Telugu Memerigina Undela - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

“= మమెరిగిస ఉండల నా కనను | మ శ్‌ .. | క 1. (౮ (న | హూ భ్‌ “క టా. గ రం. ల గ /

న్తే ము అ” ఇ.

లీ పా కుంబ: /" - " జా వ్‌ యము ॥ సరో క వీ క 0 ర ' లం టు క . ళ్‌ శ్‌ వ్‌ సే

డా! ఉండేల మాలకొండారెడ్డి షష్టిపూర్తి మహోత్సవ విశిష్ట సంచిక లు మం త నాలా ట్‌! మ శ షే | ” |. టో మనా న చ జ్ఞ స లల .. ” గ ల సంపాదకులు సంకలనం మళ్లైమాల వె, కె. నాగేశ్వరరావు యోనా

మేమెరిగిన ఉండేల

(పథమ ము[దణ

వెయ్యి (ప్రతులు

23-8-92

యి ల

(ప్రచురణ శి దల షే ఈ _ పో ఉండేల పబ్లికేషన్స్‌ | “పహ” 8-2-693/2/26 ముక ళల మిథిలానగర్‌ , భు రోడ్‌ నెం! 12, త బంజారాహిల్స్‌,

న్‌ా దరాబాద్‌ - 34

లి ౬ 00)

వెల : అమూల్యము

ము[ద్రణ : ప్లానో(గ్రాఫర్‌, సొ హైదరాబాద్‌ - 1

ఫోన్‌ : 203390

ముభిప( రచన : యదుమోహన్‌, ల్‌ మ్యుదణ : ప్రగతి ఆర్ట్‌ (ప్రింటర్‌, స్‌

అంకితం : సాహీతీ (్రయులందరికీ

వబెకునంిదలంంతంతటంన.నఎనంనటటునటునునటునన.ఎనఎఎనునంనఎునటుటంనటతంఎటటటుతఎనున0ు | మనలో మాటు |. ఇవ్సుడు మీ చేతిలో ఉన్నది కావ్యముకొదు. కవితా నంకలనమూ కాదు.-= మరింకేమిటి? ఒక మంచి మనివ్న జీవిలో వికాసానికీ చిరుదరుణం, ఐవరా మంచి మనిమ్నీ? ఈ (వళ్ళ మనం నేయకముందే ఇదో. ఈయన॥/ అంటూ నివిధ రంగాలకు చందిన నలువురు నిజ్ఞాలు ఈ అద్ధంలో మనకు చూవుతున్న ఆ... మంచి మనిష అనలుపేరు “డాజండేల మాలకొండా రెడ్డి మారుపేడు చౌతన్యం... మరోపేరు సౌజన్యం. ఛి ఈ ఛి మాలకొండారెడ్డి వృత్తిరీత్వా పేరుమోసిన ఇంజనీరు. (నవృత్తి రీత్యా పేరూ (వఖ్వాతి రెండూ ఉన్న కని, అయితే. ఆయన ఇంజనీరుగా గొవ్చవాడా?ి కనిగా గొప స) వొడా? అంతకంటు ముందు వ్యక్తేగా గెప గ)వాడు. వట్టుదల్క (వ్రతిభ ఆయనకు జీవనాడులు. కట్టుకో లెదెవుడూ ఆయన గౌలివుడలు. నంన్క్య అకొంధ సాహిత్యాలు ఆయనకు కొట్టోనసిండీ. చాలా విషయాల్లో ఆయన జగమొండి. ఆ మొండితనం అభ్యుదయ వాదానికీ కూకటివేరు. అనుకున్నది సాధించేవరకూ ఆయన న్మిదపోరు... ర రరర రంల రర ల రంల లండు రంల లలల ర లల లట మేమెరిగిన ఉండేల ॥

పరాంారాంకులంరంకంంాడరాదంంంాాంంలంంంంలందారింయాలరంండం మనందరిలో లాగే మాలకొండారెడ్డిలోనూ కొన్ని లోపాలున్నాయి. కాని... పాపాలు లేవు. అందుకే ఆయనంళు నా కష్టం, శ ఈ ౮ నేనాయన్ను అంతగా ఇవ్రవడడానికీ మరో కారణం కూడా ఉంది. ఉండేల రచనల్లో న్వ్వదోశాభిమూనమూ సామాజిక న్ఫృవా నమపాళ్ళలో గుబాళిన్తుంటాయి. ఇని.. ఈనాడు నేనంటున స మాటలు కావు. ఆయన తన వదాబ్ల్గనయేట రచించిన (ప్రొఢకావ్యం “నేతాజీ” లోని (వతివద్యం అన్యాపదేశంగా ఆనాడు నా చొనిలో ఊదిన “అక్షరనత్యాలు” త ఈ ౮ అందుకు ఉదాహరణగా రెండు వద్యాలను ఇక్కడ (నస్తానిస్తాను. మాతృగడ్డపె మలో జాతి పెత్తనాని న్న నిరసిన్తూ “ఆరువోల మైళ్ళకావల బెత్తెడు దీవులేలు కొనాడ్లు ళ్తొల్లవారు నాల్డు కోట్లు (నదిలు నలుబది తోట్లుపె (గ్రభువ్నలెరి ఎంతపడువుచేటుణో ఆనా డు మరోచ్కోో ్‌్టులు (బెంచి లోకముల ॥పై ఏడు నీ చరితాంబుధిన్‌ రుచుల్‌ వుట్టుమధించి అయ్యమృతశ్రూర్వ్సు వద్దొములన్న బిందౌలన్‌ బెట్టి కళాపీపానువుల వది వడ్డన సేయువాద్య వీ వుట్టన వుణ్య దేశమున పుట్టిన యందుకు గర్పూమొందుచున్‌ో స నలండాంంండ్డ్యక్ష్యన్థ రం నంంందలంబనంయం పు

దాదారాంింతంతంతంంందదాంాింంందంతంకంంందాలలరింతరంంరాయయతంంాం

ఈ రండు వద్వాలు చాలు,

ఉఊఉండేలను “అభినవ కనికోకీలో అనడానికి,

ఈ ఈ ౪

మాల కొండారెడ్డి అనేక ఆఅటుపోటులకు

తట్టుకొని అన్న డో అరవై వనంతొలకు

స్వాగతం వలికాడు.

ఇంకౌ.. అనేక వనంతాలు

ఆయనకు స్వాగతం పలికేందుకు

ఎదురుచూన్తునా న్సయి.

అయితే...

ఓక్‌ వృత్తే ఎని “స వనంతాలు

వూర్తి చేనుకున్నాడు అన్నది వాదు.

తన జీవితాని ఎంత వరకు సార్టకం

చేనుకునా దన్న క్ర దే ముఖ్యం,

ఉండోల తన అర్లవె యేళ్ళ జీనితంలో

కనిగా.. ఇంజనీరుగా లనకొకో (వతిస్టాత్డుకమైన

స్థానాన్ని నముపార్థించుకోనదమే కాకుండా మానవతావాదిగా... మరెన్నో మంచి వనులు చోకడు. చేస్తున్నాడు.

ఆయన విద్యాలయాలను _బెద్యాలయాలను

ఆధునికో దేవాలయాలుగా భావిస్తాడు.

ఆ భావమే ఆయన దృ్టీని

ఆ రెండురంగాల మీదా కేందీకరింన చేసేంది. భాగ్యనగరానికి బంగారు లొదుగులుగా

చెవ్చుకోతగిన గండిపేట “చెతన్వభారతి. స్థాననలోనూ షామీర్‌పుట “మెదీసిట్‌” నిర్మాణంలోనూ

హాంారాందాంాదాందాంాందాల లా రాలాంంంం

చకాంతుంకఎకుకుకంతంతంతంకంనంఎంంంంంంంలంంనఎననంంతంనంతంన తనంతట మాలకొండారెడ్డికి గణనీయమైన పొలుంది.-- ఈ ఈ ₹€ ఇన్ని విళ్శష్ణ లక్షణాలు ఉండోలలో ఉండబస్టు ఆయన వష్టీవూర్తి మహోత్సవం అభ్యుదయ కాముకుల పాలిటి ఆనందోలో )నమై కూర్చుంది. మాల కొండారెడ్డి తన నష్టివూర్తి నందర్భంగా అయిదు లక్షల రూపాయిల మూలనిధితో ఒకో (ఆస్‌ నీర్చాటు చేసీ ఆ నిధిమీద వచే () వడ్డీతో (వతి నంవత్సరం సాహిత్య రంగంలో విళ్శష్ట సేవ చేసినవారికి. ఇంజనీరింగ్‌లో అత్యంత (సతిభ కనవరచిన విద్యార్దులకు అనార్డు లివ్‌ సనంకలి ఎంచడం వివేక నంవన మైన ఆయన విజ్ఞతకు నిదర్శనం. ఆ (టక్ట్‌లో నన్ను భాగస్వామిని చెయ్యడం మూ ఇద్దరి మైతీబంధాని! తార్కాణం, వ్షమించండి. ఇప్పటికే మిమ్మల్ని చాలాసేవు తోరణ దా రం దర నిలబౌట్టాను = నదంది. ఇివొ, లోన్లథ్రిక్రి ఎెళ్ళి మాలకొండారెడ్డిని గురించి మిగతా రచయిత లేం చెవుతారో విందాం చనన మల్లమాల జా నలం లాదాలంల్య్థుకననననన్తంలాభాదాంలలటటజలల

యయ ల నం లం లయ రయ లయయెం యెలా యాం లయల రయం రం లయం లంకల లర లర యయ యనరు వటవృక్షం ఉండేల అ హాకా నాగేశ్తూరరావు అధ్యక్షులు, యువకళావానాని మాలకొండా రెడ్డి గారి ముందున్న “వొ అనే అక్షరం, *“వటవ ఎక్షం' అనో “వుక్కుమనిషి అనో, “విద్యావేత్త అనో “విక్టరీ' అనో నాకు అనిపిస్తుంటుంది. మాలకొండారెడ్డి గారితో నాపరిచయానికి ఆరేశే స వయస్సు. అంతకుముందు వారు ఒక “సాహితీ వేత్త అని తెలుసు. ఇంజనీరింగ్‌ కాలేజీకి ప్రిన్సిపాల్‌ అనికూడా తెలుసు. వీరు రచించిన పాటల కార్యక్రమం నిర్వహి ంచాలని అనుకుంటూ ఉండేవాళ్ళం. అదే సనుయంళో కొందరు మితులు "రెడ్డిగారి “సాహి త్యోత్పవం' నిర్వహించారు. అందుచేత మా ఆకాంక్షను ఇన్నాళ్ళూ అదుపులో ఉంచాము. 1987 ఏప్రిల్‌ మాసంలో డా!రావూరి భరధ్వాజ గారి “శ్రీరస్తిను మాలకొండారెడ్డి గారికి అంకితమిచ్చారు. ఆ ఉత్సవం మా “యువకళావాహిని ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించి వారి మన్ననకు ప్మాతులమయ్యాము. శ్రీ, ఊబ్ల కొండయ్యగారు తన “చాకిరేవు కొవ్యాన్ని మాలకొండారెడ్డిగారికి అంకితంమిచ్చిన ఉత్సవాన్ని కూడా మేము నిర్వహించాం. మా సంస్థ నిర్వహీంచే చాలా కార్యక్రమాలలో వారు అతిథిగా పాల్గొన్నారు. కె.వి.రెడ్డి డైరక్టర్‌ అవార్డు కమిటి సభ్యులుగా ఉన్నారు; యువకళావాహిని లిమ్మాస్టేజి అవార్డుల కమిటీ ఛైర్మన్‌ గా వ్యవహరించారు. వీటన్నింటికీ మించి మా “సమ్రాట్‌. అళోక” చారిత్రక నాటకాన్ని చూసి వారెంతో (ప్రశంసీంచారు, (పోత (హే ౦చారు. ఇవన్నీ ఒక ఎత్తయితే, ఇప్పుడు వారి షష్టిపూర్తి మహోత్సవానికి మేము సారధులు కావడం మరొక ఎత్తు. ఆంధ దేశంలో ఆయనకు అనేకమంది అభిమానులుండగా ఆయన షష్టిపూర్తి మహోత్సవాన్ని మా సంస్ధ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించే అవకాశం మాకు లభించడం మా అదృష్టంగా భావిస్తున్నాం. జంట నగరాల ప్రముఖులతో, సాహితీ మిత్రులతో, సోదర సాంస్కృతిక సంస్థలతో " మేమెరిగిన ఉండేల .

ారంరడాంంారారారారంంందంంకంరంరాంంాంారాదాయంాంంంంంంంలంంంతం “సహజకవి మల్లెమాల నాయకత్వంలో ఈ కార్య(కమాన్ని 'కేవలం “డా! మాల కొండారెడ్డిగారి షష్టిపూర్తిగా కాక, “డా! వుండేల సాహి త్య మహోత్సవరంిగా రూపకల్పన చేయడం జరిగింది. ఈ సందర్భంగా పలువురు సాహితీ (సష్టలు వ్రాసిన కావ్యాలు విడుదల చేయడం, ఒక రోజు ముందుగా (ప్రముఖ కవులతో “కవిసమ్మేళనం ఏర్పాటు చేసి సాహితీ పరిమళాన్ని ఈ ఉత్సవంలో గుబాళింప చేయడం ఒక చారితక పరిణామంగా వేము భావిస్తున్నాం.

ఈ కార్యక్రమం ఒక మహోత్సవంగా రూపాందడానికి డా!మాలకొండారెడ్డి గారి విశిష్ట వ్యక్తిత (చేకారణం. సామాన్యుల (ప్రగతికోరే అసామాన్యమై న వ్యక్తిత్వం ఆయనిది. స్థిరమైన విధానాలతో, నమ్మిన ఆశయాలతో విజయం సాధించేవరకు విశ్రమించని “ఉక్కుమనిషి ఆయన.

ఆయన సాంకేతిక విద్యను బోధించే ఉపాధ్యాయుడు మా(తమేకాదు. ఒక గొప్ప విద్యావేత్తకూడా. సంస్కృతాం(ధ్రాంగ్ధ భాషలలో దిట్ట. అంతేకాదు, మాలకొండా "రెడ్డిగారి హస్తవాసి చాలా మంచిది. 'చెతన్య భారతి స్థాపించి శ్రీ రెడ్డిగారు 'వటవృక్షం' అయ్యారు. ఆ వృక్తప్రు పేళ్ళు పాతుకుపోయినట్టుగా ఆ సంస్థనుంచి ఎందరో వ్యక్తులు విద్యార్థులు సంఘంలో స్టీరపడ్డారు. ఆ వృక్షం ఎందరి జీవితాలకో నీడనిస్తూనే ఉంది. ఎన్నో ఇబ్బందులను అధిగమించి “మెడిసిటీ" రూపకల్పనలో ముఖ్యపాాత వహిస్తున్నారు.

ఏవో నాలుగు అక్షరాలు అడ్డదిడ్డంగా (వాసి నేనూ “కవి'నే అంటూ (ప్రచారం చేసుకుంటున్న ఈ రోజుల్లో “నేతాజీ, వివేకానందుడు, కాంతిచ(క్రాలు, మొగలిరేకులు ఒడిసెలరాళ్ళు” తదితర కావ్యాలు రచించి, సాహిత్యంలో తన విశ్వరూపం చూపించికూడా, అతిసామాన్యంగా కనిపిస్తారు డా|ఉండేల.

“ఛందోబద్ధంగా కవిత్వాన్ని ఈ రోజుల్లో

ఎంతమంది రాయగలరు................?

వివిధ రంగాల్లో విజ్ఞానాన్ని సముపార్దించుకొని సంఘంలో సమున్నతమైన స్థానాన్ని పాందారు ఉండేల. సంప్వూర్ణమై న వ్యక్తిత్వం ఆయనిది. చెప్పేడి ఒకటి, చేసేది మరొకటి కాదు. ఏది చెప్తారో అదే చేస్తారు. తనకు నచ్చని విషయాలను నిర్ర్ర్వందంగా ఇండిస్తారు. అన్యాయాన్ని ఎదిరించవలసినపుడు, తాను సమ్మిన సిద్దాంతాన్ని

నేమెరిగిన ఉండేల ౪|| +

రాంంంింింంింంంంంింింంింింనంనంంంంంంింింింంంింింంంంి ఆచరించవలసినపుడు, ఎదుటివాడు ఎంతటి గొప్పవాడయినా సరే లక్ట్యపెట్టుక సింహంలా విజ్బంభింస్తారు, ఈ సింహపురి రెడ్డిగారు.

ఆదర్శవంతమైన జీవితం ఆయనిది. ఆయన అధథిరో హించిన బంగారుమెట్టు, ఆలంకరించిన ఉన్నతాసనాలు చూచి, ఈనాటి యువతరం పాఠాలు నేర్చుకోవాలి. వెరుధ్యం ఉన్న సాంకేతిక సాహీత్య రంగాలలో ప్రవీణుడైన డొవుండేల మాలకొండారెడ్డి గారిని అందరూ “సరస్వతీ పుతుడు” అంటారు. బాల్యం నుండే కవిత్వం చాస్తూ “బాలసరస్వతి బిరుదం (గ్రహ ౦చారు కాబటి.

ళు

ఆయన ఒక సరస్వతికి పుత్రుడైత్తే మరొక “సరస్వతికి భర్త ఆ ఇద్దరి దాంపత్యం చిరకాలం ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాభివ ఏద్ధితో వర్ధిల్లాలని “యువకళావాహి ని" సదా ఆకొంక్షిస్తుంది.

వ్ల రె యువకళావాహిని రథసారధులు త (వై. కె.నాగేశ్వరరావు పినేయల్‌.నరసింహారావు వెంకటరెడ్డి

అధ్యక్షుడు (ప్రధానకార్యదర్శి కో-అర్లినేటక్‌

9౨ 9 9 5555ల ల 9 9 ల ల 99 లలల ల లకక మేమెరిగిన ఉండేల [1%

వంతం ఎంఎ న ఎంఎం ఎఎ న నం నం నన న ంింంటా రక క్‌ ఎచజ్జ్ఞతా సుమాంజలి క

“వేమెరిగిన ఉండేల” పేరుతో ఒక విశిష్ట సంచికను నా షష్టిపూర్తి సందర సంగా (ప్రచురిస్తున్నందుకు షష్టిపూర్తి సంఘంవారికి నాక స్ప్రతజ్ఞతలు" తెలుపు కొంబున్నాను. షష్టిపూర్తి సంఘానికి అధ్యక్షులుగా వ్యవహరించడంతో బాటు ఇందులోని పతి అక్షరాన్ని చూచి, దాని విలువను పథిశీలించి సముచితస్టానంలో ఉంచి సంచికను సర్వాంగ సుందరంగా తీర్చిదిద్దిన నా ఆత్మీయ సుహృద్వతంసులు సహజకవి మల్లెమాల సుందర రామిరెడ్డి గారికి నేనెంతో బుణపడి ఉన్నాను. అంతేకాదు. ఈ షష్టీపూర్తిని అపూర్వంగా సంగీత సాహిత్య నృత్యకళా కోభితంగా ప్రసిద్ధ కవి పండితులకు సన్మాన వేదికగా సాంఘిక పురోగత్తాకై నేను (పయత్నించి సాధించిన అలతి అలతి విజయాలను (ప్రజలకు గుర్తుచేసి నన్ను (పోత్సహీంచి నా మీద మరింత బాధ్యతను మోప్‌ ఈః పండుగను నిర్వహించింది కూడా వీరే. ఇది నామీద వారికున్న అవ్యాజ (ప్రేమాభిమానాలకు చిహ్నం. నా జీవితంలో మరపురాని

మధురసంఘటన. షష్టిపూర్తి కార్యభారాన్ని పూర్తిగా తలపై వేసికొన్న యువకళావాహిని & వె-కె. నాగేశ్వర రావు, శ్రీ, పీ.వియల్‌.నరసింహారావు, శ్రీ జి. వెంకట రెడ్డి గార్లకు; సహకరించిన సాధనా సాహితీ (స్రవంతి అధ్యక్షులు శ్రీ నరసింహాచారి గారికి “రసమయి” కార్యదర్శి శ్రీ, ఎమ్‌.కె. రాముగారిక్తి నా గేయాలకు మధుర మంజులంగా స్వరకల్పన చేసిన సంగీత దర్శకులు శ్రీ, వాసూరావు గారికి; వాటిని నృత్యరూపకంగా (వదర్శించి అందరిని అలరించిన కుమారి స్వాతి సోమనాథ్‌ గారిక్తీ “ఖాన్యంనుంచి సృష్ట అనే పేరుతో నా జీవన సమరంలోని ఘట్టాలను (గ్రంథరూపంలో పొందుపరచిన డా! రావూరి భరద్వాజ గారికి కరుణశ్రీ, (గౌతమబుద్ధ) కావ్యాన్ని నాకు అంకితమిచ్చిన స్వర్గీయ జంధ్యాల పాపయ్యశాస్త్రి గారిక్తి *౧|6గ౬|౦౧౬| ౧౦౪5" (ప్రత్యేక సంచికను నా కవితలవై వెలువరించిన మదాసు విశ్వవిద్యాలయం ఆచార్యులు శ్రీ అమీరుడ్డీన్‌ గారికి షష్టిపూర్తి ప్రత్యేక సంచికలో నన్ను గూర్చి మంచి మాటలు చెప్పేనావె అభిమానం చూపిన పెద్దలకు, కవిపండితులకు నా నమోవాకములు. ఇంకా ఎంతోమంది మిత్రులు పరోక్ష సహకారమందించారు. పేరుపేరునా వారందరికీ (ప్రత్యేక ధన్యవాదాలు తెలియ

జేస్తున్నాను. డా! ఉండేల మాలకొండారెడి లింతంతంంతంతంంరరంంతంతరరంతంలంతంంతంంరరంంంంతంతంతదదందయని మేమెరిగిన ఉండేల ౫

వివింింంతంతంతంింంతంతంతంంంంంంతంతంతంంంంంన ఎంతని సా న గత గీతం స్వరకల్పన :ః వానూరావు కలం : మళల్లైమాల గళం : వాణీజయరాం పలుకుతూంది స్వాగతం రవీందభారితి శ్‌ నరవళించి కనికిరీటి న్రివూర్తికి సాహిత్వాం ఊసిరిగౌ.....ం*. నొదున్యం ఒజరవదేగౌ........... సెరిగి పెరిగి అణువణువున విరబూసిన శేమున్నికే లుకు? 'పెరటీలోన మక్రాలాగ పెంచుకొన్న మంచితనం వుట్టుకతోనో వరముగ పొందినట్టు సే బవాగుణం వదిమందికీ వంచుచున్న (పొష్జాని వితళరణకు నుచి 0. (వన్తుతింన విచ్చేసిన (నతి ఒకరికి దబోయిలొగ శపలుకు! సాంకేతిక వురోగతికి నంఘము నాయత్త్రపరయ నంకల ౦లో వెలసిన బైల్‌న్వ ఖారతికి శీ/ వారం (ప్రాకారం 'ర0దూ తాణన వానికీ ఆళీను ల నందించగ అరుదాంచిన అందరిక్తీ వ్వ అందరికీ ళిరనువంచి లుకు! త నరజంతంతంతంంతంతంతంతంతంతంిందదంరతంతంకంతంతంతరతంతండంతరతంతంతంతండంలంలంకం మేమెరిగిన ఉండేల ౫1

రాంణంతంతంత నన ననంఎంలంింకంంతంంత నంతరం

ఆరోగ్యం మవోభాగ్య

మన ర్స నూక్తీ కొంకీళమై

ఆంతర్జాతీయ స్దాయి

నధునాతన వద్ధతిలో

డూపు దిద్దుకొనుచునున్ను

దేసటే సౌఖ్య (వదాయి

మెజీసీటీ కార్యదర్శి

మదుర గుణ నంవత్తివి

నదే వదే కొనియాడుచు (లుకు!

మాంలకొండా రెడ్డి (ప్రతిభకు

మంచి గంధమునలది.......

'పేరు (వఖ్యాతులను పెంచిన

భూరి నద్గుణవతి “నరన్వతి”

నోటి వేోడుకలోని తీపిని

మూటగట్టి దాచుకొనుగాకో |

ఆ... మూట ఘనుఘమను కనికీరీటికీ

ఆయురాలోగ్వ్యములనిడుగాక్‌

ఆయరాలోగ్యములనిదుగాకో శ్‌

ఆయురారోగ్వములనిదుగాక్‌ ౯ ఐజాంంంంంంంంల్దత్థాన ననా యా

ాంాంంాంంలంంనంంంంింింంంంా ఎంఎం కళ్యాణ గీతం రచన : మళ్లైిమాల అభినయం : ఉండేల మసుమలు తాతా అవ్వకు పెళ్ళి ఎన్నో నీళ్ళకు ముళ్ళీ £మా తాతా! ఆ వెళ్ళిక్‌ మేము లేము ఈ పెళ్ళికీ మేమునా గాము! చిన్న వ్లల్రలే సెళ్ళి పెద్దలె చేతులు కలినిన పెళ్ళే పెళ్ళి శలాతా! ముద్దూ ముచ్చట (వ్రతీలయలుగా మునీమున్‌ నవు సలు నవ్రన్త నరాలుగా తొలిసారిగ మేం వాయిన్తునా గ్భాం భతూతూ మేళం ననా న్సెయి. ఇది పెళ్ళికి వచ్చిన మీ అందరికి పంచుభుందిలే వోయి తాతా! అయ్యారామా ళ్‌ పెళ్ఫీకుమూరుడ అట్టా చూస్తానేంది అవతల అగ్బ్భృం ముంచుకనన్తూ అలచిడి చేన్తూ వుంది / అగ్నిసాక్షిగా మేం చెపుతున్నా నం అన్స మెడలో వేసేయ్‌ దండ అదిగో / అదిగో పెళ్ళికుమూర్తెకు అంంాంంంంంంంంద న్‌్‌ న

కక ఎకఎక ఎఎం ఎక ఎకిక ఎక ఎఎ ఎక ఎకఎక ఎక ఎ నక ఎక నానన ఎక ఎఎ ఎ ఎ ఎక ఎఎ

అవుడే సిగ్గొచ్చింది.

అయినా తోన రదు లోల్లపెవెత్తి

అవ్వా నువ్చాయ్‌ తాతకు దండ

అద్రిరబన్నా మువూర్తమేళకు

అయిపోయింది పెళ్ళి.

అవ్వాతాతా పోవచ్చింక

వానీమూనుకు మళ్ళి

వానీమూనుకు మళ్ళి /తాతా! దారింింతంతంతంతంంంతంతంంతంతంిదంతంతంింతంతంంతంంతందంతంంంంంండండంతంతం

మేమెరిగిన ఉండేల ౫1౪ -

నంంంింం రాంరాం 0౯ *లగ!రి౬ఓగి సీర. గ౦[104 ౧౬౯౦౦౪ 591[1451111౧00[౧111| ౦౬౬౬౯౯౧4 | 10115 ఆ౦గ|1|| 7/౬౬ 0౧41౧2౧) ; 9511. .౨.౧6ర౮౮/, ౧౧౪౧౫౭౧ 4గిగిరిం 106-0[౧41గ౧6౧ : 68౭౧9౧2! 590962౧0 : 5/1 86.11.2640, ౯11.౧. 5/7... సీ2ం05%/272 గి2౭౦, 0/౧1.ఇ00212 గొంరర౫, ౪౦, ౮17౮ [౧౪5166౧0 ₹౮౪484127201౧| 35/1 ౪.58.52౪1, 1౧9 ఆ౦1౧1 580/6912గ63 : 0౧980౦! 2౧66౧౧8౧౧2, నిం౪ 5/1 ౧౪.౬. ౧2౧910౧౧౧2 ౧౫౦ 11625609! ; 68౧. 5601681204 “0౪816212/20101 0/౧5. గిజగడ5%/2గ| గ66రరఏ 5% 6౪79౧8౬౬18 గింరేరిి, గగగ౧౦1౧4|. 0.8.1.7. ౦౦౧610౧400% 0౪41621874 0౧1౧]| ౬41898౬5౧5 : 5/ ౪.౧46542 ౧౦, 14.౧. 0 ౧౩. ౧౪రర/, 6606721 5660761204, 4961011 0/. ౮.920౮64 ౧6౮, 143, ౪౦ & 1410, 4౧19౦ 0౧ 0. ౧2గ౫౫|౧9౧౧4|2౧, 145, 5660. 10 60౪. 5గ. గ. ౧6౧౦౧౫122౧, 0166410! 01 30100! ౬60౧. ౧/౦1. 84రగుయరయ1౧, 146౧0067, ఉంిగం0 5గగ.3.[౧4౦, 5౫-14౧. 0/౧ 6.౪. 500720౧408), 5౧691606౧0 *₹0+280020] 35గ ౧౦౧౧౮గ| ౪69౧%216954/2౧23 ౧౭౦, ౬-౬౯౮|10% 46౧/4 ౧౭౦౧2. 85గ 066165010416, ౬6110 &౧6౧౧ ౧౧2౦౧౬ 8౧ 62||614 14212 గింరర, ౬610 ౦౮8/౭గ౧ 0౧ 15౪ 82911 ౧6౮౦, ౧గ౧౧౦|౧౭|, ౪9౫/1 001906 01 ౬౧000. 5గ సీషగుంంగు గంరష0ర4ష[3002 [౭౦ర)/, 1611016 5గ గఉంం0/& ౧66౮౪ ౪9౧|౪ గ6౮ర/, 1611016 8౧ [1161019 5౧2౧2 సంగం, 12౯౧66౧౧౧౦ 0౧ ౪2510666] 351% ౦6౫, 54౧౧009 సీం౪61191 0౧ గడంగ 804౧264212, ౧2౧౧౦౮౩ ౪/16! 0/౧ ౪౬ 21510004 గ౦, ౧06 5౧1. 41261 5200400౧18, 6౧1౧151 దబరంలాంంంంంకంకంతంంతంతంకం కంటం ంలతం మేమెరిగిన ఉండేల ౫౪

నరం రయ రరర యర రరర లయ యనంగ రలు ౧౫౦. 3/66 ఉగం6గురంయ1౧, 1016౧౧ఇ40౧2] ౯౦615, ౭6029 95/1 14.4. ీం404/41, 0౧౭|గ౬౧, 7.0... 0౧ 0. ౦4౫౭౧4౯ ౧6660 0౧౭1౫1౧ 00% 1109౧141 5/1 1. ౪౦౦820 1460౮, 560669120/, 0817 5గ 11. 56004 ౧౬౦, 141/5. 8౧20౧04120 &00. 51౮.53. గగంగం౧ి2 సంగం, 11/5. ౧౪/6. 80111౧0 00. 0/౧ ౧.౮. 51510/. ౧0౧౧౭౯ గగ౧౧౦|౧౭| ౧౬౦, ₹/2/2౧02| 5/1 14౧౧2 గ018120, ఉ౦[14౬ 71169 5/౧౪.5. 0౧౦౪౫6౬౧/. 14/5. 564)12%౧4 ౬౧81౧663 5గ గ.౮౮. ౧410౮, 11/5. ౮౮. గిం90012193 5/1౧. ౧|2౦౧4482 గంరీర/, 11/5. ౧42౦8 ౧౩101౧19 గ౦1919 5/11. ౪4౧262 గ౧ంరరా, 141/3. గంరర/ & [౧6౮౮61౫ 00. 5గ సగ|4౧412 ౧2౧౫౭ గి60ర/, ౧౧౦౮౦౮౮౧ 0౧ శంగ2గ౧/2 1010000212, ౧౦౪1 ర ౪292 ౧౯౦౧4౪౭1౧1, ౧౧౪౭1699 5గాః. 52/26 తం[ంక2౪/2/004౧, 01160107, ౮24804 8212 808/౭ 06 ఉంిి26 గోడజగ251౧౧గ౧2గ౫, గం691 84 14.ఓ. స౬౧251౧౧౧4 ౧౦, 5॥ గ1930029/20060/2 602902008/401 54 ౪౦164 ౧౭౧/216690౧2౧౫, ౧౯౦౮౦౪౦6౦౯ 00/62/302౧ 6/ 9౧2౧11 944000, [౫645 ౧౮6౬6౮6౯, 0౦౦౫62౧90౧20౧ 5గ[౧౪.౪. ౬౧8/20౧4, 0౫|| ౬౧౮1౧69! 5/8. 51014౧20) గం6ర/, 14/9 1410 0/౧౧౭౧12| ౧0౧9185 ౧౧౦. ౧.[12౧251002 [౧6౮౦)౫, ౦811 5% 1. ౧౭౧౭౦౧౧౮౧4 ౧6౮౦౮౫ ౧817 5గ ౧.౧౭౪1౧6 ౧౦౮౮౫, 114001౧6 100! %1609 5గ ౦0౫. ౧6౮౮౪౫, 00౪౧ ౦౬911౧89 ౯౫. 1౦. గ 11.౪.[గిడగా2౧2 గంరర/, 560107 గర౪00219 5/1 6.5. [౧4౧౬6౧26౧2 గి౭|౮, ఉం౪00219, 801%04/2౯2గ 5/%41.6.౧2౧౮, ౧౭౩4గా౭)/| 5గ ౪20౧0566 గగ) గడ|6, ౪2౧866 1౧16౧౧40౧2! ఈగ గ. ౧౧౬౧౧౬ గడ౦, గంరగ౧[8 6౭11101221 54గ10! 85/11. ౧౭౦౧౦౮ ౧4౧౧, గ[౧౧98 గగ 7౧62069 5/1 ౬. 8౧4౪20౧1, ఉ౦[1౧4౧౮౭౧2 5గ౧|1. ౧. 965౧6612/4౧% 8212002184 3౫ గ.గ.గ౧2|2, 00212072 గగ 792163 5గ౧౦.౪. గగంగ౧గిడ ౧౭4౦, 9140614 ౪6౧౧౦11 98గ 225100 0400౧2౧/2, 5200404 52011 8/2౪2౧4 గ గ.౮౭౧|2|2|2౧, 52౪672 గం, ౧46౮2020 5గ4. గగంగ౧గ౧4 గ౧ం౦ర ౮|౪౬|2 గణ|2 52/11 8గ గ.52/41 8204, 709 [0910 657%. ౧౭6౧౮౧ గ౯4546, ౪6614 "టట 4! 0. 114416, 0111812180062, 58046౧66౯2 086 - 500 361 దింంందాంంంంంంంతంంతంతంతంంంంతాంరంాంనాంంకంంంతంటనం కేమెరిగిన ఉండేల ౫౪/|

వాంతంతంంనంనంతంతంతంంతంతంంతంంతంంంంంంంంింతంతంతంతంంింింత.. క! “మేమెరిగిన వుండేల అను[క్రమణిక 1.మెసేబ్‌ - గౌరవనీయ థశ్రీఎన్‌. జన్వాానరెడ్డి ముఖ్యమంత్రి ఆం.(వ. 2౨. మెసేబ్‌ - ఛ్రీ అబిల్‌కునూర్‌ పంజా కేందమంతి ౩. శుభాకాంక్షలు = జస్టిన్‌ ఆవుల సాంబశివరావు శ అభినందనలు - వద్మభూషణ్‌” డో సీ. నారాయణరెక్లి ర్‌. శుభాకాంక్షలు - గౌరవనీయ డా! ఏ.వి. రంగారావు విద్వాశాఖామాల్యులు 6. శుభాకాంక్షలు = గౌరవనీయ శ్రీ, వేర్చిక్నన్నమూర్తి నమాచారశాఖామాలత్యులు 7. వుభాకాంక్షలు = వద్మభూవణ్‌ డ ఏ. 8వారెడ్డి ఈ. ఉండేల మవోకవి -.. ౫ బోయి భీమన్న 9. అభినన కవికోకీల =... గుంటూరు శేషేర్యదళర్మ 20 ఆయనక5ానిది వీమీలేదు - డా నంబీవదేవ్‌ 22. అభినందన - డా దేవులవల్రి రానూనుజురావు 22. శుభాకాంక్షలు - డీ మరువూరు కోదండ రామిరెడ్డీ 7వ ఉభయ కళాళిల్సి జా ఆచార్య తూనూటీ దొణావ్చు 14, సాహితీ బంధువు = టౌబావురెడ్డ 25. చిరుకొనుక - వాన్తుకిల్సి, బి యన్‌ రెడ్డీ 16. బవుముఖ (వజ్ఞాాలి = వౌవిసోమయాజులు 27, మంచికి ఉదావారణ -. ఆచార్య తిడరునుల 28. (వక్చతి వరాకాన్ట - శాంతిన్వరూప్‌ 29. శలనూనం భవతి - ముదినర్తి కొండమాచాడ్యులు 20, అక్షరమాల =... డో ముదిగొండ శివ్యవసాద్‌ 22. ఆవ్రవాక్వవ్‌ = డో వివియల్‌, నరసంవోరావు 22, పద్యం (ప్రసాదం = ఆచార్య్‌ జివిను(దివ్మాణ్యం = మాటముధురం రకాతంతంతంతంంతంతంతంతంంతంతంతంంంంతంతంంతంంంంంంంంంంంంంతంతం మేమెరిగిన ఉండేల

దారారారాంరాంంందరారంంందంంంందంలంలరారారారాందంందదంంంరింం వతి కొండన్నకు అభినందనలు- డీ ముకురాల రామారెడ్డి 24 అమృతమూ్తికీ జా అక్షర నుమమాల - పోళుకూచి సాంబశివరావు వరా సామాన్యులలో ఆసామాన్యుడా జా మల్లాది నుబ్బమ్మూ 25. అభినందన - ఉల్పల వా నా అల్డుడు = ఊట్లు కొండయ్య 28. కవితాకొాండ జూ డా వాస్యావభావతి 29, రంగుల రొట్టుం - వులికంటీ కృష్ణారెడ్డి 30. మాల-కొండా-రెక్డ = డో వెలిచాల కొండలరొవు తై. అక్షర నీరాజనం - బనుందడి కృష్ణారెడ్డీ ౨2 కొండంలగుండె = శారదా అళోకవర్థన్‌ ౨౩ సాహితీ తవన్వి - పాధనా నరసింవోవార్వ తొడ స్మేవోంజులి - న్యరా కోటయ్య .తిత. బవుముభి [(వబ్హానిధి = ఆగన్త్నరెడ వెంకురె 3. తొలుగు నప్పే స్యరడ్త వయరెక్డ రత్తఇిచితబూవ =. చింతా వెంగళరెడ్డి త. కోటీ తేజన్సులిద్వాల - పి.నరసింవోరెడ్డి ౨. నిం౭౧౧/ గోడ2%40౧6౮4 = నొంరోర/ ఉ౧డ0ం/5 =. ఆచార్య అమీరుక్రీన్‌ ౨9. 796౧0౦౮౬ 2౧6౮ గ౧ంం0/ £2గా౭6004/ ఈ0౮/6 - డో కన శ్రీనివాన్‌ త౦. శుభాకాంక్షలు = _ జీయిన్‌, రామభ్యదరాజు 42, అభినందనలు - యం.నుబ్బారావు శి అభినందన మాల = ఎంకరాము శతి అభినందనలు ల ఆళీను 1)ల = పే.ఎన్‌ఆల్‌ ఆంజనేయ క్యాస్ట్‌ శత, ననరసాలకవి శ్రీ ఉండేల - డా అంలుటి నరసింవాం లే వద్వ లత్తావళి జూ వెనిగళ్ళ రాంబాబు తగ. (క్రీ వుండేల - ఎన్‌.ఎల్‌. నరఃంవాం తగ. కలితాందిలి = పీబొఆనంట్‌ చజంతంంంింతండంంంతంతంంంంంంింతంతండంతంనఎంనంంతంన ఎఎం మేమెరిగిన ఉండేల

వితంతు ఎకఎంతంకు ఎ నాకంతా యువకళావాహిని డో ని. వూలకొండారెడ్డి విత్యకలవాహిములకు నెల్దవన నేటిన మాజమునకు కళల- నుహిను దెలిసి యునలో నాదుకొనెడీ 'యునకళానాహిని" నిజయదీస్తీలోడ వెలయుగాక! మానవతావాద మహిమోన్నృతుడు “గోసి చందు పేరిట వురస్కార మొనగి అనమాన దర్భక్తుడన “కే.వీ, రెడ్డి న్క్బతి నిల్ల గొ బవలమతులు వంచి నవరస నటానుభనమున్న “నాటక నవరత్హముల'కు నన్మాన మిచ్చి “న్యమాట్‌ అశోక” (వశన్తనాటకమఖి లాంధమ్ము మచ్చగా నభినయించి తొలుగుదేజంబు భారత దేశముల వ్ర్‌జ్న ఫార్మిల్రైడునటు కళారాధనమ్ము నర్వుజన రంజకమ్ముగా నలువుచున్ను “యువకళావాహిని'కీ నదాఖ్యుదయమన్తు! తారాంంలంంంంంంంం డో రా ంంలంం

నూ యువ కళభావాహిసి-నమర్పిచు ఉ్‌్‌ త. న్న నీ క్‌ థ్‌ గ ఖా. గ శ గ . " న స్ట ప శ్రే సం - _ గ్ర | శ ళ్ళు జే . రాత్‌ శశి శీ ట్‌ + పష న స స్త శ స్తు . ( మ న ల్‌ వాత సయం ఈ య భతి శ. (మ న న. య... గ్య తస అఆ టీ. ను శీ. న్‌ు.

• నటప్‌రం : దా! మధ ర్గం£ డొ! వు౦దేల మాలకొండారెడి

• 6 దా జా క | గ ఎస్‌.వి.ఎస్‌, శాస్త్ర మొ!వారు,

ల్‌ (సేన గ్గ జే ౨ ఆకష్ట్రప్రల్హు భముహాత్సువ ప్రందర్దంగా.. ద9. కవసమ్మల్‌నం వ్‌ నే 1 నళ సానోత్తో ఆధ్యక్తులు నన్మానకర్త కి “'వనిజకవి మల్రైమాల డా! ఉండేల మాలకొండారెడ్డి (అటానే య ము తంల వవ న వ్‌! న వశ. వాగశ్వరరావు సె.వియల్‌.నరసంహారావు జవెంకటబెడ్డ అధ్యక్తుడు ప్రధాన కార్యదర్శి కో-ఆర్టివేర్‌ వోదికో పెన్హ్‌ట్‌ ఆడిటోరియం, బన్నీర్‌బాగ్‌ నమయం : 22-8-1882 శనివారం పొ 6-05 గయడీకు

దిశంతరినంతంతంతంతంింింతంింతంింంంంతంతంతంంంింతంతంంంంంతంంంంతంాం యువకళావాహిని ఆధ ర్యంలో డా! ఉండేల షష్టిపూర్తి మహోత్సవం రవీంద్రభారతి 23.8.92 డొ! సి,వాంరెం ఆవిష్కురించు కావ్యాలు

1. కరుణ శ్రీ (బుద్ధచరిత్ర) కృతికర్త । జంధ్యాల పాపయ్య శాస్తి కృతి స్వీకర్త ॥ డా! ఉండేల మాల కొండారెడ్డి 2, శూన [09 నుంచిస ఎపి (ఉండేల జీవన సమరంలోవి ఘట్టాలు) కృతికర్త ॥ డా! రావూరి భరద్వాజ
2. విలపించే ఉత్తరం కృతికర్త ॥ డా! ఉండేల మాలకొండారెడ్డి _ విశిష్ట నంచిక “౯౫4౦0౫4. ౯౦౯౯5' క (ఉందేం రచనల ఆంక్షామవాద ప్రత్యేకపంచికు (ప్రముఖ రచయితల సాహితీ పంకలనం| అనువాదం! (శ్రీ శాంతి న్వరూప్‌ విడుదల । (శ్రీ, బియన్‌, రెడ్డి | విడుదల ః డా! జె, బాపురెడ్డి ఐ.ఎ,యస్‌ మంచితనం మానవ్పుదీశీ రామర్జ్తో ఖ్‌ తోళల్యాపయుల అండదండ మూకు రో శ్‌ ఆ ఏంమువకళావాహివి రంంంలంరంరారాంంింందింిరింరింరాంరాంంారంతండరందంరారారంిరారం మేమెరిగిన ఉండేల

దర్‌ాంంంంంిదంింతంంంింంతంతంంంంంంంింంంంంంంంంంతరంతంకంం “కవికిరీటి డొ! ఉండేల మాలకొండారెడ్డి వష్పిపూర్తి మహోత్సవం ముఖ్య అతిధి ః మాన్యశశ్రీ, ది. (శ్రీ పాదరావు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ శాసనసభాపతి సభ్యాధక్తులు $ 'సవాజకని మళ్లైమాల సభాప్రారంభం 8 డా! అక్కినేవి నాగేశ్వరరావు దాదాసోహెబ్‌ ఫాల్కే అవార్డ్‌ గ్రహీత కావ్యావిమషృరణం । దాోీసి, నారాయణ రెడ్డి జ్ఞానపీఠ్‌ అవార్డ్‌ గ్రహీత డో! వుండేల కనిత్యం-వ్యక్తిత్వం : శ్రీ గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ సుప్రసిద్ధ సాహితీవేత్త విశిష్ట సంచిక విడుదల “వాస్తుశిల్పి బి.యన్‌. రెడ్డి “ఇంటర్‌నేననల్‌ పాయిట్స్‌” విడుదల £ డా! జె. బావురెడ్డి ఐ.ఎ.యస్‌. వ్రత్యేక ఆహ్వానితులు । డా|ీఐం గోపాలరెడ్డి వెన్‌ ఛాన సలర్‌ జెయన్‌.టియు, ప్రో బద్రద్దీన్‌, నభ్యులుు ఎ.సి.పియనస్‌.సి. డా! జి.వి, నుబ్రహ్మణ్యం, డీన్స్‌ సెంట్రల్‌ యూచివర్పిటీ శ్రీ, మతి మల్దాది నుబ్బమ్మ ఎడిటర్స్‌ స్రీ ప్వేచ ష్‌ వ్యాఖ్యాత 1 శ్రీమతి ఎం. కె.ఆర్‌. ఆశాలత ఫీలిం సెనా ర్‌ బోడ్డు సభ్యురాలు కుమారి స్వాతి సోమనాథ్‌ బృందం వారిచే డొ! ఉండేల గీతాలన ఎత్యరూపకం వదారరకంతంతంతంతంతంంనంతంతంతంతంతంతంతరంకంతంతంతంతంతంతంంంంతంంతంతంంతతం మేమెరిగిన ఉండేల

పే ఫక్‌ (| గ నం నస న. . పై క. మ... 1 1 . . డో ఉండోల వ్టన్సార్తి మపోత్సవంలో (వదర్శిన్తున్ను స్వాగత నృత్వం కల క్‌ ౬ ల నం ల లగి నత్త 1 [0 ల స కిప్తూతి ములో (ర సం! శ్‌ న చత యా యను “మోయింప రా మురళో ఆను ఉండేల గీతానికీ నృత్యరూవమిన్తున్న కుమారి స్వాతి సోమనాథ్‌

డా ఉండేల వ్య్టిన్లూర్తి నందర్భంగా 22,8.82న (పెన్‌కల్‌లో యువకళావాహిని యేర్పాటు చేసిన కవి నమ్మేళనం టే రో రంల (1! టి స ళ్‌ న? న! గే వస్‌ నవం ( వు! ప. ్గ న న! అష! త్‌ 1 న 1. ఉ చా తలా... ఇ / భి జో [. / న ల కామము. ./ వాలీ క బ్య సు న. లో జా మ్‌ కవిలాగానం చేస్తున్న డా వ్రసాదరాయలు వష వకూ న. ఆ. న. ం ౫ ఉండెల ష్తూలకాం కా రక్ష స్ప్రైష్టాగ నవలల. థి జు వశే 4/0 న్‌ గ్ర లస చ న్‌ు వ స (( నాలో ॥ స్స ఫు క్ర లం ్‌ అధ్యక్షత వహించిన “నహజకవి' మల్లెమాల

1 = గ్‌ ॥ తా మ స | కీ లను . బా న టమ ల ల త. ,// న్డ్‌ ౯ న! పట యాం న. అం ళు న స; కవి సమ్మేళనం (ప్రారంభించిన డా! బోయి భీమన్నను నత్కరిన్తున్న డా! ఉండేల మాలకొండాలె న న. య... ల ల్‌ ॥ జం ర: క ] రా సట చం త ల= వి శ ట్‌ గి శీ రా స్తా (51 ఇక న వో స్టో _ న. నస స్ట ్‌ + ళీ న్‌ ౮ / నహ ॥ ర్ట ష్ట గ్‌. నం + కవితాగానం చేస్తున్న డాకి వోగేటి అచ్యుతరామశాస్త్రి

ననన ననన న్‌ | | న మం " నళ శో న్నే ల | భత - విట క క్ష ॥ గ్‌ ప ల న | ం / లం శా కం పంచా శాంకు గ త్త వసు సళ స్‌ శే నై | ర! చ జే [ త. ర త ౯ క్‌ సీ హి శయన - ల్లు స. న టా సా న “టప. డు శ్‌ టె క మ. + న్‌ పట. 21 వా తీతక యయ యా స ప్‌ |) శ ళ్న,ణ త్తి జు షే పతన టన. [్‌ ప ్‌ మ ॥ ట్రం నం [1 రం టం స. | ' యు శే సస స. వ గ్‌ దా! ఆ వ / ర్‌ స లు. ల్లో ట్య క్ష ల ఖా? న యు... య మట పు నన నం. వునన టన. మ ప బు పహ. ధన న్‌ నం ఆసా. మన్య! య్‌! రాం ర నన్‌ క సర రన నన యన గ్‌ టన | నష్టివూర్తి నన్మానం అందుకున్న డా! ఉండేల దంవతులు

హ్‌ సనన ననన నానన నన కె |! ర్త. వాజి ల శ (1%. న న ళల స షళ్స ప ఈనచ్న ల! లో ఇ స ర్య ల స. ఖే. న గా భ్‌. గ య ఎంతటి వషా. (న. వషప్బపూర్తి సందర్వంగా దీవిన్తును పెద ల స్తున్న పెద్దలు "శ్రీ, డి. శ్రీ వాదరావు, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, మళ్షైమారి ప్రభృతులు గ ర్‌ స్యా భి . ఈ [1 థం తాక బాల న 0. భళా లం నం. ఉన ల తాను ష్‌ స య (1 రుచ టా ఇక ళ గల న ష్‌ .! | 1" ్‌ (ప ము. మట (న న చయలు “ | ణే శీ! సం శ సన సతి క మ... ల ః న... గోట్‌ * స (సే ప్‌. ఆ. బ్‌ మ. ర్‌ ను, క 1 ॥ తొాలాం క అవ్వల షి గీతాని ఆల | ఎ ఎన్తున్న ఎల్లలు ( న్లలు (మనుమలు)

స 4 సా ర లా గ కు న

య్‌ /! టీ 1 మై ల్‌ | 010

| న్యు ననా 1 టం న. కస 2 | [| సన్మానవతం నమర్పిన్తున =

( స్బీన్తున్న సభాపతి శ్రీ డి. శ్రీ పాదరావు మం! 1. టీ. క. 1 నం స. 1 1 స్ట టా చడ న... (స టీము టు... న... ళ్య గ [1 ( పం 1 న! గ (1. ట్‌ 1 12 (| (యము ఖగ ... “ఉండేల కవితా విజ్ఞాన పీఠం ఆవిమ్మరి భా మ్కరిస్తున్న గుంటూరు ేషేందశర్మ

| న్‌ ర్ట్‌్రి (్ర వూ. న, . ప! మా = ర్తి వ లే (1 (స ల స గ చ గ. న్‌ (న / ఇ (గ త హీ మ ల్‌ న్‌్‌ ఉల పష క ళు న నో + ్‌ మం లప రస్‌ 7 . + ళు ళ్‌ | లే ని ఇషా నాట ల -ళో ణీ అధ్యక్షోపన్యానం చేస్తు ళా లుకు | ను! నో స. న మఖ లలో . రే నా ఈ తుక్రిస ట్‌ ప జ 5 క చలి న్‌ా | లాలి స్త్ర న! | బా స / 1 (| జ్‌ శ మ ్‌ | 1 అల్ల రా | (/ | గష స్స + ఇ న్‌ (౯ ॥ | స ఖో! న! న. న స | ॥ వేదికవె పె ఆసీనులెన అతి న అతిరధ మవిగ్ర ధులు

(| వ్‌. రం క. ల్ల నుం న. స ఉట అ కన య సా అయాన్ల అమవూ, " ళ్‌ (| (నం. టన కాఅంా అ. ప. వ టణీ (సల్ల! ర్తి మపాత్త కు న?! . న. వం... .. ప. || స శర లా. రి 7 క్‌ న్‌ ఉరగ మ న 1. ||| శ. | గ్‌ (1 శ చాజకా క ప ఉనై షష్టిపూర్తి నభలో [పతి స్‌ స్పంది న న్తున్న డా! ఉండేల

/. ఇ ఖాయం ఇఫ్‌ ఇల్లి సాం శాం 3001221 0౯ 497, *0౮521085 4౫0 ౦౦124 క

ఆ౦78బాంనినా 0౯ 014 &0605% 17, 1992

కీలివ్‌5్‌ యా 1 2౧ శ్ర2జరే 1ం 100 జ 18 కష ళ2ేజ31 225 స ౧1 1కి 6౦0%644ఉ6€1%8 రా, 2౧4612 4212101642 కెఆడెదా 5025110002 +011 6160721008 0% 23.8.92 2 జళ 1062 క0272€0% , సొౌాడేఆా202రే. అ. సీడి 1210062 కంకర? 149 0019 60౧€210414664 +0 6 62156 01 2626900368, వెంఆళా? 21౧64 0112000209? కా 2౬15 03 1 కీ జం6+466 26171169, [౧6 25 20016764 2 ౧126౦6 01 ఏశేక 090 ₹ ఇ 11666 127 చజళి 115 56271069 26 061% 6008౧156 ఇం6 0% 118 ౦6౦64౪10౧1 +16 07౯20౧15 210% 18 0101150112 2 5066121 1క5ట6 '1టా29216124 స క "150 +06 004101 &1 1.

9606655,

1

/ల60% గ్రసలజిజండేి (మ ఈ జూ2 క 2522 ఆరం)

వరా సనం. తర ంవాతరితెరే ష్‌ బై)” 26, 1992. ౧11౬౧౫ 14101157౬౧ గషసింణలణ%ష ౯౧4౦౬6౪ ౧౫2 10. కఈ2/7464/92. తీరాలి 5గీ 65 2 ఉత 76207 తతర €0 2066 60౧46 0౯. 72౧6612 శగీం246002644 గండ 00 5504258 6100027622 6౭19౨24 €6€40ర5 ౪122 ౨6 4464 ఉ౧6౮64 €౧6 26501668 0 2745422970 2102 ఉర ౭ ౦0€262 66260242 ఉతక5క061ఉ63005 8 ₹7480 ంశిళ2ి685 తల గితళ2లిర వతరగతి లికి ని 68 4జ౮జంని 23, 21992, ౩౧6 6౬46 2 504౪78012౯ 185 59210౧0 5000506 0౪6 ₹€0 ఇతని €00 ౧౦6౦౭510౧7. పై ౪458 బా. గింరీడ్‌” ఆ 2000 326 రం 226. ₹ ౪న5%0 €8060 0626522 5£2025 45060 ౨0276242 ౨22 58ట66౮655. (ఆ. ౮కన4గలి స ౧7౯007.) .

ఉం గూడా ఇ ఇగాగ ఇగ ప ఇళ 1షంర-110001 11111 తిం 05కి ౨81౮ క! కకం ఈ 111 వాాాంగిింటా[0స &౩[049 0ఉకో[ో6 హాకా కా ౧౭11110001 తీకతై5 5 క 9.8 ౨ 8౫ రేండ5696 10 )౧౦౪ ౧౬6 వెం 10646318 21 210062 28డెడ వ[&5610007601 0౮ఆ160%8261005 ఆ ౨ఆ1గర 0౦7౮801564 0౧ 2326] తింరా56, 1992. వై ౨ 1096 +€౧46 60916 ౨02 811 ఇడం ౦0 ౩196 ఇంటెడ డడ 089108610౧ 8౧6 ఉం౧౦ంఎ64 606 166838 ౨66 202601 ౪ ౪. 7౧6628 గజమత)1ం00౧రడ 646? క! ₹ఇంి1018 వరైగిం౬6న 6ఉ5విఆ౦ం18117 ల! €0ఆ ఓశఆం10 చే అరెంండ6101%. క 1౩ ౨9064 ౫ ౮౦౦64 ౯15068 0% 616 ౦6౮౬581005. (తం లో (స )

రంల డం లం లం లలల లం లలల రంల లం డం రం లం లం లం లలల టల. శుభాకాంకలు యల ఉండేల వారికీ అన్నుడే అర్జవా వీండ్లు వచ్చాయా! నవనవోన్మేనమైన ఉత్సావాంతో ఉరకలు నేన్తూ ఉండోల నూలకొండారెడ్డిగారు 62వ ననంతంలో (నవేశించ బోతున్నా గ్సారాని 4న నీటనో వద్యకవిత్తా రచన వీకధాటిగా సాగించి మవోకని శ్రీ, నాధుళ్లి చిన్నబుచ్చాడు, ఉఊండేలనారు. గజగమనంతో నడున్తుంది ఆయనవద్యాం. న్వూర్తదాయకం ఆయనభావం, మరిన్న ుడొందుకనో నచన కవితలోకీ మార్గాన్ని మార్చాడు, మదిని కోన్టొంచేది ఆయన వచన కవిత పెద్ద ఇంజనీరు మంచి కవి కానడం అసాధారణ నమ్మేళనం,. కవి ఊవోలోకంలో తోలుతుంటాడన్మి కార్యశ్తేతంలోకి పోడని జనవాక్పం. మాలకొండారెద్దేగాడు ఆ వాదును నమ్ము బోశారు ఇంజనీరింగు కలాశాల్క ఎవెద్వనంన్ర-ఇవన్నీ ల్‌ ఆయన కార్వశూరతకు (వబల నిదర్భనాలు. ఆరవై వండ లోఫున ఇవన్నీ సాధించారు. మరెస్టాన్ని మనహార్వాలు ఆయన గారు సాధించవలని ఉందో? వీటినన్నిటినీ సాధించేవరకూ వుండోలవాడు విశ్రమించరాదన్మి _ దానికీ తగిన నంటి బలం గుండొబలం ఆయనలో నిలిచి ఉండాలని ఆశిస్తున్నాను. యనకు నా ౦క్షలు./ క ఎలాజ్షల యు పచదానా,. రావ. దాం / న ఆవుల సాంబశివరావు వర రరర రరర లం రంల రం లలల రంల లం రం లం ప రంల యల. మేమెరిగిన ఉండేల 3

శంాదంాంారింంతంతంంతంతంంింతంతంంకంతంంంంంతంుంంతంలంతంతంకంకంనంు అభినందనలు (వముఖ కవి డా ఉండోల మాలకొండారెడ్డి గారి వష్టివూర్తి మహోల్సవం 2992 ఆగస్టు 23వ తేదీన హైదరాబాదు రనీందభారతిలో వజడవుతన్నందుకు చాలా నంతోనం,

డోీ మాలకొండారెడ్డిగారు బవలముఖ (వజ్ఞాలి. సివిల్‌ ఇంజనీరుగా ఆ

రంగంలో శిఖరాలు ముట్టిన సాంకేతిక విజ్ఞాన కోనిదుడు. బాల్యంనుంచి

(ఫొఢ కవితాం రాన్తున న్స వద్వ విద్యా (సవణుడు. నేతాబీ చర్మిభం,

వాంతిచక్రాలు వివేకానందుడు మొద్దలెన కృతులు కవిగా తొలుగు సాహిత్య

క్రేలొంలో డా! మాలకొండారెడ్డ గారికి నమున్నుత స్టానావ్ని నంతరింవ

దేశాయి. ైతన్య భారతి లాంటి ఎనో ఓ విద్యానంస్పలు అనేక సొంన్క తిక

నంఘాలు ఆయన నేతృ్చత్తాంలో దాతృత్వాంలో వర్షిలి విశేవ కీర్తి (గ్రతిష్టలు నముపా్తించుకున్నాయి. మ్యైతిక్తీ సొజన్యానికి ఆయన (వతిరూవం,

వష్టివూర్తి జరువుకొంటున్ను మి(తులు డా మాబకొండారెడ్డి గారిని నా సదయ

వూర సకోంగా అభినందిన్తున్నా న్నాను. / రా

సి. నారాయణ రెడి

యె

యెస్‌ ధాన ఎంర్‌

తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం

దం న్తాన్తనానా బంద లటటందనన

విింింింలంతంెంతంంంతంంండటంతంంలంతటంనటంనంనంంతఎంంతంంనంంంటంతండ0 రత ₹/1తషత 707 22 22060242 2442 హ్‌ 2 జజిపుంజ/౫ 2402 607- పట కంట 2౧4 ంంం4టంటిర గ 20 డడదూ ల్లో లస్తుడదా?- రండ 6గ4లడ౭74బాంర20గ ఆం 40 2టం డోయిి 00626071 జంత ₹272 0020006 ఉంటం ంగ్టాంశపంటోంగూ. 7 7౭4 74 5ట జసగటా (07 6ట్‌ గ్రా 2౫4 46444 గట / (| గే న్‌ లగ 20 42? 240 $/11013167 01 51319 10 36య0గ౧620/ 5664100౧. [10550015. గీ[0[౧901007 దారాంంాయాంోలల వేమెరిగిన ఉండేల 5

[1౬53461౬

207 సాలలు 7660 70౫ ఈ28ం6టూదంం0౧ రజ రగారంబూ ల్ల ల౭ంలాల 70జా జంయదంంరూల గ కోలగోద్రైలిద!ే 92 టం డ్రా! 22020042 6జ్రా ఆ౫ళడటో 72 రీట్తో- కళ్ళ 742774౧

కహ (264 622 2౧ 26026242 244 స 7272227 2/4 వ పంజ౫ “27 ఈ 7047 2060 2002 6 ఈం లా కూ 224 20బబ 24 తర౭య గగ 4పి ైైబో 022 దత్‌ గడ లర్జుటా గదయా ౫ అజంల్యాయాళ౭ 444002 గరప 0602500 12 ౮062ట్త 2 ల0గంటా 67268టా ఈ 70:2 లి ఈైంళడూ ల. 272 260024 224 240024 ఈ 24 ౭040౮బ రో మం ంండల్త 727=

హ్‌ పం7బా ఎలాటా 2 0౫ అంయదంంంటులి 4 గగ గళం ౨౫4 2 46242 22 జగ4౭త్త 26600204 274 జ0464 తం 2 దరూ జం 727 752060౫ ల్లో 020% 2౫4 ౮0022046 లజంైజలాల ఎడలాట్‌ (027 ఈ అజ్తంణ ల్లో బజ0202 0204044620 ఈ1జీటాా,

. 26001 తహ ంయా07 జంజడ ఆగంంత రంలో 22 ఈం బైటాబా రో కంల నం | త్‌ 62 గ్రర్రాగగం2 20 4జిటూ

ని౬౧౫| నగి ం0టతసంగింళ 14. ౬౩ జం75% ౧౦౧ 10౦64401 & 5౮6౬10 ౧౯౬4013 0౦౪౫. ౦౯౫౫0౧4 ౧4౨౬514 మఏకుతంకఎకఎకఎనంఎనఎనంనఎనటంనంనంకఎకుఎంంింింింంంంకంనుననటఎక ఎంకాం మేమెరిగిన ఉండేల 6

రరర లయను ర నరనరం రాం డంమంయమాన! 9౬57 ౪*/15[48౬5 1 2౧౧ 9౫19౧౧60 ౧4౧౧౫ 10 [౧0౪ 1౧21 ౪0౪ 26 ౦0౧6౬౦11౧0 16 '5౧49౧/౧00గ౧ 06169/41005 ౦01 ౧ ౪౮౧ర612 42460౧౮4 గ౧6రర, *౧౦గ| |! ౧౧౦౪౫ 10౧ ౧౧౦౯౭ 112౧ ౧౪౦ ర604665. 8651665 061౧00 & "60066 ౬౧91066 &౧6 £ర002ఇ100౧159ఓ 0/౧14414640౧64 ౧6౦౮6౮౪ 13 ౧0౪4౧ 10౧ ౧19 (8061480౧ 259 2 గిం61 2౧౦6 ౧౧6౧ ౪/౧6/౧8౪6 1166 15 & గగి/!54[1116401411 ౧4౧10౦౮124గ/ 10! 16560౪7215 1166 ఆ౮4౦!, 1౧1818 15 ౪౮౧౬౬. [4)/ ఇ550011ఇ100౧ ౪1౧ 0/౧ 1412600౧62 గంరర/ ౧9 086౧ ౪6౧/ 1౧1౧౧416 06020456 ౪౧6౧ | ౪29 16 0౧241౧౫౭4౧ 0 0౧4120౧౫74 80౧4684 1౧96169 0 600౧0106, ౧6 ౪౭9 6 56016120/. 116 ౪5 ౧0౬ ౦౧|/ 2౧ 20169 గం౦గ౧1౧19౯410/ 061 2 ౧౧ ౪00 108- 1౧౦౪౦౧1 2౧౮ 00616 02౧౧౧౦౧ ౪౧0౧ ౧1౧ 1౧6 6౧116 512%“, 001 19200100 2౧౮ ౧౦0౧-1600100 2౧6 ౪/6 ౧46 ఇ 3౧౧౦01) ౧౧ 6౪/౧౩ 19 9౧1౧9 16౧6౧8. [169 15 ౧౦౧65 2౧6 9[2190౧గ/0గ౫౪4౧6. ౦౪౫ 8 2౧ 1౧౧౦గ౧౧|౧6౪౧50౧ 1౧ 46 00౧91౧010౧ 2౧౦ ౦౦౧౧౧6౧౦6గ౧౧౪౧| 01 116 [18010111, 2 ౧౧6౮102! 1౧9110410౧, |! 2౧౧) 96/6 ౧9 ౧౧౮5. 06 న1210౧9 1 0౧౫౦121 ౧016. 0౧ 1౧15 ౧209౫/ ౦00419810౧ 01 ౧159 5%29౧1000గ%1, 1! ౦0/69/౧౧౫౫ ౦0గ- 9౧౫01280౧8 ఇడ ౧౧౩/ ౦6 10/ ౧19 10౧0 2౧6 58006551౪1 116. .. న. 0౯ ౧. 3౪/4 ౧౬౦౦౪ ల |! రు? ౨న 111... " | 01102407 50౧౮౦౯0౫ 70 715 2౧౯౩1050౫7 ౦౯ $౫0౦14 రర లర లయ రంల రరర రరర రరర లర లర రరర రర! మేమెరిగిన ఉండేల 7

దింతంతంనంతంతంతంతంతంంంంతంండంతంతంతంతంతంతంతంతంతండంతంకఎతంతంంనంంతటకుకం ఉండేల మహాకవి = డా బోయిలభీమన్న (మనవోకన్సి కవిలోక రవి ఉండేల మాలకొండారెడ్డ గారి వస్తివూర్తి ఉత్సవంకోనం) ఉండేల మాలకొండా! భండన భీమేశు చేతి బంగరు కొండా! దండాలి దుండగుల బా గుండాలి సదా జనాళి గుండెల నిండా! హన్యము నుండి సర్వ విధ సృష్టి జనించిన శ్రీ, (ప్రతీకగా మాన్యుడ వైతివీ జగతి మంచి తనమ్ముల కెల్ల కేందమై, ఛాన్య ధన ప్రసిద్ధ కవి తాదిక సంపదలందు నీదె ప్రా ధాన్యము నేడు; అధునిక ధాతవు, దాతవు నేత వాంధ్రులన్‌ | పుట్టుక తోనె "పెల్లుబికి పాంగిన సాహితి కానకట్టలన్‌ గట్ట, రస్మార్హతన్‌ తెలుగు గడ్డను సాగొనరించు నట్టి వీ యట్టి నవాయ్యధకళ్యస మ హర్షిని సన్నుతియింప కింకిణుల్‌ గట్టిరి ఎందరో తమక లాలక్కు నీదిర షష్టీపూర్తనన్‌! దాదాంాంంంంంంంంాయాయక్తన్ధన్థైలాననడ్తకారారారాయాంారాయాదాయాయాంం

ంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంంింతంతంతంలంతంతంతంలంతంతంతంలంంలంలంతంతంతండంతంతం

కృతులు నిర్మించటయె కాదు కృతుల నెన్నా

అంకితము గొన్న కృష్టరాయలవు నీవు!

కవుల బోషించు మేటి భాగ్యమ్ము నీది

ఛశ్రీకరము మాకు నీకు ఆశీస్సు లిడుట!

షష్టీపూర్తి నీది సాహిత్య రస పుష్టి

శిష్ట జగతికెల్ల ఇష్టపూర్తి!

నూట ఇరువదేండ్ల మాటను మన్నించి

మరొక వష్టిపూర్తి మనుచు నిన్ను! దామంనఎనఎతండంఎకుంతంంంంండంతంంనంంతంతంకంనంంకుకంతంతంతంతంతంతంతంతంతంకంకు

మేమెరిగిన ఉండేల 9

మామింతంతంతండంతంతంతంతంతంతంతంతంంతంతంింండంతంనంంనటనంంంింలంనటఎనంంటంత0ం “*నా సహకని అభినవ కవికోకిల త్రి = ఉండేల = గుంటూరు శేషేందశర్శ్మ 20వ శలొబ్దారంభంలో భారత దేశం ఉషు కమలంలా విచ్చుకుంటున్న రోజుల్లో వచ్చిన నవీన పరిమళ వాయువుల్లో భావ కవిత్వం ఒకటి. అనాటి మనుషుల్లో మాలిన్యం లేని వృదయాలు స్పందించేవి. కనకనే గాంధీజీ మాటలు ఆమనుషుల మీద పనిచేశాయి. అలాగే కవుల మాటలు కూడా ఆ రోజుల్లో దేశం మీద ఒక మెస్మరిజంలాంటి వాతావరణాన్ని వ్యాపింప జేశాయి. శ్రీ రాయప్రోలు కంఠంలో (ప్రారంభించిన ఈ శాబ్దిక మెన్మరిజం సుమారు “40, 50ల వరకు కొనసాగింది. దేశాన్ని ఒక ఉద్యానవనంగా (ప్రజల్ని పక్షుల పాటలు వింటూ పక్షివెంట పరుగులెత్తే పసిపిల్లలుగా మార్చింది ఆ మెస్మెరిజం కనకనే ఆనాడు ఆదర్శాలు ఆకర్షించినంతగా (ప్రజల్ని ఆర్థికలోభం ఆకర్షించలేదు. (ప్రజలు త్యాగాలు చెయ్యడంలోనే ఆనందం పాందారు, ఆత్మాగర్వం అనుభవించారు. అది ఆదర్శయుగం.

ఆ యుగాన్ని ఆవిమృరిన్తూ “మామిడి కొమ్మమీద కల మంత పరాయణుడైన కోకిల స్వామికి మొక్కి” అని ఎప్పుడు రాయ్మసోలు గొాంతెత్తాడో అనేక రంగు రంగుల పక్షులు పేరులేని పక్షులు కూడా కొమ్మ కొమ్మలో పాటలు పాడాయి తెలుగు మధురాక్టరాలు కూజించిన ప్రథమ కోకిల స్వామి రాయప్రోలెత్కే ద్వితీయ స్థానంలో ఉన్నాడు 'కవి కోకిల, దువ్వూరి. ఆయన “నక్ష్మతమాల” పద్యాలను ఈ వాటికీ మరచిపోలేరు. ఆయన్ని “కవికోకిలొ అనే బిరుదుతో ఆంధధ్రావళి సత్కరించింది.

బహుశా “40% 50ల మధ్య నేను చిట్టిపొట్టి కవితలు రాస్తూ ఉన్న రోజుల్లో ఆనాటి మధుమయ వాతావరణంలో ఆత్యంత మధురాక్షగ్రాలు తెలుగు వాయువుల్లోకి వెదజల్లిన పక్షి ఉండేల మాలకొండారెడ్డి. నెల్లూరు పురమందిరంలో కేవలం తంట నడకలా

తాంకంకంతంనంతంింిదంిండంన.ంనంనునంతంటంనంనంనంతంఎతటంనంకఎనంఎంటంంంంఎనంి0ం యువకుడైన ఉండేల తన “నుభాష్‌ చంద్రబోసు” కావ్యాన్ని గొంతెత్తి వినిపీస్తుంళే (శోతృగణ నమ్మర్హంగా ఉన్న ఆ విశాల మందిరంలో నేనూ ఉన్నాను తన్మయావస్థలో.. ఒక కిశోర శకుంత కంఠం అనేక (పాఢ హృదయాల్ని అలా మోహమాయా మూర్చితుల్ని చేయడం ఒక అద్భుత సంఘటన.

ఆయన వద్యం వద్యంకాదు. అదొక మంతదండం. నేను నా తన్మయావస్థలోంచి లేచి చూచేసరికి అభినవ తిక్కనగా ఖ్యాతిపొందిన కీ.శే. శ్రీ దుర్భా స్ముబహ్మణ్య శర్మగారు, శ్రీ, ఉండేలకవిని అభినవ కవికోకిల బిరుదాంకితుడ్ని చేస్తున్నారు; సభ కరతాళధ్వనులతో మార్ముమోగిపోతోంది. నేను సంతోషంలో మునిగి తేలుతున్నాను. అశేష (శ్రోతలు "పెద్దలు చుట్టుకొని ఉన్న ఉండేలను కలుసుకోవడం నాకు దుష్కరమయింది.

అప్పటినించీ శ్రీ ఉండేల రాసిన అవిచ్చిన్న కావ్యపరంపర ఆయన తెలుగు పద్యానికి నేర్పిన నవ్యనాట్య కళావిధానం. ఆయన ఈనాడు అత్యుత్క్బాష్ట కవుల్లో అగస్టానం అలంకరించిన నిరాడంబర సాధువ్యక్తి. ఆయన షష్టి పూర్తి ఆయన నుంచి ఇంత “మధుమయ ఫలాన్ని” సాహీత్య స్ష్మేతంలో పొందిన తెలుగు వారు ఆయన యెడల చూపీంచవలసీన బుణ విముక్తి రూప ('ప్రశ్రియ అని చెప్పాలి.

చ = స్ట హైదరాహిదు -]3 మేమెరిగిన ఉండేల 11

రారారారాంంారాదాలదాదాందాంరాంంారారారాంలాంారాదిరారారాదాలణంకంటంంకు ఆయనకానిది ఏమీలేదు మనిషిలో రెండు మానస శక్తులు గొప్పవి ఉన్నాయి. స్మృతి, విస్మృతి. వేటిలో ఒకటి మరచిపోకుండా కాపాడితే రెండవది కాపాడుతుంది జ్ఞాపకం చేసుకోకుండా జీవన సుఖానికి ఈ రెండూ కూడ సమానంగానో అసమానంగొనో అవసరం, నాలో (ప్రధానమైంది మొదటిదే. అందుకే (పాజ్ఞాలెన మాలకాండారెడ్డిగారిని మరచిపోలేదు, వారితో సంబంధం తొలిగి మరవాలసినుత దీర్రకాలమై నప్పటికీ. ఇందుకు నా స్మృతి (ప్రాబల్యం కొంత కారణమే కాని అంతా కారణం కాదు. మిగతా కారణం కొండారెడ్డి గారిలోని స్వీయ వైలక్టణ్యమే. ఎప్పుడు వారితో పరిచయం, ఎక్కుడ పరిచయం అనే కాల, స్థల విషయాలను వదలి ఎటువంటి మూనవునితో వరిచయం, ఎటువంటి మానవీయతతో పరిచయం అనే వాటిని కదలకుండా చూస్తాను. కాలాన్ని తోసేసి చెప్పినా కూడ అది చాలాకాలం అనీ బహుచాలాకాలం అనీ చెప్పక తప్పదు. స్థలాన్ని చెప్పకపోయినా కూడ వారి ఇల్లే మా సమానేశానికి భూమిక అని చెప్పక తప్పదు. మా ఉభయులకూ మిత్రుడు సత్యనారాయణ రాజుగారని ఉండేవారు. కొండారెడ్డి గారిలోన్సి విలక్ష్యంత ఏమిటి? కొండారెక్డికాని వారిలో కంటే? ఆది ఆయనలోని వాల దృక్పధం, విశ్వదృక్పధం, విశాల విశ్వదృక్పధం, విశ్వ అయన వపు మేంాజనిత ప్రజ్ఞ వృదయజనిత స్రతిస్పందన, ఒక్క పాటలో చైనా ల్‌ ఒక్క మాటలో చెప్పాలంపే ఆయన ఏమికాదో ఆయన అంపే అంద్రా పీ పదీ ఏమి లేదు. ఏమీ లేంది ఆయన కాదు. క దు అంతా ఉన్నదే ఆయన. 161 ౧౦1 ౧౮౦౧6 ౧8 13 ఇరగ డా. సంజీవదేన్‌ శ న

వొదారాలిఎంలరాదాండాంంతంలింిటంలలదాదాదారాండంలకంతంందాడారాంంం అభినందన డొ. దోవులవ్నల్థి రామానుజరావు శ్రీ మాలకొండారెడ్డి గారికి అర్వ్వై యేండ్లు నిండినవన్నమాట నాకు ఆశ్చర్యం కల్షించినది. ఆయనను చూచిన వారివ్వరు యీ మాటను నమ్మజాలరు. ఇంకను (ప్రభుత్వ ఉద్యోగంలో ఉన్నారని ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారని చెప్పేతే ఎవ్లరెనా విశ్వసించవచ్చును. ఆయన మాటతీరు, వ్యవహార సరళి ఆయనకు యాభై సంవత్సరాలు ఉన్నవని చెప్పితే చూచిన వారిని నమ్మింప జేస్తుంది. ఏమై నప్పటికినీ తేదీలను అంకెలను నమ్మక తప్పదు కదా! పుట్హేన తేదీని రికార్డు రుజువు చేస్తుంది. అందుచేత ఆయనను అర్జవె సంవత్సరాలు నిండిన నవయువకుడని మనం చెప్పవచ్చును. ఆయన ఉత్సాహం, కార్యదీక్షత అటువంటివి. మాలకొండారెడ్డి గారి అర] సంవత్సరాల వయసు లో నా పరిచయం ఇంచుమించుగా ముప్పై సంవత్సరాలని చెప్పవచ్చును. కాజీపేటలో రీజినల్‌ ఇంజనీరింగ్‌ కళాశాలలో ఆయన లెక్చరర్‌ గా పనిచేసినప్పటినుండి నాకు పరిచయం. అనేక పర్యాయాలు ఆయనా నేనూ హన్మకొండ నుండి హైదరాబాదు వరకు బస్‌లో ప్రయాణం చేసినాము. హన్మకొండ నుండి హైదరాబాదు వరకు ప్రయాణం 4 గంటలు. ఈ నాలుగు గంటలు మేము అనేక విషయాల గూర్చి ముఖ్యంగా సొహిత్య విషయాలను గూర్చి ముచ్చటించుకొనేవాళ్ళం. మాలకొండారెడ్డిగారు నెల్లూరు వాస్తవ్యులు. నాకుకూడా నెల్లూరులో సాహిత్యో పాసక్సులైన మిత్రులు చాలామంది ఉన్నారు. నెల్లూరు సొహీత్య సంస్థలు, ఆ సంస్థల నిర్వాహకులు నాకు బాగా తెలిసినవారే. అందుచేత మేం ఉభయులం ఆ సాహిత్య సంస్థలను గూర్చి వాటి నిర్వాహకులను గూర్చి మాట్లాడుకొనేవారం. ఆ రోజుల్లోనే మాలకొండారెడ్డిగారు కవిత్వం (వ్రాన్తుండేవారు. ఆ పుస్తకాలను వారునాకు బహవూకరించినారు. మంచి కవిత్వం వ్రాసి ఇంపుగా చదవడం మాలకొండారెడ్డీ గారీ (ప్రత్యేకత. నెల్లూరు విద్వత్కవులకు ఆలవాలం. మాలకొండారెడ్డి గారు కూడా విద్విత్మవియే.. వారి కవితలో ఎక్కువగా వృత్తాలు ఉండేవి. వారిది సంప్రదాయ బద్ధమైన కవిత్వమనే నా అభ్మిప్రాయం. సభారంజకంగా వారు గొంతెత్తి కవిత్వాన్ని చదువుతారు. ఇటీవల వారి కవితా ధోరణి కొంతపూరినది. ఆధునిక తారంతలారారారలరాలలంతంంరంంంంంింతండుకంంంంకంంండంకంకంకం మేమెరిగిన ఉండేల 13

ఏశంతంతంతంతంంనంింంంుంంింకంింలిఎంతంంంంింతంింంంంంంంింంు (ప్రభావం వారి కవిత మీద గోచరిస్తున్నది. వస్తువును ఎన్నుకోవడంలోను, రచనా థోరణిలోను ఆధునికత మనకు కన్పిస్తున్నది. ఇటీవల హైదరాబాదులో జరిగిన అనేక కవిసమ్మేళనాలలో వారు చదివిన కవితలు విని నాకు ఈ అభిప్రాయం కలిగినది. కవియైన మాలకొండారెడ్డిగారు వృత్తిచేత ఇంజనీరు. సంస్కృతాంధ్ర భాషలలో నిష్టాత్తులన మాలకొండారెడ్డిగారు ఇంజనీరింగ్‌ కళాాలలో అధ్యాపకులుగొ బోధనా వృత్తిని స్వీకరించినారు. ఉపాధ్యాయులుగా మంచి పేరు గడించినారు. ఇంజనీరింగ్‌ కళాశాలలో వీరికీ మంచి పేరు ఉండేది. (కమ(క్రమంగా మాలకొండారెడ్డిగారు తమ కార్య స్హేతాన్ని హైదరాబాదుకు మార్చుకొన్నారు. హె దరాబాదులో అనేక భవనాలను వారు. నిర్మించినారు. ఇందులో వారి సృజనాత్మకక్తి (ప్రతిబింబిస్తుంది. చైతన్య భారతికి ఎవరు ఏ పదవిలో ఉన్నప్పటికిని మాల కొండారెడ్డి గారు ఆ సంస్థకు నిర్వాహకులుగా తమ స్తీ సామర్థ్యాలను 'ప్రదర్శించినారు. ఈనాడు మన రాష్ట్రంలోని ఇంజనీరింగ్‌ కళాశాలలో ఛైతన్య భారతికి (ప్రత్యేక స్థానం ఉన్నదంటే అందుకు ముఖ్యకారణం మాలకొండారెడ్డి గౌరి శక్తి సామర్థ్యాలవి నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చును. ైతన్య భారతికి తోడుగా "హైదరాబాదు నగరంలో ఆత్యంత ఆధునికమైన పరికరాలుగల ఒక వైద్యశాల (1090121) రానున్నది. ఈ వైద్య కళాశాల ఆవతరణకు విదేశాలలో ముఖ్యంగా అమెరికాలో ఉన్న ఆంధుల సవీయ సహకారాలు లభ్యమైనవి. (ప్రపంచంలో చాల మంచి వైద్యశాలలో ఈ వైద్యశాల ఒకటి కాబోతున్నది. ఇందుకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్టం మాలకాండారెడ్డిగారికి బుణపడీ ఉండవలసి ఉంటుంది. మాలక్‌ండారెడ్డిగారు. కవి పండితుడు, బహ్ముగంథకర్త. ఉత్తమ శ్రేణికి చెందిన ఉపాధ్యాయుడు. అనేక సంస్థలను నిర్మించిన సృజనాత్మక కక్తిగల నిర్మాత. ఆయన అనేకసంస్థలకు సహాయం చేసేనాడు. హై దరాబాదు నగరంలోని సాంస్కృతిక రంగంలో పనిచేసే వారందరికి తెలిసిన సత్యమే. ఆయన పరోసకార పరాయణుడు స్నేహశీలి. పరమేశ్వరుడు ఆయనకు ఆయనకుటుంబానికి సిరిసంపదలతో పాటు ఆయురారోగ్యములు (ప్రసాదించవలెననీ నా (ప్రార్థన. ఈ సందర్భంలో ఆయనకు నౌ పుభాకాంక్షలు, సన్మానసంఘ సభ్యులకు నా అభినందనలు. తః ా౫..శఎరాంింఎంంంింంంంంంుంునంంటంంంంంంంింంంింంింం మేమెరిగిన ఉండేల 14

వాంకుతంనంింింనంంంింంింంింిదడాంింింింంంంింంంంింింతంంంండంలంత0ం శుభాకాంకలు ల

సాహిత్య సాంకేతిక విద్యలు, సరస్వత్కీ లక్ష్మీదేవులవలె ఈ మిత్రుని యందు సనంగమించుట పూర్వపుణ్యతరు పక్వఫలము,

'పెన్ననీళ్లు మాలకొండారెడ్డి యువ కవితను పోషించినవి సీంహపురి సంస్కృతి ఈయన జీవితమును తీర్చిదిద్దినది. వంశవర్రని నెల్లూరు ఆడపడుచును 'వెండ్డాడినాడు, పట్టినదంతా బంగారం కాగా ఎన్నో సంస్థలను స్థాపించి పాలిస్తున్నాడు.

కవితా కళా రసికత్క అంతర్జాతీయ పారిశ్రామిక విద్యానెపుణ్యము, నిర్మాణ కాశలము, దాన గుణము ఈయన కీర్తి స్తంభాలు; వాటిని వురుగు బెట్టినది ఈయన విన్వమత, అలుసులేని స్నేహమధువు.

చిన్ననాటి చెలిమి-కలిమి నన్ను ఈయనలో బద్దుని చేస్తున్నది.

భాగ్యచక పరిభమణాల ఎగుడు దిగుడులు చూచి, అనుభవించి ఆత్మ జ్ఞానమును పొందిన కర్మయోగి- ఈయన.

ఇట్టీ సద్గుణ రాశి 60ఏండ్డు నిండి పారలౌకిక కాంతి మయ (ప్రాంగణంలో (ప్రవేశిస్తున్నాడు. ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్య (ప్రాభవములతో జీవితమును సుఖప్రదము చేయమని హరిహర నాధుని (ప్రార్ధిస్తున్నాను.

నే కళాప్రపూర్ణ మరువూరు కోదండ రామిరెడ్డి నెల్లూరు ళా దిాతఎకుంకకఎతఎతఎనఎంతంనంఎనంఎతంలంలంంతంటకంకంకంతఎకనఏంంంంంంఎట కండు మేమెరిగిన ఉండేల15్‌

దం నంనంతంఎతంతంనంతంతంతంంతంఎనంనంంంలింంంనంక ఎంఎం ఉభయ కళాశణిలి | = తూమాటి దొణవ్వ (ప్రతీతాంధధ్ర సాహితీ న్నేతాన కర్తలుగానేకాక్క కారయితలుగా, (యేరకులుగ్యా అనుమోదకులుగా చతుర్విధ భాగస్వామ్యం వహించి పేరుపెంపులు గడించిన సుకృతులలో ఉండేల వారిది మొదటివరుస. ఉత్తమ కవితా- వాస్తుశిల్ప కళారంగాలకు నంబంధించిన ఉదాత్త నిర్మాణ నిరూపణ నిర్వహణలలో సచివత్వవేకాక్కు సవ్యసాచిత్వం సెతం స్వీకరించి (ప్రచేతసులుగా (ప్రథిత యశస్కు_లుగా పెద్దల సాధువాదాలందుకున్న పెన్నుద్దులు, సాహితీ కదన కుతూహలపరులు, 'కవి కిరీటి బిరుద విరాజితులు డాక్టర్‌ ఉండేల మాలకొండారెడ్డిగారు. వాస్తు శిల్ప నిషేనణమూ, వాస్తుశాస్తబోధనా పర్యవేక్షణమూ శ్రీ, రెడ్డిగారు చేపట్టిన ప్రధాననృత్తిలో నిర్వహిస్తున్న విశుద్ద విభాగాలు. వస్తు కవితా విష్కరణమూ, విస్తుల సాహితీ పరిపోవణమూ వీరు తలపెట్టిన ప్రవృత్తిలో నిరూపిన్తున్న (ప్రసిద్ద (ప్రయోగాలు. విమల విచార పారగ్గులిన డా.రెడ్డిగారికి జగదానంద వర్ధనాలెన స్టాపత్యవిద్యా సాహిత్య విద్యారెండూ రెండుకళ్ళవంటివి. ఆచరణ శుద్ధమైన వ తీ ఆలోచనాబద్ధమై న (ప్రవృత్తీ ఈ రెండింటా దృఢవ్యుత్పత్తిన, (ప్రగాఢ (ప్రపత్తినీ సంతరించుకున్న మహిత సంస్కార మూర్తులు శ్రీ, రెడ్డిగారు. ఈ వృత్తి ప్రవృత్తి (ప్రపత్తి వ్యుత్పత్తులకు బాగా నిగారింపులు నవదరించినది. నిసర్లసిద్దమూూ సంసర్ల ఫుద్ధమూఐన వీరి ప్రతిభా సంపత్తి అన్నింటినీమించి తను కర్తవ్యం పట్ల ఉండేల వారికి గల చిత్తపద్దీ, లక్షణాపద్దీ సువర్జ్హానికి సురభిళ మబ్చినట్లు. విశేషించి, (ప్రాచీనార్వాచీన రచనాకళా పథాల పరమైన సులక్ష సారాన్ని ఆపోశనం పట్టిన డొ. రెడ్డిగారి విశిష్ట కళాస్పష్టిలో సహృదయ (ప్రపంచ నంతుష్టికి నేపధ్యంగా నిలిచిన సామాజిక దృష్టీ సౌందర్య పరిపుష్టి సరిపాళ్ళలో సమ్మిళితం కావడం అరుదైన సంఘటన. ఈ రీతి ఉభయ కళా విలాసలాలస్నులెన డా. రెడ్డిగారి తోనూ వారి మేమెరిగిన ఉండేల 16

వంటింటి తంటంంుంఎుఎుంన నునన ఎడ మ ఎల శవము సాహితీ సమారాధనా విధానాలతోనూ (ప్రత్యక్ష పరిచయం సిద్దించడం మావంటి సాహితీ రస పిపాసువులకూూ సామాజిక తత్త్వజిజ్ఞాసువులకూ హర్షవర్హనమై న సన్నివేశం. ఈ తీరు సుువతులు సవ్రతులుగా, సహ్మవతులుగా తటస్ట్రపడడం మా సుకృతవిశేషం.

్రీ/ రెడ్డిగారి నహవానులూ, అంతేవానులూ, అనుయాయిలూ, అభిమానులూ నిర్వహించ నియోజించిన వష్టిపూర్తుత్సవం శుభావహంగా, ముదాసహంగా సాగాలనీ, శ్రీ, రెడ్డిగారి ద్వితీయ షష్టిపూర్తి కిది మొదటి మెట్టు కాగలదనీ హార్షికమైన మూ ఆకాంక్ష

“శతంబీవశరట్‌ వర్షమానః

శతం హేమంతాన్‌ శతమువసంతాన్‌ "

శ్‌ ఏంజుకంకంతంతంకంతంతంతంతంకంకంతంలంతంంతంతండంకంకంకంనంతంతంంతంంంింంంింతం మేమెరిగిన ఉండేల 17

చంతంంింతంింతంతంతంంతంింతంలంింలంతంలంంింంంంంంంతంంంంతంతండంకంతం సాహితీ బంధువు - స్నేహసింధువు దోవ బావు రెడ్డీ ఉండేల మాలకొండారెడ్డి అనగానే నా గుండె గుబాళిస్తుంది. ఒళ్లు పులకిస్తుంది. కారణం ఆయన అచ్చమైన స్వచ్చమైన కవి కావటం. వృత్తిరీత్యా కాక ప్రవృత్తిరీత్యా సాహిత్య జీవి కావటం. ఆయన పేరు వినగానే నాకు స్పురించేది ఆలోచనాత్మక కవిత్వం, అమృతానంద రసానుభూతి ఇలా (వ్రాస్తాను అలా (వాస్తాను అని (ప్రకటనల జోలికి వోక్క (ప్రసన్నమైన కవితారచన చేస్తున్న సృజనశీలి ఆయన. నేను ఆయనను ఒక కవి మితుడుగా సాహితీ బంధువుగానే ఎరుగుదును. ముస్పయి అయిదేళ్లుగా నాకు ఆయనతో ఉన్న సంబంధం కవితా బాంధవ్యమే ఆయనతో కఠిసి నేను ఆ మధ్య బ్యాంగ్‌కాక్‌లో (వ్రపంచకవుల నుహాసభల్లో పాల్గొన్న మహానుభూతి మరుపురానిది. చిరునవ్వు సిరినవ్వు రూపం కట్టుకున్నట్లు భాసించే ఆయన మూర్తి నన్నెంతో ఆకర్షిస్తూ ఉంటుంది. పలుకు పలుకులో ఏదో చమత్కృతి చిలికించే చతుర సంభాషణుడాయన. ఆర్మధప్రదేశ్‌ ర్యామ్టావతరణ నాటికి “నేతాజీ” “వివేకానందుడు” రసానందస్నాత్తులైన ఆయన కవితా (సనంతి హైదరాబాదు డెందంలో చిందులు వేసింది. ఆ తర్వాత మూడు దశాబ్దాలలో మూడు పాయలుగా (ప్రవహించి (ప్రగతిరథానికీ “కాంతిచక్రాలు" సంధించి మార్పు మాలక్ష్మి కొప్పులో “మొగలిరేకులు” సవరించి దురాచార దుష్టళక్తులమీద “ఒడిసెరాళ్ళు” కురిపించి విజయ భావ్వార్హవమై విరాజిల్లినది. నేటికి ఆయన రచించిన అయిదు కావ్య(గ్రంథాలు ఆధునిక తెలుగు సాహీత్య నందనంలో “కవితా కల్పకము”గా విస్తరించి వెలిగిపోతున్నది. సవ్యసాచియైన సాహిత్య విజయుడు శ్రీ, రెడ్డిగారు. నలుబదైదేండ్ర (క్రిందట (ప్రారంభించిన ఉండేల వారి సాహిత్య యాత సావాసోపేతమై, దేశభక్తి విలసితమై “నేతాజీ” సుబాష్‌చం[ద్రబోసుచేత వీర భారతికి అరుణారుణ తిలకం దిద్దించినది. నినర్గనిశితమై న కవితావేశం హృద్యపద్య విన్యాసం చేసింది. 'నోతాబి ఊదిన స్వాతం(త్యదీక్షా శంఖం భారతాంబకు ఎంతటి (ప్రమోదం మేమెరిగిన ఉండేల 18

దాుతండంతంంంకంన ఎక ఎఎం ంకుఎనంంింలంంంింతంనంునుఎనంకఎనంకంఎనునఎంిు కలిగించిందో, ఈ రెడ్డిజీ కట్టిన స్వతంత కాన్యరచనా దీక్షా కంకణం. శారదాంబకు అంతటి ఆనందము కలిగించి ఉండాలి. (ప్రవానభారతీయుల మవీసనభలో “నేతాజోవాణి చేసేన (ప్రబోధం కవిహ్బదయాన్ని కదలించిన తీరు చూడండి.

“ఆ సభలో (గుధా వివష్లలై పరతం్మతత మీద ఇడ్లముల్‌

దూసిరి హుంకరించిరి సతుల్‌ సహితంబును వారు నెత్తుటన్‌

(వ్రాసిన సంతకాలెరుపు పన్నాయ తగ్గక వోసిపోవకే

భాసీలుచుండె నేటీకిని భారతనారికి కుంకుమాకృతిన్‌

భారతీయ రాజకీయ స్వాతం్యత్య సమరయోధ్యుడైన “నేతాజీని శ్లైఘించిన ఉండేల వారికలం మానవలోక ఆధ్యాత్మిక స్వాతంత్ర శాంతి దూత వివేకానందుని వరించింది. మత మౌఢ్యం వెరితలలు వేస్తున్నలోకానికి వేదోపనిషత్‌ సారాన్ని అందించిన అపూర్వ విజ్ఞాన (ప్రజ్ఞానమూర్తి వివేకానందునికిర్తిని తేట తెలుగు పద్యాలలో పలికించింది. అందుకే “వివేకానందుడు” మాలకొండారెడ్డి కవితా కన్యాకుమారికి అభ్యుదయభాన సాగరుడెనాడు. “గౌరీశంకర శీర్షదుర్గమ జటాకాంతార నంభూత గంభీరాంభోధి విజ్బంభదంబరధునీ విస్బార వినృష్ట కార్దారాపాత సహససమోయన నరేంద్రస్వామి వాగ్దాటి” అమెరికాలో అలనాడు జరిగిన “విశ్వవమత మహాసభలో” విన్న “(కెస్తవ పండిత (ప్రభువులు” వివేకానందుని విశ్వ చైతన్య దీప్తిని భావించిన తీరు ఎంతో (ప్రశంసనీయంగా ఉంది.

“బావురె! పెండ్తియీడు పసివాడుగదా, మరి వీనిపుగరెలో

కాపురమున్నదీ వివిధఖిండ విభిన్నమత (ప్రబోధ వి

ద్యాపరమార్ధ లక్షణ సమన్వయశక్తి జగత్తుకంతకున్‌

చీపమితండటంచు వినుతించిరి సర్వసభాజనొత్తముల్‌ ”

(ప్రణవ ప్రణయ ప్రగతిధారా సమన్వయ సాధకమై న రెడ్డిగారి సృజనాత్మక సౌందర్యోన్ముఖ (ప్రయోజనశీల కవితాశక్తి వివేకానంద జీవితోదంత వేదవేదాంత తీరాలలో దివ్యరసానుభూతి వెలిగించినది. రెడ్డిగారి పురైలోకూడా ఎంతటి తాంత్రిక మంతక్తి ఉన్నదో!

మాల కొండారెడ్డిగారు అలవోకగా ఆలపీంచిన ఇండకాన్యాలన్నీ మూడు సంపుటాలుగా వెలువడ్డాయి. “క్రాంతిచక్రాలు-1959”, “మొగలిరేకులు-198 1”,

మేమెరిగిన ఉండేల 19

మహ్‌ంతంనంతంనంతంనంలంతంనునంనంనంఎనంనంలంతంనుంలంంమునంంలంలంనంనంనునంనంంంలంను “ఒడిసెలరాళ్లు-1986” దేనికది ఉత్తమకావ్య శిల్పానికి రసవత్తర భావుకతకు మైలురాళ్లు. పద్యశిల్చిగా (ప్రసిద్ధికెక్కిన "రెడ్డిగారి చేతిలో వచన కవితావతారం ఎత్తిన గద్యశిల్పంకూడ రససప్టావితమైంది. పద్యగద్య శాభాకోభితమై న ఆయన కవితా కల్చకాన్ని మధ్యమధ్య రాగరసా[ర్రంగా గేయలతికలు అలుముకున్నవి. పలికెడిది కవిత్వమై నపుడు, పలికించేది భావనాశక్తి అయినపుడు తాను పలికినదెల్లా రమ్యరసానంద కల్పకము కావటం సహజమేకద్యా!

కవికోకిల దువ్వూరి రామిరెడ్డి నిర్యాణం (1౩-9-1947)లో ఈకవి చూచిన దయనీయదృశ్యం చూడండి.

కలము హలమ్ముగా సమధిక (ప్రతిభావిభవమ్మెజోడు గ

త్తలుగు, ,నవాంధ్రవాజ్యయ పదమ్ములు సాగొౌనరించ్చి దివ్య కొ

వ్యలతలునాటి, పెంచి ఫలవంతము చేసిన కర్షకుండ! నీ

పాలమదినేడు బీడువడిపోయెగదయ్య కళావిహీ నమై ”

“రెడ్డిగారి హృదయం శోకతప్తమై కరిగి బీడుపడ్డకవితా కేదారాలలో మళ్లీ వాడిపోని కావ్యవసంత వాటికలనునాటింది. కవికోకిలకు మరణం లేదని కమనీయ సత్యాన్ని చాటింది. 30-1-1948 నాడు పూజ్యబాపూజీకి ఆయన ఘటించిన భాష్పాంజలి “బర్షలైన అమృతభాండమ్ము దొరుకున్నా శకలములకు 'పూజసలిపినంతొ అంటూ నవకవితామృత భాండాలను నింపింది.

రాకెట్‌ యుగంలోకంూడా వీరవిహారంచేన్తున్న “రాతియుగం” మాలకొండారెడ్డి [కాంత దర్శనానికి కమనీయోదాహరణం. “అందాల చం్యదునిలోకూడ అన్నీ కటికరాళ్లు- అంతగా ప్రయాసపడి అమెరికనులు తెచ్చినవి రాళ్లు” అని అన్నప్పుడు కవితా సరస్వతి ఒడిలో నిజానికి ఆయన కుఠిపంచినవి అపూర్వ భానరత్నాలు. ఆయన కవిత్వం రాళ్ళమీద (వాసినా, కృష్ణమ్మ నళ గమీద (వ్రాసినా చెక్కుచెదరని శిలాక్షర్రాలుగానే నిలిచిపోయాయి. “గర్జించే మబ్బులు" చేసే "హెచ్చరికలు, “బాటవ్రక్కన చెట్టు" వేసే (ప్రశ్నలు ఆయన సదపదంలో నినదించే, పల్లవించే బుక్కులు.

ఎన్ని “ప్రభావాలు” ఆయనమీద కనిపించినా ఆయన వినిపించేవి మాత్రం అక్షరాల ఆయన “భావాలే” ఉత్తమ (ప్రభావాలను తన గుండెకు హత్తుకుంటూనే

మేమెరిగిన ఉండేల 20

వితంకుాతఎకంకఎకఎఎకఎకఎంఎనఎంిునఎుఎనఎఎనటఎఎకఎంనఎఎకకంంంకఎతంును నిత్యసత్యాన్వేషియై సుందర నందనారామాలను ఆవిష్కరిస్తున్నాడు. వాస్తుశిల్పియై, భావశిల్పియై వాస్తవ భావలోకాలు నిర్మిస్తున్న ఆత్మీయులు డా![ఉండేల మాలకొండారెడ్డీగారు (వ్రాసిందేదో కలకాలం ఉండేలా అందరి డెందాలలో వెలుగుతూ ఉండేలా (వ్రారు. ఆయన అల్లిన అల్లుతున్న _కెతల మౌలక్‌"ండలు నివిల జనాభ్యుదయ శిఖరాలె వర్హిల్లాలని ఆకాంక్షిస్తున్నాను. ఆయన షష్టిపూర్తి ఆయన నూతన కవితా సృష్టీకి మరొక శుభారంభం కావాలని ఆకాంక్షిస్తున్నాను. షల (| క్‌ ఛో న! కాళ చె మో 0౯౮.90 గ66. 101 10.10, సహ |్లో / ౧0౭6 10.5, ౮౮0189 ౧119, నూ. గ6-500 034 హాదాదాంతంంంతంతంకంతంంకంలంంతంతంకందాదాంాదంతంంకంంతంకకంటరాంందాం మేమెరిగిన ఉండేల 21

తారకంతంంింతంఎనంతంకంంకఎంంింఎనఎతఎకఎకంతఎకంంఎకంనఎనంంఎకఎాకఎ ఎఎం క్ర “దిరుకానుకి వాన్తుళిల్సి బి.యన్‌. రెడ్డి మాజీ ప్యార్హమెంటు నభ్యులు చెతన్యభారతి అధ్యక్షులు డా!ఉండేల మాలకొండారెడ్డితో నా పరిచయానికి పదిహేనేళ్ల వయసు. ఆయన వరంగల్లు ఇంజినీరింగు కాలేజీలో (ఫ్రాఫెసరు. నేనసప్పటికే జంటనగరాల్లో వాస్తుశిల్పిగా ఆనాటికి నాకున్న గుర్తింపే నన్ను మాలకొండారెడ్డిని కల్పింది. పెద్దలు శ్రీ బాబులునెడ్డిగారు, మాలకొండారెడ్డిగారు భాగస్వాములుగా హె (దాబాదులో నిర్మించిన హోటలు సిద్దార్థకు, నేను రూపకల్పన చేయడం తటస్థించింది. అప్పటినుండి మా అనుబంధం అవిచ్చంగా కొనసాగుతూనేవుంది. యీ మా పదిహేనుసంవత్సరాల పరిచయం మాలకొండారెడ్డిని ఇంజినీరుగా, కవిగా నేను అర్థంచేసుకునేందుకు అవకాశం కల్పించింది. నాకు తెలిసినంతవరకు మాలకొండారెడ్డి అపారమైన కార్యదక్షత వున్నవ్యక్త యీనాడు జంటనగరాల్లో వున్న (వైవేటు ఇంజినీరింగు కళాశాలలన్నింటిలోను (ప్రధమశ్రేణి కళాశాలగా పరిగణింప బడుతున్న వ్రైతన్యభారతి వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకరు. 1979లో ఒక ఇంబినీరింగు కళాశాల స్ట్థాపీంచాలన్న ఆలోచనతో నేను మిత్రులు శ్రీ యోగయ్య నాయుడు కమలాకర్‌ రెడ్డి మాలకొండారెడ్డి నలుగురం, అప్పటి ముఖ్యమంత్రి మాన్యశ్రీీ డాఃమలి చెన్నారెడ్డి గారిని కలవడం వారు రాష్టంలో ఇంజినీరింగు కాలేజీల కొరతను గుర్తించి వెంటనే మాకు అనుమతి ఇవ్వడం జరిగింది. ఆనాటినుండి యీనాటీవరకు ఆ ెతన్యభారతి కళాశాల పురోభివృద్ధికి కార్యదర్శిగాను (ప్రిన్ఫిపాలుగాను ఎంతో కృషి చేశారు. (ప్రస్తుతం కార్యదర్శిగా లేకున్నా ఆయన సహాయ సహకారాలుమాత్రం అవసరమై న మేరకు అందిస్తూనే వున్నారు. అంతేకాదు అమెరికాలో ఉన్న (ప్రవాసాంధుల సహకారంతో డా!సుధాకర్‌ రెడ్డిగారి నేతృత్వంలో శామీరుపేటలో శరవేగంతో నిర్మింపబడుతున్న “మెడీసిటీ"కి కార్యనిర్వాహక కార్యదర్శిగా వుంటూ ఎనలేని కృషీ చేస్తున్నారు. ఇహ వ్యక్తీగా మేమెరిగిన ఉండేల ౨౨

లర రరర రం రరర రరర రన రయరాయరాయరాయ రారారా రాలా రాయరు రం రర! మాలకొండారలెడ్డి గారి గురించి చెప్పాలంటే ఆయనలో అసాధారణమైన కృష్మి పట్టుదల 'రెండూవున్నాయి. ఆయన యీనాడు ఇంత ఉన్నత స్థితికి రావడానికి అవి దోహదం చేశాయి. ఆయనకు సాహిత్య, సాంస్కృతిక రంగాలపైన వున్న అభిమానం కొద్ది యీ మధ్య జంటనగరాల్లోని అనేక సంస్థలకు (ప్రత్యక్షంగాను, పరోక్షంగాను యధాశక్తి సహాయసహకారాలందిస్తున్నారు.

డామాలకొండారెడ్డి సాహి త్యరంగానికి చేసిన క [షీ దేశంలో ఆయనకొక (ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించిపెట్టేంది. ఆయన ఎనిమిదవ తరగతి విద్యార్థిగా వున్నప్పుడు (వాసిన నేతాజీ కావ్యం బవుముఖ (ప్రశంసలందుకున్నది. ఆ తర్వాత (వ్రాసిన వివేకానందుడు, కాంతిచ[క్రాల్హు మొగలిరేకులు, ఒడెసెలరాళ్లు ఇవన్నీ ఆయన (ప్రతిభా పాటవాలకు అద్దంపడుతున్నాయి.

“రవి అనీ ఒక ఇండికలో-

వైన రవి

(క్రింద భువి

మధ్య నున్నది పైరవి

“రాతియుగం ఖండికలో -

రాతియుగం పోయిందట

రాకెటుయుగం వచ్చిందట

చర్మితకారులు చెపితే

ధరి(తిజనులు నమ్మాలట!

విద్యార్థులు బస్సులపై విసిరేవి రాళ్లు

నువ్వూూనేనూ తినేవి బియ్యంలో తెల్లరాళ్లు

(ప్రతిదినం మహమం[తులు

(ప్రతిష్టించేవి పునాదిరాళ్లు

మహాత్మునంతటివాణ్ని

మరుగున 'పెస్టేవి పునాదిరాళ్లు

అంటూ నేటి సామాజిక స్థితిని చిత్రీకరించడంలో వ్యంగ్యం వున్నా ఎంతటి

మేమెరిగిన ఉండేల 23

నిజాన్ని (ప్రజలకందించాడో చూడండి. అన్ని విధాలా ఆవ్వమిత్రుడెన డా॥ మాల కొండారెడ్డి మెంన్నో (్రయోజనాత్మకమైన మంచి పనులు చేసేందుకు ఆయనకు పరిపూర్త ఆయురారోగ్యాలను 'ప్రసాదించమని మనసారా భగవంతుళ్లి వేడుకొంటున్నాను. అయన షష్టిపూర్తికి ఇదే నా చిరుకానుక. అ మేమెరిగిన ఉండేల 24

హంతంంఎకంఎతంటఎనంలంతటంన.ఎనంఎతంంతంనంండాంాంాంంంాంంంంందందడంండంకంకంనండం బవుముఖ (ప్రజ్ఞాశాలి ఇ యువకళావాహిని ఆధ్వర్యంలో డా|ఉండేల మాలకొండారెడ్డిగారి షష్టిపూర్తి మహోత్సవం 23.8.92 తేదీన రవీంద్ర భారతిలో జరుపుతున్నట్టు తెలిసి చాలా ఆనందించాను. శ్రీ మాలకొండారెడ్డి గారు ఉద్యోగరీత్యా అనమాన ప్రతిభా పాటవాలు కల్లినవారు. విద్యావేత్తగా రచయితగా బహుముఖ (వజ్ఞాశాలురు. అన్నిటీకిమించి నిరాడంబరుడు, స్నేహశీలి. వారి షష్టిపూర్తి నందర్భంగా హృదయపూర్వక శుభాకాంక్టన. ఈ ప్పుణ్యథంసతులు శతాధికాయుమ్ములలె యింక్షా ౮ ఎన్నో సమాజ హితైక కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలని కోరుకుంటున్నాను. భగవదనుగ్రహం వారికి ఎల్లప్పుడూ ఉంటుంది.

వృావి. సోమయాజులు

రంగస్థల సివీ కళాకారుడు లరారాంాలాంాారాదాంతంంరాారాంంాంకంరాలంంరాంంంంంం80

మేమెరిగిన ఉండేల 25

వింింటాదంకండంతంంంంటంతంంంటంంటంంతంం లండు ఇట్ట మంచికి ఉదాహరణ దర్‌ ఆచార్య. తిరుమల ఇవ్పటి వరకు సాగిన ఈ జీవితంలో నేనేదైనా గొప్ప నంవద సంపొదించానంపే అది మాలకొందారెడ్డిగారి అభిమానం మామే! ఆయన నాయందు ప్రకటించే అభిమానాన్ని నేనెప్పుడూ ఈ వచ్చీరాని అక్షరాలతో కొలవలేసు. ఆ అభిమానం లౌకిక వ్యవహారాలక్తి ప్రయోజనాలకి అతీతంగా వుంది. జన్మజన్మల సంస్కార బంధంగా భాసిస్తూవుంది. బాంధవ్యాన్ని మించిన ఆత్మబంధమేదో మాలక్షొ ండారెడ్డి గారినీ నన్నూ ముడి వేస్తూ వుంది. ఆయన్ని చూడాలని కల్సుకుని మాట్లాడాలని నా మనసు తహతహలాడుతుంది. అలాగే, నన్నుచూసినప్పుడు ఆయన కళ్లల్లో మెరుపులు మెరుస్తాయి. ఆ మనసులో కల్మషంలేదు, కొరిస్యం లేదు. నిండారా పసిపీల్లవాడులా నవ్వుతూ పలకరిస్తారు. అటువంటి మహావ్యక్తులసుండి అటివంటే పరికరింపే చాలసుకుంటాసు నేను. మాలకొండారెడ్డి గారిని నేసర్జం చేనుకున్నంతవరక్రు ఆయనొక్ష కారణజన్ముడు, ఒక మహావ్యక్తి కారణం లేకుండా వ్‌ కార్యమూ వుండదని నాకు తెలుసుకానీ కొన్ని జీవితాలు మ్యాతమే సార్టకమె, తమ 'వాతావరణ్లోన్ని, సమాజాన్ని, కాలాన్సి గే (ప్రభావితం చేస్తాయి. అటువంటి ఆదర్శవంతవె న శవితం మాలకొండారెడ్డి గారిది. బొట్టు బొట్టుగా మొదలై షుహాసదెలా మారి. ఎన్నెన్నో పేంటలు పండీస్తున్న వాడాయన. ఆయన ప్రణాళికా రనన్మ భవిష్యద్దర్శనం కొార్యాచరణ్క పట్టుదల, కృషీ-ఒక్కొక్కు పరిశోధనా (గంథానికనువన అంశాలు. ఆయన మేధలో సూర్యోదయాల్ని. వృాదయంలో చందోదయాల్ని నేను గమనిస్తూవుంటాను. ఆయనొక్త విజ్ఞాన-కావ్యసంగమం!. ఆయనొక పలికే హీ మవన్నగం! నడిచే స్వర్థనగం। లోకంలో డబ్బున్న వాళ్ళు కోటీశ్వరులూ చాలామంది వుంటారు. డబే ్ట ముఖ్యనునుకుంటే- “నాకేది గడింపడే ధనము కీర్తికి రావి ధనంబు కాల్ననే” మేమెరిగిన ఉండేల 26 ే

వాంాంింింంరారాంరాంాలిదంంాంంలంలంతంతటంతటంనంటయాంంంారారారారారాలా ల అన్నారు తిరుపతి కవులు. అదికాదు కోట్లు ధారబోసినా కొనలేని సవ్యదయత్క బొదార్యం, నమదర్శనం, నిగర్వం, నునంస్కారం వంటి మంచి గుణాలి శ! భ్యద్రపరుచుకునే శ్ర, మంతులెంతమంది వుంటారు? నకల సద్దుణాల పుట్టు మాలకొండారెడ్డి గారు. కోట్లకి పడగెత్తిన మాలకొండారెడ్డీగారెంత సాధారణంగా వుంటారో. ఈ అల్బుడొక అనుభవాన్ని చెప్పుకోగలడు. మొదట్లో ఈ "ప్పాదరాబాదులో కవిసమ్మేళనాల్లో పాల్గాంటున్నప్పుడు, ఆయన నన్ను వలకరించాలన్తి నాతో మాట్లాడాలని ఎంతో ప్రయత్నం చేసేవారు. నేను పట్టించుకొనేవాణ్నికాదు. తప్పించుకుని వల్లిపోవటానికి చూసేవాణ్ని. అలాంటప్పుడు ఆయన ముఖాన విరిసిన నవ్వుకి నేనిప్పటి వరకు తట్టుకోలేకుండా వుంటాను. అలా వుండగా ఒకనాడొక కవిసమ్మేళనంలో డా.దాశరథిగారు నన్ను మాలకొండా రెడ్డి గారి దగ్గరకు తీనుకువెళ్లి “తిరుమలగారూ! ఈయన (పాఫనల్‌ మాలకొండారెడ్డని చెతన్య భారతి ఇంజనీరింగ్‌ కాలేజి ప్రిన్సిపాల్‌- చాలా గొప్ప గొప్ప కావ్యాలు రాశారు. నేను అభిమానించే కవుల్లో వీరొకరు” అని పరిచయం చేశారు. అప్పటికి గానీ నా కాళ్లకింద భూమి పగళ్లేదు. అప్పటినుంచి మాలకొండారెడ్డి గౌరికి దగ్గరవ్వటానికి చూడలేదుగానీ ఆత్మీయంగా అర్జం చేనుకోటానికి (ప్రయత్నించాను. ఆ ఆకాశాన్ని, ఆ సము[దాన్ని ఇంకా కొలుస్తూనే ఉన్నాను. అర్థం చేసుకుంటూనే వున్నాను. మాలకొండారెడ్డి గారి కావ్యాల్ని, కవితల్ని నేనెంతో రస పారవశ్యంతో చదివాను. ఆయనొక వుంభావ సరస్వతిలా కనిపించారు. అప్పటినుంచి ఆయన మీద అభిమానం పెంచుకుంటూ వచ్చాను. చెదురుముద్నురన ఆయన కావ్యాల్ని, కవితల్ని కలిపీ “కవితాకల్పకము” పేరుతో (ప్రచురించటంలో బాధ్యత వహించాను. ఆ బృవాత్క్మవితాసంపుటి ఆవిషృృరణ, ఆయనకు “కవికిరీట” బిరుద(ప్రదానం నేనెన్నటికీ మర్చిపోలేని సందర్భాలు. ఒక విధంగా చెప్పాలంటే ఆ సభ మాలకొండా రెడ్డిగారి సాహిత్య జీవితానికొక పునరుద్ధరణోత్సవమని చెప్పాలి. అప్పటినుండి సహృదయలోకంలో ఒక పరిమళంలా ఆయన వ్యాపిస్తున్నారనే చెప్పాలి. ఈ విషయంలో నాది కేవలం ఉడుతాభక్తి అయినా నేనంటే ఆయనెంతో క సతజ్ఞతా పూర్వకంగా వుంటూవుంటారు. ఆది ఆయన గొప్పతనం! నేను ఆయనా కలిసి వ మేమెరిగిన ఉండేల 27

వికఎకఎతుఎకుకంకఎనఎకఎకఎనఎకఎకఎటంనఎంనంకంనికంఎతుఎతఎటండఎఎంకఎకననఎకఎనున.నక క ఎక దేశ విదేశాల్లో పర్యటిస్తున్నప్పుడు కూడా ఆయన ఆదరాభిమానాల్ని పుష్కలంగా ఆనుభవించిన వాణ్నినేను. ఆ (ప్రయాణాలూ, ఆ సాహిత్య నభలూ, ఆ పర్యటనలన్నీ నాకు మధురాతి మధురమైన సంఘటనలే, నా “అక్షర్రాగ్ని” వచన కవితా సంపుటిని అంకితం తీసుకుంటూ “స్నేహధార” "పేరుతో మాలకొండారెడ్డిగారు (ప్రకటించిన అభిమానాన్ని చూడండి. “అది హైదరాబాదులో ఏ కవి నవ్మేళనహపూ తెలియదుగానీ నన్నాకర్షించిందాక కలకంఠ కూజితం. ఒక నవసమాజ విప్లవ సంగీతం. అదే ఆచార్య తిరుమల కవితామృతం, మా సాహితీ బాంధవ్యం అలా _చిగురించి మొగ్గలు తొడిగి, వికసించి, పరిమళించి, ఫలించింది. మళ్లెల తోరణాలనేకాదు- మల్లెలతో రణాలు సృష్టించగల మధుర పదబంధ శిలీముఖ సవ్యసాచి యితడు. ఒక్ళవైపు నుడిని గుడిగాజేసి నవభావనా సౌందర్య దివ్య (పతిమల్ని స ష్టీంచగలడు. ఒక్షవపు నుడిని మడీగా మలిచి శ్రమజీవన ఘర్మజలంలో అభిషేకించి విప్లవ భావ సస్యాలను పండించగలడు,. భాషను, భావాన్ని న్ని సమాంతరంగా నడపగలడు తన కలాన్ని ఉలిగా తీర్చికటిక శిలలకు గిలిగింతలు పెట్టి కమ్మని కలలుగా మార్చే పదశిల్చి ఆచార్య తిరుమల.” మా సాహితీ బాంధవ్యం అక్షరంగా ఉండాలని ఆచార్య తిరుమల నాకు సమర్పిస్తున్న ఈ “అక్షరాగ్ని'ని అగ్నిసాక్షిగా స్వీకరిస్తున్నాను. "స్నేహధారతో (ప్రజ్వలింప జేసుకోవాలని ఆకాంక్షిస్తున్నాను.” నా “కవిదర్శనం' వ్యాన సంపుటికి 'స్పర్శనం' పేరుతో ముందుమాట రాస్తూ మాలకొండారెడ్డి గారు - “కలాన్ని ఉలిగాజేసి కావ్యసుందరిని మలిచే అక్షరశిల్పి “కవికౌస్తుభ” ఆచార్య తిరుమల” అన్నారు. ఒక ఇంజనీరింగ్‌ కాలేజి ప్రిన్సిపాల్‌గా మాలకొండారెడ్డి గారు ఎందరెందరికో ఎన్నెన్నో సక్టిఫికేట్ట్లు ఇవ్వవలసి వుంటుంది. ఇచ్చివుంటారు. ఒకడికి ఒక సర్టిఫికెట్‌ ఇవ్వాలంటే. అతగాణ్ని గురించి ఎంత అవగాహన వుండాలి. ఆంత గొప్ప వ్యక్తినుంచి ఓ సర్టిఫికెట్‌ పొందాలంటే మాటలు కాదు. మాలకొండారెడ్డిగారు వా మేమెరిగిన ఉండేల 28

వం లం రం రం రరర లయల రంల రం రంల రం రంల రం రంల రంల రం లం రం రంల రంల! కిచ్చిన యీ కితాబు విలువయెంతో ఆంధ్రసాహిత్య లోకమే న్మిర్ణయించగలదు. గానీ (వన్తుతం మ్మాతం నేనంతగా ఆయన అభిమానానికి అభినందనలక్లి (పా(తుజ్తయినందుకు ఎంతో సంతోషిస్తూ వుంటాను. మాలకొండా రెడ్డిగారు ఒకటి రెండుచోట్ల నన్ను పరిచయం చేస్తూ అక్టర్రాగ్నిలో కవితలు వినిపించి పరిచయం చేయటం నాకింకా కళ్లముందు తిరుగుతూనే వుంటుంది. "రెడ్డిగారు నేను నా రచనల్ని అంకితం ఇచ్చినట్టు గానే నేనెన్నో రచనల్ని అంకితం పుచ్చుకున్నాను. ఎవరి అభిమానాలు వాళ్లకి వుంటాయి. అంకితం ఇవ్వటం పుచ్చుకోవటమనేది ఒక వ్యాపార చర్చకాదు, సహృదయ స్పందన! అన్నారు కవినీ, కవిత్వాన్నీ చులకనగా చూసే వాళ్లకి మాలకొండారెడ్డిగారాక గుణపాఠమని నా విశ్వాసం! ఎందుకంటే ఆయన మట్టిలోంచి తన్నుకువచ్చి, శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించి, తన వూడలతో మళ్లీ ఆ మట్టిని ముద్దుపెట్టుకుంటున్న మహావటవృక్షం ఒక్క సాహి త్యలోకానికే అని ఏమిటి? విద్యావెద్య రంగాల్లోనూ సమాజ పురోభివృద్ధికి మాలకొండారెడ్డి గారు చేస్తున్న నిస్వార్హ సేవకి ఏ విధమైన గుర్తింపు చరిత్రయిస్తుందో గానీ న్నేవెైతే ఆయని స కృతార్జుడేకాదు చరితార్జుడనే అంటాను. ఇన్ని మాటలెందుకు? ఉంటి- మాలకొండారెడ్డిగారిలా వుండాలంటాను; ఎందుకంటే, ఏమంచ్చికైనాగానీ ఆయనాక తిరుగులేని ఉదాహరణ కాబట్టే! ఖీ న్న లు న సో | జు నా [! ఓల లన కి / * 0౧గంంజం 10౧212 ల ము ఖీ న ౧౬00౧౭9. 11-11-1522. త ( ఏం40[షర్ర2 రెం200, [గరు ౧011౧. ౨ింతంతంతంతంతంనంింఎనంంతంంతంతంనంనంనఎనంనంనఎనంలంనంతంనంనఎింనంనఎండంకంంికంనము మేమెరిగిన ఉండేల 20

రరర ల రరర రం రం రం రంల రంల లపల లం లం రంపం రరర! 0స౧ల౮గ౬0/ ౦౧ 1౦౪౬11౬011 0౪1 16698 116” ౧౦౫ 2021౧ ౧|| ౧౦౮౧1౧5 1౧9/ 60౧1 9111 10? 064 020 ౫౧14౧1 116 15 0౧9 900% 10౧౮౧౧69౧1 [౧౦9655 13 & 12౧06 ౮4009 1 1౧౧౦౩ 10 ౧6200 ౪8 68061 36౧౧౧౩ 10 ౧2100 11 8909 119 ౧9 ౧౧౦౪౭౧౮౦౧౮ 63 01 1019 015% 2041౧51 ౧౦౦5 0౧ 10 90౧106 116గ 115 10౪6, ౧౧15౩1౦౧, ౧2౦810౧ 70 5రీ60116 1$ 2 ౧259206 0 916గ10/ 119 ౪౧101609, 16౪6415 10/060౧ ౧1౩ ౪4౧60 ౪*౦గ ౦1 *ంగగ 169 940% 56౧ ౧56 ర/9.176500996 10 6౪0౧/ 6౫ 50% 13 2 ౧౬|| ౮ 161 180 10 [౧15 ౧2౧4౧౧౦౧ 1 ౪50% ౧1 ఇగ 0౫౧౧1౦ 0౧0/6 1152 1110౧212/28 125% 10 50216 0౧6 5౯/61961 4/61 - ౧6 1 2 0౧41౧ ఈ 10800141౧5 క! 11956 1100౧131౧5 &/6 2౫2/5 140౪100 ౪౧౫౬768 = విగ?! 54/4గ౮ఆని దాదింతాంాదారరాంరాందారాంంంరంారాంంిరాంలాంలలలలంలాలాలలలాలాల మేమెరిగిన ఉండేల 30

వింంతంతుననునంనంునలుననంనఎనంంంలంంునునంనితతననంనంానంతంతుతంాక ఎఎం (పుకృతి పరాకాస్ట అ = శాంతి నరూవ్‌ తరువు - నా - గురువు తనువు - నా - గురుతు చెలిమి - నా - నడక మరపు - నా - పడక ఇదీ - నా - చిరునామా ఈవలయానికి నా వీలునామా ప్రకృతి ప్రతిదానికీ గుర్తింపు ఆకృతి (ప్రతివారికీ - వర్తింపు ఇస్తాయి. కాలం అన్నింటినీ హరించి నీడలో, నిశ్శబ్దంగా, అడుగుల అచ్చులు లేకుండానడిచి పోతుందో కాలాన్ని ఓడించి ఒడిగట్టుకుని వడిసేలలా విసిరిన ఆరేళ్ళ బాలుడి కీ అక్షరాలు అత్తరుకు - పరిమళం అద్దే ఆర్భాటాలు పద్నాలుగేళ్ళకు కవిసమ్మేళనంలో ఎలుగెత్తిన ఉండేల గళం ఈనాటికీ (ప్రతిధ్వనిస్తున్నది సురభిళంగా గజదొంగలూ దోచలేని ధనం గజీతగాళ్ళూ కొలవలేని జలభవనం మేమెరిగిన ఉండేల 31

దాింతంతంంకంకంతంింతంకంకంకంతంంంతంంకంతంతంనంతంంనంంంంకంంతంకంతంకంు

ఈ “కొండ” నిర్మించిన విజ్ఞానభువనం

అద్దం ఆందుకోలేని ఎత్తులు

అందరూ ఆదరించే విసనయసంపత్తులు

ఈ కాండ గురుతులు

కాలం - చెరపలేనీ - గుర్తింపుకి

శతాబ్దాలు కొలవాలని - కారక్షస్తూ -

లు జి షః మ. ల్‌ మలో " 5%2౧1 5427000, ంం పాలో ॥ 1-1-230/2/11, 0014262021, గ్‌ా స్త శే ౮౪/06 - 500 020 వ్‌ాంందంింంకంకంనంతంింంింింింండంతంిుంణంతంతంఎనంంంంంంింంింతంలలంు మేమెరిగిన ఉండేల 32

లారారారారారారారారారాదారారారారారారంంరారారారాదారారారాదాదారారాదారాదారాం శతమానం భవతి క తు ట్ట! - ముదివర్తి కొండమాచార్యులు . / ఇ ఈ | వుస్తక ప్రచురణ విభాగం, టిటెడ్కి తిరుపతి కుల నిల్దేశక వాచకాలు తొలగిస్తే నా పేరు ముదివర్తి కొండమాచార్యులు కాదు; ముదివర్తి కొండయ్య. ఆయన పేరు ఉండేల నూలకొండారెడ్డి కాదు; ఉండేల మాల కొండయ్య. వృత్తిలో లేకున్నా (ప్రవృత్తిలో మా యిద్దరికీ సామ్యుముంది. ఆయనా, నేనూ అంతో ఇంతో కపయితలమే. 1048లో కాబోలు అభినవ తిక్కన దుర్చా నుబహ్మణ్య శర్మగారి సురుచిర పీరికతో, మహామహులు వేటూరి ('ప్రభాకరశాస్త్రిగారి అమూల్యష్రున అభ్మిపాయంతో అచ్చయిన ఉండేల మాలకొాండారెడ్డీగారి తొట్టతాలిరచన నేతాజీ కావ్యం చదివి ఉక్కిరి బిక్కిరె ఆయసకు లేఖ 'వాళెను. వారునాకు (ప్రేమనిభృతమైన 'ప్రత్యుత్తరమిచ్చారు. రెడ్డిగారి (గ్రంథాల్లో "వివేకానందుడు" మోచర్ల రాసుక్ష ఏప్త్రయ్యు పంతులుగారి నివాసంలో, “కాంతి చక్రాలు ఆచార్య ఆత్రేయ గారి గృవాంలో, మొగలిరేకులు యం.యస్‌. రెడ్డిగారి భవనంలో చూశాను. ఉండేలవారు నాకుగానీీ నేను వారికిగానీ పుస్తకాలు పంపుకోవడం జరగలేదు. 1965లో వెలువడిన నా “నారాయణమ్మ” కృతిని మెచ్చుతూ వరంగల్లు నుంచి ెడ్డిగారు నాకు జాబు రాశారు. మా మైత్రి కేవలం ఇచ్చిపుచ్చుకోపడాలతో ఆరంభం కాలేదని చెప్పడానికే ఈ విషయం ఇక్కడ (ప్రస్తావించాను. త్ర మాల కొ 'ండారెడ్డిగారి మీద నాకు (పేమాలిమానాలు "పెరగడానికి మరో కారణం కూడా ఉన్నది. విద్యారంగంలో సమున్న సత పదస్హులళెన ఆనం పద్మనాభరెడ్డిగారు ఉమ్మడి మదరాసు రాష్ట్రంలో 'పెక్టుబుక్‌ కమిటీ ఛైర్మెనుగా కొంతకాలం వున్నారు. ఆరోజుల్లో నెల్టూరి బుక్‌ పబ్లిషర్‌ శ్రీ, సుంకు శంకరంగారు “మీ పేరు పద్మనాభ "రెడ్డిగారు సూచించారు. తొమ్మిది పది తరగతుల విద్యార్థుల కోసం ఉపవాచకం కావాలి. గౌతమ బుద్ధ జీవిత కథ రాసి యిప్వండి. 'రెడ్డిగారికి చూపించి అచ్చువేయిస్తాను అని రారారారారారారారారారారారాంింంంంతరరాంతరాంతరరాంింరరిరారరంింిరిం8ం మేమెరిగిన ఉండేల 33

రాంంాంలాదాంాంారారాంాంాదాదాంాదాందారాదారాంంాంాదాయాంతంకంంంలరాంల చెప్పారు. శ్రీ పద్మవాభరెడ్డిగారు రచయితల సత్తా తూకం వేయగల దిట్టులు. మంచి విద్వాంసులు. అంతనారు నాకీ అవకాశం కల్పించినందుకు ఎంతగొనో సంతోషించాను. పుస్తకం పూర్తికాగానే సరాసరి సెల్లూరిలో రెడ్డిగారింటికి వెళ్లాను. వారు నా రచన సాకల్యంగౌ పరిశీలించి ఒక రండు మాటలు మార్చారు. మేకకు పర్యాయపదంగా నేను వాడిన “బస్తము"సకు బదులుగా “భాగము” అని వుంచారు. సుప్రసిద్ద పద ప్రయోగం బ్రంథవ్యాప్తికి ఎంతగా ఉపకరిస్తుందో చెస్పనపసరం లేదు. నా రచనా వ్యాసంగానికి దోహదం చేసిన శ్రీ ఆనం పద్మనాభరెడ్డి గారికి అల్లుడైన త్రీ ఉండేల మీద వా అనురాగం ద్విగుణీకృతచ్చైంది. మిరుమిట్లుగాలుపు “వేతాజోని ప్రశంసిస్తూ నేనూ, నారాయణమ్మను ల్లైఘిస్తూ వారూ (నాసుకున్న లేఖలు తస్ప సుల్లీ మామధ్య ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు లేవు. అప్పటి నుంచి ఇప్పటి వరకూ వీ మూడు నాలుగుసార్లో తప్ప మేము కలునుకున్నదీ లేదు. కాని నూ చెల్మికి సయస్పెంత అని ఎవ్నరెనా (ప్రశ్నిస్తే ఇచ్చే సమాధానం నలభ్రైనాలుగేండ్లని. మౌ "స్నేహం దేశకాలాదుల చేత పరిచ్చిన్నం కాలేదు. కవిగా మాల కొండారెడ్డిగారిని గురించి నేనిప్పుడు (క్రొత్తగా చెప్పవలసింది లేదు. ఆయన బాల్య (ప్రభృతి బాగా సంస్క ఎలొం(ధ్రాల్లో పరిశ్రమంచిన వ్యక్తి “చిన్నారి పొన్నారి చిరుత కూకటి నాడు రచియించితి మరుత్తరాట్బరితో అని చెప్పుకున్న కవి సార్వభౌముని కావ్యం కాల (్రవాహంలో కొట్టుకపోయింది. కాని పసీతసంలోనే రాసిన మాల కొండారెడ్డిగారి నేతాజీ కాన్యం సాహిత్యంలో స్ట్రీరంగొ వుంటుందని నా విశ్వాసం. మఘలో పుట్టి పుబ్బలో మాడిపోయే. కవితలు ఆయన చెప్పలేదు. “ఎన్నడు బెండుసల్కొదవ దెవ్యని వాల్మకు” అన్న పెద్దల వాక్యం శ్రీ "రెడ్డిగారి కపనానికీ పూర్తిగా అస్వయిస్తుంది. అడి పద్యమైనా, సదమై నా భావబంధురంగా శిల్ప సుందరంగా చెప్పే భావుకులను ఆయన మెప్పించగలడు. వాక్కులో ఒక్నవైచ్యత్రి త్మీవత్య చమత్కారం వుంది. మనిషిలోని నంయమనం, చిత్తపద్ధి నిర్భయత్వం రచనలో కొట్టిచ్చినట్లు గోచరిస్తాయి. ఇట్టే కవిత్లిడానికి వష్ట్యబ్దపూర్తి మహోత్సవం ఒక సాహితీ మహోత్సవంగా రంగ మంగళంగొ నిర్వహించడానికి రసీక నమాజం సంకల్పించడం ముదావహం, చిరకాల మతుడుగా నేను ఇందుకు మిక్కిలి హర్షిస్తున్నాను, శతమానం త - భవతి శతాయు, పురుషళ్మతేంద్రియ ఆయుష్యే వేంద్రియే (ప్రతి విాంనాంనఅంతంంతంుతదాంతంంండంతరారాదారారరంాంారారాంరారాంారాంంండ) 34

వంతం ంంంంరంంంంంింంింతంతం మానవుడు నంపూర్హంగా ఇంద్రియ పాటవంతొ నిండుగా నూరేండ్లు ఆయుస్సు కలిగ పుండుగాక అని పై ఆశీర్మంత తాత్పర్యం. ఈ మంతం యజ్ఞం చేసే యజమానుడి విషయంలో వినియోగనువుతుంది (ప్రతి నత్కార్యం ఒక యజ్ఞం కనుక అది నిర్వహించే కర్త విషయంలో కూడ ఉపయుక్తం కావడంలో విప్రతిపత్తి లేదు. ఇక్కడ జరుగుతున్నది షష్ట్యబ్దపూర్తి మహోత్సవం. అబ్బం కాలపరిమితిని చెప్పే శద్దిం. కాలం అనంతం, అర్హవె వర్షాల సముదాయం వషష్ట్యద్ది. ఇది మానవుడి ఆయుః పరిమాణంలో ఒక దశ. పుట్టింది మొదలు ఈ అరై యేళ్లలో మనిషి నిజజీవితంలో రకరక్తాలన ఆనుభూతులు పొందుతాడు. కష్టసుఖాలు, కలిమిలేములు చవిచూస్తాడు. వాటన్నిటినీ నెమరు వేసుకుని భావిజీవితంలో చేయవలసిందానికి ఒక చక్కని మార్గం ఏర్పరచుకోవడానికి షష్ట్యబ్ది ఆవకాశం కల్పిన్తుంది. కడచిన ఆరవైయేళ్లలో పాఠపాటులేష్ట నా దొర్లివుంటు అవి పునరావృత్తం కాకుండా చూచుకోవడానికి ఈ ఉత వం ఉపకరిస్తుంది. అనంతమైన కాలం ఆకాశం మూదిరి నిత్యం. కాలంతో సంబంధ పడని వాణి లేదు. ఇర్దవై నాల్గు అర్జీ మాసాలు, షడృతువులు ఒక సంవత్సరంగా పరిగణన చేసి, ఆ సంవత్సరాన్ని ఒక దేవతగా భావించి ఆరాధించడం వైదిక సంప్రదాయం. అందుకే ఏటా పుట్టినరోజు పండుగ జరుపుకోవడం. ఏటా జరిగే ఈ పండుగలో మాసం, జన్మ తిధి వస్తుందే గాని సంవత్సరం రాదు. ఆ భాగ్యం షస్ట్యబ్దినాడే కర్తకు లభిస్తుంది. అర్జవె పంపత్సరాల అధిదేవతలు, కృత్తికాడి నక్షత దేవతలు, ఆశ్వద్దామాది చిరంజీవులు, ఆయుస్సూక్తములు కలిసి నేటి షష్ట్యబ్ది యజ్ఞకర్త శ్ర, ఉండేల మాల కొండారెడ్డి గారి భావి జీవితాన్ని నిరమయంగాా, నిరాటంకంగా ముందుకు నడపాలనీ, మరొక్క (ప్రభవాది షష్ట్యబ్ది చక్ర పర్యిభమణాన్ని వారు సంపూర్తిగా దర్శించాలనీ నునసారా కోరుకుంటున్నాను. జఅనుకూలనతి క్‌్యలోం బనుగు నుతలు బంధు మ్య్మితులానందింవన్‌ మనుమా ముఖము కీర్తిం గొమమా చఉండోల నూలకొండారెడ్డీ బలిళమ్‌ ష్ణ 7౦. ౧౪9౩ 00గొనం౪గి6, గ. 1. 2016. 3 16902101 - 517 50/7. ంాంంంంంింంంంకంతంతంంంకంతంంకంంతంంంఎంంంంంంంంకంతు 35

హ్‌ంంింలదంాంంరాంాదిదదరారాంంాంరారంతాదాయుంంంతంతంలయయాలాయం అ క్రరమాల (ప్రాఫెనర్‌ ముదిగొండ శివ(వసాబ్‌ ఎంవా. పిహెచ్‌ లి

వస్తుశిల్చి వాస్తుశిల్చి

అక్షరశిల్సి అతండు

మంచికి మమతకు సమతకు

మారుపేరు అఆతండు

వెన్నవంటీ మనసుతో

కమ్మనైన మాటతో

అదర్శగురూత్తముడై

అమృతహృదయ రసజ్ఞాడై

ఉండే మహనీయ మూర్తి

ఉండేలాన్వయ సుక్షీర్తి

మాలకొండయా! కొన్సమ్సీ

మాలగసల్లిస కవితను

అరుపది ఆమనులపషిదష

అరుదెంచును సీకొర్లై

వేయిపున్నముల పండుగ ఇమ సులు దిశేఐసు నిండగ!

౨ 1592026500 013. క. నుల...

అఒల్ల ఆప్తవాక భం సాహిత్య (బవ్మా" 2౫ వి.వియల్‌. నరసింవోరావు పుట్టుకతోనే కవితా పట్టము చేపట్టినావు; పరమాద్భుతముల్‌ పుట్టుగద నీ కవిత్వపు గుట్టుల! ఉండేల మాలకొండారెడ్డీ! పదునాల్షేండ్లకె పద్యకావ్య రచనా (ప్రాగల్బ్యముం జూపుట న్నది 'నేతాజికృతింగనంబడు; “వివేకానందుడు'న్‌ నీ వివే కదశా సూచక కావ్యకల్పకము కాగా "కాంతి చడ్రాలు' నీ కుదురౌ (ప్రజ్ఞకు సాక్యమౌ; 'మొగలిరేకుల్‌” శిల్ప సౌగంధ్యముల్‌. వస్తువు తత్వము తెలిసిన వాస్తుకళాశిల్పివగుట వాస్తవజగతిన్‌ నిస్తుల కవితాకృతుల ప్ర శస్తముగా చూపినావు సత్కవిచచ్మదా! ఉడుగని పొట్టకక్కురితి నూరక బొజ్జలు పెంచుకొన్న (ము క్కడి మనుజాళి గుండియలు గొడగ నేసిన నీ కవిత్వమే “ఒడిసెల రాళ్డుగాగ పాలమోరల మంచెల కాపుకన్నియల్‌ తడబడి నిల్చి మెత్తురుగదా నిను, నీదగ్గుకైతకన్నియన్‌ ఉండేల్‌ దెబ్బలు పిల్లకాకు ₹ెరిగెన్‌; హోరెత్తవారాశి బ హ్మాండం బెల్ల (ప్రతిధ్వనించే; నవకావ్యాకాశమందాక్క మా ౮ మేమెరిగిన ఉండేల 37

హాచారాదారాంలనంంరంకంంుంంంంంరంంంంంంంంంంంంకాలకంకు

ల్కొాండారెడ్డి గళంబుమోగి?; కవులున్‌ కొండాడగా పాండితీ శౌండుల్‌ మెచ్చిరిి ఆడిపొడిరి మహోత్సాహంబుతో అర్భకుల్‌ విద్యార్థిదశయందె వివిధ ప్యాతలు చాల్చి

నటుడుగా జనుల మన్ననలు పొంది

అధ్యయ నాధ్యాపనాదులు కోధన

చోదన పరిపాలనాదులరసే,

(ప్రాచ్యవాశ్చాత్య విద్వత్పద్ధతు లెరింగి

కళల శా(స్తముల లోతులు స్పృశించి,

“కవి కృతిపతి, రసజ్జవతంన ముండేల

విశ్వహివైషాయన్‌ పేరుగాంచి,

మించె-మాల కొండారెడ్డి మంచి మనసు

మాలెకొండ రక్మీస్ససింహాలయ మన;

వ్యాసుని పురాణ మాళ్యాద్రివెభపంబు

నేటి ఉండేల గుండెలో నిదురలేచె,

“బాలసరస్వతి 'ప్రణయకచ్చపీ మీట

సాహి తీబ్ర్మ సాక్టాత్మరించె;

“కపికిరీటోక్షి కర్ణ కర్తవ్యబోధంబు

నర్తించె గోపాల నవ్యగిత్య

సుఖిదుఃఖ తంతువుల్‌ చూప బ్రీవ్వి[ా టె

వాస్తప మ్మెరిగించె “వద్రకిల్చి;

కావ్యశెల్పులు మెచ్చగా “అజంతాశిల్ని"

ఉండెబో ఉండేల గృండ్రె గుహల;

వన్న అమోఘుమౌ కావ్యనిచయ

మెట్టు సృష్టింివాడ వృండేల స్తవ

నలువదారు వసంతాల నాకెముయున

న లన క్తన్య్యరాందంంచతులల

సాహి తీజీవితమ్మెల్ల సఫలమయ్యె, ఆరువది యేండ్ల జీవితమునందు మహావిజయమ్ము లెన్ని చే కురినను పాంగిపోవుగద! కూరిమి మి్యతుల, బంధుకోటులన్‌, మురిపెపు టాలుబిడ్డలను, ముద్దుల శిష్యుల గౌరవింతు; వా దరమున జూతు వార్తులను ధన్యుడవయ్య గృవాస్థరత్నమా! వీ యమ్మ కన్నదో ఎవరికి గాని యీ “పసికూని నంచు తాపమ్ముదెంద్సి, జగతి మాలిన్యమ్ము క్షాన మ్మొనరించు “మడివేలుిదొరకు నమస్కరించి రాగరక్తుల మహారాజ్ఞి హుందాచూపు “కోడిముత్రైదువి గుణము మెచ్చి, ఇనుపదారుల మహాజనుల గమ్యము చేర్చు “ధూమవేణి'కి సుమదామమిచ్చి, “పుడమితల్లిని “భారతభూమి దలచి “అమ్మ'ను తలంచి, “కృవషవేణమ్మ' దలచి, జాలిగుండెలు తలచ్చి త్యాగాలు తలచి తొలుగ్గుకైతను గద్దెపై నిలిపినావు కవితకు వాన్తువిద్యకు వికాసము తేవలె నంచు స్వార్టితం బవు ధనమున్‌ బహుకృతిగ అర్హుల కీయగ లక్షలిచ్చుచుం టీవి; సుమనోజ్జ్ఞ యజ్ఞ సరణింబడి నీదగు షష్టిపూర్తి ఉ త్సవము చిరాయు రభ్యుదయ దాయకమౌగదు ఆప్తమి[తుడా। గః లం ఓ. సీ2గ2కగ్గ౧డ ౨2౦, | .గ౦.0-4. గం62 00100. 527007 సీ2్ర్రడగ " 1/69/2026 - 800 6606. ॥ ఏింంకంతంకుతంతంకంంకంకవతంతంతంతంనుతంకునంనుంునుంుతంకంంతంంంకు మేమెరిగిన ఉండేల 39

దారారారారారారారారాంారారారాలారారారారారారారారారారాదారారాంాదారాడాడారారశంతం పద్యం ప్రసాదం మాట మధురం ఆచార్య జివి,నుబవ్మాణ్యం డాక్టర్‌ ఉండేల మాలకొండారెడ్డిగారు స్నేహమూర్తి, మానవతాస్పూర్తితో మాట్లాడే సహ ఎదయళ్తి, కవితా పరిమళాన్ని విరజిమ్మే సంభాషణం వారి సహజగుణం. నాకు వారితో పరిచయం దాదాపు మూడు దశాబ్దాలనుంచి. ఎప్పుడు పలకరించినా నవ్వుత్నూ మనసు వెన్నెల చిమ్ముత్తూ కవితా చందనంతో సత్కరిస్తున్నట్టు ఒక అనుభవాన్ని కల్పిస్తూ ఉంటారు. నా అదృష్టం ఏమంటే మాలకొండారెడ్డి గారి బాల్యంలో, విద్యార్థి దశలో గురువులుగా ఉండి పద్యవిద్యకు పదును పెట్టుకొనే బాటను చూపిన వారిలో సుబ్రహ్మణ్య నామధేయులున్నారు. శ్రీయుతులు నూకరాజు వెంకట సుబహ్మణ్యం గారు వారికే కాదు వారి పుట్టిన ఊరికే గురువు. ఆయన (ప్రభావంతో మాలకొండారెడ్డి గారిలో సహజంగా పాటమరిస్తున్న సాహీత్య సౌగంధ్యం కవితాశక్తిని, రక్తిని సాధించగలిగింది. పోతన పద్యాలలోని మకరంద మాధుర్యం, మనుచర్మితలోని ప్రబంధ సౌందర్యం, పాపరాజు ఉత్తర రామాయణంలోని ఉక్తిలాలిత్యం మాలకొాండారెడ్డి గారిలో (తివేణీ సంగమంగా సన్నిహితం చేసినవారు ఆ గురువులు సుబ్రహ్మణ్యులే. ఆ తరువాత అల్లూరులో శ్రీ వెల్లటూరు సుబ్రవ్మణ్యంగారు, నెల్లూరులో “అభినవ తిక్కన శ్రీ, దుర్భా సుబ్రహ్మణ్యశర్మ గారు మాలకొండా రెడ్డి గారి సాహితీ వ్యవసాయానికి ఎంతో (ప్రోత్సాహాన్ని అందించారు. నన్ను చూచినప్పుడెల్లా దాక్టర్‌ మాలకొండా "రెడ్డిగారు ఆ సుబ్రహ్మణ్య గురుుతయాన్ని న్మరించుకుంటూ ఉంటారు, నా వట్ల ఏదో అవ్యక్త 'స్నేహబంధుత్వాన్ని ప్రసరిస్తూ ఉంటారు. మా యిద్దరికి అక్షరమైన ఆత్మీయత ఏర్పడటానికి నాపేరు ఒక ఆలంబనం కావటం నా అదృష్టం. మనిషీలోని మంచినే ఎప్పుడూ మననం చేసుకానే మానవతామూర్తి డాక్టర్‌ మాలకొండారెడ్డి గారు. నేను వ్రాసే వ్యాసాలనూ, చేసే ఉపన్యాసాలన్తూ, అప్పుడప్పుడూ పలికే కవితలను కూడా ఎంతో ఆనక్తితో పరికిస్తూ, పరిశీలిస్తూ మేమెరిగిన ఉండేల 40

రం లం రంల రరర లం ర రం రంల రం లం రం రం రరర లం రంల లలల లర లం. వాటిని చర్చల్లో (ప్రస్తావిస్తూ వాటిలోని మాటలతో సహా ఉట్టంకిస్తూ నన్ను ఆశ్చర్యంలో ముంచేస్తూ ఉంటారు. న్షూం తీరిక లేక పనుల ఒత్తిడిలో సతమతమయ్యే రెడ్డిగారు స్నేహితులను గురించ్చి వారి సాహితీ వ్యవసాయాలను గురించీ తెలుసుకొనే ఓపికా వాటిని మననం చేసుకొనే తీరికా కలిగించుకోవటం వారి సాహిత్య స్నేహాభిలాషను వ్యక్తం చేస్తుంది. మానవీయమైన విలువల మీద మాలకొండారెడ్డి గారికున్న మహనీయమై న గౌరవమే వారిలోని ఉత్తమ వ్యక్తిత్వాన్ని ఉన్నత శిఖరాల కెక్కించింది. మన్నన నిచ్చి మన్నన పాందటం మాలకొండారెడ్డి గారి గౌరవ సూతం. అందువల్లనే అందరిలో అజాత శ్యత్రువులాగా మసలుకోగలిగిన (ప్రత్యేకత ఆయనకు అలవడింది. ఆయన ఉన్నచోట మానవత మంచి గంధంలా గుబాళిస్తూ ఉంటుంది. దాక్టర్‌ మాలకొండారెడ్డి గారు షష్టిపూర్తి చేసుకొంటున్న ఈ తరుణం నిజూనికి వారికవిత్వ జీవితానికి బంగారు. పండుగ. (యాఖె యేళ్లు నిండిన వేడుక కూడా. 1940 (ప్రాంతంలో అంపే "రెడ్డిగారు. వాల్గవ తరగతి చదువుతున్నప్పుడు అంటే వారి ఎనిమిదవయేట పద్యకవిత్వమీద మనసు ప్రసరించింది. యతి(ప్రాసల కతీతంగా పద్యాలు హృద్యమైన గతుల్లో వారినోట అలవోకగా వెలుపడుతూ ఉండేవి. అయిదవ తరగతి ముగిసే నాటికి అంపే 1941, 1942 నాటికి అపువులో కూడా పద్యకవిత్వం నిర్దుష్టంగా ధారామధురంగా వెలువడటం కుదురుకున్నది. అంపే పద్యవిద్య పరిణతి పథంలో పయనించటం [(ప్రారంభించిందన్నమాట! ఈ వాస్తవాన్ని గమనిస్తే మాలకొండా రెడ్డి గారి పద్యానికి ఏభైయేళ్లు నిండాయి. అందువల్ల వారి కవితకు బంగారు. పండుగ- వారి. వయసుకు షష్టిపూర్తి పండుగ 1992లో జరిగే ఈ సాహి త్యోత (వం! డాక్టర్‌ మాలకొండారెడ్డి గారి పద్యంలో (ప్రసాదగుణం, మాటలో మాధుర్యగుణం సహృదయులు నహజంగా ఆస్వాదించగలుగుతారు. పన్న వయసు లోనే పద్యరచనలో (ప్రొధినును (ప్రదర్శించిన రెడ్డిగారి ప్రతిభ మహాకవుల, విమర్శకుల మన్ననలనే అందుకొన్నది. విశ్వనాధ జాషువా, చేటూరు (ప్రభాకరళస్త్రి త్రీవాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి పిలకా గణపతి శాస్త్రి జి.వి. సీతాపతి మోచర్ల మేమెరిగిన ఉండేల 41

హనంతంతంతంతంఎంుకుంకఎఎంతంంంండంలంంలటటంంంంుంతఎతంటనంనాతంతం రామకృష్ణయ్య, ఇంద్రగంటి వనుమచ్చాస్త, మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ, దుర్భ్చా సుబహ్మణ్యశర్మ నిడదవోలు వెంకటరావు, జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణ నారాయణరెడ్డి, మల్లెమాల లాంటీ ఎందరో సాహిత్య దిగ్ధంతులు మాలకొండారెడ్డి గారి కవితను మెచ్చుకొన్నారు. సమకాలీన సాహిత్యరంగంలో దాదాపు మూడు తరాల కవులతో ముచ్చటైన స్నేహ సంబందాలను పెంచుకొన్న సాహితీ మూర్తి డాక్టర్‌ ఉండేల మూలకొండా రెడ్డిగారు. రెడ్డిగారి సాహితీ వ్యక్తిత్వాన్ని సమీక్షిస్తే నాలుగైదు విశేషాలు గోచరిస్తాయి. వాటిని ఇలా పేర్కొనవచ్చు. కం రెడ్డిగారి పద్యాలమీద (ప్రాచీన కవుల పద్యబాణీల (ప్రభావం మొదటి రోజుల్లో బలంగా ఉండేది. అయితే ఏ ఒక్క కవి ప్రభావం మాత్రమే కాకుండా (ప్రసిద్ధ కవుల పద్యరచనా శిల్పాల కూర్చులలోని నేర్పులన్నీ ఆకళించుకొని తమ మాటలలో వ్యక్తీకరిస్తున్నబ్టు ఉంటుంది. లి కి, ఆధునిక సాహిత్యంలోని '(వబోధ కవిత్వం, దేశభక్తి కవిత్వం, వైన్యసేంచ్రదాయ ధోరణి కవిత్వం, స్మృతి కవిత్వం మొదలెన శాఖలలో లువడిన పద్యరచనా ధోరణులు 'రెడ్డిగారికి కరతలామలకాలుగా నిలిచేవి. ఆయా భాపాఖలకు సంబంధించిన కవితలను (వాస్తున్నప్పుడు అయా పద్యధోరణులను అదనెరిగి బొచిత్యం పాటిస్తూ (ప్రయోగించటం రెడ్డిగారి (ప్రత్యేకత, న్‌ న్‌ తె పొచీన న టం. పద్యబాణీల ప్రభావం ఉన్నట్టు మొదటి రోజుల్లో పద్యరచనను యంగా ఆ ప్రభావం నుండి తాను బయటపడీ తన వ్నాగ్విఖరిని శెలిని అందువలన శెద్దీగారి పద్యం లం దించుకొన్నారు రెడ్డిగారు. ద్యం బలమైన కుదురులో పుట్టిన మొక్క; దాని పూలు దానివి, వాటి వాసన వాట్రవి ల 4ఓ ఆధునిక కవులలో పద బ్రాని, మె ఫు గేయ వచన కవితలను మూడింటేనీ డాక్టర్‌ ఉంద. బారు కొంతమంది మాత్రమే ఉన్నారు. వారిలో రికొండా రెడ్డిగారు ఒకరు. రెడ్డిగారి పద్యం భావానికి మేమెరిగిన ఉండేల త2

వింతంనఎతంతంతంతంతంలఎంంతంతంతంతటంనంతఎనంతంలంతంనఎనంతంతంకంనఎంనటఎండఎతంతంఎడంకం తగిన _శెలిని (ప్రదర్శిస్తున్నట్టుంటుంది; గేయం కక్తితోపాటు సూక్తి మాధుర్యాన్ని కూడా (ప్రకటిస్తుస్నట్టుంటుంది. వచన కవిత్వం వాస్తవ దృష్టీతో ఆలోచిన్తూ వ్యంగ్య పద్దతిలో వ్యక్తీకరిన్తున్నట్టుంది. (వశక్రియోచితమై న రచనావద్దతిని రూపాందించుకోవటం కవితా శిల్పంలో ఒక విశిష్టమైన (ప్రజ్ఞ, (ప్రాచీన కవులలో అటువంటి (ప్రతిభను 'ప్రదర్శించినందుకు ఎరా(ప్రెగ్గడను *“ప్రబంభ పరమేశ్వరుడు" అని పిలి చారు. మాలకొండారెడ్డిగారు ఆ కోవకు చెందినవారు.

ర్‌. .నిర్టిష్టమై న కవితాదృక్పధంతో కలంపట్టి, కవితా (ప్రస్థానాన్ని సాగిస్తున్న ఆధునిక కవులలో 'రెడ్డిగారాకరు. వారి మూటలు గమనించండి- “నా రచనలను నేనే విమర్శించుకొన్నప్పుడు కలిగే ఊహలు మీ ముందుంచుతాను. కళకళకోసమే అన్న సిద్దాంతం నుండి కళ విశ్వ (శ్రేయస్సుకు అన్న వినాదం వరకు నేను పయనించాను. “వాక్యమ్‌ రసాత్మకమ్‌ కాన్యమ్‌”- అనే సూక్తి నాకు నచ్చింది. దేశ భక్తిని గూర్చి (వాసినా, వేదాంతతత్త్వాన్ని (ప్రబోధించినా, 1 సింగార వాస్యరసాదులను పోషించినా, చమత్కురించిన్నా అధిక్టీపించినా పెసూళక్తిని ఒరవడీగా పెట్టుకొని రచనలు చేయడానికి (ప్రయత్నించాను. ఇతరుల మనసు నొప్పించకుండా (పేయసికి. (ప్రియుడు చెప్పినట్లుగా ధ్వని పూర్వకంగా వ్రాయడమే కవిత్వం యొక్క (ప్రధానలక్షణమని నా విశ్వాసం”. లక్ష్యశుద్దితో తెలిసి (వ్రాస్తున్న కాన్షస్‌ ఆర్టిస్ట్‌ డాక్టర్‌ మాలకొండారెడ్డిగారు.

ఇలా పేర్కొాంటుపోతే, వీటికి ఉదాహరణలు ఇచ్చుకుంటూ వివరిస్తే అది ఒక పరిశోధన వ్మ్తేషణా వ్యాసమే కాగలదు. దాని కిది సమయం కాదు.

"రెడ్డి గారి పద్యకవిత్వం చదివితే వారికి సీసమంటే చెప్పలేనంత మక్కువలాగా కనపడ్డుతుంది. తన్నదెన ఒక బాణీని రచనా నిర్మాణాన్ని వెలార్చవి సీసపద్యం రెడ్డిగారి కవిత్వంలో గోచరించదు. రెడ్డిగారు పద్యం పద్యంకోసమే వ్రాయరు; భావాభివ్యక్తిని శిల్పంతో రంగరించే ఒక వ్యక్తిత్వం వారి సహజ స్వభావం. ఒక మానసికావస్థనో, మూర్తిమత్వ చిత్రణాన్నో, ఒక భావలహరిన్తో ఒక వ్యాఖ్యా

మేమెరిగిన ఉండేల 43

వ్‌రారారారారారాలారారారాంతలింతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంలంలంతంలలతంతంతంతంతంతండు సంపుటినో, ఒక నమ్మగ రూపవైభవాన్నో తత్త్వదర్శనాన్నో ఆవిష్కురింప దలచకున్నప్పుడు రెడ్డిగారు సీసపద్యాన్ని ఎత్తుకుంటారు. దానిని స్వయం సమగ్రంగా కళానుభవం అందించగలిగేటట్లు నిర్మించి పఠరితలకు అందిస్తారు. అందువలన మాలకొండా రెడ్డిగారి సీస పద్యాలు శిల్బ్చ మందిరాల్డాగా సహృదయ చిత్తాలను బలంగా ఆకర్షిస్తూ ఉంటాయి.

1. “భాగీరథీ పుణ్య పానీయముల:దోగి బంగారు పండెడు పంటవల(8"” (కపు.20పు) 2 “వనసత్త్వముల నెల్లి వణికింపంజాలెడు సింగంబునకు రాజచిహ్నమేల?” (కపు.19పు)
2. “నల్లజెండాలతో తెల్లసైెమను దొర నాంగ్గభూమికి సాగనంపీనావు” (క.పు.25పు 4 “తం్యడ్రులంపక మున్నె తమ్మి మొగ్గరములో విజయాత్మజుడు చాచు వేగిరంబు (కపు.26పు)
3. “ఈదుర్గమున సుండి యెగసిన దొకనాడు పృధ్విరాజు (ప్రతాప భీషణాగ్ని” (కపు.41వు)
4. “ఇతడొకో! వీరభారతమాత గర్భాన అభిమన్యుడై పుట్టేనట్టి యోధ” (కపు.58పు) 7, “సద్యోఘనస్యంది సారాంబువులగగోలు చాతకంబాసునే సరసిజలము" (కపు.91పు)
5. “ఒకవంక నకలంక యోగస్మిద్రాముద చఇయొకవంక( గుక్షింభరోద్యమంబు” (కపు.99పు
6. “6క్ష్రవాదముల ఘర్షించు శిష్యులబిల్చి కలహీంచు రాబందు గముల(జూపు” (కపు.117పు)
7. “కత్తిబట్టక రాజకార్యంబు సవరించి ఘనుండశోకుండు (ప్రజన్‌ గాచునపుడి (కపు.130పు)
8. “పూచెనా యెపుడైన పుష్పమిట్టిది (ప్రాచ్య విజ్ఞాన సంస్కార వృక్షఖరి” (క.పు.217పు) లైకకడటడజంలలలల్తతన డల ెడారాదాంాంలాలాం

వాంజంింంంతంిందాదాదారారిదాంిదదాదాలాదారాయాంాదారారాదారారాలాలాలా లం నే” 12. “హిమవృష్టి లేకున్న విమలభాగ్గీరథీ నదికి సైతము జీవనమ్ములేదు” (కపు.223పు) మచ్చుకిక్కడ ఒక డజను సీసపద్య బాణీలను చూపించాను. వీటిలో (ప్రాచీన కవుల బాణీలవలె కనపడేవి. (ప్రబోధకవిత్వంలోని సీసాల బాణీలవలే కనపడేవీ ఉన్నాయి. అయితే అవి కథా సందర్భాల్లో ఒదిగి నిలిచినప్పుడు మాలకొండారెడ్డిగారి సందర్భోచిత పద్యరచనా శిల్పాన్ని (పకటిస్తూ ఉంటాయి. ఆధునిక కవులలో సీసపద్యాన్ని ఇంత శిల్ప సుందరంగా చ్మితించిన కవులు కొద్దిమందే ఉన్నారు. వృత్తాలను వెవిధ్యంతో నడిపించటం ఛందళశ్శిల్పం తెలిసిన కవి చేసేపని. మాలకాండా రెడ్డిగారికి వృత్తాలు నల్లేరుమీద సాగేబంధ్లు. గణాలు, యతులు, గతులు రెడ్డిగారి కలానికి ఒదిగి ఒంపులన్తూ సాంపులనూ ప్రదర్శిస్తాయి. భావాభివ్యక్తికి అనుగుణంగా వాచికాభినయం చేస్తున్నట్టు పద్యాన్ని హృద్యంగా నడపటం రెడ్డిగారికి ఉగ్గుతో వచ్చిన విద్దె. “ఎస్టెటబ్టూ! గగన ప్రయాణమున మధ్యేమార్గ మందున్నచో నస్టేటన్‌ బడు నావపోఠిక విమానం బుర్విపెళూలెనా? అప్టే “బోసు క్షతాంగుడయ్యెన? చికిత్సార్జబు కొంపోయిరా కట్టా! ఎట్టే విషాదవార్త మృతి నిక్కంబయ్యెనా యింతకున్‌ ౯ (కపు.50పు) ఈ పద్యం ఇలా వ్రాయటం తేల్తికైన పనికాదు. ఆశ్చర్య విషాదభావాల అభివ్యక్తీకీ అభినవమై న అక్షర్రాకృతి ఈ కృతి. వీరక్తీర్స్తంలోనూ, స్మ్పృతికవితలోనూ పృత్తాలు వైవిధ్యంతో కూడుకొన్న గతులు సాగించాయి. రెడ్డిగారి “సీసం శిల్సించిన వర్హచి్యత్రం; 'వృత్తం' ఆలపించిన స్వరచిత్రం! దారి గేయకవితా విన్యాసాలు, పచనకవితా చమత్కారాలూ మరోసారి (వాస్తాను ఒకవేళ ఈ మూడింటిలో ఆ(గతాంబూలం ఇవ్వవలసివస్తే మాలకొాండారెడ్డి గారి పద్యకవిత్వానికే అది అందుతుందనటంలో అనుమానంలేదు. పద్యం రెడ్డిగారి బాల్యంనుండీ ఆయనలో పెరిగి ఫలాలు కాసింది; గేయం యౌవనంలో అంకురించి చిగురాకు తొడిగింది; వచన కవిత ెడ్డిగారి పరిణతితోపాటు వికసించి పూలను పూసింది. వారికవితా కల్పకానికి మూడూ

అపనంతంతంతుంతంతంంకుతంతంతంంంంంంఎతఎఎంటఎతఎటకటకుకఎుఎుటనంను ముచ్చబై నవే. అయితే రెడ్డిగారి పద్యం (ప్రసాదం ((ప్రసాదగుణం); మాట మధురం (మాధుర్యగుణలు. వాటికి బంగారు వేడుక డాక్షర్‌ మాలకొండారెడ్డిగారి షష్టిపూర్తి మహోత్సవం. వారికి డబల్‌ కం(గ్రాచ్యులేషన్స్‌! 0 6 క్క గం, 5/1 ౪౭౧1 గం. 1-8-702/105, తనం గరారడిఇ986 - 500 044. మేమెరిగిన ఉండేల 46

వింనంతుతునంనఎంంంంలంంుతలుతంతంతంుత.ఎనంంనఎంంంనంతంుతంతునంనంుతంననం కొండన్నకు అభినందనలు డీ ముకురాంల రామారెడ్డి

భాగ్యనగరీయ్యులెన సహృదయులు ఇంకా సమాదరించే సరససారస్వత వారసత్వ (క్రీడలలో కవిసమ్మేళనాలు ముఖ్యమై నవే. దాదాపు ముష్పయ్యేళ్ళడక్రితం క్ర గ్నవ్షదేవరాయాం[(ధ భాషానిలయంలో అనుకుంటా కవిసమ్మేళనం సాగుతున్నది. “గాజులమలారం' (కాంతిచక్రాలు) గురించి రచించిన పద్యాలు చదువుతున్నారు శ్రీ. మాలకొండా రెడ్డిగారు. అంతకుపూర్వం ఎవరూ రచించని వస్తువును ఎన్నుకుని, వర్హనలకు లాగిన రీతి, సరికొత్త పదసంపదలతో కుదిరించిన లీ, శ్రోతలను ఆకట్టుకునేట్టుగా చదివి వినిపించే తీరూ ఎంతో నచ్చింది. నడుం విరిగిందని ప్రచారం చేసిన పద్యాన్ని హుందాగా నడిపించి చూపే మరోమాంచి యువకవి తెలుగుసాహి త్య రంగమెక్కాడు, భేష్‌ అనుకున్నాను. అప్పుడే పరస్పరం పరిచితులమయ్యాం.

ఇండ కావ్యాలేకాదు, అఖండ కావ్యాలుకూడా రచించగలిగిన సత్తా ఉన్నది కొండన్నకు. అందుకు సాక్ష్యం, “నేతాజీ, “వివేకానందుడు"- ఇందులో మొదటి కావ్యాన్ని పదహారీళ్ళు నిండకపూర్వం రచించిన నేర్చరితనం ఒక ఎత్తు. అది ఇప్పటికీ చదివిస్తుంది, ఆకర్షిస్తుంది ఇదే ఆ రచనలోని విశేషం.

మా సమకాలికులెందరో జోడు గుృురాల స్వారీచేశారు, మూడు గురాల స్వారీ చేశారు (పద్యకవిత్త గేయకవిత్మ వచసకవిత)ి. కొందరు వచనకవితతో నిలదొక్కుకుంటే, కొందరు గేయకవితతో ఆకర్షించారు, కొందరు పద్యాన్నే బాగా పలికించారు. మూడు గురాల స్వారీలో మాలకొండారెడ్డిగారూ పాల్గొన్నారు. పద్యాన్ని బాగా కదనసుతొక్కించారు. ఇది నా ఆభ్మిపాయం, ఆఖరు అభ్మిపాయం కానక్కరలేదు.

(బ్రహ్మాండం వైపు అలా పరకాయిస్తే ఆదోచలన చిత్రంలా కనిపించిందీ కవికి. ఛందస్సు, కొన్నిచోట్ల వాతదే అనిపించినా కవిత్వం కొత్తగా భాసీల్లింది-

మేమెరిగిన ఉండేల 47

వింతంతంింంింింింింింతంతంతంనంనంనంనంంింింింింంంంనంనఎనంనలనఎనంనంననట కొత్త తరం కోసమని కొత్త ఇతివృత్తం, కొత్తపదాలు, కొత్త పదబంధాలు కూర్చబట్టి; బిరుదు గుండీలు, వెన్నుజొంపములు చీననేతము, నోరులేని జీవాలు, ప్రజాసారధి, కన్నువిసరు, కుక్షింభరోద్యమము రాజకీయ ఫొలాక్షుడు, వ(స్తశిల్పి వంటి కొత్త పద ప్రయోగాలతో కవిత్వాన్ని మెరిపించిన కిటుకు ఉంది.

తనదనిపించుకున్న భావెలి మస్తుగా ఉంది

“మొలక చీకటేపైరుల మునువు తరుగు

వెండికొడవలిబోలు జాబిల్లిరేక

మొయిలు తెరలందు దాగుడు మూతలాడి

మరుగుపడుచుండె పడమటీ చరియలందు-

గత చరితలు శయనించు కఠినశయ్య

సవ్యభారత లక్ష్మికంతపురంబు (ఢిల్రీకోటు

ఆరిపోవని నీవియోగాగ్ని కతన

'ప్రకృతిళోకించి మంచు భావ్పములు విడీచె (నేతాజీ గురించి)

గాఢ విదతళ్లికాగిట = చెలిచెంత

కపట నద జూ వార్థకమ్మునందు

యోగన్మిద - చివరిదొక పెద్దన్మిద ఈ

(బతుకు మొదలు తుదియ నిదుర సూవె

ఎందరికో కవిగా తోచే రెడ్డీగారు కొందరికి మహాపరిశీలకుడుగ్మా మరికొందరికి తత్వవేత్తగా కనిపిస్తారు.

ఆయన రచనలు చదువుతూ పోతుంట్‌ నానాభావ శబలతలు మనల్ని నానా రకాలుగా రంజింప జేస్తాయి. అదినరే - ఆయనతో ముచ్చటిస్తుంటే ఆకలుపుగోలుతనం ఎంతో ఆకర్షిస్తుంటుంది. కవికి ఉండవలసిన లక్షణాలు ఎందరో ఎన్నివిధాలుగానో చెప్పారు, అందులో 'మంచిమనసు' కూడా చేర్చుంకే బాగుండేది. రిం ంఎనఎంతంనంతంతంతంతంంంతంతంఎంంంంంంింంింంంంంంటంంింతంతం

మేమెరిగిన ఉండేల 46

నయం లం రంల రరర రంల రంల రంల రంల రరర పరా! మంచిమనసు మవదండీగా ఉన్న ఉండేల కొండన్న మరో అర్హవె ఏళ్ళపాటు మనల్ని ఆదరిస్తుంటాడని ఆశిస్తూ ఈ షష్టిపూర్తి ఉత్సవంలో అభినందిస్తున్నాను. “ం ౯ “, య్‌ ౧, - వ ర న

• వ క న స్త మ... 0! స0/212 గడజగ౧౬త66%, యస 82-20, 5116.00గగ౮౪౧|/ ౧౭||, మ 1 '/1జ/2౧౭92” 0010౧౪, | ము + [1/66/2026 - 500 452. య యనే తారారాయారారారారిలింతలతంతలతంతరతంతంతంంతలంంతంరారదారాిదిరారారారారారారారాం మేమెరిగిన ఉండేల (0

నాంతంింతంింంింింింింింింంంంంనంతంంంతంంతంతంంా న ఎంంంంంంతం అమ ఎతమూర్తికి అకరసుమవమాల య = శ్రీ పోతుకూచి సాంబశివరావు సాహిత్యరంగంలో ఉండేల మాలకొండారెడ్డికి కవిగా విశిష్టస్ట్థానం ఉన్నది. చాదాపు దశాబ్దమున్నర పెగా "రెడ్డిగారితో నాకు పరిచయం ఉంది. ఇటీవలి కాలంలో ఆ పరిచయం సొన్నిహి త్యంగా పెరిగింది. వ్యాపారరంగంలో ఉంటూ కవితావాణిని పలికించేవారు అరుదు. అందులో శ్రీ లెడ్డిగారు. లక్షల పరిధిలో వ్యాపారం చేస్తూ తను మస్తిష్కంలో సాహిత్య ఆలోచనలకు సమయం ఇవ ఎం 'పశంసనీయం. హోటల్‌ పర్శిశమ, విద్యారంగం వారికి బాగా తెలిసిన వ్యాపార రంగాలు. దానితోపాటు గృవ నిర్మాణరంగం కూడా వారికి కరతలామలకం. మిత్రులతో ఆయన సాన్నిహిత్యం ఆత్మీయం. మాల కొండారెడ్డి కవిగా ఒక విశిష్టమైన లి అవలంబించారు. సూటీగా నిష్కర్షగా తమ అభ్మిపాయాలు చెప్పే తత్వం వీరిలో కనిపిస్తుంది. ఇటీవల ఆయన కవితా కల్పకం అనే కవితల సంపుటి కూడా (ప్రచురించారు. మాలకొండారెడ్డి వచన " కవితలోనే కాక పద్య కవితలో కూడా నిమ్టాతులు. భావం, భాష లి ఈ మూడు "కూడా ఈయన పద్య కవితలో (ప్రత్యేకమైన మెరుగులు దిద్దుతాయి. నిడదవోలు వేంకటరావుగారితోను విశ్వనాథ, గణపతిశా స్త్రీ మోచ్చ రామకృష్ణయ్య మున్నగువారితో సన్నిహిత పరిచయం రెడ్డిగారికి ఉంది. “ఉన్నతమైన భావములతోనుు ఉదారమగు కవిత్వంతోను, ఉన్న్మేషకరమగు కథా వస్తువుతోను వీరి కవితలు అలరారునని నిడదవోలువారు (ప్రశంసించారు. “ఈయన రచనలు సహజసుందరమై నవన్నీ రసపిపా సువులకు కొరతలేని అమ్బుతవాహిని” అని దుర్చా రామమూర్తిగారు అభినందనలు తెలిపారు. మాలకొండారెడ్డీ రచనలు ఆకాశవాణిలో (ప్రసారమయినవి. భారతి మున్నగు అనేక పత్రికలలో (ప్రచురించబడ్డాయి. అనేక సాహితీ సభల్లో, కవి సమ్మేళనాల్లో మాల కొండారెడ్డీ తెలుగుజాతికి చిరపరిచితులు. శెడ్డిగారికి దేశభక్తి దైవభక్తి సాహితీ రసజ్ఞత సంగీత ప్రియత్వం ఉన్న వారింతంతంనంనంతంతంతంతంతంంతంతంతంఎంంంంంంంంంంంంంంం కం మేమెరిగిన ఉండేల 50

నారారంారారారాంాంాంారారారాంాంాంాంాంాంారాంంాంాంంంలంంకంరా రకం విషయం సర్వ విదితం. సంప్రదాయాలను గౌరవిస్తూ హీందూ ధర్మాన్ని తమ జీవితంలో అవలంబిస్తూ మంచి మర్యాదలకు ప్రసిద్దికక్కారు. “పరిమళాలు గుప్పే ంచే మొగలిరేకులు గుచ్చుకున్నట్లు మాలకొండారెడ్డి కవితలు స్పందిస్తాయి” అనీ, “శవణపేయ గేయ కవిత వాయబంలో మాల కొండారెడ్డి సిద్ధహస్తులు. ఈయన పద్యాలు గుండెలను గుబగుబలాడించే ఉండేలు దెబ ్టెలనీ దాశరధి (ప్రశంసించారు. “సామాన్య విషయాన్ని” కూడా ఒక సరిక్రొత్త చూపుతో చూసి క్రొత్త శయ్యలో చెప్పగల్లిన భావుకత భాషా పాటవం ఈయనకి ఉన్నా”"యని కళాప్రపూర్ణ డా! మరుపూరు కోదండరామిరెడ్డి విశిష్ట వాక్యాలు పలికారు. మనిషి జీవితంలో అర్హ్వవె సంవత్సరాలు ఒక (ప్రత్యేక అధ్యాయం. "రెడ్డిగారి జీవితం ఇంతవరకు సాహిత్య పరిమళాలలో, స్నేహ వాత్సల్యాలతో, వ్యాపార చతురతతో సాగిపోయింది. కడచిన చరిథత్ర రెడ్డిగారికి ఘనకీర్తి సంపొదించి పెట్టింది. ఆయన క్రొత్త కల మెడికో సిటీ. ఇది కూడా త్వరలో రూపాందుతుందని ఆశిద్దాం. "రెడ్డిగారి షష్టిపూర్తి ఆయన జీవితంలో (క్రొత్త వెలుగులు (ప్రసరించాలనీీ, ఆయన సాహి తీలతలు పైపెకి అల్లుకు పోవాలన్కీ ఆయన నిర్మాణ పథకాలు నిరంతర య్యాత్రగా సొగాలనీ, ఆయనకు ఆయురారోగ్య, ఐశ్వర్యాలు పుష్కలంగా కలిగి జీవితం ఉజ్జ్వలంగా భాసిల్లాలనీ కోరుతూ నా అభినందన అక్షర సుమమాల అందిస్తున్నా.

• ఎనోనిమ క రే భే గంగంుం] 52002312 ౧౭౦, న] న్ని /15//2 94011%1, 6-3-195, థీ + కా “. సీం 80100602.

1. . .] ఏ80640661ఇ046-500 003. దాంంంంంతరరంంతంంకంతంతంతంతంతంతరంంంరాంింంంంంంంకంతంతంింతం మేమెరిగిన ఉండేల 51

త్‌రారింంంంంంంంంంంంంంంంంందంంంంింంంంంంంంంంంంంింంంింతం సామాను స్‌ల్లో అసామాన్యుడు ంఐ = శ్రీమతి మల్లాది నుబ్బమ్మ ఎడిటర్స్‌ “స్రీ స్వేచ్చ "కేవలం ఆహార నిిదామై థునాలతో తృప్తి పొందరు విజ్ఞాలు. అవి జంతు ధర్మాలు. సర్వలక్షణ సంపన్నుడైన మానవుడు తన్ను మించి ఆలోచిస్తాడు. తన జీవితానికాక. లక్ష్యం, ఆదర్శం ఎన్నుకుంటాడు.. ఆ ప్రయత్నంలో ఆహరహం తపేస్తాడు. అంతేకాదు వ్యక్తి కోరేది ఆసందం. అది ఏ రూపంలో వుండాలి? ఎలా వుండాలి? ఆనందాన్ని ఎందుకు కోరుకుంటున్నాడు? అన్నప్పుడు రకరకాల దృక్పధాలు మన ముందుకొస్తాయి. కాందరు కేవలం సంపదతోనే సంతృప్తే చెందుతారు. బిడ్డలు వృద్ధిలోకి వస్తే కొందరూ, భార్యాభర్తల అన్యోన్యతతో కొందరు, "హోదా అధికారం, ఆరోగ్యం కావాలని కొందరూ ఆటలో, పాటల్లో, సంగీత, సాహిత్యాల్లో పేరు (ప్రతిష్టలు వస్తే కొందరూ ఆనందిస్తారు ఇలా వేవిధ్యాలతో కూడిన అభిరుచులు వుంటాయి. ఉత్తములయిన కొందరు వ్యక్తులు మాత్రం త్యాగమూూ, 'సేవ్సా సంస్కరణలు చేస్తూ సంత పి చెందుతారు. ఆ కోవకు చెందిన వారిలో ఉండేలనారు వున్నారు. వారికి విద్య వుంది, గొప్ప ఉద్యోగం చేశారు. చక్కని కుటుంబం వుంది, పేరు (ప్రతిష్టలు గౌరవాదరాలూ వున్నాయి. వాటితో తృప్తి పడలేదు వారు. తాము ఎంతో గ్రమించి కూడబెట్టిన ధనాన్ని ధర్మ కార్యానికి వినియోగిస్తున్నారు. తను సంపదను సహజంగా సంతానానికి చెందచేస్తారు అందరూ. కావీ మాలకొండారెడ్డిగారు తన షష్టిపూర్తి సందర్భంగా ఒక గొప్ప ఘనకార్యం సాధించాలనుకున్నార్డు. దాని విశిష్టతేమంటే అయిదు లక్షల ధనాన్ని (టస్సు రూపంలో ఒక నిధిగ్గా చేసి దానిపైన వచ్చే వడ్డీతో ప్రతి సంవత్సరం ఒక ఉత్తమ రచయితను సన్మానించాలని న్మిర్ణయించుకొని అలా చేస్తానని షష్టిపూత్తి సమావేశంలో (ప్రకటించారు. అదెందరికి సాధ్యమవుతుంది. ఉత్తమ పురుషులకే చెల్లుతుంది. సహజంగా ఆయన కవి, రచయిత, సంస్కర్త, సాహి తీస్రష్ట కావడమే దావికి కారణం. వారు సహజ కవులు. 14 ఏళ్లకే వ్రాయగల శక్తి ఎందరికి ఉంటుంది? వారికే అది సిద్ధించింది. ఆ సాహితీ కళను పెంచుకొని పోషంచి స్వయంగా మహోన్నత పదవికి ఎదగడం వల్లి సాహిత్యపు విలువలు తెలియడం వల్ల ఆ కోవకు చెందిన వారిని వరితంతంతంతంకంతంంం కు కతంనండుకంంతంతంతంంంతంంంకంంంంంిండంంింకండం మేమెరిగిన ఉండేల 52

ంంతంన వంతం 0 ఎంఎం ంఎనఎనునంంనంనంన ఎం) గౌరవించటానికే ఈ 5 లక్షల విరాళం ఇచ్చారు. ఆ సందర్భంగా వారి సాహితీ రీతులను సంస్మరించటం మన (ప్రథమ కర్తవ్యం. ఉండేల మాలకొండారెడ్డిగారి షష్టిపూర్తి మహోత్సవ సందర్భంగా అనేక ఆలోచనలు భావాలు నా మనస్సులో ముప్పిరిగొన్నాయి. అతడు సాంకేతిక విద్యలో ఆరితేరిన వృద్ధమూర్తి; మరి సాహిత్య వ్యవసాయకుడు కూడాను. ఈ రెండు అంశాలకు అతనిలో ఎలా పాత్తు కుదిరిందనేది జటిల (ప్రశ్నగా రూపొందింది. ఆలోచించగా ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం తాత్విక (ప్రాతిపదికగా మాత్రమే దారుకగలదని తోచింది. ఈ ప్రపంచంలో రుతం కన్పిస్తున్నది. గృహాల పయనంలో, భూభమణంలో, అంతరిక్షంలో అన్నింట ఒక విషయం గోచరమవుతున్నది. జగత్తు నియమబద్ధమని తోస్తున్నది. ఒక లయ (ప్రస్పుటమవుతున్నది. సామరస్య సూతం ఎల్లెడలా బహి గ్ల్గతమవుతున్నది. సాహిత్యం మానవ సృష్టి. మానవ జీవితంలో కూడా సామరస్యం వెల్లివిరుస్తున్నది. మానవజాతి జగత్తులో భాగం కనుక అది సాధ్యమవుతున్నది. ఈ అయనాదంలో, చిత్రీకరణలో, పద్యంలో, గేయంలో తొంగి చూస్తున్నది. తత్చృలితంగా శాస్త్రంలో (పైన్సుఎను సాహీత్యంలోను లయ (ప్రధాన భూమికను నిర్వహి స్తున్నది. కనుకనే శాస్తకారుడుు, సాహితీ (స్రష్ట ఇద్దరి వ్యక్తిత్వం ఒకే వ్యక్తీలో చోటు చేసుకోవడం గమనిస్తున్నాం. మాల కొండారెడ్డిగారు పిన్న వయస్సులోనే కవిగా విశిష్ట స్థానం పాందగలిగారు. అనేక పద్య కావ్యాలను చదివిన అనుభవం ఆయనకు బాసటగా నిలిచింది. కవివృషభుల పద్యాలను పోలిన కవితా రూపాలను ఆయన మన కందించాడు. కాని ఆయన విశిష్టత కనుమరుగు కాలేదు. సాహిత్య రూపంలో పోలిక అగుపించినా భావాలలో, శైలిలో ప్రే నత స్పురించేది. “వన సత్త్వముల నెల్ల వణికింప జాలెడు సింగంబునకు రాజు చిహ్నమేల? సుభాసు చంద్ర!” (నేతాజీ పుట 19), “భవుని మూడవ కంట (ప్రభవించి లోకంబు గొల్చి వేసెడు నిప్పు కణికలట్లు.... పదనుకోజులు విచ్చె వీ పయికి దుముకి (నేతాజీ పుట 28). “బంగారు నిగ్గులు ప్రవహించు మోమున గడ్డంబు నల్లగా గలయ బెంచి....... నీదు విజయయా[తకు జోహార్డు వేయిమార్లు.” (నేతాజీ పుట 32) “ఎగు భుజంబుల మీద సాగసుగా నటియించు సరిగంచు తలపాగ చెటుగు తోడ, తళుకుమని 'పెక్కుమార్డు ప్రత్యక్షమగును” (నేతాజి పుట 33) లాంటి సీసపద్యాలు ఇందుకు ఉదాహరణలు, నల లమ లల నసినవిహానానిహినినిపవిన్‌న్‌నినవినవనన్‌నినిన / మేమెరిగిన ఉండేల 53

దాంంింంంంంంంంంంంంంంంంంంంంంంలంంంం ఎం ౮ ఎంఎం ప్రతి నిమిషంబు.... నద్భుతముగ గార్యరంగమున దూకుటయే పని నిర్వహించుటయే (వ్రతమగునీ నిఘంటువున రాదు సుమీ వెజపన్న మాటయే. అని నేతాజీ ధృతిని వర్రించిన కవి యీయన. (నేతాజీ పుట 23) / “త్యాగ శక్తియనెడు తఆగని నూనెతో / దేశభక్తి మెజుగు దివ్వె నిలిపి స హృదయ మనెడు సెమ్మ పదిలించుకున్నావు / జోడు లేని బిరుదు జోదు వీవు క్‌ ఆటవెలదిలో నేతాజీని సంబోధించిన ఘనత మన 'రెడ్డిగారిది (నేతాజీ పుట 40. “భారతంబు నందు పలనాటి కథలందు / పార్టసుతుని లీల, బాలచంద (| డటుల నేటి భారతాధ్యాయమున నీదు / చరిత మలుపు రాదు మెజుపు వోలె. , అని నేతాజీ కావ్యాన్ని ముగించిన కవి భావం సుస్పష్టం. (పుట 60). “వివేకానందుడు ఆనే ఇండ కావ్యంలో నరేం్యదుని సంశయాంధతను ఆరు పద్యాలలో (పుటలు 99, 100 చ్మితించిన ప్రతిభ మన రచయితది. “వీడడు ధైర్య భావమును, ..... నిజకార్య మూఢుడై” (పుట 111) అనే పద్యంలో నరేంద్రుని స్రితని కళ్ళకు కట్టేనట్లు గోచరింపజేశాడు మన సాహి తీమూర్తి “పద్మాసనస్టులే బడుగు జోగులు కారు..... హాయిలేని దర్శిద నారాయణులకు / మతము. కాదింత తినుటకు మెతుకు వలయు...” (పుట 1320లో వివేకానందుని సందేశాన్ని స్పుబంగా మనకు తెలియజేయబడింది. “ఇషం. ల? మారింది. రెడ్డిగారు కూడా మారారు. వచన కవితలు రాయటం మొదలు పెట్టారు. వచన కవిత్వ రచన వారికి కష్టమనిపించలేదు. పద్య రచన చేసినంత సారిభ్యంగా వచన ఇండికలను (ప్రజలకు సమర్పించారు. జీవితంలో తారసపడే సంఘటనలకు స్పందించారు. “ఏమై నారు” అనే ఇండికలో “ఉద్యోసలు ఏమైనారు? జీతాలకు జీవితాలక్రు “వ” భేదాలు ఎందుకని సమ్మె చేసి జీతాలు సాధిస్తూ ఉన్నారు" (మొగలిరేకులు పుట 322) అని తన భావాన్ని నిక్కచ్చిగా వెలువరించీన సాహసి ఆయన. మనుమలు మరలుగా మారిపోయారు. / మనుషులు మననులకు ఎడొకులిచ్చారు” (పుట 328 కవితాకల్పకం), “ఏ తీరున అయితే నేం / ఏ పేరున అయితే నేం / ఎదుటే వాని చేత్రి సామ్ము / ఎలా మనకు రావడం?” (పుట 343 కవితా కల్పకం) లాంటి నిష్ణర సత్యాలు పలికింది వుండేలవారి గొంతు. తెలుగు పలుక్తులో తేనె ఉంది..... వాంంంంింంంంగందంంందరింందంబరాంందాందాందాంంాంాదన మేమెరిగిన ఉండేల 54

అంతంత ఎక ఎఎ ఎక ఎంింన ఎంిఎఎంంింం ఎం ఎంింిం తెలివి బలిమి భుజం కలిపితే తెలుగులకు లేని దేముంది” అని ఆ(క్రోశించిన తెలుగు కంఠం ఆయనది. (పుట ౩55)

“చెట్టును చూచి నేర్చుకో” అనే శీర్షిక [కింద "ఈ చెట్టు / కాటేసే గండ్ర గొడ్డలికే / కాడగా నిలుస్తుంది / కొమ్మలు నరికే చేతికే / కమ్మని నీడ యిస్తుంది” (పుట 382) అని చెప్పి. చెట్టు యొక్క విశిష్ట గుణాన్ని చాటి చెప్పారు.

"పెండ్లి కూతురు కొంగు పెండ్లి కొడుకుకి ముడి వేశారెందుకు / పీటలమీది నుంచి పెళ్ళికొడుకు పారిపోకుండేందుకు” (పుట 392) అనే సమాధానంలో ఎంతో హాస్యం తొణికిసలాడింది.

పామర జీవితం గడిపే నా బోంబ్లకు కవిత్వపు సొగసులు, భావ వైచ్యిత్యాలు, కవితా వధూబి నృత్యాలు దర్శన మీయక పోవచ్చు. కాని (గ్రంథకర్త భావనా బలాన్ని, భావావేశాన్ని, నిజాయితీని, సత్య సంధతను (ప్రస్తుతించ కుండా ఉండలేము.

చివరకు ఒక మాట మనవి చేయదలిచాను. రెడ్డిగారు కాల (వవాహానికి తల ఒగ్గకుండ్హా పద్యాన్ని త్యజించకుండా తమ కవితా వ్యవసాయాన్ని సాగ్గిస్తే ఇంకా మరింకా, ఉజ్జ్వల కావ్య కుసుమాలను దోసిళ్లతో మన చేతులలో పోసేవారేమో! మహాత్ముల జయంతులు, షష్టిపూత్తి సభలు జరపటంలో రెండు ఉద్దేశాలు ఉంటాయి. వారి జీవితంలో వారు సాధించిన ఘనకార్యాలకు వారిని గౌరవించటం ఒకటయితే వారి మార్గదర్శకత్వంలో మనం పయనించి మన జీవితాలు ధన్యత గడించటం మరొకటి. ఆ విధంగా ఆలోచిస్తే ఉండేలవారు మనకాదర్శప్రాయం.

షు 9 గ1|610, [1606104102గ), 11/66/2026 - 500 028. విాంతంతంతంతంతంంంంతంంంంంంంంంంతంంతంతంతంంతంంతంంంతంతంత॥ మేమెరిగిని ఉండేల 55'

దాంాంారాదాదాదోరాంంంతదారారారాంంంా దారా దాదా రాదాదారారారాంంంాంారాం అభినందన నా ఉల్పోది కొండాడెద మూ మిత్రుని మండిత కవితాగుణమ్ము మరి వితరణయున్‌ "రెండింటను మాలో (పము ఖండగు ఉండేల మాలకొండారెడ్డి 145, ష|462ర0గ 128016, 1/36/1026 - 500 035. మేమెరిగిన ఉండేల 56

విాంతంింింంంంతంతంంింంింింతంింింింింింింతంతంంింింింతంతంింింింింకం నా అలుడు దో జు ఊట్లు కొండయ్య అల్టుడా! కావ్యజామాత్తవెతి, వరువ దేండ్లు నిండినవా? యది యెొట్టులయ్య! నిన్నమొన్నటి గంగికు[రన్నయట్టు లుండి యుండీ పాంపిరి వోతివెట్టువిట్లు ణి బౌనుల్సె నా కుషూరిత తదాత్మ సఖీత్వమునందు నుండి తో 'డైనడువన్‌ సమున్నతి తగనంతన వచ్చుటదేమి వింత? య య్యానన కుంకుమమ్ము బలమట్టిది, తచ (రణ ద్వ్యయమ్ము నం దూను హరిద్ర మట్టిదిక యోగము నీకు మరేమి కావలెన్‌? పుట్టినపుడె నిన్ను పూనె కవిత గోచి పెట్టినపుడె నసపెట్టి పప్టె, నిక్కరందునున్న యుక్కుపిండమ్మప్పు

• డేటుకూరి సుకవి చాపె నిన్ను ఒక కంట సరస్వతీ, వే రొక కంటన్‌ లక్ష్మి కూడియుండి నయింపన్‌ సకల జీవనుడ్తివై సుకవి విహగములకు పూవు జొంపమయి తయా అక్షయ మౌనుగాక భవదద్భుత కావ్యరస ప్రపంచ సం రక్షణ, మా పదల్‌ బిలుకు మార్చుతరిన్‌ తపధర్మ వీరహ ర్యక్ష విహార మెల్లైడలనయ్యెడు గాక, సువిద్యలందున ధ్యక్షుడవౌదుగాక యిరవయ్యెదుగావుత పద్య విద్యకున్‌, గ గజ ంిలన్నటతో [జంగ ౧౧౧65, గం101960; స లహాం6'2026 - 500 027. క్రీశ. కమ్మిబహ్మ ఏటుకూరి పంకట నరసయ్యగారు రంింింతంంంింంతంంతంతంకంంింంంంంింింింంంతంండందంంకంతంంంంరింతు _మేమెరిగిన ఉండేల 57

దరిరిరారరతరతరరతరరరంంంరారింతంతంతంతంతదందడందంండంరంలంరారారిం కవితాకొండ - మాల్‌ కొండారెడ్డి డా. వాసా (వభావతి భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమ కాలంలో కలంపట్టి నేటి వరకు కవితా కృషి చేస్తున్న కృషీవలుడు మాల్‌ కొండారెడ్డిగారు. కవికోకిల దువ్వూరు రామిరెడ్డి, జామవ్హా విశ్వనాధ వంటి మహాకవుల పరిచయ భాగ్యాన్ని సంపాదించుకొని కావ్య జ్ఞానాన్ని పెంపొందించుకున్న కవితా హృదయుడు మాల్‌ కొండారెడ్డిగారు. త్రీ, నాధుడు, పోతన వంటే (ప్రాచీన కవుల కావ్యాలను పఠించి, భాషా జ్ఞానాన్ని, ఛందో విజ్ఞానాన్ని నిలుపుకున్న విజ్ఞానమూర్తి మాల్‌ కొండారెడ్డిగారు. ఎందరో కవులకు, సాహితీ సంస్తలకు చేయూత నిచ్చిన సహృదయమూర్తి ఈ కవి పుంగవుడు. ఎందరో సమకాలీన కవులతో స్నేహాన్ని పెంచుకొని ఎనో “ కవి సమ్మేళనాలలో పాల్గొని కీర్తి గడించిన కవి మాల్‌ కొండారెడ్డిగారు. నాల్గవ తరగతి చదువుచున్నప్పుడే నూనూగు మీసాలు రాక మునుపే ఆపవుగా పద్యం చెప్పగల' నేర్పు, శక్తి వారిలో ఉన్నట్లు కవితాకల్పకము చదివితే తెలుస్తుంది. చిన్నతనంలో స్యతంలో జరిగే విందులో చెప్పిన పద్యం చదివితే వారిలోని కవితా చమత్కా అతికి ఆహా అనకుండా ఉండలేము. క్షరొన్నము చిత్రాన సము తీరికగా కూరుచుండి తినగానేమి సూరయ సుబ లయ జగడము గారెలు తిన్నంత త సఏప్తీ కలిగించెనహప్లో |! క బాలకవిగా ఆపవులు చెప్పే ఉండేల మాల్‌ కొండారెడ్డిగారు పద్య కవిత్వాన్ని ట్టు ఎన్నో కావ్యాలు రచించారు. కవి శాశ్వతం కావ్యంల్నో కావ్వం, చదివించేదిగా వుండాలి. విజ్ఞానాన్ని, అనందాన్ని పెంపాందించేదిగా ఉండాలి. కవిత్వం భావ మాధుర్యాన్ని అందిస్తూ చేతనత్వాన్ని కలిగించేదిగా ఉండవలసిన అవసరము నేడు ఎంతైనా ఉంది. (ప్రావీన పాహిత్య కాలం నుండి వస్తున్న పద్య కవిత్వం తెలుగు సాహిత్యంలో నేటి వరకు వించారాంంరారాంంందాంంాంంిదాందాందాదారాంరాదారాడారారారారారారాలాం మేమెరిగిన ఉండేల 568

విం ఎంత ప్రత్యేకతను సంతరించుకొని ఉంది. ఆధునిక యుగంలో ఆధునికంగా అడుగు పెట్టే అంతటా అల్టుకుంది. వచన కవిత్వాన్ని కుందుర్తి వంటి మహాకవుల వలన ఉద్యమంగా నడిచి ప్రభంజనంలా చెలరేగింది. ఎందరో యువకవులకు ఆదర్శవప్రాయమై ఆచరణ యోగమైై నిలిచింది. పద్య కవిత్వాన్దికన, వచన కవిత్వాన్నికెన వృాదయానందమే (ప్రధానం కదా! అదిలేని నాడు ఏ కవిత్వమైన వ్యర్థను. ఎన్నో పద్య సంకలనాలు, వచన కవితా సంకలనాలు కూడా మరుగున పడడం మనం చూస్తూనే ఉన్నాము.

మాల్‌ కొండారెడ్డిగారి కవిత ఉత్తమ పద్య కవిత. వస్తువులోను, భావంలోను కూడా ఉన సన్నుతో (ప్రమాణాన్ని వ కలిగించింది. పద్యాన్ని న్న, వచనాన్ని ఏ సమానంగా సంధించగల సవ్యసాచులు వారు. సుభాసు బోసు చరిలత్రనెన, వివేకానందుని జీవిత్తన్నైన్క కాంతి చడ్రాల్ననెన, మొగలిరేకులనెన, ఒడిసెలరాళ్ననైన హృద్యంగా చిత్రించగల నేరు స వారి కలానిది.

వస్తువును బట్టి వీరి కవిత్వాన్ని నాలుగు రకాలుగా విభజించవచు ్ట్‌ం

1. దేశభక్తి * నేతాజీ జీవితచరిత్ర ఇందుకు ఉదాహరణ.

2. ఆధ్యాత్మికత ః ఇందుకు వివేకానందుడు కావ్యమే ఉదాహరణ.

3. పామాజిక స్పూర్తి । ఇందుకు ఒడిసెల రాళు స మొదలగునవి ఉదాహరణ,

4. రసస్ఫూర్తి ఇందుకు కాంతి చక్రాలు, మొగలి రేకులు ఉదాహరణ.

భారత స్వాతంత్యోద్యమ కాలంలో ఉద్యమానికి (ప్రభావిత్తులైన కవులెందరో తమ రచనలలో దేశభక్తిని (ప్రబోధించారు. అందులో ఒక భాగమే శివాజీ వంటి వీరుల గొధలు కావ్యాలుగా వెలువడడం. మహాత్ముడు, తిలక్‌, గోఖలే వంటి ఉద్యమ వీరుల గాధలు కూడా వెలువడ్డాయి. సుభాసు బోసు మరణవార్త విని బాలకవియై న ఉండేల మాల కొండారెడ్డీగారు 1946లో రచించిన ఉత్తమ కావ్యం “నేతాజీ.

ఈ కావ్యంలోని పతీ పద్యం హృద్యంగానే ఉంది.

*చదువుకొనునా డి మాతృదేశముసు గూర్చి

చులకనాడిన పలుకు చుటుకు పొడమి

తిరుగబడితివి గురునకా తీవగుణమె

తెలుపు చున్నది బోసు ! వీ దేశభక్తి,

ఇందలి దేశభక్తి నేతాజీదే కాదు ఈ కవిది కూడా! తాలాలాలాంాలాలాలాంంాలాం్త డల తోడడం

రిల లలల లలల లె లర ల రయం లిం రర రం రం లర రరర లం రారారా రారా రారా స్వాతంత్యాగ్నికి నాజ్యధారయగు నీ శార్యంబు విన్నన్‌ రసో ద్భుతిన్‌ మై పులకింపనజ్జీ యువ యోధుండెవ్వడిద్దాతిపై లము అన్న ఉండేల వారి కవిత వారి పట్ల యదార్ధము. యువక్షుడైన ఈ మై కించి “నేతాజీ” కావ్యం రచించారు. తం అదే విధంగా అర్యాత్మిక (ప్రభావంతో, దేశ, విదేశాలలో ఖ్యాతి గడించిన వివేకానందుని జీవిత చరిత పాఠక లోకానికి ఆదర్శ్మవ్రాయమై నది. వివేకానందుని గూర్చి రచించిన పద్యాలు హృదయాలను తట్టి లేపుతాయి. “మనుజ కోటి మకుటాయ మానుడ వయి దేశమున నాత్మ చైతన్య దీపమిడిన పూజ్య గురు దేవు నిన్ను 'గోల్పోపుకతన భారత మహర్షి! యీ లోటు పాయికెట్టు? దేశమున ఆత్మ చైతన్య దీపమిడిన భారత మహర్షి వివేకానందుడు. ఆతని గురించి చెప్పడానికి చక్కటి మాటలివి. సామాజిక స్ఫూర్తికి “ఒడిసెలరాళ్లు” ఉదాహరణ. ఆ కవితలు చదివితే కవి ఎంత చమత్కారంగా వాటిని సంధించాడో తెలుస్తుంది. “నరునికి నరునికి మధ్య గిరి గీచేవి సర్వే రాళ్ళు గిరిదాటిన సోదరుని శిరసు పగులగొట్టవి అవే రాళు స” ఎంత చక్కగా విమర్శించారు ఈ కవితలు ఎదివితే తెలుస్తుంది. ఇది ఒక ఉదాహరణ మ్మాతమే. ఇటువంటి పద్యాలు మరెన్నో! రసస్పూర్తి వాల్మీకి మహర్షి కవనం నుంచి, కాళిదాసు కవనంలా జాలువారి ఆధునిక యుగంలో కృష్ణశాస్త్రి కలంలో పూలు పూసింది. మాల్‌ కొండారెడ్డీగారి కవిత “కాంతి చన్రాలిలో గుబాళించింది. “తల లూచు ఆరామ తరు లతాకుంబి ప ఇ (చములవై గద్పూర రజము చ్‌ల్లి సిగ్గుతో గంపేంచు చేమంతి విరుల ముం “లలారాారాణలలాడ్డకికననాల్తనాల్న రాలా లాందంంంంాంంలం

వలింతంింింింింింింింింింతంింింింింింంింంింింింతంనంంనంనంంింింనంనంతం గురులపై ముత్యాల సిరులు నిల్పి అల్లన విహరించు పిల్ల తెమ్మెరలకు దనువు నిండార( జందనము పూసి” చవులూరించె చక్కని పద్యాలు ఇవి. ఈ విధంగా మాల్‌ కొండారెడ్డిగారి సాహీ త్యం పాఠకలోక హృదయాలను పజ్దే పండి వేస్తుంది. అందుకే మళ్లింపల్లి సోమశేఖర శర్మ, దివాకర్ల, దాశరధి ఆవుల సాంబశిపరావు, మరువూరు కోదండరామిరెడ్డి గార్ల వంటి మహానుభావుల ముందు పలుకులతో, పీఠికలతో, పరిచయాలతో కావ్య సంపుటిగా వెలువడిన ఈ కవి కృతులు ఉత్తమములు. కవిగా పుట్టిన ఉండేల వారి జీవితమే ధన్యము. వీరి కవిత్వాన్ని పరిశీలిస్తే భావాన్ని బట్టి ఈ (కింది మాధుర్యాలను "పేర్కొనవచ్చు. భావ మాధుర్యము, అర్ధ మాధుర్యము, శైలీ మాధుర్యము, రస మాధుర్యము, చైతన్యసూ ఎతీ మాధుర్యము. ఉండేల మాల్‌ కొండారెడ్డిగారి కవిత్వము మృదుమధురమై నదే కాదు. తగిన భావాన్ని, అర్జాన్ని కలిగి రసవత్తరంగా సాగిపోయింది. వీరి కావ్యాలను ఎవరు చదివినా ఈ విషయాలు గుర్తిస్తారు. తేల్తికన మాటలతో పదాడంబరము లేకుండా సాగింది వీరి కవిత. వివేకానందుడులో “సంజ క3తెంజబాయతో మంజుల కాషాయ విమలాంబరద్యుతి వియ్యమాడ రాజవీధుల 'గేక్ష కారాధ్యుడయ్యె భరత దేశపు చిన్నారి బ్రహ్మచారి" వీరి భావంలో, వర్తనలో ఎంత మాధుర్యముందో ఈ చిన్న పద్యం చదివితే మనకే తెలుస్తుంది. ఇంతటి ఉత్తమ కవిత్వాన్ని రాసి ఈనాడు షష్టిపూర్తి జరుపుకుంటున్న ఈ ఫభ సందర్భంలో వీరి కవితా మాధుర్యాన్ని గురించి చెప్పడమే కవయిత్రిగా నా బాశ్యతని తలుస్తాను. వీరి కవిత్వాన్ని గురించి చెప్పాలంటే ఎంతో ఉంది. ఇప్పుడు . మేమెరిగిన ఉండేల 61

దంంరాంరారారదాదాదరారారారారారింంంరాదారరారారాయంతరాంలంరాయరారారాం సమయము చాలదు. అందుకే అక్కడక్కడ తడిమి మీ ముందుంచాను. ఈ పభ సందర్భంలో వారికి నా కళాభినందనలు, ఈ అపకాశం నాకు కల్పించిన యువ కళావాహిని నాగేశ్వరరావుగారికి ధన్యవాదాలు. శతు. న ఆశ స. సే ప | ,॥ క.” 1. “2, గెల. షయ 0010%, | న 122091 జ పంల సై - రం కత న. (093016 - 500 036. మేమెరిగిన ఉండేల, 62 ల్‌

నింంాంందాంరారారారారారారాంింారారారారాదాంాంారారాదారారారాదాదాలలంాంక రంగులరాట్నం = వులికంటి కృష్ణారెడ్డి వండగంటా పండగంటా అరవ ఏండ్త పండగంటా అన్న మాల కొండారెడ్డకి అర్వై ఏండ్లు నిండెనంటా! రాయలసీమ సిన్నోడి గుండె రంగులరాట్నం ఎక్కానంట! నాలుగు వందల వత రాల పండగే భాగ్యనగరానికీ నూరేండ్ల పండగంలళి ఒక్క తెలుగు నాటకానికే! అర్జవె ఏండ్ల పండగీమో అన్న కొండారెడ్డి కవికీ ఎంత గొప్ప సన్నివేశమో ఆంతకంత సమ్మోహనము! నగరమా? యిది భాగ్యనగరము ఎంత భాగ్యమో సిగలో పువ్వులు గోలుకొండలూ చార్మినార్‌ లూ సాలార్‌ జంగూ మ్యూజియములూ హుసే (న్‌, సొగర్‌ కట్టుమీదనే కొలువుతీరిన జాతిరతనాల్‌ ఒక్కసారి నిన్ను చుట్టుముట్టురా కదలక మనసును కట్టి పెట్టురా! రారారారాంిరారారారారారారాంారారారారారారారారారారాంంరాంారారాంాంాలాలలోం మేమెరిగిన ఉండేల 63

వం లం లం రంల లం లం లలి లి లిం రం లం రంల లం లం లం లలల లలల లిఆరంకా

ఎన్ని నిన్ను చుట్టు ముట్టేనా

ఎందరు వదలక పట్టుబట్టినా

ఉండేల్‌ గుండెల విరిసిన పువ్వు

నిను స్వాగతించగ విసిరిన నవు వ్ర!

మాట సొగసు మనసు సాగసు

మళల్లెకన్నా మించిన సాగసు

చూపు సాగసు రూపు సాగసు

సాగసుల కుప్ప ఉండేల్‌ కొండకు

నిండెనంటా అర్హవెఏండ్లు

చూడవచ్చిన గుండెల్లో నా

పండు వన్నాలే వికిసెనంటు!

కోటివిద్యలు కొండకు లోపని

మేడిపస్టై _రెతు బిడ్డరా!

మట్టి పిసికి మాణిక్యాల్‌ తీసి

మనిషికి బువ్వ పెట్టుదాతరా!

సుత్తి స్పానర్‌ పట్టేనాడురా

అక్కడి కాగక కలమును పట్టీ

కవిగా ముందుకు సాగినాడురా!

కావ్యజగతిలో కల్పకమై తన

కవనము పూచి కాచి పండెరా!

రసరమ్య జగతి, చవులూరు ఫలముల

మెక్కి తృప్తీలో మునిగి తేలెరా!

వాడవాడలా ఉండేల్‌ కవికీ

కొండంత పేరే (వ్రాకిపోయెరా!

"పేరు ఉన్నదీ పెన్నిధి ఉన్నది

విద్య ఉన్నదీ వినయమున్నది

వింంరాంారాంరారాందాదారారారరారంతరారారారారారారిరారారాధారారాదారారారిం

మేమరిగిన ఉండేల 654

విాంింింింింింింంం నం ంంంంనంంంంంింంంంంంంలం కారాల్లోకెల్ల కారమూ అధికారమా? అదీ ఉన్నది! లేనిదాక్క కు అహంకారము అదియే కవికి అలంకారము! చు చేతిలో హలమురా అది ఆకలి తీర్చే ధాతువురా! కార్మికుడు పజ్చిన సుత్తెరా అది (ప్రగతి సాధనకు "సేతువురా! కవి చేత యిమిడిన కలమురా జన చైతన్యానికి హేతువురా! మూడు శక్తులు ముప్పిరిగొన్న మాలకొండ ఒక మహామూర్తిరా! (బతికున్నష సండు పజ్హడన్నము 'పెట్టుకున్నను తల్రిదండులకు తలికారివి ఒక్కటే రుణము తీర్చురా! ఒజ్జదారిలో ఎద్దురెనప్పుడు బొజ్జ వంచి ఒక దఖ్లం పెడితే జె మ! రుణ విముక్తికది చిహ్నామురా! గుడిలో వెలసిన దేవుడి రుణము గుండు కొట్టిస్తే తీరిపోవురా! మలినాంబరముల క్షాళన చేసే మడివేలు రుణమును ఎవరు తిర్చిరి? మాలకొండ ఒక కవితామాలను మడివేలు కోసమే అల్లి తీర్చెరా! చాటి చెట్టులో ఎన్ని మట్టలో మట్ట మట్టుకు ఎన్ని ఆకులో అంాంాంంంతంతంతంంతటాంాంరాంంంందరాందడాంంందండండంండంంలందంలం 65

వ॥..త ౨ | ఎక్‌ ంంకంంంింలంంంక న ఎంతగా ఏ ఆకు పలికెరా వేదనాదమైై! ఈ అవనీ తలమున ఎన్ని కొండలో కొండకొండలో ఎన్ని శిలలో ఏ రాయి నిలిచెరా రమ్య శిల్పమై? మాటమాటకు అర్జాలెన్నో పరమార్థానికి అర్హమొక్కటే! ఆ అర్హమెరిగినా (ప్రాజ్ఞుడెవరురా? టో ళా అతడే అతడే ఉండేల్‌ కవిరా! పుడమి ఆకసాన పుట్టిన రవిరా!! నిప్పుల కుప్పై ఒప్పెడీ సూర్యుడు పుట్టి గంటల్లోనె అస్తమించునురా! పిలాల నింగిలో నెలకొన్న జాబిల్లి ఒకా పక్షమై వెలిగి మలిగి పోవునురా! కడలి కడుపున లేచు కల్లోల కెరటమే కనురెప్ప పాటులో విరిగి కరిగేనురా! కాలవాహినిలోన కరిగిషోనిది లేదు కవి వాక్కు ఒక్కటె కాలానికెదురీదు! కాలానికెదురీదు కవికీ వయసే తేదు అరై వసంతలకర్ణవే లేదు! ౧016201 గ150౧2 గరం), ౧గ|0. 467, 8౧6412 ౪68౦61), 00401 - 517 501 మేమెరిగిన ఉండేల 66 .

ింంంంంంిరంలం రాంరాం ంంంంిరాంంిరాంింం వూల = కొండా = రెడి యి డా. కొండలరొవు వలచాల ఉండేల మాల కొండారెడ్డిగారు “షష్టిపూర్తి” జరుపుకుంటునా రంటే ఎందుకో నాకు ఆనందాశ్చర్యం వేసింది. అతడేమిటీ, అపుడే అతనికి అంత వయసేమిటి అని? అతడు కాలంతో ప్రమేయం లేని కార్యదీక్షాదక్షుడు. కార్యాలు చేస్తూ పోవడమే తన కర్తవ్యమని భావించే “కర్మశీలి”. ఆయన మా “అలీన” కవుల 'కూటమి'కీ అన్నలాంటివారు. అసలు మాల కొండారెడ్డిగారు ఏ సమూవాంలో ఉన్నా ఆ సమూవానికి అతడు అన్నలాంటిీ వాడే. ఎంతపాటి సమస్యనయినా సహనంతో ఎదుర్కొానగలడు. ఎంతపాటి కష్టాన్నయినా ఎంతో ఓరిమితో ఓరు కోగలడు. ఎంతపాచి క్లిష్టాన్నయినా కడు అవలీలగా కట్టు విష్పగలడు. అతడు మనతో ఉంటే మనకెందుకో మన విషయాల గురించి మనమేమీ పబ్దేంచుకోనఖ్కర లేదు. అన్నీ అతనే చూసుకొంటాడు అన న్న విశ్వాసం ఏర్పడుతుంది. ఆతడు మనతో ఉంటే మనకొక పెద్ద 'రక్షణ'లా కనబడతాడు. రూపులో, చూపులో, కాపులో. ఎన్ని పదవులు అలంకరించిన్నా ఎన్ని పనులు చేసిన్నా ఎన్ని సంస్థలను పోషించినా ఇంకెనో గ చేయగలిగ్శ చేపట్టుగలిగే [౧696౧/౩ 0౭౦6/ ఉన్న మనిషిలా, “ఇంకా నిండని కుండలా” కనబడతాడు కొండంత మాల కొండారెడ్డి. తాణకడు, చెణకడు బెదరడు, అదరడు. తనపై ల్‌నకు అఆశేషమైన విశ్వాసం కల మనిషి ప్రతి మనిషి యొక్క “అసలును (ప్రతి వషయం యొక్క “సిసలును” అస్టే పట్టి వయగలడు. అతని అంతస్సులోకే చొచ్చుకుపోగల శక్తి అలాంటిది. ఈ శతాబ్దంలో ఉంటూ కూడా ఇంకొక శతాబ్దాన్ని అస్ట్రే చదివేయగలడు. ఉపరితలానికి అంతు చిక్కని ఉక్కుమనిషి మాల కొండారెడ్డి. అతను మధ్యన ఉంటే పనులు వాటంతట అవే చకాచకా సాగిపోతూనే ఉంటాయి. అతడు ఎక్కడో ఒకచోట ఆగిపోయిన వాడిలా, నిలచిపోయిన వాడిలా ఉండడు. అంతటా లేక కూడా అంతటా ఉన్న వాడిలా ఉంటాడు. అంతటా ఉండీ " మేమెరిగిన ఉండేల 67

విం నంంంతంంంరిరింింంరంంంంంంంాంంంంంంంతందం) కూడా లేనివాడిలా ఉంటాడు. అటువంటే ఉండీలేనబ్బీ, లేక ఉన్నట్టే 61661 కలిగిస్తాడు. అతని పాలనాదక్షత అలాంటిది. అతని ౧6/[500౬1/ ౧౦౪6౯ అలాంటిది. కవిగా చాలా లోతైన కవిత రాస్తాడు. అడుగడుగునా లోతెన అనుభవాన్ని అందిస్తుంది (ప్రతిబింబిస్తుంది ఆతని కవిత. అసుభవవే అతని కవితా కవచము నేనప్పటికీ ఇప్పటికీ ఆశ్చర్యపోతూనే ఉంటాను. అంత ఎని న్న టీతోనో సంబంధమున్న 0౪59 మనిషి అనేకానేక “వ్యవహారాల”లో అంతగా మునిగి తేలే మనిషి అంత ఆలోచనాత్మకమైన కవితలను ఎలా అల్లగలుగుతున్నాడా అని. చూడడానికి ఎంతో “లౌక్ష్యుడొలా కనబడినా ఎంతో “అలౌక్యొమైన దృష్టి ఉంది, ఆత్మ ఉంది, ఎంతో సుతిమెత్తని హృదయముంది ఆయసళో. చూడడానికి పండితునిలా కనిపించడు. ఒక్కొక్కసారి మండితుడిలా కూడా కసబడతాడు, కాని అన్నిటిలో ఆయన పండితుడే. అతనికొక మూడవ కన్నులాంబిదుంది. అది అన్నిటిని కనిపెడుతుంది, అన్నిటినీ పసికడుతుంది. ౫౧౬౪6 021] & 501% 38056. ఎంత మామూలుగా మొదలు పెట్టాడు జీవితాన్ని! ఎంత శిభర్మాగానికి ఎక్కాడు! ముట్టిందల్లా బంగారంగా మార్చాడు పట్టిందల్లా సంపూర్ణంగా సాధించాడు. కవిత (0లోనే కాదు, జీవితంలో కూడా మాల కొండారెడ్డి శతావధానిలాంటి వాడే. అతను సైస్టకతా నే గంచేనర్‌ = పైదుకంట అతని వేధ ఎప్పుడూ ఒక ఇంజీన్‌లా పని ల శ్రేను ఉత్పన్నం చేస్తూ అది వెలుగుతూ అన్నిటినీ వెలిగిస్తూ ఉంటుంది. అనక మట లం స్పిలాంణద (ప్రతి కవితా అతని ఎన్నో అనుభవాల, అనుభూతుల కూడలే. జీవితాన్ని ఎంతో శోధించి, పరిశోధించి అనుభవప్పు సా వ్రాసిన కవితలవి. అ్రి నైన సానబజ్జి మాల కొండారెడ్డిగారు ఎన్నో కవితలు (వ్రాసారు. వాటిలో పదాలు ఉనా+యి వచన కవితలూ ఉన్నాయి, పాటలూ ఉన్నాయి, కాని వారి కవి షం మనక నారి పద్యాలలో ఎకు ౮ తా వ్యక్తిత్వం మనకు గలి గన పాడసూపుతుంది. నిజ పద్యకవి, పద్యాలు రాయటంలో పాతకోవ ల క్‌ండారెడ్డ మంచి విశ్వనాధ సత్యనారాయణలాంటీ మ కు చెందినకవి పాటవంగా వ్రాసే కవి. హాకపుల మన్ననలను అందుకొన్న కవి. “ంాంంంరింంంంంంంంంిందింరింంంందింంంందంరందరంద మేమెరిగిన ఉండేల 68

లఅరంరింంింంంింంంంంంింంిరం ఎం ఎంకాం మొత్తం మీద మాలకొండారెడ్డీ “మాల - కొండా - రెడ్డ కాకపోతే ఇంత

ఘనంగా అతని షష్టిపూర్తి సన్నాహలు ఎందుకు జరుగుతాయి మరి! భాగ్యనగరానికి

భాగ్యనగరమే అతనిని అభినందించడానికి ఎందుకు తరలి వస్తుంది మరి! అది అతని

యోగ్యతకే కాదు అతని భాగ్యతకు కూడా నిదర్శనం.

ము!

1. ప జే | | 1 గంగ౦౭| గి౭౦,

ము పుంత | ౧౦౧౦. 21, ౧౦౮ 1౦. 2"

న! లంట స ౯|౦1 10. ౬],

వ్‌ స గ్‌ న. (గ 12020 [12004/2గ

మ సు న. (1/69/2026 - 2

న. .. ల్‌ ఓ న్‌్‌ రాడారారారారారారారారాంాదాదారారాంారాలాలాంంంతకాంారాయంతంంంం / మేమనెరిగిన ఉండేల 69

అక్షర సీరాజనం లు గ్‌ ఎ“) కొషారెడి మందడి (ఊఉజ్బాల దే వక కొందరితో మాబ్గాడ్డమే ఒక మధురానుభూతి. అలాంటే వారిలో ఒకరు మన ఉండేల మాలకొండారెడ్డిగారు. ఆయన మాటల్లో ఎక్కువగా సుభాషితాలు- కఠిన సత్యాలు కసబడతాయి. వాస్తవాలతో పాటు చమత్కారాలు కూడా నిండుగా ఉంబాయి. సహజంగా అత్తిగా మాట్లాడే వారి సంభాషణాల్లో ఎక్కువగా అవాకులు చవాకులు చోటు చేసుకుంటాయి. ఉండేలాగారు అప్పుడప ్పైఎడూ మనసుకు నచ్చిన (ప్రదేశాల్లో నచ్చిన వ్యక్తులతో కొంచం ఎక్కువగానే సంభాషిస్తారు కాని ఆయన మాటల్లో (హి ంచగలిగిన వారిక అక్షరలక్షలు కనిపిస్తారు. అంచెలంచెలుగా ఎదిగిన ఆయన ఆత్మవిశ్వాసం, ఆయన గొప్పతనానిక్తి నిదర్శనంగా కసబడుతున స బకారాలు- (ప్రాకారాలు ఆయన తీర్చిదిద్దిన వ్యక్తిత్వాలు, ఆహోరాత్రాలు ఆయన పడిన కఠోరశ్రమ, పబ్బుదల, 'ప్రతిభు ఉత్సాహ (పోత్సావాలు ఆయనమాటలో వోటు ఎసుకుని, అవి వింటున్న ఎదుటి వ్యక్తులక్రు ఇప్ప టేదాక్సా సాధించింది ఫూన్యం, ఇంకొ ధించాల్సింది ఎంతో ఉందన్నట్టు స్ఫురిస్తుంది, ఆయన మాటలో అప?డప డూ ప్పి 'ప్రతికథా హాస్యంతో పాటదో ట్‌ పిట్టకథలు ఎక్కువగా దొర్జుతాయి. ్య్‌ టు ఒకసందేశాన్ని ఆందిస్తుంది. ఆయ్వనత్రో సంభాషణల్లో లీనమవుతే మనం వెళిన పనికూడా మ ం గ్‌ య రచిపోతాం. ఆయనకూడా మనన్ఫూర్తిగౌ మాట్లాడతారు, సామాన్యుని తోకూడా మనస్త వీ ము స్ప మాట్లాడగలిగే అసామాన్యుడాయన. హావృక్షం తనక్తు ఆధారమైన గ్రాష్చ్వై న (ైళ్ళను మరచి పోనట్టుగాన్న ఉండేలగ్గార్హు వట్టి విస్తరిలా న్య జీవితాన్ని వడ్డీంచిన విస్తరిలా మార్చుకోవటంలో ఆ . చిన్ననాటి శమన్స అనుభూతుల్ని ఎప్పుడూ గుర్డు చేసుకుంటాడు. టీవితంలో నిరా నిస్పృహలక్రు సర న వారికీ యి ( ఆయన చెప్పే విషయాలు కొండంత బలాన్ని చేకూర్పస్తాల్చు స్నేహాన్సి గురించి ఆయన చెప్పే మా, కుర టలు (పత్తి ర ్సి (ప్రతి ఒక్కర్లూ తెలుసుకోదగ్గవి.

“నీవు ఒక స్నేహితున్ని ఎంచుకునేటప్పుడే జాగ్రత్తగా ఎంచుకో. ఒక్కసారి నీ స్నేహితుడిగా అంగీకరించాక అవతలి వాడిలోని లోపాల్ని తక్కు ఆ లోపాలి |. చూసి ఈ: సడించుకోకు. అవకాశముంళు సరిదిద్దు. కాని పక్షంలో ఆ స్నేహం బీలలు వారుతుంది. స్నేహితుడులోని సుగుణాలకే (ప్రాధాన్యతనిస్తే ఆ స్నేహం పెరిగి చివరికంటా మిగులుతుంది.” ఈ మహాసత్యాన్ని అందరూ గుర్తిస్తే తొందరపడి స్నేహాల్ని పెంచుకోవటంకాన్సి పెంచుకున్న స్నేహాల్ని తెంచకోవటం కాని ఉండవు. ఆయనతో కొన్ని వందలసార్లు సంభాషించే అదృష్టం నాకు కలిగింది. కలిసిన ప్రతిసారి ఏదో ఒక (క్రొత్త విషయం తఆలుసుకున్న అనుభూతి నాకు మిగిలింది. డా! [ఉండేల మాలకొండారెడ్డి గారు ఒక వ్యక్తికాదు వ్యవస్థలాంటి వాడు. అలాంటి మంచి వ్యక్తి షష్టిపూర్తి సమాజూనికే ఒక స్పూర్తి. ఆ పుణ్య దంపతులు నూరేళ్లు చల్లగా జీవించి (ప్రపంచానికి ఎనలేని సేవల్ని అందించాలని, ఆకాంక్షిస్తున్నాను. ఉండేలగారు కవిగాను, ఇంజినీరుగాను జగవెరిగిన (బాహ్మణులు. ఆ విశేషాల్నే (ప్రత్యేకించి ప్రస్తావించడం కన్నా, మా ఇద్దరి మధ్యగల ఆత్మీయతను పురస్కరించుకొని ఈ అక్షర నీరాజనాన్ని వారికి సమర్పిస్తున్నాను. వ్‌. 12౧60401 గగ9002 ౧66౮౫ స్ట .11/06/౧2026- 661 రారాంంరారారారాంంంిరారాంిరారారారారారారాంతరారంంంాంరారరంంంక0ం మేమెరిగిన ఉండేల 71

నరం రం నరం రరర లర రయం రం రం రంల నం రం రం లయం లల లలల లయం లర రం లాకు కొండంత గుండ వూ మాలకొండ

• శారదా అళోకవరన్‌ మంచి కవిత్వం చదివినపుడు, మంచి వ్యక్తులను కలిసినపుడు, మంచి సాహితీ సభలకు వెళ్ళినపుడు నాకు శ్రీ, ఉండేల మాలకొండారెడ్డి గుర్తు పస్తారు.

॥ చెరగని చిరునవ్వుల దివ్వెలు ఆయన సౌమ్యతకు, ఆప్యాయతకు చిహ్నాలుగా నిత్యం వలుగుతూ ఉంటాయి. ఆయస ఎంత సహృదయులో, సున్నిత మనస్కు_లో ఆయన కవిత్వంలోనూ అంత లాలిత్యము, మాధుర్యం (ప్రతిఫలిస్తూ ఉంటుంది.

శ్రీ, ఉండేల పృత్తి రీత్యా ఇంజనీరు. (ప్రవృత్తి కవితా రచన. ఇంజనీరుగా ఆయన నిర్మాణాత్మక దృక్పథం, సృజనాత్మకత కవిత ;0లోనూ కనిపిస్తుంటుంది. అందుకే ఆయన్ని “అక్షరాల ఇంజనీరు" కూడా అనాలనిపిస్తుంది.

త్రీ ఉండేలది కవితా రచనలో ఒక ప్రత్యేక బాణి. లలితమైన పదాలు,

హృదయాన్ని తాకే భావాలు. కొన్ని సందర్భాలలో సమాజంలోని దౌష్ట్యానికి

“ఉండేలు దెబ్బలు శ్రీ ఉండేల కవితలు.

సూక్ష్మమైన పదాలతో, సున్నితమైన భావాలతో విశ్వదర్శనం చేయించగల సత్తాగల కవితామూర్తి శ్రీ, ఉండేల.

(ప్రఖ్యాత ఇంజనీరుగా విద్యావేత్తగా, కవిగా సర్వజనహి తులుగా ఆయన అందరికీ ఆత్మీయులు, అమృతమూర్తులు. కొండంత గుండెగల శ్రీ, మాలకొండారెడ్డి ఎందరికో అండగా నిలిచి సాయం చేసిన సహ ఎదయులు.

శ్రీ ఉండేల మాలకొండారెడ్డి షష్టిపూర్తి మహోత్సవం సందర్భంగా వారికి ఆయురారోగ్యాలు కలగాలని మనసారా కోరుకొంటూ, వారి భావిజీవితం సుఖజీవస సంగీత గీతాలు పలికించాలని ఆశిస్తూ, ఆకాంక్షిస్తూ -

ల '52౧024 &ీ9[0%2 ౪ న సా త్‌. | 110. 15, న న ఆసా. | 5266౧66/102౭6 వాంతంతంతంతంంతంతంకంకంకంింతంింతంనంనంంంకనుంనంంం(ంం[ కంక నన) మేమెరిగిన ఉండేల 72

వండ నంంంంంంంంంంంంంంంంంరవాదంంంందంంంంతంతంతిం “సాహితీ తపస్వి"

జూ నరసింవోచార్వ

అధ్యక్షులు సాధన సాహితీ (స్రవంతి

“కవనం కాంతా సమ్మితం” అన్న భావనతో సాహితీ సేద్యం చేస్తున్న “సత్కవి" డా. ఉండేల మాలకొండారెడ్డిగారి జీవన పయనంలో ప్రతిఘట్టుం నేచి యువతకు ఆదర్శప్రాయం.

“విశ్వశ్రేయం కావ్యమ్‌” అన్న ఆత్యోక్తిని ఆకళింపు చేసుకొని “వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం” అన్న పెద్దల మాటను అనుక్షణం స్మరిస్తూ (ప్రబోధాత్మక భావాలను, చమత్కారాన్ని, హాస్య, శృంగార వేదాంత భావాలను ఒకే రీతిలో పలికించగల “కవి కిరీటి” మన ఉండేల.

బాల గ్థంలోనే కావ్యరచన కావించి, నాటి రాష్ట్ర ఆస్ట్రానకవి &ీ పాద కృష్ణమూర్తి గారిచే “బాల సరస్వతి” బిరుద సత్కారం పొందిన, వీరు అనేక కావ్యాలలో తన '్రతిభను (ప్రదర్శిస్తూ శుక్ష పక్ష చం్యదుని వలే “కవికుల కిరీటి”యై నేడు షష్టిపూర్తి జరుపుకోవడం హర్షదాయకం.

ఆధునిక వచన కవితారీతులతో కూడియున్న నేటి సాహితీ (ప్రపంచంలో పద్య కవితా (ప్రాభవాన్ని చూపుతూ నాటి సాహితీ మాధుర్యాన్ని నేటి తరాలకు అందించే ప్రయత్నాన్ని చేపట్టిన డా. ఉండేల మాల కొండారెడ్డీగారి కలం మరెన్నో కావ్య కుసుమాలను అందించాలని, వారి సాహితీ జెతయాథతలో ఎన్నో విజయాలను పాందాలని కోరుతున్నాను.

టం 16612026 - 38

మయ శస.

" మేమెరిగిన ఉండేల 73 -

రంత 00న మ్స ఏహాంజలి ళ్ళ ఛే డా! ఉండేల మాలకాండారెడ్డి నా బాల్యమ్మితుడు. నాస (గౌమం ఓలేటివారి పాలెం. మారికొండారెడ్డిది ఇనిమెర్ల (గ్రామం. ఈ రెండు [గామాలు పూర్వం నెల్లూరు జిల్లాలోను (ప్రస్తుతం (ప్రకాశం జిల్లాలో ఉన్నాయి. ఈ రెండు [గ్రామాల మధ్య గల కొండమీద మాల్యాది నరసింహస్వామి వారి ఆలయం ఉన్నది. ఈ కొండ మాలాకారంవలే ఉన్నందువల్ల దీన్ని “మాలకొండ” అని పీలుస్తూ ఉంటారు. మా (గ్రామాలు చుండి సంస్థానంలో ఉండేవి. బాల్యంలో నా అన్నగారెస రావి అచ్చయ్య నాయుడుగారు జమీందారుగా వుండేవారు. ఆయన స్వాతం(త్య సమరయోధుడు, చౌర్మితక విమర్శకుడు. కవితాభిలాష్కి మేమిద్దరమూ బాలకవి అయిన మాలకొండారెడ్డి చేత ఆపుకవిత 30 చెప్పేంచుకొని ఆనందిస్తూ ఉండేవాళ గ్‌ అప్పుడు మాలకొండారెడ్డి పయసు పదహారీండ్లు. అంత పన్నవయసులో కొండయ్య కవిత్వం (ప్రబంధ కవిత్వంవలె మిన్నగా ఉండేది. అందుచేతనే ఆయన కవిత్వం అనేకమంది విద్వత్కవుల మన్ననలను పొందినది. నా హృదయం మీద చెదరని ముద్ర వేసినది. మేమిద్దరమూ (బతుకు తెరువున్లకై భాగ్యనగరం వచ్చి స్థిరపడ్డాం. మా చిన్ననాటి చెలిమి ఈనాటికీ కొనసాగుతూనే ఉన్నది. ఆరోగ్యం పోతే తిరిగి పొందవచ్చు. డబ్బుపోతే మరల సంపాదించుకోవచు ్భ. ఒక మంచి మి్యత్రుణ్హి దూరం చేసుకొంటే సర్వస్వం కోల్పో యినప్లే అని నా భావన. మా చిన్ననాటి మైషతి ఇలాగే కలకాలం నిల్చి వుండాలనే నా ఆకాంక్ష్య నా మితుడు సంకలనం చేసిన “కవితా కల్చకమ్‌" చదివితే ఆయన కవితా పరిణామం తెలుసుకోగలం. ఈ నల్గభె అయిదు సంవత రొల కాలంలోనూ ఆనాటి బాలకవి ఈనాడు మహాకవిగా ఎంతో ఎత్తు ఎదిగారు. మాలక్‌ండారెడ్డి క్పేగ్రు (పతిన్టలు “'మాలకొండి నుండి 'గోలకొండ' వరకూ ప్రతిధ్వనిస్తూ ఉన్నాయి. మా స్నేహం చిరస్థాయిగా వుండాలని మనసారా కోరుకుంటూ....... కారాంరింంంందాంరాంందరారారారంతంరాంంరంరారాంంంంకరదాంతరరారాం మేమెరిగిన ఉండేల 74

కంల బహుముఖ (ప్రజ్ఞాన ధి ఇ డాకర్‌ ఉండేల మాలకొండారెడి అ య అః అగస్త్య దెడ్డ వెంకురడ్ర ఆంధ సారస్వతా రామమును ఆమ్ఞాన భవ్య కవితా విరజాజి సారభంతో గుబాళింపజేన్తున్న కవి వనంతుడు - కవితావతంనుడు డాక్టర్‌ ఉండేల నూలకొండారెడ్డిగారు. పుట్టుకతోనే కవితా సరస్వతిని సాక్షాత్కరింపచజేసుకాన్న కవితా తపస్వి, రససిద్దుడు. ఆయన రససిద్దుడైన మహాకవి కనుకనే తమ కవిత్వానికి మోహనత్వంతోపాటు అమరత్వాన్ని కూడ సిద్ధింప జేసుకున్నారు. సరళత స్పష్టత సృజనాత్మకత వారి కవిత $ దర్మాలు. సత్య సందర్శనం, సమతా సమైక్యతా సంద్య స్పష్ట సార్వజనీన దృక్పథం, జాతీయత దేశభక్తి వారి కవిత్వూదర్శాలు. ఇజాల నినాదాలతో కాక నిజంగా జనతసు జాగృతం చేయాలన్న తపన, దీక్ష వారి కైతలో అడుగడుగునా సందర్శింపగలము. సమతా సౌభాగ్య దీపాలు ప్రజా హవృదయాగారాలలో (పజ్వలింప జేయాలన్నదే వారి ధ్యేయం. నేతాజీ వివేకానందుడు, కాంతి చక్రాలు, మొగలిలేకులు, ఒడిసెల రాళ్ళు - అయిదు ముదిత కావ్యాలు అయిదు ఆణిముత్యాలు, అతిబాల్యంలోనే “నేతాజీ కావ్యం రచించి తమ కవితా యశస్పాందర్య సౌరభాన్ని ఆంధ్ర కవి లోకంలో పరివ్యాప్తం గావించుకన్న (ప్రతిభాగంధవహుడు. సనాతన్త అధునాతన కవితా (ప్రక్రియలు “రెండింటిని సమాన(ప్రజ్ఞతో అనమానంగా, కళాకౌశల ముట్టిపడేటట్టు సాగించగల కవి సవ్యసాచి మాల కాండారెడ్డిగారు. “బాలకవి, “బాల సరస్వతి, “కవి కిరీటి” బిరుదాలు వారిపట్ల అన్వుర్జాలు. సుకవి(శ్రేష్టులుగా, ఇంజనీరుగా, ఇంజనీరింగ్‌ కళాశాలోపాధ్యాయులుగ, “చైతన్యభారతి” వ్యవస్థాపక కార్యదర్శిగా సారధిగా, (ప్రధానాచార్యుడుగా ఎందరినో సుశిక్షితులుగా నొనర్చి పరిశోధనారంగాలలో బహుముఖంగా తీర్చిదిద్దుతున్న ఉత్తమ మేమెరిగిన ఉండేల 75 |

లల యాలాల లల లలల లలల లాలా లాలి లల అకక కా ల ల ఈ ఇఇ ఇ ఆదర్శ దేశికులు. విద్యాప్రదాతలు. వాస్తు శిల్ప శాస్త కోవిదులు. పారిశ్రామికులు. దేశభక్తి 'ప్రపూరితము, జాతీయ భావ సువాసనా వాసితమై న ఆయన జీవితం అందరికీ ఆదర్శం. ఎంత ఎత్తుకెదిగినా అహం అణుమాతం లేని సాధుశీలి. నిరాడంబరుడు. సుకవి విబుధాశీస్సుమాభిషేకంతో వారికి తే. 23-8-92న జరుగుతున్న షష్యబ్ది మహోత్సవానికి పులకింపని ఆంధ్ర సారస సత రసజ్ఞుడుండడు. జన కల్యాణ కారకమ్సులెన కార్యకలాపాలతో, ఆయురారోగ్య ప్రాభవ ప్రదీస్నలతో చాక్టర్‌ మాలకొండా రెడ్డి దంపతులు నిండు నూరేండ్లు '(ప్రవర్థమానులై వక్థిల్లాలనిపరమ కరుణా స్వరూపుడైన పరమేశ్వరుని (ప్రాపు వారికి సర్వదా లభించాలని 'పాక్ధిస్తూ షష్టిపూర్తి మహీత (పం దిగ్విజయం కావాలని ఆకాంక్షిస్తున్నాను. న! ” ( 5262061౧10. " [101106 - 524 001 నం. క ; వ | మేమెరిగిన ఉండేల 76 /

ితంంనంంంంతరాంంంంింంంరంంంతంర కంత ఎలయ వంకంంి0 ఆలుగు సరస్వతికి రత్నఖచితభూన

• ఆ చింతా నెంగల్‌రెడ్డ

నూలకొండారెడ్డి వాకు స్నేహితుడు బంధువునూ. నాకు పరిచయమైన నాబీనుండి ఆయన “మదిలోని వాత ల్య మధురసమ్మును” చవి జూశాను. మా సరస్వతిని వివాహమాడిన పిమ్మట ఒకనాడు ఆయనతో “నీకు సరస్వతి కటాక్షం లభించింది. ఇంజనీరింగ్‌ పనులతో కాలనుంతా వృధా చేయక తెలుగు సాహిత్యంలో చిరస్థాయిగా వుండేలాగ కావ్యరచన చేయాలి” అని అన్నాను. సే స హపూ్యూర్తపా(తికయై

నవ్వులాలికించే వదనంతో ఆయన అన్నాడు.

“నీవు చెప్పేది మంచి మాటే. కాని ఈ దినాల్లో జీవితంలో ఒడుదుడుకులు లేకుండా సవ్యంగా గడచిపోవాలంటే లక్ష్మీ కటాక్షము కూడా అవసరము కదా” అని. భగవంతుని కృప వలన్క తన నిర్విరామ కృషీ వరిన ఆయన సరస్వతీ లక్షీ కటాక్షములు పా్యతుడయ్యాడు.

“నన్నయ్య రుచిరార్టసూక్తి చిన్నయ్య మితలాభ యుక్తి పోతన్న మధుర భక్తి

వేమన్న వేదాంత సూక్తి

ఇన్న కలిసింది తెలుగువాళ్ళుక్తి”

అన్న 'ఉండేల' “తెలుగు పలుకుల్లో తేనె వుంది”. ఆయన పద్యాల్గొని పద విన్యాసము వీనులకు విందు. నేటి మన సమాజ వ్యవస్థ కన్నులకు కట్ధీనట్టు అందచందాలతో వర్షిస్తాడు మన కవి. గమనించండి.

“గాజులొలిచివేసి, గడీయారమును గట్టీ తిరుగు బస్తి పడుచ! తెలిసికొనుము శిశిర కీతవాత శిథిల వల్లికవోలె చిన్నవోయె నీదు చిన్న చేయి"

మరోచోట అంటాడు - నిరారారారారంారరారారోరారారరరారారారాంాంంంంంత ంకంకంతంతంకంకంంక. 3.

వేమెరిగిన ఉండేల 77

ింింతంతంం నం ఎంఎం ౮ ఎఎం ఎంఎం “అహింస యే పరమ ధర్మమని అంతటా (ప్రకటిస్తాము కాదన్న వాని శిరస్సు ఇండించివేస్తాము”. ఈ మాటలు కేవలము వ్యంగాత్మకవే కాక (ప్రబోధాత్మకంగా వున్నాయి. ఉండేలవారి మధుర మధు రసాలాలికే కవిత గురించి (వాసుకు పోతుంటే, వారి కృతులను సమీక్షించాలంటే అది ఒక (గ్రంథమే అవుతుంది. మాలకొండారెడ్డి షష్టిపూర్తి సందర్భంగా తుదిగా ఒకమాట. సన్నయ్య, తిక్కన, పోతన, పెద్దన, తిమ్మన మున్నగు కవి వతంసులు (కవులు) అలంకరించిన స్యర్దాభరణాలతో భాసీల్టుతూ వుంది తెలుగు సరస్వతి. నన్నయ, తిక్కన, పోతనలు ఆమెను కిరీట కేయూరాలతో అలంకరించగా, పెద్దనగారి మనుచర్మిత ఆమెకు కంఠాభరణమట., ముక్కు తిమ్మన ముద్దుగా ముక్కెరతో నామె సలంకరించాడట. ముచ్చబపడేలాగ మన మాలకొండా రెడ్డి ఆమెను రత్న ఇచిత భూషణములతో నలంకరించగల కావ్యరచనకుషకమించగలరని, అందుల్తకె భగవంతుడు ఆయన కాయురార్‌గ్వెశ్వర్యముల (ప్రసాదించాలని కోరుకుంబున్నాను. 11010. 831100, 5/1౧ 0౦10౧, 11/69/1020 - 873. వారాంంాదారాంాంారారారారారారారారారారారాంంింిందాదాదారాంాదాంారారాదారాంల మేమెరిగిన ఉండేల78

కాం ఎంఎం దం ఎ ఇట వూ ఉండేల కోటి తేజస్సుల జాల = దా. వి. నరసింనో రెడ్డీ మట్టిలో పుట్టిన మాణిక్యం మా ఉండేల పుట్బుగానే పరిమళించిన మళల్లెమొగ్గ పట్టుదలతో పెకి వచ్చిన పురుషార్ధి పట్టుకున్నదల్లా బంగారం చేసిన పరమేష్టి మూ ఉండేల పేరుకే ఉండేల గురిలో ఆయన అపరగాండీవి ఉడుము పట్టు మా ఉండేలది ఉరుకులు పరుగులు లేని కార్యసాధకుడు కాందరు సాధించగలరు కొని న్న పనులే ఉండేల విజయుడు అన్నిపనుల్లో అన్ని పనులకు వేస్తారు పథకాలు దూరద ఏష్టితో అన్నింటినీ పర్యవేక్షిస్తారు సూక్ష్మదర్శినితో ఉన్న ఊళ్లో వారి నాన్నగారు (తవ్వించారు ఉన్నంతలో మంచినీటి బావిని అందరికోసం నివసించిన (ప్రతి ఊళ్లో (ప్రాణప్రతిష్ట చేశారు నివాసాల కోసము సొసైటీల నెన్నింటినో మా ఉండేల తాను పుట్టింది రత్నగర్భ రాయలసీషులో తాను మెట్టింది తేటతెల్లని తెలంగాణలో అల్లూరు, మదరాసు అటుపై ఆంగదేశంలో ఆదర్శప్రాయంగా అభ్యసించారు అన్ని విద్యలూ తమిళుల మెలకువలు తెల్లవారి కార్యదీక్షలు తనివి చేసికొని తరలివచ్చారు తల్లి తెలంగాణ ఒడిలోనికి 9 9 9౨౨ ౨౨ ౨ ౨౨౨ ౨ 9 ౨ ౨ ౨ ౨ ౨ ౨౨ 996 వేమెరిగిన ఉండేల 709

• వతం ంంంంంతంకంంిఎంలం రండవ క ఎ ఏం వచ్చినపుడు సరస 0త కటాక్ట్ర భాగ్యశాలి నచ్చినపనుల్లో జయం సాధించి కోటికి పడగెత్తిస (ప్రజ్ఞాశాలి మాలకాండయ్యగారు మేరుకొండగా ఎదిగారు మాలాంటి వారందరికీ మరపురాని మహనీయులు. ఈనాడు ఆయస పెద్దమనస్సుతో అందజేయు నిధులు నానాటికి పెరిగి ఎందరో కవీశ్వరుల కండగా నిలుచు ప్రతిభ కలిగిన సాంకేతిక విద్యార్థులకు సాయపడతాయి ఆచం[దతారార్కం మా ఉండేల పేరు నిలుస్తుందోయి సలభయ్యో పడిలో నాంది పలికారు నలుగురిలో పేరు గడించిన “చెతన్య భారతి”కి ఏభయో్యోపడిలో అందుకొన్నారో పెద్ద బాధ్యతని సేవాపేక్షతో “మెడిసిటీ” నిర్మాణ భారాన్ని ఇది ఆయనకొక పెద్ద సవాలు ఈదుకు రాగలరని పెద్దల నమ్మకం అక్షరాల నిజం కావాలని మా ఆకాంక్ష రక్షించాలి ఆయన్ని భగవానుడు నిండా నూరేళ్ళు 9 వ ౬౧౮|౧6౪గ౧౦ 0011686 ఆ2౧6| గం, ౧౧౦౪29౮6 - 17] దారారారారారారారారింింంంతరరారిరతంతంతండదతరంతంంతంతంతంరారారజంందరిం మేమెరిగిన ఉండేల80

ిారారంంంంరతంతంంంంంంంాంంంతంంంంంండంతంతంలడ ఎండా నంం/ 2126000౧62 గండేయి/ శిగ శిగ2|/513 = వాంగ తొంద ఉగాంం/టరర// 0/౧ ౪. ౬1250౧02 గ౧6౦౮)/, ౧45 9౧౧౪౦౪౮ 1౧ 1౧6 ౧909౧ [౧౧8౦ ఇ5 42 901౧1౧0 512౧ 1౧ 1౧6 ౧౧౧౫౧౧6౧ ౦0 1౧(8౧౧2౧౦౧౬| ౦61౧/ 1062. 116 15 2 ౪654016 0౪౧1౮౩, 42౧0 4 గొం(01%6౧910౧41! ౧6౪౦౧౬1. గీ 56/00609 6౧1౧6౧ 2౧౮ & ౧6౮120౪6 గ౧౫/5౪1౦ 01 0౪4 1౧౧౯. 116 15 42 ౪౦౧౮ "6౧0౪౧6౮ 160[౧౦౦|౧41 0/ ౧౧౦౧65510౧, 2౧౦6 4 0941౪69 ౮6౧1౮5 0౫ 'ఆగాంంగగాంగి[. 16 15 ౧19౧0 ౧6160046 2౧6 ౧9541655. 200061 1౧6 ౧|6౮6104గ౧6౧| 01 16 2[0006౧6 ౧1౧౧. ౧6 1$ 96గ0౪5. ౧6 15 ౧౦౧౫ న౧౧|౦౩౦౧౧|౦. ౪16 5 గొంంరా. 116 15 ౧౦౧౧౫ 1౧0౧2010౧4206. 116 15 1190౧1 ౧౪4166. [16 1$ 6౧190౧0410. [16 19 6౧9౧4౧౦. ౧19 ౧౪౧౦౪౭౧౪౦౧ 15 200616. [119 (6625 4/69 0౪40౧ ౧౧౦౪౦౧1౧౦౮. ౧159 (ంగాం5 2౧69 ౧౮౧౮4౧6. 041 ౪౭౧66. 1115 66501000 15 ౮౧౭౧౧1౦. ౧15 ౧6౧0600౪78 15 9౧4గ0. "౧6౧69 158 ౧౮౧౫౦౪౮౯ ఇ౧ర 9౪౧౪9 1౧00౪ 1౧ ౧|| ౧౦౪1౧౧. [౦4౫6౪9౧ సీ21260౧0602 ౧8౮౮ అ౫౦౧665863 ౧15 300141 4౧౮6 ౧౮౧౫౭౧14౧౧ ౦౧౦౧౦౧౪౧౧౩ 1౧ 4 ౪౭౧౫ ౧౧౦౪1౧ 2౫. నీ! ౧19 ౧0610/ 15 & ౦00౧1౧౮౦౪5 6౧౦664౪006 10 ౧6౧౦౭/6 16 గా580/ 0 ౧4౧౧6 2౧ (0 ౮౧|4౮/౬| 106 ౧1666౧ ౧624111169 01 ౧౮౧౭౧ 060౧2౪1006. గ 15 ౧౧౧౧౭౧ 4 ౧091 01 900141 2౧6 ౧౮౧4౧|2గ౭౧ నింణంం0(765, ౪౧086 ౧౧41౧ 1౧16౧10౧ 5 10 అ(థం56 106 $96౧౧100 64111165 01 116. గ ౧48 2౧ 6౦6116౧1 98౧099 01 ౪15681 1౧౧8060 2006 +ంగ004! 06800/. [౧6 ౧4౩ 4 106 1661 (07 6 12000206. ౧19 56/16 15 8100018, 61/60 4౧౮ ౧18 6%0169583100 19 6౫061518 2౧6 100610]. 1421260౧04 ౧8౦6౦౮౫5 1౧2౧ 2౧6 ౪౧౧౪9(6౧160609 2000200, 16121500 ఆ09గ౧6౧౦౪, ౧౧౦16౧/ 0౪6 $1౧౧06, 1౯౫4 2౧6 ౪౧౧౦౭౧6౮ ౦1 1౧6౧౧65 49, 0656115 31041009 9౧495, ౧00౭౧ 001౧, దంగ/ 8066 '510[౧6 4౧6 '1౧865'), గ౫698 ౧1౧ 2 [602గ02018 ౧౦6౪1 ౪ 2 5100 ర6॥166006116 19 6౧1౦౮6 1౧ ౧18 ౦00౧09౧గ౦౧. గం 15 510006 1౧ ౧|౩ అఆగింంగ౧76౧[౧౦౧౬| 19౧౫66. గ 18 1౧౧౦౪౭4౧౪6 1౧ ౧1:౩ 10629. ౧16 19 ౧౧10500010 1౧ ౧1౩ 962106౧1 01 1౧6 ₹10/21, గాంగ౦806 2౧6 60౪౧ 10 94గ౧ 109105. ౪16 06169769 1౧ 6 0190౧%/ 0 గా౭గి. 6 15 2021౧91 2 [2104౧659 4౧6 5606గ10140695 01 గాంరంగ౧ 1119. 16 19 2150 2 ౧0౧4౧౦ 4 ౧౦౭గ. "ఆ౧౧౧౪6|౦120169" 15 2 0946110! 10౪6 ౧౦౦౧). 116 0౫68 అం/6550౧ 10 ౧15 19౧69! 8౧6 66160419 16611006 1౧ 560% 2 గ౧౧౭౦౧||౦16౧| ౪2౫ : 1౧ 576? ౧౧౦౦౧౩౧1౧6 | 50/646 ౮9౧౧1౧6 [0౧ ౧౫ 10౪6 10 *౪4|6 1౧ లాంంంింంింతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంింంంింంతంతంతంతా. శంకా మేమెరిగిన ఉండేల81

ద్‌ంంింంంంతంంంాంంంంంంంంంలంతంరం ఎఎం క వంతము కవచాయ కం సీ/గ2ఇ6 69/65 ౦0౧ గ౧౫/ 006) 14! ఉగం6౮ 10 1111 ౧6 1౧ గ ౧69౭గ| 2౧6 9006!

“66 18 2౧౦౪౧9౯ 6౫౦616౧1 ౧౦6౧) ౪10 2 ర69906 ౧౧|౦౩౦౧౧|౦4| 10౧010210౧; నిం61 5౪80969515 0244 ౧6/6 4/6 90 గాగ 1౧1009 1౧41 గ4౧౧2౧10/ ౧28 10 164/7) 0౧ 8 11668:

ఓ92గ 1౧00౧౧ 119 66

ఓ195 [16538008 66

11 ౧2౧౧౦1 ౪౬18

601 ౧౧౦5 06౧6౪౦19౧1 1౧ 6ఈ6౧/ ౪/21 1 02౧౧౦1 1216

లర ౦0గంగ౧ ౧1౦౧౪] 10100/ 61004.

'510౧06 గం6' 19 2౧౦1౧6౯ ౧౦౪గ|౫ ౪౧౧౧ 19 గా:9౧6/ ౧6. ౪/6 ౧4౪6 10 ఇ00/901216 1౧9 ౧౧౧౦౪4౦౪76 0౮6౧1౮8 01 116 ౧౦61 [0 ౧౦౧౦61౧౦ 860% ఇ 1౧0౪60౧8 ౧౧౦౪౦౧౧౦ ౧౦౦౧౧ 0౧ 51006. 1 ం|౦గ౧గ౧6౩ 1౧69 5190102౧06 01 510౧6 0౧ ౧౮౧౧౫౭౧ 18. ౧6/6 6066౪౫ 15 &1 ౧1౩ 0/92/౪/68 0951, ౪౧6౧ ౧6 ౧౧1090001565 0౧ 510౧6, 1113 ర8౭50౧040% ౦01 4౪6 510౧63 19 9౧౩౧౧1౦ 2&ఇగ౧ర ౧92/1 100011౧0 :

510౧95 గ౧౧౭6 18౧౧169

5(0౧959 0౧౮౧౫ 9001014/699

510౧698 0౧82816 06 ! (16019)

510౧68 9౪! ౪9 ౧౧౭౮ 1! (౦|1౨9)

స110151975 12 106౧౮4110౧ 510౧65

సంగ ౧౦ గాడగంగ౧ 2౧9 14210 10 ౧991 6౧౦౮6 510౧69

౧0465 4/69 ౧౮౧౮142166 0 ౧౫6 510౧95

[04653 0 గ౭గ౧౦౧/ 2/9 గ౧౧2గోం6 5/ 9౪4/2! 510౧69.

“౦౧6౧100 0 ॥' (69) 15 2౧01౧6! 09020011! ౧౦౭౧), ౪౧6/6

గీ 2120౧602 ౧6౮౮) 1౧0౧010210 64౧0568 106 500614! ౪/5. [16 6౧౪౮9౩ 0006 2 ౧౧6౨౭౮9 21 8 9౧౮6 512800 126 0౧0/ ౫౧౭౧ ౧౧౫౧ ౦౦౧౧88 0౪1 ౦01 19 ౧౬౧౦౪ ఇజైయ690 0 16 56%, ౧6 ౪౫|| 09 106౧1166 70౧౫ 16 6౪79౧/ర4/౧655 :

0౫06౮ ౪౦౪16 ౪62!

1 1 ౪6 ౧2౧ 5021

0౧6౧ 9 502166 6౪/6 0 *

4/8 95041 10/ 810 ౧9౧ _

తిక 2 80012] 111౧660 ౧9 ౧౦6 0692041101 9460౧265 1౧15 ౧6౫ ౧౪|| గ౧0౪౧ 28 0[0169/3. [69 ౧01౧19 0౪41 041 ౧౧ 116 గ౦౮౭గ), ర 10 6౮2 22౧94000%9, 116 158 1౧00౧10166 ౪1౧061 16 ౧016 0 & 0౧౦౧౭౧ ింతంతంతంంంంంంంంంంంతంంంింంంలంంంంిందంంంతందంచందంతం

మేమెరిగిన ఉండేల 82

న్‌ా 0 155 *౪గ65 ౧05/ 103 0 గొ55 గ౧౦1 01106 51603 70౪ ౧9౪౮ & 06%)/ 07016! తీగిడీ 50)2గ5 02/9 1246గ "సా ౧౦1౧ 16 061 66500893 189 1౧౧౦గ౧2౧౦9 01 [౧౫0౧6 1౧ గొ౭గి'5 116. [140౧69/ ర616/౧1౧65 ౪006! 514103 1౧ 1౧6 506180/: ౦6౧1 001౧! ౬6200౧ ౧4౧ 15 ౪69౧606 1౧ 0౮౧ ౧౦౫9౪౮౧9 4/06 ౦౮ 116 15 11620/6 105 696/6 2౧౮6 ౧1౦29066 తిం ౪౧౮6౧ ౪౦౮౧ ౧౧౪550/69 |

"|౦41౧3 9౧౫55 158 2౧06” 12౧12500 ౧06గ౫ ౪1 [01 0/ ఆగర6గ0౧895 42౧౮ ర069091 1౧౧10200౧9. [6/6 116 6650111100 ౦0 ౧౭1౪౧6 19 2190 56౧060. (3/25 15 ౧౭౧౧౦౧|6ర, 2౧6 ॥ ౧42౧౫౭౫168 19 546 2౧6 9801 5204 10 6 60006౧1౦ &గ౧6 4౧౦92౧1 ౧౧2౧ - 6 అ౦10116/ 01 ౧4౮౧౪ :

06 ౧౪ 0౪ 9౮||69

5041 04101 9౧౪౮ 0౪ 945 0/6 ౫౦౪ $000/658 0౪౧ గ56౦ [10/9 ౪6 0౧౦౪ 1౧ 5126

0 1౧19 ౧4౧౦౮ 68 ౪8 10 |! 6 ౧46 9౧2౧9గ౧99 111.

"౭60 6656గ5” 13 ఇ౧౦06 11౧6 ౧౦9౧౧, ౪100 6౮6219 ౪/10 1౧6 5020౧) 01 119. ౧46 గజ4600604 గిం00/ 76౧6గాం౧| 21260 1౧6 గ62౧1౧౮|655 610415 2౧౦6 5[౧040/ ౧611010086 2000/1195. ఓ£46 200/9, 1121280004 గింఠరయ/ 600063 112% 06 15 ౪101౧ ౮9 - ఇ౧6 గొ౧|1106 గొంం1 1౧/ 10 [9211969 1118 1401 :

స 01౧0, 611౧01

06 51660 9160 01 16౧౧౧198 ? గ 011 : [౧6 $2గ01699 01 ౮11౧69 01155 9205ల||9 |!

"౦160౫౭" 1 ౪61 2౧౦1౧6౯ $006గ0 ౧౦6౧) గ౧0౪/౧ 10 15 50619 ర630గ0॥0[౧ 0 ౧4|| 4౧6 ౧100068006 09200. గేం18 106 గ౧౦61 ఈగం|౦5 140౧129110 ౪15021 1౧8090౧ ౪౧1౦0౧ 19 910% 9౧2౧6 :

౪|| ఓం ౧౦౧౧1౧౮ ౧౪౮౪161 1౧ 10 గ౦౪౧6|౧౦ ౧119 1౧09994007 16400 9 964 10 గ౪౦6 ? 0 1౧౫౭౧౦౧1 [౧641 043109 110 ౧౧|| ? రంతంతంంతంంతండంతంతంతంతంంతంంకంండండంంండండంతంకంతంి నిం ఎంఎం మేమెరిగిన ఉండేల 63

దరాంంతంతంతంింతంతంతంతంతంంంంంంంంంంంంంతంంంంంంంంంంంలం సీజ!2గంగ౧ర02 గ౧6౮ర౫/ 15 2 06౧14059 ౧౭/6౫౦౭|16౧06. ౧159 1౧౭96౧/ 13 ౪46, 12౧9097201 206 ౧౧౪4౧1౧౩11. ౧6 15 2 56గ0065 ౧౦91 ౪11 & 6841! 00౧౧౧౧౧౧6౧ 10 16 04096 01 ౪ంగర ౧౦౭1౧౧. ౧9 19 & 098 0056౧/6/ 01 1/69 2౧06౧6 ౧1౧౧. ౧9 9621౧659 01 421410౧౮6౬ 15, ౧6 10065399 ౧19 &గ6౧400౧ 0% 119 104121 2౧06 1౧9 1౧910౧1020 10 రగ౧౪6 [౧0౧6 2 ౮౧౫౭౦౧52! ౯౮0౧. ౧15 గొ౭గం5 ౧1౧ 9111౧00 2 ౧౦౪ ౪1౧ 2 61918౧06. [16 15 66900 100166 1౧ 19 106120౧ 61105. 4 916౧1 '9౪010110౧4౧/ 2౧6 2 90012] (61016౯. 1115 ౧౦౪1౧/ 18 ౧౭౧౧౦2౦16 10% ॥5 900111, ౧౧||౦౦౦౧౧1041 &ఇ౧6 ౧౪6౧౧౭౧1౬౧2౧ 00౧06705. ౧5 0101 1౧6 1౧206౧ 2౧6 914%) 1౧50౧ 1౧10 ౧౮౧౫౧ ౧9౫/0౧6, ౧19 094010! రంం0గ01100 61 ౧౭4/6 2౧6 ౧౦640 19104. ౧౭6౬౦9 ౧1౧౫ 5110000/ 2 1290102100 0061 1౧ 6 10140౧8౧ 0 ౧౦౧|69౧౧౦|౧1౧/ *ంగ6 ౧0910/. శ స్‌ 2 స్‌ ల ౧2/01. 5766 తీగొం౭గ66|౧ స ఇటే 1౧16౧౭|౦౧౬| ౧౦౭19 గీం౭ర6గ, | | 11. [౦౮95210 గగ2గ౧ 8౧6, [౧0౪౬౦౪11 చ యం / 126129 - 600 014 వరింజంింరంింంంంంంంంంంతంంతంంంతంంంంంంతంంంంతంంంానగ మేమెరిగిన ఉండేల 84

వందా ంంంంంంంింంంింంంంంంంంంంంింంంంంంంింం 1600౧06121 2౧6 ౧౦61౦ 1౧19002040౧21 [60౪169 = ల్రైర శవాల గడి 5గీగగ్‌/25 సగ 2120౧62 గింరర. 21600౧౧00/210! 1౧16౧౧౭0౧2] ౧6౧౮(6, 15 2150 0౫౧6 01౧6 ౧౦166 ౧౦6౪45 (0౧౫ 1౧౦8, ౪౧౦ ౧౬౦ 6౧౧౫౭6౧౩6౮ 1౧ 6 606౧1 బగారం 29 2 ౪8౧/ 61501006415౧66 ౧౦6 1౧ 9 ౧౧౫౧౧6౧ ౦ 00౧19౧౧౦౧౫౧౫/ ౪౦/6 ౧౦౪౪౫/ 1064). 116 15 ౪6౧/ 96[910/69 2౧6 & 36గ069 ౧౦61 ౪/1 & 56౧5601+00[౧౧౫౧6౧|10 6 ౧0౦18 0౦4౮5601 ౧౦౪1౧౧ గంరర్వ/900561౧/440౧ 0 116 గర ౧21౮౧6 15 /౧6౧౧2గ(2016. 116 18 & ౧౦51069 1౧669౧ &౧౦6 ౧6 ఆం౧౦65 ౧15 200601240౧ ఇగ౧రే అగం6గ౧6౧౦6 01 116 1౧ 2 ౪౦106 11241 15 గంగి, గాటక!021, 2౧౮6 1౧6. గ 15 ౧1౦౧౦ 0౧||౦500౧10411 1౧ ౧19 ంంం౧(6 గిర 517016 1౧ ౧1౩ 160629. ౧౩ ౦0/౧2/19౧౧4౧౦౧1౧ 13 9౮0౧6౧. [19 ౧86 2 ౧68! 166110 14౧06206 ఇగిరే ౧18 అ!౧65510[09 2/9 50౧12౧6009. 0౧ ౪189 ౪౧౦16, 4212600౧64 గింరయి/ 158 గ౮|గ(౮1౧6౧౩1౦౧౭| 4౧6 ౧౧౮౦6166 1౧ ౧|$ ౧65గా౭గ51౧0 ౧౮౭1065 01 ౧6౪౭ర, ౧౭౫గ| 2౧౮6 90౮61, 25 2 ౪6౧/ 560౪5 &౧ి౮ 5600511/9 ౧061. శీ1600౧౧00/41 ॥901౧0 1౧ ౧౮౧౧౦6౧౪ 13 2౧ ఈ69౧.౪6౧/ ౪౧౦౦౧౧౧౫౦౧ 1౧ ం9/ 1616. 861 ౧౦౧-౧౬౧౧45౩10౧8 1౧ 6 ౧౬91 ౧4౮6 ౧1/66 గ౧౫|౦| ౧01693 సొ న/0౧౧౦11౧౦ ౦61౧7. [10016 ఓ20/6418 1.5. £1101౪/29 4 0401%016%1- 3941 తిగింగండ౧ ౧061 ౪21206 516౪6౧5 ౪49 2౧ 1౧9౮౪౧2౧౦6 9౫60౮11/6. గం615 ౪25.4 ౧16౮1041 2939191401.

• దెంటిగ2!2గ0గ౧ర40గ౧౦౩ 1౧1౦ 1౧౮౦14౧ ౧౩2౧౧౫౩9౪9 $0గ౧౪౭౪౫1౧౦ ఈ2గ11౧0 50౧౫6101౧0 ౧౦౧ 2౧6 5440౧06. 116 15 ౪6౧/ 16౧66౯10 ౧19 10౪6 ౧౧౬) : 1౧ 511౪67 గాం౦గ౧౩ 11౧6. 1 50/626 ౮౭5౧౧1౧6 10/౧౧/10౪6 10 *౭|1 1౧.... [16 15 5809గు ౪౧6౧ ౧6 *గ165 : 09 91006 ఇం69 03166 1౧ ౧1910౧/ 19 7001691 206-00గ) 10 0/62(9 ౧1510౧/. శీగిరే ౧౦౧౧౦1౮669 1221 ౧౪౧౧2౧ ౧910౧/ 18 10 0 00౧16౧910%8 01 00౧069. 1౧ ₹ (6/69), ౧6 15 ౧౦౧౦ ౧౧౦, ౧౧౭౦౧1016౧ ; ంగయ *ంటం!ర ౪621 11 "| ౪0 04౧ 962! 009౧ 1౧6 908166 6౪6 ౦01 *గ *6 91౬11 ౧ 5%0/ ౧19%. 360% ౦0గ9౧౧659 4౧౮6 ౧|౦10౦౮౧64౧౦55, */6 *గ౧653 ౧) 812/6. [118 'గం౧౦9 ౦౦1౧) గ౫44695 ౪౮౩ ౪6౧/ ౧6౧81/69. ౪6 69507౨98 106 దర్‌ంజంింతంతంతంతంింతంింతందంంంింంంంింంిఎంంంంంంంింింంతంంంిం మేమెరిగిన ఉండేల 85 +

మాంంతంతంఎనఎనఎనంతంలం ఎనన నంనంనంతంతంరంన నరనరం నం నకం ఎంంఎంంంనంం 1౧౧౧0గ౧20౧066 0౦ ౧౦౧౪ 1౧ 9. 6౦8౧1 001౧ ! 620% ౧౫౬౧ 15 ౪619066 1౧ ౪00 ౧9౬5౮66 *1006(౪006? 116 19 గ౧౧6౭9౮|౧6..... 116 5 58060 ౪౧9౧ ౧6 ౦00౧౦14665 1౧ ౧15 గొంం1 125061౧2౧0 ౧0ఈగ "౧455; 09501010/ 01160 54/65 [106650/ 242/5 ౧౬౪8..... $/212400604 ౧6ర6/౪/001 20౫ 60601 ౧౭౦ ౭౧౭౧౩6౮ &5 2 8౧1౧1౧0 514 2౯౧౧౦౧9 1౧9 00౧19౧౧౦|౧/ ౪౦6 ౧0615. 16 15 ౮౧1౧౮6 1౧ ౧ 0౪౫౧ *౭/ 28 10/ 29 గ ౧06110 00౧౦౪౧|౦౧ 13 00006౧66. 1౧ $121400౧60 [ం౮ర్వ/5 0061౧/ ౪6 100% 10 964/6 010550/1౧00-0' ౧౫ 61౧౧6౧91009, &గి6 ౧6౫ ౧౦౭110 ౪15146 ౧౧౪౫౩1౧౦ ౧౧౪౭౧1౧౦11 1౧4065 ౪1౧ 64066006. దింతంింంంంింనంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంంంంత ఎం౧00 మేమెరిగిన ఉండేల 86

న న. . . __ 56591 ౪/15065

0/౧ ౪. సీ212600౧62 ౧6రర్పు/ 6204 15 2 గ౧౧౮|[4066 ౧౦౦0౧411. 514గ1౧0 ౧18 04౧36 29 & ౧౦6౩801 1౧ 119 ౧6౮1౦౧౬! ౬౧౦1౧96గ౧౦ ౧౦|1696, 2౧20041, 0%. [66౦౫ ౧86 6 1౧౧౦ ౪౯౦౦ 10 09 01 66416 59670/106 1౧ 1౧6 71616 ౦01 60౧౧1041 6000280౧ 2౧6 1 ౪/29 క 1౧16౧96 665106 4 /౦౧౧|66 ౧1౧౧ 10 512/1 '0%41120౫/4 8౧2201 1౧9416 01 1601౧0100౪ &౧)/66(2026. గం నిగ౧౦1౧౫| ఇగ౧౦ 560౯9120/0/106 1౧941440, ౧9 ౧౮గ౧౮౧౪౮ 119 0011606 1౧ 9 1౧141 5120695 ౪11) 9౧641 ౦4/6 2౧౦, | 10- 62౫, ౦0౧414౬౧౫౭ 8022001 ౧౭8 6912015066 1861 &9 ౦౧6 ౦01196 ౧౭౧౫౫16౯ 1౧94161005 [1౧ 5౧01౧699౧8 2౧౧౦౧౦ 06 ౧౧౪4|6 00116063 1౧ ౦౮6: 51219, గ[16 646, 10 & 12009 616౧ ౧15 0౧026 ౪190౧ 2౧6 ౪౧6౫౧౮ ఆగంగం.

1 ౧26 ౧6 ౧౧౪16696 01 28900120౧0 ౧౫/౭6 ౪11) 0౧ ౧6౮౦౪౫ 90211 1౧ 16 41415 0 4౧౮౧౧2 ౧౧4౮6౮69౩౧ గిగ౮ా౭169 85001౧66౧1౧9 0౦168695 స 20206౧0౧69౧(6 తంం౦014/100 28 56018120/ 2౧6 ౮౦1౧1 560/8120/. ౧19 00౧౧౧|౪౧6౧౨1౪6 1౧0౪166096 01 1౧6 5600)6900 2౧204041 81 &ఇగిర 9/౧5౮251/6 6106066౧06 2౧61 0016౧659 ౪866 10 ౧89౮611 1౧ 0గ౧౦1౧౮ [06౧6 6౯50౧5 ౪౧1౧ 6౮/69/96౧1 0౧1౧10౧6 10 [62004 ౦౦౧౧౦౧ ౦0)60[76 2౧౮6 21 ౪566 10 ౧61౧ ౪౮5 1౧ ౧101౧0 69[1600760/ 0౮ ౪719౪/ ౧01౧ 06106 116 ఆఉం౪6గ౫౧౧౭౧1 2౧6 [820% 2 56116061౧1.

01116 [619900౪4౧0 0/921 1016165112 16010211610 0/ ఇ9850064400 ౧1౫౧9౦౪100 ౧661౦10/1౧0॥/ర6/౧10 561౪0 4 5౪0౧6౯ 509014110/ గోం5014]1 ౪1౧ గొంరం౧ 600410౧6౧1

1౧ 50116 01 ౧15 ౧6౭౪౮౧/ ౧౭9౧౦౧౩౦111165, 0. ౧6౦౦; 5౧410165 2 11116 1౧610 6౧9౭౮౦6 ౧1౧౧౫96110 119[2౧/ &ఇంఈ7+11163. శ ౧౦6౬౦! 160౪619, 0. ౧౪౦౮; 15 ఇ580014166 ౪/11 2 ౧౮౧౧౫౨6౯ ౦ 116620/ 0192౧194110గ3 1౧ 6 6%.

“0౯౪౪౧౮6614, ఇ9 ౧6 18 ౧౦౧౮ &1/ ౧2|66, 13 ఇ ర6౧6౧౦2016 7౧6౧౮ &౧6 ౪/౧ ౧1౩ య4గ౧0౧/ 01 0౪0౧1 42౧౦ 0౧2౧0 ౦1 ౧6౭1, ౧6 6౧664696 ౧1౧56/ 10 0౧6 2౧6 211.

10/౧4/ 10 10610 5900౪6౯115 0౧010691 9016931౧09 ౦౧ ౧1౧౫ 80 ఇ8 10 6౧2౫916 ౧1౧౫ 10 ౦౦౧౪౧౧౮6 ౧19 ౧౧18౩10౧. ంంతంంంంంింింింింతంతంఎంింంంింఎంింింంింతంంంంింంంంింక...

మేమెరిగిన ఉండేల 87

కాంంారాంరారాంరరారారంారారరరారారారారారారారారారారారారారారారిరారారాం అభినందనలు

• ఎమ్‌. నుబ్బారావు

ఈ చక్కటే వ్యక్తికి ఇంత చక్కటి కార్య్యకమమునకు నన్ను కూడా కలుపుకొని చేస్తున్నందుకు చాలా సంతోషము. . ము

శ్రీ మాల కొండారెడ్డి గారికి నాకు చాలాకాలముగా సన్నిహిత సంబంధ ు ఉండడము నా అదృష్టముగా భావించుచున్నాను. వారు అనేక రంగాలలో ఆరితేరి వ్యక్తి. అన్ని రంగాలకు విసుగు విరామం లేకుండా ఎనలేని సేవ వేయడంల్న ఆయనకు ఆయనే సాటి. ముఖ్యముగా నిర్మాణ రంగములోనే గాక సాహి త్య సాహ, సాంస్కృతిక రంగాలలో ఎంతో ప్రావీణ్యత గల వ్యక్తి అనడంలో ఎట్టి సందేహం లేదు. అతిశయోక్తి అంతకన్నా కాదు. వారు వ్రాసిన గేయాలు ఎప్పుడూ వినాలని, చదవాలని అనిపిస్తుంది. .

ఎప్పుడూ చిరునవ్వుతో అందరితోను ఆప్యాయతగా వుండడమే ఆయనకు అలవాటు. ఆయనతో సంభాషించడం చాలా సరదాగా వుంటుంది.

అంత చక్కటి మాల కొండా ెడ్డిగారికి భగవంతుడు ఆయురారోగ్యములు ప్రసాదించాలని, పది కాలాలు మనలో మెలగౌలని, ఇంకా అని ్న రంగాలలోను ఎంతో కృషి చేసి సంఘానికి ఉపయోగపడాలని కోరుకుంటూ నాక్షు అవకాశాలు ఇచ్చిన కమిటీ వారందరికి నా ధన్యవాదాలు చెప్పుకుంటునా న్నను.

ముఖ్యముగా మాలకొండారెడ్డి గారికి ఎంతో సన్నిహితుడైన పూజ్యులు, పెద్దలు ఎమ్మెస్‌ "రెడ్డిగార్ని ఈ కమిటీకి ఛైర్మన్‌గా ఉంచడం ఎంతో సముచితంగా వుంది.

ఈ చక్కటి కార్యకమము దిగ్విజయముగా జరగాలని కోరుకుంటారని ఆశిస్తూ మీ వద్ద శలవు తీసుకుంటాను.

ఈ కార్య(క్రమానికి నేను కూడా వచ్చి పొలుపంచుకుంటాను.

| షా / కప 8 00, ౪24262 - 3 మేమెరిగిన ఉండేల 88

వలాాంతంతంతరాిరింతంింంంింంింాిందింంింంంతంంింంంింింింిదింింింందింతం ఉండేలవారికి అభినందనమాల = ఎంకె. రాము పలికిన పతి పలుకులోనూ పద్యాన్ని అలనోకగా గుప్పించి నూనూగుమీసాల నాడే “బాల సరస (తి”గా వాసికెక్కి ఒక “కవికోకిలి ఒక “కవిస్మమాట్‌" ఒక “అభినవ తిక్కన'ల వంటి కవిశేఖరుల ఆశీరభినందనలనందుకున న్న ఆదృష్టపంతులు... (ప్రాచీన కవితా సాంప్రదాయాలలో అరా చిన గేయ (ప్రయోగాలలో విస్తులమైన (ప్రతిభా వ్యుత్చత్తులను చూపి “కవి కిరీటోగా (ప్రస్తుతలుందుకున్న (ప్రజ్ఞావంతులు.... ఒకనాడు కేవలం క షి ఒక్కటే పెట్టుబడిగా పట్టు సడలని దీక్షా పట్టుదలలతో [ప్రారంభమై అంచెలంచెలుగా ఆంచనా వేయలేనంతగా ఎదిగి ఈనాడు ఒక “చెతన్య భారతి” వంటి విద్యాసంస్థను ఒక మెడిసిటీ వంటి వైద్య విజ్ఞాన వ్యవస్థను జాతి పురోగతికి ఊపిరిగా అందించిన ఉదారవ్యక్తులు.... కొండంత ప్రతిభ వున్నా కాసింత అద్దంలోనైనా ఒదిగే వినయ సౌజన్యం... కొసరిన కొద్దీ కుసుమించే సుకుమారమ్రై న పసిమనను పరిమళించే సౌశీల్యం... మనసంతా మంచితనం - నిలువెల్లా "స్నేహగుణం లి. లలల లర వం లిం రంల లలల ర ర ర రం నిం లలల లం లి లలల లల. లపల అసి. మేమెరిగిన ఉండేల 89

దారారారారారాంింతందంతంాంాంతంంతంతంతందదదదందడండందదారారారారాదాయరాం పదిమంది బాగును పదేపదే కోరే ఆదర్శ వ్యక్తిత్వం... అన్నీ కలిస్తే డా! ఉండేల మాల కొండారెడ్డి మూర్తిత్వం వారి షష్టిపూర్తి మహోత్సవం - సాంస్కృతిక (ప్రపంచానికే ఆనందోత్సహం ఈ ఆనందోత్సవ శుభవేళలో ఉండేల వారికి నా అభినందనమాల లా వా ఎ సీర 9200, [౧89208 స 1... స . 1-4-8799544081 [ మస శ 62౧6౧1౧౭౮2 క అన! న్ని చ . ర6/:2046-380 పేమెరిగిన ఉండేల 90

లారంంంారారంంంంంంింంారింింింింింంంింంిరింంింింింింిరింిరాంరంరంరంం అభినందనలూ ఆశీస్సులు పి.ఎన్‌. ఆర్‌. ఆంజనేయశా(స్తే కవి నిరంకుకుడే అంతమాత్రాన అరాచకవాది కాదు.కవి విమర్శకుడ్చే అంత మా(తాన స్వగుణ పక్షపాతి కాదు. కవి (ప్రగతిశీలకుడే అంతమాత్రాన సిద్దాంత (బువుడు కాదు. కవి బుషితుల్యుడే, అంతమా(తాన సమాజ పరాజ్ఞుఖుడు కాదు. కవి మార్షసూచకుడే, అంతమా(తాన “సబుద్దుడు"కాదు.

కవి రచనకు నీతిముఖ్యం కాని రీతి మామే కాదు. కవి చెప్పేది అర్రమయ్యేందుకే గాని భావ గహనటవీ సంచారంకోసం కాదు. దేశం శ్రీష్రపరిస్టితుల్ని కవి తన రచనా సంక్షిషతతో అయోమయం చేయడు. కవి నిజం వెలుగులో సడుస్తాడుగాని “ఇజంివెలుగులోనో “హజం' వెలుగులోనో కాదు. కవి హృదయ స్పందనకు రాస్తాడు గాని ఏదో ఒకరసం కొమ్ముకాసే పరిమితమూర్తి కాదు.

ఈ భావాలు ఈ కాలంలో ఒకరకం “ము[దికు గురి అపుతాయని తెలిసి కూడా, వాటి సార్వతిక లక్షణాలను తన రచనల్లో పాందుసరచికూడా “'ము[ది వేయించుకోని కవి ఉండేల మాలకొండా రెడ్డీ ఆయన డాక్టరు, జీవిత విశ్వవిద్యాలయంలో పరిశోధనలు చేసి ప్రగమన సిద్దాంతవ్యాసం సమర్పించినవేత్త.

మాలకొండా రెడ్డి తన ఇంటి పేరుకు అన్తువెన రీతిలో భావాల్ని సంధించగలరు. అయితే"ఆ ఉండేల్‌ దెబ్బ గాయాలు చేయద్దు, ప్రాణాలు తీయదు.

ఏ పద్ల్గతానా వెరితలలు వేసినప్పుడు మార్పు తధ్యం పద్యం చేసిన తప్పులేదు, ఛందస్సు చేసిన నేరంలేదు. పద్యాన్ని వాడిన వారి వెరితలలు, పద్యాన్ని దూరం చేశాయి. అయితే ముక్తచ ందం వె(రితలలు వేయడంలేదా? అయోమయ సమాధుల్లోకి పోవడం లేదా? పద్యాన్ని కాదనడమే (ప్రగతికాదని వాదించే తత్వం మాలకొాండా రెడ్డి తత్వం. కవిత్వానికి ఆత్మముఖ్యం కాని రూపం మ్మాతమేకాదన్న విశ్వాసంతో పద్యచ్చందాన్నీ ముక్తచృందోన్నీ సవ్యసాచిలా నడుపుతున్న రసవాది మాల కొండారెడ్డి, వ్‌ంజరంంంంంంంంింింంింంంంాంింింింంింలింింంింింంంంింంకంతం

మేమెరిగిన ఉండేల 91

కాంతం నన వంకన ఎక నకం ఎకుత ననన ఎక కత (200 ఆయన మిత్రుడు, సహృదయుడు, యాభెయ్యో దశకంలో ఆయనతో పరిచయం, భాగ్యనగర సాహిత్య వేదికలమీంచి. కొంతకాలం కనిపించకుండా వెళ్ళిపోయి ఇంజన్నీరె వచ్చారాయన. విద్యారంగంలోనూ వీను మిగిలారు. మాలకొండా రెడ్డి మంచి ఆక్థ్రిక వ్యాపారవేత్తకూడా. కవితా రంగం కేంద్ర బిందువుగా ఆయన సామర్ధ్య కిరణాలు ఎన్నో దిక్కులకు దిక్కయ్యాయి. చీకట్లు తొలగించడానికి. కాగా ఆయన పరిపాలనాదక్షుడు. బహుముఖ ప్రతిభ ప్రవీణుడు ఉండేల మాలకొండారెడ్డి కవితా వ్యవసాయంలో ఆయన (ప్రజావాది. విద్యా వ్యవహారంలో ఆయన ఛ్యాతవాది. వ్యాపార విజ్ఞానంలో ఆయన హితవాది. మొత్తమ్మీద జాతీయ వాది. తాండవశక్తి నైనా లాస్యస్ఫూర్తిగా (ప్రదర్శించేసున్నిత త్రిహలి. డాక్టర్‌ ఉండేల మాలకొండారెడ్డికి షష్టిపూర్తుత్సవం ఆయన ప్రతిభా వ్యుత్చ్సన్నతలకు ఓ బారసాల. ఆయనకన్న పెద్దవాళ్ణి కాబట్టి అభినందనలతో పొటు ఆశీస్సులు! 12008 ౧9౮|౦౧౬| ౯౧ 06౧8౦? 8ండ6 ఇ౧6 58౧107 ౧౫౧ ౮౦౮౧౧౭|౩0 00142040౬1, (౮9120106 - 20. విరాంచారంరారారాంారారారారారారారారారారారారారారారారారారారాయదోదోంంరారం మేమెరిగిన ఉండేల 92

దిజదాంంతరరతడదారాంరారాదాంంలంంాంంరాంతంాంంతండంతంందాంంంండంం

నవరసాల కవి (స్రీ ఉండేల

= దొ అంతటి నరసేంవాం

మి(త్రులు డాక్టర్‌ ఉండేల మాలకొండారెడ్డిగారు రసజ్ఞడైన కవి. నవరసాలు అనుభవిన్తూ చదువరులను అనుభవింపజేసే కవి అన్నమాట. ఈ మాట యెందుకన్నానంకే చాలామంది కవులు అన్ని రసాలను పోషింపలేరు. కొందరు కవులు మాతమే సమదక్షతతో అన్ని రసాలను పోషించగలరు. భావుకత్వమూ, బహుగంథ పఠనమూూ సంస్కృత పాండిత్యమూగల కవి. సార్హకంగా నవరసాల పోొషింపగలడు.

వెన చెప్పన గుణాలు డాక్టర్‌ మాలకొండారెడ్డిలో స్వాభావికంగానే వున్నాయి. జన్మతోవాటు కలిగేది ప్రతిభ. కొంతపెరిగినాక వ్యుత్సత్తి సంపాదింపవచ్చు. బాల మాలకొాండారెడ్డి అయిదో క్లాసు చదివే రోజుల్లోనే అమరంతోపాటు సంస్కృత మహాక్రావ్యాల్తూ తెలుగులో వేమన పోతన పెద్దన, భట్టుమూర్తి మొదలగు కవుల- పద్యాల్లూ దాదాపు కంఠోపాఠం చేశారనే చెప్పాలి.

ఆతి చిన్న వయసులోనే “నేతాజీ” కావ్యాన్ని (వ్రాశారు. శ్రీనాధ మహాకవి కూడా “చిన్నారి పొన్నారి చిటుత కూకటినాడు “'మరుత్తరాబ్బరి(తనూ" నూనూగు మీసాల నూత్నయవ్వనంలో “శాలివాహన సప్తశతొన్మీ (ప్రొఢనిర్భర వయః పరిపొక దశలో ₹ సృంగార నైషధాన్ని (వ్రాసినట్లు తానే చెప్పుకున్నాడు. కవులు అతిశయోక్తులు పలకడం మామూలు. శ్రీనాధుడి పద్యాన్ని చిన్నప్పుడు చదివిన అంత చిన్న పిల్లవాడికి అంత కవితా ధార ఎట్లా వస్తుందనుకునే వాళ్లం. ఆతిశయోక్తులలో తన గొప్ప చెప్పుకోవడం అని అనుకునేవారం, ఆ నువో కవి (ప్రాఢ కావ్యమైన శృంగార టైషధం [వ్రాయడానికి 40, 45 యేండ్ల వయను కానలసి వచ్చింది. ఆది కూడా విద్యా కవిత్వాలు సయ్మసదాయ బద్ధంగా వస్తున్న వంశంలో పుట్టినవాడు శ్రీనాధుడు. అది కూడా అనువాద (గంథము.

మర్కి మన బాల మాలకొండారెడ్డి చిరుత కూకటినాడే వాహా(ప్రాఢంగా, నేతాబీ- కావ్యాన్ని అనుసరణానువాదమూ కాని స్వతంత్ర కావ్యాన్నీ- రచించారంటే వింంిదాంంంంంంంంంందంంతంతంతంతందంంతంతండంింతంతంతందంతంతంతంతంంతిం

మేమెరిగిన ఉండేల 93

ాదరాంణంింంింంతంంతంతంింంంంింలంతంంతంనంనంంతంంంంం ఎంఎం యొవ్వడు నమ్మడు. జాషువా విశ్వనాధ సత్యనారాయణ, వేటూరు (ప్రభాకర శాస్త్రీ దుర్భా సుబ్రహ్మణ్య శర్మగార్డు చెబితే గాని- ఆశ్చర్యసహి త అద్బుతమై న స్ట్రిఫికెటిస్తేగాని, ఆ తర్వాత కావ్యాన్ని చదివితేగాని నమ్మలేమన్నమాట.

“నూనూగు మీసాల నూత్నయౌవనంలో శ్రీనాధ మహాకవి శాలివాహన సప్తతి నుడివానని (వ్రాసుకున్నా ఎడు. రచించానని చెప్ప లేదు. నుడివానని చెప్పుకున్నాడు. అంటే అదీ అనువాదమే!

మరి మన బాల మాలకొండారెడ్డి యావన (ప్రాంగణంలో “వివేకానంది (పాఢకావ్యాన్ని తల నెరిసిన మహా పండీత కవుల తల తిరిగేలా (వ్రాశాడండీ- ఇది (ప్రకృతిమాత జన్మతః ప్రసాదించిన గుణం కాకపోతే మలేమనుకోవారి?

కావ్య గుణాలలో అలంకారాలు ముఖ్యమైన గుణాలుగా చెప్పబడ్డాయి. అలంకారాలు వాడడంలో ఈ కవి ప్రదర్శించిన ప్రజ్ఞ అమోఘము. కవిత్వంలో సాంపూ, సులభ[గ్రాహ్యత వుండాలంటే ఉపమాలంకారం మొదటి ఉపకరణ, అలంకారాలు ('ప్రయోగిద్దాం అని (ప్రయత్నం చెయ్యకుండానే- అప్రయత్నంగా- సహజంగా- సార్టకంగా- ఉపమాలంకారం (ప్రత్యక్షమవుతుందీయన కవిత్వంలో.

“పండి యొజగిన వెన్ను జుంపముల వంటి భరత జనయిత్రి సంపద కొజికి తినగ పరిగపిల్టలవోలె మీ పంచలందు (నాలియున్నారు పరదేశవాసులెల్ల” “మొలకచీకటి పైరుల మునుము తటుగు వెండీకోడవలిబోలు జాబిల్లి రేఖ

పైన ఉదాహరించిన ఉపమాలంకారాలు ఎంత సహజంగా- నిత్యవస్తు పరిచయంగా- (ప్రజ్నా విలసితంగా వున్నాయో చూడండి. ఆలోచించే కొద్దీ అద్భుతమూ ఆనందమూ కలిగి, కవిని ఆత్మీయంగా భావించేట్లు చేస్తాయి.

ఈయన ప్రతిపాదించిన రసాలు అతిరసాలు, ఆజాద్‌ హింద్‌ ఫౌజు ఇర్లీషు వాళ్ళ చేతికి చిక్కి జెళ్లలో (కుక్కబడినపుడు (ప్రతిపాదించిన రసం ఎంత కరుణాభావప్తూర్ణమ్హూ ఎంత (వేమోత్కంకఠత్త ఎంత ఆనంద నిరాశా భావాల ఉనదేకత

• కురిపస్తున్నాయో చూడండి. *ందాంంరారారాంరారాదాదాంాంాందారారారారారారిదిందాందాంంాంాందాదాంాం

మేమెరిగిన ఉండేల 94

ిలింంంనంంింింింంంంంంంంంంింంంంింంంింంింంి గు “అనుగు సుతుల రాక యాలించి సానంద భావృనేతయగుచు భారతాంబ యెదురు వచ్చెగాని యినుప సంకెళ్లతో నున్న సుతుల గాంచియులికి పడియె”- నేతాజీ పుట 41. (బెటీము వారికి చిక్కి జెళ్ళలో (మగ్గి విచారణ్యాకె కోర్టుకు లాగబడిన జాతీయ సెనికుల తరపున వాదించి గెలిపెంచాలన్న బాతు ఎక్యంతో ఆత్మీయత కురిపిస్తూ బయలుదేరిన జవహర్‌ లాల్‌ నెహా బులాభాయి దేశాయీల సంరంభం ఎంత బాగా వర్హించారో చూడండి. రోమహర్షణాన్ని పాంగించే వీరరస వర్షావేశాన్ని స తిలకించండిః- “సరిగ నిరువది రెండు వర్షముల ముందు తొడిగి విడిచిన లాయరు దుస్తులిపుడు బయటికిందీసి జవహరు పండితుండు అరుణ దుర్గంబునకు పెనమై నవాడు” “తెలిబుగ్గల్‌ గల వృద్దమూర్తి యతడే దేశాయి, ఆ ప్రక్కనే పలుకుల్‌ తూచి వచించువాడె మన జహ్వూర్దాలు యుం రూ మరు ద్విలయాంభోదము లీల గర్హ విడుచున్‌ దేశాయి వాదింపగా తలయాడించెడివారలే సుమి, సభాధ్యక్తుండు న్యాయాధిపుల్‌ - పుట కశ శృంగార రసాన్ని పోషించని వాడు కవిగాడు. మన పూర్వ కవులు అనేకులు శ స్ఫింగారాన్ని, త్‌! నగ్నంగా చి(త్రించినవారే. రసరాజమైన శ్చంగార రసాని 4 వర్ణింపని వాడు కవి ఎట్లా అవుతాడు! అయితే దాన్ని దాంపత్యపరంగా, గుంభనంగా, రహస్యంగా వుంచే కవులు నీతిపర్షులెన గొప్ప కవులు. (ప్రాణరహిత వస్తువుల యందు మానవతా రూపణ చేసి శృంగారాన్ని వర్ణించడం ఎంత గొప్పోమరి! ఈయన కవి_రెలుబండికి “ధూమవేణి” అని నామకరణం చేయడంలోనే వుంది సార్ధక శృంగారం. ఇందు శృంగార రసపోషక శక్తి అద్బుతం. నీదురాక గోరి నీదారి పాడుగున పొంధులొందు విరహబాధజూచి చేరవచ్చి హృదిని జేర్చి గొంపోదువు రంగు రీనుపైట కొంగు గదల” ర రారా ల లలల రరర లలా రయ రరర రం రంల రర లయరయా లాయ లారారారా లాల మేమెరిగిన ఉండేల 95

ింంింంరంరాంతంతరంతందరారింంతంతదండందడంతంంతంంంిరంంతంతంతంతంటం మరొక వర్ణన చూడండి. రేడియో అనే శీర్షికలో “అబ్బురమున ఘటించు భవదంగ విలాసము మెచ్చి నేను నీ

గుబ్బలు దాక్క నీ మోయి గగుర్చొడిచెన్‌ దరహాస కాంతి పె

ల్లుబ్బెను నీకనీనికల, నాక్క నిమేషము మూగదానవై

సిబ్బితిబోసి ముచ్చటలు చెప్పెదవెవ్వతెవీవు జవ్వనీ”

వైన వర్ణితములయిన్నరెలుబండీ (ధూమవేణి) రేడియో రెండూ (ప్రాణరహి త వస్తువులు. వాటీయందు మానవతా రూపము చేసి శృంగార రసాన్ని పోషించడం అత్యదు తం. పై రెండు పద్యాలలోని విరహబాధ, పెటకొంగు కదల, అంగ విలాసము గుబ్బలు తాక్క గగుర్పొడిచెన్‌ దరహాసకాంతి ఉల్చెను కనీనికలు, జవ్వని సార్టకశబ్ద (ప్రయోగాలు. ఇంత సార్ధకంగా స్వచ్చంగా అతివేల భావుకత్వంతో శృంగార రసాన్ని పోషించిన కవులు అరుదు.

“ఒడొసెల రాళ్లు'లో కాలపరిణామానికి అనుగుణమై న ఛందస్సు స్స పొటింపబడింది. అంటే ఇది గేయవచన కవితా కాలం అని అర్ధం. పద్యరచనకూ పొండిత్యానిక్సీ ఆదరం వుండిన రోజుల్లో ఉండేల మాలకొండారెడ్డి హృద్యమైన పద్యకవిత (వ్రాశారు. ముఖ్యంగా 1960 తర్వాత జీవితంలో పరుగు అధికమై ఆదరా బాదరాగా కొన్ని పంక్తులు (వాసి పారేద్దామన్న ధోరణి అధికమయింది. చదివే తీరిక కూడా లేని మనుషులకు వచన కవితలూ, మినీ కవితలూ కథలూ స్వాద్యాలయ్యాయి. డాక్టర్‌ ఉండేల మాలకొండారెడ్డి కూడ ఈ (ప్రవాహంలో పడక తప్పలేదు. అయినప్పటికీ తన భాషా పాటవాన్నీ, పాండిత్యాన్నీ, వ్యంగ్య హాస్య ఛలోక్తులన్నూ సార్ధక పద ప్రయోగ సామర్థ్యాన్నీ, సమాజానికి చుజుకలు పెష్టే గుణాన్నీ కించిత్తు కూడా వదలలేదు. మానవుడికి నిత్యావసర ఆహారానికీ, కనీస వ్యస్త్రానికీ ఆటంకాన్ని కల్షించే ్రు(దోక్తులను ఎద్దేవా చేస్తూ, వాళ్ళకు గుణపాఠాలను నేర్పడానికి ఎలుకల చేష్టలతోనూ, స్థావరాలయిన వృక్షాలన్తూ, గర్జించే మబు స్పలనూ, ధూమ శకటాలనూ, రేడియోలను, కోడిని మరిన్నిటినో కవితా వస్తువులుగా (ప్రయోగించి అన్యాపదేశంగా యెన్నెన్నో విసుర్జూ కసుర్గూ ఉండేల గులికరాళ్ళ ప్రయోగాలూ, తూటాగుండ్ల ప్రయోగాలుగొ, (ప్రయోగించారో “ఒడిసెలరాళు ఇ” చదివితే తెలుస్తుంది. అందులో అలంకారాలూ, రసాల్హూ వ్యంగ వైచిత్యాలు ధ్వని విన్యాసాలూ, కోకొల్లలు. “అమెరికా దేశం” అనే

జంంలంరాంాంరారాంంరంారారారారాంరారాంరారారారారాదారారాంంలాంలారారాం వేమెరిగిన ఉండేల 96

లాంజారారాంాదారాదరాంంరారాందారుాంంందాదరాందుడాంంకంకటమడంంతటకక0) శీర్షికలో ప్రయోగించిన వ్యంగ్యం, సుందర వోస్యం ఒకసారి పరికించండీ, అమెరికా చూచే అదృష్టం కలిగిన ఈ కవి. అందలి పరిశుభతక్తూ చిత్తపద్ధికి, కార్యదీక్షకూ, ఉత్పత్తి (శద్దకూ ఆకృష్ణుడై ముగ్గుడై మనదేశవాసుల జీవితాలను వాటితో పోలుస్తూ ఎంత బాగా చెప్పాడో చూడండి.

“అక్కడ ఆరుబయట విందులూ నృత్యాలు

అంతపురంలో కాలకృత్యాలు” .

ఇక్కడ తలుపు వేసుకొని భోజనాలు

తలుపుల ముంగిటకు అల్పాచమనాలు”

“కలితీయుగం” శీర్షిక కూడ చాలా వ్యంగ్యస్పోరకంగా వుంది. (ప్రాణాధారమైన ఆహారంలో కలితీచేస్తారు మనవాళ్ళు. రాయీరప్పులూ మట్టిబెడ్డలూ తయారుచేసి కలుపుతారు దుర్మార్గులు. (ప్రాణహాని కలిగినపుడు వాడుకొనే మందుల్లో కూడా కలితీ చేస్తున్నారు కిరాతకులు. ఈ సందర్భంలో మన కవి “విసిగి చచ్చిపోదామన్నా పాషాణంలో కలిత అన్న (ప్రయోగంలో వున్న వ్యంగ్యహాస్యం (బ్రహ్మాండం. స్మారకోపన్యాసాలను ఎంత వ్యంగ్యంగా అర్థస్పోరకంగా చిత్రించారో చూడండీ.

“చావు పేరుతో మన ముత్తాతలు

చాటుకు పోకుండా వుంటే

చీటికి మాటికీ మనతో

చిలిపి జగడాలు పెట్టుకుంటూ వుంటే మనమే వాళ్ళను పట్టి

మట్టిలో పొతే వాళ్ళం కదా?

చావు రూపంగా వాళ్లు సమయానికి పోబస్టే అడ్డు తొలిగి పోయారన్న ఆనందంతో న్మారకోపన్యాసాలు జరుపుతున్నాం శతజయంతులు జరుపుతున్నాం”

“వెట్లను చూచి నేర్చుకో”లో ప్రతిపాదించిన నిస్వార్హనీతి - “అమ్మ మనకిక లేదు” అనే దానిలో ప్రదర్శించిన దేశభక్తి- “ఎలుకలొస్తున్నాయ్‌"లో దొంగనాయకుల నుద్దేశించి ప్రయోగించిన వ్యంగ్యధ్వనుల్లు “గర్జించే మబ్బులు", “బదుకు నిజాలు'లో రారారరారారంతరతంరారాంంంంకంంంండక కంకుల

మేమెరిగిన ఉండేల 97 -

విారింింింతంతంతంింింంతంతంింతంతంతంింింింంంనంంంింింింింింతంతంతంంింతం కనిపించే వ్యంగ్య హాస్యరసాలు- మనకవి ప్రజ్ఞను వెల్లడిస్తాయి.

“ఇది మా బడి” అన్న శీర్షిక వూర్వస్మ్పృతులకు ప్రతీక గతంలో సాధించిన విద్యలు, విజయాలు మానవుణే ఎక్కుడికో- ఆనందలోకాలకు ఎత్తుకొని పోతాయి. బీదలుగా పుట్టి బీదలుగా పెరిగి బీదలుగానే చనిపోయే అస్పృశ్యాది బీదకులాల వారయినా సలే- బాల్యంలోని వారి జీవితాలను తలుచుకొని మధురస్మృతులతో పాంగిపోతారు.

౨5౭౧1059[0౧28ర4" ౦౦1౦౧౫ [49%01601102%), [1/69/2026 - 28 డొాంయంాంంరారంకంతంంతంతంతంతంతంతంంంంతంాంాంంంంండంంద త రార్న్లా మేమెరిగిన ఉండేల 98

శంానంనంంింింంనంతం నంతరం ఎం ంంతంకంి దా! ఉండేల మాలకొండారెడి గారికి రకల టు లో రొ పంచ వుమ్మ్కర (ప్రపూర్ణ రళ తి పద ల్‌ రతా ష్‌ వళి ఉండేల మాలకొండా |! కొండవు గద కవనమందు; గుండెలు సిండే నిండైన జీవితాశలు పండించిన పండిచుండ 1! పద్యాంజలిదే | సాధనతో (వ్రాసిన శ్రీ నాధుని మరపించు కావ్యనవ్య నిధుల్‌, మీ మేధాప్రబోధ సుధలవి గాథలుగా తెలుగు ధరను ఖ్యాతి శడించెన్‌ | ఛైతన్య భారతికి నీ చైతన్యము రూపుదెద్దె; జాతికి సద్యః చెశేన్యము గూర్చిడుయువ నేతల సృష్టించువాడ నీక్తిప 'ప్రణళుల్‌ పుష్కల జీవన [గంధా విష్మరణము జేసినావు విభవం బెసగ ్‌ పుష్కర పంచకపూరిత నిమ్మల్మషు హృదయ ! మీకు నీరాజనముల్‌ | “వవిగళ్ళ రాంబాబు సాధన సాహితీ (నవంతి ౨ 9 9 ౨ ౨ లల ౨ ౨ ౨ ౨౨ ౨ ౨ ౨౨౨ ౨ ౨౨౨౨ ౨౨ ఇ ల ౯ ఇ మిసమిస మేమెరిగిన ఉండేల 99

విిాంనంంలంంంంంతందంంంతంతరాంతంంందడదదతంయయాంతరాాంతదంతయతయాంణండంం శ్రీ కృష్ణుడు చిన్ననాడె చేసీనదు ఏౌలు చాల! విదారిగ ఉన ఎనాడె ఠా వినుతికెక్కె “ఉండేల”! అతని రచనలాం(ధ్రవాణి కాణిముత్తియములనూల! = మర్లైమాల ర. వంంాంంంంంంంాంతంంతరారారారంంతరాంతంరారరారాదాంకంతరాంకరారంకంిిం మేమెరిగిన ఉండేల 100

నవం నందం ంఎంందంంంకండంంంతంంంంలంన ఎం) 0 స్వరాభినం దనలు డా! ఉండేల మూలకొండారెడ్డిగారు చైతన్యభారతి వ్యవస్థ్రాపకులనీ, మెడిసిటీ వంటి అత్యంత ఆధునిక విద్యావెజ్ఞానిక వ్యవస్థకు రూపకల్పనలు చేస్తున్న వ్యక్తులనీ, సుప్రసిద్ధ ఇంజినీరన్మీ వాస్తుశిల్పి అనీ ఆనోటా ఈజోటా అనేకసార్డు విన్నాను. అయితే వారి గీతాలకు స్వరకల్పనలు చేసే సందర్భం తటస్థించినపుడు ప్రవృత్తి రీత్యా వారెంతటి కవితామూర్తులో, సాహి త్యవేత్తలో నాకవగతమై ంది. ఖఇండగతులు, చతుర (గతులు, మిశ్రగతులూ చక్కగా తెలిసిన గతి నిర్దేశకులుగా, భావనా సంపదవున్న భావుకులుగ్కా భాషాబలం చక్కగా వున్న సాహి త్యజ్ఞులుగా నాకు అత్యంత ఆత్మీయు లయ్యారు. _ వారు రచించిన మహాకవి కాళిదాసు గీతం నన్ను ముగ్దుణ్ణి చేసింది. అలాగే గోపాలబాలుని గీతం, పువ్వులపై చమత్కారభరితంగా రాసిన గీతం నేను స్వరకల్పన చేస్తూ ఎంతో ఆనందించాను. వారి షష్టిపూర్తి మహోత్సవంలో అతిరధ మహారధ్యులైన సాహి త్యవేత్తలతో పాటు పొల్గొనే అదృష్టం నా సోదరులు, కవులు శ్రీ ఎం.కె. రాముగారి ద్వారా, మిత్రులు వై.కె. నాగేశ్వరరావుగారి ద్వారా లభించడం, పెద్దలు శ్రీ మల్లెమాలగారు ఆశీర్వదించడం నేను మర్చిపోలేని విషయం. డా! ఉండేల మాలకొండారెడ్డిగారు వష్టిపూర్తులేగాక సహస చయ్యదోదయాలు, శతవత్పర ఉత్సవాలు కూడా ఆత్మీయులందరి సమక్షంలో జరుపుకోవాలని మదరాసు చలనచిత్ర సంగీత కళాకారుల పక్షంగా హృదయపూర్వకంగా ఆకాంక్షిస్తున్నాను. = సొలూరి నానూరొవు సంగీత దర్శకులు తేవాంపేట్టు మధద్రాను - 600 018 ఫోన్‌ ః 450690, 451748 నాంింారారారారారారారారారాదాదారాంకరారారారాంతదారోరారాంంంంాంంరాంక 30 మేమెరిగిన ఉండేల

రారారాంతంతరరరతంతంతంతంతరాంరాారంతంతంంంంరదాంతంతంంంంంకంకంలంం కుల్ల సనా శ్రైన ప (త 0 వ సృత్తిరీత్యా విద్వావెద్య విజ్ఞాన వ్యవస్థలకు డూపకల్పనలు చేనీన మేథావి + (పవృత్తిరీత్వా చేపట్టిన (పతి వన్తువునూ కవితామయం చేసిన (పాఢకవి! అనేక సాహీ తృ సాంన్క్టృ్రతిక నంస్తలకు దాలతగ్మా న్యూ్తి (ప్రదాతగా (వభాసన్తున్న సౌజన్వమూర్తి/ డా! ఉండేల మాలకొండారెడ్డిగారి అరువది వవంతాల వండుగలో డా ఉండేల మాలకొండారెడ్డి వష్టివూర్తి మహోత్సవ నంఘం యువకళావాహిని ఆత్మీయంగా అందించే అక్షర చందనం జ్‌ ళా నే 'ప్రతిభామూర్తీ | ముక్కుపచ్చలారని పసి వయసులోనే ప్రతిపద్యం రసోదయంగా (ప్రొఢకవిత్వం చెప్పే, “ఒక కవికోకిల”, “ఒక కవిస్మమాబ్‌ ”, “ఒక అభినవ తిక్కన"లవంటి తలలు పండిన కవి పండితులచే “బాంిసరస్వతిగా” (పశంసలందుకొని రాగరంజితమె న తరుణ యవ్వనంలో హృద్యంగమమైన పద్య కవితాపోడిమితో “కవికిరీటోగా వాసికెక్కి గేయాన్ని పంచకళ్యాణిలా పరువెత్తించి నిండు జీవితాన్ని ఒక కవితా కల్పకంగా మలుచుకున్న (ప్రతిభామూర్తులు మీరు | సాజన్యమూర్తీ ! సాంకేతిక విద్యలో పట్టాలందుకున్న మీరు, ఆ విద్యకే ఒక కళాశాలను కట్టించి నేర్చిన విద్యను సమాజానికి పంచుతున్న పరోపకారపరాయణులు మీరు! చెతన్యభారతీ వ్యవస్థాపకులు మీరు! ఆరోగ్యం విషయంలో అట్టుడగున వున్న ఈ నగరానికి మెడీ సిటీ వంటి వైద్య విజ్ఞాన సంస్థకు రూపకల్పనలు చేస్తున్న సాజన్యమూర్తులు మీరు! వింలతంతంంరంంాంంరంంంరారారారారాయింయంరారారాండయారారరారారారారార మేమెరిగిన ఉండేల

వాంింతం ఎంతందంగా మానవతా మూర్తీ! మంచి ఎక్కడున్నా ఆదరించే మనం! స్నేహమంకే చేయి సాచేగుణం! పదిమంది బాగుకోరీ మంచితనం మీ స్వంతం! సేవా సంస్థలకు మీ వితరణం - సాంస్కృతిక వ్యవస్థలకు మీ జౌదార్యం మీ మానవతా మూర్తికి కీర్తికిరీటాలను అలరించిన లకణాలు. లె మరో షష్టిపూర్తి దాకా మీ కవిత్వం, మీ దాంపత్యం, మీ దాతృత్వం! మరో వందేళ (దాకా మీ చైతన్యం సౌజన్యం సాశీల్యం! కళకళలాడుతూ ఉండేలా ఉండేలను ఆ భగవంతుడు ఆశీర్వదించాలని ఆకాంక్షిస్తూ! 238.92 శుబాభినందనలతో రవీంద్రభారతి డా! ఉండేల మాలకొండారెడ్డి షస్టిపూర్తి సన్మాన సంఘం మరియు యువకళావాహిన్మి రచన "హైదరాబాదు ఎం.క రాము ఆకాంక్ష యట అరుపదులు అందరికి వస్తాయి అందులో కొందరివే స్ఫూర్తినిస్తాయి మా అన్న మాలకొండన్న కవిగా ఈవాటీవాడు (వాంతిదర్శిగొ “ీపటివాడు ఆయన కవితలల్లాలి మరో ఆరుపదుల నసంతకాలం అవి... నిలవాలి కలకాలం! జు శ్రీమతి ఆర్‌. నుశీలారాణి బాలభారతి, మ్‌ దరాబాదు [ మేమెరిగిన ఉండేల

వా ంంంింింింి గింతలు గం ఇద ఇండ్ల సరస ల్‌ తీివూల సరవస్వతీ మాలకు సంబరాల పెళి ట్‌ మనుమలు మనుమరాండ్రు తుళి గ్‌ చతులి గ్‌ అడగా పాడగా అభిమానులేర్చరచిన ఆనందమైన పెళి, గ్‌ 1సరస్వతి వశిష్టులు విశిష్తలు ఎందరెందరో మహానుభావులు అచార్యత [ము వహించ ఆశీర 0 దించుచుండ కవివరేణ్యులెందరో కపి సమ్మేశనము జరుపుచుండ సరస్వతి బాలకవికి కవితామాలకు సరస్వతి తోడైంది ఘనకీర్తి సంతరించింది కొండగా నిలబెట్టింది కవిత్వంలో వ్యక్తిత్వంలో ఉండేలు దెబ బి కొచ్చాడు కవి కిరీటి కర్షుడయ్యాడు. అర్షనె వసంతాల జరుగు ఈ అనందేూల మళ్లెమాల సరసనుండగా మకరందాలు వేరేల |! జూ ద్యాడ్రు గంటి లక్ష రావు రాంాంంాలంాంరారారారారింధారారారారారారారాదారారారారారారారారారాంరారారాదాం మేమెరిగిన ఉండేల

్ట[ ఢి రాాారారారారాంలారారాంారారాంాందారాంాదాంాదాంారారంాంలి శ్రీ ఉండేల మాలకొండారెడి లా = ఎం.ఎట్‌. నరసింవోరావు ఆధునికాం[ధ సాహి త్యరంగంలో డాక్షర్‌ ఉండేల మాలకొండారెడ్డిగారికి గల స్థానం విశిష్టమై నది. ఆయన ప్రతిభావంతుడైన గొప్ప కవి, రచయిత సహృదయుడు, స్నేహశీలి సరస సంభావణా-చతురుడు. శ్రీ మాలకొండారెడ్డి వ తిరీత్యా ఇంజనీర్‌. అధ్యాపకుడుగా, ఆచార్యుడుగా, ప్రిన్సిపాల్‌ గా అనేక ఉన్నత పదవులు నిర్వహించి (ప్రసిద్ధి పొందారు. ఉన్నత విద్యా సంస్థలు నెలకొల్పి ఆ సంస్థలను అత్యంత సమర్థతతో నడిపిస్తూ, మార్గదర్శకత్వం వహిస్తూ విద్యావ్యాప్తికి ఎనలేని కృషి చేస్తున్న విద్యావేత్త శ్రీ, రెడ్డిగారు. బాల్యంలోనే అంటే పద్నాలుగేండ్ర వయసు లోనే జాతీయ మహానాయకుడు, త్యాగధనుడు, నిరుపమాన దేశభక్తుడు, (బిటీషు సామాజ్యాన్ని గడగడలాడించిన నేతాజీ సుభాష్‌ చం్యద్రబోస్‌ను గురించి "నేతాజీ అనే పేరుతో చక్కని రసవత్తరమై న పద్య కావ్యం రచించి ఆనాటి పండిత (ప్రకాండుల మన్ననలకు వ్మాత్తులెనారు. అతి పిన్న వయసు లోనే ఎన్నో చాటువులు, దేశభక్తి గీతాలు (వాసి ఉపాధ్యాయుల, సహాధ్యాయుల (పశంసలనందుకొన్నారు. ఈీ/ మాలకొండారెడ్డి సంస్కృతాంధ, ఆంగ భాషలలో నిమ్టాతులు. విద్వత్తు, పాండితీ (ప్రతిభలతో వాటు భావావేశం, భావన శబలత్క రమ్యావలోకనం ఈ కవి (ప్రత్యేకతలు, (ప్రాచీన ఆర్వాచీన సంప్రదాయాలను బాగా జీర్లించుకొని ఎన్నో నృజ నాత్మక కావ్యాలను తెలుగు సరస్వతికి అలంకారాలుగా అందించిన పతిభాలి. శ్రీ రెడ్డిగారి పద్యాలలో దేశభక్తి జాతీయత వ్యంగ్యోక్తి వైభవం, విలక్షణంగా విలసిల్లు తుంటాయి. వీరు తమ కావ్యాలకు ఎంపిక చేసుకొన్న కథానాయకులు ఆధునిక భారతదేశ చరితలో ఎంతో ప్రసిద్ధిచెందిన మహా పురుషులు..చరిత సృష్టించిన మహా నాయకులు. ఆ మహానాయకుల వ్యక్తిత్వాన్ని ఉదాత్త ఆశయాలకు అనుగుణంగా ఉత్కూష్టు ఉత్తేజకర్స రసవత్తర కావ్యాలను సృష్టించిన ఘనత వీరికే దక్కుతుంది. లారాంంకంనఎకంఎనంంకంంతంంంంంతంంకఎంంకంనంనఎతఎకకఎకఎ ఎక ఎక మేమెరిగిన ఉండేల

రం రం రంల లర రల లలల రం రంల ల లలల ల 99౨౨ల ౨959ల ్ర మాలకొండారెడ్డీగారి ఇతర రచనలు కాంతిచన్రాలు, మొగిలిరేకులు, ఒడిసెల రాళ్ళు. తమ జీవితంలోని అపార అనుభవాలను, తమ చుట్టూ కనిపించే సామాజిక సమస్యలను సాంఘిక దురాచాలను ఇతివృత్తంగా తీసుకొని కమనీయ కావ్యాలుగా పాఠకులకు అందించిన (వజ్ఞావంతుడు ఆయన. తెలుగు భావె తేనెలొలుకు తెలుగు నుడికారంపై తెలుగు మాటల సాబగులపె వారికి వున్న అధికారం, (ప్రజ్ఞాపాటవాలు పాఠకులను అలరిస్తాయి. శ్రీ, రెడ్డిగారి వివిధ కావ్యాల సంకలనం “కవితాకల్పకం' 1986లో (ప్రచురిత మైంది. శ్రీ, మాలకొండారెడ్డిగారు అనేక కవి సమ్మేళనాలలో, అనేక సాహి త్య సభలు, సమావేశాలలో, ఆకాశవాణిలో ఉగాది దీపావళి, స్వాతంధత్య దినోత (వం వంటి అనేక సందరా ఎరిలో తమ కవితా ఖండికలు వినిపించి ఎందరినో ఆనందపరిచారు. ఈ కవితలన్నీ ఒకచోట చేర్చి వారి షష్టిపూర్తి మహోత్సవ సందర్భంలో కవితా సంకలనాన్ని (ప్రచురించవలెనని కోరుతున్నాను. తన చుట్టూ ఉన్న సమాజాన్ని సూక్ష్మంగా వీక్షించి, నిశితంగా స్పందించే కవి ్రీ మాలకొండారెడ్డి. ఆయన కావ్యాలలో హాస్యభరితమై స చురకలకు కొదువ లేదు. ఇందుకు ఉదాహరణగా ఎన్నో పంక్తులను ఉదహరించవచు సేం యుగానికొక్క కాలు ఊడిపోయిన ధర్మదేవత ఒంటీ కాలితో కలియుగాన కుంటుతున్న ధర్మదేవత కలితీ యుగం రాగానే కాళ్ళు లేకనే నడుస్తున్నది గమ్మత్తుగా (పాకుచున్నది మనుజుల్లో జాతులు కలిత మతాలలో నీతులు కలితీ మనిషి నోరువిప్పా డంటే మాట్లాడే భాష కలితీ పప్పు కలిత్మీ ఉప్పు కలితీ వంంంంాలనంంంంతదరాంంరారాంారాంారారారింలులారారారారారారారారారాంణు మేమెరిగిన ఉండేల

దారజంతంరారంలదరారారరారాంతంతంతందందాదాదారారారిరతరారారాంతరారారారిరాదారం పాలు కలితీ నీళ్ళు కలితీ (పాణం విసిగి ఛస్తామంకే పాషాణపు మందులు కలితీ (ప్రాచీన పద్దతిలో వృత్తాలను రచించటంలో ఆయనకు ఎంతటే పాండిత్యం ఉన్నదో ఆధునిక రీతిలో గేయాలను, వచన గీతాలను రచించటంలో కూడా వారికి అంతే విద్వత్తు రచనా కౌశలం ఉన్నదనటంలో సందేహం లేదు. అత్యంత అప్తమ్మిత్తులైన శ్రీ రెడ్డిగారి షష్టిపూర్తి మహోత్సవం జరపటం ముదావహం. ఈ శుభ సమయంలో వారికి నా హార్ధిక శుభాకాంక్షలు, అభినందనలు అందజేస్తున్నాను. జోహారు ఉండేల మాల కొండన్నా ఛైతన్య భారతికి 'పెద్దన్నా నీ దీపం అందరికీ కాంతిని పంచుతున్నా నీవు దానికి తోడు లేవని చిన్నబోతుందన్నా! సంబరాలు పంచే "ెద్దన్నా నీ షష్టిపూర్తి మా కనులకు విందన్నా నీ మాటల తీర్పు చేతల తీరు నవ యౌవ్వనపు నడకల తీరు పారించింది గండిపేటలో చ్రైతన్యపు మేరు! అందుక్తే అందుకో నా చిరు జోహారు! ఇట్టు టి.వి, బనార్లన్‌ రెడ్డి న! ! దాంతంతంంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంకంంతంందంంంంింంంతంంంతంతంిం మేమెరిగిన ఉండేల

వింింంింింతంతంింింింింింతంనంంింంంంింింింంింింింకంంంలంంతంతం ఎం ఉండేలకు మళిపెల్లి 1 వూ ౯ = నెల్లూరు శ్రీ రామమూర్తి జమీన్స్‌రెతు ప్రధాన సంపాదకులు నెల్లూరు 38 ఏళ్ల తర్వాత డాక్టర్‌ ఉండేల మాలకొండారెడ్డికి ద్వితీయ కళ్యాణప్రాప్తం కల్గింది. నిజం. ఇందులో అవాస్తవంకాన్సి అతిశయోక్తి కాని లేదు. 1957 కాబోలు మొదటగా వివాహం జరిగింది. అప్పుడు కళ్యాణదంపతులు ఎల్టుండి (23 తేది) హైదరాబాదులో షష్టిపూర్తి వధూవరులు కాబోతున్నారు. అప్పటికి ఇప్పటికీ మధ్య ఎన్ని సంవత్సరాలు దొర్లిపోయాయో, ఆ పెండ్లి ఈ కళ్యాణం ఆ ఉండేల ఈ ఉండేల్క ఆ నిరాడంబరత ఈ ఆడంబరతల మధ్య అంత అంతరం వుంది. ఆ వివాహం నెల్లూరు పాగతోటలోని వధువు సరస్వతి ఇంటి (ప్రాంగణంలో మామూలుగా జరిగింది. కళ్యాణ దంపతులుగా వారిద్దరినీ అప్పుడు చూచాను, వష్యబ్ది వధూవరులుగా హైదరాబాదు రవీంద్రభారతిలో అట్టహాసంగా జరగబోయే కార్యక్రమంలో చూడగలనో లేదో మరి! ఆ పెళ్లి పెద్ద వధువు తండి కీ.కే. ఆనం పద్మనాభరెడ్డి 5మె రన (ప్రాంతీయ విద్యాశాఖాధికారి. ఈ పెండ్లీ పెద్దలు ర్యాష్ట్రవ్యాప్తంగా వివిధ రంగాలకు చెందిన వందమంది (ప్రముఖులు. ఆ పెండ్లినాటీకి శ్రీ మాలకొండారెడి ఇంజనీరింగు డిగ్రీ పుచ్చుకొని వందల రూపాయల వేతనపు వుద్యోగంలో వున్న అతి సామాన్య కుటుంబీకుడు. విద్యార్థిగా రెండు పద్య కావ్యాలు (ప్రచురించి వుండిన యువకవి. మ గరు ఇంజసీనే కాదు. అనేక మంది ఇంజనీర్లకు వుపాధి కల్షించగలిగిన ఫ్‌ త్తుకు ఎదిగినవాడు. ఐశ్వర్యవంతులకు ఐశ్వర్యవంతుడు. అప్పుడు అనామకుడు, అపరిచితుడు. ఈనాడు మేధావంతుడెన ఇంజనీరు. నిర్మాణదక్షుడు, వ్యాపార ధురీణుడ్డు, పట్టింది బంగారమయ్యే అదృష్టవంతుడు. అన్నిటికీ మించి జస్టీస్‌ ఆవుల సాంబశివరావుగారి వంటి సాహితీవేత్తల చేత పంచామృతం" అనే (ప్రశంసకు పాత్రుడైన ఐదు పద్యకావ్యాల రచయితగా కవిగా విఖ్యాతుడు! ఇన్ని విధాలుగా "రెండు వివాహాల మధ్య సితిలో ఇంత తల్ల[కిందులు మార్పు సంభవించిన వ్యక్తులెందరుంటారు? లేమివి, సంపదను, దెన్యాన్ని, వున్నతినిి వంంంంంలాంరాంంంందంరాింంంింంరాందారాయందనాంంనాంం మేమెరిగిన ఉండేల

దాంంింింింంంంందంంంింంింతంతంంతంంింంలంంంింంంంలంకంననంతంలంం అస్వతంతతన్సు వ్యక్తిత్వాన్ని, సరాధీనతను, ఆత్మ విశ్వాసాన్ని తమ జీవిత కాలంలో పొంది భాసించిన న్యక్తులెందరుంటారు? ఆటువంటి అర్నుదెన వ్యక్తులలో ఉండేల ఒకరు. ఉండేల అభివృద్ధిలోని రహస్యం ఆయన మేధస్పే కాదు, ఉన్నత విద్యే కాదు, సమర్హతే కాదు, వురకలు తీసే ఉత్సాహమే కాదు అవకాశాలు అంది రావడమే కాదు = అన్నిటికీ మించి అతనిలోని అపారమైన ఆత్మవిశ్వాసం, అద్వితీయమైన వ్యక్తిత్వాలే కారణం! ఉండేలది మలుపులు తిరిగిన జీవితం. సరస్వతి అతనిని అభిమానించింది. కాని మాలకొండారెడ్డి లక్ష్మీ ప్రసన్నం వుంటే తప్ప రాణింపు లేదనుకున్నాడు. ఉద్యోగానికి రాజీనామా ఇచ్చాడు. ఇంజనీరింగు కాలేజీని స్టాపంచాడు. చాన్ని అభివృద్దికి తొస్తూనే ఇళ్ళు హోటళ్లు, వ్లాట్లకు నిర్మాణ శిల్చే కాదు, పర్యవేక్షకుడు, కొన్నిటికి యజమాని అయ్యాడు. ఆ మోజు తీరింది. ఇప్పుడు శాశ్వతమైన పెద్ద పరిశ్రమల స్థాపనలో నిమగ్నుడై వున్నాడు. ఉండేల అదృష్టం తలపెట్టిన ప్రతి పనికీ తగిన వ్యక్తుల సహాయ సహకారాలు పుష్కులంగా లభించడం. ఇప్పుడు కూడా పరిశ్రమల కృషికి సమాన (ప్రజ్ఞాశాలి అయిన శ్రీ, ఎం.ఎస్‌. రెడ్డి లభించాడు. ఉండేల - మల్లెమాల ఈనాడు వీడని జంట. ఏ దేశం పోయిన్సా ఏమి ఆలోచించిన్నా ఏమి చేసినా, ఏమి నిర్ణయించినా ఇద్దరిదీ ఒకటే బాట. ఒకటే మాట! రాజకీయాలలోనూ వారికి స్నేహితులే కాన్ని, పార్టీలు సిద్దాంతాలు పట్టింపులు లేవు. ఉండేల ఇన్ని విధాలుగా ఇంతగా పెకి వచ్చినా అతనిలో మార్పు అనేది లేదు. గర్వం లేదు. భేషజం లేదు. కపటం లేదు. గతం మరువు లేదు. నలభె ఏళ్లనాటి ఉండేలే ఈనాటి ఉండేల కూడా - వయస్సులో శారీరకంగా వచ్చిన కొద్దిపాటి మార్పు తప్ప! నెల్లూరును మరువడు. నెల్లూరులోని స్నేహితులు, (శ్రేయోభిలామలను “మరువడు. మరువకుండడమే కాదు. వచ్చినప్పుడు ప్రతి ఒక్కరిని కలిసి నోటే విండా పలుకరించి, ఓపిగ్గా కబుర్లు చెప్పి, ఆత్మీయతను పెంచుకొని పోతుంటాడు శ్రీ, మాల కొండారెడ్డి. కవిగానే కాదు, ఒక మంచి మి(త్రుడుగా మరుపుకు రాని వ్యక్తీ మాలకొండారెడ్డి, ఆయన వషష్ట్యబ్ది వుత్చవ సందర్భంలో ఆయన మార్పులేని వుత్నా హంతో ఆయురా తోగ్యాలతో నూలశేళ్లు (ప్రయోజనకరపైన జీవితాన్ని గడపాలని నా ఆకాంక్ష ఆయనకు నా శుభాకాంక్షలు! లఎంంంంంందకంంతంంంంంంంందాదంంంతదడంతంంంంంఎంంతంంిం మేమెరిగిన ఉండేల

జాింింతంంతంతంతరతంతంంంతంంంంంింంింంంంిదిందంంాంలంంంంం అచు గతా కరా న్‌ మాల = దా! జిగేటి అచ్చుతో రామశాస్త్రి మాలకొండ కవి కిరీటి వషస్టీపూర్తి ఘుభవేళను హృదయ సరోవరమునందు విరిసినట్టి చంగల్వల పూదండల కాన్కలివే అఆందించెద హర్లమొదన అర్చించెద పులక లెగయ మాలకొండ దేవుదేహ కాంతివోలు కాంతివాడు అతడి నామరూపసామ్య సంపదలను పొరలువాడు ఆతడి పాదారవింద మకరందములానువాడు అతడి కృషారసపు జడిలో "తడిసే పులకరించువాడు తొత్తిక గుణ సంపను మడు సాత్త్విక గుణరాశియతడు అతడు మాటలాడుచుండ మళ్లెప్తూ లు రాలుచుండు అతడి తీరు త్రన్సు లందు భదగజ్వప్పు క్రీ యొప్పు అతడి ప్రకృతి యందహ్హ మహోదాత్త సరలియలరు ాంంఐంంంంంరాంంంిందిరిరాందరాందాదాదారాందారారరారాంాలలని మేమెరిగిన ఉండేల

లంద ంంింింంింింింంంంంంంంలంంింంింింంింింింింంింింంిండండం అతడి కవితలందు, భావన క్షీరధారలుబుకుచుండు పబ పు కవికాడతండు క్‌బ బపు కవి సూవ్కె యతడు ఓ! ఉండేల మాలకొండ "రెడ్డి నాగ కవికీరీటి! విశ్వకవి రవీంద్రువోలె దర్శింపుము వేయివిధుల ఓ! ఇంజినీరు మహోదయ। విశ్వేశ [(రయ్య పగిది వర్ధిల్లుము, వందయేండ్డు క! తాత్త్విక గుణ సంపన్నా! రామానుజులవోలె వర్ధిల్దుము నూటయిరువదేండ్రదాక్త ఇదిగిదిగో, అందుకానుము ఓగేటి యర్పించెడు అచ్యుతరావిందమాల అచ్యుతాక్షరాక్షమాల! రాంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంతంంతంతంంింంింంంింింుింింంింతంంం తం మేమెరిగిన ఉండేల

కంకంటి. వంనంంింింంింింంింింింింంింు హ్‌ హాయన శుభకామన = డొ! నాయని క ౧ చకుమారి శ్రీ మాలకొండారెడ్డిగారిని నేను 1951 నుండీ ఎరుగుదును. నేను ఆనర్సులో ఉత్తీర్ణతను పొంది మ్మదాసు యతి రాజకళాశాలలో తెలుగు అధ్యాపకత్వం చేపట్టిన రోజులవి. ఆరోజుల్లో మదాసులో తెలుగు సాహి త్య వ్యాసంగాలు బాగానే జరుగుతూ ఉండేవి. ముఖ్యంగా కిన్నెర పత్రిక సంపాదకులు శ్రీ, పందిరి మల్లికార్డునరావుగారు తరుచుగా వాళ్ళ యింట్లానే సాహితీ సమ్మేళనాలు ఏర్పాటు చేస్తుండేవారు. అక్కడే త్రి మాలకొండారెడ్డితో తొలిపరిచయం. త్రీ మాలకొండారెడ్డి అప్పుడే ఇంటరు గడిచి, ఇంజనీరింగ్‌ కాలేజీ విద్యార్థిగా మద్రాసు ప్రవేశాన్ని చేశారు. ఒకసారి కొందరు విద్యార్థినులతో నేను విజ్ఞాన యా(తకు తిరుపతి వెళ్ళవలసి వచ్చింది. ఇంజనీరింగ్‌ కళాశాల తరుపున "రెడ్డిగారు తిరుపతి యాత్రలో మాతో కలిసి ప్రయాణించినారు. ఆరోజుల్లో తిరుపతి ముఖ్యంగా తిరుమల ఎంతో (ప్రశాంతంగా ఉండేది. ఒత్తిడి జన సమ్మర్ధం, దేవుళ్లీ వ్యాపార వస్తువుగా చేయడం, టిక్కెట్టు, బసు బలు, తొక్కులాట ఇవేవీ యెరుగని ప్రసన్నలక్ష్మిలా ఉండేది తిరుమల. నేనూ మా విద్యార్థినుల జట్టూ, 'రెడ్డిగార్హూ మరికొందరు ఏల్లివాళ్ళూ అందరం దైవదర్శనం చేశాక్త వాపనాథసానికి కాలినడక సర్వీసును మొదలుపెట్టాం. అప్పుడు “బస్సు రోడ్డు ఉన్నట్లు గుర్తులేదు. ఉంటే మేము బస్పెక్కలేదేమో? అదేమి జ్ఞాఫకం లేదు. కాని ఎగుడుదిగుడు మెట్లదారి వెంట అప్పుడు కబుర్ధాడుకుంటూ కవుల్నీ, కవిత్వాల్నీ, కాలేజీల చదువు సంధ్యల్నీ ఎన్నుకుంటూ నడపడం, కొండకచో గెంతుతూ సాగడం గుర్తుంది. అప్పుడు మాలకొౌండారెడ్డిగారు సందర్భానుసారంగా తను స్వీయ కవితాగానం చేసేవారు. అక్కడ ముండి తిరిగీ నేను చాలా యేళ్ళ తరువాత హైదరాబాదులో ఆయన్ని చూచాను. కవి సమ్మేళనాలలో ఆయన కవిత్వం వింటూ ఉన్నాను. "ెడ్డిగార కావ్యాల సంపుటి “కవితా కల్పకం” మదాసులో (ప్రసేద్ది వహించిన దొంారాంింంారారాదారారారారారారారారారారారారారారాంరాదారారారారారడోరొరారాం మేమెరిగిన ఉండేల

రాంజంింంింంనంున ఎన ఎంంంంజంంంజంంంంాంండంకంలింింం లిం కదంబమాల వంటిది. దవనం, మరువేరు, మరువం, లిన్లీలు, కాగడా మల్లెలు ఒకటేమిటి దొరికిన ఏ పువ్వయినా ఆ మాలలో చాలా చక్కగా ఆమరిపోతుంది. ఒకోగై పువ్వుకో (ప్రత్యేకత. దేని ఆందం దానిదే. కవితా కల్చ్పకంలో అన్నీ ఇటయివంటి పువ్వులు విరగబడి పూచాయి.

ఛందోబద్దమైన రచన సాగించినప్పుడు 'రెడ్డిగారికి అప్రయత్నంగా ఒక ధార _కెవసమైందన్న (గ్రహింపు కలుగుతుంది మనకు. “వివేకానందుడు అనే ఈయన కృతిలో మంచి పాకాన పడిన ఈయన కవిత్వరీతి అందుకో ఉదాహరణ. ఏ పద్య మెత్తుకున్నా అది యెక్కడా నట్టుదు. మొదలు పెట్టాక చివరికి వస్తే గాని ఆగదు. సంస్కృత సమాసాలు మైనపు ముద్దల్దాగా చేతిలో ఒదుగుతాయి. ఎటు తిప్పితే అటు తిరుగుతాయి. పొంకం చెడని, మెత్తదనం వదలని, అప్పుడే పూచిన పూలలాంటివి ఈయన వాడే పదాలు. వాటి సౌరభ్యం ఆహ్హాదకరమై నది.

పద్యం కదిసినప్లే పాటలు [ప్రవహింపజేసే నేర్పు కూడా ఈ కవి చేతిలో

ఉంది.

“గిరిదూకి బిరబిరా పరుగెత్తు సెలయేరు కడలి చేరడు దాక జీవించునో వడదాకి నడుమనే మరణించునో” -

అని కవి సందేహ డోలాయమాన్నుడైన్నా “వచ్చెన్లు వచ్చెను కడగండ్లూ మీ పసిపిల్లలకివి చిజుతిండ్లూ పడుచు కుజ్జలకు పువుచెండ్లూ మీ బట్టుపుట్హేలకు కడగండ్లూ!”

ఆని వడగండ్తను ఆనరాగా చేసుకుని చిరుహాస్యపు జల్లు కురిపించినా, కవిలో అంతర్గతంగా ఉన్న, ఏదో చెప్పాలనే తపన వేయి ముఖాలతో మన ఎదుట సాక్షాత్కరిస్తూనే ఉంటుంది.

ఈ సంవత్సరం రెడ్డిగారి షష్టిపూర్తి సంవత్సరం ! కాలచ్మకం ఈయన సఫల జీవన పర్మిభమణ విషయంలో ఇలా చుట్టు ఎన్నెన్నో చుడుతూ ఉండాలనే కోరికతో "రెడ్డి దంపతులపై నా పభాకాంక్షలను కురిపిస్తున్నాను.

• మేమెరిగిన ఉండేల

ఎంఎం నంత ంంంంంంిం నేనెరిగిన ఉండేల, మెలిగిన వి. మాల కొండారెడ్డి ఒకటేనని తెలిసిన వేళ ఉండేల వారి గురించి నా 39 సంవత రముల పరోక్ష (ప్రత్యక్ష అనుభవాలతో 'చాయాలంటే చాలా వుంది. కాని వారితో కలిగిన ఒక సినిమా సని వేశములాంటి అనుభవాన్ని మనవి చేయాలని నా కోరిక నేను 1953లో వి.ఆర్‌. కాలేజీ నెల్లూరులో ఇంటర్‌ చదివేటప్పుడు నా కంకే 4 సంవత రాలు సీనియర్‌ అయిన ఉండేల మాలకొండారెడ్డి అనే ఒక పేద విద్యార్థి గురించి కొన్ని వింతగాథలు చెప్పుకొనేవారు. ఆయన పొలములో గేదెలు కాయుచు, పద్యములు చదువుచుండగా, ఆదారిన పోవుచున్న ఒక (ప్రాధమిక పాఠశాల వుపాధ్యాయుడు విన్మి ఆయనను తీసికొని వెళి స చదువు చెప్పి, నెల్లూరులో వారములు ఏర్పాటు చేసిహైస్కూల్‌లో చేర్చించారని, ఆ బాలుడు హై స్కూల్‌లో వుండగానే అద్భుతమైన పద్య కావ్యములు (వ్రాశాడని, దానికి నెల్లూరు టౌన్‌ హాలులో ఘనమైన సన్మానము చేసి వీరుదులనాసని గండపెండేరము తొడగిరని, ఎస్‌.ఎస్‌. ఎల్‌.సిలో రాష్ట్ర (ప్రథముడిగా ఉత్తీర్ణుడు కాగా ఏనుగు మీద అంబారితో నెల్లూరు పురవీధులలో వూశేగించారని, హైస్కూలులో ఉండగా (వ్రాసిన పద్య (గంథమొకటి కా! ప్రైవేటప్పుడు పాఠ్య గ్రంథముగా వుండేదని, కాని (గంథకర్త విద్యార్థి యూనివర్సిటి తాత్కాలికముగా ఉపసంహరించి నురల ఆయన ఇంటరు ఆయిన తరువాత (ప్రవేశపెట్టిరవి ఇంటర్‌ తెలుగుపేపరు ప్రత్యుత్తరములన్నియు ఉండేల వద్య రూపములో (వాడని ఆ పరీక్షవ్యత్రమును యూనివర్శిటీ భద్రపరచినదని మరెన్నో వింతలు కథలుగా చెప్పుకొనేన్హారు. ఇంకవ ఉండేలవారిపై నాకు సహజముగా గౌరవాభిమానాలు మెండుగా బాలకునీగా హూ మమ్‌ కోరికగా ఉండేది. చూడలేనప్పటి ఒక అభిమాన 3966లోనే విలిచాడు ఉండేల ఆవాడు. బక ఉపార్షమెట ఆర్‌.ఇ.సి, వరంగల్లులో చేరాను. నేను వి. మాలకొండారెడ్డిగారు జ పడముతో ఒకేచోట కూర్చునేవారము. తరువాత నాకు హెడ్‌ ౨ంంంంంరంరాంందారందింంంంంిందాంంంంరిధరరదదారాంలం మేమెరిగిన ఉండేల

వంతం నంతర ఎడ0కన 2 ఎకంతంంతలంత ఎఎం ఎంఎం ఎ ంకఎకఎనంంనఎక కంక) ఆఫ్‌ ది డిపార్డుమెంటుగా, పీ. హెచ్‌ డీగెడుగ్కా ఆయన చీఫ్‌ వార్తెన్‌ గా వుండగా నేను వారెన్‌ గా వుంటూ ఎంతో సన్నిహితంగా వుండేవారము, దరిదాపు నేను (పాఫెసర్‌ మాలకొ ండారెడ్డిగారితో 10 సంవత ఎరములు కలిసీ పనిచేసిన తరువాత బహుశా 1975 (పొంతములో ఒకరోజు ఆయన రూముకు వెళ్ళాను. ఆయన టేబులు మీద ఒకతెలుగు పద్య పుస్తకము, ఉండేల మాలకొండారెడ్డి (గ్రంథకర్తగా వుండేది చూచాను. (పః మాలకొండారెడ్డిగారు పొటలు (వ్రాస్తారని తెలుసు. కాని ఆ పుస్తకము చూచినప్పుడు 1953 నాటి ఉండేల మాలకొండారెడ్డి అనే కురవాని వ్లాష్‌బాక్‌ మనసుకు వచ్చింది. (పా! మాలకొండారెడ్డి గారితో కొంత సంభాషణ అయిన తరువాత ఆ ఉండేలవారే యీ (పా। మాలకొండారెడ్డి అని తెలిసి ఆశ్చర్యచకితుడనెిపోయాను. అది ఒక వింత అనుభూతి. ప్రా మాలకొండారెడ్డిగారి మీద అప్పటికే నాకు వున్న గౌరవాభిమానాలు మరి (శ్రుతి మించిపోయినాయండే అతిశయోక్తి ఏముంది. ఇది మాలకొండారెడ్డి లోన గురించి గొప్పలు చెప్పుకోకపోగా, వున్నది కూడా చెప్పేవారు కాదని విశదమౌతుంది. మాలకొండారెడ్డిగారు తలపెట్టిన పని పూర్తి అగునంతవరకు న్మిదపోరు, తక్కీనవారిని కూడ కష్టమనిపించకుండా న్మిదపోనివ సరు. ఆయన ఒక పని చెయ్యమని చెబితే ఒకేరోజు ఎన్నిసార్లు కఠిసినా ఆ పని గురించి సున్నితంగా అడుగుతారు. అందుచే ఆ పని తొందరగా పూర్తి చేయవలసి వస్తుంది. అందుకే ఆయనతో 25 సంవత్సరములు కలిసి పనిచేయుట నా అదృష్టముగా భావిస్తాను. మరో ఆతి శ్రేష్టమైన క్షమాగుణము. ఎంత భేదించినా, విభేదాలను విడనాడి యింకా సన్నిహితులుగా మెలగుట ఆయనకు పెట్టని ఆభరణాలు ఆయన జ్ఞాపకశక్తి అద్భుతము. బహుశా ఆయన (బైెయిన్‌ చిన్న కంప్యూటరు. ఆయనకు అందరు నన్నిహి తులు, ఆప్పులు. వీటికి మొన్నటి షష్టిపూర్తి వుతవాలు నిదర్శనాలు. = పొనికొమ్ము రామస్వామి రెడ్డీ ప్రిన్సిపాల్స్‌ సి.బి.ఐంటిం గండ్‌పీట, హైైదాబాదు మేమెరిగిన ఉండేల

లల ౨ ౨౨౨౨౨౨౨ అ రర ల అ ౨౨౨ ౨౨.౨ ౨౨-౨౨ అశ అ శంకా. కవితాంజలి = వీ.వౌ ఆనంట్‌ ఉండేలవార్‌ కవితా గాండీవమునెక్కు- పెట్టే కమ్మని కవితా ఇండికలలోన నెలవై యుండిన మధుభాండమందుకొాంటిని సఖుడా! చందము నూత్న సోయగపు ఛాయలతో జలతారు జోరుతో అందము రూపు దిద్దుకొని హాయిగ తీయగ ముద్దుముద్దుగా చిందులు వేయుచున్‌ పరవశింపగజేసె మనమ్ముు; గేయముల్‌ విందులానర్చె వీనులకు వేరెవరయ్య సమమ్ము నీకిలన్‌ చందపు గంధముతోనా నందము నందించుకవితలల్లిడి' నీవే కందువ (క్రీడగ గేయము సంధించగలట్టి నవ్యసాచివి నీవే గణములు 'ప్రాసలున్‌ యతులు గమ్మున వచ్చి యధోచితమ్ముగా అణకువతో సుఖాసనము లందు వసించి వసించుచుండగా మణిమయరత్న కందరము మానికముల్‌ వెలుగొందు నీవచః _ ఫణితికి అప్పరాయులుఅ వాక్కులుగా రిజడత్వమూనగన్‌ కండగల తెల్లుపల్కుల దండకు నీకల్పకమ్ము తావింగూర్చెన్‌ గండరగండా కయితల కొండా! ఉండేల మాలకొండారెడ్డీ! రాాంరతాంతంతంంంంింంింతంంంంంంంంంింంిాంంంింంంంింింలంఎంి0 మేమెరిగిన ఉండేల

రల లర లం రరర రరర లం రార రం రరర రరర రరర రల! వివిధ సాంస- తిక ధ ౮ కార్యక్రమములలో పాల్గొన [| డా! వి. మాల కొండారిడి (తూ.

స ధు! 1 టీల ఆ న. శ స ం త్తమ? మ తల్‌ /. సళ | 42 శయ స స

ఎం.ఎస్‌ రెడ్డి గారికి 'మొగిలిరేకులు' అంకితం ఇచ్చినప్పటి దృశ్యం వతంతంఎతుతంతంుతంకఎతఎకఎతంంకఎకఎకంతంకకంతంఎకఎకఎనతనఎననఎకఎతత.తంతంఎకుఎకంతు మేమెరిగిన ఉండేల

రా్‌రాంతంంకంతంనంంకంకంంంలంిందంింలంంంంిండంలంంంంనంంకంంలంిరడననకు జ 110). వ. భవా రపి 1 న క్‌ు త అతనా ఆన 2-10-79న వైతన్యభారతి ఎడ్యుకేషనల్‌ సొసైటీని డా[మ,రిచెన్నా రెడ్డి కా. సూ (ప్రారంభించినప్పటి ద స్బశ్యం జు సత సి. త ె | [| యాన్తి _ ల్‌ ని ఫ్‌ / ఇన్సిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ ఇంజినీర్స్‌లో న్యూ బిల్లింగ్‌ మెటేరియల్‌ ౧ గురించి జరిగిన సెమినార్‌ లో పాల్గొన్న ద శం మేమెరిగిన ఉండేల ం

రాదారారారారారాలాంణంంఅంాదారారారాలంిలిలాలణలంలలింిలాంంతలింలరంకంి దంతం టరు బారత న న న. రి పరపదిటందత | న = ౨ మహసదీలు ట్రా న. వ టు నార న్‌ మ సీ. శ న జన ర్‌ గే ల! నట స న! లే ౯ ఎనిమిదవ అఖిలభారత తెలుగు రచయితల మహాసభల్లో (ప్రసంగిస్తున్న డా! వుండేల వ్‌ . న. శ మే ళీ స ఎ స్తా త బ్‌ న ళ్‌ ( శ క్‌ ॥ క ॥ జ్జ ॥ (న్‌ ఇ ణి ఇ ఖు చౌ

గ న ఖా ణా” య్‌ వ తూగు ఉసి పాస ల ల లల న త న్‌ "ఇ పాదూంటాడ్రు య్‌

క లె ్ట్‌ 2

“శుభాంగి సంస్థవారి “రాగాలపందిరి ఆవిష్కరణ సభకు అధ్యక్షత రు వహించినప్పటి దృశ్యం రరర డలం రం ర రరర లలల లలల లర రరర లయల! మేమెరిగిన ఉండేల

రరర రంల రంల రం రంల లర రం రరర రం రం రం లం రరర రంల రర హల! 1990లో దాశర ధి అవార్డు ('ప్రదానసభ ద " స్ఫశ్యాలు మ 1 సన్‌ న వం . ద . ర న న. య ఇ నం. 7 | న. వం క న్‌ా క్‌ (సమ్మ శే షీ / రు హై సన్‌ య లా ప్‌ ఖా వు 1 న... వగ న న. శల ఎద ఎస సా ల ు = సంఘ మ సన దా చా క్‌ లా సీ బటిదాా (1 జ. లో టా ప సవ సనో లో? ఫె న నం. నవల శ స శ య టీ న. ణా... ౪ స్ట ామారా ఆ) యయ జే ఖ్‌ క అవమంఖాాే . సై ల్‌ నే న క. ల్‌ (1 త్‌ నాం. న ల ప న [ న [ లా అూర్తో (| ర న్యా న్‌ా. . ం . లా ్‌ వ లూ వ్‌ టీ ఖా మ ఫ్లై మేమెరిగిన ఉండే ాారాంమిబాంంలాంంలజాల్దిద్ధనాలదైన్నాందాంందదాంంంాదాంరంంం

వాంాంాదాదాదాదాదాదాలాలకుతంతలలకంకంకంతంంంంంలంంంంంంంంంకఎదాలం కి, వి, యువకళావాహిని ఫిలిం అవార్డులు-92 (ప్రదానసభలో (ప్రసంగిస్తున్న డా!వుండేల నా కె నే గొ ఇ స్తో చీ షి క ఖీ షు ( సాం? షు న్స స | ఇ ఎట్‌ ళ్ళ జ్‌. మా శీ. రా ఇ అంకుశం గోల్డెన్‌ డిస్క్‌ ప్రదానోత్సవంలో డా[వుండేల వశం ఎంఎం కఎకుఎకఎంఎతంకంఎకఎతఎంఎఎకంంండుతఎకునఎంఎంనంఎఎటఎఎనంలం క్‌ మేమెరిగిన ఉండేల

ర్‌ంంింింింతంతంంింతంంననయందదదడంింండంంకంంిటింనఎంంిఎంనంనంనంు వ్‌ [ల యః తశ, న మ స త్త స ఒక (పత్యేక వుత?ఇవ సి (ప్రత్యేక వుత్సవంలో ఐ.టి.సి. చిత్తరంజన్‌ తో కరచాలనం చేస్తున్న డా! వుండే, కాసా వ్ల లం లీ న్‌, రం పతన యయ, భత న మ సమస జరగన / నా లో ఓ న న ాలంా ప్‌ై జ న స సలా యము? 1 న లె [న శతి టట రాయ సో “చెతన్వభారతి'లో ప బె స్గభార రక్తదాన శిబిరం నిర (హి ంచినప్పటి ద్‌ ళ్యేం మేమెరిగిన ఉండేల

రారాంింింింిలింింంలంంలంంంంంంంతంతంతంకంతంకంలంతంంకంతంతంషఎంతంకు న్‌ న. ే క0 స్కీ స మ. [సే వు స్‌ గ న ల్‌ కాశారు ళా టు యయయ కై లీ ౧౧౧౦౪1౦ ౧౮9110 500001 వనస్థలిపురం 500001 0ఇ/ సందర్భంగా శ (ఎ ప్రరంభోత్తుు పకీనగ, ౮. లో నం. గగ పటన ఖీ ఈ స్‌ో న ప. బ్ర య. సత 30 నిలకు . | స క న్‌ మ | కఠీంనగర్‌ లో 7౭02/2/2 0౮1౪౯2 ౦౭66౧౧ (ప్రారంభోత్సవం 'చాలాంరారాయంాంారారాడాదాంతంకునంక కకం ంరాంంంంకుకంకుకంకంంిం మేమెరిగిన ఉండేల

రులు=ా ప్త శాలు టీ న... వ్‌ (గక రె సక ర) 11 వ... షెజ్టాలోో్‌ పా దారాల త్త / | ను | స. ్‌ స్‌ో ళ్‌. న ర నరాల. లాడే న. [సా న షే | 2 ఆగ (శీ శ లస్తాడుట్లల్ల అ తట మీ కఫ స్‌ వరో న న 1 గ్‌ ఫ్రా ఖీ న “ [2 వ న. న స య; స్ట సేనా ే న ఘం. య లో సెలూ, న టం ల క్క. శ్లారులో వర్ష 1 మీ డా! ర్ధమాన స - వుండే మాజము, లను వారు డ గోపాల తడ. బిల్డా (ప్రము: గారిచే ఖవ్యక్త ల గొ పం

వింకుకుంకంకఎకఎననంనఎనంఎకంకఎకుటనునఎఎనననున.ఎనఎనఎనఎుకఎకుటటునఎలటక ఎక. న న స గ న్‌ లే! నా నుతాులావాజంనతముత యాతాలతయలున ఎలో ( - “7 " పు మ ఉంత్నా. టే | మవ క్షే ( రు య్‌. భీం. న స్ట న్‌ స్యా. [? + .. నం! న మ జ అవ్వ. = న... గ. న త్రి 2 మ వో ము స. న (పొద్దుటూరులో డా! పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు గారిచే సన్మానం అందుకొంటున్న దృశ్యం ల లీ పై న్‌ా. టే... న శ్‌. యు! గ న! వాం (4 ౮ క. శ (1 " . న టీ అపై క దాశరధి అవార్డు స్వీకరించినప్పుడు అభినందిస్తున్న శ్రీ కోదాటి నారాయణరావు మ ్‌ంాిండంతంతంకుకంంంతంతంతరంుతంకంతంతంుకంతంంకంలంలంలంలదంలంలంలంతంతిండింతిం మేమెరిగిన ఉండేల

హ్‌రాంందాలంారాంతంతంంతందాదాదకంతంతంలం రాలా చాచాదాదాదడాడాయయా ది

స్ట క వు. త్‌ మ? త.

మం య / / స ళ్‌ నా మ న...

ఫ్‌ శే గే ల్లో ష్‌ [| ం

స ఈత. స సా" నా భ్‌... స్ప న. గ్‌ ల త స య్య వై (1 స్స స. మ స 7 ్షే శస! ఇ శస న. . ఎ. క్షు సన నమ స. నాన 4 సన తో న మ సట క్‌ శ ర. న 5 ఖై ు ను. న ర్‌ (యా శో ఘమ. % హహ; [న న మ [షా ను + స; జ స. న న్‌ చ్‌ స య | ద్ర. వ. 11 షే క | ట్‌ వలు మ! క్‌ న్‌ న ( స్తే | వార్డును సీ , '(కరిస్తు న మేమెరి ఖ్‌ న ఉం డేల

న్‌

[కై మ! వలీ న్‌ చం స ని ల సాయము స! ణి అభినందన సాంస్కృతిక అవార్డును అప్పటి గవర్నరునుంచి అందుకొంటున్న దృశ్యం భారా" ల. చ లా తాా్తాద్రాో (1 ఆ టా | కక క గస న్‌. ధ్‌... కే ళ్‌ నం నస ఆలా. న... బ్‌ (7 ళీ చస పై క! వలే ల | 11 నే హహ 1 జ్‌ స్తే తాల ఇ మ నా. ః నయం! లీ టన న | 1! మ ను. ఇ ౯ ఆ చ ఆ న ఆ తం తుం! | యం న న యయ మ ము ....

• స నం. మం స క్‌ రీ కీ జల నీలం జంగయ్యగారి కృతి "చిద్విలాసం స్వీకరిస్తున్న డా! మాలకొండారెడ్డీ 'తాలాలారాలతంతడాలాండూదతతదారాదాంాయిదాదాదంకదాంకంంకంాలాంండలటటాటకం మేమెరిగిన ఉండేఅ

వాదాంిాందిదాంంంాంంుంంంంంంకండండంంంంంాంండంందడంంంటాకాాంష ఆంధప్రదేశ్‌ అవతరణోత?వ నూ 0 సందర్శం స ( () ర్భంగా న్యూఢిల్లీ కవి సమ్మేళనములో 'రెడ్డిగారిని ఆశ ఈ ద్రీగారిని శ్ర, భాట్టం శ్రీ రామమూర్తిగారు సన్మానిస్తున్న దృశ్యం వ నర న స న క గ, ళు బి? ళ్‌! గ ఇ సో నం న క స! వ [1 [1 ఏ సల ల వపు న్న టే ్తోంాడ్యు య! టు బీ మ. న శ ! రు 22-2-90న కరూ,లో 3 ష్స్‌ పుల్లారెడ్డి ఇంజినీరింగ్‌ కాలేజి వార్షికోత వంలో శ్రీ జి.పుల్లారెడ్డి గారిచే సత్కారం వి ్‌షుంులిాంతం॥ మేమెరిగిన ఉండేల

హారారాలారారారారాలాలాిలారాలాిలలందడంంతంరరారాలాిలిరాింింతంంంండిండిండిం న. స స సన (షై స. శ క్ట: ల వ్‌ వ 1... భం? ు న్‌ |. గ శత. ల్‌ ర య. న. గ్ల (1. న. . ర్త 1. | .] య. య. న్‌. స న. . న. మ | 1] | . య. న . ననే... స. ్న నం నా. ఏ య. టే లే టా తో నాల తో వ. చ. ళు శే ం మ య. | య షల న న. / శే . న సేపా జ శ చ్‌ జ వీ స్స్‌ 4 ( ఇం పై (| ణా న ! వ. వ. న ఈ హ్‌ శ గో ప స్ట . న శ స భో | టే ( ల ( త స్‌ తర ఫ్‌ వి మా లీ య. స | లకు ఆ జరిగిన శే ం లే య 0 గ ప =: ంతర్హాతీయ 5 వ [ రూపం “గ్లో గ్‌ పే .. న నోటింగ్‌ కవి సమే ము స్‌ | . (చ శల శ్వా ఖ్‌ 1 గ్రాన్‌" ఆ గై ౦లో కం లే. మేమె ఇంక విషుంరిస వ్రు వం” రిగిన ఉండే వ _ ప్‌

వకంతంతంతఎతఎకఎంఎకఎనునంనుకఎనఎనఎనునంంంంఎతఎనంతంనఎనందనలంనంనలనంతం క్‌ షి న. ఉత్‌ యాయ డా ఇ యా ద నర? మ ను స. 1! న న. న న న! క్ష మం. [న న 1! వ గ ర ల చం! ట్ర పున నం టం మ న ల న! సట న చ నకం ర [1 పద్మమోహన్‌ ఆర్స్‌ య ఆక్ట్‌ థియేటర్‌ వారు సుప్రసిద్దులకు ఛలగొ అవార్డు లిచ్చినప్పటే దృళ మా స లట శ సాటి! [టి స న హ్‌ ఖా తీ 0 స త క టు! య ద్ర జబ్బస చల్తాకొ హిని వారు ప లక్‌ ండయ్యగారు శ్రీ రెడ్డి కీ, బహూకరిస్తు జ్ఞగారికి జ్తాఎక స్తున్న దశ హ్‌ న మేమెరిగిన ఉండేల ఇ

వాలాంారాంతంిలిలిలింకలలింంింంింంంలంంిలిలతంలిలిలింింంింలటంంంిర 7 ప ఖే స ము టు. ళో. హాసు! య అ టి బాష భళీ: షా లే ఖ్‌ హా ౧ సన క్తి ల న స జీల | నటు నా | ళో టు. చూ లస న చ ర్ట య సరంలని సరై సే జిం న... 2 [9 ఖ్‌. టి న స గ ి న్‌ మ ర ఆళి స న్‌్‌ వు [లే ళ్ళ గా మ త హా | వై ల | స్‌ మ నో. న్యూ చ“ మక. ఆ య షె “స. నూ కై ర్‌! ఖ స పడ సని టీ శ్‌ గన్‌ శ జే న స! చై ఈళులే / న లో! [టై నూ! కీ నా గ న్న ళం 0 నక న న్‌ చై కస్ట వ వ స్‌ శ ను షత 1 వో గ్‌ జ ప ౧ | ప ఫి క్ర చె న న న. సం న మి! వ ళ్‌ తాంజంాంనంింలంింలంింలంంంంంింతంంలంకంలంతంంంతంలంలంలంండటంలంతంతటనండ0 మెరిగిన ఉండేల శ

దాదారాండరాటాంతరిదిరంతింరిలరాలరాంాంాట్లరాంతదాదాంాంకంకదాంతంటా రాలాయి (ప్రముఖులతో డా!వుండెల

మ జిం నే. గ న నాల! మ ర ను 1 ॥ వలో ట్ట... గ! [|

స. వ్రతం హ్‌ యె న్‌ ట్ర కా కే

ఎ త్త, జక య 1 ..]! కు లు

ల బా

వొస్తుశిల్చి బి.యన్‌.రెడ్డి లోకసభ సభ్యునిగా గెలిచిన సందర గా భాస్కర్‌

ద పొలెస్‌లో అభినందిస్తున న్న దృశ్యం ర్త

యి (షే ల యన. ర టగ్‌ య న 4 టి టం సర |. ; షం టం న య! న. లో పట బీ వాన్‌ మీ న య క్‌ నా క న స్ట) గ . న.

కి గాలీ స్‌ శా! ఏ.శివారెడ్డి గారికి బి.సి.రాయ్‌ అవార్డు లభించిన సందర గంగా అభినందిస్తున్నా

డా! వుండేల వంంంింంాంంటారంాంాంంందాంారాంరాదడాందాం లాం రారాంలారాయలకదాతం మేమెరిగిన ఉండేల

వచాదారాటాదాదాలాదాదాంందాంంరాంాంంంంంారాంాదాందారాంరాందలారాంయ కం మ షా ను స ళ్‌ జట స చా న య శ చన గ ఛూ. లా! చా న షాలు షో జట్టే ళ్‌ జై న్‌ ద్ని ము తల్‌ వ్‌ /క్‌ పదేళ్ల | హ ం గ్‌ న ఖు చూ శ న! (న టు శ మ. ల్‌ క య మ రా. క నవాని ళ్‌ న. కట్టన వ త న. ముం గ ళా న కనే సే ణీ టా "| న్‌ా ళా ౦౪౧/8 ౮౧౪69౪/ 61466౧15 ౪౧ ౦౧ సమావేశంలో. ళ్‌ చీ హో. 1 టన గ ఖ్‌ శ పా ఫశ న్య (ళ | వ ఓ ౮ భీ గ ళ్‌ గ్‌ హు టు 1 నందు నేము ళ్‌ 1982లో “తెలుగువార పిక (ప్రారంభించిన అప్పటి ముఖ్యమంత్రి శ్రీ కోట్ల భం ఆ నట్లి విజయ భాస్కర "ెడి గారితో... ళు హ్‌ంండారాంంంరారారాంకంతంంంంతాడాంతంతంకంతంతంటతంరండంంతండంకు మేమెరిగిన ఉండేల

కాళ జం! మాం వాము యం! 4. సి య ల త కె స . చా ను. మ వ తా త స గ్‌? య క న్న | రకత నే జే. (క నూ? ఖ ణి క ర స లక ఇ డా ల శే వం లీ అధ స లు తం అ నం టోంద క? .- 2 గ్‌ సన. జీ వ! లల రంత ట్‌ సీ “సీ... క గ గా ష్ట్ర ఖం జా బల క "లై గీ చి [నై క శ క | న్‌ (|. ల్‌ జై జ్జ ం స క. ₹ ళో గట = ప నే న ర్‌! శ 4 లై జ్ఞాజయనవాం కం వ? ఘా చత యి సస

• నం ననే గన ల వం శ చీ ్టే క్యా న స 2 జగ్‌ లై చేయు ౯ చ! మేమెరిగిన ఉండేల

శ సాయం ట్‌ డా నరా ల రం ల షా (1 సం ర య దీ యం (న న న మ! న్‌ నటన రాలి టి? నం? సంక కండ తతత టా గ్‌ చనం స? “టా తం ను | ళ సోన మెడిసిటీకి శంకుస్తాపన జరిగిన సందర్భంగా అప్పటిముఖ్యమంతి డా చెన్నారెడ్డి న జ్ఞాపిక (ప్రధానం చేస్తున్న దృశ్యం. హా ఫా. | ల పం స్తే వి యాడు | స య సు సై టు ( న సమా నా గ్గ ₹ వ్ల తనలో... లౌ చివ లం ఆ కృతో , ఇ సింగపూర్‌ లోని సంతోష్‌ దీ గపంలో ఈీ, వి. కొండలరావుగారితో మ్‌ తమకంకంతలాంకంంంంంంంరారంలాం వేమెరిగిన ఉండేల

దారారారారారారారారారారాలింాిరారిరాలారాదతంతండాదారాంంంతంిారారాలారి లాం 6 "తో ఉఅద్షీ ఒడ అల్జీ 'అగ్జీ సహధర్మచారిణి సరస్వతి తో డా! మాలకొండా రెడ్డి తా? చ ఫై న్‌ నం న. శ టం న నం స 1 | కక్‌ నష ప. వ్‌ న న స వ ఎ మ ల్‌ నాల శ్‌ చ య ట్‌ హస పం చారాలంతంంలరాంరాంతంకంతంకంంతింతంకంంంంంంకంాయారాదారారాండాలత మేమెరిగిన ఉండేల

. న లీ నం

. ను సు! ॥ న. నవి “జే, టి టి పోన్‌

(లం ॥| ల | వో ] 41 న ఏ న! | 4 టీ... |. ం! | జీ 20. (1 గై 100

, |. 3. వ. [ న. |

డా చముల్గొండారిద్త- శబ౨సరస్తతి

స య్తు ౭

| తోలే ల్‌ ట్‌. ఖీ క్‌ అనీ! క్‌ హో ప ఇ ల రే | ననిన నవు నననునననుననుుునుననమానాలునలిననన నున ననుననననననననననధ

|