Telugu Muppay Kavithalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ళ్‌ లై ॥| స ఖీ న ॥ టం సానా టా ను... ప న సస లప్ప జ న! అఆ యై చి న్‌. శం సాటి శ | , | | ] / నా. ళ్‌ బు వా చా ఎగొటెకలననాననలాడాయాుతటేనెనాలు? భన చా. నా. లు. ్‌ ల ము. జా. న

రంజని = కుందుర్తి అవార్జ్హు కవితలం ఆం కె జరా ఒలు అంఎప్బులయిం రంంతలం

గగ ల0027 క8౪1€0౧82164 (7౧1 గింంగ9 ) శీ ౧01190610౧ 01 ౧౦6౧౧౩ 5618606166 16+ ప చ గతెగరేక్తి (1989 6౯9౦) న. శ ళ్‌ ఖ్‌ ఖీ ంర్ర?' ॥ స ళు [5651 ౬611100౧ గీ 56016౧006౯ 1991 (ఓ (౧౭౧)8౧18 3010 శగిగిగ/6/941/ 0636౧012110౧ ) (1 ళా దడా లడ్దరు( ల్‌ గరాలయ్‌ న ల భ్‌ ల్‌ యం జ్‌ ౧0౪6౯ ఏ 35క564౪! ఖే న్న ( [| ( షం. క న య. ఎ పాలో శ్రాక్స్ళ్సం ం కిా0113066 09౪ వు. గౌం13066 5801201 58౧01/1 0/0 16 గంం0ం0ం[18013 66౧61741 11606౯8086 - 500 463 న|0౦6; అ 10/-= 600168 8౪81185016 &1 ₹19812౧06%1?8 ఫొంరీ!116[01౧0 టీేం౮58 కి8గ౧॥ 511661. గీ౪రం/850864- 16 81! 0106! 5/8[౧0[౧698 సీ 8౪706882 800% 110468 3-3-865, కతం౧10668, [17/64918086 - 27 5౪8౮08 8కం0! 0197106408 ఏ౪118౧ 88284, 17/69/2926 - 500 001

ఈ “మువృంయ్‌ తోటితలు” (వళిలొవంళులై నో

యువత ఫలు నంధింబినో అన్తా 9ల, వాటో వదును తెలునుకోవాలను వన్నృవారితీ తూ స్వాగతాలు

స్రీ కో ఇందులోని కవితల్లో కవులు వెలిబుచ్చిన ఉల్‌ అభ్మిపొయాలకు రంజని బొధ్యత వహించదు రంజ5క

పరిగెత్తే కిన్న్న

“దృశ్యం మారుతున్న దృశ్యం” సృష్టంగా కనిపించాలంటే కాలంతో పాటు పరిగెత్తే కన్ను కావాలి: దృశ్యంలోకి | పవేశించకుండా దాని వేగాన్నీ చఅనాన్నీ అందుకోకుండా మనకు నచ్చిన రీతిలో దాన్నె లా మలచుకోగలం?

అత్యాధునిక తెలుగు కవిత్వం గురించి మాట్లాడేటప్పుడు ' కటాఫ్‌” సంవత్సరంగా కొందరు 1980ను చెబుతూ ఉంటారు. తమ అవతరణతోనే కవిత్వ [పపంచంలో నూతన శకం ఆరంభమైందని నమ్మే యుగ పురుషులు వారు, వ్యక్తులకు, వ్యక్తి వాద ధోరణులకు (పాధాన్యం ఇవ్వని సామాజిక వాదులు మాతం 1965ను “మలుపు తిప్పిన సంవత్సరం"”గా గుర్రిసున్నారు. తెలుగుదేశం లోని నూతన యుగ నృష్టిక ర్తలపై, వారీ ఆదర్శాలపై త్మీవమైన అణచివేత పారంభమెన సంవత౩రమది. కొత అవసరాల కోసం కళలనీ* కొత్త మార్గాలు తొక్కిన సంవత్సరమది. విప్లవక వులు కనిపించని బహిరంగ సలంపై ఏకాకికవులు ఏకచ్మతాధివత్యం (వకటించుకున్నారు. బయటి ్రపంచంకన్న తమ బెకబెకల బావి చాలా విశాలమైనదని చెవకోసాగారు.

1₹5౮ నురవా నావాత్యరంగ్‌ంలొ వినిపించిన అధిక (పసంగాలు, కనిపించిన పైత్య (వకోనం 1890లో నర్దుకోకి తప్పలేదు. కోటి జలపాతాల హోరులో ఆత్మనంమోభాలు ఆంతరించిపోయాయి.

ఆత్మాాశయ కవిత్వం పె 1800వ సంవత్సరం మకో రకంగా కూడా దెబ్బతీసింది. భారతీయు సమాజం తీవమైన నంమవోవాన్ని ఎదుర్కొన్న సంవత్సరం అది. ఏడేడు సముదాల కవతల ఒంటి స్రంభం మేడపె జంధించుకున్న వాడు సైతం ఆటో ఇటో తేల్చుకోవలసిన సందర్భాలనేకం వచ్చాయి. ఇంకా వస్తున్నాయి. పీరుల్లోకి రమ్మని విష్ణవ కవులు పిలిస్తే రానివాష్మ, ఇప్పుడు ఇళ్ళు తగలబడుతుంటే బయటకు రాక తప్పడం లేదు.

“రంజని” (వచురిస్తున్న “ముప్పయ్‌ కవిత”ల్లో 1989, 1990 సంవత్స రాల్లో రాసిన కవితలు ఉన్నాయి. 689కి, 90కీ మార్పు చాలా ఊంది. శలి లోనే కాదు, స్వరంలో, వస్తువులో ఎంతో వ్యత్యాసం వుంది. “దృశ్యం మారు తున్న దృశ్యం” స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.

పోలికను, వైరుధ్యాన్ని గుర్తించడం కవిత్వం అనుకుంటే కొత్త కవుల్లో గుర్తింపు ఎంతో పదునుగా ఉంది శబ్ద లౌల్యమూ ఉంది. ఒక్కో సారి భావలౌల్యమూ ఉంటుంది. మానవ సమ్ముదంలోకి నమ్మకమనే సబ్‌ మెరైన్‌ లా చొచ్చుకుసోవడాన్ని పాజిటివ్‌గా చెప్పే కవే వాయిద్యం తీగల్లోకి ముడుచుకుపోయే “తీయదనాన్నీ” చెబుతాడు. తప్పుకదా! ___ కానీకొత్ర కవి విసరిస్తున్నాడు. మనిషికీ మనిషికీ దూరాన్ని ఆరాధించడం మానేసి ద్వేపిస్తున్నాడు, భార్యను (ప్రేమగా తడిమే మనసుకు గొంతు నులిమే చేతులుగా మొలిచే దుర్మార్గాన్ని గురించి హెచ్చరిస్తున్నాడు. ఎంతకూ ఎండి పోని అడివి నీడలపె ఎన్‌ కౌంటర్ల ఎడారితనాన్ని ఎక్కు పెట్టడాన్ని నిర్భయంగా ఖ౦డిస్తున్నాడు.

వీళ్ళ గుండెలు గ్రవిస్తున్నాయి. కాబట్టి తప్పులుంటే చెవితే సర్ద్త కుంటారు. 1990 దశకంలో భారతీయ సమాజం కేవలం విప్లవ పోరాటాల్నే కాదు, బహుముఖ సంవోభాన్ని రకరకాల రణరంగాలను చూడనుంది. సాహిత్య కళారంగాల్లో ఆ బలవత్‌ రురవత్‌ పరివర్తనను (పతిదింబించవలసి ఉంది. ఆ బాధ్యతను స్వీకరించదలచుకుంకే ఇందులోని కవులందరి దగ్గరా పదునైన అన్త్రాలే ఉన్నాయి.

• కె. శ్రీనివాస్‌

రంజని గంరించి ....

ప్లవ (1961) ఉగాడి శుభ సందర్భంలో చుట్టూరా ఆవరించిన చీకటిని నిందించటం కంటే దీపం చిన్నదైనా సరే - వెలిగించమనే ఆర్మో ౩ _పథా నాశయంగా ఒక సాహితీ సమితిని ఏర్పాటుచేయాలని ఏ. జీ. ఆఫీసు ఉద్యోగు లైన కొందరికి కలగడం, అయిదు మాసాలకి అంపే 22.9.1001వ తేదీన రచయితల సభ ఏర్పాటు కావడం “రంజని” ఆవిర్భావానికి వీజలు నాటినట్ల యింది. ఇసుకపల్లి దక్షిణామ్హూర్రి సమావేశ కర్తగా పదకొండుకు౨ది నభ్యుల సంఘం ఏర్పడింది. రంజని వ్యతికా ప్రచురణ, సాపాతీ కార్య్యకమాల నిర్వహణ అమలుపరిచే యోచన కార్యరూపం దాల్బడం జరిగింది.

1062 సంక్రాంతితో (పారంళమైన పతికా _వచురణ ముప్పై సంవత్సరాల వరకూ కొనసాగుతూ వస్తోంది. రంజని మొదటి అధ్యక్షులు ఇనుకపల్లి దక్షిణామూర్తి కార్యదర్శి బాడ గోపాలకృష్ణ నుండి ముప్పయ్యవ సంవత్సరపు అధ్యకులు చీకోలు సుందరయ్య, కార్యదర్శి వి. రామనాథ్‌ వరకు ఇరవై కార్యవర్గాలు రంజని నిర్వహణా బాధ్యతను చేపట్టాయి.

22.5.1069 నుండీ రంజని (గంధాలయం ,పారంభమైంది. ఇప్పుడు సూచీ విభాగంలో వెయ్యికి పెగా అరుదైన (గంధాలు, మిగిలిన విభాగాలలో ఆరు వేలకు పైగా పుస్తకాలున్నాయి

ప్రవ నుంచి (వజాపతి వరకు ముప్పమబి సంవత్సరాల రంజని చరిితలో సాహితీవేత్రలు, కవులు, విమర్శకులు, కథా రచయితలు, ఉపన్యాసకులు, కులపతులు, నాటక [పయోక్తలు, సంగీత విశారదులు, కేంద రాష్ట్ర సాహిత్య ఆకాడెమీ బహుమతి (గహీతలు, జ్ఞానపీఠ ఆవార్డు గహిళలు, సినిమా రచయితలు, కళాకారులు, కార్టూనిస్టులు, నవలా రచయితలు, రచ య్యికులు, దర్శకులు, నాట్యకళాదష్షలు, ఆంధధ్రేతర భాషా వండితులు ఎందరో రంజని వేదిక నలంక6ంచి నాహితీభారతి సమ్మగ స్వరూపాన్ని

సావాతృరింపజేశారు. సాహితీ సభలు, చర్చలు, గోమ్టలు, కావ్యగానాలు, ఉపన్యా నాలు ఏఏధ సాహిత్కీవ్యకియల్లో పోటీలు, క్విజ్‌లు, సాహితీ శిబిరాలు = ఇలా రంజని అన్ని (ప్మకియల్లోను కార్యాలయ స్థాయి, జంటనగరాల స్థాయి నుండి జాకీయ స్థాయి వరకు వీటిని నిర్వహించింది.

1961 నుండీ (పతి ఏటా అక్రోబర్‌లో రంజని . కుందుర్తి అవార్డుల (వదాశం జకుంతోంది. ఈ అవార్డులక్రై కవితల పోటీ9 జాతీయ స్థాయిలో నిద్వహిస్తోంది. 1891 సంవత్సరానికి అత్యుత్తమ కవితకు మూడు వందల యాభె రూపాయలు, ఉత్తమ కవితకు రెండు వందల యాభై రూపాయలు, పది మంచి కవితలకు యోగ్యకా పటాలు (వకటించడం జరిగింది. 1984లో గుంటూరు శే షేర్యదళర్మ, 5లో గజైల మల్లారెడ్డి, 89లో 3. శివారెడ్డి, 08లో డాక్టర్‌ ని, నారాయణ రెడ్డి, రిరిలో ఆర్ముద, 89లో చేకూరి రామారావు, 90లో నగ్నముని ఈ అవార్డుల్ని (పదానం చేశారు. ఇంతవరకూ క ర భాస్కర్‌ గుంటూకూ వఏసుపాదం, నా శేశ్వారం శంకరం. కోట్ల వెంక టేశ్వర రెడ్డి, ఆ?ా రాజు, జి ఏ. ఆర్‌. చం దమౌ?, సిద్దా ఆళ్యు త్తమ అవార్డులు పొందారు. ఈ పోటీలకు దేశం నలుమూలల నుండీ వెయ్యి మందికి పెగా పాల్గొనడం అరుదైన విషయం.

రంజని - నండివాడ భీమాావు పేరిట 1989 నుండి నవంబరులో కథల పోటి నిర్వహిస్తోంది. 1989లో “పేగు కాలిన వాసన” కథకి వెయ్యి న్నూట వదహార్లు నగదు, సత్కారాన్ని కథా రచయిత ఎ. ఎన్‌. జగన్నాఠ శర్మ, మధురాంతకం రాజారాం నుండి అందుకున్నారు. “ఎండుచేవలు "కథకి (వ్రత్యేక బహుమతిగా క్మాటగడ్డ దయానంద్‌ని సత్కరించడం జరిగింది. 1990లో బండి నారాయణస్వామి కథ “అవశేషం”, పి. చందశేఖర్‌ అజాద్‌ కథ “ఎన్నిక అవార్డు సొమ్మును పంచుకున్నాయి.

రతంజని ఆంధజ్యోలి, ఆంధ్యవభ, ఉదయం వంటి వికలతో కలసి సంయు క్రఠగా అశేక పోటీలను నిర్వహించింది.

రంజని ఆంధభారతికి సమర్పించిన అక్షర కుసుమాలు ఎప్పటికీ వరిమళాల్ని వెదజల్డుతూనే ఉంటాయి. వాటిలో మేరైనవిగా అందరి (వశంసలూ పొఠదినవి:

క్ష్రే పానుగంటి లక్ష్మీనరసింహారావు పై (వత్యేక సంచిక

క్రీ చలం, కొడవటిగంటి కుటుంబరావులపె ప్రత్యేక సంచిక

శ్రి కథారంజని (ప్రముఖుల కథల సంపుటి

శ్ర కథా యజ్ఞం (కా శీపట్నం రామారావు గారి “యజ్ఞం” కథపై

హెచ్‌. బి. టి. వారి సహాయంతో వచురించిన వ్యాసాల సంపుటి) ర్స్‌ రంజని - శ్రీశ్రీ (పత్యేక సంచిక (శీథ్రీపె సమగ సంకలనం) రి. గొంతులు చిగిర్బాయి (1984 నుండి 1988 వరకు రంజని - కుందుర్తి అవార్డులు పొందిన కవితా సంకలనం - రజతోత్సవ కానుక)

గ రజత రంజని (గత వందేళ్ళ తెలుగు సాహిళ్యాన్ని సమ్మగంగా సమీక్షిస్తూ నలభై మంది రచయితలు రాసిన విశిష్ట వ్యాస సంకలనం = రజతోత్సవ కానుక)

కి తోరణం (నందివాడ లీమాూవు రచనలు)

శ్రి దశాబ్ది వేడుకల సనందర్పంగా :

శ. విశ్వకవిత (తెలుగు, 19 భారతీయ భాషలు, 40 వపంచ భాషల్లోనూ (వముఖ కవుల కవితా సంకలనం)

శ్రి ముప్పయ్‌ కవితలు (108, 90 లలో రంజని - కుందుర్తి ఆవారులు పొందినవీ, (వశంసలందుకున్నవీ మువ్పయ్‌ కవితలతో కవితా నంపుటి)

శ్రి రంజసీ స్వరాలు (ఆధునిక తెలుగు యువక వుల్లో (వస్సుటంగా వినిపిస్తున్న తొమ్మిది మంది యువకవుల స్వర కవితా ర్వని సంకలనం (ఆడియో కే నెట్‌)

తెలుగు కథా వైభవానీకీ, నవలా వికాసానికీ, కవితాభ్యుదయానికీ,

వ్యతికా రచనకీ, సాంస్కృతిక కళారంగాలకూ తమ రచనలతో, సేవలతో తోడ్పడుతున్న అనేకమంది రంజని కుటుంటీకులే. మల్లాది వేంకట కృష్ణ మూర్తి, పరుచూరి డి. (వభాకర్‌, పాలకోడేటి సత్యనారాయణరావు, ఇసుక పల్లి దక్షిణామూ రి, గ్‌ ఉనూమ హేశ్వరరావు (సహవాసి), కె, కె, మీనన్‌, వారాల కృష్ణమూర్తి, ఎమ్మెస్సాస్‌ మూర్తి, సువర్చలా దేవ, పమ్మి

వీరభదరావు, శంకరమంచి పార్ణగారధి, మహంకా? వెంకటరావు, బి 3 ఎల్‌ ఎన్‌, ఆచార్య, కాశహస్తి రామకృష్ట, చిలమకూరి రామ్మబహ్మం, గిడుగు రాజేశ్వరరావు, ఆశారాజు, పి. వాగభూషణం, జి.వి. సుబ్బారావు, ఎ. శ్రీదేవి భమిడి వెంక టేళ్వరు, చీరోలు సుందరయ్య, మునిపల్లె లక్షీ రమణకుమారి, వి. సుమతి, జాస్తి రమాదేవి, రమణముని శ్రీనివాస్‌, యం. వి. వి, సత్యనారా యణ ,.... వీరంతా రంజని కుటుంవీకులే. రంజని వికాసానికి తోడ్పడిన [వముఖులు శ్రీయతులు యు.ఎన్‌. అనంతన్‌, ఎ. సత్యవర్థన, ఎ. రఘునాథ రావు, సీ.హెచ్‌. భాస్కరరావు, నందివాడ భీమారావు, శ్రీమతి డి. వేదకునూరి ఎల్‌. వి. సుధీర్‌కుమార్‌, గరిమెళ్ళ రామమూరి, చెరుకూరి విరల్‌ కుమార్‌, జె. పి. అప్పారావు, జీ. థ్రీకృష్ణ ఇంకా అనేకమంది అధికారులకు సాహితీ బంధువులకు రంజని కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటోంది. రంజని ఆవిర్భావం నుండి నేటివరకు (తెలుగు సాహిత్య అకాడెమీ) సాంస్కృతిక వ్యవహారాలగాఖ ఆంధధ్రదేశంలోని పలు సాహి3ే సాంస్కల్బృతిక నంస్థలు, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ౦వంటి సంస్థలతో సత్సంబంధాలు కలిగివుంది రంజనికి (పతి ఏడాది (గౌంట్లు విడుదల చేస్తూ, కార్యక్రమాల నిర్వ హణకు సహకరిస్తూ అభివృద్ధికి తోడ్పడుతున్న కం్మటోలర్‌ అండ్‌ ఆడిటర్‌ జనరల్‌, కార్యాలయ మహాగణకులూ - వీరందరికి రంజని సవిశయంగా కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటోంది. =. చీకోలు సుందరయ్య

రంజని = కుందుర్తి అవార్హు గురించి వచన కవితారచనని ఉద్యమంగా చేపట్టి, అవిరళకృషి చేసిన కుందుర్తి కన్ను మూసిన తర్వాత, ఆ ఉద్యమాన్ని కొనసాగించి విసృృతం చేసేందుకు రంజని ముందుకు రావాలని, ఆప్పులైన శీలా వ్మీరాజు కోరడం; కుందుర్రి కుమారుడు సత్యమూ_ర్రి సహకారాన్నిఆందించడంతో 1984లో కె.కె. మీనన్‌, చీకోలు సుందరయ్య రంజని తరపున ఆ బాధ్యతను చేపట్టజానిక్తి సంసిద్ధతను వ్యక్తం చెసి అందరికీ ఆమోదయోగ్యమైన నియమావళిని రూపొందించారు.

ఆ విధంగా (ప్రారంభమైన రంజని = కుందురి అవార్డు పోటీల్ని ఎనిమిదేన్యగా జాతీయ స్టాయిలో నిర్వపిస్తున్న సంగతి పాఠక లోకానికి విదితమే. ఈ పోటీలకు ఢిల్లీ నుండి ,తివేర్యడం వరకు విస్తరించిన తెలుగు యువ కవులందరి నుండి ఆదరణ లభించడం వల్లే రెట్టింపు ఉత్సాహంతో ఈ పోటీల్ని వతి ఏడాది రంజని జరపగలుగుతోఅిదిం

1984లో ,వథమంగా జరిగిన రంజని - కుందుర్రి అవార్డు పోటీలలో కల్లూరి భాస్కర్‌, ఆశారాజు అవారు లందుకున్నారు. గుంటూరు శేషేర్టద శర్మ తొలి అవార్డును (పదానం చేశారు. ఆ నభలో ఉత్పల సత్యనారాయణా . చార్య, ఎన్వీ గోపాలశాన్త్రి, శ్రీమతి ఇందిరా ధనరాజ్‌గిరి కుందుర్తి సాహిత్య వృషక్రిత్వాలపై (పనంగించారు.

రెండో సంవత్సరం గుంటూరు ఏసుపాదం, ఆశారాజు (పథమ, ద్వితీయ అవార్డుల్ని గజ్జెల మల్లారెడ్డి నుండి అందుకున్నారు. మూడో సంవత్సరం నాశేశ్వరం శంకర ౦, పౌలికొండ ఏడుకొండలు అవార్డుల్ని పొందారు. కె. శివారెడ్డి అవార్డు పదానం చేశారు.

1987 నుండి ఈ పోటీల్ని జాతీయ స్థాయికి పెంచడం వల్ల అవార్డు సొమ్మును పెంచి ఆత్యుతమ కవితకు, ఉత్రమ కవితకు, పది మంచి కవిత లకు అవార్తుల్ని (ప్రకటించడం జరిగింది. ఆ సంవత్సరం నంద్‌ని సిధారెడ్డి, నిఖిలేశ్వర్‌, మంజుశ్రీ, ఆజంతా, కె.భాస్కర్‌ న్యాయనిర్లేతలుగా వ్యవహరించారు కోట్ల వెంక దేళ్వర రెడ్డి, రామతీర్డ ఆత్యుతమ, ఉత్తమ అవార్డులు పొందగా,ఆర్‌. కవితా పసాద్‌, ఆశారాజు, దెంచనాల శ్రీనివాస్‌, కొల్లూరి. చల్లా రామఫణి, ఎ, చలపతిరావు, వెంవటి శివప్రసాద్‌, రామతీర్థ కవితలు మంచి కవితలుగా ఎంపికయ్యాయి. ఆచార్య సీ. నారాయణరెడ్డి అవార్డు (ప్రదానం చేళారు. శీలా వ్మీరాజు, ఏ. ప్రకాశరావు తదితరులు పసంగించారు.

1988 లో ఈ పోటీలకు సుదామ, ఆచార్య నాయని కృష్ణకుమార్తి మంజుశ్ర్రీ, జ్వాలాముఖి న్యాయనిర్దేతలుగా వ్యవహరించారు... ఆశారాజు ఆత్యు త్రమ అవార్డును పొందగా, కోట్ల వెంక పేశ్వర రెడ్డి ఉత్తమ. అవార్డును గెలుచుకున్నారు. మంచి కవితలకు దెంచనాల శ్రీనివాస్‌, చల్లా విశ్వనాధం, ఆకారాజు, చల్లా రామఫణి, డి. హేమలత, బీ. శంక్రరరాజు, యస్వీ, రాధేయ ఎండ్లూరి సుధాకర్‌, సయ్యద్‌ హనీఫ్‌ అవార్డులు పొందారు. ఆర్ముద అవార్డు (ప్రదానం చేశారు. దేమ్మిపియ, శీలా వ్మీరాజు, జ్వాలాముఖి, సుధామ, మంజు్రీ నాయని కృష్ణకుమారి తదితరులు కుందుర్తి వ్య కిత్వ, సాహిత్యాలపై (వసం గించారు.

1980లో కల్తూరి భాస్కరం, నందిని సిధారెడ్డి, గాలి నానర రెడ్డి న్యాయ నిర్జేతలుగా వ్యవహరించారు. జింవి. ఆర్‌. చం్యదమౌళి ఆత్యు త్తమ అవార్డును మోతుకూరి అశోక్‌ కుమార్‌ ఉత్తమ ఆదార్డును పొందారు. మంచి కవితలకు యాదగిరి, రామతీర్ణ, ఎ. కిషన్‌, కాటగడ్డ దయానంద్‌, ధోర్బ్చల బాలశేఖర _శర్మ, ఆమారి సత్యవకీదేఏ, కోట్ల వెంక టేశ్వర రెడ్డీ; ఎం. దిలావర్‌, యాహబ్‌ కొడిమెల శ్రీరామమూర్తి అవార్డులు పొందారు. చేకూరి రామారావు అవార్డు (వ్రదానం చేశారు. టల్గా, శీలా వ్మీరాజు, నందిని సిధారెడ్డి వసంగించారు.

రంజని - కుందుర్రి అత్యు తము అవార్డును 1090లో సిద్దార పొందారు, మానేపల్లి సత్యనారాయణ ఉఊళత్తమ అవార్డును పొందారు. మంచి కవితలకు యం మేఘశ్యామ్‌, కనకమేడల, వీరం సుందరరావు, కోట్ల వెంక టేశ్వర రెడ్డి డి. గణేష్‌బాబు, మోతుకూరి ఆశోక్‌ కుమార్‌, దేవేర్యద, టి. హెచ్‌.నటరాజారావు జి. ఏ, ఆర్‌. చంద్రమౌళి, చక్కపల్లి శ్రీను, ఎస్‌, మునిసుందరం యోగ్యతా వ్యతాలు పొందారు. నగ్నముని అవార్డు వ్రదానం చేయగా, కె. శివారెడ్డి, జ్వాలాముఖి, వాసిరెడ్డి సీఠాదేవి తదితరులు నసంగిఆచారు.. కె. శ్రీనివాస్‌, కల్లూరి భాస్కర్‌, సుధామ న్యాయని ర్లేత లు.

రంజని = కుందుర్తి ఆవార్డులకు ఎంపికైన అత్యుత్తమ, ఉత్తమ కవిత లను ఆంధ్యవభ వారపష్మతిక, ఆంధజ్యోతి వారష్మతిక, ఆంధజ్యోతి ఆది వారం అనుబంధాలు (పచురించాము. వారికీ, రంజని-కుందు రి అవార్డులపోటీల సమాచారాన్ని ప్రచురించి వ్యాప్తి కలిగించడంలో రంజనికి తోడ్పడుతున్న అన్ని దిన, వార, మాస వ్యతికలకూ రంజని కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటోంది.

= వి. సుమతి

జీవితానికి దగ్గరైన కవిత్వం ౧౫

రవిత్వానికి మంచి తోజులివి.

రచన వ్యాపారమో వ్యవహారమో ఆయి నిస్సారంగా మారుతున్న సంవోభ నేపధ్యంలో కవిత్వమొక్కటే ఆరోగ్యవంతంగా వికసిస్తున్నది. వస్తు స్వీకరణలో, శిల్ప నిర్వహణలో తనదైన స్వచ్చతతో దేశీయతతోరూపు దిద్దుపుంటున్న మంచి కవిత్వానికి మంచి రోజులివి

ఇంతకుముందు ఎన్నడూ లేవంతగా కవిత్వం జీవితానికి సన్నిహితంగా వచ్చింది. తన సున్నిత మైన ఆర్హ్రహస్తాలతో జీవితాటవి లోని అన్ని పొరల్ని తడుముతూ స్పష్టం కాని వ్యక్తంకాని, పార్శ్వాల మీదికి పసరిస్తున్నది. జటిల మవుతున్న బరుకు బంధాలనుంచి, కుటిలమపుతున్న [దవ్య వలయాల నుంచ్చి దుఃఖం నుంచి, దరిలేని రకరకాల దార్మిడ్నాల నుంచి, మూలకు ఒత్తుకొన్తున్న స్మామాజ్యవాదం నుంచి కవిత్వం కోయిల గొంత్రె ఫీనిక్స్‌ పత్నై రెసరెపలాడు తున్నది. కవిత్వం ఇంతకుముందు కంటే పదునెక్కి. (పాణగానాన్ని విని పిసున్నది.

రంజని “80 కవితలు” కవిత్వానికి జీవితానికి మధ్య గాఢబంధాన్ని (పతిబీంబిసున్నాయి. ఏటా నిర్వపాంచే రంజని-కుందు ర్రి కవితల పోటీలో ఎన్నికైన కవితల్ని లోగడ “గొంతులు చిగిర్బాయి” "పేరుతో రంజని సంకల నం చేసింది. ఇప్పుడీ రెండేళ్ళ పోటిల్లో ఏరికూర్చిన మరో మంచి కవితా సంకల నం “కి0 కవితలు” ఇందులోని కపులందరికీ సామాజిక చింతన కేంద బిందువు కావటం, తగురీతిలో శిల్ప సృహ ఒదిగి ఉండటం అభినంద సీయం. ఫౌమాజిక చైతన్యానికి పాధాన్యత నివ్వటం రంజని పాటిండే మంచి సంవదాయంగా భావించే వాళ్ళలో నేనొకళ్డి.

కవిత్వానికి సహజంగా ఉండాల్సిన జీవనస్పర్శ, ఆనుభవాల తడి, ఊహల ఒత్తిడి ఈ కవుల్జో అనువణం తొణికిసలాడుతూ ఉన్నాయి. కాలం

సందర్భం, సన్నివేశం మారుతున్నకొడ్రీ కవి దృష్టి తీక్షణమపుతూ పదునెక్కు తున్నది. చుట్టూ ఉండే (ప్రపంచాన్ని తనలోకి ఆవాహన చేసుకొని అనుభవించి విశ్లేషించుకొని ఆవతలవ్య క్తికి చేరవేడే [క్రమంలో ఆసలైన కవి ఆనేక అవ స్థలకు తప్పనిసరి గురవుతాడు. ఈ అఆవస్తాదశలకి బలమైన వృ!కీకరణ రూపాన్నే కవిత్వమని పిలుస్తాం. ఇంకటి ఉత్తమ రూపాన్ని కేవలం వైయ కిక విపరీతొల మడుగులకోసం కాకుండా మానవ జీవన (వవాహాన్ని (వతి ఫలించటానికే వినియోగించాలని సమూహ లవత్యంలోనే ఆది సార్థకమౌతుందని మంచి కవి కోరుకుంటాడు.

“80 కవిత'ల్లో దాదాపు ఆత్మాశయత్వం, ఆంతర్ముఖత్వత, వద చ్చితాల కోసమే పదచ్చితాలు వాడే వ్యర్థ పయత్నమూ వ్యామోహమూ ఎక్కడా కనఎఐగవు. రూపదృష్టి ఒక్కటే పరమోన్నత విలువ అయిన కవిత ఏదీ ఈ సంకలనంలో చోటుచేసుకోలేదు. అందరు కవుల్ని ఆర్ద్రపరిచి కలత బెట్టి కవిత్వం వైపు కదిలించే అంశం జీవన సంషోభం. మనిషికి మనిషికి మధ్యన అనివార్యంగా విస్తరిస్తున్న ఎడబాటు. రకరకాల లేముల్న పెంచు శున్న కలిమివాదాలు, వర్తమానాన్ని ఆతలాకుతలం చేసున్న కేందీకృత ఆర్థిక నియఆతృత్వం, ఆన్నీ ఉండచుట్టుకుపోయి కవిని కవిత్వం వైపు పేరే పిస్తున్నాయి.

“వవపిస్తున్న కష్టాలకు (ఎం కట్టడం కుదరదని” తెలిసినా

“ఆకలి సెగకి అంటుకున్న మానవమేధ”

కరువు కుండల్లో మనిషి మూగిన వాసన” కవిని ఊరుకోనివ్వవు, చం్టదమౌళిని కవిత్వం వైపు కదిలించిన దృశ్యణ వర్తమాన (పతివింజమే. మౌనంగా, మూగగా, పట్టించుకోకుండా ఉండలేని తనమే కవిని చేస్తుంది. ఎన్నో లోతయిన లోయలూ ఎత్తయిన శిఖరాలూ అంతుచిక్కని ఆగాధాలూ ఉన్న లోకంలో మనిషిచేసే సంభాషణా (వయత్నమే కపిత్వమవుతుంది.

అందరూ ఎవరికి వారే కొత్తగా పుట్టి నడుచుకుంటూ వెళ్ళిపోతారు

బొంగరప్ప మేకు కింద పొడవబడ్డ నేలలా ఉంటుందికన్ను జలపాతపు హోలును కొవ్వొత్రిగా పట్టుకుని లోయల్లోకి దిగుతున్నట్టుగా ఉంటుంది.

పాట ఏిన్న తర్వాత సహృదయుని మవఃస్థితిని సిద్ధార్భబలంగా వ్యక్తీ

కరించాడు, కింది రెండు భావ చితాలు రెండు మెరుపుల్టా మెరిన్‌ హృద యాన్ని కాంతివంతం చేస్తాయి. ఒడితిరిగే పరివేదన, అపరిచిత (వపంచపు లోతుల సందర్శన ఒకటెనుక ఒకటి నెమ్మదిగా మన రక్కంలోకి దిగుతుం టాయి. బలమైన భావచ్శితాలు సూటిగా కొత్తగా తగిలి [క్రమంగా మనలోకి వ్యాపిస్తాయి. నగరాలు పెరుగుతున్న కొర్టి మనిషి యాంతిక మవుతున్నాడు. మానవ సహజమైన స్పందనలు రానురాను అంతరించిపోతున్నాయి.. “నగ రంలో మనిషి నడుస్తున్న గోడ, రాహ్ల, సిమెంటు తప్ప రక్తమాంస కండ రాలు లేని కాం్మకీటు ప్రాణ” ఆయి యాంతిక మవుతున్న నగర జీవి దయ నీయ స్థితిని చూసి రామతీర్థ వరితపిస్తున్నాడు. మనుషుల మధ్య. పెరుగు తున్న డూరం గురించి మేఘశ్యామ్‌, బలవంతంగా రాజ్యం రుద్దిన మార్టిన్‌ గురించి యాదగిరి వ్యధ చెందుతున్నారు. నగరాలతోపాటే పర్మిశమలు వృద్ధి అయ్యాయి. తద్వారా రకరకాల కాలుష్యాలు (పవేశించినాయి. “అయిపోయిం దయిపోయింది. నా వర్ష చ్కితా న్నది కమ్మేస్తుంద”ని సత్యవతీదేవి కాలుష్యం కబళించిన జీవనాన్ని వినిపిస్తున్నవె. సగరాలు మ్మాతమే కాదు [గామాల స్థితిగతులూ విషాదకరితంగానే ఊన్నాయి. రైతుల బళుకు మరింత ఆందోళనకరంగా ఉంది. సకల సంపద లను సృష్టించి ప్రాణాలు ధారపోసే రైతు కూలీలకు [వతిఫలం చిక్కడం లేదు. ఉద్యమాల యుగంలో ఇవాళ రైతుకూలీ తన బతుక్కీ. కష్టానికి అన్ని రకాల గుర్తింపును (వ్రకటించుకుంటున్నా డు. నా చేతిలో విత్తనాలు అన్నమవుతాయి పత్రి వస్త్రమై వంటికి విలువనిస్తుంది చెరుకు చక్కెరై నాలుక తీపులూరుతుంది నా చేతిలో సమస్త (పకృతీ ఫలదీకరణం చెంది చివరకు సరుక్తై మార్కెట్ల మేడ లెక్కుతుంది. మార్కెట్‌ దళారీ చేతిలో తన కష్టం ఎలా వ్యాపార సరుకవుతుందో (శ్రామికులు ఆర్ధం చేసుకుంటున్న తీరు మానేపల్లి (గహించాడు. కవిత్వీకరిం చాడు. సరళంగా చెప్పగల్లటం, శిల్బ వై విధ్యంలో భాగమే. అది ఆర్థవంత మైన సాధనవల్ల మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది. ఒకోసారి వదచ్యితాలు చేయతేని పనిని వదునైన మూటల నిరాడంబర శైలి సాధిస్తుంది.

వ్యవసాయ కూలీలకుమల్లే జీవనోపాధికి అనేక వృత్తులమీద ఆధార వడినవాళ్ళు ఉన్నారు. చేపలుపట్రి జీవించే జాలరుల (బెస్తవాళ్ళ) స్టితీ ఆంతంత మాత్రంగానే ఉంది. కవి బెస్తల అవస్థల్నీ దర్శిస్తున్నాడు. నాలుకలేని వాళ్ళకు నాలుకవుతున్నాడు, గాయపడినవాళ్ళ గొంతులోనే కవి పలుకుతాడు. ఆశోక్‌ కుమార్‌ కవిత అట్లా రూపొందిందేం మేం వలస వచ్చినోళ్ళం కాదు కొలాలు మారుతున్న స్రే మేం చెరువుల్ని మారుస్తున్నాం. మా వలల్ని మారుస్తున్నాం పడవనడిపే మా తెడ్డనీ మారుస్తున్నాం కాని _. మా నాల్కల్ని మార్చడంలేదు. బతుకు గాయాలు వక్షం చేయటమేకాడు, గాయాలకి కారణాలు అన్వేషిస్తున్నాడు కవి, ప్రశాంతంగా జీవించాల్సిన పని. జీవులమీద విషపంజా విసురుతున్న దుర్మార్గాన్ని పశ్నిస్తున్నాడు. పాప వనిబుగ్గల మీద గాయం చేసిన దేశాన్ని, కిరాతకత్వాన్ని సూటిగా. వెల్లడిస్తున్నాడు కిషన్‌. హంసల సరోవరాన్ని హింసల చెరసాలగా మార్చిన వాళ్ళివకో కవి అవగతం చేసు కుంటున్నాడు. జాతి శ్రేయస్సును దృష్టిలో ఉంచుకోవాల్సిన పొలకులు శేవలం తమ స్వంత భవిష్యత్తు మాతమే చూసుకుంటూ అన్ని సంవోభాలకు కారణమవుతున్న సంగతి తెలుసుకుంటున్నాడు. దేవేంద కవితలో పాలకుల న్మిదావస్ట కావట్యాన్ని హెచ్చరిస్తున్నాడు, బాబూ, బళ్ళు తెరిచారు కాని - ఈ పాలకులు మ్యాతం ఏబ్ళు గడిచినా కబ్ళ తెరవరు, బాధల్ని ఏకరువు సెట్టడమేకాదు, వాటిని పరిష్కరించే తొవ్వ సెకం. కవికి తెలుసు. సమస్యల వలయాల్ను౦చి బయటపడటానికే చ్మకం తి ప్పేవాడినైజం వివరించి “మనల్ని మనం విముక్తి (_పాంతాలుగా (పకటించుకోవాల్సిన అవసరం గురించి” శ్రీను చెబుతున్నాడు. సంఘ విముక్తికి సంఘర్షణే తొవ్వ. ఇప్పటి కవిత్వం వివరించేదదే, వినిపించేదదే. ఈ కవులందరిలోనూ నిరంతర తపన నివిడిక్కతమై వుంది. వస్తున్న, రానున్న కవిళ్వానికి “ఠి0 కవితల” కవులు ఆశాస్థావరాలు, సమాజంలో, జీవితంలో ఆంతరాలన్నీ. నశించి ఇంతకంటే సౌకర్యవంతంగా సౌందర్య

మయంగా రూపొందాలనే ఆలోచనలు బలపడినవుడే, తప్పుడు భావాలళో

కలబడినపుడే కవిత్వానికి సాఫల్యం, సార్ధక్యం. ని061/“4 ౮౦9 18 10 ౧910

(18 ౧60౧16 1816 081167, 10 [౧61౧ 1౧6 ౧6౦916 (01౧% 06116౯. 10 ౧610

19 ౧60౧0189 1౪6 061165. (స42షసే ఉ౬ 3౮0411) రంజని సాహిత్య కృషి ద్వారా అట్లాటి జనకేమ ఆలోచనలను విసృత

వరిచే దిశలోనే (పయాణించటం సంతోషం. ఈ కవులు అందుకు సజీవ

వాహికలు కొవాలని కోరికా, అవుతారని నమ్మికా “తి0 కవితలు” సంకలనం

కలిగిస్తోంది,

18.9. 1091 -

సిద్ది పేట ౨ నందిని సిధారెడ్డి

కవితాఠకవం౦ ఆ సీదార కాదాత్మ్యపు అంచున శే చితి బి.వి.ఆర్‌. చందమౌళి దృశ్యం మారుతున్న దృశ్యం ర్డి మానేపల్లి సత్యనారాయణ _ నలుపు శీ మోతుకూరి ఆశోక్‌ కుమార్‌ తెరచావ జ్షీవితం 6 యం. మేఘశ్యామ్‌ దూరం ర! యాదగిరి మార్టిన్‌ 10 కనకమేడల . శీలం కోల్పోయిన ఆడది న! వై.ఎస్‌. రాంబాబు నగరంలో మనిషి |! వీరం సుందరరావు నెత్తురు ధర కారుచవుక 16 ఏ. కిషన్‌ హెపాః పాపాః। కరి కోట్ల వెంక టేశ్వర రెడ్డి ఎడారి దృశ్యం లగ క్మాటగడ్డ దయానంద్‌ ఆత్మా స్తమయం కోసం లి డీ. గజేష్‌బాబు నిర్వీర్యభూతం రైక డి. బాలశేఖర శర్మ వెలుగు మొక్క ర్సిగ్రి మోతుకూ: అశోక్‌కుమార్‌ దీపాలచుట్టూ పహరా ... రగ ఆదూరి సత్యవతీదేవి కాలుష్యం 80 దేవేర్యద జ్లైలు 8 కోట్ల వెంక చేళ్వర రెడ్డి చిడ్లిన బాల్యం తల్‌ స! ఉం ళు టి. హెచ్‌. నటరాజారావు నిత_నిమజ్ఞనోత్సవం 87 యం. దిలావర్‌ ముసురు శ్రఫ జీ, వి. ఆర్‌. చంద్రమౌళి అడవిలో సమ్ముదం శ్రీ

యాకూబ్‌ శిదరలాలమాటున యు! చక్కపల్లి శ్రీను స్వేచ్చ కోసం శ్రీం కొడిమెల శ్రీరామమూర్రి నినదించే పాట శీ? ఎస్‌. మునిసుందరం రెప్పలు ఓడిపోతాయి కర్రి క్నాటగడ్డ దయానంద్‌ మట్టిమనిషి ర్‌0 ఆర్‌, రామకృష్ణ నగరంలోనా తల్లి ర్‌ి హీమజా రమణ హిరాయన్‌ మత్తులో ర్‌కీ ఏలేశ్వర నాగభూషణాచార్య దప్పు హక్కు 56 జి. గురుపసాదరావు ఆమె ర్‌ర్రీ

ష్య ః. గ. | కః అక పన ల + ఖగ |] || టై మ. ( స

న. న జ! సీ -నై | న. శ ఎ నాలు ఖే షు షే 1

' " క్ష ము! మ సనానీ ఖ్‌ క్ర .. | న స గ. బాత్‌ ? /1 న స ము వనీ ల / వేయ. జం అనను వాం తట సం . | టం (| న. న. "

శ ( ఇ చలా క

తాదాత్మ్య్యపు అంచున నంభాషణ (వవహించి ఆగిపోతుంది (వదర్శన మెల్లమెల్లగా తొలగిపోశుంది వాయిద్యం తీగిల్లోకి నీయగా ముడుచుకుంటుంది చప్పట్లు థీయేటర్‌ ఆక్రైరియంలోకి చేపపిల్లలై (వవేశిస్తాయి ఆందరూ ఎవరికి వారే కొత్తగా పుట్టి నడుచుకుంటూ వెళ్ళిపోతారు బొంగరపు మేకు కింద పొడవబడ్డ నేలలా ఉంటుంది కన్ను ఏడవకుండా. . ....నవ్వకుండా.... విద్యుత్తులో అన్వ్నిత్వాన్ని స్నానం చేయించినట్టుగా ఉంటుంది మేధస్సు ఒలికిన విషాదపు జీరలో.... ఏడు కలలని వెలిగించినట్టుగా ఉంటుంది శబ్ద కాలుష్యపు పొగలోంచి నిద పొలిమేరల్ని దాటుతూ కళ్ళు దగ్గర నసీటిబొమ్మై నిలవడినట్టుగా ఊలిటుంది జలపాతపు హోరును కొవ్వాత్తిగా పట్టుకొని లో యల్లోకి దిగుతున్నట్టుగా ఉంటుంది అందరూ ఎవరికి వారే కొత్తగా పుట్టి నడుచుకుంటూ వెళ్ళిపోతారు ఒకడు కళ్ళల్లో మెరుపు డప్పును వాయిస్తూ వానలా వెళ్ళిపోతాడు ఒకడు వాగ్గేయకారుడై తన ఆత్మగర్భాన్ని పసిపిల్లవాడి ఏడుపులో వెదుకుతుంటాడు ఒకడు మాదుర్యంలో తెగిన గుండె పరిసరాల పైనుంచి అక్షర అడవుల్ని నాటుతుంటాడు ఒకడు మానవ సము[దంలోకి నమ్మకమఃనే సబ్‌ మెరై నై చొచ్చుకుపోతాడు సంభాషణ [పవపించి ఆగిపోతుంది వదర్శన మెల్లమెల్లగా తొలగిపోతుంది వాయిద్యం తీగల్లోకి తీయగా ముడుచుకుంటుంది. సిదార్ల 6ఠి 1990

రంజనీ దృశ్యం వమూరుతున్న దృశ్యం దృశ్యం మారుతున్న దృశ్యం స్పస్టంగా ఉండదు [వ్రవహిస్తున్న కష్టాలకు (ఫేం కట్టడం కుదరదు ఆకలి సెగకు అంటుకుంటున్న మానవ మేఢ రింసలు రింగులుగా వి స్తరిస్తున్న నిన్బృహలో మాయమవుతున్న ఆకా3శవాలు కరువు కుండల్లో మనిషి మాగిన వాసన విశ్వవిశ్వాసోల వీరుళ్లో విచ్చలవిశీగా సంచరిస్తున్న ఆశొంతి ఆందోళన మనకీ దృశ్యం నచ్చదు, మనం దృశ్యంలో వచ్చి వాలుతాం మనమేమో మన అ స్తిత్వాన్ని వొలుచుకుంటూ అస్థి త్వాన్ని తొలుచుకుంటూ (వ్రశ్నమార్కు. మొహిలతో సమోధోనపడి ఏ ఏకాంత6 అంచునో నిలబడి కాలపు గండశీలలకు చోపులతో కరగదీసూ వుంటాం ఏ నోదలేనితనమో కళ్ళతో కన్నీళ్ళ వొడుకుతూ వుంటుంది ఏ నాగరీకమో దర్శిద (ప్రవాహం రొడ్త్డమీద సవహించకుండా కాపఠా వులచుకుంటుంది ఏ నిరుద్యోగమో నిరాశలను పండిస్తున్న మనసుతో *నో వేకన్సీ"లను నెమరవేయిస్తో వుంటుంది మనకీ దృశ్యం నచ్చదు, మళీ మసం దృశ్యంలో వచ్చి పోలుతాం మనల్ని మనమే (స్రవహింపజేసుకుని మనసుని (దవింపజేసుకుని కన్నీటి వ వాహమై కష్టాలను చేటవేసుకుంటూ 2

80 కవితలు కలల కాగితప్పడ వల్లో గాలివాటుగా కదిలిపోతుంటా౦- ఏ నిరాశో గాలి తీగలకు నిటూర్చుల సందేశాలు అందిస్తూ వుంటుంది ఏ ఆళాంతో ఆలోచసలను ,పోదిచేసి ఆవేశాన్ని రగిలిన్తూ వుంటుంది. ఏ ఆడవో ఆందోళనల అగ్ని తుపానులకు ఆసరా అందిస్తూ పుంటుంది. అక్షరాలకు అనల అద్దకం వేయడం ఆలోచశల్లో ఆగ్ని శ్వానలు కదలడం దృృళ్యా దృశ్యంగా కనవస్తోందిప్పుడు. జీ. వి. ఆక్‌, చంద్రమౌళి 1989 థి

రొంజనీ అక్ష నలుపు నేన నల్లగా వుంటాను నల్లగా నేలతల్లి "సేగుతెంచుకుని పుప్రేకు గనుక నబ్బగా చెమట వాసనతో చల్లగా వుంబాను నిరంతరం నా కండరాల కష్టం నీడలో పెరిగే మీరంతో తెల్లగా పచ్చగా ఎ(రగా వుంటారు చెమట నా వంటిపై జలవస్త్రమై నల్లని నాణిమౌతుందే చమటంటె చలనం కదూ శక్రికదూ అది నిన్ను నిరంతర గమనశీలంతో నిలిపి వుంచుతుంది జైెమట పట్టనిరోజు చచ్చిపోయినట్టు వుంటుంది. కణకణమండే నివ్వుల నడుమ చెమట వారు పోస్తాను వర్షంలో నా రక్తయంతంతో ఉష్ణం సృష్టిప్తాను నా చేతిలో విత్తనాలు అన్నమోతాయి (వక్తి వన్త్రమై వంటికి విలువనిసుంది చెరకు చక్కర్తై నాలుకి తీపులూరుతుందే గేదెలు పొదుగుచేపీ పోలు గుమ్మరిస్తాయి నా చేతిలో సమస్త ప్రకృతీ ఫలదీకరణం చెందీ చీవరకు సరుక్రై మార్కెట్లు మేడ లెక్కుతుంది షీ బొక్కసంలో నల్దధనంలా మీరు తిన్న నల్గమేకలా నేను మీ పేగులలో మూలుగునౌతాను టి

శీరి కవితలు శ్రమకు వల్లకి ఎక్క పళువులు, మోసే బోయీలం మేం ఒరే అనో ఒసే ఆనో అవసరాన్నిబట్టి బూతులతోనో ఆదరిస్తారు కూలినాయాస్ట కాకునల్లగా వున్నందుకు ముఖం ముళ్ళకంవ చేగుకుంటారు నల్లగా వున్నా ఇనుంలా నిగనిగలాడే ఆడదాన్నయితే చొంగయినా కార్చకుండా కరువుగా నమిలి మింగేస్తారు నా చెమటతో చవగ్గా నేల నాచన్సవలసివస్తే ఆస ృశ్యతా నివారణ, ఆలయ (వ్రవేశం అంటూ ఈఘుపతి రాఘవ రాజుిరాం లౌతారు. మెరుపుల రంగులెవరివో, మాంసాహార మొక్కలెవరో మీరు పెట్టిన నికృష్ణపు (బతుకే నాకు బోరపర్చింది ఒంటె రంగులో రహస్యం వెట్లడైపోయింది వెల్లడైన రహస్యానికి విష్లవం రక్తశుద్ధి చెయ్యకమానదు. ఆస్పుడూ నలుపులోని నైర్మల్యాన్నే ఎంచుకుంటాను 'స్వేదశ కిలో నన్నునేను నిరంతరం వ్య క్తపరచుకోవాఅనే మనోవాక్కాయ కర్మలా వాంఛిస్తాను మోనేవల్లీ నత్యకోరాయణ 1990 క్‌

ళంజని తెరబాప జీవితం ఈ తెరసాప ఎత్రడానిక్కూడా నాకు మనస్కరించడం లేదు- నడి సముద్రం మధ్య నిలబెట్టుకున్న జీవితం గమ్యం తెలీకేనా వేట సాగిస్తున్నది....2 ఆశ చావకేనా బతుకు నీడుస్తున్నది... ? రాతి పగళ్ళు మరిచి ఈ నీటి ఆంచుల మీదేకదా మా తలల్ని పగులగొట్టు కుంటున్నాం....! గాలమేసినా....వలలు విసిరినా... “వట్టి చేపలే”నా....? ఇన్నాళ్ళ మా కలలు = 11 భూమ్మీద బరోసా తక్కువైన బతుకుల్నే ఇవాళ నీటిమీద నిలబెట్టుకుంటున్నాము ఎ ఇక్కడా శుఫానే కదా-! ఇక్కడా సుడిగుండాలే కదా....! మేం వలన ఎచ్చికోళ్ళం కాదు, కాలాలు మారుతున్న ప్లే మేం చెరువుల్ని మారుస్తున్నాం....మా వలల్ని మారుస్తున్నాం..., పడవ నడిపే మా తెడ్డన్నీ మారుస్తున్నాం.... కాని మా నాల్క-ల్ని మార్చడం లేదు = శీకటి బతుకు తెల్లారుళుందనే నమ్మకం లేకే మా జాగాని మార్చుకున్నాం....?! (వతి షణాన్ని మృత్యుముఖాన నిలబెటినా మా జానెడు పొట్టకి ఎప్పుడూ కరువే... మా కెప్పడూ కాలమై కరువ్వర్నట్టే. 6

0 కవితలు కెళ్టిమై కొంత కాలం....తేరసాపై కొంతకాలం... గాలానికి ఎరలా కొంతికాల0.... ఆగని కాలానికి మశ్ణే మా ప్రయాణం మాతం ఆగడం లేదు_ మా వేటా అంతే__ఏది సౌరచేపో....ఏది తిమింగలమో అంతటా భయమే....!! తెడ్డు విరిగి....తెరసావ చిరిగి... మేమే యిక గాలాల మవుతున్నప్పుడు ఒడ్డు రె క్షే ఓపిక లేకుండా బోతోంది _ ఈ సముదం మీదే మా అస్తిత్వపు జెండాల నెగ రేహ్హైంఎఒ యివ్వడిక తెరసాప ఎత్తాలని లేనే లేదు పడద ప్రయాణపు అనవాస్శ లేవు __ మోతుకూరి అళోకో కుమారీ 1989 థె

రంజని దూరం దూరం దూరంగానే ఉండనక్కర లేదు దగ్గరలో దగ్గరగా కూడా దూరం ఉండొచ్చు దగ్గరలో దూరాన్ని నువ్వెప్పుడైనా నృృశించావా నేను చెప్పేది మనిషికీ మనిషికీ మధ్య దూరం గురించి నవ్వే నోటికీ వెక్కిరించే నాసటికీ మధ్య దూరం గురించి “హలో” వలుకరింపుకి “వాయ్‌” మైమరపుకీ మధ్య దూరం షరించి మనసుల దూరాల్ని కొలిచే స్కేలు నువ్వింకా కనుక్కోలేదు కన్నీటి సాందత కూడా కరెక్టు మెజర్‌ కాదు నిత్యమూ న్నిదలేచింది మొదలు నువ్వూ సి చుట్టూ వాళ్ళా వాళ్ళు నీకు తారసపడినా వాళ్ళకోసం నువ్వు తారట్టాడినా మీ మధ్య లిప్‌స్టిక్‌ నవ్వుల దూరం నువ్వు మాట్లాడుతున్నా వాళ్ళు మాట్లాడుతున్నా ఎవరు వింటున్నా ఎవరు ఊ కొడుతున్నా కలి సేవుంటున్నా దగ్గరౌతున్నా మీ మధ్య శవపు కౌగిళ్ళదూరం వకి రాత్రీ వడకసుఖం యిచ్చే వేశ్య నీ భార్య సీకూ ఆమెకీ మధ్య అనుభవానికి అనుభూతికీ వున్న అంతు తెలియని దూరం ఎవడైనా మీ దూరాన్ని ఛేదిద్దామని వయత్ని౦చావా తి

శ0 కవితళలు వసిపావ చిరునవ్వు దూరాన్ని తగ్గించకలదేమో చూళావా నీకూనీ తండికీ, సీకూసీ పిల్పలకీ వీకూ నీ పక్కవాడికీ, నీకూనీ పె వాడికీ మధ్య నిళ్శబ్ద అంతర్‌ యుద్దాల హోరు దూరం వశు పక్యాదులకీ నీకూ, వకృకతికీ నీకూ మొదలయిన దూరం నీకు నీ వాళ్ళకీ, నీకూ నీ సీడవరకూ విస్తరించింది స్వచ్చత లేకుండా డూరం దాటే నీ పయత్నంలో ఎంత డూరమెళ్ళినా మరెంత దగ్గరెనా “ఎంతెంత దూరం” ఆంటే సమాధానం "చాలా చాలా దూరంొం యం మేఘశ్యామ్‌ 1990 ఠి

రంజని టే వూరిన జ బ౦ిడెడు కవిత్వం రాసి సృతికల వీపుల కెందుకెత్తుతారు చెప్పండి స్పష్టత, ఆన్బష్టత వాదోలేమిటి ? వాస్తవికుల, ఆధివా స్తవికుల దాగుడుమూత లేమిటి 7 సీజన్ల వారిగా రేడియో, టీ. వీ చెట్లకు పూసిరాలే వాసనలేనీ పూల గొగవెందుకు ౫ అ ఈ ౮ మీరెంత మమ్మల్ని హీరోలు జేసినా రాజ్యాంగం సాషీగా మేమింకా మార్టిన్‌లోకి నెట్టబడే ఉన్నాము బాధొ, గాయం మా వారసత్వంగా (పకటించబడే ఉండి మా అకలి నరాలలో వాళ్ళు సంపదల సంగీత కచేరీ కొనసాగిస్తూనే ఉన్నారు 6 ౦ 0 మార్టీన్‌ దాటి ఓక్క అడుగు ముందుకు వేశామో నీర్చంధాల మందు పొతరలు పేలిపోతున్నాయి మార్గం చూపినవాడి కంటి రెప్పలకింద నీవ్వుల కుంపటు సీడం చేయబడ్తున్నాయి రు 9 వానే 10

శ0 కవిశలు నెత్తుటి వరదలలో మెం కొట్టుజపోతుం టే వాళ్ళ విమానాల్లోంచి పథకాల పొట్తాలు విసీరి చేతులు దులువుకుంటున్నారు 0 రి ౦0 అయినా ఈ మార్టిన్‌ దాటకతప్పదు పాతకోటల్ని వీటలు వార్చడమూ తవ్పగాడు వసంతాన్ని ఆ వాహన చేయడాన్కి- గ్పష్మాన్ని ఆహ్వానించడం చర్మితే గదా? ఇప్పుడు చెప్పండి గటుమీద కూసే గండుకోయిలలూ ఇటురండి మా వెన్నును బాణంగా చెక్కడానికి మాకు బలమివ్వండి పలుగో, పొరో, అనరాయుధాలో పట్టుకు నిదాణపు భూముల మీదకి కొత్త సూర్యుళ్ళయి చీల్చుకురండి ఈ మార్టిన్‌కు మంటబెడదాం రండీ... యాదగిరి 1989 య!

రంజని ఫీలం కోలో ఏలిన కాలం! ఆకటి వయస్సు జేస్‌న చీకటి తవ్వు ఉదయించే ఆంకుఠాగ్నా తుంచేసుకున్నప్పుడే మానం దీనంగా తల వంచుకుంది నేలపై మొలకెత్రబోయే మానవాంశకు లింగ మెంచేందుకు క త్తెత్తినప్పుడే మాతృత్వం అత్మహత్య చేసుకుంది కన్నబిడ్డకు స్తన్యమిచ్చేందుకు సిగ్గడ్డాచ్చిన తల్లులు బజారు ఫ్యాషన్నలో వొంటిని వొలకబోసుకొంటుం టే.... దిగంబరత్వాన్ని వాజుల్లో పూయించాలనే రాశసకాంత శ్రీర్వాన్ని శూయడానికి అందాల పందాలు పెడుతుంది అదునిక వమాదకోహల ఆహారానికై సిగరెట్టు నుంచీ రాకెట్టు దాకా అబల మాంసమే వ్యాపారానికెర వేయబడుతుంది ఓ చెల్లి వలువల్ని పెరికి వెండితెరపై చెరుస్తున్నపుడు రోమాంచితంగా చూ సే సతీనమేతులు కళాభిమానులై రే నగ్నత్వాన్ని ఆవిష్కరించే అక్షరాలకు ఆకర్షితమయ్యే సపరివారమూ పొఠకమూకయితే సిడుస్తున్న రై లుబండిలోని మృగాలు స్త్రీ శీలాన్ని సామూహికంగా జు[రినప్పుడు సభ్యపురువులు సజీవ్యపేక్షకులే అవుతారుః మానం ముందు భవిష్యత్తు భూతమై మోహరించితే మౌనం అనివార్యమై శోకిస్తుంది అపరిచిత న్యాయార్థుల కోసం వేచిచూసిన ఆసంపూర్తి ఎఫ్‌.ఐ,ఆర్‌. విసిగి శాశ్వుతంగా మూసుకుపోతుంది బాధితులు అజ్ఞాతులై కలుషిత జనజీవన (స్రవంతి అనంతలోతులలో కలిసీపోతారు ఐసొరంగ అకృత్యానికి బలీయసా&ిగా నిల్చిన ఒంటరి బాటసారి నిర్ణజ్జను నేర్చే పాఠకాలకు వెళతాడు $2ై

క0 కవితలు

సీత కోసం సమరమే చేసిన అనాగరిక రాముడి ఐతిహాసిక చర్మితకు చెదలుపడుతుంది

తడారని విష సంఘటనని రంగుల భంగిమల్లో బందించి రూపాయలేరుకోడాకోని సినిమా సిద్గమైతే

కళాత్మక చితణకి కనులు చెపుర్చిన సాంస్కృతిక సంస్థలు ఉత్తమో త్తమ బహుమళతులతో దాన్ని సత్క-రిస్తాయి

ఆదే విషాద నేవథ్యపు సామాజికతని నింపుకున్న ప్మతికలు సీరియల్‌ గా ఒళ్ళమ్ముకుని కీచకుల్ని (పేరేపిస్తాయి

శీదణ మగచూప్పల మధ్య క్షణవణం లం కోల్పోలేని పాత్మివత్యం (వత్యామ్నాయ లింగమార్చిడికి సిద్ధమైననాడు...

*వజాస్వామ్య రాజ్యాంగాని కే లేని మానం మానవాంగాలకు మాతం అవసరమా?” అని నందేవహ నివృత్తి నిమిత్రం కమీషన్‌ వేస్తుంది పభుత్వం ః

“మానానికి కొలమానం మనిషికి అవమాన౦.... మానం మానసికమే కానీ నై తికం కారాద”ని ధర్మాసనం నూతన శాసనం చేయిస్తుంది £

అన్నలూ, కాలాన్ని అంతదూరం పోనివ్వక ౦డి ?

మీరంతా ఉద్యమమై మగువ చేతికి చేటలంత రాలీలు కట్టక్క-ర్రేదు

సమానత్వ చట్రాలప్రై నెత్తుటి సంతకొలు పెట్ట క్కంక్లేదు

సైద్ధాంతిక రాద్ధాంకాలతో 'ఫెమినిజమో, ఉమనిజమో తెచ్చి గుప్పెట్లో పోయక్కర్రేదు

మహిళ మనళ్శాంతి కోసం చిటికెడు శీలం మిగిల్చితే దాలు 11%

కనక మేడల 1990 శ

శంజని నగరంలో వంనిషీ

నగరంలో మనిషి నడుస్తున్న గోడ

మశూచి వకటనలూ, గట్టి, తామర నివారణోపాయాలూ,

పేడ సినిమా పిడకలూ, కొక్కోకపు ధిషక్కుల కిలకించితారూ,

రాని (పళువు రాక గురించి రాసీన వాానాలూ,

అమ్మవారి సంబరాల ఆధ్యాత్మిక సంతల వివరాలూ,

విప్ణవాలు పుట్టని తుపాకి గొట్టాల దూషణ భూషణలూ,

సులభ వాయిదాల్లో సుఖ సంతోషాలూ,

విరజిమ్ముకున్న వస్త్ర (పపంచ విన్యాసాలూ,

కులపిచ్చి సంఘాల మవాీవభలూ,

ఓట్ల పంట పండించే రాజకీయ ఎరువులూ,

ఓట్ట ముష్టి కోరే దీనజనుల వేడికోబ్ళా

అన్నీ వీడ్ని విభజించి పంచుకున్నాక

విజ్ఞ పుల వ్యాపారం జోరుగా సాగుతుంది

నగరంలో మనిష నడుస్తున్న గోడ

విజ్ఞాన సర్వస్వమంతా యిక్క-డే దేవులాడుతుంటుంది

ఉదేక సముద్రం ఈ గోడ దగ్గరే తల బద్దలు కొట్టుకుంటుంది

నిరాసక్తతతో నిర్వికారంగా విదిలించేస్తాడు

నగరంలో మనిషి నడుస్తున్న గోడ

వీడి పాదాల దగ్గరి డ్రై 9నేజి కాళింది

అనునిత్యం వీడి మొగం చూని వినుగె త్రి

కదలిక మర్చిపోయి, కాళ్ళని నిలువులోతు గోతుల్లో పాతేసుకుని 14

80 కవితలు

స్టికీభూత దుర్గంధ (పదాయినిగా మిగిలిపోతుంది

ఎవరన్నా కెలికితే కదులుతుంది బర్జకంగా

లేదా వెకిలిగా ఒళ్ళు మర్చి పడుకుంటుంది

నగరంలో మనిషి నడుస్తున్న గోడ

డ్రై9నేజి కాళింది వీడిపాలిటి జీవనది

నగరంలో మనిషి నడుస్తున్న గోడ

రాహ్య, సిమెంటూ తప ర క్రమాంస కండర కణజాలాలు లేని

కాంక్రీటు ప్రాణి ఎ

నగరంలో మనిషి బతుకు వీణపై సగంలో ఆగిపోయిన నగిషీ

నగరంలో మనిషి

ఈ భూతలాన్ని తాకి, పేలకుండా వడి ఊర్కున్న మిసిలీ వై.ఎస్‌. రాంబాబు (రామతీర్థ 1989 18

రంజని నెత్తురు ధర కారుచవృక ః (పత ఒక్కడూ నెత్తిమీద *ళ్ళకుండను పగల కొట్టుకొని “దాహ౮” “దాహం” అంటూ ఆరుస్తున్నాడు. చేతులు చేంతాన్నై ఎదుటివాళ్ణీ వీధి మలుపులో ఉరి తీస్తున్నాయ్‌ గతం కోడి కూతగా మారి వాళ్లీ ఆనువణం మేల్కాౌ-ల్పుతునే వుంది. వీధులు రెండూ ఏకమై నపుడు మనుషులే మారణాయుధాలుగా మారుతున్నారు - హిత రాజకీయం కొత్త ముఖం తొడుక్కుని రంగస్థల మెక్కగానే, అలా వీధిలో నడుస్తూనే వాడు మసిబొగ్గుగా మారిపోతాడు వీధుల్లో ఆడుకునే వసీపిల్లలు చావడిలో వెట్టిన “వైరు బండ్ల"వుతారు. వేకువనే పౌలం వెళ్ళినవాస్శ నాగేటి చాళ్ళలోనే జీవితాలు చాలిస్తారు. 16

శ0 కవితలు ఆకారమె తిన అవేశం చేతి వేళ్ళను నోటిలో పెట్టి నెత్తుటి ముదల్ని విసి రేసుంది వలన చది వాతో క ర0టు లీగలుగా మారి ఎక్కడి కక్క-డే చెల్లాచెదరవుతాయి __ పాల శేరదం సెైరన్‌తో [(వళాంతంగా న్మిదలేచిన (గౌనుం కాలకృత్యాలు తీర్చుకోకముందే వల్లకాడుగా మారిపోతుంది. నరమేధం జరిగిన మరుక్షణమే నెత్తురు రర కారుచవుక వుతుంది. పీరు నుందరరావ్ఫ 1990 4

రంజని పాపాః పాపా:ః।ః

పాొపా; ఓనా పాపాః। నీగనిగ లాడవలసిన నీ పసి బుగ్గలపై

ఈ దేశం చేసిన గాయం కనీపిస్తుంది నాకు కమ్మని కలలు కనవలసిన నీ కళ్ళల్లో

వీషాద సంగీతం వినిపిస్తుంది నాకు

అందాలు సోదుగుకోవాల్సిన్‌ నీ ముఖం

తిని పారేసీన ఎంగిలి విస్తరిలా వుంది ముద్దుగా చిలకలా కిలకిలా నవ్వుకోవాల్సిన

సీ పెదాలు, ఎవరో నమిలి ఉమ్మేసీన కిలా, ఎండి బీటలు వారిన చేరువులా ఉన్నాయి, ఎవరికీ పట్టని, గిట్టని పుట్టినదానా £

పుట్టి ఆందరికీ భారమయిన తల్లీ ? అడుక్కుతీనడమే ముఖాన రాసుకున్న చెల్లీ గ? ఏ చర్మితకు సాక్షివి నువ్వు?

ఏ సంస్కృతికి వారసురాలివి నువ్వు?

ఏ చర్మిత పుటల్లోనూ నీ చిరునామా దొరకడు ఏ చ్మితకారుడూ నీ చర్మిత బొమ్మ గీయడు పైపా; ఉనా పాపా।ః:ః

గాయమైన పాపా ।

గేయం కాని పాపాః

రై లాగినప్పుడు

18

80 కివితలు కాలే కంకరరాళ్ళపై నువు నడిచొస్తుంటే నా గుండెలపై నడిచొచ్చినట్టుంది తల్లీ కళళు నారూ మధ్య మానవ బంధం తెగినట్టుంది చెర్లీ 1 ఐదు పైసలకి నువ్వు అరచెయ్యి చాచినప్పుడు విదేశీ లాకర్లో బంధించిన నా తల్లి “భారతి' కనిపించింది. ఏ దేశం నీ జీవితాన్ని అపహరిందింది చెప్పు? కుట చేసి నీ స్వేచ్చను లాకప్‌ చేసిందెవరు చెప్పు ? నీ ఊహల పందిళ్శను కూల్చేసిందెవరు చెప్పు సాక్ష్యం చెప్పు నాకు సాత్యం చెప్పు నువు నాకు సావ్యం చెబితే చాలు హంతకుడెవరై తేనేం శిష నేను విధిస్తాను. ఎ. కిషన్‌ 1999 కిం

రంజని ఎడారి దృశ్యం ఎడారి మీద సముద్ర ముద నిలవదు ? ఎండమావు లెన్నటికీ ఎడారి దాహం తీర్చవు 1 మ్‌నీషి జీవితం మానవాతీత శకులతో పిడుచకట్టుక పోయినపుడు రామశిల కూడా రక్తంతో తడవక తప్పదు ? నీన్నటి వరకు జైళ్ళో కనుచూపు కోల్పోయిన భగల్పూర్‌ నేడింకా శవాలు కాలిన వాసన వేస్తోంది ? ఎన్నెన్నో జీవన్మరణ సమన్యల మధ్య మనం కాలుతున్నా నివురు కప్పిన నివ్వులా (పశాంతంగాానే వుంటాం: కూటి కోసం ఈ శరీరాన్ని ఎవడి పొలాల్లో నాటుకోవొలనో ఎవడెవడి భవనాల కోసమో ఈ జరుకుని ఏ ఏ రొళ్ళకేనీ బాదుకో వాలనో నిత్యం విచారిన్తూ వుంటాం ; సరిగ్గా అవృడే కడుపు నిండినవాడొకడు వీదో ఒక వెండా వట్టుక వస్తాడు మన గుండెల మీద నాటి 20

80 కవితలు మీరు “ఇట్టా పుట్టినందుకే గర్వించా”అంటాడు ః ఆందరు పుద్రేది అట్లనే అనే మన సాధారణ జానం మీద కూడా వాడు మసిగుడ్డ కప్పేస్తాడు 1 వాడి మాట ఆణుబాంబై పేలి మన హృదయసీమల్ని హీరోషిమా, నాగసాకీలను చేస్తుంది ॥ బక్‌ అక్కడ మతం తప్ప మనిషి మొలవడు రక్తం తప్ప వర్తం కురవదు! & లత ఇ పో ళు. ట*ిరాలద్సు స్లో సం 0 భో (40 18360 ఉఊ( జే లో గనం .. షోద్‌ తాడ్‌్క00 సీం కోట్ల వెంక కేశ్వరెడ్డి ప డె 1990 ర

రంజనీ ఆత్మా స్త్రవయం కోసం.... వాళ్ళలా దేనికోసమో నిరీక్షిస్తుంటారు రాలిపోతున్న వూలదండల సిలిదారాల్ని శిరసున అలంకరించుకుని ముక్కులు ముక్కలైన ఆధ్ధం పెంకుుల మరకల చారల్ని ముఖమ్మీద ఆతికించుకుని లేలేత సూర్య కిరణాల తొలిపొద్దు చలికి వణుకుతూ ఉప్పురినీ జారిపోతున్న పపవులశాల గోడ మూలల్నో కుక్కినులక గరిమనాఖి కౌగిలింతల ఉరిలోనో గాజుగోశీ కళ్ళమెరుపుల్తో తపస్స్పాచరిస్తూ వాళ్ళలా దేనికోసమో నిరీక్షిస్తుంటారు. రక్కని పూలచెట్లన్నీ అంతెత్తు నుంచీ పళ్ళిం లోయలోకి ఓకే ఒక సంకటి ముద్దను ఇారుస్తాయి చిరుచిరు లేత మొక్కలన్నీ ముసలి వాసనకు అరడుగుల దూరంలోనే ఆగిపోతాయి విలువలన్నీ ధన వవేశమై దగ్గమెన చోట అన్నీ ఉండి ఏమీ మిగలని ఏకాంతపు అనామక మౌనత్వం వాళ్ళది మోట లాగీ లాగీ వురి చెదిరిన మోకులు వాళ్ళు నీళ్ళు తోడీతోడి నడిమికి చిట్లిన నిశ్శబ్దపు గిలక వాళ్ళు గుండు దెబ్బ తగిలి 22

80 కవితలు చెట్ల వెనకాలే మాయమైన పావురత గాయం వాస సగం నగం ఎదలు తిన్న అంగాల్లో నెత్తురుడికి ఒడిలిపోయిన జీవ రహిత అవయవాల్లో బతుకు చీదర చీదర గొంగళిపురుగైె నిళ్ళ్శు దొరకని నిర్జన ఎడాతే హామమై మంచినళ్ళ ముంతా పింగాణీ మాకుడూ నులక మంచం మ్యతం గబ్బా సమస్త వ్రవంచాన్న వాటిలోనే దర్శిన్తున్న ముములై, రుషల్నె వాళ్ళలా ఆత్మాస్తమయం కోసం నిరీక్షిస్తుంటారు. కొటగడ్డ దయానంద్‌ 1989 23

రంజని నిర్వీర్య భూతం అవిగో మె త్తని పదధ్వనులు, నిశ్శబ్ధ శోతస్వనిలా - అవే - ఆతడు రక్తంలో మత్తు కలిసినంత వేగంగా నీ ఆలోచనల్ని కబశస్తాడు ఉదయా స్తమయాల మధ్య కొట్టుకునే నీ గుండె చప్పుళ్ళలో ఏ గమ్యం చేరకుండానే ఇంధనం ఇంకిపోతుంది. సీ కనుల గుమ్మాలకు కట్టిపడేసిన కలల్ని నిర్మానుష్య మైదానాలకు తోలుకు పోయేవాడు ఆతడే బార్యను (ప్రేమగా తడిమే మనసుకు గొంతునులిమే చేతులుగా మొలుస్తాడు ఆతడు ఇంత రొద మధ్య నీకు నీవు ఏమీ కానట్టు, కాలికింద మెబ్బుసీడలా నడచిపోతుంటే అతడి నవ్వు నాకు స్పష్టంగా వినిపిస్తుంది కొను ఆతడి దరహాస హారాన్ని ధరించిన నీవు మెడలు వంచక తప్పదు కదా: సీ రెండు చెవులను సౌండ్‌ [పూఫ్‌ చేసి నీ కంటి రెటీనాల్ని తన జేబులో దాచేసి తనను తను డార్క్‌రూమ్‌లో డెవలప్‌ చేసుకొని ఉత్త కాగితం మీద [సింట్‌గా బయట [వపంచంలోకి నిన్ను విసిరేసే నెగెటివ్‌ ఆతడు ఎన్ని ఉదయాల్ని నీ మీద పోకస్‌ చేసినా అతని రేడియం ముఖం కనిపించదు దృశ్యం మెదడుకు పాకే టన్నల్‌లో ఇం్టదజాలం జరిగిపోతుంటుంది 24

80 కవితలు సీ గుండె గోడలకు కూలిపోయే ఆనవాళ్ళుంటే కళ్ళను కాగడాలు చేసుకుని వవారా తిరుగు ఆశయాల్ని ఆయుధాలు చేసి నువ్వు జీవిశాన్నే సంధించాలి పరుగెత్రే పతాకిని ముందు ఎలుగె శ్రే వకాకం నువ్వు ధ్వజమె త్తే గీతానికి స్వరమిచ్చే ఊపిరి నువ్వు రేపు ఉదయించే ఉద్యమం నువ్వు ఓ యువ కిళోరమా | _ ఆతని అంబుల పొదిలో నీ బలహీనతలున్నాయ్‌ వ్యాగత్ర: &. గణేష్‌బాబు 1990 కీర

ఈంజనీ

వెలుగు వెంక్క [ప్రవంచం తలుపు తడ్తూ నిలబడుంది ట్వంబీఫస్టు సెంచరీ ॥ ఓకే ఒక్క చూపుకు అరతై ఏళ్ళ పువుైూ: అనుక్కో శలాబ్బర॥ జన్మకో యుగం 1? మనిషిని భూగోళం మోస్తోందా ? | భూగోళాన్నే మనిషి భుజానేసుకున్నాడా ? 7 ఏ పేటా (వకృతి ఏడ్చే ఏడుపుకు ఆకాళం ఎన్ని సముదదాల్ని వినీరేన్తుందో ః $ ఏటేటా సూర్యుడు కొట్టే కొరణా దెబ్బలకు ఐక్కర్రేతు బతుకుపై ఎన్ని వాతలో ;? ఎక్క-డ మనువుల్ని “వశవులు” మేపృతాయో.... ఎక్కడ “జంతువుల”కు జనం మచ్చికవుతారో.... న్యాయం, ధర్మం, కాంతి, సామరస్యాలను ఎక్కడ తన్ని తరిమేస్తారో.... అంగబలం, అర్జబలం, గూండాయిజం, నియంతృత్వం... ఎక్కడ దతిడిగా రాజ్యమేలుతాయో.... అక్కడ. ..ఆ కబంద వృశాల క్రీనీడల్లో (గడ్డలు నేల మీద నడుస్తుంటాయి $ పాములు పొల సముదాలను ఎత్తుకుపోతొయి 1 అమాయకత్వాన్ని నడిబజార్లో వివస్త్రను చేస్తారు 1 ఆగపిల్లలై తే నిర్దీవంగానే పుగతారు ః

26

రికి కవిశలు అందరికీ అతీతంగా వాగొక్క-డే....“ఇం[ద ధనుస్సు"లా వాడి కడుపులో ఆకలి సమ్ముదం ___ “కళ్ళలో ఆకల జలపాతం” కాళ్ళు మ్మాతం కష్టాల బురదలో....విచ్శిత మేమిటంటే, వాడి ఒంటినిండా కన్నీటి చెమట నిజంగా వాడొక నెత్తుటి బొట్టు!!! కనీసం, రాబోయే నీ వాళ్ళకోసమైనా.....* కుళ్ళు వ్యవస్థను నిర్మూలం చేసి, న్మశానంలో పాతేసి.... కొత్త వెలుగు మొక్కను నాటు: : డి. బొాలశేఖర శర్మ 1989 వి?

ళంజని దీపాల చుట్టూ పహరా....

రొలని మబ్బులు రావడం.... చందుని చుట్టూ వరదగూడు అల్లుకో వడం ఇక్కడ మామూలే ః పతి కంట్లో ఇంద్రధనుస్సు మామూలే ___ శెప్పల మీద ఆకు అలికిడిని కూడా అతి జ్యాగత్తగా మోయడం మామూలే___ మామూలు కానిదల్డా ఒక్కటే. ? ః బురఖాలు తీసేసి గొడుగుల కింద బుల్‌ డోజర్లు మోనుకొస్తున్నట్టు విరామం దేని బుల్లెట్‌ చూప. అదీ మామూలే ఆయిపోతున్న వేళ ఆరిపోయిన దీపం కోసం ఎన్ని లాంతరుబుక్రీలు దివిటీలై కదులుతున్నాయి.__! తన వంతు చీక్రిటిని చీల్చటానికి మిణుగురు స్పరుగు నైతం బాధ్యతగా కదులుతోంది కదా _: మరి గదిలో బంధించుకున్న దీపాల మాటేమిటి. 1 ఒక గదిలో దీపమారితేనే వెతుకులాటకు మొత్తుకుంటాం కదా: అసహ్యం పెంచుకుంటాం కదా: ః మరి తూరుపు వైపు తల పెట్టిన కందీల బుడ్తీలు బలవంతంగా వగలేసినప్పుడు మన అనహ్యం మాటేమటి 1 వంచనకు గురై యింకా ఆ కిటికీ పంచనే ఎలా కూలబడతాం __. ?* ఇక్కడంతా కన్నీళ్ళతో హృదయాలు కడుక్కున్న వాళ్ళే... కాని కాఘ్ళి కడుక్కోవడం ఎవడికి తెలుసు... ?

28

ఠి0 కవిశకలు కన్నీళ్ళతో కాళ్ళు కడుక్కు.న్నాడంటే.... కష్టాల వల్లకాట్లో నిన్ను (పతి నిత్యరి కాల బెడుతున్నాడంటే.... నిఘా ఎక్కువ చేసి మబ్బుల ఆసరాతోనే చీకటి చెలిమిని పెంచుకుంటున్నాగంటే.... ఇక్కడ వెలిగే దీపాల బతుకు మామూలు కాదు... ?: వాళ్ళ చావెలా మామూలవుతుంది._ ?1: మన ఆశల బోడబాఏలో వాడేనాడో చేద వేసినవాడే; మన అడుగుల కదలికల మీద అడ్డుగోడలేపిన వాడే; నిన్న ఎగురేనుకున్న పతాకను ఇవాళ చించి పోగు లెబ్రిండి వాగే__ అంతా మామూలే....వాడు మామూలెలా అవుతాడు. ౩ వెలిగే దీపం చుట్టూ వహరా తిరిగే రెక్కల ప్పరుగు వాడు. ?ః 'మోతుకూరి అళోక్‌ కునూర్‌ 1990 29

రంజనీ కొలుష్యం

అందరూ గాఢంగా నిిదపోతున్న వేళ నొ బ్యురలో మ్మాతం న్మిదలేస్తుంది శతఘ్నుల కార్టానా పగలంకఠా వది తలలతో వనిచేసి

ప్లాస్టిక్‌ నవ్వులూ చూయింగ్‌ గమ్‌ బంధుత్వాలూ వొళ్ళంతా చుట్టుకుని మకిలి పట్టి మలినమైన మాటల బఠానీలు పంచుతూ

నాటే నువ్వుగింజకీ కాయబోయె రూపాయల్ని తల్చుకుంటూ ఎక్కడినించి ఎక్కడికో వలల వారధుల్ని నిక్మించుకుంటూ నా చుట్టూ (వవపించే అబ్బానానికి రాజరాజునై

ణం తీరికలేక నలిగిపోతూ ఏ నిశిర్శాతిలోనో న్మిదశ్తై శూలే వేశ అలవోకగా తీగసొగుతూ రెప్పమీద వాలే కునుకు తీపిపై పుట్టుకొస్తాయి (వళ్నల చీమల పుట్టలు |

మళ్ళీనా బుట్టలోంచి పదాల పటిక బెల్లాలూ

వితండ వాదపు బెల్లం జీళ్ళూ ఎగరేస్తూ దారి మళ్ళిస్తా అంతలోనే నిజం లాంటి కలల అలలు కిమ్ముకొస్తుంటాయి ెవ్పకింటే దాగిన లేత బాల్యం మేల్కొ.ని మారాం చేస్తుంటే కప్పురపు కొవిగంధంతో గాలి జోకొడుళూ వుంటుంది చెరువు గట్టున రావి ఆకుల గలగలల సంగీతం

జామి చెట్టులో దాగున్న చిలక నేస్తం

ఆకుపచ్చ పట్టుచీర కట్టుకున్న అమ్మలాంటి పంట పొలం నన్ను సాకుతుంటాయి 1

హృదయ సౌందర్యమే గాని మలిన గాడ్వులు లేని"

3ట్వం

శి0 కవితలు ఒక అద్భుత బుతువిలాసం మెల్లగా నాలోకి పాకుతుంది స్వవ్నం లాంటి నిజంలో జీవిన్తుండగా....వణంలో ఎక్కడో మందు పాతర పేలిన శబ్దం 1 భూగోశమంతా ఆవరించుకొస్తున్న ధ్వని కాలుష్యల నా వైపుగా దూసుకొన్తూంటే అదిరి లేస్తా అయిపోయిందయిపోయింది నా వర్షచితాన్నది కమ్మివేస్తోంది నా (పకృతి నేపథ్యాన్నే మింగివేస్తోంది. రక్షించండి ఈ భూగోళాన్ని కాలుష్య _వళంజనం నించి! ఆదూరి సత్యవతీ దేవి 1989 (1

రంజని జెలు కక హొబూ, జవ తెరిచారు: వేసవి బెయిలుపై విడుదలయిన ఖైదీవి కదా, మళ్ళీ వెశ్ళందుకు సిద్దమవ్వు పారిపోయొచ్చిన కాశ్మీరు శాంతి నీజైలుని కాందిశీకుల కాపురం చేసినప్పుడు (వజలపై పంజాలెత్తిన _వకృతి నీ జైలుని కాష్టగస్తుఅ శిబిరం చేసీనప్పుడు వేటగాడి పిడికిటి నుండి విముక్తమైన విహంగమై ఉప్పొంగేవాడివి ఈ హంసల సరోవరాన్ని హింసల చెరసాల కమ్మని, ఎవడు శపిందాడో 1 నీ పసి వయసుకి ఈ వంజరవాసం, ఏ దేవుడి చేతబడో ? లేలేత వేళ్ళపై రూళ్ళక్మర ఎరగా విరబూసినప్పుడు, సివు వి'వరుణుడి' వవుతావు సీ కోదండానికి కమిలిపోయిన దూలం మీద, శిలువేసిన ఏను శిపవై కనిపిస్తాడు గళ్ళుపడ్డ కళ్ళతో సీవు బెత్తం కనుసన్నల్లో గోడకుర్చీ వేసినప్పుడు, శ్మతువు చేజిక్కిన పాలసీనా బందీవవుతావు నిన్నటి మిర్యాన్న భోజనఆ జేబు కరువు తీర్చినా, బడి బద్ధకం ఐహిరంగ6గా గొంతమ్ముకొన్నా (శ్రవణ పద్ధతి పెద్ద పంళులికి అద్దులు తెస్తున్నా, చాలీచాలని జీవితాల కసీ మీపై బునలు కొడుతుందిలా.... ! 3జై

శి0 కవితలు శికణలోనే పేరుకి ఆధునికత 1 శివలలో ఇంకా అధ్వాన్నత.... సీతాకోకచిలుక్రై బొమ్మ పొత్తిళ్ళలో ఊయలలూగాళ్సిన బంగారు బాల్యాన్ని బలిగొన్న ఈ బైలు గోడల నడుమ ఊడల మజ్ఞయ్యేందుకేనా, నీ భావి ఉక్కి-రిబిక్కిరవుతున్న దిః హిరళాల పె కప్పకి కాసిన 'సూర్యుడు"” బల్లల్లేని నేలపై మీ బాలల్లో బంతులాడకాడు వేలాడే తోటలై గాలికి ఊగిసలాడే నీ బడి గోడల్లో, ఆణువణువునా "పికాసో" వతిఫలిస్తాడు రాతకూతం కరువైన గణితం పంతుళ్ళ గొంతులో వరవళ్ళు తొక్కుతుంటే, తడుముకొంటున్న షీ బ్యురల్ని పక్షులు వెల్లవేస్తాయి పచ్చ కంబ?పె మజిలీ చేసిన నీ సహాధ్యాయులు, అభ్యాసాల నెమరువేతల నడుమ శృంగవిన్యాసాలు పదర్శిస్తాయి కొల'మానం' లేని కుల మత రాయితీలు, ఎల్లల్లేని వసి మనసుల్లో కలుషిత కల్లోలాన్ని శేపుళాయి లోధి వృజాల నీడలో అవరాల్ని ఆపోసిస్తున్న భరతాంకురాలు బాబూ, మీరు ఓ అధివా స్తవికత కవితై...., ఓ అపరిష్కృత సమ న్యై..? వతాశీ (వళ్నార్థకమయ్యే నీ బడి... శతాధిక చిక్కుముడుల ఉమ్మడి విడిది బాబూ, గారానికి గోరుముద్దలు తినిపించే అమ్మ చేతిగాజులే సీ ఫీజు లయ్యాయి సీ పుద్రైడు పుస్తకాలు నాన్న గుమస్తా దుస్తులకి ఆతుకులయ్యాయి 33

రంజని ఈ చెరసాలలో చిరిగిపోతున్న నీ చిన్నారి కలల కోసమే... వారు చిరకాలపు కోరికల్ని కుదువ బెట్టుకున్నారు, తెలుసా....! బాబూ, బళ్ళు తెరిచారు.... ః కాని, ఈ పాలకులు మాతం ఏళ్ళు గడిచినా కబ్ళ తెరవరు । ఫైళ్ళలో కుళ్ళిపోతున్న ఆవరాస్యతా పథకాలు పొలాల పాలైన పిల్లల లోగిళ్ళలో కెళ్ళలేవు। బాబూ, మీరు చదువ్ఫృ'కొంటారు”' । కాని, ఆరచేతి స్వప్నాల ఆస్పష్టత నెరుగరు ! 1 దేవేంద్ర 1990 తశ

80 కవితలు చిట్లిన బాల్యం యు మీరు కాంక్రీటరణ్యాల నడుమ అడుగురేస్తున్న వృడు మీ పెదాల కింద పారాడుతున్న మెత్రని వసితనాన్నెప్పుడై నా చూళారా ? నిన్నటి మీ (పపంచాన్ని ఊఉండచుట్టి కిటికీ గుండా మీ ముఖమ్మీడికి విసి రేస్తున్న నునులేత చేతి నెప్పుడై నా స్పృశించారా ? పాలిపోయిన మీ బూట్ల ముఖాలు చూసి వికసించే పసి వసంతాన్నెప్పుడై నా గమనించారా ః బస్సులో, రై ళ్ళో ఒంటరితనంతో మీ కాలం గడ్డకట్టుక హోయినపుడు మీ చేతిలో బఠాణీ నిష్ఫులు పోసే కాలాన్ని కరిగించి పెట్టిన ఆ కుర వెధవ గురించి ఎవ్పడేనా ఆలోచించారా ? గనిలో, కార్థానా పనిలో కాలుతూ నిత్యం వెలిగే ఆ చిరుదివ్వె నెప్పుడైనా చూశారా ? గరం గరం ఇరానీ టీ కప్పులో చిట్టిన వాడీ బాల్యం మిమ్మల్నెప్పుడైనా కాల్చుక తినడం ఎరుగుదురా ? మిమ్మల్ని, మీ వాళ్ళని హంసతూలికా తల్పాలెక్కించి గోనెవట్టా మీద మైమరచి నిదించే 365

ళంజని ఆ బాల యేసు నెప్పడైనా కనికరించారా = బలపం పట్టాల్పిన చేతులు గునపం వడుతుంటే చెమ్మగిల్లే నా గుండె కింద తడిని మీ రెప్పుడైనా గమనించారా ? కోట్ల వెంక కేశ్వర లెడ్డి డె 1989 తిథి

శి0 కవితణ నిత్యనివజ్ఞనోత్సవం ఇక్కడ నాయకులకూ వినాయకులకే ఉత్సవాలూ, ఊరేగింపులూ చెమటబొట్లు అందల మెకా_లనడం ఆత్యాశే కాదు యిక్కడ అసత్మాభాసం కూడా కాబోలు నగరానికి దూరతగా అటు చూడు ఆదిగో ఆ గుట్టపై ఓ సున్నపురాళ్ళ గూడు పక్కనే లీలగా కదులుతూ చర్మం కప్పుకున్న ఓ ఎముకల గూడు ఛిన్నాఖలిన్న మైన ఏదో ఆచ్భాగన చీర అనడానికి వీల్లేదు, మరేమనాలో తెలీదు బొమికల్నంటుకుని బతుకుపై ఆశ లోలో సలవరిస్తూందేమో తనలో తాను గొణుక్కూంటున్నట్లు గులకరాళ్ళకు శృతిలా సన్నని మూలుగు మానవ దేహమే. నండేహం లేదు సున్నపుబట్టిలో ఉడికి ఉడికి వండిన ఆ ముదుసలి బతుకు సున్నపురాళ్ళ ముక్కలకై పగలంతా రెక్కలు ముక్కలే చచ్చి సున్నమై దుమ్మూరూళితో కలిసి స్‌

రంజని సంధ్యకెంజాయలో నిత్య వసంతమవుతుంది సంతలో పోలెడు గింజల గిరాకీ పుణ్యమా అని హైవం పటైడన్నానికి నోచుకుంటుంది ఒంటిలో సున్నానికి ఎముకలు మిగిలున్నంతకాలం అలా ఆమె సున్నంలో పల్లటీలు వేస్తూనే వుంటుంది ఒంగిన నడుముతో దృక్కు_లుడిగిన కళ్ళతో సుందర సౌథాల ధవ?మలో తన చెమటబొట్ల ఆనవాలుకై వెతుకుతూంటుంది. చెమట “ఊడ్చి” బతికేవారి పేరడ్రైజ్‌లో సమానత్వం బహుశా ఒక పేరడాక్స్‌ కాబోలు.

టి. హెచ్‌. నటరాజారొవు

1990

38

80 కవితలు

వుసురు ఆకాకానికి జలుబు చేసినట్లు చినుకు చినుకూ కలిసి ముసురవుకుంది ఆనందపు వైవర్స్‌ లేని గుండె అద్దం మీద మునురుకున్న విషాదపు తుంపురులవుతుంది నిర్బంధంగా, నాలుల్లోడల నుధ్య బితుకు వీతుకుమనే వలకా బలపాలకు కురిసే కేరింతల ఆటవిడుపపుతుంది చిరిగిన వస్త్రం లాంటి పెకప్పు కంతల్లోంచి దర్శిదం అంగాంగం తడుస్తూ మెండని బతుకు పొయ్యిలోంచి పైకిలేచే పొగ మబ్బవుతుంది దిక్కుతోచని వక్షిలా రోడ్డువార ముడుచుకున్న రికా డొక్కలో ఆకలి సుడిగుండపు అలజడి అవుతుంది చాలీచాలని (బతుకు దుప్పటి కింద కేర్‌ మనే కంతల బొంతల పొ త్రిలిలో రివ్వున వీచే శీతల మృత్యువవుతుంది రోడ్డు లోతట్టు గుంటల్లో పిచ్చి మొక్కల్లా మొలచిన గుడీ సెలు ఒక్క-టొక్క_టే కూలి నడిరోడ్డు మీడ కన్నీటి (ప్రవాహమవుతుంది

38

రంజని సమ్ముదం గుండెల మిద ఆశల చేపల కోసం విసిరిన బతుకు వలలకు ఎగ కేసీన మూడవ నెంబరు జండా ఆపుతుంది రాజకీయపు కుళ్ళు అంతరంగంలో స్వార్ధం మునిరి, గట్లు తెంచుకొని పొంగిపొర్లే డె9నేజ్‌ అపుకుంది ఆతరం అవషరమూ కలిసి భాహాలుగా ముసురుకొని కవి గుండెల్లో తడిసిన కవిత అపుతుందిం

యం. దిలాపర్‌

1989

ళం

80 కవితలు జ అద్య అడవిలో సవుంద్రం అడవులపై ఆంవలు ఏవి ఆకులు రాలిపోతాయి తూటాల చెదలంటి చెట్లకు చెట కూలిపోతాయి కసాయితనం రగిల్చిన ఖాకీ చిచ్చుకి తగలబడిపోయిన ఆడవిలో “సామాజిక వృక్ష పెంపకం” (క్రింద శుపాకులు నాటుతారు ఎంతకూ ఎండిపోని ఆడవి నీడల పె ఎన్‌ కౌంటర్ల ఎడారితనాన్ని ఎక్కు పెడతారు హింస రాజ్యాంగ విరుద్దమన్న చటమే ఠం ట్‌ “కాంతి భ్యదతల పరిరక్షణ” తోలు తొడుక్కున్న తోడేలై జనంలో కలుస్తుంది జనవాసాలలో “మృత్యువు” వీయడం (ప్రారంభమవుతుంది. మరణమంటే మనల్నిక్కడ మూసుకొని (వజల గుండెల్లో తెరుచుకోవడమే అయితే - మరణం గులించి మననం చేసుకుంటేనే గాని మనల్ని మనం ఆవిష్కరించుకోలేం వసంతం కోసం వలసపోతున్న వనాల సమస్యలు పరిష్కరించుకోలేం 1 కాయకష్టంతో కమిలిపోయే ఆడవితల్లి అరచేతిలో కాసిన కాయలు ఈ గిరిజన తండాలు - ల.

రంజని

నగరాలు చెట్లను తరిమేస్తే నవ్వుతూ స్వాగతం పలికిన ఆడవి ద్వారాలు ఖాకీ చిచ్చు నార్చేందుకు కదం తొక్కుతున్న సము[దం కదలికలు మన్యం ముఖ కవళికల్లో స్పష్టంగా (ప్రస్ఫుటమపుతోందిస్పుడు.

1990

తడై

80 కవితలు వీథిలాల వాూటున.... చల్లని చూప్పుల నీటిబుడగల్ని సీలోకి నువ్వే ఒంపుకుని సీ నెత్తుటిమీద నిన్నటి ఆనుభవాల ముదల్ని చెరిపేసి (పతి కూడలిలో ముడుపుల జాలుల కోనం ఆరచేతుల్ని అక్కడక్కడ అమరుస్తావు (వతి చెట్టూ సికు ఆఖశయమిస్తుంది (పతి సేవ్‌మెంటు నీ కోసమే ఆందంగా అలంకరించుకుంటుంది సీ గుండె పగిలి రోడ్డమీద అడుగుల్లోకి ఆరుస్తూ ఒక్కొక్కటిగా ఇమిడిపోతుంది. గోడల గొంతుల్లో దాక్కున్న నినాదాలు గర్వంగా నీ వై పే చూస్తుంటాయి కూడలో కాల రెత్తుకున్న వతి జెండా జ్‌ ల్తు నిన్ను చూసి గుండెలు బాదుకుంటుంది (వతి స్మారక స్థూపం సి జ్ఞాపకాల పునాదుల్ని ఆల్మీయంగా తడుముతుంటుంది. య!

రంజని

సీ కోసమే కామోసు వ్యారకోట ఎంచక్కా ముస్తాబవుతుంది ఆకలి _పేగుల కవాతుల మధ్య సీ పసీవవ్వుల వందనం నిర్మొహమాటంగా స్వీకరిస్తుంది.

యాకూబ్‌

1999

న!

80 కవితలు అని అడ స్వేచ్చ కోసం మనం మనుషులమన్న విషయంలో ఎవరైతే మాతం చెప్పాల్సిందేముంది ఎవరి నియంతణ వలయంలోనో తిరిగే మనుషులుగా ఉండకూడదని మాతం చెప్పాల్సి ఉంది మనల్ని మనం విముక్తి (పాంశతాలుగా (వకటించుకో వాల్సిన ఆపసరం గురించి కూడా చెప్పాల్సి ఉంది మనం గమనించక పోవచ్చు మన జ్ఞానేంద్రియాల స్పర్శల కందని ఓ అదృశ్య భూతం మన కంటి రెటీనాల్లో మొల కెళ్తుతున్న కలల లేలేత దీపికల్ని నైతం కర్కశంగా కాటేస్తున్న సంగతి మనం నిజంగానే పట్టించుకోక పోవచ్చు మనం స్వేచ్చగా ఎగరాలనుకున్నప్పుడల్లా మెనకి టీవీల్నీ, రిఫిజ రేటర్లని, వాషింగ్‌ మిషన్లని తగిలించి మన మనుగడని శాసిస్తున్న వ్యవస్థా పరిస్థితుల్ని గురించి కంటికి కనిపించని కుట మన చుట్టూతా కమ్ముకుంటుంది ఎక్కడా గాయమైన దాఖలా వుండదు సోకాల్డ్‌ లగ్టరీస్‌ని అనివార్యం చేసీ స్ట్రాతో సడింక్‌ తాగినట్టుగా మనల్ని పూర్తిగా పీల్చేస్తుంది ఇంతకీ మనం గాలి పటాల మళ్లే స్వేచ్చా ఆయువులు పీలుస్తూ ఎగరాలని మా(తమే నేచెస్పటం లేదు శీర్‌

రంజని నూతాన్ని చూపుడు వేలుకు చుట్టుకొని మనం ఏ దిక్కుకెగరాలో శాసిస్తున్న సూతధారుడి నైజం గురించి చెబుతున్నాను "స్వేచ్చగా ఎగరగలిగినప్పుడు కూడా ఎవడో ఒకడి ఆలోచన్ల ముళ్ళల్లో ఇరుక్కు.పోతున్న మనదైన్య దుస్థితి గురించి చెబుతున్నాను మనం మనంగా మనడం కోసం మశం కలాలై గళాలై చివరకు సాయుధ పోరాటారైై వికసించాల్సిన అవసరత గురించి కూడా నేచెబుతున్నాను, చక్కపల్లి శ్రీను 1990 త్ర

80 కవితలు ఆ దినదించే పాట పాట సరిమళమై. చుస్రేస్తుంది 1 పాట వెల్లువై ముంబనుంది సాగర కెరటంగా ఉవ్వెత్తున వివశత్రం కలిగిస్తూ తుంపుర్డు తుంపుర్హై అనుభూతి కలిగిస్తుంది (శ్రమజీవుల చెమటలో ముత్యమై మెరుస్తుంది పాట గద్దర్‌ నోట నైతన్యగీతమై పాదరసంలా వరుగులుతీస్తుంది పాట కారడవుల్లో సింరూరపుష్పమై తెరచుకొనే తూర్పు వాకిళ్ళకు స్వాగత గీతాలు ఆలపిస్తుంది ఎన్‌ కౌతంటరతో అఆడవిగుండెలు దద్దరిల్లినప్పుడల్త్లా ళా ఇ ౧ ళా పాట పదునెక్కుతుంది గం డగొడ్డలె ద్జల కష్టాల కడలినుంచి, దుఃఖాల బరువునుండి "సేద దీరుస్తుంది పాట బతుకు ఎడారిలో ఒయాసిస్‌ ఆవుతుంది పాట శ్రీరంగం థ్రీనివాసరావ్నై బాధాసర్పదమల గాధలను వినిపిస్తుంది ' జనంలోంచి జనంలోకి వారధివేని కర్రవ్యం బోధిస్తుంది రోడ్డు గుండెలపై సస్టర్‌ హష్మీ గొంతుతో “హలా బోల్‌” అంటూ నినదిస్తుంది పాట: కొడిమెల శ్రీరొమమూ రి అతి 1989 శో

రంజని రెప్పలు ఓడిపోతాయి

నిద్ర రాదు కాలం చుక్ట_ల జల్లెడ పట్టుకొని ద్వారం దగ్గర నిల్చుంటుంది కిటికీలో కూర్చుని చీకటి భూతం గదిని గుటకేస్తూ వుంటుంది గాలి తీగలపై వచ్చిన రజనీగంధ గుండె తడిని పిండుతూవుంటుంది విశ్చంఖిలించి భావాల చిపైలుకలు మెదడు పొరల్ని కొరుకుతుంటాయి నిశిర్యాత్రి న్మిదరాదు కళ్ళను; రెప్పలకింద అణచి పెట్టాలని చూస్తాను అప్పుడవి గుండె గుహలోనికో మ స్తిష్కపు మడతలలోనికో వెళ్ళిపోతాయి కళ్ళురుముతూ; తుపాకులు గురి పెడుతూ గదిమూలలు నన్ను బెదిరిస్తాయి కత్తులు నూరుళూ; వాకులు విసరుతూ బీరువాలో పుస్తకాలు హింసిస్తాయి కిరటాల, భుజకీరుల మాసివాకృతులు మూరెడు కోరలు: బారెడు గోళ్ళతో నా చుట్టూ; నామంచం చుట్టూ

క్రి

80 కవితల స్వార్థ తాండవం చేస్తూ కనిపిస్తాయి రెప్పలు ఓడిపోతాయి కళ్ళు కావలాదారులై నిల్చుంటాయి దోమల దండులా రాతి నాపై దాడిచేస్తుంది= ఎన్‌. మునిసుందరం 1990 శం

రంజని మట్టివంనిషి

ముట్టి రోడ్లన్నీ కల్సి "

మట్టిమనుషులందరూ ఒక దైతే

తుపాక్షుల్లోని తూటాలు జవాబిస్తాయి

క ల్రీమందుల కసాయి వర్తక

బలవన్మరణాలతో మట్టిక్కూడా మతి చలిస్తుంది

ఎవ డిముందు ససుస్త భూగోళం సాగిలపడుతుందో

ఎవడి కనుసన్నల్లో ర్మాతింబగబృ (పవహిహైయో

వాడి చుట్టూ కుదువల కొండచిలువలు కదలాడుతుంటాయి

వాడి కంఠనాళాల్నిండా

ఉమ్మె తగింజల విషప్పాడులు పరుచుకుంటాయి

వంటలు వండాల్సిన చోట

శవాలతోపాటు నిజూలూ సమాధి అవుతాయి

పంటలు వండాల్సిన చోట

చెమటతో పాటు నెత్తురూ ఇంకిపోతుంది

పంటలు పండాల్సిన చోట

జీవితం జిల్లేడుల మయమై అన్నివేళలా అంధకారమవుతుంది

నేను మౌనంగా రోదిస్తుంటాను

ఏ ర్మాతో మెలకువొచ్చినవ్వుడు

నా వేర్ణకింద నిస్సారమవుతున్న మట్టిని తల్చుకుని

నిశ్శబ్దంగా విలపిస్తుంటాను

ఇప్పుడు సమస్త జనుల రెక్కల కష్టం విలువ హన్యమవుతుంది 50

80 కవిరలు వాళ్ళ ఊపిరి చెలమల నిండా ఆర్షికి విష వాయువులు చలిస్తాయి వాళ్ళ కళ్ళలోనూ కల్లంలోనూ కాన్‌ నెం్మటేషన్‌ క్యాంపులు మొలుస్తాయి నేనిప్పుడు మౌనంగా రోదిస్తుంటాను దిక్కు తెలీక నిశ్శబ్దంగా నుంచున్న వేడి గాలీ వత్తిచెట్ల చివర్ష చివరిసారిగా విచ్చుకుంటున్న ఆతి సుందర మృళత్యుపుష్పాలూ సంకటి ముదకోసం కుంట డగర ఎదుర్చూ సే కుక్క-పిలా

చి లి ళా ఎంతకూ రాని మట్టిమనిషి కోసం మౌనంగా రోదిస్తుంటాయి అక్కడెక్కడో తాకట్టులో ఉన్న తాళిబొట్టు సైతం నిళ్శబైంగా రోదిస్తుంటుందిం ఈ! ౪భంధాలవ్లైా ల్లో హాం ఇ. ల గ ఖ్టి డం ఈకథ స. లో డడ కొటగడ్డ దయానంద్‌ 1989 61

రంజని నగరంలో నా తళ్లి త్‌లమీద తట్ట పెట్టి తారురోడ్డ మీద నడుస్తున్న తల్లీ ! నీకు నమస్కరిస్తున్నా; నిన్నిక్కడ చూసినవ్పుడు నాలో యుమ్మని రేగే కందిరీగలెన్నో 1 7 ఏ పల్లె నిన్నిటు పయనం జేనీంది ? ఏ బాధ నిన్నీ ఇనుపగువా లోకి తోసింది ? కురవని ఏ మేఘం సీ మెడమీద కత్తె నిన్ను వెంట తరిమింది 7 ఆలోచిస్తుంటే రాతికింది బాగం కాయలా నలిగిపోతుంది గుండె అమ్మా! నిన్ను చూసీనపుడు వల్రెలోని నా కన్నతల్లి గుర్తుకొస్తుంది తల్లి గుర్తుకొచ్చి పాల్టావలాంటి పొలం గుర్తుకొస్తుంది పొలం గుర్తుకొచ్చి మళీ నువ్వు గుర్తుకొస్తావు నువ్వులేని పొలం మెతుకుల్లేని కంచంలా బోసిపోతుంది పాట ఎగిరిపోయిన 652

శి0 కవితలు వ&ి శవంలా నిళ్శబ్దంతో నిండిపోతుంది నువ్విక్కడ కాలువతవ్వి ...కంకర మోసి ఆరచేత మొలిచిన అగ్నికుండల్ని మోస్తూ బజార్లలో బరువుల [క్రింద బతుకును వెతుక్కుంటుంటే నా గుండెల్లో తుమ్మముల్లు గుచ్చుకొంటుంది నవ్వు సీర సిలకట్రేసి వరి మళ్ళలో ఉలవలోసినపుడే ఈ నగరం నాగరికత నేర్చుకుంటుంది చేల గట్లమధ్య నీ చేతులు గలగల లాడకపోతే నగరం నాలుక మీద నల్లేరువూస్తు౦ది అంటీ ముటని ఒంటరి గొంగళిపురుగులు నిన్ను ఆసహ్యించుకుంటున్నా నగరంలో హృదయం వరిచిన తల్లీ నీకు నమ్మ-రిస్తున్నా ఇ ఆర్‌. రామకృష్ణ 1990 53

రంజని హిరాయన్‌ వుత్తులో 'రేవటి కవుల కలాలు రేపటి బొన్నత్యం గరించే గానం చేస్తాయి కానీ - యాతనల దీర్ష గాధ మిగిలిపోతుంది రాయకుండానే “జరీగిపోయిందేదో జరిగిపోయిందా”నే ఆ మెట్ట వేదాంతం మొహాన కాండించి ఉమ్మాలనిపిస్తోంది మేం అనుభవిస్తున్న బాధలకీ, దుఃఖాలకీ వెల కట్టమనడం లేదు వతి ఏడాదీ వేసే కేలండర్ల మీద మా బొమ్మ అచ్చుకావాలనే పేరాశ అంతకన్నా లేదు ఆవి కళ్ళున్న కబోదులకు గంగ వెరులెత్తిస్తాయి వాళ్ళ మెదళ్ళకి దళ్ళు క స్రేస్తాయి వాళ్ళని మే తావులుగా మార్చేస్తాయి వివేక (వస్టత వల్ల మేధావులు మేఠతావులు కావడం కోకొల్పలు.... నేడు వారే జ్ఞాన విజ్ఞానాల్ని ఆర్జిస్తున్న రసరాట్టులు రహస్యాలకు అతీత్వాల్ని కల్పించే దైవత్వపు దిట్రలు "పేదల ఆకలి పెట్టుబడిగా పెరిగే, రాజ్యాంగ 'యం(త్రాల'కీ 'మంత్రతం(త్రాలికీ మూల ఏరాట్టులు నవ యువ రాజకీయంలో ఆయోమయం భరశుని ఖండ రక్షణకే నడుం బిగించాడట విశ్వ మూర్జ కాషాయి రాజ సన్నాసి ఆవేదన చెందాడట (వతి వకుల కేకలతో భోఫోర్స్‌లు మూగబోతున్నాయి 51

80 కవితలు నిన్నటి చర్మితను మరచి నేటి కవిత్వం హిరాయన్‌ మత్తులో జాతీయ గీతాలాపనం....కుుద సాహితీలోకంలో మనకు మనమే జగద్విఖ్యాతులం - హీసుజూ రమణ 1989 €5్‌

రంజని అదం ఒర దప్పుహక్కు మాదిగలు మాలలు అస్పృవ్యలని ఊరు నుండి ఆఅమాయకప్ప బలిపకువులను తరిమినట్లు మమ్మల్ని తరిమినప్పుడే గదాం?! ఊగు శివారులో మా బతుకు కలుపు మొక్కలశు నాటేసుకున్నవి మా సంతులోనే ఓ వృక్షం ఆకాశమంతె త్తెదిగితే సరివడని హస్తాలేగదా మా శెప్పుల్నే వృక్షం కంఠాన మాలగ ధరింపకేసినవి దళితులమైనంత మ్యాతాన దగాకోరులం కాదు ఆకటి కేకల్లో సైతం చితికిపోయిన పేగులకు చీకట్ని దారంగా ఒడికి ముడేసుకుంటాం మేమూ మనుష్యులమే.... సంద మంత మనస్సున్న వాళ్ళం మీ సంబరాల పెళ్ళి పేరంటాల ముందు మా గూడుకట్టిన ఎముకల దిండుకు మా చర్మాన్నే తి త్రిదీనీ దప్పుముడి బిగించి చీలమండల నెటికలతో దప్పుమీద దెబ్బూనినప్పుడే.... మీరు పుసై గట్టుకునేది పూలూ బుకాలు చల్లుకునేది మీరు ఎం.ఎల్‌.ఏ. లై మంటతులై ఊరుబయట బన జేసినపుడు ఊరేగింపుగా మీ ముందు గుణగుణా నడిచేవి మా దప్పలేగా మీకు జాతర్లు వేసుకున్నపుడు మీ బండ్ల బోనాలముందు సనయ్యాటలాడేవి మా దవ్వ్నులేగా.... మా కంపుగాలి మీపై వీచకుండా ఛీకొట్టి ఎంత వెనకకుంబారో 66

80 కవితలు మి అవసరాల బాలింతతనానికి అంత ముందుకుంచుకుంటున్నారు వెలుతురు ఖగ్గం రివ్వున దూసుకొచ్చినపుడు షి కండ్తు కటిక లీకటి బురఖాలో మూతలు పడతాయి స్వర్గంలో పునీతమౌతున్న ఆలోచండ్డారా.... 1 మమ్మల్ని ఇప్పటికైన ఆనవాష్ల పట్టారా... మీ శవాల ముందు దుఃఖాన్ని మాన్చించటానికి పాడెముందు మా దప్పుదండోరా పిటాయిస్తూ కాడులో పెట్టేవరకు మా దప్పమోత ఆగదని తెలుసు కరుడుగట్టిన గుండెలన్నీ పల్చవపల్బని సీళ్ళయ్యేడాకా మా దవ్పధ్యని ప్రతిధ్వనిస్తూనే ఉంటుంది మా దవ్వ్చుధ్వనిలోనే అడవులన్ని ఆలింగనం చేసుకుంటాయ్‌.

ఏలేశ్వర నాగభూషణాచార్య 199 0 మ!

రంజని ఆ వె రక మాంసాలున్న బొమ్మే...కాని కత్తుల్ని గుండె అరలో దారుకున్నదేమో : జీవచ్చవంలా మిగిలిన ఆడడే నిప్పురవ్వల్ని చూపుల్లో రాల్చుకున్నదేమో ? ఎన్నో శూన్యహస్తాల నడుమ ఓ పిండిబొమ్మలా నలుగుతూ కోరుళున్న వారి కిష్టమైనట్లు రూపుడిద్దుకుంటుంది తను గ జా ళా 0 ఒకప్పుడు - కలల వితనాల్ని ఎడారిలో జల్లి కన్నీళ్ళు పోసి వపండించాలనుకున్నది.... శతకోటి నక్యతాల కాంతి తరంగాల వెల్లువలో కరుగుతూ తరించిపోవాలనుకున్న దింంం ఇప్పుడేమో. ఆళల్ని ఆర్హర్మాతివేళ మంచమ్మీద నలిగిన దిండులో దూదిలా కుక్కేసింది కాబోలు ... ఇ౦కేమీ కోరికల్రేవట మరి।ః వీధిమూల చెతకుండీలోకి ఏసి రేసిన ఎంగిలి విస్తరాకుల్లా గంటకోసారి ఆ క దైమీది అంగవస్తాాలు ఆలా ఎగిరిపోతుంటాయ్‌ ఆ శరీరమ్మీది రగిలిన గాయాలపై ఈగలు ముసిరి రొద పెడూంటాయ్‌ మోడుబోయిన చెట్టునుండి వీడ్కోలు పుచ్చుకున్న చివరి ఎండుటాకుల్లా వాడిపోతున్న యవ్వనం తాలూకు జ్దావకాలు చిరుగాలికే కంపిస్తూంటాయ్‌ దేవాల యాల్లో వ్మిగహాల శిరస్సుల చుట్టూ (వ్రత్యశమయ్యే వెలు ఎ వలయాల క్‌

80 కవితలు ఆ నిటూర్చుల నెగళ్ళవేడి చితిమంటల్ని గుర్తు తెన్తూంటుంది ఒకటా.... రెండా ....నిశ్శబ్ద బాధావీచికలెన్నో _. ఎన్నెన్నో శః గదిలో ఆ మూల అఆగరొత్తుల పొగనుంచే ఓ అస్పష్షమెన ఆకారం ఏర్పడి ఆహ్వానిస్తూంటుంది నలిగిన మెల్లెచెలడు నుండి కంటిక్కనబడని నెత్తుటి బొట్లు అలా అలా జారపోచూంటాయు ర్యాతివేళ = మసకేసిన వెన్నెల జలపాతంలా కవ్విస్తూంటే ఆ రెండు కళ్ళలోనూ యింకిపోయిన నయాగరా అవశేషాలు తకుక్కుమని మెరుస్తూంటాయ్‌ ఆ కనుకొసల్లో ఒదిగివున్న ఒకే ఒక్క అశుబీందువులో ఈ విశాల విశ్వమంఠా ఓ సరమాణువులా కనిపించి తీరుతుతిది ॥ బీ. గురుపసొదరావు 1989 59

అన నవుస్పులం నే ఈ “ముప్పయ్‌ కవితలు” కొవ్యానికి ౦ అందమైన ముఖచితం గీసిన శీలా వ్మీరాజు గారికి ౦ 10090890 నంవత్సరాల్లో రంజని.కుందు ర్రి అవార్డుల కోసల కవితల ఎంపిక చేసీన న్యాయమూర్తులు నందిని సిధారెడ్డి, కల్టూరి భాస్కర్‌, సుధామ, గాలి నాసరరెడ్డి గార్లకు 0 ఈఅవార్డుల నిర్వహణలో సహకరిస్తున్న కుందు ర్రిసత్యమూ ర్రిగారికి ౨ పోటీ సమాచారాన్ని దేశం నలుమూలలకు అందిస్తున్న దిన వతికలకు, వార వ్మతికలకు 9 ఎంపికైన కవితల్నిపచురించిన “అంధజ్యోతి” దిన(ఆదివారం), వారవ్మలికల సంపాదకులకు 6 అన్నివిధాల నహకరిస్తున్న కార్యాలయ ఆడ్మిని స్టేషన్‌ వారికి 0 ఈ పోటీల్లో పాల్గొంటున్న కవితా (పియులందరిక్షీ 6 పుస్తకం ముదించిన మోహన్‌ ఆర్ట్‌ పింటర్స్‌కీ, ముఖచ్మిత మ్యదాపకులు బాలాజీ ఆర్ట్‌ (పింటర్స్‌కీ, బ్లాకుల గోపీకి బ్‌ ళా చి £0కా ఎందరో మహానుభావులు అందరికీ మా నమన్సుమనస్సులు. చీకోలు సుందరయ్య (ఆధ్యమడు) వి. నుమతి (ఉపాధ్యక్షురాలు) వి. రామనాథ్‌ (కార్యదర్శి), ఆర్‌ వి.కె. సాయిగాంధీ (సవాయ కార్యదర్శి), వి. వద్మనాఖన్‌ (కోళాధికారి) కార్యవర్గ సభ్యులు! జీ. శామ్యూల్‌, వమిడి వెంక టేశ్వర్డు, ఎస్‌. విశ్వనాధ శర్మ, నడిమింటి జగ్గారావు నివాస్‌, చిలకమర్రి గోపీకృష్ణ ఈ వి. గిరి గంధాల జ ద వ ఖా శాం౯ ష్‌ 1! న్‌ ం గంటే (2౫) నో నా . లో స్సు న

ఇ ఇకా మాతల. వియటకలత 9 మటటతన! స శై మూడు దళాబ్దాలుగా రంజని, ఏ.జి. ఆఫీసు ” ॥ క్ష పో కటన్యే రెలుగు సాహితీ సమితి, హైదరాబాదు ఏడాది

• క క్‌ చణ ను -

. | లిం కొక కావ్యం సమర్పిస్తూ సమాజాన్ని చైతన్య ,

ఇ | జ్‌ ర్ట. వంతం చేయడానికితనడైన వంధాలో కృషి |

శే న / స్నా శేసోండి. రంజనివేదిక నెక్కని సాహితీ

న. వని

ప. రంబటన్సు మృవల కేరనడం అతళయో క్రి కాదు.

ల్ల. . “వివిధ వార్షిక నంచిక లతో పాటు లభ్యమవుతున్న 'రంజని' _వచురణలు: అశ

న్న _ ౫. కే రంజని రజతోత్సవ కానుకలు :

ఫై" క్షే ఈజత రంజని: (గత వందేళ్ళ తెలుగు సాహితీ చర్మితకు దర్పణం న జ స స్‌0 పుటలు _ వెల 75/- రూపాయలు) ం

స శ్రే గొంయల రిగర్బాలు:. (1084 నుండి 88 వరట్తోరంజని.కుందు రి

మై ల మా _ అవార్డులకు ఎంపికైన కవితల సంప్పటి :

. న. వెల 10 కూ) . వ సాన వ్యు వశష " + ప. పల శ్రోరకుం : (నందివాడ వీమారావు నవల వన్నీరు కన్నీరు, కతలు

న వల. శవీఠలు. వెల 2ఏకీరూ) - న న్‌ భన . న థ్‌ జై లన | భోరగాని కానకలు: వ! స? మ ళ్ళు పస్తోవత * (నంలె తెలుగు కపీఠలు, డెబ్బయి బారతీయ కవితలు, నేతి... సన టం కసతలతో. తెలుగులో వెలువడిన మొట్టి మొదటి

సహ ల గ్‌

త | డా న డు... సనా