Telugu October Viplavalo Mahilalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

| న ుళాతు తము సం లలి టమ |. ట్‌. య నన తత్‌ [క్‌ స. ఫు న్‌) ;... "క (| న్‌. స్‌ స టు ర లం గ్‌ గ | [్‌ో షై . 45 / ని ణన! స్‌ో క న బా 7 చ తా నమ లే! (నట ఉగ యూ గల థ్‌ 9 కక సము యి శి నం . కటిన ట్‌ )03 ఆ . శర్వ ప్రజాశక్తిబుక్‌హౌస్‌ గ లానలలాడలాలాలలలానన లాలన లుం నన్‌. "

అక్టోబరు విప్లవంలో మహిళలు తప్రజాశ్తి బుకహౌన్‌ ఎమ్‌పాబ్‌ భవన్‌, వ్లాట్‌నెం, 27/7, అజామాబాద్‌, ఆర్‌టిని కళ్యాణమండపం దగ్గర ప్రాదరాబాద్‌-20, ఫోన్‌: 27660013

“20080 21512400 0€ ₹00161 10 6౪01010120/ [45511 5 ౫010 0416 స్టా ళ్‌ ల్తా స్తో తో అ నే తెలుగు : ఎం, పద్మజ (శో క ఎంవిఎస్‌ శర్మ ( వాం. న య్‌ 2 ధాల్య్యు _ పా ఇరా న య. (“ల గ్‌ ో ప | వ. 6 కినిరిట్లరి),. ॥ ళ ల లో ప్రచురణసంఖ్య ; 1114 ప్రథమ ముద్రణ ; జనవరి, 2010 వెల:రు. 20/- వ్రతులకు ప్రజాశక్తి బుక్‌హౌస్‌ 1-1-187/1/2, చిక్కడపల్లి, హైదరాబాద్‌-20. ఫోన్‌ : 27608107 బ్రాంచీలు హైదరాబాద్‌, విజయవాద, విశాఖపట్నం, తిరుపతి, ఖమ్మం, హన్మకొండ, నల్గొండ, గుంటూరు , ముద్రణ ప్రజాశక్తి డైలీ ప్రింటింగ్‌ ప్రెస్‌, హైదరాబాద్‌

విషయసూచిక

ముందుమాట క్‌

పరిచయం త్ర జారు చక్రవర్తుల రష్యా-విప్లవకారుల రష్యా

1. ప్రజల కోసం 15 మహిళా విప్లవకారులు 16 విష్లపకారులు-ఫ్యాక్టరీ కార్మికులు 17 ఫ్యాక్టరీలలో మహిళా కార్మికులు 18 సమ్మెమహిళలు 19 సమ్మె పోరాటాల అణచివేత 21 శ్రామిక మహిళలకు విప్లవకారుల మద్దతు 21

2.ఉవ్విత్తున ఎగసిన ఆగ్రహ జ్వాల 23 పోరాటాల్లోకి వెల్లువలా వచ్చిన మహిళలు 23 రష్యా-జపాన్‌ యుద్ధం 25 రక్తసిక్తమైన ఆదివారం 26 సమ్మె-హర్హాళులు 27 మహిళలు తమ కోర్కెల పత్రాన్ని రూపాందించుకున్నారు 29

3. 1905 విష్తవం -మహిళలు 31 మహిళా విప్లవకారులు 31 సోవియట్‌ ప్రణాళిక 31 మహిళా సమానత్వ సమితి-దీటుహక్కుకై ప్రచారం 33 మహిళలు-కుటుంబ జీవితం వ మహిళల పట్ల బోల్నివిక్‌ల ధృక్వధం 35 మహిళాక్షబ్బులు 35

తి

మహిళా సహకార క్లబ్‌: (వుమన్స్‌ మ్యూచ్యువల్‌ ఎయిడ్‌ సొసైటీ) 37 తొలి అఖిల రష్యా మహిళా కాంగ్రెసు 38 విప్లవానికి ప్రతిఘటన 39

4, సిస్టర్స్‌, కామ్రేద్స్‌ త] అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం త్తే రష్యా మహిళల సొంత వార్తా పత్రికలు న! యుద్దం-మహిళలు ఉప 1917 మార్చి విప్లవం ప్రారంభం తక్‌

5. 1917లో మహిళలు తా సోవియట్‌ అంతర్గత నిర్మాణం 48 పెట్రోగ్రాడ్‌కు తిరిగి వచ్చిన లెనిన్‌ షం బోల్నివిక్‌ పార్టీలో మహిళలు 51 మహిళా బోల్నినికిలచే రబోత్నిస్తా పునఃప్రచురణ 53 జూలైదినాలు క్‌4 బోల్నివిక్‌ విప్లవం ర్‌5్‌

6. 1917 తర్వాత 58 విప్లవ పరిరక్షణలో రష్యన్లు 59 విప్లవం అనంతరం సుహిళల జీవితం 60 పెట్రోగ్రాడ్‌ కాచ్మిక మహిళల మొదటి మహాసభ (కాంగ్రెస్‌) 61 పిల్లల సంరక్షణ 62 అంతర్యుద్ధం 63 మహిళా కమీషన్‌-1918 అఖిల రష్యన్‌ మహిళా మహాసభ 65 నూతన మహిళా విభాగం - జెనోటెల్‌ 69 మహిళా విభాగం రద్దు 71 విప్లవం మహిళలకు ఏం చేసింది? 71

ల!

ముందుమాట

మహత్తర రష్యన్‌ అక్టోబరు విప్లవం ప్రపంచ చరిత్ర గతినే మార్చివేసింది. ఏడు దశాబ్దాల పాటు కొనసాగి అంతర్గతంగా అనేక పొరపాట్లు, సామ్రాజ్యవాదుల కుట్రల ఫలితంగా విచ్చిన్నమైన ఆ విప్లవం నేటికీ ప్రపంచ శ్రామికులకు స్ఫూర్తిదాయకంగానే ఉంది. మెరుగైన జీవితాల కోసం వారు నిర్వహించే పోరాటాలకు మార్గదర్శకంగా కొనసాగుతున్నది సమాజంలో సగభాగంగా ఉన్న మహిళలు అంతటి మహావిప్లవంలో తప్పని సరిగా పెద్ద పాత్ర నిర్వహించి ఉంటారు. కాని దాని గురించి సవివరమైన రచనలు అరుదు. అలాంటి అరుదైన రచనల్లో ఒకటి ఇప్పుడు మీకు అందిస్తున్న “అక్టోబర్‌ విప్లవంలో మహిళలు”. దీన్ని క్యాధీ పోర్టర్‌ రచించారు

అక్టోబరు విష్లవం నేటికీ కార్మికవర్గ ఉద్యమాలకు ఎలా దిక్సూచిగా ఉందో, ఆ విప్లవంలో మహిళల అనుభవాలు కూడ నేటి మహిళా ఉద్యమానికి, ప్రత్యేకించి సమసమాజం లక్ష్యంగా కొనసాగే మహిళా ఉద్యమాలకు మార్గదర్శకం అనడంలో సందేహం లేదు. ఆనాటి విప్లవంలో మహిళలు వేలు లక్షల సంఖ్యలో పాల్గొన్నారు. వారంతా ఖిన్న వయోగ్రూపులకు చెందినవారు, రకరకాల వృత్తులకు చెందిన వారు. పట్టణాలలో కార్మిక మహిళలు, పేదకార్శ్మికుల భార్యలు, వీరితో పాటు విద్యావంతులు, మేధావులు, మరో వైపున గ్రామీణ ప్రాంతాలలో తమ భర్తలు యుద్ధరంగానికి వెళ్లడంతో నికృష్టంగా (బ్రతుకులెళ్లదీస్తున్న మహిళలు ఫ్యూడల్‌ భూస్వాములకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన పోరాటంలో చురుకైన పాత్ర వహించారు. వీరంతా ఎన్నెన్నో కష్టనష్టాలను అనుభవించారు. పురుషులకు దీటుగా లేదంటే అంతకు మించి త్యాగాలు చేశారు.

అంతేకాదు వీరు పురుషులకు సహాయక పాత్రలో కాకుండా స్వయంగా నాయకత్వ స్థానాలలో ఉండి సైతం ఉత్తేజడరమైన పాత్ర నిర్వహించారు. అలాంటి వారిలో ముందుగా చెప్పుకోవలసింది సోఫెన్‌ పెరోవ్‌స్మయా. ఆమె 1879లో జారు చక్రవర్తిని హత్య చేయడానికి పన్నిన కుట్రలో ప్రధాన పాత్ర వహించి, ఆ కుట్ర విఫలమయి చివరికి ఉరికంబం ఎక్కారు. రష్యన్‌ రాజకీయరంగంపై సోషల్‌ డెమోగ్రటిక్‌ పార్టీ కీలక పాత్ర వహించడం మొదలైన తర్వాత, పార్టీకి చెందిన మహిళా నేతలు పార్టీలో ప్రముఖ పొత్ర పోషిస్తూనే, మహిళలను

ర్‌

విప్లవంలో భాగస్వాములను చేస్తూ, వారి ప్రత్వేక సమస్యలపై విశేషమైన కృషి సల్పారు. మహిళల సమస్యల పట్ల ఎల్లప్పుడూ శ్రద్ధ కనపరిచిన లెనిన్‌ సతీమణి నదేజ్ఞా కృపస్కయా, అక్టోబర్‌ విప్లవంలో, ఆ తర్వాత రష్యన్‌ రాజకీయాలలోను ప్రముఖ పాత్ర వహించిన అలెగ్జాండ్రా కొల్లంటాయ్‌, బోల్షివిక్‌ పార్టీ సెంట్రల్‌ కమిటీలో కార్యదర్శిగా పనిచేసిన ఎలినా స్టసోవా, విప్లవానికి ముందు ప్రవాసం, జైలు శిక్షలను అనుభవించి, ఆ తర్వాత మహిళల కోసం స్థాపించిన పత్రికలో కీలక పాత్ర వహించిన క్లావ్‌డియా నికొలయేవా- లాంటి అనేక మంది ఉన్నారు.

ఈ పుస్తకంలో ప్రధానంగా చెప్పుకోవలసిన మరొక అంశం- ద్విముఖదోపిడీకి గురవుతున్న మహిళలు కార్మిక వర్గ ఉద్యమాలలోను, విప్లవంలోను పాల్గొంటూ, తమ ప్రత్యేక సమస్యల పరిష్కారానికి సైతం పోరాటం సలిపిన తీరు. విప్లవానికి ముందు ఫ్యాక్టరీలలో మూడోవంతుమంది మహిళలే ఉండేవారు. వారు ఒక వైపు ఇంటిపనులు చేసుకుంటూనే, సమ్మెల్లోను, ఉద్యమాలలోను పురుషులతో సమానంగా పాల్గొనేవారు. అయినప్పటికీ పురుష కార్మికులు స్త్రీ కార్మికుల పట్ల చిన్నచూపు చూస్తుండేవారు. రాజకీయాలు వారికి అనవసరమని భావిస్తుందే వారు. సోషల్‌ డెమోక్రాటిక్‌ పార్టీలో సైతం కొందరు పురుష కామ్రేడ్స్‌ ఇలాంటి వైఖరే కలిగి ఉండేవారు. స్త్రీలను సమానంగా చూడకుండా వారిని ఉద్ధరించాల్సిన కర్తవ్యం తమదేనన్నట్లు వ్యవహరించేవారు. స్రీ కార్మికుల ప్రత్యేకసమస్యల గురించి పట్టించుకునే వారు కాదు విప్లవం విజయవంతం అయి సోషలిజం స్థాపించబడితే మహిళల సమస్యలు వాటంతటవే పరిష్కారమయిపోతాయని తలచేవారు.

కాని కార్మికవర్గ పార్టీ మహిళా కార్మికుల ప్రత్యేక సమస్యలను పట్టించుకోవాలన్సి లేకుంటే వారు అన్యవర్గ ధోరణులు కలిగిన మహిళా సంఘాలవైపు అకర్షించబడే ప్రమాదం ఉందని కొల్లంటాయ్‌ లాంటి నేతలు గట్టిగా వాదించే వారు. (శ్రామిక మహిళలు కార్మిక వర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహించే బోల్నివిక్‌ పార్టీలోపలే ఉండి తమ హక్కుల కోసం పోరాటం నిర్వహించాలని ప్రచారం చేసేవారు. దీని కోసం మహిళా క్లబ్బులను కూడ ఏర్పాటు చేసి నిర్వహించేవారు. విప్లవం విజయవంతం అయిన తర్వాత కూడ ఈ కృషి కొనసాగింది. నూతన ప్రభుత్వం మహిళలకు సంబంధించి చట్టాలను చేసింది కాని, వాటిని అమలు సక్రమంగా జరగాలంటే పోరాటం అవసరం ఎంతో ఉందని ఆ ప్రభుత్వంలో ఏకైక మహిళా మంత్రి కొల్లంటాయ ఉద్భాటించారు. మహిళల సమస్యలను వ్రముఖంగా ముందుకు తీసుకు రావాలంటే వారికి ఒక ప్రత్యేక సంస్థ ఉండాలని వాదించి పార్టీ చేత ఆమోదింపచేశారు. దాని నలితంగానే మహిళా మహాసభలు జరగదం ఆరంభం అయింది. ఆ తర్వాత దేశవ్యాపితంగా శాభోపశాఖలతో మహిళా విభాగం 'జెనోటెల్‌ ఏర్బ్పాటయి మహిళాభ్యున్నతి కోసం విశేషమైన కృషి జరిపింది.

6

మొత్తంగా ఈ పుస్తకం అక్టోబరు విప్లవానికి ముందు, విష్లవంలోను, విప్లవం అనంతరం తొలి సంవత్సరాలలో మహిళల పాత్ర గురించి స్థూలంగా వివరిస్తుంది. ప్రత్యేకించి విప్లవోద్యమంలో భాగస్వాములయిన వార్‌ గురించి, అనంతర కాలంలో బోల్నినిక్‌ పార్టీతో చురుకైన పాత్ర వహించిన వారి గురించి మాత్రమే తెలియజేస్తుంది. విప్లవకాలంలో మొత్తం మహిళల - విభిన్న వర్జాలు, సెక్షన్ల మహిళల స్థితిగతుల్లో వచ్చిన మార్పులను స్పృశించదు. అప్పుడు ఈ పుస్తకం సమగ్రత సంతరించుకునేది. అంతేకాకుండా విప్లవం కుదుటబడిన తర్వాత రష్యాలో లేదా సోవియట్‌ యూనియన్‌లో మహిళలు సాధించిన అభ్యున్నతి గురించి కాని, వారు సాధించిన విజయాల గురించి కాని, వూహించలేనంతగా మారిన వారి స్థితిగతుల గురించి కాని వివరించదు. అప్పుడే సోవియట్‌ మహిళల చిత్రణ పూర్తవుతుంది. అది తెలిస్తే కాని పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ పునరుద్ధరించబడిన నేటి రష్యాలో మహిళల దుస్థితి తీవ్రతను అంచనా వేయలేము. ఏదేమయినపప్పటికీ ఈ పుస్తకం ప్రస్తుత మహిళా ఉద్యమాలకు, ప్రత్యేకించి (థామిక మహిళల ఉద్యమాల నిర్వహణకు ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. మహిళా సంఘాలలో పనిచేస్తున్నవారితో పాటు సాధారణ మహిళలు, ్రగతిశీలురైన ప్రతిఒక్కరు తప్పనిసరిగా చదవాల్సిన పుస్తకం ఇది. ఆలశ్యంగానే అయినప్పటికీ ఇంతటి విలువయిన పుస్తకాన్ని అందిస్తున్న “ఐద్వా నేతల కృషి అభినందనీయం. = గుదిపొడి విజయరావు, గ్రా

పరిచయం జారు చక్రవర్తుల రష్యా-వివఫ్లవకారుల రష్యా

క్షేరవ శతాబ్దం నుంచీ రస్యన్‌ సమాజం భూ దాసులు (సెర్స్‌లు), స్వంత భూమిగల భూస్వాములు, జారు చక్రవర్తుల అధీనంలో ఉన్న రైతుల సమాజంగా విడిపోయింది మధ్య యుగాలలో జారు చక్రవర్తిని అత్యంత శక్తివంతుడుగానూ, దైవాంశ సంభూతుడుగా పరిగణించేవారు. 19వ శతాబ్దంలో కూడా జారుప్రభువుకు,ప్రజలకు మధ్య అగాధమంత దూరముండేది.రష్యా అప్పటికి కూడా మధ్య యుగాలనాటి దేశంలాగే వుండేది. ఒక్క పరిశ్రమ కూడా లేదు.వజలలో అధిక కనాన కాకా వం నంఖ్యాకులు నిరక్ష్యరాన్యులు. హ్‌ పు గ్‌ న ం టు. ప వవాగడనవ్ముకాలు, అజ్ఞానంతో ల. వ ను (మగ్గిపోయేవారు. అయితే వారిలో న, . ర కా చాలావుంది. తవు జీవితాల్లో న? . గ రష కష్టాలు,అసమానతలు సమసిపోవాలని | శ. కోరుకునేవారు. 1854లో జరిగిన కట టే. జ్‌. స (క్రిమియా యబద్భ ౦లో నరిధ్చైన | వా... రు న ఆయుధాలు లేకపోవడం, సైనికులు (ప నన దుర్భర వరిన్మితులు ఎదుర్కోవలని (కష త ఇ స్ఫైలఎలు లట డై సమ నలల వ ల రావడంతో రష్యన్‌ సైన్యం ఓడిపోయింది కా కాకా నా న , 1855లో రెండవ అలెగ్జాండర్‌ చక్రవర్తిని ఆతము నా మా

దేశాన్నంతటిని కొల్లగొట్టారు. 1861 పందొమ్మిదవ శతాబ్ది చ

నాటికి విశ్వవిద్యాలయాలు కూడా పెద్ద ప్రదర్శనా కేంద్రాలుగా మారాయి 1861లో అలెగ్జాండరు 'భూదాసులకు(కౌలుదార్లు) విముక్తివంటి సంస్కరణలు అమలు చేయడం ద్వారా విప్లవాన్ని అద్దుకోవాలనుకున్నాడు అయితే అప్పటికే పరిస్థితి చేయి దాటి పోయింది. అంతేగాక ఆ సంస్కరణలు కూడా అరకొరవి మాత్రమే. రష్యన్‌ ప్రజలు చాలాకాలం పాటు కష్టాలు అనుభవించారు.వారిలో అనేక మంది సంస్కరణలపై ఆశకోల్పోయి విష్ణవకారులుగా,ఉగ్రవాదులుగా మారారు 1881లో రెండవ అలెగ్జాండరు

/? _

హత్యకు గురయ్యాడు.అతడి వారసులైన అలెగ్జాండరు-3, నికాలస్‌-2 కూడా జారు చక్రవర్తుల నహజ లక్షణాలైన నిరంకుశత్వం, జాత్యహంకారం, మతపరమైన మూఢాచారాలతోనే పరిపాలన కొనసాగించారు. విముక్తి అనంతరం రైతాంగం దుర్భరమైన దారిద్యంతో భూస్వాములకు, ప్రభుత్వానికి పన్నులు కట్టలేక సతమతమైపోయింది .రైతు మహిళల (బ్రతుకు మరీ అధ్వాన్నంగా మారింది. తల్లి తండ్రుల, భర్త అత్తమామల నిరాదరణకు గురికావదమే గాక, తరచు గర్భం దాల్బాల్సి రావడం, పొలంలో పని ఒత్తిడి వల్ల దుర్భరమైన జీవితం గడిపేవారు. పైగా వారి శ్రమను అనుత్పాదకంగా పరిగణించేవారు. “కోవ సక్షీగాదు-ఆడిది నునిషీ గాదు" “సేను ఇద్దరు నునుష్తులు నదుస్తున్నారనుకున్నాను.కాని వారిలో ఒకతె అడీది"” వంటి సామెతలు రైతాంగంలో ![పచావంలో దండే”. రష్యాలో కొద్దిమంది నా తా ఉనానుల హకం బధా మా (బ్రతికేవారు. కొద్దిమంది ప్రజలు [| నం శల యలు నా విద్యావంతులైైనా వారూ (| కన ప వీదవారే. జనంలో అత్యధికుల [| స / సతత ఏ. జీవితాలు రైతుల జీవితాలకంటే (.. "౯ తా యు. 1. ఏమీ మెరుగ్గా ఉందేవి కాదు. 1. చం నా రానా న ఈ వర్గాల మహిళలు కూడా (స. మంట త్రాగుబోతు భర్తల చేతిలో స... న శీ. , తరచు | సం. దైజ్ధలు లినాల్సి వన్ఫది సు. న! వచ్చే గర్భాలతో అవన్ఫలు (| 1 తం శం వం సం నం. రష్యా మవొళలకు 19వ శతాబ్ది అంతంలో భూస్వాముల - సామాజిక గుర్తింపు లేదు. విలాసవంతమైన జీవన వధానం ప్రజలు వారిని తల్లులుగానూ, భార్యలుగానూ గౌరవించేవారే కాదు. ఎ౨దవారిప్తై మగపళ్తనడు సాగేది. ఎక్కడైనా ఒక స్రీ తన స్టానాన్ని సుస్థిరం చేసుకుని కుటుంబంలో తన హక్కులకోసం అడిగితే 10 మందిలో 9 మంది ఆమెను వ్యతిరేకించేవారు అని స్లోవత్సోవ అనే టీచర్‌ అన్నారు. అయితే ఒక్క విషయంలో మాత్రం పశ్చిమ దేశాల స్ర్తీల కన్నా ఈ స్రీలు స్వతంత్రంగా ఉండేవారు, వారికి వివాహమయ్యాక (కౌలుదారుల కుటుంబాలలోని ్రీలతో సహా)ఆస్తిపై హక్కులుందేవి. అందుకే భర్తలు పట్టణాలకు వలస వెళ్ళినా అనేక మంది మహిళలు తమ వ్యవసాయాన్ని సాగించేవారు. ' 10

జారు చక్రవర్తి పరిపాలన సాగించడానికి రష్యన్‌ సనాతన చర్చి పూర్తి సహకారాన్ని నైతిక శక్తిని ఇచ్చింది. చర్చి బోధనల వల్లనే మొత్తం రష్యన్‌ సమాజంలో మహిళలు అట్టడుగు స్థాయికి నెట్టబడ్డారు.విడాకుల పేరు ఎత్తదానికే లేదు. అన్ని పాపాలు, మోసాలు స్త్రీలకే అంటగట్టేవారు స్త్రీలపై చక్రవర్తి, మత గురువుల పెత్తనం సాగించ దానికి చర్చి వారి తల్లి తండ్రులనూ, భర్తలనూ ఏజెంట్లుగా పరిగణించేది. ఇన్ని వున్నా గానీ చర్చి

ఆశయాలైన స్వార్ధత్యాగం, వల్లి కల్యా ము. ని వం స అమరత్వం వంటివి చాలా త మ నంట సంపు | ఉత్తేజాన్ని శక్తిని కలిగించి శై సు నం బ్‌ స! తదనంతర కాలంలో వారు చ జ్యట్ట సు సనక! విష్లవ కారులుగా తయారు గ త రాం కావడానికి దోవాదం శే || 1861 కౌలు న న. స దారుల విముక్తి అనంతరం ఎ. . వ. క; మాడా అనేక మంది రైతులు ం వ య ఫి గతంలోలాగే దుర్భర న్‌ ,. . ల ' .ఉీ .వితాన్ని గడిపేవారు. పనా ్‌ బాలా! కప్పుడు బాగా బ్రతికిన ఎరిస్థితి. అయితే మహిళలు ం ఎ అలం ఆం = చుదార్ల వియిత్హి స్వేచ్చా వాయువులు పీల్చుకున్నారు. 1860-70 మధ్య కాలంలో వేల సంఖ్యలో మహిళలు ఇల్లువిడిచి సెయింట్‌ పీటర్స్‌బర్డ్‌ వంటి పట్టణాలకు చేరారు. బయటి సమాజం వెలి వేసినట్టు చూసినా, పోలీసులు వేధించినా వారు మాత్రం తమ కాళ్ళపై నిలబడి బ్రతకటానికి తంటాలు పడ్డారు. చదువుకునే హక్కు కావాలని, స్వయంగా చదువుకునే వారితో చిన్న [గ్రూపుల నేర్పాటు చేయాలని డిమాండు చేశారు ఉద్యోగాల్లో పురుషులతో సమానంగా పోటీ పడ్డారు సమిష్టిగా పనిచేసే గ్రూపుల్ని ఆర్గనైజు చేశారు. మహిళా హక్కుల సమస్య వారి జీవితాలకు సంబంధించిన ప్రధాన సమస్య,

ఈ వాతావరణంలో మేధావి వర్గం రాజకీయ, సాంఘిక సంస్కరణలకు కట్టుబడిన ఒక నూతన వర్గం అభివృద్ధి చెందింది. మహిళలు కూడా ప్రధాన పాత్ర పోషించే విధంగా ఈ మార్పు జరిగింది. అనెక మంది స్రీలు జుట్టు కత్తిరించుకుని రైతుల వలె బట్టలు ధరింది ఎటువంటి మగ తోడులేకుండా నడిచేవారు సనాతన భావాలుగల పత్రికలు

క్ష

వీరిని నిరాశా వాదులుగా,దేనినీ నమ్మని వారుగా చిత్రించేవి. వీధుల్లో జనం కూడదా ఈలలు వెయ్యడం, పొట్టిజుట్టుపై కామెంట్లు విసరటం చేస్తూ అవమానించేవారు.

నిరకుంశ కుటుంబాల నుండి తప్పించుకుని పారిపోయి వచ్చిన అనేక మంది మహిళలు అనేక రకాల అవమానాలను ఎదుర్శొనేవారు. అలెగ్జాండర్‌ కోర్షికోవా అనే ఒక విద్యార్థిని మాటల (ప్రకారం “ఆమె, ఆమె స్నేహితులు కొందరు ఈ సనాతన ఆచారాలు, ఎదుగుబొదుగు లేని పాత జీవితాల నుండి, తమని బానిసత్వంలోకి నెడుతున్న కుటుంబ జీవితం నుండి, వివాహపరమైన ఆధిపత్యం నుండి విముక్తికావాలని, స్వతంత్రంగా, స్వశక్తితో బ్రతకాలని, సమాజసేవ చేయాలని” ఆకాంక్షించారు.

18వ శతాబ్దం చివరినాటికి మహిళలకు పాఠశాలలు, సాయంత్రపు కోర్సులు అనేకం (ప్రారంభమయ్యాయి. గానీ ఈ కాలంలో ఉన్నత విద్యా,ఉద్యోగాల కొరకు మహిళలు ఆశపడటాన్ని నవ్వులాటగా భావించేవారు. విద్యా బోధనా (ప్రమాణాలు తక్కువ స్థాయిలో వుండటం, విదా [నాసా నంన్ధలకు (గ్రాంటులు లేకపోవటం, చాలామంద౬ ఇ వ. న విద్యార్ధినులు వయస్సులో చిన్నవారవటం వలన,సరిపడా |. వ్‌ అనుభవం లేకపోవడం వలన, అతి బీద కుటుంబాల |[. జ |. నుండి వచ్చిన వారవటం వలన ఇటువంటి పాఠశాలలక ప. ణా - హాజరుకావడానికి కూడా వారు అనేక రకాల వేధింపులకు ్‌ శ య. గురికావలసి వచ్చేది. - వ. .

“ప్రొద్దున్న 8 గం[1లకు లేచి కాఫీ త్రాగ వ! ; | సుఘ. , 9గం॥[లకు స్కూలుకు చేరడం. మొదటి పాఠం ముగిసి: న్‌ మ. వెంటనే రెండవ క్లాసుకి వేరొక భవనం వైపుకి ముంద. వూ - న. బెంచీల స్థానాల కొరకు పరుగులు తీయడం. 8-1 | గంటలకు పాఠాలు ముగిసేవి. తరువాత ఇంటికి వెళ్ళి 5 గం॥ల వరకు పనిచేయడం. 7గం:లకు టీ త్రాగడం. పెయింటింగ్‌) కొంతసేపు విశాంతి-మరలా పని ప్రారంభం. రాత్రి 12గంటలకు ముందు ఎన్నడూ నిద్రించిన రోజులు లేవు”. ఒక విద్యార్థిని డైరీలోని వాక్యాలు ఇవి.

మొత్తం 89 మంది విద్యార్ధినులు 1872లో సెంట్‌వీటర్స్‌ బర్స్‌లో జూయినయ్యారు. 12 మంది (గ్రాడ్యుయేషన్‌ ముగియకముందే మరణించారు.8 మంది క్షయవ్యాధి వలన, ఒకరు మశూచి వలన ఇద్దరు ఆత్మహత్య చేసికొని మరణించారు. ఒకరు సంవత్సరపు చివరి పరీక్ష సమయంలో మరణించారు.

కై

ఈ నేపధ్యంలో సమాజాన్ని మార్చడం విప్లవ మార్గం ద్వారా మాత్రమే సాధ్యమని చాలా మందికి నమ్మకం కలిగింది. అందుకని రాజకీయ కార్యక్రమాల కొరకు అనేక మంది తమ చదువులకు స్వస్తి పలికారు. ప్రజలు (ర్రైెతులుఇప్పటికే సామ్యవాదులుగా మారారని, సామాజిక అవసరాలపరంగా వారు భూమిని పంచుకున్నారని, ఇప్పటికే సమాజాన్ని మార్చాలన్న నిర్ణయానికి వచ్చారని, కొంత మార్గదర్శకత్వం. ఉత్సాహం కలిస్తే

క్షం దం పచయం కత నత ము. హ్‌ వపు మ సీ షా మ న సన సు కం క. ట్ట. ర న నావ స ట్‌ స న ఉష న! | | వం హు న్యు- న ను కా || క్‌. న న్‌. | ౨; ర బు పట య మనా టై అలెగ్జాండర్‌ 1 హత్యకుట్రకేసులో సోఫియా పెరోవ్‌స్మయా తదితరులను 1881లో ఉరితీస్తున్న దృశ్యం వారే విప్లవాన్ని తీసుకొని వన్హాం వితందరూ భావ్‌ంచెదారు. కనుక వీరిని ప్రజాహిత వాదులని (పాపులి స్టులు) పిలిచేవారు. 1870లో చాలామంది స్రీ, పురుషులు డాక్టర్లుగా, టీచర్లుగా, (ప్రచారకులుగా ప్రజల మధ్య పనిచేయడం ప్రారంభించారు.

1860లో ఈ (ప్రజాహితవాదులు మరింత మెరుగైన, న్యాయమైన సమాజ నిర్మాణానికి “స్త్రీ విముక్తి” ఒక ప్రధాన అంశమని భావించారు. కాని 1870 నాటికి ఇతర సమస్యలకు ప్రాధాన్యత పెరగడంతో ప్రీ హక్కుల సమస్యను విస్మరించారు. విప్లవ కారులుగా మారిన చాలామంది మహిళలు కూడా తమ అవసరాలను ప్రక్కకు నెట్టేసారు.జీవితంలో సుఖం, శాంతి, కుటుంబ భధ్రత, ఉద్యోగపరమైన కోరికలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం చంటి ఆశలను ప్రక్కకు పెట్టి విప్లవం కొరకు మరింతగా కట్టుబడి పనిచేశారు.

ఈ కారణాల వలన శాంతియుతంగా (ప్రదర్శనలు నిర్వహిస్తున్న ప్రజలను మూకుమ్మడిగా పోలీసులు అరెస్టులు చేసినప్పుడు, అనేక మంది మహిళలు కొత్తగా ఏర్పడిస

13

(ప్రజాహిత (పీపుల్స్‌ విల్‌) పార్టీలో చేరారు 1879లో ఈ పార్టీ స్థాపించారు. వీరందరూ జారు చక్రవర్తిని హత్యచేయడానికి సిద్ధపడ్డారు. రూపొందించడంలో సోఫియా పెరోవ్‌స్మయా అనే మహిళ ప్రధాన పాత్ర వహించారు.

19వ శతాబ్దం నాటికి జర్మన్‌ తత్వవేత్త కారల్‌మార్క్‌ సిద్దాంతాలు యూరప్‌ ప్రజల్ని బాగా ఆకట్టు కున్నాయి.

“చరిత్రలో సంభవించిన ప్రతి మార్పుకి కారణం వర్గాల మధ్య పోరాటమే అని, ఆస్రిగల వారికి లేని వారికి మధ్య, సంపద గల వారికి సంపద సృష్టించిన వారికి మధ్య, దోపిడి చేయబడే వారికి దోపిడి దార్లకు మధ్య పోరాట ఫలితమే” అని కారల్‌మార్చ్భ్‌ వ్రాశారు. “ఈ అసమానత అనేక వర్గపోరాటాలకు మూలం. స్తీ పురుష అసమానతలకి కూడా ఇదే మూలం” అని వ్రాశారు.

పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ చాలా క్రూరమైనది, అన్యాయమైనది అని కారల్‌మార్చ్‌ వర్ణించాడు. సమాజంలోని సంపద పెట్టుబడిదారుల(యజమానుల) చేతులలో వున్నదని, వారు ఆ సంపద సృష్టించిన కార్మికవర్గం పైనే ఆధారపడి బ్రతుకుతున్నారని చెప్పారు కార్మికులు-యజమానుల ప్రయోజనాలు ఎల్లప్పుడూ విరుద్ధంగానే వుంటాయని, ఎంత త్వరితంగా కార్మికులు ఈ ఫ్యాక్టరీలని, సంపదని తమ స్వాధీనం చేసుకుంటారో అంత త్వరితంగా ఈ సమాజం మొత్తం బాగుపడుతుందని మార్క్‌ వర్ణించారు.

న!

ఆల జల

1. ప్రజల కోసం వాస అలెగ్జాండర్‌ చక్రవర్తి చేసిన సంస్కరణలతోనూ, కౌలుదారుల విముక్తితోనూ నూతన శక్తులు ఆవిర్భవించాయి. విప్లవ రచనలు వెలువదాంస విద్యార్థులు, కళాకారులు, మేధావులు అందరూ కలిసి బ్య వ అనేక అంశాలపై చర్చించడం (జై స. ననా మ్‌ సనన శః లో షే క్‌ ల | ప్రారంభించారు. ముఖ్యంగా పసం! యు. న వల. (ప్రన్తుత నమాజ స్తానంలో ననన సంత టం న్‌ (ం గ వా న వ లి వ! స. ర్‌ వున్నతమైన నూతన సమాజ (ఫ్‌... నం స సను చీకు క . స శం నిర్మాణానికి గల మార్గాలను గం మం... గరించి నుదీర్చ చర్చలు సం జ్‌... . సం న. సాగించారు... మార్చు రు గ న. స. గ న. తవ్పనినరిగా అవనరమని న్‌. న కీ. సట నె ల రం. టం. భావించారు.సనాతన కుటుంబ (టం. ర. స యం వ్యవస్థతో సహా సమాజంలోని టం. వ నా. న చ మ న కల . ” జ్‌ చీ ఫే న ప్రతి ఒక్క వ్యవస్థ స్వభావాన్ని ష్య వా స పరిశీలించి తెలుసు కున్నారు. వయా రా చారం నిర్మించేందుకు కుటుంబ స కా క్‌ త్‌ నంబంధాల్లో అవినీతి, | అలెగ్ధాండర్‌ £ హత్య కుట్రలో ప్రధాన-పాత్ర వహించిన అసమానతల్ని తొలగించాలని, సోఫియా పెరోవ్‌స్మయా (స్తీ మరువ నమానత్వం అవసరమని, ్రీలు ఈ నూతన సమాజ నిర్మాణంలో ప్రధాన పాత్ర నిర్వహించాల్సిన అవసరం వుందని గ్రహించారు. కుటుంబ జీవితం -ప్తీ పాత్ర గురించి అనేక రకాల చర్చలు సాగించారు. ఈ చర్చల సారాంశమే “మహిళా సమస్యగా ” పిలువబడింది. కొంత మంది మహిళలు కుటుంబ జీవితానికి సాంప్రదాయపు పట్టు నుండి సడలింపునిచ్చి తద్వారా ్రీకి స్వేచ్చనిచ్చి వారికి బయట (ప్రపంచంలో ఎక్కువ అవకాశాలు కల్పించాలని భాపించారు. మరికొంత మంది రాడికల్‌ వనితలు పూర్తిగా తమను 15

తాము ఏముక్తి చేనుకోవాలని ము య... న భావించారు. మ. న్‌ యే సై .

“నాక్లు పెండ్లీ చేసుకోవాలన్న |... “ఆసు . కోరిక ఏమాత్రం లేదు. ఇంటి పని... |. న. య. వల్లల బాధ్యతల్లో కూరుకుపోయి కూడా చదువుకుంటున్న విల్లల[ స |. తల్లులని చూస్తే జాలివేస్తుంది. సంసార స. టీ మ నన బంధం బాధాకరంగా, హాస్యాస్పదంగా | త య. అనివీనఏన్నది.” -అలెగ్వాండర్‌ వ మ స

రష్యాలో సామాజిక, [స

రాజకీయ వివన్సవం కోనం స వ వసస ల్‌ వ. పనిచేయాలని, అంతవరకు మపిళా |. స. నమన్యను వక్కన పెట్టాలని | చ వ. కొంతమంది మహిళలు భావించారు. సు న. గాని చాలామంది ప్రీలకి ఈ మూడు [్‌ క లు. మార్గాలు న ప్రాతినిధ్యం! వె ఫిగ్నర్‌ ఓ క్రియాశీల విష్లవకారిణి . కలవిగాతోచాయి. మహిళా సమస్య 1880 నాటి ముఖ్య నమన్యగా వారు భావించారు. స్త్రీ విముక్తి జరగకుండా రిచ్యాలి ఎబుఎ-ంబ అభివృద్ది సాథ్యం కాదని వారు నమ్మారు. విప్లవ కాలపు ప్రారంభ దశ చాలా ఆశాజనకంగా వుండేది.

కానీ ప్రభుత్వం చాలా బలంగా వున్నది. పాత సనాతన సాంప్రదాయాలను మరింతగా స్త్రీలపై రుద్దడం (ప్రారంభించారు. ఇది విప్లవకారులు ఊహించని రీతిలో జరిగింది. 1870లో వందల సంఖ్యలో విష్లవకారులని చుట్టుముట్టి జైళ్ళలో పడవేశారు, అనేక మంది విప్లవకారులు అజ్ఞాత వాసంలోకి నెట్టబడ్డారు. ఈ దశలో జారు చక్రవర్తి పాలనకు వ్యతిరేకంగా సామాజిక మార్పు కోసం జరిపే పోరాటం ప్రధమ సానంలోకి వచ్చి.మహిళా సమస్య ద్వితీయ స్థానంలోకి నెట్టబడింది. ళ్‌ మహిళా విప్లవకారులు

1870 నాటికి వందల సంఖ్యలో మహిళలు నిస్వార్ధంగా, ధైర్యంగా విప్లవ పోరాటంలో పాల్గొన్నారు. వారు తమ కుటుంబ జీవితాన్ని భధ్రతని వదులుకొని వచ్చారు. విప్లవం కొరకు తమ స్వసుఖాన్ని, ప్రాణాలని సైతం త్యజించడానికి సిద్ధపడ్డారు. అయితే ఈ మహిళలను తిరిగి తమ పాత కుటుంబ జీవితాలలోకి, ఇంటీ పని వైప్పుకు బలవంతంగా నెట్టబడతామనే భయం వారిని వెన్నాడుతూ వుందేది.

“కుటుంబంలో సంతోషమంటే అది తాళాలు బిగించిన శుభ్రమైన ఇరుకు గదిలో లభించే కృత్రిమమైన సంతోషం. బయటివారికి నవ్వుతూ కన్పిస్తారు. గాని వారి భర్తలతో మాత్రం మనస్ఫూర్తిగా వ్యవహరించలేరు” నాదెజ్జాక్వోషినా - నవలా రచయిత్రి.

16

పురుషుని అవసరాలకు భిన్నమైన అవసరాలు స్రీలకు వుండరాదు అని అనుకుంటూ వారు తమ భావాలని అణచి వేసుకొంటారు కాని ప్రీలకు స్వేచ్చ, సంతోషం, హాయిగా పురుషులతో సమానంగా జీవించే పరిస్టితి కావాలి అది విప్లవం ద్వారా మాత్రమే సాద్యమవుతుంది అయిలే అప్పటి వరకు అనగా విప్లవం వచ్చే వరకు స్రీ సమానత్వం హే. _ పోరాటం చేయటం అర

క స న ల్‌ మం లట

షత ల కిక్కిరిసిన వసతిలో ఓ బ్లాస్ట్‌ ఫర్నేస్‌ కార్మికులు 1905

వెరాఫినర్‌, అన్నా ఎకీమోవా, తాతీయానా లెవిదోవా వంటి మహిళలు ఎందరో పాల్గొన్నారు అటువంటి (ప్రముఖ మహిళల్ని మినహాయిస్తే చాలామంది మహిళలు అతి తక్కువ (ప్రాముఖ్యత గల పనులు మాత్రమే నిర్వహించేవారు. పురుషులు మాత్రం సిద్ధాంతకర్తలుగా, ఆర్గనైజర్లుగా పనిచేసేవారు విఫ్లవకారులు-ఫ్యాక్టరీ కార్మికులు

1860 సం! నాటికి రైతాంగం మాత్రమే విప్లవం తీసుకుని వస్తారని విప్లవకారులు భావించేవారు 1890 నాటికి ఈ రైతాంగం బీదరికం కారణంగా పట్టణాలకు వలసపోయి నూతనంగా నిర్మించిన ఫ్యాక్టరీలలో పనివారుగా చేరడం (ప్రారంభించారు. ఫ్యాక్టరీలలో పనిచేసే కార్మికులు, పొలాలలో పనిచేసే రైతుల కన్నా విప్లవ సిద్ధాంతాలు ఎక్కువగా అర్ధం చేసుకుంటున్నారని విప్లవకారులు గుర్తించారు

ప్రతిరోజు 14 నుండి 16గం॥ కొన్నిరోజులు 18గం[లు కూడా కార్మికులు ఫ్యాక్టరీలలో పనిచేసేవారు. విపరీతమైన పనివత్తిడి వలన పని పూర్తికాగానే వారు మెషిన్ల ప్రక్కనే నేలపై నిద్రించేవారు. ఫ్యాక్టరీ యజమాని ఇచ్చిన చిన్న చిన్న ఇండ్లలో కార్మికులు కిక్కిరిసి నివసించేవారు తమ కుటుంబాలతో ఒకే గదిలో ఒక అట్టగాని కర్టెన్‌ గుడ్డగాని

కళ

అడ్డం పెట్టుకుని జీవించే వారు. కొంతమంది కార్మికులు నగర శివార్లలో ఎక్కువ అద్దెలు చెల్లించి చిన్న క్వార్టర్‌లలో నివసించేవారు.

ఇంతవరకు రైతులుగా జీవించిన కార్మికులు పట్టణాలకు రాకముందు తమ స్వగ్రామాల్లో ఉన్నంతలో అనువైన జీవితాన్ని నిర్మించుకోవడానికి ప్రయత్నించారు. త౦ం(డ్రులు, తల్లులు, తోబుట్టువులు, వీల్లలు-అన్నితరాల వారు కలిని ఒకేచోట నివసించేవారు. అనేక మంది మహిళలు (గ్రామాలను వదిలి తమ భర్తలతో కలిసి జీవించడానికి పట్టణాలకు వచ్చారు. వంట చేయడం, గిన్నెలు తోమడం, బట్టలు ఉతకడం, బట్టలు కుట్టడం వంటి ఇంటి పనులు చేసేవారు. కానీ ఎక్కువ మంది మహిళలు ఫ్యాక్టరీలలో కార్మికులుగా పనిచేయడం ప్రారంభించారు. ఫ్యాక్టరీలలో మహిళా కార్మికులు

రష్యాలో మహిళలు అతి కష్టమైన పనులు, పొలాల్లో, గనుల్లో, ఇంటివద్ద చేయడానికి అలవాటు పడినప్పటికీ ఈ ఫ్యాక్టరీ పని వారికి మరింత కష్టమైనదిగా మారింది. వారి జీతాలు పురుషుల జీతాలలో సగం మాత్రమే. పోషకాహార లోపం ఎల్లప్పుడూ వుండేది. అనేక సందర్భాలలో ఆమెకు యజమాని నుండి, తోటి పురుష కార్మికుల నుండి లైంగిక వేధింపులు ఎదురయ్యేవి. ఇంటివద్ద భర్తలతో తిట్లు, దెబ్బలు తప్పేవి కాదు ఖ్‌ యా ర ల య 2.

19వ శతాబ్దం చివరిలో గుబ్బర్‌ ఫ్యాక్టరీలో కార్మికులు (పెద్దసంఖ్యలో ఉన్న మహిళలను గమనించవచ్చు) గర్భవతిగా వున్న సమయంలోకూడా ఆమె పనిచేయవలసి వుండేది కొన్ని సార్లు నొప్పులు వచ్చి ప్రసవం అయ్యే వరకూ కూడా యంత్రాలపై ఆమె పనిచేయవలసి వచ్చేది. తల్లి అయిన కారణంగా ఆమె పని కోల్పోవలసివచ్చేది. కొన్ని సందర్భాలలో ఆమెకు పుట్టిన బిడ్డను చంపివేయడం లేదా వదిలి వేయవలసిన పరిస్థితి వచ్చేది. కొంత మంది తమ వనిబిడ్డలని ఇంటివడ్డనున్న ఎదిగిన విల్లలకు లేదా పిల్లలను చూసే దాయాలకు 18

అప్పగించేవారు కొన్నివేల మంది పిల్లలు పోషకాహార లోపంతో చనిపోయేవారు. అవకాశం వున్న కొంత మంది మహిళలు తమ పిల్లలను గ్రామాలకు పంపేవారు. వారిని ఎండాకాలంలో కోతల సమయంలో మాత్రమే తిరిగి చూసుకోగలిగేవారు.

గ్రామాలను వదిలి పట్టణాలకు వచ్చే విషయంలో పురుషులు కన్నా స్ర్తీలు వెనుకబడి వుండేవారు గ్రామాలతో తమ సంబంధాలను ఎక్కువకాలం వరకు కొన సాగించేవారు. పని ప్రదేశాలలో ఎదురుతిరగటానికి వెనుకాదేవారు కానీ ఆవేశం వస్తే మాత్రం అసామాన్య ధైర్యం ప్రదర్శించి హింసను కూడా లెక్కచేయకుండా దుర్భరమైన పని పరిస్థితులకు వ్యతిరేకంగా పోరాదేవారు. సమ్మెమహిళలు

1870-1879 మధ్య కాలంలో 176 సమ్మెలు జరిగాయి. బట్టల మిల్లుల్లో ఎక్కువ సమ్మెలు జరిగాయి. ఈ మిల్లుల్లో సగానికి పైగా మహిళా కార్మికులే. పొగాకు పరిశ్రమలో హెచ్చు సంఖ్యలో మహిళలు పనిచేసేవారు వీరిలో చాలామందికి అక్కడ దుర్భర పరిస్టితుల కారణంగా ఊపిరి తిత్తుల వ్యాధి, ఉబ్బసం, తలనొప్పి వంటి జబ్బులు వచ్చేవి 1878 నాటికి సెంట్‌ పీటర్స్‌బర్గ్‌లో వున్న రెండు పొగాకు కంపెనీల నుండి మహిళలు పని చేయ్యలేకబయటకు వచ్చేశారు యజమానులు వారిని భయపెట్టారు, నీచంగా ప్రవర్తించారు అయినా అక్కడ స్రీలు బెదరలేదు. వెనక్కి తిరిగి వెళ్ళి ఫ్యాక్టరిలో వున్న వస్తువులన్నింటిని కిటికీల గుండా బయటకు విసిరేసారు.

ఇటువంటివే మరికొన్ని ఘర్షణల తర్వాత 1882లో 12 ఏళ్లలోపు పిల్లలచేత పనిచేయించరాదని ఫ్య చట్టాన్ని చేశారు. అనేక మంది ఫ్యాక్టరీ యజమానులు ఈ చట్టాన్ని విస్మరించారు దీనితో 1890 నాటికి మెరుపు సమ్మెలు ఉధృతస్థాయిలో జరిగాయి.

సెంట్‌ పీటర్స్‌బర్గ్‌లోని లేఫర్మ్‌ సిగరెట్టు ఫ్యాక్టరీలో పీస్‌రేట్‌ పద్దతి అవలంభించారు. యజమానులు మహిళా కార్మికులతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించారు. ఈ కారణంగా 1895లో 1500 మంది మహిళలు ఫ్యాక్టరీలోనికి చాచ్చుకునిపోయి ఫ్యాక్టరీ సామగ్రిని, కిటికీలను పగులగొట్టారు.తరువాత బయటకు వచ్చి రోర్లమీద నిలబడి వారు అనుభవిస్తున్న కష్టాలను గూర్చి రోడ్లపై నడుస్తున్న వారికి బిగ్గరగా నినాదాలు చేస్తూ చెప్పారు. యజమానులు వారిని పనిలో నుండి తీసివేస్తామని బెదరించినప్పటికీ, తరువాత వారి కోర్మెలలో కొన్నింటిని పరిష్కరిస్తామని ప్రకటించారు.

1896లో సెంట్‌ పీటర్స్‌బర్గ్‌లో సమ్మెలు వెల్లువెత్తాయి. ఒబ్యోడ్నోయ్‌ కాలువ, నేవానది ఒడ్డున వున్న నూలు మిల్లు కార్మికులు 1896 మే నెలలో జనరల్‌ సమ్మెను చేశారు ఈ సమ్మె రష్యన్‌ చరిత్రలోనే ప్రముఖమైనది ఈ మిల్లులో (ప్రతీ పదిమంది కొర్మికులలో నలుగురు మహిళలు. ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా చేసిన సమ్మెలతో మహిళా

*. కార్మికులు కూడా పురుషులతో సమానంగా మిలిటెంట్‌గా ఉన్నారు.

ఈ ప్రజా ఉద్యమం విష్లవకారులపై ముఖ్యంగా మహిళలపై గట్టీ ప్రభావం కలిగించింది. మహిళా విష్లవకారులైన ఎలెనా స్తాసోవా, నదెజ్ఞా కృపస్మయా, అలెగ్జాండ్రా కొల్లొంతాయ్‌ వంటి మహిళా విప్లవకారులు ఈ సమ్మెతో ఉత్తేజితులయ్యారు.

19

“రాజకీయంగా పరిపక్వత లేని మహిళా కార్మికులు, దుర్భర పనిపరిస్థితులకి తలవొగ్గి వుండేవారు. కానీ ఇప్పుడు వాటన్నింటిని అధిగమించి కార్మిక హక్కుల కోసం, స్త్రీ విముక్తి కోసం పోరాటాలు సాగిస్తున్నారు” కొల్లంతాయ్‌.

విప్లవకారులు సమ్మెకు కావలసిన పూర్తి సహకారాన్నిచ్చేవారు. నిధుల వసూలు, కరపత్రాలు పంచటం, సభలు నిర్వహించటం వంటివి చట్టవిరుద్ధ కార్యక్రమాలయినప్పటికీ చేసేవారు. ఈ సమ్మెలే (ప్రభుత్వాన్ని అధికారం నుండి దించగలవని నారు ఆశించేవారు

మహిళలు సమ్మె పోరాటంలో పాల్గొన్నప్పటికీ కొద్దిమంది మాత్రమే మీటింగులకు, క్లాసులకు హాజరయ్యేవారు. ఇందుకు కారణం కొంతవరకు ఆత్మవిశ్వాసం లోపించడం,

న... ప న నం? "న చ క్ని త క. వు అన వ సమం టు. ను చ షస టు త కార్మికనర్ల విముక్తి సంఘం 1895-రష్యాలో మొట్టమొదటి మార్కిస్టు సంస్థ (మధ్యలో కూర్చున్నది లెనిన్‌) ఎక్కువ మంది మహిళలు నరక్ష్టర౯ ఎ్యాలు కావడం కూడా వాళ్ళ... .-- బయటపడుతుందోనన్న భయంతో బదారంగ ప్రదేశాల్లో నిలబడటానికి, మగవాళ్ళ ముందుకు రావడానికి భయపడేవారు దానికి తోడు కొంత మంది పురుష కార్మికులు ఆడవాళ్ళు ఫ్యాక్టరీల్లో పనిచేయడాన్ని వ్యతిరేకించేవారు. స్త్రీ కార్మికుల సమస్యలు పెద్దగా పట్టించుకునేవాళ్ళు కాదు. మహిళల్ని వెనక్కినెట్టే మరో ముఖ్యమైన సమస్య ఇంటిపని. ఫ్యాక్టరీల్లో చేసే టీ జ గొడ్డు చాకిరీకి తోడు సాంప్రదాయంగా చేస్తూ ఉన్న ఇంటి చాకిరి-ఇల్లు శుభ్రం చేయడం, వంట చేయడం, బట్టలు ఉతకడం, పిల్లల పెంపకం వంటి పనులు మహిళలే చేయాలని భావించేవారు. ఈ రకంగా రెండింతల భారం కారణంగా వారి పని పరిస్థితుల మెరుగుదల గురించిన చర్చ అర్ధం లేనిదిగా భావించేవారు. చాలామంది సోషలిస్టుల మాదిరిగానే ఈ మహిళలు కూదా వ్యక్తిగత, సామాజిక సమస్యల గురించిన చర్చ విప్లవానంతరం చేయాలని భావించేవారు. లం

కారల్‌ మార్చొ రచనలను విష్లవకారులు అధ్యయనం చేయటం ప్రారంభించారు. 1895లో మొదటి మార్చిస్టు సంస్థ “యూనియన్‌ ఆఫ్‌ స్ట్రగుల్‌ ఫర్‌ది లిబరేషన్‌ ఆఫ్‌ వర్కింగ్‌ క్లాస్‌” స్థాపించబడింది. వ్లదిమీర్‌ ఇల్యీచ్‌ లెనిన్‌ ఈ సంస్థ నాయకులలో ఒకరు, పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ మానవ సంబంధాలను హీనపరచినదని, మహిళల జీవితాలను మరింత దుర్భరంగావించిందని మార్చ్‌ నాక్కిచెప్పేవాడు. అయినప్పటికీ స్రీలు ఉత్పత్తిలో భాగస్వాములు కావడాన్ని పురోగమన చర్యగా వర్ణించాడు. అన్నింటినీ మించి ప్రీ పురుష కార్మికులు కలిసి పోరాడితేనే సమ్మె పోరాటాలు బలపడతాయని మార్చ్‌ చెప్పాడు. సమ్మె పోరాటాల అణచివేత

1896 జూన్‌ నాటికి పెద్ద పెద్ద మెరుపు సమ్మెలు జరిగాయి. లక్షల సంఖ్యలో కార్మికులు, లెక్కకు మించి విద్యావంతులు అధికార వర్గాన్ని ఎదిరించారు. వేలసంఖ్యలో విప్లవకారులని, కార్మికులను చుట్టుముట్టి అరెస్టులు చేశారు.లేదా సైబీరియాకు ప్రవాసం పంపించారు. సమ్మెకారులపై ప్రభుత్వం దమనకాండ ప్రారంభించింది. చాలామంది ఉపాధి పోగొట్టుకున్నారు. మరికొంత మంది పోలీసుల వేధింపులను జీవితాంతం భరించవలసి వచ్చింది. పోలీసుల నుండి తప్పించుకోవడానికి, అనేక మంది అజ్ఞాతవాసం గడిపారు. తప్పుడు గుర్తింపు కార్డులతో (పాస్‌పోర్టులు) నివసించేవారు. మారువేషాలతో తిరిగేవారు.

మహిళా విష్ణవకారులు అరెస్టు కాలేదు. అధికారులు వారిని గురించి అంతగా పట్టించుకోలేదు. ముఖ్యంగా వారు సామాన్య మహిళలతో కలిసిపోవడంతో వారిని అస్సలు పట్టించుకోలేదు. అందువలన ఈ కాలంలో అత్యధిక సంఖ్యలో మహిళలు ముందుకు వచ్చి కార్మికుల కోసం విద్యా పథకాలని, రాత్రి పాఠశాలలని, ఆదివారపు పాఠశాలలని, పేదరిక నిర్మూలనా సంస్థలని నిర్వహించారు. ఈ రకమైన కార్యక్రమాలతో వారు నిరుపేదల కొరకు సేవా కార్యక్రమాలను జోడించి పనిచేయడం, సమ్మె పోరాటాలకు నిధులు సమకూర్చడం, రాజకీయ విద్య నేర్పించడం అనే ముఖ్యమైన కార్యక్రమాల్ని ఏకకాలంలో నిర్వహించారు. పోలీసుల నిఘా వున్నప్పటికీ రాత్రి వెఠశాలల్లో వారు గణితం, భూగోళం వంటి పాఠాలు చెప్పే పేరుతో మార్క్‌ సిద్ధాంతాలని బోధించేవారు. పేదరిక నిర్మూలనా సంస్థల ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించిన సమావేశాలలో మహిళా విప్లవకారులు “ఎవరు ఎలా జీవిస్తున్నారు, "కార్మికుల రోజు అనే రాజకీయ కరపత్రాలను పంపిణీ చేసేవారు. శ్రామిక మహిళలకు విస్లపకారుల మద్దతు

1900-1901నాటికి ఫ్యాక్టరీలలో మపొళా కార్మికుల సంఖ్య 12, 000కు పెరిగింది. పురుషుల సంఖ్య 18,000కి తగ్గిపోయింది. సమ్మె చేస్తున్న కారణంగా పురుష కార్మికులని పనిలో నుంచి తీసివేశారు. మహిళలు సమ్మెకు పూనుకోరని, అణిగి మణిగి స్థిరంగా పనిచేస్తారనే భావనతో పురుషుల స్థానంలో స్రీలకు ఉద్యోగాలు కల్పించారు. (సమకాలీనఫ్యాక్టరీ నివేదిక నుంచి) ఎక్కువ సంఖ్యలో మహిళలు ఫ్యాక్టరలలో పనికి చేరడం పురుషుల ఆగ్రహాన్ని మరింత అధికం చేసింది. మహిళా కార్మికుల పనిపరిస్థితుల పట్ల నిజమైన (శ్రద్ధ కనపరిచింది విప్లవకారులు మాత్రమే. 1990లో “ఇస్కా” (నిప్పురవ్వ)పత్రిక మొదటి సంచికలో రష్యాలోని ఫాక్టరీలలో పనిచేసే స్త్రీ పురుష కార్మికుల నుద్దేశించి వ్యాసాలు వ్రాసారు. లెనిన్‌ ఇతర అనేక మంది విప్లవకారులు ప్రవాసంలో స్విట్టర్లాండ్‌లో

| శ సి

వుండేవారు. జెనీవా నగరం నుంచి ఈ పత్రిక ప్రచురించేవారు. రష్యాలో ఇటువంటిపత్రికలు ప్రచురించటం చట్ట విరుద్ధంగా పరిగణించేవారు. స్విట్టర్లాండ్‌ నుండి రష్యాకు అక్కడి నుండి వివిధ ఫ్యాక్టరీలలోర ఈ పత్రిక చేరవేయడానికి ఒక విస్తారమైన యంత్రాంగాన్ని రూపొందించడంలో అనేక మంది నిమగ్నమయ్యారు. ఆ పత్రిక కాపీ ఎవరి దగ్గరైనా కనబడితే వారిని అరెస్టు చేసే ప్రమాదం వుంది కనుక ఆ పత్రికను రహస్యంగా చదువుకునేవారు. లు జ” మె? ళ్ళ నెల" నే * / స్‌ో (ర్మ కో. కతత క్‌ న్‌ చనల కునకావి బివిక (౭5న క్‌ మాడా మా నలు తా ద రా సవన నడా ఆం అతివ ఆర్చి ణలో అనేవ టుంది మదాళకం ఎ చేసేవారు మహిళల సూక్ష్మ పరిశీలనా శక్తికి, విశ్వాసానికి, వారి అంకిత భావానికి విలువనిచ్చారు. సమాచార "సేకరణలో మహిళలు చాలా (శద్ధ వహించేవారు. మహిళా నాయకురాలు ఎలెనా స్టసోవా ఇస్కా పత్రిక ఏజెంటుగా పిలువబడేది. తోటి సభ్యులు ఆమెను “కామేడ్‌ ఆబ్‌సొల్యూట్‌” (పరిపూర్ణమైన కామ్రేడ్‌) అని పిలిచేవారు. ఆమె, నదెజ్ఞా కృపస్మయా వ్యక్తుల పర్లు గుర్తుపెట్టుకోవడంలో, సమాచారం అందించడంలో, నూతన కోడ్‌ భాషను కనిపెట్టడంలో, వాటిని మాయం చేయడంలో, కనిపించని సిరాతో ఆ కోడ్‌ని భద్రపరచడంతోబాటు రహస్య సమావేశాలను నిర్వహించడంలో నిష్ణాతులు. ఇస్కా పత్రిక వెలువడిన నాటినుంచి విప్లవకారులకి మహిళా కార్మికులతో తప్పనిసరిగా కొంతవరకు సంబంధాలు ఏర్పాటుచేసుకోవలసి వచ్చినది. స్త్రీల పని పరిస్థితుల గురించి నూలుమిల్లుల వద్దనున్న దయనీయ పరిస్థితిని గురించి మహిళలు ఈ పత్రికలో వ్యాసాలు వ్రాయడం ప్రారంభించారు. ప్రతి సంచికలో స్తీ పురుష కార్మికుల ప్రధాన ఆశయమైన జారు చక్రవర్తిని యజమానులను ఎదుర్శొని పోరాటం చేయవలసిన అవసరం గురించి వివరించడం జరిగేది. ఈ పత్రికలో సమ్మెలో పాల్గొన్న మహిళా కార్మికులపై ఉన్న కేసుల గురించి ఎక్కువ (ర్ధతో వ్రాసేవారు. విప్లవకారులకి ఇతర కార్మికులకన్నా మహిళా కార్మికులతో మాట్లాడ్డానికే ఎక్కువ కష్టపడాల్సి వచ్చేది. రోజుకి 18 గంటలు పనికేసిన తరువాత ఆ మహిళలకి తను పనిచేస్తున్న బెంచి వద్దనుండి లేచి తిన్నగా తన నివాసానికి చేరుకుని నిద్రపోవడం తప్ప వేరే ఆలోచనలకు అవకాశమే వుందేది కాదు. తన ఈ దుస్థితికి కారణం ఆ భగవంతుడే అని ఆమె భావించేది 22

ర్తి న

2.ఉవ్వత్తున ఎగసిన ఆగ్రహ జ్వాల పోరాటాల్లోకి వెల్లువలా వచ్చిన మహిళలు

1901 సెంట్‌ పీటర్స్‌బర్గ్‌ వీధులలో పురుష కార్మికులు సమ్మెలు, ఆందోళనలు, లూటీలు చేయడం ప్రారంభించారు. మొట్టమొదటిసారిగా మహిళలు కూడా ఇటువంటి వీధి పోరాటాలలో పాల్గొన్నారు. పోలీసులతో కూడా తలపడ్డారు ఈ పోరాటంలో కొందరు మహిళలు గాయపడ్డారు. కొందరు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. నెవిస్కే జిల్లాలో కార్మికులు పోరాటం చేస్తుంటే 18 సంవత్సరాల యువతి ఆ ఫ్యాక్టరీ గేటువద్దకు పరుగెట్టుకుని వెళ్ళి అక్కడ వున్న కార్మికులకు రాళ్ళు అందించి “మీతోపాటు మేమూ వుంటాముఅని గట్టిగా నినాదాలు చేసింది దక్షిణ రష్యాలో నిర్వహించిన అనేక పెద్ద పెద్ద (ప్రదర్శనలలో వందల సంఖ్యలో మహిళలు పాల్గొన్నారు. పురుషులతో పాటు వీధి పోరాటాల్లో పాల్గొన్నారు పురుషులతోపాటు వీరుకూడా దెబ్బలు తిన్నారు. జైళ్ళకి వెళ్ళారు. కొందరు 'ప్రాణాలర్పించారు.

ప్రజలు తిరుగుబాటు చేయటాసికి సిద్ధంగా వున్నారు. గానీ వారి జీవన పరిస్థితులలో మార్చు రాలేదు-ఏమి చేయాలి? ఈప్రశ్నకు పివాబుగా కొందరు విప్లవకారులు ప్రభుత్వాధికారులను చంపటం తప్ప వేరే దారి లేదని నిర్ణయించుకున్నారు 1901లో “సోషలిస్టు రివల్యూషనరీ పార్టీ” ఆవిర్భవించింది. ఈ పార్టీలోని ' సభ్యులు పూర్వపు “పీపుల్స్‌విల్‌ పార్టీ(ప్రజాహితపార్టీ)లోని సభ్యుల మాదిరిగానే రైతాంగం ద్వారానే విప్లవం సాధ్యమని నమ్మారు పార్టీలోని ఒకవర్గం-రైతాంగాన్ని భూసంస్కరణల వైపుగా ఆకర్షించడం జరిగింది రెండవ వర్గం పోరాట సంస్థగా మారింది ఈ వర్గం “చావుకి ప్రతీకారం చావు” అనే సిద్ధాంతానికి కట్టుబడివున్నది పెద్ద సంఖ్యలో మహిళలు “సోషలిస్టు రివల్యూషనరీ పార్టోసభ్యులుగా చేరారు.

మార్చిస్టులు ఉగ్రవాదాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. కార్మికులు సంఘటితమై తీవ్రమైన నిరసన ప్రదర్శించాలని తద్వారా పోలీసు బుల్లెట్‌లు, జైళ్ళు, ప్రవాస జీవితం వంటి శిక్షల నుండి తప్పించుకోవచ్చునన్నది మార్చిస్టుల విశ్వాసం విష్లవకారులు

283

రహస్యంగా పనిచేయాలని చిన్న చిన్న [గ్రూపులుగా ఉక్కు క్రమశిక్షణతో పనిచేయాలని, చట్ల వ్యతిరేక పార్షీగా ఆవిర్భవించాలనే అవగాహనకు వచ్చారు. లు అ 1902లోఎక్కువ నంఖ్యలో కార్మికులు, వివ్లవకారులు పోలీనులని తప్పించుకుంటున్న సమయంలో లెనిన్‌ “ఏమిచేయాలి”అనే ప్రముఖ కరపత్రాగి నా నం | 1905లో వింటర్‌ ప్యాలెస్‌ ఎదుట రక్తసిక్త ఆదివారం రచించాడు. ఈ కరపత్రంలోనూ ఇస్కా పత్రికకు ద్రాసన ౨వ రచనలలోనూ, విప్లవాన్ని నడిపించే పార్టీ ఎలా వుండాలి? అనే తన వ్యూహాన్ని పొందుపరిచాడు. ఈ వ్యూహం ప్రకారం మేధావులు, పూర్తికాలం పనిచేసే విప్లవకారులతో కూడిన పార్టీ కార్మికులు తమ యజమానులపై చేసే పోరాటాలకు మద్దతు ఇస్తుంది. ఈ పోరాటాలు ప్రజలందరూ పాల్గొనే ప్రజాపోరాటాలుగా అభివృద్ధి చెందుతాయి. ఈ క్రమంలో కార్మికులు ఫ్యాక్టరీలను స్వాధీనం చేసుకుని పెట్టుబడి దారులను, జారు చక్రవర్తిని అధికారం నుండి క్రిందకు దింపుతారు. తరువాత నూతన ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేస్తారు. ఈ ప్రభుత్వం ఒకరి (శ్రమను ఒకరు లాభంగా మార్చుకోవదాన్ని వ్యతిరేకిస్తుంది. ప్రజలందరి నిష్పక్షపాతంగా పరిపాలిస్తుంది.

(బ్రస్సెల్స్‌ నగరంలో రష్యా సోషల్‌ డెమోగ్రటిక్‌ లేబరు పార్టీ 2వ మహాసభ జరిగింది. అందులో పార్టీ నిర్మాణం, పార్టీ సభ్యుల అర్హతలు వంటి వాటిపై చర్చ జరిగింది. లెనిన్‌ నాయకత్వంలో వున్న మెజారిటీ సభ్యులైన బోల్నినిక్‌లు చిన్నదైనా క్రమశిక్షణ గల పార్టీగా ఉండాలన్న తమ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించారు. మెన్నినిక్‌ (గ్రూప్‌ మైనార్టీ గ్రూపు.

బడ

పార్టీ ఆశయాలను అంగీకరించిన ప్రతి ఒక్కరిని పార్టీలో చేర్చుకోవాలని (ప్రతిపాదించారు. అయితే ఈ వాదన ఓడిపోయింది చాలామంది సోషల్‌ డెమోక్రాట్స్‌ ఈ రెండు (గ్రూపుల మధ్య విభేదాలు అంత ముఖ్యమైనవిగా భావించలేదు

ఈ విధమైన చర్చలు జరుగుతున్న సమయంలో దక్షిణ రష్యాలో రైతాంగం నాయకత్వంలో తిరుగుబాట్లు, కార్మికుల సమ్మెలు, మెరుపు దాడులు దాదాపు ఒక సంవత్సర కాలంపాటు కొనసాగాయి. మరింత ఎక్కువ సంఖ్యలో స్తీ పురుషులు సోషల్‌ దెమోక్రాట్స్‌ వైపుకి ఆకర్షించబడ్డారు. మెన్నివిక్‌ిల అభిప్రాయమైన ఎక్కువ సంఖ్యలో సభ్యులను చేర్చుకోవడంతో వీరు ఏకీభవించారు.చాలా మంది మహిళలు మెన్నినిక్స్‌ తమ సమస్యల పట్ల సానుభూతి కలిగివున్నారని భావించారు. మిగతావారు బోల్షివిక్‌ పార్టీలో చేరారు బోల్నివిక్‌లకే పట్టుదల వుంటుందని వారే సరియైన పార్టీ నిర్మిస్తారని, కార్మికులని విస్లవదిశగా నడిపిస్తారని వీరు భావించడమే ఇందుకు కారణం.

సమ్మెలు, ఉద్యమాలు మరల శక్తిని పుంజుకుంటున్నాయి. ఇది ఉధృతమై కార్మికులు నికొలస్‌-2 అధికారాన్ని సవాలు చేసే స్థాయికి చేరింది.అధిక సంఖ్యలో మహిళలు కూడా ఈ సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. ఇప్పుడు వున్నటువంటి కార్మికులలో మూడొంతుల మంది మహిళలేఇంకొకవైపు అనేక మంది మహిళలు ఇంకా పోరాటాలలోకి రావడానికి వెనుకాడుతున్నారని, వంటగిన్నెలు, ఉయ్యాల గదులు మాత్రమే తమ జీవిత గమ్యం అని ఇంకా వారు నమ్ముతున్నారని అలెగ్జాండ్రా కొల్లొంతాయ్‌ అంటారు.

ఒక ఫ్యాక్టరీ కార్మికురాలి మాటలలో “అనేక మంది కార్మికులు, రాజకీయాలు మహిళలకు అవసరం లేదు అనే అభిప్రాయం కలవారే, ఆమె పని ఇంటివద్ద పిల్లల్ని చూసుకోవడం, బట్టలు ఉతకడం, వంట చేయడం వగైరా మాత్రమే”, రష్యా-జపాన్‌ యుద్దం

1904లో జపాన్‌తో యుద్ధం వలన పరిస్థితులలో మార్పులు వచ్చాయి 16 నెలల తరువాత రష్యా యుద్ధనౌక మునిగిపోయింది. ఓటమి వలన రష్యా చాలా చితికిపోయింది. అవమానకరమైన పద్ధతిలో శాంతి ఒడంబడికలు జరిగాయి. ప్రజాజీవితం దుర్భరమైంది. 1904లో రష్యాలో అధిక సంఖ్యలో పురుషులు యుద్దానికి పంపబద్దారు. అందువలన వ్యవసాయ రంగం నుండి వచ్చిన మపొళలు తాము, తమ బిడ్డలు వ్యవసాయంపై ఆధారపడి మాత్రమే బ్రతకడం చాలా కష్టమని గ్రహించారు. పొలం పనులు లేని కారణంగా అనేక మంది పట్టణాలకు వలస పోయి ఎక్కడ పనిదొరికితే అక్కడ లేబర్‌ అడ్డాలలో, ఫ్యాక్టరీలలో కడు దుర్భరమైన పరిస్టితులలో పనిచేయసాగారు. చాలా మంది మహిళలకు ఈ పాటి పనికూడా దొరకలేదు. ఫలితంగా అనేక మందీ వ్యభిచార వృత్తిలోకి నెట్టబడ్డారు. రాజకీయంగా చురుకుగా ఉన్న మహిళలు ఈ వ్యభిచార వృత్తిలోని మహిళల పరిస్థితులలో మార్పుకై కృషి చేసేవారు. ఇల్లు విడిచి వచ్చిన అనేక మంది మహిళలు మొట్టమొదటిసారిగా వారి గ్రామీణ అమాయకత్వాన్ని వదిలించుకున్నారు

లగ

గ్రామీణ మహిళలు యుద్ధ రంగంలోకి పంపబడ్డ తమ భర్తల, కొదుకుల, తండ్రుల జూడ తెలుసుకునే ఆశతో పట్టణాలలో ఉన్న ప్రభుత్వ కార్యాలయాలకు పరిగెట్టేవారు. వారి అలవెన్సుల కోసం, ఇతర హక్కుల కొరకు పోరాటం చేయాలనుకునే వారు. గానీ భరించలేక నిరుత్సాహంతో, దుఃఖంతో తిరిగి తమ [గ్రామాలకు చేరుకున్నారు. -అలగ్గాండ్రా కొల్లంతాయ్‌ ఆకలితో వున్న రైతాంగ మహిళలు ఆగ్రహంగా భూస్వాములపై ఉమ్మడి పోరాటాలు ఆరంభించారు. మహత్తర రైతాంగ మహిళా పోరాటాలు దీనితో ప్రారంభమైనాయి. ఈ పోరాటాలు 1904 వరకు కొనసాగాయి. మహిళలు భూస్వాముల పంటలను నాశనం చేశారు. వారి ఇండ్లలోకి చొరబడి వస్తువులను నాశనం చేసారు. వారి వ్యవసాయ పరికరాలను పాదుచేశారు. భూస్వాములు కోసక్కులను(జారు చక్రవర్తి కిరాయి సైన్యం) (గ్రామాలకు పంపించి ఈ మహిళా పోరాటాలని అణిచివేయడానికి ప్రయత్నించారు కోసక్కుల అణిచివేత వున్నప్పటికీ రైతాంగ మహిళలు తమ పోరాటాలు కొనసాగించేవారు. ఉ(గ్రవాదులు పట్టణాలలో వున్న ప్రభుత్వ కార్యాలయాలలో అవినీతిపరులైన అధికారులను వెంటాడి హత్య చేయడాన్ని కొనసాగించారు. కార్మికులు కూడా ఆగ్రహావేశాలతో వుందేవారు. ఒక్క ఏడాదిలోనే ప్రతి 49 మందికి ఒక మెటల్‌ కార్మికుడు ప్రమాదవశాత్తు మరణించాడు. 500 మంది రైల్వే కార్మికులు మరణించారు. ప్రజలు ఇంకెంత మాత్రమూ కష్టాలను భరించలేని స్థితికి చేరుకున్నారు. రక్తసిక్తమైన ఆదివారం (951006) 540620 1905 జనవరి 8న సెయింట్‌ పీటర్స్‌బర్డ్‌లోని అతిపెద్ద “పుటిలోవ్‌"యుద్ద పరికరాల ఫ్యాక్టరీలో కార్మికుల సమ్మె రష్యాలో జారు చక్రవర్తి పరిపాలనపై తిరుగుబాటు ఆరంభమైంది. రెండు రోజుల తరువాత రొట్టెల తయారీ కార్మికులు సమ్మెలో కలిశారు. ॥ అదే వారంలో సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్గ్‌లో వున్న కార్మికులు" వింటర్‌ పేలెస్‌ వరకు (ప్రదర్శనగా వెళ్ళి జారు చక్రవర్తికి విజ్ఞాపన పత్రాన్ని సమర్పించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. జనవరి 9వ తేదీన 2లక్షల మంది స్త్రీ, పురుషులు ఆదివారపు దుస్తులు ధరించి పిల్లలతో, బంధువులతో, ' పెద్దలతో కలిసి జారు చక్రవర్తి బొమ్మలు అంటించిన అట్టలు చేత పట్టుకుని వింటర్‌ పేలస్‌ వరకు గౌరవ సూచకంగా మౌన ప్రదర్శనగా కదిలారు. వారి విజ్ఞాపన పత్రం ఇలా పేర్కొంది: "సెంట్‌ పీటర్స్‌ బర్గ్‌లో పనిచేస్తున్న కార్మికులమైన మేము, మాభార్యా, పిల్లలు, తల్లి తండ్రులతో సవా ముసలివారు, నిస్సహాయులైన, స్రీ, పురుషులందరం మీ ముందుకు వచ్చాము. మాకు న్యాయము చేయమని భద్రత కల్పించమని .....” ఆ విధంగా వారందరు ఎముకలు కొరికే చలిలో రెండు గంటలపొటు జారు 26

చక్రవర్తి భవనం ముందు నిలుచున్నారు. శరీరంలో వేడి కొరకు వారు అక్కడ తమ కాళ్ళని కదుపుతూ నిలబడ్డారు. అంతలో నీలంగా వున్న ఆకాశంలో ఒక తుపాకీ మోత వినిపించింది. తరువాత మరియొకటి. అకస్మాత్తుగా కొసక్కు సైన్యం వింటర్‌ పేలస్‌ని చుట్టుముట్టి (ప్రదర్శన కారులపై తుపాకీ గుళ్ళ వర్షం కురిపించింది. ఆ రోజున దాదాపు 300 మంది కార్మికులు మరణించారు. అంత వరకు (ప్రజలకు జారు చక్రవర్తిపై వున్న నమ్మకం ఆ రోజుతో నశించింది. పురాతన జారు చక్రవర్తి పరిపాలన అంతం కోసం, భవిష్యత్తు ఉద్యమానికి నాంది పలికిన రోజుగా ఆ ఆదివారం చరిత్రలో నిలిచింది. సమ్మెహర్హాళులు రక్తసిక్తమైన ఆదివారపు భయానక ఘటనతో అనేక ప్రాంతాలలో సమ్మెలు, ప్రదర్శనలు, హర్తాళులు జరిగాయి. ఇటువంటి రోజులలో ప్రీ పురుషులు అనుభవించిన కష్టాలు, వారు కలిసి నిర్వహించిన పోరాటాల వలన వీరు ఒకరి కొకరుగా మరింత దగ్గరగా వచ్చారు. అంతవరకు మహిళా విప్లవకారులు 'ప్రాథమికస్టాయి పనులు మాత్రమే నిర్వహించేవారు. అతి ముఖ్యమైన వార్తలను రహస్య సంకేత భాషలోనికి తర్దుమా చేయడం, వాటిని సరిగ్గా అందించడం, రహస్య న్టావరాలను కనిపెట్టడం, సమావేశస్థలాలను నిర్ణయించడం - ఇంకా అనేక ఇతర పనులను రహస్యంగా చేయవలసిన కార్యక్రమాలను నిర్వహించేవారు. ఇప్పుడు విప్లవోద్యమంలో చేరిన మహిళలు తమంతట తావే చారవ చూపిస్తున్నారు. సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్గ్‌ లో జారు చక్రవర్తి “కార్మికులు వారి నాయకులని ఎన్నుకోవాలని, ఆ నాయకుడు కమీషన్‌ వుందు వారి అభియోగాలను విన్నవించాలని”ప్రకటన చేశాడు. అందువలన కార్మిక నాయకులు ఎన్నుకోబడ్దారు. ఆ నాయకులలో మహిళలు కూడా వున్నారు. ఈ ఎన్నుకోబడిన మహిళా నాయకులకు కమీషన్‌ ఎదుట కూర్చోటానికి స్థానాలను కేటాయించడానికి జారు చక్రవర్తి అంగీకరించలేదు. దీనిపై ఆగ్రహించిన నగర (శ్రామిక మహిళలు ఈ చర్యని వ్యతిరేకిస్తూ ప్రదర్శన నిర్వహించారు. పురుష కార్మికులు వీరికి మద్దతునిచ్చారు. తమ సనాతన ఛాందసత్వాన్ని వదిలించుకుని వచ్చిన శ్రామిక మహిళలు చారవగా సమ్మె కమిటీలలో చేరడానికి ముందుకి వచ్చిన సందర్భాలలో పురుషులు కూడా వారిపై కోపం ప్రదర్శించేవారు. రష్యా కార్మికులలో 1/3 వంతు మహిళలు వున్నప్పటికీ వారికున్న పరిమిత సమయం కారణంగా వారు ఈ సమ్మెలకు దూరంగా వ్లుంటూవచ్చారు. సమ్మెకు సంబంధించి ఫ్యాక్టరీలలో పంచిపెట్టిన కరపత్రాలు, ఇతర రాజకీయ కరపత్రాలు నిరక్షరాస్యత కారణంగా వారికి అందుబాటులో లేకుండా పోయాయి. ఈ కారణంగా వారు విషయాలను అర్ధం చేసుకోలేకపోయారు. ఈ కరపత్రాలు వ్రాసిన వ్యక్తులు కూడా మహిళలను దృష్టిలో పెట్టుకొని రాయలేదు. లా

కార్మికురాలి గురించి ఒక్క అక్షరం కూడా ఈ కరపత్రాలలో వ్రాయలేదు అక్కడ మహిళా కార్మికులే లేనట్లుగా, వారిని తమ అనుచరులుగా భావించారు అని అంటారు వెరా కరేలీనా మహిళా కార్మికులు చాలా తక్కువ సంఖ్యలో వుండటం వలన, సమావేశాలలో మహిళలు మాట్లాదటానికే భయపడేవారు. ఒక మహిళా కార్మికురాలి మాటల్లో చెప్పాలంటే “నిజమే నేను కూడా మాట్లాడాలని భావించాను. కానీ నన్ను చూసి ఎవరైనా నవ్వుతారేమోనని. నవ్వితే ఎలా?అనే భయంతో మాట్లాడలేక పోతున్నాను.” సమ్మెలు, ప్రదర్శనల నిర్వహణ ఎక్కువవుతున్నకొద్దీ ప్రభుత్వం తీసుకునే అణచివేత చర్యలతో రష్యా అంతటా రక్తం యేరులై పారింది. [గ్రామాలకు (గ్రామాల జనం చంపివేయబడ్డారు యూదులు ఇతర మైనార్టీ మతస్థులు ఊచకోత కోయబడ్డారు. వందల సంఖ్యలో (ప్రజల్ని నిర్బంధించారు అయినప్పటికీ పనిగంటల తగ్గింపు కొరకు కార్మికులు ప్రతి నెలా సమ్మెలు నిర్వహించారు. పని పరిస్థితులలో మెరుగుదల కోసం సమ్మెలోకి ఒక ప్రాంతం తరువాత ఇంకొక ్రాంతంలో వున్న కార్మికులు రావడం ప్రారంభించారు. ఈ సమయంలోనే మహిళా కార్మికులు అంతవరకూ వున్న స్తబ్ధతని వదిలించుకుని తాము పనిచేసే యంత్రాలను వదిలిపెట్టి సమ్మెలోకి కదిలి వచ్చారు మహిళలు కూడా సమ్మెలోకి రావడం వలన ఆ సమ్మెలకు ఒక విధమైన ఉత్సాహం, ఒక క్రొత్త సౌహార్ధత, విశ్వాసం కల్పించబడ్డాయి ఎ లమారల 4 ౬ |. | ॥ 1,1 సంచ. నం. న. (ల శ్‌ "1 1 టో ల గ. ॥ / ' శ వ. సయం యల లంత న ' టి మం ఆ? వ. వటైసట! టు క న్‌ గ .! త. ళన సయ నం ఎ కాసంత శక సణే "స కా ల టే ర. మ. మ మే న న య య స “చ న లీ లం క కునుననపమనునునుననను న స్‌ ॥ 1905 విప్లవంలో పాల్గొన్న బోల్నినిక్‌ పార్టీ సభ్యులు, మధ్య వరుసలో లెనిన్‌ కుడి పక్కన కూర్చున్న రెండవ వ్యక్తి ససోవా 28

మహిళలు తమ కోర్కెల పత్రాన్ని రూపొందించుకున్నారు

మహిళలు తమ ప్రత్యేక కోర్కెలను కూడా సమ్మె కోర్కెలకు జోడించారు దీనికి ఇతర కార్మికుల మద్దతు కూడా తోడయ్యింది. సమ్మె కరపత్రాలలో మహిళా సమస్యలు కూడా చోటుచేసుకున్నాయి. వేతనంతో కూడిన ప్రసూతి శెలవులు (ప్రసవానికి ముందు ఒకనెల రోజులు తరువాత ఆరు వారాలుపసి బిడ్డలను సాకటానికి కొంత విరామం, పిల్లలను చూసుకునే శిశు కేంద్రాలు ఫ్యాక్టరీలలోనే ఏర్పాటు చేయాలని, కొంతమంది మహిళలు ఇంటి పనికి, బట్టలు ఉతికే పనికి కూడా విరామం కావాలని సమ్మెలు చేశారు, మరికొంత మంది పురుషులతో సమానంగా మహిళలకు వేతనాలు చెల్లించాలని డిమాండ్‌ చేశారు.

“అనంతమైన నీ వ్యధలను పరిష్కరించుకో-నీ భార్య కంట కన్నీరు రానీయకు "అనే నినాదంతో కూడిన కరపత్రాలను ప్రచురించారు.

నదేజ్ఞా కృపస్మయా ప్రముఖ సోషల్‌ దెమోక్రాట్‌ నాయకురాలు, లెనిన్‌ భార్య కూడా. ఆమె 1901లో “కార్మిక మహిళ అనే పేరుతో ఒక చిన్న పుస్తకాన్ని రచించి ఫ్యాక్టరీలలో వున్న మహిళలకు పంచిపెట్టారు. అప్పటికి అతి స్వల్ప సంఖ్యలో మాత్రమే మహిళా కార్మికులకు సంబంధించిన సమాచారం అందుబాటులో ఉండేది

1905 వరకు స్త్రీ. పురుషులు విప్లవం కొరకు శ్రమిస్తూ సమ్మెలను అన్ని విధాల సమర్దిస్తూ వచ్చారు కానీ విచారించాల్సిన విషయమేమిటంటే మహ్‌ళా కార్మికుల సమస్యల పట్ల వారి విముక్తి పట్ల అతి తక్కువ (శద్ధ కనబర్చిన తీరు కొంతమంది పురుష సోషల్‌ డెమోక్రాట్స్‌ స్రీలను వెనుక బడిన వర్గంగా భావిస్తూ పురుషులే వారిని విద్యావంతులను చేసి విముక్తులను చేయాలని భావిస్తూండేవారు.

అయితే (ప్రైవేటు అస్తి పెట్టుబడిదారీ విధానం రద్దు అయిన వెంటనే మహిళలు ఆటోమేటిక్‌గా పురుషులతో సమానమైపోతారని వారు తలచేవారు. కొద్దిమంది బోల్నివిక్‌లు, మెన్నినిక్‌లు మాత్రం మహిళలు తమకు తామే విముక్తి చేసుకోవాలని, పురుషుల వలన విషవం వలన మాత్రమే తాము విముక్తి పొందాలని ఎదురు చూడరాదని నొక్కి చెప్పటం ప్రారంభించారు. విస్లవ పోరాటంలో తమతో సమానంగా మహిళలను పరిగణించడానికి సుముఖత చూపించక పోవడం, మహిళలకు తగినంత (ప్రాధాన్యత ఇవ్వకపోవడం -ఇదంతా మహిళలు అనాది నుండి భరిస్తూ వచ్చినటువంటి వివక్షతకు కొనసాగింపుగానే వారు పరిగణించారు.

(శ్రామిక మహిళల సమస్యలను పెడచెవిన పెడితే ఆ మహిళలు విప్లవానికి దూతమై వేరొకరి మద్దతుకోసం(బూర్జువా ఫెమినిస్టులు) ఎదురు చూసేవారు ఇది విష్లవోద్యమానికి హానికరం హెచ్చు సంఖ్యలో విప్లవ శ్రేణులలోనికి చేరవలసిన ఎంతోమంది విలువైన

29

కార్యకర్తలను వివ్లవోద్యమానికి దూరం చేన్తుంది. నిజానికి ఇది వాస్తవరూవం దాల్బనారంభించింది.

1905 ఏప్రిల్‌ నెలలో సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్గ్‌కి చెందిన కులీన వర్ణాల మహిళలు కొందరు ఒక (గూపుగా ఏకమై మహిళా సమానత్వ సంఘం ఏర్పాటు చేసికొన్నారు. ఆస్తిగల మహిళలకు ఉద్యోగాలు, విద్య, ఓటుహక్కు కావాలన్న ప్రచారం ప్రారంభించారు. తమకు మద్దతునీయమని వారు శ్రామిక మహిళలని అభ్యర్దించారు. వారి మద్దతుతో గణనీయంగా విజయం సాధించారు.

ఈ కొత్త మహిళా సమానత్వ సంఘం (యూనియన్‌ ఆఫ్‌ ఉమన్స్‌ ఈక్వాలిటీ) ప్రారంభసభకు అలెగ్జాండ్రా కొల్లంతాయ్‌ మరికొందరు బోల్నివిక్‌ మహిళలు, మహిళా బట్టల మిల్లు కార్మికులు హాజరయ్యారు. ఆస్తి గల మహిళలకు, (శ్రామిక మహిళలకు మధ్య ఉమ్మడి ప్రయోజనాలు ఏమీ లేవని వారు ఆ సభలో వాదించారు. “ఒకవైపు వర్గపోరాటం విస్తరిస్తున్నది. ఇటువంటి తరుణంలో ఇప్పటికే (ప్రత్యేక హోదా కలిగిన సంపన్న వర్ద మహిళలు మరింతగా తమ స్థాయిని పెంచుకోవడానికి (ప్రచారం చేస్తుంటే వీరికి మద్దతు ఇవ్వడం వలన ఫ్యాక్టరీలలో పనిచేస్తున్న శ్రామిక మహిళలకు ఎటువంటి ప్రయోజనం కలగదు. ధనవంతులకి, పేదవారికి మధ్య ట్రీ, పురుషులకి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని సృష్టించినది ఆర్థిక వ్యవస్టే. ప్రస్తుత సమాజాన్ని నాశనం చేసి ఆ స్థానంలో దానికన్నా ఉన్నతమైన సమాజ నిర్మాణానికి అవసరమైన విప్లవం రాకుండా, పురుషులతో సమానత్వాన్ని సాధించవచ్చని మహిళలు ఆశించరాదు. ఆ విధంగా ఆశించడమంటే అది మధ్యతరగతి కలగా మాత్రమే మిగులుతుంది. కనుక శ్రామిక మహిళలు తాము ఏ వర్గానికి చెందుతారో వర్గానికి ప్రతినిధిగా ఉన్న బోల్నినిక్‌ పార్టీలో చేరి ఆ పార్టీ లోపల నుండి తమ హక్కుల కొరకు పోరాటం నిర్వహించాలి” అని వాదించారు.

ఈ మాటలు వృధా పోలేదు. ఆ ఏప్రిల్‌ నెలలోనే అనేక మంది శ్రామిక మహిళలు బోల్చినిక్‌ పార్టీలో చేరారు. స్త్రీల ప్రయోజనాలు ఎల్లప్పుడూ తమ పృాదయాలలో మెదులుతూ వుంటాయని బోల్నివిక్‌ పార్టీ భావిస్తోంది. అయితే ఆ మహిళలను ఏవిధంగా ఉపయోగించుకోవాలో, వారి స్వతంత్రతను, వర్గ చైతన్యాన్ని ఎలా మేలుకొల్పాలో తెలియదని కొల్లంతాయ్‌, ఆమె సహచరులు భావించారు.

బోలినిక్‌ పార్టీలో మహిళల సమస్యలపై మరింత చర్చ జరపాలని డిమాండ్‌ చేసే క్రమంలో కొల్లంకాయ్‌ శ్రామిక మహిళల దృష్టిని వారి ముందున్న రాజకీయ కర్తవ్యాల నుండి ప్రక్కకు మళ్ళిస్తున్నారనే అపవాదు రాకుండా జాగ్రత్త పడవలసి వచ్చింది. జారు చక్రవర్తిని గద్దె నుండి దింపడం, ఫ్యాక్టరీలను స్వాధీన పరుచుకోవడం, సోషలిస్టు విప్లవాన్ని విజయవంతం చేయడం-అది వారి ముందున్న కర్తవ్యం.

30

జి ల్ని 3. 1905 విప్లవం -మహిళలు మహిళా విప్లవకారులు

1905లో జరిగిన సమ్మెలు, అల్లర్లు దాదాపు 100కి పైగా పట్టణాల (ప్రజలను ప్రభావితం చేశాయి. 10 లక్షలకు పైగా కార్మికులు ఈ సమ్మెల్లో పాల్గొన్నారు. వేల సంఖ్యలో మహిళలు విప్లవకారులుగా మారారు.

ఆ వేసవి కాలమంతా భూస్వాముల ఎస్టేట్‌ లూటీలు, దహనాలు కొనసాగాయి. కొసక్కులు వాటి అణచివేతకు ప్రయత్నించిన కొద్దీ మపొళలు మరింత ఎక్కువగా పోరాటాలలో చేరుతూ వచ్చారు. ఆనాటికి సంపన్న వర్షానికి చెందిన ఎందరో మహిళలు సోషలిస్టు రివల్యూషనరీ పార్టీలో సభ్యులుగా చేరారు. వారంతట వారుగా గానీ, పురుషులతో కలిసి గానీ ప్రభుత్వ అధికారులను అంతమొందించడం ప్రారంభించారు. ఉగ్రవాద నేరాలకు పాల్పడినందుకు జైలు శిక్షలు అనుభవించారు. వారిని నిర్బంధించడానికి క్రొత్తగా కారాగారాలు నిర్మించారు. “నేరాలు చేయడంలోనూ, తప్పించుకుపోవాలనే ప్రయత్నంలోనూ ఆడవారు మగవారికి ఏమాత్రం తీసిపోరు” అని ఒక జైలు అధికారి వ్యాఖ్యానించాడు.

పట్టణాలలో కార్మిక యజమానులు మగవారి కన్నా ఆడవారినే ఎక్కువ సంఖ్యలో పనిలో పెట్టుకోవడం మంచిదని భావించారు. మగవారితో పోల్చితే ఆడవారు అణిగిమణిగి వుంటారని, తక్కువగా తగాదాలు పడతారని, పొగతాగరని ఆ యజమానులు తలచేవారు. కానీ ఆ అభిప్రాయం క్రమంగా మారిపోసాగింది. మాస్కో వద్దనున్న “ఇవనోవా-వోజ్నే సేన్సవంటి వస్త్ర పరిశ్రమలో పనిచేస్తున్న పదకొండువేలమంది మహిళా కార్మికులు సమ్మెలోకి దిగారు. రష్యాలో జరిగిన అతిపెద్ద సమ్మెలలో ఇది ఒకటి. ఈ సమ్మె కాలంలో 28 మంది మహిళలు పోలీసుల చేతుల్లో హతులైనారు. సోవియట్‌ ప్రభాళిక

సమ్మెలు అంతకంతకూ వేగంగాను, తీవ్రంగాను సాగాయి. అక్టోబరు 8న మాస్మోలో రైల్వే కార్మికుల సమ్మె జరిగింది. సైనికుల తుపాకీ గుళ్ళనుంచి తమను తాము రక్షించుకోవడానికి సమ్మెకారులు బారికేడ్లను నిర్మించుకున్నారు. సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్గ్‌

౩1

వద్దనున్న రైల్వే జంక్షను కూడా సమ్మె క్ల ప్రభావానికి దెబ్బతిన్నది. ఫ్యాక్టరీ. ( $ |. కార్మికులు పోరాడే ఊపులో వున్నారు. శశ క మా క సరిగ్గా ఆ సమయంలోనే కార్మికుల అతి (ట్‌ న ముఖ్యమైన వేదికగా సోవియట్‌ ఆవిర్భవించింది. అక్టోబరు 14న స మ న లో వతినిభులు వెదటిసారిగా నమావేశం నిర్వహించినవ్చుడు న సోవియట్‌ ముందున్న తళ్ళణ ల య కర్తవ్యం జనరల్‌ నమ్మకు మార్గదర్శకత్వం వహించడం. జారు [| టా స్థానంలో నిజమైన కార్మిక ప్రభుత్వాన్ని టై యెొొక్క దీర్హకాలిక లక్ష్యం, దీనితో నంట ప్రభుత్వానికి అస్తిత్వం కోల్పోతున్న [క్ర భయంపట్టుకుంది. అక్టోబరు 1 4న నృ్టిలెన్స్‌లోనియార్‌ట్సెవాలో సమ్మె చేస్తున్న సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్గ్‌ గవర్నరు |. కార్మికులు (1905లో వేలాది కార్మికులు సమ్మె జనరల్‌ ట్రిపోవ్‌ రాజధాని నగరానికి పోరాటాలు నిద్వహించారు. ) సైన్యాలను పంపించి సమ్మె చేస్తున్న కార్మికులపై కాల్పులకు ఆదేశించాడు.“గుంచూస కాల్బండ్‌ ఒక్క గుండు కూదా వృధాపోకూడదుూఅని ఆదేశించాడు.

మూడురోజుల అనంతరం సోవియట్‌ సమావేశాన్ని ట్రిపోవ్‌ సైన్యాలు భగ్నం చేశాయి. కార్మిక ప్రతినిధులు సమ్మె కొనసాగుతుందని ప్రకటించారు. అదే. రోజున రష్యన్‌ చరిత్రలోనే మొట్టమొదటి సారిగా జారుచక్రవర్తి ప్రజాగ్రహానికి భయపడి తుపాకీ గుళ్ళతో కాకుండా సంస్కరణలతో ్రతిస్పందించాడు. ఒక పార్లమెంటును (డ్యూమా), మరింత స్వేచ్చకు అవకాశమిచ్చే ఒక ప్రణాళికను ప్రకటించాడు.

కొత్తగా లభించిన స్వేచ్చను వినియోగించుకున్న ప్రజల్ని జైలుపాలు చేయడానికి అనతికాలంలోనే సిద్ధపడ్డాడు. జారు చక్రవర్తి పార్లమెంటు మితవాదుల్ని కూడా సంతృప్తి పరచలేకపోయింది. కానీ ఆ తర్వాత “స్వేద్భాదినాలు” స్వల్పకాలం పాటైనా ఊపిరి పీల్చుకోవడానికి అవకాశం ఇచ్చాయి. కార్మిక సంఘాలు పుట్టుకొచ్చాయి. కార్మికుల క్లబ్బులు

32

తెరుచుకున్నాయి. బోల్నివిక్‌లు, మెన్నినికిలు తమ విభేదాలను ప్రక్కన పెట్టి క్రొత్తగా సోషల్‌ డెమోక్రాటిక్‌ పార్టీగా ఐక్యమైనారు. మహిళా సమానత్వ సమితి-ఓటుహక్కుకై ప్రచారం మహిళా సమానత్వ సమితి సభ్యులు (యూనియన్‌ ఆఫ్‌ ఉమెన్స్‌ ఈక్వాలిటీ) డ్యూమా (పార్లమెంటు)పైఎన్నో ఆశలు పెట్టుకున్నారు. ఆస్థి ఉన్న మహిళలకు త్వరలోనే ఓటుహక్కు కల్పించబడుతుందని, ఈ కాత్త పార్లమెంటుకు వారు పోటీ చేయవచ్చునని ఆశించారు. అందుచేత వారు ఫ్యాక్టరీ మహిళలతో సంబంధాలు పెట్టుకుని డ్యూమాలో ప్రవేశానికై సాగుతున్న ఉద్యమాన్ని బలపరచవలసిందిగా అభ్యర్థించసాగారు. ఒకసారి డ్యూమాలోకి ప్రవేశిస్తే ఆ తరువాత స్వేచ్భ్చాయుతమైన విడాకుల చట్టాల కోసం, లైసెన్సులతో నడిచే వ్యభిచారాన్ని అంతం చేయడం కోసం, మిలటరీ నియంతృత్వం అంతం కోసం, మరణశిక్ష రద్దుకోసం ప్రభుత్వంతో పోరాడగలమని వారు వాగ్దానాలు చేయసాగారు. ఈ ఉత్తేజభరిత కార్యక్రమం, అన్ని వర్ణాల మహిళలను ఐక్యపరచాలన్న కృషి పట్టుదల ఎందరో శ్రామిక మహిళలను (ప్రభావితం చేశాయి. ఓటుహక్కు కోరుతూ సమితి రూపొందించిన విజ్ఞాపన పత్రంపై వందలాది మహిళలు సంతకాలు చేశారు. కానీ దానిని “ద్యూమాకు”సమర్పించినప్పుడు అది అపహాస్యానికి గురైంది. దానిని ప్రక్కన పెట్టారు. ఆ తరువాత దాని విషయం మరిచిపోయారు.అయినా సమితి చెక్కుచెదరకుండా పట్టుదలగా ఓటుహక్కు కోసం తన ్రచారోద్యమాన్ని కొనసాగించింది. డ్యూమాలో పాల్గొనడం అంటే కేవలం సమయాన్ని వృధాచేయడమేనంటూ బోల్నివిక్‌లు ద్యూమాను బహిష్కరించారు. జారిజూన్ని సరళతరం చేయలేమని, పూర్తిగా రద్దు చేయాల్సిందేనని వారు భావించారు మహిళా సమానత్వ సమితి ప్రతిపాదిస్తున్న సంస్కరణలు అమలులోకి రావాలంటే రష్యాలో విప్లవం రావాల్సిందే అని అయితే ఆ వాస్తవాన్ని గషునించకుందడా సంస్కరణలను ప్రతిపాదించడం అంటే మహిళా సమానత్వం సంఘం యొక్క నిజాయితీలేని చర్య అని బోల్నినిక్‌లు భావించారు. ఆ సంఘం శ్రామిక మహిళలను, శ్రామిక పురుషులకు వ్యతిరేకంగా నిలబెడుతుందని, కార్మిక వర్గంలో చీలికలు సృష్టిస్తుందని వారు అన్నారు అయితే ఈ చీలికలు, ఇబ్బందులు స్త్రీ, పురుష కార్మికులు కలిసి పనిచేయడం (ప్రారంభించిన నాటి నుండి వున్నవేనని కేవలం ఐక్యతను 'ప్రభోధించినంత మాత్రాన అవి పరిష్కారం అయిపోవని వారు అర్ధం చేసుకోలేకపోయారు. నుహెళలు-కుటుంబ జీవితం 1905 విప్లవం ఆ తదనంతర పరిణామాల వల్ల స్త్రీ పురుషులు ఒకరిపట్ల ఇంకొకరు అనుసరించే వైఖరీ, కుటుంబ జీవితమూ నాటకీయంగా మారిపోయాయి. జనాలు ఇరవై నాలుగ్గంటలూ బారికేడ్ల మీదే బ్రతకరుకదా! అలాగే అనేక మంది విష్లవకారులు భావించినట్లు కుటుంబ జీవితం తెరమరుగు అయిపోనూలేదు అందుకు ఏం

భిన్నంగా ఎంతోమంది ప్రజలకు 1905 విప్లవం సంతోష విషాదాల మిశ్రమంగా నిలిచింది. 1905 విప్లవం ప్రజల జీవితాలను బాధామయంగానూ, అద్భుతంగానూ ఉండేలా వైవిధ్యభరితంగా మార్చివేసింది. మహిళా సమానత్వ సమితిపై విశ్వాసం నశించడంతో వందలాది కార్మిక మహిళలు తమ స్వంత ట్రేడ్‌ యూనియన్‌లను నిర్మించుకున్నారు అలాగే బోల్నివిక్‌ లేదా మెన్నినిక్‌ యూనియన్లలో చేరి పనిచేయడం (ప్రారంభించారు. ఒకసారి విష్లవోద్యమంలో పనిచేయడం ద్వారా వచ్చిన అనుభవం వారి వ్యక్తిగత సమస్యలను, మహిళా సమస్యలను (ప్రక్కకు పెట్టేలా చేసింది.వాటిని వారు రాజకీయ సమస-లుగా పరిగణించలేదు పా-కరీలలో లలన పం స్య ర న రయ న సి త బన మం త 1905లో బారికేర్ల వద్ద పోరాటం, (వ్లదిమీరోవ్‌ పెయింటింగ్‌) పట్టించుకోకుండా, ఇతర పురుష కామ్రేడ్స్‌ అంచనాలను తలకిందులు చేస్తూ సమావేశాలకు హాజరయ్యేవారు. ఇల్లు శుభ్రంగా లేదని, పిల్లల్ని సరిగ్గా చూడలేదని, భోజనం టేబుల్‌పై తయారుగా లేదని భర్తలనుండి వారికి తిట్లు, దెబ్బలు తప్పేవికావు కొంతమంది మహిళలు సోషల్‌ డెమోక్రటిక్‌ పార్టీలో చేరడం ప్రారంభించారు. పురుష కామ్రేడ్స్‌ మహిళల ప్రత్యేక అవసరాల పట్ల శ్రద్ధ వహించాలని పట్టుబట్టేవారు. సాయుధపోరాటం గురించి ఎక్కువగానే చర్చించేవారు గాని ఆ పోరాటం నిర్వహించే ప్రీ పురుషుల అవసరాలను, వారి అనుభూతులను పెద్దగా చర్చించే వారుకాదని మహిళలు అనేవారు. వాస్తవంగా ఇంటిపని స్రీ పురుషులిద్దరూ పంచుకోవాలి. పిల్లల్ని ఎవరు చూస్తారు, బట్టలు ఎవరు ఉతుకుతారు వంటి సమస్యలు రాజకీయ సమస్యల వలెనే అనగా ప్రభుత్వాన్ని ఎవరు పరిపాలిస్తారు, ఫ్యాక్టరీలని ఎవరు నడుపుతారు అన్నంత త్క

సీరియస్‌గా వుండేవి. వురుషులు విష్లవానంతరం ఆటోమేటిగ్గా మారిపోవాలని, మారిపోతారని మనం భావించరాదని, ప్రీ పురుష సంబంధాలు సమానత్వం ప్రాతిపదికగా ఉండాలని వారు కోరుకున్నారు. ఆ విధమైన ఆలోచన ఇరు వైపులా ఉండాలని, అందుకు అవసరమైన కృషిని ప్రారంభించడం ప్రస్తుతం అవసరమని భావించారు. వారు పోరాటం చేసి నిర్మించబోయే నూతన సమాజం కూడా ఈ విధమైన సమానత్వ సూత్రంపై ఆధారపడి వుంటుందని ఆశించారు. కొంతమంది మహిళలు ఈ విషయాలపై సమావేశాలలో చర్చించడానికి ప్రయత్నించేవారు. కానీ పురుషులు వారిని నోరుతెరవనిచ్చే వారు కాదు. స్రీల అణిచివేత, హీనంగా చూడబడటం, శతాబ్దాలనుండి కొనసాగుతున్నది. దీనినుండి బయట పడటం అవసరం, మహిళల పట్ల బోల్నివిక్‌ల ధృక్సధం “స్వేచ్చా దినాలుచాలా కొద్ది కాలం మాత్రమే కొనసాగాయి. ప్రజలు సమ్మె అంటే భయపడసాగారు. విప్లవకారుల సమావేశాలను పోలీసుల డేగ కళ్ళు వెంటాడేవి అధిక సంఖ్యలో విప్లవకారులు అరెస్టు అయ్యారు. లేదా ఇతర దేశాలకు వలసపోయారు. బోల్నివిక్‌ పార్టీ సభ్యుల సంఖ్య తగ్గిపోయింది. అనేక మంది బోల్నినిక్‌లు అజ్ఞాతవాసంలోకి నెట్టబడ్డారు. అరెస్టులు జరుగుతాయన్న నిరంతర ఆందోళన వారి జీవితాలను చిన్నాభిన్నం చేసింది. 1896లో సమ్మెలను ఏవిధంగా అణచివేశారో వారికి ఇంకా గుర్తుంది. 1905 విప్లవం ఏ పరిస్థితుల్లో వచ్చిందో దానిని ప్రభుత్వం ఎంత క్రూరంగా అణిచివేసిందో వారు గుర్దుచేసుకున్నారు. తరువాత కాలంలో విప్లవోద్యమాన్ని నిర్మించడానికి, ముందుండి నడిపించడానికి విప్లవకర పార్టీ అవసరమని వారు గుర్తించారు. అజ్ఞాతవాసం సమయంలో విప్లవకారులు అనుభవించిన కష్టాలు వారిని ఒక వై పరిస బోల్నివిక్‌ ఖచ్చితమైన రాజకీయ వైఖరి అవలంభించే లా చేశాయి పరిస్థితుల ఒత్తిడివల్ల బొల్నిని పార్టీలో గట్టి క్రమశిక్షణ, సామర్ధ్యం, మేధాశక్తి కలవారికి మాత్రమే ప్రాధాన్యత ఇవ్వవలసి వచ్చింది. సహజంగానే ఈ పరిస్థితి భర్త, పిల్లలు ఉన్న మహిళలపై మరీ ప్రతికూలప్రభావం చూపింది. మహిళా శ్షబ్జులు తోటి కామ్రేడ్స్‌ వెక్కిరింతలకి, ఆటంకాలకు గురైన కారణంగా కొద్దిమంది బోల్నినిక్‌ మహిళలు వారి స్వంత సమావేశాలు ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. ఆ సమావేశాలలో మహిళలకు సంబంధించిన అంశాలను చర్చించేవారు. తర్‌

1905 నాటికి తగిన సంఖ్యలో క్లబ్బులు తెరిచారు. అవి చట్టబద్ధంగానే పనిచేసేవి. ఇటువంటి క్లబ్బులలోనే కొల్లంతాయ్‌ మరికొందరు బట్టల మిల్లుల కార్మిక మహిళలు కలిసి సమావేశాలు నిర్వహించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. పురుష క్లబ్బు మెంబర్లు ఇటువంటి మహిళా సమావేశాలను వ్యతిరేకించేవారు. సమావేశాలకు క్లబ్బు గదులు వాడుకోనిచ్చేవారు కాదు. సమావేశానికి సంబంధించిన పోస్టర్లు చింపివేసేవారు ఆ రకంగా ్రీలను తప్పుత్రోవ పట్టించేవారు. అయినప్పటికీ “వయోజన విద్యా తరగతులు ”పేరుతో కొద్ది సంఖ్యలో మహిళా సమావేశాలు పోలీసుల దృష్టిలో పడకుండా నిర్వహించేవారు కొన్ని సందర్బాలలో మహిళా గూఢచారులు కూడా ఈ సమావేశాల్లో చారబడదేవారు. అందువలన ఈ నమావేశాలకి హాజరయ్యే మహిళలు తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తల గురించి ముందుగా తెలియజేసేవారు.

ప్రతి సమావేశానికి 25 నుంచి 80 వరకు మహిళలు హాజరయ్యే వారు. వారికి సరిపడే సాహిత్యం అందుబాటులో వుండేదికాదు. కృపస్మయా నాలుగు సంవత్సరాల క్రితం రచించిన “శ్రామిక మహిళ అన్న పుస్తకం ఒక్కటే వారికి దొరికిన సాహిత్యం. అందువలన పారాలు బోధించే టీచర్లు స్త్రీల అణవేత, విష్లవం వంటి అంశాలకు సంబంధించి పార్యాంశాలు తయారు చేసుకుని కార్మిక మహిళలకు విషయాలు చెప్పటానికి ప్రయత్నించేవారు.

ఈ సమావేశాలు 1890లో పోరాట సంఘం(యూనియన్‌ ఆఫ్‌ (స్ట్రగుల్‌) నిర్వహించిన కార్మికుల రాత్రి పారశాలల మాదిరిగానే వుండేవి అప్పటి కాలంలో ఒక్క మహిళ కూడా ఈ క్లాసులకి హాజరుకాలేదు. ఈ క్లాసులు కార్మికుల రాజకీయ చైతన్యానికి, బేరసారాలాడే సామర్థ్యం పెంచుకోవడానికి ఉపయోగపద్తాయని వారు భావించారు.

ఇప్పుడు పార్టీ త్వరితంగా రాజకీయ లక్ష్యాన్ని సాధించేందుకు స్త్రీలను ఉపన్యాసకులుగా, టీచర్లుగా తీర్చిదిద్దే కార్యక్రమంలో లీనమయ్యింది చాలా మంది ఆర్జనైజర్లకు ఈ విధమైన అనుభవం లేకపోవటంతో ప్రచార కృషిలో ఎటువంటి జాగ్రత్తలు రీసుకోవాలో తెలియలేదు. ఫలితంగా అనేక మంది అరెస్టు అయ్యారు. దానికితోడు పురుష శో మెంబర్ల కారణంగా ఈ క్లాసులకి తరచూ అంతరాయం కలుగుతుండేది

ఈ పరిణామాల అనంతరం మహిళలు తరచూ కలుసుకుని సమస్యలు చర్చించేందుకు వీలుగా పార్టీలోనే ఒక మహిళా విభాగం వర్పాటు చేయడానికి బోల్నివిక్‌లు నిర్ణయించారు. కానీ ఎప్పుడైనా మహిళలు సమావేశానికి హాజరుకావడానికి వస్తే ఆ మీటింగు హాలులో ఈ విధంగా నోటీసులు వ్రాసి వుంచేవారు. “సమావేశం స్త్రీలకు మాత్రమే వాయిదా పడింది. పురుషులకు రేపు సమావేశం వుంది” ఈ ధోరణి వలన అనేక మంది మహిళలు నిరుత్సాహపడ్డారు. తమంత తాముగా సమావేశాలు నిర్వహించుకోలేమని మహిళలు నిర్ణయించుకుని వర్మర్స్‌ క్ల్షబ్బులలో జరిగే పురుష సమావేశాలకు హాజరు కావడం (ప్రారంభించారు. ఇతర మహిళలు “యూనియన్‌ ఆఫ్‌ ఉమెన్‌ ఈక్వాలిటి”సంస్థ నిర్వహించిన

86

నమావేశాలకు వోజరవడం (ప్రారంభించారు వుమెన్స్‌ ఈక్వాలిటీ నభ్యులు ఇంకా“ఓటుహక్కు”పోరాటం కొనసాగిస్తూనే వున్నారు. అయితే సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్డ్‌ వస్త్ర పరిశ్రమలో మహిళా కార్మికులు టెక్స్‌టైల్‌ యూనియన్‌ విజయాలను గమనించి మరికొన్ని మహిళా సమావేశాలు నిర్వహించేందుకు మద్దతు ఇవ్వమని బోల్నివిక్‌లను కోరారు.

1907లో ఫిలాన్‌త్రోపిక్‌ నోబుల్‌ కుటుంబ గృహ అవరణలో సమావేశం ప్రారంభించారు అనతికాలంలోనే అ సమావేశాలు ప్రాచుర్యం పొందాయి.

“అక్కడి వాతావరణం చాలా ఉత్తేజకరంగా వున్నది....ఆ పెద్దహాలు వస్త్రపరిశ్రమ, కుట్టుపని చేసే మహిళలతో క్రిక్కిరిసి పోయింది. ఫ్యాక్టరీ కార్మికులు,వస్తపరి(శ్రమలోని' కార్మికులు....” అలెగ్జాండర్‌ కొల్లొాంతాయ్‌.

ఆ సమావేశంలో మపొళలు దాదాపు 20 నిమిషాలపాటు గర్భధారణ సమయంలో తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తల గురించి లేదా ఫ్యాక్టరీలలో వుండాల్సిన శుభ్రత గురించి వినేవారు. పోలీసు మహిళలు హాజరయ్యేవారు కానీ ఈ సమావేశాలలో జరిగే చర్చల గురించి అంతగా పట్టించుకునేవారు కాదు. కొన్నిసార్లు వారు అసూయపడి తమ ఉనికి గుర్తించేలాగా ప్రవర్తించేవారు. అటువంటి సమయాలలో ఉపన్యాసం ఇచ్చే నాయకురాలు ఒక మాట ద్వారా లేదా సైగల ద్వారా తాను చెప్పవలసిన విషయాన్ని స్పష్టపరిచేది.

ఒకరోజు సమావేశం జరుతున్న సమయంలోనే దగ్గరలోవున్న ఫ్యాక్టరీలో సమ్మె జరిగింది ఆ సమావేశానికి హాజరైన మహిళలు ఉపన్యాసకులు ఇచ్చిన ఉత్సాహంతో వీధులలోకి వచ్చారు పోలీసులు వారిని చెదరగొట్టారు. ఎవరినీ అరెస్టు చెయ్యలేదు. కానీ ఆ రోజునుండి సమావేశాలను నిషేధించారు. మహిళా సహకార క్లబ్‌; (వుమన్స్‌ మ్యూచ్యువల్‌ ఎయిడ్‌ సొసైటీ)

ఎట్టకేలకు మహిళా పార్టీ సభ్యుల ప్రయత్నాలు ఫలించాయి. మహిళా సభ్యులు తెచ్చిన వత్తిడి కారణంగా మహిళల కొరకు ప్రత్యేక సమావేశాలు ఏర్పాటు చేయడానికి పార్టీ అంగీకరించింది. 1907 చలికాలంలో సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్గ్‌లో వున్న వస్త్రపరిశ్రమ యూనియన్‌ హెద్‌క్వార్టర్సులో మహిళా సహకార క్లబ్‌ని మహిళలు ప్రారంభించారు.

ఈ క్లబ్‌ ప్రతిరోజు సాయ(త్రం పూట తెరుస్తారు. ఒక గదిని చవకగా తినుబండారాలు అమ్మడానికి ఏర్పాటు చేశారు. అందువలన చుట్టుప్రక్కల పనిచేసే మహిళలు ఆకలితో నకనకలాడుతూ వచ్చేవారు. అక్కడే రొట్టె కొనుక్కొని తిని సమావేశాలలో పాల్గొనేవారు. ఒక గదిని లైబ్రరీ కొరకు కేటాయించారు. సమ్మర్‌ క్యాంపులు ఏర్పాటు చేశారు. మహిళలు తమకు అరుదుగా వచ్చే శెలవుదినాన్ని ఈ సమ్మర్‌ క్యాంపుకి

37

హాజరవడానికి వినియోగించుకునేవారు. ఈ క్లబ్‌లో పురుషులు సభ్యులుగా చేరవచ్చును. గాని ఈ క్లబ్‌ నిర్వహణా బాధ్యత మాత్రము స్ర్రీలదే. రాత్రిపూట క్లబ్‌ మహిళలతో క్రిక్కిరిసిపోయేది. త్వరలోనే ఈ క్లబ్‌లోని స్రీ పురుషుల సభ్యత్వం 200లకు చేరింది. వీరు లైబ్రరీని ఉపయోగించుకోవటానికి, స్నేహితులను కలుసుకోవడానికి, సోషలిస్టు భావాల ప్రచారానికి ఏర్పాటు చేసిన ఉపన్యాసాలు వినడానికి వచ్చేవారు ఈ ఉపన్యాసాలలో (ప్రష్యా(జర్మనీీతదితర దేశాలలో జరుతున్న మహిళా ఉద్యమాల గురించి వివరించేవారు. ఈ క్లబ్‌కూడా ఇబ్బందుల్లో పడడానికి ఎంతోకాలం పట్టలేదు కొంతమంది పురుష బోల్నివిక్‌లు మొదటి నుంచి ఈ ప్రయత్నాల పట్ల అయిష్టంగానే ఉన్నారు. బలమైన కార్మికోద్యమాలు నిర్మించాల్సిన ఈ సమయంలో ఈ విధంగా ఏర్పాటు చేసిన మహిళా క్లబ్‌ ఉద్యమాన్ని నీరుగారుస్తుందని, ప్రీ పురుషుల మధ్య విభేధాలు కలుగుతాయని వారి వాదించారు. కనుక ఈ క్లబ్‌లని మూసివేయాలని, సమావేశాలను నిర్వహించరాదని వారు వాదించారు. మహిళలు ఇటువంటి విమర్శలను ఎదుర్శొని తమ అభిప్రాయాలను తెలియజేయటానికి విఫల ప్రయత్నం చేశారు. తొలి అఖిల రష్యా మహిళా కాంగ్రెసు సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్గ్‌ సొసైటీలోని కొంత మంది సంపన్న వర్ణాల మహిళలు 1908లో మహిళా కాంగ్రెసుని ఆర్గనైజు చేయడం ప్రారంభించారు.ఇది ఒక సాధారణ సమావేశం. టికెట్‌ కొన్నవారందరూ హాజరవ్వ వచ్చును. ఈసమావేశానికి 1000 మంది మహిళలు హాజరయ్యారు. వీరందరూ వివిధ గౌరవ సంస్థలు, సేవ సంస్థల నుండి ఆహ్వానించబడినవారు. సుదీర్ధ కాలం నుంచి పని చేస్తున్న మహిళా సంస్థలు- రష్యన్‌ మహిళా రక్షణ సంస్థృయువతీ రక్షణ సంస్థ, వ్యభిచార వ్యతిరేక ఉద్యమంలో కృషి చేస్తున్న మహిళా జనరక్షణ సహకార సంస్థల (ఉమెన్స్‌ మ్యూచువల్‌ ఫిలాంత్రోఫిక్‌ సొసైటీ)నుండి హాజరయ్యారు. మహిళా సమానత్వ సంఘ సభ్యులు, మహిళా ప్రాగైెసివ్‌ పార్టీ సభ్యులు కూడా హాజరయ్యారు. ఈ సంస్థ మహిళా ఓటుహక్కు కొరకు పనిచేసింది. సమానత్వ సంఘంలాగా కాక ఈ సంఘం పురుషులతో కలిసి పనిచేయడానికి వ్యతిరేకం. ఓటుహక్కు కొరకు చేసే ప్రచార, కృషికి సంబంధించిన రిపోర్టులు సేకరించడం, శ్రామిక మహిళల పని పరిస్థితుల మెరుగుదల కోసం పనిచేయడం ఈ సంస్థ లక్ష్యం. వాస్తవంగా శ్రామిక మహిళలను చాలా తక్కువ సంఖ్యలో ఆహ్వానించారు. సభను నిర్వహిస్తున్న నాయకుల ఇండ్లలో పనిచేస్తున్న పనివారిని, లాండ్రీ పనివారిని ఈ కాంగ్రెసుకు ఆహ్వానించలేదు. అందుచేత వారంతా ఆగ్రహాన్ని వ్యక్తం చేశారు, తొలి మహిళా కాంగ్రెసు ప్రారంభానికి తేదీ దగ్గర పడుతున్న సమయంలో దాదాపు 45 మంది ఫ్యాక్టరీలో పనిచేసే మహిళలు, ఇంటిపనివారు ఫెమినిస్టుల వీధానాలను విమర్శించేందుకు ప్రతిరోజు పని ముగిసిన వెంటనే సమావేశమయ్యేవారు. వీరు కొన్నిసార్లు పుట్టిన రోజు పార్టీ పేరుతోనూ లేదా టైలరింగ్‌ పేరుతోనూ, కేకులు, ఎంబ్రాయిడరీ 88

నేర్చుకునే మిషతోనూ సమావేశమయి కాంగ్రెసులో మాట్లాడవలసిన విషయాలను ప్రాక్టీసు చేస్తుండేవారు. కాంగ్రెసుకి ముందు రోజు నిర్వాహకులు ఈ శ్రామిక మహిళలను వారి ఇండ్ల వద్ద కలుసుకుని వారికి పూలు, పంద్లు ఇచ్చి కాంగ్రెసుకు హాజరు కావద్దని సలహా ఇచ్చారు నిర్వాహకులు పువ్వులతో అలంకరించిన వేదిక మీద కూర్చున్నారు వారి చేతులలో వున్న బేనరుపై 'మహిళ లందరి కోసం ఒకే మహిళా ఉద్యమం అని వ్రాశారు “లేబరు [గ్రూపులో” వున్న మహిళలు ఎర్ర జెండాలను తమ దుస్తులపై అతికించుకుని తమ విధానం సరియైనదని వాదించడానికి ధైర్యాన్ని కూడదీసుకుంటూ కూర్చున్నారు ఎజెండాలోని అంశాలైన శ్రామిక మహిళ, రాజకీయ పార్టీలలో మహిళలు, మహిళల ఓటుహక్కుల వంటి అంశాలపై చర్చించినప్పుడు వీరందరూ ఒకరి తరువాత ఒకరుగా వచ్చి ధైర్యంగా ఉపన్యసించారు. పనిచేసే మహిళలకు అనారోగ్య సమయాలలో ధనసహాయం చేయాలన్న వారి ఉపన్యాసం సభలో కలకలం రేపింది. స్టేజిపై వున్న మహిళలలో ఆందోళన లేబరు గ్రూపు మహిళలు ఒక్క ఉరుకు ఉరికి 'మా జీవితాల గురించి మీకేం తెలుసు? మీకు వండి వడ్డించి పెడుతున్న మా నోట్లో మీరు మట్టికొడుతున్నారు' అని కేకలు పెట్టారు సమావేశం అరుపులు, కేకల మధ్య ముగిసింది. రెండవ రోజు సభా స్థలం మొత్తం పోలీసులతో నిండిపోయింది. లేబరు గ్రూపులోని 18 మందిని పోలీసులు అరెస్టు చేశారు నిర్వాహకులను ఒళ్ళంతా తడిమి పరీక్ష చేశారు.ఒక రాజకీయ నాయకుడు ఈ సంఘటన గురించి “ఇది బరితెగించిన ఆడవాళ్ళ సభి(హోర్స్‌)అని వర్ణించాడు. ఇదేరకమైన అవమానాలు ఇంకొన్ని జరిగాయి. ఆనాటి నుండి దాదాపు 6 సంవత్సరాల వరకు మధ్యతరగతి మహిళా ఉద్యమాలు పెద్ద ఎత్తున కొనస్సాగలేదు. విప్లవానికి ప్రతిఘటన మహిళ ఉద్యమం పట్ల వ్యతిరేకత సాధారణ విప్లవోద్యమం పట్ల వ్యతిరేకతలో భాగంగా మాత్రమే భావించాలి. మరుసటి ఏడాది అలెగ్గాంద్రా మహారాణి ఆలోచనలు జారు చక్రవర్తిని ప్రభావితం చేశాయి. 1908 ఫెమినిస్టు కాంగ్రెసుని దెబ్బతీయటం కొరకు జారు చక్రవర్తి స్వచ్చమైన రష్వన్‌ మహిళల సమావేశం ఏర్పాటు చేశాడు. సనాతన రష్యా సమాజపు విలువలు కాపాడితే తప్ప రష్యాలో విప్లవాన్ని నిరోధించలేము అన్న విషయం అలెగ్జాండ్రా మహారాణికి బాగా తెలుసు రాచరిక వ్యవస్థ కొనసాగాలంటే ఇది తప్పనిసరి అని ఆమెకు తెలుసు జారు చక్రవర్తి ప్రతిచర్యల వలన ప్రజలు అనేక రకాలుగా ఇబ్బందులు పదవలసి వచ్చింది మహిళా స్వాతంత్రం కొరకు జరిగే ఎటువంటి చర్యలనైనా పాశవికంగా అణచివేసేవారు అశ్లీల సాహిత్యం కోకొల్లలుగా వెలువడింది. నిరంతరం హత్యలు జరుగుతూ వుండేవి. వ్యభిచార వృత్తిలో ఉన్న స్త్రీలపై దాడులు పెరిగాయి. వివిధ రకాల సెక్స్‌ క్లబ్బులు తెరువబడ్డాయి. ఇదంతా సెక్స్‌లో విశ్చంఖలత్వం స్వేచ్భా ప్రేమ,సెక్స్‌లో 89

సమానత్వం అనే పేరుతో ముందుకు వచ్చాయి. కొంతమంది సోషల్‌ దెమోడ్రాట్‌లు అంతా సవ్యంగా ఉన్న రోజుల్లోనే మహిళా సమస్యల గురించి చర్చించడానికి విముఖత చూపించేవారు. అలాంటిది ప్రస్తుత దశలో లైంగిక సమస్యలపై జరిగిన ఎటువంటి సంభాషణలనైనా మరింత అనుమానంతో చూసేవారు

ప్రవాసంలో లేకుండా సాధారణ జీవితం గడుపుతున్న మహిళలకు కూడా ఈ సమస్యలు ఎదురయ్యాయి. సగం మంది బోల్నివిక్‌లు పారిస్‌లో ప్రవాసంలో వున్నారు. అక్కడే లెనిన్‌, ఆయన భార్య కృపస్మయా, అనేక ఇతర మహిళలు వున్నారు. కృపస్మయా బోల్నివిక్‌ పత్రిక ఎడిటర్‌గా పనిచేస్తున్నారు. ఇనెస్సా ఆర్మండ్‌ అనే మరో మహిళా నేత యూరప్‌ లో ప్రవాసంలో వున్న బోల్నివికిలను ఒకరితో ఒకరు కలుసుకొనడానికి ఏర్పాటు చేస్తుండేవారు. ఇంకా అనేక మంది ఇతర మహిళా నాయకురాండ్రు కూడా ఇదే విదంగా అతిక్లిష్టమైన, ప్రమాదకరమైన పనులు చేస్తున్నారు. వీరు పారిస్‌లో వున్న మహిళలను ఆర్గనైజు చేసి సమావేశాలు నిర్వహించడానికి ప్రయత్నిస్తే వారికి తోటి పురుష సహచరుల నుండి సాచివేతధోరణి ఎదురయ్యేది. ఫలితంగా ఆ ప్రయత్నం విరమించుకున్నారు. మహిళలు తెరవెనుకే వుండాలని, పురుషులే చొరవ ప్రదర్శించాలని భావించేవారు మహిళా హక్కుల కొరకు పోరాడాలంటే చాలా ధైర్యం అవసరం. అయినప్పటికీ చాలా మంది మహిళలు థైర్యంగా ముందుకి వచ్చారు.

త్తం

సిస్టర్స్‌, కామ్ర 4. సిస్టర్స్‌, కామ్రేడ్స్‌

అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం

రెండవ అంతర్జాతీయ మహిళా కాంగ్రెసు 1910లో కోపెన్‌ హేగన్‌ నగరంలో జరిగింది ప్రతి సంవత్సరంలో ఒకరోజు మహిళల కొరకు కేటాయించి ఆ రోజు ప్రదర్శనలు వగైరా నిర్వహించాలని రెండవ అంతర్జాతీయ మహిళా కాంగ్రెసు పిలుపునిచ్చింది. మార్చి 8వ తేదీని మహిళా హక్కుల దినంగా ప్రకటించారు. ఆ తరువాత సంవత్సరం మార్చి 8న వేల సంఖ్యలో మహిళలు జర్మనీ పట్టణాల్లో, గ్రామాల్లో ప్రదర్శనలు నిర్వహించారు. అనేకమంది మహిళలు అరెస్టయ్యారు. (ప్రదర్శన కారులపై పోలీసులు దాడి చేశారు. అయినప్పటికీ చరిత్రలో మార్చి 8 ప్రముఖంగా మారింది. అంతర్జాతీయ మహిళా దినం ప్రతి సోషలిస్తు జీవితంలో నిలిచిపోయింది. మహిళా దినం వారి పోరాటశక్తిని, బలాన్ని ప్రదర్శించే రోజుగా స్థిరపడింది.

జర్మన్‌లో కైజర్‌ ప్రభుత్వం భారీ సంఖ్యలో యుద్ధనౌకలు నిర్మించింది. మరోవైపు సోషలిస్టు పార్టీ లిబరల్‌ పార్టీతో ఎన్నికల పొత్తుపెట్టుకున్నది. ఆ సందర్భంలో మహిళలు ధైర్యంగా ముందుకు వచ్చి ప్రజలకు యుద్ధ ప్రమాదం గురించి తెలిపారు. పురుషులను కూడా యుద్దాన్ని వ్యతిరేకించమని కోరారు. యుద్ధ వ్యతిరేక (ప్రచారానికి మార్చి8ని కేంద్రంగా చేసుకున్నారు. 1918 మార్చి 8న జర్మనీ దేశమంతటా మహిళలు యుద్దానికి వ్యతిరేకంగా పెద్ద ఎత్తున ప్రదర్శనలు నిర్వహించారు.

అదే సంవత్సరం రష్యాలోని మహిళలు కూదా మొట్టమొదటిసారిగా అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవాలు జరుపుకున్నారు. సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్గ్‌లో వేల సంఖ్యలో మహిళలు వారి నికృష్ణ జీవితాలకు కారణమైన ప్రభుత్వం పట్ల నిరసనతో స్టాక్‌ ఎక్సేంజ్‌ లను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. వందలాది మహిళలను పోలీసులు అరెస్టు చేశారు. మాస్కో నగరంలోనూ కీవ్‌, టిఫ్లిస, సమారా ప్రాంతాలలోనూ మహిళలు ఆగ్రహంతో ప్రదర్శనలు నిర్వహించారు. రష్యా మహిళల సొంత వార్తా పత్రికలు

ఈ ప్రదర్శనల గురించి సోషలిస్టు పత్రికలలో వార్తలు బాగా ప్రచురించారు. బోల్నివిక్‌ పత్రికైన “ప్రావాొమహిళా దినోత్సవం నందర్భంగా ప్రత్యేక సంచికని

త్త

ప్రచురించింది. అందులో మహిళా ్రదర్శకుల ఫోటోలను ఇతర దేశాల మహిళల నుండి వచ్చిన సందేశాలను ప్రచురించింది. దీనికి స్పందనగా రష్యా అంతటి నుండి అనేక మంది మహిళలు ఉత్తరాలు వ్రాశారు. ఈ అనుభవాలతో మహిళలకు ప్రత్యేకంగా ఒక పత్రిక వుండాలని స్పష్టమైనది. అనతికాలంలోనే బోలివిక్‌ మహిళలు జైళ్ళ నుండి ఇతర సహచరులతో ఉత్తర (ప్రత్యుత్తరాలు జరిపి అనేక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటూ కూడా

• వ న శ స మునక టట (0 యే ల్లీ న |. ప్ర మ స నం రం! 01 న్‌ | స యం తయ ల మ. న గ స మే! బసోటన వ గో స స్త పతం ల్‌ న. టి స! స్‌ టే స. సం హ్‌ గ్ల! ల ఇతే "| వ 1 ప త్య నూ ఖీ సో నళ. నేర స న యర ల్‌ న మ టట... (“క్లే నో

• 1917 మార్చిలో, పెట్రోగ్రాడ్‌ వీధుల్లో వేలాదిమంది ఆయుధ పోరాటాలు, . సమ్మెలు, ప్రదర్శనల్లో పాల్గొన్నారు. మొట్టమొదటిసారిగా 1914లో సెయింట్‌ పీటర్స్‌బర్గ్‌లో జరుపుకొంటున్న అంతర్జాతీయ మహిళాదినోత్సవం నాడు “రబోల్నిత్సా' (కార్మిక మహిళ)పేరుతో మొదటి సంచికను ప్రచురించారు. ఆ పత్రిక కాపీలు వెంటనే అమ్ముడుపోయాయి. సెయింట్‌పీటర్స్‌ బర్గ్‌లో వున్న పత్రిక ఎడిటర్లందరినీ ప్రభుత్వం వెంటనే అరెస్టు చేసింది. పత్రిక కార్యాలయాలను మూసివేయించింది. అయినప్పటికీ క్రొత్తగా పత్రికానీసులు, క్రొత్త ఎడిటర్లు వచ్చారు. కుట్టుపని ద్వారా అవసరమైన డబ్బు సంపాదించి దాదాపు ? కార్మిక మహిళా సంచికలను విడుదల చేశారు. మెన్నివిక్‌లు కూడా ఒక పత్రిక “ఉమెన్‌ వర్మర్సు వాయిస్‌(శ్రామిక మహిళా వాణి)అనే పేరుతో విడుదల చేశారు.ఈ పత్రిక కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది.ఈ రెండు పత్రికల ద్వారా బోల్చినిక్‌లు, మెన్నివికలు మహిళల సమస్యలను అవగాహన చేసుకోవటానికి సంశిద్ధులయ్యారు. “ఉమెన్‌ వర్మర్స్‌ వాయిస్‌ పత్రిక కార్యాలయం మహిళల పరిస్థితులను గురించి (వానిన ఉత్తరాలతో నిండిపోయింది. కొన్ని పద్యాలు మరికొన్ని కథలు కూడా వచ్చాయి.మూడు నెలల తరువాత పోలీసులు ఈ పత్రిక కార్యాలయాన్ని కూడా శై

మూసివేశారు. అప్పటికే వేల సంఖ్యలో ఉత్సాహవంతులైన మహిళా పాఠకులు బోల్నివిక్‌లకి తమ మద్దతుని అందించడం ప్రారంభించారు. యుద్దం-మహిళలు 1914 జూలై నెలలో సెర్బియాకు రక్షణగా రష్యా తన సైన్యాన్ని మోహరించింది. దానితో తన మిత్రపక్షాలైన ఫ్రాన్స్‌,బిటన్‌ దేశాలను ఆస్టియా,జర్మన్‌ దేశాలకు వ్యతిరేకంగా మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలోకి దింపింది. 194 నుంచి 1918 వరకు దాదాపు 4 సంవత్సరాలు కొనసాగిన ఆ యుద్ధంలో 26 దేశాలకు చెందిన ఒక కోటి 70 నాం కోల్పోయారు. వారిలో 20 లక్షల న |... తాన! మంది రప్యన్ను అతి ఎక్కువ ప్రాణ. క నష్టం కలిగిన దేశం రష్యా.1914[క న టి ఆగష్షు 4న జర్మనీపై భిటన్‌యుద్ధం[ | ప్రకటించింది. ఆనాటికి అత్యధిక [. క జ రష్యన్లు యుద్దానికి అనుకూలంగా!గ్‌[. | న్‌ స సదు జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా ప్రభావితులై గ్ల. త గ. న - యాగ చా న కా కర నం. ఉన్నారు. యుద్దాన్ని వ్యతిరేకించిన [| ఖ్‌ ట్ట ట్‌ వారు ఒక్క బోల్బినిక్కులే, స వా న. ఒక సంవత్సరం లోపులోనే 10 లక్షల మంది రష్యన్‌ సైనికులు సో య. ఘా జా త వదగింవబడ్డారాు. నెజివొంట్లకి స స ప. వ న్‌ రెజిమెంట్లుగానే లొంగిపోయారు. శ వ ట్‌ వు నికోలస్‌-2ని విపరీతంగా ద్వేషంచన్తై ౪ ౮. సైగాగ్న లీ త్‌ే _ మాట చట్టా వ్యాపారం ముమ్మరం అయింది. వీధుల్లో విద్యార్థులు రొట్టె కోసం పట్టణాల్లో మహిళలు క్ట లూటీలు ప్రారంభించారు. అనేక ఇతర యూరప్‌ దేశాలలో మాదిరిగానే యుద్ధం వలన మరింత స్వేచ్చ,ఉద్యోగాలు దొరుకు తాయని ఎందరో. మహిళలు మొదట్లో ఆశపడ్డారు. మగవారిని సైన్యంలో చేర్చి యుద్ధ రంగానికి పంపివేయడంతో అంతవరకు మగవాళ్ళు చేస్తున్న ఉద్యోగాలను ఆడవారు చేపట్టారు. టెలిగ్రాఫిస్టులుగా,లారీ డ్రైవర్లుగా, కండక్టర్లుగా,ట్రాఫిక్‌ త్రి

కంట్రోలర్లుగా, నర్సులుగా ఎందరో మహిళలు పనిచేశారు. కొందరైతే సైనికులుగా, రైవర్లుగా, అక్కడక్కడా పైలెట్లుగా కూడా సైన్యంలో పనిచేశారు. అయినప్పటికీ అదే ఉద్యోగం నిర్వహించే పురుషునికన్నా మహిళలకు తక్కువ వేతనం చెల్లించేవారు పని సరిస్థితులలో కూడా ఎట్టి మెరుగుదల కల్పించబడలేదు.

ధరలు చుక్కలనంటాయి. వినిమయ వస్తువులకు అంతకంతకు కారత ఏర్పడంతో సైనికుల కుటుంబాలలోని ప్రీలు తమకు లభించే కొద్దిపాటి పెన్నన్లతో తమ పిల్లలను,తమను పోషించుకోవడానికి నానా అవస్థలూ పడ్డారు.

ఆకలికి తట్టుకోలేక మహిళలు తెగించి పట్టణాలలోని ఆహార దుకాణాలను లూటీ చేయసాగారు. 1915 ఏప్రిల్‌లో సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్గ్‌లో (ఇప్పుడు ఆ నగరాన్ని పెట్రోగ్రార్డ్‌ అని పిలుస్తున్నారు.) మాంసం అమ్మకాలు ఒకరోజు నిలిపివేసినప్పుడు మహిళలు ఒకపెద్ద మాంసం దుకాణాన్ని ధ్వంసం చేసి దోచుకున్నారు.రెండురోజుల తరువాత మాస్మోలోని రొట్టెల దుకాజాలకు ఇదే గతిపట్టింది. ఆ(గ్రహించిన మహిళలు విసిరిన రాళ్ళ దెబ్బలకు ఆ నగర గవర్నరు తీవ్రంగా గాయపడ్డారు.క్యూలు అంతకంతకూ పాొడవుకాసాగాయి. తినుబండారాలు మరింత ఖరీదైనాయి. ఆ వేసవిలో (ప్రజలు ఆగ్రహావేశాలతో మాస్మోలోని కిత్రోవో ఆహార మార్కెట్లపై దాడి చేసి దోచుకున్నారు. 1915 జూన్‌ మాసంలో ఇవనోవా-ఒజ్నెసెన్సుకు చెందిన మహిళా జౌళి కార్మికులు రొట్టెపిండి కొరకు సమ్మె ప్రారంభించారు. ఒక నెలరోజుల తరువాత అదే మహిళలు యుద్దాన్ని నిలుపుచేయాలని, జైలుపాలైన కార్మికులను విడుదల చేయాలని కోరుతూ సమ్మె చేశారు. వారిలో 30 మంది మహిళలు హత్య గావింపబడ్డారు. “కోస్రోమాలో”జరిగిన మరొక మహిళా సమ్మెను పోలీసులు హింసాత్మకంగా అణచివేశారు. దీనిని వ్యతిరేకిస్తూ అత్యధిక సంఖ్యలో మహిళలు అంతిమయాత్రలో పాల్గొన్నారు తమ సమ్మెను కొనసాగించారు. తమకు రక్షణ కల్పించమని కోరుతూ సైనికులకు సర్మ్యులర్‌ పంపించారు. అయితే మధ్య తరగతికి చెందిన రష్యన్‌ మహిళలలో ఎక్కువ మందికి యుద్ధం పట్ల అనుకూలత ఇంకా బలంగా వుంది. జర్మనీ గలవలడమనే ఊహగాని,తమ పురుషులు నిష్కారణంగా మరణిస్తున్నారనే ఆలోచన గాని వారు భరించలేకపోయారు.

ల 1916లో అంతర్జాతీయ మహిళా దినం నాడు బోల్నివిక్‌ విద్యార్ధినులు కొందరు పెట్రోగార్డ్‌లో ఒక పోస్టరుపై ఈ విధంగా వ్రాసారు:

“శ్రామిక మహిళలారా!కామ్రేడ్స్‌![ మన సంఘీభావాన్ని తెలియజేసేరోజిది. మన బిడ్డల్ని ఈ ప్రభుత్వం మృత్యువు వైపుకు నెట్టింది. ఈ రక్తపాతం ఇకచాలు యుద్ధం నశించాలి. ఇంతఘోరం చేసిన ఈ ప్రభుత్వాన్ని శిక్షించాలని మనం గొంతెత్తి నినదిడ్ధాం”

యఎద్య్ధానికి అనుకూలంగా వున్న విద్యార్థినులు దానిని చింపివేశారు. మరలా పోస్టరుని అతికించితే దానిని కూడా చించివేశారు. త్తే

అయితే ఒక సంవత్సరం తరువాత రాజధాని వీధులలోకి మహిళలు వచ్చారు. గత మూడు సంవత్సరాల నుండి అనుభవించిన ఆకలికి, బాధలకు ముగింపు పలకాలని వారు కోరుకున్నారు 1917 మార్చి విప్లవం ప్రారంభం

పెట్రోగ్రాడ్‌లో 1917 తొలిదినాల్లోనే అంతర్జాతీయ మహిళా దినం పొటించబడింది. జౌళి కార్మికులలోని ఒక మహిళా గ్రూపు తాము ఆరోజు ఏం చేయాలో చెప్పమని బోల్నివిక్‌ కేంద్ర కమిటీని కోరింది. సమ్మె చేయవద్దని, పార్టీ ఆదేశాల కారకు వేచి వుండమని వారికి పార్టీ చెప్పింది. కాని పార్టీ ముద్రణశాల పనిచేయనందున వారికి ఏ ఆదేశాలు అందలేదు. అందువలన మహిళలు తొమే చొరవ తీసుకుని వ్యవహరించారు. మార్చి?న ప్యూటిలోవ్‌లోని పెద్ద ఆయుధ కర్మాగారం లాకౌట్‌ విధించినప్పుడు పెట్రోగ్రాడ్‌ మహిళలు వీధులలోకి వచ్చారు. మధ్యాహ్నం అయేసరికి ఫ్యాక్టరీలలోని మహిళలు, రొట్టెకోసం క్యూలలో నిలుచున్న మహిళలు వాటీని వదిలిపెట్టి నగర కేంద్రానికి రాసాగారు. అప్పటికప్పుడు రొట్టె కావాలి!అని, “'మాబిడ్డలు ఆకలికి మాడుతున్నారు'అన్న నినాదాలతో (ప్రత్యక్షం అయ్యారు. ఈలోపుగా నగరానికి పశ్చిమం వైపునుండి గృహిణులు,మహిళా కార్మికులు నీవా బ్రిడ్జిని దాటి వీధుల్లోకి చొచ్చుకు రాసాగారు. సోల్దాత్కీ సంస్థ (యుద్దంలో చనిపోయిన సైనికుల తల్లులు, భార్యలు, కుమారైలతో స్టాపించిన సంస్థ) వీరితో కలిసింది. యుద్యాన్ని నిలుపుచేయాలని డిమాండ్‌ చేసింది. వాసిలీవ్‌దీవి ట్రాలీఐస్‌ టెర్మినల్‌ వద్ద పనిచేస్తున్న మహిళలు సమ్మెలోకి దిగారు. అంతకుముందే వారు తమ పొరుగున వున్న బారకాసుల్లోని సైన్యాన్ని కలుసుకుని 'కాల్పులు జరుపము'అన్న హామీని పొందారు.ఆ మరుసటిరోజే వీధుల్లోకి వచ్చిన జనం ఆడ్యమగ కలిపితే 1,97,000కు పెరిగింది. పోలీసుల మీదికి రాళ్ళు మఎచుగడ్డలు విసరబడ్డాయి.

• ఆ తరువాత రోజుల్లో మహిళలు వీధులన్నీ చుట్టుముట్టారు. వారు కదిలిన కొద్దీ వారి సంఖ్య పెరగసాగింది. పురుషుల్ని తమతోపాటు కలిసి రమ్మనమని వారు ప్రోద్బలం చేశారు. పెట్రోగ్రాడ్‌లోని సైనిక శిబిరాల్లో కొత్తగా చేరిన యువకులు గాన్మి కుటుంబాలతో వున్న సైనికులు గాని బైటకు రావడానికి నిరాకరించారు. వారి పైఆఫీసర్లు కూడా అందుకు సుముఖంగా లేరు. చివరకు కోసక్కుల్లో కూడా పోరాడాలనే వాంఛ సన్నగిల్లింది,

పరిణామాలు సార్వత్రిక సమ్మె దిశగా మారుతూవుండగా మహిళలు చొరవతో వ్యవహరించడం కొనసాగించారు. మార్చి 10 నాటికల్లా మహిళలు సైనికుల స్థావరాల్లోకి చొరబడి తుపాకులను స్వాధీనం చేసుకోసాగారు.

మగాళ్ళకు ఏ మాత్రం తీసుకోపోకుందా ధైర్యంగా ఆఫీసర్ల దగ్గరకు పోయి తుపాకులు ఎక్కుపెట్టి 'మీ తుపాకులు దించి మాతో కలవండి' అని దాదాపు ఆదేశావిచ్చినట్టే మాట్లాడేవారు -- లియో ట్రాట్స్‌కీ

కస్‌

విద్యార్థినులు కాలేజీలు వదిలి వీధుల్లో కార్మికులతో జతకలవసాగారు. ట్రాములు లేవు. వార్తపత్రికలు లేవు. సమ్మె సార్వత్రిక రూపం తీసుకుంది. పేద కార్మిక వర్గం హెచ్చుగా వుండే వైబోర్గ్‌ జిల్లా కొత్తగా ఏర్పడిన సోవియట్‌ చేతుల్లోకి వచ్చింది.

కార్మికులందరూ తమకు తుపాకులు కావాలని కోరసాగారు. సాయుధ తిరుగుబాటుకు పిలుపునిచ్చిన ఒకే ఒక్క పార్టీ బోల్నివిక్‌ పార్టీ ఇప్పుడు ఆ పార్టీ తన సూత్రాలను ఆచరణలోకి తేవల్సిందిగా ప్రజలు కోరారు. అయితే దాదాపు బోల్నినిక్‌ నాయకులందరూ అజ్ఞాతవాసంలో వుండటంతో రాజధానిలో మిగిలినవున్న వారు అనుకున్న దానికన్నా తొందరగా ముంచుకొన్తున్న వివ్లవాన్ని అవడానికి నిన్సృహాయంగా ('ప్రయత్నించసాగారు.

ప్రదర్శనలు రానురాను హింసాత్మకంగా మారసాగాయి. అనేక భవంతులు అగ్నికి ఆహుతయ్యాయి. రెడ్‌గార్జులు వీధుల్లో ప్రత్యక్షం అవడం ప్రారంభించారు. బోల్నినిక్‌ల ఆధ్వర్యంలోని సాయుధులైన స్త్రీల పురుషుల దళాలివి. వీరికి సహాయంగా సానితార్మీ అని పిలువబదే వైద్యబృందాలు ఏర్పడ్డాయి.మార్చి 12న కొందరు సైనికులు జైళ్ళ పై దాడిచేసి నిర్భంధంలోవున్న విష్లవకారులను విడిపించారు. కార్మికుల, సైనికుల (ప్రతినిధులతో కూడిన నూతన సోవియట్‌ ప్రభుత్వం ఏర్పడిందని వారు వెంటనే ప్రకటించారు. అక్కడి నుండి డ్యూమాకు ప్రదర్శనగా పోయి రెండు ప్రభుత్వాలూ ఎలా కలిసి పనిచేయాలో వారితో సంప్రదింపులు జరిపారు.

మార్చి 18న జారు పట్ల విశ్వాసంతో అంటిపెట్టుకుని వున్న చిట్టచివరి దళాలు తమ తుపాకులను క్రిందికి దించాయి తిరుగుబాటు చేసిన1,60,000 మంది సైనికులను, నేరస్థులతో నిండిపోయిన నగరాన్ని అదుపు చేయడం ఇంకెంత మాత్రమూ సాధ్యంకాదని (గ్రహించిన జార్‌ నికోలస్‌-2 “జాతీయ ప్రయోజనాలో దృష్ట్యా రాజీనామా చేశాడు. | డ్యూమా ఉదారవాద భూస్వాములతో కూడిన ఒక కొత్త,తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ఎర్బరిచింది.పాత మంత్రిత్వ శాఖలకే కొత్త మంత్రులు (కమిస్సార్‌లు) ఎన్నుకోబడ్డారు. పాత మంత్రిత్వ శాఖలను నడపటానికి హామీలు ఇచ్చారు. సైనికులకు తమ అధికారుల పట్ల విశ్వాసాన్ని నెలకొల్పటానికి, యుద్ధంలో విజయం సాధించటానికి కృషి చేయగలమని వారు వాగ్దానాలు చేశారు. శ్‌

కాని నిజానికి ఈ కొత్త ప్రభుత్వం ఒక వెల్లువ తాకిడిలో అధికారంలోకి నెట్టబిడినట్టిది. ఏంచేయాలో తోచని ఒక దిగ్రమ స్థితిలో వుంది ఆ మంత్రులలో అత్యధికులు జారు తన పదవిని కాపాడుకొనేందుకు ఏదో విధంగా ప్రయత్నిస్తాడనీ, ఉదార న్వభావం కల వ్రభుత్వ అధినేతగా కొనసాగుతాడని, మార్చినెల వరకు ఆశళిస్తూవచ్చారు. కాని ఇప్పుడు వారి కాళ్ళు చల్లబడసాగాయి. అసలైన అధికారం సాధారణ ప్రజల చేతుల్లో వుందని వారు (గ్రహించారు. ఏక్షణానైనా తమ (ప్రభుత్వ పతనం తప్పదని, ప్రజలు ప్రభుత్వ అధికారాన్ని తమ చేతుల్లోకి తీసుకోవడానికి ఇంకెంతో కాలం పట్టదని వారు తెలుసుకున్నారు.

శ్తే(

5. 1917లో మహిళలు యుద్ధం భారంగా కొనసాగుతోంది. జీవన వ్యయం పెరిగిపోతోంది. రష్యాలోని నగరాలన్నింటా నిరసన ప్రదర్శనలు పగల్ఫూ,రాత్రీ కూడా సాగుతున్నాయి. సమ్మెలు కొనసాగుతున్నాయి.

మార్చి విప్లవం తర్వాత జావా నన మన ల దిగినహిరు పెట్రోగ్రాడ్‌ లుంట్రీలలో వ్‌ న వ. వనిచేసే మహిళలు. వీరు నేల నలో మన మి మాళిగల్సు సీట్స్‌ ఆవిరి పొగల మద, సిం. జబ్బులతో బాధపదుళూండేవారో నాను. ప ఆ బాధల్ని భరించలేక వారు షస. జ! త్‌; చ వో పనులు మానివేశారు. జీతంలో (మ. పెరుగుదల, పనిగంటల తగ్గింపు, [| లాంఢడీ యజమానుల అరెన్స సక. ళ్ళ [ . కోరుతూ వారు సమ్మె చేశారు. ఇ. వరిన్టితులను మెరుగు వరుస్తా య వ నంటూ ఎన్నో హామీ లిచ్చి వారిని సహ. శ క్‌ ! ఖై తిరిగి పనులలోకి పొమ్మని కోరింది. సనం వారు అందుకు తిరస్కరించి తమ బోల్నివిక్‌ పార్టీ నాయకురాలిగా ఉంటూ మహిళల నిలబడ్డారు.

ఈ సమ్మెకు నాయకురాలు “సఖరొవా"అనే బోల్నివిక్‌ మహిళ, మెరుగైన జీవితం పట్ల బోల్నినిక్‌ పార్టీ ఇచ్చిన హామీలు వాస్తవ రూపం ధరిస్తాయన్న నమ్మకం లాండ్రీల మహిళలకు క్రమంగా పెరగసాగింది. ఇవి ఎన్నికలలో ఓట్ల కోసం కొన్ని పార్టీలు చేసే ఉత్తుత్తి హామీల వంటివి కావు అని వారు భావించసాగారు. సమ్మె పురోగతి గురించి బోల్నివిక్‌ పత్రిక ప్రావ్దా రోజూ ఒక పేజీ కేటాయించింది. అందులో సమ్మెకు ఆర్థిక

శ?

సహాయం కోరుతూ చేసే విజ్ఞప్తులు, సమ్మె విచ్చిన్నకారుల పేర్లు ప్రకటించబడేవి అనతి కాలంలోనే లాండ్రీ మహిళలు యుద్ధం ముగియాలన్న డిమాండ్‌ను కూడా అందుకున్నారు.

పషెట్రోగ్రాడ్‌ నగరంలో ౬ యూలనుంచి ఈ మూల వరకు స్త్రీలు, పురుషులు నిరంతర ప్రదర్శనలు, సమావేశాల పల_వరల్లో తిరుగుతుందేవారు. ప్రతీ వీధి చివర్లోనూ, 'ప్రావ్దా పత్రిక కార్యాలయం ఉన్న మొయికా కాలువ వద్ద, ప్రతీ బోల్నివిక్‌ ఆఫీసు వద్ద, బోల్నివిక్‌ సైనికులు స్వాధీనం చేసుకుని తమ ప్రధాన కార్యాలయంగా వాడుతున్న జారు చక్రవర్తి ప్రియురాలి విలాస భవనం వద్ద, సోవియట్‌ నిరంతరం సమావేశాలు జరిపే టారైడ్‌ భవనం వద్ద ప్రజలు గుంపులుగా చేరి నిత్యం చర్చల్లో, వాదులాటలలో వుండేవారు.

ఈ సరికి పెట్రోగ్రాడ్‌లో అసలైన అధికారం సోవియట్‌దేనని తేలిపోయింది. సోవియట్‌ అభీష్టాలకి అనుగుణంగా వుంటే తప్ప తాత్కాలిక ప్రభుత్వం ఆదేశాలు అమలు కావని ప్రభుత్వాధ్యక్షుడు యువరాజు ల్వోవ్‌ అంగీకరించాడు. సోవియట్‌ అంతర్గత నిర్మాణం

సోవియట్‌ను ఏర్పరిచిన వారు ఎవరు? 1917 వసంతకాలంలో, సోవియట్‌లోని మెజారిటీ విభాగం మెన్నివికిలు, సోషలిస్టు విప్లవకారులు మెన్నివిక్‌లకు మార్చి విప్లవం ఒక విద్యుద్దాకంలాగా తగిలింది. కార్మికులు అధికారం గుంజుకోవదానికి సిద్దంగా లేరని వారు భావించారు. కనుక ప్రభుత్వంలోని ఉదారవాదులతో సర్దుబాటు చేసుకోవడమే సోవియట్‌ తక్షణ కర్తవ్యం అని వారు తలచారు. ఇంకో భాగంగా వున్న సోషలిస్మ విప్లవకారులు కూదా విప్లవం అపరిపక్వమైనదని తలచారు. వారు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో గట్టి ప్రాబల్యం కలిగివున్నారు. కార్మికులతో సంబంధాలు పెంచుకోవడం కన్నా ఉదారవాదులతోను, వ్యాపారస్తులతోను సంబంధాలు గట్టిపరచుకోవడమే మంచిదని వారు కూదా భావించారు. సోవియట్‌లో బోల్నివిక్‌లు మైనార్టీలుగా వున్నారు. ఆ పార్టీ నాయకులలో ఎక్కువ మంది ప్రవాసంలో వున్నారు. పెట్రోగ్రార్‌లో ఉన్న స్టాలిన్‌, కామినీవ్‌ వంటి నాయకులు సుదీర్జకాలం అజ్ఞాత జీవితం తరువాత తగు జాగ్రత్తలతో వ్యవహరించసాగారు. అందుచేత వారుకూడా మెన్నివిక్‌లు, సోషలిస్టు విప్లవకారులు మాదిరిగానే తాత్కాలిక ప్రభుత్వానికి విశ్వసనీయమైన ప్రతిపక్షంగా వ్యవహరిస్తూ జర్మనీతో సంధి కుదుర్చుకునేలా ఆ ప్రభుత్వం మీద ఒత్తిడి తేవాలని భావించారు.

తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ఎదుర్కొనడానికి గాని, దాని స్థానే విస్సృత మద్దతుగల ఇంకొక ప్రభుత్వాన్ని స్థాపించడానికి గాని పేదలు, నిరక్ష్యరాస్యులు అయిన రష్యన్‌ ప్రజల శక్తి చాలదని వారు భావించారు. అందువలన జర్మన్‌ ప్రజలు కైజర్‌ చక్రవర్తికి ఎదురు తిరిగి యుద్ధం ఆపాలని కోరుతూ వత్తిడి తెచ్చే వరకూ వేచియుండి ఆ తర్వాత రష్యాలోనూ అదే విధంగా చేయాలని వారు భావించారు. అంతవరకూ తాత్కాలిక ప్రభుత్వంతో ఏర్పాటు చేనుకున్న ద్వంద్వ అధికారం వద్ధతిని కొనసాగించడమే వలు అని వారు (కార్మమంకు, సైనికులకు ప్రతినిధులుగా వ్యవహరించిన సోవియట్‌ డెలిగేట్లలోని మెజారిటీ) భావించారు.

48

అప్పటిదాకా సోవియట్‌లో మహిళా ప్రాతినిధ్యం దాదాపు లేదు. సైనిక రెజిమెంట్‌ ఒకటి తమ ప్రతినిధిగా పురుషుని పంపడం కన్నా మహిళలను పంపడం వల్ల నష్ట పోయేదేమీ లేదని తలచి అలెగ్జాండ్రా కొల్లంతాయ్‌ని ఎంపిక చేసి పంపింది. ఒకసారి ఆమా సోవియట్‌ (ప్రతినిధిగా ఎన్నికయ్యాక మహిళలు తమ (ప్రతినిధులను తామే ఎన్నుకోవాలంటూ ఆమె మపొళల్ని ప్రోత్సపాంచింది. వురుషులు మహిళలను ఎన్నుకోవడానికి సంసిద్ధులు కారని, అధికారంలో తామే కొనసాగేందుకు ప్రయత్నిస్తారని చెప్పింది. కనుక మహిళలు తమ హక్కుల నాధనకోసం తామే ప్రయత్నించాలంటూ; “మనకు మన హక్కులనెవరూ పదిలంగా తెచ్చి... త పతయ అప్పజెప్పరు! మనమే వాటిని సాధించు న నం . కోవాలి! మన ప్రయోజనాల కోసం మనమే జే క స. పోరాడాలి అని చెప్పింది. మంతీ ము. నంస్థ సభ్యులు తమ రేషన్‌, పెన్నన్‌ల వ ల. న సోవియ త. న

ఎటకు తవు (వతినిగుల్ని | పంపసాగారు. పెట్రోగ్రాడ్‌లోని ఇంటిపనివారు వ వ్‌ ము . వ (పతినిధుల్ని ఎన్నుకోసాగారు. నభకు . | వచ్చినవారు హాలంతా నిండిపోయి స్టలంధా . చాలక రోడ్డమీద నిల్పోవలనివచ్చేనరికి న ఇంటిపని వారి ప్రతినిధి ఒకామె “ఇంటి. పనిచేసే కామ్రేడ్స్‌! మనకు ఇంకా పెద్ద భవనం తాకా నాలుకా కా కా లు! కావాలి", అని ప్రావ్టాలో వ్రాసిన వ్యాసంలో సోవియట్‌ పాలన తొలి రోజుల్లో వీలువునిచ్చింది. కార్మికుల వతతిక నదేజ్ఞ కృపస్మయా “రబోచయాగెజెటా'లో కామ్రేడ్‌ కాత్యా అనే ఒక - హోటల్‌ కార్మికురాలు పెట్రోగ్రాడ్‌లోని అన్ని టీ దుకాణాల్లోనూ పనిచేసే మహిళల మద్దతుకై పిలుపునిచ్చింది.ఆ తర్వాత రెస్టారెంట్లలో పనిచేసే మహిళా కార్మికులు తమకొక యూనియన్‌ ఏర్పరుచుకుని ప్రతినిధుల్ని ఎన్నుకున్నారు. మిగ్రాన్‌ చాకొలెట్‌ ఫ్యాక్టరీలోని మహిళా కార్మికులు తమ ఘోరమైన పని పరిస్థితుల గురించి ప్రభుత్వానికి నిరసన తెలిపి తాముకూదా యూనియన్‌ ఏర్పరుచుకొని ప్రతినిధుల్ని ఎన్నుకున్నారు. ఫ్రాలిక్‌ జౌళిమిల్లు కార్మికులు కూడా అదే విధంగా చేశారు. పురుషులకి 100%,మహిళలకు 125% జీతాలు పెంచాలని కూడా వారు డిమాండ్‌ చేశారు. పెట్రోగ్రాడ్‌కు తిరిగి వచ్చిన లెనిన్‌

" అనతికాలంలోనే వందలాది ఫ్యాక్టరీల నుండి, బారకాసుల నుండి సోవియట్‌కు ప్రతినిధుల్ని పంపడం, శాంతి, రొట్టె, భూమి కావాలని తహతహలాడడం పెరిగిపోయింది.

త్త

ఏప్రిల్‌ 3న లెనిన్‌ మరి 32 మంది ప్రవాస బోల్నివిక్‌లు పెట్రోగ్రాడ్‌కు తిరిగి వచ్చారు. కొద్దిరోజుల్లోనే రష్యన్లు లెనిన్‌ నుండి ఉత్తేజకరమైన సందేశాన్ని అందుకున్నారు. ప్రపంచ యుద్ధం ఎట్టకేలకు ప్రపంచ విప్లవాన్ని సంభవం చేస్తున్నదని అందులో పెట్టబడిదారీ విధానంపై మొట్టమొదటి దెబ్బకొట్టే గౌరవం రష్యన్‌ కార్మిక వర్గానికి దక్కనున్నదని ఆయన అన్నాడు. తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని వదిలించుకుని, జారు చక్రవర్రి కుదుర్చుకున్న అవమానకరమైన పాత శాంతి ఒప్పందాలన్నింటినీ బుట్టదాఖలు చేసేందుకు యుద్ధం విరమించి శాంతిని స్టాపించమని యుద్ధం చేస్తున్న దేశాలన్నింటినీ కోరేందుకు ఒక కొత్త ప్రభుత్వాన్ని స్థాపించాలని ఆయన చెప్పారు. ఎంతో తెగువతో చెప్పిన ఈ విషయాలు అధికారంలో వున్న ప్రభుత్వానికీ మింగుడు పదనివి. కాని ప్రజల హృదయాలను మ తీత టి. న గ గ మ. గ. ] వ యా సట న ల సం ప. ప. న య్‌ లస ప. సం 1917 జూలైలో పెట్రోగ్రాద్‌ వీధుల్లో పోరాటాలు హత్తుకునేవి.ప్రతీచోట, ప్రతీదేశంలోని సైనికులు తమ స్థావరాలను వదిలి తమ ప్రభుత్వాల పైనే తుపాకులు ఎక్కుపెట్టే పరిస్థితి ఏర్పడి, తద్వారా యుద్ధం కాస్తా అంతర్జాతీయ విష్లవంగా పరిణమిస్తున్నది. వేలాది మంది స్రీలు, పురుషులు సరిగ్గా ఇదే కావాలని కోరుకుంటున్నారు. లెనిన్‌ రష్యాకు తిరిగి వచ్చాక చేసిన మొట్టమొదటి ఉపన్యాసాన్ని బలపరిచిన ఒకే ఒక (ప్రముఖ బోల్నివిక్‌ అలెగ్జాండ్రా కొల్లంతాయ్‌. కొద్ది రోజుల్లోనే అతనికి నాయకులందరి మద్దతూ లభించసాగింది. ప్రవాసంలోకి పోయిన విప్లవకారులు రష్యాకు చేరుకోవడం పెరిగినకొద్దీ బోల్నివికలకు మద్దతు పెరగసాగింది టె 50

బోల్నివిక్‌ పార్టీలో మహిళలు

రాజకీయ కార్యకలాపాల్లోని నవ్యతకి, ఉత్తేజానికి ఒకసారి అలవాటు పడ్డాక మహిళలు పార్షీలో అత్యంత సాహసికులుగా తయారయ్యారు. కొద్ది నెలల క్రితమే వారు పెట్రోగ్రాడ్‌లోని వీధులన్నింటినీ చుట్టుముట్టారు. ఇప్పుడు తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని సంస్కరణల విషయమై అది చేసే అస్పష్టమైన హామీలని వ్యతిరేస్తున్నారు. బోల్నివికల సహాయంతో దారు పెరుగుతున్న ధరలకు నిరసనగా (ప్రదడరునలు నిరుహించారు. పెన్తన్‌ మొత్తాన్ని వ గ. ప్‌ మ. స. స సు య. ॥ క

1917 అక్టోబరులో వింటర్‌ ప్యాలస్‌ (కొషేర్గిన్‌ పెయింటింగ్‌)

' పెంచాలన కోరుతూ ప్రదర్శనలు చేశారు. జీతాల్లో 'పెరుగుదల,ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలో శిశు సంరక్షణ కేంద్రాల నిర్వహణ, ప్రసూతి సదుపాయాలు, ఓటుహక్కు వారు డిమాండ్‌ చేశారు. బోల్నినిక్‌ల కార్యక్రమంలో పై అంశాలన్నీ భాగమయ్యాయి.

ఈ ఘటనల అనంతరం కూడా మహిళలకు అనుభవం చాలదని, క్రమశిక్షణ లేదని, కనుక వారంతట వారు ఏ సంఘటిత కార్యక్రమమూ చేపట్టలేరని కొంతమంది బోల్నివిక్‌లు వాదించసాగారు. వారిలో కొంతమంది మహిళలు కూడా ఉన్నారు. ప్రముఖ మహిళా విష్లవకారులు -కంకార్దియా సామొయ్‌లోవా, నాదెజ్ఞా కృపస్క్మయా, ఇనెస్సా ఆర్మండ్‌ వంటివారుకూడా ఇలాగే వాదించారు. స్త్రీ పురుషుల మధ్య విభజనవల్ల పార్టీలో విభజన వస్తుందని భావించారు. బోల్నివిక్‌ పార్టీ పలుకుబడి,శక్తి బాగా పెరిగిందని, మహిళలు తమకు తాముగా సాధించుకునేదానికన్నా ఎక్కువే బోల్నివికిలు మహిళలకు సాధించి పెట్టగలరని వారు అన్నారు. లలల.

ర్‌1 . | ట్ర

కాని కొందరు మహిళా బోల్నివిక్‌లు దీనితో విభేదించారు. ప్రతి పార్టీ సంస్థకూ ఒక మహిళా బ్యూరో వుండాలని, దానికి ఒక స్థానిక సభ్యుడు లేక సభ్యురాలు బాధ్యులుగా వుండాలని పార్టీ నాయకత్వంలో వున్న మహిళా సహచరులకు అలెగ్జాండ్రా కొల్లంతాయ్‌ ప్రతిపాదించారు. ఈ ప్రతిపాదన తిరస్మరించబడింది. అయినా ఆమె తన ప్రయత్నాన్ని కొనసాగించారు. మహిళలకు మరింత ఉదారంగా పిలుపునివ్వాలని వారి అవసరాలను తెలుసుకోవాలని ఆమె పార్టీని కోరుతూ వచ్చారు.

కొల్లంతాయ్‌ మహిళా సహచరులు, ప్రీల సమస్యల పట్ల ప్రత్యేక కృషి అనే ఆలోచన చేయడానికి భయపడటం కొంచెం వింతగానే కనబడుతుంది. వారిలో చాలామంది బోల్చినిక్‌ మహిళా పత్రిక “రోబోర్నిస్తాలో పనిచేసినవారే. బహిరంగ సభల్లో వక్తలుగా 'పేరుపొందినవారే. బోల్నినిక్‌ల సందేశాన్ని మహిళలకు వినిపించడానికి వారు ఎంతో ఆధ్రుత ('ప్రదర్శించినవారే.

కొల్లొంతాయ్‌కు ప్రత్యేక గుర్తింపు, గౌరవం వుండేది. హెల్సింగ్‌ ఫోర్స్‌ దళానికి చెందిన నావికులను ఉద్దేశించి (ప్రసంగించే బాధ్యత ఆమెకు అప్పగించారు. ఆ యుద్ధ నౌకల వద్దకు ఆమె ఒక చిన్న తెప్పమీద ప్రయాణం చేసి వెళ్ళేది. బోల్నినికిలకు మద్దతునిమృ్మని నావికులకు ఆమె విజ్ఞప్తి చేసేది. మొదట్లో కొన్ని వెక్కిరింతలను, సకిలింపులను భరించవలసి వచ్చింది. కాని త్వరలోనే ఆమె నావికులంతా బోల్నినిక్‌లకు అందగా నిలుస్తారన్న విషయాన్ని పార్టీకి నివేదించగలిగింది. ఉద్వేగభరితమైన ఆమె ఉపన్యాసాలు, ఆకర్షణీయమైన ఆమె రూప్పరేఖలు కొందరు విలేకరుల విషపు రాతలనుండి తప్పించుకోలేక పోయాయి. “జర్మన్‌ బంగారంతో కొనుకున్న దుస్తులు ఆమె బీరువా నిందా వున్నాయని” దుష్ప్రచారం చేశారు. నిజానికి ఆమె దుస్తులన్నీ వుంచిన ట్రంకు పెట్టెను రష్యాకు ఆమె తిరిగి వస్తున్నపుడెవరో దొంగిలించారు. ఆమెకు ఒంటిమీదున్న దుస్తులే మిగిలాయి. ఇటువంటి దుష్ప్రచారాలను తక్కిన మహీళా ఉపన్యాసకులు, నాయకులు కూడా ఎదుర్కొనవలసి వచ్చినది.

కంకార్డియా సమొయ్‌లోవా కూడా మంచి నేత. ఆమె 1902 నుండీ బోల్నినిక్‌గా వుండేది. అజ్ఞాతవాసంలో అనేక సంవత్సరాలు కామేద్‌ నటాషా అన్న కేరుతో పనిచేసింది 1913లో మహిళలకు కేటాయించిన పేజీకి సంపాదకురాలిగా ఆమె ్రావ్దా సంపాదక వర్గంలో చేరింది.1914లో రబోల్నిస్తా సంపాదకురాలిగా వుండగా ఆమెను అరెస్టు చేశారు.మార్చి 1917లో విడుదల అయ్యాక సభలలో ఆమె ప్రసంగాలు చేసేది. ల్యూడ్‌మిల్లా స్టాల్‌ కూడా రబోత్నిస్తాకు సంపాదకురాలిగా వుండేది. ఇప్పుడామె క్రాన్‌స్టాట్‌ దళనావికుల నుద్దేశించి ప్రసంగాలు చేస్తున్నది. క్లావ్‌దియా నికోలాయువ అనే యువ మహిళ మొదట్లో టైపు మిషన్‌మీద పనిచేయడానికి బోల్నివికిలతో 1908లో చేరింది. ఇప్పుడామె పార్టీకి పూర్తికాలం కార్యకర్త. లాండ్రీల్లో మహిళా కార్మికుల నమ్మా నిర్వాహణలో అమె పాలుపంచుకుంది. కార్మికుల క్లబ్బులలో 1905 వరకు పాఠాలు బోధించిన ప్రస్రోవియా

క!

కుదెల్లి మహిళా విష్లవకారులకు ఇప్పుడొక స్కూలు నిర్వహిస్తున్నది. నదెజ్ఞా కృపస్మయా, అన్నా ఇత్మినా, జీన్యా ఇగోరోవా-వీళ్ళంతా చాలాకాలం నుండీ బోల్నినిక్‌ పార్టీ సభ్యులు. ప్రస్తుతం కార్మిక వర్గ ప్రాంతాలైన నర్వా, వైబోర్గ్‌లలో పెద్దసంఖ్యలోనున్న మహిళలను సంఘటితం చేసే కృషిలో వున్నారు శ్‌

వాసిలేవ్‌ దీవి బోల్నివిక్‌ కమిటీ కార్యదర్శి అయిన వేరా స్లత్‌స్క్మయాను ఆమె సహచరులు ఎంతగానో (ప్రేమించేవారు. వారామెను “మన ఉక్కు వేరా' అని పిలిచేవారు. 1908లో యువ బోల్నివిక్‌గా వున్నపుడు కొల్గ్లొంతాయ్‌ స్తీవాదుల సమావేశాలలో పాల్గొన్నందుకు, మహిళా క్షబ్బు నిర్వహించినందుకు ఆమెను వెరా తీవ్రంగా.వ్యతిరేకించేది. కానీ 1917 వచ్చేసరికి ఆమె కొల్గ్లొంతాయ్‌కు అత్యంత సన్నిహితురాలిగా మారిపోయింది. పూర్తికాలం పనిచేయడం కోసం ఆమె తన చదువును మధ్యలోనే నిలిపివేసింది. మార్చి వరకు వైద్య విద్యార్థిగా వుండేది. ఇప్పుడామె బోల్నివిక్‌గా తన వైద్య పరిజ్ఞానాన్ని ఫ్యాక్టరీల్లోని మహిళా కార్మికులకు తర్చీదునివ్వడానికి ఉపయోగిస్తోంది. అలా తర్భీదయిన మహిళా కార్మికులు సానిటార్కీలు (వైద్యబృందాలు)గా పనిచేస్తున్నారు పెట్రోగ్రాడలోని మహిళలలో రాజకీయ కృషి నిర్వహించడానికి కూడా ఆమె బాధ్యురాలుగా నియమింపబడింది. ఆ మహిళలతో మాట్లాడుతున్న క్రమంలోనే పార్టీలో మహిళలకొక ప్రత్యేక వేదిక అవసరమన్న విషయాన్ని ఆమె [గ్రహించగలిగింది. ఆ వేదికకు జిల్లా ప్రతి నుండి ఒక మహిళా ప్రతినిధిని పంపాలని ప్రతిపాదించింది. ఈ ప్రతిపాదన “స్రీ వాదం'తో కూడుకునివున్నదని కొందరు మగవారు సణిగినా, వెరా స్లత్‌స్మయా ప్రతిపాదన ఆమోదం పొందింది. పార్టీలో ఆమెకుగల స్థానం వలన, ఆమెకున్న దీర్జకాల పార్టీ జీవితం వలన ఆమె తోటి కామేర్ల మన్ననలను పొందింది. నుహిళా బోల్నివికిలచే రబోత్నిస్తా పునఃప్రచురణ

జారు హయాంలో పాత రబోర్నిస్తా పప్రచురింపబడేది ఆ పత్రిక సంపాదక వర్గాన్ని పోలీసులు వేధించి నిర్భందించారు. తుదకు ఆ పత్రిక మూతపడింది. ఇప్పుడు రష్యా చరిత్రలో మొదటిసారి విప్లవ సాహిత్య ప్రచురణ చట్ట సమ్మతం అయింది. దానితో కొత్త రబోత్నిస్తా ప్రారంభమయ్యింది; బోల్నినిక్‌ ప్రచార సాధనాల కేంద్రస్థానంలో నిలిచింది.

రబోత్నిస్తా స్కూలు ప్రారంభించబడింది. ఫ్యాక్టరీల్లో పనిచేసే మహిళా కార్మికులకు అక్కడ సభల్లో ప్రసంగించే శిక్షణ ఇచ్చేవారు. శిక్షణ పూర్తయినవారు తిరిగి ఫ్యాక్టరీలకు పోయి ఇతరులకు నేర్పడం,రబోల్నిస్తా పంపిణీ చేయడం బాధ్యతలుగా స్వీకరించెవారు. ఇంకోపక్క సంపాదకవర్గంలోని సమొయ్‌లోవా, స్టాల్‌, కొల్గొంతాయ్‌, నికోలాయివా తదితరులు రోజంతా గతంలో వలెనే మహిళల నుద్దేశించి మాట్లాడ్డంలోను, సభల్లోనూ ప్రసంగించడంలో గడిపి రాత్రి అయ్యేసరికి పత్రిక కార్యాలయానికి చేరి ఆనాటి తమ అనుభవాలకు వ్యాసాల రూపం ఇచ్చే పనిలో నిమగ్నం అయేవారు.

5కి

కొత్త రబోల్నిస్తా మొట్టమొదట రష్యన్‌ నగరాల వీధుల్లో 1917మే 10వ తేదీన ప్రత్యక్షం అయింది. ఇప్పుడది మాసపత్రికగా కాక వార పత్రికగా వచ్చింది. వెంటనే ఆ పత్రిక కాపీలు అమ్ముడుపోతున్నాయి. కాపీల సంఖ్య 40వేల నుండి 60,000కు పెంచారు. అయినా అన్నీ అమ్ముడుపోతున్నాయి. అది అంత ప్రాచుర్యం పొందుతుందని ఎవరూ ఊహించలేదు. అందులోని వ్యాసాలు నవ్యత్వంతో మహిళల హృదయాలకు హత్తుకునేలా వుండేవి. అందుకే దానికి అంత స్పందన వచ్చింది.

అనతికాలంలోనే పెట్రోగ్రాడ్‌ సర్మస్‌ భవంతుల్లో రబోత్నిస్తా సభలను సంపాదకులు నిర్వహించడం మొదలు పెట్టారు. ఒక్కసారిగా అందరూ రబోత్నిస్తా గురించి చర్చించడం మొదలైంది. ఫ్యాక్టరీలోని పని ఒత్తిడి నుండి రొట్టెకోసం పడిగాపులు పడేయాతన నుండి ఈ సభల వల్ల కొంత స్వాంతన లభించేది. బోల్నివికిల ఉపన్యాసాలను మొదటిసారి విన్న వందలాది ప్రీ పురుష కార్మికులు ఉత్తేజితులయ్యారు. 'పెట్రోగ్రాడ్‌ సర్మస్‌లకు వెళ్లనివారు విప్లవాన్ని చూడనట్టే' అన్నది వాడుక మాట అయింది. కొల్గ్లొంతాయ్‌ గొనీ సమొయ్‌లోవా గానీ యుద్ధం మహిళలకు ఎలా హాని కలిగించిందో, యుద్ధం పట్ల బోల్నివిక్‌ల వైఖరి ఏమిటో వివరిస్తుంటే వినేందుకు ఎందరో మహిళలు గుమిగూడేవారు. జూలై దినాలు

1917 వేసవి నాటికి రోజువారీ టెడ్‌ రేషను కోటా మనిషికి అరపొనుకు పడిపోయింది. ప్రజలు శక్తి వుడిగి ఆకలికి మాదుతూ ఇక దారిలేదన్న దశకు చేరుకున్నారు. “ఈ పరిస్థితుల్లో బ్రతికేశక్తి మాకు లేదు” అని ఒక అగ్రశ్రేణి కార్మికనాయకుడు ప్రభుత్వానికి విజ్ఞప్తి చేశాడు. రైల్వోలోను, ఫ్యాక్టరీల్లోను సమ్మెలు వెల్లువలా లేచాయి. పలుమార్లు యజమానులతో పై అధికారులతో హింసాయుత ఘర్షణలుగా అవి మారాయి. ప్రదర్శనలు భారీగా జరిగేవి. ఇరవై లక్షల జనాభా కల పెట్రోగ్రాడ్‌లో 50వేల మంది వీధుల్లో అర్ధరాత్రి వరకూ ప్రదర్శనల్లో పాల్గొనేవారు. నగరమంతా ఉద్రిక్తంగా వుండేది. 'శాంతి, రొట్టె, భూమి" అని 'సోవియట్లకు సర్వాధికారాలు అని" “వ్యక్తిగత అస్తిహక్కు కన్నా బతికి వుందే హక్కు గొవ్పది అని బ్యానర్లు ప్రదర్శింపబడేవి. బారకాసుల నుండి తిరిగి వచ్చిన సైనికులు(సైనికుల్లో ఎక్కువమందిని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని రైతు యువకుల నుండి రిక్రూట్‌ చేసుకునేవారు. అందుకే రైతులకు, సైనికులకు అంత అవినాభావ సంబంధం ఉండేది.) రైతులతో కలిసి జమీందార్ల కొట్టాలను తగులబెట్టి భూమిని స్వాధీనం చేసుకోవటంతో (గ్రామాల్లో కూడా ఉద్రిక్తత చోటుచేసుకుంది.

అరాచకత్వం పెరిగింది. ప్రభుత్వం అశక్తురాలైంది. యుద్ధరంగానికి రష్యన్‌ సైనిక దళాలు పంపబడుతూంగేవి. పెద్ద సంఖ్యలో అక్కడ మరణాలు సంభవించేవి. తాత్కాలిక ప్రభుత్వంలోని ఐదుగురు మంత్రులు ఇక విప్లవం అనివార్యం అన్న భయంతో రాజీనామా చేశారు. పెట్రోగ్రాడ్‌లో బారికేడ్లు *వెలిసాయి..

ర్‌4

జూలై 3౩న ప్యూటిలోవ్‌ ఆయుధ కర్మాగారపు కార్మికులు 35,000 మంది సమ్మెకు దిగారు. మెషిన్‌గన్ల దళం తమ తుపాకులతో సహా వారితో కలిసింది తక్కిన సైనికదళాలను కూడా మద్దతునిమ్మని కోరింది. రెడ్‌గార్జులు వీధుల్లోకి వచ్చారు. సైన్యం అందించిన సాయుధ శకటాలు, మహిళా యోధులు, పదాతిదళాలు, వైద్య సహాయక బృందాలు వారికి తోడయ్యాయి. మరుసటి దినం ఫిన్‌లాండ్‌ తీరంలోని క్రోన్‌స్టాట్‌, హెల్సింగ్‌ఫోర్స్‌ స్థావరాల్లో వున్న కార్మికులను, నావికులను వారు సంప్రదించారు. జూలై 4న రాజధానిలోకి 20,000 మంది నావికులు ప్రవేశించి ప్రదర్శన బలాన్ని పెంచారు. భూమిని వెంటనే తమకు స్వాధీనం చేయాలని, పరిశ్రమలన్నీ కార్మికుల అధీనం కావాలని వారు డిమాండ్‌ చేశారు. “సర్వాధికారాలూ సోవియట్లకే' అని నినదించారు పోలీసు తుపాకుల తూటాలను ఖాతరు చేయకుండా ప్రశాంతంగా వుండమన్న లెనిన్‌ విజ్ఞప్తిని పట్టించుకోకుండా నావికులు టారైడ్‌ భవనంలోకి కిటికీల గుండా ప్రవేశించి సోవియట్‌ నాయకులతో సమావేశం కావాలని ప్రభుత్వాన్ని డిమాండ్‌ చేశారు. అయితే వారిని ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా వుండిన సైనిక దళాలు వెనక్కు తిప్పికొట్టాయి వందలాది బోల్నినిక్‌లు రష్యా విజయాన్ని వమ్ము చేయడానికి వచ్చిన జర్మన్‌ గూధాచారులన్న నెపంతో నిర్బంధించబడ్డారు బోల్నివిక్‌ విప్లవం 1917 సెప్టెంబరు నాటికి రైతాంగ తిరుగుబాటు ఇక వెనకడుగు వేయడానికి వీల్లేని దశకు చేరుకుంది సైన్యంలో అత్యధికులు బోల్నివికలకు మద్దతునిస్తున్నారు. రైల్వే టెలిగ్రాఫ్‌ కార్మికులు బాహాటంగానే తాత్కాలిక ప్రభుత్వానికి సహాయనిరాకరణ చేస్తున్నారు. కార్మికులు పోరాటానికి సిద్ధంగా వున్నారు. 'మనం ప్రపంచ విప్త్లవపు ముఖద్వారం వద్ద నిలిచి వున్నాం అని లెనిన్‌ ప్రకటించాడు. బోల్నివిక్‌లు అధికారం చేతుల్లోకి తీసుకోవడానికి సిద్ధంగా వున్నారు. తాము విప్లవం నుంచి ఏం కోరుకుంటున్నారో చర్చించే అవకాశం మహిళలకు కల్పించడం అత్యంత అవశ్యమైన విషయం అని అలెగ్జాండ్రా కొల్లొంతాయ్‌, కంకార్డియా సమొయ్‌లోవా, క్లావ్‌దియా నికోలాయివా వంటి మహిళా బోల్నివిక్‌లు భావించారు విష్తవానికి ముందే ఒక మహాసభ జరగాలని, మహిళలంతా అందులో పాల్గొని తమ సమస్యలు వెలుగులోకి తేవాలని వారు నిర్ణయించారు. పార్టీ వారి ప్రతిపాదనని ఆమోదించింది పెట్రోగ్రాడ్‌ పరిసర ప్రాంతాల్లోని వందలాది మహిళలకు ఉత్తరాలు వెళ్ళాయి. మహాసభ మలయా బోలోత్నయా వీధిలో గల ఫార్వర్డ్‌ క్లబ్‌లో అక్టోబరు 29న ప్రారంభించాలని నిర్ణయం జరిగింది. అయితే నిర్వాహకులు ఊహించిన దానికన్నా వేగంగా సంఘటనలు జరిగాయి అక్టోబరు తొలిరోజుల్లోనే బోల్నివిక్‌లు ఇక అధికారం చేజిక్కించుకోవడానికి ఆలస్యం చెయ్యరాదనే డిమాండ్‌ సైనికుల నుంచి పెరిగింది అక్టోబరు 10వ తేదీన పార్టీ నాయకులు ర్‌ర్‌

అజ్ఞాతవాసం నుండి బయటికి వచ్చి ఒక రహస్య సమావేశం నిర్వహించారు సాయుధ తిరుగుబాటుకు పరిన్టితులు పూర్తిగా పరివక్వం అయ్యాయని పెద్ద మెజారిటీతో తీర్మానించారు. సోవియట్‌ 2వ మవాీసభ ప్రారంభం అయ్యేరోజు అక్టోబరు 24న తిరుగుబాటు జరగాలని నిర్ణయం జరిగింది ఫ్యాక్టరీ కార్మికులను సాయుధుల్ని చేసే బాధ్యత ట్రాట్‌స్కీ నాయకత్వంలోని ఒక కమిటీకి అప్పజెప్పబడింది. అనతికాలంలోనే రష్యాలోని ప్రతీ ఫ్యాక్టరీ, యుద్ధనౌక, బారకాసు బోల్నివికిల తరపున ఆయుధాలు చేబూని పోరాడేందుకు సిద్ధం అయింది.

“సోవియట్‌ దినం” అక్టోబరు 22న రాజధానిలో భారీ (ప్రదర్శనలు జరిగాయి. (ప్రభుత్వాధికారులు వింటర్‌ పాలెస్‌లో దాక్కున్నారు. రెడ్‌ గార్డులు వీధుల్లోకి తుపాకులు ధరించి వచ్చారు. ఎర్ర రుమాళ్ళు ధరించిన సానిటార్కీ బృందాలు గాయపడిన వారికి చికిత్స చేయడం కోసం వచ్చాయి. యుద్ధనౌక అరోరా నేవా నది గుండా ప్రయాణించివచ్చి తుపాకులను వింటర్‌ పాలెస్‌ పైకి గురిపెట్టింది ఒకప్పుడు రాచకుటుంబాలలోని ఆడపిల్లల శిక్షణా కేంద్రం అయిన స్మోల్నీ ఇనిస్టిట్యూట్‌ ఇప్పుడు బోల్షివిక్‌ విప్లవ కేంద్ర కార్యాలయం అయింది. బోల్షివిక్‌ కేంద్ర కమిటీ సభ్యులంతా అక్కడికి చేరుకోవాలని ఆదేశాలు వెళ్ళాయి. బోల్నివిక్‌ రెడ్‌గార్జ్డులు బలోపేతం కావించబడ్డారు. అదనపు తూటాలు వారికి అందించబడ్డాయి,

బయట, నేవానది తీరాన అడ్డదిడ్డంగా వున్న రోడ్లమీద యువసైనికులు, సానిటార్మీ దళాల సభ్యులు చేరి ఉత్కంరతతో ఎదురు చూస్తున్నారు. లోపల జనానికి తిండి అందించడానికి క్యాంటీన్లు ఏర్పడ్డాయి. పొడుగాటి వరందాలు నిరంతరంగా వచ్చి చేరుతున్న సైనికులి బూట్ల చప్పుళ్లతో ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయి. వారంతా విప్లవ సైన్యం 'ప్రధానాధికారిగా నియమింపబడిన లియాన్‌ ట్రాట్‌స్కీని కలుసుకుంటున్నారు.

మరుసటిరోజు మతానికి సంబంధించిన మంత్రిత్వశాఖ భవనం, టెలీఫోన్‌ ఎక్సేంజి, ప్రభుత్వ బ్యాంకు ఎర్ర సైనికుల వశం అయ్యాయి. ప్రభుత్వం తన ప్రధాన విభాగాల మద్దతునంతటినీ కోల్పోయింది. భూస్వాములు, ధనికులు నగరం వదిలి వెళ్ళిపోయేందుకు సర్జుకుంటున్నారు. వింటర్‌ పేలెస్‌ చుట్టూ ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా వుండే ప్రసిద్ధి కెక్కిన “మహిళా ఆత్మాహుతి దళం'కు చెందిన మహిళలు, సైనికులు పహారాకాస్తున్నారు. అక్టోబరు 25న సైనికులు, నావికులు, సానిటార్మీతో కూడిన ఒక దళం బయలుదేరి వింటర్‌ పేలెస్‌కు కాపలాకాస్తున్న సైనికులను దాటి చొచ్చుకుని పోయి లోపలున్న మంత్రులను నిర్భంధించింది. తాత్కాలిక ప్రభుత్వం పతనమయ్యింది. ఇక రోజంతా స్మోల్నీ ఇనిస్టిట్యూట్‌కు ప్రతినిధుల ప్రవాహం వచ్చిపడింది. ఆ సాయంత్రానికి భవనమంతా సైనికులత్లో రైతులతో, నావికులతో, కార్మికులతో మహిళలతో నిండిపోయింది. రాత్రి 9 గంటల ఇరవై నిమిషాలకు యుద్ధనౌక అరోరా

తాత్కాలిక ప్రభుత్వం పతనాన్ని విప్లవ సైన్యం విజయాన్ని సూచిస్తూ గాలిలో తుపాకులు బల్చింది. చెవులు చిల్లులు పదే హర్షధ్వానాల మధ్య లెనిన్‌ అప్పుడు ప్రసంగించాడు. 5్‌6

“ఇప్పుడు మనం సోషలిస్టు వ్యవస్థ నిర్మాణం వైపుగా సాగుదాం” అని ఆయన ప్రకటించాడు. యుద్ధంలో వున్న అన్ని దేశాల ప్రజలనూ ఉద్ధేశించి ఆయన శాంతి ప్రకటన చదివాడు.

ఇప్పుడు బోల్నివిక్‌లు అధికారంలో వున్నారు. శాంతి అనేది ఇక ఎంత మాత్రమూ కలగా మిగిలిపోదు పశ్చిమదేశాల సహాయంతో రష్యాలోని ధనికులు, పెత్తందార్లు తమ స్థానాలను కాపాడుకోవటానికి, కొత్మ (ప్రభుత్వాన్ని ఓడించడానికి పోరాడారు. కాని అసంఖ్యాకులైన సామాన్య ప్రజలు చావుకి తెగించి విప్లవ పరిరక్షణ కోసం పోరాడడానికి సిద్ధంగా వున్నారు. వారికి అక్టోబరు 1917 ఒక నూతన యుగారంభం. అవమానాలకు, కపటత్వానికి, భయానికి అది స్వస్తి పలికింది. శాంతి, రొట్టె, భూములకు అది హామీ ఇచ్చింది. స్రీలుపురుషులు కలిసి సమానంగా జీవించడానికి పనిచేయడానికి వీలైన ఒక నూతన సమాజం ఆవిర్భవించింది.

గ్‌?

6. 1917 తర్వాత బోల్నివికల శాంతి ప్రతిపాదనల్ని తిరస్కరించిన పాశ్చాత్య రాజ్యాలు ఎలాగైనాసరే రష్యా, జర్మనీతో యుద్ధం కొనసాగించాలని కోరుకున్నారు కొత్త (వ్రభుత్వం పతనమైపోతుందని వారు ఆశ పడ్డారు వారి ఆశ అడియాస అయ్యేసరికి తామే కొత్త ప్రభుత్వాన్ని కూలదొయ్యడానికి పూనుకున్నారు రష్యాను ఆ(్రమించేందుకు బ్రిటన్‌, ప్రాన్స్‌ డిసెంబరు 1917లో పధకం రూపొందిస్తే దానిని జపాన్‌, అమెరికా ఆమోదించాయి. ఆ తర్వాత మూడు సంవత్సరాల కాలంలో రష్యాపై దాదాపు ప్రతీ దిక్కు నుండీ పధ్నాలుగు దేశాల సైన్యాలు దాడి చేశాయి. ఒంటరి వారైన పేద బోల్సినిక్‌లు విదేశాల నుండి ఏ సహాయమూ లేకుందా కొద్ది వారాలకు మించి నిలవలేరని భావించారు. “ప్రపంచ విప్లవం” తలెత్తుతుందన్న ఆశ ఒక్కటి వారికి మిగిలింది పశ్చిమదేశాల బలమైన సైన్యాల తోడ్పాటు పొందిన జారు చక్రవర్తి సేనా నాయకులైన తెల్లగార్జులు (వైట్‌ గార్డ్స్‌) కొద్ది రోజుల్లోపలే విప్లవాన్ని అజిచివేస్తామన్న ధీమాతో వున్నారు. కాని వారు ప్రజల ్రతిఘటనను సరిగ్గా అంచనా వేయలేకపోయారు. ఎర్ర సైన్యం బలం పెంచుకుని ఆత'విశ్తాసంతో పురోగమించింది క గా యయ రం. నూతన ్రభుత్వంలోను మంత్రివర్గ సభ్యులు, మధ్యలో తలుపు ఎదుట కూర్చున్నది లెనిన్‌ న్‌కి

ఆ తర్వాత గడచిన మూడు సంవత్సరాలలోనూ అసంఖ్యాకులైన స్త్రీలు, పురుషులు తమ శరీరంలోని ఆఖరి రక్తపుబొట్టు వరకూ విప్లవ రక్షణకోసం ధారపోసారు. విప్లవ పరిరక్షణలో రష్యన్లు

29 అక్టోబరు నాడు తాత్మాలిక ప్రభుత్వానికి విధేయులుగావున్న కోసక్కులు పెట్రోగ్రాడ్‌ను కాపలా కాస్తున్న సమయాన వేల సంఖ్యలో పురుషులు, మహిళలు, పిల్లలు చేతులకి ఏది దొరికితే అది అందిపుచ్చుకున్నారు కొందరు పారలు, పలుగులు తీసుకుని నగర వీధుల గుండా గేటు వద్దకు చేరుకున్నారు. అక్కడ గోతులు త్రవ్వి ఇనుప ఊచలతో బారికేడ్లు నిర్మించుకుని శత్రువుని తరిమికొట్టారు. పెట్రోగ్రాడ్‌ను రక్షించారు. అధికారంలోకి వచ్చిన మూడు రోజులకి బోల్నివికులు తమ మొదటి విజయాన్ని సాధించారు.

బోల్నివిక్‌లు ప్రజలకు నూతన ఆశను కల్పించారు. కోట్లాది ప్రజలకు విష్లవం కొత్త ఊపిరిని, కొత్త ఆశలను కల్పించిన కాలమది. (బ్రహ్మాండమైన సభలు జరిగాయి. అందులో విప్లవకారులు, సైనికులు, స్కూలుపిల్లలు, గృహిణులు మరియు ఆ దారిన సుదీర్హ ప్రయాణం చేస్తున్న రైలు ప్రయాణీకులు కూడా పాల్గొన్నారు. క్రాత్త (ప్రభుత్వం - సోవియట్‌ కమిస్సార్స్‌ (మంత్రివర్గం) రష్యా ప్రజలందరికీ ఉత్తేజం కల్గించే అనేక ఉత్వర్వులు జారీ చేసింది. ఇక ముందు ఎవ్వరూ తలదించుకుని బ్రతకకూడదని ఎవరి ఆదేశాలకు తలవాగ్గ కూడదని ఉత్తర్వులు చేసింది.

అయితే బోల్నినికిలకి దక్కింది ముక్కచెక్కలైన ప్రభుత్వ యంత్రాంగమూ, ఖాళీ ఖజానా మాత్రమే. అనెక మంది అధికారులు పాత ప్రభుత్వం పట్ల తమ విశ్వాసాన్ని కొనసాగిస్తూ క్రొత్త ప్రభుత్వానికి సహకరించడానికి వ్యతిరేకించారు. ప్రభుత్వ రికార్డులను నాశనం చేశారు. నిధులను దిగమింగారు. అయోమయస్థితిని సృష్టించారు. నిరాధారమైన పుకార్లు ప్రచారంలో పెట్టి ప్రజలను భయభ్రాంతులు చేయసాగారు. బోల్నివిక్‌లు స్త్రీలను జాతీయం చేస్తారని, పన్నేందేళ్ళకే ఆడపిల్లలకు పెండ్లి జరగాలని నిర్భంధిస్తారని, పనిపిల్లలని తల్లుల నుండి దూరం చేసి ప్రభుత్వానికి పెంపకం నిమిత్తం అప్పగిస్తారని పుకార్లు ప్రారంభించారు. ప్రత్యేకించి మహిళలను లక్ష్యంగా చేసుకొని సాగిన ఆ పుకార్లు మహిళల లోలోపల దాగివున్న భయాలను తట్టిలేపాయి ఊహాజనితమైన పుకార్లను చాలామంది మహిళలు నమ్మసాగారు. గడిచిన కొద్ది నెలలల వివ్లవకాలంలో మపాళలు ముందుకొచ్చినప్పటికీ, మెరుగైన జీవితం ఏర్పడుతుందని బోల్నినికిలు మహిళలకు చాలా గట్టిగా హామీలిచ్చినప్పటికీ, ఆ మహిళల జీవితాలలో పలు పార్య్వాల్లో వారి దుర్చలత్వం కొనసాగుతూనే వుంది. అదే వారి భయాలకు కారణమైంది. ఆహారం కొరతతో వారు శుష్కించిపోయారు. యుద్ధంలో మహిళల శక్తి అంతా ఉడిగిపోయింది. మనశ్శాంతికోసం వారు మొహం వాచిపోయారు.

59

విప్లవం అనంతరం మహిళల జీవితం పురుషుల్లో బలవంతంగా సైన్యంలోకి సమీకరించబడిన వారు హెచ్చుమంది. వారిలో అనేకులు యుద్ధంలో మరణించడం వలన వారి కుటుంబాలు విచ్చిన్నమైనాయి. అనేక మంది మహిళలు పిల్లలతో ఒంటరిగా జీవించవలసి వచ్చింది. వారి జీవితాలు కనా కష్టంగా మారాయి. చాలామంది రోజుకు 12నుండి 14గంటలు ఫ్యాక్టరీల్లో పనిచేసి తరువాత ఇంటిపని చేయవలసి వచ్చేది. ఆ రోజులలో ఇంటిపని ఎన్నో గంటలు పట్టేది. వెనుకబడిన ఆనాటి రష్యాలో సరియైన (దైనేజ్‌ సదుపాయాలు లేవు. వంటశాలలేమో పాతకాలపు పరికరాలతో ఉండేవి. తల్లులు చాకిరీలో మునిగి వుంటే వారి పిల్లలు వేలాదిగా రోడ్లపై తిరుగుతుందేవారు. అనేక మంది మహిళలు తమ పిల్లలను పెంచలేక అనాధశ్రమాల్లో వదిలివేసేవారు. పని దొరకని కారణంగా కొందరు వ్యభిచారంలోకి నెట్టబడ్డారు. ఐతే, ఈ కష్టాలు నేర్చిన అనుభవాల నుండే మహిళలు అసొధరణమైన ధైర్యాన్ని బలాన్ని తెచ్చుకున్నారు. అనేక మందికి యుద్ధం, వెనువెంటనే వచ్చిన విష్తవం నూతనోద్వేగాన్ని కొత్త ఆశలను కల్పించాయి. 74,000 మంది మహిళలు (వారిలో అనేక మంది 20 సంవత్సరాలలోపు యువతులు) రెడ్‌ఆర్మీలో చేరారు. అక్కడ వారు తుపాకులు పట్టుకోవడం నేర్చుకున్నారు. మహిళా రెజిమెంట్లలో చేరారు. క్రమంగా వారు పురుష రెజిమెంట్లలో సైతం చేరారు. శాంతి సమయంలో పోలీసు డ్యూటీ చేసేవారు. ముట్టడి సమయంలో పోరాటం చేసేవారు. క్రమంగా ప్రీ పురుషులు కలిసి పనిచేయడం ఒకరిని ఒకరు కామ్రద్స్‌గా చూడటం నేర్చుకున్నారు. సహజంగానే విప్లవ తొలి దినాలలో బోల్నివిక్‌ల కోసం పనిచేయడంలో గల స్వేచ్చ చాలా మంది మహిళలకు ఎంతో ఆనందం కలిగించింది. అప్పటి వారి అనుభవాలు ముందు ముందు జరగబోయే పరిణామాలకు నమూనాలుగా అనిపించాయి. మహిళల ప్రయోజనాలు మనస్ఫూర్తిగా నెరవేర్చగలమన్న విశ్వాసాన్ని కల్పించడం ఇప్పుడు బోల్సివికిలకు తప్పనిసరైంది. కొత్త ప్రభుత్వం జారీచేసిన తొట్టతొలి చట్టాలలో కొత్త వివాహచట్టం కూడా ఒకటి. 1917 డిసెంబరు 20న జారీ చేసిన ఈ చట్టం ప్రకారం 18 ఏళ్లు దాటిన పురుషులు 16 ఏళ్లు దాటిన స్త్రీలు వివాహం చేసుకోవచ్చును. ఏ ఇంటిపేరు పెట్టుకోవాలో వారే నిర్ణయించుకోవచ్చును. మహిళలు విడాకులు కోరవచ్చును. వారికి భరణం పొందే హక మ్‌ వం వివాహాన్ని సులభం చేసింది. కానీ చట్టాలు మాత్రమే ఖలె గ్దాం్రా కారా స వాక్‌ పట్ల పాతుకుపోయి ఉన్న పాత భావాలని మార్చలేవు. చిన్న అయిన ఒక నావీ బ్‌ 0గా ఇందుకొక ఉదాహరణ. తనకన్నా కొన్ని సంవత్సరాలు ఆమె వివాహం చేసుకున్నారు. ఆ కారణంగా ఆమె అనేక పుకార్లను భరించాల్సి వచ్చింది. 60

(ప్రభుత్వంలో వున్న ఏకైక మహిళా మంత్రి కొల్లంతాయ్‌ మాత్రమే.ఆ ప్రభుత్వంలో స్త్రీల తరపున మాట్లాడగలిగిన ఏకైక వ్యక్తి ఆమె. “స్రీలు పురుషులతో సమానమని” చట్టం అయితే చేశాము. కానీ బోల్నివిక్‌లు మహిళలను చిన్నచూపు చూసే అలవాటును ఇంకా అధిగమించలేకపోతున్నారని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు. మహిళలు చొరవ చూపించి సంపూర్ణ సమానత్వం కోసం పోరాడాలని ఇందుకోసం ఫ్యాక్టరీలలో, యూనియన్‌లలో, సోవియట్లలో స్వంతంగా మహిళా (గ్రూపులు ఏర్పాటు చేసుకోవాలని తద్వారా ఎటువంటి చట్టాలు వారికి రక్షణ కల్పించగలవో నిర్ణయించుకోవాలని, అవి కేవలం కాగితాలకే పరిమితం అయిపోకుండా అమలు జరిగేవిధంగా చూడాలని చెప్పారు. బోల్నివిక్‌లు కోరుకున్న స్త్రీ విముక్తి, ఆచరణలో సాధ్యం కావాలంటే ముందుగా స్త్రీని ఇంటిపనినుంచి విముక్తి చేయాలని దీనికి ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో కేంటీన్లు నిర్వహించాలని, శిశు సంరక్షణా కేంద్రాలు, లాండ్రీలు (ప్రభుత్వం నిర్వహించాలని చెప్పారు. అప్పుడు మాత్రమే స్త్రీలు తల్లులుగా, కార్మికులుగా రెండు బాధ్యతలనూ నెరవేర్చగలరని ఒక బాధ్యత వలన రెండో బాధ్యత చెడిపోకుండా వుందే విధంగా వ్యవహరించగలరని ఆమె అన్నారు. అయితే స్త్రీలే ఈ విషయాల 'ప్రాధానత్యను పురుషులు గుర్తించేటట్టు చేయాలని కూడా ఆమె చెప్పారు,

ఈ లక్ష్యాలు నెరవేర్చడం కోసమే మహిళా మహాసభ నిర్వహించాలని ఆమె, ఆమె సహచరులు ష్లాను చేశారు. విప్లవానికి ముందే ఈ ప్లాను చేసినప్పటికీ మహిళా మహాసభ నిర్వహణలో ఆలస్యం అనివార్యమైంది. ఎట్టకేలకు నవంబరు 6 నుంచి 18' వరకు జరిగే పెట్రోగ్రాడ్‌ మొదటి మహిళా కాంగ్రెసుకి ప్రతీ 500ల మందికి ఒక డెలిగేటుని పంపించవలసిందిగా సపెట్రోగ్రాడ్‌ రీజియన్‌లో వున్న మహిళలకి లేఖలు పంపించారు. పెట్రోగ్రాడ్‌ కార్మిక మహిళల మొదటి మహాసభ (కాంగ్రెస్‌)

మహాసభ ప్రతినిధులకు స్వాగతం పలికేందుకు ప్రవేశద్వారం వద్ద కాన్‌కార్జియా సమొయేలోవా, క్లావ్‌డియా నికోలాయివా, అలెగ్జాండ్రా కొల్లంతాయ్‌ వంటి నాయకులు నిలబడ్డారు. వారికి ప్రారంభంలోనే మహిళా ప్రతినిధుల ఉత్సాహాన్ని తామెంత తక్కువ అంచనా వేశామో అర్ధమయింది.80 మంది ప్రతినిధులు వస్తారని వారు అంచనావేస్తే ఆ సమావేశానికి 600 మంది హాజరయ్యారు. వారి కొరకు భోజన, వసతి సదుపాయాలు అదనంగా ఏర్పాటు చేయవలసి పచ్చింది.

ముందుగా సమొయ్‌లోవా సభ్యులను ఆహ్వానిస్తూ ప్రసంగించారు. తరువాత కొల్లంతాయ్‌ మాట్లాడారు. మహిళలు మొదట తమ ప్రయోజనాలేమిటో గుర్తించాలని ఆ తరువాత చట్టాలను రూపొందించేటట్లు, వాటిని అమలు జరిపేటట్లు పార్టీని ఒప్పించాలని అన్నారు. వివాహిత అయినా కాకున్నా సరే గర్భవతిగా ఉన్న స్రీకి 16 వారాలు ప్రసూలి శెలవు ఇవ్వాలని, ప్రసవ సమయంలో సహాయపడే స్పేహితురాలికి (ఆమె కూడా తన వని

61

వదులుకొని రావలసిఉంది కనుక) చెల్లించడానికి సరిపడు డబ్బుని అందించాలని కోరారు. ఫ్యాక్టరీలలో శిశు సంరక్షణా కేంద్రాల ఏర్పాటు, పిల్లలకి పాలు ఇవ్వడానికి అవసరమైన సదుపాయాలతో కూడిన వెచ్చని గదులు, టైము (ప్రకారం పాలు ఇవ్వడానికి వీలుగా విరామ సమయం ఇవ్వడం, మహిళల ఆరోగ్యాన్ని పాడుచేసే విపరీతమైన పని భారాన్ని పనిగంటల్ని తగ్గించడం, రాథ్రివేళ డ్యూటీలు లేకుండా రక్షణ కల్పించడం వంటి సదుపాయాలు స్రీలకు అవసరమని కొల్లంతాయ తన ఉపన్యాసంలో చెప్పారు ప్రతినిధులు హర్షధ్వానాలతో స్వాగతించారు. మరుసటి నెలలో బోల్నివిక్‌లు ఈ (ప్రతిపాదలన్నింటినీ చట్టాలుగా చేసారు. పిల్లల సంరక్షణ బోల్నివికిలు మహిళలకు చేసిన వాగ్గ్జానాలన్నింటి కన్నా ఎక్కువ కష్టమైన, తక్షణం ముందుకొచ్చిన సమస్య పిల్లల సంరక్షణ. వేల సంఖ్యలో ప్రీలు విదవలుగానో లేదా భర్త వదిలివేసినవారుగానో వున్నారు. పిల్లలను పెంచక: - ఎహైనంగా ౬ నాధ వని... స న సిట్‌ శే స 1918 ఆహార కొరత సమయంలో పెట్రోగ్రాడ్‌లో పిల్లలకు ఆహారం అందిస్తున్న దృశ్యం శిశు శరణాలయాలలో వదిలి వేశేవారు. వాటినే 'ఏంజల్‌ ఫ్యాక్టరీలు'అని పిలిచేవారు ఈ అనాధలు కొంత వయస్సు రాగానే అక్కడి నుండి తప్పించుకుని పారిపోయేవారు 1917లో వేల సంఖ్యలో అనాధలు రోడ్లపై తిరగడం ప్రారంభించారు. ఆకలితో కొన్ని సమయాలలో ఆయుధాలు ధరించి కొందరు ఆవోారం దాంగిలిస్తే మరికొందరు వ్యభిచారులుగా మారారు. కొందరు బడికి ఆహారం కొరకు మాత్రమే వెళ్ళేవారు. ఉపాధ్యాయులలో చాలా మంది నూతన ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకులు రావడంతో వారు పిల్లలకు పాఠశాలలలో సక్రమంగా ఆహారం ఇచ్చేవారు కాదు. 62

ముందుగా స్త్రీలందరూ ఆరోగ్యంగా ఉండేటట్టు చూడాలని, ఎక్కువ పనిభారం లేకుండా చేయాలని కొత్త చట్టం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అప్పుడే పిల్లలని నిర్లక్ష్యం చేయకుండా సక్రమంగా పోషించ వీలవుతుందని భావించారు. రెండవది పాత “ఏంజెల్‌ ఫ్యాక్టరీలని నిషేధించడం. వాటి స్థానంలోనే ఆధునికమైన పిల్లల సంరక్షణ కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేశారు మొయికా కాలువా వద్ద నికోలాయెవ్‌ ఇన్ఫిట్యూట్‌ అనే పేరుతో వున్న పాత ఏంజెల్‌ ఫ్యాక్టరీ స్థానంలో ఒక కొత్త మెటర్నటీ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. దానిపేరు మాతాశిశు మందిరం. దీనిని ఆదర్శంగా తీసుకుని రష్యాలో అనేక మాతాశిశు కేంద్రాల ఏర్పాటు జరిగింది.ఈ విధంగా బోల్నినికిలు ఆచరణలో మహిళల అవసరాలను గుర్తించి చిత్తశుద్దితో పనిచేస్తారని రుజువు చేశారు. కొల్లంతాయ్‌, ఆమె సహచరులు ఒక జమిందారిణీ ఒక పాత భవనంలో నడుపుతున్న సంస్థని భవనంలో ఒక ప్రక్కకు మార్చి, భవనాన్ని శుభ్రం చేసి రంగులు వేశారు. కర్టెన్స్‌ కట్టారు. పరుపులు, మంచాలు ఏర్పాటు చేశారు. అక్కడ ఒక నర్సరీ ఏర్పాటు చేశారు ఒక మెడికల్‌ లేబరేటరీ, పాలకేంద్రం, గ్రంధాలయం ఏర్పాటు చేశారు.

శిశు సంరక్షణ గురించి, బిడ్డల పెరుగుదల గురించి ఉదాహరణలతో వివరిస్తూ పోస్టర్లు వేశారు. 'మీ పాలను తోటి తల్లులతో పంచుకోండి” అని “మీ సొంత బిద్దకే కాక అందరి బిడ్డలకు తల్లిగా మెసలండి' అని పోస్టర్లలో వివరించారు. 19186 జనవరి మాసాంతానికల్లా వందలాది గర్భిణీ ప్రీలు తమ పిల్లలను అక్కడ చేర్చించడం కొరకు దరఖాస్తులు పెట్టుకున్నారు. అయితే ఈ మార్చుల పట్ల కొందరు మహిళలు అంత సంతోషంగా లేరు. అదే భవనంలో ఉన్న జమిందారిణీ చెప్పింది వినడానికే వారు ఆత్రుత ప్రదర్శించారు. సైతాన్‌ శిష్యులైన బోల్నినికిలు పవిత్ర మత చిహ్నాలని తొలగించారని, అక్కడ పనిచేసే నర్సులు రాత్రిపూట నావికులతో వ్యభిచరిస్తారని ఆమె వాళ్ళకు చెప్తూ వారిని భయపెట్టేది. ఈ భవంతిలో శిశు సంరక్షణ కేంద్రం ప్రారంభిస్తారనగా దానికి కొద్ది గంటల ముందుగానే అది అగ్నికి ఆహుతి అయ్యింది. ఆ ప్రమాదానికి ఎవరు కారకులనే విషయం మాత్రం అందరికి స్పష్టమైంది. అంతర్యుద్దం

ఇంతకన్నా దారుణమైన బాధలను బోల్నివిక్‌లు విదేశీ శత్రువుల నుండి ఎదుర్కొనవలసి వచ్చింది జర్మన్లకు ఈ విప్లవాన్ని ఎలాగైనా విఫలం చేయగలమనే విశ్వాసం వుందేది.1918 మార్చిలో వారు (్రైస్ట్‌-లిటోవ్‌స్కీ వద్ద బోల్నినిక్‌లచే శాంతి ఒప్పదంపై సంతకం చేయించగలిగారు. పూర్తిగా అలిసిపోయిన రష్యన్‌ ప్రజలకు ఎంత మూల్యాన్ని వెచ్చించి అయినా సరే శాంతిని అందించాలని తలచిన లెనిన్‌ తన (ప్రభుత్వాన్ని జర్మన్‌ల కరినాతి కరినమైన షరతులకు అంగీకరింప చేశారు యుద్ధంలో లక్షలాది మంది ప్రజానీకాన్ని కోల్పోయిన రష్యా ఇప్పుడు తనపై దురాక్రమణ చేసిన వారికి తన ప్రజానీకంలో మూడవవంతుని, బొగ్గుగనులలో అత్యధిక భాగాన్ని పారిశ్రామిక పట్టణాలలో సగభాగాన్ని వ్యవసాయక భూమిలో మూడవ వంతును సమర్పించుకోవలసి వచ్చింది. 63

ఒక ప్రక్క సంధిపైన సంతకం జరుగుతూ వుండగానే జర్మనీ, ప్రాన్స్‌, జపాన్‌,

అమెక గ దేశాలు బోల్సివిక్‌లపై భారీ ఎత్తున దాడికి పాలడాము ఇరకొక "౯ మూరాన్‌స్స్‌ న శ జ య. | స్తూ స. స న లట జ న సాం ఉష తా 1920 తీవ్ర దుర్భిక్షం - ఈ కొలంలో రష్యాలో యుద్ధం, దుర్భిక్షం, అంటువ్యాధుల ఫలితంగా 70 లక్షల మంది చనిపోయారు.

ఆర్బేంజల్‌ ప్రాంతాలలో బ్రిటన్‌ తన సైన్యాన్ని మోహరించింది జారిస్టు సైన్యాధికారుల తోడ్పాటుతో అపారమైన ధనబలంతో ఆయుధ సంపత్తితో శక్తివంతంగా శిక్షణ పొందిన సైన్యంతో ఈ బోల్షివిక్‌ వ్యతిరేక దళాలు విష్లవాన్ని ఎలాగైనా అణిచివేయడానికి పూనుకున్నాయి.

కొత్త ప్రభుత్వం పెట్రోగ్రాడ్‌ నుండి భాళీ చేసి మాస్మ్కోలోని క్రెమ్లిన్‌ కోటకు తరలిపోయింది. యుద్ధ ప్రాతిపదికన పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి వేగపంతం చేయబడింది. బోల్నివిక్‌ నాయకులందరూ యుద్ధరంగానికి తరలి వెళ్ళారు. దురాక్రమణదారులను త్రిప్పి కొట్టడానికి అనేక మంది మహిళలతో సహా లక్షల మంది రష్యన్లు ఎర్రసైన్యంలో చేరారు. యోధులుగా, గృహిణులుగా మహిళలు

యుద్ధరంగానికి తరలిన మహిళలలో ఎంతోమంది అత్యంత ప్రమాదకరమైన గెరిల్లా తరహా యుద్ధ పద్దతులను నిర్వహించారు. ఇంకా అనేక మంది శ్రుస్థావరార్లోకి = రహన్యంగా గూధఢచారులుగా చొరబడ్డారు. అయితే అంతకన్నా బహిరంగ సభల్లో ఉపన్యాసకులుగా వారు నిర్వహించిన పాత్ర విలువైనది. వార్యా కాస్పరోవా మాస్కోలో స్రీ, పురుషులు యుద్ధరంగానికి తరలి వెళ్ళేందుకు, అక్కడ వారు అలిసిపోయిన ప్రజలను విప్లప పరిరక్షణకు ఉద్యుక్తులయ్యేలా ఉత్తేజపరచేందుకు శిక్షణ ఇచ్చేది,

64

మందులతో, సినిమాలతో, నాటక బృందాలతో,స్తెడ్లు ప్రదర్శించే సాధనాలను వెంటబెట్టుకొని ఒక ప్రత్యేక రైలుమీద అలెగ్జాండ్రా కొల్లంతాయ్‌ వేల మైళ్ళు ప్రయాణించింది. మార్గమధ్యంలో తగిలే ప్రతీ చిన్న (గ్రామంలోనూ, పట్టణంలోనూ ఆగుతూ భయభ్రాంతులై నిస్సత్తువగా వుండిన (ప్రజలను ఉద్దేశించి (ప్రసంగించి వారు నిలదొక్కుకోవాలని, శత్రువులనెదిరించి పోరాడాలని ఆమె ఉద్బోధించేది. ప్రజలకు బాగా తెలిసిన మరొక నాయకురాలు కంకార్షియా సమొయ్‌లొవా రెడ్‌స్టార్‌ స్టీమరు మీద ఆమె వోల్లానదిపై ఎగువకు,దిగువకు ప్రయాణిస్తూ తనను కలిసిన మహిళలను ఎర్రసైన్యానికి తోడ్పదమని, బ్యాండేజిలు ఉత్పత్తి చేయమని సైనికులకు ఉపచర్యలు చేయమని, స్వచ్చంద ఆత్మరక్షణా దళాల్లో చేరమని (పేరేపించేది. అయితే వీరు కలుసుకునే మహిళలలో అత్యధిక శాతం ఎవరు? అవ్పటికే భర్తలను పోగొట్టుకుని లేదా భర్తలచే వదిలి పెట్టబడి తమ పొట్టపోసుకోవదానికీ, బిడ్డలను పోషించుకోవడానికి పెనుగులాడుతున్న మహిళలు దుకాణాలు ఖాళీగా వుండేవి. తిండి దొరికేది కాదు. పల్చటి చారు, బాక్షీగంజి, చిన్న ఎండుచేపముక్కలు, రొట్టెముక్కలు - ఇదే వారికి దొరికిన ఆహారం. అపరిశుభ్రమైన, ఇరుకైన గదుల్లో వారు నివసించేవారు. వంటగదులు, మరుగుదొడ్లు ఇతర కుటుంబాలతో కలిని ఉమ్మడిగా వాడుకునేవారు. ఆహార కొరత వలన చీటికి మాటికీ గొడవలు, దొంగతనాలు జరుగుతుండేవి.

అయితే యుద్దాన్ని పేదరికాన్ని ఎదుర్కొంటున్న బోల్నినిక్‌ (ప్రభుత్వానికి మహిళల ప్రత్యేక సమస్యలు పట్టించుకునే వ్యవధిలేదు

విష్లవం మహిళలకు కల్పించిన హక్కులు కాగితాలకే పరిమితం అయిపోయాయని, నిజానికి విష్ణవానంతరం వారి బ్రతుకులు మరింత కష్టాలపాలయ్యాయని అలెగ్జాండ్రా కొలంతాయ్‌ ఆవేదన వ్యక్తం చేశేవారు. మహిళలకు నిజమైన తోడ్పాటు అవసరం అని, శుష్కవాగ్దానాలు నిష్ర్రయోజనం అని భావించారు.

పది ఉపన్యాసాలు చెప్పడం కన్నా ఒక శిశుకేంద్రాన్ని తెరవగలిగితే ఎందరో శ్రామిక మహిళలు మనవైపు ఆకర్షితులౌతారని కంకార్టియా సమొయ్‌లొవా చెప్పేవారు. మహిళా కమీషన్‌-1 918 అఖిల రష్యన్‌ మహిళా మహాసభ

తమ తమ వర్యటనలు ముగించుకుని మాస్కో వచ్చాక సమొయ్‌లొవా, కొల్లంతాయ్‌లు చేసిన మొట్టమొదటి వని ఇలాంటి కొన్ని మహిళా సమన్యల్ని పరిష్కరించడానికి ఒక ప్రత్యేక మహిళా కమీషన్‌ ఏర్పాటు చేయమని అడగడం. పురుష కామ్రేడ్స్‌ నిర్దాంతపోయారు. “ఏమిటి? ఇప్పుడిక ఆడవాళ్ళకొకటి,మగవాళ్ళకొకటిగా రెండు షార్టీలు అవసరమా?'అని వారడిగారు.అయినా చివరకు నవంబరులో ఒక ప్రత్యేక మహిళా మహాసభ జరపడానికి పార్టీ అంగీకరించింది. అక్కడ తమ బాధలను, ఫిర్యాదులను చెప్పుకోవడానికి మహిళలకు అవకాశం చిక్కింది.

65

ఒక వందమంది (ప్రతినిధులకు అవసరమైన వసతి సౌకర్యాలు కల్పించాలని కోరితే “ఫరవాలేదు, అంత అవసరం వుండదు.మీ కెట్టిపరిస్టితులలోనూ అంతమందిరారు" అని తిరుగు సమాధానం వ£ిందగ్‌ 2 కా కొల్లంతాయ్‌ తెలిపారు. ఈ ల... కం. ల. న య టన టట స య స స లవ యంలో టట నన మ న న న న . క 1920లో మాస్కోలో అలెగ్జాండర్‌ కౌాల్లంటాయ్‌ నిర్వహించిన " అయిత వాస్తవంగా వెయ్యిమందికి పైగా మహిళలు వచ్చాయి. బంది ఎక్మువ మంది రైతు మహిళలు. వారు రష్యా నలుమూలల నుండీ వచ్చారు.యుద్ధ ప్రాంతాలగుందా సుదీర్ణమైన ఇబ్బందులతో కూడుకున్న ప్రయాణాలు చేసి ఆకలితో అలిసిపోయి. వచ్చారు. నిర్వాహకులు అదనపు ఆహార వసతుల కోసం కేంద్ర కమిటీకి అర్జీ పెట్టగా వారికి క్రెమిన్‌ గ్రాండ్‌ హాల్‌ ఆఫ్‌ యూనియన్స్‌ కేటాయించబడింది. ఉన్నికోట్లు ధరించి ఎర్రటి గుడ్డలు తలలకు కట్టి తోలుబూట్లు ధరించి సౌకర్యంగా వుండే కుర్పీలలో మహిళలు ఆసీనులయ్యారు. మహాసభ ఉత్సాహభరితంగా, నినాదాలతో, కేరింతలతో ఆరంభం అయింది. మొట్టమొదట మాట్లాడిన ఇనెస్సా ఆర్మండ్‌ వంట పొత్రం మీద, పెనాల మీద, ఇంటి చాకిరీ మీద ఉద్రేకపూరితంగా దాడి చేసింది. మరిన్ని క్యాంటీన్లను, శిశుకేంద్రాలను ప్రభుత్వం ప్రారంభించాలన్న పిలుపుతో ఆమె ప్రసంగం ముగిసింది. దీనికి ప్రతిన్స్నందనగా “మా పిల్లల్ని విడిచి మేం వుందబోము'అంటూ ఆందోళనగా కొందరు కేకలు వేశారు. అప్పుడు అలెగ్జాండ్రా కొల్లంతాయ్‌ లేచి బోల్నివిక్‌ిలకు అటువంటి ఉద్దేశ్యం లేదని స్పష్టం చేసింది. 'క్యాంటీన్‌లు,శిశు కేంద్రాలు నెలకొల్పడం వెనకవున్న అసలు ఇఉద్దేశ్యమల్లా మహిళలను బండెడు ఇంటి చాకిరి నుండి విముక్తి 66

చేయడమే జీవితంలో ఆనందాన్ని కలిగించే విషయాలు-పుస్తకాలు చదవడం, స్నేహితులను కలవడం, పాట కచేరీలకు, సభలకు వెళ్లడం వంటివి చేయాలంటే అందుకు అవసరమైన వెసులుబాటును కల్పించడం కోసం ఇవి అవసరం. శిశు కేంద్రాలు వుంటే పిల్లల గురించిన అంతులేని ఆందోళన నుండి తల్లులు విముక్తి పొందగలుగుతారు. క్యాంటీన్లు, లాండ్రీలు వుంటే తమ భర్తలతో మరింత హెచ్చు సమయాన్ని పొందగలుగుతారు. అలాంటప్పుడు మాత్రమే స్తీ, పురుషులు కలిసి సంతోషంగా (బ్రతకగలుగుతారు. స్వార్ధరహితులుగా అసూయా ద్వేషాలు లేకుండా సమాన స్థాయిలో వుండగలుగుతారు” అని ఆమె హర్ష ద్వానాల మధ్య వివరించింది.కొల్లంతాయ్‌కి సాదర అభినందనలు లభించాయి. అంతర్జాతీయ గీతం ఆలాపనతో మహాసభ ముగిసింది.

మహాసభ ఎంత గొప్పగా విజయవంతం అయిందంటే ప్రతీ ఫ్యాక్టరీ నుండి ప్రతీ గ్రామం నుండీ మూడు నెలల కాలానికి మహిళా ప్రతినిధులను ఎన్నుకోవడానికి (ప్రభుత్వం అంగీకరించింది. ఈ ప్రతినిధులు మహిళలకేమికావాలో తెలుసుకుని తమ స్థానిక పార్టీ కమిటీలకు కేంద్ర మహిళా కమిషన్‌కు తెలియజేయాలి. మాస్కో నుండి పనిచేసే ఈ కమిషన్‌కు అలెగ్జాండ్రా కొల్లంతాయ్‌, ఇనెస్సా ఆర్మెంద్‌, వెరా మొయ్‌రోవా నాయకత్వం వహిస్తారు. ఎర్ర తల గుడ్డతో నలిగిపోయిన దుస్తులతో దర్శనమిచ్చే మహిళా ప్రతినిధి ప్రతీ పట్టణంలోను, గ్రామంలోనూ అందరికీ తెలిసిన వ్యక్తి అయింది. ఇంటింటికీ తిరగడం, అనాధ పిల్లల్ని తన ఇంటికి తీసుకువచ్చి సాకడం, అవసరమైనప్పుడు తుపాకీ చేతబట్టి యుద్దానికి సిద్ధం కావడం మహిళా ప్రతినిధి కార్యక్రమంగా వుండేది.

కమీషన్‌ యొక్క మొట్టమొదటి అతి ముఖ్యమైన కార్యక్రమము యుద్ధం కారణంగా అనాధలైన పిల్లల కొరకు శిశు కేంద్రాలు నిర్మించడం క్రిమియా, ఉక్రెయిన్‌ వంటి (ప్రాంతాలలో ఎక్కడ యుద్ధం భీకరంగా జరిగిందో అక్కడ ముఖ్యంగా ఈ కేంద్రాల ఏర్పాటు జరిగేది ఈలోపు చలికాలం సమీపించింది. ఒకవైపు చలి ఇంకోవైపు ఆకలి. ఆ సమయంలో కమిషన్‌ చేపట్టిన బాధ్యత ఆ ప్రాంత సోవియట్స్‌తో కలిసి పట్టణాలు, పల్లెలలో కేంటీన్లని ప్రారంభిండం ఇటువంటి కేంటీన్లకు కేంద్రకమిటీ అధికంగా సరుకులు సప్లయి చేయడానికి అంగీకరించింది మహిళలు ఇంటి వద్ద వంట చేసుకోవడం కన్నా, కాంటీన్లలో తినడమే సులభమని చెప్పడానికి ఈ కమిషన్‌ ఎక్కువ ఛ్రమపడాల్సిరాలేదు అనతికాలంలోనే మాస్కో పెట్రోగ్రాడ్‌ ప్రాంతాలలో ప్రజలు బారులు తీరి ఈ క్యాంటీన్ల ముందు నిలబడి జావ, గుర్రం మాంనం కూర, గ్లాసుల నిండా టీ స్వీకరించనారంభించారు ఈ కేంటీన్లలో సరుకుల సరఫరా తగినంత ఉన్నా వంట అంత రుచిగా ఉండేది కాదు. అందువలన ప్రజలలో సణుగుడు, నిరసన వ్యక్తమయ్యేది. ఏమైనప్పటికి ఇటువంటి ప్రయత్నం ప్రారంభించడం, కొనసాగించడం ఒక విశేషమే.

67

ప్రభుత్వంలో కొంతమంది ఇటువంటి అత్యవసర సదుపాయంతో పాటు మహిళలకు వేరేదైనా సమకూర్చాలని భావించారు. బోల్చినిక్కులు తమ ప్రభుత్వం మనుగడ కొరకు పోరాటం చేస్తున్నారు. కొంత మంది పురుషులు పార్టీలో మహిళల బాధలను గురించి తీవ్రంగా చర్చించడానికి సుముఖంగా ఉందేవారు కాదు యుద్దం పూర్తయ్యే

వరకు మహిళా సమస్యలు సరియైన రీతిలో పరిష్కరించడం సాధ్యం కాదని వారు చెప్పేవారు 1919 సం॥నాటికి రష్యాలో అధికభాగం వైట్‌ గార్డ్‌ల స్వాధీనం అయ్యింది. 'బైటీష్‌వారు అర్బేంగల్‌, ఇస్తోనియ ప్రాంతాలలో ప్రభుత్వాలు ఏర్పాటు చేసారు. నల్లసముద్రం దగ్గర (ధ్రెంచి సైన్యం మోహరించబడింది. ఎర్ర సైన్యం తుఫానుల కారణంగా కలరా, ఆకలితో అలమటిస్తున్నది. మిలియన్ల సంఖ్యలో రష్యా ప్రజలు యుద్ధం, క్షామం, కరువు, అంటురోగాల వలన మరణించారు ఎక్కడా శాంతికి అవకాశాలు కనబడలేదు.

అయినప్పటికీ ఇన్ని కష్టాలతో కూడా బోల్నివిక్‌లు విజయం సాధించారు అనేక మంది రైతులు బ్రిటీష్‌ వారికి ఆహారం అందించడానికి నిరాకరించారు. ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా బోల్నివిక్‌ల పరాజయాలు విజయాలుగా మారాయి. అక్టోబరు 1920లో చివరిగా వైట్‌ గార్డులు వెనక్కు మరలారు. అంతటితో అంతర్యుద్ధం ముగిసింది.

శత్రువును ఓడించిన తరువాత (ప్రస్తుతం బోల్నినిక్‌లు వెలివేతను, బీదరికాన్ని అనుభవించాల్సి వచ్చింది. విదేశీ దురాక్రమణ అంతర్యుద్ధం కష్టాలని చిధ్రమైన (బతుకుల్ని ప్రసాదించాయి ప్రజలు సగానికి సగం రేషనుతో చలికాచుకోడానికి వంట చెరుకు లేకుందా వుండాల్సి వచ్చింది. కార్మికులు అనేకులు మరణించారు. పరిశ్రమలు ఆగిపోయాయి. యుద్ధం నుండిఎర్రసైన్యం వెనక్కి వచ్చి పని కల్పించాలని కోరసాగారు. దీనివలన ఎక్కువ సందర్భాలలో మహిళలే ముందుగా ఉద్యోగాలు కోల్పో వలసిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఫలితంగా నిరుద్యోగులైన మహిళలు విప్లవం వలన సాధించుకున్నని పోగొట్టుకుని మునుపటి బానిస బ్రతుకు వైపుకు నెట్టబడే దుస్థితి ఏర్పడింది.

ఈ సమస్యలు ఎప్పుడూ వుండేవే. అంతర్యుద్ధం సమయంలో కూడా వుండేవి. ఎప్పుడైనా మహిళా కమీషన్‌ ఈ సమస్యల గురించి పార్టీ దృష్టికి తేవడానికి ప్రయత్నించింది. మహిళా సమస్యల పట్ల వ్యతిరేకత వున్న కొంత మంది కామ్రేడ్స్‌ అడ్డుపడేవారు. అయినప్పటికీ మహిళల నుంచి వచ్చిన ఫిర్యాదుల వరద వలన పార్టీ ఏదో ఒకటి చేయాలన్న నిర్ణయానికి వచ్చింది. 1919 సెప్టెంబరులో మహిళా కమిషన్‌ స్థాయిని పార్టీ మహిళా విభాగంగా మార్చి దాన్ని మాస్కో కేంద్రంగా ఇనెస్సా ఆర్మండ్‌ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించడానికి నిర్ణయించారు.

68

నూతన మహిళా విభాగం - జెనోటెల్‌

బోల్నినిక్‌ల విజయాలలో మహిళలు వీరోచితమైన పాత్ర నిర్వహించారు. ప్రతి ఒక్కరు ఈ విషయాన్ని గుర్తించారు. నూతన మహిళా విభాగం - దీనినే జెనోటెల్‌ అనేవారు. ఇప్పడు మహిళల అవసరాల గురించి ఆలోచించమని ప్రభుత్వం దృష్టికి తీసుకుని రావాలి. మొట్టమొదటి పనిగా రష్యా అంతటా మహిళా కాన్ఫరెన్సులని నిర్వహించడం, ఆ కాన్ఫరెన్సులకు మహిళలను సమీకరించి యుద్ధం వలన వారికి కలిగిన బాధలను చర్చించడం. పురుషులు యుద్ధంలో పనిచేయడానికి వేరే ప్రాంతాలకు వెళ్ళినప్పుడు లేదా ఫ్యాక్టరీలలో పని కొరకు వెళ్ళినప్పుడు వారు సాధారణంగా తమ భార్యా పిల్లలని స్వస్థలాలలోనే వదిలి వేసేవారు క్రొత్త ప్రాంతాలలో క్రొత్త వివాహ సంబంధాలు ఏర్పరుచుకునేవారు. చాలా మంది భార్యలకు తమ భర్తల నుండి భరణం వచ్చే ఆశ కూడా లేదు. చాలా మంది పురుషులు తమ పాత నిర్లక్ష్య ధోరణిని వదులుకోవడానికి సిద్ధంగా లేరు. లెక్కలేనంతమంది స్రీలు విధవలుగా మారారు. ఇటువంటి మహిళలు ఒంటరిగా, పని దొరకక పోవడం వలన వీధులలో పిల్లలతో కలిని అదుక్కోవడం ప్రారంభించారు. ఆర్థిక సంక్షోభం మహిళల సమస్యలను మరింత జటిలం చేసింది.

మపొళా విభాగం వ్యభిచారవృత్తిలో వున్న మహిళలకు ఉద్యోగాలు, వైద్యసదుపాయం కల్పిస్తామని (ప్రకటించింది. అవి కల్పించాకకూడా ఎవరైనా పదే పదే వ్యభిచారానికి పొల్పడితే వారిని శిక్షిస్తామని కూడా ప్రకటించింది.

యుద్ధం వలన వచ్చిన మరొక భయంకరమైన పరిస్థితి పెద్ద సంఖ్యలో మహిళలు ఇష్టం లేకున్నా గర్భవతులుగావడం గర్భ(స్రావాన్ని భయంకరమైన ఆవరేషన్‌గా పరిగణించేవారు. పైగా చట్టం అనుమతించేది కాదు. అయినప్పటికి పిల్లల్ని కనిపెంచలేక చాలా మంది మహిళలు చట్ట వ్యతిరేకంగా గర్భ(స్రొవాలు చేయించుకునేవారు. దీనివలన చాలా మంది మహిళలు చనిపోవడమో, తీవ్రమైన జబ్బులకు గురికావడమో జరిగేది. అందువలన మహిళా విభాగం కొంతమంది అధునాతన భావాలు గల డాక్టర్లు ఆరోగ్య కార్యకర్తలతో కలిసి గర్భస్రావం చట్టబద్ధం చేయాలని ప్రభుత్వాన్ని కోరింది.(ఇది తాత్మాలిక ఆరోగ్య సదుపాయం)అందువలన 1920 నవంబరులో ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో గర్భస్రావం చేయించుకునే హక్కు మహిళలకు కల్పించింది ఆవిధంగా గర్భస్రావ హక్కు కల్పించిన మొట్టమొదటి దేశం సోవియట్‌ రష్యా,

తరువాత మహిళా విభాగం పని మహిళా కార్మికులు పని ప్రదేశాల్లో ఎదుర్శొనే నమన్యల వరిష్కారం కొరకు ప్రయత్నించడం. మహిళలతో ఎక్కువ గంటలు పనిచేయించడం, రాత్రిపూట డ్యూటీలను చేయించడం వంటివి నిషేధిస్తూ ప్రభుత్వం చేసిన చట్టాలు సక్రమంగా అమలు జరగాలంటే అందుకోసం ఏర్పాటు చేసిన ఫ్యాక్టరీ ఇన్‌స్పెక్టర్లు గ్రూపులో తప్పనిసరిగా ఒక మహిళ ఉండాలని వారు పట్టుపట్టారు. పై

69

బాధ్యతలతోపాటు మహిళలు పిల్లల ల్‌ మా గ్గ విరమం ఇన్నన్నారో ల య పర్యవేక్షించటం కూడా ఈ ఇన్‌స్నె న. నం. వ్‌ ఎక్కువ సంఖ్యలో మహి? య ఎ మైత వారికి పార్టీ అదనంగా టైనిం |... సు గల ఉద్యాగాలు చేయడం వాకిట... స స్ట విలవతుందన కోరారు. నిరుద్యోగం ప్‌ క! పెరుగుతున్న ఈ సమయంలో మరింత ఎక్కువగా మహిళలు ఉద్యోగాలలో వ. న | య. తవుకు పోటీగా రావడం నను ల వ న / య. యూనియన్లలో వున్న చాలామంది న్‌ యన పురుషులకి నచ్చలేదు. ఇటువంటి. [౨ న! వెనుకబాటు భావాల్ని ఎదుర్మోవడం| ౨. పార్టీ కర్తవ్యమని మహిళా విభాగం |. భాబించిందో న మ. నా. పరిష్కారం కావాలంటే ప్రభుత్వంలో తమ వంతు పాథత మపొళలు నిర్వహించడం (ప్రారంభించాలని ఇప్పుడు స్పష్టంగా తెలిసింది. అందువలన మహిళా విభాగం రష్యాలోని ప్రతి పట్టణంలోను, గ్రామాలలోను మీటింగులు నిర్వహించారు. అందులో మహిళలు మూడు నెలలపాటు ప్రభుత్వ ప్రాంతీయ విభాగాలలో పని చేయడానికి ఎన్నుకోబడ్డారు. అక్కడ ఆ మహిళలు ప్రభుత్వం ఎలా పనిచేస్తుంది, ఏ విధంగా ప్రభుత్వం పనిచేస్తే మహిళా సమస్యలు పరిష్కారం అవుతాయి అన్నది తెల్సుకోవాలి. మూడు నెలల తరువాత కొంతమంది మహిళలు శాశ్వత ప్రభుత్వ ఉద్యోగులుగా మారారు. మిగిలినవారు మరలా పాత జీవితానికి వచ్చేశారు. వచ్చినవారు తమ అనుభవాలను ఇతర స్నేహితులతో పంచుకున్నారు. కొంతమంది పురుషులకి ఈ ఆలోచన నచ్చలేదు. '*నా భార్యని నాదగ్గర నుండి తీసుకొని వెళ్ళిపోతే నేను పనిచేయలేను'అని ఒక పురుష కామ్రేర్‌ గట్టిగా అరిచాడు. మహిళలకు ప్రభుత్వం నుండి కూడా కొన్ని సమస్యలు ఎదురయ్యాయి. సిబ్బందిని, నిధులను తగ్గించారు. అందువలన 1921నాటికి 48మంది మహిళా విభాగం ప్రధాన కార్యాలయంలో పనిచేస్తుండగా వారి సంఖ్య 23కి తగ్గిపోయింది. ప్రాంతీయ పార్టీ కమిటీలు 70

అనేకమంది మహిళలను (ప్రాంతీయ మహిళా విభాగాల నుండి తొలగించారు. మాస్మోలోని మహిళా విభాగం కార్యకర్తలు మీటింగు చివరలోనే తమ సమస్యల గురించి ఎజెండాలో పెట్టేవారని ఫిర్యాదు చేసేవారు. కొంతమంది ప్రభుత్వంలో ఉన్న పురుషులు మహిళలతో కలిని పనిచేయడం వారి హోదాను తక్కువ చేసేదిగా ఉంటుందని భావించేవారని కంకార్డియా సమోయ్‌లోవా అనేవారు. మహిళా విభాగం రద్దు 1922లో లెనిన్‌కి గుందె నొవ్పి రావడంతో ఆరోగ్యం బాగా దెబ్బతిన్నది. మునిపటిలాగా ఆయన వపనిచేయలేకపోయారు. ఆ తర్వాత మహిళా విభాగం మరింతగా సిబ్బంది కోత, నిధుల కత్తిరింపును ఎదుర్మొన్నది. 1920లో ఇనెస్సా ఆర్మండ్‌ స్తానంలో డైరెక్టరుగా అలెగ్జాండ్రా కొల్లంతాయ్‌ వచ్చింది. అవె అనమర్ధురాలన్న నౌకుతో తొలగించబడింది. (ప్రేమ, కుటుంబ జీవితం గురించిన ఆమె రచనలు, ఇచ్చిన ఉపన్యాసాలు తీవ్ర విమర్శలకు గురయ్యాయి. ఆమె స్థానంలో వచ్చిన సోఫియా స్మిడోవిచ్‌ పార్టీలో పెద్ద స్థాయి ఉన్న వ్యక్తి కాదు. ఆమెకు మహిళల సమస్యలపై ఆసక్తి, ఆవగాహన కూడా తక్కువ క్రమంగా ప్రాంతీయ మహిళా విభాగాలు రద్దయ్యాయి. పార్టీ కాంగ్రెనులకు కొద్దిమంది మహిళలే హాజరయ్యేవారు. సమాన పనికి సమాన వేతనం అమలయ్యేట్టు చూడటం, శిశు సంక్షేమ కేంద్రాలు, కేంటిన్లు ప్రారంభించడం రానురాను కష్టసాధ్యమై పోయింది. ఏమైనప్పటికీ ప్రత్యేక మహిళా విభాగం మంచి (ప్రభావం చూపింది. మహిళల సమస్యలు ముందుకు తేవడంలో, మహిళల్ని సోషలిస్టు నిర్మాణంలో భాగస్వాములను చేయడంలో అది జయస(ైగనుయ్యింది. విప్లవం మహిళలకు ఏం చేసింది? చాలా స్వల్పకాల వ్యవధిలో బోల్షివిక్‌ విష్లవం అత్యద్భుతమైన మార్చులను మహిళల జీవితాల్లో తెచ్చింది. పాత కుటుంబ జీవిత రూపం ఇప్పుడిక శాశ్వతంగా నిలువు లోతున కప్పిపెట్టబడింది. ఆ స్థానంలో అంతకన్నా మెరుగైన జీవితాన్ని అందించడానికి బోల్పినికిలు కంకణం కట్టుకున్నారు. 1917లో చేసిన వివాహ చట్టం వివాహం, విడాకులను సులభతరం చేసింది. గర్భస్రావం చట్టసమ్మతం కావించబడింది. 1926లో రూపొందించిన నూతన కుటుంబ చట్టం విడాకులపై గల ఆంక్షలను మరిన్నింటిని తొలగించింది. అన్ని వివాహాలు నమోదు అయినవీ,కానివీ కూడా గుర్తించబడ్డాయి. వెనుకబడ్డ రష్యాలో ఈ మార్పులు సాధించడం చిన్న విషయం కాదు. 1918 నుండి 1920 వరకు మహిళలు అంతర్యుద్ధంలో పోరాడారు. 1928 నుండి 1937 వరకు మొదటి రెండు పంచవర్ష ప్రణాళికల కాలంలోనూ ప్రారిశ్రామికీకరణ కార్యక్రమాన్ని అమలు చేయడానికి పెద్దసంఖ్యలో సమీకరించబడ్డారు. 1941 నుండి 1944 గ

వరకు నాజీలు సోవియట్‌పై దురాక్రమణకు పూనుకున్నప్పుడు ఆ భయంకర యుద్ధంలో హిట్లర్‌ని ఓడించడంలో మహిళలు వీరోచిత పాత్ర నిర్వహించారు అయినా మహిళల జీవితాల్లో అసాధారణమైన మార్పులు సంభవించినా పాత తరహా కుటుంబ జీవితం విచ్చినం అయినా మహిళల పట్లగల పాత వైఖరులు ఇంకా కొనసాగుతూ వచ్చాయి. అంతర్యుద్ధ కాలంలో భర్తలను పోగొట్టుకున్న వారు కానీ, భర్తలచే వదిలిపెట్టబడ్డవారు కానీ తమయొక్క తను పిల్లల యొక్క పోషణ కోసం ఎన్నో అవస్థలు పడవలసి వచ్చింది. ఆ తరువాత తరానికి చెందిన మహిళలు ఇటు డబ్బు సంపాదనతోనూ, అటు ఇంటి పని, బిడ్డల పోషణతోనూ అదనంగా (శ్రమ పడవలసి వచ్చింది. అయితే చాలా మంది మహిళలు తాము సాధించిన దానిని వదులుకోవడానికి సిద్దపడిలేరు. ఇటు కార్మికులుగా, అటు తల్లులుగా పనిచేయడానికి ఎంత కష్టమైనప్పటికీ విప్లవం వారికి ఒక కొత్తదైన దారి చూపింది, సోవియట్‌ యూనియన్‌లో మహిళలు తమ పోరాటాలు కొనసాగిస్తూనే ఉన్నారు. యుద్ధం, విప్లవం, శక్తి, స్వతంత్రత వున్న నూతన మహిళను సృష్టించాయి ఈనాటికీ సోవియట్‌ యూనియన్‌లో (ప్రజలు ఆ రోజుల్లో మహిళలు ప్రదర్శించిన అసాధారణ ధైర్య సాహసాల గురించి మాట్లాడుకుంటూనే వుంటారు. లా న్‌ లి కాయో నో మా లం థె, వ 4 ” శ్‌ | , "4 (| 1 1. వు 2౦౪౧ ) స ' ో /. న న... మ్యాహ్రైదూబా డ్‌ 0 ల నవవ 72

ఈ పుస్తకం అక్టోబరు వివ్లవానికి ముందు,

వివవంలోను, ఏవ్లవల అనంతరం. తొలి

సంవత్సరాలలో మహిళల పాత్ర గురించి స్థూలంగా వీవరిస్తుంది. ప్రస్తుత మహిళా ఉద్యమాలకు, - ప్రత్యేకించి శ్రామిక మహిళల ఉద్యమాల నిర్వహణకు -=వంతగానో ఉవయోగవడుతుంది. మపొళా

సంఘాలలో పనిచేస్తున్న వారితో పాటు. సాధారణ . మహిళలు, ప్రగతి. శీలురైన ప్రతీజక్కరు తప్పనిసరిగా . చదవాల్సిన పుస్తకం ఇది. |

రు. 20/=

| | | | | | | | శ | స్టే | , ప్రజాశక్తి బుక్‌హౌస్‌