Telugu Manthrajaalame Doctarlada Manthrasaanulada - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

చ మం[తజాాలం శాకరదా

కా చా ఇ లయ శా! నా

మంత్రసానులదా

చరిత గతిలో గతించిన స్రీ వెద్యశాస్త్రం. త్త

చా " క

శీ మందుల మాయాజాలంలో స్రీ = సుగీల అనుభవం ఇ స న షక. ్ట న్‌ గ్‌ వ ను! స | నాశ ॥ . | - జే క ఎ

మం[తజాలం డాకరదా లూ మం[తసానులదా చరిత్ర గతిలో గతించిన స్రీ పద్యశాస్త్రం బార్చరా ఎరెన్స్‌రెక్‌ డిఎడర్‌ ఇం్టీష్‌ ఆసువాదం $ ౩, లలిత నుందుల మాయాజాలంలో స్రీ = సుశీల అనుభవం వ్‌ణా శతుఘ్న అనువాదం $ దేవరకొండ చంద్రశేఖర్‌ చరిత (ప్రచురణలు

వ్యవస్టలోనే ఏదో లోపం వుందనే అవగాహనను కడుపులో దాచుకుని బాధలు పడే (స్రీల అనుభవం సుకీలది.

మొదటి వ్యాసం చదివినపుడు మనకు ఒక (ప్న్న తట్ట అవకాశం ఉంది, పాశ్చాత్య దేశాల్లో రూపొందిన వైద్య వ్యవస్థకు మనకు ఏం సంబంధం? నిజానికి (ప్రత్యక్ష సంబంధం లేకపోయినా "ఆధునిక శాస్తీయతిపట్ల మనకున్న మూఢ వ్యాసం, దాన్ని పూర్తిగా ఏ లోపాలు లేని వ్యవస్థగా అంగీకరించడం, అదే దృష్టితో మన జీవితంలోని ఇతర అంశాలన్నింటీని అర్హం చేసుకోవటానికి ప్రయత్నించడం, ఎన్నో సమస్యల్ని తెచ్చిపెడ్తుంది. ఆ వైద్య వ్యవస్థ వినియోగదారులుగా దాని లోటుపాట్లను, సమస్యలను గుర్తించే పరిస్థితిలో మనం లేము.

మనదేశంలో మొదటిసారిగా ఫెమినిస్టు ఉద్యమం 'సెన్సు గురించి సమాజంలో వున్న కల్పితాల్ని బట్టబయలు చేసింది. పాశ్చాత్య వైద్య విధానంలో శిక్షణ పొందిన మగ ఆడ డాక్టర్లు వైద్య (గ్రంధాల్లో చదివినవి “మక్కికి మక్కి” మన దేశ పరిస్థితుల్లో ఉపయోగించటం జరుగుతుందనే ఆలోచన మొదటిసారి కల్గింది. గత రెండు శతాబ్దాలుగా వెద్య వ్యవస్థలో స్త్రీల స్టానం గురించి లోతుగా అధ్యయనం చేయటం, సమస్యలమీద కార్యక్రమాలు చేపట్టటం జరుగుతోంది. (బిటిష్‌ సామాజ్యం మూలంగా మనదేశంలో ఎటువంటి చరితా లేకుండానే ఎలోపతి విధానం ప్రవేశించింది. దీనితో ఆయుర్వేదం, సిద్ధ యునాని వంటి స్థిరపడిన వైద్య పద్దళులే కాక సామాన్య ప్రజలలో, మరీ ముఖ్యంగా (స్త్రీలలో అప్పటివరకు కొనసాగుతున్న ఇతర పద్దతులూ, వైద్య విజ్ఞానం [కమంగా తెరమర్దుగిపోయాయి. అయినా (గ్రామీణ స్త్రీలలో వైద్య విజ్ఞానం ఇప్పటికీ బతికే వుంది. మన ఇళ్ళల్లో కూడా స్త్రీలు చిన్న వైద్యాలు చేయడం మనందరికీ తెలిసిందే. రోజువారీ జీవితంలో ఆరోగ్య సమస్యలకి చిట్కాలు చెప్పగల సామర్థ్యం కొన్ని వందల సంవత్సరాల్నుంచి మన తల్జులకు,ు మన అమ్మమ్మలకూ వుంది. అయితే వాళ్ల అనుభవ జ్ఞానం గురించి వాళ్లకే ఎంత స్పృవ వుంది, మనం దాన్ని విమర్శనాత్మకంగా ఎలొ అర్రం చేసుకుంటాం, ఎంత గౌరవిస్తున్నామన్నదే (పథాన సమస్య.

ఇంతకుముందు చెప్పినట్టుగా ఫెమినిస్టు ఉద్యమం మూలంగా స్త్రీల దైనందిన జీవితంలో ఎదుర్కొనే ప్రతి సమన్యతో ముడివడి వున్న రంగాల్ని (ప్రశ్నించే వాతావరణాన్ని ఏర్పరిచింది. న్యాయవ్యవస్థ మొదలుకొని, విద్యారంగం, కుటుంబ

వ్యవస్థ, సాహీత్యం, వైద్య వ్యవస్థ వరకు అన్నీ పరిశీలించాలి ౧న అవసరం ఏర్పడింది. యు మా యు వీబన్నిటీ గురించి లోతుగా అధ్యయనాలు చేయాల్సిన బాధ్యత సమాజంలో స్రీం స్టానాన్ని తల్టులుగా, భార్యలుగా తిరిగి నిర్వచించాల్చిన బాధ్యత 'ఫెమినిస్టులుగా మనందరి మీదా వుంది. అటువంటి సమస్యలపై పరిశోధనలు చేసి చిన్న చిన్న పుస్తకాలుగా తీసుకురావాలన్నది మా డీద్దేశం. అందులో భాగమే ఈ చిన్న పుస్తకం. ఇకముందు ఇటువంటి పుస్తకాలు డిమెన్‌ స్టడీస్‌ సిరీస్‌గా తీసుకురావాలనేదే మా సంకల్పం. ఈ నంకల్పానికి లోడ్పాటుగా చరిత (వచురణలవారు ఈ సిరీన్‌ని ప్రచురించటానికి ముందుకొచ్చినందుకు మా కృతజ్ఞతలు. ( జ్జ ౨. లలిలో

క్‌ సృతజ్జతలు

ఈ పుస్తకం ఎడిటింగ్‌ లో సహాయపడిన వీణా శృతుఘ్న, ఉమామహేశ్వరికీ, సమయం లేకపోయినా అడగ్గానే ఫేర్‌ కాపీ చేసిన ఉషారాణికి, రవీందర్‌, సత్తెమ్మలకీ, పదాలు దొరక్క అవస్థ పడుతుంకే సలహాలనిచ్చిన లక్ష్మి సజయ, శశికుమార్‌ లకి, ఫోటోలు తీయటానికి ఏర్పాటు చేసిన నజీమా, పద్మినీ, (ప్రేమలకి.

అడ్డగుట్టులో కాన్పులు 50 శాతం కాన్పులు చేసే దాయి లక్ష్మీకి,

తనని పరీక్రించడానికి అనుమతించినందుకు సుగుణమ్మకూ,

వృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు తెలియచేస్తున్నాను.

ర్‌ చరిత్ర గతిలో గతించిన (బ్రవెద్యశాస్తం డ్‌ బార్బరా ఎరెన్సరెక్‌ డీఎడర్‌ ఇంగ్టీష్‌ ముందుమాట

స్తీలు రోగాల్సి నయం చేయటం చరి తలో ఎప్పుడూ వుంది. పాశ్ళాత

(౫ నే న్‌ ల! ఎర్‌ చరి(తలో లౌసెన్సుల్లేని వెద్యులుగా శరీర శాస్త్ర నిపుణులుగా స్త్రీలు మనకు కనిపిస్తారు. గర్భగ్నసావాలు చేసేవాళ్లుగా, రోగులకు సేవచేసే నర్పులుగా వెద్య సలహాలిచ్చేవాళ్లుగా

వ! ళా చా క. చరి(తలో రకరకాల (స్త్రీలు ఉన్నారు. ఇంటింటికీ (గామ (గ్రామానికి తిరిగిన మంథసానులు వాళ్లే. ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన మూరికర్ని, మొక్కల్ని పెంచి, మందులు తయారుచేసిందీ వాన్తే. దానికి సంబంధించిన అనుభవాన్ని, జ్ఞానాన్ని ఒక౦తో ఒకరు పంచుకునేవాళ్లు. శతాబ్దాల తరబడీ (స్త్రీలు డిగగ్రీలు లేని డాక్షర్టు. పుస్తకాలు చదవకూడదన్ని ఉపన్యాసాలు

డా! వో బుగగ వాన్‌ వినకూడదని వాళ్లపె ఆంక్షలున్నా, ఒకరితో ఒకరు వెద్య సమాచారాన్ని పంచుకుంటూ, రొ యల మా తర్షీకూతుళకు, ఇరుగు పొరుగు వాళ్లకు "జానంి అందిస్తూ వారు ఎెద్యాన్ని ష్‌ కొనసాగించారు. ళా ళు ళా వా మ్‌ ఈ స్త్రీలను “లోకజ్ఞానం” కలవాళ్లుగా జనం గుర్తిస్తే అధికారులు మంథలగత్తెలుగా, మూర్చులుగా ము[దవేశారు. అందుకే ఈరోజు మనం (త్రీలుగా, వెద్యశాస్తాన్ని మన సంప్రదాయంగా, మన చరి(తగ్యా మన జన్మహక్కుగా గుర్తించాలి.

(ప్రస్తుతం, రోగాలు నయం చేయటం పురుముల సాత్తు. వైద్య శాస్త్రంలో నిపుణులు వానే అమెరికాలో 93 శాతం వైద్యులు పురుషులే. అన్ని ఆరోగ్య సంస్థలకూ డైరెక్షర్లూ. నిర్వహణ కర్తలూ పురుషులే. అయితే ఆరోగ్య కార్యకర్తలుగా పనిచేసే సిబ్బందిలో 70 శాతం మళ్లీ (స్త్రీలే ఉన్నారు. ఈ వైద్య “పరి[శమిలో (స్త్రీలు కార్మికులెతే పురుషులు అధికారులు. మనం స్వతంత్రంగా వెద్యం (ప్రక్టీసు చేయటానికి వీలు లేదు. మనం చేస్తున్న పని ఎవరికీ తెలియదు. మనవూరు, పేరు ఎవరికీ తెలియదు. చాలావరకు ెద్య వ్యవస్థలో మనం గుర్తింపులేని పనులు చేస్తాం. గుమాస్తాలుగా నర్ఫులుగా ఆహార

8 మం్రజాలం డాొక్షర్హదా = మంత్రసానులదా సలహాదారులుగా ఆయాలుగా, "టెక్నీషియన్లుగా ముసుగులేసుకొని మొహాలు లేని పనులు చేయటం మన పాలయింది.

రోగాలు నయం చేయటంలో పాలు పంచుకోవటానికి మన కవకాశం టొరికేదల్లా ఒట్టి నర్సులుగానే. అది ఏ స్పాయిలోనైనా, “ఆన్సిలరీ వర్కర్‌ లు (మనం ఆన్బిలరీ నర్స్‌ మిడ్‌ వైఫ్‌ లేదా ఎ.ఎన్‌.ఎమ్‌. అని పీలుస్తాం. లాటీన్‌ లో “ఆన్బిలా' అనే పదానికి పనిమనిషి అని అర్ధం.)గానే. నర్చుల చేతికింద అడ్డమైన పనులు చేసే ఆయాల దగ్గరనుంచీ, వైద్యుల ఆర్హర్హను తు.చ. తప్పకుండా నిర్వహించే [ప్రాఫెషనల్‌ నర్చుల వరకూ - నిపుణుల పురుష (ప్రపంచానికి సేవలందించే "“దాయీలు' గానే కనిపిస్తారు.

మన “చేతికింది తనాని' (ఏ405లాశ 6౧06 కీ అజ్ఞానం కూడా తోడవుతుంది. మన అజ్ఞానాన్ని మరింతగా ఎత్తి చూపటం జరుగుతుంది. నర్చులుగా మనం దేన్నీ ప్రశ్నించ కూడదని, దేన్నీ సవాలు చేయకూడదనీ నేర్చుకుంటాం. “డాక్షర్హకే అన్నీ తెలుస్తాయి" “సెన్సు" అనే మాయా (ప్రపంచానికి అధిపతి డాక్టరు. నునకంతుపల్టుని, మన అధీనంలో లేని ఈ (ప్రపంచాన్ని గురించి ఆయనకు తెలియనిది లేదు. వైద్య విధానంలో ఉన్న (స్త్రీలందరూ వాళ్లు చేసే పనిలోని “శాస్త్రీయత' నుంచి వేరయిపోయి, నిర్వహణకూ, రోగుల్ని తల్టులుగా చూసుకునే నర్చింగ్‌ "సేవలకు మాతం పరిమితం అయిపోతున్నారు.

మన “చేతికింది తనానికి" కారణం మనం (స్త్రీలు కావటమే - అని మొదటి నుంచీ నేర్చుకుంటూ వచ్చాం. స్త్రీలు 'స్వతహా'గానే నర్చులు, డాక్షర్లుగా ఉంటారనేది మనకు సమాజం నేర్పిస్తూ వస్తోంది. చివరకు మగవాళ్ల చేతుల్లో ఓడిపోక ముందే మన శరీరాల మూలంగా బహి ము పల్లలను కనటం వంటి విధులకు బందీలయి, స్వేచ్చని సృజనాత్మక శక్తీని కోల్పోయామనే సిద్దాంతాన్ని నమ్మే దశకు చేరుకున్నాం. ఆవిధంగా మనల్ని మనం తృప్తిపరుచుకుంటున్నాం, సంప్రదాయ వెద్య చరితలు చేసే అభూత కల్పన ఇంకొకటుంది. అద్ది, మగవాళ్ల వెద్యశాన్తంలో గొప్పవాళ్లు కావటానికి కారణం వాళ్లకున్న గప్ప సాంకేతిక విజ్ఞానమే అని. ఈ కల్పనలన్నింటి ఫలితం - మూఢ నమ్మకాల (స్త్రీలు) స్థానంలో “సెన్సుకు' (పురుమలకు) (ప్రాధాన్యత ఏర్పడటం. అప్పటి నుంచి మనం “మూఢ నమ్మకాల్ని' 'అమ్మమ్మల కధలు' అని పీలవబం కూడా మామూలె పోయింది.

కాని చరిత ఈ సిద్ధాంతాలకు ఆసరా కాలేదు. స్వతంంగా రోగాలు నయం చేసినవాళ్లు” (స్త్రీలకు చర్మితలో ఒక స్టానం ఉంది. చాలా సందరా, ఏలలో స్త్రీలకూ, పేద వర్గాలకూ వైద్యులు స్రీలే. మేం పరిశోధన చేసినంతవరకు చరిత్రలో ఆచరణలో పెట్టుని

చరిత్రగతిలో గతించిన స్త్రీ వెద్యశాన్రం 9 సిద్దాంతాలను వన్లెవేసి, మొక్కుబడి రూపంలో వైద్యం చేసినట్టు పురుషులు కనిపిస్తారు. మానవత్వంతో వైద్యం చేయటమే కాకుండా, చేసినదానిలో తప్పుల్ని సరిదిద్దుకుంటూ, ఒకరి నొకరు సంప్రదిస్తూ, అనుభవాల ద్వారా ఆచరణను మెరుగు చేసింది (స్త్రీలు కాని పురుషులు కాదు.

ఆరోగ్య వ్యవస్థలో మనకు (ప్రస్తుతం ఉన్న స్థానం 'సహజ'మైనది కాదు. ఈ పరిస్థితిని గురించి ముందు మనం వివరించాలి. ఈ కరప(తంలో మేం ఒక చిన్న (ప్రశ్నను వేసే ప్రయత్నం చేళం. అది చర్మితలో ఒకప్పుడు మనకున్న నాయకత్వం స్థాయి నుంచి ప్రస్తుతం ఈ “చేతికింది తనం" న్థాయికెట్లా దిగజారామని. మధ్య యుగాలలో మంతగత్తెతనం -వెద్యం

ఆధునిక వైద్య సాంకేతిక విజ్ఞానం అభివృద్ది కావటానికి ఎంతోకాలం ముందు (స్త్రీలను మంగత్తెలుగా ము[దవేసి సజీవ దహనం చేసేవారు. వారిలో చాలామంది _రెతాంగ జనాభాకు వైద్యసేవలు చేసేవాళ్లు, వాళ్ల అణచివేత స్త్రీ వైద్యుల్ని పురుషులు అణచివేసిన చరిత క్రమంలో మొదటి పోరాటాలకు గుర్తు,

మం(తగత్తెలుగా ము[దవేసి (స్త్రీ వైద్యుల్ని అణగదాక్కటానికి ఇంకో ఫలితం ఉంది, అది పాలకవర్గాల అండదండలతో ఒక కొత్తపురువద్య నిపుణతను పెంపాందించటం, యూరపులో పుట్టుకొచ్చిన ఈ కొత్త వైద్య విజ్ఞానం 'మం(లగత్తల్ని' వేటాడ్డంలో (విచ్‌ హంట్‌) ప్రధానపాత్ర వహించింది. మంగతగత్తెల్ని పట్టి హింసించే వ్యవస్థకు 'వెద్యపరమైని సిద్దాంతాలనందించి మద్దతునిచ్చింది. |

“........ మధ్యయుగాల్లో చర్చి - మహరాజులు, సామంతులు, ఇతర అధికారుల మద్దతుతో వైద్యవిద్యను, ఆచరణను కూడా నియం(త్రించగలిగింది. ఆవిధంగానే పేదజనానికి సహాయం చేయటంలో “నిపుణత కలవాళ్లు” “నిపుణత లేనివాళ్తోను నవాలు చేయటం

• వాళ్ల హక్కుల్ని (ప్రశ్నించటం అనేది మంటలగత్తల వేటలో ఒక ముఖ్య భాగమయింది. మంతగత్తెం వేట ప్రభావం శాశ్వతం ఆయిపోయింది. మంథతగత్తై ఆంటే (స్త్రీ ఆనే భావన, అందులోనూ (ప్రత్యేకంగా మంథతసానులు, ఇతర (స్త్రీ వెద్యులంటే మై లపడ్డ వాళ్లనే భావన మన నరనరానా జీర్తించుకొని పోయింది. స్వతంత్రంగా వైద్యం చేయగలిగే స్థాయినుంచి స్త్రీలను బలవంతంగా వెలివయటం మనకొక హెచ్చరిక. ఆణచివేత వునాదిరాళ్లలో అదికూడా ఒకటి. మన చరి(లకు అది ఒక (ప్రధాన అంశం. ఈనాటి స్రీం ఉద్యమానికి మధ్యయుగాల్లోనే పునాదిపడింది. ఇప్పటి ఉద్యమం శ్యతువుల వూర్వీకులే అప్పటి

10 మంత్రజాలం డాక్షర్హడా జా మంత్రపానులడా మంతగత్తెల్ని సజీవంగా దహనం చేయించిన పుణ్యాత్ములు. మంధత్రగత్తెలంచే ద్వేషం

జర్మనీ నుంచి ఇంగ్గండు వరకూ దాదాపు పద్నాలుగో శతాబ్దం నుంచి పదిహేడో శతాజ్బం వరకూ నాలుగు వందల సంవత్పరాలపాటు మంథతగత్తెల వేట కొనసాగింది. మధ్యయుగాల ప్యూడల్‌ వ్యవస్థలో మొదలైన ఈ దురాచారం [క్రమంగా వేళ్లూనుకుంటూ “సెంబిఫిక్‌ యుగం' (గ88 0762502) వరకూ సజీవంగా ఉంటూ వచ్చింది. చరితలో వివిధ దశల్లో వివిధ ప్రాంతాల్లో మం(తగత్తెలపట్ల ద్వేషం వేరే రూపాల్ని తీసుకున్నప్పటికీ గ్రామీణ స్తీ జనాభాను అణచివుంచటానికి పాలకవర్గాలు నిరంతరం ఉపయోగిస్తూ వచ్చిన ఆయుధంగా దాని స్వభావంలో మా్యతతం అంత మార్పేమీ లేదు. రాజ్య వ్యవస్టలే కాకుండా అప్పటి కాధలిక్‌ (ప్రాపెస్టెంట్‌ చర్చిలకు కూడా రాజకీయంగా, మతపరంగా, _లెంగికంగా, మం(తగత్తెలు ఒక సవాలుగా, హెచ్చరికగా తయారయారు.

మం(తగత్తెలను ద్వేషించటం ఎంత దూరం పోయిందనేది అనూహ్యం, పదిహేను, పదహారో శతాబ్దాలలో వేల సంఖ్యలో (స్త్రీలను మంలగత్తెలుగా ము[దవేసి సజీవ దహనాలు చేశారు. జర్మనీ, ఇటరీ, ఇతర దేశాలలో చెక్క కొయ్యలకి కట్టివేసి కాల్చేసేవారు. పదహారో శతాబ్దం మధ్యలో ఈ భీభత్సం (ఫ్రాన్సుక్తి చివరికి ఇంగ్రండ్‌కీ కూడా విస్తరించింది. “ఆదివారాల్ని మినహాయించి" రోజుకి ఒకటీ రెండు చొప్పున జర్మన్‌ పట్టుణాల్లో సంవత్సరానికి సగటున ఆరు వందల మందిని హతమార్చే వాళ్తని ఒక రచయిత అంచనా. జర్మనీలోని “వెర్ట్స్‌బర్ల్‌” (ప్రాంతంలో ఒక సంవత్సరంలో తలామ్మిది వందల మందిని కోమో (ప్రాంతంలో దాదాపు వెయ్యిమందిని చంపటం జరిగింది. (ఫ్రాన్స్‌లోని తులూస్‌ అనే నగరంలో ఒక్కరోజున నాలుగు వందల మంది మంఢతగత్తెర్ని హత్య చేశారు. ఒక్క 1585వ సంవత్సరంలో బివప్‌ పరిపాలనలో వున్న (టియర్‌ (ప్రాంతంలో "రెండు [గ్రామాలలో ఇంటికొక (స్త్రీని మినహాయించి మిగిలిన స్రీలందరినీ వాతమార్చారు. చాలామంది రచనల్లోని అంచనాల (ప్రకారం సజీవదహనం చెయ్యబడ్డవాళ్లు, ఉరితీయబడ్డవాళ్లు - మొత్తం హత్యలకు గురయిన (స్త్రీల సంభ్య లక్షల్లో వుంటుంది. మొత్తంమీద హత్యలకు గురయిన వాళ్లల్లో యువతులు, వయసుమళ్లిన వాళ్లు, చిన్నపిల్లలు అంతా కలిపే 85 శాతం స్త్రీలే.

ఈ అంచనాలను చూస్తే సమాజంలో పాతుకుపోయిన మంతగత్తె వేటకు వైద్య వ్యవస్త చరి తకంటే ఇంకా పాత చరిత ఉందని అర్ధం అవుతుంది. “స్టానం* “సమయం” గమనిస్తే మధ్యయుగాల్లో ప్యూడల్‌ వ్యవస్తను వేళ్లతో కుదిపీవేసిన పెద్ద _రెతాంగ

చరిత్రగతిలో గతించిన స్త్రీ వైద్యశాస్త్రం |! పోరాటాలు, తిరుగుబాటులు, "పెట్టుబడీదారీ వ్యవస్థ (ప్రారంభం, చర్చి విధానాల్లో (పాసెస్టెంటిజమ్‌ (ప్రారంభమై విస్తరించటం వంటి మార్పులన్నీ జరుగుతున్న కాలంలోనే మంలగత్తె వేటలు ఉధృతమయ్యాయని అర్ధమవుతుంది. కొన్ని (ప్రాంతాల్లో లెతాంగ తిరుగుబాటిలకు స్రీలు నాయకత్వం వహించటానికి మంతగత్తెతనం ప్రతీక అయిందని చూపించటానికి కొంత సాక్ష్యం కనబడుతుంది. ఈ పరిశోధనను ఫెమినిన్దులు కొనసాగించార్చిన అవసరం ఎంత్రెనా వుంది. ఈ కరప(తంలో “మం(తగత్తల వేటి చార్మితక పరిస్టితుర్ని లోతుగా పరిశీరించే అవకాశం లేదు. కాని ఈ విషయం గురించి సాధారణంగా (ప్రచారంలో ఎన్నో కల్పనలున్నాయి. 'మంటలగత్త' వుందాతనం, ఆమె గ్‌ా రీ నమ. ను ' యు వైట్‌ యము / త టు. కం స్‌ [ నా

క ) శ అత 1589లో జరిగిన మంత్రగత్తె విచారణ న్‌్‌ నాలో / గ సందర్భంగా వచ్చిన కరవ్యత ముఖవిత్రం. ర ఉరి తీయబడిన ముగ్గురు మం(తగత్తెలు, 'సేవ చేసిన _రెతాంగం హోదాల్ని తుడిచిపెట్టి ఆమె తలమీద ఆరోపణలు, నిందలు

మోపటానికి ఉపయోగించిన అభూతకల్పనల్ని నిర్మూలించాల్సిన అవసరం వుంది. కాని దురదృష్టవశాత్తు దరి దంవన్ల, అక్షరజ్ఞానం లేకపోవటం వల్ల మంథతగత్తె తన జీవిత చరితను మనకందివ్వ లేకపోయింది. చదువుకున్న ఉన్నత వర్గాలు, మిగతా చరిత్ర నంతటినీ రికార్డు చేసినప్లే మంలగత్తెల చర్మితనీ చేశారు. అందుకే మంగత్తెలను హీంసలకు గురిచేసిన అదికారుల “కళ్లోతో చూడకుండా వాళ్లను వేరేగా చూడలేని పరిస్టితి

ఏర్పడింది.

“'మంటథగత్తె వేటి గురించి సమాజంలో బలపడీన రెండు (ప్రధాన సిద్ధాంతాలూ

క్ష2 మం్యశ్రజాలం డాక్షర్లదా - మందత్రసానులదా వైద్యపరమైన అవగాహసలే. ఆ రెండూ కూడా మందగత్తెలపట్ల ద్వేషాన్ని ఏ వివరణకూ లొం%ని “మాస్‌ హిస్టీరియా" (జనం వె(గెత్తి పోవటం) కింద లెక్కగడతాయి. ఈ వేటలకు "రెతాంగం మొత్తానికి పిచ్చిపట్టటం కారణం అని ఒక అంచనా. కాగడాలు పట్టుకొని రక్తడాహంతో మంటతగత్తెల్ని వేటాడిన రెతాంగంలో అంటువ్యాధి లాంటి ద్వేషం ప్రబలబమే ఆ పీచ్చికీ కారణం. మరొక అంచనా మానసిక తత్వాని (సైకియాటీకి సంబంధించినది. దీని (ప్రకారం మంతగత్తెలే మతిచలించినవాళ్లు. మానసిక రుగ్మతా చర్మితకారులలో పేరుపాందిన (గ్రెగరీ జిల్‌ బూగ్‌ -

“లక్షలాది మంది మం లగత్తెలు, బాణామతి తెలిసినవాళ్లు, పూనకాలు వచ్చేవాళ్లు... అందరూ కూడా తీక్షణమైన నరాల జబ్బులు మానసిక రోగాలతో వున్నవాన్తే..... చాలాకాలం ఆ (ప్రపంచం ఒక పిచ్చి ఆసుష్రిలాగే వుండేది......” అని రాశాడు.

కాని నిజానికి మంగతగత్తెలపట్ల ద్వేషం అంటే సజీవ దహనాలు మామే కాదు. అది ఒక చట్టుబద్దంగా (క్రమపద్దతిలో జరిగింది. మం(తగత్తెల వేటలంటే మతవ్యవస్ట్ర (ప్రభుత్వాల చారవతో, డబ్బు అండదండలతో (ప్రారంభమై, వాటి పర్యవేక్షణలో పటిష్టమై న నిర్మాణంతో నడిచిన ఉద్యమాలు. ఈ వేటలో పాల్గొన్నవాళ్లు కాధలిక్‌ లైనా 'పాసెస్టెంట్‌ లైనా వేట ఏవిధంగా జరపాలనే విషయాన్ని లోతుగా అధ్యయనం చేయడానికి సహాయపడిన (గంధం మాలియస్‌ మాలిఫికరమ్‌ లేదా “మంత్రగత్తెల ఆయుధం”. ఈ (గంధాన్ని 1484లో రెవరెండ్‌ (క్రేమర్‌, (స్పైెంగర్‌ (పోప్‌ ఇన్నోసెంట్‌ ౪111 “ప్రియ పుతులు” అనే మతగురువులు రాశారు. ఈ అసహ్యకరమైన (గంధం దాదాపు మూడు శతాబ్దాలపాటు ప్రతి న్యాయమూర్తి, (ప్రతి వేటగాడి దగ్గరా ఉంచుకునేవాళ్లు. పుస్తకంలో చల్చపరమై న పద్ధతుల్ని వివరించిన సెక్షనులో “మాస్‌ హిస్టీరియా' ఎట్లా మొదలయిందో స్పష్టంగా తెలియజేసే సూచనలు కనిపిస్తాయి.

ఓ మంతగల్తెపై విచారణ జరపాలంటే మొదలు ఒక మతాధికారి (వికార్‌) గానీ ఆ ప్రాంతం (కౌంటీలని పిలిచేవాళ్లు) న్యాయాధిపతి కానీ (ప్రారంభించాలి. ఆయన ఈవిధంగా నోటీస్‌ పంపాలి ః

“మగవాళ్లకూూ పపవులకూ, భూమిమీద పంటలకూ, రాజ్యానికీ నష్టం కల్షించే (స్రీలను, మం(లగత్తెను, మతద్వేషినీ చూసినవాళ్లుగాని, వాళ్ల వునికీ గురించి విన్నవాళ్లు గాని వుంట పన్నెండు రోజులలోగా మాకు తెలియబేయవల్సిందిగా కోరుతున్నాం, తీర్మానిన్తున్నాం, ఆజ్ఞాపీస్తున్నాం.”

చరిత్రగతిలో గతించిన స్రీ వెద్యశాగ్తం క్షే

ఎవ్వరైనా ఆజ్జను ఉల్లంఘిస్తే వాళ్లను వెలివయటం కాని, సుద్తీర్హమైన శిక్షలు విధించటం కానీ చేసేవాళ్లు. ఈ బెదిరింపుల మూలంగా ఒకే ఒక మంథతగత్తె గురించి సమాచారం తెలిసినా ఆమెపై జరిపే నేర విచారణ నహాయంతో ఇంకా ఎంతోమందిని బయటకు లాగవచ్చు. (క్రేమర్‌, (స్పెంగర్‌ ల (గంధంలో మంటతగత్తెల్ని ఎన్నిరకాల హింసలకు గురిచేసి విషయాన్ని రాబట్టి, ఒప్పించవచ్చన్న సూచనల్ని వివరంగా రాశారు. అందులో సాధారణంగా వాడిన పద్ధతి ఒకటుంది. నేరస్టురాలిగా ము(ద వేసిన (స్త్రీని పూర్తి నగ్నంగా చేసి వంటీమీద జుట్టంతా గొరిగేవారు. ఆతర్వాత చేతి బొటనవేళ్లను సీలల్లో బిగించటం, ఇనుప ముళ్త్రమీద పడుకోబెట్టటం, ఎముకల్ని ముక్కలు చేసేలా బూట్టలో లొక్కలం, తిండి పెట్టకుండా మాడ్చటం, కొట్టడం చేసేవాళ్లు. ఇందులో ఒక్క విషయం మాతం స్పస్టం _రెతాంగంలో మం(తగత్తెలపట్లు ద్వేషం అనేది ఉన్నట్టుండి పుట్టుకు రాలేదు. అది పాలకవర్గాలు ఒక పధకం (ప్రకారం సాగించిన మారణహోమం. మంత్రగత్తెల నేరాలు

అసలు ఈ మంతగత్తెలంటే ఎవరు? “ఉన్నత వర్గాలలో అంత ద్వేషాన్ని 'రెచ్చగొబ్రటానికి వాళ్లు చేసిన నేరాలేమిటి? కొన్ని శతాబ్దాలపాటు కొనసాగిన మంతగత్తె వేటలో - “మంత్రగత్తె నిపుణతపై' (విచ్‌ క్రాఫ్ట్ర) జరిగిన ఆరోపణల్లో ఎన్నోరకాల పాపాలను, నేరాలను వాళ్లకు ఆంటకట్టుడం కనిపిస్తుంది. అందులో రాజకీయ అసమ్మతి దగ్గరనుంచి, మత(ద్రోహం (01650% అగ్యుగ, అసభ్యత వరకు అన్నిరకాల నేరాలున్నాయి. కాని వాటిలో ముఖ్యంగా మూడు రకాల నేరాలు, తూర్పు యూరప్‌ చరితలో మళ్లీ మళ్లీ ” పునరావృతం కావటం విశేషం. మొదటిది మగవాళ్లకు వ్యతొరేకంగా ఎన్ని సెక్పుపరమైన నేరాలు స్త్రీలు చేయగల్లుతారో వాటినన్నింటినీ మంతగత్తెలపై రుద్దటం. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే (స్త్రీలకు సెక్సువాలిటీ ఉన్నదని “ఆరోపఏంచటం”. వాళ్లు సంఘటితంగా ఉన్నారన్నది రెండవ నేరం. ఆరోగ్యాన్ని అస్తవ్యస్తం చేసే మం(తజాల శక్తులే కాకుండా బాగుచేసే శక్తులు కూడా మంటగత్తెలకున్నాయన్నది మూడవది. చాలాసార్లు వెద్యపరమై న విజ్ఞానం, (ప్రసవం గురించిన విజ్ఞానం ఉన్న మం(తసానులను వారి శక్తి సామర్థ్యాలను గురించి కూడా (ప్రత్యేకంగా నేరారోపణ చేయటం జరిగేది.

మొదట సెక్పుపరమై న నేరాలేమిచో చూద్దాం. మధ్యయుగాల్లో చర్చి సెక్సిజంను (5ఆగ9ణ) ఒక సిద్దాంతంగా తయారుచేసి పెట్టింది. మాలియస్‌ మాలెఫెకరమ్‌, “స్త్రీ ఒంటరిగా ఆలోచిస్తే దుర్మార్గంగానే ఆలోచిస్తుంది" అని ప్రకటించింది. ఒకవేళ (స్త్రీలను జుగుప్పతో చూసే చర్చి స్వభావానికి మంటతగత్తెలపట్ట్ల ఉన్న ద్వేషం సాక్ష్యం

కేశ మంత్రజాలం డాక్షర్హదా - మందత్రసానులదా కాకపోయినా, స్త్రీ పురుషుల సెక్స్‌ కలయిక గురించి చర్చ్‌ చేసిన బోధనల్లొ దానికి (ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం కనిపిస్తుంది. ఆ బోధనల (ప్రకారం పురువుడు తన (ప్రతిబింబాన్ని, ఆత్మతో సహా సంపూర్ణంగా ఎదిగిన “చిన్నబిడ్డ ను కణ రూపంలో ప్రీ గర్భంలో (ప్రవేశ పెడతాడు. ఆ బిడ్డలో తల్లి లక్షణాలుండే ఆస్కారం లేదు. ఆ విధంగా (ప్రవేశపెట్టిన కణానికి (హ్యూమన్‌ క్యులస్‌) తిరిగి పురుషుడి చేతుల్లోకి వెళ్లేవరడూ, మతాధికారి చేతుల్లో పునీతం ఆయ్యేవరకు రక్షణ లేదు. అప్పుడే ఆ బిడ్డ ఆత్మకు శాశ్వతమైన విముక్తి దొరుకుతుంది. మధ్యయుగాల్లో మత సిద్ధాంత కర్తల్లో ఉన్న ఇంకొక భయంకరమై న నమ్మకం - మనుషులందరూ పునర్జన్మ ఎత్తితే మగవాళ్లుగా పుట్టి తీరతారనే. సెక్స్‌ అంటే స్త్రీలే అని మతవ్యవస్థ్ర ము[ద చేసింది. అందుకే సెక్స్‌ సుభాన్ని అది ఆశ్టేపించింది. దానికి కారణం దయ్యాతే అని చర్చ్‌ నమ్మకం. మొదట దయ్యంతో జ౦పీన సంభోగంలో సుఖ్యప్రాప్తే పాందిన మంత్రగత్తె పురుముడితో సంభోగించి భష్టు చేస్తుందని చర్చ్‌ నమ్మకం. దాని అంచనా (ప్రకారం పురుషుడిలోనయినా స్త్రీలోనయినా కామం ఉండటానికి కారణం స్త్రీయే అనేదొక పక్క. మంత్రగత్తెలు పురుషుల్ని నపుంసకుల్ని చేసి వాళ్ల అంగం కనిపించకుండా చేస్తారనే ఆరోపణ ఇంకొక పక్క కనిపించేది. (స్తీ సెక్పువాలిటిీకి సంబంధించి - (ప్రత్యేకంగా స్త్రీలకు గర్భ[ప్రావాలు కావటానికి, పిల్లలు పుల్చుకుండా చెయ్యటానికి మందులిచ్చే వాళ్లను మంతగత్తెలుగా ఆరోఏంచారు పోప్‌ మతాధికారి జారీ చేసే పత్రిక పేపల్‌ బుల్‌లో చెప్పిన దాని ప్రకారం మంలగత్తెలు (స్త్రీ పురుషుల సంభోగం, స్త్రీ గర్భం దాల్బటాన్ని ఏడు రకాల శక్తులతో నియంత్రిస్తారు. మొదటిది, మగవాళ్తను అదుపులేని కామానికి గురి చేయటం రెండవది, వాళ్ల ఉత్పత్తి శ్తీకి అడ్డుపడటం. మూడవది, ఆ సంభోగానికి అలవాటుపడ్డ సభ్యులను తొలగించటం. నాల్గవది మంగతజాలంతో మగవాళ్లను జంతువుల కింద మార్చటం, అయిదవద్సి స్త్రీలలో ఉత్పత్తి శక్తిని నాశనం చేయటం. ఆరవది, గర్భ (స్రావం చేయటం. ఏడవది, జంతువుల్ని, భూమిమీద పడే ఇతర ఫలాలతోపాటు పీల్లల్ని దయ్యాలకు సమర్పించటం .....” (మాలియస్‌ మాల్ఫోకరమ్‌) చర్చి దృష్టిలో మంటోగత్తె శక్తికంతటికీ మూలం ఆమె సెక్సువాలిటీ. ఆమె వృత్తి (మొదలు కావటమే) దయ్యంతో సంభోగించటంతో మొదలవుతుంది. కొత్తగా మం(త్ర*త్తెతనాన్ని స్వీకరించిన వాళ్లందరితో మేక రూపంలో ఉన్న దయ్యం సంభోగించిన

చరిత్రగతిలో గతించిన స్త్రీ వైద్యశాస్త్రం క్షేవ్‌ తరువాత ఆ దయ్యం అధ్యక్షతలో ఒక పభ జరిపి (వి2స్‌ సాబత్‌) వారందరినీ మం(తగత్తెలుగా తీర్మానించేవారు. మంలగత్తెకు శక్తులను ప్రసాదించిన దయ్యానికి ఆమె ఎల్లకాలం సేవచేసి తీరాలి. (చర్చ్‌ ఆలోచనా పరిధిలో దురాచారాల్ని నిర్వహించటానికి కూడా పురుషశక్తే అవసరం) మాలియస్‌ స్పష్టం చేసినట్టుగా - దయ్యం రజెన్‌ తోటలో ఏవిధంగా (స్తీలనుపయోగించి చెడును (ప్రవేశపెల్టిందో అదే పద్దతిలో ఇక్కడా స్రీ ద్వారానే ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తుంది.

“స్త్రీలలో ఆంతులేని సెక్సు కోరిక మంల్రగత్తెల వృత్తికి పునాది...... కామతృప్తి కోసం వాళ్లు దయ్యాలతో సంభోగించడానికి కూడా వెనుకాడరు. అందుకే మం(తగత్తె తనాన్ని అమలు చే సేవాళ్లుగా శిక్షల పడ్డవాళ్లు పురుషములకంళే స్త్రీలే ఎక్కువ ఉండటంలో ఆశ్చర్యం ఏమీలేదు. పురుమల్ని ఇంత ఘోరమైన నేరాల్నించి కాపాడిన పరమాత్మ ధన్యుడు (మారియస్‌). మం్రగత్తెలందరూ (స్త్రీలు కావడమే. కాదు. వాళ్లు ఒక పటిష్టమైన నిర్మాణంతో రహస్య సంఘాల్ని నిర్వహించినట్టు కూడా కనిపిస్తుంది. ఒంటరిగా జీవనం కొనసాగించిన మం(త్రగత్తెలకంటే “దయ్యాల పార్షీ'లో రుజువైన సభ్యులుగా ఉన్నవాళ్లు మరీ ఘోరంగా ఉండేవాళ్హని నమ్మకం ఉండేది. సాబత్‌ అనే వాళ్ల సభల్లో మంధత్రగత్తెలు ఏం చేసేవారనే ప్రశ్న ఈ విషయాల గురించి వచ్చిన సాహిత్యంలో (ప్రధానాంశంగా కనిపించేది (ఉదాః పునీతం కాని శిపవులను మంబగత్తెలు తినే సేవాళ్లా? జంతువుల్లాగా మూకుమ్మడి సంభోగాలు జరిపేవారా? అనే అనభ్యమై న ఆలోచనలు ఈ సాహిత్యంలో అడుగడుగునా కనిపిస్తాయి.

మం(తగత్తెలుగా ము(ద్రపడ్డవాళ్లంతా స్థానికంగా చిన్న ([గూపులుగా కలుస్తూ, పండగ రోజుల్లో చేల సంఖ్యలో ఒకచోట కలిసే వాళ్లనటానికి సాక్ట్యాలున్నాయి. కొందరి రచనల (ప్రకారం సభల్లో పేగన్‌ (ప్రాచీన రోమ్‌లో (శైన్తవ మతం కంటే ముందున్న మత విధానాలు) మత పరమైన పూజలు జరిగేవి. ఇవే సభల్లో మూలికలు, చెట్ల ముందుల గురించిన సమాచారం కూడా ఒకరితో ఒకరు పంచుకునే వారనటంలో సందేహం లేదు. వారి సంఘాలకు ఎటువంటి రాజకీయ (ప్రాముఖ్యత ఉండేదన్న విషయం గురించి మనకు సమాచారం ఎక్కువ లేకపోయినా ఆ దశలో చరిత్రలో జరుగుతున్న _రెతాంగ పోరాటాలతో సంబంధాలుండకుండా ఆ సంఘాలు నడీచాయని ఊహించటం కష్టం. ఏ రెతు సంఘం ఆయినా పటిష్టంగా నడిపితే తిరుగుబాటి ధోరణి ఉన్నవారిని ఆకర్షిస్తుంది. అట్లాగే (గ్రామాల మధ్య వార్తా సాకర్యాలను మెరుగుపరిచి రెతాంగంలో స్వతంతతను "పెంచి ఒక సంఘీభావాన్ని కూడా ఏర్పరుస్తుంది.

క్షే6 మంత్రజాలం డాక్టర్హడా = మంత్రసానులదా ెద్యులుగా మంత్రగత్తెలు మంతగత్తెల గురించి అన్నిటికంటే అద్భుతమైన ఆరోపణను (ప్రస్తుతం పరిశీలిద్దాం. మం(గత్తెలంటే హత్యలు చేసేవాళ్ళు, విషం పెట్టి చంపేవాళ్సు, _లెంగికపరమై న నేరాలు, కుటలు చేసేవాళ్లు మతమే కాదు. వాళ్లు వైద్యం, ఇతర సహాయాలు కూడా చేసేవాళ్లు. మంటతగత్తె వేటలో (ప్రముఖుడైన ఒక ఆంగ్లేయుని దృష్టిలో వివరగా మనం ఒక విషయం మాతం గుర్తుంచుకోవారి మం(తగత్తెలంట హింసించి, హత్యలు చేసేవాళ్లు మా(తమే కాదు. అందులో అన్నిరకాల శక్తులున్న వాళ్లూ ఉన్నారు - ఇం(ద్రజాలం చేసేవాళ్లు, వశీకరణ మంతం (౮%2గఅ౨) తెలిసినవాళ్లు, గారడీవాళ్లు, మాంత్రికులు, తాంత్రికులు సాధారణంగా మనం “"జ్ఞానులని పిలిచే అన్నిరకాల మగవాళ్లూ, ఆడవాళ్లు కూడా ఆ మంత్రగత్తెల జాబితాలోకే వస్తారు. హానిచేయని వాళ్లు, మంచి చేసేవాళ్లు, నాశనం కోరనివాళ్లు, రక్షణనిచ్చి (ప్రాణాల్ని పోసేవాళ్లు - మం్శతగత్తెలూ, అందులోనూ (ప్రాణాల్ని నిలబౌట్ట మంచివాళ్లు చనిపోవటం ఆ రాజ్యానికి వెయ్యి రకాల మేలు సమకూరుస్తుంది.” సాధారణంగా వెద్యులు ఆస్ప్మతులు లేక దరిద్యంతో, వ్యాధులతో కుంగిపోతున్న ప్రజలకు అందుబాటులో ఉన్న వైద్య సిబ్బంది మం(త్రవెద్యులే (1600 162169). (ప్రత్యేకంగా మంగతృవెద్యులు, మంతసానులకు దగ్గర సంబంధం వుంది. “కాధలిక్‌. చర్చ్‌కు అందరికంటే ఎక్కువ హాని కలిగించేది మం(తసానులే అని రాశారు (కేమర్‌ (స్పెంగర్‌ ద్వయం. దారుణ పరిస్థితుల్లో ఉన్న _రెతాంగానికి చర్చ్‌ చేయగలిగింది చాలా కొద్ది. ఆదివారాలు చర్చ్‌లో (ప్రారనలయిన తర్వాత వందలమంది అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నవాళ్లు సహాయం కోరుతూ వచ్చేవాళ్లు. వాళ్లకు లభించిందల్లా గాలి మాటలే, “నువ్వు పాపం చేశావు, దేవుడు శాస్తి చేశాడు. ఆయనకు కృతజ్ఞత చెప్పుకో. వచ్చే జన్మలోనైనా ఇన్ని కష్టాలుండవు. భరించు, కుంగిప్తో చావు. చచ్చినవాళ్ల ఆత్మశాంతికి చర్చ్‌ (ప్రార్ధనలు లేకపోతే కదా!” (జూలియస్‌ మిషెలే. పైశాచికత్వం, మంఢత్రవిద్య) దరిద్రం అనుభవిస్తున్న జనం వేదన చూడవలసి వచ్చినపుడల్లా చర్చ్‌ మొహం తిప్పేసి ఈ 'ఇహ' (ప్రపంచంలో అనుభవం ఎంత క్షణీకం అర్థరహితం అనే సిద్దాంతాన్ని వల్లెవేసేది కాని ఇక్కడ ద్వంద్వ విలువలు అమలులో ఉండడం మనకు కనిపిస్తుంది.

చరిత్రగతిలో గతించిన స్త్రీ వెద్యశాస్తం క్ష? ఉన్నత వర్గాల వైద్య అవసరాలకు చల్చ్‌ వ్యతిరేకం కాదు. రాజులకు, కురీనులకు ఆస్టానాలలో పురుషులే వైద్యులుగా ఉండేవారు. కొన్నిసార్లు మతాధికారులు కూడా ఉండేవారు అయితే ఇందులో (ప్రధానాంశం అజమాయిషీ, చర్చ్‌ అధికారుల మోచేతికింద ఉన్నత వర్గాల మగవాళ్లు వైద్యులుగా వుండటం చర్చ్‌కు సమ్మతమే కాని, _రెతాంగ ఉప సంస్కృతి (540 ఇలలో భాగంగా (స్త్రీలు వైద్యం చెయ్యటం మాతం ససేమిరా పనికిరాదు.

చర్చ్‌ దృష్టిలో _రెతాంగ స్త్రీ వైద్యులమీద దాడి చేయటం అంటే వాళ్ల మం(తజాలంమీద దాడి కొని వైద్యంమీద మాతం కాదు, చర్‌ ఎకీ రాజ్యానికి కూడా వెన్ను జలదరించే నమ్మకం ఏమిటంట -ఈః (ప్రపంచంలో తన సర్వశక్తుల్నీ - మం(త్రవెద్యులు, -రెతాంగ (స్త్రీల ద్వారా మంచిక్తీ చెడుకీ కూడా వినియోగించగల సామర్థ్యం గలది దయ్యం. “రెతాంగ (స్త్రీలు తమ స్వశ్తిని పెంచుకోవటానికి పైశాచిక శక్తులమీద ఎంత ఎక్కువగా ఆధారపడితే, దైవ వ్యవస్థ (చర్‌, ఎ) అవసరం అంలగ్గా తగ్గిపోతుంది. అంతేకాదు, తమ శక్తుర్నీ లదైవ వ్యవస్థను వ్యతారేకించటానికి కూడా వారికి అవకాశం ఉంటుంది. అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నవారికి (ప్రార్థనలు ఎంతగా ఉపయోగకరమో మాంత్రిక శక్తులూ అంతే. అయితే (ప్రార్రనలకు చర్చ్‌ ఆమోదం ఉన్నట్లుగా ఆవాహనలకు, వశీకరణలకు లేదు. అందుకే కొన్నిసార్లు మంటతాలతో వైద్యం జరిగినా అది దయ్యం సహాయంతో దైవ నిర్ణయంలో జోక్యం చేసుకోవటం అవుతుంంది. వైద్యం కూడా దుర్మార్గవే అవుతుంది. దయ్యం వెద్యం, దేవుడి వైద్యం అంటూ విభజించటం అంత కష్టమైన పనేమీ కాదు. ఎందుకంటే భగవంతుడు సదా మతాధికారులు, మగ వైద్యుల ద్వారానే వైద్యం కొనసాగిస్తాడు కాని .రెతు (స్త్రీలతో ఆయనకేం పనిలేదు.

సంవత్సరాల అనుభవంలో నిగ్గుదేరిన వైద్య పద్దతులు జ్ఞాని అయిన స్తీలోనూ, మంతగత్తిలోను కొల్లలుగా ఉండేవి. ఆ మంత్రగత్తెలు కనుక్కున్న చెట్ల మందులకు ఆధునిక జౌషధ విజ్ఞానం (మోడర్న్‌ ఫార్మకాలజీ'లో ఇప్పటికీ స్థానం వుంది. నొప్పులను తగ్గించటానికి జీర్ణశక్తిని మెరుగు చేయటానికీ వాపులు తగ్గించటానికీ మం్శతగత్తెలు జొవధాల్ని వాడేవారు. మొట్టమొదట పాపానికి ఒడిగట్టినందుకు అవ్వ (ఆదాము - అవ్వ కధ)కు భగవంతుడిచ్చిన శాపం పురిటి నొప్పులని చర్చి నమ్మకం - మంత్రగత్తెలు ఆ నొప్పులకు “ఎర్‌ గాట్‌” అనే మందును వాడేవారు. ఎర్‌ గాట్‌ నుంచి తయారుచేసిన మందులు ఈబాటికీ వురిటి నొప్పులు త్వరితం చేయటానికి, (ప్రసవం నుంచి త్వరగా కోలుకోవటానికి (ప్రధానంగా వాడటం జరుగుతోంది. కండరాలు

18 మంగత్రజాలం డాక్షర్లదా - మందద్రపానులదా సడలటానికి ఇప్పటికీ మనం వాడే “బెల్లడోనా (36]14400%3ను మంటత్రవెద్యులు గర్భ(స్రావానికి దారితీసే గర్భాశయ కండరాల సంకోచాన్ని తగ్గించడానికి ఉపయోగించేవారు, గుండెజబ్బులకు, (ప్రధానంగా వాడే డిజిటాలిస్‌ను కనుక్కుూన్నది మొల్టమొదట ఒక ఇం్షీము మంతగత్తె. మం(తగత్తెలు వాడే ఇతర పద్ధతులు చాలావరకు మం[తజాలానికి సంబంధించినవే అనటంలో సందేహం లేదు. అవేవైనా పనిచేసినా అది మం(తగత్తెలకున్న "పేరు ప్రతిష్టల మూలంగానే.

మంథతగల్తెల వైద్య ఫలితాన్ని చూసి బెదిరినప్టే (ప్రాటెస్టంట్‌ కాకపోయినా కనీసం కాధలిక్‌ చర్చ్‌) ఆమె వాడే మందులు, చేసే వైద్యం వాటి ఫలితాల్ని చూసి చర్చ్‌ మరీ బెదిరేది. దానికి చాలా కారణాలున్నాయి. మొదటిది మంతగత్తె అనుభవ జ్ఞానంతో పనిచేసేది కావడం, తన పంచేంద్రియాల ఆసరాతో చేసే వైద్యమే కాని అందులో గుడ్డి నమ్మకాల మూర్చపు సిద్దాంతాలకి స్టానం లేదు. తప్పులు చేసి నేర్చుకోవటం (ప్రయోగాలు చేసి అనుభవానికి పదును పెట్టటం, *“కారణం' 'ఫలితంి అనే అంశాల మీద ఆమెకు నమ్మకం ఎక్కువ. ఆమె ధోరణిలో మతపరమై న ఉదాసీనత లేదు. చురుగ్గా ప్రతిదాన్నీ (ప్రశ్నించడం ఆమె నైజం. వ్యాధులు, గర్భం, ప్రసవం వంటి పరిస్థితులలో తలపడటలానిక్షి పద్దతుల్ని వెతికే సామర్ర్యం ఆమెకుంది. ఆమె వాడింది మందులా, మంత్రాలా అనేది వేరే విషయం. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే ఆమె మం్యతజాలం ఆకాలంలో ఉన్న శాస్త్రీయ విజ్ఞానమే.

అదే చర్చ్‌ని తీసుకుందాం. దానికి “అనుభవానికి ' చుక్కాదురు. మనచుట్టూ ఉన్న భౌతిక ప్రపంచానికి అది ఏీమ్మూతం విలువనివ్వదు. పంచేంద్రియాలంటఓ చర్చ్‌కి అనుమానం భౌతిక (ప్రపంచాన్ని నడిపించే (ప్రకృతి సిద్ధమైన చట్టాల గురించి చర్చ్‌ వెతకదు. చర్చ్‌ నమ్మకంలో (ప్రపంచంలో (ప్రతిక్షణమూ దేవుడి మూలంగా స్పష్టి జరుగుతూ వుంటుంది. అట్లాంటప్పుడు ఈ భౌతిక (ప్రపంచాన్ని నడిపించే (ప్రకృతి సిద్దమైన చట్టాల గురించి వెతకటం వృధా. మాలియస్‌లో (క్రేమర్‌, (స్పెంగర్‌ లు సెయింట్‌ అగస్టీన్‌ ను ఈవిధంగా ఉదహరిస్తారు

“మనసులోని సంకల్పం లేదా కోరిక అనేది దయ్యం అధీనంలో వున్న పంచేం[దియాల ద్వారా కాన్సీ మేధస్సు ద్వారా కాని మనం (గ్రహించగలుగుతాం. సెయింట్‌ ఆగస్టీన్‌ అన్నట్టు దయ్యానికి సంబంధించిన ఈ అరిష్టం పంచేందియాల ఆసరాతోటే అని గ్నవెపులా అల్జుకుంటుంది. దయ్యం మనుషుల రూపొలలో స్టిరపడుతుంది. వాళ్ల రంగులకు అనుకూలంగా తనను మార్చుకుంటుంది. అన్నిరకాల మోటు శబ్దాలకు

చర్మితతిలో గతించిన స్త్రీ వెద్యశాన్తం [9 తప్పుడు సంభాషణలకు, సన్నిహి తమవుతుంది. మనలో ఏదైనా ఇంగిత జ్ఞానం మిగిలివుంటే దాని నర్వ ద్వారాలను బంధించేసే సువాసనలు, రుచులతో నింపేస్తుంది

దయ్యానికీ పంచేంద్రియాలంటి ఆటస్టలాలు, మసుషుల్ని “నమ్మకం నుంచి దూరంచేసి మేధస్సు, శరీరం చేసే మాయాజాంం వైపు ఆకర్షితుర్ని చేయటానికి ఈ ఆటస్థలం (బహ్మాండంగా పనిచేస్తుంది.

ఖు ఉం వతి

చర్చ్‌కున్న అనుభవ వ్యతిరేవత్క స్త్రీంపట్లు వ్యతిశేకత, (స్త్రీ బ్రాంగికత్వంపట్లు పాతుకు పోయిన విముఖత, ఇవన్నీ కలవోసి మంతకత్తెంను పీడించటానికి దారిరీసాయి. అనుఖనవాదం (601012045౧) "సెక్కువారిటీలు ండు పంచేంద్రియాలకు “దాసోపాంి అనటానికి నిదర్శనాలు అవి నమ్మకాన్ని వంచించేవి మంథగత్తె చత్చీకి మూడు విధాల సవాలుగా తయారయింది ఒకటి, ఆమె స్తీ కావటం, లందుకు సిగ్గపడక పోవటం, "రెండు, పటిష్టమైన విర్మాణంతో ఉన్న రెతు స్తం రహస్యనంఘం కార్య[కమాల్లో భాగం కావటం. మూడు, ఆమె చేసే వైద్యానికి అనుభవాల లధ్యయనాన్ని (ప్రాతిపదికగా వినియోగించటం. 'శ్రీస్టియన్‌ మతం కర్మవాదపు నిర్భంధం ముసురు పల్టిన ల్‌ రోజుల్లో ఈ (ప్రపంచం మారే అవకాశం ఉందనే ఆశాకీరణాన్ని చూపించింది మం(లగత్తె మ్యాతమే. యూరప్‌లో పద్యవృత్తి ఎలా రూపాందింది?

ఒకవెపు మంతగత్తెలు (ప్రజలలో వైద్యం చేసుకుంటున్న సమయంలో మరొక వెపుపాలక వర్గాలు శిక్షణనిచ్చి వాళ్ల జాతి వైద్యుర్ని పెంచి పోషించటం మొదలుపెట్టాయి. “మంత్రగత్తె విద్వేషం" మొదలు కాకముందు శతాబ్దం - అంటే పదమూలో శతాబ్దంలోనే యూరోపియన్‌ వైద్యం ఒక శాస్త్రంగా వృత్తిగా స్టీపడటం మొదలయింది. (స్త్రీ వెద్యుర్ని

లు ఖా మ! గే మయా.

రంగంనుంచి పూర్తిగా తొలగించటం, విశ్వ విద్యాలయాల్లో వాళ్లకి (ప్రవేశం లేకుండా చేయటంవంటి ఎత్తుగడల్ని వైద్యవృత్తి - మంథతగత్తల వేటలు మొదలు కాకముందే ఆమలు చేయటం (ప్రారంభించింది.

ఇహలోకానికి తిలోదకాలనిచ్చి పరలోకం గురించే చింతించిన చర్చ్‌ వైద్య వ్యతిరేక అవగాహన మూలంగా దాదాపు ఎనిమిది వందల సంవత్సరాలు - అంట్‌ ఐదో శతాబ్దం నుంచి పదమూడో శతాబ్దం వరకు గౌరవించదగ్గ వృత్తిగా వెద్యం స్థిరపడటానికి అవరోధం అవుతూ వచ్చింది, పదమూడో శతాబ్దంలో అరబ్‌ (ప్రపంచంతో సంబంధం వీర్పడిన తర్వాత మళ్లీ అధ్యయనం మొదలయింది. విశ్వవిద్యాలయాల్లో వైద్య పాఠశాలలు

20 మంద్రజాలం డాక్షర్తదా - మంటత్రపామలదా (ప్రారంభం అయినాయి. (క్రమంగా వెద్యశిక్షణ కోసం వచ్చే అగ వర్ణాల విద్యార్థుల సంధ్య పెరుగుతూ వచ్చింది. కాని ఈ కొత్త వృత్తి కాధలిక్‌ సిద్దాంతారి పరిధిలో మసులు కోవాలనే కఠిన నిబంధనలను చర్చ్‌ విధించింది. విశ్వవిద్యాలయాల్లో శిక్షణ పొందిన వెద్యులయినా మతాధికారి సలహా సహకారాలు లేకుండా వైద్యం చేయకూడదు. అదేవిధంగా రోగి తన పాపాల్ని దెవ సన్నిధిలో ఒప్పుకోకపోయినా (00085580౧0) వైద్యుడు వైద్యం చేయాల్సిన పనిలేదు. 14వ శతాబ్దం వచ్చేసరికి ధనికుల్లో పెడ్యుల కోసం డిమాండ్‌ పెరిగింది. వైద్యులు శరీరానికి (ప్రాముఖ్యత నివ్వడంలో రోగుల “ఆత్మ' దెబ్బతినకుండా జూ(గత్తలు తీసుకుంటే చాలు. నిజానికి వైద్యులు పొందిన శిక్షడ్రేమిచో పరిశీలిస్తే ఆత్మ కంటే ఎక్కువ రోగుల ఫరీరాల్న వాళ్లు బాధలపాలు చేసినట్షనిపేస్తుంది.

ద్‌ గ, స్రలఎన్తా

మధ్యయుగాల్లోని వైద్య శిక్షణలో నిజానికి చర్‌, ఎ సీడ్డాంతాల్ని ధిక్కరించే అంశం ఏమీలేదు. అంతేకాదు, అందులో మనం గుర్తించే “సెన్సు" కూడా ఎక్కడా కనిపించడు. మిగతా అందరిలాగే వెద్య విద్యార్థులూ ప్లేచో, అరిసాటిల్‌, ిస్టియన్‌' ధర్మశాస్తం వంచి

మాటా డు న. గ్‌ కి వాలి విషయాలను అధ్యయనం చేసేవారు. వైద్యశాస్త్రం చాలావరకూ (ప్రాచీన రోమన్‌ కాలం నాటి వైద్యుడు గాలెన్‌ (6216౧) రాసిన విషయాలకే పరిమితమె ఉండేది. గాన్‌ మశవాళ్త ముఖకవళికలు, వర్చస్సు, ప్రవృత్తులను ఆధారం చేసుకుని, కోపం ఎక్కువున్న వాళ్లకు పసుపురంగు పైత్యరసం ఎక్కువగా వుంటుందన్మీ రక్తంతో ఎరుపెక్కిన మొహాలుంటి జాలిగుండె కలవాళ్షని, నల్లటి పైత్యరసం వుండేవాళ్లు ఈర్ష్య కలిగి వుంటారనే సిద్దాంతాల్ని రూపాందించాడు. అంటే వీటన్నింటికీ శరీరంలోని రక్తం, కాలేయ రసాలు, (ద్రవాలకి ద*ర సందింధం ఉందని అరం. వైద్య విద్యార్థులకు రోసల్ని త ఠి ఓ... క. పరిశీలించటం కాని, ఎటువంటి (ప్రయోగాలు చేయటం కానీ నేర్పేవారు కాడు. పైడ్యానికి సరరీకి చాలా స్పష్టమైన తేడా వుండేది. సర్తరీ అంటే నీచమైన దృష్టి ఉండేది. ఫరీరాలను హు ల్‌ు ౬. వ ర ఈ!

కోసి చూడటం అవేది అఆప్పటివాళ్లు ఊహించలేని విషయం.

ఒక రోగి తటస్టించినపుడు పరీక్ష చేయటానికి వెద్యుడీకి మూఢనమ్మకం తప్ప వేరే ఆధారం లేదు. దెబ్బలు తగిలినపుడు రకూని? ఇంకొంచెం గటిగా పండి తీసేవాళు.

ద్‌ వాటి ఇ ల్సి ఓ లొ దెద్బి తగిలిన సమయం, ఘడియ, వాతావరణం వంటి విషయాలను దృష్టిలో వుంచుకొని జలగల్ని దెబ్బలోగిలినతోట పెట్టవాళ్తు. వెద్య పీడాంతాలు చాలావరకు నే న్‌ ఏ జా ఓ లు

పరిశీలన మీదకంటే “తర్కం' మీద ఆధారంలో రూపాందించబడేవి - “కాన్నిరకాల ఆహారంతో మవసు బాగువడితే, మరికొన్ని రకాలు దుస్టబుద్దిని పులించేవి. ఉదాహరణకి వాన్టర్షియమ్‌ (అనే గింజలు,పూలు) ఆవాలు, ఏల్టుల్లి తింటే పైత్యరసం ఎ(ర్రఐడుతుందిొ”

చరిత్రగతిలో గతంచివ స్త్రీ వైద్యశాన్తం 21 పప్పులు, కాబేజ్కి ముసలి మేకల మాంసం, గొడ్డు మాంసం, తింటే వైత్యరసం నల్లదబడుతుంది" *- మం(ాలి చదవటం, మతపరమై న నియమాలు విధులు ఆచరించటం మంచిదనే దృష్టి వుండేది. ఆక్స్‌ఫర్డ్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో ్రీస్టియన్‌ ధర్మశాస్తంలో ఉత్తీర్షులె వైద్య శాస్త్రంలో డాక్టరేట్‌ పట్టా పుచ్చుకున్న రెండవ ఎడ్వర్హీ మహారాజు వైద్యుడు పంటినొప్పికి రోగి చిసళ్హమీద “ఆ తర్మడీ కొడుక్తు, పవిిత పిశాచి (110% 61050 పేదమీద ఆమెన్‌” అని రాయాలని సూచించాడు. లేడా ఒక సూదివి గొంగళి పురుగుకు సచ్చి పంటికి తగిరించాలవి కూడా సలహా ఇచ్చాడు. రాళ్తమధ్య పాడి (ప్రాంతాల్లో సంచరిచే నల్లవాము మాంసంతో తయారుచేసిన సూపు (తాగిస్తే కుష్టు వ్యాధి తగ్గిపోతుందని కూడా ఆయనే రాళాడు. మంత వైద్యుర్ని మాయాజాలం చేస్తున్నారని ఆరోపించి హింసించిన సమయంలో వైద్యశాస్తంలో “శాస్త్రీయత పరిస్థితి ఇంత చక్కగా వుంది. నిజావికి ఎముకలు, కండరాలు, మూరికలు, మందుల గురించి విస్త్రృతంగా అవగాహనలను దూపాందించినవాళ్లు మంథగత్తెలే, వైద్యులు అప్పటికింకా జ్యోతిషం, రన వాడాలతో రోగాల్ని అంచనా వేస్తూ సీపాన్ని బంగారం కింద మార్చే రహస్యం కోసం తలజర్డలు చేనుకుంటూనే వున్నారు. 1527లో ఆధువిక వైద్య శాస్త్రానికి తండ్రిగా గుర్తించబడిన పారపెల్చస్‌ మందుల సరించి వాటి తయారీ సరించి తనకు తెరిసినదంతా ఒక మంథతగత్తె దగ్గర నేద్చుకున్నానని, మందులపైన తను తయారుచేసిన (ం5ాన్నే తగలపెట్లాడు. మంత్రగత్తెల విజ్ఞానాన్ని అంచనా వేయటానికి ఇదొక చక్కని ఉదాహరణ. ప్రీ మందర్రచ2ద్యుల ఆణచివేత

విశ్వవిద్యాలయ శిక్షణ అవసరమైన వైద్య శాస్తం వృత్తిగా స్టీరపడడంతో (స్త్రీలను వైద్యం చెయ్యకుండా నిజంధనలు విధించటావికి మంచి అవకాశం ఏర్పడింది. ఎక్కడో తప్ప స్త్రీల (ప్రవేశాన్ని అమమతించే విశ్వవిద్యాలయాలు ఆరోజుల్లో అరుడు ధవికవర్గాల (స్రీలకయినా విశ్వవిజద్యాలయాల తలుపులు మూసే వుండేవి వైద్యం చేయటానికి శిక్షణ పాందిన వాళ్లకు తప్ప మరెవరికీ ల్పర్లత లేకుండా లౌపెన్చింగ్‌ పర్టతి మొదలయింది. అయితే అందులో వైద్యం చే సేవాళ్త సంఖ్యతో పోరిస్తే శిక్షణ పొందిన డాక్షర్హ సంధ్య వేళ్లలో లెట్కించేది కనుకలౌసెన్చింగ్‌ విజ౭ధనల్ని అమలు చేయటం కష్టతరమై ండె. విజంధవల్ని అవపరం అయినపుడు మాతం ఉపయోగించేవాళ్లు. కాని మొదట డాడీ చేపింది చదువురాని (గ్రామీణ (స్తీ వైద్యుల మీడకాడు. పట్టణాల్లో విశ్వవిద్యాలయ శిక్షణ పొందిన డాక్టర్లతో రోసల కోసం పోటీపడి చదువుకున్న, “ఉన్నత” తరగతి (స్త్రీ వైద్యుల మీడే మొదట డాడీ జరిగిండి.

22 మంగత్రజాలం డాక్షర్దదా - మంత్రపానులదా

ఉదాహరణకి జూకోబా ఫెలిస్‌ీ కేసు తీసుకుందాం. 1322లో పారిస్‌ యూనివర్శిటీ లోని వెద్య విభాగం జాకోబా 'ెలిసీ పెన, చట్టువిరుద్దంగా వైద్యం చేస్తున్నదని నేరారోపణ చేసి విచారణ జరిపింది. జాకోబా చదువుకున్న (స్తీ. వైద్యంలో కొంత “ప్రత్యేక శిక్షణ” పాందింది. ఆమె రోగులు ధనిక వర్గాలకు చెందిన వాళ్తనటానికి నిదర్శనం - ఆమె దగ్గరకు

లశ.

పెద్యం కోసం రాకముందు వాళ్లు విశ్వవిద్యాలయ శిక్షణ పొందిన డాక్షర్లను సంప్రదించటమే, దీని గురించి కోర్టులో వాళ్లు సాక్ట్రం కూడా చెప్పారు. అయితే ఆమెమీద చేసిన ఆరోపణల్లో (ప్రధానమైంది

“ఆమె రోగి శరీరంపైన ఉన్న పుండ్లు, గొాయాలనే కాకుండా లోపలి జబ్బులను కూడా నయం చేయగలదు. వైద్యులు అనుసరించే పద్దతిలోనే ఆమె (ప్రతిరోజూ రోగులను చూడటం, మూతపరీక్ష చేయటం, నాడి చూడటం, శరీరాన్ని కాళ్లు చేతుల్ని స్పర్శించి చూడటం విధిగా చేస్తుంది.”

ఆమె వెద్యంతో బాగుపడ్డామని, చాలామంది వెద్యులు చూసి లాభం లేదని పెదవి విరిచిన తర్వాత జాకోబా దగ్గరికి వెళ్లి నయం చేయించుకున్నామనీ ఆరుగురు రోగులు కోర్టులో సాక్ష్యం చెప్పారు. పారిస్‌లో ఉన్న గొప్ప ఫిజీషియన్‌ లు, సర్షన్ల కంటే వెద్యంలో, సర్షర్‌ చేయటంలో ఆమె గొప్ప తెలివితేటలు కలదని అందులో ఒక రోగి మరీ గంట కొల్టీనట్టు చెప్పాడు. కానీ ఈ సాక్ష్యాలన్ని, ్నటినీ ఆమెకు వ్యతిరేకంగా ఉపయోగించటం జరిగింది. జాకోబా మీద ఆరోపణ ఆమె అసమర్ధత గురించి కాదు. ఒక (స్త్రీ అఆయుండి

చరిత్రగతిలో గతించిన స్త్రీ వైద్యశాన్త్రం 2వె వైద్యం చేయటానికి ఆమెకెంత ధైర్యం అనే.

అదే పద్దతిలో ఇం్రీము ఫీజీషియన్లు కొందరు “ఎందుకూ పనికిరాని, పొాగరుమోతు స్త్రీలు వెద్య వృత్తిని అన్యాయంగా సాంతం చేసుకుంటున్నారని" పార్లమెంటుకు ఆవేదనాభరితమైన నివేదనను పంపించారు. ఏ స్తీ అయినా “వెద్యం చేయటానికి” సావాసిస్తే ఆమెకు జరిమానాలు, “ద్వర్హకాలిక శిక్షలు" విధించాలని విన్నవించుకున్నారు. 14వ శతాబ్దం వచ్చేసరికి పట్టణాల్లో చదువుకున్న స్తీ వెద్యులకు వ్యతిరేకంగా వైద్య వృత్తి చేపబ్టిన ఉద్యమం దాదాపు యూరప్‌ అంతా పూర్తిగా విస్తరించింది. ధనిక వర్గాల్లో వెద్యం చేయటానికి మగ డాక్టర్లు పూర్తి గుత్తాధిపత్యం సాధించారు. (ఒక్క (ప్రసవం మినహాయించి. అది మం(తసానుల అధీనంలో వదిరేయబడింది. తర్వాత మూడు శతాబ్దాల వరకు ధనిక

డై తో ళు వ ళు (10 లి 0 ! 0 వ న? సే ట్తీ 0 (ఫు ౬ | ని 0 (ల లో (| తే జ జ ట్‌ నో! లగ | గ [1 నూ - క. ఖే 1 కా చె స శ (/ [1 , ఎకభ | ఫిజీషియన్‌ గా స్తీ

శే మంత్రజాలం డాక్టర్లదా = మందత్రసానులదా వర్గాల్లో కూడా (ప్రసవాలు మంత్రసానులే చూసుకునేవాళ్లు). 'మంతగత్తె' అనే పేరుపెట్టి 'స్రీవెద్యుల్ని, వాశ్త (ప్రాముఖ్యతను పూర్తిగా ధ్వంసం చేయటానికి మగ డాక్షర్డు నడుం కట్టే సిద్దమయ్యారు. మంత్రగత్తెల విచారణల్లో చర్చ్‌, రాజ్యం, వైద్య వృత్తులు మధ్య పాచ్తు పరిపక్వత కొచ్చింది. విచారణ జరిగే (మానికి “శాస్త్రీయత” రంగు పులుముతూ వైద్యుడు “నిపుణుడు'గా తన పాత నిర్వహించేవాడు. కొందరు (స్త్రీలు మంత్రగత్తెలా కాద్ధా వారి మం(త్రాల (ప్రభావంతో ఎటువంటి జబ్బుల్ని వాళ్లు పుట్టించగలరనే అంశాలపట్ల వైద్యుడి అభిప్రాయం ఏమిటో కోర్టులో ప్రశ్నించటం జరిగేది. మారియస్‌ (ప్రకారం, “మం(తజాలాలతో వచ్చిన జబ్బు, సహజ శారీరక లోపంతో వచ్చిన జబ్బు మధ్య తేడాలు తెలుసుకోవాలంటే, దానికి సమాధానం - మొదట డాక్షర్ల అభిప్రాయం కనుక్కోవాలి. మంతగత్తె వేటరిలో డాక్షర్ల నిపుణతను చర్చ్‌ బాహాటంగా, న్యాయబద్దం చేసింది. నిపుణత లేని వైద్యం మత (దోహం కింద జమకట్టారు. “శిక్షణ పాందని స్రీ వైద్యం చేయసాహసిస్తే ఆమె మంత్రగత్తె అవుతుంది. ఆమెకు చావే శిక్షో (అసలు స్త్ర చదువుకోవటానికి ఆవకాశం ఉన్నదెక్కడ) వైద్యులు తమ రోజువారీ వైద్యంలో లోపం జరిగినపుడల్లా నిందించటానికి మంశతగత్తెలపట్లు ద్వేషం సాకుగా దొరికింది. ఆయన రోగం నయం చేయకపోతే దానికి మంతజాలం కారణమని గబ్చిగా నమ్మకం. నేర విచారణ జరిపే సందర్భంలో వైద్యులు, మండత్రగత్తెలు వహించే పాత్రలతో “స్తీల” మూఢ నమ్మకాలకు, “పురువముల" వైద్యానికి తేడాలుస్పష్టం చేయటం జరిగేది. విచారించబడే వెద్యురాలికన్నా నీతితో, మేధస్సుల్లో ఎన్నో రెల్టు అధికుడుగా వైద్యుడిని స్టీరపరచటం జరిగింది, ఆయన, దేవుడు చట్టాల పక్షాన ఉండీ న్యాయవాదులు, మత ధర్మ శా(స్తజ్ఞాలతో సమానంగా తూగేవాడు. ఆమె అంధకారం, అరిష్టం, మంటల్రజూలం వైపుకి నెట్టదడింది. వైద్యుడి నూతన హోదాకు కారణం చర్చ్‌ రాజ్యానికి ఆయన చేసిన గొప్ప సేవే కాని, వైద్యం, శాస్త్రీయత గురించి సాధించిన విజయాలు మాతం కాదు. ఆ తర్వాత ఏం జరిగింది? మంత్రగత్తెల వేటలు, కింది వర్గాలకు చెందిన (స్త్రీల వైద్యులను సమూలంగా నాశనం చేయలేకపోయినా కాని, వారికి మూఢులుగా, దురు దీ కలవారిగా చిరకాలం ముద్ర నేయటంలో విజయం సాధించాయని చెప్పచ్చు. అప్పుడే రూపు దిద్దుకుంటున్న మధ్యతరగతి వర్గాల్లో కింది వర్గాల వైద్యురాల్ని అప్రదిష్టపాలు చేయటంతో, పదెహేడు, పద్దెనిమిదో శతాబ్దాలాచ్చేసరికి, (స్తీ వైద్యులకి వదిలేసిన ఒకే ఒక రంగం - “మంత్రసాని

చరిత్రగతిలో గతించిన స్రీ వెద్యశాన్రం 25 లనం' లోకి కూడా మగ్గవైద్యులు బాహాబంగా చొచ్చుకుపోవటానికి ఆవకాశం కలిగింది. ఇంగ్లండులో ప్రసవ సమయంలో ఫోర్‌సెప్స్‌ ఉపయో%స్తున్నామన్న విషయం ఆధారం చేసుకుని శిక్షణ లని మగ వైద్యులు సాంకేతికంగా తాము ఎన్నో రెల్లు ముందున్నామని దాడీ ప్రారంభించారు. (ఫోర్చెప్స్‌ ఒక సర్టికల్‌ పనిముట్టుగా నిర్వచించారు. స్రీలను న ర వో సర్దికర్‌ పనులు చేయకుఐడా నిషేధించారు). ఈ సర్జన్ల చేతిలో, మధ్యతరగతి వర్గాలలో (ప్రసవాలు చేసె పద్దితి, ఇరుగు పారుగులకు సాయంచేసే స్టాయినుంచి డబ్బు సంపాదించే వ్యాపారం కింద మారి కూర్చుంది ఆ తర్వాత పద్దెనిమిదో శతాబ్దంలో అసలు సిసలెన వెద్యులు కూడా ఈ రంగంలోకి దూకారు (ప్రసవాలలో (ప్రమాదకరమైన పద్దతిలో ఫోర్చెప్స్‌ నుసయో"స్తున్నారని డబ్బు చేసుకొనే వ్యాపారం కింద మారుస్తున్నారని ఇంగ్లండులోని స్రీవెద్యులు మగ వైెద్యులమీద నేరం ఆరోపించి అందరినీ సమీకరించే ప్రయత్నం చేశారు కాని, లప్ప టికే పరిస్థితి చేయిదాటింది. పాతకాలపు మూఢాచారాలను పట్టుకుని వేళ్చాడే తెలివితక్కువ అమ్మమ్మలుగా (స్త్రీలను జమకట్టుడం జరిగిపోయింది. ౬ ళా వో ళు స్రీలు - అమెరికన్‌ వెద్యవృత్తి అభివృద్ధి అమెరికాలో వైద్యవృత్తి మగవాళ్ల చేతుల్జోకి వెళ్లటం ఇంగ్లండు, (ఫ్రాన్స్‌ దేశాలలో (ప్రారంభమై న చాలాకాలానికి మొదలయినా చివరికి చాలాదూరం వెళ్లింది. ఇవాళ అమెరికా స్రీ డాక్షర్త సంభ్య చూస్తే ఏ పారిశ్రామిక దేశంలోకంటే తక్కువ శాతం కనిపిస్తారు. ఇంగ్లండ్‌లో 24 శాతం, రష్యాలో 75 శాతం అయితే అమెరికాలో ఇప్పటికీ? శాతం స్రీ డాక్షర్లు. అంతేకాదు స్కాండీనేవియా, నెదర్గాండ్స్‌, యు.కెలలో “స్త్రీల మంటల్రసావి న్‌్‌ ళు తనం ఇప్పటికీ కొనసాగుతున్నది కాని, 20వ శతాబ్దం నుంచే ఇది అమెరికాలో ఎట్లవిరుద్దం అయింది ఈ శతాబ్దం మొదటివరకే అతికొద్దిమంది (స్త్రీలు - గల్టివాళ్లు, లు ళల హు! లు ఫో క్‌. కు! డబ్బున్నవాళ్లు తప్ప మిగతా అందరినీ 'వెద్యం' మాటెత్తకుండా చేశారు. ఆ స్త్రీలకు మిగిలిందల్లా రోగుల సంరక్షణ మామే. అంతకుముందు మంథతసానులుగా, వైద్యులుగా స్త్రీలు అనుసరించిన హోదాతో ఇది పోలిస్తే ఈ బాధ్యత కాలి గోటికి సరికాదు. అయితే ఇక్కడ మనకు తట్టే పెద్ద (ప్రశ్నల్గా, అన్నిరకాల హూోదాలూ పోయి (స్రీలకు నర్చింగ్‌ మాత్రమే ఎందుకు మిగిలిపోయిందని కాదు. అసలు ఈ విభజనలు ఎట్టా ఏర్పడ్డాయని. ఇంకొక రకంగా చెప్పా లంట 1800ల (ప్రారంభం వరకు అమెరికన్‌ వెద్య రంగానికి ఆధిపత్యం వహించిన (ప్రజా వైద్యులు, మం(తసానులు, ఇతర వైద్యులు అందర్ని తోసిరాజని మధ్యతరగతి, శ్వేతజాతి పురులు, పెత్తనం పూర్తిగా తమ చేతుల్లోకి ఎట్లా లాక్కోగలిగారు? ప్‌ ప్‌.

26 మంతడాలం డాక్షర్లదా జా మంత్రసానులదా

దీనికి చయిక్కున సమాధానం వైద్య చరితకారుల్నించి వస్తుంది. అమెరికాలో నిజమైన వైద్య వృత్తి ఎప్పుడూ ఉండిందని అనాదిగా - యూరప్‌లో హీప్పో(ేటిస్‌, గారెన్‌ వంబి గొప్ప వైద్య మేధావుల శాస్తీయ అవగాహనల్నినెతిక బలాన్ని పుణికిపుచ్చుకున్న కొద్దిమంది మగవాళ్ల ఆసరాతో నడుస్తూ వస్తోందన్న చరితతకారులు ఢంకా బజాయించి మరీ చెప్పారు. 19వ శతాబ్దంలో అమెరికన్స్‌ సరిహద్దుల్ని విస్తృతం చేయటానికి పశ్చిమ (ప్రాంతాల్లో యుద్దాలు సాగించారు. ఆ సమయంలో గాయపడ్డవాళ్తకు, జబ్బుపడ్డ వాళ్లకు చికిత్స కోసం వెద్యులు అవసరం అయ్యారు. ఆ వైద్యులు జబ్బులు, చావులకు సంబంధించిన సమస్యలతోపే కాక, శిక్షణ పొందని నాట్టువెద్యులు, అందులోను స్త్రీలు, బానిసల కుటుంబాలకు చెందినవాళ్లు, “ఇండియన్స్‌ (అమెరికన్‌ వెస్ట్‌ లోని ఆటవిక జాతులు) ఇష్టమొచ్చిన మందులమ్మే తాగుబోతు సేల్స్‌మెన్‌లు - వీళ్లందరితోకూడా యుద్ధం సాగించాల్చి వచ్చింది. వెద్యుల అద్భష్షం బాగుండబట్టి 19వ శతాబ్దం చివరకు అమెరికన్‌ పారులు వైద్యుల శాస్త్రీయ విజ్ఞానాన్ని గౌరవించనారంభించారు. అంతేకాదు, అంతకుముందు వారికీ నాట్టువెద్యుల పై ఉన్న సమ్ముకం అంతరించిపోయింది. దానితో ఈ “నూతన వైద్యవృత్తికి, చికిత్స చేయటంలో గుత్తాధిపత్యం లభించింది.

కానీ టీనికి “జవాబు 'సెన్సుకీ, అజ్జానానిక్కీ మూఢత్వాలకీ మధ్య నాటకీయ ధోరణిలో జరిగిన యుద్ధంలో కనిపించదు. పంధామ్మిదవ శతాబ్దంలో జీవితంలోని (ప్రతి రంగంలోనూ అభికారం కోసం (స్త్రీ పురుషుల మధ్య, వర్గాల మధ్య జరిగిన పోరాటంలో సమాధానం కనిపిస్తుంది. (స్త్రీలకు 'వెద్యం'లో స్థానం ఉందంకే అది “(ప్రజల వైద్యం'లోనే. అది నాశనమయిన తర్వాత (స్త్రీలకు తక్కువస్థాయి నర్ఫులుగా తప్ప మరే స్టానమూ లేకుండా పోయింది. కొత్తగా వైెద్యులయిన బృందం గొప్పతనం కూడా ఆధునిక శాస్త్రీయ విజ్ఞానం మూలంగా కంటే, అప్పుడప్పుడే పుట్టుకొస్తున్న అమెరికన్‌ బిజినెస్‌ వ్యవస్థతో వాళ్లకున్న సంబంధాల మూలంగా అని చెప్పటం బాగుంటుంది. అమెరికన్‌ వెద్య వృత్తి తుది విజయం సాధించటానికి జోక్యం చేసుకున్నది కార్నెగీ రాక్‌ ఫెల్లర్‌ లే అంటే 19వ శతాబ్దంలో గొప్ప వైద్య మేధావులయిన పాశ్చర్‌, కాక్‌ (బాక్టీరియాను, క్షయరోగాన్ని కనుక్కున్నవాళ్లు) లను అవమానించినట్టు అర్ధం చేసుకోకూడదు.

1800లలో అమెరికన్‌ వాతావరణాన్ని పరిశీలిస్తే, వెద్యవృత్తి సరికదా మరే ఇతర వృత్తురియినా జీవం పోసుకునే అవకాశం లేదని స్పష్టమై పోయింది. కొద్దిమంది శిక్షణ పొందిన డాక్షర్డు యూరప్‌ నుంచి ఇక్కడకు వలస వచ్చారు. ఉన్నత విద్యాసంస్థలే చాలా అరుదయిన దశలో అమెరికాలో వైద్య పారశాలలుండటం మరీ అరుదయిన విషయం.

చరిత్రగతిలో గతించిన స్త్రీ ఎవెద్యశాస్త్రం 27 అప్పుడే ముగిసిన జాతీయ విమోచనా పోరాటాల నుంచి బయటపడి ఊపిరి పీల్చుకుంటున్న మామూలు జనం అంతా (ప్రతిదాన్ని ఒక వృత్తికింద సుస్టిరం చేయటానికి ((00055100- 25౧), విదేశాల నుంచి “ఉన్నత సిద్దాంతాలను దిగుమతి చేసుకోవటానికి వ్యతిరేకత చూపఏంచారు. అదే పశ్చిమ యూరపఏలో శిక్షణ పాందిన వైద్యులు వైద్యంమీద అధీనం సంపాదించి వంద సంవత్సరాలకు పెగా అయిపోయింది. అమెరికాలో వైద్యం చేయడానికి కుతూహలం ఉండి నేర్చు చూపించిన వాళ్లందరికినీ వైద్యం చేయనిచ్చిన సంప్రదాయం డిండేది. వాళ్లకు శిక్షణ ఉండీందా లేదా, వాళ్లు ఏ జాతికి సెక్స్‌కి చెందినవాళ్లు అనే విషయాన్ని ఎవరూ భాతరు చేయలేదు. 1600 లలో అసమ్మతి మత నాయక్షురైన ఆన్‌ హచిన్‌ సెన్‌ ఇతర మతాధికారులు, (స్తీలతోవాటు “జనరల్‌ ఫిజిక్‌” అనే పద్దతిని ఉపయోగించేది. వైద్య చరితకారుడు జోసెఫ్‌ కెట్‌ రాసిన దానిప్రకారం, 18వ శతాబ్దం చివరిలో కనెక్షికబ్‌ (ప్రాంతంలోని విండ్చర్‌ కు చెందిన (ప్రసిద్ధ వైద్యులలో ముఖ్యుడైన “డాక్టర్‌. (యైమస్‌' బానిసత్వం నుంచి విముక్తయిన ఒక నల్లజాతి వ్యక్తి, మ్యూడార్చ్సీలో దాదాపు 1818 వరకు ఎెెద్యం ఎక్కుడో కొన్ని (ప్రత్యకమయిన కేసుల్లో తప్ప స్త్రీల చేతుల్లోనే ఉండేది. స్రీలు చాలాసార్లు మళ్టీ భర్తలతో కలిసి _వెద్యం చేసేవాళ్లు. భర్త సక్షరీ చూసుకుంటే భార్య (ప్రసూతి, స్త్రీల జబ్బులకు (గైనకాలజీ) సంబంధించిన. ఇతర సమస్యర్ని చూసుకునేది. బాధ్యతల్ని ఇద్దరూ సమానంగా పంచుకునేవాళ్లు. కొన్ని స్నిసార్లు స్త్రీలు కుటుంబ సభ్యులకు వైద్యం చేసిన అనుభవంతో లేదా బంధువులు, పరిచయస్తులెన ఇతర వైద్యుల చేతికింద (20076౧0665110) పనిచేసి గడించిన అనుభవంతో నేర్చుకున్న మెలుకువలతో వైద్యం చేయటం కూడా (పారంభించేవాళ్లు. ఉదావారణకు అమెరికాలో మొదట్లో శిక్షణ పొందిన కొద్దిమంది (స్తీ వైద్యులలో ఒకృరెన హారియట్‌ హంట్‌, తోబుట్టువు అస్వస్తత సమయంలో వెద్యంపట్ల ఆసక్తి పెరిగి, కొంతకాలం వైద్యం చేస్తున్న “దంపతులితో పనిచేసి ఆ తర్వాత తనే స్వయంగా ఒక బోర్డు పెట్టుకున్నది. (ఆ తర్వాత ఆమె (ప్రత్యేక వైద్య శిక్షణ పాందింది.) డాక్టరు ప్రవేశం 1800ల (ప్రారంభంలో ప్రత్యేక శిక్షణ పాందిన డాక్షర్త సంఖ్య పెరగటం మొదలయింది. వాళ్లు ఇతర నాటు వైద్యులందరి నుంచి తమ (ప్రత్యేకతను కాపాడుకోవటానికి అష్టకష్టాలు పడేవాళ్లు. మనకి కనిపించే (ప్రధానమై న తేడా తమని తాము “(కమబద్దమై న” (9స్యలర్‌' ) డాక్టర్టుగా పిలుచుకునే శిక్షణ పొందిన డాక్షర్ల్గందరూ మగవాళ్ళు, మధ్యతరగతి

28 మం(త్రజాలం డాక్షర్గదా - మంటత్రసానులదా వాళ్లు కావటం, నాటు వైద్యులతో పోలిస్తే చాలా ఇర్నీదెనవాళ్లు కావటం తప్ప మరొకటి కాదు. వాళ్ల వైద్యం కూడా చాలావరకు ధనిక్క మధ్యతరగతి కుటుంబాలకే పరిమితమై ఉండేది. వాళ్ల వర్గానికి చెందిన పెద్దమనిషి (6406069) తో ఖరీదైన వైద్యం చేయించుకోవటం అంటు ఆ వర్గాల వాళ్లకు (ప్రతిష్టగా కనిపించేది. 1800 సంవత్సరాల్లో ధనిక మధ్య తరగతి కుటుంబాలకు స్రీలు కూడా వాళ్ల ప్రసవ సమస్యల్ని (0౦56661609) చూసుకోవటానికి “రెగ్యులర్‌ ' మగ డాక్షర్లను నియోగించటం ఫాషనయింది. అదే పద్దతి మామూలు జనానికి అసభ్యకరంగా కనిపించేది. వైద్యం మెలకువలు, సిద్దాంతాల దృష్టితో ఆలోచిస్తే నాటువైద్యులను కాదని “రెగ్యులర్‌” డాక్షర్లను సిఫారసు చేయటానికి వాళ్లలో ఉన్న (ప్రత్యేకత అంటూ ఏమీ లేదు. ఆ దశలో ఉన్న యూరోపియన్‌ విలువలతో పోల్చినా డాక్టర్లు పొందిన “ప్రత్యేక శిక్షణ” అంత గొప్పదేం కాదని అర్థమవుతుంది. వెద్య శిక్షణ కార్యక్రమాలు కొన్ని నెలల నుంచి ఆరిండు సంవత్సరాల వరకు కొనసాగేవిగా రకరకాలుగా వుండేవి. ఎన్నో వైద్య బోధనాశాలలకు ఆస్పత్రి సాకర్యాలుండేవి కావు. (విద్యార్థులకు వాళ్లే శిక్షణలో భాగంగా రోగులకు ఎటువంటి వెద్య చికిత్స జరుగుతుందో పరిశీలించే అవకాశం ఉండాలంటే ఆసుప్యతులవసరం) బోధనాశాలలో (ప్రవేశానికి ఉన్నత పారశాలల చదువులు కూడా అవసరం వుండేది కాదు అంటే వైద్య శిక్షణ చాలావరకు సహాయం చేస్తుందని కాకపోయినా, శిక్షణ కోసం తయారు చేసిపెట్టిన వెద్యశా[స్తానికి సంబంధించిన విషయ సమాచారం అంటూ ఏదీ లేదు. దాని బదులు చౌలారకాల జబ్బులను నయం చేయటానికి “రెగ్యులర్‌ ” డాక్షర్లకు కొన్ని “నాయకత్వ " లక్షణాలు నేర్చించేవాళ్లు. విపరీతంగా జలగల్ని పభ్టెంచి రక్తం పీల్చటం, పెద్ద మోతాదులో విరోచనాలకు మొదట్లో కాలమిల్‌ (అందులో పాదరసం వుంటుంది) తర్వాత నల్లమందు నిన్వటం చే సేవాళ్లు(అప్పత్లో యూరప్‌లో వెద్యవృత్తికి అంతకంటే ఎక్కువ తెలిసిందంటూ ఏమీలేదు). చాలాసార్లు ఈ “వెద్యాలు, జబ్బుకంటే (ప్రాణాంతకంగా తయారయ్యేవని చెప్పటానికి సందేహించనక్కరలేదు. గొప్ప (ప్రఖ్యాతి గడించిన ఫిజీషియన్‌ ఆలివర్‌ వెండెల్‌ హోమ్స్‌ సీనియర్‌ చెప్పిన మాటల్లో, అమెరికాలో రెగ్యులర్‌ డాక్రర్ణుపయోగించే మందులన్నీ సము(ద్రంలో కున్మురిస్తే పాపం చేపలకు నష్టమేమో కాని మనుష్యకోటి మాం బాగుపడుతుంది. సామాన్య వెద్యులు

సామాన్య వైద్యులు రెగ్యులర్‌ డాక్షర్హకంటే ఎక్కువ సమర్ధతతో పనిచేసే వారనటంలో సందేహం లేదు. వాళ్ల నాయకత్వ ధోరణిలో కంట, సానునయంగా

చరిత్రగతిలో గతించిన స్త్రీ _వెద్యశాస్తం 29 మాటలు చెపుత్తూ భోజనంలో మార్పులు సూచిస్తూ, తేలిక ఆకుపసర్డు, మూలికల్ని స వాడుతూ వైద్యం చేసేవాళ్లు, “రెగ్యులర్స్‌' కంటే ఎక్కూవ విజ్ఞానం వాళ్లకు లేదనుకున్నా కనీసం రోగి (ప్రాణాలకు ముప్పు తీసుకొని వచ్చే వాళ్లు మృతం కాదని నమ్మవచ్చు. కాని వాళ్లకు పలుకుబడి లేదు. ధనిక వర్గాలతో, రాజు ఆస్టానంలో రెగ్యులర్స్‌కు తెలిసిన వాళ్లుండటంతో చట్టాలు వాన్లకనుకూలంగా చేయించుకోగల అధికారం వాన్తకుండేది. 1830ల వరకు, సామాన్య వైద్యుల (ప్రాక్టీసును చట్టవిరుద్దం చేసి “రెగ్యులర్‌ ను చల్టుబద్దమై న వైద్యులుగా సుస్థిరం చేస్తూ 13 ర్యమ్వైలలో చట్టాలు చేశారు. కాని ఇది తొందరపాటు చర్య. అటు వైద్య వృత్తిని స్థిరం చేయటానికి కానీ, ఇటు

దాన్ని స్వంతం చేసుకున్న కొద్దిమంది “రెగ్యులర్‌” డాక్షర్లను సమరక్రించుకోటానికి కాన్సీ జనంలో మద్దతు లేదు. కొత్త చటార్ని అమలు చేయబానికి మార్గం లేకుండా పోయింది. సామాన్య జనంలో వారి నమ్మకాన్ని పొందిన వైద్యులను చట్టు విరుద్దం చేయటానికి అంత సులభం కాదు. వైద్యంమీద రెగ్యులర్స్స్‌ సాధించాలనుకున్న గుత్తాధిపత్యం వారిని పజల ఆగహానికి గురిచేసింది. దాని మూలంగా రాడికల్‌ ప్రజా ఆరోగ్య ఉద్యమం (ప్రభావంతో అమెరికాలో వైద్యరంగంలో ఉన్నతవర్గ సంకుచితత్వం (ఎలీటిజమ్‌) దాదాపు అంతరించి పోయే స్థితి ఏర్పడింది.

(ప్రజారోగ్య ఉద్యమం

సాంప్రదాయక వైద్య చరితలు 1830, 40౦0లలో పెకి వచ్చిన (ప్రజారోగ్య

ఉద్యమాన్ని, మంత్రాలతో మూర్చ పద్దతులతో చేసే భూత్తవెద్యానికి (౧44016౧౧ పరాకాష్టగా చ్యిత్రించాయి. నిజానికీ అది ఫెమినిస్ట్‌ , కార్మికవర్గ ఉద్యమాలతో ఏర్పడిన సాంఘిక తిరుగుబాటులోని వైద్య అంశానికి భూమిక, (ప్రజారోగ్య ఉద్యమానికి స్త్రీలే వెన్నెముకలయారు. ఈచాడు మనకు అలవాటయిన, మీ దేహారి గురించి తెలుసుకోండి వంటి కోర్పులే ఆ రోజుల్లో (స్త్రీల శరీర నిర్మాణ శాస్త్ర (ఫిజియాలజీ) సంఘాలుగా ప్రతీచోట పుట్టుకొచ్చాయి. శరీర శాస్తం (ఎనాటమీ) వ్యక్తిగత ప[భ్రత వంటి విషయాలలో బోధనలకు చాలామంది హాజరయేవారు. “రెగ్యులర్‌ ” వెద్యులు సలహాలిచ్చే ప్రాణాంతకమైన వైద్య పరిస్థితులు కాకుండా, రోగాలు నివారించే పద్దతులకు (ప్రాముఖ్యతని ఇవ్వటం జరిగేది, తరచూ స్నానాలు చెయ్యటం (అప్పట్లో రెగ్యులర్‌ డాక్టర్లు స్నానం చేయడం చెడుగా భావించేవారు). స్రీలు వదులుగా బటల్టులు వేసుకోవటం, పాట్టు తీయకుండా ధాన్యాలు వాడటం, మద్య పానీయాల్ని మోతాదులో తీసుకోవటం వంటి (స్త్రీలకు నంబంధించిన విషయాలెన్నింటేనో ఉద్యమం (ప్రచారం చేసింది. మార్గరెట్‌ సాంగర్స్‌

ఏ0 మం్యల్రడాలం డాక్షర్లదా * మం(త్రసానులదా (కుటుంబ నియం(తణ (ప్రచారం చేసిన మొదటి అమెరికన్‌ స్త్రీ. తల్లి చిన్నపిల్లగా ఉన్న సమయంలోనే ఉద్యమం కొన్ని పద్దతుల్లో సంతాన నిరోధాన్ని (ప్రచారం చేయటం (పారంభించింది.

(ప్రజారోగ్య ఉద్యమం సాంప్రదాయకంగా (ప్రజలల్లో ఉంటూ వచ్చిన వైద్య విజ్ఞానాన్ని ఎత్తిచూపుతూ కొత్తగా పుట్టుకొచ్చిన వైద్య వ్యవస్థ ఉన్నత వర్గ ధోరణి (ఎరీటిజమ్‌) మీద గొడ్డలి పెట్టుగా తయారయింది ఉద్యమంలో ఒక భాగం “ప్రతి వ్యక్తీ తనకు తానే వైద్యుడు” అనే నినాదాన్ని రూపొందించింది. అది ఒక్క పురుషులకే కాదు, స్త్రీలకు కూడా డిద్దేశంచటం జరిగింది. ధనిక వర్గాలకు “కాలొమిల్‌" పబ్హ, రక్తం పేండటంపట్ల (316661౧8) వున్న వికృతమైన అభిరుచిని సామ్ము చేసుకుంటూ స్వయంగా ఉత్పత్తి చేసుకునే సమర్ధతలేని పరాన్నభుక్కులుగా, రెగ్యులర్‌ డాక్షర్లపై ఉద్యమం దాడిచేసింది. విశ్వవిద్యాలయాల్లో ెస్యలర్‌ డాక్షర్డుగా శిక్షణ పాందుతున్న వైద్య విద్యార్దులు “శ్రమచేసే వాళ్లపట్ల చిన్నచూపు చూడటం, అవమానకరంగా (ప్రవర్తించటం , పూర్తిగా ధనిక వర్గాలతో తమ హోదాను ముడి పెట్టటాన్ని - ఉద్యమం తీక్షణంగా విమర్శించింది. ఉద్యమ లక్షణాలతో ఏకీభవించిన కార్మికవర్గ విప్లవకారులు, రాజు నేర్పరితనం, మతాధికారి నేర్పరితనం, న్యాయవాది నేర్పరితనం వైద్యుడి నేర్పరితనం, అంటూ ఆ కాలంలోనే నాలుగు రకాల అరిష్టాలను స్నూత్రీకరించారు.

న్యూయార్క్‌ రాష్ట్రంలో కార్మికవర్ల్గ పార్రీ తరపున శాసనసభ సభ్యుడైన వ్యక్తి ఉద్యమానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ అదును దొరికినప్పుడల్లా “అన్నిరకాల అవకాశాలున్న” డాక్టర్లను ఘాటుగా విమర్శించేవాడు

అతి త్వరలోనే “రెగ్యులర్‌” డాక్షర్ల సంఖ్య తగ్గడమే కాకుండా వాళ్ల పరిస్థితి కుడితిలోపడ్డ ఎలుకల్లాగా తయారయింది. ప్రజారోగ్య ఉద్యమంలోని వామపక్షం వైద్యాన్ని కేవలం డబ్బు సంపాదించే వృత్తిగా అతిగా డబ్బు గుంజే వృత్తిగా, పూర్తిగా తిరస్కరించింది. “రెగ్యులర్స్స్‌”తో పోటీపడుతూ ఉద్యమంలోని మితవాదపక్షం "హామియోపతీ వంటి ఎన్నోరకాల ఇతర సిద్దాంతాలను రూపాందించ నారంభించింది. ఈ కొత్త సిద్దాంతాలను (ప్రాతిపదిక చేసుకుంటూ కొత్త బోధనాళాలలు వెలిశాయి. (వాటిలో చాలావరకు లోగనివారణను, స సల్పమైన ఆకు మందుల్ని (ప్రతిపాదించేవే) ఆ బోధనాశాలల్లో ఎెద్యణిక్షణ (వారంభం అయింది. వెద్యవృత్తిలో జరుగుతున్న ఈ సంఘర్షణ సందర్భంగా ఉన్న పద్ధతుల్లో “రెస్యలర్స్‌” ఒకరిగా తప్ప (ప్రత్యేకతలేని వాళ్లుగా కనిపించటం మొదలయింది. దానికున్న (ప్రత్యేకతల్లా కాలామిల్‌ పట్లు “రక్తం

చరిత్రగతిలో గతించిన స్త్రీ వెద్యశాన్త్రం వ పిండటం” వంటి ఇతర పద్దతురిపట్హు మక్కువ మా(తమే. ఇన్నిరకాల్లో “అసలు” వెద్యులెవరో చెప్పటం అసాధ్యమయింది. 1840ల వరకూ దాదాపు అన్ని ర్యామైల్లో వైద్యులకు లౌసెన్సులిచ్చే చట్టాలు రద్దయిపోయినయి.

(ప్రజారోగ్య ఉద్యమం ఉన్నత దశకు చేరుకున్న దశ ఫెమినిస్టు ఉద్యమం విస్తృతంగా సాగుతున్న దశ ఒకటి కావటం - రెండూ ఒకదానికొకలి దగ్గరగా ముడిపడి పోయిన పద్ధతి గమనిస్తే అసలు ఏది ముందు, ఏది వెనుక లని నిర్ణయించటం సమస్యవుతుంది. (ప్రసిద్ది చెందిన వైద్య చరి్యతకారుడు రిచర్డ్‌ (మయోక్‌ కధనం ప్రకారం

• ఆరోగ్య ఉద్యమం, (స్త్రీల ఉద్యమాలు పాలూ నీళ్లలా కలిసిపోయిన ఈ దశలో స్త్రీల ఆరోగ్యానికి సంబంధించి యుద్ద (ప్రాతిపదిక మీద నిర్మించబడ్డ ఉద్యమానికి (ప్రజారోగ్య ఉద్యమం) స్త్రీలు హక్కుల గురించి పోరాడ్డానికీ కారణం" “ప్రభావం” రెండింటి దృష్ట్యా దగ్గర సంబంధం వుంది. ఆరోగ్య ఉద్యమానికి (స్త్రీల హక్కుల గురించి ఆసక్తి ఉంటే స్త్రీల ఉద్యమం (ప్రధానంగా ఆరోగ్యం గురించి అందులోను (స్త్రీలకు వైద్యవృత్తిలో ప్రవేశించే ల్త్లత గురించి ముఖ్యంగా ఆదుర్దా కనిపించింది.

అప్పటి సమాజంలోని స్త్రీల నమూనాల్ని తీసుకుని రండు ఉద్యమాల నాయకులు కూడా పురువులకంటే స్రీలు వైద్యులు కావటం ఎంతో మేలని వాదించేవాళ్లు. ఆరోగ్య ఉద్యమ నాయకుడు సామ్యుఎల్‌ ధామ్‌సన్‌ 3834లో “సెన్సు, వైద్యం వంటి విషయాల్లో స్రీలు అధిక విజ్ఞానం కలిగి ఉన్నారనలానికి నిరాకరించలేం” అని రాశాడు. (అయితే మగవాళ్ల సర్దరీకి, వాళ్ల సంరక్ష్యణకి మగవాళ్లే ఉంటే బాగుంటుందని మాతం ఆయన సూచించాడు. సారాహేల్‌ వంటి ఫెమినిస్టులు ఇంకొంత ముందుకు పోయారు. 1852లో ఆమె రాసింది “వెద్యం మగవాళ్ల చేతుల్లోనే వుండాలి అని చెప్పటం విచిత్రం!

• అది (స్త్రీల చేతుల్లోనే ఉండాలి అలా ఉండేందుకు కావలసిన సామర్థ్యం వాళ్ల దగ్గర మగవాన్షకంటే పదిరెట్లు ఎక్కువ ఉంది”. కొత్తగా ఏర్చడ్డ వెద్య బోధనాశాలలు

“3స్యలర్‌” వైద్య శిక్షణలో స్త్రీలకు ప్రవేశం లేకుండా చేసిన సమయంలో “హోమియోపతి వంటి కొత్తగా ఏర్పడ్డ వైద్య బోధనాళాలల్లో స్త్రీలకు (ప్రవేశార్హత ఉండింది. ఉదాహరణకు హార్వర్డ్‌ వైద్య కళాశాలలో హారియట్‌ హంట్‌ కు (ప్రవేశార్షత లేదని తిరస్కరించారు (ఇతర నల్లజాతి యువకులు, కొద్దిమందితోపాటు ఆమెకు (ప్రవేశార్లత కల్పిస్తూ హార్వర్డ్‌ ఫాకల్టీ తీర్మానించింది. కాని విద్యార్థులు తీర్మానాన్ని

వె2 మంత్రజాలం డాక్షర్షదా - మం్యత్రసామలదా ఆమలువేస్తే తిరుగుబాటు చేస్తామని హెచ్చరించారు). అమెరికాలో రెగ్యులర్‌ లలో మొదటి స్త్రీ ఎలిజిబెత్‌ బ్లాక్‌ వెల్‌ ని సరించి”రెస్యలర్‌ ” వైద్యులు గర్వంగా చెప్పుకుంటారు. కాన్మి ఆమెకు వైద్య జన్మనిచ్చిన ఒక చిన్న న్యూయార్క్‌ పాఠశాలలో ఆమె తర్వాత విద్యార్థినులకు ల్లర్లత లేకుండా చేస్తూ వెంటనే తీర్మానం జరిగిపోవటం విశేషం. సిరాక్యూస్‌ రాష్ట్రంలో ఉన్న న్యూయార్క్‌లోని కేంద వైద్య కళాశాల (ఇది కొత్తగా వచ్చిన వైద్య కళాశాలల్లో ఒకటి, "రెస్యలర్‌' కాదులో మొదటిసారిగా విద్యార్థినీ విద్యార్జులకిద్దరికీ ప్రవేశం కల్పించబడింది. బోస్టన్‌, ఫలడెర్చియాలలో తర్వాత (ప్రారంభమై న ప్రీం వైద్య కళాశాలలు కూడా “రెగ్యులర్‌ ”వి కావు.

ప్రజారోగ్య ఉద్యమం గురించి ఇయా లోతుగా పరిశీలన చేయాల్సిన అవసరం సెమినిస్ట్‌ ఉద్యమకారులపె ఉంటుంది. ఇవాల్టి మన అవగావనతో చూస్తే బవుశ్యా స్రీ హక్కూల ఉద్యమంకంటే ఆరోగ్య ఉద్యమం ముభ్యమైనదేమో అనిపీన్తుంది. ఆందులో మనను తీవంగా ఆకర్షించే విషయాలు రెండు, మొదటిద్కి స్రీం ఉద్యమావికే కాకుండా వర్గ పోరాటానికి కూడా ఆది ప్రతీక కావబం. ఈనాడు సఫెమివిస్ట్‌ సమస్యలకు మధ్య తరగతి (ప్రయోజనాలకు సంబంధించినదిగా మ్యాతమే కొట్టిపారీయటం జరుపతున్నది, కావి ప్రజారోగ్య ఉ ద్యమార్గో ఫెమినిస్ట్‌, వర్గ దృక్పధాలు "రెండింటినుంచి వచ్చిన శక్తుల కలయికను మనం చూస్తాం. దీనికి కారణం, ఉద్యమం అన్నిరకాల విప్లవ శక్తుల్ని ఆకర్షించటమా రేక్క అందులో విగూఢమైన

"లక్ష్యం పవీదెనా ఉందా? రెండవది, ఆరోగ్య ఉద్యమం కేవలం సెర్టున వైద్య చికిత్స గరించి

మ్మాతమే కాకపోవటం, ఆది కొత్తగా అమలులో కొచ్చిన పద్దతులను తీక్షణం?ా ప్రగ్నిందింది. అప్పట్లో ఇాస్రీయ వెద్యం సరించి పుట్టుకొచ్చిన మొండి సిద్దాంతాలు ఆచరణలను సవాలు చేసింది. ఈరోజు మనం నున విమర్శలను _వెద్య వ్యవస్థలను విర్మించిన పద్దతులకు మత్రమే పరిమితం చేయటమే కాకుండా అనలు దావికున్న శాస్త్రీయ ప్రాతిపదికను ప్రశ్నించే. ఆవసరం లేనట్టు ప్రవర్తిస్తున్నాం. కనీసం స్త్రీలకు సంబంధించినంతవరకయినా వైద్యశాన్తం “సెను ఎ” పట్లు మనం విమర్శనాత్మకమైన ఆవగావాన పామర్హ్యం "పంచుకోవటం ఆవసరం, "చి (పోయిన డాక్తర్డు

1830, 40లల్లో ప్రాంతానికి ప్రజారోగ్య ఉద్యమం మూలంగా "రెగ్యులర్‌" డాక్షర్గు- అంటే ఇవాళ మనకున్న ఫిజీషియన్ల పూర్వీకులు - వారి కాలికి బుద్ది చెప్పాల్సి వచ్చింది. తర్వాత పంధామ్మిదో శతాబ్దం చివరికి ఉద్యమం చప్పబడిపోయి, ఒకరితో ఒకరు పోటీపడుతున్న చిన్న చిన్న సిద్దాంత బోధనాలయాలుగా మాత్రం మిగిలిపోయిన తర్వాత “రెగ్యులర్‌ “లు తిరిగి వాళ్ల దాడి (ప్రారంభించారు. 1848లో వాళ్తంతా చేరి

చరిత్రగతిలో గతించిన స్రీ వెద్యశాస్తం వప మొట్టమొదటి జాతీయ సంస్థను ప్టాసించారు. దానికి గొప్పగా అమెరికన్‌ మెడికల్‌ అసోసియేషన్‌ (అమెరికన్‌ వైద్యసంస్థ్ర) అని 'పేరొకటి పెట్టారు. 30, 40 ప్రాంతంలో బైద్యరంగాన్ని అయోమయంలో పడేసిన కౌంటీలలో, ర్యా్వైలలో అఆడుగంటిపోయిన వైద్య సంఘాలన్నీ మళ్లీ కొత్త రూపాలతో ఊపీరి పీర్చనారంథించాయి.

పందొమ్మిదో శతాబ్దం చివరి సగం మొత్తం, “రెగ్యులర్‌ ” డాక్షర్లు (ప్రజూవైద్యులు, నాటువెద్యులు, స్త్రీ వెద్యులందరి మీదా నిరంతరం దాడి కొనసాగిస్తూ వచ్చారు. ఈ దాడులన్నీ ఒక దానితో ఒకటి ముడిపడి వుండేవి. చిన్న బోధనాలయాలలో కలిసి పనిచేసే స్త్రీ వెద్యుల మీద దాడి ఒక్షవెపు, ఆ (స్త్రీ వెద్యులందర్ని స్వేచ్చగా వచ్చిపోయే సాకర్యం కరిపించినందుకు బోధనాలయాలు మీద దాడి ఇంకొకవైపు నడిచేవి. స్త్రీ వైద్యుల మీద దాడీకి పతృవాత్సల్యంతో (466౧811560) నిరుత్సాహపరిచే కారణాలు ఒకరకం. ఉదాః అర్ధర్యాత్రి అపర్మాతీ దైనా ఆపద సంభవిస్తే ఆడవాళ్లు ఒంటరిగా ఎలా వెళ్లి వెద్యం చేయగలుగుతారు, ఆడవాన్లేం చేయగలరనే సెక్సిస్ట్‌ వాదనలు ఇంకొక రకం. డాక్టర్‌ ఆల్‌ ఫిడ్‌ స్టిల్‌ మాటల్లో. కొంతమంది (స్త్రీలు మగవాళ్లతో వాళ్ల పనుల్లోనే పోటీ పడటానికి ప్రయత్నిస్తారు. అందులో కొంత గట్టివాళ్లు (ప్రతి విషయములోనూూ, చివరికి చేసుకొనే బల్బుల దగ్గరనుంచీ మగవాళ్లను గుడ్డిగా అనుకరించటానికి అవస్టపడతారు. ఏ వికృత స్వరూపాన్నైనా చూడటానికి మసం ఆకర్షితులమైనట్టే, ఈ స్త్రీలపట్ల కూడా ఆకర్షితులమవటంలో ఆశ్చర్యం లేదు. అందునా, వాళ్లకంచపే అధికన్టాయిలో వున్న మగవాళ్షను చూసి అనుకరించే స్త్రీలంటే మరీ (ప్రత్యేకత!

అమెరికాలో 'స్రీవైద్యులంంట 'పెచ్చుమీరిన ద్వేషం ఒక అంటువ్యాధి లాగా దేశం అంతా (ప్రబలిన పద్ధతి చూస్తే దానికీ యూరప్‌లోని ఇతర దేశాలకీ పోరికే కనిపించదు. దీనికి కారణం ఒకటి, వైద్యవృత్తిలో (ప్రవేశించటానికి కొంతమంది (స్త్రీలు సుముఖత ? చూపటం, రెండు, అమెరికాలోలాగా బలమై న ఫెమినిస్ట్‌ ఉద్యమం యూరపలో లేకపోవటం. (అమెరికా వైద్యవృత్తిలో స్త్రీం ప్రవేశానిక్కీ సంఘటితమై న స్తీ ఉద్యమానికీ ముడిపెట్టడంలో. మగ డాక్షర్ల పాఠపాటేమీ లేదు). మూడు, అప్పటికే యూరపలో వైద్యవృత్తి స్థిరంగా నిలబడటం, పోటీకి భయపడకపోవటం.

ఎక్కడో ఒక్క స్త్రీ ఒకవేళ “రెగ్యులర్‌” వైద్య పారశాలల్లో అడుగుపెట్టడం సాధించిన్నా ఆమె జీవితం నిరంతరం సమన్యలమయంగా ఉండేది. మొదట తోటి మగ విద్యార్థులనుంచి లౌంగికపరమై న వేధింపులు ఎదుర్కోవలసి వచ్చేది. అనాటమీ క్లానులో (స్త్రీలుంటే (ప్రొఫెసర్‌ విషయం చర్చించటానికి నిరాకఠించేవాడు.

వశే మంగత్రజాలం డాక్షర్హదా = మంత్రసామలదా

1848లో పేరుపాందిన (ప్రసవ సంబంధమై న (గంధం ఒకదాని ప్రకారం స్రీ లతల మేధస్సు విషయంలో అతిచిన్నదయినా (ప్రేమకు మాసం పనికొచ్చేంత పెద్దది” మెదడుకు సంబంధించిన ఎటువంటి షనైనా స్త్రీల జననాంగాలమీద దు(ష్పబావాన్ని కలిగిస్తాయని ప్రచారం చేసే 'గొప్ప' గెనకాలజికల్‌ సిద్దాంతాలు మామూలే. శిక్షణ పూర్తయిన (స్తీ డాక్టరు కావటానికి ఇంకొన్ని అవరోధాలుండేవి. ఆస్పత్రులలో స్త్రీలకు (ప్రవేశం లేదు. ఉన్నా అనుభవం కోసం కొన్ని విభాగాలలో బాధ్యత తీసుకుని చేసే ఇంటర్న్‌ షీప్‌లు స్త్రీల కిచ్చేవారు కాదు. చివరికెలాగో వైద్యం (ప్రారంభించినా తోటి “రెగ్యులర్‌* డాక్టర్‌ సోదరులు వాళ్ల దగ్గరికొచ్చే కేసుల్ని అవసరమైనా (స్త్రీల దగ్గరికి పంపేవారు కాదు. వాళ్ల వైద్య సంఘాల్లో స్తీంను చేరనిచ్చేవారు కాదు.

అందుకే 19వ శతాబ్దం చివరిలో (ప్రజారోగ్య ఉద్యమం నేపధ్యం నుంచి తమను వేరుచేసుకుంటూ “గౌరవనీయత” సాధించటానికి “స్త్రీల ఆరోగ్య ఉద్యమరి (ప్రారంభ మవటం ఒక్షపు ఆశ్చర్యాన్ని, ఇంకొక్టైపు విచారాన్ని కలిగిస్తుంది.

ెద్య కళాశాలల్లోని విభాగాలనుంచి, అంతకుముందు బయటి వెద్యళావల్లో సభ్యులైన (స్త్రీలందరూ ఏరివేయబడ్డారు. స్త్రీలు మం(తసానితనం మానివేయాలన్మీ (ప్రసవ సంబంధమైన సమస్యల్ని చూసుకునే వాళ్లందరూ “పూర్తి ెద్యశిక్షణ' పాందాలనీ డిమాండ్‌. చేసిన “రెగ్యులర్‌” డాక్షర్హ గుంపులో ఎలిజబెత్‌ బ్లాక్‌వెల్‌ వంటి స్తీ నాయకులూ ఉన్నారు. అయిన్నా అప్పటికీ “రెగ్యులర్‌ * డాక్టర్లు 'శాస్తీయ అవగాహన'లో చిన్న శాఖల వైద్యులు, (ప్రజావెద్యులకంటే ఏవిధంగానూ మెరుగు కాలేదు.

దీన్నర్టం చేసుకోవటానికి మనకున్న ఒకే ఒక వివరణల్లా, వైద్యశిక్షణ పాందటానికి (ప్రయత్నించిన స్త్రీలందరూ మధ్యతరగతి వాళ్లు అయి వుండవచ్చని. వాళ్లకు అడే వర్షానికి చెందిన రెగ్యులర్‌ డాక్షర్ణతో కలవటం, కింది వర్షాలకు చెందిన స్త్రీ వైద్యులతో లేదా చిన్నశాభల వైద్యులతో (అంతకుముందు రాడికల్‌ ఉద్యమం) కలవటం కంపే నులభతరం అయి ఉంటుంది.

కొందరు స్త్రీలు ఒక పక్షం నుంచి ఇంకొక పక్షానికి మారటాన్ని సులభతరం చేసిన కారణం మరొకటి కూడా ఉండచు అది, సాధారణంగా పట్టణాల్లో వైద్యంచే సే సామాన్య స్త్రీలు బయటినుంచి వచ్చినవాళ్లు కావటం (అదే సమయంలో కీంది వర్గాల (స్త్రీలు ఫ్యాక్టరీలలో చేరటం, మధ్య వర్గాలవాళ్లు విక్టోరియన్‌ గృహిణీత్వంలో స్థిరపడటం జరిగింది. అన్నివర్గాల శ్రీలు కలిసి ఉద్యమం నిర్మించే అవకాశాలేమైైనా ఉన్నా అవి ఈ మార్పుతో అడుగంటిపోయాయి). మొత్తానికి మనం ఇచ్చే సంజాయిషీ ఏదైనా

చరిత్రగతిలో గతించిన స్రీ వెద్యశాస్రం 3వ్‌ జరిగింది మాతం అదే. మధ్యతరగతి (స్త్రీలు పురుష వైద్య (ప్రపంచంమీద దాడిని ఆపేయడం, అప్పుడే పుట్టుకొస్తున్న వైద్య వృత్తి విధించిన నిబంధనలన్నీ మౌనంగా అంగీకరించటం ఒక్కటే చివరికి మిగిలింది. “వృత్తి” సాధించిన విజయం

ఇప్పటికీ "రెళ్యలర్‌" డాక్టర్లు 'వెద్యరంగం' మీద ఆధిపత్యం వూర్తిగా సాధించే పరిస్టితిలో లేరు. వాళ్లకు ఒక ప్రత్యేకమై న విజ్ఞానమూ లేదు విశిష్టమైన 'వెద్య పరిస్థితులు తెలుసని చెప్పుకొనే పరిస్టితి లేదు సాంకేతిక విషయాల్లో ఉన్నతులని చెప్పుకుని ఏ వృత్తిలో నైనా ఆధిపత్యం సాధించగలగటం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు. ఒక వృత్తి గుర్తింపుకు రావాలంటే, అందులో కొందరు “మేం నిపుణులం' అని డబ్బా కొట్టుకుంటే నరిపోదు. అందులో సభ్యులను, వార్శివద్య ఆచరణను నియంథత్రించలోే చబ్చాలను రూపాందించగలిగే సామర్ట్యం ఆ (గూపుకుండాలి. ఆలా అయితే, ఇక వారి ఆధిపత్యానికి తిరుగు ఉండదు. బయటనుంచి ఎవరి జోక్యం ఉండదు అయితే అటువంటి, సంపూర్హమైన హోదాను ఒక (గ్రూపు ఎలా సాధించగలుగుతుంది? సామాబిక శాస్త్రవేత్త ఎలియట్‌. (ఫైడ్‌సన్‌ మాటల్లో 1

“సమాజంలో ఏ వృత్తయినా, వారి పనికి ఒక (ప్రత్యేక విలువ ఉందని నమ్మే అధిక వర్షాలు కొన్నింటి రక్షణ, ఆశయాల మూలంగా ఒక హూదాని సాధించుకుని వారి స్థానాన్ని నిలుపుకుంటుంది . ఇంకొక రకంగా చెప్పాలంటే పాలక వర్గాలు సృష్టించేవే వృత్తులు. 'వెద్యవృత్తి ని స్టాపించబానికి “రెగ్యులర్‌ ' డాక్షర్హకు అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా పాలకవర్గాల పోషణ అవసరమయింది.

కాని, ఒకే సమయంలో సైన్సు, పాలకవర్గాల పోషణ - రెండు లభ్యమవటం (ఈ శతాబ్దం మొదచ్లో) “ంన్యులర్‌ "ల అదృష్టమనే అనుకోవాలి. (ఫెంచ్‌ శా(స్త్రీయవేత్తలు అందులో మరీ ముఖ్యంగా జర్మన్‌ శాస్తీయవేత్తల పుణ్యమా అని అంటువ్యాధులను తెచ్చిపెప్టే సూక్ష్మజీవుల (ఆధునిక విజ్ఞానం ఈ సిద్దాంతాన్ని మాత్రమే నమ్ముతుంది) గురించి జర్క్‌ సిద్దాంతం అని ఒక కొత్త చర్చ (ప్రారంభమయింది. మానవ చర్మితలో మొదటిసారి జబ్బులను అరికట్టడానికి, నశింపనచేయటానికి ఒక వివేక వంతమైన పునాది వేయబడింది. ఆమెరికాలో వీధివీధినా ఉన్న డాక్షర్డు ఇంకా “శరీర తత్త్వాల” (11300013) గురించి మాట్టాడుత్తూ కాలమిల్‌ డోసులతో జనాన్ని ముంచెత్తుతున్న సందర్భంలో ైద్యరంగాలలో ఉన్నత వర్షం (61160) జర్మన్‌ విశ్వ విద్యాలయంలో కొత్త సైన్సు గురించి గిక్షణ పొందుతోంది. వాళ్లు కొత్తగా పుంజుకున్న ఉత్పావాంతో అమెరికాకి తిరిగొచ్చారు.

వెళ మంత్రజాలం దాక్షరదో = మంత్రసానులదా అలా శిక్షణ పాందిన డాక్టర్లు కొంతమంది ఇతర స్థానిక దాతల సహాయంతో 1893లో జాన్‌ హాప్‌కిన్స్‌ అనేచోట అమెరికన్‌ - జర్మన్‌ పద్దతిలో ఒక వైద్య పారశాలను (ప్రారంభించారు.

పార్యాంశాలకు సంబంధించినంతవరకూ హాప్‌కిన్స్‌లో జరిగిన కొత్త విషయం (1000742609) సెన్సు పారాలతో పాటు (పయోగళాలల్లో జరిగే (ప్రయోగాలను కూడా కలపటం. ఆసుపషతులలో వైద్య శిక్షణలను మరింత విస్తృతం చేయటం. ఇవికాక్క వివిధ భాగాలలో పూర్తి గంటలు పనిచేసే (|] 606) టీచర్లను నియమించటం, పరిశోధనకు (ప్రాముఖ్యత నివ్వటం, చెద్య పాఠశాలను సంపూర్త విశ్వవిద్యాలయాలకి అనుబంధం చేయటం వంటి ఇతర రకాల మార్పులు కూడా జరిగాయి. జాన్‌ హాప్‌కీన్స్‌ వైద్య బోధనా పద్దతుల్లో కొత్త విషయాల్ని ప్రవేశపెట్టింది. నాలుగు సంవత్సరాలు కళాళాలల్లో శిక్షణ పాందిన తర్వాత వైద్య పారశాలల్లో నాలుగు సంవత్సరాల శిక్షణ తీసుకోవాలి. అందులో కింది వర్గాల విద్యార్థుల్ని రానిచ్చే ప్రసక్తి కాని అట్లూ వాళ్లకిచ్చే అవకాశం కానీ ఉండవనేది చెప్పే అవసరమే లేదు.

ఈలోపల (ప్రపంచం మొత్తంలో ఉన్న పారిశ్రామిక దేశాలతో అ(గ్రనాయకత్వం వహించే స్థాయికి అమెరికా చేరుకుంది. నూనె, బొగ్గు వంటి వనరులతో అమెరికన్‌ కార్మికుల్ని దోపిడీ చేయడంతో కూడపెబ్టిన ధన నిక్షేపాలు దేశాన్ని పెద్ద స్మామాజ్యం చేసిపెట్టాయి. అమెరికన్‌ చర్మితలో మొట్టమొదటిసారి, భారీ ధన నిల్వలు మూలంగా “పరోపకారంి సంక్షేమం సంఘటిత నిర్మాణ రూపాలతో చేపట్టటం జరిగింది. అంటే దీనర్టం దేశంలోని పాంఘిక్క సాంస్కృతిక రాజకీయ అంశాలలో పాలక వర్గాలు జోక్యం చేసుకోగలిగే అవకాశం ఏర్పడింది. నిరంతరం జోక్యం కలిగించుకోవటానికీ అనువుగా వుండేందుకు 20వ శతాబ్దం మొదటీ దశాబ్దంలోనే రాక్‌ఫెల్లర్‌, కార్నెగీ సంస్తలు పుట్టుకొచ్చాయి. వాళ్ల ఎజెండాలో అతి ముఖ్యమైన అంశం వెద్య రంగంలో మార్పుల్ని తీసుకు రావటం, శాస్తీయమై న గౌరవనీయమై న అమెరికన్‌ మెడికల్‌ వృత్తిని సృష్టించటం.

సహజంగానే ఈ సంస్థలు “రెగ్యులర్‌” డాక్షర్లలో ఉన్నతుల్ని ఎంపక చేసుకొని వారిని పనిలో పెట్టుబడి పెళ్టుడానికి (ప్రారంభించాయి (ఈ డాక్షర్లలో చాలావరకు పాలక వర్గాలకు చెందినవాళ్లు అందరూ విశ్వవిద్యాలయాల్లో శిక్షణ పాందిన మర్యాదస్తులు, "పెద్దమనుషులే). సంస్థల నుంచి వైద్య పారశాలల్లోకొచ్చే డబ్బు 1903లో (ప్రారంభమై (క్రమంగా లక్షలు, కోట్లకు పెరిగింది. కానీ ఈ సంస్థలు పెష్టే నిబంధనలు కొన్ని ఉండేవి. జాన్‌ హాపకిన్స్‌ నమూనాకి కట్టుబడి వుండాలి, కనీసం దానికి దగ్గరగా నయినా వుండాలి.

చరిత్రగతిలో గతించిన స్రీ వెద్యశాన్తం వె? ఈ విషయం అందరికీ తలియచేసేందుకు కార్నెగీ సంస్థ తరపున ఎ(బహామ్‌ సప్లెక్స్‌నర్‌ అనే (వతినిధిని, హార్వర్డ్‌ నుంచి డబ్బు చేసుకునేందుకు పెట్టుకున్న చిన్న చిన్న బోధనాశాలల వరకు దేశంలో నలుమూలలా ఉన్న వెద్యసంస్థలకు పంపారు. ఒంటిచేతిమీద ఎ(బహామ్‌ పైక, సనర్‌ ఏ పాఠశాలలకు ధన సహాయం చేయాలో నిర్ణయించాడు. పెద్దవీ కొంచెం మంచివీ అనుకున్న వాటికి (అంటే అప్పటికీ కొంత డబ్బు పెట్టుబడి సెట్టి, కార్నెగీ విధించిన నిబంధనల్ని అమలు చేయగల శక్తి గలవి) సంస్థ తరపున పెద్ద మొత్తాల్లో (గ్రాంటబినివ్వటానికి వాస్టైానం చేయబడింది. అందరికంటే అదృష్టవంతులు హార్వర్డ్‌ స్కూల్‌. 1907లో హార్వర్డ్‌ అధ్యక్షుడు సగర్వంగా చెప్పాడు యా “ఎద్య పొరశాలలకు మనం మరంత ధనసహాయం సమకూర్చాలంటే మొదట వెద్య బోధనను మెరుగుపర్భాలి సెక్‌, ఎనర్‌ దృష్టిలో చిన్నతరహా బోధనాంశాలు, ముఖ్యంగా నలజాతులకు స్త్రీలకు (ప్రత్యేకంగా నిరీశించబడ పారశాలలకు ధనసహాయం చేసి రక్షణ ళం వో వ ళా వ్‌ కల్పించాల్సిన అవసరం లేదు. అవి అలాగే కొనసాగుతూ తమ పరిస్థితులను తీవ్రంగా గర్లిస్తూ, పనికి రానివిగా చిత్రించే సెక్‌, ఎనర్‌ నివేదికను ఎదుర్కోవటమై నా చేయాలి లేదా అ కా పొరశాలలు మూసివేయడమన్నా చేయాలి తప్ప వాటికి మరో మార్గం లేకుండాపోయింది. 1910లో (ప్రచురించబడిన స్లెక్‌, ఎనర్‌ నివేదిక అమెరికన్‌ వైద్య వ్యవస్తకు కారె గీ రాక్‌ఫెల్లర్‌ సంస్టలిచ్చిన చివరి హెచ్చరిక. ఆ దెబ్బతో ఎన్నో బోధనాశాలలు లు డా మూతపడిపోయినాయి. అందులో ఆరు నల్లజాతివాళ్ల కోసం నడపబడీినవి. అథిక శాతం స్రీలను స్వేచ్చగా చేరనిచ్చిన “అక్రమ బోధనశాలలు. ఎంతో పెట్టుబడి ఐర్చులతో కూడుకొని ద్త్‌ర్తకాలం పాయి కొనసాగాల్సిన విశ్వవిద్యాలయ శిక్షణా పద్ధతిగా, ఒక ఉన్నతస్థాయి విద్యగా వైద్యం సిరపడటానికి తిరుగు లేకుండా పోయింది. వెద్య విజ్ఞానం ళు ఈ ళు మెటా ర! అంతకంతకూ పెరిగేకొద్ది శిక్షణాకాలాన్ని మరింత పొడీగించాల్సి రావటం అవసర ౦దన్నమాట తిరుగులేని నిజం. కాని అధిక సంఖ్యలో ఉన్న సామాన్య వైద్యులకు “అక్రమ” డాక్షర్లకు మాతం ఈ శిక్షణకు అవకాళాన్నిచ్చే ఉద్దేశం సెక్‌, నర్‌ కు కాని, సంస్థలకు కానీ ఏ కోశానా లేదు. లేకపోగా నల్ల జాతీయులు అధిక సంభ్యాక్షులెన స్రీలు తెల్లవారిలో డబ్బులేనివారికి వైద్య వ్యవస్థ తలుపులు శాశ్వతంగా మూసివేయబడ్డాయి. (స్టక్స్‌నర్‌ తన నివేదికలో ఒక మూర్చ విద్యార్థో, కళ్లు మూసుకుపోయిన గుమాస్తానో ఎక్కడైనా సందు చేసుకొని వెద్య శిక్షణ కోసం జొర బడతారేమోనని దు ఇం వెలిబుచ్చాడు.) వెద్యం తెల్లజాతి మధ్యతరగతికి చెందిన మగవాడి పనిగా స్థిరపడింది. కాని ఇది ఒక “పని' మాత్రమే కాదు. చివరికి ఒక పెద్ద వృత్తిగా విలదొక్కుకున్నది.

38 మందటత్రజాలం డాక్షర్తడా - మం[తసానులదా ఇంకా స్పష్టంగా చెప్పా లంటే సామాన్య వైద్యులలో ఒక భాగం అయిన “రెగ్యులర్‌” డాక్షర్లీ ఇప్పుడు నూతన ద్య వృత్తికి ఎన్నెముకలు. ఈ విజయం వాళ్ల ఫ్తి సామర్థ్యాలకు సంబంధించినది కాదు. స్లెక్సొనర్‌ నివేదికను సమర్ధించగానే వీధివీధినా పడివున్న “రెగ్యులర్‌ ' డాక్టర్‌ లకు వైద్యశాస్త్రం గురించి అయిన జ్ఞానోదయమేమీ లేదు. కాని వాళ్లు సాధించిందల్లా సైన్సు గురించిన ఒక అభూతకల్పన మ్యాతమే. ల డాక్షర్గకు పుట్టుకనిచ్చిన “అక్రమ' పాఠశాలలపై స్లెక్స్‌నర్‌ దుమ్మెత్తి పోస్తే వాళ్లకు జరిగిన నష్టమేమిటి? శాస్త్రీయ సంస్కరణలకు అ(గస్టానాన నిల్చివున్న అమెరికన్‌ మెడికల్‌ అసోసియేషన్‌లో వాళ్లు మాతం సభ్యులు కారా? కొంతమంది విదేశీ శాస్తజ్ఞులు, తూర్పుదేశాల సంస్థల పుణ్యమా అని డాక్టర్‌ “సెన్సు మనిషి గా రూపాంతరం పాండాడు. ఈ రూపాంతరం విమర్శకీ, నియంత్రణకీ అన్నిరకాల పోటీలకు అతీతం. మం(త్రసానులను చట్టు విరుద్దం చేయటం

ఒక రాష్ట్రం తరువాత ఒకటిగా ప్రతిచోట వైద్యం (ప్టీసు చేయటానికి డాక్షర్తరు గుత్తాధిపత్యాన్నిస్తూ కఠినమైన కొత్త లౌసెన్సింగ్‌ చట్టాలు తీసుకురాబడినాయి. ఇక బయటికి గెంటీవేయటానికి మిగిరిందల్లా (పజావైద్యానికి చివరి ఆధారాలయిన మంతసానులు మామే 1010లో అయిన (ప్రసవాలలో 50 శాతం వరఎ మం(తసానులు చేసినవే. వాళ్లల్లో అధికభాగం బయటీ (ప్రాంతాలనుంచి వచ్చిన నల్లజాతి వాళ్లు, కార్మిక వర్గాల వాళ్లే. కొత్తగా పుట్టుకొస్తున్న (ప్రసవ నిపుణులుకు ఈ పరిస్థితిని సహించబం అసాధ్యమై నది. ఒక కారణం, మంథతసాని సహాయం తీసుకున్న ప్రతి కింది వర్గం స్త్రీ - _వెద్య శిక్షణ, పరిశోధనల చేతుల్లో నుంచి జారిపోయిన కేసు కావటం “ప్రసవ బోధనాంశాలు గా పనికొచ్చే కింది వర్గాల వనరులు మూర్షులెన మం్యతసానుల చేతుల్లో వృధా అయిపోవడం "రెండవ కారణం. ఇవన్నీ కాక్క పేద స్త్రీలు సంవత్సరానికి దాదాపు 50 లక్షలు (5 మిలియన్లు) రొక్కం మం్యతసానులకు ధారపోయటం మరొక ముఖ్యాంశం. లేకపోతే ఈ డబ్బు “ప్రాఫెషనల్స్స్‌'కి దక్కేది కదా మరి!

కాని ప్రసవ నిపుణులు మం[తసానులమీద బహిరంగంగా దాడి (ప్రకటించినపుడు “సెన్సు' 'సంస్కరణ'ిలను ఆయుధాలుగా చేసుకున్నారు. మంతసానులమీద అతి మురికి మనుషులు, మూర్చులుు అసమర్జులు అనే ముద్ర పడింది. 'ప్యూరపెరల్‌ సెప్పిస్‌ అని (ప్రసవ సమయంలో వచ్చే ఇన్‌ ఫెక్టన్‌లు, నియోనేటల్‌ ఆప్‌ధాల్మియా అని తల్లిదండ్రులకు గనోరియా ఉండే బిడ్డకొచ్చే గుడ్డితనం వంటి సమస్యలెద్దురెతే వాటికి మం(తసానులే కారణం అని ప్రత్యేకించి ఆరోపణ చేసేవారు. ఎక్కువ చదువుకోని

చరిత్రగతిలో గతించిన స్రీ _వెద్యశాన్త్రం 39 మంగతసానయినా సులభ పద్ధతులతో (ఇన్‌ ఫెక్షన్లు రాకుండా చేతులు ష్మభం చేసుకొని (ప్రసవం చేయటం, గుడ్డితనం రాకుండా కళ్లల్లో చుక్కలు వేయటం) నివారించగలిగే సమస్యలు అవి. సామాన్య జనానికీ పనికొచ్చే (ప్రసవ నిపుణత వృత్తి ఈ సమస్యకు నిజంగా పరిష్కారాన్ని ఆలోచించాలంటపే, రోగాల్ని నివారించే సులభ పద్ధతుల్ని మంత్రసానులందరికీ నేర్పి ంచటమే మార్గం. ఇంగ్గండులో, జర్మనీలో, ఇతర యూరోపయన్‌. దేశాలలో జరిగింది కూడా అదే. అక్కడ మం(తసానులకు శిక్షణనిచ్చి స్వతంథమైన వృత్తిగా వారిని నిలబెట్టే కృషి జరిగింది.

కాని, అమెరికన్‌ (ప్రసవ నిపుణులకు అలాంటి బాధ్యత లేవి పల్టులేదు. 1912లో జాన్‌ హాప్‌కిన్స్‌లో ఒక ప్రాఫెసర్‌ చేసిన పరిశోధన ప్రకారం అమెరికన్‌ డాక్టర్లు మంతసానులకంటే అసమర్జులు. పైన చెప్పిన సమస్యల వంటిది డాక్టర్లు నయం చేయగల్లుతారనే నమ్మకం మూటటుంచి, తల్లికీ బిడ్డకు (ప్రాణాంతకమయే సర్టికల్‌ పద్దతుల్ని మూర్చంగా ఉపయోగించటానికి సిద్దపడే వాళ్తనే మాట నిజం. అందుకే, (ప్రసవ చికిత్స విషయంలో చట్టం (ప్రకారం ఎవర్శికనా గుత్తాధికారం ఉండాలంటే అది మం(తసానులకే కానీ, డాక్టర్లకు మాత్రం కాదు. కాని, అధికారం డాక్షర్లకే వుంది. మంతసానుల చేతుల్లో లేదు. వైద్య వ్యవస్థ నుంచి వచ్చే ఒత్తిడిలో ఒక రాష్టం తర్వాత ఒకటిగా - అన్నీ మం(త్రసానితనాన్ని చట్టవిరుద్ధం చేసి, (ప్రసవ చికిత్స బాధ్యత డాక్షర్లకే పరిమితం చేసే చట్టాల్ని తయారు చేసాయి. దీనర్హం శ్రామిక వర్గ (స్రీలకు, పేద (స్త్రీలకు, (ప్రసవ చికిత్స అనే మాసే లేకుండా పోవటం (ఉదాహరణకు వాషేంగ్రన్‌ రాష్ట్రంలో మం(తసానులను నిషేధించే చట్టాలు రూపొందించిన కొద్దికాలం తరా టో ఒక పరిశోధనలో పసిపిల్లల చావుల సంఖ్య పెరిగిందని తెలిసింది. మందతసానుల్ని నిషేధించటంతో కొత్త వెద్య వృత్తిలోని సభ్యులకు ఒకరకమైన పోటీ అంతరించి పోయింది. స్వతం(తంగా వైద్యం చేసుకొన్న దానికి (స్తీలకున్న చివరి స్థానం నుంచి కూడా వారు బలవంతంగా గెంటివేయ బడ్డారు. ఫ్లారెన్స్‌ నైటింగేల్‌

ఆరోగ్య రంగంలో (స్త్రీలకు చివరకు మిగిలిన ఒకే ఒక పని రోగుల సంరక్షణ. ఇప్పటివరకు అది డబ్బు సంపాదించి పెట్టే వృత్తిగా లేదు. రోగ సంరక్షణను ఇప్పుడు వృత్తిగా రూపొందించటం జరిగింది. పంధొమ్మిదవ శతాబ్దం మొదట్లో “నర్స్‌” అంటే, అనారోగ్యంతో ఉన్న పన్లలకో, ఇంట్లో వృడద్దాష్యంలో ఉన్నవాళ్ల సంరక్షణ చేసే స్త్రీ అని అర్ధం. అప్పట్లో నర్భులను నియమించిన ఆస్ప(తులున్నా, అక్కడ "పేదరికంతో

శ మంత్రజాలం డాక్షర్హడా = మంద్రసానులదా బాధపడ్డ్తూ చావు దగ్గర పడ్డవాళ్తకు నామమ్మాతమై న సంరక్షణ కల్పించేవారు. చరిత్ర (ప్రకారం, ఆసృ(తులలో నర్చులుకు మంచి పేరు లేడు వాళ్లు తాగుడు, వ్యభిచారం, దొంగతనం లాంటి లక్షణాలున్నవాళ్లు. ఆస్ప(తులలో పరిస్టితులు కూడా దారుణంగా వుండేవి. 1870లలో ఒక కమిటీ న్యూయార్ములోని “బెల్‌ వ్యూ ఆస్పత్రి అంతా వెతికినా ఒక సబ్బు బిళ్ల దొరకలేదని తమ దర్యాప్త నివేదికలో రాసింది.

“రోగుల సంరక్షణ ఒక పనిగా (స్త్రీలను ఆకర్షించకపోయినా కనీసం స్తీ సంస్కర్తలను ఆకర్షించింది. ఆస్పతులలో సంరక్షణను మెరుగుపరచాలంట ముందు “రోగుల సంరక్టణ'ను బాగుచేయాలి. సంరక్షణను అటి డాక్షర్డు, ఇటు “మంచి కీలవంతులన” స్త్రీలు అంగీకరం దాలంటే దానికీ ఒక కొత్త రూపునివ్వాలి [క్రిమియన్‌ యుద్ధసమయంలో యుద్ద రంగంలోని ఆస్పతులలో అంతకుముందు క్యాంపులలో పనిచేసే నర్సులను తొలగించి వారి స్థానంలో (క్రమశిక్షగా, గంభీరత కలిగిన మధ్యతరగతి (స్త్రీలను నియమించి నర్చింగ్‌లో పూర్తి మార్పులు తీసుకొని వచ్చింది వ్లారెన్స్‌ నైబింగేల్‌. అమెరికాలో అంతర్యుద్ధం తర్వాతయూనియన్‌ ఆస్ప్మతులలో కొత్తతరహా నర్భులను ప్రవేశపెట్టింది

య వా టు డారాతియా డిక్‌ అనే అమెరికన్‌ ఆస్ప[తుఅ సంస్కర్త.

“చేతిలో దీపంతో కదిలే (స్త్రీగా ఈ కొత్త నర్చు, గాయపడ్డ వాళ్లకు నిరంతరం "సేవలు చేసే వ్యక్తిగా జనం ఊహల్లో స్థిరపడిపోయింది (క్రిమియన్‌ యుద్దం తదనంతరం

స తం నా నళ] య | గప మే స్త (నా ల్యూ న్‌ ల మం జ్ర మ్‌... పయ. క వ్ద త నహ బా ్ష | గ |) యైనా క్ష. ” టాం ॥ క నో చన ని ౪ "| 1 దసరా ననా .. [ శిక్షణ పొందిన నర్చు

చరిత్రగతిలో గతించిన ప్రీవెర్యాగ్రం తే ఇంగ్గండులోన్తూ అంతర్యుద్ధం తర్వాత అమెరికాలోనూ నర్చింగ్‌ శిక్షణాశాలలు రూపు దిద్దుకోవడం మొదలయింది. వెద్య విద్యా విధానం అవసరాలను తీర్చేందుకు ఆస్ప(తుల సంఖ్య కూడా పెరగటం (ప్రారంభమయింది. వైద్య విద్యార్థులు ణిక్షం పాందటూనికి ఆస్ప్యతులవనసరమై నాయి. మంచి ఆస్ప్మతులలో డాక్టర్లు శిక్షణ పాందటానికి మంచి నర్వులు అవసరమై నారు.

నిజానికి, మొట్టమొదట్లో అమెరికన్‌ నర్చింగ్‌ శిక్షశాశాలలు అధిక వర్గాల స్త్రీలను విద్యార్థులుగా చేర్చుకోవటం (ప్రారంభించాయి. బెల్‌ వ్యూ పారశాలలో మొదట క్లాసు పావనం చేసిన (స్తీ మిస్‌ యుఫీమియా వాన్‌ రెన్‌ సెలియార్‌ అన్మి న్యూయార్‌లో పురాతనమైన ఉన్నత వంశానికి చెందినామె.

ళా

జూన్‌ హాప్‌కిన్స్‌ విశ్వవిద్యాలయ ఆన్పథతిలో నర్చులకు శిక్షణ నిచ్చిన ఇసబెల్‌ హామీటన్‌ గురించి పెద్ద డాక్షరు ఒకాయన చేసిన ఫిర్యాదు ః “ఉన్నత వర్గాల విద్యార్థులను ఎంపిక చేయటంలో మిస్‌ హామ్‌టన్‌ మంచి విజయం సాధించింది. కాని దురదృష్టవశాత్తు ఆమె వాళ్ల అందచందాల్ని మాత్రమే చూస్తోంది, దీనితో అక్కడ పనిచేసే సిబ్బంది పరిస్థితి ఘోరంగా తయారవుతోంది.”

నర్చింగ్‌ ను ఒక వృత్తిగా రూపుదిద్దిన (స్తీలవరో కొంత లోతుగా పరిశీలించాలి. విక్షోరియన్‌ కాలంలో అధిక వర్షాల సస్త్రీలదుర్కొన్న అణచివేతకు ఫలితమే ఈరోజు మనకున్న నర్పింగ్‌ వృత్తి. డొారాతియాడిక్స్‌ బాగా డబ్బున్న వంశానికి వారసురాలు. ఫ్లారెన్స్‌ నైటింగేల్‌, అమెరికాలో మొట్టమొదటి ఫ్లారెన్స్‌ నైటింగేల్‌ పద్దతిలో నర్సింగ్‌. స్కూలు స్టాపించటానికి కారణమై న లూయిసా ఘాయిలర్‌ లిద్దరూ ఉన్నత వంశాలకు చెందినవాన్లే, విక్టోరియన్‌ (స్త్రీత్వం (14) 1004) బలవంతంగా నెత్తిన రుద్దే విరామం (1ఈంళూం) మంచి తప్పించుకు పోయినవాళ్లు. వాళ్లిద్దరూ కూడా ముపషృయ్యో పడీలో పడి ఇక ఎప్పటికీ అవివాహి తులుగానే మిగిలిపోతారేమోననే సందేహం తీరేంతవరకూ సంస్కరణ కార్యక్రమాల్ని (ప్రారంభించలేదు. వాళ్ల వర్గానికి చెందిన (స్త్రీలు అందరూ అంగీకరించే పద్దతిలో వాళ్ల శక్తుల్ని వినియోగించాలంటే రోగుల సంరక్షణ కంటే మంచి వ్యాపకం ఉండదనుకున్నారు.

నెటింగేల్‌, ఆమె తర్వాతి శిష్యులు కూడా వాళ్ల వర్గాలకుండే పక్షప్రాతాలను సర్ఫింగ్‌ శిక్షణ పెన చెరగని ముద్రగా వేసి వెళ్లారు. ఈ శిక్షణలో నిపుణత కంటే శీలానికి (ప్రవర్తనకి ఎక్కువ (ప్రాధాన్యత నివ్వటం జరిగింది. చివరికి నైటింగేల్‌ నర్స్‌, పిల్లల్ని కనే

వై మంగత్రజాలం డాక్షర్హడా = మంత్రపానులదా బాధ్యతల్నించి తప్పించుకుని ఇంటినుంచి ఆస్పతతికి తరరించబడిన ఆదర్శ (స్రీమూర్తి ఆమె డాక్షరు దగ్గర పూర్తి న్నమతతో మెసిలే భార్య పాతను నిర్వహి ంచేది. రోగికి మాం ఆమె త్యాగమూర్తి అయిన తల్లిగా రూపం ధరించేది. తోటి సహోద్యోగులకు ఇంట్లో పనిమనుషుల మీద అజమాయిషీ చేసే మానేజర్‌ పద్దతిలో ఒక (ప్రక్క దయగా ఉంటూనే కరినమై న [క్రమశిక్షణను పాటించేది,

కాని, “చేతిలో దీపంతో కదలాడే (స్త్రీగా ఎంత ఆకర్షణీయమైన రూపం ఉన్నా యదార్టంలో నర్స్‌ పని చాలావరకు అతి తక్కువ జీతంతో, ఎక్కువ పని భారంతో చేసే ఇంటీపనికి మరో పేరు మ్మాతమే. ఎక్కువ కాలం గడవకముందే నర్చింగ్‌ పొరశాలలు అధిక శాతం, కార్మిక వర్గాల నుంచి తక్కువ స్టాయి మధ్యతరగతి వర్గాల నుంచి విద్యార్థినులను ఆకర్షించటం మొదలయింది. వారికి కర్మాగారాల్లోనూ, గుమాస్తాలుగానూ తప్ప వేరేపనులు దొరికే అవకాశం ఎటూ లేదు. ఆయినానరి, ంగ్‌ బోధనల సిద్దాంతాలు ఏమా(తం మారలేదు. డిక్షణనిచ్చేవాళ్లు అప్పటికీ ఉన్నత, మధ్య తరగతి వాళ్లే కావటం

హు ళు ళు దీనికి కారణం. మార్చంటూ జరిగితే, అది నర్చ్‌లను మరింత మంచి “నడవడిక, “శీలం (0%౫జ6167) కల వాళ్లుగా తయారు చేయటానికి అధిక వర్గాల విలువర్ని వారి నెత్తిన రుదటానికి (ఈః శతాబంలో కార్మిక వర్షం స్రీంపై అధిక వరాల విలువలు రుదినట్లు) ళు యలు ష్‌ వీ టా ్నో. నా! ళా

తీవ్రంగా కృషిజరగటమే. ఉదాహరణకు "టీని సుకుమారంగా కెటిల్‌ నుంచి పోయటం, కళల్ని చి(తలేఖనాన్ని అభినందించడం వంటి అగ్రతరగతి అలవాట్లను నర్సులకు నేర్పించేవారు. ఇప్పటికీ వాళ్లకు నడుము అందంగా కనిపించటానిక్తి నడుము బెల్టులు పెట్టుకుని (గర్‌ డిల్స్‌ అనేవాళ్లు) ముఖానికి మేకప్‌ వేసుకుని “ఉన్నత' కుల స్త్రీల (ప్రవర్తన ననుకరించటాన్ని నరులకు నేర్పించటం కొనసాగుతోంది.

కానినైటింగేల్‌ నర్ఫంకే “ఉన్నత తరగతి' (స్త్రీత్వాన్ని కింది వర్గం మీద రుద్దడానికి గుర్తు మ్యాతమే కాదు. విక్టోరియన్‌ సమాజం సెక్సిస్ట్‌ ధోరణిలో నిర్వచించిన ఉత్తమ “స్తీ” లక్షణాలు మూర్తీభవించిన వ్యక్తి కూడా. మాతృత్వం తర్వాత అంత ముఖ్యమై న స్టానాన్ని కలిగి (స్త్రీల స్వభావానికి తగినదిగా నర్చింగ్‌ వృత్తి కనుక్కున్న పెద్దమనుషులు సూత్రీకరించారు. పరీక్షలు, లౌసెన్సింగ్‌. పద్దతిలో నర్ఫింగ్‌ నమూనాను కూడా వెద్య వృత్తిలాగే తయారు చేయాలని కొంతమంది ఇరీమ. నర్పులు కోరారు. దానికి నైటింగేల్‌, “తల్జుల్ని పరీక్షలకి ఎలా గురి చేయలేమో అలాగే నర్వులి 1 కూడా రిజిక్టరు మెలా న! వ! జ లు చేయటం పరీక్షించటం అసాధ్యంో అని సమాధానం ఇచ్చింది. దాదాపు 100 సంవత్సరాల తర్వాత నర్సింగ్‌ చరిత రాసిన విక్టర్‌ రాబిన్‌ సన్‌, “స్తీ అంటే స్వతహాగానే

కా క్‌ న చరత"తిలో “తించిన స్రీ వైద్యశాన్రం త్రై ఒక నర్స్‌. ఆమెకు (ప్రకృతే ఉపాధ్యాయిని ' అని రాసింది. (వి. రాబిన్‌ సన్‌, ఎం.డి. తెల్ల టోప్‌లు - నర్చిం్‌ వృత్తాంతం) నెచిలేల్‌ దృష్టిలో (స్త్రీలు న్వతహాగానే నర్పులయ్యారు కానీ, డాక్షర్లు మాతఐ కాలేదు. ఆమె కాలంలో ఉన్న కొద్దిమంది స్తీ డాక్టర్ల గురించి “వాళ్లు ఓలా చ్‌ లు వే న. లొ మశవాళ్లు కావటానికి (ప్రయర్నించారు. కాని మగవాళ్ష కాలిగోటికి కూడా సనమావం కాలేరు” అని రాసింది. నిజానికి పంధొమ్మిదో శతాబ్దంలో వద్పుల నంఖ్య పెకేకొద్దీ స్రీ డాక్షర్త సంఖ్య తష్షతూ వచ్చింది.ఆ టి స్రీలకు వెద; వ్యవస్థలో ఒక శాశ్వతమైన ష్టానం లా ఓ గ్‌ వో హ్‌! ఖు జఅ 6 పీరపడిందిన?మాటు. ఫెమినిస్‌ ఉదమం వైద్యవృత్తి స్థాపనను వ్యతిరేకించినబ్దు, డ్‌ంను రలు చు చి ౬ ఈ నా న మరింత ఆణిచివేసేదా నర్చింగ్‌ వృత్తిని మాతం సవాలు చేయలేదు. విజునికి ఉఇంవాలి శ౮లాబంలో ెమినిస్‌₹ చలి తాం ఇన (క ళా పందామ్మిదో శతాబ్షంల్‌ ఫెవినిస్ట్‌లే నర్స్స్‌/తల్లి (ప్రతిరూపం ఆయిన (స్రత్వాన్ని గొప్ప చేయటం (ప్రారంభించారు. అమెరికన్‌ ఉద్యమం సమానత్వం కోసం పోరాటం మానేసి, ఓటు వాక్కుల సాఠరన కోసం మామే కృషీ చేసించి. ఓటు హక్కు కోసం కొన్నిషార్డు 'స్రీలను వ్యతిరేకించే వికైరియన్‌ సిజ్చాంతపు వాదనల్ని ఉపయోగించడావికి కూడా వాళ్లు సందేహించలేదు. వాళ్ల వాదనల్లో (స్త్రీలకు ఓటు హక్కు ఆవసరం తల్జులునే కాని సమాజంలో సభ్యులూ కాదు. బోస్టన్‌ ఫెమినిస్ట్‌ జూలియా వార్డ్‌ హోవ్‌, “జాతికి మాత స్రీ అసహాయ బాల్యంలో రక్షకురాలు, (ప్రారంభ దశలో టీచర్‌, జాతి సమస్యల గురించి చి ప. నిరంతరం పోరాటం చేసే వ్యక్తి”. ఇంటిని నిలబెట్టది స్రీ కుటింది జీవనావికీ అందాన్ని, హాయినీ కల్చించేది ప్రీ” అంటూ ధాటిగా చెప్పేసింది. ఇట్లా ఆమె రాసినవి చదువుతూ పోతే కకువు రిపంఎతుంది. తా ళటనో్‌ (కీ లాల్‌ ళా ల. నా అం బళళాలర్సి ని రాంకు ఇట అవ్ని వృత్తుల్ని (స్రలకు కూడా (ప్రవశ న్నివ్వాలన్న విషయ వికీ అంతకుముందు తానళల ( జపం భా లేస్‌9 దావా (పాం న్యత విచ్చిన (్రైల ఉద్యమం ఇప్పుడు డాన్ని పు ర్తి” వడిలసింది, చుస హాచ చా ళ్‌ న లేసు ఎంజి? మగవాళ్లలా చిన్న చిన్న లక్ష్యాల కోవం మాతృత్వాన్ని వదిళలేసుకోవటం ఎందుకు? ఆ ఉద్యమంలో సహజంగానే (స్త్రీలను వ్యతిరేకించేదీ, కొద్దిమంది అ(గవర్షాంకు మాత్రమే అందుబాటులో ఉండేదూ "వృత్తి" మీద దాడీ చేయాలనే ఉత్సుకత ఏనాడో నశించిపోయిందవి ఆళి ఉష ఉం రక ఇ ళీ మెంటయమం గో లి ఉలటకిక్స్‌ చెప్పనక్కరలేదు. ఇవన్నీ వదిలేసి సహజంగా (స్త్రీలు విర్వర్తిస్తారనుకునే విధులన్నింటిమీ శాస్త్రాలు చెయ్యటం (ప్రారంభమయింది. ఇంటి చాకిరీని ఒక్క కొత్త విభాగంగా చేపి ఆందం”ా ఇంటి విజ్ఞానం, లేడా డొమె స్టిక్‌ పెన్స్‌ (00౧౭566 వొలంగం9) అవి పీకు న పెట్టారు. వర్పింగ్‌ కు, ఉపాధ్యాయ వృత్తికీ శిక్షణ, విపుణత, అవపరం ఎట్లా అవుతాయో మాతృత్వావికీ అట్లాగే అవసరమని, అదికూడా ఒక పనే" అవి చూపించే ప్రయత్నం మొదలయి౨ది.

జ్యే మంగత్రజాలం డాక్షర్హడా - మంత్రసామలదా ళా

అట్లా (స్త్రీలు వాళ్ల ఇళ్లల్లో పనుల్ని (ప్రాఫెషన్నలెజ్‌ చేయటం (ప్రారంభిస్తే ఇతరులు నర్పింగ్‌, ఉపాధ్యాయ వృత్తి ఆ తర్వాత మెల్లిగా సంఘసేవ (సోషల్‌ వర్‌ గా లాంటి (ప్రొఫెషనల్‌ పనులను ఇంటీ పనులకింద(డొమెస్టిసెజ్‌ ) తీసిపారేసే కృషిమొదలయింది. ఇంటి బయట ఒక స్త్రీగా తనని తాను వ్యక్తం చేసుకోవటానికి ఎంచుకున్న వ్యక్తికి ఈ పనులు సహజంగా ఇంట్లో నిర్వర్తించే బాధ్యతలకు, ఒట్టి పొడిగింపు మ్యాతమే అనిపించేట్టు సులభతరం చేయబడీంది. అట్లాగే ఇంచ్లో గృహిణిగా ఉన్న స్త్రీకి తాను ఒక నర్పుగ్యా ఉపాధ్యాయినిగా, సలహాదారుగా కుటుంబ పరిమితుల్లో మసలుకునేందుకు (ప్రోత్సాహం లభించింది. ఆవిధంగా అంతవరకు మగ ఆడల మధ్య త్మీవంగా వున్న వైరుధ్యాలు పంధామ్మిదో శతాబ్దం మధ్య వరకు అప్పటి "ఫెమినిస్ట్‌ల మూలంగా నీరుకారి పోయినాయి. డాకరుకు నర్ఫు అవసరం!

లు

“రోగుల సంరక్షణ'కు ఎటువంటి భవివ్యత్తు వున్నదని న్నిర్ణయించగలిగే పరిస్టితిలో ఉద్యమం లేదనేది వేరే విషయం. అది ఒక్క వైద్య వృత్తికే చేతనయింది. మొదచ్హా మగ డాక్షర్లకు నైటింగేల్‌ నర్చులంటే ఒక రకమై న అపనమ్మకం ఉండేది. దానికి వైద్య వృత్తిలో దూరటానికి బహుశా స్రీలు చేసే మరొక కుంటేమో ఇద్కి అనే అమమానం కారణం కావచ్చు. నర్చులలో చెక్కుచెదరని నమత త్వరలోనే డాక్షర్లను ముగ్దుల్ని చేసింది. ఈ విషయంలో ఫ్లారెన్స్‌ నైటింగేల్‌ చాలా మూర్చపు పట్టు కలిగి ఉండేది. కొత్తగా శిక్షణ పాందిన నర్చులతో ఆమె [కిమియాలో అడుగుపెట్టినప్పుడు డాక్షర్డు, వాళ్లందరినీ

ళు వ టొ నిర్లక్ష్యం చేశారు. ఆ డాక్షర్లీ మళ్లీ ఆర్హరు జారీచేసే వరకు సైటింగేలు తన నర్చులతో ళం లుగా స్‌. ళు మీలా. వేలాదిమంది రోగులకు, గాయపడ్డ సెనికులకూ సహకరించే ఏ పనిని ముట్టుకోనివ్వలేదు. దీనితో (ప్రభావిత్వులెన డాక్టర్లు చివరికి మెత్తబడి ఆస్పథతిని పభం చేసేందుకె నర్చులను నియమించారు. యుద్ధంలో ఇరుక్కున్న డాక్షర్లకు నర్చ్‌ దేవుడిచ్చిన వరం-+అయింది. ఇప్పటికెనా “రిగ్యులర్‌ "లతో పోటీపడని వైద్య కార్యకర్తలు దొరికారు. బలవంతంగా ఇతర్హ నెత్తిన రుద్దటానికి వాళ్లకు వైద్య సిద్దాంతాలేవీ లేవు వాళ్లకు జీవితంలో రోగుల పరిరక్షాను మించిన పెద్ద ఆశయం కూడా లేదు అని డాక్టర్లు ఊపిరి పీల్చుకున్నారు. న! న్‌.

ఒకపక్క సగటు "రెగ్యులర్‌ డాక్ష్తర్గు నర్పులకు స్వాగతం పలుకుతుంటే మరోవెపు 20వ శతాబ్దపు కొల్త నిపుణులు నరు వృత్తిని అత్యవసరమై నదిగా తీర్మానించారు. స్లెక్స్‌నర్‌ కాలం తీరిన తర్వాత వచ్చిన డాక్షర్లకు వారి వైద్యం ఎట్లా పనిచేస్తోందో తీరిగ్గా పరీక్షించే ఓపిక వాళ్త ముందుతరం వాళ్లకంటే తక్కవవటంలో ఆశ్చర్యం లేదు. డాక్షర్‌

న. గా లొ వ్‌.

పని రోగనిర్జారణ, మందులు రాయటం, బయట పడలుం. అంతే కాని రోగుల మంచాల

చరిత్రగతిలో గతించిన స్త్రీ వైద్యశాస్త్రం జ్‌ పక్కన (ప్రతి చిన్న విషయాన్నీ గమనిస్తూ కూర్చోవటానికి ఆయన నిపుణతను, ఇగ్గీదెన శిక్షణను వృధా చేయనవసరం లేదు. దీనికి కావలసిందల్లా ఓపిక న్వమతతో సహాయం చేసే మనసు కల వ్యక్తి అన్ని క్ష్యుదమైన విధులకు అతీతం కాని వ్యక్తి క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే డాక్షర్లకు కావలసింది నర్సు.

నిజానికి జబ్బులు పూర్తిగా మానాలంటే వైద్యం, సంరక్షణ, వైద్యుల అజమాయిమ్షీ తోపాటు నర్సింగ్‌ కూడా అవసరమౌతాయి. పాతకాలం వెద్యులు ఈ విధులన్నింటినీ కలిపి నిర్వర్తించారు. అందుకే వారికీ ఆ విలువ కూడా ఇవ్వబడింది. ఉదాహరణకు ఆ రోజుల్లో మంతసానులు (ప్రసవం అవంగానే వెళ్లిపోకుండా, తల్లి బిడ్డను స్వయంగా చూసుకునే స్థితి వచ్చేవరకు వారితోనే ఉండేవారు. కాని శాస్త్రీయ వైద్య విధానం, ఆధునిక వెద్య వృత్తి స్థిరపడిన తర్వాత ఆ విధులను పూర్తిగా విభజించటం జరిగింది వెద్యం బాధ్యత పూర్తిగా డాక్షరు చేతుల్లోకి తీసుకొని, రోగుల సంరక్షణ నర్స్‌ల కొదిలేసేవాళ్లు. సెన్సు చేసే అద్భుతాలలో డాక్టరు కొక్కాడికే పరిచయం ఉంది కాబట్టీ రోగులను చిట్కాలతో నయం చేసిన పేరు ఆయనకే దక్కింది. అదే సమయంలో నర్సుల బాధ్యతలక్షు, పని మనుషుల బాధ్యతలకు తేడా ఏమిటో చెప్పటం కష్టతరమయింది. నర్చుకు, అధికారం మం[తజాలం ఏమీ లేవు. గొప్ప పేరు తెచ్చుకునే అవకాశమే లేదు,

వైద్యం చేయటం, రోగుల సంరక్షణ, రెండూ ఒకదానికొకటి అవసరమైన విధ్యులెనా, రోగుల సంరక్షణను స్త్రీత్వానికి సంబంధించినదిగా నిర్వచించిన సమాజునిక్తి, వైద్యాన్ని ప్రత్యేకించి “మగతనపు (25041126) వృత్తిగా అంచనా వేయటం కష్టమేమీ కాలేదు. నర్శు ఒక ఆదర్శ స్రీ అయింది. మేధస్సు, సిద్దాంతం, లోకజ్ఞానం, ఆచరణను కలబోసుకున్న డాక్షరు ఆదర్శ పురుమడయ్యాడు. ఏ లక్షణాలయితే స్త్రీలను డాక్షర్లుగా నిషేధించాయో అవే లక్షణాలు వాళ్లని నర్సింగ్‌ కు ఆదర్శంగా కూడా చూపాయి. కరినమై న మన ప్రపంచానికి చెందిన “సెన్సు” పరిధుల్లో స్త్రీల సుకుమారత, సహజమైన ఆత్మ స్వచ్చత నిలవలేవు. డాక్టరుకున్న “నిర్ణయాత్మక క్తి, “కుతూహలం ఎన్నో గంటల తరబడి ఓపికగా చేయాల్సిన రోగుల సంరక్షణను పనికిరాని వాడీగొ చేస్తాయి.

ఈ నమూనాల్ని మార్చటానికి ప్రయత్నం కూడా దాదాపు అసాధ్యమయింది. ఇవాళ అమెరికన్‌ నర్ఫింగ్‌ అసోసియేషన్‌ నాయకులు, నర్పింగ్‌ అంపే ఒక వ్యత్తి మా(మేనని, (స్త్రీలకు మాలమే సంబంధించినది కాదనీ వాదనలు కొనసాగించవచ్చు. నర్పింగ్‌కున్న “రూపాన్ని మార్చటానికి మగ నర్సులను నియానుకం చేయవచ్చు. నర్పింగ్‌కు కూడా వైద్య వృత్తి మూలంగా శిక్షణ అవసరమని వాదించవచ్చు. ఏది చేసినా

తగ్‌ మంత్రజాలం డాక్షర్హదా - నముంత్రసానులదా నర్సింగ్‌ను ప్రాఫెవనలైజ్‌ చేయటం అంటే వైద్య వ్యవస్థలో సెక్స్‌ అణచివేత (56219౧0) ను చూడ నిరాకరించటమే. అన్నింటికంటే అన్యాయం నర్సింగ్‌ వృత్తిలోనే సెక్సిజమ్‌ ఆచరించటం. అంటే వైద్యం తెలిసిన (స్తీలందరిలోనూ నర్చింగ్‌ విభజనలు తెచ్చిపెట్టింది. మగవాశ్త్ర అధీనంలో ఉన్న వైద్య వ్యవస్థ నిర్మాణపు అంచెలను మరింత గల్టీపరచటూనికి దోహదం చేసింది. ముగింపు చర్మితలో మన దశ ఏమిటో మన పోరాటాలేమిటో అర్ధం చేసుకోవాల్సిన అవసరం మనమీద వుంది. (ప్రస్తుతం (స్త్రీల ఉద్యమంలో ఉన్నవాళ్లం గతం నుంచి నేర్చుకునే పారాలేమిటి? ముగింపుగా మేము చెప్పదలుచుకున్న విషయాలు కొన్ని 4 _ వైద్య చరిత నడుస్తున్నప్పుడు మనం నిర్దిప్తంగా నిలబడి ఉండలేదు. చరిత్రలో మగు ఆడ వైద్యుల మధ్య పోటీ ఫలితమే ఇప్పుడున్న వైద్య వ్యవస్థ. (స్త్రీలపట్ల వివక్షతను ప్రదర్శించే అన్ని వ్యవస్థల్దాంటిది కాదు అది. మనను బయటే వుంచటానికి (ప్రత్యేకంగా వేసిన షాను (ప్రకారం నిర్మించబడ్డ పెద్ద కోటలాంటిది. అంటే అరు వెద్య వ్యవస్థలో ప్‌ టు యట 6 ఇఒా డు సెక్స్‌ వివక్ష ఒక అనుకోని సంఘబన కాదు. సమాజంలో అన్ని విషయాల్లోనూ ఉన్నట్టుగా లేక కొంతమంది డాక్షర్షలో మాతం వున్న వివక్షత్రా ధోరణికి (ప్రతిబింబం కాదది. అది వైద్య శాస్త్రంకంటే పురాతనమై నది. వేళ్లూనుకొనిపోయిన వ్యవస్టాపకమై న వివగత అది. లై అ మన శ్యతువులు “మగవాళ్లో” లేదా వాళ్ల వ్యక్తిగత పురుషాహంకారమో కాదు. దాని బాధ్యత పూర్తి వ్యవస్థ మీద వుంటుంది. ఆ వ్యవస్థ మనని దాసీత్వంలోకి నాలి, అగ్ర వర్గాల మగ వైద్యులకు పూర్తి విజయాలు లభించేట్టు చేసింది. పురుషాధిక్యతను బలపరిచే వర్గ వ్యవస్త్రే వెద్య వ్యవస్థ్రాపరమైన వివక్షతను కూడా పెంచి పోషిస్తుంది. అ _ నిజానికి వెద్యం చేసే బాధ్యతల్నించి (స్త్రీలను వెలివయటానికి చరిత్రలో చెప్పుకోదగ్గ సంజాయిషీలేమీ లేవు. మంత్రగత్తెల లోకజ్ఞానానికి (7280426500) అనుభవ జ్ఞానానికి (6201116510) అవినీతిక్తి దాడీకి గురయ్యారు. కానీ, పందొమ్మిదవ శతాబ్దంలో చర్చ తలక్రిందులయింది. ఇప్పుడు స్త్రీలు అశాస్తీయులు, సుకుమారులు, ఆవేశపరులుగా చిత్రించబడ్డారు. మగవాళ్ల కనుకూలంగా ఉండడానికి నమూనాలు

చరిత్రగతిలో గతించిన ప్రీ _వెద్యశాన్తం న మారుతూ ఉంటాయి. కాని మనలో మార్పేం ఉండదు. (ప్రస్తుతం “దిగజారిన మన పరిస్థితిక్‌” మనలో “సహజంగా ఉన్న (ప్రీ స్వభావానికి” ఏం సంబంధం లేదు,

లి శాస్త్రీయ విజ్ఞానం మీద గుత్తాధిపత్యం సాధించడం ద్వారా మగవాళ్లు వైద్య వ్యవస్థ మీద కూడా ఆధిపత్యం నిలబెట్టుకో గరిగారు. మనకు మాతం సెన్వు ఒక అద్బుతంగా, కనిపిస్తుంది. అది మన చేతికి అందరానిదని మొదటీనుంచీ సమాజం నేర్పిస్తోంది. మనకు సెన్సు అంతుపట్టుదన్న చికాకుతో మొదటినుంచే దాన్ని తిరస్కరించాలనే కోరిక పుడుతుంది. దాన్ని గుత్తకు తీసుకున్న మగవాశ్తను సవాలు చేయాలనిపించదు. మన శరీరం మన అధీనంలో ఉండేందుకు వైద్య కార్యకర్తలుగా జీవితాల్లో మనకు శక్తి పాందేందుకు వైద్య శాస్తం దోవాదం చేస్తుంది “మీ శరీరం గురించి తెలుసుకోవటం' అనే కోర్చులు, సాహీత్యం, “మనకు మనం సహాయం చేసుకోవాలనే" ఉద్యమాలు (56182610 ౧౧076గ16౧(5), వైద్య సలహాలిచ్చే కేంద్రాలు, (స్త్రీలకు ఉచితంగా వైద్యం చేసే క్లీనిక్‌లు = ఇన్ని రకాల అంశాలతో నడిచే ఉద్యమంలో (ప్రధాన భాగం మనకున్న వెద్య విజ్ఞానాన్ని ఒకరితో ఒకరు పంచుకోవటం.

46 _ వైద్యంలో [ప్రాఫెషనలిజమ్‌ అంటే మగవాళ్ష గుత్తాధిపత్యమే. (ప్రాఫెషనలిజమ్‌ను మనం నిపుణతతో సందిగ్ధం చేయకూడదు. నిపుణత సాధించటానికి కృషి అవనరం దాన్ని పంచుకొనే అవకాశం వుంటుంది. (ప్రాఫెషనలిజమ్‌ నిర్వచనమే ఒక (ప్రత్యేకమైనది అది. జాతి, సెక్స్‌, వర్గ వివక్షతలతో క్‌ద్దైిమంది అగ్రవర్ణాలకు తప్ప ఇతరులను దగ్గరకు రానియ్యనిది. అమెరికన్‌ చరి(తలో (స్త్రీలు వెద్య శిక్షణ కోసం "ప్రాఫెషనలిజమ్‌ ను కూడా అంగీకరించటానికి సిద్దమయ్యారు. వాళ్ల హోదా మెరుగుపడాలంట్‌ దానికీ కారణం ఏ అవకాశాలూ లేని వారి తోబుట్టువులే (నర్సులు, మం(తసానులు, 'త్రీవెద్యులు. ఇప్పుడు మన లక్ట్యం కేవలం వైద్య వృత్తిని స్త్రీల కందుబాటులో ఉంచటానికి కాదు. మొత్తం వైద్యాన్ని వాళ్ల కనుకూలం చేయటానికే.

8 అంటే దానికోసం మనం (స్తీ వెద్య కార్యకర్తలు, వెద్య వినియోగదారులు అంటూ చేసిన విభజనల్ని నిర్మూలించటం మొదలు పెట్టాలి. మన సమన్యల కోసం కలిసి పనిచేయాలి. ఆరోగ్య సంస్థల వెన కలిసి పోరాటం చేయాలి. వినియోగదారులు వైద్య కార్యకర్తల అవసరాలను, కార్యకర్తలు వినియోగదారుల ఆవసరాలను గుర్తించాలి. బెద్య కార్యకర్తలు, స్వయం - సహాయ కార్య[కమాలు, స్వయం బోధనా కార్య(క్రమాలు నిర్వహించటంలో నాయకత్వ పాత్రను వహించగలరు. కావి వారికి బలమైన స్తీ వినియోగదారుల ఉద్యమం అండగా ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది.

త్రి మంతజాలం డాక్షర్లదా = మంత్రసానులదా 8 _ స్త్రీలుగా మనం ఎదుర్కొనే అణచివేతకు వైద్య కార్యకర్తలుగా ఎదుర్కొనే అణచివేతకు విడదీయరాని సంబంధం వుంది. నర్పింగ్‌ వృత్తి - ఇళ్లల్లో మనం భార్యలుగా తల్టులుగా నిర్వహించే విధులకు ఒక పాడీగింపు, విస్తరణ మ్యాతమే. దాన్నాదిరించడం అంటే ఒక “ప్రాఫెషనలిజమ్‌'నే కాక స్త్రీత్వాన్ని కూడా తిరస్క్తారించటమే అని నర్భులకు నూరిపోస్తుంది సమాజం. దీనర్ధం అ(గజాతి మగ వైద్య బృందం సమాజంలో సెక్సిజంను కొనసాగించటానికి ప్రత్యేకమైన ఆసక్తి కలిగి వుంచారు. (ప్రధానంగా స్త్రీలు కార్మికులుగా ఉన్న ఈ పరిశ్రమల్లో డాక్షల్లే అధికారులు. సమాజంలో సెక్సీజం వైద్య వ్యవస్థలోని స్త్రీ కార్యకర్తలందరూ అణుకువ, నిర్లిప్తతలను నేర్చుకునేలా (శ్రద్ధ తీసుకుంటుంది. దాన్ని నిర్మూలిస్తే వెద్య వ్యవస్థ నిర్మాణంలో ముఖ్యమైన ఆసరా కూలిపోతుంది.

వెద్య వ్యవస్థలో కార్యకర్తను స్రీని వేరుచేసి చూడటం అసాధ్యం. కార్యకర్తర్ని ఉద్యమంలో సమీకరించటమంటే వాళ్లను స్త్రీలుగా సమీకరించటమే.

మందుల మాయాజా జాలంలో స్రీ సునీ ళ్‌ వ్‌ ల అనుభవం వీణా శత్రుఘ్న న; శారారావానరారాల్టా తార శాం ళాంా. (౧. , న వపను వచవన స మా య. (గ క్‌ ప క్ల అలన న్‌్‌ మ. శ్‌ బ్రాం జ క వ ఆిత్రాస్తోపన క? ( న. ల అవా య ఆంత్ర బట ను స! క స 1 ళా క మా టు ఉత ణా స జ లి న్నా చ... శ న. ం / ్‌ టి అ పచ ర! (. పైటల! న [| ఇ ల వ ల న శ న స ట్ట వి క. న ఇ 1 (| జో సము న 1. జే | జ పసరు నో ర సే ఆార నం! మ! అటే ల బహ లీ లో స సి స. | | క మ ఉ న ను ఖా య" ఫే గో వా జ సప 4 క గ్‌ స మ న. క్‌ ఇ రంగ వంతు న శ కె ల్‌ రే స ౧ స ట్‌, నన ఫ్‌ లే న. ల యా | న న శ నన మాం! జ జు న కం యో న భం షో సల త్తు టీ షిన థ్‌ భ్‌ వనన చంటి రకు తము న య చి నా టి పు స మ న సలి, ల ల ఫ్‌ సం. స వా్‌శి స టం స్య టు ఖో! ర రా వ జ ల! ళ్‌ ఛ్‌ ౮ సక పం కలే (22. “శ యా 2/న మన్ని & పం లం. నరక పనీ (1 (నట న్‌ న రం... స మాలు నళ. సను బ జ ము రు ఉనా మణీ శ వు మయం వా నాట రానా నక పలా మీ

వారం పది రోజుల నుంచి సుశీలకీ మ్యూళతానికి పోయినప్పుడల్లా విపరీతమైన మంటగా ఉంబోంది. పొత్తికడుపు కిందగా నొప్పిలా మొదల్హై యోని చుట్టూ మంటగా ఉంటుంది, కాల్చేసేంత వేడిగా ఉన్న మ్యూతాన్ని ఆమె ఆపుకోవడం కూడా కష్టం. ఎప్పుడూ బయటికి పరుగెత్తి మూత్రానికి పోవాలనిపీన్తుంది. పోయినప్పుడల్లా మరింత నొప్పి, మంటే గాని కాసిన్ని చుక్కలు తప్ప ఏమీ పోయేది కాదు. ఆ నొప్పీ, మంటకి ఒకోసారి ఆమెకి స్పృహ లప్పినంత పనయ్యేది. చల్లటి నీళఓతో ఉపశమనం కోసం కడుక్కుంటూ ఉండిపోయేది. ఆ ఉపశమనం కూడా కడుక్కుంటున్నంతసేపే అది ఆపగానే నొప్పి, మంట మళ్లి మొదలయ్యేవి

మూత్రానికి పోవడం, అందులోనూ రోజుకి 15-20 సార్టు పెద్ద గండంగా తయారయిందని ఆమె గుర్తించింది. అన్నం వండుతుంటే అస్తమానం క్దెల్ని ఆర్బలేదు. ఒక్కసారి ఆర్పితే మళ్లీ వెలిగించడం తేరిక్కాదు. కట్ట పాయ్యిలు బస్తీల్లో గ్యాస్‌ పాయ్యిల్గ్లా ఉండవు. గ్యాస్‌ పొయ్యిలు ఆర్బుకోవడం, వెలిగించుకోవడం తేలిక, పాయ్యిలో గాలి ఊదడం పెద్ద (శమ. పని పూర్తయేవరకు నొప్పినలాగే భరించాల్బొచ్చేది. కట్టైలార్పి పక్కన పెట్టి చెంబుతో నీళ్లు పట్టుకుని బయటికి పరుగెత్తేది. మరుగ్గా ఉన్నచోటు చూసుకోవడానికి మరికొంత సేపు పట్టది.

ఇలా సాయంత్రానికల్లా ఆమె అలిసిపోయేది. ఇంత బాధపెప్టే రోగం కాబట్టి మరుసటి రోజుకల్లా తగ్గిపోతుందిలే అనుకుంది. “దేవుడా నడుంనొప్పి వచ్చినపుడు నిన్ను తిట్టుకునేదాన్ని ఈ రోగం కన్నా ఆదే నయంలా వుంది. నడుంనొప్పాస్తే కవీసం ఒకచోట పడైనా ఉండొచ్చు. ఈ మంటతో నాకు ఏచ్చెక్కిపోతోంది"” అనుకుందామె.

ఇటువంటి బాధల గురించి ఆడవాళ్లు మాబ్లాడకూడదనుకునేది సుశీల. తెల్లబట్ట అవడం, బహిష్ట సమయంలో నొప్పి ఈ మూ(తానికి సంబంధించిన బాధల వంటి వాటిగురించి ఎవరితోనూ చర్చించకూడదు. ఆ డవాళ్త బాధలన్నీ “అసవ్యూర'గా కనిపిస్తాయనే

ర్‌2 మంత్రజాలం డాక్షర్హదా = మందత్రపానులదా అభిప్రాయం ఉంది. వాటిగురించి నలుగురిలో మాట్లాడడం ఇబ్బందిగా ఉంటుంది. ఆమెకి బాగా గుర్తు. ఇంకా చిన్న ఏీల్లగా ఉన్నప్పుడు బహిమ్ట సమయంలో నొప్పిగా ఉందని చెబితే “అందరి ఎదురుగానూ చెబుతావా" అని వాళ్ల మామ్మ ఆమెని బాగా తిట్టింది. “మన జబు స్పల్ని చాయమాటుగా ఆల్టి పెట్టుకుని ఎందుకు బాధపడాలి. మగాళ్లు ఎక్కడపడితే అక్కడ వాళ్త రోగాల గురించి మాట్లాడతారు మరి!” అనుకుంటూ ఉండేది సుశీల.

మర్నాడు ఆమె భర్త పాద్దుపోయి వచ్చి ఆమెతో కలిళాక(సంభోగం) మూ(తంలో మంట, నొప్పీ ఇంకా ఎక్కువయ్యాయి. భార్యకి ఆ సమయంలో సంభోగం కావాలా వద్దా అన్నది ఆలోచించరు మగాళ్లు. చీకట్లో ఆడవాళ్ల మొహాల మీద బాధ వాళ్లకి కనిపించదు కూడా. ఆడవాళ్తకి వద్దని చెప్పడం చాలా కష్టం. బస్తీల్లో ఆడవాళ్లు చదువుకుని ఉంటారు, ఇంర్టీమ మాట్లాడతారు కాబట్టి వ్హైనా మగాన్హకి వద్దని చెప్పగలరా అని కొన్నిసార్లు ఆలోచించేదామె.

ఇంచుమించు (ప్రతి జబ్బూ కొంతకాలం ఓపిక పట్టి విగ్రాంతి తీసుకుంటే తగ్గిపోతుంది గానీ ఈ జబ్బు మాత్రం అలాకాదు అనిపించిందామెకి. పగలు విశ్రాంతి దొరకదన్న విషయం ఆమె మరిచిపోయింది. ఇంటిపనంతా ఆమే చేయాలి - అంట్ట తోముకోవడం, బట్బలుతుక్కోవడం, వడ్డు దంచడం, పిండి కొబ్బుడం, వండడం, ఊడ్వడం, అలకడం లాంటివన్నీను. ఎంత జ (రంగా ఉన్నా ఇవన్నీ పూర్తిచేసుకున్నాకే ఆమెకి విగ్రాంతి.

ఆరాది బిడ్డ ఆకరితో ఆమెని కరుచుకుపోయి పాలు తాగుతుంటే ఆమెకు అస్తమానం మెళుకువ వచ్చి మళ్లీ యోని చుట్టూరా విపరీతమై న'నాప్పీ, మంట మొద్యలె ఆ చీకచ్టో మూడ్రానికి పరుగెత్తాలనిపించింది. ఆ మర్నాడంతా జ్వరం కమ్మినట్టుని పంచింది. ఆడవాళ్లసలు సరిగా నిదపోతారా అనుకున్నదామె. ర్యాత్రి పాఠశాలలో టీచరు చెప్పాడు - పగలంతా సరిగా పనిచేసుకోవాలంటే ర్యాత్రి కనీసం ఎనిమిది గంటలు హాయిగా నిద్రపోవాలని. ఆయనా మగాడే కదా ఆడవాళ్ల బాధలు ఆయనకు మాతం ఎలా తెలుస్తాయి అనుకున్నది సుశీల. ఎనిమిది గంటలు అడ్డూ ఆపూ లేకుండా హాయిగా ఏ ఆడది నిద్రపోగలదు! ఆడవాళ్లు “మనుషులు” కాదనన్నా అనుకోవాలి లేదా వాళ్లకంత నద అనవసరం అయుండాలి! ఈ రెండోది నిజం కాదని ఆమెకి తెలుసు. నిద పోవాలనుండీ బలవంతంగా లేచి పనిచేసుకోవలసి వచ్చిన రోజులు లెక్కలేనన్ని.

ర్మాతిపూట బిడ్డ పక్క తడిపనపుడల్లా మగాళ్షని లేపే వాళ్ల సంగతి చూసుకోమంకు

మందుల మాయాజాలంలో స్రీ = మసీల ఆనుభవం వ్‌వె ఎలా ఉంటుంటి - అని ఆలోచించేదామె. భార్యకి విశ్రాంతి నివ్వడం కోసం ర్యతుళ్లు పిల్లల్ని సముదాయించే ఒకాయన గురించి నాగమ్మ కధలుగా చెప్పడం విన్నదామె. “ఆడాళ్లూ మగాళ్లూ ఇద్దరూ రోజంతా పనిచేస్తారు కదా” అనేది నాగమ్మ. అహ్మదికి ఒంట్లో బాగుండకపోతే వాళాయన వండిపెట్లడం కళ్లారా చూసింది సుశీల. ళు ను. [్‌్‌. న.

సుశీల బాగా అలిసిపోయింది - ఇంకొక్క రోజు ఇలాగే బాధపడితే పాణం పోతుందనుకున్నదామె. ఊరి చివరుండే అమ్మది అప్పుడప్పుడు ఆడవాళ్లకి మందులిచ్చి సాయం చేస్తుందని ఆమెకీ రీలగా గుర్తు. నిజానికి అవ్మదీయే పెద్ద దిక్కూ అక్కడ. ఆమె అంటే అందరికీ ఎంతో మన్నన. ఆమె దగ్గరికి పోవాలని నిశ్చయించుకుంది నుగీల. అక్కడికి వంద కిలోమీటర్ల లోపు ఎక్కడా వేరీ డాక్షరు లేడు మరి. డాక్షర్తకి పల్లెటూళ్లలో

ళం న్న ళం ళం క. ఉండడం విసుగ్గా ఉంటుందట, హైదరాబాదులో ఓ న్షీనిక్‌లో పనిచేసేవాడు సత్యమ్మ కొడుకు. అతను అక్కడి టౌను జీవితం గురించి చెబుతూ ఉండేవాడు. ఒక (ప్రక్కన పలెటూళలో డాక్టరు కోసం రోగులు మె ళకు మె ళ్తు నడవవలసి వస్తుంళు - హె దరాబాదు, ళా ళం న! అనిన అమా ౯0) జాతి చ్‌ తిరుపతి, విజయవాడ, విశాఖపట్నం లాంటి బస్తీల్లో వీధికి కనీసం ఐదుగురు డాక్టర్లు రోగుల కోసం గద్దల్లా కాచుక్కూచుంటారట. సుకీలెతే మండల 'కేంగదానికీ పోవలసీందే. మరుసటి రోజు రెండే బస్సులున్నాయి - ఒకటీ ఉదయం పూట రెండోది సాయంత్రం. అదికూడా రోడు బాగున్న రోజులోనే - వానాకాలంలో రోడ్డు కొట్టుకుపోయినప్పుడు నా. ళా క. న! ఆ బన్ఫులూ ఉండవు, అదే ఏ రాజకీయ నాయకుడి ఉపన్యాసమో ఎక్కడో అవుతుంటే ఇక్కడి జనాన్ని లతలోలుకుపోవడానికీ బన్సులు అదేపనిగా వస్తాయి ఈ పల్లెటూ్య్లోకి. జబ్బు చేసేినవాడి పని మాతం... ఇంతే! సుశీల తీరాచేసి వెడితే అహ్మది ఇల్లు తాళంపెట్టి ఉంది - అల్టుడిని చూడ్డానికి వెళ్లిందిట. అతను ఈమధ్య బొంబాయిలో జరిగిన భయంకరమై న అల్లర్లలో చిక్కూుకున్నాడట. అక్కడ “ఇివసేని బాంబాయికీ వలసవెళ్లిన నా ళం క. "పేదాపాదనీ, ముస్లిములనీ అక్కడినుంచి తరిమేశారు. వాపం అహ్మది అల్లుడు మాతం ఏంచేస్తాడు? “ఈ హిందువులే ఇక్కడి దళితుల్ని ఎలా రాచి రంపాన పెడుతున్నారో” అనుకుందామె, అవ్ముది అల్టుడీకీ ఈ ఊళ్లో పాలం ఏమీలేదు. బొంబాయిలో రోడ్లమీద ఏదో చిన్న చిల్లర వ్యాపారం ఉండేది. అవన్నీ దోచేసి, ధ్వంసంచేసేశారట. ళు

అయితే ఇంక మర్నాడు తెల్లారగట్ల బస్సులో మండల కేంద్రానికి పోవడం తప్ప గత్యంతరం లేదనుకుంది సుశీల, ఈరాత్రి భర్తతో చెప్పాలి. చీకటితోట లేచి, వండి, ఇల్లు పం చేసి, స్నానం చేస్తీ పిల్లలకి అన్నాలు మూతపెట్టి, పల్లలమీద ఓ కన్నేసి ఉంచమని

ర్‌శీ మంత్రజాలం డాక్షర్హదా = మంర్రసానులదా పారుగువాళ్తకి చెప్పే, లనకి తినడానికింత మూటలు కట్టుకుని ఆరుగంటల బస్పెకొాలి, లొమ్మిది నెలల శీను తనతో ఉండక తప్పదు. ఇదంతా ఎంత ఒంట్లో బాగుండకపోయినా చెయ్యక తప్పదు. మగాళ్తకి మండలాఫీసులో పనుంటే (ప్రొద్దున్నే లేచి చటుక్కున వెళ్లిపోతారు, వాళ్త ఆడవాళ్లు ఇంటిదగ్గర అన్నీ చూసుకుంటారు కాబచ్చి. ఆడవాళ్లంత సులువుగా తెముల్బుకోలేరు. ఇన్ని చేసుకోవాలి కాబట్టే చాలామంది ఆడవాళ్లు అసలు డాక్షరు దగ్గరకు వెళ్లడమే మానుకుంటారు. ఇంతా కష్టపడీ వెళితే ఈ ఆడవాళ్లు ఆ మండల ఆరోగ్య కేంద్రం చేరుకోవడం ఆలస్యమయి ఆ డాక్టరు వెళ్లిపోవడమో లేకపోతే డాక్టరు కొన్నిసార్లు సెలవుమీద ఉండడమో జరుగుతుండడం కద్దు. కిందటిసారి వెళ్లినపుడు ఆ డాక్టరు బదిలీ మీద ఎక్కుడికో వెళ్లిపోయాడన్నారు. అక్కడ తెలిసిన వాన్లెవరూ లేకఆ ఆసుషతతి వరండాలో ర్మాతంతా జాగారం చేసి మరుసటి రోజు ఉదయం ఒక్‌ (వైవేటు ఆసుపత్రికి వెళ్లవలిసాచ్చింది. ఈసారి సాయం(త్రం బస్సుకి ఇంటికీ తిరిగి రావచ్చని సుశీల ఆశ వాళ్లకున్న అరికరం పాలంలో జొన్న కోతకొచ్చింది. ఇదివరకట్లా రాత్రి డఉండిపోవడానికి కుదరదు,

ఆరాత్రి మొగుడీకీ చెప్పడానికి కుదరలేదు. అతను లాగి ఆలస్యంగా ఇంచికి చేరుకుని ఏమీ తినకుండానే పది నిమిషాల్లో గురుపెట్టి నిద్రపోయాడు. అతనితో చెప్పకుండా (ప్రొద్దునే పోవడం ఎలా? బయటికొచ్చి పోచమ్మ దగ్గర తనగోడు వెళ్లబుచ్చుకుంది. పోచమ్మ ఎక్కడో చదివిందట - మూ(తం పోయేటప్పుడు మంటగా ఉంటే గంట గంటకీ మంచినీళ్లు తాగడం మంచిదని. సుశీలకి భయమేసింది. నీళ్లు ఎక్కువ (తాగితే ఎక్కువసార్లు మూత్రానికి పోవలసి రావచ్చు. ఆబాధ తట్టుకోలేనిది. నిజానికి ఇన్నిసార్లు తిరగకుండా ఉండడానికే ఆమె నీరు (తాగడం తగ్గించేసింది. కాని ఒంట్లోకి చర్లిటినీళ్లు ఎక్కువగా పోవడంవల్ల మూ(తం పోయేటప్పుడుండే మంట చాలావరకు తగ్గతుందనడం నిజమేననిపించింది.

కాని ఈవిధమైన వైద్యంవల్ల ఫలితం చాలా నెమ్మదిగా ఉంటుంది. అదికూడా ఏ పనీ చేయకుండా కూర్చుంటేనే సాధ్యం. బయట పనిచేసే ఆడవాళ్లు కలుపులు తీసేటప్పుడు, తవ్వేటప్పుడు, బరువులు మోసేటప్పుడు తమతోపాటు, నీళ్లు మోసుకెళ్లి తాగుతూ ఉండడం ఎక్కడ కుదురుతుంది! అందుకే జబ్బు తొందరగా తగ్గిపోవాలని పేదవాళ్లు బలమైన ఇంజెక్టన్లు బిళ్లలు, గొట్టాలు వాడటంలో ఆశ్చర్యం లేదు - అన్ని ఇంజెక్షన్లు వంటికి మంచిదికాదని తెలిసినప్పటికీ. వాళ్లకి జబ్బు తొందరగా నయమవాలి.

మందుల నవూయాజాలంలో స్రీ = మనీల ఆనుభవం వ్‌5్‌ న స్‌ ” స్క న న్న ల్స్‌ చ న న. శీ తె సబ ॥ గ్‌ హం ణా శ మహ క య య శె . య. యు గె ని... స ల్‌ ౮ " స శః న్య ప! | / , చన ల గ ఖ్‌. / /. వు ల న్‌ తా ని ళ్‌ ర 2. కా స వ ర స షు (౬ నా హు... .: జస | షా ళో "పెద్ద పెద్ద బస్తీల్లోని ఆఫీసుల్లో, ఫ్యాక్తరీలలో పనిచేసే ఉద్యోగస్తుల కిచ్చినట్టుగా పనికి వెళ్లకపోతే వీళ్లకి కూలిడబ్బులు ముబ్దవు. ళు ళు ళు ఆ రాతంతా మరో పీడకల - ఇంచుమించు ర్యాతంతా బిడ్డకి పాలివ్వడానికో, మూళతానికి పోవడానికో మెళుకువగ్గానే ఉంది. మర్నాడు ఉదయం మొగుడిలో ఈ సంగతి చెప్పింది. అప్పటికే బస్సు వెళ్లిపోయింది - అది వెళ్లిపోతున్న చప్పుడు ఆమె చెవిన పడింది. అతను విని తలాడించి “నిన్ననే చెప్పుండాల్చింది. రేపు (పొద్దున్న బస్సుకి తీసుకెడతాన్లే' అనిచెప్పి, పాలానిక్ష్లిపోయాడు. అతను మంచివాడే, కాని ఏం లాభం? చలి, జ్వరంతోటి ఆమె ఇంకో భయంకరమై న రోజు గడపవలసి వచ్చింది. అలా ఒంట్లో బాగుండకపోయినా ఆమె పొద్దున్నే లేచి ఇంటిపనంతా చేసుకొచ్చింది. లేకపొతే పిల్లలంతా పస్తులుంటారని తెలుసామెకి, ఆమె, మొగుడు యాదగిరి ఆరుగంటలకీ బస్పెక్కి మూడు గంటలు గతుకుల రోర్లమీద (ప్రయాణంచేసి మండల కేంద్రం చేరుకున్నారు. ఆమె బాధ మరింత త్మీవమయింది. బాగా జ్వరం, తలకాయనాప్పీ కూడా వచ్చి చేరాయి. ఆ ఆరోగ్య కేంద్రం బయట ముడుచుకుని పడుకునుంది. శీను ప్రక్కనే ఆడుకుంటున్నాడు. యాదగిరి ఆరోగ్య "కేంద్రం లోపలికెళ్లాడు. చాలాసేపటి

వ్‌6 మంత్రజాలం డాక్షర్హదా - మంత్రసానులదా తర్వాత ఒక కాగితం ముక్కతోటీ, ఏదో పందెంలో గెలిచినట్టున్న మొహంతోటీ బయటేకొచ్చాడు. యాదగిరి ఆరోజు పనిలోకి వెళ్లక ఇర్వవ రూపాయలు పోగొట్టుకున్నాడు. “వాపం మగాళ్లు! అనుకుందామె. అతని గురించి పిల్లల గురించే తాప్యతయపడ్డం నేర్చుకున్నదామె. ఆడవాళ్లు తమ గురించి తాము ఎందుకు ఆలోచించరా అనిపించిందామెకీ. ఇంట్లో వాళ్లచేత ఏమన్నా చేయించుకుంచూంటే ఆడవాళ్లకి ఏదో తప్పు చేశామని పీకుతూ ఉంటుంది. కాని యాదగిరి కాని, అతని పీల్లలు కాని జబ్బుచేసి మంచాన పడితే, వాళ్లు అలా అనుకుంటారా?

చివరికి ఆమె వంతు వచ్చింది. ఆమె కాగితంతో లోపరికెళ్లింది నెమ్మదిగా డాక్షరు గదిలోకి తడబడుతూ నడిచిందామె. ఏమీ పల్టునట్టు మొహం పెట్టుకుని ఆమె కాగితాన్ని పరీక్షిస్తూ కూర్చున్నాడు డాక్టరు. సుశీల భయంతో తడబడింది. ఏమీ మాట్లాడలేక పోయింది. డాక్టరే “ఊ4 ఏవి(? ' అన్నాడు. సుశీల “మూ(తంలో మంట” అంటూ ఏదో చెప్పబోతుండగానే ఆపీవేయాల్సి వచ్చింది ఎందుకంట ఆమె తన గోడు వినిపించకముందే ఆ మహానుభావుడు కాగితంమీద ఏదో బరికేస్తున్నాడు. ఆ కాగితం ఆమె చేతిలోపెట్టీ “నెక్ట్స్‌! * అని కేకపెట్టాడు.

సుశీల తన చెవుల్ని తనే నమ్మలేకపోయింది రెండు రోజులు కాచుక్కూచోవడం, మూడు గంటల బస్సు ప్రయాణం, కూలి డబ్బులు పోగొట్టుకోవడం - ఈ (శ్రమంతా "రండు మాటల కోసం, తను చదవలేని ఓ కాగితం ముక్క కోసమూనా! ఎక్కడో పారపాటు జరిగిపోయిందని తెలుస్తూనే ఉందావెకి అప్పుడు తెల్లబట్ట గురించి, సంభోగం సమయంలో బాధ గురించి, జ్వరం గురించి, నరాల నిస్సృత్తువ గురించి, ఒళ్లు నొప్పుల గురించి, పని చేయలేకపోవడం గురించి, ఎన్నో, ఎన్నో, ఎన్నో చెప్పాలనిపించింది. ఎటివంటి జాగత్తలు, ఎటువంటి ఆహారం తీసుకోవాలి? సుశీల ధైర్యం కూడగట్టుకోవడానికి మొగుడివంక చూసింది. డాక్టర్ని ఏమయినా అడుగుదామని తఎపబాయిస్తొంది. “విశ్రాంతి తీసుకో " అనిచెప్పి ఇంకో కాగితంమీద ఇంకోళేదో రాసి ఆహమ్షెవెపు చూడకుండానే ఆమె చేతిలో పెట్టి “మూత పరీక్ష చేయించుకురండి” అంటూ గొణిగి ఈసారి ఇంకా గట్టిగా, అసవానంగా “నెక్ట్స్‌” అని కేకపెట్టాడు.

సుశీల చివరికింక ఆశాదులుకుని సత్తువ కూడగట్టుకుని నెమ్మదిగా నొప్పీ పుడుతున్న ఒంటిని ఈడ్చుకుంటూ, చేతిలో రెండు కాగితం ముక్కలతో బయటికి నడిచింది. ఆమెకంతా గందరగోళంగా ఉంది. ఈ డాక్షరు ఆమెకు పిసరంత కూడా

మందుల మాయాజాలంలో స్త్రీ = సమనీల అనుభవం ధ్‌? నచ్చలేదు! తలకూడా పెకెత్తి చూడకుండా - వెధవ మొహం వాడూనూ, జబ్బుగా, నిస్సహాయంగా ఉన్న మనుమ్యుల మధ్య ఉండేవాళ్లు ఎంత చక్కగొ మాట్టాడాలి, నవ్వాలి

• అటువంటి మాటలే తగ్గిస్తాయి సగం రోగాన్ని అనుకుందామె. క్రిందటినెల యాదమ్మ కయిన వింత అనుభవం ఒకటీ ఆమెకి గుర్తుకొచ్చింది. యాదమ్మ వెళ్తే డాక్షరు ఆమెతో అరవకుండా మాట్లాడాడట ఏడెనిమిదిమంది యాదమ్మ ఇంటిచుట్టూ కూర్చుని మళ్లీ మ్లీ ఆమె కధని చెప్పించుకుని నోళ్లు వెళ్లదెట్టుకుని విన్నారట. ఆమెకి రోగమేమిటో గుర్తు లేదుగాని ఆ డాక్టరు “ఎలా ఉంది ఒంచ్లో? ఏంకాదు తగ్గిపోతుంది," అని చెప్పాడట. అతను (వైవేటు డాక్టరు, పాతిక రూపాయలు తీసుకున్నాడు. అయితేనేం నాడీ చెయ్యి పట్టుకుని చూశాడు. నోరు తెరిపించి నారిక చూశాడు. “అటువంటి డాక్షరిదగ్గ౦కెన్లే అదృష్టం తనకు లేదు” అనుకుంది సుశీల. కాని, మరియమ్మ అనుభవం అయితే మరీ అన్యాయం. రెండు రోజులు పురిటి నొప్పులు వచ్చి, శిశువు తలకాయ మాతం బయటికి రాకపోవడంతో ఆమెని ఆసుషతికి తీసుకుపోవాల్సి వచ్చింది. అమ్మనాయనో ఆ డాక్షడ్డు ఎన్ని తిట్దారుదాన్ని ఎలా తిట్టారు! పల్లాటూరు మొద్దువన్నారు, చదువురాని డద్దమ్మవన్నారు. ఇంత ఆలస్యంగా రావడమా అన్నారు. బిడ్డ చస్తే మాపూచీ ఏమీ లేదన్నారు. పందుల్లా ఈనడమే మ్మోపని అన్నాడు, బిడ్డ బయటిక్‌ చ్చేవరకూ ఏదో ఒకటి తిడుతూనే ఉన్నారు. అందంగా బొద్దుగా ఉన్న ఆడపిల్ల పుల్టింది. అయినా డాక్షరూ, నర్వూ ఇంకా తిడుతూనే ఉన్నారు! “అమ్మయ్యో! నను ఛస్తే డాక్షరు దగ్గరికిపోను" అని ఒట్టు పెట్టుకుంది మరియమ్మ చేతిలో ఉన్న రెండు కాగితం ముక్కలూ మొగుడీ చేతిలో పెట్టి శీనుకీ పాలివ్వడానికి వరండాలో ఓ మూలకి చేరుకుంది. యాదగిరి ఆ రెండు కాగితం ముక్కలకేసి ఒకసారి చూశాడు - పాకుతున్న చీమల్డాగా ఏదో రాసి ఉంది వాటిమీద. తెల్లుగెతే గుర్తుపట్టుగలిగి ఉండేవాడు తను. రాత్రి పారశాలలో నేర్పారతనికి. కాని ఇది ఇర్ట్టీషు కాబోలు. డాక్షర్లు ఇర్టీషులోనే రాస్తారు అనుకుని అవి తన చేతిలో ఉన్నందుకు గర్విస్తున్నట్టు కనిపించాడు. ఇంగ్లీషు మాట్లాడే మొహాలు ఏమన్నా ఉంటాయేమో అని చుట్టూరా చూశాడు. చాలాసేపటి తర్వాత జనం చాలామంది ఒక ముఖ్యమైన వ్యక్తీ చుట్టూరా గుమిగూడి ఉండడం కనిపించింది. ఓపిగ్గా ప్రశ్నలన్నిటికీ సమాధానాలిస్తున్న అతను తననేమన్నా రక్షించగలడేమోనని చూశాడు యాదగిరి. ఈ మనిషి చూడటానికి కాన్త మంచివాడిలాగా ఉన్నాడు అనుకుని గుంపులో చేరి తనవంతు కోనం (ప్రయత్నించసాగాడు. (తర్వాత తెలిసింది ఆతనక్కడ అపెండరని) డాక్టర్లు మొదటి

వ్‌రి మంత్రజాలం డాక్షర్హదా - మంత్రసానులదా వివరంగా ఎందుకు చెప్పరో అర్ధం కాలేదు అతనికి. వాళ్లకి తెలుగు రాదేమో బవుళా అనుకుని తనని తాను ఓదార్చుకున్నాడు.

మంచిగా కనిపిస్తున్న ఆ వ్యక్తి యాదగిరి కాగితాలు తీసుకుని (అతనికా (బహ్మరాత అర్థమవుతుంది) అధికారం ఉట్టిపడే గొంతుతో చెప్పాడు - “ఇది మందుల చీటీ. ఇది మ్యూత్ర పరీకకి...” అతను ఇంకా ఏదో చెప్పేలోపలే లోపల్నించి అతన్ని పేలుస్తూ కర్కశంగా బెల్లు (మోగింది అతను డాక్టరు గదిలోకి మాయమయ్యాడు యాదగిరి ఓపిగ్గా కాచుక్కూచున్నాడు కాని అతను బయటికొచ్చినప్పుడల్లా అక్కడంతా ఖాలీ చేయించడం గురించి, ఏదో మినిష్టరు గారి పర్యటన గురించి గొణగడం కనిపించింది. మనిషి. బాగా నలుగుతున్నబ్బు కనిపించాడు. ఫైళ్లు పట్టుకుని బయటికీ లోపరికీ పరుగెడుతున్నాడు. “ఎం చేయాలిప్పుడు అని ఆలోచించాడు యాదగిరి ఈ రండు కాగితం ముక్కల రూపంలో సమస్య ఇంకా అలాగే ఉంది పొడుగాటి క్యూలో ఉన్న రోగులందరిలోనూ గందరగోళం చెలరేగింది - ఎక్కడెక్కుడినుంచో (ప్రయాణాలు చేసి వచ్చినవాళ్లు వాళ్లంతా. "రేపు రమ్మంటే ఎలా రాగలరు? “మంతిగారొస్తే ఏమిటట? " వదిలివెళ్లడం ఇష్టంలేక గొణుగుతున్నారంతా, అప్పుడు డాక్టరు బయటికి పరుగెత్తాడు - జీపులు, కార్డు, సైరన్హు - జనమంతా ఆ వచ్చిన బస్తీ బాబుల్ని చూస్తూ “కుటుంబ సంక్షేమం ' అంటూ ఎదేదో అనుకోవడం సుశీల చెవిన పడింది. కాని కాలిపోతున్న జ్వరంతో అలాగే ముడిచిపెట్టుకుని కూర్చుంది కనుచూపు మేరలో యాదగిరి లేడు ఆమె కునికిపాట్లు పడుతోంది

ఎవరో సుశీలని కరుగ్గా లేపే ఎంతమంది పీల్లలని అడుగుతున్నారు. ఆమె కళ్లు తెరిచింది - కాళ్లు కనిపిస్తున్నాయి - టపటపా కొట్టుకుంటూ ప్యాంట్టూ గట్టిగా కర్కశంగా ఉన్న గొంతులూనూ. వాళ్లు అలా సాగిపోతున్నారు. “వీళ్లు పిల్లల్ని పుట్టిస్తూనే ఉంటారు - ఎప్పుడూ నిజం చెప్పే చావరు, మీ స్టాఫ్‌కి చెప్పండీ - 500 ఆపరేషన్లు - ఫస్టుకల్లా - * నెమ్మదిగా ఆ గాంతులన్నీ దూరంగా వెళ్లిపోయాయి. “ఛత్‌ 1 ఇక్కడో (ప్రక్క మందుల్లేక సాయంళేక ఇన్ని జబ్బుల్లో ఉంటే ఈ పెద్ద మనుషులకి మాతం కుటుంబ సంక్షేమం తప్పితే ఏం పట్టదు! ఆడాళ్లిక్కడికి జబ్బు వదిలించుకోవడాని కొస్తారు కాని, కుటుంబ సంక్షేమం “పేరుతో జబ్బులు తగిలించుకోవడానిక్కాదు. ఆమెకి తన అనుభవాలన్నీ కళ్లముందు మెదిలాయి - శీను పుట్టకముందు నుశీలకు కాపర్‌ టి పెట్టారు. భూములన్నారు, లోన్లన్నారు, పంపుసెట్లున్నారు. ఇవన్నీ చూపించి (ప్రభుత్వం వారి మనుషులు ఆమెని (ప్రోత్సహించారు. ఆమెతోపాటు ఇంకో పదిమంది ఆడవాళ్లని

మందుల మాయాజాలంలో స్రీ = సునీల అనుభవం ర్‌ి పట్టుకుపోయి. వాళ్లందరికీ కాపర్‌-టి పెళ్టించారు. ఆమె గుర్తు తెచ్చుకోవడానికి (ప్రయత్నించింది. “ఆ డాక్షళ్లీ నయం - చిరునవ్వేనా నవ్వేవారు. మరీ అంత ఎక్కువ కాదుగాని. అంత సరిగా గుర్తు లేదు. ఏవయినా ఏవిటి లాభం!” తెల్లబట్ద అవడం, విపరీత రక్త్ష్మసావం ఆ తరువాతే మొదలయ్యాయి. ఒక్కసారి ఎంత జబ్బుపడిపోయిందంపే, పనిచేసుకోలేకపోయేది, నీన్లాత్తతేకపోయేది, చంటీపిల్లని కూడా ఎత్తుకోలేకపోయేది అస్తమానం నడుం నొప్పి బాధిస్తూనే ఉండేది. వెళ్లి డాక్తరుని బతిమలాడుకుంది తీసేయమని “వద్దు, అబ్టిపెట్టుకో అన్నాడు. చివరికి ఓ (వైవేటు డాక్షరు చేత నతీయించేసుకుంది. చిన్న చిన్న విషయాలు ఈ డాక్షర్గకెందుకర్టం కావో ఆమెకీ తెలియదు. అంత పెద్దమనుషుల ముందు ఆడవాళ్లు ఏం మాట్లాడగలరు తర్వాత శీను పుట్టాక ఆమెకు ఆపరేషన్‌ చేశారు - అది కూడా కష్టమై ంది. కాన్సీ అహ్మది, మరియమ్మ అన్నీ చెప్పి సాయం చేయడంతో ఆమె కోలుకోగలిగింది. “మా ఊర్నించి, మాకులం నుంచి కురాళ్లు డాక్టర్లు అయితే మా బాధలన్నీ వాళ్లకర్ణమవుతాయి” అంటూ కలల్లోకీ వెళ్లిపోతూ ఒక్కసారి వాస్తవంలోకొచ్చింది... దాహంగా ఉంది, శీను ఆమె బట్టలు పాడుచేశాడు. ఎక్కడా నీళ్లు రేవు సాయంతంగానీ బస్సులేదు చుట్టూ ఏం జరుగుతున్నదీ ఆమెకీ అర్హం కాలేదు. అప్పుడు ఏడుపు మొహం పెట్టుకునాస్తున్న యాదగిరి కనిపించాడు

• “మందులకి ఎన్న రూపాయలవుతాయన్నాడు మందుల కొట్హాయన మ్య పరీక్ష "రేపుగానీ చేయరట! పొద్దునే పట్టాలట... మరీ ఆలస్యం అయిపోయింది. ఏం చేయగలరు వాళ్లు? మూ(పరీక్ష ముందు మందు వేసుకోవచ్చా లేదా? సుశీల సందిగ్ధంలో పడిపోయింది - మందులు - మూ(తపరీక్ష - ఏది? ఎప్పుడు? "రేపటిదాకా ఆగాలా? పరీక్ష చేయించుకోవలిసిందేనా? తనని తాను తిట్టుకుంది సుశీల. “ఇది నాతప్పే. ఆ డాక్టర్ని అడిగి ఉండారిసింది కాదు! మూత పరీక్ష చీటీ నేను చెప్పిన తర్వాత రాసింది అది అవసరమేనా? ఒకవేళ అవసరమై తే? అప్పుడెలా? ' యాదగిరికింక మొహం మొత్తింది. అతను తన పని గురించి ఆలోచిస్తున్నాడు. మూత పరీక్ష కోసం మండల మెడ్‌ క్వార్టర్స్‌లో ఒక రాత్రి గడపడానికి అతను ఏమ్యాతం సిద్దంగా లేడు. నుశీల తనాక్కత్తే ఉండలేదు. శీను ఉన్నాడు. ఒంట్లో ఏమీ బాగుండలేదు. కాని అతను సాయంతం బస్సుకి ఇంటికెళ్లిపోతే వాళ్లతోనే ఉంటున్న సుశీల తమ్ముడు బాలయ్యని ఏ లారీమీదో పంపొచ్చు. కాని తరవాత? ఏల్లలు? వార్త తిండి, తన పని? తను వెళ్లి తన అమ్మని, సుశీలా వాళ్లమ్మని లేకపోతే పిల్లల్ని చూసుకోవడానికి ఎవరో ఒకళ్లు ఆడవాళ్లని తీసుకురావాలి. దానికోపూట పడుతుంది. వాళ్లు రాలేకపోతే ఏం చేయాలి? అదంతా

60 మంత్రజాలం డొకరదా = మం(త్రసానులడా లా ఒక్కసారి తలుచుకుంటూనే అతనికి పిచ్చెక్కుతోంది. సుశీలకి అర్ధమయింది - యాదగిరి ఒంచ్లో బాగుండకపోతే సమస్యలేమీ ఉండవు. అన్నీ సవ్యంగా నడుస్తాయి, సుశీల బాలయ్య చేత ఏ లారీమీదో భోజనం యాదగిరి కోసం పంపేది. తను ఇంటి దగ్గర వండి, ఘ్యభం చేసి, పిల్లలకి తినిపించి, సముదాయించి ఓపూట కూలిపనిక్కూడా వెళ్లగరిగేది. “మగాళ్లు సుళువుగా జబ్బు పడ్డారు. మనం అలా పడళలేం” అనుకునేదామె. ఆమెకి ఆపరేషనయినపుడు ఇంకా ఘోరం. ఆమెతో ఆసుపదతిలో ఉండడానికి ఆమె చెల్లెలు బాలమ్మను ఏరిపంచారు యాదగిరిని, పిల్లల్ని చూసుకోవడానికి సుశీల తల్లి వచ్చింది. ఆమె తమ్ముడు అటూ ఇటూ తిరుగుతూ ఉండేవాడు - ఆపరేషన్‌ ఉచితమన్నారు డాక్షర్లు!! హు ఇల్లంతా గరీజుగా తయారయింది ఇంకా కుట్టు కూడా విప్పకముందే ఆమె వచ్చేయవలిసాచ్చింది = ఆమె ల్‌ండి ముసరివాడు. ఆయన తనపని తను చేసుకోలేడు. తల్లి వెళ్లిపోవాలి! ళా ళు

“లేదమ్మా! ఇటువంటి వైద్యం ఆడవాళ్లక్కాదు చచ్చిపోతున్నామంటే అప్పుడు బాధలేదు. ఒక్కసారి అంతా అయిపోతుంది. కానీ ఇవి రోజూ ఉండే సమస్యలయిపోయె- ఎట్టా సాధ్యం అనుకుంది సుశీల

ఇంక చేసేదేమీ లేదు - ఇంటికి తిరిగి వెళ్లడం తప్పదు. లేచి గీనుని ఒక టవల్‌ లో చుట్టబెట్టుకుంది, చీరకంటుకున్న మలం దులిపేసి యాదగిరి వెనకాల నడిచింది. బస్‌ స్టేషన్‌ దగ్గరున్న మెడికల్‌ షాపులో మందులడిగాడు.

“ఎన్టై రూపాయలు - అంత డబ్బా? మిగతా సరుకుల ధర? ఇది అన్యాయం. ఇది తప్పు”. ఆమెకి ధరలన్నీ గుర్తుకొచ్చాయి

యాదగిరి కూలి డబ్బులు - రూ. 25/- రోజుకి.

బియ్యం కిలో - రూ. 7/-

పప్పు కిలో - రూ. 18/-

చక్కెర కిలో - రూ. 8/-

నూనె కిలో - రూ. 40/-

“సగం మందులు కొంటాను. అవి సరిపోతాయి” యాదగిరి యాభె రూపాయల నోటు బయటికి తీస్‌ సగం మందులు కొని లుంగీలో చుబ్దబెట్టి బస్టాండ్‌ లోకి నడిచాడు.

మందుల మాయాజాలంలో స్రీ = సుసీల అనుభవం 61 వాళ్లించికి చేరేసరికి ర్యాతి పది గంటలు - పిల్లలు నిద్రలో ఉన్నారు ఆమె ఆలోచిస్తూ కూర్చుండిపోయింది. మందులు మింగిన తర్వాత కొద్దిరోజులు నయంగానే అనిపించింది. మళ్లీ తన పనులన్నీ చేసుకోవడం (ప్రారంభించింది బతుకు మళ్లీ ఒక గాట్లో పడింది. మంచినీళ్లు తాగకుండా ఎండలో ఎక్కువసేపు పనిచేసినప్పుడల్లా యాదగిరి ఆమెతో సంభోగం చేసినప్పుడల్లా ఆ మంట తిరిగ వస్తూనే ఉంది. ఆమె లేనని తానే తిట్టుకుంటూ ఉంది - తనకి ఎప్పుడూ ఒంట్లో బాగున్న ప్ప ఉండదు. ఆకరి చచ్చిపోయింది. ఏమీ తినలేకపోయేది (ప్రొద్దునే నిద్రనుంచి లేవడం యాతనగా ఉంది. నడుం నొప్పెడుతోంది తెల్లబట్ట మన్లీ అవుతోంది. ఇంక మూ(తం సంగతి సరేసరి - దానిగురించి ఆమెకి ఆలోచించడమంచేనే భయవేసింది. జ సరం కమ్మినప్పుడల్లా మూ(తపరీక్షక్రు సంబంధించిన జ్ఞాపకాలన్నీ గుర్తుకు వచ్చేవి. ఆమెకు ఈ విషయం అర్ధం కాలేదు. 2 సుకీల, లాంటి ఆడవాళ్లే అనేకమంది తెలబటు, నడుంనాప్పి, ఒంబినొప్పుల ళా ళు ళు నుంచి కోలుకోరేక పోతున్నందుకు తమని తానే తిట్టకుంటుంబారు.. డాక్షర్ల దగ్గరికొచ్చేసరికి వాళ్లకి ఆత్మవిశ్వాసం కాస్తా పోతుంది ఏదీ గట్టిగా చెప్పలేరు. వాళ్ల జ్‌ క్‌ జాతి [| న. ఆరోగ్య పరిస్టితి ఎందుకోగాని ఎప్పుడూ వాన్హల్లో అదోరకమైన (ప్రవర్తనకు కారణమౌతుంది. తాము అన్నిరకాలా తక్కవ వాన్హమని, బలహీనులమనీ, ఇచ్చిన సూచనలు సరిగా వాటించే తెలివి రేనివాశమనీ, తప్పంతా తమదేననీ నమ్మకం ఏర్పడుతుంది. డొక్తర్తు, ళు తం మొగుళ్లు వాళ్ల కుటుంబాలు - అందరూ ఆడవాన్హనుంచి ఆశించేది చాలావున్నా, వీళ్లనెవరూ తస్పుపబ్బురు, కాని ఈ ఆలోచన ఎంతవరకు నిజం? సుశీల దృష్టి నుంచి ప్రపంచాన్ని చూడడం అఆనక్తికరంగాన్తూ సమంజసంగానూ ఉంటుంది - డాక్షర్రవెపు నుంచి కాడు. సుశీల దృష్టిలో డాక్షర్లకేమీ అర్ధం కాదు. వాళ్లు ఎప్పుడూ మాట్లాడరు. కు న్‌ ళు యు ళా మాట్లాడినప్పుడు తిడతారు. ఎప్పుడోగాని ఏమీ అడగరు. ఇర్టీములోనే ఏదో రాస్తారు. పేదవాళ్లు కూడా ఒక వారం రోజుల కూలిడబ్బు ఇర్చుపెట్టి కొంటీనే గాని రాని ఖరీదైన మందులు రాస్తారు. డాక్టర్లకి పేదవాశ్త కూలిడబ్బుల గురించి ఏమీ తెలియదు. ఆడవాళ్ల

62 మంతజణాంలం౦ డాకరదా = మం[రసానులదా ్‌ చ్‌ ్‌ బతుకుల గురించయితే మరీ అన్యాయం. ఆడవాళ్లకు సుల్లువైన వైద్యం చేద్దామని ఉండదు డాకర్తకి. ఉదాహరణకు జబ్బులంట ఆడవాళ్లద్తూ మగవాళకూ వేరువేరు న్‌. ళా న. అర్జాలున్నాయి. మగాళ్లు హాయిగా విశ్రాంతి తీసుకొని కుటుంబం నుంచి "సవలు పొందొచ్చు. ఆడవాళ్లు మాతం, మళీ అదే వంట వండుకుని, పభం చేసుకొని, బట్లలు న్‌. ళా గ్‌. ఉతుక్కుని, పిల్లల్ని, పెద్దవాళ్లని సాకుకుని - ఎంత జబ్బుతో ఉన్నా అన్నీ చేసుకుని జ టసుషర్రికి ఆంస్యం కాకుండా వెళ్లారి. ఆడవాన్సకి సాంత డబ్బు అంటూ ఏమీ ఉండదు కాబలీ మందులు కొనలేరు కాని డాకర్షకేమీ పటదు వాళపనలా మందులు రాయడం, ను! శాం లు న్‌. ళా (ప్రశ్నలడగడం (ప్రజలు ఎలా నిర్వహ ంచుకొస్తున్నారనేది వాళ్లకెందుకు? సుశీల అనుకునేదంతా నిజమే. కాని ఎందుకిలా జరుగుతోంది? చాలామబ్టుకు ఈ బాధ్యత అంతా మన డారక్తర్తు చుదువుకునే వెద్య విద్యా పదతి, వాళ్తు ఎ వరానికి, కులానికి ఓం కా ళు ళా క. సంబంధించిన వాళ్లు అనే వాటిమీద ఆధారపడీ ఉంటుంది. డాక్టర్లు శరీరాల గురించి, అవయవాల గురించి, (క్రీముల గురించి, వ్యాధుల గురించి, మందులతో వాటి చికిత్స గురించి ఎన్నో నేర్చుకుంటారు. అన్నేసి ఏళ్లు ఇన్నీ వివరంగా నేర్చుకున్నాక వాళ్లకి (ప్రజలు, వాళ్ల జీవితాలకంచే వ్యాధులు, అంటురోగాల గురించిన పరిజ్ఞానచే ఎక్కువుంటుంది. నేర్చుకున్నడానిబల్దీ మన డాక్షర్లు దేశం వదిరిపోయి అమెరికాలో క్‌. టం ఉద్యోగాలు వెతుక్కుంటారు. ఇక్కడ దండిపోయినవాళ్ళ్లు హైదరాబాదు, విజయవాడ లాంటి పట్లణాలో పెద ఆసుష్యతుల్లో పనిచేయడానికి ఇషపడతారు. పల్లెటూళ్లలో వాళ్ల న! లా యలు య లు ళా గాణ న్‌. చదువంతా వృధా అవుతుందని వాళ్లు వాటి జోలికి పోరు ఎందుచేతనంటే డాక్షర్షకి గుండెజబ్బు లాంటి సమస్యలు ఇష్టం మరి ఎనథై తొంభె శాతం ఆరోగ్య సమస్యలన్నీ (క్రిములకి సంబంధించినవే. కంటికీ కనిపించని (క్రిములు (వీటిని మై 'కోస్కోపు కిందే చూడగలం - అంత చిన్నవి? మురికినీళ్లలో, మట్టిలో, కలుషితమె న గాలిలో ఉంటూ అంటురోగాలు కలిగిస్తాయి. ఈ (క్రిములు బలహీనమైన శరీరాలనే ఆశయిస్తాయి. ముఖ్యంగా పేదవాళ్తవి. ఆరోగ్యవంతమై. న మనిషీ శరీరం ఏ మందులూ లేకుండానే ఈ (క్రిముల్ని నాశనం చేసేస్తుంది. అందుచేతే మనలో రక్తహీనత ఉన్నవాళ్లకి, కష్టించి పనిచే సేవాళ్లకి, తక్కవ తిని విగ్రాంతి లేనివాళ్తోకి (క్రిములద్వారా అంటురోగాలు త్వరగా వ్యాపిస్తాయి. అభివృద్ది చెందిన దేశాల్లోనూ, మనదేశంలోని పెద్ద పెద్ద నగరాల్లోనూ బాగున్న లు ళా మా! ళు ట్‌! వర్గాల ప్రజల ఆరోగ్య పరిస్థితి మెరుగ్గా ఉంటుంది. వాళ్లకీ నీళ్డు మట్టీ, గారి లాంటివి కాస్త పభంగా స్వచ్చంగా ఉంటాయి. మంచి తిండి, కావలసినంత స్వచ్చమైన నీళ్లు

మందుల మాయాజాలంటలో స్రీ = సునీల అనుభవం 6వ దొరుకుతాయి ఈ బాగున్న వర్గాల (ప్రజ లకీ ఏమయినా అంటురోగాలు సోకీనా, చికిత్స సులభం. [క్రిముల్ని చంపడానికి డాక్టర్లు “ఆంటీబయాటిక్స్స్‌' ఇస్తారు. కాస్త విగ్రాంతితో, ఆరోగ్యవంత్యులైన వీళ్లు తొందరగా కోలుకుంటారు. కాని, భారతదేశంలోని పల్లైటూన్త పరిస్టితి వేరు. పేద రోగులకి డాక్టరు ఆంటీ బయాబిక్స్స్‌ ఇచ్చినపుడు [క్రిములు చచ్చిపోతాయి. నిజమీ, కాని వెంటనే చుట్టుప్రక్కల ఎప్పుడూ ఉండే (క్రిములు మళ్లీ శరీరంలోకి (ప్రవేశిస్తాయి. మందు [క్రిముల్ని చంపుతుంది కాని, కోలుకోవడానికి అవసరమై న పుష్టికరమై న తిండీ శుభమైన నీచ్హు విశ్రాంతి, కనీస ఆదాయం లాంటీ వాటిురించి ఏమీ చెయ్యరేదు కదా! అందువరతే ఆ వ్యక్తి మలీ మళీ లా న. న! జబ్బు పడాల్సి వస్తుంది - (ప్రతిసారీ డాక్టర్లు ఇంకా ఇంకా బలమైన మందులు వాడవలసి వస్తుంది. ఈరకమైన చికిత్సని తట్పుకునే సోమత లేని పేదవాచ్లు డాక్టర్ని మార్చడమో, క్‌ ళు వాని ళా ఓటు డాక్షర దగరికి వళడమే మానుకోవడమో చేసారు (క్రమం తప్పకుండా వాళ్లకి అంటురోగాలు టాం ౧ ళు జాట్‌ న. సోకుతూనే డంటాయి. లలాగే వాజితోట్‌ బతకడం అలవాటు చేసుకుంటారు. మగాళ్ల పని కాస్తలో కాస్త నయం కనీసం వాళ్ల కుటుంబాలు వాళ్లని కాస్త విగ్రాంతి, మందులు తీసుకోనిసాయి. ఆడవాళకయితే డాక్షరు దగ్గరికి వెళడమే పెద్ద పని. అన్ని ఏర్పాట్లూ వాక్‌ లు ళు ళ్‌ న్‌. ళు ప్‌ చేసుకుని అందరి అవసరాలూ తీర్చడం అంత తేలికయిన విషయం కాదు వాన్షనుంచి కుటుంబాలు చాలా ఆశిస్తాయి. అందుచేతే మరీ జబ్బుగా ఉంటే తప్ప వాన్తకి డాక్టర్ని చూడడం వీలుపడదు అందువల్లనే ఆడవాళ్లు కోలుకోవడానికి ఎక్కూవ విశ్రాంతి, జాగ్రత్త అవసరం. చికిత్సతో పాటిగ్గా ఆడవాళ్లకి భర్తల సహాయ సహకారాలు కూడా అవసరం, అనారోగ్యసమయంలో కలవబంవల్ల రోగం ముదురుతుందని భర్తలకి చెప్పాలి. నిజానికి చాలాసార్లు భర్తల్ని కూడా పరీక్షచేసి చికిత్స చేస్తే ఆడవాళ్లకు ళు జాలి న్‌ జాట్‌ లు వయమయిపోతుంది. భర్తర్ని ఇందులో ఇరికించడం చాలామంది డాక్షర్లకి ఇష్టం ఉండదు. అటువంటి పని కుటుంబంలో గొడవలకి దారి తీస్తుందని వాళ్ల భయం. ఆడవాళ్లకి ఈ విషయాలు తెలీవు. ఒకవేళ తెలిసినప్పటికీ మగాళ్లకి చెప్ప లేరు. మగ్గాళ్లకది ఇష్టం ఉండదు. వాళ్లకి అర్ధం కాదు కూడా. డాక్షర్డు మందులు రాయడం మినహా ఏమీ చేయరు. వాళ్లకీ (క్రిముల్ని చంపడంలో ఉన్న ధీమా జీవితంలో ఇతర ముఖ్య విషయాల్లో ఉండదు. ఆడవాళ్లకి పూర్తిగా నయం కాకపోయినా వాళ్లు లెక్కచెయ్యరు. భర్తల్ని బాధపెట్టడం అంటే వాళ్లకి భయం, అందుకే వాళ్లు మొదటి రెండు ముక్కలూ వినేసి ఏదేదో

6కే మం్యత్రజాలం డాక్తర్హదా జా మం(రపానులడా రాసేయడం మొదలు పెడలారు. ఇటయివంటి గడ్డు పరిస్టితుల్లో కూడా (ప్రజల జీవితాల్లోని నిజంగా (ప్రధానప్రైన హత డా ళం న. ఈ విషయాల గురించి డాక్టర్లు చర్చించడం మొదలుపెడితే సరెన చికిత్స సాధించడానికి వీలుంది. కాని డాక్షర్లు ఆడవాళ్ల జీవితాలు, వాళ్ల పనులు, ఏలలు - ఇంట్లో ఏ సాయం ఓం వ లొ ళా ళు లేకపోవడం పిల్లల్ని చూసుకోవటానికి ఏ సాకర్యాలూ డండక పోవటం వంటి సమస్యల్లో తలదూర్చడానికి సిద్ధంగా లేరు. భర్తలతో మాట్లాడడానికి కూడా వాళ్లు సుముఖత చూపంచరు. అందుకనే ఆడవాళ్లు ఆలస్యంగా ఆసుషతికొచ్చినా, ఇరీదెన పరీక్ష చేయించుకోకపోయినా సులువుగా కోపం తెచ్చేసుకుంటారు. రోగాన్ని తగ్గించలేకపోతే వాళ్లు ఆడవాన్హని తిడతారీ కాని తమ వైద్య విద్యలో లోపం ఉందని గుర్తించరు. ఆ లోపం వాళని భిరీదెన మందుల మీద ఆధారపడేల్ను చేసి చాలా విషయాలపట్ల గుడీవార్తని గొ మోటా కం ళా ఆ యణ చేస్తుంది. దతరోన (గం ధాలయ ళి న లబ... ఖ్టా భ్‌ లల ఖ్‌. గ్‌ రి + లి 146 ౫౦. మనరోని / ఓ తో న! సూ లో న ఆన =లాడ్‌.000 (౮

ఎటలా కక క న. కంచి ఇప్పటి. వరకు నుసలో- ఉన్న నమ్మకాలన్నీ ఈ పుస్తకంతో '” న యాంవొపట్టుకు' పోతాయి. పొళ్ళాత్య దేశాల "ఫెమినిస్టు ఉద్యమం చేసిన ప స రికోధనల సలితలగొ పచ్చిన పుస్తకాలలో ముఖ్యమైనది “చరిత గతిలో 7 ॥ న. శ కు " ల ్తా ల |... గలీంచిన దీ వెద్య శాస్తం. లా న్‌" “ సంఏన్నో సంవత్సరాలుగా కృషిచేసి ఆధునిక వైదాప్రపల ఒక ఫెమినిస్టు 2 [.. అపగాహనసు రూపాంధించిన ఖ్యాతి బార్బరా ఎరెనర5, డిఎడర్‌ ఇర్టీష్‌లకు శ ఏ :దక్క్కుతుంది. అమెరికన్‌ ఫెమినిస్ట్‌ ఉద్యమంలో మూడు దశాబ్ధాలుగా ] ,వవినేన్తున్న ఈ ఇద్దరి" సోషలిస్ట్‌ ఫెమినిస్ట్‌లు. బార్బరా ఎరెన్‌రక్‌ ౫ శుభుధ్యకాలంలో మధ్యతరగతి వర్గ సంస్కృతి, అమెరికన్‌ సమాజంపై , కలగి ఉన్న ఆధిపత్యం గురించి విస్త్రృతంగా రచనలు చేశారు. వ్‌ వలా శతుఘ్న వృత్తిరీత్యా డాక్టరు గత 16 సంపత్సరాలుగా ఫెమినిస్ట్‌ , త్రత్యమంలో చుర్చుకెన పాత వహిస్తున్నారు. 'మనకు తెలియని మన | ఫల్ళిలి, 'నవాలక్ష సందేహాలు పంటి రచనల్లో సహ రచయిత్రి. ఈమె “జన్వేష వ్యవస్థాపక సభ్యుల్లో ఒకరు. (ప్రస్తుతం జాతీయ పోషకాహార ' నళస్టలో పనిచేస్తున్నారు. , శ [. | , ల .. సట . "ఖే న ఈ శ్‌ _ 4 మ వ. శై . వు. . ,/ పా గా (నుం. మ యల గం టి న. / . నఖ ళ్ళ _? ( . నాన ప మ షు జ న