Telugu Paniti chinukulu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

లా ( నష్మలాఎ. | ||

న...

టీ. టి . శ సహజ కవిమల్లెమాల

( బం స మనసుపడి మక్కువతో సేకరించిన 1 /

7! స్‌. ఇ ఈ పుస్తకాన్నిసాహిత్యాభిమానులకోసం క్లే , "౪" శీ సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రానికి జ 1 1%. శ్రీ ఆనందంతో బహూకరిస్తున్నాం. . /. క -మల్లెమాలకుటుంబం శ చడ. ప యక న .!

శ్రీరస్తు పన్నీటి చినుకులు దుగ్గిరాల రామారావు దుగ్గిరాల పబ్లికేషన్స్‌ హైదరాబాదు

న

7బో పన్నీటి చినుకులు దుగ్గిరాల రామారావు ప్రథమ ముద్రణ: చిత్రభాను - వైశాఖం జూన్‌ - 2002 ముల

గ్‌ వ! అళ్తుతళ్ళి | చంద్ర తు ం అస న మ

లేజర్‌ టైప్‌ సెట్టింగ్‌: య. మను గ్రాఫిక్స్‌, 1031, చిక్కడపల్లి, హైదరాబాదు. థ్‌! ముద్రణ: 9 శ్రీ బాలాజీ ఆర్ట్‌ ప్రింటర్స్‌, గ చిక్కడపల్లి, హైదరాబాదు. ప్రతులకు: దుగ్గిరాల రామారావు, 6-3-668/10/46, దుర్గానగర్‌ కాలనీ, పంజగుట్ట, హైదరాబాద్‌ - 500 082. ఫోన్‌ : దుగ్గిరాల సోమేశ్వతరావు, 6-3-668/10/45, దుర్గానగర్‌ కాలనీ, పంజగుట్ట, హైదరాబాదు - 500 082. ఫోన్‌: 040-3402266 హక్కులన్నియు: కృతికర్తవి వెల: 50 రూ1॥లు.

వడలి మందేశ్వరరావు విశ్రాంత అధ్యక్షులు కేంద్రీయ విద్యాలయ "హైదరాబాదు ముందుగా

దుగ్గిరాల రామారావు బావగారు కవిగా వ్రనసిద్భులు. వారి “అమృతకలశము” నూ, వారి అన్న కీ.శే.వెంకట కృష్ణమూర్తి గారితో కలిసి రచించిన త్రివేణి", 'నివాళి' కావ్యాలనూ నే నిదివరకే చదవడం వల్ల, వారి కవితా యాత్ర యే దిశగా ఉంటుందో నాకు తెలుసు. “పన్నీటి చినుకు' లన్న శీర్తికే మధురంగా ఉంది. వేగిపోయే శరీరానికీ, అలసిపోయిన మనసుకూ . పన్నీరు స్వాస్ట్యాన్నిస్తుంది. దాని సుగంధ వీచిక ఘ్రాణేంద్రియ తర్ప్చణంగా ఉంటుంది. అందుకే వారు'దీనికి పీఠికను కోరగానే అంగీకరించాను.

ఇందులోని కవితలు విలక్షణమైనవి. కొన్ని భక్తితో గురువర్యులకు ఎత్తిన నీరాజనాలు. కొన్ని 'ఎలిజీ'ల వంటివి. కొన్ని 'యూలజీ'ల వంటివి, కొన్ని ఆయా సన్నివేశాలకు అనుకూలంగా వ్రాయబడినవి.

ఈ కవితలు మనల నొక రంగుల రాట్నం మీద పయనింపచేసి, 20వ శతాబ్దం ఉత్తరార్థంలో ఉన్న కొంతమంది కవులను, పండితులను పరిచయం చేస్తాయి.

క్షే

రవీంద్ర కవి జగమెరిగిన కవి. అమరజీవికి ఆంధ్రదేశ మంతా బుణపడి ఉంది. నేతాజీ, మహాత్ముడూ ఎన్నటికీ చిరజీవులే. వారిని స్మరించడం సముచితమే. అవి వారికి పన్నీటి జల్లులే. వానికి కవితా గంధము ఉన్నది. దీనిని సాధించిన రామారావు బావగారికి అభినందనలు.

వడలి మందేశ్వరరావు 310. 17-1-395/35 520120002400/2 2847 ఏ్‌2142026 క్వరల2026 - 500 059 వస : 4078535 షే

మానాప్రగడ శేషసాయి విశ్రాంత అధ్యక్షులు ప్రభుత్వ మహారాజా సంస్కృత కళాశాల విజయనగరం పొల తళుకులు

“పన్నీటి చినుకు' లతో సేద తీరింది! ప్రాణం తేరింది! హాయిగా కింకవీంద్ర ఘటా పంచాననులను సేవించాము! స్వానుభవంతో ముగించాము! అందమైన కవితను ఆస్వాదించాము! మానస రాజహంసం తరంగ డోలికలో విశ్రమించింది! ఇంతకన్న కావలసినది ఏముంది! ఎంత సువాసన లీ పన్నీటి చినుకులు! ఏమి చెప్పే దా సొగసు?

ప్రియ మహోదయులు శ్రీ రామారావు తొలి పుట్టువులో పలుకుల పడంతిని బాజు బందులతో పట్టు సెల్హాలతో ఊరేగించుంటాడు! కాకుంటే ఎలా పలుకుతుంది ఇంత తీరువయిన తెలుగు పద్దెం? అందులకే అన్నారు “శతావధాని' చెళ్లపిళ్లవారు -

“క్రవితావాసన పూర్వజన్మ సుకృతమ్‌ కస్తత్ర సందేహ?”

అని.

ఇది ప్రతి పద్య సుందరమైన ఒక ఖండకావ్యం! తియ్యని ఇక్షుఖండం!

ఏ పదం ఏ పదంతో కలిస్తే రసాస్పదమై ఎనలేని వెలుంగులు చిందుతుందో తెలిసిన వాడే కవి. వాడిన పద బంధాలు మొగలిరేకుల్లా వాడిన కొద్దీ పరీమళ నిర్భరాలు కావాలి! దుగ్గిరాల రామారావు కవిత్వం - ప్రసన్న మనోహరమైనది. కాంతి పూరంతో తళతళ మెజసే పాలధార లాంటిది. పాలు

శేష

పదాలు, తోడుకొని, పెరుగయి, తజచబడి వెన్నబుడగలై కాచిన నేయిలా కయితలో సువాసనలు వెలువరిస్తాయి! తీరువుగా పద్యం చెప్పగలిగిన వాడే తెలుగునాట కరువయి పోయిన ఈ రోజుల్లో రామారావు వంటి కవులు ఉండటం భాగ్య విశేషం. శ్రీ దుగ్గిరాల వారికి శ్రీ తిరుపతి వేంకట కవుల చాలు వచ్చినట్ట్లున్నది! చాలు! నీ పుట్టు తరించటానికి పాల తళుకుల్లాంటి మురిపాల కయిత దరహాసాలు చూచాం కనక! భవదీయ మానాప్రగడ శేషశాయి “రజ 0001 328% 12120280 - 535 002 (4&.£) [086 : 26430 1౪

కృతికర్త దుగ్గిరాల రామారావు

నివేదనము నేను కలం పట్టినప్పటినుండి కొంతమంది కవులమీద, పండితులమీద, దేశ నాయకులమీద, ఉదా*'స్వభావులైన దాతలమీద, సాహిత్యాభిమానులైన మిత్రులమీద వ్రాసిన పద్యాలు, అనేక సందర్భాలలో చెప్పిన చాటువులు - నా అశ్రద్దవలన పోయినవి పోగా మిగిలినవి-కొన్ని ఈ “పన్నీటి చినుకులు కృతిగా రూపుదిద్దుకున్నాయి. మా పితృపాదులు శ్రీ గౌరీపతి శాస్త్రిగారు, మా మాతృమూర్తి సత్యనితి. మా పూర్వులలో తండ్రివైపు శాస్త్ర పండితులే కానీ, కవులు లేరు. మా అమ్మ మేనమామ గుంటూరి వీరభద్రశాస్త్రిగారు గొప్ప విద్వత్కవే గానీ గ్రంథాలేమీ వ్రాయలేదు. మాతరం వారిలో మా పెద్దన్నయ్య శ్రీ వెంకట కృష్ణమూర్తి కవి. తమ్ముడు చి సోమేశ్వరరావు కవి-ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు-దర్శకుడూను. తక్కిన సోదరులు సాహిత్యాఖభి రుచి, కవితాభిమానం కలవారే కానీ కవులు కారు. మా పెద్దన్నయ్య, నేను “దుగ్గిరాల కవులు” పేరుతో కొంతకాలం జంట కవులుగా ఉన్నాము. చిన్నప్పటినుండి నా హృదయంలో తిరువతి వెంకట కవులకు గురుపీఠం. “చదివి శిష్యుల మని చెప్పు ఛాత్రు లొకట చదువ కయె చెప్పికొనియెడి ఛాత్రు లొకట ఆంధ్ర దేశమ్ము నెల్లెడ నావరించి చెళ్లపిళ్లకు నున్నవి శిష్యగణము” అని వెంకట శాస్త్రిగారు తమ జీవితచరిత్రలో చెప్పుకున్నారు. శాస్త్రిగారి ఏకలవ్య శిష్యులలో నేనొక పరమాణువును. 1949లో నేను కాకినాడలో ఇంజనీరింగ్‌ చదువుకొంటున్నాను. అవిభక్త ఇ

మదరాను రాష్ట్రప్రభుత్వం వెంకట శాస్త్రిగారిని ఆంధ్ర ఆస్థాన కవిగా నియమించిందని విని శాస్త్రిగారిపై పద్యాలు వ్రాశాను.

వయోవృద్భ్ధులై అనారోగ్యంతో మంచంపట్టి మదరాసు రాలేని వెంకట శాస్త్రిగారికి ఆయన ఉన్న విజయవాడలోనే ఆస్థాన కవి పట్టప్రదానం ప్రత్యేకంగా జరిపించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ఆ సమయంలో చేయబోయే సన్మాన మహోత్సవాన్ని పురన్కరించుకుని దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రిగారు, కాటూరి వెంకటేశ్వరరావుగారు ఆంధ్రదేశంలోని ప్రముఖ పట్టణాలు పర్యటిస్తూ కాకినాడ వచ్చినప్పుడు వారిని దర్శించి వెంకటశాస్త్రిగారి పై పద్యాలు మరికొన్ని కవితలు చదివి వినిపించాను. “నీవు పద్యం వ్రాయడం చదివడం కూడా వెంకటశౌస్రిగారి బాణీలోనే ఉంది. ఆయన దగ్గర చదువుకున్నావా?” అని అడిగారు కాటూరివారు. “లేదండీ! ఏకలవ్య శిష్యుణ్జి” అన్నాను.

మరికొందరు పెద్దలు కూడా నా పద్య పఠనం గురించి పై విధంగా అన్నారు. అయితే చెళ్లపిళ్ల వారి పద్య పఠనం వినే అవకాశం నాకెప్పుడూ కలగలేదు, నేను కలుసుకున్నప్పటికి ఆయన గౌత్ర పటుత్వం బాగా సడలింది.

విజయవాడలో చెళ్లపిళ్ల వారికి జరిగిన అస్థానకవి సన్మానానికి వెళ్ళాను. అక్కడ శ్రీద్వివేది సత్యకవిగారు కనిపించారు. ఆయన వెంకటశాస్తిగారి మేనకోడలి కొడుకు. శాస్రిగారి కుమారుడైన దర్గేశ్వరశాస్త్రి - సత్యకవి కలసి “సత్యదుర్గేశ్వర కవులు” అను పేరుతో అవధానాలు చేసి ఆ కాలంలో ప్రసిద్ధి కెక్కిన జంట కవులు. నత్యకవి గారు మా అన్నయ్యకు అప్పులు. తద్ద్వారా నాకూను.

అ సత్యకవిగారు ప్రసంగ వశాత్తూ నేను శాస్త్రిగారి మీద వ్రాసిన పద్యాల గురించి విని “తాతయ్యకు స్వయంగా వినిపిద్దువుగాని రా!” అని వెంకట శాస్త్రిగారి సన్నిధికి తీసుకుని వెళ్ళారు. ఆయన మంచం ప్రక్కన కూర్చుని నా పద్యాలు చదివి వినిపించాను. అవే ఈ పుస్తకంలోని “కింకవి గజ సింహం” పద్యాలు.

ఛే

పద్యాలన్నీ విని ఊరు, పేరు, కులం, గోత్రం, వయస్సు తెలుసుకుని “ఈ చిన్నవయస్సులో ఇంత ప్రసన్నమైన కవిత్వం నీకెలా పట్టుబడిందిరా?” అని అడిగారు. “తమ అనుగ్రహం” అన్నాను. “అది ప్రత్యక్ష కారణం కావచ్చు. పరోక్ష కారణం మాత్రం పురాకృత సుకృతం - పరమేశ్వరానుగ్రహమూను. నీకో మాట చెబుతాను జ్ఞాపకం ఉంచుకో. నీ కవిత్వంలో ఎవరైనా ఏదైనా తప్పంటే దిద్దండి అని అడుగు. వారు సవరణ ్రతిపాదిస్తారు కదా! అది బాగుంటే ఉండనియ్యి. లేకపోతే ఆ సవరణను త్రోసిరాజని నీవు వ్రాసిందే ఉంచుకో. వివాదాలకు దిగి సమయం వృధా చేసుకోవద్దు” అని సెలవిచ్చారు శాస్త్రిగారు.

ఈ మధ్యనే స్వర్గస్థులైన శ్రీ డి.ఎ.ఎల్‌.ఎన్‌.మూర్తి (దుగ్గిరాల అనంత లక్ష్మీనారాయణ మూర్తి) 1950 నుండి మాకు స్నేహితులు. ఆ రోజుల్లో మేము విశాఖపట్టణంలో టెలిగ్రాఫ్స్‌ డివిజనల్‌ ఇంజనీర్‌ ఆఫీసులో పనిచేస్తూ ఉండేవాళ్ళం. ఆయన 1953లో పూనాకు బదిలీ అయినప్పుడు నేను పద్యాల్లో వీడ్కోలు పలికాను. దానికి కృతజ్ఞతలు తెలియపరుస్తూ మూర్తిగారు పూనొ నుండి నాకు పద్యాలలో లేఖ వ్రాసారు. ఆ ఉత్తరానికి నా ప్రత్యుత్తరమే ఈ కృతిలోని “కవి మూర్తి” శీర్షికతో ఉన్న పద్యాలు. వారిపై వ్రాసిన వీడ్కోలు పద్యాలలో

“జరుగ లేదింత వరకు నెన్వరికింగూడ గవనమున వీడుకోలు మా గడపదాటి యరుగు వారికి నీనాడు జరిగె నీకు”

అన్న పద్య భాగం మాత్రం జ్ఞాపకం ఉంది. మిగిలిన పద్యాలు మా ఇరువురి దగ్గర లేవు.

మా ఉత్తరాలలో పేర్కొనబడిన “దొరవారు” వి,ఎల్‌.ఎన్‌.మూర్తి' అని పిలువబడే అప్పటి మా ఇంజనీరు శ్రీ వేదుల లక్ష్మీనరసింహమూర్తి గారు. సహృదయులు. సంగీత సాహిత్యాలలో ప్రవేశం ఉన్నవారు. విశేషించి మాకు

న!

పితృ సమానులు. వారు శాంత్యాశ్రమ కార్యకలాపాల్లో పాల్గొనేవారు. వారి పేరణతో “అమర సందేశం” అను ఒక చిన్న వచనకృతి (ఆంగ్గానికి తెనుగు చేత) వ్రాసాను. అ పుస్తకాన్ని శాంత్యాశ్రమం వారు అచ్చు వేయించారు.

ఈ విధంగా ఈ కృతిలోని ప్రతీ ఖండిక గురించి వివరంగా వ్రాస్తే అదొక పెద్ద గ్రంథం అవుతుంది. విస్తరభితి చేత పద్యాలు వ్రాసిన సంవత్సరం, సంధర్భం సాధ్యమైనంత సంగ్రహంగా ఆయా స్థలాలలో సూచించాను.

శ్రీపాద, పింగళి, మధునాపంతుల వారిపై వ్రాసిన పద్యాలు ఇంకా ఉండాలి. నా అజాగ్రత్త వలన చాలా పద్యాలు అంతరించాయి. ధారణకు నిలచినవి ఈ కృతిలో చోటుచేసుకున్నాయి.

తన పదునాల్గవ యేట నా జీవితంలో ప్రవేశించి మా సంసారోద్యాన వనాన్ని రెండు కాయలు ఆరు పూవులు గా ఏభైయొక్క సంవత్సరాలు తీర్చిదిద్ది ఇటీవలనే దివంగతురాలైన నా ధర్మపత్ని శ్రీమతి కనకదుర్గకు ఈ కృతి అంకితం.

నుప్రసిద్ధ సాహితీవేత్త, వరిశీలకులు, విమర్శకులు శ్రీవడలి మందేశ్వరరావు గారు మా బావగారు. నా భార్య - మందేశ్వరరావు గౌ రు అప్పచెల్లెళ్ళ బిడ్డలు. విజయనగరం ప్రభుత్వ మహారాజా సంస్కృత కళాశాల అధ్యక్షులుగా పనిచేసిన ప్రముఖ పండిత కవి శ్రీ మానాప్రగడ శేషశాయిగారు నాకు పరమాస్తలు. 1953లో నా “ప్రసన్న గౌతమి” (చూ.అమృత కలశం) పద్యాలతో నన్ను మధునాపంతుల సత్యనారాయణశాస్రిగారికి పరిచయం చేసినవారు శేషశాయి గారే. ఈ పెద్దలిద్దరూ ఈ వన్నీటిచినుకులకు

ముందుమాటలు వ్రాసి నన్నాశీర్వదించారు. వారికి నా ధన్యవాదాలు. వ్రాయంగలాండు వ్యాసములు, వ్రాసిన దానినిం గల్పవృక్షమున్‌ జేయ(గలాండు, కావ్యరససింధువు ద్రచ్చి సుధన్‌ బుధాళి కం దీయంగలాండు, పండితు(, డతి ప్రతిభాయుతుం డెన్సదేండ్ల పై 'ప్రాయమువాండు, మా వడలి బావ పదమ్ములకున్‌ నమస్కృతుల్‌. +

మాన్యసఖు(డు, సుకవి, మానాప్రగడ శేష శాయి, పండితుండు, సహృదయుండు, “పాల తళుకు”లరసె. “బన్నీటి చినుకుల” నా మహామనీషి కంజలింతు.

ఈ కావ్యానికి ముఖపత్ర చిత్రాన్ని వేసిన ప్రముఖ చిత్రకారులు శ్రీ చంద్ర గౌరికి ముద్రణ కార్య నిర్వాహకులైన శ్రీ కుడుపూడి భాస్కరరావు (మను గ్రాఫిక్స్‌)గారికి, శ్రీ బాలాప్రసాద్‌ (శ్రీ బాలాజీ ఆర్ట్‌ ప్రింటర్స్‌)గారికి నా కృతజ్ఞతలు.

-దుగ్గిరాల రామారావు 1

శ్రీరస్తు అంకితము శ్రీ తంగిరాల విఖ్యాతాన్న్వయమున స రస్వతీ సత్యనారాయణు లను పుణఖ్యదంతపతులకు. బొడమి, వేంకటరావు రామకృష్ణుండు సుబ్బరావు సూర్య నారాయణుం డను నలువు రన్నలకు గా రాబు చెల్లివయి, నా బ్రతుకు బాట సహచారిణిగ నుండి, సంసార వారాశిం దరణివై నన్నాక్క దరికి. జేర్చి, అరువదైదేండ్ల 'ప్రాయమ్ము నందు దివికి6 జనిన సహధర్మచారిణీ! కనకదుర్గ! చేకొనుము శాన్క “పన్నీటి చినుకులు” కృతి- కమల సంభవు దేవేరి కచ్చపి శ్రుతీ. కోప మధికమ్ముగాని నీ గుండె యందు. బరమ కారుణ్యర్సురి పరివళ్లు ద్రొక్కు నమృతవారాశిలో నోలలాడు నీదు హృదయ మధురిమ నేనెబుంగుదును దేవి! గ

॥ క ॥ | ఇల్లీ కృతికర్త ధర్మపత్ని శ్రీమతి దుగ్గిరాల కనకదుర్గ ళ్‌ ణి ౧ (1935 - 2000)

మాటపడియెజుంగవు నీవు మాతయైన' దండ్రియైన నెదుటి వ్యక్తి దైవమైన కనకదుర్గ! నీయభిమాన ధనము ముందు కనకనగమైన నీ కొక గడ్డిపోచ. నాకున్‌ నీవయి నీకు నేనునయి యున్నా మిన్నినా ళ్ళుర్వి, నే కాకిన్‌ నన్నానరించి యేగితివి నాకం బొంటిగా, నీకునున్‌ నాకున్‌ వేజొక జన్మ ముండదనియే నా నమ్మక, మ్మున్నచో నాకున్‌ నీకును వ్రాసిపెట్టు మనుచున్‌ బద్మాసనున్‌ గోరెదన్‌. రాతిరియున్‌ దివంబును విరామము లేని భవద్వియోగపున్‌ గోత భరించు నా యెడందకున్‌ బ్రదుకన్న నిరాశ, నీ స్మృతి వ్రాత మెడందకున్‌ బ్రతుకుపై గలిగించు దురాశ, పిప్పినై పోతిని మధ్యలో నలంగిపోవుచు నీ ముది ప్రాయమందునన్‌. పిల్లలు సోదరుల్‌ సఖులు (పేమమెయిన్‌ గనుచుండి, రైన నా యుల్లమునందు రా,జుకొనుచుండు నెదో యిదమిత్ణృమంచు నే వెల్లడి చేయలేని యొకవేదన, అయ్యది యంతలోన నే చల్లంబడున్‌ భవత్సృతులు చంద్రికలై యమృతమ్ము చల్ల(గన్‌. నీ యనురాగ నందనవనీస్థల కల్ప మహీజ శీతల చ్భ్చాయలలో క్షణాలవలె సాగిన వేంబదియొక్క యేండ్లు నా ప్రాయమునందు, నింకిపుడు వార్థక జీవిత యాత్రలోన బా థేయము లయ్యె నాకు భవదీయ సుధా మధురార్ష సంస్మృతుల్‌, గ

నా కరమున్‌ గ్రహించిన దినమ్మున నుండియు. గన్నుమూయు నం దాక కుటుంబ భారవహనమ్మున రెండు బుజమ్ములైతి వీ లోకమునందు నాకు(, బరలోకమునన్‌ మనయిష్ట దైవము స్తో దయార్ధయౌ కనకదుర్గ సమక్షమునన్‌ సుఖింపుమా! నా వెనుకన్‌ జరించితి వనారతమున్‌ సహధర్మచారిణీ భావము రూపు. గొన్నటులు, భౌతిక కాయము వీడియున్‌ జిరం జీవిగ భూమిమీద విలసిల్లెద వీవు మదీయ కావ్య వా ణీవనజాయతాక్షియు వినిర్మల క్రీర్తివధూటి తోడుగన్‌.

స.

చినుకులు

1. కింకవిగజసింహము......౨౨౨౨లల0 వరయ కే
2. అశ్రుతర్పణము .....౨౨౨౨౦౦౦౦౦౦౦౦౦౦౦౦00000రలంటయయలులలలటు రీ
3. రాణాప్రతాపసింహుండు .........లయలలలలు రి శ... నేతాజి...ంలతరంంరరంలలలలలలలలంల ఆలం 10
4. భారత కోకిల... రంత కేతీ 7... ఆశియాజ్యోతి ......యలలలలలకేర్‌
5. కవిమూర్తి.....౨౦లకేరీ
6. ఆంధ్రపురాణ కర్తంలలయులయలులంలల లైతే
7. పుష్పాంజలి... లలల 2డీ 12, ఆస్థానకవి టట వచచ వరద రర వరల వరల రర రరర కర వరం రర వ00000000000000060400 లరీ
8. ఆచార్య పింగళి లక్ష్మీకొంత౦ లకి
9. రవీ౦ంద్రకవి ..........౨౦౦౨౦౦౦౦౦౦ ౦00 రలయయలలలలలలం తిథి
10. బాష్పాంజలి ...౨౨౨౦౦౦౦౦౦౦౦౦౦00000000000000టటలలలలల రతీ
11. మాగుంట మౌక్షికము.........టంటలలంల4 రికి
12. గోపాల విద్వన్మణి ౨౨౨౨౨౦ రికి
13. మద్రాసుమణిీ .......౨౨౦ ౦౦00000000 40
14. యుగ సంస్కర్త్‌ ..౨లలలులులలలల టీ!
15. అమరజీవి... ౦౦౦౦౦౦౦000 కీతి
16. సాంత్వనము..........౨ రంల కేరి
17. కదలకమ్మ! భూదేవి!........ లలల డీ? 24 అవీ - ఇవీ ,..440000000000000000ంంటలటలయలంర్‌0 న111

పన్ఫీటి చినుకులు కింకవి గజసింహము రమణీయమైన గీర్వాణ భాషా యోష పాత్తిళ్లం బెరిగిన ముద్దులయ్య అతులమాధుర్య ధుర్యాంధ్రవాబ్క్మయ వాణి లాలించి పెంచు గారాల బిడ్డ బ్రహ్మయ్య శాస్త్రి సత్పాండిత్య మరయంగ నచ్చు గ్రుద్దిన మంచి మచ్చుముక్క కవనహేమమ్మందు. గలితీని6 గనిపెట్ట నీటైన వాటంపు సీటురాయి కుకవి మత్తేభ సంఘమ్ము గుండె లదర సంచరించిన వీర పంచాననమ్ము సత్కవీశుండు వేంకటశాస్త్రి గురువ రేఖ్యుని పదమ్ములకు నమస్కృతులు నుతులు. గోణము గట్టకుండ(గనె కోమల సత్కవితా సతీమణిన్‌ రాణిగం జేసికొంటివి; కలంబను కుంచియతోడ. గ్రొత్త పా రాణిని6 దీర్చి దిద్దితి సరస్వతి కొళ్లకు నాంధ్ర దేశ ది క్కోణము లందు నాశుకవి కోకిల వైతివి; లేరు త్వాదృశుల్‌. రామారావు లాలా [ఆ

పన్ఫీటి చినుకులు కతీంఠవి గజునీంహము ఆరయ సత్సభాంతర సమగ్ర వధాన విధాన మం దసా ధారణ ధారణాపటిమ ధారణతో. దులతూం.గు పాండితీ ధోరణి పాండితీ బలముతో జతయై విలసిల్లు, వాక్సృమ త్కార విలాసమున్‌ భవదుదారగుణమ్ములు వేంకటేశ్వరా |! అరమరలేని జంటకవులై యవధానము లాచరించుచున్‌ సరసవచోవిలాస విలసన్మధురాశుకవిత్వ మల్గుచున్‌ దిరుపతి నీవు మిమ్మెదిరి నిల్చిన పండితులన్‌ జయించుచున్‌ దిరిగిన రోజు లాంధ్ర ధరణిన్‌ స్మరణీయములైన పర్వముల్‌. అల కాకపురమందు( దల యూంచినవి కదా!

నిండు కొబ్బరితోటనుండు చెట్లు వెంకటగిరిలో. జివిర్చి పూచెను గదా!

మోళ్లతోడను బండరాళ్లు. గూడ గద్వాలలో గడగడ వడంకెను గదా!

నిక్కినీల్ళిన యా శనిగ్రహమ్ము ఆత్మకూరున సెబాసని మెచ్చుకొనె( గదా!

ప్రతిపక్ష పండిత ప్రతతికూడ తిరుపతియు నీవు జతకూడి తెను(గునందు సంస్కృతమ్మున( జెజియొక చరణముగను ఆశుధారాకవిత్వమ్ము నల్దునపుడు చెళ్లపిళ్లకులాంభోధిశీతకిరణ! లారా 2 దుగ్గిరాల

కింకవి గజసీింహము కీంఠవి గజునింవము ఆంధ్ర సంస్కృత వాజయముల మేమే కవీం ద్రులమంచు మీసము దువ్వు నాడు సకల దేశాధీశ సంస్థాన సభలందు నాశుధారను గ్రైతలల్గునాడు వెకిలి ప్రశ్నలు వేయు కుకవిగుంపుల( బట్టి గట్టిగా బండ్లూడంగొట్టునాడు శతవధానమ్మను సర్కస్సు( జూపించి '(ప్రేక్షకావళిని మెప్పించు నాడు నీదుకవితా ప్రవాహమ్ము నీదు శీవి నీ చమత్కారవాగ్గాటి నీదు పాండి తీబలమ్మును గను6గొన్న తెనుంగువారు చెప్పికొందురు కథలుగ నిప్పటికిని. పసరు మొగ్గలనిగ్గు( గసరికొట్టంగ6 జాలు నాజూకు కైతపై మోజు చూపి పట్టుందేనెల గుట్టు మట్టు బైటనుబెట్ట దగు సుతారపు( గోవ్యతతులు వ్రాసి అమృత భాండముల కాండములపై దండెత్తు | మధురాశు కవన సామ్రాజ్యమేలి కలకండరుచులతో బలిసి కుస్తీపట్టు దృశ్యప్రబంధాలు సృష్టిచేసి కన్ను(దెఖువని బుడుతల కడుపులందు నూరిపోసితి సత్కవితారసమ్ము ఏమి కవితాప్రభావమో యేమొకాని కవుల సృష్టించినావు వేంకట కవీంద్ర! రామారావు రై ఆ

పన్ఫీటి చినుకులు కింఠవి గజనీంహము తిరిగి పోయిన దీని గొజీగించెద నటంచు దొడ్డమీసము6 బందెమొడ్డినావు ఓడిపోయిన( బాదయుగము మైొక్కెదనంచు వాసిగా శపథంబు చేసినావు గురుండననేల శంకరుడైనం గాదన్న వాదింతునని పట్టంబట్టినావు కవనార్థమై భూమి నవతరించితి నంచు కడుధైర్యము(గ6 జెప్పంగలిగినావు సరసకవితావధూటి నా సానియంచు జెట్టివయి దిట్టముగ సవాల్‌ గొట్టినావు ఎన్ని ప్రతినలు పట్టిననేమి? తుదకు మాట నెగ్గించుకొంటి వామాట చాలు. మరుని తూపుల రూపుమాపు చూపులకోపు కలవాలు(గంటి బింకాలు మాన్ని చందమామకు మధ్య గందంచు నిందించు బాలమోమునకు నందాలు నేర్చి కటికి చీంకటుల పొంకమ్ము సుంకమ్ముగా. గొను వేణి గలదాని( గనికరించి క్రొంగ్రొత్త మల్లె పూగుత్తి మెత్తందనమ్ము తనరు పూంబోణి మైనునుపు దిద్ది రాజు కవిరాజు పండిత రాజు మొదలు పామరులంగూడ రసపరవశులంేసి వాసికెక్కెను వాణికి వాణివైన వేంకట కవీశ్వరా! నీకవిత్వవాణి. ఆ క రాలా దుగ్గిరాల

పన్ఫీటి చినుకులు కీంకవి గజసింహము ఎనుబదియేండ్లు దాపయిన వృద్ధుండవైనం గవీంద్ర చంద్ర! క

మ్మని కవనాలు చిమ్ము సుకుమారపు లేఖిని నాంపకుండంగా

దినమున కొక్కగ్రంథమును దీక్షగ వ్రాసెద వౌర! వంగిపో

యిననడుమున్‌ బిగించి, పరమేశ్వరి యండగ దండ నుండ(గన్‌. ముట్టకయున్న వ్యాకరణమున్‌ బదియైనను గాని కంఠతః

పట్టకయున్నం బూర్వ కవి పద్యములన్‌ గవులై కృతుల్‌ రసం

బుట్టీపడన్‌ రచించ మది నుత్సుకతన్‌ గనువారికెల్ల మీ

పెట్టిన భిక్షమే యమృతభిక్షకదా! కవిరాజ శేఖరా!

చేరువకేగుదెంచి తమ సేవలు చేయంగలేని వారు మీ

పేరుజపించినంతనె కవిత్వలతాంగి యలంకృతాంగియై

వారల చెంతకున్‌ వలచివచ్చున(టన్న యనన్య సాధ్యమౌ

పేరుగడించి భోజు మజపించితి తిర్చతి వేంకటేశ్వరా!

-అంయవ కజస్రైల-

(1949లో బ్రహ్మశ్రీ చెళ్లపిళ్ల వెంకటశళాస్త్రీగారికి ఉమ్మడి మద్రాను రాష్ట ఆంధ్రాస్థాన కవి వట్టప్రదానోత్సవము విజయవాడలో జరిగినవ్వుడు శాస్తగారికి న్వయంగా వినిపించిన పద్యములు)

రామారావు లా కా

వన్ఫీటి చినుకులు అశ్రుతర్ప్వణము తగ్గక నిల్చి పండిత వితాన వివాద వినోద కేళులన్‌ నెగ్గిన యుక్కుగుండు కమనీయ వధాన కళాప్రపూర్ణుండై వెగ్గలమైన కావ్యరసవృష్టి ధరన్‌ గురిపించినట్టి యా ముగ్గిన పండు రాలిపడిపోయెను ఆంధ్ర కవిత్వ వాటికన్‌. కనలేమా? యిక భూమిపై. గుకవిరాడ్గంధేభకంఠీరవ మ్మును, దానింతకు పూర్వ మెన్ని రుజలో పోగొట్టి యాయుస్సు పో సిన కామేశ్వరి కింత మాత్రమును దాక్షిణ్యమ్ము లేదాయెనా? తెనుంగుంగైతకు నంగరక్షకు(డు నిద్రించెన్‌ బ్రశాంతమ్ముగన్‌. మా గోదావరి దాయకొన్న కవితామంజూష, సాహిత్యమే ధాగంభీరు, శతావధానకవితా దంభోళితో దిగ్ణయో ద్యోగంబున్‌ నెరవేర్చుకొన్న కవియోధున్‌, దిర్బతి శ్రీయళో భాగస్వామిని లోన జేర్చుకొనినావా! తల్లి! కృష్ణానదీ! ర లాాాాాాాడదుగ్లిరాల

వన్ఫీటి చినుకులు అ(త్రతర్భణము తెను6గు తల్లి విచార వనధిలో కెరటాలు పగుల6గొట్టెడి రాతిబండలేదు వలవల వాపోవు తెలు(గు కైతయెడంద' గార్చిచ్చు నార్చు మేఘంబులేదు నిలిచిన చోటనే నీరై కనుల్‌ చెమ ర్చెడి ప్రజాకోటికి లెక్కలేదు కవికుమారుల వేడికన్నీటి వరదలు కట్టివేసెడి యానకట్ట లేదు ఇంతమంది శిష్యుల వీడి యిచట నింత బలగమును-డించి నీచేతి కలము వదలి తిరుపతి కవీంద్రుంజూడంగందరలిపోవ( గొలెటులు వచ్చెనయ్య! వేంకట కవీంద్ర! -అహయమెో అదదడప్రైల- (1950లో బ్రహ్మశ్రీ చెల్టపిళ్ల వెంకటళాస్రీగారు విజయవాడలో దివంగతులైనవుడు వాసీనవి) రొమారాన్నులాాాలతతతతతా ల లా

వన్సీటి చినుకులు

రాణా ప్రతాపసింహుండు అతుల ధీరాతిధీర! వీరాధివీర!' అప్రమేయ ప్రతాప! రాణాప్రతాప! లోకమెల్ల దట్టంబుగాం బ్రాంకినట్టి నీ యశోవల్లికలకు దీర్చాయురస్తు! చేతన్‌ బల్లెము, మూతిమీస, మొరలో చేవైన ఖడ్గమ్ము నీ స్వాతంత్రామలదీక్ష, సంతతమన స్పైర్యమ్ము ధైర్యమ్ము, శౌ ర్యాతీతాద్భుత పౌరుషంబును, ప్రతాపాఖ్యుండు లోకైక వి ఖ్యాతింజెందిన వీరరత్నమని యుద్చాటించు వేనోళులన్‌. పులులున్‌ సింగము లాది క్రూరమృగముల్‌ పొర్గాడు కాంతారభూ ముల సంచారము చేయుచుండియు( జలమ్మున్‌ వీడ వేమాత్ర మా లలిచిత్రంపు(గథా పరంపరలు బల్‌ శ్రావ్యమ్ముగా వింతవిం తలుగొనుండును విన్నవారలకు రాణా! శూరమాణిక్యమా! పా రి లాలా దుగ్గిరాల

వన్ఫీటి చినుకులు రాణా వ్రతావనంహుండు నీవు సిద్ధాన్నమును వీడి పోవుచుండ నరసి కన్నీరు విడిచెను తరువు కూడ రొట్టె కొఅకేడ్చు నీ కుమారునిం గనుంగొని కరగి పోయిన దడవిలో గండశిలయు. ప్రళయోగ్రానలకీలజాలసమకోపాటోప రూపమ్ముతో. గలనన్‌ నీవు త్రిశూలపాణియగు ముక్కంటిన్‌ దలంపించి ని స్తుల నిస్రింళము నెత్తినంతనె రిపుస్తోమమ్ము భీతిల్లి చే ష్టలు దక్కున్‌ వినుతింప శక్యమె భవచ్చార్యప్రతాపోన్నతుల్‌. (1948) -అహపవ౫ అహమడప్రైల- రామారావు ౪ లా

వన్సీటి చినుకులు నేతాజీ

సడలెన్‌ బశ్చిమ దేశ నాయకుల దౌష్ట్యంబెల్ల; స్వాతంత్ర్య మే ర్పడె దేశమ్మున, నాల్గు మూలల బ్రజాస్వామ్యమ్ము కాలూనె; నీ యెడ నేర మ్మొక యించుకంతయిన లేదే! మోము చాటేల? మా యెడందల్‌ పాంగంగ నిల్లుంజేరు కొనరాదే! బోసు వీరాగ్రణీ! స్వచ్భందంబగు జాతి గౌరవము నిల్నన్‌ దాస్యపాషాణమున్‌ విచ్శిన్నంబొనరింప నీవు కదనోర్విన్‌ చంద్రహాస ప్రభా 'స్వేచ్భ్చాయాత్రకు దారితీసితివి; అవేళావిశేషంబులే స్వేచ్చా భారత బాలికామణికి. బోసెన్‌ బంచ ప్రాణంబులన్‌ “నేతాజీ” యను స్వర్ణవర్ణభవనానీకమ్ము రంజిల్లు మా చేతోవీథులు శ్రీ స్వరాజ్య జయలక్ష్మీ పాదవిన్యాస పు ణ్యాతీతస్థితి ధన్యమైనవి; నినుం దర్శింప హర్షాట్ధిలో నీతంగొట్టెడి అన్నదమ్ములకు తండ్రీ! మోము చూపించవా? ఆ 10 పాలాలాలాలాలాాాాాాలాాాదుగిరాల

పన్ఫీటి చినుకులు నేతాజీ ఉన్నావో? తలదాచుకొన్నయెడ లేవో? నిర్ణయింపంగ లే కున్నామోయి! స్వతంత్ర భారత మహాజ్యోతిర్వికాసంబులో నిన్నుంగానక భారతీయు లి(క6 గానేకారయా! మోదసం పన్నుల్‌ శాశ్వతమైన స్వర్భువన సామ్రాజ్యంబు చేంజిక్కినన్‌, నీకయి నీ ప్రజల్‌ కనులనింపిన దుఃఖకవోష్ట బాపష్పముల్‌ వాకొనలేమయా! పరుగువారనయా! వినువా(కలై అసం ఖ్యాకముగా, స్వతంత్ర సమరాంగణ పండిత సార్వభౌమ! నీ రాకకు నేండు స్వాగతపరంపర భారత రాజవీథులన్‌ -అభయొః అషహడప్రైల- (చాలాకాలం ్రీతం - నంవత్సరం జ్ఞావకంలేదు- నుభాష్‌ చంద్రబోస్‌ ఇంకా బ్రతికే ఉన్నాడని, పరొయి దేళంలో ఎక్కడో తలదాచుకున్హాడని ప్రచారం బయలుదేరినవ్పుడు బ్రాసినవి.) రామౌరొవ్వలాలాలాలాలాలాలలలా [1 ఆ

పన్ఫీటి చినుకులు మహాత్ముండు

ఖారత దాస్యబంధములు భళ్ళున ద్రైళ్ళెను నీ యమోఘదీ క్షారతి హేతి సంహతి, నఖండ తపఃఫలితమ్ముగా స్వరా జ్యారుణ భానుదీప్తి భరతావనిపై 6 బ్రసరించెం గొమ్ము జో హారు శతమ్ము శాంతి సమరాంగణ నిర్జిత సీమనాయకా! నిగ్గులు చిందు స్యందనమణీ రమణీయమణీ వితర్ణి పై సిగ్గుల మొగ్గయై యధివసించు స్వరాజ్య రమాలలామకున్‌ అగ్గలమైన భక్తి గుసుమాంజలు లిచ్చెడి నీ స్మితమ్ములో మొగ్గలు విచ్చె శాంతి తలంపుల్‌, చివురించెను సామరస్యముల్‌. కత్తులు దూయకుండ రిపుకాండము కుత్తుకగోయకుండ న త్యుత్తమ సత్యశాంతి సమరోద్యమ నిర్వహణన్‌ జయధ్వజం బెత్తి స్వరాజ్యబాల కురియించు దరస్మిత చంద్రకాంతి సం పత్తుల కేతమెత్తిన తపస్వివి నీ కెనలేరు ధారుణిన్‌.

అ చై ఆనడావాంయాడావాలాలాఆా దుగ్గిరాల

వన్సీటి చినుకులు మవోత్ముండు తమ బ్రతుకంతయున్‌ భరత దాస్య విముక్తికి బాటు పడ్డ త్యా గమయులు దేశనాయకు లఖండయశుల్‌ పలుమంది లేర? లో కమున మహాత్మ! జాతిపిత గౌరవనామక పారిజాత దా

మము తమ క్రంఠసీమనె ఘుమంఘుమలన్‌ విరజిమ్మ నేటికిన్‌?

దండము సెట్టి నీ యడుగుందమ్ములు గొల్బుటపోయె గుండుతో

గుండెలు చీల్ని మృత్యువునకున్‌ “ఫలహారము” చేసినాము నీ

పండిన జీవితమ్ము(; దలవం పెటు లోర్చెదవో కృతఘ్నతా

భాండము మోయుచున్‌ దిరుగు వారలు నీ సహజన్ము లన్నచో

దారిని. జూపినావు పెడదారులు ద్రొక్కక్ష దిద్దుకొండు సం

సార మటంచు నీదు సహజన్ములకున్‌, దలక్రిందులయ్యె నీ

కోరికలెల్ల, స్వార్థమునకున్‌ నిలయంబగుచున్న నేటి మా

భారత మారయన్‌ నిధుర పట్టునె నీ కల స్వర్గసీమలో,

-అభిొ వా అజయ్రైల- (గౌంధీమపోత్ముని నిర్యాణమవ్రుడు బ్రాసీనవి - 1948) రామారావు లలా 13 లా

పన్ఫీట్‌ చినుకులు భారతకోకిల వినుత సత్కవనమ్ము వినిపింప ఠరమ్మంచు హరిహయుం డాహ్వాన మంపె నేమొ? అలసరస్వతి వీణ పలికించు తజీ గాన మొలికించుటకు. గోర్కె కలిగెనేమొ? దివి కేగినట్టి గాంధీమహాత్మునకు దే శపరిస్థితుల్‌ చెప్పంజనినదేమొ? నాకంబునకు “గవర్నరు” కావలసియుండి విధి యీమె నటకు రప్పించెనేమొ? కాకపోయిన( బలుకడగండ్డు సైచి పడసిన స్వతంత్ర భారతభాగ్య శిశువు ముద్దుముచ్చటలను జూచి మురియువేళ నరుగునె సరోజనీ నాయు( డమరపురికి. కోకిలగాన మాధురిని గ్రోలంగ మా కి యోగమున్నచో నాకము జేరునే పికము, నవ్యలసన్మృదు మాధురీ రసా స్తోక పదాలవాలమయి శోభిలు భారతకోకిలాంగనా ప్రాకట గౌనమున్‌ వినంగ స్వర్గ మదెంతగ నోచుకొన్నదో!

(భారతకోకీల (నైటింగేల్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా /అని వ్రనిద్ధికెక్కిన శ్రీమతి నరోజినీ నాయుడు ఉత్తరవ్రదేశ్‌ గవర్దరుగా వనిచేన్తూ 1949లో వరమవదింబినవుడు బ్రానీనవి)

ఆ [క ాాాడుగ్ణిరాల

పన్ఫీటి చినుకులు ఆశియా జ్యోతి తన నోటి వెంట వచ్చిన వాక్ర్రవాహమ్ము కమనీయ గగన గంగొస్రవంతి తనకంటి జంట గెంటిన చూపు రిపుమూక గుండెలోపల గ్రుచ్చుకొనెడి తూపు 'తనపుజ్జెలోనం బుట్టిన బుద్ది నిఖిల ప్ర పంచ శాంతిని నిదానించు మేధ తన చేతులార€ జేసిన చేత భారత ప్రజల మేలునకు మార్గప్రదర్శి తనయశం బాశియాజ్యోతి యని దిగంత రాళములు మెచ్చు జవహరులాలు నేత మాట మాత్రానకు( బ్రధానమంత్రికాని యతడు మన కందఅకును జ్యేష్టాగ్రజుండు. -అహెొప అకడస్రైల- గ౧949) రామారావు 15 లా

వన్సీటి చినుకులు

కవిమూర్తి శ్రీరస్తు! దుగ్గిరాల క్షీరాంభోరాశి పూర్ణశీతకరునకున్‌, సూరికి, ననంత లక్ష్మీ నారాయణమూర్తి మిత్రునకు, సత్కవికిన్‌. అందిన దుత్తరమ్ము కన నందలి సంగతులెల్ల నాత్మకున్‌ విందొనరించె మూర్తి సుకవీ! ప్రకటించితి వక్షరాక్షర మ్మందున నీకు సత్కవుల యందు గలట్టి మహాభిమాన, మా నంద మొసంగె. దావక వినమతయున్‌ గవితాభిలాషయున్‌. ఇంతటి వాండవంచు మదినెన్నండు నేందయలపోయలేదు, కా సంతయు జెప్పవైతి వకటా! మును పొక్కదినంబు కూడ; నీ వెంతటి వాండవో గడుసరీ! సమయమ్మరుదెంచినప్పు డ త్యంత ముదమ్ముతో6 గవితనంతయు వింతగ గ్రుమ్మరించితే. కౌతుక ముల్లసిల్ల దొరగారి కొసంగితి లేఖ, మోదసం జాత దరస్మిత ప్రకట శారద నిర్మల చంద్రికావళీ ధౌతవినూత్నకాంతి సముదాయము మోము నలంకరింపంగా నాతరి దాని గైకొని ప్రియమ్ముగ వారు పఠించి రోసఖా! ఆ 1ర లా దుగిరాల

వన్ఫీటి చినుకులు కవిమూర్తి ఆ సమయమ్మునందు వినుమా! గదిలోపలి దీపకాంతి పే రీసున( జిన్నవోయిన దహీనతదీయదరస్మిత ప్రభా రాశులంజూచి సమ్మదభరమ్మున నోరును విప్పలేక నే( జేసెడి దేమిలేక కురిచీచెయి నూంతగ నూని నిల్చితిన్‌. పిమ్మట నది స్నేహిత బృం దమ్మునకున్‌ జూపినాను, తద్దయును ప్రమో దమ్మును జెందిరి వారుని జ మ్మది యెవండైన చూచి సంతసమందున్‌ మును లేఖన్‌ లిఖియించుచున్‌ “డివిజనల్‌ పోయెట్టు” పేర్వెట్ట్‌ వ్రా సిన నీ వ్రాంతను జూచి యోర్వక విమర్శింపం బ్రయత్నించి “వ్రా సిన యవ్వానికి బుజ్జలేదని వచించెన్‌” నా పరోక్షమ్మునన్‌ మన దేవయ్యల నీవెబుంగుదు గదన్నా! గోముఖ వ్యాఘ్రముల్‌. బుజ్జిన్‌ గల్గెనొ? లేదొ వెల్లడియగున్‌ బుజ్జున్నచో నూరకే చిజ్టుంబుల్టులు చాటుమాటు వదరుల్‌ ఛీత్కారముల్‌ తేల్చునే బుజ్జంగల్గుట! దమ్ములున్న నెదుటన్‌ బోరాడ రాదొక్కొ! ఈ వెజ్టుల్‌ కజ్టకు(గాని లొంగరని నావిశ్వాసమో మిత్రమా! రామారావు లా [2

వన్చీటి చినుకులు తవిమూర్తి మంచిచెడ్డలెబుంగని వంచకాళి వదరుదురుగాక! మనకేమి కొదువగలిగె(? గుజనులున్నపుడే గాని సుజనవరుల కలవడదు సుమ్ము సద్యశం బవనియందు. ఆంధ్రరాష్ర్రావతరణోత్సవావసరము నందు రచియించి యుంటి( బద్యములుకొన్ని,. అడిగితివి గాన సుకవి |మిత్రుండవుగాన వాని నీ లేఖతోడ నేం బంపుచుంటి. . పనుల తొందజలోన జాబును లిఖింప జాల మొనరించి యుంటి నే( జాల, నీవు. వేబువిధముగ దీని భావింప వనుచు నమ్ముచుంటిని నా హృదయమ్మునందు. -అళపః అడడడప్రైల- 7953లో వూనాలో వనిచేస్తూన్లు కవిమిత్రులు శ్రీ డి.ఎఎల్‌ఎన. మూర్తిగారికి వద్యరూవంలో బ్రానిన ప్రత్యుత్తరం. ఈ దిగువది వారి ఉత్తరం. ప్రియ మిత్రుడు దుగ్గిరాల రామారావుకు, విశాఖపట్టణం.

తిరుపతి వేంకటేశ్వర కవీ౦ంద్రుల కావ్య

రత్నాలలోని యర్భాలు తెలిపి

శింఠని-గజసీంచాముూ కవిమూర్తి కవి శ్రేష్ణులైన వేంకటరామకృష్ణుల శతక రాజంబుల చదివి చెప్పి జంధ్యాల పాపయ్యశాస్త్రి గ్రంథాలలో పద్యాల భావ సంపదల జూపి చాటు కవీంద్రుల సరసకవిత్వాన అంతరార్థంబుల అంతు జూపి నీ కవిత్వంపు సంజీవి నేర్చు కతన చితికి పోయిన నా కల మతికినావు పద్యముల దీవనలు సల్పి పంపినావు ఎట్లు తీర్చంగనేర్తు నీ బుణము నింక! కవిని గాను గాని కవులకు సహజ మౌ గర్వితమతి “కవిత కవితలో జ వాబు వ్రాయుదు” నని వాగ్భానమిచ్చితి జాగు కలుగకున్నె జాబు వ్రాయ! “కవిత జెప్ప మిగుల కౌతుకంబున్నది చేతకాదు తేటగీతి కూడ అభిమతంబు గలుగు అంగనామణులెల్ల “స్టారు”లవగ జగతి శక్యమగునె? రామారొవ్వులతతతతతతతతతా 10 జా

వన్సీటి చినుకులు కవిమూర్తి తండ్రి కవిగారు సుకవీంద్ర తనయుడేను

కవిత యందెంత అభిలాష కలిగియున్న

అబ్బదయ్యె కవిత్వ మేమందు నింక!

ధరణి “పండిత పుత్రు” చందాననైతి.

చిరుత ప్రాయాననే కీర్తి శేషులైన

తండ్రి నేర్చిరి కొంత ఛందస్సు నాకు

చుట్టియుంటిని కవితలో మొట్టమొదట

వార లాశీర్వదింప శ్రీకార మేను.

కాకినాడలో చదివెడి కాలమందు

చేత నౌరీతి నేవా వ్రాసితిని కొన్ని

స్వర్ణయుగ మద్ది శ్రీసరన్వతి కటాక్ష

వీక్షణంబులు నా పైన విరిసెనపుడు.

ఎనిమిదేండ్ణయ్యె కవనంబు నెల్ల విడిచి , మరచిపోతి ఛందస్సు వ్యాకరణ మేను

నీదు నెయ్యంపు భాగ్యాన నేను తిరిగి

వ్రాయ మొదలిడినాను ఈ పద్యచయము

ఇరువురకు గురువులు తిరుసతి సుకవులే

ఇంటి పేర్లు ఒకటె ఇద్దరకును

ఇరువురకును వృత్తు లింజనీర్లాఫీసు

ఇంక మనకు భేదమేమి గలదు?

ఆ 20 లాలా దుగిరాల

వన్సీటి చినుకులు కవిమూర్తి మన డివిజన లాఫీసున వినదగు విపరీతమైన వింతల నెల్లన్‌ వినిపింపు మప్పుడప్పుడు మనసది యెల్లప్పుడు నచటె మసలెడును కవీ! ఆంధ్ర రాష్ర్రావతరణంబు నందు జన్మ భూమిలో స్వేచ్చ నుత్సాహమున 'మునుంగ నోచకుండిన భాగ్యహీనుడను నేను పద్యముల నట సంగతుల్‌ వ్రాయగలవె? తెల్గు బిడ్డల స్వాతంత్ర్య దినము నెవరి హృదయ మానంద సీమల నెగురకుండు?

ఆ దినంయున నీ హృదయంబు నుండి వెలువడెడి పద్యములు వినిపింపగలవె?

నేను నీకు వ్రాయ నెలలు పట్టును గాని ఆశుకవివి “గంట” యందె నీవు “పద్యశతము” వ్రాసి పంపించగలవయ్య! రామ రావు! సుకవి రాజహంస!

దుగ్గిరాల వంశ దుగ్ధవారాశిలో

రాజ! సత్కవీశ! రామరావు]

కవుల యింటి పేరు కలకాల మిల నిల్వ సత్రబంధ రచన సొగనిమ్ము

రామారొవు లాలా |

వన్చీటి చినుకులు కవిమూర్తి “జరుగ లేదింతవరకు నెవ్వరికి గూడ కవనమున వీడుకోలు” మీగడప లోన ధన్యుడను సుమ్ము నీ కవిత్వమ్ము కతన అందుకొమ్ము కృతజ్ఞతా వందనములు. తండ్రి మరపించునట్టి వాత్సల్య దృష్టి నాదరించిన దొరగారి కంజలింతు మంచి సలహాలనిచ్చి పంపించినట్టి హితులకెల్లను నా నమస్కృతులు తెలుపు దూరదేశాన సఖుల సంతోష వార్త వినెడి రోజు నా కొక పర్వదినము గాన ముదిత హృదయాన నెదురు చూచెదను నీదు పద్య సంపూర్ణమైన జవాబు కొరకు. ఇట్లు, 112 - సోమవార్‌ పేట భవదీయ శ్రేయోభిలాషి, పూనా దుగ్గిరాల అనంత లక్ష్మీనారాయణ మూర్తి 26 - 9 -1953, (డి.ఎ.ఎల్‌.ఎన్‌. మూర్తి) పా 22 తతా దుగ్గిరాల

వన్ఫీటి చినుకులు ఆంధ పురాణ కర్త

హాలుని యోలగమ్మున గుణాఢ్యుని పంతము, శర్వవర్మ యు ద్వేలవచోవిభూతి, పృథివీపతి వాజ్మ్యయరక్తి ముద్దు ప

ద్యాల నుయాల లూచితివిరా! యవురా! కవిరాయ! తావకో

న్మీలిత భావనా బల మమేయ మనంత మనన్యసాధ్యమున్‌

నన్నయ భట్టు భారతము నాండు తెనుంగొనరింప దీక్ష గై

కొన్న తెజంగు మాకనులకున్‌ బొడగట్టిన యట్లు వ్రాసినా

వన్న! నిజంబు చెప్పం దమ రాంధ్ర పురాణము వ్రాయ దీక్ష గై

కొన్న తెజింగె యట్టి దనుకొందుము- ఏ మనెదో మహాకవీ!

ఆ కృతిభర్త నీకిడిన యట్టిది యెట్టిదియో యెజుంగ గా

నీ! కవిరాజ! నిక్కముగ నే ధరణీశుండనేని యా కృతి

స్వీకరణమ్ము రోజున విశిష్టరుహాకవితార్వురీపరీ

పాకభగీరథుం డని యుపాయన మీయనె నీకు రాజ్యమున్‌

-అళమొష అదడప్రైఆ-

(మవోకవి శ్రీ మధునావంతుల నంత్యనారాయణ శాస్రీగారు ఆంధ్ర వురాణ కర్త 1955లో ఆంధ్రవురాణం వ్రభమ భాగం చదివినవుడు బ్రాస్‌ శాస్రీగారికి వినిపించిన వద్యాలివి. అవ్ఫటికింఠా ద్వితీయ భాగ రచన వూర్తికాలేదు.)

పన్ఫీటి చినుకులు

ఇల్లి

పుష్పాంజలి శ్రీ రంజిల్లం బయోధి శీకరతతుల్‌ సేవింప, మందానిలాం గూరమ్ముల్‌ పరిచర్య సేయ, విబుధుల్‌ గొల్వంగ, శాంత్యంగనా గారమ్మై విలసిల్లు నాశ్రమహాక్రైలాసమందుండు, ఓం కారస్వామికి శాంతికామికి నమస్కార ప్రసూనార్చనల్‌. బుషికొండన్‌ బుషిపుంగవుండవయి కీర్తి స్ఫూర్తితో, నీ యక ల్మష వాణీవిగళత్సుధారసము జాలై యేజులై భక్తులన్‌ హృషితస్వాంతులంజేయం, బాపముల మాయింపంగ నధ్యాత్మస ద్విషయమ్ముల్‌ వివరించు నీపలుకులే వేదాంత సిద్ధాంతముల్‌. ఓంకారామల శబ్ద సుస్వరమహాహుంకారముల్‌ పాపపుం బంకం బింకంగం జేయు, నీదరిసెనంబా! మా మనణ్ణేశపుం బొంకమ్మున్‌ సడలించు, నించు. బ్రమదమ్మున్‌ నీ ప్రబోధమ్ము ఏ వంకన్‌ జూచిన నీ చరిత్ర నుతికిన్‌ బాత్రమ్ము చిత్రమ్మగున్‌. లా 2డ లాలా దుగ్గిరాల

పన్ఫీటి చినుకులు వుష్పాంజలి పుట్టిన రోజు నేండు మునిపుంగవ! నీవు కృపాలతాంగి. జే

పట్టిన రోజు, త్యాగగుణబాలిక మోదము చంద్రమార్గమున్‌

ముట్టిన రోజు, మా దురితముల్‌ కడముట్టిన రోజు, శాంతికిన్‌ బట్టము(గట్టకొమ్ము, భగవంతుడు నీకు. జిరాయు విచ్చుతన్‌. సంజవెలుంగు రంగుల పసన్‌ దులకించెడి కావిపుట్టముల్‌,

మంజుల చిత్తవృత్తి, అసమాన వదాన్యకళానురక్తియున్‌,

రంజిలు శాంతిదూత! అనురాగ రసాంబుధి! అందుకొమ్ము ప్రే మాంజలి-భక్తలోక వినయాంజలి-శాంతి సతీ సుమాంజలిన్‌.

-అళ౪3పెో అదడమ్రైల-

(వాల్తేరులోని శాంత్యాశ్రమంలో ఉండే ఓంకార స్వామి జన్మదినోళ్ళ వమునకు 1953లో బ్రాసీనవి..

రామారావు లాలా 25 -

పన్ఫీటి బినుకులు

స్వాగతము విశాఖపురీ

సాగరవీచీ చల త్తుషారాంచితమం

దాగతవాయువు నీకిడు

స్వాగతమిదె! చక్రవర్తి! సత్పథవర్తీ!

ప్రాంతదొరలను మజపింప వలయు నీవు

ప్రాంతదొరలను మఖిచిపోరాదు మేము

నీకు మాకును జరుగు పందెమ్ము లోన

నోడిపోవుట యెవ్వరో చూడవలయు.

అడుగ(గ రాని దాని నొకండైనను మే మడుగంగ( బోము, ని న్నడిగిన యట్టి కోర్కె నొకండైనను గాదనరాదు నీవు, ని న్నడుగుట మాకు జె, ల్లడిగినట్టిది యిచ్చుట నీకు( జెల్లుబో! అడుగక యమ్మ పెట్టదను న్యాయ మెజింగిన యట్టిదే కదా! ఆ 2ర లాలలాాాాదుగ్లిరాల

కింఠవి-శజనీంవాము స్వాగతము గాలికబుర్లు పట్టి పలుకన్‌ దొడంగున్‌ జగమెల్ల వట్టిగ య్యాళితనమ్ము తెల్లులకు నత్యధికమ్మని, దాన నీ*బెన గ్జీ” లలితుండు సత్యము నెజింగె, .నెఖుంగుదు వీవు కూడ, బెం గాలులు మా తెలుంగు చిఖుగాలులకున్‌ బులకింపకుందురే! కలుషమెజు(గని వారు మాతెలు(గువారు తథ్య మీ వచనమ్ము స్వోత్కర్ష గాదు ముందె చెప్పంగ నేటికి ముందు ముందు నీవ యెజు(గుదు మా సుహృద్భావములను. -అయహమూష అకడన్రైల-. (జి.ఎన్‌. చశ్రవర్హి అను టెలిగ్రాఫ్‌ ఇంజనీర్‌ కలకత్తా నుండి విశిఖపట్టణం మా అధికారిగా వచ్చినవుడు చెప్పిన వద్యాలు. అంతకు ముందు అధికారి ఎస్‌, ఎన్‌ బెనర్జీ. 1356 - 67) రామారావులాాా 27

వన్ఫీటి చినుకులు అన్థాన కవి శ్రీపాద ప్రథితాన్వవాయ విమల క్షీరార్డ వోత్తుంగ వీ చీ పూర్ణోడుపతీ! మహాంధ్ర కవితా శ్రీనాథ! శ్రీనాథరూ పా! పృథ్వీసురవంశసొధ మణిదీపా! వేదవేదాంగ వి ద్యాపారంగత! స్వాగతమ్ము గొను మాంధ్రాస్థాన విద్యత్కవీ! -అళ౪పమా కడప్రల- (1957లోన్నో 1958లోనో - రాజమండ్రి టెలిఫోన్‌ ఎక్బేంజిలో జరిగిన ఒళ నభకు ముఖ్య అతిథిగా వబ్చిన అవ్పటి ఆస్థానకవి శ్రీ శ్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి గారిపై చెప్పిన స్వాగత వద్యం.. అ 2 ఆపాలా దుగ్గిరాల

వన్సీటి చినుకులు ఆచార్య పింగళి లక్ష్మీకాంతం

భఛౌందసువైఖరిన్‌ నొడువంజాలం, గవిద్వయ సంప్రదాయపుం

జందము నీవెజుంగనిదె! సొందరనంద మహాప్రబంధ ని

ష్యంది సుధారసార్ద సకలాంధ్ర రసజ్ఞ హృదంతరాళ! యిం

తెందులకయ్య! జంటకవులేగద! మీ గురువుల్‌ మహాకవీ!

ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయమ్మందు నాంధ్ర

వాబ్మయాచార్య పదవికి వన్నె. దెచ్చి

గణన కెక్కిన మీ వాణి కవివరేణ్య!

కవులపాలిటి కిప్పు డాకాశవాణి.

-అళవా అజకడప్రైల-

(శ్రీ వింగళి లక్ష్మీకాంతంగారు ఆకాళవాఖి విజయవాడ కేంద్రంలో వనిబేస్తున్సవ్రుడు ఆయనకు వ్రానీన లేఖలోని వద్యాలు)

రామారావు లాలా 29 లా

పన్ఫీటి చినుకులు

రవీంద్రకవి రవికన్నన్‌ గవి హెచ్చటంచు నొక చార్వాకమ్ము కా దెప్పుడున్‌ రవియే హెచ్చని మాజువాద మదితీర్చంబూని నీ నామమే రవియయ్యెన్‌ గవియయ్యె నింద్రపద పార్వద్వంద్వ సంచారియై అవురా! నీయభిధానమే సరసకావ్యంబోయి విద్వత్కవీ! హర్షము మొల్కలెత్తు భవదాకృతింజూచిన మాకెకాదుదే వర్షులకైన మాభరత వర్షమై కాదు సమస్త విశ్వమున్‌ శీర్మమువంచె నీ కవన నీరజగంధికి నెన్నియెన్నియో వర్షములేగు( గాక వసివాడవు నీకవితాప్రసూనముల్‌ పలుకుల సున్నితమొ్మొ మజీ భావపరంపర నింపు సొంపులో కలము మహత్ష్యమో యెజు(గంగాని భవత్కతి పారిజాతముల్‌ జలజల తేనె బిందువు లజస్రము చిందినయందువల్ల నీ యిలంగల యెండు మోళ్ళు చిగురించిన వంట యదేమి చిత్రమో! భారతమాత కీర్తి నిలుపన్‌దలపోసి భవత్కవిత్వ వా గ్లోరణి ఖండఖండములకున్‌ బయనించె సముద్రయానముల్‌ నేరములన్న ఛాందసులు లే రిపు, డున్న -విమానయానముల్‌ వారల నోరునొక్కును, భవత్కవితల్‌ సతమున్‌ బునీతముల్‌. ణా కం పలల దుగ్గిరాల

పన్ఫీటి చినుకులు రవీంద్రకవి ప్రాచ్యులమాటకేమి యొకపట్టున నన్యులమెచ్చనట్టి య ప్రాచ్యులు కూడ నీకు. దలవంచిరి; నీ కవితామరద్రు శా ఖాచ్యుత భావ సౌరభ సమంచిత కావ్య ప్రసూననిస్సర ద్రుచ్యమరందబిందు పరితోష విజృంభణ బంభరాయితుల్‌. హృద్యములైన నీ సుకృతులెల్లను బాసలమార్చు చేయుచున్‌

పద్యమొ గద్యమో యుభయ బంధురమో యుభయేతరమ్మొ యా స్వాద్యముగా రసజ్జ్ఞబుధవర్యులకెల్ల మహాషప్రసాద నై

వేద్యముగా నొసంగెడి కవిప్రతతిన్‌ గరుణింపు సత్కవీ!

మాకందమ్ముల తోటయైన కవితా మార్గమ్ములో నీకు వా

ల్మీకి వ్యాసులకున్‌ మజొక్కరికి నే మీమాంసయో లేపి పో

టీ కల్పించుచు వాదు పెంచి తల డీడిక్కీలు కొట్టించుటల్‌

నాకున్‌ నీకును నచ్చనట్టి పనులన్నా! నన్ను మన్నింపుమా! అక్షయ్యమ్మగు నా కవిత్వమృదుశయ్యన్‌ మల్లెపూరేకు లు

త్రేక్షల్‌ నీ కగుపించునేమొ? యవి నీవీక్షించి నేత్రద్వయిన్‌ రూక్షాలోకనపాళికల్‌ పజిపి నన్‌ రుద్రాక్షమార్జాల మం

చాక్షేపించెద వేమొ? మౌనమె శరణ్యమ్మంచు/గేల్మోడ్చెదన్‌.

-అళయమాన అహడన్రైల- (7907లో రవీంద్రనాథ్‌ ఠాగూర్‌ జయంతికి విశాఖవట్టుం టౌన్‌వోల్‌లో " శ్రీ తెన్సేటి విళ్ళనాథంగారి అధ్యక్షతన జరిగిన సభలో చదివినవి. ఠామరావుాలలలలా ప! ఆ

వన్సీటి చినుకులు

దీనబంధు “బి.వి.ఎల్‌.ఎన్‌. రా” జను పే రు వెలయ వెలు(గొందుచున్న రోగార్తుల పూ ర్వ విశేష పుణ్యమా! నీ వవనికి దిగివచ్చి నేటి కరువదియేండ్డా? మొనమొన్నన్‌ మదరాసు వచ్చితివి; నీ మూర్తిన్‌ గనుంగొంటి? నే ననుకోలే దపు డర్వదేండుల వయస్సంచున్‌; మహాశ్చర్యమే యనిపించున్‌ గద! షష్టిపూర్తి మహమం చాహ్వాన పత్రమ్ము వ చ్చినచో; నైన ద్వితీయ బాల్యమనుచున్‌ జెప్పంగ నొప్పున్‌ గడున్‌. సకలాంధ్రోర్వికి ముఖ్యమంత్రి-జన విశ్వాసమ్ముతో రాష్ట్ర పా లకతా భూమిధరమ్ము నెత్తి చిటివ్రేలన్‌ నిల్చు శ్రీ పద్మనా యకుడౌ వెంగళరావు వచ్చె సభ కధ్యక్షుండుగా; నింకం దా వక కీర్తి ప్రభకేమికావలె? భిషగ్వర్యా! ప్రశంసార్హతల్‌. “ఎందులకయ్య! మందులు, మజెందుకు? శస్త్రచికిత్స; సూదిపో టెందుకు? రాజుగారి కడకేగిన రోగుల బాగుంజేయంగా మందులు వారి చల్లనగు మాటలు-చూపులు-నవ్వు"లంచు. బే ర్కొందురు స్వానుభూతిమెయి కొంద, అిదెక్కడి రాజవైద్యమో! అలా ఏ2 జా దుగ్గిరాల

వన్సీటి చినుకులు దీనబంధు వృత్తిచే నెపుడైన6 గత్తిపట్టినంగాని నీ రూపు జాలికి మాజబురూపు; ప్రాణాంతకపు జబ్బుపడి బాధపడువారి కమృత వారాశి నీహస్తవాసి; వలచివచ్చెను స్వయంవరముగా ని(క నిన్ను వదలిపెట్టదు దీనబంధు బిరుదు; అరువదే+డులు దాటె నను మాటె కానినీ యొడలిపాొంకము సుంత సడలలేదు; ఇటులె ఆరోగ్యభాగ్యమ్ము లెసక మెసంగ, నసమ క్రీర్తిద్యుతుల్‌ నలుదెసల మెసల 'ప్రజల హితకాంక్షివై పరాత్పరుని కరుణ జరుపుకొనుమయ్య! ఇంకొక షష్టిపూర్తి, -అళ౪వ్న అహడస్రైల- (సువ్రనీద్ధ వైద్యులు దీనబంధు బిరుదాంకితులు అయిన శ్రీ బి.వి.ఎల్‌.ఎన్‌. రాజుగారికి నిడదవోలులో 1975లో జరిగిన వష్టివూర్తుత్సవమునకు బాస్‌నవి ల

వన్సీటి చినుకులు బాష్పాంజలి దేవులపల్య్యన్వయ ప్రా రావారశశాంక! రామరాయా! యపుడే జీవితమున నూరేండులు నీ వసుధను నీకు నిండెనే? ప్రియ సఖు(డా! శ్రీ వేంకటేశ పదయుగ సేవోసంసక్తి గ్రామసేవా రక్తిన్‌ జీవించుచున్న నీపై నొావంతయు గరుణ లేదె? యా దేవునకున్‌. జనని గతించినట్టీ దివసమ్మున నుండియు మిమ్ము సా(/శి పెం చిన పెదతల్లి, మీ కడనె జీవితశేషము వెళ్లంబుచ్చ నుం డిన ముదివగ్గు, నవ్యనవనీతమనమ్ము( గలట్టి చంద్రమా జనని యెడంద నెంతటి విషాదము పెట్టితి వోయి! మిత్రమా! లా పడ ాాాాాంాాదుగిరాల

తింళవాశజసాంవామ బాపష్పాంజులి కోపములేదు, కొండెములకున్‌ జెవియొగ్గుటలేదు, దూషణా లాపములేదు, దుష్కృతి కలాపములే, దెది చేసినన్‌ బటా టోపములేదు, లేవు టకటొంకులు నీయెడ రామరాయ! యీ పాపపు లోకమందు నినువంటి మహాత్ముండు నిల్వంగల్నునే? కట్టిన పొందూరు ఖద్దరు పంచెకు చ్చెళ్లు మీ/గాళ్ళపై( జిందులాడః దొడిగిన మడతచేతుల తెల్ల చొక్కాయి సాగి మోకాళ్ల మోసల నటింప నయనమ్ములకుందోడు నల్లద్దముల కళ్ల జోడు మోమున వింత సొగసు నింప సిరిమల్లె పూరేకు చెలువమ్ము నిరసించు చిజునవ్వు పెదవిపై జెంగలింప నెదురుగా వచ్చి యాదర మ్మెసకమెసంగ “రాంవుండూ! రా యటంచు. గరమ్ము( గరము 6 గలిపి దరి(జేర్చుకొను త్వదాకార మెపుడు( గనంబడును నాకు( గన్నుల గట్టినట్టు. సహభోజన సహభాజన సహయాన సహాసనాది సత్కృతులన్‌ న న్నహరహము గౌరవించిన మహాత్ముండవు నీవు నిన్ను మజవందరంబే? రామారావు కా

వన్ఫీటి చినుకులు బాప్పాంజలి ప్రాణంబున్నది కాని త్రాణ నశియింపం జొచ్చె, నంతంతకున్‌ క్షీణింపందొడ(గెన్‌ మనోబలము, శుష్కించెన్‌ మహాకావ్య ని ర్మాణాసక్తి భవద్వియోగమున రామారాయ! శ్రీకృష్ణ ని ర్యాణానంతర పార్థ సన్నిభుండ నయ్యా! యేమి గావింప(గన్‌. కనుఖెప్పపాటైన నిను బాయని కులాంగ నా లలామమ్ము నిల్లాలి వదలి కులదీపకళికలై తలలోని నాల్కలై మెలగు నీ యనుంగు బిడ్డలను వదలి సాక్షాత్తు శ్రీరామ చంద్రుండ వని నిన్ను నిరతమ్ము( గొలుచు సోదరుని వదలి మొదలుపెట్టిన స్వామి సదనమంటప పూర్తి ననుకంపలేని దేవునకె వదలి వెడలుదువుగాక దేవేంద్రు వీడుంజేర రామరాయ సుధీ! దుగ్గిరాల రామ మధురకవితా సరస్వతి మానసమ్ము వదలిపోలేవు నీ, వెజుంగుదును నేను. వరుసవావులు లేని పరమచండాల శృం గారమ్మునకు( గేళికాగృహమ్ము కడుపార దెగ౮ద్రాంగి యొడ లెబుంగని సురా పాన మత్తులకెల్ల. బట్బ(గొమ్మ ఆ 36 లాలా దుగ్గిరాల

"పన్సీటి చినుకులు బాప్పాంజలి తడిగుడ్డతో గొంతుముడి మెత్తంగా. గోయు

స్వార్దబుద్ధులకు వాహ్యాళిభూమి పరమర్ష్నులకు( దపోభంగంబు. గావించు

పడుపుతొత్తులు మిట్టిపడెడిచోటు రామరామా! యదేమి స్వర్గమ్మొ తండ్రి! సరిపడదు నీకు, వైకుంఠపురవరమ్మె యన్నివిధముల నర్హమైనట్టి, దచట వాసమొనరింపు మిష్టదైవంబు చెంత.

-అళ౪పా అడదస్టైల- గ సౌొజున్యమూర్తి నవ్వృాదయుడు, సోదరతుల్యుడు, మా యూరి ( వళ్చిమ గోదావరి జిల్లా తాడేవల్లిగూడెం తాలూక్కా నందమూరు) నర్ఫంబి శ్రీ దేవులపల్లి రామారావుగారు 1978లో దివంగతులైనవ్రుడు బ్రాస్‌నవి./ రామారావ్స తతా ప7 ఆ

వన్సీటి చినుకులు మాగుంట మౌక్తికము

నలుబది యెన్మిదేండులకె నట్టెసలన్‌ నిజదాతృతా విని ర్మల తటినీ సమున్నత తరంగములందున ముంచి యొత్తి క ల్పలతకు( గామధేనువుకు( బాఠములన్‌ గజిపంగ సుబ్బరా మ లలితమూర్తి! రెడ్డికులమండన! యేగితె స్వర్గవాటికిన్‌. నెల్లూరు-ఒంగోలు జిల్లాల నుదయించి

తెలుగు గడ్డకుం గ్రొత్త వెలుంగు తెచ్చి పొరుగు రాష్ట్రాలలో విరజాజులను చల్లి

(ప్రాకృశ్చిమాబ్ధి తీరముల వెలింగి వింధ్య భూధర శృంగ వితతిపై విహరించి

హిమవన్నగాగ్రమ్ము నెక్కి త్రొక్కి ఢిల్లీ పురోద్యాన వల్లీ సముత్ఫుల్ల

మల్లీసుమాల రంజిల్లంటేసి వెండికొండకు. గర్పూర ఖండములకు. బాలవెల్లికి. బార్వతీపతికింగూడ సాబగులను దిద్దె, మాగుంట సుబ్బరామ రెడ్డి! నీ కీర్తి చంద్రచంద్రికల శోభ,

-అళయమెః అకమ్రూల- (వముఖ పారిశ్రామికవేత్త , పార్ధమెంట్‌ నభ్యులు శ్రీ మాగుంట నుబ్బరామరెడ్డిగారు 1995లో మరణింబినవ్రూడు వ్రాసినవి) ఆలా 38 లాాాాాాాలాాాాలలాదుగ్గిరాల

వన్చీటి చినుకులు గోపాల విద్వన్మణి సన్నల్‌ చేసెడి మృత్యుదేవతను చేసన్నన్‌ నివారించుచున్‌ సాన్నిధ్యమ్ముననున్న సత్కవులతో సాహిత్య సద్దోష్టికిన్‌ సన్నద్భుండగు రెడ్డి, సజ్జనుల కన్నా కైన గోపాలు( డ న్నన్నా! శాశ్వత కీర్తి కాయు(డయినాండా! దిగ్దగంతమ్ములన్‌. జననంబండదిన దాదిగా6 జివరి శ్వాసన్‌ బీల్చునందాంక ప్ర త్యణువున్‌ దన్మనమందు నాంధ్ర కవితావ్యామోహ రూపమ్మె, ప్ర త్యణువున్‌ దత్తనువందు సుందర కళాధామమ్మె, శక్యమ్మె పే ర్కొనంగా మా బెజవాడ కౌస్తుభమణిన్‌ గోపాల విద్వన్మణిన్‌. -అళపవెవాు హదప్రైల- (ప్రముఖ రాజకీయ నాయకుడు, వండీతుడు, కవి, శ్రీ బెజవాడ గోపాల్‌ రెడ్డి 1996లో దివంగతులైనవ్వుడు వ్రాసినవి) రామారొవులాా పం ఆాా

వన్సీటి బినుకులు మద్రాసుమణి

మణిగల దుపేంద్రు నురమున, మణిగల దలస్వర్గమందు, మహింగలవెన్నో మణు, లవి రాళ్ళును రప్పలు మణియన మద్రాసులోని “మణి” యేనయ్యా! పదిమంది యొకమంచిపని చేయందలపోయ

నుత్సాహమిచ్చి ముందుండు వాండు తెలిసియైనను లేక తెలియకైనను నేరి

శపకారమును జేయనట్టివాండు- ఈ చేయి యిచ్చిన దా చేయి యెబజుంగని

యట్లు దా నము లిచ్చునట్టివాండు కవులను రప్పించి కమనీయ కవిత లా

లించి మేలెంచి పాలించువాండు పుడమి నెవ్వాండటంచును పొడుపుకథలు వేసికొనుచును “మణి” యంచు విష్పుకొనుచు( జెప్పికొనుచుందు రింటింట. జెన్నపురిని ఆంధ్రజనయిత్రి పూర్వపుణ్యమ్ముంగూర్చి.

-అళంయ అకఊదప్రైల- గ్రీమద్రానులో వ్రముఖ పారిశ్రామికవెత్త , దాత సాహిత్యాభిమాని

శ్రీబివి.యనస్‌.యన్‌.మణీ (ాడుకనామం మణి) పై బ్రానీ 7-3-1997న చెన్సువురిలో ఆబార్య తంగిరాల వెంకట నుబ్బారావు బావగారు జరిపీన త్రీకృష్ణతర్ణామృత గ్రంథావిష్కరణ నభలో చదివినవి/ ఆ ఉం లాలా దుగ్గిరాల

వన్సీటి చినుకులు అల్లి అల్లో యుగసంస్కర్త యుగసంస్కర్త, వివాదకేసరి, వితంతూద్వాహ నిర్వాహక ప్రగుణోఖండయశస్వి, గ్రంథరచనా వ్యాపార నైపుణ్య పా రగు. డత్యద్భుత శేముషీధనుండు, గీర్వాణాంధ్ర సత్సాహితీ జగతీనాథుండు, కందుకూరి వినుతించీన్‌ జెల్లదే యెల్లరున్‌. బాలవితంతు కోటి తొలిబాముల నోముల పంట వారశం పాలలితాంగనాజన -వివాహవిధాన పురోహితుండు స చ్భీలుండు కందుకూరి కుల శీతకరుండు నిరామయుండుగా. గ్రాలుత! సంఘసంస్కరణ కార్యకలాప కళాప్రపూర్ణు(డై. బరువగుచున్‌ జరానగము పైంబడె దానికిందోడు స్రీపునః పరిణయకార్యనిర్వహణ భారమదొక్కటి యిట్టి భారముల్‌ నిరతము6.గందుకూరి యవలీలగ మోయుటకై వితంతుసు దరుల పురాకృతంపు సుకృతమ్మిడుంగాత! శరీరదార్జ్యమున్‌. రొమారొవు లాడ

వన్ఫీటి చినుకులు యుగనంన్కర నెలకొ రెబ్లెల్లకో కలుగు రాబడి యైన

గలుగ దింకనుచు మంగలికి నలుక భార్యకు నింటిలో వండిపెట్టెడు వారు

దొరక రంచును గృహస్తునకు( గినుక మొదటి మగని శ్రాద్ధమునకు. గర్భత్వమ్ము

గతి యేమిటనుచు( బండితుల గొడవ చెడ(గొట్టె మానోటి కడనున్న కూడంచు(

బడుపు6 బడంతుల కడుపుమంట కలిసి దృష్టి దోషమ్మును దొలంగ6ద్రోయ నాయురారోగ్య భాగ్యమ్ములంది. యొక్క యరువదేం డ్లేమి? యెన్నెన్నా యరువదేండ్లు గ్రాలు వీరేశలింగము కందుకూరి.

-అభవా్క అస్రల-

(కందుఠూరి వీరేళలింగం పంతులుగారి వర్ధంతికి జిమరబీవి పొట్టి శ్రీరాములు స్మారక సంస్ధ ఆధ్వర్యవమున 1-1-1998 వ తేదీన చెన్నవురిలో ప్రదత్ధింపబడీన “బీరేళలింగం షష్ట్రీవూర్తి” నాటకంలో కొక్కొండ వెంళటరత్తుం వంతులు పొత్రధారినై చెప్పిన వద్యాలు. ౫ అడ తపతప దుగ్గిరాల

వన్సీటి చినుకులు అమరజీవి

తన నిష్కళంక వర్తనము గాంధీ మహా

త్మ ప్రశంసలకు. బాత్రమ్ము గాగ6 దన నిరాడంబరత్వము సమస్తప్రజా

ప్రతినిధులకు నొజ్జబంతి గాగ దన చేయు ప్రతికార్యమును దేశ దాస్య శృం

ఖలల( దైెంచెడి వాడికత్తి గాగ దన దీక్ష యావదాంధ్ర ప్రజాభీష్టమ్ము

నెరవేరుటకు బ్రహ్మవరము గాగ రాణకెక్కినవా6డు శ్రీరాము లాంధ్ర రాష్ట్ర గంగాపగా భగీరథు( డతండు ఇంటిపేరునం బొట్టి కానీ మహోన్న తాశయమ్ముల నాకాశమంత యెత్తు. తొలుదొల్తన్‌ మనరాష్ట్ర సౌధపు( బునాడుల్‌ వెంకటప్పయ్య పం తులు, నాగేశ్వరుం డాంధ్రరత్నము మహాత్ముల్‌ పెక్కురున్నా రెదన్‌ దల(పంగావలె వారిపేరు లెప్పుడున్‌, దర్వాత యా మేడకున్‌ నిలువుల్‌ గట్టి సమాప్తిచేసిన మహానిర్మాత శ్రీరాముండే.

రామారావు కం టా

పన్సీటి చినుకులు అమరజీవి ఒక పుణ్యాత్ముడు తిండి మానుకొని కూర్చున్నాండు కొన్నాళ్ళు, దా నికి లాభమ్ము లభింపలేదు లవమున్‌, నేడంచు రేపంచు'నా యకు లేవేవొ వచించుచుండ నుపవాసానంత దీక్షారతిన్‌ బ్రకటించెన్‌ మన పొట్టి వంశజుండు రాష్ట్రప్రాప్తికై ధీరుండై. మా రాష్టమ్మును మాకొసంగుటకు బ్రహ్మాండమ్ము చే జాఖున ట్టారంభించి రమాత్య శేఖరు లుపన్యాసాలు ఢిల్లీ సభా గారంబంత్తయు మారుమ్రో(గ నెదురై కాదంచు సాధించె మా శ్రీరామాద్భుత శాంతిశక్తి విజయశ్రీ లోకమగ్గింపంగన్‌. అత డేకైకమహాతపస్వి, సకలాంధ్రారాధ్య దైవమ్ము, త తృతిభావంతుండు నిల్సె మా పరువు మర్యాదల్‌, త్రిలింగంబు సం తత మాదేవుని పేరు జెప్పుకొని యానందించు, రాష్టమ్ము మా కతండే పెట్టిన భిక్ష దుర్భర నిరాహారవ్రతాలంబియై. ప్రాణంబుల్‌ బలివెట్టకుండ(గ స్వరాష్టస్వర్గసావర్ణ ని శ్రేణీ శ్రేణులు గట్టునట్టి తలంపుల్‌ జీర్ణింప మాలోన ని ద్రాణమ్మైన బలమ్ము మేల్కొలిపి శ్రీరాముండు త్రైలింగ క భ్యాణమ్ముల్‌ సమకూర్చె. బ్రాణము దృణప్రాయమ్ముగా వీడుఛున్‌, రాష్ట్రయజ్ఞాగ్నిహోత్రాన రక్తమాంస ములను హోమంబొనర్చి నిశ్చలతపమ్ము నేంబదెన్మిది దివసమ్ములెలమింజేసి పొట్టి శ్రీరాములే భిక్షపెట్టినాండు.

ఆ టట లాలా దుగ్గిరాల

నన్చీటి చినుకులు అమరజీవి పల్లెసల్లెల( బట్టణ పట్టణముల వాడవాడల సకలాంధ్ర వసుధయందు నా మహాత్యాగమూర్తి యా యమరజీవి యడు గడుగునందు మనకు. (బత్యక్షమగును. సింహభూధరరాజ శిఖరమ్ముపై నృసిం

హస్వామి వాసమున్నంత వరకు వింద్రకీల మహాద్రి శృంగానం గనకదు

ర్గమ్మ కాపురమున్నయంతవరకు శ్రీశైల శిఖర సంస్థిత మల్లికార్డునుం

డౌంధ్రి. బాలించుచున్నంత వరకు నేడుకొండలసామి యీళీడు లోకాల

నరసి రక్షించుచున్నంతవరకు భాగ్యనగర శాసనసభా ప్రాంగణమున నాంధ్ర తేజంబు వెలు(గుచున్నంతవరకు( దెలుంగు తల్లికి. గుంకుమ తిలకమగుచు. (బ్రజ్వరిల్లును పొట్టి శ్రీరాము పేరు.

-అహ; అకద్రైల-

(పొట్టి శ్రీరాములు జయంతికి బ్రానీనవి - 1999) రామారావు ఉక లా

వన్ఫీటి చినుకులు సొంత్వనము

'్రమయేమొ? మహాలక్ష్మీ రమణీ మరణమ్ము నమ్మరానిది, పతియౌ రమణయ రాజా వామాం గమునన్‌ జీవమ్ము తోడ6 గన(బడుచుండెన్‌, దైవకార్యములందు దానధర్మములందు

బంధుమిత్రులకు. దోడ్పడుటయందు€ గళలమెచ్చుటయందు' గవుల కిచ్చుటయందు'

బావన సాహిత్యసేవయందు సంసార శకటమ్ము సాగనిచ్చుట యందు

వ్యాపార యాజమాన్యమ్మునందు రమణయ్య రాజాఖ్య, రమణీయమైన మ

హాలక్ష్మి నామధేయము ధరించి రెండు రూపమ్ములను సంచరించి నట్టి యాత్మ తన మహాలక్ష్మి దేహమును వదలి యలరుచున్నది రమణయ్య యనంగ నొక్క రూపమున దానికింత సంతాప మేల? పతితో గడించు కొనినది క్షతి లేనిది యామె పుణ్య సంపద, స్వర్గ చ్యుతుండగు నింద్రద్యుమ్నుని గతి లక్ష్మికి రాదు యుగయుగంబులకైనన్‌

-అహెవ అదషడప్రైల-

(వ్రముఖ పారిశ్రామికవేత్త, కళాపోవకులు, కవితాభిమాని మాన్య మిత్రులు త్రీ రరుణయ్యరాజా వారి ధర్మవల్సి దివంగతురాలైనవుడు చెప్పినవి - 218.2100) తా ఉర దుగ్గిరాల

పన్ఫీటి చినుకులు కదలకమ్మ! భూదేవి! తన చుట్ట దాను దిరుగుచు నిను చుట్టును దిరుగు నందు రెల్లరు నిన్నున్‌ గనుపింపవు తిరిగి నటులు జననీ! ప్రాణాలు తీయు చలనము తగునే? ఘోరం బీపని, మెచ్చరెవ్వరును, గగ్గోలెత్తె లోకమ్ము, దు ర్వారక్రూర భవత్ర్రకంపనల సర్వప్రాణినంతానసం హారంబయ్యె( బిశాచడాకినులు నాట్యంబాడు రంగంబుగా సౌరాష్టంబు శృశానమయ్యెను గదే! సర్వంసహామాతృకా! కను(గవవిప్పి బైటపడు కాలము లేశము నీయకుండంగన్‌ క్షణమున. గుప్పకూల్చి సదనమ్ముల, నందు వసించుచున్న య మ్మనుజుల నెల్లంబట్టి దయమాలి సజీవసమాధి చేయు నీ పనిని సహింపండమ్మ! భగవంతుండు సైతము నో వసుంధరా! ఏ గుట్టయడుగున నెన్నెన్ని జీవాలు పడియున్నవో బోధపడదు తల్లి! మృతులెందరో? చావుబతుకుల మధ్యన ల్లాడు వారెందరో? యరయలేము క్షతగాత్రులెందరు జవసత్వములు పాసి జీవచ్చవములైరొ? చెప్పలేము రామారావు క7/ టా

వన్సీటి చినుకులు కదలకన్మూ భూదేవి సహకార చర్యలు సాగించు వారేమి కావించుటకును మార్గములు లేవు అన్ని యెడలను దుర్గంధ మలముకొనియె నెంత భీభత్స మీవు సృష్టించితమ్మ! రుమలిపోయెను గుజరాతు గుండె పగిలి అకట! భూమాత! ఇంత ఘోరకలి గలదె? కఠినయంత్రాలతో( గన్నమ్ములను ద్రవ్వి గుండెలో గొట్టాలు గ్రుచ్చిరనుచు భవన నిర్మితికి - నీ బరువు మోసెడి - పెద్ద పర్వతమ్ముల గూల్చివైచిరనుచు! గడుపారంగా నీవు కనిపెంచుకొనుచున్న కుజసంతతిని. బడంగొట్టి రనుచు రైలుబాటలకు గర్భమునందు( బలుచోట్ల చీల్చి సొరంగముల్‌ చేసిరనుచు అలిగి కల్పింతువా! ఇట్టీ పళ్రయములను కన్నబిడ్డలపై6 గనికరము వలదె? క్షమవు కావున నోర్చుతో సైపవలదె? మాను మో ధాత్రి! నీ ప్రకంపనములింక. ఆ ట్రై లాలా దుగ్గిరాల

వన్సీటి చినుకులు కదలకమ్మా భూదేవి కనకనేత్రుండు కండకావరమ్మున నిన్ను( జాపచుట్టగ(జుట్టు సమయమందు రావణ కుంభకర్ణాది రాక్షసకోటి త్రిభువనమ్ములను వేధించినపుడు పళుబలాధికులైన శిశపాలదంతవ క్రాదిదుష్టులు భారమైన యవుడు ధర్మమ్ము విడనాడి దుర్మార్గు లెసరీగి శిష్ట జనాళి హింసించినపుడు హరికి మొరవెట్టుకొనుచు సుస్థిరత విడక స్థిర యని ప్రసిద్ధికెక్కిన ధరణి వీవు ప్రజల బలిగొను నీ ప్రకంపనములేల? కదలకుము తల్లి! భూదేవి! కదలకమ్మ! -అపయమనో అదడప్రైల- /ళళావ్రవూర్హ డా/ పోతుకుంబి సాంబళివరావు అధ్వర్యవమున విళ్ళసాహితి నంస్థ ప్రైదరాబాదులో (2-2-2001) జరివీన భూకంవ బాధితుల సానుభూతి నభలో చెవ్సీన వద్యములు]/ రొమూరొవు తతత 0 ఆాా

వన్ఫీటి చినుకులు అవీ - ఇవీ

తొలకరి (1947) మండుటెండలు కొంత మాంగన్ను వేయంగ

వడగాడుపులు చల్లంబడి మెలంగ( జాతక పక్షులు వాతెజిచుకయుండ

నెమిళులు పురివిప్పి నృత్యమాడ హాలిక సంతాన మానంద మందంగఈ

బశువు లెంతయును సంబర పడంగ6 బడుచుదంపతుల యౌవనము గంతులు వేయ

పిల్ల లుప్పాంగి పింపిళ్లు. గూయ ప్రకృతి సంతోష పరవశత్వమున మును6గ వనరుహమ్ములు లతలును పల్లవించి చిలుకపచ్చని చెలువమ్ము చిలుకరింప( దొలకరించె. బుడమితల్లి పులకరించె.

స య స ల్ల

"పేకాట (1948) ఆటల్‌లేవొకొ! నీవలెన్‌ బరువు మర్యాదల్‌ సమూలమ్ముగొ నీటన్‌ గల్చెడి యాట యున్నదె? కటా! నీ స్నేహమున్‌ జేసనన్‌ గోటీశుండు దరిద్రు. డౌననంగ సంకోచంబు లే దోసి పే కాటా! నీ మొగమున్‌ గనుంగొన నసహ్యంబౌను క్రీడోత్తమా! 50 లాాాాాాాాాాాలాదుగ్లిరాల

పన్ఫీటి చినుకులు అవీ - ఇవీ మూటల్‌ మూటలు దాటంజేతువనుచున్‌ మోమోటముల్‌లేక నీ వాటంబే వచియించు, నెందజీవి కొంపల్‌ మాపినావో కదా! మాటల్‌ వేయుని/శేల! నేండు మొద లే మాపైన రేపైనం బే కాటా! మా దరింజేర రాకుము నమస్కారమ్ము, దుర్జ్యూతమా! చాటున్‌ మాటునులేక పోకిరివలెన్‌ సర్వ ప్రపంచంబు బా హాటంబౌగతి సంచరింతువటె! బెరా! యెన్ని వేల్‌ గుండెలో! పాటింపన్‌వలె మంచి చెడ్డలని యెవ్వారైన, నీ తీరు పే కాటా! తప్పు సుమా! చతుర్ముఖ పురాణాఖ్యాక విఖ్యాతమా! జ సు బు వ శ్రీ జయంతి శ్రీరామమూర్తి - కాకినాడ అంధ్రా పోలిటెక్నిక్‌ ప్రిన్సిపాలు (1948) తరతరమ్ముల నుండి దశదిశాంతముల సం చారమ్ము చేయు వంశ ప్రతిష్ట అభ్యాస మాంగ్ల విద్యాభ్యాస మైనను ఆంధ్ర భాషా సపర్యానురక్తి అవసరానవసర మరసి విద్యార్థికి జనవిచ్చునట్టి మెత్తని మనస్సు నలుబదేండులు దాటినను సుంతయైనను సన్నగిల్లని నిండు జవ్వనమ్ము మేల్మి బంగారు రంగారు మేని చాయ ధవళరుచు లీను రుచిరమందస్మితమ్ము రామారావు తాన్‌!

వన్సీటి చినుకులు అవీ - ఇవీ సామజము ఠీవి గమనమ్ము, సద్గుణాభి రామమూర్తి జయంతి శ్రీరామ మూర్తి జ స సా వ్ల

విశాఖపట్టణంలో హోటలు భోజనం (1951) చాలీచాలని చిప్పకూడు, రసమున్‌, సాంబారు, విస్తళ్ళలో( గాలున్‌ నిల్చ్బని పచ్చడుల్‌, వెగటునున్‌ గల్గించు “డాల్జా'యు/, బూ రీలున్‌, జప్పిడి కూరలున్‌, వెదకి వేర్వేఖన్‌ విమర్శింతునా! చాలున్‌ జాలును విస్తరాకు( గన బేజారెత్త నా గుండెయల్‌.

చ భద్రాచలం ప్రయాణంలో రైలులో దోర్నకల్‌ స్టేషనులో దిగకుండా వరంగల్‌ వరకు వెళ్ళినప్పుడు చెప్పినది (1951) భద్రాద్రిన్‌ గన నేగుచుంటి నిది మద్భాగ్యంబటంచున్‌ జగ దృద్రమ్ముల్‌ సమకూర్చు రాముని పద ధ్యానమ్ములో నుండిని ర్నిద్రాముద్రిత భక్తిలో మునింగి నే నేత్రమ్ములన్‌ మూయంగా నిద్రా! యెంతటి క్షుద్రదేవతవె! నా నెత్తెక్కి నర్తింతువే!

స సి య 2 ఉత్తమోత్తముడైన ఒక అధికొరి యొద్ద నుండి తొనే అధికొరిననుకొని అహంభావంతో ప్రవర్తించెడి గుమస్తా గురించి (1953) గౌరవనీయుడైన యధికారి మహాశయు నొక్క సద్గుణా కారునింగూడి యే యనధికారియొ తా నధికొరి య ట్లహం కారము జూపు(గాక యధికారిత నంద(గ లేండు యౌవనా ధారుని6 గూడినన్‌ ముసలిదానికి జవ్వన మంకురించునా!

యం స స య

రాడా ట్రం ఎత దుగ్గిరాల

పన్ఫీటి చినుకులు అవి - ఇవీ 1952-54 మధ్యకాలంలో విశాఖపట్నంలో అప్పటి టెలిగ్రాఫ్‌ డివిజనల్‌ ఇంజనీర్‌ అయిన శ్రీ వేదుల లక్ష్మీనరసింహ మూర్తిగారికి నా ఉద్యోగ కార్యకలాపాలగురించి, సహచరుల గురించి పద్యరూపంలో చేసిన “నరసింహ విజ్ఞప్తి నుండి. లంజన్‌ లంజ యటన్న వీథింబడి గోలన్‌ జేయు, నిల్త్లాలినే లంజన్నన్‌ దనయింట దాగుకొను, నిర్మర్యాద వాచాలతా సంజాతుం బలె సజ్జనుండు తులువల్‌ చాటించు టాటోటులన్‌ భంజింపంగ, బ్రయత్నముల్‌ సలుపునే! స్వామీ! నృసింహప్రభూ! కాకాపట్టుట చెంతంేరి నిలువన్‌, గైమోడ్పు లర్పించినన్‌

దోకాడించుట, నవ్వుచున్‌ బలికినన్‌ గుంచమ్ము! గావించుటల్‌ మూకీభావముతో మెలంగు నెడలన్‌ మోసంపు దుర్గర్వపున్‌

బోకిళ్లంట! యిశేగతిన్‌ బ్రతుకు టబ్బో! నారసింహ ప్రభూ!

బుణమీయన్‌ దిగమింగలేదుకదా! వారే దానిం గోరంగ వా

గ్రణమున్‌ జేయ(గలేదుగా! నరుని ప్రక్కన్‌ డఉప్పుకొట్టించి దూ

షణమున్‌ జేయగ లేదుగా! హృదయవిశ్వాసమ్ము లే కీ యకా

రణ వైరమ్మునకేల పూనెదరొ వీరల్‌, నారసింహ ప్రభూ!

కోడై కూయుచునున్నదీ జగము నీకున్‌ నాకు బాంధవ్యపుం

ద్రాడున్‌ దైెంప6గ నెంచి కాని నెరవేరంబోవ దా కోర్కె యా

పాడుంబుద్ది గలట్టివారిని నశింపన్‌ జేయు శార్దూల వి

క్రీడాభీల సుదర్శనాయుధ రణక్రీడల్‌ నృసింహప్రభూ!

య చ స స రామారావు కు

వన్ఫీటి చినుకులు అవీ - ఇవీ బస్సు ప్రమాదంలో గాయపడి కాకినాడ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 1954లో ఆరోగ్యకారకుడైన భాస్కరుని గురించి వ్రాసిన 'భాస్కర స్తవము” నుండి. దాంటెన్‌ గండము, బాధ తగ్గినది, చిత్త స్టైర్యమున్‌ హెచ్చె, నా రాటమ్మున్‌ సడలెన్‌, బలమ్ము గలిగెన్‌, లాలాటిక ప్రాంతమం దాటోపమ్మును జూపు పుండు గరువ మ్మల్లల్లనన్‌ దగ్గె నే నోటన్‌ నక్కకు బెడ్డం గొట్టితిని నిన్నుం గొల్బుటన్‌ భాస్కరా! రానే రాదనుకొన్న విత్తమెటులో రప్పించినా వీవు వి జ్ఞానకారుండు వేదులాన్వయుని లోనన్‌జొచ్చి, నిక్కమ్ము తం డ్రీ! నా విన్నప మాలకించుటకు నా ఢిల్లీ పురిన్‌ బెద్ద ది క్కే నాకుండిన నిన్ని వత్సరము లౌనే! దీనికిన్‌ భాస్కరా!

వ వేదుల లక్ష్మీనరసింహ మూర్తిగారు విశాఖపట్నంలో డివిజినల్‌ ఇంజనీర్‌ (టెలిగ్రాఫ్స)గానూ, కర్నూలులో డివ్యూటీ డైరెక్టర్‌(టెలి గ్రాఫ్స్‌)గానూ పనిచేశారు. మనిషి చాలా పొట్టి. అయినా గట్టీవాడు. ఆయన మీద చెప్పిన పద్యం. పట్టిన పట్టు వీడని స్వభావము, భావములోని గుట్టు బై బెట్టని లోతు గుండెయును ప్రేమ రసార్ధ విలోకనంబులున్‌ పెట్టని సామ్ములై వెలయు వేదుల మూర్తికి. బొట్టివానికిన్‌ బుట్టెడు బుద్ధులంచు బుధపుంగవు లన్నది సార్థకమ్ముగన్‌.

స లా వడ ాాాచ్చుగిరాల

వన్సీటి చినుకులు అవీ - ఇవీ “గురుపాదులు (చెళ్లపిళ్లవారు) కూడ కవిత్వాన్ని గురించి ఈ విధంగా చెప్పలేదు”, “కన్నియ శబ్దానికి అర్ధం తెలిస్తే ఇలాగ వాసి ఉండరు” అన్న ఒక పండితుని ఆక్షేపణలగూర్చి మహాకవి మదునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారితో ప్రసంగిస్తూ చెప్పినవి. (1956) కన్నియ మాట కర్థము నిఘంటువు. జూచినం దెల్లమౌను, లే కున్న మనీషి పుంగవులయొద్ద గ్రహించగవచ్చు, దానికిన్‌ జిన్నతనంబటంచు మది సిగ్గిలెనేని మహాంధ్రభారతం బున్నది నన్నపార్యు కవనోన్నతియున్‌ గన డేమి పాపమో!

గురుపాదుల్‌ వచింయింపలేదనుచు( బల్కున్‌, దద్గురూత్తంసుండే విరచించెన్‌ గవితన్‌ గురించి, యదియున్‌ వీక్షింప కేవేవియో

విరసోక్తుల్‌ విరచింప( బూనెను వృథావేశంబు చూపించి, తొం

దరపాటో పారపాటొ తెల్చంగదవన్నా!. నీ యభిప్రాయమున్‌.

స స

శ్రీ హెచ్‌.కె. రావు (హిందూపురపు కృష్ణమూర్తి రావు)గారు తంతి తపాలా శాఖ ఆంధ్ర మండలానికి అధిపతిగా వుండేవారు. నిక్కచ్చి మనిషి. నిండుమనంబు నవ్యనవనీత సమానం-ప్తల్కు ధారుణా ఖండల శస్తతుల్యం. కవితాభిమాని. ఆయన 1957లో బదిలీ అయి ఢిల్లీ వెడుతున్నప్పుడు చెప్పినది.

ద్వాపరమందుంబాండవుల భాగము(గోరుటకేగి నావు, నే(

డే పనిమీంద హస్తినకు నేగుచునుంటివా? కృష్ణమూర్తి! వాక్‌ వైపుణి-స్వీయకార్య ఘటనా నిపుణత్వము - బుద్ధిమత్తయున్‌

జూపుముగాని యెన్నండును జూపకు మచ్చట విశ్వరూపమున్‌.

స ప రామారావు కం ాాా

వన్సీట్‌ చినుకులు అవీ - ఇవీ ఏదో సందర్భంలో మా అన్నయ్య (జంటకవి)తో. జెప్పినది(1958). శత్రులనైనంగాని సరసజ్ఞుల మెచ్చుట మేలు, లేనిచో మిత్రులనైన మెచ్చు టది మేలనిపించ, దదట్టులుండ లో కత్రయ మాన్యమౌ కవనకన్య వరించి భరించ€ బాత్రతా పాత్రత నెన్నంజాలని యపాత్రులు పాత్రులకారు సోదరా! యస 1 1961లో మొట్టమొదటిసారి హైదరాబాదు వెళ్ళినప్పుడు అప్పటి పరిస్థితులను చూసి చెప్పినవి. పరదాలో( బరదారలో పడుచులో భావింప(గారాని య ప్స్పరసల్‌ సుందరమందయానలు, సురాపానానురక్తుల్‌ చిర స్థిరభోగైక పరాయణుల్‌ పురుషులో దేవేంద్రుల, యైననున్‌ జరదావాసన గుప్పనన్‌-'ఉరుదు"-బాసల్‌ సాగు-వావిప్పినన్‌. భాగ్యనగరాన నెటకైనం బయనమైన నరుండుత్రొక్కు త్రిచక్రయానమ్మె దిక్కు, అదియు. దరతమభావమ్ము నరయకుండ నందజకు నేర్పుచుండు( బద్మాసనమ్ము, జ స సం 2 దొరలతీరు - స్వానుభవము (1979) కాదు కా దది చేయరాదంచు వచియింప( గల్పింతు రేవొ కాకమ్మకతలు అదికాదు న్యాయమ్ము నరయు(డంచును వివ రించు మాటలు వినిపించుకొనరు అలా ద్ర ాలాావలనరయవపారనమనమయమనాన జు దుగ్గిరాల

వన్సీటి చినుకులు అవీ - ఇవీ వచ్చినప్పుడు విన్నపము చేయ నాలించి వెడలి పిమ్మట దాని. దడవ! బోరు జాబు వ్రాసినచో జవా బీరు సరికదా! యించుకంతైన పట్టించుకొనరు అనుచరులు చెప్పినట్టిది వినుటెకాని కనులు తెరచి నిజమ్ము. గన్గొనరుసుంత వారి సృష్టించి నట్టి యా బమ్మ కైన( దరమె వర్ణింప సర్కారు దొరలతీరు. శ్రిందివారలేమి గిలికిన నూరక వ్రాలుచేయు సచివవరులకతన కర్మకాలిపోయి ధర్మదేవత యొక్క మూల నొది(గి యుండె ముండమోసి. పుట్టినట్టివారు గిట్టకతప్పదు తనువు లెపుడు శాశ్వతములుగావు నిలువగలవి రెండె కలకాలమిలలో( బ్ర తిస్టయొకటి యహ్రతిష్టయొకటి. యం టా . న. మ్య్యాహ్లైడ్రభబా రచ రామారావు వ? లా

ఇ... రే యే

/ “| - | లో . పన్నీటి చినుకులన్న శీర్నికే మధురంగా ఉంది ... ఇందులోని కవితలు కొన్ని భ్న గురువర్శులకెత్తిన నీరాజనాలు. కొన్ని 'ఎలిజీల వంటివి, కొన్ని 'యూలజీల వంశి | కొన్ని ఆయా సన్నివేశాలకు అనుకూలంగా వ్రాయబడినవి... ఈ కవితలు మనలని రంగుల రాట్టంమ్‌ద పయనింప చేసి 20వ శతాబ్దం ఉత్తరార్థంలో ఉన్న కొంతమం, , | కవులను, పండితులను పరిచయం చేస్తాయి... అవి వారికి పన్షీటి జల్లులే. వాని, __ _

కవితా గంధం ఉన్నది. ఎ

ప్రియ మహోదయులు శ్రీ రామారావు తొలి పుట్టువులో పలుకుల పడంతిని బాజు

బందులతో పట్టు సెల్లాలతో ఊరేగించుంటాడు! కాకుంటే ఎలా పలుకుతుంది ఇంత తీరువయిన తెలుగు పద్దెం?... ఇది ప్రతిపద్య నుందరమైన ఒక ఖండకావ్యం!

_ తియ్యని ఇక్షుఖండం! ... దుగ్గిరాల రామారావు కవిత్వం ప్రసన్న మనోహరమైనది. కాంతిపూరంతో తళతళ మెఅసే పాలధార లాంటిది. పదాలు పాలు తోడుకొని,

పెరుగయి, తఅచబడి వెన్షబుడగలై కాచిన నేయిలా కయితలో నువాననలు

” వెలువరిన్తాయి! .... శ్రీ దుగ్గిరాలవారికి శ్రి తిరువతి వెంకట కవుల చాలు

వచ్చినట్లున్నది. ॥

-మానాప్రగదశేపశాయి. ,