Telugu Naanardha Nighantuvu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

టన వ | త కెలయ్లన్‌.ఆర్‌.ఇె.వి.వి.ప్రసాద్‌ వ నర. దిషయూవోర్దర్‌ ఇవ్‌ పంబాత ళ్లు, | శశ చెటున్నా వ్ల త

కాండనరుటచ్న్తడ్రాడవగాాలి క

సై సళ ప్లై పళ సై 1 సు పు 1వ హస హన పో తీరన్తు శుభమన్తు. _ అవిమ్లుమన్తు కు న్‌ నానార్ద వ్ల ల నిఘుంటువు క్‌ 11 కూర్చరి ; ఇ స్‌ జంబం ప్రతముళం స హీ ౩.యన్‌.ఆర్‌.కె.వి.వి.ప్రసాద్‌ 3 షో ఎం.ఏ. బి.ఇది. జ వ డిప్లామా హోల్డర్‌ ఇన్‌ పంజాబీ ఇ వ కాకరపటజ్టు (ప॥ గో! జిల్లా న్‌ వ్ల జగన్నాధ పబ్లకషన్సు, నల్లజర్ల, ల వ మూల్యము : రూ.25/- ఇ కల్‌ సట్‌ కైల్‌ సర్‌ కల్‌ కైల్‌ కైల్‌ వెళ వెట్‌ పెళ్‌ వెట్‌

ప్రచురణ సంఖ్య ; 4 రచయిత : కఆ.యస్‌.ఆర్‌.కె.వి.వి.ప్రసాద్‌ ప్రధమ ముద్రణ : గ్‌ నం. శ అ ది జూలై 2002 హా కం ఖో కాపీలు : 2000 (| ప సర్వహక్కులు రచయితవి మూల్యం : రూ. 25-00 పతులకు ఇఆయస్‌.యస్‌.వియన్‌.ఆర్‌.సోమనాథ్‌ కఇాయస్‌.ఆర్‌.ఇ.వి.వి.ప్రసాద్‌ ఇంటి నెం. 4-23, నల్లజర్ల ప గో జిల్లా. 16౪ 65

మున్సుడి

సారకులకు నీమస్సులు,

నేడు మాతృభాష నభ్యసించువారలకు, భాషాబోధకులకు ఉవయెోాగవడు నివుంటువులు లభ్యమగుటలేదు. అట్టి కొలతను తీర్ప్వవలయుననెడి ఉద్దేశముతో ప్రాచీన నిఘంటువులను పరిశీలించి, ఈచ్చిన్ని “నానార్థ దివఘంటువుొను కూర్చడమైనది ఈ నివుంటు నిర్మాణమందలి దోషములను సహవృ్యదయతతో తెల్టిన తదుపరి ముద్రణమున సరిచేసి కొందును

ఈనా కూర్చునకు నహకరించిన ప్రాచీన నిఘంటుకారులకు నా నమస్సులు.

ఈ గ్రంథ ప్రకటనకు ముందంజ వేసిన జగన్నాథ పబ్లికేషన్స్‌వారికి నా ఆశీస్సులు. భీమడోలు, మ్‌ 25-07-2002. కెెయన్‌.ఆర్‌.ఆ.ఏ.వి.ప్రసాద్‌.

రచయిత స్వవిషయం పేరు - కూచిభొట్ల శ్రీరామకృష్ణవెంకట వరప్రసాద్‌ తల్లిదండ్రులు : శ్రీమతి అన్నపూర్ణ కీశే జగన్నాథశాస్త్రి జననం +. 19-4-45 జన్మస్థలం ; పశ్చిమగోదావరి జిల్లా పెరవలిమండలం, కాకరపళ్టు విద్యాయోగ్యతలు ఎంఏ, బియిడి భాషావ్రవిణ విద్యాభ్యానం : అనంతపల్లి గణపవరం, పొడగట్లవల్లి, రాజమహేంద్రవరం ఉద్యోగం ; వళ్చిమగోదావరి జిల్లాలోని ఉన్నత పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయ నృత్తి వ్రన్తుతం =. జిల్లా పరిషత్‌ ఉన్నత పాఠశాల, భీమడోలు ముదిత రచనలు;

1. లక్ష్మీ తెనుంగు వ్యాకరణం = "స్నేహ కునుమ మిత్రమండలి, కాకరపల్టు.
2. ఆంధ్రభాషా బోధిని - స్నేహ కుసుమ మిత్ర మండలి, కాకరపట్టు
3. ప్రొఢ వ్యాకరణ వ్యాఖ్య = రోహిణీ పబ్లికేషన్సు, రాజమండ్రి.
4. ఖాషాచంద్రిక - జగన్నాధ పభ్గికేషన్సు, నల్లజర్ల
5. విద్యార్థి దీపిక - జగన్నాధ వబ్లికేషన్సు, నల్లజర్ల.
6. నానార్థ విఘంటువు - జగన్నాధ వబ్లికేషన్సు, నల్లజర్ల. అమద్రిత రచనలు :
7. నా పంజాబు యాత్ర 2) కథావీథి
8. కుచేలోపాఖ్యానం 4) అంబరీషోపాఖ్యానం
9. ప్రధాన గీతాళ్లేకములు 6) గీతోవదేశ సంగ్రహం

అంకము జ చిహ్నము | సిరా మర్యాద తలయంటుట నాటకమున నొక భాగము, ఒడి చెంత | అంజూరు క! చీమ యుద్ధము | వత్తిమ్రాను వేడి వత్తి పండు

అంకలి = వ్యాకులము | అంట జ అనుట, తాటిమూలము, విఘ్నము, కలహము | కుట్టునట్టి ఆకు కాడ, చర్మము అంక జ అంకమ్మ | అండ జ సామీష్యము తాలుమూలము గ్రామదేవత | ఆశ్రమము వెనుకటి

అంకురము జ మొలక |] అండజము జ పక్షి సర్పము వెండ్రుక | అండము ఇ. గ్రుడ్డు వృషణము

అంకె ఇ నమయము | అంత జ పరిమాణము వశము || సర్వము పిమ్మట

అంగజము జ్‌ మదము | అంతము జ తుద, చావు వెండ్రుక, రక్తము | రమ్యము నిశ్చయము, సమీపము

అంగజుడు జ కొడుకు, | న్యభావము మన్మధుడు | అంతరము ఇ భేదము మధ్య

అంగకము ఇ దేహము రవిక! ప్రదేశము మలుగు వెలుపల అంగడి జ దుకాణము | తారమతమ్మ్యము దివాణము | అంతన్మ అ పైగది

అంగద = అకలి, హాని! మటుగుచోటు తారతమ్యము దుఖము, ఆపద, కోపము | అంబ ఇ పార్వతి తల్లి

అంగము జ మదము, | అంబకము = _ బాణము, కన్ను అవయవమ్ము, తనువు, చెంత | అంబరము జ సుగంధ

అంగి = ముఖ్యమైనది, | ద్రవ్యము, ప్రకాశము, వన్తము అనయము | అంబుజము వా గన్నేరు, తామర

అంచలము ఇ... కొంగు చిగురు |! అంబవ్టము ఇ పులిచింత, అంచ జ హంస, | అడవిమొల్సు చిలుబొద్ది నమీవిము. | అంబీక జ తలి

అంచు =” పంపు, ! ధృతరామ్షని తల్లి, పార్వతి, మేనత్త అజ్జాపనము, నోర, తుద, ఐండి కంటి | అకము ఇ దుఖము యాకు. | పాపము అంజనము న! కాటుక్కవిపు, | అకరణి ఇ తిట్టు, తాపము.

వావార్థవిఘంటువు

డే

అక్కజము జ అధికము || అజితుడు అ విష్ణువు అశక్యము చిత్రము | దుర్ణయుడు బ్రహ్మ శివుడు

అక్కజ = శ్రద్ధ అవశ్యము, | అజుడు = బ్రహ్మ విష్ణువు ప్రయోజనము అపేక్ష! మన్మధుడు రాజు శివుడు

అక్షము ణి బ౦ండికన్ను | అటనముట గ వేంచనే తాండ్ర చెట్టు బండి రుద్రాక్ష వ్యవహారము | అసత్యము దు ఖము వ్యర్థము పాచిక | అట్టము జ వంటకము

అక్షరము ఇ అక్కరము || వంట చెజుకు అతిశయము నాశనము లేని పని ముక్తి బ్రహ్మము | వెనుకటిల్లు మేడ అక్షరుడు ఇ విష్ణువు, | అడకించు ఇ. హసియించు చెడనివాడు, శివుడు | మోనము

అగము = కొండ చెట్టు | డగొను = నీటికట్టు ముద్ద సర్పము | కట్ట

అగురు కా కనను | అడరు జ కలుగుట వీరరణము మాడుట పగులుట || వ్యాపించుట వేగిరము ఒప్పు

అగ్గము ణు గోచరము | అడలు జ దుఖము అధీనము అధికము దున్సహము | "భయము

అగ్గలిక జా ఆధిక్యము | అడియరి = లోభి కింకరుడు పూనిక్క విలానము శౌర్యము | అడియాస = అర్భాశే దురాశ

అగ్రణి జ శ్రేష్టుడు | అడుగు జ ప్రశ్నించు మొదటివాడు ముఖ్యుడు క్రింద యాచన పాదపుకొాలత పాదము

అగ్రము జ మొదటిది [| అడుచు =. కొట్టట వంపు చివర, ముఖ్యము చేరిక [| అడుపు = దెబ్బ, తాడనం

అఘము ఇ పాపము, | అణగు ఇ లోఐడు దుఃఖము నశించుట ఉపశమిల్లుట, నమ్రమగుట

అచలము శా కొండ, / అణి న్‌ ఇటుసుచీల, కదలనిది, మేకు | అంచు

అచ్చము ఇ స్వచ్చము, | అణువు జు అల్పము కేవలమ్ము, కోపము పూనిక ॥ చిజువడ్డు

అచ్చు = ముద్ర, శద్ధము, | అతగుడు = బీదవాడు విధము నూలు మార్చునది దుర్శలుడు

కె.యస్‌.కర్‌ 3.2 విప్రసాద్‌, కాకరపట్టు లేం డ్క్‌ కక

౩ అతనుడు ల! మన్మధుడు | అపదేశము ఇ నెపము గొప్పవాడు | నిమిత్తము తాలగించుట కీడు అతిధి జ శుకుని | అపరము జ ఇతరము కొడుకు విందు | క్రిందిది, మీదిది, వెనుకటిది అతిధృతి = ఒకఛందన్సు | అపరాజితుడు = విష్ణువు శివుడు అత్య౦ంతధృతి | అపజయము నందనివాడు అతినర్థనము = కొల ఈవి | అవవర్గము = మోక్షము ఈవి

అతుకు = అంటుకొను | అవవర్షనము = విడుపు ఈవి అతికించుట | అప్ప జ! తండ్రి అత్తము జు గుంపు, | తల్లి అన్న అక్క అరటిపండ్లగెల || అప్పనము ఇ కప్పము అత్తు జ మైనపుగుడ్డ | అర్చణము కవియుట [| అవృళము అ చఅచుట అత్యయము ఇ మిజుట || శీఘ్రము కష్టము, గడుసు చేటు | అబ్బము ఇ శంఖము అత్యాహతము = _ బ్రతుకు, గొప్ప | తామర ఈప్పు గన్నేరు అపద | అభిమతి = కోరిక్క గర్యము అత్వుగ్రము = భయంకరము, | మర్యాద ఇంగున | అభిమరము ఇ చంపుట అనుగు = ముఖ్యము | యుద్ధము రమ్యమ్ము, చెలికాడు | అభిమర్ధము = రాయిడి అనుపు ఇ. అద్దాపించు,! యుద్ధము సుంకము, పంపుట, | అభిషంగము = తిట్బట అనువు = యుక్తము! భంగపాటు, ఆపద చేరిక ఒట్బ ఉపాయము విధము, అవకాశము | అభిషవనము = స్నానము అనుశయము ౨ అనుబంధము | కల్లుతేరు, ముఖము ద్వేషము, చేరిక్కదయ | అభిషేకము = స్నానము, మునక అన్ఫజుడు మజ శకుడ్డు |! అమరు న! కంబము గరిక మోనగాడు | చావులేనిద్ధి పాదరసము అనృతము ఇ అనత్యము | అమల జ నేలజఉసిరి కృషి | బొడ్డుకాడ, అభ్రకము నిర్మలము

వావార్థవిఘంటువు

ర! అమృతము = ఉసిరిక || యాచకుడు వాది, ధనము కరకచెట్టు తిప్పతీగ నెయ్యి సుధ | అర్భకుడు జ బాలుడు మోక్షము, పాలు, విషము, న్యర్గము || మూర్చుడు బంగారము, అన్నము ప్రకాశము, | అజ = కొాణత భేదము సోమరనము | మోసము, సగము

అరతము ఇ మందము || అలత జ బాధ, శోకము, తృప్తిలేమి, రతిలేమి | = శ్రమము అరరము న తలుపు,విస్తరి | అలము ణి వ్యాపించు అరవడి ౫ బుణము $[, అలరారు, ఆక్రమణము శీఘ్రము గడ్డీ వచ్చుట [| అలరు ఖు వికసించు

అరి ఇ శత్రువు చక్రము! సంతోషము, మంజులము పుష్పము అరవాయి ఇ న్యూనత | అలవోక ఇ నిర్లక్ష్యము అదైర్యము, సంకోచము | స్వేచ్ళ, అశ్రద్ధ లీల

అరిష్టము జ కాకము [| అలుక జ టోహచింత, మరణాంకము, మేలు, కీడు మజ్జిగ, _ కోపము ఇంటిని అలుకుట, భయము పురిటిల్లు, కల్లుఫేనిలము, తరువు | అవగుణము జ దుర్గుణము శుభమ్ము, రాపులుగు | లోపము అరిగ ఇ... కేడెము,డాలు | అవతరణము = దాటుట, దిగుట బిరుద | అవతారము = జన్మము, దిగుట

అరిది ఇ దుర్లభము, | అవసరము = సమయము, అశక్యము | అగత్యమ్ము తరుణము, అక్కణ అరుణ = అతివ తెల్లతెగడ | అవి జా నూర్యుడు అరుణము ఖా కొంచెము, |! గొట్టెముట్టు పర్వతము 'ప్రొద్దుగ్రుంకునప్పటి తేజము | అవిరి =... నేత్రరోగము అర్కము = బీల్లేడు రాగి ం నీతిచెట్టు అర్కుడు ఇ సూర్యుడు | అశని న! మెఅువు చంద్రుడు | వజ్రాయుధమ్ము, పిడుగు అర్భ = పూజ, కిరణము | అష్టావదము ఇ స్వర్గము అర్జునము జ బంగారము, ! శరభము, రజితము తెలిపెడివాడు, తెలుపు కనవు,వేరుమద్ధి | అసదు ఇ అల్పము, అర్థి జ క నన్నము

3యసీ.ఆర్‌.3.వి విప్రసాద్క్‌ కాకరపట్టు

లండు టి ఉడీ,

ఏ ౪] అసము జు చనువు | ఆబి న! సమభూమి దర్పము కీర్తి యశము | యుద్ధము క్షణకాలము

అసలు జ బురద, మూల ఆడ |! నిందించు ధనము . కదలుట

అపసతుడు జ శని | అఆఢకి జు కంది నలుపువాడు | దొగరిమట్టి తూము, అడవిపంది

అసీపత్రము ఇ చెలకు || అణీ జ మర్మము కత్తియొర | శ్ర్టము అంచు చీల

అనుర ఇ రాత్రి, వేశ్య | ఆతంకము జ రోగము భీతి అనురము న! ఏనుగు మాల| చేరిమి బాధ కాకి || అత్మ జ దేహము

అహిభుక్కు = గరుడుడు | మనస్సు పరమాత్మ జీవుడు, బుద్ధి నెమలి! ఆదట ౨ పిమ్మట, ప్రేమ,

అళి = తుమ్మెదతేలు | తృప్తి ధర్మము అళిని = అడురేలు, | ఆదర్శనము ల! చూపులు అడుతుమ్మెద | అద్దము

ఆ(క ణి అడ్డగింత || అనకము = _త్రప్పెట, మద్దిల చెజుకు అజ్ద నిషేధము | అనిక ఇ దార్థ్యము

అకు ఇ పత్రము | అశ్రయము జాలు, చెవి ఆకు అలు | అప్తము ఇ... వింతయైనది

అకృతి = తనువు! నత్యము రూపము! అప్తి ఇ. పొందు, కలిమి

అకృష్టి ఇ ఈడ్పుతెగ.!|. ఆమము = రోగము ఆక్రందనము ణు ఏడ్పు, అపక్వము, అండులము పిలుపు, అజచుట భయంకరాజీ | ఆమిషము జ మాంనము, అఖము జ పాణ గుద్దలి | లంచము. ఆఖువ ఇ ఎలుక, పంది! అమోదము ణు పరిమళము కొక్కు | ముదితము ఆగమము న! శాస్త్రము | అమె అ అప వేదము |! ” పూజ్యురాలు

అగము = తప్పు, పాపము | అమెత న! విందు

2 నావార్థవిఘంటువు

ట్‌ ఉత్సవము | అసత్తి జ నంగమము అఆయకము కా తాకట్టు అధి / లాభము పూదేనె, కల్గు ఆరజము జ కలకలధ్యని | ఆస్కందనము జ ఎక్కుట మనోజ్ఞము, ఇంపు | ఇంకుట రణము ముట్టడి ఆఅరడము ౭ ఉత్సాహము || ఆళి ౨ _చైలికత్తె పంక్తి పూనిక || అడ్డకట్ట తేలు ఆర్తవము ౨" ప్రీ బుతువు | ఇంగము జ తిరుగునది పుష్పము | తెలివి ఆర్తి జ దుఃఖము | ఇంగలము న! నిప్పు వింటికొప్పు | విప్పుబాగ్గు ఆలయము జు ఇల్లు గుడి| ఇగురు = _నిర్ణంము పండ్ల ఆలు జ భార్య గోవులు | చుట్టు నొప్పెడి కండ జిగురు అంకురము అలుక ఇ గానుగు | ఇజ్య జ పూజ చేమగడ్డ | ఆధ్యర్యము ఈవి నంగమము అఆలోకము = చ్రూపుకాంతి || ఇడుపు = చీలిక పార్వము ఎండ ఇడుము = అపద అలనట అవ జా అవగింజ | ఇనుడు = సూర్యుడు, రాజు జ్ఞాపకము | మగుడు ఆవటము =. పొందిక పద్దతి | ఇర ఇ మాట అవళి = ఉపద్రవము | నరన్వతి భూమి ఉదకము అధికము | ఇరిణము కా చవుటి నేల అవి ఇ శ్వానము | నాశనము తాపమ్ము ఆవిరి గర్భవతి ముట్టుది | ఇరుగు =. పార్శము, ప్రక్క ఆశయము ౫ ఆధారము | ఇల్లు పడకటిల్లు విశ్రాంతి మనస్సు $ ఇషిక = ముండ్ల ఆశ్రనుము ణు మరము | దుబ్బు, టెల్లు భాణము, కుంచె పర్ణశాల, గుడిసె అడవి పాకశాల | ఇళ ఇ తావు మాట ఆశ్రయము ఖా ప్రాపు ఇల్న | భూమి అధారము, సంబంధము దగ్గర | ఈ(గ జ డస్పిపోవుట ఆశ్రవము ఇ. " వాగ్దానము! ఓడుట చచ్చిపోవుట తొలగించుట క్లేశము, తప్పు వినయము | ఈడు = బాగు, జాజబుట 3యసీ.ఆ53.వి వి ప్రసాద్‌, కాకరవల్లు వింగ్‌ ఆ చడీ

ా జీవితకాలము, యౌవనము] ఉపలబ్ధి న! ప్రాప్తి, తెలివి ఈ(త న! ఈదుట | ఉపలము = రాయి, రత్నము ఈనుట, ఈతచెట్టు్క( ఉమ ౨ పార్వతి కాంతి " | కీర్తి శాంతి ఈ4దు జ వాయువు | రి ఈతచెట్ట ఈదుట || ఈరగము జ ఏన పొడుగుచేప ఈరణము ఇ చలనము | సీనము, ఆక్షేష, పోవుట | ఉరు ఇ మేలు కము తగును ఈశ్వరుడు జ పరమాత్మ | అధి ము తగును శ్రేష్టుడు ప్రభువు శివుడు | ఉటువు ఇ వను ౯ ఉక్కు జ చచ్చుట | వ వ్సు దృఢత్వ్యము శౌర్యము నలగుట | ఉఊజిది ఇ ము ఉత్కర్వము = అతిశయము! సన మేలు వృద్ధి బడాయి! ఉల్క ఇ బొగ్గు షు న ఉత్తలము వ్‌ న్యత్యానము | తోకచుక్క, కొరవి య్‌ ము భీతి పరితాపము త్వరితము | ఎడ న సమక ఉత్సంగము ఇ ఒడి తొడ | వ్యవధా, గ్‌ ఏ శిబిరము | ఎడరు ఇ ఆప, ఉత్సర్గము ఇ. విడుపు దానము! భగ్నము భంగము ఎడారి ఉత్పాహము ఇ యత్నము | ఎడలు = విచ్శిన్న బలము కోరిక సౌఖ్యము | వర్ణించుట పోవుట వికలము ఉత్సేకము =. అతిశయము |! ఎత్తు ఇ... బెన్నత్యము గర్వము పొడవు తనువు | ఉపాయము తూనిక సైకెత్తుట ఉదయము ఆ తూర్చుకొండ | ఎద = హృదయము, పుట్మట, ఉన్నతి | భీతి, ఎదిరించుట, సమ్ముఖము. ఉదురు జ గర్వించు, | ఎర జ అహారము, తిరస్కారము, పోవుట, పాజుట | వ్యసనము, భదము,అన్యము ఉద్ధ్భృతము = భయమ్ము, పోక! ఎజ ఇ , గ్‌ నము ౨. వెటిపు చింత! పరిచయము జోస్యము గుజుతు. ల్‌ జ తలగడ | ఎల జ యౌవనము, క. | ము లేత పాక్ష 'స్నేహితుము | న్వల్ప ఉపపత్తి = అంతం, కలిమి, ఎలయు ఖ పొందుట, వావార్థ విఘంటువు

తై వా శపధము కలుగుట అతిశయము వికననము | ఒట్బి వత కత ఇ మరా న ప్రాలేర | ఒడయు?డు = మగడు స్వామి సకలము, తప | జ ఎ తొడపై భాగం నీ - కక క్‌ [| “] పశుయోని ఎనగు = అతిశయము, 1 జు | వయో తనరుట విధము. | ఒ ఉపవా ఏకము జ అనన్యము, | పు పి ముఖ్యము ఒకటి [ఓ బి యము | ఒడులు జ ఎకలము శ పంది | పూనిక ఉంచుట తీరము అధికము కక ము | ఒత్తు న! అదుముట ఏర్పెల వా అతిశయ | దళము శీఘ్రము, విజృంభణ, శౌర్యము || ది పైన ణా కదినును ఒదలు ఎరడి ఎటుగుబంటి | పాదలుట ఉపయోగించు ఉక్తమగు స చు క ఒదుగు ౨ తొలగు దాగు ఏదు జు నశియిం | న లు | ఒర్దిక జా సామ్యం ఎపు / ప గ్ర ఒనర పేమ అనుకూల్య౦, మద్ది జాయి అధిక్యమ్ను గర్వము వలం న ఒప్పు ఇంపు పొందిక వాటము ఎలిక క య | ఒప్పు ఇ నమ్మతి ఉపేక్తు | అందము నేర్చు ఎెలిధము - ము | ఒరగు ఇ పడుట దన యా! వంగుట వ్రాలుట వంపు వింధ్రమే క్‌ న | ఒరయు ఇ పరిశీలన =గము మాలకాకి అడవిఅల్లము | ఒ రచల వందల లో నక్షత్రము చేను | ఒఅపు = సౌందర్యము, ఇంటి క్‌ పాయము యోగ్యత తాపము దృఢము మాలకాకి తూర్ప్చుదిక్కు వాలి ఈ న ము గళ "తూ ఒలు: ఇరాని వం | కాజబుట పోయుట చల్లుట భార్య మేఘము యమున్వయ | ఒళపు గ వీణాదం వఐరేయము జ రా వ ఊగుదన .! డమ్ము, లోకువ వనబీడు చిన్నకుప్ప. 3 యప్‌ ఆర్‌ 3 9 వి.విసాద్‌ కాకరపట్లి

9 ఓక ఇ స్థానము, ఇల్లు, కంబి యె గరిటె వెదుర ఓకర ఇ వాంతి రోంతశ కంబు నా సుఖము ఓజస్సు జా పరాక్రమము బలము తల

తేజము, ఉత్సాహము శ్రేష్టత వెలుగు? కంబు జ శంఖము

ఓజ జ క్రమము ఏనుగు కడియము నత్తగుల్ల

విధము, ఉత్సాహము న్వభావము అబ్బ కంపము ! ఒకకొలత్న

ఓట జ భీతి] కందుడు కంచుగిన్నె చెంబు

సందియము కకుభము జ మద్దిచెట్ట

ఓటమి = ఖ్రీతి ఓడిపోవుట! అందము కాంతి శిఖరము ఊపిరి

ఓడు ఇ అపజయ[ కక్ష ఆ చుట్టుగోడ

ము సంకోచము. భీతి పాజుట!! నడుము, కచ్చ, ఆక్షేపము లోపలిగది

ఓల కా దేహము, కక్షము = _బురదనేల చంక

దాగుచోటు రహన్యము, రక్షణము గడ్డి అంతఃపురము ప్రహారిగోడ

ఓవి జ ఉంకువశీ కచము జ ఎండినపు-

శుల్కము వరుడు క్రమము 0డు నిరు వెండ్రుక

కంకము వా రాపులుగుశ్లీ కచ్చ ౨ గర్వము రేకు

తామర, గద్దించుట తిట్టట! పూలగుత్తి సిగబంతి

కంచుకము జ చొక్కాశీ కచ్ళ = చిమట, గోచి

రవిక కవచం, కుబునము]! దరి పూదోట నీరుండెడి ప్రదేశము

కంజము వా తామరశీ కచ్ళవము = తాబేలు, ఒక నిధి

అన్ఫుతము వెండ్రుకశ! గోచి పార్వ్వము

కంటకము జ ముల్లు! కజ్ఞలము =... కాటుక చీకటి

నూదిమొన, కాక్కి రోమాంచము తప్పిదము! మబ్బు

కండె = నూలిచుట్టి!ీ కటకము =... కొండనడుమ

జొన్నకంకి!ీ *" ఉప్పు, కడియము, మందిరము, రాజధాని

కందము ౨. గడ్డ మబ్బు! కటము = ఏనుగు చెక్కిలి

కంద, ఒక పద్యము] ప్రతిజ్ఞ, మొల, అతిశయము చాప

కందళము ఇ మధురధ్వని! కటికి ఇ దట్టము

స్వర్ణ అరటి, రణము! అధికము

కందువ జ ముతువు! కటువు జ కటుకరోహిణి

ఏకాంతము వింత మాయ సామర్థ్యము] వాసన, కారము, ఇంపుకానిది, మచ్చరము వానార్థ విఘంచువు

10 కట్టడి ఇ క్రూరుడు | కదులు ఇ యత్నించు కరినము | చలనము దండెత్తు పాయుట కట్టు ఇ గానుగ కనగు జ ఒగరు బంధనము | అహితము, మండుట కోపము కట్బ జు బంధించుట | కనికరం జ కరుణ జాలి నిర్మించుట మంత్రించుట | మాగుట, మెత్తన కడ జ్‌ అంతము[ కనుమ ఇ నందు, త్రోవ దూరము మృతి ప్రక్క దిక్కు, సమాపము | గండి కొండ నందు కడచు జ 'హేచ్చు| కన్నియ ఇ చిన్నది నశించు, దాటు, జరగుట || పెండ్లికానికలికి, కూతురు కడను = కొజంత మిగత కన్య ఖా పెండ్లికానిది నిరతము || కూతరు కలబంద, దుర్గ ఒకరాళి కడి ఇ కబళము క కన్ను =. నేత్రము జూడ ేడకడి, గాయము, అశక్యము || బండిగట్టి కడిది జ అధికము కపి జా కోతి రవి అపద కష్టము, అశక్యము || విమ్షవు, ఏనుగు కణము ఇ నీటిబొట్టు! కప్పు ఇ క్రమ్ముట లేశము | ఇంటి మీదికప్పు అల్పుడు, చీకటి కణిక ఇ గోధుమరవ్వ. కబరి ఇ కొప్పు సూది వాయింటి చెట్ట ముద్ద గ్రానము కత = కధ! కమలము ఇ తామర వృత్తాంతము కారణము గుజుతు | వీరము, మందు రాగి కత్తేర = కృత్తిక కత్తి! కమ్మ = ఒకజాతి రింపగల సాధనము కుక్క! పత్రిక్క మధురమ్ము చెవికమ్మ కదనము ౨ రణము, పాపము! ,కమ్మన = మధురము కదరము జ దాండచెట్టు | మాధుర్యము, తావి కోలపాన్న! కయ్యము వా జగడము కదళము జు దొండచెట్టు | యుద్ధము కోలపొన్న! కయ్యరము జు ముత్యము కదురు జ కలుగుట! హీనజాతి నూలు వడకుకదురు! కర జ తీరము 3.యసీ.ఆర్‌3.౨.౨ ప్రసాద్‌, కాకరవట్టు వీంక్కు అ.లడీ,

1

అదరణము గట్ట తీక్షము] తీక్టము, రాచుట

కరజము జ కానుగుచెట్ట / రజ్జ = సలుపు మజణక

పులిగోరు వృక్షము గోరు | కట్టి వా నల్లవాడు

కరణము జ క్షేతము | అర్జునుడు

కారణము పనిముట్టు ఇంద్రియము | కల జా భాగము

కరము జు అత్యంతము | శిల్పము రేతస్సు లావణ్యము

కిరణము తొండము చేయి | కలయిక జ నంగమము

కరవాలము జు కత్తి ఖర్గము | కలియుట కూడుటి, చేరుట

కరవీరము = గన్నేరు, కత్తి | కలశము = జాడీ గర్వము

కరి జ మేర్కకపి | కుండ శిఖరము

ఏనుగు నిదర్శనము | కలి జ జగడము

కరుణము ఇ జాలి, దుః|| యుగము

ఖము దయ ఒకరసము || కలిక జ జ్వాల మొగ

కర్కటము ఇ ఎండ్రి | కలితము జ పాందబ-

ఒకరాళి కొక్కెరముల్ను || డినది, పగిలినది, కూడుకొన్నది రుచిరము

కర్కము ఇ ఎండ్రి |! కలిమి ఇ కలుగుట

అందము, ఘటము, తెల్లది, తెల్లగుజ్ఞము | సంపద

కర్కశము ఇ బాధితము | కలిలము ఇ ఎయుగరానిది

చెణకు నిర్ణయ కజకు | చొరరానిది

కర్త ఇ చేయువాడు | కలుగు ఇ అగుట

ట్రహ్మ అధికారి, ప్రభువు | ఉండుట, పొందుట, పుట్టుట

కర్పరము ఇ తలపుజ్జై | కలుచు ఇ క్రోధము, రోషము

“పెనమ్ము, శస్త్రభేదము, పెద్దకాగు | కలుషము ఇ. మహిషము

కర్చురము ఇ... చిత్రవర్ణము! పాపము

నీరు, పాపమ్ము, స్వర్గము | కల్కము ఇ పాపము

కర్మ జి విధాయకికృ! కపటమ్ము మడ్డి

త్యము, దురదృష్టము, పని, కర్మఫలము | కల్పన ఇ అయత్తము

కజి ఇ పళయోని | చేయుట, యుక్తి, తల(పు

అల్పుడు, ఇంద్రుడు | కల్పము జ బ్రహ్మదినము

కజుకు = శార్యము | శాస్త్రము, ప్రళయము, న్యాయము, వేయి

మందాకునుమార్నగా అయ్యెడిపాడి | యుగములు, వ్రతకల్పము, తగినది, పద్ధతి వావార్ధవిఘంటువు

గ కల్యము = చైవిటి మూగ | ఉట్టి కావడి గాజుప్పు వేకువ మంచిమాట కల్లు] కాపు = క్రాయలు-కాచుట కవచము న! తప్పెట | రక్షించుట బొందలము | కౌపేయము = కృపణత కోతి కనట ఇ లేతకొమ్మ | చేష్ట "ెద్దకొమ్మ | కామము ఇ ఇచ్చ కవి ఇ కవిత్వము | మోహము శుక్రము కోరిక చెప్పువాడు, శుక్రుడు వాల్మీకి పండితుడు |, కామి జ పావురము కసరు ఇ కోపము | పిచ్చుక కాముకుడు ఇచ్చ చలించుట తిట్టుట, సిగ్గు | కామిని జ ఆడుది కసి ఇ అల్పము | అందగత్తె బిదనిక చక్రవాకకాంత కోర్కె కోపము గజ్జి పిచ్చి | కాయము జ దేహము కసుగు జ బాధించుట | గుంపు ఒకమంద గుజి ములుముట || కారణము జ ఉద్దేశము కస్పెము = బురదనేల || హేతువు పని, సాధనము కషాయము | కారు = నేస చెవుడు కళ = మూర రెమ్మ | అడవి కాలము, నలుపుచాయ విద్య | కార్యము ఇ హేతువు కళ ఇ భాగవు |! సంగతి కర్మము వివాదము ఫలము శిల్పము శోభ స్త్రీ రజస్సు | కాజు = అద్దానము, కళ్టు కాండము = గుంపు | కరినము దట్టము, వ్యర్థము పరుషోక్తి ఉదకము, చెట్టుబోదె, రహన్యము | కల జ నల్లజీలకజ్ఞ బాణము గుజ్జము సమయము | నీలిచెట్బ కాంతము ఆ జాయి ఇనుము! కాలజ్ఞము ఇ కోర్టుల, కోడి కాంతి = బీగ్పి శోభ కోరిక! కాలము ఇ నలుపు కాకము ఇ కాకిదొండ |! సనమయమ్ము, దురదృష్టము, మరణము కొచితరువు | కాలము ఖు ఇనుము కాకము ఇ కాకి అల్పము! కూరము, నల్లనిది కాకోలము వా విషభేదము | కాలిక ఇ పాగగుంపు మాలకాకి వర్నము | అల్పుడు, నెలవడ్డీ బొగ్గు కాచము ల గాజుపూన _, కాలిక న! పార్వతి 3యసీ.ఆర్‌3.వి.౨ప్రసాద్‌, కాకరపబ్టు ఎండ్స్‌ లి ఐగీ,

13 ద్రౌపది కల్లు చీకటి తేలుకొండి] దుక్కి పెరుగుగడ్డ కాలు ఇ దర్భమగు | కుదియుట ఇ అడుగుట పాదము] గ్రుంకుట కాలండు ౨ యముడు శని కుదురు జు వంశము శివుడు అగసాలెవాని కుంపటి, ప్రాపు న్వస్థము

కావరము ఇ కొవ్వు | కురరము = లకుముకి- మదము గర్వము] పిట్ట గోరువంక్ష కావేరి జ వెలయాలు | కురుజ ఇ జున్ను, డేగ ఒకనది, పపవు కుల ఇ. బొట్టి బాలుడు కాశ్యపి ఇ అనూరుడు | కోడె ఎనుబోతు కొడుకు భూమి గరుడుడు కశ్యపుని భార్య కులము ఇ దేహము కుంజము జా పొదరిల్లు | గృహము, తెగ వంశము ఏనుగుకొమ్ము | కులి ఇ చేయి భార్య కుంబరము = వెండ్రుక శ్రేస్టము| అక్క వాకుడు మొక్క కుండము ౭ వంటకుండ | కుశలము ఇ తృప్తి నేర్పు కొండ | పుణ్యము క్షేమము కుండలము ఇ క్రాడు ప్రోగులు || కుసుమము = _ ప్రీరజన్సు కంటి కుండలి జ నృత్యము || తెవులు పుష్పము ఒక ధాన్యము తిప్పతీగ నెమలి, నర్చము | క్రుహనము = ఎలుక పాము కుంభి ఇ కుమ్మరి | కూటము జ పొందుట వంటకుండ మొనలి ఏనుగు! కపటము, కుట్ర శిఖరము అమ్ముట కుక్కుటము ఆ కోడి కపటము | కూటము జ దుఃఖము కుక్కురము న మాచిపత్రి | ఇల్లు గుంపు పొందు శునకము | కూపకము = చెలము కుజి =. సీత, పార్వతి! పిటీది మీది గుంత నాయి కుటము అ గుడిసెచెట్టు.. | కూర్చకము = సూది కుంచి వీటికుండ | కోల, తూలిక జున్ను కుటి = బుడిపె గుడిసె! కూలము ఇ దరి, గుంట కుతవుడు జ నూర్యుడు! దిబ్బ బిడ్డ కొడుకు, అతిధి అగ్ని! కూలుట = చచ్చుట, పడుట కుదప క రొంపి, దుక్కి | కృకము న! కంఠనాళము

తె వావార్థ నిఘంటువు

(మ! పొందు | కోటీ జా అతిశయము కృకవాకువు జ కోడి నెమలి | క వింటికొప్పు, పెద్దనంఖ్య అంచు కృతము = ఒక యుగము | పు ము బలప, కారణము మేలు, చేష్ట | వింటికొప్పు పార్శ్యము సుందరము కృతి నా చేయుట | కోను న! ఆడది ప్రబంధము చదువు ధన్యత | పుట్టచివర కృవణము ఆ నీచము, బీద | కమం = నీరు మదుపు కృపణుడు ఇ కుచ్చితుడు, | కోల జ లోభి | _ వంటకట్టి బాణము, దీర్వము, శిశ్నము కృష్ణ గా ఒకనది || కోలము ! తెప్ప, ద్రౌపది ద్రాక్ష అల్పుడు | క రేగుపండు లం మిరియము | కోశము జ కేక న 'పద్ధకూత క మేఘము, గ్రుడ్డు పుస్తకము, కత్తియొణ నెమలికూత, కడకన్ను, మెల్లకన్ను | థ్రశువు జ నిశ్చేయ- కేతనము ఇ గుజుతు | ము శక్తి కోరిక అర్హత యజ్ఞము వపముర్యం మలి న పాదము పట్టుక్‌నుట వు కేతువు వ ఓక గ్రహము గుణుతు, ధూమకేతువు కాంతి | శ్రముకము = శమ్ములము అగ్ని టెక్కెము పోక, ప్రత్తి చెట్టు గంగరావు కేదారము ఇ... శివరేత్రము, | క్రొంతము = గుల్జము కొండ వరిమడి పొదు | అడుగు *వలము అ న్వస్థము | ఠ్‌ంతి జా మోజుట అంత, ఒక్కటి | తిరుగుట కేసరము జ పొన్న క్‌లు జ నాగకేసరము. మింగు | తిరుగుట ప్రకాశము సంభ్రమము చెదరుట క్‌పు జ మత్తు! శ్రీయ జా ధాత్వర్థము కపటము, విధము అందము | చేయుటి,చికిత్స పని శిక్ష కొంకు ఇ పిజికితనము + కణము వా సమయ సందేహము వెనుదీయుట భయము | ము నిమిషము సేవ,చీఆెక కోకము = తోడేలు చక్క | పండుగ నంశోషము తిరునాళ్ళు, కోకీల = కొజివి కోయిల ! పనియేమియు లేకపోవుట 3యస్‌.కర్‌:3.2.విప్రుసాద్‌ కాకరవచ్టు చేండ్కు అమీ

1 2. క్షమము ఇ ఓర్చునేల | భాతి = క్రీర్తినన్నె నృతి యుక్తము చాలునది / భేదము జ అలనట క్షయము న! ప్రళయము | బాధ, శోకము ఇల్లు తగుట కుటుంబము . గంటు జ్‌ గాయము క్షరము న! మబ్బు | * క్రోధము రూకలముడి వెండ్రుకలముడి నాశముకాగలది నీళ్ళు స్రవించునది | గండు ఇ పౌరుషము క్షేతము జా పుణ్యభూమి | పపుజాతి కష్టము అసాధ్యము దేహముసిద్ధస్థలముభార్యస్థలము | గంధము ,. = వాసన క్షేవషము ఇ నింద | గంధము లేశము చందనము గర్వము. పూత త్రుళ్ళుట | గగనము జ న్యర్గము క్షేడము జ వంకర || అకాశము ెనుగాలి హన్యము గరళమ్ము చెవుడు పొందరానిది, మైంత || గడుసు ఇ కుత్సిత ఖండము = ఓక భాగము |, యువతి, ధీరుడు కుజినుడు అసాధ్యము పగులుట, పులకండ, తునుక | గణము = 'సేవకజనము ఖంబు = సుఖముతార | తరగతి జాతి సమాజము న్వర్గము, గగనము, మది, పురి | గతము అ పద్ధతి ఇంద్రియము || చలనము చచ్చినది నడక ఖచరము ఇ మేఘము | గతము ఆ పో(క, పోయినట్టి పక్షి గాలి దేవుడు, సూర్యుడు | పాందునది ఖబి ఇ కవ్వము || గతి ఇ పోక తెడ్డు కొల్మిచెట్టు నేయి | ఉపాయము శరణు, ఫలితము ఖటము = పిడికిలిగడ్డి | గదము ఇ మాట పాడునుయ్యి | పలుకుట తెవులు ఖినకము జ్‌ పందికొక్కు | గదుము = గద్దించుట ఎలుక, ఉప్పరవాడు, కన్నగా(డు | అతోయుట ఖరము ఇ గాడిద, | గదరు ఇ చెడుకంపు ఎండుపోక వాడిమి వేడిమి | వ్యాపించుట ఖలము = పాపము,!ీ గయము = పోకముడి చోటు, కళ్ళిము నీచము క్రూరము | వింటికొప్పు, ముక్కు ఖిలుడు = దుర్ణనుడు | గమనము ఇ యత్నము త్రూరుడునీచుడు | రుచిరము,పోక తలపు.

4. వాదారవనాంచన

10 గయము ఇ పఖివు || గానము ఇ ఆహారము భాగ్యము నంతానము కుటుంబము | జీవనము గడ్డి గరణము = మింగుట || గాసిల్లుట ఇ శ్రమపడుట విషము | కోపపడుట గరితము = కలిపినది | గిరిక =. చిట్టెలుక గౌరి విషము | గీటు ఇ చిమ్ముట గరిడి క! సాము | గిణుపుట పండ్లుకొణకుట, తిరస్కారము సమీపము, చోటు | గుండు జ గుండ్ర గరువము = విరివి గర్వము | పుజాయి తూచునట్టిగుండు, కొండ, ఫిరంగి గరును = పోలు మర్యాద | గుండు గర్జన ఇ మేఘద్వని | గుండ ఇ గురిజ కోపము చీవాట్లు యుద్ధము | వృక్షము, తప్పెట గర్తము ఇ బల్లము [| గుంజిము = పూగుత్తి మననము ఎలుక పందికొక్కు | రుంకారము గర్భము జ కడుపు | గుంఫము = కట్టుట ప్రనవకాలము బిలములోనిగది క్షీ మాటలోని కూర్చు, కూర్చుట, మోసము గహనము ౨ చొరరానిది దుః క గుంభితము ఇ గూఢము ఖము, గుహవిపినము కీ _ కూర్చబడుట కట్టబడినది, చిక్కుమాట గహ్వరము జ లోతైనది | గుడిక ఇ గుళిక వనము గుహ కపటము ముత్యము ఉండ మాత్ర గాదము ఇ ఆకు | గుచ్ళకము ఇ పూంగుత్తి "జైరులోవికనవు | నెనలిపులి, పాద గాదిలి ఇ ప్రేమ, | గుట్ట ఇ మర్మము చుట్టము | గౌరవము కీర్తి గొాధము జు లోతులేనిది | గుణము ఇ అల్లెత్రాడు లాభము నందలికోరిక్క మిట్ట | ఉద్దేశము వత్తి అధికము గాజు ఇ కొప్పెర పెద్ద | గుప్తి జ పోషణ 'పాత్ర చెత్త కలుపు. | దాచుట పాణఖత చెజసాల గాయకము ఇ మర్మము | గురువు ఇ తాత అన్న గూఢము. | బృహస్పతి పోషకుడు రాజు గాయము = కత్తిదెబ్బ పండు | సతి = నిర్ణయము కెయస్‌.ళర్‌ 3.వి.విప్రుసాద్స్‌ కాకరపట్టు న

క లక్ష్యము గులుతు దృషాంతము] చిక్కము జ చికినపు గుల్ల ఇ బొబ్బ, | పక్కచుంచెలుక కప్ప చిప్పుఅలము పోలు | చిక్కు జ కృళించు చంద్రిక ఇ కౌజు నెమ్మలి | తక్కుట సంకటము దారకుట చంద్రము జ న్వర్ణము | చిగురు = లేతది, పల్లవము కవ్రము | దంతములకు తగివెడి మాంసము చక్రము జ అయుధము | చిత్రకము ణః బాట్ట్బ చిజుత రాష్ట్రము జక్కవ బండిగిల్టు నీటినుడి | పులి, చిత్రమూలము, అముదపు చెట్ట చక్రీ వా రారాజు | చిన్మయము జ పరమాత్మ, కుమ్మరి విమ్హువు జక్కవ | జ్ఞానము సిద్ధినిపాందిన చటక ఇ ఆడబిచ్చుక | చిప్ప ఇ కప్పచిప్ప, పిప్పలి || కల్లుత్రాగు చిప్ప తునుక, అల్పము చటుల ఇ గాఢము | చిలుక = _బాణపునలుంగు దట్టము | చిందు గొండ్లెము, చల్లుట చపల న! అంకుటాలు | చిహ్నము ఖా గుజుతు పిప్పలి,మెలుపు భార్గవి | టెక్కెము ముద్ర, గుజి చపలము ఇ చలువ! చెండు ఇ పూబంతి, జాయి, త్యరితము పాదరసము కదలుట | కొట్టుట ఖండించుట ఛరణము అ పాదము | చెట్బ ఇ కీడు చేయి కులము పద్యపాదము | చెట్ట ఇ గుల్మము, చరితము జా పొందబ- | వృక్షము డినది నడవడి,తెలియబడినది, చరిత్రము | చెయి ఇ హన్తము, చలనము ఇ కదలుట | తొండము. తిజుగుట ఎలుగబిడినది పోవుట | చెయిదము ఇ. కృత్యము చేష్ట చింత ఇ... చింతచెట్టు! చెలి ఇ. కారాగృహము, తలపుచింత, యోచించుట , వగచుట | విర్చంధము, దిక్కు చిందు జ వ్యాపించు | చెలుగు ఇ శబ్దించు ప్యాతంపునీరు, కోపము రాలుట | విడపి౦చు, సంతోషించు ఒప్పు చికురము న! కొండ | చెలువము ణు అందము వెండ్రుక, కదలుట | విధము. చిక్కన = తఅచు, ఐలము.! చెలువుడు ణా విటుడు వావార్థ విఘంలువు

18

ప్రియుడు | ఛాయ ఇ ప్రతిబిం- చెల్లును ఇ తగును | బము లంచము ఇనునిభార్య చీకటి గడచుట మరణించు. కొనసాగు |. ఛిద్రము జి బెబ్జము చెవి ఇ రాట్నపుచెవి | లోపము లోకము శ్రవణము తాళపుచెచి | జంగలము = మాంనము చేటు జ నాశనము | అడవి మరణము ఆపద అశుభము | బంబాలము ఇ అడుసు చేతనము ఇ కనపడునది || పాచి జంతువు పరమాత్మ అత్మ || జంబీరము ఇ మరువము చైత్యము జ రచ్చచెట్టు | నిమ్మ పొద యజ్ఞశాల కట్టడము గుడి | జింబుకుడు జ! వరుణుడు చైత్రము =. గోరీ ఒకనెల |[ నీచుడు గుడి [| జంభము = నిమ్మచెట్ట చందము జ విధము | తిండి ఒప్పు ఛందన్సు చందమామ అందము | జగతి ఇ లోకము చక్కటి న! దిక్కు | జనము భూమి కార్యము ఆర్జవము || జని ఇ పుట్టట న్యాయము | పెండ్లాము గోరింద కోడలు

చక్కాడు = ఖండించు | జయ ఇ పార్వతి, ఒక చంపు | అబ్బము నెల్లిచెట్ట గెలుపు చక్కి = వైపు స్థానము | జలజము ఇ తామర అఆఖు ఖండము | శంఖము చట్ట = కవచము | జలము =. నీరు కురువేరు చర్మము చొక్కా పూత | జాతి = వర్ణము చనవు ఇ. అధికారము! పట్టుట పాయ్యి శ్రేష్టము అనురాగము కోర్కె చనువు | జాగర ఇ జాగారము చనుట జ పోవుట | కవచము చెల్లుట మరణించుట | జాతము ఇ పుట్టట పొందుట | గుంపు కులము బుధుడు ఛవి జి కాంతి | జాలము న! వల మొగ్గ కిరణము చర్మము రంగు | కపటము, నముదయము, మాయ

కెయస్‌ ఆ53.౨.ఐ ప్రసాద్‌, కాకరపల్టు

వేంగి ఇాదిగీ

$0

గవాక్షము || గర్వము విజృంభణము గుంపు

జీవము న! పరమాత్మ "| డంబు జు కపటము

తత్యము బ్రతుకుదెరువు, ప్రాణము | విధము వేషము, కాంతి

జీవుడు జ ప్రాణి | తంటు జ కలహము

బృహనృతి | శ్రమ మోనము

జృంభణము జా వికానము | తంత్రము జ పరివారము

అచిశయము ఒళ్ళు విలుచుట, అవ్పవింత | స్యరాష్ట్రము, చింత ప్రధానము

జ్యోతి న! నక్షత్రము | తంపర జ షండము

వెలుగు నూర్యుడు నేత్రము అగ్ని | సాంద్రము

బడి = బాధ$| తంపి జ దాలిగుంట

దుఃఖము, వాన విరంతరము | కలహము.

జత జ బంట,!! తక్కు క! లోనీపుచ్చు,

పామ్యము || విడుచు, ఇతరము మిగులు

జతనము జ పదిలము కి తక్షకుడు జ ఒకసర్పము

ప్రయత్నము | విశ్వకర్మ

జబ్బు జు అలనము | తగవు ఇ న్యాయము

రోగము, మందము అతిసారము || జగడము తగును యుక్తము

జోక ఇ సామ్యము | తగులు ఇ చిక్కుట

మొత్తము సౌందర్యము యుక్తము | పట్టుట, అభిలావృపాసగుట

విధము బాగు ఉత్సాహము, జత | తట్టి =. కంచమ్ము తెర

జోక్యము ఆ జోలి | వేట

నంబంధము నష్టమునరకు | తట్చి = పజచుట,

రురము ౨... పెలయేటు,! దద్దురు

ప్రవాహము.! తడవు ఇ రక్షించు,

ురి ఇ తేళ్ళవుట్ట | అలన్యము, చిరకాలము, నిమురుట

'సెలయేలు | తడవు జ వెదకుట,

రయుషము ఇ. చేప మకరము! ప్రస్థాపించుట, నృశించుటి అడవి! తడువు = తడిసిన

*డంబము ఇ” వెలుగు, వనము, గోచి

గర్యము, కపటమ్ము, విధము | తడుము ౨ అలోకించుట,

డంఐరము జ పోలిక ! విమురుట

వావార్థవిఘంబువు

20 తనరు = అతిశయించు | భార్య విజృంభించు, పాడవు వెడల్పు. | తవులు జ పగులుట తపము జ మాఘమా- | చిక్కు, ఆక్రమణము తగులము సము ఒకలోకము తపస్సు | శౌరక వా ఆధారము తపసీ = శిశిరబుతువు | నేత్రము నక్షత్రము ముత్యము గారచెట్టు | తాళిక = తృప్తి, క్ష్మమము తమకము ఇ సంభ్రమము || తొడరు = యత్నించు మోహనము, మంటపము మంచె | కలుగు ఎదురించు ప్రాప్తించు తమము జ్‌ చీకటి, ఒకరి తొడుగు క! ధరించుట గుణము | కవచము బాణము, ముండ్లకంప తమి ఇ వలపు, అపేక్ష! తాలి ఇ ముందు మోహము, కుతూహలము రాత్రి చీకటి || రంధ్రము తరణి = పీడ సముద్రము | తాలివేల్పు ఇ బ్రహ్మ తరమిడి జ నిరతము || అసురుడు శీఘము | తోయదము జ నేయి తరము ఇ పురుషాం- | మబ్బుతుంగ తరము మానము | తోరము జః వ్రతసూత్ర- వరన సామ్యము శక్యము | ము అధికము బలిష్టము న్థూలము తరి ఇ మాగాణి | త్రవము న సిగ్గు మబ్బు, గోడ, పొగ | అ౦కుటాలు తరితీపు = జాగుప్రేమ! త్రపువు ఇ తగరము ఉపేక్షఉద్ధృతి | స్‌సము తల ఇ. " శిరను, పూనిక $ త్రిపుటము ఇ చిట్టేలకి మొత్తమ్శుునమయము | మల్లె ఒకతాళము, తెల్లతెగడ తలము ఇ అడవి | తృటి న! నంశయము న్వరూపము, విత్మము, అజ చేయి, కత్తి! చీల్చుట, అణువు, నష్టము పిడి రసాతలము | దండము ౨. దుద్దుకలి కారణము,నమానస్థలము | గర్వము రాజశిక్ష కప్పము, కాడ పార తలిమము ఇ దూదిపజపు | గుజ్జ్టము వధము, వాయించు, జత మృదువు కత్తి మేలుకట్టు | గుంపు తల్పము = దూదిపణపు | దండి జు ఒక కవి 3ె.యసీ.ఆర5.3.వి.విప్రుసాద్‌, కాకరపట్టు ఎండు బి ఇద్‌.

ల!

శొర్యమ్ము, గొప్పు కాలుడు | కుష్టము.

దండియ జ కిన్నెర, |. చాయ ఇ శత్రువు జ్ఞాని,

తంబిర, పల్లకిబొంగు,వీణ | గవ్యలాచ, అవద.

దంతము =. పొదరిల్లు వచ్చి, | దారవము ఇ విమభేతము,

చెట్టు కొండ. | పాడరవము.

దందవ జ జాగు, || దారిక =. బిడ్డ వగులుదు.

జాలమ్ము మాయ | దారువు జ క్‌య్యి

దంభము జ దుర్మార్గము, | దేవదారుతరువు ఇత్తడి పాపము, వజ్రాయుధము. డంబమ్ము | దార్వి = మ్రావివమవ్పు

దంశము జ గాటు, || బెండ చెట్టు

కవచము, కుక్క, అడచి యీగు | దార్విక జు అంజివము,

దక్షిణము వా కుడిదిక్కు, | బెండతరువు

వేర్పుంగలది, రుచిరమైనది, అపనవ్యము. | చావ జి తగవు,

దక్షుడు ఇ ఓక బ్రహ్మ, | వ్యాజ్యమ్ము కారు చిచ్చు విపినము.

నేర్పరి, ఒకమువి. | దాసి జ వల్తెప వెలకు

దరము ఇ భయము, | కొన్నది, వేశ్య, వరిచారిక

శంఖము. | చామడు జి కింకరుడు,

దరి = మేర, కొంచెము. కిరాతుడు, జ్ఞామి భక్తుడు.

దర్శనము = చూపుబుద్ది | దేవననము ఇ పాచిక

శాన్రము, అద్దము. | ల్రీడువ్వవవారము, జూదము.

దశ ఇ వత్తి, | ద్రవము =. లక్క, ఇత్తడి

ద్రభుత్వము, వన్రపు బడ్జె అవస్థ | భవ్యమ్ము ధవము.

దహనము ౨... చిత్రమూర- | ల్రావకుడు = నేర్పరి,

ము కాల్చుట,, విప్తు,కృత్తిక. | వంచకుడు.

దళము అ హరి దళము! బ్రావము ఇ వరుగు,

భాగము,తఅచు, అకు, దండు. | కడుగు.

దాక్ష్యము జ మరియాద, | ద్వికము ౨. రెండు ఇక్కవ,

వేర్పు, శక్తి, అర్హత. | గాలి.

దామము వా వలుపు, | ధార జా వీటిరారు

హారము. |! పరంపర, అశ్వగతి, ప్రవాహము

దామర న! ఉమితా, | ధావవము జు వరుగెత్తుది,

వావార్థ విభుంచావు ష్‌

22

ఉతుకుట ప్రవహించుట తోముట | న్యాయము యుద్ధము చిత్తము

ధావని ఇ పొన్నచెట్టు | ధవళము = ఉమ్మెత్త, చండ్ర నక్కతోంక | ధవుడు ఆ నృపుడు

ధ్వజము ఇ టెక్కెము | మనుమ్యుడు గర్వము, శిశ్నము, గుజుతు | ధ్రాతి = ఉనీరిక తల్లి

ధృతి ఇ దైర్యము | దాది నేల, ధరించు ధరించు సంతోషము యజ్దము | ధామము ఇ ఇల్లు చోటు

ధేనుక = అవు పార్వతి జన్మము ప్రభావము అడేను(గు చిన్నికత్తి |. నగము = వృక్షము

ధ్యామము ఆ నల్లనిది | పర్వతము రాజగృహము దేవగృహము చవనము | నచ్చు జ నమ్ముట

ధవ ఇ మ్రుగ్భేదము || నాట్యము, బాధ గుజ్జపునుడి | నటి = నట్ళువు

ధువము ఇ ఊహ | కాకిదొండ వేశ్య నాట్యమాడు ప్రీ నిశ్చయము మట్టిచెట్టు శబ్దము | ననయుట ఇ పూచుట

నంది ఇ శివుని! చిగురించుట వాహనము మట్టిచెట్ట నంతోషము కీ ననుపు = అనురాగము కైతవము | అతిశయము

ద్విజిము ఇ లక్ష్మి | నయము ఇ నునుపు వల్లు పాము | లాభము ఆరోగ్యము నుందరము

ద్విజరాజు ఇ చంద్రుడు ||. నరుడు ఇ అర్జునుడు శేషుడు గరుడుడు | మనుజుడు

ద్విజుడు ఇ... బ్రాహ్మణుడు | అరువు = పతితము క్షత్రియుడు వైశ్యుడు | శబ్దము

ధనము జ విత్తము | నలి ణు అల్పము ఆలమంద, ధ్వని | రోగము, ప్రేమ, సన్నము

ధన్యము = _మెచ్దినేల, విల్లు | నలుడు ఇ. ఒకవానరుడు ధని ఇ అర్జునుడు | ఒకరాడు నేర్పరి | నలుకత = రోగము, బంధ

ధర ఇ. నేల మెదడు! నలువ = సౌందర్యము ధర్మము జి పుణ్యము | ఒప్పిదము సామర్థ్యము, నేరు కెయసీ,.ఆర్‌.3.వి.విప్రుసాద్‌, కాజరపట్లి

బంకు అ కగీ

క నాగము = తగరము నియమము ఇ ఏర్పాటు ఏనుగు నగము | ప్రతిన గట్టు పనుపు గ్రహణము పన్నగము | నిర్యాణము జు చావు నాగము = మబ్బుుముస్తె | వెడలబాటు, ముక్తి సీసము పొన్నచెట్టు | నిర్యూహము జ ఇనుపకమ్మి నాగరము వా నగరము | మ్రూనిబంక సిగబంతి వాకిలి నందు పుట్టిన పాంటి గోరంట, ముసై | నిర్వాణము జ ముక్తి నాడి జు గడియ- | సుఖము నాశనము కాలము నగరము, గొట్టము, నాజికుజుపు. | నిశ్రీజి ఇ ఈతచెట్ట నాధుడు ఇ పెనిమిటి | విచ్చెన ఇంద్రుడు, రాజు | నిశ్రేయనము ఖా మేలు ముక్తి నారాయణుడు = విష్ణువు | నిష్కము జు టంకము సూర్యుడు బ్రహ్మ చంద్రుడు | ఫలము, పతకము రజితము నికరము = గుంపు నిధి! నిష్ట = వేడికోలు ఉనికి త్రము | శ్రద్ధ తుది నిక్కము ఇ అన్వర్థము | నిసీ = నడిరేయి రాత్రి నిత్యము నిశ్చయము | వినుగు అ శిశువుఇసువు నిక్కు గ ఉన్నతము | నిహ్నవము = అపనమ్మిక గర్వించు వర్ధిల్లు విలాసము | కపటము, మజుగు నమ్మిక

విగమము ఇ పట్టణము | వీరజిము ఇ తామర,

వేదము, అంగడివాడ మార్గము || ముత్యము విగుడు ఇ వ్యాపించు, | నీఠరదము = తుంగ మబ్బు పజగుట, వేగిరపడుట కవియుట | నీరము అ జలము విధి ఇ పాతఅ | రనమ్భు ఉదకము, మూత్రము విక్షేసము, స్థానము నముద్రము | నీలంగువు =. నక్క, పొద, ఈగ, విభృతము ఇ తగినది, | నీలము జి వల్లజాయి, నెమ్మది, వినయము,స్థిరము | వీలిచెట్టు నలుపు, నీడమణి వియతము ఇ నిత్యమైనది, నీలుగు జ ఒళ్ళు నియమము | విణచుట, చచ్చుట, గర్వము వియతి ఇ నియమము | నుడి = చెడ్డపేరు, మాట భాగ్యము | నూజు జ మర్దించు,

వావార్థ విఘంటువు

ఆయుధము శతము | పటిమ = నేర్చు బిగువు

నెట్టన న! పూసిత్రో-| పటువు = ఇందుప్పు నేర్పు

యుట, అడ్డు పూనిక నాశము | పడము ఖా రత్నకంబళి

నెపము జ కారణము | వస్త్రము

వ్యాజిము, నింద, అపరాధము | పడవ వా యుద్ధము

నెమ్మది జ ఓర్చు || ప్రళయము

పొఖ్యము, నిశ్చింత ఆరోగ్యము |, పణము జు వ్యవహారము

నెమ్మి ః సంతోషము || పందెము. భ్రాగ్యము జూదము

(ప్రేమ, క్షేమము, నెమలి | పత్రము ఇ కోగితము

నెరవు = వ్యాపనము క టేకు, వాహంబు అకు బాణము అధికము పూర్ణము యుక్తము కీ పత్రము = చురికత్తి లేక

నెజీ ణి అందము | టెక్క

అచారము, పూర్తి, అత్యంతము || పత్రి ల! పక్షి బాణము

నెట్‌ = వన్తపు కుచ్చె! డేగ కొంగ

క్రమము ఖెక్క ప్రజ్ఞ యోగ్యముకీ పదను ఇ నమయము

పంకము ఇ పాలు బురద | పరిపాకము వా(డి తడి

పంకిలము ఇ. బిరద, దేశము! పదము = ఉద్యోగము

పంక్తి ౨ పది పక్వము[! చిహ్నము పాదము, శబ్దము కీర్తన స్థితి

వరుడు కీర్తి సైన్యము | స్థానము కపటము. హంశము కొప్పు

పంతము ఇ పొరుషము | అడుగు, భాగము, దక్షిణ కారణము

విధము, ప్రతిన, బోటి కీ పదురు జ త్యరపడు

పక్షము న తెక్క! విధము అధికారం

పార్య్యము, ఈక కొప్పు స్థితి! పద్మ జ. మెట్టతామర

నగటు ర్‌ ప్రకటించు | లక్ష్మి ఒక నిధి తామర

ప్రకాశము లావణ్యము గర్వము పగిది | పద్మిని జు తామర-

పగిది ఇ. విధము, కప్పము | కొలను, లక్ష్మి ఆడేనుగు

పగలు =. చీలిక భిన్నము | పని ఇ కర్మము

పచరించు ణి నడుపుట | శిల్పము

చేయుట, వ్యాపించు మించుట | పన్నకము ఇ పన్నిక్క రచన

పటలము = రత్న దోషము | జూదము పందెము

గుంపు పరివారము, ఇంటికప్పు | పరపతి జ నమ్మకము

3యస్‌.ఆ5:3.2.విప్రుసాద్‌, కాకరపట్బ్టు ఎంక్కు టి దన్‌.

25

అప్పు | బురద

పరపు = వర్తిల్లు పజుపు | పలు = ప్రల్లవము పెక్కు

పరము జ కేవలము | వల్లనము జ చిగురు, కోక

మోక్షము, శ్రేష్టము, అన్యము | చెఅగు, శృంగారము, విరివి

పరికరము ఇ సామాగ్రి ||. ఏస జ పారము

గుంపు, నడికట్ట మంచము | చాతుర్యము

పరిఘము = కుండ బాణము | వసి = _లేతవానన అకలి

పరిచయము జ ఎలుక | పాంపవు ఇ దుమ్ము

స్నేహము | పరాగము, నేర్చు

పరిచర్య జ సేవ, కొలువు | పాకము న వంట, పంట

పరిణామము జ క్డేమము | కాల్చుట, వికానము పరిపాకము, కుణుపు

మాజురూపు | పండిన, జీర్ణము

పరిపరము = దగ్గర చావు | పాటవము = ఆరోగ్యము, శక్తత

పరిహారము = విడుపుచేయి![ నైపుణ్యము

పరుడు జ శత్రువు || పాటి ఇ సామ్యము

పరమాత్మ | న్యాయము, బాస, సమయము

పరువడి ౨ అత్యంతము || పాడీ ఇ ధర్మము

క్రమము | భావము

పరువు జ పరిపాకము | పాడు ౨. శూన్యము, పల్లె

గౌరవము | పాఠము జ కానబడునది

పరుషము జ నిమ్ధరము | రాహువు,పతనమ్ముపాటు

జ చిత్రవర్ణము | పాత్రము జ పాత్ర

పర్వము = తనువు, | యోగ్యము, భాజినము

పండుగ్య దర్శ, నమూహము | పార్వతి ఇ... గౌరి ద్రాపది

పణ జ మిక్కిలి, | అందుగు చెట్ట

ఇతరము, పోగొట్టుట, పడక | పాలు అ తెల్లనిది

పలక ఇ కేడెము, | వంతు, వశము,క్షీరము

జూదమాడు బల్ల, చెక్క, బీట | పావనము జ పవిత్రము

వలలము ఇ మాంనము, | స్యచృము రుద్రాక్ష గోమయము

మిరద, నూవుపిండి కీ పావని ౨ మారుతి గోవు,

పలితము ఖా నరవెండ్రుక, | గంగ భీముడు వావార్థ విఘంలువు

20 పాశము ఇ కేవవ్రజము | బొమ్మ తొడు | పురి = నెమలి, నెమలి పాళి జ వరుణుడు || పింఛము అక్రమణ పట్టణము కాలుడు | పులకము క్‌ పులగము పాళి ఇ అంచు | పురుగు గగుర్పాటు గుబజుతు, చేను చేటు | పులు(గు ౫ జాడ గుజుతు పింగ ఇ పార్వతి, ఇంగువ || కుష్టురోగం పింగళము ఆ కోతి ముంగిన || పులుసు న! ఒకరసము పింజము జ హరిదళము || అన్సుమువంటిది గర్వము వ్యంజన న్వర్గము | విశేషము పిచ్చ ఇ నివహము క పుష్కరము జ ఆకాశము పోక, అరటి, చెట్టు ఒజ | బాణము పండ్రెండు ద్వీపము పిండము జ బ్రతుకు- | పంజరముబెగ్గురు సర్పము యుద్ధము దెరువు గర్భము గాయము గజకుంభము || ఉదకము, ఏనుగుతొండము తామర గుంపు, దట్టము || వాద్యముఖము అహారము బిచ్చము బలము, ఇనుము క. పుష్కరుడు జ ఒకరాజు ముద్ద మాంసము | వరుణదేవుడు పిలుపు ఇ. గలుగు చెట్టు |! పుష్కలము జ శ్రేస్టము బాణము. పరమాణువు గజము | విండుట పుచ్చు ఇ. ప్రిప్పిపట్టట | పుష్పము జ పువ్వు స్తీ గ్రహించుట పో(టేయుట ఇజుకుటి | రజిన్సు మాచిపత్రి వుటము ౨... పూటబుట్ట | పుష్యము =... కలియుగము దొప్ప మడత మూ(త | పుష్యరాగము, పువ్యతార పొవమానం పుట్ట =. వల్మీకము పొద $ పూచు = పుష్పించు పుట్టి = మాన- విశేషము | తప్పు నుళ్లుకలుగుట, నిస్పారము పుటిక | పూట ణా సంధ్య పుణ్యజనుడు ౨ అసురుడు, | కాలము దినము పుణ్యపురుషుడు | పగటిసమయము పుణ్యము ణు ధర్మము | పూతన జ ఒకరాక్షని, కరక పవిత్రము. ! పూతి జ పూంబిందె పుత్రిక ఇ బిడ్డ నకలు, శివవు లేత, కనుపాప కెయసీ.ఆర్‌ 3.వి.విప్రసాద్‌, కాకరవల్టు ఎవంక్కు అకా

హీ పూప జ పూంబిందె | పొందు జ పొందిక శిశువు, లేత, కనుపాప | అభేదము నంధి అనుకూల్యము పూయము ఇ చీము, | పొక్కి ఇ గుజుతు జూదము, పీనుగు | ఉపాయము పూరణము కా కలిజేరు | పొక్కిలి = బొడ్డు గుంట ఇంచుట, పప్పుముగ్ద విండుట | పొక్కు అ దుఃభించు పూరణి జ శబ్దము | ఉలుకు బొబ్బ జనవ్రుతి విశేషము బూరుగు, పేక ||. పొగరు ఇ గర్యము

వృధుకము ౨ పిల్ల అటుకులు | దర్శము, ధైర్యము దీక్ష గంధము పృధువు = ఒకరాజా, గొప్ప, | పొచ్చెము జ న్యూనత అగ్ని | కపటము పృన్టము జ ముంగిన | పాడ = రూపు చూపు వీపు, ప్రక్క వెనుక | మచ్చ పెంచు క్‌ కాపాడు | పొడుగు ఇ ఉన్నతము వృద్ధిపాందించుట పెంచుట | వర్ధిల్లు ఎత్తు ఉత్కృష్టము పెంపు ఇ నాశనము | పాది ఇ భారము అతిశయము, పాలనము, మహత్త్యము | మంగలిపాది, అమ్ములపాది సమూహము పెట్ట లా ఉంచుట | పాలము జ నేల ఇచ్చుట ఈవి మాలు మోపు, ధరించు | 'సైరుచెట్ట పాలము అడవి తొడ

వింటిపెట్టు దెబ్బ | పాసగు జు పెత్తనము = అధికారము, |! అనుకూలించు, లభించు, ఒప్పు చక్కఐడు వార్థకము | పొకడ = గమనము, గతి 'పనగు ఇ భేదము | నడత నశించు కలపు పెనచుట, వాదము | పోటు ఇ పాడపు "సెనుపు జ పెంచుట | యుద్ధము బాధ శౌర్యము వృద్ధి ఆధిక్యము మహత్యము. | పోతము = పిల్ల ఓడ "పెనుగు ఇ వర్ధిల్లు | క్రొవ్వు గర్వము ఎదుగుట | పోత్రము ఇ పందిమూతి పెరుగు జా దధి,వృద్ధి | వాగేటికొన పొందు న! స్నేహము, | పోత్రి న! పంది, దున్న కలయుట కన్నువాలుప్రాప్తించు. | పోరచి ఇ కానుక వావార్థ విఘందబువ

28 వ్యర్థము, నిస్పారము | నూర్వుని భార్య దుర్గ పోరామి ఇ అప్తత || ప్రభువు జ విష్ణువు స్నేహము | సమర్శ్భుడు అధిపుడు పోరు జ కలహము | వప్రలదము జా దుషృత్యము యుద్ధము | కోపము ప్రేలుట గర్వము పోజుడు ఇ పడుచువాడు | వ్రననము ఇ కొన్చు, బాలుడు | బిడ్డ ప్రనవవేదన పువ్వు వోజి జ పడుచుది | ప్రస్తరము ఆ జాయి బాలిక | రత్నము చెప్పుట, వంశము పోలు ఆ ఉక్తము, | ప్రహరణము ఇ ఆయుధము శక్యము సరిపోలు ఒప్పు | దెబ్బ పోపనము = కాంతి క్షీరము | ప్రహరము = దెబ్బ, జాము పోసరము జ పోతరము కీ ప్రాణము జ గాలి గర్వము || జీవనము, బలిమి ఊపిరి ప్రణయము = _ప్రార్థన,ప్రేమ | ప్రాయము ణు వయస్సు వినయమ్ము, విశ్వానము | చావు, ఉపవానము బాహళ్యము ప్రకతి = తీగె | ప్రిదురు ఇ తగ్గుట సమూహము | జాలుట, ఉండుట్స తొలగుట ప్రతిఘ = మాజుదెబ్బ | ప్రియక ఇ చిత్రవర్జము కోపము || కుంకుమ కడపచెట్ట తుమ్మెద ప్రతిపత్తు ఇ. పాడ్యమి, బుద్ధి | ప్రియము = ఇష్టము, హెచ్చు ప్రత్యయము = వర్ణము, | ఇష్టుడు వశముశపధముయుద్ధము | ప్రీతి. - = మోదము విశ్వానము, హేతువు, బుద్ధిప్రసిద్ధ | "స్నేహము మన్మధుని భార్య ధ్రేమ ప్రధ ౨. పేరు ప్రఖ్యాతి! ప్రేంఖము ఇ. పర్యటనము ప్రధమము = మొదటిది! నృత్యము డోలిక అశ్వగతి ముఖ్యము | ప్రొద్దు ణి సూర్యుడు వ్రధనము ఇ యుద్ధము | కాలము, పూట,దినము చీల్చుట | ఫ్లవము = పల్గునేల కప్ప, ప్రభ ఇ వెలుగు ! ప్రవాహము, జువ్విచేట్టు ఈదుట కుబేరు పట్టణము | ఫలము = పండు 3.యసీ.5ర్‌3ె.వి.౨ి.ప్రసాద్‌, కాకరపట్టు వంటకు అ ఇమీ

వం

ఉపయోగము _ ఫలితము | శత్రువు

నంతానము | వర్కరము ఇ పరిహాసము

ఫాలము = నుదురు నెత్తి మే(క యవ్వనపు పశువు

క నాగటికజ్డ " బర్హము జా గండివనము

బంటు ఇ సేవకుడు | నెమలిపురి పచ్చాకు మాచిపత్రి

భక్తుడు శూరుడు శిమ్యడు | బలము జ గంధము

బందు ఇ ఆవరణము | "సైన్యము పలుపు, నత్తువ కాకము

విరోధము కవచము కోపము | బలువిడి ఇ విధము

వఐంధము ఇ కట్ట చేరిక | అత్యంతము ముడ్డి అంచు | బలువు = మిక్కుటము,

బంధురము జు హంస్తము | బలము

కుటము నూనె అడుగుజి | బవిసి = భాగ్యము

బంధువు ఇ మిత్రుడు | గౌరవము, లజ్జ

జాతి మంకెనచెట్ట చుట్టము! బహురూపుడు = విమ్హవు

వికవైరి = కృష్ణుడు | శివుడు మదనుడు

భీముడు దైత్యుడు కుబేరుడు | ఐహళ్ళ = నీలిచెట్టు ఆవు

విడబ జా | వఐహళము ణి ఆకాశము

అ(డుగుజ్ఞము | తఅచుగ

తార్పె డిస్తీ, బ్రాహ్మణ ప్రీ | బాంధవుడు = చుట్టము, జ్ఞాతి

ఐడి ఇ క్రమము | మిత్రుడు

పాకశాల,న్వ్యల్బము వెంబడి | బాన ఇ శపధము

వదరము ఇ ప్రత్తికాయ , సంస్కృతాది, భావు

శేగుపండు | వ్రతము మాట

బదరి అ శేంగు చెట్బ | బాళి వా మూరు

పత్తిచెట్బ | విచారము, మోహము కొంక్ష

ఐభ్రువు జ కపిలగోవు | బింకము ఆ బిగువు

ముంగిన, విష్ణువు, శివుడు | గర్యము గర్వోక్తి నిక్కు

బయలు జ ఆకాశము | బీజము ఇ వృషణము

చెట్లులేని బయలు, బాన్యము | శుక్షము, విత్తనము, హేతువు

బహిరంగము | బీజాక్షరము బలము అంకురము, నిజిము

వరి ఇ గిరి కొంగ! బీడు = దున్నన్మి భూమి

వావార్థ విఘంటువ

30 ఉక్కు రజిము నీచము | భువనము ఇ నాశనము బీభత్స జ అనహ్యము | ఉదకము జగము చీదర | భూమి = నేల దేశము వీభత్సుడు జ పార్గుడు | అ౦శము పరిమితి ఖలుడు | భూమిక ఇ రచన బుధుడు =. ఒక గ్రహము | మారువేషము, పాముపడగ ధనము విద్వాంసుడు, వేల్పు. | భోగము వా పంట బొట్బ = త్రిలకము, జలాది | నుఖము భోగము పాముపడగ, ధనము బిందువు. | భోగి జా మంగలి బొట్టె ఇ కొడుకు || పండుగ రాజు పాము కూతురు $ భ్రమణము = తుమ్మెద బాతి న! ప్రేమ తిరుగుడు

అధికము దుర్లభము క భ్రమరము = ముంగురులు

టబ్రుంగు జి పూడు || తుమ్మెద మునుగు, మణు/గు చచ్చు. |! మంగళ = పార్వతి భగము జ యోని, కీర్తి | తెల్లగణిక, క్షేమము శుభము వైరాగ్యము. జ్ఞానము, సౌఖ్యము | మంజరి = పూచినకొమ్మ మహాత్మ్యము సరసము సౌందర్యము | "ెనుముత్తెము. పూగుత్తి మోక్షము, నిన్సృహ, ఇచ్చ, | మంజులము ఇ పొదరిల్లు ప్రేమ,విశ్వర్యము || అందమ్ము మనోహరము, పా(చి భార్గవి = లక్ష్మి పార్వతి $ మంట = జ్వాల కోపము గణక |! మంటపము ఆ... చావడి చవిక భావము ఇ నత్తువ | మండమ్ము ఇ ఏరండము పుట్ఫక్క హృదయము ప్రపంచము $ _ నూనెపయినుండెడితేట, గంజి మా(గడ భావము ఆ ఉనికి |! మండలము = పరివేషము కలుగుట భక్తి వస్తువు, అత్మనిశ్చయము | చుక్కదేశము సారము కాంతి కోడి, శ్రద్ద కీ మండలి ఇ... సమూహము భిత్తి ఇ. గోడ, భేయు! పాము పిల్లి, కుక్క భిత్తిక =... పిడుగు గోడ | మండల = మేర జీనము భీముడు ఇ ఒక నృపుడు, | మనుదల ధర్మరాజు,శివుడు భయంకరుడు కీ ముంది ఇ జననమూ-

3.యస్‌ ఆర్‌ 3 వి.విప్రుసాద్‌, కాకరవట్టు

బంకు, అ ౬హీ

ర

హము పరిజనులు | భార్గవి

మందిరము న! ఇల్లు / మాధవి జు లక్ష్మి కల్లు

పట్టణము వనధి | మాదీఫలము చక్కెర

మందుడు జు ౯ శని] మిన్న న శ్రే్టము

చారవలేనివాడు అసమర్థుడు మూర్చుడు | రత్నము, భూషణము

మందర = లాయము పడక | ముఖము ణు నోరు మాట

మకరము జ పెద్ద చేప | మొదలు చివర దిశ పీరిక

మొసలి, ఒకనిధి ఒకరాళి | మడుగు జా సంకోచము

మకిల = మటీకి అల్పుడు | దగ్గుట చేష్టలుడుగుట ముకురము = అద్దము, పదము | మృగము = జింక పవవు

ముక్కు ఇ అవయుటి | వెదకుట వేట

మాలిన్యము మరణము కాంతి విహీనత | మెచ్చు ఇ శాఘించు

మగడు ఇ పురుషుడు | బహుమానము ప్రీతి

శూరుడు భర్త | మెట్ట = మెరకనేల

మగతనము జ పారుషము || పాదము దిబ్బగిరి

పుంన్త్యము శూరత్వము | మెట్ట జ లొక్కుడు

మఘ ఆ మొక్క | సోపానము,మొత్తము సహితము

జొన్నలు, ఒకతార యజ్ఞము, ఒకదీవి | మెఅవడి ఇ ఉద్రేకము

మడి = పరిశుద్ధము | అతిశయోక్తి ధైర్యము,నేర్చు

వరిపాలము చౌక పు(బాదు | మెఅంగు =. కాంతి నెయ్యి

మదము ఆ సంతసము | మెజుపు లాభము కన్తూరి, ఏను(గు క్రొవ్వు | మేనాదము = మే(క నెమలి,

మధువు జ పాలు, నీరు | పిల్లి

తేనె దైత్రమానము | మేలు = పభము

" పాలకూర |! ఉపకారము ముదము వలపు

మనువు = మగనిని! వేలు = విశేషము

కోరుట, వర్తనము, పెండ్లి | అధికము

వైవన్వతాదిమనువు | మేవడి అ నమత

మటువ జు కుండ, ఉపాయము, ఉచితము

మూగ కవచనము | మేషము ఇ పొట్టేలు

మా = బళి మిక్కిలి, | మే(క,ఒకరాళి

వావార్థవిఘంటువు

ల 32 మొగము జు ముఖ్యము "| తగరము రంగు శ్రీరంగము ద్వారము ఎదురు | రంజిల్లు = అనురాగము మౌళి జ సిగ శ్రేష్టము | పొందు నేల | రక్తము ఇ అనురాగము యంత్రణము = రక్షణ | కుంకుమ ఎజుపు శోణితము బంధనము సూత్రము ఉపాయము | కక్తంగము ఇ కుంకుమ యజనము ఇ యజ్ఞము || పగడము నల్లి యజించుట || శక్తి ఇ అనురాగము యజమానుడు న! భర్త ప్రభువు. శ్రావ్యము రాగము పాట తీపి యత్నము ఇ ఉద్యోగము | రక్ష అ రక్షణ లక్క కడక జాగ్రత్త కష్టము | తోరము జాగ్రత్త యవకము ఇ యమళము క రగడ జా పద్యభేదము నంయమము నన్తుద్యయము | శ్రావ్యము పోరు యవఫలము = కొడిసెచెట్టు | రచన జ నిర్మాణము వెదురు మొక్క | గద్య పద్య రచన చేయుట యష్టి జ ఆహారము | రచ్చ ఇ రాజమార్గము అతిమధురము పేట చేతికజ్ఞ | మండపము కలకలము గోష్టి యాచన జ అడుగుట | రజతము ఇ ఏను( అడుగువాడు | గుకొమ్ము హారము తెల్లని వెండి యాతువు = రాక్షసుడు | రతము క్‌ నురతము అధృగుడ్కువాయువు, దండధరుడు | ఆడుగుజీ అనక్తము యాత్ర =. పయనము! రతి జ సురతము పోవుట జాతర ఉత్సవము | అనురాగము మదనుని భార్య గుహ్యము యామము = జొము శీ రథము ఇ తేరు సంయమము | దినిశతరువు దేహము యామిని ఇ... రాత్రి పనుపు | రభనము = మోదము యుక్త్‌ జి కూడిక | త్వరితము న్యాయము ఆలోచన | రమ జా లక్ష్మి భార్య యౌతవము = త్రాసు మూర | భాగ్యము తూము | రమణ = ఓప్పిదము ప్రీతి రంగము జ నాటకభూమి | రమణుడు వా మగడు కెయసీ.ఆర్‌.3.౨.౨.ప్రుసాద్‌, కాకరపట్టు మర్కు అ ఇన

93

మన్మధుడు సుందరుడు | రాముడు = రఘరాముడు

రయము జ వేగము | పరశురాముడు బలరాముడు

ప్రవాహము | లంఘనము జు దొంటుట దూ

రవ జు అణువు . కుట లంకణము తప్పు

వజము గోధుమ | లంభనము ఇ పాందుట

రస ణు అందుగు- | ఆర్ధన తిట్టట

చెట్టు రసాతలము భూమి నాలుక | లక్షణము ణు గుజి

రనము జ పాలు | గుణము ఫలితము చూవు

విషము నెయ్యి || లక్ష్యము జా గుజీ నెపము

సుధ వీర్యము | మోనము గుజుతు

రనము జు పనరు [| లగుడము జ దండము

బంగారము ద్రవముజారు | పడిత లాస్టువము చులకన

రనము న! సారము | లఘవు న! లఘ్వుక్షరము

కోరిక రనకర్బూరము మోదము | త్వరితము పిక్కచెట్ట

రహి ఇ అనందము | లత జ కొమ్మ గటిక

ఆసక్తి రక్తి రంజన తెలివి | కస్తూరి చీమ తీ(౫

రాగము = అనురాగము |! లయము = నాశనము దా

రజోగుణము ఎజుపు మాత్సర్యము || గుట చేరిక కరంగుట

అనూయ | లలన న! ప్రీ నాలుక

రాగి ఇ తామ్రము | లలి = ఉత్పాహము

అశ్వళ్థము రాగెచెట్టు | క్రమము అత్యంతము ప్రేమ

రాజా నా ప్రభువు | లవము ఇ లఘనము

చంద్రుడు యక్షుడు ఇంద్రుడు | చల్లడము

రాణ ఇ ఒప్పిదము | లాగు జు లఘనము

విధము ప్రీతి రమణ ! సులువు

రాతి = దయతళవి ! లావు ఇ. పొమర్థ్యము

బహుమానము మిత్రుడు | అధికము స్ఫూలము

రాధ జ ఒకనెల | వంక = పక్షము దిక్కు

మెఅపు, తీ(గ ఉసిరిచెట్టు ఒకగొల్లరమణి | వా(గు కాలువ

రామము జ పనుడుప్పి ! వంక జ వంకర వైపు

అంగుష్టము నల్లనిమంజులము | వాగు వావార్ధవిఘుంబువు

౩4.

వంగము జ నూలి చీర / శౌర్యము పురిబిగువు కాలము తగరము వంగచెట్టు నత్తు | వధువు = 'సెండ్లి-

వంత జ సంతాపము | కూతురు కోడలు నేర్పు, బాధ ఏజు గ పిక్కచెట్బ స్తీ

వంతు జ! పామ్యము | వనము జ అడవి తోట భాగము వరున బోటి | "సెలయూట ఇల్లు నమూహము

వంశము ఖా గుంపు | వన్నియ = అందము కాంతి వెదురు వెన్నెముక కులము | ప్రసిద్ధి వర్ణన

వగ జ గతి || వప =. క్రొవ్వు బెజ్జము దుఃఖము ఆలోచన విలాసము | వపనము జు గొజణుగుట

వచనము ణు మాట || విత్తుట వేదవాక్కు సూత్రము ఆజ్ఞ | వప్రము జ స్‌నము

వజ్రము = కులిశమురవ | తీరము వరిమడి కోట వటి = అకుచెము(డు | వమనము ఇ పీడనము ఇంద్రుడు | వాంతి అగ్ని

వటకము జ మాత్రవ- | వమ్ము ఇ నాశనము డియము | వ్యర్థము

వట ఇ త్రాడు మట్టి | వరకము ౨ తుడుపుగుడ్డ వటి ఇ తాడు | వరగము వటవృక్షము | వరదుడు జ నమర్శడు

వటువు ఆ బ్రహ్మచారి | వరిమొసగువాడు బాలకుడు | వరట = తురీగ హంస

వట్టి = రక్తము | వరించుట వేష్టనము కేవలము | వరము = కుంకుమ

వట్టు ఇ ఇంకుట | పూవు వరించుట శ్రేష్టము కోరిక కృశించుట | వరవర్షిని జ పసుపులక్క

వడ = గారె శ్రమము! 'పేంకణము మంచివెల్లది తాపము వేడిమి | వరుడు ఇ మగండు

వడము = మోకుదండ! శ్రేష్టుడు వ్యభిచారుడు గారెలు పూలువాడుట | "పెండ్లికొడుకు అల్లుడు

వడి జ వేగము | నరున ఇ పంక్తి కెయస్‌.ఆర్‌3.2 వివ్రసాద్‌ కాకరపట్లి వండు టి ఇదీ

35 పరంపర వంతు సామ్యము విధము, వశే = అఆ;డేనుగు ఆవు వర్గము “= గుంపు కూతురు పెండ్లాము నరినంభఖ్య గుణితపటవి బలము తెగశ వనతి ఇ ఇల్లు ఉనికి వర్ణనము ఇ విడుపు నిలిశ వత్తి భరణము హింస వధము[ వననము జ వన్త్రము వర్ణము జ రూపముశి స్వాధీనము ఉనికి శక్యము జాతి న్వర్ణము భేదము గుణము వసువు ఇ బంగారము వర్ణము ఇ యశము] రత్నము ధనము ఒకరాజు స్తుతి అక్షరము రంగుశీ వసువు ఇ రణము వర్తనము = నడవడి ఉనికి మధురము వలపు స్థితి జీవనము వన్నము ఇ వస్త్రము వర్షము = 'పేడితనము]! ధనము కలి నెల అబ్బము వాన మేఘముశ్టీ వళవు జ మర్మము వలంతి వా ఆడుది! ఉపాయము అధీనము అనుకూలము నేర్చరిశ వళి = యత్యక్షరము వలజము ఇ వరిమడిశీ ముడత 'సైరు గోపురము యుద్ధము వాజము = నేయి వేగము వలదు = వద్దు అధిక్యము! రెక్క హవిన్సు

వలనము ఇ కంటిపాప! వాజి = గుజ్జము

తిరుగుడు! బాణము పక్షి వలను ఇ విధముశ్లీ వాటిక ఆ స్థలము దిక్కు యుక్తము అనుకూల్యము! తో(ట వలభి = చంద్రశాల కోణిగ!ీ వాటు ఇ వైచుట దెబ్బ వలము ఇ విస్తారము! వాడ ఇ పనువు న స్థూలము]! తాలిక వీధి వలయును = యుక్తమగు కోరు! ఇండ్ల వరున ప్రేమించు]! వాడు ఇ మానము వలి జ శైత్యము! వాడుట మ్లాని కంపము గొప్పు శీతము! వాణి జ పలుకు వలుద ఖా స్థూలము! పలుకు(జెవి నే(త వలము శగవు వేళుకు! వాణిని అ వేశ్య వావార్థ విఘంబువు

టు! గంధము ఇల్లు వస్తము నాట్యకత్తె ముక్తి త్రాగుబోతు | వ ధ ము వాతము న వాతరోగము | మ్యము. భదము లాభము క భమ. వాసి ఇ పరిమితి వాతులము ఎ సుడిగాలి గారి | వ్యష్థము బామ వానము గ్గ ప | వాసితనము ఇ ఆండేనుగు సారంగము ఎండుకాయ వాసన || నుగ గొణగుట | వాపము ణు ॥ యుక్తవు విత్తుట లేమి నేయుట [| వానితనము ఎమ వామము న శైనము | వాహము ఇ గుజ్జము కుజుచ, సుందరము నవ్యము || ఎ "వాయన పటు వరి క లమ | వింగడము జ విస్తీర్ణము ంచుట || అందము విపరీతము వేణు వారణము న పారి ఏ | వంత క రము ర | అపూర్వము అన్యము వారిబము క న ము విందు ఇ ఆతిధ్యము ప ము | అపూర్వము అన్యము వందే క పు కీ విందు ఇ అతిధ్యము జ వ

వక న | చుట్టములు పెట్టువిందు అతిధి చుట్టము వృత్తాంతము సంభాషణ వార్తాకము | నా గ యం

చన వాలకము స గ్‌ | వంకర అనారోగ్యము క్రమము చక్కన వేషము ఊడిగము ముద్రిక | కవీ [న

వి: న!

వాలము క్ష్‌ “లంట | తద్దినపుభోక్త నూయి ఖండము దిర్దము | విక్రియ జ ఉద్రేకము వాల టీ [1 మార్చు, కోపము వికారము వల = కత ఇటు డి. | విగ్రహము = బొమ్మ

వౌ ప్రీతి | యుద్ధము విస్తారము దేహము వారక్యము క చవ | విజయ న! జయతిరి క్ష గతి | పార్వతి ఒక నంవత్పరము వాం వ కో "కరగ | విడి = ఎట్టిని ఛాయ

గ్రి

ఉత్కష్యము నః శ | ప్రతాపము ఒంటరి క్రోధము

వాసన ణు వత్యా

స్‌.ఈర్‌ 3.౨.౨.ప్రసాద్మ్‌ కాకరవట్టు పెయసఆ్‌ ఎబి సంకు, అ ఇక

4 విత్తి వా తెలివి ] చిలననము = ప్రకాశము క్రీడ జ్ఞానము తలపు లాభము | చిలసీల్లు = ్రకశిల్లు ఒప్పు విదరము జ బొమ్మ] విలియము ఇ ఏర్పాటు జెముడు చీల్చుట || క్రమము విదుడు = రెలిసీనవాడు | విలుచు ఇ అమ్ముట పండీతుడు | వెలయిచ్చికొనుట ఉచ్చాటన విధము జ విధి | వివిధము ఆ కావడి బరువు ప్రకాశము జీతము గజికబకము | తోవ విధి ఇ బ్రహ్మ అజ్ఞ | వివరము ణు రంధ్రము చేయుట స్థితి కాలము ఆధారము | దూషణ వివరణ విధి ఇ ప్రవర్తన | విశిఖము జ "పెనుగద్రోవ భాగ్యము ఏర్పాటు విధము | పాజ శిఖలేనిది బాణము విధి జ సృష్టికర్త | విశ్వ = అతివన, భూమి నిబంధనము అజ్ఞ || సొంత లోకము దురదృష్టము | విషధరము = పాము మేఘము విపు జ బాహళ్యము | విషము =. బేసి విరుద్ధము వైశాల్యము విడుచుట విడదీయుట | విషమించు ఇ దోషించు విబుధుడు జ్‌ పండితుడు | వైరముపూను విషయము జలము చంద్రుడు వేల్పు. | గరళము విభవము = నంపద ధనము | విషయము ఇ ఇంద్రి- విభుండు ఇ ప్రభువు | యార్థము. దేశము అంశము పెనిమిటి బ్రహ్మ శివుడు | మనన్‌స్థానము విభ్రాంతి ఇ భ్రమ ఆత్రము |! విషయము ఇ శుక్షము సంగతి విరనము = రనములేనిది |! గోచరము నిమిత్తము విరుద్ధము కలహము విష్కరము ఇ పక్షికౌ/జూ విరి జ పువ్వు, | కోడినెములి వికసించు తొలంగుటి వీడుటి | విష్ణుపదము కా అవులమంద విజుగు జ తునియుట | అకాశము ఓడుట |! విమ్ణుపది జ గంగృద్వారక విలుపు జ విజబుచుట | వినము = విషము, బిలము అడ్డము ! వినరము ఆ ప్రవరణము

వానార్ధ విఘంబుపు

38 గుంపు] చూచుకము విన్తరము = బీరము | వృక్షాదనము ఇ ఉలి స్నేహము విరివి | రావిచెట్టు గొడ్డలి విషయము ఇ ఆశ్చర్యము | వృతి జ వరించు గర్వము | చుట్టవేయు వెలు(గు చుట్టట విన్మరణము = తప్పుట మజపు || వృత్తము న! పద్యబేధము వీ(క = గర్యము ఉన్నతి | వృత్తము చుట్టబడినది కమరము విధ్యము సామ్యము దైన్యము || వృత్రము ౨ చీకటి పర్వతము వీక అ ఉన్నతి | వృత్రుడు ఇ అసురుడు పరాక్రమము | శత్రువు వీ(గు ఇ ఉత్సహించు | వృద్ధి జు అభివృద్ధి నిక్కు చలించు తొలగు || వడ్డీ అభ్యుదయము కంతి వీచి న! అల | నృషము = ఎద్దు ధర్మము అవకాశము కొంచెము నుఖము | ఎలుక వీలు = తాంబూలా ము | వృషలి = శూద్ర కన్య కన్య రవికముడి ముడి | వృషలుడు ణు శ్యూధుడు వీడు జ శిధిలము || చందగ్రుప్పుడు పట్టణము దండ విశదము | వృమడు ఇ ఇంద్రుడు వీడు ఆ వర్ధిలు వదలు! కర్ణుడు కట్నము శిబిరము |! వృష్టి ఇ పొట్టేలు వీతి ఇ బిగి పురుగు! కృష్ణుడు ఇంద్రుడు యాదవుడు తిండి గుజ్జము | వెంగలి ఆ అవివేకి వీర్యము ఇ తేజము | వెజ్టివాడు మూఢుడు వెజ్టి ఇ రేతస్సు విక్రమము ప్రభావము $ వెంట ఇ కార్యము వీలు = అనుకూల- ము! విషయము. మార్గము ఉపయోగము. పగులుట విచ్చుట | వెండి జ మజియు వీవిధము అ. కొావడిల్రోవ! రజతము పిమ్మట బరువు | వెక్కసము ఇ దుర్లభము చీనర జ వెలితి | అధికము రో(త చీదర కొణత వ్యర్ధము | వెగటు ఇ వైరన్యము వృంతము జు శొడిమ | చీదజణ విరనము అనవ్యుము 3యస్‌.శర్‌3.వ.౨ప్రసాద్‌, కాకరపట్టు బంకు అ కడు

ఏం

వెడ జ అల్పము | యాచించు ఎవ్వడు

తుచ్చము వ్యర్థము ఇంచుక / వేడబము జ మాయ వంచన

వెడగు ఇ అనివేకము | వేషము

వికారము వెజ్టివాడు | వేండి ఇ చులుకు

వెడవెడ న్‌ అత్యల్పము | తాపము తేజము ఉష్ణము మృదువు నూక్ష్మము | వేద = నొప్పి, తెలివి

వెద ఇ విత్తుట | గంధము

పశుబుతువు గొప్ప.[ వేది = బ్రహ్మ, విష్ణువు

వెనుక ణు చరమ | పండితుడు

భాగము ముందు వెంబడి | వేనలి జ జడ వెండ్రుక

పిమ్మట || కొప్పు

వెన్ను = వీపు వరిసైరు! వేల ఇ బుధుని భార్య

మొదలు నడికొప్పు | ఉప్పెన పొలిమేర రోగము

వెరవు = విధము | వేలము ఇ ప్రకటము

ఉపాయము యుక్తము అధీనము | వేడము శిబిరము తో(ట

వెల ఇ భయము | వేలువు వా దేవస్తీ దేవత

ఆశ్చర్యము నిశ్సేష్టత | బోస్యము

వెల = మూల్యము | వేళశము = వేషము ఇల్లు

పందెము | వేశ్యలవాడ

వెలంది జ ఆ(డుది | వైనము ఇ విధము

విర్శలము | "హేతువు శ్రమము ఉపాయము

వెలి ఆ బయలు |! వైవు ఇ తట్ట

బహిష్కారము బయలుపాటు, బాహ్యము | ఒడుపు 'ప్రక్కభాగము ఉపాయము

వెలు(గు ఇ. బ్వలియి చు | వైశాఖము =. క్రవ్యము ఒకనెల

పరంజ్యోతి కిరణము దేవుడు | వైళికము = కపటము

వెల్ల(కి జ గడ్డ పేరు | దూష్యము

వెల్లి జ పరంపర | వ్యంగము జ కప్ప, పుట్ట

ప్రవాహము | మచ్చ వికలాంగము

వేట ఇ మే(కపోతు | వ్యంజినము జ కూర

మృగయ పొట్టేలు | అలుమగలకు అలరెడిగుణి విననకజ్ద

వేడు = ప్రార్థించు కోరు | హల్లు

వావార్థ విఘంటువు

409 వ్యక్తి ఇ భేదముణ శంక జ సందేహము దృశ్యము] భయము ఆక్షేపము విచారము వ్యక్తుండు ఇ విష్టువుశ శంకరుడు = శివుడు నుఖము తెలివికలుగువాడు "| చేయువాడు వ్యసనము = నష్టము నేరముళ్థి శంకువు = నీటిపంది మేకు శ్రద్ధ దండనశి స్తంభము బల్లెము మోడు వ్యాఘ్రము ఇ పులిశ్ళి శంబరము జా చే(ప జిలము పెద్దాముదపు చెట్ట[| శంబరి న! మాయ గారడి వ్యాఘ ౨ వాకుడు చెట్టు! శంబలము = మాత్సర్యము ఆ(డుపులి | తీరము వ్యాజము జ చెడ్డతనము [| శంభువు = శివుడు విష్ణువు కపటము మిష్కృమోనముశి బ్రహ్మ వ్యాధి జ తెగులుశీ శంప = మాట స్తోత్రము చెంగల్వకోన్నశ్షీ శంవనము జ స్తుతించుట వ్యాధుండు జ బోయవాడుశీ చెప్పుట దుష్పుడుశీ శకలము ఇ. నార ఖండము వ్యాపారము ఐ పని వృత్తి! శకుని = నల్లపిచ్చక పక్షి వర్తకము యతృము]! ఒకరాజు కరణము వ్యాముము = పాఠ పాగశీ శాకము ఇ టేకు చెట్ట వ్యాయామము = శ్రమ పార |! కూర ఒకదీపము శక్తి పాము పని! శాఖ = చెట్టు కొమ్మ వ్యాళము ఇ... పాము పులినీ భాగము తెగ క్రూరమైనది ! శాభి జ వృక్షము వ్యూహము ఇ మిక్కిలి యూహ! వేదము తురక సమూహము. రచన మొగ్గరము! శారద ఇ భారతి పార్వతి వ్రజము = అవుల మంద! శారము జ్‌ చిత్రవర్ణము సమూహము పశువుల కొట్టు తోవ! వాయువు భ్రాలు న ఒఅగుటి! శాల జు నభ చావడి మోలుట దగ్గుట సంతకము! ఇల్లు వ్రేలు ఆ వ్రేలాడు మునుీ శాననము జ అజ్ఞ శాస్త్రము గు అంగుళి! శిక్ష తీర్చు 3యసీ.ఆర్‌ 3.వి.విప్రుసాద్‌ కాకరపట్లి

41

శిఖ = ఊడ నెమలి సిగ అలవాటు దుఃఖము తపన్సు కొమ్మ కిరణము | శ్రవణము = చైెవి వినికిడి

శిఖరము అ కొండ | ఒక నక్షత్రము

చెట్టుకొన కొన, కచ్చ] శ్రీ = లక్ష్మి నరన్వతి

శిఖి జ బాణము | శోభ పార్వతి

అగ్నినెమలి ఎద్దు! శ్రీ ౨ సంపద విషము

శిఫ లా ఊడ | శ్రీ జ ఐశ్వర్యము

పడుకొమ్మ తామరదుంప ఏలు | మారేడు ఒకరాగము అలంకరణము. శ్రీపతి

శిరము = వరము, ఈనె] = విష్ణువు రాజు

తల, సేనాగ్రము.! శ్రీవర్జము అ= తమ్మి, బిల్వము

శిల అ జాయి | శ్రతి జ వేదముచెవి

సెలయేరు | వినికి నుతి

శిల్పము జు పనితనము | శ్రేయము ణు శభము

వేర్చు,కార్యము నృష్టి | ధర్మము మోక్షము శ్రేష్టము.

శివ అ జమ్మిచెట్టు | శ్రోజి ఆ పిజుదు

పార్వతి ఉసిరిచెట్ట నక్క | మొల మార్గము

శివము జ శుభము! శ్లాఘ ఇ పరిచర్య

నుఖము జిలము మేకు | స్తోత్రము ఇచ్చ ప్రశంన

శిధువు = చెలుకుకల్లు,! శ్లేషము ఇ కౌ(గిలి చేరిక

అరికన్నులు పువ్పరసము | శ్లేష కాలుట

శీలము అ స్వభానము నీతి | శ్వేతము =. వెండి, తెల్లని

అందము | సీసము తెల్లమబ్బు శంఖము.

పండ ఇ ఉస్తిమొక్క | షండము = అంబోతు పేడ

తొండము, వేశ్య | గుంపు.

పళ్రము = బీబిముు పువ్వు | సంకటము ణి ఇణుకు

జ్యేష్టమానము.! కఠినము బాధ రోగము.

వీల్కము ఇ సుంకము | సంగడము = చేరిక

వేశ్యకచ్చుసుంకము లాభము జీతము.! 'స్నేహము పరివారము పదము జత

శృంగము = కమ్ము | సంగడి అ స్నేహము

కొండకొమ్ము గులుతు 'ప్రాధాన్యము.! పార్శ్యము నమూహము,

శ్రమము ణు అలసట | స్నేహితుడు

వావార్థవిఘంటువు

శస పుట్టుక కూడిక సంభవము ! పుట్ట వపంగతి ఇ చేరిక | భ న ఇనమ సంభోగం ర్‌ | నంభూతి = పుట్టుక అర్హత శక్తి సంగమము ; న | స = ఉనికి నాశనము అర్హత సంభోగము చేరిక | 0స్థ ద నోము సంగము న! పైప || సక క షి సమీపము కూ | సి = టన నంగరము జ యుద్ధము | పంచ భీ ప్రతిన జమ్మిపండు బేరము || వ ార్యతి న సంఘుము క్‌ ప్రాణి] నక్త తనము ఉనికి శక్తి న ర. నత్తు ౨ సత్వము శరీర డుట నంఘటిన క ల ము | ఐలము నత్యము పూజ్యము పైచినము | ప ఇ నక్షత్రము సంతతి ఇ సంతానము కీ సత్తు థు కులము విరివి వరున గుంపు || మ ల రన్‌ సత, యుగము సంతానము = బిడ్డ నంళత | ్య్‌ వము క కీ సత్రము = యజ్ఞ విశేషము నః ం నాగా. న అడవి నిరతము శాసికొనెడిజన బృందము అతిశయము | దని నిరతము ట వం | సత్వము ఇ... జంతువు ఒక సందు ఆ సం | గుణము తెలివి ప్రయత్నము సారంగము అడుగుజి సందర్భము ము ఏ ప్రయత్నము ప న వనందేశము = పసుపు, వార్త ॥ ॥ త్య వభవమ ఖః సంధ ఇ ప్రతిజ్ఞ మేర | సదనము హాము నన | సని = పూజ సేన నీలి వు | | బ్రతిమాలుకొను నాటకమున సంధి ఆ(డుగుజి సారంగము ॥ నళ ॥ సరసు నా సంధి సంద్య ము జననమూహము ప్రతిజ్ఞ మేర చింత | కూటము గృహ, హాహము ర్యము సంపత్తి క వల్‌ మి అడవి, గుంపు లాభము సుఖము ధనము | సమజము స్‌ ప్రసాద్‌, కాకరపట్టు 3యసీ.8ర్‌ 3.వ.వఏప్రుసా రా.

43

అలమంద || సర్శణము = ప్రాకుట పజు(

వమ జ వత్సరము | గుట

నమానము. సాధువు నమస్తము | సర్ఫి = నేయి జలము

నమయము జ మేర అజ్ఞ] నవతి అ సామ్యము

సూత్రము | సమానము

నమయము న! సిద్ధాంతము [| నవము వా కల్పు, తేట

శేపధము సంకేతము. | యజ్ఞము

వమయము న! కాలము | నవర = చక్కనిది, చేదు

ముగింపు నూచన జయము. | సవరణ = సేవ సౌమ్యము

సనురతి జ ఉపరతి | సవ్యము జ యడమ గుడి

నమబంధము || ప్రతికూలము, అనుకూలము

సమితి ఇ గుంపు] నసి = ఆరోగ్యము విగ్గు

యుద్ధము నభ సమత్వము | మొలక 'పైరు

వరకు = లక్ష్యము వస్తువు! సహము జ మార్గశీర్ష్మము

సరము జ బాణము నాను | వేగము వెలు(గు ఐలిమి

వరణి = తోవ వరున | సాదు జ యత్నించుట

పరబడి ఇ చెలిమి | పోవుట వ్యవసాయము

ద్వారము. | పాదము = బాధ అలనట

సరము జ అ(డుకుక్క | నాశనము న్వచృత

విభీషణుని భార్య ముక్కుగాలి స్వరము. | సాధనము ఇ మగగుజ్‌

వరము = కొలను హారము! ధనము ఉపాయము హేతువు

సరవి = క్రమము వరున | పాధువు ఇ ముని

మార్గము. | ఉత్తముడు బుద్ధదేవుడు

నరనము = రనయుక్తము |! పాని = మంత్రసాని వేశ్య

పరిహాసము చౌక మనస్సునకింపు. | భార్య అధిపురాలు

సరి = హారము | పామిరి ఇ భీముడు

ఉక్తము నఖ్య నమాష్తము. | హనుమ, గరిడ్కీ నగము

సరి న్‌ పూర్ణము! సాయకము = బాణము కత్తి బుజువు సాటి సమము. పాయము ౨ అపరావ్చాము

నర్గము అఆధ్యాయము | బాణము

విసర్ణము విశ్చయము హృదయము. ! పారంగము ఇ ఇట్టి కటి

వావార్థ విఘంటువు

ల ర! సారంగము ణు తుమ్మేద, | ఇనుకనేల, మొరపనేల. వర్వపీకము. | సీత = సారాయి, వెన్నెల. పాఠము నా న్యాయము, | సితుండు జ్‌ తెల్లవాడు, ధనము, ములగ రసము. | . శుక్రుడు. సారము = శ్రేష్టము, బలిమి, || సిర = నాడి, బోల్నరము, జలమ్ముచేవ. || ఈనె, సారసము ఆ తామర, బెగ్గురు. || సీర = కర్చూరము, తల, పారశ్యము = యోగ్యత, నూటి. | చల్లనది. సారె ఇ గోరువంక, | సిరి = లక్షి సంపద, కుమ్మర చక్రము, వీణమెట్టు, పాచిక, || శోభ. పాలము జ ప్రాకారము, | సీత ణా శ్రీరాముని వృక్షము, మద్దిచెట్ట. | భార్య,నాగేటిచాలు,నురనది. సాలావృకము ఇ కుక్క, | సీధువు = పూదేనె, సుధ, వృకము,నక్క, కో(తి. | మద్యము. సావి(తి = _ భారతి, పార్వతి.! సీమ ఇ "పెడతల, సావితుడు,. = వనువు | గులుతు, ఒడ్డు,దిగంతాలు. శివుడు. | సీమ జ పొలిమేర, సాహితి జ కూడిక, || రాజ్యము, దేశము, ప్రదేశము, అర్ధమెజు(గు విధము, | సీమ ఇ వరిమడి, సాహేబు ఇ తురుమడు, | మేర,ఎల్ల. ప్రభువు. ! సీసము = మల్లూ బంధము, సింగండు జ ఎలుకు- | ఒకపద్య, విశేషము, నత్తు, కోపము. *.. వొడు,నృసింహుడు,గోపదారి. | సుఖము ఇ సౌఖ్యము, సింగి జ ఎటుకుది, | స్వర్గము, క్షేమము. కోపము. | సుద్ది జ వృతాంతము, సింధురము = సిందూరము, ! పరిశద్ది, జాచి. వావిలి,చెందిరము. | సుధ ఖా అమృతము, సింహ్‌ = రాహువు తల్లి! పాలు, నున్నము,ఇటిక. అ(డు సింగము, ములకచెట్ట, అడ్డసరపు ! సుమనస్సు = పువ్వు, వేల్ళు, చెట్టు. ! విద్వాంసుడు. సికతము ఇ రోగము, | నురఖి = అందుగు- చెట్టు, 3ె.యసీ.ఆర్‌:3.వ.విప్రుసాద్‌, కోరనట్టు వంక బక

శ్‌ వానన, ఎద్దు న్యు చెల గా సారి ఇ యముడు మంభి ఇ కామధేనువు, | వడ నంపెంగళాలి మనోహరము. | కట అం ముర జ పెద్ద గాలి | ధము మద్యము శబ్దము. | తరము ఎ యమ మరువము “ యమదీ ఇ. చయము చెట్టబోదె విషయము. జః | వ్రంభము ఇ కంఐము, మాచకము న ప్రరి తెల! మొద్దు స్థిరత నిర్భంధము. ద | స్తంభము = తెలివి- సెగ్గము ఇ రోత, వింద | రకపు కూనపాటు సెల = బాణపు- ములికి | ఎ అిద్దంక్‌ వ్రణమందు కారుచీము బరిక బాణము. | వ్రమతము ॥ క సంవ గ యము కళ. తడిసినది తేమ స్థిరత, మెత్తన. ఉపయోగము వ్యయము విడుపు. | క "సేవ = _శుభ్రావు కొలువు, | స్థపతి పంజా హన ల్డ్‌ము] వు * మోడు మేకు పొంవు జ వమృద్ధి | ష్టాణు, వస వంతోమము సాందర్య] స్థానము =. దేశము చోటు పొచ్చెము జ ౯ పెచ్చు | వా మ వ అధికము విర్యలము. | నము తై బాద క్ష న న పట్టణము వింటినారి. = "న | స్థావరము ఇ కదలవిది బామ్మ నము. | వృక్షము పర్వతనము వింటినారి. అభరణముధ | ॥ ప ప జ ౦తము పారం గ | క డుట అస్తి దశ, అధికారమ్ము, విలుకడ. వరన ర] ము ఇ విలుక- =... కర్చూరము,! స్థిర బావము జలము, తిప్పతిగ | డయ్రైనది,మోక్షము,కొండ, చెట్టు నగ మ్స! "స్నేహము అ చైలిమి, చమురు సొధము ఇ రాజి, (వాము | గ్‌ వగరు, | ల్‌ ఆ తా(కుడు, ఈవి సారభము ఇ కుంక్తుమ, షమ... వావార్థవిఘంటువు

49

వ్యాధి హరణము ఖా హరించుట

స్ఫూర్తి ఇ అదురుట తో( భాగము అరణము

చుట పరిపూర్ణత ప్రకాశము || హరి = రవి శశి హరి

స్యందనము ఆ. కారుట రధము] ఇంద్రుడు యమున అశ్వము నరి

జలము దినిశచెట్ట | చిలుక కప్ప, ఉరగము వాయువు

న్వరుపు ఇ వజ్రా-[ హరి ఇ కిరణము

యుధము యజ్ఞము స్వాతంత్ర్యము | బంగారుఛాయ పచ్చనిరంగు

పిడుగు || కోతి

స్వాదనము ఇ. పానము తినుట || హరిణము =. జింక ఆకుపచ్చ

స్వాదువు ఇ రుచి రుచికి హరిణము ౨ బీంక ఆకుపచ్చ,

చూచుట || అప్పరన బంగారు ప్రతిమ

స్వామి జ దేవుడు | హరితము = అకుపచ్చ

కుమారస్వామి అధికారి భర్త | పచ్చపిట్ట సింహము పెనర

స్వామిత = స్వామ్యత | హరివాణెము = గిన్నె కంచము

నత్యము హక్కు ప్రభుత్వము || పళ్ళిరము

స్యారనస్యము = రనము క్షీ హరువు జ పొగను

రమ్యము సత్త గుణము! మనోజ్ఞము నాణెపుంబిని

హంస జ అంచ తెల్ల! హర్షణము అ గ్రహయో- గము

గుజ్జము యోగి విశేషము పరమాత్మ | సంతనము

హంసుడు ఇ సూర్యుడు | హలి ఇ... బలరాముడు

విష్ణువు ప్రాణి శివుడు | మడకదున్నవాడు నాగలి

హబ్ద ఇ పాదము | హవము ఇ పిలుపు

అడుగు |! యజ్ఞము ఆబ్బ

హఠము ఇ యోగ- విశేషము | హస్తము ఇ తొండము

బలాత్కారము మొండి ఫిడివాదము | చెయ్యి. మూర తోడ్పడుట వ్రాత హతకుడు = నీచుడు | హానము =. నష్టము

పిరికివాడు | విడుచుట

హతము జ నాశనము | హాని జు కీడు నష్టము

కొట్మట | హాయనము ఇ వత్సరము

హనువు జ వెలిదవుడు | కిరణము

చావు వ్యాధి | హాయి ఇ నుఖము

3యసీ.ఆర్‌ 3.౨. ప్రసాద్‌, కాకరపట్టు ఎంక్కు భి దిసీ

అక4 నెమ్మది | నూర్యకిరణము ఆయుధము వారకుడు =. దొంగ జూదరి | మంట హారము ఆ పూలదండ | హేల జ మోదము యుద్ధము శృంగారము వెన్నెల సురతకాంక్ష హారి ఇ అధికజనము | హొసు న్‌ా ఒయ్యారము హరించు మనోజ్ఞము / సాగను హారీతము ఇ కపటము | ఇది ల గ పచ్చపి కూచిభొట్ల జగన్నాథళా! హలము ఎ వంకల అన్నపూర్ణల జ్యేష్ట పుత్రుండును, హాలాహలము జ విషము బల్లి | కౌండిన్యసగోత్ర డును, హమ 2 మవనల్‌ |. పశ్ళిమగోదాపరీ మండల స్థిత హాన్యరనము పోన్యేము కాకరపల్టు వాస్త హాళి జు అనక్తి | భాషా ప్రవీణుండునునైన పరిహాసము అనందము | కీరొమకృష్ణ వెంకట వరప్రసాద హ్‌ంన క చంపుట | రచితంబైన నానార్థ దొంగతనము బాధించుట | నిఘంటువు సమాప్తంబు హితము = ఉంచబడనది | లాభము | ప్రేమ క్షేమము | హ్‌మము = ఛలికాలయు | ముత్యము రాత్రి వెన్న | హ్‌మము ఇ మంచు | చందనము. కర్చ్బూరము తగరము | హీరము జు చీమ లక్ష్మి | వజ్రమణి రవ |! హృదయము జ గుండె- | మనస్సు ఉద్దేశము జొమ్ము |! హెచ్చరిక = ఉత్సాహము | సూచన జాగ్రత్త | హేతి ఇ అగ్నిశధి, | వావార్ధవఘందువు

కయస్‌.ఈ5:3..విప్రసాద్‌, కాకరవట్టు ఎంట, వినీ,