Telugu Nallagond zilla uyyala patalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

వసస నల్లగొండ జిల్లా (ప్రధాన సంపాదకుడు & డైరెక్టరు " తెలంగాణా జానపద విజ్ఞాన సర్వేక్షణ " . ఆచార్య వి* రామరాజు ॥ | సంపాదకురాలు - డాం నాయని కృష్ణకుమారి . పచురణ - | 619. శ [( 95౯౦0. తెలుగు శాఖ వ. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము వా . నే హిెదరాబాదు త్తి / 19088 న

నలగొండ జిలా గే రి ఉయ్యాల సొటలు (పధాన వంపాదకుడు & డైరెక్టరు తెలంగాణా జానసద విజ్ఞాన సర్వేక్‌ణ ఆచార్య వి. రామరాజు నంపొదకురాలు డా॥! 'నాయని కృష్ణకుమారి (ల వచురణ తెలుగు శాఖ ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం హైదరాబాదు 1988

సషఓ౬ఉ60%ర4 ౮1౬౬4 అటీతఓతీ నిడిడ!4[6 [1781 ౬61100 : ౨6౦” 83 సిం, ౧ 000165 : 500 ర్ట [0/106 . ౧8 25/ న. యా టీ బకత [£0? 0001699 : ౧౦ 626. కరగ! ఆంధాలయ శా 0008౧02901 01 క ౧. శ్‌ 08౧౧౫౭8౧:8 ఆ౧|౫6౯౪|0౯ గ66/8086 ట్‌ 09,6109 )* ల బవ టాడ్‌ (06 న451190606 0౪ : 619౧6808 ౯0110/6 546౪67, ర902[1౧6౧1 01 70103౮. 08012012 ఆ౧|౪9'51 ౧ ౪/66/2036 500 007 ని/1౧166 1; స! ౬8౧ ఉష ౯11౧195, 1 1 694/2/4, 680౧601 298 (1697890864 500 380.

నలగొండ జిలా తాలూకాలు లం ణం = లా (1071 సెన్సెస్‌ వకారం) చై లానాననానానానకతనకాలనానగ గొలనకనా నలల నాయాలు | నల్లగోందజేల్లా ల మెదక్‌ కల్లా ఆెకో ౯ 2ేెాకకక్క్యా [£2 దవవగర్‌ రాయక వరంగల్‌ జిల్లా | దు న్య 0 ళ్‌ శ గ న్న ౯ రామన్నపేట రాలూకొా ను లా స్ట ల్‌ చా నై ద్యాపేల్ష రాడాకోం శ -్‌ క్‌ మ్మం జిల్లా పాద్దూలర నకం క్షే మాం న కమ్మ, న్‌ చుగొండ వాలూనా క్‌ పై టం” 7 (హా స్‌ నో 4 శే శ యాలో య్యిగ్టే హంణార్‌నగర్‌ శాబాక్‌ కృట్తు లి మ” ల స నా నానన 1 యం న 4 మిర్యారిగా కా ప్రోదూకౌ ా న. | న క రో ఇా న్న న... చమ ఫ్‌ వాకా గుండ్రూరు జిల్లా కి వర్ణా ఠ్ర షో గం నల్లగొండ తాలూకా 2, బూర్యా పేట తాలూకొ 8. హుజూర్‌నగర్‌ తాలూకా 4. మిర్యాలగూడ తాలూకా శ దేవరకొండ తాలూకా 6. భువనగిరి తాలూకా 7. రామన్నపేట తాలూకా 8. మోతుకూరు తాలూకా $ కోదాడు తొలూకా

విషయసతాచిక ముందుమాట ఆచార్య వి, రామరాజు ఈపుస్త కాన్ని గురించి డా, నాయని కృష్ణకుమారి నాగ కథ శ] శివళంఖు కధ శి రామిరెడ్డి కథ 10 వానదేవుని కధ 1 వ] వానదేవుని కధ 2 తర్‌ 'పేదరాణ పెద్దమ్మ కధ 48 అతాకోడళ్ళ కధ గ ఏల్లమ్మ కథ 89 సుల్లన్న కధి 121 టంపాలరాజు కథ 185 దాణావఠి కథ 2038 ఆంజమ్మ కధ లలిర్‌ వైళాలి కధ విశ?

వముందువూట

ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం తెలుగుశాఖలో జానపదవిజ్ఞానాన్ని గూర్చిన అధ్యయనం బాలారిష్టాలు గడచి ఇటీవల కొంత సంతృ ప్రకరం గానే సాగుతున్నదని తెలియజేయటానికి సంతోషిస్తున్నాను ఎం. ఏ. తెలుగు పార్య్యవణాళకలో జానపద సాహిత్యాధ్యయనం మొదట ఐచ్చీక విషయంగాను ఆటుళరువోత అవళ్య పరనీయాంళంగాను చేరిపోయింది. జానపదవిజ్ఞా నానికి సంబంధించిన వివిధవిషయాలగూర్చిన పవశోధనలు కూడ బాగానే జరుగుతున్నవి. ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో ఇప్పటికీ 11 పరిశోధకులు పీ, హెర్టీ. పట్టాలు, 10 పరిళోధకులు ఎం.ఫిల్‌ పట్టాలు అందుకున్నారు. ఇంకా 88 పరిశోదకులు పీ హెన్టీ పట్టాలకోసం శ4పరిశోధకులు ఎం ఫిల్‌ పట్టాలకోసం కృషిచేస్తున్నారు ఆం (ధ్మిపదేశం లోని ఇతర విశ్వవిద్యాలయాలలోను రా స్ట్రేతర విశ్వవిద్యాలయాలలోను ఇప్పటికే £2పరిశోధకులు పీ హెచ్టీ పట్టాలు, 12వరిశోధకులు ఎం.ఫిల్‌ పట్టాలు పుచ్చుకున్నారు. అసలు ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో మొదటి తెలుగు పీ, హెన్టీ పట్టం (1856) తెలుగు జానపదగేయ సాహిత్యం పరిశోధనకే లభించినది నేను జాసపదగేయాలు సేకరించటానికి 1952 థ5 మధ్యన తెలంగాణంలోని కొన్ని (గ్రామాలు పర్యటించినాను పతిఊరు పతిపల్లె తిరిగి జాసపదవిజా నానికి సంబంధించిన సమస్త సామ్యగిని సేకరించి భ్యద్రపరచకపోతే మునుముందు ఈ సంపదంతా కనుచురుగ్జై పోతుందనే భానం అప్పట్లోనే నాకు కలిగింది ఐతే ఈ పని ఒంటిమానిసి చేసేదికాదు' అంగబలము, అర్జిబలము, కార్యదీక్ష పుష్క లంగా ఉన్న (పభుత్వవంస్పలో, విళ్వ్యవిద్యాలయాలో పెద్దయెత్తున ఒయ వలసిన పనియిడి. పాశ్చాత్య దేశాలలో జానపదవిజ్ఞానం 'సేకరణం అధ్య యనం వినియోగం చాలా చురుకుగా సొగుళున్నవి. నమన భారతదేశంలో ఉత్తరాన అస్సాం, బెంగాల్‌, రాజస్టాన్‌, హిమాచల్‌ _పదేశ్‌ రాష్ట్రాల లోను, దక్షిణాన కర్ణాటకంలోను ఈ విషయమై అక్కడి పభుత్వాలు,

[౪ విశ్వవిద్యాలయాలు, పై9వేటు నంస్థలు కూడ గణనీయమైన కృషి చేస్తు న్నవి. వాళ్ళు చాలా పెద్దయెత్తున సర్వేక్షణ పధకాలు చేపట్టి కృషిచేస్తు న్నారు. తెలుగుదేశంలో కొందరు వై య క్తికంగాను మరికొందరు సంస్థల ద్వారాను గేయాలో, కధలో, సామెతలో సేకరించి కొన్ని సంకలనాలు (వచురించినారు కాని ఒక |,పాంతం నర్వేక్షణ చేసి జానపద విజ్హా నానికి సంబంధించిన సమస్త సామగ్రి 'ససేకరించలిదు కనీనం తెలం గాజా జిల్లాల సర్వేక్షణమైనా ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు శాఖ పకన చేయించాలెననే నాలోని కోరిక 1080 లో ఒకరూఎు దిద్దు కున్నది. ఉస్మావియావిశ్వవిద్యాలయానికి ఫౌం దేషన్‌(గ్రాంటు అనే మూడు కోట్ల నిధి ఉన్నది. ఆ నిధిపైవచ్చ 7ళ్టిశాతం వడ్డి ఇంతకువూర్వం చైన్సు అెక్నాలజీ వంటి ఆధునిక శాస్త్రాల అభివృద్ధి పరిశోధనల కోనం మాత్రమే వినియోగించేవారు 1978 లో 1శేళాతం వెడ్డి పెంగటంతో అదనంగా మరొక 8,7? లక్షల ఆదాయం సెరిగింది. అదనంగా వచ్చిన ఈ సొమ్మును మానవీయ (ఆర్బి సామాజిక (సోషియల్‌) నికాయాల (ఫాకల్టీస్స్‌ వంటి వెనుకబడిన తరగతుల చదువుల అభివృద్ధి, పరిశోధనల కోసం సద్వినియోగం చేసే వీలు కల్చించవలసిందిగా నాటి కులపళులు ఆచార్య రామిరెడ్డిగారు (పభుత్వాన్ని కోరినారు. వారి కోరికను (ప్రభుత్వం మన్నించినది దానితో ఎపుడూ సముద్రం మీదనే కుంభవృష్టి కురిసే మేఘాలు ఎండిపోయిన వీళ్ళమీద కూడా చిరుజల్లులు కురిపించి నశ్హైనది నిదాఘతప్తమైన భూమిమీద తొలికారు జల్లులు కరిసినప్పుడు. వీం పృథ్వీ గంధపరిమళాలు, ఎడారిలోని ఓం కెవలె నిలుచున్న మా ఆర్జ్స్‌కళా శాల భవనమంతటా గుబాళించినవి 1878 చివరలో నేను ఆర్జ్స్‌ఫ్యాకల్టీకి దీనుడనై నాను (098౧ ) ఆర్ట్స్‌, సోషియల్‌ సైన్సెస్‌, కామర్ఫు, ఎడుం కేషన్‌ దీనులందరం కలిసి అదనంగా వచ్చిన ఈ సొమ్మును పంచు కున్నాము ళక్కిన నికాయాలలో కొలదిశాఖలే ఉంటవి కాని మా మాన వీయనికాయంలో 20 శాఖలు, కడుపునిండా శాకపాకాలూ అన్నమూ ఎవరికీ లభించకపోయినా కొందరికి ఊరగాయ, కొందరికి చట్నీ,

ఖ్‌ కొందరికి కూర, కొందరికి సాంబారు, కొందరికి రసం, కొందరికి సాంబొారులోని ముక్కల్లై నా లభించినవి అంతటితోనే నోరూరించు కొని సంతృప్తి పడ్డాము. సమస్త కాళశపాకలతోడి పూర్ణథోజనం [౯౮11 ౧౪౭3 చెసేవారి స్టితి ఎట్లుంటుందో కచా : మా తెలుగుశాఖకు ఆ సొమ్ములొ రూ. 20,000/-౮ాంటు లభింవింది. దానిని సవ్వినియాగం వేయటానికై నేను తెలంగాణా జిల్లాల జానపద విశ్షాన సర్వక్షణం అనే ఒక వధకం సిద్ధంచేసినాను నిజం విచారిస్తే ఈ ఇరువై వేలు ఒక తాలూకా సర్వే చబయటానికి కూడ చాలవు. కాని తొమ్మిది ఏండ్రలొ తొమ్మిది జిల్లాలతో (పాతినిధ్యం వహించే కొన్ని (గామాల సర్వేక్షణ మైనా చెయాలెననే ఉ ద్దేళంతో 1080 8! సంవత్సరంలో నల్లగొండ, 1982 88 నంవకత్సరంలొ నిజామాబాదు జిల్లా నర్వేకణ౦ చేసినాము. పరిపాలనాయం (తాంగం వాతి (బందుల) ఇబ్బందులమూలంగా 1581 82 నంవత్స “౦ (గాంటు రాలెదు... వస్తే మరొకజిల్లా సర్వేక్షణం వచ్చే. వేసవిలోగా ముగించవలసి ఉంటుంది, ఈ నల్వేశ* కార్యభారం నేసు డాక్టర్‌ నాయని కృష్ణకుమా*

గారికి అప్పగించినాను. ఆమె స్వయంగా ఓపికతో ఎంతో కృషిచేయట ఎ కాక క్షేశ్రపర్యటకుల చేత కూడ చక్కగా పనిచేయించినారు. మా కత పర్యటకులు చిరంజీవులు అండమ్మ, నరహారిదేశకాచారి, రాజేశం, మురళి, శివరామకృష్ణ అమూల్యమైన చానపదవిజ్ఞానం 'సేకరిం చినారు నేను ఉద్యోగ విరమణం చేసేలోగా (1088 డిసెంబరు సేకరించిన సామ్యగిలో ఏదో ఒక అంశం (గ్రంధరూపంగా (_పకిటించవలెనని కృష్ట కునూరిగారిని కోరినాను ఆమె మహిళా విశ్వవిద్యాలయం కళాశాల (ఏిన్సిపాల్‌గా తిరుపతికి పోతూ పోతూ తొందరతొందరగా ఈ నల్ల గొండ జిల్లా ఉయ్యాలపాటలను సంకలనంచేసి అచ్చుకిచ్చి పోయినారు తిరుపతిలో బహుకార్య వ్య(గుల్లై ఉంటూ *ఈ పుస్తకొన్ని గురించి" (వొసి పంపించినారు, నేను ఉద్యోగం విరమించే ముందు ఈ విధంగా ఒక్క సంకలన మైనా పచురించగలిగినందుకు నంతోషిస్తన్నాను. ఈ

౪

కార్యంలో నాభారమ౦తా వంచుకున్న కృష్ణకుమారిగా౦కీ, కే్య్రపర్యటకు లకూ, ఆర్థిక సహాయం సమకూర్చిన విశ్వవిద్యాలయాధికారులకూ కృత జైకలు తెలుపుకుంటున్నాను. ఆంధ పారకలోకం ఈ పుస్తకాన్ని ఆద రించి నూకాళ్య (క్రమానికి ఇతోధిక _పోళ్సాహం ఇస్తారని ఆశిస్తున్నాను.

నా తరువాత మునుముందు ఈ సర్వేక్షణ ఇంకా పెద్దయెత్తున సాగించటానికై తొమ్మిది జిల్లాలకు తొమ్మిదిలక్షల రూపాయల వ్యయం తోడి ఒక బృహత్చథకం యు,జి సి. వారకీ సమర్పించి పోతున్నాను, అది తప్పక ఫలిస్తుందనీ అప్పుడు ఈ సర్వేకణం చాలా సంతృప్తి కరంగా సమగ్రంగా జరుగుళుందనీ ఆశిస్తాను, సెలవు.

4 న త రా ఈవుప్తకాన్ని గురించి అ? ఉస్యానియా విశ్వవిద్యాలయం ఎన్నో విషయాలకు అగ గామిగా ఉన్నట్లుగానే జానపద సాహిత్యాన్ని ఆదరించడంలో కూడా మార్షిదర్శకత్వాన్ని వహించింది, తెలుగు ఎం ఏ లో పార్యవిషయంగా జానపద సాహిత్యాన్ని (వ్ర వేశపెట్టింది యీ విశ్వవిద్యాలయమే. శాన పద సాహిత్యాన్ని పరిశోధనా విషయంగా ఆమోదించి తొలి డాక్టరేట్‌ పట్టాన్ని తెలుగులో, ఇర్చెంది కూడా ఈ విశ్వవిద్యాలయమే యూ డేళ్ల నుండి, తెలంగాణా జాసపద విజ్ఞాన నర్వేకణ (50111079 561౪6౪ 01 79182౧94౧8)ను చేయాలనే ఉద్దెళ్యంతో, ఒకి _పజాళికను చేపట్టి జయ పదంగా నిర్వపాబున్నడి కూడా మా తెలుగు ఛాఖీ అందుకు ఆచార్య వీరుదురాజు రామరాజుగారి ది(క్రదర్శికత్వం అకుంరితమైన సహాయం. ఈ పిడాళికి ధారావాహికంగా. ఏడెనిమిది సంవత్సరాలపాటు సాగవలసిన బృహత్చ్రంశాళిక, తెలంగాణాలోని అన్ని జిల్లాలనూ , క్షేషతజ్ఞులు (1616 ౪/07189) పర్యటనం చేసి, | శడానపద్‌ విజ్ఞాన సేకరణ చేయడం, దీని ముఖ్యోోద్దళం. కాని, డబ్బుపనరులు సరిగా లనందువలన, ప్రస్తుతం జానపద ! సాహిత్య సర్వేషిణ మాతిమే ఆరంభం అయినది ఇందుకై తొలు తగా నల్లగొండ జిల్లాను ఎన్నుకోవడం జరిగింది ఈ మూడేళ్లలో నల్లగొండ, నిజామాబాద్‌. జిల్లాలలోని జానపద సాహిత్య సేకరణం ఎవ్లొర్తిచేసి మూడవదిగా మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లాను చేపస్టే [(పయత్నంలో ఉన్నది తెలుగు శాఖ, ఇక పిస్తుతానికివస్తే ఈ ఎస్సకంలో కూర్చినవి నల్లగొండ జిల్లాలో దొరికిన కొన్ని కథాగేయాలు మాతంిమ ఈ సంకలనానికి “ఉయ్యాల పాటలు" అని పేరు నిర్ధారించడానికి కాంణాలు |, పిలి

న్‌! పౌదానికి చివరసుండే వంత “ఉయ్యాల అని ఉండడం 2 పాడే ఒడుపులో, ఒక చరణం మొదలు పెట్టి సాగించి, ర0డన చంణం అందుకునీ పూర్తిచేసే నైనంలో, ఆరొహణావరోసూణ కి9మాలు ఉయ్యాల ఊప్ప వలె ఉండడం, అంతేకాని ఇవి చిన్నసిల్లలకు పాడే లాలి, జోల పాటలు కావు

నల్లగొండ జిల్లా చుట్టూ నరంచాద్దు ప్రదేశాలలో, ఉ_త్సరం నుండి మొదలు పెడితే. పైన వరంగల్‌ మెదక్‌ జిల్లాలూ,. పడమటి వేవు హైదరావాద్‌ జిల్లా, దక్షిణాన మహబూబ్‌ నగర్‌ గుంటూరు జిల్లాలు కూడ్పున కృష్ణా ఖమ్మం జిల్లాలు నెలకొని ఉన్నాయి.

ఈ జిల్లాకున్న తోలూకాలు మొన్న మొన్నటి పరకూ ఏడు. ఇట్‌ వలే మరో రెండు తాలూకాలు ఏర్పడ్డాయి. అవి 1 నల్గొండ 2. సూర్యా పేట 8 హుజూర్‌నగర్‌ 4. మిరియాలగూడ ఢ దేవరకొండ క. భువన గీరి 7, రామన్నపేట 8. మోళుకూరు 9. కోదాడ తాలూకాలు. ఈ జిల్లాల్లో దరిదాపు 1500 గా౦మాలు ఉన్నాయి. ఈ జిల్లాలోని తెలుగు థొషమీద ఇతర భాషల పిభాఎం లేదు. అందుకు కారణ౦ ఈ జిల్లా నరిహద్దుళ్లో ఇతర భాషా ('పాంతాలు లేక పోవడం, అయికే ఈ భాష వైన ఏ మాండలిక ప౦భావమైనా ఉన్నదెమో గుర్తించడానికి వీలుకలిగే టట్లు, ప్రాతినిధ్యం వహించే ఊళ్ళను, సర్వేక్షణకై ఎన్నుకోవడం, జరిగింది,

1. నల్గ్లౌండ తాలూకాలో - 1. అనంతారం 9. బోళెపల్లి 8. చెరుకు పల్లి 4. గురిజాల గ్ర, జనగామ 8. కిష్టాపురం 7, మొహమ్మదాబాదు 8 పర్వతగిరి 8, సింగారం 10. తిరుమలగిరతిం(14)

2. నూర్యాపేట తాలూకాలో 1. వెల్చాల '. కాటిపాముల 8. గోరెంట 4 వర్థిమానకుంట గ. జాణిండ్డిగూడ 6, కోడూరు. ?. తిమ్మాపూర్‌

8. పాతర్లపాడు 0. వీవీగూడ 10 చీడల్లా - (10)

8. హుజూర్‌ నగర్‌లో _ 1 నడిగూడెం 2, అనంతగిరి $ జానపాడు కీ 'రడ్లకుంట 5్‌ లింగాగిరి 8 కందిబండ ?, దొండపాడు 8. పెద వీడు $ కలుముల చెజువు 10. చింతలపాలెం (180)

గా శ) మీర్యాలగూడాలో [| ఆగమోతుకూరు ఓ తడకమణళ్ళు 8 గోపాల వైరం. 4 తెలిగడప 6 తుంగదుర్తి 6 ఆల్వాల్‌ 7. దామెరచెర్ల శె జమ్మనకోట (8) శ) దేవరకొండలో |! యారగందల పల్లి 2 పెద్దాపురం శి. నడికుడి .! చిప్టెంపాడు గ్త్‌ "పెద్దాది 'సెర్షపల్లి ఛీ చెరుకుపల్లి 7 నడిగల్‌ శి, పగడపల్లి, (8) 6) భువనగిరిలో- !. పాలుకుంట 2౭ జూలా 8 _వైదాపూర్‌ 4 మాధా పురం $. వంగపల్లి 4 వీవీనగర్‌ ? జూలూడు 8. వొల్లైవల్లి. (4) 7) రామన్న పేటలో- 1 గుండాల 2. కోరెల్ల 8. ఆత్మకూరు 4. అడ్డ గూడూరు ఈ ఎశృలగిలి శి. సూరారం ? చతశుమ్మలగూడ క. దుబ్బాక 4 చిన్నకానరర్త్హి 10 మల్కాపూర్‌ 11. చౌటుప్పల్‌ (11)

ఈ (గ్రామాలు ఆం(ధ్రపదేళ్‌ డిస్ట్రిక్ట్‌ గజెట్‌రో ఆధారంగా, పటంలో అవి నెలకొని ఉన్నస్టానాలకు పా9ధాన్యమిస్తూ, ఎంచబడ్డాయి* ఆ గజెటీర్‌లో, కొత్తగా చేర్చబడిన 0౦0డు తాలూకాలను (గ్రామాల వారీగా విభజించి చూపకపోవడం వళ్లి ఇక్కడి ఏడు తాలూకాలను బట్టీ టామాలను ఎన్నుకోవడం జరిగింది. కాని, కొ త్తతాలూకాలకు చెందిన (గామాలు కూడా ఈ ఏడుతాలూ కాలలో ఉన్నాయి '3వలం ఆగామౌ లను నిర్దేశించి చూఎబేద౦తే.

ఈ లెబ్బన 1500 (గామాలు కల జిల్లాలో 70 (మాలను, (పాతినిధ్యఎ (ప్రాకిపదిక మీద నర్వేక్షణకు లోనుచేయడం జరిగింది అంటే కెవలం 56శాతం (గామాలను క్షే్యతజ్ఞులు పర్యటించడం జరిగింది. మాకు ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ నిధులలో నుండి వచ్చే ఆర్థిక సహాయం, ఇంతకం శే నిిస్సృత పరిధిలో ముందుకు సాగడానికి వీలు కలిగించదు. పిండికొద్దీ రొట్టె కదా?

ఈ సేకరణ కార్యగకిన, ముగ్గురుకే్యతజ్ఞులు (6166 0/12/9) పని చేశారు. యమ్‌. ఆండమ్మ, ఎన్‌ రాజేళం, కె, దేళ+కాచారి అనే ముగ్గురూ ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో పోబ్టు గాడ్యుదేట్‌

పట్టా పొందినవారే. వారు మన పేర్కొన్న (గామాలలో స్య్యటింవి కధలనూ, పాటలనూ, కధాగీతాలనూ నమోదు చేసుకున్నారు. సమాచార దాతల నుండి, వారి పేరు, వయస్సు, ఎట్టినఊరు, కులం, మతం. వృద్తి, ఆదాయం, చదుపు మొదలయిన విషయాలకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని రాబట్టుకున్నారు. ఆయా(ప్రాంఛాలలో (పచుకంగా ఉన్న జానపద దృశ్య వ(కియలను గురించి వివరాలు తెలుసుకున్నారు. కౌని, ఒక్కొక్క జిల్లాకు సంబంధించిన విషయ సేకరణకు డబ్బుతోపాటు నమయవ్యవధికూడా తక్కువే. అందువల్ల ఈ సెకరణ కార్యక్రమం జిల్లాకు (ప్రాతినిధ్యం వహించే విధంగా జరిగిందెగాని, కడముట్టా కాదు. అప్పటిశే కేళ్రజ్ఞలు 200 కాసెట్లు నింపుకుని వచ్చారు. వొటిల్లో చాలా భాగం, జానపద గేయాలూ, కథాగేయాలన్నూూ కధల్నిచెప్పమన్నప్పుడు, వచనరూవంలో చెప్పడానికి ఎవరూ ముందుకు రాలేదు కథాకథనానికీ రాగచ్చాయకూ పోరాని బంధం కనిపించింది. ఆందువల్లి కధలన్నీ పాటలై వినిపిస్తాయి. వీధినాటకాలు, యక్షగానాల వంటి ప్రకిియల్ని రికార్డు చేయడంలో సౌగసులేదు. అవి (వవర్తింప బడేటప్పుడు, సహాయకాలుగా మోగే వాద్యాల మోతలో, మాటలు స్పష్టంగా రికార్డుకావు. అటువంటి ష్మక్రియల్ని ఫిల్యులుగా మార్చి చూచుకోవలసీందే ఈ ఉయ్యాలపాటలు, అయిదు మాతలకు ఒకసారి సిరిగే అయను సాధిస్తాయి, బతకమ్మ పాటలు ఈ విధమైన లయతోకూడిన నడకను కలిగి ఉంటాయి, తెలంగాణాలో బతకమ్మ పండుగకు (పళ_స్తి ఎక్కు. వ. ఆంధ్ర ప్రాంతంలో సంక్రాంతి నెల పెట్టిన తరువాత గొబ్బి తట్టినట్లు తెలంగాణా మహాలయ అఆమావాన్య గడిచి దనరా దినాలు ఆరంభమైన పాడ్యమి నాటి నుండీ బతకనమ్మును* బతుకమ్మ 'గౌ కొలిచే ఆచారం ఉంది. వెడల్పైన పళ్శింమీద గుమ్మడాకులు పరిచి. వాటి

వః

మెద గునుగు, తంగేడు, వంటి రంగు రంగుల పూలు గోపురాకారంలో 'పేర్చుకుని, ఆ పేర్చునే బకకమ్మగా స్త్రీలు, ఆర్చిస్తాదు బతకమ్మ చుట్టూ, ఐడువతనం కలిగినస్త్రీలు, చప్పట్టుచరుస్తూ “బతకమ్మ బతకమ్మ ఉయ్యాలో? అనే చరంజంతొ ఆరంభించి పాటలందుకుంటారు ఆ పాట లన్నిటా సాధారణంగా “ఉయ్యాలొ” అనే వంత కనిపిస్తుంది. ఈ చరణాల్లా ల మ(క్రమం

బతకమ్మ బతకమ్మ ఉయ్యాలో

5+5 [56 అయి ఉంటుంది,

ఈ అయిదు మాతల విరుశ్వనే మరొ రాగద్భాయలో పాడవచ్చు.

థ్రీలత్మి సీమహపిము లూ

మాళల్లి చికమై తోచునమ్‌ మా

ఇక్కడ మొదటి షాదంలో 54548 వలె, రెండవ పాదంలో 55 +5+2 వలె మాత్రలు ఆమిరినట్లుగా కనిపిస్తాయి. కాని నిజం అది కాదు. ఇక్కడ మొదటి పాదమూ రెండవ పొదమూ నమానమైనవే రెండింటికీ మధ్య, అనుసందానం నిర్వహిస్తున్నట్లుగా జక అయిదు మాత్రల గణం (మాతల్లి) అనేది వచ్చి కూర్చుంటుంది. అది మొదటి పాదానికిగానీ, రెండ పాదానికిగానీ చెందక, (పత్యేకంగా ఉంటుంది ఇక పాదం చివరి ఉండే ఏాక్షర దీర్చాన్ని మనం రెండు మాత్రల గణం కింద (భిమించవచ్చు వని ఈ దీర్ణాన్ని రమ్యాతలపాటు సాగ దీస్తెనే దప్ప రాగం కలవదు. అందువల్ల ఈ ౨కు రాగచ్భాయలో కూడా రీ [5+5 అనే విభజనే కనిపిస్తున్నది దీన్ని బట్టి ఈ రకపు ఉయ్యాల పాటలలో లయాత్మికమైన విరుఎఖ 6 మాతలకొక సారి అన్నది స్పష్టం

ఈ నంగతోనే కాక, బతకమ్మ పాటలలొ, కోల్‌, రాచగుమ్మడీ, గౌరమ్మ, గౌరూ వంటి వంతలెన్నో ఉన్నాయి. ఆయా పాటల్లో లఘు శ్రమం, అయ, రకరకాలుగా కనిపిస్తాయి.

క్‌

నల్లగొండ జిల్లాకు సంబంధించిన భూమి చర్చిత పురాతనమైంది. ఈ జిల్లాలో (ప్రాక్సారిత్రక యుగానికి సంబంధించిన స్థలాలెన్నో గుర్చి ంచబడ్డాయి. పాతరాతి యుగానికి (28 లక్షల నంవత్సరాల వెనుకు) పంబంధించిన పనిముట్లు ఇక్కడ లభ్యమయ్యాయి. క్షైరన్లు, మన్‌

ళ్‌ హీర్లు, డాల్మన్‌ ఎవెన్యూలు అని పిలువబడే, వృరాతన మానవ సంఘా లకు సంబంధించిన నమాధులు ఈ జిల్లాలో పలుచోట్ల బయట పడ్డాయి. తిప్పర్ని, నకరెకల్లు. నల్గొండ, రాయగిరి, నగరం, జానకీన్వరం, వెళి గొండ, మిరియాల గూడ, హుజూర్‌ నగర్‌, ఫణిగిరి, తిరుమలగిరి బసిరెడ్డి వల్లి, అయ్యపల్లె, చెన్నాపురం, ఈళూరు, యంగల, ఏలే శ్వరం వంటి చోట్ల పురాతన సమాధులు కనుగొనడం జరిగింది.

శ్రీస్తు పూర్వపు శతాబ్ధులలో ఈ సీచు మౌర్యుల పాలనలో ఉండేది, ఏలేశ్వరంలో దొరికిన నాణేలు ఆధారంగా, ఈ సీమను శాత వాహనులు ఏలినట్లుగా నిర్జారించబడ్డది- అప్పటి నుండి, ఇశ్వాకులు, పల్లవులు, విష్ణుకుండినులు, రాష్ట్రకూటులు, కల్యాణీ చాళుక్యులు ఈ

! సిమపై అధికారం చేశారు. మధ్య యుగంలో కాకతీయులు, భామినీ సుల్తానులు, ముసునూరి నాయకులు, రాచకొండ వెలమలు, కొండవీటి రెడ్లు, కుతుబ్‌షాహీ సుల్తానులు దీనిపై (పభుత్వం నెంపడం జరిగింది. ఆధునిక యుగంలో మొగలాయీలూ,. అసఫ్‌జాహీ వంశం వారూ పరిపాలించారు.

20వ శకాబ్దిపు ఆరంభంలో ఈ సీమ జనులు కూడా జాతీయోద్య మంలో పాల్గొని న్వతంతళా లన్టిక్షై పోరాడడం జరిగింది.

1081 జనాభా లెక్కల (వకారం ఈ జిల్లాలో 1166 రవెన్యూ (గొమాలుండేవి. (గామవాసుల (పధాన వృత్తి వ్యవసాయం. ఒక్కొక ామంలో 1000 నుండి 2000) వరకూ మనుష్యులు నివసిస్తారని ఆంచనా వేయబర్దది.

స్థిర నివానం ఏర్పరచుకుని జీవనం నెరిసే వ్యాపసాయికులే కౌక సంచ౦ణ శీలురైన లంబాడీలు కూడా ఈ జిల్లాలో కనిపిస్తారు. భూమి

తి సాగుతోపాటు కొంత పశుపోషణ, కొద్దిగా చేపలవేట ఈ జిల్లాలో కని పిన్తుంచి. ఇంతేకాక రాళ్ళు కొళ్తేవారూ, కుటీర పరి(శ్రమల్ని ఆ[శయిం వినవారూ, గనుల్లో పనిచేసే వారూ. ఇంకా వివిధ వృత్తుల్లో వ్యావృతు లైనవారూ ఇక్కడ ఉన్నారు, 1871 జనాభా లెక్కల (ప్రకారం. వ్యవసాయం 78.8 కుటీర పరిళమ 6.0 పశుపోషణ - 4.0 వ్యాపారం . ఇళ్ళ కట్టడం లిల్లి పరిశ్రమల్లో కల్‌ రవాణానంస్థల్లో 0.7 రాళ్ళు కొ స్తువారు (0.6 చేపలుపట్టడం - 0.6 ఇతరాలు జా ర్‌ | 100.0 ఈ జిల్లాలో ఆక్షరాన్యత 26 శాతానికి మించదు. సాదారణంగా (గామాల్లో పాటలు పాడుకోవడం పని చేసేటప్పుడే కనిపిస్తుంది. వ్యవసాయవృత్తిలోని ఆనేక దళలు పాటలు పాడుతూ పని చేసుకోవడానికి వీలుగా ఉంటాయి. దుక్కిదున్నేటప్పుడు, భూమిని పదును చేసేటప్పుడు. నారు పోసేటప్పుడు. నాట్లు వేసేటప్పుడు, పెరు పెరుగుతున్న కొద్దీ కలుపు తీత సమయాల్లో, కోతల కాలంలో, కళ్ళంలో ధాన్యం నురిచేటవ్ప్సుడు అన్ని వేళల్లో వ్యవసాయ కార్మికుల పాటలు పాడుతూ పనులు చేసుకుంటుంటారు. ఇతర సృత్తులలో జానపద

౮

హృదయావిష్కాారానికి ఇంత వెసులుబాటు లేదు భారతదేశంలో ముఖ్యవృత్తి వ్యవసాయం కనుక, మనదేళం జానపద సొహిత్య నంవదకు కాజ్లాచి అయి శోభించింది. ఈస్థితి నల్లగొండ జిల్లాకు ఎం = మాత్రమూ ఎరువుకాదు

ఈ సీమను పలురాజ వంశాలు పరిపాలించినా ఆ రాజ పంశాలకు నంబంధించిన గాధలు గానీ, న్మృతి గీఠాలు కానీ, లభించక పోవడం చిికం, జైన బౌద్ధ మఠాల (ప్రవారం ఈ సీమలో జరిగింది గాజుల బండ, ఫణిగిరి (గామాలలో ఎరానస్తు శాఖవారు సలివిన (త్రవ్వకాలలో బౌద్ద శిల్చాలు వెలుగు చూచాయి కొలనుపాకలొని (వసిద్ద జైన మండి రాన్ని ఈ నాటికీ మనం చూడవచ్చు. అయినా ఆయా మతాల (వళ్త అను గాసీ, విజయాభ్యుదయాలను గానీ తెలియ జేసే జానవద గేయాలు ఇక్కడ లభించరేదు. ఇక్కడే కాదు తెలుగుదెళంలో ఎక్కడనై నా సరే, ఆయా (ప్రాంతాలను పరిపాలించిన రాజులను గుఏంచి గానీ, వారి వం* పురుషులను గురించికానీ వారి పాలనలోని విశేషాలను గుతింవి గాని చెప్పే కధలూ, గేయాలూ కనిపించవు, ఇటీవలి కాలంలొ, వీ కృత్యాల వల్లనో, దొమ్మీల వల్లనో, నిరంకుళత్వాన్ని ఎదిరించడం వల్లనో, లేదా, వహగమనాదికాలను నెరవేర్చడం వల్లనో (స్రసిద్ధులె. జనహృచయాలను కట్టుకొన్న పుఠరుతుల కధలూ, స్త్రీల కధలూ కనిపిస్తాయి తెలంగాణాలో లభించిన సదాశివరెడ్డి కధ, రాయలసీమలోని మానందరెడ్డి కం, సాగు సెమలోని చిన్నపరెడ్డి, లక్ష్మమ్మ, కామమ్మ కథలు ఇటువంటివి ఇవి కౌక, రజాకార్లచే, బాధితుల న విప్లవ వీరుల కధలు కొల్లిలుగా తెలంగా ఇంలో లభిస్తున్నాయి. నల్లగొండ జిల్లా సేకరణలో ఇటువంటి వెన్నో ఉన్నాయి. ఇక్కడ విచ్యితమేమంచే, ష్టానికులైన వీరులు, పేంం టాంటడు, వారు చేసిన చిన్నచిన్న సావానకార్యాలక పొగడబడి, వారి జీవితాలు క్రై గట్టబడగా, ఆయా సీమల నేలిన రాజవంశాల స్మరణను జానపదులెందుకు చేయలేదో? వారి సాహనకార్యాలను గాని, (ప్రజాహిల కార్యాలను గాని, గొప్పతనాస్న కాని, ఎందుకు వారు పాడుకోలేదో ? కాకఠతీయులలో రుద్రమ్మ ఆల్పకీరి కలిగిన వ్యక్తి కాదు చరిత్రలో సిరంగా నిలిచిన ఆమె పేరు జానపదుల సాహిత్య చరిత్రలో స్థానం

కా

కల్చించుకోలేదు. అట్లాగే, రాజరాజనరేంద్రుడు, కృష్ణదేవరాయలు వంటి (ప్రభువుల చరిత్ర కూడా జానపదుల వాక్కులోనికి రాలేదు. వాళ్ళ పేర్ల మీద ఒక్క గేయం కానీ, గేయకధ కానీ మనకు ఈనాడు లభ్యం కాదు. జానపద కధ నీటి మీది బుడగకు మళ్లే అప్పటికప్పుడు వట్టి, వృద్ధి చెంది, టప్పున పేలిపోయి, నశించే లతణం కలది కాదు, అందువలన పైరాజవంళిల చరి(తలు, ఆయాకొాలంలో జానపదుల చేత కై గట్టబడి, వెంటవెంటనే నశించి పోయాయనడానికీ వీలుకాదు మరి ఈ స్టీతికి కాశణం మృగ్యం.

ఈ జిల్లాలో (ప్రాచీన కధన పద్ధతి గల కథాగేయాలూ, జానపద పురాణాలూ, సామకాలిక లక్షణాన్ని సంతరించుకున్న వీరకధలూ విప్లవ కధలూ, లభించాయి ఇవికాక, వచనరూపంలో సాగిన పురాగాధలు (00705) పొడ పుకధలు, దొరికాయి. కథాకధనం లేని ముక్తకాల వంటి శృంగార, హొన్యగేయాలూ, త త్త్వాలూ, ఆచారి సంబంధగేయాలూ లభించాయి భజన కీర్తనలూ, స్తుతిగికాలూ, లాలి జోల పాటలూ దొరికాయి.

ఈ నంపుటంలో మొత్తం వన్నెండు కధలున్నాయి. అందులో వానదేవుని కర రెండు పారాలుగా దొరికింది ఎల్లమ్మ కథా, మల్లన్న కథా మత ప్రాతిపదిక మీద అఆల్లిబడిన ఐతిహ్యం కలవి ఇవి జాన పదుల పృరాణాలు., నాగకథా, అంజమ్మ కథా పేరంటాళ్ళ కధలు, చెజలువు కట్టకు బలిపోయిన స్త్రీ ఒకతి కాగా, నిధి నిక్షేపాలకు బళిఅయిన స్తీ మరియొకతి, ఆ త్రాకోడళ్ళ కథలోనూ, పేదరాలు సపెద్దమ్ము కథలోనూ అత్తింటి కోడలు పడే బాధలు న్య క్తమౌతాయి. ఒకకథలో, బాధలు పడు తున్నకోడలు, చాతుర్యంతో ఉపాయమాలోచించి. ఆ త్తను వరలోకం పంపించగా, మరొక కథలో, నంగతి (గ్రహించిన ఆమె భర్తే ఆకోడల్ని తన తల్లి చేతుల నుండి రక్షించుకుంటాడు. అత్తాకోడళ్ళ వైరిమనేడి మూలాంశమైతే (౧4000 ఈ రెండు కథలూ నడిచిన తీరును సహ మూలాంళాలు (14011006౧9) అనవచ్చును జంపాల రాజు కధ త్తీ శీలనిరూవణం చేసే కధ అయితే, వైశాలి కధ స్త్రీ మనళ్చాం

౧౦ చల్యాన్ని తెలియజేసే కధ శింళంకు, బాణాఎతి కలు, మేనపిల్లల మధ్య- అప్పజెల్లెలు, అన్నాదమ్ముల మధ్య. తలలెక్టే స్పర్థలనుసూచించే కథలు ఇటువంటి కథాంశం, చార్మితకంగా పం8ిశీలిసే, మాతృ పితృస్వామ్యూల మధ్య రూపుదిద్దుకున్న సృర్ధగా గుర్తించవచ్చు రామ ండ్డి కధ దాయాదుల మధ్య ఆ_స్టవిషయమై వచ్చిన కలహకధ,

ఈ కథల్లో కొన్ని (ప్రాచీనమైనవి. కొన్ని మధ్యయుగాలలోరూపు డిద్దుకున్నవి ఎల్లమ్మ మరల్తన్న కధలు జానపద వృరాణాలని చెప్పు కున్నాం, ఎల్లమ్మ (గ్రామదేవత, 'వైదికదేవతలకం టట, గుణాలలో, ఆకా రంలో పూజాదికాలందుకునే పద్ధతిలో, (గ్రామదేవతలు భిన్నమైన తీరు కలవారు. (ప్రపంచంలో ఎన్నో చోట్ల ఏకకాలంలో తలయెత్తి పాదు కొన్న మాతృస్వామ్య వ్యవస్థకు (గ్రామదేవతాపూజనం ఒక (ప్రతీక ఈ దేవతకు నంబంధించిన ఆచారికాండ (౧1048) ఒక్కొక్క చోట కధాంశంలో మిశితమై కనిపించవచ్చు. ఒక్కొాక్కచోట దాన్ని న్నృళించకుండా, ఆదేవత పుట్టుపూర్వా త్తరాలనూ, ఆవిడళకక్తి యుక్తులనూ, ఆవిడ శ్యతువులతో తలపడి పొందే విజయాలనూ, వివ రించే విధంగా కథాకధనం సాగవచ్చు. కౌని ఈ కథాకధనంలో పురాతన తను ఇవతళించుకున్న మూలాంళాలెన్నో (140619) గోచరిస్తాయి

1. ముని పెమట బొట్టును చేప మింగగా చేపకడుపున ఎల్లమ్మ రూవు దిద్దుకోవడం 2. ఆ చేపను నాగేంద్రుడు మింగగా, నాగేం(దునికూతు రగా ఎల్లమ్మ కీర్తింపబడడం 8. సుదర్శన చ్యకం విష్ణువుతో పంతం పట్టగా, ఆదేవుడు ఆచ(క్రాన్ని భూలోకంలో శీలమ్మ గర్భాన కా _్తీకరాబె పృశ్రేటట్లు నియమించడం 4 తాను పరశురాముడై. “ఎల్లు” కడుపున పుట్టి పగసాధిస్తాననడం క. ఎల్లమ్మ తన వివాహానికొక కట్టడి చేసిం ఆ పంతం గెలిచిన వారిని వివాహం చేసుకుంటా ననడం ఇటువంటి అంశాలు (ప్రాచీన మార్గకావ్యాలలో, పురాణాలలో, మనం చదివే ఎన్నో ఆంశాలతో సరిపోయే అంళాలె. ఇటువంటి కధల్లో తోచే (పతి మూలాంళమూ పురాతనమైనది అది వృరాకథల (147109) వలన

ఉద్భపమై, అటు జానపద పురాజాలలోనూ, ఇటు మార్గపురాణాలలోనూ కుదురుకోగలిగిన శక్తి కలిగినది.

౧౧

మల్వన్న కధ కూడా బృహత్పురాణకధ మల్లన్న కుజటమల, గొల్లల కులదైవం అన్నిటికీ మించి అతడు నంన్కృతి వీరుడు (60౪11036 116/0) సాంస్క్బుతి కాంళాలను, తొలుతగా 'వెలయించిన, (వచారం చేసిన, మార్గదర్శక వ్యక్తులను సంన్కృ్యృతి వీరులనవచ్చు ఇటువంటి కథలు మనకు అరుదుగా లభిస్తాయి. మల్లన్న కథ వంటిదే అనుముల (బహ్మారెడ్డికధ (చూ-జానపద గేయాలు సాంఘిక చరిత్ర ఆం(ధ్ర్మపదేశ్‌ సాహిత్య ఎకాడమీ (పచురణ). మల్లిన్న వ్యయసాయం నుండి, పశుపాలనను కూడా ఆదరించే ఉద్దేశ్యంలో "బూరు.కిముల్ని* (గొజ్జైలు) సృష్టిస్తాడు. ఉన్ని కంకణం కట్టి రత్నాంగి అనే కన్యను 'పెండ్లాడుతాడు అట్లాగే (దిహ్మారెడ్డి పోడు వ్యవసాయం ఆరంభిస్తాడు. అంతకు ముందు జనం ఎబుగని అనుములు, తైదులు, పైరుచేని పంట పండిస్తాడు. ఇటువంటి సాంస్కృతి కాంశాలను ఆరంభించే వీరుల కధలు ఎక్కువగా తెలుగు జానపద కథాగేయాలలో దొరకడం లెదు.

పైకథిల ఎలెనే.. శివళంకు. బాణావతీ కధలలోనూ, నాగ అంజమ్మ కధలలోనూ ఉన్న కథాంళాలు 'ప్రావీనమైనవి. చెల్లెల్ని చంపడం, చెల్లెలి సంళానాన్ని బలాత్కరించడం వంటి అంశాలు, ఇంట్‌ ఆడపిల్లలకు ఆస్తి నంటకమించే మాతృస్వామ్య న్యాయం (ప్రబలిన కాలంలోజనించిన ఆంకాల్డై ఉండవచ్చు. నాగ, అంజమ్మ కధలలోని బలి తర్పణం కూడా చాలాప్రానీనకాలానికి చెందిన మూలాంళం. అంపాల రాజు కధలోని స్త్రీశీల పరీక్షకు చెందిన కథాంళంకూడా (ప్రాచీనమైనదే.

వీటికి భిన్నంగా, అ త్తాకోడండ్ల కలహం ( పేదరాలు పెద్దమ్మ, అత్తా కోడళ్ళకధ) , దాయాదులు పాలివాణిచం పడం (రామరెడ్డికధ), స్త్రీ వ్యభిచరించడం (వై శాలికధు వంటి కథాంశాలు మధ్య యుగానికి చెందిన కధలు

వానదేవుని కథ 60డు పారాలుగా దొరికింది కధ అనుస్యూ తంగా లేశ పోయినా, రెండిటినీ చదివితే ఒక విధంగా పూర్తి అయినట్టు భావించవచ్చు. మొదటి కథలో, కాలం (తొలకరి చేరువకాగా, వాన దేవుడు గాలన్ననూ, దూళన్ననూ తోడుగొని, రాజ్యాన మందంళా కాలం

॥ ణం

కాలం అని కలువరిస్తుండగా "కాలం'* గడిపి రావడానికి బయలుదేరాదు కాని కుమ్మరి వనిత నీళ్ళగోలెం దగ్గరి పోసిన వరినారుకు సౌక్కి. ఆమె దగ్గర ఆగిపోయాడు. తిరిగీ రాజ్యాన మండంతా గోడుగోడున విలపించగా బయలుదేరి, తినమేననూమ కూతురు "మావు రమ్మనగా మాపటికి ఆమె దగ్గరికి చేరుకున్నాడు. "ఒంటి మురిక్షికి తాళలేను, తల మురికికి తాళలేను ఒక గంట వర్షమిమ్మ*ని ఆమె కోరగా, ఏడురొ జులు ఎడతెగని వర్షం కురిపించి ఆమె చెంతనే ఉన్నాడు ఉన్నందుకుగాను ఏంకావాలో అడగి మంపే ఆవిడ దబిన్నసరాలడుగుతుంది. ఆ బన్నసరాలు దారనుధ్య కుమ్మరి సవతి కుతంత90ం మూలంగా తేళ్ళూ పాముణగా మారడం జరుగుతుంది. ఆవిడ కోపించి తన తల్లితో సహా తగి వానదెవుని బారి పడకుండా ఉండేంద్నుకై అడవుల బట్టి పోతుంది. వానదేవుడు ఎన్ని విధాల ఆవిడను (పసన్నం చేసుకోదలచుకునా ఆవిడ మొండి పట్టు విడవదు. చివరకు తల్లి ద్వారా వాన దేవుడు, వాళ్ళిద్దరికీ, పిండీ, మంగలం ఇప్పించి, మంగలం పగిలిపోతే, పిల్లను ఉంచివేయవలసి వస్తుందని షరతు పెట్టిస్తాడు. తానుబోడిపుంజై పొయ్యిమీదికి దూకి మంగలం పగలగొట్టి పిల్లిను ఇంట్లో ఉండిపోయేట్లు చేన్తాడు. ఆడవెషం వేసుకొని, ఎందుకు తనమీద ఆమెకు (కోధమో ఆంాతీసి, కుమ్మరిదాన్ని శిడిస్తాడు చివరికు దేవతలందరి సమక్షంలో ఆమెను వివాహం చేసుకుంటాడు

ఈ కథ ఆరంభంలో కాలం రావడం, జనం తల్లి డీల్లడం, వరమళ్ళుచూచి వానదేవు డాగడం, ఏడురొజులపాటు కుంభవృష్టి కోరి యించి మేనమామ కూతురింట ఆగడం, మొద్నలెన వన్నీ ఈ కధ వర్షా రంభాన్ని కోరుతూ (౧4౧ 1010800౧] చెప్పే కధగా కనిపిస్తుంది కాని. మేనమామ కూకురు, గుడ్డి కుమ్మరివి, కష్టాలు, అపోహలు-చివిరికి సుఖంగా వివాహంతో కఠ ముగియడం ఈ తతంగ మంతా మౌనూలు కథాగమనాన్ని కలిగి ఉంది. బహుళా ఈ కథ వర్షప్రారంభాన్ని కోరేదిగా అదిలో, ఉద్దేశింపబడి, రాను రాను ఆ (ప్రాధాన్యాన్ని పోగొట్టుకుని, అన్ని కథలకు మళ్లే మార్పులూ చేర్పులూ పొంది, యీ నాటికి ఈ రూపంలో నిలిచిందని నాఆఖి(ప్రాయం.

లెద

ఈ విధంగా ఈ సంపుటంలో (పచుకించడానికి ఏరుకున్న కధలు (ప్రాచీనమైనవీ, తదుపరి కాలంలో ఎృట్టినవీ అయి ఉన్నాయి. ఈ కధలన్నీ శానపద కధల్లో ప్రిపంచ వ్యా్రంగా కనిపించే ఎన్నో మూలాంళాలసు భాషావి శేషాలు *

ఈ కధల్లో ఉర్చూ భాషకు నంబంధించినవీ, క్వాచిత్కంగా ఇంగ్లీషు భాషలోనివీ తప్ప, ఇతరి భాషా పదాలు కనిపించవు కారణం ఈ భాషా [ప్రాంతం మరే భాషా (ప్రాంతంతోనూ సరిహద్దు నంబంధా లను కలిగి ఉండలేదు. వర్ణాలలోగాని, పదాలలోగాని వాక్య నిర్మాణంలో గాని వచ్చిన మార్పులను, చాలా వరకు, ఈ (పాంతం మీద అధికారం చేసిన ఉర్దూ భాషయొక్క _సభావం వల్ల వచ్చిన మాడ్చులుగా నిర్జా రించవచ్చు. |

1, వర్ణాలు

పదమధ్యంలో అచ్చులోపించి నంయుక్తత ఏర్పడడం ఈ భాషలో విరివిగా కనిపిస్తంది (ద్రావిడ భాషా కుటుంబంలో సంయుక్తా క్షరాల ఉనికి చాలా తక్కువ తెలుగు పదాలలో రేఫయుక్త మైనవి తప్ప మిగిలినవి కనిపించవు, తత్పమాలుగా వచ్చిన నంన్కృత పదాలలో మాత్రమే సంయుక్తత ఉంటుంది. ఈ (ప్రాంతఎు భాషలో ఆచ్చులోపించి నంయుక్తత ఏర్పడడం ఇక్కడ ఆధికారం చేసిన ఉర్దూ (పభావం వల్తినే ఆన్న విషయం నష్టం ఉదా? ఐదుగురి ౫ ఐడ్గూరి

తలకాయ ౫ తల్యాయ కుతికల వ కుత్కెల ఇడిసిపెట్టు ౨ ఇడ్చిపెట్టు అీపితి ప అప్పి చొపుకారా ప చాప్పరా ఎకరాలు ప వ్ళకొలు

౧ళంా క, పదం చివర ఉండే /ఇ/ గాని /ఆ/ గాని ఎ/గా మారడం ఈ భాషకు సంబంధించిన (ప్రాంతీయ లక్షణం ఇ/ఎ.. చెల్లి = చెల్లె కావాలి = కావాలె ఆ/ఎ- వదిన ౫ వదినె పడగ ౫ వపడిగ బిడ్డ ౫ బిడ్డ ఓ/ఎం ఇంట్లో ఏ ఇంబ్లై నోట్లోకి ణ్‌ నో్లెకి 8, పదాది నున్న /ప/ కారంతో కూడిన /ఓ/ కారానికి మారుగా /ఆ/ కనిపిస్తుంది, ఓ/ఆ పోమె = పాయె పోరాదె ఇ పారాదె శ, అచ్చుల మధ్యలో ఉన్న /అ/ కారం /ఉ/ కాం౦గా మారుతుంది, అ/ఉ- కమల జ కముల బొంగరం = బొంగురం పగలు న్‌ పగులు పలక ౫ పలుక వరసం జ వరునం కొరత జ కొరుత పగడం ప పగుడం ఎకరం ప ఏఎకురం మరదలు జ మరుదలు నంబరం పా సంబూరం జలకంబులాడిఐ జెలుకంబులాడి

మా. 5. /ళ4/ కారోచ్చారణ జానపదులకు నోటపట్టనిదె అన్ని వేళలా వాళ్ళు /ల/ కారాన్నే వాడుకుంటారు. ళ/ల ఊళ్ళో తె వా ఊల్లాక రాలు వ. తాలాలు కొడవళ్ళు హా కొడువల్లు 6 పదాది అచ్చుకు /వ/ కారం రావడం అ/వ = ఆకలయ్యితుంపే ౫ వొకలయ్యితుం బె ఆకన్నతట్ల వా వాకన్నతల్లి ఆకున ౫ వాకున ఇట్లానె వ విట్లానె ఇంతాను ౫ వింతాను వకారం, పాటపాడేటప్పుడు షఊప్పతీసుకోగా, ఆ ఊపు విల్ల రావడం జరుగుతున్నదేమో ననిపిస్తుంది. లేదా అంతకు ముందు చరణంలో అంతమైన అచ్చుకూ ఈ అచ్చుకూ నంధ్యభావాన్నీ, వ్యవ ధానాన్నీ సూచిస్తూ వచ్చినదీ కావచ్చు 7. ఇటువంటిదే పదాది అచ్చుకు గకారం రావడం. ఇది పొర్నిగా (ప్రాంతీయ లక్షణం అ/గ = అటువంటి ప గటువంటి అవ్పుడే వచ్చిన ౫ గప్పుడేవచ్చిన ఇంత తప్పు పజ గింత తప్పు 8. జానపద థధాషలో పరుషాలకు గసడదవాదేశం ఎక్కువ ముఖ్యంగా చ/న ల మార్చూ, ప/వ ల మార్పూ ఈ భాషలో ఎక్కు

౧కు

[1 చేన్ల ణి పేన్ల

బొత్తావున్న పా సాత్తావన్న చేండు = సారడు

[) గాసునూనె పోసెనమ్ము = గాసునూనె వోసెనమ్ము ళఈపస్సు పట్టినాడి = తపస్సు వట్టినాది చా/నలమార్చువలె ప/వల మార్చు పదాది యందు కనిపించదు. ఇది కేవలం సంధిగతంగానే వస్తుంది.

8 _ ధ్వనుల నార్చులో సామాన్య వ్యవహారంలో ఉండే మార్పులన్నీ ఇక్కడా కనిపిస్తాయి. క ౫ గ్య చప జంట డం త౫ ద, ప౫ ఐవంటివీ, ళ ౫ ల, ణ ౫ న వంటివీ, సామాన్న మైన మార్పులు - ఒకటి రెండు తప్ప విశిష్టమైన వేవీ లభించలేదు.

ఉ॥దా- ఇ/డ రణభేరి ౫ రడవేరి

బోణి ౫ బోడి (ఠొలిబేరం) న/డ - ఒక్కతాన ౫ కాడ- (ఒక్కచోట)

10 ఇతర (ప్రాంతాలలో నరకాదిగా వాడుకలో ఉన్నపదాలు, ఇక్కడ పరుషాదిగా, వాటి సహజరూపంలో లభిస్తున్నాయి

ఉ॥దా- పొక్క - (బొక్క)

కడుప (గడప) కుచ్చు (గుచ్చు)

11. వర్ణ సమీకరణం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది వర్షనాళం, వర్ణ వ్యత్యయం ఆరుదుగా కనిపిసాయి. వర్ణనాళం-- బతిమిలాడు = బతిలాడు

ఊరి ప ఊన బళుకుతావు ౫ బత్తావు వర్షవ్యత్యయం పగులు ౫ పలుగు ద్రీపలు ౫ షీర్తిల్లు తగలబెట్టు = తలుగబెట్టు

౧౭౩ (వ్రత్యయాలు ఈ పాఠంతపు భాషలో (వత్యేకంగా. కనిపించే _పత్యభయాణా

1. పొంబ, పొంటి ఉదా॥ '“ఎపరి౦టీ పొంచెయ్య ఎవరీతో మాటాడ్డా” ఎవరింటి పక్కా
2. కోసానికి = కొరకు పిల్ల కోసానికీ $,. మంటి వరకు బంటికి మరోరూపం ఉదా॥ నడునుల్ల మంటొచ్చె
3. ల ౯౬ లో (1). కొఫైల్ల (2) ఉప్పూల ఆకత్తి ఊటాగ నూరి క కాడికి వద్దకుం దగ్గరకు బాయికొడికి /కడ/ కు దీర్ణం రాగా ఏర్పడిన రూపం /కౌడ/. స్థలగాచకంగా /అందు/ను విభక్తి వత్యయంగా గుర్తించిన సూరి (పభృతులు అదే స్టలవాచకానికి సామీప్యార్ధంలో /వద్ద/ /కడ/ అనే వాటిని ప్రత్య యాలుగా గుర్తించలేదు. నిజానికి ఇవికూడా (పత్యయాలు చేసే పనిని చేస్తున్నాయి.
4. కాన వద్ద, దగ్గర 7, దొక = వరకు ఇదివరదాక పండు కున్నాది ఒల్లు ఆరేదాకా ఓరంచు ధోళులూ 8 సేపు వరకు “జర సేపట్ల.””

౧రా

8, ఓలె వలె

కాకారి పువ్వోలె కడిగెనే కంచాము

10. ఓని = వలె

మొగోని కొళ్ళోని ఉన్నాయి ఒగినే.

(వలెను చిన్నయసూరి'"అవ్యయంగా గుర్తించాడు)

1! వంది నుండి

పన్నెండు నెల్లనంది ని్యద్రల్లు లేవూ.

12 /ది/, /ఇ/ అనేవి సంబంధ బోధక్కాలే షష్టీ విభకక్తిలో /యొక్క/ ఉపయోగ పడినట్లుగా ఉపయోగ పడుతున్నాయి

నాది తల్లి ౫ నా తల్లి

నాది కొడుకావఐ నా కొడుకా

నాయి బిడ్డ ౫ నా బిడ్డ

నాయి కొడుకా ౫ౌ నొ కొడుకా వాక్యరచన

ఈ _పాంతంలో ఒకప్పుడు ఉర్జూ భాష అధికాం౦ చెలాయింగి ఉండడం మూలాన ఇక్కడి వాక్యాలలో అక్కడక్క-డా ఉర్లు వాక్యాల ఛాయలు కనిపిస్తాయి-

1. ఉదా ॥ మీదిఏ ఊరు ఉన్నది? .- ఈ చివరనున్న /ఉన్నదె/ ఉర్దూ /హై/ (పభావం వలన చేరిన (క్రియ [కియా రహిళం గానే తెలుగులో (ప్రళ్నార్దక వాక్యం ఏర్పడడం సహజం, దీనికి జవాబుగా? “బౌరంగ పట్నమూ మాది ఉన్నదీ" అన్న వాక్యంలోని [కియకూడా అటు వంటిదే,

£. ఆయ్యయ్యో రామూడ చెపితే ఇంటలేవా

ఇంటలేవా వినవా

ఉర్దూ వాక్యాలలోని సున్తా నహీ అనే నిర్మాణానికి ఇది ఛాయ.

౧౯ా ళ్‌ లి కొడుకూను కటవకై పకక కొలుపూలు జెయ్యవై శోకమ్ము పెట్టవక్టై బాంధ్‌నా పడా, కర్నాపడా, రోనాపడా, అనే ఉర్చూ వాక్య విన్యానం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. 4. తొవ్వల్లా పట్టినారు ' ॥ దొటనే పట్టినారు. రాస్తా పకడ్‌ లియా అనే ఉర్జూ వాక్యం ఛాయలు కనిపిస్తున్నాయి.

6. గంపలూ ఆమెకు మొయ్యరానమ్మ

గడ్డినీ గొయ్యసీకి ఆమెకు రాదమ్మ- ఇక్కడ కాప్నేకో నె ఆతా - అనే వాక్యం ఛాయ ఉన్నట్లు (గ్రహించవచ్చు పదసంపద

పా౦ంతీయమైన వాడుక గలిగిన ఎన్నో కొత్త పదాలు ఈ థాషలో కనిపిస్తాయి,

1 కూతురాలు కూతురు బీదరాలు, పేదరాలు శద్దాల మీద ఆగమం వచ్చినట్టుగా ఇక్కడ /కూతు/ శబ్దం మీది ఆగమం గమనించ దగది.

1 ౭2, పాడు పొలం. పల్లేరు గాయల్ల పాడు (పొలం) జేసినాడు

8. కోలు మంచం కోళ్ళు మంచం పకి పొడుచుకుని వచ్చి వాటికి పొన్ను అమర్చిన సశ్హై మంచం.

ఢీ జన్నెపాయి చనువాలు

ర్‌, సోపతిగాల్లు స్నేహితులు

సానిపి కళ్ళేప్పు, కళ్ళాపి.

అల 68. గట్కా సంకటి 7, గంగాపు ఇ గంగెద్దుకు స్రీ లింగం 8. పొద్దులుపడు నెలలు నిండు $. ఆపతీలు పడు నొప్పులు పడు 18. ఐడువుమనుసులు గర్భిణీ స్రీలు 11. అడ్జంబడు ఆరోగ్యం చెడు 12. దక్కోలు దక్కుదల 18 పటువలు కుండలు 14. ఆరుసుకొను తెలుసుకొను 15. జాలాడ స్నానమాడేచోటు ఈ పట్టిక నిట్లా పెంచుకుంటూ పోవచ్చు. సుడికారాలు ఈశప్రాంతపు భాషలో రమ్యమైన తెలుగు సుడికార౦ వినిపిబ్యండి పదబంధాలు ఎన్నో మనస్సును ఆకట్టుకుంటాయి.

1. అప్రన ఆటలాడు, పోకన పొద్దు బుచ్చు. 2, పప్పుతో పది. 8 ఎంగిలి చన్నులు చీకి పుట్టడం.
2. _ఎన్నుదన్ని సృట్టడం గ, ఆలాయి బాలాయి అందుకోవడం
3. అడిదాని మాట నీళ్ళ మీద మూట. 7... లగ్గం ఎత్త గట్టడం
4. పొత్తుల చుట్టం 8, పల్లు విడుచు (నవ్వు)
5. తగూ పంచాయితీ (పోట్లాట)
6. తల నేలకు వేయ నిర్లిప్తంగా తల వంచుకొని ఉండు. ఇటువంటి వెన్నో లభిస్తాయి

అలి (1) జానపదుడు తనకు పరిచయం చేయబడిన విషయానికి, అపటికపడు, తనకు తోచిన పేర్లు పెట్టుకుంటాడు. ఈ "పేర్లలో టర లవి ణు వద శ్‌ ఆతని మేధకు సంబంధించిన కల్పనాళక్తి కనిపిస్తుంది. శ సమంధాలకట్ట పంచాంగం- సాధారణంగా పెండ్లి మహూర్తా లకు దీన్ని చూస్తారన్న జానపదుని బుద్ధి ఈ పదాన్ని కల్పించగలిగింది. [1] దూప గంపలు ఆకలి దాహం తీర్చడానికి అన్నం నీళ్ళు ఉంచు కుని చేలకు తీసుకుపోయే గంపలు- నాగరకులు వాడే టిఫిన్‌ కారియర్‌ . కారియర్‌ అనే శబ్దాలతో ఇద సమానార్థకాన్ని సాధిస్తుంది అటువంటిదే మరొక పదం దూప గ౦ంపలు- (11) మూడొద్దుల బువ్వః ఒక వ్యక్తి మరణించిన మూడవ నాడు యేం కోసం వండి 'పెప్టే బువ్వ నాగరకుల చిన్నదినం, జానపదుల (1౪) వద్ది బక్తైం:-దిననరి భత్యం మనం ఇంగ్లీషులో అనుకునేణ గీ ౧౮౧ ఒంటి పాడె: పెండ్లి కౌని (బహ్యచారిక్షై, అతడు మరణి స్తే, ఒంటి కర్ర మీద కట్టిన పాడె. 2) జానపదుడు తనళు సరిగా వ్యవహారంలో కుశరక, జ్ఞప్పిలో చూచాయగా ఉన్న పదాలను బట్టి కొత్త పదాలను కల్పించుకోవచ్చును. అటువంటి పదాలను జానవద వ్యుత్ప్సత్సి లెదా లోక నిరుక్షి అనే పేర్లతో పిలుస్తున్నోరు. ఇదీ జానపదునికి సంబందించిన నవ్య కల్చన (1100౪810%)లో భాగమే [౧ నారదుడు ౫ నారదాముడు [1% అరణ్యము+ఆడవి ౫ ఆరండ పడవి (పెద్ద, భయం కరమైన, అడవి అని అర్థం)

న ఈ (సాంతపు భాషలో ఎక్కువ ఉర్దూ పదాలుయథాతధంగానూ. మార్పులు చెండీ కనిపిస్తాయి క్వాచిత్క్మంంగా ఇంగ్రీఘు పదాలు కూడా కనిపిస్తాయి [1] ఉర్దూ పదాలు సాడాప = సడభ్‌ - రోడ్డు, బాట జలుమూను ౫ జుల్‌మానా = దండుగ = అపరాధం సందుక ప పెళ్లై. నందూభ్‌ ఫికరు ప చింత = ఫికర్‌ జాగ ల్‌ స్ధలం = జిగొ యాద ౫ గుర్తు, జ్ఞావకం యాద్‌ దీము ౨ఐ అధారం, సహాయం దీమ్‌ జ్యర్రంత ప కొద్దిగా. జరా కాతమయ్యె ౨ ముగిసి ఖతమ్‌ బాళ్లు ప వెంటుకలు. బాల్‌ 'సెర్టులు ౫ కట్టడులు -షర్త్‌ ఈ రకంగా ఈ పట్టికను పెంచుకుంటూ పోవచ్చును (10 ఇంగ్లీషు పదాలు జొకెట్టు 3 రక పే మ్‌ చ డిరసు ౫. (డైస్‌ = (ప్రత్యేక నమయాలలో ధరించే యూనిఫారం. ఫ్రెము ౨ వేళ ఫస్టుగ ప బాగా బంకు = గది పొటువలు ౫ ఫోటోలు

ఆ౨దె ఇక, కధ చెప్పేటప్పుడు అది ఏ కధ ఆయినా నరే జానవదుడు పాటించే విధానాలు కొన్ని ఉన్నాయి, అవి సార్వత్రిక వ్యాప్తిని కన్న అక్షణాలు. (1) తాము పొట పాడేటప్పుడు కథాగతంగా వచ్చే పదాలలోని అచ్చుల్ని అయకోనం, దీర్టీ కరించడం, జెలుకామాడి వా జలక్రమాడి తాలానేలకు = శల నేలకు తోడుగూను ఐ తొడుగును ఒక విషయం చెప్పేటప్పుడు ఆది వర్ణనకు (ప్రాధాన్యం ఇచ్చి విషయమైతే, విశేషణాలనుగానీ ఉపమావస్తువుల్నిగానీ మారుస్తూ, పాదా లను పెంచుకుంటూ పోతాడు కధకుడు, ఒకటి రెండు పదాల విషయంలో తప్ప మిగిలిన పొదమంళా ఆవర్తిత మౌతూనే ఉంటుంది ఇట్లాపాదం తరువాత పాదం పెంచుకుంటూ పోవడం వలన, కధకుడి మెదడులో, తర్వాత చప్పవలసిన పాదాలు రూపు చెందడానికి వ్యవధి లభిస్తుంది. అదే ఇలా ఆవర్హించడానికీ ముఖ్యకారణం ఈ లఅతక్షణం మౌఖిక సాపిత్యాని కుండే లక్షణం ఉదా॥[* 1. సారాడు ఉప్పులేమో సరికత్తి నూరినాడు. ఎ్రైరీళాడు ॥ పురిక్తి ॥ గోరాడు 1 గొడ్డం(డ్రు ॥ ॥॥ కాకొరి పువ్వోలె కడిగెనే కంచాము వీరాయి పువ్వోలె తోమెనే కంచాము 1 కూసోని కలిసేటి కూరమల్లూ దాటి ఒంగవడి కోసేటి పరిమల్డ్లూ _ దాటి నిల్చోని కోసేటి బ్‌ దాటి శ... కధ చెప్తున్నప్పుడు, ఆది దైఎకథినమైతే, కథను ఆపినచోట కథకుడు దేవతకు అపరా ధమని చెప్పుకుని ముందుకు సాగుతుంటాడు.,

అలి అఆపికి పాదమ్ము అపరాది నతి దీలిపితి పాదమ్ము దొవగారినైై తి 4. కథను (ప్రారంథించేటప్పుడు దేవకాస్తుతి చేయడం, కధకుల లక్షణం, అయ్యయొ్యొ ఓరానమ అయ్య ఓరామ హరి అనని వారికీ ఆపతులు సాల శరణు శరణమ్మ శరణు దేవీకి ముందుగా వినుదల్తు ముత్యాల పోసు పోతు పోతు నిను దల్తు ఓరి పోత లింగా ముప్ఫై ఆరుకోట్ల మునులను దల్తు డెట్చై ఆరుకోటై దేవతల దల్తు అందరీ దల్తును గంగనూ దలు తలసిన వారికి తల్లివే గంగ తలవనోరికి నువ్వు తలకింద కాను ఈ స్తుతి ఇట్లా ఎంతసేవయినా సాగవచ్చు (₹) ఒక్కొక్క చోట కేవలం దేవతల్ని స్తుతించడంతో అగ కుండా, తన గొంతును తిన్నగా సాగనివ్వమనీ, పాట ఎక్క డా ఆగకుండా జలరారవలి రావలెనసీ కోరుకుంటాడు ఆందుకు వెంటనే ఆయాదేవతలు సరే నని పలుకుతుంటారు. భూమిమీద సారెడు చందురంబు జల్లి భూతల్లి నా పొటి బిగ్గవడ రావాలె జలది మీద సాండు 'సెందురంబు పోసి జలదేవి నా పాట జల్జినా రాసీ తెళ్లిపూసావోలె ైలివొంది రానీ పచ్చపూసా వోలె పదమంది రానీ నళ్లిపూసా వోలె నాది నొకు రానీ

౨౫

మభూమురాల ఎల్లమ్మ మాటలూ "సెలవీయీ

రాచకొండీరన్న రాగములు పెలవీయి అనగా,

రాగము లెంత పాటె పాడుకో సెల్లైలా

పగుడాల పోశక్క పదములూ సెలవీయి

పదమెంత పాటీ పాడుకో సెల్లెలా

ముత్యాల పోళశక్క ముచ్చటా 'సెలవీయి

ముచ్చకెంళా పాటి. పాడుకో సెల్లైలా అని సెలవులు లభిస్తాయి.

శ. (పతి పాదం చివర '*ను' అని గాసీ, +గాదా” (కాదా అని గానీ, ఊతకోనమా, పాదాన్ని పూరించడానికో చేర్చినట్లుగాం ఇక్కడ కొన్ని కథాగేయాలలో కనిపిస్తూ ఉంది,

(1) ఒకనాడును.. దినమందున

మాతల్లాను దౌరకలేదును (మేతలు) మాతల్లూను దొరకకుం'బను

గంగ ఒడ్డుకు వచ్చినాదిని

సెక్క పేడోలా "సెవ యెండెను ఆసొాపాను నాగేందుడును నాగేంగడ్రుడు. మింగినాడుచు

(2) మీరు గాదాను పేమి అనొద్ద

మారెయ్య గాద చెప్పుతున్నాడు కామయ్యకుగాద చెప్పుతున్నాడు 'మేము గాదాను ఏమి జయ్యాము తోడ బుట్టీన చెల్లెగాదాను మేము గాదాను చూసుకుంటాను

7, కధ చెప్పడం అయిన తరువాత చివర సరదా అయిసే ముక్తాయింపులు చేస్తుంటారు కథకులు,

ఉదాహరణకు ఆలుమగలు సంతోషంగా ఉండడంతో ఒక కథ ముగుస్తుంది. అప్పుడు కధకురాలు,

డు మొన్న వోకేము మొగ్గల్ల రయిక మొగ్గల్ల రయిక మొగలిపువు చీరె వారు గాదాను నాకు వెట్టీంమ్మ ఆని ముగిస్తుంది. నొ చిన్నతనంలో కూ అమొ్మొమ్మ చెప్పే ర్‌ఖలి చివర్లో ఇటువంట్‌ ముక్తాయింపే ఉండేది. ఆవిడ తన చెవిన ఉండే పుష్యరాగాల కమ్ముల్ని చూపిస్తూ, “ఆ 'పెళ్ళినిపోతే అప్పుడు వాళ్ళు నాకీ కమ్మలు పెట్టారు" అని చెప్తుందేది. నేను నిజమె కాబోలు ననుకునేదాన్ని ఈ కధల్ని సేకరించిన కేతజ్ఞులూ, కధల్ని చెప్పిన వారూ, 8_లు చెప్పబడిన (దేశాలూ అందరూ తెలుసుకునేందుకు వీలుగా ఈ కింది పట్టి కలో ఆమర్శి యిన్తున్నానుం కధ పేరు దొలికిన ఊరు పాడినవారు "సెకరించినవారు నాగ కథ వెలున్నర్త సాటె లచ్చువమ్మ యం అండమ్యు శా॥ రామన్నపేట జి, నల్లగొండ శీవళశంకు కధ వెలువరి తక్క_ల్ల అండాలు యం. అండబ్యు వాఖి ళం ఛా॥ రామన్నపేట జీ,నర్తగొండ రామిరెడ్డి కళ వెలువర్తి కావలి మణన్ము యం, అండమ్మ రా॥ రామన్న పేట జి. నల్లగొండ వానదేవునీ కథ కొరటికల్‌ మల్క లింగమ్మ యం. అండన్ను ॥ తా॥ బీ॥ నల్లగొండ హానదేవుని కధ వెలువరి బత్తెపు స త్తెమ్మ యం. అండన్ము లి తా॥ రామన్న పేట “పేదరాలు పెద్దమ్మ తుమ్ములగూడెం గొల్లరాజమ్మ యం. అండన్ను కధ డా॥ రామన్నపేట టీం నల్సగొండ

౨8 కధ పేరు దొరికిన ఊరు పాడినవారు 'సేకరించినవారు అత్తాకోడళ్ళకిధ. వెలువర్తి కావలి వణిమ్మ యం. అండమ్మ చా రామన్నపేట జి నల్లగొండ ఎల్లమ్య్ము కధ నట్లూరు కాకారపు రాజవ్వ యన్‌. రాజేశం తా॥ భువనగిరి ణి. నల్లగొండ మల్లన్న కథ తుమ్ములగూడెం బెస్త ఆగమ్మ యం, అండమ్మ తా॥ రామన్నపేట ణీ. నల్లగొండ అఎపాలరాజుకధ చొరటికల్‌ కుమ్మరి సాయులు యం. అండమ్మ తో॥ జి. నల్లగొండ బాణావతి కధ కొరటికఠి కమ్మరి సాయులు యం, అండమ్మ తా॥ జి. నల్షగొండ అంజమ్మ కధ (గా చెన్నంపల్లి రాజమ్మ యం. అండమ్మ తా॥ దేవరకొండ బి నల్లగొండ వైశాలి కళ కొరటికల్‌ కొమురమ్మ యం, అండమ్మ తా॥ బి. నల్లగొండ ఈ కథల్ని సేకరించిన క్షేత్రజ్ఞులూ కథల్ని పాడినవారూ (చెప్పినవారూ) మా నర్వేకణ పకన, మా కృతజ్ఞతకు పా్యతులు (ఫెస్‌ కాపీ శయారు. చెయ్యడానికి రిజిస్టర్లలో నుండి యె త్తినవాపి (వ్రాత్యపతిని తయారు చేయడంలో శ్రీమతి ౫, శ్రీలక్ష్మి, (శ్రీమకి యమ్‌. ఆండమ్మ ఇద్దరూ నాకు సవోయసడ్డారు. ఇద్దరూ ఇప్పుడు జానపద సాషా త్యాన్నే విషయంగా (గ్రహించి పిహెచ్‌.డి. పట్టాన్నికై ఉస్మానియా. విశ్వ విద్యాలయం. తెలుగు శాఖలో పరిళోధన చేస్తున్న విద్యార్దినులు, అండమ్ము, పూపులు కూడా చూచి నాథభారాన్ని కొంత తగ్గించింది. ఆ చిరంజీవిను లిద్దరికీ నా ఆశీస్సులు,

౨ధ౮ా

మాస్టర్‌ ఆర్ట్‌ (సింటర్స్‌ యజమానీ, మా శిష్యడూ అయిన, చిరంజీవి వాసిలి వసంతకుమార్‌ ఈ పుస్తకాన్ని ము(డించి, అందిం చడంలో ఎంతో శద్ధ తీసుకున్నాడు అతనికి నా భుభాకాండలు,

ఈ।పాజెష్టకు ధన సహాయం చేస్తూ, ఇది నజీవంగా సాగడానికి చేయూతను ఇదివరలో అందించిన ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయపు వెనకటి ఉపాధ్యశులు శ్రీ రామిరెడ్డిగారికీ, ఇప్పటి ఉపాధ్యతులు శ్రీ హాషిమ్‌ ఆలీ గారికీ మా కృతజ్ఞతలు.

ఇంతటితో ఈ పుస్తకాన్ని గురించిన ముచ్చట ముగుస్తూ ఉంది. ఆయినా చెప్పవలసిన అధి ముఖ్య విషయం ఒకట్‌ మిగిలె ఉంది.

ఈ సర్వేక్షణకు సారధ్యం వహించిన వారు డాక్టర్‌. వి రామ రాజుగారు. తెలుగు దేశంలో విశ్వవిద్యాలయ స్టాయికి జానపద సాహిత్యం ఎదిగిందంే అది రామరాజుగారి చలువ. ఈ విద్యాలయంలో ఇంత మండి జిజ్ఞాసువులైన విద్యార్థులకు "జానపదం" అభిమాన విషయం కాగలిగినదంకే ఆది. ఆయన చొరవ. ఆయన సమర్టవంతమైన నేతృత్వమూ, సమయోచిత కార్యదీక్ష లభించక పోతే, నాగరకం మధ్యి దెక్కుదొరకని జానపదం గుక్కిళ్ళు మింగుకుంటూ కూర్చుని ఉండేది ఇతర విశ్వవిద్యాలయాల్లో లాగా: ఈ నర్వేక్షణకు ఆయన సారధ్యం పార్థ సారధ్యం, ఇది అనుకున్న గమ్యాన్ని చేరుకోడానికి ఆయన దక్షత శ్రీరామరక్షణ.

ఈనంకలనం తయారుచేసేపని నాకప్పగించినందుకు (శ్రీరానురాజు గారికి నా మనఃపూర్వక కృతజ్ఞతలు. హైదరాబాదు 1888 ఆగన్తు ఒకటి నాయని కృష్ణకుమారి

బ్‌ ౯

1 నాగకథ

చెరువు కట్టలను కాపాడే శక్తిని తెలంగాణాలో కట్టట్రునమ్మ అని వ్యవహరిన్తారు. ఈ శక్షిని సంతోష పెట్టి కట్ట తెగకుండా, చెరుపు ఇట్టి పోకుండా చూదుకోనాలం పే నరబలి యివ్వడం (ప్రాచీనమైన ఆదారం. ఇది దెళవమంతటా ఆక్కడక్క_డా పెద్దపెద్ద చెటువులకు అనునంధానింపబడి కన పడుతూనే ఉంటుంది. అనంతశృరం మండలానికి చెందిన బుక్కూురాయ సము(దాన్ని గురించి యిటువంటి 8 (పసిద్ధమైందే

మెకంజిక్తై ఫీయయిల్లొ, (సంపుటి 04) బుక్కరాయనము[ దం చెప్‌ యతులో నమోచ్చైన స్టానికి వఎనం దుడండి. "“బుక్కరాయ సము(ద్రం చెరువు వుత్క్బృష్ణంగా నిండి రెండు మరవలు పట్టక పుదకం పారులూ వుండగా బుక్కరాయ నము(దం ఆయగాండ్ల బరజనులు చూచేదానికి వర్చి వుండగా ఆ జనంలో పక స్త్రీకి శఎ౦ యెక్కి నేను గంగా భవాని, నాకు ఆహారిం నం దిలి యిస్తే నిలుస్తూ వున్నాను, లకపోతే నిలువ వలసినది లేదు. అని చెప్పి నందున అక్కడ వృండిన ౮ మస్తులు పెద్ద మనుష్యులు నరబలికి యేలాగు చేతాము అని ఆలోచన చేయగా అందుమీద బుక్యరాయ సము(దం (గామంలో బసిరెడ్డికి కడగొట్టు యేడో కోడలు మునలమ్మ అనే చిన్న పడుచుకు గంగా దేవి పూని నీవు బలికావలెనని చెప్పగా అదే (ప్రకారంగా అక్కడ నుండి బలికి సిద్ధమై పసువ్వకుంకున పెట్టుకుని వుతికిన చీర కట్టుకుని నిమ్మ పండు చేతితో పట్టుకుని కట్టమీదకు వచ్చి తన మామ అయిన బసి రెడ్డికి నమస్కారం చేసి పురజనులకు నమస్కాాం౦ చేసి గంగా భగీంధి శెలవు అయినది. నేను బలి పోతా వున్నాను ... .. అని న్నెరి గుండా లోనికి పోయి నిలిచినందున పైన మన్ను రాయి వేశిరి గనుక కట్ట నిలిచెను -ఈ కవే కట్టమంచి వారి ముసలమ్మ మశ౭ణం వవ్యానికి ఆకృతి యిచ్చింది.

వి నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు నాగ కధ కూడా, ఒక నాటి ఆచారాన్ని సంతరించుకున్న కథ | కొండంత మొగులొచ్చె ఉయ్యాలో 3 చ్రాట్రోజై తెప్పొచ్చె కూరుపూ దేశాన తులస వానా గొప్లై దక్షిణా దేశాన థరిణి వానా గొన్హై ఆవాన యీవాన చెజువు నిండీ “పాయె చెణువు నిండీ పాయె కట్టలే దెగి పాయె కట్టకూ తెహారమ్ము ఎవరి విస్తవు రాజ పెద్ద కొడుకూ నన్న ఇయ్యావా రాజా పెద్ద కొడుకూ నిస్తె పేకకూ ఎవరమ్మ చిన్న కొడుకూ సన్న ఇయ్యావ్లా రాజా చిన్న కొడుకూ నిస్తె కీ వ్ప్‌జ్ర 'కెవ్వారమ్మ నడిపి కొడ్రుక్షూ నన్న ఇయ్యావొ రాజా సడిపి కొడుకూ నిసె నాకు ఎవ్వారమ్మ న 'పెద్ద కోడలు నన్న ఇయ్యావా రాజా పెద్ద కోడలి నిస్తె 'పేరుకూ ఎనరమ్మ

నాగకథధి తి నదిపి కోడలి నన్న ఉయ్యాలొ ఇయ్యావో రాశా నడిపి కోడలిని నాశివ్వరమ్మ చిన్న కోడలి నన్న ఇయ్యావా రాజా చిన్న కోడలి నిత్త చింత లకుండంగ 'పెళ్హైల్ల పట్టు చీర కట్టుకో అక్కన్ము పెశ్షైల్ల సొమ్యుల్లు పెట్టుకో అక్కమ్మ అప్పుడే కట్టుకున్న ఓ మామగారూ రయికన్న తొడుకో్కో-వె నాసిన్ని నాగ అప్పుడే కొడుకు న్న ఓ మామగారు 'పెళ్హైల్ల నగలల్ల "పెట్టుకోవే నాగ అప్పుడే పెట్టుకున్న ఓ మామగారు 6 క్రాస్టెల్ల్‌ భాలకు పాలియ్యవే నాగ అప్పుడే యిచ్చినా ఓ మామగారూ బిందె తీసూకోని బావుల శెల్లారాద

నర్లిగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు అప్పుడే యెల్లిన ఉయ్యాలో ఓ మామగారూ కనాపనక్కలార సళ్ల కొసారిమ్మ అప్పుడే యెత్తుకొచ్చినం అయిగా బిందెల్లా సాలెక్ట లార సళ్ళ కాస్తావమ్మ అప్పుడే యెత్తుకొద్చినం అయిగ్గాః విందెల్లు గౌండ్లక్క- లార నీళ్ళ కొస్తాంమ్మ అప్పుడే యెత్తుకొచ్చినం అయిగా బిందెళ్లు మోకాళ్ళ "మంటొచ్చె బిందె మునుగుత లేదు మామ కిఆస్సుంబ పారాదె నా చిన్ని నాగ *నడుముళ్ళ మంటొచ్చె చింది మునుగుత లేదు మామ ఆనుంట పారాదె నా చిన్ని నాగ 10రొమ్ముళ్ళ మంటొచ్చె విందె మునుగుత లేదు మామ ఆసుంట పారాదె నా చిన్నినాగ వేవెక్ట్ర తైల మంటొచ్చె విందె మునుగుత లేదు మామ

శక్ర శ్‌

ఆబుంట పారాదె ఉయ్యాలో

నా చిన్ని నాగ

తొబ్లల దాలకు

తల్లి లఅదన్‌ చెప్పు

అట్లట్ల పోయేటి పకులార చేట 2, పోయె 8. ఆహారం శ. తులసి, ధరణి, సీత అనే దాలు వాడడం కెవల౦ [ప్రాస కుదరటం కోసం.

తొక్టైల ఉయ్యాల క. వెనక తో జుల్లో తను తమ కులాలు చెప్పు

కపడంలో ఎపరికీ ఎటువంటి చిన్నతనమూ ఉండేది కాదు. అన్ని సంపదలతో "*టు కుల సంపద కూడా నరి నడకలు నడిచేది, ఎవరి కుల నుంశే వారికి ష్టం అందులో ఓకటి హెచ్చూ మరొకటి తగ్గూ అనేనహ లేదు. పై చ్చు కులం ఉగ్గడించుకోవడంలో గర్వం కూడా, అందుకే సాధరణంగా శక్తుల సపేర్ణ ముందు కులాన్ని సూచించే పదాన్ని వాడుకుంటూ వ్యవహ ంచుకుంటుందే వాళ్ళు,

• మంటి బంటి-మోకాళ్ళ లొతు 8. ఆవళలికి పోరాదె. 8. నడుము లోతు ౧. ౦ మ్ముల బంటి 11. కుళ్తుకబంటి.

2. శివశంఖుకథ

ఈ కథ కీచక వధను తలపించే కథ. కొని ఆ కధకంకే విశిష్టంగా ఇక్కడ మేనమామ మీది ద్వేషం వివరింపబడ్డది. కృష్ణ కంన వృత్తాంతాన్ని తలపించే యిక్కడి. మేనమామ వధ జాసపద గాధల్లో (పతీకాత్మకంగా (3౧500116) నిలిచి పోవడం మనం ఎన్నో కధల్లో చూడవచ్చు పితృ, మాతృ స్వామ్యూల మధ్య చెలరేగిన ద్వేషాన్ని యిటువంటి కథలు వచ్చన్నంగా సూచిస్తుంటాయి. అతి (ప్రాచీనమైన మాతృస్వామ్య వ్యపస్థి (0420111౧68) 5౪7518౧౧) యొక్క ఉత్పత్తి, పరిణామ, పతనాలను చక్కగా అవగతం చేనుకుంకేనే కాని, యిటువంటి కధల అట్ట అడుగున గుప్తంగా నిక్షిప్తమై పోయిన సాంకేతిక లక్షణం అర్థంకాదు. న

ఆంగట్ల శివళంకు ఉయ్యాలో

= బ్రొంగురా లాడంగ

తిరిగేటి బొంగురాన్ని

తీసి పారేసిరి

అక్కంళ్లు లేనోడ

ఆడ్రనియ్యం పోర

2 చైల్లెండ్లు లేనోడ

చేరినియ్యం పోర

ఏడ్చుకుంట శివళశంకు

ఇంటి కొచ్చీనాడు

అమ్మరో ఓ యమ్మ

నన్ను గన్నాళతల్లి

నాతొడ అక్కంల్లు

ఎందారే ఓయమ్మ

తూర్చునా *ఓగక్క

శంఖుకధ 7

దుర్గ మేలూ కొడుకా ఉయ్యాలో

• వన్సుమూట ఓగక్కం

పట్నమేలూ కొడుక

తూర్పు అక్కంకొడికి

5 ష్యయనా లాయిండు

ఏమిరా శివళంకూ

ఎప్పుడొచ్చినవు * తమ్మి

7 గప్పుడే వచ్చీన

5 అక్కార నాయక్క

వాకిళ్లు 9 జ్మ్య'కేట్రి ఆబాల ఎవరక్క_

నా బిడ్డ అక్కమ్మ సీ మేన గోడా 10 అలుకుల్లు ఆలికేటి ఆ బొల ఏవరక్క

నా బిడ్డ అక్కమ్మ సీ మేనగోడలా నిదురలొచ్చేనక్క- నిదురలొచ్చేనమ్మ బావవండే పేబంకుల్ల పండుకోరా తమ్మీ బావవండే జంకుల్ల బిల్లు లుంటాయక్క నేను వండే **అ(రల్ల పండుకోరా తమ్మీ నువ్వు వండే అల్ల నిదుర పట్టాదక్క అప్పుడూ శివశంఖు పక్కున్న నవ్వె బిడ్డరా ఓయమ్మ నావిడ్డ అక్కమ్మ 13ప్రసుమాటి అర్రల్లి పక్కలెయ్యి పో నాబిడ్డ అక్కమ్మ పక్కలెయ్యి పో పక్క-లేసీ అక్కమ్మ మల్లమల్లాస్తుంది అప్పుడూ శివశంఖు ఏమన్నడమ్మ 'పెటకొంగులు ఎట్టి 1ర్రావాడ గుంజిండు భేతకొంగులు పట్టి 25నేవాడ్ల గుంజిండు ఎదురుకొంగులు వట్టి ఎదురుకు గుంజిండు పాపాలు ఓపహామ పాపాలు పాపాలు మాయింట్ల పారాదు అక్కమ్మ

రామిరెడ్డికథ

ఇందులో వర్షితమైన కధ దాయాదుల కలహ కధ కథాంశం మహా భారత కధ ఆంక పాతదీ, నిత్య జీవికాలలొ ఆౌమబ్జులకు అనుభూతి పూర్వ మయినది రామిండ్డి స్టానిక వ్యక్తి ఏదో ఒక నంఘటన గుండెను కదిల్చి నప్పుడు కై గట్టుకుని పాడుకోవడంలొ ఆడామగా భేదం లేదు

పెండ్రికాని వాళ్లని పూడ్చే ఆదారమూ, ఒంటి పాడె కళ్లు ఆవారమూ క్‌ంపెస్తందీ గేయంలో అలాగే మూనొద్దుల బువ్వ పెక్టే ఆదారమూ వ్యక్త ఎువుకున్నది భూదేవి నా పాట ఉయ్యాలో బుగ్గవాడ రానీయమ్మ జలదేవీ నాప్రాట జనుతాక* రానీయమ్మ్యా పట్నమ్మూ పల్లెల్లె ఐదుగూరు పాలోళ్ళు” పాలంటా వడిగీరి"

• వమ్మారా ఓయమ్మ మీ కొడుకూ ఎక్కడా ఎక్కాండ పొయ్యిండే హా కొడుకూ రాముడె 5 బ్రార్వుకాడి కే పొయ్యిండూ వైదుగూరు పాలోళ్ళు బొటలే పష్టేరు

రామిరెడ్డికధ [1 అయ్యయ్యో ఉయ్యాలొ రాముడా ఉయ్యాలో పాలోళ్లు ఒచ్చీరి వొద్దయ్యా నా కొడుకా 6 త్రానంబె నేన్‌ చేస్తా సీళ్ళయినా తోడమ్మా లెవయ్యా సా కొడుకా చేదానే బావుళ్ళ జలకమ్మే వాడయ్యా 7 'సెమ్ముల్లె "సీతను పట్టిండే రామూదు అయ్యయ్యా రామూడ వీపయినా ౩ ర్రాయాన 'నెప్పావు నా కొడూ 'సెప్పావు రామూడా ఏ'మొద్దు చొ తిల్లి శానమ్మె చేసేనా తడిబట్ట విడిసిండు పొడిబట్ట కట్టిండు అమ్మరా ఓయమ్మ అన్నమ్మె "పెట్టమ్మా 9 వాక్రాలి వయితుండి బయికాడికీ నేనువొతా ఒద్దయ్యా నా కొడుక పాలోచ్ళ వొస్తుండడి వొద్దయ్యా రామూడ ఒద్దన్నా 1%న్పేన్సిన్హా కద్దన్నా నేనినా అయ్యుయ్యా రామూడ

12 నల్తిగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఇది ఏమి ఉయ్యాలో 31మంకయ్య ఉయ్యాలో చెప్పితే వినవయ్య బయికాడికీ నేనువోతా నేనైనా వోళాను వన్నమ్మె వెట్టమూ కొకారి *2బృృవ్వ్వేసి కడిగేనే కందచాము వీరాయి పువ్వెసి తోమెనే 13వ్రానెమ్ము “కం కాడు వన్నమ్ము కొదుక్రూణై వెట్టిండి తిన్నటే తిన్నాడు ఇది ఏమ నా కొడుకా వన్నమ్ము విడ్చిపెట్టి మవ్వ్వైనా ఎల్లావు దిట్టల్లూ ఒద్దయ్యా దబయికొచ్రికి ఒచ్చయ్యా వైదుగూరి పొలంతా ఒక్క-నివే తింటావు వాళ్ళయినా , వానీరి నేనేమి "సీతమ్మా సీ తిండడ్రి సచ్చినప్పుడు మూళ్ణేల్ల జాలూవివి ఉడి గట్టీ 19స్రాద్రీన

. చిచ్చమెత్తీ సాదీన వాళ్ళపాలూ వయితవురా ఒద్దయ్యా రామూడ ఒద్దన్నా నేనీన కద్దన్నా నేనీన

రామిరెడ్డికధ 48 దాయి కాడ్రిక్స్‌ ఉయ్యాలొ పొయొ్య్యొస్తా ఉయ్యాలో బట్టల్లె వేసుకూనె ఒద్దయ్యా నా కొడుకా సెబ్బత్తే చినవయ్యా ఒద్దన్నా నేనువోతా *కినాబ్యల్ల పట్లిండూ యల్‌

ననుగన్న నా తల్లి పొవ్వాకు]' పెట్టమ్మా నువ న్య

న్స్‌యినా వెళ్ళు తలీ ఆయ్యుయ్య్యి రాష్‌ న

లియో

ర్‌ ఎప్పతె వింటలేవోి చాటలె

ణ్‌ సువ్వడ్డె నేనేగ 29 చ్చేన్చల్రాడ నేనేమి -సీతుకొడకా ఎవ్వారు లేకపాయె నీతోడ "సెలాలు ఒక్కా_తి ఉ౦ండేను ఎవరింటా ౨1పొంటయ్య ఎవర్హాట్‌ మాట్లాడ్తూ అఆయ్యయ్యీ రామూడ ఒద్దయ్య్యి నా కొడుకా పాలోష్ల ఒచ్చీతె అడని “ాశీన్‌ జెపా చెప్పీతే వినవయ్యా ఎట్లన్నా నేనేనా 23 మ్ముల్లా ఏశయ్య నిన్నయ్నా "ఉేద్రాసి పెట్టి

కేక్‌ నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు నేనయ్నా ఉయ్యాలో ఇడాని ఉయ్యాలొ 'సెప్పూతా రామూడ బొటల్లే వట్టిండు సీకాటి వయితాదీ దేవులాడకు ఓయమ్మా పొయ్యిండూ రామూడ

2 కస్తాడ్రాకు ఎక్కను ఐదుగూరు పాలోళ్ళు ఏమంటా వున్నారు అయ్యయో్యో రామూడ

"కిని లవాడ్రూ రామూడ పాలోళ్లు పంటుం(డ్రు 27వచన్నేన పోళూండు సిన్నోడు మల్లాడు ఏమంటా మాట్లాడె విద్లూరీ పాలంతా ఓక్కడవే తీసుకుంటావ ఎన్నాండ్లు 8బ్రత్త్రావు సూస్తాము రామూడ పాలోళ్ల పగలంటా ఎట్లాను వనుకున్నరు ఇగనన్న ఎదపయ్యా వైద్దూరు పాలోన్ల జ9్ట్లాడ్రు కాబృావ్థథై ఓగాడు 'సెయ్యివ శ్రా వైదుగూరు చై దిక్కులా అయ్యను ఎత్తుకొచ్చి 30బ్వడ్డాను వేసేరు

శామిండ్డికథ శ్‌

బండ్లాను ఏసిరమ్మ రామ రాను 31కారండా పడవిలోన పొసారాడు ఉప్పులేమో

సరికా త్రి నూరినారు “ప్పరిశాడు ఉప్పుతేమొ

3ఉసృరికత్తి సూరినారు గోరాడు ఉప్పులేమొ

గొడ్డాం (డు నూరినారు

35వ్రార్రండా పడవిలమ్మ

పిట్టల్లు బేనిదమ్మ

వదిపిరికి వడవితల్లి

గద్డల్లు లేన్దిసమ్మ

అద్దాన పడవినమ్మ | వాళ్లయ్న ఉండి రేమొ

గొడ్డాండు నూరుకోని

గొంగట్ల పెట్టుకోని

ఆరండ పడవిలమ్మ

'6సిలికేసులం చెట్టువుండె

వయ్యయో్యో రాముడా

ఏమంట దిరిగినావు

ఈండీని జంపుకోని

ఒక్కంనివే నువ్వుపుండీ

ఉద్దరిస్త ననుకొన్నావా

నంసారిం 'పెద్దదయినా

'సేద్దాము అనుకున్నావా

"పెండ్రిలు పేరంటలు

నువష్వయిన జేతువయ్యా

ఒక్కొని పెండ్రినయిన

ఇప్పూడూ ఎల్లుతుంది

16 నల్లగొండబిల్లా ఉయ్యాలపాటలు నూస్తావు మల్లి రెడ్డీ రానురామ నూస్తావు యాది రెడ్డీ మెడాలు పట్టరేమిరా మేలు మలు అనిరమ్య్మ మెడళ్లైె గొట్టినారు సాల్పాలు అన్నరమ్మ వాళ్ళిట్ల దీర్పిదేమొ ననేమి సేతు కొడుకా ఎవరిండ్డా పొంటినయ్యా

నేనేమి పోదుకొడాకా

'సెప్పీన ముచ్చకేమొ

*8చైవ్లూన వెట్టవై తివి

ఆరండ 3౩౨ ఆడమీల

ఎక్కాడ దేవలాడుదు

నేనేమి జేతుకొడుకా రామరామా నిన్నేడ దేవులాడ్డు

నేనేమి జేతు కొడుకా రామ రామా వాటల్లు నేను వడ్తే

*అద్దాన అడివయ్యా రామ రామా “*న్నిదాన పొద్దుయాళ్ళా

నేనయ్నా దేవులాడ్డూ

చెప్పుళ్లేబుకోనీ

ఫోతున్నాది నాదితల్లె

ముండ్హయినా ఉ£గాని ప్రడ్రక్ర

ఆ తల్లి పోత వుంది

ఏమంట ళశోకమమ్మ

పాలోళ్ల కడుపు గాల

ఎంక చోపాని జేసి కొడుకా

వింతానె అడివినయ్యా

రామిరెడ్డికిఎ [7 కత్తి కొక్క- *ేతుననయ్యా రామరామ నిన్నయినా జేసిరి కొడుకా నేనేమి జేతు కొడుకా ఎవ్వారికి ఇప్పుదు ఆయిన్ని తున్కులందు కొంగూల కట్టుకోని దాటల్లా పట్టుతాది జీతగాడ సెందురయ్య 'మొండెమ్ము ఎత్తుకోరా మనమయినా పోదాము సీతొడ క వాక్కల్లు ఎవ్వల్లు లేశపోయిరి ఏమీను జేతుకాడుకా ఏడ్చుకుంద వొచ్చుతాది నక్కొాని లచ్భ్చువమ్మ ఇంటీకె వొచ్చినాది నక్కాని *%వాదితల్లి ఉ?పాడ్రానే వోవశ్రై ఉకాప్టెండ్తీలుగార కొడుకా ఉ9౭_ం-ఇ్పపాడెన పోతడేమో

మనమైనా ఏమిజేతూ నేనేమీ సేతుకొడుకా నాతోడ సెల్లెలుం కే ఎంతో (పీతిసొప్పునా ఆమయ్మా దేవులాడు మాచెల్లి ఏమంటదో నేనేమి సేతునయ్యా 50జబ్రాంద్రాలు 'పెట్టుదాము జీతగాడు సెందురయ్యా

18 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు అయ్యయ్యో లచ్చువమ్మా రామ రామ మాలోవికి జేప్పాలె బొందల్లు *ేదోడ్డ దుకు మాలోనికి జెప్పినయినా బొందాలె దోడుతాడు వట్లానె జెస్పినారు నేనేమి సేతునమ్మ నా కొడుకు పోతడేమొ నేనెక్కడ పోదునయ్యా ఇళల్లైవరి పాలుజేత్తూ భూ మెవరీ పాలుజేత్తూ నీ ఒక్కన్నీ జంపికొడుకా నీ పాలు 5" దింటమాని వాళ్ళయ్నా ఆనుకోని తిరిగిం [డు కోనాదికొడుకా 5%ఏ0త్రానె పాని కొడుకా రజ ప్పేవట్ల దేసిరయ్య నేనెక్కడ వోదుకొడుకా వొంటీని పాడెనాను కొడుకూను కట్టవట్టిరీ రక్షమ్ము గారవళ్తే ఎట్లాను దీస్కపోదూ నా కొడుకా రాముడా నలుగూరు ఎత్తుకోని పోతన్నరు కరి నార్సుత్రల్లి నక్కాాని వాయితల్లీ 7 ఫోకమ్మువెట్టవ నై అయ్యయ్యో నాది కొడుకా వక్కాడ వోతివయ్యా

£0 నక్లిగౌండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు కారండ పడవి, 82. చేరెడ్రు 808. ప్పరిసెడు 84. (ప్రానకోసం *పరి అనే మాట 85, ఆరండ పడవి ౫ పెద్ద అరణ్యం =ఆరండమనే పదమే అరణ్యానికి వికృతి. ఇదీ జానపద నుడి కారమే $6 చిటికేసరం - వృక్ష విశేషం 87. మెడలు దీర్చ్సం పాట నడక కోనం 88. చెవున బెట్టు ౫ నుడికారం 88. అడవిలో 40 ఆద్దానపుటడవి = అధ్వానపుటడవి 41, నిద్రపొద్దువేళ. శ2. కనుపడక 48. పవి-దీర్శం పాట నడక కోసం 44. తునుక 45. అక్కలు 48 ఆ తల్లి 417. పాడె 48 పెండ్లికి బహునచన రూపం వాడడం (ప్రాంతీయ లక్షణం 48 ఒంటిపాడె _ (బ్రహ్మచారిగా చని పోయిన వాడికి (ప్రత్యేకంగా కశ్షే పాడె. 50. బొందలు "పెట్టు = పూడ్చి సమాధిచేయు. పెండికానివోళ్ళను కాల్చరు. పూడ్చడమె జరుగుతుంది. 61 తోడు ౫ (మట్టి తోడు) తవ్వు, 5డీ. తిందామని క8. నాది కొడుకు = నాకొడుకు 564 ఎంతపని 55 కొంచెం సేపట్లో _ జర ౫ అన్య దేశ్యం 58. నా కల్లి 57. శోకము పెట్టు. దుఃభించు. (ప్రాంతీయమైన నుడికారం 58. మూడు నెలల 50. భుజము మీడిశెత్తి - లేక వీచ్చమెత్తి ? 60. చనిపోయిన వాని (పేతానికి మూడో రొజున వండి పెప్టే అన్నం.

వానదేవువికథ ఒక పురుషుడు, ఇద్దరు స్త్రీల మధ్య నడిచే (తిభుజాకారప్త్ప కధ. ఈ నమూనా చాలా పాతది. ఇద్దరు స్త్రీలమధ్య అసూయ, దాని ఫలితం, దోషి శిక్ష ననుభవించడం ఇటువంటి నమూనా చాలా జానపద కధల్లో (ప్రపంచ వ్యాప్త ౦గా కనిపిస్తుంది ఇక్క డ వాన దేవుడికీ ఈ కధకూ పోరాని సంబంధ 'మేమీ లేదు, వాన కోసం తల్లడిళ్లై జనులు వాన రాకడ కోసమని ఈ కధలో నిక్షిప్తం చేసిన గ&81౧ 1౧1118110౧ తతంగ మేమీ యిందులో కనపడదు వాన దేవుడి బదులు నాయకుడికి మరే పేరు పెట్టినా ఈ కథ ఇట్లా నడవడంలొ విఘాతం కలుగదు, నాయకుడు వానదేవుడు గనుక గారీ ధూకలి మెరుపూ మేఘమూ వగ్షాలదేవీ ఉరునున్నా మెరుసున్నా-వీళ్ళు పాత్రలుగా రూపొందడం జరిగింది పూర్చి పాట దొరకలెదు. ఇక్కడ, ఒకటవ భాగం, రెండోభాగం అని ర0డు పారాలు కనిపించినా, రెండూ సంపూర్ణంగా అవు. రెండవ భాగంలో వాన దేపుడికీ మేనత్త కూతురికీ వివాహం జరిగింది కనుక కధ ఆయిపోయిందనుకో వచ్చును. వాన దేవుడమ్మా వలలో వానిమాయగాలా వలలో వాననాన అంటా ఆరిచేలుకుంపె కేకాలంకాలం వంటా * కల్వరీలుతుం ఇ రాజ్యానిమందంతా తల్లడీలుతుం-టె కాలం సిన్నంగా గడిపిరారా కొడుకా వన్నెల్లకండూవ ళం 1 స శిల్చాభ్యన షాక పూలాదుప్పాటీ శ్‌ న సంక జింకాతోలూ షా / ర్‌ సమంధాలకట్టలో సనమంధాల కట్లా 'పేళతబటూకోని- ) స్‌ ప ఈ ,6(3 హైం క లాం ర00 0డీ

లల్లి నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఒంగివాలుకుంటా వలలో ఒన్నెలేలుకుంటా వలలొ రాజ్యానమందంకా తల్లడిల్లుతూవుం కె గాలన్న ధూలన్న ముందల పదపయ్యా వానదేవునికీ ఏడుగురు పెండ్డాలు 6 బ్రల్రిజెది ఒక్త- బాపనిది ఒక వడ్లది ఒక కోమటిది ఒకా కుమ్మరిది ఒక కమ్మరిది ఒకా వానదేవూనికి ఏీడుగురు 'పెండ్లాలు వానదేవుని తల్లీ 7 నవరసాల దేవీ రాజ్యాన మందంకా తన్తిడీలుతూం (డు కాలం సిన్నంగా గడుపవయ్యా తల్లి సంకశెక్కీ- 8 జన్నైప్రాయిగుడిసీ ఎడమిట్ల మేసేటి ౩ ప్రనిగాల బిలిసీ కుడిమిట్ది మ్‌సేటి గురాల బిలిసీ 10పోలన్న దాగాక పశ్హు కశ్లైిమ్మూ వెన్నన్న ోదినాక ఎక్క గొట్టాన్ని ఎద్దెధ్ధు 32పం చిక్రమ్ము ఎద్దులారగించె ఆవావు పంచికమ్ము జఆవులారగించె దూడదూడ పంచికము్ము దూడ లారగించా దూడలన్ని సేల దుక్కూల కొరిగినయీ సక్కనానదేవా ఎక్కడున్నవయ్యా ఒంగి వాలుకుంటా ఒన్నె లేలుకుంటా కాలం సిన్నంగా గడుపనయ్యా సొమి కుమ్మరి ఏమీ జేసినాది గుడ్డిది కుమ్మరిది గుణవంతురాలు సళ్లు పగోలెం కాక వరివోసినాదీ రాజ్యానమందంతా తల్లడీలూతుం (డు దేశాన మందంతా తల్లడీలూతుం,డు కాలం నేనూను గడిపివస్తనమ్మా

వానదేవునికధ 29 సూడవయ్య సామీ వలలో పక్కనానదేవా. వలలొ నారు చూడవయ్యా సక్క-నాన దేవ పచ్చటి పైరం'పె పతక౦బులాయె సక్కనానదేవా ఎక్కడున్నవయ్యా గుడ్డీ క్రమ్మరిది అంటవున్నదమ్మా వానదేవునీని **్పల్లనిస్త వదు గుడ్డి కుమ్మరిది గుణమంతురాలు వానదేవునీని వలలా చిక్కి౦చె రాజ్యాన మందంతా తల్లడీలుతు ఏఏ కౌలం కాలం అంటా కల్వరీలుతుం సె కాలం సిన్నంగా గడుపవయ్య సామీ అప్పుడు వాన దేవుడు ఏమి సేసినాడు సక్కనానదేవా ఎక్కడున్నవయ్యా 15స్వేగ్యము రంజిల్లె మెరిసే 1%కోజంతా మేననూమబిడ్డె కే₹ నేల్పక్షూతురాలు సక్యనానదేవా ఎక్కుడున్నవయ్యా 28 బ్లాల్రార్రు దిండల్ల తానాని కొచ్చిందీ 19స్టన్బల్రాచ్చె వానదేవా 20మ్రాప్లూ రావయ్యా పగులన్న మాటల్లూ పాటివట్టినాడూ సక్క-నానదేవా ఎక్కూడున్నవయ్యా మేనమామబిడ్డా మేలుకూతురాలు పగులొచ్చె వానదేవా మాపూ రానయ్యా అట్లాటిమాటల్లా పాటివట్టినాడు మాపూ వాసామి మల్లవోయినాడు మేనత్త నా కొడుకూ వచ్చినాడునమ్మా నా మేనత్త కొడుకూ వచ్చినాడునమ్మా సకంానివా పిల్లా ఏమి జేసినాది ఉక్కుయి 23 గాల్లాలు ఊడదీసినాది సిక్కుయి. తాళాలు ఊడడీసినాది

24 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాాలపాటటు నక్కంని వాతల్లి వలలో ఏమి చేసినాది వలలో 22ప్రోక్రన గంటసేపూ పొద్దుపుచ్చినారూ వాక్కున గంటసేపూ వాటలాడినారూ నక్కని దేవూడు ఏమి జెయ్యబ్హై మేనమామబిడ్డా మేలుకూళురాలా ఏమెమి సౌము ఉక్తూ సీకూగావాలె ఏమమి రయికల్లూ సీకూగావాలె ఏమేమి చీరల్లా నీకూగావాలె కందికాయ భగిడీలు కౌల్లాకడియాలు 'పనరకాయ భగిడీలు 2ఉపెయినిండా సౌమ్మూ నుప్వుగాయ భగిడీలు నూటొక్క. సొమ్మూలు అవన్ని సొమ్ముల మీదా 25థన్నసారమయ్యా భన్నసారమం'పె 25బ్రాగభమిసినాదీ పోతపవున్ననమ్మా 22ప్రొద్దు శానబాయె మేనమామబిద్ధా మేలు కూతురాలా రాజ్యాన మందంతా తల్రడీలుతుం (డూ దేశాన మందంతా తలడీలుళుం(డ్రూ నేను పోతనమ్మ న్‌ేన మర్చాలా అన్ని సొమ్ములమీదా భన్న సొరమమ్మా భన్న సారమమ్మా బాగుగ "ిజేపిస్తా 92వానించి దేవూడు ఏడి కొచ్చినాడూ పి అవ్ఫనలోల్ల దే వాడా చేవుడొచ్చినాడు అపునలన్నలారా ౩1నాయివన్నలాళా మేనమామల్లిడ్డా మేలుకూతురాలు అని] సొమ్ములమీదా భన్న సారమయ్యా అడిగినంత మిక వన్రం యిచ్చేను అడిగినంత మీక్ష అన్న దానమయ్యా సక్కని వాన్లినా ఏమి చేసినారు

పై అప్పుడు ఆపుపల్డు ఏమి బేసినారు

వానదేవునీకథ ఖల్‌ కుంపట్లు ఐనా వలలో వాల్లు బెట్టినారు వలతో వన్నిసొమ్ముల మీదా ఛన్నసారమమ్మా భన్నసారమమ్మా వారు జేసినారు సక్కినాన దేవా ఎక్కుడున్నవయా్యా మేగ్యంం ౦ జిల్లై మెరీ స కోణంల అన్ని సౌమ్ములైనా తెర్చినాడునమ్మా కొసంద్రు కల్లగూడా "పెశ్టైనమ్మసామీ దేవుడు **సాదెంది పంచరామ చిలుకా చిలుకను వగ్గార పిలిచెనమ్మి సామీ చిలుకకు బుద్ధుల్లు చెప్పెనమ్మ సామీ పలుకమీద పప్పూ పోసెనమ్మ సామీ పలుక్షమీది పప్పూ *జేబ్సక్కైైనమ్మ సీలుకా పనగలుదిని నెయిగడుగ చెలిమెలు దోడెచ్చె చిలుకకు బుద్ధుల్లూ బసప్పెనమ్మ సామీ కుమ్మరి గుడ్డీది గుణమంతూరాలు దాని మేడకై నా 35ప్రోక్ష వమ్ము సిలుకా గుడ్డీ కుమ్మురిద్‌ చు అఆమంతురాలు మరిసిపొయ్యి సిలుకా చానిమేడ మీదా దానిమేడ మీదా వాలినాదినమ్మా కుమ్మరి దానింట్లా ఏమి వున్నదమ్మా గంగరేగు చెట్టూ పున్న దమ్మసామీ మరిసిపొయ్యి సిల్యా ఏమి జేసినాదీ గంగరేగుచెట్టూ మీద వాలినాదీ గుడ్డి కుమ్మరిదీ గుణమంతురాలు మేడలెక్కినై నా సూసుతున్నదమ్మా శెవ్వుశెవ్వుల సిలుకా పలుకుళున్నదమ్మ సిలుక పలుకూలై నా ఇన్నదమ్మ సామీ గుడ్డీ కుమ్మరిదీ గుణనుంతురాలు పలుకమీదపప్పూ పోసెనయ్య సామీ

లీ నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు సిలుకనుగూడ వలలో పిలిసెనమ్మ =లతో సక్కనివా సిలుకా ఏమి జేసినాది పలుకమీది పప్పూ తింటవున్నదమ్మా గుడ్డి కుమ్మరిదీ గుణమంతురాలు పెట్టెను గూడాను ఇడుసుకున్నదమ్మా ఉక్కుయి. గొల్లాలు వూడదీపి నాది సిక్కుయి. తాళాలు తీసినాదినమ్మా గడ్డీ కుమ్ములిదీ గుణమంతురాలు అన్ని సొమ్ములై నా తీసుకున్నదమ్మ భన్నసారమైనా తీసుకున్నదమ్మ చీరలు రయికాలు తీసుకున్నదమ్య సక్కనాన దేవా ఎక్కడున్నవయ్యా మేనమామ బ్‌డ్డా మేలుకూతురాలు ఆమెమేడకై నా పంపినారుసామి

గుడ్డీ కుమ్మరిద్‌ గుణమంతురాలు అన్ని సొమ్ములమ్మా భన్నసారమమ్మా అన్ని గూడనమ్మా తీసుకున్నాడి సక్కని కుమ్మరిదీ ఏమి చేసినాది పాములు తేల్లానీ పట్టుకున్నదమ్మా పెథ్టైనిండనై నా పెట్టినాది త ల్లీ గుడ్డీ కుమ్మరిడీ గుణమంతురాలు మల్ల సిలుకకై నా కట్టినాదినమ్మా సిల్మా ఏమీజేసె కెవ్వు కెవ్వునాను కెవ్వు కెవ్వునాను కేకలేసుతుండె రెప్పరెవ్పనాను లేచీపొయ్యిందీ నక్కనానదేవా ఎక్క-డున్నవయ్యా మేనమామ బిడ్ణె మేలుకూతురాలూ భామతోటి గూడా పంపుకున్నడమ్మా (పేమతోటి గూడా ప౦పుకున్నడమ్యా

వానదేవునికథ వా గుడ్డీ కుమ్మరెదీ వలతో వదలబట్టినాది వలలో మేనమామ విడ్డె మేడకు బోయిందీ సిల్కను గూడాను పొయి్యినాదినమ్మా కక్క_ని తల్లీని సిలుకియిరా కళ్లూ ఏలుకయిరాకల్లూ సూసినాదినమ్మ మేనత్త కొడుకూ నా మేనబావా అన్నమాట గూడా తప్పలేదు సామీ గుబ్బగుబ్బగూడ అరుకొచ్చినది సామీ సిలుక కాలు పెచ్తై ఇడుసుకున్నదమ్మా మేనమామ బెడ్జె మేలుకూతురాలు అన్ని సొమ్ముల మీద భన్నసారమమ్మా భన్న సారమమ్మా వాగున వంపిండూ మేనత్తా కొడుకు నా మేనబావా మేనమామ బిడ్డ 'మేలుకూతురాలు 'పెన్లై గుంజుకోని మురుసుతున్నదన్మూ ఉక్కుయి గొల్లాలు ఈడవిస్పీనాది సిక్కుయి తాలాలు చదలడీసినాది 'పెశ్షుల ఏమూను వున్నయయ్యసామి 'పెక్టైల గూడాను వున్నయయ్యసామి "పెళ్టైయి మూతల్లూ 86 ప్రీసెవారక్రమ్మూ మేనమామవిడ్డా 'మేలుకూతురాలు పాములు తేల్లైనా కరుసుతున్నయమ్యా సక్కని వాదాలా 87 అడ్డం బడ్జాదీ అడ్డందిదివరకు సక్కని వాతల్లీ సక్కని వాతల్లీ ఏమి జేసినాది విడ్డవబిడ్డ వంటా సక్కని వాతల్లీ గుబగుబ శ8ిగ్రాన్స్మల్లు గుద్దుకు ంటదమ్మ మేనమామవిడ్డా మెలుకూతురాలు ఇలఇల (ప్రాణంబు ఇడుసుతున్నదమ్మా

26 నర్లిగాండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు నక్కంనివా తల్లీ వలలో ఏమిజేసినాది వలలో పాపకారుడమ్మా నాయిమేడకొచ్చె దోనకారుడమ్మా నాయిమేడవెచ్చె విడ్ణయి పొందిగలు చేసెనమ్మసొమీ బిడ్డని మోసాలు చేసెనమ్మసామీ తల్లీ గూడాను ఏడ్సుతున్నాది సక్కని దేవూడు ఏమి జేసినాడూ అరిచేతుల *ోఅం జనమ్ము 'పెళ్టైునమ్మ సామీ అష్టలోకాలు సూసెనమ్మ సామీ సక్కని వాబాలా పడిపోయినాడీ సక్క-నానదేవా ఎక్కడున్నుయ్యా మేనమామవిడ్డా మెలుకూతురాలు 'మేలుకూళురాలూ 49ష్టైన్లం ఇడ్రిసినాదీ వగులొచ్చె వానదేవా మాపూరావయ్యా జాలారి దిండల్ల నాయిబిడ్డగూడా నాయిబిడ్డగూడా తానం జయ్యంగా మేగ్యం రంజిల్లె మెరిసే కోణంలా ఉరుమన్న మెకమన్న ముందలొచ్చినాడు గాలన్నా దూలన్నా ఎక్కడున్నవయ్యా ఎంత మోనమయ్యా చేసితివి బిడ్డా వగులన్న మాౌటిల్లూ పాటిబట్టితివి పగులొచ్చె వానదేవా మాపూ రావయ్యా మాపూ రావయ్యా వన్నమాటలు విని మాపటికి సామీ మల్లవచ్చినాడు మేనత్త కొడుకు వచ్చిండనీని నాయివడ్డగూడ పొటిబట్టుకోని పక్కంనాన దేవా ఎక్కడున్నవయ్యా వాన దేవుడమ్మా వాని మాయగాల ఒంగివాలుకుంటా ఒన్నెలబపంటా

వానదేవునికథ 2లి మేనమామ విడ్డా వలలో మేడకొాచ్చినాడూ వఅతలో 4* జీవాల పుల్తల్లూ మోపెనమాాసామ్‌ సన్క-న్‌ వాదాల ఏమిజేసినాదీ

లేసి కూసూనె సక్కని వాబాల ఆఅమ్మనె ఓయమ్మ మమ్ముగన్నళతల్లీ నిదురపాడుగానూ ఏమి నిదురలొచ్చె ఇంత'సేపునాకూ నిదురలొవ్చెనమ్మా నక్క నీ వాబాల ఏమిజేసినాది

తల్లి గూడనమ్మ ఏమి అంటవుంది నిదురలెక్క_డివీ సక్కని నాబిడ్డా మేనత్త కొడుకూ వీ మేనబావా పాముల శతేల్లానీ పెట్టి పంపినాడు పాములు కేల్లూనూ కరిసినాయిబిడ్డా కరిసిగూడనువ్వు క? మరణమయ్యినావు ఎక్కూడినించోను జంగమయ్యవచ్చె జీవాల పుల్లల్లూ మోపినాడు విడ్డా జీవులు గూడాను వచ్చినాయిబిడ్డా ఈడివుంఅనమ్మా నక్కనానదెవా మల్లగూడ తల్లీ వస్తాడునమ్మా

ఈ రాజ్యం నుంచీ ఇంకోరాజ్యమ్యూూ ఇంకో రాజ్యమ్ము మనము ఎల్టాము సక్క-నివాతల్లి 'సెప్పుతున్న దమ్మ తల్లీ పిల్లాలు కూడినారునమ్మా

ఉ1 ఆర్రండవాసమ్ము ఎల్లుతున్నారూ పోతవుం-బనమ్మా సక్కనాన దేవా సక్క_నానదేవా వెంబడెబడ్డాడూ పోంగ పోంగ ఏమిజేసినారూ పల్లెరుగాయల్లి పాడుజేసినాడూ పల్తెరుగాయళల్లు ఇరుగుతున్నయమ్మ

800 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు మాదిగ ఏషమ్ము నలలో దేవుడు గట్టిండు వలలో సప్పులు గూడాను "సేతబట్టినాడూ పటవమ్మ పిల్లా 'సెప్పులేసుకోవూ

కశ ముండ్లు గూడనమ్మా ఇరుగుతున్నయమ్మా 'పెప్పులు పాడుగాను నాకు 'సెష్పులొద్దూ తల్లి గూడనమ్మా ఏమి అంటవుందీ ఏసుకో వవిడ్డా ముండ్లు యిరుగుకుండె వారి మాయలవాడు వానదేవుడమ్మా వానదేవుడమ్మా 15 వాని మాయగాల నాకు 'పెప్పులమ్మా వద్దునమ్మ తల్లీ

నువ్వు గూడనమ్మ 'సెప్పులెసుకోవు సీకులేనీది నాకుఎందుకమ్మా ఎట్లవాలాను 'పేతను జిక్కూనూ కొంత దూరమమ్మా వాళ్లుబోయినారూ సక్కనాన దేవా ఎక్కూడున్నవయ్యా పోవంగ పోవంగ ఏమి జేపినాడు

ఉర్‌ పద్దా చేనమ్మా కాయించీనొడు అన్నం * వాగరము లేదునమ్మబాలా పద్దకంకఠులై నా తింటదంటసామీ సద్దచేనుగూడా కాయించీనాడు పద్దకంకులై నా తీసదమ్మబాల

అట్లా వడ్డాము దేవుడుదిరిగిండు సద్దాకింకూలు తినవమ్మ పిల్లా

నేను దిననూ నద్దా కంకూలు మోసకారుడమ్మ మోసం జేసీండు తీనవమ్మ బిడ్డా వాకలయ్యితుం కె నాపగూడ నమ్మా సద్దాకంకూలొద్దూ సువ్వుగూడానమ్మా తీనరాదమ్మా

సీకు లేనిది నాకు ఎందుకమ్మా

వానదేవునికథధ 81 వట్లనేనూను వలలో “ఎల్లిపోతవుం(డ్రూ వలలో పోవంగ పోవంగ ఏమి జేసీనారు 'పెసరి జేనును వడ్డ మేసినాడూ మేనమామవిడ్డా 'మేలు కూతురాలూ *8 నాయి మీదను అలిగి పోతుందీ ఆమెకు గూడాను తెలుసు తున్న్మయమ్మా మోసకారు డమ్మా మోసం జేసీం[డ్రూ పగులొచ్చె వానదేవా మాపూరావయ్యా మాపన్నమాటల్లు *9 ప్రాబ్బట్టినాడు పాటిబట్టి సామీ ఏమి జేసినాడు మేనమామవిడ్డా మేలు కూతురాలా ఏమేమి సొమ్ముల్లూ కావాలెనానె ఏమి సొమ్ములయ్యా నాకు వద్దంటే ఆన్ని సామ్ములయ్యా నాకుఉన్నయం టీ అన్ని రయికలయ్యా నాకుఉన్నయంటీ అన్ని చీరలయ్యూ నాకుఉన్నయంటీ వన్ని సొమ్ములమీద భన్నసారమమ్మా భన్న సారమనమ్యూ బహుగవంప్పతాను బహుగ పంపుతాను వన్నడమ్మసామీ అసుంటి మాటల్లూ పాజిబట్టుకుందీ మేనత్త కొడుకూ నా మేనబొవా పగలన్న మాటల్లూ పాటి దట్టినాడు నాయిమేడశైనా వచ్చిండనుకుం కే ఇసొంటి మోసొలూ చసెనమ్మా సామీ పాముల తేల్లాను పంసపెనమ్యా సామీ సక్కూనాన దేవా ఎక్క-డున్నవయ్యా పోవంగ పోవంగా వానదేవునీదీ వానచేవునీది పట్నం వొచ్చినాడీ వప్పుడు వాదేవుడూ , ఏమి జేసినాడు

లొల్లి నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఈల్ల కిరాకాటా వలలో చూసే దేవూడు వలలో ముందల ముందల పాయే దేవూడు ముందల పొయ్యిండూ దేవుడు ఏంజేసే ఊరూ సాటింపూ దేవుడు జేసిండు ఏ వూరుతెక్లో ఇద్దరు వొస్తవుం(డ్రూ వాండ్లను గూడాను ఇంట్లకు రానిస్తే ఇంటికి పదిరూపాయెలూ 51జులుమానే సేను ఎవ్వరి యింటికి పోనియ్యడమ్మ్యా సక్కూనానదెవా ఎక్క_-డున్నవయ్యా వానదేవునీది ఇల్ల జేరినాడు ఆమ్మర ఓయమ్మా వరుసాలదేవీ తల్లీ పల్లాలు వచ్చినారునమ్మ 52బ్చ్రుం గళ్తాము తన్లీ వాళ్లకీయ్యవమ్మా

• రొన్లై పిండీగూడా వాళ్లకు బెట్టమ్మూ మంగళం యిన్చినంకా ఏమి జేసేవూ మంగళం బోజేను సీ బిద్దేనూ నీ బిడ్డేనూ నాయికొడుకూకు నాయికొడుకూకు 'పెండ్రిజేసుకుంటా అట్లాటిమాటల్లూ ఆనవమ్మ తల్లీ వరుసాల దేవీకి 'సెప్పినాడు సామీ అక్కడికక్కడ డిరిగే వారు వొచ్చినారూ ఇప్పుడొచ్చినోళ్ళూ ఉపాసమమ్మా ఉపాసమమ్మా పండగూడదమ్మా రొన్టైపిండితల్లి నేను బెడ్డ నమ్మా రొండు రొశ్చైలమ్మా మీఠు జేసుకోరు తల్లికొక్కటీ పిర్లకొక్కంటీ అట్లాట్‌ మాటల్లు వరుసాలదేవి వరుసాలదేవి అన్నదమ్మసామి రొ'స్టైపిండి గూడ వొళ్లు దీసుకుంథడ్రు

వానదేవునికధ క్రితి రొండు రొనక్టైలమ్మ వలలో వాళ్లు జేసుకుం్యడు వలలో వానదేవుడమ్మా వాని మాయగాలా కోడిపుంజునై నా వేష మేసినారూ మంగళం మీదంగా సపడదునికి నాడూ

1 కాలం వాన కాజు 2. కల్వరీలు ౫ కలవరించు-దీర్బృం పాట నడక కోసం $8, జనులంకా 4. వల్లెవాటు 6, పంచాంగం జానవక నిరుక్రి పల్ల వచ్చిన పదం=పంచాగం విప్పి ముహూర్తం చెప్పే దృళ్యం జానపదుడి హృదయానికి హత్తి, అది సంబంధాలకట్ట అయింది.

1. కులాలుచెప్పుకోవడం జానపదుల అలవాటు 7 వర్షాల దేవి 8. చనుపాయి పాలు అనే నిత్య బహువచన రూపానికి ఏక వచన రూపం కనపడడం విశేషం 8. ఏనుగుల 10. పాలైనా తాగక 11 తినక 12. పంచితము, మూ[తము నీన లేళ పోవడం వల్లి కలిగిన దుస్థిని వరించే వర్షన. 18.నీబ్ళ పట్టి ఉంచే పెద్ద గాబు 14 వెళ్లనిన్వడం లేదు. (ప్రాంతీయ (వయోగం 16 మేఘం 16. కోనంకా 1? మేలయిన ఆడపిల్ల
2. జూలారు బండ = స్నానమాడే చోటు జాలాడ స్నానపు గది అక్కడో బండ పరిచి ఉండడం వలన అది జాలారుబండం-లఅందుకే జాలారు బండను ఎక్కుతారు 19, పగలు పొద్దు = మూడు అచ్చులున్నచోట పదమధ్యంలో “ఆకారం” ఉకొరంగా మారడం ప్రాంత లక్షణం 20 మాపు ౫ సాయంగతం
3. ఉక్కు గొనశ్లైములు 25. పోకన పొద్దు పుచ్చడం ఆకున ఆటలాడడం, లేదొ వాదులాడడం, జానపదుల తీరికనో, లేదా సరనగతినో తెలియజేస్తూ, వాళ్ళు వాడుకునే నుడికారాలు, 28. కందికాయ ఆకారంలో ఉన్న కర్ణాభరణ విశేషం 24. శరీరం 26. బన్ననరం ౫ 26. (భమసినది. 27. పొద్దు చాలా పోయె 28. చేయిస్తా = (ప్రాంతీయ రూపం 20, ఆడ నుంచి 80. కంసాలి వాడ 81. నా అన్నలారా 88. సందూక్‌ ౨ పెళ్లై - అన్యదేళశ్యం 88 చాదినది ౫ సపెంచినది 84. తినెను 85 పోవకమ్మ 386. తీసేటప్పటికి

84 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు 87. అడ్డంబడు ౫౨ (పాంతీయమైన నుడికారం 88. రొమ్ములు గుద్దుకొను ౫ నుడికారం 89, పట్టునలె కాటుక వేస, అ పట్టులో భవిష్యత్తును చూచు సాధనం 40. [ప్రాణం 40. సజీవి పుల్ల 41. మరణమగు ౫ నుడికారం శీల, అరణ్యవాసం 4, ముండ్లు విరుగు ౫ నుడికారం 46. మాయగాల౫ నుడికారం 46. నజ్జచేను క. ఆహారము ౫ అన్నాహారాలు ౫ 60౧00౪0769 48. నామీద 40. సరకు చేసినాడు ౨ 8190 1౧10 ౭0006౧1 60, రాకట౫ వచ్చుట 51 జులుమానా = దండుగ - అన్య దేళశ్యం 52. మంగలం ౫ రొనై "పెంకు,

శు

వానదేవునికథ ర0డవ భాగము

రాము రామ రామ ఉయ్యాలో శ్రీరామ రామ ఉయ్యాలో (భ్రీకామ రామ సిరిసెన్న రామ రామూలా దలవన్ని రాజ్యంబులేదు బంగారు కడియాల బాల వానదేవ ఎండినీ కడియాల ఎన్నుడన్ముసామి సీమెండి కడియాల చిన్న వానదేవ రాతెండి కడియాల 1రంకూలానా దేవ సొక్కము కడియాల నక్కనానా దేవ ముంజేతి కడియాల ముద్దులానాదేవ బంగారి కడియాల చొల వానదేవన అమ్యరావోయమ్మ ఒరుసాలా దేవి మానెడు జొన్నలూ పషెట్టమోయమ్మ పిండినీ ఆయిన్న ఇసురుకుంటారమ్మ *“పెంకాలూ ఆయిన్న ఇయ్య వేమాయమ్ము వాయిగడ్డా మీద 3 ప్రోయిల్లూ వెట్టి పిండీనీ వాయిన్న పిసుకుతున్నరన్ము తల్లీనీ బిడ్డలు ఇద్దరూగాదా రొన్హైనే పెంకలు పొయ్యిమీదవెట్టిరీ ఒక్కటే రొచ్చైునూ వేసీనారూనమ్య రొండొగ రొశ్లైనూ వేసీనారూనమ్మ గొలినే పోతూలు రొండూగాదానమ్ము రొండూను వచ్చెనూ *ఉ పచ్చెలూదొక్కైనూ అప్పుడూ తల్లినీ ఏమి అంటాదమ్మ

86 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఆళతుంగ పేంకకూ ఉయ్యాలో మగువదక్కోలు ఉయ్యాలో నాయిన్నీ బిడ్డను ఎట్లయిచ్చీపోదు చక్కనీ వాతల్లి అ౦టావున్నాదమ్మ గోడుగోడూ కన్నీరు తీసుకుంటానమ్మ బడ్జెనీ సేతూల పట్టుకున్నారమ్మ ఇంటీకినాయిన్న వస్తనే ఉన్నది అమ్మంాఓయమ్మ వరుాలదేవి

నాయిన్నీ బిడ్డాను సీకు దక్కోలునే పద్దీరామన్నా దే వాకన్నతల్లి

అప్పుడూ వాళల్లి పక్క_కే ఉండేను చక్కనీవానదేవ ఏమివింటాడమ్మ అమ్మరావోయమ్మ వరుసాలదేవి

నాతోడ అక్కలు లేకపోయారమ్మ

5 ద్రినిక్రండ్లకావురమూ ఎట్టవాంచుదును అప్పుడూ దేవుడూ అంటవు న్నాడమ్మ వాయిన్నీ తల్లినీ ఒడ్లు ఎండావోసె రొండు కోడిఎుంజులు వాయివచ్చినాయి బుక్కా బుక్కానేమొ బుక్కుతున్నాయినమ్మ ఊపోని *ఆనది ఊ ఆని అనది మాటలీయాదమ్మ మందలీయాదమ్మ

8 కాలానేలాకు తల్లి ఏసినాది

బుక్కి బుక్క ఆయి యాష్టల్ల గోనె ఇఅలిసిపోయీ నాయి కోడిపుంజులమ్మ అప్పుడూ దేవుడూ ఏమివంటాడమ్మ ఇరుగమ్మ పొరుగమ్మ 9 కనుం(డి తల్లులూ *"ఆడ్రివిడ్డ ఏషంబు నేను గట్టూకాను అప్పుడూ దేవుడు ఏమి జేసీనాడు లచ్చమాయాలోడు ఒచ్చెవానదేవ తలమేఘరాధంబు తరలగుంజీనాడు

వాన దేవుని కథ 9? నల్లటీ తెప్పల్లి ఉయ్యాలో నడిచేనేరధమ్ము ఉయ్యాలో తెల్లట్‌ తెప్పల్ల తేళనె రాధంబు తనమేఘ రధంబు తరల గుంజీనాడు రాధాన తన బండ్లు రామ సింగిడీలు రామాసింగిడీలు రామునీ విరుదూలు దేవసింగిడీలు చేముని బిరుదులూ అప్పుడూ ఏసషంబు ఎట్ల గట్టూకాడు ముత్యంబు గుండెక్కి ముది 1ేజెలుకామాడి పగడంబు గుండెక్కి= మై జెలుకంబులాడి ఎండిదువ్వెన తోటి ఎలచిక్కూ_ దీసి పగిడీదువ్వెన తోటి పై చిక్కూదీసి కొప్పూన కోటియిల కుప్పెలూే” ధారిచ్చి చెంపానముక్యాల చేరులేసీనాడు పాపెట బంగారు శాయిదాపీనాడు అప్పుడూ దేవూడూ ఏమి జేసీనాడు 33న్వర్రికై ఒన్నెల చీరె గుత్తులు మెరియగ 24నాగ ఒన్నెల చీరె నడికట్టు మెరియగ 1=హ్రోలి కొమ్ముల చీరె పొందుగామశ్హైలూ 26జ్లాల్రీల పట్టు రయిక జబ్బల్లూ మెరియగా చక్కా-ని దేవుడూ పీషంబు ధారిచ్చె తన మేఘ ౦ధంబు తింలగుంజీనాడు ఆ ఎ్వుడూ దేవుడూ వారుషాల పట్నంబు వొరుషాల పట్నంబు చేరవచ్చీనాడు అమ్మరా ఓయమ్మ ఒదసాలదేవి చక్కనీ వాళల్లి కండ్రజూసీనాది మీ అడిబిడ్డెనూ వచ్చెనే ఓబిడ్డ 37నిండూగా నీవాళి దండిగా ముట్టిచ్చు 'సెంబూతో 5 ఉతుకాలు సేతనే నీవాల్లు ఒంగినే పొదాలు ఒళసాతోనేకడుగు

రర నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాల పాటలు పాదాలు గడుకో్కో-ని ఉయ్యాలో పయిజల్లుకోవే ఉయ్యాలో చెప్పిన మాటాలు విన్నదే పాపమ్మ నిండుగా నీవాళి దండిగా ముట్టిచ్చె 'సెంబూతో ఉత్కొాలు 'సేకానే సీవాల్లు ఒంగినేపాదాలు వారుసొతోటి కడిగి పాదాలు గడుక్కోంని పయిజల్లాకోని 39 ఆలాయిబాలాయి దీనుకు న్నారమ్మ ఇంట్లాకు 20 వాయిన ఒదినె మరుదండ్లూను ఇద్దరూ వాల్లూనే పోయినారూనమ్మ వక్కాసీ మరుదలా ఏమి జేసీనావు నట్టింట సిరికోల్ల వచ్చైముంచమమ్మ పశ్టైమంచమ్మీద పరుపుల్లు ఐకిసి పరుపుల్లి మీదంగ 21ఒల్లెండ్లు బరిసి ఒళల్లెల మీదంగ మల్లెలు బరిసి మల్లెల మీదంగ 222ర్రగునె బిల్లలు ఒరుగు బిల్ల అమీద ఒరుగుతారు వారు సక్కానిమరుదలా తమ్మూనిముచ్చటా చెప్పవే ఓ మరుదలా నాచిన్ని మరదలా తమ్ముడం ఇెనాకు తరచూను కోపము పాములా పంపీనా పావకారీవాడు శేల్లా బంపినా ఆజేషస్ట మొఖము వాయినా మొఖము నేను జూసూతాన తనమనసులాకాను వానుపంటాదమ్మ నాచిన్నిమరదలా అన్నమ్ము వెట్టవె విస్తారి వాయిన్నా తల్లి కీసీనాది నూరారు గూరలు నూనెనే పోప్పలు ేరినానేతులు బెల్లపూ అప్పలు శ దౌాబ్బ దొబ్బ ఉ౦(డ్రాలు దోర రేగూ పండ్డ 2నప్పీడి ఉం ్రాల్లు 2*స్పంశ్రేనేపలుకులూ

వానదేవుని కథ ఠ్‌ఫ్రి సుట్టూనేకూరల్లు ఉయ్యాలో సుక్కల్లటోలు ఉయ్యాలో నడుమనే హారములు చం(దున్నిబోలు ఇద్దరూగాదనే చేరొగ దిక్కూనూ ఇద్దరీ నడుమనే ఇస్తారి యేసిరీ మనమును ఇద్దరం తిందాము మరుదలా ఇద్దరముగూడి తిందాము ఆనిర 25నీయిన్నీ ఎంగిలీ నాకూనూగలువాటె నాయిన్ని ఎంగిలీ సీకూను గలువాలె

ఓ యిన్ని ఒదినెనూ పీ యిన్ని కాబృునూ మొగోనిషోకాళ్లోని ఉన్నాయి ఒదినెనూ నీయిన్ని రోమాలు ఎట్ల ఉన్నాయమ్మ "పెద్దమనిషిని నేను ఉన్నానే మరుదలా నాఈడుకు నీవు వస్తావే మరుదలా ఇద్దారుగాదను మాట్లాడుకూనిరి

27 బయిలుకు పోదాము పాదావె మరుదల అప్పుడూ ఆయిన్న 'నెంబూ దీసుకోని "'సెంబూలు దీసుకోని ఇద్దరూ ఎల్లిరీ ఊరును బయటికి వాళ్ళువోయీనారు చక్కన్ని మరుదలా ముచ్చటా జెప్పవే తమ్ముడం కెనాకు తరచును కోపము ఎందుకె మరుదలా నాతోటి జెప్పవా అప్పుడూ ఆతల్లి ఎందూనెరుగానీది ఎందూనెరుగాసీది ఎడ్జిడీపాపమ్య అన్ని నీమహిమల్లు కన్నదీగానిసీ

ఈ యొ క్క-మహిమల్లు కానాలేదూనమ్మ చిన్నదీపాపమ్మ ఎట్లు జెప్పుతాది నీయిన్ని తమ్ముడు వొరునంబుగురిపిచ్చి వరుషంబుగురిపిచ్చి చక్కని దేవుడూ ఏడూను రోజుల వరుసం౦ంబు గురిపించి

శ్రీ0 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాల పాటలు ఒల్లామురికికి నేను ఉయ్యాలో ఓర్వలేనూ అంటి ఉయ్యాలో తలమురికికీ నేను కాశాలేనూ ఆంటి ఏడూ రోజుల నిదుర ఇస్తాను నీకంటి ఒకగంట జఒరుపునూ ఇయ్యవా అంటిసీ అన్నంత మాళ్రాన వాయిన్ని దేవుడూ వాయిన్ని దేవుడూ ఎంట పడ్డారమ్మ ఏడూను రోజులా నాయిన్ని మేడల్ల నాయిన్ని 'మేడల్ల + కాను వున్నాడమ్మ వాడిదాని రూడాన పాదొద్దు అఆనెనూ ఒక్క_యే మాటను వడుగు మానెనూ నాకేమి దక్క్యూవ ఉన్నదీ ఓబావ ఏడూను రోజులూ సీయిన్ని మేడల్లి సీయిన్ని మేడల్తి నేను వుంటినమ్మ ఒక్క-దానీని నన్ను అడుగచె ఓబాల వన్ని సొమ్ములు నాకు ఉన్నాయీగానిని పసిడీది ముత్యాల భన్నసారామమ్మ నాకునూ బంస్పృము ఆంటీని నేనునూ పసిడీది ముత్యాల భన్నసారామాని పాములూ తేల్లునూ నందుకల్లావట్టి సందుకల్లావట్టి పంపిచ్చేనాకు ఆప్పుడూ దేముడు ఏమినంటాడమ్మ ఎగర్రన్ని గుడ్డశె ఎత్తె నె కోపంబు తెల్లన్ని గుర్లకూ తెచ్చనే రక్తంబు నక్కాని దేవుడూ ఇంటి కేవచ్చేను చిరెలు రయికలు యిడిసి ఏసీనాడు దబదబాక త్తినీ దాగా నూరీనాడు చక్కాని దేవుడూ ఏమివంటడమ్ము అప్పుడూ ఆయన్న అమ్మరా వోయమ్మ అమ్మరా ఓయమ్మ వరుసాల దేవి

వాన దేవుని కధ శీ! నాకునూ అన్నములు ఉయ్యాలో పెట్టావె ఓయమ్మ ఉయ్యాలో చక్కా=ని దేవుడూ భోంచేసినాడు ఎుడ్జైడు ఉప్పూల కత్తిి*వాడనూరి 29ఏర్రు పాడకుంట ఎన్నుల్ల జేక్కి 36క్రాని పాడకుంట కడుపుల చేక్కిి తన మేఘరాధంబు తరలగుంజీనాడు

33 లచ్చెమాయాలోడు ఒచ్చెవానాదేన కుమ్మరీ వొడల్లి దేవుడొచ్చినాడు గుడ్డిది కుమ్మురిని ఏమిజేసుతున్నాడు 32పీగల్లు వస్షైనే గుంజుకొచ్చీనాడు ముక్కునెవ్వూనయిన దేవుడూగోసినాడు ఊరు బయిటీకి ఎల్ల గొట్టీనాడు ఊరునుట్టూనేమొ దేవుడు దిప్పీనాడు ఊరుబయిటానేమొ కొరుత లేసీనాడు చక్కాాని దేవుడూ మల్లి*మశ్లీ నాడు చస్తీని దేవుడా యిస్తి భన్ననరము భన్నసారామయిన తీసుకున్నాడమ్మ వరుసాల సట్నుంబు 'సిరవొచ్చీనాడు చక్కన్ని దేవుడూ ఏమివనంటాడమ్మ అమ్మరా ఓయమ్మ వరుసాలదేవి

తల్లి కీర్తి చ్చినవాడు తాను గొప్పవాడు తల్లి సంకానెక్కి- జన్నెపాలూగుడిసి బంగారు పాకోళ్ళు పాదాన వెన్లై

పగిడి బెత్పముసుమ్మ చేతబట్టినాడు పూవుల్లా దుప్పాటీ భూజమ్ము వింపుకా ఒన్నెల కోదూశాలా 85[్టల్రాట్ర మేసూక చక్కాని దేవుడూ బయలు ఎల్లీ నాడు వరుమేష వట్నంబు చేరవొచ్చినాడు చక్కన్నీ దేవుడూ ఏమి జేసీనాడు

శ్రీల నల్లగొండజిల్లా ఉయా్యాలపాటలు గోరెడు ఈఊవిదీ ఉయ్యాలో దేవుడూ పట్టినాడు ఉయ్యాలొ పట్ననమ్ము మీదనే తాను గొట్టీనాడు వాళ్లునూ వాయన్న లేసుతున్నారమ్మ ఉక్కువీ స్పృంభాలు సిలవడ్డాయమ్మ అక్కయీ మేడల్లు సీలవడ్డాయమ్ము రాగిసీ దొంచులు సీలవడ్డాయమ్మ సక్క-సీ దేముడూ దేముసీపట్నమె పరుమేసు పట్నంబు వొందిచ్చినాడు అక్ష్మినీ సరన్వతినీ వాళ) బసీనారు నారాయణామూర్తి శాను లేచీనాడు ముగ్గురూ అన్నదమ్ముల వాళు అచీనారు అప్పుడూ ఆయన్న దేవతూలందర్ని దేవతూలందర్ని పిలువనంపీనాడు అప్పూడు దేవుడూ రాధంబు ఎశ్లేనే రాధాన తన బండ్లు రామ సింగిడీలు రాధాలమీదనూ దేవతలి” గూసవె ల చేవతలు గూసోని ఎట్ల ఒస్తున్నారు వరుసాల పట్నంబు 'సేఠరవచ్చినారు అమ్మరా ఓయమ్మ వరుసాలదేవి వేస్నిబ్ల నన్నీళ్లు ఏయినే చిందల్లు ముళ్యాము గుండెక్కి ముది జల్కా-మాడి పగుడము గుండెక్కి- పై జల్క-మాడి ఒల్లు ఆరేదాకా ఓరంచూ ధోతులూ "పెయి ఆరేదాకా పట్టంచూ ధోతులూ పొందుగా తిరుమణి బొళ్లి నామామమ్ము చక్కాని దేవుడూ ధారీయిం వీనాడు దేవళూ అందరిని దగ్గార గూస వెట్టి ఏసేనే విడియమ్ము ఏలకూలాతోని ! దాచేనే విడియమ్ము దానిమ్మ దపుడల్తి

వానదేవుని కథ శరీ అప్పుడూ దేవుడూ ఉయ్యాలో ఏమివంటాడమ్మ ఉయ్యాలో ఊరూరి (బామండ్ల ఊరి'పేరా విలిసి కానూరి (వ్రామండ్ష దాయితంగా విలిసి పాలనేతుల కొని పంచాణగము కడిగి పట్టీరి (బామండ్లు వంచాంగాలును అప్పూడు లగ్గాలు పెట్టుం (డ్రి (చాహ్మాలు అప్పుడు ఆయన్న ఏమి వంటాడమ్మ ఇష్టుసారాస్వతీ వాళ్లుయిద్దారమ్మ టహ్మ లచ్చిందేవి వాళ్ల యిద్దారమ్మ సక్కాని దేవతలూ వాళ్లు ఒచ్చీనారు ఏనలని అగ్గము ఏడునే గడియలు లగ్గాలు పెట్టిరీ వాయినే (ామండ్లు అప్పుడూ వాళల్లి ఏమివంటాదమ్మ ఏమినీ జేతునూ నా చిని్నిికొడుకురా చక్కన్ని ఓకొడుక ఓయాన దేవుడా అప్పూడు ఆళల్లి ఏమివం టాదమ్మ అప్పుడూ ఆయన్ని వరుసాలదేవి సున్నాల మేడల్లు బుద్దుల్లు పెట్టిరీ గంధాల మేడల్లు గచ్చుల్లు పెట్టి

తేనెతో మేడల్లు తీనెల్లు దీసి

జాజూన మేడల్లు జలుకంబులాడి ముత్యాల మూగ్గులు జవ్వాది పూతల్లి పచ్చాటీ పందిళులూ పచ్చాని తోరణాలు అప్పుడూ ఆతల్లి "8 క్రట్టిపిచ్చీనాది ఎృన్హైడూ వియ్యంబు తయ్యారుజేసె చక్కానీ వాతల్లి అన్నినిగాద

అన్నిని తయ్యారు ఆమెజేసీనాది

కున్మురీ యింటికీ వాళు వోయీనారు

నల్లానే గుండాలు వాళ్ళు దెచ్చీనాము

శ్రీశ నల్లగొ ండజిల్లా ఉయా్యాలపాటలు 39ఆ్రవ్సి రేండ్లూను ఉయ్యాలో వాళ్ళు దెచ్చీనారు ఉయ్యాలొ 403్రైల్లానె టోలునూ వాళ్ళు రాసీనారు మైలాను బోలునూ వాళ్ళు రాసీనారు డప్పులూ కొమ్ములూ దద్దరీల్లంగను బ్యరగొమ్ములమోత భూములుధ్వానులెల్ల 6 గ్‌ కారుగొమ్ములమోత గట్లుధ్వానులెల్లంగ మూసినా * రడభఖేరి మూసినక్షే ఉండె మూయన్ని రడఖేరి రంజిల్లదాయెన రంజిల్లిన నప్పుడుకు ఉకిద్రంగ్రువాదరిలింది అప్పుడూ అయిన్ని వాయిదేవతూలు ఆయిన్ని దేవతూలు అచ్చెంళలూ బట్టి ఉజజ్రచ్చెంత లేసిరీ దేవతూలూగాద ఆప్పుడూ ఆ తల్లి నీవాల్లు బట్టిరీ అప్పుడూ ఆయిన్ని వాజ్శుగాదానమ్మ వాన దేవూడమ్మ ఎడ్జిదీ పాపమ్ము ఇద్దరునుగాదా ఏలుబట్టీనమ్మ ఏలుబట్టీనమ్ము పోలున్ను దిరిగీరి ముదమైన దేవతలు అచ్చెంతలెసికీ నొష్ట *బాసింగము వాళ్ళుగట్టీనారు చేశికంకాణము వాళ్ళుగట్టీనారు చక్కాని దేవతలు పోలునే చుట్టినే పొలును చుట్టినే వాళ్ళుదిరి గీ నారు ఆప్పుడూ ఆయన్న ఇంట్లుకుపోయిరీ పక్క_నీవాతల్లి ఓడిబియ్యమమ్మ ఉకడ్తి వియ్యామైన విడుచుకున్నారమ్మ చక్కన్నివా తల్లి ఏమివంటాదమ్మ అన్నిమాయలు గల్లి వాన చేవుడావు కోటి మాయలుగల్లి వాన దేవుడావు ఇన్నిమాయలిన్ని నేనుగన్నాగాని ఈయిక్యం మపొమను శేనుగానాలే దు.

వానదేపునికథ శ్‌ (నవతి పన్నే దూయలు అసూయ తతృలితం విక్షననుభవించడం ఈ [01 చాలా జానపద కథల్లో ఉంది వానదేవుడికీ కథనూ పోరాని సంబంధమేమీ లేదు వానదేవుడి బదులు నాయకుడికి మరే పేరు పెట్టినా ఈ కథ ఇట్లా నడవడంలో ఏమీ విఘాతంరాదు నాయకుడు వానదేవుడు కనుక, గాలీ, ధూశీ, మెరుపూ, మేఘమూ, వర్షాలదేవీ, ఉరునున్నా మెరుపన్నా- వీళ్ళు పాత్రలుగా రూపొందడం జరిగింది.) 1 పాస కోసం వేసినమాట 2] పెనం. 8 పొయ్యిలు 4 ముక్కలుగా. 6 కండకావరం 6. అనదు ౫ [పాంతీయరూప విశేషం. 7. మందలించదు. 8 తల నేలకు వేయు ఐ= తలవంచు”ొను నుడికారం. 8 వినండి వా ప్రాంతీయ రూపవిశేషం. 10. ఆడపడుచు ౫ ప్రాంతీయ రూపవిశేషం 11. జలకమౌడి. 12 ధరియించె, 18,14,165 చేరెల వర్ణన, 1%. జాలీ రవితె 17, నివాళి ముట్టిచ్చు వా హారతి వెలి గించు 18. ఉదకం. (బహువచనం) 18 ఒకరినొకరు కౌగిలించుకొని అభినందనాలు అం3ంచుకోవడం. 26 అయినను. 21. వల్లెలు. 22. ఒరుగు బిళ్ళలు. 28 పెద్దపెద్ద, 44. చారపప్పు 26. నీ యెంగిలి 26 కాళ్ళవలె ఐ= కాళ్ళటోని ౫ కాళ్ళోని. 27. బపిర్బూమికి,.£8. పడనూరి వర" ఏర్పడకుండ. 30 కిన్సడకుండ, 81 లఅకమాయలవాడగు. 82 సిగ బహువచనం, +8. మరలినాడు. 3$॥4 దుశ్ళాలువ 85, వళ్లెవాటు 86, విభా 37. కూర్చుండబెట్టి 38. కట్టించినని 80. ఐరేణి కుండలు ౫ ఐరాఖ్ళ40. తెల్లిపోలు. 41 మైలపోలు.. 12. రణభేరి మా ఇ/డ ల పర్యాయత +" దండువ వాదండు, +44 అక్షతలు. 45. థాషి కము = బాసికము. 48. ఒడిబవియ్యం., ౫ “ ఒడిబ్రాలబియ్య ౦6

పేదరాలు సపెద్దవ్మ కథ చాలా (ప్రాచీనమైన నమూనాలు కలిగిన కధా

1. నాగేం్యదుడికి రాచపుండు పగలడం 2. దేవతలు సాయం చెయ్యడం

రిం మల్లె చెట్టు నిదర్శనగా పువ్వులు రాల్బడం 4. నాయిక వరాన బుట్టిన వరలక్మీ కావడం 5, అత్తయింట్లో ఆరళ్ళు పడడం ఇవన్నీ (ప్రాచీనతను సంతరించుకున్న కథాంశాలు, దేళ వ్యాప్తంగా ఏ భాషకు చెందిన జానపద కథల్లో నైనా యిటువంటి కథాంళాలను మనం చూడవచ్చు.

ఉయ్యాల ఉయ్యాల ఉయ్యాలో ఉయ్యాల ఓ రామ ఉయ్యాలో భూమిమీద సాండు 1 చందురంబు జల్లి

భూతల్లి నాపాట బుగ్గవడరావాలె

జలదిమీద సా రెడు 'సెందురంబుపోసి

జలదేవి నాపాట జల్లినా రానీ

తెల్లపూసావోలె తెలివొందిరానీ

పచ్చపూసావోలె పదమందరానీ

నల్సిపూసావోలె నాదినాకురానీ

& భూమురాల ఎల్లిమ్ము మాటలు నెలవీయి

ఆపితీ పదము ఆపరాలున్వైతి

డొలిపితీ పదము దోసకారీనై తి

రానకొండీరన్న రాగములు 'సెలవీయి

రాగములెంతపాటి పాడుకో 'సెల్లెలా

పగుడాల పోళక్క పదములు సెలవీయి పదమెంత పాటి పాడుకో సెల్లైలా ముత్యాల పోళక్క- ముచ్చటా 'సెలవీయి ముచ్చళెంతపాటి పాడుకో 'సెల్లెలా

"పేదరాలు "పెద్దమ్మ కథ 47 కట్టమీదా రొండు ఉయ్యాలో * కలియా పాసెట్ల్టు ఉయ్యాతో శ్‌ కట్టమైసానిన్ను కాప్పలు గొల్తురు దొడ్డి సింగారించి డోరణంబూ గట్టి దొర్జమైసానిన్ను దొరలు గొల్తురు అక్కడా ద్హుల్లు అట్లవుండంగనే "పేదరాలు "పెద్దమ్మ ఎందరూ కొడుకులు జ్‌ నాకు ఎందారమ్మ ఆరుగురే గాద ఆరుగురి తోడ కడగొట్టి కామయ్య ఆరుగురు కొడుకులు ఎవసాయ౦ మీద ఎవసాయం పనులు వారు జేసీరమ్మ అందరికన్న సిన్న కడగొట్టుకా మయ్యి 6 కండులా కొలువులు కొలుస్త వున్నడు దండులా కామయ్య కొలువు జెయ్యబన్హై ఆరునెల్ల కొలువు ఆయన కొలిసివచ్చె ఆరుగురు కొడుకులయి 'షెంక్లీలు జేసె "పెండ్రిలు జేసి ॥ వాళ్ల వున్నారమ్మ "పేదరాలు పెద్దమ్మ ఏమి అంటున్నది కొడుకురా నా కొడక నా చిన్న కొడుక నీ యిక్క- సెండ్డిల్లు నేను జేస్తాకొడుక నాకు 7 లగ్గాలమ్ము ఇప్పుడే వడ్డమ్మ నేను మెన్చిన పిల్లిగావాలె ఇటుఎంటి షిల్లిలు నేను జేసుకోను

65 గ్రాన్ట బుట్టిన ఒర లచ్చువమ్మను గబటునంటి పిల్లలు నాకు దొరకాలమ్మ ఆమె నడుస్త వుంటె రవ రిత్నాలును

రట రళ్నాలును రాలుకుండాలన్ము పేదరాలు పెద్దమ్మ ఏమి అంటవున్నది నేను యిక్కగను ఉండను ఓకొడుక ఇక్కడ కాపోళ్ల ఏమి అంటరయ్య

కీర్‌ నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఆరుగురు కొడుకుల ఉయ్యాలో లగ్గాలు జేసి ఉయ్యాలో ఒక్క కొడుకుది చెయ్యక పోతేను ఏమి ేదుల్ల నాకు వెళ్లేరు కడగొట్టు కామయ్య ఏమి ఆంటున్నడు దండుకు కొలువుకు నేగు పోతానమ్మ దండూల పిల్లిను మాట్లాడుకుంట కడగొట్టు కామయ్య పయన మైపోతు న్నడు జాలారి బిండల్ల జల్కమాడినాడు

౩ ఇ స్థితీ బట్టలు 19-పెయిన బెట్టినడు చేతులాపేచెయినంచి పట్టుకున్నాడమ్మ కడగొట్టు కామయ్య బయలు దేగుతుండు ఆరుగురు అన్నలకు ఆయన జెప్పినాడు ఆరుగురు ఒదినెలతో కల్పివచ్చినాడు "పేదరాలు "పెద్దమ్మ కాళ్ళమీద బాడె

తల్లి రావే తల్లి మమ్ము గన్న తల్లి దండులా కొలువులు సేరబోతున్ననూ కామయ్య గాద దండు ఎల్లెనమ్మ దండూల కొలువులు కొలుస్నవున్నడు నెలకైదు వరాలు జీతమున్నడు

ఏడు నెల్లాది 12వద్ది బత్తైమ్ము ఏడు జోళ్లాను చెప్పులుగాద చెప్పులు గాద చేతబట్టిండు ఊరూరుకు పిళ్లికోసానికి ఎక్కండెక్కాడ దేపులాడుతుండు కడగొట్టు కామయ్య సూసుతున్నడు

వాడ వాడలు తిరుగుతున్నడు ఎక్కడ జూసీన పిల్లలులేరు రవరశ్నాలు రాలుతున్నాయె అడుగుల్లాగాద ఆయన జూ'సేను

పేదరాలు పెద్దమ్మ కథ షల ఎక్కడ జూసీన ఉయ్యాలో ఏమి లేదమ్కు ఉయ్యాలో ఆయన గాదాను పట్నమొచ్చేను ఒరాన బుట్టిన ఒర అచ్చిమమ్మ ఆమెకు గాద తల్లి లేదన్యు

తల్లి లేదమ్మ *విన్సుర్రు మానం తల్లి మరుమానం తల్లి ఆమెకున్నాది కఉషాశమనాల బాయికి నీళ్లశెల్లేను గామెగాదమ్మ సీళ్లజేత్తుంది కామయ్య గాద చాయికాడ్షకి వాయికాడీకి వచ్చినాడమ్మ

సళ్లు జేత్తుం ళు ఆడుగుల్లుజూసి రవరత్నాలు రాలుతున్నాయి అనుకున్నపిల్ల ఇప్పుడు దొరికే మకిల శంకరుని 25య్రాజ్టే సెనమ్మ 'మెచ్చినపిల్ల నాకు దొరికింది నాకు *ోీదూపలాయె సీళ్లు వోయవన్ము మంచి నీళ్లన్న పొయ్యి ఓళల్లి గామె గాదమ్మ సీళ్లు బోసేను కామయ్యగాద సూసుతున్నాడు లచ్చివమ్మగాద ఆయిననుజూ సె మరుమానం తల్లి దాయికాడీకొచ్చె వాయికాడి కొచ్చి ఏమంట వుంది ఏమేమి మాటల్లు మాట్లాడుతుండడు మొగవానితోడి నీదేమి మాట దూవల్లు ఆయె సీళ్లటో స్తీనమ్మ ఎంత దాధతోని ఆయనొచ్చినాడు అన్నం బెట్టికున్న సీళ్లవోపేను

సరె నమ్యాని ఇంటీకి రావు ఏవూరు మీది ఎక్కాడ నయ్య

త్‌0 నల్సగొ౦డజిల్లా ఉయ్యాలపొటలు ఇంటి వద్దాకు ఉయ్యాలో తోల్కా బొయ్యిరి ఉయ్యాలో అచ్చివమ్మాను నడు స్త వుంటె రవరళత్నాలు రాలుతున్నాయి ఒరాన బుట్టిన ఒరలచ్చీమమ్మ గామనుగాదా మాదిబేసీరి కామయ్యాకు మాట జేసీరి "పెద్దలు వొచ్చి "పెండ్లి అడిగీరి లగ్గముకోటు పెట్టుకునేరు లచ్చివమ్మ లగ్గమ్ము చేసుతున్నారు లగ్గాము గాద అయితున్నాది తలం[బాలుగాద పడ్డంకగాద పడ్డంకగాద పుస్తెళ్లుగట్టి ]1?వడివాలు బోస్‌ తోలినారమ్మ బంగాలీది టుంగుటుయ్యాల తల్లికిగాద ఉం డెనమ్మాను ఆమెకల్లాను ఇచ్చినారమ్మ ఇద్దరినిగాద తోలిచ్చినారు వచ్చె '*తొవ్వాల కాంచాల మృురి కొాంచాల మ్శరికి ఉయ్యాల గట్టి ఉయ్యాల గట్టి ఊగుతున్నారు కామయ్య గాద ఊప్పతున్నాడు మనపట్నముగాద "సీరజోదాము నాకు వున్నాది కన్న తల్లీని ఆరుగురు అన్నట్లు నాకు ఉన్నారు నారు ఉన్నారు 'ెద్దపట్నము "పెద పీదందెల్లు నాకు ఉన్నాయి ఉయ్యాలగాద ఊపినాడమ్మ ఒరాన బుట్టీన ఒరలచ్చీమమ్మ ఏమిజేదునమ్మ ఎందుజోదునేను

"వీదరాలు పెద్దమ్మకథ గ్‌1

ఈ మెనీ ఎట్ల ఉయ్యాలో పల్లెటూరూకు ఉయ్యాలో

పల్లెటూరూకు 20వట్కపోవాలె

ఉయ్యాల గాద కూసున్నాది

కామయ్యగాద ఇంటికొస్తుండు

వొచ్చివాకిటా నిలిచి అమ్మా అనిబిలిచె

ఎదరాలు "పెద్దమ్మ ఉరుబాచ్చినాది

పెద్దమ్మ కాళ్లమీద కొడుకువడ్డాడు

ఆరుగురు అన్నలతో కలిసి వచ్చేను

ఆరుగురు అన్నలతో ఏమంట జెప్పే

దండూల 'పెంగ్రీలు జేసుకున్నానమ్మ

ళా మీ చెల్లెలు పేరు ఒరాన బుట్టీన ఒరాన బుటీీన ఒరలచ్చుమమ్మ వ!

ఆమెకు ఏమీని పమలురావమ్మ

దేవతీవఠతె ఆమె వున్నాది

ఎవసాయం వనులు ఏమి జెప్పొద్దు

దావలకు దూపళ్లు ఎక్కా పొమ్మం ప

గంపలూ ఆమెకు మొయ్యరావమ్మ

కొడవలి యిస్తె గడ్డిగొయ్యామం జె

గడ్డి “నాయ్యనీకి ఆమెకూ రాధమ్మ

అన్ని బుద్ధులు వాళ్లకూ జెస్పేను

ఏడ వున్నాది చెన్పరాదయ్య

కాంచాలమరికి ఉయ్యాల ఏసి

ఉయ్యాల గాద కూసున్నాది

వాళ్లతల్లీది బంగారి ఉయ్యాళ

బంగారి ఉయ్యాల మనకు యిచ్చేరు

అఆమెనూ గాద ఏమి ఆనొద్దు

దండులా కొలువూలు నాకు ఒచ్చేన్తు నా

నేను వెళ్టీన '2రాత్రండళత్తుయ ' రౌ ఇ్కు సై

ల రి లొ మణ.

కొలువుల్లు గాద ణే ష్య అ

|| గ్‌ రల, 66కి జ్త్‌ క్ల న షస వైర లత ళం 0

62 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు మీరు గాదను ఉయ్యాలో మీ చెల్లెను ఉయ్యాలో మీ చెళ్లేను మంచిగ జూడాలె కడగొట్టి కామయ్య దండుకాలువూకు దండులాకొలువూలు పోతున్నాడమ్మ కాంచాల మృ్మరికి చేరవచ్చిండు లచ్చువమ్మగాద ఇటు జూడావు దండు కొలువూకు నేను బోతూన్న అత్త సేళకుల్ల నన్ను వెట్టావె 28ప్రగ్రాండ్ల 'సేతల్ల నన్ను పెట్టావె "పెట్టి పోతానె దిగరాదమ్ము లచ్చివమ్మాని తోలుకోనీని ఏరాండ్లతోని చెప్పినాడమ్మ అందారితోని కలిసి పోతూండు ఏమి అనొద్దు నేన్గెప్తాన్న

మీరు గాదాను ఏమి అనొద్దు మారెయ్య **ేగాద చెప్పుతున్నాడు కామయ్యకు గాద చెప్పుతున్నాడు మేము గాదాను ఏమి జెయ్యాము తోడపుట్టీన చెల్లెగాదాను మేము గాదాను చూసుకుంటాము నువ్వేమి!ల్‌ఫికరు చేయటోకయ్య కామయ్య గాద బయలుదేరేను పొయ్నంక మూడు రోజులకు ఆమెనుగదా నువ్వుతెచ్చినా ఉయ్యాలగాద ఉయ్యాలగాద నువ్వూగుతుంప మేము ఈ పనులు చెయ్యాలెనమ్ము ఏడుదొడ్ల పెండ 'మేము దియ్యాలినా ఏడువాకిళ్లుగాద నేనూడువాళలినా ఇన్ని రోజుల *”నంది నువ్వూగినావు

"పేదరాలు పెద్దమ్మ కథ ఈశ ఆరుగురముగాద ఉయ్యాలో మేమూగుకాము ఉయ్యాలో ఇవ్వన్నివనాలు చఇెప్పినారమ్మ వడుగోలాలు కడిగి సెక్షురు

చిల్లి బిందెల్లు ఛేతికిచ్చేరు

ఏడు గోలాలు నీళ్లు నింపాలె ఇవ్వన్ని సిద్ధము చేసి పెట్టాలె కాంచాల మ్యరికి వొళ్లు బోతూ౦(డ్ర మ్మరికాడీకి "సేరవొచ్చిండడ్రు ఆరుగురూ ఫఏరాండ్లూను వంతులతోని వాహ్లగేరు సీపిరికట్టల్లు "సేత బట్టింది

ఒరాన బుట్టీన ఒరలచ్చీమమ్మ ఒరలచ్చిమ మ్మకు ఏంపనులు రావు వాకి*శలూడ్చేతాని కల్ల చేతి ఓిచ్రాగ్గాలొచ్చె ఒక్క వాకీలన్న ఊడ్వ జాలానమ్య నెత్సికీ చేతులు ెట్టినాది తల్లి

ఏమి జేదునమ్మ ఎందు బోదూనమ్మ ఏడు వాకిల్లు ఎట్ల ఊడువాలనమ్మ ఏడు గోలాలు ఎట్లనింపాలె

ఏడు దొడ్డాపెండ ఎట్ల దియ్యాలె ఏమి జేదూను నాయి శంకరుడా పిన్ననాడు నాకు ఏం పనిలేదు ఇక్కడ నన్నునూ ఓఒదిలిపెట్టిపాయె ఏమనా వళము నాకు లేదాయె కొంగు వెట్టుకోని ఏడ్చుతున్నాదమ్మ 30మ్చైభ్రాన కొంగులు 'పెట్టుకున్నాదమ్మ ఆమెగాదనమ్మ వలపోసుతుంది లచ్చునమ్మ కన్నీరు కాలువలై పార వాయి శంకరునికి మాలిమ్ములాయె

భ్‌ నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు గాలి దేపుడోచ్చి. ఉయ్యాలో వాకిలూడ్స్చిపాయె ఉయ్యాలో వాన దేవుడొచ్చి 3స్రాన్చి నల్లిపాయె అక్కడాఏరాండ్లు ఏమనుకుండిరీ మాలచ్చినమ్మనే ఏమి జేసిందాని ఇద్దరూ ఏరాండ్లు వస్తువున్నరమ్మ సూసిరా పోం(డ్రమ్య ఏమి జేసీందని

వాళ్లను గాదను తోలుతున్నారన్ము ఇద్దరూ ఏరాండ్లు ఇంటికొ స్త వున్నారు సిల్లివోయిన బిందెతోని నీళ్ల తెస్తవన్నదీ ఎన్నిసీళ్లుదెచ్చినా గోలాలునిండయీ

"పే సేదినమ్మ "సేతులూపాయె "సీళులూ ఓయమ్మ బుగ్గల్లు వచ్చె బిందెలాడా ఏసీ పండుకున్నాదమ్మ బిందెలాడా ఏసి 33స్రన్రాచ్చి పాడెనమ్మ వాయి శంకరూడు & కంటాజూసి ఏడుగోలాలు నింపిపాయేను

అక్కండా కెల్లి ఏరాండ్లువచ్చీరి పీరాండ్లు వచ్చీ పవనంతాజూసీరి వోరుగురూమనం చెయ్యలేమమ్మ లఅచ్చివమ్మగాద అంకాజేసింది ఆఅక్క-డావారూను దేవతీపుట్టుక

దేవతీ పుట్టుక ఆ మెబు'క్లును

ఏడు గోలాలు 'సేదనిం పేను

ఆరుగురం మనం ఏడురోజుల్లు

ఏీడురోజుల్లి గూడ నింపలేమమ్మ 3క్రొడువండ్లతోని 3క ప్రొ క్ర్యల్డుగొట్టిరీ ఏడుగోలాలు పారిపొయ్యేను బొట్టులేకుంట పారిపొయ్యేను అఆంతపనీని ఏమిజేశావు

"పేదరాలు "పెద్దమ్మ కథ శ్‌$ గోలాలుగాద ఉయ్యాలో నెంపలేదమ్యు ఉయ్యాతో ఏీడుగోలాలు పాతిపొయ్యేను పగులగొట్టిన గోళాలు వారు వెశ్టేర మేము ఉన్నప్పూడు ఎంత మంచిగ ఒక్యగోలాము పగులలేదమ్మ 60(ధ్రాలు బెడ్డె థతోతయనుకున్నవ పాపిష్టిదానివి ఫేవు వున్నావు ఇక నంసారము అంతదోళతుంది లచ్చివమ్మాని వాళ్లు చిన్హురు చిల్లి బిండెల్లు "సేతికిచ్చిరి సీల్లుదేపోవు శలచ్చివమ్మ గోలాలుగాద చువ్వునింపాఠె వానదేవునికీ చర్శెంబుచేపి నాయిశంకరుడు గోలాలుగాద వాన దేవుడొచ్చి గోలాలు నింసె ఆయి రం(డ్రాలు కప్పాలుగాద కపష్పతల్లూలు సాటయ్యినాయి లచ్చుపమ్మాది భ క్తిజూసేరు అరుగురుగాద ఇంటికొచ్చేరు ఆరుగుర చానలకు నద్దుల్లాగాడ సద్దులుగాద శట్టినారమ్మ కట్టినారమ్మ గంపల్లి బెట్టి ఇాయికాడ్మికి తీసుకుపోవమ్మ కొడవల్లుగాద "సేతబట్టిచ్చి దూపల్లుగాద వాయికాడికి ఇవిగాదాను ఆడబెట్టీను మొగోళ్లుగాడ థోంచేస్తుంచె బుక్కల్లుగాద నువ్వు ఏంచాకు కొడవల్టీసుకోని గడ్డికి పోవమ్మ

న! నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు గడ్డి మో పుల్లు . ఉయ్యాతో కట్టుకరావమ్మ ఉయ్యాలో బాయికాడితోవల్లు నాకుతెలువావు ఇన్నిరోజులు నువ్వు ఎట్లవున్నావు వాయికాడితోవల్లు 35్‌మ్లస్తుదెలుస్తాయి తోవవట్టుకోని పోయిఓయమ్మ కళ ద్రూపగంపల్లు సదురుకున్నాది. పట్టుబట్టల్లాజీరి సుట్టల్లుజేసి

అ త్తమామలదలచి ఆరిచేతులాబెట్టి తల్లిగం(డిని దలిచి తలమీదాబెట్టి

వారి మేడాలు దాట్‌ వాడవాడలుదాటి నక్కనీలచ్చువమ్మ వ_ప్తవున్నాది కూసోని కలి'సేట్‌ 37 కూూరమల్లుదాటి 382,0గవడి కోసేట్‌ వరిమల్లుదాటి నిల్సోని కోసేటి పీళ్లజొన్నదాటి ఆప్పుడూ లచ్చువమ్మ 'సేరవస్తుంది బాయికాడి బాటల్లు పట్టుకో నాచ్చె ఇంకొక బాయికాడికి 'సేరబొయినాది ఈచబాయి సీది కాదు ఓయమ్మ అరుగురు బావల్లా నాగండ్లు ఇడిస్‌ నాగళ్లా ఇడిస్‌ రానాలు జేసి ఆన్నమానీను యాజ్జేసుతుం(డ్రు ఆకళ్లు గోని అళ్లువున్నారు ఏమి జేదూనమ్మ ఎం దుబోదూమమ్మ ఇంత ఓరాయె 89క్రూవర్రాక్రపాయె ఈ లచ్చువమ్మ కొత్త గున్నాది బాయికాడి బాటల్లు దొర్క్మ-లేదమ్మ అడుక్కూంటగాద ఆమె వస్తుంది బావల్లు గాద కోపమయితుం (డు ఇంత సేపూను ఎక్కడబటోయి నావు

పేదరాలు పెద్దమ్మ కధ ర్‌? కళ్తై దీసుకోని ఉయ్యాలో కొట్టపచ్చీరి ఉయ్యాలో దూవల్లు దించి కొడువలమాాను కొడవలి'సేతల్ల ఆమె బక్తేను

కొడపల్లు బట్టి అడివీకి వొచ్చె

అడివీకి వొచ్చి గడ్డి గోస్కుంది

గడ్డి గొయ్యటోయి చెయ్యి గోనుకూనె కొడువలాడ ఏసి ఆమె ఏమి జేసేను

ఏడు సామందచులా నాగేం(ద్రుని పుట్ట నాగేంగదుని ప్పట్టి ఆడ వున్నది

పన్నాండు నెల్లది రాసపుండున్నాది రాసపుండూను నాగేంటదునికి పుట్టి నాదమ్మ నాగన్నగాద ఆపస్తబడుశుండు పన్నెండు నెలలసనంది నిద్రలులేవు

ఒరాన బుట్టిన ఒరలచ్చివన్ము

ఈమె గాదాను ఏమి జేసేనమ్మ వీడోంసామందుల నాగేం(దుని పుట్ట పుట్టాలకాడ క1త్రల్కాయబె కై తల్కాయబెట్టి వలపో సేను

భూమ్మీదాను ఉండి ఏమిోఫాయిద లచ్చివమ్మ కన్నీరు గడ్డమీద వడె

రానప్పండు మీద పడ్తపున్నాది

పన్నెండు నెల్లది రాసపుండూనమ్మ రాసపుండూను పలిగి నాయమ్మ పలిగినంకగాద ని(ద్రబోయిండు పుట్టల్లిపాము లేనట్టుంది

ఇంత వలపోసి నేను వున్నాను ఏబాయిల్నన్న నేను బడ్లాను

ఎక్కడా బోదు ఏమిసేదూనేను నాగేం(ద్రుడుగాద లేచి వస్తుండు

ర్‌8ి నల్ల గొ ౦డజిల్లా ఉయ్యాలపాటిలు పుట్ట మీదికి. ఉయ్యాలో ఎక్కివచ్చేను ఉయ్యాలో ఎవరమ్మా మీరు / కన్నవిడ్డాలు మీరు దేవతివి నీవు ఉన్నావుగాద నిజము పామైతె నన్ను గరువాలె పన్నెండు నెల్లిది రాసపుండు వలిగె నా బొదల్లా నువ్వు తప్బించినవు నీ బాదాను నేను దీరుస్తాను ఏమి బాధల్లు నాకు జెన్నావు ఏడు సామందుల నాగేందునిపుట్ట నాగన్న నాగన్న ఎక్కడా టొతివి యాజ్టేసుకోవు నేను వొస్తానమ్మ సరంెనని జెప్పి అచ్చిషమ్మగాద *బ్లస్రొాంట్ర్‌ బాధలు నాకు వున్నాయి

ఈ వాధల్లు ఎట్లువడాలె

ఒరాన బుట్టిన ఓరలచ్చివమ్మాని నాయి బాదల్లు తీరుస్తావా నువ్వు తీర్పుళాను నేను చెప్పరాదూ తల్లి గప్పుడూ ఆతల్లి అన్ని జెప్పేను సక్కనీ నాగేంద్రుడు ఏమి జేసేను కొడవల్టీసుకోని గడ్డి గొయ్యాబశ్లై ఏడు మోప్పల గడ్డి కోసి కశ్హైను

ఏడు మోపుల్లు దొడ్డికాడీకీ

దొడ్డి కాడీకి చేర ఏసేను

బొవలూ అక్కడా థోంచేసుళుం (డు గడ్డి జూసేను ఏమనీరి

ఒక్కతి గాద లఅచ్చిమమ్మాను

ఏడు మోప్పల్లు గుంజుకొచ్చేను

ఏడు దొడ్తసెండ తియ్యిపోవమ్మ

ఏడు దొడ్డల్లు ఊడ్చిపోవమ్ము

"పేదరాలు "పెద్దమ్మ కథ గ్‌$ీ తట్టనిండాను ఉయ్యాలొ 'సెండ ఏసేను ఉయ్యాలో వాయి 'పెండాను శేసుత లేదు ఏమి జేదమ్యా ఎక్కడా బోదు ఏడు సామందులా నాగేం|దునిపుట్ట నాగా నాగన్న ఎక్కడా దోతివి ఆరుద్ర పురుగె జేరవచ్చిండు ఏడు దొర్లుళ్లా ఊడ్చిపొయ్యేను ఒరాన బుట్టినా ఒరలచ్చిమమ్మ దూప గంపల్లు నె త్తినెశ్టేను నాణేంటదునితోటి ముచ్చట్లుబెట్టి గడ్డి మో పుల్లా మల్లిగోసేను ఒక్కగడ్డిమోపు కట్టినాడమ్మ ఇంటితో వల్లు పట్టినాడమ్మ ఏబాధలున్న నన్నుయాక్షెయ్యి సీకు నేనమ్మ ఒచ్చిచేసేను తోవ వట్టుకోని ఒ స్తవున్నాది దండూల కొలువులు కానుయ్యాను కామయ్యగాదు చేసివస్తున్నడు చేసివస్తున్నడు కామయ్యగాద ఒరాన పుట్టిన ఒరలచ్చీమమ్మ గోనుల్లాగాద "పెట్టుకున్నది గడ్డిమోపుల్ల నె త్తిన్నపెట్టి కొడువళ్లుగాద నడుముల్లిజెక్కిి ఇంటి బాటల్లు పట్టినాదినమ్మ తుర్ముఏషమ్ము ఆయనేసిండు నాభార్యని ఎన్నిబాదల్లు వారువెట్టార నేను జూసుత మాయవేషమ్ము కట్టి నాడమ్మ లచ్చిమమ్ము ఎనుక వనస్తవుండు

(00 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఆమె నడుస్తవుంచె ఉయ్యాలో రవరత్నాలు ఉయ్యాలో రవరక్నాలు రాలుతున్నాయి అవిరాలతేను ఆయన దెచ్చుకున్నడు లచ్చివమ్మ్యాాని ఇన్ని వాదల్లు

ఇన్ని బాదల్లు వారువెట్టార

ఇన్ని ఉళస్పేమ్రల్లు ఆమె పదేన

ఏమి జేదమ్మ ఎందుబోదు నేను ఆమె నిడి సి పెట్టి నరసంవాయె

ఇంటికి పోయి ఎమి ఆంటుండు వాకిట్ల నిలచి అమ్యాని విలిచె ఆరుగురు ఒదినెల్లు ఇంట్ల లేరమ్మ కాంచాల మృరికాడ ఊగుతున్నారు అక్కడాతల్లి కూసు న్నాది ఎవరయ్యా మీరు సిల్పుతున్నాది

సీ కొడుకు కొ మయ్య తోలిండు నన్ను అక్కడా 45జ్జ్డేల్ల కొడుకువడ్డాడు

ఏడు వందాలు ఇయ్యమ న్నాడు

ఏడు వందల రూపాయలు ఇప్పుడు గావాలె

సీ కొడుకూను నన్నుదోలిండు నేనుగాదమ్మ వచ్చినానమ్మ

ఏడు ఏందాలు ఎక్కండిశెల్లీ

ఎక్కడి కెల్లి నేనుదేవాలె వీడువందల కీందికి "పెండ్డాన్ని గాద పెండ్లాని గాద తీసుకాపోవు అక్కడా పెండ్లాన్ని ఆమ్ముకో మాను ఇక్కడ గనుక నేనుగెలువాను ఇటువంటి మాటలు ఆ త్తమాట్లాడె అంతలోనె గడ్డియెత్తుకోని గడ్డియెళ్తుకోని ఆమె ఒచ్చేను

"పేదరాలు "పెద్దమ్మ కధ 601 లఅచ్చివమ్మాని ఉయ్యాలో ఉ6న్ర్రివెస్టేను ఉయ్యాలో ఆంతెల్లెమున అది వచ్చేన ఏడువందలకు నేనుపోవాలా ఇటువంటి బాదల్లా నాకుఒచ్చేను ముంగటా వచ్చేయి నేనుగానాతె

ఈ బాదల్లు నేను వాడలేను మూడు రోజుల్లి శళమ్సు కృగట్కల్లు ముక్క-గట్కాల్లు ఆమెకు వెళ్తేరు తిన్నట్టు జేసి కుడికిల్లనోసె రొజు ఆదేను పనివెళ్టైమ ఎక్కడా వున్నావు నాగేంద్రూడు ఏడు సామందుల నాగేం(దునిపుట్ట నాగన్న నాగన్న ఎక్కడ వున్నావు ఇటువంటి బాదల్లా నాకుజఒచ్చేను కొట్టిండ్తగాద తోలిన్నాదమ్య్మ కామయ్యను గాద ఇద్దర్నిగాద కొడుకును గాద ఆమెకి తెలివాదు నాగేం(దూడు వచ్చినాడమ్మ ఉ8ిఆభా(ద్రి పృరుగ్లై 'సేరవచ్చిండు అలుమగలికి మాటల్లా గలిపి ఇద్దరికి గాద కానల్లుగలిసి

ఏమి భయాలు "పెట్టుకోకమ్మ

సీ భర్తాను ఈతడున్నాడు కడగొట్టుకామయ్య పమిజేసేను ఉళప్రాద్దుగాలాను లేచినాడమ్మ

మల్లీ డిరన్సు ఏసి నాడమ్మ చండూల కొలువులు కొలిసివచ్చినట్లు మల్లి తెల్లారి వచ్చినాడమ్మ ఆరుగురు ఒదినెళ్లు ఇంటికొచ్చీరి

62 నల్లగా ౦డజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఆరుగురు గాద ఉయ్యూలో కానుయ్యతోటి ఉయ్యాలో ఇెళ్లైను గాద మేముజూశాము ఇంట్లగాదాను ఇదివరదాక ఇదువరదాక పండుకున్నాది ఫొద్దుందాక మేము బాధపడ్తుం మె ఎపుసాయంపని మాకువున్నాది

మాకు సేతగాదు మాకువశంగాదు

పీ పెండ్లం జూడు ఇప్పటిదాకపండె కామయ్యతోని క50జగుడ్రాలు జేసి కామయ్య గాద ఏమి అంటుండు నేను వస్తేను తుర్క-వేషంతోని తుర్మావేషంతోని ఇంటి ముందలికొస్తె ఇంటిముంగడి కొస్తె ఏమాని అంటివి

ఏడు వందలకు లచ్భువమ్మాను లచ్చువమ్మాను తీసుకపోవాలె

కన్ని బాదల్లు మీరువెన్తైురు

కన్న చెరలు ఆమెను వెప్టేరు ఆరుగురు ఒదినెల్లు ఎల్లిగొట్టినారు

"పేదరాలి పెద్దమ్మను వాళ్లది క్కేను

వాళ్ల దిక్కేను నూకినారమ్మ

ఉన్న జాగంత తీస పన్నాడు ఉన్నభూనుల్లా తీసుకున్నాడు దండుకు పోయేటప్పుడు పొన్నచెట్లుల్లు

మల్లె చెట్టు గాద 'పెట్టిపొయ్యేను చెట్టు నిండాను పృవ్వుల్లుబూ'సె నుపు భర్తావు కాదంటుంది ఎవ్వరో మీరు నాకువొద్దయ్యా చెట్టు కిందాను మంచం వెయ్యన్ము నిజంగా భర్తాను సీకునేనై తె

"పేదరాలు పెద్దమ్మ కథ 09 మళ్ల పూవుల్లు ఉయ్యాలో రాలుతంటాయి ఉయ్యాలో పుంచముగాద నువ్వువెయ్యమ్మ మన్లె చెట్టుకింద మంచాలు ఏసి మంచాల మీద పరుప్పల్లు బరిసి ఇద్దరూ వాళ్లు పండుకున్నారమ్ము గుల్లేడు మల్లెల్లు రాలుతున్నాయి ఆలు మొగల్లు నంతోషంగ నంతోషంగా వారు వుండీరి మొన్నవోతేను యమొగ్గల్ల రయిక మొగ్గల్ల రయిక మొగిలి పూవుచీర వారుగాదొను ' నాకు బెట్టీరమ్మ.

1. సింధూరం ఓ. మాహురంలో ఉండే ఎల్లమ్మ 8. కలివేప చెట్టు
2. కట్టమైసమ్మ 6 ఎంతమందో ఎక్కడ అనే భావ (సకటన 68. సైన్యం
3. పెండ్లీలు - వంటి బహువచన రూపం 8. వరమున $. ఇన్తీ- అన్య దేళ్యం 10. శరీరం మీద 11. గ౭గ౧4 580 12. దినఐత్తెం 0411 8110428౧06 18. సవతితల్లి ౫ మారుమనుం౦ తల్లి 14. దిగుడు బావి ౫ దిగడానికి మెట్లుండే దీర్హిక (సోపానాల బావి 16. యాదచేయు ౫ జ్ఞప్తి వహించు 16. దాహం = బహుపచనంలో కనిపించేరూపం. 17. ఒడిబాలు౫ ఒడిబియ్యం 18. వచ్చే తోవలో 0. దందెడ ౫౨ మోకు -- పెద్దతాడు
4. పట్టుకు పోవలె = స్వర నాశం 21. గడ్డి కోయుటకు - (ప్రాంతీయ థాషా విశేషం 28. సెలవు 28. ఏరాండ్లు ౫ తోటికోడళ్లు 24. సంవాద లి గాద: ౫ కదా! ౭26. చింత ౫ అన్యదేళ్యం 28. పేడ 27. నుండి
5. ఊడ్చేటవ్పటికి ఇ ఊడ్చేతలికి ఐ ఊదడ్చేతానికి 28. బొబ్బలు 80 ముఖాన కొంగు పెప్టుకుని ఏడవడం -- ఒక అలవాటు 81. కలయంపి 82. శోష 88 కొడవళ్ళు 84. కన్నాలు 85, ఎక్కువగా 88. అన్నం నీళ్ళ 'పెట్టుకుని తీసుకుపోయే గంపలు 37. ఆకుమళ్ళు 88. వంగి 88. మధ్యాహ్నపుటన్నం
6. 5490 0౪ 5180 41. స్వరనాళం 42 లాభం - అన్యదేశ్యం 48, ఇటువంటి 44. (శమలు 45, వ్లైలులో, బందిఖానాలో, చెరలో 48 కుదువ సెక్టైును 7. ముక్కిన సంకటి 48, ఆరుద్ర పురుగు 48 | పొద్దుకే 50. జగడాలు - స్వర వైశిష్ట్యం (ప్రాంతీయ లక్షణం,

అతాకొోడళ్ళ కథ అంటి

అళ్తా కోడళ్ళ మధ్య బొకి వైరంలాగా సాగే వైరాన్ని వర్షించే కర. కోడల్ని హీనంగాచూస్తూ తిండి పెట్టక, రాచి రంపాన పెళ్లే అత్త దుష్టబుద్ధిని ఎత్తుకు 'వెమెత్తు వేసి చిక్తుచేసిన కొడలు ననుయోచిత (ప్రవర్తన ఇందులో వర్ణితం. ఈ యిద్దరి మధ్యా కనిపించే మగవాడు సోడప్ప ఒక అఆటపొవు. తల్లి చెప్పు చేతల్లో ఉన్నవిధంగానే, భార్యకు అణిగి మణగి ఉండటోకాడన్నది కధ చివర సూచింప బడడం నాటకీయంగా ఉన్నది* ఈ కధాంళం కూడా జానపద సాహి త్యంలో (ప్రాంత, భాషా భేదాలు లేకుండా సర్వత్రా కనిపించే కథాంశమే.

రామ రామ ఓరామ రాము

ఏమీసేతూ ఎందుటోదూ ఓరామ రామ

చెప్పినా ముచ్చటమ్మ

చెవ్వూ నందు బెట్టమ్మ

అడిగిన్న * ఓరికమ్మ

ఆడపిల్లలి నేను ఇత్తు

కోరిన్నా ఓరికమ్మ

కొడుకుల్ల నేను యిత్తు

నక్కొంనీ ఎల్లమ్మ

ఏనముంట నూటలమ్ము

ఒక్కౌా-డు కొడుకునమ్మ

ఒక్కాతి వీడ్డనమ్క

ఎల్లిమ్మకు ఉన్నదమ్ము

ఆమేకు ఉన్నరమ్మ

కొడుకు సెండ్లీ జేసినాది

విడ్డ సెండ్లి జేసీనాదీ

వయోధ్యా సొట్నాన

ఆ త్తాకోడళ్ళ కథ 6 బిడ్డను ఆత్తగారు ఓరామ రామ ఒక్కేసి గడియలమ్మ విడ్డాష ఆయినాయి రొండేసి గడియలమ్మ ఇద్దరికీ ఆయినాది వాశ్శేనా సూడరమ్మ లోకానికి మాటలందు కోడాలు పడ్దదేమో ఆత్తాను ఎల్లిమ్మ కోడల్ని ఓర్వదమ్మ బిడ్డాను ళంకరన్ము

న! మంచీగా చూసుకాది ఇట్లాను వాయెనమ్మ

ళ్‌ దిగ్గెరికీ వచ్చినాది

ళ్‌ బిడ్డాను తీసికొచ్చి

ళు ఏమంట * పూజనాలు తోచినా 8 ఓరకమ్మ ఎల్లమ్మ జేసుఠాది చక్కని 'సెందురమ్మ ఏమొంట చేసుతాది వడ్డమీద (ప్రీతినమ్మ ఎల్లమ్మా కుంటదనమ్ము ఇంతటోయి అంతదోయి 4

పొద్దుళై పడ్దయమ్య

సక్కొని 'శెంకరమ్మకు నక్కాని పెందురమ్మ ఏమంట కోరేను ఆమాకు బెట్లినాది

06 నల్లగొండజిల్లా ఉయా్యాలపాటలు మాయత్త పూజలందు ఓరామ రామ నాకిన్ని ఇచ్చుకాది తల్లిగారు వుంపెనమ్మ నాకయినా బెడ్డురేమో ఎక్కాడ ఈ ధ్రీములేదు ఒక్కదాన్ని వోతినిమ్మ మాయశ్తా ఎల్లమ్మ ఏమన్నా చెయ్యదమ్మ బిడ్డాకు వెట్టుతాది 7 జీవుల్తె గుంజెబట్టి నేనైనా తింటనమ్మ అత్తాను వెట్టటోదు విడ్డా౭ వెట్టుతాది ఒక్కా=ను చీరెనమ్మ 'రెండూను జొకిట్లు ఎల్లిమ్మా దెబ్బుతాది గంపాడు చేసినాది అత్తాను కోమటోళ్ల కోమటోళ్ల యింటికమ్మ ఆఅత్రాను వొయ్యినాది దబ్బూన బోదునేమో రొండయ్నా దెచ్చుకుందు మాయదత్త జూస్త్పదేమో వాొడీవీడ్డా లేదునమ్మ బయటీకే పోయినాది ఆమైతే లేదుగాద పోతునాని వాయితల్లి 8 నగ్రగయినా ఏసుకాది షీనుకాకె గుంజుకోని

ఆక్తాకోడళ్ళ కఠ (87 ? అసవంటి ఆడిదమ్మ ఓరామ రామ గబ్బిలాము లెక్కనేమొ వత్రైనా వొచ్చినాది ఏంపాని చేసినాది ఇంట్లాతె పోతివిగాద నేనైనా పోలేదు నేను దియ్యలే నాయివత్త కాలుకింద 'పెట్టినమ్మ పక్కూూన జీరుతాను బుద్దీను లేదుగదనె వంకాను తిట్నగాని వ'ఫ్లేను చెడుపు గుణము ఇట్లానే తిడుకాది నక్కాని శంకరమ్మ కూసోవు నాదిబిడ్డ కురిసేని పీటలమీద బొట్టిల్లై పెట్టినాది బట్టల్లు సేతికమ్మ తల్లైనా ఇచ్చెగాద ఇకొ్యాడ 'సెందురమ్మ నాదియేమి బతుకాయె నాతండ్రి 2% లేడువాయె జీవులు గుంజెగాద నాదిప్‌మి తెలివిఉండె ఉన్నదాంత్లు లాభంలేదు విట్లానే ఆంటదమ్మ ఆక్రల్లి సెందురమ్మ బిడ్డాక వెట్టుశాది ఒక్కాంనె కుక్కునమ్మ

66 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు అదైనా 12క్రట్టినాది &ఓరామ రామ దానికై నా వెయ్యదమ్మ 22 క్షి కెనె మొరుగుతాది అట్లన్న జూస్తదమ్మ మగవ్బిలం నాదిళల్లి బెడ్డాకే పెట్టినంక ఆత్తగారు వచ్చుతారు కూరల్లై దెచ్చెనమ్మ పోలావు ఏ నసెనమ్మ కళ్లైనా దెచ్చినాది వాడానే బెన్టైునమ్మ కూరళ్లై వొండినాది పిల్లానే మామనమ్మ ఆయినాను వచ్చినాడు రావయ్యా ఓయివన్న అన్నమ్మే తిందువయ్యా అన్నమ్మే పెట్టినాది నా కొడుకా సోడప్ప వన్నమ్ము తిందవయ్య "పెడుతాను నాదికొడుక ఇద్దరికీ పెట్టినాది వాళ్ళుయినా తిన్నరమ్మ తెల్లారే పొద్దుగూతె పాయానం 'సేయవనక్క పొద్దయినా పోతవుంది ఒక్కానే జాకీటు మళ్లెనా వట్టిచ్చె సక్కాని 'సెందురమ్మ వీమంటూ జూసుతాది

అత్తాకోడళ్ళ కధ (09 మాయత్త ఏల్ల్వమ్మ ఓరామ రామ కూర వేట్టీ బన్వలమ్మ బుక్కాడు పె డ్తదేమొ ఇంకతానే 1 పీసినాసి ఆదైనా వూన్నదమ్మ ముక్కి.పోయ్బిజొన్నలు 1కేళత్స్కైనా పోసెనమ్మ 5స్టోలాన్సు ఆభ్ళునమ్మ వాళ్లినా తింటరమ్మ నాకేమి లెదుగాద విడ్డానుేోోపాయానం పాయానం అయినాది ఓ ఒదినె 'సెందురమ్మ నేనైనా పోత ఉన్న ఇక్కాడ ఇప్పదన్ము మోఖమ్ము మాడ్చుకోని నప్పుడుజెయ్యక కూసునె సక్కాని ఎల్లమ్మ ఎక్కాడి జెప్టదాన ఎక్కాడి దరిద్రపుదాన నువ్వయ్నా '"తలిగినావె నిన్నయ్నా వుంచనమ్మ కోపాము వస్తెగాని 38 ఫ్రాక్రకాన్సు అందుకోని నిన్నయినా కొశ్హైడాను నాబిడ్దె పో తెనమ్మ కాళ్ళయినా మొక్కలెదు పోమాని అనలేదు ఇంకానె మంకుగాద

70 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఇం౦ంకానె బలుప్పగాద ఓరామ రామ ఇట్లానే కూతలమ్మ మూడురోజులు గం జితల్లి గట్కాాను పెళ్తిఏసి ఆమాక వెట్టుళాది శేశేమి సేతునమ్మ బాటల్లె పట్టినాది నక్కాని ఆమెబిడ్డ ఆయ్యాల రోజుకమ్మ మూడూనె రాతులాయె ఏమంటా బొధలమ్ము కోడల్ని వెట్టుతాది 39 క్రల్సువై నా పోవునమ్మ ఏంజే _స్త్రపు దొంగముండ ఇంటికాడ నువ్వు ఉండి ఏమేమి జేసుళావు దొంగతిండ్లు తింటావ ఎవ్వాడు వచ్చుకాడు ఇట్లానే కూతలమ్ము వామౌాను తిట్టుకాది విడ్డాను అ_త్టగారు ఒక్కాను మనిషమ్మ మనిషైనా వచ్చినాది వ త్తగారి యింటికాంచి ఏమాంట జఇెప్పుకాడు మనిమైనా వచ్చెవారకు ఎవ్వాడు లేళునమ్మ కోడాలే ఉన్నదమ్మ మవిమైనా వచ్చినాడు

అత్తాకోడళ్ళు కధ 71 ఏమంట జెప్పుతాడు ఓరామ రామ నీవీడ్డ శంకరమ్మ వాపాతీ పడతవుంది ఈరొాండూను ముచ్చటమ్మ వాయినాను జెప్పినాడు ఆత్తయినా లేదునమ్మ కోడలి3 జెపస్పెనమ్మ వత్తైనా ఒచ్చెగాద ఊక్శాకే పోయినాది ఆమైనా వచ్చినాడి అత్తారా ఎల్లమ్మ విడ్డాను * వాపకీలు పడ్తుంది వాత్తమ్మ మనిషైనా వచ్చినాడు నిన్నయినా రామ్మవి సక్కాని 'నెందురమ్మ ఇక్క-డవోయ్యి ఆక్కడవోయ్యి నేనేమి "సేతునమ్మ ఇంట్లాను బియ్యం ఉండే ఇంట్లాను జొన్నలుండె ఉట్టిమీద శాపలుండె ఈవన్నీ దింటదమ్మ దీనికి వెట్టనద్దు మూళల్లు వెట్టుతాను

నేన్హైనా 232వ రుకలమ్మ నేనై నా వెట్టిపోత అసనమంటి 22విద్యామకి ముక్కిపోయ్నా తవుడమ్మా అద్దశేరూ పోసినాది

క సల్లిగొండజిల్లా ఉయ్యాలపొటలు రొస్లైల్లే జేసుకోవె ఓరామ రామ అద్గశేరూ జొన్నలన్కు 2స్పాట్లానే బో పెనమ్మ గన్మై=నా గొట్టుకోవె విట్లాను జెప్పుళుంది ఇరునయ్యి రూపాయిలు సంచీల "పెట్టుకోని

నాకొడుకా సోడప్ప నేనై నా పోతవున్న ఇంట్లాను బ[ద్రమాగి ఈవన్నీ దాసి'పెట్టి కోన్లెనా వున్నవయ్యా ఎట్లాటి సంగతేమో నేనైనా *అరుసుకోని మల్లొస్తా నాయికొడుక ఆమాను జెప్పుతొది బొటల్లై వట్టినాడి నామొగుడు సోడప్ప బయికాడికి పోతవున్నడు ముక్కిపోయిన తవుడమ్మ ఎవ్వాడు జేసుకుంటడు ఈగట్కా- పాడువాడ నేనైనా తీనగాద వెళ్లైతె వట్లాయె పావుశేరూ బియ్యన్ము నేన్హైనా వండుకుంట నామొగుడు సోడప్ప జాయికాడికీ పోయినాడు ఒక్క-దాన్నె ఉన్ననమ్మ

ఆతక్తాకోడళ్ళు కథ 73 దబదబా ఒండినాచె ఓరావము రామ పావుశేరూ వియ్యంటోసి ఉట్టిమీద శాపలమ్మ వయిదారు గల్లనేమో వామైనా దీసినాది కూరల్లే వండుతాది సనక్కా=ని సెందురన్ము మిద్దెలెక్కి సూసుతాది

ళు ఏమేమి జేసుళుంది కూరైనా ఉడికినాది 25జరర9ింత "పెట్టుకోని దబదబా తింటనమ్మ ఇంట్లానె పొగలెళై ణి ణా మిద్దెలెక్కి- సూడవ జై అయ్యయ్యో సాయితల్లి మఠల్తాసా నాదివిడ్ల కంలాని గా. పోగల ఎల్లబయె ల! ల క్‌ నాయింట్ల నాదివిడ్డ కొడుకైనా వముంచిగుండు ముడొద్దులా జేరవ_స్త ఇప్పుడైనా పోతవున్న ఎల్లమ్మా పూకళ్లిమ్మ మందిన్వైనా ఎంటబె్రై దండైనా దీసుకోని నూడు౦ డ్రి నాదియ త్త బాజారుల పొంటినమ్మ వావై నా వంటదేమో వత్తాను 26 రాగ్రటమ్మ కోడల్లు జూసుతాది

74 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు నేనై నా ఐతుకనమ్మ ఓరామ రామ ఈ బువ్వ" పాడవాడ నేనై నా ఒండుకుంటి రేపొస్తాదానుకుంటి ఎనవంటి *ిషానిఆయె ఇంట్లాను గోలెముండె సీల్లానె గోలెమమ్మ పందికొక్కు *పోక్కల్లా పందికొక్కు. తోడినాది వండ్లెనా బోసీనాది కూరైనా దీస్కటోయి క0బ్షిరూగ ఒ త్తినాచి మైనా పోసినమ్మ ఎప్పటోళె సీలవడి ఏల్లమ్మ పూల్లమ్మ చీన్నక్క- పేద్దాక్క తిడ్రానే తిట్టినాది మీరైనా అంటిరమ్మ 'సేప్పినా పానులందు బిడ్డాకు చేతగాదు వట్లానె వింటికాడ నేన్నైనా వుంచిపోయ్న ఉట్టిమీద శాపలమ్మ కూరల్లె ఒండినాది బియ్యమ్మె జూతురాండి బువ్వల్లై ఒండినాది ఇనవంటి దొంగమారిది

అతాక్రోడళ్ళ కథ . 75 డీనిశెట్లా వుంచిపోదు “శ్రీరామ రామ దీనిశెట్లా పెట్టిపోదు .

్స నువ్వ్వైనాగాని ఎల్లి ॥ / ₹ కోడల్లె పుండిగాని . ముక్కుపోయినా తవుడమ్మ

" రొ జ్రైళ్లై జేసుకోని నువ్వైనా దీనవాని , నువ్వైనా వెట్టుకావ లజ్జల్లు లేవనే జొన్నల్లు పోపిపోతె ” ఆడిఎట్లా దింటిదేమో -

• ౨ బుక్కాడు మెళ్కులమ్మ_ మ

న్స్‌ దానీకి ఏసెయ్యంది వ.

వాపాసీ ఎందుకుజేను మం సప్పుడు జేయ్కా వూరుకోపు - " సాన్పీనే కుండల్ల గ

• వామాను జూసుళాది న. ఇక్కడక్కడ జూసెసమ్మ. ' = . ఆకోడీ పాడువాడ - _ బువ్వంకా దోవ్వినాది ఆంతానె తోవినాది సూడుం (డ్రి ఓయివక్క- తిడ్రానే తిట్టినాది =

| కొడ్తానే కొట్టినాది .

/ మరైనవంటరమ్మ . ౫౯ - | "

భూమ్మీద పాయెగాద - న ఏవరన్న తీన్నిట్టి రన నాన . ఈనేనా మంచిమాట ॥ య సూగుండడ్రి ఓయివక్క -"

76 నల్లగొండజిల్లా ఉయీ్య్యూలపాటలు ఆమెను దిట్టుకారు ఓరామ రామ ఏపిల్లో నుప్వునమ్మ సీబుద్ది సొప్పునేమో వండుకున్నా వప్పుడమ్మ నువ్వయినా దీనకుంబె వాడాన బెట్టవుండె ఎందూకు పాఠేనె వాళ్లోగ మాటనమ్మ పిల్లాను దిట్టితారు వందారు ఎల్లిపాయె కొడుకైనా ఒచ్చినాడు నా కొడుకా సోడస్ప సంసారం గూడనయ్యా 32వాగమ్స్ము అయినాది దీన్న్నైనా వుంచవద్ద ఇంకోగ 'పెండ్లికాడుక సీక్లైనా జేనుతాను చెప్పిన ముచ్చటయిన నువ్వీను నాదికొడుక ఏందోనూ సెప్పరాద న్నేనెనా వింటగాను ఒడ్షానే బమ్మయ్య వాళింటికి పోవునయ్య మంచీ గట్టిపెక్టైనేమొ ణయివ్వ్వైన జెస్పివాయనకు రావయ్యా నాయికొడుక 'సెండ్లానికి జెప్పు కొడుక ఊరీకి పోదాము పాయానం గావుమాను

అళశ్తాకోడళ్ళ కథ ౯? దానీకి ఎరుకలేదు ఓరామ రామ ఊరీకి పోయేది *ినంబూరం తోటినమ్మ పాయానం అయ్యితాది అత్తాను ఏల్లమ్మ ఒడ్డానే బహ్మ్యయ్య వాళ్ళింటికి పోయినాది 'పెస్లైథై జేసినావ చేపిన్ననాది ఓతల్లి ఇంటీ కీ వొచ్చినాది నాకొడుకా సోడప్ప 'పెక్హైవై జేసినాడు 362 ద్ల్రోడ్తు జేసినాడు ఊరుబయట 'షెట్టినయ్య మల్లొచ్చి పేండ్లాన్ని నువ్వైనా దీష్కపో అట్లానే వన్నడమ్మ ఇంటీకే వచ్చినాడు సెస్టైళ్లు దేవునయ్య నెత్తీబా వేట్టుకోని

బయటీక౩ె యెొల్లుతాడు

కోడె అయినా శుమ్ముతాది చెవ్యూన వెట్టడమ్మ

అట్టానె పోతడమ్మ

ఊరిబయట 'పెట్టిఒచ్చె

రావమ్మా 'సెందురమ్మ

పోదాము వూరికమ్మ నడుసుకుంటా, ముకుసుకుంటా నేనైనా పోళనాని

73 నల్లగొండజిల్లా ఉయా్యాలపాటలు మందీకి జెప్పుకుంట ఓరామ రామ ఆమయినా వోతదమ్మ ఊరిబయటికి పోయినంక . తరువాత తీసుకాడు శేతగాని మనిషివమ్మ ఏడాను నడుసుళొవు పెశ్లైలై గూసోవు వట్లానే జెప్పుళాడు తంగాడి 'పెల్లికమ్మ మనమైనా పోదామె తల్లెనా బోయినాది 35క్రాగ్రండా వడివల్ల సెత్తల్లు గూడేసె 'పెన్లైలు ఎత్తుకోని

కొడువై నా పోతఉండు అగ్గిపెఫై మరిసిపోయిరి ఈపిల్లాను ఏమిఆనె ఇట్లాను పోతవయ్య ఎక్కొండి బాటలయ్య ఊశీకి పోతనాని 36వ్రారండా వాడివీల నువ్వయినా ఓచ్చినావు మూళల్లు దాయవయ్యా జరనయినా నీళవాడు తల్లీని ఎల్లిమ్మ 'సెత్తల్లి వెఫ్టినాది అగ్గిపెట్టి జూ స్తెనమ్మ వాదై నా దొరుకనోదు ఎట్లాను నాదికొడుక

ఆ కాకోడళ్ళ. కథ శతి నువ్వుండు నేనుటోత “ఓరాము రాము నేనై లే ఉండనమ్మ జె దయ్యాలకొంప ఈది భయమ్ము అయ్యితాది ఇద్దారము బోదాము తల్లికొడుకులు పోతరమ్మ అగ్గిషెట్టి దీసుకోని మనమైనా వోదాము కొడుకూను అంటడమ్మ తల్లిచెప్పిన మాటయందు ఆయినాను మరునడమ్మ ఏక్కాడి లింగయ్య ఊల్లాకె వచ్చుతాడు

బాటఎంటా నించినమ్మ సెప్పులాధ్వని తల్లి వామెఐనా ఇంటదమ్మ ఎవరయ్యా నాదితండడి సీకాలు 'మొక్కెదాన్ను.,_ తోడపట్టిన చెల్లెననుకో కడుపుసపుట్టిన బిడ్డ్షననుకో నేనయిన వుంటిగాద తాళాలు దీయ్యితం (క్ష సీకాన మొక్కుతామ ఎక్కడి దయ్యముండొచ్చు నాకయినా భయ్యమాయె నన్నయినా మింగుకార ముసలోడ్ని వాయినాను ఎట్లాయితె అట్లాయె తాలాలె తీసుకాడు

80 నెల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు విడువకుంట ఏసినాడు ఓరామరామ _ ఏట్లానో దీసినాడు సక్కాని వాయితండి ఎప్పటోలి 'పెళ్టైునమ్మ పాడువడ్డా శివునిగుల్లు వానుంటా ఉన్నయమ్మ గుళ్లలో చేరినాది దబదబ్బా వురికనమ్మ వాతల్లి గూసూనె మోగాడు సోడప్ప ఆకాను ఏల్లమ్మ

యాద్‌ ను. ఆగ్గిపెట్టి దీసుకోని ఆమయినా ఒచ్చుతాది అగ్గిపెట్టి 'సేతులాను కమ్మాను 'పెట్టుకాది ముట్షించినాదిళల్లి

వ! వ! 37 డబ్బయినా వూపబట్టి చప్పుడు జెయ్యకుంటానేమొ డద్చైనా పలుకాదు వొద్దైనా వున్నదమ్మ నిదురానో నోయినాదో ఎందూకు భేపాలె గాసునూనె వోసెనమ్మ 'ెత్త ల్లి ఏసినాది ఒగ్గీవమంట పెళ్లై నేనేమి సేతునాని మనపీడా ఒడిసినాది నాతల్లి వంటదమ్మ నామొగుడు సోడప్ప

అద్రాకోడళ్ళ కధ 81 ఊరికే వోతనాని ఓరామ రామ బయటీకి తీసుకొచ్చి వింకానే పానిజేసు చేవూడు గానిపెళ్తై పదిమందీ దొెంగలమ్మ శివునిగుల్ల బొయికాడీకి దొంగలైై ఒచ్చినారు నేనేమి సేతునాని ఎట్లాను ధాయిర్నం న్నేనెనా దెచ్చుకుందు పదివుందీ దొంగలొచ్చె దేవూడా మొక్కుతున్న దొంగాఅము మేముపోతే సోమ్ముల్లె దొారుకుతేను నీకైనా యిచ్చెదాను ఇట్లానే మొక్కుతారు నేడ్లై నా మొక్కుతున్న దొంగ లేవంటరమ్మ వాళ్లైనా జూసుతు* టె గుళ్లె నా పొడువాడె పారునడ్డ ఊరమ్మ ఆమేను ఐలుకుతాది దొంగల్లే వోయినారు దోసూక వొచ్చినారు మంచోడు దేపుడమ్మ సత్మైంగల్లా దేవుడమ్మ ఓగోగ మనిషినమ్మ చీ రెల్లు వేసిరేమో

82 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు రయికల్లు వేసిరేమొ ఓరామ రామ 38క్రాడ్రాలు వేసిరేమొ పట్టాడ వేసిరేమొ కమ్మాలు వేసినారు పట్టానే గొలుసులమ్మ వాళ్ళయినా ఏసినారు ఎల్లై నా పోయినారు జేవనికీ మొక్కి.తేను మనశై నా దొరికినాది వాశై శ్థనా అంటరమ్మ మల్లాచ్చెనాడునమ్మ మల్ల'మొక్కి- పోతదేవుడ పదిమంది దొంగలేమొ బొటానే వట్టినారు తొవ్వల్లె వట్టినారు శెందురమ్మా గూడనమ్మ బయిటికి ఎల్లినాది ఏమం౦టా వన్నదమ్మ వాక్శాకే *ఏకానిపడ్డె నన్న్వ్నైనా నంపుదురేమొ

మంచోళ్ళు వాళ్లతం డ్రి సొమ్ముల్లు ఏసినారు మాయత్త ఏల్లమ్మ ఇంతపాని జేసెగాద వాతల్లి వంటదమ్మ తెల్లారి గట్లనేమొ సొముల్లు పెట్టుకోని సీరాల్లు గట్టుకోని బయటీకి వెల్లుతాది

అత్తాకోడళ్ళు కధ కి ఎక్కాడ నేనుబోదు ఓళామ రామ ఎక్కాడ నేనుజూకు మేనమామల ఇంటికపమ్యు చీకట్ల నేనువోతె ఎందూకు వచ్చినాపిని వాళ్ళుయినా తిట్టుకారు ఎక్కాడ జశీనువోను ఇంటీశె నేనువోత బాటల్లై పెట్టినాది ఇంటీకే వోయెనమ్మ చినవిన్నగ కేల్లారె దర్వాజా తీయపత్త ఎవ్వాతొచ్చినాది దయ్యమయ్యి వచ్చినాడి సువ్వుదీయి నాయికొడుక నాకయినా భాయమాయె నువ్వుదీయి వోయివమ్మ ఇట్లానే వానవ శై ఫొ కల్లూ ఏీయివత్తౌ వాకిల్లూ ఊడ్చుతాను నేనైనా వోకెనమ్మ నన్నయినా చం'పేగాద ఒకో(టి పొరుకనమ్మ ఒక్కటి శిచ్చినమ్మ ఒకాగాటి సాటనమ్మ "సేతూల పట్టుకోని నొకొడుకా సోడప్ప ఇద్దారం బోదాము చర్వాజ దీయుదాము

04 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటల దయ్యమాయి వచ్చెనేమొ ఓరామ రామ ఉ0ష్టోర్రుకల్లు దీసుకోని మనమయినా గొట్టుదాము నేనైతే గొట్టనమ్మ నాకయినా భాయమాయి దర్వాజా దీసినాది అయ్యయ్యో నాయితల్లి ఏమంటా మాటలమ్మ చెంపల్లు మూద్దాడె ఎవ్వారు యిచ్చినారు సచ్చెనా పోతవిబిడ్డా సొమ్మూణు ఎక్కడీవమ్మ చెన్పావూ నాదితల్లి అక్కొడి దేళమత్త మామాను గలిసీనాను కాళాను గలిసినాను సౌమ్ముల్లె వెట్టినారు నిన్నయినా రామ్మనె మామాను జెప్పినాడు

వట్లయితే ఇప్పుడేమొ నాకొడుకా సోడప్ప ఇంకోగా పెక్టునయ్య నున్వయినా జ్రేవియ్యి ఒరడ్లో 6 ఇంటికివాయె య నిలవాడీ 'పెళశ్టైనమ్మ 'సేపిచ్చూ కొచ్చెనమ్మ నాకొడుకా సోడప్ప చెత్తల్లు కూడెయ్యి కే వటానే తలుగబెట్లు ల! న!

అత్తాకోడళ్ళు కధ 85 కొడుకయినా బోయినాడు ఓరామ రామ చె త్తల్లె వోనెనన్ము ఊరూనె బయటనమ్మ పెస్టైల్లె పెట్టినాడు పండుకోవూ ఓయివమ్మ శానాను జఇంగారం సువ్వయినా తేవుతల్లి నా పెండ్లం దెచ్చినాది నాయినాను రామ్మనె నువ్వయినా పోయిరావె పిల్లాను జూడుకొడుక కసురూనె పోసెనమ్మ పదిలంగా పోయివత్త షామతోటి మాట్లాడు పొమ్ముల్లె దీక్కురాపు ఇల్తియినా *పేపద్దిరాము వత్తెనా జెప్పుతాదీ

టై

కసురూనె నోసినమ్మ అగ్గిపెనై మూట్టిచ్చే భగభగ్గా మండవ శై ఈపుల్లా కాలెగదనె ఇదిఏమి మంటళల్లి వట్లంటాదేమి నువ్వయితె మాడవయితివి మీయమ్మ గూడనయ్య మీ నాయినతోటినయ్య మాట్లాడూతున్నదయ్య ళలుకాయ మేదడేము పక్కూనా జెల్లినాది

86 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు నీకై నా జిల్లిదాయె ఓరామ రామ అమ్మాకు జిల్లైగదనె బువ్వాను ఎల్లుతుంది ఇప్పూడే తీనెగాద తానాలు జేతాము రావయ్యా సోడప్పా ఎంతపానీ జేసినావు నీకైనా తానమూలు మేమైనా జెయ్యలేదు మంటల్లు మండుతాది మనమైనా తానమూలు జేశాము నాదిమొగుడా తానాలు జేనిరమ్మ ఉిమ్రూర్రొద్దుల బువ్వతల్లి బువ్వల్లె వండుకారు ఇదెక్కడి మాయనేమె మీ యమ్ముకు ఆకలయ్యె ఆకల్లు ఆయికాది బువ్వల్లూ వెట్టుదాము తానాలు జేసుజాము తానాలు జేసివచ్చె నీకయినా బువ్వలేమొ 'మేమయినా పెట్టలేదు సీీకైనా తానాలు మేమైనా జెయ్యలేదు ఇదిఏమీ మాయెనమ్మ బువ్వల్లె తీనవక్లై నీళ్లెన కాగుతదయ్య

ఆ క్తాకోడళ్ళు కథ 87 'పదకొండూ వొద్దులేమొ ఓరామ రామ ఇంటీకి సున్నమమ్మ నేడయినా ఏసుళుంటి ఇరిఎక్క-డి సున్నముతల్లి మీయమ్మ గోడలకై న వియ్యాల వొచ్చుకాది బంగారం దెచ్చుకాది భాగాక్రము దెచ్చుతాది నిండూనె ఇంట్లకయ్య మీయమ్మా ఒచ్చుశాది ఒక్కా-నే కోడిపిర్లి కోడిపిల్లను గోసిరమ్మ 4కపిండాకూడు ఉడుకబెట్టి తీసూక పోతరమ్మ ఇదియేమి మాయళల్లి

ఇదియేమి మాయఆఅఆంటవు నన్ను ఎట్లాజేసినారు నన్ను ఎన్నీబావలయా బుకా'డు బు ృ్రకయ్య శేనైనా నోసుకోథె నచ్చిపోయినా బొావకలమొ నన్నయినా జేసినాది వియ్యాల్దికి *ఉళకాతమయ్య మనమైనా మంచిగాను నిన్ను *ోఏమి పానులయ్య నేను ఎట్లా జెప్త్పజూడు ఒండవయ్యా సోడప్ప కూరల్లే ఒండవయ్య బువ్వల్లె ఒండవయ్య

88 నల్లిగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు పక్కల్ల వెయవమయ్యు ఓరామ రామ బట్టల్లై పిండవయ్య ఉ7నింతాను ఘోన నన్ను తల్లిదం (డీ లేనిదాన్ని బాధల్లూ వెట్టినారు.

1. వారికి 2 పూజలు & వరకు 4. పొద్దులు పడు = నుడికారం ౫ కాను నమయమగు 9 ఆనరా ఐ సహాయం అన్య దేశ్యం గం నీకి
2. పొజాలు - ప్రాణం బవ, 8 పదాది వకారం - ప్రాంతీయ భాషా లక్షణం $. ఆటువంటి ౧ వకొరాగమం నంధిని ఆపడానికి = లేడాయె
3. ఊరికెనే = అదేపనిగా 11 చూలుతో ఉన్నది 18. పిననారి - లోభి
4. గటక -- పదమధ్యంలో అచ్చులోపం (ప్రాంతీయ భాషాలక్షణం [6. పులావు 16 (ప్రయాణం [7. తగులు ౫ దాపరించు 186. చీపురు కట్ట 18, గడ్డి కలుచుటకుపోవు ౨ కలుఎతీయుటకు పోవు 20, (పనవ వేదన _ ఆపకి బహువచనరూసం 21 గుర్తులు 82. అన్నీ నేర్చిన జాణ 28. చేటలో
5. తెలుసుకొని 25. కొద్దిగా - అన్య దేళ్యం 28. రావడం 27. పాడుబడ శిర. ఎటువంటి పని ఆయెను 28. పొక్కులు ఐ కలుగులు 00, గట్టిగా త! నోటినిండా, ఒక బుక్క 82. చెదిరి పోయినది, పాడ్డై పోయినడి 89, సంబరం ౫ నంతోషం 84. వ(డ్రంగి 85. దట్టమైన అరణ్యం శిర... ఆరండపడని ౫ కీకారణ్యం ల$?. డబ్బా ౫ పెళ్ళై 88. కడియాలు
6. కనపడితే 10, పౌరుక వై చీపిరి - బహువచనం 41. పదిలం భద్రం 42 చచ్చిపోయిన వారికి మూడంరోజు వండే అన్నం 48 పది రోజుల తర్వాత చేసే పెద్ద కర్మ 44, (ఢేశాలకు 'పెళ్ల్టు అన్నం 15, ఆఖరు = ఖతం. అన్యదేశ్యం 48* ఏమి వబులు 47. ఇంత అని చెప్పలేని అవస్థ.

లవ్య్యు త ల) నో అణి థ

జానపదుల మాతృ దేవత ఎల్లమ్మ (ప్రాచీన మళ లక్షణాలను పొందు పరుచుకున్న దేవత ఈమెనే మాహురమ్మ, రేణుక, ఎల్లి, అక్కలదేవి, ఎల్లారి, ఏకవీర అను పేర్లతో వ్యవహరించడం కనిపిస్తుంది

ఎల్లమ్మ శివ పార్వతుల నంతానం పార్వతి ఏడుగురు ఆడ పిల్లలను, ఒక మగపిల్లివానిని కన్నది. ఆందులో కడగొట్టుకూతురు ఎల్లమ్మ ఎల్లమ్మ నాగ చిహ్న్మ చిహ్నాశత నాగాభరణ ఖూషిత నాగ కంకణ ధారిణి. పురాణాం తర్శతమైన జమదగ్ని కధనం. పరళురామ వృత్తాంతం, అహల్యా గౌతమ కధనం, ఇవన్నీ జానపదుల ఎల్లమ్మకు సంబంధించినవే గొతముడు, అహల్య జమదగ్నికి తల్లిదం _డ్రులు, ఎల్లమ్మ వారి కొడలు--

ఎల్లమ్మ మాతృస్వామిక వ్యవస్థలో జనించిన స్త్రీ శక్నికి (పతిక, ఆడ దైవం మాతృ పూజా విధానం, మిగిలిన వీర శై వాది మత పద్ధతులపై నెరిసిన స్పర్ధ, పోరాటం, ఎల్లమ్మ కథలలో, కనిపిస్తుంది. జానపదుడు, ఎల్లమ్మ అని పేరు పెట్టి కధలు చెప్పుకుంటున్నా ఇతర దేవతలైన ఈదెమ్మ, పోళమ్మ, మారెమ్మ, కాళమ్మ, మైసమ్మ పంటి దేవతలతో ఎల్లమ్మకు సారూప్యాన్ని సంఘటిస్తూ, ఆవిడను పీరికి సోదరిగా పరిగణిప్తారు, వీళ్ళలో (ప్రత్యేకంగా ఒకో్క(- దేవతకు ఒక్కో విధాయక్త ఛర్మం ఉంది. కొందరు రొగాలు రొప్పులు వ్యాపింపజేసి, మనుష్యులు కొలవగా, శాంతించి, అశుభాలను అణచి వెసే వారు. కొందరు పశువుల్ని, కోటల్నీ, చెటువు కట్టల్నీ కాపాడవారు కొందరు ఊరిని రడీస్తూ రతక దేవతల్లై వెలిసేవారు.. ఒక్కో దెపత చరిత్రిను శై పారు వేయగా ఎల్లమ్మ సర్వశక్తి సంపన్నురాలై , కొలిచిన వారికి కొంగు బంగా రమ్రై, కొలవని వారికి అంగిట గాలమై పరిఢవిల్లె మహాళక్తిగా కనిపిస్తుంది.

న! నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఎల్లమ్మను కొలిచి ఆమె కధలను చెప్పేవారు, ఆసాదీలు, బై ౦డ్రవారు, గొల్లలు, మాలలు, జమిడిశె, ఒగ్గు, పంబ వంటి వాద్యాలు ఈ కధలు చెప్పే టప్పుడు కధకులు వాడుతుంటారు. ఆ వాద్యాలు ఆవిడకు (ప్రీతికరమైనవి. జానపద సాహిత్యంలో ఎల్లమ్మ అత్తయింటి, అమ్మయింటి పాత్రలు వారి కధలు, కోకొల్లలు ఇవన్నీ కలిపితే భారతాన్ని మించిన మహా ప్పరాణం అపవుకుంది. గీత పురాణం, మాత పురాశణ౦ వంటిని ఈ బృహ *తివోసంలో అంతర్భాగాలు దామ రామ రాను ఉయ్యాలో రామ్‌ రామ రామ ఉయ్యాలో ఆయ్యయ్య ఓరాను ఆర్య ఓరామ హరి అననివారికి ఆపతూలుకాల కూసున్న వారికి కొంచెముళాల శరణు శరణన్యు శరణు దేవికి కరణు శరణు అంటి శంభున్న దలిస్పి శంభుని గజ్జల మోత శంభుల్ల నీడ శంభున్ని గంటి శనివానగుళ్ళు ముందుగా నిన్ను దలుస్తై ముక్యాల పోసు పోతు పోకు నిన్ను దలున్తు వోరి పోతాలింగా ఊరు గాసేటి ఊరాడుపోను వళుపుల గాసేటి వోలి పోతలింగా ముప్పై ఆరుకోట్ల మునులదల్తు | డెబ్పైఆరుకోట్ల దేవతలు దల్పు అందరి తల్తు గంగను కల్లు గంగ నీకు శరణు కడకుండవమ్మ కడకుండలెను గడియుండలేను తలసిన వారికి తల్లి వేగంగ తలువనోరికి తలకింద ౨ళాసు గంగనువ్వులేని అంటు మామాయి తొక్కేరుగంగ మొక్కేరునిన్ను

ఎల్లమ్మ కథ $॥ ఇక్కడిముచ్చట ఉయ్యాలో ఇక్క_డుండంగ ఉయ్యాలో ఇగముచ్చాట ఇంజనూలాగ ఇన్న వారికి యిష్టప్పణ్యాలు పాడినోరికి (బహ్మలోకాలు ఇక్కడి ముచ్చట ఇక్కడుండంగ సక్కన్నీని గంగలోకాన మునేశ్వుడు ఈపస్సు వట్టిండు మునేశ్వరున్నీ చెమటల్లూను శేమటల్లూను గంగలోవడె మత్స్యల్లూను మింగినాయి మత్స్య కడుపూన పిల్లి ఉద్భవించె సక్కాని పిల్లాను ఉద్భావించింది చక్కన్నీనీ బాలానుగనే గంగదేవాది కండ్ల జూసీనాది 3 గడ్డాకును నూకిపోయినాది ఇక్యాడి ముచ్చట ఇట్లా ఉండాది

• ఒకనాడు దినముందున పన్నెండు శిరసులు పడిగెనాగాలు అది ఆతావుకు ఎల్లి నాదమ్మ ఆయాల్లను చినమందూన

౨ మాతల్లూను దొరకలేదును మాళల్లూను దొరకకుంటె గంగ ఒడ్డుకు వచ్చినాదిని

6 "సెక్కు పేడోలా "సీప ఎండెను

7 ఆసాపాను నాగేంటద్రుడును నాగేంగదుడు మింగినాడును సక్కన్నీని నాగశేషనికి ఆపీల్లాను ఉద్భావించెను సక్కాని బొల ఉద్భావించింది

థై నల్తిగొండజిల్లా ఉయ్యూలపాటలు ఒకనాడును ఉయ్యాలొ దినమందునూ ఉయ్యాలో సక్కన్నీని శంకరుడును నాగేర్యదుడును మింగినొడును పుట్టల్లోను పడ్డాడును నాగేంద్రుడు మత్చాాన్నీ మింగి పుట్టలోపల దుంకినాడమ్మ నాగశ్రేమడు మళ్ల యెల్లాడు ఒకనాడును దినమందునూ కడుపులుండినీ వాయిబొలను నన్ను 'సాదెటి దాతల్లును చాతల్లును వచ్చినారు నేను అయినను వట్టుతాను ఒకణాడుసు దినమిందును ఏష్ణుదేవుడు రాజ్య మేలినాడు రాజ్యమేలి వచ్చినాడమ్మ్య రాజ్యమేలిని వస్తేనును వెన్నీట్ల నన్నీల్లు 9 వెయ్యి గోలాలు వెయ్యి '*గోలాలు జలకమాడిండు దోంచేసినాడు బొ(్రాలనిండ కోలు మంచంమీద కొలువుల్లు దీరి కొలువుళ్లు దీరి పండుకున్నాడు సకా్యనినీ లక్షీ దేవి అపవ్వుడును ఏమంటాది దేశానికి దేవుడు నాధా కలియుగానికీ కృర్తిన్నాది అప్పుడై నాను పాదాలును పొాదాలును ఓత్తుకుంటాను విట్లా మాటలు వంటుం యేను 'సేతిలున్నాన్లు సుదర్శను

ఎల్లిమ్మ కథ ఫి సుదార్శాను ఉయ్యాలో చ(క్రమున్ను ఉయ్యాలో నేణు లేనిని సిమొగాడు

వాడు ఎట్లాను రాజ్యమేలఠెను ఒకనాడును చినమందును పండుకోనిని విషుదేవుడును విష్తుదేపుడు లేపీనాడును విష్ణుదేవుడు మాయమయ్యును లక్షీచేవి అక్ష్మీనువ్వు పండుకున్నాక వచ్చినాడును

వాడు ఎవ్వాడు నాకు చెప్పవే పతి(నతను అనుకుంటివి సీదర్శమ్యు ఏమి దర్శమ్ము సక్కొంనిని లక్ష్మీదేవి

ఎవ్వాడు నాకు రాలేదయ్య సంతోషంగా 21బముపడుళుంటి వప్పుడై నను సుదార్శనం చ(క్రమ్మును నేనులేనిని నీమొగాదు ఎక్యాడిదే సుదార్భను చ[క్రమును అప్పుడె నాను ఎమిజేసేను సుదార్శను చకాన్నీని పిలుచుకు న్నాడు విష్ణుదేవుడు విష్ణుదేవుడు పిలచుకోనిని కలియుగమ్ము *2స్పట్టబంతమ్యు పృట్ట బంతమ్ము ఉన్నదివారి వప్పుడై నాను నువ్వునుగాద కంచుగుబ్బాలు ఏలేటివాడు కౌర్తికరాజు కల్లిశీలమ్య్మ

దాని కిడువుల్ల ఇరేచనము అయె

! నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు మవ్వుడ్తవురా ఉయ్యాలో సుదర్శనం ఉయ్యాలో కలియుగమ్ము పుట్టబంతమ్ము 3 మ్రూవురాలను ఎక్చల్లి పృడతాది ఎల్లి కడుపున్న పరశరామున్ని పరశరామున్ని నేనై పుడత నాదిలమ్ము సీబలమ్ము వప్పుడు మనము సనూసుకుందాము సుదర్శాన్ని చథకాన్ని ఎల్లిగొళ్హును అప్పుడై నాను అప్పుడై నాను వీరార్టున కంచుగుబ్బాటి ఏలేడివాడు కార్తికాను రాజుకడుపున్ని ఈరాజ్యానం వై పుశ్రైను వప్వ్పుడై నాను సక్కన్నితల్లి తల్లి పార్వతీ తం (డ్రిశంకరా 2రపిట మార్గము వారువెళ్లి రీ కేక్‌ య్హాడ్లాదిక్రి ఒకసారినీ యౌటన్హైనా వారుసోళారు ఆయాల్లాను దినమందూను 37ఆపికి పాదమ్ము అపరాధినైైతి క8 దా ల్రిప్రిత్రి పాదమ్ము దోసకారినై తి ఇక్కడిముచ్చట ఇట్లా ఉండంగ యాగాలు చేసి మర్లినారమ్మా కాకి చూడంది 1% కార్రుణ్యమమ్మ పిట్ట జూడంది ఇపిరికడీవి 20గృడ్డెలుగ్పలక్ష గుర్తు ఐనాడవి ఆడవిలోపలికి నాళ్ళు వచ్చీరి

ఎల్లమ్మ కధ కిగ్ర అద్దద్ధ్దచాల ఉయ్యాలో దద్దరిల్లింది ఉయ్యాలొ ఇంటావునాధా ఇగముచ్చాట అడివిలాను సంటి పిల్లాలు అల్లర్లును వినవచ్చేను వాయి బాలాను కండ్ల జూడాలి బాలాతోటినీ మనకేమిపని కామిని మోయినీ కందికొండాను కంది కొండాను చయ్యమ న్నాడు ఏంం౦డాదో ఏముండాదో రంకులకును కానికాదన్నాది వడిలోపల ఎటువాయెనే గోల్లకురు మెనికి మతిచెడ్డాదో దడిలోవల పసిపాయెనో ఇంకరధము్యు దోలుతున్నాడు ఒప్పుడై నను ఇంకా ఎక్కువా ఇంక ఎక్కువా అల్సిర్లు వెన్టై వామినిగాని మోహినిగాని కంది కొండాను దయ్యమ్ముగాని వాయిబాలాను చూచి వచ్చేను తల్లి పార్వతీ రధమ్ము దిగి ఎుట్టకా డికి చేరవస్తాది ఏమి సేళును ఎందువోదును "1ఎల్లువుట్టంగా ఏమి పుశైను సుక్కల్లానూ బెంగటిల్లైను చం(దుడునూ కు. వాఠెను పూయరాని చెట్లు పూతల్లు వూసెను కాయరాని చెట్లు కాళల్లు కాల వల్లి వుట్టంగ ఏమి పుక్టైను 23స్రూనైె పావుల్లా దొతి బట్టాలు

ఠి్ర నిల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు "ఉద్చాత్రి బట్టాలు ఉయ్యాలో బుట్టినాయమ్మ ఉయ్యాలో 25జ్టల్ర్యాపాలు పుట్టి నాయమ్మ కల్యాపాలు జోడు చింతాలు పొత్తి బట్టాలు నూనె పావుల్లు తల్లి పుట్టంగ పుట్టినాయి పగటి నుక్కాలు పోడిసినాయమ్మ వసువులును “సీరనాయమ్మ ఏమిసేళును ఎందువోదూను పార్వతీని పెట కొంగుళ్లు పెటకొంగుల్లా సాపినాదమ్మ కొంగుల్లి దుంశ పక్కని ఎల్లమ్మ సక్కటి పార్వతీ విత్తుకు న్నాది ఎండి కొండకూ చేరవచ్చిరి పార్వతేలేటి పంచాగిరులు శంకరుడేలేటి ఎండి కొండల్లో ఎండి కొండకు చేరవోయెను ఒకనాడును దినమందును ఒకగడియల్లా '650డు గడియల్లూ రెండు మూడును ఐదుగడియాల్లు ఐదుగడియాల్లు ఆరుగిడియాలు ఆరుగడియాల్లు ఏడుగడియాల్లు చడు మూడును పదిగడియాల్లు అప్పుడై నాను తల్లిపార్వతీ తల్లిపార్వతీ పూరుల్లును పూకుల్లును 'సెయ్యాబెననె నక్కన్నీని శంకారుడు కంచుగుబ్బాట ఏలేటిని కా స్రీకరాజు భార్యను

ఎల్లమ్మ కధ 97 ఆతిల్లినీ ఉయ్యాలో శీలమ్మనూ ఉయ్యాలో కిం బలు కడియాలు 26క్షృట్టు కూసాలు అఎట్టుకుల్లాలు తీసికున్నది ఏండికాండాకు ఏల్లివచ్చేను వచ్చేటిసీ తోవ్వల్లోను "”ఆపుకారీని "5 జవాండ్లును వాళ్ళుకావలి ఉన్నారాయమ్మ ఏవూరుతల్లీ ఏపట్నాము ఇక్కడనువ్వు నిలిచి వుండమ్మ శళశంకారుని ఆజ్ఞనుతీసి మేముఆజ్ఞలు జీ _శ్రాముతల్లి నక్కాన్నినీ తల్లి పార్వతీ తండి శంకరా ఇంటావురమ్మ కంచుగుబ్బాని వలేటివాడు కౌర్తీకరాజు భార్యాఅయికేను తల్లి శీలమ్ము వచ్చినాదమ్మా "సీతిలో సెంబు 'సేతమంగళారతి సట్టుకున్నాది తల్లిపాద్వతీ వచ్చెశీలమ్మకు అడ్డమువాయె కాళ్లుకడిగింది నెత్తినవోసింది 'సెంబూలో నీళ్లు 'సేతమంగళారతి ఐవారతిని కై వారతి ఇచ్చె కూసుండవేనైె కుర్చిపీటల్లు ఎన్లమ్మాను 'పేరువెట్టిరీ ఒక్కరోజునూ "రెండు రోజులూ 'రండురోజును అయినయమ్మా అప్పుడై నాను ఏమిచేసేను ఏమంటాది శీలమ్మను అన్నవోయన్న ఆఅన్నళంకర

86 నల్త్వగొ ౦డజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు నీబిడ్డాసు ఉయ్యాలో నాకొడుకును ఉయ్యాలా నాకొడుకును ఇయ్యాలన్నా ఇస్తానాని తండ్రిశంకరా తం (డ్రిశంకరా వప్పుకున్నాడు శీలమ్మను ఎల్లిపాయెను 29ఏట'పెంచేటి బాలన్వై తీను నోటానూను "ెరుగుచున్నాదె యెత్తంగాను సాదంగాను యేడేండ్డానా బాలఐనాది ఏల్లమ్మాను 30స్వైశిప్రత్రిగాల్లు కాపువారీని కాంతొాలోయమ్మ బల్లవారీని "సీడళలోయమ్మ కోమటోల్లీని 31గాొం తులోయమ్మ 3*బమ్లాండ్హను పిల్షిల్లును వాయిపిల్లలును తీసుకు న్నాది ఆడేటినీ పచబ్బ్చీసునూ 83్చడ్రనమైను సక్కనెల్లిమ్మా ఒకనాడునూ చినమందునూ వదివూరూను వాయిచేటలు తట్టాలును తీసుకున్నారు వాళ్ళు పిడకలకు యెల్లినారమ్మ వాళ్ళు పీడకళ్లు తీసుకున్నారు పిడకళ్ళునూ తెచ్చుకోనిని సక్కనీని ఏమాంటారు ఒంటిగంటను పొద్దులాయెను పప్పుడై నాను సక్క-నెల్లెమ్మ ఇంటికి మనము పోదాంరం (డి కాపువారిని కాంతలోయమ్మ బల్డవారిసీ "సీడాలోయమ్మ

ఎల్లమ్మ కిధ ఫ్రీ కాపోల్లక్క- ఉయ్యాలో ఏమిఅన్నది ఉయ్యాలో ఇప్పుడు నునము పోవద్దమ్మ మాయత్తాను వారు వచ్చిండు మాయమ్మాను పయాణమ్ముచేసి పయాణమ్ము చేసి సాగడోలును ఒంటిగంటలు దాటినాంకను ఇంటికీపో తే ఆ త్తగారును ఆత్తగారును యెల్లిపోళారు ఆప్పి పాదమ్ము ఆపరాదిన్నైతి దొలిపితి పాదమ్ము దోనకారినై తి సక్కనిగాను ఎల్లమ్మసు ఆమాటలు విని యెల్లిమ్మ అత్తగారం-టె ఏందె అక్క చెప్పితింటావా చెవున వెడతావా ఆత్తనారం "బె వెట్లా ఉంటారు ముత్యాలాను పందిర్లును *శమ్సదైనాను బాసింగామ్ము సక్కాన్నీని నాళల్లిని

ఇగా ఎట్లాను అంటున్నాది డెబ్బై ఆరుకోట్ల 'దేవతలును ఆరవై. ఆరుకోట్ల అయ్యాాల్లాను ముప్పై మూడుకోట్ల మునులత్తారు సక్కన్నీ భాలనాధుడు మంగళసూ ఈ్రమ్ము కడతొడెల్లమ్మ ఆమాటలు పినియెల్లమ్మ ఎల్లిమ్మాను ఇంటికొచ్చింది ఇంటికొచ్చీని సక్కన్నితల్లి ముసిముసిసీ నవ్వులునవ్వింది ముద్దునవ్వులు ఎల్లమ్మ నవ్వి

100 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు తల్లి ఓ తల్లి ఉయ్యాలో తల్లి పార్వతీ ఉయ్యాలో నాతోటీని వాలలాకమ్ము లగ్గమయి్యింది నాకులగ్గాలు నాకులగ్గాలు 'సెయ్యవాతల్లి వప్పుడె నాను తల్లి పార్వతీ 85 ఆద్రనాడిదాన్ని నేనున్నవిడ్డ 56న్రోర్ర్రనూన్తు నేను కాలుకు బిడ్డ ఇడిప్తేను నేను 7 సంచాకు బిడ్డ తండిగారును వచ్చినాంకను నువ్వులగ్గాలు ఆడు ఎల్లమ్మ నక్కాన్ని ఎల్లవ్వను ఇక్కడి ముచ్చట ఇట్ల వుండంగ ఇగముచ్చట వినుజనులార్‌ ఇన్నవాంికి యిష్తుపుజ్యాలు కిన్నవారికి (హ్యూలోకాలు సక్కాన్నీని ఎల్లమ్మను ఎండికొండల్లు డిగి వచ్చెను ఈం (డ్రి శంకరా రానేవచ్చెను ఎన్నీళ్ళు సన్నీవ్ల వెయ్యి గోళాలు కోలుమంచంమీవ కొలువుల్లు దీరి కొలువుల్లాదీరి కూసున్నాడమ్మ వక్కాన్నీని శంకారుడు కోలుమంచం మీద కొలుపుగీరితే ముసిముసిని నప్వుల్లునవ్వె ముద్దునవ్వుల్లు ఎల్లమ్మ నవ్వె నాతోటినీ బాలాలాకు లగ్గామ్మును ఆయెను తంథక్రీ నాకు లగ్గాలు చేయిమంటాది

ఎల్లమ్మ కఠ 141 “పెండ్రిల్లమీద ఉయ్యాలో 38ప్రిర్ట ల్లునీకు ఉయ్యాలో సీశ్రై నాను అయినా మెఎల్లి బాసింగం బమండ్లు నీకు సీకు బామల్లు కుదిరినాయమ్మ సగంళంకరుడు ఏమి జేసిండు సక్కన్నీని శంకారుడు అప్పుడై నాను ఏమంటాడు ముప్రైమూడకోట్ల మునులాకు డెబ్టై మూడు కోట్ల చేవతోలాకు అరవై. ఆరు అయ్యాలాకు వతికాలు పం'పెదేవృడు ఏడేడులోకాలకు వపంపినాడమ్మ కంచు గుబ్బనికి వేరదటోయింది వీరార్డనుడు రానేవస్తాడు నక్క-ని ఎల్లమ్మ ఏమంటాది నేను వోకాాను 39ెర్తు కడాను ఆ శెద్ధును ళొలిచినాడును నన్ను లగ్గము ఆడాలి తండి ఏమి సెర్షల్లు శఈడతావె బిడ్డ ఏమి ఎర్జులు అంటానె తండి ఉ౦న్గామాటాకు రడవేలూను 41ర్రడచేరిని నేను కడ్డను రడవేరినీ 'మాగినంక నల వేల్చుండి *కాసి తిరుపతి కాసితిరుపతి కల తిరుగాలె పఏడేడును వద్దునాలుగును నన టి రావూ ర "ల దాంల్న నంటాలు దా భక ష్‌ ఆరువై మూల్లాను వా వాన్ని గన్కంనూ అగ్గమాదుళ్ళ ౮ రీల్ష ర6[ర్ల% సై ళ్‌ ఇ పొ లో

192 నల్లగొండజిల్లా ఉయా్యాలపొటిలు లేకుం"పేనూ ఉయ్యాలో అగ్గమాడను ఉయ్యాలో పీరార్డనుడు ఏమిజేత్తడు ఏడేడును సము, దాణును సము(ద్రాలును దాటిక్తునాని వాడుగదాను పోతున్నాడు తొవ్వ దొరకాది బాట దొరకాది గాసితిరుపొతి తిరుగుతున్నాడు వాడుగదాను సోతువున్నాడు తొవ్వ దొఠకౌది బాటి దొరకౌది ఆరవై మూళ్ళు పాగజుడితేను ఆపౌాగను కింద పడతాది ఏఎల్లుగట్టీన శర్మ గెలువాడు వాడులగ్గము ఆడనోడమ్మ ఇక్కాడ్‌ ముచ్చట ఇక్కడుండాని ఆపిళతి పొదమ్ము ఆపరాదనైైతి దొలిపితి పాదమ్యు దొనగాలిన్టైతి నల్లరాజుకు ఏడుగూరును పడుగురును కొడుకులున్నారు తినవోకిను తిండిలేదమ్మ కట్టవోతేను బట్టలేదాయె వన్నమైతేను నమృతం అయ్యె గంజేమొ శేనె ఆయినాది ఐట్టగాన౦ం బాగ్యంవయ్యింది పుట్టిచ్చినోడు పూలవారూడు రాత రాసిన (బ్రహ్యాదేవుడ ఏమిరాతల్లు రాసినావుర వక్కస్నీసీ పిల్లినీస్పివి తిసవోతేను తిండి లేదాయె

ఎల్లమ్యు కథ 100 కట్టవోతేను ఉయ్యాలో బట్టలెదాయె ఉయ్యాలో సక్క-న్ని తంథడి పేడుస్తున్నాడు నల్లరాజున్ను శోకమ్మును శంకరునికి వమాలిములాయె పార్వతీకి ఏంజెప్పిండు సక్నాన్నీని పార్వతీ దేవి పిడికిల్లును కో (రల్లును నల్లరాజుకు "పెట్టుమన్నాడు నక్కొన్నీని పార్వతీదేవి ఫొయ్యిమీదాను ఉపిష్పెం క్రాలువెట్టి పిడకాడూను కోజ్డల్లును *ఉద్రంచినీను చలళ్లిరాజుకు నల్లరాజుకు ెట్టినాదమ్ము నల్లరాజును ఏం అనుకోనె నక్కాంన్నీని నల్లరాజును ఏడుగురికి ఎట్లా వెడుదును 45 సెలక్రల్లను నేను జల్లుకాను పంటన్నాను పండినంకాను అన్నమును తింటగాసీని "ల కల్లనూ సల్లినాడన్ము "సెలకల్లనా సల్లెనారాజు ఇరుసాక్షలో 'పెల్లలు లేసి ఒక్క మొలకన్న 'మొలువదాయె నల్లరాజును శ్లోకాలు సెట్టి నాకొడుకులకు "పెట్టక పోతి 'సెలకర్షినేను పండుశాయాని 'సెలకల్లనేను సల్లీతిగాని ఒక్కం- మొలకన్న 'మొలువదాయె అప్పుడ్డై నాను నల్లరాజూను

న! నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలవాటలు నల్లరాజూను ఉయ్యాలో శోక్రమ్మూను ఉయ్యాతో శంకరునికి మాళిములాయె +6ిష్ణ్రవ్రి "పెట్టింది పొర్వతీతప్పు వాన గొట్టంది దేవుంది తప్పు అప్వుడై నాను త౦ం్మిడిళశంకారుడు ఎక్కడున్నావు నా పెద్దకొడుకా వానదేవుడాట వాని మాయగాల కోటి మాయలోను కొంజవానదేవ విష్ణు మాయలోడు వాన దేవుడా వానదెవుని తల్లి వలపున్నరాణ్‌ీ వానదేవులక్క- వర్షాలదేవి నర్షాలదేవి వర్షం తోటొచ్చు ఏడు గడియల్లు కొ శ్రేటివాన నల్లరాజుము పట్నానాను ఒక్క గడియల్లకు ఉరిమేను వాస సాటింత మొగలాయె 'దెబ్బతలిగిపాయె కొండంత మొగులాయె *8-సెలవ్ఫదిరులెల్లే తెల్లన డిల్లార దేవకోల్లు కూన భూములు దెల్లారె మితుక్రల్లు బూసె నల్లరాజును 'సెలుకాల్ల కొచ్చా పెళల్లలన్నీని కరిగినాయమ్మ జానేడు జానేడూను మొలకలెల్లెను చక్కాన్నీని నల్లరా జూను నల్లరాజును ఏమి జేసేను చెలక చుట్టూను ఉళస్పిల్పంద్రాదేసు కంపల్లూను ఏసినాడమ్మ తరిస్తడ్డి స్లేల్లు క్రల్ల మంచెలే సేను మంచెకావాలి నల్లిరాజుండె కొయ్యలేకను కొరిసేనూను

ఎల్లమ్మ కధ 106 అదీ కొండకు ఉయ్యాలో వొరిగినాది ఉయ్యాలో అఆపితి పాదమ్ము ఆపరాదెనైై తి తొలిపితి పాదమ్ము దోనకారినై తిని నల్తరాజును మంచెమీదాను మంచెమీదాను పండుకున్నాడు ధనలక్ష్మీ ఎట్లావచ్చేనూ పండుకున్నాను నల్లరాజూను శెడ డాబు దెబ్బల్లుకొట్టి ఓరోరినాయనా ఓనల్లరాజా వొబ్బరికాయాలు కోడిపుంజులు కోసినగాని 610 బ్రికిత్తూను ఇంటికిత్తూను పోతువావారి మేకపోతూలు గొడ్జైపోతూట కోసినగాని ఇంటికిత్తూను ఇంటికిత్తూను పోతువావారి ఏడుగురు 52బరక్రషృు మనుషులు ఈ 'సేనుకు న! మిత్తువురో కోడండ్లుగావు కొండరాజులు మేడలుమినైలు కలుగునన్నాడు చిన్ననేనాడు వొన్నబందివోఠె ఒక్కారుగారు ఇద్దారుగాదు 'సేనుమీదను మన్నువోయన ఏడుగురిని ఏడదెళ్తూను అప్పుడై నాను గోడుగోడూన ఏడుస్తున్నాడు గానల్లరాజు అడ్షివిదగ్గర ఏమిపట్నము చంద్రగిరి పట్నమున్నాది ఒకొ్క్కటక్కను కోడండ్లూను

106 నల్లిగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఏడుగురును ఉయ్యాలో బరువుమనుసులు ఉయ్యాలో వాళ్ళుపిడికలాకు వెళ్ళినారు వాళ్ళు పిడికల్లా ఏరుకున్నారు నెత్తుల్లాను "పెట్టుకున్నారు "సీేనువరకు వచ్చెవరకు తినెకాయలోబె దోసకాయాలు దోసకాయలు 'సేన్సవున్నాయి ఓరోరిని ఓనల్తరాజు దోసకాయాను మాకియ్యరాదా ఏడుగురాము వడుభాగాలు ఏడుభాగాలు మేము తింటాము ఇస్తానమ్మ పిలిసి నాడమ్మా ఏడుగురిని వట్టి కొయ్యవశ్తై వాళ్ళర_క్రం నల్లరాజూకు పాపాలయి సుట్టుకుంటాయి కుమ్మారింటీకి పోయి నాడమ్మా 5వ క్త వటువల్లు నింపినాడమ్మా మంచెగుంజాకు కట్టినాడమ్మా కశడుపులున్నాను పిండాలును ఎగిరికిందాను అవిపడ్డాయి ఏంమాటలు తి డ్తవున్నారు ఓరోరిదాత మాయమ్మాలు మాయమ్మాల సంపుతున్నావు మేమైతేను "పెళుగనియ్యిరా ర్క్తంలోను బాలలును ఈవాలలు ఈట్ల న్నారు ఏడమ సేతున్న ఏడుగుర్నివట్టి త్మ లానమ్ము దిలివెట్టాడు పోతున్నాం ఓరోరికాతా

ఎల్లిమ్ము కథ 107 దీవన్నార్తి. ఉయ్యాలో మాకువెట్టావు ఉయ్యాలో ఎవలకడుపుల్ల మీరుబడ్డారు ఎరిమిదినెల్లిల్ల పిండాలురా వాళ్శకడుపును భంగవర్చాలి అప్పుడై నాను నల్లరాజును కోజ్జ పేనును కోతవనైను కో(ర్రలుగావు కొండరాసులు మేడలు మిద్దాలు కలుగవశ్తును 'పెద్దకాడుకును ఇడిసిపెమ్టేను అరుగురును లగ్గాలును వాళ్ళులగ్గాలు సెయ్యవ క్రేను 'పెద్దకొడుకును కకగ్గాముస్తస్హా నాక్రై నాను ఇడిసి'పెట్టీ తమ్ముళ్ళలగ్గాలు "సేత్తున్నావు శేశేమీని పావమ్మును పాపమ్మును నేనుజేస్తిరా ఏంపాపాలు జెయ్య లేదురా తం (డికొలుసూరు కొడుకు వుడితేరా తం టి జేసినా పాపాలూను ఆక్‌"డుకును అనుభవించాలి అప్పుడు లగ్గాలు సి కన్నాడు తల్లితొలుసూరు బిడ్డ పుడితేరా తల్లి జేసిన పాపాలురా అవిడ్డాను అనుభవించాలి అప్పడు లగ్గాలు నీ కన్నాడు ఏంపాపాలు నువు జేసినావు నేనుజేసిన పాపాలును మంచెగుంజాకు ఉన్నాయిరా

108 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు గుంజాకాడికి ఉయ్యాలో ఉరికి వస్తాడు ఉయా్యలో ఆరుగురూను తమ్ముళ్లూను మమ్మల్నొదిలిని పోళావన్నా సీ కడుపుల పుట్టలేదురా తర్మడ్రి నేనేమిసేతు శేనెందుబోదు అవ్పుడై నాను ఏంజేసిరి నల్లిరాజును పట్నమ్మున కాకి శోకమ్ము కభిగినాదమ్మ ఏడు పాపాలు ఎత్తికు న్నాడు గామునిరాజు విత్త వున్నాడు సక్కన్నీని ముని రాజును ఏడికి దగ్గెర 'సేరవత్తాడు కాలింగ మడుగు 'సెరువు దగ్గెర కాలింగ మడుగు వడుగు దగ్గె నుడుగు దగ్గెర 'సేరవత్తాడు ఏమిసేతునూ ఎందువోదునూ ఆవుల గుంస్ప నీళ్ల కొచ్చింది గంగావు గుంప్ప సీళ్లు కొచ్చింది నీళ్ళుతాగి మర్చి పోతాయి ఆండ్లో గంగావు దిగవడ్డాది గంగావు పిల్ల గడ్డమీద వుండి అంబాని అది ఏడువ వై ఏం సేతును ఎందునోదును గప్పుడు మునిరాజు యాదికొచ్చెను గంగాపు పిల్లి అడ్డమ్ము తిరిగి నీకు వచ్చినా కష్టములను కడతెం పేను మాయమ్మాను మాయన్యూను చియ్యమన్నాది ఏడు పాపాలు గడ్డమీద వెట్టి

ఎల్లమ్మ 3ధ 100 గంగావును ఉయ్యాలో శఈసే మునిరాజు ఉయ్యాలో జ గంగావు ప్‌మి అనది శై నేనుగదాను శల్లిని సీకు నేను పాలున్ను ఇప్పరా విడ్డా నువ్వు గదాను తల్లివిగద గడ్డమీదిని బాలుడుగదా నాకన్న తండి9 ఆయనున్నాడు ఆయన కష్టాలు కడతేర్చితే 'ననుపాలును ఆరగించేను అప్పుదై నాను ఏంజేసిరి సక్క-న్న్‌ని గంగావును గంగావూను తీసినందుకు ఒక పాపమ్ము తొలగిపాయెను , ఇంకా ఆరున్ను ఉన్నాయన్ము అరు పాపాలు చున్నాయి తల్లీ ఏం సేతూను ఎందుజోదూను ఆరు పాపాలు ఎత్తుకున్నాడు అఆపితి పొదను్యు ఆపరాధినైతి దొలిపితి పాదమ్ము దోసకారినై తి సక్కని పాసమ్ము తొలగిపాయెన్ను సక్కిన్నీ గంగావును ఎండి కొంగాకు ఎల్లిపాయేను మునిరాజును పోయినాడమ్మా గంగావును పోయినాదమ్మూ గంగావుపిర్షి నెమరు వెడుళునే ఏచేడును పద్ధ్దునాలుగు సముదా౦లు చాటవచ్చేను పారిజాతము పృష్పమ్మూూను

క్షేే0 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు తెచ్చినాడు ఉయ్యాలో గామునిరాజు ఉయ్యాలో ఆరవై మూళ్లాను పాగజుట్టిండు గప్పడు లగ్గమ్ము ఆడకాడుట కార్చీక రాజులకు పగల్లువ నై దినిలగ్గమ్ము ఎత్తగొట్టాలె సక్క-న్నీన్‌ మునిరాజుకు లగ్గమ్ములు అపుతుంటాయి ఆసనమయాన నేను వోతాను నేను లగ్గం 5ళ్పెత్త గొడ్డాను ఈం (డ్రివద్దన్నది ఈంటడి శంకరా నేను ఒక్కాని మాటల్లాను నేవ్టైనాను కోరుతాను

ఏ౦ కోరుతాపు సక్కని ఎల్లమ్మ ఇంటాపుతం డ్రి ఇగముచ్చట

58 క్రళ్య్యా స్పసీర త59ర్టల్యా ఫ్య రై కో 60నస్తూసదాము క గవ్వ్యదర్శినాలు ముంగటముత్తూము గవ్వల్లునాకు కొంగనలప త్తి యాపాకు నీళ్ల అప్పుడై నాను ఏం జేత్తాది ఏదుమూను 62 0డ్లారిని పుశ్రైడూను గుగ్గిలమ్మును ముత్యాలును సోలుల్లూను నక్కన్నీని ఆ ళల్లిని అప్పుడూను ఏం అంటాది

68 జ్రవ్ఫిక్రల్లూను కావలెనాకు జమికల్లాను దెబ్బల్లను పుశ్లైుడూను ఈఉస్టోగ్గాల్లున్లు ఎడమపాదమ్మ్యు 65బ్ర్వ్వడ్హైన్లు ఏదుమూను బండారికూ లె

ఎల్లమ్మ కధ 111 కుడిపాదము ఉయ్యాలో తావడెత్తెను ఉయ్యాలో పుశ్హైడును కుంకునునుగులాలు జమిడీకెను దెబ్బల్లాను

పొళ్లె దుంకేను సక్కని ఎల్లమ్మ అగ్గమ్మును ఆయితున్నాడది అగ్గమయింది 66న్సా గెల్లి కాలేదు పొవకారోడు ఈ రాజ్యాన వాడుగాదాను ఏమి వేషమ్ము 67బ్రామసని వేషమ్ము కట్టుకున్నాడు . పంచాంగము్ము పట్టుకున్నాడు ఎండి కొండాకు 'సేరవొచ్చేను అప్పుడూను ఏం జేప్తాడు సక్కన్నీని శంకారుడు కూసుండును జాపనయ్యాను

నా బడ్డాను లఅగ్గమ్మును

నేను అగ్గమ్ము చేస్తున్నాను అప్పుడై. నాను వరునల్లుజూడు నక్క-న్న్‌ని ఈ రాజ్యాన

ఈ పిల్లాను పులి అన్నాడ్రు పిల్లాగాదూను 'మేక్ష అన్నాడు ఈ వరుసను వాగ అతేదూను ఈపిల్లాను పెల్లి అన్నాడు విల్లగాడూను ఎలుకన్నాడు ఎలుకను వొయి పిల్లి పడళాద

ఈ పరునను చాగాలేదును గింతసక్కొంటి పిల్లనై తేను నువ్వు లగ్గం అఆడినావురా

నీకు సదువుళ్లా వత్తాయిరా నాకుపదుపుల్లు రావన్నాడు

శప నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఈ సక్కాటి ఉయ్యాలో పిల్లానూను ఉయ్యాలో నువ్వు లగ్గాం ఆడినావురా ఆపితి పాదమ్ము అపరాలినైైతి డొలిపితి పానమ్ము దోసకారిన్సై తి ఇక్కడి ముచ్చట ఇక్కడుండంగా ఇగ నా ముచ్చట ఇను జనులారా ఇంత సక్కాటి వాలనై కేను నువ్వు లగ్గాము అఆడినావురా ఎట్ల నువ్వూను 68స్తాత్రావురా 69 యవసమ్ముచేస్‌ నేను సాత్తాను ఒకనాడూను చినమందును ఆవ్యవనమ్ము దొరకవోదురా ఇక ఎట్లాను నువ్వు సాత్తావు "0శ్రీతముండీని నేను సొత్తాను జఒకనాడూను దిన మందున ఆ జీతమ్ము దొరుక వోదును ఇగ ఏట్లాను నువ్వు సాళ్తావు కలు పడికాలు అమ్మి సాత్తాను ఒకనాడును దిన మందును కచ్చైలు పడ్తికాలు ఎవ్వరు 71క్తోసారు ఇ౦ంటావురావారి ఇగముచ్చట గురువు దగ్గెరికి నువ్వు చవోయిరా నాలుగచ్చరాలు నేర్చుకోరా మళ్ళవొచ్చిను నాగవెళ్లాడు పోల్లశెళ్ళిను ఎళ్ళగొ పైన సక్కని ఎల్లమ్మ ఏమిఅం౦టాది సీఏంటనేను వస్తాను నాధ పేరువెట్టంగ చాలనాధా

ఎల్లమ్మ కథ 113 సీక్కష్టమ్ము ఉయా్యాలో వచ్చినాదినాధ ఉయ్యాలో నాకుకష్టముణ కలిగిన శ్లేను దూదిపరుపుల్ల జాజిమెత్తల్ల 7 'వన్నదానివమ్మ సక్క-ని ఎల్లమ్మ నువ్వుఎట్లాను వత్తావెల్లిమ్యా సికునాయ్యాని కాళ్ళును నాథా నాకుకాళ్ళూను ఎట్లానోత్తాయి సక్కని ఎల్లిమ్మ జయలుదేరుళాది గంగావును గంగావుపిల్ల 'రెండుగదాను బయలుదేరేను సక్క-నిఎల్లమ్మ నడుస్తం కేను 7)వయిపొక్కులు వస్తున్నాయి నడిసిన కాళ్ళాకు పొక్యూలువచ్చెను ఊ పినచేతులకు 7*జర్లుదేలేను నక్యస్నని ఎల్లమ్మాను యాడికిదగ్గరా చేరవోయినాది వ్మజమ్మాను గుడికాడికి ఆపితిపాదమ్ము అపరాదినైై తిని డొలిపితి పాదమ్ము దోసకారీని అయితి యాడికీ దగ్గార చేరువై నాది వ(జమ్మాను గుండుకాడికి గుండుకాడికి "సేరనోయినాడు ఆగుండూకు ఎల్లిమ్మాను "సెమటల్లు తీసి గుండుకు వేసె ఎల్లమ్మాను "సెమటల్లూకు వాగుండూను పలిగినాదమ్మ ఆడ పట్నాలు పట్టి నాయమ్మ ఎల్లమ్యాను "'సెమటల్లూను మంచిమావూరు పట్నుమ్మూను

114 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఆడపట్నమ్మూ ఉయ్యూలో పుట్టినాదమ్మ ఉయ్యాలో ఎడనురొమ్మూను మన్నునలిసి నాడ. రెండుబొమ్మాలు కాజేసినాడమ్మా సంజీవతెచ్చి 'మోపినాడమ్మా సక్కాన్నీని _ ఎన్లిమ్మాను ఈ పట్నాన ఉండుఎల్లమ్మ ఏీక్కష్టం కలిగితెనాధ ్‌! నాకు ఎట్లాను గుర్తుఅన్నాది సొవులనిది ప్పడ్త ఎల్లమ్మ నాసాపును కోరుతున్నావే నాకుకష్టాం కలిగిననాడు నిసేకి గాజులు 'సెల్లున న్నాడు నేనుగాదను 'మొగోల్లు ల౩ నేనుకశైలు తెల్బనునాధ పే! కన్చైదాకేను గాజులు రాలెను అడిఎట్లాసు "ర్‌పాట్రన్నాడి నొక్కష్టమ్యు కలిగిననాడు కాలు మశ్రైలు నొక్కు-నన్నాడ. నేనురాళ్ళల్ల ప్రోతేనునాధ లాయిదాకూను మపైనొక్కును అడిఎట్లాను పొటిఅ న్నాది గ్రా నీక్కష్టం కలిగిననాడు నీ నొస్టిబొట్టు కిందవడునే ఎండలవోతె "సెమటల్లుకౌరు లం ౮ అఆదొట్టును కారిపోవును ఆడిఎట్లాను పాటిఅన్నాది మాలుమీదను మల్లె పెట్టును మఠలెసె సె చ్‌ పెష్టేఎల్లమ్య లె స్ప కైసెట్టూను పెనై ఎన్లిమ్యు

ఎన్లిమ్ము కథ 11 7కిన్సి శై?” జల్లాడు ఉయ్యాలో పూలెల్లూనె ఉయ్యాలో నూర్యుచంద్రులకు రెండే ఇడిసి నెత్రినిండాను పెట్టుకోవమ్మా నాకుకష్టం కలిగిన్ననాడు అప్పుడై నాను జల్లుజల్లూన జల్లుజల్లూన పుప్వుల్లురాలు అదినువ్వూను సూసుకోని “శిస్తవైమైనా చోనమ్మును పోనమ్మును తెచ్చితెగాద అప్పుడునేను అెస్తనన్నాడా ఇస్నిజ్ఞానాలు చెప్పినాడమ్మ మునిరాజును మొల్లిపోళాడు గంగావూను గంగావుపిళ్ల ఆఅవిఠండూను పోరనంటాయి అవిరెండూను పోతాయితలై ఏమిసేతూను ఉఎందువోదును గామునిరాజు పొద్దున్నమాప్ప న్నాను పొద్దున్నమో పెడు మాపున మోపెడు మేళాలు మీరు తినిమల్లమనె నాకష్టాన " నేనుపోతున్నాను నేనుయాడను తెచ్చిసాత్తునే గట్లుగట్లూను తిరిగి మేసి | దగ్గార వండుకుంటాము అప్పు_డెనాను మునిరాజునె గంగావూసను గంగావు పిల్లను అఆవిరెండూను పోళువున్నాయి యాడిని దగ్గార చేరవోయినాయి కంచేల మరి 79 కండ్లల్ల పుట్ట పుట్టకాడికి చెరవొయినారు

116 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు 50 సజదక్షిణాలు ఉయ్యాలో చేసినాడమ్మ ఉయ్యాలో వర తపస్సులు పట్టినాడమ్మ అప్పుడై నాను ఏంజేతూను సక్కన్నీని గామునిరాజు వర తపసులు పట్టినాడమ్మా అప్పుడై నాను ఏంజేతును పన్నెండు కిరసూల 52 పడి గెనాగాడు నాళికను సాగవిన్లైను నాలుగక్షరాలు ఎల్బదానీను నాగశెషుడు యెళ్లె సమయణయాస వంచు గుబ్బాటి ఏలెటివాడు కారర్టీకాను రాజులువాళ్లు అప్పుడై నాను ఏంజేసిరి ఏటమార్లమ్ము ఎల్లి నారమ్మ ” తిళుక్కుంటాను తిరుక్కుంటాను చెట్టువాడీకి సేరవొచ్చీరి అకలంటారు క” దూపలంటారు ఆవృుడూను గామునిరాజు 6*వరత్రాపసులు ఇడిసినాడమ్మా తీర్‌ వంట వంటల్లు వొండి వంటలై నాను వండినాడమ్మ ఏంచేతును ఎందుబోదును ఆతశ్రాపసుల్లు భంగమాయెను మళ్లి తాపసుల్లు మళ్లి వన్హైను సక్కన్నీని మునిరాజును మల్లి తాపనుల్లు పట్టినాడమ్మ ఒకనాదును చినమందూన ఏం సేతును ఎందుజోదును సకగ్రాన్నిని గొమునిరాజు

ఎల్లమ్మ కద 117 వొంతపబుల్లా ఉయ్యాలో పశ్హై వొరాకు ఉయ్యాలో గంగాఅఖులు గంగావుపిల్లి అంబాని ఆరి తేరవ.ర్తై

ఏం సేమును ఎందువోదుధు నాగసెఖూడు ఎల్లు సమయాన వరతావసుల్లు భంగమాయేను వప్పుడై నాని మునిరాజూను వద్దం 'కేను మీరు వత్తిరి

ఏం బాధల్లు "పెట్టవడిరి మాళతల్ల్తులు యాడున్నారు ఏడవున్నాబు తినిరాం (దమ్మ గట్టుగట్లును తిరిగిపోయిం గడు వప్పుడై నాను ఏం జేసిరి అప్పుడూను గంగావును గంగావూను గంగావుపిల్ల అప్పుడూను నలుగుమూలల నాలణుగుమూలల కళ్ల జూసింది ఏం జరిగేను ఎవ్వడేసేను

ఈ రాత్యాన 84వ్రారేసేస్లు

తల్లి విల్లాలు రెండుపోయినాయి తినేంతాంని కట్టుకున్నాయి తెలతెల్లారె దేవకోళ్లు కూల 'సేనుకాడికి 85 బ్రో రిల్రచ్చిరి కప్పదొక్కుడు లేదు మాయన్న నాలు దొక్కుడు లేదు నూయన్న సగం సేనును 3కిబ్టాత్రను యేను ఇషప్పుడేపోయి 'సెప్పుతామాని అన్నఓయన్న అన్నరామన్న ఆన్న ఓయన్న అన్న మల్లన్న

118 నల్లగొండజిల్లా ఉయా్యాలపాటలు వాళ్లు నల్లురు ఉయ్యాలో బయలెల్లీరి ఉయ్యాలో ఈ రాజ్యాన దగ్గరొచ్చిరి దండందండం దండమన్నారు తలొంచి దండాలు వెట్టి సెప్పనోరును వస్తలేదయ్యా ఏం జేతును ఎందువోదును కాలుతొక్కుడు లేదు మాయయ్య కమ్ము తొక్కుడు లేదు మాయయ్య సగంసేనూను ఖాతమయ్యేను ఇయ్యాల నేను వళ్తాన న్నాడు 7 నడ్షుమశెలుకల్ల 88 ప్రాంద్రదోడు బొండాలనేను కూనసుంటాను నాల్గుమూలల నల్గురు మీరు మీరు కావలి ఉండమన్నాడు అప్పుడై నాను ఏంజేసేను ఆయేలెట్లాయె పొద్దూకిపాయె వాళ్లు ఐదుగూరు వెళ్ళిపోయిరి సక్కన్నీని మిర్చపొడీని మిర్పపొడిన కట్టుకు న్నారు నల్లు యూలల నలుగురు బోయీలు నడుమవాడును కూసున్నాడమ్యా ఏ్‌6 సేతును ఎందుబోదును 'సేను కాడికి బోయిలచ్చీరి 89సద్రుమ్రానీను ఉన్నాడనీని నల్లుమూలల నల్గురు వున్నారు ఆల్లు నిదురల్లా పోయినారమ్మా

ఎల్లిమశై కిఢ 113 ఏం సేతును ఉయ్యాలో ఎందువోదూను ఉయ్యాలో అప్పుడైై నాను ఏంజేసిరి తల్లి పిల్లాలు 'రెండొచ్చినాయి ఇప్పుడై నాసు ఎట్లావాదుము "సేనుకాడను జోయిలున్నారు.

1. పోళమ్మ 2. (త్రాచుబాము 8 తీరానికి 4 ఒక దినం 5 మేతలు శ. చెక్కపేడువలె ?. ఆ చేపను 8. పెంచెడి $. వెయ్యి గోలెములు
2. నీటిని నిలువచేయు 'పెద్దతొట్లు [1 (భమపడుళుంటి నురుసుకుంటు న్నాను అనే ఆర్జంలో వాడబడ్డది 12, పుట్టుటకు పంతము 18 మాహుర్‌ మహారాష్ట్ర దేశంలో ఒక ఊరు. తెలుగు వ్యాఎబహార౦లో అది మావురం
3. ఎల్లమ్మ 16. వేట 16 సంవత్సరానికి |! పాట పాడడంలో పాదం ఆగి జాగు జరిగితే &ిమించమని జానపదుడు ఎల్లమ్మ తల్లికి చెసుకొనే విన్నపం 18 దొలుపు మాటజార్చు 18 దట్టమైనఅరణ్యం 20 ఎలుగుగొడ్డుం గొడ్జెలుగు
4. ఎల్లమ్మ 28. అస్తమించెను 28 పావు విట్టి కొలత 24. పొత్కిళ్ళకు గుడ్డలు 26 కలి వేపచెట్టు 28 ఎృరిటి కందుకు తొడిగేగుడ్డలు 27. ఆబ్కార
5. బం (ట్రోతులు 2$ “ఏట బెంచే బాల నోట చెరుగుతుంది” నుడికాంం అల్లారు ముద్దుగా పెరగడం 80 స్నేహితులు 81 గొంతి౫ స్తీ 82 (బ్రాహ్మణ బాలికలు 88. ఆడసాగెను 84. ముద్ధెన 80 అననా ఆడదాన్ని బెలన్టైన స్త్రీని
6. కాలి తొడుగును కాలి చెప్పును 87. గోడ వకృంకు 88 (ప్రీతిం బహు ఎచనంలో కనిపించే రూపం 88. షరతు 40. మాలు ఇమహల్‌ మేడ
7. రణభేరి 42. కాశి, తిరుపతి 48, పెనం 44 వేయించి 45 చెలక మెట ఫొలం 46. వేయించి పెట్టినది 47. ఎినకురవక పోవడం 48. చెటు వలో ఎక్కువైన నీరు కట్టదాటి అలుగు ద్వారా వెళ్ళడం 489. కంచె $0. చేను

120 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు నడుము 61, ఇంటికి ఇచ్చెదను 52. గర్భిణీస్తీలు 58. ఆహారం శ4. కుండలు 655. గాఇణఆ 658. గంగిగోవు 57. చెడగొట్టు 68 కలివెపచీర 68. కలి వేవ్‌ మండల రవి 61, గవ్వల పేర్లు 82. పసువు 08 జమిడికెలు 84. పొగలు బహువచనరూపం 'పౌగికు $6. లచునట్టు ఎత్తెను 668 నాగవల్లి 67. (చాహ్మణ వెషం 48. చాదు పెంచు 68 వ్యంసాయం 0. కూలి పని చెసి ?1 కొనరు ?౨. పండుకొనినదానివి 78 బొబ్బలు 74 బిళ్ళలు దిగెనా 75 పాటి=పట్టింపు 786. (పతిరాజు 77 పదిగంపలు 18 శుద్ధిగల, స్వచ్చమైన ?8 కోమలు కలపుట్ట 80. _పదక్షేణలు 8! నాగడు నాగుబాము 82 దప్పిక 88, (శేస్ధ్యమైన తపస్సులు 84. ఆరిక పంట 86. బోయలు పదొది వకార లొపం-(ప్రాంతీయ లక్షణం 88 నశించి పోయెను 87. నడి చెనులో 88. గొయ్యి తవ్వు 8. యజమాని చనుగల ఆసామి, 1 2 1

వం ల్ల న్న తథ ఈ కధలో భాషా సౌందర్యం అంతగా లెదు ఉన్నది ఉన్నట్టుగా దిద్దు వాట్లు లెకుండా (పచురించడమే ధ్యేయం కనుక దీనిలో సవరణలు చేయబేదు పాటపాడేటప్పుడు మాతలు సరిపోవడంకోసం గాయకుడు పదాల రూపాలను ఇచ్చంచ్చినట్లు మార్చుకోవడం జరిగింది ఉదాహరణకు, పరువాతి, పారువతి, పారువాతి వంటివి “పార్వతి” రూపాంతరాలు కధ, వీర'ిధ అయినా నుతగాధ మల్లన్న గొల్లలకూ, కురమలకూ ఇంటి దేవుడు వీం శైవం విజృంభించిన కాలంలో బాగాపాదుకొన్న దైవం. మల్లన్న వివాహ సందర్భంలో ఒక వనితను వర్తి కంకణం కట్టీ, మరో వని తను ఉని్ని కంకణం కట్టీ సెండ్లాడళాడు ఈ రెండు కంకతాలూ, ఒకటి వ్యవసాయానికి మరొకటి పళుపాలనకూ (పతీకిలు. అనగా ఒకటి కాపుదనా నికీ మరొకిటి “కుజకు” తనానికీ సూచకాలు అంతర్గితంగా మల్లన్నను, కాపుతనాన్నీ, పళుపాలనాన్నీ, అనునంధించే సాంస్కృతిక వీరుడు (0611419 (16/0)గా వివరించవచ్చు. ఇక్కడ కధ కెవలం పద్మా& మర్లిన్నల వివాహంవరకి ఉంది, ఉయ్యాల ఉయ్యాల ఉయ్యాలో ఉయ్యాల ఓరామ ఉయ్యాలో ఉయ్యాల గట్టన్ని ఊరుళ్లేవమ్మ

• జోగని పాడన్ని వాడళ్లవమ్మ కట్ట మీద నిల్చిన్న కట్టమైనమ్మ కాపులు గొల్పూరు నిన్నూ మైనమ్మ పొలిమేర గాసేటి పోతలింగన్న ఇష్టు ఈషువరా హ్మ్‌ ముగ్గూరు వయిసుకు సిన్నవాడు శంకరుడుండేన ” పంజెములా ఓడీన గొప్పవాడూసు

122 నల్లగొండజిల్లా ఉయా్యాలవాటలా గొప్పవాడునూ ఉయ్యాలొ శంకరుడు ఆయెనా ఉయ్యానరొ అప్పుడు పార్వతీ ఏమి జేసినాది నాధా ఓనాధా నావృజ్డై ప్పరుషా నాపుజ్జె ప్పరుషా నా ప్రాణనాధుడా అపుడు శంకరూడు ఏమి అనేన నాధా ఓనాధా నా పుణ్ణిపురుషా భూలోకం మీద ఎ పుట్టముంతముు పుట్ట మంతమ్ము ఉన్నదో నాధ వాళ్ళకు సంతుల్లు ఇస్త ఓనాధ

నాధ ఓ నాధ నా పుక్ణెపురుషా మనకు నంతుల్లు లెక పోయేన భామా ఓ భామ నాయి పార్వతీ భూలోకమ్మీది ఉన్నవాళ్లను కొడుకులు బిడ్డాలు మన కుండీరి ఇంక ఎందుశె భామ పొర్వాతీ అట్ల మాటల్లా శంకరుడు ఆనేన వొద్దు శంకరా నాది బుద్దీను చెస్తె వీనావు చెపునందు బెట్టావు వొద్దుపార్వతీ బుద్ధి గాదిది అప్పుడు శంకిరూడు ఏమి జేసీండు పంజెములా ఓడి సిన్ని శంకరూడు ఇష్టు ఈషువార (బిహ్మా ముగ్గూరు వారు అంతాను కూడినారమ్మ వాళ్లకు సంతుల్లా లేక పోయేను

తల్లి వీలమ్మ ఉండెగాదాను

• వార్రగూరు. కొడుకులు వొళ్ల కుండీరి తినేటంతాను అనుభవ ముండేన కళై అంతాను వస్రముండేన

మల్తనృ కది [28 అవ్వుడ శంకరుడు ఉయ్యాలో ఏమి జేసిండు ఉయ్యాలో సక్కని సీలమ్మ ఏమ్‌ జేసింది వొచ్చిన బిచ్చగానికి విచ్చమేయదు పొద్దుట జంగాలు మీరు వొచ్చీతె ఇల్లు సంసారం మాకులెదా అట్లాటి మాటల్లు సక్కని సీలమ్మ వొచ్చిన జంగాలు మళల్లిపోయీరి ఆట్ల మాటల్లు ఆమె జేసేన

ళం నే అప్పుడు శంకరుడు ఏమి వేషమ్ము జంగము ఏషమ్ము తాను వేసేన అప్పుడు జంగల్లు వారు వొచ్చీం శంకరుడు గూడాను వస్త యున్నాడు పిల్లల్లు ఆడేటి బిల్లరుగుదా'బ వొంగొంగి కోసీటి వారిసేలు దాక కూసోని కోసేటి 5 క్కూర్రమళల్లుదావె అప్పుడు జంగమ్ము పోతున్నాడు ఎవరివాడల్లి తాను వోయేనా గవ్వ శంఖుల్లు కాను కక్తేనా గణగణ ఘంటల్లా తాసు కొన్టేన అట్లాటి కనాదుల్లు పక్కని నీలమ్మ ఇంట వున్నాది తల్లి సీలమ్మ ఏమి మాటల్లు కల్లి ఆనేన ఎటుపోదూను జంగమయ్యాాను మల్లి పోవయ్యా చిన్ని జంగామ

ళా అట్లమాటల్లు తల్లివన్నాది తల్లివన్నాది మాటలమ్మాను

ర్‌ సిన్ని శంకరుడు మనుసూలవెళ్లేన ఎవ్వరిచ్చీన అనుభపమున్నాది

124 సల్లగోండజిల్లు ఉయా్యాలపాటిలు సక్కనీ నీలమ్మ _ ఉయ్యాలో మసుసూల పెట్టిండు. ఉయ్యాలో చిన్న జంగామ ఎనుకకూ మళ్లేన

అప్పుడూ సీలమ్మ ఏమి అపుళశారము కట్టుకున్నాది వస్త రాలమ్ము (వస్త్రాలు మారువస్తమ్ము శేకుంటాజేసె

గుట్టోలె గుజ్దాలు కూఠిపోయేన

గున్న ఏనుగూలు కాలిపాయేన

అట్లాటి మాటల్లూ సిన్ని శంకరూడు

తిల్లి సీలమ్మ ఏమి జేసేన

ఏమి బాదల్లు తల్లి నీలమ్మాకు పొలాల "పంట్‌ తల్లి సీలమ్మాను

కల్లాల పంట్‌ తల్లి నీలమ్మాను

చంది యిత్తులు ఏరు కొచ్చేనమ్మ సక్కన్నీలమ్మ చెయ్య వళశ్హైన తండ్రియాదిరెడ్డి ఏమి జేసెన క్థులాకూను తానువాయేన

గొడ్డలై న భుజానవెట్టి కశ్లైులంటాను కొట్టుకొచ్చిను

తల్లి నీలన్ము ఏమీ చేసేనె

ఆరొటికాడ ఈరోటికొడ

తవుడు పర్రమ్ము తాను దెచ్చేన కొడుకలాకై న వొండిపెట్టేను

190టి కూరానె తల్లి దెచ్చేను పూటలెల్లాను గడుపవ స్టేను

వొద్ది కూరాను తల్లి చెచ్చేను ఖోజనంబూను తల్లి గడి పేనమ మూడునెల్ల ముక్కతాడు తల్లిదెబ్చేన

అట్ల భోజనమ్ము వనడుఎ)తున్నాది కౌప్పంంతాను కూడి నారమ్మ

మల్లన్న కఠ శేల్లిస తల్లి నీలమ్మ ఉయ్యాలో కల్గాలపంటి ఉయ్యాలొ ' 2స్రాట జల్లాడ తీసుకోని

తల్లిపోళాను ఉంశఇనమ్మాను ఉన్ననాడూను ఎవ్వరికై నాను చొచ్చిన * "బుచ్బగానికి పబ్పద్చా మెయ్య లేదు ఈనాటికైన ఓనాటికై న భూలోకమ్మీద పుట్టముంతమ్ము ఎట్టమంతమ్ము ఉన్నదోయమ్మ 1ప్రెర్రుగముంతమ్ము ఉన్నదోయమ్మ అప్పుడు శంకరునకు చూలిమ్ములాయె పష్టైమంచముల తల్లి పారువాతి

తల్లి పరువాతి పండివున్నాది

ఛఈల్లి పరువాతి చయిటకొంగుల్లు పయిట కొంగుల్లు తడిసిపాయేను సక్యాని శంకరుడు ఏమి జేసేను అప్పుడు పార్వతీ దిగ్గున లేచెను మెలుక లక్కాడ తల్లి కొచ్చేను కుంభవరుషాలు అక్కడ గురిసేను ఎడమకన్ను శోకమ్ము ఏరులై పార

శుడిక ఎటి ళోకమ్ము కుంభవర్షాలు

శల్లి పొారువాతీ పోతవున్నాది శంకరుని వద్దకు పోతయున్నాది తడీసిన పైటల్లు కాంగుల్లు ఐన కొంగులు ఐనాను తనుపట్టుకోని

ఇది ఎవ్వరీది సోకమున్నాది సెప్పుళంకొర తల్లినై నేనుఆడిగేను నీకు యెందూకు చెప్పుపాడవాతి పిల్లల్లేనీది ఛచారిది ఉన్నాద పిల్లిలు న్నాడి వారిది ఉన్నాద

128 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్య్యూలపాదిలు అట్లాట్‌మాటల్లా ఉయ్యాలో కల్లి ఆనేన ఉయ్యాలో శంకరుడు ఐనాను. అంటవున్నాడు పిల్లలున్నానె వారి సోకొాము అన్నమున్నానె వారి సోకామె సిన్ని శంకరూడు 5ఆ్రన్లవ్ల క్హును తల్లి సీలమ్మ ఉన్నదోయమ్మ వారుగురు కొడుకూలు ఆమెకున్నారు తండ్రియాదిరెడ్డి అయన ఉన్నాడు ఆరుగురుకొ డుకూలు ఆయన కుండేన తినేటందుకూ అన్నముం డేను కన్లై అంకాను వస్రముం డేను ఓనాటిదినాన వరుషకాలాన నేను ముచ్చట చెప్త ఇనవే జంగమేషమ్యు నేను కట్టుకోని తల్లిసీలమ్మ ఊరికి పోతేను ఇంటివొద్దాకు నేను బోలేను వచ్చిన బుచ్చగానికి బుచ్చమెయ్యాదు అకట్‌ కరువుల్లు నేను దీసితిని వారిశోకమ్ము ఉన్నాయె ఓ థొను వారికి నంళుల్లు ఉన్నాయ భామ వాళ్ల వొద్దాను అనుబవంలే దమ్మ అరుగురు కొడుకూలు అఆమెకుఎడీరి వాళ్లకు అన్నమ్ము శేదునా భామా నక్కని శంకరుడు అట్ల మాటల్లి ఇఅట్లమాటల్లు అయన అనేన శల్లి పార్వాతి ఏమి అంటాది

= వాళ్లకు అన్నమ్ము ఇయ్యవాలెను మన తోడాను చిన్ని దేవుడూను చిన్ని మళ్లేశ మనకు ఉన్నాడు

మల్లన్న కథ 127 వాళకు మళల్లేళ ఉయ్యాలో నిచ్చుదామయ్య ఉయ్యాలో సక్కని నీలమ్మ గరుభమ్ములోన గర్భములోనె ఏయవాలెను ఆయన తోడాను అన్నము౦టాది అట్లాటి మాటిల్లు పార్వతీఅనెను పార్వద్దేవీ మూటల మనుసుల్లబెన్హై చిన్ని మళల్లెళను పిలిసినాడమ్మ చిన్నికొడుకారార మల్లికార్డానా తల్లిసీలమ్మ చొద్డక్టై నాను నివ్వు అక్కాగ పోవాలెనీవు అట్టాటి మాటల్లు శ₹ంకరుడుఆనేన ఒద్దునాయీన 'నేనుపోలేను కోపుకులమ్ము వాళ్లదున్నాది కందియిత్తుకు నమురులేదయ్య 16 క్రాక్టూవార్రీకి 1? నేనరులేదయ్యా అట్లాటిమాటల్లు చిన్నిమల్లేశ చిన్నీ మళల్లైశ చన్నడునాతల్లి అప్పుదు ౪ంకరుడు ఏమివడిగేనూ కష్టమొచ్చీతె ఎవరుదీఠుస్తారు ఆపతొచ్చితేను ఎవరు. దీరిసేరు ఎ'రుగురితోడాను నేను వోనయ్య తల్లితొటిని పోరు పెస్లును సిన్నిశంకరుడు వళ5బ్సుద్రి గిచ్చేను ఒరిగిచ్చి బుదిగిచ్చి సిన్న శంకరుడు అట్లాటిమాటలు సిన్న మళ్లెళకు అప్పుడు శంకరుడు పోకయున్నాడు ఎవరి వాడల్ల చిన్ని శంకరుడు ల్లి పార్వతి ఏమి వానేను చిన్ని మళ్లేశను చాధపెట్టోద్దు

[26 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపొటలు పార్వద్దేవీను ఉయ్యాలో అక్కడాను ఉయ్యాలో తల్లి సీల్లమ్మకు సంతుయియ్యాలె వట్లాటిమాటలు తల్లిపారువాతి తల్లిపారువాతి అంటవుంకేను సిన్ని శంకరుడు ఏమి వేషము 9ిక్రూడిభూ జాన పగిడి జోలేను ఎడమ భూజాన ఎండి జోలెను శంఖు రత్నము 'సేతబశ్సైను శంఖు అక్కాడ "నీత బక్లేను సిన్ని శంకరుడు పోతయున్నాడు బాలుడు మల్లేళను ఏమి జేసిండు కచ్చకాయంత 20బ్తష్టి జీసేన జోలలో *పాటా చిన్ని శంకరుడా తానా అక్కాడ ఏనుకున్నాడు పిల్లలాడేటి బిల్లరుగు దాసె "పసీలవాడేటి నిమ్మల్లు దాసి జ తోప్పు కిచింతాలు తాను దాపేన తోట ఏపాలు తాను దాటేన ఒంగొంగికో సేట్రి వరిచేలు దాక సక్కని శంకరుడు పోతవున్నాడు ఎవ్వరి వాడాల ళాను జోయేను 2ఉకసాండి కో'సేట్రి కూరనులు దాపె ఒంగొంగి కో సేటి వరిచేలు దాపె నిలవడి కోసేట్‌ సొప్పచేలుదాకే సిన్నిళంకరుడు పోతయున్నాడు మూడు జంగల్లి సిన్నిళంకరుడు పోఠవున్నాడు దేవుడక్కాడ దేవుని రాకాట ఎవరు జూసేరి కవ్కంన్నీలమ్మ చూసినాదియమ్మ

మల్లన్న కథ 129 ఎవ3 జంగల్లు ఉయ్యాలో వాడ జంగల్లా ఉయ్యాలో సిన్ని శంకరుడు పోతవున్నాడు తల్లి సీలమ్మకు ఓద్దకక్కాడ దేవుడక్కాడ పోవంగానమ్మ తల్లి నీల్లమ్మ ఏమి జేస్తాది కశ్రైవస్త్ర మ్ము ఆమెకు లేదన్ము ఎంటి కూరాను మీదాను ఓతల్లి పూటలకాగ్రాడ గడువవశ్రేును నెన్లికూరాను మీదన క్క్యాగ “5నేలలక్కడా గడుప వశ్హైను నెల్లికూరమీద 2 6నెలబెల్ల దీసె బొద్దికూరమీడ టోజనంబులు కచ్చానక్కదా వశ్హ్రమ్ములేదు సీళ్లమీద నాచులక్కాడ తర్లినీలమ్మ కట్టపచ్హేను త౦(డ్రియాది రెడ్డి ఏమి జేసెను

క శ్లైలక్కాడ కొట్టుకొచ్చెను

క ఫైలు కట్టుకోని వాయ్నవొయ్యెను క శ్రైలంటాను కూత వేసేను రొండు రుపాయల క శ్లేైలోయమ్మ ఒక్కరూపాయిక్రి వడాగబట్టిరి నాక్కా-డూకూలు ఉన్నారు నాతల్లి తినెటందుకు వన్నములేదమ్మా పావుసేరు బియ్యము కొాన్నపోతాను నాకొడుకులకు భోజనము నడుపుతా ఓతల్లి వట్లాటి మాటలు వనవాశ్లై సక్కని యాదిరెడ్డి ఇంటికొచ్చేను భామనీలమ్మ ఏమి జేసేను

$860 నల్లగొండజిల్లా ఉయా్యాలపాటలు ఆరోటికాడ ఉయ్యాలో ఈరోటికాడ ఉయ్యాలో తొడుపరమ్ము తల్లిదెచ్చేన కొ గ్రుకుల్లకక్యాడ వొండబక్తును సిన్నిశంకరుడు 'శ్రేలెనాతల్లై గణ గణ గంటల్లూ తానుకొస్టేన 27 గువ్వళంఖుల్లూ కానుకొ క్హున జఇవులనాదుల్లు “తిజ్రల్టి కీనవాదేన , అప్పుడు సిలమ్యు దిగ్గున్నలెచి దిగ్గున లచేను 29 శ్ర ర్రుక్రొ చ్చేతల్ల నక్కనిసీలమ్మ పాదాలమీద పురుకాచ్చిపాదాలమీద పాడిపోయేను ఏమిమాటల్లు శల్లివానేన ఓయిజంగామ ఏీమిజీదూను నాయికోడుకూలకు 'పెళ్టేదిన్నైన మూడునెల్లముక్కతాడు వొండ్రి పెళ్లైను నాయికొడుకులకు వొండిసెష్టేను సీకుగూడాను 'పెడ్తానానెను తల్లినిలమ్మ తీసుకొచ్చేను అప్పుదు జంగామ జోలజా పేను అప్పుడు శంకరుడు వక్కున్నన వ్వేన సిన్నిశంకరుడు న వ్వేవారాకు తల్లినీళ్లమ్మ మిటమిటాను 'మొఖ మెల్లాను తానుజూసేన ఏమిజంగామ నాదిమొక్లాలు నాదిమొధాము మవ్వుజుస్తావు సాయికొడు కులు తీనేదివైన సీకుగూడాను "పెట్టినగాద సీడిపేరూను ఏమివున్నాది నాషేరూను సీలమ్మవుంది

మవాల్తిస్న కథ శవ! నిదిభర్తాను ఉయ్యాలో 'పేపవున్నాది ఉయ్యాలో పేమిపేరూను ఉన్నదానేను ఎరుగన క్షును పేన్నిశం కరుడు 'పేరులక్కాడ అడుగవ కును నాయిభర్తాను "పేరువున్నాది యాదిరెడ్డీని వున్నదానేను అట్లాటిమాటిల్లా తల్లిజెప్పేన తల్లి జెప్పంగనే సెన్నిశంకరుడు ఇెవులబె ప్లేను సెన్నిశంకరుడు నీవొద్దాను సంకాన మమ్మ ఒక్క" *పాలమ్సు వుగ్నాదీఓయమ్మ ఉన్నవాళ్లకే అన్నమూలేదయ్యా ఇంక ఒక్కంల్కి పేడదెళ్తూను శఒద్దుజంగామ చెప్పెవీనావు నాకునంతూను ఒద్దుజంగామ అట్లాటి మాటల్లు శల్లినీలమ్మ తల్లి నీలమ్మ వానేవారకు ఆక్కడాయినను సూడమన్నాడు *3కచ్చకాయ ఉబ్టిసీ సెన్నిమల్లేళ సిన్సిమల్లయ్య్యాను సేలమ్మ గరుభముల సీలమ్మగరుభమ్ముఆ సేన్నిమల్లయ్యను సిన్నిమళ్లేషాను సెన్నిశోంకరుడు ఆమెగరుభముల ఏేసినాడమ్మా ఆక్కడనీలమ్మను సూడమన్నాడు ఖగ్గునమండి (బహ్మాండ్లమాయె సిన్నిశం కరుడు ఏమిజేసెను మాయెనుక్కాడ వాయిసోయెను పిన్నిశంకరుడు మాయమయ్మ్యేన తల్లిసీలమ్మ ఎనుకాకుమళ్లే

182 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు మల్లి సూశేను ఉయ్యాలో వారకిమ్మాను ఉయ్యాలో సక్కని జంగామ లెడూనాతల్లి

జంగం గాదమ్మ దేవుడున్నాడు దెవుడంటాను ఎరుగకాపోతీని నాయిబాలలకు వన్నమడుగూదు సక్కనీనీలమ్మా వట్లవానెన ఒలజఒలళోకమ్ము తల్లిదీ సేన

కండ్ల కన్నీరు తల్లిగారేన తల్లిశోకమ్ము ౩2ఎవ్షరికి మాలిమ్ము *ంకరునికై న మాలిమ్ములాయె పిన్నిమల్లష కడుపులోనై న అప్పుడు నీలమ్మ ఏమిజేనెను

వొనాటి వారికి తొమ్మిడిగడియిల్లు ఈ నాటివారీక్రి తొమ్మిదినేలాలు వట్లగవియల్లు సిన్నిశం కరుడు భూలోక్షముమీద ఎట్టమంతమ్ముమీద భూలోకముమీద పెరుగముంతమ్ము ఉన్నదానీని సిన్నిళ ౦కరుడు

క కకుమూరా సెన్నిమళ్లైళ నక్కనీమల్లెళ గర్భములోపాట

తల్లి గర్భములొ చిన్నిమల్లేశ ఏమిమాటాలు వనుకుంటాడు నేనువొయ్యిన గడియలోపాటా నాయితల్లి గర్భములోపాొట వాళ్ళకు అన్నమ్ము పుట్టవాలేను నసనుసంతోషముగ సూడవాలయును ఆటదొంతర్లు సిన్నిమళల్లైళ దాలుడక్కాడి 'పెట్టుతు న్నాడు కల్లాలిపొంటి సక్కనీ నీలమ్మ

మల్లన్న కధ 188 పోతేగూడాను ఉయ్యాలో ఎన్వరెమీను ఉయ్యాలో ఎవ్వ రేమన్నను వంటలేరమ్మ నక్కనీనీలమ్మ ఇంటీవద్దాకు ఇంటివద్దాకు పిలిచి నారమ్మా కూలీకిరామ్మని తీసుకొచ్చీరి 3స్రేస్సుపానీకి యాదిరెడ్డిని ఆయనగూడాను పోతవున్నాడు చిన్నిమల్లియ్య ఎనిమిదినేలాలు బనిమిదినేలాలు అక్యాడాయెనా చిన్నిమల్లయ్య ఏమివంటాడు నాళల్లిగరుభంయిల వుండిగూడాను నాయితల్లీని తల్లిసిలమ్మ ముద్దీగుంటాలు ఎ) డ్లెనాతల్లి మురికి పిండమనీ వందూరునన్ను చఖుగుంటాను పు_డ్రెనాతల్లి చెవిటివిండామ్యు వందూరునన్ను బొద్దుగుంటాను నేనువు డేను వొడ్డుసిండమ్ము నన్ను అందూరు ఎట్లనేనూను బడ్దూనాని దేవుమళ్లైళ పుప్టేటప్పుడు నిన్నిమన్లేశ ఎవుప్టేటప్పుడు ఎడమపాదాము తల్లిబొద్దూకు తల్లి దొడ్డూకు *5స్తాపీ నాడమ్మ ఎన్నుకై నా తాకినాడమ్మ 38్పన్నుగుంటాను బాలుడుప్పక్లైను వాలుడుఎుట్టిన గడియలక్కాడి చిన్నిశంకరూడు రాసీనాడమ్మ బాలరాతాలు కానురా సేనా చిన్నిశంకరూడు ఏమిచేసేనా

[84 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు అప్పుడైనా పూరిగుడిశాలు పూరిగుడిశాలు తల్లినీలమ్మాకు మిథ్దేలు మేడాలు ఇప్పుడు గలిగేనా అప్పుడు శంకరుడు దిమ్మారపోయి దిమ్మారపోయి నీలవాడెనా సీలవాడివుండి ఏమివాలోచన ఏమి పేరుల్లు ెడ్తరానీని అవ్వుడు శంకరుడు వ_స్త్పవున్నాడు చక్కనీ స్‌లమ్మ ఒద్దికై నాను బాలుడక్కాడ పుట్టినంకాను వై దురొజుల్లు వక్కాడా యేను చిన్నిజంగామ వస్పవున్నాడు గాణగాణాని గంటలక్కాడ శంఖు నాదూల సవ్వుడక్కాడ నాతల్లి నీలమ్మ ఒద్దికక్కాడ ఒచ్చిగూడాను ఏమిమాటల్లు వైదురొజూల బాలుడక్కాడ వాలులదీసుకోని తల్లి సీలమ్మ ఒచ్చిన జంగమయ్య చేతికక్కాడ చేతికక్కాడ ఇయ్య వప్రేను నాయివాలూడు సీయిజంగామ దాలుడక్కాడ గోడుగోడూన పీడు_స్టవున్నాడు చిన్నిబొాలూడు ఎంతపాలూను విచ్చినగాని

37 జిద్దుఎల్లాను 'సేసుతున్నాడు ఐదురోజూల బాలుడాయేను చక్కనిజంగామ ఏమిజేసేను రూప్పలెల్లాను పటమారేను రూప్పలు పటమారి రుద్రవేగూడు

మల్లన్న కధ [శక్‌ జల్కుము పటమారి జల్య్మవేగూడు విన్నిజంగామ మాయమాయేన అప్పుడునీలమ్మ పేమిజేసేను దేవుడంటాని ఎరుగకాపోతిని ఏమి 'పేరుల్లు చేనుపెట్టూదు ఊరూరిని చాపనోళ్ళాను వారి పేరాను దానముజేసేను దాయంగాను చల్లివిల్చేను చాపనోళ్యూను వారు వచ్చీరి వచ్చినాబాపనోళ్ళ కూసుండబె సై దూలాల మీదున్న సిన్నిప్పుస్తకాలు వారుజదివీరి కతఫ్టస్టూగనై న అప్పుడూనై న ఏమిజే'సేది బాలుని పేరుల్లు పేమివచ్చేను మల్లి కొర్జాన పేరువచ్చేసు ఆయిపేరూను తల్లి గూడాను -పేరులక్కాడ "పెట్టుకుంటాది వచ్చిన బాపనోక్ష చొందనమ్ము “సీల్సేరు బియ్యము చేమకూరకట్ట చెమకూర కట్టాలు "సేతికిచ్చేను ఉప్పుమిర్పకాయె ఇంప్పగావెక్టా వచ్చిన బాపనోళ్ల సాగదోలేన చన్ని బాలూడు పెరుగవక్షేను ఇంతవోయి అంతవొయి చిన్ని బాలూడు పన్నేండేండ్డాను చాలుడాయేన అన్మురావూ మమ్ముగన్నతల్లి మమ్ము గన్న తల్లి చక్కని నీలమ్మా చక్కని సీలమ్మా అడుగుతామాట

186 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు చక్క-నిమాటాలు ఉయ్యాలో చిప్పషాళల్లి ఉయా్య్రలో ఏమిమాటాలు అడుగుమన్లేశ చిన్నినున్లియ్య ఏమిజేసేన

చాలినంత (ద్రవ్యము వాళ్ళకుందడేన

దైవ మక్కాడ చిన్నిబొాలూడు

ఊరూరి ఉప్పరోల్ల ఊరు పేరావిలిసి

తనూరి ఉప్పరోల్ల దానంగా బిలిన ముగ్గులక్కాడ కానువోసేన కచ్చీరక్కాడ కట్టవమ్తేన

వడ్షిపంగన్న ఆయనపుక్రైన

నంగన్న మల్లన్న ఇద్దరన్నదమ్ములు ఇద్దరన్నదమ్ముల్లు జోడు పెద్దాపుల్లూ మన్లన్నెక్కేి 39 పల్ల గృజమ్ము సంగన్నెక్కేది పల్లగుఅఐము వాళ్లుగుజ్రమ్ము ఎక్కవట్టీరి చిన్నిమల్లయ్య కచ్చీరుగ్లై కచ్చీరుమీదాను ఏమిజేసీరి

ఊరులంతాను వారుగూడీరి

కచ్చీరుమీద మల్లయ్య నుగూసుండటెట్టిరి చక్క-నిమల్లయ్య కూచోనివృండె

ఆరుగురు అన్నాలు వారువుండీరి ఎవుసాయంపని వారుజేస్తుండిరి

“వాడ్డ పాసీని వారుజేసీరి

వాళ్లుజెయ్యంగ ఏమిమాటాలు చిన్నవాడూసను వాడువ్వండేన

వావికంళాన్సు సుకమేమి

మాకుఅ౦కాను కష్టమేమి

ఆరుగురుకాపూలు వారుఅంటారు

తల్లినీలమ్మ ఏమిజేసెనె

మర్తిన్న కథ 107 ఆరుగురుకొడకరూలు ఉయ్యాలో చెవ్చితెఈ నారు ఉయ్యాలో వాడు పుట్నింక అనుభవముక్షలిగేను చల్లి అట్లాను ఖుద్ధిజె ప్పేన లేదుతల్లీ తల్లినీలమ్మాను మల్లన్నపఏలేడి కశసున్నకచ్చిరు చంగన్నప్‌లేది నిలవడ్డకచ్చీకు వారు అక్కాడ ఏలుతుం కేను ఆరుగురు అన్నాలు ఏమిఆనీరి మన్లియ్యగూడ 'అన్నానికొచ్చె గుక్పాన్నక్కాడ ఆపినాడమ్మ చుజ్జమక్కాడ శుక్లాల కొట్టీల *పనజ్టాలకొ ట్టీల గుజ్జమా పేను గుక్టానికి మేఠాను అక్క-డవేసేను చిన్నిమల్లయ్య ఇంట్లకొచ్చేన పేమిమల్లాను చెప్పితె ఇనవుం సీకుయింతాను సక మేమిటి చూకుయింతాను కష్టమేమిటి నువ్వుఏలేది మేముఏలుకాము మేము జే సేట్‌ పనిగూడాను నువ్వుజయ్యాలె అట్లమౌాటాలు ఆట్లమాటాలు వారుఆనీరి అప్పుడు మల్లయ్య ఏమిజేసేన సరెఆన్నాలు చిన్ని అన్నాలు వాడ్లనంగన్న చక్క-నిమల్ల య్య ఆప్పుడుమల్లియ్య ఏమిజేసేన వొడ్లసంగన్న ఇంటికివాయేన తమ్ముడునంగన్న చెప్పినమాటాలు ఒక్కమాటాను అడుగుకాతమ్మి మనమిద్దరము ఉ న్నాముతమ్మి

185 నల్లిగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాదిలు నాకుతోడూను ఉయ్యాలో ఎవరులిరూను ఉయ్యాలొ నీకుతోడూను నేనుడి న్నాను నాకుతోడును సువ్వుడన్నావు మాయినొవా్యాను అన్నళైై నాను వారుజేసేటి పనులంటాను నేనుగూడాను చెయ్యవాలెను నేనుజేసేటి పనిఅంటాను చక్కని కచ్చీరు వారుఏలుకారు అట్లమాటాలు అన్నారు కమ్మి సరెనన్నాను భయపడకు

మనకు సేతను కాదాఅన్నాను ఆరుగురు ఆన్నొాలు ఏమిజేసీరి కచ్చిరుమిదీకి ఎట్లబోశారు రుమాలుగట్టిరి తలపాగాలు తలపాగాలు వారెగట్టీరి *3న్హాష్టబ్రాసింగాలు వారువెట్టీరి

కద్చీరు మీదను వారుగూసుండిరి మల్లయ్యగూనుం బ పహాదిహవుతారం శుప్పతుప్పాను *3జ్రంచుకుంటాను కచ్చీరు మీదాను వాక్ళుగూసు౦ (డ్రి వొచ్చిన కచ్చీరు మీదనై నాను కచ్చీభముందడికి వొచ్చినమనుసూలు ఏమి అడుగూళత వున్నారునమ్మ మల్లయ్య లేడా కచ్చీరుమీద

మీరు ఎవ్వరు అట్రమాటలు మల్లయ్య గూడ మాకుతమ్మూడు మాయితమ్మూడు సచ్చిపోయేను లెడుగాదాను మాయితమ్మూడు

చుల్లైిన్న కథె 1వు$ ఆయ్యి కచ్చీరు మముపెల్తాము మల్లయ్యజ్త చఅట్లమాటరు లోకం అంతాను చయునుగుతాదాని వచ్చినాజనులు అట్రఆఅసీరి ఆట్లమాటలు అనపోకూమి ఎనుకాకుమళ్లి వారుటోయీరి కచ్చిరు అక్కాడ ఇందువెట్టీరి ఆరుగురు అన్నాలు ఇంటికొచ్చీరి చక్క-వి మల్లయ్య ఏమిజేస్తాడు అక్కడయి నాను ఏమిపనులు ఏమివనులు వారుజేస్తారు వాళ్ళుదున్నేది మిరదనాగాలు ఒక్కందినానికి ఒకేేఎకురాము &క్కవ్మాకాము వాళ్లుదున్నాఠె చిన్నిమల్లయ్య ఎన్నిఏకురాలు ఏడు ఎ(కాలు తానుదున్నేసు ఎన్నిమల్లయ్య చున్నెగాదాను శాచుపాములా ఆయ్నగశ్షైను జెరిపోతులా ఆయ్నగళ్హైను *5పెద్దప్పుల్లాను నాగలిగక్షేను చిన్నిమల్లియ్య అక్కడ గచ్సేను *6న్లోదల కాడ గట్టటోడూను ఆక్క్యడిమల్లియ్య ఆక్క ద్నేవుండె ఆరుగురు అన్నాలు ఇంటికొచ్చీరి తమ్ముడు మల్లయ్య ఎక్కడవాయేను మెము కచ్చీరు మీదకూసు౦ కె మల్లియ్యలేడు అడుగుతొవుం(డ్రు వచ్చీన వాళ్ళూను అడుగుజావుంటడు ఐదిఅంతొను జ గ్లాల్ట్షున్సు

140 నళ్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు సుబ్టలెల్లాను ఉయ్యాలో 'పెట్టుకోసీని ఉయ్యాలో తలప్రాగాలు మేముజు ట్టేము కచ్చీరుమీద కూసోనివుం"టె మీరువద్దూను కల్చీరుమీద మీ తమ్మాడు మన్లియ్యాను లేడనీను అడుగుకావుర్యాడు మాయిళన్ముడ సచ్చిపోయేను అబ్లమాటలు మేముజెే ప్రీమి ఏమిమాటాలు అడుగుకామాని _తమ్ముని కెట్లాను చెప్పుతమానీ అప్పుడు అన్నాలు బదులుకుంటారు చక్కవిమల్లయ్యను వొద్దికీవోయిరి చెలుకల్లాగూడ చిన్నిమన్లియ్యగూడ పుట్టగడ్డలు తానుదున్నేన ఫొలముేగల్లు 'పెళ్లినడదున్నేన సిన్నిమర్లియ్య ఒక్క-డెదున్నేన వడ్లసంగన్న సిన్నిమల్ల య్య వారు ఆక్కొడ్‌ ఉండంగాను తమ్ముని వద్దకి వారుటోయిరి తమ్ముడు మళ్లేళ కాన మొక్కూత మాయితప్పూలు 38 స్పేన్సించావు నువ్వు ఏ లెకచ్చీరు ఏలుళమ్మూడు ఉ9క్రూత్రో టీని కాదుఆనీను కాళ్లమొకూూత చిన్నిమల్లేళ అప్పుడుతమ్మునీకి కళద్రస్కల్లు పెట్టి తమ్ముడు నుల్లేళ ఏమానిఅడిగేను అన్నఓయన్న ఆరుగురు అన్నాలు నేనుగూసూనె కచ్చీరుమీద మీరుగుగాను కూసోరిఅన్న

మల్లిన్న కథ [థీ 1 మీరుజేసేటి ఉయ్యాలో వనులక్కాాడ ఉయ్యాలో నేనుగూడాను జేసుతనాయన్న అప్పడుమాటాలు మనల్తయ్యగూడ ఎంతసుకాము వున్నదన్నయ్య మీరు ఎట్లాను కూపోనివుం[డ్రు తలపాగాలు మేము జుడ్తీమి ఆట్లగూసుం ఇ ఒవ్పుకోరోయన్న మాతోటీగాదు చిన్ని మళ్లేళ వుయ్యాలకిచ్చీరు ఏలు తమ్మూడ మేముజేసేది చిన్ని మళ్లేళ మేము జేస్తాము చిన్ని మల్లయ్య కాళ్ళుమొక్కూత చిన్ని తమ్మూడ 52ళ్రమ్మినక్కా_డి ఈల క్రి ల్రాడ్తీ గ్ర అపుడుమల్లయ్య వచ్చినాడమ్మ జాలారి బండల్ల జల్కమాదేన అషప్ట్రమల్లయ్య ఏమి జేసినాడమ్మ వడ్ర నంగన్న ఇద్దరన్నదమ్ములు ఇద్దరన్నదమ్ములు వారుగూడీరి అపుడుతమ్మూడు ఎట్లవున్నాడి వాళ్ళునంగతి ఆట్ల వున్నది ఏమిజేదాము చిన్ని తమ్మూడ నమనముఏలేది కచ్చీరు తమ్మి మనముగూడాను ఏలుదాము వచ్చినగిరాకి మల్లిపోతాది కచ్చీడు ముంగలికి వచ్చినోజ్ఞాను మల్లిపోతారు చిన్ని తమ్మూడ అట్లమాటాలు చిన్ని మళ్లేళ చక్క_నిమల్లయ్య వచ్చినాడమ్మ గుక్లాల కొట్టిల్ల గుత్తాల గూడ

142 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు చక్కని గుజ్సాన్ని. ఉయ్యాలో తీసుకు న్నాడు ఉయ్యాలొ గుత్జానికి3 కోగిలా అక్కడాగప్టేను చిన్నిమల్లయ్య అక్కండెల్లేన దామిదామీకి చిన్నిమళ్లయ్య చక్కని మల్లయ్య పోవంగాను వేవరొ అక్కాడ చూసినారు కల్లి కచ్చీరు ముంగటికి పోవంగానై న కచ్చీరు కక్కాడ తాళం దీసీరి కచ్చీరు ఆంతాను పొగవాకూను సుట్టలక్కాడ ఉ న్నాయినాతల్లి ఆంత గలీజు ఇట్ల ఉన్నాది ఆఅక్కడై నాను సుద్ది జేసీరి కచ్చిరును సుద్ది జేసీరి కచ్చీరు మీదాను వాళ్లు గూసుం (డ్ర్‌ కూసున్న కచ్చీరు సక్కని మల్లయ్య నిలబడ్డ కచ్చీరు సక్కని నంగన్న సకగ్రాని సంగన్న నిలవాడి వుండె సక్కని మల్లయ్య కూసోని వుండె మల్లన్న సంగన్న ఇద్దరన్నదమ్ములు ఇద్దరన్నాదమ్ముల్లు జోడు పెద్దాపుల్లు సాల్నంత (ద్రవ్యము తీస్కపోయీని దానధర్మాము చిన్ని మళ్లేశ దాన ధర్మామంట పంచి పెడ్డాడు కచ్చిళు మీదాను కూసోని వుండె చక్కాన మల్లయ్య ఏమి వంటాడు చక్కాని శంకరుడు ఏమి వేషాము జంగం వేషాము వారుగట్టీరి "పెద్దపెద్దాను మునలాయన పండువండూను మునలాయన

మన్లన్న కధ ేక8ి ముగ్గురు జంగాలు ఉయ్యాలో వారు వచ్చిరి ఉయ్యాలో ఇమ్ముఈమషవారూలు (బఅహ్మముగ్గూరు వారువక్కాాడ ఒచ్చి గూడాను ఏమయ్య వాలూడ చెప్పితె ఈ నావు డానధర్మానము పంచి 'పెడ్రావు

హస్త కంకణము న్‌ొష్ట వాసింగము నువ్వు అక్కాడ కట్టినావ " అట్లమాటాలు వచ్చిన జంగ మోల్లు వారు వం'ేను చిన్న మళన్లేళ

అట్ల అంటాను నాకు తెలువాదు నొకుతెలువాదు చిన్న నాయిన అస్తకంకణము నొష్ట బాసింగం

చిన్న దాసింగం నాకు తెలువాదు అట్లమాటాలు వానేవారాకు భార్యాభరుతాలు భూలోకం మీద పుట్టుమంతముు వున్నది వాలుడ "'పెరుగమంతమ్ము ఉన్నది చొాలూడ థార్యభరుతాని వున్నదయ్యాను

అట్ల మాటాలు చిన్ని జంగమయ్యాను సక్కానీ శంకరుడు చెప్పినాడమ్మా

సిన్ని శంకరుడు 'పెప్పినాడూను

వాళ్లు గాదాను ఎనుకాకు మల్లిరి చక్యనిమల్లియ్య ఏమి జేసేను

కచ్చీరు అక్కాడ ర5%బందువెళ్తేను గుక్జాలమీదాను వారువాయీరి

నల్లాటి మబ్బుల్ల తెల్లిటితెప్పల్ల సక్కాని మల్లయ్య వ_స్పవున్నాడు పహంసలాంటి కోగిలామీద

ఆకాళం మీదాను వాడుకుంటాను

14కి నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు చిన్న గుజ్జమ్ము ఉయ్యాలో వస్తవు న్నాది ఉయ్యాలో నల్లటి మబ్బుల్ల తెల్లటి తెప్పల్ల సక్కని మబ్బుల్లి వస్తవున్నాది ఎ(ర్రరేగల్ల దుమ్మురేగంగ అపుడుమల్లియ్య వస్తఉం యేను మల్లన్న నంగన్న ఇద్దరన్నదన్ములు వారు అక్కడ వస్తడఉన్నారు తల్లి సీలమ్మ ఒద్దికొచ్చేను గు్యరాలకొ ఫైళ్ల గుగ్రాన్ని కట్టి సక్కని నంగన్న వింటికి వాయెను తాను వక్కాడ థోంచేసేను సక్కాని మల్లయ్య ఒద్దికొచ్చేను తల్లితోటీని చిన్న మళ్లయ్యాను తానము జేయాడు అన్నము దీనాడు నక్కస్నీలమ్మ ఏమి వంటాది పక్కాంని మల్లే చిన్ని దాలూడ తానమక్కాడ చేయి బాలూడ వస్తే ఆగవు పెట్టనూసీను సీదానర్నగ కూసోని ఉండి చర్‌ల్షట్ల వాలిశమ్మ ఇట్ల జేస్తీవి

తల్లివ క్కాడ చిన్ని సీలమ్మ ఆఅట్లమాటాలు తల్లివానీన అమ్మరఓయమ్మ మముగన్న తల్లి ఒక్క మాటాను నేను జెప్తాను

చెప్పిన మాటాలు చెవునందుబెట్టి

ల్లి సీలమ్మ' నేను జెస్తా

ఒడ సంగన్న నేను గూడాను

సంగన్న ఏలేట్‌ నిలవడ్డకచ్చీరు

నేను ఏలేటి కూసున్న కచ్చీరు

మల్లన్న కథ క్షేశ్ర5్‌ కుసున్న కచ్చీదు ఉయ్యాలో మీద కుసుంమె ఉయ్యాలో ముగ్గురు జంగమ్ముల వారు వచ్చిరి

నాకు ఒక్కాను మాట జెప్పీేడి చానధర్మమ్ము నేను బంటబేతి అస్తక౦ంకణము న్‌ొష్ట వాసింగథి ఇకు౦ కెదానం వొద్దు వనీకీ పంచిపెట్టానె ఒద్దు అనీరి

నాకు దెలువాదె కన్నతల్లీను వారుగురు వొదినాలు సేకు వుండీరి పీకుతోడూను వున్నాథు నాకొడుక నీకువట్లానె నేను దెచ్చూత తల్లి ఆఅక్కాడ చెప్ప వశ్హును

తల్లి గూడాను పమి చేసేను నేకు పెండ్లీలు చేస్తనాకొడుళక చిన్న జంగాము వట్లవానేన ఊరూరబాపనోల్ల ఊరు పేరా బిల్సి తనూరి బాపనోల్లి దొయంగావిల్సి తల్లివక్కాడ ఫమి జెప్తాది మనకు దగ్గట్టూను కొాలాను.*దేరి చక్కనిమల్ల య్య దద్గట్టు గూడ వాలనక్కాడ సూన్యురాండయ్య వట్లమాటాలు సెన్నిమలయ్య ఏమి మాటల్లు "సెప్పుతాడమ్మ పుక్కి-ట్లామచ్చా ఉండవద్దును శ7వారికాల్లాను పుట్టుమచ్చాను పుక్కి=ట్ల గూడ ఉ౦ండవద్దానీను ఇంటికి పెద్దబావ నష్టమానేను సారెనానీని వాపనోళ్లూను నలుగురక్కాడ కూడి నారమ్మ

క$4ప్ర నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు అప్పుడు జంగమల్లు ఉయ్యాలో ఏమి జేస్‌రి ఉయ్యాలో ఊరు 5*కోగాలు వారు నోయీరి తూర్చుకోగాలు వారు వోయిీరి ఉత్తరమోగాలు వారు నోయీరి దకిణమోగాలు వారు వోయీరి 59ష్పైకన్చునాల్లాది బాయి ఉన్నాది సలుగువమయ్యినాను వచ్చినప్పూడు

నాలుగు “ోరోకుల్ల వారు వోయీరి హోయినప్పుడు ఏమి మాటాలు నలుగురమప్పూడు వచ్చినప్పుడు హోమనాల్లాను బాయికాడీకి మనమప్పూడు కూడ వాలెను

మల్లయ్య *“పోటువ వారు అప్పుడు దీసికోవి నలుగురక్కాడ వారు దీసికోని

వాన అప్పూడు పోయి నారమ్మ పోయినంకాను ఏమి జరిగెను

అపుడు బాన్యూలు పోయినంకాను ఎక్కడ జూసీనా బొలదొరుకాదు నలుగురు జంగాలు మళ్లి వచ్చీరి సోమనాల్లాను బాయికాడీకి దాయిఒద్దీకి వారు వచ్చీరి ఆప్పుడయ్యిన ఏమి జేసీరీ

చిన్న మల్లియ్య ఏమి జెప్పిండు

నాకు దగ్గట్టు బాల దేవాలె బాలందేకుంచె మిమ్యులగూడ నాయికచ్చీరు ఉన్నదయ్యాను కచ్చీరుకైన 6వాగ్రమిస్తాను అట్లమాటాలు మల్లు అన్నాడు వాళ్లకయ్నాను 68య్రాష్టలొచ్చేను

మరల్షిన్న కథ కేశ? ఈకద్రూపగోనీను ఉయ్యాలో వామ్మలక్కాడ ఉయ్యాలో సోమనాల్లాను బాయికొడీకి వారు అక్కాడ వచ్చినారమ్మ వచ్చి మాటాలు ఏమి వంటార మల్లయ్య గూడ చనపాణాలు మన “*ీపాణాలు వాయ్న దింటాడు వాయ్య దగ్గట్టు వాలందీస్కపోతే మాకు వాలాను దొరుకలేదూను యాష్టలొ ఒృను చిన్ని బాపలాకు యాజ్బగోనీను ఏమిజేసీరి మల్లయ్య సేత మనపానాలు మన పానాలు ఇయ్య ఒద్దూను మనకు ** సెల్లెండ్లు మనకున్నాయి 'సెల్ల "క్కాడ తీసినారమ్మ నాలుగు పంగలకు వారు ఏసీరి బాపనోళ్లాను ఏమి జేసీరి వాళ్ల పొనాలు వాళ్లు దింటారు మన సేత్తొను మసం దీద్దాము మళ్లియ్య "సేత పోవద్దు అని మాన పిల్లాలు అక్కడ వోయిరి "పెండ్లాం పిల్లాలు వక్కడుండీరి మనమెందుకు వస్పిమయ్యాను సిక్కులాయిన పడిపోతిమి మనపిల్లలాకు తోటలిచ్చేను తోటల మీడాను వారు బతుకుతారు వారు అకాడ వనుకుంటారు నాలుగు సెల్లలు వాళ్ళు ఏసీరి ఉరివక్కాడ "పెట్టుకుంటారు చక్కని మల్లయ్య ఏమి జేసేను

[148 నల్లగొండజిల్లా ఉయాాలపాటలు

ఏమి జేదూను ఉయ్యాలో ఎందు టోదూను ఉయ్యాలో

మన పాణాలు మనము దింపేను

మన పిల్లాల ఏమిగాతీను

మన" థారియాల ఏమిగాతీను

వట్ల వాలోచన చేసు కుంటారు 88క్రాల కాలాన కన్నీరు నమ్మ వారు వక్కాడ తీసు కుంటాను ఎవరికి మాలీము వయితయి తల్లి సక్కని మళ్లేళ 69బృన్చద్ర మందాన వాళ్ళ కష్టమ్ము మల్లన్న కయిన మల్లన్న త్రయిన కంర బడతాది ఎవ్వరీది ఆనీ వోలోచనయిన ఆయన గూడాసు చెయ్య టోడూను కచ్చీరు మీదాను మళల్లియ్య కూసోని పక్కని తల్లీని పార్వతీ దేపీసి పార్వద్దేవీని పండి వుం'ేను సక్క-ని శంకరుడు కచ్చీరు మీద కచ్చీరు మీద కూచోని ఉండె వారి శోకమ్ము పోత ఉన్నాది కుడికంటి శోకము కుంథ వర్షాలు ఎడమకం౦టి శోకాలు ఏరుళ్లై పారు ఈసిన్ని శోకాము పోత వున్నావ్‌ ఇది ఎవ్వరీదిని సోక మున్నాది సిన్ని శంకరునికి వారి శోకమ్ము వారి శోకన్ము కాలువలయ్యేను వారి శోకమ్ము ఫోత వున్నాది ఏరులయీ్యీను పారవశ్హేును సిన్ని శంకరూడు కండ్ల జూసేను ఎవ్వరీదిని సోఠ మున్నాది

మెల్లిన్న కథ 169

అప్పుడూను నేనుయిచ్చిన ఉయ్యాలో ఫాల మున్నాది ఉయ్యాలో

చక్యాస్నీలమ్మ యిచ్చిన ఫాలమ్ము

వారుగురు కొడుకూలు చామె కుంతీరి

చిన్ని బొలూడు మల్లికార్జన

మల్లి కార్టాన నేను 'పెడితీని చక్కని మల్లయ్య కేగ్ష్ర వృండేను వాలనక్కాడ దేవులాడదోయి బాలుని దగ్గట్ల వాల దొరికీతె

వాళ్లు బాదాలు పడక పోదూరు సక్కని మల్లయ్య వేత పాణాలు

మాన పాణాలు మానం దిందాము వట్లా మాటాలు వాను కుంటాను వాయి శబ్దంది సెన్ని శంకరూడు ఏమి వేషమ్ము తాను గట్టీమ ఒంగిజఒంగిను మునలాయీన చగ్గిదగ్గీన ముసలాయీన ఆయన గూడాను తశూపమేసేను కాంచాల మరి కౌడికేవాలేన

ఏమి బొలూలు వాదలొచ్చేను

ఏమి బాదాలు మీకు ఒచ్చేను మీయి పాణాలు ఎందుకు దింటారు భారియ భరుతల్లు మీకు లేరాను పిల్లలు మీకు లేరు వానీను వట్లి మాటాలు వడుగు తున్నాడు చిన్ని నాయీన కొళ్లు మొక్కూత కాల్లు మొక్కూతా చిన్ని నాయీన చెప్పిన మాటల్లు ఇనునాయీన నాలుగు సెల్లాలు వక్కడ గోసేను మరి కక్కాడ తీసినాడమ్మ

శర నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు | సగం సెల్లాలు ఉయ్యాలో మరి కుండేను ఉయ్యాలో సగం సెల్లాలు బాపనోట్లూను వాళ్ల భూజాన సిన్ని శంకరుడు మరి ఏస్కోని కూసోని వుండె వాళ్ళ కష్టమ్ము జెప్పుళున్నారు పక్కని పోటువాలు సేతి కిచ్చీరి చిన్ని మల్లయ్య ఉన్నడు నాతం,డి తంగడ్రి పేరూను యాదెరెడ్డీని ల్లి పేరూను సీలమ్మా గూడ సిలమ్మ కొడుకు నిలుపు వన్నెశాలి చిన్ని బాలూడు నక్కడుండేను మీకు మాటాలు చెప్పవినునాయీన బొలుని దగ్గట్టు చాలదేవాలె మీకు పోటువల్లా విచ్చె నాయినా నాలుగు రోకుల్ల నలుగురం బోతాము ఎక్కడ దాలాను దొర్క-క పాయెను మనల్లయ్యా గూడ ఏమి జెప్పేను వరి 'సేతుల్లాను పుట్టు మచ్చాసు వారి కాల్లాను పుట్టు మచ్చాను ?0పదుమ 'రేఖాలు ఉండవాలెను ఆమె కై నాను వుండ వద్దూను సిన్నిమల్లయ్య వట్ల జెప్పేను పిక్కల్ల గూడ పుట్టు మచ్చాను ఉండ ఒద్దూను వట్లమాటాలు వటువంటీని బాలగూడాను ఎడమకన్న్నూను 'మెల్లెకన్న్నూను కుడికన్నూను ఉండజద్దూను వట్లగూడాను చెప్పినాడమ్మ సూరునికన్నాను ఒంక వుండాలెను

మళల్లిన్న కథ 153 చాలకకాా_డ "లో వొంక పుండద్దు ఉయ్యాలో నాకు దగ్గట్టు వాలం దేవాలె మాకే వట్లమాటాలు సిన్నిమల్లయ్య చాగ దగ్గట్టు తేకపోళేను , మాయిపాణాలు " చీన్ని మల్లయ్య కచ్చీరుకక్కాడ దేస్తనన్నాడు న వట్లమాటాలు వాయ్న ఇెప్పేను ఆయన 'సేతాను ఎందుకుటోవాలె మేము గూడాను తీసుకుంటమ్ము , మాయి బాలాక్స ఏమి యిచ్చేను ఊ రనుకానయిన తోటలిచ్చేను ,* శ 'సెరుకుతోటల్లు .. వక్కడిచ్చేను . నీ సాలెంత "*ేద్రెవ్యము వాళ్ళకిచ్చేను "పెండ్లాం పి్‌ల్లాలు వక్కాడుండీరి మేము ఇక్కాడ వస్తిమి నాయినా మాయి పాణాలు ' మేము దింటాము అట్ల మాటల్ల ం చిన్ని జంగమ్మునకు . వారు అక్కాడ వప్పేవోరకు వొచ్చినాయీన ప్‌మి జెప్పేను వొద్దుకాడుక బుద్దిగాదీది 'సెప్పిన. మాటాలు ఇను 'బాలూడ బాయికాడీకి + చాలవస్తాది సోమనాలాది చాయివున్నాడి ం గే వాయిగడ్డాె లోపటానాను సిన్ని బాలాలు ఏమిచేసీం 'సేర్సేరు బియ్యము "సేమకూరకట్టాను వారు అక్కాడ వంట జేసీరి . థోజనమ్మూలు వాళ్ళు వేసీరి | ,

నల్లగాండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలొ 152 ల ౬ తల్లి ఉన్నాది ఉయ్యాలొ వ ఉయాంలొ తల్లి పేరూను గోనవర౦ మానమ్మ తండ్రి "పేరూను గోననరం మాసయ్య బాలపేరూను ఏమి ఉన్నాది పసిడి కాళ్ళాడి 7 *్ధపమాక్షీను పద్దుమాచ్చీను బాలయున్నాది బాయిగడ్డాను కాడికక్కాాడ బాలవకొాడ వచ్చుతాదీ గోనపరమాపమ్మ ఇల్లు వెక్కాడ వాని అడుక్కుంటాను వాళ్ళు ఒచ్చీరి దాపనోళ్లాను వారు వోయీరి పసిడికాళ్లాను పద్దుమాచ్చీను ఉయ్యాలను ఊగు తుండేను చిన్నివాలాను ఊగుతున్నాది పోయిబాపనోల్లా సీలవాడీ6 యేస్టవొచ్చీంది బాపనోళ్లకు చిన్ని మన్తియ్య పోటువలిచ్చీరి పోటువలక్కా-డ సేతికిచ్చీర పోటువలక్కాడ నూసుకోసీను తల్లి వేమాని వడుగుతాదమ్మ సీలపురీను పట్నమున్నాని సీలమ్మాను కోమారుడు ఆమె కొడుకూను మల్లికార్జాన మీ బిడ్డాను పసిడి కార్గాను పసిడికాళ్లాను పద్దుమాక్షీసీ పెండ్లి అక్కాడ సేప్తరంటాను మమ్ములనీలమ్మ శోలినాదీను నాలుగరైనాను షేము వచ్చినాము

వాన్లిన్ను కథి శల ఆమె పోటువాలు ఉయ్యాలో ఇవ్వవాలెను ఉయ్యాలో అట్ల మాటాలు చారు ఆనీరు పుంటి గూరాను మీద గూడాను "73ప్పూట్రభెల్లాను తీసెగాదాను ఆ సివ్‌క్‌ పెల్లినియ్యాను అటువంటిని చూటలంటాది నెర్లికూరాను మిదగూడాను వాళ్ళభోజనమ్మూనుగూడ ఆగ్షినడిపేను శేను గూడాను వియ్యనంటాది చక్కని సీలమ్మ ఏమి వడిగేను చక్కని నీ్‌లమ్మ ఏమి వంటాది మమ్యూూలను ఆగ్రిగిరామ్మనె మేము గూడాను వచ్చినామును సిళ్ళమీదాను నాచు గక్షేను చక్కని నీలికి పిల్లనియ్యాము సిళ్ళ మీదాను చాచుగ ప్లేను చక్కని యాదిరెడ్డి ఏమి జేసేను కశ్రైలయి్యినాను ఆయన గట్టుకొచ్చెను శశ్హులక్క్యాడ వామ్మ వట్టీను అనికి పిల్లాను నేను యియ్యాను అట్ల మాటల్లు తల్లి వానేన 7*ఆండ్లాగాయిన బాపనాయిన తెల్లగాయితమ్ము మీద గూడాను నల్ల గీతాలు వాళ్ళు వేసీరి మాసమ్మ అన్నాను మౌటలస్నీను వాళ్ళుకూడాను రాసుకూసీరి ఆప్పుడు దాపనోళుు ఏమి జేసీరి వాపనోళ్లును నప్త వున్నారు

]5శ్లీ నల్లగొండజిల్టా ఉయ్యాలపాటలు అప్పుదై నొను ఉయ్యాలో ఏడికై నాను ఉయ్యాలొ ఏ యింటి వద్దాకు వారు వస్తపవున్నారు అప్పుడై నాను ఏమి జేసీరి

కచ్చీరు మీదా చక్కని మల్లయ్య చక్కనీ మల్లయ్య కూసోని వుండె వడ్లనే సంగన్న కూసోని ఉండె చిన్న బాపనోళ్లు న_స్టవున్నాడ కచ్చీరు మంగక్కెై వారు వచ్చీరి వచ్చినా బాపనోళ్ల ఒందనాలు వెట్టీరి వారికి వందనాలును మల్లు వెళ్టైగద కూనున్న కచ్చీరు గప్పునా లేచె ఏమేమి సంగతి జరిగెనూ బాపనోళ్లు దాపనోళ్ల నయినాను అడుగుకున్నాడు నక్క-నీ దాపనాయినాను ఏమి జెప్పుతారు చిన్నినేమల్లియ్య బొాలనే పోటువల్లా పాలనే పోటువల్లు సూడపే నాయిన పోటువల్లు సేతికి వాళ్లు యిచ్చినారును పోటువాను జూచి చిన్నినే మల్లయ్య నంతోషబడుతున్నాడు చిన్ని మల్లే

వారినే కొల్లాకు పద్మనూ రేఖాను వారినే సేతుల్లా పద్మనూ రేథాను అమెకు అక్కాడ సూసుకు న్నాడమ్మ పోటువాను జూసీ సంతోసాపాడె వాచిన్ని మల్లయ్య నీకు వొందనము- సటవయ్య నువ్వుగూడ జూనుకోవునయ్య తెల్లకాయితమ్ముమీద నల్లనీ గీతాలు వాయొక్క కాయితమ్ము 'సేతికిచ్చిరమ్మ చిన్నినేమల్లయ్య ఏమి జేసీనాడు

75 లారి కంద్లల్ల జూసుకునేనమ్మ

మల్లన్న కథ 15 వాదాని కయినాను ఉయ్యాలో ఇంత కావూరము ఉయ్యాలో 76ఇంత కావురమ్ము చాని కొచ్చేన మాయమ్మ యేషాలు వెంచివేసెను విన్నినే మల్లయ్య ఏమి జేసినాడు ఎ(రన్ని గుడ్లను ఎ త్తెకోవమ్ము కుడిమీన మొడిజేసి గుడ్గెర జేసి చక్కనీ మల్లయ్య కచ్చీరు మీంచి కవ్చీరు వక్కాడ బందువెట్టినాడు వడ్లనే నంగన్న సక్క-సీ మల్లయ్య వారు యిద్దారయ్య గుర్రాల మీద గ్మ్నురాల మీద కోగిలా గట్టి వారు ఎక్కొాడ వ స్తవున్నరమ్మ బాపనోళ్లాను ఏమి ఒప్పుకూనె ఊరి వెనకాను తోటలొవ్వుకూనె తోటలూ చేసుకోని వారు దితుకుతుం (డు చక్కనీ మల్లయ్య ఇంటి కొచ్చీనాడు చక్కని మల్సయ్య ఇంటి కొచ్చీనాడు తల్లినే నీలమ్మ ఏమి జేసీనాది ఏడేడు దరువాజలు పధ్నాలుగు దరువాజలు పద్నాలుగు దరువాజలు వాళ్ళు కున్నాయమ్మ ముందునే దర్వాజ మల్లువొచ్చీనాడు గు(రాలి కొట్టిల్ల గు[రాన్ని కేసి తల్లినే వక్కాడ జూసినాది తల్లి నీపృనూ అక్కాడ * కాగ వెట్టీనాది కాగేటి సీళ్లర్లి కస్తూరి గుప్పి చి మ్మేటి సీళ్లల్స కుంకుమూ రేకులు తల్లి గూడానై న సళ్ళు ""గాసీవెప్టై చక్కనీమల్లయ్య కోపాముతోటి కోపాముతోటి శాను వచ్చినాడు

156 నల్తిగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు వచ్చినా మల్లయ్య ఉయ్యాలో కచ్చీరు మీదాను ఉయ్యాలొ వచ్చినా బాపనోకళ్లు చెప్పినా మాటల్లా వాయినా కోపంబు: వయ్యి పొయ్యినాది తల్లినే జూసేనే కొడుకురా మళ్లేశ ఇంటి కొచ్చీతేను వాగాము బెడ్డువు వియ్యాల రోజూసు విమ్మళంగాను ఆక్షలయ్రలెద చిన్ని మళ్లేషము తానమ్ము జేస్కాావు నాచిన్ని బాలూడ వన్నమ్ము దినవయ్య నాచిన్ని బాలూడ మొఖ మెల్లాను మాడ్చినశ్షే ఉంది శల్లినే వట్లానే వంటవున్నదమ్మ “నాకేమి మోఖము మాడుస్తానే తల్లి నాకు ఏమిట్ల కొదువాను మొఖము మాడుస్తా తల్లితోటి గూడ వట్లవాన వశ్హైను తన యొక్క కోపము తననే మింగుకోని జేసినే కానంబు మల్లు జేసినాడు వన్నము అక్కాడో భోంచేసినాడు గ్యరాల కొట్టిల్లా గుగరానికి 'మేతనూ గుగరానికి మేళాను మల్లు వెయ్యలేదు ఎప్పుడై నాను వాయ్నా వేసుకునేది తల్లిరానీలమ్మ మముగన్నతలి నిన్ననే ఎక్కినది పుల్ల గుర్రము వాయొక్క- గుురమ్ము మేత వెయ్యలేదు వాయొక్క మేఠల్లు వెయ్యి పో వేతల్లి కల్లి నే వాయెనూ గు,రానికి మేతనూ మేతనూ ఆక్కూడా వేసి ఒచ్చినాది అమ్మరా ఓయమ్మ మముగన్న తల్సీ చెప్పినా మాటల్లు జఇవునందుబెట్టివు వొట్టనే మాటల్లు బాలుడానవ్లై

మల్లన్న కథ గా తల్లిరా నీలమ్మ ఉయ్యాలో ఏమి వంటాని ఉయ్యాలొ ఏమినీ ముచ్చాట నాముద్దుకొడుకొ నికంజ ఎక్కువ నాకెమి ఉంది తల్లిగూడాన్నై న ఆనవశ్షును అఆమ్మరా వోయమ్మ మముగన్నతల్లి మిద్దెలూ మేడల్లు సెద్దిజయ్యూవమ్మ నాకుదగ్గాబాల దొరికేనమ్మ నాకుదన్గానైన వాలదెారోను వ్రాలనే పోటువల్లు సూడునాతల్లి పోటువల్లు సేతికీ తల్లికి చ్చేనమ్య ళ్‌ న

వాలనే సేరుల్లు ఏమి పేరూకొడుక పగిడిక్‌ ల్లాదీ పద్దుమాచ్చీను ఇ్పేర్రలయినానూ మంచిగుందడే కొాడుళ ఎొనకూ గూడాను వావాల్సినోళ్లు ఓఉలగూడా కొడుక మయంచిగు న్నాదయ్య

ళం

తల్లినే 78స్టత్రోష్త పాడిఎక్లేును మాయష్ము కివన్ని ఒప్పితేనెగద చాయింటిపిల్లను ఒద్దువంటాదాని వాడు బోడునమ్మ తఈల్లితోటి గూడాను ఆఅమ్మరావో యమ్మ నేను జెప్పినమాట " మన మేనమామళ్లు కళెగంగమారాజులు తిలెగంగమారాజులు సే అన్నదమ్మలు వాళ్లనే యింటికి నేను బోతొనమ్మ ఎందుకూ నాకొడుక నాచిన్ని కొడుక నేనే పథతికల్లు పంపిస్తాకొడుక నువ్వుగూడానై న పోవొద్దూ కొడుక వాళ్ళ దేపట్నమ్ము పాడుగానూ కొడుక తలినేవటను వంటదెనాయమ్మ

మ! ళం

ఎందుకే మాయన్ము వంతకోపంబులు

క్‌58 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటల సీకన్నదమ్మూలు ఉయ్యాలో ఉడిరీనాతల్లి ఉయ్యాలొ అంతకోపమ్ములు ఎందుకూ నాయన్ను తల్లినేవట్లను వడుగుతూవుం కును కొడుకూను ఏమాసి చెప్పుతావుంటాడు తల్లినే మాటల్లు చెప్పుతాదీనమ్మ అన్నలు చిన్నల్లు ఉండిరీనాకొడుకా శినటోతే అన్నమూ లేదూను నా కొడుకా ఆప్పుడూ అవుశారము మెము ఎత్తీనాము కట్టపోతేనూను వస్రమ్ము లేదు ఇండ్రపాసీను వేను జెయ్యపోతేను ' మేడమీదగూడ వావ ఉండిరీ వాడుక మెడకిందంగాను నేను వస్పినీ కొడుక ఈగలు వడ్డాది గంజి వోసీరి దోమలు వడ్డాది గంజి వోసిరి వాళ్ళుగూడానై న పోసిరీనాకొడుక ఇసుంట దీసుకొచ్చి ఒల్కబోస్తీ కొడుక మిడనేకింద౦ంగ శేను జోతీ కొడుక మేడనే మీదను వాళ్ళు వుండిరీ కొడుక నామీద గూడను 79 ౦చిరీకొడుక అఆట్రువంట్‌ యింటిక్‌ పోవొద్దు కొడు3 తల్లినే బుద్దులూ వట్ల జెప్పేనమ్మ సంనమ్మ నొ తల్లి పోనుగాదోనమ్మ అప్పుడూ నాతల్లి ఏమి జేసినాది కొడుకుకూ బుద్దులు తల్లి జెప్పినాది కఠతిగంగ రాజులూ నీకు ఎనమామలు నాతోడ యిద్దరూ వన్నదమ్యులూ కొడుక శల్లినే ఎట్లనూ చెప్పినాదీనమ్మ వాళ్లనే పట్నమ్ము పొడుగానూ కొడుక పోయేది ఉంయేను పత్తి రీకలయ్య

మల్లన్న కథ 183 సాకలోన్నిపంప ఉయ్యాలొ పంపిద్దామయ్యా ఉయ్యాలో యుద్దుం కే వాచ్చీరి లేకుంచాలేదయ్య అప్పుడూగూడాను శాలేదు కొడూక ఇప్పుడూ గూడాను పంపిద్దామయ్య వాళ్ళకూ క%ధానమ్ము చమస్తుగుండేను కొడుకా మనకూ వచ్చి పాటు అెదునాకొడుక తల్లి నేవట్లను చంటదీ ఓయమ్మ అమ్మరొ ఓయమ్మ మముగన్నాళతల్లి ముదారంరోజు అగ్గమొచ్చేను తలి ళా పుట్టు బుధారం అగ్గమొచ్చేనుతల్లి ఎట్టిన్న రోజునే అగ్గమొచ్చేనుతల్లి నువ్వు నేను పట్టింది పుట్టు బుధారం మల్ల నేలగ్గమ్ము పుట్టు బుధారం వాయొక్క లగ్గమ్ము నచ్చెనాకొడుక వోరాన బుట్టితిని *ర కొమూరుడ నాచిన్ని కొడుకరా నాచిన్ని మళ్లేళ శ ఆప్పుడూ తల్లినూ సంతోష పాడెను వత్తమామల పేరు చెప్పునానాకొడుక వత్తనే పేరును గోనవరం మాసమ్మ మామనే పేరును గోనవరం మాసయ్య ఆఅవ్వుడూ నాతల్లి సెప్పనాదిగద ఏమీను చేసింది నాచిన్ని తల్లి అఎడూ మల్లయ్య ఏమి జేసీనాడు అమ్మరొ ఓయమ్యు మముగన్న తల్లి మిద్దెలూ మేడల్లు బుద్ది జేయఎలమ్మ వట్లాటి మాటలూ మల్లు జెప్పినాడు లాగి ళం చక్కాని తల్లినీ వన్ని తయ్యారు వాకౌశమంత వరుగు లేస్తారు

[౯7 నన్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు భూదేవి వంత ఉయ్యాలో పందిర్లు ఏస్తారు. ఉయ్యాలో చక్క నీ మల్లయ్య ఏమి గట్టుతాడు వడుగువడుగూకమ్ము క2బ్సుడగ బావూలు బుడగ బావూలమ్మ తాను దోడిపిస్తాడు **(సాకేట్సి న్తంథాలు ఆయన వెట్టించే చక్కసీ మల్లును పెట్టిపిస్తాడు అ తగారిం టికి మల్లునే వింటికి శేలనే ఈ డ్రాయా్యారమూ, తాను గట్టిచ్చ్బను ఆవ్పుడూ మల్లును ఏమి జేసీనాషు ఎలుకలా విలిపిచ్చె "న్ని మత్లైశ ఎలుకలను ఏమాను బుష్టిజెప్పవ్యద్టు ధాన్యము పుండాలె ధాన్యము పలుకుల్లు ధాన్యము వలుకుల్లు ఒలుచుకొ రావఠె వద్దునే వడ్లూనూ అట్లనే వుండాలె వడ్డుల్ల పలుకులు ఒల్బుకారావతె పన్నెండ. ధాన్యాలు ఒల్సుకారావత దపస్యము అంతనూ చోసుకొరావఠె అప్పుడూ అట్లనూ బుద్ధులు జెప్పెనూ వాటికీ జెప్పెనూ. ఇంటికీ వచ్చెనూ వానించి మల్లయ్య పడికీ పోత్రడ్రూ మేనమామల పట్నం కలెగంగరాజులు కఠలెగంగరాజులు. వాగు పుండీరమ్మ మేనమామల ఒద్దీకి వాయెనూ వప్పుడు వత్తలు ఏమి జేసీనారు అత్తలూ ఓయ త్త మమ్ముగన్నా ఓయ త్త “మీమీద కకనాగలు ఉంపేను ఓయలత నాగలు ఉం పేను చీసుకా పోతందుకూ దీసుకా పోతందుకు దొంగతాొస్తా వున్నారు క5చ్చెక్మ్ల నష్ట సెల్లు వట్టుకోరీ అత్ర

మల్లన్న కఢ 121 దాలెంత (ద్రవ్యము ఉయ్యాలో దాసిపెట్టి అత్త ఉయ్యాలో వట్లాటి మాటలు వల్లూడు జెప్పె

అట్లనే ఆఅత్తలూ కట్టుకున్నారమ్మ చిన్నినే మల్లయ్య చెప్పినా మాటలు అ_త్తలూ గట్టికోని ఏమి జేసీనారు

వనకోట ధానమ్ము అక్కడున్నా దమ్మ ధనశోట ధానమ్ము వాళ్ళు వెట్టొచ్చీరి చెక్కనే పృస్తైల్లు వత్తలూ గట్టీరి

చెక్కనే పుస్తెల్లు వత్తలకు జేయించె వట్లనే మాటల్లు పెల్లుడు జెప్పెనే వపష్పుడూ గూడాను ఏమిజేసీనాడు

వత్తరొ ఓయత్త మముగన్న అత్త మాచిన్ని వత్తలూ చెప్పుకా వినరమ్మ నేనొక్కమాటను చెప్పుతావినరమ్మ మాయొక్కమామలు పఏడికీబోయిరి మీయొక్క మామలు శ6జ్తద్ధానికి వోయ్యితీ

ఉద్ధాని కకా-డ వారువోయినాలు అప్పుడూ గూడాను ఏమి కేసీనారు

మామలు గూడను వచ్చినారునమ్మ మామరో ఓ మామ ఇంటికీ పెదమామ నేనొక్కూమాటను వడుగుతానూవూనవు ఏమేమి మాటలూ వడగరావల్లుడా

నేనొక మాటనూ వడుగు కే ఓమామ

కాదం 'కేనుగూడ అడుగపోనూ నేను 'సేతుల్ల *"ఆప్యము ఆప్యము ఇయ్యి ఓమామ చేతుల్ల చెయ్యినీ ఎయ్య్యి ఓమామ అప్పుడూ నేనూను వడుగుతాను మామ సరెననెనుగూడ ఏమి సీవడిగింది అప్పుడూ మామను 'తెలువాకుంట

1682 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు 'తెలువకుంటాకూడ ఉయ్యాలో చెయ్యి వెసుతాడు ఉయ్యాలో మామరో ఓమామ ఇంటికీ పెదమామ ధనకోట తాళాలు నాకియ్యపూమామ ధనకోటలున్నది 88 ద్రన్షక్రోట్రమైసి చిన్నినే బొలూడు నువ్వు ఉన్నావయ్య మీఅమ్మ నన్నునూ 89స్తాప్రిస్తాదయ్య ధనకోట మైసమ్మ 99వారమడుగూనయ్య పోయినవాళ్శనంత హారము దీసుకునె పోయినా వారంత వారమడుక్కు-నె వాళ్ళన్ని హారము అక్కడా దీసుకునె వద్దు మా అల్లుడా చిన్నవాసివి చిన్న వానీవయ్య నీవు ఉంటీవి వాప్పుడూ మామను ఏమి అడుగుతాడు మాఅక్క కొంపనూ ముం చితీవల్లుడా చేళుల్ల చెయ్యినీ ఏపిస్తి వల్లుడా నన్నెంత మోసము చేస్తే ఎల్లుడా హప్పుడూ మామలు అఆలోచనాసు ఆలోచనాను మామ చేసుతాడు వరెనయ్య అల్లుడా కాళమిచ్చుతాను హప్పుడూ తాళమూ మామయిచ్చుతాడా తాళముయిచ్చుతా చిన్నినేవల్లుడా సీచాతానయితే కొట్టుకాపోవయ్య సీచాతానయితె తీసుకాపోవయ్య మామ గూడాను విట్లవానేను చేతనయితే మాను తీసుకాపోతాను చేతగాకుం పేనూ సీయొక్క తాళము సీయొక్క తాళము యిస్తనూ నామామ దనకోట మైనమ్మ ఒర్దకూవాయెనూ ధనకోట తాకమ్ము ఎట్లు దీస్తాడమ్య

మల్లన్న కర 163 ధనకోటతాళమ్ము ఉయ్యాలో దాలుడూ దీసేనమ్మ ఉయ్యాలో అప్పుడూ బాలుడూ తీసినంకతర్లి ధనకోట మైనమ్మ దరువాజ పొడుగు చరువాజా పొడుగు తల్లినీలావాడే ఆరి ఎవ్వాడవు ధనకోట తాళము ధనకోట తాళమ్ము తీసినావు 9*వారి ఎంతనే దై ర్యమ్ము ఉన్నదీ వారి వానినే పచ్చైనూ ధనకోట మైసమ్మ రాగికోలాతోని కొట్టుశున్నాదమ్మ నక్కనీమల్లియ ఏమీ వడుగుతాడు అతికారముండే నేను దీసీనాను కలగంగా రాజులు నా మేనమామలూ సా మేనమామలూ వారెవుండీరిమ్మ నాయొక్క లగ్గము వక్క_డైై తావమ్మ (దవ్యమ్ము గూడనూ తీసుకాపోతనూ నేను గూడానై న వచ్చినానునమ్మ నాయిక్య మామలతో "సెలవు దిసుకోని “సెలవుదీసుకోని నేను వస్తీ నమ్మ హరహరా మైసమ్మ ఆకాళం పొడుగు ఆకాశం పొడుగు ఆమెలేచేసమ్మ చిన్నినే మల్లయ్య రూప్పలూ పొలమారి రూపులు” పోటమారి రుద్ర వేగుడాయె జల్మమూ పొటమారి జల్మ వేగూడాయె అప్పుడూ మల్లయ్య ఏమి జేసీనాడు నేనే అంకేనూ నాకం యిమ్మలూ నాకం *ీఇమ్మలూ నువ్వులెస్తావానీ నీతట్ల దంశడిసీ తలువావారీ నీతల్లి దండ్రలా తలువావారీ అప్పుడూ మైనమ్మ మల్లునూ ఆనెనూ

164 నల్లగొండజిల్లా ఉయా్యాలపాటలు సక్కని మల్లడూ ఉయ్యాలో ఏమి జేసీనాడు ఉయ్యాలో నాతల్లి దంటడులా నేను జలువాలినా వచ్చెనే రెట్టల్తు మల్లునూ అందుకునే అగా ళం గిరగిరా రెటలు తాను దిప్పీనాడు య్‌గం గిరగిరా నైనను తాను దిప్పీనాడు భూమ యందూను మల్లు యేసీనాడు భూమి యందూను తల్లి నేసీనాడు నీతల్లి దండినీ 'పేరు జెప్పావమ్మ తల్లి దం(డ్రులదలువు వడుగు తున్నాడమ్మ గొంతుమీదా నెన సడుగు 'పెష్టేనమ్మ రా యణ కొలుకిందకాలు 9*జల్పగ జేరూళాడు నీతల్లిదం(డులా తలువాపూ మైసమ్మ వప్పుడూ వాయనా వంటాడు తల్లి నాతండ్రి శంకరుడు నాతల్లి పార్‌వాతీ వట్లనే మాటల్లు వాయనానే వరకు మనమూ వున్నమూ వక్క-తల్లి బిడ్డలము సీకు నేను తమ్మున్ని నేనుగావాలెను అప్పుడూ గూడమ ఏమి జేసీనారు కిందతీసీనాడు "సేకులా వట్టినాడు అక్కా సీను గూడాను కాళ్ళు మొక్కూతాను సీకను తమ్మున్ని నేను వున్నానమ్మ నిన్నిచ్చినవాడు శంకరుడు న్నాడూ నన్నిచ్చినవాడు శంకరుడె వున్నాడూ మనకు తల్లి దం(డి వాళ్ళు వున్నారక్కం నన్నుగూడాను సాపియ్య రాదక్క వంగినే కాళ్ళను మొక్కవ స్టైనుల్లు అక్కరామైనక్క సీకు వారామి_ స్ట దున్నపోతులాదెచ్చి వారమిద్దూ తల్ల మనొక్క మేనమానూలూ నాకు యిచ్చిరక్క

మల్లన్న కథ 1బై3 ధనకోట తాళమ్ము ఉయ్యాలో విచ్ప్చెిరినాయక్క ఉయ్యాలో నాయొక్క లగ్గమూ "సేసుకుంటానక్క ధానమంతాగూడ 9కన్చుల్ప్పకా పోతక్క సరేనమ్మ తమ్ముడా నాముద్దు తమ్ముడా బండ్లనూ గూడనూ కొట్టుకొస్తాడమ్మ వక్క_కా బుద్హుల్లు చెప్పుకాడు తల్లీ 96ప్టానించి ఏడికీ వన్తడూ నాతల్లి ధనకోట తాళాలు వారు యిచ్చినారు ధానమంకతాగూడ ఎట్లుటో వాఠె నాచివ్ని మామాలు చశేనాక్క మాటనూ ధనకోట తాళాలు యిస్తిరీ ఓమామ నాకున్న్నూ బండ్లను యియ్యరూ ఓమామ (దవ్య 'మెట్లాను తీస్కపోవాలెను అచ్చము క్పరెడ్ష బండి గట్టీరమ్మ ఏడేడు బండ్లును పద్నాలుగు బండ్లునూ ఇద్దరూ మామల ఒద్దకూ వచ్చెనూ బండ్లనాగూడ తీస్క-పోతు న్నాడు బండ్లు అకాడ దింపినాడు తల్లీ మామలూ ఏమంటారు వాళ్ళు గూడాను ఇంతనేర్చనవాడు ఎంత మోసాము ఇంత మోసామమ్మ వాడు జేసాడమ్మ ఆక్క-కొడుకూవాడు మనము జూ స్తేన మననే కొంపనూ ముంచిపోయినాడు తల్లి ఏమి వున్నదీ ఇల్లునె మునిగెనూ వాళ్ళునే అట్లనే అనుకుంటారమ్మ చిన్ననే బాలుడూ ఏమి జేసినాడు వానించి బండ్లూ గొట్టుకొ చ్చినాడు బండ్లునూ గూడనూ నింపినాడు తల్లీ బండ్లునాపి ఏమి జేస్తాడునమ్మ

[85 నల్లిగొ ౦డజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఎక్కక వక్కడా ఉయ్యాలో ఏమియిస్తాడమ్మ ఉయ్యాలో దున్నపోతులతోటి వారమిచ్చేనమ్మ వక్కరామైసమ్మ 97నిమ్మభాపడవనమ్ము నీయొక్క మొక్కును 05 త్రైల్లార్చితినమ్మ నాయొక్క బంధర్రనూ కదులనీయావమ్మ వట్లనే మాటల్ల తమ్ముడు న్నాడమ్మ బండ్లునే గూడాను: కదులతాయున్నని ఐండ్లూ *దాంగా ఎవరడ్డానుయ్య్యరి ఏడేడు బండ్లమ్య పద్నాలుగు బండ్లమ్మ ధనకోటాబండ్లునూ ధనమంతాసు ధనను౦ తాతల్లీ పోతవున్నాది గూడ అప్పుడూ బాలుడూ ఏమిజేస్తాడునమ్మ చిన్నినే మల్లయ్య ముందునేబండిలా ముందునే బండిలా శానువు న్నాడమ్మ ఎనకకూ బఐండిలా మల్లమల్లేనమ్మ ఎనుకనేబండిలా మళ్లు వుందెనమ్మ ముంగటికి వున్నడు ఫొలి మెరగా సెటి పొలిమెరగాసెటి పోతనే లింగన్న అప్హూ మల్లయ్య ఏమి జేసేను బండ్హువ క్క్యాడాను అపినాడునమ్మ పోతనే లింగన్న బండ్లు ఆప్పినాడు ఏడేడు ఒండ్లమ్మ పద్నాలుగు బండ్లమ్మ పద్నాలుగు బండ్లమ్మ కదులుళాలవమ్మ ఈదేమి స్మితమ్ము ఇట్లవు న్నాదమ్మ ముందుకీ వచ్చిండు ముద్దులామల్లయ్య అ మ్‌ పొలిమేరగా సేటి పోతనే లింగన్న ఆప్పడూ లింగన్న ఏమి జేసీనాడు ఏమిరా లింగయ్య దిండ్లు అపినావు ధనకోటధానమ్ము కొట్టుకా పోతున్నవు

హలన్న కథ 167 నాకును హొారము్ము ఉయ్యాలో ఇయ్యవునాయన్న ఉయ్యాలో సీకుము వారమ్ము ఇస్త్పగాని తమ్మి ఏడుదున్నపోతులు హారమిచ్చేనమ్మ వక్క_డికి సంతోషము పాడునమ్మా తండ్రి వానించి బండ్లునూ కదులతాయున్నవి గట్టుమీ దికమ్మ బండ్లు వచ్చేనమ్మ వచ్చినాబంద్లునూ వాగిపాయేనమ్మ ఈదేమి సిిత్రమ్ము ఇట్టవున్నాదమ్మ వప్పుడూ మల్లయ్య ముందుకూ వచ్చెనా 300 శృట్టున్రేమై సమ్మ బండ్లుఆ'పెనమ్మ ఎమేమిమైసమ్మ బండ్లు ఆపీనావు ధనకోటధానమ్ము కొట్టుకా పోతున్నవు మాకును హొరము్ము ఇయ్యవువంటది నాకును సంతోషము కాదు తమ్ముడు ఇప్పుడు నాకును ఇయ్యావు ఓతమ్మీ ఏడేడు పధ్నాలుగు మేకపోతులమ్మ వక్కడా వారమ్ము యిచ్చెనేనాతల్లి వప్పుడూ దేవుడూ బండ్లు గదిలెనమ్మ వానించి బండ్లునూ ఏడికి ఒచ్చెనూ ఊళ్ళునే ఉన్నదీ చక్కనీ తల్లినీ ఊరనే ముత్యాలు తల్లి ఉన్నాదమ్మ తల్లినేపక్క-డా అడ్జ్గమాయెనమ్మా నక్క-నీ బండ్లను ఆసపెనే నాతల్లి బండ్లు ఆపీనంక ఏ్‌మి జేసేనమ్మ వప్పుడూమనల్లయ్య ముందుకొచ్చీనాడు ఎవరమ్మా మీరు బండ్లు ఆపీనారు ధనకోటధానమ్ము ఆపెవారు ఎవరు నీచెంత *ి'చాతికారము ఉన్నదీ నాతల్లి ధనకోటధానమ్ము తీసుకపోతున్నవారి

188 నల్లి గొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఇన్నినేరాసుల్లా ఉయ్యాలో ఎవరూ జూసిం్యడడు ఉయ్యాలో ఇవ్వాళ రోజులా పట్టుకౌ పోతుంపె ధనకోట ధానమ్ము గీస్కుపోతుంటివి ఊరనే ముత్యాలును నేనువున్నాతమ్మి నాకునేవారమ్ము ఇయ్యవూనాతమ్మి నాకునేవాగరము వాలదూనాతమ్మి సరేనని నాయక్క చెప్పుకావినవమ్మ ఊరు అ౦కాగూడి నా చిన్నియక్క సీకునేగూడాను బోనాలు అక్క

ఊర నేబోనాలు తీదురేనాయక్క నంవత్సరాని కొకసారి సీకుజేళూరమ్మ వట్లనే మాటల్లు వాయననేవరికు ఇప్పుడూ వారమ్ము ఇయ్యవునాళమ్మి ఏడు మేకాపోతులు వాయిని చ్చేనమ్మ ఏడును బోనాలు వాయినా జేసేనమ్మ అప్పుడు శంకరుడు వ్‌మి జేస్తాడమ్మ ఏమినేరూపమ్ము ఆయనేస్తాడునమ్మ బండ్ల కే వడ్డ్గమ్ము సిన్నినే శం కరుడు బండ్లల్లి గూరాను కూసోని వుండె నడిమినీ బండ్లల్లి కూసోని పుండె ఇక్కడక్కడ బండ్లు పోతయీ చాతల్లి నడిమిడీ ఐండి కదలదూ నాతల్లి ఇది ఏమి చత్రమ్ము ఇట్లవు న్నాది తల్లి అప్పుడూ మళల్లియ్య ఏమిజేసినాడు తల్లి నాతండ్రి శంకరుడు నీవె వున్నావయ్య ఏమి బొధాలును నాకు వచ్చేనయ్య మేనమామలతోటి నేనుగూడానయిన మాయొక్క అ త్తలకు చెక్కపుస్పైలుగట్టి నేనొక్క (చన్యమ్ము తీసుకొస్తావుం చె

మన్లిన్న కథ 169 302రావంగ రావంగ ఉయ్యాలో 303బ్లంత్రాాాయె. ఉయ్యాలో అప్పుడూ ళంకరుని తలసినాడూ తల్లి సంకరుని తలునంగానే బండ్లునే కదిలనమ్మ చిన్నినే శంకరుడు ఏమి వనుకుంటాడు చేనిచ్చిన ద్రవ్యము ఇది ఉన్నదిగాద అప్పుడూ శంకరుడు ఏమి జేసీనాడు నన్నునూ 1%*యాదినీ చేస్తడా చెయ్యడానీను తల్లినే వక్క-డా వనుకుంటాదమ్ము వాదిచే సేవరకు బండ్లు గదిలేనమ్మ తల్లి తల్లీ తోటి "సెలవు తీసుకోని తల్లినే వద్దం-జఇె కొడుకునే వాయనే బంధ్లునే వక్కడా కాట్టుకొచ్చేగాద ఇంటినె ముంగటికీ బండ్లువచ్చేనమ్మ ఎక్కుడివీ ఈ బండ్లు ఆగిపాయెనమ్మ మేడకిందావనయిన బండ్లు నిలిసీవుండె మేడ సుట్టూను బండ్లు నీలవడె

తల్లినే సీలమ్మ 206 ఒద్దిక్తి వాయెనూ అమ్మరా ఓయమ్మ మముగన్నాతల్లి నేనొక్కు మాటాను ఇజెప్పుతాను తల్లి అప్పుడూ తల్లినీ ఏమి జేసీనాది వమ్మరా వోయమ్మ మముగన్నాళతల్లి నేనాక్క మాటను ఇప్పుతాతల్లి

ఏడేడు బండ్తమ్ము పద్నాలుగు బండ్లన్ము పద్నాలుగు బండ్లమ్మ నింపుకొచ్చినాను

మేడ చుట్టూతలి బండ్లు సీలావాడె బండ్లకు హారమ్ము ఏమియిస్తానమ్మ బండ్లకు హారమ్ము ఏమి యియ్యాలె కొడుక ఇంటీ ముంగటికి బండ్లు వచ్చేనమ్మ ఏమినే జూసినా ఏమిలేదు తల్లి

170 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు కోడినే పిల్లను ఉయ్యాలో తల్లి దీసినది ఉయ్యాలో ముంగటి బండికీ వార మిచ్చీనాది పన్నెండు బండ్లనూ సుట్టునూ తల్లి

బండ్లనే సుట్టునూ తల్లి గూడాను 106ప్పచ్చృనీ సిళ్ళానూ తిప్పవ స్టేతట్లీ 107 ని తినే గూడకు వక్కడా దీసెసూ వానించి బండ్లనూ ఏమి జేసీనాది

తల్లినే సీలమ్మ సంతోషపాడె

మిద్దెలూ మేడలూ వన్ని ఈయారియ్యె వన్నినే గూడనూ వన్ని తయారయ్యె వబ్చడూ తల్లినీ ఏమి జెప్పుళాది కొడుకురా నాఠొడుక కొడుకురా మళల్లెష నాముద్దు మల్లేళ చెబ్బుశావీనవయ్యా ఏడు ఏడు బండ్లను పదునాల్గు బండ్లను

ఈ యొక్య ధానము ఎక్కడిది బాకొడుక ఆమ్మరా ఓయమ్మ మముగన్న తల్లి వత్తలకు గడ్తినే చెళ్ళు వుస్తెల్లు ధనకోట ధానమ్ము నేను దెస్తీనమ్మ తీనేటందుకూను వన్నము లెదూను కట్టుబట్టామీద వారువుండీరమ్మ ధనకోట ధానమ్ము నేనుదెస్టితల్లి

ఇప్పుడు సంతొషము పాయెనా నాతల్లి అప్పుడూ జెప్పినా మనల్లియ్యగూడ ఆఅమ్మరా ఓయమ్మ మముగన్నతల్లి వాళ్ళమశిచ్చలు ఇప్పడు ఒచ్చినాయి అప్పుడు మనకు జేసినా మాటల్లు ఈనాటికై నా వానాటిక్షైనా 308వ్రార్రన పిలది సోకమూ దలుగునమ్మ తల్లినే వట్లనూ వంటదీ ఓయమ్మ

మల్లన్న కఠి [71 సక్యనీ మల్లయ్య ఉయ్యాలో పేమి జేసీనాడు ఉయ్యాలో అడుగడుగూకమ్మ బుడుగదావూలు బుడుగనే బావుల్ల తోడించెతల్లి కారంటు స్తంభాలు చక్కడే సేతల్లి అక్కడా మల్లయ్య వచ్చినాడుగాద పన్నెండు ధాన్యాలు వొలుసుకొ చ్చీనమ్మ ఒట్టినే పొట్టునూ వాడవుండెనమ్మ ఆఅట్లాటి మాటళ్లా తల్లి చేసీనాది నక్కనీళతల్లినే ఏమి జేసేనమ్మ ఆప్పుడూ మల్లయ్య ఏమి జెప్పూళాడు రొండునే రొజుల్లు ఉన్నదీ ఓతల్లి లగ్గమూ వక్కాడా వధ్యేది దానమ్మ సక్కనీ మల్లయ్య ఏమీ జేసీనాడు సాలెనే వాడల్లి మల్లునోయీనాడు సక్కనీ మల్లియ్యను సాలెవొల్లూజూసీ ఎన్నడూ రానోడు మల్లు వొచ్చీనాడు ముంగటిల్లూ ఊకిచ్చి ముత్యాలు బరిపిచ్చి వొచ్చినామల్లయ్య కూచోని వుండు కూసుం పనులుగావు 109స్ట గ్రాము పనులు ఏ ,గాముమాతో పె ఎరిగించరాద వట్లనే మాట్లు అన్నడూ నాతల్లి వప్పుడూ మల్లియ్య ఏమి కజెప్పూశాడు మాయొక్క అగ్గము అయితదీవన్నాడు మాయొక్క భార్యకూ సీరెలూ నేయాలె అప్పుడూ మల్లియ్య ఏమి జేసీనాడు సాలోల్ల కూమల్లు ఇెప్పినాడూ తల్లి నాకునూ దగ్గట్టు దోళులూ 'నేయాలె బాలకూ దగ్గట్టు సీరెల్నేయాలె రొండునే రోజుల్ల సీరెలందాలె

[172 నల్ల గొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు పృట్టునే బుధారము ఉయ్యాలో నాదిలగ్నాముంది ఉయ్యాలొ లగ్గాములకై నా తీసుకారావతె సాలెనే వన్నల్లకు సెప్పి వొచ్చీనాడు సరెనవి సాలోల్లు సంతోనపాడె సక్కనీమల్ల య్య వాళ్ళకూ గూడాను మెవ్చినంతాగూడా వాళ్లకూ యిచ్నాచ్చె మియొక్క కట్నము విస్త క20స్ట్టాన్సి సాల్నన్ని మూత్యాలు వాళ్లకూ బెట్టొచ్చా అక్కడా సాలొళ్లు సంతోషప్టాడ ఆనించి మల్లయ్య ఎవరీవాడ్లల్ల *1+ఆవుసల్లీ వొడల్ల మల్లు పోతావున్నాడు ఆవుసలీ అన్నలూ కండ్త జూసీనారు ముంగిల్లా వూకించి ముత్యాలు ఒలిపిచ్చి ముత్యాల మీదనూ కూసుండ్పు మల్లయ్య రూసుంపె పనులుగావు ఏగగాము పనులు ఏ(గాము మాతోటి ఎరిగించరాద చాలకూ దగ్గట్టు నగలు జేయాతై అమ్మరాసా గొలుసు ఆమెకూ జేయాతై అయిదేళ్ల వుంగురాలు వౌలకూ జేయాతై కారికే పుస్తెలు ఆమెకూ బేయాళై చాలనే దగ్గట్టు సొమ్ముల్లు జేయాలె అవునల అన్నల్లు మెచ్చినారూ తలి లగ్గాములకు తీసుకరావాలె అక్కడా గూడాను చెస్పివొచ్చిండ్రు 121పిండిజోకీనట్టు బంగారం జోశెనమ్మ బంగారం గూడాను జోకీయిచ్చెసమ్మా వానించి మల్లయ్య ఏడికీ ప్రోత్రాకు కుమ్మరన్నాల వాళ్ళన్నే యింట్రిక్స కుమ్మ రేఅన్నాల ఇంటికీ వార్చొనాా

మళల్లిన్న కథ [78 నాకునూ గూడను ఉయ్యాలో నక్తై మైన బోనమూ ఉయ్యాలో జోనమూ అక్కడా చేయవాలనయ్యా నాకునూ గూడనసూ గురుగుల్లు గూడను అవిదేణీ కుండలూ మీరుగూడ జేయ్యాలె 5 ప్రోలినే ముంతల్లు మీరుజెయ్యాలె పోలునే 1]*క్రంచుల్లు మీరును జెయ్యాలె వాళ్ళకూ. గూడను వెప్పినాడమ్మి వాళ్ళనూ గూడనూ నంతోషపాడె

పుట్టు బూధారము నాదిలగ్గాముంది నాదీనేలగ్గముల వందివాలెనని

అట్లనే మాటళ్లా వారువానేరమ్మ తీస్క-నే రాండని చెప్పివచ్చినాడ. వానించి మల్లయ్య ఎవ్వరీ వాడల్ల

ఎవ్వరీ వాడల్లి వఐట్లపోతాడమ్మ చక్క-నీ మల్లయ్య ఏడికీపోతాడిమ్మ కోమటీవాడల్ల చలు వొయినాడు కోమట న్నాలమ్మ కండ్ల జూసీనారు ఎన్నడూ రానోడు మల్లు వొచ్చుతు న్నాడు మళల్లునే రాకాట వాళ్ళ జూసీనారు ముంగిల్లు ఊకించి ముత్యాలు బరిసి గొ'ందుల్లు ఊకించి జవ్వాది బరిసి అప్పుడూ మల్లయ్య కూసోమల్లియ్య కూసుంటె పనులుగావు ష్మగాముపనులు ఫ్మగాము మాతో శె వెరిగించరాద పందుము కుంకుమ నాకునూ గావాఠె పందుమూ ]1*%బండారు నాకునూ గావాలె నన్నాయిల అన్నళల్లు కండ్ల జూసీరమ్మ ఎన్నడూ రానోడు మల్లు వొచ్చీనారు నాకునూ గూడాను గొలనిమ్ముకాయెలు

[74 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు గొలనిమ్మ కాయెల్ల ఉయ్యాలో నాకునూ గావాలె ఉయ్యాలో చక్కనీ ముల్లయ్య ఏమి చేసెనన్ము వానించి మల్లునూ ఎవరీవాడల్లా

బోలు బోలు మద్దైల్లా బలు ఆటగాళ్ల వడువడుగు ఆటల్లా వాడువే దొమ్మర్లు వాగునే దొమ్మర్లు వారు వొచ్చీరమ్మ బచాజల సప్పుడూ మీపనూ రావాలె చక్కనీ మల్తయ్య వాళ్ళకూ జెప్పాచ్చె వానించీ మల్లిన్న ఏమి జేసీనాడు ఇంటినే ఒద్దకూ మల్లు ఒచ్చినాడు తల్లికీ గూడనూ ఏమి జెప్పీనాడు దేవాన దేవతలు వారు ఎచ్బీరమ్మ నాయనకు తలిదంటడ్రి ఎవ్వరున్నారమ్మ అప్పుడూ మల్లయ్య ఏమి జేసినాడు ల్లీనే ఒద్దకూ తాను బోయీనాడు వాయనకు తలిదం డ్రి ఎవరు వున్నారమ్మ ఇష్టునీ ఈశ్వరులు బ్రహ్మ ముగ్గూరు లక్ష్మీనీ పార్వద్దేవినీ నరన్వతిదేవినీ ముగ్గురూ తల్లులూ వాయన కుండెనమ్వు ముగ్గురే తల్లులూ వారు పున్నాంమ్మ ముందునే తిలిదం(డ్‌ వారు వున్నారమ్య తరువాత నీలమ్మ తాను వుండేనమ్మ అప్పుడూ మల్లయ్య ఏమి జేసీనాడు అమ్మరా ఒయమ్మ మముగన్నాతల్లి అక్కడా మెడల్లా సుద్ది జేసీరమ్మ వాశాశమంత వరుగులెసెరమ్మ భూదేవి వంత పందిరేసేరమ్మ అక్కడా టోనమ్ము వొండినారు తల్లి చాలారి బండల్లి చిన్నినే మల్లయ్య

మల్లన్న కథ. 1/5 అక్కడంతానమ్మ ఉయ్యాలో తాను ఆడేనమ్మ ఉయ్యాలో వత్తనే వన్నమాటల్లు ఎట్ల వున్నాదమ్మ వాడునే మల్లడూ ఉన్నాడుగాద

నాయిన్ని విడ్డనూ చేసుకా పోతెనూ నాబిడ్డ ఎత్తునూ జంగార మక్కడా వక్కడా గూడను "పెట్టవాలేను

అటువంటి వాడై తె నాచిన్నె బిడ్డనూ నాయొకగ్రా విడ్డనూ లఅగ్గమాడుకాడు లేకుంచ గూడనూ చెయ్యనేనూను

ఆమె ఆన్నమాటలు ఇనజెప్పిరమ్మ చక్కసీ మానన్న ఏడనూ దాగుండె గొనఎరి మానయ్య ఏడనూ దాగుండె ఎక్కుడాదాగుండు చిన్ననే మామనూ మల్లయ్య కక్కడా ఏమిజేస్తా వుండు పెండ్రనే కొడుకును వారు జేసీరమ్మ చక్కని మల్లయ్య 'సెండ్రికొడుకు ఆయె గొనవరి మాసమ్మ ఎట్లవున్నాదమ్మ వక్కుడా (ద్రవ్యంణు లేకపాయెతల్లి (దవ్యంబు జూసుకాని మల్లునే తీరిచ్చె

తల్లినే గూడను పుంటికూర రేవణ౦బు పుంటికూర *2ళిక్రాజించి 'రేవణమ్మూ కే? (ర్చూండ్ర వక్కడా ఎంచెను ఎంచెనూ తల్లినీ చిన్నినే మల్లయ్య ఏమి జేసీనాడు

వాళ్ళనే వింటికీ వీళ్లనే వింటికీ

నేలనే బొయ్యారము తాను గొట్టిపిచ్చె నేలబాయ్యారముల కాంచి సాలెంత (ద్రవ్యము సాలెంత (దవ్యమూ దీసుకొచ్చిరమ్మా ఒలుసుకాను గూడ వచ్చినారూళల్లి అప్పుడూ మల్లయ్య ఏమి జేసినాడు

శ76 నల్లగొండజిల్లా ఉయా్య్యాలపాటలు వట్లాటి మాటల్ల ఉయ్యాలో వాచిఆనెగాద ఉయ్యాలొ ఆమెనే (ద్రవ్యంబు ఇప్పుడూ జూ స్త్‌ కండ్లనే కాపురంబు మిదానె మస్తుళ్లు దానికీ గూడ ఒంగచీయవాలె చక్కంనీ మల్గయ్య మననూలవాడె అప్పుడూ మల్లయ్య ఏమి జేసినాడూ చక్కసీ మల్లయ్య ఏమి జేసినాడు ఎవ్వరి ఒద్దికి మల్లు వాయెనమ్మ చక్కని మల్లియ్య తల్లినే ఒద్దికి

అత్తనే మామళల్లు ఏడవున్నారమ్మ పత్తినే గుమ్ముల్ల వ త్తవుండేనన్యు పత్తినే గుమ్మల్లి మామవుండేనమ్మ మామనే వత్తనూ దాగుండరమ్మ చక్క మల్లయ్య ఎట్లపోతవుండు

సాకర్‌ వానినీ పంపినాడు తల్లి వక్కడా గూడనూ పంపికేనూనమ్మ ఎవ్వరూ లెరునూ ఇంటినేవద్దనూ చక్కనీ మల్సియ్య ఇంటి కొచ్చీనాడు చక్కనీ సాకిలోడు ఇంటి కొచ్చినాడు ఏమయ్య మల్లయ్య చెన్బుకా ఇనవయ్య మేడలూ గూడను సుద్దినే లేవయ్యా పాడువడ్డ గోడల్లు వాళ్లయీ పున్నవయ్యా ఈయొక్క దండునూ తీసుకబోతెనూ వాళ్ళకూ వన్నమ్యు ఎవ్వర ౦దూరయ్య మనకూపిల్లిను వక్క-రున్నదిగాద ఆయిన్నీ పిల్లనూ ఏడనీలవాడెను దియటనే దర్వాజ బాలవట్టూకోని బాలనేగూడను సీలవాడి వుండెనూ చక్కనీ వాలను కండ్లజూసీనాడు

మల్లన్న కధ శా? "న్నినే మల్లయ్య ఉయ్యాలో ఏమి జేసీనాడు ఉయ్యాలో వాడుగడుగూకునయిన బుడుగనే బావుల్లు బుడుగనే బావులు కానుదోడిచ్చెనూ =] 8క్రారెంటు తంభాలు వక్క-డేసీనాడు చక్కానీ మల్లును అక్క_డేసినాడు దండునే ఐంతును పోతనే వున్నది పిల్లనే దీనువాస్త వానెను గూడెను దండు అంతగూడా వస్త్రనేయున్నాది దండునేరావంగ ఎవ్వరూ జూసిరీ వాకిట్లా ముందు దండు వొచ్చేనమ్ము రాజానరాజులూ వారు వచ్చిరమ్మ అక్కడా దండంత వొచ్చినారుతల్లి దండునూ నిలవె్టా చక్కసీ మల్లునూ ఏమినే ఉపాయము ఆయి జేయవక్షైను వరిసేతుల గూడ వంజనమ్ము ఏనె వత్త నేమామాను పత్తి నే గుమ్ముల్ల పతి నేగుమ్ముల్ల వారు దాగివు౦ండి చక్క-నీ వద్దుమాద్చి ఏడనిలవాడ పగిడినే కాళ్లదీ పద్దుమాచ్చీనమ్మ చక్కనీ బాలను దర్వాజనుబట్టి దర్యాజలబట్టి బాలసీలవడె వాలకే గూడను ఏమంట బిల్చెదను వత్తకు ఏసెను సీబుకూకేలును మామకూ ఏ'సెను బొంగరముగూడ లబలబా మొక్తుకుంట వాళ్ళనే ఒచ్చిరమ్మ అప్పుడూ మల్లయ్య ఏమి చేసినాడు పగిడికాళ్ల పద్దుమాచ్చి ఎత్తుకున్నాడమ్మ చక్క-నీ మల్లును ఎత్తుకోనీ తల్లి

కే6 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు

వానించీ తల్లినీ ఉయ్యాలో ఏమి జేసీనమ్ము ఉయ్యాలో

మాయేమి బళ్యుూల్లు వాయిపాయేనని

చక్కని పద్దుమాచ్చిని గోడుగోడునాను

వానాడు బొపనో్ల వాళ్ళు ఒచ్చీతేను

ముంగిట్లకొస్పె మా యొక్కతల్లి

*ంచము కడుగదాయె వన్నమూ వెట్టదాయె పుంటికూర రేవణమ్మ తల్లినే దీసెనూ

నేడెట్ల నాయిక్క బతుకునూగూడనూ నాయిక్క బత్కునూ ఎట్లహాయిపాయెను తోటినే ఏరండ్లు వెక్కిరిద్దూ రేమొ పియొక్యం తల్నిదం॥క్రి పెండ్షి జెయ్యలెదు నాయొక్క మరిదినీ ఎత్తుకొచ్చుకూనె చిన్నినే మల్లయ్య దండుగదిలనమ్మ అప్పుడే దండును ఏమి జేసీనాడు సక్కానీ దండును ఒచ్చినాదీతల్లి దండునే ఒచ్చెనే చక్కనీ నీలమ్మ వొచ్చినాదండును ఏమి ఒందనాము ఈనాటిక్రైన వానాటి కయిన ముంగటికీరాగనే ఏమిని నై వేద్దము పసుప్పునే ముద్దలు వాళ్ళు దీసిరమ్మ నిండికుండా అన్నము 119న్చిత్ర తీసీరమ్మ చక్కనీ బాలను ఇంట్లకూ దోలుకోని 120 మ్నైలనేపోలుల్లు వాళ్లు రాసిరమ్మ అక్కడా వాలున్ని లేపినారూ తల్లి రిగ్గముఅ మల్లును 22₹క్తూప్రవెట్టి నారమ్మ పగడికాళ్ళ పద్దుమాచ్చి వాళ్ళు గూసోని 'దేవాన దేవతలు వాళ్ళు ఓచ్చీరమ్మ ఇమ్టునే ఈళ్వరులు (బ్రహ్మ ముగ్గూరూ అక్మిసీ దేవినూ సారస్వతీ దేవినూ

మల్లన్న కధ 178 ముగ్గురూతల్లులూ ఉయ్యాలో వారు వచ్చీరనమ్ము ఉయ్యాలో అక్కడా వచ్చింతలు వారు ఏసీరమ్మ అక్కడా లగ్గమ్ము వయినాది తల్లి ఎవ్విరీ మేడల్ల వారు పుండీరమ్మ చక్క-నీ మల్లయ్య ఏమి జేస్తావుండు 127ప్పాద్రార్రు పందుగల్లు వక్కడాయెనమ్మ వొనించి మల్లునూ కచ్చీరుకమ్మా “ఎచ్చిరు ఒద్దకూ మల్లువోతడమ్మా కూసూనె కచ్చీరు మళల్లుదున్నాదమ్మ నిలవడ్డ కచ్చీరు సంగన్న దున్నదమ్మ సంగన్న మల్లన్న ఇద్దరన్నదమ్ములు ఇద్దర న్నదమ్ములు జోడు సెద్దపుల్లూ అక్క డా మల్లయ్య ఏమి జేస్తావుండు ఆలనాడు శంకిరుడు ఏమివన్నాదమ్మ కాశృవోరియింట నేనుపోతేనయ్య నాకునే కష్టాలు ఒచ్చునూ నాయిన తల్లినే పార్వతి ఏమివంటాదమ్మ అప్బుడు శంకరుడూ పంమీయంగ శల్లినీనీలమ్మ ఏమివడుగుతాది వారుగురు కొడుకులూ ఆమె కుండీరమ్మ చిన్నినే వాడును మళ్లు గూడానమ్వు మళల్లునే లగ్గాలు వక్కడా జేసిరీ వారుగురు అన్నలు 128ఏవ్పప్రాయం పానులు వారుగురో ఒదినెలు 21*ద్చూప్రనే బుడ్గునూ దూ పబుడ్గూనమ్మ వారు”5 ఎత్కపోదురూ తల్లినే సీలమ్మ ఇట్లనే సంసారం వంధరిది గూడను నదురుకుంటాను తల్లినే సీలమ్ము చేసుతున్నాది ఏమినే మాటాను కలిగినాదితల్లి

180 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు కచ్చీరు వద్దనే ఉయ్యాలో మల్లునే వున్నాడమ్మ ఉయ్యాలో అప్పుడు వద్దుమావ్చి ఏమినే (దవ్యమ్ము ఏమినే (ద్రవ్యంబు కల్లి పంసించినే సక్కంసీ మల్లయ్య మేనమామ లింట్ల మేనమామా లింట్ల ఏమినీ (ద్రవ్యంబు దనకోట ధనము మళల్లుగొట్టు గొచ్చెనమ్మ అక్కడా ధనము దాచిపెప్టేనమ్మ వారుగురూ కాపూలు వీరు వుండీరమ్మ ముందునే పొడుగూత ఏమి వాదాలొచ్చు

ఏమినే బాధల్లా సాకు వొచ్చునేమో సాగము (ద్రవ్యంబు దాచి ెట్టీనాడు భార్యకు గూడా ఏమి పంపీనాడి సక్కనీ మానమ్మ ఏమి జేసినారు

శల్లినే గూడను (దవ్యంబు పంపించె నాకొక్క బిడ్డాం'చె లగ్గము జెయ్యక పోతి అమె కం ఎక్కువ నాకు ఏవ్వారున్నరు లగ్గమాయినం క తల్లి దీస్కపాయె అల్లుడా మళ్లియ్య తప్పులూ మన్నించు నాయొక్క తప్పులూ అల్లుడా మన్నించు ఐదునే రోజుల్ల నాచిన్ని బిడ్డను సీయింటి ఒద్దకూ పంపిస్తానయ్యా

తట్టనే వక్కాడ చెప్పినాదివమ్మ చెప్పిన మాటలు చిన్నినే మల్లయ్య

మా యొక్క తల్లినే పుంటికూరిమీద ఎవ౦టికూర మీద బోజనంబు నగ్సిప్పె నెల్లికూరామీద నేలలెల్లాద్‌న నాయొక్క తండ్రినీ యాది రెడ్డివుండీ కమైలమ్ము కోనీ న క

మళ్లిన్న కచ 181 మాతల్లి దంటడిది ఉయ్యాలో 'రేవణ౦బూకూడ ఉయ్యాలో రేవణయ్ము కూడ ఎంచేసికివి

నాయిక్క- బిడ్డనూ నీకే మక్కరా ఇయాల్టిరొజునూ సీ విజ్ణేగాదు

అట్లాటి మాటల్ల మల్లు ఆనేనమ్మ

మా యొక్క తల్లినీ పు౦టకూరా వెట్టు నీయొక్క బిడ్డకూ "పషెట్టుతాదీ వత్త

అ్లెతె ఇంటిన వద్ద పుండవాబె లేకుంటె బిడ్డను వియ్యము నాతల్లి మాతోటి తింటదీ ఉంటదీ పోవమ్మ అటువంటి రేవణాలు మల్లు ఎంచేసెను

తల్లినీ అన్నావన్ని కొడుకు ఎంచేసె అట్లాటి మాటల్ల ఆమెనే భూడను నాతప్పు మన్నించు చిన్నినే వళ్లుడా నాయొక్క బిడ్డనూ తోలవూ అల్లుడా

తల్లినే వట్లనూ బళిమలాడూతాది

ఆతల్లి నీలమ్మ వొద్దుమావోతడు అమ్మురా ఓయమ్మ మముగన్న ళల్లి సీయొక్క- కోడల్ని సీయిక్క ఒదిననూ తోలుకా సోతదంట తల్లినే ఒద్దనూ

నాకై తే దెలువదయ్య సీయిక్క యిష్టమూ తల్లినే వట్టనూ వననెనూ ఓతల్లి అప్పుడూ మల్లయ్య ఆలోచనా జేసి ౩325బ్దీత్రినే గుంటనూ లగ్గము జేయరాయె నాలుగూ వచ్చింతలు వాళ వెయ్యకాపోయిళీ కన్నెనే పొనమ్ము వాళ్లదున్నదిగాన

అట్లాటి మాట్లా మల్లునే మనసుల్ల పెట్టుకో నీతల్లి ఏమిజేసీనాడు నాయిక్కం చెల్లెం్యడు ఉంచెనూ గూడను

182 సల్తగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు నాచెల్లె బాధల్లు నట్లనే వచ్చుదేమొ సరేనమ్మ అత్తమ్మ తోలుకా పోవమ్ము సక్కనీ నీలమ్మ తోలినాదీతట్ల అప్పుడూ సీలమ్మ తోలుళా వుంపెనూ చిన్నినే మల్లయ్య తోలుకా పొమ్మనెః

1. జోగు అని పాడని వాడలు 2 పందెం 8. పుట్టుటకు పంతము
2. ఆరుగురు 5. కూరమడులు |, నాదం-బహువచనరూపం వాడుకలోఉంది
3. ఫొలాలవెంట-పొంటిఐ పంటి 8 కళ్ళాలలో 0, పఠ౦ - పప్పు కానీ, ధాన్యంకాని విరిగి నూకలుగా తేలిన దవ్యం ,0. గోంగూర 11. చేట, జళ్లెడ 12. బిచ్చగాడు-పదాది ఇ ఉగా మారినరూపం విశేషమైనదే 18. బిచ్చం
4. పెరుగుటకు పంతం 156, అనసాగెను 16. విత్తనం ౫ గింజ 17. (పేమ 18 దిుదిగిచ్చిఐ బుజ్జగించి 18. కుడి = డీర్ణం పాట సౌలభ్యం కోసం
5. విభూతి 21, లోపట లోపల 22, నిలబడునట్టి 28, చింతలతోపు
6. కూర్చుని 22. నెలలు 20. ఎల్లదీనెఐ గడిపెంలప్రాంతీయ రూపం 27, గవ్వశంథాలు 28. వినపడెను 20. ఉరికివచ్చె ౫ పరుగున వచ్చె
7. ఫలం 81. గచ్చకాయంత విభూతి- కచ్చకాయం-పరుషాది ఆయిన వాడుక (ప్రాంతీయ రూపం 82, తెలియుట. అన్యదేళ్యం - (ప్రాంతీయ రూపం
8. వరకుమారుడు 81. పొలం పనికి, చేనువనికి 80 చాపు (10 846100) పదాది సకారం ఇక్కడ (పొంతీయ లక్షణం 8 వెన్ను నుండి 87 ద్‌ ననపెట్టడం -- పోరుపెట్టథం అన్యదేశ్యం జిద్దు (ప్రాంతీయ రూపం 88 _పశస్తంగా - ఆంగ్రపదం 11/54 88, పుల్ల ౫ వర్ణవిశేషం 40. వరి పని లేక వడ్లపని=ఇది వడ్రంగి పని కావచ్చునా ? 4! గుక్టాలసాల కొట్టీలఐ కోరీయందు అన్యదేళశ్యం 48. నొనట భాషికం-భాషికాలు వివాహ సందర్భ ములో కట్టుకుంటారు. కాని యిక్కడ అలంకార విశేషంగా కనిపిస్తున్నది, శశీ. ఊస్తూ 14, ఎకరం 48. 'పెద్దపులులను +6 గొడ్డు 47 గలీజ్‌ _ అన్య దేళశ్యం, మురికీ పరమ ఛండాలం-- 48. తమించు 48, మాతోటి కాదు మాచేతకాదు 50. దస్కం = పది-రెండు. చేతుల వేన్న జోడించి నమస్క

మల్లన్న కథ 188 రించడం--దండం-దస్క౦ అనే జంట మాటలూ, డబ్బు-దన్కం అనే జంట మాటలూ రెండూ వాడుకలో ఉన్నాయి మొదటిదాన్లో పది వేళ్ళు కాగా రెండవ దాన్లో పదేసి రూపాయలు- దస్క్లలు-నమస్కారం అనే ఆఅర్ధంలో[(ప్రాంతీ య రూపం గ1. తమ్ముని - తమ్మి - ప్రాంతీయ రూపం 62. బతిలాడుూ బతిమిలాడ-- వర్షనాశ౦ం-- ౧8, కోగిలఐ జీను 54 ఐంద్‌- అన్యదేళ్యం -- మూసివేయు 55 ఆలస్యం = జాప్యం 868, తెండిం(ప్రాంతీయరూపం [57 అరి కాళ్ళయందు 588. ఊరుకొక్కరు- 58. సోమనాల బావి సోప్రానాల బావి దిగుడుబావి 60 దిక్కులు-(ప్రాంతీయరూపం (61! పోొటువ = 6౧౦౪౦౦ _ అన్యదేశ్యం 62. ఆహారం బలి 88. విసుగు 64 దాహంకొని 66 (పాొణాలు తిను-నుడికారం ౫ చంపు-(సాంతీయరూపం 6. చెల్లాలు = పై గుడ్డలు 67. భార్యలు 68. కలకల (8. సపాధం 70. పద్మ రేఖలు 71 (దవ్యం 72. పద్మా& 78. పూటలెల్లి దీయు ౫ పూటలు గడుపు - (ప్రాంతీయ రూవం 74. అందులోఒకడు 76 ఓరచూప్పలు 76. కావరము ౫ గర్వము ?7. వేడి చేసి పెక్టైును 78. నంతోషపడబట్టు = నంతోషించసాగు. 79 ఉమ్మివేసిరి _ పాంతీయరూవం 88 ధనం 81 బుడగబావులు ౫ 580/646113 82 సాలేటి స్తంభాలు ౫ కరెంటు స్తంభాలు 88. సొరంగాలు. 84 నగలు-రాగం తీయడం వల్ల వచ్చిన దీర్చం 86 చెక్క మంగళసూత్రాలు 86 యుద్ధం = పదాది యకారలోపం 87. అభయం 88, మైసమ్మ 80. శపించు 00, ఆహారిం శి. ఓరి 02. పొటమరించి ౫ విజృంభించి 98 '60డింతలు = రెట్టింపు 84. పగుల చీరు-వర్ష వ్యత్యయం పాంతీయరూపం 06. మలుఎకొనిపోవు పూర్తిగా (గహించుకొనిపోవు 86. అక్కడ నుండి = హకారం పాట ఊం కోసం 87. నిమ్మళపడు౫ఐ వహనం వహించు. శాంతించు 08. తీర్చితిని (వాంతీయరూపం 88 రాగా 100. ఊరి పౌలిమేరగట్టును కాపాడే (గ్రామ దేవత 101 అధికారం హకారాడి 108, రాగారాగా 108. ఇంత వేశాయి 104. యాదిచేయు ౨ శలచుకొను. యాద్‌ అన్య దేశ్యం= 'ప్రాంతీయరూపం 105. వద్దకు 106. పచ్చ నీళ్ళు దిప్పడం దిష్టితీయడం= 107. మిత్తిదీయడం దృష్టి పరిహారార్ధం న్యరనీళ్లు తిప్పడం [08 ఆడపిల్లశోకం (0. వేగిరం ౫ శ్నీఘము 110. ఇస్తాపట్టుమని 111, కంసాలివీధికి 119. జోకుఐ తూచు _ (ప్రాంతీయ రూపం 118. పోలుము౦ళలు - పెండ్లిలో పోలు(వ్రాసి చుట్టూ

$[4ీ నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాొటలు చిన్నచిన్న ముంతలు ఉంచి వాటిని దారాలతో కిలుపుతారు. ఆముంతల మీద ఉంచే మూకుళ్ళుం (ప్రాంతీయ పదం [!115. పసుఎ 118. గోంగూర దగ్గర నుంచి పుంటికూరాప్రాంతీయరూపం 117 రేవణం ఎంచుట కప్పులు పట్టుట దెప్పుట మంచి చెడును కలిపి దుయ్యబట్టడం. రేవణం అనేపదం సాఠారణంగా ఎంచు ఎన్ను అనే వపదంతోనే వన్తుంది, శ18. కరంటుస్త్న౦భాలు 120. దిగదుడుపు చేయడం ౫ దిష్టి తీయడం 120. మైలపోలు పెండ్లి పిల్లి స్నానం కాకముందు తీసేది. మైలపోలు అయిన తర్వాత వివాహానికి ముందుగా తీపేది మడిపోలు = కాలిగోళ్లు తీయడం, తలంటడం, నలుగురాయడం ఇవన్నీ మైలపోలులొ జరిగే తంతు. 121. కూర్చొబెట్టిరి. 122 పదహారు రోజుల సండుగ - పెండ్లి అయిన పదహారవనాడు, వధూవరులు తిరిగీ వధువుప్పట్టి సింటికి వస్తారు అక్కడ, అప్పుడు మంగళసూత్రాలు గుచ్చే అలవాటు కొన్ని చోట్ల ఉంది- పెండ్లి నాడు వధూవరులకు కట్టిన కంకణొలు ఆరోజున వివ్వుతారు 128, వ్యవసాయవనులు. 124. మజ్జిగ అన్నం కలిపి, పొలం వద్దకు తీసుకు వెళ్ళే ముంతలు లేక మట్టి పాాతలు _ దూప-దాహం౦ అన్య దేశ్యం (ప్రాంతీయరూపం-186. చేతి గుండా చెతి మీద ఆధ్వర్యంలో. ఖే

ఆ99౦౧పాలరాజు కథ

జానపదుల రామాయణ కధలకు నుళ్త భారత కధలు కూడా ఆశ్చర్య జనకాలు. కేవలం భారతాన్ని చదివితే పంచపాండవుల కుటుంబ వృత్తాంతాలు మనకు తెలియవు అటువంటి (వసిద్ద పురుషుల భార్యలు, వారి సంతానం, ఆ నంశానం చుట్టూ అల్లుకున్న కధలు, ఒక్క జానపదులకే సొంతం. వారు పాండవ పత్నులకు, పు్యత పౌటత్రాదులకు ఇచ్చే పేర్లుకూడా, వాళ్ళ ఊహల భాండాగారం నుండి వెలికి తీయబడి, విశిష్టంగా కనిపిస్తాయి

అటువంటి కధలలో అంపాలరాజు కధ ఒకటి. ఇతడు నకులనంతానం, నకులుని భార్య పొన్నమాదేవి వారిద్దరికి కలిగిన పు(త్రుడితడు జానపదుడు భారతేశిహాసానికి ఈ కధను జోడించినా, ఇందులో (సధానేతినృ త్తం త్రీ ప్రాముఖ్యం కలిగినది.

ఒక స్తీ పై మోపబడిన అపవాదును ఆమె పుక్రుడు పోగొట్టడం ఇందులోని కధ.

త్త అష్టకష్టాలుపడీ బిడ్డనుకన్నాక, ఆ విడ్డవలననే తాను మోసే నింద భారాన్ని తొలగ దోసుకోవడం, రామాయణాని కున్నంత ప్రాచీనమైన యి; వృత్తం

ఈ కథ నిడివి కలదేకాసీ పూర్తిగా దొరకలేదు. _

భాషా (ప్రొఢిము లేకపోయినా తెలుగు వలుకుబడి, దేళ్యపదాల సమ్మర్థ కనిపిస్తుంది ఉయ్యాల ఉయ్యాల ఉయ్యాలో ఉయ్యల ఓరామ ఉయ్యాలో (శ్రీరామ జయరామ సిం'సెన్నరామ ఆరామ జయరామ ఆదిపట్నంరామ తొలిదల్తు మలిదల్తు దొనకొండ దల్తు

166 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు దొడ్డిపోశమ్మ ఉయా్యూలో మిమ్ములా దల్సునే ఉయ్యాలొ ముత్యాల పోశమ్మ మిమ్ములా దల్తునే

ఎజ్జనే పోశమ్మ వేడ్య-తో దల్తుము

హ సినాపురంబు ఏలటి వారమ్ము

పాండవుల 1 వంశీకము వారునే ఉన్నరూ

ఐదుగురూ అన్నటూ తమ్ములూ ఉన్నరూ అన్నాదమ్ములు వారు ఉన్నారమ్మ

సకులునీ యందు ఒక్కడే ఎ(శుడమ్మ

వకులునీ ప్వకుడు జంపాల బారిడమ్మ

అంపాల వాలుగు ఒక్కడే సుతుడు

తల్లీ దండ్రినీ ఏమి జేసిరీ

సదుపులూ విద్యలూ నేర్పించి నాంమ్మ దేవలోకానను మాయకోటీరంభ . నూయకోటీరంథభ దేశాలు పట్టినీ

దేశాలు పట్టిసీ తిరుగుతా యున్నది

రాజాన ఛాజుల్లి ఓడిస్త వున్నవ

రాజ్యం గూడాను ఏలుకా యున్నది

అల్లనే సంగతి అట్ల వుండంగను

త్రీలో 'సెందారి చారదామూరు

• నారదామూడు రానే వచ్చెను హ_స్టినాపురంబు చేరుకున్నాడు

జంపాల బాలున్ని కండ్లనే జూసిండు దేవాలోకమ్ము చేరూకున్నడు

పొట్టలా థోజనము అరుగా బోదమ్మ

9 స్తాట్రీఐు జెప్పంది భోజనము అరుగదు మాయకోటి రంభతో ఏమంట జె్పడు

ఏమమ్మ రంభనె చెప్పెదా ముచ్చటా

భూమిపైన ఎలిసినొ హా స్రినాప్పరంబె

పాండవుల లోపలా ఉన్నడే పుత్రుడు

అంపాలరాజు కధ 87 అంషాల బాలుడు ఉభయ్య్యూలో చిన్నవాడున్నదే. ఉయ్యాలో నీకునూ దగ్గనూ పురువుడు ఉన్నడు అతన్ని గూడను తీసుకారావాబె అవ్వుడు నారదుడు చెవ్చనే జెప్పిండు రాజ్యాలు దిరిగేటి రంకువాండ్లుమీదు దేశాలు దిరిగేటి దేవ జంగములు ఊరూరు మాటలు నేర్చుకోనీ మీరు పడుచువాండ్ల జూచి * పరుగాష్కమాడకు వయసువాండ్ర జూచి వరువనలూ ఆడుగకు అట్లాటి సంగతి ఇక్కడా గూడను నీయొక్క మౌటనూ మాటనూ నమ్మను , గప్పుడూ గూడనూ సొక్షంబు జెప్పెను పుషత్రినీ సాకిసీ తప్ప్బజెప్పాలేదు అబద్ధమైననూ చెప్పటోనమ్మ ఆనించి ఎల్లిండు నారదాముడై నా ధరాచకము పరిషపాలించేటి వి్యకాము రాజు రాజు ఉన్నడు రాజూ భార్య కమబలాకిదేవి కమలాక& దేవిసీ +కన్నదీ బాలనూ బాలా రూపనే రూపవతీదేవి రూ పపతీ దేవిని తేనే దెచ్చింథడ్రు ఉఅంపాలి బాలునికి లగ్గాలు జేసిండ్రు హాస్తినా పురాన లఅగ్గాలు జేసిరి షపాండవులందరికి నచ్చ జెప్పినారు నారదామూడు చెప్పనే చెప్పిండు బౌవనీ గూడను సదువనే సదివిండు పన్నెండు ఏశాలు తాను ఏసీనాడు వేషాలు గూడను శాను ఏసూకోని ఎక్కడిది అక్కడా చెప్పనే చెప్పిండు

188 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలవాటలు ఎక్కడా దేపతల ఉయ్యాలో ఆక్కడెల్లా గొట్టి ఉయ్యాలొ ఒంటినే స్తంభాన మేడ గట్టిచ్చిందు ఇద్దరిని గూడనూ ఎడా మీదినే రూపాల దేవినీ అప్పుడూ గూడనే అంపాల రాజును కూడున్న వారైైరి వానించి ఎల్లిండు నారదామూడై తె దేవాలోకంబు మళల్లినే వచ్చిండు ఈ యొక్క జంటను మంచిగా ఉన్నవ ఇద్దరు నీచేకుల పడ్తరూ నాయమ్మ ఇప్పుడూ గూడను బారుడూ గూడను సీయొక్క చేతులా చేతులా జిక్కుతడు మేడలా గూడనూ ఎవ్వరూ ఇరమ్మ నారదుడు జెప్పినా మాటలూ గూడనూ హోటలూ గూడనూ పాటించి నాదమ్మ ఎరుకల ఏషమ్ము తల్లిగట్టింది

క ఎప్పుడూ జూళును వొన్నెకాన్నైన ఆప్పుడూ గూడను మాయకోటీరంభ బుట్టాగూడను శివమందు బెట్టి భూదేవి కప్పుడు మొక్క-నే మొక్కి-ంది జెరిసోతుల బట్టి జెందెంలా ఏసింది తుక్జై పరుగులు న! ళ్‌ కుం"బెన్లు పెట్టింది సూర్యున్ని జూసింది సుక్కబొట్టు "పెట్టింది చంటదున్ని జూసింది జడకొప్పు ఏసీంది వనితా అయిన వయసూ ఎరుకలి ఎరుకలీ ఫీషమ్ము తీర్చికట్టింది బుట్టా శిరము శ6మందు బెట్టింది భూదేవికైనా మొక్కనే మొక్కింంది దేవాతోకము 6గ్రనాడినాది హస్పి నాప్పరంబు దారీపట్టింది

అ౦పాలరాజు కధ 189 హస్తి నాఎ్యరంబు ఉయ్యాలో చేరవచ్చేనమ్మ ఉయ్యాలో నాలుగు దాణార్లు కలెదిరిగినాది ఎలుకా ఎరుకా అని అన్నవర్మము ఆయొక్క మర్య్చిము 'తెలువాకుంటను మారూకూతను ఎయ్యినే ఏసిండి ఆందరి తో మైనా వెవ్పుకుంటాను చాజాబవాజారును ఎరుకాజెప్తది ఏలూరు ఎరుకలిది సత్యానమంచిది ఎరుక్షలి తోచళైన సోది జెప్పీద్దామమ్మ అప్పుడూ గూడను ఉఅంపాలబరాజును లఎంపాల బాలుడు ఒడెలాగూడను ఎరుకలీ దాన్నన పిలుచుకారమ్మునె చేడెలూ పోయిం[డు ఎదుకలిసానిని మాయొక్క రాజును దౌరసానిగూడను సియొక్క ఎరుకను సత్యమున్నదాట సోది గూడను నిన్ను అడుగును ఉన్నది ఉన్నట్టు నువ్వు జెప్పాలె ఎరుకా శబ్దము నుదువాకుంటను అప్పుడూ గూడను రానేవచ్చింది ఏమిటీ సామిని పిలువానంపతిరి తీరొక్క పల్లెను లిరిగెదానినీ

పొద్దు చాలనూ పోతపున్నది మూడువూర్లునూ నాకే వున్నాయీ ఊర్లు వాడలనూ సోడ జెప్పియు సోది జేప్పినీ నేనెల్లిపోతనూ వఏీమమ్మ ఎరుకలి పలువానంపిన మాయొక్క కష్టాలు వెప్పవేనాతల్లి సోది గూడను మంచిగానై నను మంవిగా నువ్వంట చెప్తావపంటను

180 నల్లగొండజిల్లా ఉయా్యాలపాటలు నీయొక్క నత్యము ఉయ్యాలో నేనెల్వ జూస్తను ఉయ్యాలా చెపా ఇనవూ పక్కనీ బొజ్జ్బన్న నాకుగూడనూ ఏమి ఇవ్వవద్దు కోటొక్క దేవతల తలువనే తలిసింది సీయొక్క కష్టము మాకును వద్దు ఎల్లమ్మడేవినీ సాక్షిగా జెన్వ్చుత సోదినీ గూడనూ ఒపష్తావున్నది ఒక్కంన్ని పుుతున్ని కంటవెనాతల్లి మంచీ బలవంత బాలుడేవొతడు రాజ్యమ్ము దేళశమ్ము ఏలుతాడునమ్మ అట్టి లొపలా మీయిక్కయిద్లరికి మీయిక్కయిద్దరిక్తి ఎడవాట్లు జరుగు ఎడదాట్లగును నంగతీ గూడనూ పమమ్ము ఎరుకాలి ఏమంట అంటను ఈయొక్క- మాటను ఎట్లా జెప్పితివి మాకు గూడనూ ఎడహొట్లు జరుగునా- నువ్వు గూడనూ గట్టిగా జెవ్పవె ఇంటవూరాజ అంపాలరాజ నాయొక్క ఎరుకను సత్యము అన్నది 'వైకుంరంలోపలా ననే జెప్పినా లక్ష్మిదేవికీ సరస్వతి దెవికీ పార్వతిదేవికీ నేనె చెప్పినా నేను జెప్పీనట్లు ఎవ్వరూ జెప్పరు కష్టాలు గూడనూ రాకుంట మీరునూ నాయి వద్దనూ మందు చెట్టునూ ఆమందు చెట్టునూ సీకుయిస్త నూ పొగా ఏసుకుం టె కష్టాలురావమ్మ సుఖంగా మీరును ఉంటరని ఒప్పినా మందు చెట్టునూ తియనేతీసింది 1

ఉఅంపాలరాజు కథ [81 " ” గోలిమాలీగొట్టి ఉయ్యాలో మాయలమ్మానెన ఉయ్యాలో మాయా పొగల లేపనేలేపింది ఇద్దరి మేనునూ మొద్దునేచేసింద్‌ వే వాల రూప్రావత్రి ని(ద్రనే పోయింది మాయా గొమ్మనె చెయ్య నేచేసింది బుట్టలా పెట్టుకా బయలెన్లీ నావి బయిలూ ఎల్లింది దేవా లోకంబు చేవా లోకంబు చేరూకున్నది , దేవా లోకాన ఎట్ట్లాజరిగెను బాలున్ని కధలు చెప్పనే చెప్పుండి ఏమీరా బొలుడ కోరితెచ్చినాను " సీతో నావైన పనిగలిగేను . దేవాలోకాననె బాధలేపెడ్తుంది ల్లా అక్కడి సంగతి అల్ల ఉండంగనె ' బాలరూపావతి తెల్లవారినాది మాయ ఎరుకలివచ్చి మాయనూజేసెను మందొక పొగేసి ఏమీ జే'పెను మందుచెట్టూఅని " మాయనూజేసింది వలవలా దుఃఖమ్ము వలపోసుళున్నది చేతికిందున్న చేడెలాకై నను ఇంటరూ కన్నెలూ ఒక్కామనవి ఐదుగురు మావులు నాకవున్నరు మామామలతో టినే క చెప్పుండడ్రినాకును చెప్పినా మాటలు విన్నరూ వారైన గ ఐదుగురి వొద్దను చేరనే చేరిం్యడ్రు పాండురాజులారా చెప్తా వినండి మీయొక్క కుమారుడు అ౦ంపాలరాజు ష్‌. లగ ధాల్వా నిన్నటి దినము మాయ న ల మాయ ఎరుకలివచ్చి మందుకి లే ల ఛి నే యూ సస్టపహర బా డ్‌ స్ట (.

కలలై నల్తగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు మియిక్క_ కొడుకును ఉయ్యాలో *”ొంచవొయ్యినాది ఉయ్యాలో కోడలూ దుఃఖము దుఃఖము ఉన్నది ఐదుగురు పాండవులు బదులూకున్నరు

ఏవూరు ఎరుకలి ఏదేళశమున్నదీ

మాయ ఎరుకలి ఎట్లావచ్చెను మాయలేనిదీ ఎట్లా సోదివెప్పె అప్పుడూ గూడనే కోపంబు జేసిండు ఇంటరూ తమ్ములూ భీమార్డునా

ఇంటరూ తముులూ నకుల సహదేవులూ మన యొక్క ప్యక్రుడు ఏడాయు౦డినా

సాధించి పోదడనూ తప్పకా తేండడ్రి

తోలనే తోలించి ఆప్పుడూ గూడనూ దాసీ. కన్నెలు దాకీ జూపిండు

మాయ ఎరుకలి గీదారి వచ్చెను

20 గీద్బ్రా వచ్చెను పొయ్యింది జూడలె పాండవులందరు ఐదుగురు గూడను ఐదుదేశాలు తిరుగుతా వున్నరు పెద్దవాశును ధర్మారాజును

నలుగురు తమ్ములకు ఆజ్ఞా యిచ్చిండడ్షు అప్పుడూ గూడను ఎల్లినే ఎల్లిం[డ్రు పడుమటి *1 భాండము ఉత్తరీ భాండము

దక్షణీ భాండము తిరుగనే తిరుగుతుంథడు నాలుగూ దిక్కులా తిరుగుతా వున్నరు బాలున్ని జాడలు దొరుకా లెదమ్మ పాఠడవులందరు స్ప స్రార్రుకు న్నారు ఎక్కడో ఉండొచ్చు మాయలా ముండను దాసీ మంత్రము పొడిచేసి పోదుము కోపంబుతో మైన పాండవులు ఐతేను ఎనుకకూ మల్లిం్యడ్రు పాంరవులు ఐకేను

టఉఅంపాలరాజు కధ 198 )క్కుడీ నంగతి. ఉయ్యాలో అట్లవుండంగను ఉయ్యాలో రాయారంభనె మరి ఏమిజేసెరా ,మిరా బాలుడా కూడుతనా లేదా )న్నూ గూడను కోరితెచ్చినా గేరితెచ్చినా కోరికా దీర్చవా పద్దునాయమ్మ నన్నూకోరుటా ఎందూ ముందునూ తెలువా నోదమ్మ రాకు మాత్రము 'తెలువా వోదమ్మ నాయొక్క తిలిదం[డి ఎంతా దుఃఖము ఎంతా దుఃఖము దుఃఖ పోతుందా నాయిక్క భారియ రూపావతిని ఎంత ఏడుబృను 39జంట్రవె రంభా కాళ్లు మొక్కె-దా కరుజాజూడవూ తప్పా కుంటను నన్ను వొదులవే సీ యొక్క భార్యా శుందరం గల్లదా స్‌ యొక్క భార్యా నాకం పె ఎక్కువా

సాయిక్క అందము జూడవూ రాజా కోరీతెచ్చినా మౌట్లాడవోకుమా నిన్ను గూడనూ వొదుల్తానన్నది ఒక్కనాటికన్నా వొదులాజాలను కరుణ జూడమాని ఏడుస్తావున్నడు నాయొక్క భార్యతో కూడీనంకను పయినా మొచ్చేద సీతోనేనై న సితోనేనై న కలిసీవుంటను భార్యావద్దకు పోతవబొలుడా తప్పాకుంటను ఎల్లి పోతవా పోనొక్కం గడియను రానొక్క గడియను భార్యా తో బైన మాట్లాడ గడియను అప్పుడూ గూడను ఓజసెలవ్లూ పెట్టింది మూడూ గంటల్లు రమ్మని చెప్పింది

1లిశ నల్లగొండజిల్లా ఉయా్యాలపాటలు అప్పుడూ గూడను ఉయ్యాలో ఎఅంపాలరాజును ఉయ్యాలో అర్ధరాత్రి వేళ ఎల్లనే ఎల్లిండు హప్తినా పురంబు చేరుకున్నాడమ్మ మడలో గూడను ఎవ్వరూ ఉన్నరు తన యొక్కభార్యను రూపవతీదేవి చేతికిందనే దాసీ కన్నెలె కొంతలు పన్నెండు గొళ్టేటి 15ట్లయ్రిమూ అయింది దరువాజలయికేను బంధిం చినారమ్మ పాటు కూరుపులమీద రానే వచ్చిండు తలుపును గూడను కొడ్డనే వున్నడు తలుపులు తీయమాని కూతలు వెడ్తడు భామనే వినవే రూపవాతిదేవి వచ్చి వున్ననే తలుపు దీయపే అర్ధర్యాతి వేళ్ల రా(త్రీిఆయింది తలుప్క దీయవే నేను వచ్చి వున్ననే ఈ “మధ్యరాత్రి వచ్చుటా కారణము చొంగవా నీవును దొరవా సీవును ఎవ్వారయింది నాకూ దెలువదు తల్లీ దర్శిని ఎవరూ ఉన్నరు ఊరూ ముత్తాత నాకూ జెప్పవూ తల్లి దండి పేరును నాకు జెప్పవూ చెప్తానినవే భామ రూపవాతి పాండవులై నను మాతల్లి దండి 'పెద్దనాయ్నలు ఫీమార్టునులు పెద్ద పెద్దనాయ్న ధర్యారాజును నన్ను గన్నతంి నకులుడు ఉన్నడు వమ కిస పొన్నముల దేవినీ కాళ్లూనొ చ్చెను అట్లా అన్నమా నమ్మాజాలదూ

అంపాలరాజు కథ 188 పాండపులకై నను ఉయ్యాలో విద్యలూ జెప్పినా ఉయ్యాలో విద్యలూ జెప్పినా గురువు ఎవ్వరు గట్లానియితెను నమ్మకం బడ్తను వింటవే భామా రూపావతినీ పాండవులకై నా విద్యలూ జెప్పేటి (దొణాచార్యుడు గురువులూ ఉన్నారు విద్యాగురువులు ఉన్నం ఓభామ ఆప్పుడు నమ్మకంబు పట్టినేపట్టింది తిలుఎులు దీసింది ఆప్పుడూగూడనే ఇన్నీ రొజులు ఎక్కడాపోతివి మాయకోటీరంభ చెప్పినా ముచ్చట్లు చెప్పినా ముచ్చట్లు మదిపెట్టుకోని ఎక్కడా పోయినవని అడి గీనప్పుడు తిరుపతీ (శ్రీరంగం భ(ద్రాచలము అప్పుడూ గూడనూ నదులూదిరిగిన 17 యాతర్లు దిరిగినే వస్తావున్నను అప్పుడూ గూడనూ సరిపోయిందన్నది మాయబొంకులు బొంకనేవొంకిండు అప్పుడూ భామనే ఏమీ జేసెను వేస్నిళ్లు సన్నీష్ల వెయ్యారు గోలాలు తనయొక్క విభునికి కానంబు జేయించి అప్పుడు దొక్కాలు తొడిగించినాదమ్మ ౩18 ఆడ్డాడుకములాల అన్నమే పెట్టింది తమల పాకులా 3జెన్రిడ్రాల్రు యిచ్చింది అప్పుడూ గూడనూ పూలాపొన్సునూ సతిమ్మ సృరుషులు ని్మద్రలు జెందిరీ నిద్రణు గూడనూ చెంగ్షనే చెందిండు అంపాల బాలునికి 20కాలాబద్రుంది మాయారంభ కలలొచ్చీనట్లు

198 నల్లి గొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు దిగులూ చెందిండు ఉయ్యాలో దిగ్గునాలెచిండు ఉయ్యాలో థానురో ఓభాను నేనెల్లి పోతున్న నేనెల్ల పోతున్న యాళర్లు గూడను "2ఇయబ్లాక గూడనూ తిరిగి వసివి మళ్ల ఏమీపని చెప్పు ఓనాధ తప్పకుంటనాకు చప్పావలెను ఊరూరు పంటను గుళ్ల్తుకట్టించినా గుళ్లామీదిని శిఖరాలు ఉన్నవి శిఖరాలు గూడనూ కట్టించివస్తను ఇంటివూ ఓనాధ చెప్పెదా నీకును గుట్లా కట్టీయ్య సీవంతు ఉన్నది శిఖరాలు కట్టియ్య నావంతు ఉన్నది తప్పాకుంటను ఎంబడీవస్తను ఎ౦శా భెక్కనా పొయ్యినప్పుడు విన్నూ గూడను వదులాజాలను వొద్దే ఓభామా ఎంబడీ గూడను నచ్చా జెప్పిండు మన్లిపండుకూనే మాయకోటీరంభ రానే వచ్చించి ఒక్కోగంటను రెండో గంటలు మూడూ గంటలు నాలుగూ గంటలు పాయకా పన్నెండు గంటలూ ఆమెను ఎందూకంటను రాకాపోయెను దేవాలోకంబు చేరనేఎల్లింది హస్పి నాప్పురము ఆదిగూడవచ్చింది మేడళ్లాగూడను చేరూకున్నది తమలపాకులు నోట్లో సెట్టింది కస్పాపిస్సాను నమిలి నాదమ్మ స ఘైడూగూడనె మత్తూ జల్లింది మేలికా లేకుంట చెయ్యనే చేసింది

అంపాలరాజు కధ 11 తమలాపాకును ఉయ్యాలో నమిలింది తల్లినీ ఉయ్యాలో బాలరూపవాతి 2ఉసిం గుల్ల వూసింది ఆయొక్క_ బాలుసీ 'రెట్టాపట్టింది గొధరాగొ(రానె ఎత్తుకనే పోయింది దేవాలళలోకంబు 25క్రాంచ్రనే పోయింది పోయినా తర్వాత ఏమియు జరిగెను చక్కనీ నాఅల్లి రూపవతీడేవి

ఈనాడు ఐనను తొమ్మిది నెల్లును దేవతాలందరికి తొమ్మిదీ ఘడియలు తొమ్మిది ఘడియలు గడియలె త'ప్పెను కెల్లావారింది దాసీకాంతలు దాసికాంతలు కండ్లా జూసిం(డు ఏమమ్మి అక్కలూ ఏమని అడుగుదాము నిన్నా మొన్ననో ఒక్కాతీరుండెను చేతులు సన్నము "ఆచ్చక్రట్టు ఎదులును ముక్కూ. మూరెడు సాగనేసాగింది పొన్నకాయ లెక్కనా పొట్టఏరుపాడె రాజులాతో మైనా మనకు "బదునాము తొందంగా పోయినీ చెప్పుదాంమనం౦ ఎల్లనే ఎల్లిం్యడు రాజులావద్దకు రాజులావద్దకు చేరుకున్నారమ్మ దండమూ ఓరాజ చెప్తా ఇనవూ

ఏంటీ కాంతలు వేగ్గిరంబునా

ఏమీపని మీకూకలిగెను తొందరగా మాతోని తెలుపరేవాలలు అప్పుడూ గూడనె ఏమంట జెప్పిరీ మీయొక్క కొడుకును పొయినా తర్వాత మీయొక్క కోడలు గర్భిణీ అయింది

ఈ యొకగా బదునాం మామీద మోపొద్దు

196 నల్లగొండజిల్లా ఉయా్యాలపాటలు రా(త్రీగూడను ఉయ్యాలో మేము లేమునూ ఉయ్యాలో మెము గూడనూ మీతోనిజెప్పి మి అంతలో పాండవులు తిరిగీ వచ్చిరి కోడలూ గూడనూ కాడుకు పొయ్యిండాని దుఃఖముతో మైనా ఉంకాలేదేమొ కొడుకూ పోయినంక కోడలూ ఏమిటి బట్టా పోయినంక "౩చ్చీర్లూ ఏమిటికీ రాజాన రాజుల రండ పేరూవచ్చె దేవాన దేవతల్లా జెబ్బ పేరూవచ్చె ఉంచాగూడదు ఈయిక్క బాలను ముగ్గుర్ని గూడను తలావరులా తలావరులా పిలువనంపు జేసిండు రాజులావద్దకు ఎల్లనే ఎల్లిం్యడ్రు ముగ్గురూ గూడనే తాలావరులు రాజులా ఆజ్ఞను తీసూకున్నరు ఆడివిలోపలా తీస్కాపొయ్యిరీ తసయొక్క తలను కొట్టావాలను పోనే పొయ్యిం[డు రూపావకినీ రూషావతినీ పెడా లెక్కలే "పెడా రెక్కలే కట్టనే కట్టిం(డు అప్పుడూ గూడనే దారీవట్టిం (డు పలవల ళోకము వలపోసూతుంది ఏమి [ప్రాణాము నాయిక్క విభుడా ఒక్కా ఘడియను వచ్చీనీవును నాకూ ఎంతనూ బాధలూ పెడ్తివి దఃఖము గూడనే 29వలసృళాయున్నది ఇంటరూ అన్నలూ అత్తామామనేె ఆత్తామామనే కొళ్లూ మొక్కెదా కాళ్లు మొక్కినీ వస్తృనూనేనై న

అంపాలరాజు కథ 193 ఎక్కడీ కాళ్లమ్ము ఉయ్యాలో ఏడీకాళ్లమ్మ ఉయ్యాలో కాళ్లూ గూడనూ మొక్కావద్దమ్మ కచ్చీరు ముందరా పోతనే నాయమ్మ నీయొక్క తాలను వాళ్లునే తీస్సరు నడువా రాదమ్మ అడివీ గూడనూ ఘోరాఅడివి అడీవీ లోపలికి అడివీ వొద్దకు తీస్కనే వచ్చిండు అప్పుడూ గూడనే రూపావతినే దేవతలందరిని తలువనే తలిసింది నాయినా నాయినా నాయినా వి(కమా నన్ను గన్నరే శాళాగనలెదు అయ్యినాతల్లి కములాకిదేవి ఫాపకారీదాన్ని పొట్టాలోవల

ఎందూ కింటాను పుట్టినానమ్మా పుట్టంగ నాకును విసమూ బెట్టలే మీయొక్క. పేరును ఎందుకూ ఉన్నది శోకమ్ము గూడనూ వలపోసుకుంటనూ వలపోసుకుంటనూ పోవూచున్నరు ముగ్గురూ గూడనే తాలావరులు ఎంశాలెక్క-నా మేమూవద్దును అక్కడా గూడనూ ఆడివిలోపలా

రాజూ చెప్పినా ఆజ్ఞలు గూడనూ తప్పాకుంటను చెయ్యండిమీరును నలవల దుఃఖమ్ము వలపోసుకుంట వంగావడిని కాళ్లూ వశస్షైను ముగ్గురూ రౌడీలు అప్పుడూ గూడను ఆయొక్క-కత్తులు పైకీలేపిండడ్రు

తలా గూడనే కొడ్డాం అనిపవీ గూడ కొడ్డాం అనిసీ లేపనే లేపిం(డ్రు

200 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యిాలపాటలు చెతులూ గూడనే ఉయ్యాలో గడగడా వణిశెను ఉయ్యాలో ఆయొక్క_ శోకము ఎక్కడా గూడనే నారాయణామూర్తికి ఏ30స్తూచీ ముట్టింది వాళ్ళ్శొక్క గర్భాన నెనరూ జేసి ఆయొక్క-నోటను ఏమంట పున్నరు ఇంటాము దొర్బాని ఏమీ జెప్పినను సీయుక్క *పేతాలను కొట్టాలెనంటను మాకూ చేతులు వస్తాలేవమ్మా నియొక్కం రాజ్యము ఎల్లీ పోవమ్మ చు ఊరులోపలికి రాకుమాని చెప్పిరి మల్లా వొవ్రేనమ్మ ఉ౦ండాటోవమ్మ దెళము మీదనే బతిక్రీరావమ్మ అడివీలోనా వదిలీ పెట్టిండు వదిలీ పెట్టమ్మ ఎనుక్షకు మళల్లిం (డు అక్కడా గూడను ఏమీ పట్నంబు థోజానగరి పట్నంబు ఉన్నది పట్నానికై నను పడమటీ భాగాన ఎని వార్ల గూడినీ గుడిసీ ఉన్నది గుడీలోపలికి చేరూకున్నది గుడీలోపలా ఉ న్నాతర్వాత భోజానగరి పట్నముతోపలా లోవల క0క్షూ ఏమికేసెను మంగవీ ఎంకమ్మ మంగలీ పాపమ్మ “ము ంశాకాండ్లకి ఒగా బుద్ధినీ క స్టైలు పిడికెలు ఏరూకుంటనే ఏకా ఏనే గుడీవద్దకు గుక్తీవద్దకు రానేవచ్చిరి వాళ్లను జూసీ వలపోనుళున్నది వాతొమ్మిది గడియలూ గూడనే

ఇజంంపాలరాజు కథ ౭01 గడియాలూ గూడనే ఉయ్యాలో నిండుకొస్తున్నయి ఉయ్యాలో మంతాకాండ్లే కేరనే చేరిం్యడ్రు ఏవూరు ఉన్నదీ పఏపల్లె వున్నదీ ఎవారుకొని ఉండేటి మర్కంబు లెక్కడా అఎజ్బుడూ గూడనూ అడుగుతునే ఉండడు ="ప్పేదానికి నోరూ లేదమ్మ

మంత్రా రాండ్లునూ ఏమినీ చజేసితీ తొలుసూలు మనిషివి నువ్వే ఉన్నవు చుం్శతాకాండ్లును ఏమనీ అంటరు

ఊరినీ లోపలా ఏమీ జీ నరు

వాహ్‌ గూడనే చేకట్లకం దను

పిక్షట్ల కంటను ఇషారు జే నరు వయసూ గూడను తీశీషోయింది

ఇద్దరూ గూడను పేమనీ అంటరు

పిల్లా పుడ్డెను సాదుదామును

“ల్తగాడు పు డ్రెను పారేద్ధామును

ఈ యొక్క తల్లినీ తీస్కాపొయ్యినీ మంచిగా మనమైనా పోషించు దామమ్మ వీసీ పేరిట పషునయొక్క- కడుఎృనూ మనయెక్క కడుపునూ నిండుళాదని చెప్పి బదులూ కున్నరే ను౦శ్రాగాండ్లును ఇంటనే నాయమ్మ రూపవాతీదేవి రొలుచూలుదానివీ *జగ్లేగ్రీ వస్తది తలకాయకై ననూ గుడ్డా కట్టిం్యడ్రు సూడాకుంటను కంగ్లూ గూడను కండ్లకూ గూడను గంతా కట్టిరి దాలుడూగూడను తొణీకిన లాడును ఏడంగ పుడ్డునూ ఏడ్రంగ పెరుగుదునూ చక్కనీ బాలుడు భామకడుప్పన గూడనూ

202 నల్లగొండజిల్లా ఉయా్య్యాలపాటలు కడుపులా గూడనే ఉయ్యలో నాలుగూ దిక్కులా ఉయ్యాలొ నాలుగూ దిక్కులా తిరుగుతా ఉన్నడు

బాలుడూ పుట్టంగ మరియెట్లగలదు

రాజాక్టధికారాలు తప్పనే పోవంగ

ఐదుగురూ తాతలు మృతీ జెందిరి

దేవాలోకాన మాయకోటీరంభ

మాయకోటీరంభ తలకాయకై నను

వాలుడూ పుృట్టంగ తలకాయ నొచ్చింది

తలబాధనొప్పినీ నొప్పీపుసైను

బాలుడూ గూడను ఎట్టనే పుట్టిండు

బొడ్డూగుంటను వాలుడూ వై టను

బాలుడూ గూడను బై టనూపడ్డడు

1. వంళం 2. నారదుడు జానపదులు కల్పించుకున్న రూపం 8. చాడీలు
2. పరిహానం 9* కర్ణాభరణ విశేషం 6. విడిచి పెట్టింది 7. నూయచెసి రు చెప్పండి-(ప్రాంతీయ రూవం $. కొనిపోయినది = (పాంతీయ రూపం
3. ఈ దారి వదాది గకారం ప్రాంతీయ లక్షణం 11. ఖండం = థాగం 12, విసిగిపోయిరి 18. వింటావా? 14. నియనుం ఏర్పరచింది.
4. సనమయం--ఆంగ్ల పదం. జానపదుని వాడుకలో మచ్చిక పడడం విశేషం
5. అర్ధర్యాతి 17. యాలు 18. పవ్వు వలె విరిసిన వరి అన్నం
6. విడెయులుఐ తాంబూలం 20 కలపడు = కలవచ్చు 21 ఇంత వరకూ 22, ముక్కా చెక్కగా ౫ మరీమెత్తగా కాకుండా28 మెలకువ 24 చెంగులు ఇ చింగులు ౫ కుచ్చెళ్ళు 26. కొంచుకొని = తీసుకుని
7. హస్తాభరణ విశేషం 27. ఐబద్నామ్‌ ౫ నింద అన్య దేశ్యం
8. గుడ్డపీలిక 28, వలపోస్తూ 80. కబురందింది 8! తల 882. ఊం సరిహద్దున 88. మంత సానులు 84. తల తిప్పుడు కండ్లు తిరగడం. ఖే

బాణావతి తఈథ

సంళతి లేని కారణాన తోడబుట్టిన వానిని, అతని భార్యను ఇంట ఉంచుకున్న దాణావతి పలుకష్టాల పాలౌకుంది చెల్లెలు తన సొత్తుకు అన్నను "పెత్తనదారును చెయ్యడం, చెల్లెలి సొత్తును ప్పూర్తిగా సొంతం చేసుకోవాలను కున్న అన్న దురాశ ఇందులో వర్ణనీయాలు. పృష్టింటి ఆస్తికి స్త్రీల హక్కు దారుల్లై , ఎరుషసంళానం పరాయిగా ఎన్నబడిన ఒకనాటి వ్యవస్థ, అన్నా చెల్లెళ్ళమధ్య వైరం, చెల్లెల్ని చంపి అన్న ఆస్తిని చేజిక్కించుకోవడం వీటికి కరణంగా (కూరురాలూ, నూర్మకికురాలూ అయిన వదిన పాత కల్చింపబడ్డది, దేశ కాల పరిస్థితులనుబట్టి ఈనాటి సంఘానికి యోగ్యంగా కధను మలచడానికై ఆ పాత్ర ఉద్దేశింపబడ్డది. అంతే కాని అన్నావెళ్లైెళ్ళ మధ్య వైరాన్ని సూచించే ఈ కధాంశం. చాలా పాతది, ఇది మాత పితృ స్వామ్యాల నంధికాలానికి సంబంధించినంత పురాతనమైనది.

ముఖ్య కథాంశమేకాక, మంగతళక్తులతో మనుమల్ని అదుపు చేయడం, బాణావతి "డొక్కం*క్సు నాగేందుని కాపలా ఉంచడం, చచ్చినవారిని నంజీవి పుళ్లితో (ితికించడం, ఇవన్నీ ప్రివంచవ్యా ప్తంగా జానపదకధల్లో కనిపించే మూలాంళాలే

ఈ కధలో భాషా సౌష్టవం అంతగా కానరాదు. అయినా చక్కని నుడి కారాలూ, పదబంధాలూ లేకపోలేదు. ఉయ్యాల ఉయ్యాల ఉయ్యాలో ఉయ్యాల ఓరామ ఉయ్యాలో థ్రీరామ జయరామ సిరిసెన్నారాను ఆరామ జయరామ ఆగిపట్నం రామ తొలిదల్తు మలిదల్తు చొనకొండాదల్తు ముద్దుకూ నినుదల్తు ముత్యాల పోశమ్మ ఏడుపకూ నినుదల్లు ఓఎజ్టపోశమ్మ

౯04 నల్లి గొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు నవ్వుకూ నినుదల్లు ఉయ్యాలో ఓనల్ల పోళమ్మ ఉయ్యాలో గెబ్బయీకోట్ల దెవతలాకు దండము అరువయీ కోట్ల అయ్యలాకు దండిము బొరా జేగము పట్నమూ ఉన్నది రాజునూ జొరంగ మారాజు ఉన్సడూ రాజూ భారియ అమ్మావారుదేని బొణావతినీ చక్కనీ నాతల్లి సంతానమైనను లెదునూ కల్లికి రాజ్యమూ దెశము ] మస్తుగా ఉన్నది రాజ్యమును * ఏలుటోల్ల ఎవరును లేరని తనయొక్క_తోడు అన్నా ఉన్నడు అన్ననీ గూడను తీసుకొచ్చీనాది ఇంటవూ నాయన్న ఈ యొక్క పట్నమను ఈయొక్క పట్నము పోషించవలెను ఆన్నము అడుగనూ ఆడిబౌాలాలేదు నాయెంట దిరుగనూ పుతుడూ లేడునూ ఈయొక్క పట్నము సివు పోషించవలెను తోడబుట్నా తోడు చెల్లెండ్తు ఉన్నరూ శాజ్యముగూడనూ ఏలుకో ఓయన్న అన్ననే థార్య సుగుణవాతిదేవి ఇంటీ లోపలా 'పెంఎకం ఉంచెనూ ఉండంగ ఉండంగ కొ న్నేండ్లాయెను ఉండంగ ఉండగ గడిపింది నాతల్లి దినికిందమనం తాపిదారిజేయం

౨ శ్రాపిదొారి జేయ మనచేళాగాదు మం[తాలముండ మాయదారి ముండ చక్కనీ వారాజు కన్చీరు ఏలుతుండు కచ్చీరు లోపలా ఉన్నడూ రాజైన రాజనూ గూడనూ (పాణంబు దిస్తే

వాణొావచి కథ 205 దేశాలు మనకూ ఉయ్యాలో రాజ్యాలు మనకూ ఉయ్యాలో పామునే జేసింది పామునే తోలింది కచ్చీరుతలోపలికి పామునే తోలింది చక్కూనీ రాజునూ అంది కాటిచ్చెనూ ఆయిక్క- రాజునూ మరణ మయ్య్యినాడు పాయకా పన్నెండు పన్నెండు గొఫమ్హైటి పన్నెండు గొఫ్టేటి టయిము ఆయీగ్టనాది అన్నానికి గూడనూ రాకపాయెనాని కచ్చీరు లోపలికి పోనే పొయ్యింది ఆయిక్క సర్పము కాటూ వెట్టింది మరణామయి్యిండు సక్కనీ రాజు గుబ గుబాను ఛాతీగుద్దుకొని ఎటూ పన్నెండు మెడ "పేరుగన్నావాడ దొంగలూ వచ్చిరా చోరులూ వచ్చిరా ఎట్లా (ప్రాణంబు ఎల్లీపాయెనూ అన్నా తోడను చెప్పింది నాతల్లి వలవల సోకము వొభణునసాగీనాది ఏమయ్యా అన్నా తోడబుట్నావాడి ఈయిక్క రాజ్యము నీదీ ఉన్నది సియొక్క- బొవను చెల్లీ పోయిండు రాజ్యము నసీదుంది దేశము నీదుంది కచ్చీరు నువ్వ్వైన ఏలరా నాయన్న ఎక్క-డీ[ప్రాణము ఎట్ల ఎల్లీపాయె అప్పుడూ గూడను ఏమిజేసీనాడు ఆయిక్క_ రాజునూ తీస్క_నే పొయ్యిం్యడు ఆగ్నినీ కాష్టమూ కౌష్టమే పెట్టిండు కాష్టమూ పెట్టిండు కాలగతముజేసి కాలగతము జేసి ఇంటికే వచ్చిండు ఏమినా చెల్లై చెప్తాఇనఎమ్బ్మ

॥ నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు శను ఉండంగ ఉయ్యాలో సీకు ఏమీ భయము ఉయ్యాలో ఏమిభయములెదూ అదురుకోకు చెల్లె నెళకూ గూడను చెప్పిండు అప్పుడ నక్కనీ నాతల్లి సంతానం లేకనూ కోదొక్క ఉవతలా పూజలూచేసింది చేయగా చేయగా ఆయొక్క దెపుడు ఆయిక్క దేవుడు వరమిచ్చీనారమ్మ తనయిక్కపతినీ చంపీనాడమ్మ మాయలా ముండను ఏమనీ అంటదీ రాజూ గూడను చెల్లీపోయిండు రాజ్సీ ఒకతి ఒకతీ ఉన్నది ఒక్కదానీ * పానం తీస్తే గూడనూ రాజ్యమూ మనకూ దేశమూ మనకూ ఈమెను జంపితే పేడా జల్లారును తలిసింది మతిని పాపకారీ ముండ ఏీమోయి మంత్రీ చెప్పుకా ఇనవూ దొంగలా గూడను పిల్చుకారావూ సట్టిడివి లోపలా తలదీస్తేనూ దీనొక్క. తలనూ కొట్టిరమ్మసీ దొంగలకు గూడనూ చెప్పిరమ్మనృడీ వాయొక్యం మాటనూ వవరిన్నారమ్మ చేతి కిందున్నది దాసిదీమా్యత్రము దాసీకముల చెవుల యిన్నాదమ్మ ఏమమ్ము దొర్బాని నీయిక్క (ప్రాణిని సీయొక్క ప్రాజినీ ఈరోజు పోతదీ రాజ్యాల పొంటనే రాణీ లెక్కను దేశాల మీదను దేవతాలెక్క-ను బకికిరావూతల్లి ఊరూ లోపలా ఊరీ లోపలా ఉంటే బత్కవు

చాణావతి కధ 207 దాసిన్ని మాటలూ ఉయ్యాలో చెవుల యిన్నాదమ్మ ఉయ్యాలో నవా తొమ్మిదీ ఘడియల వొస్తున్నయి చక్కనీ నాతట్ల బాణావతమ్మునే వొల వెల దుఃఖము వొాలపోసుతున్నాది రాజ్యాలకు నాకునూ బుణము తీరింది దేశానికి నాకునూ ముణనంబంధంతీరె రౌప్పలు కర్నాలు సూస్త ఉన్నారన్ము వపొలపోసూకుంట బయిలూ ఎల్లింది గట్లు గట్లునూ దాటుకా ఉన్నదీ ఎజ్జటీ ఎండల్ల గుమ్మడీ పండోలె నడిచినా కాల్లకె నాది * టొగ్గాలొచ్చె ఊపినా హస్తాలకు 6 జర్రములూ దిగెరా వరమిచ్చినా బహూ సీయిక్క- వరము సియొక్క_వరము సీకే ముట్టురా నాయిక్క పేరును ఎందుకూ యిస్తివి వొాలపోసుకుంటనూ ఎల్లిపో ళున్నాది చంటద్రాగిరిని పట్నము జేరింది చ్మదగిరీరాజు కండ్లజూ సీనాడు ఏవూరు ఓయన్ము ఏవల్లై ఉన్నది మారుకోని వుండేటి మర్మము ఎక్కడా తావుకోని వుండేటి తావులు ఎక్కడా నీయొక్క "పేరును 'సెప్పూనాబిడ్డ ఏమంట జెప్పుదూ నమ్ను గన్నాతం్రి సెప్పనోరాడదు నాయొక్క బాధను కౌరంగ పట్నము మాచి ఉన్నాదయ్య నాయొక్క భర్త జొరంగరాజునూ నాకూ బాధలు వచ్చినయి ఓతం (డి "పెంపవుకం దెచ్చుకున్న తోడపుట్నతో డాని నాయొక్క భర్తను చెల్లిపోయినాడు

208 నల్లగొ౦డవిల్లా ఉయ్యాలపాటలు నాయిక్క గతిని ఉయ్కొలో ఇంతపచ్చీనాది. ఉయ్యాలో ఇంటవూ నిడ్ట చెప్తా ఇసజమ, వాల్‌ దానికీ అడ్డమూ ఎెఎరూ. రారమ్వ్య మాయింట్‌ లోపలా దాసితెగా దమ్మ జాగా అవమ్మ 7 ఎల్లుకోవు మీయమ్మ "ెట్టాకున్నసు పెళ్లే ఇల్లమ్మ "'సెకే ఇళల్లెనా నేను జూపిస ను శి లె న ఈడికి దగ్గరా మున్నూట అరువు గొడినీ పర్వతము ఎట్బియి ఉన్నిది కులాన గౌండ్లోడు గౌడీరాజంట గొడీ రాజంటి కులాన గౌండ్లోడు ముగ్గురూ విడ్ణలు వానీకున్నరు పర్వతా కాంతలు రూవావతుం ఠూపావతులూ వాషళూ ఉనిరు న్‌ ౬ వొయిక్కం- రాజుకు దగ్గిరా జేరతై చెంటదగింరాజు ఒప్పనే చెప్పిండు 9 వానించి ఎల్లింది బయిలూ చేరింది గబ్లల గూడనూ ఎల్లీండి బతిల్ల లాగు క గట్లూ గట్లన్ని తిరుగూకుంటను ౧0 య 19జ్రండిదండి కొండలె ఎక్కుతా వున్నది దండీ కొండలు _గుతా ఉన్నది నాయిక్క గతిని ఎవరూ జూస్తరు

బాజాఎతి క; 209 నాయిక్క (శమఫలము ఉయ్యాలో చెట్లకూ ఏమెరుక ఉయ్యాలో నారాతఫలము రాళ్లకూ ఏమెరుక ఏడ్సూకుంటను ఎల్లింది నాతల్లి గౌడీ. ఎర్వలిము చేంనే చేరింది పట్నయు లోపలికి వోనేపోయిందచ్‌ మిం చినీళ్లబాయి మళ్ల తొటను 1వవాడ్రిక గూడను సేరింది నాతట్ల చాయీ మీదికి రానేవచ్చిం(డ్రు దాసీ కన్నెలు కండ్ర జూసీనారు ఏవూరు ఉన్నదె ఏ ప్లై ఉన్నది మాతోట కావలీ నువ్వున్న వొయమ్మ మీయిక్క రాజుకూ చఎప్పవె నాతల్లి రాశ్లమ్‌ వడి పట్టూకుంబుంది ఎనుకకూ మల్లిండు దాసీకాంతలూ దండము"* ఓరాజ రాజా ఓరాజ మనయికష్కా తోటకూ తోటా వొస్టకి ఎవరా ఓ బాల వచ్చీ ఉన్నది ఏమి జెప్పమన్న 3” రెప్తాతదయ్య చెంగదయిండి తెలువదు ఎఎరయింది తెలువదు అప్వడూ గూడను 1 ఏంబడే ఎల్లిండు గౌడీరాజును బయిలూదేరిండు తోటావిద్దికి రానేవచ్చిండు ఏవూరు ఉన్నది ఏపల్లె ఉన్నది మారుకొనుండేటి మర్మములెక్కాడా శావుకో నుండెటి తావులూ ఎక్కడా ఒక్క-దానీవైన ఎందుకూ ఒ స్తివి దండమయూ ఓరాజ కోపమూజేయకు౦,డ్రి 1ఉదవములూ అం అను రికి దగ్గెదీయం (డి కోవముఎ స్తెనూ కొట్టి5 ఎలాగొట్టుం 6

210 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు గూడిడిసిన పజీనీ ఉయ్యాలో నేనుగూడాఆయ్న ఉయ్యాలో అ త్తమామలేని కోడల్నిఅయితిని తల్లిదం డ్రిలేని విడ్డనూ అయినను ఎనుక ముందూలేదు నువ్వేదిక్కును నన్నూగూడను కాపాడునారాజ నన్నుగన్నాతం (డ్రి నువ్వే ఉన్నవు కోపమూవచ్చినా కడుప్పులాపెట్టుకో నాయొక్క-పట్నము చెప్తాఇనవూ కౌరంగ పట్నము _ మాదీ ఉన్నది కొారంగ రాజును నాయొక్క భర్తను రాజ్యాలు దేశాలు మాకూ ఉన్నయి 1ేళర్టక్భ్లల్రం మేమాని చెప్పినానేను తోడబుట్టినతోడాని అన్ననీగూడను అన్ననీగూడను 'పెంపుకందెచ్చినా పెంపుకందెగ్బానను మాయొక్క ఒసినెను మాయొక్క ఒదినెను ఈగతికి జేనెను సుగుణవతీ దేవి మాయొక్క ఒదీనెను మాయలాముండ ఈ గతిజేసినాది భర్తాగూడను చెల్లిపోయినాడు ఇంటివూనాబిడ్డ సక్కనీనాయమ శై బాణావతమ్యనే దిగులెందుకుసీకు దిగులెందుకు నీకు ఎక్కడాపోవ దు ముగ్గురూ బిడ్డలు నాకూ ఉన్నరు బిడ్డలా దాపునా నువ్వోచిడ్డవు చిడ్డలను గూడనూ అప్పుడూ గూడనూ మేడమీది నించి కిందికీ రప్పించి వీడ్డలా చేతులా పెట్టనే'పెట్టిండు విందరూ నాతల్లి పల్యాకాంతనే పల్యాకాంతనే రూపావతినే

దాజావతి కథ క. మునీకన్య ఉయ్యాలొ మాటలూ ఇనవమ్మ ఉయ్యాలో నలుగురూ మీరైన అక్కలూ చెల్లెండ్లు మీతో పాకైన క”స+దం(డి మీరైన మీయొక్క తోదను అక్కడఉన్నాదాని అప్పుడూ గూడనే ఒప్పజెప్పీనాడు మీదెకీ ఐనను తీస్కాబొయ్యిండడు ముగ్గురూ గూడనె కన్యలు గూడనే ళఈ0 (కిజెప్పినా ఆజ్ఞలు దాటాకుంట శల్లినీ గూడనూ ఎట్లాజేసిరి వేన్నీళ్ల సన్నిబ్య 'వెయ్య్యూరుగోలాలు నీళ్లూ బోసిరి సక్కనీ తల్లికి 5శ్రగ్రిస్సి ఇడ్రిసిరీ 19ప్రైడివీ గట్టించిరీ వెండి దువ్వెసతోటి వెయ్యిచిక్కు-దీసిర పగిడి దువ్వెన తోటి పై చిక్కుదిసిరి 'పేలూ జూ స్తరు సక్క-నీతల్లికి వన్నిరాజుల నుంవైన నిదురాభేదు నిదురాలేకను సక్క-సీతల్లి నే అప్పుడూ గూడనె నిదురాబాయెనే బాణావతమ్య నిదురాబోయింది అక్కడీకధలు అట్లవుండంగను ఇక్క_డీ కధలు ఎట్లాజరిగెరా దొంగలా గూడను తోళ్లేనైనను చేతీకిందను దాసీదాన్నై నను దాసీ దానిని ప్రానామే దీసిం(డ్రు సంపినామనిచెస్పి చెప్పనే చెప్పింటడు అప్పుడూగూడను రూప్పలూ జూసింది నాయొక్క గూడను ' రవ్రాడ్రివిడ్డాగాదు దాసీదాన్ని సంపిం(డ్రానిచెప్పి అరేతులా ఆఅంజనంబెట్టిందె

212 నల్గగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు అషమూడులోకొలు ఉయ్యాలో సూడనే చూసింది ఉయ్యాలో ఎక్కడాఎల్లీంది ఏరాజ్యా మెల్లింది గొడీపట్టాన రైల్‌ న్నాదాని ఆంజనంలోపలికి చెరుకున్నాదమ్మ ఆంజనంగూడదను చూసుకో నీతల్లి ఏమయ్యుమీరాజ వెప్తాఖనవూ నా(ప్రాణవల్లిభా ఒక్కటె ఆజ్ఞనూ వెస్పినామాటనూ చెప్పాకుంటనువ్వు టఆన్హాదాటాకుంట ఎల్లీపోవాలె క యిక్కపట్నాన చేరుకున్నాదయ్య నీ యొక్క సెళ్లెలు సేరుకున్నాదాని అక్కడా గూడనూ సేశింది సెల్లెలు తహ్పికుంటానేమె.నువ్వు అక్కడా సేరావలెను అప్పుడూగూడను తీస్కావచై న చెస్పినామాటణు చెవునందుబెట్టవు గర్భాన గూడను ఉన్నదీ 'సెల్లెలు పిల్లబుట్టినా పిలగాడు బుట్టినా మనతో భాగమ్ము పాలూ అడుగునూ నుంత్రాల ముండనూ మాయాజేసింది మూడూరాళ్ళునూ మంతివ్చిఇచ్చింది ఇంకమూడూ రాజ్యనూ పెక్కటల్తిబెశ్హైనూ తోడబుట్బతోడాని 21జెనరూరాకుంట తోడూఅనిసెప్పి నెనరుంటదేమోనని మాయళక్తులా తోలనే కొలింది పెనా దోల్లైనా తోలి స్తఉన్నది గౌడీ పర్వతము పట్నము జేరినాడు భార్యామాటను తప్పాసంటను తప్పాకుంటసు "పాటీ వట్టిండు పోనేపోయిండు రాజునూ లకగ్షిగెను

కాజణావతి కథ లలి మయూయొక్క- సెఖైలు ఉయ్యాతో ఇక్కడా జేరింది ఉయ్యాలో నాకు గూడనూ చట్టియ్యి ఓరాజ

నేను గూడనూ వట్టిప్వటోను నీయిక్క. సెల్లెలూ నాకు గుర్తూలదు నేనైన గూడను పట్టియ్య బోనునూ చేసినా తప్పులూ చెప్తా వినరండి

మావా చవ్న్హై్రైన మూడునేల్లూఆయె నాయొక్క 'సెలైలు నేలా దస్పింది నాయిక్క ఖార్యా 2వ చంచాయిదిపెట్టింది నాయిక్కం- సెల్రైలు 2కవగబడి వచ్చింది తోడ బుట్టిన తోడు నేనూ గూడనూ నేనూ గూడనూ పోగొట్కపోనూ ఎన్ని తప్పులు వేసినాగాసీ

నేను గూడనూ మన్నించుకుంటను నాయొక్యా చెల్లెల్ని నాకూ పట్టివ్వు మంచీ మాటకు యందరాలేదు నంగీతానికి చింతకాయలురావు కోపమ్ము గూడను వేసెను రాజును ఏవూరు ఉన్నది ఏ పల్లె ఉన్నది ఎనుకకూ మల్లి ఎల్లీపోవాలె

ఓ ఘోరమైనా యుద్ధము జేసి5 "ఘోరా యుద్ధన్ము జరుగుతా యున్నడి వాళ్లకూ వొళ్లు శాంతీ జేసిం్మడు ఊరూ (ప్రజలు కూడనే కూడిం(డు గొడ్లూ గూడను కాసేవారమ్మ

ఎవరి సంగతి మనకు ఎందుకూ నాయ్లైక్క- 'సెల్లెల్ని వాళ్లా కీవ్వవు

వొద్దూ ఓరాజ "కబదునామువచ్చును రాజాన రాజుల్లి "66 0డపేరూసీకు

లి! నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు దెళాన దేవతల్ల ఉయ్యాలో "6జెష్ణ పేరూసీకు ఉయ్యాలొ మొగడు జచ్చినీ అప్పుడూ గూడసు గర్భిణీ అయిందని లోకులు అం పెను వింతవాదూ వస్తందిమనకు మవ్వూ గూడను ఎళ్లాగొట్టాలె ఒక్క-నాటీకన్న తోలివ్వబోనును తలువనే తలిశిండ అప్పుదూ గూడనే పర పర పండ్లును కొరుకన కొరికిండు కొంగునా గట్టినా రాళ్లూ ఇడిస్‌ండు రాళ్టూ ఐడిసిండు మీదనే ఏసిండు అప్పుడూ శాంతిక్‌ రానేవచ్చిండు సీయిక్క- సెల్లెలును నువ్వూగూడను మవ్వ్యూగూడను తీస్కాపొమ్మన్నడ అప్పుడూ గూడను పిలువనంప్ప జేసిండు సెల్లెలుకూ గూడను గుర్తూఅయింది అప్పుడూ తల్లి వొలవెల దుఃఖమె యమ దూతలకు పట్టి ప్రవున్నరు తోడబుట్టినతోడు తొడుగాదానె అన్నాగూడను కావ్లూ అనెను నాయిక అన్నను శాడని చప్పెను చక్కంని నాతల్లి వలపో స్తయున్నడి _అవ్వుడూ గూడను అందరీ వాళ్లెన కాళ్లూ పట్టుకా ఏడుస్తాయన్నడి ఏడ్బూకుంటనూ రానేవచ్చెను అప్పుడూ గూడనూ ఏమాని నెప్పింది అప్పుడూ కాళ్లునూ కాళ్లూను పస్తుకా నేనెల్లి పోతున్న మాయక్కొలారా నామీద దయలు దయలూ ఉంచండి యమా చేతికి చిక్కించి నారమ్మ

వాజావతి కధ 2185 యమా దూతలకు ఉయ్యాలో ఒప్పుగించీనారు ఉయ్యాలో అందరి కాళ్లును పట్టుకుంది తల్లి అన్నా ఎంబడీ పయినమూ అయింది ముందలా అన్నను ఎనుకంగ చెల్లెలు హోతావున్నరే 28బ్టారత్రా లెకళంనా ఏమని అంటడు వాయొక్క అన్నను ఏముమ్మ సెల్లెలా తోడబుట్టినాతోడు ఇంతా రాజ్యము నువ్వూ వస్తివి ఏమీ బాధలు చాధలూపడ్తివి

ఏమి నెరిలు 'సెరిలూ ప డడ్తివ నేనూ గూడనూ బతుకా జాలను ఎంగిలీ నన్నులూ సీకీ ఎబ్బవూ ఎన్ను ద న్నుకా ఇెట్టినవు 'సెల్లైలా నిన్ను గొట్టనూ 'సెకులెట్లొచ్చు పఏమినీ బాధలు వాధలూ సెడ్డిని వెళ్లెమీదను వలపో స్తవున్నడు వలపోసుకుంటను వన్దనే వున్నడు మం(త్రాల ముండను మాయాలా ముండను చూతలా గూడను చేసితోలినాది గర్భముల గూడను జొరాబడ్డది నెనరూ గూడను వక్క_కుదో సేసి "9క్రనర్రూ గూడను శానేవచ్చిందిె చెల్లె ఎవని వెల్లె _ అన్న ఎవని ఆన్న తల్చుకోవేనుప్వు శల్లిదం (డులాను అఖఎ్వుడూ గూడను ముందలా పదమని మూడిచ్చి తన్నును తఈన్నుదన్నినాడు ఏమీనాయన్న కోపయీవనవ్న్చెను తన్నారాకుమూ కొట్టారాకుమూ పిల్లలు లేకొ నిన్ను శీసుకావచ్చిన

మ!

216 నల్లగాండజిల్లా ఉయ్యాాలపాటలు తోడపుట్టిన తోడాని ఉయ్యాలో లాజ్యము గూడను ఉయ్యాలొ రాజ్యము గూడనూ: నీకూ యిచ్చిన రాజ్యాల మీదనూ నేనెల్లి పోతను నాయొకంి” సుద్దిన్‌ వీకెందుకోయన్న రాజ్యాలు గూడనూ ఏలుకోనాయన్న పట్నాలుగూడనూ. రానురా నాయన్న అడివీలొపలా ఒదిలిపెట్టు నాయన్న నాయిక్క జోలికి రాబోకానెను ఎజ్జసీ గుడ్లకు ఎత్రిండు కోపము ఏవండి వొంటిపంద్లురా పిండివాడ గొరికి చేతనే పట్టిండు క త్తీకటారము ఎయ్యనే ఏస్‌ండు ఖొట్టామీదంగను గర్భమ్ము గూడనూ చీరనే చీరిండు గర్భములోపలా ఉన్నా పిండమ్మును పిండాన్ని దీపిండు ఇసిఠీ కొట్టిండు డొక్కునూ గూడను: ఈడ్చుకనే పొయ్యిండు అడివీలోపలా మడుగూ చూసిండు మడుగూ లోపలా పారేపినాడమ్మ ఆవ్వుడూ పట్నము: చేరూకున్నడు ఏమే భామని సుగుణావతినీ చెప్పినా పనిని తశప్పకుంటానేను తప్పకుంటానేను చేసీతీరినా శాజ్యానికై నను లాజునూ నేనైన రాణివి నువ్వైన మనమే ఉన్నము అప్పుడూ గూడను శవెప్పల్లూ విడిన్‌ంది పల్లూ విడిసింది పక్కున్ననివ్వింది సక్కనీ భామనే ఏమీ జేసింది సంజాన మయిన లేదూ తల్లికి ఆక్కడీ కతను అక్కడుండంగను

వాణావతి కర 1 బాలుడూ గూడను ఉయ్యాలో 32 ద్రాబ్రలే 'పెడ్తుండు ఉయ్యాలో విష్ణూళంకిరా మాలళిమ్ము అయింది సాధువు ఏసషంబు క3జ్చాల్సవనే రానే వన్చిండు బాలున్ని వట్టిండు రఎఏడయీ గనెనా ముండయీగనెనా పిల్లల్లు లెకనూ సనక్కున్ని సాదునూ జోలెలా ఏసుకొనె చాలున్ని గూడను గుంజుకా పొయినా 3ఉపేడ్కులు జూసిండు దారీ ఎంబడి పోనే పొయ్యిండు మడుగూలోపలా కండ్ల జూసినాడు చేశాపట్టిండు బంగారి బెత్తంబు బెత్తంబుకశ్హైను "షెట్టి తిప్పినాడు నాల్గుమూలలూ శి5చ్చివీ నాడ్రమ్మ డొక్కాలోపలా బెత్తంబు వడ్డది డొక్కాపైకీ లేవనే లేసింది డొక్కనీ వీసిండు వక్క_సీ సాదునూ అక్కడా జూసిండు వటావృకత్షము వృకెనితవ్హైన ఆరాగట్టిండు డొక్కామీదను కావలీ పెట్టిండు పన్నెండు శిరసులా పడిగెనాగన్ననీ వడిగా నాగన్ననీ కావలే పెట్టిండు గద్దలూ జేరకుంట 386స్యరునగులాలాకుంట డొకగథానీ గూడనూ అక్కడా ఉంచంగ ఆనించి సొదునూ బాలున్ని దీసుకా ఊరూరు ఫొంటనా సాగుతున్నాడమ్మ ఫండ్రు ఫలాలును "పెట్టకున్నాడమ్మ ఉడుకు పాలూవోసి ఉమ్మరానసాదెను పచ్చిపాలువోసి పావురానసాదెను సక్కనీ చాలుడు 'సెరుగుళున్నాడమ్మ

218 నల్లగొండజిల్లా ఉయూ్య్యూలపాటలు రోజుకు రొజుకు ఉయ్యాలో పెరుగుతున్నాడమ్మ ఉయ్యాలో తేనెదాగి పెరిగెను తెలివిగల సుందరుడు పాలుదాగి పెరిగెను బలమైన సుందరుడు నక్క-సీి బాలుడు సూడనక్క్యాదనము కండ్లల్ల గూడను 37 క్రలిన్లూరేకులు బొడ్డునా గూడను *కిమాణ్‌ క్కమున్నది 39చ కా కన్నును బౌలునికున్నది బాలున్ని దిప్పుకా తిరుగుతావున్నడె అక్కడా కధను అట్ల జరుగంగనె చక్యనీ నాయమ్మ ఏమి జేసీనాది నక్కనీ సుగుణమ్మ సంతానం లెకను పన్నెండు ఏండ్లును కేదారీ (వ్రతము నతము గూడను నోమనే నోమింద గౌరీదేవినీ (వతమూసల్బంగ (వతమూ సల్చంగ ఒక్కతీ బాలను బాలా గూడను ఎృట్టనేజుట్టింది శెకళలేకను బాలప్పట్టిందాని (ామ్మండ్ష గ్యూడైన పిలువనంపుజేసైన పేడూ గూడను అడుగుతానన్నది రాజ్యము గండము దేశమూ గండము (బామ్మ్యండ్ల గూడనూ సోధించి ఆడుగుతా

అప్పుడూ గూడనూ లోకాల శంకరా

వేరే బాపనోడు వ స్తేగూడనూ

ఉళిత్రస్ప్వా జ్రెప్తడు నేనేపోతనూ

(ామ్మనీ ఏషము తీర్చీకట్టిండు

వచ్చేటి మం(ళులకు వడ్డమే వచ్చిండు

అప్పుడు గూడను తీస్కావచ్చితీ

ఆప్పుడు గూడను (బామ్యనీ గూడనూ

(బామ్మనీ గూడనూ తీస్కావచ్చికీ

బాణావతి కధ 218 దండమూ నాయినా ఉయ్యాలో పెద్దలారా మీకు ఉయ్యాలో అడిగినంకామీ క ఇస్తాను సీకును లెకలెకను ఒక్కా= విడ్డను మడ్డా పేరను పంచాంగం చూడండి చూస్తానని చెప్పి పంచాంగంగూడనూ వింటవే నాతల్లి ఏమంట జెప్పుదు పంచాంగంలోపలా ఉన్నదాన్ని చెప్పను లేకుం బ గూడనూ లేదాని చెప్పను వచ్చినట్లునేను చెప్తానన్నడు మంచి గడియలా పుశ్లునూ బాలను రాజ్యము గండము లేదూ బాలకు దేశము గండము లేదూ బాలకు మెనమామల గండము లేదూ బాలకు ఒక్కా ముచ్చట చెప్తా ఇనవమ్య మనసందు (కోధము 'పెట్టావద్దును అక్షరం జూసైన చెప్తానేనును కొంతామా[త్రం తల్లీ దం డికి తట్ట దంగడ్రీగండం తప్పకాయున్నది ఒక్క మాటను చెప్పెవారకల్ల గుండె గుభిలుమానె ఏమాని అంటదీ ఏమిటీ అయ్యోరు ఏమాని చెపివీ నేటికీ గూడకు బిద్దా పుశ్హైను మాయొక్క గండాన బిడ్డా పుశ్రునా అయితె మంచిదీ ఇంకొక్క మాటనూ "పేరునూ గూడనూ పెట్టాలె సువ్వైన అవ్పుడూ పేర్లును పెడుతా ఉన్నడు అ న్నామాటలు ఉ*1అల్లింగావమ్మ మనసందు [క్రోధము ఉంచుకోవద్దమ్మ విడ్డాపేరైన "పేరులూ జెప్తండు

220 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు 'పేరూగూడను ఉయ్యాలో ఏమాని పఠ్కెను ఉయ్యాలో ఐంగారి పూలను పేరనీ చెప్పెను పూలా పేరసీ "పేరు జెప్పీనాడు

"పేరుజెప్పిండు ఎల్లీపోయిండు

చక్క-నీ బిడ్డను సాదెనూ నాయనమ్మ

ఎంచంగ పెంచంగ ఏడేండ్ల వాలాయె

పాయకా పన్నెండు ఏండ్లా స్త్రీఆయె

అప్పుడూ నాతల్లి ఏమనీ అ౦టది

తల్లికీ వచ్చేవి ఏడుకోట్లనూ

ఏడు కోట్లనూ మం త్రాలు వస్తయీ

బిడ్డకూ గూడనూ సదువులూ విద్యలూ

సదువులూ విద్యెలూ గట్టిగా నేర్చింది

మంథశ్రాలు గూడను నేద్పుశా ఉన్నది |

మంత్రాలు అయినను ఏమాని నేర్చెను * ఎక్కడా వున్నవు అగ్నీ దేవుడా

ఆగ్గిదేవుడరారా వానదేవుడరారా

శంకరుడ నువ్వు మాటలూ మన్నించు

అన్నరొ భేతాళ మాటలూ మన్నించు

పోళశమ్మ మైనమ్మ మాంకాళమ్మనే

గునుప్పలమ్మనే గుండెలమ్మనేరావే

మేలప్పలమ్మనే మేలైన తల్లివే

కనకనే దుర్గమ్మ కట్టనే మైనమ్మ

దొడ్డి ఇడుపులమ్మ దోర్నాల మైసమ్మ

ఎక్కడా ఉన్నరే జెతాళ మీరైన

శ్రీఆంజనేయులు సర్సింహస్వామీ

తిరుపతీ ఎంకన్న యాదగిరి నర్పిమ్మ

జొనపొటి వైదులు పానగంటి పక్కీరు

చారగొండ పెద్దమ్మ మిడిపెల్లి ఈదన్ము

అందరీ దేపతలా యాదిజేసి సాదమ్మ

కాకావతి కథ వల్లి ముప్పయి కొట్లనూ ఉయ్యాలో దేవతలా దలిసెనూ ఉయా్యాలో అరువయీ కోట్లనూ అయ్యలా దలిననూ ఇచ్చినియ్యాలేదు చీజాతరము

నాలుకా గుంజింది రాతనేరాసింది బెడ్డకూ గూడనూ మం (త్రాలునేర్చింది మం (త్రాలన్నినీ నేర్చినాతర్వాత కౌరాబెగము పట్నమూ వంగతి పట్నమూసంగతి ఎట్లూజరి గెను బంగారి పూలనూ చేడెినూ ఆయిన తల్లిమం క్రాలన్ని పొటించినాదమ్మ చిన్నంగ చిన్నంగ పాయకా పన్నెండు పన్నెండు ఏండ్లను బాలా అయ్యింది పెండ్లీజే స్తను చక్కనీ నావిడ్డ

వేరే రాజులా తెచ్చీసికయిన అగ్గాలు గూడనూ చేస్తనూనాబిడ్డ వింటవే నాయమ్మ చె ప్పెదాముచ్చట్లు నువ్వ్యూదెచ్చిన పు(క్రున్నిఐనను లగ్గము గూడనూ ఆడబటోనమ్మా నాయొక్క యిష్టము ఉన్నానాడును అగ్నము గూడను ఆడుతానమ్ము అప్పుడూతల్లితో వాదమ్ము ఏసెనూ ఆనగానెతల్లినీ ఏమీచేసెనూ

బిడ్డా పేరనూ కవ్రడం,తకాలను ఏడం (తాలను మెడాగట్టిచ్చెను మేడామీదనె దాలలా ఉంచెను చేతీకిందను దాసీకాంతలా దాసీవాంతలా పెట్టనేపెట్టింది ఉకిట్రుంగుటుయ్య్యాల ఊగుతా ఉన్నది అక్కడీ నంగతి అట్లఉ ౦డంగను

ల్రై2ైవ నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు బాలుడూగూడను ఉయ్యాలో పెద్దాపెరీగను ఉయ్యాలో సొదుమాహాగురుడు సాదనేసాదిండు కౌరాబేగము పట్నములోపలా శనివారంరోజు అంగడీ ఉన్నది ఇంటపూ ప్వ్యతుడా చెప్పెదాముచ్చటా గుడిళావద్దను ఉందూకుమార అంగక్తీ లోపలికి నేనెల్లపోయి పప్పుతోటిగూడ పదీగూడను ధాన్యాలు అన్ని అడుగూకొ స్తను జొన్నారాసులు ఉండనే ఉన్నయి పన్నెండు ధాన్యాలు అంగట్లఉన్నయి మేడల్లగూడనూ అడుక్కొాస్తనేను సాధూఏషముతో చేరనేచేరిండు బేపారస్తులు ఏీమంట పలికిరి కేశీమ్రూక్రూదోడీగా ల ఇంతానరకై న టోడీ గాందినీ విచ్చమ్మువెట్టము ఎల్లిపోనువ్వు సక్కన్నిసాధూ సాదూ గూడను తిరుగనె తిరిగిండు దిమ్మరీ అయ్యిండు ఎనుకకు మల్లిండు ఎనుక కె మల్లిండు రానేవచ్చిండు ఏమినాయినా సాధుమా గురుడా ధాన్యమ్ముగూడను ఏదీనాయినా బిచ్చమ్ము గూడను శేలేదునాయినా నాయిక్కసంగతి చెప్పవేనాయినా బోతీగాలేదంట చెప్తాఇనవూ

5కస్పై రెడూ ఇత్తులు ఎవరు పెట్టాలెదు శేనెల్లి వచ్చినా సక్కనీపుుతుడా ఇంటవూసాయినా నేనూ గూడనూ ఒక్కాముచ్చటా చప్పెదానాయినా

చాణావతి కధ ల! సియొక్క వషము ఉయ్యాలో నాకూ ఇన్వవూ ఉయ్యాలొ సాధూ ఏషమ్ము బాలుడు ఏ'సెను వాలుడు గూడను ఆంగడీ లోపలిక్తి అంగకతీ లోపలికి చేంనేచేరిండు గుదాగుబను రొమ్ములూ గుద్దెను లపాలవను నోరూ గొట్టుకుంటడు బేపారస్తులు కండ్లాజూసిరి పన్నెండు ఏంద్లును రాజూపాయ్యయృ బాలుడు వచ్చినా తదుపరిఐనను ఈ యిక్క_ పట్నము పట్టపగులాయెసు ఈ యిక్క- బాలున్ని రాజ్యాసనికై నను పట్టా భిషేకము మనమైన గడ్జెను మంచిగా ఉంటది ఆనుకుంటుం[డు బేపారమైనను మంచిగా నడిచెను కొండరాసులువడ బియ్యము 'దెన్తరు నద్దలూ జొన్నలు ధాన్యాలు దెప్టరు కొండానడను రాసులు పోసిరి ఉల్లిగడ్జాతోటి చింతపండూతోటి పవ్వుతోపాది సామగీరి అంత సామగీరి అంత రాసులూవడెను ఇంటావూసాదూ చక్కనీ నాయినా నువ్వు వివ్బానికి అంగట్లకా స్తెను చారెడూ ఇత్తులు తేజేదునాయిన బండ్లు కిరాయికి కట్టవూ నాయిన బండ్లాగూడనూ కిరాయి కిగూడనూ కిరాయికి గూడనూ కట్టనే కట్టించిరి అప్పుడూ గూడనూ బస్తాలు ఏసికి పన్నెండు ధాన్యాలు బస్తాలు కుట్టిసీ బండీ మీదనే పోతనే ఉన్నయి

క! నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు ఐండి ముందలా ఉయ్యాలో బాలుడు పోతుండు ఉయ్యాలో సాధుమా గురుడు ఎనుళంగ వచ్చెను రోడూ గూడను ఏడంగ ఉన్నది బంగారినాతల్లిని పూల పేరానిని మేడాకిందంగ రోడ్డూ ఉన్నది మెడా మీదనే కండ్లా జూసింది చేతీకిందున్న "సీడెలా దోలింది "సేడెలూ గూడనూ రానే వచ్చింటడ్రు ఇంటవూరాజ ఏవూరు ఉన్నది మాయొక్క దొర్బాని ఉ8ిప్రిలువనంపు జేసెనూ తొందరగా గూడను ఉ9ర్రామ్లాని చెప్పెను వ స్తనాని చెప్పి ఎనుకకూ మల్లిండు ఇంటవూ నాయినా సాధుమా గురుడా 50వ్రాడి బాలాగూడ నన్నూ పిలిసింది ఎట్లాటి సంగతో 51ఆర్ర్య్సూకొ న్తను బండ్లూదోలుకా ఎల్లిపోవు నాయినా సొదుమా గురుడు ఏమంట అంటడు వింటవూ పు్యతుడా బచెప్పెదా ఒగమాట మం(త్రాలదీ అది మాయల కొంపరొ వాడిదానీమాట నీళ్లమీదీ మూట నీయొక్క (ప్రాణానికి ముప్పు ఒస్తదిరా భూజాలమీదనూ కూసో "పెట్టుకున్న భుజమూకాయలు కా'ససెనూ నాయినా వంకనెత్తుకుంచ సంక కాయగా'నె సాదినా (భ్రమలు 52స్రవల్ల గలి'సెనా పెంచినా భిమలు 'సెంటల్ల ఒరిగెనా సాదుమా గురుడు వలవల దుఃఖము పలవల దుఃఖము వలపోనూతుండు పరాయిపిల్లలకు గాజులూ "పెడ్రెను

బాణావతి కథ 226 గాజులాసేటును ఉయ్యాలొ ఈప్రయిక్రాలు సేటును ఉయ్యాలో బండ్లూ పోతుం'టె కాల్డూజా_ప్పరా కల్లూ ఇకుగునూ బండద్రూ ఒరుగునూ పరాయి కడుప్పకు దోసిలొడ్డూకుం "బె ఎల్లీపోతివి వక్కనీ పుత్ర సాదురూ గురుడు దారీపట్టిండు దాలుడూ గూడను 'సెరవచ్చీనాడు ఏడంశురాలను మేడా ఎక్తిండు బంగారి జాలా తొపైలా ఉన్నది తొటలా తోటిసీ పెకీ 55చేదింది వాలున్ని చూపింది మూర్చలూ జెందిండి తనయొక్క మూర్చలు ఈను తెల్పూకోనవి ఏపూరు ఉన్నది ఏపళ్లై ఉన్నది శావుకోని వుండేటి తావులూ జెప్పవూ మారుకోని పుండేటి మర్మము లెక్క-డా నీయొక్క పేరును నాకన్న జెప్పవూ నాయొక్క పేరును పమంట జెపునూ సాదుమా గురుడు మాయిక్కం తండ్రినీ నాయొక్క పేరును "పెట్టలిదూ తల్లి నన్నుగన్నతల్లిసీ సూడలేదూనమ్మ ఎందుకంటానీవు పెలువనం ప్ప జే స్తివి తొందరగా జెప్పుము ఎల్లీ పోదును చెప్పెఏముంది ఇంటవానీవు కోరినా నిన్నునూ నీవూగూడను తప్పాకుంటను లగ్గము ఆడాలె నిన్నూ విడిచీని ఉండగాజాలను అప్పుడూ గూడను యిష్టమని చెప్పెను ఉత్తరం వ్రాసింది తల్లికే యిద్బంది తల్లికియ్యమాని తోలనే తోలింది

228 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యీలపాటలు దాసీకాంతలూ ఉయ్యాలొ చేరావచ్చియడు ఉయ్యాలొ తల్లినీ సుగుణా పెతినీ దేవినీ + కోరింది దిడ్డనూ పెండ్లీలు గూడనూ పవూరి నించినో బాలుడూ వచ్చిండు అతన్ని పెండ్లినీ "సేసుకుంటాదాట ఈయొక్క గంటలా "పెండ్లీలు గావలెను చక్కంనీ నాతల్లి రానే వచ్చింది ఏిడంతురాలను మేడమీదీ కొచ్చి వాలున్ని మొఖము సూడనే నూసింది ఆశతీచేతులా అంజనము పెట్టింది ఏవూరు ఉన్నది ఏపల్లె ఉన్నది రాజులాోపుట్టువడి బాబునిది ఉన్నదా ఏపూరు ఇతనిది ఏమిపేరూ అని అరిచేతులాబెట్టి లోకదృష్టి జూసె తనకూ గూడనూ తెలువనే కెలిసెనూ ఆడివిడ్డగూడా ఎకుడూ ఉన్నడు నచ్చిండనీ నేను అనుకుంటినీ రానేవచ్చిండు ఏమిచేతునాని గుండెగుభిబుమానె రొమ్ముదమ్ముచెదిరె పమంట జెప్తదీ బిడ్డకూ గూడనూ బాలుడూగూడనూ మంచోడాగాదమ్మ ఊరూరు పంటను ఎత్తు కాతిన్నడు పట్టూ వడిని మంచిగా దమ్మ నీకూ దగ్గణు వరున్ని దెస్పను వొద్దూ నా బిడ్డ నామాటనూ మన్నించు తరువాత నువ్వైనా చెడీపోతవనమ్మ వింటవే నాయమ్మ చెప్పెదా వినవమ్మ ఏడు రొజ్లూలెన ఉపాసమున్నను ఎత్తుశౌ తిన్నను ఏరుకా తిన్ననూ

బాణావతి కథ శిల? ఇతన్నికెననూ ఉయ్యాలో అగ్గమూ జెయ్యాలె ఉయ్యాలో తలువనే తలిశింది గట్టిగాపట్టునూ నాయొక్క వమూటనూ బిడ్డా ఇనదు ఏమిజేదూనేను ఎంచదుజటోదూనేను ఈ యొక్క మార్గము ఏమంట జె్పది ఈ ఉఊరిలోపలా 57 జడ్రావ వడ్డాగుడి శివాల గుడిని గుడినీ ఉన్నది గుడీ గూడనూ బాలుని పేఠటా దాలివ్‌ పేంటా వచ్చింది నావిడ్డా శఎవారం రోజునా పూజలూ ఉంటయి కొబ్బరీ కాయలు ఊదూ కడ్డీలు తడిబట్టా తానము తానమూజేసి గుడీ సుట్టును తిరిగిరావాలె 58న్వుళ్లే గూడను దీపాలుపెట్టి కొబ్బరీ కాయలు కొ _డ్తెనూ నావిడ్డ ఊదూ కడ్డీలు కాలిస్తైను నాబిడ్డ వానీ శనిని కొంతాకడకు 5ఉద్దాంత్రా కడకు తొలుగునూ నా£ిద్ద ఆఅంతవరదాక లగ్గముజెయొ్యుద్దు ఆనించి నాతల్లి చెప్పనే చెప్పింది ఎనుకకూ మల్లిండి అప్పుడూ గూడనే ముగ్గుర్ని ఆయినను రౌడీలతయ్యారు రౌడీల తయ్యారు చెయ్యనే చేసింది సారా గూడనే త్రాపనే కాపింది 634వాలం వద్దను కూసోవాలెను గుడీ లోపలా ఉండాలె మీరైన తోలినా మనిషిని తప్పాకుంటసు తల్యాయగూడను సరుకావలెను చెలువూకిందిని మాన్యము యిస్తనూ

లైల్లిర్రి నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు గొప్పయినాము ఉయ్యాలో మీకై న యిస్తనూ ఉయ్యాలో సక్కనీ రౌడీలు తాగనే తాగిం(డ్రు శివాల గుడినీ వద్దకూ జేరిర్మడు పొద్దున్న గూడనే చేరనే చేరింథడ్రు గుడీ మూలనా కూసోని ఉన్నరు ఎనిమివీ గంటలు బయిమూ అయింది ఎనిమిదీ ఆెండును పదీ గంటలు ఎన్నెండు గొఘ్రేటి టయిమూ ఆయింది ఠౌడ్రిలు గూడనూ ఏమంట ఉన్నరూ ఇంతా వరకు రాకా పోయిరి లోపలా గూడనే 62స్పూడ్తుత్రా ఉన్నస ఎవరూ ఉండొచ్చు గుడిక్‌ వొస్లోల్లు కరకర పండ్లును కొరుకూకుంటనే కోపము తోమైన వాండ్లూ ఉన్నరు అక్యాడీ సంగతి అట్ల ఉండంగను చాలుడూ గూడను కొబ్బరి కాయతె నిండూతనంబు తానంబు చేసి బంగారి పశ్షెమ్ము వశ్లెమ్ము దీసుకా నివాలి ముట్టిచ్చి అప్పుడూ గూడనే చెతావట్టిండు డారే వట్టిండు వాడాగాడలు దాటనే దాటిండు సాఠలెవాడలు దాటనే దాటిండు ముగ్గువొసీకట్టిన ముత్యాలలోగిళ్ల ముఠత్యాలలో గిబ్ళ బాలు దేదాటిండు వాలుడూ గాడమ్మ బట్టవంటి పిల్లడు సింహము పిల్లాంటి బాలుడూ ఉన్నడు శివాలం వద్దకు చేరుతానన్నడు పడుమటీ భాగము ఏమీఉన్నది ఒక్కటీ పల్లెను పల్లెఊొరూలంగ

బాణావకి కథ 228 వల్లెిడరూలంగ ఉయ్యాలా పోతనే ఉన్నడు ఉయ్యాలొ కోమటివారిండ్లు ఇండ్లూ గెల్లికెనూ వారూ 'పెండ్రిళ్ళు చేప్తావున్నరు సొమ్ములాకాడను తగాదరాలేదు బట్టలా కాడను తగాద వచ్చింది పిల్ల వాండ్లూను పిలగొనివాండ్లూను 6%త్తనుపం వాయతి చే స్తనేడన్నరు జాలుసీ మొఖము కండ్రాజూసిం (డ్రు పన్నెండేండ్లను కిందాపోయినా బౌరంగరాజును మొఖమూడఉిన్నది ఈయిఎక్కబాలుడు “శేజందాయితిచెప్పును కోమటివారై ననూ ఆడ్డమూగరిగికా ఇంటవూబాలుడా వెప్పెదాముచ్చట్లు బట్టలా కాడను పంచాయితొచ్చింది డు యిక్క పంచాయితి చెప్పాలెనువ్వైనా బాలుడు ఎనుకకు మల్లెనే మల్లిండు కోమటీవారిం డ్రల్శ పంచాయితి చప్పడు ఓగంట సెవును అక్కగా అయింది పంవాయిది గూడిను ఇప్తడూ గూడనూ ఎక్కడా గూడను ఫోవద్దంటరు నిండు బట్టబాత బాయిని కివ్చరీ బాలునికి గూడనూ థోజనంబెట్టిరీ పన్నెండు గొ ప్రేట్‌ టయిమూ అయిండి వక్కసీనాయమ్మ కములవాతిదేవి దాసీకములవతిని ఏమం బవున్నదీ పొద్దునా జెప్పినా ముచ్చట్లు ఏమాయ దొర్సాని ఐనను పిలిపించి అడిగెనూ చాసీది ఐనను రౌడీలురాలదినె సుగుణ వొతినీ ఏమంటఉ న్నది

280 నల్లగాండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు తనయిక్క_భ ర్తకూ ఉయ్యాలో చెప్పనే వెప్పింది. ఉయ్యాలో అప్పుడూ గూడను ఏమనీ చెప్పెను ముగ్గురు రౌడీల తోలినాపనినీ 6కద్రో ల్రన్రాపనినీ అయిందోలదో చూసీ రమ్మని తనయిక్క_భ ర్తనైైన తనయొక్క_భర్తను తొలనే తలింది ఆయొక్కభ_ర్తను ఎల్లినేఎల్లిండు భర్తా పేరును మంత్రీ ఉన్నడు శివాలగుడివద్ద ఇంనేచరిండు దరువాజ చేరీలు పట్టిచూసిండు గుడిలోపలికి తొంగిచూసిండు అప్పుడూరౌడీలు కండ్ష్లాజూసిండు పొద్దునావస్తెను ఇ౦కావరకు ఇంతావరకు ఏడాదాగినవు దొంగవానువ్వును చోరుడవా బువ్వును నవన్చినావాణ్నమ్మ పట్టనే పట్టిండ్రు విషాతో.మైన వాయిక్కమం తిని చాయొక్కం మంతతిని తలకాయపట్టింటడు నేనుగావని చెప్తాఉన్నడు మంతతిని మంత్రిని అని 'మొత్తూకుంటున్నడు మొత్తుకు న్నాకొద్ది పాజంబువీసిర్మడు రాజునూ గూడనూ సంపనే సంపిం్శడ్రు రౌడీలు గూడనూ ఎల్లనే ఎల్లిండు9) ఏమమ్మ దొర్చాని సుగుణవాతిమ్మనే చెప్పినా పనిని అమలూ అయింది పొద్దునా పొయ్యయ్న కూసోని వున్నాము ఇష్పుడూ వచ్చిండు మంతీ మంత్రంట వాసీతలను తీయనే తీసినము అప్పుడూగూడను ఒ"ప్పెవాఠరకల్త

చాణావతి కథ వ్రత 1 గుండె గుభిలుమాని ఉయ్యాలో రొమ్ము దమ్ము జెదిరి ఉయ్యాలో నా యొక్క భ్తిదీ ప్రాణమ్ము వాయెనా (వాహ్మణులు జెప్పినాది తప్పాలెదమ్మ తల్లి దండ్రి గండమ్ము తప్పకున్నదాని తప్పకున్నదాని వలనాడు చెప్పెను తండ్రీ హైణము తీపిచ్చె బాలను కోపముత్నోబన ఎల్లనే ఎల్లిండి విడ్డావద్దకు రానేవచ్చింది ఏమమ్మ నాబెడ్డవై నువ్వుకావమ్మ నాయొక్క గర్భాన శట్టాలేదమ్మ సీయొక్క తండ్రిని సంపిష్చినట్టును నువ్వు జెయ్యవట్టినీ తిండి జెల్లీపాయె ఈల్లీ మాటనూ వినదు ఆయమ్మ ఎన్నట్ని 3ననూ ఉండబోదూనమ్మ కర కర పండ్లును పండ్లు కొరుకుతున్నది తల్లి చెప్పినా ఏడు కోట్లానమ్మ ఏడూ కోట్లనూ మం(శ్రాలుగూడను మం(శ్రాలన్నిని సకల ప్రార్ధనజేసి పదీకోట్లునూ ఎక్కువా సవవింది తల్లీగూడనూ రానే వచ్చెను తల్లీ పిల్లకు యుద్ధము జరిగెను భష్టూముండవె బాతకానీ దానివె ఎుట్టదగని దానివి ఎందుకుప్పుడ్తివి 'ఘోరయుద్ధము యుద్ధమూ జేస్తరు ఆయిక్క- విడ్డను వధి స్తవున్నది ఎన్నాళ్ళక్రైనను కూడానియ్యవని తల్లినీ గూడను తలా నరికింది తట్లనీ దండ్రినీ ఒక్కటే కాజ్టము ఒక్కటే కాష్ట్రము పెట్టనే "పెట్టింది

వతిలొ నల్లిగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు అప్పుడూ గూడను ఉయ్యాలో ఏమి జేసీనాది ఉయ్యాలో శివునీ గూడను (పార్ధనా జేసింది 'దెవతలందరిని ఏడుకుంటావు౦డి తిరుపతీ ఎంకన్న ఎక్కడా వున్నవు భద్రా్యదిరాములు మీ రేదిక్కును వరమిచ్చిన _బహ్మ నీయిక్క వరము సీంబమిక్క- వరము నీకు ముట్టువడి వలవల దుఃఖము వలపోసూతుంది తల్లి దం డ9లేని విడనూ అయిననూ అత్తమామాలెని కోడల్ని అయిననూ ఎదుమకంటి శోకము ఏర్నులెసాగె కుడికంటి శోకము కుంభధారా వర్షము దొలా గూడను వలపోప్రయున్నది అట్టి శోకము ఎవరికీ అందెను వై కుంరద్వారము సూచీముళ్హైనూ శంకరుని కైనను సూచీ అందింది ఆమొక్కశోకము పరిపాలనజేసి అప్పుడూ గూడను ఏమీ జేసిండు ఈయొక్క- బాలకు బాధావచ్చింది పుట్టిచ్చినవానిని నేనేవున్నను గిట్టిచ్చేవానిని నేనేవున్నను సవ్చినావాండ్లకు స్వర్గం యిస్తను 68మన్నాలన్న వాండ్లకు మోక్షం యిశ్తను పొట్లాజూసినీ భోజనం బెడ్తను వాహ్‌ జూసినీ వొస్తా9లు యి_స్తను అ యిక్కబాలకూ పెండ్రిల్లుగూడను పెండ్లిల్లు గూడను చేపీరావాలె

ఏమానే భామనీ పార్వతీదేవినీ పూలారాధమ్ము ఎక్కావే దేవినీ

బాణావతి కథ వితిక విష్త్యూబమ్మ్యలే ఉయ్యాలో ముగ్గురూఅన్నలె. ఉయ్యాలో దేవానురులు దిగనేదిగిం (డు కౌరాయపట్నాన దిగనేదిగిం (డు ఇద్దరీ కైనను లగ్గాలుజేసిం్యడ్రు ఎట్టీంచిన వాండ్లను గిట్టించిన వాండ్రను చనిపోయిన వాండ్లను లేపనేలేసిరి వొట్లీ డొక్కినీ తశీస్కావొచ్ట్రైన కన్నాళల్లిని బాణావతమ్మని వాణాఎతిని లేవనేలేపిర తనయిక్క_తం,డినీ లెపనేలేపిం(డ్రు అప్పుడూ గూడనే ఏమీ అంటరు వచ్చినావాండ్లము మల్గ్లామేమైన రాజ్యము గూడను ఏలాబోమమ్మ బాలునీ "పేరును పెట్టుంథడ్రిమీరూ బాలనీ పేరును ఏమంటబెడ్తరు బారాయబేగంబు పట్న మేలేరాజు తం తీ గూడను కారంగమారాజు అట్లనే గూడను జౌరాశాలనీ బభొరాళాలసీ "పేరూసెట్టిం్యడు బంగారిపూలనే 'షేరానికై నను లగ్గమ్ముగూడనూ కావించినారమ్మ వొయిక్క- పట్నము సట్టాభిషేకము పట్టాభిషేకము కట్టనేకట్టిం్యడు వై కుంరసదవి తల్లీదం (తడులు తల్లీదం (డ్రులు చేరూకున్నరు ఈయొక్క కధను విన్నను న్నను ఛ్రీమంతులూ అగుదురు అప్పుడూ గూడనూ నేర్చినొవారికి దండాలు 'పెస్లైద పాడి నావారు కుమ్మశీసాయలు తోడుపాడినావారు మల్లన్నఎంకన్న,

284 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలా

1. ఎక్కువగా 2. ఏలేవారు 8. తాబేదారీ అన్యదేళ్యం- 4 (ప్రాణం 6 బొబ్బలు 6 బిళ్ళలు ? వెళ్ళి పొమ్మని అర్రించడం _పాంతీయరూపం
2. ఆమడ--రెండున్నం మైళ్ళు $. అక్కడనుండి 10 పెద్దపెద్ద 1! అక్క డికి 12. చెప్పడం లెదు 18 వెంటనే 14. దయ-బహుఎచన రూపం వాడు కలో ఉంది 15. వెళ్ళగొట్టింది 16. ఒక్కరమె మేము అని 1?. చాదండి = "పెంచండి ౫ కాపాడండి (ప్రాంతీయరూపం 18 తిడిబట్టి 18 పొడి బట్ట
3. ఆడబిడ్డ 21. (పేమ 22. సంకు గొనెను - తలదాల్చెను నుడికాంం వతి. తీర్చు 24 వ్యతిరేకించి 26 నింద అన్యదేశ్యం 26 చెడ్డ "పేరు 27 దరిద్రపు పేరు 28 కొంతదూరం 28 కనలు కోపం 80. నావిషయం ఏ! పలు విడుచు ౫ సవ్వు 82 రొదకు బహువచనం ఏడుపులు శకి. ధరించినాడు 84 గుర్తులు 85 నీళ్ళల్లో చెతులతో మూలమూలలా శోధించి పైకి తీయడం 86 వాలకుండా 57, 88, 89 కలువ రేకులు, మాణిక్యం, చ్యకకన్ను- ఇవి అదృష్టవంతుని లక్షణాలు 40. తప్పుగా చెప్పడం
4. అబద్ధం 42. ఏడంతస్టులు 48, తూగుటుయ్యాల 44 బోణి - దినంలో మొదటి అమ్మకం -- ముఖ్యంగా వ్యాపారస్ట్రల విషయంలో 45. చేరెడు - చ, కు మారు పదాది (స కారం (ప్రాంతీయిలక్షణం 4 పప్పుతో పది = పలురకాల భోజ్యాలు- 47 సామ్యగి 18 పిలిపించెను 40 రమ్మని 50 ఆడ పిల్లి ఏ1. అరుచుకుని ౩ (పయత్నపూర్వకంగా తెలుసుకొని 62. చవుడు భూమిం పంట పండని నేల 58. పెకం బహువచనరూపం 4. తాడు
5. పైకిలాగు 58. పుట్టుక 07. వాడుబడ్డ 568. గుడిలో 58. కొంతనిరకు పాంతీయరూపం 60, తాగించింది 6! శివాలయం (2 ఆకలివేస్తూ ఉంది
6. తఈగూ పంచాయతీ.ఈ ర60డు పదాలూ. *తగాదా' అనే అర్థంలో వాడబడడం విశేషం 64. తీర్చు 686. పంపించినపని 66. దక్కుదల (ప్రాంతీయ రూపం 87. కబురందింది 88. (బతికి ఉన్న 89. మళ్ళీ. జ్జ

అంజహ్ము త జహ్మ కథ జానపద కధల్లొ నిధి నిక్షేపాల (పనక్తి ఎక్కువగా ఉంటుంది (గ్రామ దవతల్లో జనుల్నీ పళువుల్నీ గాయి గత్తరలనుండి కాపాదేవి కొన్ని ఊరి ఫొలిమెరల్ని కాచేవి కొన్ని. చెరువుకట్టల్ని కాపాడేవికొన్ని, నిధి నిక్షేపాలను చూచుకునేవికొన్ని ఇవన్నీ బలులనుకో రేళక్షులు. ఈనీధి దేవతలకు బలులిచ్చే ఆచారం (పవంచ వ్యాప్తంగా పురాతన మానవసంఘాలలో ఉండేది. అందునా ఆబలి నరబలిగా కనిపిస్తుం డేది అటువంటి నరబలి నిర్వహణను సూచించ కధ ఇది" నరబలుల్లో కూడా నిండు గర్భిణి అయిన స్త్రీ ఉత్తమమైన బలి (ద్రవ్యంగా (గ్రహించ బడుతుంది అంజమ్మ. ఏడుగురు అన్నలకు ఒక్క ఎల్లేలు.ధనలక్ష్యికి బలి యీయ బడడం ఇందులో కథ ఈ౩థా౦ళం (పవంచ వ్యాప్తంగా అన్నిదేశాల వురాకధల్లొనూ కనిషిల్తుంది ఈ కధలో భాషా పుష్టి వేకిపోయినా, స్థానిక మయిన ఆచారాలు కొన్ని కనిపిస్తాయి. ఆడపిల్ల వట్టీంటి “కూరాడొ*లో చేయిసెట్టడం, కుడికాలుముందు "పెట్టి వెళ్ళడం. తనకు కావలసిన పథుసంపదనూ, ధనాస్ని తాను అత్తింటికి తీసుకుపోవడం వంటి ఆదారాలు మనోహరంగా దర్శనమిస్తాయి. పుట్టినింట పుంటికూర తిన్నా, మాడు చెక్కలు తిన్నా. అది పరమాన్నం కింద లఖ్జే అన్న స్తీ గతమైన తృప్పి చక్కగా వినరింపబడ్డది- ఉయ్యాల ఉయ్యాల ఉయ్యాలో ఉయ్యాల ఓరామ ఉయా్యలో ఉయ్యల గట్టన్ని ఊరులే లేవమ్మ న్‌ జోగల్ల పొడన్ని వాడలే లేవమ్మ ఏడుగుకితోడ ఒక్కతె అంజమ్ము

280 నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు " అంజమ్మ పట్టినా ఉయ్యాలో 2 వారునెల్లకూ ఉయ్యాలో తల్తిదం(డ్రీ చాల చెల్లీ పోయిరీ

ళం న!

పెడ్డోడు అప్పయ్య బుద్ధిమంతూడమ్మ "'పెరుగువన్న౦ బెట్టి పెంచుళున్నాడమ్మ నల్లవన్నం బెట్టి సాదుళు న్నాడమ్మ

౩ జ్రకుంచ *ఓదాయి ఊవపనే ఓదాయి

” వపండియ్య ఒగదాయి పాలియ్య ఒగవాయి బంగారి ఉయ్యాల ఎండియే "సేరీలు అవ్వుడూ అప్పయ్య ఏమినే జేసిండ అంతాయె ఇంతాయె ఏడేండ్ల బాలాయె లక్కాయి” కోలల్ల దంచానేర్చింది ఏండీయ $ మొం పిల్ల చెరుగానేర్చింది పగిడీయ జలెట్ల పట్టానేర్చింది చిన్నచిన్న బొమ్మరిండ్లు కట్టానేర్చింది

చిన్న బౌమ్మల పెండ్లి చెయ్యానేర్చింది పెద్దపెద్ద బొమ్మరిండ్దు 'షెట్టా నేర్చింది పెద్ద బొమ్మల సెండ్రి చెయ్యానేర్చింది వలు విడిస్‌ వల్లేలు కట్టానేర్చింది

మ!

వొల్లె మీద వొడ్డాణెం పెట్టానేర్చింది రయికిడిసి రయికలు తొడుగా నేర్చింది రయికా మీద రత్నాలు 9 త్రాపానేర్చింది అప్పుడూ గూడను అంజమ్మ గూడను పన్నెందేండ్ల బాలను అయ్యింది గూడను శూర్పునా ఉన్నాది శుంగా పాడమ్మ వనుమటా ఉన్నాది పలుకలారామమ్మ పలుకలారా బోల్లు పిల్లకొచ్చినారు "పెద్దోడు అప్పయ్య బుద్ధిమం తూడమ్మ పెద్దమనుషుల సాల 10క్షూడ్రనేకొట్టిండు అనుకూనె *] ముచ్చట్లు అనుకు న్నారమ్మ

ఆంజమ్మ కథ వతి? మబుక్కురారింనాడు ఉయ్యాలో నక్కని గడియమ్మ ఉయ్యాలో నక్కిని గడియమ్మ లగ్గాలు ఐచ్చినయి పెద్దాడ. అస్పయ్య బుద్ధిముంతూడమ్మ ఇంటిక్‌ ఇద్దుము చంచనే పోశిండు ఇంటికీ పందుమూ పట్టనే పోళిండు సున్నాన మేడలు సుద్ధి జేసీనారమ్మ నంధాన మేడలా గచ్చు జేసేరమ్ము తమ్మల పాకులై 32బల్లు గట్టీరమ్మ కజ్జూర పండంటి ౫3క్షడ్రుపలేసీరమ్మ సొుక్కుూరారం నాడు వక్కన్ని గడియమ్మ సక్కని గడియమ్మ 'అగ్గాలు వచ్చినయి పనుమట ఉన్నది 1*ఉపల్పుక్రలాదామమ్మ ఆలికలారాప్రోల్లు రానేవచ్చిఠీ ఆఅఆవపవ్వుడూ గూడనూ అంజమ్మ లగ్గాలు అంజమ్మ లగ్గాలు చయ్యేపొయ్యినయీ పెద్దోడు అప్పయ్య బుద్ధిమం తూడనమ్ము కుడికాలు మాయి. ంట్ల "పెట్టిపో సెల్రైలా కూరా.క్లు సీసెయ్యి కుచ్చిపో సెల్లైలా కుడికాలు వాల్లి ౧ట్ల "పెట్టింది అంజవమ్ను కూరా్లు వామెసెయ్యి పెట్టింది అంజమ్మ అప్పుడూ అంజమ్మ బైటికే ఎల్లింది "పెద్దోడు అప్పయ్య బుద్ధిమంతూడమ్మ గొల్లి ద్‌డ్లెకు సెల్లెను ఎత్తుకాపోయిండు 15 స్టఇప్పృక్షో 'సెల్లైలా సీపాలుగొజ్లను ఎడ్ల దొడ్లెకు 'సెళ్లైను ఎత్తుకాపొయ్యిండు ఎంచుకో "సెళ్లెను నీయెల్లనావులు బజ్ల దొడ్రెకు సెల్లెలా ఎళ్తుకాపొయ్యిండు పావుకో 'సెల్లెైలా నీపాలిబజ్లు ముందలా అంజమ్మ ఎనుకా ధానమ్ము

2238 సెల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపొటలు పోతనే ఉన్నదీ. ఉయ్యాలో ఆంజమ్మ గూడనూ ఉయ్యూలో ఏడుగురూ ఒదినెలు సాగనే దోలిరీ ఏడుగురూ అన్నలూ సాగనే దోలిఠీ పెద్దోడు ఆప్పయ్య బుద్దిమంతూడమ్కు అక్కడే గూడనూ నిలబడీ పోయిండు రాళ్లబాయీకాడ రం జిల్లుతున్నడు ఒక్క-డే అప్పయ్య చిక్కినే పొయ్యిండు రాళ్లబాయీవోలె రంజిల్లుతున్నడూ 6 క్రాక్రి వాసి వోలై సోకిచ్చుతున్నడూ 7 వాయినాసొదలు వాయినా 1'అసునబు3 ని ఇంటికీ గూడను వచ్చిండు అప్పయ్యసు ఇంటికీ వచ్చినఐక ఆరుగురూ తమ్ములు అరుగురూ తమ్ములు ఏమంట ఉన్నరు 39 ప్రొత్తులా సుట్టము ఎల్లిపోయినాది మనమైన గూడను ఏరుల్లు పడ్డము అప్పుడూ గూడను 'పెద్దొడు అప్పయ్య పెద్దోడు అప్పయ్య బుద్దిమంతూడమ్మ పెద్దమనసులచాలా కూడనే గొట్టిండు ఇంటికౌడి మేడలు పంచుకు న్నారిమ్మ చెలుకల్లకు గూడను పోతనే ఉన్నరు కొత్తకొత్త "నెలుకాలు తమ్ములా కిచ్చిండు రాళ్లు దుబ్బాచెల్క- వానిపాలూ కొచ్చింది కొ త్తకొ త్తబావులు తము్ములాకిచ్చిండు 29ప్పడ్రాఖ బడ్డాబాయి వానిపాలూ కొచ్చింది అప్పుడూ గూడను పెద్దోడు అప్పయ్య వాయిగడ్డలమీద కూసోని పోయిండు చింతలూ గూడను చేస్తుండు అప్పయ్య బాయిలా ఉన్నది ధనలచ్చూమమ్మ ఏందిరా అప్పయ్య చింతల్లూ జే్సస్తవు

అంజమ్మ కఏ 283 నేనడిగిన "!*హరమ్యు ఉయ్యాలో ఇస్తవా అప్పయ్య ఉయ్యాలో ఏడేడు బొక్కెండ్ల ఛానమిస్తానయ్య అట్లనే యిన్లను చక్యంనీ ధానమా నాగొబ్లమందినీ హారమిస్తానమ్మ నీకున్న గొజ్ల మండ నాకున్నది అ పృయ్య నాఎడ్త మందనీ హారమిస్తానమ్మ నీకున్న ఎడ్గమంద నాకున్న దిప్పయ్య ఇగ ఎవరి నిత్తునే సక్కనీ వానమా నాఆకుగురీ తమ్ములా హోాగమిస్తానమ్మ నీకున్న శమ్ములూ నాకున్న రప్పయ్యు నాఆరుగారి మర్దండ్త చోరిమిస్తానమ్మ సీకున్న మర్టండ్లు నాకున్న రప్పయ్య నాపెండ్లం రళ్నాంగిని హారమిస్తానమ్మ సీవొంటి 'పెండ్లాలు నాకున్న రపష్పయ్య నేనన్న ఒ ననే పాపిష్టి ధానమా సీవొంటి తమ్ములు నాకున్న రపష్పయ్య ఇగెవరి నిద్దునే పాపిష్టి ధానమా నా చెల్లెను అంజమ్మను వారమిస్తానమ్మ అప్పుడూ గూడను పక్కున్న నవ్విండీ అప్పుడూ గూడను పెద్దోడు అప్పయ్య ఇంటికీ గూడను నరసరానమ్మ ఇంటికీ వచ్చిండు ఇంట్లనే కూసోని ఇంట్లనే కూసోని చింతల్లై జేస్తుండు వప్పుడూ గూడను 'పెండ్లము రళ్నాంగి ఎసుంటి బొవులూ మన కొచ్చీనాయి ఎబివంటి చెలుకలూ మన కొచ్చీనాయి రాళ్ల దుబ్బాచెల్కా మన పాలూకొచ్చిండి పడావ పడ్డా బాయి మన పాలూకొచ్చింది పెద్దోడ అప్పయ్య బుద్ధిలేదా నీకు

లశ 5 నల్లగాండజిల్లా ఉయీ్యూలపాటలు వొదుబ్బు అల్మలా ఉయ్యాలో ఏమి బండుతాయయ్య ఉయ్యాలో వాపొత బాపవుల్తి ఏమి ఉన్నాదయ్య పాతనే బాపుల్లి ధానలక్ష్మీ ఉంది ఆమె అడిగినా వారమి స్తేనమ్మ ఏడేడు బొ క్కె-ండ్ల ధానమిస్తానన్నది ఎవ్వర్ని గూడనూ ఇన్తానన్న వూ నాసెండ్రం రత్నాంగిని ఇస్తానన్ననూ బతికి వంకేను బట్టల్నూూ గడ్తను ఐల్పు కూరాదిని బడికి ఉంటానయ్య గుడ్డలూ పెడ్డలు మూటనే గట్టింది అమ్మగారి తోవల్లూ భానునే పట్టింది అప్పుడూ గూడనూ పెద్దోడు అప్పయ్య నిలవాడు ధత్నాంగి నిలవడానమ్మ నిన్నునూ గూడను ఇయ్యనూ అన్నన చెల్లె అ౦జమ్మను హారమిస్తానన్న అనేటిమాటిలు ఆంటుండంగనె అప్పుడూ రిత్నాంగి నిలవాడిపోయింది మీ చెల్లే ఆంజమ్మను ఇ స్తెనూగూడెను చెవులా గంటీలు సేనుచేపించుకుంట నీచేతికుంగురము 'సేపిస్తానయ్య అనుకోని గూడను ఇద్దరూ యింటికీ ఇద్దరూ యింటికి వచ్చినారను్య ఏమిపండుగాలంట వ్తదీ అంజమ్మ ఎవరిండ్ర పెండ్లంట వస్తదీ అ౦ంజమ్యి ఏమనీ గూడనూ తీసుకొద్దుఅం జమ్యమ అప్పుడూ గూడనూ పెద్దోడు అప్పయ్య నడింట్లగూసోని చింతల్లుజేస్తుందు. చిన్ననాడూ "నంది పసెంచినానంజమ్కును చెల్లెను దరలించ "సేతులెట్లావచ్చు.

అంజమ్మ కథ న. ఎమిగ్గురీత్రోడ ఉయ్యాలొ *3నాముల్క పండమ్మ ఉయ్యాలో నలుగురీ తోడమ్మ నారింజ పండమ్మ వారుగురీతోడమ్మ వరటి పండమ్మ వెళ్లెను దరలించ "సేశులెట్లావచ్చు అవ్బుడూ గూడను "పెద్దోడు అప్పయ్య పెద్దోడు అప్పయ్య సోకిచ్చు చున్నడు అప్పుడూ గూడను "పెండ్లమూ రక్నాంగి నీకున్నసెల్లైలు ఎవ్వరికి లెదార మీనమ్ములేదార ౨ షమ్మురాదార మొగవాడివిగాద మొబుతాదు లేదార రొషాలు వచ్చేటి చూటలె ఆంటుంది అప్పుడూ అప్పయ్య దిగ్గన్నలెసిండు కథరెడ్ల కచ్చడం అప్పయ్య గట్టిండు పనుమటా ఉన్నది పలుకలారామమ్మ పలుకలార౦ తోం అప్పయ్యాపట్టిండు అప్పయ్యగూడనే పోతనే ఉన్నడు ఎందుకో అంజమ్మ ఏడెడు మేదలు ఏడేడు మేడలు ఎక్కివున్నాదమ్య ఆమె అన్నవచ్చేట్టి శాకల్లు జూసింది చిగ్గునా మేడలు దిగినే వచ్చిందె 'సెంబుతో * ఉత్యాలు సేతనే నివ్వాళి నివ్వాలి దీసుకా కంనకద్దూకోని ఉతుకాలు తీసుకొ కాళ్లుగడుక్కొంసి అప్పుడూ అస్పయ్యను కూసోవు అన్నయ కూసోవు అన్నయ్య కుర్సిపీటలమీద కూసోను డీరదు వేగ్గిరం వనులమ్ము వేగ్గిరం మనయింట్ల ఎవరిపెంక్లీలయ్య ఎవరిపెంద్లీల్లై స లెవునూ అంజమ్మ మీఒదినె రత్నాంగికి నోటిమాటలులేపు

వశీ? నల్లగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు సిన్ననాడూ సంది ఉయ్యాలో సాదింది నిన్ను ఉయ్యాలో నీమీద గూడనూ (బామలున్నాయట

నిన్ను జూసీ గూడ జీవులిడుస్తదాట పోదాముగూడనూ పయినాలు గావమ్మ వప్పుడుగూడనూ అంజమ్మ గూడినూ మీబువకృష్ణయ్య మానమరా జంగయ్య వాళ్ళతో *5ఆగ్బెలు తేవురా అన్నయ్య వాన్నించి గూడనూ చెల్కలకు పోయిండు వావరాకృష్ణయ్య మామరా జంగయ్య చెల్లెల్ని గూడనూ తీసుకాపోత

ఏగ్గిరం 2౯ పనులయ్య ఎవరి సెండ్లీ లయ్య

ఎవరీ ెండ్తీలును లేవురా మామయ్య సీదిడ్డ రత్నాంగికి నోటిమాటలులెవు నేనూగూడను తీసుకా పోత

వ న్పైనద్దన్ననా తీసుకాపోరాద

వానించి గూడనూ ఇంటికే వచ్చిండు ఏమమ్మ ఆ౦జమ్ము పయినాలు అయినవాొ ఆప్పుడే అయిననూ ఓ అన్న అప్పయ్య అవ్వుడూ గూడను ఎక్కుదూవు రావమ్మ ఎక్కు-దూవు రావమ్మ ఇండి ఎక్కుూదూవు రావు టెక లేకా నాకు గర్భిజీ ఆమెరా అన్న నిండా నెలలూ నాకు వొచ్చెనన్న రొలుసూరు మలుసూరు ఎవ్వరికి దక్కదు రాపమ్మ చెల్లెలా బండి ఎక్కావమ్మ బండి ఎక్కుదానుం కే 27తరమయితాబేదు రొండు రెక్కల కింద ఏసిండు అప్పయ్య చెయ్యేసి ఆప్పయ బండినే ఎక్కి-చ్చె

ఇల్లెల్లి రాంగ పిల్లి అడ్డామాయె

ఏందిరా అప్నయ్య అపళకునామాయెొ

అంజమ్మ కధ 248 ఏంలెదు చెన్లై ఉయ్యాలో ఇంటి పిల్లినాయొ. ఉయ్యాలో ఊ రెల్లిరాంగ కుక్కలేడువసాగె ఏందిరా అప్పయ్య అపళకునామాయె ఏంలేదూ ఎల్లె మస్తు గేడున్తయీ నడిమికీరావంగ నక్క- ఎదురాయె ఏందిరా అప్పయ్య అపశకునామాయె ఏంలెదూ సెల్తే అడివినా నక్కలు అడివినా నక్యాలు మస్తు గెదురియితయీ పలుకలారంతోవ శప్పిండు అప్పయ్య తుంగపాడూతోవ తిప్పిండు అప్పయ్య సక్కాగా దుబ్బల్లకు "పెట్టిండు ఆప్పయ్య ఏందిరా అప్పయ్య తోవల్లు దప్పితివి నీవు వచ్చీనంక 'సెలుకల్లు బావుల్లు "సెలుకలూ బావులూ పంచుకున్నం సెల్లె అట్లనే గూడనూ చూసొడ్డువు రావమ్మ సక్యాగా గూడనూ బాయిగడ్డల మీదికి బొయి గడ్డలమిద కొట్టిండు అప్పయ బాయి గడ్డలమీదికి ఆపిండు అప్పయ్య వాడనే బండ్లను ఇడిసిండు అప్పయ్య ఇంటికీ గూడసూ వస్తుండు అప్పయ్య ఏందిరా అప్పయ్య ఒక్కృనివె పోతవూ నీకాకలి గూడనూ వయిళుంది సెల్లైలా సద్దుళ్లుగూడనూ తెస్తనూ ఎల్రెైలా అనిగూడనైై ననూ పెద్దోడు అప్పయ్య ఇంటికీ గూడనూ వచ్చిండు అప్పయ్య మెప్పుగానూరిండు ఉవ్పల్ల వాక త్రి పాలల్లి నూరిండు పస్టూగ వాక్తి 'సెండ్లమూ రత్నాంగి టోనోలు వ౦ండినదీ టోనాలు గూడనూ ఎత్తు కుండప్పయ్య

వైశాలి కధ 2గ్‌! అప్పుడూ గూడను ఉయ్యాలో పైట చెరుగులు సాల్నిమి. ఉయ్యాలో పెట చెరుగులు సాల్నిమి తఆడిశినయి పార్వతీని దిగ్గునా పార్వతీకి '1మెలుకలి వచ్చినయి దిగ్గునా పార్వతీ అప్పుడె లేవ్చింది ఎక్కడిదీ కన్నీరు ఏడిదీ కన్నీరు అప్పుడూ పార్వతీ దిగ్గన్న లేసిందా ఎవ్వరీ కన్నీరు ఎవరిదీ ఉన్నది ఎవరిది కన్నీరు ఇదినే ఉన్నది ఎల్లలున్న కన్నీం పెల్లిన్లైని కన్నీర అరదేశ కన్నీర పరదేశి కన్నీర అప్పుడూ గూడనూ పార్వతీ దేవినీ పార్వతీదేవిసీ ఏమంట ఉన్నది 0కరుడు గూడను ఇక్కగా లెడమ్మ కచ్చీరు సాలందు ఛంకరుడు ఉన్నడు అప్పుడూ పార్వతీ ఒకంతే అడిదీ ఒక్కతే ఆడిదే ఆద్ధమ్మరాతిరీ "సెంబుతో ఉక్కాలు సతనే నివ్వాలి నివ్వా? తీసుకా బయలెళ్లై పార్వతి నక్కగా గూడనూ పోతదీ పార్వతి కచ్చీరు సాలందు పోయింది పొర్వతి కచ్చీరు సుక్టైన ఎవ్వరున్నారమ్మ పచ్చి 16క్చన్మ్కాతిను పటాన తుర్కూల్లా ఆరమ్బి లోరమ్మ సెక్యూలావారమ్మ అందరూ గూడనూ కావలీ ఉన్నరు పార్వతీ దేవినీ పోనిస్తాలేరు నేను గూడనూ పార్వతిని వున్నను కచ్చీరు సాలందు పొయినీ వస్తను అనినీ గూడనై నను అంటనే ఉన్నది అప్పుడూ గూడను పోనివ్చినారు

వజ్రప్పు గుండక్కిం ఉయ్యాలో ఒగ జల్కమాడె ఉయ్యాలొ అప్పుడూ గూడనూ ఎమిజేసీనాడు ఒళ్లు ఆరింాక ౨ వల్లెల్లుగ జై ఒళ్లు ఆరీన౦కా 19స్రల్పవ్లల్లుగర్హా గ్‌ శా లబ అప్పుడూ గూడను దేవి ఏమీజేనె 'ెస్టైనూ సామికీ పష్టైడూ అన్నము కలగూర కూరలు సొమికీ ఏసింది మనింట్ల గూడను 1*ముర్గ౦ణు ఎక్కడిది మావోష్ల గూడను ఏటామార్గామంట ఏట మార్గానుంట పొయ్యిండూ౦నంట అఆండ్హ!ి ఒగసప్ప మనకయ్యిన పంపిందు9 అప్పుడూ గూడను ఏమినీ జేసిండు? మొదటినీ బుక్కను సామినీ బెట్టిండు మౌరు బుక్కా కయిన నాయినా ఓనాయిన నాయినా ఓ నా్వ్వాన్లా నన్ను దింటావ నాయిన ఆనె వారకల్లనే అన్నాలు గూడన్లూ అన్నాలు గూడగన్లూ అనుంట దోసిండు గోడు గోడున కోకను 'కిగోబవలు పూతుంద కౌకమ్ము శోకము కన్నీరు డీస్తుండు శిరుసునే కిందికీ పాదాలు మీదికి పాదాలు మీడిక్రీ వేజీస్పబ్బృత్రీ పట్టిండు ఎడుమకం౦టీశోకము ఏరులై పోతుంది కుడికంటీశోకము కుంభనే వరుషాలు అప్పుడూ గూడను ఇక్కడీ సుద్దులు ఇక్కడీ సుద్దులు ఇట్లనే ఉన్నయి అక్కడీ సుద్దులు మరి ఎట్లా పుండు పనుమబటీ సోగ్పల సనుమటీ ఆరల్ల ళం సనుమటీ అరల్ల ఆ పర్షశాలల్లి పార్వతీ గేవిసీ ఒక్కతే పండింది అద్దమ్మ రాత్రీ నిద పొద్దేళ

వైశాలి కధ 2గ్‌ 1 అప్పుడూ గూడను ఉయ్యాలో పైట చెరుగులు సాల్షిమి ఉయా్య్యాలో మెైట చెరుగులు సాల్నిమి ఈడిశినయి పార్వతిని దిగ్గునా పొర్వతీకి 1*౯మెలుకలె వచ్చినయి దిగ్గునా పార్వతీ అప్పుడె లేచ్చింది ఎక్కడిదీ కన్నీరు ఏడిదీ కన్నీరు అప్పుడూ పార్వతీ దిగ్గున్న లేసిందా ఎవ్వరి కన్నీరు ఎవరిదీ ఉన్నది ఎవరిది కన్నీరు ఇదినే ఉన్నది పిల్లలున్న కన్నీర పెల్లల్లేని కన్నీర ఆరదేశ కన్నీర పరదేశి కన్నీర అప్పుడూ గూడనూ పార్వతీ దేవినీ పార్వతీ దేవినీ ఏవముంట ఉన్నది శంకరుడు గూడను ఇక్కడా లేడన్ము కచ్చిరు సాలందు శంకరుడు ఉన్నడు అప్పుడూ పార్వతీ ఒక్కతే ఆడ్పిది ఒక్కతే ఆడిదే ఆద్దమ్మరాతిరీ "సెంబుతో ఉత్యాాలు "సతనే నివ్వాలి నివ్వాళి తీసుకా బయలెళ్లై పార్వతి నక్కగా గూడనూ పోతదీ పార్వతి కచ్చేరు సాలందు పోయింది పార్వతి కచ్చీరు సుశ్లైన ఎవ్వరున్నారమ్మ పచ్చి పేచున్కాతిను పటాన తుర్కల్లు ఆరబ్బు తోరమ్మ సిక్కులావొగమ్మ అందరూ గూడనూ కావలీ ఉన్నరు పార్వతీ డేవినీ పోనిస్తాలేరు నేను గూడనూ పార్వతిని వున్నను కచ్చీరు సాలందు పొయినీ వస్తను అనినీ గూడనై నను అంటనే ఉన్నది అప్పుడూ గూడను పోనివ్చినారు

2592 నన్లిగొండజిల్లా ఉయ్యాలపాటలు పొయ్యె 1"వారకల్ల ఉయ్యాలో దేవుడూ గూడను ఉయ్యాలో ని(దలూ గూడను పొయ్యిండుసామి ని్నిదవొయ్నాసామిని నేనెట్ల లేపుదునూ కొళ్లకాడానయ్న కూసుంది పార్వతి కాళ్లు గూడానయ్న పినుకుతా ఉన్నది శంకరునికి గూడనూ మెలికలే వచ్చెనూ అద్దమ్మ రాతికీ ఈని(ద్ర పొద్దేళ ఎవ్వరీ ఆడ్రిదీ ఇక్కడా వచ్చింది తెల్లనీ గుడ్తకూ తెచ్చిండు కోపము ఎజ్జినీ గుడ్లకూ ఎత్తిండు కోపము మదాన మ సస్తిస్ల కండ్లనే కావుంము కండ్లనే కావురను సీకునే వచ్చిం అద్దమ్మరా శ్రీ ఈని గపొద్దేళ ఒక్కదానవు నువ్వు ఎందుకూ వచ్చినపు మదానను స్తిని నాకునూ రాలేదు కండా శాప్పరము నాకునూ రాలెదు పడుమటీ అరల్ల పేరిద్దాక్రంత్రు సాలల్ల ఒక్కదాన్నేనేను పండివున్నాను నేను నాట కొంగులు తొప్పునా కొలిగెను ఇచి ఎవ్వరి కన్నీరు పాలించునాసామి నేనునూ గూడను ఎల్లి పోతుం'చెను నేనును వచ్చింది అందుకే శస్తామి అప్పుడూ గూడను ఆయినా కోపమ్ము ఆయినా ఫభోపమ్ము ఆయినా వృంచుకోని పంచాంగాలకట్ట పాలల్ల కడిగిండు పాలల్ల కడిగిండు పారశ్ల జూసిండు ఎవరినీ కన్నీరు ఇదిసీ కాదమ్మ పిల్లలున్న కన్నీరు ఇదినీ కాదమ్మ పిల్లల్లైని కన్నీరు ఇదినీ కాదమ్మ

వైశాలి కధ 258 అరదేశి కన్నీరు ఉయ్యాలొ ఇదినీ కాదమ్మ ఉయ్యాలో పరదేశి కన్నీరు ఇదినీ కొదమ్మ అన్నమున్న కన్నీరు ఇదినీ కాదమ్మ అన్నము లేనిదీ ఇదినీ కాదమ్మ కూలాన గూడనూ 'రెడ్డికులము 'రెడ్డికులము ఒక్కడే కొడుకమ్యు ఒక్కడే కొడుకమ్వు శామాష ఉన్నడు ఆమే గూడనూ వైశాలి ఉన్నదీ మంగలో నెంకనీ ఆమెగూడీనాది బాలుడూ జోసిండు ఆమే పోకటా తండికి చెప్తానం బ బాలున్ని కోసింది బాలున్ని కొసింది ఆమె గుడానమ్మ దేవుడూ ఉన్నడు ఆయినా కన్నీరు ఆయినా కన్నీరు ఇది వున్నాదమ్మ మూర్చులూ గూడనూ చెందిండు ఆరాజు ఎట్లనయ్నాసు ఇప్పుడూ గూడనూ ఈతసీ మూర్చలు చెల్లిచ్చిరావాలె ఆయినా కొడుకుసీ అయినకూ గలిపినీ ఆయినకు గలిపినీ రావయ్య ఓసామి అప్పుడూ గూడన.* శంకరుడు గూడనూ జంగాము ఏషాలు స్వామి గట్టీనాడు అరువయీ ఆమెడా ఆరే *అంగల్లు ముపష్పయీ ఆమెడా మూడే అంగల్లు స్వామి గూడనూ రానే వచ్చిండు ఏమయ్యా ఓరాజ మూర్చల్లు జెందినవు ఆరు స్తవా నువ్వు శీర స్తవానున్వ ఆర్సేరి అయితేను ఆరుస్తా ఓరాజి శ్రీచ్సేది అయితేను తీరుస్తా ఓరాజ వప్పుడూ గూడనూ చెప్పిండు సంగతీ

262 నల్లి గొ ౦డజిల్లా ఉయొా్యలవాటలు పొయ్యె 1”వారకల్ల ఉయ్యాతో దేవుడూ గూడను ఉయ్యాలో నిద్రలూ గూడను పొయ్యిండుసామి ని,దవొయ్నాసొమిని నేనెట్ల లేప్పదునూ కాళ్లకాడానయ్న కూసుంది పార్వతి కాళ్లుగూడానయ్న పిసుకుతా ఉన్నది శంకరునికిగూడనూ మెలికలే వచ్చెనూ అద్దమ్మ రాతిరీ ఈని[ద్ర పొద్దేళ ఎవ్వరీ అడిదీ ఇక్కడా వచ్చింది తెల్లనీ గుడ్డకూ తెచ్చిండు కోపము ఎజ్జనీ గుడ్డకూ ఎత్తిండు కోపము మదాన మ స్త్రినీ కండ్లనే కావుంము కండ్లనే కావురను సీకునే వచ్చింద అద్డ్దమ్మరాథీ ఈనికపొద్దేళ ఒక్కదానవు నువ్వు ఎందుకూ వచ్చినపు

మదానమ స్తినీ నాకునూ రాలెదు కడా కౌావృరము నాకునూ రాతెదు పడుమటీ అ్యరల్ల 18న్రారంతు సాలల్ల ఒక్కదాన్నేనేను పండివున్నాను నేను నాట కొంగులు తొప్పునా తొలిగెను ఇచి ఎవ్వరి కన్నీరు పాలించునాసామి నేనునూ గూడను ఎల్లిపోతుం'బెను నేనును వచ్చింది అందుకే ఓసామి అప్పుడూ గూడను ఆయినా కోపమ్ము అయినా కోపమ్ము ఆయినా వుంచుకోని పంచాంగాలకట్ట పాలల్ల కడిగిండు పాలల్ల కడిగిండు పారనే జూసిండు ఎవరినీ కన్నీరు ఇదినీ కాదమ్మ పిల్లలున్న కన్నీరు ఇదినీ కాదమ్మ పిల్లల్లైని కన్నీరు ఇదిసీ కాదమ్మ

వైశాలి కధ 25 అరదేశి కన్నీరు ఉయ్యాలా _ ఇదినీ కాదమ్మ ఉద్యూలో పరదేశి కన్నీరు ఇదినీ కాదమ్మా అన్నమున్న కన్నీరు ఇదినీ కాదమ్మ అన్నము లేనిదీ ఇదినీ కాదనమ్ము కూలాన గూడనూ 'రెడ్డికులము ండ్డీకులము ఒక్కడే కొడుకమ్మ ఒక్కడే కొడుకమ్మ తామాష ఉన్నడు ఆమే గూడనూ వైశాలి ఉన్నదీ మంగలో నెంకనీ ఆమెగూడీనాది బాబిడూ జూసిందు ఆమే పోకటా తండ్రికి చెప్తానం ఐ బాలున్ని కోసింది బాలున్ని కోసింది ఆమె గుడానమ్మ దేవుడూ ఉన్నడు ఆయినా కన్నీరు ఆయినా కన్నీరు ఇది వున్నాదమ్మ మూళ్చలూ గూడనూ ఇెందిండు ఆరాజు ఎట్లనయ్నాను ఇప్పుడూ గూడనూ ఈతనీ మూర్చలు చెల్లి చ్చిరావాలె ఆయినా కొడుకునీ ఆయినకూ గలిపినీ ఆయినకు గలిపినీ రావయ్య ఓసామి అప్పుడూ గూడన. శంకరుడు గూడనూ జంగాము ఏష్షాలు స్వామి గట్టీనాడు అరువయీ అమెడా ఆరే కోఅంగల్లు ముప్పయీ ఆమెడా మూడే ఆంగల్లు స్వామి గూడనూ రానే వచ్చిండు ఏమయ్య ఓరాజ మూర్చల్లు జెందినపు ఆరు స్తనా నువ్వు తీరు స్తవానువ్వు ఆల్చేది అయితేను ఆరుస్తా ఓరాజ శ్రీర్చేది అయితేను తీరుస్తా ఓరాజ వప్పుడూ గూడనూ చెప్పిండు నంగతీ

క54 నల్లగొండజిల్లా ఉియ్యాలపాటలు లెవయ్య ఓరాజ ఉయ్యాలో లవయ్య నువ్వు ఉయ్యాలో తల్కాయ గూడనూ ఏడనూ ఏసింది తట్టకిందున్నదీ తల్కాయ దెచ్చింయ్యడు "పెంట మీదున్నదీ పేగుల్లు దెచ్చియ్యదు దోర్నాలు గుచ్చినా దొబ్బల దెబ్బం(డ్రు కలగూరలొండినా కారినాలు ఏరిం(డు అన్న **ఒక్కాళాడ "పెట్టిండు శంకరుడు జీవిధారాపుల్లతో జీపుల్లు పోసిండు బాలుడూ గూడనూ దిగ్గునా లసిండు నాయినా ఓనాయినా ఎంత నిద్దుకాలొచ్చె అప్పుడూ జంగము. అక్కడా బిరమాయె భగ్గున్న మండిండు దిగ్గునా లసిండా అప్పుడూ గూడనూ తామాష గూడనూ నాయినా ఓనాయినా నాతిప్పు ఇమించు అమ్మ తప్పూడెెప్ప ఇనూ ఓ నాయిన నేను గూడనూ "2బల్లెకూ వొయ్న బల్లెకూ వోయినంక్ర మంగలోడెంకిదూ మంగలొడెంకడూ ఇంట్ల వున్నడు నాయిన అమ్మరా ఓయమ్మ అమ్మరా 'వెశాలి దేశానికి మనం దేళ పండితులమె రాశ్యానికి మనం రాజ పండితులమె మంగలోడెంకడూ మన యింట్లావమ్య ఎందుకున్నాడని అడిగినా నాయిన అన్నాలు పెడ్తనని నన్నూ ఒలిశింది అన్నాలు వొద్దమ్మ నాయినారావాల పాలునేయి స్తనాని నన్నునేపిలిశింది పాలునా కొద్దమ్మ నాయినారావాఠె ' అని గూడ నయినను నేను అన్నానాయిన

వైశాలి కఠ కక ఉరికేటి బాలున్ని ఉయ్యాలో శరికి ఆందూకుంది ఉయ్యాలో

నస్నునూ గూడను డలలుత్తారిచ్చె

గింత తప్పూనయిన నాది ఉన్నది

అప్పుడూ రాజునూ ఏేమిసీ జేసిండు

*"మన్కూర్లిగూడ పిలుననేనంపండు

నాలుగూ * రొకుల్ల నెత్తి గొరిగొచ్చి

ఉస్పుపాతరా అక్కడా తయ్యారు

తీస్కా పోయిందుకి మసూ్యూరివారు

ఉన్చా వాళర్లి ఆమెనే తొక్కిండు) ల

1 సొన్నుకు దివావచనరూపం పేడసీచు కళ్ళ్శావి- (ప్రాంతీయ రూపం ౨2. పాచిపనుళలు 8 వాం అన్యదేశ్యం ఐహువచనరూపం వెంటటు కలు శ డిందు 6. ఉక్కుతో చేసిన గొశ్శెములు 8 ఆకున 7, ఖండించె 8. నమ్మెను $ కుండుగుడ్డ వంటిది 18 వాకింటి మడతలు 11. మృగం జంక 11 సప్ప ౫ కోసిన జంతువు యిక్క కొడ భాగం 18. కొన గోటితోవిదుల్చుతున్నాడు 14. (వ్రతం తపన్సు 15. మెలకువలు 16, మ౦సం 17 పోయేటప్పటికి [8 చప్టా చేసిన గదులు 18. అంగకు బబావచనరూపం 20. కొడ తాన ప్రాంతీయ రూపం. ఒక్కచోట 22, (గామ రక్షక భటులు 28 వైపుల దిక్కుల. గలంభౌల య క యని . / ఖో (|. లో సవం ఎం పప

ప్‌ సంశోధిత __ అృధమహాభారతము = తీ ఓ ] న భారతీయవిజ్ఞానానికీ, సంస్కృతికీ మహాభారతం మూలాధారం. తెలుగు

(వజలకిది (పత్యేకంగా అభిమానపా(త్రమైన (గంథం+* కవిత్రయం (నన్నయ, తిక్కన, ఎత్జాంపైగడ) వారిచే తెలుగులోనికి అనూదితమై, ఆంధ్రకవిత్వానికి ఎ . ఓంకార (ప్రాయమై, 81 వేల గద్యపద్యాలు ఉన్న ఈ మహా(గంథాన్ని భారత- ఆంధ్రపదేశ్‌ (పభుత్వాల ధననహాయంతో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం ]

• తెలుగుశౌఖవారు అనేక తాళప్యత (వతు లాధారంగా పునఃళోధించి వశస్తపాఠ శీ | | దాహుళ్యంతో, సంస్కృృతభారత అధ్యాయ శ్లోకసంఖ్యతో, గద్యపద్య (పథమ “| | పాద సూచికలతో, విమర్శనరూపమైన ఉత్తమ వ్యాసాలతో 8 నంపుటాలలో | నంపూర్షంగా, సర్వాంగసుందరంగా (పకటించినారు. పండితులకు, విద్యార్థు / లకే గాక భారత (శవణానక్షి గలవారి కందరికి ఇది అత్యంతోపయుక్త౦, . పొఠశాలలు, కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు, స్థానిక (గంథాలయాలు, . లీ

అభిమానులు దీనిని ఆదరిస్తారని ఆళ.

(వతి సంపుటంలో ఆంధేతరులకు తెలియటానిక్ర్షై తెణిగుభాంతాన్ని . గూర్చి ఆంగ్లభాషలో పరిచయవ్యాసాలు, పాఠభేదసంకలన నమయంలో ఉప _ యోగించిన ము(దితాము[ద్రిత భారత్యప్రతుల తాళపత్యప్రతుల వివరణలు, కథా / విషయసూచికలోనే మూలథారత౦లోని అధ్యాయ శ్లోకసంఖ్యలు ఉన్నాయి, 1.

ఒక్కొక్క నంపుటం. వెల 15రూ (పదిహేను రూపాయలు). విడిగా || (వతులు కొనేవారికి, తదితర సంస్థలకూ 25 కాతం తగ్గింపుధర. పుస్త కవిలకేత స లకు 88న శాతం కమీషను ప్యాకింగ్‌, ఫర్‌వార్షింగ్‌, పోస్టేజీ అందరికీ

ఆదనర్‌. , త్‌ గ (ప్రతులకు 2 స్య శే

ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలల్తుము వై ! | . . హైదరాబాద్‌-? (అంప వన్న , .