Telugu Mana Vavilala - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

నా మన వావిలాల స గ | ల్‌ ప ర స న. | 1 శల జ 4 ] | . _మదిశెద్దిరుముంకుమార్‌ వ గట! నశ న. ఇ ఉం -సలారి యువజన సమితి న... న //

వమునవానిలాఆఅ (వావిలాల వారి జీవిత చరిత్ర) యాతగిరి శ్రీరామనరసింహారావు మేడిశెట్టి తిరుమలకుమార్‌ ఆ' ధకేసరి యువజన సమితి రాజమహేంద్రి

గిగం౧సిం ౪7౧౪16౧6౬౧ (4 8,0 ౪౧౦౧౧౫) 0/75 0/08100౧06 ౧0౦ & [4 1000010 64౧౮! మనవావిలాల (జీవితచరిత్ర) రచయితలు యాళతగిరి శ్రీరామనరసింహారావ మేడిశెట్టి తిరుమలకుమార్‌ ప్రధమ ముద్రణ 3-]0-1995 (వావిలాల నవతి ప్రవేశోత్సవం) ప్రతులు 1000 (ప్రచురణ ఆంధ్రకేసరి యువజన సమితి (ల్రి వావిలాల సంస్థ గుంటూరు - వెల రూ 25-00 బలుకు | (కసం యువజననమితి 3 విశాలాంద్ర పబ్లిషంగ్‌ హౌస్‌ విక్రమహాల్‌ రాజమహేంద్రి విజ్ఞానభవన్‌ 4-]-435 బ్యాంక్‌ ఫ్రీ 2 వావిలాల సంస్థ హైదరాబాద్‌ - 500 00] 12/3 అరండల్‌ పేట గుంటూరు-2 (విశాలాంధ్రబుక్‌ హౌస్‌ అన్ని బ్రాంచీలు 4 నవోదయ పబ్లిషర్స్‌ కారల్‌మార్క్స్‌రోడ్‌ విజయవాడ- 2 2౪ రిగగగగిర్ర ఆ|44 ౧10/5 ౮9 ?0%0 [౧౮౪ (౮ లా కిగగగగం యట 2002041 20/౯6 1400౫ ఒ౪ ళ్‌ బక్‌ వే లక్‌ వా న. గ ఈం గ. స్‌46 ది ఆ (షరి శస సై జ. శ్‌ న చక్కా ఫ68 శనీ శ న

1941 ఎప్రియల్‌ 5 న రాయవెల్తూరు జైలు క్వారంటయిన్‌లో వావిలాల వారిని మొదటిసారి కలిసాను నాటి నుండి మేమిద్దరం

• స్నేహితులమయ్యాం నేను జైలుకు వేళ్ళేసరికే ఆయన థైలులో పాతకాపు స్వాతంత్రోద్యమంలో చేరి ప్రాధమిక విద్యాశాలలు వదలివేసిన గోపాలకృష్ణయ్యగారు ప్రజాజీవిత విద్యాలయాలలో ప్రవేశించారు. ఎనిమిది దశాబ్దాలుగా ప్రజాజీవితంలో ఎన్నో _ ఉప్రజాసమస్యలకు పరిష్కారమార్గాలు సూచించే కర్మయోగివావిలాల వారు నాకు మిత్రులని చెప్పుకోవడానికి గర్వపడుతుంటాను రాజమహేంది ఆంధ్రకేసరి యువజనసమితి వ్యవస్థాపకులు సంఘసేవకులు యాతగిరి శ్రీరామనరసింహారావుగారూ ఇ కంటాక్స్‌ అసిస్టెంట్‌ డైరక్టర్‌ మేడిశెట్టి తిరుమలకుమార్‌గారూ వావిలాల వారిపై పలు అధ్యాయాలుగా జీవిత చరిత్రను వ్రాయడానికి పూనుకోవడం హర్షదాయకం అభినందనీయమూను ఈ పుస్తకంలో గల వివిధ అంశాలు వరిశోదకులకు 5006/08 [141616/101 గా ఉపయోగపడుతుందని నా అభిప్రాయం నా మిత్రులు వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య గారి జీవిత చరిత్ర వున్తకం (ప్రచురిన్తున్న అంధ్రకేనరి యువజననమితి వారికి రచయితలు నరసింపోరావుగారు తిరుమలకుమూర్‌గార్లకు నా అభినందనలు మహీధర రామ్మోహనరావు స్వాతంత్యయోధులు జర్నలిస్టు విజయవాడ

కృతజ్ఞత డే

పూజ్యులు శ్రీవావిలాల గోపాలకృష్ణయ్యగారు అన్నిరంగాల్లోనూ ఆదర్శ ప్రాయులే ఆయన స్రుశించని రంగమేదీ లేదు అట్టి మహానీయుని జీవితచరిత్ర వ్రాయడం కష్టతరమేనని తెలిసినా లఘుగ్రంధంగా నైనా వెలువరించాలన్న మా కోరిక ఫలించింది వావిలాల వారి జీవితంపై పరిశోధన చేసేవారికి 'మనవావిలాల' ఉపయుక్తంగా ఉండగలదని భావిస్తున్నాము

స్వచ్చందంగా 'మనవావిలాల' ప్రచురణ భారం వహించిన ఆంధ్రకేనరి యువజననమితి వారికి వ్రచురణకు సారధ్యం వహించిన శ్రీ జమ్మి రామారావుకు కృతజ్ఞతలు

'మనవావిలాల' రచనకు మాకు సహకరించిన శ్రీ గౌతమీ ప్రాంతీయ పరిశోధనా గ్రంధాలయం రాజమహేంద్రి వావిలాల నంస్థ గ్రంధాలయం గుంటూరు పొట్టి శ్రీరాములు స్మారక గ్రంధాలయం మద్రాను కన్నెమర [గ్రంధాలయం మద్రాసుల యాజమాన్యానికి అధికారులకు సిబ్బందికి మా కృతజ్ఞతలు

నమస్తే! భవదీయులు

3-]0-] 995 యాతగిరి శ్రీరామనరసింహారావు రాజమహేంద్రి మేడిశెట్టి తిరుమలకుమార్‌

విషయసూచిక యరాననిచుళూంలాోా శకి భూమిక ఏ జాం వి = విద్యావ్యాసం ఫ్ర న్వ రాజ్య నమరం శ ఆం(ధోద్యమం క్‌ సామ్యువాదం 6 (గంధాలయోద్యనుం 7 శాసన సభలో (ప్రజావాణి 86 రైతు ఉద్యమాలు 9 అట్టడుగు వర్దాల అశాజ్యోతి 10 సవహాకారోద్యమము న్న్న విధ్యారంగంలో విశిష్ట కృషి. 19 అథధిశారభావగా లెలుగు 18 ఇాంతికి సంశేతం కక మధ్యనికే.ద భఫభోరాట సారధి 15 (ప్రజలకోనం రచన ' 16 సీటిపారుదల సమస్యలు-పరిప్కా రాలు 17 _ వావిలాలవారి వ్య క్కీల్వేం

2 18 వక్షగా వావిలాల 19 వురస్కాారాలు ౨౧ వావిలాల సంస్థ 9౨1 బావతరాలకు స్ఫూర్పి ర! మాన్యుల మాటల్లో ఏ3 _ శాలంతో కదలి సాగిన కార వలి 9 వావిలాల రచనలు 23 ఉపళరించిన (గంథాలు వై ల ఇ

భూవింక "కెలుగు నాట వావిలాల గోపాలళృస్టయ్యగారి చీరు విననివారు అగుదు. వావిలాల అంశ నిజాయిలికీ నిలువుటద్దం: "వేల సంవత్సరాల ఘన చరి[తగఆ తెలుగువారి నంస్కృృళశికీ “మారుపేరు, జనసంశ్షో మానికి తన జీవితాన్ని అంకితం చేనీన మవార్షి, చేప్పింది చేన్‌ వేసిందిచె ప్పే సత్యసంధతే వారిసొత్తుం _గత వడున్నర దళాబ్దాలుగా అెలుగు నేలప్తై నాకి ము(దపడని (పజాఉద్యనుం "లేదు. రానున్న తరాలకు మిరుమిటు గొలిపేవారి వ్యక్షిత్వం మనజూాతి సంస్కార జయ పతాక, -

= మోసం, ద్వేవం నాగరికతగా నడు స్తున్న ఈరోజుల్లో మహోన్నత మానవతొవాదిగా మనమధ్య తిరిగే వావిలాల వారి జీవితం యువతకు అధ్యయన (టంధం శావాలి, ఒక తరం వారి భావనా (సవంతిని (పభావితం చేసేవాలే మవానీయులు మరి మాడు తీరాల ఆలోచనల్లో ఆంతర్భాగమైన వావిలాల ధన్యులు, వారి విశిష్ట వ్య కీళ్వానిి: బహుముఖ కృపిని ళీఖామా(ఠంగానై నా చివించే మా ఈచిన్న (పయ, లన్ని సహృదయులైన పాఠకులు అదరించగలరని అశి న్నా౦. వావిలాల వారి సమగ జీవితచరి(త రచనక వారి ఆపార్‌ కృవ్‌పె పరికోధనలకు యీ చిగుపొత్తం నాంది

శావాలని అకాంన్సీ స్తున్నా ౦, .

క! జ్య బాల్యం = విద్యాబ్యానం అజాశావాణవా నము ఛవునినినప్తిక్తునుభవానునునాలాలాలాలా.

గుంటూరు జిల్లాలో గల సైనపల్లి శాలూకాలో మాసవజూతికీ అత్యంత (వియమైన మూడురత్నాలు అఆవిర్భ వింభాయి ఒళటి అంధ సంస్కష్బృళలికి అద్దంపట్టి జగద్వి ఖ్యాతి గాంచిన అమరావతి బౌద్ధ స్థూపం. మరొకటి ళోళ్ళూరు భామంలో లభ్యమైన ఖండాంతర (ప్రశస్తి పొందిన కోహి నూరు వ(జం. కాగా మూడవ రత్నం నంభుసీవకే తమ జీవితాన్ని అంకితం చేనీన వావిలాలవారు.

ఇాతవావానుల పేరిట నిర్మింపబడిన సాతాన పల్లియే జీటి స_చెనపల్లి అని కొందరు చరిత కారుల భావన,వావిలాల జన్మస్థలం, (పధాన కార్య శ్నే్యతం యీ ఊళకే, వావిలాల చేరుగల అం(ధ(పజేశ్‌ లో కృష్ణా, నెల్లూరు కరీంనగర్‌ జిల్లా లలో ఉన్నాయి

పీఠ మాతొామములు గుంటూరు జిల్లా చిలథలూరి జీట్ర సమిపంలోగల గణపవరం (గామ వా_స్రవ్యులు ₹0శేపల్లి శేపాచలంశాన్రిగారు ఆయన (వవీద్ధ సంస్కృత పండితులు, ఏీఠ పితామహులు గురు(బవా శై సోమయాజులు య యాగాది (శ్రతువులు నిర్వహించారు. ల

క్‌

వావీలాల నరనీంహం, పంం జీవి దంపతుల నాల్బవ నంతానంగా గో పాలకృస్ణయ్య పరాభవ నామ సంవత్సర ఆశ్వయుజ గుద్ధ దశమి (విజయదశమి) రోజున అనగా 1903 సంవత్సరం "సెస్టైంబరు 17 వ నేనన బన్మి౦చారు. వీఠికుటుంబం ఆరోజుల్లోనే సంన్కరణ భావాలకు నిలయంగా జేరు

• వొందింది. వీరి పెద్దన్న (బహ్మసోమయాజులు శట్న ౦ లేకుండా "పండ్లి చేసుకోగా వీరి కండవ అన్న రామశర్మ, మాణి శ్యాంబ ఆనే వితంతువును గోరా (శ్తిముతి దుశ్తాభాయ్‌ 'జీశ్‌ ముఖా సమతంలో శాకినావలో వివాహం చేసు కున్నారు. ఈ దంపతులు స్వరాజ్య నమరంలో పాల్గొని నాటి (పముఖ జాతీయ నాయపలు గో పాలళృన్మ గోఖలే స్ఫూర్తితో (శ్రీవరనింహం తమ కుమారునికి గోపాల కృన్తయ్య అనే పేరు పెట్టారు. వావిలాల వి ధ్యాబ్యాసం సభైనపల్లి (పొధమిక పాఠశాలలో ఒకటవ తరగతిలో చేర డంతో (వారంభం అయ్యింది. అయితే అక్కడ అరు నెలలు మా(తమే చదివి (పకాశం జిల్లాలో నేడున్న వూార్కా పురంలో గల . వీనతం(డిగారివద్ద ఉండవలసి రావడంతో చమవు నిరంతరాయంగా సాగలేదు కొన్నాళ్ళ తర్వాత సైనపల్సిలో గల అమికికన్‌ లూథరన్‌ (శీస్టియన్‌ మిషన్‌ ఎలిమెంటరీ స్కూ-లులో చేకి నాల్లవతరగతివరకు చదివారుం

ళ్‌

పార శొలల్లో ఉపాధ్యాయులు అద్దంకి యజ్ఞనా రాయణ, తిలక్‌ గురించి వెస్పే కధలు, గాధలు వావిలాలను ఉచ్దేజితం చేసాయి ఆ రోజుల్లో గోఖలే తిలక్‌ నామి వివేకానంద, గాంధిజీల (పభావం వావిలాలపై (పగాఢంగా ఉండేది

1020 అగస్హు ఒకటవ తేదిన లోకమాన్య బాల గంగాధర తిలక్‌ ని ర్యాణంతో జీేశమంతటా తిలక్‌ సంస్మరణ సభలు జరిగాయి. అఆ రోజున న్తానపల్లిలో జరిన తిలక్‌ సంస్మరణ సభకు వస్తున్న విద్యార్టల ఊరేగింపు నా్భావ తరగతి చదువుతున్న పద్నాలుగేంస్ల వావిలాల నాయ కల్వంలో సొగింది నాటి నభలో (ప్రముఖ సాంతం(త్య నమర యోధులు నాటకకర్త శ్రీ) రామరాజు ఫుంవరీ కాక్ష్పుడు (పసంగించారు ఈ సభతోనే వావిలాల స్కూ-లుకు స్వస్తి వెప్చి జ తీయోద్యమంలో (ప వేశించారు జశోద్ధారళ శాన్‌ నాధుని నాశేష్యర రావు, చెరకువాడ వెంకట నరనీంవాం, ఉన్నవ లవ్మీ నారాయణ, లక్ష్మి బాయమ్ము వంటి (వముఖ, నాయకులు సక్లైనపల్లి వచ్చి సథలు నిర్వహించి, జాతీయ భావాలు (పచారం చేకీవారు ఈ సధలలో వావిలాల చురు కగా పాల్లొావసాగారు. ఈ సందర్భంలో చే ఖన్దరు వ్ర భఛారణ అవసరమవైైంది అప్పుడు వావిలాల వద్ద ఖద్దరు లేదు 'వెంటనే అడుసుమిల్లి నారయ్య అనే ర్రైతువద్దప "నెళ్ళి గడ్డి మూటప కట్టిన ఖద్దరు వహాన్ని తీసి కట్టకొన్న్నారు

7 వాళ్ళ ఇంట్లో ఉన్న మల్లుగుడ్ణను ఆ గడ్డిమూటను కట్టడానికి ఇచ్చి వేసారు. స్వరాజ్య సమర (పభావంతో స్కూంలు చదువు అగి పోయినప్పటికీ, వావిలాల స్వయంళ్ళషితో చదువు సొగిం వారు. నిరంతరం చదువుతూ విశేష జ్ఞానాన్ని సముపారిం ఇారు. గాంబభేయ సిద్దాంతాలతో ఉద్యమాల నిర్వహణకు గృవామే తోలికార్యమే్యేతం అయ్యంది. ఆరోజుల్లో నే ఇంట్లో ఆంధ పిక చదవడానికీ, ఖద్దరు ధారణకు అధ్యంతరం వెప్పగా రెండు రోజులు ఉపవాసం ఉండి విజయం సాధిం ఇారు. పండిత కుటుంబంలో జన్మించిన వావిలాల 17వ వట జే యజ్ఞోపవీతాన్ని వదిలి వేసి సంస్కరణ భావాలతోం ॥ (పజా ఉద్యమాలలో మునిగిఫోరూరు. అప్పట్లోనే వివావా (పస్థావన వచ్చింది. వివాహం కన్నా స్య రాజ్యం ముఖ్య మని భావించిన వావిలాల "పెండ్లి చేసుకో లేదు, అజన్మ (బవ్మా వారిగా జాతి సేవకు అంకిత మర్య్యూరు, డే (0 న

త్రి స్వరాజ్య సవంరం పాపారావు

, 1921 లో గాంధిజ్‌ నాయశళత్వ్యంలో సాగిన సహాయ నిరాకరణోద్యమంలో పాల్గూని వావిలాల తొలిసారిగా అగరె్ట తరూసరు. కాని అప్పటికి ఇంశా మెనర్‌ ఆయినందున వదలి 'వేయబడ్డారు. ఆ రోజున్లో నలైన పల్లిలో జాతీయ ఉద్యమా నికి తోవ్పడే పలు కార్యకమాలలో వావిలాల భాగస్వామి అయ్యారు. భీమవరపు నరసింపబోరావు గారితో కలిని ఇంటి6 టికి తిరిగి “న్య రాజ్య భి చరిట బియ్యం, జొన్నలు సీక్‌ రించి కాం గన్‌ వాలంటీర్లకు భోజన సదుపాయం కల్చించే చారు,

1920 నుండి 1949 వరకు ఇరవై రెండు సంవత్స రాల వాటు వావిలాల భౌరత జూకీయ కాంగ్రెస్‌లో కీంయగాలీలక్ష పాత నిర్వ హీంచారుః గుంటూరు జిల్లా కాంటగెన్‌ నంఘ సంయుక్త కార్యదర్శి గ్యా గుంటూరు జిల్లా కాంగ్లాన్‌ నీవిక బోర్డు నభ్యునిగ్యా అం(ధరాష్ట్ర కాంచని సంభ నభ్యునిగా పార్టీలో బాధ్యత నిర్వ ర్హించారు, స్వరాబ్య నమరంలో మొత్తం పదళొండుసార్లు అశెస్టు కాబడి వడు సంవత్సరాల వాటు రాజమంటడీ కోరాపుట్‌, నెల్లూరు, శడలూరు, బళ్ళారి అలిపూర్‌, మదాస్సు శలక లా జైళ్ళలో కరన శకాళాగార క్ల ననుభవింభారు,

డ్రై ల్పి “గొంధిజీ పిలుపుమేరకు రాట్నము వడకుట, ఖద్దరు ఛారణ, మధ్యవాన నిపే.దం, హారిజనోద్దరణ, (ామాళివృద్ధి, స్వ చేశీ ఉద్యమం వంటి నిర్మాణ శార్య(కమాలలో చురు కుగా వాల్గాన్న్నారు, 1920లో (శ్రీలత్మీ నారాయణ వడుకు చేనేత (ఖద్దరు) సహ కార సంఘానికి కార్యదర్శిగా పని చేశారుః 1921 లో సహాయ సిరాశకరణ ఉద్యమంలో భాగంగా సాగిన పన్నుల నిరాశరణ (వచారంలో వావిలాల సపాల్గా న్నారు. (గామిణ (ప్రజలు తమ పశువులను అటనీ (వాం తంలో మేపుళొన్న౦దుకు అటవీ అధికారులప ఫుల్లకి అనే పన్ను చెల్లించవలనీ వచ్చేదిం ఈ సన్ను విధింపునకు వ్యతి “లీశంగా. 1821లో సాగిన చారి.తాత్మకమైన పలనాడు పుల్లరి సత్యా్యగవాంలో వావీలాల పాల్గొన్నారు. గార్హ పాటి హనుమంగ రావు, దిడుగు వరసింబోరావు, మునగపాటి చీన హనుమయ్య, నిరివురం వెంళటప్పయ్య, భీమవరపు సలతణ రావు, పుణ్యల కోటిరెడ్డి శానీరాజు అశ్వద్ద నారాయణ సోద రులు అరెస్టయ్యారు. 1922 లో మోతీలాల్‌ నహ, వి;ల్‌ భాయ్‌ పశులొ శంళర్‌లాల్‌ బ్యాంకర్‌ లు సభ్యులుగా గల సహాయ నిరాకరణ పరిశీలనా సంభుం గుంటూరు వచ్చి వపుడు ఆ సంభు సమావేశంలో వావిలాల పాగ్గొాన్నారు. 1928 లో మాసు లెజిస్తేటివ్‌ కొన్పిల్‌కు గుంటూరు జిల్లా నియోజక వగ్గంనుండి స్వరాద్య పార్టీ ఆభ్యర్థిగా పోటీచేసిన విల్లలమ (రి

శ0

అంజ నేయులు తరపున వావిలాల (ప్రచారం వేశారు ఆ ఎన్ని కల్లో అందనేయులుగారు విజయం సాధించారు 192కి డిశం బరులో కాకినాడలో జరిగిన అఖల భారత కాంగస్‌ మహా సభలో బాపిలాల స్వచ్చంద శృవకునిగా (వాలంటీర్‌ నెంబరు € 1919) పాల్గొన్నారు

1928 లో సైమన్‌ కమిీవన్‌ పర్యటన బహీిమ్యరణ [వదార కార్యక మంలో భాగంగా వావిలాల గుంటూరు జిల్లాలో వలు (గామాలలో విసృతంగా పర్యటించారు అదే సంవత్సరంలో "బెజవాడలో మవార్షి బులుసు సా౦ంబవమకార్తి గారి నేతృత్వంలో నిర్గహింపబడిన ఇండిపెండెన్స్‌ లీగ్‌ మజా సభలలో పాల్గొన్నారు సన_ల్రైనపల్లి నుండి బాల కవిత

త క, జ

కుటీరం అధ్యర్యంలొా కె మాన స(లిళ విద్యార్థికి నం పాద శత్వ్యం వహించారు

1929 లో ఖాది ఉద్యమ (పచారం కోసం కాంగ్రస్‌ నాయకలు విసృతంగా పర్యటిం చారు ఈ కృషిలో నాటి గుంటూరు జిల్లా కాంగ్రెస్‌ అ(గగామిగా సిలీచింది గుంటూరు జిల్లాలో ఈ పర్యటన బృందంలో కొండా వెంకటప్పయ్య, ఉన్నవ లశ్ర్మీ నారాయణ, గొల్లపూడి నీళారామశా (క్రి? నేతి చలపతిరావు కన్నెగంటి సూర్యనా రాయల, శరణం రామసామి చెదక్సి మద్ది వెంకటరంగయ్య, రాభాళ్ళృష్ణ

[|

మూర్తి గార్లతో కలని నావిలాల ఎంతో చురుకుగా. పొల్లు న్నారు, తరువాత మద్రాసులో అం(ధప(తికలో సబ్‌ ఎడిట రగా పనిచేసారు. 1980 జనవరి కేన సంపూర్ణ స్వాతం నిష కాం(గెన్‌ (పళటించింది. జూనిక్‌ అనుగుణంగా దండ యాలో గాంధిజీ జిప్పు న క్య్యాగచోన్ని (టారంభిం వారు ఈ ఉద్యమంలో పొల్గునడానికి వావిలాల అం(ధప(తి శకు రాజీశామూా చేవారు, 1880లో సముద)తీరం నుండి ఉప్పు నీటిని కుండలతో రవ్చించి గుంటూరులోగల యడవల్లి వారి సతంలో ఉప్పూ తళారు చేశారు. ఏ9 (పోత్చాహంతో పలువురు యీ కూడా ఉద్యమంలో _ వేశారు, వావిలాల ఆ రెస్ట్రకా బడ్డారు. మంగళగిరి స్పమల్‌ కోర్టువారు విచారణ జరిపి వై లుశితు విధించారు. 1980 జూన్‌ 5వ తేవి నుండి తొమ్మిది జెలలుపాటు కోరావుటొ, రాజమండ్షి, నెల్లూరు తైళ్ళలో కథన కారాగెరశిశ్ల అనుభవించా రు, కేోరాఫుటొ క్లైలులో ఉండగానే మళేరియా వ్యాదికి గురై చాలా ఉంబేవి, కసీస సౌకర్యాలు ఉండేవికావు. డాక్టృర్‌ భోగరాజు పట్టాభి నీతారామయ్య, ముట్నూరి కృష్ణారావు కళా 'వెంళ(టావువంటి (వముఖ నవాయకలతో చైళ్ళలో. సాన్ని హిత్యం వరృడిందిం . -

[2

1989 జవవరిలో గాంధిజ్‌ శాస నోల్లంగనతో కూడిన

స్వ రాజ్యసమ రానికి పిలుపునిచ్చారు, 1984 వ(వీయల్‌ వరకు బేశవ్యా పంగా తీవప్థాయిలో సాగిన ఈ మవోద్యమంలో అంధదుల క్రై ర్య సావాసాలు, త్యాగశీలత లోశానికి వెల్లడి అయ్యాయి. అప్పట్లో సత్యా(గవానాయకుడిని “డి కేటర్‌” ఆనేవారు. ఒకరు ైలుకు వెళ్ళగానే అస్టానంలో “ీరొళరు అశెస్టుప సీద్దంగా ఉంటదేవారు గుంటూరులో అ విధంగా నాొబ్బవ డిశ్చేటర్‌గా వావిలాల అరెస్టు కాబడి 1982 మే 5వ "శేది నుండి అరు నెలలు రాజనుం(డిః కడలూరు డైళ్ళలో అన్నట్లో ఆంధ, తమిళ, కన్నడ, మళయాళ నాయకులతో కలసి కఠిన కారాగార శిక్ష అనుభవించారు. రాజమంటడి చైలులో భగత్‌ నీంగ్‌ సవాచరులు, విస్త వోద్యమనాయ కులు శివవర్మ, విజయకుమార్‌. శీన్చాలతో పరిచయం వర్చడిందిం శడలూరు శైైలులో (బవ్మా జ్యోస్యుల సుుబహ్మ ణ్యం, నడా శివరావు (శ ర్ణాటకు); కుమూారస్వామిరాజా, భక్త వత్సలం, గొల్లపూడి సేళారామ జాతి (స్వామి నీతారాం, మొసలి శంటి తిరుమలరావు వంటి నాయకులతో సన్నిహిత సానా

చర విం వర్చడింది.

స్వామి నీతారాంతో కలసి ఆశ్రమ నిర్మాణం గురించి కడలూరు వై లులోనే ఆలోచించారు. అనంతరం గుంటూరు జిల్లా "పళ్ల శాలూకా కళ్యాణ కావూరు (మంలో

1985లో స్వామి నీశారాం వినయూ(శ్రమంను నెలకొల్పి నపుడు నేతి చలపతిరావు, తుమ్ముల బసవయ్య, ఆయనభార్య దుర్షాబలతోపాటు వావిలాల అ(శమంలో చేరారు, _ కొంత శాలం అశ మంలో ఉన్న తర్వాత వావీలాల అ(శ్రమాన్ని వదలి రాజకీయాలకు (వాభాన్యతే నిచ్చారుం శకలక తాలో జరిగిన నిపేదిత కాం(గెస్‌ (పత్యేక సమా వేశంలో 'బెగాల్‌ పబ్లిక్‌ సీన్టీ రెగ్యలేమన్‌ చట్టం్యకింద అరెస్ట్రకాబడి 1928 మార్చి 28 నుండి నెలరోజులు కలక (పెసీడెన్సీ చైలులో ఉండగా స్వామి వివేకానంద సోదరునితో సరి చయ మయింది! శమర్యూనల్‌ ఆవార్డు సందర్భంగా గాంధిజీన త్యా్యగహా ఉద్యమాన్ని. అవి? వారిజనోద్టమానికి (పాదాన్యతే నిచ్చారు ఈ ఉద్యమంలో భాగంగానే గుంటూ*రు జిల్లా మంతెననారి పాలెంలో వారిజన బేనాలయ (పవేశం చావి లాల నాయకత్వాన జరిగింది అర్చకుడు పారిపోగా వే ఆర్భ్చకత్వం పహింణారు, అవార్డు నిషయ6ంలో నాయకుల మధ్య ఆంగీకారం కుదిరిన తరువాత 1998 జూల 1వ లేదీన వ్యక్తీ సత్యా్యగవా ఉద్యమం (పారంభ్యమెంది, గుంటూరు జిల్లాలో తోలిదళశ నాయకునిగా వావిలాల అరెస్ట్రకాబడి 1098 "సెప్టెంబరు 6వ లేదినుండి అఆరునెలలపొటు రాజమంశడీడ్లైలులో (పమాదళరమైన నేరస్థుల నుంచే వ్లోజ్‌డ్‌ (పిజన్‌లో కథిన శారాగార శిత అనుభవించారు. అ సమయంలో పీ$5తో ఆ

[4 వల్లో వేల్‌ ఫ్లాకులో బెంగాల్‌ డిటినూ్యూలుండడ + వారు రిహాన్యంగా వార్తాప(తికలను ఏరికి పంపడం జరిగింది ఆ పతి కలలో జవవార్‌ లాల్‌ నెహూ) (నీవ *విధర్‌ ఇండియా” అను వ్యాసావళిలో సోవలిజం భారత బేశగమ్యుం అన్న సిద్ధాంతం వీరిని అళట్టుకుంది ఆ పళ్లేలలో వచ్చిన (పశ్నకు సమాధానం లభించింది వొారిజన వాడలలో (ప్రచారం సాగి _స్తుండగా ేవాలయ (ప వేశం విమయంలో “పళ్లెల్లో మాకు చిన్న ేవాలయాలున్నాయి, "పెద్ద జబేవోాలయాలలో॥ ఫోనే ఘర్షణ వస్తుంది జానిశన్న్నా జీవనమార్షం చూపించండి అని హరిజనులు అడిగినప్రూడు. (శ్రీ వావిలాల తీవ ఆలోచ నలో పడ్డారు, శై లునుండి వీడద్నలై న అనంతరం వాన్థాశెళ్ళి గాంధికీ ఖొన్‌ అబ్బుల్‌ గఫార్‌ ఖాన్‌లను సందర్శించి వారి నుండి స్పూర్తిని పొందారు ఖాన్‌ అబ్దుల్‌ గఫార్‌ ఖాన్‌తో శలినీ వొంటౌయి కాం(న్‌కు వెళ్ళారు అబే సమయంజటో జరిగిన సోమలిస్టు కాన్ఫ రెన్చుకకూడా హోాజునై నారు ఫిలింలో గుంటూరు జిల్లాలో సాగిన (గామ సౌభాగ్య యూ(ఈతలో పాల్గుని (ప్రచారం వేశారు. 1184లో బేశోద్దారళ శాన్లీ నాధుని నాగేశ్వర రావుగారిని స_క్రైనపల్లికీ రవ్చించి గంధా లయ సభలు నిర్వహించారు డానితో స_కైనపల్లీ కాలూ కాబో రాజకీయ చైతన్యం వచ్చింది 19.6లో రంగాగారి సెంట్రల్‌ ఎసెంబ్లి, జిల్లాబోర్జు ఎన్ని శలతోబాటు శాసనసభ

కక్‌

ఎన్నికలు కూడా జకిగాయి, ఈ ఎన్ని కలలో కాం(గెన్‌ అభ్య ర్ధుం విజ బానికి తీవ శృషిచేసారు

1989లో (పపంచ యుద్ధం శారు మేఘఖూలు కమ్ముకం టున్న “మయ ౦లో జవవికి-ఫి(బవరీ నెలల్లో గుంటూరు జిల్లాలో $1 ఫిర్‌ కాలలో, శ80 (గామాలలో రోజుకు ఒక ఫిర్‌ కా చెప్తున పరగ్ధిటించి యుర్దానికి 'ఫెడ రేపన్‌కు వ్యతి =ళీకంగా బాతీయవాంఛా. పిచారం చేసారు. 1989 సెప్టెం బరు $న స శెనపల్లిలో యుద్ధ వ్యతి రేక ఉపన్యాస మిచ్చారు ఆ మరుసనటిరోజున అరెస్టుకాబద్రారు ఢీపెర్చు ఆఫ్‌ ఇండణయా రూల్చొ (కింద నాటి మాసు రాష్ట్రంలో అశెస్టయిన తొలినాయకులు ఏజీ ఏ నెలలపాటు విచారణ నిమిత్తం నిగ్భ 0ధింవబడీన తరువాత ఏడాది కలిన కారాగార వ్‌ విధింపబడింది శాజమం(కి, "వెల్లూరు వజైలులొ సంవ త్సరం గడిపి 1940 డిశంబరులో విడుదల అయ్యారు

1911 ఫ్యిబవరిలో సత్తేనపల్లి తెలూకా మౌదల ((మంలో వార్‌వండ్‌ వసూలు వ్యతి క కార్యకలా పాలు చేశారు వార్‌ పండ్‌ కట్టాలని బలవంతపెడతు అధికారులు వై తుల పశువులను తోలుకు పోయారు వావిలాల నాయ కత్వం౦ంలో మూదల (గ్రామస్తులు టభూమి శిస్తు మాలే మే కడ ము, వార్‌ ఫండ్‌ కట్టమని కచ్చితంగా ఇప్పేశారు నాటి

6

ఆాశిల్దారు “జేనన్నా వుండాలి లేదా గోపాల కృన్ళయ్య అయిన వుండాలి అని సవాలు చేశారు. చివరకు మకలా డిఫెన్స్‌ అఫ్‌ ఇండియా రూల్స్‌ క్రంద అరెస్టు కాబడి. 1041 ఫిబ్రవరి 19 నుండి డిశంబరు 18 వరకు "నెల్లూరు సెం(టలు జైలులో ళఠిన కారాగార శిశు ననుభవించారు.' ఈజచ్లైలు లోనే వావిలోల 15 రోజులవాటు $0 మందితో ారి(తా త్మకమైన డిమెన్య్యూల నిరావోర దీతలో పాల్గొన్నారు. వీరు (కశ నేమోనని నవా చరులు అందోళన చెందారు. ఎట్టకేలకు డిళున్య్యూలు తమ న్యాయమైన కోర్కెలు సాధించారు. వావి లాలకు కైలులో తీవమైన వెన్ను ఫోటురావడంతో బెయిలుపై విడుదలై న, వీరు బెబిల్‌ను నిరాశరించినందున న శెనపల్లి లోనే ఉండేలా నాటి (పభుత్వం అబేశించింది. (ఇంటర్‌ . యెంట్‌) ఆరోజున వునన్త నిపషేదపు అజ్ఞ విద్వంసక కార్య కలాపాలలో పాల్గొన్న కాంగ7స్‌ వాదులకు ఉద్దేశింపబడిందిం అప్పటికే వీరు కనూ్య్యనిస్టు కనుక ఇది చెన్లిదవి పీరు వాదిం వ్‌గ్యౌ శాంగొస్‌తో సంబంధం "లేదని రాసి ఇమ్మానగా ని్‌రాళ రారు. కాంగె)స్‌ వాదిని కానని ఎప్పుడు చెప్పసన్నా్నారు* శాంగ్రస్‌ వాదిగా కాదనలేనందున అరు నెలలు చైలు శిశ్న 'వళారు. _

1949 సెస్టాంబరులో క్వీటిండియా ఉద్యమకారులపై నాటి (బిటీషు (పభుత్వ దవాన కాండను ఖుడింఛినందుకు డిఫెన్స్‌ అఫ్‌ ఇండిటూ రూల్చొ కింద వావిలాల అరెస్టు

త్రై 17

కాబడ్డారు, బళ్ళారిలోగల ఆలీఫ్రుకం శ్యాంవ్‌ శైలులో 1942 నవంబర్‌ ఉ నుండి 6 నెలలు కఠిన కారాగార శక్ర ననుభవిం వారు, అంధజాతికీ (ప క్షే రాష్ట్రం కావాలన్న లశ్యం ఉన్న౦దున ఈ జూతుల సమన్య సోవియటొలో జరిగిన పరి మ్కోరం వీ98 నచ్చి సందున కమళ్యానిస్టు పార్టీలో వేరారు. 'జీశానికి సార్ధతం(త్యం వచ్చింది. (వకాకం మం(తివర్ణం అధి శారంలోకివచ్చింది.1948లో కమ్య్యూనిస్ట్రుపార్టీ నిని-పీదించింది, రాష్ట్ర కమ్యూనిస్టు సభ్యున్వైన (క్రీ) వావిలాలను డికెన్‌ చేని బళ్ళారి చ్రైలుపకు పంపారు. చ్లైలులో ఇదివరకే వున్న పుడు వన్ని ముక బాధతో వున్న౧దున మడాను సెంటల్‌ శ్రైలుకు పంపారు. వై జూంకు వ్యకి లేకంగా జికగిన (పజా ఫోరాట ఫలి తంగా భారత (వభుత్వం 1948 "సెప్టెంబరు 17 న పోలీస్‌ చర్య జరిపింది. దీనికి శ మ్యూూనిస్టు పో వార్షి ంచలేకు. జాతుల సమస్య అశయంగా ఈ ఫోలీసుచక్య విశాలాంధప గొవాదం చే స్తుందనిి దీనిని వ్యతి లేకించడం మూల లయ్యాన్ని జబ్బ తీయడ మేనని చెప్పి శమ్మ్య్యూనిస్టు పార్టీకీ రాజీశామా చేళారు. డిటిన్య్యూగా ఈ జబ్బు నయంకో సం కీలాపాక్‌ (మదాసు) అసు పతిఏలో (పభుత్వం చేర్చించింది,. వీకికి నయమయ్యింది. 8 నెలల తరువాత విడుదలయ్యారు. తరువాత జె,వింపీ. నివేదిక

$8

రావడం ఆంధ రాష్ట్ర ఉద్యమంలో తీవ)ంగా పాల్గొనడం జరిగింది ఈ విధంగా వావిలాల అ నేక ఉద్యమాలలో అహ ర్నిశలు పనిచేసి అగ కేశి స్వాతంత్య సమర యోధునిగా (వదల మన్నన పొందారు న్వతం(త్యభారతంనుండి ఈమ ప్యతంను పొందిన వావిలాఎ భారత స్వాతం(త్య రజతోత్సవ సంఘంలో సభ్యునిగా వుండి పలు విలువైన సూచనలు వేళారు అంధ(పదేశ్‌ స్వా తం్యతోద్యమ చరిత రచరా నంఘంలోను, ఆం(ధశేసరి టంగుటూరి (పశాశం, బేశభక్త కొండా వెళ టప్పయ్యగా ర్ల శతజయంతి ఉల్చవ సరిఘాలలో సభ్యులుగా ఉన్నారు. త్యాగమయమైన నాటి జూతీయో ద్యమ స్ఫూర్తితో నేటికీ యువతను చైతన్యవంతం చేస్తూనే వున్నారు

న్‌

కీ

[19 ,. ఆం (ధోద్యవంం సర్థతం(త భారత జేళశంలేో తొలిభాషా (పయు_క్ష్ర రాస్ట్రాన్ని నాధించుకుని, భాషా (పయుక్త రాష్ట్రాల వర్చా టుకు నాంది పల్కిన ఆం(థులు, రాన్ట్రసాధనకోసం నాలుగు దశార్థాలపాటు ఉద్యమాన్ని నడపవలసి వచ్చింది, స్వరాజ్య నమరంలో నమాంతరంగా సాగిన ఈ అం(ధోద్య మంలో వావిలాల కీలకమైన పాత నిర్వహించారు,

• వశ మే 26వ లేదీన గుంటూరు జిల్లా బాపట్లలో బన్య్యూ నరసింహేశ్వర శర్మ అధథ్యవతన ఆంధ మజబోసభ తొలి సమా వేశం జరిగింది. “*బేశభ క” ఫొండా వెంకట పృయ్యు ఆహ్వాన సంఘాధ్యత్షులుః "లెలుగువారికి స్వరాష్ట్ర సాధనకు ఈ ఆంధ మవోసధ "వేదికగా పనిచేసీంది. వావిలాల 1880 నుండి వీడు సంవత్సరాలపాటు అంధ మజోసభ స్థాయీ సంభ సభ్యులుగా శార్యవర్ల సభ్యులుగా వుండి ఆం(ధరావ్ట్ర సాధనకోసం సాగిన అన్ని ఉద్యమాలలో చురుకుగా పాల్గొ | న్నారు, పలు పతికలలో ఆంధరాష్ట్ర విశాలాం(ధ రాస్త్రాల వర్చాటు అవశ్యశతను వివరిన్తూ వావీలాల అశేళ విశ్లేమ ణాత్మక వాస్తసాలు (వాసారు. పుస్త కాలు (పచురించారు "తెలుగు (పజల అర్భి కాభివృద్ధికి వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక,

20 వ్యాపార రంగాల అభివృద్ధికి తెలుగు మౌొట్టాజే (వజలంచరికీ ఒళ (పత్యేశ రాన్ట్రం కావాలని విస్తృతంగా (పభారం చేశారు. ఆంధ శాస్త్రం స్వయం సమృృద్దుని 1082 లోనే వాపిలాల తమ న్యాసంలో బుజువు చేశారు,

._ 1987 లో మ్యడాసులో జేశోద్దారళ కాశీనాధుని నాగే శ్వరరావుగారి ఇంట్లో రాయలనీమ - సర్కారు ప్రాంతాల నాయకుల మధ్య ఓళ ఒప్పందం కుదిరింది. శాశీనాధుని వారి భవనానికి “(స్త్రీ బాగిలి ఉరు ఉన్న౦దున ఈ ఒప్పందం (శ్రీబాగ్‌ ఓడంబడిశగా పేరు పొందింది. ఈ ఒడంబడిక వన్లి శాష్ట్ర నిర్మాణం విషయంలో రాయలనీము, నర్కా-రు జిల్లాల నాయకుల మభ్యగల ఆభ్మిపాయ శీడాలు కొంతవరకు పరి ప్కా-ర మశ్య్యూయిః అంధరాప్త్ర సాధనలో ఒళ ముందడు వైన ఈ ఒప్పండాన్ని బలపరున్తూ ఆంధ సౌవోర్థ్ర సంభుం వారు ఆంధ) జిల్లాలలో పర్యటిం చారు. ఈ సౌహార్థ్ర సంఘంలో కవప కోటి రెడ్డి ముసలికంటి తిరుములరావు, పప్పూరి రామా చార్యులు, ఎన్‌, పొపన్నగుప్త, శలచవీడు వెంళట రమణా ఇార్కి ఎ. కి. ముని వావిలాల ఉన్నారు .

"తెలుగు ప్రజలకు ప్రత్యేక రాష్ట్రం వకోనం కలలు శంటూూ, కలవరిన్తూ రాన్తూూ మాట్లాడుతూ, ఫోట్లాడుతూ ఎన్లౌడల ఆ 'వ్వై వావిలాల సాగించిన పిచారోద్యమం రాను రాను ఊపు వందుకుంది. - మ

డ్డ

ఆం[ధ మవోసభ తరవున వావిలాల స్వ రాష్ట్రం కోసం వలు కమిటీలకు విజ్ఞాపనలు సమర్పించారు గౌడిచర్త వారిసర్వో త్త మరావుగారితో కలని అంధధ్రజిల్లాలలో విళృ తంగా పర్యటించి (వజాభి పారూన్ని రాష్ట్ర సాధన దిశగా మలచగలిగారు

1947 లో రాయలనీమ = సర్కారు నువ్యూద్భావ సంఘ సభ్యులుగా '్రీ గాడిచర్ల వారిసర్యో త్తీమరావు, ఆచార్య ఎన్‌ జి రంగా వావిలాల మొదలగు నాయకలు వలు జిల్లాలలో పర్యటించారు

1947లో స్వ రాజ్యం సిద్దించినా, స్వ రాష్ట్రం రానందు వల్ల అఆం(ధోద్యమం ఉదృతమైంది 1948 సెస్టెంబరు 19న ఢిల్లివాయకుల వద్దకు అం(ధ రాష్ట్రంకోసం వెళ్ళిన అం నాయకుల (పతినిధి వర్షంలో గాడిచర్త వారిసర్వో త్తమ రావు; ముసలికంటి తిగుములరావు, కల్లూరి సుబ్బా రావు, 8 వి రమణయ్యనాయుడు, జీ వి పున్నయ్య ఇాశ్రి టీ రాఘవా వారి వావిలాల ఉన్నారు బళ్ళారిలో సర్‌ విజయ అఆభ్యమ. లిన జరిశే ఆంధమబహోసధకు బోజరుకావడానికి విళ్ళున్న వావి లాల ముందు జూ(గత్త చర్యగా బళ్ళారిలో అక చేయ బడ్డారు యస మ్మ

జవహర్‌లాల్‌ నెహూ), వ ఫో బటల. బకామ్స్టి నీశారానుయ్యలు సభ్యులుగాగల, శర వింక్‌ కవిటి జ

శ రక 1 గ క య

• డత 1949 లో వివాద రహిత (పాంళాలతో ఆం(ధ రాష్ట్రాన్ని వర్చాటు చేయాలని సూచించింది, వావిలాల ఈ రిపోర్టును "వంటే ఆంగీళ రించి మ(చాసు 'లేపండా అయినానే వెంటనే ఆంధ రాష్ట్రాన్ని సాదించుకో వాలని వీలుపునిచ్చారు.. 1949 జూలై 19న ఒంగోలులో జరిగిన అం(ధమహాసనభాసమా వే శంలోను, ఆ తర్వాత వీజయవాడలో జరిగిన అఖలపత్సు సమా "వేశంలోను వావిలాల ఇటే అభి పాయాన్ని నొక్కి చెప్పారు, 1951లో అంధ రాష్ట్ర అవశ్యకతను, అం(ఫోద్యమ పుట్టుపూర్యో త్త రాలను వివకిస్తు “విశాలాంధం” అనే (గంధాన్ని వావిలాల, వెలువరించారు, ఆ బేగంవత్పరంలో స్వామి నీతారాం ఆంధ రాష్ట్ర సాధసకోసం ఆ మరణ నిరా హోర దీక్షకు ఉవ(కమించినపుడు ఏర్పడిన అఖలపశత్త కమిటీ కార్యదర్శులలో ఒళరుగా బానిలాల రాష్ట్రమంతటా పర్య టింఛి (పచారం వేనారు, . 1959 లో మడాను శానన నభలో ఆంధ రాష్ట్రం వర్చాబును కోరుతూ. వావిలాల తీర్మానాన్ని (పకిపాదిం ఇవ్రాగ్రు రాష్ట్ర వాంఛను బలపరు స్తు గొడిచర్త వారిసర్య్వో త్తమ రావు తరి మెళ్ళన్లాగి గెక్షిగా ర్లతో శలనీ కార్యాచరణ నంఘ తా స్టా త స నభుర్టలుగా వావిల్తాల గ్వంటూర్కు నెట్టారు జిల్లాలలో వి సృ సే“ ఠంగా (వవారత సోగించారు. 1052 అక్టాబరు 19న మదా . 4 ఇం4 ఫ్‌ “వీ 1 శ్‌ | ల జు

స్త

నులో (శ్రీ, పొట్టి (శ్రీరాములు అ మరణ నిరాహార దీతప పూనుకున్నా రు, 1838 డిసెంబర్‌ 15 న అమకజీవి అత్మార్చ ణంతో ఆం(థబేకం అట్టుడికిపోయింది "కీం్యదనాయశత్వం దిగి ఆం్యధరాష్ట్రాన్ని త్వరలో వర్చాటు చేయనున్నుట్లు (పకటించంచడం జరిగింది, 1958 అస్టోబరు ఒకటవ బేదిన శర్నూలు రాజధానిగా అంధ రాష్ట్రం ఆవిర్భవించింది, అం(దోధ్యమ ల్ష్య్యం కొంతవరకు నెర వేరింది*

ఆక్క్టడితో వావిలాల విశమించ లేదు, వారిళక శారణాలపన్ల విడిపోయిన అెలుగు (ప్రజలందరికి భాసా (తి (వారిపదిక వై విశాలాం(ధం శావాలని ఉద్యమించారు, “తెలంగాణ ఆం(ధమవోసభ, శమూ ఫనిప్తై నాయకులతో సన్ని | హిత సంబందాలు వర్చరుచుకున్న వావిలాల విశాలాంధ నిర్మాణంకోసం అంధ, తెలంగాణ (పాంతాలలో పలు సభ లలో పాస్లొన్న్నారు, ఫజుల్‌ ఆలీ కమిావన్‌ నివేదికను అనుస రించి తెలుగు (ప్రజల చిరకాల వఐాంభితమైన అం(ధ(పభేక్‌ రాష్ట్రం 1936 నవంబర్‌ ఒళటవ లేదిన పాదరాబాద్‌ రాజ ఛానిగా అఫిర్భవించింది. . రాస్ట్రాభ్యుదయానికి నాటినుండి నేటివరకు వావిలాల సాగిస్తోన్న కృ్ళని అద్యి కీయమైనది 1909 లో (పత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమం 1972లో (పశ్యేశ అంధ) ఉద్యమం తల ఎల్రినపుడు వావిలాల వాటినిఖండించి, రాష్ట్ర సమెక్యరకు అండగా నిల్భ్బారు, అంథ(పబేశ్‌ రాష్ట్ర

డక

సర్వతో ముఖాభివృద్ధికి, (వజాసంవేమానికీ అవసర మైన నిధుల, పా) జెక్టులసాధ నలో వావిలాల సాగించిన పోరాటాలు, నిర్వహించిన వాత వారిని నవ్యాంద్ర) మేటి జీశను చేనాయిః

/

షో

మజ

ణా .. పావ్య్యవాదం౦ చాకవవవాలాయ నాయానా వన్షిమయాలా లాలా డా. కనాజీవిత విధానం గాంధేయ మార్టం నా అలోచన సోమలిస్టు తత్యంొ అని (పకటించడ మే శాకఘండా సిత్యజీవితంలో తాను నమ్మిన ఆదర్శాలను ఆచకించి మూపిస్తున్న ' వావిలాలను 1020వ దశకంలో పామ్యువాద నీద్ధాంతం అశట్టుకుందిం

1982 లో రాజమండి) వైలులో ఉన్నపుడు వావి లాల చదివిన జవహార్‌ లాల్‌ వెహ)) రచన *విదర్‌ ఇండియా ఫీఠి ఆలోచనలు సోవలిజం _వేవు మళ్ళచానికి నాందిపల్కి.0దిం హరిజనుల చేవాలయ (పవేశ ఉద్యమంలో గౌమాలలో తిరుగుతున్న పుడు 1988 లో గుంటూరు జిల్లా పొవకుపాడు

శ్ర 25

ఆౌమంలో (పజలు మాకు కావల్సింది బేవుడి సంగతి కాదు మా పొట్ట సంగతి వీమిటని పుశ్నించివవుడు వావిలాల చలించివోయారు. గాంధీజీ ధర్మక ర్హృత్వ నీద్దాంతంకంశ్పు ఉశీదపజలకు న్యాయం చేకూర్చేది సామ్యువాదనీ ద్ధాంతే మే వక అఆవగావాన వారిలో రూఫవు దిద్దుకొంది. సొమ్యువాదం వన్లి వే నంధుం బాగుపడుతుందని, మార్క్సిజం చారిధ్య నిర్మూలనకు సమసమాజ నిరా త్రిక తగినదని అయితే భాకతభేశానికి అనువైన మార్కిస్టు సూతాాలను అనున రించాలని ఆయన భొవించఛచారు. 1384నుండీి ఈ లక్యంతోనే పలు వామపతు ఉద్యమాలలో చురుకైన పాత) నిర్గ పాంఇచారకు.

1984 జూన్‌ ఇకిన విజయ ళాడలో అచార్య ఎన్‌, జిం రంగా, మద్దూక అన్న పూర్మ య్య అధ్యశ్వ, కార్యదర్శులుగా అంధ కాం(75 సోవలిస్టు పార్టీ ఆవిర్భవించింది. భారత జాతీయ కాం(గస్‌లో అంతర్భాగంగా నే కాంగగెన్‌ సోమ లిస్టు పార్టీలో 1942 వరకు గుంటూరు. జిల్లా కమిటీ సభ్యు నిగా ఉన్నారు. స తెవపల్లి తాలూకా శాం(7న్‌ సోమలిన్టు పార్టీ (ప్రధాన శార్యదర్శిగా వావిలాల వ్యవహరించారు,

స్వరాజ్యం కోసం, స్వ రాష్ట్రంకోసం ఉద్యమి నున్న వావిలాలను సోవియట్‌ యూనియన్‌లో రూపాందుతున్న

2ర్ర్‌

పోవలిస్టు సమాజం, జూతుల సమస్యలకు పరిష్కా-రంగా సయం పాలనాధికారులుగల భెహా్యప్రయు క రాష్ట్రాలను ఏశ్ళాటు చేయడం ఆకర్షించాయి. సామ్యువాద నమాజం కోసం, స్వ రాజ్యంలో విశాలాంధధ నిర్మాణంకోసం ఉద్య మాలు సాగిస్తున్న కమ్యూనిస్టు పార్టీ అఫ్‌ ఇండియూలో 1942 జూలై నెలలో వావిలాల వేరారుం (ప్రముఖ శమ్య్యూ నిస్టు నాయకులు, కవి, పులువుల వెంకట శివయ్య వావిలాల శ మ్య్యూనిస్టు పార్టీ పార్టీలో వేరడానికి (వధాన శారకులుం

నాటినుండి పలున్రైతుకూలీ, నవ్లైతుయువజన ఉద్య మాలలోను, జమిందారు వ్యతి పోరాటాలలోను వావి లాల చురుకుగా పాల్గొన్న్నారుం 05 నంవత్స రాలలో గుంటూరు జిల్ల లో పలు యువజన వైజ్ఞానిక, సాంస్కృతిక సభలలో పాల్గొని నాటియువతను ఇార్న్యోన్ము ఖులను చేసారు. శ మ్య్యూనిస్టు పార్టీ సభ్యునిగా ఉన్న కాలంలో కూడ ఖద్దరు

న ఖతి

వ(న్రధారణ మానలేదు, వ్యకి స్వీచ్చలో భాగంగా దీని గురించి పార్టీ నాయషకలకు వివరించారు, ఆందువశ్లై ఒకప్పుడు రాజాజీ ఖాదీ క్లాత్‌ కమ్యూనిస్టుగా వర్షించారు. -

1946 లో మదా?ను శాసన సనధకు జరిగిన ఎన్ని శలలో స_క్లైనపన్లీ నియోదకవిర్షం నుండి శ మ్య్యూనిస్టా పార్టీ అభ్యర్థిగా వావిలాల పోటీ చేసారు. ఈ ఎన్నిశల్లో ఆయన

2

విజయం సాధించ లేళపోయినప్పటికి అత్యధిక ఓట్లు పొందిన (వరిపత్త ఆభ్యర్థిగా "బీరు తెచ్చు కున్నారుం

194లో మడాను మంటకివర్గమా ఎక్కడిక! అనే పఫున్తకాన్ని నెలువకించాకు. జమించారి రడ్డు బిల్లువంటి అభి వృద్ధిశర శాననాలను బలపరున్తూ నే, (పజాసమ స్యల యెడల (వకాశం మం(తివర్ల వైఖరిని నిర్మా ణాత్మ కంగా విమర్శిం ఇారు, తెలంగాణ వోరాటాన్ని బలపరు స్తు నర్కారు రాయల నీను ప్రాంతాలలో మల్లు స్వరాజ్యం, ముగ్దుమొహీద్దీన్‌లతో పర్యటించారు. 1916 = 1948 లలో కమ్యూనిస్టు వాగ్లీ వి

లు టషె

నిపే.దం విదింపబకినవుడు వావిలాల అభ్జత వాసంలోక్షి వెళ్ళీ పోయారు, అనారోగ్యంగా ఉండికూడా రవాస్య జీవితాన్ని కొనసాగించారు. 1947 ఆగస్టు 15న అజ్ఞితవాసంలో నుండి " బయటకు వచ్చి న్త్షోనపల్లిలో జరిగిన స్వాతంత్యు దినో త్సవ సభలో (ప్రసంగించారు. అెలంగాణాలలో ఆరోజుల్లో సొగిన నిజాం వ్యతి లేక, భూస్వామ్య _ వ్యలిళేక సాయుధ పోరాటాన్ని బలపరబారు. 1948 జనవరిలో కృష్ణాజిల్లా బుద్ద వరంలో జరిగిన శ మ్య్యూనిస్టుపార్టీ రాష్ట్ర మహాసభలో పాల్గొని రాష్ట్రకమిటీ సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యారు. ఆబే సంవ త్సరం వ[వీయల్‌ లో కలక ల్లాలో జరిగిన శ మ్య్యూనస్టు పార్టీ రెండవ జాతీయ మహాసభల్లో ప్రతినిధిగా పాల్గాన్నా రు

28

1948 జూన్‌లో అజ్ఞాత వొసంలో ఉన్న వాస్‌లాల స_లైనపల్లి తాలూకా లంకల కూర పాడు (మంలో అరెస్ట య్యారు, జలరోజులు బళ్ళారి "సెంట్రల్‌ డై లులో _ఉన్నారుం అరె్టు అయ్యే నాటిశ్తే తీవ అస్వస్థులుగా ఉన్నారు.బళ్ళారి చ్రైలులో వరిస్థికి వినమించింది. చనిపోయే (పమాదముందని భయపడి మద్య్రాను జసరల్‌ వోస్పిటల్‌కు తరలించారు. కోంచెం వ్యాధి లీ్యీవత తగ్గాః మ(దాను డ్రైలుకు పంవిం చారు, అప్పుడే పొట్టి (గ్రరాములుగారు హరిజన సమస్యపై సత్యా్యగవాం హ్‌ మదాను వై లుకు వచ్చారు, అబే సమ యంలో (ప్రధాని జవహర్‌లాల్‌ నెహు మదా?సు రాళ సంద ర్భంగా డి.కె. పార్టీ నాయకులను అరెస్టు చేశారు మాను చ్తేలులో వావిలాల పెరియార్‌ అన్నాదురైలను కలు కొన్నారు, /

1918 సెప్టెంబరు 17వ వేదిన స్వతం్యత భారత్‌ మైనిక దళాలు జనరల్‌ జయంత్‌ నాధ్‌ చాదరి నాయళలత్వంలో నిజాం సంస్థానంలో (పవేశించాయిః దీనినే పోలీసు మూతున్‌ అన్నారు. దీనితో నిజాంపాలన అంతమయింది. ఈ చర్యను కమ్యూనిస్టుపార్టీ వ్యతి కేకించింది. అప్పటికి మదా9నుజ్లైలులో ఉన్న వావిలాల ఇందుకు నిరనన అెలియ జేశారు. జూపీయ వాది అయిన వావిలాల ఈ సంధభుటనతో 1948 సెప్టెంబరు 10న శమ్మ్యూూనిష్టు పార్టీకీ రాజీనానూ చేసార్కు అప్పటినుండి

29 వావిలాల వ్‌ పార్టిలోను లేరు వామసక్ష ఉద్యమాలప మద్దతు ఇస్తూజే ఉన్నారు "తెలంగాణ సహాయకమిటీ కార్య దర్శిగా (శ్రీమతి మల్లు స్వ రాజ్యం, మగ్దూం మొహిద్దీన్‌, బద్దం ఎల్లారెడ్డి గార్తతొ కలని 1949-50లో ఆంధజిల్లాలన్ని లిరిగి ప్రజల మద్దతు సమికరించనంలో, విరాళాలు శీకరించడంలో విశేష ళృషి చేశారు. వావిలాల 18439 జూన్‌లో చైైలునుండీ విడుదలై వచ్చారు సమాజంలో అట్టడుగు వనాల, చేద(పజల అభ్యున్నతి వావిలాలకు అత్యంత (వీయమైన లశ్ష్యం నాటి నాగార్జున సాగర్‌ ఉద్యనుం నుండి ఇటీవల మధ్యనియేద ఉద్యమం వరకు ఇచే ఆయన గురి మనిషిని మనిమీగా ప్రేమించే వావి లాల నిజమైన సామ్యువాది మానవతా వాదానికీ ఆయన ఒళముణి దీస౦ం ల్‌ నౌ, టొ |

30 (గంథాలయోధ్యవంం ;

(గ్రంధాలయాలు అధునిక జీవాలయాలుగా జన చైశన్య శేందాలుగా జాతీయోద్యమ శాలంలో అభివృద్ది. వెంజాయి గాలి సీర వెలుతురు ఎలా అందరికి ఉచితంగా లఫి సున్నా యో అజేవిధంగా విజ్ఞానం (ప్రజలందరికి అందాలనే మవహాత్తర ఆశయంతో సాగిన (పజాఉద్యమమే (గందాల

| 'యోద్యమం,

1914లో విజయ వాడలో 'లెలుగు(పజలలో ల్‌ంథాల 'యోద్యమ వ్యావ్హీిలోసం ఆం(ధజేశ . (గంథధాలయసంఘం ఆవిర్భ పించింది. సూరి నరసింహ శ్క్త, అయ్యంకి “నంశట రమణయ్య, గాడీ చర్మ హరిసర్వోత్తమరావు, శిలకమర్తి లశ్చ్మీ నరసీంవాం నాళం క స్టారావు, మాడపాటి వానుమంతరావు, పాతురి నాగభూవణం, కోదాటి నారాయణరావు వంటి పలువురు అెలుగు " నెలుగులు ఉద్యమాన్ని "తెలుగునాట వ్యాపింప జేసారు, పీరతోబాటు ఈ ఉద్యమంతో 'పెన వేసుకుని లోయిన విజ్ఞానఖని మన వావిలాల గో పాలకృన్ల య్యుగారుః

190 అహ్ఞోబరు 1౧వ శేదీన సలైనపల్లిలో వావిలాల ఇఛారదానిలయం అనే (ఆంథాలయాన్ని నెలకొల్పారు వాలా శాలం ఈగంథాలయాన్ని మి(తులసవా కారంతో స్వయంగా

తె|

నిర్వపీ-0చి, తర్వాత వంచాయిలీకీ అప్పగించారు. 1984లో విజయవావలో (గంధాలయ శిశ్తణా శివికంంలో వావిలాల శిశషణ పొందారు

(గొమాలలో (గంభాలయాలను నెలకొల్బడానికి వావిలాల ఎంతో శృృమి. వేసారు, ఆ రోజులలో (గ్రంథాలయ యాతల చేకుతో స్వచ్చంద సీవపల బృందాలు ఒక్కక్క శాలుకాలో దాదాపు నెలరోజులపాటు పర శైటించి (పజలను మై ఈన్యవంతులను గావించారు. కాలినవక న తిరుగుతు (ప్రభా రం సాగించేవారు. మారుమూల (గామాలలో కూడా పర్య టించ్చి సాధ్యమైనంతవరకు యువతను సమిోశరించి (గామా లలో (గంథాలయాలు ఏర్పాటు చేసేవారు. సె నపల్ళి, "తెనాలి, భీమవరం, తాదేపల్లిగూడెం కొలుశాలలో వావిలాల ఇలాంటి (ంథాలయ రరూ(తలు నిర్వహించారు.

సె నపల్లి తాలుకా (గంధాలయ సంఘాన్ని నెల కొల్చి, 'శాలుశాలో పలు (గౌమాలలో (గంథాలయాల వీర్చాటుకు తోడ్చడ్డారు" సలు (గంథాలయమాలప చక్కని భవ నాలు సిర్మి ౦సజేళారు, గుంటూరు జిగ్లా్యగంథాలయ సంఘాభి వృన్థికి పాటుపడ్డారుం అంధ దేశ (ంధాలయ సంఘ సనోయ శార్యదర్శి గ ఉ పాధ్యమ్షునిగా ఇాలాకాలం వ్యవనారించి రాష్ట్రంలో (గ౦ంభాలయోద్యమ విస్తరణకు కృషిచేసారు.

వై

(గ్రంథాలయాల అభివృద్ది! దోవాదపజేవిధంగా (గంధా లయ బిల్లును 1987లోజీ వావిలాల రూపొందించారు దీనిని వు స్తళరూవంలో 1040లో. (పచురించారు ఆంధ)ప) జేన్‌. పౌర గఫంథాలయ చట్టం 1860 ఏప్రిల్‌ ఒళటవ "కేస నుండి అమలులోకి వచ్చింది ఈ కాసన నిళ్శాణంలో వావిలాల వ?ముఖ పాతివహింగారు

104 ఖమ్మం జిల్లా ఇళ్లెందులో జశి*న అంధ్ర) టేశ గ్రంథాలయ బంఘ 2$వ మునోసభలో వావిలాల సోవియట్‌ యూనియన్‌లో గంంథాలగూల గురించి పిసంగించి, ఉద్యమ అభివృద్ధికి పలు సూచనలు చేశారు 1930 వప్సియల్‌లో నల్గొండ జిల్లా సూర్యా పేటలో జరిగిన గంంథాలయ నుహో సభల్లో వావిలాల (వసంగం సంచలనాన్ని నృష్టించింది

క్ష061లో ఆంధిపిజీశ్‌ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ౧లో పౌర (గ్రంథాలయ శాఖ వర్చడింది 1986/లో. పొర గంంధాలయ వై రెక్ట లేట్‌ వర్చాటయ్యింది 1971లో గంంథాలయ మం త్రిర్య శాఖ ఏర్పడింది వీటన్నింటిలో చావీలాల కసీ ఎంతో ఉంది పైవపరాబాద్‌, విజయవా డలలో నిర్వహి౦పబడుతున్న గంంథొాలయ ఇాన్ర్రుసర్టిఫి కేట్‌ లోర్చులకు వావిలాల, రాష్ట్ర పిభుత్వం నుండి గుర్తింపు నాధించడంలో సఫలీశ్ళతుల య్యారు 1094 న.౦డి గుంటూరులో శ్రి) వావిలాల సంస్థ గ౦ంంథధాలయ శాన్ర్రు) పార శాలను నిర్వహి స్తోంది

క్స్‌ శ్రి 1064 వీ(వియల్‌ 58వ విజయవాడలో జరిగిన అంధ జ్‌ (గ్రంథాలయ సంఘ స్వర్ణోత్సవాలలో వావిలాల పాలు పంచుకొన్నారు (గండాలయోద్యమానికి నంబంధించిన పలు సదస్సులలో పాల్గొన్నారు (గ్రంధాలయ శ్యిణా శిభిరాలలో అధ్యాపకులుగా వ్యవహరించారు అంధ పజేశ్‌. లో (గంధాలయ శాసనం ఎలా అమలు జరుగుచున్నది పరిశీలించి, నివేదిక ననుర్పించుటకు రాస్ట్రి (పభుత్వం 1976 ఫ్మిబవరి 25న ఆంధప్రదేశ్‌ మైళోప్ట మాజీ (పథాన నాష్ట్రాయ మూర్తి గోపాలరావు ఎక్బో కే అధ్య తలీవ ఒక సంఘాన్ని నీర్చాటు చేసేంది ఈ నంఘం సభ్యు లుగా వావిలాల రాష్ట్రమంతటా పర్యటించి, పలు విలువైన నూబనలు చేశారు 1877లో ఆంధప) జేశ్‌ లో ంథా లయోద్యమంవే ఆం(ధాంగ్గ భామలలో పుస్తకాలు వెలువ రించారుం “ అంధ్యవబేశ్‌ లో వె? వేటు (గంథధాలయాల పరిస్థితిని నమివీ.౦చేందుకు శాష్ట్ర (ప్రభత్వం 1978 జూలై 19న బావిలాల అధ వ్టర్‌న ఒశ సంఘాన్ని నియమించింది ఈ నంభుం తన నివేదికను 1878 నవంబరు 14న (పభుత్వానికి

శె నమర్చించింది వై? వేటు (గంధాలగూలకు (వభుత్వం నహ యాన్ని. అందించే టప్పుడు పాటించాల్సిన మార్గదర్శక సూ(తాలమ ఈ సంమంరూపొందించింది "వెనుకబడిన,క రువు? వజన్బీస్‌, మురికి వాడల (పాంళతాలలో గల (గఈధాలమూా లకు (వభుత్వం ఎక్కువగా (గాంబు ఇగ్యాలని; రాష్ట్రంలో గల దాచావు ఆరువేల పె వేటు (గంథాలయాల అభివృద్దికి వటా కొటి రూపాయలు (పభుత్వం శీటాయింఛాలని సూచిం రగ న్‌ పస గ చడం జరిగింది పె) వేటు (గంధాలయాలను (పజా (౮ థా లయాలుగా పీలువాలనే సూచనను వేసింది వై రెండు కమి టీలు చేసిన పలు సూచనలను రాష్ట్ర (పభుత్వం అఆమోదిం చింది శాని నేటికీ అనులులొ*కి రాలేదు ళన ఆ ళ్‌ -.... 1078 అప్టోబరు 14న గుంటూరులో జెరిగిన నళలో ఆయ్యంకి "వెంశటరమణయ్య గార్కి- (పకిష్టాత్మశమైన కాలె. (గ0618) స్వర్శ పతాకాన్ని వావిలాలవాలే బహుకరించారు అం(ధ(పశేశ్‌ రాష్ట్ర (గ్రంథాలయ కమిటీ చభ్యులుగొ, రాష్ట్ర, "కేంద్ర గంంజాలయ సలహాసంఘ సభ్యులుగాః గుం టూరు (పొతీయ గ్రంథాలయ నలహోసుఘ సభ్యులుగా ఖ్‌ ః శాజా రామమోనానరాయ్‌ శై (బరీ ఫౌండేవన్‌ (గంధ నినా

క్రీక్‌ యశ నంఘ సభ్యులుగా ఉత్తమ (గంథాలతో గంంథాల మూ లను నుసంపన్ను౦ చేసీ కృషికి దోహదపడ్డారు. 19898ఓో నోవాలో జరిగిన అఖ భారత గంంథాలయ మవోసభలో పీరిని (పక్యేశంగా గారవించారు 1908లో గుంటూరులో వావిలాల సంస్థ (ంథా లయం నెలళొల్పబకి నిర్వహి ౦పబడ. తున్నది వావీలాలవాళి అపారవిజ్ఞునానికి ఈ (గంభాలయోద్యమం బాసటగానిల్బింది శాను (గ్రంథాలయ విశ్వవిద్యాలయ పట్టబ్యదుడనని అయన సగర్యంగా చెప్తూంటారు డిగ్రీలు లేని పాండిత్యంలో (పదల పమోన నిల్చి ఆంభాలయోద్య మానికి వన్నె లెచ్చివ వావి లాల ధన్యులు

తెల శాసనసభల్లో (పజావాణి వయులపపువనుం లాలా

(వజా నంశ్షేమం కోసమే అహర్నిశలు శాప్యతీయ పటే వావిలాల 1998 లో మొదటిసారిగా స కసపల్లీ నియో జళవగ్షం నుండి ఇండిపెండె ట్‌ అధ్యర్సిగా ఉమ్మడి ముదాసు రాష్ట్ర శాసవపసభక ఎన్ని కగ్య్యూరు ఆ ఎన్నికలలో పువ్వం గు ర్తుళో వావిలాల పోటీ చేశారు “ఈ పుష్పానికి మీ ఓటు "వేయండి ఇది విశనించి పరిమళి స్తుంది అని ఉపన్యవీం చేవారు అలాణే అ వుషృపరిమళెలు రావీమంతవో వ్యాపించి కోట్లాది "కిలుగు[పజల అఆదరాభినూనాలను చూరగొన్న్నాయి

19ఫ5్‌ మధ్యంతర ఎన్ని కలలో ఆంధ రాన్ట్ర శాసన నభళ్కు 1902 1967 సంవత్చేరాలలో జరిగిన బిన్నిశలలో అం(ధ(పదేశ్‌ శాసనసభకు న_క్లైనవల్లి నియోజక వర్గం నుండే ఇండిపెందెంట్‌ అభ్యర్థిగా ఎన్నాశయ్య్యారు. 19;5 నుండి 1972 వరకు ఇరమై సంవత్స రాలపాట్టు శాసనసభలో వావిలాల నిర్వహించిన పాత) 'దారికాత్మశ మైనది అసె బ్లీలో (పతి పశ్ష శాసనసభ్యునిగా (వజానళ్రు స్యలను (పతివించించడంలో, (వజావాణిని (పతిధ్వనించడంలో వావిలాల కొత్త చరి(తె సృష్టించారు అఆయనలేన అసెఎల్లీసమా వేశం "విలపలబోతుం దని, (వభక్వపతోనికిగాని, (పతిపమోనికిగాని అయన ఎదు

త్రై

రుగా లీశవోతే అనాడు మెక్‌ లేనట్లుగా ఫ్యాన్‌ లేనట్లుగా ఉంటు)దవి క రోజుల్లో అనుకొ నేవారు

ఎన్నిశల సమయంలో అయన (పబలకు చేసీ విజ్ఞ_వి ఇలా ఉంచేది *నాపన్నుది (వజాసేవలో మో అందరి అద 'రాభిమానా లు (పజాస్వా మ్యుంలో మికన్నది మా ఓటు నాయెశల మిపన్న 'ిమాదరాభళిమానాలను హోమోగా ఉందుకొని మా అమూల్న్వ మైన ఓటును నాకిచ్చి శాసనసభ ద్వా రాకూడా నావేత నీవ చేయించుకోవలసిందిగా వినయ పూర్వకంగా (వాక్సి న్తునాషను కైఆం,ధి ఈ నిరాశంబర మే, ఈ నిజాయి.తీయే వారిని నాలుగుసాస్త శాననసభకు పంపీం చాయి. 1053 లో అసెంబ్లీకి ఎన్నికై నపుడు వీకి ఎన్నికల ఖర్చు నామమాత్రమే అం1ు ఈనాడు మనం నమ్మ లేళ వోవచ్చు కాని ఆది వాస్తవం అవబ్బుకూడా (వజలనుండి విరాళ'ల రూపంలో వచ్చినభే! శాసనసభ్యునిగా జీతాన్ని స్వచ్చందంగా పదిశాతం -త్నంచుకళొన్న తొలినాయకులు వీళే శాసనసభా నిమావేశాలప ముందు, తర్వాతకూడా నిచరాజక వర్గంలోని అగ్ని (గామాలను తిరిగి శాసనసభా వి శీపాలను (ప్రజలకు (పజూ సమన్యలను శాసనసభలో వివ శించేవారు ఇ ౯ . గ *వనభల్లో, మదాసు కొసనసభలోకూడా ఎప్పుడు "క గులో నీ మాట్లాజేవారు శాసవసభ (గంథాలయానిన్న

38

ఎక్కవగా ఉపయోగించి నది పీళీ ప్రతి అంకంపి న అపార సమాచారాన్ని సేకరించేవారు శాసనసభా సమావేశాలకు పూర్తిగా వీమయసీశరణ దేసీ చర్చలకు సంనిద్ధులై హోజ రయ్యేవారు పిజాభి ప్రాయోాన్ని ప్రభుత్యవిధానంగా మలచ డంలో ఆయవ కవీ పలువురి ప్ర)శంసఎనందుకుంది

1954 మార్చి కివ తేదిన అంధ శాసనసభ ఆంధ రాష్ట్ర మైళోర్టును గుంటూరులో వీర్చాటు చేయాలని ఒక్క ఓటు మెజారిటీతో తీర్మానించింది ఈ తీర్మానాన్ని వావి లాలవాే (పతిపాదించారు దీనిని (శ్ర, నడింపల్లి వేంకట ల కీ వరనించో రావు బలపర్చారు

ఉమ్మడి మ(దాసు రాష్ట్ర ళాసనసభలో వావిలాల కొంతకాలం (ఫోగ్రనిన్‌ ఇండి పెండెంట్‌గూప్‌లో సభ్యులుగా ఉన్నారు అప్పట్లో వి అర్‌ కృన్ణయ్యిర్‌ (తరువాత సుప్రీం కోర్టు న్యాయ మ్లూర్తిగా వ్యవహరించారు)కూడా ఇదేస్రూప్‌లో ఉన్నారు. 1958ళో కర్నూలులో ఆం(ధకాన్ట్ర శాసనసభ వీర్చనపుడు వావిలాల “లెజిస్లేచర్‌ క్లబ్‌ "కు శార్యదర్శిగా పనిచేశారు 195? లో తొమ్మిదిమంది ఇండిపెడెంట్‌ శాసన సభ్యులు వొ.లాల నాయశ ల్వౌవ శాసనసభలో కొంత కాలం ఇండిపెండెంట్‌ పతంగా ఉన్నారు

అం(ధ(పడేశ్‌ శాసనసభ చరి్థలో తమదైన విశిష్ట ము(దతో "వలునగొందిన "తెళ్నీటి విశ్వనా థం, తరిమెల నాగి

ఏ ఇక్జి, పుచ్చ పల్లి సుందరయ్య గాతు లచ్చన్న వంటి లెలుగు జీతలతోవాటు వావిలాల (వజలకరుపున సాగించినపోరాటాలు చికస స్రైరణీ వాలు వావిలాల తన నియోజక వర్గంలోని (పతి (గామా నికి శాలినవక న వెళ్ళి (జల కష్టనిషఘ్టూరాలు "తెలుసుకునేవారు తరచు నియోజకవర్గ ననూ వేళాలు జరిపి (పజల అభ్గి.పాయా లను సమస్యలను కోడీకరించి (వభుత్వదృష్టికితీసుకు వెళ్ళే వారు, వావిలాల అడగని (పళశ్న లేదని, చదవని విమయం లేదని నాటి అసెంబ్లీ న్నీకర్‌ (శ్రీ అయ్య బేవర కాళేశ్వర రావు అన్నారు (పశ్నల సమయాన్ని పూర్తిగా సద్వినియోగ పర్ఫుకుని వందలాది(పళ్న లు, అనుబ థ్యవశ్న లతో (పభుత్వ ఆలక్ష్యూగ్నా తూగ్చారాబెక్టువారు వారు కురిపించే (వశ్నల వర్షంలో (పభుత్వ అల్న ఫ్రమనే మురికి కొట్టుకుపోయేది అని నాటి (పముఖ పాత్రికేయులు (పళంసీంచారు (పశ్నల సమ యంలో చారుచూచజీ వీకాాగత, చర్చల సందర్భాలలో మూవీంచే (ఆడ్రానుక్తుల బుమల తపస్బును గు రుచేస్తాయి అనేవారు వావిలాల మాట్లాడుతునా్న్నారంకే (పక్నవేస్తు న్నారంశేు నాటి మంత్రా అధికారపత సభ్యులు జాగ త్తగా ఉందేనారు విషమయంనై వారికిగల అవగాహాన అధిశారు లందరిని ముగ్ధులను వేచీవి “వావిలాల కంచు కంరానికి ఆల

శ్రి వొటుపడ్డ ఫౌనవ నభాప్రాంగణంలోని గోడలు దళ శ్చాల పాటు గింగురుమంలు కీ ఉంటాయి అన్న భాట్టం డ్రి;గానముమూర్తి గారి మాటలు సళ్యదూర౦ కావు శాసనసళలో వివిధకవి.టటీ-లో సభ్యులుగా వావ్‌లాల గణనీయమైన కృషి చేసారు (వజాధనం ఎలా సదిన నియోగం ఆవుతున్నదీ వరిశీలించే అంచనాలనంభఘం(ఎస్టి మేట్ళొ కమిటీ) లో వావిలాల సభ్యులుగా ఉండి శ్రియాలత్మక పాతి నిర్వ హీంచారు 1698-08 లో పన్సీక్‌ అకొంట్స్‌ కమిటీలో స్య లుగా ఉన్నారు శాసనసనభ అమోదించిన వివిధ చట్టాల అమలుకు ఆవసరమైన నిబంధవలను ఎలారూపొంది సున్నా రో పరిశీలించే సబార్జి జేచ్‌ "లెజిన్తీ మన్‌ కమిటీలో 196566 లో నభ్యులుగా ఉన్నారు. 1938.69శో నవాకార పంచదార కర్మాగారాల పనితీరును పరిశీలించిన శాసనసభ నుఘుంలో నభ్యులుగా ఉన్నారు 19080-6%, 1871-72 నంవత్పరాలలో శామన్‌ వెల్లు పానర్షమెంటరీ అసోసియ్‌మన్‌ లో సభ్యులుగా ఉన్నారు. 1971"2లో ప్రభుత్వరంగ సంస్థల శమిటీలో సభ్యులు చా. లాలనారు శొనననభలో పొలికవపై గా అసధిశార

బిల్లులు (పలిపాదించారు పలు ముఖ్యమైన తీ్‌ర్మా నాలు పి వేశ పెట్టారు రాష్ట్రా కు మరిన్ని అధికారాలు కావాలని

కోరుతూ శేంద) రాష్ట్ర సంబంధాలపై పీరు ప్రవేశపెట్టిన

ళ్‌) ల! తీర్మానాన్ని శానననభళ వ్‌శటకీవంగా అమోదించింది ఈ సందర్భ 6లో వావిలాలచేసీన ఉపన్యాసపికియల్‌ జమా॥ న్నీ అనే వున్నకం"గా వెలువడింది శ ఆధిళారభామగా కెలుగుఅవుల్వు ఎన్‌ జి ఓల కోరికలు భూనంన్మ-రణలు, విశాఖఉ పస్కా దిక్షిమధ్య మై ల్యేమంవలం వీర్చాటు విద్యావ్యవస్థలో సంవ్కంరిణల.వంటి పలు (పవా హీత కళోక్మాలసాధనకోనం శానవనళ లోపలా వెలుపసలా వావిలాల నిర్విరామక్నషి. దే శారు. విశాఖకక్కు కర్మా గాయం కోనం శానననభ గడు వుము*ంపునకు నాలుగుకెః లు ముంది గానే కఇానననళ నభ్యశ్వాలకు రాజీనామ్నాచేనీన (వతిపయ్‌ నభ్యులలో వావిలాల ఓకరు ఇానవనచ్యవి వోబాలో గుంటూరుజిలాపకిషత్‌ బోను న గెనపలి, రాజుపాలెం ఫికం% పురం, తాళ్ళూరు ప-చాలుకీ నమితులలోను సభ్యులుగా వావిలాల అరూస్థ్థానిక న్వపరి పాలనానంస్థాల అభివృద్దికి (వో సమన్యల పరిష్కా-శానికి కృపి. చేసారుం

1972-1903 సంవత్సరాలలో వావిలాల న కెనవల్లి నియోజక వర్షం నుఠిజే ఇండిపెండెంట్‌ అభ్యర్థిగా ఎన్ని కలల పోటీచేసార్కు కాని విజయం సాధించలేదు 1973లో ఇందిరా (వళంజనంలో శీవలం 6800 ఓట్ల శేడాలో ఓటమి పాలయ్యారు 19 ఠర్యాత ఎన్ని శల రంగ౦ను౦డ్షి విరమించుకున్నారు,

జై నిదమైన (పజా(పతినిధి ఎలా ఉండాలో శెల్చుతూ వావిలాల లివ నడవడిళన్వా రా విశిష్ట వరవడి సృష్టించారు మన శానననసభలో ఉన్న తనాం(పదారరాలను నెలకొల్చారు వావిలాల సొగించిన ళ్ళి. చ9(తిలో చిరస్థాయిగా వల్చి బోతుంది హు న లం సాహా క జ్య రెతం ఉద్యవరాలం యె అలనననణాణా లాలన ిెనెవిటటలా లా లాారానాాానా. రై తుజననంశ్నేమానికీ, (గామా భ్యదయానికి కంకణం కట్టుకొన్న వావిలాం పలు నైతు ఉద్యమాలలో చురుకుణా పాల్గూనాన్నైరు 1094వ సంవత్సరం నుండి కొన్ని సంవత్స రాలవాటు (పతి వటొ న్షైనపల్లి శాలుకా (గామాలలో జమాబ-ధి సమయంలో వావిలాల పాల్గొని వైతుసమన్యలను అధికార్ల ద్శప్వికి తీసుకువెళ్ళే వారు రైతుబాంధవునిగా పేరుపొందిన వావిలాల 1988లో గుంటూరు జిల్లాలో రీసెటిల్‌ మెంచ్‌ (పన్నుల పెంపుదల) కు

వ్ర వ్యతి శేశంగా అందోళన జరిపారు ఈ సందర్భంలో (పభ'త్వా నికి సమగర్చిం 9న మెమో రాండం త రారు వేయడంలో కొండా వెంకటప్పయ్య, గొన్లీపూడి నీళతారామ శాస్త్రిగా ర్తతో కలసి వావిలాల (పముఖపా(తే వహీంఇవారుం

1980 వ దశళంలో సడౌనపల్లి తాలుకా న్వైతు సంఘ నిర్మాణంలో వావిలాల పాలుపంచుకొన్న్నారు. గుంటూరు జిల్లాలో గరిక వాడు, వానన్‌ బొథా (గొమాలలో అహారం భూములను సాగుచేసే నైతుల హాక్కులకోసం వాచాల వీర భ(దరావు, దాట్ల గురవరాజు, ఆమంచి సరసీింహ రావు వంటి నాయకులతొ శలనీ వావిలాల ఉద్యమాలు నడిపారు,

1098 లో కోస్తా ప్రాంతంలో తుఫాను వచ్చినపుడు వావిలాల, కొండా వెంశటప్పయ్యు, జెసి కుమారప్ప, గొల్ల పూడి నీతారాము శాస్రిగాన్తతో కలన్‌ విసృతంగా పర్య టించి తుఫాను బాధితులకు ఎంత” నో సవాకరించారు.

అజే సంవత్సరంలో సెనపల్లి తాలుక క చేరిక ఐదు -బీలమంది వ్లైతులతో న్రైతుయాథత నిర్వహించి, అధికార్హకు ళాలుకా నైైతుల కోక్కులు వివరించారు. సంచలనం కలం చిన ఈ న్రైతుతూ(తకు జీఓ వెళశటచలపరి, వాసిెడ్డి బుచ్చి నాయుడు, కల్లూరి సుబ్బయ్య, మాదాల పీరళ(ద్రరావు, జామంచర్ష వీరరాఘవయ్యా, జవంగుల శేవగిరిరావు, చాట్ల

ప! గురవరాజు, దర్శి లక్ష్మ య్య, అమంశి నరనీంహారావు వావి లాల గార్లు నాయశత్యం వహించారు ళం

ఆ రోజుల్లో ఇచ్చాపురం నుండి మధాసు వరకు క మ్మా కెడ్డి సత్యనారాయణ నారధ్యంలో సొగిన చారిత్రా త్మశమైన వ్రైతురశణ యా(తప గుంటూరు జిల్లాలో జన నమిీళరణలో వావిలాల కీలకపాాత నిర్వ హించారు ఆసనం దర్భ్శంలో స_లెనపల్లి _తాలుకాలో మైథీలువై నలై ఐదు ((₹ెనూాలలో పాటలు పాడుతూ ఉపన్యాసాలు ఇసూ ఎంతో ఉత్చాహాంతో వావిలాల పర్యటించి వేలాదిమంది న్వైతులను ఈనైతు రత్తణయాతగోనం సమిీాకరింబచారు

నాటి మ(దాసు మంటతివర్షంలో అం(ధశేసరి టంగు టూ! (పకాళం పంతుల గారు ₹వన్య్యూ మంగతిగా ఉండే

4 ల్‌

వారు (పశాశంగారు తలపెట్టిన జమిండారీలరద్దు వంటి అభ్యు దయ కార్యక )సూలమ వావిలాల పూర్తి మద్దతు (పకటిం వారు. నాటి మాన్‌ రాష్ట్ర శాసనసభలో శాం నాసేపు ఆభుత్వం నైతుల బుణపరి ప్కారచట్టంకోసం విల్లును (వ పశ "పెట్టినపుడు, బిల్లులో చేదర్పై తులకు ఎక్కువ వెసులుబాటు కల్చ్నించాలని కోరుతూ అచార్య రంగా సతీమణి (శ్రీనుతి గోగిేసి భాంతి దేవి, వావిలాలగార్ల నాయకత్వంలో సలెన పల్లి తాలుకా ఆఫీసుకు ఆరువందలమంది నైతులతో ౨ైతు ల్యూ త జరిగింది

_

టీస్‌ 1989ల న_తై ఎపల్లీ తాలుకాలో ఎలుకల గుంవులు పెర్తను కొట్టి వేయడంవల్ల కంది పెనర్య మిరప పంటలు నాశనమైవోరూయి 1989 ఫిబవరి 12వ 'తేసీన నాటి రాష్ట్ర "5విన్యూమంతి పుకాశంగారు న_లైనపల్లి వచ్చి నపుడు వావిలాల వెయ్యినుంది నైతులతో రకా వడివి నస్టాన్ని వారికి విశదీకరించి, కొంత ళీ న్తురెమివన్‌ సాధించారు పల్యాడు కరువుగాధితుల నహాయ సంఖుం అధ్యక్షు

లుగ్యా గుంటూరుజిల్లా వై తునంసుం అధ్యమృులుగాా అంధ శాన్ట్ర వైతుసంఘానికి నవోయ కార్యదర్శిగ్యా ఉపాధ్యత్షు లుగా వివధ వోథాలలో రైతు సంక్షేమానికి కృషి చేసారు ఆంచవ (వపంచయుద్ద కాలంలో అధికోత్చ త్తిలోసం కృష్ణా జె్టా కాల్వల మరమత్తును రాష్ట్ర వతు సంభుం స్వచ్భ ందంగా వేపట్టినపుడు వానిలాల ఆ కృమిలో అ(గళాగాన నిల్బారు మట్టిశవ్వకంలో, మట్టిమోతలో న్వయఃగా పాల్గొని కార్య శర్తలకు స్ఫూర్తినిచ్భారు

ల 104లో విజకువాడగో బరి!ిన అఖలభారత రైతు మహానభలను విజయవంతంగా నిర్వహించడంలో వావిలాల తోచ్చడ్డారు అ కాలంలో విశాఖ(వాంతంలో తీవకరువు పరి స్థ్‌మలు నెలకొచ్నుపుడు. గాడిచర్ల వారిసర్వో త్త మరావు, కోదుగంటి గోవిందరావ్రగాగ్గతో కలసీ ఆ (గౌమాలళో పర్య టించ్తి సహాయ శార్య(కనూ లక నవాకరించారు

నే 1945లో రాయలనీను కరువు పరిశీలనా సంఘ సభ్యు లుగా శాయలనీమ జిల్లాలలో వావిలాలవారు విసృృతేంగా పర్యటించి పలుసూచనలు చేసారు. రాజంపేటలో జరిగిన తుంగభ(ద పొ జెష్ట ముహాసధతో సళ్చా తుంగభ (దపా) జెప్ట కోసం సాగిన న్రైతు ఉద్యమాలలో పాల్గొనాల్నరు 1959లో నైతునంభుం. తరపున శాయలనీమ శ్రామ నివారణ కమిటీ సభ్యులుగా వె, వీ. కృష్ణారావు కడిచాల నో పాలరావు గార్లతో కలసి శర వువివారణశార స్ట కమంలో పాల్గొన్నా రుం ఈ సందర్భంగా 19 శఆాలూకొలలో గల వంద గాామాలలో స్వరాజ్య సాధన శర్యాత వివిధ నీటిపారుదల (జె ష్టలకోసం, భూసంస్య్రరణలకోసం సొగిన పలు (పజూ ఉద్య మాలప వావిలాల నేతృళ్వం వహించారు. తుంగభ(ద పా) చెప్ట, సందిళొండ పా జెక్టు కృష్లో నోజడావరి జలాలు, పోలవరం బార్ధరేజిలమై పుస్తకాలు వా9సారుం జలవనకుల విషయంలో వీరికిగల అపార పరిజ్ఞానం పల.వురు ఇంజనీర్లను ఆకట్టుకొంది, లాండ్‌" సీలింగు "సెలప్ట కమి[% పంయిలీరాజ్‌ కమిటీ, ఈనాం బిల్లుకమిటీ రాష్ట్ర సనీటివనరు) సలహానంఘం, రావ శ (పణాళికా సలసో సంఘాలలో సభ్యులుగా వావిలాల పలు నిర్మా ణార్మక సూచనలు చేసారు |

వ!

నాగార్జునసాగర్‌. పా? జెష్టకోనం సొగిన (పజా ఉద్య మంలో వావిలాల నిర్విరామంగా పని వేసారు. దీనిని అప్పట్లో సందికొండ (పాచెస్ట అనేవారు, ఈ (పచెప్టోోసం 1852 వీవీ యల్‌ ఏఓ న గుంటూరు జిల్లా మాచగ్ణ లో జరిగిన నందికొండ పా? జెష్ట తొలి మహాసభకు వావిలాల అధ్యశ్షతవపిా౦చారుం 1954 వవ్సీయల్‌ 15న ఒంగోలులో పా జెక్ట *ండవ మహో సభను జరిపించారు. స భైఎపల్లి, జగ్గయ్య పేట, పహూబజూర్‌ నగర్‌లలో బ)భ్యూంవమెన పాజెష్ట మహాసభలు జరిపారు ఖోస్లా కమోమన్‌ముందు పా జెక్టుగురించి విజ్ఞాపనలు సమన ర్చించారు. గుజ్జల యల్ల మందా రెడ్డీ, ఈశ్వర రెడ్డిగార్ల తో కలసి నాటి (పథాని నెహూ వద్దకు రాయభా5కం వెళ్లారు.

1860 వపియల్‌ ఏ9, ఏ0, మే 1 'జేదీలలో సన పల్లిలో జరిగిన అంధ(ప*ేశ్‌. నై తుసంఘం ద్వితీయ మవో నభను, అవ్వా వసంఘం అధ్యక్షులుగా వావీల-ల జయ (పదంగా న్‌ర్య హి ంఐారుం, 1901లో కృస్తానది జలాలవివాద౦ శలెత్స్తినవుడు తెలుగు పదలకు సమిోశరించడానికి అెన్నేటి విశ్వనాధంగారి అధ్యక్షతన అఖలపయ కార్యాచరణ సమితి వర్చడింది అ సమితి పశ్రైన శన్నటి ెంవి. కృష్ణా రావుగార్ల తో కలసి వావిలాల రాష్ట్రమంతటా పర్యటిం'వారు. వివిధ వదీ జలాల వివాదాల పరిప్కా-ర౦లో వావిలాల ళృపీ వేశారు. 19882 సాదారణ ఎన్నాశల అనం౦ంఠలేర౦, రాష్ట్రంలో

శక అదనపు భూమిశి సు విధింపునకు వ్యతి లేకంగా సొగిన నైతు ఉద్యమంలో వావిలాల పాల్గొన్నారు తెన్నేటి విళ్యనాథం, వై వి ళృష్ణారావుగార్లళో కలసీ పర్యటించి పలు సభలలో ప్రసంగించారు పోచంపాడు (పాజెస్టగురించి "కేంద పభుత్వానికి షన దీఠ రించడానికీ ఆంధప దేశ్‌ (పభుత్వం పంపిన అఖలపతు ప్రతినిధివన్హానికి చావిలాల నాయకత్వం వహించారు వోచం పాడు వంశధార్య (శ్రీకైలం ప్రా జెస్టలకోనం పల.మార్లు "శీం్యద(పభుత్వం వద్దకు (ప్రణాళికా సంఘం వద్దకు వెళ్ళిన రాయబార వ గ్లాలకు వావిలాల నాయకత్య౦వహిం౦చారు వోల వరం పా? జెక్టుకోసంద శాద్టాలుగా ఆందోళన చేన్తూ సేఉన్నారు గంగా=కా వేరి నదుల ఆనుసంధానం జరగాంని మన సీటి వన రులను సద్వినియోగ పరచుకొని ఆం(భావనిని అన్న పూర్మగా మార్చాలని వావిలాల కోరక అం(ధ(పబేక్‌ నైతు ఉద్య మాల చరిత్రలో వావిలాల ఒక మైలురాయి యా ప్టాం, కళ.

7 తి అట్టడంగంవర్గాల ఆశాజ్యోతి యాల రిపట్తువుకం లాలా

వన సమాజంలో వేలాది సంవత్సరాలుగా దోవీడికి గులౌతోన్న "పెడ్య్యూలు కలాల, పెడ్యూల్డు "తెగలు వెనుక బడి త గతుల (వజలలో విద్యాః విర్దానాలను "పంపొందించా లని వారికీ తగినన్ని అవకాళాలు కల్చిలిచి, సమాజ (వధాన జీవన (సవంతిలో వారిని భాగస్వాములను వేయాలని మన స్ఫూర్తిగా భావించి, అందుకు చిత్తశుద్దితో కృవి చేసిన కొడ్డి మంది నాయకులలో వావిలాల అ(గగణ్యులు

అంటరానితనాన్ని నిర్మూలించాలనే భ్యీయంతో మహాత్మా గాంధీ 19083 డిశంబరు 16వ చేది నుండి 1084 జన వరి *వ 'తేవి వరకు ఆంధలో విస్తృతంగా పర్యటించారు ఈ పర్యటన స్ఫూ ర్తికో నాటి కాంగన్‌ నాయకులు (గామా లలో పెద్ద ఎత్తున అంట గానితకనాన్న్ని నిరసీస్తూ (వచారాన్ని చేపట్టారు గుంటూరుజిల్లా హరిజన సీవళ సంభ శార్యదర్శి శరణు రామస్వామిచౌదరి ఆచార్య ఎన్‌ జీ రంగా, వడ్ల మూడి ము_కెళ్వర రాపుగాగ్గ తో శలనీ వావిలాల అరోజుల్లో జిల్లా అంతటా వారిదనవొాడలలో పర్యటించారు వాళ్ళ ఇండ్లలో నీ ఉంటూ, అక్క-డే భోజశాలు దేన్తూ వాళ్ళ కష్ట నుఖాలను తెల్చుకొంటూ, వాళ్ళ వీల్లలపు తలంట్లువోన్తూూ వాళ్ళ వీధులు ఉఊకున్తూ, వారిలో అత్మ విశ్వాసాన్ని 'పెంపొం

క్‌0

దిస్తూ వావిలాల సాగించీనకృషి. వారిహవృదదూలపై (వగాడ ము(దవేసింది నుఖ్యగా మహీళశలం వీరిని ఎంతగానో అి మానించేవారు తర్యాత నాలుగుసార్లు వావిలాలను శాసన సభకు పంవీంచింది ఏే

మాదిగ వల్లెలో కలరా వ్యాధి సోకీనపవుడు వావిలాల (పజలకపు అందించిన సీవలు మరపురానివి సామాన్య శార్య శ రృవలె అట్టడుగువర్థాల (పజలతోమ మేళ మైం వారి అభివృద్ధి కోనం వావిలాల చేసినళ్ళమషీ. (పశంచనీయ మైనది

గాంధీజీ వీలువు మేరకు వారిజనుల టబేవాలయ (పవేశ ఉద్యమంలో వావిలాల చురుకుగా పాల్గొన్నారు “తెలుగు లిపిలో భగవద్గీత ఫు న్నశాలు ముదించి వాటిని హరిజనవాడ లలో పంచిపెశ్తునారు. దీనిలో ఉధ్ధేశ్యము సంస్కృృతభామ అస్బృశ్యులు చదవకూడవన్న నిషేదాన్ని తొలగింఛి వారి శర్థంకాశ హాయిన చదివించేవారు

1908 లో గుంటూరు జిల్లా బాపట్ల శాలుకా నుంలెన హారి వాలం గామంలో కోండా వెంళటప్పయ్య ముంలెన 'వెంకటరాజుగౌర్ల సమత్సంలో* వారిజన కేవాలయా(ప వేశానికీ (పవయత్నే౦ జరగింది బేవొాలయ అర్చకుడు ముందుకు రాక భోనడంతొో వావిలాం నడుంకట్టి, ముక్తేవి మాధవా చార్యు లతో కలసి అఆ బేవా? యంలోకి వారిజనులను శప్పించి బారం

క్‌| రోజులపాటు అర్చకళ్యం స్వయంగా నిర్వహించి సంచలనం సృష్టించారు ననాతనులు గొడ్డళ్ళతో వచంపడానికి రాగ్యౌ బావిలాల నేర్పుగా తప్పించుకొని బయటపడ్డారు ఎరుకల్య రానా టి, లంబాడీ వంటి "ెడ్య్యూలు జూతుల అభివృద్దికోసం (శ్రీ వెన్నెలగంటి రామయ్యతో కల్సి వావి లాల ఎంతో శృషమిచేశారు గుంటూరు జిల్లా యానాదిసంఘం ఆధ్యములు గా, గుంటూరు జిల్లా క్రిమినల్‌ మై గబ్బు నంఘా ధ్యక్షులుగా వారి వాక్కుల నాధనకోసం ఎంత " (శమించారు ఆరోజుల్లో కొన్ని "పెడ్యూల్డుజూతులవారిన జేర నజాతులుగా ము(దవేసీ సమాజానికి దూరంగా ఉంచేవారు వారిని సమాజ (నవంతిలో చేర్చడానికి వావిలాల బహుముఖ కృషి వేశారు అప్పట్లో క్రిమినల్‌ మై (బ్బుచట్టం ఉంటేది పిచడణాపూరిత మైన ఈ చట్టాన్ని రద్దు చేయించడంలో వావిలాల కీలక పాఠ వహించారు 1988-83 సంవత్సరాలలో గుంటూరు జిల్లా పెద కూర పాడు, అచ్చం పేట, బెల్లంళొండ, న ల్తేవపల్లి ఫిర్కా శేంటడాలలోపలు సభలు నిర్వహించి ఇట్టిణ"కీరిని రద్దు చేగూ లని సాగుకు అనువైన అటఏ భూములను "సేద్యం కోనం ెడ్యూల్డు జు తులవారికివ్యాలసి అందోళన నిర్వహించారు పలు సంవత్సరాల పాటు వావిలాల గూనాధుబత్తో క లన్‌మెలనీ ర లో ప న్‌ ర్‌ చై వాలకం రోనమ్నె మ ప గా నా న్నారు లు పట్టడం వృ్తి క వా? షం ల్‌ సు తట టి

వ్‌డై కల్రవల గట్ల మాద చిన్నచిన్న గుడిసె లో నివసించేవారు "శపళ్లి తాలుకా పోపులిప్యరు గ్రామంలో వాళ్ళ గుడిసెల్లో వాళ్ళతోబాటు వావిలాల గడిపేవారు వాళ్లతో కలని ఇసు శలో పడుకొనేవారు వన్షాకాలంలో వాళ్లు పొయ్యిలో తల వెట్టి పడుగొంటుం కే ( వెచ్చదనంకోసం) వావిలాలకూడా అలాగే చేసేవారు స ₹నపల్లి తాలుశాలో నేర స్తజాతుల సంఘాన్ని నిర్మించిన వావిలాల వారి వాక్కు-లకోసం పలు ఉద్యవాలు నడిపారు 1947 లో వావిలాల క మస్యంలో” అవే పుస్తకాన్ని వాసి (పచురించారు. అంధధలో నాటి కొండజాతి (పజల బాధలను, వారు వవిధంగా దోపిడికి గురౌతున్నది విశదీఠ శించారు వారికీ పూర్తి (పజాస్వామిళ వాక్కులు ఉండాలని, విద్య, వ్రేద్యసౌళ ర్యాలు 'మెరుగుపర చాలని, భూస్వాముల, వీ వ్యాపారులు, కాంటాక్టృర్ల అవినీతి ఆధికారుల బాకి నుండి అమాయకులైన గిగిజన (పజలను శాపాడాలనీ ఉద్య మూలు సొగిరఛారు గిరిజనుల సర్వ తోముఖాభివృద్ధికోసం, వారు అధికంగా నివసించే ప్రాంతాలతో కూడిన ప్రతేక జిస్లాలను వీర్చాటు చేయాలని వావిలాల వాంభించారు స లెనపల్లి నో లంబాడీ) సహాకార నులక పారి శామిక సంఘాన్ని వావిలాల నెలకొల్పారు ఈ సంభుం జ్య్వారా దశాబ్దాలుగా ఎంతో కృషీ జరిగింది _న_కేనపల్లీ లంబాడి శాలనీ వావిలాల శృషి పలితంగానే రూవు*ద్దుకొంది సల్తెన “ల్లి తాలూకా రజికః సేచ_సంఘాన్ని, శాలూకా చేనేత అన్య ట్రై శీత 1 ఖో

క్‌ పారిశామిక సపాకారసంఘాలను వర్చాటు చేయడంలో వావిలాల విజేమ కవీ చేసారు జాక్టృర్‌ చతు శ్వేదుల నీతా రామశాస్త్రి బండారుపల్లి తిరుపతయ్యగా ప్ల ఈ కృ మిలో వావిలాకు అండగా ఉంటే "రు గుంటూరు విన్య్యూ డివిజన్‌ వెట్టిచాకిరి నిరోధక సంభసభ్యు ఎగా వావీలాల కవీ చేసారు వాపిలాలవారి 75వ జన్య దినోత్సవాన్ని 1980 విజయదశమి రోజన సిన పల్లి సుగాలీ సంఘం వారు (శ్రీ) రామవతుల కో శుక్వ క రావు అధ్య ర్యంలో బజరివీ ఒక అభినందన సంచిశను పెలువఎంళారు ఆ సంచికలో “*నీబేవామే (పమిదగా, సీ కాలమే నూసెగా సీజ్ఞాస మే వతత్తిగ్యా సుగాలీల అర్మగాజ్వలించే లేమ జాలా (శ్ర వావిలాల! అని పేర్కొనడం విశీమం, అరోజీ సుగాలీ సనాకార నులక పారి శామిక నంఘ స్వంత భవనాన్ని న_్రైనపల్లిలో (వారంభించారు. వావిలాల గురించి (వాన్తూ కసిల్స్‌ లో 'ాష్ట్రప౭ిని శలినీనపుడు పొంభీ సంతోవ౦ం కంకు స తెనపల్లిలో లంబాడీ లతో కూర్చున్న పుడు ఎక్కువ అనందాన్ని పొందుతాడు” అన్న పండిత రాభ్యుల నాగేశ్వర రావుగారి వాక్యం వావిలాల విప్కా-మ పీవకు రెర్కాణం. సహకారో ద్య వం౦ పరస్పర సవాకారం ద్యారా స్వయం సహకారనమునీ ఉదాత్త అశయంతో, సవి వీళ్ళ విద్యా రా సమాజ సంసశ్నీమా నికి దోవాదపడే సవా కారోద్భు మంలో వావిలాల చురుకుగా బాల్గాన్నారు (పజాభ్యుద నానికి సహా కారోద్యమం _ టవక

క్‌4ీ

రిస్తుందని భావించి పలు సహకారసంఘాలని ర్యా అానికి కారకు లయ్య్యారు

1920 (పాంతంలో న తెనపల్లికీ సమిపంలో గల పాపయ్య పాలెం (గామంలో లక్ష్మీ నారాయణ చే ఒడుకు చేనేత సవాకార సంఘాన్ని (శ్రీ, కాశ్‌ రాజు అశ్వత్చనారాయణ గారు స్థావించి అఆయకీ కార్యదర్శిగా అ సంఖూన్ని నడప సాగారు అయన 1921లో సహాయిని రాక రణోద్య మంలో ఆ రెస్టు కావడంతో, అృపటికీ "శీవలం పది హేను సంవత్సశాల వయిస్సు"శ్న వావిలాల ఈ సంఘానికి కార్యదర్శి అయ్యారు కొద్దికాలానికే నాటి (బిటిష్‌ (వభుక్యం అ ఖద్దరు సంఖూలను మూసీ వేయడంతో ఈనంథుం కూడా మూతపడింది 1927-20 సంవత్సరాలలో వావిలాల స_ైనవల్లి తాలూకా సవాకార యూనియన్‌ సభ్యులయ్య్యారు లక్క- రాజు గార్హపొడు (గామ ములోగల వ్యవసాయ పరపతి సంఘానికీ గౌరప అక్చి (కుట ఠ్‌గా వ్యవహరించారు

1942 లో అంధ జేశ సపహాకారయూనియన్‌ కు డ్పెరక్ట్‌ ర్‌గా ఎన్నివ్రైేన వావిలాల ఆ తర్వాత రాన్ట్ర సహాకార యూపవియన్‌ ఉ పొధ్యములుగా ఉంటూ 1945 నుండి మూడు సంవత్సరాలపాటు రాజమం(డీ నుండి వెలువడినీనవాకారంి పలిశకు నంపాదశలఠ్వం వహింభారు

"ఆ0డవ (వపంచ యుద్ద కాలంలో నిత్యావసర వ స్తువు లప తీవ కొరత వ్పాడినవుడు వావిలాల అధ్వర్యంలో స_కైనవల్లి కోంపలేటివ్‌ సోర్స్‌ వర్చడింది డాక్టర్‌ చతు క్వే దుల నతారామశాద్రి అధ్యవృులుగాగల ఈ సంఘం ఆ

క్‌క్‌

రోజుల్లో (ప్రజలకు ఎంతో సీవ చేసింది. సశ్తెనపల్లి తాలూకా: ఫణిదల (గామంలో చేనేత సహశార సంఘాభివృద్ధికి వావి లాల కృవీ. చేసారు. లక్నోలో జరిగి ఆఖలభారత సవాకార మపహోసభలలో వావిలాల (పతినిధిగా పొట్టాన్నా రు

బలహీనవర్గాల అభ్యున్న తికోసం స_లెనపల్లిలో పలు నవాశార సంఘాలను వావిలాల నెలకొల్బ్పారు. నవాశార చర్మ కారిక సంఘం, సవాకార వెదురు సంమం, నుగాలీ సహకార నులక పాకి(శామిళ సంఘం సాలివాహన ఇటుక నవాశార గృహ పారి్యశామిళ్క సంఘం, చేజేత పారి శౌామి కుల నవాశార సంఘంవంటి పలు సంఘాలదార్థరా అయో వన్గాల (పజల ఉవాధి అవకాశాలను వెంపాందించడానికి వావిలాల విశేష ళ్ళి. వేసారు.

స_క్రైనపల్లిలో వావిలాల నగర్‌లో ఆవిర్భవించిన శాతవాహన పత్తి ఉత్పత్తిదారుల సవాళకార నూలుమిల్లు వావిలాలవారి ఈ నిరాళ కృమికీ (పరీక. 1976లో రిజిస్త్రీమన్‌ శాబడిన ఈ నూలుమిల్లు నిర్మాణం 1ఏ80 విజయదశమి రోజున (పాగంభమైంది. నాటి గుంటూరు జిల్లా శలెక్టృరు అధ్యము లుగా వావిలాల ఉపాధ్యక్షులుగా కల కమిటీ కేతృక్యంలో ఆ౭ిస్వల్ప కాలంలో అన్ని అవరోధాలను అధిగమించి ఈ నూలు మిల్లు 19888 అక్టోబరు 27 వ లేదిన ఉత్పత్తి (పారంభిం చింది. ఈ మిల్లు నిర్మాణ సమయంలో .ఎవావిలాల చాలా (శమపవవలసివచ్చింది. నాటి. గుంటూరు జిల్లా కలెక్టరు (శ శాజేపల్లి గోపాలరాపుగారితోకలసి బొంబాయి వెళ్ళి భారతీయ పారి్యశామిశాఫివృద్ధి బ్యాంక్‌ (ఐండి,విఐ) నుండీ

క్‌ర్‌

మిల్లుకోనం రుణాగ్ను. సాధించి చ్చారు. విమన్న! కోట రూపాయల పట్టుబకితో నెలకొల్పబడిన ఈ నూలమిబ్లు వెయ్యిమంది (శ్రీలంక శాందీలీకలకు ఉపాధి శల్చి స్తుంది (వజాసంమేమం తప్ప ీేళే ఆలోచనలీని వావిలాల మిల్లు ఉత్పత్తి (పారంభించగా నే మిల్లు పదవి బాధ్యతల నుండి వైదెఆగారు మిల్లు పదవినుండి వైదొలగిన ఆక్కడ అప్పు చప్పుడు ఎదురాతున్న సమస్యల పరిపా-రానికి అన్ని స్థాయిలలోను అధికార్య అనధికారులను శల్పుకుని ముణంగా చంర్చిచి సపీకృతులవడాని! ఈ రచయిల (వత్యతు నొన్స్టి 195 సెస్టెంబరు 15వ తేదిన మిల సంవ్షోబంలో ఉన్న పకి స్థితులలో వివిధ యూనియన్‌ నాయకులతో గుంటూరులోని లెమ నివాసంలో చర్చించడం, హపాదరాబాదులోని (పభుత్వ ఉన్న ఆాధికారితో ఫోన్‌లో సంఎది చడం కూడా ఈ రచ యిత దృష్టిలో పడింది. 1984 మార్చిలో అం(ధ(ఎటేక్‌. నహశార నూలుమిబ్లుల సమాఖ్య వరిక్టృరుగా ఆం(ధపబేక్‌ (వభుక్యంచే వావిలాల సనియమి౨పబడైరు 1ఏరె4 అక్షోబరు వరకి పదవి బాధ్యతలు నిర్వ హీంఇారుం

సహ కారోద్యమ అభివ ఖద్టోసం వావిలాల (ప్రాంతీయ, జాతీయస్థాయిలో జంగే పలు వేదికలవపైనుండి. కూడా అనేక (పనంగాలు జేశారు పలురచనలు చేసారు రాను శాను సవాకార సంఘాలలో రాజకీయాలు (ప వేశించడం పట్ల వావిలాల ఎంతో అందోళన చెందుతుంటారు ఉనా భావంతో చిత్తశుద్ధితో కృషి. చేసిననాడు మన సహకార సంఘాలు టామాణాళ్ళివృద్ధికి ఎంతగానో తోచ్చడగలవని వారి (ప్రగాఢ విశ్వాసం

| 8) 57 విద్యారంగంలో విశ్నిష రృషి

స్వరాజ్య సమరంలో (ప్రవేశించేందుకు (పాదమిక విద్య తోనే విద్యాధ్యాసానికి స్వస్తి చెబ్బన వావిలాల విద్యా వయో జన విద్యారంగాలలో సాగించిన కృష నిరాపమానమైనది

1925లో స్పత్తైనఎల్లి లో తాను స్థాపించిన శారదా నిలయం అశే (గంధాలయంలో 15 మంది నిరక్షరాస్యులైన వయోజనులను సమీకరించి ఆరునెలల పాటు (శ్రమించి వారిని అక్షరాన్యులను చేసారు వయోజన విద్యా అంక వారికి ఎంతో ఇషం చిన్నప్పుడే య్మాలుకు స్వస్తి చేప్పినందుకు నేను వయోజనుడనే అని ఆయన అంటూంటారు సంవూర్జ్మ అక్షరాస్యత ఆయన ఆశయా “తల్లి ” చదివితే అజ్ఞానం సమణపోతుంది తండి చదివితే దారిద్యం అంత రించిపోతుంది” అనేది ఆయన +పగాడ విశ్వాసం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అచేక యువజన సంఘాల స్థాపనకు చ్య్బూర్ని విచ్చిన వావిచాల వయోజన విద్యా వ్యావ్వికి ఎంతో కు చేనారు

19850 లో గాడిచర్ల హరిసర్వో _త్తమరావుగారి అధ్యక్షరన దకిణ భారర వయోజన విద్యాఎంఖుం. కార్న వర్షసభ్యులలో వావి లాల ఒకరు గుంటూరు జిల్లా వయోజన విద్యా సలహా మంగలి నభ్యునిగా వ్యవహరించిన వావిలాల వందలాది వడూజన విద్యా శిక్షణా శిబిరాలలో (పపంగించారు వయోజన విద్యనుగూర్చి పలు వ్యాసాలు (వాసారు భారత జనవిజ్ఞాన సమితి ఆయ్యధ్మపడ్వే్‌ ర్నా

ర్‌8

శాఖ ఉవాధ్యతలుగా అక్షరాస్యత ఉద్యజు వ్యాప్పికి కృషి చేస్తు న్నారు

1954లో కుప్పుస్వామి కమిటీగా పేరొందిన (వాదమిక విద్యా విర్ణయక కమిటీ సభ్యులుగా వావిలాల దక్షిణభారత దెశం లోని [వాధమిక పారశాలల పనితీరును పరిశీలించారు 1800లో [పాతిపదిక (బేఎక్‌్‌ విద్యాగురించి అధ్యయనం చేఎన ఎక్కొపే కమిటీ సభ్యులుగా భారతదెశమంతటా పర్యటించారు. 1974లో నమ్మగ విద్యావిధానం గురించీ అధ్యయనం చీఎన రాజ్‌గోవావ్‌ కమిటీలో వావిలాల సభ్యులు ఈ కమిటీల సమ్యలుగా వావిలాల ఆచూ అంళాలగురించి ఎంతో కూలంకుషంగా అధ్యయనం చే హ్‌లు వీలువైన సూచనలు చేసారు 1072లో వార్యుప్పు స్తకాల మ్ముదణ (రామూర్తి) సంఘం సభ్యలు పారాలు దోధించని వారిచే పార్య్మగంథాలు (వాయించడాన్ని వ్యతిరేకించారు

పలు విద్యాసంస్థల వీర్మాణంలో వావిలాల పాలుపంచు కున్నారు. సత్తై నపల్టి వడ్డవల్లి గుళ్ళపల్లి లలో (ప్రాధమిక ఉర్జూ పాఠశాలలను ఫణిదం బేల్లంకొండ వంటి పలు (గామాలలో ఉన్నత పాఠశాలను ఏర్పాటు చేయించారు సత్తెనపల్లి లో పథుత్వ జూనియర్‌ కళాశాల అన్నంవారి పయివేటు డిటగి కళాశాలలు ఏర్పాటు కావడానికి వావిలాలవారే పథాన కౌరకులు

• మన రాష్ట్రంలోని విశ్వవిద్యాలయాల ఆభివృద్ధికి వావిలాల

509

పలువిధాలుగా కృజచేశారు. [854 వేసవిలో ఆం్యధరాస్ట్ర శాసన సభ సమావేశాలు వార్తేర్‌లో ఆర్మధ విశ్వవిదాలయ (వాంగణంలో జరిగినప్పుడు 295-185 న తిరుపతిలో విశ్వవిద్యాలయాన్ని అనంతపురం గుంటూరులలో పోస్టు గాడ్యుడేట్‌ కేందాలను ఏర్పాటు చేయాలని వావిలాలవారు శాసనసభలో ఒక అనధికార తీర్మానాన్ని (పవేశపెట్టారు ఆ తర్వాత తిరుపతిలో గ్ర వేంకపే శ్వర విశ్వ విద్యాలయం ఏర్పడింది

ఆంధ విశ్వవిద్యాలయ వెనేట్‌ సఘ్యలుగా వావిలాల ఐదు పర్యాయాలు ఎన్నికయ్యారు. ఆంధ విశ్వ కళాపరివత్‌ (ప్రాంగణాన్ని టౌన్‌షప్‌గా చేయాలని శాసనసభలో బిల్లు పతి పాదించారు.. శ్రీ వేంకటేశ్వర నాగార్టున విశ్వవిద్యాలయాల నెశేవ్‌ సమ్యలుగా.. లెండు. పర్యాయాలు ఉస్యానియాలో ఓక పర్యాయం వ్యవహరించారు 1956 డిశంబరు లో జరిగిన ఆంధ వివ్వవిద్యాలయ వెనేట్‌ నమావేశంలో గుంటూరులో పోన్టుగాడ్యు యేట్‌ కేందాన్ని ఏర్పాటు చేచూలని (పకిపాదించారుం

1072లో నాటి. భారత (ప్రధాని శ్రీమతి ఇందిరాగాంధ్‌కి సమర్పించిన విజ్ఞాపన ప్యతంలో 'హైదరాదాద్‌లో ఫేడరల్‌ విశ్వ విద్యాలయాన్ని వరంగల్‌ గుంటూరులలో విశ్వవిద్యాలయాలను ఏర్పాటు చేయాలని ఆనంకప్పురం పోస్టుగ్యాడ్యుడుట్‌ కేర్యదంతో సహ అన్ని కేర్యదాలకు (పత్యేక (గాంటులిచ్చి క్రేర్యద (పభుత్వం

60 పోత్సహించాలని వావిలాల కోరారు. దీని పరిణామమే హైదిరా బాదులో కేర్మద విశ్వ విద్యాలయ స్థాపన, 1876 'వెపైంబరు 11వ తేదీన గుంటూరు జిల్లాలో నాగార్జున విశ్వ విద్యాలయం వీరి అవి శాంత కృషి ఫలితమే 1 నాటి భారత రాష్ట్రపతి ఛశ్రీ ఫ్మకుడ్దీన్‌ ఆలీ ఆహ్మద్‌ దీనిని పారంభించారు. 1084లో వావిలాల నాగా ర్దున విశ్వవిద్యాలయం పుట్టుక గురించి ఒక పుస్తకాన్ని 'వెలువరిం చారు వివిధ విశ్వ విద్యాలయాల వెనేట్‌ సభ్యులుగా వావిలాల

విశ్వవిద్యాలయాలకు ఎక్కువ అధికారాలు స్వయం (వతిప్పర్తి సాధన కోసం కృషిచేసారు. విశ్వవిద్యాలయ స్యాతకోత్సవాలలో (పత్యేక వస్త్రధారణ నియమాన్ని వావిలాల పాటించలేదు. విశ్వ విద్యాలయాలలో ఆనాడు సెనేట్‌ సభ్యులు ధరిస్తున్న బిటిష్‌ సార్యపదాయ దుస్తులను మార్చు చేయించారు. "సెనేట్‌ సభ్యులు తెలుగుతో మాట్లాడే సం్మపదాయానికి వావిలాల నాంది పల్కారుం ఆంధ ఎశ్వవిద్యాలయంలో టోధనా భామగా తెలుగును 'పవే। పెట్టడంలో ఎలు సంవత్సరాలు పోరాడి సఫరీకృతులయ్యారు. ఆంధ విశ్వవిద్యాలయం విద్యార్థులలో అళాంతి గురించి అధ్యయనం చేయడానికి వావిలాల అధ్యక్షతన ఒక సంఘాన్ని వియమించింది, ఈ సంఘం నివేదికను యు జి, సి అన్ని విశ్వ విద్యాలయాలకు పరిశీలనకు పంపింది. వావిలాల 1$74లో ఈ నివే దికను (గ్రంథంగా వెలువరించారు. మన విద్యా న్యవస్థప్రై చక్కని

(1

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణతో ఆయన్మవాసిన ఈ్యగంధంఎంతోవిలువ్వై నది, “పంటచెడితే సంవత్సరంనష్టం చదువువేడితే తరం నష్టం” అనే వావిలాల ఆవేదన ఈ పుస్తకంలో కన్చిపిస్తుంది సాంకేతిక విద్యకు అత్యధిక [పాదాన్యత నివ్వాలని సూచించారు. నాగార్జున విశ్వవిద్యా లయ జాతీయనేవా విభాగ సలహామండలిసభ్యునిగా అమూల్య 'మెన సలహాలనిసూ, ఉ త్తేజి పరుబూన్నారు. మన వ్యా విధానం కూ అని అానీ ఇఅావాటి బానిసలను కాకుండా, ఆత్మ విశ్వాసం, దేళభక్తి (కమ శిక్షణ గల ఉతమ పౌరులను రూపొందించేదిగా ఉండాలని ఆయన

అతో ఆకాంక్ష

అధికార భాషగా తెలుగం వాచా వాన నానడాతి వానకి వారా వాక

మాతృభాషలోనే పాలన టోధన ఉండాలన్నదే భాషా రాష్ట్రాల ఆశయం, ఆంధప్రదేశ్‌ రాష్ట్రంలో బోధనా ధావగా, తెలుగుభాష ఉండాలనేది వాలాల వారి మహాత్తర ఆశయం, అధి కార ధాషగా తెలుగును వాడడం వల్ల (పభుత్వం (ప్రజలకు మరింత చేరువకాగలదవి తర్వాత (ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్త బలపడగలదనేడి

క

ఆయన [ప్రగాఢ విశ్వాసం,

602

తెలుగును అధికార భాషగా అమలు చేయాలని కోరుతూ రాష్ట్రిశానన నభతో వావిలాల ఐదుసార్లు బిల్లును, నాల్లు సార్లు తీర్మానాలను 'పతి పాదించారు [1055 నెప్టైంబర్‌ శ౪వ తేదిన ఆం్యధ్రరాష్ట్ర శాసవసభ వావిలాల (పతిపాదన వీలై నంత త్వరలో అధికారభాషణా. తెలుగును అమలు చేడూలనే తీర్మానాన్ని

ఆమోదించిందిం 1964లో అధికొారధాషగా తెలుగును ఆమలు చేయాలని కోరుతూ ఆందృపదేశ్‌ శాసనసభలో వావిలాల వాదోక అనధి కార భాషా బిల్లును _పవేశపెట్తారు. దీనితో నాటి _పథభుత్వంలో

ళం టబ్‌ వి న! వి చలనం వచ్చి నాటి రాష్ట్ర విద్యాశాభామాత్యులు శ్రీ పే, వి, నర సింహారావుగారు అధికార భాషా బిల్లును (పభుత్వం తరపున శాసన సభలో పవేశ పెట్టడంతో, వావిలాల వారు తమ అనధికార బిల్లును ఉపసంహరించుకున్నదిబిష్లైను రాష్ట్రశాసనసభ 27.).1966న శాసన మండలి1-4.108606న ఆమోదించాయి 14.5-190౧న రాష్ట్ర గవ ర్నర్‌ ఆమోదమ్ముదతో అధికొరభాషాచట్లం అమలులోకి వచ్చిందిం న! ఆంధ్య్మపదేశ్‌ రాష్ట్రంతో అధికార భాషగా తెలుగును ఈ చట్టం గుర్తించిందిం రాష్ట్రి (వభుత్వ వ్యవహరాలు తెలుగుభాషలో జరగాలని ఈ చట్టం నిగ్రేశిసోంది. తెలుగుతోబాటు కొన్న్నిపాంళా ము న! ఎరా

లలో ఉటాధాషను కూడా అధికార భాషగా వాడే వీలు కల్పించ ఇడీ౦ది. అయితే తెలుగును పూర్తిగా అమలు చేసేంత వరకు ఆంగృ భాషను వాడడానికి ఈ చట్టం వీలు కల్పించింది, కేం్యదరాష్ట్ర ఏ. న! వ.

683

ప్రభుత్వ చట్టాలను తెలుగులోకి అసువడించాలని ఈ చట్టం నిర్తే శించింది. 186 లో రాష్ట్రిన్యాయశాఖలో అనువాద శాఖ ఏర్పడింది ఈ శాఖవారు దాదాపు 1500 కేంద రాష్ట్ర శాసనాలను తెలుగు లోకి అనువదించారు కాని వాటి వి యంలో రావ్లి (పభుత్వం నిర్ణక్ష్యుం చేసింది

10807? నవంబర్‌. [10వ ₹ేదిన ఆంధ ఎట 'పభుత్విం నాటి రాష్ట్ర విద్యాశావా మాత్యులు శ్రీ పి ఏ నరబంహారావుగారి అధ్యక్షజన అధికార ధాషా సమీక్షి సంఘాన్ని నియమించింది వావిలాల ఈ సంభుం సభ్యులు ఈ సంభంవారు రాష్ట్రంలో ఆనేక ఓవాంతాలను ఎందర్శించి వాలనాధాషగా తెలుగాను ఆమలు జరు పడంలోగల సాధక్త బాధకాలను సమీక్షించి [1071లో [వభుత్వానిక్రి నివేదికను సమర్పించడం జరిగింది 19868 నుండీ ఇంటర్మీడియట్‌ లొను 1978 నుండి కళాశాల స్టాయిలోను తెలుగు బోధనా భాష అయింది ఇందుకు వావిలాల ఎంతో కృష చేసారు

1974 మార్చి 24వతేదిన వావిలాల అధ్యక్షతన తొలి అధికార ధాషా కమిషవ్‌ను ఆంధృపదేళ్‌ (పభుత్వం ఏర్పాటు కేఎంది [076 "సెన్టైంబరు 80న మైబూరులో జరిగిన దక్షీణరాష్ట్రాల అధికార భాషా కమిీషన్‌ల మహాసభలో వావిలాల పాళ్లోన్నారుం 1077 అలబవరి 14వ తేదివరకు ఆధికార ధాషా కమిషన్‌ అధ్యక్షు లుగా వ్యవహరించిన వావిలాల క్యాబినెట్‌ మతి హోదా ఉన్నా జీతం. తీసుకోదేదు. [పభుత్వ వాహనాన్ని వివియోగించలేదు.

(64

1077లో లోక్‌సభ ఎన్నికలలో (పతి పక్షాలను బలపరచమన్నందున న్సతిక కారణాలతో కమీషన్‌ అధ్యక్ష పదవికి రాజీనామా చేసారు

అధికారధాషా కమిషన్‌ తొలి అధ్యక్షులుగా వావిలాల (గామస్థాయినుండి సచివాలయ స్టాయి వరకు అధికార భాషగా తెలుగును వాడడానికి ఎంతో కృఎ బసారు. 1075 ఉగాదినుండి ళాలుకొ స్థాయిలోను 1076 ఉగాది నుండీ జిల్లా స్టాయిలోను అధి కారభాషగా తెలుగు అమలు (ప్రారంభం అయింది 1975లో మొదటి (పపంచ తెలుగు మహాసభలు హైదరాబాద్‌లో నిర్వహింప బడినపుడు మహాసభల సదన్పుల సంఘాధ్యకులుగా వ్యవహరించిన వావిలాల ఆంతర్జాతీయ తెలుగు సంస్థ ఆవిర్భావంలో కీలకపా,త వహించారు అంతర్జాతీయ తెలుగు సంస్థ కార్యవర్ష సభ్యులుగా సంస్థమాసప్మతిక “తెలుగువాణి"కి సలహాదారులతో ఒకరుగా వావిలాల తెలుగు _పజలమధ్య సౌహార్థ్ర భావాన్ని సెంపొందిం చేందుకు కృ చేసారు. 1985లో ఆంతర్జాతీయ తెలుగు సంస్ధ తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో విలీనమయ్యింది ౮

ధాషా (పాతిపదికమీద రాష్ట్రాలను. ఏర్పాటు చేసుకొన్న మనం పాలను విద్వాడోధనలను మాతృభాషలో 'దేశథాషల్లో అమలు జరుపడానికి ముందుకు రాకపోవడాన్ని వావిలాల నిశితంగా విమర్శినారు చైనా జపాన్‌ రష్యా ఇ్యజాయర్‌ దేశాలలో (వజలు వారి వారి మాతృవాషలలో విద్యాధ్యాసం చేసి సాధిస్తున్న ఘనవిజయాలను ఆదర్శంగా తీసుకొని మన తెలుగువామన్టు

0. 05 కోధనా పాలనా వైజ్ఞానిక సాంచేతిక ఛాజగాొ అభివృద్ది పరచు కోవాలనేది ఆయన [పగాడ వాంధ

జనానికి అందుదాటుళో ఉండి వెంటనే అర్ధమయ్యే పదొ లన్నీ వాడాలని సజీవ తెలుగు పదాలను [గామీణ (వణా వ్యవహా రంలోంచి. సేంరించి తెలుగు భాషను సుసంపన్నం చేచూలని ఆయన కోరిక “భాష సరళంగా ఉండాలి వాఎకా, వాడాలి భామీణ జన జీవన (ువంతిలోని పదాలతో నిఖంటువు రావాలో అని ఆఖ్మివాయ పడ్డారు “సంస్కృత భాషలో (వాయబడిన తెలుగు వ్యాకరణాదికాలతో తెలుగు థాషాను లల్లిని బంధించి వాతకాలప్పు చ నాలోని స్త్రీల కాళ్ళను ఇనుపబూటులు తొడిగి గిడస న అద ల ఆ ళం ఐన్‌ పరచినట్లు పరుస్త్వన్నాం (మనస్తాను తీరు పేజి.51) అన్న వావిలాలవారి అభధ్నివాయంతో మనం ఏకీభవించాల్చిందె

అధికారధామగా తెలుగును అమలు పరచే మహోద్యమంలో భాగంగా వావిలాల అధికార థభాష పౌలనాధభాష ఆనాడే తెలుగు అెస్స అధివార కాషలుగా. డేశభాషలు.. తెలుగులో చదువు అనే ప్ప్తకాలు (వాసారు అధికౌర ధాషగా తెలుగును అమలు జరుపు టకు రాష్ట్రమంతటా వేలాది కిలోమీటర్లు విస్రతంగా పలుమార్లు ఒర్యటించారు. అధికార భాషల అమలుతీరును పరిశీలించేందుకు ఢిల్లీ పాండిచ్చేరి తమిళనాడు కేరళ మహారాష్ట్ర గుజరాత్‌ మధ్య్యవదేశ్‌ ఉత్తర (పదెశ్న్‌ పళ్ళ్చిమ బెంగాల్‌. ఒరిస్సా రాష్ట్రా

66

లలో పర్యటించి పరిస్థితులను ఆవగాహన చీసుకోవడదుగాక ఒక ఉద్యమ స్వరూపం వచ్చిండి. డీవి ఫలివంగా అఖిలభారత రాష్ట్రాల అధికార భాషల మహాసభ చరణ్‌ సింగ్‌ అధ్యక్షతన కేర్చద పరు ల్వం [1078లో ఢిన్సలో ఏర్పాటు చేసింది. నభను నాటి పధావి మొరార్టీ దేశాయ్‌ 'పారంభీంచారు.

తెలుగు అధికార భాషగా అమలు జరుపుటళలో గల ఆడ్డం కులపె వారికి చక్కవి అవగాహన ఉంది, తెలుగులో చావే ఆల వాటులేశపోవడం, సర్రైన పారిభాషిక పదాలు లభ్యంకాక పోవడం, తెలుగురో పాలనా విర్వహణకు ఆవసరమైన చట్టాలు, విజంధనలు లేకపోవడం ఆంగ్ల భాష పట్ల గల వ్యామాహం, తెలుగు భాషా వాడకాన్ని గురించి అధికారులలో గల ఆపోహలు తెలుగు కైపు నైటప్ల తగినన్ని లేకపోవడం, శిక్షణ పొందిన తెలుగు వై పిస్టులు తగినంత మంది లభ్యంకాకపోవడం ఇవన్నీ అధికారగాషా కమి-వ అధ్యక్షులుగా ఆయవ గుర్తించిన అడ్డంకులు, వీటిని తొల గించుకొవి, ముందుకు సాగడంలో వావిలాల విశేషకృషి చేసారు డీవి మధ్యకాలిక వివేదికను 1875లో (వభుత్వావికి సమర్పించారు కేర్యడ పబ్లిక్‌ పర్వీన్‌ కమీషన్‌ వారి పరీక్‌ పత్రాలను అన్ని దేశ భాషలతో (పచురించాలవి క్రేం్య్యదంలో గల అధికార భాషల శాఖను అధికార భాషల శాఖగా చేసి ఛారతదేశంలో అవ్ని భాషలకు వర్తిం చేటట్లు చేయాలని ఆ మహాసభ తీర్మానించింది. ఈ మహాసభలో

[7 వావిరాల కీలకపాత వహిందారు. చెళంరో హిందీ తర్వాత అవ్య ధిక (పజిలు మాట్లాడే తెలుగు భాషను నెండవ జాతీయ భాషగా (వకటించాలవి వావిలాల కోరారు. ఈ విషయంపై డాక్టర్‌ వర్‌ ఆధ్యక్షతనగల హ్‌ందీ (అధికారధాష్యా కమీషన్‌కు వావిలాల విజ్ఞా పన సమర్పించారు. తెలుగు. భాషను కన్నతల్లివలె (ప్రేమించే. వావిలాల, ఆర్మధుల కాగ్యరాళి సలు వెలు ప, తెలుగునాష ఉన్న్వం౦ంతకౌలం వావిలాల చిరంజీవి. శాంతికి పంకేత రెంటీవ ఆఅ అ దాచదమాప్తాదడువానాహాళ నాసాకు వపంచంటోవి వివిధ డేశాల 'వజల మధ్య శాంతి, మహృ జ్భావు నామరర్థు ఐతావరణాన్ని పెంపొందించేందుకు శాంతీ ఉద్యమం ద్వారా వాఏతాల ఎంతో కృషి చేసారు, జాతి విచక్ష ణకు, వలస వాదానికి, సామ్యువాడ దోపిడికి వ్యతిలేకంణా వివిధ దేశాలలో సాగుచున్న (పా పహోరాటాబకు వావిలాల మడ్డతు [పకటించారుం ఆంచకన్నా ముఖ్యంగా ఆణ్వస్తాాలు విషేదం లక్ష్యంగా శాంతి ఉద్యమం ఆవిర్శవించిందిం

68 డాక్టర్‌. బి, వి. యల్‌, ఎన్‌. రాజు గారితో కలసి తెలుగు నాటి శాంతి ఉద్యమానికి పునాదులువేసి, అభివృద్ధి చేసారు. రాజ్ఞి శాంతి సంఘం అధ్యక్షులుగా ధారత శాంతి సంఘం ఉపాధ్యక్షులుగా, [పపంచశళాంతి సంఘం సభ్యులుగా వావిలాల శాంతి ఉద్యమంలో ఎంతో చురుకుగా పాల్గొన్నారు, | | శః . వివిధ సదస్సులలో పాల్గొనేందుకు పన్నెండు దేశాలలో పర్యటించిన వావిలాల, ఆయాదేశాలలో పర్యటించేటప్పుడు కూడా తమ సహజ వస్త్రధారణ కట్టుపంచె, చొక్కా, పై పంచెలను వీడ లేదు. అదే తెలుగుదనంతో పలుదేశాలు, ఖండాలు చుట్టి వచ్చారు. సోవియట్‌ రష్యా, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్ర్రాలు, చైనా, (ఫాన్స్‌ ఆస్టిియా, స్విట్జర్లాండ్‌, జర్మనీ, ఫిన్లాండ్‌, స్వీడన్‌, ఆప్షనిస్తాన్‌, మలేషియా, సింగపూర్‌ దేశాలలో వావిలాల పర్య టించి భాంతి సందేశాన్ని అందజేసారు, .

1052 డీనెంబర్‌లో ఆస్ట్రియా రాజధాని వియన్నాలో జరి గిన (పపంచ శాంతి సదస్సుకు హజరై న ఏకైక తెలుగు (పతివేధి వావిలాల వారే. 19085 జూూలె [10.15 తేదిలలో ఫినండ్‌ రాజి థాని హెల్ఫీంకీతో జరిగిన (ప్రపంచశాంతి నిరాయురీకరణ మహా సభల్లో వావిలాల పాల్గొన్నారు. 1908 దెశాలకు చెందిన 1461 మంది (సతినిధులు పాల్గొన్న ఈ మహాసభ వియత్నాం పై అమె రికన్‌ సాామాజ్యవాదపు యుద్దాన్ని నిలుపు చేయాలని పిలుపు

69

నిచ్చింది. మాస్కో రేడియో కే్చదం నుండి 21-7-1005న (పజి లకు వావిలాల శాంతి సందేశాన్నిచ్చారు* 1960లో బెర్జిన్‌లోజరిగిన పపంచ శాంతి మహాసభలో వావిలాల పాల్గొన్నారు, "వెంటనే స్టాక్‌ హోమ్‌లో జరిగిన వియత్నాం స్వతంత పోరాట సహాయక సభ, ఆమరు రోజు రష్యాలో జరిగిన సోవియట్‌ యువజన మహా సభలలో పాల్గొన్నారు. తిరుగు (పయాణంలో ఢిల్లీలో కృష్ణాం గోదావరిజరాల బచావత్‌ (టిచ్యునల్‌ _పధమ సమావేళానికి '్రీ తెన్నెటి విశ్వనాధంతో కల్పి హాజరయ్యారు.

[1008 జూలెలో ఆమెరికొలో జరిగిన తానా వార్షి కమహా నభను (ప్రారంభించారు. ఆ మహాసభలోనే జీవితకాలం విశిష్టాత్మక మైన నేవలనందించినందుకుగాను (పథావి పి. వి. నరసింహారావు, ముఖ్యమంథతి థీ ఎన్‌, టి. రామారావు, మాజీ ముఖ్యమంతి శ్రీ బెజవాడ గోపాలరెడ్డి, “శ్రీ వావిలాల గోపాలకృ వ్ఫయ్య, ఛీ ఎం, బాలమురళీకృష్ణలతో ఘనంగా సత్కరించబడ్డారు. 189] నవంబర్‌లో భారత, చైనా మ్మితమండలి తరపున వావిలాల చైనాలో 15 రోజులు పర్యటించారు. 88 సంవత్సరాల వయన్సులో చార్మితాత్మకమైన చైనా గోడను అధిరోహించారు, చైనా (పజల శాంకిని కోరుకొంటున్నారని, అభివృద్ది నిరోధక మైన యుద్ధం అంకే వ్యతికేకతతో ఉన్నారని చెబుతూ, రానున్న

70 కాలంలో భారతం నాలు తమ స్నేహశంఒంధాలను మరింత "పెంపొందించుకోవాలన్నారు మానవాళి శాంతి సొధాగ్యాల కోసం నిరంతరం తపించే విశ్వమానవతావాది మన వావిలాల ల! క! ఎవ వంద్య నిఇధ పోరాట సారధి అనినాననననిననననిననానా నాలను నాకాకనముకునననా నునన నానక నానా ననా ధనమా లననానానునాల. గాంధీజీ నిరేశంచిన పదెనిమిది య్మ్యాతాల నిర్మాణ కార్య యలు (మ [క్రమంలో మధ్యని'షేదం మూడవది స్వరాజ్య నమర కాలంలో గాంధజీ నాయకత్వంలో సాగిన మధ్య నిషేద ఉద్యమంలో వావి లాల పాట్లొన్నారు అయికే అప్పట్లో (పజలలో అక్షరాస్యతాశాత౦ చ తన్యం చాలా తక్కువగా ఉండడంవల్ల ఈ ఉద్యమం పూరి న. న. నానాటి ప్రణా ఉద్యమంగా ఎరివర్తన ఇందలేదు. భారత రాజ్యాంగంలో ఆదేశిక భూతాలలో భాగంగా 47వ అధికరణం (పకారం మధ్య నిషేదం జరగాల్సిఉంది స్వాతంత్ర్యానంతరం పలు రాష్ట్రాలలో మధ్య నిషేధం కొంతకాలం అమలులో ఉంది కాని పలు కారణాల వల్ల (క్రమేణా పరిస్టితి మారిపోయింది 'పభుత్వానికి ఆదాయా న్నిచ్చే పథానమార్గంగా మద్యం కొత్త అవళారం ఎత్తింది

71

(ప్రభుత్వమే సాను తయారుచేసి అమ్మడం, సారా కొం(టాక్షర్లు, వారి మద్దతు పొందిన వారే [పజాపతినిధులుగా

ట్‌గా (ణు ఎన్నికై (పభుత్వాలు నడీపే దుస్థితి దాపురించింది. 1802 నాటికి

క్ష్‌ న మంచి నీళ్ళు లేవి (గామాలు ఎన్నో ఉన్నప్పటికీ, మనరాష్ట్రంలో సౌరా షాపులు లేని (గామాలు మాతం ఉండేవికావు.

ఈ నేపద్యంలో అక్షరాస్యతా ఉద్యమం కౌరు చీకటిలో కాంతి రేఖలా మన్యగామాలకు విస్తరించింది. వయోజన విద్య పట్ల శ్రీలు ఆశకిని చూపించడం, కేవలం చదవడం, రాయడంవరకే

తాటి పరిమితం కాకుండా, కొత్తగా చదువునేర్చుకున్న స్త్రీలు సాదా మహమ్యారి వల్ల తమ కుటుంబాలు సర్వనాళనమై పోతున్న దుర్భర

[, గ. అ న స్థితి గురించి కలసి ఆలోచించడం, వారిలో నవచై తన్యానికి నాంది పలికాయి. మహిళలంతా ఒక శక్తిగా రూపొంది, తమంతా తామే కుటుంబాలను చక్కదిద్దుకోవడానికి - నడుం కట్టారు. వయోజన విద్య పాఠ్యగంధాలలోవి సీతమ్మకధ వంటి పాఠాలు వారిలో కొత్త ఆలోచనలను రేకెత్తించాయి. 1002 మార్చిలో నెల్లూరు జిల్లా కలిగిరి మండలంలో గల దూబగుంట (గౌమంలోవి సాయి నగర్‌లో వద్దినేవి రోశమ్మ నాయకత్వంలో సారా వ్యతిరేక ఉద్యమం (పారంభమయ్యిందిం

మహిళలు (పభంజనంలా వచ్చి ఉద్యమీ 'న్పేగాని మధ్య పాన నిషేధ ఉద్యమం సాగదో అవి ఆరుదశాబ్దాల (కితం

72 గాంధీజీ “యంగ్‌ఇండియా” ష్మతికలో (వాఎన వాక్యాలను ఇన్నా ళ్ళకు తెలుగు మహిళలు నిజంచేసారు దూబగుంట (గామంలో సమెక్య మహిళాశక్తి ధాటికి సారావ్యాపారులు పలాయనంచిత గించడంకో ఈ ఉద్యమం ఇతర (గామాల స్త్రీలను ఆకర్షించింది రానురాను గొప్ప (పడా ఉద్యమంగా రూప్పదిద్దుకుంది. 1092 "నెపెంబరు నాటికి నెటారు జింలొ వందలాది ఆామాలకు ఉద్య న! లొ న.

మం వ్యాఎంచింది మబాళా యివజన “ంటూలవారు మేధావులు దళిత వామ పక్ష ఉద్యమకారులు ఈ ఉద్యమానికి మద్దతు (పక టించారు

పద్నాలుగేండ్ల వయన్సులో న్వరాజ్య నమఠంలో డూకిన ఉత్పాహంతోచే వావిలాలవారు 87వ ఏట మద్యనిషేధ ఉద్యమా నికి నేతృత్వం వహించారు. నెల్లూరు. జిల్లా (గామాలతో (వారం

ళా ట్‌.

భించి ఎళ్లైడల తానై రాష్ట్ర మంతటా పోరాట (పభంజనంలా

న. కా. ఓ వావిలాల పర్యటించి ఈ ఉద్యమానికి ఊపునిచ్చోరు “శేను నాయ కుడినికాదు కేవలం మడ్యవాన వ్యతిరేకిని అందుకే సానుభూతి పరువిగా ఈ ఉవ్యమానికి మద్దరు ఇబ్వున్నాన " అని వావిలాల (పకటించడంతో వారి విన్నమత మనకుగోచరి స్తుంది 1092 మార్చి నుండి 1041 డిశంజర్‌ వరకు సాగిన ఈ మహోద్యమంలో వావి లాల నిర్వవాంచిన ప్మాత అత్యంత (ఎశంళశనీయ మైనది అన్ని జిల్లాలలో అనేక వందల సభలలో ధర్నాలలో ఊచేగింపులలో సదస్సులలో వావిలాల పాలుపంచు కొన్నారు ఉద్వమాన్ని ఉచ్చ

10] 78 తంగా విర్వహించేదుకు మహిళా, స్వచ్చంద సంఘాల నాయకులతో రాష్ట్ర మంకటా కఠలియతిరిణారు, ఉద్యమాన్ని శాంతియుతంగా, (క్రమశిక్షణతో, గొప్ప" ఓర్పుతో " విర్వహించడంలో కీలక పాత వహించారు | 80902 'నెఫ్రైంబరు 11వ తేదిన నెల్లూరు పట్టణంలో సారా వేలంపాటలకు వ్యతి దేకంగా దాదాపు నలఖై వేల మందితో సాగిన (హ్మాడమైన సణా (పదర్శనకు వావిలాల సారధ్యం వహించారుం పెద్ద సంఖ్యలో మహిళలు ఈ కార్య కమంలో పాల్గొన్నారు. సింహప్పరి వనితల సింహగర్జవతో జిల్లా దద్దరిల్లింది. ఈ సంద ర్భంగా జరిగిన బహిరంగ సభలో వావిలాల (పసంగిస్తూ గాంధీజీ కలలు ఫలించే రోజులు ఆసన్నమయ్యాయని, ఇది మహిళల కడుపు మంటల్లోంచి వచ్చిన ఉద్యమం కనుక తప్పక విజయనంతం కాగల దవి అన్నారు. కొన్ని దశాబ్దాలుగా నిజమైన సమాజం కను మరు గె. సారాకంపు సమాజం దేశంలో రాజ్యమేలుతోందని, బీద వాడి 'కొంపలో ఆకలి తీడేవరకు, సారా అంపే ఏమిటో తెలియని స్థితికి వచ్చేంతవరకు ఈ ఉద్యమాన్ని కొనసాగించాలని పిలుప్ప నిచ్చారు. " ల | " నెల్లూరుజిల్లాలో సారావేలం పాటలను" నిర్వహించేందుకు (వభుత్వం, పలుసార్లు _పయత్నించినప్పటికీ మహిళలు సంఘటి తంగా నిలవడంతో వేలంపాటలు నిలిచిపోయాయి. ఉద్యమం నెల్లూరు జిల్లానుదాటి రాష్ట్ర వ్యాప్తమయ్యిందిం తెలంగాణ జిల్లా లలో అప్పటికే సారాకు వ్యతిరేకంగా వామపక్షతీ వవాద వర్గాల

74

ఉద్యవూలు ఉన్నందున వివిధ (వాంతాలలో యువజన మహిళా సంఘాలు ముందుకు రావడంతో ఉద్యమం బాగా విస్తరించిందిం వివిధ _పజా కళారూపాల ద్వారా గామాలలొ కళా సాంస్క్ట్టా తిక బృందాలు పలు (పదర్శనలు నిర్వహించి (వజలమ ఉద్యమం వైపు ఆకర్షించాయి పష్మతికల మద్దత్తు ముఖ్యంగా ఈనాడు దిన ప్మతిక మద్దత్తు ఉద్యమాన్ని మారు మూల (వాంతాలకు వ్యాపింప చేంంది

రాష్ట్ర (పభుత్వం ఉద్యమ త్మీవతను గుర్తించి బల్లూరు జిల్లాలో వెంటనే రాష్ట్రి వ్యాప్తంగా గాంది జయంతి నుండి సారా అమ్మకాలు ని షేది స్తున్నట్లు- 1003 ప్మప్రియల్‌ఠో కటి చింది ఈ డా ఉద్యమానికిది తొలి విజయం

1900 ఏ్మపియల్‌ 18న రాష్ట్ర (పభుత్వం వావిలాల అధ్య కులుగా భాటం శ్రీరామమూ రి కన్వీనర్‌ ఉవాధ్యక్షులుగా ర!

అడ ల లకి + రో వక్‌ క్‌ మంది సభ్యులుత్‌ రాష్ట్ర స్థాయి మధ్యని ఇధ (చచార క్రమిటివి ఏర్పాటు చేసింది, 1998 జూరైై 20న ఈ కమిటీ _పధమ సమా వేశం హెదరాబాద్‌లో జరిగింది ఈ కమిటీ అధ్యషలుగా వావి లాల _భుత్వం ఇస్తామన్న గౌరవ వేతనాన్ని తీసుకోలేదు ఏడాది పాటు రాహ్రమంతటా విస్పృంతగా పర్యటించి మద్య

నా యా అా=వి నిషధ (పచారాన్ని నిర్వహించారు" ఉద్యమ కారులపై పెట్టిన ఆత్నకమ కేసులను ఎత్షివేయిండచంలో వావిలాల ఎంతో [ద్ద తీసు కున్నారు ఎప్పటి కప్పుడు ఆ యా జిల్లాల కలెక్టర్లతో పోలీసు వ్‌ ఈగ

ఎ్రైజు అధికార్ల తో సం్మపడిబ్తూ సారా నిషేధం అమలుకు కృ

75 చేసారు కమిటీ తనగడువు పూర్తికాగానే కమిటి అనుధవంతొ సమ్మగమైన నివేదికను (పభుత్వానికి ఆందజేశారు వావిలాల వివిధ [గామాల హరిజన వాడల్లాకి వెళ్ళి యతి ఇంటిలోని మవూళను ఈ ఉద్యమం గురించి అడిగినపుడు “అప్పుడు తన్నులు తిన్నాం ఇప్పుడు అన్నం తింటున్నాం” అని ఒక్క మాటలో సూటిగా సమాధానం చెప్పారు తమ ఇండ్లలో మగవారు సారా తాగడం -మానివేసాక డబ్బులు మిగులు త న్నాయనిః చాటితో తమ పిల్లలకు చదువు చెప్పించుకో గలుగుతున్నామని వారు చెప్పారు వారి ఆనందమే తమ ఆనందమని వావిలాల అన్నారు 1004 అక్టోబరు రెండవ తేదీనుండి శాష్ట్రంలో సంపూర్ణ మధ్య విషేదాన్ని విధించాలని వావిలాల డిమాండ్‌ చేసారు. నాటి రాష్ట్ర శవధుత్వం అందుకు అనుకూలంగా స్పందించక పోవడంతో, మధ్యనిషేద (పచార కమిచీ అధ్యక్ష పదవికి వావిలాల రాజీనామా చేసారు ౯. 1894 చినరలో రాష్ట్రి శాసన సభకు జరిగిన ఎన్నికలలో సంపూర్ణ మధ్య నిషేధ సమస్య రాజకీయమయింది అధికారఠి లోకి వచ్చిన ఆరగంటరోచే సంపూర్ణ మధ్య -విషేధాన్ని వీధిస్తో మని తెలుగుదేళం పార్టీ అధినేతి గ్రీ నందమూరి తారక రామారావు గర్భించారు [(శమ్మకమంగా మిగిలిన పార్టీలు కూడా వాగ్దానం చేయక తప్పలేదు అయినా [పజలు ఆయనకే అధికారాన్ని .అప్వ గించారు 1995 జనవరి 16వ తేదినుండి ఆ్మధ (పదెళ్‌లో కొద్ది మినహాయింపులతో సంపూర్ణ మధ్యని షేదం ఆమలులోకీవచ్చీంది

70

ఇందుకు వావిలాల సంతోషాన్ని వ్య ్త్తంచేత్తూ శీఅడీక్షన్‌ క్యాంపులు నిర్వవాంచాలని మద్యాన్ని అరికప్టే బాధ్యత మవాళలే వహించాలని (గామాలలో నిభాసంఘాలసు ఏర్పాటు వీ దొంగ సారాను అరికట్టాలని కోరారు. దే+వ్యాప్తంగా సంవూర్జ్మ మధ్య విషేధం తమ ఆశయమనవి వావిలాల (పకటించారు మహిళలు ఆత్మ నిగహంతో ఈ ఉద్యమంలో వాల్గొంటూ ముందుతరాల వారిని మనసారా అభినందించారు గాంపిజీ ఆశయిం తిమ జీవిత కాలంలో కొంత వరకు నరవేరుతున్నందుకు వావిలాల సంతోషాన్ని సంతృప్తిని వ్యక్తం చేస్తున్నారు

వ వా (పజల కోపం రచన వానకు వండు వచిచి వావి

(పజాభ్యుదయం కోసం వావిలాల పష్మతికా రచయితగా సంపాదకునిగా బహు్యగంధకర్తగా రచనా రంగంరో ఎంతో ర్చ చేసారు (పజలను విద్యావంతులను చేయడం పష్మతికా రంగా వికి (పధాన లక్ష్యంగా ఉండాలని (యజాఎమస్యలను (పభుత్వ దృష్టకి తీబుకురావణంలో స్మతికలప్రై. గురుతర బాధ్యత ఉందని భావించే వావిలాల అశేక స్మతికలలో వందలాది శ్యాసాల్నువాశారు

ఆంధ ష్మతిక ఆంధ్మపభ గోల్కోండ తెలంగాణ ప్మతిక ఆం్యధవ్నార్త విజయ్మపభ జనవాణి సమదర్శిని ఫ్మతిక లకు విలేఖరిగా పనిచేసారు ఆంధష్మతిక కారతి ప్యతికలలో సహాయ సంపాదకులుగా పరిచేసారు ఆంధ పషృతిక దినష్మతికలో

77 1$01లో ఆర్థిక వ్యపార వాణిజ్య విషయాలు అనే శీర్మికను వావి లాలవానే 'పారంభించారు తెలుగు స్మతికతో ఈ శీర్హి కను (వారం భించడం యిదే (పథమం తాము స్వయంగా విద్యార్థి జ్యోతి సహకారం పష్మతికలకు సంవావ కత్వం వవాంచారు ప్మతికౌ రచయితగా వావిలాల పతికా రచయితలను సంఘటిత పరచి వారి హక్కుల పరిరక్షణకు కృషి చేసే ఉద్యమా అకు నాయకత్వం వహించారు గుంటూరు జిల్లా ష్మతికౌ రచయితల సంబ.౦ అధ్యక్షులుగా వేటపాలెం మంగళగిరి జర్నలిజం బ్యూల్‌ (వ్రిన్సిపాల్‌గా వ్యవహరించారు 1949లో ఢిల్లీలో అఖిల భారత వర్కింగ్‌ జర్నలిన్దుల ఫెడరేషన్‌ సన్నాహక సమావేశానికి ఆం్యధనుండి (శ్రీ జమిలి నమ్మాళ్వార్‌ తో కల్సి పాల్గొన్నారు కోటంరాజు రామారావు మానికొండ చలపతిరావు లక్నోనుండి వెలువడిన అజ్‌ ప్యతికా సంపాదకులు చతుర్వేది మొదలగు సుప సిద్ద స్మతికా రచయితలతో కలిఎ ఈ ఫెడరేషన్‌ నిర్మాణంలో పాల్గొన్నారు [1050 ఆక్టోబరు 28 29 తేదిలలో జొంబాయిలో జరిగిన ఆభిలధారత వర్కింగ్‌ జర్ష్యల్మిల మహాసభల్లో వావిలాల పాల్గొన్నారు పదహారు సంవత్సరాల వయసులో 1922లో పీరి తొలి

పుస్తకం “శివాజో. వెలువడింది. ధారత (గంథమండలిని నిర్వ హించి వలు పుస్తకాలు షపచురించారు. ఇప్పటి వరకు తెలుగులో నలభై నాలుగు ప్పుస్తకాలు ఆంగ్ల 6లో పదబోరు ప్పస్తకాలు వెలున రించారు (పజా సంక్షేమం కోసం జరిగిన కృష జరుగ వలసిన కృషి వివరాలను అంకెలతో ఉదాహరణలతో సాధికారికంగా

78:

వావిలాలవారు [వాస్తారు తమ వ్యాసాన్ని “తై ఆంధ అనే మాటతో ముగించేవారు. ఆంధోద్యమ కాలంలో ' “ముక్కోటి ఆం్యధులు ముక్త కంఠంతో”, “యావదాం్యధులు ఒకే (శ్రాటిపై* అనే వీరిపద వమోగాలు బహుళ (పచారం పొందాయి "” శాంతి, సత్యవిజయం, (ప్రాంజలి... దేశబంధు చంటి వీరి పలు రచనలు ఇప్పుడు లభించుటలేదు. 1928లో ఆంద విద్యార్థి వృతికలో- ధారావాహికంగా పచురించబడిన “కొమ్మురాజు వెంకట లక్ష్మణరావుగారి జీవిత 'చర్మితొ కూడా" పూర్తిగా లభించుటలేదు, వేబపారెంతో గల సారస్వత నికేతనంతో కొంత లభిస్తోంది, వావి లాల రచనలను, వ్యాసాలను సంపుటాలుగా వెలువరించ ' వలసిన

అవసరం ఎం_త్తెనా ఉంది. . . | = ఆర్థి కపాలనా రంగాలలో వావిలాల కు గల పాండిత్యం, సునిశిత పరిశీలనా శక్తి వారిరచనలలో కన్పిస్తుంది." పాలనా సంస్కరణలపై (వాసిన (గంథాలలో _పజలకు చేరువగా పరిపాల నను తీసుకు వెళ్ళడం పభుత్వ కర్తవ్యమని సూచిస్తూ దేశాలి మానం కలిగి _ఫజల [శ్రేయస్సును వాంఛించి, (పజలతో సన్నిహిత సంబంధములనేర్పరచుకొని, వారి సహకారమును సంపాదించుట యందు శక్తి, నైపుణ్యము గల ఉద్యోగులు మనకు అవసరమని పేర్కొన్నారు. దుబారాఖర్చును. తగ్గించి, "పరిపాలనా యంత్రాం గాన్ని పటిష్ట్రపరచాలని,' పరిపాలనను, వికేందికరించాలని, పంచో యికీరాజ్స్‌.సంస్థలకు మరిన్ని అధికారాలు ఇవ్వాలని సూచించారు 2 రాష్ట్ర (వళుత్వ ఆదాయ-వ్యయాలను గురించి, _పణాళికల గురించి (వాసిన (గ్రంధాలలో రాష్ట్రాదాయా భివ్యద్దికి పలు సూచనలూ చేసారు. "పలు పంచవర్థ్మ్యపణాళికల అమలు తర్వాత కూడా ధవి కులు ఎక్కువ ధనాన్ని సంపాదించ గలిగారు పేదలు మరింత

70

"పేదరికాన్ని అనుభవిస్తు న్నారు మధ్యలరగతివారు కృంగి పోతు న్నారు" అని స్పష్టంచేనారు ౯. -శ్రే్య్యదరాస్ట్రాలమధ్య ఆదాయ వనరుల పంపిణికి అనుసరించ వలనన స్తూతాలను నిష్ఞశించేందుకు మన రాజ్యంగంలోని 280వ అధికరణం (పక్షారం రాష్ట్రపతి (పకి ఐదు సంవత్సల కొకసారి ఫె నాన్స్‌ కమీబన్‌ను నియవి స్తారు వావిళలాల ఇలాంటి ఫై నావ్స్‌ కమీషన్‌ లన్నింటికి సవివరమైన విజ్ఞాపన ప్మతాలు శమర్చించారు వాటిని తర్వాత ఆంగ్షంలో పుస్తకాలుగా వెలువరించారు

కేర్మద రాష్ట్ర సంబంధాల నిర్థారణకు నియమింహబడిన సర్కారియా కమీన్‌కు పలు బూచనలుతో కూడీన విశ్లే షాత్మక ఏపిజ్టాపసన సత్రాన్ని వావిలాల నమకత్సించారు. దానిని పుస్తకంగా (పచురించారు వావిలాల భావ సరళంగా సూటిగా ఉంటుంది రచనలు మనల్ని ఆలోచింపచేస్తాంఎ వారి విశ్లే మణొళ క్తి. సర్వజన (శేమోవాదం మనల్ని ముగ్గుల్ని చేస్తాయి

(పభుత్వాలు అదేపనిగా (జలపై పన్నులు విధించడం గురించి (వాస్తూ 1958లో [వాసిన నవ్యాంధంలో భుజలు తమ నుండి పన్నులు వసూలు చేఎనంత మాతాన వ్యతిరేకించరు కొని కారము మోయగలవారివి వదలి మాయబేని వారిపె భారము వేస ఆ పన్నును దుర్వినియోగంచేఎ. ఇబ్బటికే సుఖిపడుతున్న వావికే అన్ని సౌకర్యములు కలుగుజేన్నే ఆ (పభుత్వాన్ని (పజలు సహించరు (షజలకు మేలు చేయడానికి మేఘునివలె జలము తీసు కవి వర్షించేతే సంతోషిస్తారు” అన్న వావిలాల వాక్యాలు నిత్య సత్యాలు,

1065లో వాసిన చనష్తాను తీరు ఆశే (గంథంలో _పణా ళికను నిర్వచిబ్తూ “బ్లాను ఆంపే సమాజంలో ఉన్న జనానికి అంద

య!

రికి సమాన ఆవకాళాలు కలగాలి సాంలక న్యాయంకూడా కలిగిం చాల అని చెప్తూ వ్యవసాయం వార్మిశామిక జీవసం సాొంస్కృృ చిక చంగం సమన్వయం ఆయినప్పుడే నవ్యాంధ విర్మాణం సాధ్యం అవుత దన్నారు మనరాష్ట్రాన్ని ఆంధులందరకు సమాన చ్వుకంగా అందరి త్యాగంతో అందరి సమిష్టి కృషతో అందరి విళ్లానంతో ఆదర్శ్యవాయమైన భాషా రా్వింగా రూపోందించాలనే ఆకాంక్షను వ్యక్తం చేసారు

1988లో 'వాఎన “అంధపదెశ్‌” అనే పుస్తకంతో “ళంలో ఆర్థిక క్లిష పర్మితులు ఉన్నప్పుడు రాజకీయాలకు (ప్రాధా న్యం ఇవ్వడం రాజకీయీలు త్మీవ సంమోబంలో ఉన్నప్పుడు ఆర్థిక సమస్యలపైకి ఆలోచనలు మళ్ళించడం ఈ తెండు మరింత క్లీష్టంగా ఉన్నపుడు (పజల మనోధావాల పెకి "సెంటిమెంట్స్‌ మళ్ళించడం సాధారణంగా జరుగుతూ ఉంటుందో ఇదే వావిలాల వారి విశ్లేషణ

సావాతి రంగంలో కూడా వావిలాల వారికి చక్కని పనే శం అభిరుచి ఉన్నాయి. తొలిదశలో పలు పద్యాలు కధలు నాట కాలు వారిళాడు తెలుగు వ్యుశ్స త్తి పదకోళం సలహాసంభం నభ్యు లుగా ఆదిభట్ల నారాయణదాను పానుగంటి లక్ష్మీ నరసింహరావుల శఇతిజయంతి ఉత్సవనంఘాలలో సభ్యులుగా ఉన్నారు శ్రీమాదాల వీరభ్యధరావు తాము వా9సిన “ఆంధ్ర) ప్రచెళ్‌ జల విద్యశ్‌ పాజె క్టలో ఆనేగంధాన్ని వావిలాలకు అ-కిక మిచ్చారు అఖిల భారత స్టాయిలో జరిగిన ఎలు పళిగుమహాసభలటో వావిలాల పార్గొ న్నారు

ఎుధాషా. సంప్ట్యృతుల వ్యామోహరిలోపడి మనరైన సాహిళి సాంస్కృతిక స్పివంతిని విచ్చిన్నం చేసుకొనే పొమాదం పొంచి ఉందని మనల్ని హెచ్చరిస్తుంటాడు

సిటిషపారుదల

సవున్యలు 7 పరిష్కారాలు వావిలాల వారికి చిన్నతనం నుండీ ఫీటిపారుదల విష యంలో ఆసకి వుండేది 1030 (ప్రాంతంతో ప తెనపలి తా=టీ ళ్‌ అాాతీ న. ళఛాటాకౌ రై తులను (పోళ్చాహ పర్చి తాళ్మారులో ఇసుకవాగుుపై 100 ఎకరాల సాగుకు డామును కట్టడా ౨కి 80 వేల రూపాయిల తోను కోసూరు (గ్రామంలో 850 ఎకరాలకు 50 వేల రూపాయల ఖర్చుతో డామును నిర్మించడానికి పూనుకున్నారు. కృష్ణానద్నిపె ద్రైద పురిచింతల వద్ద పానకుల సంగతి బాగా (ప్రచారం చేశారు గోదాపరిపై రామపాదసాగల్‌ రాయలసీమలో తుంగ భద (పాజెప్టలపై ఆలోచనలు చేయనాగారు కృషా-సపెన్నార్‌

ట్‌ రా ణు హిచెకును కడలూరు వరకు (దషీణ ఆంట్‌ జిల్లా తీసుకు

రాల న పోయే పయత్న౦ ఆంధ్రులకు ఎంత నష్వం కల్గిందో (ప్రజలకు

జా ౬ గా!

వ్యాసాల ద్వారా తెలియ జేసారు. పులిచింతల (హాసక్టుకు (ప్రచా రం చేయడానికి ముక్క్యాల రాజా వారి (పోత్చాహం లభించింది వావిలాల వారికి 1052లో ఎం ఎల్‌ ఏ ఆయింతర్వాత (సటా వసరాలు బాగా తెలిసాయి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం “పెరిగింది పరి శోధించాలన్న కుతూహలం ఏర్పడింది అప్పటికి తుంగభద (పాకెష్టపె పుస్తకం గుండ్లకమ్మ గింజుపబ్లి 1పాజెక్టల్నపై వ్యాసాఎ (వ్రాసారు హ్టానింగు కమీషను వారు కృష్ణానద్నిపె ళల ణి కూ 'ప్రాచ్యును ఖొఫ్లో కమిచీకి. పంపించారు. ఆనాట హైదరాబాదు

82 (ప్రభుత్వం నందికొండ _పావెక్టను చిన్నదిగా ఆలోచించారు... డాః కె. ఎల్‌. రావుగారు రామపాద . సాగరు గపాజెద్ట గురించి నివేదికను మ్రాసు నుండి ఢిల్లీకి పంపారు: నందకొండ (పావష్ట్ర వల ఎడమవెప్త 'సాగుకువ సే కుడివెపు ఎందుకు సాగుకు గా మ్‌ అవి టూ

పవిచేయదన్న ఆలోచన వచ్చింది. గుంటూరు, ' నెల్లూరు జిల్లా

. ౯ ళా లకు కూడ "ఉపయోగ పడవచ్చునన్న ఆలోచన వచ్చింది. ఖోస్తా కమిటీ వారు ఫులిచింతల, నందకొండ -- శ్రీ ఆలం. తుంగభద్ర,

ఓ... కృష్ణా -_ పెన్నార్‌ (పాజష్టలపై' సమగ పరిశీలన జరిషి, (ప్రభుత్వానికి వివేదికను సమర్పించారు, నందికొండ కోసం 'హైగదాబాదు - ప్రభుత్వం (ప్రచారం టపారంభి సే ఆంధ్రాలో వీర్ముపచారత. చేసారు. ,గోదావరిపె పోచంపాడు " (ధ్రీరామ సాగరు. పోలవరం (పొచెస్టజుకూడా భోస్తా కమిటీ సూచించింది+ రి రొ |

అప్పటికే తుంగభద “(ప్రాజెక్టును (ప్రారంభించడం. జరిగింది, కృష్ణానడిలో వీరెంత వుందో ఆంచనా వేయవలసి వచ్చింది. కృష్ణా జజాలప్రై వివాదావ్ని. మైసూరు. (నేజి కర్నాటక. బొంబాయి (కేటి మహార్శాషి ప్రభుత్వాలు లేవనె తిన పలితంగా (టీభ్యునణను. కే్యద (ప్రశుక్వం ఏ్పూటు చేసంపి. - నాగారున సాగఠ్‌ నిర్మాణం సాగిపోశున్నది. ఈ సమస్యలన్నింటిపైన త్‌ర్ధ వహించడానికి'వాఫిలాల వారికి ఆనకాకం వచ్చింది. రాయల సీమ సీటి -అవసరాలపై (ప్రత్యేక (్రద్ధ చూపారు. అందువల్ల (ప్రజలను కదిలించడం సాంకేతిక పరిత్తానం వల్ల ఇ.జనీర్లను

• న ౧౧ . సంపదించడం, పరిపాలనా సంబంధంపె అధికారులతోను, అనధి

లు!

603 కొర (పముఖలతోను, సంప్రదించడం, కేర్యద ప్రిధుక్వం స్షానిం కమీషను, నెంట్రలు వాటర్‌ అండ్‌ పవర్‌_ కమీషబు వారితోను సంప్రదింపులు జరిపేవారు, అన్ని సమస్యలను సమంగా అధ్య యనం చేసి యీ [క్రింది పరిష్కార మార్గాన్ని సూచించారు. ఆదనంగా వున్న నీరు. శ్రీశైలం నుండి ఎడను కాలువలకు మోనా _ లం కైలుగు గంగ రాయలసీమ (ప్రయోజనాలకు. పోలవరం నుండి

_కృష్ణకి. అలించే సేటిని' యీ (ప్రాజద్టకు ఉపయోగించుకొవచ్చును.

న ననా 0 హూూష కరా ఇచ్చంపల్లి (పాజ్నె కి రాష్ట 9లను (ఆంధ్ర జు మహాూష్ట్ర = క్‌ర్టా టక) సంబంధించినది. ఆ 'పాజస నిర్యాణం "జరిగితేగావి

మ మోక్షం లభించదని వీరి ప్రగాఢ నమ్మకం. డా॥ కె ఎలి. రావు చెప్పిన గంగా-కావేరికి బదులు మహానది కావేరి వల్ల ఆంధు)లకు ఎక్కువ నపష్తం వసుందవి వీరి భావన, లం తే టల అంటీ ఇ హరంంవ చమశ౦0) $,* వ శ ఇ.

_. అందువల్ల ఇచ్చంపర్లి సమగి ప్కీమును ధ్యేయంగా పెట్టుకోవా లన్నారు"పానింగు కమీషను జాతీయ వీటి వనరుల ద్వారా యిప్ప శ మ. టికీ నీరు చాలక, అభివృడ్రికి నోచుకోని ఆంధ్ర) _ దేశంలో 250 శతకోటి ఘనపుటడుగుల. నీటిని యితర రాష్ట్రాలకు తీసుపోవా లన్న ప్తియత్నం ఆంధు9లకు తరతరాలకు నష్టం చేకూర్చగలదని ఆవేదన పడుతున్నారు. జాతీయ జల అభివృద్రి ఏజన్సీ చీఫ్‌ ఇంజనీర్‌ ఇ. ఆర్‌, విద్యా సాగరరావు ఆంధు)లు ఎదురు చూస్తున్న గోదావరిప్రే ఇచ్చంపల్లి గావి పోలవరం గాని సాంచే

అనాటి చ్‌ూల క. తిక కారణాల వల్ల నేమి, ఆధిక వ్యయూల వల్ల నేమి పాం క. ళం

ర సలకు అవకాశం లేదని తేల్చి చెప్పడం పీరినెక్కువ బాధించింది, ఇచ్చంపల్లి పా9ిజద్హ యావదాంధుూల కోరిక దీనివల్ల మహారా ష పుకు గురయ్యే పడే కంగా వున్నందున వారితో ష్ట్రలొ ముంప్పకు గురయ్యి ప్రడెశం అధికంగా వున్న౦ త్‌ సంపిదింప్పలు జరుపవలసి వున్నది ఇది విద్యుచృక్తి నీటి పారుదల సమకూరుస్తుంది, ఇచ్చంపల్సి, కంకటిపల్లి, దుమ్ము తాట ౧౧ ళం గూవెం, పోలవరం వద వరుసగా రిజర్వాయరు నిర్మిన్నే* హా ॥ అణాటీ ఇచ్చంపల్లి వద్ద నిర్మించికే నిలవ వుంచుకొవగలిగిన నీరు ఇచ్చంర్త పల్లి చిన్న రిజవ్వా యువుగా నిర్మించుచున్న ఈనాల్లు రిజర్వాయ లో ఆంత నీరు నిల్వ చేసుకొవచ్చును, అంతేగార వీటిపై విద్యు టన ఆ. ఇ తు లో. న. తా చృక్తి (పా బిర్టలు కూడ నిర్మించుకుంల ఆమెరికాలో బక్పాన్‌ లోయ వలె పాొబక్టు విర్మించుకుని, అదే నీటితో. రెండు చ! జాలనిర ,ంచుకొవచు.ను. పో

మారులు విద్యుచ్చక్తి విపాపర్ట్‌లునిర్మించుకొ వచ్చును బ్‌ లవరం వద డాముకు భదత ఉండదని "సీ నుండీ వచ్చే పివాహం ఒక సారి వన్నే. దాని పునాదులకు దెబ్బ తగులునవి చెప్పే ప్రమా దాన్ని అంచలంచెలుగా ఆనకటలున్నందున దూకుడు తగ్గి,

• టి 1 ప్రమాదం రాకుండా నివారించుకొన్నట్లు అవుతుందని పీరి ప్రగాఢ

॥ _సాణ్యా

విశ్వాసం, ॥

ఇర వావిలాల వారి వ్యకిళ్వం అణాామి ఈ తరావికి గాంతీజీ తెలియదు గాంధీ తత్పాన్ని వంట జ

వంట బట్టించుకున్న శ్రి వావిలాల గోపాల కృష్ణయ్య గారిని చూస్తే యిలా నిరాడంబరంగా మహాత్ముడు ఉంటాడని ఊహించు కోవచ్చును ఆయనతో ఆకర్షణ ఏముందో తెలియదు గాని ఆయన నుండి ఎన్నో విషయాలు తెల్చకోవాలనిఎస్తంది ఆయన ఆక్మ విశ్వాసం ఆకుంరితం వారికి ఎంతో పలుకుబడి ఉన్నా వ్యకి గతంగా ఎవ్వరికీ ఉపయోగఎడదు. అంత నిష్కర్షగా ఊడడ్య చాలా కష్టం ఆంధ రాష్ట్ర్రం కోసం ఆహర్నిశలు కృషి చేసారు మదాను నగరాన్ని వదిలివేఎనాసరే. ఆంధ రాష్ట్రం కావాలని పకాశంగారి* కూడా ఎదిరించారు నెహూ వదకు రాయబారం (ఆ 6 ( డో

నడిపారు. అలాగే సమెక్య ఆంధ్రపదేశ్‌ కోసం ఎదురీదారు నమ్మిన ణన్హాంతం కోసం ఒంటరి పోరాటానె్ననా జేసారు ఏమా 39 ఆశించకుండా పదవులు ఆయనని వరించాయి ఆంతే విర్తి ఎతవో నమ్మిన ఎద్దాంతం కోసం పదవీ త్యాగళ చసారు. అధి వాతి నో

కార భాషా కమీషన్‌ కావచ్చును మద్య విషేధ (ప్రచార సంఘం కావచ్చును ఆయా పదవుల వలన లభించిన సదుపాయాలను నామమా[క౦గా మ్మాతమే పొంచోరు దీఏవల్ల ఆమా సంఘాంలోు మిగిలిన పభ్యులకు బాధగానే ఉండేది వివిధ రాజకీయ పక్షెల నాయకు

86 లకు ఆయనంపే ఎనలేని గొారవం వుంది. కారణం నిస్వార్థంగా సమస్యల పరిష్కారానికి కృషి చేయడమే, అసెంబ్లీలో ఆయన క. కేవలం ఇండిఫెందెంట్‌ మాత్రమే ఐనప్పటికీ సలు సమస్యలపై ఆయవకు మాటాగటావికి స్పీ్రోర్ల లందరూ ఆవకాళమిచ్వారు. సభ క్ష కేస శస ర [ల న్‌ మ వే జో యౌావత్ను (శద్దానరలతో ఆలకిఎచేది. ఈ వయస్నులో కూడా వాతీ “ వ! ఆ ఫారి శ్రాపక శకి ఆమోఘం, కనుకనే పలు విషయాలసే వారు క్హాపత శక్తి ్ర న్‌ (వాస్తున్న వ్యాసాలు, చస్తున్న ఉపన్యాసాలు ఆందరి మెదళ్ళ*ు మగా ఉంటున్నాయి. ఆయా వ్యాసాలలో సమగత, స్పష్టతను మనం చూస్తాం. పేద.ధనిక బేధ థావం ఆయనలో ఏ మాత్రం కన్నించదు. కమ్తూనిణాన్ని, గాంధయిజాన్ని చక్కగా మేళ వించిన నేత (శ్రీ వాపిలాల, మాన్యులలోనే గాక సౌమాన్యులలో కూడా ఆయనపై ఎనలేని గారవముండుటయే వారి వ్యకిత్వ లక్షణం.

వకఠకగా జావిలాల అవాణాపిే తమ వాకరితో అనరళ ప్రసంగాలతో జాతిని ఆరే అష గ్‌. అప పరచిన మంళందనాత్‌ బెనర్టీ విపిన్‌ చంద్రవాల్‌ దుగరాల గోపాలక్యచయ్య చెరకువాడ వెంకటనర-౦0హం వంటి" లి ఉఎన్యాసకుల కోవకు ఇందిన వమహావద్త మన వావిలాలవారు వేలాది (ప్రసంగాలు చేఎన వావివాల పలు దళార్దాలగా సభలో ఆచేశపూరితంగా ఉపన్యబలూ తమ టుతిభా సంఎతి తో న. వాతి శీ ఆపార విషయ ఎ౨ానంతో ఉద్వేగ పూరిత పసంగాలతో (పజ లకు ఉద్రేక పూఎయమన్ని చేం కార్యోస్కు-ఎలను చేద్తూనే ఉన్నారు చినా (ప్రారంభించబడి తారాస్థ్రాలుకి ఇకే వావిలాల ఆస అర్య జ్య ఉపశ్చాసాలలో సమయత్చూర్సి ఉర్స్నాహ ఉ[దేకాలు వ్యంగ్య హాన్య చతురోఎ్వలు నీతి టోధ విషయ విశదీకరణ సమపాళ్ళలో సమ్మిశితమె ఉంటాయి. వీరి ఉపన్యాస ఎరళి సహజంగా ఉ డె నూ. పూరితంా ఉంటుంది. వీరి (ప్రసంగమంకే జీవితాన్ని వధించి వెలికి తీంన సారం ఇప్పదలచుకొన్నదావ్ని నిర్వ్శొాహమాటంగా యూటిగా వజల హ్మదియాలకు హత్తుకొ లా శ్‌ లబ్బుంలి

౬8 వామపక్ష ఉద్యమాలలో తిర్మో రోజుల్లో "ఆకలి మంటల మల మల మాడే అాధలంతా లేవండదోయ్‌ో ఆం9 ఎలుగెత్తి చాపే వారు వారి ప్రసంగాన్ని జై ఆంధ, 2 పాంచ్‌లతో ముగిసారు చా హూ అవనీ పలు విడా్ససదాయకమెన శేడియో టి వి పంసంగాలు చేసారు ఖా లా వారి పాండిత్యం తార్కికళకి. నిజాయితీ ఇరోగామి వాఖాతి భావాలు పిజా సేవానురకి వరి ఉపన్యాసాలలో స్రతిఫలి న! నుంటాయి తమ వాగారతతో జనళకిని అదేయశ కిగా అడి న! అవాటీ అతి మార్చిన వావిలాల ధన్యులు

ఇఒ శు పురనా్యారాలు వివిధ రంగాలలో వావిలాల వారు సాగించిన వ్‌నిష్ట కుకీ గు షైంప్పగా పలుట్రతిస్టాకరమైన పురస్కాలు వారి? వరి౦చాయి లు స సంస క యా పభుత్వ౦ అజఎ. స్వచ్చంద సంస్థలు విశ్వవిద్యాలయాలు (ప్రభుత్వ వారిని ఎలు అవార్డులతో గౌరవించడం పలు సందర్భాలలో సన్మా ఫించతం-వారి పట్ల సమాణానికి గల గొరవాభిగాలకు 'ప్రతీకలుః 1921ళతో రలకతాలో గల ప్రాచ్య ఎణాన సమితి యతి షా వావిలాలకు “సొవాత్య సరిస్వతి" “విద్యాభూషణ” ఆజీ బీరు దులనిచ్చి గారవించింది 1907 అక్టోబర్‌ [వ తేదీ విజయ దశమి రోజున “హెదరావావ్‌లో గల థీ కృష్ణ 'దేవరాయ

• ఆంద భాషా నిలయంలో వావిలాల ఎంపూకళి మహోత్సవం లు వానో పఎవురు (ముఖు= సమక్షంలో ఆశందోత్పహాలతో జరిగింది, శ్రీ చంతలవాటి వర సాదమూర్తి రాజు అధ్యక్షతన ఏర్పడిన క్రీ వావిలాల వ్యంచ్ధిపూర్హి ఉత్సవ సంఘం ఈ ఉత్పవాన్ని నిర్వహించి అభిశందన సంచికను వెలువరించింది 18:85ో ఆంధ విశ్వ ఏద్యాలయం “కళాప్రపూర్ణ” గొారవ డాకశేవొను 1989 లో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం శుక్ల ఉగాది

ర్రిగ్రి

గౌరవ పురస్కారాన్ని. [098 లో నాగార్జున విశ్వ విద్యాలయ డి లిట్‌ గొరవ డాక్టరేట్‌ను వావిలాల వారిక్‌ (ప్రకటించడం జరిగింది

1983 అక్టోబర్‌ 28వ తేది విజయదశమి రోజున గుంటూ రుతో వావిలాల 80వ జన్నదినోత్సవాన్ని ప్రజలు వైభవంగా జరిపారు ఈ సందర్భంగా నాచి సాగారున వి ఎవిద్యాలయ*

జి

ఉపాధ్యక్షులు డాక్టర్‌ కె రాజాామమోహనరావు ఆద్యక్షతన ఎర్బడిన వావిలాల అభినందన సంఘం *ఏ మివి *దుల వానిలాలో అనే అభినందన సంచికను (ప్రచురించింది

1008 లో యార్లగడ్డ 'వెండన్న చౌదరి జాతీయ స్వారక అవార్హు వావిలాల వారికి లభింవించి ఈ ఆవార్హు ద్వారా ఒహుక రింపబడీన యాన వేల రూపాయలను వావిలాల సంస్థకు వావిలాల వారు ఇచ్చివేసారు

రాజమహేంద్రి కాకినాడ వృరపాలక సంఘాలు వీరికి హైర సన్మానం చేసాయి

ర్ట

1500 లో వావిలాల వేయి పున్నముల హేల ఉత్పనాన్ని నిజయనగరంలో నహ్మస చంద దర్శనోత్న వాన్ని రాజమం్యడిలో 1900 తో వావిలాల 85 వ జన్మదినోత్సవాన్ని కౌకినాదలో ప్రజలు ఘనంగా నిర్వహించారు ఈ సందర్భంగా ఆభినంబన సంచికలు వెలువరించబడ్డాయి

తెన్నేటి విశ్వనాధం అవార్డు మాదన్న మహామంత్రి అవార్హు కళా ఎరస్వతి ఆం(ధరత్న అవార్డు కాట్రగడ్డ గంగయ॥ శాంతి స్వర్హ పతకం ఒంగోలు అభిరుచి కమిటీ వారి స్వాతం్యళ్య

ణి ఎపషర రత అవానుు డాణ కె ఎల్‌ రావు ఆవారు వంటి ఎలు షా ఉ వురస్కారాలు వావిలాల వారిని వరించాయి 1902 లో ధారత రిపద్లిక్‌ దినోత్సవం సందర్భంగా టా (పతిస్టాకరమైన “ఎద్యధూషణ్‌ ” పురస్కారాన్ని భారత ఆచ త్వం వావిలాల వారికి (పకవించటం జరిగింది [1092 ఏ్మపియ ౫ ఆరవ తేదిన కొత డిన లో భారత రాష్ట్రపతి థ్రీ ఆర్‌ వెంక అక శ చి

(టామన్‌ నుండి వావిలాల ఈ పురడజ్కారాన్ని స్వీకరించారు

ర్రిల్భి

1093 జూకళైలో - స్యాయాల్క్‌లో. జరిగిన లొమ్మిదగవ తానా (తెలుగు అసోషియేషన్‌ ఆఫ్‌ సార్హ్మ్‌ అ చెరిక్సా సదస్సు ప్రపంచ తెలుగు సభల్లో, 'ప్రజానేవా రంగలో ఆత్య త్తమ కృషికి గుర్తింపృగా వావిలాల వారిక్తి విశిష్ట ప్పరస్కారం లభించిందిం

అవార్తులకు ఆభినందనలకు అతీతంగా, నిరంతరం పశా సంక్షేమం కోస6 నిర్విరామంగా వావిలాల సల్చుతున్న కృషి మనందరికీ గర్వ కారణం, ఆదర్శ _ (ప్రాయం, అనుసరణీయం,

అద్య అల్ల వావిలాల స౦స్థ

వావిలాల వారి నిష్కామ సేవకు నిదర్శనంగా (గ్రామీణాలి వది. సామాజకి ఆర్షిక సమస్యల అధ్యయనం పరిశోధన నా గా! (జా సేవ (ప్రధాన లఇ్యెలుగా గుంటూరులో వావిలాల సంస్థ (72711218 050 ఆవిర్భవించింది

వావిలాల వారు అధ్యక్షుగా 1341 ఆర్టోబరు గ్‌వ తేదీన ఈ సం5ను రిచిసర్‌ చేయడం జరిగింది ఆంధప్రదేశ్‌ రాషావ

ళు ల క్‌ తరణ రజతోత్సవాల సందర్భంగా 1981 నవంబర్‌ 1వ తేదీన తి రాజ్ఞ ఆర్టిన (అణాళిక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి శీ బిపి ఆధి విరల్‌ ఐ ఎ ఎస్‌ ఈ సంస్థను (ప్రారంభించారు

వావిలాల వారు తాము పలు దళాద్దాలుగా చీకరించివ ఐదు వేల (గంధాలు మాజీ శాసన సభ్యునిగా తమకు అభించే పెంధబు. వివిధ పురస్కారాలు ఆభినందనల ద్వారా లభించిన సామ్ము మొత్తం దాదా రెండున్నర లక్షల రూపాయలు ఈ సంస్థకు ఇచ్చి వెసారు ఇప్పటకే తమకు లభించే ఎంఛను ఈ సంఎకే ఇసున్నారు

మ అవా

య. 1082 నెపెంబరు 14న ఈ సంస్ట (గ్రామీణ నాయకత్వ నో గో లు సమస్యలపై సదస్సును నిర్వహించింది. ఇందులో (ప్రభ్యాత ఆరక వేళలు ఆచార్య'- నీలకంఠ రల్‌ , ఆచార్య గోగుల భి అటో

పార్థసారధి. డాక్టర్‌ చెన్నమనేవి హనుమంతరావు, రాజనీతి శాస్త్రకోవిదులు ఆచార్య ఆర్‌, వి, ఆర్‌, చంద్రశేఖర్‌రావు గార్లు

ఫాల్టొన్నారు, .

1981 అక్షోబరు 2న రానున్న దశాబ్దంలో గ్రామీజాఖి వృద్ది వ్యూహాలు-ఇబ్బందులు" అనే అంకంపైనొ 1085 ఫ్మిబవరి 9న “గ్రామీణాభివంద్రి _- ఆవకాశాయి”" అనే ఆంగంపెన ఈ

ఇ మ్‌ ఈ సంస సదస్సులు నిరగషహించింది. ఆచారు గీ. వి రమణ”

ఖ జు ఆచార్య ఛావరాజు సక్వేశ్వరరావు. ఆచార్య రాఘవులు, ఆచార్య - హర గోపాలి, డాక్టర్‌. ఎ౦. ఆర్‌, అప్పారావు పంటి (ప్రముఖ విద్యావేత్తలు ఈ సదస్సులలో పాల్గొన్నారు

= గుంటూరు "పురపాలక సంఘం నామమాత్రపు విలువకు ఈ సంస్థకు 2610 చదరపు అడుగుల స్టలాన్ని= రాష్ట్ర ప్రభు త్వం 11 లక్షల 40 వేల రూపాయల (గ్రాంటును మంజూరు

ర్స్‌ చేయడం జరిగింది. ఈ సంస్థ భవన నిర్మాణానికి 17_10.91న రాష్ట్ర గపర్నర్‌ శ్రీ కృష్ణకాండ్‌ గారిచే శంకుస్థాపన జరువబడిందిం గుంటూరులో 12 /8 ఆరండలు కేటలొ నిర్మించబడిన వావిలాల స్‌రిస్థ (గంధాలయము, (గ్రామీణాభివృద్ది పరిళోధనాధ్యయన కేంద్ర భవనాన్ని 1001 ఫిబ్రవరి 27న నాటి ఆం్భధ ప్రదేశ్‌ మొఖ్యమర్శత్రి. రీ కోట్ల విజయభాస్కర రెడ్డి 'పారంభించారుం ఈ సంస్థ ఆధ్వర్యంతోోి”271212 600214 1894372 18069 0 2090201. 294 1890లా ఏళ64168 ఏర్పాటు కాన్నుది. (ప్రస్తుతం వావిలాల సంస్తకు వావిలాల వారు వూట |

అధ్యవులుగా, డర్‌ క. రాణాాామ్‌ మౌోహన5ాప్ప కార్యాధ్యకు లుగా, శ్రీ సి, వి. ఎన్‌, ధన్‌ ఉపాధ్యతులుగా, ఆచార్య భావరాజు = సర్వేశ్వరరావు గౌరప పరిళోధనా చె శెక్టరుగా, కుమారి వి. లీలా మహశ్వరి కార్యదర్శిగా మరియు కోళాధికారిగా ఉన్నారు* థ్రీ ఆర్‌, ఎన్‌. శాస్త్రి శ్రీ మాదల వీరభద్రరావు గార్లు సంస్థలో సభ్యులుగా ఉన్నారు. [ప్రముఖ పాలనా విద్యావేత్తలతో సాంకేతక సలహా మండలిని సంస్థ ఏన్పాటు చేసుకొంది. (గ్రంధాలయ శాస్త్ర

శిక్షణా తరగతుల సర్జీఫి కెట్‌ కోర్చును నిర్వహిసోంది.

రగ ఎంస్ట ఆధ్వర్యంలో. చేనేత కార్మికుల సమన్యలమై సమ్మగ ఆధ్యయనం జరుగుతోంది. పలువుగు పరిశోధక విద్యా ర్టలకు సంస్ద (గ్రంధాలయం ఉపయోగపడుతోంది. ఇప్పటికి శ్‌ మంది పరిశోధక విద్యార్థులు ఈ గ్రంధాలయాన్ని ఉపయోగించు కొన్నారు జ్‌ బం, ళా నిరా భవిఎ్యక్నుల్‌ (గామీజాభివ్పర్ధిప్పై ఆధ్యయనానికి పరిశలెధ బంకు వావిలాల సంస్ద కేంద స్టానం కాగలదని వావిలాల వారి ఆశయాల అ చావానికీ సంస క్‌ు చేయగలదని ఆంగ్షాం | 9 ళా అ ఎలారా

18. రి? భావితరాలకు సప్పొర్రి అజాత “భోగవిలాసాలకుగాని, అధికార దర్చాలకుగాని, కీర (పతిష్టలపగాని తలవంచక తన జీవితాన్ని రాష్ట్రా పజల సిత్య జీవన సమస్యల కంకిలం చేసీన త్యాగథనుడు ఈయన తన వ్య క్రీత్వా నిష నిష్ట ళంక చేశ ధట్షికీ ఒక సజీవమైన నమూనాగా నిలబెట్టిన ధన్యజీవి అని మచిలీపట్నం నుండి ఎలుపదుతున్న -జెలుగు విచార ప(తిక వావిలాలగురించి (వాసిన వాశ్యాలు అక్షర నళ్యాటే 6 6 ల్‌ లక్షీ చేయని ముతళఖద్దరు థోవతీ, లాల్చీ? భుజాన ఒక మడత ఉత్త్వీయం చేతిలో గాంధీజీ బొమమ శ్రగలి ఒళఖద్దరు సంచి, అలోచనా దృష్టిళో కూడిన లోచైన కళ్ళు, సన్నని శాయసపారు శరీరము ఇది వావిలాల వారిస్వ రూపము వాలా నిరాడంబరంగా ఉంచే వావిలాల నియమశీలి కాఫ్సీ టీలు కకాడా (తాగరు ఇస్ర్రీబట్టలు “వేసుకోరు తనబట్టలు ఇతరులచే ఉతికించువోరు సబ్బువాతర్పు కీళ్ళీ వేసుకోరు ఆసోర విష యంలో ఎంతే నియమబద్దంగా మిళాహారిగా ఉన్నందువలనే ఇప్పటికి 190 శంవతృరంలో (పవేశిస్తున్న్నా ఎంతో ఉళ్సా వాంగా తిరుగుతూ వివిధ కార్య(క నాలో పాల్గూన గలుగు తున్నారు | స్వాతం(క్య నమర యోధునిగా వైళ్ళలో మొదటి తరగతిలో ప్రయాణం చేసే అవశాశం ఉన్నప్పటికి చాసిసి

908

వావిలాల వినియోగించువోరు. ఎప్పుడూ ఏవ తరగతి్యోనే (పయాణం సాగిస్తారు సత్తైన పల్లి ౮ బన్నం౦తకాలం ఒక రెల్లు పాకలో నివనీంచేవారు ఆ పర్ష కుటీర మే పలు (పజాహిత కార్య కమాలకు "కెంటదెళ్ధాన మయ్యింది, సలి నపల్లిలో వారు నివనించిన వీధికి వొవివాల వారి వీధ ఆశీ జరు వచ్చింది

వ్య క్రీగత సమస్యలతో వచ్చేవారిని ఆయన పట్టించు కోరు ప్బైప్పుడు సమాజమంతటికి ఉపయోగపడే. అంశా గురించి, సామాజిక సమస్య ఎ పరిహ్కా-రానికి కృషీచే్యూరు

చెకుకి లాంగకవోవడం, తాను సరి్యమయైవదని భావించిన డా కోసం వోరాడటం, వారికిగల మనో థై ర్యా క్రి న. విశ్వానాంశి (వధాన కారణాలు డజెలుగుభావ సంస్కృతుల పరిరక్షణకు, అభివృద్ధికీ ఆయన చేసీన కృషీ నిరుపమానం నాగార్జునకొండ శిల్చ శిధిలాలను తరలించుకు పోతున్నప్పుడు చరిత చతురానన (శ్రీమల్ల ంపల్లి సోమ శేఖర శర్మ ఆదేశంతో శిల్చాలను కదిలించ రాదని ఆం(ధులకు (పత్యేక పురావస్తు (పదర్శనశాల కావాలని తీవ అందోళన నిర్వహించారు

స్వా తిం(త్య సిద్ధి, విశాలాం[ధం మానృ భాపాభివృద్ధి తమ అఆశయాలుగా (పకటించిన వావిలాల, ఈనాడు లభించీనా అపివాని నిజరూపంలో (పత్యత్షం కాలేదసి ఆవేదన వెందు తుంటారు

రం

(పపంచ శాంతి, సోవలిజం తమభ్యేయీలుగా వావ్‌ బొల (పఫకటించారు. ఆయన ఆశలన్నీ యువతరం వై నే యువతే చేపల్లా ఎదురీత నేర్చుళోవాలని, అంతేకాని డూడూ బస వన్నలు శాకూడదని ఆయన అంటూంటారు.

"దేశభక్తుల చరి(తలను చదివి వారు చేసిన సేవల్ని మననం చేసుకొని, అస్ఫూ _్లితో ేశస్వాతం(జ్యాన్న్ని పరి రశ్చింప వలసిన బాధ్యత యువతపై ఉందని, నేటి యువత ఒక అఆదర్శంతో, నిజాయిలీ అత్వవిశ్యాసం, నిరాడంబర జీవితం, స్యత్పవ_ర్తన, మానవహృృదయం కలిగి, వ్య క్రీత్వం కోల్పో కుండా, విద్యాహం కారం "లేకుండా జనం మనం అనుకొంటూ ముందుకు సాగాలని ఆయన కోరిక, _ ం ”

యువతరం ఎప్పడో ఆశావాదాన్ని వదలకూడదసి, యువతకు ఎప్పుడూ న్‌ర్మాణ దశ్నత ఉంటుందని, చావికితోరు మంచి ఆదర్శాలను, ఆ అదర్శాలను చేకేందుకు మంచి మార్ట్‌ ములను ఎన్నుకొని, స్వార్ధరహిత త్యాగబుద్ధిని అలవరచుకొన్ని తమ ఆదర్శ జీవనం ద్వారా (పజలను (పజాసమస్యల పరి పారం కొసం సంఘటిత పరభాలని వీలుపునిచ్చారు.

"దేశంలో అభివృద్ధి ఉందిశానీ సంవ్నేమం లేదు. అర్థిః వనరులు అనేకం “పెరిగాయి. కాని సమాజంలో చేరవలసీన వారికి ఈపలితాలు చేరలేదు. సుఖంగా; న్యాయంగా సమ తతో (ప్రజల్ని ఉంచగల్లిన సామాజిక అభివృద్ధిని సాధించగల

100 వ్యవస్థను రూపోందించు కొ నేందుకు యువతరం కృషి చేయా లంటారు మానవుని మానవునిగా మాడగలిశే నీతిమా(త మే సీ అలానాటి సీవివంతమైన నమాజు నిర్మాణం కోసం యువత ఫూనుళోవాలని ఆయన ఆకాంశ్ష ఇటు గాంధేయ సూతా(లకీ అటు సామ్యు వాద లశ్లూలకు మధ్య ఆచరణ యోగ్యమైన సనున్వ బాన్ని సాధి? చడానికి చిత్తశుద్ధితో చేసిన సుగీర్ధీ (వయత్న చే. వావిలాల వారి జీవితం వావిలాల వారి వజ సంకల్పం సేవా నిరతి నిరా తంబర జీవనం ఆధునిశాం(ధ చరి[తలో వారినోక విశివృనేతగా ఎలి వాయి భావిపౌరలకు వారి జీవనం అదర్శ్య(వాయం, స్పూర్తి జాయకం కాగలదు ఆ మహోన్నత మానవతా మార్తికీ ఇజేవమా ఆవరాంజలి ళ్‌ అం

01 వాన్యూల వూటల్లో ల

1. వావిలాలకు కలియని నమస్య, ఆయన చదువని వివ బా అయ్య బేవర శా శేశ్యరరావు ల (ప్రజాసేవలో అఆయసను వోలిన వాకు అరుదు.
2. ఈయన అవర్శ సీయులలో ఆదర్శ పురుషుడు. ఎ లెన్నేటి విశ్వ నాధం. . 4. ఆ యనది సంవూర్మ సేవామయ మెన (జీవితం. అనాలా (పళకర్‌జీ.
3. వారికీ (పజూ సేవ తప్ప వేరు పరమార్థం లేదు న అచార్య మామిడి పూడి "వేంళటరంగయ్య ళం ఆదర్శ తంభాలయ "సీవకుడై, అం(ధుల మన్ననను బడనీన వీజ్తానధనిం | ళా బా శరణ్డు రామస్వామి చౌదరి. 7, ఆయన (పజ్థ అసమానముం అయన సేవబహుముఖము= న అయ్యంకి “వేంళటరమణయ్యి= 8, ఆయన ఉద (పజలక ఎడబాయని సీడ్కు అనాధులకు ..... అరమరలేని అండ. . న. ఎ విమల రాష్ట భా రల $. ఆయన 'ేశబంధు, ఆయన రత్హత్యాగధనుడో అం( పా విజాన ధనుడు, గుంటూరు'జి పతిత్తఘుక కేణ-వు శ్జాన ధ యప 6 రి ( 4 4 52-924. ల క

109

అయన కాలి ముద (కీంద పడిన టే ఎ (దోణంరాజు లక్ష్మీ బాయమ్ము శ్షే0 సూక్ష్మాతి సూత్ష్మ్యు మైన వివరాలను సేకరించడంలో శనివారవు సుబ్బారావు గారి ఓపిక, చెరకువాడ నరనీం హం గారి వాగ్దెటి, అం(ధశకేసరి (పకాశం పంతులు గారి సాహసం, డాక్టర్‌ భోగరాజు పట్టాభి నీళా రామయ్య గారి జ్జాపళ శక్తి ఆచార్య రంగా గారి వొరవ గాడిచర్జ వారిసర్యో _త్తమరాపు గారి బాధా నవానం కొండా "వెంకటప్పయ్య పంతులు గారి నిజా యితీ నొ పూడి నీళారామ శాయహ్రీగారి వాదపటిమ, జవహర్‌ లాల్‌ న్మెహుగారి వ్‌శౌాల దృక్పధం, గాంఫ్‌ మహాత్ముని విశ్వ మానవ (వేమ, రాజగో పాలాచారి గారి సునిశిత మేధ ఇవన్ని తగిన పాళంలో వీరితో చేరు

కున్నపి

నా పండితారాధ్యుల నాగేశ్వ ఠరరావు 11 వీప జూతి మతి కల వివక్షతలు ేక, పార్టీ నిర్బంధా లక లోను గాక, (పజాసేవయ్‌ పరమేశ్వర సేవగా

నిరంతరం పని" యు మహానీయులు న కూరి సుబ్బా రావు

"18 అయన అదరవంతుల్రైన (వజా సేవకులు

మం అచార్య ఎన్‌ జి రంగా

కే00 18 ఆయన ఒక వినిస్ట్ర ప్య క్తి ఆలోచనలో, మాటలో, మాఫు కో సూటిదనం కొట్ట వచ్చినట్లు కన్నడు తునాన్న, మనను నవనీతం న నొట్టపాటి (టున్మాయ్య 14 ఏర పేవ ఎంత ఉదా త్తమైనదో పెప్పవలసిన పనిలేదు ప్‌ వీ రికి గల లోక (వియత్వమునకు వ్‌ నిస్వార్థమగు 'సీవయీ తార్యాాణము ఎ మాడపాటి హనుమంతరావు 15 స్వార్థరవాతువైన సళ్ళ )వ_ర్తకురై నిర్భయుగై, దేశ సీవా పరాయణుడగుటలో గల మహత్తర నైతిక శక్తి ఆఈఈ పీఠి బలము న అత్మ కూరి నోఏందా చార్యులు 16 అవకాశవాద రాజకీయాలకు, పదవీ వ్యామోవోలకు అవీతంగా అంతరాత్మ సాక్షిగా ముక్కు.కు సూటిగా వోయీ నిమ్మల్మ మ నిన్వార్థ (హా నాయకుడు మన వావిలాల న సర్ధార్‌ గాతులచ్చన్న 17 వీరం వద్ద నేర్చు కోనలసీన గొప్ప విషయం సమయ పాలన ఆయనలో సౌజన్యము న్నీవాముతొణికీ సలాడుతపి ఎ కోదాటి నారాయణరావు

(04 “18 సాంస్క్యృ తిక్క నైతిక విప్లవానికి వావిలాల వారు (పత్యశతు (గకీక.

ఎ వటుకూరు బలరామమూ క్తి, ఫి, ఆయన పట్టిన ధ్వజం శ్యాగం, సాహసం, శ్రైర్యం ఆయన రెండు కళ్ళు, స్వతం(తతే అయన (బతుకు.

ల0, లక్ష్యుశుద్ధి కార్య వత్స్నత గల సమర యోధుడు, జా "వేములపల్లి శీ శృం లి చేతి రాజకీయ రంగంలో (పజా 'పచోదకలుగా, నీలా ధిక సంపత్తి శిధిలం కాకుండా శవ్యవవారి స్తున్న వం మందిలో వీరొకరు అజా రాయపవోలు సుబ్బారావు 29. జాతిశే తన (బతుకును కానుక పెట్టిన వావిలాల వారిది సార్థక జీవితం, ఆ డాక్టర్‌ చఊాశరధి కృష్ణ్రమా చార్యులు

• 98, ఆయన గొంగు కంచు గొంతు. (పతి ఆఅం్యధసమస్యపై అది (మోగునూన్యేవుంటుంది. పజలయోగ వ్షేమాల రశ్లణకై అది శాసన సథా రంగంలో నే నాశ "'పెలుపల కూడా (పతి ధ్వసిస్తూ నే ఉటుంది. ఆం(ధజ్యోతి దిన పిక $71900,

కేశ) 109 21 త్యాగము, హేీతుబ్బత, మానవళా వాదం ఈ తి వేణి సంగమమే వావిలాల _- వీ వీ ఆక్‌, విరల్‌ ల్ల ఆయన ఎంత మేధా సంపన్నుడో అంత నిగర్వి, నిరా చడం బరుడు వేవ భెమలలోనే కాదు ఆలోచనలో, విశ్వాసాలలో, ఆచరణలో అగ్నిటలా అచ్చమైన గాంధే యవాది = నండూరి రామమోహనరావు ఏ జీవన సాఫల్యానికి రాజకీయ రంగాన్ని ఓక నూర్దంగా ఎంచుకున్న ముమి న అచార్య తూమాటి దోణప్ప 9౨7 శాసన సభలో (శ్రీవానిలాల సాత్విక నీవిర్యది అయన నిలబడితే మంతుల గుండెల్లో రైళ్ళు పరు7ెన్ర్రేవి కూచిమంచి సళ్యసు(బవ్మా ణ్యం 28 ఆయన అక వ్యతిరేక విప వాలను తమ జీవితంలో సమస్యయ పరచుకోగలిగారు ఘర్షణలు లేని మేళవింపు చారి జీవితం గాంధీత త్వమొను, కమ్య్య్యూనిజంను మేళ వించుకొన్నారు దేశాభిమానాన్ని, భాపాభిమానానిన్న గోతి ఠలప్పకుండా సమన్వయించుకున్న్నారు అదర్శము ఆచరణ భుజములు రానుళొంటు నడిచాయి ఆవేశము

కే00 పట్టుదల వాద్దులుమిరకుండా వివరించాయి పల్నాటి నీమమిోద శాళ్ళు,హిమాలయాల మాద కళ్ళుఉంచిన "జీశభక్తడు

• డాక్టర్‌ బెజవాన గో పాలక 29 తనకు అెలినీన శాస్ర జ్ఞునాన్ని సమాజ సంన్షేమా నిక్‌ శస్ర్రంగా ఉపయోగించిన రచయిత రిళైర్‌ మెంటు "లేని వర్క, జర్నలిస్టు సీ రాఘవావారి 80 నిజం నిష్వూగా రూపోందితే ఆది వావిలాల రూపం మబ్బు నునిషిగా రూపొందితే అది వావిలాకు సంక తం సూటి,చనం అయన కున్న మూఃధనం నిరాడృ బరం ఆయాస కప్పుకున్న అంబరం డాక్టర్‌ సీ నారాయణరెడ్డి 81 పీడిత, శాడిత్య, బలహీన వన్హాల (పజోద్దరణ్నకై తన ం జీవిళాన్ని అంకీతం చేసీననిష్కా-మయోగి అంధ్ర)గాంధీ _ మస వాపిలాల గోవాడ నికీక్షణరావు 83 రను వేమొ ఒక్క- చిక్కినయది, కార్యమో ఆఖలాం(ధ దేశ వ్యాపి గలది, వదిపిన చదువేమొ స్వల్బము క్లానమో శాశ్రాజ్ఞవిబుధ విస్మయ శరమ్ము 9

107 వచసేమొ మధుర సభ్యము, చానివేగమో అ(భగంగా (పవాహాతి గమ్ము, భవ మేమొ శుద్ధమానవము, వారి్య[తమో అతిమానుషమ్ము న న్యా దృశము లి ఒ_లినార్య చివొకర్ణ "వేంశటావధాని గ! (చేపే "లెకళ- లోవ 'నెలనీన నిస్వార్థ భరత మాతృ దేశ భక్తుఎందు వావిలాలభవ్య ణీవవా చరణము ఆంధ జాతి కొక యుదా హరణము డాక్టర్‌ మధునాపంతుల సళ్య నారాయణ శా్త్రి 84 ఖాది నూలు పంచె కండువా లాలిచి చేతనూలు సంచి (పాత శాపు పదిత జూతి వాతుడు పండి పోయిన వ్యక్తి వక్త కార్యశ_ర్త వావిలాల = చందోలు ఆనంద కవి 55 వీడిశెడు ఎముకల గూడు పిడుగుల రాల్ఫెడు తుఫాను వడుగు బలుల తల దన్నెడు వడిగల అడుగుల వడుగు రాజకీయాధికార గజరాజము మదనుణ చగ

108 ష్యాన్హు బద్ట అంపశంబు సంధించెడు మావటీదుం

• పద్మ వి భూమ్‌ డా॥ శాకళోజీ నారాయణరావు 35 వం అమం16 టీల 005280 0 6080710061095 సం మంటి 05 ఫజగైంం6 పేజాలి పైత 100 2 అమరుల గం, 91205 1 16 బంరి[ం 16 05 ఉ[64022 పంకం బం క206 1 పేంచంయేం!14 *ంగ6ే 200002 ఫైం0ంపై16
• వళాజగుం 2020406028 శ3గ02 3 2001412 29 2 గళ 0 మరలి *సిలక పేల *28 18 11 106 సై వేశరం8క తీకుళంంఠ1 0 102 1952 తెరి 19 106800 1070 శం ల్‌ 2564 ఖా 05 610/1 చం లం 16 లిటరల్‌ మంంళళే మేళం 2646 001 అగ ఇంగ వంపంల ఉనిర పేడ? ౬౯౦64 కంల పే ౪01. +381 16990601, క మెంంటైాేం మజర2ంంటి3డ మతం ఏ9 పం 622 4010 సేం ౧2166 జం 2 20 02 106 సం0016 296 అంగ ఈంయలంి 05 19 సల 9069640 [0 ల ప
• సళింళి 609212 మం కససింఓ6 త0 పం 15 2౭008 0 690 09 6 2206 2098 16 ఈ96ేఉనిక్రలంరే 06068 02 90016 పీరజ88 2కే 40౦ వై 6 59011559 పజ1009 ంళురు!నిలథే. 10 00076 లం పిష220 ఎస్‌ షై కంల పల తే పం 00605 రు కంల పింలతీక 296 006 0% ఏం లం ఇఅపంయు.. క పిజారి ల బ020క9లీ. వరంనైిలులి 2విడే లేర: 400 అ వ్ల ఇ టడంమునడ కడం. తై క పడం6 బండ వం224ీ [00 ₹2711212 క్ర 2డీ [01 పం ౨20981 కలాంలం న

109 43. 10 11765 [0౯ 0101ల, 6 ఇంగ 0? 001665 2కే స19 1100 19 20 0060 0001. శఉ58264001 పెంంలు2 వేశ211004బ030060- మ క శశ ల 219205 50200002 91006 01 211 516066 కలాల 1005ల 00 101022 ౧60016. య116 2లిరే 1202" ఇ2ర్ర6 2౧6 [0౯ 16 ౩౧10 0 6 లల 960016" = కషం 22492 ెలరేరే 45, క5 1002, 90101055 కఠగం6 10 6 02౪056 01 0౪01 ౧౦౪౧౮, క౯081655176 020569 256 161421 060916, 19 ఫేల్‌ం!6 211 ౮ ౪8 10 అ౫౪1266. " = 6120642 [2169728182 క20. జీర. 18 సేంగింంగం8ై ల8౦09 0 భల య06006 0 5/1 6౦9౭121 6౨02002 820 *76 216 ం%021105+ 0౦55617658. _ 2000621200 520)1723)4& 47. ౧౧౦6 15 ౧06 ౧%0 16164 00 20/0 1 త&ం602- 11603 2 ఇమింయ్‌ పే 18 ౧06 28 201176 12611" ంఫ20. 16 19 2 ౪2110108 అ౧౮/౦1౦926612 01 తీం6ర012 1106. ॥ . ఎ గ2ముల12 281 మింరర్వే/. త9ం 26 129 గం'6 020 03410166 015 6001060156 23 2 ౧20101 2061 2 12101200౫7 03 19 66౪7011098 €0 116 2౪5605 116 ఇ62%ఓల $60019 0 16 ంంణుమలం100. = పై, ప్‌, పెల109/- తం సం కంంి 120ల691 2 హగడడట09 06019 206 2150 0 ఓం ౪26010 00ల రఆ6ం1000062061 [0212429౧35 ఫం 0641021176 0% 218 669116 10 ఇ9000016 106 10£09- | 0 16 91216 ఇనిసంే 19 0 6160006 18 ఈల” 026 01% 13 2601005. " ఎ ద 1. [20

120 50 పెంరు205 ల6 19 20 11/08 ల౫2౭౦016 0 2 06605 ఇసేం 28 బాల 90 మంట 10 ఏం 60౪000 *101 10 ంళబం 0 2% ఇలం౦0021 [218 శం 108961 వాంగ్‌ 6౦1312 వ2క6%8 వ్‌డ2ట1 క 6 ౪0010 1276 0062 యుం6 100 6౯6616 116 26 0%1056%8 10 266200 102801 10 3026 010021 అజ 18 2 9201120600020 ఈల0001619 1 1 6 జట్టు మయి మం6 28 6 1060164621 46 211 మ2ఓ6 0” 60913 511 న66120 52006672 మంగేర/ 52 19 92౯0010801002 10 300/6310 కంకే163 ౨920066 6 662110 05 ఉే[50355100918 0600 విం 0 ఏడ6య164410062 సేటంటం | క అ ౧ ఈ ఈ ళన ఆ) శ మనో

న! కాలంతో కదలిసాగిన కార్యశీలి

క్షేలగ్ర్రి ్‌ షంబర్‌ 17 జననం

1090 ఆగస్ట్‌ [| లోకమాన్య తిలక్‌ న్‌ర్యాణం సగ్గ్తెన పల్లిలో జరిగిన లిలక్‌ సంస్మరణ సభతో పార వాకు స్వస్తి జాత యోద్యమంలో చేరిక

1991 నహాయ ని రాకరళోద్య మంలో అగెన్ట మైనర్‌ అయి నందున వదిలివేయ బడటం, పాసయ్య పాలెంలో పలనాడు పుల్లరి సళత్యాాగవాంలో వాల్గొనవం, పాపయ్య పాలెంలోగల లఫీీ నారాయణ సవాకార చేవడుకు, చేనేత నంఘం కార్యదర్శిత్వం

1929 'చేశోద్ధారక శాకీనాధుని నాగేశ్వర రావు పంతులు గారితో తొలిపరిచయం మొదటి వుస్తకం శివాజీ (వపచురణ గాంధ్‌జీ న్‌ర్మాణ శార్య[కమంలో చురు కుగా పాల్లోన డం

1928 విడ్యాభూపహణ సావాత్య సరస్వతీ చిపదులు డీసెం బర్‌లో శాకీనావలో జరిగిన కాం గస్‌ మహాసభిల్హా వలంటీర్‌

1924 అం(ధశేసరి టంగుటూరి (పకాశం పంతులు స్తైన పల్లీ రాళ త*ెనిపరిచయం

1925. అక్టోబర్‌ 10 సత్తెనపల్లిలో శారదా (గంధాలయ స్థాపన

|.

1996 చాలకవితా పటీరం సైనపల్లి తరలం విద్యాన్థో _శ్రొమాస పతిశ సంపాదళత్వం

1927.28 న_త్తెనపల్లి శాలూకె సహకార యూనియన్‌ సభ్యత్వం

1996 గుంటూరులో సెమన్‌ కనూవమన్‌ పర్యటన బహ్‌ వన్య.రణలోే పాల్గొనడం విజయవాడలో జరి*ిన ఇండిపెంజెంట్పొ లీగ్‌ మహాసభల ౯ పాగ్తొనడం

1929.80 మదానస్‌లో అంధ పపిక దినప్మతికలో ఉప సంపాదకత్వ ౦

, శల0ి జూన్‌ క్‌ ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో అనెర్టు తొమ్మిది

సలల కతిన కారాగారవానం

1901-83 వ్రైలునుండి వీడుదల అం(ధపతికలో మర ఉప సంపాదకత్వం

1988 _ ఆంగధరాష్ట్రం (వ్రత్యేకంగా ఏర్పడితే స్వయం పోవకం కాగలదని విశ్లేషిస్తూ ఆం(ధప్టలిక్క, సమ దర్శినిలలో వ్యాసాలు

1982 మే $ ఇాననో బ్రంఘన ఉద్యమంలో అనెస్టు అరు *జలల 5 8ిం కారాగొరవాసం

10339 నూర్చి 28 నిచపే.ధిత కలకతా కాం 7స్‌నుహాసభలో పాల్గొంబున్న సందర్భంగా అరెస్టు శలకత్తా (పెసి జెన్పీ చైలులో నెలరోజులు కారాగారవాసం

పే) [19 మంతినవారిపా-లం జేవాలయం౦లో వారిజనులబేవా ల “లయం (వవేశంకొనం అర్భ కత సర్వవాణ. సెష్టైంబర్‌ 8 ఏ వ్యక్తి సత్యాగ్రహ ఉద్యమంలో అరెస్టు, ౮+జమండి "సెంటల్‌ జైలులో ఆరు సెలలు కఠిన _ శారాగారవాసం,

195854 ఏ గుంటూరు జిల్లా (గామ పునరుద్ధరణ నంభఘ | సభ్యత్వం, గుంటూరు జిల్లా వారిజన 'సేవకసంఘ. శ సభ్యత్వ ఆ నుంటటూరు జిల్లాలో హరిజన 'సీవా

యాతి. (గామ సాభాగ ష్‌ యత,

100: ఏ. గాంధీజీ వాన్ధాల్యశమ (పధమ సందర్శన. ఖాన్‌ అబ్బుల్‌ గఫార్‌ ఖాన్‌తో క్‌లనీ బొంబాయికాం7:న్‌ మహాసభలలో పాల్లావడ).

199ికు8క్‌ ఏ సత్తెనపల్లి తాలూకా. కాంగన్‌ సోషలిస్టుపాన్షీ కార్య దర్శిత్విం. గుంటూరు జిల్లా కాం్యగెన్‌ సోమ లిస్టు పార్టీ శార్యవర్ష సభ్యత్వం _

1995 9 "జీకోద్దారక శానీవాధుని నాగేశ్వర రాపు పంతులు

॥ గార్కి స_్తైవపళల్లి మాదల (గౌ రాలలో . సన్మానం. మాదల వీరభ(ద రావువో తొలి పరిచయం, "

1908ఏం9ి9ి ఏ గుంటూరు. జిల్టా కాంన్‌ సంఘ నహాయ

కై1క 1953-87 : గుంటూరుజిల్లా కాం(గన్‌ సివిక్‌ బోర్డు సభ్యత్యం ఐదుఫిర్కా-లలో కాం(గస్‌మహానభల నీర్వవాణ* క్షే9900 ; పీర్చ వియోగం, న 1987 వ (గంధాలయ బిల్లు (పకటన, సెంటల్‌. అసెంన్లీ జిల్లా బోర్డు శాసననభ ఎన్నిక . లలో కశాం(గన్‌ అభ్యష్థల విజయానికి కృపి, . 1098: జ్యోతి పక్షప్యలిక సంపాదకత్వం. విజయవాడలో జరిగిన అం([ధ మహాసభ రజథో త్సవాలలో పాల్గొనడం... (శ్రీ భాగ్‌ ఒడంబడికను బలపరుహ్తా అంధ జిల్లాలలో అంధ సౌవోర్థ్ర నంఘం తరపున పర్యటన. స_ల్రెనపల్లి తాలూకా రజక నంఘం నిర్మాణం: న_లైనపల్లిలో ఐదు వేల మందితో రైతు రశ్షణ యా(త నిర్వహణ. _ 19584క ఏ గుంటూరు జిల్లా యానాది సంఘం అధ్యక్షులు, శేవిలికి50 ఏ అంధ చేశ ((గంధాలయసంఘ సహాయకార్య దర్శి. 1398 ఫీబవరి 12 ఏ ఆరి(ధకేసరి టంగుటూరి (పకాశంగారు స_ల్టైనపల్లి పచ్చి నపుడు "వేయిమంది నై తులతో జిల్లా న్రైతుల దుస్థిరిపై యాత నిర్వహణ. జూలై ఓ1 ఏ మాదల .(గౌమంలో స_ల్రైనపట్లి 'కాలూకొా. రాజకీయ మవాసభ నిర్వహణ

115 టి ఇెకీరికి వ్యతి ేళంగా ఉద్యమం. టు జారీయచాంఛా (పచారదళంలో సభ్యునిగా ఆంధ రాష్ట్రమంతటా పర్యటన 1940 ఏ డిఫెన్స్‌ అఫ్‌ ఇండియా రూల్స్‌ (పకారం అసెస్టు. ఏడాదిపాటు కారాగార వాసం, 194 ఏ మరల డీఫెన్స్‌ అఫ్‌ ఇండియా రూల్స్‌ (పకారం అరెస్టు. పది నెలలపాటు కారాగారవాసం, 19క2 ఏ శమ్యువస్హై పార్షీ ఆఫ ఇండి మాలో చేరిక, క్విట్‌ ఇండియా ఉద్యమకారులపై నాటి (విటిష్‌ (పభుత్వ దమనకాండను ఖండించినందుకు అరెస్టు బళ్ళారిలోగల ఆలీపూర్‌ కాంప్‌ జైలులో అరు " జెలల కఠిన కారాగారవాసం 1948 ఏ ఉత్తర విశాఖ కోరువు పరిశీలనా సంఘసభ్యత్వం* 1949-45 ఏ అం(ధిరాష్ట్ర రైతుసంఘ సంయుక్త శార్యదర్శి, 1944 ఏ విజయవాడలో అజలధారత నైతు మహాసభల నిర్వహణలో (పముఖ పా(ల. 1045 ఏ రాయలనీమ కరువు పరిశీలనా సంఘ సభ్యత్వం. అంధకాష్ట్ర నవైతు సంఘ ఉపాధ్యములు. 1945-48 ఏ నవాకారం మాసప(లిక సంపాదకత్వ ౦ 1946 : న శ్రెనపల్లి నియోజకవగ్షంనుండి కమ్యూనిష్టు పానీ ఛా ౧ ట్‌ లు అభ్యర్థిగా మ్యదాను శాననసభకు వాటీ.

116 శే9ిశ746 ; అజ్ఞాతవాసం, "కెలంగాణా సహాయ కమిటీ కార్యదర్శిగా ఆంధ జిల్లాలలో పర్యటన, రాయలన్సీమ సువృాద్భావ _ నంఘ సభ్యత్వ 0, - | 948 : కమ్యూనిస్టుపార్టీ రాష్ట్రకమిటీ సభ్యత్వం, కలక త్తాలోజరిగిన కమర్య్యూవిస్టు పార్టీ 3-డవజాతీయ మహానభలో పాల్లొనడం, అగెస్ట్ర బళ్ళారి = మ(దాసులలో కొారాగారవానం. 1048 సెస్టెంబకు 198 : కమర్య్యూవిస్టు పాన్టికి రాజీనామా, వ రాజకీయాలకు స్వసి * మాత్మ వియోగం. పాల్‌ ల 1949; అం(ధోద్య మంలో చుర్ముకై నసాత. అంధమసో నభ తరఫున ఆంధనాష్ట్రం కోనం "కేంద)మంతి? మండలివద్దప రాయబారం, _ 1930 1 గుంటూరుజిల్లా ప[తికా రచయితల సంఘం అధ్య తులు, దక్షిణ భారత వయోజన విద్యా సంఘం కార్య వర్ల సభ్యత్వ ౦0, . 19ిప[ే 3 జర లిజంపై నడిపిన 'వేసంగి పొఠ శాలల వీన్నివాల్‌ _అజిల పతశ్ష అంధా శన్విన్షన్‌ కార్యదర్శి, అంధ) రాష్ట్ర శాంతి సంఘం అథ్యిములుం 1952 ఏ అఇండిపెంచెంట్‌ అభ్యర్థిగా న_ల్టైనపల్ల్‌ నియోజక వర్ష ౦నుండి ఉమ్మడీ మడ్యాసు. శాసన సభకు

వనే! ఎకిక వియన్నాలో దరిగిన పపంచ శాంతిమపః సభలలో పాల్గోనడం 1958 రాయలనీమ కరువు పరిశీలనా సంఘ సభ ప్రేం నందికొండ నాగార్జునసాగర్‌. పొ) జెక్టుకోసం మసన సభల నిర్వహణ స్తానింగ్‌ కమిషన్‌ వస్దప రాయ బారం 1954 అంధి రాష్ట్ర శాసనసథలో అధికారభాపగా తెలు గును అమలుచేయాలని కోరుతూ బిల్డుప్రతిపాదన గుంటూరులో అంధ్ర కాన్ట్ర హైకోర్టును ఏర్పాటు వేదూలనే తీర్మానాన్ని అంధ) రాష్ట్ర శాసన అభలో ప్రతిపాదించడం అమోదం పొందడం పా?ధమిక విడ్యా న్మిర్ధయక కమిటీ (కుప్పుస్వామి కమిటీ) సభ్యత్వం 135% ఆంధ) చేశ గం౦ధాలయ నంఘం ఉపాధ్యములు ససానపల్లి నియూజక వర్గం నుండి. ఇండిపెండెంట్‌ అభ్యర్థి గా అంధగాష్ట్ర వాసనసభకు ఎగ్నక 1956 అంధ)పి టేక్‌. రాస్ట్రాహరణ అంధ్ర) విశ్వ విద్యాలయ “నెట్‌ సభ్యత్వం 1960. కృష్ణానదీ జలాల వినియోగంపై ప్టానింగు కమి మన్‌ కు విజ్ఞాపన పళ)ం సమర్పణ పాంధమిక విద్యానిర్వవాణవై వర్పడిన ఎకో శ. కమిటీ సభ్యత్వం

118

1961 గోవా విమోచనోద్యమంకో సం ఆంధప) బేక్‌ లో పర్యటన శృ షస్టానదీజలాల వివాదం సందర్భంగా రాష్ట్ర పర్యటన

1ేవిగ9 న_ఫ్టెనప ల్లీ నియోజకవర్ష ౦ నుండి ఇండి పెందెంద అభ్యర్థిగా అఆంథధ్ర)ప జేశ్‌ రాష్ట్ర శానన నిభకు ఎని్నిక భూమిశిస్తు పెంవుదలకు వ్యతి రేళంగా ఉద్యమ నిర్వవాణ

1063 జ్యూలె 10 = 15 శేపీలో ఫిన్సెండ్‌ రాజధాని పాల్పింకీలో జరిగిన ప్రపంచశాంతి మహాసభలో పాట్లానడం _ మాస్కో. కేడియోలో (పసంగం కాబూల్‌ పర ఖ్ట్‌న - సరిహాద్దుగాంఫ్‌ ఖాన్‌ అబుల్‌ గఫార్‌ఖాన్‌తో సమాచేశం

1966 అంధాా, (శ్రీ వేంళశుశ్వర, ఉస్మానియీ విశ్వ విద్యాలయాల సెశేట్ల సభ్యత్వం

1067 న_ల్దెనపల్లి నియోజకవర్గం నుండి ఇండిపెండెంద్‌ అభ్యర్థి గా ఆంధప్రచేశ్‌ శాసన సభకు ఎన్నిక

అస్టోబరు 12 వష్టిపూర్హి ఉత్సవం, అధికార భాషా

నసమిోగ్లూ “ంఘం సభ్యత్వం

1ఫ/9 భాఠత స్వా తం(త్య రజతోత్పవాల సందర్భంగా భారత (పభుత్వం నుండి కామ పత న్వీశారం శాననసభ ఎన్ని కలలోపోటీ

119

1974 అఫధిశార భాసాకమిషన్‌ అధ్యములు

కేల్‌ (ప్రధమ (పపంచ ₹లుగు మహాసభల సదస్సుల సంభూధ్యుత్షుత ఆఫ్రికన్‌ శపనల్‌ కాంటగన్‌ (పతి నిధి ముసాముల్లాతోకలనీ వర్మవివత్తతప వ్యతిశరే కంగా రాష్ట్రపర్యటన

1076 అంధధ(పచేశ్‌ పౌర్యంధాలయ _ చట్ట సమిామ్రూ కమిటీ (ఎక్బొ శేకవి.ట్సి సభ్యతం్ధం

1977 అఫకార భౌపా క్‌ మిషన్‌ అధ్యతపదవిక్‌రాజీనామూ

1978 వై) వేటు (గంధాలమాల పరిశీలా కమిటి అధ్య ఇఖిులు శాననసథకు చివరిసారిగా పోటీ = ఎగ్నాశల చుండి విరమణ

1070. అం(ధ విశ్వ విద్యాలయం నుండి కళా్యవపూర్జగారవ డక్ట్‌ రేట్‌ నీగశారం

శ్ష080 గుంటూరుజిల్లా వయోజన విద్యామండలి సభ్యత్వం

1981 అంగ్ర(పజేక్‌ రాష్ట్ర అవతరణ రజతోత్పవాలలో వావిలాల సంస్థ ఆవిర్భావం మలేషియా రాజధాని కౌలాలంపూర్‌ లో జరిగిన ద్వి తీయ (పపంచ లెలుగు మహాసభలలో పాళ్ళ్లాఐడం

198 గుంటూరులో 60 జన్మ దినోత్సవాలు

1986 "ఇన్నేటి విశ్వనాధం అవార్డు

]ేబై0

1097 . కళానరస్వతి ఆంధరత్న అవార్డు, మాదన్న మంటి అవార్డు కా(టగడ్డ గంగయ్యా శాంతి న్వర్షపతక నీ శారం*

1908 ఏ అదర్శకుంతలాల ఎంపీక కమిటే సభ్యత్వం యార్చగడ్డ _ వెంకన్నచౌదరి స్మారక జూతీయా

1080 4 తెంగు విశ్వ విద్యాలయంచే శుక్షృుఉగాది గౌరవ పురస్కారం రాజమండీ విశాఖపట్న ౦ విజయ నగరంలలో "వేయివున్నముల హేలడఉత్సవాలా ఒంగోలు అఖిరుచివారి స్వాత-(త్య సమర రత్న అవార్డు

1900. భారత జన విజ్ఞాన సమితి అంధ పచేక్‌ రాష్ట్ర వాఖ ఉపాధ్యన్సులు శాకినాననలో ర$వ జన్మ

లే

దినోత్సవం

1001. హిందుస్థాన్‌ షిప్‌యార్డ్‌ పునరుద్దరణ క్రై భారత (పధానివద్దకు రాయబారం, ధిల్టీ లోజరిగిన హీందు స్థాన్‌ నంసద్‌ మహాసభకు పహోజరు

1992 ఏ. భారత (పభుత్వం నుండి పద శ్రభూమణ్‌ పురస్కాంర న్వీశరణ శ క్నెరఅఆక్ట్స్‌వారిచే డాః కె ఎల్‌ శావు అవార్డు

199398 రాష్ట్రంతలోసాగిన మద్యనిపే.ధ ఉద్యమంలో శ్‌లక్‌ పాత

10. క్ష 193% ఆమెరికా సంయు క్త రాష్ట్రాలలో పర్యటన తానా "తెలుగు మహాసభ ఎలో పిశిష్టపురస్కారం రాష్ట్ర / (వభుత్వం వశ్చాలుచేసీన రాష్ట్రమద్యపాన వ్యని “శీళ (పచారస ఘం అధ్యక్షులు భారత హైగా మిత్రమండలి తరఖ్యన చైనాలో పర్యటన నాగా ర్టుర విశ్య వీద్యాలయంనుండి డి లిట్‌గ"రవడాక్ట్ర "బీచ్‌ జ టి ౧ర్రిక్లీ గుంటూరులో వాఏలాల సంస్థ్యగంభాలయ, పరిశో ధరాధృ్మయన కెందైభవన (వారంభోత్సవం సంఫూర్మ మద్య నిషేధాన్ని వోరయ్యా శరాష్టమద్య పాన వ్యతిెేేశ (పచార సంఘం అభ్యశ్న పదవికి రాజీనామా జనవరి £న వివిథ విశ్వవి శ్యాం యాల క్‌ న లం 'రాజకయ శాన్ర్ర అధ్యాపకుల సమావేశాన్ని (పారంభించడం గోవాలో జిగిన అఖలభెరోత (టగంధాలయ మహానభ ౯ సన్మా నం 1993 బెంగుళూరులో ఖావ్కగామ పరిశనుల కనూపన్‌ గాంధీజీ 18ఫవ జయంతచతుత్పవాలను పురన్మ_రించు కొని జనవరి 98న నిర్వహీంచిన దవ్స్నిణ భరత్ర రాష్ట్రాల నిర్మాణ కార్యక కర్తల సదస్సులో పాల్గూ నడం జూలైలో (శ్రీ శాకళం, నీతానగరం లఅశమా లలో జరిగిన సా్థాతరత్య నమరవీరల మహాసభల (పారంభము

శ్షల9 "సెక్థెంబరు. కి విజయవాడలో జరిగిన నవనిర్మాణ ఉద్యమ సదస్సు (సారంభం, సెస్టైంబరు 26 ; రాష్ట్రమద్యవిపేధ (పచార సంఘ నలహే దారునిగా నియామకం అఫహ్టోబ5్‌ 8 ఏ పాదరాబాద్‌లో జరిగిన మద్యనియేధ ర్యాలీకి సారథ్యం అక్టోబరు లి . రాజమహేం(దిశో. సవతి (పవేశోత్సవంలో “మనవావిలాల "* వృ న్తకఆవిమ(..రణ వావిలాల రచనలు "తెలుగులో _

1. శివాజీ (జీవితచరిిత) - 1929 ॥| వి శాంతి (నాటకం) (అము(దితిం) _ 102) 8 (పకాతం (కధ - "9295 క శబరి (నాటశం) = 1926 ఫ్‌ సత్యవిజయం (అము(ద్రితం 3927 ర్స్‌ (వాంజలి (పద్యాలు న విద్యార్థి ప్యతిళలో (పచురితం) 192003 గ) లమ్మణరావు (ఫొమరాాజు 'వెంకటలవ్ష త్రాగాను జీవిత చరిత (ఆంధ విద్యార్థిలో (పచురికం 928
2. చేఠబంధు (అము(దితం)19 29 క) సోవియట్‌ (శ్రీలు - 1029
3. ఆంధరాష్ట్రం = 1986 జీకే ఆంధ సంస్థలు = 1987

128 ఇ 19) సంభ్ధాగాలు అ= 000 189 మాధవా' (ముత్యాలసరాలు దీనబంధు ప(తికలో (పచరితం) 1940 14) నావాచేశాలు (కృష్ణాప్యతికలో వ్యాసాలు) 1940

1. మ(దాసు మం(తివర్గమా ఎక్క డికి? 1047 16 తుంగభ్యదా వాచెట్ట = క్రేరిడ్ష? 17 మన్యంలో క947
2. (గ్రంధాలయాలు = 1948
3. బ_న్తరాంధులు (మడాను ఆంధజ్యో౭ిలో(పచురితం) = 19%48
4. స్టైర్షింగునిల్యలు (యపజాశ క్రీలో(పచురితం. 1048
5. అంధ వై ల్వేలు = 1949 వి (ంధాలయబిల్టు = 1ఫిక్త9ి
6. ప(తికారచన = 1950
7. విశాలాం(ధం అ కలిఫ్‌1
8. నందిగొండ (పాజెక్ట్స్‌ - 1053 వీస్రె సవ్యాం(ధులు అ కఏఫ్‌ఫి 2 ఏ) పరివాంగా సంస్కరణలు = 1900
9. అంధ(పబేశ్‌ (దవ్యస్థితి 12961 £$) మన అసెంబ్లీ | [063
10. కృష్ణా నోదావరి జలాలు 1968 శిఖీ మన స్టాను తీరు క్షేగ6ఫ

శ్రేక్ల 52) పోలవరం బ్యా కేజి (రిమపాదనగర్‌) 1972 ల అధికార భావ 195 $&, పాలనా భామ 1976 85) అం(ధ్యపబేశ్‌ లో గంధాలయోగ్యమం 1977 లం ఆనాడే తెలుగు "లెన్స 1977 57) అధికార భామగా దేశభాషలు . శ్రి జింబాబ్వే 10 3 శ్రి అంధ)ప్రటేశ్‌ వీర క్షి నాగార్జున విశ్వ నిద్యాలయం పుట్టుక 1984 41) "తెలుగ్లూోో చదువు [39+ 42) మన చదువులు 107 శతి) ఏమైంది మన ధనం ? 18 కక మద్యవిపేధ ఉద్యమ తరంగాలు క్షే 1 12 మ2115% క్రీ. ఉయం10150041176 01008 క్షేం56 2) ఓం! లయిం౦0!20 1960 వ) డీగిరే మడ ౧1129063 1961 4 గ్నీంరమా 1 91.64650 020068 1064 వ్‌ ల ఉతేగ1015020108 1965 ఈ) ₹ం6ట41 10210068 19068 7) లి11001014 206 51020663 1973 8 స1షరిం[(3 282656 క్షే9/4 9) 1208622863 11 తరయగు101302(102 1976

పస్ట్‌ 10) పి? సీంాలులం! 9 తరేగకిడ 9226011977 11) ౯11౯6 54210 ౧౧2౧౦63 9/7 12 500121 126006 676100:906 04806 1980 1వ. ₹66లాం10గ క్షే0[3 కేశ 666౯21 15920663 శ 920 15 ౧1౦౧ ఏ1116 ౧1040౧06 1088 కరు 20081 ౯513020665 శే993 ఉపకరించిన (గంధాలు

1. అంధ రాజ్యలక్షీ శ్రీమతి భమిడిపాటి నెంక టరమణమ్మ విాాఖపట్న 0-1352 వి ₹లుగు విజ్ఞాన సర్వ స్వము-మాడవసం పుటము, "కెలుగు సంస్క్య్బతి ఇల గభా పూనమితి మాను 198 3 గుంటూరు మండ ) సర్వ స్వం-సం పాదకులు (శ్రీ దరువూరి వీరయ్య యువళ ర్షక (పచురణలు గుంటూరు. 1059 త్‌ వాన్టభ్వ నులు =వీ పి రత్నం [పచురణ (పసాద్‌ అండ్‌ శాంబౌాబు వలూరను 1966 ఫ్‌ ఆధునిక వెలుగు రచయితెలు _ నర్యగహా పరిచయం దక్సిణభాపా వుస్తక సంధ్ధ మడాను 1962 ఈ (శ్రి వావిలాల నోపాలకృష్ణయ్య సష్టిపూలర్తి అభినందన సంచిక [చచురణ -పష్ట్యవ్టీహూ క్తి ఉక్పవసంఘం హైదళాబాద్‌-1007

1౨6 7 అదర్శపజాసేవకుడు- (శ్రీ) వావిలాల 75వ జన్మ దినోత్సవ అభినందన సంచిక | పచురణ సుగాలీల సంఘం సల్మెనపల్లి_[980 8 8 పదుల వావిలాల (శ్రీ వావీలాల 80వ జన్మదినోత్సప ఆభినందన నంచిళ (వచురణ-అభినందన సంఘం గుంటూరు-1853 $ వావిలాల - వేయి వున్న యుల హేల అభినందన సంచిక సంచురణ- అభిసందన నంథుం విజయ నగరం_1980 [0 (శ్రీ వావిలా గో పాలకృష్ణయ్య గారి 853వ జన్మదిన అభినందన సంచిక సంపాదకులు-(శ్రీ! తటవర్సి (శ్రీనివాసరావు (పచుకణ_కాకినాడ పట్టణ వావిలాల అభినందన సంఘం శాకినాడ-1900 క్షే మద్యనిపే.భంపె వావిలాల సంశలనం-నీ హెచ్‌ విపి మరా ర్తిరాజు గాంధీ పర్వత (పచురణలు విజయచవాడ-1809 1ఏ మా ఊరికి సారావద్దు- డా! వి (టువ్మా రక్త్ర.(098 లి పద్మ భూమణ్‌ (శ్ర వావిలాల అభినందన సంచిక, సంపాదకులు శ్ర) దుళ్ళ "వెంక పేళ్వ ర్లు |పచురణ (శ్ర వావిలాల అభినందన నంఘం పలినెల తూద్చగోడావరి జిల్లాం199క

క్షం

14 వావిలాల సంస్థ భవన (పారంఛోత్సవ నంచిక ప్రచురణ

వాపిలాల సంస్థ గుంటూరు =-193%4

1 ఎవాపిలాల వారి రచనలు

కధ పలు ష్మ్టిళలలో వ్యాసాలు, నివేదికలు, వార్తలు,

17. గ౦6 ౦66400. 50485816 10 డీ 9 ౪010006 1 6641607 శె?ం! సెశ2ర164100641 760122 2208232 శి వ 51166 ౧౦౧౫1166 [01 (0గ౧1124101 లై 36007 0 106 గం6డేంగ 39002816 18 ఉనై 1974

150 ఇయం 18 ౪00 00 666400 న(02216 104 1166 ౪0180068 664110౯ 10% 540011 68201 607౬ 4& ల 1978

19. 72711212 6౦212 12130 02))/2 2 క10824021021 9136౪ (34 9111 0133012108) 2041250 01 ఉణ౦క2 లయాలాం10 715222 0200201 1990

గాంధేయ పోరాట ఘసతర నిలయమ్ము అం(ఫో ద్యమమునకు ఆటపట్టు శే ఆంథాంలయోద్యమ చంధానకత్వ మ్ము సామ్యువాదమునందు ప్రత్యదీత్త శాసవనసభలలో చరియించు జనవాణి ఆడంబరము లేని అమ్భృుతమూ దరి జాతీయ'సేనలో జన్మసాప వమ్ము సీ౭3 నిలవెడి సియమ్మువళము

129

(తిపలాపేష లేట్టి (వజలసేవ

రమ్యయు -లేజకరమైన రచనశ_క్రి

మేళఏంచిన నవ్యాంధ మేటిత

వనుధనాదర్శమూా రి మా వావిలాల

మేడిశెట్టి తిరుమల కుమార్‌

(19-12-1978 (వాసీనది “పూఎవాన కవితొసంపుటి నుండ్కి వాపవిలాలవారి చిరునామూా =

పద్మభూమణ్‌

డాః॥ వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య

9/2 అరండల్‌ పట, గుంటూరు-9విఏ 04

ఫోన్‌ 0863 = (82808 రచయితలు =

క. యాతగిరి శ్రీరామనరసింహారావు

8-11-6 "వేణుగో పాలస్వా మిగుడివీధి

రాజమహేంది)-ఏలి8ి 101

ఫోన్‌ 003 _ 7194'

2. మేడిశెట్టి తిముమలకుమార్‌

46-12-80 డా” నాయి పేట

రాజమ పే ౦(ద-$లికి 108

ఫోన్‌ ౧808 = 71509 న న న (శ్రీ వాసవీడ త్తా అస (పింటర్స్‌ ఆర్యాపురం, రాజమం్యడి

ఆంధ్రకేసరి యువజన సమితి (0జిష్టర్డ్‌ రాజమహేంద్రి జీవిత గౌరవసభ్యులు: శ్రీ పి.వి.నరసింహారావు " (భారత ప్రధాని) వ్యవస్థాపకులు: శ్రీ, వై.ఎస్‌. నరసింహారావు అధ్యక్షులు ; జె.వియస్‌.పి. పూర్ణానందరావు ఉపాధ్యక్తులు ; చోడే రంగారావు డి.ఎస్‌. రాజేశ్వరరావు ఎ.వి.ఎస్‌. మహాలక్ష్మమ్మ ప్రధానకార్యదర్శి ॥ వల్లూరి రఘునాధ శర్మ సంఘటనా కార్యదర్శి ; కె.వి.ఎస్‌. ప్రసాద్‌ సహాయకార్యదర్శి 2 దాసరి బ్రహ్మగిరీష్‌ కోశాధికారి ; తోంటెపు వీరభద్రరావు కార్యవర్గ సభ్యులు :$ యన్‌. జోగేశ్వరరావు సాహిత్య కార్యదర్శి 2 ఎస్‌.ఆర్‌. పృధ్వి సాంస్కృతిక కార్యదర్శి ; పుచ్చా శ్రీనివాసరావు మెడికల్‌ ప్రాజక్ట్‌ : కె. నరసింహారావు

ఆంధ్రంసరి సెంటినరి జూనియర్‌ కళాశాల నిర్వహణ 1 ఆంధ్రకేసరి యువజన సమితి రాజమహేంద్రి పాలకవర్గం- 1995 - 98 గౌరవచైర్మన్‌ ః దాట్ల బలరామరాజు, 5140 చైర్మన్‌ ః జెట్టి ప్రసాదరావు వైస్‌చైర్మన్‌ 2 ఎమ్‌.వి.సత్యనారాయణ మూర్తి సెక్రటరీ & కరస్పాండెంట్‌; కె.వి.ఎం. రావు కోశాధికారి ః డి.వి.ప్రసాద్‌ సహాయకార్యదర్శి ః డి.ఎస్‌.వి.ఎస్‌.ఎన్‌. రామారావు కె.వి. సుబ్బారావు గ్రంధి రామానుజం శాంటెపు గౌరీశంకర్రావు . బిపి.వెంకట్రాజు డి.వి.కె, రమేష్‌ (అడ్వయిజర్‌) . ఎక్స్‌ అభషియో సభ్యులు వై.ఎస్‌. నరసింహారావు (ఫౌండర్‌. 4౧5) = జె.వి.ఎస్‌,పి. పూర్ణానందరావు (ప్రెసిడెంట్‌, 4౧/౧) వి. రఘునాధశర్మ (జనరల్‌ సెక్రటరి, 4౮/౧) " టి.ఎస్‌. గోపాల్‌ (ప్రిన్సిపాల్‌) రీజినల్‌ జాయింట్‌ డైరెక్టర్‌ అఫ్‌ హయ్యర్‌ ఎడ్యుకేషస్‌

ఆంధ్రకేసరి డిగ్రీ కళాశాల (ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయం అనుబందం) నిర్వహణ * ఆంధ్రకేస్తరి యువజన సమితి రాజమబాంది పాలకవర్గం - 19౯94 - ౪7 గౌరవచైర్మన్‌ పడాల రామకృష్ణా రెడ్డి చైర్మన్‌ నందం సీతారామరాజు వైస్‌చైర్మన్‌ పివి కృష్ణమూర్తి కార్యదర్శి & కరస్పాండెంట్‌ తుమ్మిడి రామ్‌కుమార్‌ సహాయకార్యదర్శి జమ్మి రామారావు కోశాధికారి రౌతు సూర్యప్రకాశరావు కర్రి రామారెడ్డి మేడపాటి సీతారామరెడ్డి కె యశోదకుమారి ఎడ్వయిజరీ బోర్డ్‌ సభ్యులు పి ప్రభాకర శర్మ జి రమణయ్య చేబోలు శేషగిరిరావు వైఎన్‌ నరసింహారావు (ఫౌండర్‌ ౦౧) జెవిఎస్‌ పి పూర్ణానందరావు (ప్రెసిడెంట్‌ 41౧9) వి రఘునాధశర్మ (జనరల్‌ సెక్రటరీ గగ) డివికెఎస్‌ లక్ష్మి (ప్రిన్సిపాల్‌ ౦) రీజినల్‌ జాయింట్‌ డైరెక్టర్‌ ఆఫ్‌ హయ్యర్‌ ఎడ్యుకేషన్‌ ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ప్రతినిధులు

ఆంధ్రకేసరి యువజన సమితిచే ప్రారంభించబడిన లట ఇల్షి క్‌ ఆంధ్రకేసరి ఎడ్యుకేషనల్‌ ట్రస్ట్‌ రాజమహేంద్రి వ్యవస్థాపక చైర్మన్‌ వై ఎస్‌ నరసింహారావు సెక్రటరీ &ట్రజరర్‌ మద్దుల వాసుదేవమూర్తి యంవి ఆర్‌ చారి మైలవరపు సాంబశివరావు పి నారాయణమూర్తి గంధం నాగసుబ్రహ్మణ్యం ఇమంది శ్రీరాములు టి రామాంజనేయులు వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య గారి చిరునామా క్‌ ఇంటినెం 12/3 అరండల్‌ పేట 4 గుంటూరు యాతగిరి శ్రీరామనరసింహారావు || మేడిశెట్టి తిరుమలకుమార్‌ 8 11-65 46-12 356 దానవాయిపేట వేణుగోపాల స్వామి గుడి వీధి రాజమహేంది రాజమహేంద్రి ఫోన్‌ 7134] ఫోన్‌ 7156౮ వ్‌ 203%

లంకా ॥ 1.

క . | క లాల న. ్‌ స. ర. భం [| వ. చ షం స్టే ళ్లే భు |. 1

సో నోటో శస తుం “ల ...... కు... జ్‌