొంచెము స్రైంధవము. మిరియములుపొడి వేర్చి మెనివూసిన నవి భటీకృతము. లనబడుకుః

మైవిధముగా సిద్ధవరచబడినయవలపిండితో సీరుకలిపి యుండలుగాజేసి యెండించి 1 వడియములవలె, నేతిలో వేచి ఫులునులో ఇంగువ జీలకజ్జ మెంతిపొడి ధనియాలు అల్లము చేర్చి అందువై చి యుడికించవలెకు, ఇది యొకవిధ్యమైన వ్యంజనమగుశు, యవల పిండితో చక్కి_-లములుచుట్టి "నేతితో ేచి పంచచారపాగువట్టి యందు ముంచినచో శ్ర టీలము లనబడునుః

'ెళుకబెవ్చబడిన మరిచశర్భ్లర లనబడుపుణుకులు మాడీఫలపుకూసములు అల్లపు ముద్ద సైంధసము జీలకజ్జు మిరియములపొడి వీనిని పెరుగులో వైచి దానితో వాసనకలీం చిన నవి (శర్కరికలు చాలా చ _న్తమైన న్యంజనములగును.

లవి మాంనపాకవిధి థతా-

మూ, అజస్య కన్థరం ఛిత్యా గాళితాత్‌ స్తుల్పనై ౦ధవాత్‌ , ౧౧౬

అజ్హుళీ మర్టితాద్ర కాత్‌ సీరాజాలమపావానేత్‌,

వూగీఫలమితాక౯్‌ ఖస్హై౯క ఆజమాంనవ్య నినీరాన్‌, ౧౧౭

వూర్వవత్సంస్కృృ తాన్లు ససమ్భాే విపాచి తాకా

స్తోకావ శెమపాకాంస్తాకా సర్తుర _కృసమన్వి తాన్‌, ౧౧౮

ఆంధ్ర తాత్చర్యసహితము ల? వార్టఘ్రాతా౯ హిజ్జుజీరాభ్యాం చూర్షి తై రవచూర్షి తాక, వలామరిచకర్వ్చూ రై: కృష్ణపాకం ప్రచతు. తే. ౧౧౫

వ్యా రోగాదులులేక శ్యుభృముగనుండు 'మేకపోతును కంఠము "తెనకోసి చాని రక్తమును వ త్త మున వడగట్రి యందుండుసన్ననినరములు మున్నగువాని దూరం బుచ్చి అందు కొంచెముగ వైంధవలవణమును కలిపి చేతివ్రేళ్ళచే నార్నక్తమును చక్కగ. గిలకొట్టి యుంచునది. పిన్తుట నామేశకపోతు మాంసనును పోకలంలేసి ముక్క_లుగ ఖండించి అందు సిరలు మున్నగునవి 'లేకండునట్లు శుభ్రపరిచి ఉఊవ్వునీళ్లలో. శ్యుళ్తముగ. కడిగి యాముక్కలను చింతపండం మున్నగునన్దురసమున సంగ్రారము (మసాల) తోకూడ కలిపి వండునది ఆయ్యది కొంచెము పాకము కావలసియుండగ"నే _ైైజెస్పినరక్షమును సత్తు పిండిని కలిపి వాసనక్షై యింగువను జీలకజ్ఞను కలిపి అందు నీలకులు మిరియములు వచ్చ కర్పూరము ఈమూటిని పొడిచేసి కలిపి చక్కగ వక్వముచేయునది. ఇది సామాన్యముగ్య మాంసపాకక్రమముం

=శతప్రి మాంనవటకములుఎ థ3జా-

మూ, ఆజ్హారభరితం వమూాంనం తిలళః కల్పితం యుతమ్‌్స్‌ శేసనై న్తాతులుబ్బస్య గృల్టనస్యార్ష కస్య చం ౧౨౦ ధూపయేత్సర్పిషాహిజ్హు నై స్థ వోహణజీర కై ఏ ఆమం మాంసం సలవణం పొాబజ్జుతోయేన మేళయేత్‌, ౧౨౧ వూరితం మాంసమానేన తద్దోళాన్యాత వే వీ.వేత్‌ , యథారుచి వచే త్తైలే తే మాంసవటకాస్తృృ తాః ౧౨౨ వ్యా, నిగనినలాడుచుందునిష్పుల్నపైన మాంనఖ్గండములను చక్కగ వేయించి సన్ననిచూర్హముగ చేసి అందు మాదీఫలముల కేసరముల(మాదీఫలముల లోపలనుండుగిజర్రును? ఉల్లిపాయలను, అల్లమును కలిపీ ఇంగువ సై 0ధవలవణమాను పీప్పళ్లను జీలకజ్జను ఒకటిగ జేర్చి చేతితో తిరుగబోతబెట్రి యుంచునది. పేదప వచ్చిమాంసములో ఊప్పు. మితముగ జేర్చి ఇంగువనీరు కలిపి మెత్తగ. వీసికి యామాంసములో వై జేస్పినమాంసచూర్ణమును పొాదుగుచు నుండలుజేసి యాయుండలను ఎండలో బాగుగా "నెండించి యుంచునది, శన శివ్చమైనప్పుడు నూనెలో కాల్చి యుసయోగించునది. ఇవి మొంసవటకము లనబడునూ _*ధి నూంసపాకవిశేషముల్యు ఆందుమర్శరములు _ఇతా- మూ, శఈూలవేష్టితమజ్చారత_ప్తం కఠినతాం గతమ్‌, వికిలేతై ఎస్థవేనా త్ర తచ్చు[్ఞక్యామర్మ। రో మళ;

2ల్‌ వరహిీతసంహిత వ్యా, మాంసమును శళూలమున (గుచ్చి పొగాలేనినిప్తులలోో చ్రవమంతయు -చుండి గట్టి పడునట్టు గాచ్చి దానివవైని వైంఫవలవణమును. శుంరినిపొడిచేసి చల్లియం౦చునదిః ఇట్టు వక్వముచేయబడినమాంసము “మర్శరము అని వెన్సంబడునుః -4వ్రి వర్జ్య శుణ్జి కాచక్క-ళీసాధన ప్ర ౩-రము థయిు- మూ, అజాయాః కాలఖిజ్జస్ట ఖర్హాద్వ వ్రజ సమిళా అక్షారతప్తాన్సం భారక ర్హ్హైస్స్ప్యుర్వన్షై ళుణ్ఞి కాం ౧౨౩ పూగీపలవిళా౯ా ఖజ్హా౯ కాలఖజ్జస్య భర్చిళాళ్చా అశ్హానే త్రై లసమ్మిశ్రా౯ సజీరోషణనై స్థాన్‌ ః ౧౨౮౪ ధూపయేదిజ్ఞునా తెళ్వా చక్క_లీః పరికల్పయేత్‌ , వ్యా, అడ మేకయుక్క_ యకృత్తు (నల్దదబ్బను_ ను ఇంచేసియంగుళములుగా ఖండించి పొగలేనినివ్వులమూద కాల్చి యందు సంభౌారము (సంచారుగుండు ను చల్లియుంచిన నవి వర్శశుణ్ధ్థిక అనబడుళు, పోకలం లేసి యకృృళ్ణండములను చేసి నివ్రులమిద నూనెవేసి మూకుటిలో వేచి యందుజీలకజ్టి మిరియములు సై౦0ధవమును చూక్లించి చల్లి యింగువ "వేచి యాపౌనను వట్టించి యుంచవలెను, వానిని పండి మెదిప్‌ చక్కులుగాగూడ వేయ వచ్చును వీనిని చక్కళీయందురు, వట్టి వృక్క.పాకవిధి అయా మూ, పట్వన్లుభావితవృక్కా పచేత్తై 'లే ద్విథా కృతా, ౧౨౫ అన్యెషాం శ్యాపదానాం చ వాకస్సాష్టదజమాంసవత్‌ 9 వాగ్రి వృక్కములను ఒక్కొక్కటి ఇ₹ండేసిశునియలుగ జేసీ ఉవ్వును ఫులువుకు 'జేర్చి భావనచేసీ _త్రైలమున పచనముచేయనగును. శ్యాపదములు (నదుపందులు మున్నగు శక్కిననాలుగుకాళ్హునల జంతువులమాంనములనుకూడ _ మేశకమాంసమువలెనే పక్వన్యు వేయనగును

• ద్ర ఉపఖండ-పాకవిధి 92ా- మూ, మాంసఖ క్రాస్పవ ర్థాహిహింగుత్‌ో యేన నవితాఃం ళీ ఫ్ట్‌హం ఇఛాయావిళశుప్కాస్సు్యుః ఉపఖత్లా _స్థతః వరమ్‌, అచ్రారవుజ్ఞ భృష్టైనే బవ్వూస్యాద రుచి ప్రదాక వ్యా మాంసపుముక్క_లను ఇంగుపనీళ్తతో దడివి మూడుదినములు. నీడ ెండించి షిదవ పొగలేనినిప్వులలో చక్కగ 'వేగనిచ్చి యుంచునది. యకృత్తువృక్యములు మున్నగు వానినికూడ నిట్టు శేయునది, ఇయ్యవి మిక్కిలి రుచికరముగ నుండును

ఆం క్ర ఆాత్పర్యసహితను ల్లిల్షిప్ర ఆవప్రుర్రి మస్తిమ్య్మ_పాకము థితాా మూ న్నున్వీష్క.ం కాజ్డైకే వకర్గం తదన _నరమాణకే (తవ శైలం వాద త్తసమ్భారం భూవపయేదిజ్జునా తతః, | వ్యా మృస్తిష్కుమును (యొదడును) కాంజికమున వక్వము జేసి షీమ్తుట యెండ చిండించి మసాలచేర్చి 'క్రైలముతో వక్వముచేసి ఇంగువ తిరుగబోళ పెట్టవ లెను థి పతీమాంనపాకము థమూ- మూ, అపాదచఖ్చుపవుచ్భా న్తం వబేచేనం ఖగామప.మ్‌, ఆశళల్యవి చ్రవె చ్చిల్యం తైెలసాము ద్ర ఘక్షణాత్‌ ౪ ౧౨ వ్యా వములయొక్క_కాళ్లు; ముక్కులు, తోక, గ్రేవులు మున్నగువానిని దూరం బుచ్చి తక్కి-నమంచిమాంసమున తైలమును ఉప్పును జేర్చి చక్క్యం రుద్ది చానియందు ఎముకలముక్క=లంను దుర్గంధంబును బంధన్న బిగురుయుం వదలునట్లు శుత్రవిచి మెళెస్పిన శ్‌తిగ పక్వముచేయునదిః =జిరి మత్స వ్రములపాకవిధము ధతా- మనా, మత్చ్య్యానళీర్ష పుచ్య్భాన్తాాక్‌ హరిద్రోదక థావితా౯ా వస్త్ర వీడనముక్షోమాధూవయేద్ధాణక స్థితాః ౨౨ మత్స్యఖశ్హా౯ సలవణకు మేషం చతురజ్జుళాకా విడారస్థి భోజనారమ్మే భ శౌకినే ఛారఖద్దకాః, ౧8౦ వా, మళ్ళ్యములను శలలను తోకను ్రేవులను దూరంబుచ్చి వనుఫునీళ్లలో చక్కగ కడిగి గుడ్డలోబెక్టి గట్టిగ ఏడిచి బాణలిలో నునిచి కొద్దిగ యావిరిరానిచ్చి నాలుగేసియంగుళముల ముక్కాలుగకేసి ఊవ్వుతోకూడ కుండలో నునిచి భోజనకాల మునకు మునుపు చేయించునది, ఇయ్యవి భారఖండములని ఇప్పబడును ౨6 మణియొకమక్స ససాకవిధానము అతా మూ, చిఖ్నాన్లుషత్రగోధూమచూజ్ష కీగవిపాచితమ్‌, శై శేఒన్నత_ప్తే పశ్టాభం సీళామరిచనై స్థవమ్‌ం “౧8౧ యఛథారుచ్యాణశే. తె లే పాచ్యం జ్వలతి వానలే, మళ్చొస్ధుజ్జగోళయోః ఖక్తైఃనిర్థ్ధూమాజ్రారభృష్ట యో కె లవక్యాస్స్పసమ్యారాః వా్యాఘా్రాతా హిజ్బునా హతా వ్యా వెజేస్పినరీతిన మక్స్య్యములను ముక్క_లంవేసి బీల్చి లోవలనుండంగప్రేవులు మున్నగువానిని విడదీసి ఛింతాకును గోధుమషిండినిహర్చి నివ్వుచే చాగుగ ఇాగినత్రైెలమున

లం వరహితస౦ంహిత కొంచెము చక్కెరకు మిరజఫొడిని వైంధవలవణమునుకూడ కలిపి యుడక బెట్టి, పిమ్మట వాణలిలో నూనెబోసి అందు మశ్స్య్యఖ-డముల నునిచి వక్వముచేయనగనుం వొరియు మత్సములను కోడి మున గువానిగ్ర,డ్లను పాగళేవినిమ్వుల”ే చేపుడు "పెట్టి దస సంభారములతోగూర్చి _తైలమున పక్వముశేసి యింగువ తిరుగుబోత "వెట్టినచో మిక్కలి హిళముగ నుండునుం 96 శాకముల వక్వము జేయువిధము థఆా- మూ, అథ ై డర్భదధ్యస్లులవణోవణజీరైై £, ౧౩౩ సమం స్విన్నాని శాకాని మాషచూస్లరసోనయోః పక్యాని వ, తివావేన ఘృతం దతాావతారయేత్‌. నః వ్యా శాకద్రవ్యములను కలికాయలపులుపునందుకు పులిసిన వెరుగునందును జేర్చి అందు ఊపును పిప్పళ్ణను జీలక్మర్తను జేర్చి యుడక బెట్టి అందు మినవసిండిని ఊల్లిపాయ లను జేర్చి చేయ్యిగూర్చి తిరుగబోత పెట్టి దించునది. అవి గచ్చెర మున్నగుశాకములపాకము 9ా- మూ వైకుగ్ధుపల్లవం స్విన్నం వై డర్వోవణజీరనై 8, ౧౩౪ యు_క్షం సథానరదధ్య స్తేధూపయేన్మ స్లఘర్షి తమ్‌, హరిమ్బురివ క్రాభూతులనీకన్షళార్ట్ర క౯ ౧౩౫ కుగ్లలీకదలీనాళికేరాణాం లవణాన్ని తై: మారై న్సిద్ధం పచేచ్భాకం జీవస్తాస్థ ఖదిరం జలే ౧౩౬ పరిస్రావ్యాగ్ధపాకీ తు చూసె తై స్టాలికా ననే, సాను ద్రృమరిచాజాజీమ్మావైన్గ శునసర్పిసూ. ౧౩౭ పచేచ్చాకం తదా లమ్యాహరిత ల్వేఒవతారయేత్‌ ణి వ్యా గ గ్రైరచిగుళ్లలో కలిపికాయలపులుపురు పీవ్పళ్ళను. జీలకజ్ఞను. జేర్చి యుడి కించి అందు థాన్యమును పులిసిన పెరుగును జేర్చి మెల్లన కలియబెట్టి తిరుగబోత బెట్టునదిం మరియు మూర్కొండాకుకు గలిజేరాకును, తులసీయాకును, అల్లముకుగూడ మెకెప్పిన తీతిగ వక్వముచేయునది. మరియం కుండలి ( ) అరటికాయలు, బెంకాయ పీనిని ఉప్పును కారముకుబేర్చి యుడక బెట్టి బాంంలిలో తిరుగబోత' పెట్టి వక్వము చేయనగునుం మరియు "పాలకూరను ఖదిర శాకమును నీళ్లు 1ేసి యుడకబెక్టి అర్థవకసమయమున నీళ్ణ వంచి యొకస్థాలియం దునిచి; ఊప్ప్వుు మిరపళాయలు, జీలకజ్జ, మినుముల్కు వీనిని

ఆంధ్ర, 'శాత్పగ్యసహితము ల్ర్షే పొడిచేసి అందునై చి, ఊల్పిపాయలకు నేతిని కలిపి తిరుగచోత పెట్రి అయ్యది వద్చృగనుండం నపుడు దించునదిం =శు౦ మూలకశాకపాకను థఆూ- మూ, మూలకం స్వీన్నమమ్లున పక్యం థీ రా జ్బజీ. 38, ౧౩౮ అవచూన్షావతార్థుం స్వాత్‌ న్విన్నం చిఖ్బాద శె స్పష్టా, ఇ్యా. మూలక(ముల్లంగ్రిశాకమును . ఫులంపుచేర్చి. వండి అందు శ్హీరమును ఆజ్య మును జీలకజ్ఞపాడిని జేర్చీ చింతాకునుకూడ "జేర్చి వక్వముగ వేపుడు పెట్టి వక్వము వేయనగునుః ఠి వారతళాకాదిపాకము థూ మూ, వరితం సూరణాత్కస్షం విషైరోధూమళాలి శై కిం ౧౩౯ అలిప్తం తీరసమ్మిశ్రం భర్జితం వీతళాం గళమ్స్‌ అజాజిదుద్ధమాహాజ్యమరి వైరవమూర్ష్మవత్‌ , ౧౪౦ చ్యా వారితశాకమునందుకు కంద గెడ్డలయందును గోధుమపిండిని బియ్యపువిండిని కలిపి పాలుచోసి పచ్చనగునందాక "వేయించి అందు జీలకజ్ఞను పాలను అజ్బమును మిరవ పొడిని గూర్చి తిరుగబోత పెట్టీ పకముచేయవలెను " ఇథి వే, త్యాగ, శాకసాకము థతా- “సభా గం సరసోనఘృతోపణే మూ, బద్ద్వా (ఛిళ్వా) బహిస్త తాగు సరసోనఘళతో మణ సహిజ్జుజీరనిద్ధార్థతిలమాపపలాల్డుకే. ౧౪౧ తోయీ విషం ధూపాయేత్‌ ఘృతజీరకహిజ్ఞుభిః వ్యా, వెదురు మోవులను మ బెరడుచివ్వి ఊల్లిపాయలు, "నెయ్యి, పీప్పట్లు ఇంగువ జీలకట్టి, అవాలుు నువ్వులు; ఉద్దిపప్పు, నీరుల్లి గెడ్దలు పీనినన్నిటిని చేర్చి నీళ్లుపోసీ వక్వము జేసి ఇంగువ, జీలకళ్హు, నెయ్యి ఈమూటిని జేర్చి తిరుగబోత పెట్టవలెను 8 బోడతరముమున్నగు శాకములపక్వమువేయువిధము ఏతా మూ, ముణ్ణీం చూర్లోదశే పక్తాగ్గ యవాథ్సిం త్జులోదవై* ప్రానయేన్నారికేళస్య పత్ర మెరోదకేఒమృ తామ్‌ కువూలరా స్ట లాలతరుణపత్రా_స్తర వీధానయా, ౧౪౩ వపచేడాముల కాన్లూనివ్యన్లూని వ్యాజ్ఞనాని వ్యా "శ్రేహాతకస్య వలేణ రమ్శాయా వార్మకోమలమ్‌, బృన్ధామక్సా్యాక్‌యూలాభ్య్యాం మధితం మస్క రాజ్బురమ్‌,

ల్ట్రిల్లై వరపాతసం౦ంహిత

ఈుణ్ఞ్యాపౌనన్టవం కాకం భూయాన్మే వివచేద్ధ్వయమ్‌. ౧౪౫

శద్యాజలం చూస్శజలె ృధితం నాడి(ల్రికాగ్య యే,

ాతం పక్వమతికృం న్యా త్తశ్ర వాలర్కవల్లవమ్‌, ౧౮౬

కుజ్డలీదళపంపక్యం లవణా మై స్తు మి త్త యేశ్‌,

అమ్రావ్తూతక జమ్మ్చూనాం తుల్యాస్సుః వల్లవాని చ ౧౪౭

మేషళ అజ ళభయాబిల్వకుటజా న్యాదిజబోత్పలమ్‌,

కరిరాత్మ రమక్రాద్చ లవ ణామృసి నితీ.వేత్‌ ౧౮లో

ఆన్రూమా)తక జమ్మిరచిఖ్బామలకటుణ్లు కాత్‌ గ

కరమర్షోత్పలం మూలం మార్తణ్యామస్క రాజబ్కురమ్‌, ౧౪౮౯

ఆర్ట్రకం చావీ లవణ లై లరాజిషు నిశ్షీవేత్‌ ,

తాళితం చారితం స _క్తువన్ది ్యజోమణజీరమచై ౧౫౦

అల్నిష్దం ఘృతహిజ్జుభ్యాం వార్టఘ్రాతం రుచ్ధమాద్ద్రకం,

జవిర్చారాన్లుం జపావుష్పచూర్జం సంయోజ్య వల్ల్మవెఃః

బద్ధం సుగ స్థన్ఫుమోణాం స్వదలే ర_క్రమూర్చ శ5కమ్‌,

వ్యా, బోడకరమును పిండి సీళ్లయందును యమోశ్షీ( 3) యను శాశకమును కడుగునీళ్లయందును. తిచ్చతీశెవు 'బెంళాయవెట్టకును మొరముజేసి యాతారోదకము నందును, వండి నీళ్టవడబోసినచో శృభృముగ నుండుకుం కుమూరి(కలుముందుశాకముకు "లేళ 'తాటియాకుల్నపె నునిచి వైనలేతతాటాకులవే మూసీ వండవలెను. పులుపులేనివ్యంజనవదార్థ ములు వవియైనను ఊసిరిక కాయలపులుపుకు వేర్చి వక్వమువేయనగును. మన్య_రాంకుర మళుకాకమును విరిగిఇెట్టాకుే నై నను, ఆరటియాకుచ్వేనైనను, పొన్నగంటియాకుచే-నై నను మాల్లంగెయాకు చేమై ననుగప్పి వండి యొనిచి వక్వముజేయవలెకు, గలి జేరుకూరరు శుంరిచేర్చి పక్వ్యముచేయవలెను, గై జేస్పిన మస్క_రపునర్న పశాకములశింటిని పులును కథికముగ జేర్చి పక్వముచేయవలెకు. నాడీ (గువ్వగత్తి కశాకముకు శుంరిసీళ్లయందుకు గిలగొట్టి శ్యుభ్యముగ కడిగి వండినచో చేదులేకయుండును, 'తెల్లజిల్లైడుచిగుళ్లనుకూడ పై జెప్పినరీతిగ శుభ్యము వేసి కండలీ( )శాకముతోగూడేర్చి వక్వము జేసి ఊప్వును ఫులుంసుకూర్చినచో 'ేదులేక వక్వమున నుండును, మరియు మామిడిచిగుళ్లు అంబాళపు (నల్లమామిడ్సి చిగుళ్లు, నేశేడుచిగుట్లు ఒద్దిచిగుట్లు కరకచిగుళ్లు మాళకుచిగుళ్హు కొడినెపాలచిగుట్లు తామర చినట్లు కలువచిగుళ్లు ఇదురుకోవులు, (వెణుతురుచిగుళ్ల్ర) ఓశవెట్టుచిగుట్ట, వీని నన్నిటిని ఉవ్వునీళ్లలో నుంచవలెప, మరియు మామిడికాయలు అంచాళపుకాయలు ,

ఆం ధ్ర తాత్చర క్రిసపాతము రగ నిమ్సకాయలు, చింతకాయలు, ఉసీకకకాయలు, దుండిలపుకాయలు, కరివికాయలు శలువ దుంవలం మస్క_రాంకురము, అల్లము వీని నన్నిటిని ఊప్వు నూనె ఆవాలు ఈమూటితో కలిపి యూరబెట్టనగును మరియు నల్లమును చక్క_గ కడిగి ముక్కలుగ చీల్చి సత్తుపిండిని ఉప్పును పిష్పళను. జీలకరను పొడిచేసి అల్జపుముక్కులకు వూసి నేతిలో నింగువ చేర్చి తిరుగబోత వెట్టి, నిమ్తుపండ్హపులునుకు జపాకునుముచూష్ణ్ర మును అందు కలివి సుగంధ(మంచి వాసనకల) వృతుములఆకులచే చానెనకట్టి యొకర్శాత్రి, యుంచినయెడల మిక్కిలి రుచిన నుండునుం ౨వ మౌళనము హరికము ఆనుతము, ఆభసంస్కార భేదములు తయా మూ, యత్కిఖ్చిదామం పట్వన్హుదధిసర్పిర్విమి శి, తమ్‌, ౧౫౨ యామమాశ్రో'షితం విద్యాత్‌. చయూళనం వారతం చ తత్‌, మూలం పలం వాధుగ్టషితం బదరాన్లూరనాళయోః, ౧౫ జానీయాచాసుతం కామం ఆెలసరవయు కళా న. యె టా. ఇవ్యా+ 'దేనివైన నొకవదార్థమును వచ్చిగశే ఊవ్వు నిమ్తపండ్లరసము. పెరుగు "నెయ్యి పీనియందు కలిపి ఒకజాముకాలము ఊరబెట్టినచో నయ్యది (అట్టినంస్కా-రము) కాళన మనియు, వారిత మనియు ఇెప్పబడునుః మరియు "కేగుకాయలపులుసునందును గంజి యందును నూనె ఆవాలు ఈళంటిని కలిపి అందు దుంపలమైనను కాయలైనను ఊోర "బిట్టిన నయ్యది అనుత మనబడును

• శం మాంసరసవిధానము ఆ మూ, వణలావమయూరాదివూంసం జర్జరితం కృతమ్‌, ౧౫౪ దగ్ధన్మాహో _తృథా ముద్దాత్‌ స్థాష్థ నాగరసౌరభమ్‌, ఆవాప్యం భర్జితం సౌమ్యుం పచేత్రోయే చతుర్దుణే, ౧౫౫ చతుర్భాగావళిష్ట్రం తత్‌ ఇస్ట్రేనామ్లే విమిశ్రితమ్స్‌ జీరకార్డ 5 సిస్థూత్ధర సోనమరిచాన్వితమ్‌. ౧౫౬ పాదాన శేషం భూపాయేత్సర్పిర్మ రిచజిర కై వీష మాంసరస$. * 424.1 వ్యా జింక లావుకజిట్ట, "నెమలి మున్నగుజంతువులమాంసమును చిన్న చిస్నముక్కం లగ 'జేస్కి చేయించిన మినుపబేడల పిండిని, "వెసల బేడలపిండిని కలిప్కి శుంఠిచే చాసనగల్టునట్టు తిరుగబోతచేసి వేయించి నాలిగింతల నీళ్లు పోసి స్వల్పమైన యన్నిజ్వాలచే వండి; నాల్లవ పొలురనము. మిగులునప్పుడు తనకిచ్చవచ్చినపులుసురసమును కలిస్కి అందు జీలకర్‌ అల్లము ..... చరహికాా!16

లైెడ్త వరహీతసంహిత ఉప్పు ఉల్లిపాయలు మిరియాలు వీనిని పొడిచేసి కలిపి మిరియాలను జీలకర్రను జీతితో తిరుగుబోతబెట్తి యుంచునది, ఇది మాంసరస మనబడును. (చాలబలకరమైన యావోారముంఎ అథి మళ్ళ్యరసనిధానము థఆా- నకు స్తుమ్చురువ లై్రంలాజీరకౌర్ష ల! న్దవైె* ఫలాన్లూార్ద )కగోధూ మొః పక్ష్యాా తొాయే పరిన్రుతమ్‌, ౧౫౯ వత్సదాడిమకోలాన్లుమ స్తునె నవసౌర భమ్‌, పక్వం మన్దేన మథితం నామ్నూమత్స స్వరసస్మృతః* యం వ్యా "పెద్దమశ్చ శ్రిములను ముక్క_లుగ జేస్పి అందు దనియాలు, లవంగ త్రి? వీలకుల్కు జీలకర్య కుంర్కి నైంధవలనగాము వీనిపొడిని, చింతపండును ఆల్లమును గోధుమపిండిని కలిపి నీళ్ళుపొళ్సి వండి వడబోసి ఆందు వత్సళ ( ఏ౨ము డానిమృపండ్ల రసము, "ేగుశాయపులుపు, "పెరుగుమాదితేట్య సైంధవలవణాము వీనినన్నిటిని శలిసి వక్వముచేసి కవ్వముచే చిలికి యుంచునదిం ఇది మత్స వ్రీరస మనబడుశుం =అ(్రై ఫుడ కాంబిలికములు అతా మూ, కర్కరాలవణవో ఫ్రమవోచమోచాసలై న్మృ్రృతమ్‌, త్తం సతిన్తి, డీకా మ్వైః ఖడః కామ్బలికః పునః ౧౪౦ సాధ్య్ధన్పతిలకతై్కై పై కధూపయేత్తాచహిజబ్తంనా, వ్యా చక్కెర ఉవ్వ, వ్యోమము. (శుంఠ, పివ్చలి, మిరియాలు, అకువల్సి? ఆరటివందు పీనినన్నిటిని మజ్జిగతో జీర్చి అందు చింతవండుపులంసువేర్చి వక్వ్వము జేసినచో ,నయ్యది ఖడ మని ఇెప్పబడుళు- మరియు వైజెస్పినవానితోగూడ నువ్వులపిండినికూడ చేర్చి వక్వము జేసినచో నదియే కాంబలిక మనబదును, వె జెప్పీనళెంటియందును ఇంగువ తిరుగ బోర పెట్టవలెకుం ట్టి బొెలము అనునది మొదలగు తక్ర, భేదము ఇఆా- నై న్ధవోషణవ తై లాజీర శై స్పహపాచితమ్‌ం ౧౬౧ వ్యా ఘ్రాతంఘృతహిబ్లుఖ్యాం తక్రం బాలం విధియళలేే అమ్లాదంతీక్షుచిఖ్బాన్లుళ ర్క_రాభిళ్ళృతం జలమ్‌, ౧౬౨ ఇష్టసౌరభసం భార వాసి తాదధిపడ్డుకమ్‌, వ్యా ఊప్పు, పిన్పల్కి ఆకున్నత్మి వీలకికాయలం, జీలకజ్ఞ ఆనున్మీద్రృవ్యములజేర్చీ శాభబఢీనమజ్జిగలో ఇయ్యి. ఇంగువ జేర్చి తివగుబోతబెట్టిన నయ్యది చాలకద్ర -.మన

ఆంధ్ర,కాత్సర్యసహితము 2£8గ్ర్‌ బడును, మరియు పులిసినమజ్జిగ వ "తేటనీటిలో ఉప్పును ఫులిచింతాకుపులుపుకు చక్కెం రనుహర్చి కాచిన మజ్ఞిన అమ్మైద మనబడుు, "వెరుగునందు తనకిష్షమైనవచ్చకస్తూరము మున్న సువాసన ద్రవ్యములంగూర్చి పరిమళించునట్లు చేసినచో నయ్యది మడ్డుక మనబడుశు, నైటి సిక్థక రసాల, శిఖరిణీ భేదములు థా మూ, గుడచాడిముళుక్వాన్లుధనికానై నవాన్వి ఈం ౧౬కి అతి భం వ్‌ "వేశికామాతులుజ్తస్య సిగ్థకానామనామత్కు శర్కరార్డ )కసూన్మలా 'వేశీ మరిచ మిశ్రితమ్‌, ౧౯౬౪ దధిమస్తురసాలాస్యాత్‌ ప్రోక్తా ఇిఖరంణీచసా, ములరసము పీనినన్నిటినిగూర్చి పక్షముచేయబడిన మళ్జిన సిక్థక మనబడునుః మరియు చక్కెర్క భుంఠి, పిన్నయేలకులు, గంధమాంస్కీ మిరియాలు పీనినన్నిటిని "పెరుగుమాది తేటలోగూర్చి సిద్ధముచేశి నయ్యది రసాల యనియు; శిఖరిణి యనియు ఇెప్పబడును “కరుటథి ,=కారాంతరమున రసాలయోసనగము ఏతా మనూ, 8వ ః దధ్నః వలాని చ్యాత్రి, ంళత్‌. త్వ శేలార్ధపలం తథా ౧౪౫ బ్‌ జో య మథ్యాజ్యస్య వలాగ్థాంకం కర్తాంళం మరిచస్యచ, నో న వనీ, వలాన్య ష్టైచ ఖగ్హస్థ శు వాససీగాలయేత్‌ * ౧౬౬ కర్చూరధూవిలేభాత్తే ఛాయాయాం స్థాపయేదిదమ్‌, రసో త్తమారసాలేయం సజీరార్ట కనై న్హవమ్‌, ౧౬౭ తి 0౧ లుధి హింగునాధూపితం మస్తు యదు_క్తం గన్థమస్తు తత్‌, వ్యా "పెరుగు ముపష్పదిలెందుసలములం, లవంగవట్ట వీలకులు అరవలము తేనె "ఇయ్యి అరపలము, మిరియాలు ఒకకర్ణము (కాలువలము,; ఖండళర్క_ర యొనిమిదివల ములు పీనినన్నిటి నొకటిగగూర్చి శుభ్రముగ "తెల్లమైనవ త్త మున _ వడగట్టి వచ్చకప్వుర ముబే వరిమళించుధూపమువేసి: యొకళభాండమున బోసి నీడలో నుంచవలెను ఇయ్యాదీ మిక్కిలి యుత్తమమైన రసము కల్లినది ఇది యొకవిధ మైనరసాల యనబడునుః పె ళేస్పిన మడ్డుకమునందు జీలకర్య అల్లము ఉవ్వు; ఈమూడిటిని కలిపి ఇంగువ తిరుగబోక బెట్టినచో నయ్యది గంధమన్తు వనబడునుం | అత్రి భుుక్తంజరక్మక్రము ఏటా మూ, వోస్టషజీరకసాము ద్ర దీవ్యనై. స్థవసర్ష 8 ౧౬౮

ల్తిరి6 బరహితసం౦ంహిత తీజాతథాన్యలళునై: దధిమస్తు యుతం స్థితమ్‌, ధభూపితే వానితే ఛాళ్చే నాన్న భ్లుక్తంజరం స్మృతమ్‌, ౧౯౬౯ వ్యా త్రోశటుకములు (శుంకి పిచ్చలి, మిరియాలు), జీలకర్య ఉఊప్వు, ఓమము, వైంధవలవణము ఆచాలు, శి,జాతకము (ఏలకులు, లవంగాలు చాల్చినివెక్క్ర దని యాలు ఉల్లిపాయలు, వీనినన్నిటిని పెరుగు తేటలో కలిపి భాండసంస్కాారమున. జెప్పిన విధముగ పొనవేసి వాసనబట్రియుండుకుండలోే బోసియుంచినచో నయ్యాది భుక్తంజర చునభఢునుః (భుజింపబడినయావోరమును జీర్టింపజేయునది యిని భావముఎ థి 'కాంజికళక్రృము థకూ- మూ, ఛాన్య కై శ్చూర్జితై రిషత్‌ బీజవ్రూరస్య పల్ల్యవెః, వలయానై నస్థవేనాపి యుక్తాం వూతం తణం స్థితమ్‌. ౧౭౦ శృజ్జి బేరరసోవేతం జిరకమోదమి శతమ్‌. వాసఘా్రతం పిజ్చునావైవం నిదా ఘేకాళ్టైకా హితము, ౧౭౧ వ్యా దనియాలను పొడిచేస్సీ మాదీఫలవృతములచిగుళ్టు వీలకులు, మైంథవలవ తాము) వీనినన్నిటిని మజ్ఞీగలో చేర్చి కొంఠకాల ముంచి వడగట్టి అందు అల్లపురసమును, జీలకరపొడిని కలిపి పక్వముచేసీ యింగువ తిరుగబోత బెట్టిన నయ్యది కాంజిక మనబడునుం ఇయ్యది యొండకాలమున మిగుల హితకరము. -థి మరియొకళతశ్ర, భేదము. అలా మూ, వబ్బకోలగుడజీరకోప తైః జాడిమామలకలుజ్ఞవారిఖి, వైన్ధవార్ట ?సహిలై ర్విపాచితం తక్రమన్నమవిజార యేద్దురు, వాష్టా పంచకోలములు, 'బెల్సము, జీలకర, పివ్నట్టు వీని చూర్షముశు 'దానిమ్షవండ్ర రసమును "నెల్టికాయలరసమునుు మాదీఫలములరసమును; నై0ధవలవణమును; శుంఠిని వీని నన్నిటిని మజ్జిగలో కలిపి వకరముచేసినచో నయ్యది మిక్కిలి గరుత్వముజేయుపదార్థ ముల భుజించినను ఆట్ర్రి యావోరమునుగూడ జీర్ణించ జేయునుం మరా, ఈమ _త్తక్కంచ చిఖ్చూన్లుం ఛర్క రై లాక్ట ౧కం తథా, తణ్ణులామ్చు తథాహిజ్తుధూవీతా వ్యుష్జునం వ ఎతమ్‌, ౧౭౩ సితామధ్యాాదిముధురారాగా _స్తత్రాచ కా ) నయః 'తేసాన్లూష్టాడ బా లేహ్యోః వేయాళ్చాంళుకగాలిళాః _ ౧౭౪ మన్దమధు రాక షాయాః అక్షురసాః స్వల్పకటుతి కై

ఆం ధ్ర తాత్పరస్థసహితము ల్లగా యు_క్రలవణాళ్చ కారారిః ఫలయోగాష్టాడబాశ్చిత్రా, ౧౭౫ గులికాచిక్కణం ఇరార్మం "లేహ్యం "వేయళశ్స్చ హాడబః, తి స్ర్తి అా్యామాతులుజ్ఞస్య మృద్వీకాసహకార యో: ౧౭౬ చాడిమస్యాప్యతిశయాత్‌ వక్బుధా వేయహాడబం తవీవ పూడ బాః వేయాః రాగాఖార్థరాగ యోజనాత్‌, ౧౭౭ శస్యతే పానకం సర్వం వితానేన పరిసృతమ్‌్స్‌ స్వ గం దృష్టి షియం సృాద్య్ధం సుగస్థ మధురం హిమమ్‌, ౧౭౮ వ్యా కొంచెము మజ్జిగ, ఫులిచింళాకుపులుస్తు చక్కార్య నీలకులు అల్లము, వీని నన్నిటిని చియ్యము కడిగిననీటిలో జేర్చి పక్వముచేసి ఇంగువ ఖిరుగబోత పెట్టినచో నయ్యాది వ్యంజన మనబడును. పంచదార "తేశె మున్నగువానివే మధురంభై యొకింత పులుపుకల్లి స్వచ్భమున 'కేటగనుండునది రాగ మనబడును వెచేస్పినద్రవ్యములతోనాడి అక్షురసముగల్లి మిక్కిలి చిన్న నైనది "లేవ్యారూవమైన పాడబ మనబడును- గుడ్డలో వడియగట్టబడినది "పేయ(త్రౌాగదగిన్సు ఘోడబ మనబడును, మరియు. కొంగెముగ మధుర కషైాయరసంబులును అధిక మైనయన్షురసంబును; మిక్కిలి న్వల్పమైనకటుతి క్షరసంబులును యనో-చికముగలవణరసంబును, తగినఫలరసంబులును గల్లియుండునట్టు చిత్రరూపములున పూడబములను గల్సించవలెను, మరియు. గుళిక చిక్కణము. చూర్ణము. "లేవ్యాము; “క్ర్యము,. నని హొడబము ఐదువిధములు- మరియు 3పేయ మనుహిడబము చింతపండు పులుపు మూదీఫలరసము (ద్రాతపండ్లరసము తీయమామిడిరసము, దానిమృపండ్డరసమ్యు అకు సీద్త వములం ఐదును అధికముగ నుండుటచే మైదువిధములుగ నుండును మరియు నట్టిషాడబములం మైజెస్పినరాగము అనుదానితో గూర్చినరాగమాడబ మనబడును మరియు పానకము. విదియైనను శుభ్రముగ వడగట్టి స్వచ్భమై చూచుటకు రమ్య మై మనసుకు అవ్హూదజనకయమై మంచి వరిమళముగల్లి మధురయమై చల్లగా నుండవలెను _ఖథ గుళికా-చూర్ష హాడబములు ఉా- వవాం ఈవత్కహోయలవణం వర్టితం లవ జేనవా, 'వేషితై ర్యాతులుజ్లార్జ చమ్బళోత్పలసౌరశై $ ౧౭౯ అర్హ దాడిమనిన్ధూళ్ధే కవీజ్ధా మైర్యిచూర్లి లె ఆదథాతే ముఖామోదం గుళి కాళ్చూర్ధ మాడ హః, ౧౮౦ ఇ్యా* కొంచెము వగరుకల ద్రవ్యములను ఉవ్వువేర్చియైనను ేర్చశయ్రైనను, మాదీ ఫలరసమును శులనిరసమును సంపంగిరసమును కలిపి మెత్తగ నూరి 'లేటమక్టిగలో శలివి

288 వరహితసం౦పహిత చిమళ ద్రవ్యములచే వాసనగలిగించినచో నయ్యిది గుళికాహిడబమని చెప్పనగును, శుంక్కి 'చానిమ్తువండ్తరసము, మై0ధవలవణము, 'వెలగఫులుంసు. వీనినన్నిటిని భావనచే యొండించి “మ్పెక్తన పొడిచేసి లేటమజ్జిగలో కలిపి పక్వ్నముజేసిన నయ్యది చూర్జషాడబ మని ఇెప్ప నగును ఈళండువిధము లైన పొడబములును ముఖమునకు మంచివరిమళమును కలిగించును, =యిథి చిక్కుణాపాడబము థభూ- మూ, అష్రైమత్స ఫుజ్జికాయాస్సు ఫి అంశారుచకథాన్య్థ యో వకో చ్యాదీప్య కాఒజాజో్యః త్ర యశ్శుజ్జేవరాళ యోః ౧౮౧ చత్యారోదాడిమాన్లుస్య వృతాన్లుస్య నవైవచ్య సర్వతుల్యం కపిస్టాన్లుం యుల్లం "యోజముదశ్వితి. ౧౮౨ లు హణస్టరుచ్యుతీసారా౯ా హగేచ్చిక్కణహాడబ్క, కురులే ముఖవై శద్యం పాచిధత్తేచ సౌష్ట్రనమ్‌, ౧౮౩ వ్యా, చక్యారపాకము ఎనిమిదిళాగములు రుచకము దన్నియాలును ఒకభాగము; సమము. జీలకర శెండుఫాగములు శుంరి లవంగములును మూడుభెగములు జానిమ పులుసు నాల్లుభాగములు చింఠవండుపులును తొమ్మిదిభాగములు వీనిశన్నిటికిని సమ భాగము 'వెలగపులుస్తు ఈబాగముల్ట ప్రకార మన్నింటి నొకటిగహార్చి చక్క నూరి "లేటనీరు మజ్జిగలో కలుపునది- ఇది చిక్కణసాడబ మనబడును ఇయ్యది గ్రృవాణిరోన మును అర్మోరోగమును, అతిసారమును హరించును నోట జిగురులేక న్ఫుటముగ నుండును, ఆహారమును జీర్మింపటేయును. శరీరమునకు సౌవ్టవమును కలిగించును అవవ్రార్రి "లేవ్యారూవమెనపాడబము థతూ- మూ, పరిపక్వామలకరనే తీష్తా స్రమత్స్యణ్డికాభాగమ్‌, కుకోపషణమధుతిలజం వృథక్చ మత్స్యజ్డి క ర్ధాంళమ్‌, ౧౮౪ మృద్వగ్నినాపరిపచేత్‌ మధుసౌరభజీరకాన్వితం లీఢమ్‌, జయతి వలీవలితానిచ జనయతి చన్షో9వమాం శక్వాన్సిమ్‌, ౧౮౫ చ్యా- చక్కగా. వండి పరిపక్వములైన "నెల్లికాయలరసమునకు నమభాగముగ చశ్క్యారపాకమును కలీపీ అందు పులిమజ్ఞిగను చక్కెరపాకమున కర్థభాగంబును, పీవ్పళ్లను "లేచిన, నువ్వులనూనెను కలిపి మృద్వగ్నిజ్వాలయందు. పక్వమువేసి అందు లేచెను పరిమళ ద్రవ్యము లైన వపచ్చకస్వురము మున్నగువానిని, జీలకర్రను కలిపి చప్బరించి 'సేవిం చినచో వలీవలికములు 'లేక ముదిమిని పోనడచి చంద్రునితో సమానకాంతిని కలిగించును?

ఆంధ్ర, శాత్పర ర్థిసపాతము 283 అథి "లేవ్యారూప మైనహోడబము ధమ మూ, వీకచతురస్టకుడ వై: తె లపురాణాన్లువీజవూరర వైప ఇ ఆలో జీ నల, చిఖ్బావ్లుసదృళఖళ్లే సువిపక్వ మస్థవహ్ని నాసమ్యుక్‌ * ౧౮౬ వోర్టషత్రి జాతసె నవజీరకముపష్షిం సమావే త్తసి౯, ల అలాటి ల ఎారజ్రి విన్భస్య థాన్యరాశ వతం లిహ్యూన్మ ఉోనలో భవతి ౧౮౭ వ్యా నువ్వులనూనె ఒకకుడవము, పుల్లనిమజ్జిగ నాల్డుకుడవములు, మాదీఫలముల రసము ఎనిమిదికడవములు, పులిచింఛాకురసమును చక్యైరయుం సమభాగములు, పీనినన్నిటి నొాకటిగ జే మంచాగన్నియందు చక్కగ వక్వము టీని) అందు 'శ్రికటుకములం (శుంక పీప్పలి మిరియాలు), త్రిబాశకము (ఏలకులు లవంగప త్రి చాల్చినిచెక్క్రు, నైంథధన లవణము బీలకర్రు పీనినన్నిటిని ముష్రీవ్రమాణము అందు చేర్చి మూతవానెనకట్రి చీల జేసి పదుమై దుదినములు ఛాన్యపుటమున. నునిచిి సేవించిన జీర్షళ_క్తి వృద్ధియై చక్కలం నాకలిపుట్టును = అధి (ద్రవరూపమైనహిడబము తా మూ, తిని ణీశరమన్దాన్లుమూతులుం గేయముదాడిమూక్‌ , రసా౯ గుడక పిష్థాద్ధశర్మ_రాసారభాన్వితమ్‌, ౧౮రా వాతపిత్తకఫా౯ హ్హ్‌ హృదోగ్ట.పయం ద్రవహాడబః ౧౮౯ వ్యా చింఠవండుపులుసు; కలివి (వాకుశాయలఫులున్యు మాదీఫలములరనము, ఇరకురనము, 'దానిమ్మపండ్రరసము, బెల్లము 'ెలగకాయలరసము ఇవియన్నియు. సమభాగ ములు అందుకు సోపాలు చక్కెర) వీనినన్నిటిని కలిప్కి "అందు హామళద్రవ్యములగూర్చి వక్య్వము జేసిన నయ్యది చువపెడబ మనబడునూ దీనిని సేవించినచో వాతప్పిత్తకఫమాలను వారించును, హృదయమునకు మిక్కీ-లి హితకరము, | అథి రాగ మనుద్రవవిశేషము అతా మూ, కోలదాదిమవృతూన్లు ద్రావమౌథాన్యాన్లునెన్థవై సమధునోర్ధిపకర్పూరై: కృతో రాగో రుచి వ్రదఃః ౧౯౦ వృాష్టా లేగుపండ్లు, చానిమ్తపండ్లరసము చింతపండు, 'ద్రామవండ్డరసముూ థాన్యాన్టము? మై 0ధవలవకాము "లేళ త్రికటుముకలుం (శుంరిపిప్పలిమిరియాలు), వచ్చ కజ్వురము వీనినన్నిటినిగూర్చి వక్వము చేయబడినరాగము మిక్కిలి రుచిని కల్లించునుం -అథ పండ్ల్డరనమును ద్రవింవజేయునిధము లా మూ, జమ్మ్మూపలానాం స్వరసోగుడనై నవసంగమాత్‌ ॥

లిళ్ల0 వరహితసం హ్మ్‌ వ ల శ ల ఆనమ్ర,స్య సారంకతకతిల శేలుకవిళ్స జై : ౧౯ మాన్హైర్యాపటునావాపీ గుడనాగరకేనవ్యా, పూ. సలం కదళా్య్థః కుసుమైః చిళ్చాయాః మరిచేనచ, ౧౯౨ జమ్యూదువమ్శురకల్కా_చార శిగుమూలేన పాననమ్‌, బాట వ్‌ కవిత్ధం చవ్యుకల్కాదా్య్యా తాళా ఆాభాంస్టు రేణుఖిః, ౧౯౩ శేసరం మాతులుజ్ఞస్య కాళవత్రళ్టభస్య న్యా అడి, య్‌ "త్రీ సనె నవేన మృదితం ద్ర, వేద్విధృతమా+త ముం ౧౯ వ్యా ేరేడుపండ్డన్వరసమున 'బెల్టమును నైంధవలవణముశుజేర్చి యొండలో నురచిన చ,వరూవము నొందును, మామిడివండురసమున చిల్లగింజలను, నువ్వులను, విరిగి ఇెట్టువట్టును 'వెలగవస్టను వీనిని చూర్ణ మువేసి కలిపియెనను, ఊవ్వును కలిపియైనను. బెల మును శొంరిపొడిని కలిపియైన మక్టించి యెండలో బెట్టిన వలంచగ ద్రవించును. అరటివండు నందు -చింతపువ్వులను మిరియాలను చూర్ణముచేసి కలిపి మర్టించి యొండలో నుంచిన ్రవించును- వనసవండు తొనలరసమున 'నేరేడువట్రకు అత్తివట్టరు కల్క_మువేసి కలివయొ నను మునగబెట్టు వేరును కల్కముచేసి కలిపియైనను మర్షించి యొండలో నుంచిన ద్రవిం చును, వెలగవండును చవ్యమును కల్క_మువేసి కలిపి మక్టించి యెండలో నుంచినను ,ద్రవిం చను, తకాటివండును తాటిచెట్టు వ్రేళ్లను చూర్ణ మువేసీ కలిపి మగర్చించి యొండలో నుంచిన ద్రవించును.. మాదీఫలముల -ీసరములతో ఆాటియాకులబూచను 'వైంధవలవణామును , శలివి మర్షించి యెండలో నుంచినచో ద్రవించునుం ః =శ(్ర 'నారికేళరసము భయా మూ, నారికేభామ్చుముత్స్యణీ రాగాత్కర్క_న్థుజం ఫలమ్‌, చిళ్చావుస్పం వికనితం దృమజ్జ్బ్యరతాం రనైః, ౧౯౫ హాశోనారికేళస్య మరయిళభీ పరిస వేక్‌. బహంఎ+ి నా స్య ర్టయిత్యా వరి స్రు 6 వ్యా, మరియు "లేగువండు టెంకాయసీళ్లసంయొోగమునమైనను చక్కెరసంయోగము ేశ్తవైనను రసమును స్రవించును. చక్కగా విశసీంచిన చింశపువ్వులను రాతిమోద నునిచి ద్ర,వమునుపోసి నూరి అందు 'టెంకాయనువేర్చి నూరినయెడ బెంకాయనుండి రసము 'వ్రవించునుం =అెౌథ్రి పానకము థధయాా మూ, మర్దితం శర్కరాతోయైః మూతులుజ్జస్య 'కేసరమ్‌,

ఆంధ్ర, తాత్పర్యసపీతము ల్లీశ్నగ్ష శర్క_రాతీరభిన్నావా తీరా వాస్టున ఖేదితమ్స్‌ రనేన యేన కేనాప్కి తృజ్నా వైలానరాళతై £ ౧౯౭ వర్హార్థవిరాపద్ధ స్తేన పక్వం చిళ్చాఫ లేనచ, కుజ్కు_ మేనాథవాఘ్సుష్ట్రం బవాుశో వస్త్రగాళితమ్‌, ౧౯౮ అచ్చం కస్తూరి కర్పూరవానీతం పానకం హితమ్‌్స్‌ వ్యా చక్కెరను నీళ్లలో కలిషి అందు మాదీఫలముల శీసరములను జేర్చి వక్క మర్చించునది. "లేక చక్కెరను 'పాలలోనైనను పులుపుగలనిమ్తపండ్తరసము మున్నగువానిచే విరిచి రూప్తాన్తరమునొందించి 'లేటమైన సీటితో కైనను కలివి ద్రవముగ జేసి అందు బూదీ ఫలముల “ీసరములను కలిపి చక్కగ పిసికి మర్షించునది. అందు లవంగపువట్ట్ర నాగశేనర ములు వీలకులు, లవంగములు వీనిని పొడిచేసి కలుపఫునది. వీదవ వర్ణ్మముకల్లుటకుగాను చచింఠవండురసమును కుంకుమపువ్వును కొంచెము నూరి కలిప్కి అనేకపర్యాయములుం వ త్త మున వడగట్టి పీస్తుట కస్తూరని వచ్చకవ్వురమును అందు కలిపి చాసనగలిగించిన నయ్యది "'పానక మనబడునుః ఇయ్యది మిక్కి-లి హితకరమైసది. “లవ తొవసారపానకము అతూ- మూ, మర్చితం గుడతోయేన పక్యుచిఖ్బాపలం స్య తమ్‌, ౧౯౯ స చతుస్హాతకర్బూరం ధూవీతం శ్లాన్తిలావజిత్‌ 9 వ్యా బెల్లమును పానకము. కలిపి చక్కగ వండినచింశవండును మర్దించి కలిప్కి అందు చకుర్దాతమును (లవంగవట్ట్ర వీలకులు లవంగాలు నాగెశేసరములు, పచ్చకవ్వుర మును జేర్చి ధూవమువేసియుంచునది. దీనిని శ్రాగినవో బడలికయం ఆావంబును శమించుచుం 4ాధై ఆరుచిహరలేచ్యాము ఏయి మూ, స్విన్నం నిర_స్తబదరం గాళితం సగుడోవషణమ్‌, ౨౦౦ ధూపితం వానీతం చాపి లిచ్యోదరుచను_తృయ్యే వ్యా, శేగుపండ్లను ఊదకముపోని యుడకబెట్టి రసముపిండి తొక్కులీసీ యారన మున 'బెల్లమును పీస్పళ్లను జేర్చి వడగట్టి సుగంధద్రవ్యములచే ధూవమువేసి వాసనకలిగించి "లేవావక్వము జేసీ “సేనించినచో నరోచకము పోవునుః యాతి స్వన్హర్సణము ఏటా వూ, ాపొదాడిముఖర్జూరమృది తామ్బుసళర్కరమ్‌, ౨౦౧ సలాజచూర్ణ మథ్యాజస్టం స _నర్పణముడాహృతమ్స్‌

ల్తేశ్తరే వరహితసంపహీత వ్యా, గ్రాకుపుడు చానిమ్తవిత్తులు ఖర్జూరపుపండు, వీనినన్నిటిని నీళ్లలో కలిపి మర్షించి ఆరసమున చక్కెరను; పేలాలపిండీని లేచెను, నేతిని కలిపి 'సేవించినచో నయ్యది సంకర్పమగు, (ఇం్చద్రియాదుల నాప్యాయత నొందించి శ్రొోనుమును పోనొట్టునని భఛావముం =శుథి వంచసారపానకము థూ వరా, త్రాశామభూకఖర్జూర కాళ్ళ లె వ్రస్పపరూప.వై:* ౨౦౨ తుల్యాంతై:ః కల్పితం పూతం శీతం కర్చూరవానీతమ్‌, పానకం పబ్బుసా రాఖ్యం దాహతృష్ణానివర్రకమ్‌, ౨౦౩ వ్యా చ్రాతపండు ఇప్పఫువ్వులు, ఖర్టూరపువండు, గుమడు, ఈతవండ్లు వీనిని సమభాగములుగగూర్చి యుదకములో వైచి, యొకింతనేపు నానబెట్టి చక్కగ మర్దనము వేసి వడగట్టి, అందు వచ్చకవ్వరమును వాసన౨ై చేర్చి వానెనగట్రి చల్లబడున ట్టుంచిన నయ్యది పంచసారపానక మనబడును, ఇయ్యది తావమును దప్పిని నివ _ర్హింపజేయంను. మరియు ఘ్ఫుతము, పీన్చలి, పచ్చకళ్చూరము లేన చక్కర, ఈయొదిటిని జేర్చి సిద్ధము-చేయబడినపాలు పంచసారపానక మని కొందరు వెప్పెదరు, వై జెస్పినపానకములను బైత్తదియగు మట్టిదుత్తలోబోసి కలినొట్టుపువ్వులను వచ్చకర్పూరమును జేర్చి వానెనగట్టి యుంచిన చల్లగ నుండును, మూ, స్తక్షవస్పర్పిషాయుక్తాః శీతవారిన్టతాః. .., ళా నాతర్టచ్భాఉదమన్థాస్స్యుః మన్గాః పలరసైః స్మృతాః ౨౦౪ వ్యా సత్తుపిండియందు "నెయ్యి కలిపి చల్లనినీళ్లలో కలియ బెట్టి మిక్కిలి 'తేటగాక కొంచెము. చిక్కగ నుండునది ఊదమంథ మనబడును. ఆట్రి సత్తుపిండిలో పంద్దరసమును కలివినవో నయ్యది ేనలము మంథ మనబడును. శిరి =” 0డా కి ఏతా జనర ఇ మూ, మూలసర్షవళాకాద్యైః కాణ్ఞాకీవటక శ్రియా, వ్యా ముల్లంగిగడ్డలు అవకూర మున్నగువానినిగూర్చి చేయబడినవడియములు శాంజచాకి యనబడునుం ౨౦ శీరపాకోదమంథము ఇతా- మూ, నారిశేళవంతటోదాత్‌ శీరముష్లామ్చుమర్జి తాత్‌ ॥ ౨౦౫ య్‌ ఖీ తీరం శవిద్ధవేశీచ పక్వం వృస్యం సకోర్కరమ్‌,

ఆంధ్ర 'ాత్చర్య్థసహితము ప్వ్యుర్ర &ీరపాకోదమన్థోఒయం తప్తా రావ కేషితమ్‌. ౨౦౬ వ్యా* బెంకాయలో. వేడిసీళ్లపోసి మెత్తన నూరి పీడిచినచో. 'టెంకాయ'పాలు వచ్చును వెలగవండులో నీళ్లుపోసి మర్చించి యారసమును వెజేష్పిన 'ెంకాయపాలతో కలిపి శర్కరనుకూర్చి. అందు. పాలుపోసి పాలుమ్మాత్రము. మిగులునట్టు శీరపాకవిథిగ "కాచిన నయ్యది త్షీరపాకోదమన్థమని ఇవ్చబడునుం థి శ్నీరపాకళీదములు అమా మూ, కాన్తపాత్రే, స్థితం తీరం తద్రసాయనము త్తమమ్‌, తచ్చార్ధ శేషం “వేయం సాత్‌ "లేహ్యం త్ర గ్రంశావ శేషితమ్‌, పాదావళిష్టం వ్‌ణ్ణం స్యాత్‌ ళ్‌ ర్క_శాష్టాం శేషితమ్‌, వ్యా, మెచేస్పినవ్రకారము పక్వముచేయబడినశీరమును కోంతలోపాము'చే చేయ బడినప్మాత్త్మములో నుంచిన నయ్యది మిక్కిలి రసాయముగ నుండును (జూవ్యాధివార మని భావము అట్రిపొలు సగము ఇగురునట్లు కాచిన నయ్యది “య మనబడున్ను మూడవపాలు మిగులునట్లు కాచిన నయ్యది 'లేవ్యాము (నాలుకతో నాకదగినద్రి అన బడును, నాల్లవపాొలు మిగులునట్టుకాచినవో నయ్యది పిండము. (ముద్దు అనబడును ఎని మిదపభాగము మిగులునట్ల్టుకాచిన నయ్యది చశళ్కార యగును నిట "సిరుగును పేర బెట్టువిధము రతా మూ, అర్థస్థమిాష, _త్తక్రం తత్‌ మాతులుజ్దప లే(ర నేనవా, ౨౦౦ శీతయావాధృతం కుమ్మే నూతనే రాగయు_క్తయే, చిత్ర శాళ్టి గత్వోచాయు_క్ర చణిథాయాధమజ్జభిః ౨౦౯ కవిత్ధేస్ట నుపకసస్థ పడ్మి రాల మైర్గువద్యది, వ పథ్ధ్యం చొ ర్ధ వం తతః కాలాత్‌ అత్యన్లుం సాస్టదథ_స్త 3. ౨౧౦ దధ్ధవస్థామసంప్రాప్య దుగ్థావస్థామతత్యయత్‌ $ అఆ _న్తరావర్షినిజ్షేయం మన్షకం తద్విపోపమమ్‌, ౨౧౧ వ్యా పొలను సగభాగము మిగులునట్టు కాచి చల్లచైనపిదవ మళ్జిగమైనను.. లేక మాడీఫలరనముమైన కొంచెమున నాపాలలో తోడ్తుబెట్టి కొ క్తకుండలోబభ్రాగమున చక్ర మూలమ్యు వేరుపట్టను మెత్తగనూరి వూసి యెండ బెట్టి యాకుండలో వె చెప్పినపాలను బోస్సి అందు చక్కు వండిన వెలగవండును కలిపి పదిలముగ మూసి యారుజాములకాల ముంచిన నయ్యది చక్కగ. "పేరి పెరుగుగ. నగును, అరుజాములకన్న నథికకాలముంచి నచో మిక్కిలి పులియును, కావున ఆరుజాములకాలమువర కుంచబడిన పెరుగు మిక్కిలి

బ్లీత్హు వరహితనసం౦ంహితీ పజ్థ్య్యకరముగ నుండును, ఆరుజాములకు ముందు పెరుగురూవమునొందక పాలరూవమును మారి మధ్యమావస్థ నుండునది మస్షక మనబడును ఆయ్యాది విమతుల్యమె యపక్థ వ్ర్‌ముగ నుండును “క్రితి తృక్ర, భేదములు వానిగుణము అభా మూ, మన్టేన మథితాద్దథ్నో నవనీతం తతో వారేత్‌. ఃి మజ్ఞకామథికం చేలాశీతం కరళ్చూరధూవితమ్‌, ౨౧౨ 4 జ విశ్వ కై డర్యసిన్ధూ జైన ఆసుతం తక్రమగ్నికృత్‌. 9 ధూపితం వాబ్టుజీరాథ్యాం ఆర్ద్రకతోదమిశ్రితమ. ౨౧ వలానై స్థ్రవమాన్షాఢ్యం రోచనం దీవనంచ తత్‌, వ్యా వెజెప్పినవిధముగ పేరబెట్టిన పెరుగును కవ్వముతో (నీళ్లు కలవక చిలి! “వన్న 'నెత్తునది. ఇయ్యది. “మజ్ఞికు మధికమునని 'వెప్పబడును. దీనిని వ్యస్త్రగళితమువేసి చల్చగ నుండునటులుంచి వచ్చకవ్వరముచే వాననగల్లించి అందు థుంఠిని కాయఫలమునుు సైంధపలవణమును పొడిచేసి కలిపి పులియ బెక్టిన నయ్యది జాఠరాగ్నిని వృద్ధినొందించును వరియం (మె జెప్పినవిధముగ చిలుకబడినమజ్జిగలో అల్లమును నూరి కలిప్క్‌ ఇంగువ జీలకర ఈశెంటిని. తిరుగబోత బెట్టి వీలకులను నైంధవలవణమును పొడిచేసి కలిపిన నట్టిమజ్జీన రుచిని బుట్ట్రించును. అన్నిని దీపింపజేయును. =ధ్రి వెన్న'కా-చి చేయిచేయువిధము ఇయూ- మూ, నవనీతం నవంభాతం సుపక్వం మృదునాగ్నినా, ౨౧౪ీ పల్ల వైః కాసమస్టస్య 'తాంబూలీ శతప్రష్ప మూ గోధూమవీజై రధవా ప్రత్యుష్తం జాయలే ఘృతమ. ౨౧౫ ఘనవన్త్రపరిప్రావై: మృడ్రజ_న్హ్యభిరతీణమ్‌, = మ్రైజేస్పీనవిధముగ "పెరుగును చిలికి వెలివీయబ, ను కుభయైన వ్యా లోకులు నీళ్లతో నిర్మలముగ కణిని సూత్తమైన యస్నిజ్వాలచే శాచి అందు కవెంచాకుచిగుళ్లను "లేతశమలపాకులను, సదాపచిగుళ్లను వేసీ చక్కగ శాచవలిను లేక గోధుమగింజలమైన "వేసి కాచవలెను అటు కాచినచో నెయ్యి యగును, అట్టి నేతిని దట్టముగ నుండు గుడ్డమై వడగట్టి చిన్న సన్ననిపురుగులం అందు 'చేరనీయక వదిలముగ నుంచి కాపాడవలెను. ౨9 నీటిని శుభృవరచువిధము థయా- మూ, వాష్టపన్న స్యామ్భనః కుర్వాత్‌ అగ్న్యృర్కాయసవిణ్ణవై 4 ౨౧౬ ఖదిరాజ్లారద ర్థోన తవనం కరులేణవ్యా

శీ ఆంధభ తాత్పర్యసహితము లశ్తీగ్ర పర్ణిమూలబిస్టగ్య నీ మున్తాకతకశతై వై, ౨౧౭ వస్త్రగో మేళనాభ్యాం వా "కారయే_తృత్స్రసాదనమ్‌, చృవాతే స్టాపయేదముని మే. వేత్త త వాలుకాః, ౨౧౮ థ్‌ నో 4 శే యష్థిభి ర్భా్రామయేచ్చీఘ్యం వ్యజనై ర్వీజయేన్య ఖద వ_మ్ర్రైణాభ్యుద్ధ రేదవ్సునితీ, చేదవలమ్బయేత్‌ , ౨౧౯ ఫకాయాం చేతిసలిలం జాయతే లఘుశీతలమ్‌, వ్యా శ్రాగవలసిననీళ్టు ఇెడుగాలి మున్నగుకారణములవే ఇెజియుండెనేని అట్టి సీళ్లను నిప్వుతో కాచి యెండలో ెట్టి దప ఇనుపముడ్దను నిప్వున కాల్చి నీళ్లలో ముంచ వలెను. "లేక మట్టిమూకడును చందడ్రకొయ్యనిప్వులో "నెజ్జగ కాల్చి యాసీటిలో నుంచ వలెకు, కిదవ పర్షిమూలము (గ్రంధికవిశేమము), తామరదుంవల్పు ముత్యములు, చిల్లగింజ పాచితీగౌలు. అనునీద్రృవ్యములనుంచి్వి గుడ్డచేత వడగట్టి యానీటిని శుభ్రమున "జేయ నగును, పిమృట నాలేటనీటిని మట్టికుండలో. బోసి నిరాటంకమున గాలివీచ్యువు, దేశమున యినుకపోని చానివై నీటికండ నునిచి కజలతో నీళ్లను బిరబిర్మత్మివుచు పీవనలచే మెల "మెల్లన పీవనగును. ఆనీళ్లను గుడ్డచే వలుమారు మెశెత్తి విడువవలెను, పీదప కొంతసేపు సీటికండను నీళ్లలో నుంచవలెను పిమ్మట ఉఊట్టియందుంచి చ్రేలాడగ ట్రవలెను ఇట్టి సంస్కాారమును జేసీనచో జలము నిర్దున్నమై శొగ్రమగును.. మిక్కిలి. 'లేలికయై. చల్లగ నుండునుం

• _౨థ ఉదకమును పరిమళింపజేయుగంస్కారము ఉమా చెకి వ్‌ వ నే ॥ వూ, చస్టనవాలకకు సైః శ్రమ ఫై! పారి ఖావ్య త్రు, టినేవై్యః ౨౨౦ త్రిభిర్డుత్తనై శృవిహ్మితైః సలిలానితుసురభయ న్తుభయే, కుష్టుకేసరపలై )లా చూక్ష శేతకవాసీతమ, ౨౨౧ దివ్యగస్ధం భచేద్యారి మోహి తాళికదమ్బకమ్‌, వుష్పూణ్‌ జాతిపున్నాగ వాస న్సి వకుళాదయః, ౨౨౨ గ్‌ ళీ మర్యు క్చాన్టుఖర్ణూ రపుష్పాణి జలవాసనే. వ్యా ,క్రీగన్థము; కురువేరు చంగల్వకోన్టు,. 'పారిఫావ్యము ( ) నీలకికాయలు, వట్టి వేళు ఇందులో మూజేసి యొక్కొకనుగంధగణము వీనిని యొకచాని కన్న నొకచానిన్ని శెట్రింత లుండునట్లుగూర్చి సీళ్లలో నుంచినచో సీశండుగణములంను సీటిల్‌ బొమళించబ్లేయున్లు మరియు ఛచంగల్వుకోమ్టు నాగకేనరములుు అక్ర; వ్‌లి

ల్రశ్మగ్రి వరహితనసం౦ంహిత కాయలు పీనిచూర్ణ్హ ముచేతను, మొగలిపువ్వులచేతను వరిమళింపజేయబడిన జలము తుమైద లనుకూడ ్రమించజేయదగిన దివ్యవమిమళము కల్లియుండుకు, మరియు జాజిఫువ్వులు, పొన్న పువ్వులు, 'పాదిరిపువ్వులం పొగడవువ్వులు మున్న గుసుగంధకునుముంబులును, మామిడి శూగొత్తులను ఖర్జూరపువూగొత్తులును వానిపువ్వులును. జలమునకు పరిమళమును. కల్లిం చును కావున ఆట్టిసుగంధ ద్రవ్యముల చేతను, నుగంధకునుమములచేశను జలమునకు వాసన గల్లించి త్రాగుట కవయోగింపదగు నని భావము, =శుథ్రి బెలపానము'నేయువిధము ఇఆా-

నూ, క్సశ్నైః చవాళరుచినైః వరమృత్ప్రణీ తైః

లో ష్టైళ్శఘృష్టజల థాతఖ రాంశుత మః

సతో ద్ర తెలగుడ కేసరవ్టుమ్క_ వై లా

లామెతమాలతగశాగరుద _త్తధూజీ *, ౨౨8

విన్ధస్తగ స్థకుసుమైః కరశవైర్య నోజ్లైః

నాశైః కషూయవిళై రవీచక్తపాతై 9

వస్త్రావకుభ్థునయు లై ః భృశమమ్బుశ్రీతం

నేవేతెహేమచష.కేనబి నేనళు శ్వా, ౨౨౮

వీవం కల్పితమాహోరం భోక్తుకామః వీబేజ్ఞలమ్‌,

సనైన్ధవం శృతం దివ్భువరాళవోస్టమచి ఈవై ౨౨౫

వ్యా, నున్నమై పవడములవలె రమ్యుమునై యుండునట్లు మంచిమట్ట్రితో 'జేయబడిన గర-గెముంతల (ఒక్యప్తక్కనీళ్లబైటవెడలించుటకు దగునట్లు రంధృముగల మట్టిపాత్రల)కు మి పెళ్టలను సన్ననిరాళ్లను నీళ్లనుబోసి చక్కగ తోమి సీళ్లతో శుభ్తముగ కడిగి యెండ ఇెండించి, లేనె నూనె బెల్లము నాగశేసరములు ఫపుమ్మురమూలము నీలకులు లక్క_కానుగ ఆక్ష్మగ్తంథితగరము అగరు అను సీద్రవ్యములగూర్చి పగబట్టి అందు వరిమళించుపున్నుము లను వైచి. సంస్కారముచేయబడిన యాగ ముంతలయంైనను తామరకాడలు మున్న గువగరువన్తువులచే సంస్క_రింపబడిన చర్మ-ప్మార్తృములయందైనను, వై జెప్పీనరీతిగ నంస్క_రింపబడిన జలము నునిచ్చి 'దాన్నివెని వ శ్ర్రముచే మూస్తి మిక్కిలి చల్లనైన యాజల మును బంగరుప్కార్తముచే శ్రైగవలెకు, "లేక 8గాక్రండురంధిమున తామరకాడ్నకైనను గొట్టమువైనను బెట్టి నోటిచే నీళ్లను పీల్చి శ్రాగనగను. లేక ముశ్తెపుచిచ్చలచే శాసీనిటిని గ్రపొంచి త్రాగవలెను ఇత్తెంంగున సంస్కా_రనిశేషమములచే గల్పింహుడినళుద్ధ జలమును భోజనసమయమునందు లవంగపుమొగ్దలును (శ్రిశటుకములును చిశ్రమూలమును కొంచెము 'మైంధవమును గూర్చి కాచబడినజలమును శ్రాగవలెమ

ఆం ధ్ర కాత్పర్యసహీతము వ్రన్సగ =శు(ర్ర భోజనయోగ్య కాలము ధయా- మా, విసృష్టే విణ్తూత్రే, వృాడిసువిములే దోచే, స్వవథ గే విళుత్జై చోద్దారేముదుపగమనే వాలేఒనుసరతి, అథాగ్నావు చ్రికే విశదకరణే చేపాచ సులహూ వ్రయుజణ్జీతావోరం విధినియమితం కాలస్పహిమతః. ౨౨£౬ వ్యా, మలమ్మూశ్రముల విసర్టించి హృదయము నిర్మలమైవాతాదిదోనవములు తమళను"నెలవుల దచ్పకుండగ్య అఆమరససంబంధము "లేక శ్రేపులు శుద్ధముగ 'వెడలుచుండ, అకలి కల్టియుండగు చాతమకులోనుముగ. సంచరించుచుండగ, జకఠరాన్ని ్రజ్వలించి యావోరమును._ ీర్ణిందజేయ సమర్థముగ నుండగ చత్యరాదీన్హియములు వానివాని వ్యాపారములయందు సమర్థములై నిర్మలములుగ నుండన, శరీరము మిక్కిలి చుల్కానగా నుండగ నాహారము నువయోగింపపలెను. అట్టి యానోరము శాస్త్రోక్తవద్ధతి ననుసరించి యుండవలెను, వైటేస్పినలతమణములు గల్లియుండుసముయనము. అవోరముకు భుజించు టకు దగినది అత్రి ఫోజననియమము ఇలా మూ, శుచిపితం న్నీ గనోష్తం లఘు తననాః క నాలే 1 లేవిలమ్బతమ! ? ౨౨౭ శ్‌ న యో స్నాతః యుద్యా౯్‌ విని _క్తస్టో భాతపాదకరానను తర్చయిత్యా పిత్యూ౯- 'దేవాళ్‌ అతిధి౯ బాలకాళా గురూక్‌ ప్రత్యవేత్యు తిరశ్చోవి ప్రతిపన్నవర్శిగ్య వోకా సమిాత్మ్యు సమ్యుగాక్యానం అనిస్టన్నబ్రువళా ద్ర; నమ్‌, ౨౨౯ ఇష్టమిషైస్సహాళ్నీయాత్‌ శుచిభ_క్షజనాహృతమ్‌, వ్యా, మనుజుడు విధ్యుక్ష్మవు కారము సాన్షైనముచేస్సి మిక్కిలి యాకలికల్లి భోజనమునం దిష్టముపొడమియుండగ కాళ్లు సేతులుకడిగికొని యేశాంస్థలమున గూూర్చుండి ఆవారవదార్థముల నిందసేయకు మూటలాడక్త పితృ చేవళలను "జీవశలను అతిథులను శిశువులను ఆచార్యులను అనాస్షదులచే దృష్తినందించి. తాను ెంచుచుండువతులు గుజ్తములు వశ్తువులం మొదలగుతిర్యస్టంళువులకును తగునావారం బిడి వానిసౌఖ్యం చారసి తనమనను కింవైనదియు, ద్రవ్యప్తాయంబుకు, పరళుద్ధులై తనయందు వ్రీశిగలవారిచే 'చేబడినదియు,.. తనకు హితకరంబుకుు పిళుద్ధంబుకు తృణశేశాదులచే దుష్టము 'కానిదియ్కు సుఖోన్ష్యంబుళు లఘువును మధురాదిషడ్ర సములల్‌“గూడినదియు, అందును

రని వరహితసం౦ంహిత ముఖ్యముగ మధురరస్య్వవృశానంబుకు నగు నాహోరముము, తనశరీరమున కానుకూల్యము నాలోచించి. శనకిష్తులగువారింగూడి వై జెప్పినవిధియుక్తాహారకాలమున ఛుజింవవలేఘు మరియు నతివిళంబముగ మై నను అతిశీఘ్రముగమై నను భుజింవకు యథాసావకాశముగ నట్టియాహారపచార్థములయందు మనను నిలిపి భుజించవలెనుం ధ్ర భఘుజిందదగనియాపహారము 3మూ- మూ, భోజనం తృణకేళాదిజుస్టమున్షీకృతం ఫవునః ౨౩౦ వాకావరాన్న భభూయిష్టం అత్యువ్షలవణం త్యజేత్‌. గ్‌ వ్యా గజ్జిపోచలు వెండ్రుకలు ఈగలు మున్నగుజంతువులు మున్న గువానితో గూడినదియు) వక్వమువేసి చల్లారినవిదవ మరల నన్నిసంబంధమువే వేడ జేయబడినదియు, మిక్కిలి తప్కవగ బేర్చబడినకూరలు వ్యంజనములం కల్లినదియు, లేక శాశాదుల మిక్కింలి యధికముగ గూర్చినదియు;, మిక్కిలి యువ్షంబుకు మితిమారినలవణము కల్పినదియునగు భోజనము హికముకాదు. కావున మైజెస్పినయాపహారమును భుజిందందగదుం =డుథ కీలాటాదిశీలననిషేధము టా వూ, కిలాటదధికూర్చికామోరశుక్రామమూలకమ్‌, ౨8౧ కళ కుష్కువరాహోవినోవుత ష్‌ ఫ్థమహిహామిపమ్‌, మాషనిష్పావళాలూకచిపవీష్టవిరూఢకమ్‌, ౨కి౨ శుష్కుశాకాని యవకా౯ా ఫాణితంచ నశీలయేమ్‌, వ్యా, కిలాటము, "పెరుగు కూర్చిక (జున్ను), మొరము) భుుక్తము వచ్చిముల్లంగి, కృళించినజుళువులమాంసము ఎండినమాంసము, వంది గొట్టె అవు చేవలు దున్నపోతుఅను సీజంతువులమాంసంబులు మినుములు అనుముల్యు తావరదుంవలు తామరకాడలు, పిండితో చేయబడినపదార్థములం వంజినశాకములు యవశాకము, ఫాణితము (చక్కెర పాకము) అను సీపదార్థములను విశేషముగ వ్రతిదినంబును ఆలవాటుగ భుజింపందగదు ఇచ్చట “శీలయేల్‌*”” అనువదమునక్రు త తిదినము ఆలవాటువేయుట యిని యర్థము కావున ఎె చెన్పినవదార్థములను తిదినంబును నిరంకరముగ నువయోగింవం జనదు గాని అవ్వుడప్పుడును ఒకానొకసనమయమున నువయోగించుట నిషిద్ధము కాదని భావముః ధ్ర స్వస్థతయందు 'సేవింపదగినవదార్థములు ధియా మూ, శీలయేచ్భాలి గోధూమయవహాసష్టికజాబ్బలమ్‌ం ౨౩9 8 పథాష్థమలళమృద్వీ కాపటోలీ ముద్ద్గళ ర్క రాక

ఆం శ్ర 'కాత్పర్యసహీతను లర ఘృతం దివో్యోదకం తీరం తొద్రం చాడిమనై స్థవమ్‌. ౨౩౪ స్వాస్థా్ధానువృ _త్తీకృద్య్యచ్చ రోగోచ్చేదకరం చ యత్‌, వ్యా రాజనంపుథాన్యము సోధుమలు యవలు అరువదినాళ్లసంచావులు జాంగలమాంసము, కరకకాయలు, ఉసీరకకాయలు, చా/తవండు, పొట్లకాయలుం "పెనలు వంచచార, ెయ్యి; పాలు) మదము (చిట్తీ7లచే గూర్చబడినకపిలవర్ష ముగల "లేచా దివ్యోదకము (వర్హధారలనుండి. ,క్కిందవడక మునుపు నడమనే గ్రృహింపబడిన జలము) చానిమ్మపండ్ధ్యు వైంధవలవాము వీనిని చతిదినంబుకు విడువక యుపయోగింప నగును, మరియు శరీరస్వస్థతను కాపాడునట్టి (ఆయాబుతువుల కనుగుణముగ నియమింప బడిన్స పదార్థములను, అన్నపౌనాదులను రోగహరములగు నేలవేము మున్నగు ద్రవ్య ములను విశేషమునగ నువయోగించవ లెను మరియు “్రిఫలాం మథుసర్పిర్భ్య్యాం నిళిన్మేత్రబలాయవ” అను వాగ్భట వచన్రకారము "న్మేర్రములకు బలముకల్లుటన్తై త్కిఫలచూర్ష్మమును నేతిలోను “లేచెలోను కలిపి వృతిదినము ర్మాత్తులయం దుపషయోగించవన లెని "తెలినెడి న! తీరాదిపానయోగన్యప్మాత్రలు ఏయి మూః అథ ళష్కవ్రదిద్ధాని సయశ్ళోష్ణం హిరణ్య యే, ౨౩౫ "సేయం మాంసరసం యూషాః వ్యర్ఞునానిచ రాజులే) ఖడకామ్బలికా౯ కాంస్థ్యపాత్రే, పర్పటకానిచ, ౨9౬ వజృవె డూర్ధపాత్రేషు రాగహోడబటుందుకాక ఘృతం కాలాయనే దత్వా ఈ౪ా చ్రుపాత్రే, హిమం పయః, ౨౩8 పానీయం పానకం మదస్ధం మృళ్మ యే కాఖ్బ'నేఒవీవా, 'కారస్ఫటికపా శేషు భవ్యూ౯ పర్షవుకేషు తు, ౨౩౮ దీనం విమలస్థాల్యాం సువి _స్తీస్లే మనోర మే, ఛత్యూం స్తు దథతీణే పారే శ్‌ మ. ఖోద్దర్షేణ పిజ్ణికాళ "లేహ్యు పేయాదికం చాన్యత్‌ తన్మ ధ్యే వినివేళ్వచ, వ్యా శుష్క_పదార్థములను చిక్కగనుండుద్రవపదార్థములను “జేడిపొలను బంగరుప్మాత్తలలో. నుంచి 'సేవింపనగసకు, మాంసరసమునుు యూవములను; వ్యంజన ములను 'వెండిప్మాత్తలతో త్రాగవలెను. ఖడయూషములను, కాంబలికములను, పర్ప టకము (అప్పడములను కంచుపాత్రలలో "సేసిందనగును, రాగముల్యు షాడబముల్కు వరహిథణా1 ౯

ల్ర0 వరహితసం౦ంహిత టుండుకములు, ఆశుపానకములను వజ్ఞవైదూర్య పాత్రలతో నేవింపనగును. నేతిని ఇనువ 'ప్యాక్రలలోను, చల్లనినీటిని తామ్ర, ప్మాక్రలలోను ఊంచి యువయోగింపనగునుం. పౌనక మును మద్యమువు మట్టిపాక్త్రయం దై నను బంగరుపాత్రయందైన నునిచి ,త్రాగవలెళుి భక్యములను ని్తడిప్మాత్రలయంై నను, సృటికపాత్రలయంచైన. నునిచి ఆకుదొప్పల యంధైన నునిచి యువయోగింపనగును. అగ్నిని దీపించజేయువదార్థములను విమలనుశు లోవాముయొక్క_ విశాలరమ్యప్మాక్రలయం దుంచవలెళు మరియు భక్ష్యములను దత్నీణ 'పార్మమున_ నోటనుంచుకొని నమలి తినవలెను ముద్దగనుండుపదార్థములను నోటితో బొల్లి తినవలెను. "లేవ్యూములను పేయములను నోటిమధ్యమున నుంచుకొని భుజింపనగును థి చిసాదివదార్థములభుజించుక్రచుము థమ

మూ, బినేముమోాచచో చామ్ర,మోదళో త్కారికాదికమ్‌, ౨౦౮౦

అదడార్థద్ద వం గురున్నీ స్థం స్వాాదుమన్దం స్థిరం వురః,

విపరీతమతళ్సా_న్హే మధ్యేఒభ్లులవణోత్క_టమ్‌, ౨౪౧

వ్యా* గురుత్వంబుళు స్నిస్ధత్వంబును మాధుర్యంబుళు స్థిరత్వంబుకు మౌస్ట్యమును కల్లిన ామరశాడలం, ఇెరక్ర, ఆరట్సి మామిడి, కుడుములు, ఊం్రాల్లు మున్నగుపదార్థ ములను భోజనసమయమున తొలుదొలుత్ర భుజింవవలెకు. మె చెప్పిసగుణములకు విరుద్ధము లై నలఘుశ్వము, రూతగణము, తీళ్టగుణము, కటురనము సరగుణమును కల్లినపదార్థ ములను భోజనాంతమున భటింపనగును.

మరియు పులుఫును ఉప్పును చథానముగ కలపదార్థములను భోజనమధ్యమున భుజింపవలెకు.. “కటుం లవణనున్లుం చా ఫూర్వమాహారమావా'లేజ్‌ , అఆపహారో మధు రోబ్యార్రే, గురువిష్టభ్యజీర్యతో” అని ఖరనాదవచన మున్నది కారముగగాని ఊప్పగ గాని లేక పుల్లగణాని యుంందుపదార్థములను తొలుత భుజించవలెను. అటుగాక మధురా హోరమును గురువదార్థములను తొోలుక భుజించినచో నవి ఇస్తోశన్ఫులను బంధించి విదా వోవస్థనొంది. వీదవ బీర్మించును అని యర్థము, ఈవాక్యమయునకును వె జెప్పినమూలవాక్య మున జెప్సినపద్ధతికిని వరస్పరము విరుద్ధముగ నున్నది. ఇట్టి భేదములు 'జేళాభేదము,. 'జేవా తత్వ భేదము మున్నగువాని నకుసరించి యేర్సడినట్లు తోఇెడి ముఖ్యముగ ఖరనాదనియ మమే యూుక్తక్తమును లోకమునం దలవాటును వ్రైయున్న దని తోజెడి.

= గొన్ని భోజననియమములు ఇకా

మూ, నపర్యుషితమన్య త్ర మాంసాద్భత్యోపదంళత్క,

నా శేషం సర్పిష్య థీరదధిమధ్వన్పుళు కృతః, ౨రోఖి

ఆం ధ్ర కాత్పర ఫ్రిసహితము లగే భోజనాదిషు మభ్యేషు నిత్యమామలకం హితన్స్‌. వ్యా వర్యుషిశ్వమైన (ఒక అవోర్మా క్ర కాలమునకు అధికముగ నుంచబడిను) యావోరవదార్థమును భుళింపరాదు (పక్సముచేయబడినయన్న మును వ్యంజనాదులను ఒక దినమునకంటె నధికళాల ముంచిన నయ్యది పర్యుషిత మనబడును అట్షిపర్యుషిశమును భుజించ దగ దని యర్థము). మాంసము ఛత్ష్మ్యుములు, ఉవదంశములు. (ఊరగాయలు మున్నగునవి) ఇవిమాత్రము పర్యుషితములైనను భోజనమున కర్ష్మృములు, మరియు "నెయ్యి, పౌల్కు పెరుగు తేనె సీట్ల, శ్వుళ్తముం ఇవిదక్క_ తక్కినభోజనపదార్థములను నిక్ళేమముగ భుజింపదనదుం (నెయ్యి మున్నగువానినిమ్మాత్త్మము భోజనప్మాత్తములో నుంచుకొన్న దానిని మిగులనీయక నిశ్ళేషముగ భుజించవలె నని వొవముః మరియు భోజన ప్రారంభమునను భోజనమధ్యమునను ఉళిరకకాయలతో 'జేయబడినపచ్చడి మున్నగువానిని ఉపయోగించ నగనుం ఉసిరిక కాయలనుమా్ర్యము తిదినంబు నువయోగింవదగునుః -౨థి అవోరపరిమాణము అతా మూ, గురూణా మర్ధసౌహిత్యం లఘూనాం నాతితృప్తళా, అన్నేన కుక్య్యూవంశా పానే నైకం ప్రవూరయేత్‌, ౨౮౪ ఆశ్రయంవవనాదీనాం చతుర్ధమవ కేషయేత్‌. 9 వ్యాః గరువదార్థములకు అర్థతృ_ప్రికలుగునంత _ భుజించుట తగినపరిమ్తారాము, లభువుగ నుండువదార్థములకు కొంచెము తట్కవగ తృ ప్రీకల్దునట్టు భుజించుట శగిన పరి మూణము, మరియు భుజించునపుడు ఉదరముయొక్క శండుభాగములను ఆవోరపదార్థము లగు నన్న్నాదులచేఠను, ఒకబ్గాగము నుదకముచేళను నిండించవలెను. కుక్సీలో నాలవభాగ మును వాతాదులు సంచరింఛునిమిక్త్సము కాలిగా నుంచవలెను, ఇదియే అవోరవరిమాణాము* మరియం భుజించునపుడు ఒక్కొక్కవ్యంజనమును భుజించునప్వుడును నీళ్ల నొక తెహాడుతశ్రాని కంఠకుద్ధి జేసికొనుచుండవలెను. ఆటుచేసినయెడ అయావ్యంజనము యొక్కరుచి స్ఫుటముగ గానవచ్చి రుచికరమగును. ఈవిషయమును నుశ్రుతాచార్యు లిట్టు లుపదేళించికి, “ ప్రతోళయేదద్భిరాస్యం భుష్టూనళ్చ మువుర్భుహు$ విళున్దే రననే తస్షై రోచలేఒన్న మఫూర్వవల్‌ ఎ రి పీనాలిమ్మాత్సాదినిషేధము అదా మూ, హీనాతిమాత్రమళనం అత్యమ్భువిషమాళనమ్‌, ౨౪౪ విరుద్ధావత్సమళనం త్య జేదద్ధ్య్భాశనం తథా ఇ్యా హీనమ్మాక్రగా (తాను భుజించవలసినపరిమాకామునకు తక్కువగా) భుజించి నను :అతిమ్మార్త్కముగ (తాను భుజించుపరిమితికన్న నధికముగ) ఛుజించినను అధికముగ

లలి వరహితసంహిత సిళ్ళతోగూడి భుళించినన్వు విషమూకనంబును, విరుద్ధాశనంబును నసమశనంబును అద్ధ్యశ నంబుశు, ఇవియన్నియం ననేకరోగముల గల్లించును కావున వీనినన్నిటిని విడువవ లెను* మరియు హీసమా (త్రాతిమ్మాక్కభోజనమున గల్లువై వరీశ్యము వాగ్భటాచార్యులచే విట్టుపదేశింపుడియె. “భోజనం హీనమ్మాత్రం తు సబలోవచయాజ'సే సర్వేహోం వాతరో గాణాం హేళుతాంచ చవద్య కే అతిమ్మాత్రం పునస్సర్వా నాశుదోషాక్‌- ప్రశోప యేత్‌ ౨ కక్కువవిమాణాముగ భుజించినచో శరీరమునకు పుష్టిని ఓజన్ఫును కల్లింవదు. వలుబెరంగు లై నవాతరోగములను కల్లించును. మితిమోరి భుజించినచో ్రిదోమములను అతిశీమ్రముగ చకోపించుకు అని యిస్థ్రముః ఇట్టిదోమములం సంభవించును. కావున న్యూనాధికపరిమాణాము లేక కళన్చర్రూల్తా మర్థసాహిత్యం” ఇత్యాదివాక్యములచే వె జెప్పిన నియత్యప్కమాణమున_ భుజింపనగునని 'ఫావము, మరియు ఎంతవరిమాణముతోభుజించి మనుజునకు. సుఖముగ_ జీర్ణమై రోగముల గల్లింపకుండునో అయ్యుది యావోరమునకు ముఖ్యవ్రమాణము, ఈవిషయముళు వాగ్భటాచార్యుండు “భ్యూత్యావ్యమాణాం నిక్జిష్టం నుఖం యావరద్ధిజీర్యతి” అని యుపదేళించెనుం మరియు! సమళన-అధ్యశన-విషమాశనముల లతళాయిను; వాని చేగల్లువై వరీత్యంబును వాగ్భటాచార్యులవే నిట్లు ఇెన్పబడియె;:లామి శ ౦ వక్థ్యమపక్థ్యం చ భుక్తం సమళనం నృృతమ్స్‌ విద్యాదద్ధ్యృశనం భూయోభుక్రస్ళోపుభోజనమ్‌ అకాలే బహుచాల్చం వా భుక్తం తు నిషమాశనకు శ్రీణ్య ప్యేళానిమృత్యుంవా ఫఘాోరాక వ్యాధి నృజన్తివా” వక్థ్యకరములై న శాలిధాన్యము మున్న గువానిని, ఆవక్థ్యములగుయవకము మున్నగువానిని ఒకటిగగూర్చి భుజించుట సమశనము. భ్యూర్జిగ భుజించినయావోరము జీర్ణ ముగాకమును పే తోడజే మరల భుజించుట యధ్యశనము. ఆకాలమునందు భుజించినను అధికముగ భుజించి నను మిక్కిలి స్వల్పముగ భుజించినను విషమాశనము, ఈమూడునిధములైన యావఃరం బులును మరణము మైనను మిక్కిలి 'ప్రూరములగుగుల్తాదిరోగముల మై నను తప్పక కలిగిం చును అని యర్థము, మరియు భోజననియమమును “సాయం ప్రాతర్మనుహ్యాణాం భోజనం విధినిర్హి తమ్‌” అని వ్యానులు వన్సీయంన్నారు. మనుజులు ఉఊదయమునను సాయంకాలమునను (చగలు రాత్రి శిండుమార్ణు భుజించుట విధినిహితమని వెవాక్యముచే "చెలియుచున్నది కావున సీశండుపర్యాయములుకాక మరల భుజించుట దుష్పమని భావముః ఆదియే అధ్యశనముం విథి విరుర్థాశనలతణము వయా మూ, యత్కిఇ్చిద్దోపమున్సేశ్యు నహారే_త్తత్సమాసతః, ౨౮౫

ఆంధ్ర 'శాత్సర్యసహీత్‌ము లకక విళు మ తి, ద్ధిం తద్ధిథాతూనాం పత్యనీకతయాస్థితమ్‌, వ్యా వీచైన నొకద్రవ్యము దోషమును ేపెట్టి దానిని వహారింపకయే యుండిన నయ్యది నంగ్ర్రవాముగ విరుద్ధమని ఇవ్పబడును, అయ్యది ఛాతువులకు విరుద్ధముగ నుండును కావున విరుద్ధాహారమని శ్థ్రైవముం మెజెప్పబడినది విరుద్థాచరసామాన్యలకుణము. ఇదిగాక 'శ్షీరమచ్చ్యాదులు పరస్పర నంయోగనమువే విరుద్ధములగును* కావున నవిగూడ విరుద్ధాహారములగును వివరము [కింద జూదడనగనుః మరియు విరుద్ధాహారమున గలుగురోగములు తంత్రాంశరమున. నిట్లు ఇెద్ప బడినవి: “విస్ఫోటగల్మ మదవిద్రధి మేహయక్ష లేజోబలస్మ ఖతి మతీస్దియచి త్తనాళక్‌. ట్య 4! కుర్యాద్విరుద్ధమశనంజ్వరమ స్రవి త్తం అస్తూ గదాంళ్చ మహతో విషనచ్చ మృత్యుష్‌. విరుద్ధమైనయావారమును భుజించినచో స్మ్ఫోటకలు గుల్మము, మళత్తాతు వదద చ్రమేహము. రాజయత్షము,. అను సీరోగములన్ను గలిగించును. "తేజును. బల మును స్మృతిని బుద్ధిని? ఇంద్రియములను; చ్చిక్తమును నళింపజేయును, జ్వర మును రక్తప్తిత్తమును గలిగించునుం వివమునుబోలె. (క్రూరమై వాఠరోగము, అక్ళర్కి కుష్టము చ, మేవహాము; ఉఊదరము భగందరము ఆర్శస్సు; తరవాణి అనునీయెనిమిదిమనన్‌ రోగములను కలిగించును మవోవ్యాధులు “వాత వ్యాధ్యళ్ళరీకవ్చ మేవోదరభగన్షరాః అళ్యాంసి గ్ర వాణీళ్య్తో మవోరోగాః తీ _ర్తితాశ” అనువాక్యముచే తంత్రాంకరమున చరిగణనముచేయబ డెను* టి విరుద్ధాశనమునగలుగురో*నములు కియా మూ, విస్పోట్‌ భమదవి దిగు యక్క తేజో బలస్మృృతిమతీన్ది గియచి_త్తనాశాకా నళ 4 కురాస్రద్విరుద్ధమళ నంజ్వరమ, [వ త్తం అహ్టోదరాణి మహతోవిషత్సమృత్యుమ్‌. ౨౦౬ ములను; "కేజన్సు బలము స్క ఖతి (జ్ఞావకళ క్ర బుస్ట్రి ఇంద్రియములు చి _త్తము వీని నాశమును; జ్వరము ర _కృపీత్తము ఎనిమిదివిధము లైన యుదరములు ఎనిమిదివిధములై న మవారోగములు, అనునీరోగములను విరుద్ధావోరము విషతుల్యమై కలిగించును ఒకనమయ మున మరణామునుకూడ కలిగించునుం (వైకనబరచిన తంగ్రైంతరళ్షోకమునకును ఈమూఖ మునకును కొంచెము భేదము కనబడుచున్నది)

రడ వరహీతసం౦ంహీత కిరి ద్రవ్యావికోధమునకు కారణములు థడూ- మూ, బలినాం మిథో గసణానాం విషమతయాసమతయాపవ్వుభయథాపి, సంస్కా_రాదివ కేనత భవతి నిసన్హాదపీ విరోధః ౨౦౪౭ వ్యా ద్రవ్యములు కొన్ని తమయందలి ప్రబలమైనగుణసంసర్ద ముచే పరస్పర విరుద్ధములగు కొన్నివివముభాగములుగ నొండొ ట్‌గూర్చిన విరుద్ధములగునుం కొన్ని సమ భాగములుగ జేర్చిన విరుద్ధములగును. మరికొన్ని సమభాగముగమై నను విమమథాగమున నెనను ఒండొంటగలసిన విరుద్ధములగును. ౩న్నిద్ర్మవ్యములం సంస్కా_రవిశేషూదులంచేసి విరుద్ధములగును. కొన్నిద్రృవ్యములు _మైజెప్పినకారగణాముల నపేటీంపక న్వఫొావమువేతనే పిరుద్ధములగునుం జవ్తై్రై శ్షీరవిరుద్ధములు థమ మూ, థీరం కుళు జై పననే చ నుత్యుః తృవ్దం దధి తో ద్రఘృ లేచమావమ్‌, వార్యూమి తారా త్రిషు స్వక్తనళ్చ తోయా_న్హరా స్తీ యవకా _స్తథాచ, ౨ళరా మత్సష్థమాంసగుడధస్వమూలనై. ॥ ఫ్లుష్టమావారిత నేవితంపయ్క,, ఇాకజూమ్బవసురాసవై శ్చ తత్‌ మారయత్య బుధమాళు సర్బనత్‌ కులుత్ధ పిణ్యాకదధీనిమాంసమజాజ్తలం వైలనుకేషనున్లుమ్‌ 'కాపోతకం సర్షవత్రైలభ్ర, ష్టం వఖ్లూరమాంసం త్షవకంచ మదం వ్ర రోవావల్లీ పలశుష్క_కాకం పలం విశేవేణచ రాజజవ్బా్యా, 'రాజించజ గ్ధ్వ్వానవీ బేత్పయాంని నాదార్టత్స యోభిః నవయళ్స్ళవీ త్యాః ఇ్యా- పాలను ఉఊలవలతోవైనన్వు పనసకాయతో మై నను, మక్స్యములతోమై నను గూర్చి త్రాగదగదు.. వెపగును వేడిగ కాచి యుపయోగింపంజనదు.. లేవరు నేతిని కలిపి యువయోగింవ నర్ద్ల ముకాదు మావములను సకత్తుపిండిని ఊదకమునందు రాత్రు లుంంచి యువమోగించగూడదు, యవకములను నడుమశడువము సీళ్లుతాగుచు నువయో గిందందగదు, మరియు మత్స్యములం మాంసముల్కు బెల్లము ఎండుముల్లంగ్సి. పీనితో గలిసినయావోరముజేసీనవీదవ పాలను 'నేవిందందగదు, మరియు శాకములు, "నేరేడుపండ్లు, సురామద్యము; అనువానిలో 'జీనితోమై నను కలిపి పాలను నేవింపందగదుం క్థానములేని " మనువాడు వెజెప్పినవానితోగూడ పాలను జేర్చి సేవించినచో నయ్యది సంనర్హవిరుడ్ధ మగుటంటేసీ సర్పవిషముబోలె చంపును, మరియు ఉలవలు, తెలీకపిండి "పెరుగు, ఆనూవ లన - -

ఆంధ్ర; 'ఆాత్ప్చర్యసహితము బేకర్‌ మాంనము, _తె లము (నువ్వులనూస్స; చలుజెరంగులైన పుల్లని ద్రవ్యములు ఆవనూనెలో సంస్యరింపబడిన కపోకతమాంసము, వర్లూరమాంసము, తవకము; మద్యము, “మొలకకూరు గుమ్మడికాయ; ఎండుకూరలు, “పెద్దనేలేడుపంద్దు, ఆవాలు ఈవదార్థములను "సేవించిన పదవ పాలను త్రాగగూడదు మరియు _వెజెప్పినవానితోగూడ 'పాలనుటేర్చి యుపయో షంచినను, పాలను తాగి వె బేప్పినవాని నువయోగించినను విరుద్ధమై విషకుల్యమగునుం మూ, ఉస్లైన శీతంచ నవం ఫురాతై:ః జీర్ట్ణంచ బాలై ర్యుగపద్వవర్ట్యమ్‌్‌ తచ్చోపయు_క్రంయదితద్వివర్జ్యంప్రశోపయే_త్త్పత్క_ఫవాతపి_త్సమ్‌, వ్యా ఊన్హమైనవదార్థముతో చల్లనిపదార్థమును _ కలివియు, . (క్ర్మాత్తవియగు ఛాన్యాదులతో 'ప్రాతవియగు ఛాన్యాదులగలిపియు; ముదిరిన కాయలు మున్నగువానితో "లేతవి యగు వానినిగూర్చియు సమకాలమున నుపయోగింవంజనదు. మరియు నుమునువ యోగించిన శీతవదార్థమును 'ప్రాశవానినుపయోసించినపిదవ ఇక్కొత్తవియగ ధాన్యాదు దులను; ముఏరినకాయలు మున్నగువాని నువయోగించినవీదప లేతవానిని యుపయో గించినచో విరుద్ధమై 'వాతసిత్తకఫముల మూటిని వ్రళోవించజేయును కాన నట్లుపయో గషింపంజనదని భవము, ఏ శ్షీరమిక్రవర్గములు-అజీర్షపదార్థ జరణవస్తువులు లకూ మూ ఖస్షైమలకసిష్టూత్థపటో లార్జ)కనాగ రమ్స్‌ వారీతకీంచ తీరేణ యద్యాత్సాాదుపహి మంత్రమాత్‌ , ౨౨ మరిచమభయా కార్టిష్టా మోళ్చవిభీతకనాగరం, శికిరసలి లేత క్రం స్వాత్చాయ'నేసతిదుర్ద లే మథితనిజయాకోష్లా చిసనాళశేస్వర నేఘృతం శిశిరసలిలం ఆాస్థ్రజ్యేషు స్వాత్తథా పృథుకేపటుః, ౨్యోర్సి వ్యా కల్క-ండు ఊసిరికు నైంధవలవణము పొట్ల, అల్హము; శుంఠకి కరకశకాయలం ఇవియన్నియు.. తీరమునకు మిశ్రములు, మరియు వీయేవస్తువు మధురరసంబున. శీత " పీర్యంబు నగునో అవియన్నియు థరమునకు హిఠములై యుండునుం మరియు చల్లనిసేళ్ల జీర్ణముకాకుండినచో మిరియములు, కరక కాయి గినియకషూ యము, కానికాయ, శుంఠ ఇవి యుపయోగించినచో జీర్ణమగును. పాయసము జర ము -శాకున్నయెడ మజ్ఞిగ నువయోగించునది. తామరకాడలన్వరసమునకు విజయావత్రమును

256 వరహీతసంపహితే మధికముచేసి నుఖోస్తముగ నువయోగించునది లేక నెయ్యి నుపయోగించునది. శాయ్యికి చల్లనినీళ్లును) అటుకులు జీర్ణముకానవ్వుడు ఉవ్వు నువయోగింవవలినుం ఎశ్రు(ర్రి కొన్నిషద్రవ్యములకు విరుపు అతా- మూ, శీతం తోయం ాన్ధకం పాయనేస్యాత్‌ గోధూ మే వాత్యళ్లుత శృంతు ముచ్చే భార్టి మాషేవై, దళేచ త్రస్తా “నిష్పాలేస్యా ట్రామళం నైస్థనంచం త్య పిస్టోకో స్టైమ్చులీతామ్చుథానా ఫవ్తుకుధి తేభ య్యా శస తే వోదకే ముస్తా త్తే మ_స్థ్వృభయాపునఃం ౨౫ ఐజేయ మాంనే శుశ్లారి మేదకోళ్టో=థవావవిం, ఆమమూవకమాంసం వా తీళ్షం వా ప్రతిఖేహజమ్‌ం ౨౫౬ సపద్మ కేసరళ్ళష్టో జమ్య్చూముద్లశ్చ భృజ్దజే జలకుక్కుట జేవూంనే శరపుజ్ఞస్పనాగరః, ౨౫౭ మాంనే కురదార్థభుజగారివల్క్‌ 0 మూలంతు శిస్రోః వృకలావమాంనే మళల్స్యేశు త్రం వరణస్య వ త్ర ౦ శీశోదకం ద్వాంయలతాదళంచ. ౨౫ీర౮ా వ్యా పాయసము జీర్ణముకానిచో చల్లనినీళ్టను దనియాలును ఉఊవయోగించినవో శమించునుం నోధుమలు జీర్ణముకానినాడు మిక్కిలి పులిసినమజ్థిగయు. నువయోగింవ నగును మరియు పెసలకు ఫులిసినమజ్జినయు, మినుములకును సెనగలకును భారంగియు, అనుములకు ఇంగుపయు సైంధవలవణంబును, పిండితో జేయబడిన భమ్యూదులకు కొంచెము 'వేడిగననుండుజలంబును, ఛా న్యాన్హమునకు చల్లనినీళ్లును, మథీితమునకు కరకకాయలును, కుడుములకు తుంగగడ్డలును, తక్రృమునకు మాగడ లేక కరకకాయలంను, ఇజ్జిమాంన మునకు కలిచం్యడ్తరసంబుళు, "లేక వమనముజేయించుటయు;. లేక యొలుకవచ్చిమాంసం మును) లేక అవాలును త తిభేషజను (విరుపు అగును, (జెప్పిన ద్రవ్యముల నధిక ముగ నువయోగించుటచే నవి జీర్ణముగాక వై పరీత్యముగలీగినచో నాయాద్రృవ్యమున కాయాపిరుపువ స్తవుల నువయో%ంచుఇెడ 'చానగలుగుబెడుగు నివర్తించు నని భావము, మరియు తుమ్రైదలవిమమునకు పద్మ కేసరంబులును) శంఖంబును నేలేడును వెస లుళు విరుపు, నీరుకోడిమాంసమునకు 'వేంచలియం శొంఠియు. విరుగుడు. మరియు. క్రురరి యనుకిట్టయొక్కమాంసమునకు ముంగిసతోలునుు తోజేలియొక్కూయు తీతుకపిట్ట

ఆంధ్ర తకాత్సర్యసహీతము 2ర్‌7 యొక్కయు నూంసములకు మునగభెట్టు వేరును, మత్స వ్రములకు మజ్జిగ ఉఊలిమిరియాకు చల్లనినీట్హ కాకిదొండాకు అనునవియు, విరుపు ఆగు నని భావము, _ిఫ్ర విమప్రతివిషములు 6$ఆా- మూ, గుక్జూశిగ్ర,శిఫాకవిద్ధజఫలం గోథాత్వచోబర్హి జమ్‌ జమ్బా గరగృధకాల శేయకటుకీ యూగోవరాహోద్భవ్వే ఆజేకాలక విజ్థమ స్తుకరరంళ నం తథా తత్పలే ఖాదే తక్రతిలోద్భవం వతివిషుం సర్పారినల్కంత థా, ౨౫౯ కుక్కుటపిశతే శగ్ర,శిఫాస్యాత్‌ త్వక్చ తథావిహి తాభుజగారేః మూసకవలలే ఈ గ్రుజటావా మూపక మేహహితం కళ జేతు, ౨౬౦ మథిత మథవాజమ్మిరాన్లుం చ మూపషక జేపలే మదనకశిఫానిష్టుణ్ల్యో ప్లామ్భసామహి హోమి్కే మదనపఫ లేఒవ్యన్షేదత్వబృ సూరదలోవణమ్‌ సకలవిశి కేమద్యుం చశ్‌ స్టమధం మరీచానిచ ౨౪౬౧ చ్యాం గురిగింజబొట్టువేరుకును మునగ వేరుకును. వెలగపండు ప్ర్రతివిమము. ఉడుము వర్మ మునకు నెమలియీకలు శ్రతివిమము, వందిమాంసమునకు 'నేశేడు లేల కాలేయము ( ) కటుకరోహిణి అనునవి వ్రతివిషములు, 'మేకమాంసమునకు కరివేపాకు; 'వెలగవండు మోగడ్య కురర (పెన్నెడపులుగు మాంసము ఇవి (వతివిషమములుం శగాడిచె మాంసమునకు మజ్జ్టిగయు, నూనెయు, నెమలియు 'వ్రతివిమములూ మరియు కోడిమాంసమునకు మునగచేరును;, ఎలుకమాంసమునకు ముంగిసచర్మ్మం బుశు మునగవేరును, కంజేటిమాంసంబునకు. ఏలుకమాంసంబును ప్రతివిమములు, "మరియు ఎలుకమాంసమునకు చిలికినముజ్ఞిగయ్రైనను నిన్ముపంధ్హరసమైనకు వృతివిమములు, దున్నపోతు మాంసమునకు న్రుంగభెట్టువేర్వైనను. నల్షివావిలియైనను వేడినీళ్లతో గూర్చినది ప్రృతినిమ మగును మ్రుంగచండునకు అం మేదపుపట్ట 'మొసరవవ్వు మిరియాలు వ్రతివిమముం మరియు నానావిఫములైనమాంసముల కన్నింటికిని మద్యంబును మీరియాలును వ్ర తివిమమగును జతి మరికొన్ని విమ్మక్రతివిమములం ధయ మూ, బిన్బూష్టః భిల్ల్యాళ్చ కోపం జలమధతిలజం వా _స్తీ శ్ల్యామగ_త్ష్యే పాథళ్శుజ్ఞా రక్ష గౌణి వ్రతివిషముడితం కచ్చురానాళితాయామ్‌,

ల్త్‌ద్ర వరహితసంహిత

వందాచిళ్బొన్లుకెలామలకమదనకేఒ౦కోల మేవోరివల్క_0

శ్సస్తం స్యాద్యర్డి త వ్యామదనమథ భృళంసల్ల వేతణ్డులామ్భః, ౨౪౬కి

కరాభూద్య్వయకాల శేయమరిచం సాాన్నారికేళం ఫలం

బెమ్బాలాబుఫ పునర్నవ శి ఫాకూ్షాజ్ఞశార్టివ్ట యక

నిష్పా లేతిల్నతెలకోష్టనలిలం చిళ్చాఫలం సూరణే

కోష్టామ్భః ఫలమూలక న్టకసల న్నే బోషంస ర్వేష్వపీ. ౨౬కి

వ్యా- దొండాకుకళూరకును చిల్లీశాకమునకును కొంచెము. వేడి” నుండుజలము ్రతిభేమజనగును వా_స్టికర్ట్మి (బలురక్క_ప్సీకి నువ్వులనూనె చ్రతివిషమముః. అవినెకూరక సీళ్ళును). శుంఠియు, అల్హంబును, ప్రలివిషములగును, వేదునాళీకళాకమునకు దూలగొం జియు; చింళవండుపులుసుకు నూనె మ్రంగపండుకు ఊసిరికవండు, ఊోడుగుకు కంశేడు వట్ట అనునవి 'శ్రేష్టమగు విరుగుడుం చ్రుంగవండుతో అందుగుబియ్యపుకడుగును. విరోధిం చునూ దొండవండును సొరకాయకున్వు తెల్లగలిజేరు, ఎజ్జగలిజేరుు కాలశేయము, మిరి యాలు, టెంకాయ ఇవియన్నియం చ,తివిషములు. "పెద్దగుమ్తడికాయకును గినియకును గలిజేరువేరు ప్రృతివిషము ఆఅనుములకు నువ్వులనూ'నెయు _నోరు వెచ్చనిసీళ్ళును (ప్రతిని మాలు, కందగడ్డకు చింళనండు ప్రృతివిషము. మరియు పలుభెరంగులగు పండ్లు వేట్లే దుంప అకులు మాన్నగువానికిని నూనె మొదలగున్నేవాముల కన్నిటికిని వేడినీళ్ళు సామా న్యముగ విరుపుగమందువుం

=ంుక్టు మరిగొన్నివిరుగుడులు అతా

మూ రవ్మ్యూయాం ద్రాతవన్లీమరిచమపి పులే పొననేళ్ళజ్జి బేరం

తైలేత శ్రేగ తక్రం సమరిచలవణం నారికేళంచ చౌాత్మే

విశ్తం మూతస్య ప$ుం ఫలమపిసుసీతం తణ్డులం నారిశేశే

మన్టం దశ్హావాతం వాతలఫలశివయోవై ఎన వాఢ్యం వారన్హిః

కోలాదో్కోలఫ లే వష్ట్యామాతులుజ్ఞఫ లేనితా,

జూమ్బవే ముద్దయూసుం స్యాత్‌ ఫలే సర్వత్ర నాగరమ్‌, ౨౯౬%

కాల్మలి మరిచే నురిచం 'తామూూలాసష్ట్రం శీతకీచలవణే స్యాత్‌,

హిబ్దునినోమయసలిలం చిఖ్బాన్లుం మృత్కపాలం వా, ౨౬౬

వ్యా, అరటికి ద్రాతయును, _పనసపండుకు మిరియములును నూెకును మళ్టీగ కును అల్హంబును; మామిడిప డుకు మిరియాలును, ఊప్పునుగూర్చిన మజ్జిగనయు, 'బెంళా యయు, కుంరియు;. పండినమామిడివండుకు పంచదారయు, బియ్యంబుకు కొబ్బకికి

ఆంధ్ర, తాత్సర్య్థసహీతేను 2్రం తాటివండును గుమ్మడి కేగువండం అనువానికి సై, ౦భవముతోగూడిన మంధముగాని దండా వారము (ఇవిశెండును మజ్జిగభేదములు) గాని విరుగుడు లగును. శేసపండుకును ఊడుగవండుకును కరకకాయలం చ్రతివిషము, మాదీఫల ములకు చక్కెరయు, నేలేడువండ్లకు "వెసరకట్టుళు విరువగును, మరియు ఫలజాతి కన్నిటికిని శుంఠి విరువగును. వరియుం మిరియములకు బూరుగయు తమల పూకులకు మిరియాలుంను లవరామునగక్రు “'మొగళిపువ్వును హింగువకు అవుసేడరసంబుశు, చింతపండుపులుపుళు, ముట్టిసెంకును విరుపుగ నుండునుం _వుర్రే ఆన్యచ్చ యా /.మరాం అత్యమ్బృుపా నేసనీత్పతీత్ష్యః స్యాన్తునయూ పే.గుడతీళ్ల వార్కి కో ష్టఖెరేచామ్బునిసౌఖ ప్రదాచస్యాచ ృర్క- రె లోన్తజలోవళతావే 4 శుణ్జీమధూకేతిలజోషణాని చిం చాతవస్థ్యాఘృత కాకతి శ్రా దుజ్ధీద్భ వేజీవల తావికారేవద _న్నివై ద్యాఃనృథ గేవతత్‌ జ్ఞైాః ౨౬౮ వ్యా, నీళ్ల నధికముగ 'ాగినందుచే గలిగినవి కారమునకు చక్కెరగూర్చిన మిరియాలు. విరుపు ెసలకట్టుచే గలిగినవికారమున. బెల్లంబును వేడినీళ్టను విదప్పు కొంచెము వేడియైననీశ్లవలనను మిక్కి-లి తీళ్లు మైననీళ్లవలనను కలిగినవ్యావత్తునందు చక్కెర విరుపుగ నుండుళు. వేడినీళ్ల చేగలిసిన శావమునందు వీలకులు విరుపుగ నుండును పాలే గలిగినవికారమునందు శుంర్కి ఇప్పు, నూస పిన్పల్సి చింతపండు, తానికాయలు, కరక కాయలు, "నెయ్యిం కాకత్సిక్త (౮కిదొండు పాలతీశ పీనితో "నెర్రానివైన నుపయోగింవ వలె నని వైద్యులు ఇప్పెదరుః | =ధ్రి "పెరుగుకువిరుపులు ఏత మూ, దధ్నిముద్దరసోథా త్రిసర్పిఃతూ ద్రంనితోపలమ్‌, వథ్యానాగర 'యూఃక్యాధఃకకల్కవా వ్ర తి భేషజం ౨౬౯ వ్యా "పెరుగుకు “"పెసలకట్టును, ఉసీరికకాయలునుు "నెయ్యియు, ఖండళర్య్మరయు, కరకకాయలను శుంఠినిచేర్చి వక్వమువేయబడిన కషూాయంబును ఆశెండిటికల్క_ంబును పృతిభేషమములు. . _ =ిన్‌ మచ్చేగవిరపు అతా మూ, తక్ర వ్యాసత్చుశార్థిష్టాకృష్ణామరిచనాగ రమ్స్‌ ం నీర్గుణ్జీ శీతముదకంవన్థా్యానుతుం చయోజయేత్‌ , ౨౭౦

ల్నీక0 వరహితస౦హిత వ్యా- మజ్జినజే గలిగినవ్యావత్తులయందు. గినియ, పిచ్పలిి మిరియాలు ళ్రుంకి నల్లవావిలి చల్లనినీళ్లు, కరకకాయలు తానికాయలు, వీనిలో చిద్దానివైన నువయోశింన నగును =ఆం్ర "నేతికి 'వెన్నకువిరుపు థలా- మూ, కటుకీపలత క్రృవిశ్వజమర్చామరిచోస్తామ్బుక ఓ_త్తత క్ర వేయా ఘృత జేనిపాతావి కారజూ తేనవనీత ప్రభ వేకటు త్రయంస్యాత్‌ వ్యా "నేతి చేగలిగినవ్యావత్తునందు కరకకాయలు మజ్జిగ శుంఠి, చేరేడువండ్లు మిరియాలు), వేడినీళ్ళు, 'వెలగవండును మజ్జిగనుగూర్చి వక్టముచేయబడినగంజి. ఇవి యన్నియు నుపయోగింపందగు. వెన్న చేగలిగిసవ్యాపత్తులయందు త్రికటుకము. లువయో షింపనగునుం శతి స్నేహాదులం జీర్ణముకానిచో విరుపు తా మూ, న్నే హేప్వజిన్హేషుసుఖామ్చుళ_స్తం సాత్‌ త్షీరమబ్యే విశృతే మహిహాస్ట్ర నిర్దణ్జిష్నత్తై శ ఎత మై వమూ లేషకో్యోస్టకంచాపిసుఖోక్ల మమ్ము వ్యా నెయ్యి నూనె మున్నగు స్నేవా ద్రవ్యములు జీర్ణ ముకానియెడ చల్లనిసీళ్లను 'పాల్దును మద్యంబును నపయోగింపందగునుం ఎనుము (1దొపాలు జ్‌ర్ల, ము కానియుడ నల్ల వావిలియాకులను వ్రేళ్లను జేర్చి వేడిన సీళ్ళుకాచి యువయోగింపందగును శఖి(ర్రై ఇమ్యూదివికార్యవ్రత్మిక్తి యలు ఉత మరొ ఇయుస్వాదవికారే కహూశ్తాణ్జం పీలుకంచమధుజ నే, శిఫిరామ్చుత్య క జనితేసీలిన్యాయాసవల్లి గుడపుప్పార విష్ణ్యశ్రాన్నే తిత్షం కులుళ్థా మధుకంచ తైల జేవికృతా, తె లేతై శే శింఛుపాఘర్మ త్తే తోయం ఖాలీవ త్రవిణ్యాకపానం; మద్మగొఖావల్కలంచాసతూ-లాత్‌- కింజల్క_ం వాళర్క_రానో ఘృలెన, ౨౯ వ్యా ఇెజటకురసము త్తౌగినందువలన గలిగినవికారమునందు పుల్లగుమ్తడిరసమునో "లేచె త్రాగినందువలన ౫ లిగినవికారమునందు వరగోగువండును, మజ్జిగవలనవికారమునంలో చల్లనినీరును; నీలిరనమువలనివికారమున దూలనొండివేరు ఇస్నపువ్వును: విష్ణున్రైంతవిశా్‌ నున మిరియమున్సు నూ'నెవలనివికారమున నులవపిండి యస్రిమధికమును; తిల్పతైలవికాే మున నిరుగుడును 'వేడోనున్న మజ్జిగవలనివికారముసందు నుంచినీరును; "లేళ సీరుతూటీ

ఆంధ్ర, ఆాత్పర్యసహితము ల్రిగ్రక్ష కూర 'తెలికపిండియు, మద్యవికారమున వటపశ్రి,చెట్టువట్టగాని బూరుగువూలకింజల్క_- మాలుగాన్సి ేతిలో గలిపినచక్కెరగాని విరుగుడు లగును తిరు ఆాంబూలవికారప్రత్మిక్కియలు అయా మూ, ఇామ్బ్చూూలో జీవి కా రేమధురమధుఫలంశీతత్‌" యేననస్యం త తానం కా లిసక్రూమరిచగ భనితానై స్థం శీశవాతః, చిఖ్చాన్లుంకీరయప్ట్రీనుధుకమధుఘృతంనారికేళస్యతోయం కేశా బ్రూణంశిళూనా మవిభవతిసమా'థానకృచ్చద్ధనం చ ౨౭౩ వ్యా తాంబూలముే గలిగినసొక్కు.కు మిక్కిలి మధురమైనఫలంబును; చల్లని సీళ్ళచే నస్యముచేయుటయు, చన్నీక్నృత్రాగుటయు) రాజనపువియ్యముచే. 'జేయబడినసత్తు పండియు, మిరియాలును, పంచదారయు, చల్లనిగాలియు, చింఠపండుపులుపుకు. పాలును? అతిమధురంబుకు "లేనెయు, "నెయ్యియు, బెంకాయసీళ్ళును, బిడ్డల వెండ్రుకలమూరో్క-ను టయు, వాంతి జేయ్గ్యుటయు, ఇవియన్నియం నువయోసింవదగునుం థి అనుపానావశ్యకత అయా మూ, స్థిర తాంగతమశ్షిన్న మన్న మద్రవపాయిన్కి భవ త్యా బాధజననమనుపానమతఃవిబేత్‌. ॥| ౨౭౪ వ్యా" నీళ్ళ మున్నగుద్రవపదార్థములకు 'శ్రాగకయే శేవలము అన్నా ద్యావోర పదార్థములమ్మాత్ర్రము తినినచో _ నట్టియావోరపదార్థములం కరినముల్తై ద్రవములేక యుండును. (వండదలచచినబియ్యము మున్నగువానియందు సీళ్ళుచేర్చక నిప్పువై నుంచినచో ద్రృవసంబంధములేమించేసి గట్టి " చిట్రైముగట్టి ఇజిపోవుకుకదా! అరీతిననే ద్రవసంబం ధములేక భుజింవబడిన యావారము జాఠరాగ్ని సంబంధమునం జేసి కఠినమగునని భావము చానంచేసి లేనిపోనిబాధలు కడుపులోసంభవించును; కావున అనుపానమును ఆహారమును భుజించునపుడు అవశ్యముగ జేయవలెకుం థి అనుపానములలో నుదకము'శ్రేన్ధము ఢఉతూా- మా, ఉదకంత్వనుపానానాంసర్వేోం శ్రే స్టముచ్య తే, రసానామ, వతి౮్రాసా _తీస్తాద్దో వేష్వునిన్షితమ, న! వ్యా పాలం. పానకము మున్నగు ద్రవరూషములైన యనుపానద్రవ్యములలో జేవలము శుద్ధజలము. మిగుల శ్రేష్టమైనది. ఊదకమునందు. నివిధ మైనరసంబును "లేదు కావున అవోరపదార్థములయందలి మధురాదిరసములను జెరువదు కావున చవాతాది గోషముభుమూటియందును జలపానము నిషిద్ధముకాదు

ల్‌గ్రలై వరహిళతవ౦హిత “డివిటి యవాడిభమణమునం దళ సానము శరా మూ, అనుపానంహివుంవారి యవగోధవామ యూర్షితమ్స్‌ దధ్నిమదే్యేవి పేట్‌." ద్రే; కోన్తంవీష్టమయేషుతు, ౨౭౯౬ కాకముద్రాదివికృత "మ స్తుత కాన్లుకాజ్లైకమ్స్‌ సురాకృ కానాంపుష్ట్యర్థ ంస్థూలానాంతునుధూదకమ్‌, ౨౭౭ శో-చేమాంసరసోమద్యం మాం నేస్వ ల్చేచపావకే, వార్ష భార్చహథాధ్వ భార స్త్రీలజ్హ నాతవకర్మ భిఃం ౨౭౮ థీణే బా లేచవృ్టేచపయఃపక్థ్య్రంయ థామృతమ్‌, వ్యా, యవలు నోధుమలుు పెరుగు, మద్యము, విషవస్తువులు, లేచె వీనిని భుజించినతోడనే చల్లగనుందునీళ్లను అనుపానముగ శాగట మిక్కిలి హిఠతకరము పిండితో 'బేయబడినభమ్యూదుల భుజించినపుడు కొంచెము వెచ్చనైనజలమును.. త్రాగుట మంచిది. శాకములను "పెసలు మున్నగవానిచే చేయబడినపదార్థముల్నను భుజించినపుడు "పెరుసమోదిమానడనుు పులిసినమజ్జిగను; కాంబికమును అనుపానముగ త్రాగుట హిఠము శరీరము కృళించినవారు శరీరపుష్టి నై నుర యశుమద్యమును త్రాగవలెను, శరీరము మిక్కిలి బలిసియున్నవారు కృళించుటకై. తేనెను సీళ్లను కలిపి త్రాగవలెను. తయరోగ మున మాంనరసము అనుపానమునకు హీఠము. మాంసమును తినినయచ్వుడు మద్యమునను 'పానముగ 'జేయనగను. జఠరాగ్ని మందగిం చియున్న పుడును మద్యానుపానము హితము* మరియు వ్యాధులచేతను, (క్రూరములగునామధమంల నేవించుటవేతను, (త్రోవనడచుటచేతను: బరువును మోయుటవేతను; స్ర్రీసంభోగముచేతను, లంకణములవేకను, ఎండతాకుడు చేతను -అధికముగ వనులజేయుటచేతను ఇట్టి కారణములచే శరీరము కృళించినవారును వృద్ధులును, బాలురును పాలు త్రాగవలెను. (పాలు అమృతమునుబోలె బలము శరీరే వర్ష ము ఓజస్సుకాంతి ఆయువు ఆరోగ్యము మున్నగువాని వృద్ధినొందించుకు కావున వె జెప్పినకారూములచే. శరీరము కృళించినవారును వృద్ధులును. 'బౌలంరును.. శ్చీరమును విశేమముగ పొనము చేయవలెనని ఖొవముఎ) -ఖువ్రి హమూంసమున కనుపానము థలా- వరాం మదం మద్యోచితానాం తు సర్వమాంనేషం వూజితమ్‌, ౨౭౯ ఆమద్యా పానాముదకం ఫలాన్టుళ్చావ్‌ శస్య తే, వ్యా మద్యపౌనమున క్షు లగువారు. నకలనూంసముల భుజించునపుడును అను 'పానముగ మద్యము నువయోగించుట యుచితకము, మద్యపానమున కర్ణ తలేనివారు ఉదక మునైైనను పులుపుగలవండ్దరసమునై నను మాంసమున కనుపానముగ నుపయోగించనగును, -

ఆంధ్ర, 'శాత్పర్యసహితము 268 ఆయిథై అనుక్తానుపొనసంగ్రవము థా మూ, విపరీతం యదన్నస్య గుతై స్సాష్టిదవిరోధి చ, తరాం అనుపానం సమానేన సర్వథా తత్ప్రళస్యతే, వ్యా. అన్నము వడీయములు మున్నగు నాహారపదార్థములకు విపరీఠకగుణములు గల్లినదియం సంసర్లాదివిరోధము లేనినియు నగుననుపానము మిక్కిలి వృశస్తము, ఇది యనుపానసం గృహము,

(విపరీకగుణముగలదియనః---స్నిగ్ధముగ నుండుదానికి రూతమైన యనుపానంబును రూతుముగ నుండుదానికి న్నిద్ధమైన యనుపానంబుకు, ఉష్దముగ నుండుదానికి శీతంబైన యనుపానంబుకు శీఠంబున నుండుదానికి నుష్ఫంచై నయనుపానంబుళు;, మధురమైనచానికి అన్హుంచై నయనుపానంబుక్సు అనుమైనచానికి మధురంబును విపరీతములు, ఇ త్తిరంగుననే రక్కాినగుణములకును విపరీశముల గల్పించునది)

మరియు ననుపానగుణములను వాగ్భటాచార్యు లిట్టు లువదేళించిరి:లా“అనుపానం కరోత్య్యూర్జాం తృష్తిం వ్యాష్తిం దృథాబ్దతామ్‌ అన్నసద్థ్వాతనై థిల్య విక్షి ల్తిజరణానిచో అనుపానము శరీరమున బలము గల్లించును+ తృక్తిని బుట్టించును. ఆవారపదార్థమును._ శలీర మున వ్యాపించజేయును. అవయవములను దృఢపరచును. ఆవారపదార్థములు ముద్దగ నున్నచో శిథిలముగను మృదువుగనుటేనీ జీర్ణింపచేయును. అని ఫావముః

శం భోజనానంతరనియనుము థితాా

మూ, తతోపనీయ పాణిస్థ మన్నమన్నేన భూపతిః, ౨౮౧

తథా దన్హాన్తరగతం శోథనేన శఛనైళ్ళనై:,

గన్ఫన్నే హావనోదా నమా భాతస్పికృలోచనః, వావి

అజ్ఞుళ్టగ్రాఖ్బలై ర్లృృత్యా భూమే ర్భు్షేరతం కష్‌

విధాయ ముఖవై ళద్యం తామూ లై గస్ధవ స్తుఖిః ౨౮కి

బుజుర్భూ త్యాతథాఫీత యావదన్నం ప్రతిస్థితమ్‌,

వ్యా, మైజెన్సినవిధమున నియమముతోగూడి భుజించినపిదప చేతనంటికొనియంందు "మెళుకులను విదలీంచి, పండ్రసందుల నిరికికొనియుండు'లేమములను దంకకోధనార్థ మైన సన్ననిపుల్ణ మున్నగువానిచే "మెలిమెళ్లన 'వెలికిందీసి కోధించి నోట వాననయు బిడ్డును వదలునంచాక నీళ్లతో శుభిముగ కడిగికొని, కన్నులను కడిగి వ్రేళ్లుళొనలవే భోజనశాల మున వెడలి కుత్తుక నిరికికొనియున్న కఫముశు బయిట 'వెడలించి యుమిసి భూమిమైబజడిన శఫముగు. మట్టిచే గన్న, 'తాంబూలమ్ను వచ్చకప్వరము మున్నృగగంధ్యదృవ్యములచేత

లిగ్రక్ష వరపితసం౦ంహిత ముఖమునకు విశదత్వమును గల్పించి, భుజింపబుడినయావారము కోళశమున సుస్థిరముగ నిముడునంకదనుక వంకరలేక చక్కగ కూర్ప్చొనియుండవలెను =ఖథి శయన ఈ ముము 90 మూ, రతశ సతవదం గ త్వా వామపానే గన సంవిశేత్‌, ౨౮౦ "లేన జ్యా త్రి ౧ళతిం మాశ్రాం దతీశే వజ్బువింశతిమ్స్‌ శఛయిాత చ్యాదశోత్తా న_స్త్వస్థం వో_త్తరభోజనఃః ౨౮౫ వ్యా అఆవారము కోళశమున సుస్థముగ నిమిడినపిదవ నూరడుగులం "మెల్ల మెల్లన నడచి పిదప "నెడమ్మవృక్క_ వరుండవలెనుు మరియు మువ్పదియతురముల నుచ్చరించునంత "కాలము ఎడమ వృక్కను; ఇరువదిమయైదు అతురముల నుచ్చరించునంతకాలము. కుడి 'వ్రశ్యాను, "వండ్రైండదు లేక పదునారుఅత్షరముల నుచ్చరించునంతకాలము. 'వెలికలను శ్రామముగ పరుండవలెకు,. (మైజెప్పినరీతి వరుండిన కో నాహోరము. కోశమున చక్కగ నిమిడియుంండు నని ఫభావముఎ) -౨ధి రాత్రి భోజననియమము ఉయి- మూ.శ ర్క-రామాక్షికఘృత తీమై స్పా్యన్ని శి భోజనమ్‌, విదాహాన్యన్న పానాని దివా భృుశ్తే హి మానవః ౨౮౬ తద్విడావావ్రశా న్య్యర్థం రాత్ర తీరం యోస్యతే 'తామ్బూాలం నైవ నేవేత &ీరం భుత్త్వైవ మానవః, ౨౮౭ వ్యా* మానవుడు ర్యాక్తులయందు చక్కెర, "తేచి నెయ్యి? పాలం, ఈనాల్లిం టితో 'హార్చి భుజింపనగును. పగటియందు విదావాకరము (మంటబుట్త్రించునవి లగునన్న “'పనాదులసేవించిన దానగల్లు తవనళా_న్తించుటనై రాశ్రులయందు "పాలన ఛ్రాగట వాల ప్రశ్వస్తము, మరియు 'పొలను (ద్రాగినపీదప తాంబూలమును 'సేవింపందగదు, =శ్రథై స్రీసంభోగనియమములు థతా- మూ శ్రామ్యుధశ్తే త్యచేన్నారీం అనుత్తానాం రజస్వలామ్‌, అ్రీియామ ప్రియాచారం దుష్టసంకీర్హ మేహనామ్‌, ౨౮౮ అతిస్థూలాం కృళాం సూతాం గర్భిణీమన్య యోషితమ్స్‌ వరి సీమను యోనిం వో గురుచేవన్ఫృపాలయాన్‌. ం ౨౮౯ వై. తళ ఇానాయతనచత్వ రామ్బ్భు చతుష్పథమ్‌, వపర్వాన్యనజ్ఞం దివసం శిరోవృాదయ తాడనమ్‌, ౨౯౦

ఆంధ్ర, కాత్సర్య్యసహితము ౭65 అకా్యాశితోఒభృతిః మద్యా దుస్థి ఎతెజ్లః విపానీతః, 'చాలోవృద్ధోఒన్థ వేగా_ర్తః తజే చీ చ సజ్టమమ్‌, ౨౯౧ వ్యా, మనుజుడు 'వెలికిలబరుండుస్తీతోను, రజస్వులలో ను నంభోగముచేయరాదు,

మరియు నిష్టముకానిదియు, ఇష్టము కానిదురా-చారములుక ల్లినదియం, గువ్యూరోగములు కలవారితో సంభోగముచేయునదియు, అచేకులతో సంభోగముచేయునదియు) మిక్కిలి స్థూలమైనదియు; మిక్కిలి కృళిం చినళరీరముకల్లినదియు, (వనవించినచాలింతరాలును, నర్భవతియు, ఇతరునిార్యయుం బ్రమాదర్యమాను. బూనినదియు, తనకన్న నికరజాతి యిందు బుట్టినదియు నగుస్త్రీ సంభోగమునకు అర్హురాలు కాదు; కావున అట్టి స్త్రీలను సంభోగక్ళత్యమున -విదువందగును, మరియంం గరువలయిండ్లకు 'జేవాలయములయందును రచ్చవట్టులయందును, రుద్రృభూములయందును; వోమాగన్ను లుండుప్రుచేశములయం దును ఆంగణములయందును సీళ్హయందును నాల్లువీభులు గలయు్రదేశమునను సంఖో గము జేయంజనదు కావున అట్టిప్రచేళములుం సంభోగమువిమయమై. విడువందగునుం మరియు పున్నమ "మొదలగుపర్వదినములయందును వగటియందును. సంభోగము వేయ "రాదు, సంభోగకాలమున శిరస్సునందును వృాదయమ్మువెనియు శాడనము చేయంజనదుః మరియు నధికముగ భుజించినవాడును మ్రైర్యము లేనివాడును; ఆకలిగొన్న వాడును దప్పి గొన్న వాడును, బాలుండును, వృద్ధుడునుః మలమూశ్రాది వేనముల నొందియున్న వాడును; రోనపీడికుడును నగు మశుజుడు సంభోగము వేయరాదు. మరియు కరచరణాద్యవయన ముల వ్యత్యస్తముగ నుంచుకొని నంభోగము సేయరాదు థి బుళుభేదముచేసంభోగనియమము మా మూ, నేవేశ కామతః కామం వుష్టో వాజికృతాం హ్‌మే, ఈశ్రహోద్వస | నశదదోః పయోద్వ్య్భృష్టినిదాఘ మూ, ౨౯౨ వ్యా, మంచుకాలమైన "హేమంతళిశిరబుతుపులయందు చాజీకరణామధాదులచే

తాను పుష్టినొంది వాజీకరణొావభాదులచే పుష్టినొందిన స్త్రీతో శామనుఖమును రనకీచ్చ్న వచ్చినట్టు లనుథవింపనగునూ వసంతళరదృతువులయందు (మధ్యమ బలముగ నుండుటం శేస్సి మూజేసిదినముల కొకతూరి సంభోగముచేయదగును వర్ష శ్రీ వృబుకువులయందు

(బలము చాల తక్కుంవన నుండును కావున పదున్వైదుదినములా కొకనాడు సంభోగము

"జేయనగునుం

థి నియములేనిసంభోగమున గల్లువోని అణా చమూ, వ మళ్ఫు మ్ళరుచొర్చల్యం ఫుంన్సే గని యబలతయః,

౭266 వరహితసంహిత అపర్వ (శాల) మకణం చస్య్యాత్‌ అన్యథా గచ్చ్భత స్త్రియమ్‌. వ్యా. మైజెస్పిననియమము.. ననుసరింపక తనకిచ్చవచ్చినట్లు _ న్ర్రీలోలు డగునెడ ఉ్రోముంబుకు బడలికయు ఊోరువులబలహీనంబుకు కలుగును. పుం _న్తర్వము నళించుకు చత్యురాదీస్ట్రియబలంబుకు శరీరబలంబుకు తీతించును, ఇంతియగాక తుద కకాలమరణం బుషు నంభవించునుం -శిత్రి సంభోగనియమమున గల్లుగుణములు థియా- మూ,స్త ఖతి మేథాయుశారోగ క్రిఫుప్టీన్ల ' ్యయయశో బలై అధికామస్షజరసో భవన్సి స్తీ షం సంయతాః, ౨౬౯౪ వ్యా. స్రీలవిమయమై వైజెస్సిననియమము.. ననుసరించి నటించువారు న! శక్రియు, బుస్థియు; ఆయువును ఆరోణ్యంబుకు, శరీరపుష్టియు, ఇం్మద్రియబలంబును యశంబుకు మిక్కిలి యధికములై. శుక్ర పాటవము కల్రియుందురు ముసలితనము అథి కముగాళ న్వల్పముగ నుండును అథి సంభోగమునవయ? పానము ఉయూా- + న! లం తీ లి లి, క్‌ మూ, పయః వనితా త్రయం గచ్చేత్‌. త్రయం గత్యా వయః వీజేత్‌, సద్యో బలకరం శ్షీరం సద్యో బలహ రాసి యః, ౨9౯౫ వ్యా వీరము సేవించునప్వుడే బలమును కల్పించును డ్ర్రీలును సంభోగనమయము ననే (కాలవిళంయిు లేకు బలముళు వారించెదరు. కావున తొలుత పాలంద్రాని పీమ్తట శ్రీలళో రమించవలెళు,. సంభోగానంతరము మరల నప్పుడే పాలుద్రైగవలెకు.. (పాలు చుబామ్మాత్తమునే బలముకు గల్లించునది కావున ్రీసంభోగమునగల్లిన బలహీనత నప్పుడే హరించుకు కావున ముందుకు 'వెళుకళు సంభోగసమయమున పాలు ద్రాగవలె ననిధావము) ఇథి నిద్రావ్యక్యయమున గల్టుదోవము రమా న! టే మూ, అకాలేఒతి వసక్హాచ్చ న చ నిద్రా నివేవితా, సుఖాయుల్లీ వరా కుర్యాత్‌. కాళరాత్రిరివాపర్హ్య్య్యా ౨౯కు వ్యా, అకాలమున నిద్యృపోయినను, అధికముగ నిదురించిననుు నిదురనుమానినను, ఆయ్యది కాళర్శాత్రినిబోలె సుఖమును ఆయువుకు నళింవ జేయును శ్రుధ్రి నిద్రాస్వరూవము ౦ణా- | మూ, సర్ర్దాదిమూల 'వభవా తమోమూలా తమోమయి్యా పొయే యళలేే ౨౯ చానాుుళా్య్థ త్తమసో కాశ్రా నిద్రా ప్రాయేణ జాయతే, ౨౯౪

ఆం ధ్రశౌశ్సర స్థసపితము లగ్ర7 వ్యా- నిద్ర యశునది సృష్టికి ముందుపుట్తినడి. దీనికి తమస్సే కారణము, తమో గుణస్వరూవమెనది. అట్రికమోసణరూపమైననిద్ర ర్యాత్కులయందు తమస్సు వ్యాపీంచి యుండుటవలన తరుచుగ సంళవించును న! నిద్రా శాలము 6థటూ- కే మూ, యళాకాలనుతొ నిం ర నేచేత సాచ్యనతే ఆ కాజ్టాగ రాదగ్ధం పాన శపార్టదభు కృవాక్‌ = ౨ణోరో నిర్జితాది నచ్యేగ్ధమృతుచ ర్యాథ వత్యుతే, వ్యా కాబట్టి నియతకాలము నతిక్ర్రమించక సాక్ష్యము (ఆలవాటుు) ననుసరించి రాత్రియందు న్నిద్రించవలెకు. ర్మాత్కులయందు జాగరము ఆసాత్మ్యము (అలవాటులేనిది కావున నొకవేళ ర్యాక్కులయందు అలవాటును దవ్పినిదురమేల్కా-ంచినచో తాను నిదురమాని యున్న కాలములో. నర్థకాలను వగటివూట ఉఊదయ'ళాలనున భోజనమునకు ముందు నిదురింపవలెకు,. ఇ్తిణంగున దినచర్య సవెశీమముగ నిరూపింపబడియొ, పీమ్తట బుతుచర్యానియమము ఇెప్పబడునుం నా! బుళుచర్య, అందుగ్రీ,వృబుకుచర్య అతా మూ, గీషే జూజ్లలకాలిముద్లకదళీ ద్రామెరసాలాసవ, టాలీ ల ణి లీ స్వచ్ళం పాణ్డురబర్జి కాని మపాషీతీరం నీళాస్త కవి పాథఃపాటలవానీతం సుళిశిరం కర్చూరవన్మ ల్లి 5%, ౨౯౯ మాలాచన్చనచన్షికాహిమగ్భ హా నిద్రాచ మధ్యున్దినే వ్యా శవ్మబుకువునందు జాంగలజంతుమాూంసంబును, శాలిధాన్యముచే సిద్ధమైన యిన్న౦బునుు పెసలపష్టూ ఆరటీివంద్దు ద్రాతమవండు; రస్తాలు అనవము స్వచ్ళమై "తెల్ల మైనవస్త్రములు; ఎనుముపూలు, పంచదార సత్తుపిండి, 'పాదిరిఫువ్వులచే చరిమళించుచు చల్ణమనై పచ్చకర్బూరముతోగూడిన పానీయము: మన్లైపుప్వులమాలికలు; చందనము; వెన్నెల మున్నగవానిచే చల్లనైనగ్భవామున మధ్యావ్నా కాలమున. నిదురించుటు ఇవి న! వర్ష ర్తుచర్య ఉబూ- మూ, శంద్దేరాస్థ్రాపనం సార్థదనుఘనసమయే జాజ్హలం మధ్యరిస్ట్రం, జిం ఛాన్టం చ యూషం దధిరసముచితం స్వన్దిక"మ్బుకూలమ్స్‌ పానీయం దివర్ధకాపం క్వథితమపి ఛజేద్దుర్టినే తు ప్ర, ఛూతే, జీ అధ వ్యశ్రామ్లు న్నేహమన్నం స్ఫుటపటు చ లఘు త్‌ చ్ర వన్నిర్ణ్రవంచ,

963 పరహీతనం౦ంహిత వ్యా. వర్షబుకువునందు వికేచనాదులచే కోధనముచేసినవిదవ ఆస్థాహనవ్తీ కర్మే చేయుట, జాంగలజంతువులమౌంసమ్యు. లేశ. అరిష్టము, ప్రాశవియగుధాన్యమాలో యూవము, సౌవర్చలవణమును పంచకోలములను చూర్ణముచేన కలపబడిన "వెరుగుమోది "తేట దివ్యజలము (ఆశాళోదకము, కౌవ(ఛావిజలము, ఇవియన్నియు. పొతకరనులూ మరియు మిక్కిలి సూర్యరళ్మి "లేక గాఢముగ మబ్బుగ్రమ్యియున్న పుడు. కాచిన వేడిస్లోను వ్ధీపించుట, అన్హురసంబును స్నేపహూంబును కలిషినయన్న ం౦బును, స్పష్ట్రముగ నుప్వుకల్లి శల కయొ లేనితోనూడి ద్రవము లేనివదార్థంబులంకు హితములం, న... శరదృతుచర్య థయా- మూ, తిక్తం నామ ఘృతం విలేచనమసృజ్ష్లో క్షశ్శరత్సట్ద మే, సథీరం ఘృతశర్క_ రాఢ్యమళనం ముద్ల్దః వటోలం మధు, థా త్రీజాజ్రలరాగ హెడబరసాః వాంసోదకం చన్షనమ్‌, శర్పూరః కుసుమాని చద్జ్రుకిరణాస్పాథాని గితాని చ 300౧ వ్యా శరద్భృతువునందు. తిక్తకఘ్యుతమును పానమువేయుటయం; విచేదనంబున్తు రక్తమోతమువేసికొనుటయు మంచిది మరియు నేతిని చక్కారను పొలను కూర్చినయన్ను మును భుజించవలెకు. 'వెసలపప్వు, పొట్టకాయలు, కేశ ఊసిరకళాయలం, జొంగలమాం సము రాగములు, షాడబములు మాంసరసములు, వాంసోదకము, ఇనియన్నియు హ్‌క ములు, మరియు చందనమును వచ్చకర్పూరమును కలిపి ఫూసీకొనుట మంచిది. పున్పమాలి కలధరించుటయు, చంద్రశిరగాముల'వేవించుటయు, ఊన్న తములగు మేడల్వవైశుండుటయు? గానమును వినుటయు చల ప్రశస్తముం వాంసోదకలతుణమును వాగ్భుటాచార్యు. లిట్టు. ఇెప్పిరి. “త్తప్తం తప్తాంశుకిరణఃి శీతం శీతాంశురకళి, సమన్తాదీష్యవోరా త్రం ఆగస్త్యోదయనిర్వి మమ్‌ శుచివాంసోదకం నామ నిర్మలం మలజిజ్ఞలక్స్‌ నాళ్శిష్యన్దినవారూత్షం పానాదివ్వమృతోవమమో” మోటీ యందు సూర్యకిరణములదే. వెచ్చమై రాశ్రులయందు చంద్రశిరూూములచే చల్లనై ఆగ స్త్యోదయమునం జేసీ విమరహితమై పరికుద్ధమెనజలము హూంసోదక మని ఇెప్పబదుకు ఇయ్యదిసరస్సులయందును తటా కాదులయందును నిర్మలమై పరిశుద్ధముగ నుండును. ఇట్టీ. వాంసోదకము కఫమును వాతమును యోపింవడేయసమస్థితి నుంచును. కావున 'పొనొ దులకు ఇయ్యది యమృతమునుబోలె నారోగ్యదాయకముగ. నుండును. ఇట్టి వాంసోద కము శరదృతువుకందు పొనాదులకు ముఖ్యముగ నువయోగించందగును. వైజేప్పీనయుద _కము హంసలబోలి తెల్లగనుండి హాంసలకుహూడ పౌనార్ద్యమైనది కావున సూంసోదక మని ప్రావీనర్షి పుంగవులు వ్యవవారించిరి,

ఆంధ్ర, 'ఆాత్పర్యసహితీము ల్తగ్రిం అథ “హేమ _నృశిశిరబుళువులచర్య 6తా- మూ, "పహామన్తే శిశెేే చ వాతళమనై:ః తై ఆరోవ_స్తయప నకాభ ఫిష్టనమర్దనాదివిధినా స్నానం లఘూప్లామ్బరమ్‌, చర్చాకుజబ్కుమదర్శ యోూ%ి అగరుణా ధూవః సలం మేదురం, నోధూ మేముగు-జాన వాయునతయః తీరం ఘృతాశో ఎప్మణ్‌ వ్యా హేమంత శిశిరబితువులయందు వాశహారములగు బలాదితకైలములచేత శిరోవన్తులు శేయవలెకు. మరియు నావాతవార్నతైలములచే. శరీరమునకు "లేవనముబేని మర్ష నముచేసికొని విధ్యూక్ష్మవ, కారము స్నానముచేసి వలుచమై. వేడగనుండువన్త్రముల గట్టికానవలయునుం కుంకుమీపువుర్షను కస్తూరిని కలిపి శనీరమున బూసికొన్సి అగరువే పొగ "వేసికానవలయును. మిక్కి-లి మృదువుగనుండుపుడ్తను; గోధుమలు, చెరకు; బెల్లము, వీనిని అపహారమునతై యుపయోసింపనగును నూతనముగ యావనవతులగుస్త్రీలతో సంభోగించ నలె. -వేడుగనుండుపాలను శేతిని పానమునమై యువయోగింవనగును= న న వసంతబుతుచర్య అణా మూ, తీక్టుచ్భష్షననావనాదివిజి రై త శ్లేవ్యపకోప స్తతః స్నాతశ్చన్దనకుజ్కు మూగ రుకృ ఆ" లేప పురాణం యవమ్‌, నోధూమం మధుజాజ్ఞలాని చ ఛ జేన్మార్టీ కమ థ్వాసవాకా మథాృహ్నం గమయీద్యస _నసమయే గోష్టి ఖిరుదార్థనతః 3098 ఇ్య్యా+ (శిశిరకాలమున మధురస్ని స్థా చ్యావోరముల చేతను శాలస్వఖొవముచేతను మిక్కూటముగ సంచికమై భనీభవించినకఫము వసంతర్తువునందు తీక్టములగు నూర్యకిరణ ముల 'ేడిచే కరగి నీరువలె నగును, ఆయ్యది స్కవించుటచే జాఠరాగ్నిబెడి యనేకరోగ ములను కల్లించుకు. కావున అట్టికఫమును శరరగ వారించజేయుట వసంతబుతువున "మొదటికృత్యముం ఈవిషయము'నే వాగ్భటాధార్యు లిట్టు ఇప్పరి:లాకభళ్చితోపా శిళిలే వసశ్షేషఒర్కా-ంకుతాపికప నాత్యాగ్నిం కురుతేరోగాక్‌ అతస్తం త్వరయా జయేల్‌ *)

. వైైజేప్పినరీతిన ప్రకొపించినకఫమును. మిక్కిలి తీళ్టము౭గునామథాదులచే వమ నము నావనము మున్నగువిధులచే శమింవజేసి పిదప విభ్యు క్ష్యవ,కారము స్నానముచేసి; చందనమును కుంకుదుమును అగరునుగూర్చి శరీరము.వై బూసికొనవలెను, స్రైతయవలును నోధుమములును “చేళి. జాంగలజంతువులమాంనంబులును మాకక్టీ వ్రశౌానవంబును మధ్యా 'సవంబును ఇబియన్నియు 'పానభోజనముల కువయోగించవలెను, మధ్యాహ్న కాలమున నుద్యానవనమాన'జేరి మనను కుల్టాసమును_ బుట్టించు నంగీతాదినోష్టిఖే కాలము గడప వలెను టో

లా0 వరహితన౦పహిత మూ, శీతే వక్షాసు చాదాన్ధం త్‌ వస్తన్తే-నాాక్‌ రసాళ భజేత్‌ , స్వాదుం నిడాఘే శరది స్వాదుతి_క్తకషాయికాన్‌, 90౪ చ్యా- హేమంతశిశిరవర్ష బుతువులయందు మొదటివియగు మధురామ్టులవణరనం బులం మూడును, వసంతబుతువునందు తక్కి-నతిక్తకటుకషూాయరసంబులం మూడును, శ్రీవ బుళువునందు మధురరసంబును శరదృళువునందు మధురతి_క్షకషాయరసంబులం మూడును "సీవిందందగునుం -అథ షడ్భతువులలో నన్న'పానసేవననియమము ఇతి వ మి, నుం స్నిగ్ధసం న్సీత్రవ కాసు నిడాఖఘ స్నిగ్ధ శీతలమ్‌, వస్నన్తకాలే రూమోన్లం రూశత్రం శీతం ఘనాత్యయే, 80౫ వ్యా శీతకాలమైన హేమంతళిళిరబుతువులయందును, వర్ష బుిుతుపునందును స్నిస్థంబును ఉస్ట్రంబు మైనయన్నపానాదుల _ నేనింపవలెను,. ,గ్రీవృయుతువున స్నిస్ధంబును శీతంబునగు నన్నపానాదుల నుపయోగింవనగును. వనంతబుతుపున రూత్తుంబును ఉష్ణ్రంబు మైన యన్నపానాదుల సేవింపనగునుం శరదృతువునందు రూత్షంబుశు శీతంబును నగు నన్న 'పానాదుల 'నేనించవలెనుం =అిథి సద్యోబలహరములు థఅతి- మూ, శుష్కమత్చ్యాః ప్రియో వృద్ధాబాలార్క_స్తముణం దధి రాత్ర కకం రత్మిప్తావ్లః సద బలహరాణి షట్‌, 808 వ్యా ఎండజినమళ్ళ వ్‌ములు వృద్ధలగుస్త్రీలు, ఊదయమున "లేతయొండ ( ం తోడి "పేరళయుండు పెరుగు ర్యాశ్రులయందు శాకము, స్తీసంభోగము, ఇవి యారును శృవించినవెంటనే బలమును హరించునుం యఖ్రుట్రి సద్యోబలకరములు ధఆా- మూ, ఆర్జ్రమళ్సా ఫా ఘృతం తీరం వాషస్టయామ . స్పరుణీ స్త్రీ య్క జూజ్బలాని చ మాంపాని సదో్యోబలకరాణి వట, "30౪8 వ్యా. వచ్చిచేవలు, "నెయ్యి? 'పాల్చు 'చేహాపరి శ్రమను, యౌావనవతులగు. స్రీలు? జాంగలమాంసములు ఈయారును 'సేవించినవెంటనే బలమును గల్లించునవి. న! విషమునందు శ్రద్ధయావశ్యక ము ఢతా- మూ, ఆయుర్ధృతే గుడే రోగో మృత్యుర్శీ నో విహాహిషు, అరోగస్థం కటుతి_క్షేషు బలం మాంనే నయస్యపి, 80రో

ఆంధ్ర, ాత్చ్సర్యసహితము గట! ఇ్యా, నేతియందు ఆయువును. బెల్లమునందు రోగంబులంను, విషముతోగూడిన సర్పములయందు మృత్యువును కటుతి క్రరసములుకలపదార్థములయందు అఆరోగ్యంబును, మాంసమునందును వయస్సునందు బలంబును లీనముగ చాగియంండును, కావున వైజెప్పిన విషయమును గమనించి నడువదగునని ఫావముః వ! స్వస్థరమణములు అతా మూ, అశితేనామ్భసా స్నానం పయఃపానం వయస్త్రియ్క స్వస్థానాం పథమాన్నూతం న్నిగ్ధముప్టం చ భోజనమ్‌ః, 390౯ వ్యా, కొంచెము చెచ్చవైయున్ననీళ్లచే స్నూనంబును 'పాలుద్రాగుట్సు మంచివయ సున నుండుస్ర్రీలతో శ్రీడించుటు న్నీగ్ధమై కొంచెము. వేడిగనున్న నన్నాదులభుళించుట ఇవియన్నియం రోగాదులు లేక స్వస్థతనుండు వారికి పస్థ్యకరములం వాట ఆరోగ్యకారణములు ఏఆా- మూ, కాలోఒనుకూలో విషయామనోజ్ఞాః స ణ్‌ ణా జ ధంర్థాప్టిః శ్రియః కర్మసుఖానుబస్థి, సత్యం విభేయం విశదా చ బుద్ధిః య జ భవ _న్లి ధీరస్టు సదా సుఖాయుః 8౧౦ అ్టేష్వుల భ్యేష్వుకృత చ యత్నం కృళతాదరం నిత్యముపాయవతు [ జిలేన్ష్రియం నానుపత ని రోగాః తళ్క్యాలయు కం యది నా 'స్పి దై వమ్‌, 8౧౧ వ్యా. అనుకూలమైన "లము, మనోహరములగువిషయములు, _ ధర్శృమును దప్పని శ్రీయలు సుఖమును గల్లింపదగిన వ్యాపారము సత్వగుణము, నిర్మల మైనబిద్ధి ఇవి యన్నియు బుద్ధినుంతునకు ఎల్లప్పుడును సుఖమును గల్లించును. మరియు శనకు లఖింపని వన్తువులవిమయ మై యయత్నముచేయనివాదును చయోజనకరములైై యుపాయముచే సాధింపదగినవిమయములయందు ఎల్లప్పుడు. మిక్కిలి యాస్నక్షికలవాడును) ఇంద్రియము అను తనవళమున నుంచుకొనినవాడును నగుపురువునకు వైవము ్రతికూలముగాక యను కూలముగ నుండునెడ ఛానీని రోగములు బాధింపానేరవు, (మైవయక్నము ప్రృలికూలముగ నున్నచో నెన్నిగుణసంపక్తులున్నను కొనసాగవని ఫావము

లల్ల వరహీతస౦హీత మూ, (క్రుతచరితసమృ్దే కర్మద చేదయాలౌ

ఖిమజి నిరనుబస్థం 'చేహరతాం నివేళ్య

భవతి వివులలేజః స్వాస్థ వికీ 8 చఖావః

స్వకుశలపలభోగీ భతామిపాలశ్చిరాయుః, క్‌ం5

వ్యా, శాస్త్రజ్ఞానమునందు అనుభవమునందును. వరివూర్హుడై యారితేర్కి ఊచిక చికిశ్సాదివిధాన్నక్రియలయందు. సమక్థ్షుడై దయావరుడైన దై ద్యునియందు తనళరీరమును కాపాడునట్టి భారమును సంచేవావడక నిలిపి నిళ్చింతగానుండు రాజును ఆరోగ్యమును గోదసామాన్యులునుగూడ అధికమైన తేజస్సును, ఆరోగ్యమును కీర్తిని, వ్రభొవమును! దీర్ధాయువును; విశేషముగ భోగానుభవమును నిరంతరముగ బొందజాలగలరు,

ఇతి వరహితనంహితాయాం తృతీయో2_ధికారః. అజగాధాడట్టేనాంంవాళా.

| పరహితస౦హిత అథాతురవృత్తాథి కారక, చకుర్ధాఒధికారః బయాలాడాావవాయనన నే శకము -అథి రోగపరీకొవళ్యకత థఖూ-

మూ, రోగమూాదా పరీవేత తదన_న్తరహమావధమ్‌,

ఆరమ్మే త్వన్యథా స్వాగ్ధవిద్యాహాన్యయశో భవేత్‌. ణం

ఇ్యా. చికిళ్సచేయ నుద్యమించినళాత్త్రీయవై ద్యుడు తొలుత రోగమును. సనిమర్శ ముగ జరీక్షించి యియ్యది నిర్ణయించి పీమ్తటనామధమును తదనుగుణముగ నిర్ణయించి చికిళ్సచేయ నారంభించవలెకు.. రోగహరిజ్ఞానములేకయే. చికిత్సచేయ చారంభించినచో దనచేయుచికిక్స సఫలముగాకపోవును చానం జేసీ తనకుగల్లబోవులాభమునకును. విద్యకును వోనియు) అపక్తీర్తియు తప్పక సంభవించును. (కావున తొలుత రోగమును శౌశ్త్రపి బ్ఞ్వానము'చేతను యుంక్రీచేతను చక్కగ గమనించి తత్తదనుగుణముగ చికిత్సచేయ 'నారం భించుట సమంజసమని ఫెవముం

కర్రి త్రి విధరోగములు థతూా-

మూ, దృష్టాపచారజణశ్చిత్‌ కశ్చిత్పూర్వాపచారజఖ

తత్సజ్క_ రాద్భవత్యన్యః వాక్ట్రధిరేవం తి భా స్మ ఏల తి

వ్యా రోగములలో గొన్నిదృష్టాపచారజములు. (లోకమున శ్యతములుగ గనబడుమిస్ధ్యావారవివారాదులచే నంభవించునవ్సి. మరికొన్ని వ్యాధులు ఫూర్వావచారజ ములు. (ఫూర్వజన్మమున దనవే 'జేయంబడినపాపక్సృళ్యముల చ్చే సంభవించినవి. మరికొన్ని మెకెక్సిన (దృష్టావచార-వూర్వాపచారు శజారణముల 'రెంటిసంసర్హమున శల్లినవి. ఇట్టికా రణ'భేదములచే దృష్టాహచారజములు వూర్వాహదారజనులు, ఊభయసంకరజములు నని వ్యాధులు సంగ్రృవాముగ మూడు తెజుంగులు

ఎది త్రిదోమములకు సర్వరోగముఖ్యళారణత్వము థతా-

మూ, దృషహ్టైాపదారాత్పాపాన్వా ద్య్వయాద్యాా వికృతిం గతా

దోషా వవ హి సర్వేషాం రోగాణా మేక కారణమ్‌, డె

వ్యా దృహ్టైవదారములిగు నపన్థ్యాహారవివారాదులవే మై నను) పూర్వజన్మమున జేసిన పపకృత్యములనేన్హైనను; ఈరెండుక-రణాముల సంనర్జముచేహైనను వాతస్నిత్తకఫము

లో వరహీతశతసం౦ంపహిత లను దోషములు మూడును ప్రకుపితములై నానావిధరోగములకును ముఖ్యకారణమగున్ను (తోవవైవరీశ్యములేక రోగములు జనించవు; కావున కారణాంతరములవే చశోవించి , వెపరీత్యమునొందిన త్రిదోవములే రోగముల కన్నింటికిని ముఖ్యకారణము లగు నని. భౌవము)ం ఆధి త్రివిధరోగశమనోపాయములు థఆా-

మూ, అవజ్థ్యానుగుణారమృః పష్ధ్యా యోగ దపజ్థ్యజం

అపన్ట్యేన వినాకర్మ తత్‌ యయాదుభ ఇళూద్భవః, ళీ

అపభ్థ్యే.- ల్పేమహారమ్మః వగా మ్యేదుభయేన చ

వ్యా. మనుజులు వీవిధములగు నవర్థ్యముల జేయుదురో చాని కనుగుణముగ జ్వరాదిరోనములు కల్లును; కావున నారోగములు (దృహైవచారములు) వర్థ్య సేవనముబే శాంతినొందునుం ఆపక్థ్య సేవనము లేకయే శేవలము పూర్వజన్మ కృతపావకర్త్య వలనబుట్రీన (ఛభూర్వావదారజ్ధురోనములు అట్టి కర్తృ "శేషము నివర్తింద శాంతినొందును. కొంచెము నపథ్ధ్యముల సేవించుట చేతను జన్శాంతరకృతకర్య చావుళ్యము చేతను ఛ్రూబలముగ పుట్టిన (దృష్రాహదారంపావకర్శసంసర్షబ రోగములు వక్థ్య సేవనము చేతను పాపకర్మ నళించుటచే తను (ఈశంటిచేళు శమించును.

ఈవిషయమునే వాగ్భటా-చార్యులు “విపతశీలనాత్పూర్వ్యా9 కర్యజు కర్త్మసంత్‌ యాల్‌, గచ్చ్భళ్యుభయజర్తూతు దోవకర్మ్శతయాల్‌ తయ” అనుక్హోశముచే విస్పష్ట ముగ జెప్పిరి

=ఉరి దోవముల చయ-వ్రకోహ్యవ్రశమలకత్షణములం అడా- మూ, నృద్ధిః తయో వా వికృతి సమానవరిశీలనాత్‌ , స జగ జ్య అన్‌, చమూ వృద్ధిస్స శామ్నే వ్ట్‌్‌ ప్ర, చ్వేషో వృద్ధి సాతువ్యు విపరీతగు ణేచ్చా చ; కోవస్తూనారగామితా, ౪ జ్‌ క్‌ జే ర! (

అజ్టానాం దర్శనా న్వేమోం అస్వాస్థ్యం రోగసమ్భవ, /

తయస్వరూవ స్ర్రిదినమసమాననివేవణాత్‌ 2

యయహాతుషు విజ్వేషో రుచిర్వ స్తుగుణేషం చ,

న ససళ్క స వ సమ్మువ 9

స్వస్థానస్థస్య సమతా కారాసమ్భృ తమః ళొ

వ్యా దోవములు న్వవృమాణమునకంటె నధికముగ వృద్ధినందినను, "లేక స్వవ్త మాణమునంటె తీణించినను ఆయ్యది దోషములవిక' ఏతి యనబడును* ఇట్టివిక తి డోమము లను సమస్థితికి 'జెచ్చునావోరవినోరాదులబే శాంతినొందును వాతాదిదోమములు _ తను

ఆంధ్ర, 'శాత్చర్య్థసహీతేము 2న స్థానమునంచే వృద్ధినందిన నయ్యది చయ మనబడును. అట్టివోనములు చయావస్థనొంది నపుడు నాయాదోమముల వృద్ధినొందించుగుణములయందు 'జ్వేమంబును, వానితయమునక "హీశువులయందు అభిలామయు జనించునుం (వాతము చయమునొందినపుడు వాతవృస్ధికి జూతువులగురూమోదిగుణములు గల వస్తువులయందు జ్వేమంబుకు వాతమయమునకు కారణములైన న్నీ గ్ధాదిగుణములు గలవస్తు వులయం దభిలామయు బొడమును. అట్రిలతమణాములనుబట్టి వాతము చయావస్థ (న్వస్థాన మునం దేవృద్ధి) నొందినదని యెటుంగదగునుం ఇృత్తెజంగుననే వీత్తకభములకును వృద్ధిహేతు వులను త్తయకారణములను గమనించి చయావస్థను నిర్ణయించునది) మరియు వాతాదిదోషములు వానివానికి నిర్మ యింవబడిన "నెలవులవిడిచి మార్తాంత రములనుండి స్థానాంతరముసకుబోయి నంచరించిన నయ్యది చప నునబడును అట్టియెడ వాతొదిదోషముల పగోపమునకు చేరువేరుగ జేస్పబడినలతుణములు గానబడునుం అట్టి వశోవముచే శరీరము స్వస్థతతప్పి రోగములు కల్లును మరియు మూడుదినములు చాళాదిదోనుములకువిషమములగుగుణములు కలవనస్తువుల శీవించిన నాయాదోమములు శ్మీణించును. అట్టికయమునందు తయమునకు "హేతువులైన గుణములు గలవస్తువులయందు. 'చ్వేషముకల్లి రుచింపకుండునుం చలతణామునుబట్టియే డోమము తీణావస్థ నున్న దని యెయింగునది. మరియు దోషములు స్వస్థానమున వృద్ధికయములులేక సమస్థితినుండినచో నపుడు వికృతిచెందకయుండును. అదియే దోమసాన్యూవస్థ అవ్వుడు డోనములు శమనముననున్న వని యెజుంగునదిం శు(0 ్రిదోవములకు కాలకృళదయాద్యవస్థలం ఇటా మూ, చయవ్ర। కోవ ప, శవదూ; వారయోః గ స్యాదిషు త్రిష వన్షాదిషం తువిత్తస్య న్లేషణశ్నిశిరాదిషు, ణా ఇతి శాలస్వభావోఒయం, =... 24... వ్యా గ్రీవ్వ-నర్జ -కరదృతులయందు వాతము శ్రచుముగ చయా-వ్రకోష్మ వశమా వస్థలనొందునుః (దాశము ీవృబుకువునచయంబును వర్ష బుతువున వ్రశోపంబును శరదృళువున శమంబును నొందునని భావము మరియు వర్ష -శరత్‌ -హేమృన్తబుతువులయందు. పిత్తము. క్రమముగ చయ - వ్రకోహ- చ్రశమముల నొందును, (విత్తము వర్షబుతువున చయంబును, శరదృతువున ప్రకోనంబును "కషూమంతమున ప్రశమంబును నొందు నని భావము

26 వరహితసం౦హిత మరియం శిశిరంవన న్మగీమ్మ బుతువులయందు. కఫము వరుసగ చయం్రకోవ చ్రశమములనొందును, (కఫము శిళిరబుతువున చయంబున్యు వసంతబుతువున వోవ మును గీ షృబుళువున (పగమమును నొందు నని ఫావము, ఇ త్తెంంగున వాతపిత్తకఫములకు చయవ్రకోవ్యవ్రశమావస్థలు అఆయాబుకుస్వభో వమునం గల్టును, కావున నిది కాలకృత మను నవస్థా భేదములు, “టివి అవోరాదివళమున చయాదులుగల్లుట అజా మూ, ,=.,-., =-*అహారాదివకాత్పున్కు చయాదీ౯ యాన్నా సదోవి చోషూః కాలేఒవీ వానతు, ౧౦ వ్యా. మరియు వాతాదిదోషములు అన్నపానాదిరూవములగు నాహారభేదము చేతను వివిరాదుల భేదమువేతను, తత ణమునే (మై జేప్పినకాలనియతిన పేత్సీంయకయే) చయ ప్రకోవ్యవ్రశమముల నొందును. మెయు అన్నము), పానము, రసాయనము వాజీకర లము వమనముు ఏిశేచనము 'మొదలగువాని చ,యోగముల నువమయోగించినచో వాని సామర్థ్యమునం చేసి వాళతాదిదోవములు వాని చయాద్యవస్థలకు నియతములగు కాలము నందును చయ్యాప్రకోష్మప్తృశమముల _జెందక్రుండును.. (వపైనియమముబేళ వాతాదిదోవ ములు చయాద్యవస్థలనొందుటకు పైజెస్పిన కాలనియమమునకంటి నాహారవివారాదులే ముఖ్యకారణము లని "లేలుచున్నది) = వాతము గోపించుటకు కారణములు థా మూ, తికోసుణకషూయాల్పరూత్త చమితభోజ మై థారణోదీరణనిశకాజాగరాక్యుచ్చభాపైై 2 చిం క్రీయాతి యోగ భీశోకచిన్తావ్యాయామమైథునై ౫; శీ ప్థాహోరా త్రి భుక్తా స్టే వతువ్యతి సవిరారణః, ౧౨ వ్యా చేదు. కారము. వగరు అశుసీరసములుగల పదార్థముల భుజించినను మిక్కి-లి కొంచెముగ భుజించినను, బిద్దులేక రూతములుగనుండు వదార్థముల భుజించినను నియతకాలము నత్మిక్తమించి భుజించినను, మలమూాత్రైదులు 'వెడలనున్నతరి వానిని వెడల సీయక నిరోధించి వేగమునావియున్నను; వానివేనము.. "లేనియపుడు బలవంతముగ మల మూగ్రాదుల వెడలించినను ర్మాత్రులయందు నిదురమేల్కాంచియున్నను, మిక్కిలి బిగ్సరగ మాట్లాడినను; వమసము విరేచనము మున్నగుపంచకర్మములను వానివృమాణము. నతిక్ర మించి యధథికముగ జేసీకొన్నను, భయపడినను దుఃషుంచినను, మనన్ఫున మిక్కిలి చింతించి నను; చేహవర్శిక్తమమును అధికముగ జేసినన్సు తనబలమునకు మిక్క్ళూటముగ సంభోగముజేనీ

ఆంధ్ర, 'కాత్సరససహితము లగ నను, ఇట్టికారణములచేత వాతను వ,కోవముచెందును. మరియు ీ.వృకాలమునందును) వగటియన్నమున_ (మూడవభాగమునును; ర్మాత్రికడపటిమూడవభ్రాగమునను, భుజించిన యాహారము జీర్ణమగుసమయమందును, కూడ వాతము వ్రకోపించునుం టు పిత్షప్రకోపకారణములు అయా మూ. వీత్తం కట్వన్లుతీక్షోన్లపటు, క్రోధవిదాహిభిః, మ్‌ అ శరన్మథ్యాహ్న రాత్రద్ధవిదాహసమయేషు చ ౧౩ వ్యా. కారము పులుపు లపదార్థములభుజించినను, తీళ్టగుణముకల ఆవాలుమున్నగు వానిని'సేవించినను, ఊస్ట్రవీర్యంబును గుణంబును కలపదార్థములను ఉవ్వుగలపదార్థములను, మంటపుట్టించువదార్థములను భుజించినను; కోపపడినను స్నీత్తము వ్రశోపించును మరియం శరదృతువునందును మధ్యావ్న కాలమునను అర్థర్యాతి, కాలమునను; భుజించినయావో రము జీర్మించుమధ్య కాలమునందున్తుగూడో విత్తము తకోషించును న! కఫ-ద్వంద్వ వ,కోవకారణములు అటా మరా, స్వాద్వన్లులవణన్నీ ద్ధగుర్వభిమ్యస్ట శీతలై% ఆసాస్థస్వప్న సుఖాజీర్ట్య దివాన్వస్నాతబృ్బంహ తై: ౧ళో జో ఠః అ రి చ హే గర్ద నాద క్టాయోగేన భమ శ్ర వస్న్హయూ / కా ౧ న స ౧ పూర్వాహ్నే ఫూర్వరాతై, చ్‌ సేష్యాద్వన్ష గ్రస్తుసంకరా వ్యా, మధురరసంబులును; అక్షురసంబులును; లవణరసంబులు నగుపదార్థముల భుళిం చినను) స్నిస్ధంబులుకు (మిక్కిలి చిడ్డుగల్లినవియు), అజీర్ణ ముశు కల్లించునవియం, నాసా రంధ్రములు మున్నగు స్రో,తోమార్లముల ద్రవముబుజ్షించునవియు; గుణపీర్యములచే శీతలం బులును నగుపదార్థముల భుజించినను. ఎల్లప్పుడు కూర్చొనియంండినను? నిదుగించినను; సుఖము నధికముగ ననుభవించుచున్నను భుజించినయావహారము జీర్ణముగాకున్నను; మగటి ఫూట నిదురించినన్సు శరీరమును బలియ జేయుపదార్థముల నధికముగ నుపయోగించినను; అవసరమైనప్పుడు వమనవిలేచనాదులచే కోధనముచేసికొనకున్నను, కఫము ్రుకోపించును" మరియు భోజనముచేసినవెంటను నసంతబుతువునందును; రాత్రియొక్కటయు వగట్‌ి ముక్క్ళయు మొదటిమూడవభాగమునందును కఫము ఉశోవమునొందును* మరియువాత పిశ్తకఫములకు మూటికిని 'వేరువేరుగ జెప్పినకారణనులతో శెండేసిదోమములకారణములు నంక్రమించినపుడు శెంజేసీడదోమములు కోపించునుూ ఇదియ్‌ ద్వంద్వ జవ్యాధికి కారణ ుగును

ల వరహీతసంహిత శశ 'శ్రీగోష(నన్ని పాఠ్య వృ కోవకారణములు గా మవా, మి శీఛా వాత్సమస్తానాం సన్నిపాత స్తథా పున న జ ః్‌ రి యర సజ్కీ. ర్ఞాజీన్ల విషమవిరుస్థాద్ధ్యకనాదిభిః, ఇ వాస్ట్రపన్నమదస్భ్థపానీయ శుష్క శాకామమూల శై పీళళార్థకమృదర్భవసురాపూతిళశుప్క_కృ కామి మె ౧౭ దోహత్ర, యకంె నెమెః తథాన్న పరివర్పతః, పు * ౧౮ ఛథాతోద్దస్టాత్‌ ఫు వాశాశ్‌ గవోవేశాద్విషాద్దరాత్‌. ౧ దుస్టాన్నాత్పర్వ తా న్లేపాత్‌ చమయోన్టన్న ద్ద వీడనాత్‌ , మిహ్ట్యా యోగచ్చ వివిథాత్‌ పానానాం చ నిషేవణాత్‌, ౧౯ ప్రి, శో / చ్త్‌తాం చసవవై పమమ్యాత్‌ తథా మిన్హోర్టపాదారత్క నిడానమేతద్టోహోణాం౦. ..... ==, ంలల తం వ్యా వైని (త్ర,వోమములకు వరువేరుగ. శజేప్పబడినక, కోచకకారణములు అన్నియంం మిశ్రముగనున్నయొడ పోమమాలు మూడును నమకాలమున (వృకోవమునొం దును ఇదియే. సన్నిపొతరోగములు గల్గుటకు కారగూము. మరియు:---పస్థ్యములును అవశ్థ్యములుమైన యనేశవదార్థముల నొకటిన జేర్చి భుజించుట ఆవోరము జీరముకాని యపుడు మరల భుజించుట, విషమాశనము (అకాలమున భుజించుట "లేక వరిమితి కధిక ముగమైనను మిక్కిలి తక్కువగహైనను భుజించుట్స, పరస్పరవిరుద్ధములగు తీరమత్సాాి దుల నొకటిగజేర్చి భుజించుట భుజించినతోడ'ే మరల భుజించుట, ఇవి మున్నగుభోజన "భేదములచేతను (త్రి దోమములం సమకాలమున చళోపించును, మరియు పురుగులు మున్నగు చానిసంబంధమునం జేసి దుష్టీములగుత్రాగుడునీళ్సు మద్యము మున్నగూద్రవపదార్థములద్రావి . దున్తంధమైనమాంసము, ఎండినమా౦నము, కృళించినజంతువులమాంసము, ఈవదార్థములను ఛుజించినను ఇత్తి దోషములు (వ్రకోపించును. మరియు రసము గంధకము మున్నగుధాతు వులసంబంధమువే దుష్టమెైనగాలిచేతను; తూర్పుగాలిచేతను; ఫూతనాదిగ్ర్రవహము. లావే శించుటచేశను, స్థాపరజంగమరూవమైన విషముయొక్క-సంబంధముచేతను, శరీరమున నిమిడి జీర్ణముగాకండువిషమా చేతను ఆట్టివిషములసంబంధము'చే దుష్త్రమైనయన్నమును భుచించుట ేతను కొండని నక్కుటచేతనుు సూర్యాదిగ్రహములలో (క్రూరములైన్యగ్రృవాములు జన్మనత్యత్రముతో కలియుటచేతను; పలుజెణంగులైనవిహోరాదులను గ్రామము నలిశ్ర్య మించిచేయుటచేకనుు వలుబెణింగుర్తైన పానద్రవ్యములను విధినియమములేక సేవించుట

ఆంధ్ర 'కాత్పరద్థసహితము లిం చేతను, స్త్రీలకు సౌధారణముగగాక _అశ్ర్రమమైనవ్రసవము. కల్గుటచేతను ప్రసనించిన చాలితరాం డ్రు అవశ్థ్యములగు నావోరవివరాదుల సల్పుటచేతశు; (ఇట్టికారణములచే గూడ వాతాదిదోవములు మూడును సవకాలమున చ్రగోనించును. ఇట్టికారణములచే ప్రకపికములగుమూడుదోవములచే గల్లినరోగములం సాన్నిపాతికములు. ఇత్తెజంగున వాతపీక్తకఫములం 'వేరువేరుగన్సు అన్నియు. సమకాలముగ కలిసియు (వ్రకోపించుటకు నిచానములు కారణములు 'ఇెవ్పబడినపిః =వరొత్తీ (వవృద్ధవాకక ఎచ్యములు థయి- మూ, 2 22222622 ==. .=వృద్ధ స్తుకురులేఒనిలః, అం 'కార్శ కార్లోప్ల కామిత్వకమ్చూనా వాళకృద్ద్రవ+క బల వలావభమదీనతాః ౨౧ ని దేన్షియ్రంశ ప్రలాపభ్రమదీన తాః, వ్యా నాకము వృద్థినొందినపుడు. శరీరము. కృళించును శరీరము నల్లబడునుః వేడిని కోరును, శరీరము వడకును, ఆనాహాము (శడుపుబ్బరము) కల్లును, మలము బంథిం చను, బలమునకును నిద్కకును ఇం్మద్రియములకును వోనికల్లును అర్థములేక మూటలాడును* చక్రము్యవైనున్న వానివలె శరీరము తిరుగునట్టుండును. మిక్కిలి దీనముగ మాటలాడునూ (వృద్ధినొందినవారము వై జెప్పిన్మ క్రియల "జేయుననిభావము 40 వవృద్ధపి క్తకృత్యములు థతా- ” వీ గా, త్యా మూ, వితవిజ్లూ, తనే శ్ర ఆ కతు _త్సృట్‌ డాహోల్చని ద్రత్కా వీ త్తం,..24%00= 0666460642 నా! వ్యా పిత్తము వృద్ధినొందినచో మలము మ్యూక్తము నేశ్రములు. త్వక్కుం ఇవి యన్నియు పచ్చనగును. అకలిదప్వులు అధికమగును నిదుర తస్పను ఒవ(ై వృద్ధ శ్లేవక, సత్యములు ఉలా- ళల న 9వ మూ, 2424. + -న్లేష్టాగ్ని సదస్మప్రనేకాలాస్యగారవమ్‌, శై గత్యతై త్యళ్ళ థాజ్జత్వం క్యాసకాసాతిని దల "౨ -. వ్యా చ్లేవము వృద్ధినొందినపుడు జకరాన్ని మందగించుకు నోట నీరూరునుం వనులయం దాస్నక్షిలేక ్రైలునూలికగానుండును.. శరీరము. బరువుగనుండునుం శరీరము "తెల్లనై చన్చనగ నుండును. అవయవములు శిథిలములుగ నడలిన ట్టుండును. శ్వానకాసంబు లుకు ఆతినిద్యయుం కల్లును, (వృద్ధినొందినకఫము వె జెపష్పీనలతమ్షణముల గల్లించు నని భావము

280 వరహితస౦హేిత = వృద్ధరనర ' కృర్చత్యములం 6ఆా- జబ్‌ న్డ్‌ మూ, రసోఒపి శ్లేవ్యవద,కృం స్లీ హావిసర్పనిద్రధీక ఆ వికి కషవాతా సపీతాస గులోవకుశకామలాపి క పస రోకతగజ్నే తమూత ాః గ్ర వ్ధజ్చాగ్నిసాదసమోవార క్ష గ్‌ ఏ, ఈ ర్‌3 న! వ్యా, రసధాతువు వృద్ధిఇెందినచో న్షేవవృద్ధియందు 'జెవ్చబడిన అగ్నిమాంద్యము మున్నగువానిం గలిగించును. రృక్తమువృద్థినొందినయెడ విసర్పము, వ్లీవాము విద్రథి; కష్టము, వాతర్నక్తము, పిత్తరక్తము, గుల్మము, ఉఊవపకుశమనుదంతరోగము శామల, వ్యంగము, అన్నిమాంద్యము, మోవాము; చర్మము నేశ్రములం మూూశ్తము అనువీనియందు ర ' క్షవర్షము, ఇవి మున్న గువికారముల గల్లించునుం తటి 'చవృద్ధమాంస మేదోధాతువులకృత్యములు థఆా- మూ, మాంసాద్దణ్రార్చుద గ నిగణోరాదరవృగ్దళాః, ర6 థి యి థి కళ్థాదిష్వధిమాంసంచ,; తద్వ న్లేద స్తథా, శ్ర మమ్‌, అల్పేఒపి చేష్టితే శ్వాసం న్పిక్‌: _సృవోదరలన్ను తాః, అనీ వ్యా, మాంనము వృద్ధినొందుటవలన గండము (గండమాలగళగండము) అద్బదవ్రవ అము, శ్కంథులు అను సీరోగములు కల్లను శెక్కిళ్లును తొ డలుశు; ఊదరంబును బలిసీ యుండును. కంఠమునందును నోటియందు లోఖాగమున దవుడలయందును నాలుకయం దును ఆధికమాంసము కలుగునుం మరియు మేదస్సు వృద్ధినొందినను వెజెప్పిననంచాదిరోగములు కల్లును, మరియు ఎంతమాత్రము. పనివేసినను విెశేషముగ శ్రమంబును కలుగును. శ్వాస మధిక మగును పీరుదులును _స్తనంబులంను ఉదరంబునులం వృద్ధినొంది 'వేలునట్లుండునుం -యబ్రధ్రె ప్రువృద్ధఅస్థియజ్జ-కు క్ర ములక, ఎశ్యములు థ9ఆా- వ ! శ మూ, అస్థ్య్రధ్థ్థస్థ్యథీద న్తాంశ్చ;మజ్జానేశ్రాజ్ఞగ"రవమ్‌, వా ఆభంగగలపు క ణి, పర్యసు స్థూలమూలాని కుర్యాత్‌ కృళ్శ్యాణ్యరూంషి. చ ౨౬ లొ ఆతి స్రగౌమతాం వృద్ధం థు శ్ర 0 భంక్రాత్మ రీవువి, వ్యా అస్థివృద్ధినొందినయెడ అస్థుల్నమై నస్థులంను; దంళముల్నపై దంతములును శల్టును, మజ్ఞవృద్ధినొందినచో "న్మేత్రములయందును అవయనములయందును గురుత్వము కలుగును కృచ్భ్రసాధ్యములై. స్థూలముళైన మూలములు కలపిటికలం వ్రేశ్తగణువుల యందు కల్లును. శుక్రము వృద్ధినొందినయెడ స్త్రీ సంబంధ మైనకామము. మిక్కి-లి యథిక మగునుం తా రీరోగము సంభవించును,

వ కా ఆంధ్ర, 'ఆాత్పర్యసహితము లి అవఫు(ర్రి చనవృద్ధమలమూ త్రములకృత్యములు థఖకా- మూ, కుమొవాటోపమాళథ్తానం గౌరవం వేవనాం శకృత్‌ , ౨౭ మూ త్ర ౦తు వస్తినిసోదం కృ లేప్టుక్సతసంజ్ఞ తామ్య్మ్‌ు వ్యా, మలము వృద్ధి జెందినచో కడుపుబ్బరించుకు వ్రేలు గడవబిడణగా నరచును, గురుక్వము”గా నుండును. శరీరమున 'వేదనకలుగును. మూత్రము బృద్ధినొందినపుడు పొత్తి కదుపున సూదులపొడిచినట్టు బాధకలుగును. మూత్రము 'వెడలినను 'వెడలకున్నట్టు వాధ ల = వృద్ధ స్వేదాదికృళ్యములం ధట మూ, న్వేదోఒతి న్వేద దౌర్దన్థ్యకణ్డూః ఏవం చ లతయేత్‌ ౨౮ా దూషితాదీనపవి మలా౯ చావాంళగుర కాదిభి వ్యా స్వేదము వృద్ధి జెందినవో నధికముగ ఇమటవెడలంనుః శరీరమ్యువైని దుర్గ ౦ థంబును దురదయం కల్లంను, ఇ త్తేరంగునినే కన్నులు ఇెవులు ముక్కు వీనియందలి మల ములవృద్ధిని = ఆయాస్థానములయందలి మలాధిక్యముశుబట్ర్రియుం, గురుళ్వమును దురదను బట్టియు గమనించునది -శథి తమణవాకకృత్యములు థా మూ, లిజం తీశౌాఒనిలేఒంగస్య సాదోఒల్పం భాపి.తే హితమ్‌, జ ఎజ్‌ వే శ ణ్‌ సంజ్ఞానాళ_స్తథా సేవృవృద్ధ్యు క్రమయసమ్మకః త వ్యా వాతము స్ట్మవృమాణమునకంటె తగ్గి శ్నీణించినచో వాస్తపాదాద్యవయవ ములకు వానివానిక్సృక్యములయందు శక్షితస్ణును. స్వల్పమున సంభాషించునుం శరీరమ్యువై చజ్ఞైరవ్వునుం నేవవృద్ధిలో జెప్పియున్న అగ్నిమాంచ్యాద్యువద్రవములును కుల్టనుం (ఈ వ్రకరణమున “త్సీణి” అనువదమునకు స్వ్యవ,మాణముకకంటె తగ్గినది యని యర్థము, కావున వాతాదులు వానీవానిపిమితికన్న తక్కువననున్న పుడు అయారోగములం కల్లు నని యర్థము. అటుగాక వాతాదులం బొత్తుగ నళించినపుడు శరీరధారణమున కవకాశయమే యుండబోదు) అధి శీణసిక్తకఫకృత్యములు 93 మూ, వీళ్తే మన్టో౭-.నలళ్ళీతం ప్రభాహాని; కఫే భ్రమఃః కిం 'శేష్తాళయానాం శూన్యత్వం వృద్ద్హ్రహళ్ళథసస్థి ఆ వ్యా ప్‌త్తము తీశించినపుడు ఆగ్నిమాంద్యంబుళుః శీకలంబును, శరీర కొంతివో నియు కల్లును కఫము శ్రీణించినయెడల భ్రమము కల్టిను కఫముళు స్థానములైన రొమ్ము ణి థి య! ద వరహితలా-19

ల్పిద9 వరహితసంహిత శిరస్సు కీళ్లు మొదలగుస్థానములయందు శ్హేవ్యము.. లేకుండుకు. రొమ్ము నొప్పికల్లును కీళ్ల నడలునుం ధ్ర తకారసర _కృకృళ్యములం యా మూ, రనే కార్శ రం భ్రమశ్శోపః గ్రానిళ్శష్టాసహిస్షు తా, కిం ర_క్షేఒన్లుశిశిరవ్రీ తీళ్ళిరాశ థిల్యరూత ఆః, వ్యా, రసధాతువు తణించినపుడు శరీరముపై. బిడ్డులేక రూత్వమునగ. నుండుకు "లేక శరీరము కృృళించుకుం శ్రమము కల్టుముం శోషయు. బడలికయుం శబ్ద్బముళు సహింప "లేమియు కల్టుశు. రక్తమం శ్నీణించినచో పులుపుకలవన్తువులయందును. మిక్కిలి "ట్ల మైన వస్తువులయందును అఖిలావ, కల్లును. పిరలు ళిథిలముర్తై యుండుకు, శరీరముపై చిడ్డు "లేకుండును జశ్రు(ర్రె శీణమాంస మేదకికృత్యములు జా మూ, మూాంనేఒతగ్గానిగ జన్సీక్‌ శుష్క తానన్థి వేదనాః 29 మేదసీసుపనం కట్యాః పీ హో వృద్ధిః కృళాజబ్తతా . వ్యా, మాంసము శీణించినచో ఇంద్రియములకు గానియు, ఇెక్కిళ్లయందును వీరుదులయందును కృశతయు, సందులయందు సూదుల్బగ్పుచ్చువిధముగ చేదనయు కల్లంకు. మేదస్సు శ్మీణించినపుడు నడుము బలహీనమై చమారియుండును. స్లీవాము -వృద్ధినొందుు, శరీరము శృళించునుం ॥ శప్రా(్ర్రె శీణాస్థిమజ్ఞకృత్యములు అఆా- .మూ, అస్థ్యృస్థిత్‌*దస్పదనంద_న్త కేళనఖాదిషు. 88 ఆస్థ్నాంమజ్జ్ఞనిసౌషిర్యం త మ_న్హిమిరదర్శనమ్‌, వ్యా అస్థులు శీణించినచో ఆన్థులయందు 'వేదనకల్లుశు. దంతములు, 'వెండ్రు కలు గోళ్లు మున్నగునవి యూడును మజ్జ త్నీణించినపుడు ఆన్థులయందు. సందు 'లేర్చ డును, చక్రము నున్న వానివలె ఒడలు తిరుగును, చీకటిలో నున్నట్లు కన్నులు. గానరా కుండునుం కుట్ర తీణకుక్రశృత్యములు థిమా- మూ, శ క్రేచి రాత్ప్రనిచ్యేత శుక్రం శోణితమేవ వా, _ 8 త “దోఒత్యర్థం వృమణయోః మేత్రం ధూవమాయతీవచ వ్యా శుక్రము శ్నీజించినయెడ సంభోగసనమయమున చిరకాలమునకు శుక్రము "౭ లువెడలును, "లేక రక్తము (బైలువెడలును. మేఢ్రరంధ్రమునుండి షాగవెడలునట్టు బాధ ం కల్డునుం అండముణయందు అధికముగ నొవ్నిపుట్టునుః

ఆం లే 'ాక్చర ఫ్రసహితము ల్సింత్రి =యం్రి శీగామలమూ శ్ర, స్వేదక, సశ్యమూలు రతా మూ, పురీపే.వాయురస్రాణిసళబ్దో వేష్ట్ణయన్నివ, త్రి కుతో ఛృమతియాత్యూర్థ్వ్యంవ్భృ త్పార్న్మే సవీడయః౯ భ ళమ్‌, మూశ్రేఒల్పంమూయేత్కృ చ్చ్యాత్‌ వివర్షం సాస్తమేవవా,9౬ స్ఫేదో రోమచ్యుతిః _సభ్ధరోమతాస్ఫుటనం తృచ్కు వ్యా పుకీమము శ్నీణించినపుడు వాఠము శబ్దముతోహాడి ్రేవులకు. చుట్టునట్లు ఊదరమునం'చే తిరుగుచు రొమ్మునందుళు వ్రక్కూలయందును అధికముగ బాధకల్లించును, ఒకనమయమున మై౭గసి వ్యాపించుకు, మూత్రము. శ్షీణించిననమయమున మూత్రము మిక్కిలి స్వల్పముగమైనను, మిక్కిలి కష్టముగవైనను మైటవెడలును, ఆట్టిమ్యార్రము రంగుమారిమైనను;. "లేక రక్తముతోసాడియైనను లైటవెడలుకు. చెమట. ట్వీణించినపుడు వెండ్రుకలు రాలును, లేక శరీరమునైనిరోమములు స్తంభించును- చర్మము పసలునుం =శ్రాధ్రి సూశ్షమలతయలక్షణనులు అఆ మూ, మలానామతిసూక్షైణాందుర్ల తు లతయేత్‌ చతయమ్‌, స్వమలాయనసం శో షతోదళూన్యత్వలాఘవై 38 వ్యా, మిక్కిలి సూత్తములసుటం జేసి బసాుకన్టనువే గమనింపవలసిన మిక్కింలి సూత్తములైన మలములమయొక్క_కయనుకు ఆయామలస్థానములయొక్క శోమవాధళూ న్యత (మలాభావము) లాఖువము 'మొదలగులత్షణములచే 'బెలియనగునుం | _ఖిథ్రి ఛాతువులవృద్ధిమయములకు "కారణాములం థఆా+ మూ, స్థస్థానస్థర్థ కాయ శు రం వకాధాతుషుసం శ్రితాః కె౮ా మొంనామ్యాతిదీ పీభ్యాంథాతువృద్ధిత యోద్భవః, వ్యా, శరీరమున సంస్థానముననుండు కాయాగ్నియొక్క అంశములు అయాధాతు వులతో సంక్రమించియుండునుం ఇదియే ఛాత్వగ్ని యని ఇెప్పబడును అట్టిధాక్వన్నులు సమస్థితినున్నవ్వుడు ఆయాధాతువు వృద్ధినొందుశుః అట్టిధాశ్వస్ని యొక్కడ్నీక్తి మీక్కింలి యధికమైననాడు. ఆయాధాళువులు. శీణించును.. శావున ఛాతువులవృద్ధిమయములకు థాక్వన్నలసమస్థితి ఆతిదీప్తులు "కారణము లని ఫావము* అథ ధాతువులవృద్ధికయ కనును అతా మూ, పూర్వో ఛాతుః సరాం కురాన్‌. వృద్ధః థ్‌ాళ్చ తప్విధమ్మ్‌ రసాది శేషు దోపే.షం వాసధయస్పమృవ ని యే, తజ్ఞాతా ఇత్యుపషచారేణ ఆానావార్మ్యృతదావానత్‌ , ళం

ల్సిద్ర్య వరహితసం౦ంహిత 9, ం జ తశ్రాస్థిని స్థతో వాయుః పిత్తం తు న్వేదర_క్రయోః, నేష్టాశేపేషు లేనైపా నూశ్రయాశ్రయిణాం మిథః యచేకస్వ తదన్యస్య వర్థనతనణ్‌వధమ్‌, వ్యా రసాదిధాళువులతో ముందటిఛాతు వొకటి శ్నీణించిన కో నయ్యడ్‌ తక్కినధాతువులను వరుసన శీణింపజేయంకు,. అయ్యది వృద్ధినొందినచో తక్కినథాళు వులను వరుసగ _ వృద్ధినొందించుకు. (రసరక్తాదిధాతువు "లేడుకు ఒకచానివపలన నొకటి కల్లును. అట్టియెడ రసధాతువు వృస్థినొందినచో 'దాన జనించురక్తధాతువువు, రృక్తధాతున్న వృద్ధినొందినచో చానంగల్డుమాంనధాతువును ఇత్తెంగుననే తక్కినధాతువులును వరుసగ వృద్ధినొందుకు. ఇత్తెజంగుననే ముందటిథాతువు శ్నీడించినచో. వరుసగ తక్కినథాలువు లును థ్నీణించు ననియు ఛావము) అత్తేజంగున రసాదిధాతుల న్యాశ్తయించియుండుదోవ, ములు దుష్ట్రములై వానికి నెలవులైన ధాతువులను. ఇెరిచి రోగముల గల్లించుు ఆట్టి రోగములు వాతాదివ్రశోపమునగల్లినను వాని కాశ్రయముకైనధాతువై షమ్యమున (వృద్ధితయములచేత) గట్టిన వని గాణముగ వ్యవవారింపదబడునుం _ మరియు వాతము ఆస్థుల నాశ్ర్రాయించియుండును= పిత్తము వెమటను రక్తమాను అశ్రయించియంందునుః కఫము శక్కినమాంసము, "మేదస్సు; మజ్జ శుక్రము అనునాల్డు ధాతువుల న్యాశ్తయించియుండునుం ఇత్తిజంగున వాతాదిదోషములును రపాదిధాతువు లును. పరస్పరము ఆశ్యయా[క్రయిభావమునొందియుండును. మరియు _వైజెప్పినరీలిన ఛాతువులవృద్ధిమయములు వరుసగ నొకటినొెకటి యాాశ్ర్రయించియుంండుకు "కావున ఒక ఛాతువును నృద్ధినొందించునావధము ేరొకధాతువునకును వృద్ధికరమగును. ఒకథాతువును శత్నీణింవజేయునాషధము వీరొండుఛాతువునకు తయకరమగంను, =శ్రు(ర్రి వా తాదితయవృద్ధివికరసామాన్య చికిళ్స థలూ- ము ల్లి మూ, వాయోస్తు వృద్ధియయజూా౯ా జయేద్బృంహణలజ్ఞ్యనైః ౪౨ వ్యా, హాఠతముయొక్క వృద్ధితయములచే గ ల్లురోగములయందు బృంవాశొవథ ములచేతను లంఘునౌమధముల చేతను చికిత్స "బేయనగును, (వాశవృద్ధియందు బృంహాణౌష ధంబుచేతను, వాళథమయమునందు లంఘనామధమువేతను చికిక్స-చేయవలెనని ఖావము). ఇచ్చట నీవివరణము ెటుంగునది:--- వా తాదిదోషత్రయవృద్ధిమయములచే గల్డు రోగములకు చికిళ్స 'జెప్పునప్పుడు వాగ్భటాచార్యులిట్లు ఇెప్పరి:గోవృద్ధిషయనముద్భ వాల్‌, పవిశారాక్‌ సాధయోచ్భ్మీమ్మం శ్రుమాల్లద్ధినబ్బంవాలైక వారూ రన్యత్ర; తజాంస్తు తేవోత్స్ర0మయోచ్నిత్తై?' వెజెప్పీనరీతిగ దోమధాతువులు సంకర్పణముబే వృద్ధియం; అపశర్నణముచే తయంబుకు నొందును; కావున అట్టి దోమథా త్యాదివృద్ధిచే

ఆం శ్ర శాత్పర ఫ్టిసపాతేము లిక నల్లినరోనములయందు లంఘునచికిత్సృయు, తయముచే గల్లినరోగములయందు. బృంవాణ: చిశిక్కయు చేయవలెను, (ఇది హేశువిషరీతచికిత్స) ఈనియమము వాయంవృనకుతప్పు తక్కినవి త్తకఫములకు విధింవబడినదిం వాతమునకుమ్మాత్త్మము మై జెస్పిననియమమునకు వ్యతి "లేకముగ వాశవృద్ధియందు బృంహాణంబును; వాకతయమున లంభునంబును వేయనలె సనియం ఫావము, ఇదియే దోమధాతుములములవృద్ధిథయములయందు సామాన్యచికిత్సం అధి రక్తాదిదో మవృద్ధితరజనితరోగ చికిత్స అతి మూ, విశేషూ ద్ర_కవృద్ధ్యుస్థాళ ర_క్తస్రుతివిరేచనై* మాంసవృద్ధిభవాక్‌ రోగా౯ా శస్త్రమారాగ్నికర్మ ఛిఃం ౮5 స్థైాల్య కార్మ్యోపచా రేణ మేదోజానస్థిసంయయాత్‌ గ్‌ జూతా౯ా తీరఘృతై _స్హ్‌ కసంయుతై ర్వ నీలి స్తథా రర విడ్వ అద్ధిజానతీసార ్రీాయయా విట్‌ త.యోద్భవాక్‌, మే హాజమధ్య్ధకుల్లాషయవమాషతిలాదిభిః, ౫ మూత్ర వృద్ధిత యోళ్టాం స్తు 'మేహకృచ్చ్రచికితృయ్యా వాస్టయామాభ ఫ్రైళ్టైన న్యేద మదై్యన్స్వేదత్‌ యోద్భవాకా. ఈ౬ వ్యా రృక్తవృద్ధిచే గలిగినరోగములయందు రృక్షమోత్‌భావిలశేచనములటే చికిళ్స వేయవలెను. మాంసవృద్ధిచే నలిగిసరోగములయందు శస్త్రకర్శ, 'కారవిధ్శి అన్నికర్యలను చికిళ్సచేయవలెను. మేపోవృద్ధివలనం నలిసినరోగములయందు. స్థాల్యోసచారములనుు "మేదన్సుతయించుటచే గలిగినరోగములయందు , 'కార్మ్య్యమునకు జెప్పినయుపచారములను 'జేయందగును. ఆస్థితయమువలనగలిగినరోగములయందు తి _క్షద,వ్యములతోగూడిన శీర ఘ్ఫుతములవేకను, వసి క్రియలచేతను. చికిళ్స'జేయవలెను. పురీవవృద్ధివే గలిగినరోగముల యందు ఆతిసారమునకు జెప్పినచికిళ్సలం 'జేయవలెను,. పుకరమయమునం గలిగినరోగముల యందు పొ స్రేలుయొక్కయు. మేకపోతుయొక్కయు. మధ్యశరీరమునందలి మాంసముఇే చికిళ్సజేయవలెను, మరియు మినుములం అలచందలు కారామణులు నువ్వులు మున్నగు మలవృద్ధికరంబులగు చ్రృష్యముల నువయోగింవంజను మూ త్రృవృద్ధియందు వ్ర మేవాచికిళ్చ లను మూ్రృతయమునందు మూ త్రకృచ్శ్రమునకు జెక్పినచికిళ్సలను 'జేయనగును,. స్వేద తీయమువే గలిగినరోగములయందు వ్యాయామము, అభ్యంజనము, న్వేదవిధి మద్యము, అనువానిచే చికిళ్సల 'జేయంజను ఇవి రక్తాదిఛాతువృద్ధిషయములకు విశేషముగ జె్బబడినచికిక్సలు, మరియు: మజ్జవృద్ధిచే గలిగినరోగములయందు మభురముగను శీతలముగను ఉఊండుభోజనములు వాత కరములుం శుక్రవృద్ధిబే గలిగినరోగములయందు సంభోగంబును వ్యాయామంబున్సు

లిద్రగ వరహితస౦హీత క్యుక్రృమును శుద్ధి చేయునట్టి యావారవివఃిరాదులు వాతకరములు శొవినుయము అష్టైంగసంగ్రవామున నిట్లు చెప్పబడినది: శు (కృమజ్ఞామయానాంతు భోజనం స్వాదు శిరలమ శుద్ధివ్య వాయ వ్యాయామాయిచ్చాన్యచ్చు క్రశోధనమ్‌.”” ట్ర దోవవృద్ధితయశమనో'పాయము రయాా మూ, యదన్నం ద్వేష్టి యదపి (ప్రార్ధయేళాఒవిరోధి యత్‌, త_తృ్యజళ తత్పమశ్నంళశ్చ కలే వృద్ధిమయాజ యేత్‌ . ల్ర౭ వ్యా మనుజుడు నవిధమైనయావారమ్యుపై 'జ్వేషించుచో అట్టియాహారమును వదలి నీవిధమైనయావోరమును కోరునో ఆఅట్టియావహారమును, విరోభమును గలిగించక యుండు అహారమును భుజించినమెడ అఆయాపోషములయొక్కయం. ధాళ్నాదుల యొక్యయు వృద్ధిమయములు శాంతించునుం -శవు(్రి దోమధా త్వాదులవ్రకోవ క్రమము థరిఆజా- మూ, చయాత్‌ తయాచ్చ దోహిణాం కోఐఃకురాషదృవారాకాగ దాకా దోషాదుష్టైరనై ద్ధాతూ౯- దూసషయన్తు్యృభయే మలాన్‌, ౪౮ వ్యా దోషములు చయావస్థ (స్వస్థానముననే న్వ్మవమాణాధికముగ వృద్ధినొం దుట్రచేకను; మెజెన్పినరీతిన (స్వవ్రమాణమునకన్న) తీణించుటచేతను ప్రభోమము నొం దును, నురియు అయోగమిక్థ్యాగ అతియోగములుగ నువయోగించబడిన మధురాదిరసము లచేవాతాదిదోసుములు దుష్టములై రసాదిధాతువులను దుష్టములుగ జేయును, దుష్టము లగు దోషుంబులును థాతువులును ెండును. పురీహిదిమలములను దుషప్ట్రములుగ జేయును, ఆజ్రివోహోదులు నానావిధములగరోగములను గలిగించునుం ఎశ్రు(ప్ర స్రొతో దుష్టలత్‌ణాము అఆా- మూ అత్మిప్తవృ త్తిప్సన్లో వాసరాళణాం గన యోగవీవా, విమార్ద్షతోవాగమనం ప్రోతసాం దుష్టలత్షణమ్‌, రొ వ్యా స్రోకస్సులు దుష్టములైనయప్వుడు ఆయాస్ర్రోతస్సులనుండి స్రవించుములా దులు అధికముగవైనను వెడలును* "లేక చై టవెడలక బద్ధగించును. "లేక యవి గ్రంథివలి కరినములగును "లేక మాన్దాంతరముల వైన 'వెడలును, ఇది స్రోతోదుష్టలక్షణము. =వు(ర్రె దోషధాళత్వాదులచే రోనోత్ప _త్మాకుముము థా మూ వాస్థనేన రసభథాతుర్హి వి తే.పోచితకర్త భి; యుగపత్సర్చతోఒజ్యస్రం దేవో వితీష్యుతే సదా, ౫0) తీస్యుమాణః ఖలై గుణ్యా ద్రసస్సజ్దతి యత్ర స్క

ఆం ధ్ర 'ఆాత్పరస్ట్రసహితము 2ద్ది7 తస్మి౯ వికారం కురుతే ఖే వర్ష మివతోయదః, ౫౧ దోహాణామపి మైవం స్యాత్‌ వక చేళ వోోపనమ్‌; వ, తిరోగమితి శుద్ధా రోగ ధిష్టానగామినః, సిం రసాయనీః వ్రపద్యాళుదోహాచేహేపి కుర్వ లే వాష్టా (శరీరమునంబెల్జ వ్యాపించియుండు) వ్యానవాతముచేత వికేవమునకు (వలుబెరంగుల వ్యాపింప జేయుటకు) దగినవనులంజేసి రనధాతువు ఏిత్నీప్తమైన సమకాల మున శరీరమునం బెల్ల వ్యాపించుచు. నెల్లప్తుడును. సర్వశరీరమున నుండును. అట్టు రస ధాతువు వ్యానవాతముచే వ్యాపీంపజేయునపుడు అట్టి రసథాతువు సంచరించుమార్ణము విమమస్థితి నుండుటవలన నయ్యది యొచ్చట నడ్డగింపబడి నిలచునో అస్టానమున (ఆకసమున గాలివే విత్షీప్తమెన మేఘము వర్షించునిధముగ) రోగమును కలిగించును, వాళాదిసోమము లంకు ఇ ్తైజంగుననే శరీరమునం బేకబేళమున వ్రకోపించి రోగమును గలిగించును. మరియు" వాతాదిపోమములు మిశ్ర్యావారాదులచే బ్రకపీఠకము లై ఆయారోగములకు స్థానముల వ్యాపించి రసముప్రవహించు సీరలజేరి శరీరమునం చాయాస్థలములయందు రోగముల గలిగించును. ఇత్తెఆంగుననే పతిరోగమునకును ఉక్పత్తి క్రమము చియింగునదిం ఆ వాతకృత్యములు అఆా- మూ. స్ర్రసనం సవ్థధస్వాపసాదరుక్తొ దభేదనమ్‌, 0! సజ్హాజ్బభజ్ఞసదో్కో-చ ద_న్తహర్ష ణతర్ష ణమ్‌, కద్చుపారుష్యుసౌషిర్య శోపస్పన్టన వేష్టనమ్స్‌ _వ్రమ్భుః కహాయరసతా వర్ష ఇృ్యావోఒరుణోఒవిక్కా కర్మణ్‌వా'రెరా!, 4266606620 446 62 వ్యా అంకిళులు -మోకాళ్లు మున్నగుకీళ్హ జారుట, నొప్పి; స్పర్ణుము శరీరమునకు "'జలియకుండుట, స్రియాఅవయములచే "'జేయవలసినవరులయందు. వానివానికి శక్రియుడు గుట్టు శరీరమున పోటు సూదుల గ్రుచ్చినవిధముగ జోటుు వగులగొట్రబడినవిధముగ చాధ్య మలమూశ్రాదులు బై టవెడలక యడ్డువడుట్క ఆవయవములుకు భంగముకలుగుట్క అవయవములు ముడుచుకొనియుండుటు దంకహర్ష ము, దవ్పికల్లుటు వణకు, శరీరము పరుషముగనుండుటు ఆస్థులయందు రంధధ్రములువడుట్సు శరీరము శుష్మంచుట్స్‌ అవ. యవము లదరుట్కు ఆవయవములు గొంకరులుపోవుటు ేతులుు కాట్లు మున్నగునవయవ ములు ముదుచుటకు వాచుటకును వలనుపడక _న్రంభించుట్రు నోరు వగరుగనుండుట, శరీర వరము శ్యామలముగ మైనను అరుణవర్థ్మముగ నైన నుండుట ఇవియన్నియు వాతముయొక్కం కృృళ్యములుః

ల్రీస్తద్త వరపాతస౦హిత ==బిథ్రి పిర్తకృత్యములు 63 మనూ, = 222. వీ త్తస్య రాగదాహోప్య పాకితాః, సి స్వదః న్లేదస్సు్రంతిఃకోధః సదనం మూర్భనం మదశ కటు కాన్లూర సావర్ష్మః పాణ్డు రారుణవర్ణి ఆ౩, సబ వ్యా శరీరము ర క్టవర్షమగుట్టు శరీరమునం 'జెల్లమంట, ఆవిరివచ్చునట్టుండుట, జీర్ణళ_క్తికలుగుట్టు వెమటపట్టుటు ఇెమ్తుకలుగుట్కు శ్రవించుట్క కోధము (వైవెప్పినన్షేద మధికమగుట్సు ,క్రియలయందు సామర్థ ఛ్రములేకుండుటు మూర్భకలుగుట్క మదము (శిక్కూయొత్తినట్టుండుట్సు కటుకాన్లురసములం, "తెలుపు ఎరుపువర్ణములుకన్స తక్కిన వర్షములు ఇవియన్నియు పీత్తముయొక్క_కృత్యములు, జవప్తు(గ్రె కఫకృత్యములు ఇ మూ, న్లేవణ న్సేహ కాఠిన్య కజ్జూ శీతత్వగారవమ్‌, మిస్ధోపలేప లె మిత్యశోఫావ క్యతి నిద్ర తాః, ఎర వర్ష క్కే ప్రతోరసౌ స్వాదులవణా చిరకాదితా, వ్యా స్నేహము (జిడ్డు, కారిన్యమ్సు దురద, చల్లదనము, 'చారము, స్రోతోబం ధము, ఆస్థ్యాదుల కువలేపమ్సు త్రైనుత్యము. (ఆవయవముల్నపై తడిగుడ్డనప్పినట్టు "మొద్దు చారియుండుట్టు శోఫ (నంజు ఆజీర్ణమ్యు అతినిద్ర 'కెల్లనిరంగ, మధురలవణరసముల్కు వనులయం చాలస్యము ఇవియన్నియుం కఫముయొక్క కృత్యములు. లు దోవమలతుణ్యావు యోజనము అఆా- " మూ. ఇత్ర శేషామయవాన్థపి యదుక్తం దోవమలశత.ణమ్‌, గం దర్శనాదై్యరవహిత_ స్తత్సమ్యుగువలతయేత్‌ , వ్యా ఇత్తెఅంగన్న పె జెన్చబడినవాతాదిదోమలతమ్‌ణములు ఎవ్వికలవో ఆయ్యవి ॥ పలుబెజంగులైన వ్యాభులన్నింటియందు వ్యాపించియుండును. వ్యాభుతయొక్క యవస్థా "భేదములను విఫైగములను జక్కగ "జెలినిన వై. ద్యవరుడు వానిలతుణములన దర్శన-స్పర్శ నవ, శస్నదులచేత సావథానముగ జక్కగ గమనించవలెను. అథ రోగ. వ్రవిధ్యము (నిజాగన్తు భేదము) థా మూ, నిజాగన్తు విభాశేన ద్వివ్రకారాస్సమాసళః, సా ఆమయా న్పేషు తు నిజాక్శారీరాదోషహేతుకాం, 'యేభూతవిపువాయ్యాగ్ని తతభజ్ఞాదిసమ్భనాః.. ఇం రాగ చ్వేషభయాద్యాళ్చ తే స్యు రాగ_న్తవోగదాః,

ఆంధ్ర కాత్పర శ్రీసపాతేము 2ద్రిరి వ్యా రోగములు (అవాంతరఖభీదములచే నానావిధములున నుండినను నిజయముల నియు అగంతుకము లని నర్మగ్య హముగ శండు'తెజంగులుగ నుండును, అందు వాతవిత్తకఫ ములను శారీర (శశీరసంబంధములైన) దోవములయొక్క_ మైగుణ్యమును కారణముగ జేపీ సంభవించుజ్వరాదిరోగములు నిజములు: భూతా'వేళము విమము గాల్సి నివ్వ గాయ ములు అస్థిభంగము మున్నగుబావ్యాకారణములచే సంభవించినరోగములును, రాగము 'జ్వేషము భయము మున్నగుమనోవికారములే గల్దురోగంబులును అగంతువులుం కురి సాధ్యాసాధ్యవి' భేదములు వయా మూ, సాథ్యాఒసా థార్టవితివ్యాధిః ద్విధా తౌ తు పృథగ్వథ్యా సుసాథ నః కృ గ్ర సాధ్యశ, ఏ యాపవ్యక్చాష్థనువక్తమః, వ్యా, వైజెస్పినరీతిన నిజాగంతు భేదములటచే శెండువిధములైన వ్యాభులును సాధ్య ములును, అసాభ్యములు నని ఇండునిధములు, మరియు నీశండువిధము లై నవ్యాభులలో సాధ్యములు సుఖసాధ్యములనియు కృచ్య్రసాధ్యములనియు; అసాధ్యములు యావ్యము లనియు, అనుష్మక్రృమములనియు శంజేసివిధములు, వి నుఖసాధ్యలతణము ఏతా మూ, సర్వాపషధత మే దేహోయూనః పుంసోజి తాత్మనః ౬౨ ఆకర్మ నోఒల్పహేత్యగరూపరూ పోఒనువ ద్రవ అతుల్య చేశ దూష్యుర్హు ప్ర! కృతిః పాదసంపదిః ౬9 గృేప్వనుగు అేప్వేకదోమమార్లోనవస్సుఖ్య సుఖసాధ్యస్పుఖోపాయః కాలేనా ల్చేనజూయళే, ౬రో వ్యా శరీరము కమధముల నోరువజాలియుండి రోగి యావనముననుండి ఇంద్ర యముల తనవళమున నుంచుకునియుండువా.డ్రై వానికి జనించురోనము పూర్వజన్మ కర్శ "శేషమునం జనించకు స్వల్పకారణాములచేత స్వల్పవూర్వరూపములతో గూడి యువద్రవ ములు లేక్క చేశమునకును దూష్యములగు బుతుపునకును చకృతికిని నమానగుణాముకాక 'పాదచతుష్టయసంప త్తికల్లి తగినయిండ్లలో జనించినరోగము ఒకదోమముచే నొకమార్షము నానే నూరనముగ జనించినచో నయ్యది నుఖసాధ్యమగును. అట్టి రోగనుఖో పాయము 'చేతచే స్వల్పళాలమున సాధిందదగియుందును కావున నయ్యది నుఖసాధ్యమనబడును. అశిిథి కృచ్భ్రసాధ్యలతుణము అతా మూ, కృ చ్ళ్రారుపాయొః కృచ్శ్యస్తు మహద్శిస్సుచి రేణతు, అసాధ్య లబ్బసజ్క్‌ర్మ్యః తథాళ స్లా౦దిసాధనః: ఇ

ల్లగ వరహితసంహీత వ్యా వెచెస్పినవిషయములకు వ్యతి'లేకముగ జనించి శరీరమునకు మిగుల కన్హముల గల్లించి దుర్ధటములై, నయుపాయములబే చిరకాలమునకు మిక్కిలి పూనికతో సాధింవం దగినవ్యాథి కృచ్ళ్రసాధ్య మనబదుకు మరియు సాభధ్యాసాధ్యలతమీణములు మి శ్రముగ' నుండువ్యాథియు; శ త్త ములు అగ్నిమయోరము విషము మున్నగువానిం బయోగించి సాధిం పందగినవ్యాధియు కృచ్ళ్రసాధ్యమగును. = -౨అిధై యాప్యరోగలత్షణము అతా వూ, "శేషళ్యా ఊజాయుషోయాసః పస్టైర్థభ్యాసాద్విపర వే దత్వాల్బం సుఖమల్చేన ఆచాతునాసం 'డ జాయళలే. ౬౬ యాతి నాఒజేవతాం రోగకర్శబజో నియతాయుపు వ్రవతన్నివవిష్టమ్మెః ఛార్య స్త్వత్రాతురోహి తైః, ౪౬2 వ్యా, ఆయుక్మేషముకలవానికి ఆసాధ్యలతుణములతో గూడియుండువ్యాథి జనం చినచో నయ్యది హితములగు నావారవివళరాదులవే నాయు్ళేమకాలము గడవదనినదిగ నుండును. కావున నయ్యది యాప్యము, మరియు యాప్యరోగము. చికిత్సాసమయమున కొంచెముగ శమించి మరల స్పల్పకారణము చేమై నను చశోపముజెందునుం రోగికి ఆయువు శీష్షించి యుండుటంబేసీ యవ్వుజే చంవనోవక, ఫూర్వకర్య శేమమున జనించుటంేసి నిల్మే వముగ శమింపక 'చాధించుచుండుకు, కావున నట్టియాప్యరోగములయందు. హితములగు నావోరవిహారాదులచే నుపచరించుచుండినయెడ బాధలు తీ వ్రతజూవక కొంతమట్టుకు సవ్యాముగ నుండును, అటుగాక వ్యతిశేకముగ నాహారాదుల నువయోగించిన మిక్కిలి త్మీవృములగు 'బాధలగల్లీించును. (ఇది యావ్యమనునసాధ్యము -౨ఫ ప్రత్యాఖ్యేయలతమణము థల మూ, పరోఒసాధ్యః క్రియౌస్సర్వాః వ్రతాష్రభాస్థ్రయాతివ ర్తతే, తస్తా దువేత్యు పఏవాోసా స్థిత్‌*ఒత్య _న్తనిపరస్మయే. ౬౮ జాత్సుక్యమోహారతి కృద్దృష్టరిష్ట్రోఒతయనాళను సాథ్ధ'యోరవీ సంయోగో బలినో ర్యాత్యసాధ్యతామ్‌. ౬౯ వ్యా వె జెప్పినసాథ్యలత్‌ జాములకు విరుద్ధముగ ఆస్థ్రిమజ్జక్కు క్ర, ధాతువులను మర్త్య సంధుల నాశ్రయించి జనించి వట్రిచికిళ్సల జేసినను వానికి లొంగక ఇాంతినొందకమిక్కిల్సి తనతీవ్రతనే జూవుచుండును.. అట్టివ్యాధికి. చికిత్స జేసియు. లాధముకల్లదోదు. కావున చికిళ్స మానవ లెను ఇదియ్‌ చత్యాఖ్యేయ (నిరసింపదగినది, మను నసాధ్యము. మరియు సీయసాథ్యమునందు మిక్కిలి యాశయు,) చిిత్తనాశంబును, నీక్షార్యమునం దిచ్ళ లేకుండు, టయు మరణచిన్నాంబులును చతురాదీంద్రియనాళంబును కల్దునుః

ఆంధ్ర శొత్సర్యసహీతీము లర] మరియు మిక్కిలి బలిష్టములైన రెండువ్యాధులు. నీకకాలమున నొకటిగగూడి నచో నయ్యవి సాధ్యములుగనున్నను సంసర్దమునం జేసి యసాథ్యమే యగును ఆం వ్యాధులకు కారణాంకరములచేగల్లు నవస్థా భేదము గ మూ, నాసాధ్యస్సాధ్యతాం యాతి సాథ్యో యాతిత్వ సాధ్య తామ్స్‌ పాధావచారాడ్దైవాచ్చ యాంత్యవస్థా నరం గడాః, ౭0 వ్యా, అసాధ్యలతుణములు వూర్ష్మమునగ నుండువ్యాధి యొకప్పుడును సాభథ్యము కానేరదు. సాధ్యలమ్‌ణములు కలవ్యాథియు మిస్థ్యావారాదికారణములభే నొకచ్వుడు అసాధ్యముగ మూరును, కొన్నిససమయములయందు వైద్యుడు ద్రవ్యము పరిచారకులం తో%ి యనునట్టి పాదచఠుష్టయముయొక్క_ సంపత్తి భేదముచేతను. ద్రైవవశమునను. ఒక యవస్థయందుండు వేరొకయవస్థాంళరమునొందును (కృచ్భ్రసాథ్యము సుఖసాధ్యముగను; సుఖసాధ్యము కృచ్చ్య్రసాధ్యముగను, సాధ్యము అసాధ్యముగను; ఇ త్తెణంగున నవస్థాభేద ముల నొందు నని ఫెవము) అధి ఆరివ్రలమ్‌ణములు అణా మూ, శిరోరో గారుచిశ్వాస మోవానిజ్భేదతృడ్శ్ర మైః, ఘ్నన్తి సర్వామయాః త్నీణస్వర థాతుబలానలమ్‌. ౭౧ వాతవాస్థ్రధిరపస్తారీ కుష్టరోగ్యుదరీతయా, గుల్మీ మేహీచ తాళ ఖీణాక వికారాల్చేపీ వర్జయేత్‌ + రత వ్యా, మనుజున కేరోగముకల్లినను అట్టిరోగములయందు శిరోరోగము, అరుచి శ్వాసము చ్చిర్షఛ్మ మము) మలము ఊండలుగట్టుట, దప్పీ+ శ్రమము అనురోగములు ఊవ ద్రవములుగ_ సంభవించినచో మనుజాని చంపుకు మరియు చీరోగమునంటైనను కండ స్వరంబుకుు రసరక్తాదిధాతువులునుు శరీరబలంబును, అన్నియు ఇవియన్నియు శీజించ్చి నచో రోగిని చంపును మరియు వాతవ్యాధిి అపస్య్థారము, కష్టము ఉదరము, తయ రోగము, గుల్మము, ప్రమేహము, అను సీరోనములుగలవారికి వె జెప్పినస్వరధాళ్వా దులు శ్వీణించినవో వెజెప్పినరోగములు స్వల్పముగ నున్నను అట్టిరోగిని విడువందగను= (రోగ మసాధ్యము కావున చికిళ్స చేయంజనదని ఫావము). విపు మలమూగ్రాదులయం దరిష్టలతుణములు విటి మూ, మూత్రం పురీసుం నిషస్ట్య్యూతం "రేతశ్చాప్సునిమజ్ఞతి నిష్ణూష్ట్రతం బవాంవర్ట్యం వా యస్య మాసాత్యనళ్యతి, ౭8

లిం పరహీతస౦హీత

వాం వమనుబానిమ్మూత్ర్త, మైనను పురీవమైనను ఉమ్మిమొనను శుగ్ట మైనను ఊదక మున నుంచినచో వెకిలేలక మునుగునో అట్టిమనుజుడు ఒకమాసమునకు లోవల మృతి నొందును. మరియం ఉమ్మి పలుచెరంగులైనవర్షములు కల్లియున్నను ఒకమాసమునకు లోవల మృతినొందును=

థి వ్యాథిసామాన్యముగనరిష్టలత్‌కాములు థణా-

మూ, బలమాంసతయ _స్తీవో9 రోగవృద్ధిరరోచక కి

యసా్రాతు రన్య లతమ్యున్పే శివవమాన్నసజీవతి, 2౪

వ్యా శరీరబలంబుకు మాంసంబును శ్నీణించి రోగము మిక్కలి త్మీవృముగ వృద్ధి నొంది అరోచకముకల్లినచో నట్టిరోగి మూడువతములకు మెని బీవింనోవడు, (వదు మె దుదినములలో మృతినొందుననుట్సు

చరకమున “త్రీ నవోన్నసజీవతి” యనుపాఠ మున్నది. ఈపాఠమున మైలతుణ ములు కల్లినరోగి యూడుదినములకుమెని జీవింప డని యర్థము.

-అ౮ వ్యత్యయరూ-పారిష్టలతణములు ఏతా

మూ, వికారాయస్య వర్ధన్తే ప్రకృతిః పరివోయత్సే

రాత్ర దాహో దివా శీతం వ్య త్యాసశ్చన్ష్ల్రసూర్య యో:ః, ౭౫

యస్యోత్కి మేత్‌. కష్టః కళ్దం వాతవిత్తాన్నితో ఒథనా

కళ్ణేచ యస్య స్ఫురణం అజ్జుళా్య్యాంచ దినేదినే. ౭౬

సవాసాజాయ తేయస్యవి కారస్సర్యలతయణ

నిన్నర్హతే వా సవాసా:సహసా సవినళ్యతి,. ౭8

వ్యా నీమనుజునకు తనకు స్వాభావిక మైనవ్రకృతి తీణించి వ్యాధులు మిక్కుట ముగ వృద్ధినొందునో ఎవనికి ర్మాల్మియందు చం్మద్రునివలన 'తాపంబును వగటియందు నూర్యునివలన చల్లదనంబును స్వభావమునక వ్యతి'రేకముగ దోచునో, ఎవనికి గర్భములో నుండి కఫము కంఠములోని కగయున్నో ఎవనికఫము కఫములతోగూడియుండునో ఎవనికి కంఠమునంగ్రైనను అంగుళియం'చైనను అదరుచాటు ప్రతిదినము కల్టునో ఆట్టిమనుజుదు శీీక్రుమునగ మృతినొందును. మరియు. "నెన్వనికి జ్వరాదిరోగములం కారణము లేకయే అఆయారోగములకు జెప్పినలతణములన్నిటితోనూడి తటాలున సంభవించునో, లేక్క చికి త్సాది వ్రత్మిక్రియలేకయే. శటాలున నివర్తించునో అట్టితోని యతిశ్శిఘ్టుమాగ మృతి నొందునుం

ఆం ధ్ర శౌశ్చర రిసహీతము లీరిత్ర . ఆం అసన్నమరణలతణము ధితా- మూ, ఊర్థ్వళ్వాసం గతోష్టాణం నహూలోవహూతవం తణమ్‌, శర్మ వాఒనధిగచ్చన్తం బుద్ధిమాక- పరివర్థయేత్‌ * 2౮ వ్యా, రోగికి ఊర్థశ్వానము జనించి శరీరము.వై వేడి యుడిగి చల్లబడి 7ెజ్జల యందు పోటుపుట్టి యించున్తైన సుఖములేక కష్టబడుచున్నరోగి బ్రకుకదు; కావున అట్టిరోనని బుద్ధిమంతుడగు వైద్యుడు చికిళ్సచేయక విడువందగునుః అధి 'వైద్యునిపిలువను దూళవచ్చినకాలము'ేగల్లు ఆరిష్టము అతా మూ, తథాస్థర్శాలే, మథ్యాహాష్న్‌ సన్ధ్వ యోః పర్వవాసనే, షష్టీ చతుర్థి నవమీ రావాుుకేటూదయాదిషుం 2౯ భరణి కృత్తిక్యాశ్తేహా వూర్వాన్ర్రా పితృనై. రృతే ఆగమిష్యు న్తి దూతావా యస్య న్నాస్తస్ట జీవితమ్‌, రాం వ్యా, రోగివే వైద్యుని విలుచుటశై. పంవబడినభటుడు అర్థరా్రియంైనన్యు మిట్టమధ్యాహ్నూమునం దై నను; ఉదయసాయంసంధ్యా కాలములయందై నను; ఆమావాస్య పూర్ణిమ మున్నగు పర్వదినములయం టైనశు; మష్టీ నవమి చవితి యనుతిథులయం టై నను) శావుకేతువులకాలమునంటై నను, భరణి కృత్తిక అశ్రేవ వూర్వాహెఢ వూళ్వాభ్యాద, వూర్వఫల్లుని అర్జ్శ) మఖ మూల ఆను సీనకత్రములతోగూడిన దినములయం దై నను చై ద్యునిబెంకకుబోయి ఓిలిచినచో అట్టిరోగి జీవింపడుం _అథి చ "వధసంబంధమైనయరిషస్టము ఏతా మూ, యమాశ్రీ కొస్ట్రతురం వై ద్యస్సృన్చూదయితు నూవధమ్‌, యతమానో నళక్నోతి దుర్గభం తస్య జీవితమ్‌, రాణ వ్యా వైద్యుడు నీరోగికి వైద్యముచేయుటకైై కమధమును నంపాదింవ బ్రయ త్నించద నాయావథము దొరకకుందునో ఆట్టిరోని జీవించుట దుర్లభము న! చెమధసిద్ధిసంబంధ మైనయరిష్టము రతా మూ, విజ్ఞాతం బవాంశస్పిద్ధం విధివచ్చోపచారితమ్‌, ననీవ్యత్‌ఖ్లపధం యస్య న్నాష్ట్రి తస్య చికిత్సితమ్‌, చ్యా- చొమధములజేయువిధానపక్వాదుల జక్క బెలిని యనేకవర్యాయములు "వేసీ యలవాటుననుండిన యొవధమును ఒకరోనికి చికిళ్సనై. మరల విధ్యుక్ష్మవ,కారము "చేసినను అట్రియామధము చక్కగ కుదరక వక్వముజెడినయెడల అట్టిరో*గకి చికిక్స జేసియు లాభముండదు ((జీనించుట దుస్తరమని ఫభెవముుం

లిర్రిక్ష వరహీతస౦హీత =శధ్రి స్వతంక్ర-వరకం క్ర-ఫ్రూర్వరూవ- ఊవ్మద్ర్యవరూప వ్యాధి భేదములు థతాా మూ, ద్వ్యిఖా స్వువరత _న్ల్రభాషం వాాధ యోస్తాద్ధః పునర్జి ప్ర థ్‌ శ ణ్‌ | ఫూర్వజూః వూర్వరూపాఖ్యాః జాతాః వళ్చాదుషద్ర వా వ్యా- వ్యాధులు స్వతందత్రములు, పరతంత్ర్యములు నని శండు తెజంగులనుండుడూ అందు సరతంశ్ర్రములనునవి వూర్వరూపషములు; ఊవద్రునములం నని శెండు భేదములు కనీ యుండును అందు తొలుత జనించినరోగము వూర్వయావము,. ఒకవ్యాధి జనించిన పిమ్మట నింకొక చ్యాధికల్లిన నయ్యది యువ్మద్తవము. శుద స్వకంత్రపరతంత్రలతుకాములు థయాా- మూ, యథా స్వజన్లోపళమూః స్వతన్తా స్పష్టలమాాః ॥ విపరీతా సతో న్యేతు, విద్యా చేవం వములానపి ౮ వ్యా శాస్త్రమున జెప్పియుండుప్రకారము ఊక్ప త్తియు, నుఖానుబంధరూవమైన యుపకయంబుకుకల్లి, ఆరోగమునకు జెప్పియుందులతుణములు స్ఫుటముగ గానవచ్చు నట్టి రోగము స్వతం శ్రమునాబడును. వై జెవ్సినలతుణములకం టె విరుద్ధములగులతణామాలుగలవి వరకంత్ర, మనబదునుం (న్వశంత్రరోగములవలె స్పష్ట మైనలతుణంబులును శాస్త్ర; మున 'కెప్పనరీతిగ. నుక్పత్తియు. "లేక అస్పష్టమైనలతణములు. కల్లినది వరతంక్కరోగమని భావము౧. మరియు వాతప్తిత్తకఫములను దోనములు మూడునుగూడ అయారోగముల యందు స్వతంత్తవరతంత్రభేదములం కల్లియుండును. అట్ట్రిభేదముల వ్యాధులకు కప్పిన స్వరం త్తపరతం క్రలతణములబట్ట్రియే మొలజుంగనగును ధి స్వతం్ర-వరతం క్రరోగచికి త్చా క్రమము థిలూ- మూ, తేషాం ప్రథాన థమే వ్ర త్త మో2ఒ-కామ్యుత _స్తథాః ఖో పక్చాచ్చికిల్సేత్తూస్థం వా బలన్నన్తముపద్రవమ్‌, ౮ వ్యాధిక్లిష్టళరీరస్య వీడాశరతరోహి స వ్యా స్వతంత్ర రోగములు శాంతినొందినచో వరతం త్రరోగములును తమంతట శాంతినొందుళు. (శావున పరతంత్రరోగములకు ప్ర'ల్యేకముగ చికిళ్స జేయ నవసరము "లేదనుట, స్వతంత్రరోగములకు జేసీనచికిళ్స చేతనే పరకంక్రరోగము. బలిన్ట మై యున్నచో స్వతం్మక్రము శమించినపదప వరతంత్రమునకు క్రల్యేకముగ చికిత్స జేయ నగును మరియు నృుష్మద్తృవరూవమైన వరకంశ్ర్ర్యరోగము. స్వతంత్రృమునకన్న బలిష్ట్ర్వమై మిక్కిలి బాధాశరముగ నున్న నాడు అట్టిపరతంత్రరోగమున'కే చికిక్సను తొలుత జేయుట ముఖ్యము. (శాని అట్టిచికిళ్ళమ్మా త్రము. స్వకంశ్రమునకు విరోధి కాకుండవ లెను, ఆట్టి

ఆంధ్ర'కాత్పర స్థసపాతము లెంక 'స్థితిల* న్వశంత్రవ్యాధిచే. మిక్కిలి శ్లేళమునొందినరోగికి ప్రబలమైన యుసద్ర,వము మరించకష్టముల నిచమడింపజేయును కావున తొూలుక'ే స్వతంత్తరోగమునకు విరకోధించ కండునట్లు ఊప్మదృవమునకు చికిత్స జేయిట ముఖ్యక, రృవ్యము= అల సామనిరామదోగభేదము థమ మూ, రోగా స్పామనిరాముత్వ "భీచేన దిగ్భవిథావునః, ఊవ్యణోఒల్పబల క్వేన థాతు మాధథ స్టమపాచితమ్‌. ౮౭ దుఖష్టనమూమాశయగతం రసమామం వ్రచతుతే అన్యే దోపే.భ్యవవాతి దుస్పేభోన్ట౭-నోర్టన్యమూగ సృనాత్‌. + ౮౮ కో ద్ర చేభ్యో విపున్యేవవదన్తాామస్య సమ్మువమ్స్‌ ఆమేన అేన సంపృ్పక్రాః దోహాదూపా్యాశ్చ వర్ధి తః, ౮౯ సామూా ఇత్యువదిళ్య న్తే యేచ రోగా _స్తదుద్భవాః, చ్యాం రోగములు సామములు, నిరావమములని ఇండు తెంంంగులం. అదియెట్టులనవాలా, భుళించబడి్తయావోరమును వచింవజేయుపాదచకాగ్ని బలహీనమై యుండుటంకేసి ధాతువు లలో ప్రాథమికం ట్రైనరసభాతువు చక్కం వచనముగాక హఆమాశయమునజేరి వాతాదులచే _దున్టమైనచో నట్టి ద్రవరూపమైనరసము అమమని 'వెవ్పబడును; మరియు అరుకలలోనూండి ఏిషముబుట్టువిధమున పరస్పరమిశ్రభావమును జెంది మిక్కి-లి దుష్టములైన చాతాదిదోమ ములనుండి యామము జనించునని కొందరాచార్యులు వచించెదరు; అట్టియామముతో* గహాడియుండు వాతాదిదోషములును, అట్టివాతాదులచే దూషిళమాల్రై వృద్ధినొందినరసాదే చూమ్యములును; ఆట్టిదోమదూన్యములవలన సంభవించిన జ్వరాదిరోగములును సామమాలని వెచ్చబడునుం మరియ “ద్రవం గుర్వ-నేకవర్షం, ఆఊూతుసృర్వరో గాణాం, స్నిస్థపిచ్భలమామం: శన్తువదనుబద్ధం; శరాలదుర్హ స్థ అని యామలతణమును కొందరాచార్యులం ఇప్పిరి- ద్రవ రూవమును భారంబును నానావర్షృంబులునుగల్లి, సర్వరోగములకును జూతుభూతయమెై: స్నిస్ధంబును పిచ్చిలంబుమై పేశాలవలె నుండ్యుదృవము అమము, అయ్యాది యనేకోషద్మవ ములగల్లించునుం దుర్గంధముగ నుండు నని ఫావము* అథ సామానిరామలతణములం థతూా- మూ, ప్రోతోరోధబలభ్ర, ౧శగారవానిలమూఢ తాః. ౯౦ ఆలసాష్ట్రష ' త్తినిఫ్ట వమలసజ్షైారుచిక్షృమూః, లిజ్ఞం మలానాం సామాన్తాం నిరామాణాం విపరర్ట్య్మయః, ౯౧ నిదాన మేత త్సామానంవత్య్యు లేఒథచికిత్సతమ్స్‌

ల్లిి6 వరహీతనసం౦ంపహిత వ్యా 'ప్రోోతోమార్లములబంధించుట బలహాన్సి గురుకర్షము; వాకము ఛారాళ ముగ సంచరించకుండుట, కునికి పాటు, అవారమును భుజించిన జీర్ణముకాకుండుటు, నోటి వెంట సీరువెడలుట, మలమూత్రస్వేదాదులం బైటవెడలకుండుట, అరోచకము, బడలిక! అరోచకము ఇవియన్నియు అమముతోగూడిన మలములలత్మళాములు, వె జెప్పిన ప్రో బంఛాదిలతుణములం "లేకండుటమే నిరామలత్షణములు, ఇత్తెఆంగున వాతాదులకు సామా న్యమైనవిధానము, ఇవ్ప్చబడినది, దాని! దగినచికిళ్స్ళ అద్మా క్రింద వివరింవబడునుం క్రు(్రి వాతవకోవసామాన్య చికిత్స నా! మూ, వాతస్యోపకృమన్సే హన్నే గృదస్పంశోధనం మృదు, గని స్వాద్వమ్లులవణో సాని భోజ్యాన్యభ్యబ్దమడ్డనమ్‌, 'వేషస్టనం శత్రనం 'నేకః మద ష్టం వెప్రికగ"డికమ్‌, ౯కి న్నిస్ధోష్టా వస్త్యయో వృస్తినియమస్సుఖశీలళా దీవనైః పాచనై స్పిన్ధాన్సే షె హాశ్చానేకఇయోూనయః, ౯లో వి శేషాన్షేద్యపిశితరస వైలానువాసనమ్స్‌ వ్యా, స్నేనాపానము, స్వేదకర్త్య + మృదువై నసంకోధనావధ సేవనము, మధుర = అన్షు-లవణరనంబులును ఊష్ష్రవీర్యంబులునగు ఛక్యూదుల నువయో%ంచుట్క అభ్యంగస్త్నా నమ ఒడలం వీసికించుకొనుట వస్త్రములు మున్నగువానిచే శరీరమును. జుట్టుట, భయవజచుట, దశమూలాదికపషాయములచే నేకమువేయుట, వెస్రికము గొడికమునను మద్యముల 'పానముజేయుట్కు స్నిద్ధముగ నుష్టముగనుందు కహాోయాదులచే వస్తి క్రియజేయుట్క వ్లి విభానమున 'జెన్పినవస్లీ క్కియానియమముల దప్పక యాచరించుట్కు నుఖముగనుందుట యందు ఆలవాటుజేయుట్క అగ్నిని దీపింపజేసి అహారమును వచింపజేయం ద్రవ్యముల చేర్చి పక్సముచేయబడిన నువ్వులనూనె మున్నగు స్నేహద్రువ్యములకు పానము జేయుట ఇవియన్నియు (ప్రకోపించిన వాతమునకు దగిన సామాన్య చికిత్సలం, మరియు పుష్టికరమైన మౌంసరనము) _త్తైెలము, ఆనువాసనవ స్త్రీ ఇవి వాతమునకు విశేషచికిళ్సలు అప్రయత్నముగ తటాలున నంభవనించినధయము వాతమును ్రశోవించజేయును కావున “| క్రియాతియోగభీకోకో అనువాక్యమున భయము వాత్యవ్రకోవమునకు కారణ ముగ భేవ్చబడినది. అటుగాక వాతో న్థాదాదిరోగములయందు చయత్న శూర్వకముగ భయవజచుటవలన వాతప్రకోవము శాంతినొందును, అను నభ్గిప్తాయముచేత నియ్యెడ భయవరచుట వాతశానుకముగ జెప్పినది సంగత మని యెొజుంగనది,

ఆంధ్ర, కాత్సర స్టిసపితము 2097 =శిిథి పీ ] త్మప్కృకోపసామాన్యచికిక్స చితా

మూ, విత్తప్యు సర్పిపః పొనం స్వాదుశీ లై ర్విలేచనమ్‌, ఇం

స్వాదుతి_క్తకమాయాణి భోజనాన్యాషథాని చ

సుగ న్‌ శీత ప్చొదాస్టనాం గ్‌ న్థానాముపనేవనమ్‌, ౯౨

కళే గణానాం వోరాణాం మణీనామురసౌా ధృత,

కరర్చూరచన్షనో శీరై రనులేవః తజేమణే. ౯౩.

వదోవశ్చస్ట్రమాస్సాథం జారిగితం హీమోజఒనిల,

ఆయం త్ర ఆఅసుఖం మి త్రం ఫు త్ర స్పన్టిగ్ధముగ్ధవాక్‌ = ౯౪

ఛన్చానువ_ర్షినోడారాః వ్రియాళ్ళీలవిభూపి. తాః

శీతామ్చుథారాగ ర్భాణి గ ఏ వోణు్యుద్యానదీర్ధి 1, జ!

సుతి ర విపులస్వచ్న గసలిలాశయ నేక లే

సా మ్య్ళోజజలతీర్నాన్తే కాయమాసనే ద్రుమాకులే బట

సౌమ్యా భావాః పయస్పర్చిః విలేకళ్చ విశేషత్క

వ్యా ఘృతపానము: మధురముగ శీఠపీర్యముగనుండు నామధముల'వే విశేచనము 'వేయించుట్టు మధుర-తి క్త-శషాయరసములుగల యావోరములభుబించుట్క అట్షిరగములుగల యౌావధముల'ేవించుటు మంచివరిమళంబుకు చల్లదనంబుకు కల్లి మనసునకిరవైనవాసనల. నాఘాితించుట్కు ముత్యాలవారముల కంఠమునదాల్బుట్కు మరకతము చంద్ర,శాంతము పృద్దరానము మున్నగుమణులను రొమ్మునధరించుట, వచ్చకప్వురమును చందనముళు వటి "వేరును వలంహారు మేన నలదికొనుటు)ు సాయంకాలమును నేవించుటు గారచే తెల్లన శుభృముగనుండు నృవామున వసించుట, వెన్నెలలో విహారించుట్క మనోవారమగుసంగీత మును విశుట్కు చల్లని మెల్ల శాలిని సేవించుట నిర్భంధములేనిమి శ్రునితో స్వేచ్ళగ సల్లా పముచేయుట్సు వచ్చిరానిమాటల మూటలాడుపుశ్రునితో వాటలాడుట, తనయిష్ట్రము నను సరించి నటించుచు మిక్కి-లిప్రేమగల్లి మంచిస్వభావముగల భూమణములధరించిన్నవ్మీయు రాండ్రతో సరససల్లా పాద్మిక్రీడలసల్పుట్క చల్లని సీట్‌ధారలతో గూడిన యిండగ్రయందును ఊవవనములయందును నడబావృలయందును వివారించుట్కు స్వచ్భమై విశాలమైనజలముగల నసరోవరముల యినుకది బృలయందును, కమలములుగల సరోవరతీరములందువు వలుచెళుంగం లైన వృతములచే సంకుల్యమెనవందిరులయందుకు వసించుట్కు ఇవియన్నీయు పీీర్సము ఇచ్కకోషించినపుడు వేయదగినసామాన్య చికిత్సలు, సౌమ్యములగు పదార్థముల సేవించుటయు పిత్సముకు శమించజేయును. మరియు ఘ్ఫృుతపానము విశేచనము ఈశెండును పిత్తేవ్రకోవ " మున విశేమచికిళ్సలూ -.(ముఖ్యమైనచికిక్స యని భావన),

వబరహిశాా20

లంద వరహితస౦ంహిత -ఆ౨౦ కఫవకోవసామాన్యచికిక్స 6ఆా- మూ, న్లేష్యణో విధినా యు_క్తం తీక్షుం వమనశేచనమ్‌, ౯౭ అన్నం రూమెల్బ్పతీక్షోస్ణం కటుతి_కకహాయకమ్‌, దీర్హ కాలస్థితం మదస్ధం రతి ప్రీతిః వజాగరః, కరో అనేకయాపో వారస్టయామః తీళ్హం రళూతుం విమర్దనమ్‌, వి శేసూద్యమనం యూవః మా 'ద్రం మేదోఘ్నవనమౌావథమ్‌, ౯౯ ధూమోపవాసగణ్హూహాః నిస్సుఖత్వం సుఖాయ చ వ్యా. శాశ్త్రవిథి ననుసరించి తీళ్టమైనయాషధాదులచే వమనవిలేచనములకు జేసీ కొనుటు రూతుంబును. తీళ్ళుంబుకు ఊన్హంబుకు కటుతి క్తకషాయరసభూయిన్టంబును నగు నాహారవదార్థముల భుజించుట, ఆట్ట్రి యాహారముకు కొంచెమున నీవించుటు మిక్కిలి ప్రాశేది యగవమద్యముశు. నేవించుట్క రతిస్తౌఖ్యముకు అనుభవించుట ర్యాత్కులయందు విశేషము నిదుర మేల్కా_ంచియుందుట, విల్లు నెక్కువెట్టుట, కుస్తీమున్నగుపకులవేయుట మున్నగు శరీరవర్శిశ్కనుముళు విెశేషముగజేయుటు చింతు రూమతు మర్దనము ఇవియన్నియు కఫము (ప్రకోషించినపుడు చేయదగినసామాన్యచికిక్సలు, మరియు వమనము యూమ మాశవ్నీకమను లేన మేదోవారములగునామధాదులు ధూమపానము ఊపచానము, గండూ “వము మిక్కిలి సౌఖ్యములేకండుట ఇవియన్నియు కష్యవృలోవమున వనిశేమచిశిక్ళలు (ఇఏి (వ్రృథానము లనిభావముం -అఆ్ర్రి సంసర్ష-నన్ని-పాతచికిక్స ఏఆా- మూ ఉేప్ట్క్తమః పృథగ్ధోపా౯ ఇొళంూఒయముక్టిళ ఫ్‌ కీర్రితః ౧౦౦ సంసన్ని పాలేషుకువీతం యథాస్వం వికల్పయేత్‌ , వ్యా- ప్రకోవముచెందిన వాతాదిపోమముల నుబ్దేళించి 'ేరువేరున పైజెవ్చబడిన సంసర్హ సన్ని పాతములయందువు చ్రుకుపీఠములగుచాతాదిద్విదోమునంసర్ల మును నిరూకించీ తశ్తదనుసారముగ 'ఆంబేసిదోమములకు. జేరిన. చికిత్సలకలిపి చేయవలెను. త,దోమముల ్రకోపరూవ్యమైన సన్నిపాతమునందు త్రిడోమమంలకు. ేరువేరజెప్పిన చికిళ్సలంగలిపి చేయనగునుం ఎట్టులనః:--వాతపిశ్తసంసర్టమున వాతపిత్తములకు వేరువేరజెప్పిన చికిళ్సలను మ్మ్తముగను, వాతకఫసంసర్లమున నాళింటికిని వేరు వేరజెప్పినచికిత్సల మ్మిశ్రముగను; వ క్టకఫములసంసర్షమున ప్పిత్తకఫలకు వేరు వేరజెప్పినచికిళ్సల మి్మశ్రముగను సన్ని పాకనున శ్రిదోమములకు వేశ్వేర జెక్పనచి!ిక్సల మి్ర్రముగను జీయనలెనని భావముః

ఆంధ్ర, తాత్పరస్థసపితము "ల్సిర్పర్ర = వాపి త్తసంసర్లాదిచికి క్సాక్రమము అయా మూ, నై వః ప్రాయో మరుత్పి ల్తేవాస న్హః కషమారుతే " ౧౦౧ మరుతో 'యూగచవాహిత్యాత్‌ కఫపి త్తే తు శారద వ్యా, వాతప్పిత్తసంసర్షమునందు. బుకుచర్యాధ్యాయమున శీవృబుకుచర్యకు 'శెప్పన లవణాదులవర్టించి మధురముగ నుండునన్నాదుల భుజింవవలెను కఫవాళముల సంసర్దమునందు వసంశబుతుచర్యకుం జెప్పిననియమముల 'నాచరింపనగును కఫప్నిత్తనంసర్ల మున శరదృతుచర్యయందు. జేన్పిననియమముల బ్రాయికముగ నవలంబింపనగును. మరియు సన్ని పాతమునందు వర్ష ర్తువునకు జెప్పిన్యక్రచుము నవలంబించుట యు,క్షము* -ఆధి సంసర్దసన్ని పాఠతమునచికి తాకాలము ఉతా- మూ, చయనీవ జయేస్దోషం కువితం త్వవిరోధయక-. ౧౦౨ సర్వకో వే బలీయాంసం కేవదోషా విరోధతః, | వ్యా, వాతాదిదోవములలో నొకదోవము ప్రకోపించినపుడు అట్టిదోమమునకు విరోధము కల్లకుందునట్లు తక్కినదోమములకు చయావస్థయంటే ప్రకోపమునొందనీయక చికిక్సజేయవలెను, దోవములన్నియం. వ్రళోవించినపుడు వానిలో నేదోమము (వ్రబల ముగనుండునో చానికి కక్కి నళండుదోవమములకు విరోధములేకుండునట్టు తొలుళ చికిళ్ళ 'జేయవలెను, అథి చికి త్సాయోగశ్రేస్థక్వము థి మూ, ప్రయోగళ్ళమయేచ్వాాధీ౯ 'ఇకాఒన్యమన్యముదీర యేత్‌. ॥ సాసా విళుద్ధళ్ళుద్ధ స్తు శమయేదోర్థన కోవయేత్‌ , వ్యా. ఒకవ్యాథిని శమింపజేనీ యితరములగువ్యాధులను చ,కోకింవటేనెడి చికిత్సా వృయోనము. ్రశ్నస్తముకాదు.. ఇతరచ్యాభులను ్రశోవింపజేయకయే వ్ర కువిళమైన వ్యాధినిమ్మార్కము శమింవజేయంచికిళ్ళ్భాప్ర యోగము. మిగుల చశస్తము.. కావున నికరవ్యాధుల నిరోధములేక యశృశవ్యాథికి చికిత్స చేయవలెను ఠి సామదోవచికి త్సావిశేషవిధానము పరా మూ, సర్వదేవాప్రవిసృతాక సామాకా దోహాన్న నిర్హ్లశేత్‌ , ౧౦౪ లీనా౯ా 'ాతువ్వనుళ్లి.స్టా౯ .ఫలాదామూ చసాని చ అశ్రయస్య పి నాశాయ తే స్యుద్దర్నిస్ట రత్వతః, ౧౦౫ వ్యా చేవామునంబెల్ల వ్యాపించినవినను రసాదిధాతువులయందు లీనములుగను న్వస్థానమునుండి. చలించినవిగను, అమముతోగకాడినవిగనను నుండువాతాదిదోవములను

ఖుద్ధి చేయుట యళశ్యంబు కావున అట్టిస్థితినుండు వాతాదిదోవమములను వమనవిశేచనాదు, లవే కోధనచికిళ్స చేయంజనదు.. చక్కగ వండినమామిడి మొదలగుఫలములనుండి తీయ బడినరసము. చొని కాశ్కయమైనఫలమునకు నాశమును గల్లించునట్లు వమనాదులచే కోధ నముచేయబడిన వాళాదిదోమములు వానికాశ్యయమైనశరీరమును. తవ్బకళ వెరచును, (గావున వై జేస్పినయవస్థనండుదోమములకు శోధనచిశిక్స చేయంజనదని ఫావముం తి సర్వశరీరగకసామరోగచికి త్భాక్రయము ధక మూ, పొచనైర్చీపనై న్నే ఘైస్తా౯ న్వేదైళ్చ పరిషృు తాకా శోధయేచ్భోదనై: కాలే యథాసన్నం యథాబలమ్‌. ౧౦౬ వ్యా పౌచనంబులును అగ్నిదీవనంబులు మైనస్నేహ'స్వేదములచే సంస్క_రింవబడిన ఆమయుక్తవాళాదిదోషములను ఆయాదోమములకు సమివముననుందుమార్ణములను రోసి యొక్క- బలాబలస్థ్రితిని అనుసరించి తత్తదనుగణముగ మృుదు-మధ్య-తీళ్ణురూవములగు “క్రోధనామధములచే శా 'శ్రవిథి ననుసరించి యుచితకాలమున శోభనచికిళ్స "జేయవలెను శకం శోధనదృవ్యోపయోగమార్లములం 6తా- మూ, వాన్తాస్టళు యుక్తం వ్తేణ ద్ర వ్యమానూళయాన్మలాకా మ్రాణేన చోర్జ్వాజత్రూస్థాక పక్యాథానాద్దుదేన తు. ౧౦౭ వ్యా నోటిమార్ణమున నువయోగింపబడిన కోధనావధము ఆమాళయముననుండు మలమును శీమ్రముగ వారించుకు,. నానారంధ్యీములకుండి యుంపయోగింపవబడినకోధనామ ధథము 'మెడకు భాగముననుండుములమును శీస్రుముగ వారించును, గుదద్వారమునుండి యువయోగిం పబడిశకళోధనామధము వక్వాశయముననుండుమలముల శీస్ర్రముగ వారించునూ = రలమధారణనిషేధము రయా- మూ, టిట్లి కాప్రానధ డోస్ధ సం చానచావమాక్‌ వహితః స్వయమ్‌ ఛారయేదావధ్రే ర్రోపా౯ా విధృళాన్తే హి రోగదాః ౧౦౮ వనృృతా" ప్రాగతో దోషానువేవత హితాశిన్య విబద్ధాక పాచనై. చైమైోపాచయేన్నిర్హ "రేతవా, చ౦|౯ో వ్యా స్వస్థానముశుండి చలించి యవోమార్లముశుండియైనను ఊర స్రమార్ద మునుండీ యైన చెవధములచేగాక తమంతటనే బైటవెడలునట్టి యామదోమములను _స్తంభనామభే ములచే. వెడలనీయక నిరోధింపజనదు. అటుగాక అట్రిదోషములను నిరోథించినయెడ నయ్యవి జ్వరాదిరోగముల గల్లించును; కాబట్టి -బైలువెడలుపోషముల ను ేత్షీంపవలెన గాని తొలుత నౌావధాదులచే నిరోథింపదగదని భావముః తనంతట బైటవెడలి గొంచెను

క! థి ఆం ధ్ర తాత్పర్యసహితీము 8౦వ ేషించియుండుదోషములను శా త్ర్రమున జెప్పబడిన ఆయాపాచసామధములచే బీక్టంబగ నట్లు చేయవలెళు. లేక కోధనాషభథములభే 'వెడలించవలెన,. గాని ఆమదోషమును లేళ థి తిర్యగ్గళదోవచికిత్సా క్రమము రఖా మూ, _ప్రాయ_స్తిర్భగతా దోషాః శ్లేశయన్హ్యాతు రాంల్చి” మ్స్‌ కుర్యాన్న తేషు తరయాం దేహోగ్నిబలవత్కి )ియామ్‌, ౧౧౦ శమయేత్తాక చ యోగేణ సుఖం వా కోద్టుమానయేత్‌ శ జ్జాత్యా కోష్టు వ్ర పన్నాంళ్చ యఖథానన్నం విని రత, ౧౧౧ వ్యా* తిర్యగ్గతముై నదోషములు. 'చాలకాలమునరవను తరుచున రోగిని కన్టవర చును. అట్టిస్థితియందు 'చేవాబలమును అగ్నిబలమును ఎరింగిన వైద్యుండు శీస్రుముగ త్వర బడి చికిళ్స బేయందగదు. అట్టి తిర్భస్టతదోమములను వై ద్యకతంత్రములం జెప్పిన్నవయో గములవే శమనచికిత్స శేయవలెను,. లేక చేవామునకు 'బాధగలుగనీయక ్రానుమున కోస్టమును 'జెందునట్టులుచైన 'జేయనలెను.. పిదవ నాదోమములు కోష్టమున 'జేరియుండు టను చక్కగ బెలిసికొని అయాదోషములకు నమోవముననుండు మార్దములనుండి వానిని చెట వెడలింపవవలెకుం =శకధ్రి శోభనచికి తావశ్యకళ థటూా మూ, దోషాః కడాచిక్కువ్యన్తి జితా లబ్హృనపాచనై, య్‌తుసంతో ధనైళ్ళుద్ధాః న తేషాం పునరుద్భవః, ౧౧౨ యే లేతు చ యథాకాలం మళానాం శోధనం వతి అత్యర్థం సణఖ్చితా న్తేహి క్రుద్ధా స్యుర్టీవితచ్చిదః, ౧౧౩ వ్యా, లంఘనపాచరూపచికిత్సచే దోషములు సమిస్థితినున్నను నయ్యవి స్వల్ప కారణములచేగూడ నొకచ్వుడు మరల (పృశోవమునొందును, సంకోభనచికిత్సచే శుద్ధము శైనదోనములు మరల నొకప్పుడును పృకోషమునొందవు, మరియు మలములకు శోధనము "జేయ నవసరమైనప్పుడు తగినకాలమున శోధనము'జేయనిచో_మలములు మిక్కుటముగ సంచితములై. చళోవమునొంది తుదకు ప్రాావారముగ "ేర్చ్పడును, కావ్టన అవసరమై నప్వుడు కోధనచికిళ్సను నీమరక యథావిథిగ జేయుట ముఖ్యము _ఇ0 నాచౌదిదోవనోధనకాలము ఖా మె వ్‌ మూ, శ్రావణేకా_ర్రిశేనై క్రేమాసిసాథారణే క్రమాత్స్‌ త్రీ పృవన్షాహిమచి ౯ వాయ్యాదీనాళునిర్ట శత ౧౧౪

802 వరహితసం౦ంహిత వ్యా శ్రీ,వ్యళాలమున వృద్ధికెందినవాతమునకు శ్రాననామాసమునందును, వర్షర్తువున వృద్ధినొందినవ్‌త్తమునకు. కా ర్తీీోమాసమునందును, *ఊహేమంకళిశిరకాలములయందు వృద్ధి నొందినకఫనునథు న్యైత్రమాసమునందును యథాక్రృమముగ శోధనము చేయనగునూ వృద్ధినొందిననోవములకు కోధనచికిళ్సజేయుటకు మైచెవ్పబడినక్రృమముగ వాతాదులకు శ్రావణాదిమాసములు సాసూన్యముగ నుండునుం కాబట్రీ అట్రిపోపములకు _పై జెప్పినకాలము నందే శోధనము నువయోగించవలెనని భావము, -ఆ౮ రోగాధిక్యమునందు శోధనకాలము థఆ=- మూ, స్వస్థవృ _త్తమఖి ప్రేత్య వ్యాధా వ్యాధిన లేన త్తు కృతాస్థ శీశోన్లవృష్ట్యనాం చతీకారం యభఖథాయథమ ౧౧౫ వ్ర మోజయేత్క్ర్రియాం ప్రాష్త్వాం క్రియాకాలం న హోపయేత్‌ , వ్యా వె జెన్సబడిన శోధనచికిళ్చార్హ "కాలనియమము రోగములులేక స్వస్థతనుందు వారి నుద్దేశించి ఇెప్పంబడినది.. వ్యాధి యుక్యటముగ. నున్నచో నాయావ్యాధి నను రించి. శోధనకాలమును నిర్ణయించుకొనవలెను. అది యొట్టు లనగా:లాశోధనమునకు ఆయు శ్రమైనకాలమునందును శీతము ఊస్ణము వర్షము అనువానికి యథ్యాక్ర్రమముగ ప్రతీ శారముబేసి యావశ్యములగుకోధనాద్యిక్కియల 'జేయవలెను.. గాని తగినకాలముకాదని శత్కా-లమున నావశ్యకముగ 'జేయవలసినచికిత్స జేయ నుపేక్షీంపదగును. అట్టువేసినచో వ్యాధి బలవ _క్షరమగును. కావున చికిత్సావసరమును విడువదగదని ఫావముః అథి సందిగ్ధావస్థనుండు రోగములకు చికిత్సాక్రృమయము థతాా మూ, నికారాణావకళలో న జిహ్రాయాత్క దాచన, న హి సర్వవికారాణాం నామతోజఒ స్త్రి ధ్రువా స్థితి, ౧౧౬ సవీవ కువితో దోప, సముఫ్థానవి శేషత్క స్పాన్నాస్తరాణి చ ప్రావ్య వికారా౯ కురుతే బహూన్‌, ౧౧౭ తస్తాద్వికార శృతిరవస్థానా _నరాణి చ బుద్ధ్వా క్వాాత్రువి శేమాంళ ఏ శ్‌్రుం కు రారదుషక్రమమ్‌, ౧౧లో వ్యాః రోగముల కన్నిటిని "పేరులును వానిలతుభాములును వై ద్యకతంత్రముల యందు విపులముగ నిరూపింవబడినవి. అయినను కొన్ని వ్యాధులకు వానిపేరులును స్టానా దులును నిర్ణముగ 'జలిసికొనుట కవ్టసాధ్యముగ నుండును. కావున శేవలము సేరులం బట్టియే రోగవరిస్థితులం గమనించి యియ్యది యని నిర్ణయించుట వలనువడకుండును, అట్టియెడ వై ద్యవరుడు వ్యాథియొక్కపేరు తనకు స్ఫుటముగ "జలియ'లేదని నిస్ణన!ీ

ఆం ధ్ర 'కాత్సర్యసహితము 808 చికిక్స మానియుండక అట్రిరోగముయొక్క న్వరూవలతృణాదులంబట్టి వాతాదివోవు సంబంధమును గమనించి ఇయ్యది యని నిర్ణయించి అట్రిరోగదోమషాదలకు తికూలములగు చికిళ్సల గల్పించి చ్రతీకారము "చేయందగును*

మరియు వాతాదిదోషములతో "ేదైన నొకటి కారణమువే స్వస్థానమునువదలి యికరస్థానమున జేరినచో ననేకరోగముల గలంగ జేయును. కాబట్టి వె జెస్పినరీతిన రోగ వరిస్థితిని గమనించుట కళష్ట్రముగ నున్నను అట్టిరోనోత్పత్తికి ముఖ్య కారణాములునగ నుండు వాతాదీదోషములను రోగెహేితు భేదములను స్థానవిశేమములను; నిదానభేదములను చక్కగ "ఇెరింగి కగినచిశిత్స గల్పించి చికిళ్స్ళ చేయవలెను 4౨3 హేరువిపరీతాది చికిత్సా భేదములు థా మూ, "హేతువ్యాధివిపర క్రి స్తవిపర్యస్తార్థ కారిణః, ఉవక్రమాస్తు యై రోగా౯ స్వనిదానవివర్యయాత్‌ , ౧౧౯ చికిల్నే దనుబన్దే తు సతి హేతువివర్భ్యయమ్‌, త్యక్త్వా యథాయణథం వైద్యో యజ్ఞ ాద్యాష్థధివిపరర్టయమ్స్‌ తదర్థకారివాదో పే. పశ్వేత్విన్టేద పావశే, ౧౨౦” హితమభ్యజ్ఞనన్నే హాపానవస్త్యాదియు_్రిత్య వ్యా చికిళ్స రోగెహేతువునకును; రోగమునకును, "హుతువ్యాధుల శండిటికిని పిపరీతంబువై మూడువిధములు: మరియు "హేతువునకు విరుద్ధముగాకున్నను "హేతువిప రీతార్థకరంబును; వ్యాధికి విపకీకముగాకున్నను వ్యాధి విపరీ తార్థకరంబును; “హేతువ్యాధులు ఇంటిని విరుద్ధముగాకున్నను నాశంటికిని విర్తద్ధార్థకరంబునుచై మరల మూడువిఫముల నుండును. (ఇవియన్నియంం గలినీ హేతువిపరీతము వ్యాధివిపరీకము, కూతువ్యాధి విపరీశము, "హీతువిపరీ తార్థకార్కి వ్యాధివిపరీ తార్థ కారి, కే-తువ్యాధి విపరీ ళార్థకారియు నని చిశిళ్స యారువిధములునగ నుండు నని ఫావము) అందు ఏచికిత్సచే వ్యాధికి కారూమురైన మిస్ట్యాహారవివారాదులకు విరుద్ధము లై నగుణాదులుకల యామధాదులచే వైద్యులు రోగములకు చికిత్స జేయుదురో అయ్యది =హేకువిపరీళచికిత్స యనబడును. రోగము ఒక్కదోషమువేళనేగాక ఇతరనోషానుబంధ మున జనించినపుడు రోగ కారణములగుపోషములకు చిశిళ్చ పరన్పరవిరుద్ధగుణములుగ నుండును కావున “హేతువిపరీత చికిళ్స జేయ వలనువడదు; అట్టియెడ "హేతువిపరీకమును వదలి శేవలము వ్యాథికి వివరీతమైనచికిత్సను 'జేయనగును దోషములు. వక్యమునైై జఠరాన్ని డీక్షికల్లియున్నవ్వుడు హేతువ్యాధులకు నిరుద్ధముగాకున్నను "హేతువున్తైనను;, వ్యాధివైనను;, కంటినైనను విరుద్ధముగువ్యాథి

తిధిక్త వరహీతస౦హిత శమనరూపమైనఫలమును గల్లించుకూాతువ్యాధథి విపరీ తార్థకరములగు అభ్యంజనము స్నేవా 'పానమ్యు వస్టివృ్యయోగము మున్నగుచికిక్సల చేయవలెను. ఇచ్చట సీవివపరణము "నెజుంగునది:---ఆయాజ్వరాదిరోగములకు 'జేయునట్టి చికిళ్స వెజెస్పినరీతిన కూతువిపరీతాదిభేదములచే నారువిధముల నుండును, అందు రోగములకు "హూతువులైన యావారవిహురాదులకును వాఠాదిదోమములక్రును విరుద్ధములగు గుణాదులు గల యోహథాన్నవిహారాదుల నుపయోగించుట ేళువివరీకచికిత్స; రోగములకు విరుద్ధముల్రై న యాషథాదుల నువయోగించుట వ్యాధి విపరీతచికిక్స ఊహేకుచ్యాభుల ఇండిటి!ిని విరుద్ధములగునామథాదుల నువయోగించుట హేతువ్యాథి వివరీఠచిశిళ్సః “హేతువునకు విరుద్ధగుణముగాకన్నను వ్యాధి నివృ త్తిరూవమగువిరుద్ధ ఫలమును గలిగించు శామధాదుల నువయోగించుట హేతువిపరీ తార్థ కారి చికిళ్ళ, వ్యాధికి విరుద్ధము (గుణాదు లఖ్యేగావన్నను వ్యాధిని నివ్తింపజేయుకొూషమధాదుల యుపయోగము వ్యాథివిపరీ శార్థా కారిచికిత్సః "హేతువ్యాధులుగెండిటికిని విరుద్ధగుణములుగాకున్నను ఆశెంటికిని విరుద్ధముగ వ్యాధిని శమింపజేయంచొషథాదుల నువయోగించుట "ూౌతువ్యాధివిపరీ కార్థ చికిళ్సం ఇత్తైరంగున నారువిధములైన చచికిత్సాభేదముల "నెజుంగునది. మరియుం సీయారింటి ననున రించి యామధావోరవివిరాదుల కుదాహరణాములు మున్నగువిషయములు మావే విరచిత ములగు మాధవనిదానవ్యాఖ్యానమునందును వాగ్భటనిదానవ్యాఖ్యానమునందును విస్త రముగ విమర్శింపబడినవి. విస్తరలితిచే మరల వాని నియ్యిడ వివరించుట మానితిని. శావున నందు జూచునదిం థి బృంహాణలంభునాదిచికి త్సా భేదములు ఉదా మూ, త త్ర “కాతువివర ఫ్ట్‌సో ద్విథా బృంహణల్ధ్బ నాత్‌ ౧౨౧ బ్సహణం సాాద్బృవాత్త్యాయ లాఘవాయ చ లజ్జ నమ్స్‌ ధనం శమనం చేతి తౌ పృథగ్ష్వివిధా తయోః, ౧౨౨ బహిర్నిస్సారయే దోషా సమాన్నో దీరయత్యపీ సమీాకరోతి విషమాఃా దివ, కార స్తు బృంవాణః, ౧౨ కల్పతే శమనామైవ వాయోః విత్తనిలస్ర చ వ్యా మెజెప్పినరీతిగ ెహీతువివరీత మైనచికిళ్న బృంవాణము లంభునము ననుభేద ములబేత శండువిధములు, అందుకృశించినశరీరమును స్థూలముగ బలియ' జేయునది బృంహాబాచికిళ్సం ఫ్థూలముగనుందు శరీరమును కృశతనొందించునది లంభునరూవచికిక్సం (ఇందు బృంహణ మనుదానికి సంతర్పణ మనియ్హం; లంఘున మనుదానికి అపతర్పణ మనియు

ఆంధ్ర ఆాత్చేర్యసహీతేము 80, నామాంశరములు వాగ్భటాదులచే “వీకన్సన్తర్పణ _న్మత్ర ద్వితీయశ్చాపకర్పణఖో ఇవి మున్నగువాక్యములచే 'శజెవ్చబడినవిఎ

మరియు _పైజెప్పబడిన బృహణలంఘనములు రెండును ఒక్కొ-క్క-టికోధనము. శమనము నని శెంజేసి భేదములు కల్లియుండును. లోననుండుడోషములను చైటవెడలించి సమములున నుండుదోమములను రే పెట్టకుండునది కోధనముః నిషమములంగ. నుండువోవ, ములను సమస్థితి నొందించునది శమనము. _వైజెస్పినరీతిగ శోధన శమనరూవములచే లెండు విధములైన బృంహాణౌమథములును వాఠమును వ్పీళక్త్సవాతమును శమింపజేయ"నేగాని వో పించబేయవు. (లంఘనరూసమైన శోధనముమా త్రము ఒకానొకపుడు వాతమును పీత్తవాత మును (వశోషింపజేయును అని భావము).

అట్రుట్లి బృంవాణ క్రియార్హు లు విలా

మూ, బృంహయేచ్వా ఫ్రిధిఖే పజష్లమద్య స్తీ శోకక ర్మితా౯ా ౧౨౪

ఛారాఒధ్యోర మతతీణరూత్షదుర, సృలవాతలాన్‌,

గర్భిణీం సూతికాం బాలవృద్ధా౯- శ్రీ వేఒవరానపి, ౧౨౫

మాంసతిరసికాసర్చిర్మ ధురన్నీ ద్ధవ న్థిఫి్క్క

స్వప్న శయా్య్థసుఖాభ్యబ్దస్నాన నిర్వృతిహర్ష మో, ౧౨

వ్యా, వ్యాథీ చొమధము; మద్యహేనము, స్త్రీసంభోగము, కోకమ్యు.. బరువును మోచుటు శ్రోవనడుచుట, ఊరుక్షతము. అను నీకారణములచే కృళతనొందినవారును; రూతుశరీరములంగలవారును బలహీనులును చాకవ్రకృతికలవారునుః గర్భవతియుం) వస వించినాలింతరాలును; 'చౌలురును, వయోవృద్ధులును బృంహనాచికిళ్స జేయ నర్హ్ములుః మరియు తీ వృబుళువున నర్వసాథారణమున నందరకును బృంవాణచికిళ్స చవేయందగును, మరియు ెజెస్పినవారికి మాంసము, పాలసీ చక్కెెర్య. నెయ్యి: నధురమున న్నిద్ధమున నుండు వస్త క్రియలు నిద్ర మంచము మెత్త మున్నగువానివై. నుఖముగ పరుండి యుండుట అభ్యంగస్నానము, మనో వ్యాకులములేక " నుఖముగ. నిళ్చింతగ నుండుట, సంతోవమును గల్లించుట మొదలగువానివే బృంవాణక్రియను "'శేయనగును, అందును వ్యాధివశమున కృళించినవారికి వెజెప్పిన మాంపాద్యాహారములచే విశేషముగ బృంవాణ శ్రీయను చేయవలెను "

విటి బృంహితలత్‌కాము ఏయూ మూ, బృంహితే సా్థాద్భలం పుష్టిః త త్భాభాష్టమయసంత్రయ్యు

త్‌06 వరహితసంపహిత వ్యా, వెజెప్పిన బృంవాణ్మక్తియను. చక బాగ జేసినచో. శరీరబలంబును ఫుష్టియు చక్కగ కల్టును- అట్టి బృంహణ్యక్రియచే సాధింపదగినరోగము నివ_ర్దించును. అట్టిలమణ ములబట్టి బృంహణ్య క్రియ చక్కగ పనివేనెనని యెలుంగునదిం అథి బృంవాణాతియోగమునగల్లురోనమయులు థిఆా మూ, అతిస్థాలా్రపచీ మేహజ్వరోదరభగస్ద రాన్‌. ం ౧౨౩౭ కాసపనార్థసకృచ్య్యాళ్ళ కుష్టాదార్థంశ్చాతిబ్బంహణాత్‌ 9 వ్యా బృంహణచికిత్సను అధికముగ జేసినచో శరీరము మిక్కిలి స్థూలమగునుం అవచి 'వ్ర,మేవాము జ్వరము, ఉదరము [గందరము కాసము సన్యాసమనుమాననికబ్యాథి; మూక్రకృచ, సాము, ఆళ్ళ్శరీరోగము, కుష్టము మున్నగు ననేకరోగముల గల్లించునుం _-ఆ కోధన-శమనచికి త్చావాంతర భేదములు థజా- మూ. నిరూహో వమనం కాయళశిరో రేకోఒ శ్రవిస్రుతిఃః ౧౨౩౮ లక్థృ "నే పఖష్బుథా శుద్ధికి స్తథా శమనం పున, పాచనం దీవనక్షు త్త ఫ జ్వాష్టయానూతపమారుతాః, ౧౨౯ వ్యా, నిరూవావస్త్రీ వమనము కాయవి'రేచనము; శిరోవిశేచనము (నస్యము, రక్తమోతుణను నని లంఘనరూపమైన శోధనచికిత్స యైదుభేదములు కల్లియుండునుః శమనావమఫము సొచనమ్య్క దీవనము, తుజ్ఞిగ్యవము (ఆకలిని నిరోధించుటి, తృష్ణా న్మిగృవాము (దప్పిని నిరోధించుట్స, వ్యాయామము. (శరీరమునకు ఆయాసమును బుట్టిం యకుస్తీ మున్నగువానినిజేయుట్టు ఆతవము (ఎండనుండుట్టు మారుతము (గాలినివ్లేవిం చుటు అని యేదువిధములు, (ఈయేడును లంఘనరూవములైన శమనచికిళ్చా భేదములు) న! లంఘునచికి త్సార్ష్ము లం థయా- ళ్‌ (+ ర ం మూ మేహామదో షాతిన్ని గ్థజ్వరోరు _స్తమృకుస్థినవ, ౧౩౦ విసర్బవిద్రధిప్లీ మళిర:క [కా కీరో గిణ, స్థూలాంశ్చ ల యేన్నిత్యం శిెరేత్యపరానపి, ౧౩౧ చ్యా ప్రమేవాము,. ఆమదోషము. మిక్కిలి స్నీగ్యమైనళరీరముగల్లియుండుటః జ్వరము, ఊరు_స్తంధీము, కుష్టము, విసర్పము, విద్రధి, వ్రీవాము శిరోరోగము, కంఠరో గము, చేత్రరోగము, శరీరస్టాల్యము, అను నీరోగములుకలవారు. ఎల్లప్వుడును లంఫున చికిక్స కర్ష్యులుం మరియు. శీతకాలమునందు వె జెప్పినరోగులేకాక స్వస్థతనున్న వారును కూడ లంఘన్మక్రియ నాదరింపదగుదురు. స్థాలళరీరులకు ఎల్లపుడు లంభునము జేయంజను

ఆం లే ఆాత్ప్సర్యసహీతము 80? శిఖి లంఘునోవయోగ (క్రమము థణా- మూ, తత్ర సంశోధనై స్టాలన్టబలపి _త్తక ఫాధికాళా, ము త్తృష్ణానిగ్ర, హెర్టోమె. స్వారానధ్య బతైర్హృ్రథాక. ౧౩౨ సమిారణాతపాయానై: కిముతాల్చ్బబృలె ర్న రాకా వ్యా. మరియు లంఘన్మ క్రియకు అర్హ్హతకలవారిలో శరీరస్థాల్యంబును బలంబును ప్పీత్తకఫములంను అధికముగకలవారికి కోధనరూవమైన లంఘనచికిత్సను (పృ యోగింపనగున్ను మధ్యబలములగు నామదోహిదులబే బీడితులగుదృఢకాయులకు ఆకలిని నిగ్రహించుట్ట దప్పిని నిరోధించుట అనులంఘనమును చ, యోగిందనగును. స్వల్పబలముకల వోవముల చే వీడింపబడినవారికి గాలినిసేవించుటు ఎండలోనుండుట్కు వ్యాయానుము అను సీలంధునచికిళ్స లను చ, యోగించవ లెను? =ఆఅ౦ అవఠర్పణమునగల్లుగుణము థతా- మూ, కాని రామవికారాణాం భవతిత్సపతర్చ్పళణాత్‌ , ౧౩౩ వ్యాః వెజెస్పినవిధనుగ బలాదుల తారఠవ్యుమును గమనించి లంఘనచికిళ్స నాద రించినచో నామదోవమున నంభవించినరో గములన్నియం కాంతినొందునుం అధి దోషబల తారఠమ్యుముచే లంధునోవయోగ క్రమము రజా మూ, త్రివిధం త్రి, విభధేదోపే, తత్సమిాత్య ప్ర యోజయేత్‌ 0 తశ్రాల్చే లంఘనం పత్ధ్యం మభ్యే ల్ద నపాచనమ్‌,ః ౧౩౪ వభూళతే శోధనం తస్ధి మూలాదున్తూలయేన్మలాన్‌, వ్యా వోమము స్వల్పమున నున్నపుడు లంఘనము జేయుట యుక్తము. మథ్యబల ముగ నుండునపుడు లంఘనపాచనములజేయుట యుషత్తమము. దోషము మిక్కిలి ప్రబల ముగనుండునెడ శోథనరూపమైనలంఘునము జేయుట యుత్తేమము, శోధనము మలములను మొదలంట నిర్ణూలము జేయును కావున దోషము బలవత్తరమైనపుడు ళోధనమునే యువ యోసించుట సమంజనము, ఇత్తెటంగున ఆల్పమధ్య వ్రబల భేదములచే మూడు తెజంగ లైన దోషములయొక్క_బల తారతమ్యమును గమనించి ]వైజెన్పినరీతిగన లంసునము. నుపయోగించ పలెను, కారి లంఘ్‌కలమ్‌ణము థియో మూ, విమలేస్ట్రియ తాసర్లోమలానాం లాఘవం రుచిః, ౧౩౫ తుత్త ్రట్సహోదయళ్ళుద్ధ హృద యోద్దారక జ్ఞా వ్యాధినూర్టవము త్సాహ _ప్రన్హ్రానాళళ్చ లబ్ధి కే ౧౩౬

కి0కి వరహీతసంపహిత చా లంఘన్మ క్రియ చేసినప్పుడు ఇంద్రియములు నిర్శలములుగనుండుట్య, మలమూ శ్రాదులు సరళముగ'వెడలంటు శరీరము చుల్క_మవ్తైయుండుట, నోట రుచికల్లుట్య, అకలియు దప్పయు సమకాలమునగల్లుటు వృాదయంబును శ్రేవులును కంఠంబును అమసంబంధము లేక నిర్ణఘ్టములుగనుండుట్సు వ్యాధి యాద్ధళ్యము తగ్గియుండుట్క, ఊత్చాహముపుట్టుట్క తనికిపాటు లేకుండుట ఈలతుణములుకళ్లినచో లంఘునచికిత్స చక్కగ వనిచేసినదని యొజుంగనగును (౩ గెప్పినవానిలో కండుమూడులత ణములు కజ్తెచేని లంఘనము చక్క వనిచేసినది యనియు యూహింవనగును) “శివి లంఘ ఇ'తియోసగమునగల్లురోగములు అతు మూ, అతికార్శష్టం భ్రమః శకాస్పస్ట స్షాధికమరోచకం న్నేవోగ్ని నిద్రాదృకో సత్ర ళుశ్రాజః మత్స్యరయయః. ౧9౭ వ స్తి పహృాన్తూర్థజస్ట్లోరు తిక పార గరుజాజ్వరపి త్ర లాపోఒన్ధ్వానిలగ్గాని చ్భర్చి పరాష్థస్థి భేదనమ్‌, ౧౩౮ వర్చో మూ త్రగ్ర హాదాస్థిశ్చ జాయ _న్హేఒతి విలజ్ఞృనాత్‌ , వ్యా- లంఘునమును అధికముగ జేసినచో శరీరము. మిక్కిలి కృళతనొందునూు ఒడలు తిరుగును, దస్తుకల్లుకు, దప్పి యధికమగును, నోట రుచికప్పును; శరీరమున స్వాభావికముగ నుండుజిద్దు నళించును. జఠరాగ్ని మందగించును నిదుర బట్టదు. "నేత్ర శొల్రేంద్రియములవ్యాపారములు. నశించును. క్యక్ర్రృంబును. కీజన్సును.. శీణించును అకలి నళించును; కంఠనస్వరము హీనస్వరమగును. వృస్పియందును హృూదయముసందును శిరన్సునందును పీక్టాలయందును తొడలయందును నడుమ్ము కిందిఫాగ, 'మునను ఇరువ్రక్కంల యందును త్మీవయెననొప్పి కల్లును, జ్వరమువచ్చునుః వ్రృలావంబుకు ఊర వైశరీరమున చాతరోగంబును బడలికయు వాంతియు కల్లను, వేల్ల మున్నగువానిగణుపులయందున్తు అస్థలయందును పగులదీయునట్టు 'చాధశల్లును. మలమ్మూక్ర్ర్యములు బద్ధగించుకు. ఇవియేగాక యిశరములగువ్యాభులును సంభవించును నిరు బృంవాణాలంఘునములవిశీవవిధి అతా మూ, నబ్బంహయేల్లద్ధ్య, నీయా౯ బృంబంస్తు మృదులజ్ఞ్బ యేశత్‌ , ౧2౩౯ వ్యా లంభఘునమున కర్ష్మ్ములగువారికి బృంవాణముజేయ నవసరమున్నను బృంచవాణము 'జేయంజనదు. బృంహణ్మక్రియా రులకు లంభునముజేయ నవసరమున్నచో మృదువైన లంఘునమునువయోగిందనగును, (మరియు నట్టిషరిస్థితియందు నసంకర్పణ అవతర్పణోభయ శఈూవమైనచికిత్సను 'దేశశాలాదిబలముల కశనుగుణమున నువయోగించి యంవఛరింపనగును)

ఆంధ్ర, కాత్పర్యసహితము 809 ఈవిషయమును వాగ్భటా=చార్యులు “యుక్త్యావా 'జేళకాలాది బలతస్తానుపాచ'ేత్‌ * అనువాక్యముచే నువజేశించిరి, అం వ్యాధి విపరీకచి!ి త్సా భేదములు ధూ

మూ, అపళ్టానాం పరిత్యాగాత్‌ ప్థానాం వరిశీలనాత్‌ ,

నేహూనాద్‌' శైవజన్యేతి తీ థా వాాధి విపర్యయః, ౧౪౦

వ్యా, వ్యాధికి వళ్ఞ్థ వ్రిమాలుగాని (వ్యాథిని వృద్ధినొందించు) యావారాదుల విడ చుటు వ్యాధికి వష్థ్యకరములై వ్యాధిని నివర్తింపజేయ సమర్థముతైన యాపహారాదులనేవిం చుట్ట వ్యాధికి విరుద్ధమె వ్యాధిని హారింవబజేయునావధముల'సేనించుట అను నీమూడును వ్యాధి విపరీకచికిత్సలగురు. (వ్రైజెప్పినరీతిన వ్యాధి విపరీతచికిత్స మూడువిధములని భావము

-ఆిథి సిద్ధాషధ్యప్ర యోగము రతా-

మూ, సిద్దానామవి యోగానాం వూన్వేసూం చార్థ్యమావవాన్‌ + ౧౪౧

సప్తాహేన ,క్రియాలాఖే క్రియామన్య్యాం ప్ర'యోజయేళ్‌ ,

వ్యా, కఇెమధయోగములు శా, 'త్రస్‌ద్ధములై య నేకవర్యాయములు ప్రయోగించు టచే వ్యాధిని వృత్తియందు నమ్మకముకల్లియున్నను అట్టియామథమును. (ప్ర యోగించుటచే "నేడుదినములవరకుళు గుణము లేకుండునెడ, ఆయావధమును విడిచి వేరొకయాసధమును మయోగిందగునుః

అధి వ్యాధితీణుడు విడుపదగినవి థతా

మూ, శీత్రోదకోపచారిత్యం వ్యవాయం శాత్రిజాగ రష్‌,

'వేనోవరోధవ్యాయానూ౯ శోధశోకపిమాతపాళ్‌, ౧౪౨

వ,వా లేయాతయానాథ్వ భా ప్యూ త్యాసనసంస్థితీ*

నీచాత్యుచ్చోపథానాహ స్స్యప్న ధూమరజూంనీచం ౧౮౩

వ్యాధితీణః త్య జే త్వ్రాయః సర్వకర్మ స్వయం శ్రమ

వ్యా, చల్లనినీళ్లచే స్నానపానాద్యుహదారముల జేసికొనుట్టు స్రీనంభోగముచేయుట, ర్మాక్కులయందు.. నిదురమేల్కొనియుండుట్టు నులమూత్రౌదివేగముల _నిరోధించుట్క 'ేవాపరిశ్ర్రమమును జేయుట కోవవడుట్క దుఃఖంచుట్స మంచును ఎండను సేపించుట్క మిక్కిలి త్మీవమైనగాలిలో. నుండుటు వావానముల్నమై సవారిచేయుట్క (త్రోవనడచుట్స చిస్టరగ మాటలాడుట, చాలకాలము కూర్చొనియుండుటు, "లేక నిలబడియుండుట, మిక్కిలి పొట్టినన్లైనను ఎత్తుగవ్రైననుండుకలగడ్నపై తలనిడివరుండుట్టు మటియందు. నిదురించుటు

810 వరహితస౦హిత పొగయందును దుమ్మునందు నుండుట ఈవనుల నన్నిటిని రోగములచే శీణించినవాడు చదలియుండవలెకు అన్ని చిశిత్సృలయందును వె జెస్పినవానిని బొత్తుగ వదలియుండవలెశుః వటి మజికొన్ని విరుద్ధ క్రియలు థిరూ- మూ, యాయా;? (క్రియాః కృతా న్తస్య కువీతః కుర్వతే భృళమ్‌.౧౪౪ో త ద్ర్రోగవృద్ధం మరణ మన్యావావారపదోభృళమ్‌, వ్యా. రోగికి యేయేవశులవలన రోగము ప్రకువీతమె వృద్ధినొందునో, "లేక మర ణముగ్షైనను ఇతరములగురోగముల్ననైనను కల్లించునో అట్షిపరులనన్ని టిని బొత్తుగ విడువ వలెను ఇది వ్యాధివిపరీతకమగ సామాన్య చికిత్స థి వ్యాధిని శ్ళేషత కావశ్యకత థతా- మూ, నివృత్తోపి పునర్వార్ధధిః అల్పేనాయాతిహేతునా, ేవోమార్టీకృతే దోవ కేపే. సూత్త్యఇవానలః, ౧౦౪౫ తస్తా త్తమనుబధ్నీయాత్‌ చ "యోూోేగేణానపాయిన్తా చ్యాం తగినచికిక్సలచే వ్యాధినివ ర్పించినను డోవసంచారమునకు మార్షముగ నేర్ప డినళకిరమునందు "లేశమ్మాత్రమెనకు పోవము లీనముగనున్నచో న్వల్పమైనకారణను దొరకినను, (మిక్కిలి సూత్తముగ మిగిలియున్న నిష స్వల్ప మైనయాధారముదొరకినను వృద్ధినొంది దహించునిధముగ)ు మరల వ్యాపించి చాధథిందందొడంగునుః కావున వ్యాథి హరించినను కొన్నిదినములవరకును తగినచికిత్సను "జేయుచు పథ్యములగునావారాదుల నియతిదవ్పక యాచరించవలెను. ఫది వక్థ్యసేవనాపళ్యక త థమ మరా, బెషభేన వినావ్యాధిః పజ్టారభాస్ధనేన ఇామతిం ౧౮౬ న తు వగ్గ్యవిహీనన ల్ల -శెరపి స్టేఫ్‌ స భేవజానాం శళలైరవి, వ్యా ౌవధము లేకున్నను శేవలము వక్థ్యము నభ్యసించుట చేతనే వ్యాథి శాంతి నొందును, ఆవోరాదులయందు వస్థ్యనియమము లేక యొన్ని యావమథముల సేవించినను వ్యాథి నివర్తికానేరదు. కావున పజ్థ్యము నభ్యసించుట ముఖ్యక_ర్తవ్యముం అధి పస్థ్యాధ్యాసక్రనుము థతా- మూ, సాన్తత్త్యాత్వ్చాదభావాద్యా పళ్ధ్యేం 'చ్వేషృత్వమాగతమ్‌, ౧౪౯ కల్పనావిధిభిన్నైమైః వ యత్వంగమయేత్పునః మనసోవ్యానుకూ లేన తుస్టిరూ స్టైమతిర్బలమ్‌, ౧౪౮ సుఖోపభోగళాచ స్వాత్‌ వ్యాభేశ్చాతః పరిశ్ష్రయః,

ఆంధ్ర, 'తాత్చర ఫ్రైసపాతము లేశ సాధ ఫ్టిదోవ త్ర యవ్యాథి వైమమ్యేనచ యద్రుచిః, ౧౦౫౯ తస్తాత్పష్థో్యోపచారజ్ఞ శి 'మోగేనాన్నం వికల్పయేత్‌ , వ్యా వక్థ్యశరమైనపదార్థము తనమనను కింపుగాక చ్వేముర్ధి యావస్తువునందు కల్పియున్నను ఆట్టిప్థ బ్రమాను వ్రతిదినమునందు న్యాసము వేసీయైనను పొవు ఆర ముప్పా వువంతున అలవాటుచేసీయైనను ఆయానంస్కా_రాదికల్పనా "భేదముచేత సంస్కరించి నాల్లవపాలుగనైన కొంచెముకొంచెముగ నానాట నలవాటుచేసి యిన్ట్రమెనదానినిన జేసీ కొనవలెకు. అరీతిన మనను కనుకూలముగ జేనికొనినచో దానివలన మనన్బంతోమంబును, మనోబలంబును, బుస్థియు3 శరీరబలంబును సుఖానుభవంబును కల్లి వ్యాధియు నానాట నివర్తించునుం సాధ్యములగువాతాది దోమ త్రయములకును వ్యాథికిని విరుద్ధము లైన గుణ ములుకల వన్తువ్రలయం దళిరుచి ముఖ్యముగ రోగికి కలుగవలెకుః అట్టిపక్థ శ్రైవేసనముచేత వ్యాధి శాంతినొందును కావున వష్థో్యోహదారములను 'జెలిసినవై ద్యుండు తృత్తదనుగుణముగ వ్యా ధ్యాదివరిస్థీతుల ననుసరించి యాహారముకు పద్థ్యక రముగ గల్చించవలెనుః అథి అన్న'పానాదు లపితములైనచో జేయునిధి థతా- మూ, అన్నపానామధం దోషమా, ఆ్రా కాలాద్య వేమయాం. ౧౫౦ అహిలే నావీ సాల్ట్యేన శేనచిత్సహితం హితమ్‌, సాత్మ్యృం బ్ళోశుబలం ధత్తే నాతిదోషబలం హ్యాపి, ౧౫౧ వ్యా, ఆఅయావ్యాథులకు నిర్షీ తమ్యులైన అన్నము పానము క*వధము ఈమూడును దోవము వరిమాణము కాలము మున్నగువాని ననుసరించి తత్తదనుగుణముగ కనకలవా టుతో (సాత్మ్యమొనుందు హితము కాని (అపజ్థ్యకరమైన) వానితోగూర్చి యుపయో గించినయెడ అట్టియన్న పానావథములుకూడ వక్థ్యముగ నగును వీలనవాాచిరకాలము నుండి యల వాటువేసీ (సాక మైయుండుద్రృవ్యము మిక్కుటటమున దోషములను బలవర చక అతిశ్శీస్సుముగ శరీరమునకు బలముళు కల్లించుకు. (కావున అట్రిసాత్మ్యమైన్యద్రవ్యము హితముగాకున్నను చానితోగలివి హితాన్న పానామధముల నుపషయోగించినచో సాత్మ్య యైనయహికవదార్థనుణమును తిరస్కరించి యన్న-పానాదులు తమగుణములను కష్ట ముగ జూపి పనిసేయునని భావము. =4థి మండ పేయాదిలతణములు థణా- మూ, సిష్థర్వరహిత్‌ోమజ్ఞః "వేయానిద్ధసమన్వి ళా, ఘనసీగ్గావి లేవీస్యాత్‌ తే వసఫ్టోన్తితే జలే, ౧౫౨ ద్ర వ్చభ్యోఒర్థపలం దత్వా కు ర్యాదన్ధాన శేషితమ్స్‌

ప్ర192 చరహీతసం౦ంహిత త్తి ౯ వళేన లాజూనాం భృష్టూద్యాతజ్లులాద ఫ్ట్‌వాత్‌ +. ౧౫౩ మజ్ఞమానిక్థవిక్లి ల్తేః వసృతే నాగ శేవతమ్‌, "చీయాం వీ శేవ[యడవేళ్యాదర్వీ లీపనాత్పచేత్‌ ఇ యా కృళాకృతరసాంయయాపాః న్నే వోదిరసనర్టిత 9, స్వల్చ్పమాంసవటు న్నే హోదకలావణిక స్మ స్‌. టు! తీణఫాగ త్రిఖాగార్ధం దిశేత్తు గురులాఘవమ్‌, వ్యా, మెళుకులు "లేకుండుద్రృవముగ శాచబడినగంజి మండ మనబడును, మెతుకు లుండునట్లు కాచబడినగంజి సేయ యనబడునుం మెతుకులు సెశేమముగ నుండునట్లు శాచ బడినగంజి విలేపీ యనబడును, మరియు నొక్య్రస్థమ్మారృజలమునం దర్ధవలము బియ్యమును "వైచి జలమునం దర్భభాగము మిగులునట్టు కాచబడినగంజి మండ మనబడునుం ఒకదవ్రన్థ వరిమికమగుజలమున వరెపేలాలనైనను 'వేచబడినబియ్యమ్యునైనను యవలన్వైనను ఒకచల మ్యాత్రమాను వైచి యర్ధఖాగము మిగులునట్టు కాచబడినది మండ మనబడును. ప్రనృత మ్మాత్రజలమున మై జెప్పీనరీతిగ ద్రవ్యమును జేర్చి యర్థ భాగము మిగుల కాచబడినగంజి -శ్సీయ యనబడును. కడవమ్మాత్రజలమున మైజెప్పినరీతిన ద్రవ్యమునుచేర్చి గరిటె కంటే కొనునట్లు కాచబడినగంటి విలేసి యనబడుకు, మంకియు యూషమ యనునది కృతము ఆకృతము నని ెండువిధములు. అందు నూనె ఉవ్వు కారము చేర్చి కాదబడీనవవ్వుకట్టు కృత మనబడును, నూనె మున్నగువానిని 'జేర్చక కా-చబడినవస్వుకట్టు అకృఠ మనబడును. స్వల్పముగ మాంసమును ఉప్పును జేర్చి సీళ్ళునుబోసి కాచబడినకట్టు లావణిక మనబదునుం అట్టియూషములలో "మొదటిక్సృశమనునది నాల్లవపాలు చుండునట్లును, రెండవది. ఆక్య మనునది మూడవపాలు -చుండునట్లును మూడవదియగులావణికము అర్థభాగము. చుండు నట్లును వక్వము జేయంజను, ఈమూడును నొకచానికన్న నొకటి లాఘవము కల్లియుండునూ కృళాకృతలక్షణాము తంత్రాన్తరమున నిట్లు ఇెప్పబడినది:---'అస్నేహలవణం సర్గ మక్ళృతం కటుకైర్వినా విష్టేయం లవణస్నేవాకటు2ై8 సంస్కృతం కృతము, ధి ఉష్ణోదకభేదము కతా మూ, యత్కా శథ్యృమానం నిర్షస్థ'ఫేనం స్యాన్నిర్మ లం లఘు, ద్రవ్యకన్షైఒమ్భుసః ప్రస్థం కపఘ్నం పాద శేషితమ్‌. ౧౫౬ సాష్థత్చాదహీనం వీత్తఘ్నం పీ-నమ్థేన వాతనుత్‌ , "శేవలార్థకృతం తోయం త్రిదోసశమనం లఘు ౧౫౭

ఆం ్రశౌత్సర క్టిససాతము కక వ్యా సీట్స్‌ శాచునపుడు వాననయు నురుగశు "లేకయున్న-చో నయ్యది నిర్యలం బును చుల్కంనయు వైయుండును, మ౭కియు ఆయానోమమును హారించునట్ల్టికుంఠి మున్నగు ద్రవ్యమును కర్ష్మ మాత్రృమునందు ఒక్కప్రస్థమిమిత మసగుజలమునుబోసి నాబ్లవపాలు మిగులు నట్టు చుండకాచిన నయ్యది కఫముకు వారించుకు, అట్టిజలముకు నాల్లవపాలు చుండి మూడుకాగములజలము మిగులంనట్లు కాచిన నయ్యది వత్తముకు వారించును. సంపాలు మిగలునట్లు కాచబడిన నయ్యది వాతమును పారించును. ద్రవ్యముుబేర్పక జలముకు మాత్రము సగము మిగులునట్టు కాచిన నయ్యది త్రిదోమముల శమింపజేయుకు.. 'లేలికగ నుండునుం - -*ి రాళ్లు మున్నగువానివేడిచే కాసినసీళ్లగుణము అతా మూ, పాహాణరూప్యమృ ద్ధేమజతు తాపార్క_ శాపితమ్‌, పానీయనుప్ల్రం శీతం వా త్రిదోషఘ్నం తృడ్డార్తినుత్‌ * “౧౫౮ వ్యా+ రాయి వెండి మట్టి 'వెళ్లలు బంగరు లక్క అనునీద్రవ్యముల 'వేడిగ కాల్చి యావేడిచేన్వైనను ఎండవేడిచేవైనను కాదబడినజలము వేడిగనున్నను చల్లమైనను (త్రిదోవ ముల వారించును. డప్పిచే గల్లుబాధకు పోనడచునుం థి వీత్తాధిక్యమునజల తావవిధి థయా- మూ, త స్తేషయనినిర్వాప్థ్య మణిము_క్షే సముద్ధరేత్‌ * శీతం హితమిదం వారివీల్వే వీత్తాధిశేతథా, ౧౫౯ వ్యా- చంద్రకాంఠము మొదలగుమణంలంగాని మంచిము త్దియములుగాని నిప్పులో వెచ్చకేసి నీటిలో ముంచి యాసీటిని వడియసట్టి చల్లగానుండుదానిని పిత్తదోమమందు పీత్తాధిక్యముగలరోగములందును "పా నముచేయించవలెకుం -అధి సౌమ్య - ఆగ్నేయామధముల్కు వానిస్థానము 6ఊా- మూ, హిమనద్విస్ధపతై లా భ్యాం ప్రాయోవ్యాప్తావసున్థ రా; సౌమ్యం పత్రాదితశ్రాద్యం ఆగ్నేయం వైసస్థ్యృమావథమ్‌, వ్యా, భూమియంశ్రయుం హిమవర్సర్వకము చేకను వింధ్యవర్వతము చేతను ప్రో కముగ వ్యాస్వమైయుందును- అందు హిమవంతముననుండు అకులు మున్నసనాషథము లన్నియు సౌమ్యుగుణము కల్లియంందునుం వింధ్యమునంగలయామథములన్నియు అన్నేయ (అగ్నిసంబంధమైన) గుణము కల్లియుండునుు - -అరి అనూ ఫాదిదేళములగ్రహింపదదగనయామధములం 9ఆా- మూ, స్వాదూనాం 'యోగస్టఆఅనూపః కటుకానాంతు జాజ్బలః కహాయతి కృ యోరన్హుపట్లోఫ్సాథారణ్న స్తయోూ, ఇరహిధవ-8ి 1 "

“లి1క్క వరహితనం౦ంహిత వ్యా, మధురరసములుకలయాషధములను (గ్రహించుటకు ఆనూవ(జలస్రైయమైన) ప్రదేశముయోగ్య మైనది, కటురసముగల యామధములగ్రహించుటకు జాంగల(స్వల్ప మైన జలము వృతూదులుకలు ప్ర దేశముయు.క్తము, కక్కిన కహోయం-తిక్త్య అన్షు-లవణరసములు గల యౌవధముల గ్రహించుట సాధారణవ్రచేశము యుక్తము ప! మభధురాదిమ్యడ్ర్యృసములకు బలవ_ర్రరకాలనియమము థణా- మూ, రసా; కట్వన్లులవణస్వాదుతి _కృక షపోయకాః, ౧౬౦ భవన్‌ బలసమ్పన్నాః ఘక్తాదిస్వు ఫతుషుక్రమాత్‌ 9 వ్యా కటు(కారము-అన్టు(ఫులుప్రు-లవణ (ఊవ్వు)-స్వాదు(తీవ) = తిక్త(చేదు- శహాయ (వగరు) రనములుకల -యామధ్యద్రవ్యములు త్రీహ్వోదిబుతువులారిటియందును వరుసగ మిక్కిలి బలవ_క్తరమ్ముల్తై యుండును. (కటురసొౌవధము శగీమ్మబుతువునందును; అన్షురపౌవథము పర్షర్తువునందునుు లవణరసౌషభము శరదృతువునందును మధురరసొవ ధము హేమంతబుతువునందున్యు తిక్షరసౌధము శిశిరబుతువునందును, కషోయరసౌమథము వనంతర్తువునందును వరుసగ వీర్యపంకము లై యుండునని ఖభావము). కానన ఆయాబుకు వునందు వై జెస్పినరీతిన మధురాద్యావధముల గ్రహించుట య్వుక్తము, అథి గృహింపదగినయావమధలతణము తా మూ, ధన్వసాథారణే చేశే సమే సన్మృ త్తికే ఈళచౌ, ౧౬౧ శృకానవై త్యాయత నక్వాభ్ర వల్మీకవర్ణి తే మృదౌా ప్రదతీణజలే కుళరోహిపసంస్కృ లే, ౧౬౨ అఫాలకృష్ణేఒన్నాశ్రా నే పాదవైర్చలవన_త్తరెః శస్యతే "ఖేవజం జాతం యు _కృం వర్ణరసాదిఖిః ౧౬కి జ న్త స్రజొష్టం దవాదగ్ధం అవిదస్ధంచ వై కలై - భ్యూతై క్భాయా తపామ్బా్యాద్వైః యథా శాలని'మేవితమ్‌, వ్యా, శ్‌తో వ్రవరిస్థితులు నమముగన్సు మిట్రపలములుగాక చదరముగన్యు మంచి నత్తువమయైన మట్రికల్లినదియు, శ్యశానము చదొుగురు గుమిగూడుస్థలమునుగాక బొరియలును పుట్టలును లేక మృదువై వ్రదజీణముగ చ్యాపించుజలముకల్లి కళలు. వచ్చిళయు కల్లి నానలిచే దున్నబడక ఊబలమైనవృమీములచే నాక్రమింపబడకుండునడియు నై వరిశుద్ధ యమెన చ్రదేశమున జనించినయావభము మిక్కిలి భు! స్తముా మజియం నాయావమథము మంచివర్ణ ము మధరాదిరసమును కల్లి పురుగులు మున్న గుజంతువులచే నాక్రమింపబడళ శారుచిచ్చువైనన్ను ఇకరనికృతులచేనైనను దగ్ధముశకాక యుండవలెను, ఎండ సీడ్‌ ఇలను

ఆం ధ్రశౌత్సర కిసపాతము 815 మున్నగువంచభూళతములగుణమువే నవసరమైన యాయాకాలములయందు అనుగుణముల "వేవింవబడియు నుండవలెను. (వై శెస్పినగుణమాలు ప్వొర్తిన కల్లినయావమధము గుణో_త్సృరమై శ్రావ్యామై యుండు నని భావము

=ఖిథి "భేమజమును గ్రహించు క్రమము ఇతా మూ, అథశల్యాణచరితః శ్రాద్ధళ్ళుచిరుపోపిత

చతుర్చిము బలిం దతాష్ర సురామాంసావతాదిభిఃః ౧౬౫

“ైవతేభ్యో నమృన్తేభ్యో నివ న్తీహయే శ్రి ఆ

గన్తు మక్ష_న్త్వసం్రుద్ధాః త్య క్షేమం వాసమనృుయమ్‌.

ృకం నలోభాన్నక్రోథాత్‌ శ్రావ్వణార్లే విశేషత,

ము శ్రేశానేన విధినా రయోబన్థనమాచేత్‌ శ

యుగమాత్రోద్దతే సూశ్యే విధాయ స్త _ప్రివాచనమ్‌,

వూర్వాగ్రము_త్ప్సర్శాగ్కం వా పాతయే దుద్ధారే_త్తతః, ౧౬౯

6య్చేన త్వాం ఖనతే బ్రహ యేన శ్యాం ఖనతే వరి

'శేనాహం త్వాం ఖనిష్యూమి వఖ్బశాఖేన పొణినాలో ౧౭౦

(ఇతి ఖననమంత్తమ్స్‌ ళళ్ణ్సీం నమస్వస్త్వ్రైపదిభ థః పూర్యాాపరా ఛవిష్యథ, ? లి

వీవైకస్మి౯ణ మహద్వీర్భం కుకుద్వం ,ప్రార్ధయామినఃః ౧౭౧

ఓం జామ భేళ్యురి, పచపచ్యు దహదవా, వానహన్య

చారయదారయ్య విభ్నూకా, తుభ స్టంనమః, ౧౭౨

(ఇదంగ్రవాణమత్ర్రక్‌)

వ్యా ెమధమును గ్రహింపదలచినమకుజుడు శుభలతణములతోగూడి ఛి శ్రద్ధలకలవాడైై శుభదినమున నువవసించి తాను గ్రహింవదలచిన అయూోవధిహవమైన వొట్టుకు 'నాల్టందిక్కులయందును మద్యము మాంసము అత్షకలు మున్నగువానిచే బలినిచ్చి? “ైవ'లేభ్యో-నిశేషకి అనుమం శ్రమువే రతగట్టి యార్భార్రి యూరకుండవ లెను పిమ్మట మరుసటిదినమున నాయోవథిఇెంత కరిగి బరిశిలించగా నాయోషధికి సంబంధించి యేవిధమైన యద్భుతంబును విశ్ళతంబునులేని చిన్నాముల గమనించునది. అట్టి విశృతిలేని (యొడ ఉఊదయకాలమున శెండుచారల ప్రాశ్చెనపిమ్తుట న్వ_స్థినాననమువేస్కి “యేనత్వాంలా

క16 వరహీతసంహిత

పొటినా” అనుమంక్తృముచే ్స్విః యామోావధిని తూర్పుకొనగమైనకు ఉత్తరపుళోనన మైనను వడువట్లుచేసీ, ప్‌మ్గట నూ నమస్స నై*** తుభ్యంనమ! ” ఆకుమత్తృముచేళ చేవ మున్నగునాషధముల గ్రృహించునది. చిన్నవెట్లుగ నున్నచో మైమంత్ర్తృముచే. పెల్లగించ్‌ 'వేరు మున్నగుదానిని మంక్రృవూర్వకమున చహించునది.

య... గీవహాస్తముచేత బ్రవ్తాయు విష్ణువును నిన్ను (తృవ్వెదరో అట్టివాస్తముచేక నిన్ను ఇత్ర వ్వెదను” అని ఖననమత్రమున కర్థముం “ర్చ్యయావృధములారా! మోకు నమ స్కా_రము* వృతియామధమునందును నొవ్చపీర్యముకు కల్లియు౨డుడు” అని యావషధ

“* ఈవృక్‌ము నాశ్ర్రయించియుండు 'ేవఠలశెల్ల నమస్కారము, ఈవృతమును సకలప్రైణులకును హితమునుజేయుటగైై అందును విశేమమున బ్రావాణులనిమిత్తము శోమ ధముజేయుటకై గ్రహించెదళు; కాని యిీవృతమును ఆత్మలాభమునకును (క్రోధము చేకశు చెరుపదలం చినవాడనుకాను; కావున సీవృతమము నా్యాశ్శయించియుండు. మాళెల్ల రుశు నాయందు. కళుకలేక యీవృతుముకు వదలి వేరొండుచోటికి బొండు; వేడెదను” అని రమోబంధనమర్శిత్ర, మున కర్థముం

ధ్ర ఓీవధులభ ద్ర వరచుక్రమము థబూ- మూ, గృహీతమేవం వాతాగ్ని రజోభికననుపాహతమ్‌, జ జ్యో వ్రచ్శన్నం మూగ్యప్కాత్రస్థం _ప్రాగుదద్ద్వ్యారలతీతే. ౧౭8 నివాతాంశే ప్రవాతాంే బలివుష్పోవవోరిణి

• జయ్‌ ఆర

గుప్పు సద్మ్మని శిక్వేతు స్టితం కాలేచ కల్చ్పయేత్‌ ౧౭౪

“వె ము ననుసరించి (గహించబజినయోవషధులును యుక్తమగు

వ్యా, _వైజెప్పీన్నక్ర్రమ ర డి ధు క్స్‌

'పొత్రలో నునిచి గాలిచేతను నిప్వుచేకను ధూళిచేశను ఇెడకుండునట్లు మైని మూకమూసీ

తూర్పువాకిలిమయెనను ఉత్పరపువాశిలియెనను కలిగి ఫూజార్థయెనపున్సుములు మున్నగు

ర్రువ్యములతోగూడి గృప్తముగనుండు ఇంటిలో గాలిపీచువ్రచేశమునం దైనను. గాలిలేని

స్థలమునం దై నను ఉ్ట్రిమోద _ పదిలముగ నుంచునది, ఇత్తెరంగున పదిలమున నుంచబడీ "యౌావధమును అవసరమైనపుడు ఊవయోగించునదిం

-ఆ౨థ ఓవమధులు నిలవయుండుకాలము థఆూ-

అ ల మూ, సథీరం తదసంవ ల్పే అనత్మిక్రా నృవత్సరమ్‌,

న! న స్ట్‌

చ త్నంళ స్తం గుడమాద్ర, ఛాన్యకృష్ణావిడజ్ఞకమ్‌, ౧౭%

ఆం, ఛ్రళౌత్సర్యసహీతము శో వ్యా వెనుక జెప్పినఛద్రతలేకన్నను పౌలతోగూడియుండు ఇెట్లయొక్క_మూలికలు ఒకసంవత్సరముపరకు నిలపయుండును. "బెల్లము, "తేనె దనియాలు పిప్పళ్లు వాయువిళంగ ములు అనునవి స్రాతబడినవే శేన్టములుగా నుండును -అథి గ్రాహ్యమైన ఆవుయొక్యసపాలు మొదలై నవాని వివరణము థిలా- మూ. పయోబాష్కయణం _గ్రావ్యూం విజ్తూత్రాం తచ్చనీరుజూం, వఇళూబలవళాం ఛాతు వీఖ్ళుళ ఫంగనీరాదికమ్‌, ౧౭౬ వ్యా -ఈనినఒజకసంవత్సరమునకు లోవలనుండు అవుయొక్కం-పాలను గోమయిమును సోమూత్రమును ఛ్రసింవనగునుం ఆట్టియావులు రోగములులేక యుండవలెను. మరియం కొన్నిజంతువుల రక్తాదిధాతువులను నెమలి మున్నగువానిపింఛమును కొమ్ములను నరములు మున్నగవానిని ళొమథముననై గ్రహించవలసినప్పుడు మిక్కిలి బలిష్టమురై రోణాదులచే చీడించబడక మంచివయనున నుండుజంతువులనుండి గ్రృహించవలెకుః _ -శుథి వచ్చివిననే యుపయోగింవవలసినయోవధులు అకా మూ, వాశాకుటజకూన్మాళు శళావరసమృ తాబలా, కుర క్రైరజ్జపనసఖర్జూరబిసభ్టూ _స్తృ్రుణాఃః ౧౭౭ వళ్చుమూలం లఘువమువా (౫ ఖాఖస్టం మాంసనూర్డ )కమ్‌్స్‌ ఇారిబామ్చుఘనోశీరం కమలం కన్షమాదకమ్‌, ౧౭౮ నిళార్థ 9) మేన యోంజ్టం తత్‌ యదిశుష్కం నవీర్యదమ్‌, వ్యా, అడ్డనరము, కొడీనిపాల, "పెద్దగుమ్మడి, పిల్లిపీచరు తిప్పతీగె చిట్టాముట్టి "పేరాముట్టి నోరింటు ఆముదపువెట్టు వనస, ఖర్జూరపువెట్టు, తామరయున్న గువానికాడలు, అవ్బరునడ్డి లఘుపంచమూలములం, మవాత్సంచమూలములు, ఛృణవంచమూలములు్యుు మాంసము, ఆల్జము; నుగంధపాల్క కురు వేరు, తుంగనడ్డలు వట్టివేరు, 'కామరపువ్వులు జలమునబుట్టినతామరకలువ మున్న గువానిదుంపలు వీనిని భొవథముననై గ్రహించునపుడు వచ్చివిగానే జేర్చనగును అవి యొండినచో వీర్యవంతములు కానోసవు, (కావున వచ్చివే శ్రేష్యము లని భావము, ఎవ్రా(ై త్వక్సారములు (వట్టల న్మేక్తృపాంచవలసిసయావభుల్సు అయా మూ, ద్విక రజ్ఞూరళు జమ్చూకుటజలవ జ్ఞాదిషు త్వచో తావ ఇా్ధమాళ్వమారచిజఖ్బా చిత్రకనీల్యాదితోమూ లాత్‌. ౧౭౯ వ్యా కానుగు కలుగానుగు ఆరళు (పెద్దవేము), ' "నేలేడు, కొడినెపాల లవం గపుఖెట్టు ఇవిమున్నగువానిన్లి చ్రహాంచవలసినవో ఈజిట్టవట్రను గ్రహించవలెను. మరియు

క్‌1ేట్ర వరపితస౦ంహిత నల్ల తెగడ; గన్నేరు, చింతచెట్టు, చ్మిత్రమూలము; సీలిబెట్టు ఇవిమున్నగువానివట్ట ర్రసించ వలసీనచో వీని వేరుపట్రలను గ్రసాంపవలెనుం =వ్ర(ర్రె 'బెరడునువిడిచి గృహింపదగినవి అతా మూ, న్నిస్త్వక్‌ శుభ్యామృ ఆాభీరులళునం బాలబిల్వకమ్‌, చ్యా శుంఠ, తివ్పతీగె. ఫీరు (పిల్లిపీచరు ఊరి. చాలబిల్వములు (లేకమాళేడు కాయలు) ఇవి పై బెరడును విడదిసి ఆోవలిభాగములు గ్రహాంవనగునుం =౨ధి విశేమవిధిలేనిస్థలమున సామాన్యవరి భావ థఆా- జ్య, మా, అనిగ్జిస్ట ప్రనీ ద్ధేషు మూలం శావ్యాం, త్వగాదిషు, ద్ర "వెఒను క్షేజలం, కాల్మేప్రాతు అంశేసమాంళ తా, వ్యా ఎచ్చట్ననైననోమధులయోగమునందు ఓమధి నామమ్మాత్రమును. నిస్టేశించి యాయోవధియొక్క_ వేరువట్ట మున్నగునంగముల వెశేషముగ. 'జెచ్చనియెడ వేరును మ్మార్తము (గ్రహింవనగును _తైలాదియోగములయందు ద్రవవిశేషములగు పౌలురసములు మున్నగువానిని నిస్దేశంచకున్నయొడ సామాన్యముగ నచ్చోట జలమును శ్రహించవలెను 'ెషధమును. సేవించుట మున్నగకృత్యములకు కాలమును ఏిశేననిధిగ నిస్దేళించనిచో ప్రాశఃకాలమని నిర్ణయించునది. కొన్నియావమధముల యోగములయందు ఓవథి ద్రవ్యముల పరిమితిని వేరువేరుగ జెప్పనియెడ సమభాగములని నిర్ణయించునదిం అథి + కోధనాదిగణములు, (అందు వమనములగల్లించుద్రవ్యగణము) రిఆా- మూ, వత్వున్తే వ్థివహారాన్ధా శ్‌ ృధనాదిగణాః వరమ్స్‌ మదనమధుక లన్బూనింబబించవిశాలాత్ర వుసకుటజమూరాన దేవ డాళ్ళీ క్రిమిఘ్నూల విదుళదహనచి, తాః పోళవతౌర్భకరల్డుః కణలవణవ చె లానర పా శర లీ జ్‌ ర్ల యె స్ఫిద్టనానిం ౧౮౦ వ్యా ఈశా త్త మునందు నచ్చటచ్చట వ్యవవారించుటకు లోకమున వాడుకకొర కును కోధనాడిగణ ద్రవ్యము. ల్మీక్రింద వివరింపబడును:ా-మ్రంగ, ఇవ్వ, అనుగు 'వేక దొండు పెద్దపావరు వేదుదోసు కొడినెపాలు చాగు చేవదాళి (డావరడంన్థిి వాయు విడంగములు సీరువ్రబ్బలి, చిత్రమూలము, నీరు వ)బ్బలి చిత్రమూలము(1); ఎలుకథెవి యాకు చేదుబీరు "పెద్దబీరు కానుగు, పిష్పళ్లు, ఉవ్వు వస్క వీలకులు్కు అచాలు ఇవి వమన ములంగ బ్లించు ద్రవ్యములు ౨౦ 2 విరేచనద్యవ్యగభాము అతా ఫ వో నే తిలా, మూ, - నికుమ్ళ కుమ్భు త్రిఫలాగ వాథీస్నుక్‌ ఫ్ధ్‌సీ నీలిని ల్వకాన్ని

ఆంధ్ర ాత్సర్యసహితము 810 ఇా్యామాకకమ్చిల్లక హేమదు ద్ధాదుగ్ధాని మూ్రాణి విరేచనాని, చా, నాగదంతి;. తెగడ్క త్రిఫలము. (కరకశాడిజరిక, "పౌాసరబుడమ బొంత

జెముడు, శంఖిని (ెల్లదింటెన్సు నల్లదింటెను లొద్దుగు, 'జేల, కండిల్లకము, స్వర్ణతీరి ఆవు మున్నగువానిపాలు, చానిమూత్రృములు ఇవి విశేచనముల గల్లించు ద్రవ్యములు, (విశేచనగణము ఫి 8 నిరూహణవ స్రిగణద్రవ్యములు ఉజ- మూ, మదనకుటజకుష్ట చేవడాలీ మధుకవచాదళమూలదారురాస్నా్క యవమిసికృత వేధనం కులుష్రో మధులవణ త్రి వృత్‌ “నిరూవాణాని, వ్యా మ్రంగకాయ, కొడినెపాలు చెంగల్వకోష్తు, “జీవచాళి ఇప్ప, వస్య దచళశమూల ములు చేవదారు సన్నరాష్టము; యవలు 'పెద్దసదాప, ఆవడ, ఉలవలు, "లేచె, వైంథన లవణము, "తెగడ ఇవియన్నియు నిరూవావస్తి క్రియకు ఊవయోగించు ద్రవ్యములు అధి 4 శిరోవిరేచనద్రవ్యగణము ఏతా మూ, కిల్లాపామార్దవోక్టషుదార్వీ సురాలాబీజం వైరీషం బార్హ తంతై గ్రవంచు సారోమూాధూకః వైన్ధవం ఆార్థ్య్థవైలం శ్రుట్యాపృథ్వీ కాశోధయ స్తు తృమాజ్జమ్‌ః ౧ళాక వ్యా. వాయువిడంగములు, డొ శ్రశేణ్స్‌ సత్రికటుకములు స్రానిపసుపు శ్రేష్యమైన సర్జరసముం, దిరిసనపుగింజలం, ములకవిత్తులుు మునగవిత్తులు ఇప్పజెట్టుయొక్క చేవ వైంధవలవభాము, ఎండినరసాంజనమ్యు "వెద్దయేలకులు విన్నయేలకులు, హింగువృత్మి ఇవి యన్నియు శిరోవిశేచనదృవ్యములు థి 5- వారనారద్రృవ్యములు అతా మూ భ చ్రదారునతం కష్టం దళమూలం బలాద్యయమ్‌, వాయుం వీరతీరాదిశ్చ విదడారాష్ట్రదిశ్చ నాళయేత్‌ * ౧౮౪ వ్యా జీవదారు ్రంభిశగరము; ఇెంగల్వకోమ్హు దశమూలములు, చిట్టాముట్టి *సీరాముట్లి ందచెప్పబడు పఏీరఠరాదివిదార్యాదిగణముల ద్రవ్యములు ఇవియన్నియు వాళమును వారించబేయునుం ఆరి ర, పిక్తవారదవ్యములు 6ఆా- మూ, దూర్వానంతా నింబవాళాత్మగుప్తా గుంద్రాభీరుళ్ళీతపాకీ ప్రయ జ్రుః న్య గ్రోథాదిః వద్మ కాదిస్టి ఎరేద్యే పద్మం వన్యాంశారిబాదిళ్చ పిత్తమ్‌, ౧౮౫

కి0 వరహీతసంపహిత వ్యా గరికి లేగటిదూలనొండి, వేము, అడ్డసరము; దూలగొండి, "కాకివెదుర్కు వల్లీ కీచర్య కురువిందు ఆప్రాకణాను ఇవిచేరి దూర్వాదిగణము. ఈదూర్వాదిగణమున్సు శ్రీంచ ఇవ్ప్చబడు న్యగ్రోధాదిగ బాంబును వద్శ కాదిగణంబుకు ముయ్యాకుపొన్న నక కాతో కపాన్న శామర, దుందిలము కారిచాదిగం౦ంబును ఇవియన్నియు పిత్తమును వారించు ద్రవ్యములు. అద్ర (౯4 కఫహరద్ర్తృవ్యములు అయా మూం ఆరగ థ్రీ థాదిర ర్కా-దిర్షప్క_ కా దో్యోఒసనాదిక్క సుకసాదిస్సముస్తాదిర్వత్స కాదిర్బలాసజిత్‌ | ౧౮౬ వ్యా ఈ, క్రందచెప్పబడు ఆరగ్యథాదిగణము, అర్కా_దిగణము ముష్కకాది గణము; అసనాదినణము సురసాదిగణము,. ముస్తాదిగణము, వరక్సకాదిగణము ఈయేడు గలాములు గల్ర వ్యములు కఫమూుకు పహారించునుం =ఎవఐం 0 జీవంత్యాది(జీవనీయ్మగణము అతా మూ, జీవస్తి కాకోళా్ర జ్వే మేజే ముద్దమవూషవర్ష్య్యాచ, బుపషభకజీవకమధుకం చేతి గణో జీవనీయాఖ్య: ౧౮౭ వ్యా, పాలకూర, కాకోల్సి. శ్హీరకాళోళ్ళి చేదు మహామేదు అడవిపెసర్య అదః మీనుము బుషభకము, జీవకము, అతిమధురము ఇవి యన్నియు జేరి జీవన్త్యాదిగణ మః బదును, (ఇదియే జీవనీయగణ మని నామాంశరమువే 'జెబ్చబడును). 6 9. విదార్యాదిగణము, దానిగుణము థతా- మూ, నిడారిప్బాజ్జులవృళ్చికాలీ వృళ్చీర చేవాహ్య్వయళూర్చవర్మ వః కల్టాక రీజీవన్మహ్రూన్వసంజ్ఞే బ్వేపళ్బుకే గోవసుతా తి పొదీ, ౧౮ విదార్య్యాదిరయం వృద్యో బృంవాణో వాతవి_త్తబో, శో మగుల్తాజ్దమక్డోర్థ వ్ర్ఫసకాసనవారోగ ణం ౧౮ వ్యా లెల్ల నేలగుమ్సుడు, చిట్టాముదపుజెట్టు, "లేలుమణిజెట్టు, గలిజేరు జీవదార కారుమినుము్యు దూలనగొండి జీవనపంచమూః లము, (విల్లిపీచరు కాకోళ్తి మనుహౌల్య జీ కము, బుమభకము); ప్రుస్వపంచమూలము (వాకుడు; ములక ముయ్య్యాకుపొన్న, నక్క తోళపాన్న; వళ్హేరు, సుగంధపాల్వ బాంసపాది ఇవియన్నియు జేరి విడార్యాదిగణమ ఇెప్పబదును. ఈగణామునందలి ద్రవ్యము బృ్బాదయమునకు వాతమును జేయును. శరీ మునకు పుష్టినిగల్పించును. వాశ్రప్పిళ్సేములు ₹వ్క గుల్మము ఒడలినొవ్వులు ఊర్థ్‌ న్‌్‌ సము; కానము వీనినన్ని టిని వారించును,

ఆకిధ్ర,తాత్పర్యసహితము కై! ఖని 10. శారిచాదిగణము, 'దానిగుణము థలూ- మూం ఇారిబోశీరకాంళ్త ర్య మధూూకశిశిరద్యాయమ్‌, ౧౯౦ యష్టీపరూపకం హాన్స్‌ దాహవి_త్త స శృద్ద్వ రా ౧౯౧ వ్యా- నుగంధపాల్కు వళి వేళ్లు 'వెస్టమ్ధుడు, ఇప్పు; తెల్లనిచందనము ర_ళ్షదంద నము; అతిమధురము, చిట్టీ ఇనియన్నియు జేరి శారిబాదిగణాము, ఈగణా ద్రవ్యములు సర్వాంగతాపమును, పీ _త్తర కృమును, డప్పిని జ్వరమును నారించును, శం 1 1 పద్మకాదిగణము దానిగుణము 9లూ- మూ, పద్మ కపుష్ట్రావృద్ధితుగద్ధ్యః కృబ్ద్వమ్భృు తాదళజీననసంజ్ఞాః, స్తన్యక రాహతమారు తవిత్తాః ప్రీణనజీవనబ్బంవాణవృ ప్యూః వ్యా. పద్మకము, వ్ర'పౌండరీకము, వృద్ధి తుగాత్నీర్సి బుద్ధి కర్కాటకళ్ళంగి తిప్పతీ.7 జీవనీయగణమున. జేప్పబడిన వదిదృవ్యములు, ఇవియన్నియుఖేరి వద కాదిగణ మనబడును, ఈగణ,(ద్రవ్యములు వాతప్పిత్తములహారించునుం . చనుబాలను కల్లించును. ఇంద్రియాదులకు 'ప్రీణనమగును. పీజన్సుకు వృద్ధినొందించును. ఇంద్రియపుప్రిని కల్లించునుం అథి 12, వమామళాదిగణము దానిగుణము థా మూ, పరూవకం వరా ద్రావమొకట్ఫలం కతకోత్ప్సలమ్‌, 'రాజాహ్వాంచాడినుం కాకం తృబ్లూత్రమయవాతజిత్‌ , ౧౯౩ వ్యా, చిట్టీక తిఫలములు ద్రాము కాయఫలము, చిల్లింజ్క కలువు 'పౌలకూర్యు దానిమ్మ "లేవ ఇవియన్నియు బేరి పరూమకాదిగణ మనబడును ఈగణ ద్రవ్యములు దప్పిన, వాకరోగమును మూత్రరోగములను వారిం చున్న ప్రి, 18. అంబనాదిగణము దానిగుణము థతా- మూ, అల్జునం ఫలినీమూంనీ పద్డోత్సలరసార్టనమ్‌ _ వై లామధూకనాగావ్వాం విషాన్తర్ధ్థావావిత్తనుత్‌,. ౧౯౮ వ్యా. , స్రోతోస్టునము (ఫొవీరాస్త్రనమ్యు ్రేంళణమ్ము. జటామాంస్సీ తామర్య కలువు రసాజ్జునము; వీలకులుు ఇవ్పు నాగ"కేసరములు ఇవియన్ని యుజేరి ఆంజనాదిగణా మనబదును. ఈగణ ద్రవ్యములు విమములన్వు అంతస్తావమును; వీత్తమును వారించును ఆధి 1 4 పయోలాదిగణము. దొన్సిగుణము థియో మూ, వటో లకటురోహిణీచన్షనం మధు స వగుడూచిపాఠాన్వితమ్‌, .. నివ్నాన్తి కఫవ్పత్పకుష్టజ్యరా॥ విషజ్యరమఘరోచకం కానులామ్‌,

822 వరహితస౦పహీతే వ్యా చేదుపొట్లు కటుకరోహిణ్సి చందనము చాగు తిబ్బతీ.ొ విమబొద్ది ఇవి యన్నియుజేరి జటోలాదిగణ మనబడును. ఈగభాదృవ్యములు కఫముకు, పీత్తమును, కున్ఫములను, విషమును; వాంతిని) ఆఅరోచకమును, కామలను వారించును ఖం పేర్‌. గుడూచ్యాదిగణమ్మ 'దానిగుణము (మా మూ, గుడరాచీ వడ్మకారిష్టథాన్యకం ర_కృచన్దనమ్‌, ఎయ్‌, న్‌ అస పిత్త శ్లేషజ్వరచ్చర్జి జాహతృష్ల్ణాఘ్నమనగ్నికృత్‌ * ౧౯౬ వ్యా తివ్వతీలె వద్యకమ్యు వేపు దనియాలు, రృక్తదందనము ఇవియన్నియు జేర సడూచ్యాదిగణము, ఈగణ ద్రవ్యములు ప్పిత్తమును, కఫమును; జ్వరమును; వాంతిని? సర్వాంగతాషముక్సు దప్పిని వారించును. జఠరాగ్నిని దీపింప జేయును. -౨౮ 16. అరగ్వథాదిగణము దానిగుణాములు థఆా- భే జ, మూ, ఆరగ్వ భేన్ష (యవపాటలకాకతిశ్రా నిమ్చూమృ తామధు రస్మాస్రువ వృతుపా ఠా్క భూనిమ్బనసై ర్యకవటోలకరణ్డు యుగ్మస చ్చ దాగ్ని సుషలీఫలవాణఘాో ణ్టాః ౧౯౭ అరగ భాద యతి చ సర్చ్‌ కుష్టవిషజ్వ్యు రాక, కైపు డా, పోంళ్చ దుష్ట్రవణవి శోధన: ౧౯౮ వ్యా "లేల కొడినెపాలు పాదిర్కి గురిగింజ వేము, తిప్పతీగ. చాగు పుల్ల వెలగ్య చిత్రమూలము; ఆకె, మ్ర,0గకాయా నల్లనోరింట, పోక ఇవియన్నియు జేరి అరగ్వధాది గణ మని ఇెవ్పబడును- ఈగణ 'డ్రృవ్యములం వాంతి. కుష్టముల్పు విమము; జ్వరము, కఫము, దురద 'వమేహము అను సీచ్యాధుల జారించును, _అథ 7. అసనాదినణము, దానిగుణములు థతూా- మూ, అసనతినిశ్వయూర్జ శ్వేత వాహ వశీర్యాః ఖదిరకదరభళ్డీశింళ పా మేష శృబ్దస్టం తీహిమతలపలాశాబ్లో జ్రక శ్నాకసాతా శ్రముక థవకులిజ్ద ఇ్భాగకర్ణ్యశ్వమారాః, ౧౯౫౯ అసనాదిర్విజయతే శ్వి త్రకుష్టకప క్రివిరాక, పొణ్ణురోగం చవ మేహంచ మేదోదోపనిబక్ష్హణః* =౨ం౦ ఇష్టా 'వెగిసు నెమ్మి: భుజప్మత్తి, మద్ది నెమలియడుగు మ్రాను చండ్ర, । వెలిచం్యడ దిరిననము, శింశుపష్కఇరుగుడు), ఒద్ది మేషశ్శంగి, త్కి హిమము (స్వేశచందనము రక్త చందనము, పీతచందనము) తాటి, మోదుగ, ఆగరు, టేకు నీమ్‌ పోక భవవృతును,

ఆంధ్ర తాత్పరస్థసహిత్‌ము 8లైత కర్కాటకళ్ళంగి, నల్పమద్ది, గన్నేరు ఇవియన్నియుజేరి అసనాదిగణమని ఇెవ్చబడునుం" ఈగణ ద్రవ్యములు శ్విత్తము, కుద్టుము. కఫము ్రీముల్కు 'పాండురోగము, చే వాము, మేదోరోగము అను నీవ్యాధుల వారించునుం _శ్రర్రి 1 0, వరణాదిగణము దానిగుణము థతా- మూ, వరణసై ర్యకయుగ్గ శ తావరీదహన మోరటచిల్వవిపాణి కా ద్విబ్బ వాతిద్విక రజ్ఞుజయాద్వయం బవాళవల్లవదర్భరుజూకరః, వరణాదిః కఫం మేదో మన్దాగ్నిత్యం నియచ్భతిి ఆమవాతం శిరళ్ళూలం గుల్మంచా_న్పస్సవిద్రధిమ్‌, ౨౦౨ వ్యా ఊలిమిర్సి ఎజ్జినినోరింటు పచ్చనోరింట్కు పిల్లిపీచర్క చిత్రమూలము చాగ్య మాశేడు ఒద్ది, వాకుడు ములక్క కొనుగు కలుగానుగు తళ్కెల్క కరకళాయ మునగ్య కుశదర్భ; ఆదొండ ఇవియన్నియు జేరి వరణాదిగణ మనబడును. ఈగణ ద్రవ్యములు కఫ ముకు మేదోవృద్ధిని అన్ని మాంద్యమును ఆమవాతమున్యు కలనొవ్విన్సి గుల్మమును, అంత ర్విద్రథిని వీనినన్నింటిని వారించును. ద్ర 19, ఊవకాదిగణము చానిగుణము (తా మూ, ఊషక స్తుకకం హిబ్దు శానీసద్యాయనై నవమ్‌్స్‌ ఆవిరై నే రాద సళిలాజతు; కృచ్చాళ్మగుల్మ చేదః క ఫావహాం, వ్యా. ఊవశము (చవుడు) మైల్తుత్తము,. ఇంగువు కాసీసము ఫువ్సకాసీసము, టైంధవలవణము, శిలాజతువు ఇవియన్నియు జేరి ఊమకాదినణ మనబడును. ఈళకాము మ్యూక్ర్తకృచ్య నృగమును అశ్మరిని గుల్మమును; "మేదోరోగమును కఫరోగమును హరించున్ను _ట్టి 20. సీరఠరాదిగణముూ దానిగుణము తా మూ, వేల్లంత రారణి కబూకవృ పాళ్ళ భేదగోకజ్టుకోత్క్టట సవోచరబౌాణ కాళా్య వృయొద నీనలకుశద। గ్థయగుణ్ఞగంన్దాంభ ఖ్లూక మోరటకురజ్ఞక రమృపార్ధాః, ౨౦౩ వర్లోవీరత రాదోన్ట-యం హాని వాతకృతాకా గదాన్‌, నీ రీళర్ము రామూ త్ర, కృచ్యాఘభూతరుజాహరః, ౨౦౪ వ్యా. వట్టివేరు, కూరెల్లి ఈశ్వరమల్లిక, అడ్డసరము, పాపూణ భేది. (కొండపిండి బొద్ద, వర్షేరు, ఇత్కట (జీలుగ, వచ్చని ములునోరింట్క నల్లగోరింట్సు ఇల్లు బదనిక్క కక్కిన గడ్డి సూ క్షోస్థూల భేదముల చే కెండువిధములై, నదర్శలుు గుండ (పులుగు, గుంద్ర (గడ్జిలోనొకవిధమైనది, భల్లూక(కోలపాన్న), చేకాణిద్య _వచ్చగోరింట్స దుష్టపు పార్థ

్ర2ైడ వరహిీతసం౦ంపహీతే (పొద్దుతిరుగుడుపువ్వువెట్టు) ఇవియన్నియు జేరి పీరకరాదిగణ మనబడును. ఈగభాద్రువ్య ములు వాకరోగములం ఆశ్ష్మరి మూశశ్రశర్యరు మూత్ర కృచ్భ్రము మూశ్రాఘాళము అనునీరోగముల పోగొట్టును | ఆశిం 2 సేం లో శ్ర్రాదిగణము, చదానిగుణము థతూ- మూ, లోథ్రశాబరకలో ధ్ర, వలాశాజిజ్హిణీ సరళకట్పలయా క్వాః, కుత్సితాజ్జకదళలీగతశో కాః వైలవాలు వరిపేలనవ చూచా!, విషలో,_ధ్రావికోనామ మేదః కఫపహరోగణఏ 'యోనిదోపహర_స్త్సవిర్భా వర్ణోర్టవిపవినాళనః, ౨౦౬ వ్యా లొద్దుకు; "తెల్లలొద్దుకు: "మోదుగు కచోరము, సరలబేవదారు, కట్ఫలము; నన్న రాష్ట్రము, అరట్సి అశోకము, కూతురుబుడమ, తుంగమా_స్తలు, అందును ఇవియన్నియు 'జేం లోఫ్రాదిగణ మనబడును= ఈగణ ద్రవ్యములు -సుదోరోగమును, కఫరోగమును యోనిరోనములను హారించును. మలమూత్రాదుల _స్తంభింపజేయును- శరీరమునకు వర్డ్‌ మును గల్లించును* విషహోవషముల వారించునుం కధ 22. అర్కాదిగణము ఉణా- మూ, అర్కాఒలి ర్కానాగదన్తీ వశలాస్థభార్జీరాస్నా వృశ్చికాలి త్రిజా వౌ వ నవ్‌ జ | తమ్‌, వ్ర త్యక్పుప్పీవీత తై లో దకీరార్ట శ్వేతాయు టే 0౦ తావసా నాంచ వృతుః. ౨౦౪ వ్యా, జిల్లేడు, ెల్లజిన్లేడుు నాగదంతి, చన్నవెర్లగడ్డ, భారంగి, సన్నర్శాష్ట్రము; 'లేలుమణిబెట్టు. త్రిజాతకము. ఉత్త ేళ్క పీకతెల (కాకిదొండు; కానుగు. గినియ వనరుగినయ, తవపివెట్టు (ారఖెట్టు ఇవియన్నియంగలిసి అర్యా-దిగణ మని ఇెన్పబడును కకత ఆర్కా_దిగణగుణాములు థఆా మూ, అయమర్కాదికోనర్ద్షః కఫ 'మేదోవిషాపహ) ము సే న ౨ంళా క్రిమికుష్టక్రమమనో విశేహిద్ర ఒణశోధన వ్యా మెజెస్పిన ఆర్కా-దిగణ ద్రృవ్యములం కఫమును -పుదోరోగమును ఏిషదోమ మును; (క్రీములను; కష్టములను, ఛ్రామమును, మనోవ్యాధులను హరించును విశేషముగ చ,ణిములను శుద్ధిచేయును అం 28 సురపాదిగణము, దానిగుణము యా చే _ మ ఆ మూ సురసయుగ పణిజ్ఞా క"లమూలావిడజ్ఞం ఖరబుసవృవక ర్డీ కట్ఫలం శాసమర్ద్యు త్షవకి యురసిభార్జీ కాముకాకాకమాచీ కులవాలవిష వై ముసష్టీ భూ_స్తృ్రణంభూ తేసి ౨౦౯

ఆం లే ఆాత్సర ప్రసహీతముం 82ర్‌ సురసాదిగణనే ఇఛవ్మమేదః కమి నిషూదన్కు, వ, తళ్యాయాఒరుచి క్వాసకాసఘా్నో వ్ర; ణఅశోధనః. ౨౧౦ వ్యా తులసీ, నల్లతులసి, గస్తౌరు నల్లగ ఫ్లైర వాయువిడంగములు మరువము, ఎలుక వెవియాకు, కట్సలము కసివెందు దున్హుపుబెట్టు చాతరాసి బారంగ్కి విచ్చల, కాచి, "నేల కనుము, విషముష్షీ, కామంచిఫూరి; జటామాంసి ఇవియన్నియుజేరి నురసాదినణ మన బడును, ఈగణదృవ్యములు "ఖేషమును, మేదోరోగముకు, ,కిములను పీననమును, అరు ఈ వ! ళ్‌ చిన్సి శ్వానముకు కాసమును జారించును; _వ్యశాముల కుద్ధి చేయును -6ి 2 ఓ. ముష్య_కాదిగణము. దానిగుణము 9తా- మూ, ముష్క_కస్నుగ్వ రాదీవి పలాళధ వళుంళు పాం 85సప 8 ౧ గుల్మ మేచాక్మ్‌ రీపాబ్డు మేదోఒర్శ కఫళుక్రనుత్‌ ౨౧౧ చండ్ర, ఇరుగుడు ఇవియన్నీయు జేరి ముమ్మకాదిగణ మనబడును ఈగణద్రవ్యములం గుల్యమును. (ప్ర మేహముశు అశ్శరీరోగమును; 'పొందురోగమును, "మేదోరోగమును ఆర్‌ీరోగమును, కఫరోగమును;-కుక్రృదోమమును హరించుకు -౨ం 2రీ, నర్సకాదిగణమ్యు దానిగుణము క్రిఖా- జ శ లి ము క మనూ, వత్సశమూ ర్యా కటు కామరిచంఘుణ, (వీయాస్నుక్చ; వలాపాఠాఒజూజీక ట్వజ్ద్ఞవచాఒజ మోదనిస్ధాన్టాః, ౨౧౨ జీరకహిజ్హువిడజ్ఞం వళ్తుగన్ఞాపజఖ్బకోలకం హాన్ని, | చలకప 'మేదః వీనసగుల్మ జ్యరశూలదుర్నామ్నః, ౨౧౩ వ్యా, కొడినె చాన బారంగ్సి కటుకరోహీణి, మిరియిోలు 'తెల్లఅతివస్యు జేముడు? నీలకులు విమబొద్ది జీలకరు వెద్దమ్రాశుకాయలు, వసపీమము) 'తెల్లనియాబాలం, "పెద్ద జీలకర్క ఇంగువు వాయువిడంగములు వాయింట, వంచకోలములు ఇవియన్నియు జేరి వత్స కాదినణ మనబడును, ఈగణ ద్రవ్యములు వాతకఫములను; 'ముదోరోగముకు, పీనసముకు, గుల్మమును, జ్వరమును? శూలలను, దుర్నామమనురోనమును వారించునుం =ఆధ్ర 26. వచాది-వారిద్రాదిగణములు వానిగుణములు ణా మూ, పచాజలద దేవాహాంనాగ రాతివిపాభయా, వారి ద్రాద్భ్యయయ ష్ట్యాహృకలశీకుటబోద్భవాః, ౨౧౦౪ వచాహరి.ద్రాదిగణావానూతీసారనాళనా; మేద; కషాథ్యసవన _స్థన్యదోపనిబర్ష; లె ౨౧న

826 బరహిీతసం౦ంహిత వ్యా వస తుంగగడ్డలు, జేవదారు, శుంర్కి ఆతివస్యు కరకతాయ ఇవియన్నియు శేరి వచాదిగణ మనబడును.. పసుపు, మానిపసుపు, అతిమధురము, నక్కతోకపొన్ను కొడినెపాల ఇవియన్నియంటేరి హరిద్రాదినణ మనబడును. ఈరెండుగణముల ద్రృవ్యములును ఆమాతిసారమును, "మేదో రోగమును కఫరోగముకు, ఆధ్యవాతమును; _స్తన్యదోషముధ జారించునుం ౨4 27-20. వీయంగ్వాద్కి అంబహ్టైదిగణములు వానిగుణములు ఉతా- మూ, ప్రియబ్జుపుప్పాజ్జనయుగ్య పద్మపడ్డా ద్ర జో ఇరూజనవల్లర్ధనన్నాకి మానద్రుమో మోచరసస్సమజ్షాపున్నా గతీతం మదనీయపేాతుః అమ్బష్టామధుకం నమస్కరీ సస్టివృ తువలాళక చ్చు రాం రో ధ్రం ఛాతకి బిల్వ వేశికట్వుద్దః కములోద్భనం రజః ౨౧౪ గ్‌ాా ప్రియజ్ఞ క్రమ్బష్టాదీ పక్యాతీసారనాళ నా సన్ధానీయాహితాపి త్తే చణానామపిరోవణె, ౨౧౮ వ్యా+ గ్రైంళణము. పుహ్పోంజనము, 'ప్రో/తోంజనము, సౌపీరాంజనము,. పద్మ (న్వనామప్రసిద్ధము), తామరపువ్వునందలొశేసరములు. మంిస్టీ, స్రాచితీగెలుు. బూరుస ఇెట్టు బూరుసజెట్టుబంకు 'మెట్టదామర, పొన్న, చందనము) ఆశెబెట్టు ఇవియన్నియుజేరి ్రీయంగ్వాదినణ మనబడును. మయూరళిఖ, యష్టిమధుకము, ముణుగుదామర, నందివర్థీ నము మోదుగు, దూలనొాండ్తి, లాద్దుకు ఆశ చూరేడు, దుందిలము వద్య కింజల్కములు ఇవియన్నియం జేరి అంబస్టైదినణము, ఈళెండు ((మ్మియంశాది అంబసైది. గణములును పకద్టమైనయతిసారమును నళించజేయును. విరిగినఅవయనముల నతుకజేయును పిత్తరోగ ములయందు వ్థ టోరములు. చ,ణమాల నార్చును. అథి 29. ముస్తాదినణము దానిగుణము థతా- మూ, ముస్తానదాగ్ని ద్వినికాడ్వితిక్రా భల్లాతపాఠా త్రి ఫలావిషాఖాష్థ్రః కుష్టుంత్రుటహైమవ లేచ; యోని స్తనా శ్రమయఘ్నామలకో చనాళ్ళ్న గం వ్యా తుంగగడ్డలు, వస్త చిత్రమూలము పసుపు 'చ్రూనిపనుపు కటుకరోహిణి గురిగింజలతీ శె నల్లజీడి చిరుబొద్ది శ్రీసలముల్కు ఆతివిషము, శెంగల్వకోమ్టు, వీలకులు, "ెల్లనివస ఇవియన్నియు చేరి ముస్తాదినణ మనబడును. ఈగణద్రవ్యములు యోనిరోగము లన్గు వారించునుః _స్తన్యరోగమును పోగుట్టును. -ఆఅ౦ 80, న్యగ్టోధాదిగణము 9అా- ॥ మా, నస్టగ్రోధ పీప్పలసదాఫలలో ధ్రయు గ్మ జమ్య్చూద్వయార్డున కెనీతన

ఆంధ్ర కాత్పర్య్టసహితము త్రి సోమవల్కాా వృ వొన్లుపంజుళకదవ్బ్చువలాళనన్దికోల చీ యాళు విరళామధుకం మధూకమ్‌,. ౨౧౯౫ వ్యామట్ట్రి రావి అత్తి లొద్దుకు, "తెల్లలాద్దుకు ేలేడు; విన్న నేరేడు, మద్ది శలురానిి సోమింద, చింకబెట్టు వ్రబ్బలి; కడిమి; మోదుగు నందివర్థనము, లేగ "మొరళి, తునికి, అతిమభురము, ఇప్ప ఇనియన్నియు జేరి న్యగ్టోధాదినణ మనబడునుం _-ఖద్ర 80. న్యగ్లోధాదిగ ణగుకొము భ్రియు- మూ, న్య గోథాదిర్ణణో వృణ్యః సంగ్రాహీభగ్న సాధన మేద వీత్రా న్రతృడ్డావా యోనిదోపనిబర్షణః ౨౨౦ వ్యా, ఈన్యగ్రోధాదిగణ ద్రవ్యములు వ్రణముల 'నార్చును. మలాదులబంధించును. విరిగినయవయవముల నతుకజేయంను. మేదోరోగముము సీత్తర రోగములను ద్నిని 'శావమును బారించును. యోనిహోవముల శమించజేయుంనుం -4అ౦ 81 వలాదిగణము చానిగుణము 0ఆా- మూ, వలాయుగ్భతురుమ్క_నిమ్బఫలినీ మాంనీజలథార్థమకం, స్ప క్కాా చారకచోచవత్ర తగరస్థాణేయజూతీరసాల శక్తి ర్వార్థఘ్రనఖో మురాహ్యమగురు శ్రీ వాసకం కుజ్కుమం, చత్చాగుగ్తులుదేనధూప ఖపురా; ఫున్నాగనాహ్వ యమ్‌, ౨౨౧ వీలాదికో వాతకఫా విమంచ వినియచ్చ్భత్సి వర్ష వ్రసాదనః కజ్జూవిటికా కోఠనాళను, ౨౨.౨ వ్యా- 'పెద్దయేలకులు, పిన్నయేలకులు తురుష్కధకావము ఇెంగల్వకోష్టు, గ్రేంళ జము జటానూంసి కురువేర్తు ఛ్యామకము స్ప ఖో శ్రాయనుగంథ ద్రవ్యములు కచోర ములు, లవంగఫుచెక్క, లవంగవ్యత్మి; (గృంధితగరము, దవనము బోళము. నఖించిప్పలు వ్యాషమ్రనఖము, మరువము అగరు, మడ్డిపాలు, కుంకుమపువ్వు: చండు గుగ్టిలము; సర్ట రసము, క్రుందురుష్కము, నురపొన్న్ట్ర నానశేనసరములు ఇఫియన్నియుజేరి యేలాదిగణ మనబడుశు. ఈగణ(ద్రృవ్యములు కఫవాకములకు విమముళు వారించుళు శరీరవర్ష మును నిర్మలమున జేయును. దురదను పిటికలకు పొడలను వారించును, అథి 02. కణాదిగణము దానిగుణము థతా- మూ. కణావహ్నివచా వత్సకోలగృస్థికము స్తకాం విహై కృలాతివిషాకౌ న్డ్‌ చవం మరిచ దీప్యకమ్‌, ఛార్జీ మూర్య్యు నిమ్బవీజం జీరసర్ష పరామకళ। మ్‌,

న! వపరహీతసం౦ంషహిత కళా ఏివర్షోవాతఘ్నుః కఫక్వాసనినాళన, జో జ అరా కీ అగ్నిసాదం వతిశ్యాయం గ్రహణే మర్శపంజియేన్‌ , వ్యాః వీప్పళ్లు, చిక్రమ్ధూలము; వస కొడిశపాల, మోడి, రుంగముస్తలు, ఛొంకి వలకులు, అలతివస్య ఊరేణుకలు, చవ్యము, మిశియాలు, వాముము, గంటుఫారంగి, చాగనార్క 'జేపవిత్తులు జీలకజ్ణ) ఆవాలు, ఇంగువ ఇని కళణాదిగణము. ఈకణాదిగణము వాతమును, కఫమునుు శ్వ్వాసముశు, అన్నిమాంద్యమును వతిళశ్యాయము (కడినెము”ను, గ్రసొణిని, అర్భస్ఫును బోగొట్టును* అఆ 55, శ్యామాదినణము, 'దానిగుణాము అఆా- న! మూ, శ్యామాద న్నీ ద్రవ_స్తీ క్రముకకుటరణీ శజ్జినీ చర్మసాబ్యో, స్వర్శ తీరి గవాతీ శిఖరి రజనికాచ్భిన్నరోహో కరంజూ బస్తా త్రీ వ్యాధిహమాతో బవాుళబవారస స్వీశ్షవృ మౌతృలాన్కి శ్యామో వో; హా _న్పిగుల్మ ంవిమమరుచికఫ్తంహృద్రుజం మూ త్ర కృచ్చ్రమ్‌, వ్యా. నల్ల తెగడ, 'జేలదంతి (ేర్వాళము), ఎలుకచెవియాకు వట్టికాలోధ్రము; 'ెల్లతెనడ, శంఖపున్చి; సంబశేణు, స్వర్షశ్నీర, తెల్లదింబెన, జ్నత్తశేణి, కంపిల్లను) తిప్ప తళ శానుగు గొలిమిడి, లేల, చెజికు. పరగోగుపండు ఇవియన్నియుంజేరి శ్యామాదిగణ మనబడును. ఈగరాద్రవ్యములు గుల్మమును, విషమును; రుచిని, కఫమును వ్యాద్రోన మును మూశ్రకృచ్శ్రముకు వారించుకుం -మాకి చ, వ్యాలాభమున తుల్యగుణ ద్ర వ్యాభ్యశుజ్ఞ త్రయు- మూ క్రో సంగ దితి ప్రకా వస్హాః తేషు త్వలాభ త్కు సరల ద్వాధమనచ్చ ద్ర వర్థంజహా్తోనయాగికమ్‌ = ఇ్తెజంగున వమనగణము మొదలు శ్యామాదిగణముపరకుంగల ద్రృవ్యగణ వ్యా శి ౬ ములు మువ్పదిమూడు ఇెప్పబడినవి ఇందు అయాగణములతో పరిగణింపబడిన్నద, వ్యముల యందు నజైన గొన్నిదొరకనియెడ రసపీర్యవిపాకవ్త భావాదులచే నాద్రవ్యములకు సమానమాులైన యితర్మదృవ్యములను అయాయాషధయోగములయం దువయోగించునది, మరియు గణాద్రవ్యములలో. నెన్వియైన నామధయోగములకు దగనివియని తోచినచో వానిని విడిచి తక్కిన (యుక్తమగువానిని మాత్రము 'జేర్చనగునుం ఈవిమయమునే న్ముక్రుతాచార్యుదును “నమోత్యుదోషభేదాంశ్చ గణాక్‌ భిన్నాక్‌ చృయోజయేల్‌ వృధజ్మిశ్రాక్‌ సమస్తాంశ్చ గణాక్‌. వా వ్య స్తనంహతాక్‌ అనువాళ్యముచే నుపదేళించిరి. దోషోది'భేదములను గమనించి _వైజెస్పినగ కాములను జరు “వేరుగై నను శుభ్త్రముగ మైనను ఉఊపయోగింవవలె నని భొానము,

జ్యే ఆం ధ్ర ఆాత్ప్సర్యసహితము 829 మరియు. నిట్టి దువ్యగణములింకయు ననేకములు కలవు, అయినను అందు మూడుగగాములు ప్ర'ధానములని యిచ్చట వ్ర'త్యేకముగ నిగ్దోళింపబజినవి. యూరు ఆలాభ్యప్కతినిథి థూ మూ, మదా లాఖే జీర్ణగుడ న్తేష హితస్సాత్‌ , తీరాలా ఖే ముస్పదమునూరస్త్వురసోఒవి, వ్రీహి వా లేః ఖగ్జమలా భేచ సితాయాః, రూప్య వాన త్కాఖ్బున రూపా్యానుపపత్తై, ౨౨౦ వ్యా, వఏతైన నొకయామధయోగమునందు తేనెకు కెప్పీయుండ నయ్యది దొర కనిచో చానికిబదులుగ ప్రాత బెల్లమును 'జేర్చునది. మరియు నిత్తెజంగుననే ఆవుపాలు దొరకనియెడ “పెసలస్వరనమువైైనను. చిరు నెనగలన్వరసమునైనను 'జేర్పనగును.. రాజన ములు దొరకనియెడ సౌమాన్యములగు పరిధాన్యమువైనను చశ్కెరదొరకనియెడ కల్కండ మైనను జేర్చునది. బంగారుగాని. 'వెండిగాని దొరకనియెడ సామాన్యముగ 'వెండిమైన "జేర్చనగునుం వంటి వర్ణ ద్రవ్యముల నువయోగించుటచే గల్లుగుణము ధియా మూ, వీతే వ గ్షాదోషదోష్యూద, ఫ్ట్‌వేమం కల్కక్వాథ న్నే వాలేవోది యుశ్తా పానే నన్యేఒన్యాసనేఒ _నర్చహిర్వా లేపాళ లై ఘ్న్తి రోగా౯ సుకృచ్భ్చాన్‌ | ౨౨౧ వ్యా, మైజెస్పినవర్షములను దోవము దూవమ్యము వయస్సు బలము మున్నగువాని ననుసరించి, తృత్తదనుగుణముగ కల్కము. క్యాాథము స్నేహము. 'లేహము కహోయమా మున్న గునాషధములుగ గల్పించి, "పానము నన్యము అనువాసనవ స్త ఆంతన్హేవము. బపొ వ్లేవము; అభ్యంగనము మొదలగువానిర్తై వైద్యవరుడు యోశించినయెడల మిక్కిలి క ష్టసాధ్యములుగ నుండురోగములును శాంతినొందునుః _శవుథి మార్రాకల్పనవిధి అథి ల్లి శీ వి మూ, మాశ్రాయాః నవస్హివస్థా స్తీ వాధిం కోష్టుం బలం వయ్కి ఆలోచ్య 'బేశకాలౌచ రౌరాజాస తద్వచ్చకల్పనా, ౨౨౨ వ్యా ళొమధములపరెిమాణము వ్యాథిబలమును; కోస్ట భేదమును. రోసయొక్క బలమును; వయస్సును; జాంగలాదిబేశ భేదమును, శితోష్టాదికాల భేదమును అనుసరించి తశ్తదనుగుణముగ మారుచుండును;. కావున వై ద్యవరుడు మె జెప్పినవ్యాథి కోష్టాది'భేద ముల ననుసరించి చక్క నాలోచించి చరిమితిని కల్పించి యువయోగించునదిం కరహితాా22

8580 వరహీతస౦హిత _ఇరిమాననవరి భావ 6ఉతూ మూ, కాకిణీరాజికామా తౌ కాకిణీనాం చతుష్టయమ్స్‌ వ. చతుష్టయం తేషాం గుళ్టూూ గుజ్జూ చతుష్టయమ్‌, ౨౨౩ వణం, వణదర్భయం గుజ్జూద్వితయంచావిథానకః 'థానకానాం త్రయం కాణం, నిమ్మం సౌాస్ట _తృచ్చతుషస్టయమ్‌,. వట్క_ం తు వటకం కోలం బదరం దృృఖ మస్యతు, అతః వీచుః పాణితలం సువర్ష్యం కబల టే హః ౨౨౫ కర్షోచి-డాలవదకః తిన్హుకః పాణిమూనికా, కశ్తావష్టమికాళు క్షి తే 'చ్వేషోడశికా పలమ్‌, ౨౨౬ అమ్రం చతుర్ధి కాముష్టిః చ ఈుఖూ్చో బిల్వ మేవచ 'బ్వేవలే చ్రసృతి తెౌచ్వావల్టలిః కుడవళ్చ తౌ, ౨౨౭ మానిక్కా మూనికాద్వస్ట వో వపస్థం ప్ర స్థచతుష్టయమ్‌, ఆఢకం్క భాజనం కంస పా శ్రీం పాత్ర చకుష్టయమ్‌, ౨౨రౌ కల్పనా కలతో న్థానో దోణః కువ్య్భొఘటోర్మణః చోాస్య ద్వితయం కఈూర్చః ఫఘటౌా చ్యాఖారిశావహః ౨౨౯ తులావలళతం, తాసాం వింళతి ర్భార ఉచ్యతే వ్యా, (ఎండమావులలో కనబడునది అణువు అనబడును. అట్టి యణువులు ఆరుచేర్వి నొకమరీచి యగును. అమరీభులం ఆనైన నొకరాజిక యనబడును. ఈవిషయము క్‌ జాబ్రా నరగ_తై స్ఫూర్యకవై ర్వంళివిలోక్య లే మడ్వంశీకిర్థ తీచిస్సా న్‌ శాభిష్ట్ళీన్తు రాజికాఅనుళ్లోకమువేక తంత్రాంకరమున జెచ్చబడినది) అట్టి రాజిక కాకిణి యనబదడును, అట్టి కాకిణులు నాల్లు ఒకప్రీహి యగునుం నాల్ల్యువ్రీహులు ఒకగుంజ యగును నాల్డుగుంజలు ఒకవణము. శెందంపణాములును లెండు గుంజలును జేరి యొకధానక మగును, మూడుధానకములు ఒకళాణము. నాల్జుశాణాములు ఒకనివ్క_ము. అరునిమృ్మములు కోలము, బదరము, దృఖము; అముము, పిచు, పాణి" తలము సువర్ష్యము, కబల్మగృవాము, కర్ణ ము బిడాలవదకము, తిందుకము, "పాణిమానిక యనియు ఇెప్పబడును. లెండుకర్ణ ములు అష్టమిక యగును. రెండు అప్టమికలుం ఒకళు కి యనబడునుం ఈళ్ళు . క్రి పోడళిక్కు వలము, అమ్రము, చతుర్ధిక ముష్టి? (వ్రకంచమా, బిల్వము అని వర్యాయములవే 'శెచ్చబధును

ఆం ఠ్ర 'ాత్సరస్టససాతము త్ర్షే శండువలములు ఈసృతి యనబడునుం ఇండ్యుప్క సృతులు ఓకయంజలి యగును శండుఅంజలుకు ఒకక్షుడవము, ఇదియే మానిక యనియు ఇెప్పబడునుం

"రండుమానిక లొక్య్కన్థముం నాల్ల్యువ్రస్థ్రము లొకయాఢకము. ఇదియీ ఫభెజనమ్యు కంసము పారక్రము నని చెప్పబడును శ నాల్జుప్మాత్తములు ఒకకలశ మనబడును, ఇయ్యది ద్రోహము ఊన్హానమా, కుం భము భుటము, ఆర్మణము నని వెస్పబడునుం

'రెండుద్రోకాములం ఒకశూర్చ మనబడుళు. ఇయ్యది. ఖారిక నవాము నని వెచ్చ బడును, నూరుపలములం ఒకతుల యనబడుకు. అట్టితులలం ఇరువదియైన నొకథార మగును (ఇరువదివందలవలములు ఒకభార మని ఫావము)

(ఇత్తెజంగున మానపిభామ చెప్పబడినది. ఈమానపరిభాహివిమయ మై వైద్యక తంత్రములయందు వలుబెజంగుల భిన్నభిన్నములుగ జెచ్చబడినది. అందు కళింగమాన మనియు మాగధమాన మనియు ెండుభేదములజెప్పి ఆశింటిలో నూగధమానము. శ్రేస్ట మనియు *శాళింగం మాగథధం వైన ద్వివిధం మానముచ్య శే, శకాలిడ్హై న్యాగధం శ్రేస్థం మానం మ్లూనవిదోవిదుక అనుక్టోకమువే కొందజుకం్ర,కారులం ఇప్పిరి. ఈతం్చత్రమున 'జెస్పినవద్ధతికిని స్రైవీనతం త్ర కారులపద్ధతికిని భేదము "చాల కనబడును: వి స్తరఖితిచే నిట నావిమర్శనము విడువబడినది).

౨౮ ద్విగుణము చేయుద్రవ్యములు, వలమానపిభేదము థితా- మూ, శఛుచ్కేచ్వేవత్విదం మానం ద్విగుణం తదసంభవాత్‌, ౨8౩౦ తేషం రఘ తాన్ట్ర్రేషు కడ వాదావపిద్రవే,

ద్రవ్యేతు నై తన్ని త్యాన్ట్రే పలం విద్యాద్దశాభయాఃః ౨౨౧

రసకల్కకహోయాణాం వస్థం హోడశభిః వలె:,

ము స్తుకాళ్డాక లాజానాం అమ్బసః శ్షీరమూూ త్ర యోఃః ౨8౨

ద్వా త్రింశ తాథవింళత్యా శై లమాతథ్రికసర్పిషామ్‌,

గుడస్య స పద శ ఖిః దధ్న స్సార్టర్పష్చుమూఖిః, ౨89

వ్యా- మైజెస్పిన మానవరిఖామ ననుసరించి యందు జెప్పినవిధానముగ శుమ్మ_ద్రివ్య ములజేర్చుతరి నువయోగించునది. పండినవి "లేక చానికిబదులంపచ్చిని యువయోగించునెడ ఇెట్టింళన 'జేర్పనగును. మంకియు నందును పాలు నెయ్యి, అర్జ్భద్ర్కవ్యములు పీనిని చేర్చ వలసినచోట కుడవమునకు లోనగుపరిమాణములకు యథో_క్షృముగే గ్రృహించునది. కుడవ మునకు _వైనివ్రమాణమును గ్రగొంచునెడ ద్యిగుణముగ గ్ర్రహించునది, (ఈవినమయమునే

882 వరహితస౦పహిత “వ,స్థాదిమానమారభ్య ద్విగుణం తద్ద్రవార్ట్రయోః” అని తంత్రాంతరమున జేప్పిర్సిః మకియు నిత్యముగ నార్జ్రములనే గృహించవలసినదృవ్యములకుమ్మాత్యము. ద్విగుణమున శ్రహింప నక్కరలేదు, మణియు వదిశరకళాయలు ఒకవల మగును, మజీయు స్వరసము; కల్క_ము) కషాయము వీనిని కొలుచునప్వుడు వదునారుపల ములవరిమితిగన్లిన్నవ్తన్థము నుపయోగించునది, మోగడు కాంజికము "జీలాలగంజి, 'పొల్సు మూ్ర్త్మము వీనిని గ్రృహించుతరి ముప్పది రెండు పలములపరిమితిగల్టవ్కస్థము చే కొలుపనగుకుం నూనె మాక్షీకము (తేనె), నెయ్యి? వీనిని కొలుచునపుడు ఇరువదివలములషిమితినల చన్ధమునే కొలువనగును, బెల్లముకు చ్రహించునపుడు వదునేడుపలముల ్రస్థముశు శ్రహించునది, పెరుగుకు గ్రృహించునపుడు ఇరువదియైదుపలముల చ్రన్థమునే గ్రాం వలెకు త్రి పంచవిధకషాయ భేదములు, వాని కుత్చుత్తికారణములు ఆయా- మూ, కహోయరకూ నయః వఖ్బరసాః లవణవర్ది తా, రసః కల్కః కృతః శీతః పాజ క్చేతి పశల్చనా, ౨౩౮౪ వషఖ్బనైవ కమోయణాం ఫూర్వవూర్వుం బలాధికాా వ్యా, లవణరస మొక్కటిదక్క_ తక్కిన మధుర-అన్హు-తి క్ష-కటు-కహాియములను ఏదురసములుశు కషూాయకల్పనమునకు ప్రధానకారణ (ఉాత్పతికారణృములగును (మధుర రస్మద్రవ్యముల జేర్చి చేయబడినది మధురకమోయము, అన్హురసద్రృవ్యములచేమై నది యక్ష కషాయము, తిక్తరసముచేవైనది తి ' కృకఫూాయము, కటురసమువేమై నది కటుకషాయమ్య కషాయరసము'చ్వేనైనది కషాయము నని యాయారసభేదములదే కల్పింవబడినది యైదువిధ ములుగ కషాయ ముండు నని ఫావముం మజియు నట్టిద్రవ్యములచే సిద్ధము చేయబడినకషూాయము స్వరసము కల్క_ముః శృతము, శీతము ఫాంటము నని మైదువిధముల నుండునుం అట్టి భేదములు కల్పనా భేద ముబే నగును, _వైజేప్పినరీతి మైదునిధములై నకషాయములలో 'వెళుకవెనుక నొకటికన్న నొకటి యధికమైన బలము కన్లియుండునుః. (ఫాంటకహోయమునకన్న శీతకషాయంబును, దానికన్న శృ ్రశకపాయంబును అంతకన్న కల్కాంబుకుు కల్యమునకన్న స్వరసంబుకు అథికవీర్యవంతము్రై యుండు నని భావము). ఆశ్ర స్వరసకల్పనము ఉతాా మూ, సద్యస్సముద్ధ రౌత్‌ మయుళ్ష్లాత్‌ యః వలేత్చరివీడనాత్‌ , ౨౩౫ స్వరసస్సభ వే_త్తస్య మధ్యమానం చతుష్పలమ్‌,

ఆం ధ్ర ఆాత్చర్యసహీతము లీలితి వ్యా, అప్వుడుతీసీన పచ్చియావధమును "మెత్తగ నలుగకొట్రి బలవంకముగపిండి నచో స్త్రవించినరనము స్వరస మనబడును. అట్టిస్వరసముయొక్క_ మధ్యమమైనపరినూ రాము నాల్జుపలములు, ౨3 ప్రకారాంతరమున స్వరసకల్పనము 9లు- “మూ వన జ వ జ జ జ్‌ వన్ధం గృహీ త్యామూర్డస్య తోయస్ట్ట వస్థమావ చేత్‌, ౨౩౬ అవహోరాత్రస్థితం వూతం త్‌ద్ధి స్వరసనద్భ వేత్‌. శ వ్యా వెజెస్పినరీతిగ న్వరముచేయ వలనువడనియోవధులను చూర్ణముబేసి యొక చ్రస్థమ్మాశ్తమును గ్రహించి యందు జలము నొకవ్రస్థమాశ్రమునుగూర్చి యొకయవోో రాక్రకాలము ఊరనిచ్చిమరునటిదినమున గ్రహించి వడియగట్టిన నారసము స్వరసము నకు నమానగుభాముగ నుండును* మళియం శంశ్రాంతరమునందు స్వరనకల్పనమున చశారాంచరముల నిట్టు వెప్పిర;..._ఆచాయ శుమ్మ_ద్రవ్యం వా స్వరసానామసంభవేే జలేఒవ్టగుణితే సాథ్యం పాదళిష్టంచ నృవ్యాలే, స్వరనస్య గురుత్వాచ్చ వల మర్ధం ప్రయజ్యతే, నిశోషిళం చాస్ని సిద్ధం పలమ్యాత్ర్యం రసం పిబేల్‌ . (స్వరసకల్పనమునకు మై జెప్పినరీలిన వచ్చివి ్రవ్య ములు వొరకనియెడల యొండిన దృవ్యముశు శ్రపాంచి అదృవ్యమున గఇానిమిదింతలనీళ్టపోని నాలవపాలం మిగులునట్టులు కాచి వడగట్టి న్వరసమునకు బదులుగ నువయోగించునదిః ఆయ్యాది వక మైనదియగుటం జేసీ వీర్యాధికమై యుండును; కావున దాని నర్ధపలమా శ్రీము 'సేవింపనగును. లేక అట్టియెండినదృవ్యమును నలుగగొట్టి సీటిలో వైచి ర్మాత్రియం దూరనిచ్చి మరుసటిదినమున కాచి వడగట్టి గ్రహించునది. దీనిని ఒకపలమత్రము'నేవింద నగును ఇట్టి కల్పనముగూడ స్వరసమునకు సమానగుణముగ నుండునని భావము. _ఆట్రి కల్క.-శీఈ-ఫాంటకల్పనములు అమా వ శద న ం వది మూ, కల్కస్య కర్ణ మాలోడ్యం తద్ద్రవస్య పలత్రయే ౨ వట్బలే వా పలం ద్రవ్యాత్‌ శీతోరాత్రిం దివం స్థమ్‌, సదోర్టభిషుతపూత స్తు ఫాజ్ఞస్తాయ చతువ్పలే. ౨2౮ వ్యా ద్రవ్యమును కర్షమ్మాత్రముచేర్చి యందు మూడుపలములు నీట్లుపోనీ నూరి యందు రసమును దీసిన నయ్యాది కల్క- మనబడును. ఒకచలము పవరిమితికల (ద్ర వ్యమున అరుపలములు నీళ్ళుపోసి యొకర్యాత్రియు పనలును నానబెట్టిన నయ్యది. శీతకషూాయ మన బడును పచ్చిడియైనను ఎండినదియైనను ఓవథిని ఒళవలమును గ్రహించి అందు నాల్గువల ముల మైమాగ నీళ్ళుపోసి మెత్తన నూరి అప్పుజే వడగట్టి శ్రసొంచిన నయ్యది. ఫాంట మనబడునుం

రక్కో వరహితసం౦ంహిత కపటి శృతకహాయకల్పనవిధి థయో- మూ, ద్ర వ్య్యపలేదార్థ తి ంశత్పలసలిలం కృథితమష్టమాంశస్థం, దోమేవు హోడ ళాష్టమపాదనిరూఢం విలాపయేచ్చృతవత్‌ * వ్యా, ఒకపలముపరిమితికలద్రృవ్యమున మువ్పదిశెందుపలములు నీళ్ళుపోసి యొనిమిదవ “పాలం మిగులునట్లుకాచిన నయ్యది శృతకపషాయ మనబడునుః మజీయు. వాకమునందు బదునారవపాలు మిగులకాచబడినకహషాయమును, ప్పీత్తమున 'నెనిమిదవపాలుం మిగులకాచ బడినకషోయంబును కఫమున నాల్లవపాలు మిగులకాచబడజినకహాయంబును ఉపయోగించ౦ం దగును, ఇది చాళతాదిదోషశ్ర్రయము ననునరించినకహషాయ పాకవిధిం =ఎం్రై స్నేహకపాయకల్పనము థయా- మూ, ద్రాక్ష పోడశగుణే సలిలే క్వాథయే_త్తతః ర ప “శే చతుస్థ మం కాాథోఒయం ఆానాష్టం స్యాత్‌ న్నేవాసాథ నే, వ్యా స్నేహపాకవిధి నసరించి _తైలభ్భుతాదులపకము చేయునపుడు అందు కమాయముల 'జేర్చవలసినచో నట్టికమూయమును ద్రృవ్యమునకు వదునారుఖొగములు నీట్‌ కలిపీ నాల్లవపాలు మిగులునట్టు కాచి యాకఘాయముశు జేర్చి స్నేహములవక్వము జేయ నగునుః ఆవు(్రె కషాయ ద్రవ్య భేదముచే పాకకాలనియమము ఇమా మూ, ద్యాదళావాం కు సారాణాం మూలానాం సప్తవాసర్య వస్లీనాం త్ర ఫ్టావామేకాహాం పాకస్పాస్టచ్భాక థాను యః ౨౮౦ వ్యా, స్నేవా-పాకమునకు కావలసినకమాయమును సిద్ధముచేయునపుడు కషాయ చ్ర వ్యముచే గల్లినదియెనచో అట్టికషాయమును వంద్రైండుదినములు “పాకముచేయ వలెను. అట్టిద్రృవ్యము 'వేళ్ళుగా నున్నపుడు నీడుదినములంు 'పొకముచేయవలెను. ఆయ్యడి తీగలైనచో మూడుదినములు సొకముచేయనగును. ఆకుదినునులును ధాన్యములు వైన మొడ ఒకదినముమ్మాత్ర్రము పానము వేసిన చాలునుం లు స్నేవాపాకమునకల్క్కాది వ్రమావాము అయా మూ, న్నేహపాకేత్య మానోక్తా చతుస్తణవివర్ధితమ్‌, కల్క_న్నేహ ద్ర వం యోజ్యం; అధీతే శానకః పునః, ౨౦౧ న్నే హేసిద్ధ్యతి ళద్ధామ్చునిపష్కా్యథస్వరవైః క్క మాత్‌, కల్కస్య 'రయూజయేదంళం చతుర్థం షస్టమష్ట్రమమ్‌, తరలి చ్యా _క్రైలము మున్నగుస్నేహూాములను పక ముచేయునపుడు కల్క_స్నేవ్నాదృవము ల్లు “జీర వేరవరిమూణమును జెవ్చనియెడ, శల్కుమునకు నాలుగింతలు స్నేవాద్రవ్యమును

ఆంధ్ర, తాత్పర్యసహితము త్‌కిక్‌ స్నేవాద్రృవ్యమునకు నాల్లింతలం కషూయన్వరసాదిద్ర,వద్రవ్యములును చేర్చి విధ్శిప్తృ్ర కారము 'న్నేనామును పక్వము జేయునది మ౭కియం కేవలము జలమునుమా త్రము లేర్చి స్నేహామును సక్వముచేయవలసినయెడ . స్నహ్మద్రవ్యమునకు నాల్లవపాలు కల్క_ముకు. జేర్పనగును. కమోయమును జేర్చి పక్వను "'జేయవలసెనేని తైలమునకు ఆరవపాలు కల్క_ముశు జేర్పనగును. అకులు మున్నగుచాని స్వరసమునుగూర్చి వక్వము జేయవలసినయొడ _తైలమునకు ఎనిమిదవపాలు కల్య_మును జేర్చ వలెను, ఈనిర్మయమును కౌనకమహార్షి ఇెప్పిరి. మేయు “దు'స్ధే దధ్నిరసే కశ్రీకల్కో-బే మో 2ఒస్టమాంకకళొ అని తంత్రాంతర మున ఇెవ్పబడినది. పాలమైనను "పెరుగుమైనను స్వరసముమైనను. జేర్చి తైలము వక్వము 'జేయవలసీయెడ స్నేహమునకు ఎనిమిదవపాలు కల్కమును గూర్పనగు నని భావము. _=౦ న్నేవాపాకమున తరాదిపాకవిధానము థఆా- మూ, తీరమస్తా స్రరనాళానాం పాకోన్నా స్తీ వినామ్ఫుసా, తస్తాద్వీర్య విము_క్ష్యర్థం తోయం దదార్ర చతుక్టుణమ్‌, ౨౮౩ వాస్టా పాలు, ఆఇరుగుమోదిమాగడ్య గంజి అను సీమూటికి నీటిసంబంధములేక పాకము కల్ళదుం కావున పీనినిగూర్చి _త్తైలాదులను వక్యము బేయవలసీనవ్వుడు కల్క_ము వక్వసారము న్నేహాములగలయుటనై _త్తెలమునక. నాల్లింతలుసీళ్లు కలివి _తైలపాకవిధిన 'కాచవలెళుం మరియు పెరుగుమ్వైననుు మాంసరసముైనను, మజ్జిగచైననుగూర్చి _తెలాదుల వక్వము జేయపలసినప్పుడును కల్క-ద్రవ్యము 'పొకమునొంది వానిసారము త్రెలమున సంక్రమించుటక్తై 'స్పేవాద్రృువ్యమునకు నాబ్సింతలు నీళ్ళు కలంవవలెవ, ఈవిమయము తంత్రాంతరమున. నిట్లు 'వెవ్పబడీనది:--- “దు స్ధే దధ్నిరనేకశ్రే, కల్కో. 'బేయో౭౬న్టనూం శ్రగ్ట కల్కస్య సమ్యుక్వాకార్థం తోయ మత్త చతుర్గుణమ్‌ -అథి స్నేహపాకమున కల్క_కమోయాది నిర్ణయము థఅతా- ణి క్‌ మూ, నిర్యాసోశ్తా మాత్రకల్క:ః త త్ర న్నే వాతుల్య తీర కల్మ్కః కారోనిర్యాస్యాతైః కల్కద్రవై ఫ్టర్నీ రాఫ్ట్రసోవా, ౨౪౪ వ్వతైలమం మైనను కహోయము వేరుగా జేప్పి కల్క ద్రవ్యములపరిమాణాము వ్రల్యేక ముగా ఇెప్పబడియుండినచో నందు. శ్షీరము. 'స్నేవాద్రవ్యమునకు సమపరిమాణముగా వపయవలెను, వ్వత్రెలమంచై నను కమోయ ద్రృవ్యములంభెన్ని కల్క-ద్ర,వ్యములు వొపష్పనవ్వుడు కహాయ్యద్ర్రవ్యములొనే 'స్నేహమునకు 'నాల్లవవంతుగా. కల్కమును జేయవలెను. అల్లే

886 వరహీతసం౦ంహిత కల్కద్రవ్యములమ్మా క్ర, ముబెప్పి కశహెోయ్యద వ్యములను * 'జెవ్చనవ్వుడు కల్క ద్రవ్యముల తోచీ కహోయవిధానముతో గహాయమునుగూడ బెట్టి చేర్చవలెను. ఇథి తీరాదులగూర్చునపుడు _తెలపాకకాలనియమము తా నంద సే నీ 8 5 జక న్‌ మూ, థీరేద్విర్శాత్రం స్వర పే తి "రా త్రీ ౦న్నేహ మూయేషుతు షు రాత్రం, త్మక్రారనా వునేకరా శ్ర ౦ వన్తార్గి వున పాకవిధి ర్విఛేయః, ౨౦౫ వ్యా "పాలను జేర్చి 'స్నేహాములవక్యము జేయుెడ శండురా చ్సులు కాచవలెకు స్వరసముచేర్చునెడ మూడుర్యాత్రులును) కషోయమును జేర్చునెడ న్రైదురాత్రులును గంజిని జేద్చునపుడు ఒకరాత్రికాలంబును. కాచి _తైలపాకనిధివ, కారము 'పొకావస్థ ₹రింసి పకముచేయనగునుం వటి స్నవాసామాన్యముగ పకర్పలమణము ఉడా మూ, నాజ్తుళ గ్రాపితాక ల్కే సన్నేహిఒనగ్నా నళబ్దత్కా వర్షాదిసమృచ్చ యజా తదైనం శీసఘ్రుమావారేత్‌ ం ౨౦౬ వ్యా, _కైలాదులు పక్వమగునపుడు అందళికల్క_మును 'వెలికిందీసి చ్రేశ్లేచేత నలిపిన యెడ వ్రేలికంటకు _తైలమును నివ్వువెవై చిన చుయ్యనుశస్దము కలుగక్క _త్రైలమున మంచి రంగును వాసనయు కల్గినచో అవ్వడు తైలము సిద్ధమైనదని యొరింగి అవ్వుటేదించవలెను, మరియు “వర్ధివల్‌ స్నేహశల్కస్సా్యా ద్యచాజల్యావిమర్షితః, శబ్దహీనోన్నిని తేష్ణు స్నేవాస్సిద్భోభవే తదా” అని తంత్రాంతరమున జెస్పియున్నది కావున _తైలమానం దలి కల్కుమును. ్రేళ్లతో నలివినయెడ చేతి కంటికొనక వత్తివలె నుండునేని స్నేవాము సిద్ధమైన దని యెరుంగునది ్రు'్రె ఘృకశ్నతైల-లేవాములకు "వేరువేరవక। స్రలత్‌లాములం థ్రికు- మూ, ఘృతస్వ "శ నోపవళమః తైలస్యచ తదుద్భవఏ 'లేహాస్య తను మత్తాప్సు మజ్జనం నై వశీర్యతే. ౨౦౭ వ్యా, భృుతమును పక్వముచేయునపుడు. నురుగు శమించి 'తేటగ నుండినచో ఘ్ఫూుతము సిద్ధమైన దనియు, _తైలమును పకముజేయుతరి నురుగుకల్లినయెడ _త్తైలము వద్ధ మైనదనియం) చక్కెర మున్నగువానిజేర్చి "లేవామును వక్వముజేయుకరి ఆయ్యది వెళ _త్తినతీగెవలెనుండి యుండశేసి. సీళ్లలో వైచిన నయ్యది నీళ్లలో కలియక మునింగినయెడ "లేహాము సిద్ధమైన దనియు 'నెరుంగుసదిం

ఆంధ్ర, 'తాత్పర్యసహీతేము త? =అథి మృదు-చిక్క.ణ-ఖర-పాకములు, వానిలతణములు ఏతా మూ, వరసా త్తని సక మృదౌావిచు నివ్నర్తకః, చిక్కణన్చ ఎర్మ్గవాత్రైణ కల్కళ్ళ యతి నిమ్నుతామ్‌, ౨౪౮ ఖెేముణిరవకంనే కర్కరాచూర్ష్మ కర్కశ దస్థోఒతయోర్ధ స్రం నిష్కార్యుం శ్యామం స్యాదగ్ని మాన్ద్యకృత్‌ , వ్యాస్థా మై జెప్పిన్నత్తాలాదులపౌకము మృదు-చిక్క_-ణ-ఖరములను భేదములచే మూడు విధములు, అందు _తైలాదులతోసాడ జేర్చి పక్వముచేయబడిన కల్కరూపమైన విప్పి ఇకెలమునం గలియక వేరుగ "నేర్పడియుండిన నయ్యది మృదుపాకము అట్టి కల్కమును ముద్ధ బేసి 'చేతనంటినయెడ మెత్తపడి పల్లమున "నేర్పడునేని అయ్యది చిక్కణ పాకము, (దీనినే మధ్య'పాక మని యితరతంత్ర్రకారులు నుడివిరి. అట్టి కల్క_ముదీసీ వచ్షైమున బిజ్జుగవైచినచో గంటవలె మ్రైోశపుట్టి చేతికి కర్కశమై చక్కారవలె విడివిడిన విరిసిన నయ్యది ఖరపాక మనబడును. అంతకన్న "పాకము ముదిరిన నయ్యది నల్లగ మాడజియుం డును ఇది దద్ధపాక మనబడును. ఈ-పాకముకల్లినచో నాయామథము పనికిరాదు. దాని నువయోగించిన "కాయాన్ని మందగించుకు, మరియు. _వెజెస్పినమూడు'పొాకములకన్న తక్కువగ (వచ్చిగల్లి ఊండుపాకము అమహపాకము- ఇదికూడ నివ్వ్రియోజనము, అంతియగాక గురుత్వముకల్లి అగ్నిమాంద్య మును కల్లించును ఈవిమయము తంత్రాంతరమున నిట్టున్నది: =-'“అమపాకళ్చ నిర్వీర్యో వహ్నిమాంద్యకరోగురు? -ఆ౦ (శ్రివిధస్నేవాపాకములకు వ్ర, ల్యేకోపయోగము 9ఆా మూ, మృదుర్న న్నేఖరోఒభ్యత్హే పానే వస్తాద చిక్కణ వ్యా, నస్యమున క్రవయోగించెడిది మృదుపాకముగన్యుఅభ్యంగనమున కువయోగించు ఇతెలము ఖరపాకముగను, 'పొనమునకును వస్తీకర్మలకును ఉపయోగించ్చుత్తైలము చిక్క_ణ 'పాకముగను ఉండవలెను, టి కొన్నిఘ్ఫుళములను'నేవించవలసిననియమము ఇలా మూ, అనిస్సృతం వృషఘృతం చాధికం మట్ఫలం ఘృతమ్‌, ౨౫౦ కల్య్యాణకం పఖ్బగవస్థం తిక్రాఖం వృషసాథనమ్‌్స్‌ పాతవమ్యం; నిస్స ఖతంపేయం 'చాలస్థవిరదుర్చలై,. విం వ్యా వృమన్ఫుతము, చాధికమ్బుతము, షట్ఫలఘ్భుతము, కల్యాణఫ్భుశమ్యు వంచ గవ్యఘృ్బుకము; తిక్తకభ్భుకము ఇనియన్నియు. వృష్యసాధనములు, వీనిని పొనము'చేయు

శంకే వరహితసం౦ంహీత నపుడు. వడగట్టకయే త్రాగవలెను, బాలురును వృద్ధులును బలహీనులును మూత్రము వడ గట్టి శ్రాగవలెను (పిరికి జీర్ణళ_క్తి తమ్కవగనుండును కావున వడగట్టి శ్రాగవలె నని భావము) వతి అధయా పాకవిధి థయా- మూ. హరీతకీ పాకవిథా భేమజూనాం తులాద్వయమ్‌, అష్ట ద్రోణజ లేమానం పకృృస్మిన్నష్ట శేషిలే, ౨౫9 అ టీ జ్యో త మ, పథాస్థసహృస్తం గోమూత్రే, స్విన్నం సూచీ చికుట్టితమ్‌, శ నే అక ది తులాంగు డాత్‌ పృథక్స్యస్థం ఘృతాల్తేలా వ్ర సాదవీ, ౨౫8 నితీవ్యపక్రా సమాసార్థం సద్యః కా్గాఖేఒవచారయేత్‌ ॥ లం ర్‌ హరీతక్యస్థిసమ్భి న్నే తన్మజ్ఞాజ్జునసన్ని భమ్‌, య! అరిష్టం త న్తు మద్దర్వీ ప్ర లేవీజ్యల నేఫున, సుగన్నముదకేథీ_ప్తం చతణాన జతిలోవావత్‌ , ౨౫౫ థు పాలీ శబ నశీర్భ లే తతళ్ళుద్ధాం బుద్భుదడ్యిత మరూసమ్క ది, ల శీతే త్‌స్తి౯ దశవలం మాస్ట్రాన్మ థా్యాఢకం తీ.వేన్‌ ౨౫౬ వ్యా వారీతకీపొకచిధానము శక్రిందజెప్పంబడుశు. అట్టిపాకవిధానయోనగమున 'జిక్పునళొవధములను ఇెండుతులలు (గండునందలవలముల్రు గ్రహించి యొనిమిదిద్రోణముల వరిమితమైన సీళ్లలో బోసి యొనిమిదపపాలం మిగులునట్టులు కాచియుంచునది, పీదవ 'చేయికరకకాయలను గోమ్యూత్రమున వైచి యుడిించి సూదులతో బొడిచి జెప్పిన కహిాయమున నుంచునది. మరియు నొకతులము (నూరుపలములం) 'బెల్లముకు నెయ్యి ఎక్రైలము. మాంసరసము. వీనిని వ్ర ల్యేక 'మొక్కొకటప్రస్థంబును కరకకాయలతోగూడ శషైయమున నుంచునది. ఇృత్తెణంగున నన్నిటి నొకటిగ వై జేస్పిననహిాయమునసర్చి అర్థ మాస(వద్యునైదుదినముల) కాలము వకముచేసీ దించునది. అట్టియడ కరకకాయను పగుల గొట్టిన చానిలోనుండువస్తూ కాటుకవలె నల్లగనుండును. అందుండు ఆరిష్టము (ద్రవరూప మైన యామధము) తీగెసాసి గరిటె కంటికొనును. నిప్వునవై చినచో మంచిచాననకల్లి, ఊద శమునవై-చినయెడ నాతణముననే యినువముక్కవలె మునింగి విరియబడక _యొంండవలె గుండ్రమై యుండును. అయ్యాది చల్లబడినవీదవ అందు జేర్పదగిన్నదృవ్యములను పదివలమాలం చూర్ణముచేసి వ త్త గాలికముజేని కలుపునది. విదవ నాఢకవిమికముగ తేనె కలుపునది. ఇదియ బారీఠకీ పాకవిధానము,

ఆంధ్ర, అత్పర్యుసపహితీముం త్‌8ిక ౨6 అరిహ్టాదులయందు గుడమాట్నీకాది విమాణము అతా మూ, అరిప్టేపు తు స్వేషు చోగే శతపవలం గుడాత్‌, మాథీకంతు గుడస్యార్ధం 'యోజయేన్మ తిమాకాభిషక్‌, ౨౫౭ చి రావస్థాయిషువునః ద్విగుణం త్రీగుణం వును చి రావస్థాస్వకి క్రేషు పాకే తీ. ప్తేతు చారిణి, ౨౫౮ శుబ్ధేన బుద్భుదోళ్టానం చేయోఒ త్రావాపమాన్ష త్వ గుడస దళ మోభాగః శ్ర మేణ నవశో ఒష్టము తోద్రం గుడార్ధమభయాం వినాశేషేషు ఫూర్వవత్‌ , ౨౫౯ వ్యా, అన్నివిధములైైనయరిష్టములయందును. ద్రోణసుమితజలమున నూరువల ములు బెల్లము ేర్పనగును... 'లేనెను. బెల్లములో సగపాలుందునట్లు (వీబదిపలములు) ఇేర్చవలెను. _ అట్టియరిష్టములు చచిరకాలమువర. కుండవలసినచో లేనెను ద్విగుణముగ బేర్చనగును. అట్టి యరిష్టములయందు శకిట్టములేక చిరకాల ముంచవలనినయెడ త్రిగుణ ముగ "తేనెను గూర్పనగును, అట్టి యరిష్టములపాకమునందు శుద్ధమైనజలమును. మైచిన యొడ నీటిలో బుడగలులేవక యుండును, అదియే మంచిపాకము మణశియు సీపాకవిధి యందు 'బెల్లమును వదియవపాలును 'జెప్పనగును. అయ్యదిచిరకాల ముండవల'నె'ేని చూర్మ మునకు తొమ్షిదవపాలును, పీక్చిలి "లేకళయంంచునెడ 'నెనిమిదనపాలును 'బెల్లమును బేర్చ వలెను. ఆబెల్వమునం దర్ధఖాగము తేనెను 'బేర్చవలెకు. ఈనియమము అభయా పాకమునదప్ప తక్కిానయారిప్ష పాకములకు జెప్పబడినదిం =శూర్పు రసవాదులకు ఛాన్యపుటనిచేవము చియా వరా, అసవాష్టాడ బా శేవ్యోః వథ్య్యాశ్చాధికళ క్షయ భవన్తి నవూసం పతం వా ఛాన్యరు ధ్యేనిథాపనాత్‌ +, ౨౬౦ వ్యా ఆనవములును షొడబములున్యు, 'లేవ్యూములును, ప్యుము. (ైజెక్పినరీతిన వక్వముచేయబడిన కరకళకాయలంకఘు)లును ఛాన్యమున నుంచుటచే మిగుల శక్తిక 'బ్లియుం డును; కావున _పెజెస్పీన అఆసవాదులను ఒక'ెలదినములై నను వదుూవైదుదినము లైనను ఛాన్య మధ్యమున నుంచునదిం =ఖిథి లసవాదులకు పీర్యహీనకాలనియమము ఉణా- మూ, పళ్షాసాదవరం చూర్ణం న్నే హస్సంవత్స రాత్సరమ్‌, త్రినక్షూణర్థభయారిషస్ట సృంవత్సరచతుస్టయా?త్‌ , * " ౨౬౧

క్త౦ వరహితసం౦ంహిత వ్యా చూర్ణము అరయమాసములవరకునుచెడక పీర్యవంతముగ నుండును, ఖృుళ కెలాదిస్నేవాములు ఒకసంవశ్ళరకాలము. పీర్యవంతమునగ నుండును, అభయాపాకము మూడుసంవక్సరములకాలము. వీర్యపంతమున. నుండును. అరిష్టములం నాల్లువక్సరముల కాలము పీర్యవంళఠములుగ నుండును, (వై జెప్పిననియకకాలము నతి క్రృమించినచో నాయాయాపషుఢథాదులు శెడి పీర్యపీనములగు నని భావము). శవ చూర్చాదుల నేవించుషరిమితి అతా మూ, చూర్మ్మ మోదక యోర్ష్యాత్రా కర్ణో "లేహస్యు తత్పలమ్‌, వ్యాః చూర్ణములను మోదకములను 'సేవించునపుడు ఒకళర్ష చ్రృమాణంబును "లేబాము నొకవలవరిమితంబును నేవింప నగును. అప గుడఫోధనము ధజా- మూ, అథ స్వయం చవీభూతే క్వాథ్యమానే నుజే జలము ౨౬౨ చృవైస స్త తృత్ప్చ్ర రోూనో మో చీనన్త్యావా శ్రుశం జలమ్‌, ఫఘనేతు ద్విగుణం, తస చించావల్క_లభస్యచ, ౨౬కి శతభాగికమావాప్య మలినీభూతముద్దతమ్‌, అపోవ్యాఫేనం విపచేత్‌. గుడనైైవం విశోధనమ్‌, ౨౬ వ్యా బెల్లము ద్రవముగ నున్నయెడ అట్టిబెల్లమును ఒకపొత్తలోవేసి ప్రోయి మోద నునిచి యుడుకునపుడు శుద్ధజలమునైనను, అయాయామధయోగముల జెప్పిన ద్రవ్య ములతో సిద్ధమైనజలముైైనను,. -పాలకూరనుటేర్చి శాచబడీనజలముమైనను. 'బెల్లమునకు సమభాగముగ 'బేర్చునది. అబెల్లము దవముగాక గడ్డననుండునేని వె జెస్పినజలమును 'బెల్ట మునకు శెండింతలు 'చేర్చునది. మ౭కియు. చింతవెక్కలబెరడును కాల్చి బూడిజెగాజేసి యాబూడిదను 'బెల్టమునకు నూరవఫాగము కలుఫునది. పేమ్థట శకాచినచో మలినమైన నురుగు 'బెల్లముమై "లేలును, అట్టినురుగును దూరం బుచ్చి పక్వమువేని 'బెల్లమును (గ్రహించి ఇయాయోగముల జేర్చునది. ఇట్టిసంస్కారమును. లేసిన నో "బెల్లము. దోవరహికమై శుద్ధ ముగ జేర్చడునుం ఇదియేగుడకోధన క్రమము. అథి గుస్టలుకోధనము థతా- వమూూ, నిదిగ్ధికామృ తావాళా ముస్తారిష్టకుకూల వై జలం పకా తదుషాయాం గుగ్దులుం కేన శోధయేత్‌. ౨౬౫ లేఖనే గవ్యమూలైే, ణ హారి ద్రాయారనేనవా, థతరేణ రోవణే మేదః కఫయోస్సంతయే పున ౨౬౯

నో ఆంధ, కాత్చర్యసహితము కిక్తి!] టీ ఆ్రైసఫలేన కషాయీణ సర్గత్ర, యుతమమృస్తా అష్టమాంశప్రమాణేన లేహవత్సాధుసాధితమ్‌, ౨౬౩ కీతం భాళ్హే నవే వేణునాడ్యాం వాథారయేన్మ ఖద వ్యా వాకుడు, తిప్పతీ.;, అడ్డనరము, తుంగగడ్డలు, "పేము. వీనిని కాల్చి బూజిజెచేసి యాబూడిదను నీళ్లలో బోసీ కాచి యాప్మాక్రకు గుడ్డ వానెనగట్టి 'చానివైవై గుసిలమును పొడిజేసి యునిచి మైని మూకమూసి అసీట్‌ యావిరిచే గ్య్టిలమును. వక్న్వాము "జేయునది. ఇట్లు జేసినచో గగ్గిలమున మలినమువదిలి శుద్ధమగుకు గుస్టిలమును "లేఖనమున కుపయోగించునెడ ఆభృపంచితమునైనైనను పనుపురసమునం్థదైనను మెజెప్పినరీతిన నావిరిచే పక్వముచేసీ యంవయోగించునది. ్రశాములమాన్నుటనైై యావృపాలవేతన్సు మేడోవృద్ధి యందును కఫవ్రకోవమునందుకు త్రిఫలకషాయముచేతను, కక్కినరోనములయందు గుద్ధ జలమువేతను వై కెప్పినరీతిగ గుద్ధిచేసి యువయోగించునది, వైజెప్పినరీత్మి! చక్వముకేయు నపుడు ద్రవమునకు ఎనిమిదవపాలు గుగ్షిలమును జేర్చి "లేవాపక్వముగజేసీ చల్దూరినవిదన క్రొ , త్తదు_త్సృలో హై నను, "వెదురుగొట్టమునం దైనను చదిలనుగ నుంచునదిం = మండూరకోధన్య క్రమము అతా మూ, అతిషష్ట్రబ్దమకళ్హారె: రూ్షైగ్ధాతమ యోమలమ్‌, ౨౬నో నీర్యావితం గవాం మలై శృతళశ్య్చూర్షితం రనై౩, భృజ్లామలకమత్స్పాాశీ, హరిద్రాణాం విపాచయేత్‌ ,. ౨౬౯ వ అక న్‌ సర్వవ్యాధిషు యుజ్ఞ్యూ త్తం శుద్ధమజ్ఞనసన్ని భమ్‌, న్నృహా కృం లోహరజోఛ్ళష్టం స్వరనేఒపి రాత్రిదార్వీణాం పృథగేవ స్వష్తకృత్వః భర్చితమఖలామయే యోజ్యమ్‌, ౨౭౦ వ్యా, (కంసాలకొలుములయందు. ఇకుము నునిచి యూదినచో నినుమునుండి మలినమంతయుం చచిశ్ర్రైము గట్టును, ఇదియే అయోమల మనబడుకు)- ఆయ్యది యరువది సంవత్సరములు గడచినదిమైనచో శ్రేస్థ్రము. అట్టి పాఠయినువచిళ్రైముకు, నివ్వులో వైచి యూది యెజ్ఞగ 'కాలనిచ్చి గోమూ్తమున చల్జార్చునది, ఇత్తెజంగున నూరుపర్యాయ ములువేసి నూరి పొడిచేయునది. పిమ్మట గుంటకరగరాకరసము, ఉఊసిరికకాయలరనము, పొాన్న్గంటియాకురనము వనుపురనము ఈరసములయం దునిచి యుడక బెట్టిన కాటుక వలె మెత్తనై నల్టన నుండును, ఇదియే మండూరకళుద్ధి క్రమము. ఇట్టి మండూరమున్సు సకలవ్యాధులయందు నువయోోగించునదిం

పోల వరహితసం౦ంహిత మరియు వె జెస్పినరీతిన నోమ్యూాత్తమున భావనచేసినమందూరచూర్షమును నూనెలో తడిపి కాచి పనుపుయొక్కయం. ద్రూనివసుపుయొక్కయు స్వరమునుబోసి వేచవలెను ఇత్తెజంగున "నేడుపర్యాయములం వేచి సకలరోగములయందు నుపమోగించునది. ఇది యొకవిధమైన మండూరశుద్ధి. | థి శలాజితుకోధనము థయి- మూ, సమగిరిజమస్ట్రగుణి తే నిప్కా థం వా ననెమధం తోయ, తత్పమరసతాం యాతం నంతీ_క్త్వం చ,వీ. నే ద్రసంభూయః, ౨౭౧ వ్వైన్ట్రై గేవం కాాాళై 8 భావం వారా౯్‌ భవేత్సప్పు శుష్కుంతు యావదార్ద 90 యాల్వేవం ఛావనారనై స్తావత్‌ వ్యా. శిలాజితుకు దానికి సమానమగుకోధన పీమధులను ఎనిమిదిలెట్లు సీటిలో చేసి కషాయము కాచి యది వడకట్టి అందులో సీళిలాజిత్తును వైచచికరిగించి ఎండించుచు తిరిగి కషాయమును వైచుచు నాయాశోధకళకపాయములతో ేజేసిమారులు భావనను చేయ వలెను ఇట్టు ఎండించినను శిలాజిత్తు ఎప్పుడు ముద్దగశే యుండునో అంతవరకు కషాయము లతో భావనలుచేయవలెను. ఇదియే శిలాజితుకోధనము. శిలాజితును ఎండించినప్పుడు ఎండవేడి! మెళిలేలుచుండుళిలాజితును 'పాత్రాంతర “మున వైచి అడుగున నుండుకషాయభాగమును పారబోయుచుండవ లెనుం = అమృకళర్య_రావిధానము ఉమా మూ, గుడూచ్యాజాతసారాయాః ఖగ్హాజర్టరితాజ లే ఆసుత్య గాళితో మళణ్ణః శుష్కళ్చామృతళ ర్కరాః ౨౭౩ “ వ్యా తివ్పతీశెను మిక్కిలి ముదిరినదానిన చూచి. తెచ్చి వచ్చిగనుండునపుడే తునియలున ఖండించి. సీళ్టుపోసి మెత్తన నూరి యారసమును వడియగట్టి తీసికొని ొయిమోద నునిచి సీరంతయు చుందునట్టు కాచిన ప్యాత్రకడుగున 'లెల్లనిచక్కెర నిలు యను ఇది యమృకశర్కర యనబడును, (అనగా తిప్పనత్తుఎ “యథ రామెగ. ఫహాకన్యారసావారణ వ్ర, కారము అతా మూ. కుళుద్ధమారలోద్ధో)ప్తతో యొన్లాయోరసం వారేశ్‌ హారితకీరబోఘక్షాత్‌. ట్రానయే ద్రుహకనస్థకాఃః ౨౭౪ వ్యా, లక్క_యొక్కరనమును తీయవలె ననినచో ఊలవలం కాల్చినబూడిద లొద్దుగు వట్ట వీనిని వేడినీటిలో వైచి యందు లక్కను వైచి మజీగించినచో. లక్క- జలములో కలిసి ద్రవరూప మగును, దానిని వడగట్టి యుపయోగించుకొనవ లెను,

! ఆం ధ్ర, కౌత్పర్యసహితము లికి కలబందమట్టబిళ్లలలోో కరకశాయచూర్షమును. వైచి విసికనచో బలభన్నిదృవము నం! తకారపాకవిధానము థతిణు- మూ, గోమూ త్రసారమృసాం వాపి తోళితం వద్చిరాఢకమ్‌ జ ఖి ఖ్జ లీ కామకమ్బలకాటీభిః డోలాయన్షైణ గాలయేత్‌ ౨౭౫ యావత్పిచ్చిలర శ్రాచ్చ _న్తీ్లో జాత_స్తథాచతమ్‌, గృహీళ్యా మోౌరనిష్యున్షం పచేత్‌ స్టాల్యాం విఘట్టయః౯, ౨౭౬ పక్వే పొదావశిస్తే2న్న్మీ౯ మోరస్పవునరాయనే, శు క్తిశ ఫైదికం వహ్మిత్తప్తం నిర్యాపితం పునః, ౨౭౭ తే నైవం వీష్టనచ్చాన్య ల్లేఖనం లవణొవధమ్‌్స, మితం పె నొ వ్రదళఖిః చవతివాపం వినితీ.వేత్‌. ౨౭౮ వరితస్స్పుతరాంచాతో తర్వారతమవఘట్టయేత్‌. ణి సబామ్చైశళ్చో యదో త్తిస్టేత్‌. బుద్చురై న్లేవావత్పునాః ౨౭౯ మాయూరాణాంచ విళూ నాం "కేకానాం చావీ శాతనమ్‌్‌ అవతార స్టతదాశీతం యవరాకావయోమయేం ౨౮౦ స్థావనీయం సతు పరం వ్ర, యోజ్యసృ్తవాసరాభా బలార్ధం తీరపానీయే మోరామ్చుపునరావవేత్‌ ఇ ౨౮౧ నాతితీళ్ణుం మృదుళ్ల క్షం విచ్చిలం శీఘ్య్రగళ్శితు శిఖరీసుఖనిర్వాపోర్ట సన్దిళ_న్సీచ నాతిరుక్‌ , ౨౮౨ మొరోదళగుణళ్ళృస్తా తేజసా మవీ కర్మకృత్‌, శ్‌లేన పజ్బవింళ తా వజ్బాభిళ్చ పలెర్మితఃః ౨౮౩ ద్రవ్యం లవణచూర్షంచ తోయం వౌరావభావవేశ్‌, వ్యా, మారకల్పనకు 'ఇెప్పబడినముష్కుకాదుల బూడివను గోమూ క్రముగాని శుద్ధోకముగాని ఒక అఢకమున కారుఆఢకములంపోసి కలివి నారనుడ్డతోశాని కంబళి గుడ్డతోగాని డోలాయందత్రమునలె గట్టి యం దీద్రవముకు పోనీ అడుగున ష్మాత్రనుంచి యిందలి మొరోదకమును వడకట్టవ లెను అమెరోదకము కొంచెము... జిగురుగను ఎజ్జనితేటరంగును కలిగియంండునవ్వుడు అకారోదకమును ఇనుపప్మాత్రలో పోసి ప్రాయిసోద బెట్టి కలుపుచు పొశము'చేయన లెను,

త వరహితసంహిత ఆందు నాల్లవభాగము మిగులునబ్వుడు ఆలుచిప్పుల్కు శంఖములు నివ్వులో కాల్చి యందు ముంచుచు చల్లార్చవలెనుం విమ్తట నాకొరద్రృవముకో'నే ఆశంఖములు మొదలై నవియం ఇంకను లేఖనార్థము వెచ్చబడినలవణామోరాదులును బాగుగా నూరి యందు కలుపవలెము. ఇట్లు కలవవలసీన ద్రవ్యమాలపరిమాణము 12 పలము లంండవలెనుం పిమ్తుట నంకఠటను బాగుగా గరిటెతో కలుపుచుండవలెకు. ఆమోర మావిరితో బుడ నలువచ్చుచు. లేహమవలె గట్టిపడి నెమలిపింఛపుకంద్రవంటిరంగుతో నాబుడగలు కనపడు చందునవ్వుడు దానిని దింవవలెకుః అట్టు దింపి చల్డారినతరువాత యిమముడ్డిలో నునిచి యవరాళిలో. "నేడు దిన ములు ఫూడ్చియుంచి తరుచాత నుపయోగింవవ లెను, అగ్నిబలముకొరకు 'సానముచేయవలసీనమూరమును పాలలోగాని చంచినీటిలోగాని స్వల్పముగా వైచి శ్రాగవలెళుం ఇట్టు పాఠము'చేయబడినమూరమునకు ఎక్కువ. తీళ్హుము గాకుండుట్కు మృదువుగా నుందుట్క జిగురుగానుండుటు శీఘ్రముగా పనిచేయుట (వ్యాపించుట్సు చిన్నబుడగలు కట్టి యుండుట సుఖముగా మాన్సదగీసపుండును జేయుట ఎక్కువపీడనుకలిగింవకుండుట అకు నవి యు_త్తమగుణములు, మూరము శ్త్రముకంటె పదిశెట్లును అన్నికంటె పదిరెట్టును ఎక్కువగా కార్యమును సాధించును మారళకల్పనములో ఇొరము ఎండిపోయినప్పుడు నూటయిరువదియైదువలముల కోరములో ఆయిదువలములు మోర్మద్తృవ్యము లవణములును చేర్చవలినుం సీర కూరమునకు దగినట్టు చేర్చుట యు_కముం -శ్రిర్రై స్నేవా పాక్మక్రమము కమా మూ. అథవ్రశశ్సే దివనే యజమానాస్తురోధివి, ౨౮౪ 'చేవాక౯ా విఘ్నేశసూర్యాదీ౯ అశ్వినౌ బ్రాన్యాణానవి అర్చితె౯ గస్ధపుహ్పా దాః అర్బయి తాాథిమగ సరః ౨౮౫ కవాటద్యన్ష వ్రఘటితః 'ప్రాగుదగ్భ్యారలతీతే, మవోనన చతుక్శాలధూ నుమాగ్దైరలజ్క్భృ లేం ౨౮౬ యా కృత ఇడ్లోవతావూ జే సబ్డు స్టే మజ్ఞళస్వనై ౫ నిర్భిన్నమణుళ లి గ్భిన్న్యం వ్ర మెళ్థములబ్టహోావధ మ్‌, ౨లో

ఆంధ్ర కొత్సర్యసహితము ప్‌ రూ మేకుచిన్యథోదీ చ్సే 'తాస్రూ యోవమృత్మ యేదృళేే రతీలే లోవాబన్టేన కుమ్మే నితీవ్యసామృనీ, = ౨రోరా చుల్ల్యాం లో హేస్ణకామయా్యాం గోపుచ్ళసదృళాకృతౌా, ధూమచి స ద్రసమేతాయా పాగికి మువనేదుషిం ౨౮౫్జా “అన్నయే వ్ర జూపతయ్‌ే్‌ స్వాహా; సోమాయ భానవే స్వాహా, ఓపషధిభో దేవతాభ్యస్సా ర్‌ శూలినేపినాకినేస్వావో, న్మణేవిష్ణ బే స్వాహో, బేవై్యభువ నేళ్వనై సస్వావోలో + వఖః మ్శ్తెః వ్ర ణిసాలైః హోమేన జ్వలికైళ్చ లై మృదునా వాయునా కానైః ళ్ళుమ్కై_స్వక్పరివర్ణితైఃి ౨౯౦ ఇ... అగ్న్నా ప్రదతమీణావాన్తే సురభిన్ని గ్ధృపాలిత్తే | నిళ్త స్‌ో పద్ది న్‌వ త్ర న్నిద్ధాశ్చే త్చూచితాయుపసి.. ౨౯౧ ఆరోపయేదుపస్థాతా తతో మహాతివిష్టనే, సుఖోవవిషస్టస్పతతం సర్వతశ్చావలోకయక-. ౨౯౨ దర్యాా క్థివఘట్టయన్న ల్పేనాగ్ని నాపరిసర్పతా, వ్యాం వంచాంగశుద్ధి మున్నగులమణములతో గూడి యజమానునకు తారాబల చంద్రబలాదియుయంక్షముగనుండు శుభదినమును యజనూనునకు ఇష్ట్రబేవకలను వినాయ కుని సూర్యుడు మున్నగుదేవఠలను అళ్వినీదేవతలను" నద్భాావాణులను గంధము పుమ్చు ములం మున్నగువూజాద్రువ్యములచేశ భక్షిశ్రద్ధలతో వైద్యవరుడు వూజించవలెను, వీమృట ండుఠలంపులచే నొప్పిదములగు ఇండుద్వారములు తూర్పు ఉాత్తరబనలయందు కల్లినదియు;. పౌగ బ్రైటవెడలుటకు వసతిగమార్జములం కల్లినదియునగు ఫాశశాలయందు మంగళధ్వనులు మో,గుచుండ్య ఇంద్రాదిది క్పాలకులం బూళీించి, “త్రైఆమునత్తై 'చేర్పవల సీనయాషధములను మట్టిలేకండునట్లు శుభ్రముగ కడి తునియలయళ్షేసి సన్నగ చూర్ణము జేసి శ్యామ్మప్యాత్త్మమునంటైనను ఇకువప్కాత్తమునం దై నన్ను మట్లికండయం చై నను నీళ్ళు పోసి అంద్వువై జెప్పిన యౌావమధద్రవ్యముల నుంచునది, అట్టిపాత్రము ఇనువకష్తులచే వదిలముగ కట్టబడి యుండపలెకు,. పీదప ఇకుముబేచైనను ఇటికరాళ్ల చేనైనను నోపుచ్భా 'కారముగనుండునట్లు పొగ టై టపోవుటకు దగివరం ధ్రములుండునట్టును స్రాయిని సీద్ధముజేస్కి అందన్నిని విధ్యూ క్త్షముగ నునిచి. “అగ్మ్ష్యయ్‌, -,ఘవనే శ్వశర్రే వథి అనుసీమం కము "స్ట నన్త కర్త కని సయ.భనో భృక్ష్యప్వా శో

8క6 వరహితసంపహిత లవే వగోనుమువేసి చక్కగ. "నెండి మెవ్టలేకుండు. సమిధల నునిచి సన్ననిగాలిచే జ్వలింపజేయునది. ఆయన్నిలో కల్గుజ్వాల (ప్రదత్సీణముగతిరుగుచు చూచుటకు న్నిగ్గమై శబ్బములేక తామర'కేకలవలె మంచికాంతిగల్లియున్న చో రోగికి ఆయువు వూచర్తిగనున్న దని యొజుంగనగును. ఆట్టిజ్వాలతోగూడిన స్రాయిమిద మె జెప్పినయామధ భాండమును 'బెట్టునది పిమ్మట వైద్యుడు విశాలమెననుఖాసనముైవై పదిలముగ గూర్చుండి యాభాండ మును నల్సెడల చక్కుం. వరిశీలించుచు. గరిటెవేఠర _త్రెలమును అడుగంటనీయక గభియ "బెట్టుదు మిఠమైనమంటచే ఎతైలపాశవిధిప్రశారము పకమువేయునది, ఎశు్రి స్నేవావకరణ క్రమము ౦తా- జీ వ చాహాణాదికమవకాత్‌ చతుసి కవా సతాం మ తపన. 9 మడ్డాలే చతురశ్రే వామాళ్షై శ్చిల్రే ర్విచిత్రి తే, ౨బ్బారో చన్దనావమతపుష్పాదై్యైః అర్చితే తస్య వా మఠ, ఫపూర్మ్మ కుమ్భం వ్రతిషాప్య దీపంచ ఘృతపూరితమ్‌, ౨౯౫ వూర్వస్యాం ద్‌ఖి విఘ్నేశం పూజయిత్యాతిభ క్రితం పాగాదిదియువిన్యస్య ఈమేళైవ హి తండులమ్‌ం వణట ముద్దం కుళుస్ధం నిహ్పావం సమావం రాజమూవకమ్‌్స తిలంచ సర్వతో వావీ శీప్వాదూర్వాయవాతీతాకా,.. ౨౯౭ రాజళాలించ తన్మ'ధ్యే మధ్యే వలోమాదిభాజ నే పుణాస్థ్రహం ఘోవషయక౯ా భభ శ్రే ౦ ఛచానురం ఛాపి థఛారయక్కొ నవవ_న్షే స్రుత స్ర్రాయం దర్యాార్థవేతం భిష్టితమ్‌, రజ్జ్వాదృథతరంబఛా్యా చతుర్దజ్హేన వీడయేత్‌ , ౨౯౯ ఫురాణం వర్జయేద్యస్త్రం సచ్చిద్రం ద్విగుణీకృతమ్‌, ఘోమై. స్తుత క్రమాప్నోతి బ్రహ్మ విళ్లుశళ్చళానినా _ 300 దీవేన నీలకణ్ధాస్తు కాలిభిర్లోకపాలికాః, అశ్వినావుదకు మేన మజ్జ లేన దివాకరః, 80౧ మజ్ఞ లై రణిభిన్లత్మీః సోమః వుప్పాతీతాదిభిః 'కామ్చూలదానాత్స ర్వేచ తస్తాద్యుక్తం న లబ్బ యేత్‌, 804

ఆం ధ్రశాశ్సర ఫ్రసపాతము త్త? వ్యా మైజేప్పినరీతిగ స్నేనాము. పకమైనపిదప శుభదినమున నింటీయం దొక చ్రచేశమున నోమయజలముచే శభ్రమున నలికి మండలముగ మైనను చతురశ్ర్రాముగ (నాళ్లుకోణములుగ్య) వ్వైనను మండలమును చేయవలెను. ఆఅమండలము ద్రైక్తాణులకు నాల్డు "చేతులని స్తీక్ణంబును. తృత్రియులకు మూడుచేతులవి ప్రీర్ణంబుకు వైశ్యులకు కెండుచేతుల వి స్తీర్ణంబును శూద్రుల కొళేలివిప్లీర్ణంబునై యుండవలెను అట్టిమండలముల నానా వర్ణములంకల చూర్షములవే చ్చిక్త్కముల "నేర్పరచి; చందనము ఆత్షతలు మున్ననవానిచే బూజించి ఆమండలమునకు వామభెగమున నీటిచే నిండియుండుకుంభము నొకచానిని నిలిపి నేతిదిసము నుంచునదిం మరియు తూర్పుదిక్కున వినాయకుని బూజించి యామండలమున తూర్పున బియ్యమును, ఆశ్నేయమున "వెసలను, దథ్నీశామున ఊలవలను; నిర్‌ బుతిదిక్కున ఆనుము లను వడమట ఉద్దులను, వాయుదిక్కున అలచందలను ట్నాత్తరమున నువ్వులను ఈళాన్య మున రాజనములను వరుసగ నుంచి, అన్నిదిక్కులయందును గరికను ఆశత్రతములను యవ అను చల్లి ఆమండలమధ్యభాగమున బంగరు మున్నగువానివేవైన పా్ర, నునిచి ఫపుణ్యాజా మంత్రములజదువుచు ఛ్మత్త్మచామరముల ధరించి, యాపాత్రముఖమువై నొకల్రొత్తవ త్త మును గప్పి _తెలాదులను అందుబోసి వడగట్టి అందు నిలిచినపిప్పిని మూటగ నొకచారముబే నట్టి కిట్టికోలతో నొ త్రివట్రి భూమధమును గ్రహించునది మరియు నట్రియెడ వడగట్టుటవై ననుడ్డ స్రైకదిగను చినిగినదిగను మడక వేసీనదినను ఊండగూడదు. మరియు మంగళభఘాోషములవే బ్రవ్యాయును, శాంలికర్యచే విష్ణువును; దీపషముచే సీశ్వరుండుకు, కాలిధాన్యముచే లోకపాలకులును, జలవూర్జకుంభముచే నళ్వినీ 'జీవతలంగు; మండలముచే దినకరుండంను, మంగళ వాద్యముల చేతను మణంలచేతను లక్షీయు: ఫున్పుములు అతుశ్రలం మున్నగువానిచే సోముండును, తాంబూలదాసముచే శక్కినదేవళ లందరును తృ క్తినొందుదురు; కావున వవైజెస్పినవానినన్నిటిని తన్చక యాచఛరించవలె నని భావము. _ఆర్రి స్నేహములను భద్రవరచువిధానము 6ఆా- మూ, అథ శుబ్ధేన వక్టేన ాదితం సూశ్రసంయుతమ్‌, స్వనుగుప్తం శుచా చేశే సుస్థిరం వినివేళశయేత్‌ . 803 అజ్ఞానాద్వ స్తు లో భాదాన్టికృ తే విధివిర్యయే, రతీళా అవి నిరా న్త్‌ భూతై "ర్ఫేమజళ_క్టయఃం 80౪ వ్యా, వైజెప్పినరీతిగ వజియగట్టినన్నేవామును భొండముసంచోసి పరిశుద్ధమైన గుడ్డను భాండమ్యువై మూసి చారముచే బిగియునట్టులు వానెనగట్టి పరిశుద్ధ మైనస్థట్లమున

లట వరహితస౦హిత వదిలముగనుండునట్లు భదృచరచవలెళు. మరియు 'తెలియకయైనను వస్తులోభముచేైనను వెళెస్సినవద్ధతికి విరద్ధముగ జేసినచో. నాయామధము. ెంతజాగ్ర త్తతో గాపాడినను అఆయౌాపషథమునందలి వీర్యమును భూతము లాకర్షించును, కావున విధికి నిరుద్దముగ యె ఖ "జేయంజనదు. ఆపాట సిద్ద్ధామధవిభాగము ఛతా- మూ. త్రి ,భాగమగ్న యేఒశ్విభ్యాం అతిథిభ్యో నివేద్ధుచు జెపధస్య చతుర్ధాంళం కర్రాన్వీక ర్తు మక్చ్హతి, 80౫ వ్యా, సిద్ధమైనయామవధమును నాల్లుఫాగములుచేసి యందొకభాగమును అగ్ని 'జేవ్రనకును, శెండదవభాగమును అళినీ దేవకలకును; మూడవభాగమును అతిథులకును ఇచ్చి (నమర్స్చించి నాల్లవభాగమును యజమానుడు గ్రహింవనగనుం - ఎవాద్రి స్రాణాచార్యసన్తానము థణా-- మూ, అర్చయేద్ధనథాన్య్యా దై్యః పా7కాావారర్థం నచామ్బంరై* చెమథారమ్భృ వేళాయాం షూ రోగ వ్ర శామ్యుతి, 530౬ వ్యా మై జెప్పినరీతిగ పరిశుద్ధమైనయామధమును నేవించుసమయమున ప్రాణచాన ముంజేయ సమర్థుడగువై ద్యుని ధనధాన్యాదులచేతను నూతనవ త్త ములవేరను తొలంక నక్కరించి పమృట నౌమభమును 'సేవింపందగునుం అట్టు సత్క_రించుటచే రోగము శాంషి నొందును 93 చెన్కధమును సేవించుక్రమము అఆాా వాం ల్లీక్ధానా౯్‌ 'పజ్యఖళ్ళుద్ధో వై చ్యేనోదబజ్ఞుఖేనసు ట్‌ ్ర్యాద కేన్హ్ర భూచద్దాార్కా.నలానిలాఃః 302 బుషయస్సాపషధ్య్రామా భూతసళ్షాళ్ళ ౧ పాన్తువం రసాయనమివర్షీ అాం అమరాణా వివాన్ఫుతమ్‌, 50౮ సుభేవో_త్తమనాగానాం ఖై పజ్యమిదమస్తు తౌ మన్షేణానేన ఖెవజ్యం మాశ్రాభి రభినున్సితమి, 30౯ నిమాలితాత్షన్సే వేత పా త్రం కుర్వీతభవూముఖమ్‌, వ్యా కొషధమును 'నేనించునపుడు మిక్కిలి శృద్ధకల్లి వరిశుద్ధుడై తూర్పుముఖ ముగ తాను కూర్చుండి ఉత్తరము ఖముగ కూర్చునియున్న మై, ద్యునిచేత “బ్రవ్మారుద్రా.., మిదమస్తు తే” అనుమంత్రమయు నుచ్చరించి యళ్శిమంతత్రింపబడిన యామథమును కన్నుల నరమోద్చుగమనాసికొని సేవించి తోడనే యామధపాత్రమును భూమిపై బోరగిల నుంభ వ్శలెను?

ఆం శ్ర ఉత్ప రష్టసహీతేము ష్టం (బ్రక్తో కృద్రుడు, ఆక్విసీటేవకల్పు. దత్తుడు, ఇంద్రుడు, భూదేవి చంద్ర. నూర్యులు, అగ్ని వాయుదేవుడు మహద్డులు ₹ామధనముదాయముతోగూడిన భూత సంఘములు వీరందరును నిన్న కాపాడుదురుగాక! ఈయావధము బుములకు రసాయన మునుబోలియు, 'చేవతల కమృశమునుబోలియు) ఉృాత్తములగునాగులకు సుధనుబోలియు, సీకు సుఖమును కల్లించుగాత!ీ యని మంశ్రార్థ ము అథి సెవధమును 'సేనించవలసీనకాలనియమము ఆ మూ, యుజ్ఞూసదనన్నమన్నా దౌ మ ధ్యేఒ_న్తేకబలా న్తలే, 38౧౦ లానే గానే మువాుస్పాన్నం సాముద్దం నిశిచాషథమ్‌, ఫ్ర శగజేబనన్నం బలినోః రోగరోగిణో 3౧౧ అన్నాదా విగుణేఒపానే సమానే మథ్యఇవ్య తే వార్టినేన్నేప్రాతరాళస్య సాయమాళస్య తూ త్తే 38౧౨. ఈాసర్రా్తాన్తయోః ప్రాణ్మేపదుస్ట్రే మాతరిళ్వని, ముర్షువుర్విపచ్భర్జి హపింర్తాతృట్‌ వ్యాస కాసిష, 8౧౩ 'యూజ్యం సభోజ్యం ఖై మజ్యం భోజై $శిలై రరోచకే, కమ్చూ కపకహిథ్తాసు సాముద్దం నిశిభొజనమ్‌, 39౧౪ ఉోర్ధ రజి శ్రువికాలేషు స్వప్న కాలే మపోస్యతే, ఇతె "స్టహథానాం సిద్ధానాం వృయోగః, తం 669656 వ్యా, వైజెస్పినవిధముగ నామథము నువయోగించుతరి అయావ్యాథి ఠరోగిబలా బలము మున్నగు వానివరిస్థితులబట్టి య్య్మాక్మింద వివరించ్యుప్ర కారము కొమధమును "సేవించ దగునువాాభుజింపబడిన యాసహారముజీర్ణమైనవ్వుడును అన్నమును , భుజింపబోవుముందు చణమునను భోజనమధ్యకాలమునందును; భోజనాంతమందున్సు ఒకకబలమును తినినపేద వను ప్రతికబళము నడుమను) కాలనియనుము లేక మాటిమాటికిని అన్నముతోసూర్చియం, సాముద్దముగను;, రాత్రి నిదురించుసమయమందును శకొవధమును. 'సేవింపదగునుః (సాముద్దమన:లాభోజనసమయమున నొకకబలమునుభుజించి చకొవధమును సేవించి వీమ్తుట భుతించుట యని యర్థము) కఫ్యప్రకోషమున గల్లినరోగమునందుకు రోనియు రోగంబును మిక్కిలి ప్రబల ముగ నున్నప్వుడును భుళించినయావోరము. జీర్ణమై బరగడుపుతో నున్నపుడు కెవద మును సేవింపనగును, ఆపానవాళము ప్రకోషించినపుడు అన్నమును భుజించుటకుముం దున్ము సమానవాతము ప్రకోపించినపుడు ఖోజనమధ్య కాలమందును, వ్యానవాశము వ్రకు

850 వరహీతీసంహిత పశమైనపుడు స్రైకకాలమున భుజించినయంత్తరతుణంబునను; ఊదానవాశము చశోపించి నపుడు సాయంకాలము భుబించినయుత్తరమ్‌ణంబునను, స్రాంవాతము లోపించినపుడు వ్రతికబలాంకమునను) కొమధమును 'నేవింపనగును, మరియు వివము, వాంత్కి ఎక్కిళ్ళు దప్పి, శ్వ్వాసకాలములు ఈరోగములయందు కాలనియమములేక మాటిమాటికిని కొను థము నుపయోగించవలెను. అరో-చకమునందు రుచికరములై, నయావహారపదార్థములయందు కెమధమునుగూర్చి యువయోగింపనగును. కంవవాతము, ఆత్మేపకవాతము ఎక్కిట్ల ఈచ్యాభులయందు రాత్రిభోజనకాలమున సాముద్దముగ నాషధమును "సేవింపనగును, కంఠ మునకు _వెఫాగమునజేరిన వ్యాభులయందు. రాత్రివేళ భుజించినిదురించుటకుముందు కెమధమును 'సేవింపనగును, ఇ్తెంంగున సీద్దామధకుల వ్ర యోగించు క్రమము వొవ్చబడినది అనిిథ 'స్నేవా స్వేదప్రాముఖ్యము ఉము- మరౌం,4%,4*6994 6696 - బర్త వ్రవత్యుతే, 3౧న చీ “జ్‌ వ స న్నేవా న్వేద సహీంఈా కి యాంకాచిత్స)న రృతే, స్థాదాదౌ క్రియాే ్టవన్నేవాన్వేదవిధిర్న ఫగొమ్‌్‌ 3౧౬ వ్యా. నీవిధమైన చికిత్స జేయవలెనన్నను స్రాయుశముగ న్నేవాస్వేదవిధుల నా రించి 'చేయపలసియుండును. కాళ్ళన స్నేవా'న్వేదవిధులు మునుమున్ను చెప్పబడును. =ఖిధ్రి స్నే వో ర్ద్శ్లలు తా మూ, న్నేదసంశోధ్య్యమద్య స్త్రీ వ్యాయామాస_కచి న్తకాః వృద్ధబాలాబలక ఫళరూతూ, తళా స “రేతసః, 5౧౭ వాత్తార్తస్యన్షతిమిరి దారుణా వ తిభోధిన్య న్నేహ్టుకం..000... వ్యా, 'స్వేదనమున (చెమటవెడలించుట) కర్చుడును వమనవి'లేచ నాదికోధనచికిళ్స కర్దుడును, మద్యపానము. న్ర్రీసంభోగము. వ్యాయామము ఈకృత్యములయం దాసి కలవాడును; ఎల్లుపుడును మనస్సున చింలతించువాడును, వృద్ధులు, బాలురును, బలహీకు లంను; కృళిం చినళరీరముకలవారును రూత్ష(జిడ్డులేన్సిశరీరముకలవారును; రక్తము శ్నీణిం చినవారును శుక్రము. శ్మీణించినవారును,. వాతవ్యాధిపీడితులును ్రోతోబంధముకల వారును; తిమిరమను ేత్రరోగముకలవారును కడుకష్టముచే నిదుర మేల్కా.0చువారును పీరందరును స్నేవాకర్య కర్ష్ములగుదురుం _ఆ9 న్నేవోన ర్లు లు థా మూ 94444469 *'నత్యాతి మస్టాగ్ని తీళ్లాగ్ని స్థూలదుర్చలాః, 8౧౮

జ ఆంధ్ర ాక్చర్యసహీరేము 8కే జరు _స్తమాతిసారామగ ళరోగగరోదదలై ౫ వవార్శా లచ ్భ్భృర్జ వ్రరచిశ్రేష్య తృష్ణా మదైై ఫ్‌ వీడితాః, కం౯ా అష్రసూ తాయుక్తేచ నన్యే వన్తే విెరేచన్నే ఇ్యా- జఠరాగ్ని మిక్కిలి మందగించినవారును,. జఠరాగ్ని మిక్కిలి త్మీవ్రముగ కలవారును మిక్కిలి స్థూలమైనళరీరముకల వారును, మిక్కాల బలములేనివారును; ఊరు _స్తంభఛవాతము, అతిసారము, అఆమదోషము, గళరోగము, విషము ఉదరరోగము, మూర్శః వాంతి అరోచకము కఫము దప్పి; మదాత్యయము అను సీవ్యాధులచే బీడింపబడిన చారును; గర్భస్ర్రావమయిన్త్రీలును స్నహకర్మ్మ కర్షులుకారు. మరియు నస్యమును వస్తి కర్మను విలేచనమాను 'జేసిళొనినవారును నస్యకర్మమునకు _అర్హ్మలు కారు. (జెప్పిన వారిలో నతితీక్టైన్నికలవాలికి స్నేవాకర్త్మ చేసిన జఠరాగ్ని మరింత వృద్ధినొంది వికార "హేతువు గానగునుం అతిస్థూలునకు అగ్నియు 'మేదస్సును మిక్కుటముగ వృద్ధినొందును అతిదుర్భలునకు _ జీర్షశ_క్రిలేమింజేసి స్నేవాకర్మచే చైపరీత్యము కల్టును కావున వీరికి 'స్నీవాకర్మ్మ నిషేధింపబడినది యని మయెొజుంగునది) ఎశ్త్రు(ర్రి 'స్నేవావ్రయోగనక్ర్యమము అతా మూ, యుశ్రార్థవభారయేత్‌ న్నేహం భమ్యాూద్యన్నేన వస్తిభిః 5౨0 నసా నే టే టి! న్లాతీతర్పతై * వ్యా- ఘృతము "మొదలగు స్నేవా ద్రవ్యములను మాత్రా శాలము భూమ్‌ “'జీవాము డోవములు మున్నగువాని కనుగుణముగ కల్పించి, భత్య-భోజ్య-లేవ్యా-పేయ రూవములైన యానోరవదార్థములతో గూర్చి యుంవయోగించునది, మంకియు. వైజేస్పిన రీతిగ భృుళాదిస్నేవాద్రవ్యములను నిరూసోనువాసనడాత్తరవస్తులమూలమునను; నస్యమా అభ్యంజనము గండూవము. శిరోవస్తీ యనుళిరసృంకర్పళ్య క్రియ చేతను కర్దష్రూరణారూబ "మైన కర్షసంతర్చణ, క్రియచేతను చేత్రృశూరణరూపమైన అత్షీసంకర్చణ్య క్రియ చేతనుస్నేవా కర్మను _ప్రయోగింపందగును -*౨అం అఆవారానుగుణముగగూర్చి స్నేవగోోవయోగము ణా మూ, ప్రాజ్యథ్యో త్రరభకోఒసౌ అథోమిథ్య్యోర్ధ్ర దేహజా౯- 8౨౧ వాష్థ్రధీ౯ జయేద్చలం కుర్యాత్‌ అశ్హానాచ యథా శ్రమమ్స్‌ వ్యా- వెజెస్పినస్నేనామును. భోజనమునకుముం దువయోగించిన ఆధోచేవామున జనించినరోగమాలు శమించునః భోజనమధ్య కాలమున నువయోగించిన మధ్యచేవామున జనించినవ్యాభులు శమించును భోజనో శ్తరకాలమున బ్రయోగించబడినయెడ ఊర వలీ

శక్తీ వరహితసంహితే మున గల్లినరోగములు శమించును. మలేయు. _వెజెస్సినక్ర్రమముగ నువయోగించినచో శరీరమునందలి యధోముధ్య ఊద్థ్య్యాంగములకు వరునగు బలముశు కల్లించును. థి స్నేహోనుగుణముగ స్నవోవయోగ క్రనుము రా

మూ, ఘృతం సనై స్థం శుద్ధం సవోస్టమం పవనాదిషు, 8౨౨

స్యాత్సద్యన్సే్నేవానం తద్వత్‌ అధళ్చసగుళస్పర3

త్రావొఛా త్రీ ఒర మేదథ్నాసవో్యోపషుం సాధితంఘృతమ్‌, 3౨3

వ్యా- స్నేహవిధియందు ఫఘృతము నుపయోసించునెడ చవాశమునందు. నైంధవలవ అముతోగూర్చియు, పిశ్తమున శుద్ధభ్భుతమును; కఫమున త్కికటుకములగూర్చియు. నుప యోగించునది. మజియు. ద్రామారసము). ఊసిరికకాయలరసము,. పెరుగు, త్రిఫలములు పీనినిసూర్చి సాధింవబడినమృతము సద్య స్ఫే్నే మనమగునుం (శవించినతోడ'ే శకిరముళు స్నిద్ధముగ జేయునది సద్యస్సేవాన మనబడును)

థి సుకుమూరాదులకు స్నేవోవయోగ్ర్రమము థఖా-- మూ, సుకునూరం కిళుం వృద్దం న్నేహా వృచ్వేపి.ణ0 భృశమ్‌, 9౨౪ ఆ థి కో

తృష్ణా ర్తమువ్షకాలేచ సహాభ కేన పాయరుత్‌ ,

వ్యా మిక్కిలి నుకమారునకును, శిశువునకును వృద్ధనకును స్నేవాద్రవ్యమును ద్వేషించుస్వభొవముకలవానికిన్మి దప్పిగొనినవానికిని, స్నేవాద్రవ్యమును అన్న ముతోగూళ్షి

౬ ఏ

_యుపయోగించవలెకుం

మజీియుం నుష్షకాలమున స్నేహము నువయోగించునెడ వె శిస్పినరీతిగ నాహుర పదార్థములతో గూర్చి యువయోగించవ లెను.

-అివి సద్యస్సేనానము 9ఆా-

మూః యేసద్యన్న్నేవానాన్సేనోః తేవరం లవణాన్వితాఃః 3౨౫

వ్యా భృుతము _తెలము. వన్య మజ్ఞ అనునీనాలును స్నేనవాద్రవ్యములు, ఈ

లిటీయందును లవణాము నధికముగ శేరు న నాల థి ర్చినచో నయ్యవి సద్యస్సే ష్లైవానములు (అవ్వజే న్నిద్ధముగ బేయునవ్సియగును. (లవణము. (స్రోశస్సులయందు. వ్యాపింప స్రవింపజేయు నదియు, రూత్తగుణము లేనిదియు, మిగుల నూత్త్యములగు. (స్రోకస్సులయందు. సంచరించు నదియు; తొలుక శరీరమునంటెల్ల వ్యాపించి జీర్ణమగువ్యవాయిగుణము క ల్లినదియం నగున్న కావున్న అట్టిలవణముతోగూడిన స్నేవాద్రవ్య "మేదియైనను. శరీరమున శమ్రుమాగ వ్యాపించి జీర్ణమగును కావున తత్కాలమున'నే శరీరమును స్నిగ్ధముగ జేయునని భావము) ౨౦ స్నేహసమ్యగ్యోగ-ఆయోగ-అతియోగలతణములు థితాా

మూ, వాతనులోమ్మ్యుం దీప్తాగ్నిం వర్శన్నీ ఇద్ధనుసంహతమ్స్‌ ౨౬

ఆంధ్ర, తాత్పర్యసహీతీము తక

న్నేహోబ్వేగః కము సమ్యక్‌ న్నీబ్ధే రూమయేవిపరరయఖు

అతిన్ని గ్ధేతు పాబుత్వం వ్రూూవ క్ష్రగుదస్రుతిఃం 3౨౭౯

వ్యా- స్నేవావిథివ్ర్యయోగముచేఠ చక్కగ స్పిస్ణడైనయెడ వాక మనులోమముగ సంఛరించును. జఠరాన్ని. దీవించును. జిడ్డుతో (స్నేవాద్రవ్యముతో)గూడి ద్రవమైన మలము 'వెడలును. న్నేవాపానమునందు భయము కల్లును బడలిక కల్లును, చక్కుగ స్నిగ్ధ ముకానినాడు మె జెస్పిసగుణములకు విరుద్ధములగుగుణములుం కల్గును (వాఠానులోమగమ 'నాదులు కల్లవని ఫెవము,

మీక్కి-లి యధికముగ స్నిస్ధమైననాడు పొందువర్ణంబును; నాసికయందును. నోటి యందును గుదమునందును స్రానము శల్లంనుం

౨౮ స్టేవావ్య త్యాసమునకు చికికృ అబా

మూ, ముత్తృష్ణో ల్లేఖన న్వేదరూవతపానాన్న భేమజమ్స్‌

తక్రారిష్టం ఖలోద్దాలయవళా్థమూాకకో చ్రవాః కత౮ా

వివ్చలీ ఫలామోద్ర వష్థాష్టగోమూ త్రగుస్తులు,

యథా స్పుంప్ర, తిరోగజ్బు న్నెహావార్ట్రపదిసాధనమ్‌, కి 2౯

వ్యా మై చెప్పినస్నేవావిధిని యథోక్తమునకన్న వ్యత్య స్తముగ 'బేయుటవలన గల్లిన రోగములయందు అకలిదప్పులను నిగృహించుట్కు వమనము. "జేయుట ఇెమటపుట్టించుటు రూత్షములగనన్న పొనములను ళం చధములను నేనించుట్టు మజ్జిగను ఆఅరిష్టములను ఉఊవ యోసించుట్టు ఖల మను వ్యంజనవిశేమము, ఉఊడ్డాలక మనుకాలిధాన్యముల్కు యవల్కు చామలు ఆరుకల్కు పిప్పలి త్రిఫలముల్పు "లేచె కరకకాయలు, గోమ్యూర్ర్తము, గుగ్గిలము ఇవియన్నియం నుపయోగింవదగును. మణియు నాస్నేవావ్యాపత్తునగల్లినరోగనములయందు ఆయారోగములకు దగినచికిళ్సల నుపయోగించునదిం

అం విరూమణసమ్యన్న్యోన = అతియోగలతణములు అతా

మూ, విరూతణే ల్బ నవత్‌ కృ తాతికృతలత్తణమ్స్‌

వ్యా. స్నేవాకర్శ్యకు విరుద్ధమెనది. విరూతుణము, (అనగ శరీరమును రూతృమున 'జేయుచికిత్సావిశేషము) " ఆట్టివిదాతమణముయొక్క. -సమ్యస్యోగాతియోనలతమ్‌ణములను లంఘనమునకు జెప్పిన సమ్యనో్యోగ-అతియోగలతలాములబట్టియే యెజుంగునది. ఎట్టులనవాల+ చాగన వేయబడినలంభునమునకు జేప్పియుందు విమలేంద్రియత్వాదిలమణములే వాసన "బేయబడిన విరూత్తణమునకును లతణములగును. అధికముగ లంఘనమువేనీనప్పుదు కల్లు కృళశ్యాదిలతణము'లే అధికముగ కేయబడినవిరూతుణమునందును. కల్డును న్నేనాన్యా

లీక వరహితీసంహీత వర్తుచిశిక్స విరూతణముగ. నుండును కావున అట్టివిరూతచణవ్య త్యాసమున గల్టులష్‌ణము లిచ్చట వ్రస_క్షి ననుసరించి వివరింపబడియొం అథి స్నేహ పానమువ వర్య్యవిధి థతా- మూ, యాన్యవోని పిజేత్తాని తావ_స్ద్యేన నియ _న్హ్రతఃః 330 చ్యా* మరియు నెన్నిదినములం స్నేహపానముచేయునో అన్నిదినములు తదనుగుళ ముగ పస్ధ్యావారాదుల "'జేయవలెనుం -ఖథ స్నేహాధ్యాసమునగల్టుఫలము అతా లి జో శ అ 9, మూ, దీప్తాన్సరాగ్నిః పరిళుద్ధకోష్టః వతి గ్ర థాతుర్భులనర్దయు కృ దృ ణే నయో మన్దజ5 శృళాయుః న్నేహోప నేవీప్రరువః ప్ర దిష్టి వ్యా ఎప్పుడును స్నేవాము నువయోగించుపురువునకు జాఠరాన్ని దీ ప్రీ కల్దునుం కోస్ట్రము పరిశుద్ధమగునుం రసాదిధాతువులు వృష్టినొంది నానాట వృద్ధిజెందును. శరీరబలం బును కాంతియు కల్టును. చతురాదీస్టియములు దృథఢముల్తై వానివానిక్సృళ్యములయందు జాగ్రత్త కల్లియుందును. ముసలితనము వబలము కాకయుండును, ఇంతియేుకాక నూరు వక్సరములవరకును నుఖముగ నారోగ్యముతో జీనించియుండును ఇత్తెఆంగున మునిపుంగ వులబే జెప్పబటెనుం -అ్ర్రి స్వేదవిధ్సి తచ్భేదములం ఇలా జ్‌ ర మూ స్వెదస్తాపోపనావోోప్య ద్ర వ భేదాచ్చతుర్విధః చ్యా*, తావమ్యు ఉపనాహము, ఊష్యము, ద్రృవము అను నీభేదములవేక "స్వేదము చాల్టువిధములు, -అం కాపస్వేదము ఏతా మూ, అాపోఒగ్నిత ప్రవసనఫాలవా స్పతలాదిభిః 839 వ్యా నివ్వునకాచబడిన వన్త్రమ్ము ఫాలము (ఇనుపకార్యు, అరజెయ్యి. ఇవిమొడ లగువానిచే కాపు బెట్టి చెమటబుట్టించిన నయ్యది శావన్వేద మనబడును. ం ఇచ్చట “వాస్తతలాదిభి” అను నాదిశబ్బముచేత కొయ్య ఇనుక మంటిపిడత కంచుస్కార్త, మున్నగునవి ్రపొంపుడును; కావున వీనిలో “* శిర్ధానిచవైన నివమ్హనకాచి శాఫుపెట్టనగునని యెజుంగునదిం ౯6 ఉవనావాస్వేదము ఉటో- మూ, ఉపనాహోవచాకిణ్వ శతావ్యో దేవదారుభి ఛాన్వ్యై స్స వ స రానై్నైరణ్ణజిటామ్నిన్నై* ఏ్‌33

ఆంధ్ర కాత్ప్సర్యసహీతీము తక్‌ ఆ

ఉద కలవై సే హు కత త్త పరిన్హ్యతై

'శకేవలే పవనే; న్లేవసంసృష్లే. సురసాదిభిః 88

పద్మ కాద్రస్తు విత్తేన సాల్వణా ఖైః పునః పున

వ్యా, “ఊవనవ్యాలే (బధ్యతే చర్మవట్రాదినృా-ఊవనావహళి అనువ్యుక్ప త్తిచేత చర్మము గుడ్డ మొదలగువానిచే నామధవిశేషమములగూర్చి కట్టుగట్టి చెమటబుట్టించ్భు క్రియకు ఊపనావా స్వేదమని "పేరుకల్లినది. అదియెట్టులనః-వను నురావీజమూ సదాపు 'చేవదారు అను సీద్రృవ్యములనాల్లటిని; స్నవాము పులిగంళ్తి మజ్జిగ, పాలు అను నీద్రవములబోసి నూరి అందు ఉప్పును అధికముగ జేర్చి కలియ బెట్టి యుడికించి చెమటబుట్టింపదలచినచోట నునిచి చర్మము మున్నగువానిచే కట్టుగట్టునది. మరియు నిత్తెజంగున'నే నువ్వులు అగసీ విత్తులు, మినుములు మున్నుగు ను్తవీర్యము లై నధాన్యముల నై నకు; శెంగల్వకోష్టు అగరుః చ్రంథితగరము, లులసీ మాన్నగుగంధ ద్రవ్యముల్ననెనను; నన్న రాన్ట్రము, ఆముదపుగింజలు జటామాంస్కి అనునీద్రవ్యముల్ననైనను; మెజెప్పినరీతిన. స్నేవాము ఫులిగంబిమున్నగు ద్రవ ములతో నూరి కలిపి చర్మము మున్నగవానిచే కట్టుగట్టునది ఇదియు. నుపనాహాస్వేద మగును -ఈవెప్పీన యుపనాహా స్వేదమును కేవలము వాతమ్మాత్రము చ శోపించిన యపుడు చేయవలెకు. వాతము కఫముతోగాడి ప్రకోవించినపుడు సరసానిగణ ద్రవ్యములను మె ెక్పినరీతి పకముచేసి యుపనావహాముచేయునదిం ప్పిత్తముతోగూడి వాతము వ్రకోపించి నపుడు పద్య కాదిగణ ద్రవ్యములహార్చి మైకెస్పీనరీతి నుసనావామువేయునది. ఇత్తెజంగున వె జెస్సినమూడువిధములైన ఉపనాహస్వేదములను వరుసగ శేవలవాతమునందును; కఫ సంసృపష్త్పవాతమునందును, పీ తృసంసృృష్ట్రవాతమునందును వలువురు నువయోగించునదిః చఊయువనావా'స్వేదములు మూడును సాల్వణస్వేద మను నామాంతరముచే జెచ్చబడునుః

అవత్తు(రై ఉవనావా స్వేదబంధన క్రమము ఏణా-

4 డి జ మూ, స్నిగ్ధోప్టవీరై న్ట్‌్మ పదల చర్మపక్షై రపూతిభిః, త!

అలా భేవాతజిత్పత్ర, క" సియా వికశాటన్రైై

త్‌ ః

బద్ధం రాత్ర దివాముష్నో! ముక్చో ద్రాత్రాదివాకృతమ్‌

వ్యా స్నిస్ధంబును ఊక్ష్రవీర్యంబును దుర్దంధరహీతంబునై మె త్తననుందుచర్శవట్రము వేత నుపనాహా స్వేదమునందు బంధనముచేయవలెన్సు.. ఒకవేళ అట్టి చర్శవట్టము దొరకని మొడ చాతహరమయిన యాముదపాకు; కౌ శేయము (నారమడిగుడ్డుు, కంబళము మున్నగు వానివేనైన బంధనము చేయవలెను. అట్టి చర్మవట్టాదులచే వవైజెప్పినవద్ధతిప్రశారము కట్టుకట్టునెడ ర్మాశ్రులయందు కట్టినదానిని హాటియందును, మోలుకట్టినకట్టును రాత్రుల యందును విడదీసి అవ్వుణే మరల యథానిథిగ కట్టవలెళు,

కకం వరహీతసం౦హేీతే మాం ఊష్తాతూక్కారికాలోష్టక పాలోపలపాంసుఖిః

పత్రభచ్హేన థా న్యేవ కరీపసికళాతు మె. 888

అనెకోపాయసంతృ మ్మైః ప్రయోజో్ఫ చేశ కాలత్క

వ్యా, ఊఠ్యా-రిక[యవలు మినుములు అముదఫువిత్తులు అగసీవిత్తులు కునుమవిత్తులు పీనిని వక్వముచేసి చేయబడినముద్దు, మంటినడ్డు చిల్లపెంకులు,. రాయి ధూళి, ఆకుల నమూసహము ఛాన్యము, వరుడుపిడకలు ఇనుక్కు ఊమక వీనిలో "నెర్రానివైన తగునుపా యములచే మిక్కిలి వేడియగునట్లుచేస్సి చానియావిరిచే దేశకాలదోనవదూహ్యాదుల చక్కగ గమనించి చేయబడినస్వీదము ఊన్న స్వేద మనబడును, (అనిరిచే చేయబడిన 'స్వేదనము డఊోష్మ స్వేదము),

అథ ఊస్మస్వేదరూపనాడీ స్వేదము అతా

మూ, సుఖోపవిస్ట్రం స్వభష్థ_కృం గుర్ముప్రావరణావృతమ్‌,

హస్తి శుజ్ణకయానాడ్యా న్వేదయే ద్వాతరోగిణమ్‌, కికి౮ా

వ్యా, వెజేన్పినద్ర్రృవ్యములను. చక్కగ. వేడిచేసి వ్రశ్య_న గొట్టముకల యొక ప్మాక్తలో నునిచి మూతి మూసి వాళరోగముకలవానికి అభ్యంజనముచేయించి నుఖముగ నొకచోట (ాలిలేనిద్రచేశమున గూర్చుండబెట్టి మెజెస్పినప్మాత్రమును చానిచెంత నిడి యొకదట్ట్రమైన (దుప్పటి 'మొదలగ) గుడ్డను శ్రమ్రి యాపాత్రముయొక్క గొట్టము నుండి యావిరిని శరీరమువె 'వ్రనరింవశేసి ఇెమటపుట్టించునది.. దీనిని నాడీస్వేదమని తంత్రాంశరమున 'జెస్పిరి. మూ, ద్వివిధ స్తు ద్రవన్నేహః వరిషేకావగాహతు

తై లథాన్యాన్లుగోమూత్ర శ్వాథధయూసవయోరనై:ః, 83౯

పరివేశో; ఒవగావాస్తు వాతజిల్సేవావూరితే,

జన్‌ అర

రో స్ట కటాహో ద్రోణ్యాం వాత త్ర యోబజోస్టవికేషతః, 850

వ్యా చ్రవస్వేదము పరి'షేళకమనియు ,అవగావామనియు లెండువిధములం. _కైలము? పఫులిగంజి గోమూ క్రము వాఠహరౌషధములవే సెద్ధమైనకహోయము; 'వాఠహరద్రవ్యము లచే సిద్ధము చేయబడినయూనము, పాలం మాంనరసము, అనునీదృవములను నుఖోన్ట్య ముగజేసి దానిచే" శరీరమును. తడిసి ఇెనుటబుట్రించిన నయ్యది పరిషేక స్వేద మనబడునుం “ఇెద్దనొట్టమునం టైనను, "పెద్దకటావామునంతై నన్ఫు గొప్పతొట్టియంద్రైనను వాఠహర్ర

ఆంధ్ర,'శాత్స్చర్యసహితనుం 8? ద్రవ్యములచే సిద్ధమైన త్రైలాదిస్నేవాములను. నిండించి అందు అవగాహానము జేయునది ఇదియే అవగావా స్వేదము,

చ్రువన్వేదవిధానముకు వాగ్భుటాచార్యు లిట్టుషటేళించిరి:=-- “శ్ర ,వీరణనై రజ శారస్టానురసార్జ కాల్‌ , శ శిరీమవాసావంశార్క_మాలతీదీర్ధ వ్య న్తఠః; పత్రభక్తై ర్వచ్చాచ్యెశ్చ మాంనై శ్చానూవవారికై 9 దళమూలేన చ బృథక్‌ సహ్మితెర్యాయథామలమ్‌; స్నేవావద్భి స్పురాళ్వుక్త వారిజ్సీరాదిసాథితైఖ కుమ్మోర్గలస్తీర్నాడీర్వా వూయుళ్వా కుజార్ధికక్‌; వాససాచ్చాదితం ఇ్మాత్రం స్నిస్ధం సీష్చోద్యథా నుఖమ్‌ ఎతలేవవాద్రవైః భూర్చం కుక్షుం సర్వాజ్లిగేజనిలే;, అవగాహ్యాతురస్తిమేల్‌ అర్శః కృచ్య్ళాాదిరుతుచలో (మునగ, వీరణము, చిట్టాముదము; కానుగ, తులస్కి గగ్దౌరి. దిరిసినము, అడ్డసరము, 'వెదుర్రు జిల్లేడు, జాజి "వెద్దమ్తూను వీనియాకులు వచాదిగణ ద్ర వ్యములును అనూపజంతువులయొక్క_ంయం జల్లజంతు వులయొక్క_యు మాంసము దళమూలముల్కం అను నీద్రవ్యములలో నొక్కొాకచాని మైనను, గొన్నిటినైనను, లేక అన్నింట్యినైనను) అయాదోవహరములగు ఖృుళాదులలొ నొకస్నేవాదృవ్యమునజేర్చి ) నుర్క భుక్తము, జలము, శ్మీరము వీనిని వాతాదిదోహోను గుణ్యముగన కలిపి సీద్ధముచేయబడినకహోయము నొకకుండలోగ్షైననుః గరి కెవిడతలాసైనైనన్సు. “వెదురుగొట్టములోమైనను. నిండించి రోగిశరీరమువై గుడ్డనన్పి వె చెప్పినకషాయమునే సుఖోన్టముగ కడుపవలెను, ఇది పరిషేకరూపమైన ద్రవస్వేదము.

మరియు వాతము సర్వశరీరమున వ్యాపీంచియంండునపుడును, అర్నోకోగనము మ్యూత్రకృ చ్భ్రము "మొదలగువ్యాధులయందును వై జెప్పినకమాయముచే నిండినతొ ్రైలో రోగి వ్ర వేళించి కూర్చుండిన నయ్యది యనగావాస్వేదము)

౨౦ తాపాదిస్నేహములకు ప్రత్యేశవిమయముల్తు థిలా-

మూ, తాపోప్తణీ కఫప్రాయే ఉపనాహో ద్రవః పున

సవిరారణే క్లేవ్యణివా కంచిత్చి_త్తసమన్వి తే, 3౪౧

నిర్వాతం గృహమాయాసః గువ్యోప్రావరణం భయమ్‌,

ఉపనావోవావ క్రోథ భూరిపానం యభథాతప, 8రతి

న్వేదముత్పాదయే దేభిః వాత శేచ క ఫావృతే

వ్యా- కఫప్రచురమైనవాశమునందు తాపస్వేదంబును ఊవ్య'స్వేదంబును చేయం” దగును. కొంచెమున విత్తముతోాడిన వాకేముగ౦ందుకు, కఫమునందును ఊపనాహాద్రవ స్వేదముల శెంటిని ఊపయోసించగును, కభముచే వాక మావరింపబడినయవ్వుడు గాలి'లేలి యుంటనుండుట్క శరీరమున శాయాసమునుకల్లించునమల కేయుట్న చుహలగే వ్రవేశించుట్క -

858 వరహితస౦ంపహిత శరీరముపై వట్టలగప్పికొనుట్కు భయపమచదుట్కు ఊపన్యాహా స్వేదము యుద్ధము, కోపము అధికముగ "పానముజేయంట్సు అకలి ఎండ అను నీకృత్యములచే చమటబుట్టించవ లెను, -*లిధి 'స్వేదకర్శయందు కొన్నివిెశేషనియమములు ఉతా- మూ, నివాలేఒ_న్తర్చహిన్సిిద్ధః జీర్ధాన్న న్సే దనూచలేత్‌, 9౪8 అల్పం వంతణ'రొకూస్స్రలం దృజుస్కహృాదయేనవ్యా వద్దోత్పలాదిఖిన్స క్రు సిద వాచ్భాద వ్రచయుహీ 3ళీళో శీతై ర్థక్తావలీపడ్మ ముకు ళోత్పలభాజనై మువాఃః కర్తైళ్చ సజైః న్విద్యతోహృదయం స్పృ శేత్‌ * ౩6౫ వ్యా. స్వేదకర్శ్య బేసకొనదలచినవాడు స్నేహాపానముచే శరీరాంతర్భాగమునను, ఆభ్యంగనమాచే శరీరముమైఖాగమునను న్నిస్ధ్రడై భుజించినయావోరము చక్కగ జీర్ధమైన సమయమును గాలిలేన్మిప్రుదేశమున జేరి స్వేదకర్యనుజేసికొనవలెను. మరియం '్వేదకర్మము జేయునపుడు గెజ్జుయందు. న్వల్పముననుు నేశ్రములయందును వృననాములయందును వృాదయమైని మిక్కిలి స్వల్పముగను జేయనగును లేక కన్నులు మున్నగుస్థలములయందు 'స్వేదకర్మ జేయకుండుట కదుక్షాఘ్యుము, మరియు శ్వేదకర్శ చేయునపుడు ఆశామరపువ్వులు కలువలు 'వెదురుబియ్యపుడిండి యుండ వీనిలో న్లాకచానిచే కన్నులు మూసియుంచవలెను, చల్లగనుండు ముళ్యాలవోర ములచే మైనను తామరమొగ్గలచేవైనకు, కలంవపువ్వులచేమైనను) చల్దగనుందుపాత్రములచే మైనను; జలముతోగూడియుండు. ఆరఇెయ్యిచేవైనను 'స్వేదకర్శ చేసికొను వానిరొమ్మును పలుమారు స్పృళించవలెను, ఎవ్రార్రి సమ్యక్‌ స్విన్నలతుణములం విటి మూ, సమ్యుక్‌ న్వీన్నేహిమ్యార్ధి త్వం స్వేదస్రావోఒజ్ఞమార్డ వమ్‌్‌ లాఘవం శేవథు_స్త నమ్మః శీతకూలత యోజఒపీచ 8౮౬ వ్యా, చక్కగ 'స్వేదవిధిచేసినన్వుడు చలువను కోరును. ఇెమట అడ్డులేక 'ధారాళ ముగ 'వెడలును, శరీరము మృదువగను లేలికగనుండును. వణాకు _స్తంభించును.. శరీరమున చల్లదనంబును శూలనొప్పియు శాంతినొందునుం (ఇట్టిలతణములబట్టి 'స్వేదవిథి చక్కగ "జేయబడినది యని యెొజుంగునది). మజియు వైజెస్పినలతణములచే చక కాగ స్విన్ను డని "తెలిసీ అంగములను మృదు వుగ మర్దనముజేసికొని వేడినీళ్లలో స్నానముచేసి, న్నేవావిధికి 'జెప్పినయువచారముల జేసి

ఆం శ్ర కాత్పర్యృసపింతము తి్ర0 మూ న న్వేదయేదతిస్థ్టూలరూ యదుర్చ్భలమూర్భి తాకా, _స్తమృనీయతతతీణమామమద్యవిశారిణః, 88 తమిరోదర వీసర్పకున్త శో మాఢ్యరోగిణః, వీతదుద్ధదధిన్నేహ మధూ౯ కృతవిరేచనాక్‌, 85౮ ట్రష్రదద్ధగుదగ్లాని శోథ శోకళభయాకి శాక యు_త్తృస్లూకామలాపాణ్ణు మేహినః పిల్పపీడితాక, 8౮౯ వ్యా. మిక్కిలి స్థూలమైనళరీరముకలవానికిని, శరీరము జిడ్డులేక రూతముగనుండు వానికిని బలహీనులకును, మూర్భ, రోగముకలవారికిని _ప్రంభన్నక్రియార్డు నకును, ఉరుతుళ రోగముకలవానికిన్సి ఛారువులు. త్నీణించినవానికిన్సి కృళించినచానికిని మద్యపానముచే వికృతిజెందినవానికిని, తిమిర మను "నేక్రరోనము ఊదరరోగము వినర్పము కుష్టము కోవ అఢ్యరోగము (వాతరక్త్రము) అను. సీరోగములుకలవారికిన్సి పాలు. "వెరుగు న్నేవాద్ర వ్యము లేసె వీనిలో జేనివైన పానము జేసినవానికిన్సి విరేచనామథమును నేవించినవానికిని; ఆతిసారముమై నను మౌరాన్నికర్త్యలచేచైనను గుదము స్వస్థానమునుండి శ్రస్టముగను దద్ధము గను ఊండువానికిని, బడలిక (క్రోధము శోకము భయము పీనితోశూడియుండువానికిని ఆకలిదవ్వులచే పీడింపబడినవానికిని పొండువుచేతను ప, మేహమువేతను వీడింపబడినవారికిని, పిత్తం బధికరించినవానికిని, గర్భవతియు పున్సువతియు ్రనవించినదియు నగస్త్రీకిని వీ కందరకును 'న్వేదకర్శ "చేయంజనదు.. ఒకవేళ మైజెప్పీనవారికి విమాచి మున్నగుస్రాణా 'పాయకరములగు (క్రూరవ్యాధులం సంభవించి. ఆవళ్యకముగ స్వేదకర్శను 'జేయవలసినట్టు ' తటస్థ మైనప్పుడు మృదువుగ స్వేదకర్శమును చేయనగును ఇచ్చట సీవిపరణము "నెణుంగునది:ల--మిక్కిలి స్థూలళరీరునకు స్వేదకర్శము జేసిన యెడ "మేదస్సు శ్నీణించి మిక్కుటముగ శరీరమునకు సంయోభము కల్లును రూతుళరీరుడు మున్నగువారికి జేసిన అతికార్శ శ్రమను కల్లును అకలిదప్తులుకలవారికిచేసిన శ కరమున మిక్కిలి బడలికకల్లంను. కామల-పాండురోగముకలవారికి వేనీనప్నిత్సము మిక్కిలి (ప్రకోపించి ఇ్యాథి చ్రబలమగును. విక్తరోనముకలవారికి జేసిన పిత్తము వృష్థినొంది రోగ మధికమగనూ. గర్భి ణికిజేసినచో గర్భమునకు ఆపరత్తుకల్లి కష్టము సంభవించును. రజన్వలకు జేసినసయెడ రక్తస్రావ మధికమగును. వ్రృనసించిన సి 'జేనినయెడ శరీరము. మిక్కిలి కృళించి బలహీన మగును, శాళ్చున వైజేస్పినవారికి స్వేదవిధి చేయదన దని భావము

860 వరపితస౦హిత అర్ర స్వేదకర్శార్హులు థితా- మూ, సకానవ ః రి శ్యాాసకాస్టప్ర, తిళ్ళ్థయపహి క్షా థానవబిన్ధిషు 0 స్వర భేదానిలవాాధి శ్లేష్ణాము_స్తమృగార వే, (అంగమర్షకటీపార్శ గ్రవ్యష్టకుథీహాను గ్ర హి ది శఅ లీ మహాత్తే శ్రముష్క_ యోఃఖల్లా బ్రంజయా మేహతక। హే 2౫౧ మూ శ్రకృచ్య్యార్పుద గృస్థి శ్రా ఛూగౌఢ్యమారుతే, న్వేదం యథా యథం కుర్యాత్‌. తజొవమధవిభాగతః, కస్ట వ్యా, శ్వాసకాసములు, వీననము, ఎక్కిట్ట, కడుపుబ్బరము, మలబంధము, స్వర "భేదవమ్యుు వాకరోగము, కఫరోగము, అమరోగము; శరీర్సస్తంభము) ళరీరము బరువుగ నుండుట (ఒడలినొప్పి, నడుము ఇరువ్రక్క_లు వీపు కుతీ దవుడలు ఇవి వట్టువట్టియుం చుట అండవృద్ధిః ఖల్లీనాతము ఆయామవాకము, వాతకంటకము, నూ త్రకృచ్య్శ్యము అర్బద్యవ్రకాము గ్రంథి, శుళ్రాఘాతము, ఆధ్యవాకము, అను సనీదోగములుకలవారిక్షి ఆయారోగములకు జెప్పియుండుళొవధముల నువమయోగించి 'స్వేదకర్శ్యమును యథ్యాక్రృమ ముగ జేయనగును. ఇచ్చటి అథ్యవాత మనగ నూరుస్తంభవాత మని యర్థృముః ఊరుస్తంభమునశే ఆఢ్యవాత మని బర్యాయనామము ఈనిషయమును మాఢవకరుడు “ఠమూరు _స్తమృ మిళ్యానుః అఢ్యవాశకమథాపరే” అనువాక్యమున జెప్పెను -ం న్వేదాతియోగజనితరోగములు, చానిచికిళ్స థతా- భూ, విత్తూసృకో్కోవతృల్యూర్నా న్భి స్వ రాజ్ఞసదన ఛు నమూః, సన్ధివీ జాజ్వర శ్య్యావర_క్రదుణ్ఞలదర్శనమ్‌, 8౫9 న్వేదాతియోగాచ్చర్టి శ్చ; తత్ర _స్రమ్భృనమౌవమథమ్‌, వ్యా, స్వేదకరాతియోగమున రక్షషిత్త ఛోవము కల్లును, దప్ప మూర్చ; న్వర భయము, శరీరకార్మ్య్యము ఇవి కల్లును మరియం ఒడలు తిరుగును... కీశ్రయందు బాధ కల్టునుం జ్వరమువచ్చునుం శ్యామర_క్షవర్షముగల పొడలుకల్లుకుం నాంతికల్లంనుః ఈవ్యా భులయందు స్రోతస్సుల_స్తంభింప జేయంుచికిక్సలం చేయనగునుం - మరియు వాగృటాచార్యుడు: విషకారాగన్న శిరీసాగచ్చర్టికోహేతులేషవుచోి అనిజెన్పీరి, విమము, మొరకర్త్మ్య, అన్నికర్థ, అతిసారము వాంతి, మూర్చ ఏీనివే బొధ గొంధినవారికి న్నిస్తంథనామధము వ్రయోగించదగదని "భావము.

. ఆంధ్ర, కాక్పర్యసహీతము 8611 అం స్వేదప్రైశ స్త్యము ఇద మూ, న్నేవాన్వేడావనభ్యస్య కుర్యార్సంశోధనం తుయః, 3౫౮౪ చారుళుష్కమివానామే శరీరం తస్య దీర్యుత్వే వ్యా. న్నేవాస్వేదవిధుల జేయకయే. వమనవికేదనాదికోథనచికిక్స జేసినచో వారి శరీరము; (ఎెండిననొయ్యాను. వంచినయెడ వంగకుండుటయేగాక చీలంవిధముగ) శరీరము వెడిపోవును. కావున కోధనాదిచికిళ్ళ కన్నిటికంటె స్నేహాస్వేదవిధులు చాల ముఖ్యము లని భెవము, మూ, అగ్నోర్టీ ప్రిర్షాగ్దవంత్వక్న్రసాదం భృ శ్ర ద్ధంప్రోతసాం నిర్మలత్వం మో ! మ క ర్యా త్వేదోజాడ్యతన్ర్రాపవోరం _స్తష్ధ్థాంసన్థిం చేష్ణయ త్వాళుతస్య, వ్యా, మవైజెక్పినవిధ్మివుశారము స్వేదకర్తను జేసినచో జకరాన్ని దీపించును చర్మము నిర్మ లమయి మృదువుగ నుండును, అన్నము ఛ్హద్ధకల్లునుం స్రోకస్సులన్నియు నిర్మలము లగును. జడత్వము కునికిపాటు నివ_ర్తించును, సంధిబంధములం _స్తంభించి కదలకుండినచో వానిని అట్టిబంధమువదలించి జనులయందు సమర్థములుగ "వేయును ౨9 పంచకర్మలు వానినాచరింపదగినకోలములు (జా మూ, ఛర్జిర్విశేళోద్వావ_స్తీ నావనం కర్మవఖ్బకం, జీర్ణ న్తే వమనం చేయం, కళ్ళ జిన్టే నిరేచనమ్‌, కటు వ _స్త్వనన్నే కాండ తోబఒన్నం సాయం భుక్త్యాతునావనం, వ్యా, వమనము, విరేచనము, నిరూవా అనువానభేదములఖే శెండు తెజుంగు లై నవన్తు వులు, నావనము (నన్యకర్శ్మము) అను నీయైదును వంచశర్మము లనబడును- అందు వనున మును భుజించినయాజోరము బీర్ణమగసమయమున 'జేయందగును కఫము ప్రకోపించి నపుడు వమనము యుక్తము. భుజించినయావహారము జీర్టమైనవిదవ అన్నవిశేచనమును 'జేయించవలెను. ఆవోరము బ్వూ_కీన జీర్చించి యావోరమువై నిచ్చబొడమినపుడు వహీ కర్మ చేయవలెను. సాయంకాలమున భుళించినవిమ్థట నన్యకర్త్మను "'జేయనగునుం _ ఆత్ర కఫ-సి _త్హవృకోవమున వమన-విశేచనవిధి థతా- మూ, కఖే విదథాస్థ్రద్యమనం సంయోే వాకఫోల్బ ణే, చితి తద్యద్వ్యి'రేచనంవి శ్రే. ఎన శ కవ కం ఇని తళ చరపాఠాణలాలి శ్రీ

౭692 వరహితసంహిత వ్యా, కఫమునందును కఫం బధికముగనుండు దోమసంయోగమునందును వమనవిధిని 'జేయవలెను, మరియు వ్విత్తపృశోవమునందుకు దోవసంసర్దమున పిత్తం బధికముగ నున్న పుడును, విశేచనమువు జేయించపలెను, థి వమనము జేయించదగినవారు ఉత “భరా,. అిథిళ 6965 +వివేచషేణరు వామయేత్‌, నవజ్వ రాతిసా రాధః వీత్తాన్వ శత్రాజయక్షిణః, 8్రూ కష్ట మేజోపచి ల్‌ ని న్లీ పదోన్శాదకాసీన్కు వా్యసహృల్లాసవీ సక _స్తన్యదోపోర్థరోగిణః, 8సిణా వ్యా, నూకనజ్వరము, అతిసారము, ఆధోగశర్నక్షపిత్తము; రాజయశ్షము, కష్టము, (వ,మేహాము, అవచ్చి షర్రంథి శ్రీషదము (బోదకాలు), ఉఊన్తాదము, కాసక్వాసములు హ్ళృల్లాసము విసర్స్పము, _స్తన్యపోవము) శరీరోర్థ ఏఖాగమునందలిరోగములు అను నీరో గము లన్నిటియందును విశేషముగ నమనము జేయించపలెను ను! వమనక ర్తానర్ష్ము లు ఏతా మూ, అవామ్యాగర్భిణీరూతః మధితో నిత్యదుఃఖతః, ఆ ర్ల 'బాలవృద్ధకృళ ఫ్రూలవాద్రోగి తతదుర్చలాఃః 3౯౦ 'వ్రస_క్షవమథు న్లీవా తిమిర క్రిమికోష్టిన, డో శివవృ_త్తవాయ్వన్ర, ద_త్తవ స్తిహతస్వ రాః, 3౬౧ మూాశ్రాఘాత్యుదరీగుల్మీ దుర్వ మోఒత్యగ్నిరర్శసు ళ్‌ ॥ ఉదాన ర్త ఛ్‌ మాన్ళీలా పార్శ సృరుగ్యాతరో గిణః రజం బుతే విషగరాజీర్ల విరుద్ధాభ్యవవోరతః, _ వ్యాః గర్భిణి స్త్రీలు రూతళరీరులు ఆకలికలవారు, ఎల్లపుడు దుఃఖించుస్వథ్ధా వముకలవారు బాలురు; వృద్ధులు కృళించినవారు జ్థాలళరీరుల్కు వాద్రోగము, ఉర్వ తుతము అనురోగములుకలవారు, దుర్చలంలు, వమనోన్నుఖముగనుండు వార్పు ప్లీహము లిమిరము (గేత్రరోగము కోన్టమున శ్రైములుకలవారు, శరీరమునం దూర్థ విఖాగమున చాతరోగయమైనను రక్తరోగమైనను కలవారు, వస్తికర్శను 'చేయించుకొనినవారు. కంఠ స్వరము శీణించినవారుు మూత్రాఘాకము, ఊదరరోగము,. గుల్మరోగమ్సు. అర్శన్బుః ఉదావ్నర్తము శ్రనుము, ఆస్ట్రీలు చశ్యానొప్ప, వాతరోగము అను సీ వ్యాధులకలవారుు విక్కంటమున నన్నిడీ క్రికలవారు,. ఫీరందరును నమనము 'జేయించందగరు,

ఆం ఛ్ర శౌశ్చర్యసహితము 868 మరియు _వైజెస్పినచాలవృద్ధాదులకు * విమంబంధము గరసంబంధము; ఆజీర్షము, విరుద్ధాన్నభతుణము; ఇవికల్లినపుడు తవ్పదక్కినసమయములందు వమనము జేయించందగదు, (యెనిషేధింవబడిన చాలవృస్ధాదులకు విషాదిసంబంధముకల్లినపుడు మాత్రము తవ్చక వమ నము జేయించవలెననియు, తక్కినకాలములయందు వమనము నిషిద్ధమనియు భావము) వమనముచేయించినచో గర్భిణి స్త్రీలకు గర్భమునకు వానికల్లును. అకలికలవానికి బలము నశించును. 'బాలవృస్థాదులు కెవధతీీవ్రళ కోరువలేకుండుటం జేసి వారికి బల వోని కల్గును, హృృదోగముకలవారికి వృాదయమునకు ఇెరుపుకల్లును, వమనోన్ము ఖము సగనుండువారికి ఉదానవాకము ఊర్థ వ్రాఖాగమునబెంది స్రాణములహాడ "పెళలించజూచునుం కావున చాలాదులకు వమనము నివేధింపబడినది. అట్టివారికిని విషాదినంబంధముకట్లిన నాడు ఉపాయాంకరముచే విషూదులు నివర్తింవవు కావున నమనముచచేయింపనగును, దాని వలన వారి శేలాటిబోనియు కల్లదు, -ిటి సర్వకోధనకర్మ లకుననర్హలు 9అా- మూ, ప్రస కృమమథోః పూర్వే ప్రాయేణా మజ్వేఒవిచం 3౬కి ధూవమ్మ్యా తైః కర్ట్యభిర్వర్హాా సర్వై గ్రలేవత్వశిర్షి న్కు వ్యా వె జెస్పినరీతిగ గర్భిణి మొదలు “ప్రవ ' కృవమభథు" అనుదానికి ముందు కలవదు నొకండుగురును ఒకవమనమునశేగాక ధూమపానమువరకు జెప్పిన (వమన-విలేచనంవ స్తీ నస్యము-ధూమపానము) కర్మలకు ప్రాయికమాగ ఆరధ్హ్హలుకారు, అమజ్వరము కలవాడును మైచెస్పినవమనాదికర్శల కర్ద్ముడు కానోపడు, మరియు అజీర్ణ రోగముకలవాడు వమసోది విధులకును ధూమపౌనగండూహిదివిధులకును అన్నింటిని అర్హులుకారు. ఇచ్చట ప్ర్రామేణ అనుటచేథ "గెనిమిదిమాసముల గర్భవతియగు నస్త్రీకిమాత్రము నికూవావ స్తీ నిషిద్ధముకాదుం “శు అని వెప్పుటచేక తాక్కాాలికముగ సంభవించినయజీర్సమునందుమూత్ర,ము వమనమం వేయింపదగు నని తెలినెడి, _ఇత్రి విరేచనములకర్దులు విజా- మనూ, విశేకసాథా్యగుల్తార్మో విస్ఫోటవ్యజ్దకామలాః 3 ౬ళీ జీర్ణజ్వరోదరగరచ్భ్జి న్లీవాహలీముకా?, విద్రధిస్పిమిరం కాచః స్వన్షః పక్యాశయవ్య థా, 38౬౫ యోని కం శ్రయాదోషాః కోస్ట్రగాః (క్రిమరురావ్రళణాః, వాకాసృగార్థ గ్ట్‌గం ర్క్తం మూ శ్రాఘాతళకృద్ణ హో, 3౬౬ విమ మనగా స్థావరజంగమవిషము . గర మన్గగా కృష్తిమవిమనుః ్ట

ప! వరహితసంహీత వన్య్యూశ్చ కష్ట మేవోద్యాః, న. వ్యా గుల్మము అర్మోరోగము, విస్త్ఫోటము, వ్యంగము (మంస్యు, కామల్య జీర్ధ జ్వరము, ఊదరము; విషము ఛర్జి ప్లీహావృద్ధి; వారీమకము, విద్రధిః తిమిరము, కాచము, స్యందము, పక్వాశయముననల్లుచాధలు, యోనిరోగములు, శుక్రరోనము, కోన్టనతరోగ ములు, (క్రిమిరోగము, వ్రణములు, వాతరక్తము, ఊర్థ ్వగతర్‌క్తపిత్తము, మూగ్రైభాకము మలబంధము అను నీరోగములుకలవారు విలేచనము జేయించుట కర్చులు. మరియు వమన మున కర్ష్ములని ఇెచ్చబడిన కుద్టుము మొదలు ఊర్థ వైరోగమువరకుంగల వంద్రైండురోనములు కలవారును విశేచనమున శర్ష్ములు, (కుష్టాదిరోనముల వండ్రైెంటియందును. పమనమైనను విశేచనమెనను జేయనగు నని భావము, శాలి విశేచనమున కనర్హ్యు లం ఉయా- మరొ 4646600060 6420 -.నతురేచ్యోనవజ్వరీ అల్పాగ్న్య్వథోగవిత్తా ప్రతతపాయ్యతిసారిణః 3౬8 సళల్యాస్థావిత క్రూరకోస్టాతి న్ని ద్ధశోమిణః, వ్యా, నూకనజ్వర్‌ము, మంచాగ్ని అధోగతరక్తపి తము, గుదస్థానమునగాయము అతిసారము అను నీరోగమయులుకల వారును శల్యముతోగూాడినవారును;ః నిరూవావష్తీనిచేన్ల కొనినవారును. (క్రూరమైనళోస్ట్రముకలచారును. మిక్కి_లి స్నిగ్ధ మొనళరీరముకల వారును తయరోగులును, వీరందరును ఒకచ్పుడును విశేచనముల కర్ములుకారు. - ఇచ్చట సీ విళశదము "నిరుంగునది:ాజ్వరప్రారంభమున'నే విలశేచము'ేయించినచో ఆవక్వములై నపోవములు 'వెలివడి దానంజేసి వాతము చశోపీంచునుం జఠరదీ్సి కొద్దిగ నున్నపుడు బలహీనుడుగ నుండును కావ్టన విశేచనములవే మరింతబలహీనత కల్లును, అధో _ గతర కృపి త్సృమున వి'భేఛనంబు లధికములై ప్రాతాపాయము కల్లును గుదము తతమైనవ్వుడు విశేచనములైనచో ప్రాణాంతకమునైన యువ (ద్రవములు కల్లును శల్యముతోగూడియుండు వపుడు గాయములయందు వాతము వ్రవేళించి ప్రాణముల పింసించును. నిరూవావప్లిచేన్లి కొనినవాడు వధ 'వేగమును సహింపనోవడు; కావున బలవాని కల్లునుం 'క్రూరకోన్టునకు కోన్టుమునందలిపోమములు చక్కగ. బైటవెడలక వ్యాదయశరాల, ఆనాహమ్ము ఛర్జి మూర్భ బడలిక "మొదలగుకువద్తవములంకల్లి ప్రాణవోనియం సంభవించును. మిక్కిలి స్నిగ్ధ కోస్టునకు విశేచనము లధికములైై బిలము శ్నీణించును. తయరోగముకలవానికి థాతువులం మరింత శీణమున్తై యపాయము కల్లును. కావున మైకేస్పినరోగములయం. బెప్వుడును విళేచనము 'భేయించుహూడ్‌దని. భావము,

ఆంధ్ర శాత్పర్యసహీతేము తిరిగ _ఇఇద్రి వమస-నిరేచనములకు వధానామధములు థియా- మూ, అసాత్మపూతివీభత్సం దుర్టర్శంచ హితం వమా, కూ వమనే మదనం శ్రేస్టం త్రినృన్తూలం విరేచన్వే నిత్యమన్యస్యతు వాాధివి శేవేణ విశిష్టతా, 3౬౯ వ్యా. రోనికి సాత్త్యముతానిదియు; దుర్షంధముతోగూడినదియు, మనను కింపు కానిదియుు చూడ నవ్యుముకానిదియు నగుసామధాది ద్రవ్యములు వనునమునకు మిక్కి-లి హీతకరములం. మరియు వమనమునకు మ్రంగకాయయు. విలేచనమునకు తెగడ వేరును మిక్కిలి ప్రక్నస్తములం. ఈశింటిని వ్యాధివిశేషము నపేక్షీంపక సామాన్యమాన వమనవి'రే శ“వనములకు చ,ధానముగ నువయోగింపదగును. (మ్రంగతాయకన్న నికరములగు "'డూవర డంగి మున్నగువమసావథములం జ్వరాదిగోగవిశేషములయం దుపయోగ్యములు,. మ్రంగ కాయనాతత్ర మగుగాక వ్యాధిసామాన్యముగ నుపయోగించందగియుండును కావున నియ్యది వమనామధములలోే మిగుల శ్రేష్టము ఆత్తెరంసనానే త్రెగడకన్న నితరములగవి'ేచ శామథములు ఆయావ్యాధివిశీషమములయం దుపయోగింపందగియుండును. 'తెగడమా త్రము వ్యాధి సామాన్యముగ నువయోగించందగినది, కావున నియ్యది విశేచనావధములలో కడు ప్రశన్తము, ఈయభిప్రేయమునే “త్రి వృత్ళుఖవినేచనానామ్‌” అని చరకాభార్యులు శాసించిరి, అథి సంర్పణముచేగల్లిన రోగములయందు వమనావథ్యవ్రయోగము ఉయి- మూ, వత్పకాదిప్ర, తీవాప కపషూయః ఫలమజ్జత, నిమ్చూర్కా_న్యతర క్వాథ సమాయుక్షో నియచ్శతి. 8౭20 బద్ధమకాలా నవివాష్థ్రథీక- సర్వా స్త్తర్చ ణోద్భ వాకా వ్యా, మ్రుంగకాయలగింజలలోనివస్పు. నుదకమున. వైచి చక్క. కమోయమ కాచి అందు. వర్సకాదిగణ ద్రవ్యములను సమఫఖాగముగ ర్రపాంచి చూర్షముచేనీ కలిపి 'చేసపకషోయముమైనను జిళ్లేడుకమూోయము మైననుచేర్చి శ్రాశించినయెడ సంకర్పణ్యక్రియబే కల్లినవియుం, చిరకాలముగ ననుసరించి రూఢమూలములైనవియునగు రోగములన్నియు నివర్తించునుః ఇల సంకర్పణమునగల్లినరోగములకు వమనావధములు ధట మూ, శిశరేవాథనుధ్యస్థా తృష్ణూ ఘ్రూణాదికామయే, 82౧ తె లాళ్య కృళరోఒశ్లేన వీతస్థితవతాత వే, సరస న్చేలయుల్తో వా వారిన్యూర్సివత్ర జః, గా

తిరి6 వరహీతస౦హిత సార్క-పత్రే స్రుతఃపాత్రే, మంధో వా శ్వాస కాసబిత్‌ , తద్వత్కృతః కేళ్యామా రసోచానససిథావితః, 2323 చ్రానితః కాళ్డి తా కాఘ్టేన కిఖ్చీర్రైలసమన్విత్క వ్యా వెజేస్పినరీతిగ సంతర్పణముచే ళృన్షనాసారోగములు మున్నగువ్యాభులు కల్లినయొడ శిశిరకాలమున అట్టేవానికి త్తెలమువే శిరస్సును సర్వాంగములను అభ్యంగనము వేసి సేయాదులపానముచేనీన రోగని యెండలో నుండ నియమించి ఉాత్త్సశేణియాకుల స్వరసమును 'త్రైలమున కలిపి జిల్లేడాకులతోగూడిన పాత్ర్తలోబోని వడగట్టి పానము ఇచేయించినవో శాష్టసకాసములను హరించుకు. మరియు కఫము ,ప్రశోవించినపుడు. 'తెగడ రసమును మెజెస్పినరీలిగ జిళ్టేడాకుప్మాత్తతో గుడ్డచేత వడబోసి కొంచెముగ్నత్తైెలమునుటేర్చి ఫులిగంజిలో కలిపి శ్రౌగించినచో కఫము శమించునుం థి వమనాషధ వ్రగో గమ వపమనములచేయువిధానము అఆ మూ, అథ సాథారణే కాలే స్నిద్ధస్విన్నం యథావిధి. 3౭౪ శోవమ్యముత్సి_వ్రకపం మత్స్యమావతిలాదిభిః య ల షు రెడ్‌. నిళాస్తుప్తం సుజిల్దాన్నం పూర్వా హ్నాక్సతమబ్దళమ్‌, 8౭౫ నిరన్న మిాషత్‌ సుస్నిద్ధం 'వేయయావీతసర్పివమ్స్‌ వృద్ధబాలాబల శ్రీబధీరూ౯ రోగాను రోధతః, 88౬ ఆకజ్ధాం పాయయేన్మదస్థం తీర మియురసం రసమ్స్‌ వారధి కోష్టాద్యనుగుణం ద్రవ్యం సతోొద్రనైన్ధవమ్‌, 3౭౭ ప్రాడ్డుఖం పొయయీత్‌ , వీతో మువా రృమనుపాలయేత్‌. ణి తన్మ్మ నాజాతహృల్లాస ప్ర నేకళ్ళరక్టయే _తృతః, 8౭2౮ అజ్జుళీభ్యా మనాయస్తో నాళేన మృదునాథవా, గళ తాల్వ్యరుజః వేళాన ప్రవృత్తాకా వ్రవ్నర్తయళ, 32౯ ఆధణిలి, వ్ర _ర్హయక వ్రవృత్తాంళ్ళ్చ జూనుతులార్షిన నేస్థితః; వ్యా వవెచిస్పినప్రకారము వమనయోన్య శ్యాయోగన్యతలను చక్క గమనించి శీతోన్టపరెస్థితులు సమముగనుండు శ్రావణాదిమాసములయందు స్నేహస్వేదవిద్ధ్యు క్షపుకా రము స్నెస్ధస్విన్నళరీరుడుు; వమనశరంబులగు మక్స్య్యమును మిభుములు నువ్వులు మొద లగు ద్రవ్యములచే స్వస్థానమునుండి 'వెలివరువబడిన కఫముకలవాడును, వమనము 'జేయిం లో దలచినదినమునకు ముందుదినమున రాత్రియందు స్వస్థముగ నిదురించినవాడును; భుజించ

ఆంధ్ర; ఈాత్పరస్థసహీతేము త్రి బడినయావోరము చక్కగ జీర్టమైనవాడును ఉఊదయ'కాలమున 'జేవ-బ్రావ్యణ-అగ్ని-గురు- వృద్ధ-పూజల జేసి స్వ స్తీవాచనముల నొందినవాడును, అవిరము చేయకుండువాడును నగు వమనార్హ్హపురు షునకు ఆయారోగానుగుణముగ సిద్ధముచేయబడినదియు "లేశతోడను సైంధవలవణముతోడనుగూడినదియు నగు వమనాషథధమున్యు మృదుమధ్యక్రారకోవ్ట భేదముల గమనించి, త_త్తదనుగుణమున మ్మార్ర్మను కల్పించి, తూర్చుముఖముగ కూర్చుండ బెట్టి శ్రాగించవలెను మరియు వమనముజేయించవలసినవాడు బలహీనుగనుండినచో పేయయనుగం అతో గలిపినన్బుకముకు తొలుత శ్రాగించి పిదప వమనామధమును మె బెప్పినవిధి ప్రకారము శ్రాగించవలెను. మరియు వృద్ధుడు బాలుడు స్రీ ళయవడుస్వభావముకలవాడు నపుంస కుడు పీరిలో "నెన్వరిమైన వమకముచేయించవలనె"ేని ఆయారో గానుగణ్యమున కంఠము వరకు మద్యము మైనను; శ్నీరము2నైనను) 'చెరకుకసమునైనను; మాంసరసము మైనను గ్రాగించి పిదద వై జెస్పినవిధివ,కారము వనమనౌమధమును గ్రైగించవ లెను మరియు. నౌామధముకు 'పౌనముచేసినరోని వమనమునకు ఒకముహూ_ర్హ కాలము చానియంచే మనన్ఫునిడి ప్రతీతంచి, విదప 'మోకాలంకపొడవుగలపీఠమ్మువ గూర్చుండి నోట నోకిరింకలువచ్చుకరి ఇెండుచేలి వ్రేశ్లచేమైనను దృుదువుగనుండు అముదపుడొట్టుకాడ మున్నగువానిచేవైననుు కంఠమునందును నోట్‌లో దవుడలయం ైనను బాధకలుగనీయక, 'రాకయుండువమనమును "పెకలించి వచ్చినవమనమును అడ్డగించక వమనముల ెడలించ వలెను “ఆధ వవమునకాలోవచారములు వమననమ్యన్యోగలతణము అటా మూ. ఉఖే పార్నే లలాటంచ వమతశ్చాస్ట థారయేత్‌ , 3౮06 చ పీడయే _త్తఖానాభిం పృష్టంచ వ్ర, తిలోవుతు పిత్తసు దర్శనంయావత్‌ చృేదోవా శ్లేషణోభచేత్‌ +, 3౮౧ వ్యా, నమనములం అగుచుండునపుడు మనుజునిశెండుపార్శ ములను నుదుటిని పరిచారకులం గట్టిగబట్టుకొని పీపునందును నాళిస్థానమునకు వ్రలిలోమముగ మర్ణించవలెను- మరియు పీత్తీవసరు 'చైలుంపెడలునంతకాలమైనను. లేక కఫము నళించునంచవరశైనను నమ సములు 'చేయించవలెనుం _*4ఏ౮ నమనమునందు -పాక్యప్రతీతొనిషేధమా బయో మూ, అవక్వం వమనం దోషం పచ్ధమానం విరేచనమ్‌, నర్ష “రేద్వమవస్యాతః పాఠం నప్రతిపొలయేత్‌. 4 కీరా౨

న వరహీత సంహిత వ్యా వమసావధము 'పాకమునొందకయీ దోవమును 'ెడలించును, విశేచనావ. ధము జీర్షమగుచుదోషమును 'వెడలించును; శాబట్ల్రి వమనవిథధియందు చెషధముయొక్క 'పొకమును నిరీక్షీంపబని'లేదు. -లుఫ హీన వేగమునం దౌవధ్యవ్రయోగము థణా- ని ప ౧ మూ, హీసవేగః కళణాథా త్రీ సిద్ధార్ధలవణో దై, వ్యా వమనౌవధథముచే వమనపేశముక ల్లనియెడల పివ్పళ్లు, ఉసిరికవవ్వు, "తెల్టా వాలు స్రైంధవపలవణాము వీనిని ఉఊదశమున కచిపి మాటిమాటికి శ్రౌగి వలుమారు. వను నము చేయించవలెను, =అప్ర సమనాయోగలతణములు ల్రియా- మరా, = 22222 ంతేత్ర "వేగానామప్రవ_ర్పనమ్‌, 3౮8 పవృత్తి సృవిబన్ధావా కేవలస్యాషథస్య వ్వా అ యోగ_స్తైన నిష్టివ కణ్ణూూకోఠజ్వ రాదయః, కె౮ాళీ వ్యా, షమనాయోగమునందు (వమనాషధము చక్కగ వనిచేయనియపుడు) వమన "వేగము. కలుగకుండును; "లేక వమనములు ఛారాళముగ వెడలక బద్ధగించి కొంచెమున ఇెడలంను. లేక దోషము 2 టవెడలక చపొమధముమ్మార్త్రము బైటవెడలును, ఇవి వమనా మయోగ్రలమణములు.. దానివలన నోట నీరువెడలును. శరీరముైై దురదయు దద్దురులును జ్వరంబును సంభనించునుం ిధి వమనసమ్యన్యోగ-అతి యోగలతణములు ఖటూ మూ, నిర్విబన్ధం వ్రవర్తన్తే కఫవీత్తానిలా। శ్రనూత్‌ $ సమ్యగ్యోగేఒతి యోగేతు "ఫేన చన్ద కర ' కవత్‌ కరా వమితం మోముతాదావాః కళుశోష _స్త్రమోభ్రమః ఘో రావాయ్యామయా*ః మృత్యుః జీవశోణితనిరమూః, 3౮౬ వ్యా నమసామధసమ్యునో్యోగమునందు. కఫసి త్తవాతములు వరుసగ కొంచెమైన ఆఅడులేక ఇ టవెడలును, ఇదియే సమ్యన్యోగలత్‌కాము వమనాతియోగమునందు నురుగ యు యోనా తోడను; నెమలిపురికన్నుపంటిరంగుకల గుండ్రనిబిందువులతోడను రృక్ష్తముతోడను;ూడి వమనమగును, శరీరము బలహీనమగును, తావము కల్లును గొంతెండును కన్నులు బూచులం గ్ర్రమ్తినట్టుండును ఒడలు తిరుగునట్లుండును ప్రూరములగువాతరోగములు కల్టిన్కు

ఆంధ్ర కాత్ప్సీర్యప్రహీతేము కీ6ై జీవమున కాధారమైనకుద్ధర కము బైలువెడలి మరణముకూడ సంభవించును, ఇవి వమ నాతియోగలమణములు, -థి పమనానంఠరకర్తవ్యాహారాదినియమము థా మూ, సమ్యుగ్యోణేవ వమితే తణనూళ్య్వాస్యపాయయేత్‌ , ధూమ్ర యస్య్యాన్యతముం, సాయాహ్నే మధిత్తస్థతః, 36౭ ఉష్టామ్సుపరిపి.క్తాస్లో ముద్దాఢకికుళుత్ద డై, యూమై శ్ఞాజ్ఞలమాంసానాం రృసైళ్శాల్యోదనం భజేత్‌ 3౮౮ వ్యా, _వైజెప్పినరీతిగ సమ్యన్యోనో ప్రలతభాయుక్రముగన వమనముళైనయెడ అట్టి యాతురుని శీతవాతాద్యువచారములచే తణకాలము 'సేదదీర్ని? న్నిగ్ధయధ్య-లీళ్లు భేదము లచే మూడువిధములైన ధూమభేదములలో నొకదానిని 'ీవింపజేయవనలెను,. వీదప సాయంకాలమున చక్కగ నాకలికల్లియున్నపుడు సుఖ్లోన్టముగ నుందునీళ్లచే సాబ్టనము వేయించి పెసలు కందిపవ్వు ఊలవలు వీనిలో నొకచానివే సిద్ధమైన కట్టుతో మైనను: జాంగలమాంసరసముతో ైనను ఎజ్జవరిబియ్యపుఅన్నమును భుజింపబేయవలెళు. " థి వమనాయో 'గేపునర్వమనవిధి ఏతా మూ నమనం మృదుకో స్ట్రేన మద్య తాల్చకఫేనవా, అతితీన్లుం మృదుస్తోకనుజీన్ణే దుర్వమేన వా, 3ఛ౯ా వీతం ప్రయాత్యధ _స్తస్త్రాదిష్టహోనిర లోదయం వామయేతత్తం వునన్ఫీ షద్ధం స్మరళ్‌ -వూర్వమను క్రమమ్‌, 8౯౦ వ్యా మృదుకోన్టముకలవాడున్సు అకలికలపాడును, న్వల్నముగ కఫముకల వాడును, మిక్కిాలి తీక్ట మైన వమనాషధమును సేవించినను అఆవారము జీర్ణముగాకండునప్పు డును) మిక్కిలి కష్టముచే వమనములగస్వఖావముకలవాడును;, మిక్కిలి మృదువైన వమసావషధమును'సేవించినను, "లేక వరినూణమునకన్న మిక్కిలి తక్కువగ వమనావధమును సేవించినను ఆయౌావమధము అధోమార్గమున 'వెడలుకు; కాని తనకిష్తముగ వమనములగల్లింప సోవదు. దోషము (కఫము)మ్మాత్ర, మధికరించున్సు. అట్టియెడ "వానికి మరల న్నేవానిథి 'జేసి మునువటివలె మరల వమనములజేయింపనగును. వమనవిధికి జెప్పినవిధులనన్ని టిన్‌ ఛ్రానముగ నాచరించునది. ఇవి. చమనము చేగల్లునుపద్రవములకు చికీత్సలం ఉతా- మూ, యడాతు వమనం వీతం సవాచ్భర్టయతే తదా, నమూతీకం వోళ్ళమమార్షంచ తక్ర్రమన్థేన పాయయేత్‌, 3౯౧.

క్‌70, వరహీతీసంహీత సవనే నాతివమతోహృదయం యస్య వీడ్యతే, తస్మై న్ని గ్థాన్గులవ లై: దడాస్ర త్చి త్తక ఫఒన్య థా కణత నమనస్య్యాతి యో గేతు శీశామ్చుపరిపే.చితప విబేశృలం రసైర్మజ్ణం సఘృతతొ ద్ర కశర్కరమ్‌ం 38ాకి సోద్రారాయాంభృళంచ్భర్థ్యాం మూర్యాయాథాన్యము స్తయోః సమధకా కాల్టునం చూర్మ్యం లేవాయీ న్మభుమిశ్రితేమ్‌, 3౯౮ వమకొ*ఒ న చ్రవిషహ్రాయాం ఉహేయాం కబల్యగ్ర వి న్ని గ్ధాన్లులవ శొావృూదా్రః యూసపనాూంసరసాహితా, 3౯౫ ఫలాన్టన్లూనిఖాటే శు; తస్య చా న్యేఒ ట్రే తోనరాః, నిస్స్రుతాంతు తిల ద్రావెకల్క లిప్తాం చ వళశయేత్‌. 35౯౬ వార్ధ్రహేఒనిలరోగేతు ఘృతమాా+ంసావసాధి తామ్స్‌ యవాగూం తనుకాం దద్యాత్‌ న్నేవాన్వేదౌాచ కాలవిత్‌ వ్యా యభావిధిన పానమువేయబడిన వమనామధము వమనమైనచో త్రిఫలచూర్ష్మ మును లేనెతోగలిపి సేవించి మళ్టిగమోది'లేటను అనుపానముగ త్రాగవలెను మరియు వమనము లధికముగ నగుటవే వాళతము ప్రశోవించి హృదయమున బాధ కళ్లినచో స్నిస్ధంబులును అన్జులవణర సంబులు నగువానిని 'సేవింపందగును.. పిత్తకఫము లచే వాధకల్లినయెడ _పైజెస్పిన న్నిగ్ధాదులకు వ్యతి'శేకములగువానిని సేనింపపలెను, వమనము లథికముగ వైనచో చల్లనినీట స్నానముచేసి ద్రామసండ్లరసమునందు వరెపేలాలపిండిని "నేతిని లేసను చశ్కెారను కలిపి 'సేవిందదగునుం శ్రేపులతోసూడివమన మధికమునగ నగుచున్న=చాగు దనియాలంను తుంగమున్తైలును అలీమధురమురసాంజనము వీని నన్నిటిని చూర్ణము జేసి తేనెలో కలిసీ సేవించవలెను, వనమనములగుసమయమున నాలుక లోనికి లాగికొనిచోయినయొడ స్నిస్ధంబులంను అన్హురసంబులును హృదయమున కనుకూలంబులును నగుదృవ్యములచే చేయబడిన కబల ర్రునాంబులును, యూవంబులును, మాంసరసంబులును మిక్కిలి హితకరములుం, వరియం ఎదుటివారు ఫులంపు అధికముగగలవండ్లను వానియెదుట నమలవలెను, (అట్లు జేసిసయెడ వానీకి లోపలికిటోయిననాలుక యథాస్థితికి మరలవచ్చు నని యభిప్రాయము, వమనములగుట'చేత నాలుక 'వెలంపలికి (నృమాకామునకన్ను నధికముగ) వ్రేలుచున్న మొడ నువ్వులను ద్రాతుపండును కల్కమావేసి నాలుకకు ఫూసీ మరల లోనికి ప్రవేశించ జేయవలెను

తే ఆంధ్ర కాత్చర్యసహీతము త్ర వాతవ్యాథివిశేమముచేక నోరు వట్టుపట్రియున్నచో "చేతిని బూంసమునుహర్చి సాధింవబడినయవాగువును పలుచగ నియ్యనగునుం పమ్గట సస్నేవాస్వేదవిధులను కాలో-చిక మున వేయనగును _థి సమనవృయోజనము థియి- మూ, కాసోవలేవ స్వర ీదని డ్రాతశ్చ్రాస్య జార్షన్థ్యవిషపోపసర్దా కష వనేక గ వాణీవికారాః సళ్యన్తి జనోః వమతః కదాచిత్‌ * ఆ ఆ ఆ 2 వ్యా కాసమ్య్ఫు ఉవలేషపము (నోరుబంథనకల్లియుండుట్యై కంఠస్వర'భేదము, ఆతి నిద; తంద్ర నోటికంపు విమము చేగల్లుచ్యాభులు, నోట శఫమువెడలుట, చ్రవాణిరోగ ములు ఇనియన్ని యం వమనములుచేయించుకొనినవానికి శమించును. మరల నొకపుడును _*(్ర వమికునకు విలేచనవిధి థధణా- మూ, అదైనం వా మితం భూయః న్నేవాన్వేదోవపాదితమ్స్‌ శేవ్యకాలే గతేజ్ఞా త్యా కోష్టుం సమ్యుగ్విరేచయేత్‌ , 3౯౯ో వ్యా చక్కగ వమనమువేయించబడినపురువునకు మరల స్నేవాస్వేదవిధుల 'జేయించి మృదు-మధ్య-క్రూర-కోష్ట భేదముల జక్క్లగ "నెతింగి, న్లేవృకాలమునువదలి యితర కాలమునందు విశేచనము జేయించవలెకు -*౨థ వాతాదులయందు విేచనములక్తై త్రివృచ్చూర్లోపయోగ క్రమము ఉత మూ, వాలేఒఫ్లేన త్రివృచ్భూూర్మం కిఖ్చిన్నాగరనై స్థవమ్‌, రంం వి త్తేసాజ్బసితావా ద్రం త్‌రేము త్రిఫలారనై్క పిబేత్క_ఫేవీలురసమరా, త్ర మదాసన్లు కాల్ల రై, ళంణ పఖ్బకోలాదిచూన్లైళ్ళ గ్బ్‌యు క్రార్టయు_క్రం కషఫావైపైః, వా వ్యా (తెగడవ్రేశ్లనుజెచ్చి చానిమై బెరడు లోపలనరమువలె నుండుక ట్రేను దూరం బుచ్చి వె బెరడునున్మూక్రము నలియగొట్రి యెండ'నెండించి మెత్తన చూర్చముచేసి యుంచు కొనునది . విశేచనములచేయించవలనీనయవసరమున _ వైజేష్పినతెగదచూర్ణ మున కొంచెము శుంఠిని వైంధవలవణమును పొడివేసీ కలివి వాకతరోగములయందు పుల్లనిగంజిలోకలిప్‌ యువయోగించవలెను, పిత్తరోగములయందు వె జెన్పినత్రి వృచ్చూర్హములో చక్కారను "లేజెను అవునేతిని కలిప్సి అవుపాలతో మైనను; చెరకురసముతో కైనను, త్రి ఫలములకహోయ

క్రాత్తే వరహితసంహిత ముతోమైనను కలిసి శ్రాగవలెను కఫరోగమునందు మె జెస్పినచూర్షమున కఫముశుహరించు నట్టి పంచకోలాదిచూర్జము కలిపి నోగురసము, గోమూశ్ర్రము) మద్యము, కలినీళ్లు, కాంచి కము సీనిలో నొకచానితోగూర్చి శ్రాగవలెను, శం విరేచనమునకు వ్యోహోదిగుటికలు అకా

మూ, నోగ్టుష త్రి జాతకామోద క్రిమిఘ్నూమలశ్రై స్రివృత్‌ * కం౨

సరై ్వస్పమాసమసీళాః మ్‌ ద్రేణ గలికీక్స తాం

మూ్రశృచ్శ్ర జ్వరచ్చర్చి కాసశోవ భ్రమతయే. ౪౮౦3

తావే పాళ్హ్వామయేఒ ల్చేఒగ్నాశస్తా స్పర్వవిమేషంచ,

వ్యష్ట త్రికటుకములు.. (శుంరి, పివ్పల్సి మిరియాలు, త్రిజాశకము (వీలకలు ఆకవత్రి; 'డాల్చినవెక్క3 తుంగగడ్డలు వాయువిడంగములు డొసీరికకాయల బెరడు ఇవి యన్నియు సమభౌాగములు, వీనికన్నిటికిని సమభాగము 'తెగడద్రేళ్షవట్టు తెగడవ్రేళ్లకు నమభొగము వంచదార, పీనినన్నిటి నొకటిగజేర్చి చూర్ణముజేసి లేనెళలివి గుటికలు చేయునది, ఈగుటికలు మూత్రశృచ్భ్ర)ము, జ్వరము; కాసము వాంతి తయము ళోఫ్య ఛ్ర్‌మము (ఒడలుతిరుగుట, శావము పాండురోగము అగ్నిమాంద్యము, సర్వవిషోవ్మద్రవ ములు మున్నగురోగములయందు మిక్కి-లి ప్రశస్తమైనది. (విశేచనకరము).

_4;గ్రి విరేచనకరకర్పణామధము ఉతా-

మూ, త్వశేలాఖ్యాం సమానీలీ శై స్రీ వృత్‌ తైళ్చో శర్కరా, ౪౦

వరార్ష్మం పలరసత్‌" ద్రసక్తు భిస్తర్పణం విబేత్‌ (భజేత్‌),

వాతవ్‌ _త్తకఫాన్టేమ రోగిప్వ్రల్పాన లేషుచం ళం౫

నరేషం సుకువూరేషు నిరపాయం విరేచనమ్‌,

వ్యా లవంగవువట్టు నీలకులు ఈశెండును సమభాగములు; ఈశెంటికిని నమా గము సీలి వ్రేళ్లు ఏీనికన్నిటికిని సమభెగము 'కెగడపట్ద ఇత్తైరంగున వీనినన్నింటిగూర్చి చూర్షముజేసి యాచూర్మమునకు సమధాగము పంచదారనుకలిని త్రిఫలకహోయముగ కలిపి అందు లేనెయు సత్తుపిండియుగూర్చి పానమువేసిన సుఖ్గముగ చక్క విశేచనములగును, ఇయ్యది వాతపి : త్తకఫములే జనించినరోగములయందును జఠరాగ్ని మందగించినవారికిని మిక్కిలి సుకుమారమైన తత్వముకలవారికిని తాప చ్రవములులేక నుఖకరమై యపాయము గల్లింపని విరేచసావథము. మిక్కిలి వ్రశ స్త్వమైనది.

=శుధ్రి విరేచనమునకు వ్యోషాదియోగము రజా

మూ, వోస్టషత్రి జాతకం ముస్తావిడజ్ఞం గ్రన్థికాభయా, రంజు

ఆంధ్ర, కాత్సర్యసహీతము తి ఛాశ్రీ చ సమభాగాని త్రివృదపష్టగుణానిళ/ దన్వార్ట భాగద్వయం వడిః సితానై స్థ మాటికాా, ౪02 వతై రుపపితం భాహైః జగ్ధ్వాశీతో దళం వీబేత్త్‌, వస్తి రుక్సంజ్వరచ్భర్జి శో మపాణ్జుభిమాపహమ్‌, ళంఛా నిర్భన్తణ మిదం శ_స్తం విమఘ్నంచ విరేచనమ్‌్స్‌ వ్యా- త్రికటుకములు, ఇతి జాశకము, తుంగగ జలు వాయువిడంగములు గ్రంథి శకము; కరకకాయలు, ఊసీరిక'కాయల బెరడు, "తెగడ ఇనియన్నియు నమాగములు; దసస్త్తీ ఇండుకాగములు చశ్కార మైంధవలభణము) కేనె ఇవి మూడును కలిసి భరుభ్రాగములు, ఇత్తెజంగున పీనినన్నిటిని కలికి తిని చల్లనినీళ్లు శ్రాగనచో వస్తీయందుకల్దునొప్సి జ్వరము, వాంతి, శోవు పూండుకోగము, ఛ్రనుము వీనినన్నింటిని పోగొట్టును, ,నివమును వారి౦ చును, ఇయ్యది వద్ధ్యము లేనివిరోచనాపథము. -=అధి హరీఠకీకల్పము, విలేచనకేతుఖండములు ఏతా మూ, వారీతకీ మపి త్రివృద్విథా నేనోపతల్పయేత్‌ ౮0౯ లిస్ప్చేద _న్షస్తి వృతయాద్వి థాకృ ల్వేమఖణికామ్‌, వశీకృత్యచ తాం స్వీన్నాం పుటపాకేన భతయేత్‌ ౪౧౦ వ్యా. “* చాతామయేకి భేద మై! “అని యుపక్రమించి ఇప్పబడిన లెనడ విధాన చ్రశారమే. కరకకాయలనుగూడ విశేచనమునవై. యువయోగించునది, మరియు శెరకు తుంటను. నిలువున ఆెండున పీల్చి చానిలో వృక్క తెగడమ్యూరక్సముకు "లేషనమునుకేసీ కెందుబద్దల నొకటిగజేర్చి పుటపాకవిధ్యిప్తకారము. వక్వముజేసి నమలి దానిరసమును మి/ంగినచో నుఖముగ విరేచనములగును. =శ్రిది నుధాకల్పము థఆా- మూ, సుఖాభినత్తిదోషాణాం మవాన్తమసి సష్పాయమ్‌, ఆ శ్వేతకష్ట(విష్టమ్బా) విభ్రంకానైన్నవతాం కల్చ్పయేదతః, ౧౧ మృదా కోస్టేషబలే 'బాలేస్థవిశేడీర్హ రోగిణ్తి కల్పారగుల్లోదరగరత్వ గ్రోగముధు మేహిషు. ౮౧౨ పాశ్లౌ దూపీ. విషే శళూఫే దోవవిభ్రాన్టచేతసి, సాశ్రైష్థాకజ్దనై న్తీన్లే: బవాభిళ్చ సమాచిళా, ళం వ్యా, జెముడు మిక్క్ళి-లి వృద్ధిగెంది చిరకాలమునుండి సంచితమైయుందుదోమ సముదాయము అత స్టుముగ 'భేదించును. అయినను అయ్యది మిగుల శష్టమును కలుగ

త్ర్‌్త వరహీతసం౦ంపహిత "జేసి యువద్రృవముల 'జెచ్చి'వెట్టును ; కావున మృదుకోన్టముకలచారికిని బలహీకులకును 'బాలురవను వృద్ధులకును చిరకాలమునుండి రోగములచే పీడింపబడినవారికిని ఊపయోగింప జనదుం మరియం గుల్మ రోగము ఊదరరోగము, విషోవద్రృ్వవములం, చర్మ్మరోగము మధు “మేపహాము. పఫాందడురోగము, దూషీవిషము, వాపు వాతాదిదోమ్మక్రయమునగల్లినచిత్త బ్రమము అను సీరోగములయందు బొంత జెముడుపాలు విరేచనమునత్తై యువయోగించం దగును, మరియు మిక్కిలి వాడిమైనముంద్లుగల్లిన 'జేముడు మిగుల ప్రశస్తమైనది. -అధి విలేచనామధానుపానములు థయా- మూ, తృక్కేసరాన్ర్రూతకడాడి మెలాసీతోపలామాతీకమాతులుశ్లైః మదై్యైశ్చతై నెశ్చమనోఒనుకూలై యుక్రానిచేయానివి-రేచనాని, చ్యా- లవంగపువట్టు నాగేసరములు, అృమృాతకము (కొండమామిడ్సి దానిమ్మ పండ్లరనము; వీలకులు. ఖండశర్క_ర్వ "లేశ మాదీఫలరసము, వలంచెణంగు కై నమద్యములం ఇనిమున్నగు వానిలో "వెవరికి వీది మనను కింపుగనుండునో వానిలో విశేచదనావథముకుకలిపి వారివారి శీస్పించవలెనుం -అిథి విశేచసానధము వాంతికాకుందుటవై యుపచారము థఆా- మూ, పెపుభే వీతమాత్రస్య సీఖ్చోచ్భీతామ్చునాముఖమ్‌, ఛన్టేర్వస్నూర్థముస్తామ్చు శోధిళాం తన్తుఖేమృుదమ్‌. ౪౧౫ ఆన్హ్ర్రాం సురభిమాజిఘ్రేత్‌ గంధం సౌగస్థికాదిచు వ్యా, విశేచనావధముకు శ్రాగినతోడ'ీ ొవధము వాంతికాండుటకై. చల్లని సళ్ళను ముఖముపై చల్లవలెను, మరియు ఎండలో కాలియుండు మట్టి పెళ్లై వేడినీట్ళ బోసీ తడిపి దౌనివాసనను ముక్కుతో నాఘాగిశించపలెను, సౌగంధికము మున్నగుపుష్ను ములవాసనను మూర్కొ_నవ లెళుం -4ర్రి విలేచనాతియోగమున' నువవారములం కతా మూ, నివాతే సుఖళయాన్థస్థో విబద్ధార్థం వీబేజ్జలమ్‌. 'రోం౧౬ అల్పాల్బముప్తుం కీతామ్భునస్పృ కేన్న ప్రవేళయేత్‌ వ్యా విశేచనము లధికముగ, నగుచున్న ఫుడు గాలిలేనిప, చేళమున సుఖకయ్య వై నిశ్చలముగనుండి విశేచనములభించుటై మిక్కిలి కొంచెముగ 'వేడికల్లియు౦దడునీళ్లను కొంచెమున త్రాగవలెను, చల్లనినీటిని వేళ ఆాకకూడదు శ్రాగదగదు,

ఆం లే శాత్పర ఫ్టిసపాతము శర =ఖిల్సీ సమననిశేదనములయందు స్వేడాదివ్రవృ _త్మికృమము అము మాం స్వేద చ్రనేకమైమజ్య కఫవిత్తానిలాః శ్రమాత్‌ ం ౪౧8 యఛథాచ్న ృృస్రాస్టం చ వర్త న్తే తథావైవవిశేచనే, సమిరమూ త్రవిట్సి త్త క్లేష్టాణర్ధ సేద నూరుతః, రాగితో వ్యా, వమసామధమును 'నేవించినపుడు తొలుక ఇెమటయు -పిదవ నోటనీరుగారు టయు పిమ్మట నాషధము 'వెడలుటయు కల్లును, అటు పిమృట కఫంబును న్నీత్తంబును వాతంబును వరునగ 'వెడలును, అత్తెటంగుననే విశేచనామధమును సేవించినపుడు తొలుత నపానవాశంబుకు,. పదవ మూత్రమలపిత్తకఫంబులును వరుసగ 'వెడలి కడవట అపాన వాతము 'వెడలును, ఇదియే వమనవిశేచనామధములయందు పద్ధతి. థి విలరేచనములుకానియస్పుడు చేయవలసినయువచారములు అయా మూ, ఉ_త్తేజనార్టం ఖై పుజ్టం స్యాప్ర వృత్తైతు పాయయీత్‌, ఉష్టామ్చు; న్వేద యేదస్య పాణి తా వేనచోదరమ్‌, రం౯ వ్యా విరేచదనామధమున్సు శీవించినవ్వుడు విశేచనములు కాకుండునెడ వవృత్తింవ 'శేయంటకైై వేడిసీళ్లను శ్రాగవలెను అరచేతిని నిష్దునకాచి యావేడిచే నుదరనుమై కాపు "పెట్టి వెమటపుట్టింపవ లెను. విరేచనొమధమును శీవించిననాడు విశేచనములు న్వల్పముగ మైనచో నాడు మిఠముగ చావారమువేసి మరుసటిదినమున మరల నిలేచనాషధమును శ్రాగవలెకు =ఖవ్ట నిలేచనాయోగ - అతియోగలతణములు ఏతా మూ, వృాత్కు_త్వళుద్ధిః పరిదాహకజ్డూ విణ్తూత్ర, సజ్షాఅవిచోన యోగే, మూ ర్భాగుద ్రంశక ఫెతి ఇరా గాఃళూలోద్దమళ్చాతివిరి _కృఠిద్దమ్‌, వ్యా, హృదయంబును కుక్సీయు.. శుద్ధము గాకుండుట్టు శరీరసంతావము దురద, మలమూూ్ర్యములు 'వెడలక బద్ధగించుట ఈలక్షణానులు విశేచనావధము "చక్కగ పనిచే యినినాడు కల్లును. (ఈలకుణములబట్టి విశేచనామధము చక్కగ షనిచేయలేదని యెజుం నవలె నని భావము) మరియు విశేచనము లధికముగమైనచో మూర్శగ్రమ్మును. గుదము. 'వెలివడునుం కఫం బధికముగ 'వెడలును, కడుపులో శళాల పుట్టును, (ఈ లత్షణములం కనుపీంచినపుడు విరేచనము లధికముగతైనదని యెరుంగునది), మరియు నష్టైబ్బవ్భాదయమున అతివిరిక్షలతుణము లిట్లు చెప్పబడినవి:---నిన్షేవ్య కి త్త ముదకం శ్వేం కృష్ణం నలోహితమ్‌్‌ మాంసథావనళుల్యం వా మేదః ఖజ్షాభమేవ

876 వరహీతసం౦ంహిత వ్యా గుదనిస్సరణం తృష్టాక్రమో "నేశ్ర్యప్ర, వేళనకు భవన్త్యతివిరిక్తన్య తథాతి వమునా మయాఃో (విరేచనాతియోగమున మలపిత్తకఫవాతములు (క్రమముగ చై లువెడలినవిదప గ్లేవ్మపి త్తనంబంధములేక "తెల్లనవైనను, నల్లగమైనను కొంచెము రృక్తయు_క్తముగమై నను? "లేశ మాంసమును కడిగిననీళ్లవల్వెనైనను. "లేక మేదన్సుయొక్యబఖండముతో నమానముగ మైననురడు ఉదకము చైటవెడలును, దప్పి యధికమగును ఒడలు తిరుగును. కన్నులు లోనికి లాగికొనియుందును. మరియు వమనాతియోనగమునగల్టు శలీరళార్శ్య్యము మున్నగు లతణములును కన్సట్టును) విది విచేచనసమ్యగ్య్యోగలమ్‌ణాములు థిజా- మూ, గలేషు దోచషేషు కఫాధికేషు తన్యాలఘుల్వే మనసళ ఏతుస్టా, గ లేఒని' లేచావ్యనులోమభఖావం సమ్యగ్విర్నిక్తం మనుజంవ్యవ న్యేత్‌ ,

చవ్యా* _వైజెస్పీనక్రృమముగ మలపిత్తకఫవాతాదిదోమములం వరునగ బై టవెడలి శరీరము. చుల్క-వ్రైయుండి మనస్ఫుకు సంతోవముకల్లి చాకము అనుళోముగతినొంది యున్నచో విశేచననామధమున చక్కగ చనివేసీన దన్మియెజుంగునది.

=ఖ్రుర్ధి కంనధము జీర్ణము గాకుండులముణములు థమా-

"మూ, దావోఒజ్జసదనం మూర్చాభ్రమక్ష మశిరోరుజం

అరతిర్భలచోనిళ్చ సావ కేపామథాకృతి, "9౨9

వ్యా విశేచగావధము జ్‌ర్ణమై విశేచనముల వెంట ఎ౨ెటవెడలవలెను, అటుగాక్త 'కొవధము కోశమున శేషించినచో శరీరళావము ఒడలినొవ్వులు, మూర్చ, ఒడలుతిరు గుట్ట, బడలిక, శలనొప్పి, వనులయం దిచ్చ లేకుండుట బలవోని ఈలమణములు కల్లును.

ర్తి జీక్లైావధలతుణాములుం థణ-

మూ, అనులోమోఒనిలస్సా శస్ట్రం యు _త్తృస్లారో మనన్వీత్తా

లఘుత్వ మిన్ల్రిియా ద్రారళుద్ధర్నీర్థాప. థాకృతిః, ర౨3

న్యా, వాత మనులోమముగనుండుట్స శరీరము న్వస్థముగనుండుట్కు ఆకలిదవ్వులు కల్లియుండుట్కు మనన్సు నిర్మలముగనుండుటు చతురాదీన్షిియములం చయల్కనై వానివాని శృత్యములయందు. సమర్థములైయుండుట, శ్రేపులు శుద్ధముగ 'వెడలుట ఈలత్షణములు కల్లినవో జావధవపి జీర్ణమైనదని యొరుంగునది,

ఫి విలేచనాషధ సేవనమునలంఘునము కెలా

మూం మన్దవహ్ని మసంళుద్ధం అతవొముం దోవదుర్చలమ్‌,

అదృ్డజీర్ణ్య ంలిబ్షంచ ల్ధృ యే ల్చీతమావధమ్‌, రఈ౨ధో

ఆంధ్ర తాత్సర్యసహితనుం త్ర? వ్యా, వికేచనామధమును సేవించినవిదప అగ్నిదీ క్రిలేక ఆకలికల్లకున్నవు విశేచను ములు కాకున్నను, శరీరమున బడలిక కల్లకున్నరు; దోమములచే దుర్చలముగనున్నను, విశేచనావధము జీర్ణ ముకాకున్నను ఈయైదువిషయములయందును మశుజునకు లంక ణము చేయించవలెను, -౨౨9 "పేయాదిసేవన క్రనుము ఏలూ- మూ, 'వేయాం నిలేవీనుకృతం కృతంచ యూషం రసం శ్రీనుళ యంతశ్రై కం, క్రమేణ నేచేతనరోఒన్న కాలా౯ా వ శానమథ్యావరళుద్ధి శుద్ధం వ్యా, విశేచనముచే నల్లుశుద్ధి ఉత్తమమధ్యమ ఆధమము లని మూడు తెజంగుల నుండును; అట్టిశుద్ధులచే శుద్ధ్యుడైనమనుజుడు “కీయాదులకు మూడు అన్న కాలములయం దును రెండు అన్న కాలములయందును ఒక అన్న కాలమునందును వరునగ సేవించవలెను అది యొట్టు లనః ఉత్తమశుద్ధిచే శుద్ధుడైనవాడు మొదటిదినమున. ఇండు అన్న కాలములయందును "పేయను సేవించవలెను. శెండవదినమున ఒక అన్న కాలమునందుకు మూడవదినమునలిండు అన్నకాలములయందును వి'లేపిని సేవించ నగును. నాల్లపదినమున 'కెరడం అన్న కాలమాల యందును; వదవదినమున 'మొదటియన్న కాలమునందును ఇటుల మూడు అన్నకాలముల" యందును అవక్ష్వ్యమెన (శుంరి లవణము మొదలగువానిచే సంస్కారముచేయబడన్సి యూవమును సేవించవలెను. ఇటులనే మూడు అన్న కాలములను విభజముచేసి * కృతా కృతరసముల 'సేవించవలెశు. ఇత్తెణంగున ేడుదినములు గడిచినవిదప శ్రానుముగ స్వాధొ" వికమైన మామూలు భోజనమును భుజిందవలెకు. ఇత్తెజంగున'చే మధ్యమనశుద్ధిచే శుద్ధ్గడైన. వానికిని, ఆధమశుద్ధిచే శుద్ధుడైనవానికిని యిథ్యాక్రముముగ "పేయాది క్రమము నూహించు కొనవలెను, -౨౨౦ "పేయాది క్రమ సేవన్న ప్రయోజనము థితా మూ, యభథాణురగ్ని_స్తగణగోమయారై సృస్థుడమాణో భవతి క్ర మేణ మహోళా స్థిరస్సర్వపచ _స్తధైవ శుద్ధస్య వేయా దిఖిర _నరగ్నిః, వ్యా, మిక్కిలి స్వల్పముగనుండు అగ్ని తృణములు పిడకలు పొట్టు మున్నగు వానినే రగుల బెట్టినచో నానాట క్రమముగ వృద్ధినొంది 'పెద్దదియె గొవ్పదై యన్నింటిని దహించుటకు సమర్థ్యమగభంగి వమనాదులచే శుద్ధుడుగ నుండుమనుజుని జాఠరాగ్నియు. ప కృత మనగా న్నేవాదిసంస్కా.రము(తిరుగబోత్రచేసినది, అకృళ- మనగా దానినీ" చేయనిది. వరహిళఎజ2 క్‌

873 వరహితస౦హిత మెజెస్పినక్ర్రమముగ "పేయాదుల'నేనించుటచే నానాట వృద్ధినొంది యావారవదార్థముల నన్నింటిని పచింప సమర్ధ్యము?ా నగు, -=ఎబ్రుర్రి విరేచనవ్యావ త్చామాన్య చికిత్స ఉమా మూ, అజీర్లినన్లే ఇషవతో వ్ర జత్య్యూర్థ 60 విలేచనమ్స్‌ అతితీళ్షో ఫ్టలవణమహృదర్గమతిభూదావా, 'ర౨8 తశ్రచ్భృష్ట్యదితా వాష్రపఠ్‌. సిస్ధిళ్చ న తథా వీబేన్‌, ఆశయే తిస్టతి తతః తృతీయం నావచారయేత్‌ , 'రో౨ఛా అను త్ర సాళ్య్యాద్ధ ఫదాఫ్టిద్యాి "భేషజాన్నిరపాయతః, వ్యా అజీర్షముకలవానికిని న్లేవ్యమధికముగ చృద్ధినొందినవానికిని మిక్కిలి తీక్ట ముగవైనను, ఊన్హపీర్యముగ మైనను లవణముగ నైనను, మనను కింపుకానిదిగచ్వైనను, ఆధిక 'వృమాణనుగలదిగచైన నుండువిశేచనాషధము. నిక్పించిన నయ్యదె శరీరోర్ధ విఫాగమును "జెంది వనమనముల గల్లించుళు డానివలన విరేచనములు కాకుండుటయేుకాక దోషము వృద్ధి కొందును. ఆట్టివానిశి పూర్వ మేపోషమువలన విలేచనముకాకుండెనో అఆట్టిదోమమును శమింవజేశి, మరల న్నేవాకర్శనుకేయించి విశేచనామధమును య్వక్తియుుక్తముగ నిష్పించ వలె, మరల శెండవతూరి వ్రయోగిందబడిన విరేచనామధంబును అమాశయంబున. నిలు నక ముశుపటివలెనే వమనంభైనచో నట్టివానికి మరల మూదవతూరి విశేచసామధము నిస్పించందగదు. ఆయినను కెవధము రోగికి మనను కింపుగన్సు ఉవ్మద్రృవముల గల్లించనిది గను సాత్మ్య్యంబుగను. నుండునెడ మూడవపర్యాయముగూడ విశేచనాషధము నిస్పిండ ద్‌గునుం -ఆ్రాథ్రి విశేచనాయోగముననల్లునుషదృవములు అతా మూ అన్నీ ద్ధన్విన్న దేహస్య ఫురాణం రూతవచూావథధమ్‌. ౮౨౯ దోహానుళ్సే.ళ్య నిర ర్తుం అశకృం జనయేద్దదాళ్‌ , వి నే 0ళం ఛర్థయధుం పార్తాం తమసోదర్శనం తృవమ్‌, ౮830- విణ్ణిలో బ్వేష్టనం కజ్జూమూర్యోస్సాదం వివక్ష తామ్‌, వ్యా రోగియొక్క-శరీరమునకు స్నేవాస్వేదకర్శ ములజేయించక ప్రాతదిగను రూత్త ముగనుండు నౌషధమును- విలశేచనముల కిప్పించినచో నయ్యది దోషములను వానివానిస్థాన ములనుండి చలింవజేస్తి. 'వెడలింద సమర్థముకాక_ విభ్రంశము వాపు ఎక్కింట చీకటి గ్రుమ్మినట్టు కన్నులు కానరాకుండుట, దప్పి, పిక్కూలయందు వడదీయునట్లు నొప్పి, దురద థొడలయంద్యునొప్పి, వై వర్ష్యము అను నీయువద్తృవనులను కల్లించును,

ఆంధ్ర'కాత్సర స్థసపితము 89; , =యథ్రి విరేచనమున మలమూగ్రాదివేగముల నిరోధించుటచే గల్టునువదృవములు థయో+ మూ, వీతొషధస్య వేగానాం నిగ్రవోనారుతాదయః, ౪8౧ కుపితావృాదయంగత్యాా ఘోరం కుర్వ ని వృొడ్గ్రువామ్స్‌ హిధ్యాపార్శా గరుజాకాస దై న్యలాలాఒతీవిభ్ర మెం ౮99 జిహ్వోం ఖాదతి నిస్పంజ్ఞో దన్వా౯ా కటకటాపయక్సొా నగ్భే ద్విభ్రమం తత్ర వామయే చాళుతం భీపక్‌, ఈ83 వ్యా, విశేచనావధముళు సేవించినవాడు మలమూత్ర వాళాదివేగముల నడ్డగిందం జనదు. అట్టు లడ్డగించినయెడ వాతాదిదోవములు మ్‌క్కు.టముగ. బ్రశోపించి వృాదయ మునశజేరి మిక్కిలి (క్యూరముగ రొమ్ము పట్టుపట్టును మరియు. ఎక్కిట్లు 'పార్శ్వశూల, కాసము, బలహీనత, నోటనీరువెడలుట్కు కండ్హుతిరుసట్క నాలుకను .గొరుకుట్క మైమర చుట్ట పటపట యని ఉండ్డుకొరుకుటు ఇవి మున్నగనుషదృవముల_ గల్లించును అట్టియెడో వైద్యుడు పొరబడక రోగికి శీఘ్ర ముగ వమునము 'జేయించవలెను =ఆథ్రి విరేదనాతియోనము థితా- మూ, బవాతీక్ష్యం యుధ్యార్తస్య మృదుకోష్టస్థ భేమటమ్‌, హృళ్యాశళు విట్బి త్తకఫా౯౯' ఛాతూనాస్రావయేన్ట్రవాక, రకర వ్యా మిక్కిలి యాకలికలవానికిని మృదువై నకోస్ట్రముకలవానికిని విశేచనామధ ముకు మితిమోరియిచ్చినను;. మిక్కిలి తీక్ష్రమైనయామధము. నిచ్చినను ఆయామధము మలం-ప్పిక్త-కఫములను వరుసగ నతిక్మిఘృముగశే 'వెడలించి, వదప ద్రవహాషములగు రన రక్తాదిధాతువులను ఆధికమున కై టవెడలించును, ఇదియే వివేచనాతియోగ మనబడును క! విశేదనాతియోగచికిళ్స అతా మూ, తశ్రైతిరవూగే మధురైః శేషమావధమున్సీఖేత్‌ , _ 'యో్తూజో్యోఒతి వమనే రేకో విలేకే వమనం సృృతము ౪3౫ వరిమేకావగాహోదై్యః సుశీకై _స్త్వమృయేచ్చతమ్స్‌ గుదభ్రష్ట్రం కషాయైైశ్చ _స్తమ్భుయి త్వా ప్రవేళయేత్‌. ॥ ౮కి ఇ వ్యా మె జెప్పినవిశేచనాత్‌ భూగమునందు కోన్టమున "ేషించియుండు దిశేచనావధథ మును మభుర్యద్రవ్యముల “నువయోగించి మ్రైటవెడలించనగును. ఆటుచేసినను వమకం బధిక , ముగమైనచో మృదువుగ విశేచనమున శిప్పించవలెను, విరేచనం బధికముగహైనచో మృదు వైన వమనావృధమును ప్రయోగించనలెనుః. మిక్కిలి చల్లతైయుండు జలాదులవే సరే

8380 వరహితస౦ంహిత కంబును, అవగావాంబును, చల్లనిగాలిసేవించుట మున్నగుశువభారంబులును చేయదగును, అట్టి శీతోవచారాదులచేత విలేచనముల నిలువవలెకు,. మరియు విలేకాతిరూూగమున గుదము స్వస్థానమునువిడిచి వెలికి వెడలినచో కహషాయరసముగలయౌావషధముల బ్రమో గించి విశేచనముల నిలిపి గుదమును యథాస్థానమున నిలుపునదిః అథి నిరేచసౌషధమువెడలనియెడలచేయువిధానము థణా- మరా, అ వ వృత్తాష్థమలా చ్రనస్థం సాత్తీ భూతం నజీర వ్రత వమనం వా విెశేకం వా తస్తాళ్సాధ్యంచ 'యోొజయేత్‌ , ౪9౭ వ్యా, మలములం బ్రైటవెడలనియెడ విశేదనౌమధ ద్రవ్యము సాక్ష్య థ్‌మె బ్‌ర్టము కానేరదు. కావున వెజెస్పినరీతిగ వమనముమై నను విలేకమువైనను చేయించి యావథ మును. బై టవెడలింవవ లెను అద్రి సంకోధనఫలము ర్రికూ మూ... బుద్ధివృసాదం బలమిన్ది )యాణాం ఛాతుస్టిరత్వం జ్వలనస్యడి' _ప్రిమ చిరాచ్చపాకం వయసఃకరోతి సంశోధనం సమ్యుగుపాస్య. వమూానమ్‌, ౮కి౮ా వ్యా, వమనవి'ేచనరూవమైనసంకోధనముకు కా 'స్ర్ర-శోనుభవములననుసరించి శాస్త్రీ యముగ జాగ్రత్తతో నువయోగించినయెడ బుద్ధికి నిర్శ లత్వంబును, చకురాదీంద్రియము లకు బలంబునుు రసరక్తాదిధాతువులకు స్థిరత్వంబును, జాలరాన్నిద్వీప్పీయం చక్కగ కలిగి యౌావనరూపషమెననయసు చిరకాలమువరకును. సీరముగ నుండును (శావున సంోధన. మును యథో కృముగ నువయోగంపవలె ననుట) శ్‌ -శవి పస్రీకర్మనువయోగించవలసినవిమయము (తా మూ వాతోల్చ'ణేషు దోపేషు వాలేవావ స్తీ రిమ్య లే వ్యా, వాతం బధికముగనున్న దోవములయందునుు లేక శేవలవాకమునందును వస్తీకర్మ చేయనగనది బుషివరులచే నిర్ణయించబడినది. (మరియు శేవలవాతమునందును, వాతపిత్తములయందున్తు వాతకఫములయందును వస్తిన్మిపృ్యయోగించుట యుక్త మన్ని సర్వాంగనుందరవ్యాఖ్యానమున 'జెచ్స్చబడినదిం -ణఖిథి వస్తీకర్థ త్రైవిధ్యము థితా- మూ... ఉవక్రమాణాం సర్వేషాం సోఒ "టో ణీ త్రివిధశ్చ సు, ౮3౯ నిరోహోఒన్వాసనో వృస్తి రుత్తరః........ . _ వ్యా. పలుబెజింగులై నచికిళ్సలతో వ 'స్పీకర్య మిగుల ప్రథానమైనది అయ్యిన. నిరూసాము, అనువాసనము, ఉొత్తరవస్తీయు. నని మూడు తెజంగుల నుండును,

ఆంధ్ర ఛాత్చర్యసహీతీము శ్రే వష్తి యన చిమనగోని; కహోయములహైనను 'పౌలమైనను _కైలములమైనను చిన్న నస్రోవిచే శరీరమున లాభాగమున ప్రవేళింపటేసిన నయ్యది నిరూవావస్తి యనబడునుం తైలము, ఘృుళము మున్నగుస్నేహ ద్రవ్యములను చిమనగ్రోనిచే లోనికి వ్ర, వేశింప "జేసిన నయ్యది అనువాసనవ స్తీ యనబడునుం ట్నత్తరమార్ధము. లగు 'మేళ్రాదిరంధ)ముల నుండి వస్తివృయోగమువేయుట ఊత్తరవ స్త్రి యని చెప్పబడును ఈవిషయము “కషాయ శ&ర్నతైలె ర్యోనిరూవాస్సనిగద్య లే, యస్ఫే్నేౌెక్టీయతే నస్యాదనువాసననామకః” అనువాక్యములచే తంత్రాంకరమున జెచ్చబడినది, -ఇఖ3 నిరూహవ స్తీకర్గార్డులు కణూ గుల్హానావాఖుడప్లీ హా ళుద్ధాతీసారళూలినః, రళం జీర్ణ జ్వర్న వతి కారయ శ శ్రానిలనముల గ్రవోకొ వన్ధాళ్త్మ రిరజోనాళాకా దారుణాంశ్చా నిలమయాక్‌, ళరం వ్యా గుల్మము అనాహము (కడుపుబ్బరము) ఖుడవాశము, నవ్లీహావృద్ధి శుద్ధాతి సారము శరాల్య జీర్ణ జ్వరము, వీనసము) లేతోబంధము) వాక గ్రవాము (వాతము శరీర మున సంచరించక _న్తంభిందుట)), మలబంధము, వర్థరోగము, ఆక్షర్కి రజోనాళము 'కూరములగువాతరోగములం అన్లు నీవ్యాధులచే 'పీడిళులగురోగులకు నిదూనావ స్రీచే చికిళ్సచేయనగును. “శరై నిరూవాప 'స్తీకర్తానర్హు, లు ఏఖా- మూ, అనాస్థాపా్యా_స్ట్వతి స్నీద్ధః మతోరస్మోఛ్ళళం కృళ ఆమాతిసారీన మిమూక౯ా సంళుద్ధోద _త్తనావనః, ఈరత క్యాసకాస వ్ర మేహార్శోహికా థానాల్పవహ్నయు; శూనపాయః కృతావోరో బద్ధచ్భి ద్రోదకోదరీ, ర౪3 కుష్టీచ మధుమేహీచ మాసాక్‌ సప్తచ గర్భిణ్మీ వ్యా అతిస్నిస్ధుడు ఉరమళరోగముకలనాడు;. మిక్కిలి కృళించినవాడు, అమాతిసారరోగముకలచాడు, వమనరోగి, శోధసచికిత్సచేసినొనినవాడు, నన్యకర్మ్య చేయించు కొనినవాడు కానళ్వాసము వ్ర'మేహను అర్భన్సు ఎక్కిట్ల్‌ ఆధ్భానము అను సీరోన ములుకలవారు స్వల్పమైన జాఠరాగ్నికలవాడు, గుదస్థానమున “వాఫుకలవాడు, ఆవారము "ేసినవాడు) బడ్ధగుదోదరము జలోదరరోగముకలవాదు, కుష్టరోన్సి చుధు మేహరోగము

తెక్రల్తి వరహీతసంహీత కలవాడు, వీరి కొకద్వుడును నిరూవాన_స్తిచేయంజనదు. మరియు వీడుమాసముల గర్భము కలన్త్రీకిని నిరూవావస్తి చేయంజనదు.

ఇచ్చట సీనిర్ణయము "ెజుంగునది:ానిరూవావ ప్రీ అతిస్ని ద్ధశరీరరునకు దోషము లను న్వస్థానముకుండి. 'చ్రైలుపరచి వాపుకు ఊదరరోగముకు కల్లించును. ఊరుతుళునకును కృృళించినవానికిని శరరనాళశముకు శీ శ్రుముగ గల్లించును. ఆమాతిసారముకలవానికి దోషము లను వాగున శమింపజేయకశరీరమున మిక్కుటముగ చాధకల్లించును, వమనరోగికి దోమ ములను స్వస్థానమునుండి చలింపచేసి యూస్థ కఖౌగమ.నజేర్చును, నమనవిరేచనములచే శోధనచికిళ్ళ టేసికొనినవానికి బలహీశముగనుండుదేహమున మరింత బలహీనతను కళ్గించును నస్యకర్శచేసికొనినవానికి ఊద్ధ ్వభ్రాగమునందలి స్రోతోమార్జములు "తెపవబడియంండుటం జేసి యావత్తును కల్లించును. కాసళ్వాసములు మున్నగురోగములుకలవారికి దోషములు స్వస్థానమునుండి బై లువడియుండుటవలన నాదోవములం ఊోర్ధ న్రభొౌగమూునకు కొనిపోయి చేర్చును. అర్శస్ఫు మొదలగురోగములు కలవారికి మరణము కల్లించును. ఆఅల్బమలముకల వారికి జడత్వము _స్తభ్ధత్వము 'మొదలగునుషద్రవముల గల్లించునుం గర్భిణి స్త్రీకి గర్భనాళ మును కల్లించును. కావున స్నిద్ధాదులకు నిరూహవస్తిచికిత్స ని'షేధింపబడినది యని యొజుంగునదిం

వురి అస్థావక-అనువాననములకనర్హ్మ లం ఏతా

మూ, ఉదరీచ ్‌ 'మేహోచకుస్టిస్టూలళ్చమానవః, 'రోళీళీ

అనవస్థాపనీయా_న్తేనానువాస్యాఃకదంచన,

వ్యా, మరియు నుదరరోగముకలవాడుకు వ,మేవారోగియును, కుష్టుర్‌ోీగియున్కు స్థాలళరీరుడును అస్థావనానువాసనవస్తులకు అర్హులు కానోపరు,

-శథ అనువాసనవ స్తిక ర్త లు రియా

మూ, అస్టాప్యా వవచాన్యాసాః విశేషాదతివవ్నాయ3

రూతకేవలవాతౌర్వాక. 404, 2.

వ్యా, నిరూహావస్త్రీ కరులుగనుండువారలందరును ఆనువాసనవ స్తికిని అర్హ్హలుగ నుందెదరు. మరియు నధికముగ నగ్నిదీప్తికలవారును, జీవలము రూత్షళశరీరులును కేవల చాఠమాచే వీడింపబడినవారును, పీరు విశేషముగ ననువాసనవ స్తీకర్మకు అర్హులుగ నుందురు.

ఆ అనువాసనవ స్తీ కనర్షలు అతా

మూ, 4222424444 =4, ==, *.+సతూదావ_ర్వవీడి తాం

అనాష్థాహ్య్థ స్తథా పాళ్లు కామలా తయ వీనసాః, ౪౫

ఆంధ్ర, కాత్సర్యసహీతేము కంకి నిరన్నష్లీ హావిజ్ళేద గురుకోష్టకఫోద రాళ అభిష్సుస్టి కృళస్థ్రూల ్రీమికోప్పాఢ్యమారుతాః, బరజ వీలే విచే, గెరేఒపణ్య్యాం వ్ల పదీగలగజ్ఞవా౯్‌, వ్యా ఉఊదావర్తవ్యాధిచే పీడితులును, నిరూవహావ స్తీ కర్మలు కాని వారందరునుకూడ ననువాసనవ ప్రీకిని అర్జ్యులుకారు. మరియు. 'పాందురోగమ్భు. కామల్స తయము, వీనన అనునీరోగములుకలవారును అవారములేనివారును; వ్రీవావృద్థి మలబంధముు గురుత్వము, కోష్టరోగము, కఫరోగము ఉదరరోగము, కృళత్య స్థాల్యము కృమికోవ్టము; ఆథ్య వాతము అను నీరోగములుకలవారును; విషమును గరమును సొనముచేసినవారును; అవచి, శ్రీపదము గలగణ్జైము అనునీరోగములుకలవారును అనువాసనవ స్రిచికిళ్సకు అర్హులు కార (మ్తైచెష్పినపాండువు మున్నగురోగముకలవారికి అనువాసనవ స్తీ చికిళ్ళచేసినచో డోమముల స్వస్థానమునుండి చైలంపరచి ఊదరరోగమును కల్లించును; కావున అనువాసనవ స్త్రీకర్తక అర్జులు కా రని భావము) ఇథి సమనవికేచనాది కాలనిర్థయము ఏతా మూ, పయాద్విరేకోవమితే తతః పవాన్నిరూవాణమ్‌. ఈర సదోళ్టునిరూఢళ్చా న్యాస్యః స పరా గ్రాద్విరేచిత్కు +" చ్యా, ఉత్తమమైన కుద్ధిచే శుద్ధుడైనవమితునకు ఒకపదుకాలమునకువీమ్తట విరేచ నమువేయించవాలెను. పీమ్ణట విశేచనముచేయించికొనినవానికి ఒకవతమునకు వని నిరూవా వస్తి చేయించవలెకుం ఇత్తైరంగున నికూవావస్తీ చేయించుకొనినవానికి అవ్వుజే అనువాసన = వస్త్రీ చేయించవలెను అధి నిరూహావస్తీ కహాయసరిమితినిర్ణయము థణా-. మూ నిరూహమా,క్రావథ మే వ కంచోవత్సరాత్సరమ్‌, ర౮రలా 'ప్రశంచవృద్ధిః చ త్యబ్దం యావతపషట్న్రసృ ళా స్పతపి వసృతం వద్ధయే దూర్థ సం ద్యాద కొష్టాదళస్యతమ్‌, ఈఈ౯ ఆస్నక్తలేరిదంమానం దవైవ ప్రనృతాః పరమ్‌, బ్యా మొదటిసంవత్సరమున కషాయము, స్నేవాము పీనితోగూడియుండు నిరూవూ వస్తి వ్రృమాణాము ఒక్శవ్యకుంచము (ఒళవలము), ఒకనంవత్సరమునక్తువైని అరువృనృత ములం (వంద్రైండుపలములు ఆగువరకును సంవక్సరమున కొక్కొక ప్రకుంచమువంతున వృద్ధిచేయుచుండవలెకు, చానికివైని వ్రతిసంవత్సరమునందును ఒక్కొ-క్య్రసృతమువంళున వృద్ధాిచేయుచుండవ లెను, పంద్రైండువళ్సరములవయనుకలవానికిని పంద్రైండువలములు

లక్ష వరహితసం౦ంహీతీ ప్రమాణముకలకషహిాియములు నిరూవావప్తిహామితి యని "తెలియవలెను, వదవ చదుమూడవ సంవక్సరముమొదలు వదునేడవసంపత్సరమువరక్రును ్రతివశ్సరమున. శెంజేసివలముల వొవ్వన నిరూవావస్తీకషోయ ప్రమాణమును వృద్ధాచేయపలెకు. వదు'నెనిమిదవసంవత్సరము నకు వందడ్రైండు వ్రనృతములు (ఇరువదినాల్టువలములు) నిరూహవ 'స్తీక మోయ ప్రమాణము, వదు నెనిమిదవవక్సరము మొదలం డెబ్బపసంవత్సరములవరకును వె బెప్పిన ఇరుపదినాల్డుపల ములకహియము'నే నిమూహావస్తి కువయోగింపనగుకుం డెబ్బదిసంవత్సరములకుమైని నిరూవా వస్తికషోయమును పదిప్రసృృషము. (ఇరువదివలము). లంపయోగింపనగుకుం డెబ్బదివత్సర ములవయసునుండి ఎంళతవయనై నను నిహూవావ స్పికహోయమును ఇరునదివలముల కధికముగ నువయోగింవంజనదు. =ధ్రి వయోభేదమువే నువాననవ _స్పిపరిమాణానిర్ణ యము థ9ఆా- మూ, యథా యఖథం నిరూవ:*స్య పాదోమా(త్రానువాస నే వ్యాః మెజెప్పినరీతిన ఒకసంవత్సరమువయను మొదలు వయో 'భేదమునుబట్టి నిర్ణయించ బడిన నిరూహావస్తకహాయవ్రమాణముకు గమనించి, అయావయసుకు జెప్పిన వ్ర మాణముతో నాబ్లవవంతువరిమితికలళొవధముకు ౪-రుునాననవ _స్టీయందు కల్పింపనగును, (ఎట్టులనః= ఓక సంవత్సరమువరకును నిరూహవస్తీకమోయ్యవ్రమాణము ఒకపలము ఇెవ్పబడినదిగాను ఆ వయసున అనువాసనవ స్తీ కషూోయమును వలములాో నాల్లవథాగము. (కాలుపలము ఊవ మయోగింవనగును, ఇత్తెంంగునచే వయో భేదముళుబట్టి నృ తాదివ్రమాణములో నాల్లవ సంతువరిమితిని అయోవయోనుగుణముగ నూహించి కల్చించునది) =యిథ్రి ఠఅనువాసనవస్తివిధానము రతా

వరా. ఆస్థాప్టం న్నేహితం స్విన్నం శుద్ధం లబ్ధబలం ఫునః ౮౫౦

అన్వాసనార్ష్హ 0 విజ్ఞాయ పూర్వ మేవానువాసయేత్‌ శ

వ్యా నిరూహవీస్తీ కర్షుడును, స్నేబావిధివేత స్నిగ్ధశరీరుడును; న్వేదవిధిచేక శరీర మున ఇెమటపుట్రిందబడినవాడును, వమనవిశేచనములచేత శరీరమునందలి యూన్ధ్వాధో భానములురెంటియందును. శుద్ధిచేసికొనినవాడును, వె జెప్పిననోధనాదివిధానముల'చే గల్లిన బలహీనము నివర్తించి యథాస్థితిగ మరల బలమునొందినవాడు నగునుళుజాడు అనువాసన వస్తికి అర్హుడని యొళింగినవానికి అనువాసనవ _స్రీకర్మ ను శపేయనగునుం

=ట్రర్రి అనువాసనవ _సీయోగ్యతైలయోగములు ఏమా మూ, శఠిపుష్కురకృ వైలా మదనామరదారుఖి చా శతాహ్వోకుష్టయప్ట్యావ్వూ వాాభిన్నవాుుతాళనై*, 5౫౧

ల ఆం క్ర ళౌశ్పర్యసపాతేము లిక సుపిమైర్ద సగుణతీరం తైలం తోయ చతుషస్టణమ్‌ పక్త్యావస్తా విథాతవ్యం మూఢవాతానులోనునమ్‌. ర౫గ౨ అర్భాంసిగ్ర వాణీదోషుం ఆనాహం విషమజ్వరమ్‌, కటూ్యూరుపృష్టకోష్టస్థా౯ా వాతరోగాంశ్చ నాశయేత్‌,. ఈ౫%83 వ్యా, కచోరములు, పుమ్మురమూలము పప్పట్లు, ఏలకులు, ఇముంగకాయ, "చేవ చారు; సదావ, ఇెంగల్వకోష్టు అతిమభురము, వస, తిప్పతీశె చిత్రమూలము. వీనినన్ని టిని మెత్తగ చూర్ష్మముచేస్తీ _త్తైలమునకు శెట్టింతపాలుకు, నాల్లింతనీళ్లును కలివి వెజెష్పిన కల్క[ద్రవ్యములచూర్మ మును కలిపి _తెలపొకవిధిగ వక్వముచేసి వస్త్రియంశ్రమూలముగ నువయోగించునది. ఈవష్తికర్మవలన _స్తంభించినవాతమును అనులోమముగ నంచరించునుం మరియు ఆర్భోరోగమ్యు త్రృవాణిరోనము, కడుపుబ్బరము, విషమజ్వరము, కటియందును తొడలయందును పీఫునందును కోన్టమునందును కల్లినవాతరోగంబులును నళించునుం న. _ఇఇశ్రి వస్తీకర్మకు రెండవ త్రెలయోగము ఉణా- మూ, వచా పుష్కర ఏమ్యైలానుదనామరనీగ్థుడైశ కాహ్రోల్ళీ ద్వయయష్ట్ర్యాహ్వూ దిమేదా చతురబజ్హు ఖై: ర౫్‌రో పొఠా జీవకజీవన్పీ ముస్తా కట్ఫలచన్టనై సరళా గురుభిలామ్భువాజి గన్ధాగ్నివృద్ధిిఃః రగ విషైన్కైలం వచేత్‌ తీర పఖ్బమూలరసాన్వితమ్‌, గుల్టానావోగ్ని సాదార్శో "ట్ర వాణీమూ త్ర సంగినామ్‌, ర౫4౬ అనాస్ట్రసనవిథాయక్తం శస్య కేఒనిలరోగిణామ్‌ వైస్థవే నాగ్నివన్లేన శస్తంచానిలజిత్‌ ఘృతమ్‌, ర౫ి8 నైంధవలవణము, కాకోళి, శీరకాకోళి అతిమభురము, మేద, నహ మేద, శేఖ, చిరుబొద్దిః బీవకము, పాలకూర తుంగగడ్డలు, కాయఫలము, చందనము) తెగడ, ఆగర్కు మాళేడు; కుంగగడ్డలు, పెన్నేరుగడ్డ చిత్రమూలము; వృద్ధి పీనినన్నిటిని చూర్షముచేసి నువ్వుల నూనెకు శెట్టింళ ఆవుపాలును, వంచమూలకషాయము నాల్లింతలును కలిపి అందువైజే్పిన చూర్జ్మమును కలిపి _త్తెలపాకవిధిగ వక్వము బేసి య్యాత్తైలమును వాతరోగపీడితులకు అను వాసనవ స్త్రీచేయంటైతై యుపయోగించుట. వాల ప్రళస్తము మరియు. గుల్టిరోగము కడంపుబ్బరము, అగ్నిమాంద్యము, అర్మోరోగము, గృవాణీదోమను; మూశ్రబంధము అను

శే36ి పరహీతీస౦ంహిత్‌ సేరోనములయందును అనువాసనవ స్తీతై యుపయోగించునది. మరియు మై0ధవలవకామును నిప్పులో "నెజ్టిగకాల్చి దానిని అవ్చనేతిలో ముంచి యాభ్ఫుళముచే ననువాసనవ స్తీచేయిం చిన వాతవ్యాధులు శమించునుం -జకు(్రి స్నేవావ ప్తిశకాలనిర్హ యమ్మ, థతా- మూ, శీతే వస్న్దేద దివా రాత్రౌ కేచి త్తితోఒన్యద్యా ల టో ర న రాత్రౌ వ్రణయేద్వ స్తం దోహీశ్సేశిపా ర్మాత్రిత, ౪౫౮ న్నేహో వీరర్ధయుత;ః కుర్వాదాధ్తానం గౌరవం జ్యంమ్స్‌ వ్యా, కీతకాలమైన హేమంతళిళిరబుతువులయందును, వసంకబుతువృనందును మగటిఫూట వస్తీకర్మను చేయవలెననియు; శక్కిన ఆీ,వృ-వర్హా-శరదృతువులుమూటియం దును ర్యాత్తిఫూట వస్తీకర్మ చేయవలెననియు బుతుభేదము'చే కాలనియమమును కొందరు వచించిరి.. 'ర్యాత్రివూట వస్తివ్ర్యయోగముజేసినచో. దోషముల ప్రకోవింపజేయును, మరియు నాస్నేవాద్రృవ్యము మిక్కిలి పీర్యవంతమై కదుపుబ్బరమును; ఒడలిఖారమును జ్వరమును కల్లించును; కావున నొకవ్వడు రా 'త్రిచేళలందు. వ్షివయోగము. జేయం జనదు. అన్నిబుకువులయందును పగటిశ్రాటనే వ _స్తీకర వేయవలెనని ధన్వంతరిమతాను సారులు నిర్ణయించెదరు, ఆవఫెట్టి వలువ స్లికర్య "చేసినందుననల్లుగుణము ఏతా చూ, ఆహ్నిస్థానస్థిలేదోపే, వహన్నాచ నరసాన్వి తే, ర౫జా స్ఫుట స్రోతో మృదుం 'చేహూం న్నేహాజః పరిసర్బ్పతీ, అల్బపిత్తకఫం రూతుం భ ళం వాతరుజార్జి తమ్‌, ళ౬ం భుక్తజ్మిర్దాశనం తంకు రా ్రానవ్యనువాసయేత్‌. శ వ్యా వగటియందు వాతాదిదోషములు వానిస్థానములయందుండును. జఠరాన్ని యానోరరసము కలియకయుండును. 'ప్రోతోరం భ్రమలు అడ్డులేక స్ఫుటములుగనుండునుః శరీరము మృదువై యుండును కావున అట్టి మటిశ్రాట వ సీని వ్రయోగించిన కో శరీర మున స్నేహామధము శీభ్రుముగ వ్యాపించును. మరియు వీ .త్తకఫములం స్వల్ప మెళరీరము మిక్కిలి రూకమైవాతరోగము త్మీస్తముగ నున్నపుడు అట్టిరోగికి అన్నమా బెట్టి ఆయ్యది జీర్ణమైనపిన్తుట రాత్రియంద్రైనను అనువాసనవ స్తీ వేయనగుకుం -అథి వస్త వ్యయోగవిధానము అతా మూ, అభ్య్ధ_క్తస్నాతముచితాత్‌ పాదపీనం పొతం లఘు. క౪౬ణ వ్‌, అన్నీ గ్ధరూతమశితం సానుపానం ద్రవాదిచు

ఆం ధ్ర 'తాత్చర్యసహీత్‌ము శీ కృతచజ్కిమణం ము_క్తవణ్ధూ త్రం శయనే సుకే. "౮౬౨ నాత్యుచ్చి తే న చోచ్చీ సిన సంవిష్టం వామపార్శ్మ సత ఉ'త్పాదా_నే తవస్పన్షకాసహాసాదివర్టితమ్‌, ౪౬8 సంకోచ్యు దత్సీశం సక్ఫిప్ర సార్భృచ తత్లోఒవరమ్‌్‌, వ్యా, వైద్యుడు అనువాసనవ స్తీ చేయవలసినచానిని ముందుదినము అభ్యంగనస్నా నమువేయించి వాడు మామూలుగ భుజించుదానికన్న నాల్లవపాలు తక్కువగ నుండు నదియు, వళ్థ్యకరంబును;. శ్మీఘ్మముగ. జీర్ణమగునదియు; కొంచెము. బిడ్డుకల్లినదియు కొంచెము రూత్తముగ నుండునదియు అనుపానముతోగూడినదియు, ద్రవాదిరూపంబును వైన యాహారమును భుళించజేస్తి కొంఠసేపు పాదచారిగ సంచరించినవదప మలమూత్ర ముల విసర్టింపజేసి, పిమట వానిని మిక్కిలి పొడవుకానిదియు) మిక్కి-లి యొత్తుకాక మి "మైనతలగడకల్లినదియం. నగుళయనముమె కుడితొడను ముడుచుకుని యెడమతొడను చాచు కిని యెడమ్యవక్క_ నొత్తగిరలియుండునట్టు లొత్తగిలిపరుండియుండ నియమించ్వి ఈుము దగ్గు నవ్వు మొదలగనవిలేక శరీరమును కదలించకయుండునట్టుచేసి వీమ్తుట వస్తీప్రయో గము చేయనగును _వుఫైు వ్తీపీడనవిధి థయిా ఉచ్చా స్‌స్ర వస్తే ర్యదనం బద్ధ్వా వాస్త మకంపయకా పృష్ణ్టవంళం ప్రతితతో నాతి ద్రుతవిలంచితమ్‌, రోజ న్నేహం కదుష్షం సిస్ధ్యూవ్రమిసిదూర్హావమూర్షి తమ్‌్స్‌ నాతివేగం న వా మన్దం సత్వదేవ వ్రవీడయేత్‌ ౮౬౬ వ్యా వస్తియం త్రముయొక్కఎద్వారములో నుచ్భా ససవాతమునువూరించి యయ్యాది 'వైటవెడలపండునట్లు చ్వారమును బంధించి యాయం శ్రముననుండు మూతిగొట్టమునకు చమురువూసి; వరుండియుండిన రోగియొక్కగుదరంధ్రమునకును లిడ్డుశ బ్లీయుండునట్టు చమురువూస్కి మిక్కిలి త్వరవడకయం జాగు సేయకయంు వస్టియంక్రముయొక్క- గొట్టము నునిచ్చి ఆతివేగంబును అలిమందంబునుగాక వెన్నెముక కళిముఖనుగనొకటేవర్యాయము 'ేతిని కదలింవక వ్రయోగించవలెను.. అందు ప్రయోగించు స్నేవామవము సోరువెచ్చన నుండవలెను. మైం0ధవలవహొమును సదావవిక్తులను చూర్షముచేసీ కలిపి వ్ర యోగించవలెనుం థి మలనమూూత్తములు 'వెడలినచో 'బేయదగినకృత్యము థా మూ, చులమూత్రోదయే భూయః ప్రణయే _త్తదపోవాసచ,

తిప్ప వరహీతసం౦హితే సావశేషంచ కుర్విత వాయు శ్ళేచేహి తిస్టతి, రోజల వ్యా వైజెస్పినరీతిన వృస్తిని ప్రయోగించునపుడు మలమూూశ్రములు వెడలినచో వానిని వెడలించి మరల మునువటివస్త్రిలోని "కేషమునువ్ర యోగించునది. మరియు వన్నీ లోనిళూవధము కొంచెము మిగిలియుండగే వష్తిపీడనము'చేయుట విరమించవలెను. ఎందు వలననగా వృష్తిలో తుదకు వాయువుశేషించియుండుకు కాబట్టి అవాయువు ఎేవలలోనికి పోయి ఛాధించునుం -ఆ్ర్రూవ్రి వ స్తవ, యో గానంతరక ఎర్యోము లఆా- మూ, వీవం వణిహిలే వస్తా ఉత్తానాజస్య వాక్ళతమ్‌, పాణిపాదతలే స్వ శృపాణినా కాడయేత్‌ న్ఫీచౌ, ర౬రో ల్‌ తత్పాక్థి భార్టం తథా శయార్టం పాదతళ్చ త్రిరుతి వేత్‌ , శత వసారితాజ్ఞస్య సోవథానస్య పార్షి శ్తే రజన ఆహన్యాత్‌ ముష్టినాజ్హం చ న్నే హౌనాభ్యజసమర్థ యేత్‌ , 'వేదన్నార్తమితి న్నేహో నషా శీఘ్రం నివర్తతే, ౮౭౦ జర ళ్‌ జీ 'యోజ్యళ్ళీఘ్రం నీవ్ఫ త్తేజన్యః న్నే హోఒతిష్టన్న కారస్థకృత్‌ 9 వ్యా మెజిప్పినవ్రశారను. స్నేహవ్తిని (ప్రయోగించినవిదన వానిని 'వెలికిల వరుండబెట్టి నూజుతరముల నుచ్చరించునంతశాలము. నిరీత్సీంచి వముట రోగియొక్క శీరుదుల్వవెభాగమునందును. కాళ్టుచేకులయందును. చేతితోమెల్లగ కొట్టనలెను.. పిమ్మట కాక్ట ప్రక్కశయ్యను మూడుపర్యాయములు పైశెత్తవలెను పీమ్తుట రోగిని కాట్లుచేతులు వాచి పరుండ బెట్టి శలకిందఠలగడ మొత్తుగానుండునట్లు పెట్టి త్ర క్యాలయందు విడిిటిచ గ్ర,ద్దవలెకు, మరియు నారో వేదనవలన మిక్కిలి పీడిందబడియుండుటవలనను, స్నేహము శీఘ్రముగ వెడలకండును. ఒకవేళ స్నేహము నిలువక శఘ్హుముగ బెటవెడలినచో 'స్నవావ స్త్రి కార్యకారి కానోపదు కాన్టన శరీరముపై స్నేవామునుపూసి మర్టించి మరల వస్తిప్రయోగమును చేయునది. _ఇఅిర్రి వస్త శ్రీనంశరభో జనవిథిఆనాగతస్వేవోను వొనననిషేధము ఇణా- మూ, దీప్తాగ్నిమాగతన్నే హం సాయాహ్నే భోజయేల్లఘు, ౮౭౧ నైవ చా నాగతన్నేహం ద్వితీయేస్థనువాసయేత్‌ శి చ్యా అనువాననవన స్తీచేసినవిదప అట్టిస్నేవా ద్రవ్యము బైటవెడలి ఆకలి వూలర్తిగ శల్లియున్నచో అట్టివానికి సాయంకాలమున 'కేలికమయైనయావనోరమును. "పెట్టవలెను,

జ ఆంధ్ర, తాత్పర్యసహీతనుం 868 'న్నీవాము _బెటవెడలనియొడ శండవదినమునకూడ అన్నము వెట్టకూడదు, "రెండవదినము మరల ననువాననవప్తి చేయవలెను శాం 'స్నేహమువెడలుటకుకాలనియనుము తా

మూ, నివృత్తికాలః పరమః త్ర 'యోయామా స్తతః పరమ్‌, ఈర౭ని అవోరాత్ర, మువేవే.త పరతః ఫలవర్తిఫ్రి త క్యైరా్య్యావ _స్తిఖిః కురాత్‌ యత్నం న్నేహనివృ త్తృయే, ౪౭8 ఆతిరాతమ్యోదనాగచ్భక న చే జ్ఞా చా్ర్రదిదోపక, ళ్‌ 9. ఉవేవేతైవ హితతోఒధ్యుషితళ్చ నికాం పిబేత్‌. ౪౭6 ఆస్థావీతః కృతచ్చగ్టి విరేకాన్యతర స్తథా, లః ప్రాశర్నాగ రభథాన్యామృః కోన్లం 'శేవలమేవవా,

వ్యా స్నేవావ స్తినిచేసినపిదప మూడుయామములకాలము స్నేవానివృల్తికి ముఖ్య

'మైనకాలము అంకకువైన నొకయవోరాశ్ర,కాలమువరకు న్నేవామును 'వెడలించుటవై

చ్రయత్నమూవేయక యు"పేశ్నీంపనగును. అప్బటికిని స్నేవాము చైటవెడలనిచో ఫలవర్తు

లచేగాని తీక్టములగువస్తువుల బ్రయోగించుటవేమైన స్నేహము నాకర్షింప యత్నముచేయ

వలెను, మరియు మిక్కిలి రూతుగణామువలన స్నేహము బ్రైలువెడలక నిలిచీ జదళ్వము _ అగ్నిమాంద్యము మున్నగుదోమముల (ఊపదృవముల) గల్గించకయున్నచో న్నేవాము

నాకర్షింపకయే. యుెపీతుచేయవచ్చును.. అటుపిక్షుట నొకరా్రియంతయు నిరావలో ముగనుండి మరుసటినా డుదయమున థుంరిని దనియాలుచేర్చి యుక్తముగ కాచబడిన వేడి

సీళ్లతైనను; "లేక శేవలము వేడినీళ్ల వైనను నుఖోష్ణముగ శ్రాగంచవలెను మరియు అస్థాషన వస్తి జేసినపుడు పె జెప్పినరీతిగ శాలము నికీక్షీంచి పిదప వమనమ్యునైనను విరేచనముైనను

ేయించి పిమ్మట _వైజెన్సినరీతి నుష్టోదకమును శ్రాగించవలెకు, -

-ఖిథి స్నేవాన_స్త ్యంకరముఅనువాసనవ _సీవయోగము థతా-

_మూ, అన్వాసయేత్త్యృతీయేఒహ్ని వ్బమే వా ఫునళ్చతమ్‌, యాన్ని న్నేహావత్తిస్సా ఫ్ట్‌త్‌ అతోఒత్యుల్బణమూరుళాక౯, వా్యాయామనిత్యాళ దీప్పాగ్ని౯ రూతూంళ్చ వ్రతివాసరమ్‌,

వ్యా- ఆరోగ8 మరల మూడవదినమునమైనను, అయిదవదినమునమ్షైనను అనువాసన వస్తి చేయించవలెను. లేక రోగయొక్క జాకరాన్నబలము ననుసరించి స్నేహము పక్ష చుగునట్టు శెండవపినమునం చ్రైనను ఆనువాననవ స్త్రీ 'చేయించనగును, మరియు నాళం బధిక

త్రి్రి0: వరహీతసం౦పహిత ముగనుందువారికిని, 'వ్యాయామముచేయు. వాడుకకలవారికిని జాఠరాస్ని త్మీవృముగ నుండువారికిని రూతమైనతత్వముళలవారికిని వ్రతిదినంబును అనువాసనవ స్త్రీ వేయందగును.. వైరి అనువాసనవ స్త్రి సమృన్యోగాదిలతణము థితా- మా, సమ్యగీనాతియోగాళ్చ తస్య స్యున్న్నేహవీతవత్‌ . రఓ8 కిబ్చీ త్కాలం స్థితోయశ్చ న వురీషోఒతివ_ర్త తే

• వ్యా స్నేవావ_స్తీయొక్క సమ్యన్యోగ-హీనయోగ-అతియోగములను స్నేహాపాన మునకు జెప్పిన సమ్యక్‌ -హీనఅతియోగలకణములబట్టియే (స్నేవావస్తికిని యొయింగునదిా మరియు అనువాసనవ స్రీచేసినపుడు స్నేహము కొంచెముకాలము. నిలిచియుండి పురీషము అధికముగ బైటివెడలక వాతము అనులోమముగ సంచరించుచు వురీషము 'న్నీవాముతో నూడి కొంచెముగ బైటవెడలినచో అనువాసనవ ప్రీ చక్కగ వనిచేనె నని యెలుంగనగును, =శఫిట్రి ఆనువాసనవ స్తివ్యావత్తులు థమ మూ, కేతోఒల్పోవాతిశే పిల్తేత్యుష్ణః కఫేమృుదుః ౮౭౮ అతిభ్నశ్తే గురుర్వర్చ స్పజ్బయేఒల్పబిల స్తథా, ద త్‌ రావృతన్నే హో నాయాత్య భిభవాదపి, ర౭౯ వ్యా, వారము అధికముగనుండురోగిక్ర శీకసీర్యముగలయామధ మునుగూర్చియైనశు; "లేక కళెవధమును స్వల్పముగగూర్చియైనను వ _స్తికర, చేసినను; పిత్తము ఛకోపించినపుడు మీక్కి-లి యుష్త్యమైనయావధముకు జేర్చి వ స్తీకర్య 'బేసినను ; కఫము ృకోపించినపుడు మృదువైనవ స్తీని వ్రయోగించిననుు మిక్కుటమున భుజించినపుడం గురుగుణముకలవ స్తీని ప్రయోగించినను; మలము మిక్కుటసంచికమ్రైనపుడు పరిమితిచేవైనను వీర్యము వేనై నను స్వల్పబలమైనవ ప్రిని వ్రయోగించినన్సు అట్టివస్తి ఆయోగముజెంది(చక్క-గ వనిచేయక్స వెజెప్పిన శీళాదికారణములచేశ మరింత వృద్ధినొందిన చాతాదిదోషములచే నావరింవబడి గుదమార్ణమునుండి మై లువెడలకయుండునుం -ఇిక్ర అభుక్తాదులకు స్నేహవ స్తీజనితోషద్రవచికిత్స 6తా- మూ, .అభ్యుక్తే ళూనపాయావా వేయానూ.త్రాశితస్యచు జ భం! ళ గుదే ప్రణిహితన్స్నేహో వేగాాబ్ధావత్యనానృత. ళం డోస్‌ గ్‌శాయం తతః కళ్టాదూ నాభ థి వేభ స్టఏత్యపి; శళ్ఞాదాగచ్భ తృస్తమృకళ్థాగహవిరేచనై:, రం౧ నం కూభిక్ను తీర్తే కుశారన్ని బర్షణమ్‌ ఛర్చిబ్నుఖిః క్రియాభిక్స తస్య కు ర్యాన్నిబర్ట్మణమి,

ఆంధ్ర కాళ్చర్యసహితముం 801 వ్యా, ఆవోరమును భుజించినవానికి స్నేవావస్తీని వృయోగించినను;, గుదము ఉబ్బి యుండువానికి స్నేజావస్తి నువయోగించినను *పేయయనుగంబినిమ్మాత్రము. భుజించిన వానికి 'స్నేవావ్నస్తి నుపయోగించిననుు ఆడ్డులేక అతివేగమున శరీరమునం చెల్ల -వ్యావీంచి శరీరోర్వ్వ భాగమున జేరి కంఠమునకు వైభాగమునళుండు గొంతు నాసీక మున్నగరంధ్ర, ములనుండి మ్రైలువెడలును. మరియు వైజేస్పినరీతిగ స్నేవాము బెలువెడలినచో కంఠ గృవాము వాంతిని నిలుపునట్టిచికిళ్సలు; విశేచనము "మొదలగు చికిళ్సలచే న్నవాము కంఠ_ మున 'జేరకుండునటుల సదుపాయమును 'జేయనగును. -ఇథిర్రి అవారము జీర్షించినవ్వుడు వస్తికర్థానర్హ్హృత థియా- మూ ప్ర కిం లాం జ్వరం విదద్ధ ఛ_క్రస్య కురార్థత్‌. స్నేహ చయౌాజిత 'బోభావి వ్యా, భజించినయావారము వ్యూర్తిన జిర్ణమైనప్పుడు న్నేహవ్తిని ప్రయోగించి నచో జ్వరమువచ్చును. న! అవక్వ'స్నే హావ స్తీవలన కల్లంనుషద్రృవములం, వానిచికిర్స ఐఇఖూ మూ, నావక్వం చ్రాాయేత్‌. న్నేవాం గుదం సవా్య్యపలిన్చుతి,

॥ క్రి రతః కు రాత్సతృణ్లోవా కజ్టూశో ఫాక కియార్ర వా 'ళతో తీళ్లోోవన్తీ తథా త్రైలం అర్కపత్ర రనే శృతమ్‌,

వ్యా, చక్కూగపాకముటెందనిస్నేవామును వృస్తీకర్మయందు వ్రయోగించినచో నయ్యాది గుదమునం దంటుకొని దప్పి; మూర్చ; జిల, వాపు "మొదలగునువద్రృవమాల నల్లిం చును. అట్టియెడ తీళ్లములగువన్తులను ప్రయోగించవలెకు. మరియు బిళ్లే డాకులరనమును కలిపి చక్వముచేయబడిన్నత్తెలమును గుదమునకు వూయనగునుః న! నిళ్ళేమవ స్త్రి ప, యోగజనితోపషద్రవములు, వానిచికిళ్స టా మూ. అనుచ్భా స్రస్యతుబన్జే వా ద్తే నిళ్శేషవీవవాం లంక చవనిస్టః మ భితోవాయుళ్ళూలతోదకరోభ వేక్‌ 9 జి 6 రర తశ్రాభ్యజ్లోగు బేన్న్వేదః వాతఘ్నాన్యశళ నానిచ 1 వ్యా, వస్తియంక్ర'ద్వారమునుండి గాలినిష్లోనివ్వక చ్వారమునుమూసి వస్తిప్రయో నముజేసినను; లేక వృస్తీయర్శిత్రమునందలి కమోయాదులను నిళ్ళేమముగ వ్రయోగించినను చాకము లోపల ప్ర వేళించి ్రకోవమునొంది కూలను పోట్లను కల్ల జేయును అట్టియెడ గుదస్థానమున నభ్యంగస్వేదముల కేయించి వాఠవారములగనన్న'పానాదుల నుపయోగించ వలెను,

త్రి వరహీతసం౦ంహిత థి వేగమున వస్తీ నువయోగించుటనే గ్యినయుపదృవచికిక్స అితా- మూ, ద్రుతం ప్రణీతే నిన సృ స్టే సకానోత్టి నవీనవ్యా, స్యా త్కటీగుదజస్ట్రోరున _స్తీ స్రమ్భా ర్హిభేవనమ్‌, ౮౬ భోజనం త శ్ర వాతఘ్నం న్వేదాభ &జాస్సువస్తయః, ౪౮౭ వ్యా, వస్తియంత్రముకు. అతిశీఘ్ర్రమున నాకర్షించినను, త్వరికముగ వ్రయో షించినను, అతిశ్నీమ్మముగ మెెత్తినను; నడుము, గుదస్థానము, పిక్కలు తొడలు పొ త్తి కడుపు ఇవి స్తంభించి పోటుకు: వగులదీయునటులనొప్పియుం కల్లును. ఆట్టియెడ వాకవార నుగుభోజనంబును 'స్వద-అభ్యంగ-వన్తువునుచేయుట యుషక్తముగ నుండును =ఆథి అనువాసనవ_స్య్యనంతరము నిరూవావస్త్యావశ్యకత అణా ఇవీ ఐం ని. మూ, ఇతి న్న మస్ట్రినకూు న్నే (ప్రోతోవిళుద్ధయే, భీ 8 నిరూవాం శో ధనం యుజ్ఞ్యాత్‌ అన్నీ న్లే న్నేహనంతనోః, ౪౮౮ చ్యా, వెజెస్సినవ,శారము. మూడునాల్లుళను వాసనవస్తులవలన రో2ః స్ని ఫె నపుడు స్రోతన్సు శుద్ధము లగుటకు శోధసకరమైన నిరూవావస్తిని _వృయోగింవ నగును, రోగి స్నిస్ధడుకానియెడల మరల శరీరమునకు న్నేవాకర్మ ను జేయవలెళు, జశట్ర'్రై నిరూవావ స్తవ యోగము థఆా- మూ, సక్బమేఒథ తృతీయేవా దివనే సాధకే శుభే మధ్యాహ్నే కిజ్చీదావృ త్తే వ్ర వృత్తే బలిమజ్ద శే, ఈ౮౯ అభ ఫి కన్వేదితోత్స ఫప్టనులం నాతిబుభుతీతమ్స్‌ అవేత్యు పురుషం దోప భేమజాసీతిచాద రాత్‌ * 6౯౦ 4 ణ్‌ వ వస్తిం ప్రకల్బ్పయేదై ్వద్యః తద్విదై ృర్బవాంభిస్సహ, వ్యా వీదవ ననువాసనవ స్తీనిబేసిన మూడవదినమునం దై నను విదవదినమునందైనన్లు మధ్యాహ్నోము తిరిగినపీమ్మట శుభకరమైనవేళలో బలివ్రూజాది'దైవికకర్శ్మలసలిపి అభ్యంజన శ్వదకర్త్మ్యలను విధ్యు క్షముగజేసికొని యథాకాలమున మలమూత్రాదుల విసర్టించి మిక్కిలి ఆకలిలేక కొంచెముగ నాకలిగల్లియంండుసమయమున రోగ యొక్క_వ్రకృతిని దోవమున్సు కెవధము గుణాదులకు రోగయొక్క-సాత్మ్యమును బలమును ఇవి మున్నగుతకదనుకూల విషయములను చక్కగ నాలోచించి. రోగివయనున కనుగుణముగ చరిమితిని కల్పించి మైద్యశాస్త్రముశు జక్కగ _ తెలిసినవై ద్యులసావాోయ్యమునుపొంది మిగుల ప్రయక్న ముతో నిరూవాప్కప్టిని వ్రయోగింపవలెన్ను

ఆంధ్ర ఆాత్చర్యసహితము 808 -అికి నిరూవావ_స్తీక్వాభకల్పనము థ్రియా- మూ, శక్యాథయే ద్వింశతివలం ద్రవ్యస్యాస్టై పలానిచం ఆ౮ణాం వ్యా- నిరూవావస్తికి నిర్ణయించిన్నద్ర, వ్యములలో నిరువదిపలముల పరిమితిద్రవ్య ములను ఎనిమిదివలములు చయ,౧గకాయలను ఈద్ర వ్యములసముచాయమునకు వదునారు క్లానము లధికముగ జలమున జేర్చి నాల్లవపాలు మిగుల కాచవలెకు అథి వాతాదులయందు నిరూహావ స్త్రీ స్నేవూవిమితి 6జా- మూ, తత్క క్యా థాచ్చతుర్థాంళం న్నేహు వా లేఒనుకల్న్బయేత్‌ ల విత్తే స్వన్టేద వష్టైాంళం అష్టమాంళం కఫాధికే, క్రాణా౨ వ్యా వాతము ప్రకోవించియుండువానికి మైజెన్సిన్రకారము. సిద్ధము చేయబడిన కహోయమాునకు 'నాల్లవపాలు న్నేవాదృవ్యముకు గూర్చవలెళు, వృత్తం బధికముగనుండు వానిశిని స్వస్థతనుండువానికిని మవైజెప్పినక్వాభములో నారవర్థాగము స్నేవామును జేర్చ నగును, కఫం బధికముగనుండువానికి _వెచెన్పినక్వాథమునకు "నెనిమిదవపాలు స్నేవాద్రవ్య మును జేర్చనగును వాతప్పిత్సకఫములు మూడును అధికముగ సమానములై యుండునపు డును స్వస్థముగ నుండునపుడుళు క్వాథమునకు ఎనిమిదవపాలు స్నేవామును. 'జేర్చనగునుం మూ, సర్వ త్ర-చాష్టమం భాగం కల్కాద్భవతి వాయఖథా, నాత్యచ్న ్ఫసాన్ష్ర తావ న్తేః పలమా త్ర ౦ గుడస్యచ రణకె మధుపట్యాది శేషం చ యుశ్ర్వ్యా సర్వం తబేకత్కు ఉస్పామ్చుకువిర్భా బాప్పేణ త్తం ఖజసమాహతమ్‌, ళ౪ీణలీ వ్రమీవువస్తా ప్రణయేత్‌. పాయానా త్యు్లశీతలమ్‌, నాతిన్ని ద్ధం న వా రూత్తం నాతితీక్ష్యం న వా మృదు, 5౯౫ నాత్యచ్భసాన్ష్రం' నో నాతిమాత్రం నా వటునాతిచు లవణం తద్వదన్ల్హుంచ,. కా 66 68000 వ్యా, వాతప్నిత్త కఫములకు మూటికిని కల్కద్రవములో నెనిమిదవపాలు.. స్నేహా ద్రన్యమునువేర్చినను చేర్చవచ్చును,. వస్తి మిగుల లేటగ భునముగ నుందకుందునటులు కల్కు-మును సిద్ధముచేయవలయును మరియు నాకల్క_మునందు ఒకపలము వ్రమాశాము బెల్ల మును, లేన్సె లవణము, "మొవలగు తక్కినద్ర్రవ్యములనుకూడ య్వుక్రియ్యుక్తమున జేద్చు కొనవలెను (ఇచ్చట ఆదిశబ్దముచేత, మాఎసరసమ్సు నుర్శ అనవమ్భు మ్యూర్రము తీరము; శాంజికము అనునవి గ్రహింవపడును) అరహిళంా2గ

ర్క వరహితసం౦ంహిత వై జెస్పియుండు ద్రవ్యముల నన్నిటిరి ప్యాత్రళగోజేర్చి వేడిసీళ్లతోకూడియుండు

ఒకబుంగకుండయొక్క_ సీటీయావిరిశేత పాశ్రయంగలి ద్రవ్యములకు వెచ్చేసి గరిటెచేక చాగగ కలియ బెట్టి అళ్యుష్తంబుకు అతిశీతలంబును అతిస్నిగ్ధంబును; ఆతిరూతుంబును, అతిలీక్టుంబును మిక్కిలి 'లేటయు అతిమృదువును _వ్యృమాణాధికంబును హీనప్కమాణంబును లవణాధికంబుకు అనమ్షూధికంబును గాకుండునట్లు పెయావమధంబును సిద్ధపరచి వస్తియంత్ర, ములోచేర్చి గుదమునందు యోగించవలయును.

• మళాంఛరమున నిరూహావ ప్రి దవ్యసంయోజన్మక్రమను అతా మూ, “222౬224. = .-వక న్య న్యేతు తడ్వదః రోల౬

ఆద్య జ

మాతశ్రాం శ్రివలికాం కుర్యాత్‌ న్నహవమాథీక'యోః పృథక్‌,

క వ్లొర్టం మాణిమస్థస్య స్వన్దే కల్కవలదగ్మయమ్‌, 'రణా?

రసకాాథాన్లుమూ,_శ్రాణాం పలాని దళకల్పయేత్‌ ,

మూాతీకం లనణం న్నేహం కల్కం కాాాథ మితి శ్రృమాత్‌ +రోణురొ

ఆవ వేతనిరూజబోణాం నవమసం యోజ నేవిధిః

వ్యా, స్నేవాద్రవ్యముకు "లేనెను ప్ర ల్యేకము మూడుపలములును; నైంధవలవణము ఆర్థకర్ష పరిమితంబును, స్వస్థతకుండువానికి కల్కుము 'రెండువలములంు, రసము క్యాాథము ఫులుపురనము మున్నగు ద్రవ్యద,వ్యములు పదిపలములును నిరూహవస్తీకి 'జేర్చవలెనని కొంద రాయు న్వేద వేత్తలు ఇెప్పెదరు. మరియు నొకఖొండమున తొలుత లేనెకుబోసి మర్దనము ఇేసి, పీదప లవణమునువేసి మర్దనముచేసి. మిశ్రాము వేయవలెను. వీమ్యట స్నేవాద్రృవ్య మును తర్వాత కల్క_మున్వు పీమ్ధట క్వాథమును వరుసగకలివీ సిద్ధముచేయవలెకు ఇత్తె రంగున మిశ్రముచేయబడిన ద్రవ్యములు సమరసములుంగ నగును, వస్తిదృవ్యములళు _వెజె వ్పీనక్ర్రృమముగ సంయోనగముచేసినవో నిరూహవ ప్తి వ్యాపత్తులేక చక్కగ. పనిచేయును నిరూవావస్త్రీ ద్రవ్యస మ్హేళన్మక్రమము ఇదియే యని యెరుంగునది -=౨లి లీక్ర్‌మృదువస్తీస్వరయూవము అతా వ్‌ శ ప్తె న్‌ా

మూ. తీళ్లుత్వం మూత్రవీల్వగ్ని లవణకోరసర్హ వై ర౯౯ా

'ప్తావ్తకాలం విథాతవస్థం ఘృతటీై౨ై స్తు మార్జనం,

వ్యా వస్త్యామధములకు సోమూత్రము; వరసోగు, చిత్రమూలము, లవణములరు మోరములు, ఆవాలు, వీనిచేరికవలన తీళ్టుక్వము కలుగును, ఆవునెయ్యి? అవు పొలుఈశరెండు ఇేరుటవేత నృుదుత్వము. కలుగును, కావున యుక్తళాలములో రోగియొక్కుబలదోమ వవృత్త్యాదుల ననుసరించి కత్తదనుగుణాముగ వె చెప్పిన లీళ్లమృదుద్రవ్యములనేర్మి వస్తి కర్మను వేయనగునుం

ఆంధ్ర, ఆాత్సర్యసపాతనము లిరిక్‌ -=౨త్రి గేషవాకరోగములప వీరండాదివస్తీ థా మూ. వరండమూల తిఫలం వలాంవొత్‌ త ఫావలాశంలఘుపంచమకాలం రాస్నాబలాఛిన్న రువోళ్యగ ౦భఛాఫున్మవారగ రథ "దేవదారు పలాని చాష్టా సలిలాఢ కాభ్యాం విపాచయేదష్ట్రమ శేషి లేస్మిన్మ్‌ " వచాళతాహ్వో హపుష్మూవ్రయజ్జు య్ట్రీకణావత్సకచీజము_స్తమ్‌, దదాస్ట్రతు ఏవీష్టంవవా తార్థ్మ్థతై లమశతు వ్ర వమూణంలవణాంశయు క్రం సమాథీకస్వ్టైలయుతస్సమూ త్రో వ స్తిరయే శ్లేఖనదీసనోసొ, ౫౦౨ జంఘాోరుపాద త్రి; కప్ఫష్థకోవృహృధద్దువ్యూ శూలం గురుతాం విబం ధమ్స్‌ గుల్తాళ్ళ వ క్రో వహాణీగుదోన్థాం స్తాం" స్తాంశ్చరోగాకా కపవాత జూచతా౯కాం ౫౦39 వ్యా- ఆముదపువేళ్హ మూడువలములు, మోదునవప్పు మూడుసలములు, చ్రాస్వ చంచమూాలములు 1వలము దుంపరార్ధ్రము, చిట్టాముట్టి; తిచ్చతీ”ా ఎన్నేరుగెడ్డగలిజేరు, "శీల చేవదారు ఇవి దినుసుకు ఒఫ్కొక్కవలము; ్రుగగశాయలు ఎనిమిదిపలములు ఏపీని నన్నిటిని నలగగొట్టి ఒళ పొత్తృమునవై చి అందు శందు అఢకములు జలముపోనీ ఎనిమిదవ పాలు మిగులునట్లు కమాయముకాచి ఆందులో వన్క నచాపవిత్తులు బోడశరము) శ్రేంక ణము, అతిమధురము, పిప్పళ్లు, కొడొనెపాలవిత్తులం, తుంగగడ్డలు అనునీవన్తువులను ప్రల్యే కము కర్ష్మవ,మారాముచొవ్వున చక్కగ నూరి కలిపి అందు నైంథవలవణము నొకకర్షము "జేర్చి దానిలో "తేనెకు నువ్వులనూ"నెళు; సోమశ్రమును పాక, విధి ప్రకారము వస్తీని ఊయోగించినపిక్కలు తొడలు, కాళ్ళు, వెన్నెముకకు (క్రిందిభాగము, వీవు, కోన్టము రొమ్ము; గుదము పీనియందలిశూలలు గరుత్వము మలబంధముు గుల్మము అళ్శరి అండ వృద్ధి గుదాంకురములం) -శఫవాతమువలన జనించు ననేకరోగములును ఇనియన్నియు నివ _ర్రించును. మణీియు నీవస్తి మలమును భేదించి ఆన్నిద్రీవనమును కల్లించును. -=౨౮ పీత్తరోనవారవ సి థితాా మూ, యషస్టార్ధహ్వూరోథా్రఛభయ చందనై శ్చ కృతం వయేాాగ్రం కము లోత్పలైశ్చ, సళర్కరాతూ చ్రయాుతం నుళీతం వీత్తామ యాః వా న్లి సజీవనీయమ్‌, ౫౦౪ వ్యా. అలిమధురము, లొద్దుగు, వట్టిజేరు, చండగమ; శానరపువ్వు, నలకలువలం సీనిని సమభాగములంగ జేర్చి అవృపాలలో వేని భక్కగ శాబి అందులో భళా, శే

806 వరహితసంహేీత జీవనీయగణ ద్రవ్యములు వీనినన్నిటిని కలిపి శీశముగ వస్తికర్యను వృయోగించిన విళ్త రోగములన్నియు హరించును. -0 నిరూహవ స్తీ చయోగాంతరక _ర్లవ్యము జా మూ, ఉత్తానే దృత్తమాత్రేతు నిరూహే తస్మనా అపి, కృతోవథానస్పళ్టూత వేగ శ్చోత్కటకః సృ జేత్‌ , ౫౦౫ వ్యా, నిరూవావ స్తీని ప్రయోగించినతోడ'నే 'వెలికలవరుండి ఈలగడమోద నాను కొని నిరూహావేగమునందు మిక్కిలి గమనముకలవాడై. ఉఊండనలెను.. నిరూహ వేగము కలుగునప్పుడు నిరాటంకముగ వదలి'పెట్టవలెను, కిరి వేగాఫొవమున మరల నిరూవావ _స్పీప్యయోగము 04ా- మూ, ఆగతౌ వరమః కాలోమునారారో మృత్య వేసరమ్‌, జీ తత్రానులోమికం న్నే హతోరమూ, శ్రాన్లుకల్పితమ్‌. ౫౦౬ త్వరితం న్ని ద్ధతీక్షోష్ణం వస్తి మన్యం వవీడయేత్‌ , విదథ్యాతృలన్నర్తిం వా న్వేదనోత్రైసనాదిచ ౫౦౭ వ్యా, నిరూవావస్త్రీ వేగముయొక్కు. ఆగమనకాలము. ఒకమువళూ_ర్హపిమిత మగును అంతకన్న నధికకాలమగునేని మరణమును కల్లించును. నిరూహవస్టివేగము ముసాా_ర్రకాలమునక్కువెన లైటవెడలకున్నయొడ అనులోమకరంబును, స్నేవాము యవ తూరము గోమ్యూత్తము కక్రృము కాంజికము "మొదలగునక్షుదృవ్యములచేత సిద్ధముచేయ బడినదియు, స్నిద్ధముగను ఊస్హముగను ఉండునదియంనగి 'వేలేనిరూపహావస్తీని త్వరితముగ వ్రయోగింపనగుకు.. "లేక అర్శస్ఫులకుజెప్పిన మ్రంగకాయతోగూడిన ఫలప్నర్థిచైన నువ మయోగింపవలెను, మరియు చెమటపుట్టేంవవలెకు. భయమును కల్లింపన లెకుః =ఆ౦ వేగాభొవమునం దుపాయాంకరము తా మూ, చత్వారమ్కైలగోమా శ్ర దధిమళ్షాన్లుకాజ్డ కాత్‌ గ జ ఇ అధు, కళ! (| వసృఈః సర్షైః నవ్‌, విట్బజ్చానావా భేదినః, ౫0౮ విదథ్యాతృలవ_ర్హిం వా న్వేదనో క్ర్రాసనానిచు వ్యా, మరియు నువ్వులనూనె సోమ్యూత్త ము, "వెరుగుమాది'లేట, పులిగంజి పీనిన్లి నాల్డ్యవ్రృసృతములు కూర్చి ఆందు అచవాలు నూరి కలిపీ వస్తీన్మిప్యయోగించిన మలమును 'భేదించును. కడుపుబ్బరము. తీరును. లేక ఫలవన్తిని వ్రయోగించి ఛెనుటపుట్టించి భయ పరచవలెను,

ఆంధ్ర, కాత్సీర్యసహీతేము క్రీ ఆధ ద్వితీయాకృతీయాదినిరూహవ స్తీవయోగము ణా మూ, స్వయమేవ నివృ శ్తేతు ద్వితీయోవ, 'స్తిరష్య లే. సం౯ా తృతీయోజఒపి చతుర్ధోఒపి యావద్వాసునిరూఢ తా వ్యా మైజెప్పినరీతిగ ఫలవర్తి మున్నగువానివ్రయోగము "లేకయే న్వయముగ నిరూవావస్తి బై లువెడలినచో శెండుమూడునాల్లుపర్యాయములు నిరూహావప్తిని ప్రయో షింవనగునుం,. లేక సంఖ్యానియమమా లేక చాగుగ నిరూఢళ్వము శల్గునంతవరకును నిరూహా వస్తిని వ్రయోగించవలెను. (ఇట్లు ఇెప్పుటచేక ఫలప్నర్హి మున్నగువానిని వ్రయోగించి మిక్కిలి వయానచేత నిరూహవావస్తి మైటవెడలినన్వుడు మరియొకనిరూవావ స్తీనీ ఉఊయోగింపజనదని "ఆలినెడి) ఆశ్ర నిరూవావ_ప్లిసమ్యుగ్యోగాదులు, నమ్యన్యోగమునపక్థ శ్రమ అకా మూ, విరి క్తవచ్చ యోగాదీ?్‌ విద్యాత్‌ యూగేతు భోజయేత్‌ , కోచస్టేన బారిణా స్నాతం ధన్వమాంసరసోదనమ్స్‌ వ్యా, నిరూహవస్తియందు సమ్యన్యోగ-ఆతియోగ-అయోగములను విశేచనము నక్రుజెప్పిన సమ్యగో్యోగాదులవలె "నెరుంగునది. మరియు నిరూహావస్తి సమ్యున్యోగమున రోగిని నుఖోష్ష్యమైన వేడినీళ్లతో స్నానముచేయించి, 'లేలికమైన కాంగలమాంనరనముతో నన్నము తినిపించసలెనుం -అథి నిరూహవస్త ్రనంళరము ఊప్టోదకస్నానగుణము రతా మూ వికారాయే నిరూహస్య భవన్లి ప్రచలైర్యలైఃః గంం తే సుఖోష్టాన్నునీ_క్షస్య యాన్తి భ్పక్షనతళ్ళమమ్‌ వ్యా నిరూహావప్రియందు న్వస్థానమునుండి చలించినవాకాదిదోమములచే గల్లా ఏికారములు సుఖోష్ష్మమైన వేడినీళ్ల లో సాన్టైనమునేసి ప్థ శిముగ నావారమును భుజించి నచో నట్టివికారములు కాంతినొందును.. (కావున నిరూహావ స్త్రీ సక్యుగ్యోగమునందు నుఖోష్ణ్రజలమున సస్మానముచేసి హితముగ భుజించుట ముఖ్యక ర్లవ్యము) అధి న్యూనాధికవ స్తీ ప్రయోగజనితోవద్ర్రవములు ఉత మూ, కుర్వతో వేగసంకోధం వీడిఠో వాతిమూత్రయా, నరక అన్ని ద్ధలవణోహ్షో వా వ_స్తిరల్బ్పోఒల్బ 'ఛేషజ్క మృదుర్వామారుతే నోర్ధ్యం వితీప్వో ముఖనానీకాత్‌ , ౫౧8 నేతి మూర్చాహ్భృల్లాస తృజ్డానోదీ౯ ప్రనర్హయకా,

శ3్రి వరహితస౦ంహిత' వ్యా మలమూక్రృవాతాది వేగసముల నడ్డగించువానికి “వ న్పీకర్శ, ను ప్రయోగించి నను లేక వ 'స్తీకర్కమును అధికముగ జేసినను, 'స్నేవాముళు లవణామును జేర్చక ఊన్షవీర్యము లగు నామధములభజేర్పి వస్తి నువయోగించినను, స్వల్నప్రమాణముగ నామధమునుేర్చి మైనను అల్బవీర్య మైన యౌాషధమును జేర్చి వ్రయోగించినను మృదువైనవ స్తీని వ్రయో గించినను అవప్యాషథములు వ,కపితవాతమువే నూర వ్రిభాగమున వ్యాపింపబడి మూర్చ వృృల్దాసము దప్ప, సర్వాంగతావము మున్న గునువద్రవములగల్లించి నోటినుండియు ముక్కులనుండియుం బై టవెడలునుం జిక న్యూ నాధికవస్త్యాదిజనితోవద,వోవచారములు ధమ మూ, మూర్చావి కారం దృష్ట్వాస్య నీష్చేచ్చీ తామ్బునాముఖమ్‌, ౫౧లో వ్య జేదాక్షమనాళాద్చ ప్రాణాయామం చకారయేత్‌, పృష్టుపార్నోోదరం మృుజ్యాక్‌ కరై రున్హైరధోముఖమ్‌, ౫౧౫ నడ. వస్తే జ టి ద శ్చ పూర్తి వ్యధున్వీత భీమయే డా వ్టోదం ప్రీ ఛి కస లాల జపుర మెః వన్తినేతి తథా హ్యధః ౫౧౬ పాణివ్యస్ప్రైర్ద ళావీడం కుర్యాన్న మ్రియతే యథా, వ్యా. రోగికి వస్తికర్మను విధ్శివృతకారముగాక వ్యత్య_స్తముగ నుపయోగించినచో మూర్శవికారము కల్డునుం అట్రిసమయమున వానిముఖమువె చల్లనినీళ్లను చల్లవలెళు బడలిక శమించునంత్రవరకును వీవనచే "మెల్లగ గాలిపీవ నగుశు వానిని ప్రాణాయామమువేసి శ్వాన బంధన మొనర్చునట్టు చేయవలెను, అరచేతులను నివ్వున 'వేడియగునట్ల్టు కాచి యావేశులతో వానినడుమునందును ప్రక్కలయందు కడుపుమైనను మెలమెల్లగ ్రీ/ందికిదిగజార చరమ వలెను, మరియు వానిని బోరగిలవరుండ బెట్టి వానివెండ్రుకలనుబట్టి వ్రైకెత్తి విదిలించవలెను, సర్పములు కోరలుగల్రూరజంతువులు, ఆయుధములు, కొరవి రాజభటులు మొదలగు వానిని జూపి భయపరుపవలెకు, ఇట్లు చేసినచో "శరీరమున వెభాగములో జేరిన నిరూవావ స్త్యామధము క్రిందికి దిగజారును. మరియు వానికి ప్రాణమున కపాయము లేకుండ ేతితో కంఠమును బిగబట్టవలెను. "లేక వసన్తృముచ్యేన్తైనను కంఠమును కట్టవలెను ఇట్టుచేసినచో స్రైశోదాన కాకము లడ్డగింపబడుటం జేసి ఆపానవాతము తనమార్ల మున సంచరించుచు. _వెభాగమును. జెందియుండు వస్తామథముకు ,క్రిందిభాగమునకు శీఘ్రమున. లాగికొను నని భావము. ఈవిషయమున వాగ్భటా'చార్యు లిట్లు నుడినిరి:. వా ““'ప్రాణోచాననిరో ఛాద్దిసు ప్ర సద్ధరాయన్కు అపానః పవనో వృస్తిం తమాశ్వేవాపకర్షతి

ఆంధ్ర ఛాత్చర్యినసహీరము ల్టీ్రిర్ర ఆవవ్రర్రై మాధ్యుత్రెైలికాదివన్తులు అహా

మరా, నారీణాం సుకుమూరాణాం 'రాజ్ఞూం స్థవిరచాల యోః, ౫౧౭

దోపసంశోధనం బల్యం వర్శకృన్ళాధుతై లికమ్‌,

దోపషఘా్నో యాపనస్సీద్ధః వసి రుత్తరతక్చసః, సం౮ా

మృదుత్వాళ్చాదహీనత్యాత్‌ అకృత్చ షవిధినేవనాత్‌ 0

చ్‌కవ ప్రీ వ ఇశాయిత్యాక్‌. నిద్ధవ _స్తీస్వుయ _న్గుణాం సగంలో

ఫలం చ వివులం దృష్టం వా్థపదామప్యసమృవ్క

"రరూజస్ట _స్తతన్బుఖేనైవ నిరూవాక్రమమిచ్భ ళా, ॥ ౫౨౦

వ్యా స్త్రీలకుకుు నుకుమారళరీరులక్షును, 'వ్రభువులకునుు ముసలివాండ్రకును; 'బాలురకును, మాధ్నతైలికవ స్తీ నుషయోగించవలెకు.. ఇయ్యది డోమములను క ధించును బలమును శరీరకాంతిని కల్లించును.. మరియు యాపనవస్తి దోమహరమైయుండుకు. సిద్ధ వృప్పియు ఉత్తరవస్తియు దోషనారముకై యుండును మరియు నూధ్యుత్తెలము యావనము సిద్ధవ స్త్రి; ఉా్నత్తరవన్స్న ఆను సీ వాల్డువస్తువులు; మృదుత్వము కల్లియుండుట చేతను పాదాంశము. తక్కువగనుండుటచేతను; వస్తివిధానమునంతయు ననుసరింపళ యాచరించుటవలనన్సు ఒకటేవస్తిని వ్రయోగించుటచేకను. వళ్థ్యనియమమా విశేషముగ "లేదు. వెజెన్సినమృదు త్వాదిగుణములు కల్లియున్నను అట్టినస్రిప్యయోగమువలన ఫల మధిగముగ నుండును వస్తివ్యాపత్తులు కల్లవుం "కావున బలమునుకోరువారు పై బెన్పినవన్తు లను నుఖమున నువయోగింపపచ్చునుం

మరియ మాధ్నుత్రైలికవస్తిలక్షుణమును ప్రావీనాచాద్యు లిట్టు నుడివిరి;గయస్తా వ్యభు చ _తైలం చ స్రాధాన్యేనాతివర్తలేే మాధ్యుకైలికణ ల్యేమః విష్జేయోవ 'స్పీచి నై ఈవస్తియందు 'లేనెయు నువ్వులళూనెయం , ధానద్రవ్యములుగ నుండుటం జేసియియ్యది మాధ్వుత్తైలిక మని ఇెచ్చబడు నని భావముః

మరియు. సిద్ధవస్తిలతణ స్నుక్కుతులచే నిట్టుచెప్పబడినది:లా'యస్మిక్‌ య శ్తే యథా వస్తా ద్రువా. సిద్ధికి ప్రకీర్తితా సిద్ధవస్తిరితి ఖ్యాతః మునిఖ్సి స్తత్వదర్శిళి£” వీన సీని శయోగించినచో. శరీరమునకు బలమును ఫుష్టియు, నుఖాదులంను కల్దునోఆయ్యది సిద్ధవస్తి యని భావము, ఈలమణముేత డ్రైకెప్పిన నాల్గువస్తువులును. సీద్ధవస్తు లని 'ఆలినెడి,

థి మూధ్యైలికవ స్తీప్రయోనము థితా-

దరూ, మధు త్రైలేసమేకర్షః నై నో ద్వివీచుర్చిడమ్‌ (మిస్కి

శీ0రీ వరహీతీసం౦ంపహీత వరజ్జమూలక్యా థేన నిరూహో మాధుతైలికః, సగంం రసాయనం వమేవోర్శః క్రీమిగుల్లా ' న్ల్రవృద్ధినుత్‌ ణి సయస్ట్రి మధ్ధుకశై్పైపః చముహ్యార _క్షపి తృజిత్‌ 9౨ వ్యా 'లేనెయు, నువ్వులనూనెయు సమభాగంబులు మైంధనలవణము ఒకకర్ష ము, నదావవిత్తులు రెందుకర్ష ములు వీనినన్నిటిని ఆముదపు వేళ్లకషూయములో కలిపి నినూహవ స్తీ నువయోోగించిన నయ్యది మాధ్యుతెలికవ స్తీ యనబడును. ఇయ్యాది వీర్యమును (శుక్రమును) వృద్ధినొండించుళు, చ, మేహమును) అర్మస్సుళు, తి మిరోగమును, గుల్మమున్యు అండవృ ద్ధని హరించుకు. మై జెప్పినకషాయములోే అతిమధురమును చేర్చి చయోగించినయెడ కన్ను లప మిక్కిలి హితముగ నుండును, ర రపి శమును వారించుకుం =శక్రుద్రి వాతవార్శవ్ర సృతవృప్తి థటా- మూ, థీరాద్ది వీచసృత" కార్యా మధుతై లఘృ తా _త్త౦యః ఖజేన మధథితోవ స్షిః వాతఘాస్డే బలవర్షకృత్‌, " ౫౨9 వ్యా ఆవుపాలు శెండువ్రసృృతము (నాల్లువలములు, తేనె నువ్వులనూనె ఆవు "నెయ్యి ఈమూడును వేరి మూడువ్రసృృతములు (అనగా వ్ర, ల్యేకము. లెంటేసిపలముల్సు పీనినన్నిటీని ఒకటిన జేర్చి కవ్వముతో చిలికి న _స్నీవ యోగముచేసీన వాతరోగములను వారించి శరీరబలమును శాంతిని కల్లించును ఎశట్రాగ్రె ఉృత్తరవస్తి వృ్యయోగమున శర్మలు అ్రఆా- మూ, నస్తా రోగేషు నారీణాం 'మోనిగ రాళ యేషుచ, మ! శ వి, ద్వి శ్రాస్థాపనళు ద్ధేభ్యో విదథారద్వ స్స్‌ ము_త్తరమ్‌ం ౫ ౨ర్రో ఇ్యా స్త్రీలకును పురువులకును వ .స్తియూత్రపుతి త్త్రిలోకల్లినరోనములయందును స్త్రీవ యోనియందును గర్భాశయమునందు కల్లురో*ీగములయందును, అట్టి స్త్రీపురుములకు తోలుత "రెండుమూడు అస్థావనవస్తులచే శోధనముచేసి పిమ్గట ఉత్తరవ్నస్తిని వ్ర యోగించ వలెను, (గుదమునకంటె న్నుత్తరమార్షమున వయోగిందడుటనలన ఉ్నార్సరవృస్తి యని యియ్యది వెన్పబడునుఎ) -౭ిథి టృర్తేరవస్లీదనవమాణము థిమా- మూ, తస్య ళు! ప్రకుఖ్య్చేవా న్యూశ్రాస్య న్నేవావ_స్తివక్‌, వ్యా. ఉత్తరవస్త్యామధమునందు స్నేవాద్రవ్యమును శృుక్తివమాణముచైనను శ్రకంచవ్రమాణముమైనను స్నేవావృస్తివలె జేర్చనగునుం ఆత్ర వస్త్యాషధము బైట వెడలనిచో చికిల్ళ అణా మూ, అవిస్న )రావేపణీం చ వస్తి డ్యాశే వ్ర “నళయిత్‌ సని

ఆంధ్ర, కాత్పీర్యసహీతేము ల! వీడయే ద్వాపస్హథోనా ఖేః నిబద్ధో _తృరవ నీనా ఆరగ్యథస్యపత్రే షం నిర్దశ్ష్వూస్ససర నేనచం ౫౨౬ కురాస్ట్రద్ద్రోమూ త్రపీస్హేవు వస్తిం చాపి సనైస్థవై* ముక్రైలాస్న పై స్తులాం వవిభజ్యవయాంసిచ, ౫౨2 వన్తే రాగ మనార్థాయ తాన్ని దథ్యాచ్భ్చలాకయా, అగారథూమంబృవాతీ విప్పలీ ఫలనై: స్థటై* స9౮ా కృతళాంవాశు _క్రిమా్రాస్తు ఆపినై సృవానాగ నై వస్తి దోహోఒపితం వ స్తుయసష్టిక్యాథయుతం మధు, ౫౭౯ తీరవృతకషాయోవాతీరంవాభ్ళళ (వీడితమ్స్‌, వ్యా ట్నాత్తరవ సీని వ్రయోగించినపుడు వస్త్యామధము నియకకాలమునక బైట

'వెడలకున్నయెడ నమణిశలాకను వస్తీయర్శత్ర'చ్వారమున వ్ర, వేళాపెట్టవలెకు లేక రోగి యుక్క_ బొడ్డుకు (క్రిందిభాగమున చేతితో విసకవలెను మరియు అముదపుటాకలను వాచి లాకురసముచేవైనను గోమ్మూ త్త ముమైనను మర్దనమావేసి ఆందు నైంధవలవణామును కల్పి మరల న్గుత్తరవ స్త్రీని చేయవలెళు, మరియు వస్త్రియం్రముయొక్కరంద్రమును. "వెనరగింజి దూరునం కైనను, నీలకిగింజదూరునం్యతైనను అవగింజదూరునంత్తెనను. పరిమితి కల్లియురడ వలెను. అట్టిపరిమితి వయో'భేదమునుబట్టి యుపయోగించదగియుండును అట్టిరంధ్హ్రముల నుండి వస్త్యాషథము._ 'వెడలుటన్తై శలాకను ప్రయోగింపదగును. మరియు కరిదూషము, చాకుడు, పివ్పళ్లు, మ్కంగకాయ, నై ంధవలవగాము, పీనినన్నిటిని ళు .క్నీవృమాణము జేర్చి శుంరినిగూర్చి నూరి వస్తి ప్రయోగము చేయవలెను, మరియు వస్త్యాషథము 'వెడలినవిమ్తట చాధకల్లినచో అతిమధురముకషోయమున "తేెనైననుు అత్తి మొదలగుతీరవృతుకమో యమువైనను; తీరముమై నను వ యోగింపవలెను. | అ ఉ్నార్తరవ స్తీసాధ్యరోగములు 6తా మరా. శక్రం తూసష్ణ్రం శోణితం వాజ్దనానాం పుష్పోద్రేకం తస నాళం చ కస్టమ్‌ మూగ్రాఘాతం మూ త్రదోషప్రవృద్ధం "యోని వార్టధిం సంస్థితం ఇచావరాయ, సకం శుకోచో మం ళర్క_రామక్షరీంచ శూలం వన్దే వజ్ఞశౌ మేవా "నేచు భూశే కానన్యార్వ్‌ న్తీజాంశ్చాపిరోగాక్‌ హిళ్వామేవోను త్త రం వాన్హివ స్రిః ౫3౧

40కి పరహీతీసంహిత వ్యా పురుషులకు శుక్ర్యంబును స్రీలకు కోణికంబును ఈశంటియందుకల్లిన ఊన్హ్యమును; స్రీలకు కల్లినఆర్తవరశ్తాధికస్రైవమును) ఆట్టియార్హవనాళమును; మూత్ర్రదోమ మువే వృద్ధినొందిన మూత్రాఘాతమును) స్త్రీలకు యోనిలో సంభవించెడివ్యాధులను) శుక్ర శనోషమును, మూ శ్రశర్క_రను; ఆళ్ళ నీరోగమును మూశ్రైశయమునందును గజ్జలయందును 'మేఢుమునందును కల్లినళూలను పీనినన్నిటిని జ్నత్తరవ్నప్పి వారించును. మరియు వ్రిమేహూ ములుకక్క_. శక్కినవస్స్తి జనిత్రక్రూరవ్యాధులనన్ని టిని కూడ ఉత్తరవస్తి వారించును, ఆలి నస్యవిధి నస్యార్హ్హృరోగములం ఇలా జక ర మూ, ఊర్థ జశ్రువిశారేషు వి శేహాన్నస్యమిమ్య లే), నాసాహిశికసోద్వారం లేన; తదాా ఫ్రైవ్యహ న్తితాక, స 39 వ్యా, 'మెడకొంకులకు చైళాగమున జనించురోగముల కన్నిటికిని విశేషము నస్యము నుపయోగించవలెను. నాసిక శిరస్సుకు ద్వారముగ నుండునుకావున నాసారంథ్రి ములనుండి యుపయోగింపబడిన చూర్షత్తైలాదులు నాసారంధఏిములనుండి లోభానమున ఇవులు ్రూమథ్యము కన్నులు కంఠము శిరస్సు ముఖము మొదలగువానియందు వ్ర వే శించీ శిరమున వ్యాపించి వానియందు జవించునట్టిరోగములను పోగొట్టును ఆవూం్రి వి కేచనస్య్యోవయోగవిషయములు గ మూ, విరేచనం శిరళ్యూలజాడ్యస్యన్దనళామయే, శోఫగజ్ఞ క్రిమి గ్రస్థి కుష్టాపస్మారవీననే. ౫౩౩ వ్‌ కల్కా- టై స్థరవపీడ స్తు తీ స్టైర్టూర్ధ చిెరేచనః, శ్రానం విరేచనళ్ళూర్డ క. వ్యా (విలేచనము, బృంహణము, శమనము నని నన్యము మూడువిధములంఎ అందు విశేచననస్యమును శలనొప్పి; జడత్వము స్యన్హము; కంఠరోగములు) శోఫ గండ రోగము; కృమిరోగము; గ్రంథి? కష్టము అవస్తారము పడిసెము సవీనియందు విశేషముగ విరేచననస్యము నుసయోగించునదిం స్నృహ్యద్రవ్యమా "లేక తీళ్టదృవ్యములయొక్క కల్యా-దులచేకనే నాసారం ధ్రముల నుండి దోమముల 'వెడలింపజేసిన నయ్యది అవపీడన మను ళిరోవిశేచననస్య మగును మరియు మిరియములు మున్నగువానిని చూర్ణముచేసి యాచూర్జ్మమును నాసా రంద్రములనుండి పీల్చి దోషమును 'వెడలించిన నయ్యది క్రానమను శిరోవిలేచన నన్యము. అవత్రుదై విరేచననస్యోపయోగ క్రమము అయాం నమూ, 44646484 *యుజ్ఞాస్థ తం ముఖవాయునాం |

ఆరిధ్ర కాత్పరస్థసహీతీము శీఫిక పడజులద్విముఖయా నాడా భేషజగర్భయా, సహా భూరితరం దోవం భూర్ణ త్వాదపకర్ష తి స ౩ నై వ్యా ఆరంగుళములనిడుపును ఊర్థాథోభాగములయందు రం్ర్ర్యములును లోవల శ్రికటుకములు మున్నగుసావధములచూర్జ్మముచే నిండింపబడిననొట్టముచేత నాచూర్ష్మమును ముఖవాతమువలన నాకర్షించి లోన ్ర, వేళింవజేయవలెకు, అట్టిచూర్జ ము లోవల నుండు ఆనేకదోవములను _బైలువరచును. ఇత్తెరంగుననే కల్క_క్వాథాల'హాడ గొట్టమువే లోవలికి వ్ర,వేళిందజేయవలెను (లోవలిదటోషముల వెడలించుటంకేసి యియ్యది విశేచననస్య మన బడును జ్రా(ర్రి బృంవాణనస్ర్య్యోపయోగనవిమయములు థ0ఆా మూ, బృంవహాణంవాత జే ను సూశా్థవ_శ్టే స్వరతయే, నాసాస్ట శోమవాక్సజ్ణే కృచ్ళ్రబోభేఒపవావాకే ౫౩౬ వ్యా వార్మవకోవమున కల్లినళూల్పు సూర్యావర్తమనుళిరోరోగము, _ స్వరము శీణమైయుండుట్క నాసారంధ్యములును నోరును ద్రవము లేక యెందుట, చోట మాట వెడలక బద్ధగించుట్క కన్నులెరచుటక కష్టముగ నుండుట, అవవాహుక మరువాతరో గము, ఈరోగము లన్నిటియందును బృంహాణనస్యము నుపయోగింపనగును. =శప్రు(ై బృంపాణనన్యకల్పనము థతా మూ, బృంహణం ధన్వవమాంసో థ్‌ రసాఒసృక్టపురైరవి, వ్యా, జాంగల టేశమునబుట్టిన జంతువులమాంసరసముచేకను, వానిర కము చేళన్సు బెట్ట జిగురుచేతను బృంవాణనస్యమును, తీళ్ళగుణములేని స్నేవాద్రవ్యములచేతను బృంహణన స్యమును కల్చింపవ లెను. _వవ్రర్రి శమననస్యోపయోగవిషయములం ఏతా మూ, శమనం నీలికావ్యద్దకేళదోపాతీ.రాజిషు, ౫౩ 2 వ్యా? శమననస్యమును సీలిక్క వ్యంగము, శీశదోమము కన్నులయందు లేఖలు వర్పడుట: ఈమున్నగువ్యాధులయందు శమననస్యము నువయోగించనగును, మరియు తీళ్ళసణరహిళములగు ఖృళాదిస్నేవాముల చేతను మాంసాదులచేతను శీరముేతను జలమువేకను - శమననన్యనును. కల్లించవలెను, ఈవిమయమును. వాగ్భటా ఇార్యులం “శమనం యోజయేత్చూనై 8 తీశేణ చ జలేన చి అనువాళ్యముచే జెప్పిరి, భి శమననసో్యోపకల్పనము (మా మూ, యథా స్వంయొోగిక న్నేమైో యభాస్వంచ వ్రపాధికైఖ

శీర వరహీతసంహిత వాష్థా ఆయాదోమములకు ఆనుగుణామురైై స్నవోాదులను త .క్షదోగానుగుకాముగ సంస్కరించి శళమనప్నస్తి నుపయోగింవనగును. _*ర్రి మర్మప్రృతిమర్శసన్య స్నేహమా శ్రాభేదములు ఉత మూ, మర్శశ్చ ప్రతిమర్శళ్చ ద్విధా న్నే ళో త్రమ్మాత్రయాః ౫5౮ ప దేకన్యద్దుళీ పర్వడద్వయాన్మగ్ననసముద్ద తాజ్‌ యావత్పతత్యసౌబిన్దుః దళాస్టై మట్క్ర మేణ తే, మర్శస్యోత్కృృష్టమథో్యో నామాశ్రాస్తా వవచ క్రమాత్‌ / బెస్టు ద్వ యోనాః కల్కాబేః, 996 చిట థి 666 66 వ్యా. మైశెస్పిననస్య భేదములయందు స్నేవాముయొక్క. మాత్రాభేదముచే మర్మ మనియుం) (వ్రతిమర్శ మనియు. "కెండువిధములు, మణీయుం జామథముతో బొటనవ్రేలో ఈ చ్రశ్యాచ్రేలిని శెండుగణుపులవరకు లోవల ముణంగునటుల వ,వేశింవచేసి అవ్రేలలో బొటన్రేలిని జేర్చి యొద్త్తినయెడల "నెంతయావభమువచ్చునో ఆయది బిందు వనబడునూ అట్టివిందువులు వదిమైనచో మర్శనస్యమునకు ఊూత్తమమ్లూ శ్ర యనియు ఎనిమిదిబిందువులే. నచో మధ్యమమ్మాత్ర యనియు; ఆరుబిందువులైనచో ఆధమమ్మాత్ర, యనియంం నెజుంగు నది. మరియు _వైజెస్పినఊు ర్తమ-మధ్యమ-అధమమా శ్రులకు 'వేరువేరుగ నిర్ణయించినవిందు వరినూణములో శెంజేసికక్కువజేసి కల్కస్వరసాదులకు టొ - తమమధ్యమఅధమమాకలో కల్పింభునది. (కల్కస్వరసాదులకు ఎనిమిదిటిదువులై నచో నుత్తమమ్మార్ర్త, యనియుం, ఆరు విందువులైనచో మధ్యమమ్మాక్ర యనియు, నాలుగుదిందువులైనచో. నధమమ్మాలే యనియు భావమూ) -అిళి నస్యకర్తానర్హ్హులు ధా మూ, 4220224244, యోజయేన్నతు నావనమ్‌, ళం తోయనుద్యగరన్నేహ వీశానాం పాతుమిచ్చళా మ్మ్‌ భుక్తభ_క్రృశిరస్సా్నాలాక స్నాతుశాను న్రుళసృజామ్‌, ౫౪౧ నవవీనసవేగా_ర్త సూళికాశ్వాసకాసినామ్‌, _ శఈుద్ధానాం ద_త్తవ_స్తీనాం తథా న్నార్తవదుర్శి నే ౫లో అన త్రా త్యయికాద్వా ఫ్రభేకిం == వ్యా ఊదకమును మద్యమును. న్నేవామును విషమును గ్రైగిన వారికిని, పీనిని శ్రాగ నీచ్చగొనినవారికిని ఆన్నమాను భుజించినవారికిన్సి రీరస్సా ఇషనముచేసినవారికిని శిరస్సావ ననుకేయ నిచ్చగొనినవారికీని: రృక్త మోదనమువ్లేన్సిథానినవారికని! ల్రొక్తగ వడినెమబట్టీన

ఆద ఠః 'ాత్పర్యసహితమం శ0కే వారికిని ములమూ,క్రృవాతములవేగముచే బీడితులకను, చాలింకఠాలికని శ్వానకానరోగ పీడితులకును: వమనవి'రేచనములచే శోధకచికిక్స చేసికొనినవారికిని, వ .స్తికర చేసికొనినవారికిని నస్యకర్శను జేయదగదు. మజియు వర్షబుళువుగాక తక్కానయితువులయందు మేఘము లావరించియున్నపుడును నన్యకర్మ చేయంజనదు, మియు నస్యకర్మచేతనే నివ _ర్థింపదగిన రోగములు సంభవించినపుడు వై జెప్పిననిషిద్ధలకును నిషిద్ధ శాలమునందును నస్యకర్మ అవళ్య ముగ జేయనచ్చును. వై నస్యవ్రయోగకాలనిర్టయము అఆా మరా, 42424422. -- అథ నళ్ధ్ధం వమోూజయేత్‌ గో శృులే “ఈక పోనే ఇవ్వ్మణి మథాష్థహ్న్నే ఓ శ్చే సాయం నికో గల్‌ స్వస్థవృ _త్తేతు పూర్వాప్లో శరత్కాలవస్తన్త యో శీత దుధ్యన్దిన్నేగిష్మే సాయం వక్షాసుసాతవే, వ! వాతాభిభూలేశిరసి హిశ్తాయామపళానకే, మన్తా్యా_స్తమేస్వరభ్రం శే సాయం ప్రాతర్జి చేదినే, ౫౪ వ్యా శేవవ్యాధులయందు ప్రైాతకకాలమునను, వీ _శృరోగములయందు మధ్యావై కాలమునను, వాతరోగములయందు సాయంకాలమునను ర్యాలి, శాలమానను నన్యమును వ్రయోగించవలెళు మణియు.. రోగములు లేక స్వస్థవృ్తమున నుండువానిక శరద్భృ వసంతబుతువులలో ప్రాఈకాలమునందును జ్వేంమంతళిశిరబికువులలో మధ్యావ్న్నై కాలమునందునుు, శ్రీ వృబుళువులో సాయంకాలమునందుకు; వర్ష బుళువులో సూర్యు నకు అడ్డములేక యొండకాయునపుడును. నస్యవ్రయోగము వేయనలేళు మతేయు శిర మున చాతరోగము సంభవించినవానికిని ఎక్కిణృ ఆవతానకము మన్యా స్తంభము స్వర బ్రంశము అను నీరోగములచే బాథింపబడినచారికిని 'వ,తిదినమున సాయంస్ర్రాకః కాలములం ంటియందును నన్యవ్ర యోగము చేయవలెకు. మ౭కియు పె జెస్పినవానికంటి నికరరోగములయందు ఒకదినముమార్చి మజియొక దినము ఉదయసాయంకాలములంకండిటియందును నస్యమును ప్రయోగించవ లెను ఇృత్తెణం గున "నేడుదినములవరకు నస్మ్మవ్వరయోంగము. చేయనగునుకాని అంఠక్నుపై దీర్ధ్య శాలము- ప్రయోగించదనగదు. ఈవిషయమును వాగ్భుటాచార్యు. లిట్టు ఇప్పరి:=జాకనీకావోంతర మన్యత్ర, సప్తైావాంచ తదాచశేత్‌ ఎ” | - అథి నస్యమును ప్రయోగించ్యుక్రముము ఏతా మరా, న్ని స్థస్విన్నో _తృమాబ్లస్ట ప్రో ఇ రౌవళ ఫ్ట్ర్‌స్థ్రచ్య

శ06 వరహీతస౦హిత నివాతశయనస్థవ్ట జ క్రూర్థ్యాా స్వే మేళ్చునః, క. అధ్రోత్తాళర్టుడేహ స పాణిపాయె న హెరిల్య కీఖ్చీమన్నతపాదస్య కఇఖ్చిన్య-ర్థనినామితే ిరో౭ి నాసాొవుటం వీథాయైకం పర్యాయేణ నిషేచయేత్‌ , ఉొష్తామ్చుత శృం ఖై పజ్యం చణౌ జాష్ట్రవీచునాథ వాం లోలా వ్యా నస్యకర్త్య చేయదల చినవానికి తొలుళ శిరన్ఫుకు స్నేవాకర్యను పీమ్మట స్వేద శర్ష్మను చేయించి; నిత్యము అవళ్యకముగ నెరవేర్పదగిన మలమూశ్రృవిసర్దనదంతధావనాది కృళ్యములకేయించ్వి వానిని గాలిలేనివ్రచేశమున నమర్చియుండుశయ్య మై పరుండ నియ మీంచి వానిమెడకొంకులకు పైభాగమున మరల ఇెమటఫుట్రించి, పిదప చంశరటింకరగాక చక్కతనుండునట్టు 'వెలికిల బరుండ నియమించి) కాట్లమ్మార్రము. కొంచెము. ఎత్తుగనుండు నట్టు 'కూక్ల్మక్సింద శలగడ పెట్టి తలమ్మాతృ్కమా. కొంచెము 'వెళుకవ్రక్య-కు పంగునట్టునిచ్చి ఒకముక్కురంధ్రమును మూసి. వేడినీటియావిరిబే కొంచెము. చ్రైచ్చచైనయాసధముకు ముందు బెక్పిననొట్టముచేతవైనను ప్రత్తిచేతైనకు నాసౌరంధ్ర)మున లోనికి వ్ర, టేశించునట్టు విడువవలెకు పిమ్మట నానాసారంధ్రమును మూసీ శండవనాసారంధ్య్తిమున వెేప్పినరీతి నచే యాషథమును ప్ర యోగింపవలెకు.. (ఈవిమయము'నే “పర్యాయేణ నిషేచయేళ్‌ో అని మరూలమున శష్నీయున్నది.) న! నస్యవ్రయో గానంశరక ఎళ్టము థరినా మూ, ద_శ్తే పాదతలస్కంధ కన్ల్హాదీనివిమర్దయేత్‌ , ఛవై రుచ్చిన్యనిస్టీవేత్‌ పార్శర్ష యోరుభ మయో_స్తతఃం స్యోర్రజా ఆభేపజత్రయా 'చేవం ద్వి స్రీర్వానస్యమాచరేత్‌. - మూర్చ్భాయాం శీతతోయేన నీంచేత్‌ పరిహారళా శిరః ఏటిం. వ్యా వ్రైజెన్పినరీతిన.. నస్య్యప్రృయోగముచేసినవీదవ ఆరకాళ్లయందున్సు. భుజే ములవైనను. (ఆరచేతులయందును). ఇెవులయందుకు,. నుదుటియందును, 'మెడ్యకైనను 'ీలితో మర్దనముచేయవలయును.. సిమ్తుట నోట జనించుకఫమును మెల్లగ పౌర్ష్మి శఫముతో' కూడి ఇరుపార్మముల 'వెడలుకఫమును కారియుమియవలయును మై బెస్పీనక్రనమముగ' కోమభమా -- నిళ్ళేషమగుపరకు నుమియుచు. శెండుమూడువర్యాయమనులు నప్యమును వ్రయోగించవలయునుః నళ్యవ్రయోగము చేయునపుడు మూర్భృకలిగినచో చల్లనివీళ్లతో శిరస్సుకప్ప తక్కినయంగములను తడుపవలిళు (విశేచననస్యమును ప్రయోగించిన పదవ, దోమబేశసాత్త్య్యముల కనుగుణమ్రున స్నేవావ్రయోగవు చేయవలయును.

ఆం ్రలౌశ్సర్యసహితము గ్ర07 కరు నస్య్యవ్ర యోగసమయనున నిషిద్ధకృత్యములు థితా- మూ, డీియమానే వునన్నన్యే స్ప్వనోచ్చి: ఖనక్రుథ త్యజే ద్విదవువాసౌచ నల్యదై్యైకఠినా న్తరమ్‌, ౫1ం వ్యా నస్యమును వ్రయోగించునపుడు కదలుట్కు . చీదుట,ు కోపపడుట్సు మాట బాడంుటు నవ్వుట ఇవి మున్నగుకృశ్యములకు 'జేయంజనదు* జాలి నస్యధూమాది ప్రయో గానర్హ్ములు థయా- మూ, ననసరమూనసప్తాట్టే నాతీ ఆాశీతివత్స రే, నచోనాష్టాద శేధూమః కబలో నూనపంచ మే, ఎన నళుద్ధిరూనదళ "మేన చాతి క్రాంతస పౌ, వ్యా. వీడుసంవత్సరములవయసుకు లోబడిన వానికిని, ఎశుబదివక్సరములవయనుకు వయిబడినవానికిని నస్యమును (వ్రమయోగింవజనదు. వదుజెనిమిదివళ్సరములవయనుకు శమన యయినవానికి ధూమ'పానముచేయుట తగదు. అయిదుసంవక్సరములు ఇూ_క్రకానివానికి శబలమును వ్రయోగింపంజనదు, పదినంపక్సరములకు తక్కు-వమ్రైనవానికిని జెబ్బదివక్సర ముల వనయనుమిోరినవానికిని వమనవికేచనాదిసంకోధసము చేయదగదుః _అఖివ్రి 'వృతిమర్శనన్య ప్రశంస తా ఘూ, ఆజన్మమరణం శ_స్తు ప్రతిమర్శస్తు వస్తీవత్‌ = 13. _ మర్శవచ్చగుణవాళా కురార్థిత్‌. సహిళీతో (నితో ఫ్టుపనేవనాత్‌. $ నచ్శాత్ర యంత్రణా కాస్‌ వాపద్మోర్టమర్శవద్భయమ్‌. న! వ్యా, ప్రతిమర్శవమనునన్యముకు వ స్తివలౌనే పుట్టిననాటనుండి మరణాంతము నియక ముగ నుపవయోగింపనగును, ఇయ్యడది మర్శమనునస్యమువలె సుఖోచ్భా వ్రైసొదినుగుణము లను నితో్యోపహోగమువలన గల్లించును. మజీయు నీనస్యమున ఊష్టోదకాద్యుపసేవనము మున్నగు ప్థ్యనియమములం లేవు. శతోదశాద్యుపనేవనమువలన మర్శననన్యమునందువలె చీక్ర స్తబ్ధత్వాదివ్యాపత్తులం వ్రతిమర్శనస్యమునం _దొకచ్చుడున్ను గలదు. (ఫస త్రి. మర్శనస్యము జన్యాంతరమువరకును నిరాటంకముగ నుపయోగించదనినది యని ఫొవము)- ఎవక్రుభ్రి తిమర్శనస్యమున కర్చు లును అనర్హ్ములును 9 మూ, ప్ర తిమర్శం షతతీణ'బాలవృద్ధసుఖాక్మసు, వయోజో ఫై=కౌలవన్హేఒపి; సేత్విష్టోదుసష్టవీన నే, ప! నను. 2

శీ08 వరహిీితసంహీఠర వ్యా గాయములు శగిలినవారికిని, శరీరము కృళించినవారికిని బాలురకుళు వృద్ధు లకుళుు సుకుమారులక్రుశు;, అకాలవర్ష ము కరియునప్పుడును మెైశెస్పిన వృతిమర్శనస్యము నుపయోగింవదగునుం మరియు నాసారోగములలాోోే బేరినదుష్ట పీననరోగముకలవానికిని, మద్యపానము 'చేసినవానికిని, వవిరంధ్రముల చ,తిబంధముకలవానికిన్సి శిరమున శీమిరోగముకలవానికిని; న్వస్థానమునుండి చలించి వృద్ధినొందినవోషములచే. వీడితునకును, ప్రతిమర్శనస్యము ఊయోగించంజనదు, ఈవ్ర తిమర్శనన్యము కక్కు-వయైనమా త్ర, ల్లినది గావున దోషములు న్వస్థానమున వృద్ధినొంది చలించుచుండునపుడు వానిని మరలింప సామర్థ్యము 'లేశయుం దును "కావున దోషచలనమున డీని నువయోగించందగమవు, ఎవవ్రుట్టి వృతిమర్శవృ యోగ శాలము ఛథిమూా- మూ, శీతా (నిశా హార్చ్భు కృవాన్తాహప్స ప్నాధ్వశ,మరేతసామ్‌. తిరోఒభ ఫ్రైజ్తీనగజ్జూప. వసా,నాల్టనవర్చసామ్‌, పం 2 ద _శకాస్టస్య హోసస్య 'యోబోస్ట_న్దేలసౌ ద్విబిస్టుకః వ్యా, ర్మాత్రికాలము, మటికాలముయొక్క అంతమునందును; భోజనము, వమ నము, కగటిన్నిద్వ; త్రోవనడచుట,, శ్రమనల్లించువనిచేయుట్క సంభోగము, ళిరోజభ్యంజ నము, గండూషము, మూ,త్రోక్ళర్ణనము, అంజనము; మలవిసర్దనము దంతధావనము,' నవ్వు అను నీవళులు వేసినవెంట'నే శెండుబిందువులపరిమితికల యతిమర్శననస్యమును వ యోగింపనగుకుం = ఆతిమర్శపరిమాణము అతా మూ, ఈపదుచ్చీలనాత్సే షహాః యావద్వ క్షం త్ర పద్య లే, ప్రా ననే నిష్నిక్స్తం తం విద్యాత్‌. వ్రతిమర్శం వ్ర వమూాణత్క వ్యాః న్నీవామును కొంచెముగ నుపయోగించునపుడు నాసారంధ్రములనుండి, నోటితో ప్రవేశించునంకవరిమితి నువయోగిందనగునుం అట్ట్మివమాణమును. కల్పించి. నస్యమును నాసోరంధ)ములనుండి చయోగించవలెను. మూ, నైలమేవచ నస్యానే నిత్యాభ్యానే నళస్య తే. ఎడా శిరసే +ఛవథామత్య్వాత్‌ న్నేహః స్వస్థస్థ్రనేత రే. వ్యా శిరస్సు కఫముళు (వధానమైనస్థానము కావున నస్యమునమై నువ్వులనూనెను _ నేనమూ నువయోగించవలెకు, తక్కి-నన్నేవాద్ర్యవ్యమాలు ఛ్లేవ్మమును వృద్ధినొందించునవి

ఆం ఛశౌత్పర్యసహితను న! కావున వానిని నస్యమునత్తై యుపయోగింపంజనదు.. (నూసిమాత్రము శఫహర మని భావము)

=శు(ై నస్యాభ్యాసమున గల్టుగుణాములం ఆజా మూ, ఘనోన్నత 'వసన్నత్వక్‌ స్కస్థ శ్రీవాస్య వతసఃః “౫౬౦ దృ జేన్దియాల_స్త గ్రవికలాః (స్త్వపలిళాఖ) ఛచేయుర్న స్య శీలిన్వు వ్యా మె జెప్పబడిన నన్యములను యఖోక్తముగ నభ్యాసముచేసీ యువయోగించువా రికి చర్మ ము గట్టివడి వనన్నళగల్లి దృథఢముగ నుందునుం మూపులు కంఠము ముఖము, రొమ్ము ఇవియన్నియు దృథఢముల్రై యుందును. చతురాదీం్యద్కియములం పటుక్వముకల్లీ వానిశ్చుత్యములయందు సనుర్ధముల్తై వ్రవర్తించును. 'వెంద్రుశలు. నరియక నలపుకల్లి వృష్ధినొందును.

(ఇచ్చట సీవిమయము "నెజుంగునది:లా-స్వల్పవరిమాణాముచే వ్రయోగింముడునది 'త్రతిమర్శనస్యముః కావున నిది అలస్యముగ పనిచేయును మర్శమనునస్యము ఆధికషరిమా ఇముకల్లినది కావున త్మీ్‌వ్రముగ పనిచేయును. ఈమర్శమునందు అవ్థ్య సేవనాదులచే నుషద్త్రవములు. కల్లును, వ్రృతిమర్శము సూమ్యమగుటవలన నొకప్వుడును ఊప్మదృవముల గల్టించదు. ఈశంటి!ని యిదియే తారతమ్యము) ఇదియే నన్యవిధిః భూమపొనవిధి?._-- ,

థి ధూమహానవ్రయోజనము 9ఊూా మూ, జత్రూర్ధ్యం కఫవాతో్ధ వికారాణామజన్మ నే, గజం ఉచ్భేదాయచజాతానాం విబేద్ధూమం సదాత్మవాక్క

చ్యా+ మనోనిశ్చయముకల్లి హితములగు నాహారనివారాదులసేవించుమానవుడు "మెడకొంకులకు వెళానమున కఫవాతరోగములు శల్లకుండుటకును ఒకవేళ పొరబాటున జన్సించినను అయ్యని నివర్తించుటకుళు ఎల్హద్వుడును ధూమమును 'పానముచేయవ లెను

-ిథి ధూనుపానభేదముల్కుు దాని కర్మ్యులం, అనర్హలు రజా మాం న్ని గ్భోమధ్యస్సతీక్షశ్చ చాతే వాతకఖఫేకఫేం సట౨ 'యోబజోస్టి నర_క్తపిత్తా ర్తి విరిక్టోదర మేహిషు, తిమిరోన్ధ్వానిలాన్తాన రోహిణీద_త్తవస్తిమ, గణక మత్సర్గదుద్యుదధితొ ద్ర తీరన్నేవావిషాశిష, శిరసోఒభివాతే పాజ్టురోగే జూగంిలే నిశి. సోఖతో బరహిళంా27

త్తీ]ై0 వరహితస౦హిత

న్యా, స్నీద్ధము;) మధ్యము, తీళ్టము నని ధూనుము మూడ్రుతెజంగలనుండును అమూటిలో న్నిగ్ధధూమమును. కేవల నాతమునందును; మధ్యమధూముమును కథనుతో సాడినవాతమునందును; తీళ్లుధూూమమును శేవలకఫమునందును ఉపయోగింపనగును,

మరియు రృక్తవీ త్తమ, విశేచనములై నవ్వుడును ఊదరరోగము ప్రమేవాము తిమిరమను నే క్రృరోగము, ఉఊర్థ్ధ సృవాకము;. కడుపుబ్బరము, రోహిణియనురోగము అను సీరోనములుకలవారు భూమహానము (పౌగపీల్చుట్స 'శేయందగదూ

మరియు వ _సీకర్మ నుచేసికొనినవారును మక్స్యములం మద్యము. పెరుగును 'పాలు 'కేచె స్నేవాద్రవ్యములు విషము ఈద్రవ్యముల నువయోగించుకొనినవారును,. శిరన్సునం దభిఘాతముకల్లినవారును;,. 'పౌండురోగఫీడికులునుు రాత్రియందు. నిదురమేల్కాంచిన వారునుకళూడ ధూమమును 'సానముచేయందగదుం

ఇచ్చట వ్రైజెస్పినరీతిగ వాతకఫములకుమూ 'శృము ధూమపానము విధించుటచే ప్పిత్తమునకు ధూము'పౌనము నిషిద్ధమని 'శెలియుటవే రక్తపిక్తమునకూడ ధూమపానము నిష ద్ధమని యేర్పడికను ప్రల్యేకముగ రృక్తవిత్తమున నిషేధించుటంబేసి విత్తవ్రకృతికలవానికి శఫరోగము సంభవించినపుడును ధూమపానము కూడదని యేర్పడుచున్నది 'లేశమాత్ర, "మైనను వీత్తీసంబంధముకల్లినప్పుడు ధూమపానము కూడ దని ముఖ్యాభిప్తాయముః

-క్రై అకాలధూమపానముచే గల్లుదోమములుు వానియుపచారము థ9ఆా- మూ, ర_కృసిత్వాన్ధ్య బాధిర్యతృణూ ర్భామద మేహకృత్‌ 9

ధూమోఒకాలేఒతివీతోవాా త ఈ శీతోవిధిర్షితః సట

వ్యా. అకాలమునందును పైజెక్పినరీతిన నిషిద్ధములై, నర ' కృప త్తాదిరోగములయం దును ధూమ పానము చేసినను చ్రృమాణామునకంటె నధికముగ ధూమపానముచేసినను రక్ష పీ 1 తము అంధత్వమును బధిరత్వమును దప్పిని మూర్భను మదము (తిక్క్ర్రను మోవాము (చిత్తనాశమును కలిగించును, అట్టియెడ ఘృుతపొనము నస్యము పరిషేకము మున్నగు శీతోబచారములవేయుట మిక్కిలి హిళకరము,

= ఆం ధామముకు విడచ్యుక్తమము థితా-

మూ, ముళ్లేనై వోద్ద్వ మేద్ధూమం నాసయాదృగ్విఘాతకృత్‌ ,

ఆతేపమోశై: పాతవో్యి ధూమస్తు త్రి స్త్రిభిస్త్రిఖి ౫౬౬

వ్యా, నాసారంధభ)ములచేవైనను నోటితోవైనను పీల్చబడినపొగళు నోటినుండియే బయట'వెడలింవవలయునుకాని ముక్కు_లనుండి బయట వెడలించదగదు. అటుగాక ముక్కు, అనుండి వెడభించినచో కన్నులకు భిమిరరోగము మొదలగువానిచే వానికలుగును, భురియు

ఆం ధ్ర శౌత్పర్యసహితము గ! భూమపానము చేయునపుడు మూజేసీమార్డు లోపలికిపీల్చి మూజేసిమూర్డు బయట 'వెడలిం చవలయునుం

రి ధూమ'హాన్యక్ర్రృవుము ధతా- మూ. శరావసమ్చుటచ్చిద్రే నాడీం న్యృస్యదకాబ్జుళామ్‌,

అష్టైజ్బుళం వా వశ్తేణ శాసవాళ౯ా ధూమవమావీబేక్‌, ౫౬౭ వ్యా, శెండుశరావముల (మూకుళ్ల)కు. సంపుటముగ జేసి యందు చ్వొరముజేసి యారంథ్యమున వదియంగుళములైనను ఎనిమిదియంగుళములైనను పొదవ్సగల యొక గొట్టము నునిచి యాగొట్రముకుండి నోటితో పొగను పీల్చవలెను (పొగలేని నివ్వకణములను ఒకచిన్నమూకుటిలోనుని చియందు స్నేహ ద్రవ్యముతో గూడియుండుకాసహరములగ చూర్షము మున్నగునాషధము నునిచి, చాన్నివై నొకమూ మూకుదుమూసని యామూకుళ్లసందును మూస్సీ మైమూకుడు మధ్యభొగమున నొకరంథ్రము చేసి యారంఛ్రమున వది "లేక యొనిమిదిఅంగుళములపొడవుగల యొకగొట్టము నిమిడించి యానొట్టమును నోట నుంచుకొని పొగను పీలువనగును) -౨౨౦ ధూమ'పౌనమున గల్లుఫలము ఇకా మూ, కాసక్నార్షిసః వీనసోవిస్త్వరత్వం వూతిక్షన్థః పాజ్డు తాకేళదోసు, కర్షాస్యాతీ. ప్రావకత్హ్యా క్రిజాడ్యం తంద్రా పాళ్తా ధూమసం నస్ప ఖ్‌, న్ని సటరో వ్యా, కాసము, శ్వానము,. వడినెము, కంఠస్వరము మారియుండుట్క నోటీయం దును ముక్కూలయందును దుర్గంధము, -'పాండువు; వెండ్రుకలకు వర్షముమారుట "మొదలగు రోగములు, వెవులయందును నోటియందుకు కన్నులయందును నీరుగాదట్క దురద; శూల జడత్వము) మైకము. (కగికిపాట్టు ఎక్కిళ్ళు అను సీరోగములన్నియు ధూమపానము చేయు మనుజునిపింత నొకప్ప్వుడును జేరవు, (ఒకవేళ వైజెస్పినవ్యాధులువచ్చినను ఈధూమ "పొనమువే నివర్హించును). ఇదియే ధూమపానవిధి -ఖ9 చరుర్విధగజ్జూవ. భేదములు వానివినియోగము కడా మూ, చతువ్ప్ర కారోగజ్జూవః న్నీ గ్ధళ్ళమనశోధనౌ, రోవణశ్చ, త్ర య్సస్థ త్ర త్రి షు "యోూజ్యాశ్చలాదిము, పటల అన్తోఫ్రవణఘ్నకి. 2226660420 6 242 వ్యా స్నిద్ధము శమనము, శోధనము, రోవణము నని గందూవము నాల్లు తెజిం గుల నుండును, అందు స్నిద్ధగందూనము వాత ప్రశోవమునందున్ను శనునగండూవము ప్పిర్త

శ్తీ]ే2 వరహీతసం౦పహిత వోళోషమునందును. కోధనగండూషము కఫవ్రకోవమునందు; వ్రణముల మాన్సుటనై రోవణగండూవమును శ్రనుముగ నువయోగింవదగును ఆశవ్పొన్సి స్నీ న్ధాదిచతుర్విధగండూవషలక్షణములు థతా- మూ 9.002200. 'న్నీగ్గోత్ర, స్వాద్వవ్లువటుసాధి లై న్నే హైః సంళమన_స్తీ క్త కషాయ మధురాషథ్రై ౫౭౦ శోధన స్తి క్తకట్వవ్లు కటూ నై రోవణః పున కషాయతిక్షనై$...0.... వ్యా, పై జెప్పిననాల్థునందూవములలో తీకి పులుపు ఉవ్వు అనురనములుగల ద్రవ్య ములను కలిసి స్నేవాద్రవ్యమునే సీద్ధముచేయబడినది స్నిద్ధగండూమము. చేదు, వగరు తీకి అనురసములుకల చేదుపొట్ణ ేము నేశేడు మామిడి ఇప్పు మున్న గవానికషాయము, ర్క రోదకము తేనె మున్నగు ద్రవ్యముల జేర్చి సిద్ధముచేయబడినది శమనగండూవము,. చేదు శారము పులుపు ఉప్పు అనురసములుకల ద్రవ్యములను, ఉఊప్టవీర్యములగు ద్రృవ్యములనుగూర్చి సిద్ధముచేయబడినది కోధనగందూవము, వగరును జేదును కలయామధములగాూర్చి సీద్ధము "చేయబడినది రోవణగందూవము, శ్రిథ్రి సందూషములయందు స్నవాద్యుపయోగము ఉతా- మూ, 6౯౨4 ౨92 “-తేత్ర న్నేవాః తీరం మధూదకమ్‌, ౫౭౧ శు క్తం మద్యం రసం వరా త్ర 0 ఛాన్యాన్తుంచ యఖథాయథమ్‌, కలై్కైైర్యు క్తం వీపక్వం వా యథాస్పర్శం వ్ర'ఘూోజయేత్‌ , వ్యాః ైజేస్పిననందూమములలో శ్షేవాము. శ్నీరము, మధూదకమ్పు శుక్తము మద్యము మాంసరసము; మూత్రము, ఛాన్యాన్లుము వీనిని ఆయాదోహోనుగుణముగ కల్క ములతోగూర్చి వక్వముచేసీ కీతలముగగాని ఉన్టముగగాని స్పర్శానుకూలముగ నువయో ఏిందనగసను, శ్రర గండదూవమును ఈ, మయోగించునియమము ఛణు- మూ, తన్మనస్కస్సుఖాసీనః నివాలేకిళ్చిదాత పే, వ్రసన్నముదితస్క_స్థ కపోలోఒచలకన్థరః, సరం కృమాదం్శక్క చతుర్చాగ తిభాగారాంళవూరణమ్మ్‌ వధ రమా చూచు శా భోలసుతము ౫౭౪ హీనమధథ్యో త్తమాం మా శ్రాం ద్రవాణాం కొల వ్ధిలమ? కల్కం వానాభ ల! హరా కిఖన్చీదున్నమి'ళానన్య

ఆంధ్ర కాత్సర్యునహితీము శీ]ేలీ వ్యా గాలిలేక కొంచెము ఎండకల్లినవ్రబేళమున సుఖముగ కూర్చుండి వ్రనన్నమై సంతోవముతోసూడిన స్క_ంధకపోలములును నిశ్చలమైన 'మెడయుకలవాడై. గందూ వమమునందే మనస్సు నునిచి గందూవషము చేయవలెళు, మరియు గండూషావథమును నోటిలో నాలునోభానమును ఫవూరించినచో హీనమాత్రు నోటిలో మూడవళ్లాగమును ఫూరించినచో మధ్యమమ్మాత్ర; నోట సగహాలు నిండునట్టుపూరించినచో ను _శ్సీమమ్మాత్రం ఈమాశ్రానిర్ష్ణయము. ద్రవరూవమైనగండూవమునకు ఇెప్పబడినది.. కల్క_మొనవో శేగు పండంతవరిమితముగ నుంచుకొనునపి. అట్టి చవరూవమగనావధమ్యునైనను కల్కమ్మ్నునైనను మి/ంగశ కొంచెముగ ముఖమును మచకెత్తి గండదూవముచేయునదిం ః =శధ్త గందూవకబలవరిమాణము థియా- మూ, అసళఖ్బార్యేవగజ్జూపః కరండకకపోలయోా, సోరీ సజ్బారయున్తాః కబలః వర్పాయేళైవ ఛారయేత్‌ , కపపూన్షాస్య తాయావత్‌ చ్రవద్ద్యాణాతీళాతదా, సరకఇ వ్యా నోట కదలించుటకు సాభ్యముగానట్లు సంవూర్హముగ నామథమునుంచు కొన్న-చో గండూషమనియుు కదలించుటకు దనినట్టు చెమధము నుంచుకొన్నయెడ కబల మనియు శిప్పబడును, ఈగండూవకబలములకు వర్యాయముగ నొకటిమార్చి యొకటి నుపయోగించునది. మరియు నోరు కఫము ఫూర్ణమగువరశ్రై నను కన్నులనుండియు నాసా రం్ర్యములనుండియు ద్రవము వెడలునంతవర.ై నను నండూవషమును ధరించియుండవ లెను -శిథ దంఠవాక్షైాదులయందు తిలకల్కో-దకగందూపషము యి మూ, దన్నవాన్తే ద్వన్తచాలే ముఖరోగే చ వాతక్తే సుఖోప్త్పదుథళీతం వా తిలకల్కోదకం హితమ్‌, స్లర్రిరి వ్యా, దంఠవార్హ్ధ మునందున్వు దంతచలనమునందును, ముఖరోగమునందును వాత రోగమునందును; నువ్వులకల్క_ముచే సిద్ధమైనజలమును చల్హగచైనను సుఖోన్టముగ చైను గండూవమువేయంట చాల హిశకరముం -అిథ గండూపుధారణమున _త్రెలమాంసరసోవయోగము ద్రికా- మూ, గణ్జూవథార జేనిత్యం తెలం మాంసరసోఒథవ్యా వ్యా గండూవుధారణమునం 'జల్లపుడును తైలము చైనను మాంనరనముమైన

• నువయోగించుట హితకరము, శం కొన్ని రోగములయందు భృ తాద్యువయోగము ర్రిజా- మూ, ఊహిదావోర్డితే పాకే తుతే చాగన్తు సమ్మవే, ౫86

త్తీగ్షేత్తీ వరహితస౦పహితే విషయోశాగ్నిద గ్ధేద సర్చిర్ధార్యం వయోఒఖథవా, వ్యా మంట కావముకలనోటిపుండునందును, అగంతుకకారణములచేమవైన గాయము నందును; విషముచేశను మోరమువేతను అన్నిచేతను కాలియున్నను; "నేతిమైనను పాల వైనను గండూవముగ ధరించవలెను -శం్ర మావీకగండూవధ్రారణగుణము థఆాా మూ వైశద్యం జనయత్యాన్యే సన్ధథాతిముఖే చృణాక్‌, రిల జాహతృష్ణాప్రళమనం మధూూగ జూూపథారణమ్‌, వ్యా "తేశెకు గండూవముగ. ధరించినయెడ నోరు నిర్మలముగనుందును, నోటి వృణాముల నార్చును. తావమును దప్నిని శమింపబేయును ఆం ధాన్యాన్గుగందూషగుణాము ణు మరా, ఇానాస్ట్లుమూస్య వై రస్య మల దౌన్టస్థ్యనాళనమ్‌, ౫ంం తబేవా లవణం శీతం ముఖశోపహరం వరమ్‌, వ్యా, 'ధాన్యాన్లుగండూవము నోటియొక్కఅరు చిని మాలిన్యమును దుర్గంధమును వారించుకు, మరియు నాధాన్యాళ్లును ఉప్పుచేర్చక చల్లగ గండూషధారణాము వేసినయొడ మీక్కూటముగ ముఖమును (గొంతెండుటను) హరించును -ఈవిథ మెరోదకంఉష్ణోదకగండూపననాము అటా మూ, ఆళుమోరామ్చుగణ్జూపోభిన త్తి శ్లేషణశ్చయమ్‌, ౫౮ాణ సుఖోష్టోదకగణ్ణూ మె. న్లాయతే వ క్ర లాఘవమ్‌్స్‌ వ్యా. సర్జతూరము యపకూరము మున్న గుకూరములతోగూడినజలమును గండూవము 'జీసినచో కఫసంచయమును అతిశ్నీషఘ్రుముగ నారించును. నుఖోష్ష్యయెన వేడినీళ్లతో గండూ వమువేసీన నోరు చుల్కనై యుండునుం అత్త స్నేహగండూవషధారకాగుణము ఇత మూ, టఓష్టస్ఫుటనపారుష్యు ముఖశోపద్విజామయాః సోరా౨ సమ్యక్‌ స్వరోవఘాతశ్చ న్నేవాగబ్జూప థారణాత్‌ ౩ చ్యాం స్నేహద్రవ్యములను గండూవముచేసీనచో' పెదవులు వగులుటను కజకుబారి యుండుటను మాన్నును, కుత్తుకయెండుటను దంతరోగములను, కంఠన్వరముయొక్క_. అఖి ఫశమును మొన్చునుం వ! ఖదిరాదికటలగ్రవాగుణము ఏటా- మూ, ఖదిరథీరవృ మోది మేదామ్చుకబళ గ్ర హః ౫రాకీ

అంధ్ర శాత్సర్యసహీతీము శీ]ర్‌ అరోచకాస్య వైరస మలవూతిప్రనేకజిత్‌ , వ్యా చండ్ర, అత్తి రావి జున్వి అను శ్మీరవృతములుు 'వెలిచం"డ్ర పీనినిచేర్చి కాచబడినకమోయమును కబలగృహముచేసినయెడ అరోచకమును, నోటి! రుచి తెలియ కండుటను నోటిలో మాలిన్యము దుర్షంధమును, నోరు నీరుకారుటకు మాన్చును, _ఆథ్రి వ తుగదావామున మధ్యాదికబల్మగ్ర, పాము థ9ఖా- మూ, దస్ధవశ్షే మధు&రసిళాసర్చి_స్తిలో త్తరెః, రారో చ్యా. మొరాదులచే నోరుకాలినయెడ "తేనె పాలు చక్కెర, నువ్వులు పీనినన్ని టీని గూర్చి కబలగ్తవాముచేసినచో హితకరము. న! ఎ్రివిభ్యవ్రతిసారణము చానియువయోగము ఏతా మూ, కల్కోోరస +క్కియాచూన్షం ,త్రివిధం ప్రతిసారణమ్‌, యుజ్ఞాష త్తత్క ఫరోశేష గలూపవిపాతె "మై స్టో వ్యా కల్క్హము, రన్మక్కియ చూతర్చ ము నని చశిసారణము మూడు తెజటంగుల నుండును. అట్టి త్ర,విధవ్రతిసారరూమును గండూవమునకు జెక్పినయావధములచే నీద్ధము వేసి కఫరోగనములయం దువయోగింపగును, ఇచ్చట జలము మున్నగు ద్రవములకు జేర్చి నూరబడినది కల్కమనియు; లే'ె మున్నగువానిగూర్చి ద్రవరూవముగ 'బేయబడినది రన్మక్తియయనియు, పొడిగా చేయబడి నది చూర్మమనియు మూడిటికిని భేదము "నెరుంగునది. మరియు “గజ్టూవవిహిత"వథై” అని సామాన్యముగ జెప్పినను, వ్రతిసారణము కఫహరము కావున కఫహరకోభనగండూవ మునకు జెప్పిన యౌావధములగార్చి ,తిసారణముచేయవలె నని యెజు౨గునదిం అథి త్రివిధముఖ్గూలేవము వానిసరిమాణాము థితా- మూ, ముఖా లేసి థాదోషవిప హోవర్ల కృచ్చన్క ఉష్లా వాతక ఫేళ స్తు శేచే. వ్వత్యర్థశీతలః, సాబు త్రిప్రమాణళ్చతు ర్భాగత్రి భాగార్థాంగులో న్నత్వ , వ్యా. దోమహరమ్య విషహరము, వర్ణకరము నని ముఖ్లూలేసము మూడువిధములు, వాతకఫరోగములయందు. ఊన్టముగనుందు ముఖూలేవము. హీత్రకరము. పిత్తరోగము నందును వాతపిత్తరోగమునందున్తు: వినమునందుళు మిక్కింలి శీతలమైన _ ముఖాలేషమ్ము హిఠకరము- మరియు .వైజేస్పిన మూడువిథధములగు ముఖాలేషములు వరుసగ అంగళ ములో నాల్లవవంతును మూడవవంతును అర్ధభాగంబుకు ఫునముకల్లియుండవ లెను (దోష వహారముఖాలేవము కాలంగుళవ్రమాణము దళముగను;, వినవారముఖా లేవము. అంగళ

శీ16 వరపహీతస౦పాత ములో మూడవవంఠువ్రృమాణము దళముగన్సు వర్ణ్యకరముఖూ'లేషము ఆర్థాంగుళవరిమాణము దళముగను ఉండవలెనని భావము, వ. ముఖా లేవధారణ క్రమము అతా మూ, అశుష్క_స్య స్థితి స్తస్య శుప్కో దూషయతిచ్భవిమ్‌. ౫౮౭ తమార్ష యి త్యాపనయేత్‌. తద న్తేషభ వజనూచేత్‌ ణి వ్యా. వ్రైజెప్పిన ముఖ్టాలేపములకు ఎండక తడిగానే యుండునంతవరకు నుంచుట ప్రశ స్తము, అటుగాక యొండినచో చర్మముశు ముఖకాంతిని వెరచును కావున నొకచేళ ముఖాలేపము ఎీండినను దానిని సీళ్లచే తడికి విడదీసినపిమ్తుట నభ్యంగనము చేయవలెకు = ఓీనసాదులయందు ముఖా లేవని షేధము థితా- మూ, నయోజ్యుః వీననేఒబిళ్లే ద _త్తనన్యే హానుగ్ర హే, స౮ారా అరోచశే జాగరిలే,........ వ్యా పడిసెముపట్రినపుడును, ఆజీర్ణరోగమునందువు నన్య ప్రయోగము ఇచేసినవ్వు డును హకుగ్రవహరోగమునందుకు, అరోచభశమునందును; నిదుర మేల్కాంచినవ్వుడును వె జెన్సినముఖా లేము నుపయోగింపంజకదు. ౨౨ ముఖ్లాలేపసేవనఫలము, చానగల్లుగుణము థఆా- మూ, *4.44.4=+సచ హన్తి సుయోజిత, అకాలపలితవుజ్డ వలీతిమిరనీలికాః, సరాణా ముఖా లేపనశీలానాం దృఢం భవతి దర్శనమ్‌, వదసం చాపరిన్లూనం శ్లీక్ణం ఆామరసోవమమ్‌, ౫ణాం వ్యా విధిప్రకారము వేయబడినముఖా లేషము ఆకాలమునగల్లుసలితము. (వెండ్రు " కలు నెరయుట్సును మంగుశు ముసలికనమున ఒడలిమైనల్లుముడతలను తిమిర మను నేత్ర, రోగమును, నీలిక మను రోగమును హరించును, మరియు ముఖా'లేసనమును నియకముగ నలవాటువేసినచో కనుచూపు దృఢ ముగ నుండును, ముఖము వాడక మృదువై కావరపువ్వువలె కాంతియుక్తమైయు౦ందునుః _కిెథి శిరస్సున నుపవయోగింపదగినచతుర్విధృత్రైలములు అటూ మూ, అభస్థజ్ద నేక పిచవః వ _స్తీ శ్చేతి చతుర్విధమ్‌, మూర్థత్రైలం బవాుుగుణం తద్విదాష్థదు త్తరో _త్తరమ్‌, ౫౯౧ వ్యా శిరమున నువ యోగింపదనిన్నతెలములం ఆభ్యంగమనియు, శీకమనియు,. పిచు చనియు; వస్తి యనియు నాల్లుతెరంగులు ఈశాల్లిటిలో. క్రమముగ ను _తృరో తృరము

ఆంధ, కాత్పీర్యసహితేము శీ మో (అభ్యంగముసక; న్న "సే ంబును సేకమునకన్న పిచువును; దొనికన్హు వస్తియు) గుణాధికముగ నుండును. (ఇచ్చట శిరమువై _త్తెలము నునిచి మర్చనముచేయుట యభ్యంగ మనియు, శిగ్ర స్ఫువై _త్తైలమును ధారగా విడచుట 'సేకమనియు, వ్ర _త్తినైను గుడ్డముక్కనైనను తెల మున దడపి శిరస్సువైనుంచుట పిచు వనియు, (క్రిందచెప్పబడు శిరోవ స్రివిధి ప్రకారము శిర మున _త్రెలమును ధరించుట వష్తి యనియు నెబుంగ్యనదిి. అవ్రర్రారు చతుర్విధ త్రైలోవయోగవిమయములు థకుగా వ అభీ మూ, తత్రాభ్యబ్హః వ,యో_క్షవ్యో రౌాత్య్టకజ్జూమలాదిషు, అరూంపి.కా శిరస్తోద దావాపాకవ్ర జేషుచ, స్లోణా౨ి వరిపేక్య విచుః శేళపాతస్ఫుటనధూపనే, క! త్ర / స్పమ్మేచ; వ స్తీస్తు వ సు _వ్యుర్టితజాగ రే, ఫోణా2 నాసాస్యశో పే. తిమంే శిరోరోగేచ డారుణ్వే వ్యా+ మయమెజెప్పిననాల్లిటిలో నభ్యంగత్తైలచును. శిరమున రూతగ (లడ్డు లేకు) నున్నప్పూడునుు దురదకల్లినపుడును; మురికి చేరినవ్వూడుకు ఊవయోసింవందగుళు పరిమేశ తెలమును అరూంషిక యనురోగమునందును తలపోటునందును. తలకు పేజిచేసినప్పుడునుు శలలో పొక్కులు లేచినప్వుడును, ఉపయోగింవందగుకు.. వీచుపనుతైలముకు. 'దెంద్రున లూడునపుడును,. "వెండ్రుకలు చిట్లునప్పుడును నాసాదిరంధ్రిములయందు ఫొగవెడలున -ట్లున్నపుడును; కన్నులు _స్పంభించినచ్వుడును ఊవయోగింపందగును వృస్తియన్నుక్రేలమును చర్మమువై స్పర్శజ్ఞానముతప్పినప్పుడును అర్జితవాతమునందును; రా్రినిదురమేళ్కాంంచి నవ్వుడును, నాసారంధ్యిమాలంను నోరును 'ద్రవమ లేకయొండినప్పుదును) లిమిరమను'నేశ్ర, రోగమునందును; (క్రూరమెనశిరోరోగమునందును ప్రయోగింపనగును -€ €రోవ స్తేవిధానము ఉతా మూ, విధిస్తస్య నిషజ్ఞస్థ వీలేజానుసమే మృదె, గార శుద్ధా కృస్విన్న చేహస్య దినాన్దే గవ్యమాహిషమ్‌, ద్వాద శొజ్బులవి న్తీక్షం చర్మపట్టం శిరస్సమమ్‌, న! ఆకర్షబస్థనస్థానం లలాళే వశ్త్రవేష్టి లే, " చేల వేశకయాబద్ధ్వా నూషక'ల్కేన లేపయేత్‌ + సోనా జ ఊ్గ సం కేళభువోయావత్‌ ద్వర్థిజ్దుళం థారయేచ్చతమ్మి ఆవక్షనాసీకో త్మేదాల్‌ ? దళాష్టైోపట్ట్నలాదిషు, సోజారై

శీ18ి వరహితసంపహీత

మా,శ్రాసవా స్రాణ్య రుజేక్వేకమ్‌ స్కన్థాదిమర్దయేత్‌. ॥

ము_క్షన్నే హాస్య, పరమం సప్తావాం తస్య నేవనమ్‌, ౫౯ార్రా

వ్యా, శిరోవస్తీచేయవలసినరోగికి తొలుత వమనవిలేచనాదులచే కోస్టముకు శుద్ధమువేసి, ఎకెలాదులచే నభ్యంగనముచేయించి, స్వేదవిధిచే నొడలీమై ఇెమటపుట్టించు "మోకా లెత్తుగల్లి మృూదువుగనుండునా స్తరణమ్నువె వానిగూర్చుండ బెట్టి సాయంకాలమున మైనను రాత్రికాలమునందైనను వానిశదుట గుడ్డచుట్టి, వందడ్రైండు అంగుళముల వృమా అము గల్లి శిరమునకు సమమైచెవ్టులవరకు కట్టదగినంకగొడ్డుచర్మమునైనను ఎకుబోతు చర్మమునైనను గుడ్డ పేలికచేక శిరమునందు గట్టినకట్టి, మినువపీండిచేత దానిపై లేపనము వ్వసి పిమ్మట వ్యాథిడోమదూహ్యాదుల కనుగుణమున వక్యముచేయబడి సుఖోష్ట్యముగనుండు శ్నవహమును తలవెండ్రుకలకువైన నొకటి రెండంగుళముల ప్రమాణము నిలిచెయుండునట్టు ఛారన విడువవలెవం. (ఇఏయే ళిరోవస్తీ పిదవ నాన్నేవాద్రవ్యముకు నాసారంధ్రముల నుండియు నోటకుండియంం సీఠు వెడలునవతకాలము భరకించవలెను,

మరియు అట్టి?9రోప ప్తిని వాతవ్యాధులయందు వదిజేల (౧౦౦౦౦) అత్షరముల నుచ్చరించునంకకాలంబుకు పత్త్యవకోవమున నెనిమిదివేల (౮౦౦౦) అతరముల నుచ్చ రించునంతళాలుబుకు కఫరోగమున నారదవేల (ఇఒ౦౦౦) యతరముల నుచ్చరిం చునంత శాలంబుకు ధరింపవలెళ, రోగములు లేక స్వస్థకనుండువాడు వేయి (౧౦౦౦) అతర ముల నుచ్చరించునంతకాలము ధరింపవలెను,

ెకెస్పినవరిమితి కాలము ధరించినపిదవ శిరోవ స్త్రీని విప్పి రోగయొక్క-శిరస్సు మెడ “మొదలగనంగ ములను. వాతముగ మర్దనముచేసీ .మైజెస్పెనరీతిన నుష్టోదకాదులచే నుపచ రించవ లెను,

ఇత్తేజంగున శిరోవస్తిచేయుటకు వరమావధికాలము వడుదినములు, (అనగా మూడు, లేక 'నాల్లు "లేక మీడుదినములకాలము శిఠరోవ స్తీని (ప్రయోగింపదగునని భావము)

॥ అథి కర్ణపూరణధారణంవిధి తా

మూ, ఛారయే త్చూరణం కళే కర్ణమూలం విమర్దయేత్‌ ,

రుజాయామార్జనం యావత్‌ మా శ్రాళతమవేదనే, సడాబా

ఇష్టా కర్షమూలమున మర్దనమువేయుచు ఇెవిలో 'చాధకస్థ్రనంకవరకును కర్ణృప్రూరణ మును ధరింపవలెను, రోగములు లేక స్వస్థముగనుండునాడు నూరుమ్యూత్రల కాలము కర్ణ వూర " ఇమును థరించనగునుం (కర్ణృూరణా మన ఇకిలాద్యాషధములచే ఇెవులను నిండించుట యని యెయజుంగునది)

అంధ్ర శాత్ప్సరస్టసహితనుం శకి మ౭కీయు మాత్రాలడుణమును. వాగృటాచార్యు. లిట్టు ఇప్పిరి “యావక్స్ప ల్యేతి వాస్తాగ్రం దక్నీణం జానుమకజ్ఞాలమ్‌, నిమేషాన్తేమకాలేన సమం మార్రా తు సాన్మృతాో దథ్నీణవాస్తాగ్త్యమును దథ్నీణజానుమండలము "నెంతక"లములో చుట్టివచ్చునో అట్టికాలము మాత్రాకాల మనబడును. అయ్యది నిమేషోన్లేమకాలమునకు సమముగ నుండును, ఆశ్రుర్రి మూర్థ్మత్రైలనేవనమున గల్గుఫలము 6ఆా- మూ. కచసదనసితత్వపిజ్ఞత్వం పరిఫుటనం ఫిరరస్ప మూారరోగా౯, జయతి జనయితీన్ట్ర్యయ, 'వసొదం స్వరవానుమూరస్థబలంచ మూర్ధ లైలమ్‌ం ౬౦౦ వ్యా వవైజేష్పినయళ్యంజనాదివిధులచే శిరమున త్రెళలాదులశుందుకొన్నయెడ ఈల 'వెండ్రు కలూడుటు నెనియుట పింగళవర్షముగనుండుటు ఇెండ్రుశలకొనలుచిట్టుట “మొద లగు వెం డ్రుశలదోవములను; శిరన్సును నంభవించువాతరోగములను వారించును. మ౭కియు చతురాదీం్థద్కియములు నిర్కలములుగనుండును. కంఠస్వరంబునకుళు దవ్చడలకును. శిరస్సు కును బలము కల్లును, =శు(ర్రి నేక్తరోగములయం చాక్ఫ్యోశనవిధి ఏతా మూ, సర్వేహా మథటీరోగాణా మదావాశో ఎఫ్టిలీనం హితమ్‌, ఆశ్చో్యోతనమభిష్యష్టే యుజ్జీతోద్ధ్వం దినద్యయాత్‌ . ఇండి చ్యా- పలుదెజుగునైన'న్మేతృడటోగములయందును తొలుత నాళ్చో బైశనముకేయుట మిక్కిలి హీతకరము. ఆట్రి యాఫ్ళో్యోతనముకు అభిమ్యంచాది'నేత్రరోగములయందు వ్యాథి సంభవించినపిదప రెండుదినములకుపిన్తుట నువయోగించవ లెను అక్నో్యోతనలతుణము తంత్రాంతరనున_ నిట్లు 'ఇష్పబడినదిలాా “ఊస్మీలిలేఒక్టీదృ బృభ్యే బిన్షుఖక్ష్యజ్ఞుళాద్ధితము” కన్నులకు తెరిచి శండంగుళములయొత్తునుండి యామథబిందు వులను కన్నులలో విడచుట యాక్ళో్యోత మని యర్థము మణియు “అవ్య శ్షేష్వేపరుజాది"స్యేవం శుల్యగుణం వక్షషివాలేణ అక్నీకోశా లేపనం) తచ్చవిడాలకసంజ్ఞకమ్‌” అని యపష్టోబ్దసం గ్రవామున శెప్పబిడినది రోగము లియ్యవియని స్పద్దముగ 'జెలియనియప్పుడు శెప్పలనువదలి నేశ్రశోళమునజేయబడు. ఆలే పము బిడాల మనబడును, ఇయ్యది యాళ్ళ్చో్యోకనముతో సమానగుణముకల్లియుండునని భావముః ఇ మజియు “రుక్లోదకజ్డూభక్షకు దావా రాగనిబర్హ్య ఇమ అని వాగ్ళటుడీచౌొప్పెన్లు శావున శన్నులయందు. నోప్పి, నూదులతోబొజిచినట్టుపోటు దురద, ఇనుకళూరినట్టు

ఉరీ వరహితసం౦ంహిత బాధ్య కంటిలో సీరుకారుట్స మంట ఇవియన్నియు నాక్ళో్యోతనముచే నివ్నర్తించునని యొజుంగునదిం -శావి రక్చో్యోశనవ్యత్యయమువే గల్జునుషద్రృవములు థిజా- మూ, అత్కుష్థృతీళ్లుం యదోర్థగం దృబ్నా కాయాథీనేచనమ్‌, అతిశీతంతు కురుతే నిస్తోద _స్తమృ వేదనా, ౬౦౨ 'లధి శి న్డ్‌ దు 4

వ్యా మిక్కిలి యుస్ట్రముగకు. తీళ్టముగనుకుండు ఆక్ఫ్యోశనము. కన్నులకు (తోగములను ఎరుపుకు) నాశమును కలిగించును, మిక్కిలి శీతలముగనుండు అక్కో్యతనము సూదులచే పొడిచినట్టుపోటును "నేక్త స్తంభమును కన్నులనొప్పీని కంటికలకను కల్లించునుం మజీయు చేశ్రభర్ష ము (ఒకటినోనాక్రటి కెప్పలు అంటుకొనుట) మొదలగుువద్రవ ములు కలుగును, అక్క్యోతనమును అధికముగ జేసినయెడ మిక్కిలి కష్టముగ కన్నుల చెరచు నటులచేయును, మిక్కిలి స్పల్పముగ వేసినయెడ "న్మేక్తరోగమును. వృద్ధి జేయును. అవరి ్రు,/శమైన అన్నో త్రశీనము కన్నులను కలకబార జేయును,

-౨౦ అక్బ్యోతనోపదృవచికిళ్స అతా-

మూ, సర్పిమోతు సుఖోళ్లేన యోజ్యశ్చాతోహి మేనవా

వ్యా 3 జెప్పినయువద్తవమును కల్లినవ్వుడు "నేతిని సుఖోష్ట్యముగచైనను చల్లగ వెనను కన్నులలో నుంచవలెళు

వుడు ఆశ్బో బ్రతనసమ్యనో్య్య్‌గాదిలతణములు అతా

మూ, కాల _సర్పణవద్యోగే సమ్యుజ్యూ షష్టనాధికే అపి ౪జ౦ళీ

వ్యా అకో ఎ శ్రోనముయొక్క సమ్యన్యోన -హీనయోగ అలియోగములకాలనియమ మును శర్చణవిధి వ్రశారముగ "నెాణుంగునది,

శ్రర అంజన, యోగము రతా

పక్యలిక్రాల్పశొ్‌ ఫాతి కజ్టర్యావెచ్చిలలతీ తే, ఇం౫

మన్దఘ క్షాశు,రాగోఒ్షి వ యోజ్యుం ఘనదూషిక్తే

(అేప్‌ _త్తక ఫాస్ఫగ్శిః వూరులేన విశేషత) ౬౦౬

వ్యా వమనాదులచే శుద్ధమైనళరీరము. కలపురుషునకు మలము. శరీరమునందు వ్యావింపక కన్నులయందుమ్యూ త్రము చేరియున్న పుడు, కన్నులయందు స్వల్పముగ కోఫయు;

అంధ్ర కొత్పరక్థసహితము న! ఆధికయైనజిలయు, పిచ్చిలత్వమును "మొదలగువక్వలక్‌ణములు కల్టుకు. అట్రియెడ అధిక 'మైనసంఘుర్హ ణము, కంటినీరు, విరుపు అధిక మైనమలము ఇికల్లినపుడును; పిత్తము, కఫము, వాతము వీనిచే కన్నులుపీడిందుడినవ్వుడును విశేషముగ నంజనము నుపయోగింపనగును,

అథి శ్రివిధాంజనములు, వానిలత్‌ణములు 9ఆా మదా, లేఖనం రోవణం దృష్టిపసాదనవింతి త్రిధా,

అజ్జునం; "లేఖనం తత్త కహోయాన్లువటూపతై: ఇంకి

రోపణం తికృశై క్ట్రవైైః స్వ్యాదుశీళైః వ్ర సాదనష్‌,

వ్యా లేఖనము) రోవగాము దృష్టి వ్రసాదనము నని అంజనము మూదువిధముల

నుండును, అందు వగరు ఫులుపు ఉప్పు కారము అకురసములుకలవస్తువులగూార్చి సిద్ధము చేయబడినది. 'లేఖనాంజనము. (ఇయ్యది కుశ్రార్థాదిన్మేక్రరోగములయందు శ, త్త ముచే "భేదించినట్లు కంటిదోమమును 'లేఖనముచేయుటం'భేని 'లేఖనమని బెబ్పబడును) చేదురనము గలద్రవ్యములచే సిద్దముచేయబడినది రోవణాంజనము. (ఇయ్యది యభిమ్యందాదిరోగ ములయందు కంటిలో వ్రణమును మాళ్చుటంజేని రోవణాంజన మనబడుకు) మధురము గను శీఠవీర్యముగను నుండు ద్రవ్యములచే సిద్ధము'చేయబడినయంజనము సౌాదనమూ (ఇయ్యది కన్నులయందలి మలీనమును పోగొట్టుటంకేని ప్రసాదనాంజనమని ఇప్పబడును) న! శ్రివిథాష్టానకల్పనములు అజా మూ, విజ్హోరస్మక్తియాచూర్షం త్రిదై వాంజనకల్పనాః ౪ఇంఠరో గురా మధ్యే లఘా దోచేతాః శ్రమేణ వ యోజయేశ్‌ ణి వ్యా- పిండము ((ముద్దగనుండునద్చి, ర్‌స్మక్రియ (ద్రవహవముగనుండునది), చూర్ష్వము(పొడ్సినని అంజనకల్పనము _మూడువిధములం ఈమయూటిలో. పిండరూపమైన యంజనమును దోవము మిక్కిలి బలముగనుండునపుడును రన్మక్రియాంజనమును దోషము మధ్యబలముగనుండునప్పుడుశు చూర్ణరూపాంజనముకు దోమము న్వల్పమున నుండునపుడ్తును వరుసగ నువయోగింవవలెకు,

“పిజ్ణీ కబలికాస్రాక్తా టద్ధ్య తే వట్టవన్త్రై.శోఅను కంత్రాంతరవచనమువే శవ, ధములను నూరి యుండకేని కన్నుల వై బెట్టి వన్త్రవట్రాధులచే నట్టదగినయంజనన్లు పిండ రూపమైన యంజన మని తెలినెడి

౨6 శ్రివిధాక్టైనోలాకలు 98

మూ, ప్ర శస్తా లేఖనే తొమ్రా రోవణే కాలలోహజా, ౬౦౯ అబ్బళీచ సువర్ణోస్థా రూప్యజాశ వ్రసాదన్నే

శ్రస్తా వరహీతసం౦ంచహిత "వ్యా 'లేఖనాంజనమును. ప్రయోగించుటకు రాగిచే చవేయబడినశలాక్యృళ_స్త్వముః రోవణాంజనమును వ్రయోగించుటప ఇనుముచే చేయబడినశలాకవ్కశ_స్తము లేక వ్రేలిచే వైన రోవణాంజనమును వ్రృ్యయోగింపవచ్చును, బంగరుబేమై నను వెండిచేవైనను చేయ బడినళలాక్యపృసాదనాంజనమును. ప్రయోగించుటకు చాల్మవ్రశస్తము మరియు దశాం గళాఠనుర్మ భ్యే శలాకాముక్తుకాననా”అని వాగ్భుటుడు 'బెప్పెను వదియంగుళములపరి మాణంబును నడుమ నున్నగను; కొనయందు 'మొగ్గవంటిముఖమును గలళలాశను అంజన ప్రయోగమున కర్ట్యమనిభావము, ॥ విర తివిధాస్టైానముల వ్రమాణము రతా వల జే ఇల్‌ మూ, వీజ్ఞస్య తీక్ష్ణ బ్రవషిస్య మృదొద్రవ్యాశృతస్యచం ౬౧౦ హంరేణుమత్రం ద్విగుణం ప్రమాణం కథయ_న్తసపి, రస్మక్రియాయామపాన్గవాుః విడంగసలమా శ్ర కమ్‌, ౬౧౧ శలాకాస్థద్విగుణాం తీన్ద్తే చరాన్షేచ తి నుణాం మృచదౌ, వ్యా తీక్ట ద్రవ్యములచే 'జేయబడినసిండమను నంజనమునకు శేణుకయంక్మప్కృమాణ "మువయోగింపదగును, మృదుద్రవ్యములచే "శేయబడినవిండాంజనము శెండుశేణంకలంక చ్రనూణ ముపయోగింవనగేీేను, రన్మక్రియయనునంజనము ఒకవాయువిడంగమంకవరిమితి నువయోగింపవలెనుం తీళ్హదృవ్యములవే "చేయబడినచూర్హాంజనము లెండుళలాకలపరిమితి మువయోగింపనగును, మృదుద్రవ్యములచే జేయబడినచూళ్ల్తాంజనము మూడుళశలాకల చమూవా మువయోగింపదగును. _ అప్తాపే అంజన ప్ర యోగకాలము థతాా- న మ మూ, ,ప్రాతస్సాయంచ సతతం ముద్రి క్షేదేయనుజ్ఞనమ్‌, ౬౧౨ అత్యుద్రి, స్తే బలానేతు లేఖనీయేఒథవాగచే, వ్‌ "జ్‌, కామనుహ్న సిపి నాత్యు స్టే తీళ్ణమణ్ట్ర ప, యోూజయేత్‌. ౬౧కి వ్యా దోషములు సృద్ధినొందియుండునపుడు ఉదయకాలమునందును సాయం కాలనూనందును శెండుక్రూటలు అంజసమును ఊయోగింపదగునుం కఫము మిక్కిలి (రుధిక ముగ వ్రళోషించినపుడుకు. "లేఖన్మక్రియకు అర్హమైన శంగ్రైర్మము మున్నగురోగముల యందును మిక్కలి తీవ్ర'మైనయుండలేని మధ్యాహ్న కాలమునగూడ తీళ్టమైన అంజన అథ ర్మాత్తులయందు అంజననిషేధము థితా- ॥ శావతి త్తే శీక్రైఖనం హితమ్‌ మూ. నరాశ్రా? శ్లీలేఒతి నేత్రే శీళ్లాల్ట హితమ్‌్స్‌

ఆంధ్ర కాత్చర్యసహితము శీ్తికీ

దోమమ్మస్రావయత్‌ _సమ్భృకజ్జ్డూజూ డ్యాదికారితత్‌ ౬ంకో

వ్యా, ర్మాత్సుల ేశ్రము కఫాధిక్యమువలన నతిశీతలముగ నుండును ర్శాక్కుల యందు సౌమ్యుగుణము ప్రధానముగనుండును. అట్టి ర్మాక్రులయందు. తీష్టాంనమునే వ్రయోగించినచో శంటిదోమములను న్రవింపబేయ సమర్థమాగాశ _స్తంభేము దురద జద త్వము మున్నగు నుషద్రృవముల గల్లింయను.. కావున రాల్రివూట అంజనము నొకవ్వుడును వ మయోగించంజనదు. మూ, తీక్టైల్టునాభిసంత కే నయనే తత్స )సాదనమ్‌,

వ్రయాజ్యమానం లభతే వ్రత్యజ్బనసమావ్వాయమ్‌. _ ౬౧౫

వ్యా మిక్కి-లి తీళ్ణ్హమైనయం జనమును చ్రయోగించుటచే కన్నులయందు సంతాన మధికమైనయపుడు అట్టితావషము శమించుటైై చ యోగించబడినయంజనము చశ్యంజన వని చెవ్చబడునుం

ఎఖ్వుప్రెస్త అంజనవ్త్మయోగనిషిద్ధులు తయా

మూ, నాజ్జయే ద్భీతవమితవిరిక్తాఒశిత వేగి లే,

(కుద్ధజ్వరితతాన్హామీ శిరోరుక్‌ శోక జాగ"రే, ౬౧౬

అదృ స్టే ర్కేశరస్సాతే వీత యోర్టూమనుద్య యోః,

అజీనైగ్న్ర్థర్క్మస న ప్రే దివాసు ప్పే విపానీతే, ఇగి8

వ్యా, భయము జెందినవాడు, చమనవిశేచనముల జేసికొనినవాదుకు, అవ్వుణే ఘజొ చినవాదునుు మలమూరగ్రాది వేగములుకల్లినవాడుకు, కోపావిష్టుడును, జ్వరవీడితుడును; అతిసూత్ష్మ్యమునను అతివ, కాళశముగనుకుండువస్తువులజూచుటచేక శ్రమనొందినన్నేశ్త్రములు కలవాడును; శలనొవ్పీవే చాధింవబడినవాడు, దుఃఖముసంభవించినవాడును రాత్రి, నిదుర "మేల్కానియున్న వాడు, శిరస్సాన్ననము జేసినవాడును, ధూమమును మద్యమును 'పౌనము 'వేసీనవాడును అజ్‌క్షరోగయు, నివ్వునెగబేతను ఎండబేఠను సంతావమునొందిన వాడును వగలునిదురించినవాడును దప్పిగొన్న వాడును నగు మనుజానకు అంజనముళు ్రయోగింపం జనదు. మరియు మేఘాదులచే గచ్చబడిసూర్యుడు కానబడకుండునపుడుకు అంజువ్రయో గము వేయదగదుం

విటి నిషద్ధాంజనములు ఏతా

మూ, అతితీక్షమృదుస్తోక బవ్వూచ్చఘనకర్క_ళమ్‌,

అత్యర్థశ్షీతలం(స్తబ్ధం) త్పష్తమ్మునం సావభారయేథ్‌, ఇం

ల్వీల్లి్త వరహితసం౦హిత వ్యా, మిక్కిలి తీళ్ణంయినుు ఆలిమృుదువుకు;. మిక్కిలి కొంబెంబును మిక్కి-లి యథికంబును, మిక్కిలి తేటవైనదియు). మిక్కిలి భఘునంబును మిక్కిలి కర్క_శంబును; మిక్కిలి శీకంబును, అత్యుష్ణంబును నగు అంజనమును వయోగింపదగదు. అధి అంజన ప్ర యోగానంఠరనియమములు 9ఖా నమూ, అథానున్నీ లయళా దృష్టిము నస్పళ్బారయేచ్భనై అజ్జాతే వ ర్ష్మనీకిజ్ళిత్‌. చాలయేనై ఎనమస్ఞానమ్‌. ౬౧౯ నేత్రం వ్యాప్న్నీతి సహసానచోన్మేషనిమేషణమ్‌్‌ నిష్పీడనం వావ ర్మ భార్జం చొళనం వాసనూచలరేత్‌, ౬౨౦ వ్యా విధ్యుక్షప్ర,శారము శన్న్యుల కంజనమును ప్రృయోగించినపిదప కన్నులను కటాలున తెరపక చృేశ్రసోళములోవలనే మెలమెల్లన శ్రడ్డును ఇటునటు కదలించ వలెను, పిదప కను'కెప్పలను 'మెలిమెల్లగ నల్లార్చవలెశు.. ఇట్టుచేసినచో అంజనామధము కండ్లలో నల్లడల శీషఘ్రుముగ వ్యాపించును. వై జెన్పినవిధికి విరుద్ధముగ నిమేపోవ్షేమముల 'శేయకూడదు. శెచ్పలను నలవకూడదు. నీళ్లచే కడుగగూడదు. -అధి నేర్రాంజన్యప్కమైళనము థియా- మూ అ వేతౌవధసంరమృం నిర్వ ఫం నయనం యదా, వ్యాధిదోప్టర్థుకకూగ్యాభిః అద్భిః ప్రవమెళయే_త్తతః, ౬౨౧ వ్యా, అంజనాషధముయొక్కల వేగము నివర్హించి న్యేశ్రములుపోటు మున్నగువాధ “లేక సుఖభముగ నుండునప్పుడు ఆయారోగములకును వాతాదిదోవములకును వసంతాది బుతువులకును యుక్తమగుజలమువేత కన్నులను శడగవలేను, (ఇదియె అంజననిధి) 3 రర్పణప్రయోగవిషయము ఇమా 'మూ, నయనేళామ్యతి స్తచ్ధే శుచష్కేరూ తే.2.భిఘాతితే, వాతపిత్తాతు రేజింే శీర్ష పత్మవి లేక ణే, ౬౨౨ క ్రచోోన్మీలసి రాహార్షనీరో క్పాతత మో-ఒర్హునైః స్యద్దమన్ధాన్యత్‌ వాత వాతపరర్భయశుక్ష ౨ :. ౯౨౩౨ ఆకతుే శాంత రాగ్యాశ్రు శూలసంరమృదూమి.లే; నివాలే తర్పణం యోజ్యం శుద్ధ యోర్జూస్ధ కాయ యూ, £౬౨ర శాలే సాథధారణే ప్రాేః సాయంచోత్తానకాయిన్క వ్యా కన్నులం జాడినట్టుందుట్క _స్తంభించియుండుట, ఎండియుండుటు స్నిగ్ధ నులంగాక రూతములైయుండుట ఆల్గిఘాశమును ఖేందియుండుట, వాతషిక్తవ్యాధులనే

ఆంధ్రకాత్పర్యసహితను కీలక వీడింపబడి మముండుటు,. "రెద్చవెంక్రుకలూూడుట, చూపు న్భుటమున లేకుండుట, కృచ్ళో స్మీలనము సీరావాక్షము. సిరోత్పాతము తిమివము అక్టుకము అభిమ్యందము అధిమంథము అన్యతోవాతము వాక్రవర్యయము శుక్షార్మము అకు సీనేత్తరోగములచే పీడిందుడియుం, దుట్కన్మేక్తములయ౨ "జరుపును కన్నీరుకు శూలుంబుకు మలఎబును శాంతమైయుండుటు ఇ్రి సమయములయందు. మకుజునకు విశేచననస్యముచే. శిరస్సును నమగవిశేచనములచే శీర ముకు శుస్ధములుగ జేసి సౌమ్యా-గ్నేయములుగాక సాధారణమైన వసంతాదికాలములందు గాలియెండదుమ్థపాగ మున్నగునవిలేన్మివుదేశమున శయ్యమై తర్పణము జేసికొనదలచిన వానిని 'వెలికిల బకుండ నియమించి ప్రాతఈకాలమునందై నను సాయంశాలమునత్తైనను తర్పణ క్రియళు జేయవలెకు, “ థీ రర్పణవిధానము త్రయో మూ, యనమాపమయిీంపాళీం నేశ్రళో కాద్బపిస్సమామ్‌, ౬౨౫ దర్చద్ధజ్ఞులో చ్చాం దృథాం కృత్వా యథా స్వంసిద్ధమాన వేత్‌. ౯ సర్పిర్నిమిాలితే నేత్రే తప్తామ్చుప్రవిలాయితమ్‌. ౬౨కి ఆవక్ష్య గ్రాత్‌ *........ ఇ్యా యవలమైనను మిశుములైనను మెత్తన నూరి యావిండిముద్దచేత నేశ్రకోళ మునకు వెల్మిప్తక్క_ల కండు పార్శ్య్యములయందుశు. లెండంగుళములఫొడవుగ దృఢముగ నుండంనట్టు "నేత్రములకు -పాదివలె నుండునట్లు కట్టగకట్టి, దోవదూహ్యాదుల కనుగుణముగ పీద్ధము-చేయబడినఘ్బుశముకు వేడిసీళ్ల్ణయానిరిచేకరిసించి రోగి కన్నులమూనీకొని యుండు నపుడు ెప్ప'వెండ్రుకలం ముశుగునంతవరకు కన్నుల వై విడువవలెను నో అన మజీియం వాగృటా"చార్యులు “నకాన్నవాకతిమిరక, 'ఛాదిళవ ఇెప్పిరి. శేజ్‌కటి, వాకరే ము చం వస మున్నగుకోగముల యందు దోనదూష్యూదుల కనుగుణముగ సిద్ధముచేయబడినవన ((క్రొవ్యు)ను వేడళ్లచే కరిగించి వెజెప్పినవిధమున కన్నుల_వైనిడువనలె నని యర్థము =ధ్ర రర్చ్పణొవధధారణకాలవరిమాణము వ్రభా- మరూం 44444446 -అథోన్ఫేసుంళనశై _స్తస్యకుర్వతు మ్యాశ్రాం విగణయేత్తత్త వర్షసన్ది నీళాఒనీతే, ఇర ఎం అక్కర దృష్టైచ శ్రనుశో వ్యా థా శతం శ్రీణిచ పఖ్బచ్య శతాని స స్తచాస్టాచద దళమనే దకానితే, ఇవతల జాన్‌ లు థి విత్తే పట్‌ స్వస్థవృ లేచ బలానే హ్య్భూథారయేత్‌, ఇరహిథజా28

తిర వరహితస౦హిత వ్యా మెజెప్పినరీతిన ఘృుళాదులను కంటిపై నునిచినవిదవ రోగి 'మెల్లమెల్లగు కను "కప్పలచెరచునప్పుడ్సు వర్ష్యగతరోగనములయందు. నూరుమ్మాశ్ర్యలకు; నంధిగళరోనగముల యందు మూడుసందలమ్మాత్రలకు; సీకగతరోగములయందు ఐదువందలమ్మా క్రలను, అనీత గళరోగములయందు. నీడువందలమ్యాత్రలశు; దృష్టిగతరోగములయందు. ఎనిమిదిపందల మాక్రలశు వరుసగ "నెంచవలెకు:, మణభియం మంథరోగమునందు 'వేయిమాత్రలను; వార రోగమునందు 'వేయిమాత్రలకు,. పిత్తరోగమునందుకు రోగము లేక స్వస్థతనుండునప్పు దును ఆరయరవందలమ్మా క్కలను; కఫమునందు విదువందలమాత్రలను, ఎంచవలెను. (అనగ మె శెప్పిననిర్ణయ్య ప్ర శారము ఆయారోగమునకు 'జెస్పినమాత్రైకాలమువరకును ఆయా రోగమునందు ఖృుతమును రోసి కన్నుల నుంచుకొనియుండి పీమ్గుట కన్నుల "చెరువవలెనని భావము) -అధ తర్చ్పణానంఠరక _ర్తవ్యవిది థతా- మరా, కృళత్యాపాశ్రే తతో చార్గరం న్నేహం పాత్రేతు గాలయేత్‌, ఇ౨౯ విబే ధ్ధూమంచ "నే వమేతవ్యోమరూపంవ భాసురమ్‌, వ్యా, వెజెప్పినరీతిన నాయాదోసానుసారముగ. నియతకాలమువజకును ఖ్ఫుక మును ధరించి విదవ కంటికొసయందు _వైజెప్పియుంచబడినపాళిలో నొకద్వారముచేసి యందుండివచ్చునట్టిస్నేవహాము నొకప్మాక్రలోనికి దీసికొనవలెను పీదప కంటిచేరువ నుంచ బడినపిండిని విడదీసి తుడిచి కఫము శమించుటక్తై ధూమపానమువేయించ్చి పీమ్సట కన్ను లను కడిగి మిఠముగ భుజింవజేయవలెకు, మజకియు నాదినము ఆకాశమును ఎండను మిక్కిలి (వ్రకాళశమెనవస్తువులను జూడదనదు. -*4టి వాతాదిదోపములయందు కర్పరానియమము అతా మూ, ఇగ్ధం వ్రతిదినం వాయా, పి త్తే శ్యేకాన్హరం, కఫే, ౬8౦ స్వస్ధేన ద్వ న్తరం దద్యాణ్‌ , ఆతృ పస్తే 8తి యోజయీత్‌ , వ్యా= మె జేస్పిన్మక్రమము. ననుసరించి వాళవ్ర కోవమున. వ్రతిదినంబును తర్పణ శ్రియచేయుచుండవ లెను. వత్తమునందు ఒకదినమును. విడిచి మరుదినమువంతున తర్పణ శ్రీయ వేయుచుండవలెకు, కఫమునందును స్వస్థకనుండునప్పుడును నడుమ శెంజేసిదినములు మాని తర్పణ్యక్కియ 'చేయుచుందవలెను. ఇత్తెజంగున (క్రింద జేప్పబడుత్ళ _ప్రలతమణములు గానవచ్చునంతకాలము తర్పవహ్శాక్తియను విడువక చేయుచుండవలెనుం -ఆ్షిథి రర్పణమువే కృష్తాదిలతణములం ఉడా మూ, ప్రకాళశమతాస్వాస్థ్యం విశదం లోచనం లఘు, ౬౩౧ తృ్తే విపరరు యోఒతృ స్తేఒతి త్తే శ్లేషజారుజ

ఆంధ్ర, కాత్చర్యసహితనము ల్స్‌ వ్యా ్మేక్రములకు వ్యూర్తిగ_ తృ క్తికల్లినప్పుడు ప్ర, కాళముగనుండువన్తుపులను చూచుశక్తి దృష్టికి కల్టుళు "న్మేత్తములు నిర్యలముర్తై రోగములులేక స్వస్థతనుండును కనురెన్సలు బరువులేక చుల్కనగ నుండును పూర్తిన దృ ప్తికెందనియెడల _పైజేస్పిన తృ్తలతుణములకు విరుద్ధము (ప్రకాశము మున్నగువాని నహింనలేక విశదముకాక కను 'శెన్పలు బరువ్ఫుగ నుండును తర్పణ క్రియచే నధికమున తృ ్తినొందినయెడ కఫనంబం ధములగుమురద "మొదలై నరోగములం కల్లును (ఇది తర్చణవిది). -ఇఆఇథి పుటపాకవిధి థఆా- మూ, న్నేహవీ తాతనురివశ్లాన్తాదృష్టిర్హి సీదతి, ౪393 తర్పణాన_న్షరం తస్తాత్‌ దృగ్బలాథానకారణమ్‌ పుటపాకం వ్రయుజ్ఞుత వూర్వో శ్రే స్యేవయత్ష్మసు, ౬86 వ్యా, న్నేవామును 'పానముచేసినవానిశరీరము. బడలియుండుకు. ఆత్తిటింగునబే తర్పణవిధిచేళ స్నేహా-పొనముచేసీన "నేశ్రంబుకు బలముకియుండుకు; కాబట్టి తర్పణంరిథి 'సేవించినపిమ్మట, వెంటనే దృష్టికి బలముకల్టునిమిత్తము పుటపాకముకు ప్రయోగించవలెనుం కర్పణవిధికి అర్హ; ములగురోగము లన్నిటియందును పుటపాకవిధి చేయందగును, _ది దోహినుగుణముగపుటపాక భేదములు థతూ- మూ, స వాతే న్నేహనశ్లేషసహితే లేఖనోహిత, దృద్దార్చల్యేఒనిలే విత్తే ర్తే స్వస్థే (రక్తేసిల్సే వ్రసాదన,౬క౫ వ్యా (స్నేహనము. లేఖనము, వసాదనము నని పుటపాకము మూడు తెజంగుల నుండును). అందు వాఠవ్రకోపమున న్నేవానపుటపాకంబును కఫముతోగూడిన వాత చ్రశోవమునందు "లేఖనపుటపాకంబుకు చూపునకు శక్తిహినమైనపుడుకు వాతపి _త్తమునం దును, కేవలప్సీత్తమునందును; ర_క్షవ్రశోపమునందుకు, రోగము లేనియం లేక స్వస్థరనుందు నవ్వుడును చ్రసాదనపుట పాకంబును వయోగింపనగును అథ పుటపాక్షప్త్కయోగనక్రమము థ3- మూ, నేత్రే, తర్పణవద్యుక్ట్యాత్‌ , రూతున్నే వానమధ్యమమ్‌, శతం బ్వే శ్రీణిమాశ్రాణాం కోస్తా వూర్వొ హీమం పరమ్‌, ధూమపోఒ_న్తే తయోలేవు యోగాస్తత్రచ తృ _ప్రీవర్‌ , వ్యా వె వేస్పినరూతణ (లేఖన) - స్నేవాన-యధ్యమ((ప్రసాదనుములను ఫుటపాళ ములమూడిటిని [క్రమముగ తర్పణవిథ్మిప్క కారము "న్మేత్తములయందు ధరించునది మరియు “లేఖనపుటపాకమును నూరుమ్మాశ్రల కాలములవరక్షన్ను న్నే హనపుటఫాకమును ఇశండునందల

త్తీలై్ర వరహీతనస౦ంహిత మ్మాక్తలకాలుబును (చసావనపుటపాకముకు మూడువందలమ్మాత్ర్యలకాలంబు కు ధరించ వలె .మియు న్నేవానలేఖనపుటపాకములకు సుజోన్షముశమ, ప్రసాదశపుట పాక, ముషు శీతముగళు ప్రృయోగింపరగుకు. మయం న్నేహానలేఖనపుటపాకముల ప్రయో) చిశవెటనే కఫముశమించుటతై ధూమ పాకము చేయ)దగుకుు, మరియు _వెజ్లెస్పెన పుట 'పౌకములుం మూజడిటికిని సమ్యగో్యోగాదుల యోగ అతి యోగములను రర్పణముశకు జెన్పిన సమ్యగ్యోదాదులబట్టియే లతణముల నూహిఎచునది. -౨9ఏి కర్పణపుట పాకానర్హ్ము లం థికూ మూ, తర్పణం ఫుటపాకంచ నస్యాన్హైన "యోజయేత్‌ * ౬98 వ్యా 'పెజెప్పిన కర్పణంపుటపాకములను నస్యమునకు అర్హ లుకానివారికి చయో గింపంజనదు. (“యోజయేన్నతు నావనం తోయమద్యగరస్నేవా”అని యువశ్ర్యమించి నస్యకర్మ నిషేథింహుడినవారికి ఈర్చణపుటపాకములగూడ నువయోగింవంజనదని ఫెవము) -౨౦ కర్చణ-పుటపాకములయందు వాతావిరాదులు థా మూ, యాన_న్హ్యవోని యుజ్జోత ద్వి స్తతో హితభా(భుగ్భవేత్‌ $ మాలతీమ్లి కాపువ్చైః బద్ధాయోనివనేన్ని 8, ౬కిరా వ్యా ఎన్నిదినములు కర్పణపుట పాకముల జేసికొనునో అన్ని దినంబులకన్న ఇట్టింపు దినములకాలము చాతావోరవిహాదముల సల్పుచు నుండవలెకు మరియు ర్మాత్కుల యందు జాజిపువ్వులను మళల్లేపువ్వులరు కన్నుల పై నునిచి కట్టుకట్టికొని యుండవలెను జవప్రుగ్ర నస్యాదికర్యల కావశ్యకత ఆ మూ, సర్వాత్మనా నేత్త్రబలాయయత్నం కుర్వీతనసార్థర్థునతర్పణా దై ఫ్య దృష్టీశ్చ నష్టావివిధంజగచ్చతమోమయం జాయత వీకరూపమ్‌. వ్యా, లోకమున మళుజులకు కన్నులుబెడినచో వ్రపంచమంతయు గాఢాంథ శారము చృమ్మినవిధముగ ఘటపటాదివస్తుమిజ్ఞాన మించుశేనియు లేక యేకాశారమై యే పనిని సాధింపవజాలక మూడఢంల్రై యుందురు కాబట్టి యొున్నివిధములమైన నస్య-ఆంజన- తకర్చణ-వుటపాకాదులత త్తదుచితముగ విధ్యుక్త వ కారము జేసికొనుచు ఎన్నివిధములనై న కన్నుల గాపాడొనుట ముఖ్యకర్తవ్యము, (నక్వేస్ట్రియాణాం నయనం చ్రధానమ్‌అను నళియుక్తో క్రిటూడ న్నే్త్రములకు ప్రాధాన్యమునే తెలుపుచున్నది) -ఆ౦ సీరావ్యధనవిధానము రక్తమోమోపాయము థతా మూం సీ రాన్య థశ్చి!క్చార్థం వణీతళ్ళల్యత న్త్రవై యథా సమ్యుక్ప్రణిహితః వ స్లిః కాయచికిత్స వై ౬ళం

ఆంధ్ర కౌత్సర్యసహేతము టో చ నేనై. కబేళస్థం ర్రన్థోం జలజన్య భి హారేచ్ళ ఎత్లాదిళి సు _ప్తమసృక్‌ గ్యాఫ్టిప్‌ సీరావ్య థై ఇరం వ్యా, కాయచికిక్సలో కాయచికిత్సకులచేత వస్తీవ్రృథానముగ ఇట్టుబెప్పబడెనో, ఆజేవిధముగ శల్య చికిళ్సృయందు శల్యకంక్రజ్ఞాలచేళ సీరావ్యధనము చిిళ్సార్థమై యువ 'జేళిందబడినది. మరియు శరీరమునందేకబేశమున రృక్తమువెడియున్న గంట్లు'వెట్రియు గ్రంధి రూపముగనున్నచో అట్టిదుస్టరక్రమును జలగలప్రయోగించియును నుప్తమైకదలకున్న రక్తమును వొమ్ములు మున్నగువానిచేతను వెడలింపవలెను,. రృక్తముబెడి శరీరమున న్యావిం చియున్నచో సీరావ్యధనముచేతను వెడలింపవ లెను, ౮ నీరా వేధసమున కనర్హులు థమ మూ, నతూనపోడకాతీత స '_వృతద్ధబ్ద సు, ల"సృృజాం, అన్ని ద్ధాన్వేది తాత్యర్థ న్వేది ఆానిలరోగిణామ్‌, ఇర౨ి గర్భిణి సూతికాజిక్ష విత్తాసృక్‌ ఇాసకానీనామ్స్‌ అతీసారోదరచ్భర్టి పాణ్డు సర్వాజ్దతో ధినామ్‌, జ౬రోకి న్నేవహావీతే చఛ్ర యుస్షేషు తథా పజ్బసుకర్తసు, నాయన్ష్రితాం సిరాం విధ్యేత్‌. నతిర్య్భజ్నాప్యనుద్ధితామ్‌. ౬ఇరళ నాతిశీతోప్ణవాతాదై్యైః (శ్రీ (అ) స్వస్య త్రైత్యటు కొద్దదాత్‌ ॥ విపోవసర్హాచ్చం*24624264626 222 82 వ్యా వదునారువక్సరములకు లోబడినవయనుకలవారును; 'జెబ్బదివక్సరములసయ నుకుమించినవారును; రృక్తస్రావముచేసికొనినవారును స్నవాస్వేదము.ల జేసీకొనినవారును గర్భిణీ స్త్రీలును ప్రసవించిన బాలింతరాంద్రును వాకరోగముచేతన్ను అళీర్టము స్పిత్తరక్తము, శ్యాసశాసములు ఆతిసారము ఊదరరోగము ఛర్జి: పాండువు; నర్వాంగళోఫ అనునీరోగ ములచే పీడితులును సీరావ్యధనము చేసికొనందగదు, మరియు స్నేవాపానముచేసినపుడును వమనవి'కేచ నాదిపంచకర్యల జేసికొనినపుడును నీరావ్యఫనము చేసకొనందగదు, మరియు శిరను బంధింపక వ్యధనముచేయంజనదు.. అడ్డముగ వేధింపహడదు పొడవుగ మెలేవ కుండ 'వేధిందదగదు. అతిశీతలముగనుండు౭-లమునను, అకనమున మేఘములు అపరించి యుండునపుడున్యు సిరావ్యధనముచేయంజనదు. మిక్కిలి 'వేడిగల్లినకాలమునను అధికముగ గాలిపీచుసమయమునను సీరావ్యధనము చేయకూడదు, మరియం నతికవ్నమైనతోహిణి విపాదిక మొదలగుప్రారవ్యాధులయందున్మూక్తము మై కెస్పిననిషిద్ధక "లములయందుకూడ

శీశి0 వపరహీతసం౦ంపహిత అవసరమైనవో సిరావ్యధనము చేయవచ్చును. విషమువే బాధకల్లినప్పుడును మెనిషిద్ధ కాలములయందుకూడ సిరావ్యధనము చేయవచ్చును. =ఆ౦ం్ర బుశుభేదముచే సీరావ్యధనకాలము ఏకా మూ, =**-....-.హీతః కాలే శీన్నేశు శీతలే ౬ర౫ వ్య భ్రేవర్షాసు, ఊూావమున్పే మథ్యాహ్నేచ సీరావ్యధప వ్యా" (్రీవృశాలమున ఎండలేక చల్లననుండుసమయమున సిరావ్యధనము చేయ వలెను. వర్షర్తువునందు మేఘావరణములేనిసమయమునను, "పొమంతబుతువున చధ్యావ్నా వేళయందును సిరావ్యధనముచేయనగును. వపు సిరా వేధనక్రమము అయా మూ, అథస్ని ద్ధతనున్పజ్జ సర్యోపకరణోబలీ, ౬ఇరో౬ కృతస్వ_స్త స్రియనస్స్ని గ్ధ రసాన్న్రతిభోజితఈ (జన) అగ్ని తాపాతపన్వీన్నో జానూచ్చాసనసంస్థితః, ఇర౭ మృదువట్టా_త్తకేళాన్లో జానుస్థాపితకూర్చరః ముష్టి భ్యాం వస్త్రగ ర్యాభ్యాం మన్యే గాఢం నివీడయేళ్‌ , ఇరా ద్ని వ్రవీడనోత్కాస (చ్భా్యాసు గణా శథ్యానానిచాచలేత్‌ , పృష్టత్‌య_న్ఫ్రయేవై నం వక్రమావేష్టయన్నరః. ఇరగ గర్మఖవస్ట్వ్యానాం నీరాణాం యం శ్ర, ణేవిధిః 0 తథా మధ్య్థమయాజ్బుఖ్యా వై ద్యోబ్బుస్ట్రవిము క్తయా, కుఠార్యాలమయేన్మ "ధే వామనవా _స్తగృవోాతయా, ఫలో బ్దేశషం నిష్క0 పం సీఠరాం తద్వచ్చమోవయేక్‌. , ఇి౨ "తాడయళా వీడయంతై. చనాం విధే చీ ఏపొముఖేనతు, వ్యా సిరావ్యధనముచేసికొనువానికి శరీరమును న్నేవాములచే స్నిగ్ధముగ కేసి వస్త్రము, స్నేవామ్సు. రైరికము. మున్నగునుపకరణముల నిద్ధముచేసి శరీరపుష్టికలపురుషుడం పూజా విధులను మంగళవోమాదులను యధో క్తముగ ఇెరచేర్చి, స్ని్ధంబును రసవంతంబుతైన యావోరమును భుజింపజేస్కి ఎండచేతను అన్ని చేతను తావస్వేదమునుచేయించి మోకాటి పొడవు యొత్తుకలపీఠము.మై రోగిని కూర్చుండబెట్టి వలుచనిగుడ్డచే వానిశేశముల (తల 'వెంద్రుకల)నుకట్టి వానిమోచేళులను మోగాలిమై నునిచిి పిడికట గుడ్డను ఇముద్చుకొని

ఆంధ్ర, కాత్చర్యసహితము న! యాకిడికిటిచేత వానివెళుప్తక్క_ "పెద్దనరములను దృఢముగ మక్జించవలెను. అట్టిసనుయ మున రోగి వండ్దుకొరుకుదు దస్త్రచు నుచ్భా రసమును విడుచుచుండవ లెను

మరియు. (మైజెప్పినవిధముగ కూర్చుండురోగియొక్క-పీపునందును గొంతు మైనను గుడ్డచుట్టి చానిమధ్యమందు ఎడమజుటన వ్రేలును దృఢముగనునిచి సీరలను కట్టవలెను, ఇద్రి ముఖమునదక్క_ తక్కి-నస్థలములనుండుసిరలను కట్టునట్టివిధి యని "తెలియునది, పిదప బొటనవ్రేలితో చేరకుండు ఎడమచేతి నడిమివ్రేలుతో నాసిరను కొట్టవలెళు, పీదప స్పర్శమువేమైనను బొటనవ్రేలితో నదుముటచేతైనను సిరవైకిలేచినదని తెలిసికొని యాసిరయొక్కనడుమ. ఫలోష్టేశముల నునిచి కదలకుండ ఎడమచేతపట్టకొని కుఠారిక యనునాయుధముచేత అసిరను గుర్తు పెట్టథొనవలెను బ్రీహిముఖనును నాయుధమువేక మరల నాసిరను ఒకమారు శాడనమువేసి బొటనవ్రేలితో బాగుగ నదుముకొని ్రీహీ ముఖమను నాయుధమువేళనే అసిరను (గ్రుచ్చవ లెను, ఇథి నాసికా-జిహ్వాధోభాగసీరల వేధించు క్రమము థితా- మూ, అజ్జుష్టేనోన్నమయాప్ట్రో నానీకామువనానీకామ్‌ం అక అభ్యున్నతవిదష్టా టే ఉవ్వూస్యాథ తదాశ్కయామ్‌, వ్యా నాసికాగ్రమును బొటనవ్రేలిచే వెశెత్తిప్టుకొని నాసికాసమావమున నుండుసిరను వేధించ((గు, చృ)వలెనుం వైశాలుప్రదేశమున కళిమగ నాలుకనుదీసొనివచ్చి యానాలుకయొక్క.శొనను దంఠములచే. 'వాగుగ కరచికొనియుండునపుడు నాలుకకు అథోభాగమునందుండుసిరను వేధించవలెనుః అధి హాస్తసీరావ్యధన క్రమము థతా- మా, విద్ధ్యేద్ధ _స్తనీరాంచాహో్యేర నాకుఖ్చితకూర్చ రే, ఇర బద్ధ్వాసుఖోవవిష్టస్థ ముస్టిమబ్దుస్థ గర్భిణీమ్‌, ఊస్థ్వం 'వేధ్యప్రదేశాచ్చ పట్టికాం చతుకజ్హు శే, అః వ్యా చేతిలో సీరావ్యథనము చేయపలసినప్పుదు రోగిని సుఖముగ కూర్చుండ నియమించి మోచేతులు వంచక చక్కగ వేతిని చాపి యుంచి బొటనవ్రేలు అరచేతిలో నిమిడియుండునట్లు _పిడికిలిబట్రించి. చేతిలో సిరావ్యథధనము చేయదలచిన ప్రదేశమునకు మెభాగమున నాల్లంగుళములదూరమున గుడ్డచే బగియకట్టి వాస్తమునందు సీరను చేధించ వలెనుం = పొదమున సిరా వేధనక్ర్రమము ఇకా మూ, పాదేతు సుస్థిలేఒధస్తాత్‌ జూనుసస్టేర్నివీడిలే గాఢంక ళాభ్యామాగుల్భం చరణే తస్యచోపరి, ఇల

శపీకీ వరహీతసంహీత ద్వితీయం కుఖ్చితే $ఇఖ్చిత్‌ ఆరూ'ే హూస్తవ తృతం బద్ధ్వ్యావి ద్యేత్సిరాం, ఇత్ళమను _క్షేస్వపిలత్షయేత్‌ , ఇ౫8 వ్యా, పాదమును సుస్థముగ భూమి్విపె నుంచుకొనియుండునపుడు 'మోకాలినంధికి శ్రీంద ఏలమందవరకు బిగువ్చుగ హూ _స్త్వములచే మర్టించ్చి ్రింద నునిచి యుండుకాలివై శండవకాలిని కొంచెముగ వంచియంంచుకొనియుండునపుడు 'వేధించవలసీనస్థానమునకు వైఫాగమున పృస్తమునకు చెప్పినవిధముగ గుడ్డనుకట్టి పాదములయందు. సీరను వేథించ వలెకు. ఇత్తైెజంగుననే అన్నుక్తములగు ఈక్కినస్థలములయందును సిరావ్యధనముచేయుటకు తగినవిధానముల నూహించి స్వబుద్ధివే గల్పించి సిరావ్యధనముచేయునదిం వి చ్రచే?భేదమువే నుపయోగించుశ త్ర్రములు 6ఖా- మరా, మూంసలే నిమీవేద్దేశే వ్రీ హో్టిస్యం వ్రీపానూ త్రకమ్‌ యవార్థమస్థ్య్నాముపరిసిరాం విధ్యత్కు శారయా, ఇట్‌ వ్యా అధికముగ మాంసముకలిగి బలిసియుండువ్ర, దేశమున వడ్లగింజంతవ్రమా జముగల వ్ర్కీహిముఖుమును శ చ్ర్రమును ప్రయోగింవవలెను. మజియు ఆస్థుల్వవై నుండు సిరలను 'వేధించునపుడు కుఠారిక యనుశ శ్ర్రచును అర్థయవ్యప్రమాణము. ప్రయోగించ నలెను =శ్రు(్రె సమ్యక్‌ స్రావలతణములు అమి మూ లాఘవం వేదనాఠా 'న్నిః వాస్ట్రధివేగపరితయ,, సమ్యగ్వి స్రావితే లిజ్దం చృసాదో మనస స్తథా, న్‌ ఇ్యా+ సిరావ్యధనముచే దుష్టర్నక్తము చక్కగ ఇెడలినప్పుడు శరీరము చుల్క-నైై చాధ నివర్తించును. వ్యాధియొక్కజేగము నళించును. మనన్ఫు నిర్మలముగ నుండును. ఇట్టి లచణములబట్టి దుష్టర్నక్తము చక్కగ నించె నని యెజుంగునదిం న! సమ్యగ్విధ్ధాదిలతణములు థధిఆా- మూ, సమ్యగ్వి ద్ధే ప్రవేద్ధారా యనే ముశ్తేతు నస్త “వత్‌, ఆల్బకాలం వవాత్యల్పం దూర్విద్ధారై లదూర్డ్మ నెఃః ౬౬౦ సళబ్దమతివిస్ధేతు శ, వేద్దుఃఖేన థార్యత్కే వ్యా. వెజెస్పినవిధివ్ర కారము సీరావ్యధనము చేసినప్పుడు ఆట్టిసిర చక్కగ వేధింద బడినచో రృక్తము ధారగ్యస్రవించును. కట్టుబడినకట్టును విప్పీనచో రృక్తము స్ర్రవించక శనంతనే నిలుచును. బాగుగ వేథింబడనియెడ కొద్దికాలమువజకు రృక్షము కొంచెముకొంబె మున ్ర్రవించునుగాని థారాళముగ 'వెడలదు, ప్రమాణమునకన్న నధికముగ వేథింపబడి

ఆం ఛ్‌ తాత్పర్యసహీతము న! సేరనుండి రక్తము శబ్బముతోగూడి యధికముగ ్రవించును ఆట్టియెడ శ్రెలమును చూర్ణ మును ప్రయోగించినను మిక్కిలి కన్టముచే రృక్షము నిలంచునుగాని తనంకట నిలువదు

౮౦ అవృవృతత్త శ్హాస్రావమునకు వేళ్లాదిలేషము రతా మూ. అసమ్యగన్రైస్రవతి వేల్లవో్యోషనికాన లై ॥ ఇజం సాగారధూూమలవణ లై లె న్లిహాస్టత్సి రాముఖం సమ్యుక్ప్రవృ త్తే కో స్తేన తై లేన లవణేవచ, ఇజ౨ వ్యా రృక్తము 'చాగుగ్యస్రవించకుండినమొడ వాయువిడంగములు, త్రిశటుకముల్కు వనుపు గగ్రంధథితగరమ్ము కరిదూవము లవణము వీనినన్నిటిని మర్చించి ముద్దగజేసి దీనిచేత సిరయొక్క_ద్వారమున 'లేవషముచేయునది, రృక్తము బాగుగ స్రవించునపుడు కొంచెము ఊన్మ్మ్య ముగ నుంద్నుత్తెలమున లవణము కలిపీ సీరాముఖమున వయవలేనుం -=వ్ర దుష్టరక్తముసృవించ్యుక్రమము థఆా మరొ, అగో స్రవతిదుష్టా స్రం కుసుమ్భూదివవీతి క్కా సమ్యు క్రు, ఎతేస్టిస్తయం తిష్టేత్‌ ళుద్ధం తదితి నావాలేత్‌, ౬౬౩ వ్యా కునుంభపుపువ్వునందు రృక్తవర్థంబును కొంచెముగ పచ్చనిరంగును. కలిసియుం డును అ త్తెజంగునే ఇెడ్డరక్తంబును మంచిర్నక్తంబును సిరలయందు. చేరియుండును. అట్టి సిరను వేధించి రృక్తమును స్త్రవించజబేయునపుడు వీఠవర్షముకలినిన దుష్టరక్తము తొలుక స్రవించిపిమ్తుట శుద్ధర్నక్షము తనంకనదే స్రృవించక నిలిచిపోవును, దుస్టరక్ష్తము వాగక వించి మంచిర్కక్తము ఒకవేళ శనం నిలువసిచో "చేమరియుండక ఆట్రిమంచిర్నక్తమును గవానించి చ,వించకుండునట్టు లావవలెళు, రక్తము ప్రామునకు ముఖ్యా్హాధారము శావున నయ్యది స్ర్రవించినచో వోనికల్లును; కావున శుద్ధర్నక్తమును వెడలనీయక యాఫుట ముఖ్యమైనవని, అథి ర ' క్థస్రైవమునమూ ర్భాదులయందుచేయదగినవిథానము ఉక మూ, యన్ష్రం విముచష్థమూళ్ళాయాం వీజిలేవ్భుజనైః వున, ్ర్తానయే న్గూర్భతివున్నస్త సపే ద్యుస్త్య హేపీవా, ఇట౬రో ఇ్య్యా+ సీరావ్యధనముచే. రృక్తమును (స్రవింపజేయునపుడు మూర్ళగృమినయెడ యంత్రము నూడదీసీ విరుచు శీతోవచారములవే రోగినినేదజేర్చి కొంళకొంకనేపు అన మరల రృక్తమును స్రవింపజేయపలెను, మరల రోగికి మూర్చగ్రమ్తు'నెడ దుష్టర క్తమునుకూడ నాదినమున స్త్రవింపజేయక నిలిపి మరుసటిదినముననైనను, మూడవదినమున నైనను రృక్త మును స్రవింవబేయన లెను.

న. వరహితస౦పహిత జను దుష్టర క్ర్షస్టావానంతరక సత్యము అతా జస కో వమూం ్రుతే రే శనైర్య న మపనీయపి మాన్నునా, చఛ్ర మెళ్య తై లస్లోతాక్తం బస్థనీయం నీరాముఖమ్‌, ౬౬౫ వ్యా, దుష్టరక్తము బాగుగ స్రవించినవిదప యంక్రముకు మెల్ల మెల్లగా నూడదీసీ సిరాముఖమును చల్లనినీళ్ల చే కడిగి దాన్నిపై _తెలమును బూసి గట్టిగ బంధింవవ లెను ఇం వాళాధిదుష్టర్నక్తలత్‌ణము థఆా- జ్‌, మూ, వాపా రాం రయం పగ భీనిలం, ల పిఠర్తాల్చ్బళాసితం వై గాన్ట్యుప్తం స చని) ః కఫాత్‌. న్ని స్ధమసృ క్పాణ్డు తన్తు మత్చిచ్చిలం ఘనం, సంసృష్టలిజ్హం సంసర్హాత్‌ త్రిదోష మలినావిలమ్‌, ౬౬౭ వ్యాః వాశమువల్ల చెడినర్తక్తము శ్యామారుణావర్డ ంబులు కలిసీ రూతయొ నురు గుతోగూడి 'తేటమై వేగముగ వెడలి గ్రవించును- పిత్సముచే దుష్టమైనరక్తము వచ్చని రంగును నలుపును దుర్గంధంబుకు కల్లి చంద్రకముతో గూడి చిక్కమై. స్రవించును కఫముచే దుష్ట్రమైనర క్తము స్నెస్ధంబుకు; 'పొండువర్షంబును; తీ7వలళి నుండునదియు నై చ్రవించును శంజేసీదోషములచే ఇెడినరక్తము అట్టి శండుదోవములకు రు చేరజెస్పినలతు ణములతో గూడినదయి. (స్రవించును. దోనశ్రయముచే దుష్టమైనరక్తము. త్రిదోష శ్‌ లుకువా శాన మూలకు వేరు వేర జెస్పినలతణములన్నియం కలిసి కలకబారి మలినమై ననించునుం ధి మీణాదులకు ర 'కస్రావళాలనియమము థూ వూ, అళుద్ధం ప్రానయే ద్య్చూయః సాయమవ్నా ఫ్టపరేపీవా మీాస్య బవాుదోపస్య మూర్భయాభిద్రుతస్యవాః ఇ౬౮ా న్నేహోవస్కృృత దేహస్య సమో దా్రభృళదూపితం, వ్యా చాళాదులవే దుష్టమై ఇెడినరక్తమును మె జేప్పిననియమమును. విడువక ర్త మును స్రవింపటేస్తి మరల నాటిసాయంశాలమునమైనను మరుసటిదినమునైవైనను రక్తమును ప్రచింపజేయవలెను.. మణీయు శరీరము తీణించి దోషము వ్రబలముగనుండి మూర్చ గ్రమ్ముచున్నయెడ అట్టివానికి స్నేహవిధానముచే స్నిగ్ధశరీరునిగ జేసి యొకపత్‌ కాలమునక్షు వైన నానికి మరల సీరావ్యథనముచేసీ రక్తమును వ్రవింపజేయవలెకు ఆతి దుష్టర _కృసామశేసినుజ్ఞ థజా- మూం కిఖ్చీచ్భేమేఒని దుష్టాన్రే నైవ రోగోఒతివర్త త్ర ౬క£నో సశేప మష్యతోథార్వం న చాతి స్రుతిమాచ'రేత్‌ ,

ఆంధ్ర కాత్పర్యసహితము క్తీరో్‌ వ్యా 'వెడ్డర్నక్తము కొంచెము మిగిలియాన్నను రోగము వృద్ధికాళ్టేరదు; కావ్యన దుష్టరక్తము కొంచెము శేషించియున్నపుడే రృక్తస్రావమును నిలుపవలెను, శుద్ధర్నక్తము ప్రాణాభారమైనది "కావున అధికమున ్రవింపటజేసినయెడల వోని కల్లునూ కావున కొంచెము దుష్టరక్తము మిగిలియున్నను బౌధకముగాదు గాన ఎప్పుడైనను రక్పము నధికముగ సనింవజేయరాదు. మైజెస్పినరీతిగ శేషించినదుష్టర్నక్తమును శమనావధములచే శమింపజేయవలెను, ఈవిమయమును న్ముశ్సుళు లిట్టుపటేళించిరి:---గనళేమం దుష్ట్రరుధిరమవి కర్యాద్విచతు్యా న చాతి చనస్రుతిం కుర్యాత్‌ "శీషం సంళమమైర్టయేల్‌ 39 ట్టి దుష్టరక్తస్రావమిమాలాము కయూ- మా, అళుద్ధం బలివోఒప్య స్రం నృవ్రస్థాత్‌ స్రావయేత్సరమ్‌, ౬౭ిం అతిన్రు, కేవా మృత్యుస్స్యాన్దారుణా వాచలామయా, | వ్యా బలిస్టుడుగనుండుపురుషునరై నను దుష్ట్రర్నక్షమును. ప్రస్థమిమాణమునకన్న నధికముగ_ వెడలింపదగదు.. అట్టుకాక ప్రమాణమున కధిిముగ శ్రనింవజేసీనచో మర కాము నంభవించును లేక దారుణములగవాతరోనములు కల్లును, 40 స్థానభేదమువే ర కృస్రావపరిమాణ శేదము అతా మూ, శాఖాసూపరమా_న్తంతు శోణితస్యావ నేచనమ్‌, ఇ౭౧ ముఖే పాదావకేవం స్యాత్‌ అర్థమన్య త్ర "శేవయేత్‌ , వ్యా హృస్తపాదములయందు. రృక్తకోచనముచేయునపుడు దుష్టరక్తము ఫూర్తిగ వించి. కనంతట శుద్ధర కము నిలబడునంతవరకు ర | కృస్రానము శేయనగును, ముఖమున రక్తమోతము'చేయునెడ నాల్లవపాలం మిగులునట్టును; శక్కి-నస్థలములయందు దుష్టర్నక్త ములో సగము మిగులునట్లును ర్నక్షస్తావమముచేయనగును. -శ్రర్ర వనమనాదులయందు చస్థపిమితి థతాా మూ, వమనేచ విశేకేచ తథా శోణితమావణే, ౪౬౭౨ సార్ధత్ర,రరూదళపలం వస్థమావార్మ నీషిణ వ్యా, వమనమునందును నిశేచనమునందును రక్త మోతణమునందును శ్థకి మాణముబెప్వుకరి వనదుమూడున్నరపలము ఓక్యప్రస్థమని గ్రహించవలెను. (ఆనగా 16 ఇల ములు కాదని ఫావము) తరి రృక్తము ప్రృవించకుండుటకు కారణములు (ఖా మూ, భీమూరా యన శై థిల్య కుబ్ఞక స్త్రాతిత్భ వయః. ౬౭9

జ్త్‌6 వరహీతసంహేత మెమళత్యావేగిళాన్వేదా ర _కృసాాస్తుతిహేతవప వ్యా భయము, మూర్చ, యంత్రము(కట్టును దృఢముగగాక శిథిలముగ చమయో సించుటు ఈ త్త మునకు పదనులేకుండుటు అధికముగ తృక్ష్తిగల్లినట్టు ఛుజించియుండుటు బలహీనము, మలమూ,త్రవాతాది వేగములు కల్లియుండుట వెమటపుట్టించకయంండుట ఈకారణములచేక రక్తము ధారాళముగ 'వెడలదు, _పెజెప్పినకారణములు రక్తస్రావము నకు ,శిబంధక ములు కావున అట్టిభయాదులు శల్లియుండునపుడు రళ్తమోతణము చవేయంజనదని ఫెవముఎ -*ఆం్రి దుష్టరక్తమును 'వెడలింపనిచో గల్దురోగము అతా మూ, అనిగ్హ్హ బ్రలేశు దుష్టాన్రైరాగ శ్వూయథు వేదనాః, ౪౬౭౪ వ్యా, వెజెస్పినరీతిన దుష్తమైనరక్షమును 'వెడలింపకున్నయెడ శరీరము ఎజ్జబడునుః వాపు కల్టునుం పోటు మొదలగుబచాధలం కలుగును ఆక రక్తాతిస్త్రావమునకు వ్రత్శిక్కియ తా మూ, అతిస్రుతే హి రుధిశే నేకళ్ళీలేన వారిణా స్వాదుశీతక పూయాన్న పానమా లేపనం హితమ్‌, ౬౭ సిరాగతం చా విభ్రష్టం వణాదివరిణాద్యసృక్‌ , పొతవ్య్భం తేన వా దర్శన్భుదితే నానువాసనమ్‌, ౬రి౪ఇ ఉపచానైరువచశే దర్భ్థథాయథ ముపద్రవాళా ా మేవ వా సిరాం వధ్యేత్‌ వ్యథా_త్రస్తాదనన్తరమ, ౬౭౭ సీరాముఖం వా త్వరితం దే త్తి పఇశలాకయా, వ్యా ర్యక్తము అధికముగ స్రవించినచో శల్లనై, యుండునీళ్లచే శడువవలేనుం మరియు మధురంబును శీఠకంబును కషాయరనంబుమతైన యన్న'పానాదులును అలేవనంబును హితకరము. మరియ్యూ జింక లేడి మున్నగుజంతువులరక్రిమును శ్రాగవలెను. లేక అట్టి రృక్తముల'చే ననువాసనము (వశ్షికర్య)చేయనగును... అట్టిససుయమున సంభవించినయుప ద్రవమలను తే తృదనుకూలముగ నువవారములజేయపలెను. మరియు మునువు వేథించి యుండు ప్ర, దేశమునకు సమివమున మరల శాసిరను వేధించవలెను,. లేక అతికీమఘ్రముగ రక్తము ప్రవించుసిరాముఖమును కాల్చబడినశలాకుచేత కాల్చవన లెను అం సీరావ్యథనమున నిమిమతనిర్ణయము ఇతా- మూ, వానుపాదతలే క మే దతీణే చరణే తథా, ౬౭౮

ఆంధ్ర శాత్పర్యసహీరము శ్తశ్రిగే వామహా_న్తే లలాకేచ వభ్యే త్పజఖ్బసిరాః శ్రమాత్‌ , అథవా పాద రొరాః పాణోర్జః ఫాళలే స్పప్పదినాాన్హరమ్‌, 2౯ అపాశ్త్హే జ్వేలలాకేచ జిహ్వాయాం శిరనీ తధా, 'జ్వేచోవనాన్యే 'వేద్ధవ్యే వెద్ధవ్యే చోషకర్ష "మో! ౪ఇ౮ాం ఉ_త్తశేఒవాని సంస్థాప్యా ధ్ధా్య్యం సమవజాయచ్నే, ఉ _త్త రేఒవానిసం్థ్ర్రావ్యూ లలాట్యాతుచి కంరుజి, అజూం అతీరోగేశు న ్తాన్యే త్యవోచ దృగవాన్నిమిం వ్యా ఎడమకాలు చంకలు దక్మిణపాదము వామనాస్తము; నుదురు అను సీయైదుస్థలములయందలిసిరలు. వేధింవదగుకు "లేక పాదములయందలిసిరలను వూస్తముల యందలిసీరలము నుదుటిసీరలను వీడుపినములకులోవల 'వేధింపనగును. మరియు చేత్రాంక ములయందు. రెండుసిరలుకు నుదుటియందుకు, కొలుకయందును, నాసానమిావస్థలముల ఇంటియందును, "కెండువెవులసమోవస్థలములయందును సిరల వేధించతదగును మరియు కర్ణములయందు సిరావ్యవధనముచేయునప్పుడు సిరావ్యధనమువేనిన మరుసటిదినము రృక్త స్రావముశు నిలవవలెళు, లలాటమున సిరావ్యఫనము జేయునప్వుడును మరుసటిదినమున రక్తముకు నిలువవలెకు, బాధ అధికముగనుండునేని చిరకాలమునకు రక్తముకు నిలువ వలెకు. ేత్రృవ్యాధులయందు ఒకచ్వుడును రక్తస్రావము చేయదగదు, ఇ్తెజంగు (వెజెస్పీన రీతిగునిమియను రాజర్షి నిర్ణ యించిబెప్పెను. జశవకు(ర్రి జలగల భేదము రిఆకా- మూ, జలౌకసోనృణాం యే చ చతుః మ్బుషడబ్దుళాః కోవ ఆాసుచాల్చశిరస్ప్కృన్థాః సుకుమారా _స్తనుత్వచ్క అధః కాయే వ్రీయస్థూలాః ఫుమాం సస్తు విపర్థుయే, ౪౬౮౩ అర్ధచన్ద శఎనమౌాకారాః ఫురోవృత్తాళ్చ తౌసుతం, చిరోళ్టే బవాదో వేద ఫుమాంసోఒన్యత్ర, తు స్త్రియమ్‌, ౬౮ళీ వ్యా జలగలు మనుజులయొక్క_అంగుళములచే నాల్డు, "లేక ఐదు, లేక అరంసళ ములపరిమాణము నిడీవికల్లియుండును. అందు చిన్న కలలుకల్లి నుకుమారములై నిండిప్రెళాన మున పలుచనిచర్మ ముకల్లి స్థూలములై యఃుందునవి స్రీగాళిలోచేరినవి. ఇందుకు విరుద్ధ లమగాములుకల్లి అర్థచంద్రునిబోలే నంశరల్రై యుండు (వగ్క-వర్తలాకారములై నవి పురుష జాతిలోవీరినవి ఈళంధిటిలో చిరకాలమునుండి యనుసరించియుందుకోగమునంద్యును,

శ5్‌పి వరహీశస౦ంహిత ప్రబలమెన డోవముకలరోగమునందును పురుషజాతిజలగలను వయోగింసవలెకు, తక్కిన దోమములయందు స్త్రీజాతిజలగలకు ప్రయోగించునది, ఖం విషముతోగూడినజలనలలత్షణము అతా మూ, దుష్టామ్చునుక్స్య భేకాహి శవళోభమలోద్భృవాః రశ్తాళ్మే వ్ర కౌభ్ళళం కృస్ణోః చపలాస్టూలవిచ్చిలాః అరగ ఇన్దా౧యుధవిచిత్రొర్ధ $ రాజ యోరోమ కాళ్చ తాః స్థూలమథ్యాః పెక్షిష్టాః పృథ్యోస్థొమన్ద విచేష్టి ౮౩. ౬౮౬ అగ్ర్రాహిణ్యో-ల్పపాయిన్యో దుష్టోదకసముద్భవాక సవిహోవర్థయే దేవ, వంల వం 60 వ్యా. అకలమాలు పడియుండుటచే. ఇెడిననీటియందుకు;, మక్స్యములు కప్పలు 'ఫొములు మున్నగునవి చచ్చిచెడిననీటియందును, మురుగుళ్లయందును, ఫుట్టికజలగలు విమ ముతోగూడియుండుకు. అయ్యవి రక్తవక్షృంబులంకు, "శ్వేతవర్షంబులుకు కృష్ణవర్ష్యంబులుమై స్థూలములుగను మిక్కిలి చలనస్వళ్థావంబులుగను పీచ్చిలంబులుతై యుండును మరియు నవి ఇంద్రధకుస్సుశుబోలి చిత్రవర్షములై నశేఖలు నిడుపుగకల్లి రోమములతోగూాడియుం డును. అందు కొన్ని మధ్యభాగమున స్థూలములై నిడుదలై మెల్లగ సంచరించున్వభవము శల్లియుండును. ఇడిననీటీలోబుట్టిన కొన్నిజలగలం చక్క వట్టుకొనజాలవుః ఒకవేళ పట్టుకొనినను రక్తమును కొద్దిగపీల్చును. ఇవియన్నియంం విషముతోగూడినజలగలు కావున పీని చెన్నడుకు రక్తమును పీల్చుటతై. యువమయోసింపంజనదుం =ఖఖథి నిషరహితజలూాకాలతణము ధఆా- మూ. ....... ..తతళ్ళుద్ధామ్చుసమృవాః, ఇల నిర్మిహావై 4వలక్యావాః వృత్ర్తానీలోర్డ స్రరాజయ్క యుక్షాజ్జాళ్ళీఘ్రపాయిన్యో బలవతొశ్థమహాళనాః ౪౬౮౮ కషూయ సృస్టా _స్తన్వప్లోస కిల్చిత్పీతోద-రాళ ఏయాం వ్యా- కలంవలు తామరనాచు కల్లి శుద్ధమై నిర్మలముగ నధికమైనజలమున బుట్టిన జలగలు వివరహితములుగ నుండును. ఆయ్యవి పౌచివలె శ్యామవర్ధ్యము కల్లి గుంద్రములై నల్లనియూర్థ్వ రేఖలు కల్లి యుండును. అతిద్రీర్ధంబులును ప్రాన్వంబులును శాని యాకారము కల్లియుండును.. రక్తమును అతికీఘ్రుముగ. పీల్చుకు. మిక్కిలి అధికముగ రక్తమును శ్రాగును వానివీపు కమోయ(మంజిస్ట్రి వర్షము కల్లి కొంచెము. పచ్చవైనయుదరఖ్‌"గంబుగు శృళించినళరీరంబికు కల్లియం౦డునుః

ఆంధ్ర, 'శాత్చర్యసహితను శ్త్ర0 అథి రక్తపొనమువే మదించినజలగలన్వరూవము 09 మూ, తాఅప్యసన్యుగ్వమనాత్‌ ప్రతతంచ నిపాతనాత్‌ , ౪౬౮ానా సీదంతి సలిలం 'ప్రావ్య రక్రమత్తా ఇతి త్యజేత్‌ గ వ్యా. వ్రైజెప్పినరీతిన విషరహిశమునైనజలనల నోటిళుండి దుష్టమైనరక్ష్తముకు కక్కించవలెను, అశత్తెజంగురక్తమును చక్కగ ్యీ[ాంిచకుండుటచేతను ఎల్లవ్వుడు ర్నక్ష మును పానముచేయుటవలనను రృక్తముే మత్తిల్లియుందును: వానిని యుదకముచే నిండిన కుండలో నునిచిన కదలక సంకటపడుచుండును. ఆట్రిమదించినజలగలకు రక్షస్రావమునత్తై యువయోసింపంజనదుం వ... జలూక్యావ్రయోగక్రృమము 9ఆా మూ, అేతరాస్సరజనిసర్ష 'వేఒమ్సునీసంప్లు తాః ౬ఇ౯ణాం అవని సోమే తక్రే వా పునక్చాశ్వానీతాజ లే, నీరుజో మృత్కరిహోభార్థం కుళార్యావీ విఘర్ష యేక్‌, ౬౯౧ లాఘయే ద్ధృతమృ త్తస్య ర_కృళశ్ర్రనిపాతనై:, - విబ _స్తీరున్న తస్కన్థాశ్ళాదయే న్మ ఖదువాససా,ః ఆఅగో౨ వ్యా పీదప మంచిలతమణాములుకలజలగను వనుపు ఆవాలు ఈ ఇండిటికల్కముతో గహేడీన 'జలమునం మైనను కాంజికమునం చై నను మజ్జిగలో వై నను ఈదునట్టుచేసి ఏదవ శుద్ధ మైన జలమున సీదించి దోవరహితముగ జేసీ మట్టి బూచిబెవీనిలోగాని పఠారితోగానివాని శరీరమును రాయవలెను. రోగి శరీరమున రృక్తమును 'వెడలించవలసినచోట మట్టిని నెయ్యిని కలివియుం చిమ్మైనను, శస్త్ర, ముచే గ్రుచ్చి రృక్తనును వెడలించియైనను, అచ్చోట'నే జలగన్తు కరిపించవలెను, జలగ తలయొత్తి రక్తమును వీల్చునవ్వుడు వలంచనిగుడ్డచే చ్రమ్త(కష్ప్ర) వలెను, అట్టుమూయుటచేత ఈగలు మొదలగువానిచే చాధలేక జలగలు శరీరమున దుష్టర్నక్త మును బాగుగ పీల్చును ఎశ్రా(్రై జలూకాదంశమోకతణకాలము 6జా- మదా, దంశస్యతో చేళణ్హ్వాం హ్‌ పార్టిద ల్యే శుద్ధశో ణితమ్స్‌ విజ్ఞాయతాఅపనయేత్‌ రక్త గ్రస్థేర్నముఖ్బతి. ౬౯కి న చేై్బైన్ధవమాన్లేన తస్యాముఖనువాకిరేత్‌ , వ్యా, జలగ కరచికొనినచోట పోటుశాని దురదగాని పుట్టినచో జలగ మంచిర్తక్ష మును పీల్చుచున్నదని యెణిం% ఆజలగను రృక్తమును వీల్వనీయక విడదీయవ లెను." అయ్యది రృక్తపానమునుండి మరలి వట్టువిడువనియెడ న్రైంధవలవణముకు దానినోటివై చల్లవలెను."

త్త(0. వరహీతస౦పహీత =శఖిటి జలరూకావమన్న క్రమము అతా మ్‌ ళో మూ, వటుతైలా ' త్హృవదనాం శక ఖడ్దనరూపి, తామ్‌, ౬౯ వామయే దధవా చిఖ్బా ఫలాన్లూ తృముఖామిమాం, వ్యా జలనలకు విదదీసీనవీదన చానినోట్సిఇై వైంధవలవణముకోగూడినరూ చేరు ఫూసి సన్న నిబియ్యపుళూకను చల్లి వమనముచేయించవలెకు... లేక చితవుడుపులునున్తైన జలగనోటకుంచిళచో నయ్యది రక్తముకు వెడలనక్కుకుం అలి లేషించినదున్తర _క్షస్రావము థికాలా మూ, అ శ క్‌ జగ శుద్ధా ప్రా యేస్టంశాత్‌ హారిద్రాగుడమావీనైై “వ్యా జలలవిడదీసీన వెచక దున్టరక్తము మిలిగయున్నచో పళపు బెల్లము? "కేన ఈమూడిటిని జలగశాటున నునిచి "శేషించినదుష్టరక్తముళు మరల 'వెడలించవలెకుం “ఇం రక్తమోచనానంతరము చేయదగినయుపచారము థతా- మూ, విస్రావి తాస్ఫజస్సద్యః శీతైః వ్ర తశూళితం జలై* శత థాతాజ్య వీచునాతద్దంశమవకుబ్ఞ యేత్‌- ॥ ౬౯౬ వీతమా త్రం జలూకాభిః మరిషిశ్చోద్ధ ఫ్ర లేనవా, శోణితం స్థావనీయేన స్థాపయిత్వా వ్రసాదయేత్‌ + ౬౯౭ వ్యాః ైజె్పినరీతిగ. జలగల వ్రయోగించి దుస్టర్మక్షముళు. వెడలించినవెనుక జలగకరిచిన కాటును చల్లనినీళ్లచే శుభ్రముగశడిని శీతధౌాక్రభ్భుకముచే శడుపబడినవ్రత్తిచే గప్పవలెకు. లేక ఘృతమువే తడువవలెన,. మరియు సీఠావ్యధనమున జేహ్పినవిధుల ప్రక రము రృళ్తమును మరల యథాస్థానమున నిలువనగును, మరియు నయ్యది వ్రనన్నముగ (నిర్కలముగ ఎనగుటకు దగినయుపచారములకు "జేయునది. ౭0 శేసర్తక్షనంధారణవమం ర్రిత్రా- మూ, డేత్సిష్ట శేషసంధృ త్రై క మోయస్య్వాదుశీతలై:, టం జో జే ల క! వ్రయోనై స్తత్ర మయోగాద్యాః నిద్ధయళ్చ నీరాస్వీవ వ్యా, శుద్ధమైనరక్తమును జలగవీల్చునపుడు] స్థానముకుండి చలించియున్న పుడు దానిని స్వస్థానమున నిలుపుటమై కషోయమధురరసంబులంను శీతలంబులుై యామధముల ప్రయోగించుటచే నువచరించునది. ఈవిషయమై కొూదధయోగములను డీరొవ్యధనమున 'జెస్సినవానిని శ్రపాంచునదిః

ఆంధ్ర, కాత్సర్యసహితము ! -=ధ్రి దుష్టర | క్షస్రావఫలము శూ మూ, దుష్టరక్రావగమనాత్‌ సదో్టరోగరుజాంళశమః, వ్యా, వెడ్డరక్తము ైటవెడలుటచేక నాతణమున'ే రోగములు చానగల్గుబాథ లు; ళమించును వాపు తావషము మున్నగునుషదృవంములును శాంతినొందును* ౨౩ భుద్ధర్నక్తము వెడలుటచే గల్లునుషద్తృవములు వానియువచారములు ఉదా మూ, ఈుద్ధాన్రేఒతిస్రుతే దంకన్సకణ్ణూ శోథ చేదనఃం ౬ణణా శ్ర మమూర్భాజ్వురమదాః ళా యోజ్యా యశఛథాయథం, వ్యా శుద్ధమైనరక్తము ఆధథికముగవెడలినచో జలగ కరచినకాటునందు దురదయు వాపును పోటును శల్దును మరియు ఒడలు తిరుగుళు, మూర్శగ్రమ్మును. జ్వరమువచ్చునుః తిక్కయొ త్తిన ట్లుండుగు- అట్టియెడ నాయాయువద్రవములకు దగినయు పచారముల టేనీ వానిని శాంతినొందించవ లెను, శు వర్యుషితదున్టరక్తస్రావావళ్యకత 6లా- మూ, అళుద్ధం చలితం స్థానాత్‌ స్థితం రక్తం రత్త 200 వ్యన్లభ వేత్పర్యుషితం త్‌స్తా తృత్చా్రాన త్పును, వ్యా దుష్టమైనరక్తమును జలగలు పీల్చునప్పుడు స్వస్థానమునుండి చలించి వ్రణ ముననే అక్రయించి చిరకాల మున్నయెడ నయ్యది విశేమముగ. పులిసి కుట్లేను కావున అట్టిదుష్టరక్తశీమమును మరల ,స్రవింపజేయవలెనుః ఇద్ర జలగలు దుష్టర్నక్తమును పీల్చు క్రమము 6తా మూ. సంవృ శ్రా ద్దుష్టశుద్ధాస్తాత్‌ జలూకాదుస్టశోణితమ్‌: _ ౭0౧ ఆదత్తే వథమం హంసః థీరం &ీరోద కాదివ, రత౯ా ర_కృమడాద్భూయః సప్తాహం శానపాతయేత్‌ ౭02 వ్యా దుష్టర్నక్తంబును మంచిర్నక్తంబుశు శండునొకటో. (ాలునీట్టవలి) కలిసి యుండంశు, అట్టియెడ నీళ్టుగలిసిన పాలకు నాంస్మనృహించుథంగి మంచిర్నక్షమునకలిన్షీనదున్ట రక్పమునే జలగలు తొలుత పీల్చునుం (జలగలకు ఇెద్దర్వక్తమునందు శుచి యథధికముగ నుండుళు కావున తొలంత ఇెడ్డర్నక్తము'ే పీల్చి పిమ్మట మంచిర్నక్తముగు పీలువ నారంఖిం చుక; కావున అఆనమయను కని సెట్టి జలగలను విడదీయవలి ననీ భావము) మరియు నొక తూరి రృక్తముకు పీల్చినజలగలు రృక్షహానమునం జేసి, మత్తిలియుండును, కావున అట్టిజలన లను వీడుదినములపరకు కాపాడి మదము ఆణగినపిదప మరల రృక్తముళు సీల్చుట కుపయెళ- షింద నగునుం ఈరహికాా29

త్త్తలి వరహితసంహేత అటి కృంగలతణము కికూ- జ మూ, న్వమథ్యో _త్తృమాయా మేఒష్టై దశ దాాద శాజ్బుళం సర్వతః సమరంధ,౦చ చర నడా గభూచుకమ్‌, 2038 వో నవాంశ 'మయేత్‌ ఆ ! ఆ ॥ త్రి యబజ్దుళ్ళవ, "వేశాస్థం గవాం శృజ్దం చ్రరూజ 9 విషమారుతర శ్రామ్బుదుస్టాస్యసా రైవభాషణే ॥ ౭0౪ చ్యా, రక్తమును పీల్చుటవైన సోళ్ళంగము (వళువులకొన్ను) ఎనిమిదియంగుళముల పొడవు కల్లియున్నయెడ స్రాస్వవృమాణము. పదియంగుళములనిడివియున్న చో మధ్య చ్రృనూణముః వందడ్రైండు అంగళవ్రమాణ మున్నయుడ ఉ _శృమ(వ్రృమాగొము. అయ్యది నిడివి యెంతకయుండునో అంకఠవరకును రంధ్రము సమ్మవృమాభాముగ నద్ద్డు'లేకయుండవలెనుం జానిచివరను చర్మము కట్టియుండవలెకు. ఆగొట్టము యొక్క_చ్వారము మూడువ్రేళ్లు చ్రవే శించునంకటి వైశాల్యము కల్లియుండవలేకు. అట్రినొట్టమును. విషము వాకము; రక్తము, జలము ఈనాల్లిట్‌చే నోరు దుష్టమె మాటలాడ సాధ్యముకాకుండునపుడు దుష్టర్నక్తమును పీల్చుటన్తై యువయోగింవనగును. _అ3ి శృంగముతో ర 'కృమోమయ్‌గ్యాక్త్రమము (ఏకా మూ గా ర్త బథోపరదృఢం రజ్జ్వ్యాపశ్షైనవాససా, ॥ స్నా సస్థస్థి మర్తాణి త్యజ౯ా చశ్చనమాచరేత్‌ | ౭20 అథో చేళ్నప్రవిసృ తైః పదైరువరిగామిభిం, నగాఢఘనతిర్యగ్భిః నవచే వదమాచచేశ్‌, ౭05 వ్యా శృంగముచేత రృక్ష్తమోతము వేయవలసినస్తానమునకు చఖొగమున చార ముచ్నేనైనను, గుడ్డ పేలికచే 'ైనను గట్టిగ బిగళట్టి యచ్చటే నుండుస్నాయుఫవులను నంధు లను అన్థులను మర్త్మములకు వదలి శ్రిందినుండి మెక వ్యాపించునట్లు శ వ్ర మువే శాటుబెట్ట వలెను, అట్టికాటు మ్‌క్కిలి లోళునను అడ్డముగను వ్యాపింపకుండవలెకుః మరియు శాటు వై మరియొకళశాటు 'బెట్టదగదు. (ఆట్టికాటున శృంగము (కొమ్మును) ఉనిచి. దుష్ట్రళ ర్త మును పీల్చవలెనని ఫావము) వివ రత'మోతుణాము వేసినవారికిస్భుక సేచనము అతా మూ, న్రు,శాసృజఃవ దేవా మ్యైః శీతై స్ప్యాద్వాయుకోపతః, " సతోదకణ్డూశోఫ స్తం సర్పిషోస్టేన నేదయీత్‌ ౭0౭ వ్యా, వెజెప్సినరీలిగ రక్తమోతుణముబేసికొనినవానికి శీతములగు వ్ర లేసాదుల 'జేసినచో వాకము వ్రకోపించి పోట్టును దురదదయు కల్లినవాపుగంభనించునుం కావ్టున ర్యక్తమోదణముచేసినవానికి సుఖాోన్ట్యమైననేతిని ఛ్రయనలెనుం

ఆం ధ్ర శౌత్పర్యసహితము శీశ్తీకీ ఏ అన్తుభతణనిషేధము థతాా మూ. సర్వాజ్ఞశోఫః తీణానాం ఆక్తుభోజనసం గవ్వ వ్యా, మరియు రక్షమోతణముచే శ్లీణచేహులు ఫులుప్రగలవదార్థముల భుజించి నచో సర్వాంగమునందుకు కోవ సంభవించును. అఖ్రు(ర్రి రక్తమోతణముచేయదగనీవారు అయా మూ, దుర్నామోదర శోఫాలర్త గర్భిణీ పాజ్డురోగిణామ్‌, ౭206 చ, మేహణాంచ శగ్ణయథో గ్నవిస్త్రావ్యః కథఖ్బున, వ్యా దుర్నానుమళురోగముకల వారికిని ఉదరరోగముకలవారికిని; నర్యాంగకోఫ కలవారికిని, గర్భిణీ స్త్రీలకును, పొందురోగముకలవారికిని చాపుతోగూడినవ్రమేవారోగ లకును రక్షమోతణము చేయందగదు, _౨౮ శస్ర్రైదులకన్న మోరమా ప్రశ స్తము 9తా- మూ, సర్వశ స్త్రానుళ స్త్రాణాం కూర క్మ్రేస్టోబవారానియత్‌ ః ౭0౯ ఇ₹ేదద్ధ భేదాప్టదిక రాణి కురుతే విమమేష్వపి, దుుఖాపచారస్థశస్త్రేషు "కేన నిద్ధమయాత్సుచ, ౭౧౦ ఆతిక శ్రచ్చ్రేచు రోణగేషు యచ్చపానేపి యుజ్యతే, వ్యా ేదన భేదనాదిక్పుత్యములకుగాను శస్తములును ఉహ త్త ములును వలువిథ ముల జెచ్బబడినవి. అట్టి శస్త్రోవళన్తముల కన్నిటిలో. చూరము మిక్కిలి శ్రేన్టమైనదిః , వీల యన;ఃఎా-మూరము శ స్రైదిసాధ్యములైన ఇేద్య భేద్య లేఖ్యాదివ్రణాదులయందు చ్భేదన భీదనాదికృత్యములకు' సుఖముగ జేయుకు. మిక్కిలి కష్టముచేత శస్త్రవ్రయోగముచేయ దగిన చాస్రార్శన్సు ఆర్బదము మున్నగురోగములయందును, "హెచ్చుశస్త్రలెవిమనస్థితి నుండు వ్రచేళములయందును శస్త్ర (వయోగమువేకను సాధింప నలవికానివ్రణముల యందును మిక్కిలి వ్రకోషమునొంది కన్టపాధ్యములై నవ్రణాదులయందుళు తొరము నుఖముగ నువయోగింపదసియుందును, తూరము కేవలము చావ్యారోగములశేగాక అంక న్లతరోగములయందు “పానాదులకును ఊవయోగింపదగియుండును= ఇట్టీకారణములచేత తోరము శ స్తాదులకన్న మిక్కిలి 'శ్రేస్టతమమైనదియని యెరుంగునది. అథ పౌనలేవనములకు తమూరోవయోగము అతా మూ, సవేయోఒర్నోఒగ్ని సాథధాళ్మ గుల్లోదరగరాదిషు, ౭౧౧ "యోజ్యస్సావొన్మమళ్వి త, బావ్య్యోర్శః కుష్టు స్పుష్టిష్కు ఛగన్షరాపచి (ర్చుద) గ్రఖిగాడీదుష్టవ్ర ణాదిషు. ౧.8

య! వరహితస౦పహిత వ్యా, మరియు. నామోరము అర్భోరోగమునందును, అగ్నిమాంద్యమునందును; అశ్ష్మరిగుల్మము ఊదరము విమము ఆర్తానము శూల మున్నగురోగములయందును. పానము వేయదగియుండుశుం మవము శ్విత్తము, 'చావ్యార్శన్సు; కుష్టము, నుక్తి'స్పర్శము "ఇెలియకచర్త్మ్యము మొద్ద'చారియంండుట); భగందరము: అవచ్వి (అర్భుదము); గ్రంథి దుష్టములగునాడీ చ్రలిములు వీనియందు 'లేవనమునన్షై యుపరో౭సించనగునుం అథి సీత్తాదిరోగములయందు కూరనిషేదము థితా- మూ, సతూభయేఒపి మో కృవ్యః, పిలే ర్తేద లేఖనే (ఎలేఒబలే, జ్వరేఒతిసా శే పృాన్గూర్థరోగీ పాద్ద్యామయేఒరుచౌ, ౭౧కి శిమిే కృతసంళున్ధా శరయఖథా సర్వగా త్ర గే భీరుగర్భిణ్యృతుమతీ ప్రోద్ద్య్భృ_త్తఫల యోనిషం. ౭౧౪ వివవీతేఒతి.పాశేచ వీతమద్యే వ్ర మేహిణి అజీన్టేఒన్నే శిశావృష్టే ధమనీ సన్నిమర సు, ౭౧౫ తరుణాన్సి నీశాస్సాయు జేవనీగళ న్‌ ఖ ౧రాన్నా నాభిష్క, 'దేశేషల్పమాంనేవృషణ మేధ్యాస్రోతో నఖాన్తరేం ౭౧౬ వ ర్త రోగాద్భ తేఒళ్లో త్స శీతవర్షోష్టదుర్డి నే, వ్యా పిక్తరోగము రక్తరోగము, బలాధిక్యము, మిక్కి-లి బలహీనము, జ్వరము; అతిసారము, వృాదయరోగము, శిరోరోనముు పొందురోగము, అరోచకము; తిమిరమను జీత్రరోనము. అను సీరోగములయందుళు ; వమనవిశేచనాదికోధనచికిక్స బేసికొనినప్పూ దుకు, భయస్వభావముకలవాడును, గర్భవతునై న న్రీలను, బుతుమతియైనస్త్రీలును. | పో్డ న ౮.శ్రఫలయోని యను ఊదావృ క్షీరోగముల స్త్రీలును; విన పానముచేసీనప్వుడును, అక్షీ పాకమను నేశ్రరోగమునందున్వు మద్యపానము వేనినప్వుడును; వ్రమేనారోగమునం దును, భుజించినయావోరము జీర్ణముకాకుండునప్పుడును, శిశువులంను (వౌలురును), వృద్ధు లును, థధమకుసంధులు మర్మ ములం శరుణాస్థిసిరలు స్నాయువులు శృీవనులు కంఠము నాభి అను సీశరీలావయవ ప్ర చేళములయందును, స్వల్పముగనమాంసముగల స్థలమునందున్వు వృమణములు మేఢిము స్రోతన్సులు అను న్మీవ్రచేశములయందును గోళ్లనడునమున్లు అను సీనిమయములయందు కైజెస్పినమోరమును పానమునకును 'లేననమునకుళుకూడ నువయోగిం చందగదు. మరియు వర్మ్మరోగ 'మొక్కటిదక్క తక్కిన న్నే క్ర తోగమాలయందును మోరము నుషమోగింపందగదు. (వర్మ రోగమునమ్మాత్రము కూరము నుషథూగింపవచ్చునుం) మరియు

ఆం లే శాత్చర్య్థసహీతము శీ(5్‌ శీళకాలమెన హూమంతళిళిరబుతువులయందును, ఈఊవ్యశాలమునందును వర్ష ర్తువ్చనందున్కు "మేఘముల అవరించియంండునమయములయందును, వై జెప్పినమోరమును పొనాలేననముల కవయోగించదంజనదు. / ఇచ్చట ఉద్ద నా'త్తఫలయోని అనుదానిలతణము శంత్రాంతరమున నిట్లు చెప్పబడి నది: --వేగచావ_ర్షనాద్యోనిం వ్రవీడయతిమాదత్సు సఫేనిలం. రజు కృచ్ళ్య్రళ్‌ ఉదా వృత్తం విముబ్బుతి. ఇయం 'చాపదుదాన్నర్తటవాళము వేనముగ యోనిని పీడించి నురు గుతోసాడియుండుకోణితకమును యోనిళండి మిక్కిలి కష్ట్రముచే 'వెడలించును. ఇయ్యది యుదావ_ర్హమను యోనివ్యావత్తు ఆని కావము, న! సర్వకర్శోవయోగ్యకారము ఏతా మూ, తాలకర్క_టి కారమ్మ్భా ఛ శ్రగోర క్షమార్షహః, ౭౧ తిలకాజ్ఞశ్చ తత్తారే నిస్ధే వమొరవలం థీ.వేత్‌, సముద్రళు క్షే మూరంచ తొరోఒయం సర్వకర్మసు, కింత వ్యా, తాటియాకులు డోనబెట్టు, అరటి, పుట్టక్రోవు (గొక్కులు ఎజ్జనితోట కూర నువ్వులచెట్ల కాడలు ఏీనినన్నిటిని కారపాకవిధ్శిప్త కారము వక్వముచేనీ, అందు సముద్రముననుండుము త్రెపుచిప్పలమోరము. నొకవలముచేర్చి కూరవక్న్వము చేసిన యియ్యది ఆకూరక ర్మ ల కన్నిటికిని యువయోగించదదగియుండును న! ఇకరపాక్మవ్యక్కియ థితా- మూ, సాగరళు _క్షీవలాళ మ! శ్రీంళత్పలికళనిత ముస్లేన, వ్రపౌళ్యాన కృదూూషరమర్య్యావ శేషవక్వేన, అన్ధాఢకేన ప్త్యా చతుష్పృలై శృంఖనాఖిభన్నీతె ళ్చ, 20౯ తన్మి౯ా దర్విపానే సబుద్భుదనృ తే భవేళ్టైారు ట్రోణం వలాళకదళీ ఖరమజ్బరీశాం యౌరస్య వడ్భిరహిమై రుదకార్మ రైళ్ళ, ఇావత్చచే ద్భృవతి భస్మజహపిసునుం వసత్పిచ్భమచ్న గ్భృమవరం పరిగృవ్యూ యళ్నాశ్‌ లి 2850 మోరేణ కమ్చుళకయావటకాటివై. ర్యా తశ్రాచలం నీతమనుస్తుత మాదరేణ, మ్త్తస్య శజ్ధశకలస్య పలాన్య థాఫ్టై తీప్త్వాత్త భస్తపయసా పరివిష్టకల్కై ౭౨౧ ద_న్హద్రవ _న్తతివిషాఖల కాలమూాలకబ్కు-స్థ రామళవళాచిరిబిల్య

శ్తీశ్తీరి వరహీతస౦ంహీత ప్యత్రైఖ సస్వర్దికా జ్వలనలాబ్దలికావ్వామూ లై రన్ధార్థహాలికమి గ్ర. రవీ సార్ధమేభిః ౭౨౨ సం సాధ్య తత్రభిషజాస తథా విపక్వః శకైరోదకుకూ భవతి నైవ తనుర్నసాన్హ్ర తేనై: కనిద్ధవిధినాన ఫునర్భవ్తి దుష్టారుజోనృసం నగా ఇవ వజ్రదగ్ధాఃం ౭౨౩ వ్యా సమ్ముద్రములోని ఆలుచిష్పలభస్త్యము. 'మోదుగుకజ్జకాల్చినబూడిడె పీనిని “ క2 పలములు తీసి మద్యములో చవుడుకలిపి వెచ్చ బెట్టి చానితో ననేకసాథ్ద తడిపి పడ నట్టి యామద్యము నొకఅగ్ధాఢకమును “పాకముచేయు.చు నందు నాల్జువలములు శంఖనాఖి కాల్చినళస్మమును కలిపి గరిటె కంటయొనునంతచిక్కగా నగువజకు పౌకముచేసి బుడగలు “వచ్చుచుండగా తీసిన నిది యొకవిధమగుకూర మగునుం ॥ *మోదుగుకూరము, అరటికొరము, ఉత్తరేణి కూరము వీనిని కలిపి ద్రోణముంచి అందు వేడినీరు అపఅర్భణములుచేర్చి అది యొజ్ఞగా నగువరకు వండవలెను, అటుపిమ్మట జిగురుగలిని 'తేటగానుండు నద్దానినితీసి కంబళిగుడ్డథోగాని చక్కనినూలుగుడ్డతోణాని డానిని వడకట్టి యామోరరసములో కొంతతీసీ యందు కాల్చినశం ఖపుముక్కంలు 8 జల ములుపడ వేసీ యాభస్రోదకముతోచేనూరి యదియు) పీన్న నేపాళము, పెద్దనేపాళము సీని వేళ్ళు అతివస, ఎజ్జిచ్చిత్తమూలము, కంకుస్ట్రము. ఇంగువ వస్త చిరిబిల్వముఅకులు, గుక్టి లము; తెళ్పిచిక్రమూలము, ఫొ్తిగడ్డ వీనిని వ,త్యేకము అరవలముచొప్వున దానిలో కలిపి తిరిగి చక్కగా 'వెనుకటివిధముగా దర్వీవ్ర,లేషము కలంగువరకువండి ఎక్కువ గట్టి వడనివ్వక తీసిన నిది యొకతైరమగును, ఈయోరమునే చేరోగమునకు చికిత్సించినను తిరిగి . తోగముపుట్టదుం ఎట్లనగా నిం్ధద్రునివజ్యవనదగు పిడుగుపడిచో ఇెట్టు ఎట్టుతిరిగి అంకు రింపవో అటులనే అని తెలియవలెను, -ఇవిథ్ర మౌరమును వ్రయోగించువిధానము థతా- మూ, మెరసాభ్యే గదేచ్చిన్నే లిఖతే ప్రావితే తథా శనూరం శలాకయా దతాస స్లోత్మప్రావృత చేహాయా, మొ, క్రాళతమువే తే.త మోరకర్మవిచమయా న ర్మ రో్‌ేషు నిర్శుజ్జ్యవ ర్త నీ పిచునాఫపునః, ౭2౨౪ మధూచ్చిస్టేన వాచ్భాద్యకృష్ణభాగం వినిథ్సీ,వేత్‌ , అమర నునగా బూడిబెనునీటిలోకలిపి అనేకసారులు డోలాయం్నత్రములో వడ శగట్టిననీరు,

ఆం ధ్ర ఆాత్ప్సర్యసహీతేము త్త వద్మషత్ర తనుతొరలేపో 'చూగేఒర్చుదాదివు, ర. చ "తాస్ట్రదిత్య్ధం నిషక్షిస్థ సమున్నమ్యాస్య నానీకామ్మ్‌ వమాశత్రావిద థ్యాత్పళ్చూళత్‌. తద్వారర్శసికర్ణ జే, ౭388౬ ఊజూయభేపాణినాచా త్త ద్వారం వచ్చాద్యవాతతమ్‌ వ్యా, మోర్మవ్ర్యయోగమునే సాథింపదగిన అర్శస్సు ఆర్బుదము మున్నగురోగముల యందు ఆజ్రి ఆర్భోంకులములు మున్నగువానిని వేదన లేఖనముల జేసీనపుడును ర కమోతు ఆమువేసినపుడును సలాకుకు గుడ్డ పేలికనుజుట్టి అట్టి వ్యణామున తొరము(_వై జెన్పినళలాక్సే నుంచవలెను. వీదప నూరు అత్షరముల నుచ్చరించునంతకాల మూరకుండవలెను ఇది సామాన్యముగ మోరవ్రయోగవిధి. మరియు మయోరసాధ్యములగువర్త్య (శనుశెచ్పలురోగములయందు కనుళశెవ్పల 'వెలికీల దీసి నల్లగ్రుడ్డును వ్రత్తిచ్వేవెనను, లేనెమైనముబేమైనను మూసి అందు తగలనీయక కను ెన్చలయందుమా త్రము. మౌరమును. శలాకముచే నుంచవలెను మరియు వర్మములయం దుపయోగించుకూరము. తామరపువ్వులంత పలంచగనుండవ లెనుగాని అంతకన్న దళముగ నుండకూడదు. నాసీకార్బ్భుదము మున్నగురోగములయందును తామరపఫువ్వులే కంతపలు చగనుండునట్టు తొరనును ప్ర్కయోగింపపలెకు. మరియు. 'నాసీకాద్భుదరోగములయందు రోగిని నూర్యున కభిముఖమున కూర్చుండబెట్టి నాసీకాగ్రమును ఎవెశ్తెల్సి మెరమును నునిచి యేబదిమ్శాత్తలకాలము ధరించవలెకుం (కన్నులుమాత్తము మిక్కిలి నుకనూర్‌ము లైనవి కావున స్పలమాతశ్రాకాలమే కన్నులలో ధరించవలెను) మరియు ఇెవులలో నంభ్‌ వించు అర్నోరోగమునందును మెజెస్పినరీతిగనే మోరముకు "వ్రయోగింనసును కర్దార్శ న్ఫ్సున ఇెవిరం్యధ్ధమును(మోరము చెవిరంధ్రములో చొరసీయకమూని (వ్రయోగింపనగును క్రి మోర్యప్కమార్దనాద్యుపచారములు అతా మూ, యారం ప్రమూక్టనేనానుపరిమృజ్యానగమ్యచ, ర౨౭ సుదగ్ధం ఘృతమథధ్య క్షం తత్స యోమస్తుకాల్లి వైప నిర్యాపయే_త్తదాసాజ్ర్యైః స్వాదుళీతైః ప్రలెపయేత్‌ , 8౨౮ అభిష్యుస్టీనిభోజ్యూని ోూజ్యూని శ్లేదనాని (యృ చ యదిచ స్థరమూలత్య్వాత్‌. తోరదగ్ధం నజీర్యతే, రి౨౬౯ ఛాన్యాస్లపీజయప్ట్యాహ్వాతి లై రా లేషయే _త్తత్కు శోధనాని ప్రలేపాళ్చ కహాయాన్తైలనర్రయః, ౭30 చనాధికారే యచ్చోక్తం తచ్చాశ్రావి నియోజయేత్‌ ,

జ్తీశ్తదే వరహీరఠరస౦హేీత వ్యా, మైజెన్సినరీతిగ. కూరమును చ్రయోగించి నియమిఠమైనమా శ్రకాలము నిరీ శ్నీంచి పిదన వస్త్రము మొదలగుచానిచే చరముళు కుడిచి కారము చక్క పనిశేసినదా! లేదాయని చక్క గమనించి కొరముచే చక్కగ దగ్ధమైనస్థలమున లెను నేతిని కలినీ ఫూస్తి పాలబేచైనను 'పెరుగుమూది లేటచ్యేనైనము కాంబికముచే తై ననుకడిగి మధరంబులాను చక్లనివియుచైనవస్తువు లను నేతిలోకలిపి ఫూయవలెను, కోరనిధి బేసిననిదవ కఫమును వృద్ధి నొందించునవియు నగుమిశుములు "పెరుగు మున్న గునన్న -పొానాదులను మోరముచే దస్థమైన స్థానము శిడిలమగుటనై యువయోగించవలెకు. + మరియు వమోరముబే దస్ధమైనస్థానము తోగము దృఢమైనమూలము కల్లియుండుట వలన శిథిలము( మై జెస్పినయాహారాదుల వే) కాక్రండునెడ రోగముకల్లినస్థబమున ఛాన్యాక్లు బీజము ((పులిసినయన్నము), అతిమధురము, నువ్వులు ఈమూటీని నూరి లేవనముచేయ నగును, మరియు వ్రణాధికారమునజెస్పిన వ్రణకోధనములై న (వ్రలేషములును; కషాయమా లును వర్తులును మున్నగునవి యుపయోసింపనగును, శె మెరనమ్యగ్ద గ్థాదిలత్‌ణములు రతా మూ, యఖామృదుసమస్పర్శం పక్వజామ్బవసన్ని భామ్‌, ౭3౧ ఈవత్‌ స్ఫుటితతామ్రాగం సమ్ముద్ద్యం తడావచేత్‌ విపర్థయేతు దుర్జగ్ధం కజూూజా-జ్యాదోభి సఖా, ౭28౨ తూరః త ఈ వునపాత్యః; శోఫజ్వరవిసర్పవై. క్రి చాహరాగశిరోరోగపాశి ర క్రాతివి ప్రవైః ౭88 మా జవ బ్ర వ్‌, ప్యళకా మూ ఖయ్‌ా ఇప్‌ దద్ధమత్యర్థమాది శేత్‌. గ్‌ వ్యా మోరమును ప్రయోగించినస్థలమున మృదువై. సమస్థితినుండి చక్క పండిన "నీశేడుపండువంటిరంగుకల్లి కొంచెము చిట్లినట్లు ీలికలుకల్లి శొనయందు జమ్రవర్ణము కల్లియున్న చో నయ్యది మొరము'ే. చక్కగ దన్ధమైన(శాలువబడిన్సదని యొరుంగునదా మై చెస్పినలముణములకు విరుద్ధమునుండి దురద, "మొద్దుభారియుండుట మున్నగులతణనులు శానవచ్చినచో. 'చాగుగ దగ్ధముకాలేదని యొణుంగునది. అట్టియెడ మరల తరమును వ్రయోగింపనగును మరియు మోరమును ప్రయోగించినపుడు అస్థలమున వాపును జ్వరంబును? విసర్నం బును; అధికముగమంటయు, ఎరుఫురంగును, తలనొప్పియు, పుండును; అధికముగ రక్ష

ఆంధ్ర శాత్పీర్యసహీలేము శ్రర స్రావంబును ఆవిరివచ్చునట్లు ఊస్షంబును, మూర్భయుకల్లినచో శోరమునే మిక్కిలి కాలిన దని (ఆతిదస్ధమని] మయొణజుంగునదిం థి నాసాదిఇంద్రియములయతిదస్థలతణములు ఏటా మూ, గుజేవి ₹పూద్విల్లూ, త్తసంరోథాతి ప్రవ ' రృనమ్‌ి, ౭985 పుంస్తో్యవఘూతో మృత్యు ర్వాగుదస్య సదనాద్ధ్యూవమ్‌, ణ్‌ ళు నాసాయానానీకా నంశదరళకా కుఖ్బనోద్భవఃః ౭8౫ బొ అట్‌, భఛేచ్చ వీషయాజ్ఞానం తద్వత్‌ శోశాది కేస్వప వ్యా మొరముచే గపదస్థానము విశీవఆధికృముగ దగ్ధమైనచో మలమూ క్రమాలు వెడలకుండును.. లేక ఒకప్పుడు మలమూర్ర్త్మము. అధికముగ 'వెడలును. ఫురుషత్వము (పీర్యము)నస్ట్రమగును- గుదము అధికముగ చీలి చానంజేసి మరణముకూడ 'సరభనించును మరియు వౌరమువే నాసిక ఆతిదస్ధమైనచో ముక్కదూలము వగులుకు ముక్కు ముడుయకొనును. ముక్కునకు వాసనను గ్రృహించుశక్తి చెడిపోవును ఇత్తెజంగునబే ఇెవ్టులు “మున్ను గునియ్ధద్మియములు యధికముగ దగ్ధము లేనపుడు అయాయింద్రియవ్యాపారముల నుడిగి చెడిపోవునుం శభిథి మోరాతిదస్థోపచారములు టా గము (| మా, జ్వరాతిసారమూర్చాబ్రిస్వమనం జొరవిత్ర మే, ౭98౬ పాయయేదతివేగే (యోగ్సే తుఠంచ శీఘ్రం ఘృతం దధి నగుడం వా దధిరసం తైలం వా ససీతోవలమ్‌, రిఏి2 స్వరసస్య కవిస్టాన్లూద్రాడిమూమలకా, త్ధథ్యా వ వస్తం ప ర్పినుత్‌ ఘృతమ్‌,. 239 ఉజ్యాప్రస్టాసర్పినః వ్రస్థం పచేశ్‌ చూర్నార్తినుత్‌ ఘృతమ్‌, ౭3౮ వ్యా మోూరము యథో_క్తముగకాక వ్యస్తముగ వనిచేసీనచో జ్వరము ఆతిషారన్సు మూర్శ, పోటు మున్నగబాధ్య వమనము. న్యున్నగుకుషద్ర్రవములు సంభనించును అట్టి మైకెప్పిన అతిదద్ధమునందు. ఇతిక్నీమ్తుముగ. "పెరుగును ేలిని కలిపి శ్రాగించవలెను. లేక 'బెల్లనును.. వెరుగులో కలిపి శ్రాగించవలెను మాంసరసము మైనను; షంచదారతోకూఢీన ఎకైలముమైనను త్రాగించవలెను, మరియు 'వెలగపులునును; దానిమ్తుప్తులునును ఉసీరికళూాయల ఫులునును రెం టేసివ్రన్థములును) నెయ్యి యొకవ్రస్థమును కలిపి భృతపాశవిధి ననుసరించి ప్యోముచేసి యాఘృశమును సీవించినచో తొరాతియోగమున గల్లినయువద్రవనులం శాంఠినొందును

శ0 పరహేతీసరహీతీ అధి మౌరనిధిచేరశ్తాతిస్తావమునకుసచారములు థతా- మూ, శోణితే నాతివృ క్షేతు 'చాహ్ళ్టిన్తాన్ని సీరావిధిి అతిప్రవృత్తం పూర్వో తై రాశునిర్యాపయేన్తువాః, ౭9౯ వాతపీ _తృహారా క్చేష్టాః సర్యాళ్చ శిశిరాః (క్రియాః ఆతోఒధిక వ్రమాణం యః తద్దాహ్యావసకృద్దహేత్‌. 6 ౭౪0౦ యానం పానం దివాస్వప్నం గు ర్వాన్నమతిభోజనమ్‌, వ్యాయామం కలవాం చైవ కృతమోరవిధి స్య చేత్‌, ౭2౪౧ వ్యా, తౌరముచే రృళ్తము విశేషముగ వించునెడ సీరావ్యథనమునందు రక్ర్తాతి యోసనమునకు జెస్పినయుళఛారములము అన్నిఛావంబును వేయునది. అంతట నిలువక మిక్కుటముగ రక్తము స్ర్రవించునెడ పైజెస్పినమ్ళుతము మన్తు ఆరనాళము మున్నగువానిచే నువచరించి నిలుపనగును వాతపిత్తపారంబులును, వలుచెరంగునలైన ళిళిరోవదారంబులు నన్నియు మిక్కిలి హితకరములు, ఆంతట నిలువక మిక్కిలి రళము చ్రవించునెడ. సిరా వధియందు ఇెప్పినరీతిన వలునూరు అన్నా ఖే (దహింపదగినస్థలముల)వలుమారు దహించునదిః మరియు గుజ్జములం మున్నగువానిపై సవారిచేయుట్క కల్లు సారాయి. మున్నగు వానిని శ్రాగుటు మలు నిదురించుట్క గురుక్వమువేయునావోరముల భుజించుట, మితి మోరి భుజించుట చేపూమునకు శ్రమమును కల్లించుపనులజేయుట్టు కలనామాడుట వీని నన్నిటిని మారకర్మ్య జేసికొనినవాడు విసర్టింపవలెను. -ఇఖిఏి కౌరకర్యజ్థానావళ్యకత = దానిప్రాళ్నన్ష్యము ఉతా- మూ. విహేగ్నిళ స్త్రాళ నిమృత్యుకల్పఃయోరోళ వత్యల్పమతి వ్ర యు_క్రః సవీవ సమ్య బృ తిమత్చ్రయు _క్షోరో గాన్ని హాన్యాదచిరేణఘాో రాక. ఇతికూరవిద్ధి, వ్యాం తెలివికక్కువయగు వైద్యుడు విధానంబును అనుభవక్ఞానంబును. తెలియక తోరము నువయోగించినచో నయ్యది విషమును అగ్నిని శ స్త్రమును మృత్యువునుబోలి

• స్రూవారంబ్రై యుండును. అట్టితురమే విధానము అనుభవమును చక్కగ తెలిసి జేళకాల దోమదూష్యాదుల చక్కగ నెజింగిన వైద్యవరునివే వ్రయోగింపుడినచో మిక్కిలి శ్రూరకరములగురోగముల నన్నింటిని అతిశ్శీఘ్లు ముగ రూపునూవీ యమృాఠతుల్యమై యారోగ్యము నొనథార్చును, (కావున మొరమును మిక్కిలి జాగరూకుడై యువయో గింపవలి ననుట)

ఆం ధ్ర ఆత్చ్సర్య్థుసహితము డ్తీరీకీ | ౮ అగ్నికర్ష; దానిశ్రేన్టక్వము విట మూ, అగ్నిః చూరాదపీశ్రేష్టః తద్దన్ధానామసంఛవాత్‌. ణి ఇడ, సళ "భీవజయారళ ॥! ఏ స సిద్ధానాం వ్రసాథనాత్‌ ం 2౪8 వ్యా అగ్నిశర్మ కూరవ్తయోగమునకన్న మిగల్రేస్టము వీలన;ానిష్వువే "కాల్చ్బబడినఅరృ్శన్ను -మొదలగురోగములు మరల నొకన్వుడును జనింవవు మఠకియు నామ ధముచేశను మకోరములప్తయోగించుటచేతను శస్త్ర ములచే భేదనాదిశ్ళళ్యములు చేసినను శమించకుండురోగనులు అన్నికర్మ (నిష్యనకాల్బుట్రచే శాంతినొందును; కావున స్‌ెండు కారణములచే నగ్నికర్మ్శ మిగుల శేస్టమైనది, అథి అన్నికర్శ; ను వేయదగినస్థానములు ఇలా మూ, త్వచిమాంనే సిరాస్నాయు సన్ధార్టిస్థిషు సయుజరుల్మే సంధుల కీళ్ల) యందున్సు ఆస్థులయందును అగ్నిశర్యను 'జేయందగునుం . అథి చర్భమునందును మూంసమునందుకు ఆగ్నిచావాము చేయ్య క్రమము ఇణా-

మూ, భ్యూళంఖమూర్థరో గోషు అభిష్యున్దవిమన్థ యోః, ౭౪౪

అజ్జగ్దానా చర్మకీ లేమసకే తిలకాలకేే

సం_స్తమ్మే సరుజేవాజ్లే _స్తళ్శరళలాకయా, రడ!

పిప్పలక్టజాశకృత్చూర్యు కా ' నృగోద_న్తవ _ర్రిఖిపి

తృద్టాహోగ జ్పమాలాయాం అ_న్ఫువృష్ధాత థార్చుదే, 8£ళ౬

అర్నోభగన్టర గ్రస్థి దుష్టనాడీ వ్ర ణేషుతుు

పూయాలనేఒవ గాజేవ వ్రణే సూచీ శలాకయా, ౭262

జామ్బవాష్టమధూచ్చిష్ట మధున్నేవావసాగుడై, ఫి

“హాూమూాయస్తామ,రజత కం సై ర్యాం నేదహీద్చిమక్‌, ౭86౮

వ్యా, కనుబొమలయందొను కణతలయందు శిరమునందును కల్లినరకగములయం దును అభివ్యన్షమను నే క్రృతోగములయందున్సు విమస్థమనురోగమునందును, ఆఅవయసనములు బడలినవ్వుడును? చర్మకీలము మమము తిలకాలకము అనుచర్శ్యగతరోగములయందున్ను స్తంభించి నొప్పితోగూడియుండు ఆవయవమునందును ఈరోనము లన్నిటియందును చాణమువలె నుండుళశలాకుచేనై నను, పీస్పలికొమ్ము “ముకపంటిక ఈంటిచే శ్రైనను సూర్య శాంతము సోదంకను వత్తి మున్నగువానిచే మైనను అన్నికర్శను చర్మమువై 'శేయవలెను

శ$్‌2 పరహితసంహీతే (ైజెష్పన శళరళలాకాదులను నిప్వున విధ్యుక్తముగ కాల్చి కనుబొమలు మున్న గుస్థలముల యందు జనించినరోగములయందు చర్మ మున కాల్చవలెనని భావము), మరియు గండమాల, ఆంధ్రవృద్ధి; అక్చుదము, అర్మోరోగము భగందరము, రథ చుష్టములగునాడీవ్రృణముల్పు భూయాలసము, అవగాఢ (మిక్కిలి లోతులోబుట్టిన) వ్రణములు ఈ వ్రణరోగములన్నిటీియందుకు నూదుల బే .చైననుశలాకములచ్వేనెననుః జాంబ వొష్టమకుశలాకుచ్వనైనను మైనము లేచ్చ, స్నేహ్మద్రవ్యము; వసు బెల్లము. అనువీని శాల్చియైనకు? బంగరు ఇనుము రాగి 'వెండి కంచు అనునీలోహములచేవైనను మాంసము నందు కాల్చవలెకు, 496 సీరాదులయందగ్ని కర్శ్య వేయువిఛానము థికూ- మూ, స్లిష్ట్రవ ర్ష్మ్యన్యపృృక్సా. ..వద _న్తనాడ్యువవత్ష్యను, నీల్యసమ్యగ ఏఫ్ట భేచ్చిన్నే సస్థిః స్నాయుసిరాస్థినీ, త్‌ళణ లగణేచ సిరాదీనాం చాహే మాంసోదితెర త ౬ లంా వ్యా శ్లీష్టపర్ష్యము, అన్ఫ్యశ్రానావము. అనునే (త రోగములయందును, ద౦ంఠన జీ యను దంతరోనగమునందును; ఊపవత్తమను. "నేత్రరోగమునందును; నీలికమను రోగము నందును సీరావ్యథనము చేయునప్పుడు సీరావ్యధమున అసమ్యన్యోగముకల్లినప్పూడును, నీరచ్శిన్న మైనపుడును మె జెప్పిన (మూంసదావామునకు జెప్పిన మైనము మున్నగువానిచేతను శలాకలవేశను సీరాదావాము వేయపలెను, మరియు సీరలు, సంధులు స్నాయువులు సిరలు, ఆస్థులం వీనినినూడ మె జెప్పినజాంబవౌష్టాదులచేతనే అన్నిళ ర్య-చేయదగును. -అధి లగ్నికర్త్యకనర్హులం థఆా- మూ, నద హేద్ధ్స రృళరదోః అన్యేద్వామోరవారితా౯ా, ౭౫౦ అ_న్తళ్శల్యాసృజో భిన్న కోస్టా భూరి వ్ర శాతు రా౯ా వ్యా ఎండకాలమునందును శరళ్కాాలమునందును అగ్నికర్శ్య చేయంజనదు, మరియు కూరకర్త్య ఈ నిేధింవబడినవారందరును అగ్నికర్మ ఈ తగరు, మరియు లోవల శల్యముకల వారును, భిన్న మొనకోష్టముకలవారున్సు వ్రణములవే మిక్కలి పీడిందబడినవారును. అన్ని బజాహామునకు అర్హులుకారు. (అగ్నికర్మయన శలాశాదులను నినున కాల్చి రోగముకల్లిన చోట వానినే రతపేయుట యని భావము? అరి పీర్త ప్రక, స్టతిగలవాని కగ్నికర్య వేయువిధానము థఆా- చూ, వైత్తికం వాత్యయాయుక్తే విహితో వ్రత్మిక్రియమ్‌, ౭౫%1౧

జ ఆంధ్ర, తాత్చర్యసహితము శీర్ష: వీచ్చిలాళంచ-విదహేత్‌ 2.22. 224464 2222 వ్యా, మరియు విర్షవకృతికలవాని!ి ఊన్టమునకు దగినప్రత్మిక్రియచేసీ వెమ్లట మెైళెన్పిననిషిద్ధకాలమునందును. అన్నికర్మ "చేయదగును, పిచ్ళిల మైనవ్రణాదులయందును ఆగ్నికర్మ్య చేయదగును. విట రక్ష వేయంవద్ధతి థతాా- మూ, 4౨4... అథ దావోక్ష్మమాకురమ్స్‌ వి సర శ్మాయినం న్ని ్ధెః చఛ్ర బల్రైరవలమ్బిలైః (తమ్స్‌ 2౫౨ 'చామ్బవో, స్టాదిళి స్తవః దీపాన్ని సదృళ వై అధ్ధేన్టు బిన్టువలయస్వ స్తిక ప్రతిసార డైః ౭౫%8 సరేఖాష్టావరై ర్వాాధిస్థానానుగుణకల్పనై ఏ విదిహేద్భిషగాసమ్య ద్రావాలయణసమ్మృవాత్‌. ॥ ౭౫౪ వ్యా. రక్షవేయవలసినరోగిని రూర్చుప్రక్క తలయుండునట్టు దరుండ బెట్టి వానికి న్నేహితులును. బలళాలురు నగువారు కదలనీయక రోగిని వట్టుకొనియుండ నియమించి వ్యాధి రక్ష వేయవలసినస్థానము మున్నగువాని కనుగుణముగ అర్థ చంద్రా శారముగ 'బైనను " చిందురూవముగమ్వైన గుండ్రముగమైనను.. న్వస్తీకాశారము[గ)గమైన రక్షవేయవలనిన స్థానమున గుర్తువై "లేఖల నిర్మించి వదన జాంబకాస్ట్రము మున్నగుశలాకలను నిప్వువలి "నెజ్టనగునట్లు కాల్చి వానిచేక _వైగుర్తు బెట్టినస్థలమున రత్షువేయునది, ఇత్రైజంగున చక్యగ "కాలినచివ్నాములు కనిపించునసంతవరకును 'ాల్బవలెకు, ఎ=వు(ర్రి సమ్యగ్ధలమ్‌ళాములు చావానంకరకృత్యములు (యా మూ, వాతోవపాతవై రార్టివై సః అద్మిన్పా నబ యన్యవాం న్న త్వగ్దా హేళబ్దదుర్షన్ధత్వక్పట్‌ కాన సముదృ్భవై రి వమాంసదాహేఒల్పశో ఫాత్షి శ్ళుష్కస్సజ్కుచితో వ్ర కపోతవర్ష తాచ్భ్యాత్ర, సమ్య ధ్గ్‌్ధే ప్రయోజయేక్‌, ॥ జజ న్నిద్ధలలైస్తు గాతీరగ_కృచన్షవళైరివై ఏ "లేవస్పాజ్యామృ తైరూస్ధ సం విత్తవిద్ర, ధివత్క్రియా. 2౫౭ ఇతిపరహిలే కాయచికిల్సాకూ శ్రాధికారః,

జ్తీర్‌డ్త వరహితనస౦హిత

చ్యా వ్రెకేస్పినరీతిన రకులు చేయునపుడు ఠోగ8 బాధ తెలియకుండుటర్తై వానికి వినుటకు చునసు 80వైనమాటలు 'ఇెప్పుచు వానిమై వలుమారు ఛల్లనినీళ్ణు చల్దుదునుండవలెను మరియు చర్మమున శాల్చునప్వుడు చుయ్యనుశబ్దము పుట్టును. ఇంపూగాని (కమురు వాసన శల్దును, చర్మము ముడుచుకొనును ఇట్టిలముణములబట్టి చర్మము. 'బౌగుగ శాలినదని మెజుంగసనది. మాంనదావామునందు కొద్దిగ వాపుకల్లునుం చాధ ఆఅధికముగనుండునుం ద్రగిము శుష్కించి ముడుచుకొనియుండుళూ. పౌవరమువలె "తెల్లనిరంగుక బ్లియుండునుం ఇవియే సన్యష్దస్ధ (చక్కగకాలిను లతుణాములు, అట్టి సమ్యగ్దగ్ధలతణములు ఇకానవచ్చిన పిదప న్నిద్ధంబుళు. శీతంబునైన రృక్తచందనమును _గైరికమును. (కావిరాయిని) చేతితో “మె ర్తగనూరి రత వేసినస్థలమున ఫూయవలెను,. పిమ్మట పిత్తవిద్రథివలె నువచారాదుల నాచరించపలెను

ఇ త్రఆంగున కాయ చికి ర్సకుసంబంధించినసూ స్రైధి కారము సమ్వాష్టముం అడాలాలానాకస్ట్రూవాంట్టాట్లు.

సరహితస౦ంహిత సర్వరోగసామదాయిక ప్రాయళశ్చి క్తాధీకారు, పఖ్బమాజఒథికారః లావాని స్టేట్ట్‌క్యకునాలాలలాా

మూ, అథ కర్మమయోపాయః ఊేతువ్యాధినిపర్థ్యయా,

శ్రే శాసవహాత్యా త్తశ్రాద్యే గాందద్వాద్యా నూ శ ౧

వ్‌కాం కృచ్ళేఒతి కృచ్చే)బ్వేతి (్రక్బాన్హ్రాయ ఫలే

గవామలాభేనిమష్మం వా స్వాచ్చకృచ్భా “లికృళ్ళ్యశే, త్రి

జవేద్యా లేషి (తళ్పూ క్షం) కూన్తాజ్దగణ సళోమకృత్‌ ,

సర్వపావ్యవుణు _త్త్యర్థం; అయం వ్యాధి విపరస్థ్టయఃః క్రి

వ్యా పిమ్మట పాపకర్శృశ్నీణించుటకు దగినయుపాయము ఇెప్పబడుకులాటిట్టి యుపాయము. హేశునిప్యయమనియు, వ్యాథివిపర్యయమనియం శెండునిథములు, (హేతువివర్యయమన: వ్యాధిని పుట్టించునట్టికారణమగు వ్రూర్యపామమునకు విరుద్ధమయి నది. వ్యాధులకు వేరుగ విరుద్ధమైనది రోగవివర్యయము.) వ్యాధులచే గల్లినశ్లేళము నోర్పుటకుకష్టము కావున ఆట్టియుపాయముల నాచరించుటప ముఖ్యమ్రైనమి. ఆంద వ్యాధిపీడికుడు "హేతువిపర్యయముననైై కృచ్ళ్ర వ్రతముశుకేసినచో నొకనోవును దానము చేయవలెకు. అతికృచ్భ్రమును చేసినచో ళందునోవుల దానముచేయనగుకు, భాంద్రాయణ వ్కశమును జేసినచో మూడుసోవులను దానముచేయవలెకు.- (అనగా నట్టికృచ్చ్రాదులు 'చేయలేనివాడు గోదానము నేయవ లెననిావము). అట్టినోవులులేనియెడ ఒకగోవుకు ఒక నిమ్మము. (నిమ్ము మనగా జఒళకానుువంఠున ప్రత్యామష్నయముగ చానము'చేయవలెను. ఇది ెసీతువిపర్యయమైనయుపాయము, మరియు ఆట్టిదిచేయ లేనివాడు గోవులోకకు వట్టుకొన్సినోన్నూక్తమును. జపించి కూశ్లాండగణవోనుములకేనినచో నానావిధపాపము లును శాంతినొందును. ఇదియును "హీకువిపర్యయమగుసు వ్యాధి విర్యయమైనయుపా యము ఈక్రిందవిపులముగ రోగ్య్రతిరూపదానము వోమములు మున్నగునవి చెప్ప బడును; య

-అం అరోగ్యమునకు నూర్యోపానన్మకృముము థా

మూ, చతిమాద్వి వ కారాధి దేవళా దేవతాత్తి శ్రా

ఇచాతు చెవతా తత్ర, తతః వూజ్యాధి దేవళా, వ

శీక6 నరహీతసం౦ంహిత ప్రాయేణ సూర్యస్సర్వేహాం రోగాణా మధిచేవతా, % ఆరోగ రిం భాస్క_రాదిచ్భేత్‌. ఇతి ఖ్యాతాహిచ స్మృతిః పహొోమ్నః పలం తదర్థం వా తదర్థం 'లేన కల్పయేత్‌ , సూర్యం ద్విలోచనం వే చ్వే దథానం కరద్యయే, టు పోడళద్యాదళాఘ్రా వావహాస్తా సెక ల లేకృతే, దశేసో తరహాచాాం వనోన్చా 9మూాంచ వేదికావ. * ,. ద్వా _త్తరస్రాచా్యాం 'నాచ్భ్ళా 0 0 వ్యా, ఉపాస్యమైనదేవత అధిజేవతయనియం 'చేవతయనియు శెండు తేజిగ లో" అట్టిజేవత కథిష్టానరూపమైన ప్రతిమలుకు చేవత్యావ్రతిమయనియు అధిదేవతాప్రలిదో యనియు శెండువిధములై యుందును. అందు తొలుత ప్రధానచేవతను ఫొజించి వ్‌దప నధిజేవఠను వూజించదగును రో7ాదులు సంభవించినపుడు ఆయ్యవి నివ_ర్డించి యారో న్యముచేకారుటనై. సూర్యుని ఊపాసించవలెకు ఈవిమయమును “అరోగ్యం కనరా రాదిచ్ళేజ్‌ *అను స్మృతివాక్యము చాటుచున్నది. (శావున నారోగ్యము నల్గిలషించు వారు సూర్యు నుపాసించవలెకళు) ఆట్రియుపాసనమునకు కావలసీన్మప్తతిమను ఒక పలము; అరవలము, లేక కాల్చలమెనవరిమితికలబంగరుతో రవి ప్రతిమకు నిర్మి ౧చవలేను అట్టి సూర్యవ్రలిమకన్నులుకు శెందుకమలములతోగూడిన శెండుచేతులంకు కల్లియుండో - వలె, మరియు చదునారుచేతులై నను "లేక బండ్రెండుచేళులై నను, లేక యనిమిదిచేళు 'లైనను ఆనవ్రతిమక కల్లియుందవలెళు అట్టి సూర్య్రతిమను మెశెస్పనదుమితిద్రగ ను బంగరుచే నిర్మించి యింటిలో న్వుత్తరమునకును తూర్పునకును నడమనుండు నగి యందు ఒకవంద్రైండుమూరలవి స్తీర్ణ ముండునట్లు మండలముళు నిర్మింపవలెకు అమండల మున వాయుదిళయందు ఒకమూరెడుఎత్తు కోల్లియయుండునట్టు ఒక'చేదికను నిర్మింపవలేను' -౨అ౮ అచార్యవపరణము $ఆా మూ, బ్రాహణం వేదకాన్తజ్ఞ ౦ ద్వాన్నం శా న్తం కుటుమ్బినం, సత్యసన్థం సదాచారం యువానం కరుణామృదుమ్‌. చౌ దరిద్రం మన్తత_న్త్రజ్ఞం నివృత్తంచ పరిగ్రవోత్‌ , ఆచారం వృణుయాద్భ క్రి న [0 స్పత్కారపూర్వకమ్‌. ణా వ్యా 'వేదళాన్త్రములు చక్కగ చెలిసినవాడును, చాహ్యీేం చ్రి యములను అంతరిం,ద్రి యములకు నిగ్రహించినవాదును, దారపుత్రాదికటుంబముకలవాడుకు సత్యముపల్కు-- స్వభౌవముకలవాడును; మంచియాచారములుకలవాడును దయచే మృదువై నమనస్సుకల ఛాడున్సు. దర్శిద్హుడునుు. మంర్రతర్శాక్తముల జక్కగజెలిసినవాఢును? దుర్వానములతీయ

అం, ఛ్ర తాత్చర ఫ్ర్‌సపిరము శీర | కుండువాడునునగు సద్బా్రావ్యాణుని మిక్కిలిభక్లి కలవాడై నమస్క్యా_రశ్రూర్వకమున వూజాదివిధుల సత్కరించి కా 'జేయదలచినశాంతికర్మ్య కుగాను(కృళ్యముల "నెరవేర్చుటకై ) ఆఇచార్యునిగ వరించవ లెను, = బలిచానము అభా మూ, కృతా వనవాసం కా ప్రతిమామధివాస్యసు అర్థర్శాత్రై యు వ్నిమైః చతుర్శిర్మ జ్ఞలాద్చహిణ ౧౦ పొచాఫ్టం పాయసమాంసాదిబలిం నితీష్య మ న్ధ్రత్క “ఆదిత్వాబుభ వోరుద్రాః దేవభూతాని పన్న గాః, ౧౧ బలినానేన ద ల్తేన కా న్నిం కుర్వన్తు సర్వశః జూగృ్బుయాత్‌ *4..000446424 46 వ్యా+ వవైజెప్పినరీతిగ నాచార్యుని వరించి చాటిదిన మువవోనముచేసి నూర్యప్రత్‌ మను థాన్యము మున్నగవానియం దధివాసముచేయించి అర్థరాశ్రి,శాలమందు నలరు ట్రాకూణులలోసూాడ్కి మండలమునకు టైట తూర్పుదిక్కునపాయనము మాంనము మున్నగు వానిని “ఆది త్యాబుభవో---సర్వశు” ఆనుమం త్రము "నుచ్చరించుచు. బలినుంచ్చి నాటి రాత్రి, జాగరముండునది,(ద్వాదళాదిత్యులును చేవకలును వీ కాదళర్ముద్తులును వృథివ్యాది బంచభూకమాలును. వన్టగంబులును పీరందరును నాయొసంగు నీబలిటానమునేక కృష్తి నొంది శాంతిని కల్పింతురుకాక యని మం్రమున కర్ధము ) -అఠి సూర్యాదివూజావిధానము థతా- ౧ నిర్మలే చన్ట్రికా థుక్లే శుక మాల్యాను లేపన సాలంకారం సపరాస్థ్రన్దే మజ్జపస్యాధి వేదికమ్‌, ౧౩ మజ్హలం చతుర శ ౦చా తన్మ ధే ప్ర దశామృజమ్‌, ల లిఖత్యా పిష్టదూూళ్ధేన తక్షోపర్యుషి క్రమా 8 తిలానాం పఖ్బచతురః త్రీన్యాదోణా నథాష్ట్రభిి వ్శలెళ్ళ గ్పృతుర్శిన్ద్వ్యా భ్యాం వాతా చ్రుపాత్రం కృతం ననమ్‌ః "౧౫ ఇాలేమై రవమశైః వూర్తం సౌగేణాష్టాతశేణళామ్మ్‌ చ్లా రా ౯౪ వ్‌! స్థావితాం పఖ్చగవ్యేన వస్త్రాలజ్కా౭రళాలినీమి, ౧౯౬ పృతిమామపవినస్టస్త్ర తత, చేనం దివాకరమ్‌, వీసుమూన వ భాళక ౦ సోన 9సినూరరోచిషమ్‌, ౧8 స్రమానవ్ర భాజక్రం సాన్ట్రనిన్టూ జరహికాలా 80

శీర్‌రి వరహిాతస౦హీత

దివ్యాభ రణసంవన్నం రక్ష స గ్లన్ధవాససమ్‌,

సాజ్షహేమారవిస్టస్య కర్ణికాయాం నిచే.దుమమ్‌, ౧౮ా

మూలే పూ ర్వాదిమన్ర్రాణాం ళు క్రాజ్రారబుథోరగాకా

గురుమన్లేన్టుశేతూంళ్చ నత శ్రాణి త్రిశ స్త్రిశః, ౧౯

మధ్యతః వూర్వపాశ్రానోలేవత ఫిన్తానిచారముణమ్‌,

యథా స్వనామమన్తేణ గస్ఫపుష్పెత తాదిభిః ౨౦

సర్వోపచానై రభ్యర్చ్య తీశాజోరం నివేదయేత్‌ ,

వ్యా, మై జెప్పినరీతిగ రా త్రిజాగారమువేసీ మరుసటినాడుదయమున స్నానమావేసి నిర్మలమాశ్రై 'వెన్నెలబోలె తెల్లనైన రెందునూత్రనవ త్త ములకు ధరించి 'తెల్లనిపునుమాలికలను "తెల్లనిచందనముళు ధరించి _పెజెస్సినమంటవమున నుండువేదికయందు మండలాకారముగ మైనను చతుర్మశ్త్రముగనై నను మండలముచేస్కి చానినడును ఎనిమిదిశేకలతోగూడిన వద్దా కారముగ పచ్చికిండిచేత నిర్మించి, దానిపై ఐదుప్రోణములపరిమిళమైననులేక నాల్గుమూడు ద్రోకాములపరిమికమైనను నువ్వులు పోన్సీ ఎనిమిది "లేక నాల్లు "లేక శెండుసలములపరిమితి కలరానిచే శ్రాత్తగచేయబడినపార్త నుంచి, ఆందు శాలికండులములయమకలను. నింమీ యాకలశమాళు వైకేక్పిన యష్టదళవద్మముమై నుంచునది.. పివట వస్ట్రైలంకారాదులచే భూషికంబగు సూర్య ప్రతిమశు సూర్యచేవతాకమైన యష్టాతరమం్యక్రముచే మెజేస్పిన శామ్రశలళమువె. నునిచి పంచనవ్యముచే మార్టనముచేయునది, పిదవ ేదీవ్యమానమైన కాంతినమూనహాముకలవాదుకు; దట్టమైనసిందూరమువంటి కాంతికల వాడును; దివ్యముల్రైన యాభరణములచే నలంకరింపబడినవాడుకు ఎజ్జనిపుష్పుమాలికలుకు గంధంబును వ త్త ములును కలవాడును; ఫూర్ణముగ విశసీంచిన బంగరుకముళలమునందలి కర్షిక(బొడ్డుుయందుకూర్చొని యుండువాడును నగుసూర్యభగవానుని యావాహనమువేయవలెను. పిమ్తట శుక్రుడు అంగారకుడు బుధుడు, రాహువు; గురుడు, శని, చంద్రుడు, శ్చీశ్రువ్టు అను న్టీగృవాము లను ఫూర్వాదిదిక్కూులయందు వారివారికి చెప్పియుండుస్థానమున చారివారిమం క్రములచే నావాహనముచేయవలెకు.. వినుట నడుమకుంచబడినతామ్ర ,పాత్కకుచుట్టును ఒక్కొక గ్రవామునకు మూజేసినడత్త ములవంతున అశ్వినిమొదలం "లేవతిపరకమంగలనత్మ క్ర ముల నిరువదియేడింటిని “అన్నిర్న:ః పాతుక్ళ _తికా” అను మొదలగు _-ఆయానతత్రములమం త్ర ములచే నావావానముచేస్సి గంధము. పుష్పములు అక్షతలు మున్నగు పొజార్ద్హద్రవ్య ములవేత మోడశోవచార్రవ్రూజలశేసీ శీరాన్నమున్ను నివేదనఘుచేయన లెను,

ఆంధ్ర, కాత్స్చర్యససాతము శీ$్‌9 ౭థ్రి కాంతినిధానము భ్రలైఐ- మూ. తృత్రైన సహితో వివః చతుర్శిర్లోపా తాన్న వాళ గ్‌ నిర్వ్రణాన్నవభిర్యు కాళ సూూస్రై శ్చామిాకరేణవా, అళ్వస్థానాత్‌ గజస్థానాత్‌ వలీ శా గీచసజ్షమాల్‌ , ౨౨9 ఫి థి ఇ ధం "రాజద్వా రాచ్చ శక్రలైః మ్భు త్సికానాంచ చన్లనె ఏ,

2 దా రోచనాగుగ్దులుభార్థంచ వుణ్యతీ ,ర్రాన్చువూరి ౮౫౯ ం ౨9కి వల్ల వాలంకృతముఖాక౯ "శ్వేతవ_స్త్రణ వేష్టితాళా పళ్బాభిపేకకలళా౯ స్ట్థాపయిత్వాచ తణ్జు లే, ౨లో ఆపోహష్టాదిభిర్మ నః హిర ణ్యేత్యాదిభి 'స్రీభిం వవనూనానువాశ్రేన ఛన్న్నో చేవ్యనువాకతః, క! శన్నో వాతానువాకేన ఘఖోషయే చ్చాాన్తి వాచనాం, విధాయకత్య బవోద్షాం చతురో బ్రాహ్తాణాం జవేత్‌. లి౬ . అయంలేన మిలేవా.రైః అస్టేనన రణేనవా, పాళ్వావూన్ల్తావాతిం వానే పణీకావోవమాచరేత్‌. + ౨౭ అనులోమాద్య థాలిబ్దం అశ్రీ,భ్యామనువాకత్క ప్రాజ్తుఖస్వ్యాజ్బసమ్పాతైైః అభ్యజ్యాట్లా నిరోగిణః తరో అభిన్నా గ్రైణ దర్శ్భాణాం ేమగశర్భేణ ముష్టినా, ఈిః వ మృజ్యతతళ్శా _న్తిం వాచయకా థ్రావాతైస్సహం, విణొ "తే స్నానకలళామోఖిః అభిషిచ్య స్ముయంవున్క వమార్టంయిత్యా యథావూర్వం దర్భగ ర్భేణ వాససా, కిం రుక్షం తత్‌ వతిగృక్షయాత్‌ సదతీణమ్‌. =... 2.40

వ్యా- వీమ్గట ఆచార్యుడు నలుగురు బ్రావాణులతోగాడి నపీనములును ఓడులేని వియంవైన ఐదురాగికలశములను అభీ షేశార్థమైయుంచన లెకు, ఆట్టికలళములకు నూలు చారముల్ననైనను బంగరుతీన్ననెనము తోమ్మిది తెచ్చి చుట్రవలిను మరియు గుజ్ఞములుండు స్థలమునుండియం నీనుగులంందుస్థలమునుండియు ఫుట్టనుండియు తీర్థములు - కలియుస్థలము నుండియు రాజద్వారముననుండియం ఇనుకబెచ్చి అయిసుకను ,శ్రీగంధమున్సు ] నోరోన్సన మును గుస్టిలమును మై జెస్పినకలళములలో నునిచ్చి పుణ్య తీర్థములజలముచే నిండించి, అందు వపంచవల్ష్రవముల నునిచి తెల్లనివస్త, ములచే నలంకరించి చుట్టి ఆమైదుఅభిషేకకలశములను వెజెప్పినమంటవమున బియ్యమ్యుపై నునిచి- యలంకరింఛునది, పీమ్మట నాచావ్యదు

శ60 వరహితస౦హిత మెజెన్పిననలుగురు బ్రావుణంలతోసాడి “ఆపోహిస్టామయోభుమ” అనుమం త్రృములన్సు “*హిరణ్యవర్షాః, *=భవన్తూ ”అనుమూడదుమం త్ర ములను, “పవమానన్ఫువర్షనః---పునాతుోఆను నట్టి యనువాకమును, “శన్నో ేపేరఖిష్టయో అను అళువాకముకు “శన్న్నీ వాత వవతాంగ్‌ అను అనువాకమును, కాంతివావదనమునకు ఫారాయణముబేస్తీ విమ్ధుట విధాయ కులగు నల్లురుభ్రావాణంలును బ్రన్మయు కలిసి వాల్లు బ్రావాణముల జపించి, నేమ మంశ్రములచే వోోనుముచేస్కీ ఫూర్ణాహుతిని వశోమాంఠమునబేస్పి చణీశాజలముచేక నాయామం్ర్ర్యములచే స్రోమీంచవలెకు వినుట రోగిని తూర్చుముఖముగ కూర్చుండ బెట్టి అత్షీళ్యాం కే నానికాభ్యాో అను అనువాకమంత్రములచేత రోగియొక్కు ఆయాఅంగములయందు, అజ్యసంపాకము (వోోమముచేయునవ్వుడు చశిఆహుతియందును "శేమముగనుండు అజ్యమును ఒకష్మాత్ర లోనునిచిన ఆయ్యది అజ్యసంపాశము) చేత అభ్యంజనము'వేయవలెను కొనచిట్లకుండు దర్భలచేక బట్టుకొని పిడికిట బంగరునుంచుకొని అట్టిదర్భలచే _వైజెప్పినరీతిగ నాయాయంగన ములయందు అనులోమముగ నభ్యంగనమువేయించి ఆఅపిడికిలిచే మూడుమార్లు అనులోమ ముగ (శిరమునుండి పొదములక్రు) నిమరవలెను. పీనుట శాంతిమంక ముల జపించుచు వ ౬ ఆచార్యుడు శక్కినద్రావ్యణులగూడీ స్నానకలళముల"ె ల్తికొని అందలిజలమువే రోగికి అభి-షేచనముచేయించి, పదవ ఆఛావ్యడుమ్మాత్త్కము స్వయమున దర్భ శేళబట్టి యాదర్భ లచే మంత్రవూర్వకముగ కలకోదకముచే మార్జనమువేస్కి శలశమున నుంచిన బంగరువ్రతి మళ వస్త్రమును దథిాతోనూడ రోగచేత్సిండియు. తాను చానమఃతీసొనవళను (ఆయాశలశములమార్థనముచేసీనవారు ఆయాకలశముల్నవై నుంచబడినవ త్త ములను యతిమ లను దశీణతోగూడ గ్రహింభవలెను). " -రి వ్రతిమాదానాదివిధి థియి-

మూ, 4264446245 6 20 6 =, = అ ధథాత్రుర్యు

ఉ_త్తరాభిముఖక్ళే స్రతవస్త్ర మాల్యాను లేపనః, 3౧

శాన్తం గ్రబోణాం నిర్వ ర్యబన్థానాంచ విమోతుణం,

పూర్వాభిముఖనూచచార్య మభ్యర్న్య్యవ్రతిమామవి, 5౨

తతద తనె సముపన్షి (న్‌ స పేగాం త్ర మై మథా్థాహ్నే సముపస్థ్రిల్కే కక పద్మొద్భ + పద్మకరః సప్తా రథ వాహానః, ప్రతిమానేన దత్సేన తుష్టస్సర్వజగద్దురుః ః ఇహజన్మ నియత్యాపం అన ర్ట్‌న్మ నివాకృతమ్‌,

ఆంధ్ర తొత్సర్యుసహీతీను

న్మప్రృత్య్యయా వ త్యయాఖా్యం తత్సర్వం తవయత్వసా

మ_న్హ్రణానేన దత్వా తం ప్రణిషత్యసమావ్యచ, 8౫

ఆసీమా _న్తమనువ్రజ్య తన్గుఖం నావలోకయేత్‌,

ఆచార్యేణాప్యనుజ్ఞాతః చ్రవిష్టోభవనం నిజమ్‌, "బెల

బుత్వి గ్య్యోదయీ.ణాం దత్వా కృళ్వా రాధనమళ్నినా,

ధన్వ _న్తరించ స _నృర్బ్యదీనాఒనా థానుపస్థితా౯, త్ర౭2

మబజ్బళధ్యనినాతోయెః ససర్యాషధిపల్ల వైఇ

మన్తాాభిమ : న్నితె స్స్నాతః కృతకాతుక (బన్ధనై*) మజ్ఞనః, ఈ

వనన్న లే త; ఫుణ్యావాం వాచయిత్యా ళతం ద్విజాక,

తదర్థం వాతదర్థం వా శీ యాసాద్దుణ్యనిద్ధయే. కా

మృష్టావై. షర్భోజయిత్వాథ స్వయంభుణ్ఞోతబస్థుభివి

యుయేరోగాః చబాధ_న్దే రాజయక్షైజ్వ రాదయః, 5ం

'శేషూం తేషాం వతిచ్చన్టదానై స్వైజ్యాః చృయత్నత్య,

ఇతి సర్వరోగ స్రాయళ్ళి త్తాధికార౬

వ్యా వెజెప్పినరీతిన బూర్జనాళి-షేకములబేసీకొని కలళవ చ్రవశిమల 'ొనముూ చేసినపిమ్తుట రోగి "తెల్లనివనస్త్రృములను ఫువ్పవాలికలను చందనాద్యనులేషములన్ను ధరించి, వెకెస్పినరీతిగ శాంతికర్మ్యను చేసి బంధవినిర్తు క్తుడ్రై యాచార్యుని తూర్చుముఖుమున గూర్చుండ బెట్టి తాను ఉత్తరాఖిముఖుడై. వ్రీతితోగూడిన మనన్ఫుకలవ్యాడెయాణాడ్యుని బంగరునూర్యవ్రతిమను విధ్య క్తముగ వ్లూజించి “వమ్రోద్భవ వద్మకరః--=శత్సర్వం తున యత్వసూ” అనుమంత్రముచే మధ్యావ్నా కాలమున నొకట్రాహవ్మణునకు సూర్యవ్రతిమను చాన మిస్పించి దానియంగముగ నొకభేనువును దశ్నీణగా నిప్పింపవలెను ఇత్తెణంగున చ్రృతిమాదానముచేసి, చానముతీసీకొనినవానిని పొలి'మేరచాటునంకనరక్షను తోడ. నరికి మరలి వానిముఖమును జూడకయే అచార్యునియనుమతివడసీ తనయింటికి 'చేరవలెను, సీమ్మట బుత్విజులకు దత్నీంనొసంగ, ఆశళ్విసీచేవతలను ధన్వంశరిని శూబించి. అక్కాలమున తటస్థపడిన దరిద్రులను దతుళ లేనివారిని మనన్ఫుకు కృ్సీకల్టునట్లు సంతోనునరచ్చి మంగళ తశూర్యనినాదములతోగాడ్కి వలుబెఅంగులైనయోవధులతోడను పల్లవాదులతోడనుగూడి మంత్రాభిమంతత్రి, తములైనజలమాు'చే స్వ్నానముచేసీ, మనస్ఫుకు ఊత్సానామును బుట్టించు నలంకారమును జేసికొని, నిర్మల చిత్తుడై పుణ్యాహవాచనమునుబేస్కి నూర్టురితై నను నీబదుగరి వైనను ఇరువదియైదుగురి నై నను. చతుర్విధానోరవదార్థములనే మృుష్టాన్నమును సంకృ్తిగ

త్తరీలై పరహితసంహితే భోజనంబిడి, తానును బంధువింత్రాదులనుగలిసి భుజిందనగును. ఇటీ సంకర్పణము జేసిన తాను జేసినళాంతి క్రియ సఫలంబగును. మరియు మనుజులను రాజయత్షజ్వరము మున్నగు "నేయే రోగములు బాధించుచుండునో వానివానివ్రతిరూపముకుటేసి వెచెప్పీనరీతిగ శాంతిచేసి నచో నాయారోగములు శాంతినొంది యారోగ్యముకల్లునుం ఇదియీ రోగవిషయరూవ మైన ₹0డవయుపాయము, (“ఆథకర్యమయో పాయః "హేఠువ్యాధివివర్యయణో అని ఇప్పినవ్యాథి విపర్యయమైన ఊపాయ మని భావము), =వవ్రి(్రి జ్వరంకాస-కాస-హిక్కుల స్వరూవములు అతా

రోగములస్వరూపములు:.... మూ, త్రిపొద్భృస్మ వ్రవారణః రశ్తాతు స్త్రిశి రాజ్వరః, ౪౮౧

కాస కరా ర్థాజ్రసంస్థానో దీర్థోదజ్ఞధరఃక, ళల

కరేణ నాదయక్‌ ఘణ్చాం విృతామోఒతిభీషణః 'ఈ౨

ఇ్యాసస్ర్రిబావాంః పాళాతకమణ్ఞలుసముజ్జ గః

హిక్కారోగః పిళాచాభిః పతన్ను ద్బావాు రావృతః. ౮కి

వ్యా జ్వరము నూడుపాదములుకు, భస్థాయంధంబుకు, ఎజ్జనికన్నులును, మూడు శిరస్సులును. కల్లియుందును. కాసము. తాచేటియంగమును. బోలి దీర్ధ్యమై దండమును ధరించి కృళశనొంది, చేతితో గంటవాయించుచు,. తెరవబడినమిడి గ్రుడ్డుశల్లి మిక్కింలి భఛయంకరాకారమై. యుండును. శ్వాసరోగము మూడుహ_స్తములును; అందొకవేత 'పాళంబును వేరొకచేక నతుహాూలికన్తు మరియొకవేత కమండలమును ధరించియుండుళుం హిశ్యా(ఎక్కాట్ల)ు రోగము పిశాచములచే జుట్టబడి వేళులవై ఆక్కికొనియుండును

_ఖిధ్రె 'రాజయక్ష్మరోనన్వరూపము థయా

మూ శాజయకత్షోక, స్రళ్‌తనుః ే రచాపానితర్ణన్వీ

దథ_త్తిణె తో దంస్థ్రాభ్యాం దష్టోస్టోహ స్తుముద్యతః, రాళ

వ్యా, రాజయక్ష్రరోగము కృశించినళరీరముకల్లి నాల్లుచేతులయందు. 'బౌణంబును ధనువును. ఖడ్డంబును. తర్జనియం (చూపుడున్రేలిజే బెదరించునట్టునుకల్లిః మూడుకన్ను లతోనూడి ప్రూరములగశిండుకోరలచే "షెదవులకరచికొని బెదరించుచు చంప నుద్యుక్త "మైన ట్ట్రుండును,

రి అర్భోరోనన్వరూపము థియా-

మూ, అర్మ్నోరోగః కృశోవక్రః ఖద్దభేటభృదూర్థ (దృక్‌:

కపాలమాలాదుర్షర్శః సోష్టీవః సారభూహూఃః ఈ

ఆంధ్ర 'కాత్సర్య్థవహిత్‌ము శీరక్ట వ్యా అర్భోరోగము కృళించి వక్రమై క త్రి ఖేడముల ధరించి వెజూపుల జూచుచు కపాలమాల ధరించుటవే చూడ శక్యముగాక తలపాగకల్లి సారవంతములైన యాళరణ ములు క వ్రియుండును. అతి గండరోగన్వరూమము ఏతా మనా, గణ్జరోగః కై ప్షుడ్భిః శఛంఖచక్రవరళ్వ౯ థ్యా పాసచాపళరా౯ా చి ఛ్రత్‌ థావళ శీర్ణశిరోరువహః, రజ వ్యా, గండరోగము ఆరుచేశులుకల్లి అట్రియారుచేతులచే శంఖమును చ క్రమును పరళువ్చును, ప్రాసము (ఈట్పెకు థనువును బాణమును వరుసగ ధరించి, తలవెడ్రుకల విరబోసిాని వరువిడునట్లుండునుం అధి బివన్వోదంతరోగ్య భగందరశ్షీదరోగములన్వహాపములు 9థా- మూ, లన్బూూకారా" న్ఫిచా జివ్వో దనరోగా ద్విచావాుకొ | భఛగన్షరగదః ప్రాజః శీర్మ కేళవిబన్ధనః, ౮౭ నజ్హుః పాళాజ్కుళధరః వీఠాసీనః కళుద్యుత్కు న్హీపదః స్త్రీపర స్తున్షు పత త్రురధనుర్ధరః, ళం వ్యా జివ్వుదంతరోగములు 'వ్రేలుచున్న కుంట్లును ఇందు చేశులును కల్లియుండును, భగందరరోగము మిక్కిలి యున్నతయమై తలవెంద్రుకల విరబోసికొని కాట్టకంటియై వేక్సుల 'పొశాంకుళములధరించి మూపురముకల్లి పీరికైవై గూర్చొనియుండును, శ్లీష(బోద కాలు రోగము ్త్రీయం దాసక్తికల్లి మిక్కిలి బలిసి నురియక త్తిని ధనువును రెండుబేకుల ఛరించి యుండునుం ఫి మసూరీరోగస్వరూవము ఏటా మూ, మసూరీ దచళవా_స్తశ్చ 'ఖేటదజ్ఞధనుళ్ళ రాకా ఘళ్రై పాఠావసిం ఛళూలం నాగతర్జనికేవహక్‌* రణా వ్యా, మనూరీరోగము. 'ఖేటము(డాలు)) దండము, ధనువు వొణము, ఘంట్రు 'పాళము కత్తి భూలమ్య నాగము, తర్జని అను నీవదివరికరణములను వదిచేతుల ధరించి భయంకరముగ నుండును (మసూరి యన స్ఫోటకము.) టి అన్నుక్తరోగరూవకల్పనము ఖత మరా, అనుక్తేషం తు రోగేవు రోగాగ్నిజ్వలి తేవణమ్‌, థ్రూభజ్ఞఖీమణం శకిం ఛూలం పాశొబ్కు కౌదధత్‌. + సేం చక్తఖద్దగ దావ యర ప్రాణిధనూంపిచ

త్స్‌ేశ్తీ వరహీశస౦హిత నాసాగ్రన్య _స్తతర్జన్యా తర్చీ యక పారిపార్శ కాక్‌, గం దంహైదష్తాధరపుటం దూరాత్చాణిముదతీణామ్‌, ఇం) ఆఅ ఉద్యమార్థభిముఖం ఛావత్‌ వవార్తం పార స యోర్భ్ఫృళమ్‌, విశీర్ణకేశోరోగాణాం వతిరూపం ప్ర కల్చ్పయేత్‌ , వ్యా. మైజెప్పినరోగములుకాక తక్కినరోగములస్వరూవము స్మీక్రిందజెప్పబడు శారముగకల్పించునది:---రోగమానేయన్ని చేశ జ్వలించుచున్న నేత్తములుకల్లి బొమ ముడిచే భయంకరమై, శక్షిశళూలము "పొళము అంకుశము చక్రము ఖడ్గము గద వజ్రము బాణము. ధనుస్సు అను సీయాయుధములను చేతులధించ్చి చూపుడువ్రేలిని ముక్కుపై నిడికొని చెంతనుండువారిని 'బెదరించుచు దంశములచే "పెదవి కరచికొనిి ఎడమచేతిని, పై శ్రాత్టికొని యెదురుగ బరువిడుచు, ఇరుప్రక్కల 'వెంద్రుకలవిరబోసిక్‌ ని; రోగుల చంప బోవునట్లు రూపమును కల్పింపనగునుం న. చ/తిమలకు బంగరువరిమితి అతా మూ, ళతం తస్యార్థమర్థ్ధం వాహేమ్నో నిష్కాణి లేనతు, ౫8 అతోఒప్య లేన 'యోదదార్టత్‌. మవాద్దానం న రాధమః; వతిగృప్లాతివాతస్య దుఃఖశోకావహం భబేత్‌ ౫లో వ్యా మైజెస్పినరోగరూపములతో బ్రతిమలను నూరునిమృములబంగరుచేమై నను వీబదినిమ్మృములబంగరుేవైననుు ఇరువదిమైదునిష్కములబంగరుేమైను. 'చేయనలెనుం 'అటుకాక అంకకన్న తక్కుపబంగరుచేత ప్రతిమను జేసి చానమువేసినచో ఇచ్చినవానికిని తీసికొనినవానికిని దుఃఖము సంభవించును. కావున నొవ్చదానమును న్వల్పముగ జేయ ఐక రోగ్యవ్రతిరూసదానము ఏతా మూ, “యేయేరోగాః చబాథ_న్తే చేహస్థాస్సృతతంతుమామ్‌, గృహ్హీష్వ ప్రతిరూపంతు సహరోనైర్టి జో _త్తమ£ో ఎం మస్ఫ్రుణానేన తడద్డద్వాత్‌. పూర్వరిత్యాకృ తార్చనమ్‌, 'బాఢమిత్యేవ గృహ్హీయాత్‌ తద్రూవం వ్యాధిభిస్పహణ ౫౬ ఆచారోక్టయజమాన్నస్త మనుమాయాచ్చ్భతం పదమ్‌, దర్శనస్పర్శనాలాపాక- వర్షమేళలే న వర్జయేత్‌. ॥ స౭2

అజో ఆంధ్ర ాత్చర్యసహీతేముం శీ6ర్‌ వ్యా మెజేస్పినపరిమితి ననుసరించి. బంగారుతో నాయారోగవ్రతిరూవమును యథోక్తముగచేసి వైకెప్పినరీతిన ఫూజావిధానమును జేసీ ఆచార్యుని వూజించి “యేయే రోగాః---ద్విపో తృమ£'అనుమంత్రముచే నాచార్యునికి చానమియ్యవలెను. ఆచార్యు డును అట్టిదానమును “నీకోళ్కె. సఫలమగునుగాకోయని రోగ ్రతిరూపమెనవృతినును రోగి యొక్క_రోగములతోగూడ పరిగ్రృహంచవలెకు.. పిమ్తట యజమానుడు దానమును వరి గ్రసాంచిన యాచార్యునివెంటట నూరడుగులదూర మరిగి మరలి చూడక తనయింటిక్తి రావలెను. పీమ్తట నొకసంవక్సరకాలము దానమును తీసీకొనినవానితో సంధామణము దర్శ నము స్పర్శనము నున్నగుసంబంధములను బొత్తుగ మూనవలెనుం “న్లాచేవామునందు వయేరోగములుచేరి నిరంతరముగ నన్ను బాధింపుచుండునో ఆట్టిరోగముల వ్రతిరూవమైన యిీ్రతిమశు ఆకోగములనుగూడ నీవు పరిగ్రహించ వలెనూ”అని మె చెప్పినమంత్రమున కర్ణము, థి క్రూరవారాదులయందుజనిం చినవ్యాధికిశాంతికర్థ థధణా- మూ, హ్రారవారా ' స్తథాతారాః తారాంశవివునాడి కాపు దర్శ పృ తిపదస్ట్రమ్యుః పఖ్బమాసష్థ్రథానపంచక మ్‌ం సరా గ్రవామోభళ్చతద్యోగే జాతాః ప్రాయేణమృత్యచే చక్‌ అతోఒవమృతు్య్యుళా _న్యర్థం మంత్రం మృత్యుల్బయం జపేత్‌ ౫౯ గుళూచీం జువుయా త్తేన తీలేణ స్నవయేచ్చిర్క వనశ్హ్రం పారణర్థమాపహోరం గాం కృృస్తోం మహిపషీం మహీమ్‌,౬ం శ్రైమజ్యం కాలపురునం దద్యాత్కృష్టాం _న్తిలానపీ నానుతాపం భజేద్దత్యా చానం దదా్య్యాదమత్సరః, ౬౧ విత్తశాఠళ ఫ్టంన కుర్వీత భ జేదై ్యఫల్యమన థా, న జ 0 ౬ నతత్రేభ్యో బలిం దత్వా గ్రవాయజ్ఞం సమాస్యచ ౨ యది కురా్రాత్మి్యయాం వ్యాధిః దుస్సాథో్యోప్యామళామ్యతి, వ్యా అంగారకచారము. మున్నగుక్రూరములై నవారములయందును: క్టారములగు భరశికృ నే మున్నగనత్మక్రములయందును ఆయానత్మత్రములయొక్క- విమనాడ్యంళ ములయందును; అమావాస్య పాడ్యమి అష్టమి వంచమి యనుతిథులయందును; గర్భ్ఫోక్పషి యమైనళారు జన్మ-విషత్‌ - ప్రత్యక్‌ , వ్వైధనము నను మైదుతారల శని మున్నగు[గ్రవాములు ఫ్రూరములుగ నున్నఫుడును సంభవించినరోగములు స్ర్రాయికముగ మృళ్యువునొందించును

కరర వరహితస౦హిత కావున అట్రియపమృళ్యువుతోలగుట వై మృత్యుంజయ(గఆషమమ్భుళ్యుమహ--స్వావి” అను) మంత్రమును జపము'చేయనలెను. అమంత్రమువేళనే గుడూచి (తిచ్బతీిశె సమిధలను వోమము'చేయవలెను. అమంత్ర్రము'చే శ్నీరము నభ్గిమందత్రించి శిరస్సున స్రోత్నీంపవలెను మరియు వ త్త మును) హిరణ్యమున్వు అవోరపదార్థమును నలనినోవునుః ఎనుమును, భూమిని, శెమధమును కాలపురుముని, నల్లనిశువ్వులను దానముచేయవలెకు* అట్టిదానములువేసి ఏమట లోభక్వముే చింతింపాడదు. మక్సరము-లేక ,ద్రువ్యవిషయమున మోసములేక వె జెప్పినదానమును వేయవలెను. అట్టిలోఛినణముచే లోపముబేసినయెడ తానుచేసిన దానము నివ్ఫల మగును. మరియం దుష్టనత్మత్తములకు బలివిధానముచేసి ఆదిత్యాదినవ చ్రవాములకును యథోక్తముగ వహవనము(హోమము)వేసీ షిమ్తుట వె చెప్పినదానముల సలువవలెను, ఇత్తిజంగున శాంతికర్మను చేసినచో సాథింవరానిహ్రారవ్యాథియును అతి శ్న్‌ఘ్తముగ శమించునుం -ఇట్టి జన్మ నత శ్రాదులయందురో గముగల్లినసంభవించుదో పము థణా-

మూ ఆథానజన్మ నిధన వ్రత వ్ట్‌గాఖి న్టివివత్క_రే, ౬కి

నతశత్రే, వాాధిరుత్పన్నః శ్లేళాయమరణౌ యవా,

వ్యా గర్భోత్చ _త్రియైననత్‌ శ్రముసందున్సు జన్మతారయందున్తు మైధనతారయం దును వ్ర,త్యక్‌ తారయందును, విపత్తారయందును ఈనత్త శ్ర ములలో వ్యాధి సంభవించి నచో మిక్కిలి కష్టము శల్లించును. లేక మరణము నొందించును

శవ(్రె ఆళ్వి న్యాదిజన్మనత త్రములగల్లురోగములకు శాంతి ఏతా

మూ, ఇవార్డ్హ రాశిజన్మ ర్షోదయసద్ధ్యాసునిర్మ లే (ల. ౬

గాయ త్రష్రప్రోత్తంళతం వారం ుచ్యైర్స ఫగీవ్లులె

వాత్వాతన్మ జలే వీష్టలిఖ తేఒష్టారమ్క జే, ల!

పొత్రం ప్రతిష్టావ్య బలిద్రవ్యయు_కృం కృళార్చనమ్‌,

'ేవతానామము_న్లేణ స్వావ+ న్హే నా త్ర సన్ని థాం ౬౬

త్రీ"ష్మ్రమితస్సింహనామోద్ధ్భృ కే ష్యాయుధపాణిష,

మె త్యశృ శానాయతనచత్వ రామ్భుచతువ్చ ఖే, ౬౭

తవేదారోగళశమనాత్‌ ఇత్ధంచాళుద్ధమాళ్వి నే

వ్యా చైచెష్పినజన్మరాళి జన్మనతశ్రాదులయందు. రోగము సంభవించినపుడు ఉ దయశాలమునం చైనను సంధ్యాకాలమునంచైనను సాస్టనాదులచే నిర్శలుడై. ,వైజెన్పిన

జ అరి ధ్ర ఉాత్పరస్థసహితము 467 రీతిన వరోమకుండమును. విర్చ్వరచి వోమద్రవ్యమును “నేతిలో కడివి శాయ్రీమం్ర, ముచే నూటయొనిమిదిఅవముతులు హోమముచేస్తి మండలమును నిర్మించి. అందు బలి . ద్రవ్యములతో గూడిన స్మార్త నునిచి విధ్యుక్తప్రకారము వూబించ్చి పోమముబేయు నపుడు అయానత్మత్రమునకు జెప్పిన చేవకనామము. నుచ్చరించి స్వాహాకారముతో బ్బ) పాత సన్నిధిలో వోమముచేసి; యాబలిష్మాత్క్మమును వెశ్ళెత్తి ఆయుధపాణులై రోగికి మూడుసాళ్లు దిగ్మత్రిప్పి; యాప్మాత్తమును సుంకారమువేయుచు వై త్యస్థలమునం దై నను శ శానమునంద్రై నను, చత్వరవ్ర,దేశమునం ద్రైనను; సీటియందైనను నాల్లుత్రో వలుకలియం స్థలమునం దై నను టూంచునది. రోగము నివరించునందాక యుంచునదిం అశ్విసినతుత్తము జన్మ తారయైన నానమ్మ త్రమున నీవిధానము ఇవేయునదిః మూ. యా మ్యేతిలగుడ త్‌" చాగ్యాగ్నేయే తిలతణ్డులమ్‌, ౪౬౮ పొజాపత్యేవావిర్లో మోదథ్థన్నం సర్వతోబల్యౌ వ్యా- భరణీనత్మత్తము జన్యనతుత్రమై యానక్షత్రమున రోగము సంభవించినచో నువ్వులను. 'బెల్లమును.. "లేనెళు వోమముచేయవలెకు అగ్ని(కృ త్తి కాానతత్రమైనచో తిలలును బియ్యమును కలిపి! చేతితో తడిపి పోమముచేయునది. రోహిణీనడ్‌ క్రమైనయెడ చేతిని వోమముచేయవలెకు. ఈమూడునతత్రములకును దథ్యన్నమనును. బలిగా నీయ వలెకుం న. మృగశీక్షూదినత్‌ త్రములందుచేయుశాంతి అఆా- మూ, ముద్దనూపబలిస్సామ్యే గోడీరం వలోమకర్మణి, జో కే పావకం యామ వ ట్రౌద్రే 'పాయనేన బలి | య్కా ఆదిత్యే తణ్జులా౯ వాత్యా బౌర్ష స్పల్యేతు పాయసమ్‌, ౭0 య ంా శుద్ధాన్నేన బలిం దద్యాత్‌ సాశ్చేన్య గ్రోధపల్లవాళ్‌, ఆటో స్ర్రామ్య్యాషధిభిర్షో మోభత్య్యూ న్నేన బల్మిక్రియాః ౭౧ చ్యాః మృగశిరనత్యత్రమున బలికి పెసలుశు ఊద్దులును;, వోమమునకు అవు'పాలును ఊపయోగింపనగును. అర్దా)నతక్తృమున భరణినడ త్రమునకు జెప్పిన నువ్వులు బెల్లము "కేశ ఈమూడిటిని వోమమువేసి పాయసమువే. బల్మిక్కియను చేయవలెను ఫునర్వసునకు క్ర మున బియ్యమును, పుమవ్యనతత్రృమునకు పాయసమును వళోమమువేసీ ఈశెండునత క్ర, ములకును శుద్ధొన్నముచే బల్మిక్రియ "చేయవలెను అశ్రేషానతత్రమున మట్టే చిగుళ్లను గ్రామ

శంక వరహితస౦హిత మునబుట్టునట్టియామధములగూర్చి వోమము'చేయవలెను,. భత్యుములతోశాడినయన్న మువే బల్మిక్తియను చేయవలెను =వ్రా(ర్రి మఖానత్రమునకు అయా మూ, గాయ త్రీమం త్ర జాప్టంచ లత మేకం ప్ర యత్నతం హవనం విధివత్కు_ర్య్యా త్పర్పణం మార్టనం తథా, ౭౨9 గాయ్యన్రీ జాత వేదమంత్ర్ర్యములను శెందులతుల వర్యాయములం జసించవలయ్యన్హ, విఘ్తుట దళాంళక్రమముగ వోమతర్పణమార్జనములను 'జేయవలయంను. న! పుబ్బనతు త్త మునకు ఇమా మూ, గాయ త్రీ మూలమంత్రేణ వంచలవజవః స్మృృతేప ఎనిమిదపభాగము ద్రృవ్యముకు _బ్లావ్యాణునకు దానము చేయవలయును పిమ్మట లమవర్యాయములు గాయ్యన్రీ మంత్రమును జవించవలయుంను, నోచానము వేయవలయువు, అధి దర్తరాఫల్లునీనత్ముత్ర మునకు ఉతా- మూం హరివం శ్ర వణం రరద్యార మేకం చ తత్పరః, ౭83 లు ఆ త గాయత్రిమూాల ల్రైణ దళాయుతజవః స్త పి హారివంశమును మిగుల భక్తితో చారాయణముజేయవలయును, మటేయు నా మానవుడు తనగ్భవామునందలి [దృవ్యమునం 'దాజవఫాగమును 'దానముేయవలయున్సు కిమ్హట బదివేలు గాయ శ్రీమం్శత్రమును జసింపవలయున్లు, =శైద్ర నూ _స్తనతమత్రమునకు రతా = మూ, జూతవేచేతి మంత్రేణ వంఛాయుతజవ స్తథా ౭2 గోదానం చ విశెవేణ శయాగ్థదానం తథా చీ యే, తనయింటియందున్న ద్రృవ్యములో ఇెనిమిదవఫాగమును పుణ్యకార్యములయం దుపయోగింపవలయును. _ వీమ్తట నేబదివర్యాయములు జాతవేదయను మంత్రమును జపింపవలయును. అంతట దశాంళక్రమముగ వోమతర్శణమార్జనములను 'కేయవలయును. మృష్టాన్న దానమును 'జేయవలయును. నోదానశయ్యాదానములను. 'జేయవలయును శఖర చిత్రాదినమ్‌త్తములు 99 గ అధు మూ, వావిష్యూన్నం బలౌహోమే చిత్రాన్నం త్వష్ట పాలితే, ౭ శుద్ధాన్నేన బలి తేపో వాయవ్యే పాయసం యవైః ఐన్హ్రాగ్నోః పాయసం హోచేం గన్థమాల్యే బలె బలౌం ర టి థి

ఆం ధ్ర, తాత్చర, స్రసహితము జ్వీల్‌రి మెక్రే, ఘృతాన్నం హోమాళ్టే సూరణః కటుకైః వును ఐన్దే9హో మేచరుబలిః నై, రే మూలమావధైః ౭8 ఆర్యేతు శాలమూహోమే ద్యయో స్తు కృసరోబలౌ, ఇద న కుల్తాహివై శ్వాచేవన్హే హోమాస్టే పాయసం బలౌం ౭ళొ గన్ఫమాల్యబలిర్లో మే వషవే ర కతణు లె, ఠు న్‌ రాలి = ద్రఠాా ఘృతముద్దబలితీర సమిద్ధోమళ్చ భానవే (వాసే, ౭ణో హో మే మస్టారపుష్పాణి వారుణీపాయసం బలౌ ప్రవత్యేచ హావిషాజై కపార్పరిరతీతే, ౮౦ పృషదాజ్యేన హవిషా అహిర్చు భ్నేస్థబలిః పునః, అఖ్జైః పూషదైవత్యే గ స్థమాల్యబలి స్త్రిషం ౮౧ సర్వలతణసం యోగో భక్రిరై శ్రదద్విజాతిమం, చికిత్సాయామనిర్వేదః తడారోగ్యస్యలతణమ్‌, ౮౨ కతి చతుర్ధాధికారః ఇతి శ్రీనాథపజ్హితకృళ- వరహితసంహితాయాం సాథారణకాజ్ఞః చవ థమస్పవమ్నా_ప్తః, ఆతురవృ త్తాధికారళ తుర్థళ్ళ గం వ్యా, చిత్రానతశ్ర్రమునకు. నేతితోకూడినయన్నము. బలికిని పోమమునకు చిత్రాన్నమును ఊవయోగించనగును. స్వాతీనత్ముత్రమునకు శుద్ద్ధాన్నముచే బలియు; యవ లతోగూడినపాయసముచే వోమంబును చేయవలెను విశ్తాఖానత్యత్రమున పాయనమును వళోమముచేసి గంధమాల్యములవే బలియుచేయవలెను అనూరాధానతత్రమున. "నేతితో కూడినయన్నమును వోమముచేసి ఆవాలతోగూడిన కందగడ్తను వోమను చేయవలెను, జ్యేష్టానతుత్రమున చర) (వళ్వాన్నము)ను వోమముచేసి దానినే బలికి నువయోగించు నది. మూలానత్మత్రమున కకాదధములతోస్నూడినమూలములను వ్రూర్వామాధ్రానతత్రమున శాలితండులములను వోమము'ేస్సి ఈళండునత్మత్తములకును కృనరము. (పెనలనవ్వును నువ్వులను బియ్యమును ఒకటిగళేర్చి వక్యముచేయబడినపులగము)ను బలిచేయునది. ఉా త్త రాష్టూభానత్మర్రమున కుల్థానము[ఊడికించినమిళుములను వళోనుమువేనీ 'పాయనమును బలియిచ్చునది చ్రానూనక్యత్తమున నంధమాల్యములను బలియిచ్చి ఎజ్జినినియ్యమున్న

శ్తీ0 వరహితస౦పహిత వళోమముచేయంనది, ధనిష్టానతుత్రమున "వెసలను నేతిని బలియిచ్చిః 'పౌలను సమిధలను వోమముచేయవలెను, ళతభిషనతశ్రమున మందారపున్పుములచే వోనుముచేసిి పాయస ముచే బలినిచ్చునది. ఫూర్వాళాద్రానత శ్రమున భరణీనత్మత్రమునకు 'జెస్పిననువ్వులను 'లెల్లమును "లేసెను కలివి నోమముచేయునది. ఊత్తరాభాద్రానత్మత్తమున నృషదాజ్యము (గాయ్యిని "వెరుగును కలివినవావిస్ఫు)చే వకోముముచేయునది. లేవతీనత శ్రమున ఖండ శర్యరచే వోమముచేయునది. మరియు పూర్వాభాద్ర; ఉత్తరాభాద్ర లేవత్సి యను సీమూడునత త్రములయందును గంధమాల్యములచే బలివారణము చేయునదిం

మరియు రోగికి ఉందులత్‌ణములం మంచివిమై, 'వైద్యునియందును. బ్రావాణుల యందును. చ్వేముద్ధిలేక భక్తికల్లి చిశిళ్సజేసికొనుటయందు. వినుగువెందక శ్రద్ధగల్లి యున్నచో నారోగికి ఆరోగ్యము చేకూరు నని యెజుంగనది

ఇచ్చట సీనివరణము ెణుంగునదిః---ఎవరివై నను జన్మనత్మక్రమునాదు రోగము నంభవించినచో నయ్యది వ్రబలమై మిక్కిలి కష్టసాధ్యమగును కావున చానికి దగినశాంతి "జేయుట యావళ్యకము. అట్టియెడ అళశ్విన్యాదినకత్రములలా* "నెయ్యది తనకు జన్మనతక్ర, ముగనుండునో అనక్ముత్తమున రోగముసంభవిం చినపుడు మె జెప్పినరీతిగ నాయారోగ్యప్రతి రూవమునుకేసి విధ్యుక్తృముగ ఫూజాదివిధులనెర చేర్చి గ్రలిమకు దానముచేసి. పిమ్మట మెళెప్పినరీతిన నాయానతశ్రములకు జెప్పిన ద్తవ్యములవే వగోమంబును; బలివారణంబును "చేయవలెను హోమద్రవ్యములు అఆయానత్షత్రమునకు నిర్లీతముగనున్నను అయాద్రవ్య ములను నేతితో తడిపి వోమముచేయవ లెను,

మరి

యు నిచ్చట ఆయానతశ్రములకు వోమబలిద్రవ్యములనిర్ణ యమును వరు

నగ శొప్పునవ్వుడు మభ్ద పుబ్బ, ఉత్తర వాస్త అను సీనాల్టున తత్ర ములకుమాత్రము చ్రవృనిర్ణయము ఇెప్పియుండ లేదు శ్రంథకర్త అన్నిటికిని నియతముగ జెప్పి యిీనాల్డు 'నక్మత్తములకుమాత్రము. 'ఇెన్పకుందుటకు కారణము. తెలియదు; కాని ఈనిషమయమున 'గ్రంథపాత ముండునని యూహింపవలసియున్న ది

ఇత్తెజంగున శీ నాధవండితవిరచిత వఇరహితసంహిళశయందు సాధారణ కాండమనునది గ్రశమాండము సంపూర్ణము

ఇతి విశ్వ నాథరచి తాపరహితబోథిన్యుదారపరత గ్రా

వరహీళ త్త వ్యాఖ్యాజీయాచాస్థ్రీసతాం ముదేద్యనిశమ్‌

ఆ ఆంధ్ర, ఆౌత్ప రర్టసహితము టి! ఇతి శీ సీ స్తీ 'కాళవా స్తిసంస్థానాస్థానవిద్వద్వ లేణ్యులును నర్వళంత్ర న్వతంత్రులు నగు బ్రహ్మశ్రీ, కుంభకోణము లక్షీ కృసించాశా స్త్రల వారిచరణకమలసం నేవాసమాసాదిత 'పాణినీయాపిశా త్త విజ్ఞానసముల్లసితుండును శ్రీమాక్‌ వై ద్యరత్న పండిఈ డీ నోపా లాచార్యులవారి యాయుంర్వేద్యాశ్సమమునం చాస్థానవిద్వాంనుడుగ నున్న వాడును కౌండిన్యన్నోక్రవిరాజమాన నుదురు పాటివంశవయక పారావారనుధాకరుండును. బ్యమ్మాశీ, అన్నిచిళ్‌ సీతారామవాజెపేయయాజి. శ్రీ సీతామ్బాసోమపీథినీకనూభవుందును నగు వైయాకరణ విద్వాక శ్రీ పజ్జిక విశ్వనాథశాన్రైచే విరచికంళబైన పరహితబోథిని (దును 'పరహితసంహి తాంభ్రివ్యాఖ్యానమున సామాన్య కాండ మశు చ్రథమకాండ వ్యాఖ్యానము నసమ్తాష్గముః ఇన్నపురిః వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అడ్‌ సన్స్‌ వారి శ వ్‌ అ ఆ

నీిఘ౦టువ్సులు శ్రీశాండశేమకూ, సటీక 46 12 విశ్వకోశమా, (విశ్వనిఘంటువు) సటీక 3 లై 8 “ష్పృ్రషిప్లికోశము $9 664 ట్రీ 0 వాఠావలి, వీశాతరీలోశము 3 ఉల6 10 అకురము; ప్రథమకాండము వదాలము టీక ంం 010 అకరము 8 కాండలం, మూలము ఏం 10 అమరము; నటీకు మేలుకాగికములం, కలికో 66 ర్‌ 0 వావిక్ననిఘంటువు 1వ నంపఫపుటము (అ మొదలు కె నటికు ౨4 100 $ 2వ సంపుటము (క మొకలం ఇ వణకు 44 12 0 శచ్చార్థదంద్రిక, ,శ్రీమవాళాళి సుబ్బారాయకృత కం ద్రనిఘంటువు 10 0 లఘుళశ్హార్థిదం ద్రిశ / 6 ౮0 శ్రీ చేంకటేశాం ధ్ర్యము నద్యము 0 క ఆంధ్రనామనంగ్రవాము, ఆం ధ్ర నామశేమము, సాంబనిఘంటువు టీక అశారాద్యనుక్రమణిక త్రో ఏం ౭ 0 చాలచంద్రోదయమా, ఆలఘుకౌముది పం 10 జేటికాలపుకవిక్వము, శ్రీ ఆ|| ఉమాకా _న్తముగారిది లం 8 0 తెనుగసామెకలం ₹1€ 9081130. [00226120109,05 0౭9120 04౮ 2 0. గడమ3140102 64146, 081131 90 61084 త 706 72754 లి 8 నులకుణసారము నటీక క్రొ త్తీకూర్చు ఉం॥ 18 ఆంధ్రశబ్దమంజర్కి బ॥ సీతారామాచార్యులు లం 0 8 రజ [మడ[డ227428క మమ081130-రం1480 0106100జకా. శీ శంళర - నారాయణగారి.. నిఘంటువు, (ఇంస్తీమవదములకు శప అర్థముగలద్రి ల 1ఠ 0 008113 2-0001ష8్రష వం01565 మ1060యటు7 ఇంగ్మీమం తెనులప పాశెట్టుడిక్ష నరి ంఠఈ్ర 0 నంన్కల్భ తంధ్రనిఘంటువు (నంస్క్భతపదములకు. తెనుగు అర్థమాగలపి) 8 8 అం ధ్ర భాహిభూవమణము; పద్యవ్యాకరణము మం 06 ప్రైాఢవ్యాకరణము, బ| సీశారా కూదార్యులు శీ 8 చాలన్యాకరణము, చిన్నయ సూరిగారిది 4 14 డిటొ శ్రీబులును, చేంకటరమణయ్యగారి టీశళో ఉ4॥ 8 0 చక లఘు వ్యాకరణము) శ్రీ, "వేదము వేంకటరవణాశో స్త్ర ంం 10 వళ్ళో క్రరాం ధ్ర వ్యాకరణము 62 1 0 శ్రీరానిపాటి సరుమ్నూ క్రిశాస్త్రిగారి తెనుగువ్యాకరణము లం 18 వావిళ్ల రామస్వామిశా స్తులు అండ్‌ సన్స్‌, పోట్టువాక్సు 182 292, ఎకొజ్లజేక్‌ ,శర్నుపుకి 1

(=

(ఈ,

• (1 0.న ఫ్‌ రా రో | నమ చో

గ ను. రంయక న . సు న! స! టం

ము? వేగ న న మ న! ను గ... 12 స... | 11, . న ర టం న కు సం న... స ను. టే స్తు న్‌లే ్‌ (స. న న న. . టు కిట స్తం ల రంల! ను న క న [నం స న సం మట వ నం న. ను త ల! సతి సం టం. ని (3.1 న ఫ్‌ 1 (. , న యనక? (ం టా మ. ౯. నే స. క న స్‌! | న వ స ర శ . 1 గు (ఫి ఆ న మ నన టన (1 య లం టిం న. / లేరని య. - | | | (| | || /. . ” + 11 | (| (| " న! + , ||! |

1. , " . . | అన స ॥ |

నై. ॥ "| న. , న