Telugu Mahabharatha Thathwakathanamu Vol 4 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

లీ గురు భ్యో న మః, అ లీ వుహాభారత తలత్స్వ్వకథనము,

• ఖ్‌ గా స్మ పాండవసిందానిరశరాకరణను. చతు ర భాగము, లవపపార్డీ శం ంధఫస్తుమైాా “వాంవ్యాస, తర్క, వ్యాకరణ, వేదా న్లపారీణ విళరకొసి సు బహణ్య,తాసి) గారిచే “కొ ల నుబహ్వాణ్యశ్వల్ట్ర రచియింపసబ డి. భట్నవిల్లి గ్రామస్థాపిత శ్రీగొర దాముదిణాలయమునందు ముదింపబడి, ప్రకటింపబనియొ. పికులు; 1000. 12-4-1951 శ్యస్వామ్యసంకలితము] మూల్యం: ఇాంాం

ద్వితియముద)ణాది నర్వాధి శారములు గ్రంథకర్త వే. +. పథమ, ద్వితియ, తృతియ, చతుర్థభాగములు విక్రయము రకు సిగముగా నున్నవి, థి ర్క (ఎ గ్రరఫప్రొప్తి స్థానము; __ వారణాసి సుబివ్మాణ్యశా,స్ర్రిగారు, వీిరాపుర ౦, ఖ్‌ తూర్చునో దావరిజిల్లా లేప ల ౧౮9 రాబోవ్ర" భాగమున “డాపదినిందానిరాకర నూ. కట్‌

విషయనూచిక. విషయము, ఫట. 1 మంగళాచరణము, పితిజ్ఞ ర్‌3ఫ్‌ లి భారత కాత్చర్యపంగ్రోహము 99 8 వాండవోత్పత్సి పిస్తావము... *పాంకవుల బన్కకర్మాదులు కౌర వాచారవిరుద్ధములును, భారగీయాచారవిరుద్దమలును? అనుషిపంగము __ తన్నిరాకరణము. ర! ర్త పాండవదన్య ప) కారము ర్‌శీ9 5 కుంతీ చేవికి పాండుకా జని యోగప)కారము ర్‌! 6 “శ్వేత శేశువె వివాహబఎధమేర్చరచె? ననుషిసంగము__ తిన్ని రాకరణము. ర్‌5లి 7 “వ్‌ తోనె. నను పుకువుకు బలాత్కంరించి కలియవచ్చునని య్యామ్ముది” అకపిసంగము తిన్న రాకంణము ర్‌5్‌9 8 "వాహాభారతమునాటి! సంకరసం తాన మెక్కు వై నది.'అనుప) నంగము __ తన్ని రాకరణము ర్‌62 ౪ వాండిష్తాత్పత్సె 550 10 “వాండవల జన్మమునకు నా టివారు సంచేహింప లేదా??? అనుపిసంగము__ తన్ని - కరణము యు! 1! వేమవకూడ పాండవ్రలయందు గారవముచూపుట పెట్టి యం నుడి వె” ననుషిసంగము_తన్ని రాకరణము 608 కై కుండగోళక శ ట్టైర్ధనిరూపణ యు 605 18 “అంగారపర్లుకు పాండవ్రలను భారతీయాచారయు క్తులుగా లేరని ధిక్క-రి౨చె” ననుషిసంగము___తన్ని రాకరణము 607 క్షైడ గోత్తు ప్రవర న్వరూ పసంగ్రహము 618 15 టిబెట్టు చేశచరి త్రాంశము 618 16 “పాండవులలో అర్యావర్త్య పృతిధర్మములకు విరుద్ధముగ వివాహములు జరిగా? ననుపుస.గము--తన్ని రాకరణము గ 619 క్ష? “అర్జునుకయి. గేండ్లు తి బెతులో నెయుండె?? ననుషపిసంగము తన్నిరాకంణము

(2 విషయము, పుట, 18 -స్యర్లలోకము తిచెశుజేశము కాదు 693 19 గభీమార్దునలు జ్యాపదిని దీనికొనివచ్చి భిత'చెచ్చితిమనుట రప్పు” అనుషిసం గమ'*.. తన్ని రాకరణము ఠం 50 “జీంకిధర్మరా జే. కాని యా-తనిచేత లధర్మయుక్తృములని "వేమన చెప్పి” నన పాస గము-__ తన్ని రాకిరణమ-, 628 వి] *ోధ్మర రాజ ద్యూతనవ యవములో బుద్ధిహీనముగ బివర్హంచి చీచీయని పించుకొనెను'' అనుపనంగెము-తన్నిరాకరణము. 620 22 “ద్య్యూతమ-దు ధర్మజుని అపొ)ఢిమయేకాని -దుక్యోధనుని అన్యాయము ౩ాస్పింపదు అనుపిసంగము_తన్ని రాకరణము 681 8 “జాపదికి రజస్యలవ్రై రమ్మని ధర్మజునకు కబురంపె” అను ప్రిసంగము__తేన్ని రాకరణను 613 బిక్ష ద్రౌపదీ దేవి అప్పటి! రజస్వలఅయియున్నది. అనుటకుపివ్లూ ణములు 6638 25 “భీముకు ధర్మజుని నీచేనులు తగుల బెట్టవల యుననివావుి? అనుపిసంగము__ తగ్నిరా కరణము 670 £6 “లోకులు సుయోభనకృతాపకా ధములనే లెక్కింతురుగాన్ని ఫేమకృ తాపరాధములశేలొకొ లెక్కి౧3 రు? అనుష) ౧ంగము- తన్నిరాకరణము. 676 ల్లి? “భీమార్టను లసహాయళూరులని తలచువారు వారుభీకుతై పలామితులగుట "కేమి సందర్భము కల్పింతురొ” అనుష్రుసం గము.. తన్ని రాకరణము 6399 విరి “ఫఘాోషయా త్రొగాధ మృమి” యనుపికంగము __ తన్ని రాకరణము. 604 29 “నేలబకిన దుర్యోథనుని తలపై దన్నిన భీముకు (కూరుడు అనుష)స గము-తన్ని రాకరణము, 656 ఏ0 “అర్జునునకు విధవావివావాము” అనుషిసంగము___ తన్న రాకరణము 658 31 “భాంతమందు ధర్యము” కౌరవపత్మమందున్నది, *పాండవు లకు నారనభ్వమే-లేదు” అనుషపిసంగము.__తన్నిరాకరణము 705

(వ విషయము, పట ఫలి “ధృతరాష్ట్ర దేరా జ్యాధివతియనుటకు ఆంధ)ిభాగతముషపిమా ణము? అనుషిసంగము__తన్ని రాకరణము 709 రికి “ధృతరాష్ట్రుడు రాజ్యాభిమిష్తడనుటకు సంస్కృృతభారతము _ పిమాణము:) అనుష్రానంగము-___ తన్ని రాకరణము "714 ఫ్‌ “పాం రోగ మైన పాంశురా జునకు రాజ్యార్జత యొస్లు” అం యాశ్నపసము.... తన్ని రాక రణము 717 85 “పాండురాజరాజ్య వావమ "'ేలిభాగవతవికుక్షము?! అం యాచీసము __ కన్ని రాకరణము ఇ 7ల్ల8 88 “పాంకడుకాజె రాజమనయెశల బెగ్బినధనమును ధృత రాష్ట్రా"భ్యమణ్ఞ కు లోబరుపనేల అనియా ష్నేపము___. తన్నిరా రణము. ౯76 ఏ? “ధృత రాష్ట్రాడ రాజ కానియెకల నశ్య మేధములనెట్లు చేసెను” అనోహాషే;ము__ తన్ని రాకరణము రాం “కకాళ4ధర్మజుని గుునరాజుజేయుబ థృతర్శాన్ట వాజ్య వాదము నకు బాధనరము కాదను ప్రిఫంగము __తవ్ని రాకరణము 726 త్‌ జధృతరామ్లుడు రాజుకాదను పిజలమాటలు ధర్మ నిర్ణయమునకు బవికి రావు” అనుపిపంగము.__తన్ని రాకరణము. 749 40 దుర్యోధనుడు తనతండిికి గాజ్యమురాలేదనుట తనంత తాననిసది కాదను ప్రొసంగముత న్ని రాకరణము 753 శ్రీ1. భీష్ముడు కోపమునచ్చి దుర్యోధనునితో వఫాంకుభూపతియె రాభ్ధయ్యెను; పాండవుల దె రాద్యుము అనిచెప్పె నమప్రిఫంగ తన్ని రాకరణము, 760 శీ9 ఓూంకు ధృతరాచ్ట్రుల రాజ్య్వఫభాగములు నేరుగానున్నవని ధృత వాష్ట్రవాక్యముచే 'ెలియుచున్నది” అనుషిసంగము_ తన్నిరానకరణము వ్‌ 86 ర్తి “రాజ్యము ధాళ్న రామ్ట్రులఘను “'వాండవులకును గూడ వీత్మ్యె మని భిష్ముడు చెప్పె” ననుపవంగామ్‌__తన్న రాకరణమూ 768

(4) విషయము. పటం డ్తీర్షే పాండవులగగ్గరాజ్వ మిమ్మారియ్యా అది వీ! పీత్రంశమనియు, భీమ్యుడు దుర్యోధనువిశో జెప్పినాడు.. ఇంతకంచై.. జేబుబు జువు కావలెను అనుషిసంగము__ తెన్ని రాకరణము 775 45 పాందినవతపాతియగు శ్రీకృష్ణుని మ్యూతమె అర్ధభాగము కొరక యున్న దనుపిపంగము_ తమ? కరణము 730 శీర “దుర్యోఫనుకు కక్టనకంగరాద్యరుచ్చినపుకు పాండవ్రలాన్నే పి పలేబేమి?? అనుషిఫంశము _తన్ని రాకరిణము గర్రిజ త్తి? ధృళరాష్ట్ర రాజ్యాన స్ష్యతవివయమై మనుక్కృ ళ్యాదిసికూ ణ ప్రదర్శనము, 683 క8 'గి7థభముల్లో.తానాక పాతిగాను-డీ తానే కవియైన్య) వ్యాసునివాత సత్యముకాదు అనుషిసంగము__తన్నిరా కరణము 7.6 69 6రాజ్యాఫికారము పాండవులకు శేనేలేదని “కురుమే తప గారు ము అన గొంధమందలి ప్రిసంగను_తన్నిరాకరణము,- 709 50 “పాండవులలో దోసము లేదా? ఆర్ధ రాత)మున భిమ్మనివమిోవించి య్‌? తని సంహాంరహవ్య మును. తెలికికొనన అర్జనుదేమిసడ్డవాడు అనుషప్రసంగ ము _ తన్నిరాకకరణము, ౧09 న! “పా-డవులలోదోస ము లే5 ?దోణవధార్థము ఫర్మజ డసత్య మా;83 డలేడా? దో+ణకంరము అకునుకు ఖండింప లేదా?” అనుపిశం గము-__లేన్ని రాకరణము,. 8-28 57? *వాండవులలో దోసముబేబ?? ద్యూతములోగెల్చుకొన్న దానిని తండిమాటమై దుర్వోధముడీయ లేదా? యిచ్చిన దే మేలని ధర్మ జుడుచేు జాపలేదా? అకుపిసా-గము-తిన్నిరాకరణమం 833 రతి *వా౧డవ్రలలోదోసమ వేదా? దుక్యోధనుడు అర్జునులివంటి స్వా పరుడా? అనుషిసంగము తన్ని రాకరణము, 857 రక పాండవులలో దోసములేదా? దు్యోధనుని భీముకు దొండిచేసి పడనొట్ట కేదా? అనుపిసం గము_తన్ని రాకరణము, 84 ___ మాచిన; 7203ల మొదలు ?ర్యక జీవం 1జసంబవల లప్వునా మదక మైనవి, వాటిని యథాశ్రముముగ” గశహించవ లెను

గద్ధ ముదిణమునకు ద్రవ్యసహాయము చేసిన మహాశయులు

క్ష, శ్రీ యెండా,శామేశ్యరరావుగారు వీరాపురము, 950=0-0

వ, కీ సమయమంతుల చిననాగేశ్వరరావుగారు, ర్యాలి 121.00

రి, లీ దాట్ల. వదమాళ్ళరాజుగారు. అనపర్షి లమ్మ్‌ 5000 నరసాపురము

శ శ్రీ సమయమ:తుల "వదనా గేళ్యరరావుగారు, ర్యాలి 40-00

5. శ్రీ మధిర కన్నచాబు గారు, 80.0.0

-శి= శి మాతంసెటి జూూరావ్సుగారు. ర్యాలి £రం0-0

లు జ!

7. శీ సమయమ తుల జగ్గారావు. వెంకట రత్నం 006 గార్ల, ర్యాలి

8. శ్రీ మానేపల్లి వీకభదిరావుగారు. ర్యాలి 10_0-0

9. శ్రీ దాట్ల మూగరాజుగారు అనపరి. లవ్మ్మీ నరసాపురము £0.0_0

10, గాదికాజు సుబ్బరాజుగారు. పొడగట్రపల్లి 10.0.0

11. శ్రీ పొడగట్లపల్లి వాస్తవ్యులు న్‌్షేే0.0

12. శ్రి మూల్పూరి సుబ్రవ్మాణ్యళాన్ని్రిగారు. తెనాలి. 10.0.0

వ్యాసమౌనిశ్యరా!

ఉ “కౌరవపతువాలు లయి, కానిది పాండవపతు మంచుని వారణ వోవమూవీ.తముగా6 గవనంబుల నన్లి, వ్యాఖ్యలకి, 'ఛారము మోిజింజేయు మలిన షకృతుల్‌ కలిచేళం బుట్ట ను న్నా* రని యేల చెస్పవొ యనాగతవేశనె వ్యాపతాపసా!

చ, కులటల జూతిసంకరుల( గూళల నాయకు€ళ్‌ బొనర్చి, యో గ్యుల విలాన్వవాయుల నుయో ధనమ ఖ్యుల దుష్టు లంచువా కృలమునం బల్కి తంచు గిలుకం గల సాహసు లుద్భవించుటల్‌ కలియుగధర్క మే యిని తలంపంణగ సారాళొ? బాదరాయణా!

మ. మునివై భారతమ.౯- బురాణవివహఎబు౯ ధగ్కముల్‌ నింపి కూ ర్చినధీమంతుండ వై స్వగారవ మదల జడి 1క కయ్యయ్యొ! నీ జననంబే యటు వెప్పుకొంటి వెటు+ లాళ్చర్యంబు! “నత్యంబురా యన లవ్మీంపనివారు పుట్టల రం చావంత భావింపరో!

ఉ, నీవు నిషాదవంఘండ వనెకొ బుధనాముం డొకండు--పాండవుల్‌ పొవను లంచుం గారప్పు లపాతు) లటంచును బవపాతివై, యేవొ లిఖించి తంచు రచియించెం గవిత్వ మొకండు నీపయి౯ళొ "జీవ! యి బేమి సీబ్రతుకు కలగ సీకియ! ఉల వావఖెనే?

(ళ్ళి మిష.

చ. మునివి, తికాలవే త్తవు, ప్రబోద్ధవు, విష్ణుండ, వంచు నన్నిటకా గనియు నిరంకుశంబుగ నొకానొాళమానవమాతు);గా లిఖం చిశవిపరీతచిత్తులరుచి౯ా బడి లోకము ధరక్కదూర మై చనంగం గలిషపిభావ మని సాత్యవ లేయ! యుపీషం బూర5తో?

కృష్ణా! ఊా,పదమానరఉ& కా!

మ, అకటా! దాొపది కట్టుబట్ట సభ నన్యాయంబుగా నూడ్చువే భక నతయ్యము కోక లిచ్చి జగ మెల్ల౯ “డ్ర్రాపదీమానర డక” యంచు బొగడళా విరాజిలిన కృష్ణా! నాయ కాదయ్య నే డికలంకస్థితిం దోవది౯ మనుపుమయ్యా మానసంరతుణ౯ా. గ, దొపదీమానభంగ ముద్ధతి నొనర్చె

నిండుసభ నొక్క-దుశ్శాసనుండె నాొండు, నేండు త న్యానభంగ మనేకు లిట్లు సలువ నూరక యుం దె రాశ్రవకృతాంత! నీ, శరునిము యావిలాసములు న్యాయాన పే తము లంచు సలుపుసిద్ధాంతములను గర్జనివై ఘున్యగాథ ధర్కోపేత మంచు వచించుకావ్యనులగముల దుశ్శాసనునిదుష్కుుళులు నీతిసమ్మతం బని 'వెలార్చెకు నుపన్యాసములను గారవ జ్యేష్టునిఘోరకృత్యములు సం భావ్యమ్ము లనెకు సమర్థనముల్క భారతము హీనముగం జేసి వ్యాను రోసి “తల్లి వైం జల్లుముర వసంతం” బటన్న రీతి భారతమాత కఖ్యాతిం గూర్చు వారు పెవ్హై రిబేమిసాసమొ ముకుంద, గ్‌, దుష్టజనశిత్షణంబురు శిష్టలోక రతణ మొనర్చుకు నీకు వితమటందు రదియు€ గలికాలయహిమ రూపటజెన? వెపుము ధర్మము నశింప నీయవతార మేల?

| క. జారుండు చోరుండు దుగా వారుండు హరి యంచు నుడువసొగరి జగదా ఛారుం డగు నిన్ను న్నాస్తికు తారా! యీయాసురమున కంతము వేదా? నీ, తమవక్రబుద్ధి కడ్డము వచ్చు నామ్నాయ సిద్ధాంత మేని ప్రువీప్త మనుచుం దమయూహ కంశని ధర్క మేదైన బ్ర శేరచూవీన పతపాత మనుచు దమ ఆెజబుంగనివినూతననీతి నానాంటి సాంఘికాచారిని చత్వ మనుచు దమబుద్దిచొరనివృతాంత మంతయు నవి థి అహా శ్వాసమ్ముతో నర్ధవాద మనుచుం గ్గ నాత్మబుద్ధిపునూణు తొ నయ్యగాంక్లు నేయ వెయాసకో కనికేత ₹౦, చ్‌ న సా రా లాము భారతులంట భారతుబు నింద్య మంటిసి సెట్లు లేదోయ ట్రనుట కకట!

'బాలవ్యాసపిశంస. ఖ్‌ ఓ! ఫీ మ. “భరళయోణికి భారతీయులకు యావచ్చంద)ితారార్కమై వరలళ౯ దుర్యశము౯ ఘటించి రు తాపంబు బూలి, తద్భారతో ద్ధరణంబుకా బచరింపంబూనుకొను స్వార్ధ త్యాగి వారాణనీ వరవంశోద్భవు సర్వశా్థస్త్రవిదు సుబ్రివ్మణ్యు నగ్గించెద౯ా. సా, అమూలాగ్రముగాం బుకాణసముదాయ 9బుకొ విమర్శించి ని న్సీమప్రుజ్ఞను శా్త్రుసమ్మతముగా సీద్ధాతముకా జేసి ని ద్య్రాముగ్ధ పజ "శ్రే భారతరహోర్థ - బు౯ా వెలారించి ని ప్కాముంగ్రై మను వారాణానిబుధ సొజన్యంబు గొండాడెదలా నీ, ప్రిత్యతిరంబు తప్పక పదునెన్కిది యగు పురాణముల శిద్దగం బఠి,చె బ్‌ స సంపాదితాఖలళాస్ర్ర పాండిత్యమ్ము నన్వర్థ 'మొనరించె నడు గకుగున నధికాల్చ్బఖీదంబు లరయ$క నిఖలను రా నమును వ ఫఖో )ను దూర్చారంబృఖై నిష్కాామకర్ముండై నిగమో క్త భర్మముల్‌ గావగాం దాల్చి గంకణముం గేల సార్థకముగ 'బాలవ్యాసుం డనెకుబిరుదు తటజుచి-తజచి శ్రీఛారతత్తత్త్య మెల్లం ను. మన జెలిపె.శ్రీవారణాసి భూజేవవంశ జలధివిధుండు సుబ్రహ్మణ్య" స్ర్రైవరుకు, నీ, కలిపూరువనకు నాగ్రహమె కల్లగయేని వలు డొందలగల్వ్యడె నిశ్చలయశంబు నీల మంధర జనింపదేని రాముడు రాత _పొంత్రక్నం డనుఖ్నాతి నందలలం డో

క్‌ శకుని పుట్టండయేని సంభవించునె యన జ (71 తీ శ్యరమైనప్పథు] ర్తి పాండవులకు శికఘు హాలముఖహపచిత్తులు పొడమలే నెవం డెబుకకును గృన్లు విద్ధమహిమ, భారతము దూటు సాహసుల్‌ పలువు రిపుకు ఫొడమ లేని సుబివ్మణ్యబుధుంకు చాని త త్త మెటింగింప నింత శినాళు వగునె? ల థి శాన మునుత ద్విమర్శకగణము దలంతు, శా, నీసాండిత్యము నీతపోమహిమ నీనిస్పాఖీ కాలాపపూ న్లోపన్యాన విశేషము ౯ నిగమధర్శో వ్చోధము౯ వ్యాసవా గార సారిజ్ఞతయు౯ా ఫలి .చెంజుమి దీశ్యద్భార తామ్నాయ మ వ్యాపన్నుంబుగం దీర్చి తిష్టుబను సుబిహ్మణ్యవిద్వన్కణీ! గీ, నీవు రత్నీందు నల ధర్మ చేవతయ్మ య జసిమును నిన్ను రశ్నీంచు సంతతొయు రఖలసంప దనామయా ద్యభ్యుదయప రంపర లొసంగి ఛార్మి కారాధ్యచరిత! ఖరస౦వత్సర వైతికు, ౧౩ | ఇట్లు జ్యో ఆ ఖా. ఘ్యక్రవాసరము, 'వెపరాల సూగ్యనారాయణ శాస్త్రి, “కవితాభూవణ, విద్వర్క- విశేఖరి?

శీమహోగణాధిపతయే నమః, నీ లో మహాభారత తత్పకథనము. అజావాణావి అవా ననషస్తూళ్టీ నం 4న ట్తైయాలా పొాాండవసెం-చానిరాకర ణము ఇవ్రాకానామిలవు అంభయాగా హూ “ధర్మో వివర్ధతి యుధిష్టిరకీర్య నేన పాపం పిణళ్యతి వృకోదరకీర్త కేన! శత్రు] ర్వినక్యతి ధనంజయకీర నేన అనానను. తో కో _ అవి వమాదీసుతౌ కభభయతాం న భవన్ని రోగాః! (థారతసావిత్సి మా కృతా, పాండుపు తేషు నిస్దాః శై శ్చి న్నిరంకుశమ్‌ | తన్నిరాకరణం కుర్మః పిమాహైై రుపపత్సిభిః | అలీ భారత తాత్పర్యసంగ్రహ ము భీ “దుర్యోధనో మన్యుమ యో మహాద్రుు మః స్కన్థః కర్మ శ్శకుని స్త్వ శాఖాః |! దుశ్శావనః ఫలపుప్పే సమృద్దే మూలం రాజా ధృతకాష్ట్రోఒమనీమీ 11 నీలకంఠీయమ్‌.__ భారతతాత్పర్యసంగ్రాహకా చ్యా శ్లోకౌ పఠతి _- దుర్యోధనణతి 1 మన్యుః కోంధః "కేన పే సూయాదికమని గ్రావ్యూం | తన్మయో మహా ననచ్చ్ళేనోగ దుమో దుర్యోధనః, "కేన సహాఒత్వన్న మైక్యం సాిప్తాః కర్ణశకునిదుశ్శాసనా స్తస్య స్కంస్థశాఖాపుష్పాదితుల్యా న్లాదృశా వవ, తన్య మూలం

ర్‌నిర్రి మహాభారత తత్య్భశధనము రాజా ధృతరాష్ట్ర స చ అమనీమీ మనోనిగిహాసమర్ద్య. శేనైవ లు గ రా హ్‌ పుతస్నేహాన్టేన దత్తా వనరో దుర్యోధనొ దృథఢమూలోఇఒభ న్య ఎప్‌ మహాను జ ని చ్‌ వల్‌, అన్యథా చాల్యవవ విదురాదినచని తస్య తా; కృతి సతి, గరాఒగ్నిదానదొో పదీకచగిహణ దిమూలః కుంత్తయో న జూత జీ స్యాత్‌ ! వలన దృథాఒజ్ఞాన మూలో దైన్సతరుః కోంధలోభాది స్కన్లో హింసా స్తే యాదిశాఖో వధబన్థనర కాదఫలపువ్పుః పుసషార్థ కామె ర్మూలాక్టానన్య్చే దేన నాశ్‌నీ మ ఇ* నూచిత) 1 “మన్యుః "ద్ర జే వి కుపసీకోళః 11 పుమూాక్‌ కఫ దె ఫ్‌ నోశేచ యశ్ఞే చ” ఇతి మేవసికోళః 1 “యుధ్యిరో ధక్కమయో మహాద్రమః స్కంస్థ్రోఒస్టునో భీమసేనోఒస్య శాఖాః, మ్మాదీసుతా ఫుష్పుఫలే సమృ్ధే హో బిహ . మూలం కృ బ్ర శ్ర చ వ్రాహ్మణా న్స (ఆది.అ1) నీలకంకీయం___ యుధిస్టిర ఇక్‌ | ధర్మః పుణ్యం, "లేనర క్కాా రణీభూతశమదమ వ త్యా ఒహింసాదికం ఎగౌవ్యాం 1 తన్మయో మహ ద్రమో యధిషిగః త దేశా త్సానోఒ్టనభీమమా దే్రేయాః తఫ్య జో నం స గ్‌ జ జన స్క న్థాదితుల్భా సాదృశా ఏవః తప్య మూలం కృష్ణః ఘుద్ధ త్య మయ జ్‌ జొ ర, గ ఇం] జ్ఞానవిగ్రుహః సరమాత్కా కేన హీ దృఢం జ్జాలెన. ధర్మో దృఢ మూలో భవేశ్‌ , అన్యధా కామాదిబి రువహతే స్యాత్‌ ! యో వా వత దత్నెరం గాన్గగవిదిత్వా౭ఒస్కి౯ లోకే యదతి దదాకి తప సృష్వలేఒవి బహూని వరపహసాొణి | అననచేవాఒవషు త దృవతిి ఇతి ఘ్రలేః | జ్ఞూనన్యు మూలం బహ్మ 'నేదః ! వేదారై యోగకి న్‌ శే లశాత్‌ ౫ పరాపగధర్మజ్లూ ధ్ధర్మ స్య 0 త్వాఖ్యపరా ధర్మజ్ఞా నం జాయతే! *ధ్ధర్మ స శబ్బ్దమూలత్యా ఇతి న్యామ-త్‌ | వెదస్యాని మూలం బ్రాహ్మణాః, తశ్పృంపిదాయ పెవర్తకి త్యాత్‌ ! వవం చ (బాహ్మణానా ముప దేష్పృ లేన పరమా వప అత ఎ

పాండవనిండానిరాకరణము ఈం? తృనోఒనుగా"వ కచ్నేన చ ధర్యమూలత్వం | వలేన చేవ బ్రాహ్మణ భ్ష్తేన సంపాద్గమానో కవేదోళో యోగ దిధర్మన్సతః అహింసా సత్యాదిష్కన్లో ఛారణాధ్యానాదిశాఖ స్పృత ్యసామాళ్కారఫలః పురు క జాలి పార్ధకామేన భగవదారాధనబలేన సంవాదనీయ ఇకి సూచితమ్‌?! కోఎధమయమైన మహోవృతము దురోధనుడు. దుర్యోధన పదృఘ లే అయియుండి దుక్యోభనునితో నైక్యము నొందిన కనృ ను 4 ఫి శకుని, దుశ్శాపనులలో గరు డావృత్షమునకు స్కంధ (చూను) స్టాన్‌ యుడు. శకుని కాఖాస్థానీయువు, దుశ్శొవనుకు పుష్పఫఎస్థానీయుకుః అట్టి దుర్యోధనుకను కోధమయ మహోవృతు మునకు మూలము మనోనిగ్ర హసమర్థత లేని ధృతరామ్ట్రుడు. అట్టి ధృతరామ్ష్రవిచే గల్పింపబకిన యనకాశవు:,లను బట్టియే దృఢపకీన దుక్యోధను కు దుష్మూ-ర్యములు జేసి కులత్షయమునకు 'హేశువయ్యెను. కనుక, కోఎధలో భాదిగ్క-ంధ ముబ్ముకలిగిి హింసాస్తేయాదిళాఖలు కలిగి వధ, బంధ నరకాది పుమ్పుఫలములు కలిగి యజ్ఞానమూ౬క మై యున్న దెన్యగరువును పురు పార్థకాములు మూలాజ్ఞాననాశనమున నశిపచేయవలె నని సారాంశము, తం క రం ర జల పుణ్యమయమైన మహావృతుము యుధిష్టైరుకు యుధి్టరసదృ ఘులే అముయు-డి యుధివ్యీకునితో న్నైక్యము నొందిన అర్జున, భీము జీన, నసల, నహబేవుంలో నరున జావృతుమునకు స్కంంధస్థానీయుడు, భీమ సేనుడు శాఖాస్థానీయు. డు. నకలపహా బేవులు పుష్ప ఫలన్థానీయులు, అట్టి యుధిప్టిరుషిను ధషృమయమహానృతుమునకు కృష్ణపరమాత్మ, "వేదములు (బాహ్మణులు మూలభూతములు. పరమాత్మజ్ఞూనమును బట్టియే ధర్మము దృఢథపడును, లేవన్న కామాదదొషముఖచె-ధర్క్యము నకు వేటు కలును, అట్టి జ్ఞానమునకు .మూ+*లము వేదములు. అవెద్న ములకు మూలము సంప్రిదాయప్రవర -కులన [వౌహ్మణులు, ఈవథ

2 మహాభారత తత్త్య్వకథనము ముగా నుపదేశకులగుటచే బాహ్మణులును, (వమాణములగుటిచే "వేద ములును అనుగుహించువాడగుటచే కృష్ణవరనూత్కుయు ధర్మమునకు మూలభూతులు, కనుక, అ హి-సాసళ్వాదిస్కంధములు కలిగి ధ్యాన ఛారణాద శాఖలు కలిగి తక్యసాయా త్కార ఫలము కలిగి "వేదోక్షృమై యున్న 'ధర్మవృ్యతీ మును సంపాదింపదలచిన పురుషార్థకాముడు--- "దేవ చోవ్మాణభ కి తో భగవదారా ధనబలముతో జానిని సంపాదింవ వలయు నని సారాంశము. ఇట్లు దుర్యోధనాదుల స్వరూ పస్వభావములన్య పాండవుల

స్వరూపస్వభా వములను కలో క్షిగా జెప్పిన 'వేదవ్యావభగవానుడు-- పాండవులు ధర్మాత్కు లనియు, శమదమస త్యెహింసాది ధార్కికలక్షు ణములు కలవారనియు, కృష్ణపరమాత్మయు, వేదములును, మహర్ష లును పాండవుల కాదర్శస్థానము లసియు బోధించియుంటెను.

ఇట్టి పాండవులను గూర్చి వేనిన ప్రతివాదుల్మపసంగముల నిక పరిశిలింపవలసియున్న ది...

• పాండవోత్పత్తిపిస్తావము + ఆా-€ “పాండవుల జన్మక ర్కాదులు కౌరవాచాగవిరుద్ధములును, భారతీయాచార విరుద్ధములును' అను పిసంగము. తన్ని రాకరణము కలా మ.భా,చంకారుల వొత యిటులున్నది, ([్రైకుంతీ దేవి చాల

గుట్ట గల తు అమె అక్టనుని "దప్ప మిగిలిన నలున్సర -నెటులనొ

సంపాదించుకొని (అర్జునుని గనియుండును,) “లేక వ్యభిచారముచే

దాను ముగ్గు గరి సవతిచేసూడ నటుల గన్పించి కాని, కౌరవుల

లో భాగస్వాములుగా దీసికొనివచ్చియుండును.. ...పాండవుల

-జన్మక ర్యాదుల- కౌరవాచారవిరుద్ధములుగను,' ఛారతీయాచారవిరు

పాండవనించానీ రాకరణము “శీకికీ ద్ధములుగ నుఃకుటచేతనె ... శల్యుడు మొదలగువారు. సయితము పాండవులలో జేరక కౌరవులలో జేం8) (ఫు117) (2)*అఆమ్యలునయోగవద్ధకిచే సంతతి నొందుచు)డిరి. ధృరాష్ట్ర పొంకురాజులు, పాండవులు నియోగపడ్ధతి చే . జన్మ్కించినవారే' ఆదిపర్యాంతర్షతవై, త్రరధ పర్వముచేతను, (బహ్మాండపురాణములోని సగరచరితముచేతను, నియోగపద్ధతివృత్తాంతము స్పష్టము కా గలదు” (ఫు? 8శల్యుని 'బాండవుల వేరకుండ గపటము పన్నిన దురోోఫ నుని కపటమునుమించి యాశల్యునే కర్దుని వధమునకు సహాయుని గా జేసుకొని తానే యాశల్యుని రణనిహాతుని జేయుట మొదలగు వ్యనహారములలో _ ధర్మజుని రాజకీయధురందరత్వము _ శోళభించి నది (పు£థీ$) పితివాదిప్రసంగములు మూడు స్థలములలో మూడువిధములు గానున్నవి అవి యన్యోన్యవిరుద్ధముగా నున్నవి. చూడుడు---ప్రధమ ప్రినంగములో _ “*కుంతి'దేవి యెటులనో పాండవులను సంపాదించు కొని, లేక ంతియు మాద్రియు వ్యభిచరించి కనిగాని కౌరవు లలో భాగస్వాములుగా దీసికొని వచ్చియుండును” అనునది యొక యంశము, ఇక దీనికివిరుద్ధముగా ద్యితీయ్మ పసంగములో “ధృత రాష్ట్రపాండు రాజులు, పాండవులు, నియోగపద్ధతిచే జన్మించినవా'ే. నియోగపద్ధతి భారత (బహ్మాండపురాణములలో, స్పష్టము అనియున్నది. ప్రథమపఫంగములో “పాండవులనెటులనో సంవాదించుకొన్ని, వ్యభిచరించి కనిగాని తీసికొనివచ్చియుంకును అనుటలో సదియూ హించిచెప్పినటులును, ద్యితీయప్రసంగములో గొంధోదాహరణముతో “ధృతరాష్ట్రపాండురాజులున్ను పాండవులును, నియోగపద్ధతి చే.జన్మించి

610 మహాభారత తత్త్యకథనము నవాకే అకటలో ది నిన్టారణముచేశివెప్పినటులును స్పస్టమగుటవ లన పిధమ? 9ళంగములోని తిమయూహ, దరూహూ యి, తమ వాక్యములే ధృవపరచుటను బరి పిధమవి 'ంగములోని యూయం శము నింద్యము, పిధమపిసంగములోని ద్వితీ చూంశ మిటులున్నది._. వాండవుల

జన్మళర్మాదులు కౌంవాచాగ భారతీ మూచార వికద్గములుకనుక నే శల్యుడు మొదలగు వాసు పాండన్సులలో జేరక కారవులలో చేరరి అని

ఈపితివాదు లే ద్వితీయ ప్రసంగములో జెప్పినటులు, ధృత5ా విని జన్మమువ"టిదే పాండవుల జన్మమమునపుకుధృత రాష్ట్రజన్కచు కౌరవాచార భాకతీయాచార సిద్ధమై వా .డవవన్మము త్రద్యిరున్థమెస్టై యినదో! పాండవజన్మమువలెనే ధృత ” స్ట్రజన్క్మముకౌరవాచార భారతీ యాచారవిరుద్ధమైయుండ పాండవు .లో జేరనిశం్యుకు మొోల'సవారు అభృతకాష్ట్రకంతతియగు కౌరవులలో నెటులుచేరరో! కనుకనిదియసంగ తప్రసంగము,

మరియు, తృతీయప్రపంగములో శల్యుడు పాండవుల జేర కుందుటకు దుర్యోధకుకు పన్నిన కపటము కారణమని చెప్పిన పతి వాదులు పాండవులదన్మకర్కాదులు భాంకీ యాచారనిరున్ధములు కను కనే శల్యుడువారిలో జేర లేదనుట, అపంబద్ధప్రలాపము.

మరియు తమ దురాచారములను బ్షియే తమలో జేరనపుకు, అశల్యుని ధర్మజుడు కర్ణవకు సహాయునిగా జేసికొనె నను తృతీయ పిసంగములోని మాట విరుద్ధము.

వ్యభివార మున బుట్టునటులొకచోటన్సు. నియోగపద్థితిని బుట్టు నటులు ' మరియొకచోటను వాొసినపితివాదు ౪కు, వ్యభిచారము వేటు, నియోగపద్ధతి "వేజు, అనువివేచనమున్ను దా! వేదా!

వ్యభిదారమున బుట్టినవారు వర్షసంకరు లనబకముదురు. శనుకనేం

పాండవనిందానిరాకరణము 611 “వ్యభిబానేణ నన్తానా మవేద్యావేద *ేన చ"! స్వకర్కణాం చ త్యా ₹న జాయంతే నక్షపంకరా॥! (మను 10.24) అని మనుకష్కృతి బోధించుచున్నది. అ్యివారియందుమాతృజాతి యుండక, పిన్చెజాతియును' డక జేరొక జూతియేర్పడును. అశ్యమునకును, గాభ మునకును జన్మి" చినది అశ్యమన బడక, గార్దభమనబడక, అశ్వ తర మను జూత్సంతరమమినటులు. కనుకనే __ “ఫంక్షీ్షజాతీశామ్లు అశ్వతరవల్‌. మా తెవితృజాతిర్యతి:క్త జూత్యన్నరం” అని చెప్పబడినది. ఇక వియోగన ద్ధతినిజన్కించినవారు తేత్రజులనబడుదుకు, వారి యందు తేతిప్రొధాన్యమునమాతృజాతియే సిద్ధించును. ఈవిషయము “వేదవ్యాసనిందాని శాకణములో వివరింపబడియున్నుదిం ఇ స్థితిలో పాండవోత్పత్సి పితివాదు లన్నట్డు వ్యభిచార -చుూూలక మే మయైనయెడల వానియందు మూతృజూతి యగు తత్రియ త్యము లేకపోవలసివచ్చును. అప్పుడు “పాండవు _లేజాతికిజెందినవారో ఆజాతికిజెదివాకనే శీనును, పాండవు-ఘనత యేమి? అనుచుధృత రాష్ట్ర నినో “ఉభౌ స్వ వకజాతీయా తథొభొ భూమిగోచళలా |! అధ కన్నా త్పాండవానా మేశ3తో మన్యసే జయం 11” (ఉ_అ5్‌?) అను దుక్యోధమని వాక్యము అసంబన్ధమగును. ఈ దుకో ధనవాక్య మే- చుర్యోధనువియ దున్ను తత్సియత్యిమే. పాండవుల య-ాదుబాడ గలడని ధూవవపరచుచున్నది. పాండవులయం చాతత్రి యత్వము మాతృ్సజాతివిబట్లియే య౦ చెప్పక తప్పదు. అమాశ్సజాతి వేత ళ్రధాన్య మూలక మరియు. నామేశిప్రొధాన్యము వియోగవిధి మూలక మవియు జెప్పవకత్పదు కనుకపా : వోచ్చొతి! యోగవిధిమూల కమే అనియోగవిధ నెనుకటేయుగ ములలో అపన్థ శృముగా కాస్తో)

“ట్రిక్తల్లి మపహోభారత' తత వకథనము కం. ఈ సయిుంపబకీన కృమై యున్న దే. ధృతరాష్ట్రోశ్చత్తి విషయమై య్యాశయింపబ చానియోగవిఫ యే. ఇఎసితిలో కాజ్యలుబ్థుడై పాండవులవె శత్రుత్వము వహీిఎచిన లుథ త మెలా న. దుక్యోధనున శై నను పాండవోత్పత్సి విషయమై కలుగనట్టి దురూహ, పితి వాదులకు గలుగుట నింద్యము, అలీ పాండవడన్మ్క ప్రకారము భీ పాండవుల జము కౌరవాచారభారతీయాచారవిరుస్ధము" అను పితివాదులకు వారి. జన్మమునుగూర్చి గంంధమం దెట్లున్నదో వివిపింతము __ “పాండు గ్లిత్వ్యా బహూకా "దేశాల బుద్ధ్యా వ్మికమణేనచ చ | మృగన్న వాయనిధనా త్య్భళ్య్రాం పప స ఆపదం [1 జన్మపిభృతి పార్ధానాం త తాాచారవిధ్మిక్రమః?? సీలక్రంఠీయమ్‌ట_ మృగవ్యవాయనిధనాల్‌ మృగరూపిణో బుసే. ర్వ్య్యవాయనిధనం మైధునకాలే మారణం, తస్మా దః కధా) మతిశష్టా మాపదం పజోత్పత్సి పితిబంధకం త్వమసి న్యవా యకాలే మరిష్యనీకి ఇాపం ప్రొప। తతి ఆపబ్యేవం సత్యామవి పార్ధానాం పాండవానాం జన్మ పభృతి జూతకర్కాదిసంస్కారః పిభృతి శస్దైర్ధః | తచ్చ అఛారవి ధీః క్రమశ్చ శీలరమోఖ్యః అభూదితి “జీవః! “మ్మాలో రభ్యుపపత్తిశ్చ ధర్మోపనిషదం పితి ధర్మస్య వాయో ళ్ళక్రిస్య "దేవయోశ్చ తధథాశ్వినోః, '? (అది-అ1) నీల, కీయమ్‌___ న వైత ద్వ్యయం విరుద్ధ మిత్యాహ_మాతో) హై దేన్‌ ధి లీ రితి! చ శబ్లో హేతౌ 1. యస్కా ద్ధర్యోపనిమదం షితి ధర్మః కుల త్రీ రాప ద్యపత్యార్ధో విశిష్షః పుమూకా ప్రొర్ధనీయి ఇత్యేవం రూపః వ్యాసనశ్‌ హాదభ్యోఒ పళ్యివత్సు విచితవీర్యికల్మా మవాడాది

70 పాండవనిందాని రాకరణము ర్‌ం రాజదాేషు దృష్టః, తస్య సంరతణార్థా ఉపనివళల్‌ దుర్యాససా దత్తా విచ్యా తామావ్స్శితాం పితి పితీత్య ధర్యాదీనాం మాతో ర్యాతకాప్రతి అభ్యుపపత్సిః శేతస్పేకార్థం గమన ముపపన్నం! తస్మా త్సత్యా మప్యాపది పాండోః పుతజన్మాదికం న వికుగ్ధమిత్యర్థః? పాండుమహోరాజు మునిమిథునము మృగమిథునమై విహరించు నపుడు మృగరూపియెయున్న మునిని మాణముచే గొట్టగా మరణించెడి ముని 'నీవ్రను నీఛార్యతో కలసినపుడు మరణింతువు అని సంతానము కలుగుటకు ప్రతిబంధకమమిన శాపమునిచ్చెను, అట్టిశాపము పాండు రాజునకున్నను పాండవుల జన్మము, జూతకర్మాదిసంస్కారములు, ఆచా నిధి ప్రొ ప్హించినవి. ఇది విరుద్ధముకాదు. వమనగా___ “కుల్రీలు అపత్కా_లమున -_ కంతతినిమిత్తము ఉత్తమపురువుని (పార్థింపవచ్చున్ను. అని పూర్వ యుగమునం దున్నట్టియు, విచిత్రవీర్య కల్మావపాదాది రాజదారల యందు ప్రసిద్ధమైనట్టియు నేధర్మము కలదో దానిని బాలింపదలచియే అనాగతవేదియగు దుర్వాసోమహాోగ్షిః_. చాల్యమున ఘంతీ దేవి కనుగు హించిన మంతిము ననుసరించి పిత్యత మైన ధర్మ బేన, వాయా'దేవ, "దే వేంద) అశ్వినీ చేవతల అనుగ్రహమునుబట్టి పాండవుల జన్మ ముప పన్నమైనది. కనుక శాపతప్తుడై నను పాంకురాజునకు. పుతుజన్మా దికము వికద్ధము కాదు, అని చెప్పబడినది కనుక్క ధృతరాష్ట్రాది జన్మమువలెనే పాండవజన్కము భారతీయాచారసిద్ధము, కౌరవాచార సిద్ధమునని పితివాదులకు 'తెలుపుచున్నాము. స్రతివాదుల కౌరవాచార మను మాటలోని కౌగవళబ్దము దుర్యోధనాదుల నే చెప్పదు, కురువంశసంభూతులను ఇెప్పును. అందు లోనివాడే ధృతరాష్ట్రుకు. ఆతని జస్మృమువంటి దే పాండవుల జన్మము కనుక షితివాద్శిపసంగ మసంగతము,

వీకేడ్ర మహాభారత తత్యకధనము ఎట కుంతీబేవికి పాండురాదనియోగపిశారము +___ “ధర్మపత్నులు తనవలె తపస్వినున్లై 'వెంటనుండ శతశృంగ పర్వతమున చాండురాజు మునిబ్బంద మాశ్చర్య పడునట్లు ఘోరత ము జేయు నవసగమం దొకష్పుకు బహ్మలోశమునకు బోవు మురిబ్బంద ముతో చౌండురాజు పిసంగించుచు నే నప్పుతృకుడనై తి నేమిసేయుదు ననిన మునులిట్లు ఇెప్పిరి__ “అసి వై తవ ధర్కాత్మ౯ విద్మ -దేవోపవమం సుభం అపత్య మనఘం రాజ౯ వయం దివ్యేన చక్సుపా 1 దైవో ద్దిష్టం నరవ్యాఘి కర్మ తేహో వవాదయ (ఆది.అ 120) మేము దివ్యదృష్టినలన 'తెలిసికొనినాము. నీకుపూజ్య మైన సంతానముదై వవిహితిమైయున్నది. ప్రయత్నము చేయుము, అని, అపుడు పొంకుళాజు తవకు తటస్థించిన ఇాపమునుబట్టి యౌార ససంతానమున_ కవకాశము లేదని యెంచి మేతిజసంకతి నుజ్జేశించి కుంతీచేవితో నిట్లనియె రస మేతిజ దత్తక కృతిమ గూఢోత్పన్నాసవిద్ధులను నార్వురు పుత్రులు బంధువులు డాయాదులు నగుురు, శానీనసహోఢ క్రీతపొనర్భవ స్వయందత్త, జ్షాతు లను నార్వురు బంధువు లగుదురు శారి దాయాదులు కారు (అంధ) భా) “డ్తత్తమా -ధేవరా త్పుంపః కాంతున్సే పుతి మాపది, అపత్యం ధర్మఫలదం "శేసం విన్షన్ని మూనవాః 11 అత్మఘకాి బపీ పృభి మకుః స్యాయంభువోబ)ఒవఏీత్‌ , తరస్కా త్ప్రహేప్యా మ్యద్య త్యాం హీనః పిజననా త్స్యయం | స్సదృశా చ్చేయసో వాత్వం విద్ధ్యపత్వం యశస్విని, మన్నియోగా ద్యత వీపు మపతోో శ్పాదనంపుతి (అది_అ 1:0)

వాండవనిం దాని రాకరణము ర్‌కీర్‌ సీలకంకీయవ్‌'__ పిణీ లే (తేత్రజే) విశేమ మాహ_ఉత్త్మమా దితి! శ్రేష్టం-వితుః కులా దవి యః క్తేష్టః ప్రశశ్యతమః తజ్జం, కేసు మపత్య మితి సామానాధకరణ్యం, క్తేష్టా దనన్య త్వా దపత్యస్య, ప్ర హేష్యామి-గతివృద్ధి కర్కణో హినోలే రూపం. అద్యేతి వీపున చనసంయోగాల్లృట్‌. త్యాం శరణం గతోజస్మి, వర్ధయామి వేలి ఇార్థః! ఆపత్కాలమందు. దేవరునివలనగాన్సి యుత్తముని వలనగాని తేత్రుజరంతతిని గోరుటకలు. వితృకులముకంయెను క్రేన్టునివలన గలి గిన సంతక్కి ధర్కఫలప్రద మని స్వాయంభువమనువు చెప్పెను, ఈ కార్య సిద్ధిలో నాకు శరణ్యము సీవే, నానియోగమున, సమానునివలనగాని, నేష్టునివలనగాని సంతతి నిమిత్తము నీవు యత్నింపుము, ట్లు వియోగింపగా కుంతీ దేవి యిట్లనియె -_ “నమా మర్హసి ధర్మజ్ఞ వక్కు మేవం కథంచన, ధర్మపత్నీ మభికతాం త్వయి రాజీవలోచనే న హ్యహం మనసా ప్యన్యం గచ్చేయం త్వదృతే నరమ్సి త్వత్తః పితివిశిష్టశ్చ కోఒన్యోజఒస్తి భువి మానవః సీధర్కపత్నినై నీయందు గాఢానురాగము. కలిగియున్న నాకు నీవిట్లు చెప్పుట యేవిధమునను తగదు, నేను నిన్నుదప్పు మరియొక పురగువుని మశనస్ఫుచే'ాడ బొందుడానను గాను, సీకంకు నుత్తముకు లోకమం "దెవ్వకు? అని, ఇట్లు నియోగపద్ధతి కంగికరింపని కుంతీ చేవి నంగీకరింపచేయద లచిన పాండురాజు భర్ష యీమిచెప్పినను చేయుట భార్యకు విధియై యున్న దనియు అట్లు చేయకున్నచో బాప మనియు, బోధించుటన్వై మహార్షియగు 'క్వేత కేతువు చేసిమున్న నిర్ణ్యయమును_ తెలుపదలచి యాప్రన్తావనమునక్రై పుర+తనవిషయముగా నిబ్లు చెప్పెను,

రకర మహాభారత తత్త్యకధనము “అధ త్విదం (పవమ్యూమి ధర్మ తత్త్యం నిబోధ మే, పురాణ మృమిఖి ష్టం ధర్మవిద్భి ర్యహాత్మభిః 1 అనావృతాః కిల ఫురా (శ్రీయ ఆపన్‌ వరాననే, కామచారవిహారిణ్య స్వ్వతంత్యా శ్చారుహోనిని 1 టీ_అనావృ తా:స్నర్వె (ర్షమ్లం యోగ్యాః; కామచారో రతి సుఖం తదర్థం విహాణ్యః పర్యటనశీలా:; స్వతం తా్రభర్రాదిభి రనివా ర్యా “తాసాం వ్యుచ్చరమాణానాం కౌమూారా త్పుభ గే పతీల నాఒధర్య్మోఒభూ ద్వరారోహే స హి ధర్మః పురాఒభవత్‌ || తం చైవ ధర్మం పౌరాణం తిర్యగ్యోనిగ తాః పిజాః అద్యా ప్యనువిధీయనే. కామకోధవివర్దితాః 11) ట్‌ పలీ౯ా వ్యుచ్చరమాణానాం వ్యభిచరన్నీనాం చ అనువిథీ య న్తే అనుసార్యన్నే ఈశ్వరేణ, | “ప్రుమాణదృష్టో ధర్యోఒ యం పూజ్యతే చ మహార్షిభి, ఉత్త లేము చ రంభోరు కురువ్వద్యావి పూజ్యతే 109 టీ దృశ్య తే చ వేదే. “న కాంచన పరివాలేత్‌ ఇతి వామ బేవ్యవ) లేవు మైథునార్థిన్యాః (స్రియాఃపు త్యాఖ్యాననిమేధః, “స్త్రీణామనుసుహకర స్ప హీధర్క స్పనాతనః, అస్కింస్తులోకే నచిరా న్మర్యాదేయం కచిక్మి తే | స్థావితా యేన యన్మాచ్చ తన్నే విస్తరత క్ళ్రణు టీన చికాల్‌ =అల్పశాలతః ' *బ్చభ్టూ వోద్దాలకో నామ మహర్షి రితి న ఘృ్రతమ్‌, శ్వేతకేతు రితి ఖ్యాతః పత్ర స్తృస్యాఒభ వన్మునిః! మశ్యాదేయం కృతా లేన ధర్మ్యా వై శ్వేతకేతు కోపాత్మమలప త్యావ్నీ యదర్ధం త న్నిబోధ మే ॥

పొండవనీందాని రోకరణము ర్‌క? శ్వేతకేతో కిల పురా సమతం మాతరం వితు?, జ్యగ్రావా బ్రాహ్మణః పాణా గచ్భావ ఇతి చాఒబ్రివీత్‌. ట్‌, "శ్యేతకేతో ర్మాతరం పితుస్పమక్నమ్‌, బుమిపుత స్తతః కోపం చకారామర్షచోదిత/ మాతరం తాం తధా దృష్ట్వా సీయమానాం బలా దివ ॥1 క్రద్ధం తం తు పితా దృష్ట్వా శ్వేతకేతు మువాచ హా, మూ తొత కోపం కార్షీ స్త్వ మేష ధర్మ స్పనాతనః 1 అనావృతా హి స్వేసాం వన్లానా మంగనా భువి, యధా గావః స్థితా స్వాత స్వే స్వే నన్తే తధా (ప్రజాః 1 టీ స్‌ తౌ వ్యవస్థి తాః “బుపి.పుతోఒధ తం ధర్మం శే తశేతుర్న చ థెమే చకార వైవ మర్యాదా మిమాం యీపంసయో ర్భువి (1 “టీ, న చతీమే,,న తమాం కృతవాకా మానుపేషు మహాఖాగే న ల్యేవాఒన్యేషు జ న్గుషు, తదా ప్రభృతి మర్యాదా స్థిలేయ మికి నృళ్ము్రతం | వ్యుచ్చరన్న్యాః పతిం నార్యా అద్య ప్రభృతి పాతకమ్‌, భూణహ'త్యాసమం ఘోరం భవివ్య త్యసుఖావహమ్‌ భార్యాం తథా వ్యుచ్చరతః కౌమారబిహ్మచారిణీవ్‌, పతివితా మేత చేవ భవితా వాతకం భువి | టీ. “యధా స్కేనో యధా భూణహైవ మేవ భవతి యోఒ యోనా ₹ేత స్పించతి?? ఇత్యయోనాన దాేవుపుంసాంగమనా త్ప్రత్య వాయశ్మ్య్రతిసిద్ధః. తధా *“అమిషాం నిష్కృతం జారిణీవిఇతిమన్రే జూరి ణ్యానిమ్మ ఖ్రలేః వీడాయాశ్ళ్చ దర్శనాత్‌ ః శ్రీగామపి పగసంగే దోహోఒ ప్తేవోక:, తధాపి శా'ళార్గమ్యైవ కయా చిద్భంగ్యా వ్యవస్టేయం విహిలేతి శ్లేయమ్‌,

ర్‌18ీ మహాభారత తత్త సకథనము అధవా, వ్యుచ్చరిణే 'కేజస్వినాం న దోవమ;ః, కిన్తు పృధగ్ద నానా మేవేతి "తాత్పర్యం! అన్యధా కృష్ణ స్యాఒవి పార డార్యదోషపి స్తేః అహల్యాది జూరాణాం తదపిసశ్షే శ్చే త్యాస్తాంతావత్‌ కం “పత్యా నియుక్తా యావైన పత్నీ పుత్యార్థ మేవ చ, న కరిష్యతి తస్యాశ్చ భవిష్యతి తచేవహి! ఇతి కేన పురా భీరు మర్యాదా ,స్థాపితా బలాణ్‌, ఉద్దాలకస్య ప్వులేణ ధర్మ్యా వై శ్వేతకేతునా 11) టీ పకృతోపయుక్న మాహ_ పల్యేతి అయుక్తృమపి భర్చాజ్ఞ యా్రీభి రవశ్యం కర్త వ్యమితి భావం మానినీ! ఫఘరాతనమైనట్టియు, "బుషులచే నవలంచింపడినట్టియు, ధర్మతత్తగ్ధమును "నీకు జెప్పెదను వికము..__పూర్వ కాలమందు త్‌ అందరును దర్శింపదగినట్టుండి కామచారము ' కలిగి భర్రా దులచే నని వారితల్రై యుండెడివారు, వారు భర్తలనతికమించి విహరించుచున్నను అధర్మము కాలేదు. అది పూర్వము ధర్మము, ఆపురాతనధర్మ్క మే తిర్య గ్ధంతువులచే నిప్పటికిని యనుసరింప చేయబడుచున్నది, వామ 'దేవ్య వ

• తములలో_ో*న కాం చన పరిహాేేత్‌ , అనువేదవాక్యముచే (టమాణ సిద్ధమైన య ధర్మము మహర్టులచే బూజంపజబడుచున్న ది, ఉత్తరకురు "దేశములలో నది నేటికిని బూజంపబకుచున్నది. ఊఊ కీనుగూహకర మైన యది పురాతనధర్మము, ఈలోకములో గొంత కాలమునుండి యొక వ్యనన్థ కావింపబ% నది. "అది యొట్టిదనగా__.ఉద్దె-లకుకను మహాక్షికి శ్వేత కేతువను పుతు) డుండెను. ఆశ్వేత కేతువ్రయొక్క తల్లిని తండిసమత్‌ ములో నొక బ్రాహ్మణుడు (బుష్సీ హస్తృముబట్టుకొని నిర్బంధపరచుచునట్లు తీసికొని వెళ్ళునపుడు ఆ శ్వేళ కేతువు కవితుకు కాగ్యా తండి యాతిని తో నిట్లనెను__

పాండవనిండాని రాకరణము రథం

“నీవు కోవింపకుము. ఇది పురాతనమైన ధర్మము, స్తీ లు

తమతమవర్షములలో నందరకును గోవులవలె దర్శనయోగ్యత కలిగి

కి

యుండుట న్యవస్థితమై యున్నది" అని. శ్వేతకేతు వాపదతిని సహిం పక మనుష్యులలో ఉసుసమల. కొక నిర్ణయము కేసను. బది మొవలు భర్త నతికిమించి న్యభిచరించిన త్రి ఘోరమైన భ్రూణ వాత్యాసమవాతకము కలుసను. అట్టే నాధాయగు భార్య నతికుమించి వ్యభిచెంచిన ప్పరువునకును ఆపాతకమే కలుగును. పు తార్ధమై పతిచే వియోగింపబడిన క్రీ యట్లు హేయకున్నపు డబదే పాతకము కలు గను అని,

_ ఇచ్చట, భర్చాజ్మవై నియోగపద్ధతి భార్య కవశ్యకరృవ్యమని సంతీబేవికి పాంకురాజుు అఖ్యాయిశాముఖమున బోధించినట్లున్నది__ ు "శ్వేత కేతుగాభా తాత్పర్యము లు

ఈయాఖ్యాయికలో, పూర్వమొకస్పడు. పర శ్రీః పరపురు వులకు సంబంధము దోషానహాము కాకండె 'నని వర్షింపబడినది,

ఇది పిశృతమెన నియోగవిధిక్సి అర్థవాదరూపము కనుక దీనికి నియోగవిధిని బలపరచుటయం దే తాత్పర్యముకాని యితరాంశము €ను పితివా దించుటయందు "తాత్పర్యము కాదు. ఒక ప్రస్తుతాంశ మును సమస్థంచుట్టై ఆరవాదముగా చెప్పబడిన కధ సత్నమెయె

థ్‌ ౬ స్త వో జల ల ఈా యుండవలయు నను నియమము లేదని విజ్ఞులకు విదితమే. మహాభారతమునందు అర్థ్ధవాదము లును వవి మ, ఫా,చ కారులు హ్రాసఫియెయున్నారు, చూడుడు ___

౪ వేదములందుండిన విధుల- అర్థవాదములు (విధులను స్తుతించు రూపమున జెప్పబకు గాధలు) మొదలగునవి మహాభారతమున నుండెను. గుణస్తుతిరూపకములై పరక త్యాదిచతుర్విధార్థ వాదములు విపులముగానిందు చెప్పబడియున్నవి, లఅగ్థ వాదములునాలుగువిధములు, నీందార్థ వాద ములు, విప్ర శ౦ంసార్థ వాదములు, ఫి ఫరక్ళత్యర్థవాదములు, ర్స్‌ పురాకల్పార్థవాదములు,!) (పుట ల

ర్‌ర్‌0 మహాభారతతత్త, సకీథనము ఇట్టుండుటచే ని యోగవిధిపుశంసార్థ మే ఆగాధ యెొక్తుకొనబడి నదికనుక నది సత్యమే అనుకొనుట అయుక్షమ్ము, ఇంకొకటి “పురాణ మృమీఖి రుమ్‌? అని యది బుషీధర్మ్క ముగా నుపకమింపబడినది, మనుష్యునర్గముకంకె 'దేవవర్షము, అసుర వర్షము బేస్లు విలతణమైనదో అట్లు బుపీ వర్ణముకూడ విలయణమైనదే, కనుకనే యావర్షములు పభ్ళిన్నములుగా బేక్కొనబడినవి__* దేవా మనుష్యా అసుకాః వీతర బువషయః)) (అధర్వ-__ 10-10.26 / 46 ర్‌ వ్ర ణం షి క “మనుష్యుజాతి స్రేయనీ నవా శ్రేయసీ ల్యేవం్యపరి పృష్షే విభ జ్య వచనీయఃపిశ్నక్క పకూ నథీకృత్య శేయన్సీ "దేవాన మీ నధిగ్ళత్య నేతి: (యోగదర్శనం._1.33) ఈవచనములచే పఘవ్రులకంయచె నధికులు, బుమవులకంకెహీనులు నగు వునుష్యుల ఛ క్షికంకె బుమీశక్తులు విలతణములు అజ్టబుషుల నుగూర్చి యాపస్త్యంబనసూత్రములో నిట్లున్నది __ “దృష్టో ధర్మవ్యత్మికమ స్పాహసం చ పూశ్వేషామ్‌? “లేషాం శేబోవిశేపేణ ప్రత్యవాయో న విద్యతే 9 ఛాందోగ్యమునం దిట్లున్నది.---%*త ద్యశెమీశా తూల మగా పో్రోతం పిదూయే లేవం జోన్య స్వే పాప్కానః ప్రదూ యన్నే” ఈవచనములచేతను,*కేజీయసాం న దోషాయ నహ్నే స్సర్వ భుజచో యధా” అను న్యాయముచేతను మహాక్కుల' బువులకు విహితాచరణమువలనగా౨ి, నిషిద్ధాచరణ మువలనగాని, జర్మాంతక హే తువ్చలగు పుణ్యపాపములు సంకమి ఎవవని స్పస్ట్రము. కనుకనే “జా యు గ్నిస్సర్వక ర్కాణి భస్మసాత్కురు లేస్టున ౨ని భోఫింపబక్షినది, జన్యాంశర పేతువులై తమచే చేయబకిన పుణ్యపాపము 'లెవ్వరి స్‌ శే కనుభవింపక తచ్చరో, అట్టి మనుష్యులే సుఖప్రి కని, దుఃఖవివృత్తి

7] పాండవనిందాని రాకరణము ర్‌ల్‌1 కిని, విధిని పేధశాస్ర్రముల సనుసరించి సంచరింపవలసినవారు, జ్జూను లగు బుషుల శరీరములు ప్రారబ్ధకర్మ ఫలోవభోగ హేతువు లేకాని కర్మ ేతున్రలు కావు. తిర్వగ్టంతువుల శరీరములు'హూడ నట్టి వే కనుకనే వయాఖ్యామికలో.___ 3ం ృచెన దర్కం పొరాణం తిర్యగ్యోనిగళాః ప్రజాః, అద్యాష్సనువిధీయ న్వే” అరుచు తిర్యగ్దాతియ: దే యను విధానము బోధింపబకుట యుక్త మగుచున్నది. కనుక నది మనువ్యసామాన్నమున కన్వయించు విషయము కాదు. యుంకొకటి_సీ, పురు షులకు వ్యభిచారముచే పాతకము కలుగు ననియీకదడా శ్వేత కేతువుచేసిన వ్యవస్థ, అది వెనుకజూపబడిన నీలకంరీయ ములో. నున్నట్లు వేదోక్నమై యున్నవిషయ మేకాని నూతనవిషయము కాదు, కనుక 'వేదోక్షమైన విషయమునే "శ్వేత కేతువాక్యముఖ మున్మ భంగ్యంతరముగా వ్యవస్థ చూపబడిన దని లెలిసికొనవ లెను, ముంకొకటి_భారతం పంచమో వేది “సర్వఘ్రతిసమూప్లూళా యమ్‌” అని చెప్పబడిన మహాభారతము వేదార్థవివరణరూ+పము. అందుచే నాయాగాధలతో వేదార్థవివరణ మే చవేయబకుదు వచ్చుట వలన వెదన్యావభగవానుడు స్తీ )పుదుషవ్యవస్థారూపమైన 'వేదోత్తార్థ మునే శ్వేత కేతుగాధారూపమున వెల్లడించియుండె నం [గహింపవా యును, యింకొకటి-ఆ శ్వేత కేతుక్సృతవ్యవర్థలో_ వ్యుచ్చరంత్యాః పతిం నార్యా అద్య ,వభ్యత్‌ హరళం్క. భ్రూణహత్యాసమం ఘోరం భన్లిష్యత్యసుఖావహం ॥ భార్యాం తథా వ్యుచ్చరతః కౌన్తూరబిహుచ్తారీణీంలో

ర్‌శ్‌2 మహాభారత తత్వకధనము వతివ)తా మేతచేవ భవితా భువి పాతకం !! ఏత్యా నియున్వా యా వైవ పత్నీ పుత్యార్థ మేవ చ, 5 కరిష్యతి తస్ఫార్చ భవిష్యతి తటబేవ హీ 11 అనుచు పతిపత్నులు ఒజండొరుల నతికొమించి వ్యభిచరించిన యెడల భూ?ణహత్యాసమపాతక ము కలుగు నఫి చెప్పి వ్యభిచారము నిపేధింపబడెను. పు తా్రార్థమై పతిచే నియోగింపబడిన పత్ని యూని యోగమును తీరస్కరించినయెకల నామెకును అబే పాళకము కలుగు నని చెప్పి నియోగవిధి యనుపరణీయ మని బోధింపబడెను, దీనిచే నియోగవిధి వేజు, వ్యభిచారము వేజుు అని తెలుపబ డినది కనుక నియోగవిధిం వ్యభిచారముగా (గహించువాకు మతిమం తులు కారు. న్యభిచారము వేదనిషిద్ధమైయు౨డ, వేదార్థమునే మహో భారతము వివరించియుండ, నట్టి మహాభారతమునుబట్టుకొని పూర్వము వ్యభిచారము? దోషావహముగా _ నెంచబడలేదని చెప్పబూనువారు ఛాాంతులు, -“్వేతకేతువే వివాహబంధ మేర్ప్చరచోనను పిసంగము.._ తన్ని రాకరణము, మ, భా, చ, కారులవాాత ముట్లున్నది__ వివాహనియమముం- శ్వేత కేతువు + ఈనిబంధనము జనమేజ యుని కాలముననే మై యున్నది” (పు3/.889) రహన్యకర్శలవ్రతఇట్లున్నది__*ఈ దేశములో “మొదట వివా హబంధము లేక కొంతకాలము గడచినది. వీమ్మట కొంతకాలము నకు శ్వేత కేతుడు వివాహబంధ మేర్పరచి పరత్త్రీసమాగమము సంపూర్ణ ముగా తొలగించెను? (పు) ఇది కేవల మనైదికసంస్కాగపిసాదము. ఈపితివాదుల కొకింత బోధిరతేళ్ను._

పాండవనిందాని రాశరణము ర్‌5్‌ 3 “అష్టాదశ పురాణాని కృత్యా సత్యనతీసుతిః,, భారతాఖ్యాన మకరో ద్వేద్యార్వే రుపబ్బంహితం 11 లత్నె లై శే తత్చోర్చికం ద్వాపరాన్తే మహాత్మనా 11% (స్కాందపిభాసఖం) వేదా నధ్యాపయామాప మహాభారతపంచళూకా సుమన్సుం వైమినిం వైలం ఘకంచైవ సు మాత్మజం [1 ప్రభు ర్వరిష్టో వరదో వైశంపాయన మేవ చ, సంహితా స్వైః పృధ క్ష్యేన చారతప్య ప్రకాశ తాః [1 (ఆదిపర్వము) నీలకంరీయ౨___ భారతస్య మూలభూతా స్పంహితా మ వ్ర బ్రాహూారూపా వేదా: శె స్సుమన్తుషిభృతిభి; ప్రకాశితాః. ఇద మస్య మూల మిద మఫ్య మూల మితి స్పన్టీకృ తాః, "తేన ప్రత్యమవే దమూల మేత దితి భావః ! ఈగ్రుంధసందర్భముచే మహాభారతము వేదమూలకము, వేడా ర్థవివరణరూపము నని స్పష్టము, ఆవేదము_*యో బహ్కోణం విదధాతి పూర్వం యో వై 'వేదాంశ్చ పిహిణోతి త్పస్క్మైల ఇత్యాదిఘితివచననులను బట్టియు, ఉన కళ్ళి బ్వేదకళ్తాసి,””ఇత్యాది స్కృతివచనములను బట్టియు సృష్ట్యాదినుండియు సుపిసిద్ధమై విధినిప.ధములతోధ ర్మాధర్మప) కాశక మైయధ్యయళాభ్యాపనపరంపరాప్రాప్త మై యున్నది, అందున్నవిషు యములే స్కృతిసూతుపుకాణేతిహాసరూపమై యున్న అర్షవాజ్బ్యయ ముచె వివిధమార్షముల నుప దేశింపబడుచున్నవి, అట్టి 'వేదములోనే వివాహనియమ ముండగా జనమేజయుని కాలములో నది యేర్పడె ననియున్కు ఆవివాహనియమము "క్వేత కేతు వుచే జేయబడెననియు పుతివాదులు వ్రాయుట వెతియా? బుద్గి యా? న్‌ థి

ఠ్‌5థీ మహాభారత తత్ర్వకధనము మజియు "శ్వేత కేతుగాధను కుంతీ'బేవికి 'జెప్పినవాడు పాండు రాజై. యుండుటచే "శ్వేత కేతు వాపాండురాజునకు [బూర్యడని స్పష్ట మగుచుండృ జనమేజయుని కాలములోనివాడు "శ్వేత కేతుడను మ. భా, చ కారుల వొత హేయము. మజియు శ్వేత కేతువు జనమేజయుని కాలములోనివా డని ముచ్చడ వా సిన పితివాదులే స్థ లాంతెరమున జన మేజయునకు బిమ్మ టివాడని ర్రా సినారు మూడుడుా డాక్టరు “బూలరు. గారు. ఆపస్త ౦బ, శ్వెత కెతులు నమ శాలీశు లనియు, ఆపస్త్యంబుడు క్షీ, పూ, ఐదవ శతాబ్బమువాడని యృు వొసియున్నారు. కాని ఇాకటాయనుని చేతను, పాణినిచేతను దమ పవ్యాకరణములలో నుచ్చరింపబడిన యాపస్త ౦బుడును, ఉపని మత్తులలో 'జెప్పబకిన శ్వేత కేతుకును కీ, పూ, ఏదవళతాబ్బపువా రని చెపటకు వీలులేదు. కాని జనమేజయునకు బిమ్మటివారు” (వు 53) వీరిమాటలకు పరస్పరసంబంధము లేదు, ఆపస్తంబ శ్వేతకేతు వులు జనమేజయునకు బిమ్మటివారై నపుడు వ్యాకరణములలో నుచ్చ రింపబడుట, ఉపనిషత్తులలో 'జెప్పబడుట సరిపడునుకాబోలు! మజీయు *+ఈతనిని (శ్వేత కేతువును) గురంచిన వ ఇహాంళములు శతపథ బొవ్మాణ, ఛాందోగ్య; బృహదారణ్యకోపనిషత్తులలోను, మ పహోభారతమునను విపులముగా వర్షింపబడీ యున్నవి” (పు 338) అని వ్రాసిన మ. భా. చ. కారులు జనమేజయుని కాలమువాడే శ్వేతశే తు వనుటమబట్టియు, పిమ్మటివా డనుటనుబట్టియు” ఆ యుపనిషత్తులు కూడ నప్పటివే యని యూహించివట్టున్నది, ఇంతకంయమె అపోహ మ రొకటి "లేదు, ఇది యనై. దికసంపుడదాయపిసాద మే,

పాండవనిందానిరాకరణము రీర్‌్‌ ఇ:కొకటి. క్వేత కేతువు చేసినది వివాహనియమమా? వృభి ఇవారనిపీధమా? చూకుడు! “వ్యుచ్చరన్వ్యాః పతిం నార్యాః అద్య ప్రభృతి పాతకమ్‌! భార్యాం తధా వ్యుచ్చరతః ... పత దేవ భవితా భువి పాతికమ్‌?: ఇచట పతి నతివిమించి విహరించిన ప్రీ మును, భార్య నతిక) మించి విహరించిన పురువుడును పాపు లగుదురని "శ్వేత కేతువు ఇెప్పిన ట్వన్నది. దీనిని బట్టి భార్యకున్ను భర్తకును వ్యభిచారము దోహావవా మని న్యభిచారవివారణ మే చేయబగినది, పతిమునియ్యు పత్నియనియు వ్యనహారము వివాహనిబంధనమైన చే, అది "శ్వేత కేతువ్చునాటిశే యు న్నదన్నమాట _ ఆఫతిపమ్నులు వ్యభిచరింపరా దనియే "శ్వేత కేతువు నిషేధించెను, ఇట్టి స్థితిలో *వివాహనియమము_క్వేత కేతువు) అని = మం భా చ కారులును_ *ఈ దేశములో మొదట వివాహబంధము లేక కొంతశాలము గడచినవ. వీక్ముట కొంత కాలమునకు "శ్వేత కేతు డు వివాహబంధ 'మేర్ప్చరచి పర తచమూగమము సంపూర్షముగా తొ లగించెను” అని రహవ్యకర్తలును వ్రాసిన దసంగతము, రహస్యకర్త లు వ్రాసినట్లు శ్వేత కేతువ్పుచే తొలగింఫబప్‌నది సరస్క్రీసమాగమ ము, "శ్వేత కేతువునాటిః నివాహబంధ మే లేఫన్నయెక్షల పరస్వీీ యను మాట యెబ్లు? కనుక వివాహనిబంధన మ తకు బూర్వమే యున్న దనక తప్పదు,

... మజీయొ!టి. వ్యభిచాకమును "శ్వేత శేతువు తొలగించె నని న్సాసిన ప్రతివాదులైనను అది పాప మని చెప్ప తొలగించినళ్లు వా సియున్నారు. అ పాపమని చెప్పుటకు "శ్వేత శేతుమహార్షికి పిమా ణము వేదమే, కనుకనే మహాభామ్యశారులు___

“శబ్ద పమాణకా వయం యచ్చ్భ్ద అహ తదస్మా8$౦ ప్రమాణం”

్‌5్‌6 మహాభారత తత్త్వ్యకధనము

అని యుపబేశించిరి, అట్లు వేదబోధితమై యున్న పాపమునే "శ్వేత కేతుమహర్షి పికటించె ననియు, పాపభీతిచేతనే వ్యభిచారము అే కుండె ననియు, నిట్టి పాపభీతి యనాదిసిద్ధ మే యనియు. గిహింప వలయును,

ఈరహస్యకర్పలు, "క్వేత కేతువు. నుండియే వివాహబంధ మేర్చ జెననివ్రొస్తి కామసూత్రములోని “శ్వేత కేతు స్పంచివ్నేప అను తొమ్మిదవ సూత్తము నుజాహరించి కొంతగ్రంధమును ప్రదర్శించి నారు, ఆకామసూత్రగ్రంథభములో నే పూర్వస్మూ తములలో వివాహాది నిబంధన మనాదిసిద్ధ మని చెప్పబడినట్లున్నది. మూడుకు.

“పుజూపతిర్హి పుజాస్సృష్ట్యా "తాసాం స్థితిని బన్ధనం త్రివర్గన్య సాధన మధ్యాయానాం శతసహసేణ్యాగే ప్రోవాచ” 5, ..... ప్రుజాపలిర్ట్రీతి హిశబ్లో యస్కాదన్దే, అవిపరీతోఒయమాగమః గురుషరంపరయాఒన్యాఖ్యాయ లే. యతః స్థితినిబంధనమితి. పిజాతాం తిసోఒవనస్థాః సర్గస్థితిపులయలత్షుణాః, తత సర్షా దూర్ధ్వం ప్రబస్థేనావ స్థానం స్థితి! సాచ ద్వివిధా | ఘుభాదా ఒకఘభాచ! తివర్లోపి ద్వివిధః ఉపాదేయోఒనుపా చేయశ్ళ! తత్ర పూర్యో ధర్మోజఒర్థః కామ_ఇతి 1 ద్వితీయో ప్యధరో్యో౭-నర్ధో ద్వేష ఇతి ! తతి ధర్మా దముతు భుభ్రా గతిః | అఫర్మా దభా ! అన్ధా దిహైవ శరీరపరిభోగో ధర్మ ప్రువర్శనం చ | అనర్ధాళ్షింష్టజీవన మధర్యప్రవర్తనం చ । ,కామా త్పుఖం చజోత్ప త్తిశ్చ | ద్యేషా న్నోభయం ! తవ్య చ నిస్సుఖ న్యాఒహపుజస్య త్సణ స్యేవ స్థితః 1 ఇ త్యేవం స్థ్‌తేః తివర్లో నిబంధన తస్యోపేయాజఒను పేయస్య ప్రొ ప్లిపరిహళొా నోపాయం వినేతి తదు పాయశాసనలౌచా స్త మపృషపవారాల్‌ సితినిబబుధనం శతపవహాసే' జేతి లషేణ అఫ్సీ వాచం ( తచానీం శాస్తా ంతరాభాఒవా న మేవాగ్యు మితి ఘుతిరవి సగ్వజనవిషయెతి తామేన హృాదిస్థితా మను సంచింత్య సాధారణభూతం స్మార్తళాస్త్రం ప్రక నైణోవాచ 1

మహా భారతతత్ర్యకధనము క్‌ఫ్‌?

“తహ్యైక దేశం సాాయంభువో మను ర్ధర్కాధికారికం పృధ కృణభార 1 6,

త స్యేతి__పుజాపతిపోో కె వేశా స్త్రాయః | తత్ర యత్త ధర్యోధికృత _స్తత్‌ మనుః పృథక్చచార | య్యతార్థ స్వం బృహస్పతిః యత కామ స్తం నస్టీతి స్వాయంభువ ఇతి వై వస్వతనివృత్మ్యర్థం, ధర్యాధికారికమితి ధర్మప్రస్తానో యత్యాస్తి తత్‌ ధర్మశాస్త్ర మిత్యర్థః [|

“బ్బపహస్పతి రర్ధాధి కారికమ్‌?? 7,

“మహో దేవానుచరశ్చ నస్టీ సహా స్రేణాధ్యాయానాం. పృధ క్కామసూతుం పోవాచ 11౫ ర,

“తచేవ తు పంచఖి రధ్యాయశ తై కాద్దాలకిః "శ్వేతకేతు సృంచివేవ [30

త బేవత్వితి నన్దిపో) కం తై స్టక దేశం తుశబ్లో విశేమణార్తః |

గో అటి న్‌ ౧ థు +. పరదారాభిగమనం లో కే ప్రొ గానీత్‌ ...... 11

అనగా బిహ్మ పిజలను సృష్టించి, యాపిజల భుభస్థితి శాధారమై యాోముమ్మ్‌కసుఖ సాధన మైన ధగ్మము, భోగమునకును ధర్మా చరణమునకును సాధనమైన అర్థము సంతతికిి సుఖమునకుసాఫన మైన కామము అను త్రివర్ణమును వొనించుటకు లయాధ్యాయములు క్‌ల శాస్త్రమును రచించెను, తన పహ్యృాదయగతమై యుండి సర్వజన సాధారణముగా హీితాహితముల బోధించెడి వేదము నమపంధ “చియీ యాశాస్ర్ర్రము నాదియందు నిర్మించెను. అబ్ర)హ్మపో) కళా స్త్వము లోని తివర్లములో నొకటగు ధర్మమును పురస్కరించుకొం స్వాయం భువమనువు ధర్మశాస్త్రమును రచి౨చెకు, కెంకవదానిని పురస్కరించు కొని బృహస్పతి యర్థశా స్త్రృమును రచించెరు, మూడవడానిని పుర

స్కించుకొని నంది కేశ్వరుకు సహస్తాధ్యాయములు కల శామళ్తా స్త్ర మును రచింవెను. అనంది కేశ్వర్మపో క్రశామళా స్థామునే సంవేవించి

"క్ర్‌ఫ్‌ర్ర పాండవనిందాని రాకరణము మైనువందల య ధ్యాయములుకల (గంధమును శ్వేత కేతువు చేసెకు, పరదా రాభిగమనము పూర్యముంజెకు, దారిని "శ్వేతకేతువు నివర్రింప జేఫి గమ్యాగమ్యవ్యవ్థ్థతో జా సము రచించెను, అని 'శాత్పర్యము. ఈగంధశందర్భమును మూడగా "ఖ్యతు కేతుపో) క్యగంధము నందిపో) కృకామశా స్త్రమునకు సంచ్మేపరూప మని _ తేలినది. కనుక న జా న! "శ్యేత్ర కేళ్కుపో క్షగ్శంధముశకు బూరగ్వము. నందిపో క్త కామశా సి మున్నది. దృహస్పత్మిపోకార్గళా స్తమున్నది. స్యాయంభువమను పోక వాలి వాటి అబు వాటి ధర్మశా స్త్పమున్నది. బిహ్మూకు ఒక్కొ-కయవాస్సులో మనువులు పదు నలు*పరు వెళ్ళుచుందురు. నేటిమనువు సృప్పముడైన వై వస్వతమనువు. వాలి చా న. స్యాయం భునమనువు ప్రధముడు ఒక్‌్కాకమన్వంతర కాలము. “తింశతో్కఒట్యస్తు సంపూర్హా స్సంఖ్యాతా స్ఫంఖ్యయా ద్యిజ్య స _వహష్టినథాన్యాని నియుతాని మహామునే |! వింశతిస్తు సవాసొణి కా లోయ మధథికం వినా, భనం అఆ “వీ, మన్వ న్తరస్య సంఖ్యాయం మానుషై ర్వత్సరై నిదె అను వనిమ్మపురాణవచనములకుబట్టి 80 కోట్ల 67 లతల 50 వేం సంవత్సరములు, విల్లారుమున్వంతరములకాలమున కాదియందున్న స్వాయ..భువమనువు చేసినది మనుధర్మళా స్త్ప్రము, ఆమకువే “యై స్ట్‌ మను రవద తృద్భేమజక 9 అని వేదములో బ్ర)శంసింపబడిననాకు. అత౦ ధర్మశా స్తమలో వివా హాదిసర్యవిధనియమములు విరాజిల్లు జా ౧ చన్నవనుట స్పష్టమే. అట్టి మనుధర్మ శా స్తృమునస బూర్వ మున్నది బ్రిహ్మపో శ్ర స్తుము, అబిహ్మయె సృష్టిక రృ, ఈపరిస్థితి నాలో చి)పగా బ్రుజలను సృష్టించిన సబహ్మయే- ఆప్రజలు ఎట్లు నకచుకొన వలెన్తో నారి శ్రైహికాముష్కీకనుఖము లెట్లు ప్రొ వ్రీచునో కెలుపు టకు ఒమయోధ్యాయములుకల మహోానిబంధనము చేసియుండె నని స్పష, ఇ ళు మైనది. ఆవిబంధనమున కాధారభూతము వేడమే యని కూక స్పష్ట లు మైనది

72 పాండవనిండాని రాకరణము ర్‌గ్‌9 ఆవేదశాస్ర్రములనే అధ్యయనొాఛ్యాపనపరంపరలో నను హ్టైాపనరూపమున ప్రివర్శి 6పచజేయుచువచ్చినవారు మహార్దులు. వారా యా సమయములలో వేదశాశ్ర్రవిషయములను సంచేపించియు, విస్త రించియు నిబంధించి కామకోధాదిదూమీతులగు పిజలకు హీ తాహిత ముల దేలుస్తచుండువారు. వారిలో నొగక్షు "శ్వేత కేతుమహర్షి, అతడు వ్రాసినది కామళాన్హ్రముకనుక పరణారగమనమే కామమున కున్న దుర్తతణమగుటచే దానిని నిషేధించి గమ్య్యాగమ్యవ్యవస్థ జూపెనని "తెలుపబడినది. ఇబ్లు సృష్ట్యాదినుండియు వివాహాదినియవమము లున్నట్లు వాత్స్యాయనమహర్షిపోక్న కామసూతుిగొంధమువే బోకింపబడుట వలన "శ్వేత కేతువునకు బూర్వము వివాహబంధము లేదనియు జనమే జయుని కాలములోనే యానియమ మేర్పడిన దనియు వ్రాసిన ప్రతి వాదుల వ్రాతిలు పరాస్తములు, “వ్యభిచారము, ద్యూతము, మద్యపానము మహాభారతకాల మున దోవములు కాన్ఫ (వు 94). అను మ భా, చ, శారలవ్రాతకూడపరాస మైనది, దోమమో కాదో నిరూపించునది శాస్త్రము, అశాస్త్రము, అనాటికిని ఈనాటి కిని యొక్కక్కే దానిని సంబంధించిన చే నాటిపరిపాలనము. కనుక నిది యపంగతప్రపంగము, --+ “వ ్ర్రీతో నైనను పురుషుడు బలాత్కరించి కలియవచ్చు " నని యున్న దను ప్రసంగము-తన్నిరాశరణము 4 మ. భా చ కారుల వాత యిట్ల న్నది___ “బుకుస్నాతమైన ప్రీ మెవతె మైనను పురుషుడు చేరి మంచిమాటలతోగాన్సి ధన వస్త్రాదుల నిచ్చిగాని యామెను గూడి సంతతి గనవచ్చు ననియు,

ర5్‌60 మహాభారత త్మత్త్యృశథనము అబ్హాన్తీ యంగీకరింపనిచో నామెను బలాత్కరించియు, రజువుతో గాని, దండముతోగాని కొట్టియు ఆ త్రలోబరచుకొని యామెను కూడవచ్చుననియు ఉద్దాలసడేగాక నాకకుమూ+రహళరీతు బనుబుషుల వాక్యములును బృహదారణ్యకోపనిషక్తుయొక్క. యెనిమిదవ యథధ్యాయము నాల్లవ బ్యాహ్మణమున గలవు. గంంధవిస్తరఖీతిచే నావాశ్యములను వ్రాయలేదు?) (పు 310), వీరు భీతిచేవాయని వాక్యము తే ప్రవర్శింపడుచున్నవి, వానిని బట్టి వీరి దుర్షయమును గొహింపవచ్చును, (గంధమును జూడుకు_ ోవీత్ర ద్ధస్క నై తద్విద్యా నుద్ధాలక అరుణి రాహైత ద్ధస్క వై తద్విద్వా న్నాకో సూద్దల్య ఆ మ్లైళద్ధస్క వై తద్విద్వాక్‌ కువూర హారితఆహ_. బహవో మర్య్యాబ్రాహ్మణాయనశానిరిన్తి యావిసుకృళ్‌ ౬ స్మాల్లో కాత్ప్రయన్లి యఇద మవి ద్యాగ్‌ ౦సో౭.థోప హో సంచరన్తీ తి?,6.4) భావ్యమ్‌___ ఏతవన్షవ్క వె తద్యిద్వా నుద్దాలక ఆరుణి రాహ- య రుల ఏం ఒక న అధల్యాల్యో తి అథా'వసహాసాత్మకం మైధునకగ్మ వాజవేయసంసన్నం విద్వా నిత్యర్థః | తధా నాళో మౌద్దల్యః $ మారహారీతశ్చ కిం త అహు రిత్యుచ్య తే బహావొ “మర్త్యామరణధర్మిణోమనుష్యా;ః చా్రావ్మణాలఅయనంయేసాంతే ఇ య్‌ 4 ఖే న్న చ్రార్మాణాయర్శా బహ్మబస్థవో జాతిమాళోపజీవినఇల్యేతళ్‌ | నిరిన్ది చీ, జ్య అల, యూవిన్లిప్టే న్లియూః విసుకృతో విగతసుకృతక ర్యాణోఒవిడ్యాంసో మై ధునకర్యాసక్రాఇత్యర్థః! తే కిమస్మా ల్లోకా త్రయని పరలోశాత్పరిభ్రి ష్టాఇతి | మెధునకర్కణొత్య నృ పాప హేతుత్వం దర్శయతి_య ఇద మవి ద్వాంసో ఒథోపహాసం చరన్నీతి | ఇచ్చట ఉదడ్దాలక నాకకుమాగ హోరీతులనిన విషయ మేమనగా మరణధర్కులును, (బహ్మ బంధువులును, (చ్రాహ్మణా భాసులు), నుకృత క్‌ న క క హోనులును మైధునకర్మాసనక్తులు నగు నజ్ఞానులు పరలోకభ్రమ్షులు కనుక నేలోకమునకు బోపుదురో, అని,

పవాండవనిందానిరాకరణము ర్‌61 ఇట్లు మైధునకర్క్మాసక్తుల పరలోకభ్రములగు న జ్డానును ఆ మహాస్టులు నిందిచినట్లు ఉపనిషత్తులలో నుండగా, పతివాదు లేమని వ్రాసినారు? పక్త్రీనైనను కొట్టిమైన బలాత్కరించి యేపురుషుడై నను కలియవచ్చునని యా బువు లన్నుట్టు గ్రంధములో నున్నదని వ్రాసి నారు, ఇది నీతియేనా? దీనివలన సారస్వతమున కెంత దోహము! లోకమున కెంతహోని? సంతా నార్థియెన భర్త బుతుస్నాతమైన భార్యను సంతోష పెట్టి యామెతో గలియవలసినవనియు, ఆమె ని రాకరించినయెడల్ల వస్త్రాభరణాదులతో త్రన్రేమను పిదర్శిలంచియో, వేరొక విధమున మందలించియో అమెను లోబరచుకొని సంతుషురాలె యున్నస్థితిలో శ న ల్సి ఉం తనపత్నితో కూడిన సత్పంతానము కలుగువనియు ఆ గంధములొ జెప్ప బడియున్నది. కాని యే నెనను బలాత్క60చిమైన కూడవచ్చునని లేదు, మూడుకు గ వ్‌ న అల ౮ రావా వపా యాం యన్యలో ద్వాసా సృస్కా న్కలొ ద్వాససం యశస్వినీ మభికుమ్యోపమన్న 9యీత? వల 9 థామ్యమ__ 'శీరునావపా త్న్కిణాం మభ్యి యద్యస్కా న్మృలొద్వాసా ఉద్దతమలవద్వాసా స్తన్క్మా తాం మలొద్వాసనం యశ స్విసీం శీమతీ మభిక మ్యాభిగ తోో మన )యే తేదమ చ్యావాభ్యాం కార్యం యత్పుతోత్పాదన మితి తిరా్యాతాన్త అస్హుతామ్‌?” | “నా చేదస్కెన దద్య్యా త్కామ మేనా మవక్షీణీయా త్సా చేదస్కైనై వ దద్యా త్కామ మేనాం యస్ట్యావా వాణినావోప నహ నా లయ హన్యాఒతిక్రామె “దిన్షియేణ తే యశసా యశ ఆదద? ఇత్యయశా ఏవ భవతి”? ॥| ఇట్లు పతి తన పత్నియెడలపివ _ర్హింపవలసిన పద్ధతి వెప్పబడి యుండ వశ్రీయందై నను బలాత్కెరించి ప్రవ ర్రింపవచ్చునని యున్న దను ప్రితివాదుల వ్రాత హేయము,

56కి మహాభారత తత్య్యకధనము అ=: “మహో భెరతమునాటికి సంకరసంతాన మెష్క_వ మొనది?? అనువిశంగము_తన్ని రాకరణము ;___ ళ్‌

క ము భా, చ కారుల వ్రాత ముట్టున్నది.__ “మహాథార తమునాటికి సంకరసంతొన మెక్క_వమైనది. అందువలననే నాటి స్కృతిక రలు ద్వాదళవిధవంతానములను తమ గ్రంధముల నెక్కించిం? (73)

లి భగవద్దీతలలోని యిక్షింది యర్జునవాక్యము కూడ నాటి జాతిభ9ంకవిధానమును సూచించుచున్నది__

ఓకృష్ణా! కలపియకృతమగు దోషమును జూచుచున్న మనచే నీపాపమునుండి నివర్తించదుట యెటులో తెలిసికొన శక్యము 'కాకున్నది,

కులత్షయమగుటచే. సనాతనకులధర్మములు నశించుచున్నవి,

కులధర్కములు నష్టమగుటచే నధర్క మభివృద్ధి యగుచున్నది, అధర్మవృద్ధివలన కుల్టక్ష్రీలు వోొషయుక్తు రాం డ్రగుచున్నారు, శ్రీ దుష్టురాం డొగుటచే వర్షసంకర మగుచున్నది. వర్షసంక రము కులమునకు కులఘ్ను లకు నరకముకొర కే యగుచున్నది, వీరల పితరులు లుుప్తపిండోదకక్సియలుకలనా 5 యధోగతు లగు చున్నారు. కులఘ్నుల వర్షసంకరశారకములగు నీదోమములచే జూతి ధర్కములును, శాశ్వతమగు కులధర్మములును నశింప జేయబడు చున్నవి, (పు 4)

8, అర్జునునకు వర్షనంకరము యుద్ధముచే భవిష్యత్తునం దగు ననీ కాక నాటికే_అప్పుడే యగుచుండినట్లు వర్తమానార్థక్సియలచే దృఢపరుపబడుచున్నది, ఈవ _రమానార్థకక్రియ ప్రతిపదో రృమగు టచే నాటికే వర్షనంకరమై యన్న దను నర్గము బలన త్తరమై యున్నది.(ఫు 76)

పాంకవనిందాని రోక రణము ర్‌రికి 4. అర్హునవిషాద హేతువుల కన్నిటికి శ్రీకుష్తుుు నమాధాన మిచ్చె ననియు, వర్లినంకెర మగుచున్న దను నీ య=శమునకు మాతిముకమాధాన మోయతే దనియు, నందువలవ వర్షసంకరఖీతి 1 శ్రీకృష్ణునకును గల దనియు గొందరు చెప్పుచున్నారు, . జ అ ణే పచ న్త కాని యిది తప్పు, నందిగ్ధము "లేకండగ 'శ్రుక్షుడు శాస్ర యుక్తముగ సమాధానను నిచ్చియున్నాకు, శ్రీకలప్పభగవానుడు చెప్పిన యీ క్రిందిక్లోకములోని యర్టునవిషాద హేతువులలో నొకటి యగు. స్త్రీల పివర్తనమును గూర్చిన సందేహము నివర్తింపబడి వాటి, వాల న! లి వ ఏ! నది. ,్రీకృష్ణమూర్తిచెప్పిన సూతిప్రాయ మగు వాక్య మిది కుత స్వాం కళ్కల మిదం ఏమమే సముపస్థితము | అనార్యజుష్ట మశ్వర్ష్థ మకీ రకర మరున |] ట్‌ ఎ౧సె యత జ 'ా॥! అర్జునా! సీక్రీవిమమసహమయమున నెచటనుండి ఉయార్యులు పొందరానట్లియు, స్యరము నొందరానటియు, అఆపకీ రికరమగు లట వణ లు అటి "ఇెలివితకష్కూవ చాసరించినది?౫ (పు 7475) 5, అధ్జకుని కాలమునకు సంళానమునన్హై యే స్త్రీనై న బుతు జ్‌ రా వ. కాలమున నేపురువుడైన నోరి పొందవచ్చును. అప్పటికుండిన యార్యధర్కముం దూషించుటచే శ్రీగున్లు డది యనార్యజుష్ట్రమని సమాధాన మిచ్చియున్న్నాడు అబ్బు స్త్రీల ప్రవ రృనమును గూర్చి యుగ్గడించుట, అక్షీ ర్హకరమనికూడ చెప్పెయున్నాడు, కారణ మేమ నగా అర్జునుని తల్లి యగు కుంతి నాయనమ్మ యగు నంబాలిక, పిపితామహి యగు సత్యవతి, భార్యయగు ద్రౌపది, వీగివృత్తాంత ములు దీనివలన నుద్ధాటితము లగుచున్నవి. అందువలననే యర్జును డావిషయముగూర్చి తిరెగి ప్రశ్నంపనే లెదు? (పు /) ఈమైదంశములను బరిశీలింతము. ప్రథమాంశములోని' విషయ మిది... మహాభారతమునాటికి, సంకరసంతాన మెక్కువై నందున నాటి

ర్‌66ీ మహాభౌరతే తత్త సకధనము స్కృతిక ర్తలు ద్యాదశవిధసంతానములను తమగింథముల నెక్కించి రట, ఈమాటనుబట్టి లోక సామాన్యముయొక్క- ప్రవృత్తి యొట్లుం డునో దాని కనుకూలముగా స్కృతులు రచింపబడినవని వీరూహించి నట్లు 'లేలినది. ఈపద్ధతిలో వెనుక వీకు వొనినట్లు, వివాహవిధానము లేక స్వేచ్చగా సంచరించెడి ప్రజలలో, శ్వేత కేతువు అది ధర్మమే యని వ్రాయక, వివాహనియమము వేసి దురావారమును తొలగించె ననుట విరుద్ధముగాదా? కనుక స్కృతులు "పరిస్థితిని సమర్థించుట్నశ్రై రచింపబకు నను మూటకు తోసివేత యమైసది. ఇంకొకటి, మహాభారతమువాటి స్కృతికర్తలు తమ గంధ ములలో ద్యాదశవిధసం తానముల నెక్కించిరట, మనుకృతిలో నెట్లు న్నదో మాదుడు- “పు తాకా ద్వాదశ యా నాహ నృణాం న్యాయం భువో మనుః | "తేషాం పషడ్చంధుదాయి-దా ప్లడదాయాద బౌన్ధవాః ॥! (అ 9_ ౨8) దీనిచే స్వాయంభువమనువే ద్య్వాదశవిధసంతానములను. చెప్పి యున్నట్లు స్పష్టము, ఆ స్వాయంభువమనువు మహాభారతమునాటి వాడా+ “యాతా ష్షణ్మనవో యుగాని భమితా న్యన్యద్యుగాంఘి తియమ్‌” అను సిద్ధాంతినిరో మణివచనానుసారము ఈస్తమవై, వస్వతే మమవునకు పూర్వము గడచిపోయిన మనువులార్దుకలో మొదటివాడు. ఒక్కొక మన్వంతర కాలపరిమాణము 80కోల్ల 67లక్షల 20వేల సంవత్స రములని వెనుక నిరూపింపబడినది, అప్పటి- స్వాయంభువమనువే ద్వాదళశవిధపంతానములను చెప్పి యుండుటచే మహాభారతమునాటి స్కృతికర్త లెక్కించినా రను మాటకు (తోసివేత మొగది. యున్ధానంతరము యుధిష్టురునకు 'దేవస్థానమహ్షి యుప "జేశించుచు__ “అదోహూ స్సత్యవచనం సంవిభాగో దయీ దమః |! ప్రజనం 'స్వేషు దారేషు నూర్ష్వవం మీఫరచాపలమ్‌ |

పాండవనించాని రాకరణము ర్‌6ర్‌ వవం ధర్మం పిధానేష్టం మను స్స్వాయంభువోఒబ్రివీత్‌: 93] (శాంతి.అలి! ్రి నీ! ప్రజనం పుతోాత్చాకనం | అనుచు తనధర్మ పత్నియంబే పుతోళ్చాదనము ముఖ్యధర్మ మని స్వ్యాయంభువమనువే చెప్పినట్టు బోధించెను, అట్టుచెప్పి సంతా నము దా్యాదశవిధముగా సంభవీంచుననియు, నందుముఖ్య ధర్మముగాను అపద్ధర్మముగాను కొన్ని గా్రాహ్యాము లనియు, నాస్వాయంభువమనున్చు చెప్పియుండ సంకరసంతానము 'వెరిగినరరువాత నట్టు చెప్పబడిన దను టయ్యు వెనుకవివాహబంధము లేకుండె ననుటయును అపివేకము. వేద శాస్త్రాధ్యయనము చేసినట్టియు, శాత్ర్రుపద్ధతిని పజలను పాలించినట్టియు మహారాజులున్తు ఆమహీ రాజులకు మార్షదర్శకునైన మహర్దులును విరాజిల్లుచున్న మహాభారతకాలమనబడు ద్యాపరాంత మున సంకరసం తాన మెక్కువమైన దనుట దుర్నయము, ఇక "రెండవయంశమును పరిశీలితము. యుద్ధమే స్వధర్మమను నిశ్చయముశో చఛతురంగబలములతో రణరంగమున బ్రివేశించి రథారూశుడై యుభయ సేనామధ్యమున నిలిచి బూచి బంధుజనదర్శనముచే శోకమోపహము లావహింప యుద్ధము పాప హేతువని భావించి చూపాపము లటన్టింపకుండుటనై యుద్ధిమునుండి విరమింపదలచిన యర్హునుడు యుదమూలకముగా తట స్థించెడి యనర్థపరంపర నాలోచించి_ “ఏతా న్న హాన్తు మిచ్చామి ఫఘ్నతోజఒవి మధునూవన, పాప మేవాశయే దస్మా౯ హృత్వైఠా నాతతాయినణి, అనుచు వీరలను వధించుటచే పాపము ఘటించును కనుక నన్ను వారు నధింపబూనిను నీను వధింపను, అని వెవ్పీ శాజ్యలుబ్బులుకనుక కులత్షయమిత్రదోోహములను బట్టి కలిగెడి పాపమును థార్త్మరామ్ట్రలు

ర్‌66 మహాభారత తత్త స్రకేభనము గమనింపకపోయినను ఆపాసము ఘటింపకుండుటనై యత్నింపవలసిన మనము దానిని గమనింపవచ్హా? అని కులక్ష్షయముజరిగినఫుడు వచ్చెడి దోషముల నిట్లు వెల్ణడించెను __ “కులత్ష యే ప్రణశ్యన్ని కులధర్మా స్పనాతనాః | ధశ్క్మే నస్తే కులం కృత్సన్న మధర్యోఇభిధవ త్యుత | అధ ర్యాభిభవా తృృష్ట పదువ్యంతి కులసిియః | శ్రీను దుప్పాసు వా నేయ జాయతే వర్షసంకర;) ॥| ఇళత్యాదివచనములచే కులమీయమూలమున గలిగెడిదోమములు చెప్పి -- “అహో బత మహ ఆత్పాపం కర్తుం వ్యవసితా వయమ్‌ | య డా్రాజ్యసుఖలోభేన వాన్తుం స్వజన ముద్య ళా; | రాజ్యసుఖలోభమున బంభుజనమును వధించుట కుద్యమించిన మేము మహాపాషమను చేయుటకై నిశ్శయి6౬చినాము. ఎంతకష్టము! అని పలిశను దీనినిబట్టి యుద్ధము చేసిన యెడల కులత్షయ మగును, కులత్షయమైనయెడల కులధర్మములు నశించి, కుల స్త్రీలు చెడెదరు, అప్పుడు వర్ష సాంక ర్యాదిదోవము లుద్భవించును, కనుక యుద్ధముచేయ జాలను, అని చెప్పినట్లు స్పష్టము,

(వతివాదు లీయర్దుసవాగ్యముల ను చూపి “ఈ యర్జునవాక్య ములు కూడ నాటి జాతిభింశవిధానమును సూచించుచున్నవి” అని "రండయంశములో (వాయుట అవివేకము, యుద్ధమే జరిగినయెడల నిటు వై పోవుననియాతడుపరితపించినట్లు ఆయ అస్టునవాక్యమ. లు తెలుపు చుండ నప్పటికే జూతిభింశమై యున్నదని 'తెలుపుచున్నవనుట మళి మంతుల లతణమా? కులత్షయమూలక మైన పాపము "లేవి (స్వాప్తించు నని యర్దునుడు యుద్ధమును చవేయసనెనో ఆపావములకును యుద్ధము నకును షతివాదిమతములో సంబంధమే లేవన్న మాట, యుద్ధము వచేయకపోయి.నను అవి సిద్ధము లే అన్నమాట. యుస్ధమును చేయనను

73 పాండవనిందాని రాకరణము తగ? టకు హేకువులుగా వానిని పేర్కొనిన యర్హును డవివేకి యన్నమాట, ఆహా! గొంధమునకు సంబంధింపని వీరి యూమాటలు హేయములు.

ఇక మూడవయం౦శములో నిట్లున్నది _- “వరమా నార్థకశత్సియలచే అన్షునునకునర్షనంకరము యుద్ధ ము చే భవిప్యత్తున దగునని కాకనాటి కే అప్పుడే యగుచుండినట్లు దృఢపరువబకుచున్నది. ఈ వరృమానార్థక క్రియ పితిపదో క్షము” అని,

భవిమ్యదర్థ్శకముగా గాక వరృమానార్థకముగా నర్థము జెప్పిన

యెడల నర్ధ మసంగత మగునని "తెలివియున్నాము, “వరృమానే లట్‌) అనుసూత్రుముచే వచ్చిన ప్రత్యయ మని యెంచి యర్థము. చెడినను పష్రతివాదులు వర్తృమానార్థకమని భావించియున్న్నారు, “వర్తమాన సామివ్యే వన _రమానవద్యారొ అను సూతిమువలన వర్తమానసామి ప్యార్ధమందు అనగా సన్నిహితభవిష్యత్తునందువచ్చిన ప్రత్యయమనియు, అర్ధము సంగతమే యని పాపము భావింప లేకపోయినారు. ఇట్లు వర్త మాన సామిోప్యార్థకక్సియ వారనుకొనిన పితిపదో క్త మగును గనుక ప%తివాదుల వత హేయము. ఈపితివాదులే తమ ఉ త్తరభారత ములో నెట్లు వ్యాసిరో చూడుడు.

“ఉభయసె న్యమ. లు అన్యోన్యప్రోహారములకు గడంగునపుడు బీభత్సుండు స్వజనసంహారమునకు భీతుండయ్యు, ఫరుమ్మపళయ ముచే భవివ్యత్తునందు ఊగౌష్యుకారణమ న వర్షసంకర మగునను భీతిం జెందియు విహ్వూలుం డయ్యెను”, (పుట 21)

వ్‌శే “అర్జునునకు వర్షసంకరము యుద్ధముచే భవివ్యత్తునం దగు

నని కాక్క నాటికే అప్పుడే యగుచుండినట్లు దృఢపరుపబడుచున్నది? అని వెనకజూపీనట్లు వ్రాసినవారు. వీరు తమ 'వెనుకటివ్రాతను తామే రద్దుచేసుకొని భవివ్యత్తునందు వర్షసంకర మగునను భయమే అర్హును

568 మహాభారత తత్య్యకథనము నకు గలిగినట్టు నవీనముగా వ్రానియుండుటచే గూడ వారి వ్రాత అం పరా సనమెవది. అవ యాల నాలుగవయంశ మిట్పున్నది_ “అర్భనవిపాద హేతువుఒలో వర్ష మ్‌. శా సంకర మగుచున్నదను సంశయమునకుమూతిము శ్రీకృష్ణుడు సమా ఛాన మిాయనందువలన వ్యారంకరభీతి శీక్ళమ్టునకు గలదని కొందరు చెప్పుచున్నారు. కాని యది తప్పు, శీకృమ్లుకు శాస్ర్రయు క్తముగ సమాధాన మిచ్చియున్నాకు, “కుత స్యా కశ్కల మిదమ్‌” అనుసూతు ప్రాయమగు న్లోకముచే నర్టుకవిషాద హేతువ్రులలో నొకటి యగు న్ర్రీల పివ_ర్తనమును గూర్చిన సందేహము నివర్రింసబడివది. అని. ఇచ్చట కొందగు చెప్పుచున్నది తల్పను _పతివాదముల నడుగు చుశ్నాము- సరము ధగ్మ మేకనుక వర్షర-కరలీతి శ్రీకృ్ణునకు గం) 4 ళం ణ క్షి న్‌ మయం జ దని చెప్పుట తప్పందురా? దానికి శ్రీక్ళవ్లుడు నమాభాన మాయే దని చెప్పుట తప్పందు ౫? “యది హ్యహం న నేయ జాను కర్క ణతందితః | స్ట్‌ లావ గ కక గ మమ వర్త్యా౭నువ ర్తంతే మనుష్యాః పార్థి సర్వః 1 న ఎలి గ్గ ఉత్ప్సీదేయు రిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చే దహమ్‌ । సంకరస్య చ కర్తా స్యా ముపహాన్యా మిమా+ః ప్రజూః 1131 (గ్‌, 8.21) ఇవి శ్రీకృష్ణవాక్యములే. ఇచ్చట నే నొకష్పుకైన కర్కమార్ల మును విడిచి యున్నయెడల ననుజూచి లోకు లందరు వివచి వేయుదురు, దానిచే లోకులకు హోనికలుగును. లోకోద్ధరణముననైై యావిర్భవించిన "నేను కర్మమార్జమును విడచుటవలన సంకరముచేసినవాడను, లోకపోని "జేసినవాడను అయిపోవుదుము అని వెప్పియుంజెను, "దీని సారాంశము వర్షసాలకర్యము _ లేకుండుటచై విధ్యుక్త శ లం న్‌. టీ ముగా లోకులు నామూలమున శర్మమార్షనిష్టులై యుంకవలయుననియె నేను కర్క్మమార్షనిృషుడనె యుంటిని, అని, హా ౧ 9 ఈ

పాంతవనిండానీరాకరణము ర్‌ం బట్ట) న కుర్యాం కర్శ చే దహం, సంకరన్వ చ కర్తా స్యామి అని యున్న శ్రికృస్ణవాక్యము సంకర చుధర్మ మనియు, నాడెంతమా త్రము వర్ల సాంకర్యము "లేదనియు ధు్రవపరచుటను బట్టి “మహాభార తమునాటికి సంకరసంతాన మెకఘక్కువయెొనది” ఆరాకు వ వ్రీన)నను వ వా. (వ ఆ పురుషు గడైనను పొందవచ్చును” అను ప్రితివాదిదుష్ప్రసంగము దూరాపాస మైనది, దీనిని బటి అకును డూహించినటు మాతిము కాక కర్మమార్ష వ! లే ంం ౧ భింశమూ-+లకము వర్ష నంకరఖీతి (శ్రీకృస్ణునపన్నదని స్పష్టమే. కనుక వరి సంకరఖతి శీీకృమ్ణునకు గలదని చెప్పుట తప్పు. అను పితివాదుల వాత హేయము, ఇక నర్షిసాంకర్యసంచేహమునకు “కుత్ర స్వా కశ్కల మిదమ్‌? అనుక్లోకముచే నమాధానమాయబడినదను విషయము బ3శకీలింతము._ ఐదవ యంశములోని విషయ మిది___ “అర్హునుని కాలమునకు సంతౌానమునపై యీన్నీన నను బుకు ఫో రా ఈోమా కాలమున నేపురవైైన గోరి పాందవచ్చును, అప్పటికుండిన శ రా 9, అబ యార్యధర్కముం దూమించుటచే శ్రికృమ్లు వది యనార్యజుస్ట్ర మని సమాధాన మిచ్చియున్నాడు. అట్లు తి ష్రవర్శన మునుగూర్చి యుగ్గడించుట అకీర్రికరము అని కూ చెప్పాకు కారణ మేమ నగా, అర్జునుని మా+తృపి తామహీ పపితామహీగణముయొక్కయు, భార్యయొక్కయు వృతాంతములు దీనివలన సుడ్తాటితము లగు రి వావి ఖు చున్నవి”, ఈవాతనుబట్లి “అనార్యజుష్టమ్‌ అనువదముచే వర సాంకర్య లు ళు మిం ప్రళ్నమునకు సమాధాన మోియబడన దని పొతివాదుల తాత్పర్యము. అఆపదమునకు అర్ధము నాల్లవయఎశములో జూవినట్లు అర్జునా! నీకు దాపరించిన తెలివితక్కువ ఆర్యులు పొంద రానట్టిది, అని వ్రాయ

ఫ్‌70 మహాభారత త్నత్వకథనము బకుటచే “అనార్యజ ష్ట్ర మనగా నార్యులుపొంద రానిదని వారియర్థము, శ్రీకృవ్లునిచే నిట్లు మందలింపబడిన యడర్జునుకు అక్యుడా? అనార్యుడా? అని పితివాదుల నకుగుచున్నాను. అనార్యు డను పతములో అనా ర్యులు పొందిన తెలివితష్కువనను'ూర్చి ముది యార్యులు పొందరానట్టి దని మందలించుట అయుక్నము, ఆర్యుడవై న సీవ్రు పొందరానట్టిది అని మందలించినపుడే అది యుక్తము, కనుక నర్జును డార్యుడే యన నెను,

పతివాదులు, “బుతుకాలములో న్‌స్తీనైన నేపురుషుడై నను సంతొనమునన్షై అర్దనుని కాలములో గోర పొందవచ్చును. అదియప్పటి కుండిన యార్యధర్మము, అనివ్రొసి *యాధర్మమును మామించినా డర్జునుకు అని వ్రాసినారు, అది ధర్మమై యాపై యార్యధర్మమై యుండినయెడల ఆర్యుడై న యర్జునుకు దాని నెట్లు దూపి౦చును? 7 పురుషులకు పితివాదులు తెచ్చి వెట్టిన వ్యభిచార పద్ధతి, 'వేదశాన్ర్ర నిషిద్ధమనియును, అనాటి మహారాజులు ఇా క్రీయమార్షమున ప్రజూ పరిపాలనము చేసిన వారనియున్సు వారికి మార్గదర్శకులు ధర్కవ్యవ స్థాపకులగు మహట్ల లవియును బృహదారణ్య కాదులలో వ్యభిచరింప వచ్చునని యున్నదని వ్రాసిన పితివాదుల దసత్యమనియును, "శ్వేత "కేతుగాధ, నియోగవిధిని బలఫరచుటకై. చెప్పబడినకధయేకాని మరొ కటి కాదనియును, నిమీద్ధమైన వ్యభివారమూలకమగు సాంకర్యము "లేకుండ ధర్కప్రితిషస్టాపనము చేయుళు నాకృత్యమని కృష్ణభగవానుడు చెప్పియుండె ననియును నిరూపించియున్నాము. పితివాదుల నోటి మూటలనుకూడ జూతము_

శ్రీపునుషులకు స్యేచ్భావిహారము ధర్మమా? అదియు ననా ర్యధర్మము కాక వేదశాస్త్రమూలక మనబడెడి యార్యధర్మమా? ఆయార్యధర్మమును దూషించుటా? ఆదూపీ.0చినవాడు అనార్యుడు శాక యార్యుడైన యర్జునుడా? అర్యధర్మము నార్యుడుదూపి.చునా?

పాండవనిందానీ రాకరణము స! “అధర్మాఒభిభవా త్కృృష్ణ ష్రదువ్యన్హి కలసి ్యయః ... జాయతే వర్ష సంకరః” అనుచు వర్షసంకర మధర్మ్కశార్య మని యతర్హును తనియుండ నది ధర్మమే యను షితివాదులకు పాపభీతియి న్నదా?

అర్జునుడు అర్యధర్మమును దూవమీంచెనట! అదియనార్య జుష్టము

అనగా నార్యులు పొందరానట్టి తెలివితక్కువ యని శ్రీ$ లస్షుడు సమా ధానము చెప్పెనట! అట్లు న్హ్రీల ప్రవర్హనము నుగ్గడించుటలో కుంతీ, అంబాలికా, సత్యవతీ, జ్రాపదుల వృత్తాంతము లుర్ధూటితము లగు టచే “అకీర్హికరమ్‌' అని కూడ ఇెప్పినాడట! అవై యర్జునుడు మరు మూటాడక పడియుంజెనట! ఏమి సమన్వయము?

శీకృషు డేది యనార్యజుష్వమని చెప్పెనోో వది యకీరి కర

లో విం నీ లు జావ

మనిచెప్పెనో అది యవ్వర్ష్యమనికూడ జెప్పెను, అనగా స్వర్ణప్రదము కానిదని యర్థము, అట్టి దేది? వ్యభిచారదూషణ మన్నమాటా? వ్యభి ఇవారమును దూమీంపకున్న ,స్వర్ణముప్రొప్తి 0చు నని సమాధాన మిచ్చె నన్నమాటా? ఈసమాధాన 'మెవ్వనిది?

య శ్శాస్ర్రవిధి ముత్స్ఫృజ్య వర్షతే కామళకారతః |

నస సిద్ధి మవాప్నోతి న సుఖం న పరాం గతిమ్‌ |

ను ఫం తస్మా చ్భాస్ర్రం[ప్రామాణం తే కార్యా కార్యవ్యవస్థితా:(గీ16_94 కర్తవ్య మేదియో అకర్త్మవ్య మేదియో తెలుఫునది శాస్త్రమే

యని బోధించిన కృవ్ణభగవానునిదా? అశాశ్ర్ర మెట్లున్నది?

“యధా స్తేనో యధా భూణమోవ మేవ భవతి యో2ఒ.యో నౌ శేత స్పించతి?? భామ్యమ్‌__ అయోనా (పతిషిద్ధయూనా యో "లేత స్స్పించతి వమ సువర్షస్తే యకారిణాశి భూణహ త్యాశారిణా చ నమో భవతి”,

“నాన్యస్త్రియ మఖభిలషే నాషన్యశ్రీయమ్‌” తన పత్నితో దప్ప పరస్నీ్రీతో సంచరించుట మహాపాప మని

వ్‌?2 మహాభారత తక్త్యకథనము

ఇట్లు ఇాస్ర్రుమామ్వుమై యున్న వ్యభిచారముకుబట్టికొని యది యార్యథర్మమనియు, వ్యభిచారమును ధూమించినయర్జునునకు స్వర్ణము లభింపదని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పెననియు వ్రొత సాగించిన ప్రతివాదులకు ఎంత నిరంకుశత్భము?

యుద్ధము. వలన కులక్షీయము, కులధర్యనాశనము, కులక్ర్రీలకు దోషపాొ ప్రి నర్షనంకరము కలుగును అని యకుశు డనుటలో కుంతీ సత్యవతీ అంబౌలికా చా్రాపమల వృత్తాంతము లుదాటితము ల౮నవట.

స * లా ఖు యా

ఇది యనంబద్ధప్రలాపము నియోగవిధిలి, పంచపతిత్వమును వ్యఖి చారమని చెప్పుట నింద్యము, నియోగవిధి వేరు. వ్యభిచారము వేరు. అని వెనుక నిరూపించియే యున్నాము, కుంతీపత్యవతుల పవిత్రతను గూర్చి "వేదవ్యాపనింగాని కరణములో నిరూపించియున్నాము, ఉ)పదీనిండాని కరణములో పంచపతిత్వమును గూర్చి నిరూపింప బడును, కనుక నీపితివాదిపివంగము "పీోయము,

కుత్ర స్వా కళ్ళేలమిదమ?) అను శోకమునకు 'ళాత్సర్య మే

జాలి, ట్‌.

మనగా శత్రువులు ఇస్త్రుధారులై హింసించుటకు సిద్ధముగా నున్న యావివమ సమయములో యుద్ధముచేయ రాడను చి త్తసంమోహము నీశట్లు పొొప్తించినది. ఇది య ౫-ర్వజుష్టము. అనగా పామర సేవితము. అస్వర్ల్యము, అనగా దుర్షతి హేతువు, అకీర్రికరము కనుక నిహపరలోక వోని, అని.

వఠా దా నే సం న ( అను సిద్దాంతమును బట్టి స్వధర్మామైన యుద్ధమును మాని వేయుటవలన

ధి లట జ ధి నిహాిపరలోకహోాని యని యుప చేశనారాంశము.

యుదమూలకమెన వర్తసంకరమును గూర్చి శీిక్ళము డేమిసమా

నో రు ౧ జ

ధానము చెప్పినట్లు? అని పిశ్నించు పితివాదులకు గొంచెము చెప్ప వలసియున్నుది__

పాండవనిండానిరాకరణము ర్‌? “స్వధర్మ మవి చావేశ్య్య న వికంపితు మర్డసి | | వేం యనం న తే | ధర్మ్యా ద్ధ్‌ యుద్ధా చ్యేయోఒన్యత్‌ తృత్గియన్య న విద్యలె | అను భగవదా్యక్యము తతియునకు స్వధర్మము యుద్ధమని "తెలుపుచున్నది, తన వర్షమ నకు, తన యాశ్రమమునకు నవళ్యక _ర్తవ్య నుఃగా శాన్ర్రుముచే విధింపజడిన బే స్వధర్మము, స్యధర్మరూపమైన యావశ్యకకార్యము దోషసంభావనామాత1?మున బరిత్యజం పతగినది కాదు. ప్రొ్లించినపు డాదోవములకు పరిహారోపాయ మాశియణీ యము. ఈవిషయమై మహా ష్య కారవచనము లిట్టున్నవి __ “6న హి భికమ్‌కా స్స్తీతి స్టాల్యో నాధిశీయ నే, నహి మృగా స్స స్తీతి యవా నోప్య నే పితివిధియం చ దోపే.షు? ఛితముకులు వచ్చియన్నారని పెట్టలేక వంట మానుకొనువా రుండరు, మృగములు తినిపోవ్రనని సస్వములు నాటనివా రుండరు, 'చాధకము "లేర్పడినపుడు పరిహోరోపాయము ల్మ్యాశయింపబడకును, అని భానము, అర్జునుడు స్వధర్మ మైన మీ యుదమును పాపహేతు వనుకొ జ రా ఢు నెనో అది స్వధర్మామగుటవలన నట్టి యుద్హమ ను పరిత్యజించుట వాస హేతువని భగవాను దుప దేనిం చెను, యున్తమూలకముగ నేయే పవా (గః ములు ప్యొ్తించునని యక్టును డనుకొనినో అవి పా) ప్రింపకుండెడి మార్గమును భగవాను డిట్లుపదేశింపరు . “సుఖదుఃఖే సమే కృఠా్శ లాభాలాఖా జయాజయా | తతో యుద్ధాయ యుబ్యస్య నైవం పాప మవాష్ఫ్యసి 11౫- (గ్‌ ఓం8) రాగ ద్వేషరహికుడనై యుద్ధఫలనిర పేక్షుడవై యిది తతి చా థి చా యుడనై న నాకు విహితమైన ధర్మమను తాత్సర్యముతో యుద్ధము "జేసిన సీకు పాపము పా వ్పింపదు, అని,

ర్‌74 మహాభారత తశ్శ్యకధనము ఈయుప దేశములో యుద్ధానంతరము ధర్మబద్ధమైన పరిపాలన మును బట్టి నీశ్రాహించిన వక్షసాంకర్య ముండదని చెప్నెనళ్లు, కనుకనే యుస్ధమైనతరువాత పరితవించుచు నేను రాజ్యమును స్వీకరింపనని చెప్పిన యుధిప్టి రునితో నర్గును డిట్ల నెను “రాజదండభయా దేకే పాపాః పాపం న కుర్వలే [ యమదండభయా చేకే పరలోకభయా దవి | పరస్పరభయా ేకే పొపాః పాపంన కుర్వతే వవం సాంసిద్ధి కే లోశే సర్వం దండే పితిస్టితను 11 న కన్యోద్యహనం గచ్ళే ద్యది దండో న పాలయీత్‌ | న తిస్టే ద్యువతీ ధర్మే యది దండో న పాలయేత్‌ 1% (శాంతి ప_ఆ 15) దండనీతి ననుసరించి రాజు పరిపాలనమునుచేసినపుడు పాపా త్కులుకూడ చాపము లాచరింపరు, రాజదండనమే లేకున్న కన్యక వివాహమునే చేసికొనదు, యువతి ధర్మమార్షమం దుండనేయుండదు, కనుక సీవు రాజ్యపరిగువూము జేసి పజలను సన్మార్షవప్తలనుచేయును. అని, దీనివలన రాజదండనముచే సాంకర్యాదిదోషుము లుండవని శ్రీక్ళష్ణోపదిష్టుడెన యర్దునుడు వెల్లడించినట్లు స్పష్టము. ఇంతవరకు భగవద్గితావచనములకు పుతివాదులు చెప్పిన దంతయు విరుద్దార్థ మనియు, పరిత్యాజ్య మనియు నిరూవీంచినాము, నాటిపంకరమునకు సంబంధించియున్న దనుచు వ్రాసిన ఇంకొక విషయ మున్నది దానిని గూడి బరిశీలింతము___ ఎా4 నహువధర్మజకంచాదాంశ పరిశీలనము €___ “+బేశమునం దెవ డేవర్షమువాడో "తెలిసికొనలేమని ఈక్రింది ధర్కజ నహుమసంవాదములోని శ్లోకార్థనులు వెప్పుచున్నవి _

[! పాండవనిండాని కరణము విన్‌ “జాతి రత్త మహాసర్ప మనుష్య ల్యే మహామతే | సంకఠా త్సక్యనన్తానాం దువ్సరీ వేతి చే మతిః 1! సర్వే సర్వా స్యపత్యాని జనయ న్ని సదా నరాః 1 ౫(వనపఅ180) ఓమహోసర్పవమా! ఈమనుష్యజాతియం దిపుడు సర్వవర్షముల యొక్క_ సాంకర్యమువలన జాతిని బరీశ్షీంపలేమని నా యభిపా యము. అన్నివర్షములవారు నన్ని జాత న్రీలయందును సంతానము గనుచున్నారు). (మ, భా, చ పు?) పుతివాదులు పై శ్లోకములోని “అతు మనువ్య ల్వే' అను పద ములకు “ఈమనుపష్యుజాతియందు' అని యర్థమువ్యాసి, వీమ్మట *ఇపుడు అని యొకమాటను చేర్చినారు, ఆయర్థము నిచ్చు పదము అవాశ్యము లలో లేదు, అది “సదా అవపదమునకు విరుద్ధము ఆతప్పు నటుండ నిచ్చి, యాధర్మజనహువసం వాదప)ి కారము నవలోకింతము___ నహువు డగ స్య మవాగిశాపమును బటి యజగరమె పూర్వజ్ఞానము న న లు గ్నూ జ కలిగియుండి భీమసేను5 బంధించి యున్న పుడు యుధిష్టినుడు సమిా వించి సంభావీ౦ంప నహుము డిట్లనెను___ “నాహ మేనం విమోమ్యోమి నవా న్యదవి కామయే పుశ్నా నుచ్చారితా నద్య వ్యాహరిష్వసి చే నృమ 1 అధ పశ్చా ద్యిమోమ్యామి భ్రాతరం "తే వృకోదరం 11 నీలకంకీయం.__ నహుషస్తు (జ్ఞానమేవ పురుషార్థ ఇతి మత్వా “న వాన్య దపి శామయేి' ఇ3ి స్వన్య జానా దస్యశ వైరాగ్య పదర్శనకామః ప్రశ్నమేవ వృణోతి పిళ్నానితి | యుధిష్టిరా! నేసే భీమసేనుని వికువను,. నా కితరమైన కోరిక లేదు, నేనడిగిన ప్రశ్నములకు సమా+ధానము జెప్పిదవేని సీసోదరిని

ర్‌76 మహాభారత తత్త (కథనము విడిచివేయుదును. అని. ఇ్టనుటలొ నహుషుడు జ్ఞానమే పురుషార్థ మనియు, తనకు జ్ఞానముక- ము మిగిలిననిమయములయ'ందు వైరా గ్యమే యనియు సెల్లడి.చెను, యుధిప్టీరః___ “బూ)హి సర్ప యధా కామం షితివత్య్యూమి లే నచః ! అపి చేచ్చస్నయాం పతి మాహట్లుం త భుడంగమ | 'వేద్గం చ చావా శే నేహ తద్శవా నేతి ] కేవలమ్‌ సర్పరాజ తత క్ళు్రుతా్య (పతివమ్వ్యూరి తే వచః || ౫ బ్బ ల్వౌ ని నీలకంరీయమ్‌___ | బాహ్మగేనేతి | ఘటంకరోతీతి వద్భావినీం వృక్సి మాశ్రిత్య అ వౌహ్మళేఒకి ముముషై బ్ర)ిహ్మావిడ్వాచి వ్రాహ్మణశబ్దష్రయోగః |! కుతా “అమానం చ మానం చ నిర్విద్యాఒధ బ్రాహ్మణః) ఇవి శృవణమనవాత్కక మమకారం నిది ఛ్యాసనాత్మకం మౌనం చ నిర్విద్య నిష్పాద్య శాాహ్మణో బిర్కావి దృవతీతి దర్శనాత్‌. కేవలం నిర్విశేమం వేళ్ళి పుకుషార్థ త్వేన జూనాతి చేత రి తద్వమ్యోమి మతికంవాడాయి) అభా యుధివీరు డిట్లనెను__ నీవకుగుము. నీకు (వీతిగలిగించుట్హై నేను చెప్పగలుగుదునేని సమాధానము జెప్పెదను నీవు బ్రాహ్మణునకు “ఎచ్‌లా చ లా 'వేద్యమైన నిర్విశేషన్వరూపము. పురుషాన్థమని గ్రహించితివేని నా సమ్మతిని (దర్శించుట చెప్పెదను, అని ఇచ్చట *బ్రాహ్మణునకు వెద్యము" అనుటలో బ్రాహ్మణ శబము జూతివ"చకముగా గాక ఘితిసమ్మతినిబటి బ్రిహ్మావిదా చక ౧ లో రా టె స్‌ ముగా వాడబడినది, ఇచ్చట *'ఘటముమఘచేయుచున్నాడు అనునపుడు చేత పూర్తిమయైనస్వుకు వాడవలసిన ఘటపదమును ముంబేవాడినట్లు బ్రహ్మ వేద్యమయిస్య తరువాతవాడ బడవలసిన బా్రహ్మణశబ్దము ము దే వాడబడినది, వ్రాహ్మణశబ్దము జాకివాచప మొకటి, బ్రహ్మవిద్యా (ఈ. యా చక మొకటి, ఇచ్చట బ్రహ్మవిద్వాచక మే నాడబకినది,

పాందవనిందానిరాక రణము లి? సర్పఃఎా “మ్రాహ్మణః కో భచే దాాజ౯ వేద్యం కించ యుఫిష్టీర బ్రవీహ్యూతిమతి) త్వాం హి వాశ్ష్యై రమమిమిమహో | సీలకంకీయకు.__ తత్ర యాన్యేవ బ్రహ్మూవిల్లవిణాని "తాని బ్రహ్మవిద్యాసాధకానీతి మన్వానో బిహ్మవివో లక్షణం బ్రహ్మ స్వరూపం చ పృచ్ళతి.__ బ్రాహ్మణ ఇకి 1 ఈపై నహుషు డిట్లు పిన్నించెను__ యుధిస్టీరా! సీవాక్యము లచే నీవు అతిమతిమంతుడవని గ్రహించితిని. చ్రాహ్మాణు డెట్టివాడో వేద్య మెట్టిదో చెప్పుము. అని, ఇట్లు ప్రిశ్నింటలో బువ్మావేళ్త "శేవి లతణములో అవియే బ్రహ్మవిద్యకు సాధనములసి గ్రహించి యూ+బిహ్మ వేత్తలత్షణముల నడిగెను, యుధిష్టిరః___ “సత్యం చానం తువమూ శీల మానృశంశ్యం తపో ఘృ్‌ణా | దృళ్య_నే యత్ర నాగేస్ట్ర స బ్రాహ్మణ ఇతి స్పృతః | వేద్యం సర్ప పరం బ్రహ్మ నిస్పఃఖ మసుఖం చ యత్‌ 1 యత) గత్యా న శోచంతి భవతః కిం వివతీతం 11

• నీలకంరీయం__ పత్యం యథార్థ మహిర్యపం చ వచనం | ఆన్ఫ శంన్య మనై ష్టుర్యం తపః స్యధర్మాచరణం ఘృణా కృవా 1పరం నిర్విశేషం | సవిశేషన్య వాజ్బ్యనవగోచరస్స భఘ్రత్యెవాఒబిహ్మ త శ్తేః శిధభ 694 946 పటిచ ఇభల 699 వవ్రివు ౨5 6 శతక శళ6 శిత 6 అరి ధి కిథళ వవం స్యమత ముకాా పరమతం జటబ్లాసతే “భవతః కిం వివ ఎ ఆవ్‌ న వీత మితి | యుధివ్యీరుడు చ్రాహ్మ ణలతణప్రశ్నమున కట్లు సమాధాన మిచ్చెను. సత్యము, -_ దానవ తము, సదాచారము, అనై హ్టుర్యము,

ర్‌ం మహాభారత తత్త చ్రగీథనము స్వధ ర్మాచరణము, దయ. అను లక్షణము లున్నవాడు బౌహ్మూణుడుః అని ఇట్లు స్వమతమును చెప్పి నినెమనెదవని నహువు నడి”ను. సర్పఃాా “ఛాతుర్యర్ష థం పిమాణం చ సత్యంచ బిహ్మ వైవహీ! కూదే వ్వపి చ నంత్యం చ దాన మకోధ ఏవ చ అన్ఫళంవ్య మహింసా చ ఘృణా వైవ యుధిస్టిర 139 నీలకంకీయమ్‌... సర్పస్తు వ్రాహ్మణప దేన జూతిన్మూతం వివ వ్నీత్వా శూచ్రే తల్లత్సణం న్యభిచారయతి._ ఇాతుర్వర్ల్యమితి! సాన్దేన చతుల్తాం వర్తానాం హిఠమ్‌ ! సత్వం పిమాణం చ ధర్మవ్వవస్తా ణ ం ట్ర */ విరగ పకం బ్రహ్మ వేదః |! ళూద్రాచారస్కృలే రపి జేదమూలత్వాత్‌ 1 సర్యోఒప్యాదారాదిః ఘుఎతిమూలక ఇత్యర్థః 1 వవంచ సళ్యాదికం యది శూ చ్రేఒప్య స్త్రి తరి సోఒవి బ్రాహ్మణ వవ స్యాది త్యాహ-___ ఛూ చ్రేవ్వవీతి | అపుకు నహువుడు, వాహ్కృణజాతియందు వాడబడవలసి యున్నది పొహ్మణపదము అను భావ మవలంచించ్చి శంక్షింపదలచి సత్యాదిలతుణములుకల వానియందు వాడబడినయెడల చాతుర్వర్హ ఖ్ట్‌ము నకును హితమై, ధర్కవ్యవస్థా పకమై, వారివారి యాచారములను బోధించునది వేదమే యగుటచే సత్యాదిలత్షణములను బట్టి ఛూది సాధారణముగా బహ్మణశబ్దము వాడబడినపుడు అతివ్యా పీదోమము రాదా? యని యడిగెను, ఇట్లడుగుటలో జాతినివిడిచి, కేవలలతణములను బటి బాహణ ణా ల లా శబ్బప్రి యోగము యు కముగాదని భావము, హో అతి యుధిష్టిర।___ శూచ్వే తుయ ద్భవే న్‌్‌ ద్విజే తచ్చ నవిద్యతే

పాండవనిం౦ండానిరాకరణము ర్‌70 న వై ళూదో) భవే చ్చూదోో చ్రొహ్మూణో న చ చవొహ్మణః ॥| యత్రైత న్లత్యుతే సర్ప వృత్తం స బ్రాహ్మణ స్ప్కృతః | యత్రైత న్న భవే త్సర్ప తం శూద)ి మితి నిర్షికేత్‌ 119 సీలకంకీయమ్‌__ ఇతరస్తు చవ్రావ్మణప'దేన (బహ్మావీదం వివ ీత్యా ళూద్రాచే రవి బ్యాహ్మణత్వ మభ్యుపగమ్య పరిహరతి_ శూ ద్వేత్యితి! ళూదులమ్మకామాదికం న చ్రావ్మూణేఒన్ని నాపి బ్యా హ్యృణలత్క శమాదికం శూ జేఒ స్తీత్య ఠః ళూద్రోఒవి శమా ద్యుపేతో బ్రహ్మణ వవ! చ్రాహ్మణో౭౬వి కామాద్యుపేత ళ్ళూద) వ వేత్యర్థః | ఆపై యుధిష్టిరుడు "తౌనువాడిన చ్రాహ్మాణశబ్దము జూతిని చెప్పక బివ్కూవే త్తను వెప్పునబే యను భావముతో బిహ్మవేత్త మైనపుడు ళూద్య్రాదులయందు అట్టి చ్రాహ్మణశబ్దపగయోగమునంగీక రించి యిట్లనెను ___ వ్రాహ్మణలతణములు శమదమూాదులు, శూద్ర) లతుణములు కామాదులు., శమాదిలక్షిణములు కలిగి శూదు) డున్న పుడు లతణములను బట్టి వాడబడు బా్రావ్మాణశబ్ద వమాతనిని చెప్పుకు, శకామాదిలమణములు కలిగి బ్రాహ్మణు కున్నపుడు లతణములను బట్టి వాడబడు ఛూద్రశబ్ద మాతనిని చెప్పును, అని. సర్పః “యది తేవృ త్తతో రాజ౯ణ చ్రావ్మణః పృసమిశ్నీతః 1 వృధా జాతి స్తదాఒఒయువ్క౯ కృతి ర్యావన్న విద్యతే 00 అపై నహుము డిట్లనను_ జాతిని గణింపక సీ వనినట్లు వృత్త మును బట్టియే బ్రాహ్మణత్వనిక్ష్ణయ మైనయెకల నట్టి వృత్తము గోచ రింపనంతవరకు జూతి వ్యర్థము కాదా? అని. యుధిష్టీరః__ “జాతి రత్త మహాసర్ప మనుష్య ల్వే మహామతే | సంకరా త్సర్వవర్షానాం దువ్చరీశ్య్యేతి మే మతిః ॥

ఠీ0 మహాభారత తత్త్వ్యకధనము

స్వే సర్వాస్వపత్యాసి జనయన్సి సదా నరాః

వాక్ష్య్రైఘున మధోజన్మ మరణం చ సమం నృశామ్‌ ||

తన్మా చ్చీలం పిధానేష్టం విదుర్కే తతే్వదగ్శినః |

ప్రాజ్నాభివర్ధనా త్పంసో జూతళర్మ విధీయతే |

తశో9వనయనం పోక్సం దిజాతీనాం యధా (కమమ్‌..!

తత్రాఒళ్య మాతా సావిత్రి ఏతా త్యాచార్య ఉచ్యతే

తావ చ్చూదసమో హ్యేష యావచ్వేదే న జాయతే ॥।

తస్కి న్నేవం మతిదై ంలే మనుః సొాయుభువో౭బివిత్‌

కృతకృ త్యాః పునర్వక్థా యది వృత్తం న విద్యే

సంకర స్వత నాగేస్ట బలవాక్‌ పిపవితాన్నీత? |

య త్రేదానీ! మహాశర్ప సంప్క్యృత) నృత్త మిష్యతే |

తం బ్రాహ్మణ మహం పూర్వ ముక్త వాళ భుజగోత్తమ

నీలకంరీయమ్‌__ ఉత్తరమాహ _ జాతిరితి ! వాగాదీసా మివ మైధునప్యాపి సాధారణ్యా జ్ఞాతి న్రుబన్షేయీ ... లం 44, అఆచాగ వవ చ్రాహ్మణ్యనిశ్చృయె.. హేతు శ్వేదపొమాణ్యా దిత్యుపసంహరతి_ 'తస్మాదితి. ప్రథానం చ తదిష్టంచేతి కర్క్మథారయః_! కరైై్యైవ బచాహ్మణ్యహేతు గిత్యాహం- పొగితి | నాభివర్ధనాత్‌. నాలచ్భేద నాల్‌ జాయతే సంయుజ్యలే | వేదసంయోగానన్నరమేవ బ్రహ్మ ణ్యము దేతి... చ్వైధి జూతౌ సంశయేసతి! వృత్తం వై దికసంస్కారో యది న విద్యలే త ఖీ సర్వాః పిజూః కృళకృ త్యాః ఈూద్శతుల్యాః | తథా చ స్కృతిః “న ళూటే్రే వాతికం కించి న్న చ సంస్కార మర్హతి” ఇతి |

'ేషాంస స్కారానర్హ్య త్వనిష్పాపత్వాభిధానాత్‌. కృతకృత్యత్యం దర్శ యతి ' తద్వశ్‌ తవర్టిశా అపి స్యురిత్యర్థః ] . అతంవృత్తాఒధావే ఉపసంహరతి య తేతి

పాండవనిందాని రాకరణము ర్‌! అపుడు యధిస్ట్‌రు డిట్లుచెప్పను__ ఈతని దీజాతియని తెలిసి కొనుటకు వృత్తమునే అధారపడవలయును, ఆకృతిభీదము లేని మను ష్యులలోని జూతులు దు_స్టైయములై యుండును. జన్మమునుబట్టియే జాతిని నిర్ణయింపవలయును. ఆజన్కము ఊపగమసంబంధమూలకము, ఆసంబంధముశజూతీయ మే కాకవిజాతీయ ముకూడ గావచ్చును. వాగ్యా పారమః జననము మరణమువలె ఊపుగుపాన్యోన్యసంబంధముకూడ సర్వసాధారణ మగుటవలన ఏపురువు కైనను వ్త్రీయం -చైనను రాగ మూలమున పివర్తించి సంతతిగలిగించుచుండుకేు జూతిద్యుర్తే య మను టకు హేతువు. కనుక వేదప్రాణ్యమును బట్టి శీలమే[ఆచార మే) చ్రాహ్మణ్య నిశ్చయమునకు ప్రుధానకారణము, జాతికర్మాదులు, ఉపనయవసంస్కా_ రము వ్రావ్మాణ్య హేతువులుగా ద్విజులకు విధింపబడినవి, ఉపనయన సంస్కా-రనిమిత్త మున సావిత్రి మాతయు, ఆచార్యుడు వీితయు నగు దురు. వేదసంబంధము లేనంతవరకు జూతిచ్రాహ్మణుకు కూడ ళూదు సముడే. వై దికనంస్కాారము లేనపుకు ఫై ్రవర్షికులును శూదితుల్యు లే యని స్వాయంభువనునువ్రు చెప్పెను, సంహ్క్మారము.తో. బనిలేకయే యొట్టివాతకను లేని కూదు)లు కృతకృత్వులనబకుదురు. వృత్తము లేన పుడు సంక గమూహ్యాను. కనుక మహాసర్పమా+] వృత్త ము వైదిక సంస్కారము నెవ్వసియందుండునో అతనిష బవ్రాహ్మణుడని నేను చెప్పియుంటిని, అని. ఇట్లువెప్తుటలో జన్క సిద్ధమైన జాతివిశేషము వె లమీణములచేతన గ్రహింపదగినదని బోధంపబ డెను, కనుక జాతిని, వృత్త మునుబట్టి పరీశీంపవలయునని ధర్మజుడు చెప్పెనే కాని జాతిని పరీమ్షీంపనే లేమనిచెప్ప లేదు, జా=సారౌంకశము__ ఇచ్చట. బివ్మా వేత్తలక్షణములను గూర్చియే నహుషధర్మజుల ప్రిశ్నోత్యరములు నడచినవి. అందు “వ్రాప్య్మూణః కోభ వే దాజ౯ా?)

ఫ్‌ఏిలి మహాభారత త త్యకథనము అనుచు నహువుడు 'బాపహ్మూణుని (బ్రివ్మావిదుని) లతణములడిగెను, దానికి ..__ “సత్యం దానం శమా శీల మానృశంస్యం తపో ఘృణా, నై ల వ్‌, అ ఆ దృశ్యన్వే యశ) నాగెన్ష్రు స బ్రాహ్మణ 9ఇతి న్క్రతిః అని యుఖిస్టిరుడు సమాధానము ఇెవ్పెను, ఆపై నహుముడు, చ్రావ్మణశబ్దమును జూతివాచక్‌ముగా వాడక సత్యాదిలతణములను బట్టి వాడినపుడు కఇతరజాతీయులయ6దు కూడ సత్యాదిలయణములను బట్టి వాడవలసియు6డును కనుక నతివ్యాప్హీర దా? యని పిశ్నించెను, లు అలీ దానికి యుధిక్షరుడు, నేనువాడిన ఈ బ్రాహ్మణశబ్దము జూతివా చకము కాక బిహ్మవిద్వాచకమగ టచే నాలతణములు కలవాని నెవ్వననై ని యీహ్రహ్మణశబ్దము చెప్పుటలో దోషములేదని సమా ఛానమిచ్చెను, అయ కట్టి త ఇహం ఆ ల అవ్వైనహుము'ప..._. యధిప్టీరా! నీవనినట్లు బ్రాహ్మ ణళశ్లైరము వృత్తమునుబట్లియే నిర్లీతమగు నెడల జ దిగోచరింపనపుకు జూతి వ్యర్థము వి లు ణం ర కాదా? అని పిన్నించెను ఇట్టుష)శ్నించుటలో 'కేవలవృత్తమునే కాక జాతినిగూడ యోజనచేని బ్రాహ్మణశబ్దమును వ్యవహరించుట యుక్త యి అవత మని ప్రష్టకు తాత్పర్యము, దానిపై యుధిష్టిరు ని నమాధాన మిది “జాతి రత్త మహాసర్ప మనుష్య ల్వే మహామలే! సంకరా త్సర్వ వర్షా నాం దుక్సరీ త్యేతి మే మతిః స్వే సర్వా స్వపత్యాని జనయన్సి సదా నరాః! వాజై్రధున మధో జన్మమరణంచ సమం నృణామ్‌, తస్కాచ్చీలం ప్రధానేష్టం విదు ్యే తెత్త రదర్శినః౫ అనగా సర్వవర్ష సా ౦కర్యమువలన మనుష్యులలోనిజాతిదుస్ష్హే యము, జసనమరణవాగ్య్థ్యాపార నైధునములు సర్వులకు స్వాభావికములు కనుక సర్వపురువులు సర్వస్తీీలయందును. సదా సంతతిని గలిగించు

75 పఫాం౦ండననిందాని రాకరణము గ్‌ట్రిగ చుందురు. జట్టు ద్యున్మేయమై యున్న జాతికి ముఖ్యమైన అభివ్యంజ కము ఆచార మనబడు శీలమే కనుకనే వృత్తము కలవాడు నొహ్మూ ణుడ్‌ని వెప్పెతిని. అని, ఈపమాధానములో జూతి నిరసింపబడ లేదు, “ఆచారఃకులమాఖ్యాతి అనున్యాయమున జూతివిశకాయక మగు ముఖగమెన నవ్న్శ* మును బటి నీ ని లెరా ఈలాలి లు జాతికాడ సంగృహీతమైనది, వేదసంబంధము వెదికసంస్కారములు 6 రు రూ "లేనిశేవలజాతి పిశంససీయము శాదని కూడ సమాధానములో జెప్పబడినది. స్వే సరా స్యవళ్యావి జరయన్సి సదా నరా. అని సార్వ కాలికముగాజెప్పబ సన విషయము_వ సుతి వాదులు* ఇపుకునర్యనర్షముల యొక్క సాంకర్యము వలన జాతిని బరీవీంప "లేము? అని చెప్పి స్ట వ్రాయుట అన్యాయము. రు జన్మ హేతువగు ఉఊపసవసంబంధములో సాంకర్యముకూడ సంభవించవచ్చునుకనుక నట్లు సంభవించినప్పుఃు ద్య్యళ్నోయమైన జాతిని వ్యంజకములై న లమణములనబట్టియే గిహింపవలసియుస్న దని జూతి వ్యంజకములైన లతిణగు లలోని వృత మునుబ£౪& బ్రాహ్మణ్యనిక్షయ క. ఈఏ 6లు లం మును ధర్మజుడు చేసినట్లు శ్లోకములు చెప్పుచుండ “బేశమునం 'టెవ దేవక్షపువాడో 'తెలినికొన లేమని న్లో కార్థములు వెష్పుచున్నవి అమచు "దేశమున కంతకును సాంకర్యమ నే కల్పించుట ప్రతివాదుల కయుక్తము, సంకరజూసులును శీలమునుబట్టి తెత్సరీత యును ధర్మజుని నాటి నిషయ మే కాదు, వనాటిదోఅమి నమన ముష్కృతిలోనున్నది మూడుడ_ “వర్షా వేత మవిజ్ఞాతం నరం కలువయోనిజమ్‌ | ఇ జ జ శ. అక్యరూప మివా౭-నార్యం కర్కభి హై వి నావలా అశార్యతా నిమకతా కూరతా నివీ త్య తా1- లి ఠె (నే పుకువం న్యంజయన్నీవా లోశే క స్వషహానిజకు

రి8ిక్క మహాధారత తత్వకథనము విత్యుం వా భజతే కీలం మా"తుక్వో భయ మేవ వా| నకధంచన దుర్యోనిః పికృతిం స్వాం నియచ్చతి |] కులే మువ్యేఒవపి జూతవ్వ యవ్వ స్యా ద్యోనిసంకరః | సంశయ ల్వేవ తచ్చీలం నరోజఒల్ప మకి వాబసు || % భి అనగా వానివానీజన్కవికేషమును శీలమే వెల్లడించుదచుంకు ఇ గ్‌ ఇ ఇ లి, న. నని భఫెవము-_ దీనిచే ధర్కజునివాక్యములు నాటి సంకరస్థితిని వెల్ల డించుచున్నవను పితివాదుల బత నిరస్తము, అంధిభారతములో గూడ నహుషధర్మజసంవాద మెట్లున్నదో మాడుడు___ సీ. సత్యషి మ+దమశౌచదయాతపో దానశీలఎబు ఇెఐచేం గాన నగు నట్టివాడు బ్రాహ్మణు డగు సుఖముదుః ఖమ్ము నైనెడ విమోహమును బొంద కునికియ వానికి నుత్తమం బగు వేద్య మనిన నీచెప్పిన యగ్గుణములు క్రియ శూదుినందు గబ్పిన నతం కుత్యమ లీ లో ఎక్‌ దిజుడుగా నేక్చునే విజము విడిచి క | ల ఆ. యట్టులమున బ్యాహ్మణాదివర్లవి భాగ మెట్లు గలుగునయ్యహీనులధికు లనువి'వేకమదియపార్థకం బగుగాదె యనిననని యెనంతకాల్మే జండు, బుషి అర యల ఆ త వ ప్రమాదంబున వర్ష సంకరంబమునపుకు వర్షపరీమోర్ధంబుగా వ్రాహ్మ వ్‌ ల శ న, ణాదులకు వృత్తంబువేజు వేజు స్వాయం- భువుం జైన మనువు సెప్పె, స త్యాదిగుణం బులు ఛూదు్ర)నందు గలిగెనేని వాడు సచ్భూద్య్రుం డగుగాక్కు చ్రాహ్మణుండు గానేర్చునే. యవియు చాాహవ్మణునందు లేనినాడు ళూయ3ండ యనంబకుం గావున నృత్మంబులయుత్త మంబులు, తే! * విత్తహీనుండు వెండెయు వివిధవిధుల కు? తక్‌ విత్మవంతుంకు గానేర్చ్యువృత హీను

పాండవనిందాని రాకరణము ర్‌రిన్‌ వైనవాడు విహీనుండ యందు) గాన విత్తరక్షకు గకు మేలు వృత్తరత్షు, ఇరదు*ోప్రమాదంబున వర్షనంకరం బయినప్రకు పరీశోర్ధము నృత్త మును" మనువు చెప్పెను? అరియున్న దే కాని ప్రతివాదు లన్నట్టు యుధిష్టి రునినాటికి బేశమంతయు సంకరమైపోయినదని "చెప్పబడ్‌నట్లు "కలేదు కనుకగూడ స్రతివాదిప్రపంగ మపంగత ము, చ్రాహ్మణ్యని ర్లాయకము వృత్త్శమే యని యిచ్చట వెప్పినధర్మ జుడు యక్ష ప్రక్నములలో గూడ జెప్పెను జూడు యతయ్‌ః__ “రాజా కులేన వృత్తేన స్వాధ్యాయే న ఘం లన వా! చ్రాహ్మణ్యం కేన భవతి పిబూ) హ్యెత ర్సునిశ్చితమ్‌. | సీలకంరీయమ్‌___ స్వాధ్యా యేన అ&రా వాప్యా శ్‌ లేన త దర్శగుహణెస సార్థ వేదాఒధిగ మే నీవ్యర్థః | (! థి ఖ్‌ అవగా బ్రాహ్మణ్యము కులమును బటియా? వృత మును రి లు అవి బట్టియా? అర్థసహిత వేదజ్ఞానమునుబట్టి మా? అని యక డడిగెను, ఇచ్చట కులవృ త్తృస్వాధ్యాయ్గములలో నేది ముఖ్యకారణము+ అని యుధిస్టిరః___ “భు9ిలు యశ కులం తాత న స్వాధ్యాయా న చ ఘుతమ | కారణం హి ద్యిజల్వే చ వృత్తమేవ న సంశయః 1 నీలకంకఠీయమ్‌.__ కులం న కారణం స్వాధ్యాయ: మితం చ ద్వయం 'మిల్ని ల్వెక మేవ |! తదపీ న కారణ మితి యోజ్యమ్‌ 1] “వృత్తం యత్నేన సంరత్యుం బ్రాహ్మణేన విశేషతః | శావాటీ అక్మీణవృత్తో:న శీణో వ్యత్తృతప్త హతోహతః | ౫ ఇ నా. వా జాని యుధిషిరు” డిట్టు. చెప్పెను. కులముకాన్మి అర్హసహితవేడ ఖు

ర్‌త్ర) మహాభారత తతి (కఖనము జ్ఞానముకాని సాపవ్వూణత్వములో మఖ్యకారణముగాదు, వృత్తమే ముఖ్య కారణము. వృక్త్రమును యత్నమున్‌ _ బ్రావ్యాణుడు సంరథఖ్నీంచు కొసవ లను (ఇచ్చట బ్రాహ్మణుడుడాతి బాాహ్మణు ఉన్నమాట) వృత్త మునకు చేటుదెచ్చుకొను బౌహ్మణుడు చెడిపోవును. అని, ఈచెష్తూ టలో బ్రాహ్మణజాతియెనల వృత్తమునకు ప్రాధాన్యము చెప్పబడెనే చఛాషయమఘ'తములకు గవ ప్పబడ శాని కులస్వాధ్యాయ మ్రతములకు వ్వైయర్థ్యము చెప్పబ లే దని గ్రహింపవలయును, కనుకనే నఖ్‌ సూతుమహాభాప్యములో నిట్లు వెప్పబడినది___ “తప మృతం చ యోనిక్చేల్యేత ద్బాహ్మణకారకమ్‌ 1 తప శ్ళ్ర తాభ్యాం యో హీనొ జాతి బ్రాహ్మణ ఏవసః[% స్వధ ర్యాచరణము, వేదార్థజ్ఞానము, జన్మము ననునవి బ్రాహ్మ ణ్యకారకములు, తపళ్ముత్రవిహీనుడు జాతి బ్రాహ్మణుడే య*పను, అని, పరాశరమాధఏయములో గూడ నిట్లు చెప్పబడినది__ తథాహోంగిరౌ; “జన్మ్య శారీరవిద్యాభి రాచాశేణ భులేనచ | ధక్మేణ చ యిథో స్తేన బాత్మాణత్వం విధీయతే 11) ఇతియేతు గాయళిం సమ్యుజ్నుజాన_న్లి దూరే తదనుస్టానం తే విశిష్టమా+ తావితృజన్యా అపి బ్యాహ్మణనామమాతుం ధార టై య చభతచం చే కా *గాగమస్థానం యధా ఛూన్యం యధా కూపసు నిరలః | ళ్శ ఆశి ౧ యధా హుత మనగ్నా చ అమం-తుబ్రాహ్మణా స్తథా [1౫ (అ 8౬17) మాఫవియపవ్‌___ నను చ్రాహ్మణశబ్దన్య అవయవార్థ స్త్సస్కి న్యాభూతే ॥ దాతిస్తు విద్య టె విశష్టమా ఆ వితృజన్యత్యం బ్రాహ్మ ణత్వజూతి, 1 తధాచ బ్రాహ్మణశబ్దన్య తస్మి౯ యౌగికత్వాఒ.సంభ

పొాండవనిందానిరాక రణము లీరీ?

వేఒవీ రూఢిశద్భావా ద్యివమౌా దృష్టాన్తా విత్యాహ- గాామేతి | గ్యామశస్షో హి జననివాసస్థానే భూభాగవినేపే, ముఖ్యమా నృత్త్యా వర్తతే, కూపశబ్దశ్చ _జలాధాంలే ఖాతే హోమశిచ్చార్ధన్చ ఇస్ర సంస్కృృతవవ్శ్నొ హవిః పిత్నేపరూపః 1

తత జనవిశిష్టస్థానం ముఖ్యో గా్రామః, జనళూన్యస్థానం తు గ్రామాభాసః కూపపోమయోర ప్యాభాసత్వ మేవం యోజనీ యమ్‌ | ౩ శేతె రృషూని రయం నామభధారకో జాతిమాత్రసద్భా

లా పాదాల ౬ వేఒ౭పి బాహ్మణాభాసో నతు నుఖ్యః |

పంకజశబ్దస్య చ యద్యపి జూతిః స్రవృ ్తినిమి త్తమ తథా ప్యవయవార్థ స్పస్కిన్నిమి త్తే2. స్పర్భవ ల్యేవ | తతో యోగరూఢ ఇతి వ్యవహి్రియ తే ఏవం చ్రాహ్మణళబ్దస్యాఒవి యోగరూఢ త్వా జ్ఞాతి జ్య ద్‌ ఇ భళి ఇన వన సద్భావేఒని యోగహిన త్యా దాభాసత్వం ద్రష్టవ్యమ్‌ (|

దీనిచే బ్రాహ్మాణళబ్దము పంకజశబ్దమువ లె యోగరూఢమనియ్యు అంగిరస్స్క్ట్రృతిలో జెప్పబడిన జన్మ వై దికసంస్కార విద్యాచారాదులు అవయవార్థ్గము లనియు, నవి యున్న బచాహ్కూణుడే చ్రాహ్మణశబ్దనము నస ముఖ్యాగ్థ మనియు, జాతినమూతిముకల వాకు ముఖ్యార్థము కా దనియు బోధింపబడినది,

జాతి బ్రాహ్మణ్యము మంత్రపంన్కారాదులచ నుత్కెళ్చ ష్టతిను వహించు నని కూడ పరాశరస్కృతిలో జెప్పబడినది మూడుడు___

“చితుకర్మ యథానేశ్హై రంగ్లై రున్మీల్యతే శనైః | చ్లాహ్మణ్య మపి తద్విద్ధి సంస్కానరై ర్క _న్తుపూర్వనైః [1

మాధవీయమ్‌___ దృష్టైన్సేన సంస్కారకృతోత్క-ర్షం సంభావ యతి_. చితికశ్కేతి | చితుకారః ప్రథమం పటాదా మమీకేఖాఖి స్పర్వ్యావయ వాభిసంపూర్షాని మనుష్యాదిరూపాణి లిఖత్కి- నచ తాని తావతా దర్శనీయత్వ మాపద్య నే పునస్తా న్యేన రూపాణి నానా

ర్‌88 మహాభారత తత్తకథనము విధవర్ల ప) చేపే ణోన్మీలితొని దర్శనీయ తా మాపద్యన్వే, వవం జాతి (ఛాహ్య్మణ్యం సాశ్రీయనంస్కొా-రై రుత్కృృవ్య లే |! మంత్రసంస్కా "కేణ విద్యాద యో౭-ప్యుపలత్యు శ్ఫే | అత ఏవాంగిరాః-- “జన్మ ఇారీరవిదాల్లభి రావానేణ ఘు లేన చ! ధక్కేణ చ యథోశ్షేన బ్రాహ్మణత్వం విధీయళలే ! చితుకర్క యథాఒనేసన్షై రంగ్రై రున్మీల్య తే శనైః! బ్రాహ్మణ్య మవ తద్వత్స్యా త్స్పంస్కా=రైై ర్విధిపూర్వవైః 119౩! అనగా చితికారుడు వటమునందు మొదటి శేఖామాతిముగా సర్వావయవ సంపూర్షములై న మనుష్యాదిరూపములను లిఖంచును, అంతమ్మాతిముచే నవి దర్శన్సీయములుకాకున్నను.తరువాత. నా యా రంగులు వేయబడినపుడు కిమముగా అరూపములే పిస్యుటములై. దర్శనీయము. లగుచున్నవి అ్లీ జూతిబ్రొాహ్మణ్యము శాత్రీయ సంప్కాారములచే- నుత్కృష్ట్రతను వహించుచున్నుది. అని తాత్పర్యము, తావ చ్యూద్రుసమో హ్యెహ యాన చేదే వ,జూయళతే[ అను 'పూర్యోక్క ధర్మ్యజ వాశ్యమునకు గూడ 'వేదసంబంధము కలి గినగాని జన్మసిద్ధమగు జూతి కుత్కంర్ష సిద్ధి కాదసియే "తాత్పర్యము, ఇట్లు? వచనావంతరపంవాదముతో బకెశీలింపగా జన్మసిద్ధమే జూతి యనియు, నట్టిబ్రష్మాణజాతి,3 వై దికపంస్కారవిద్యాచారాదులు "లేనపుడు ప్రిశంపసీయము గాదనియు? నవియున్నపుడే. జూతిక్సి ప్రశస్త మనియు వృత్తరతుణమే చ్రాహ్మణజాతికి ముఖ్యమనియు స్పష్టమైనది. ఇంతవరకు కుంతీ దేవికి పాండురాజని యోగపిక్రారమును. పరి శీలించునప్తుడు _పసక్నమైన “శ్వేత కేతుగాధ ననుసరించి పితివాదులు వేసిన ప్రినంగములను అనగా “శ్వేత శేతువ్వే వివాహబంధ మేర్చర ఇను॥ “పు తోనె నను పురుషుదు బలాత్మరించి: "కలియవచ్చు. నని

వాండవనిందచానిరాకరణము ర్‌ం యున్నది” *6మహాభారతమునాటికి సంకరనంతాన - యెక్కుువమైనది” “*చేనమునం చెన దేవర్ల్షపువాడో "లెలిసికొన లేమని నహుషధర్మజ స౦ంవాదములో నున్నది” ఇత్యాదులను పిమాణోపపత్తులతో ప్రస కానుషపుసక్ష ముగా నిశాకరించుచు నచ్చినాము, జాని అటి ఇక' పాండురాజని యోగమును సంబంధించిన పిస్తుతాంశమునే పరిశీలింతము ___ --+ పాండవోత్పత్రి + కుంతీ 'బేవికి పొంకురా జు శ్వేత కేతుమహర్షికృతవ్యనష్థను వెల యై థి ౧౧ డించి తరువాత___ తే. భర్తచేత నియోగింపబడక సతికి నెదియును వేయగా దగ చెటిదెన య లుకెజ= భర్త వేత నియోగింపబడినదాని 'జేయకునికి దోవంబని చెప్పె మనువు, అని బోధించి యావై- భర్చృనియోగము ననువర్తించినవారల నిదర్శనములు చూపి “నీవిన్నికారణంబులు విచారించి నానియోగంబు 'సేయుము. నీకు దోసిలి యొగ్గెదను? అని పలుకగా నప్పుకు భర్చృ వియహిత కారిణిమైన కుంతీచేవి తనకు బాల్యములో మంతి మనుగ హించిన దుర్వాసోమహర్షి యుప 'బేశించిన విషయమును చెప్పుచు. “మంత్రం త్విమం చ మే ప్రొదా దబివీ చ్సైవ మా మిదమ్‌ | యం యం 'ేవం త్వ మేలేన మనే )ణా వాహయిష్యుసి 11 అకామో వా సకామో నా వళం_లే సముమ్వైవ్యతి | తస్య తస్య (పసాదా త్తే రాజ్ఞి పుతో) భవివ్యతి ॥ ఇక్యుక్రాణహం తదాఒనేన వీతృ వేశ్కని భారత 1 (వావ్మాణస్య.వచ పృథ్యం తస్య కాలోషయ మాగతః | /+అవాహణయ్యామి కం "చేవం బూూహి సత్యవతాం వర | 93

590 మహాభారత తశ్వకథనము స్‌ వీమంతిముతో "జేకతలలో. నెవ్వ రెవ్వకి నావాహానను చేయుదువో వారకానులై నను కాము లైనను సీస వశవర్తు లె పుత్రపంతకతి ననుగిహింతురు. అని మహర్షి వెప్పియుండెను, అట్టి సమయము పొ ప్రింగినది కాబోలు, వచేవు నాహ్యానింపవ లెనో ఆజ్ఞా వింపుము. అని కోరగా ధర్మ 'చేనత సాహ్యానింప నాజ్ఞాపించెరు, అపుకు భ్తప పిదత్నీణనమస్కారములు చేసి కుంతీ బేవి సమాహితచిత్తయై యామంత్రము జపింప_ . “ఆజగామ తతో బేవో ధర్మో మంతిబలా త్తతః | విమానే సూర్యపంకాశే కున్‌ యత) జపస్థితా 11 అమ-త)ిబలమున ధర్మ దేవత విమానముతో వచ్చెను. అపుడు-_ “సంయుకా సాహీ ధర్మేణ యోగమూ ర్త్‌ధనేణ హా! లేభి పుతిం వకారోహాః సర్వపొణభృతాం హితము 111 యోగమూ ర్రిధారిమైన ధర్మ బేవువివలన సర్వ ప్రాణిహితకరు డైన పుతుని కనెను. %తత నథోకా భర్చ్రా ను వాయు మేవాజహోావ సా! తస్మా దే మహాబౌాహు ర్భీ్‌మా భీమపరాక0ిమః [11 తరువాతి భరాజ్ఞచేతనే వాయుచేవు నాహ్వానించి యాతని వలన భీమసేనుని కనెను. “వవ ముక్త్వా తెత శృక్రి మాజుహావ యశస్వినీ , అధాఒజఒజగామ 'దేవేన్షో జనయానూస వాస్టునమ్‌ 11) తరువాత భర్రాజ్జను బట్టియే యిందు నాహ్వానించి యాతని వలన అష్టునుని కనెను, తరువాత మాది గూడ పాండురాజు అక్డా పీింపఎా= “శ్రతో మాద్రి వివా మైవం జగామ మవసాఒన్వినా తావాగమ్యసుతౌ తస్యాం జనయావనమాూాసతు ర్యమౌ [191 (ఈకిః అ,/ 124)

1 పాండవనించాని ఎ కరణము ౧ మా'ది అశింనిబేవతంను ఇంకలిిం. వా“ నచ నుపేంను కరి?ంచి3 ఈపాండవజశ్మమ.నకు సంబంధించిన పూర్యోక్త విషయముం నొక్కసా యనుశంధింతము._. పాండురాజు మునిబృ )దకుకో నే నపుత్రుకుడనై తి నేమిసేయును నని మొజవెస్టళొనగా. వారు దివ్స దృష్టిచే భవివ్యర్తును గొహించి నీకు వై వోద్దెష్టము "దేవోఎమము అనఘము కభము అయిన సంతతి కలుగును యత్నింఎుము అని చెప్పియున్నారు. త్రికాలణ్ఞననిధి యగు దుర్వాసోమహర్షి కుంతీ బేవి॥ బాల్యమంచే ఆపద్ధర్మసంరత్షణార్థము. పాంశవ త్పహ్మ్యుపయుక్షృమగా "దేవతల నాకర్షింపద%న మంఠుష నామె కోరనిచే యుపదే?ంచి యుండెను మునిగశొ పదిష్టుడైన వాండువాజు అప్పు జాపవ్వర్క్యముగా ఇాస్రోక్క'మై యున్న వేతుజసంతతి నపేవ్షీంచి ఛార్యల కాజ్ఞాకించి యుుఎజెను నియోగవిధిపరిపాలన మావశ్యకమని యన్నియో నిఎర్మి నములు చూవియు౨డెను. దోసిలి యొగ్చెవనని వెప్పుకొనియుండెను అవై భర్తయొక్క షియహితముంనుగోరి భర్త చె నిస్హేశింపబడిన దేవ తం నాహ్వానించుచు కుంతీమాదులు ఎుతులను గనిరి ఆపుతుకలుదయి.౦చినపుడె నే వారి భావిపరిస్థితములును యోగ్యతా నిశేషములును ఆకాశవాణిచే 'వెల్లడింపబడియె యుంణెను అచేవతలవలన పాండవపంచకము జగ్కాంచుటవో'హాడ్డ కారణ విశేష మన్నది పంచేందోోవాఖ్యానమునో జెప్పబడినట్లు పూర్వ మింద్రపడవినొందిన విశ్వభుక్ష్‌ భూతధామ శినీ శాంతి అనువారు నలువుకున అప్పు -౧దు డొకాను కలిఫి “-ఇ-దుబును పరశు శ్వరునిచే మిరు మనఎ(లోకం * డశ అ డిని యూజ్తాపిపబ* నపుడు అపర మేశ్యరునికో ఒటు చెట్పలరి__ + గమిష్యామో మూనుష౦ం చేవలోళా ద్దురాధరో విహితో యత్ర మోత బేవా స్వస్కా న్నాదధీర౯ జనన్యాం ధర్మోవాయు

ఫ్‌92 మవోభారత త త్వ కథనము ర్కఘవా నక్వినె చ అసె) ర్జివ్యై ర్కానుపా౯ యోధయిత్వా అగన్తారః పున 'శేవోన్తులోకరు వ్‌త చ్భ్రుత్వా వజిపాణి ర్వచ స్తు "దేవ శేస్టం పున శేవేద మాహా వీశ్యేశాఒహ) పుకుమం కార్య హేతో ర్షద్యా మేహాా పంచమం నుత్ప్రసూతమే

నీలక రీయమ్‌__దురాధరో దుష్ప్రాపః వీళ్యేణ భుకుద్యారా పురువమ్‌ అంశభూతమ్‌, దద్యాం న్వయన్సు, అధికారిక త్యాదిమైవ తిషేయ మితి భావః

మేము మనుష్యలోక మం దక్షు జన్మింతుము, మమ్ములను

మాలతృగర్భమందు ధర్క బేవవాయు దేవాదులు ప*వేశపెట్టుటనై కోరు చున్నాము. మే మట్లు జన్మించి దివ్యా శ్రుములతో యుద్ధముచేసి తిరిగి యిుంద)లోకమునకు నిత్తుము, అని చెప్పుచుండగా నప్పటి యింద్రుకు శా నాధిశారికపురువుడై యుంకుటచే నా లేదస్సుచేతనే కా ర్యార్థము పుతుని గలిగింతు నని వలిశెను,

*చేషాం కామం భగనా నుశుధన్వా పా్రొదాదిస్ట్రం సన్ని పర్షా

ద్యఖోక్షమ్‌ ౫

అపుకు పరమేశ్వరుడు సుస్వ భావముచే] వా రికోరికనంగీకరిం చెను.

ఇది గ్రంథస్థమైన విషయము. ఇట్లు పర మేశ్వర ప్రేరణము,

దుర్వాసోమహర్షి మంత్రబలము, మునిబృందముచే భావిపుతుపాొప్తి ప్రతిపాదనము పాండురాజపోో త్పాహనము, ఇన్ని యవృష్టఘటనలతో గూడియున్నది యీపాండవోత్ప'త్తి. ఇక భ ర్భవియోగమూలక మే కుంతీదేవి ప్రవృత్తి యని స్పష్ట్రమేకదా, ఇట్టి విషయములో ప్రతి వాదుల వ్రాత యొ్టున్నది?

“కుంతీ బేవి అర్జునుని తప్ప, మిగిలిన నలువుర నెటులనో సంపా దించికాన్సి లేక వ్యభిచారముచే దాను ముస్టుక గని సవతిచే గూడ నటుల గనిపించి కాని కౌరవులలో భాగన్యాములుగా దీసికొని వచ్చియు౨కును* (పు, 117)

పాండవనిందానిరాకరీ ణము ర్‌9టీ “కుంతి రహస్యముగాను, బహిరంగముగాను. పరులకే గంగ గోవువలె బిడ్డలు గెనినది. సవతి తన్ను నామేశింపకుండగా నామె కికువురం దార్చినది?” (ఫు. 23) ఆహో గంధమును ధి్క-రించి వాాతనాగించిన ప్రతివాదులు మొదట 'కు:తీ దేవి సంపాదించియో, లేక, న్యుభిచరించియో పుత్వు లను బెచ్చియుంకును' అని కల్పించియుంకుటలో వారొక విర్ష్ణయము వకు రాలేకవహోయినారు వారికి పాపము గ్రంధస్థవిషయమును తో "వేయుటయ:దే వంకల్పముకాని విషయవిర్థారణమునందు సంకల్పము అంత లేదన్నమాట. "రెండవవా*తలో *కంతి పరులే బిడ్డలంగనినది, సవతి తన్ను నా వేవింపకుండగ నామె కిరువ్సరం దార్చినది అ-దుశే. నియోగవిధి నవలంబించివదని సవతి యావ్షేవించునందురా? శాముకుకాల్లై పివర్థించిన దని నవతి యావేపించు నందుకా? వియోగవిఫ; నవలంవించుట అంబికాదులయందువు సుప్రసిద్ధమైన యా పద్ధర్క మేశనుకదానినిపవతి యా తేవంచుబయసంభవము, కాముకు శాలై ప్రవ్నర్షించిన దని యావేపించెడె సవతి తనకు గూడ దార్చు *చున్నదని క్రుద్దురాల్రై దూషింపక సమ్మతించుట అసంభవము, వ పతమంద్రైనను తానాన్నేపించు పనిని తానే చేయుట అసంభవము. ఒకవేళ పవతికూడ కాముకురాళలై కుంతి తనకు డార్చుటవలన అన్నే వింప లేదందురా? అాబైనను తనశవతికి ముస్టుకును తన కిష్ణరునా? అను ఆవషేపము సిద్ధమేకనుక పనతి యుపేవీంచుట అసంభవము, కనుక ప్రమాణవికుద్ధ మే కాక అపంబద్ధమై యున్న పితివాదుల' వా)త "హీయము, ఈపితివాదు లే 1918 సంవత్సరములో ఉత్తరభారతమని యొక పుస్తకమును వ్రొసినారు. అం దెట్లన్నదో చూడుడు

పిరీశ్లీ మహాభారత త _త్యకధనము

“పాండుకు స్రిధమడార యగు కుంతిని నియోగంచిి ధర్మాని బేరంద్రులవలన యుధిప్తిరభీమార్టును లను మువ్వురు సుతులను, ద్వితీయపత్నియగు మాద్రిినియూగించి, యశ్వినులవలన కవలలగు నకలసహా దేవు లను పుత్రులను బడసి కల్పవృవ పంచకలాభము దితుందునోలె పాండుభూపతి యానందాక్ర్రాంతహృదయుం డయ్యె.

4కి కనీమమున చాండుభూపతి.. ప్పతప ౦చకమునకు _నుషనీత సంస్కా-రము౦ జేసి మునులకడ వారకి విడ్వాభఖ్యాసము౦ _ జేయిం చుచుండ”. (పు, 3)

ఈ పితివాదుల ధోరణి మహాఫారతచరితుము.. వొసిననాటికి బాల విసురు” నడచినదిగాని, ఉత్త రభారతము వొయునష్మటికి ఆవి సురు త్‌ కొంత లిన్నుబడినట్లు కనబడుచున్నది,

మహాభారతచరితిములో పాండవులు వ్యభిచారజాతు లనిన వీరు ఉత్ర్తరభారతములో నట్లనుటకు నోరాడక మూలములో నున్నళ్లు నియోగజాత్తులని _వాాయుట వాని బుద్ధిపరివర్శనమునక నిదర్శనమే, కనుక. వ్యభిచారజాతు లను తమమాట తప్పని తామే చెప్పుకొని నారు? కొనుకోపీరవాొాత హేయము,

ఎట 4 పాండవుల జన్మమునకు నాటివారు సం బేహింప లేదా? అను పిసంగము.తన్ని రాకరణము 4__

మ, ఫౌ, చ. శారుల వ్యాతి యిట్లున్నది.__ “పాండవుల జన్మ ములకు నాటివారు సందెహింపలేదాః వాండవుల జన్నములు వాస్తనాపుర వాసులకు గూఢిపంచి మునులచజెప్పబడినవి, వొరెటు చెప్పిరో చూడుడు

“బహ్మ చర్యవ)తస్థస్య తస్య దివ్యెన హేతునా |

సామా ద్ధర్మాదయం పుత్ర స్తత) జాతో యధిస్టిరః

ఇెజగాతశ్షైనం బలిన్రాం "క్పేస్టుం శ్రస్య కరాజ్లో!1మపజీక్యనః 1 మాతరిశ్వాదడా - పుత్రం భీమం నామ-.మహాబలమ్‌. ||

పొండవనిందానిరాకరణము ర్‌రిన్‌ పురువూ త దయం జజ్హే కుంత్యా మేవ-ధనంజయః | యాతు మాద్రి మహేప్యాసా వనూత పురుషోత్తమా | అశ్విభ్యాం . పురుమవ్యాఘా విమౌ తావ" షళ్యత [109 (ఆది..ల్త 126), “బివ్మాచర్యవితమునందుండిన యా పాంకురాజునకు దివ్యమైన హేతువుచే ధర్మునివలన బ్రిత్యత్షముగ నీ యుధిష్టిరు డచట బుట్టి యున్నాడు. అళ్లు .భీము డను నీ" మహాబలవంర్తుని. -వాయువా పాండురాజున .కిచ్చెను, ఇందునివలన గుంతియంటబే - యీ యర్జు నుడు పుక్పైను. -మాద్రి యశ్వనీ దేవతలవలన నీ, శ్వేస్టులగు నకుల సహా బేవ్రుల. గనివది*” మై వాక్యములు మునులు పాండవుల గ్తుంతిశో ధీసికొనివచ్చిహాస్పి పురిలో. బీష్కాదుల కొప్పగించువపుకు. చెప్పినమి? (ఫు, 118) ఇచ్చట పాండవు విధముగా జన్మించిరో వయ్‌ చేనతలవలన నేయే భార్యలయం 'దెవరెవరు జల్మంచిరో. స్పష్టముగానే - .మునులు "చెప్పినబ్లున్న శ్లోకములను చూపి “మునులు “గూఢపరచి - చెప్పినారని, అది యేదో తేల్చలేదు. “దిన్యేన హేత్రునా'అనుమూట . పితివాదు లకు గూఢముగా నున్న బేమో! గానికి నీలకంరీయములో నిట్లు వ్రాయ బడినది... “ది వ్యేన హేతునా! మంత్రేణ “దేవతొహ్వానా - ద్యలాఃిక ారగేన” అని. కనుక- మునులు జరిగినక్లు చెప్పినారు... గూఢపరచి చెప్పలేదు. అందుచే నీ యంశ మపాస్తము, ఇక నాటివారు సంబేహించినారట, అబేదో చూతము “బుషీఖి ర్వ త్తదానీతా ధార్వరాస్ట్రాళా -పుత్సి స్వయమ్‌ న్గిన్సవ శ్చాజభిరూపాశ్చ జటిలా బిహ్మచారిణః | సీలకంరీయమ్‌__-తడా ధార్న రాష్ట్రాల = ధృర రాష్ట్రన్సంబంధిగృహాళ పతి అనీతా ఇత్యర్థః"

506 మహాభారత తప్పి స్రక్‌ళనము ఫుతాశ్చ భాతర "శ్చేమే శిప్యాశ్చ సుహృవశ్చ వః, పాండవా వత ఇత్యుక్త్యా మునయోజఒన్త రితా స్తతః। నీలకంకీయమ్‌__ పుత్రా శ్చేత్యాది ధితరాష్ట్రాదీః ప్రతి యధాయోగ్యం యోజ్యం, పాండవాః పాండోః పుతా వలే! తాంస్తై ర్నివేదిళ౯ దృష్ట్యా పాండవా౯ కౌరవాన్తదా, శిష్టాళ్స వర్లోః పొరా యేలే హర్షా చ్చుకుకు ర్భృశమ్‌॥ సీలకంకీయమ్‌__ తానితి! శిష్టాః సాధవః!। “ఆసు; కేచి న్న ఠప్యైతే తమై్య్యేత ఇతి బాపలె యదా చిరమృతః పాండుః కధం తెస్యేతి ఇాపళలే 1౫ నీలకంరీయమ్‌ __ న తమ్య్యైత ఇతి- వితవేడి యా౭జత్యుదార మూ ర్తిత్యాత్‌ 1తపై వల్‌ ఇకి- మాతో సృతీ క్య్వాత్‌ | అకిదుష్టానా ముక్షిర్య దేతి చిరమృతః చిరం ఇాపదన్ధః అల్పకాలాశ్చ శిఃవ ఇతి సంగేహావీజమ్‌ | “స్వాగతం సర్వధా దిష్ట్యా పాండోః పశ్వామ సతి | ఉచ్యతాం స్వాగత మితి వాచోఒళూయస్త సర్వశః [39 .. నీలకంకీయతమ__ స్వాగతం శోభన మాగమనం యుష్మాకం యతో వయం దిష్ట్యా భాణ్యేన పాండో స్పంతతిం పళ్యా మేతి పొరై రుక్తే సమ్య గాగత మస్కాఖ్ళి ర్యుష్కా౯ ప్రతీతి ఉచ్యతాం వదతాం పాండవానా మవి వాచః అళభూ్ర)య న! శర్యశ స్సరై వో “తస్కి న్నుపరతే శళ్ధే దిశ స్సర్వానిశాదయకా!__ అంతర్మితానాం భూశానాం నిస్వ్యన స్తుములోఒభవత్‌ 11౫ సీలకుుకీయమ్‌__ పందిగ్ధానాం సంచేహాపనోదళం తదా టేవ చేష్టిత మాహా ద్వాభ్యాంట_ నిఃస్వనః నిశ్చితస్వనః పాండహ వత ఇ 'శ్యేవంరూప ళ్శ్దః | *పువ్పవృష్టి ఘ్ముభ్దా గంభా శృంఖదుందుభినిస్స్యనాః అకక పిబేశే పార్ధానాం తదద్భుత మివాఒభవత్‌ ||

పాండవనిందానిరాకరణము 5097 *.. అద్భుతం పువ్పవృష్ప్యాది అ త్యాశ్చర్వమ్‌ ॥ తల్చీీత్యా చైవ సర్వేషాం పౌర్గాణాం హర్షసంభవః | శబ్ద అని నృహాం స్తత్ర దివస్పృక్క-ర్షివర్ధనః [130 (అది అ_1) అధ జి త్రీ న! .. తత్పీత్యా "లేము పొంజ'వవ్వు ప్రీత్యా పేన్లూ హార్ష సంభవః సాధుశబ్దః . ఇచ్చట జెప్పబవీన విమయ మిది మనోహరమూనస్తు _లెన పొంకుపుతు) లను ధృతరాష్ట్రభవనమునకు దీఫికొనివచ్చి, బుషులు వీరు పాంకుపుత్యులని చెప్పి, యచ్చటివారితో వీరు మికు పుకు లనియు, మాకు భాతలనియు, మికు శిష్యులనియు, మితు)లనియు యథోచితముగా జెప్పి యంత ర్హితుల రి, లా గా బుమలచే చెలుపబడిన పాండుపుతు్ర)లను చూచి సాధువులెన న! పొరులు కౌరవులు హర్షధ్వనులు చేసిరి, ఆకుమూరులు తుడికంయెరు అత్యుడారమూస్త్రల్టై యున్నందున వీరు పాండుపుతు)లు కానేర రని కొందరును, తల్లులగు కుంతీమాదులు సతీమణులగుటవలన తప్పక పాండుపుతు లే యని మరికొందరును ఆ యా హేకువులనుబట్లి యఖుకొ లు నికి, ఆహేతువ్రలను గణి:పకయీ చిర కాలమై పాండురాజు కాపదగ్గుడె యుగ యుండ నల్పవయస్సుగల యీ శీఘవులు పాంకుపుకు్రు లెట్లగుదురని మే. అతిదుష్టులెనవా రనుకొనిరి, పొరులు పాండవులను స్యాగత మడిగి పాండుపుతులను దర్శింపగలుగట మా థాగ్యమళగా వారికి తమ ఘభాగమనముకు జెప్పెడి పాండవులమాట లఎవరిచే వినబడినవి, తరువాత పాండవ్రులనుగూర్చి సందిగ్హలెనవారి సందేహముకు తొలగింపబూనిన దేవత లంతర్థితుల్లై యుండి వీకు పాండుపుతు లే అని వెల్లడించిరి. ఆవై పాండవు లున్న పబేశములో దిన్యపున్స ముల వృష్టియ”, సుగంధషిపారము ఆశ్చర్యముగా జరిగినది. అంతట పాండవ ప్రేమచే పౌరుల హర్షధ్వనులు విబ్బంభించినవి, అని,

5౪8 మహాభారత త్పర్వ్వ్యక నము

వై క్లోకములలోని? “తార సై ర్ని వేదితాల)) “ప్రా: 'శ్‌చి న్న తస్యై లే” -అన శ్లోకములను మాతిమే పితివాదులు. ప్రదర్శించి వావీ టీకను 'గానీ, సంశయని వారకని వర్శనము. లస శ్లోకములు “గాని పిదర్శింపలేదు పజల = కపోహలు కలిగింపటూనువారి. దిదియే కదా వైఖ, పితివాదులు వ్రాసినట్లు పాండనోత్ప వనిహూర్సి' సంచే హము నాకు సర్యజకులకు గలిగినట్లున్నదా? కొంవర్తికే కలిగినట్టున్నదా? అవ -కలిగినవా క్య్రవారు? ఆకంచేహము వారికిగూడ "- తొలగినట్లు న్నదా? లేదా? అన విషయములు పరికీలింపతగి యున్నవి.

మహర్షులు. తిసిళొనివచ్చి వీరు చేవతాకటామ కున కుంతీ మాదు్రలయందు జన్మించిన పాండుపుతు)లు, అని జరిగినది జరిగినట్లు ఇెప్పగ్యా యధార్జవాదు లగుటచే నాప్తు లనబవము మహర్చుల వాక్య 'ములుక 'పవాకస్థములుకనుకను, అ పత్యవ విషయములనునిర్థారణ చేయు 'టకు "ఆ ప్త్రవాళ్యములే పొమాణములుకనుకను నాడు సభలోనియు'త్తము లందరు నిస్పంశయ ముగా విశ్వసించి వార్షధ్వనలుచెసినట్లున్నది, ఆప్త వాకన్టముల నంతగా జగిగశింపక తమ యూహలతొ 'నపిత్యమయమోంశ ముల నిర్ధారణ జేసెకి "రండవతరగతివాకికి పాండురాజునుపోలని యిఎతటి యుడారమూర్తులు పాండుపుతు లగుదురా? అని సందేహాముకలిగిన ట్రున్నుదీ. “అవై కుంకీమాదుల సతీత్యమును బట్టి అపోహకవకాశము "లేనందున పాంకుపుత్పు లే యని మరికొంద రనిన టువుది. అటుప్వై మహారక్టుల వాక్యములను. పళానింపక్క కుంతమాద్రుల సతీర్వమును పాటి:పక్క పాంకుకాజు శాపగిస్తువై నను ఆకవి'నిమోూశముచే వేత్ర జులై వ్వ పాంకుఫపును్రలు కావచ్చును, అనీ మూలోచిపక, కేవల పాందురాడశాపమున గుహి చి కళాందరు, వీరు పాంకుపుడు్రలు కార నిన ట్లున్నది. వీరు అప్ప వాక్యమును తోవీవేయుటచేతను,. కుంతీ మాదుల సతీత్వమును తిరస్కరించుటచేతను వీరు అతి దుస్టులు,

ళా పాండవనిందాని రాకరణము 99 ఇట్లు గ౦ంధనందరగ్భము నవలోకింపగా నాకుసంబేవాము కొంద రి కే కలిగినదనియు, ఆకొందనై నను ఉత్తమమగు తరగతి! జెందినవారు కాని, మధ్యమతరగతికి జెందినవారుకాని, కాళ అతిదుష్టులనియు స్పష్ట మయినది, అట్టివారి సం'ేవామునుగూడ పోగొబ్బటనై "దేవతలు పాంకు పుత్రులే యవి అంత్మన్మితులై యుండి చెప్పుట పాండవులున్న ప్రదే శములో దివ్యపుష్పవృషప్ణ్యాదులు కలుగజేయుట జరిగినట్లున్నది, దీనిని బట్టి ఆసంచేహించినవారికి గూడ సం 'చేహనివృత్సియైనదని లేలినది, ఇట్టిస్థితిలోగూడ _ ప్రతివాదులకు సందేహమే యుండుట నిచితాాం శము, నాటివారికి చేవ తాక్ళతమగు పుష్పవృష్ట్యాదికము. ప్రత్యమ్ష మగుటచే సంచేహనివృత్సి కి మాక్షము దొరకినది, అదంతయు ప్రతి వాదుల కప్రత్యష మే కనుక వీర నం చేళానివృత్సి కి మార్గము 'శేదు.

నాడెవ్వరికోగలిగిన సంచేహాముకూడ వీ కషిత్యమ మెమైనను గ్రంధములో నున్నంతమాత్రమున ఏ రాసంజేహాము నంటించుకొని, వారి సంబేహానివృత్తి యాగింధమందే యున్నను, ఏరానివృత్తిని 'చేసికొనకపోవుట గమనింపదగిన విషయము,

పితివాదులు వై నుదాహరింపబడిన మహాధారతశ్లోకములను, అట్టివే "జేవ్‌భాగవతన్లోకములనుమూపి తుదకు తమయభిప్రాయమ! నిట్లు 'లేల్చిం___

“నిజమునకు కౌండవులు కృత్రిమజన్మముకలవానే, నాటికాల మున వై దిక చేవతలయందు మహిమలను జనసామాన్యము తలచు చుండుటచే గుంతి యెటులనో కగురు బిడ్డలను సంపాదించెనని కాని, కుంతీమాదు9ల కితరులవల బిడ్డలు కలుగగా వారు 'చేవమహిమల వలన బుట్టినవారని మిష పెట్టినదని కాని చెప్పవలసియున్నది?)

“బపూండవులు సంనత్చ్సరసంవత్సరము వ్యవఫిగబుట్టినను అఎదకు

600 మహాభారత తత్త్యకధనము నై దువత్సరములప్రాయముగలవారుగానే శకాన్పించిరట! అనగా నై చేండ్ర యీ+జుగలవీల్లల గుంతి సంపాదింప లేదుకద: (పు 115) ఈపితివాదుల "చెంత విరుద్ధాభిప్రాాయమో, అది యెంత అపా మాణికమోో వెనుకజూవిన ఉత్తరభారతపువాాత లెంత వికద్ధమో ప్రాజ్ఞ లూహి-తురుగాక! గొంధమున క.తమాత్రము సంబంధింపక నిరాభారమై యున్న వీరి ధోరణి యా _స్తికలకు కాయము. ఈపితి వాదుల దా స్తిక్యబుద్ధియేనా? పుమాణబద్ధముకాని దాస్పిక్యబుద్ధియగునా? ఆపోప'చేశములను విశ్వసింపని దా _స్తిక్యబుద్ధి యగునా? అప్రత్యతవిషయముల న'గీకరింపని దా స్తిళ్యబుద్థియగునా? వంద్యులను నింద్యు లనున దాస్తి క్యబుద్ధి యగునా? నాటివారు దేవతలయందు మహిమలను తలచుచుండువాంట. అందుచే నెవ్వరివలననో బిడ్డలను గని చేవమహిమలవలన బుట్టినవా రని మిష పెట్టి వెప్పినదట, అహ! ఇది యా స్లికలతణమా? నా స్లిక లతణవమూ? ఈచరకసంహితావచనములను మూడుకు __ “న పరీశ్షూ న పారీక్ష్యం న కర్తాకారణంనచ' న బేవా సర్మ్ణయ స్పిద్ధాః కర్మ కర్యఫలం నచ ॥ నాస్తిక స్యాజఒస్తి వైనాత్కా యదృచ్ళోపహ తాత్మనః | పాత కేభ్యః పరం వైత త్పాతకం నాస్తి కగ్రహః | తస్మా న్కతిం పమువై ఫ్ట్‌లా మమార్షిప్రసృ తాం బుధః | సతాం బుద్ధిపిదీ'వేన పే త్సర్వం యధాతథమ్‌ 119 ద్వివిధ మేవ ఖలు సర్వం సచ్చాఒసచ్చ 1 తస్య చతుర్విధా పరీమో | అప్తోపబేశః, షిత్యక్షమ్క్‌ అనుమానం, యు కీశ్చేతి! అవ్వా స్తావత్‌ ___ “రజ స్తృమోభ్యాం నిర్ముకా స్తృపోజ్ఞానబ లేన య్‌! యేషాం (తికాల మమంం జ్ఞాన మవ్యాహతం తెథా [1

వాండివసిందానిరాక రీణము 601 జీ, ళ్‌ ఆప్తా న్నిష్టా విబుద్ధా స్తే "కేపూం వాక్య మసంశయమ్‌ ! సత్యం వత్యున్ని లే కస్క్మా దసత్యం నీరజన్తమాః || ౫ అటి ల్శి శాల

త త్రాప్తాగమస్తావ 'ద్వేదః ]! యళ్చాఒన్యోపి కళ్ళి చ్వేదార్థా

దవిపరీతః పరీక్ష నై ప్రణీత శ్శిషానుముతళో లో కానుగుహూపివృత న. ళు అవి శజ్యాన్ర్ర్య వాద సృచావ్తాగమఃా (తిమ్రైమణీయాధ్యాయః)

ఇచ్చట జెప్పబడినవిషయ మిది__. నాస్పికునకు పరీత్స లేదు, పరీతములేదు కరలేదు, కారణము లేదు, ేవతలులేరు. బువులు

నీ ఎం

"లేకు. సిద్ధులు లేరు. కర్మ'లేదు, కర్మ ఫలములేదు. స్వభానవాదోస హతార్కుడగు నాస్పికునకు చేహోతిరిక, వైన ఆత్మకూడ లేదు, పాత కము లన్నిటికంచు మహాపాతకము నాస్తికత్వము, కనుక "తెలివిగల వాడు, అపమారన్షమునబడిన యా నాస్తిక్యబుద్ధిని విడిచి సన్వ్చారుషుల యొక్క బుద్ధియను పిదీపము నాశ్రయించి సర్వము యధాతవముగా గ్రహింపవలయు, సదసత్పిదార్థములను పరీశత్నీంపదగిన విధములలో ఆప్రోప దేశ మొకటి.

అప్పు 'లెవ్వరనగా, తపోబలజ్ఞానబలములచే నెవ్వరు రజస్తమ స్సుల నంతరింప జేసినవారో, ఎవ్వరు అవ్యాహతమైన తికాలజ్ఞానము

న్‌ లు కలవారో, ఎవ్వరు శీమ్టులనియు, క్షూనులనియు. పిశంసిపబకు వారో ఎ"రే అపులు, వారి వాక్యము సిన్సంశయము, వారు సత్యమునేచెప్పు దురు. రజప్తమోరహితులు చెప్పున దసత్య మెట్లగును?

"వేదము ఆప్తాగముము, వేదార్థమున కవిరుద్ధము, ప్రామాణిక ప్రణీతము, శీష్టానునుతిము, లో కానుగ్రుహాప్రవృత్తము అగు శాస్ర వాదము కూడ అప్తాగమమే, అని.

ఇపుడు చూడుడు. కుంతీ దేవితో పాండవులను హ సినాపుర మునకు దీసికొనివచ్చి మహోాజససంఘములో _ యధాతధముగా పాండవోత్ప _త్తిపికారమును తెలిపి యంత ఫిగులైన బుషులు చరక సంహితో,క్తలక్షణములుగల అప్పులు ఆవిపయము నంతను గ్రంధస్థము

609 మెహాధారితి త త్వక్‌ ఫనము వేసి మనకు వెల్లడించిన వేదవ్యావభగవానుక్షు అలక ణములు కిల అప్పుకు వేదాగ్థావికుద్థమి-; పామా- ణకపిణీతమ్యు శిస్త్టానుమత్రము, లో కానుగ్రుహ పివృ త్త్‌ము నమ్మి చరకనంహితో క్తియూ వల్గవణములు కల మహాభారము అప్తాగమమ్మ, ఈయాప్తాగమమును. ధిక్క్రంవైక్తి పుతివాదుల గంధములు అప్తాగమములు కాన. ఆప్రోపచేళముల ధిక్క్‌రించెక్తి షితివాదు లాప్తులు కారు, పతి వాదుల వ్రాతలలో చరశసంహితో క్షనా సీకలవ్‌ణములే గోచరించుచున్నవి. కనుక ఆ స్పీక్‌ లోకమునకు వీరివ్రాత హేయము. పతినిర్భంధమున 'జేవతానుగిహముచే పుత్రువతులైన కుంతీ మాదు్రలను కులటలని భాపించిన ప్రతివాదుల హృదయమునకు తమ పతి మరిణించినపుకు సహగమనము నేను చేయుదును, నేను చేయుదు న్‌ని సంరంభము వహించిన కంతీమాదు9)ల పవిత్రత కెలియకుండుట . శోచనీయమ్ము. పతితో సహగమనము వేయనిశ్చమించిన మాద్రితో కుంతీబేవి యిట్లనెను. “అహం జ్యేష్టా ధర్మపత్నీ జ్యేష్టం ధర్మఫలం మమ | అవశ్యం భావినో భావా న్యామాం మాది నివర్తయ | అన్విష్యా మిహ భర్రారి మహం వేతవశంగతమ్‌ + _ జిత్తిప్ట త్వం విస్ఫృై్యైన మిమాక్‌ పాలయ దారకా౯ల |109 మాదీ] ధర్మపత్నులలో జ్యేష్టురాలను నేను, ఈ సవహగమున ధర్మెఫలము నాకు జెందవలయును. కనుక సీను కేచి బూ బ్టలను పాలించుచుండ్రుము, అని. అపై మాది ముట్లనినద_ ఆపూ మేనాఒనుయాస్యామి భర్రార మపలామినమ్‌ * న. - జ్యేష్టా మా మనుమన్య తామ్‌ 1! నూం చా౭భిగమ్యా శీశోఒజయం కామాద్భరతస్నత్తమః |

పాండననిందానిరాకరణము 608 న చాఒన్యహం వ్వర్తయనస్తీ నిర్విశేషం సులేమష లే 1

వృ్తి వా్యే చరిష్యామి స్పృే బేన ప్తధాచమామ్‌ 1 (ఆవ. అ-1£5) కుంతీ జేవీ! నాసమిత్తమున మరణించిన పతితో నేనే సహగమ నము చేయుదును, నీవు నాకనుమతి యివ్వవలయును,. నీవే సహగమనము చేసి యీ పుత్రులను కాపాజెడిభారము నాపై 'బెట్టితివేని నాపుత్రు లతో సమానముగా నీపుతుులను నివృతుపాతముగా. నేను కాపాడ

"లేను, అప్పుకు నాకు దోషమంటును. కనుక నీవుండి నాకనుజ్ఞ నిమ్ము.

అని. ఇట్లుండుటచే కుంత్రీచేవి చరితము. నిష్మళంకము పాండవో

త్పత్తి నిష్కళంకము. "జీవతల యొక్కయు, బువుల యొక్కయు ప్రిపంగమే యూవిమయములలో ప్రబలమైన నాకము. పహ వేమన కూడ పాండవులయందు గెరవముజూపుట నవెజ్రి యని నుడివొ నను పిసంగము.తన్ని రాకరణము:_ ము భా. చ, కారుల వొత యుట్లున్నది.- “పుఖ్యాతమహో క్రవియగు వేమన కూడ పాండవులయందు గారవముజూపుట 'వెత్రి యవి ముటులు నుడివియున్నాడు-_

ఉ. తాత జనించె గన్యకికు దండియు దామును కుండనగోళకుల్‌ మాత పరానుకూల మటి మక్కువ చొవపదిభర్న లేవురా నీకులుసెప్ప చాండవులనేమము లిట్టివి యంచు నెన్నుచు౯ భూతలమందు వారలకు బూజలజేతురు వెట్టి వేమనా, (పు-294)

ఇచ్చట వేమన" వి పాండవులు పూజ్యులుకారని తాము ఇెస్ప దలచి ఈపజ్టైమును వెప్పెనాః సామాన్వజనమునకు గూడ బాండ వులయం బెట్టి పూజ్యభావ మున్నదో వెప్పదలచి యీ పథైైమును ఇప్పునా? అనునది విచారణీయాంశము.

వేమనకవికి వాండవులు పూజ్యులు కారనియే తాత్పర్య మను పతములో.___

601 మహాభారత తె _త్వికీధినము “ధర్మమరసి పూని థర్మళాజూదులు సిర్మలంపుకీక్తి నిలుపుకొనిర్మి ధర్మమే నృపులకు తారక యోగంబు విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ అనుచు ధృగాజాదులు ధర్కాత్కులనియు, క్రీర్టీకలవారనియు అ వేమనకవియే యొగ్లు చెప్పును? కనుక పజ్టేములోని వెర్ఫిని వెనుక కన్వయించి పితివాదులు చెప్పిన యర్థము 'వేమనకవి తాత్పర్యనమునకు విరుద్ధము. ఇక నావెరిని 'వేమనయం దే యన్వమించినపుడు “ట్స వెర్రి "వేమళా! పాండవుల నేమము లిట్టివని యెన్నుచు ఘాతలమందు వార లకు బూజలుజేీనురు?' అని యర్థములభించును. ఈయర్థములో పాండవులను ఆవిధముగా నెన్నుచున్నవారే వారిని పూజిుతురు, అలి సిద్ధించుటవలన సా మూన్యజనమునపగూడ పాండవులయందున్న పూజ్యభాన మే విశదీకరింపబడినట్లబినది. పాండవులచరితోము. విలతిణముగా గనబడినను “ధర్మస్య సూమయ్మో గతిః అను న్యాయమున వారి పూజ్యత ష్ర)కటింపబడిన ట్లయినది. ధర్మ రాజాదులయందు పూర్యోకపద్గములో శారవము జూపిన 'నేమనకవి తాత్పర్యమున కీయర్థ మవిరుద్ధమవై యున్నది. 'చేమనకవి, తనపేరు వెరి వేమన యనికూడ , వాడజెనా? అని పిన్నింతురు కాబోలు, వాడెను మూడుకు అ. సిస్తగలదటండు) సృష్టిలోపలివారు వెరి వేమనగని 'వెరగుపడిరి, తనకుగలుగుసిస్టు దైవ మెరుంగడా విశ్యదాభివామ వినుర నేమ, చ, తరుణిని బెండ్లియాడి తగదమ్ములు నన్నలు బౌావయం చనకా వరుసలజిక్కి సొక్కి మరివాంఛలచేతనె తేనెటీగమై సరవిమునింగి భాతవికి సత్పధి మబ్బునె నిన్నుగాన కీ ధరణిని ముక్షి'లేదు ఇక దాపక -వెష్పుమి "వెరి వేమనా?? ఇట్లు వేమనక వికూడ 'బౌండత్సలను గొరవించియే యుండుటచెే (పతివాదిప్రసంగ మపాస్త మైనది.

పాండననింిదావిరాకరణము 605 -- + కుండగోళకళజ్టార్థనిరూపణము+_ ఇచ్చట పిసంగవశేమున గనోళకు లని ధృతరాష్ట్రిపాంకురాజు లను కుంకులని పాండవులను అనుట యుక్షృమా? అయుక్ష్తృమా? అను విషయమును_ఒరిశీలింత ము. పరఠాశరమాధవీయం_ అ. 4&, కుండనోళకలత ణమ, ల్పీభ్సువాతోహ్నతం బీజం యస్య షేశ్రే పిరోహతి,

స వేతి లభతే బీజు న బీజీ కాగ మర్ష్శతి |

తెద్వ త్పరథన్ష్రైచూ: పుతా చౌ ఘ్రతా కుండనోళ కొ,

పత్యా జీవతి కుండస్తు మృతే భర్తరి నోళకః ॥

మా'ధవీయమ్‌._. అధ బీజి వ్యేతిణో, పితో9ః పిత్యవాయప్రాయ న్చీత్తసద్భావసూచనార్థ మస్మి౯ా ప్రాయశ్చిత్త ప్రసంగే కుండగోళకా సదృష్టాన్నముపన్యవ్యతి__ ఓఘవాలేతి ద్వాభ్యామ్‌। ఓఘో జలపివా హః, వాతః, పిచండవాయుః తయోరన్యత శేణాఒఒహృతం పరకీయం ఇాల్యాదిబీజం యస్నా౭ఒ-న్యవ్య న. పిరోహతి స షేశ్రి బీజం వీజఫలం లభతే, నరు బీబీ, త బేతల్లోకపఏసిద్ధమ్‌! అవేనైవ న్యాయేన మేతిశో భార్యాయాం బీజ నోత్స్చాదకౌ కుండగోళకా శ్నేతిణ వవ పుతౌొ భవతః, నతుబీజిన! తయోః పుతుయోర్కథ్యే వేత్ర్య్యమృ తే జూరజః కుండః, మృతే తస్కి౯ా జూరజో నోళకః తథాచ స్కృ త్యంత రే.

. “అమృతే చ మృతే .ైవ జారజౌ కుండనోళకొ” ఇతి జార జశ బ్దేన "బేవఠరాదయా వ్యావర్ష్యన్నే; న హీ లేపాం జూరత్వ మస్సి 'తేపాం గుర్వనుజ్ఞాత త్యాల్‌ , అనుబ్ఞాతత్వంచ యాజ్ఞవ ల్క్యేన దర్శితమ._

అపుళా గుర్వనుక్ఞాతో 'బేవరః పుత్ర కామ్యయా |

సపిండో వా సగోతో చా ఘృళాఒభ్యకృబుతా వియాత్‌ 119:

ఇతి!

606 మహాభారత తత్యశధనము ఇచ్చట జెప్పబడిన. విషయ మిది. పరన్త్రీయందు. జారుని వలన పుతుులు $కలిగినయెకల ఆమెకు పతి జీవించియుండగా గలిగిన వాడు కుంకు దనియు పతి గతించినవిమ్మట గలిగినవాడు గోళకు డనియ వెప్పబకుదురు. అప్పుడు అమె భర్తకు, జూరునకుగూడ పాత కమే, ఆ కుంకనోళకనంతతి యాజూరునకు జెందక ఆమె భర్తే చెంది యుంమును, కుండగోళకవ్యవహారము జూరజులకే వెప్పబడుటచే జారులు కాక నియోగవిధిననుసరించి గురుజననియుక్తు లైనవారెచే నియోగ జూతులగు నేతిజులకు కుండగోళకవ్య వహారము 'లేదవి కేలినది. జార జులే కుంకగోళకులని స్కృత్యుక్తమై యున్నది, అని, ఈస్కృత్యు క్రవిషమయమే “అమృ తే జూరజః కుండో మృతే భార్రరి గోళకణు అని అమరకోళములో గూడ చెప్పబడియున్నది. ఇచ్చట “అన్యజణి అని సామా న్యముగా చెప్పక *జూరజణి అని చెప్పబడనది, దానినిబట్టి అజారజశబ్దములోని జారళబ్దము నియుకు లను గ్రహింపకుండ జేయుట'కే అనీ స్పష్టము. కనుక నియోగజాతులు కూడ జారజులే అను వారి వాదము పిమాణవిరుద్ధము, ఇంకొకటి, నియోగజాతులు జారజులే అను పతములో నియోగజాకులై న మేత జులలో కు.డులో, గోళకులో కానట్టివా రుండనేయుండరు. అప్పుడు కుండగోళకులకంయ వేరుగా మేతిజులను ఆయావచనములలో జేక్కొ నుట అనంగతమగును. ఈ చేవీభాగవతవచనము జూనుకు__ “అంళజః పుత్రికా పుతుః వేశుజో నోలక్ష స్తథా । కుండ స్పహోఢః కానీనః కీతః పొొప్త స్తథా వనే ॥1 దృత్తః 'కేనాపి చాశక్తా ధనగ్రాహి సుతా స్మృతాః | (2 అక) ఇచ్చట జొరసుడు, పుత్తికాప్పుతుడు, వేతుజుడు, గోళకుడు,

78 పాండవనిందాని రాకరణము 607 కుంకుడు, అని వేరువేరుగా చేరొొనబడిరి. కనుక నియోగజాతులు జాూరజులే అనువాదము నిరస్త మైనది. ఇట్లు నియోగజాతులు జారజులుకారు కనుకనే నియోగజాతు లైన ధృతరాష్ట్రపాండురాజులను నోళకులనుటయు, నియోగజాతులై న పాండవులను కుంకులనుటయు అయుక్షము, వారలయందుగూడ నా శబ్దప్రయోగము క్వాచిత్కముగా నున్నయెకల “గౌ ర్వాహీకల) అను చోట గోవుకానట్టి వాహీకనియందు గోళబ్బప్రయోగము వలె అన్యపురుష జా తత్వలక్షణమున గాణార్థకము కాని ముఖ్యార్ధథము కాదని "తెలిసికొనవలయును, అంశాంతర మందుకొందము, 4 “అంగారపద్డుకు పాండవులను భారతీయాచారయుక్తు లుగా "లేరని ధిక్క-60చె” నను ప్రసంగము-తన్ని రాకరణము 4 మ. భా, చ, కారుల వొత యిట్లున్నది.._ “అంగారపస్ట్రడను గంధక్వుడు కూడ ఏరు (పాండవులు) భారతీయాచారయుక్షులుగా "లేరని ధిక్కరించియున్నాడు ఆదిపర్య-170 అధ్యా, (పు 206) అసలువిషయ మేమనగా అవగారపర్డ్టు డను గంధర్వుడు 0 సంఘునుతో జలక్రీడశై. రాత్రి గంగానదికి వచ్చియుండ మార్షవశ మున కుంతీ దేవితో పాండవులుకూడ నచ్చటికి జేంనపుకు గంధర్వుడు క్రుద్ధుడె పాండవులను పొమ్మనుటయు, అర్దునుడు ఎదుర్కొనుటయు, తరువాత గంధర్వు డోడిపోవుటయు. జరిగినమూదట సఖ్యము వహించి వారు సంభాపంచుకొనుటలో అర్జును డిట్లడిగాను... ఆంధ్ర) భారతను?__ “మమ్ము బరమధాక్కికులం బరమబిహ్మూణ్యుల జేమికారణర బున నుదరిపలికి తనిన గంధక్యుం డిట్లనియె, క, విమలములయిలోకతిత, యమునబ)వర్తి ల్లుమోమహోగుణములు ని త్యము విందు నారదపిము, ఖమనీళ్వర సిద్ధసాధ్యగణ ములవలనక,

608 మహాభారత[ తత్త శోధనము క, మేరునగో త్తంపమహీ, ఖారధురంధరుల మిమ్ము 'బాండనుల గుణో చారుల ధీరుల ఇెరుగని, నా "రెవ్వరు గలరె భరతవంశో త్తృములక్ష్‌ , వ ఏను మిమ్ము నెటింగియు మోకు నగ్నిపరిగుహంబును (ావ్మణ సంగ్రహ:బును "లేమింజేసి పరుసంబులు ఇలికితి. ఇదియేకాబోలు పతివాదులు సూచించిన విషయము, సంస్కబ్భృత భారతమును గూడ జూచిన యీ మాటలకు అభివ్రాయ మేమో "తెలియును, గంధర్యుః_ “అనగ్న యోఒనాహుకయో న చ విషపురస్కృతాః | యూయం తతో ధర్షితాస్థృ మయా నై పాంకునందశాః [1 సీలకంకీయమ్‌___. అనగ్నయః దారహీన త్వాత్‌- 1 అనాహు తయః సమావృ త్తత్వాత్‌. | అశ్రమవి శేషహీవొఒ బ్రహ్మణో ధర్ష ణశీయ ఇత్యర్థః |] ఇచ్చట గంధర్యుకు పాండవులను 'బెదరంచుటలో వారియం దొక న్యూనతను తాను కనిపెట్టి యట్లు చేసినట్లు ెప్పబడినది. అది యేదనగా అగ్నిపరిగుహము, బ్రాహ్మణసంగ్రూహము, వాగికష్పుకు "లేకుండుట, అవియే వారియు దప్పు డున్నయెకల తనకు తృణీకరింప శక్యముకాకపోవు నని సూచింపబకినది. వారి కప్పటికి వివాహము కాకుండుటవే నన్నిసరిగిహాము లేకుండెను, వివాహానంతరము అగ్నిపరి గ్రవాము కలిగెను. వ్రావ్యూణపంగంహము కూడ తరువాత జం గెను. ఇట్టుండ పితివాదు లేమని వ్యాపిళారు? పాండవులు భారతీ యాచారయుక్తులు కారనినట్లు వ్రాసినారు. గంధర్వ్యు డన్న దేమి? అగ్నిపరిగుహాదులు లేకుండె నని, గంధర్వుకు చెప్పిన ఆరెండే ఛారతీ యాచారములా? ఆరెంకును లేనివాుు భారతీయులు శకానివాళేనా? అ_పైనయెడల గంధర్వుడు మిరు భారతీయులు కాకుంకుకు కారణ

వాండినవిరడానిరాకరణము 609 మని కంఠో క్రిగా జెప్పక్క అవి రెండు లేకుండుకు కారణ మని చెప్ప నేల? అవి రంకు తప్ప మిగిలిన భారతీ మాచారములు వారియందున్న వన్నమాట. అవియెవి? క్షత్రియులకు విహితమైన ఉపనయనసంస్కా-ర 'వేదాధ్యయనాదులు. కనుక పితివాదుల వాత హేయము,

పాండవులు భారతీయులు కారను వాద మెన్వ రినుగహించి నదో మ. భా, చ ఆారులే వొసియున్నారు చూడుడు “హశవీకిన్సు” ఉవిన్సెంటుస్మిత్తు” అనువారు పాండవులు తిబెకు "దేశమునుండి భరతఖండమునకు వచ్చిన విజాతీయు లనియ్యు అందు వలననే లిబెతు దేశమునందుండిన బహుపతిత్వమే దాపదిని వరిం ుుటలో వారవలంబించి రనియు వాొసియున్నారు, (ఫ=లితిల్సి అహో! అర్షసం పదాయమునకు జెందియున్న వతివాదులకు అర్ష గంధములు, ఆర్హవిద్యాధురంధరుల (గంధములు, అ_ప్రమాణములై అర్హసం పదా మానభిజ్ఞుల కపోలకల్పితములు శరణ్యము లగుట శోచ సీయము. అమాటల నాభధారపడియీ పాండవులు భారతీయులు కా రనుటకు లేనిపోని యసంగతపినంగము లన్నియో చేసినారు. అందు ముఖ్యాంశములు నిరాకరింపబకును, --2 పాండవులకు గ్మోతమే "లేదను పసంగము. తస్ని౮'కరణము ;__ మ. భా, చ, కారుల (వాత యిట్లున్నది _- “పాండవుల న్మోత మేమి? వైయ్యా? ఘపద్యగో_తమని ధర్మజుడు. విరటుకడ నుగివి నాడు. రాజులకు బురోహితుని పేరుగల గోత్రమి పెట్టబదు నని (శౌతస్మూతమున గలదు, భథౌమ్యుకు వ్యాఘపహాదు డనువాని ప్యుతుడు, అందువలన వైయ్యూమ్రవద్యువై ధర్మజుడు ధామ్యుని పరిగ్యోళ తముతో నొప్పిన ధౌమ్యుడు. పురోహితుడు కానపుడు పాండవులకు గో తనామమె లేదు. ఇది భారతీయాచార విరుద్ధము.

610 మహాభారత త ల్వేకధనము భీష్మువకు వై యాఘ్రపద్యగోతము నాంకృతిపివరము, భీమ్మ తర్ప్చణవిధిలో నిటీవల ధర్య శాస్త్రనిబంధనగ౦ంధకర్తలు దూర్చిరి, భారతమునను నొళ్కచోటున గలదు. కానియది ఇటీవల గల్పింప బడెనని తలతును. గోత్రషవరఖండలో వై యూ ఘ్రపద్యగోత్యము కాని సాంకృకిపువరమున నాగోతిముకాని కాన్పింపదు?*(పు237) అహ! పీకికి కనబడని విషయమును లేదని తోసి వేయుటయ్యు శనబడిన విషయమును కల్పితమని తోఎవేయుటయు నైజము, వీరి నోటిమాటలనే పరిశిలింతము__ రాజులకు పెట్టబకునది, పుకోహితుని గోతిము కాక పురోహికుని'పేరుగల గోతి మొకటా? పాండవుల పురోహితుడై న థామ్యునకు వైయూ ఫఘ్రపద్యు డని పేశా? అది వ్యాఘ్రిపాదుని పుత్రడకుటచే వచ్చినదా? పితివాదులన్నట్లు ధౌమ్యుడు వ్యాఘిపాదుస పుత్రుడే మెన నాడు వై యాఘ్ర్రపద్యశబ్ద మా ధౌమ్యుని చెప్పజూలదు, ఏమనగా న్ని యాఘ్యృ్రపద్యశబ్దము, “గర్హాదిభ్యోయణ్‌. ౫ అను వాణిని నూత్రు ముచే 'యఖ్‌ ష్యత్యయమురాగాసిద్ధించును. అప్రత్యయము గోతా్రా పత్యమునే చెప్పును. గోత్రాపత్య మనగా “అపత్యం పొతుప్రభ తి గోత్రుమ్‌ అను పాణిని సూత్రముచే పొతు)డు మొదలుగాగల సంతతి యని యర్థము, కనుక వై యాఘ్యపద్యశబ్దము వ్యాఘావాదునిపాతాా దులను పెష్పునే కానివ్యాఘ్రపాదుని పుతుడని పితివాదులచే జెప్ప బడిన ఛౌమ్యుని చెప్పదు. అందుచే మైయ్యాఘపద్యనామము ఆ థ్‌'మ్యునకుసంభవింపదు, ఒక వెళ సంభవింప జేసిననుకృతియుగములోని వాడువ్యాఘపాదుడు అవ్యా ఘ పాదునక. ఉపమన్యువు, ధామ్యుడు,అని యిద్దపు ప్లుతులు ఈవిమయ ముపమన్యునిచే నిట్లు వెప్పబడెను__ “పురా కృతియుగే తాత బుమీ రాన్సీ న్యృహాయశాః | వ్యా్రపాద ఇతి ఖ్యాతో వేదవేదాంగవారగః || తస్యాఒహ మభవం ప్యుతో ఛామ్య శ్బావి మమానుజః | ౫ (అనుశా_అ క్షత)

పాండవనిందాని రాకరిణము 61 దీనిని బట్టి ఉవమన్యువుకూడ వైయ్యాఘుద్యుడే అయ్యెను, మరియు వైయాాఘపద్యశబ్దము వ్యాఖఘపాదుని సంతెతికి జె-దినవారి నందరను చెప్పెడిదగుటవలన పాండవపురోహితునకు ఛామ్యు డనునది "వేరమినట్లు వై. యాఘ్య్రపద్యుడనునది 'పేరుకానేరదు, మరియు పాండవ పురోహుకుడగు భౌమ్యుకు- “యతీయా౯ా 'దేవలమ్య్యైమ వనే భ్రాతా తపస్యతి ।! భఛామ్యఉత్కోచకే తీసే తం వృణుధ్వం యదీచ్చధ? (ఆది. అ 18) అని యుండుటనుబట్టి "దేవలసోవరు కుగాని, ఉపమన్యు సోదరుడు గాడు, వ్యాఘ్రిపాదపుతు్ర)కును గాడు చానివలన పాండ వులచైే యాఘుిపద్యనోతుము పొండవపురోహితుడగు ధామ్యునివేర గలదనుటకు ఏలు లేదు. మరియు పురోహితుని పేరుగల గోతిమె రాజులకు 'ెట్టబడు ననునది అర్ధము లేనిమాట, పితివాదుల కున్నది వే యాఘుపద్యశళబ్ద 'మొకళకే, అది వేవైన గోతమేది? గోత్ర మైనపే నేది? పేరును గోత్ర ముగూడ నటే మొనపతుములో పేరుగల గోత్ర మేది? ఇట్లు చూడగా విరటునితో ధర్మజుడు చెప్పియున్న పాండవుల వే ూఘ్రపద్యగోత) మునకును, థామ్యుడు పురోహితుకై యుండుటకును వమియు సంబం ధము లేనందున థౌమ్యుడు పురోహితుడు కానపుడుకూడ పాండవ్చలు వేయాఘ్రిపద్యగోతు) లే, అ:దుచేతనే థామ్యసంబంధమునకుబూర్వ మువాం కుపనయనాదిపంస్కారనిద్ధి కనుక భారతీయాచారవిరుద్ధము పు్రతివాదిచర్యయెకాని పాండవచర్య కాదు. కురువంశధురంధరుడగు భీమ్ముకు వై యాఘ్యపద్యగోతుుడని పిమాణగ)౦ధములు వెప్పుచుండ శిష్టులందరు “వే యాఘ్రిపద్యగో త్రాయం) అని క్షీర్తించుచు భీస్కతర్ప ణము చేయుచుండ పాండవులనుగూర్చి చేసిన తమ కుకల్పన నాథా రముచేసికొని యదంతయు. నిటీవల మార్చబడినదను పితివాదుల చెంత నిరంకుశత్యమో! మ. భా. చ, శారులే భీష్మునిగూర్చి వ్యా యుచు.___ “ఈభీమ్మున శాసేతుహిమాచలమును గల పూర్వాచార

01౬ మహాఫారతి తె త్వికి ధనము

పరులు మాఘళ్యుదై కాదశినాడు భీష్కతర్పణము చేయుచున్నారు. వారిలో సీగుంధకర్త కూడ నొకడు” (పు 1.0) అని వసి తాము కూడ పూర్వాచారపరులతోపాటు. భీష్యతర్పణము చేయుచున్నట్లు "తెలిపినారు, అతర్పణములో వాడబడునది “వేయా ఘపద్యగోత్రాయి అను వచనమే, దానితో వీరితర్పణమట! అది ఇటీవల దూర్చబడిన దట! ఇది యీమిపాండిత్యమో!

పాండవులకు వైయాఘ్రపద్యగ్మోతమును ఎట్లో సిద్ధింప బేసి భీమ్కనిగూర్చి (నాయునపుకు “వై యా ఘపద్యగ్యోతము గో త్మ పవర ఖండలో గాన్పింపదు అని (వాయుట విచితాంశము.

గ పతీతి వ్యవహారాభ్యా మర్గసిద్ధి:” అను న్యాయమున లోక వతీతిని, లోకవ్యవహారమును అనుసరిం చియే అర్థసిద్ధికనుక ధర్మ శా్ర్ర నీబంధనగ్రంథ ములలోనుండి, మహాభారతములోనుండి శిష్టర్యవహార మైయున్న భీష్ముని వేయి ఘ్రిపద్యగోతుము కల్పిత మనుట అసం గతము, గోత్రపివరఖండలో నది వారికి కనబడకుంశుట కారణ మని నారు, అందులో వారికి గనబడినయెడల్క వారికి గనబడిన గ్రంథముల కేగతిపట్టినదో అగతియే పట్టును వారికి గనబడకున్న యొంతవిశేవమో కనబడినను అంతే,

"వేలకొలది గోత్రము లలో నెవ్వరి 'జేయేనోతుమో "తెలిసికొను టకు పరంపరా పొ ప్తమైన వారివారి వ్యవహార మే శరణ్యమైయుండ వీరు వీరు గోతిబుషులని 'తెలుపుటకుమాత్ర) మా వ్యవహార మేల శరణ్యముకాదు? వ్యవహారసిద్ధమై, ప్రుమాణగ్రంధపుసిద్ధమై యున్న కురువంశీయుల్థగోత్రము తద సంశీయులగు భీష్మునియందున్సు పాండవుల యందును వర్ణించియుండ దానిని తోసిచేయబూనిన పితివాదుల చర్య గర్జ్ధ్యము.

పప] క్టమెనదికనుక పివరమంజరిలో జెప్పబడిన గోత్రశశూ ర్థముయొక్క_ఇంగహము, ప్రవరశశ్చార్థను పుదర్శింపబడుచుకున్నది.

వాండవనిండానిరాకరణము 618 న గోత్రుప్రువరన్యరూపసంగ్రిహము రూ బ్‌ అ ర్‌ ఆరు శో “అగస్త్యాస్టమానాం స్పప్పబువుణాం పుతుపవాతుషప్రిభృతి యద పత్యమృమిత్వం ప్రాప్తం మ న్తదృగమ నదృగ్వా త తస్య గోతుమ్‌ | యధా జగమద'గ్నే ర్మార్కండేయాది యధా విశ్వామిత్రస్య , చేవరాతాది గోత్రబుమీణాం యదపత్యం పుతృపొ త్రాదికమృమిత్వం ప్రా పం తస్యావి తచేవ గోతిమ్‌ | క బకష వ్‌ వత దుక్తం భవతి_ అగస్త్యాష్టమప' ఫక్య్యపత్యానా మృ ణాం గోత్రుత్య ముభయధా2.భిమళమ్‌! విత్రాదీనా మృమీణాం పుత్యా దీనా మృమీణాం తదేవ గోత్రిమితి “విశ్వామితో) జమదగ్ని రృరద్వాజో౭.ధగాతమః | అత్సి ర్వశిష్టః కళ్యప ఇల్యే తే స్వష్టర్ష్ణయః 11 “నప్తానా మృమీణా మగన్వాషమానాం యదపత్యం తద్దోత్ర జాకీ అ=వర్పైర్చి ౧ ముచ్యతే? (బోధాయన?) వవం చ సతి “మార్కండేయనో తా వయమ్‌” ఇత్యాది లోక వ్యవహారః “కిం నోతో)నుసౌమ్య” ఇత్యాదీని ఘుితిలింగాని చోప పన్నాని భవ న్ని పుతాొదీణ పతి గోతుత్వే తధా వితాదీ౯ణ ప్రతి గోత్ర ల్వే “అపత్యం పొతుష్రభృతి నోత్రమ? ఇ9ి వాణిసీయసూతుమ “అగస్త్యాష్టమానాం యవపత్యం 1శన్షోత)మితి చ బోధాయనసూతి ముపపన్నార్థం భవతీతి | “పాణినీయ న్తు సామాన్యం విశేషే. పర్యవన్వ్యతి | బోధాయనీయే తదవి సామా న్యమృమిసంజ్హకమ్‌ [| స ప్లర్యగ స్త్వాఒ పత్యం యదృషమిసంజ్రం త దుచ్య తే ॥ ఆటల ఎలిర ర్న గోత్ర మిత్యేమ వీండారో గోతిలతణయో ర్ష్వ్య్రయోః [11 ఇ ౧. అశగా స ప్తష్షలయొక్కయు, అగస్తునియొక్కయు పుత్ర పొతా్రాదినంతతిలో మంత్తుద్రష్ట కాకున్నను, బుమ్‌త్వమును వొందిన

కేశ మహాభారత తతికథనము వాడు ఆఅబుషులకు గోతిమగును. జమదగ్నికి మారక్క-౦ందే మా దులు, విశ్తామ్నిశునకు చేవరాతొదులు గోళము లై నట్లు, ఆగోతిబుషుల పుతిపాతాాదినంతతిలో బుమీత్వమును పొందినవానికిగూడ నదే గోతి మగును. సారాంశ మిది , సపర్షులయొక్క-యా, అగస్త్యునియొక్కటయు సంతతిలోని గోత్ర బుషులు తమ వీ తొదిబుషులకును, తమ పుతాదిబుషులకునుహాడ' నోతిమగుదురు, అని, ఆ

ఈనిర్ణ్మయమునుబట్టి జమడగ్నినంతతిలోని మార్క-౦డేయుకు అ జమదగ్నికిని నేటి యానంశియులకును గోతుబుషియగుట చే “జమదగ్ని సగోతిశి అను వ్యవహార ముపపన్నము, *మూర్క-ం౦జేయగో తా వయమ్‌' అకు లోకవ్యవహారము బహుప్రీహిసమాసముచే నుపప న్నను? ఇక స సర్వులకు నోతిపంజ లేనియెడల '*విశ్వామిత్రగోతా వయమ్‌ కం. యొట్లనగా- (రు .

“నోత్రశబ్బస్యోభయలింగళ్వా దవిరుద్ధం పుత్రశబ్దవత్‌. 1 యథా చ వసివ్టన్య ప్యుతః కాండినః 1! తధా వశిష్టస్య గోతః కుండిన ఇతి 11

అనుటచే గోత్రశబ్ల ముభయలింగముగనుక బాధ లేదని గొ హీంపవలెను,

పివరవిషమయము ప్రి వరదర్పణ పివరమ:జరుల యం దిట్లున్నది-.--

గోత్రుభూతస్వ బుసేః పిశృవీతామహపుపితామహాదయ వవ పివరాః! శతపధళుతౌ పివర్శా నమకుమ్మ్యో క్తం-_ ప్నీత్తె వాగేఒథ పుతోంణధ పొత) ఇతి ! అత ఏవాంగిరస, బార్హస్పత్య, భారద్యాడే త్యాడా తన్రైవ దృశ్యతే |! ఆంగిరసేత్యాదితద్ధితస్తు యజమానప్య బుషిసంబస్థవ్యోతనార్థః వీత్రాదీనా నుపి మన్త్ర కృతా మేవ పిన రత్వెమ్‌ ! “యధర్షి దున్త్రుకృతో వృణీతే? ఇతి సూతుకారవచశాత్‌ 1 -

79 పాం౦గవనించావి రాకరణము 615 “ఆహవనీయ స్యాఒగ్నో గావ్వవాహనానమ్నుః సపర్శ్నీణా మగ స్యాష్ట మానామపత్యసంబన్టేన త త్పాదృశ్య సంబ భేశవాప్ర, శమ్రేణవరణాని ప్రాక్టనాన్మిపవరాః | లేచ పోశురధ్యర్యోశ్చ విహితా ద్విప్రకారాః। హోతుస్తావద్య ధా వత్సానాం భార్షవద్యావనాష్న వానాగ్వజామద "గ్న్‌తిపంచాకేయపివశే పంచభి రృంతిదృగ్శి శేవపిసి జ రావా క సా. . ఖా తధా సంబోధితోగ్నిచ్చే వేభ్యో హవ్యం వత్యుతి నాన్య భేతి కృత్వా త మగ్నిం హోతా వృణీలే వ్రొర్భయతే | తథా తై శేవ మ న్ధుదృగ్నిః పంచభి సద్విపర్యయకి మేణ సాదృశ్యసంబన్ధేన తమే వాఒహవనీయ మగ్ని మధ్య్వర్యు ర్యృణీతే ప్రొర్ధయ తే | యథా___జమడగ్నివ దూర్వవ దస్త్వువానవ చ్చ్యననవద్భృగువ దితి 1 అస్యాఒయమర్థః_ యథా జమదగ్నా్యాదయో 'యోగ్యతయా భోజ్యాన్నతయూ చ బేవై నో తత్యాద్దేవా నుద్దిశ్య త్వయి హవిః ప్రవేపయోగ్యాః |! తధాఒయమని యజమానో నతృ స్తదపత్యత్వా తృవోత్పాదకల్వేన _ విలృస్థాసయత్వాచ్చ త్వయి. హావిఃష్రవేప యోగ్య వఏవేతి 119 నిర్ణయసింధుః __ “తచ్చ వరణం యద్యవి గోత్రభూతస్యాఒని క్వచి దృశ్య తే ! తథాపి పూర్వవ దృమిభీదో దిష్టవ్యః 11 వ్యాఖ్యా--- బుషీభీదః వృద్ధవశిష్టోఒన్యః, యువ సిషహ్టాఒన్యః॥॥ ఇచ్చట చెప్పబడిన చేమనగా, నోతుబుమియొక్క_ వీతృవితా మహప్రవితామహాదులే మ:త్రదిష్థ లై నవారు ప్రవరములో గీ ర్హింప బడుదురు. వారినట్లు కీర్తించి వారి సంతకిలోనివాడని యజమానుడు 'వెల్లడించినపుడే యీతరి సావిస్స్పును దేవతలు గొహింతురు, కొన్ని చోట్ల గోతిబుమికిగూడ ప్రవర ములో సంబంధ మున్నట్లు నామ సామ్యుమువలన కినబకును, కాని యిచ్చట బుమిళీదమే, అని,

616 మహాభారత తత్ష్వ్యకథనము “భా దీనినిబట్టి పీవరములో గోతిబుమికీ రన ముండు నకుకొనుట భ్రాంతియగుటచే *నై యా ఘ్రపద్యగోతుము సొంకృతిపివరమున గాన్పింపదు” అను విత" పరా న్తము. “పాండవులు తిబెశుబేశీయు” లనుషిసంగము_తన్ని రాకరణము: _ ను, ధా. చ, కారుల వ్రాత యిట్లున్నది__ “నిజమునకు ధర్మ రాజూదులు తిబెకుబేశీయలై యుందురు, తిబెకుదేశమున బెక్కం డొ్రొక్కవనిత _ బెండ్లియోకు నాచారము ప్రొచీన కాలమునుండీ నేటివరకు గలదు. దొపదీపరిణయసమయమున దుపదుకు పెక్కం డొక్క-వనిక బెడ్షియాకుట యు_క్తమా? యన ధర్మజు డి ట్లనినాడు-- “సూమష్క్‌ ధర్మో మహారాజ నాస్య విద్కో గతిం వయమ్‌ 1 పూన్వేపా నూనుపూర్య్యేణ యాతం వర్కాను మామ హే: (ఆది అ 195) వీ ద్రుపదరాజూ! ధర్మము సూక్ష్మమైనది, దీంగతిని మే మెరు గము (మాయొక్క) పూర్వులు వెళ్ళినడారి స * మేను పోవుచు. న్నాము. ధర్మజుడు మాపూర్వులు పోయినదారిని మేము ఫోయెద మసుటలొ తిభేకీయులని ధ్వని కలుగుచున్నది, కారణ. మేమన, క్నరువంశముల్లో నెవ్వరును ఒక తె ననేకులు పెండ్లి యాడ లేదుగాన?! (పు 10) ఇచ్చట ధర్మజు డన్నట్లున్న శ్లాకములో “వూ ర్వేషామ్‌ అను పద మున్నది. డానికి (పతివాదులు 'మాయొక్క అనుమాటనుచేర్చి. శాము వెపస్పదలచుకొనిన యర్థము జెప్పినారు. అది ధర్మజుని వాక్య మగుటచే నారకు వాడిన “పూర్వ శబ్దమునస అతని పూర్వులని యర్గము చెప్పవ లెనుదురా? అ_కున ఆధర్మజుని మాటమై__

పాండవనిండానిరాకరణము 6" ద్రుపద ఉవాచ “నచా ప్యాచరతః వూరై, $ రయం ధర్మో మహోర్యభిః) అను దుపదవాక్య ములో ఇది పూర్వులై న చుహోత్కు లచే నాచరింపబడిన ధర్మము కాదు. అనునపుకు పూర్వులనగా -ద్రుప దునియొక్కా పూర్యులని యసగ్థముచెప్పవలె 'నన్నమాట, అప్పుడు మా పూర్వులలో నున్నదని ధర్మజుడనగా, మాపూర్వులలో "లేదని ద్రపదుడన్నల్లూ? దు్రపదుకు, పూర్వుళలో నెచ్చటను లేదని యనక మాపూ ర్వులలో లేదని మాతమే వెప్పెనను పతములో ధర్మజుని పూర్వు లలో నున్నట్ల”గీకరించె నని తేలును. అట్లంగీకరించిన దు్రపదునకు పూర్వులలో నట్టి యాబచా5 మున్నదనుటన్హై నిదర్శనముగా నొందరిని వూపిన ధర్మజుకు తన పూర్వులలోనివారిని చూపవలసినపని లేదు కనుక్క ద్రపదునిపూర్వులలోనివారిని మావీనట్లు పితివాదు లనవలసి యుండును. అప్పుడు 'తిబేతీయులుగా పుతివాదులచే సూహింపబడు వాండవులపూర్వులలోనే కాక్క, తిబేతీయుడకుకాని ద్రుసదునిపూర్వు లలోగూడ నట్టి యాచార మున్నటు లొప్పుకొనవలను.' ఈస్థితిలో నొక్క-'తె ననేకులు పెన్న యాకుట భారతీ మాచారముగాగూడ సిద్ధించి యుండ తన్మూలమున పాండన్చలు తిబేతీయులను పితివాదుల భావన దుర్భావనకాదా? పూర్వులలో నిది యున్నదని ధర్మజుడు మూపిన - నిదర్శనము మాడుడు __ “శూంయలే హి పురాతెఒవి జటిలారామ గాతమిా | బుహీ నధ్యాసితవతీ సప్త ధర్మభృతాం వరా | తవైవ మునిజూ వార్డీ తపోభి ర్భావితాత్మనః 1 సంగతాఒభూ దశ భాత్యా నేకనామ్నః పిచేతస. ॥ నః “ోమరియుం ద్యొల్లి గాతముం"డమున_ జటిలుడను బుషి కూతురు

శ18 మహాభారత తత్త్యకథనము త్రపపభి వంబున నేళ్యురు బుషులకు నొక్కూతియ భార్యయయ్యు ననియును, దామౌయణి యను మునికన్యక యీకనామం౧బున ప్రచే తసు లనం?.రగిన పదుండ్రకు నొక్క_తియ భార్యయయ్యెనని యును గథల వినంబడు?) (ఈంధ్రభారతను) ప్రతివాదులిచ్చట నామునికన్యకలు తిబేతీయు లే ఆబువులును, పచేతసులును తిబేతీయులే, వారిచరిత్తముగల అపురాణము తి'బేతీయు లబే అందురాయెమి? ఎంత యన్యాయమ! అజాన్‌ టి బెట్టు చేశచరిలా)౦శము ఫా ఇంకొకటి, టి బెట్టు చేశ చరితము జెలి విడి గొంధములోని విష యము లిట్లున్నవి...- “టిబెట్టు చేశప్రజలందరును ఒకవిచితుమైన బౌద్ధ మతము సనుపరించుచున్నారు, ఒక్క- అచారముమాత్రము టిబెట్టు "జేఠమున ప్ర ల్యేకముగ విఖ్యాతి గాంచినది, ఒక్తీ ఇరువ్రరనుగాని, అంతకంయె ఎక్కువమందినిగాని భర్శల గలిగియుండుట, తన తలి తండ్రులు నిక్షయించినవరులనే శ్రీ పెండిచేసికొనవలయును. వివాహ సంబంధము నిశ్చయమైన విషయముకూడ కుమా ర్నెలకు తలితండ్రులు "తెలుపరు, ఇట్టి నిర్బ్వంధవివాహములు విడాకులతో నంత మొందును. కుంటుం బపుజాద్ధపురోహితులు గ్రామ చేవతలకును, గృహా దేవతలకును ప్రీతిగ పూజలు చేయుదురు, అబేకాలమున కన్యాగ్భృహమున_ నేటి టిబెట్టుదేశఫు పూర్వమతమైన “బాక్‌ ౫ మళానుసారముగ వివాహ సంస్కారము జరుపబడును” (వీపుల్‌ అఆఫీనేషన్సు), దీనినిబట్టి టిబెట్టు దేశస్థులది అవై దికమైన బౌద్ధమతము, వాండ వులది వైదికమతము, టిబెట్టు దేశస్థుల వివాహవిధానము బాకా మతానుబద్ధము. పాండవుల వివాహవిధానను వేదమం త్రానుబద్ధము, టిబెట్టు దేశస్థులకు బౌద్దుడు పురోహితుడు. పాండవులకు బుషి పురో హిశుడు,. టిబెట్టు దేశమున కన్యకకు దెలుషళయే. తల్లిదండ్రులచే

వాందీవనిందానిరాకరీణము 610 స్వయముగా" నిర్ణయింపబడిన వరులు. పాండవులో స్వయంవరపూర్వ కముగా. పరిగ్యహింపఒడినవ"రు. ఇట్టి పాండవులనుబట్టికొని అట్టి టిబెట్టు దేశస్తు లనుటకంకు నన్యాయ మున్నదా?

ఇంత యంతర మున్నను పాండవులు త్రిబేతీయులే అను పితి వాదిప్రసంగముజూడగా నొకానొాక మహాోకవినూ క్తి జ్జ పికి వచ్చు చున్నది “4శ్రాకే కా ర్మ$ మలొ"కకం ధవళతా వాంసే నిసర్జస్థితా గాంభీళ్యే మహ దన్నరం వచసి యో భీదస్ప కిం కథ్యతే నతావ త్సువిశేవణెవ్వవి నవా య లేద మాలోక్యతే ం “శే కాకాః ఖలు కే చ హంసశిశవో చేశాయ తప్క్మై నమః ॥111 కాకమునకు నలుపు హూంసమునకు తెలుపు, స్వభావసిద్ధములు, అళెంటికి గల గాంభీర్యములో గొప్ప అంతర మున్నది, పలుకులోని భదము చెప్పనక్క-రయేలేదు. ఇట్లున్నను కాకములకునుు హంసము లకును వమిఖీద మనువారెచ్చట నుందుకో అదేళమున కొక్క నమ స్కారము, అనితాత్పర్యము, అంళాతరమందుకొందము, ఎవ “పాండవులలో అర్యావర్తస్కృతిధర్మములకు విరుద్ధముగా వివాహములు జరిగె నను పొసంగమఃతన్నిరాకరణముష_ మ, భా. చ. కారుల వాతి యిట్లున్నది.- “పాండవులలో అర్యావర్త స్కృతిధర్కమ-లకు విరుద్ధముగా 'మేనమామకూతు రగు సుభద్రను అర్జునుడును, విజయను. సహా బేవుడును బెం ,డియాడిరి, వీజయ యన్యజాతి స్త్రీయందు శల్యునకు బుట్టియు౨డును, విస్ఫువా లుకు పాండవులకు బినతల్లిషమారుకు ఆతని కుమార్తె వావిచే బాండవులకు గూతురు జావలసియున్నది, కాని శిళఘపాలుని కుమాన్తెయగు కక ెేయుమతిని నకులుడు పెండ్లియా డెను, (పువిక1)

890 “మసోభారత తత్త్వకధనము

పితివాదుల మహాపురుషమాషణధోరణి నర్వతోముఖముగా సాగుచున్నది. తాము చేయు మహాస్పరువమావపణముల కుపయో గించునట్లు తమకు దోచిశపుకు గ్రంథములు పిమాణములగుచున్నవి, "ఆ గ్రొంధములే తమ బుడ్ధిక విరుద్ధముగా మహాపురుషపూజ్య తాపతి పాదకములైై. కనబడినపుడు అపిమాణములై పోవుచున్నవి, కానిండు, అర్జునునకు సుభద్రావివావాము నూతులకన్యావివాహమగుటచే స్మృతి విరుద్ధ మనుచున్నారు, ఈవిషయమై పరాశరమాధపవీయములో విశేష ముగ చర్చించి విరుద్ధము కాదని నిరూపింపబడినది___

ళత్రస్మా చ్భ్రుతా వనుగ స హీళోఒయం వివాహా?! స్కృతయస్తు బాాహ్కాదిము * సాపిండ్యవిరాకర ణేన "మాతులసుతావివాహపాపక ,తయా పదర్శితాః | శిష్ణాదారళ్చ డావక్నీణాత్యానా మవిగీత ఉదా హృత; అని,"

ధర్యసింధువులో నిట్లున్నది.__

“మాతులకన్య్వాపరిణయనేఒవి “మాతుల స్యేవ “చయోహాభాగ స్తే వైళ్ళవ్వసేయీవపా మివ) (అస్య వ్యాఖ్యానభూతం వచనమ్‌-_ మహాభారతటీకాయామ్‌.._ '“యోపాఒపత్యం -మూతులీయం యధా థాగః వితృష్వసుః | _ పుత్సమ్యైవం వపాంతే ఒంశం జుషస్వేన్లే త్యృమి ర్హగా 1) ఇతి మన్త్రలించై: మా-తులస్య సుతా మూథ్యా మాళ్ళనగోత్యాం తథైవ చ |! నమానపివరాం, చైవ త్యక్త్వా చాన్హ్రా యణ చశేల్‌ | ఇత్యాది స్పృతీనాం చౌధాత్‌. యేషాంకులే మా తులకన్యాపరిణయః పరంపరాప్తాప్తః తై స్య కార్యః! మాతులకన్యా .వివాహస్య కలివర్హ్యత్వచన మపి యేషాం కూలే చేశే మాతులకన్యా నివావళొ నాస్పి తత్పరం! మాతులకన్యా పరిణయన స్యా నేకభుతిస్కృతి

(సిద్ధత్వాత్‌ | ఇత్యాది కౌస్తుళ బహూపపాదితమ్‌”? అని.

పొండవనిందానిరాకరణము 621 మరియు రుక్కిణీ శ్రీకృన్ణ పుతుడగు పిద్నుమ్నునకును, రుక్కిణీ సోదరుడగురుక్సికి పుత్రిక యైన రుక్కవతికిని జరిగినవి వూతులక న్యావివా హమే శ్రీమద్భాగవతముకు జూకుకు. “యప్యప్యనుష్కంకా వ్రైరం రుక్కీ కృష్ణావమానితః వ్యతర ద్యాగినేయాయ సుతాం కుర్యళ- న్వసుః ప్రయ 19 కనుక సుభద్య్రావివాహము ప్రతివాదు లన్నట్లు స్కృతివిరద్ధము, లోకవిరుద్ధము కాదని తేలినది ఇక ౭.డవది -. సహచేవుకు విజయను వివాహమాడెను ఆ విజయ సహ దేవుని మేనమామయనగ శల్యుని పుత్రిక, కనుక నది మాతులకి వ్యావివావహాము అని వ్రొసినారు. ఆవై * విజయ అన్యజూతి- ప్రీయందు శల్యునకు బుట్టియు౦క్షును ?' అని యూహాగానముచేసినారు, ఈయూహోాగాన మెంతక్తాఘ్యమో, ఎంతశావ్యమో నిర్ణయించు భారము విజ్ఞలకే వదలి వియయ మాతులసుత కాదనియే నిరూపించు చున్నాము__- పహ చేవోఒపి మాదీ'మేవ స్వయంవ రే విజమాం నామోప యేమే మదురాజప్య ద్యుతిమతో దుహీతకమ్‌ ? (ఆది.అ9ఏ) దీనిచే విజయ మదిరాజగు ద్యుతిమంతుని కుకూ క్తెకాని, శల్యుని కుమా ె కాదని స్పష్టము, ఇక మూడవది_ *ోనకులస్తు వైద్యాం క శేణుమతీం న్యామ, భార్యా ముదావహాల్‌ ? (అది-అ9ఫు "అంయే యున్నది ఇచ్చట మై ద్యాశబ్దము చేది దేశపురా జు కురూ శ్తెను జెప్పును అఆచేదిదేశపురాజు శిఘపాలుడే- కాక అన్యుడ్డని, "తెలినికొనవలయును నవాబేవ్రం భార్యయ విజయయంమ ప్రియో గింపబడిన మాదీిశబ్బము మదు దేశిపురాజు పుతిశయని వెప్పుచున్నది ఆమద)ి దేశపు రాజు శల్యుడే శాక ద్యుతిమంతుడని పూర్వో కృవాక్య

623 మహాభాగత తత్ర్యశధనము ములో జెప్పబడలేదా? కనుక కళేణుమళీవివాహము విరుద్ధము కాని జే యని గ్రహింపవలయును ఇంకొకటి పితివాదులు తమచే తిచెుదేశీయులుగా భావింప బకిన పాండవులు విధినిపీధములు ేసండ వివాహములు చేసికొని నట్లు చెష్పగలరుకాని యట్టి పాండవులకు తమతమ కుమా రల నిచ్చి మహర్షి సమ్కతిములుగా వివాహములుచేసీన భారతీయవత్రియో త్త ములు కూడ విధినిషేధములు లేకుండ సంచరించినారని చెప్పుటకు నో "ట్లువచ్చును ఆ “ధర్మ మరసి పూని ధర్మగాజాదులు నిర్మలంపుకీర్తి నిలుపుకొనిరి అని 'వేమనకవిచేగూడ ధర్మాత్కులని కీర్తింపబడిన పాండవులను అధర్మపరులని వ్రాసిన ష్రితి వాదులవాాత హేయము, ఎవి “అద్టను డై 'బేంక్లు తిబెకులోనె యుండె ననుషిసంగము__ రన్నిరాకరణము ఎ మ, భాచ కామల వ్రాత యిట్లున్నది._. “పాండవులు ద్యూతజితులై కౌరవులను జబుంచుటకొరకు యుద్ధసన్నాహముల "జేయుట కద్దను డై 'దేండ్లు “త్రివిష్టో 'చేశము ((తిబెతు)లోనె యుండి పరికరముంను సంపాదించెను (పు 240 మహాభారతములోని అవాంతరపర్వములలో నొళటి ఇంద లోకాభిగమనపర్వము, అందు అస్టనుకు పాఘపళా శ్ర్రాము సశ డనుగుహించినతరువాత నిందిలోకమునకు వెళ్ళుట, మహానస్ర్రము లను గ్రహించుట, ఐదుసంవత్సరము లచ్చటనే యింద్యని యాజ్జను బట్టి యుండుట చెప్పబడినది చూకుడులా “నవం సంపూజితో జిర్టు రువాస భవనే వితుః ॥ ఉపశీతు నృహాస్తా"ణి స సంహారాణి పాడవః “ శకస్య హాన్హా ద్దయితుం వజ మశ్ర్రం చ దుర్పహమహమ్‌

80 పాండవనిండాని రాకరణము 623 అశనీ శృ మహాశాదా మేఘబక్రిణలక్షణాః గృహీతాన్ర్రు స్తు కౌన్నేయో భాత్యణ సస్మార పాండవః పురందరనియోగాచ్చ పంచాట్తా నవస త్సుఖ్‌ ? (వనప-అ త్తీశ్మ) విషయ మిస్లుండ (పతివాదు లేమని వ్రాసినారు? *అర్జును రై 'బేండ్లు త్రివిష్ట చేశము (తిచెశు) లోనె యుండి పరికరములను సంపా దించెను అని ఏరుచేసినమో సము మూాడుడు. అమరకోశములో స్వర్గిః నాకు తిదివ, లిదళాలయ, సురలోక, తివిష్టపి శబ్దములు స్వర్గమునకు 'బేరులని వెప్పబడీనది తృతీయం నిష్టపం(భువనం) తివి ష్టపమ్‌ి అని వ్యుత్పత్తి అట్టి ,తివిష్టపళబ్దములోనుండి నిరర్ధకమైన త్రివిష్టో అనుదానిని విడలాగి దానికి తిబెశు అర్థమని చెప్పి అక్తును డాతిబెశులోనే యంజెనని లోకులకు దెలిపవినారు ఆవ స్వర్ణలోకము తిపెతుబేశము కాదు ;__

అసలు స్వర్షమర్హ శ్రపాతలొళము లని మూడు లోగములు, స్వర్గ నూర్థ్యలోకము పాళఠాళ మధోలోకము ఇదిమరి ఫలోరము, షితి వాదుల తిబెతు దేశము ఈమర్హ బ్రలోకములో నేక దేశి ము, స్వగ్గలోకమం దుండువారుఅమర్హు స్టైలు మరణధర్మ ముళేనివారు ఈలోళకములోనివారు మర్త్యులు మకణధర్మముగలవారు. తిబెతులోనివారు మర్త్యులే. ఇట్సి రిబెతు'బేశము స్వర్గమా?

“వాతో వా ప్రొప్పుని స్వర్దవ్‌ ? అని ఇెప్పబడిన స్వర్గము తిబెశు దేశమా? మరణిం వినవారిని స్వర్షస్ధులైనా రనగా తిబెసులో నున్నారనియే యర్ధమా? పుణ్యాత్ములకు స్వర్షపా్రాప్కియనగా. తిబెడు 'జేశపాాన్ని యని యర్థమా? వీరి నోోంణి లోకవిరుద్ధమ

స్వర్ణలోకవిషమయను మహాభారతమం బెట్టు ఇెప్పబడెనో మూడుకు

694 మహాభారత తత్ర్వకథనము

• ఉపరిష్టాచ్చ స్వర్గోనో యోఒయం న్వరితి సంజ్ఞితః ఊస్ధ్వగ స్పత్పధ శ్శశ్వ 'ద్దేవయానచరో మునే నాఒత్సస్థృతపపః పుంసో నామహాయజ్జ యాజినః నాన్సతా న్నాస్తికా శ్చైవ తతి గచ్చ్షి ముద్దల ధర్కాళ్య్వానో జితాత్కాన జ్యాన్తాదానా విమత్సరాః దానధర్మరతాః పుంస శూరా శ్చాహవనలతణాః తతి గచ్చన్తి ధర్మాగ్యుం క్బత్యా శమదమాత్మకమ్‌ దేవా స్సాధ్యా స్తథా విశ్వే తర్రైవ చ మవార్షయః యామాధామాశ్చ మౌద్గల్య గన ర్య్వాప్సగస స్తథా వషాం బేవనికాయానాం పృధ కృథ గనేకళః భాస్వంతః కామపంపన్నా లోకా స్తేజబోమయా ఘ్మఖెాః న జుల్పిపాసేన గాని ర్న శీత్రోస్ట భయం తధా బీభత్స మకభం వాపి తత్ర కించి న్న విద్యతే న శోకో న జరా తతి నాయాసపరిబేవనే ఈదృశ స్ప మునే లోక స్వ్యకర్మ ఫల హేతుకః తైజసాని శరీరాణి భవ న్యలోపపద్యతామ్‌ కర్మజూ న్యేవ మాద్దల్య న మాతృవీతృజా న్యుత న సంస్వేదో న చౌర్షన్ధ్యం పురీషం మూత్రమేవ చ (వనప=అ6ఓ) ఆంధిభారతము._ క ఈలోకమునకు మిాదై, చాలగ వెలునొందుచుండు స్వర్లోకము నా నాలంకారయుతము ది వ్యాలోకము "దేవయాన మది మునినాథా, చ అమళలర్రపోనివాసులు మహాధ్యరశీలుగు కత్గంధు లు _త్తములు జిలేరదియుల్‌ సములు దొనపరుల్‌ రణశూరులందు వా, ర్న మున వసింతు కచ్చరలు సాధ్యులు "దేవమునుల్‌ మరగుద్వసు ప్రముఖిలు వేజబు వేజు తగు పట్టులనుంకుదు రంద యిమ్ములకా

పాండవనీందాని రొకరీణము “625 వ అయ్యెడల నాశలియు నీరువట్టును, శీతోస్తభయ బులును, జరా కోగవికృతులును బుట్ట వెయ్యెకలం జూచిన నతిమనోహరంై, సక లేంది.యతర్పణంై. యుండు నిట్టిలోకంబునకు నర్ష్ము లమున పుణ్యఫురుములు విధినియోగపక్వ- బు €యిన మానువశరీరములు విడిచి లేజబోమయంబుఎగు దివ్య దేహంబులు ధరియించి వివిధాం బరాభరణఘభూషితులును, నమానకుసుమమాలి కామనోహరులు నునై కనకవిమానంబుఎందు దేవదూతలచేత గొనిపోవంబడి యందు శోకళిమాయాసవిరహితులై వివిథ సు ఖ౦ బు లనుభవించు చుంకుదురు ఇట్లు జరా మరణరోగమూతిపురీపాదిదుర్హత ణములు లేని లేజో మయశరీరములతో విరాజిల్లు పుణ్యమూర్హులును అణిమాదిళ క్రిసంప న్నులును అగు దేవతల కాస్పదమై న్నాన్తీకుల కప్రప్యమైన స్వర్గలోక మెక్కుడ, ప్రతివాదుల తిబెతుదేశ మెక్కుడ్క అ వై దికసంపుడాయన్థు డైన అమరసింహుకుకూడ స్వర్ణము ఈలోకళముకంయె. భిన్నమైన దేవ లోకమని చెప్పియుండ పితివాదులు తి బెతుదేశమును స్వర్ణలోక మనుబ వెత్సీ కనుక పితివాదిపిపంగమునకు తో)సివేత మైనది. ఉనిస్సహాయులగు పాండవులు ఈ దేశమున నుండిన మాటదక్కం దని రాజ్యమును పరీత్నీత్తునను వశసరచి హిమాల దూదుల నతికి మించి, తిబెత్తుననె మృతి నొందిరి? (పు 249) అని మ, భా. చ కారులు వ్రాసినారు పాండవులు మహాపి స్థానము చేసి స్వరము నధివ్వీంచినట్ల.న్న విషయమునకు పితివాదులు కల్పించిన పికియ యిది. పాండవుల జననమరణములను తిబెడుబేశ ములోనే ముడి పెట్టి, యిీప్రబుద్ధులెంత * అవినీతిగా వ్రాసినారు. "వెనుక జూపిన చరళసంహి తావచనములనుబట్టి ముది నాస్తిక్యబుద్ధికి జెందిన ధోరణికనుక హేయము. సుయోధనవిజయములోని యొక ఆవేేపషము నందుకొందము__

ళ్‌ మహాభారత త్నత్వికభనము యా “భీమార్జునులు డొపదిని దీసికొనివచ్చి భిక్షు దెచ్చితి మనుట తూప్పను ష్రసంగము-= 3న్ని రాకరణము ర

• భిషథష్షయంఓచు నివేదించిరట మి తల్లితో నప్పు డధర్మవృత్సి భిక్షగా నిజెనొక్కొ. వెలదిని మిమామ, వఏిచ్చంబుగా మిరు 'దెచ్చుకొనిశె అని గెల్చి తెచ్చిన యతివ భిక్షం దొపె, మనుజుల భిత్షంబు మహిని గలదె)? ఇది పాండవులను, కవి దుర్యోధనునిచే నిందింపజేసినవిషమయమ్ము “భఫీమార్జునులు జాపదీసహితులమి చనుదెంచి మొక్కి మే మొక్కభితు 'దెచ్చితిమని తల్లికి నినేదించిన ” (ఆంధిభారతము) అవి యుండుటచే వారట్లనుట తప్పని కవిగారి యూాహ, వీరు భిమ యనగా తినెడి పదార్థమే యళి యూహించిన ట్లున్నది అమర కోశములో *“యాన్నా భిమెర్ధినార్షనా ) అడుగుటపేళ్లు “భియో 'సేవార్థనా భృతిః ” ఛితోళబ్దము 'సేవించుటకును యాచించుటకును కూలికిని పేరు అని యున్నది ఇం దేయర్థము జూచినను క్రియా రూపమే యగుటచేతను కూలి యనునది పకృతోపయుకృముకాకుం డుటచేతను భితబెచ్చితిమి' అనునపు డీయర్గములు సరిపడవు ఇక “ భిమొభిషీతవస్తుషు' అనియ.౦డ.టవలన భితీయనగా ఛితీతవస్తువు, భితీతనస్తువనగా కోరబడినవన్తువని యిర్గము, అది తినదగిన బేశాన క్కరిలేదు. వారప్పుడు అెచ్చిన జొపది కోరబడినచే కనుక భితీత వస్తువగుటచే ఛిత చెచ్చితిమని వారు చెప్పినారు కనుక నామాటలో తప్పులేదు. ఇంకొకటి__ కుంభశారగృహమునకు వారు చొపదిని తీసి కొనినచ్చునప్పఓకి 3 ంతీబేవి యెదుట లేదు గృహోాభ్యంతరమం దున్నది, ఆమెను 7ర్శింపకయే వారు సంతోషముతో శః వేని యట్లు “ఖిక్ష దెచ్చితి? మని చెప్పినారు అప్పటికే కు_తీబేవి_

పాండననీండానికాకరణము 6? తేషాం మాతా ఒహువిధం వినాశం పర్యచిన్నయత్‌.

అ- గచ్చ్భత్సు పుతేేషు శై ష్షకా లేఒభిగచ్భతి 1౫9 (అది.అ 19 )

ఛిమౌ కాలము అతిక్యిమించుచున్నది వారింకను రాలేదు ఏమి

కష్టము కలిగనొ అని పరితి ౦చుచ్చుండెను, అట్టి స్థితిలో వెళ్ళి యా మూట చెప్పగా

“ుటీగతా సా త్వనవేత్యు ప్యుతా ప్రోవాచ భుంక్తేతిసమేత్య

సర్వే పళ్చాచ్చ కుస్తీ పుసమిత్య కృష్ణాం కష్టం మయా భా మత మిళ్యువాచ

ఇంటిలోనున్న కుంతీ బేవి వారిని చూడక యే.మిరందరు గలిసి

యనుభవింపుడని చెప్పి యీనలకువచ్చి కాపదీ దేవినిజూచి “అయ్యో నేనంత తప్పుమాటాడితిని అని తా నాలోచింపళకపలికినందుకు పరిత వీంచినది అంతేకాని మీరు దాొపదినిదెచ్చి ఛితదెచ్చితి మన వచ్చునా? అని కుమారులు తిప్పుమాటాచెనారని మందలింప లేదు, కనుక వారు ఛిత దెచ్చితిమనుటలో తిప్పులేదన్నమాట. అది తప్పను పితివాదుల యూాహవాయీ తప్పు

అది యట్లుండ *మిారందరు గెలిసి :యనుభవింపుడు' అను

కుంతీ'దేవివా*ట అయత్నసిద్ధముకాని బుద్ధిపూర్వముకాదని స్పష్టము. ఇట్లుండ-

మ. ధా. చ. కారులు. కుంతి దేవికూడ బాండురాజు కాక సూ ర్యాదులను నల్యుగను వరించినదిగాన సమానస్క-౧ధురా లగు కోడలుండిన మంచిచేయని తలచిన దలంచి కొంత ప్రోత్సాహము 'జేసియుండును ) (ఫ 925) అని వ్రాసినారు,

ఏగ'చెంతదురభిపొాయ మోచూడుడు “దో భోహ్యవిద్యమానో

ఒపి తచ్చిత్తానాం ప్రకాశ తే? అను న్యాయమున "నది పవిత్సితగల కుంతీ'చేవియం దున్నదికాక ఏరి చిత్వమందున్న దోవమే, ననైక

68 మహాభారతి తె త్వకీధినము భరృృకలగు సుధ్యదాదులయెడ 'డేయని పో త్సాహమును జా్రపదీబేవి యెడజేయునా?,అనిమైన వీరికితొచలేదు కనుక వీదిదుష్ప్రుసంగము ఇక కవిగారి యూామేపములో *మనుజులభిషమ్షంబు మహిని గలదె? అను విమయ మున్నది, వారి కీ యూంధిభాగవతములోని పైమును జూపుదము_ మ తతమత్తద్విషయానయమై కుచనిరుంధచ్భోళసంవ్యానమై ధృశబాపార్పబువితానయై కరయుగాధీనాళికస్థానమై “పతిభిమోం మమ 'చేహి కోమలమతే ! పద్యాపతే! యంచు ద త్సతి వింధ్యావళి చేరవచ్చె దిజగచాాయోమను౯ చామను౯ , ఇందున్న పతిభిమొశబ్దమునకు పతిరూపమైనభిషమ్షయని యర్థము శనుక కవిగారు *మనుజులభిత౦బు మహినిగలదు' అని గ్రహింతురుగాక, మరల మ, భా, చ కారులవ్రాతనే అందుకొందము ఆజాఫి *వేరికి ధర్కరాజెకాని యితని చేత లధర్మయు క్తములలి వేమన చెప్పె” ననుష్రసంగము._తన్ని రాకరణము. __

మ. భా, చ కారుల వ్రాత ముట్లున్నది.- చోపేరికి ధర్మరాజె శాని యాతని చేతలుమూతిము అధర్మయుక్తము లని యొక "తెనుగుకవి ప్రొచీనకాలమున నుడివెను. *పేరు ధర్మరాజు పెద 'వేపవి త్తృయాః విశ్వదాభిరామ వినురనేమ ? (పు బెత్తం

'వేముసళవి పాండవ జ్యేష్టుడగు ధర్కరాజును గూర్చియే. అట్లు

చెప్పెనని ప్రతివాదుల భ్రాంతి, వారి కొకింత తెలుపుదము__ “*ధర్మమరసి ఫూని ధర్మరాజాదులు నిర్మలంఫ్లుకీ ర్హి నిలుపుకొనిరి ధర్మమే నృపులకు తారకయోగంబు విశ్వదాభిరామ వినురవేమ, అనుచు శే ధర్మరాజును ధర్మాళ్కుడని వేమనకవి శ్ఞాఘి౧చెనో తీధర్మరాజునే ఆవేమనకవి యధర్మ పరుడని యెట్లు నిరసించును? వేమన కవి పితివాదులవ లె స్వవచన వ్యాఘాతనుగా మాటలాడువాడేనా?

వాండవనిందానీో్యాాకరణము 629 ఆప్హోములలో నొకటి అసలు ధర్మరాజునుగూర్చియు నొకట్వి. "పేరు ధర్మ్కరా జుబుగూర్చియు. జెప్పబడెను. అ అనలుధర్మరాచే ఈ పాండవ జ్యేష్టుకును, ఈప్రతివాదుల నింద్యప్రసంగములకు గురిచేయబకుచున్న వాకును అధర్మరాజునే * ధర్కమరసి పూని ధర్మ రాజాదులు” అను పద్దెముచే చేమనకవి మెచ్చుకొని శ్లాఘించెను, ఇక షితివాదు లత్తు కొనినది 'వేరుధర్కరాజునుగూర్చి చెప్పబడిన బే, అనగా, అధర్మరాజు వేరు పెట్టబడినవా డన్నమాట. అతడే. “వేపధర్మరాజు పెనవేప విత్తంకు్ర) ? అని చెప్పబడెను, పేరు పెట్టుకొనినంతమాతుమున ఆధర్మ రాజుయొక్క ధర్మనిస్ణు యక్కడ నుంకు నని "తాత్పర్యము, కనుక నేం

*ఆమరో మరణవ్యాధి రీశ్వరో భఛారవాహకః సావిత్రీ 'బాలవిధవా నామధేయం న సార్ధకమ్‌ 99 అని చెప్పబడినది, కనుక ీరుధర్మరాజు, పథైము అసలు ధర్మరాజు నెంతమాత్రము స్పృశింపజాలదు. కాబట్టి పితివాదిప్రసంగ మహ్తాప్త మైనది. కృష్ణభగవానుడు ధర్కగాజునుగూర్చి వెస్పిన విష యము జూడుకు-- “న కామ్యధ ర్కేషు రతి _స్త్వవాజఒస్తి కామా న్న కించిత్కురుపే. న రేను న చా౭ర్థలోభా త్ప్రజహోసి ధర్మం తస్మా త్వ్రభావా దస్తి ధర్కరాజ' ' (వనవ_అ188) అర్థ్ధలోభమున ధర్మము నత్రొమింశక్క విధుల నుల్రంఘింపక నీవు నిపా-మధర్మరతుడ వగుటను బట్టి ధర్మరాజు వైతివి అం శాత్చ ర్యనము, ఇట్టి ధర్మరాజు పితివాదులకు నీంద్యుడయి.పో యొకు, *శాంతం పాపమి.,, ౨. ధర్మరాజును ధర్క్మార్ముక్షని _ చెప్పిన వేమన కవియ్‌ దుర్యోధనుడు కులఘాతకు డని 'చెస్పినమాటను దుర్నోగన పతపాగ్రులకు వినివించుచున్నాము _-

600 మహాఫారత తత్త్వకధనము ఆ చఛాము శొకడు పుట్టి రవిపల మిాడేన్చె కురువతి జరియించి కులము తెరిచ _ నిలను పుణఖ్యపాప మూలా గాదొలో విశ్శదాభిరామ వినురవేమ. మ్‌ -వ * ధర్మరాజు ద్య్యూతవమయములో బుద్ధిీహీనముళా బివర్తించి చీచీ యనివించుకొ నెను అనుషిసంగము-తన్ని రాకరణము :__ మ భా చ జరులవాొత యముట్లున్నది. “ధర్మాళ్కుకు, బుద్ధిశాలి, రాజకీయ వేత్త యని ప్రసిద్ధి కెక్కిన ధర్మరాజు ద్యూత సమయమున నధరక్కముగా బుగిహీనముగా ప్శివక్కించి పెడ్లలచే మో థి అతో మ సభయ దు చీచీ యనిపించుకొనుట వింతగ నున్నది, ధర్మజుడు జ్రాపది నొడ్లినపు చేమననో చూకుకు__ పొట్షిది పొకుగుది కాఖట్టియు ... లమ్మీసనమానురాలై టియు... త్త లు ఇయాల్టై సత్యెము, రూపసంపత్సి, శీలసంపత్మి కలిగినట్టిదియు. సర్వ్యగుణము లతో గూడినట్టిదియు ... అట్టి పాంచాలితో పందెమువేయుచు న్నాను శకునీ ఎంతకష్టము? అనెను, (పెంక్తామును జూదమున నొడ్డువాడు వెంజ్లామును మిగుల వర్షింపవలయుంగాబోలు) ఇటు ళు ళం లె (హో బుద్ధి మంతుడగు ధర్మజుడుపలుకగా సభయందుండిన 'పెద్దలందరు చీచీ యనిరి, ఆవభ మ్లోళించెను. రాజులకు విచారము కలిగను (పు లగ “అట్టి పాంచాలితో బ౨చెమువేయుచున్నాను. శకునీ ఎంత కష్టము?” అని ధర్కజకు డన్నట్లు వ్రాసిన ప్రతివాదులకు.. శ్తక్పనీ ఎంతకష్టము” అని పలికిన యాధర్మ్కజనికష్టమును గహింపగల యో గ్యత లేకవోవుకు. కాక “జూదమున "పెండ్లామును. వగ్శింపవలయుం గాబోలు అనుటలో వారి రనగ్రహణ యోగ్యతకూడ స్పష్టనుమునదిం దాాపదినీ పణముగా మొదట ధర్మజుడు వెట్టళ్ళ తన్నే "పెట్టు కొని యోడిపోమినతకునాత. శకుని “వణన్వ కృష్ణాం పాంచాలీం

రే పార౦డవనిందానిరాకరణము రం తయాత్కానం పునర్జ్ణయః”) అనుచు డాౌపదినీ వణముగా 'బెస్టుమని నియోగించెను. అప్పటి కోడెపోయి, పరాధీనుకై యన్న ధర్మజుడు వారు. చెప్పినట్లు చేయవలసివచ్చుటచే. బరితపించుచు.. పణముగా చ్యొపది నొడ్డునప్పు డొక్క-సారి యాసాధ్యి స్వరూపన్వ భావముల గ్‌ ర్మించుచు “నైవ హుొస్వా న మవాతీ ఇళ్వాద్యు త్తృమలషయ్షణములు వెల్లడించి ఉర్గహ ౦ దీవ్యామి చార్వంగ్యా పాంచాల్యా హాంత సౌబల? అనుచు, శకునీ కష్టము అట్టి పాంచాలిని పణముగా 'బెట్టుచున్నాను. అనెను. ఆపై “ఏవ ముక్తే తు వచనే ధర్మరాజేన ధీమతా ధిగ్ధిగిత్యేవ వృద్ధానాం సభ్యానాం నిస్పృతా గిరః చుకుఖే సా సఫా రాజ౯ా రాజ్ఞాం సంజ్ఞ రే ఘ్‌చః భీమ్మదోణకృపాదీనాం సళ్ళ సమజాయక ఇతనేపాన్తు సభ్యానాం నేలేభ్యః పొపత జలమ్‌ ౨ ధీమంతు వేల య నిందావచనములు, దు ఖము, కన్నీరు బయలుచేరినవి ఇచ్చట బరిశీలింపవలసియున్నది ధర్మజుకు చొపది౨ి తా "నెంత తప్పింపదలచినను తన్నో కినతరువాత పరమేంణను బట్టి తప్పినది శాదు అమె నొడ్డకుండుటకే సమ్మతించువారు సభ్యులు, పరేరణను బట్టి ధర్మజ్ఞుడగు ధర్మజుడు పరితవించుచు ఆమె యుత్తమలత్షణసంకీ ర్మనము జేసి కష్టమ.తో శకునీ యామెనొక్డుచుర్నాినని పలికినతోడనే యా పభ్యుల హృదయములు శలి_చినపి ఆప్పు డామె నొడ్డుమని 'ప్రేలేవించినవానివి కొందరు నిందించిరి కొందరు శోభించి? కొందకు శోకించిరి. అంతియకాని వారు నిందించినచి ధర్మజుని౩*దు వరప్తేర ణను బట్టి యవఘడై యామె నొడ్డిన ధర్మజుని తప్పేమున్నదని నిందిం తురు? ఆమెను గూడ తుదకు ఒడ్డక తప్పినదికాచే యం ఫేవపకుచు

న! మహాభారత త్నత్యకథనము నప్పుడు స్మృతికి వచ్చిన యామె యుత్తమగుణములను అకష్టసమయ ములో నొక్కసారి కీ రించిన ధగ్కజుని తప్పే మున్నదని నిందింతురు? అప్పుడా ధర్కజునియం. 'బేమియు తప్పు లేదనుఎకే “ధర్కరాజేన ధీమతా” అని శ్లోకములో జెప్పబడెను. అట్టి యత్తృమకాంతను దుష్టులు స్వాధీనముచేసికొ నిదరని సభ షోభించెను,.. ఆరాజపుతికి రాదగని యూపద _ వచ్చెనని రాజులు శోకించిరి కొందరు కన్నీరుగార్చిరి ఇది దీనిపరమార్థిము. పితివాదులన్నట్లు ధర్మ్కజునే నింది.చినపతములో చదుకుళీ సాసభా రాజ౯ా రాజ్ఞాం సంజజ్ఞిరే ఘుచలి ఇతరేషూ న్తుసథ్యాశాం నే తేభ్యః ప్రాపత జమ్‌ అని చెప్పబడినట్లు ఆధర్మజుని నిందించువారు మో భిం తురా? శోకింతురా? కన్నీరు విడుతురా? ధర్మజుని ఇంతగా నిందించిన ప,తివా దుల కాలతణములు కలి గినవా? కనుక ప్రతివాదుల దసంగతపిసంగము, ఇంకొకటి వెనుకజూపబడిన యీపితివాదుల వ్రాతలో___ ధర్మజుడు దాొపది నొడ్డినపు జేమనెనో చూడుడు పొట్టిది పొడుగుదికానట్టియు , సర్వసుగుణములతో గూడినట్టిదియు . అట్టి పాంచాలితో బం'ెము 'వేయుచున్నాను. ఇట్లు బుద్ధిమంతుడగు ధర్మజుడు పలుకగా సభయదుండిన వెద్దలందరు చీచీ యని5? అని యున్నది. దీవినిబట్టి యామె నష్పుడు వర్మించుటవలన ధర్కజుని నిందించినట్లు 'లేల్చినారు ఏకే తమయుత్తరభారతములో___ “రాజసూయావ బృధస్నానపవిత్రీకృ తాంగియు, సర్వాంగ సుందరియు సమాళ్జికిం దగిన నమస్తగుణములుగలదియు. నగ ఉజ్రపదినిగూడ బణముగా నొడ్డి యోటువడెను ధర్మజుడు మహో రాణిని బణముగ నొడ్డుటజూచి సభలోని భీష్యాదులాతనిని ధిక్కు ధిక్కని నిందించిరి ! (ఫు 19)

పొండననిరచాని రాకరణము 438 అవి వ్రాస్తి అమెను పణవముగా నొకుటజూచి నిందించినట్లు వ్యాఫినారు. ఇంచేదినిజము? కనుక పీరివ్రాతలకు ఘస్ధి బద్ధము లేదు. పరాధీనుడై పర ప్రేరణ చేనొడ్డిన ధర్మజుని స్థితిని జూచుచున్న సభ్యులు ఆతనిని నిందించికనుట అవివేకము ఇంకొకటి. ధర్కజనిచే గీరి ౦పబడిన యెదొపదీలక్ష్షణము లనుమ భా, చ కారులు రసాభాసములోనికి దింపంనారో ఆ ఉఊొపదీలతుణములనే చమూపీ మహాభారతమూమాంసాకారు లెట్లు వాిసీయున్నారో భూడుడు.. మహాభారతమందున్న 'ీపురున వర్షనము లతిమనోవహరములు, మర్యాదాయుక్తృములు నగుచున్నవి . యుధిష్టిరుకు చ్యౌపద్‌ని వ శ్రంచెను అదిచూడదగియున్నని" (సంపు 6) ఆహా అది మ భా మీ, కారులకు మనోహరముగను, మగ్చాదాయుక్తృముగను నున్నది. మ భా చ శారులకు బుస్ధీహీన ముగ నున్నది ఈవై లవణ్యము పతివాదు* బుద్ధియం దున్నదా? గ్రంథమందున్నదా? న్‌ “ద్య్యూతమందు ధర్మజుని అపొఢిమయేగాని దుక్యోధనుని యన్యాయము కాన్సింపదు అనుషపూుకంగము-తన్నిరాకరణము ___ మ. ఫా, చ కారుల వ్రాత ముట్లున్నది=-- “ద్య్యూతమున కా హ్య్వోనింపబడిన ధర్మజుడు పొనుడువోలె సభలోనుండినవారిలో నెవరు నాతో ద్య్యూతిమునకు గడగెద రనినపుడు సుయోధనుడు నాన్రై శకుని యాడునని తిన యపొఢిమను సత్యముగానె. చెప్పి యున్నాడు. అందాతనిలోపము గాన్పింపదు శకుని ఒడ్డినపణ ముల నన్నిటిని 7లిచెను, ఇందు ధర్కజుని యపొఢిమయేగాని దుక్యోధనుని యన్యాయము కాన్పింపదుం దీనిని విరటుని సభలో బలరాముడుకూడ స్పష్టపరచియున్నాడు వు ఎకిక్లే

౮ 3% మహాఫాగత తెత్త్య్యకభసము దుక్యోధనుని యవ్యాయము గాన్పిపదను పతివాదుబకు గన బరచుచున్నాము__ పాండవుల రాజసూయయాగమున పాండవా ఖండైశ్యర్యము జూచి దు ఖపడి దుర్యోధినుకు భకువితో నిట్లనెను__ ౪ వహ్నిమేవ పవేవ్యూమి భత్నయిప్యామి వా విషమ్‌ అపోవాొపి పివేమ్యోమి నహి శమయ్యామి జీవితుమ్‌ సోఒవాంన శ్రీ న చాఒప్య్త్రీ న పుమూ న్నాఒపుమూ నపి యో౭హం తాం మర్షయామ్యద్య 'ళాద్భశీం [శియమాగతామ్‌ ఈశ్విరత్వం పృధివ్యాశ్చ వసుమత్తాం చ శాదృశీమ్‌ యజ్ఞం చ 'శాదృశం దృష్ట్వా మాదృశః కోన సంజ్వ రేళ్‌ అశ క్త శ్ర్రైక వవాహం తా మావార్తుం నృపశ్రియమ్‌ సహాయూంశ్చ న పశ్యామి లేన మృత్యుం విచిన్హయే కృతో యతో మయా పూర్వం వినాశే తస్య సౌబల తచ్చ సర్వ మతికమ్య సంవృద్ధోఒవ్స్వివ పంకజమ్‌ (సభాప-ఆక$? శకునీ నే నగ్నిలోనోో జలములోనో పడిపోవుదున్కు వివమైన తిందును జీవింపజూలను నేను సవతి యైశ్వర్యముజూచి నహించి పడియుండెడి శ్రీని కాను యుద్ధముచే బాండవుల జయించుటకు అశ్ర్ర బలముకలవాడినుకాను అస్త బలముసంపాదింపసమర్థతకల పురువుడను గాను శతుంసంపడనుసహించియ “డుటకు క్షీ బు/(అత్యంకాసమర్థ)డను గాన్తు అవ ఎఖివీశ్వరత్వము అయైశ్యర్యమ., ఆయజ్ఞముజూచినావంటి వాడు పరితపింపకుండునా? ఆరాజ్యలమ్మీని నేనొక్కడనే అపహరింప "లేను నహాయపసకువారు కనబడరు అందుచే మరణించుకు మంచిదను కొనుచున్నానుళధర్కజుని వినాశనమున కై నేనెంతయో యక్నించితిని. చానింనతమఅతికమించి నీటిలోని పద్మమునలె వృద్ధిపొం'దెను అని, అవ్వై శకునియిట్ల నెను___

పాండవసీందానికానరణము రశిక్‌ “యా మేతా మకలాం లజ్మ్కీం దృష్టవా నసి పసాండవే తన్యాః పొప్తా వుపాయం మే కుణు సత్యప రాక్రమ అవా మే ప్వభిక్షాతః పృథివ్యా మపి భారత హృదయజ్లః పణద్హశ్చ విశేషజ్హశ్చ 'దేవనే ళు ర్న ళా ద్యూతప్రియశ్చ కౌ_న్తేయో న చ జానాతి బేవితుక్‌ అనాలి అహూత శ్చేష్యతి వ్యక్తం ద్యూతా దవీ రణా దపి నియతం తం విజేష్యూమి కృత్వా తు కపటం విభో అనయామి సమృద్దిం తాం దివ్యాం చోపాహ్వ్యయప్వ శమ్‌ (అ శ్తీరి దుక్యోధనా లోలో త్తరమైన పాండవసంపద నీకు పాంప్తించు టకు నే నుపాయము జెప్పెదను, పృథివిలో నే నతువిద్యయం దధికుడను, ధర్మజునకు ద్య్యూతమందు క్రి అఆతనికందు కౌళలము లేదు ఆవ్యోనిం చిన దూ్య్యూతమునకుగాని, యుద్ధమునకుగాని యాత డిష్టపడును నేను కపటముజేసి తస్పక ఓడింతున్ను ఆదివ్యపంపద నీకు రప్పింతున్ను ఆతని నాహ్వానింపుము అని, ఫా ఇట్లు శకునిదుర్యోధను లిరువురును కూడ బలుకుకొని, తాము పిలిచిన రాడని ధృతరాష్ట్రునిచే నాహ్వానింప జేసి ధర్మజుని ద్యూతము 7 లోనికి దింపిన శకునిదుర్యోధనుల లోపము అన్యాయము పుతివాదుల కిప్పుడు కనబక.చున్నదా? ధర్మజుని మైశ్వెగ్య మపహరింపటలచి శకుంి సహాయపడునట్లు చేసికొనుటన్చై చచ్చెద నని నాకు గల్పించి శకుని యభయహస్త అటి మిచ్చుటవలన కృ తార్థుడ నైతి ననుకొని, ధర్మజుని ద్యూతములోనికి దింపిన దుర్యోధనువు- నానై శకుని యాడునని చెప్పక "మేమి చెప్పును? " “ధర్మజుడు పొధుడువోలె నాతో నెవరు ద్యూతమునకు గడ "ద రనినటి దీనిసందిర్భము నవలోకింతము,

63% మహాభాగత తిత్య3ధనము దుక్యోధనుని యవ్యాయము గాన్నిపదను పతివాదుఖకు గన బరచుచున్నాము=-_ పాండవుల రాజసూయయాగమున పాండవా ఖండై శ్వర్యము జూచి దు ఖపడి దుర్యోధనుడు ఛకునితో నిట్లనెను__

• వహ్నిమేవ పివేమ్యూమి భతుమిప్యామి వా విషమ్‌ అపోవాపి ప్రవేమ్యూమి న హీ శమ్యూమి జీవితుమ్‌ సోఒహంన శీ న చాఒప్యన్ర్రీ న పుమా న్నాఒపుమూ నపి యోఒహం తాం మక్షయామ్యద్య తాద్భశీం (శియమాగతామ్‌ ఈశ్వరత్వం పృథివ్యాశ్చ వసుమత్తాం చ తాదృశీమ్‌ యజ్ఞం చ తాదృళం దృష్ట్వా మాదృశః కో న సంజ్వ శేళ్‌ అశ క్ష శ్చ్చెక వవాహం తా మాహరుం నృపశ్రియమ్‌ అధి రాజూ! అతి సహాయాంశ్చ న పశ్యామి "లేన మృత్యుం విచిన్తయే కృతో యత్న మయా పూర్వం వినాశే తస్య సౌబల తచ్చ సర్వ మతికుమ్య సంవృద్ధోఒమ్స్వివ పంకజమ్‌ (సభాష-ఆక? శకునీ నే నగ్నిలోనో, జలములోనో పడిపోవుదును వివమైన తిందును జీవింపజాలను నేను సవతి యైశ్వర్యముజూచి సహించి పడియుండెడి శ్రీని కాను యుద్ధముచే చాండవుల జయించుటకు అన్ర్ర బలముశలవాడినుకాను అత్హ బలముసం వాదింపసమర్థతకల పురువుడను గాను శత్రుసంపడనుసహించియ "డుటకు క్షీ బు(అత్యంశాసమర్థుడను గాను, అప్ఫథివీశ్వరత్వము, అమైశ్వర్యమ, అయజ్ఞముజూచినావంటి వాడు పరితపింపకుండునా? ఆరాజ్యలవ్మీని నేనొక్కడనే అపహరింప లేను నసహాయపకువారు కనబడరు అందుచే మరణించుకు మంచిదను కొనుచున్నానుఆధర్మజుని వినాళశనమున శై. నేనెతయో యక్నించితిని. దానింనతమఅతికిమించి నీటిలోని పద్మమువ'లె వృద్ధిపొం చెను అని, ఆపై శకునియిట్ల నెను_

పాండవనీందానీళాకరణము రేక “యా మేతా మకులాం లక్ష్మీం దృష్ట్రవా నసి పాండవే తన్యా; పోప్తా వుపాయం మే ఘ్రుణు సత్యప రాక్సమ అవా మష్నే ప్వభిక్షాతః పృధివ్యా మపి భారత హృదయజ్ఞ:ః పణజ్జశ్చ విశేమజ్ఞశ్చ "దేవనే ద్య్యూతష్రియశ్చ కౌ న్తేయో న చ జూనాతి బేవితుకు అహుూత శ్శ్చేష్యతి వ్యక్తం ద్యూతా దవీ రణా దప్పి నియతం తం విజేష్యామి కృత్వా తు కపటం విభో అనయామి సమృద్ధిం తాం దివ్యాం చోవాహ్యయశ్వ శతమ్‌ (అ 49) దుక్యోధనా లోకో త్తరమైన పాండవసంసద నీకు పా వ్రంచు టకు నేనుపాయము జెప్పెదను, పృథధివిలో నే నతవిద్యయం దధికుడను, ధర్మజునకు ద్యూతమందు 08, అఆతనికందు కౌళలము లేదు అహ్వానిం చిన ద్య్యూతమునకుగాని, యుద్ధమొనకుగాని యాత డిష్టపడును నేను కపటము జేసి తస్పక ఓడింతునుు అదివ్యపంపద నీకు రప్పింతున్ను ఆతని నాహ్వానింపుము. అని. ఫా | ఇట్లు శకునిదుర్యోధను లిరువ్రరును కూడబలుకుకొని, తాము పిలిచిన రాడని ధృతరాష్ట్రునిచే నాహ్యానింప జేసి ధర్మజుని "ద్యూతము " లోనికి దింపిన శకునిదుర్యోధనుల లోపము, అన్యాయము పితివాదుల కిప్పుడు కనబక.చున్న దా? ధర్మజుని మ్వొర్య మపహారింపపటిలచి శకుర సహాయపడునట్లు చేసికోనుటక్రై. చచ్చెద నని నాకు గల్పించి శకుని యభయహా స్త మిచ్చుటవలని కృ ళార్థుడ నైతి ననుకొన్కి ధర్మజుని ద్యూతములోనిక్షి దింపీన దుర్యోధనువు_ నానశ్రై శకుని యాడునని ెప్పక "మళేమి చెప్పును? - “ధర్మజుడు ప్రొధుకువోలె నాతో నెవరు ద్యూతమునకు గొడ "ద రనినటి దీనిసందిర్భము నవలోకింతము,

686 మహాభారత తత్వ్యకథనము శకునిదుర్యోధనులు ధృతగామ్టినితో సీవు మ్యూతము. జగివిం పకతప్పదని పట్టుబట్టినపుడు ధృతరామ్ట్రడు తలయూపి విదురునితో నాలోచింప్క విదురుకు ఆపని మంచిదికాదు అది కలవా హేకున్చ అని చెప్పగా ధృతిరామ్టంకు ద్రైవమకుకూలమైన కలహమురాదనుచు= “తదద్య విదుర (వాష్య రాజానం మమ. శాసనాత్‌ వీపి మానయ దుర్ధర్షం కున్నీ పుత్రం యుధివ్యిరమ్‌ _ అనుచు నా శాసనపికారము నీవు త్వరగా వెళ్ళి యుధిష్టీరుని తీసికొనిరమ్ము అని విదురునికాజ్టావించెరు తరువాత నికృంధముచే విదురుడు వెళ్ళి ధృతరాష్ట్రుకు చెప్పుమనిన మూటల నిట్లుచెప్పెను__ యుధిష్టిరా సీవిక్క-డకువచ్చి నీసభతోసమానమైన సీసోదరి దుర్యోధనాదుల సభనుజూచి యూసభలో నీసోదరులతోగలిసి సుహ్చు ద్యూతము జరుపవలసినది - (“నమాగమ్య భ్రాతృభిః పార్థ తస్యాం సుహృృద్ద్యూతం కియాతావ్‌ మిసాంగత్యముజూచి మేమందరము సంతోమింతుము అని ఈధృత రావ్రసం బేళశముమై, యుధిస్టిరు డిట్లనెను_ “ద్యూతే తత్తః కలహో విద్యతే నః గో వై ద్యూతం రోచతే బుధ్యమానః కిం వా భవా న్మన్యలే యుక్తరూపం భవద్వాక్యే సర్వపవ స్థితా స్ప్మృః ౫ మహసీయా ద్యూతము కలహ హేనువు ెలిసినవాకు దాని కిష్టపడునా? మేమిష్పు డేమిచేయుట యుక్కమనెదవు మేము నీమా టకు బద్ధులము, అని అప్పుడు విదురుడు. _ బ6జూనా మహం ధ్యూత_ మనర్థమూల కృత శ్చ యత్నో= స్య మయ్యానివారణ రాజా చ మాం,ప్రాహిణో త్వత్సకాశం ఘ్రుత్వా విద్వ౯ణ సేయ తఇహాచరస్వ 15

పాండవనిందానిరాకరణము 6937 ధ్య్యూత మనర్ధ హేతువని యెపగుదును, దానిని వారింప యత్నముగూడ చేసితిని ధృతరాష్ట్రుడు స్‌య్యొక నన్నుబం'ెను, సీను అలోచించి యెట్లు చేయ.ట మంచిదో అట్టు చేయుము, అని. ఆపై యుధ్ధిప్పీ రుదు అచ్చట ధృత రాష్ట్రపుతు్రలుకాక జతర కితవులు ఎవ్వరుండిరని యడుగ శకుని మొదలగువారుండిరని చెప్పెను అపై యధివ్వీరు డిట్ల నెను “మహామాయా; కితవా స్ప్నివిష్ట్రా మాయోపధా దేవితాగోఒత్ర సన్ని ఛాత్యా తు దిష్టస్య వశే కివేదం న! జో 6 సర్వ జగ తిష్షతి న స్వతంతమ్‌ నాహం రాజ్ఞో ధృతరాష్ట్రళ్య శకాసనా న్న గన్ను మిచ్చామి కవే దుగోదరమ్‌ ఇష్టో హీ ప్యుతన్య ఏతా స్నదైవ తదస్కి కరా విదురాళ్థ మవూంయభా ॥ న చాఒకామ శృకునినా ేవితాఒహం ఆహూనోఒహం నీవత్షే కజాచి తదా హ్‌తం సాశ్వతం నై [(వతింమే ఈద్య్యూతమునకు మహామాభయావ్రలు సింసిద్ధులై యున్నారు, జగత్తు విధికివశమై అన్వతంతుమై యున్నది, ధృత రాష్ట్రాజ్ఞయగుటచేత ద్యూతనునర్రై వెళ్ళకుంకుటకు నే నిష్ట్రవడ లేకున్నాను - ఫుతునకు తండి యెప్పూకు నిష్టుడేకనుక నేనాహ్వోన్న కారము చేయుచున్నాను, నన్ను సభలో శకుని. తనతో ద్యూతమాదుగరుని విటునకున్న యెకల జేఛాళకునితో ద్యూత మాడను అతనివే వీలువబకినపడు మాన లేను అదినా ఇాశ్వితవితము, అనిః

[08 మహాభారత తత్యకథభనము ఇచ్చట” గమనింపవలసీన చేమనగా దుర్యోధనుడు ద్యూతము నకు స్వయముగా దర్శగా జు నా హ్వావింపక తండ్రిని వేధంచి యాత్ర నిచే నాహ్వోనింప జేయుటనుబట్టి ధర్మజుడు ద్య్యూతవల్లనని కాడన్నమాట ద్య్యూత్రవ్యపన్ని జూదగాండివిలుపుతో వచ్చిపడువాడే ధర్మజుకు వ్‌తా జ్లైనుబట్లి వచ్చినవాడుకాని ద్య్యూతవ్యవనమునుబట్టి కాదు తన పాడని ప్రదర్శించు సంకల్పమునుబట్టియు కాదు. అని ధర్మజుడు ఆహ్వానము ననుసరించి ద్యూతములో పాల్గొనుట కును పాండచ్రలు మకలింవక ధర్మజు ననువ ర్తించుచుంకుటకును కార ణాంతరముఫహాడ గలదు రాఒనూయయిగ మైనతిరువాత వేదవ్యాస భగవానుకు దర్శనమూయగా ధగ్మ్కజుకు పూజించి మహర్షీ "వెనుక నారదు డుళ్చాతములు గోచరించుచున్నవని చెప్పెను, అవి శిభుపాల పతనముచే ఇాంతిచిన్లూ? అని యకుగ వ్యానభగవాను డిట్లు చెప్పిను_ “త్రయోదశ నమా రాజ న్నుత్చాతానాం ఫలం మవాల్‌ సర్వతత్రవినాశాయ భవిష్యతి వింశాంపతే (సభా-అ$గ) పదమూకుపంవత్సరము లీయుక్పాతఫలము సర్వయతృవినాశ కరముగ నుుకును అనిచెప్పి యందు నీను నిమి త్స మగుదున్హకం.కో జూగరూకుడ వై యుండుమని చెప్పెను. అప్పుడు ధర్మజుడు చింతించి సోదరులతో నిట్లనెను __ “అద్య ప్రభృతి భదిం వః ప్రతిజ్ఞాం మే నిబేధత తృుయోదళ సమాస్తాత కో మమాజఒర్ధోఒ స్త్‌ జీవతః న పివయ్యమి పసుషం భాాత్యూ నన్యాంశ్చ పార్థినా౯ స్థితో నిదేశే జ్ఞాతీనాం యోశ్య్యే తత్సృముదాహరళా వవంచయేవ _ర్హృమానన్య స్వసుతే వ్వితశేషు చ భీదో న భవితా లోకే భీదమూలో హి విగ్రహః

రి పాండవనిందాని రాకరణము 6889 విగంవాం భూరతో రత్‌౯ పియా త్యేవ సమాచరళా | వాచ్యతాం న గమిష్యామి లో శేషు మనుజ భాః భాను న్ట్యైష్షన్య వచనం పాండవా సృంనిశమ్య తత్‌. తమేవ సమవర్శన్హ ధర్మరాజహితే రతాః

ఇదిమొదలు 13 సంవత్సరములు సోదరులనుగూర్చి కాని యితర రాజులనుగూర్చికాని పరుష మాడను క్షాతులయొక్క అజ్ఞ ననువ ర్హిం చుచు వారి కష్టములను కూశర్చెదను, ఇది నాపుతిజ్ఞ ఇట్లున్న యెడల విశోధమునకు మూలమైన ఇభీదథావము కలుగబోదు విరోధమును దూరీకరించుచు, వీయముగా సంచరించిన నాకు లోకములో నింవ కలుగనేరదు ఈయుధిష్టిర వాక్యము విని పాండవులు ధర్మజహి తాను రకల యాతనినే యనువర్తించి యుండిరి ఇట్టి కారణమునుబట్టికూడ ధర్మజుడు వారి యయాజ్ఞానుసారము ద్యూతమునకు వెళ్ళుట, సోదరులు మరుమూాటాడక అనువ క్రించినెళ్ళుట జరిగినదని గొహింపవలయును ధర్మజుడు పొడుకువోల సభలో పిసంగించెనట అక్కడ నేమి జరిగినదో చూడుడు ద్యూతసభలోనికి పాండవులు పవేశిం చుట తడవుగా శకుని_ “ఉప న్తీర్లా సభా రాజ౯ స్వే త్వయి కృతకమణాః అమో నుప్వ్వా 'దేవనన్య సమయోస్తు యుధివ్వీర యుథివ్వీరా నధ సిద్ధముగా నున్నది నీకై యందరు 'వేవియు న్నారు. ఇది నమయము అని పోొత్సహించెను అపు యుధివ్యీరుడు- “నికృృతి వ్రైవనం పాపంన మోతోఒతు పరాక్రమః న చ నీతి ర్ట్రవా రాజళా కిం త్యం ద్యూతం పిశంససీ నహిమానం షుశంస న్లి నికృతా కీఠవస్య హ్‌ శకునే మైవనో జై మీ, రమాశ్హేణ నృళంసనణ్‌

640 మహాభారత తత్త సకదనము ద్యూతము మోపము ఫాపమ. ఇందు పరాకిమముగాని న్‌త్మి గాని లేదు నీవు ద్యూతముకు శ్ఞాఘింతువేమి? జూవగాని మోశము లోని ఘనత పిశంసాపాత్రముకాదు. శకునీ ఘాతుకునివలె నీశ్చ మమ్మపమార్షముచే నోడి.పబోక ము అని పలిశను ఇది పితివాదు లన్నట్లు ధర్మజుడు పొకథువోలె ప్రసంగించి నళశ్లేు యున్నదా? అవై శకుని యిట్లనెను__ వనం త్వం మూ మిహా భ్యత్య నికృతిం యది మన్యసే "బేవనా ద్వినివ ర్తస్య యది తే విద్యతే భయమ్‌ ) సీవిట్లు వచ్చి నన్ను మోపగానిగా దలచి భయపకుదు వేని దూ్య్యితమునుండి తొలగుము అని ఆపై యుభిష్టీరు డిట్టనెను__ “అవూళో న నివశ్తేయ మితి మే విత మాహిరమ్‌ విధి శృ బలవా౯ రాజ౯ా దిష్టస్యాఒస్కి వశే స్థితః అస్మ్కి౯ సమాగమే కేన దేవనం మే భవిమ్యకతి ప్రతిపాణ శ్చ కోఒన్యోఒస్కి తతో ద్యూతం పవర్హ తామ 13 అహూశతుడనై నప్పుశు నివర్తింపనవి నా వతము బలిస్ట్రమైన విధికి వఘడనై. యున్నాను ఈపమావేశములో నాకు ద్యూత్ర మెవ్వ నితో జరుగవలయును? ఎదుట ఫంబెము కాచువాడెవ్వకు?. అది "కేలినమోద ద్యూతారంభము. అని అపై దుర్యోధనుడిట్లుపలి కెను__ “ అవాం దాతాస్మి రత్నానాం ధనానాం చ విశాంపతే మదశ్ధే "జేవితా చాయం శకుని ర్మాశులోమమ పితిపణ ముంచువాడను నేను నావపతమున మాశకుని యాడును అని అమాటపై యుధివ్వీరు డిట్లనెను___ “అన్య నాఒన్యశ్య వై ద్యూతం వివమం (పతిభాతి మే వ్‌త ద్యిద్వ న్నుపాదత్సి్య కామ మేవం ప్రవర్శ లామ్‌ 91 ద్య్యూత మొకనిదైయుండ మరియొక డాకుట యనునది నాకు విషమముగా గవబకుచున్నది అఫన్లు కానిమ్ము అని

వాండనసీండాని రాకరీణము 64]

ఇు శకునిదుర్యోధనుల కుట్రితో దూస్ధతేములో ప్రవేశవెట్ట

బన ధర్మజుకు తనపూర్వ ప్రతిజ్ఞను, ః తా్రాజ్జను పురస్కరించుకొనియే

పివర్తించి తన యప్వాథిశ ఇభలో వెల్లడించియుంక పాథుకునోలె ప్రుసంగించెనను పుతివాదు_ వాత నింద్యము

ఇదియేకాక మ భా చ కారులు మరియొకచోట వోొయు

టలో___

“మొదటిజూదమున పరాభవ మొ-దినను, శెండవసారి ధర్మ జుడుర్య్యూతమునకు సిద్ధపడుట సుయోధనుని జయింతునను దురాశ చేతనే మై యున్నది. మొదడటిజణదములో నోడి శెండవసారి తిరిగ జూదమునకు సిద్ధపడు నన్న జూచి భీమార్తునాదులుగాని నాపది గాని యేల వారింపలేదు ఈసారి ధగ్మ జడే జయించును దుర్కో ధనుని వనమునకు పండెండేకులు పంపుదుమను దుంాశచేతనె నివారింపరైర * (పు 262)

అమ వ్రాతగూన నింద్యము వారు పునర్ద్య్యూతమ.న కెట్లు

వచ్చినట్టున్నుదో మూకుకు. మొదట నర్వస్యము నపహగించి పాండ వులగూడ ల్చి తమయధీనముచేసికొని జాఫదీ జేవిని వస్త్రాకర్షణాది దుర్వ్యాపారములచే దుళ్యోధనాదులు వేధంచికతరువాత నుత్చాత ములు గోచరింప ధృత కాష్ట్రుడు భయపడి అభ్మూ నీకు వరమ లిచ్చె దను నీవుత్తమరాలవు కోంకొనుముని జాపద్‌ దేవి పోొత్సహించి యామె లొరకపై పాండన్రలను వారి వాహనా నరణాదులతో విడ పించి పంపెను అంతట మరల దుచచతుషయము దురాలోచనముచేఫి యిట్లు పాండవులను విడిచి వేసిన మెక్లల పొభవింపబడిన కారణముచే మనక హోనిగలిగింతురు మరల విలివించి వేరొకమార్షమున వారి నోడించి వికవవఖెను అని యి లోచించి ధృతరామ్ట్రని మరల విలు వీంపుమని పట్టుబట్టగా పాాతిగామి ని తడు వంవి పిలిపించెను అప్పుడు ధర్కజునితో (పాతిగామి...__

645 మహాభాగత తత్ర్వకధనము

“ఉవాచ వచనా డాొజ్లో ధృతరాష్ట్రన్య ధీమతః

ఉపా న్‌క్లా సభా రాజ న్నమో నుప్వా యుధ్విర

వహి పాండవదీ వృేతి వితా త్వాపే*తి భారత _

సీతండ్రి మరల డ్యూతపభకువచ్చి ద్యూతమాదుమని నీతో

చెప్పుమనెను. అని పలుకగా విని ధర్మజుడు

“ధాతు ర్నియోగా ద్భూతాని ప్రాప్నువంతి కఘుభాభుభమ్‌

న నివృత్తి స్తయోర్నస్తి "దేవితన్వం పున ర్యది

అతర్యూతే సమాహ్వానం నియోగాల్‌ స్థవిరస్య చ

జాన న్నవీ తయకరం నాతిక్రామితు ముర్సహే

ఇతి బవ న్నివవృ లే భాతృభి స్పహవాండవః

జానం శ్చ కునే ర్మాయాం పార్గో ద్య్యూతమియా త్వనః 1

భూతకోటికి ఘుభాఘభపాకప్పై విధిబలమున కలుగును. ఇంకను

జూదమాడ వలసియున్నయెడల నది ముంకను నివర్శింప లేదన్న మాట. ఈయాహ్వానము వినాశ హేతువే యని 'తెలినియుండియు, వృద్ధుడగు తంక్రియాజ్ఞయగటచే తోసివేయజాలను అని పలుకుచు, శకుని మాయను తెలిసికొనియుంగియు. సోదరులతో పునర్జ్య్యూతము నకు వ్చెను, ఇట్లు తండ్రియాజ్ఞయనియి వచ్చిప ధర్మజుని యీసారి దుర్యోధనుని జయింతునను దురాశచేతనె వవ్చానని పితివాదు లనుట సీతియేశా? ఆధర్మజుని కడ్డుతగులక పూర్వ పఏతిజ్ఞాప్రశారము. ధర్మజు సనువర్హించుచుండుటకే నిశ్చయి౦చుకొనియున్న భీమసేనాదు లళ్లు వెళ్ళియుండ దుర్యోధనుని వనమునకు పండెండేడులు పంపుదుమను దురాశవేతని నివారింప లేదనుట నింద్యము పండెండేడులు వనవాస మను పణమును కల్పించినవారు శకునిదుగ్యోభనులు ఆపణము పున ర్యూతారంభమున సభలో పాండవులకు "తెలుపబడినది. అట్ట్థలోలి. పునర్జ్యూతమునకు రాబోవునస్పుడే నూర్గములో నున్న వాండవులకు

పాండవసీండానీరాకరణము 643 దుర్యోధనుని పంజెండేడులు వసవాసమునకు పంఫఘదుమను దురాశ కలిగననుట అఫంబద్ధప్రులాపము

పాండవులకు ధృత రామ్ట్రానియందున్న వితృభ క్తివిశేషమే వారి నట్లు ప్రివర్తి, ంపచేసినది దీనికి నిదర్శనముకూడ గలదు __

ధర్మజునకు పట్లాభిపేకము జరుగవలయనని పొరులుత్సహించు చున్నట్లు దుర్యోధనుడు గ్రహించి యది శాకుందుటనై. తండితో నాలోచింపగా ధృతరాష్ట్రుడు పాండవులను కుంతీ బేవితో వారణావత మునకు పంపెను అప్పుడు పొరులందరు చింతింపుచు పాండవులతో బయలు బేర యుధిప్టిరుడు వారి నాగవలసినదని చెప్పి యిట్ల నెను

“ఏతా మాన్యో గురు శ్శ్రప్టో యదాహ పృథివీపతిః అశంకమానై స్తత్కార్య మస్కాభి రితి నో వితమ్‌

పూజ్యుడు, క్రే్టుడు నైన తండి మాకేమిచెప్పినను నిశ్శం కగా జేయుకు మానితము అని,

కనుకనే ధృత రామ్హ్రడు వారణావతమునకు వెళ్ళీ యుండు డనగా నట్లే యవి వెళ్ళి యుండిరి అర్థరాజ్యము దీసికొని ఖాండవ ప్రస్థమం దుంకుడనగా ను చేసిరి సుహృృద్ద్య్యూతమునకు రండని కబు రంపగా నళ్లీ వచ్చి దుష్టములేకున్నను ద్యూతములో చాౌల్లొనిరి, తరు వాత మోమి ఆఅఆయధవాహనాదులతో మిరు వెళ్ళుడని పంపగా నశ్తే వెళ్ళిరి అంతలోనే మరల పునర్హ్య్యూతమునకు రమ్మనికబురంపగా నశ్లు వచ్చిరి

కనుక ధర్మజుడు వ్యసనిమై మ్యూతమందు పువర్తి ంపలేదు, శకునిపిభృతుల నోడి- తునని ప్రవర్శింపలేదు పాండవులు వారిని ధర్మజు డోడింపగలడని యనుకొనళేదు అందుచే పితివాదిదువ్చ) సంగము దూరాపాప్త్య మైనది

పితివాదిపిసంగమునకు విరటునిసభలోని బలరామవాక్యముః

6క్షీశీ మహాభారత త త్వేకథనము లాధారమట! ఈచూపబకిన గ ధమంతయు వీరికి పషితికూల మేకద ఇక బలరాముని యభిపోయ మెట్టోోో మయూతనము_ పాండవులు ద్య్యూతజతులై. వనశాపముచేయుచు పుధాసతీర్థము నకు చేరినపుడు (శ్రీకృన్నబల రాములు వారిని మూచుబన్షై సపరివార" ముగా వచ్చిరి అప్పుకు పాండవుల యవస్థనుజూచి శీకృమునితో బల రామస్వామి యిట్ల నెను ళన కృష్ణ ధర్మ శ్చరితో భవాయ దన్తో రధర్మ శృ పఠాభవాయ యుధివ్ఫీరో యతి జటీ మహాత్మా వనాశ్రయః ఫ్య తి చీరవాసాః దుర్యోధన శ్చాపి మహీం ష్రుళాన్లి నవా స్య భూమి ర్వివరం దదాతి ధర్మా దధర్మ శ్చరితో వఠీయా నితీవ మన్యేత నరోఒల్పబుర్షిః కిం నామ వతు త్యవనిషపిధానః వీత్యూ౯ా సమాగమ్య పరత్ర పాపః పు లేవు సమ్య కృరితం మయేతి పుతాా నపాపా౯ా వ్యపరోప్య (రాజ్యాత్‌ నాసౌొ ధియి సంప్రతి షళ్యతి వ్య కిం నామ కృ త్వాహ మచతు శేవమ్‌ జూత పృథివ్యా మితి పార్థివేషు ప్రువ్రాబ్య క న్దేయ్మ మిళి స్కరాజ్యాత్‌ నీ కిం నామ-పాపం కృ త్వ్యాఒవా మచకతుర్థాతః కా న్తేయం పువ్రాజ్య కీదృళో భవిష్యామి ఇతి ధియా నాసా పళ్యతీత్యధ్యాహృత్య యోబ్యమ్‌. 1

పాండవనిండాని రాకరణము 6్‌శేస్‌ “జిలేహి ధర్మస్య సుతే నభాశ్వే సభాతృకే సానుచరే. నిరస్నే, దుర్యొధనే చావి వివర్ధమానే కథుఎన నీవ త్యవనిస్పవ్లైలా (ననప-అ ౨0) క్చప్తా మహాత్కుడగు యుధిషికుకుడ జటాధారిమై నారచీరలు కట్టి వనము నాశిమించి కష్టపశ చుకుటనలన ధర్మాచరణము అభ్యుదయ హేతువనియు అధర్కాచరణము పతన హేతువనియుజెష్పుట యు క్తము గావనిపించుచున్నది అదుక్యోధనునకు రాజ్యాధిపత్యమును ఈధర్మజనకు రక్షణము లేకపోవుటను జూచి యల్పులు ధక్క్మాచరణము కంయె నధక్మాచరణమే మంచిదని భావింతురు వవపాప మెరుగని పుత్వు లగు పాండవులను రాజ మునుండి పారదోలిన పాపియగ్ను ధృతరా మ్ద్రడు “లేఫు పరలోళములో వితరులను కలినినపుకు నేను పుతు్రులస పాండవులయెకడ యు క్తనముగా సంచరించితి నని యెట్లు చెప్పగలుగునో, ధృత రామ్ట్రకు నేనేమిపాపముచేసి యిట్టంధుడ నైపోతినోో ధర్మజుని 'రాజ్యమునుండి పారదోలి యిక ముంబెట్టివాడ న్వైపోవుదునో అను వివేకము లేరివాడయ్యెను ధర్మజుడు భార్యతో, సోదరులతో, అశుచరపుంతో రాజ్యము నుండి తోసి వేయబడియుండ దుర్యోధనుడు ప్రవర్థమానుగై, యుండ లోకమనకు హాని కాదా, అని దీనితో ధర్మజుడు పుణ్యాతుడనియు దుర్యోధనధృత రాష్ట్రులు పాపాత్కులనియ్యు పాండవు పాస మెకుగనివా రనియు బలరామ స్యామి కంరో క్షిగా జెల్చయుండెను ఈబలరామవాక్యము లన్నియు పితివాదులు జి ,లో నుంచుకొనవలసిన వే, ఇచ్చట ఒలరాముకు ధర్మజుని పితివాదు న్నట్లు న్‌ ప్రొధు దువలె ద్యూతమునకు క్షీతితో సిద్ధపడుట నీతప్పుగాని వారితప్పేమున్న దని యనలేదు ఒకసారి యోడిపోయి మరల వారిని జమిుంయు (మను దురాశచే పునద్ద్యూత మునకు సిద్ధమై మోంంత కష్టము 'దెచ్చుళొనినా

66 హహాధారత తత్త్వకధనము రని అన లేదు. వితాాజ్ఞను బట్టియే వారు పివర్శించుటచే పాండనులట్లు పివర్తించుట ధర్మమనియే బలరాముడు గహీంచెను ఇక విరాటసభలోని విషయ మనుకొనవలసియున్నది___ ం అభికున్యు వివాహానంతరము మహాగా ఒమండలిలో కృృష్ణభగ వానుకు పాండవుల గతవృత్తాంత మెత్తుకొని యిట్లు పలి కెను__ పాండవులు కపటద్య్యూతజితు ఎగుటయు, రాజ్య మపహరింప బకుటయు, వనవాసాజ్ఞాతవాసములను సకిమముగా నిర్వహించుటయు, గష్టములకోర్చి ధర్మ బద్ధుల్తై యుంకుటయు మికందరకు టెలివిసిన విష

య మేధ్యూత కాలనిర్షయప్రికార మిటువై వీరిరాజ్యమును వీరికి కౌరవు

లీయనియెక్టల ఛార్వ రాష్ట్రులను పాండవులు హింసింతురు. అపుకు

పాండపులకు ఛార్థరామ్ట్రలు చేసిన యపకారములను అెలిసికొనినవా రందరు పాండవులకు దోడ్పడ దురు, ఇట్టిస్థితిలో దుర్యోధనుని మతే మేమో తెలియనిదే మనమేమియు నిర్ణయింపలేము. కనుక ప్రస్తుత మొక ధర్కశీలుడు దూతగా వెళ్ళి ధార్హ రాష్ట్రళాంతి యుధిష్టిర రాజ్య ప్రొప్సి కలుగునట్లు సంభామీంపవలసియున్నది అని

అపుకు బలరామస్వామి యిల్ల నెను___

క. హరివాక్యము వింటిరె యది, యిరు దెరగులజనములకును హితమును దర్కో, _త్తరముకు న్నైయున్నది యా 'వెరవున శక్యంబు మశకు వీరల దీర్ప౯ా,

చ తమ సగబాలు గోలుపడి దానిన యిుష్పుకు గోరు వీరికి౯ా సముచితవృ త్తి నిచ్చి తమసామున సంతనమంది యున్కి. యు, కము ధృతరాస్టిసూనునకు దాన నపాయము లేక యుండు గో పముకిగి వీరు సేయుదురు. 'చాంధవ మిజ్దగముం బియం పడుకొ, 'శావున నిక్కార్మం 'బెక్షసీేయక్య, యొక్కరుం బనుపవలయు వాడు కం జని యభిమతంబు సాధింఛు నప్యక్తు

ఠి పాండవనిందాని రాకరణము రశ ఆ మాటపాంబెటింగి యోటమై నల్లన, చేరి కౌరచేందు) చిత్తవృత్తి కనుగుణంబు గాగ నానతుం డగుచు బ్రా నించి యడుగకున్న 'దెరగుపడదు వ అది యెట్లనిన ధర్మనందనుం డతని యుద్ధతికిం బుయిలోడి మెయి వడిగల నడవడిం బవ _రిఖుచుండియు, జూదంబువెంట మోసపోయి తొడరి చిక్కునంబడియె నదియును నతం డతవిద్యాపాటవంబు దనకు మిగుల "లేమింజేసియు. బంధుజనంబులు దన్ను * వారించు టయు, దానాడుట మాని గాంధారరాజు నియమించినం దత్కళా కాళలంబునం బరిణతుంకు గావున నాశకుని యాడి యధిప్వీరుం డ్‌ొడ్డిన యొక్షిమియు గెలుచుచు వ చ్చినట్లగుట నాతనియ౦ందును గొజంత లే దిత్తెజింసన వార లధర్మపరులని నిందింపరాకునికి కారణంబుగా వీరలు పుచ్చిన మానిసివినయంబుతోన యుక్కాా ర్యంబు దీర్చికొనిరావలయును. (అంధిభారితము) ఈబలరామస్వామి వాక్యములకు "తాత్పర్యము పుతివాదు లనుకొనినట్లు కాదు ఇచ్చట పదమూడేండ్రకు బూర్వ్రము జరిగిన ద్యూతములో తప్పు పాండవులవో, కౌరవులదో నిర్ణయించుట కీపిస్తా వము కాదు మచశేమనగా ద్యూూతకాలనికర్ష్ణయపికారము ననవాసా జ్ఞాతవాసములను గడవపీన పాండవులకు ఇప్పుడు రావలసిన రాజ్యమును గూర్చి దుర్యోధనమత మెట్లున్నదో 'తెలిసికొనుటనై దూతకు- పంప వలయు ననున దే ప్రస్తుతాంశము దానినే కృష్ణభగవానుడు ప్రస్తావించుటలో శకునిదుర్యోధనుల కపటద్యూతములో నోడిపోయిన రాజ్యము ప్తారడతుఖవిసుడు రావలసి యున్న దనుచు దుర్యోధనునియొద్దక ఎదూూతనుపంవి -లెలినీకోనవెలెనవి పలికను -... బలకామస్వామి అట్లు దూళెను,బశపుటా యుక్త మై యనిరయ దుకో్యోధనుకు పాండవుల రా జ్యమున్నా పాండవం కిచ్చి తన సగము"

648 హహోభారత తత్త్వ్యకధనము జాను సంతుష్టుడగుట యుక్తృమనియు, నదియే జగద్ధితమనియు బలికి దుర్యోధనునియొద్దకు వెళ్ళిన దూతమాతుము దుర్యోధనుని చిక్త వృత్సి కనుగుణముగా వినయవిభేయతలు కలిగి మాటపాం చెరిగి స్రొర్థించినగాని కార్యము చక్కాబడదని పలికెను

బలరామస్వామి దుర్యోధనునిదురభిమాన ము, దురాగిహము లౌభ్యము నెరిగినవాడుకనుకనే అట్లు పలికెను

ఆ వెళ్ళిన దూతక్కు ఆమాటపొందిక, అనమిత్క దూతనుబం౦వీన వారి యుప 'దేశమునుబట్టికూడ గలుగవలసియుండుననియు, ఆనాటి ద్యూతము కపటమ గనే సడచినను దాని నట్లుద్ధాటించిక యెడల కార్య హాని యగుననియు భావించి యది కపటద్య్యూతమను దృష్టిని సభ్యు లకు దొలగింపడలచి, ప్రీతితో ధర్కజును ద్య్యూతమున కంగీకరింప, నిపుణు లగుటచే వారు గెల్ఫికొనినారుకనుక “వారధర్మపరు లని నిందింపరాకునికి కారణంబుగా పీరలు పుచ్చిన మానిసివినయంబు తోన యుశ్కా-ర్యంబు దీర్చికొనరావలయును?? అని చెప్పెను

ఇచ్చట శకునిదుర్యోధనుల తప్పు లేదనినట్లున్న అవాంతర ప్రసంగము దూత వినయవిభేయతలతో సంభాషింపవలయు. నను ముఖ్యాంశసిద్ధి కే యుపయుక్షృముగాని యన్యముగాదని బలరామస్వావిం వాక్యములలోని యన్యముగాదని బలరామస్వామి వాక్యములలోని యుపకిమో పసంహానముల నవలోకించిన మతిమంతులకు స్పష్టమే

॥ ఇట్లు గ్రంథ "మంతయు నేక వాశ్యతాపన్న మై, యవిరుద్ధమై

శకుసదుర్యోధనుల దుస్తంతిమెతో గూడిన కపటద్యూతమును, పితృ భ్నక్తితోళూడిన పాండవుల నిమ్మషపటన్న త్తిని చాటుచుండ దమకు నోచినట్లు గ్రంథవిరుద్ధమ.గా పితివాదులు చేసిన పప గము అపా చమోణికము, నసంబదము నగుటచ హేయము

పాండవనించానీఠరాకరణము రిక్తర్రి సుయోధనవిజయములో దుర్యోధన వాక్యముగా కవిగారు. “వూయజూదం బనుమూట యసత్యఎబు ఇది మాయ యని మీకు నెపుకు లోవె, జూదంబునకు ముందు శోధించి పాచిక లాడంగ వలసె మాయన్ను యపుడు, తన కోటమి గలి” నని జెప్పె, తా చెచ్చి సర్వంబు మాచేత జక్కునుంచె నాట గెల్చిన దాను నఖిల రాజ్యంబుల గొహియించి ఉులుకోగలజడె యపుడు అట యోడుట'కేసి యనుచిత మ్యాతమై ఇాగెల్వ ద్య్యూతంబు ధర్మమగునె అని తోచినట్లు వ్రాసినారు ద్య్యూతముయొక్క_ అనుపూర్వి యంతయు నెనుక పిదర్శింపబడియున్నం౦దున నీవాతకూడ పర్వాస్త మైనది. ఎవి “జ్య్రాపదికి రజస్వల్నవె రమ్మని ధర్కజుకు కబురంపెను * అను చిస౦ంగము.తన్నిరాశకరణము ;

మ భా, చ కారుల వొత యిట్లున్నది._- “ఆమె యేశవ త్ర మై రజస్యలగా నుండుటకూడ సత్యము కాదవియు, ధార్త రాష్ట్రల కపఖ్యాతిని 'దెచ్చుటకు అట్లు ధర్మజు నుపదేశముచే ద్యూతకాల మున జేసిన దనియు నీక్రిందిక్లాకార్థమ లు స్పష్ట్రపరచుచున్నవి.- “యుధివ్వీరస్తు తచ్చు)త్వా దుర్యోధనచికీర్షి తమ్‌ చ్రాపద్యా స్పమ్మతం ద్యూతం ప్రాహిణో దృరతర్ష భ వకవస్తా, త్వథోనీపీ రోదమానా రజస్వలా సభా మాగమ్య పాంచాలి శ్వఘరన్యాఒగ్ర)తో భవ అధి త్వా మాగతాం దృష్ట్వా రాజపుతీిం సభాం తథా పభ్యా స్స్వే వినింబేర౯కా మనోఖి ర్ధుతగాష్ట్రజమ్‌ స గత్వా త్వరితం దూతః కృష్ణాయా భవనం నృప న్య వేదయ న్కతెం ధీమా౯ొ ధర్మరాజస్య నిశ్చితమ్‌ (సభా-అ67)

ధర్మరాజు ప్రొతిగామితో దుర్యోధనుడు. చెప్పూ నంశేమును

00 మపహాభిరతె తత్త్య్వర్‌ది నము " (శ్యాపడిని సభకు దోడ్రైమ్మనుట) విని దోవదికి నమ్మకముకలిగిన మ్లూతచే నామె కీవారి నంవెను ఓపాంచాలీ సీవ్రు వశివన్త్ర్యమునే ధరించినదానవై, కట్టుబట్ట ముజీజారునట్లు వేసినదానవై వక్చు చున్నదాన వై, రజస్వలనై్వై సభకు వచ్చి ధృత రాష్ట్రని యెదుట నుండుము. విమ్మట నట్లు సభనుగూర్చి నచ్చిన రాజపుత్తివగు నిన్ను జూచి గద్యూతసభయందున్న వారందరును మనస్సులచే దుక్యో ... ధనుని నిందింతురు. (ఇట్ల ధర్మజుడు చెప్పగా. ఆదూత త్వరిత ముగా ద్రోవది గృహమున కేగి ధర్మరాజుయొక్క యేర్పాటు నామెకు జెప్పెను? (పుట 90) ప్రతివాదులు చూపిన శ్లోకములకు పూర్వమందున్న విషయ మేమన- ద్య్యూత్రములో చ్యౌపతిని శకుని యాజ్ఞ వె ధర్మజు డ్‌ొడ్డి యోడినతోకనే చుక్యోధనుకు విదురునితో__ “ఏహి కత్తః దెపదీ మానయస్వు ప్రియాం భార్యాం సంమ 'ళాం వాండవానాం, సంమార్తతాం వెళ్ళ పనైతు శీఘ్రం తతా స్తు దానీభి రపుణ్యశిలా కి టీ పరైతు పరాకృతా ధిక్కృళ సతీ వతు ఆయాతు శష్థీనీవు పాండవ భార్యయగు డ్యొపదిని తీసికొనిరమ్ము. ఆమె ధిక్కళ్చళురాలై రావలయును అమెమిల్లు తుకువవలయును ఆపాపాత్కురాలు దాసీ జనముతో గలిసి యుండవలయును. జా అని చెప్పగా వదురుడు ఓమందమతీ నీవ్ర పకోవింపకుము, యమసదనము.న_ కెగుట్లై యర్నింపకుము, ఓడియున్న ధర్మజున కామెను పణముగా బెట్టుట కధికారములేదని నానిశ్చయము. అనుచు చాలవరకు జెప్పగా దుర్యోధను డావిదురుని తృణీకరించి మదమతుడె పొతికామితో.__ వ్యొతికామి౯. చ్యౌవద్‌ మూనయస్వ న తే భయం విద్యతే

పొండిననీందాసి రాకరణము 6వ।

పాండ వేభ్యః తతా హ్యయం వివద ల్యే భీతో నచాన్మాకం వృద్ధి కామ స్సదైవ

ఓప్రొతికామో (చౌపదిని నీవు తీసికొనిరమ్ము. నీకు పాండ వుల భయము లేదు ఈవిదురుకు భయపడి విరుద్ధముగా మాటలాడు చున్నాడు ఈతడెన్నడును మనయభివృద్ధిని కోరినవాకు కొడు

ఇన్లాజ్డావింప ప్రొతికామి చదొపదీభవనమున ళ్త్‌స్మ ద్యూత వృత్తాంతమును జరిగిన కొమమును వెప్పి, నిమ్నుదుర్యోధనుకు గెల్బు కొనుటచే నీవు దుక్యోధనగృహమునకు రావలయు నని చెప్పగా ఉజాంవది-ధర్మజుడు తన్నోడి నన్నోజెనోో నన్నోడి తన్నోడెనో తెలిసి కొనిరమ్ముని పలుక నాత డాసభకుబోయి ధర్మజ నడుగ నాధర్మజు జేమియు బలుకకుంజెను,

అపుడు దుక్యోధనుడు ఆమె యిక్క-_డకువచ్చియే ప్రశ్నించవల యును సభ్యు లిరువ్రురపినంగము వినెదరు తీసికొని రమ్మని పంపెను. అపుడు ప్రొతికామి మరల బోమి. రాజపుత్రి నిన్ను సభ్యు లాహ్వా నించుచున్నారు. నీవు పిక్నించిన విషయమ్ముపై సంశయము కలిగి నట్లు తోచుచున్నది అని చెప్పెను అంతట ద్రౌపది నీ వామాటను సభ్యులనే యకిగి రమ్ము, ధర్మాత్కులగు వారు ఎట్లు నిశ్చయించి చెప్పు దురో అట్లు చేయుదును అని పలుక,

ళ్‌భుత్వా సూతస్త ద్వచో యాజ్ఞసేన్యా స్పథాం గత్వా ప్రాహ వాక్యం తడానీమ్‌ అథోముఖా స్తే న చకించి దూచు ర్నిర్బం ధం తం ధార్హ రాష్ట్రస్య బుద్ధ్వా క

ప్రొతికామి మరల వెళ్ళి సభ్యుల నకుగ నాదుర్యోధననిర్పం ధము గ్రహించి సభ్యులు తలలు వంచి యేమియు జెప్పరైరి

ఈస్థితిలో నుండగా ధర్కజుడు ద్రౌపది యెొట్లున్నను సభకు వచ్చి యండుకే మంచిడనియు - తనయాజ్ఞ =లేనిచే ఆమె రానేర

• దనియు భావించి జొపదికి విశ్వససీయుడగు దూతచే సభకు రావలసిన

గిర్‌2 మహాభాత తిత్ష్వకథవము దరి యీమెకు లెలియపసరగచెను. అవిషయమును చెప్పుచు. చెప్పుదు న్నవే ప్రితివాదు లువహకించిన శ్లోకములు అందు “యుధిస్టిరస్తు తచ్చు) త్వా దుక్యోధనచికీక్షి తక? అను శ్లోకములో యుధిష్టరుడు దుర్యోధనుని చిక్నీతమును (వేయకలచిశ పనిని) గ్రహించి దూతను పంపె వని యున్నది అతని. చికీక్షితమ్ము విదురునితో జా్రాపది యవమానింపబకి రావలె ననుటయు, ప్రతి శకామితో సీకెవ్యనిభయము లీదు ఆమెను తీసికొని రమ్మను£ఓయ్యు ఆమె సభకు వచ్చియే అడుగవలె ననుటయు జూడగా బలాత్కార ముగా నామెను సభకు లాగుకే యని స్పష్టమైనది అట్టి చిక్షిత మును గ్రహించి సభకు కావగిన స్థితిలో చపది లేవని తెలిసి యుం డిన ధర్మజుడు దుక్యోధనలిర్చంధముచే నేమి యమర్యాద జకుగుకో యని భయపడి నీ వెట్టి స్ధితిలో నున్నను సభకు వచ్చి ధృతరాష్ట్రుని ఇదుట నిలువుము నభ్యులు నిన్నప్పుకు మాచి దుక్యోధనుకు వేసినది తప్పని యనుకొందుకు. అని చెప్పి కూతచే. లెలియఒరపను ఇది యుధిష్టిరసం దేశముయొక్క_ పరిస్థితి ఇక యుధిష్టిహోప చేళముగానున్న ద్వితీయక్షా-కము, దానికి పతి వాదులువ్రాసిన యర్థము పరిశీలింపదగియున్నది. ఆవకవస్తాా త్వఫోనీవీ రోదమానా రజస్వలా" సభా మాగమ్య పాంచాలి శ్వఘర న్యాగుతో భవ ఈన్లోకమునకు పితివాదులు వ్రాసిన య ర్థ మిది-ఓపాంచాలీ! నీవేకవన్ర్రమునే ధరించినదచానవై కట్టుబట్ట ముడిజారునట్లు చేసినదా నవై వడ్చుచున్నదానవ్రే రజన్వలవై సభకు వచ్చి ధృతరాన్ష్రిని యెదుట నుండుము అని, ఇచ్చట విధేయూంశము-లమికని ఎఫిపీని పితివాదుల నకుగ “వలసియున్నది.. రజః పువృ్తినిబట్టి రజస్వలయనదగిన త రజస్వలవ్రే

పాండననించానిరాకరణము రం నీవు రమ్మనుటను బట్టి యెట్లు రజస్వలయగును?_ ఇక రజస్వలవై ర మను మాటకు రజశ్యలా వేషముకలవానచ్రే రమ్మని యర్థమందురా? అప్పుకు నీవేళవస్ర్రుమునే ధరిం ఏ రమ్మనుబకూడ ఎందులకు? రజస్వలా ్తీ అనేకవస్ర్రైధారణ ముంకునని యమూమె నేశవస్ర్రము కే ధరి-చిర మ్కనె నందు? అప్పుడది మీరన్న రజస్యలా వేషము కాకనీపోవును. ఇక రజస్యలా నీకి వకవ ్ర్రధాకణము చివ్నాముకనుక నట్లు చేవ్చె నందురా? అప్పూడు రజస్వలా వేషము ధరించి రమ్మనుటలో నది వెప్ప బడిన క్షేకనుక వకవశ్ర్రామువే ధరించి రమ్మనుట వ్యర్థము. వీకవశ్ర్ర మునే ధరించి రమ్మనినపుకు రజస్వలా వేష ముక్తప్రాయమేకనుక నీవు రజస్వలా లేమముకూక దరించి రమ్మనుట వ్యర్థము అది యట్లుక కటుబట్ల ముడ్రిజారినట్టుచేసి రమ్మునినట్లుకూడ జెప్పినా రే. అదిరజస్వలా టట ౧౧ ౧౧ న ఏ .్క్రీ చిహ్నుామ9 యత డట్లు చెప్పెనందురాః: అనై న రజస్వలా 'వేమము. ధరించి రమ్మనుటలోనీ అది గళార్థ మగుచుండ దానిని మరల జెప్పుట వ్యర్థము, ఇంకొకటి. కట్టుబట్ట ముడిజాసనట్లు చేసినదానవై” అరి వ్రాసినది అధోనివి' శబ్దార్ధము కాబోలు, సీవీశబ్లనకు కటుబటముడ్‌ ది9 చి లు టి యర్థమెైతే అధశ్శబ్దమునకు జూరుట యర్గమా? అఆళో. మి రాడిన చాటయు పొడినది పాటయునా? కట్టుబబ్లముడి జూరునట్లు చేసిన బట్టకటు నిలుచునా? అది ఉల ౯ ల ఎ నిలువవలె నని ధర్మజుని భావము కాదనుటకుకూడ మిరు సాహ సించినపతుములో మిది మానవపికృతికాదని లోకః మనకుంకునా? సుయోధనవిదయక ర్తగారు __ అప్పు డధోనీవి మైనట్టి యాకాంత వస్తంబు శనయంత బడిన క్రింద నంతమాత్రంబున నతివను పరిళభవించితి మంచు “జలెత్తి వెక్పి రకళట ౧-ీ

౯5్తీ మహాభారత త_త్వకధనము అని కవిత్వమల్లినారు మ భా చ, కాకులు, కట్టుబట్ల ముడి జారునట్లు వేశిన దనుటకును కవిగారు ఆమె కట్టుబట్ట దానిక చే క్రింద బడిపోయినదనుటకును ఇద్జరికి వరిపోయినది పీరిరువురిజ్ఞానము లోకా తీత్రము. దీని నిటుంచి యీకు ఛా, చ కారులే యీక్లోకమునకే సంబంధింపజేసి ఇటీవల పతికలో ప్రకటించిన విషయమునుగూడ బరామర్శింతము.- అంధ్రిపత్రిక్క సచితువారపతిక_ 9_2= 919 “పాచీన కాలమున ఆర్య స్త్రీలకుగాని, నాగద్రువిడాద్యనార్య త కుగాని రవికలు' అనునవి లేవు అర్య శ్రీలు పుకువులవలెనే "రెండువ్త్రుములను ధరించుచు౨ండువారు , కొన్నిప్రమయములం డార్య త్‌ో వైవశ్ర్రుమును ధరింపరాదను నిబంధనము కాన్పించు చున్నది అది ఆ బహిస్టయైన కాలము, ఇందులకు నిదర్శనము -.. ధర్మరాజు ద్య్యూతమున జ్యొపదిని యొడ్డి 'యోటువడగా దుశ్శాసనుడు ద్రౌపదిని సభలోనికి దీనీ కొనిరా బంచుటను ధర్కజు జెరింగి డ్యాపదికి సీక్రిఎదిరీతిని వర్త మాన మంపియున్నాడు-__ .. “వకవస్తా త్వథోనీవీ=శ్వషరస్యాగతో భవి “ ఓజాిపదీ సీవొక్కఒట్టనే ధరించి రజప్వలా వేషధారిణ్మివై వడ్చుచు ధృతరాష్ట్ర నెదుట నిలిచియుండునూ? అనిను ఇచ్చట రజన్వలమైన న, పైని బట్ట లేకుండ ఒక్క-బట్టనే బొడ్డుక్రిందికీ కోక ముడివై చుొని యుంకుటవెప్పబడెరు ప్రొచీన సనాతనధర్మస్తీ లును ఇళ్లే యుంజెకివారు ఈయంశమును మా యూరి పొరాణికు జెరుంగక అథో నివీశబ్బమునకు వచేదో శెలిపి తక్కువ అక్థము చెప్పుచున్నారు ఈవితివాదులు ఆపౌొరాణికుకు చెప్పిన అర్ధ మేదో తెలిసికొన

రిక్త పాండననిండాని రాకరణము 85క్‌ కయి అది 'తెలివితక్కువఅర్భిమని వ్రాయుట చిత్రము ఈమ హాఫారతి తత్త స్రకేధనకర్ష య్‌ పితివాదులన్ను పౌరాణికుడు ఇచ్చట వాసిన ఆ యర్థమును చూడకుండ పాప మా పతివాదులు పరలోకగతులై నా రవి విభారించుచున్నాము తాము 'తెలియనిస్థితిలోనుండి యెమట వానిది అేలివికక్కువ యనుటలో పీకు ఘనులు అదియటుండనిండు,

అధోనిపీశబ్బమునకు బొడ్టుక్రిందికి కోకముడి” యని పతికలో

4 హ్‌ హో ఖ్‌ వాసిన యర్థమునుబట్టి అఖథోనివీశబ్బమువలోం అఫశ్శబ్దమునకు బస క్రిందు అని యర్థము వెప్పినట్లమినది ఈ అఫళ్శబ్దమునకే. జూరుట ఠా ౧౧ య్‌

అర్ధ మని ఏకే వెనుక చెప్పియున్నారు. ఇది బెలివితక్కున కా దన్న మూ

ఇంకొకటి పా్రొచీనకాలమున ఆర్య స్త్రొలకు రవిక లనునవి లే వట పుుుషులవలె ఎకువ క్రిములను ధరించుచుంకడువారట బహిష్ట మొన శాలములో మైని బట్టలేకండ వారుండువారట దానికి నిదర్శ రు లా ళు నము వకవస్తా' అకు వోకమేయట ఐతే జ్రాపదీదేవి౨ి రవికలేక మైని బట్ట లేక సభా్యలికి రమ్మని ధర్యజుడు చెప్పినా డందురా? ఏమి "తెలివి? తుదకు లోకజ్లానముకూడ మృగ్యమైపోయెనే

న్న వష

ఫొచీనకాలమున అర్య స్త్రీలకు రవికలు లేవని అపిమాణముగా వాొసినారు పాొచీనకాలమునుండియు అర్య త్రీ (సువాసిసీలకు రవిక లున్నవని పిమాణరు;ఃలను చూపుదున్నాము మాకుకుం_

స్కాందము కాశీఖండము___అ 4

“హశరిద్రాం కుంకుమం వైవ సిందూరం కలం తథా కూర్పాసకం చ తాంబూలం మాంగల్యాభరణం తధా "కేశసంస్కారక బరీకరకన్లాదిభూవ ణక్‌ భర్తు రాయుష్యు మిచ్చ న్లీ దూరయే న్ని పతినవితా న చాంనోద్వ రృశం కార్యా నియా విభవయా క్వచిక్‌

656 మహాభారత త _త్వకథనము

గన్ధద్రవ్యన్య సంయోగో నైవ కార్య _సయా పునః

కంచుకం న పరీదధ్యా ద్వాసోన వికృతం న్యసేశ్‌ $

ఇచ్చట భర్తయొక్క అయువ్యమునుగోరెడి స్త్రీ పసుపు కుం కుమము సిందూరము కాటుక, రవిక తాంబూలము మంగళ నూతుము కేశసంస్కారమ్సు హా స్తకర్ణా ద్యాభరణములు అనువానిని విడిచి యుండరాదు

పూర్వసువాసిని__ కంచుకము (రవికను) ధరింపరాదు అని చెప్పబడినది ఈపిమాణములనుబట్టి ప్రాచీన కాలమునుండియుపసుపు కుంకుమములతో బాటు రవిక సువాసినీ స్త్రీలకు అవశ్యధార్యముగా నున్నదని స్పష్టము. కనుక పూర్వకాలములో స్త్రీలకు రవికలు లేవను పు్రతివాదుల వ్రాత అక్ష సంప్రుదాయానభిజ్ఞతను 'వెల్లడించుచున్నది. అదియు నటుండనిండు.

“ధర్మజుడు కృతిచూలోచనము చేసి రజనస్యలమొ యుండని ఉజ్యూపది దేవిని రజస్వలవై రిమ్మనెను”. అను ప్రతివాది పిసంగమువై మొక్క టాలోచింపవలసియున్నది

ధర్మజుడు కృతిమాలోచనమే చేశినయెకల నట్టి యాలోచన మన్యునితో చెప్పి పంపునా? అదికూడ నిభలోనె చెప్పునా? అఆపభలో గూడ వీరాగుగణ్యుల్లై ద్రైవవళమున నవళునై పడియున్న పాండవు లను- తమ సంకల్పము నిద్ధించినదని దర్చితునై త దేకదృష్టితో జూచు చున్న దుష్టుల సమతములోనే చెప్పునా? వద్యొపదిని అవమానించి తీసికొనిరమ్మని మాటిమాటికి దుర్యోధనుడు పంపుచునే యుంజెనో వజ్యాపదియొద్దకు పొతికామి వెళ్ళుచు వచ్చుచు నుండెనో ఆఅదాప దీబేవికి అదుర్యోధనసమవ మందే మహాసథామధ్యమువలో నున్న ధర్మ జుడు కృతిమాలోచనము నెవ్వని ఇచెవిలోనో చెప్పుట వంభవమా? అది సంభవించినపతములో దుర్యోధనాదులు తమ యత్నమున "కేమి

పాండవసీంచానీరాకరణము 6557 విఘాతను ెచ్చుటకో వెవిలో జెప్పుచుండెనని ధర్మజని మందలిం చుటో, మూతను కదలనీక నిగోధించుటో మాని యాసభలో నుంసియే ద్రౌపదియొద్దకు వెళ్లుదున్న దూత నుపేవీంచి యుంకుట సంభవమా? ఇదియం౦ంతయు పితివాదులు చెప్పిన అర్ధములో నసంభవము, ధర్మ జుడు రజస్వలమై యున్న ద్రౌపదీ బేవికి సీవెట్లున్నను రమ్మని సందేశ మును బహిరంగముగా దూతకుచెప్పి పంపినపుడే ఇదియంతయు సంభవ మగును. కనుక నసంబద్ధముగా ప్రతివాదులు. ఇెప్పిన శ్లో శార్ధమును తోసివేసి వారి యూరి పౌరాణికుడు చెప్పుదున్న యర్థము ననలో కింపుడు ___

ఆక్లోకములోని యుత్తరార్థముచే జఉజాపదీ దేవి నుద్దేశించి సభకు వచ్చి ధృతరామ్హ్రని యెదుట నుంకుటమాత్యమే ధర్మ్కజునిచే బోధింపబడినదని 'తెలిసికొనవలయును పూర్వార్థములోని యంశ ములు రజస్వలమొ ఓడిపోయినట్లు పొతిశామి. తెలిపి యుండుటచే దుఃఖాక్యాంతు రాల్లై యున్న గ్టాపదీ చేవియొక్క- తా ఈాలలికస్వరూ పానువాదపరము లే *వకవస్తాతు' అను *తు శబ్దము ధర్మజునిచే బోధింపబడు విషయమునకు విరుద్ధస్థితిబోధకము “తు? శబ్దమున కిట్లు చెప్పుట *తత్తు సమన్వయూత్‌. ౫ తు శబ్ద. పతం వ్యావర్మయతి” ఇత్యాదులలో ప్రసిద్ధము. అవిరుద్ధస్థితి మే వకవస్త్రాదిశబ్బములచే జెప్ప బడీనది,. అనగా ఏకవన్ర్రమై అథోనివిమై రోదమూనమై +రజస్వల మై సభకు రాదగని స్థితిలోనున్న ఉఊాపదీ దేవిని రమ్మని బోధించె నని సారాంశము, ఇక పదార్థవివరణము.__

రజన్వలా స్త్రీకి రజఃపువృత్సి మొదలు ద్ధి పర్యంత మేకవన్హ్యమె కాని దానిని మార్చి వస్త్రాంతరము కూడదు కనుక ఆమె యేకవ శ్ర యనబడినది కనుకనే రజస్వలావుతము లుప బేశించుటలో___ ళత్ర్రిరా త్రుంయలవద్వ్ర్రు ధారణం న స్నాయాత్‌ %౫ అని వెప్పబడినది. అథో

గర మహాభా గతి తెత్వికథనము సీపీ అనునపుడు నీపీశ్య ము నకు కటిసూతిస్థానియమై కా[నాఛారమైన వ్ర ఖండ మర్థను? అది యాసమయమున వీ్‌ౌగమె యు=డును అది వస్తాధో భాగ మందుండునుకనుక ఆధోనీవియనబడ్షీనది చూడుడు నీవి 4 ౧2664 ౧౮ ౮౭ అంగర 204720 6 బంగా (తొగ౭42/0 6 బంగ ల భింణ4) అ హా శై022 జల670౮, నీవి ఎ ఏస్‌ ఆఫ కాల్‌ రాప్పుడ్‌ కౌండకు ది వెబిష్టు (ఎస్పెవల్లీ? యాజ్‌ వోరగ, టై వుమ౯ా) సి యఫ్‌ వామనపురాణము 1.8.5 మోనియర్‌ విలియమ్స్‌ ఇవీ రజస్వలా స్త్రీలతిణములే అగుటచే రజనస్వలాపదముచే గతాగ్ధములైన వని యిీపదములకు టయర్ధ్యమను శెంకింపరాదు అవి విభేయా6శములు (బొధ్యాంశములు)గా జెప్పబడినపుడే అట్టి శంక తా త్కాలికస్యరూపానువాద వరము లనపు డాశంక కవకాశము యు "లేమ ధర్మజు డట్ట యనువాదము చేయిబల ఫల మేమనగా నేను ద్య్యూతవ్యననములో బక సి పిస్తుతెస్థితిని మరచి ముట్లు నిన్ము రమ్మని చిప్పుట కాదు ఈయీ యవస్థలో చి వున్నా వని యెరగియుండియునె తప్పదుకనుక నిన్ను రమ్మని చెప్పచున్నా నని జదాపదీ'దేవికి తెలుపుట ఫలము. ఇది బహిరంగముగా దూత్రకు చెప్పటలో నిట్టి యామెను రప్పించుచున్నాడసి వభ్యులకుగూడ “తెలుప్పుట ఫలము, ఇక వాక్య సమన్వయము. “హే-పాంచాలి త్వం తు రజస్వలా వకవస్త్రా అధానీని రోద మానా చ తథాపి నభా మాగమ్య శ్వఘర స్యాగ్రతో భవ” అని. ఈశ౦ దేశము ఒహిరంగము గా వభలో డూత్రకు వెప్పబడినట్లి " లు ె ర్న “ోనకిః (ళ్‌ వ దయ. నిట్ట కృైతినమ శినట్టదియు. ద్రొపది_సభకు వచ్చుటకే

వొండవనసిం దానిచశాకెరిణము 09౪ యుపయోగించునట్టిది యు నగుటచే దుక్యోధనాము€ యవరోధము "లేకుండ నడచినదని గొహింపవనలయుము

“అధ త్వా మాగతాం దృష్ట్వా పథ్యా న్స్వే విని) చేర౯ మనోఖిః ధృత రాష్ట్రుజమ్‌ 9 అబ్బు వచ్చిన నిన్నుజూచి దుక్యోధనుకు చేసినది నింగ్య మని సభ్యు లనుకొందురు అని ప్పిన ధర్కిజనిమాట మైనను దుర్యో ధనుక్షు సహింప లేనిది కాదు శకునిదుర్యో ధనులు కుట్రతో నడిపిన ద్యూతములో చాపదిని యొక్డు మని ప్రేరేపించి గెల్చుకొనునపుడు “ధ్యిగి త్యేవ వృద్ధానాం సభ్యానాం సస్పృతా గిర? అని చెప్పబడిన సభ్యుల నిందావచనములకు తెల యొ్యొ యొవ్వ “శీమనిను మన కేమని శాకుచారి. కూర్చుండిన దుర్యోధనున కది యొక లఅక్కలోనిదా? కనుకనే యుధివ్పీరసం దేశము నిరాటంకముగా నడచినది, పు్రతివాదు లనినట్లు అది కృత్తిమాలో చనగర్భిత మే యైన యెడల నట్టి సభామధ్యమునుండ యిట్టి సంబేశమును పంపుట అనం భవమే, అలి కమునకు తాము చెప్పెనప్లై అర్ధమును తంతువా రిక కారుడు చెప్పియున్నాడని ప్రతివాదులు చూపియున్నారు, దానిని జూతము.__ “కుమారిలభట్టు తన తంతివా ర్హకమునందు ఈ యంశమునే చెప్పీయున్నాడు అవా క్యార్ధము సట సూచించుచున్నాడను_ “యుధిప్టిరోప దేశా తృభామధ్య మానియమానా పహమైవ రజస్వలా వేషం సపుత్రవ్య ధృతరా ష్ట్రస్యాఒయశ ఉత్పాదయితు మాత్కానం చాఒన్యాయ్యమానం ప్రఖ్యాపయితుం దాాపదీ కృతవతీ” “ధర్మజు నువచేశముచే సభామధ్యమునకు. దీసికొని తేబడిన దో్రనది పుత్రులతోగూడిన ధృతగాష్ట్రున కపకీ రి చెచ్చుటకును,

661 మహాభారత తత్త్యకథనము తక శన్యాయము 'జేసిరని లోకమునకు వెల్ల డి చేయుటకును త్త ణము రజస్వలా వేషమును ధరించినది? (ఫు 9) పుతివాదు లర్థము జెప్పుటలో తన్హ ణమని యొక మాటను చేర్చినారు వారు చూవీనవాక్యములలో అఆయర్ధ మిచ్చు పదము లేదు, అది పహసాపదమున కర్థముగా జెప్పినారు. కాబోలు అది యకొమము. గణవ్యాఖానములో కసపూస్సే త్యాకస్మి కావిమర్శ యో; అనియు, అమరకోశములో ' అతక్కైలే తు సహసా? అనియు నున్నం దున వారు చెప్పిన దపిమాణము ఇచ్చట సహసా శబ్దశ్రవణప్రుసంగ మున పుతివాదులు నన్నుసంఒంధంచి వ్రాసియున్న యొక వి యము వారిధోరణి 'తెలియబకుటన్షై ప్రదర్శింసబకుచున్నది__ గోలకొండపతిక __ 14.10_ 016 “సుబ్రిహ్మణ్యళా స్త్రి ?రు నేను వ్రాసిన సాహాసించితివి అను దాని నాశేవించుటన్లై తౌము వరించిన నిఘంటువు పుతిభ జూపుటకు “నహసే త్యాకస్కిశానిమర్శయోః ' అని వ్రాసిరి, సావహాసశబ్దను.నకున్యు సపహాసా అను యవ్యయమునకును సంబంధ మేమో? ), ఏరికి నొంచెము చెప్పుదము --సుస్హు. అను అవ్యయమునకును సౌష్టవళబ్దమునకును వమి సంబంధమో, పశ్చాత్‌ అను అవ్యయమున కును, పాశ్చాత్యశబ్దమునకును యేమిసంబంధమో, సహసా, అను అవ్యయమునకు సాహపశబ్దమునకును అబే సంబంధము, ఇక ప్రస్తు 'శాంశమునకు వచ్చుచున్నాము తంత్ర వారి కవాక్యములకు వితివాదులు వ్రాసిన అర్థములో ళసభ్ధా ము ధ్యమునకు దీసిగొని "లేబడిన దోవది అపకీర్తి దెచ్చుటకు తత్హణము రజస్వలా వేమము ధరించినది” అనుటలో తకణ మనగా _సభామధ్య

పాండవనిందాని రాకరణము 661 మునకు దీసికొని లేబడిన మషణచే కద, అప్పుడక్క_డ ఆమెకజక్యలా "వేవమును ధరించినదా? ఇద యత్యంతవిరుద్ధము, అది యటు౨డనింకు,

పితివాదులు తాము ప్రమాణముగా జగపిన తంత్రవార్తి కము, భారతళశ్లోకమునకు తాము వెప్పినళ్లు అర్థమని _వెప్పుచున్న దనుచు న్నార్కు అప్పేమయైనయెకల తాము చెప్పిన అ ర్ధమునకు దట స్థించిన అనుపత్తు లన్నియు దానికిని దటస్థింపవలసివచ్చును, మరియు మహాభారతమున బసుస్థలములలో నిజముగా రజస్వలమై యున్న శ్యాపదియే బలాత్కా-రమాన. సభ కీడ్వబడీనదని స్పష్టవచన ములు (అవ ముందు ప్రదర్శింప బడుచున్నవి) చాటుచు*డ దానికి విరుద్ధముగా కృత్సిమమున రజస్వలా వేషమును జొపది. జేసినదని పూర్వమిా మాంసాశాస్ర్రుకర్న యగు తంత్రవార్సిక కారుడు వ్రాసినట్లు వెప్పుట కం దుర్నయ ముండదు, కనుక క్షోకమునకు నిష్టస్టార్థముగా [వెనుక నిరూవింపబడిన విషయమే తంతివార్తి కముచే పతిపాదింపబడుచున్న దని చెప్పక తప్పదు. తంత్రవార్తికములో “జొపదీ రజవ్వలా వేషం కృతవతీ? అని 'వేవశబ్బయ-గమువంన ప్రితివాదులకు థా్రాంతి కలిగినది, అయాపరిస్థితుల కనుగుణమగు నస్తాదిధారణము వేష మనబ డును. .్కీ రజస్వలమొ యున్న పరిస్థితిలో తదనుగుణమగు పకవస్తాా థోనీవ్యాదిధారణ మే రజస్వలా వేష మగును. అపరిస్థితియే ధర్మజునిబే ననువాదము చేయబడ్సీ నీవు వచ్చుటవలన సీవట్టి దురవస్థలో నుండగా నిన్ను బలాత్కారముగా రప్పించువాశే అపఖ్యాతికి పాలైపోవ్రదురు, నీవు వెనుదీయక రమ్ము, అని బోధించెను. “సహసెని అను మాటలోని సవహాసాపదమును అనీయమాన పదముతో నన్వయించి వవకారమును “రజస్వలా వేష మేవ అని యన మించినయెక్షల “యుధిష్టిరోప దేశాత్‌ రజస్వలా వేష మేవ కృతవతీ

69 మహాభారత తవ్వ్యకదనము నకు వేహాన్తరమ్‌ అని రజస్వలాస్తీ) కుచితమైన పకవస్తాధోనీ వ్యాది ఛారణమునే చేసియున్న వొవది యధివ్నీరోప దేశమ-నుబట్టి యశ్లు 6 లు న్‌్‌ యుండెను కాని సరాస్థలప్ర వేశమున కుచితమైన వస్తాదిధారణమును చెసి యుండ లేదని సిష్షాచును. కినుక తాత)వార్తికగుంధము స్రతివా ర్త అూవి దుల కనుకూలము కాదు ఇంకొకటి తంత్రవార్నికకారునకు అయుధిక్షి రోప దేశము కృతిమాలోచన మనియే భావ మున్నయెకల నది ధిర వ్యతికిమము౬లో 'జేకనుకనుక పూర్వవ కీగ్రుంధములో యుఖిష్టిరని ధర్మ వ్యతికఫిమములను తాను బేకొొనునపుకు ఈ యుధష్టిరోప దేశ మనుహడ బేక్కొనవ “సియున్నది పేర్కొన బేదు మూడుకు “తధా యుథిప్పీరన్య కనీ యో2ఒర్లిత భాతృజాయాపంిణయన మావార్య చబ్రాహ్యణవధార్థ మనృ్యతవభాషణఎ చ ఇచ్చబ అక్టనుశు నంపాదించిన చాపదిని తాను'ాడ బెండ్లి యాడుట, దోొణవ ఫసందర్భములో నన్ఫతమాడుట అను ెడే ధగ్మ వ్యతికృమములుగా శంకింపబడి సమాధానములు చెప్పబడినవి కనుక నీయుధిప్టిరో ప'దేశము యథార్థకధన మేకాని కృతిమాలోచనము కా దని తంతివా_ికళ త్పర్యము స్పష్టమగుచున్నది ఇక యుధిష్టికో ప దేశాత్‌ కృతవతీ ' అను తంతివా 'ర్తిక గ్రంథమున శేమిసందర్భము* అని యడుగుదుకేమో వినుకు___ జాపదీపంచపతిత్వవిమయమాను నిరూపించినతరువాత నావిష యమును విశ్శసింపనివారిని గూర్చి అభ్యుపేతవాదముగా పికారాం తరమున సమాధానము జెప్పునపుకు___ “యద్వా నార్యర్టున మైన కేవలస్య భవిష్యతి సాధారణాపుసిద్ధి స్తు నిశ్చదుత్యాయ దర్శితా యథా యధివ్పీరోప దేశాత్‌. జాపదీ కృతవతీ తన్హైవ కేవ ల్ని, గి జో ఇళ శస లార్టునభా గ్యాయా వవ సత్యా పాధారణ్య ప్రిఖ్యాపనకు

రిక్‌ పాండవనిందాని కాకరణము రి అని చెప్పబడినది దీనిని బట్టి చీతిశాస్ర్రవిపులులగు పొంక్షీజ్రల యొక్కయు, డ్య్రొపదియొశ్కయు వ్యవహారము నిన్ఫిదిముగా నుండె ననుటల్లో రజస్వలమై యున్న చ్యపది యుధిస్టీరోప దేశమున నశ యుందెనుకాని, ఆవేషమును మార్చ 'లేదను విషయము దృష్టాంతముగా జూపెడి సందర్భములోని దని గొహింపుడు, అందుచే పుతివాదులకు తంత్రవా ర్తికము పితికూలమే --పజ్యొాపదీ దేవి అప్పటికి రజప్యల నిజముగా నయియున్నది? అనుటకు ప్రమాణములు ఫా యం ఇంకొకటి. అమె నిజముగా రజస్యలమొ యుండగనే నభ కీడ్చి "కెచ్చినారు. యది కృత్రిమవేషము కాదు. అనుటైై నిదర్శనముగా ౮ బహుస్థలములలోని ప్రిసంగముల నుదావారించుచున్వ్నాము రజస్వలా వేషమువేసికొని రమ్మనుచు కృత్రిమోప దేశము చేసి నాడని యేయుధిప్టిరు ననిశో, ఆయుధివ్యీరునితో కృన్ణధగవానుడు నీవు గతించిన విషయనుల కలవోసీ వేడపడవలదని బోధించునపుడిట్ల నెను. € దృష్ట్యా సభాగతాం కృష్ణా మేకవస్త్రాం రజస్యలామ్‌ మిషతాం పాండవేయానాం న తవ్వ స్కర్తు మర్దన (అశ్వమే- అ1$) మరియు శ్రీకృష్ణునితో స్ర్రాపదీదేవి యిట్లు చెప్పుకొనినది.ఎ “స్టీ్రీధర్మిణీ వేపమానా శోణి లేన సముల్షీ తా వకవస్తా) వికృష్టాస్మి దుఃభిళొ కురుసంసది రాజ్ఞాం మభ్యే సభాయాన్తు రజసాఒనిపరిప్లుతాం దృష్ట్యా చమాం ధార్హ్యరాష్ట్రాః ప్రాహనళా సాపచేతసః _ ?9 (వన-అ $) మరియు యుద్ధమృతులను జూడవచ్చి దుఃఖంచు. గాంఛార్వితో దుర్యోధనుని శానట్లు వధి చులకు వెప్పెడి శారణకులలో భీమసేన డిట్లు చెప్పి యు-గెకం

థ్‌శి మవోభారత తగ్ర్వకదనము

• రాదిఫుల్మాం చ పాంవాలి 'మీకవస్తం రజన్వలామ్‌

• భీవశ్యా విదితం సర్వ ముక్కవాకా య త్సుతస్తవ (శ్రీసర్వ-ల కేసి) మరియు యుద్ధభూమిలో బడిన దుర్యోధనుకు రన్నునిందించి వపు డాదుర్యోధనునితోకృష్ణభగవాను డిట్ల నిను__ సభయాం యాజ్ఞ సేనీేచ కృష్టా ద్యూతే రదస్వలా తడ్రైవ లన ద్రుప్రార్కళ్‌ వధ్య స్వం నిరపషత్రప మరియు ద్యూతమైన వెంటనే కుంతీ దేవి యనుడ్ద దీసికొని వన వాసమునకు వెళ్ళునపుడు ఉజాపదీ దేవి యేయవస్థలో నున్నదో ఇట్లు చేప్పబడినది_._ ల! త్యుక్త్యా రుసా బేవీ సవన్నేతి జలావిలా శోశితాశ్ళాకవసనా ము క శేశీ వినిర్గ్యయొ య అలాటి ళి (అనుగ్యూత_లఆ9) ,. మరియు ఎనిమిదవరోజుయుద్ధములో దుర్యోధనునితే భుటో ర్కచు డిట్లనెను_ా
• అద్యానృణ్యం గమిష్యామి పిత్యూణాం మారు శేవ చ యీ త్వయా సువ్ఫంశం సేన దీర శాలం పివాసితాః యచ్చ "కే పాండవా రాజం శృలర్యూ తే పరాబజతా;ః, యన్స్రైవ _జౌాపదీ కృష్ణా పకవస్త్రా రజస్వలా, సధా మూనీయ దుర్చుగ్ధే బహుధా వేళా త్వయా ఏ తపా మవమానానా మన్యేషాం చ కులొధమ వ్ల మద్య గమిప్యామి యది నోత్సృజనే రణమ్‌

• (భీవ్క-అ? )

పాండవనస౦దానిరాకరణము 663 మరియు కర్ణదుర్యోధనుల నిందించు ము అశ్వ న్రైామముట్ల నెను__ ళ్‌ ఇందు ప్రస్థం త్వయా కస్మికా నంగా్రామే నిరతం పుర్తా. త్త్థెవ కతమ గ్యుద్ధం యస్కికా కృష జతా త్వయా గ వశవస్తా) సభాం సీళ దుష్టకర్మ౯ా రజన్వ్యలా (విాాటప-అవ0) మరియు భీమసేనుడు ఛా రృరాష్ట్రాలను సంహరించి యిట్లనెను_ “రజన్యలాం జ్రొపదీ మానయకా యే య్‌ వా_ప్యకుర్వ స్త సద స్యవస్త్రామ్‌ తాకా పశళ్యధ్యం పాండవై న్‌ ర్రరాష్ట్రాణ రణే వాళాం సపసా యాజ్ఞ సేన్యాః ) (శల్య-అం0) అాాటి ణా ఇ మరియు కర్షవధదు ఖతుడై యున్న దుర్యోధనునితో కృపాచా ర్యులు ఇపుడ్రైన సంధిజేసికొను మని చెప్పినపుడు పాండవు లందుకంగీకో రింపరనుచు దుర్యోధనుడు చెప్పిన మాట లిట్లున్నవి__ “దున్నాసనేన య త్క్యృష్టా వకవస్తా) రజస్వలా పరిక్షిప్హా సభామధ్యే సర్వలోకస్య పళ్యతః తథా వివసనాం దీనాం న్కర _న్యద్యాపి పాండవాః న నివారయితుం శక్యా స్సంగ్రామా త్తే పరంతపాః (శల్య-అక) ఇట్లు బవాుస్థలములలో జా్రావది నిజముగా రజస్వలయె మై యున్నదని కంరోక్తిగా చెప్పబడియ౦డుకుగాళ దుర్యోధనుని చే'హాడ జెప్పబడీయున్నపుడు తంత్రవా రిక కారుడు గ౦థమునసీ విరుద్ధముగ్గా జెప్పెనను 'బెట్లు? ధర్మజుడు. సీవు రజస్వలా-చేవము "వేసికొని రమ్మని శబురంపినాడను "బట్టు? కనుక. పితిహాదులది లెలివితష్కువవాత యనుకే నిశ్చయము ఇంతవరకు జూవీన పుమాణోపపత్తులతో ,ప్రతి వాదిపసంగము. ష్రతిహత మైనది. ఈ యధిప్పీరోప దేళముగ్యూర్చు రవాస్యక ర్త లిట్లు వ్రాసినారు. = ం “దుర్యోధనుని యౌొద్ధత్యమును మూచ్చుచున్న ధర్మజుడు ద్రాపదీ ః సంరత్తణార్థము తగిన యుపాయము .నూహించి తన కాప్తుడైన ీవకుని బిలిచి రహస్యముగా ద్రౌపది రజస్యలావేషము ధరించి ణం: వు. మం క్ట సో న్‌ న

కలక మహాభారత తత్త్వకిభనము వెంటనే సభక్షేతెంచి ధృతరాష్ట్రుని సమీపమున నిలువవలసినడీగా వానిచేత నామెకు జెప్పి పంపెను. ధర్మజు డాపన్నివార ణార్థము సద్య;కాలాన్నుసారముగా నవలంవించిన కృత్యము, కార్యగారవము, గిహింప లేని మనశౌస్ర్రిగారికి (మ. భా, చ కారులకు) కవట కృత్యముగా దోచినదిక్రాని అందు కపటమేమియు లేదు” (ఫు603) “సాధారణముగా కృ మీవలుల భూములలో. పఘగ్రాాసాదులను దొంగిలించుచున్న యే ప్రొక్సత క్రీ నైనను కృవీవలుడు చూచి దానిం బట్టకొనుటకు పరుగిడినపుడు అది తన ముష్వును తప్పించు కొనుట్లై లాను రజస్వలనియు తన్న౦టగూడదనియు చెప్పుచుం దును, అది సత్యము. గాసీ, అసత్యముగానసి, వొళ్ళు నమిీపం౦పనే లేడు అఖండభూమండలసార్వభాకంని గాణియుష ద్రౌపదిని ఒకనీచు డవ మానించుటకై. సమిోపించుచుండ వానిబారినుండి తప్పించుకొను టళ్హై "నేను రజస్వలను, నన్నుంటరాకుము అని ఇెప్పెనపుడు నిశ్శం కగా జుట్టుపట్టి యీడ్చినవాడు పమననుటకుగూడ దగడుగ(పు603) ఈవా్రాతలలో యధిప్టిరుడు రహస్యముగా జెప్పి పం'పెననుట._ ఆఫన్ని వార్గణార్థము అవలంబించిన కృత్యమనుట, దోవది అఖండ భూమండలసార్వభాముని రాణియనుట ఆమె పళగాాసాదుల దొంగి లించు పా్రళ్ళతస్తీ ఏ *వేను రజన్వలన నన్నంటకుము” , అన్ని _ నిజము గానీ శాకపోనీ తప్పించుకొనటకై "ెప్పినట్లు దుశ్శాసనునివలన తప్పించుకొనుటశ్రై “లేను రజస్వలను” అని చెప్పినదనుట అసంగత ప్రసంగములు, ధర్మజుడు రహస్యముగా జెప్పి పంపుట అసంభవ మని వెనుక నిరూపీంచియ యున్నాము, అమె రజస్వలయై యుండుట నిబ్రయే ఆని ప్రమాణములు ' ప్రదర్శించి "యున్నాము. “వీకవస్తా” *అను క్లోకమునకు నిద్దష్టార్థిమును నిరూపించి యున్నాము. " తంత్ర వార్తికగ్రంథిము ప్రతివాదులకు పితిక్తూలమే అని చూసియున్నాము,

పొందీవనీంచాని రాక్‌ రీణము ఢం? కాబట్టి ఉ త్తరభారతములోగూడ మ భా, చ శారులు (వాయుటలో- "దుర్యోధనుడు పాంవాలిని సధలోనికి గొనితేర దుశ్శాసను నంపుచుండుట జూచి ద్య్యూతవిక్షైతుడను ధర్మజుడు అనాలోచికుడై రహస్యముగ ద్రౌపదికి “నీవు రజస్వలారూవీణివై, యేకవశ్త్ర వై రుదితముఖవై సభలోనికి రొమ్మని యామెకు వర్తమానమం పెను, దురోదరి కుచితానుచితపరిజ్ఞానము. సున్నగదా! ఈ కృ త్రిమముం "జెలిసికొని శాబోలును దుళ్శాసనుకు సోదరు నాజ్ఞానిర్వహణ మే యుత్తమధర్కముగా వంచి. సభలోనికి వచ్చుట నుచితిమని వెస్పు ద్రౌపదిని "కేశాకర్షణ మొనర్చుచు సభశీడ్చి యవమానితం జే ఇను (పుట క్రి అనుమూటలు కూడ నపంగతము లగుటచే బరా సములై నవి. “శ్రీముదాంధి మహాభారతపసంశయవిచ్చేదము” అనుగంథధ ములోని వీఠికలో గ౦ంథధ కారు లిట్లు వాసియున్నారుట “ఈగంథమునందు (దోవది పాతిగామివెంటట సభకు బోవు నపుడు దుర్కార్డులగు దుర్యోధనాదుల భయమున రజస్వల కాకయే రజస్యలాలకణములతో నేకవతశ్ర్రమై. నడిచి పోయినట్లు వెప్ప బడినది. దీ9క శాంతిపర్వ్యము ౧ ఆళ్వాసములో, (దోవది ధర్కజునితో_ సీ, నృపునందు .,. సభ కేకవస్హ్ర రజస్వలయనక నః దలవట్టి యీడ్చిన తప్పు... జినుదానిం బట్టి నిడముగా. దాను రజస్వల మైనట్లు చెప్పెనని తోచిన దోచనచ్చు. నిజముగా నేను రజస్వల ననుటగాదు," నిమర్శించిన సయ్యర్థము లేదు” వకవనస్ర్రాశ = రజ -. స్యలమైనట్లు ఏకవశ్ర్రచిహ్నాములో. నగబకూదు. (నోట జెప్పుచు) నున్న నన్ను, -ఇది ద్వితీయ ఇక్కబథమ._వళవ త్రుణావకవ(స్ర్రము గలది రజస్వల యనక. తాకి సిగవట్టి సభ కీడ్చినాడ్డనుటగాని నిజ ముగా దాను రజస్వల ననుట గాదు,

608 మహాఖారత తత్త్వళథనము _ రజస్వల నను నోట్‌ మూటం బట్టి తనచేతం ఒబకకుండ దప్పించు కొనుటకు నే ననుచుంటినని దుశ్శాసను డూహీంపవచ్చుంగాని రజ స్వలాచిహ్నామైన పకవ, 'చుమును జూచియు, నీ నీచుకు వైవనచ్చు 'పేమి? నేనట్లు వేవముతో నటించుచుంటినని యత డదూహ్‌3చుట కట్టని ద్రాపది భావము? అని, ఈవిమయమై చర్చించి ఆమె నిజముగా రజస్వల యేయని బను (పమాణనులతో నిరూపించియే యున్నాము, మరికొన్నినూట లిక్కడ జెప్పవలసియున్నది___ | వీడు సమన గచినది ఆ ధభారతవాక్యము. అద్‌ సంస్కల్భృత భాగతమున కా" ధికరణముగాని స్వతంతిముశాదు ఆ సరస్కల్భృత భారతములో బహుస్థలము. లలో నిశ్సంశయముగా నున్న విషయము నకు విరుద్ధముగా నామె రజస్వలమై యుండ లేదని . యాంధ్ర భారత మెట్లు చెప్పును? | వీరు చూవిన ఇాంతిపర్యమందలి యాంధ్రభారత వాక్యమునకు మూలమం దట్లున్న బేమో చూడుడు __ ॥ ఇాంతిపర్వ_కంభకోణప్రితి_అ ల! “సశ్వేషాం పాసబుద్ధీనాం పాపక్నర్కైవ కుర్వతామ్‌ ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాణాం దండో నిర్ణోమ ఇవ్యతే పశ్యతాం చైవ ళూరాణాం యాఒహం ద్యూతే సభాం గతా రజస్వలా సమ్మాన్తీత్తా భవతాం పశ్యతాం నృప వాస్నసై కేన సంవీతా? ఇచ్చట .వారూహ్లించిన యన్వయమున కవజాశ్స మేమియు ల్తెదు, -కాపెట్టి అంధ్యభారతవాక్యమునకు వ్నారు రజస్వల శాదనుటనై చేస్టిన్ట యన్వయము కల్పనామాత్సముకాన్ని గ్రంభ తాత్పర్యము కాదు, అంధ్ర)భారతములో నే ఆమె రజస్వలాస్థితిని జెప్పుచున్న స్ధల్లూం తరవిమయములనుగూడ జూడుకు.

పాండవనిందానిరాకరణము 6609

• “ భర్మజనీతో ెనుకటికష్టమ. లు స్కరింపక మరచిపొమ్మని కృష్ణ భగవానుడు చెప్పుచున్నసందర్భమ"___ అశమేధప-_అ ౧. సీ సభ శీకవత్రు రజస్వల' 'బాంచాలి నగొనిరాక మజువు' కాననములోన నిడుములు గుడుచుట నెడ్డ బెట్టకు జ " టాసుర మపైంధవాదుల దుర్వికృతులు దడలపకుము, మరియు కర్షవధానంతరము ఇకనైన సంధికర్తవ్యమని చెప్పిన కృపాచార్యునితో దున్యోధను డిట్ల నెను... “సంధి కర్తవ్యం బరి పలి కితివిగాని యస్పలుకులు నాకు రుచిబింప వెట్లంచేనిఒ నీ. కపటంపుజూదంబు ఖుటిబయించి రాజ్యంబు ఒ గొని ధర్మజని మది గుందజేసి సభ కవ శ్హ్ర,రజస్వల, నమ్మెయి వాంచ్తాలి _ముందలవట్టి యీడక్సి సంధి సేయగ బ్యూని శౌరి యేతెంచిన నవ్విధంబున కప్రియం బొనర్చి పలువురుగూడి సౌఛదుి) నొక్కని వౌలు గిట్టి యత్తైరగున గీటడంచి "తే నేడు దుశ్శాసనుని తొమ్ము నెత్తుక్థిరనిల సుతుడు ముదమున 'ద్రొన్చట నూచి కొరత పతితిన దీర్చు నతం "డని భయము బొంది " పొందు గోరిన నదియేల పొసగు జెపుము. (శల్యషంఆ౧) ఈస్థలములలో వారు ఇాంతిపర్య వాక్య మునకు ఆన్వముంచిన ట్లన్వయించుట కవ కాశము లేనందున అంధి భారతముగూడ చ్రాపడి అకాడు నిజముగా 'గజస్యలమై 'యున్నదనియే చెప్పుచున్నదని గొహింప వలయును.

870 మహాభారత తత్యకథనము మరియు' దుర్యోధనుని గదాఘాతమున - బడగొట్టి యాతనితో భీమ సీను డిట్లనియె __ (శల్యప-ఆ్సి లే, వకవ్ర్ర బాంచాలి న ట్లీడ్చిలేర బనిచి సభలోన బరచిన పాపఫలము, ననుభవింపుము దుష్టార్క యనుచు వామ ,-చరణమున -బెట్టిదము గాగ శిరము దన్న, ఐతరువావాత 'ధర్మనందనాదుల నవలోకీంచి__ ఆ, శంక లేక కడగి నభ కట్లు పాంచాలి.) - నంటరానిడాని నొంటి చీర తోన యున్న సాధ్వి వేనలి వట్టి యీ డ్చించి నతని జూడు డంచు బొదలి, ్‌ ఇట్షాంధిు భారతముగూడ నామె రజస్వలమై యుండుశకే నిజ మని చాటుచున్నది, కనుక “ఆంధ్రభారతసంశయని చ్భేదిక ర్తలు కాంతి పర్వపద్యమునకు జేఫిన క్తి స్టాన్వయ మశళాండళా ండవము, కనుక ప్రతి వాదుల వికుద్ధపుపంగములు 'హీయములు, ఇంతటితో దీనిని విడిచి అంకాంతర మందుకొందము. ఎవ “భీముడు ధర్మజుని నీచేతులు తగులబెట్టవలయు ననినా డను పిసంగము__తన్నిరాకరణము షు ము ధా. చ కారుల వ్రత యిట్లున్నడి._ “ద్యూత కాలమున ధర్మజుని యకృత్యములకు రోసియే సోదరషీయత్వము, అగుజని యం దత్యంతభక్షియు గల భీముడును ధర్మజుని సీచేతులు తగుల

• ఇెట్టవలయు ననినాకు” (వు భశ?) 1“ మన మీప్పుకు భీమనీను జేమనినో ఎప్పు డనెనో పరిశీలింతము, చ్యాషద్దీ దేవిని పరప్పేరణచే నాడి ఆోడినతరువాత'- దుశ్శావనుడు పోయి ఆమెను యీడ్చి తెచ్చి దుష్పహముగా బీకించుచుంగెను,

856 పాండననిండాని రాకరణము 671 చ తాం కృవ్యమాణాం చ రజన్వలాం చ స్రస్తో తృరీయామన్ట్‌తదర్ష్యమాణాం | వృకోదరః పేతు యుధిషిరం చ చకార లో రృరాపః 19 రజస్యలమై, జారిన యు తృరీయముకల దై, దుత్నాపనురిచే లాగ బకుచున్న ఆద్రాపదీ దేవినిజూచి, యిటు యధిక్టి రునిజూచి భీమ సేనుకు కోపోద్టీపితుడై. యుధివ్ఫీరునితో నిట్లనెను. “*వాహనాని ధన౦ చైవ కగకవచా న్యాయుధాని చ! = రాజ్య మాత్కా వయం వైవ శై తవేన వ్యాతాః పరైః ॥1 నచమే తత కోపోఒభూ త్సర్వస్వేశోహి నో భవా౯ా | ఇమం త్వతిక్రుమం మన్యే, ద్రౌపది యత్ర పణ్యతే ఏషా హ్యానర్హ తీ బాలా పొండవా౯ ప్రొష్య కౌరనై:

• త్వత్కల లే క్రిశ్యతే తుదై9 ర్నృళంపై రకృతాత్మభిః | అస్యాః కృతే మన్యు రయం త్వయి రాజ న్నిపాత్యతే | చాహూ తే సంషిధత్ష్యూమి సహ ేవాఒగ్ని మానయ 11) ఏీలకంగీయను.___ లే తవ .పుర ఇతి కేవ సంప్రధమ్యూమి | ధనవాహనాయుధకవచాదికము, గాజ్యము, మేమ్ము, సీన్స శు వులచే గపటమున నవహరింపబ:ితిమి, నీవు సర్వాధిపతి వగుటచే నా కావిషయమై కోపము రాలేదు. చొపదిని పణముగా బెట్టుట వ్యతిక౦మ మని తలచుచున్నాను. పాండవధర్కపత్నిదై యున్న యీమెనీ మూలనున తుదు"లదే న్షేశ వెట్టబకుచున్నది. ఈమెనుబట్టి కలిగిన యీికోపము నీయందు పడ వేయబకుచున్నది. యుధిక్యీరా! నీయెదుట నా బాహువులను తగులబెట్టుకొనుచున్నాను. సహదేవా! అగ్నిని 'దెమ్కు, అని, దీనినిబట్టి చూడగా జా్రొపది నొద్దనపుడుగారి. యామె నోడి నపుకుగాని భీమ సేనువస కానట్టి కోసము దుఖ్శాకరు డామెకు బట్టి

679 మహాభారత తత్త్వకధనము కొని వీడించుటవలన వచ్చినదని స్పష్టము; ఇప్పు డాకోపమునకు గుటి కావలసినవాకు దుశ్శానముడా? యుధివ్యీరుడా? అనుపదివిచారణీయము,

యధిస్థిరుడె మైనచో నది దొపదిని పణముగా నుంచిరపుడే రావలయును, ఆమె నోడినపుకైైన 'రావలయును, అట్లు రాక దుశ్శా సనుని జార్జన్యకాలములో వచ్చినది. ఆడౌర్జన్యము నాతడు చేయు టకు ద్రౌపదిని పణముగా బెట్టుట కారణమైనదని నీవామెను పణ ముగా బెట్బుట అశుమమని పెనుకటి విషయ మెక్తుకొనవలసివచ్చినది.

భీమ"సీనున కప్పుకు తన బావుబబమున దుశ్శాసనుని వధింప నలె నని కోపము వచ్చినది. ఆవిషయమై తన కప్పుకు ధర్మజుని యంగీ కార మపేశీతమైఫది. కనుకనే ఆ జ్ఞాపదివై పు, ఈ ధర్మజనివైపు యూచుచువచ్చెను, అది లభింపలేదు. అప్పు డీ ఏరపడ్నికి భరింప రాని యింతకష్టము నాకనులయెదుట ప్య్రొప్టింప బరివహారింపలేని నా యీబౌహువులు కాల్చనా. అని భీమసేనున కనిపించి తాను వ్యష్టుడె పోవుటకు ధర్మజుని యనంగీ కారే మూలముకదా యని భావించి నా యీకోపము నీయ-దు విడిచివేయబడుచున్న దని చెప్పి

“మాచూ తే సంప్రధయ్యూమి 'సవాదే వాగ్ని మానయ' అని పలికెను, ఇచ్చట “కే అనుదానికి “పురః? అని యధ్యా

హోరముచేసి సీయెదుట 'బాహువులను తగులబెట్టుకొనుచున్నాను. అని యర్థము సీలకంళాచార్యునిచే బోధింపబడినది

పుతివాదులు వ్రాసినట్లు సీబాహువులను తల బెట్టుదునన్నశ్లే అర్ధమైనయెడల నాధర్మజుని బాహువులను తగుల బెట్టుటకు సవాటేవుని యగ్నిని దెమ్మనుట అసంగతమగును, యధిష్టిరునియందు భక్తి శ్రద్ధ లతోనుండిన ఆనహా చేవుకు యుధిస్టిరుని శిశ్నీచుటలో దనకు సహయ పకునని యెట్లనుకొనును? అఆపియత్నము తనవిషయమే అఎయినపుకు అతనితో జెప్పుటలో నసాంగత్య ముండనేరదు,

పాండననీందాని రాకరణము 678 ఇంకొకటి. పూర్యోక +ఎపికారము దుశ్శాపనుకు గుజిమై యున్న భీమ సేనకో)ధమునకు ధర్మజుని గురిచేయుట అసంగతము. ఇంకొకటి ధర్మజుని బాహువుల కట్టి శిత్షచేయుదుననుట 'కేమి యొచిత్య మున్నది? చ్రౌపదీపణములో వాగ్వ్యాపారము తప్ప ధర్మ జుని బాహువ్యాపారము లేదే. దముళ్శాననుని చాహుబలమున బడ నొట్టకపోయ నని ధర్మజుని బాహువులకు శికయందురా? ధర్మ్కజునిది ధర్మబలము, -అడ్డునునిది శస్త్రాన్హ్రబలము, భీము నిది బాహశుబలము,.. అని స్రుసిద్ధమై యుండ బాహుబలము జూపవల సిన భఛీముకు మూప లేక ధర్మజుని కూహువులకు శిక్ష జేయుదుననినట్లు చెప్పుట యుక్తమా? మరియు. అతీతమైనట్టియు. అప్పుకు తనచే నువేశ్నీంపబడిన ట్రియు, ఇప్పుడేనునినను కలిసి= సట్టియు ఉజ్రాపదీపణము నెత్తుకొని అగుజునియం దత్యంతభక్షి గలవాడని వ)తివాదులచే పాడ పశంసింప బడిన భీమజీనుడ్రు- ధర్మజుని చేతుల-- ల్పెదన వినట్టు అర్మముచెప్పుట అత్యంతాకంగతము తత్కాలఫ్రాప్తనై త గ్కాలమందు పేమోనర్హ మె 'శాను విద్బ-భించిన తొలగున్నచెయున్న దుశ్శాసన జొర్భన్యమును ఉన్మూరించుటవ్రై సంరంభము. కలిగినపుడు తనక భ్యమునుజ్ఞనియ కుండిన యాధరక్కజునియెగుుట వ్యర్ధము లైన తన బాహువులను కాల్చుకొ నెదననినట్లు వెప్పుకే అత్యంతో పపన్నము, కనుక్‌ ఇ ఆభీకుసేను0 మో టపై అర్జునుడు బోధించునపుడు ధర్మజని బౌహువులగా లృదనని యంత వప్పుమాటాడవచ్చునా? అన మందలింళ లేదు ఇట్లరునుకు బోధించెను అ= వయాడుడ్వు.. “న పురా భీమసేన త్వ మిద్భశ ర్వదితా గిరః షర్తై _స్తేనానితం నూనం, నృశింపై ర్థర్కగారవమ్‌ న సక్ష్తామాః షరే శకాన్యా ధర్క మే వాచరో త్తమమ్‌ భ్రాతరం ధార్మికం జ్యేష్టం కోఒతిన్నర్ధితు మర్ష్యతి

రీ మహాభారత తత్త్యకధనము అఆవూతో హీ సరై రాజూ మొతుం విత మనున్మరళ 1" దీవ్యతే పరకామేన త న్నకీ ర్రకరం మహత్‌ 1 భీమ సేనా! నీవెన్నడు నిస్లు మాటలాడి యెరుగవు నీధర్కగార వము సరులచే నశింపచేయబడినది. పరులకు సంకల్పసిద్ధి కలిగింపక ధర్మముశే ఆచరింపుము. ఛాగ్కకుడగు సోదరుని యెొవ్వ డత్రికమిచి ప్రవర్నించును? పరు లాహ్వానించుటవలన 'వొత్రువృత్వ మునుబట్టి ద్యూత్రము నంగీకరించెను అది మనకు కీర్తెకరమే. అని, ఈమాటలు విని భీమ'సేవు డిట్లు పలికెను. “వవ మస్కి౯ కృతం విద్యాం యది నాహం ధనంజయ, దీప్తేఒగ్నా సహితా బాహూ నిర్ణ హేయం బలాదివ! సీలకండీయమ్‌__వవ౨ త్వదుక్తపకాశేణ, అస్మి౯ణ పిస్తుతే వీవరే*, కృతం కుశలు థర్మపాలనాఖ్యర్య యది న విద్యాం నజూనీ యామ్‌. తరి బాహూ దహేయమేవు యతో జూనా మ్యళో న అర్పునా! నేవీవినముగా _బెలిికొనకున్న యెడల బాహువులను తగుల బెట్టుకొనియుందును అని, ఇట్లు శఆతించినపుకు / అయ్యో ధర్మజుని బాశువులను గాల్చెద నవి యెంత తప్పు మాబాడితి నని పరితీశింపవలనిన భీమ'సేనుడు. పరితపెంప కేద్యు తమింపుమని ధర్మజుని వెడుకొన లేదు, కనుక నది ధర్మజుని బాహువ్రలనుగూర్చిన మాట "కాదని గ్రహింపవల యును, | మరియు, ఈ బొహుదాహమునుగూర్చిన ప్రసంగము స్థలాంతర ముళొగూడ స్కరింపబడినది.పాండపులు వనవాసము జేయుచు (దై గత వనములో నున్నప్తుకుధర్మజునితో భీమసేనుడు, మనమివన వాస క్లేశము లనిట్లు అనుభవించుచుండవలసిన దేనా? దీనికివిముక్ని యున్నడా? పారు పము జూ? శతు్రత్షయము 'జేయక రు.ది యేమిపని? అనుచు మాట లాడగా థర్మజు డిట్లనెను టం

పాండవనీందానిశాకరణము 678 .. “ఠం సన్ధి మాస్థాయ సతాం సకాశే కోనామ జహ్యా దిహ రాజ్యహేతోః 1 ఆర్యస్య మన్యే మరణా ద్లరీయో యద్ధర్మ మ్నుత్క మ్య మహీం (వశాసేల్‌ || త్దెవ చే ద్యీర కర్యాజకరిష్నో యదా ద్యూతే పరిఘం పర్యమృమః బాహూ చిధము౯ా వారితః ఫాల్లునేన కిం దుష్టుతం భీమ తధాఒభవిప్యత్‌ | _పాగేవ చైవం శమయ్యకి యాయాః కిం నాబివీః పౌరుష మావిదానః | పొప్తంతు శాలం త్వభిపద్య పళ్ళ్చా త్కింమా మిదానీ మతి వేలమాత్ధ | భూయో2ఒపి దుఃఖం మమ భీమసేన దూయె విషస్యేవ రసంహీ వీ్‌ళ్వా 1 య ద్యాజ్ఞసేనీం పరిక్లిశ్యమా" నాం సందృళ్య తశ్‌ మొన్న మితిస్క --భీమ | (వన-అని() భీమసేనా! వన వాసాజ్ఞుతవాసములను గూర్చి చేసిన ఆశపథమును రాజ్యమునిమిత్తము విడిచివేయు ట్లు? పూజ్యునకు. ధర్మము సతికి మించి రాజ్యము నేలుటకంచయబె మరణను మంచిది. ఆనాటి ద్య్యూతసమ యమున నీవు పరిఘుము (ఈయుధము)పై హస్తము నుంచినపుకు "బాహువులను దగ్ధము చేపికొనదలచి యస్టుననిచే నివారింపబడినపుడు పరాకిమమ.జూపుట కేమి యడ్డము వచ్చినది? మన మాళపథము 'జేయకపూర్వమే నీవ పౌరుమపికటనమున కేల సంకల్పింపళపోతివి? అట్టి ఆపద నువేశ్నీంచియుండిన నీవ్ర నన్నిష్పు డిట్టనుటా? అట్టి కష్టము నకు పాలైన దొొపదిని చూచి సహించుట నా కతిదుఃఖకరమై యున్నది, అని, ఈప్రబోధములో నాకు నీవు వఏధర్మముసకు గట్టుబడి సఫాంతి వహించియుంటివో - ఆధర్మమున కే కట్టుబడి నేడును ద్యూతకాలకపథ మును నిర్వహించుటనై ఇాంతివహించి యుండు మనుకే ధర్మజుని 'ళాత్సర్యము. చ = న. ఇచ్చట “బాహూ దిధతు౯్‌ వారితః ఫాల్టునేన” అన్నపుకు నా బాహువులను అని చెప్పబడలేదు. “చావూ తే సంష్రధమ్యూమి?)

66 మహాభారత త ల్వెకధనము అనిసపుకు “తే? అను పదమునకు ఇావుపదముతో సంబంధము లేద నుట కీదికూడ నిదగ్శ్గవము, అట్టి సంబ.ధమే అచ్చట యుండి యున్న యెకల నిచ్చట భీమ సేనుని ధర్కజుడే మందలించునపుకు అనాడు నా 'చాహావులను దగ్ధముచేయుదు న౦టివి కాని యాద శ్మాననుని యుక్కడ గింపకపోతివేమి? అని యవళ్య మనవలసియున్నది. “ప్రొప్తంతు కాలం త్వభిపద్య పకా త్కిం మా-మిదానీ మతివేల మాత్ధః అనుట సరిపడగు, మరియు పుతివాదు లన్నట్లు నాడు భీమసీనుకు ధర్మజుని ధిక్కరించుకే నిజమైనయెకల దుశ్శాసనునివై తప్పక దూశియుండును, ఎంతకోధములో నైనను ధర్మజుని యనుజ్ఞ లేని దే యేపనిని జేయని వాడుకనుకనే దుశ్శాసనునిపై బడలేదు. ఆ బలాథ్యుని యందున్న మహాగుణ మది, ధర్మజునే ధిక్కరించినట్లు "ఇవెప్పువారు అప్పుడు. ఆ దుశ్శాసనునిప్పై బడకుండుటకు గారణము జెప్పగలరా? కనుక పుతివా దులుదపోహ. అందుచే ప్రతివాదిపృిసంగమునకు తోసివేతమైనది, భీమ సేనుకు తన బాదువులను దగ్ధముచేసికొనెద ననియే-అనను కాని ధర్మజుని 'చావునుల. నట్లు-చేసెద నని యనలే దనునది విద్య ర్పిద్ధాంతము. " ఆపి ల్లోకులు సుయోధనకృ తాపరాధములనే అెక్కింతురుగాని భీమకృతాపళారముల నేలొకొ అెక్కింపరు? అమహుసంగముతన్నిరాకరణము “మ, భౌం చ... కారుల్నవ్య్రొత యుట్లున్నడి. “భీమ్రుడ్కుచిన్న *లనప్పుటూటలలో గారవ్రులను చాధించుటచేశన కురుపొండవులకు విరోధబీజ మేర్ప్చడెను. ఈవాధల బడ లేకయే దుక్యోధను డీత్రని జంపుటకు - మవషాషకారముల- దలిపెస్టైనుల్క.ల్లోకులు సుయోధన / కృ లౌ పరాభములను లెక్క్రంతుేగానిభీమక్షృ తాప కార్వములనేల్లూకొ

వొాండవనించానిరాకళరణము 677 "లెక్కింపరు? అప కారబుడ్ధి లేక చాల్యముచేతన యాత డట్టి బాధల సగారలవుకు' జేసియుడెనని మహాభారతమున గలదు. - కాని బాల్య మైన సదాల్యమైనప కారబుద్ధి యుండిన నురడకుండిన 'బెట్టినబాధలు బాధలేకదా? అపకారబుడ్ధి "లేక యొక డగ్ని దజటీకొలివీం నిండ్లు శాలకుండురా?)? (పు ల్రి|) ఇచ్చట పితివాదులు కౌరవులను భీముడు బొధెంచినది చిన్న తనపు టాటలలో నని ఇెప్పుచునే యున్నారు. ఆయాటలలోని విష యమునే దుర్యోధనుడు చంపదలవెట్టినస్టుకూడ 'జెప్పుచున్నారు. లోకులు దుర్యోధనకృ తాప ౮ ధములనే లెక్కించుటలో ' గారణ మింకను చెలియవలసియీ యున్నదా? భీమునినలన వారి కట్టిబాధలు కలుగుట బాల్యముచేతగాని, అపకారబుద్ధిచేత గాదని గంంథధమఎ దున్నట్లు చెప్పుచు నెటులై నను పెట్టినబాధలు బాధ లేకదడా, అనుచు న్నారు, వారి కవి చాధలుకావచ్చునేశాని వారిని 'బౌధింపవలె నని "పెట్టబడిన చాధలుమాత్రుము కావని గ్రంథ తాత్పర్యము, మహో భారతగర్త, వవ్య కి హృదయ మెట్టిడో స్పష్టముగా " బెలిసీన "వేద వ్యాసభగవానుడు కాని సామాన్యుదుకాడు, ఈవిషయమై (వతి వాదుల కొకసంగతి జ్ఞాపకము 'జేయుచునాన్ష మా, కక్య్యూతమ3 దోడి పోవుటకు ధర్మజుని అపొడియే కశారణముగాని, దుర్యోధనుని యన్యా యము కాదూ అని వారన్న్సుగా' చిన్నతనపుటాటలలో బాధలు కలుగుటకు కౌరవులు దుర్చలు లగుకే కారణముగాని భీమిసీనుని దుర్వ్యుత్సి కారణము గాదనీ 'మేమనుచుళ్నాము. ' గొంభసందర్భ మవ లోకి:ంఠరము. “ధారళ్తాస్తే ఏ శృ సహిళాః కీడనో ముదిళా సుఖమ్‌! " న! విశిష్ట క అసజభవకా 1 జవే లత్యాభిహరగె భోజ్యే పారసువికర్షణి | థార్త , రౌస్ట్రి౯ ఛీమసీన స్సర్యా౯ా సపరిమర్షతి (1

678 - మహాభారత తత్ర్యకదనము “" నీల| జవే ధావనకిడాయాం అమ్యాభిహరణ అహం పూర్వ మహం పూర్వ మితి దృష్టఫలాదిగుహణా భోజ్యే పాంసువికర్షణే చాల క్రీడావితేచు. పరిమర్షని సర్వత ఉపమృచ్నాతి 1! “నే నియుజ్దే న జవే న యోగ్యాసు కదాచన | కుమారా ఉత్తరం చక్రు; స్పర్టమానా వృకోదరమ్‌ నీల|| యోగ్యాసు శితాభ్యాసేషు ఉత్సరమ్‌ ఉత్క-ర్ణమ్‌, “వవం సథార్హ రాష్ట్రాం శృ స్పర్థమానో వృకోదరః | అప్రియేఒతిష్టు దత్య్నన్తం బాల్యా న్నదోహూచేతసా తతో జల మతిఖ్యాతం ధార్తరాష్ట్రః ప్రతాపవాళా | భీమ సేనస్య తడ్డాత్వా దుష్టభావ మదర్శయత్‌- | ॥ తస్య ధర్మా దవేతిస్య పాపాని పరిపశ్యతః | మోహా దె శ్యర్యలోభాచ్చ పాపా మతి రజాయత అయం బలవతాం శ్రేస్టః కుంతీపుతో9 వృళోదరః | మధ్యమః పాండుపుతా్రాణాఐ నికృత్యా స నిగృహ్య తామ్‌ [| ప్రాణవా౯ా వికుమో చైవ శాళ్యేణ మహతాఒ్విళ, | స్పర్ధలే చాపి సహితా నస్కా వేళలో వృకోదరః | తంతుసుప్తం పురోద్యానే గంగాయాం వ)క్షిపామహే | అథ తస్మా దవరజం శేన్టం వైవ యుధివ్టీరమ్‌ 1 ప్రసహ్య బన్ధనే బద్ధ్వా పుశానిప్యే వసున్ధరామ్‌ | వవం స నిశ్చయం పాపః కృత్యా దుక్యోధన న. నిత్య మేవాన్తరపేశ్నీ భీమస్యానీ నృహాత్కనః (ఆది-అ1£8) పాండవులు ఛా _ర్తరాన్ట్రులతో గలసి చాలక్రీకలు చేయుచు సర్వవిధ ములై న * క్రీడలయందును విశిష్టతనే వహించియుంకువారు. పరుగులు 'ెట్టుటలో దూరముగానున్న సలములనుజగాచి నేరు ముందు, "నేను ముందని యందుకొనుటలో, వానిని భుజించుటలో గౌంవుల సండగను భీమసే;దు తోసివేయుచుంకువాకు.. కౌరవులు చాహు

87. పాండవనిందానిరాకరణము (70 యుద్ధములో గాని పరుగులలో గాని, భీమ సేనునితో స్పర్ధ వహ్హించి అతి శయింపలేక యోడిపోవ్రుచుుడువారు,. భీమసేనుకుగూడ కౌరవుల మె. స్పర్థవహించి సర్వక్రీడలయందు నధికుడ్రై దోహబుస్ధి చేగాక, బాల్యము వేత. కౌరవులకు అపియుడై యుండువాడు.. తరువాత- దుర్యోధనుకు భీమసేనుని బలాఢ్యతనుజూచి దుష్టభావమును వహి౨చెను, మోహ మును బట్టియు, నై శ్య్వర్యలోభమునుబట్టియు పాపబుస్టి. ముట్లు కలిగినది. ఒలాధికుడై నఈభీముని గపటముచే నిగిహింపవలయును, . ఈతడు బలశాలి; పరాకుమశాలి,కౌర్య శాలి; మమ్ములన:దరను స్పర్థతగే నీత, డొకడతిశయించుచు - నుండెను” ఈతడుడద్యానననములో నిదిఎచునపుము పట్టి తీసికొనిపోయి గంగానదిలో పారవేయనలయును, తరువాత నర్జు నున్మి ధర్మజుని బలాత్కారముగా బంధి చి బంధ శాగారములోనుంచి రాద్య . మేలుకొననలయును. ఇట్లు పాషబుద్ధికలవా్రై దుర్యోధనుకు తన;:సంకల్పము నెరజేష్పుకొనుటకు నిత్న్వమ నవ శాశము వెదుకుుచునే యుండువారు, - _ | . ఈగ్రంథసందర్భమును జూడ భీరుసేనుకు తమకం'కై నధికబలు శైయుండె' ననునదయ దుక్యోధనునకు గలిగినవాధ యని. స్పష్ట్రమగు, చున్నది, ఇక జలక్రీడలో నీటిలో ముంచుట, స్థలక్రీడలో చెళ్లైక్కిాన. వారిని చెట్టును దన్ని నేలపకునట్టు చేయుట్క మొదలగు భీమసేనుని పనులలో వారకి శరీరములు. నొచ్చినను, వారు రణరంగములలో ఛూరులై పోరదగిన తు తియకుమారులుగాని సుకుమూరులుగారు. గనుక నవి వారికి సవాజక్సీడ లే, శరీరము. భిన్నభిన్న. మగుచున్నను "వెనునషీయక .పోరుటకు దగిన శీ మోపద్ధతులు శాల్యమునుండియు చా, రభ్యాసములో 'బెట్టుకొనునట్టి వే, కనుక దురో్యోధనునకు' గలిగినది భీమ డధిఘవై యుండె నను చి.తయే. ఏది యొట్టున్నను మొత్తముమిోద 'బాలక్రీడలలోని భీమసేనుని చర్యలు తమ కషియములై నవని, యాత నిని జంపుటకు దల వెట్టినమా4) నిజముకద,

680 మహాభారత తత్య్యెకధనము ఈపుతివాదులు ద్య్యూతజతులై న పాండచ్చలనుగూర్చి యిట్లు “పాండవులు “పరుగెత్త లేక బలాదూరు" అను సామెతనొప్పున "ండవసారికూడ ద్యూతమున జబింప లేశ కురుకులము నున్మూ “లిఃచు ప్రతిజ్ఞలు చేసిరి. వీ8 పుతినలు “జాయివిసరిన గుండ్తం బాపచేసెడి” నేటి కారచిక్క-రాజనీతికి సరిపడియున్నవి?) (పు262)) ఇట్లు వ్రాసిన పితివాదుల సీపు డడుగుచున్నామ్ను__ బల వంతుడగు భీమసేనుని చాలక్రీడాచర్యలను దుర్చలుశైన కౌరవులు రట్టించుకొనలేక నిమము బెట్టి, నీటిలో 'చారవై చి భీమళీనుని జంపు టకై వేసిన దు ర్యార్షములు “పరుగెత్త లేక బలామారు? అన్నట్లును “జాయవిసరిన గుండ్తం హెరుచేసినట్లుకు”: నున్నవా? లేవా? అట్లు న్నవి యిీదుర్యోధనుని దుగ్మార్గములా? లేక _చౌపదీవస్త్రాపహర ణాదిఘోర కార్యములను నిండుసభలో మదోన్మత్తులై వేసిన దుమ్హుల మద మడచుటవ్రై చేసిన యాపాండవుల పితిజలా? అని, కా కా ఇంకొకటి. పితివాదు లన్నట్లు భీము డపకారముచేయుటను బట్టియే వారికట్టి బుద్ధి పుట్టిన దని యనుకొందము. వ యపకారను జేసి యెరుగని ధర్మజుని, అష్టనుని కట్టి పడవేయవలయు నని దుస్సం కల్ప మేల కలిగినది? ఆపై “శేషం చైవ యుధిషిరం ప్రసహ్య రూ అ ఉట్ల అ బంధనే బద్ధ్వా ప్రుశాశిష్య్యే వసుంధరామ్‌? . అట్లువేసి రాజ్వ మేలుకొనవలె శని బుద లి లపుట్షినది, వార | ౧ ల థు టు ట్లయిపోయినగాని తనకు రాజ్యము రాదని యింత యెత్తెత్రినాడు ఇంత దురా లోచనమునుబట్టియే దుర్యోధనునిది దో)వహబుద్ధి యనబడినది. శనుక దుర్యోధనాప కారములనే స్తాజ్ఞతగల లోకులు సెక్కింతు రని ప్రతివాదులకు 'తెలుపుచున్నాము, తన్ను జ పుట విషము బెట్టినన్సు నిద్రించినపుకు నీటిలో పాఠ 'వేసినను దుర్యోధనా దులను జంపవలె నను బుద్ధి భీమ 'సేనునకు. గలుగశే

వాండదెిననీందాని రాకరీణము 6గి1 లేదు. అందుచే భీముకిది దోవాబుద్ధి కాడని ప్రొజ్ఞతగల లోక లను కొనుచున్న గనికళూడ పుతివాదులకు "'దెలుపుచున్నాము. సుయోధనవిజయశ! 8కలోని వాత ముట్లున్నది -- *.. భీము కును, సుయోననుకును సమానవయస్కు- లని థారతము ఇెప్పు చున్నపుప నుయోననుని చర్యలుకూడ చాల్యశేష్ట లేల కాగా డదు? ఆతలి చర్యలకు దోహబుద్ధి నారోవింపవలసిన కారణ మేమి? (పు£) ఆకారణము నిరూవించినాము, మరియు, పాండవుల రూపుమాపి రాజ్య మేలుకొసవలె వని చేయు దుర్కార్గములు ఏకోత్త రాభివృద్ధిగా దుక్యోధనుని జీవితాంతము జరుగుచునే యున్న పుకు అవి సుయోధనుని చాల్యచేష్ట లే అనుకెట్లో? భీమ సేనునిది దోోహబుద్ధి కాదనియు, బాల్యచేష్ట లే యనియ్యు వా రెన్నికష్టములు పెట్టినను కౌరవవినాశనమునకు భీమ 'సేను కుద్యమిం పకయీ పడియుండె ననియు కృష్ణునిరాయ భాగపుసమయములో శిక్చ మ్టునితో జెప్పిన భీమసేనుని యూమాటలుకూక ధ్రువపరచుచున్నవి_ “యధా యృధెవ శాన్ని స్ప్యా త్కురూణాం మధుసూవన |! తథా తర్చైవ భాషీధా మాష్క యుగ్దేన ఛీమయీః | అమర్షీ జాతసంరభ , శ్రేయో ద్వేసీ మహామనాః నోగం దుర్యోధనో వాచ్య స్పామై వైనం పమాచశేః | భాత్యాణా మస్తు సౌభ్రాతం ధార్హరాష్ట్రిః పుశామ్యతామ్‌ !| కృష్టా! ద్వేష: ర్రభౌవము, దురభిమానము గల దుక్యోధను నితో కఠినముగాగాక శొంతముగనే సంభావీ.చి యాతకు పిశాంతు డగునట్లును మాకు వారంతో సౌభాాతుము నిలచియుంకునట్లును జేయుము” అని, ఇట్టిమాట దుర్యోధనుని నోటినుండి ఎన్ననచైన వచ్చినదా? అని పితివాదుల నకు చూ్నూము,.

682 మహాభారత తత్త్వ్వకధనము ఇట్లు పరిశీలింపగా భీమ సేనునిది సద్వ్యత్తి దుక్యోధనునిది దుర్వ్రృత్తై అని "లేలుటచే ప్రుతివాదిషిసంగములకు తోసివేత మైనది. జాభీ “భీమార్థును లసహాయళూరులని తలచువారు_ వారు భీతుళై వలాయితులగుట కేమిసందర్భిము గల్పింతురో:? అను పుసంగము__తన్ని'రాకరణము 4___

మ. భా. చ కారులవాత ముట్టున్నది __ “ద్య్యూత్రజితులై వన మున శేగినపుకు ధర్మజాదులు సమయ బద్ధులగుటచే నటులు వన మున నుఎడిేగాని లేకు౦డిజ నొక్క-భీముకుగాని యర్జునుకు గాని కౌరపులను జమింప లేడా? యని భారతపారకులు తలతురు, అట్టి వారు లాయిగ్భృహదవానా నంతరము భీతులై నిస్సహాయులై య నదలై పలామితు లగుట "కేమి సందర్భము గల్పింతురో? (పు£87)

ఇదిగో వెప్పుచున్నాము.__ -వాండవులను జంపుటవై వారణా

వఠతమున లాతాగ్భృహము నిర్మింపజేసి వారి నచ్చటికి బంపుటకు ధృత రాష్ట్రూనిచే జెప్పించి శిత ల వా-క్యమునుబట్టి వెళ్ళిన పాండవులను పురో చనునిద్వారా మర్యాదగా లామోగ్భృహమున (బవేశ పెట్టించి అఫపుకో చనుడే అయింటికి నిప్పంటించి గుష్ప్వముగా. వారిని దగ్ధము జేయుట కేర్పాటుచేసినమర్యోధ ౫ నిదురింతకృత్య మునువారణావతప్రయాణసమ యమం దే విదుకునివలన ధర్మజుడు తెలిసి కొనియు.న్నను నిర్భయముగా వారణావతమునకు వెళ్ళి ఆలా మోగృహమం దే నివసించి తమకు వాణా పాయము లేకుండ జేసికొనుచు దుర్యోధనుని దుర్కార్గమును తాము గ్రహించినట్లు తెలియనీయక తన శంకల్పము సిద్ధి: చినదని దుర్యో ధనుడు కాంతించుట కపాయముగా లామోగ్భృ హమునుగూర్చి వమిజరి గినవో తెలియకండుటకైై పురోచనుడు చేయు పనిని తామె చేయ దలచి పురోచనునితోబాటు గృహమును ఒకనాటి యర్ధర్మాత మున దెద్ధము జేసి గుప్తమ గా గొంతకాలము సంచరించినారు,

పాండీవనిందానివాశ్‌ రణము 698 పాండవులు కౌరవవినాశము జేయ దలపెట్టనివారు, దుక్యో ధనుని దురంతములు పెచ్చు పెరిగిపోయినవి. అఎదు లామోగృపహూదహ నోద్యమమే పరమావధి. దానిని గూఢము”గా నడిపిన దుర్యోధనుని దుర్యార్ణము బయటబకినపుకు. ఎదుక్కొనియీ అతకు పాండవులను జంపదలచును. అపుకు పాండవులు వారిని వఫంపవలసివచ్చువు, అది వారి కిష్టము లేనిపని అందుచే తేమచేతులతో కౌరవవినాశనము చేయవలసివచ్చునని భయపడి గూఢముగా వాండవులు కొంతకాలము వనంచరించరారు. కనుక పా.డవులస గలిగినదె కురునంశవిధ్వంపభీతి గాని కౌరవఖీతి గాదు దోశాచార్యాజ్మపైై దుఊపదుని బట్టి మేము తెచ్చెదమని వెళ్ళి డీకొనిన దుర్యోధనాదులను మదమడచి పారదోలినట్టి దుఊపదుని చతు రంగబలపమేకుని అసహాయులై నెళ్ళి జయించి, పట్టి తెచ్చి దోణా ఇార్యాధీనము జేసిన భీమార్జునులకు శారవభీతియా? హిడింబ, బకా సుర, కింమిోర, కీచక, జరాసంధాదులను అపహాయుగై యవలీలగా వధించిన భీమునకు కౌరవభీతియా? ఉ త్తరగోగుహణఆాలమ౨ దసహా యాుడ్రై వచ్చి రణరంగమున జతురంగ సేనాసరివృతులై న కౌరవులను పడగొట్టి యాకొరవఏీకుల యు _తృరీయీదులను విలాసముగా గుహించి నోవులమందలను తోలించుకొని వెళ్ళిన అర్జునునకు కౌరవభీతియా? వన వాసశాలములో దై గలేవనసరో వరసమిపమందున్న పొంకవుల దీన దశను బూచి సంతోషీంపవలె నను సంకల్పముతో ఘోవమయాత్యు యను వేరు 'పిట్టకొని కుటుంబములతోగూడ కర్షపురసృతులై. వెళ్లిన "కౌరవులను గంధర్వు లోడించి భార్యలతోగూడ . దుక్యోధనాగుంను బంధించి తీసికొనిపోవునపుడు కర్లుడు విరథుడై. పలారి.తు డైనపుక్కు “గంధర్వుల నోడించి, యాకౌరవులను విషివించిన భిమార్టునులకు శారవ “థీతి యూ?

క! మహాభారత తత్వకథనము . కనుక పాండవు లధర్మభీతులుగాని, శకారవభథీతులుగారు. పాఎడళ్చు అవవాయళూరులుగా*, యనదలుగారు అదుచే పుతివాదుఐ విరుద్ధ ప్రనంగ మపా_స్తమైనది. ఆవి “ఘోమయాత్యాగాధ మృమ” యను ప్రసంగము తన్నిరాకరణము ;___ పాండవదూవకులును, కౌరవపశత్షపాతులును అగు మ, ఛాచ కారులు ఘోమయాత)నుగూర్చి వ్రాసినది యిట్లున్నది__ “ఘోమయాతాగాధ మృప, నిజమని తలచినము కర్టుడంతటి యోధుకు రాజును వదలి పలామితు డగురా?” (ఫు విగ్రస్సి “అర్జునకృత్యములగు ఘోమ మూ త్రాసందర్భపు గంధర్వవిజ యము, ఉ తృరగోగ9వాణము కల్పితములని కొందరు తలకతురు?? (ఫు 206) మహాభారతములోని అవాంతం పర్వశతములో ఫఘోవ మూ త్రా పరగ్గి మొకటి యం, గోగుహణపర్వ మొకటి యని పర్యాను] మణ కలో చెప్పబకియుండ నది మృషయట! కల్పితమట! సీరాడిన దాట -యృు, 'బౌడినది పాటయు నై యున్నది, దుర్యోధనాదులు గంధరుగలచే బంధింపబకుట, కద్ణుకు పలా యితు డగుట్క పాండవులు గంధర్వుల జయించి, దువ్యోధశాదుల విడి వించుట, ఉత్తరనోగ్రివాణములో కౌరవవీరులందరును అర్జునున వోడ్‌ పోవుట, ఇత్యాదివిషయములు కారవపశ్నీయు లాయ" ప్రనంగములలో నుద్ధ్వాటించుచు కీ నచ్చిరి, అందు కొన్ని పుదర్శింపబకుచున్నవి __ భీవ్మృయుద్ధములో నెనిమిదవనాటిం త్రి కరుడు దుక్యోధను నితో_ సీవు శీఘుముగా భీమ్మశిబిరమునకు వెళ్ళి భీష్ముని సమ్మతింప జేసి యాతంచే అస్ర్రనన్యాసము కేఎ.ంచినయెడల నేనొక్కడను లేపు పగివారనహితముగా వాండవ్ర్చలను నధింతు నని పలుక దుర్యోధనుడు

పాండవనిందానిరాకరణము 690 ఇష్‌ సీ న్‌, స కను వెంటనే ఫీవ్మ శీబిరమ నకు వచ్చిసీవు అస్త్రము బట్టక కర్డని ను నిచ్చిన పాండవులను సపరివారముళ నాతకు వధింపగలడని చెప్పన పుకు భీమ్మ డిట్టనెను__ “యదాచ త్వాం మహాబాహో గంధరై్వై ఖో మోదసా అమోచయ త్పౌాండుసుతః పర్యాప్తం తర్నిదర్శమ్‌ [1 దివనూ అము ఛూశేషు సోవశేము తవ ప్రభో 1 సూకపుకే చ రాభేయే పర్యాష్టృం తేన్నిదర్శనమ్‌ !1 యచ్చ న స్పహితా౯ సర్వా౯ విరాటన% "కే తదా 1 ఏక వవ సముద్యాతః పర్యాప్తం తన్నిదగ్శనక ఉత్తరామై తదా వస్ర్రం పర్యాప్తం త్రక్నిదర్శనమ్‌ [30 (భీష్మ. అం) ఇచ్చట ఘోవయాత్రలో గంధర్వులు దుర్యోధనుని బట్టి బం ధి-చుట్క అర్జునుడు నిడిపించుట, కర్ణుడు పలాయితు డగుట ఉద్దాటింప బడినవి, ఉత్తరగోగిహాణములో చతురంగబలనహితులై న కౌరవవీ రల సందరను ఒ క్కటయస్టునుడే డీకొని జముంచుట, కర్టునోడించి యాతని వెవశ్త్రము నుత్త్యర కిచ్చుట, నుధ్ధాటింవబడినవి. ॥ వోణమై న్యాధిషత్యముతో జరిగిన నాలుగవనాటి రాత్రి యుద్ధములో “నేను జీవించియుండ నీకు భయమేమి? వపాండవులము అందరను నేను జరి.౦చి నీకు రాజ్య మిచ్చెది వరి దుర్యోధనునితో కర్టుడు పలికినపుడు కృపాచార్యు డిట్లనెను_ “నమాగమః పాండుసుతైః దృష్న స్తే బహుశో యధి! క ప క సర్వత) నిర్జిత శ్చాసి పాండవై స్పూతనందన '| హింఎయమాణే తదా కర్త గంధరై్వై రృృతరాష్ట్రజే 1 వ న లు తదాఒయుధ్యవ్త మైన్యాని త్వ మేకోఒగేఒ పలామిథాః 1! విరాటనగ-ీ వాపి సమేఠా స్సర్యకౌరవాః !

666 మహాభారత తత్త్వ్యకధనము పారేన నిరతా యుబే శతం చ క నహానుజః |! థు జ్ర గూ వ వర! జ వకస్యాష్యసమర్థ స్వం పాల్గునస్య రణాజిశ 1 కథ ముళ్చిహాసే జేతుం సకృష్ణా౯ా వర్యపాండవాళ్‌ 1133 (దోణప_అ ర్‌ర్రి ఇచ్చటగూడ ఘోషయాతిలో గంధర్వులకోడి పోయిన దుర్యో ధనుడు తీసికొనిపోబడుట, కర్టుడు పలామితుకగుట్క ఉత్తరగోగ)వా ణములో నొక్క అధ్దనుని చేతనే కర్దుడు జయింపబకుట ఉద్హాటింపబడి నవి. కర్షనితో శల్వు డిట్లనెను__ వం థి గ “తధా ట్వైతవనే కర్ల గంధర్వ్వై స్పమభిద్రుతః | కురూళొ సమగాి నుత్స్ఫృజ్య ప్రధమం త్వం పలాయితః 11 హత్వా జత్వా చ గంధర్వాం శ్చిత్రసేనముఖా నిణే | కర్ణ దుర్యోధన) పార్థ సృథార్యం సమమోతయల్‌ 1(కర్త-అశ[) ఇచ్చటకూడ కళ్లుడు పలామితు డగుట, అనునుడే దుర్యో ధనుని, భార్యను విివించుట ఉద్ధాటింపబడినవి, ఇట్లు బహుస్థలముల లో నుండుటవలన పోవయాతాగాధ వమ్పువ కాదు. సత్నమే. కరుడు వపలామినుడైె నమాట నిజమే. ఉతర నోగిహణగాధ సత్యమే, అందర్జున విజయము గౌరవ సరాజయము సత్యమే, పితివాది విరుద్ధషప్రిసంగము 'హీయ'మే, థు జాన్‌ “నేఎబడ్‌న దుర్యోధనుని తలప్పై దన్నిన భీముడు కూ)రుడు) ం అను పిసంగము.__తన్నరాకరణము గ మ, భా, చ కారుల వొత రుట్లున్నది “దుర్యోధను బడగొట్టి యాతనితలను "రండుసారులు తన్నుటలో భీముని కూ)ర త్వను విఖ్యాతి నొందిన, తల నన్యాయముగా దవ్నినపుడు అది గర్త్శ స్ట్‌మని ధర్మరాజకూడ మిగుల గర్భించి విలపించియున్నాడు?! (పు 251)

వ! పారగవనిండానిరాకరణము 064 భీమ శేనుడు దుర్యోధనుని తలన్టై డన్నుటకు హేతు, దుష్ట శిమణపికారములలో నిదియొకటి నీతిళాస్తో/కమై యుండుకే. నీల కంకీయమ లో నొశచోట నుదాహ్య్మతముళలైన యీ శ్లోకములను జూడుదుటాాా “వామపాణికచోల్చీడా భూమౌ నిప్పేషణం బలాల్‌ |! మూర్ష్ని పాదషపహరణం జాసునోదరమన్షనమి | లి మాలూరాకారయా ముప్పా కవోలే దృఢతాడనమ్‌ | కఫోణపాతోఒప్వవక్ళ త్సర్యత సృలతాడనమ్‌ | 'తావేన యుగే భమణం మూరణం స్క్రత మష్టథధా ఆన స్ట క్ష ఉద్య ౮ ల వో చగుర్సిః తత్సియం హన్యా త్పంచభిః తతియాధమమ్‌ 1 * ఇటు ఇాస్రోలిక మెన దుషశితమణపష) కారము నవలంవించుట మడ. చాలి లో లాక్‌ రెాలా చి అన్యాయము శానందున నది కర్య మవబడదు ద్యూతపభలో డాొవదీబేవికి తనతొడను జూప్పట మొదలగు నీచకృత్యములు చేసీన దుర్యోధనునితో భీమ'సేను డష్పుడే నిన్నిట్లు యుద్ధభూమిలో చేయు దును దూకు మనవి చె్పెయుండెను___ “సుయోధన మిమం పాపం హన్తాస్కి గదయా యుధి | నిరః పొాబేన చాఒస్యాహ మధిష్టాన్యామి భూతలే ఇట్లు శపధముచేసి నెర వేర్చుకొనెను, భీమసేను డపుకు చాప దీవిషయకను లప దుర్యోధనుని దుర్కార్గముల నుద్ధాటించియేతన్నెను. వాకుడు “గా ల్లా రితి పురా మన్ద జ్రాపదీ మేక వాససమ్‌! టి 7 + నక జ 4 య త్సభామ-౦ హశన్నస్కాం స్తదా వదసి దుర్మతే 1 తస్యానహాసన్య ఫల మద్య త్యం నమవాప్వ్నుహీ | వన ముక్తా న వామేవ సపచా మౌలి ముపాస్పృళల్‌ |! అవాలి శిరక్చ రాజసి హస్వు సాటేన పమలోడయత్‌ 11

68 మహాభారత తత్త వక ధనము అఆశమయములో నీవల్ల చేయరాదని భీమునితో ధగ్మజుకనుట, దూర్యోధనునిజూచి విలపించుట అనునది ధర్మజుని అజాతిశమ్రిత్వ మును, దుర్యోధనునియందుగూడ్ష దన కున్న దయను పికటించునుగాని దుక్యో ధనుని నిష్టష్టళ్యముమ పికటింపదు.. కనుక పుతివాదిప్రృపంగము “అరునునకు విధవావివాహ'” మను ప్రసంగము. తన్ని రాకరణము:.__

1. మ-భా-చ-_ కారుల వాత యిట్లున్నది, “అన్టునుకు విధవయు నాగకన్యయు నుప ఉలూవిని బెండ్లి యాడి యా వితంతువు నందు ఇలావంతుడను కుమూరుని గనెను? (ఫు-939)

లి “అర్జునుని ఉలూవీయను నాగకన్య మోహించి స్పభవనము నకు మాయచే దీసికొనిపోయి యాతనివలన ఇలా వంగు డను

“, కుమూరుని గనను:?

" ఏ, ఈగాగులను పా తాళలోగమున నుంకు 'బేవవంబంధులనుగా బౌరాణికలు నుడునవునురు. కానినాగు లు భరతఖండముస నుండు మిశ్రజూతీయులనుగా దలపవలసి యు న్నది, ఇ౦0త యేలమనయా౦ధి చేశములోనాగజాతి వే ్యా స్త్రీలున్నారు. అద్దునుని వరించిన నాగకన్యకకు వైధవ్య దో వమములే నటుల వేశ్యలలోని నాగకన్యకలకును వైధవ్య దోషము లేదట)” (పు-58)

క “కుంతి తండి ఈూరుకనువాడు, కుంతిభోజుడు సంతతి లేక ఈమెను ద త్తతచేసికొనుట కకుగగా నిచ్చెను. కుంతిభోజడోళూ రుడో నాగులలోని ఆర్యకు డనువాని చౌహితు డని చెప్పబడి యున్నది. నా లశార్యు లవియ్యు నాగవనితలు వేళ్యలుగాహాడ నుండిరనియు సిదివరలోనె చెప్పబడెను,

పాండవనసిందానిరాకరణము 6పం కుంతి య్య్షి వేశ్యాకులసంపర్కము కోలదగుట చేతనే రహస్యము గాను బహీళంగముగాను పరుల కే బిలం గనినది? పు 231) 5 “నాగుల ప్రతిమలు మనుహ్యా కార సర్పములుగా చిత్రింప బకియున్నవి, అమురుకు భోగివక్షములో నాగులకు మనువ్యత్వము నిచ్చి వన్షించుట గమనింసదగియున్నుది” (పు 84] , 6 పొచీననాగవిగుహూముల శిరస్సులమైనున్న _ సర్పచిహ్నాము లానాటివారుధరించు శిరో వేష్తనరూ పములనియు, అకుగుననుండిన సర్పచిహ్న ములు పాశ్చాత్యజూతి స్త్రీల లుంగీలవంటివనియు,గొందరు తలచుచున్నారు!) (పు 8ఠ్‌ 7 ఉలూపి అర్రుకుని వరంచుట,= నియోగము (సంతానము కొరరు తా త్కాలికనరణకు) శాని నివాహహము కాదని శ్రీపాద క్‌ త్హమూర్తికాస్ర్రిగారు[ భార తచరితనిరాకర ణములోబ్రాసిరి. అది తప్పు. నియోగ మైనచో బుతోత్స త్తికి బిమ్మట నాపురుషునిదిరిగి కూడరాదు, ఉలూపియట్లు కాక మహ భారతయుద్ధానంతర ము మహా ప్రస్టానము వేరునరకు నరునునితోడనె ఏ6 సంవత్సరములు [కాపు రముజేసినది, కాన ఉలూవీవరణము వివామెకాని నియోగము కాదు (పు రే . ప్రతివాదుల ప్రాతలోనివి య డంశములు, మొదటి యంశ ములో విధవయు, నాగకన్యకయు నగు ఉలూవిని అస్టునుడు ' 'పెండ్రి యాడినట్లు చెప్పబడినది. ద్వితీయాంశములో నర్దునుని మోహించి మాయచేసి స్వభవనమునకు దీసికొనిపోయి యాతనితో ఉలూపి కూడి నట్లు చెప్పబడినది, దనినిబట్టి యర్దును డామెను ప్రేమించి కూడినట్లో, లేకు యూమె నిర్చంధమునుబట్టి కూడినట్లో, పం్యదియాడి కూడ్‌నట్లో, పెంస్షియాడక య కూడినట్లో తేలలేదు. ఇక" తృతీయాంశములో, నాగులు ' పాతాళలోకమునం దుంకు బేవసంబంధులని పుఠరాణములయం౦ దున్నదనుచ్యు తాము నాగులు

690 మహాభారత త సరీదనము మిశజాతిమనుష్యు లనియ, ౯ గవాతి వేళ్యా్త్రీ లున్నారనియు జెప్ప అవనుని వరించిన నాగకనృకఖ నె భన్యవోషము లేనటు వేళ్యబలోని జ యా య కి. నాగకన్యకలకును నై ధవ్యడోషము "లేదని చెప్పినారు. దీనిరిబట్టి ఉలూ వికి వైధవ్య దోవ ము లేదని వాలే లేల్చినారు, కాని పితి న. లి స జ్‌ గి

వాదు లన్నట్లు ఆమె ఎశ్యాన్రీయా పారాణికు లన్నట్లు పాతాళ లోకమందుండు నక్రీయో? అనునది "తేలలేదు.

కనుక చతుర్ధాంశములో కుంతీ దేవి! 'దెచ్చిపెట్టిన 'వేళ్యాకుల నంపర్క_ముకూడ నిదమో? కాదో? లేలళేదు

ఇక ఐదవయంశకు లో నాగుల పితిమలు మనుష్యా కారసర్ప ములుగ్యా చిత్రొంపబడినట్లు చెప్పి అమరుడు నాగులకమనువ్యత్వమిచ్చు టగమనింపదగియున్నదని యన్న్నారు. నాగపితిమలు మనుప్వా కాగ సర్పములుగా మకంక్షఓను బట్టియు, అమరుడు నాగులకు మనుష్యత్వ

ల్తి ఇ వ్‌ అభ “4 ర ఈ

మిచ్చి వర్లించుటను బట్టియు నా గస్తీలు మనుష్యులే యని ఏ)తివాదు లూహించినారు,

అపై యారవయంశములో ప్రాచీననాగవిగూహనుల శీరస్సుల మైనున్న సర్పచివ్నాములు నాటిమనుష్యులు. ధరించు శీరో వేష్టనము లవియ్యు అడుగున సర్పచివ్నాములు పారు ధరించు లుంగీ లనియు కల్పించినారు. దీనిచే ఏరి వాదమ౦ంతయ. ప్రాచీననాగవిగిహ ములను అమరకోశమును ఆధారి పడియున్నట్లు తేలినందున వానినేపరీ్ష్షీంతము._

అమరకోశము ఆ-ఖఫోగివర్లము

శః నాగా కాది వేయా; వ్యాఖ్యా నాగ కాద) వేయశబ్లౌ వమానుషపాకాళేవు ఫణాలాంగూలాదియుక్షేము దేవయోనిషు భోగిషు వేలే? కాలీ

“అధథోభువన పాతాళ బలిసద్మ రసాతలం, నాగలోక్రణ

ఈగంధముచే పాఠళ'ళము నాగలోకమనియు, నాగము లనగా

పాండవలించానికాకరణము 601 పడగలు తోళలు “లి” మనుష్యాకారములు దేనయోనులు నగు సగ్పములనియు చెప్పబడినది. ష"తివ-దులు మూడవయ'” శకములో___ “కఈవాగ€ను పాజాళలోకమువ నుండు చేవసంబంధులనుగా పొరా ణికులు నుబుశ్చదుుు” అల వాసియుండే ఆమాట సిటాణము కాదని, అమరకోళము తము వాదమునకు ప్రిమా"ణమైనట్లు వవవయంశ ములో జెప్పియున్నారు.

మన మాయమరళోశము జూచునప్పటికి అమరుడు చెప్పి నదియ్స పౌరాణికులు. వెవ్వునదియు నొక్క-కే మైనది, అందుచే నమరళోశము పిదివాదుల ఆెదుకుతికిగినది,. వొగాణికో క్షికి బలకర మైనది.

దినిచే రహస్యకర్షిలు అప్పనోలూపుల సంబంధమునుగూర్చి వా్రాయుటలో “*భరగఖండాదారమాను పాటి-చుట కీమె నాగకాంత (అమెరికా దేశపు యువతి) గాని భారతీయయునతి గాదు (పు 86) అని యున్న ఐత పరం స్తము, వ్‌ రమరకోశమునై న నవలోకింప "లేదన్నమాట

ఇక నాగవిగ్శోహములగూర్చ చెప్పవలసియున్నది.__ ఈపితి వాదులకు మనవ పురాణము లపల అములుకనుక బౌద్ధగ్యంధము లలో నాగులనుగూర్చి యేమి చెప్పబడనట్లున్నదో చూశుకు__

భార తి_నిరోధి జ్యేష్టము-నాగశిల్పి,

“బున్టుకు *.. ధ్యానపమా,ని కొన్నివారములు గడపె నని “వినయపిటక్‌ మున గ౬దు... ముచిలించుకను చాగరాజు తన నివాస ముననుండి వెలుంలికవచ్చి బుద్ధుని శరీ5 .. చుస్పుకు వడుమూరులు తన తోకను చుట్టలుచుట్టి తన పద్దపడగలను ఆమహోత్కుని తలమిద గొడుగువిధమున బట్టి మిట్లనుకొనెనట ...

ఆకాశము తెరవిగాను౨కుట జూచి నాగరాజు ముచిలిందుడు

గం మహాఫాగత్ర తీత్వైకధనము బుద్గని శరీరమునకు వంభఘటించిన తనచుట్టలను తీపిేసి చా్రహ్మణయు థి స్‌ వకుని రూపమును ధరించి నమవ్స_రి "చుచు బుర్దునిము ఎదు నిలబడెకు, బుగ్గుని గాలివాననుంచి కాపాపాకడిష ౨ ముచిలిందగాధఢ సంవేవ థి ముగా “నిదానకధ) అను బౌద్దగ్రంధమున గూడ గలదు, “లవిత విశ; రము?” బుద్ధుని జీవితమును తెలుపుగింధము, దీవిలో గూడ నాటీ సీముచిలి.దగాధ కలదు విశేష మేమన ఇందు బుద్ధుసిముచిలిందు జొక్క_-డే. కాక నాలుగుదిశలనుంచి వచ్చీ ముతిరళాగరాజులు కూడ కాపాడిరని చెప్పబడినది, సాంచీస్తూపమి న దతీణసింవా ద్యార పుళాతికమ్ములమిద నీ(ముచిలింద)గాధ విచిత్రుమై యున్నది. = ౨ దీయాపనమునకు ముందు శిలలమిద అయిదుపడగలు ధరించి మానవాకృతివి నాగరా జుపవిషుడె యునా్న్నకు”, లుకు ఇట్లు వినయపిఓకమ్ము “నిడానకథ్య “లవితవిష్త్వరము అవు బౌధగుంధములుకుడ పడగలు తోకలు కలవి నాగము లనియు, బచ్రాహ్మణయువకుని రూపమును ధరి" చినట్టంజుటవలన నవి కామ రూపము కలవనియు జెప్పుచున్నట్టు స్పవషము. సాంచీసూపము సింహా మట్‌. ళు వాడాలో ద్వారశిలలమిద నాగరాజువిగు హము అయిదు పడగలు ధరించి మాన వాకృతితో నున్నట్లు స్పష్టము. ఇదంతయు పురాణో క్తులకును, అమ రకోశమునకును సరిపడియే యున్నది. నాగవిగహమునకు పడగతే వరస్సుగా జెప్పబడియుండ ప్రతివాదులు *“/ిరస్సుల పె నున్న సర్ప చిహ్నూములు ఆనాటి మనుష్యుల శీరో వేష్లనము” లనుటయు, అడ్షు గున సర్పచిహ్నాములు (లోకలు) ఆమనుష్యుల లుంగీ లనుటయ్యు, నెంత యుక్తమగా కున్నదో మాడుడు. బౌద్దగంథధములలో నున్న క న అట రు గంరాా భావింపలేని వీరి బుద్గి యెంత విరుదమెనదో? థి ధ్‌ ఇట్లు చూడగా బౌద్ధ్యగంథముల్సు అమరకోశము, పస్పృరాణ ములు వ॥కివిధముగా జెప చుండుటనుబట్లియు, నాగవీ గపహూములు స్తా శు ా

వాండవనిందానిళలాకరణము 693 ఆవిధముగచే కినబడుచు*కుట * బట్టియు ఆనాగవనితలు నాగలోకము లోసివారుళాని పుతివాదులన్నట్లు అమెరికా తను ఇచ్చట వేశ్యా య్రీలును కారు, ఆుదుచే కుంతీ దేవికి (వతినాదులు తెచ్చిపెట్టిన వేశ్యా కులసంపర్కము కుత్రర్క_ మగుటవలన హేయమి్మి,

ఇక ప్రతివాదుల యేడవ యంశము జాతము___“ఉలూ, యుద్ధానంతరము మహాప్రస్థాన మువరకు స8సంవత్సరములు అర్దును నితో కాపురముచేనినదికాన ఉలూినరణము, వివాహమేకాని నిమోగము కాదు” అని యుస్నది, సరవంవస్పరములు చేసినట్లు చెప్పబననది పాండప్రులరావ్యపరి పాలనమా? అర్జునునితో ఉలూపి క-ఫురమా? ఆదిపర్వ, భీవ్మపర్వ, ఆశ్వ మేఫకపర్వములలో ఉలూపపిశంస కనబకుచున్నది. ఒక్క రాతిమూత్రమే కలిసియున్నట్లు ఆదిపర్వ ములో చెప్పబడినది, చూడుడు చ్రాహ్మణబృ్బందము తనవెంట వచ్చుచుండ తీర్ధయాత్రజే యుచున్ను అర్జునుడు గంగాస్నానము చేత యొక్షునకు రాబోవన్రచుండె ను, అష్పుడుటా్ల “అపకృష్ణా మహాబాపహు ర్నాగరాజన్య కన్యయా " అ న్తర్త్‌లే మహారాజ ఉలూప్యా కామయమానయా 11 అగ్నికార్యం స గృత్యా తు నాగరాజసుతాం తదా | పహస న్నివ కౌన్తేయ ఇదం వచస మబ్రవీత్‌ || కి మిదం సాహానం భీరు కృతవత్యసి భామిని క శ్బాయం సుభగే దేశః కాచ త్వం కన్య వాత్మజూ 1! ఉలూప్యువాచ__ “ఐరావతకులే జూతః కౌరవ్యో నామ పన్నగః త స్యాస్కి దుహితా రాజ న్నులూవీనామ పన్నగీ |

691 మహాభారత తత్వకథ నము సాహు తొ మభిపే.గార మవతీరం సముకం౦గామ్‌ | స థ్‌ వం లో దృ మవ పుకుషువ్యాఘు) కందశ్పే ణాభిమూర్చితా. | తాం మా మశంగగ్గశళాం త్వత్క్యృ తే సరుకం కన | అనన్యాం నందయస్వాఒద్య పదానే నాత్మనోఒనఘు | 12 అప్పన ఉవాచ_ “బ్రహ్మచర్య మిదం భే మమ డార్థదశనాక్షకమి ధర్మరాజేన చాదిష్టం నాహ మన్కి నస్వయంవళః | తవ వాపి ప్రాయం కిర్పు మిచ్చామి జలచారిణి | అనృతు నోకృప్తూర్యూం చమయా కంచన కరచిత్‌. కధం చ నాన్సతం మే స్వా త్తవ చాపి సియం భవేత్‌" నచ పీజ్యేత మే ధక్క వథా కుర్యా భుడజంగవే ౫ ఉలూ ప్యువాచ ___ “జానా మ్యాహం పొండ వేయ యధా చరని మేదినీకై యధాచ తే బ్రహ్మచర్య మిద మాదిష్టనాళా గురుః | పరస్పరం వర్శమానాం దు్రపదస్యాత్మజాం ప్రతి యో నోఒనుపివిశే న్మోహా తృవై దాాద?వా[కమ్‌ | వ్‌ దై ట్‌ వనే చనే దృ్రహ్మర్య మితి వ ససృమయః కృతః తదిదం చాాపదీహేతోే రన్యోఇఒన్యన్య పువాననమ్‌ || కృతవాం స్తత్ర ధర్మార్థ మత ధర న దువ్యతి నీలకంరీయమ్‌._ జూనా మ్యహం పాండ వేయేత్యాదినా స్వస్యాఒతీన్హియజ్ఞనం దర్శయస్తీ జపదీనిమిత్మ మేవ తవ బిహ్మ చర్యం, నాన్య ల్రేత్యాహ- అతవవాఒ గ్రేపి చితొాంగదాసుభదియో। పాణిగ్రహణం సంగచ్చ తే “పరితాంణం చ ౩ర్యన్య మారాం పృథుళలోచన | ఉ్‌ [య జో అ కళ్యా మమ పరితా/ణం తవ ధర్మో న లుష్యతే ॥

850 పాంగవనించాని వాకరణము 89న్‌ భకాంచ భజ మాం పార్థ సనళతా మేక నృతం పిఖభో | న కరిష్యసి చే బేవం మృతాం మా ముపధారయ £ శరణం చ పిపన్నాస్కి త్యా మద్య పురుషోశ్తమ య్యాచే త్వా మభికామాహం తన్కా త్కురు మమ ప్రియమ్‌ | సత్వ మాత్క్మపిదానేన సామా) కర్తు మర్ష్హ్మసీ వవ ముక్ససు కౌనెయః పన్న గేశ్యరకన్య యా అావాలీ ఆలి వాతి ల్ని కృతవాంస్త తధా సర్వం ధర్మ ముద్దిశ్య కారణమ్‌ (1 న నాగభవవే రాత్రిం తా ముషీత్యా పుతాపవాళల్‌ |! ఉవి తేఒభ్యు్థిత స్సూళ్యే కౌరన్యశ్య నివేశనాత్‌ || ఆగతప్తు పున స్తత గంగా చ్యారం తమాపహా |! జావ వాటి ్‌ పరిత్యజ్య గతా సాధ్వీ ఉలూి నిజమందరమ్‌ దతా్య నక మజేయత్వ? జలే సర్వత) భారత నీ టా గ కథయిత్యా చ తత్సర్యుం బ్రాహ్మణభ్య స్స భారత పంయననా హీమవ త్పార్శ్యం తకో వజుధరాత్మజః 1 * ,అ2 4) అక్త్షునుని కామించిన ఉలూపిచేశ జలమును "గయే అకు'సనకు దీపికొనిపోబకిన అర్హునుకు*మా"నినీ! నీవిట్టిసాహసము 'జేశితినేమి? ఇవె యేబేశము? నీ నెవ్యరిదానప్రి అని యడుగ నామె ముట్లు చెప్పెను ఐరావతకులములోని కౌరవ్యుకను నాగరాజు నాతఎడి%ి నేను ఉలూవి యమ నాగకన్యకను; నీవు స్నానముచేయునస్వుకు చూచి నిమ్న పేమించిక్‌ని. అనన్యనై న నన్ను అనుగగహింపవలయును అని, అటు వై నర్హును డిట్లనెను. “ధర్మ రాజునేత దార్ధిద శ వాక్షకబిహ్మచర్య ము నా కాజ్ఞపింపబడనది. సీస మ్రీతిగలిగించుటకు నే నవళుడను, నే నృత మాకువాడనుగాను నా కన్ఫృతదోమము, ధర్కహోని లేపండుట యెట్లో, నీకు పియముగలుగుటయొన్లో అట్లు చేయుము” అని, ఆపె ఉలూపి తనకసుగల అతీందియజారకము ను వవశ్చించుచు ని టనెను- ద్యాదళవాక్షక బహ్మచర్యమను పమయబ థము మిరు జాపదీ క వ్‌ లో

604 మహాభారత తత్త్వకథనము "జేవినిగూర్చి చేసికొనినవియే, నేనెరుగుదును; ధర్మజునిచే నాజ్ఞాకింప బడిన దదయే; నామూలమున దానికి భగము కలుగదు. ధగ్యలో పము లేదు; అర్పరతుణ మశశ్యక_ర్రవ్యము; అక్తురాలనగు నస్నుమగం హీంచుటలో సీస ధర్మలోపము లేదు; ఇప సత్పకషసమ్మతము; నీ వువేతీంచిన జేను మరణింతును, శరణుపాందితిని నన్ను కృ తార్థురా లను జేయుము. అని. అటుమోద నర్హునుకు ధర్మము నుగ్టేశిచిచే యామె చెల్ప నట్టు చేసి యానాగభవనమునం దారాతియుండి మమకాకు సూక్యో దయ మగునప్పటికి ఆమె సహాయముతో గంగాద్యారమునకు జేరెరు. ఆమె యర్ధ్గనునకు జలమం దపితిహతగతి కలుగునట్లు వరమిచ్చి స్యస్రానమునకు వెళ్ళిపోయెను, ఆయద్టకుకు తొలిశాకు స్నానమునకు దిగినతరువాత తా నక్కడకు నచ్చువరకు జరిగిన యూనద్యుత్తాంత మును ఆ చాావ్మణులకు జెప్పెను, ఈగ-ధపందరగ్భమును జూడగా ఉలూపి నష్టనుకు వివావాము జేసికొని కూడె ననుట కివకాశము లేదని స్పష్టము, మియు, అడ్డు నుని కామించినది య లూవీగాస్తి యులూవపీని కామించినవాకు అపునుకు కాడని స్పష్టము, ధగ్కమునకు కట్టుబష్‌యే అస్టకు డామెకు వ్రియము గలిగించెనుగాని నివాహము చేసికొన లేకని స్పష్టము, విషయ మిట్లుండ ది, 198.45 అంధ్రపతి'కలో మ, భా,చం కారులు ఇట్లు వా్రాసినారు__ అర్హునుని వితంతూ దాహము __ “జఉలూవీ తన పుతు)క్షు మృతిపొందినవిమ్మ టగూడ్ష పాండ వాళ్వ మేధానంతరమువరకు అర్దుకు!డనే యుండినట్లు అశ్వమేధ మహాపిస్థాని* పర్యములలో నుంకుటచేత పార కులూపిని వరిం చుట విత తూజ్య్వాహమే యవి తలచితిం, చేమకూర వెంకటపతి మహో! వియొక్య_ ఉలూ- .పార్థ“మాగమశ్ళంగార వర్షనములు నా వాదమును మి్శ'సల బలపరుపగలవ్రు? అని,

పాండివనిందానిరాకరిణము 697

ఇది యంతయు గ్రంధవిరుద్ధము, పార్ధు డులూపి5ి నరింప లేమ.

ఉలూపి పార్థనివరించి నాగలోకమునకు తెలియకుండ జేర్చెనది. చేమ కూర వెంకటపతిమహాకవియొక్క_ విజయవిలాకమునే చూకుడు-__

చ, ... ...వతముగ్చై గొని యుండెడి నన్ను వేల దో డ్కొంరి యిట దెచ్చె నీ వెకు్క గోమలి భూజగమేడ మారుతా థనజగ మేక నెంత ఘనసాహస మింతుల కంచు నెందుచు౯ా,

క శాముకుడగాక _వ)కినై, భూమి సరవత్షుణము "'సీయబోయెకివానిం గామించి తోక్షితే దగ వా మగువ నివేక మించుకైన౯ వలదా, కే, అంక ఫణిజాతి నీ వేను మనుజజాకతి

నన్యజాతి బివర్శించు టర్హ్హమగున యేల యీలకొర్కా యనిన రాదూలి కనియె జిలువ చెలువంపు బల్కుల జిలువ చెలువ,

ఉ. వమనబోయెదం దగుల మెంచక నీవిటులాడ దొల్లి[శ) రామకునూరురైన కృష ్ళాణు వరింపడెి మా కుముద్యతి౯ కోమలచారుమూర్తి పురుకుత్చుడు నక్కద బెండ్షి యాడడే నీమన సొక్కకే కరగనేరదుగాని నృపాలకాగిణీ,

ఈప ద్దైములనుబట్టి పార్గు డామెను వరింపలేవనియు, నామయీ పార్టుని నిర్చంధించినదనయు రహవ్యకర్ప లన్నుట్టు ఆమె అమెరికా

"జీశప్పు యునతిగానిి మ భా. చు కారులన్నట్లు వేళ్యా క్రీగాని న!

ఫణిజాతికాంత యనియు, మనుష్యుజూతి కాంత గాదనియు స్పష్టము,

కనుక పితివాదుల వొత హేయము. విజయవిలాపకర్త అమె కన్యక యని వ్రాసియుండెను.__

ఉ. కన్నియగాని వేరొక తెగా ఏ మనోహ'రరూప నీకునీ జన్నియవట్టి యుంటి నెల దవ్యన మంపయు జటిబాక నా కన్నులయాన నావలపు గస్తురనామముతోడు నమ్ము కా దన్నను నీదుమోవి మధురామృతమానిట బాస సేసెద౯. ౫

౧౦వ మహాభారిత్ర తెత్ష్వెక థనము ఇబ్లు కన్యక యని విజయవిలానకర్త శృం గ్యాకవర్షనము చేసి యమించెను, మ, భా, చ కారులు అమెను వితంకు వని, వేశ్య యని ఆళ్ళంగారవన్ష నమును "దెచ్చి యూమహె కితుకుచున్నారు, కనుక ప్రతి వాదుల దసంగతపుసంగము, | మరియు ఆగంగాద్వారముు)డి బయలు దేరి వెళ్ళి అష్టనుకు చిత్రాంగదను నరించి యామె తండ్రినినోం తానామెకు వివాహము 'జేళఫొని యచ్చట మూక్షుసంవత్సరము లున్నట్లు చెప్పబడినది “స తథేతి ప్రతిక్షాయ తాం కన్యాం పతిగృవ్య చ| . ఉపవాస నగరే తస్కిం స్తిసిః కన్నీసుత స్పమాః ! 9 (ఆదిఅ౨15) తరువాత చిత్రాంగదతో స్‌ఫీ ఎుతు)డగు బభు)వాహానుని సంరవ్నీంచుచు నిక్క_డనే యుండుము. నే నిందుష్రస్థమున నివసించి యున్నపుకు నీవు వచ్చి నాతో నుండవచ్చుు, అని చెప్పెను= మూకుడు “చితా్రాంగదాం పున ర్యాక్య మబివీ శ్చాండునరడనః | ఇహ న్వై భవ భద్రం తే వన్హేధా బభ్రువాహనమ్‌ 1 మ ఇన్ట్రుసుష్థసివాసే మే త్యం త తాఒగత్య రంచ్యసి 1% (అ లగి ఎ... ఇట్లు చిత్రాంగదతో జెప్పిన అద్టనుకు ఉలూపితో నట్టు జెప్ప 'లేదిని స్పష్టమే. దీసినిబట్టికూడ ఉలూవపిని వివాహముజేసికొనినట్లు గాని యామె కాపురమువేసినట్టుగాని వెప్పుట కవకాశము. గాన్పిం మట లేదు, ఇక భీవ్మపర్యములో సంజయుకు ధృతిరాష్ట్రనకు జెప్పు సంద ర్భములో నిట్లున్నది__ | “అర్దునస్య సుత శ్న్రీమా నిరావా న్నామ వీర్యవా౯ా 'ఎతాయీిం నాగరాజస్య జూతః పాఖ్ధేన ధీమతా | వారావ తేన నా బత్ర్తా అనపత్యా మహాత్మనా పత్యా పాలే సుపన్షేన కృపణా దీనచెతనా ||

ఏాంగివనింద-సత"కితీఆము 6) శాం న్‌ (7 రర్థిం తాంచ జగ్యాహ పార్థః ఇామవ శకోనుగామె "వవ మేవ సముత్నన్నుః వరి న్‌ లో బసు నాత్మ్కజః న నాగలోశే సంవృద్ధో మాతా చ పరిరశ్నీతః ఇస్ట్రలోకం జగామాళమ కుత తత్యార్డునం గతిమ్‌ | సోఒ భిగమ్య మహాహాసాుు;ః పితరం సత్యెవికొమః అభ్యవాదయ దవ్వగో) వినయేన కృతాంజలిః | " న్య వేదయక చాత్కావ మర్జున్య మహాత్మనః | ఇరావా నని భద్రం లే పుతి శ్చాఒహం తవ పిభో | మాతు స్పమాగమో య శ్చి తత్సర్యం పిత్య వేదయలత్‌. తచ్చ సర్వం యఖా నృత్త మనుసస్మార పాండవః పోఒర్టుకేన సమాజ్ఞపో చేవలోకే తదా నృప ॥ క్‌ ట్‌ వ ఫా జ ఫ్‌ నన ప్రతిపు-ర్వం మహాబౌహు స్స కార్యం ప్రతి భారత | యంద్ధకా లే త్వియా 'స్క్యాకం సావ్యాం "చేయ మితి విభో | త్‌ ₹ వ వ్య బాగ మిల్యేవ ముక్ష్వాతు యుద్ధశాల ఇహాగ్రతః 1 ౫ (అ90) నాగరాజు ప్పత్సిక యైన ఉలూవియందు ఇరావంతుడను పుస్రుడు ఫార్టువివలన జన్మించెను, అఆమెపతి గరుడునివలన వానుకుకాగా సంతతి లేక కామించిన! యాూమెను తండ్రియనుజ్హ్ఞ పె వాగుడు గొహించెను, ట్‌ య) లో ఇట్లు పర మేతమైన ఉలూవియందు అద్దనాత్మజుడు “జన్మించెను, ఆ ఇరావంతుడు నాగలోకమంబే. 'పెరుగుచుండి, యిద్శిలోకమందు అర్జును డున్నప్పడు జెలిసికొని యచ్చటి'కేగి వందనముజచేస్కి నేను ఇరా వంతుడ ననియు, ఉలూవీసంభూతుడ- ననియు, నీ పుతు)డ ననియుజెప్పి ఉలూ' పంబంధపికారము నా పార్గున ెరుకపరచెను. పార్టుకు ఆ పూర్యవృత్ర్తాంతమును స్మరించి మ్రీశుడై రాబోవు యుద్ధములో సీవ్ర సహాయపడవలయు నని యాబజ్ఞువీంప నశ్లే యని వెళ్ళి, ముష్పుడువచ్చి యుద్ధములో 'వాల్గొనినాడు:' అని చెప్పబడినది,

౪900 మసహాభారత త _త్వక్‌థనము

ఇచ్చట పరిశీలింపనలసనినదిది.. 19 సంవత్సరములు అక్టునుని తీర్ధయీ త్య్రొ వాలమ, త్యీయాత్రారంభములో నొక్క-రాత్రి ఉలూవీ సమాగమము. తపవాత చిత్రాంగదా సుభదా్రాపాణిగిహణములు, తరువాత నింద) పిస్థపుగప) చేశమ్చు తరువాత ఖాండవదపానాదికము; తరువాత దిగ్యిజయపూర్వకముగా రాజసూయయాగముు తరువాత ద్య్యూతము, వనవొాసము; ఆననవాసములో గొంతశకాలమునకు ఇంది లోకగమనము; ఆ యిందిలోకగమనమ నం దిరావంతునితో సమా వేశము; ఆ సరూ చే్చచములో విరావంతుకు పార్థుసకు ఉలూకీశంబంధ మును, తన యుత్సత్హిని 'దెలిపీనట్లు చెప్పబడియున్నది.

దీనినిబట్టి పార్థున కంతవరకు నులూ.పునరవలోకనము లేనళ్లు ధ్రువ మగుచున్నదె. పూర్వో క్తషి కారము చిత్రాంగదతో త్రీర్థయా తాానంతరము ఇంద)షిస్థములో నివు నాయొద్ద నుడగల వని ఇెప్పు టచే చిత్రాగడాసుభదులు వార్థనియొద్డ నుంకుచున్నక్షు స్పష్టము, ఉలూపి యట్లుండకుండుటకు వివాహిత కాకుండుకు కారణమనుట శం వేరొకటి కనుశింపదు. ఇంలేగాక__

“*వవ మేవ సముత్పన్నః పరమే తేేఒర్షునాత్మజః 119

అని యులూొవి. పరేతి మని వెన్పబడీనది ఆమె వివాహిత! మైనపతములో స్వేత వె.గాని పరమేత మెట్లగును? కనుక దీనిని బట్టకూడ నులూపీసంబ ఎధము వివాహ పూర్వక మె అనుట యు క్తముగా గనబడుట లేదు. ఇట్లుండ రహస్యకర్తలు ఉలూవీనిగూర్చి వ్రాయు నపుడు ఈభీష్మ పర్వశ్లోకములనే సూచించి, “అర్జునుని వివాహమాడిన వీడప తన బంధువ్రలకడనే యుండి కుమారునిం గనెను” (భీమ్మ-అ90) అని-వొసినవిషయము నిర స్తమైనది. ఒకక ఆశ్వ మేధక పర్వములోని వీషయము జూతము___ అర్జును డశ్వరత్నుకుడై. వెళ్ళుచుండ మణిపురప్రాంతమున మణిపురాధీశ్వరుడగు

వాండవనిఎచానిరాకరణము 701 బభు)వాహానుకు వీళృగారవముకు ప్రదర్శించుచు 'చ్రాహ్మణపరివేష్టి తుకై విశయవిభేయతలతో వచ్చుటకు జూచి యర్హునుకు__

“సంరత్ష్యమాణం తురగం యాౌశెప్టిర మువాగత్రమ్‌ యజ్ఞీ యం విషయమో న్నే మాు నాయోల్సి?ః కిన్ను పుత్రక || ధిక్‌ త్యా మస్తు సుమక్చుద్ధిం క్షత)ధర్మ బహిష్కృత ఎ 1) అశ్వరమ్షకుకనై నచ్చిన నాతో యుద్ధముచేయక ఇస్టువచ్చుట నింద్యము. న్‌ు తత్రుధర్మ బహిర్భ్యూగుక్షవు. ఇది నేను శ్ర మువిడీచివచ్చినపుడు నీవు భూపవలసినప్రుక్రియ, అని కరినోక్తు లాదముచుండెను, అప్పుకు “త్ర మేవ ముక్తం భ ర్రారు విదిత్వా పన్నగాత్మ్కజూ | అమృమ్యమాణా ఛిత్యోర్వీ ములూవీ సముపాగరుత్‌ 11 నా దదర్శ తతః పుత్రం విమృశన్న మథోముఖకమ్‌ |

• సంతర్జ్ద్యమాన మశకృ త్సీళ యుద్ధాన్థినా ప్రభో | ఉలూపీ ఎపా్రొహ వచనం ఫగ్యష్లం ధర్కవిశారదమ్‌ | ఉలూ*ం మాం నభో త్య) మాతక పన్నగాత్మజూమ్‌ | యం.ధ్యమైన) కుకు శే'స్టుం పితరం యుస్థదుక్క నమ్‌ | వవ మేవహి తే కీతో భవిష్యతి వ సంశయః 11% (అ 79) ఉలూపి భూమిని శీదించుకొని నచ్చి యేమిచే ముటకువు దోచక తలవంచుకొని యున్న బభ్రవావానుని జూచి, నేను నాగ కాంతన్సు నీస త్రల్లినవి తెలిసికొనుము. నీశ్చతస్పక నీతనితో యుర్ధము జేయుము అమార్షమునకే అతనికి నీయగడల వీతి కలుగును. అని బోధించి యున్ధమునప బుంకొల్పివది. అమె ముట్టు పురికొల్పుటకు కారణ మేమనగా, యుద్ధములో నిఖటండ యెదుర్కొని భిమ్మువివై చాణమ"*ను (వయోగించుసపుడు తినతో యుద్ధము జేయనట్టి భీష్ముని బడగొట్టిన కారణమున పార్థునకు

702 +, మహాభారత తత్న్యికవనము వసువులు గంగాతీరమం దుండి శజాషమిచ్చిరి. అము డకడనుండి యులూశి నిని తనతండితో నావిషయము జెప్పగా నాతకు నసువుల దగ్ధరకు వెళ్ళి పార్థుని విషయమై ప్రార్ధింప వసువు లిట్లు చెప్పిరి “ప్ముత పృన్య మహాభాగ మణిపూశేశ్వరో యువా ! సవశం రణమధ్యస్థ శరైః పొాతబముతా భనం 1 నవం కృతే స నాోన్టు నుక్తళావో భవిష్యతి 1౫ (అ 81) మణిపురాధీశ్వరుడగు పార్థిపుతు)ఐచే యుద్ధములో పహాఢాఘాత మున పార్థుడు నేలఒడిపోయినపుకు జాపవిము క్షి యసును అని, అ.దుకొరవై యీమె పేళేపి చుట, పాస్థ డట్లు వడిపోవుట, మణిపిభావమున ఉలూపి పార్డని యజ్జీవిఏప'శేయుట జరిగెను పార్థవతనమునకు జింతిల్లుచు చిత్రాంగద యుద్ధభూమి కే వచ్చి యుండెను. మూర్భనుండి "లేచిన పార్థుకు ఉలూిని, చితాాంగదను జూచి యులూపీవలన ఆాపవృళత్తౌంతనును, శాపవిముక్సివి ఉలూపె చేసిన సహాయమును. అెలిసికొని స తోషించి పుత్రుని మెచ్చుకొని చిత్రాంగదయు ఉీలూపియు వినుచుండ పునూని కిట్లుచెప్పెను___ యఎధిస్టిరస్యాఒళ్య మేఫః పరమై త్రీం భవిమ్యడి | తతా గచ్చే స్పహామాత్యో మాతృభ్యాం సహితో నృప! జరుగబోవు యధిష్యరాశ్వమేధమునకు నీవు తల్లు: తోడను, పరివారను తోడను రావలసినది టిని. ఇచ్చట ఉలావియందు గృిత వ్‌త జూపుచు నామెకుగూడ నళ్వ మేధమునకు దీనికొనిరమ్మని పారుడు చెప్పెను, | ఉలూవి అధ్దమనకు పా పవృ కాంతమును "జెప్పి _ఒ “కన్య కాని మక్ళత్వా. త్వం ల్యచిధా యస జీవితము 1 కర్మణా లేన పాపేన పళఠేధా నిరియె ధువమ్‌ 11 వఏపాకు విహితా కాన్ని: పుత్రాద్యా ప్రాప్తవానసి |

రి పాండవనిందానిఠాకరణము. 703 అనుచు , శాపనిమి త్తమున నీకు నరకమురాకుంకుటకై యీ దోమశాంతి చేయబడినది. శాంతి చేసికొనకయే జీవితమును త్వజించిర యెడల తప్పక నరకము ప్రొన్తిచును, అని పలికనప, దీనిచేత నామె మెొొంత ధర్మాధర్మపరికీలనముగల పుణ్య కాం తయో స్పస్ట్రము. కభిత్తోగర్వీ ములూపీ సముపాగమత్‌ నాగలోకము నుడి భూమిని భీదించుకొని యులూపి వచ్చిన దనుఏచే నామె యమా నుషశక్షియ్యు దివ్యదృష్టియు స్పష్ట్రమగపచున్నవి, " ఇచ్చట నొకళంక కలుగవచ్చును. ఉలావీపాషస్టలకు వివాహము జరుగనిపత్సములో నులూవీయందు భా ర్యాశబ్దము, పార్థనియందు భర్హృళబ్దము వాడబడునా? లని. ఈవివయమై మనుస్కృతి నవలో కింతము __ . ॥ “భర్తుః పుత్రం విజానన్లి ఘ్రత్రి దె స్రథం నుభర్థరి | ఆహు రుత్పాదకం కేచి దపరే మేత్రిణం విదుః 11౫ (అ9.34) వ్యాఖ్యా- భర్వుః పుతో) భవతీతి మునయో మన్య స్తే భర్తరి ద్వ్యిప్రకారా శ్రుతి ర్వ రతే | శేచి దుత్చాద మవోభార మని భన్తారం లేన పుత్రేణ పుతిణమాహుః | అన్య తు వోధారం భశ్రార మనుత్నాదక మవి అన్యజని కేన పుల్రేణ వుతిణ మాహా | ఇచ్చట వివాహము జేసికొనినవాజేగాక వివాహము కేసికొనక సంతతిగలిగించినవాడుగూడ భర్త యనబకు నని చెప్పబడినది, కనుక వివావాము జేసికొనకపోయినను ఉలాపీపాష్టలయందు భార్యాభర్చృ శబ్దములు వాడబకుట యుక్తమే, ఉలూపి పార్టని గోరుటలో- “కృత్యా మమ పరితాణం తవ కర్కో న లుఖ్యతే [1 శరణంచ పిపన్నాస్ని "త్వా మధ్య పురుషోత్తమ || యాచే శ్వా మభికామాహం తస్మా త్కురు మమ పియం 1) వీపు నా పరితొణమువలన ధర్మలోపము కలుగదు నే ని శామనై నిన్ను యాచించుచుంటిని, అని చెప్పుకొనినది,

701 మహాభారత తత్ర్వకథనవ “అభి కామూా౦ (శ్రియం యశ్చ గమ్య్యాం రహసి యాచిగః | నోమైతి స చ ధ్కోమ భ్రూణహే త్యుచ్వలే బుకైః 11౫ అని వచన మున్నది. ఈ మహాభారతవచనమునకు అభిక్సా మయు గమ్యయు నైన ఆవే రహాస్యమందు యాచింపబడి యెవ్వడు తిరస్క_రించున్నో ఆతకు భూణహత్యపాతికమును పొందునని యర్థము దీనినిబట్టి యాపాస్థడు కూడిన నాగ కాంత గమ్యశ్తీ యని "తేలినది ఆ నాగకాంతచే బ్యార్థతుడై న పార్ధకు__ “క్చతవాం స్త తృథా సర్వం ధర్మ ముద్దిశ్య కారణమ్‌! 9 ధర్మబర్ధుడె యంగీకరించె న౦ చెప్పబడినది. ఈ సందర్భము ప్రతివాదుల వినాహవాదమున కెతమాతిము సహకారి కానేరదు, “వవ మేవ సముత్పన్నః పరనే లేఒర్ధునాత్మజః $9 అకు భీమ్యపర్యోక్క వచనమునకు విరుద్ధము కూడను, తీర్థయా శ్రా సందర్భములో చి త్రాంగదావివాహానంతరము మూడు సంవత్సగము లచ్చటనే యుండి ముంద్రపద్ధమునకు తిరగి వచ్చిన పుడు నీవు రావలసిన దని ఇప్పి. వెళ్ళిన పార్గడు ఉలూవితో నట్లు చెస్పకపోవుటయు, నేకరాతుము మాతిమే యుండి వెళ్ళిప్తోవ్రటయు, 'నెప్పుడో బహుకాలమునకు యిందిలోకములో నున్న సమయమున నులూవీపుతు)డు వెళ్ళి తనవిషయము జెప్పుకొని యులూవీసంబంధ మును పార్ధనకు జ్ఞాపకము జేసి యుండుటయు. నను విషయములు_ ఉలూవ్సి పోర్థనిత గాపురము చేసిన దను పుతివాదుల వొదమును తో పి చేయుచున్నది. అశ్య మేధయాగమునకు వచ్చినట్టున్నను బంధుమర్యాదగా వచ్చినట్లగునుగాని గాపుకము చేయుటకు వచ్చినట్లు కానేరదు. పూర్యోక్ష పికారము అశీంద్రియజ్ఞానము గల యులూవి, యే యితరసందర్భముననో వచ్చి వెళ్ళి యుండవచ్చును. అంతమాత)

పా ణవనీందడానస ౦కిరీణము కన మున గా పురము చేసినదవి గ్రుంథభమునక విరుద్ధముగా పితివాదులు పహోాయుట పేయము, కనుక *ఉలూ![ీవరణము వివాహమే”? అకు ప్రితివాదుల వ్రాత పరాస్తృము, వీరే ఉత్తమభారతములో నిట్లు వ్రాసిరి “ఫల్లునుకు తీర్థయ-త్రలం జేయుచు నాగళన్యక యగు “*ఉలూపె వరింప నామెయందు ఇలావంతు డను పుత్రుని మణులూరుపు రాధీఘు డగు మలయధ్వజని పుత్రిక మైన “చితి నుద్వాహమై బభువాహనుం డను పుతుని బడసెను”. (పు[0) ఇచ్చట, చిత్రాంగద నుద్వాహమైనట్లు వాసిశానరేగాని ఉలూపి సుద్వాహ మైనట్లు వాయ లేదు. దీనిచాహడ ఏరి విధవావివాహపిసం గము నింద్యము. ఏరిచ్చట ఉలాపియే పార్ధుని వరించినట్లు వ్రాసి తారు గాని పార్థు డులూపిని వరించినట్లు వా్రాయలేదుగనుక దీనితో ఏరి "వెనుకటి వ్రాత లన్నియు తప్పని వీరే స్వష్టపరచిరారు, 4 “ధారతమందు ధర్మము కౌరవపతుమం దున్నది. పాండవులకు వారసత్వ మే లేదు? అను పిసంగము_తన్నిరాశరణము.___ సుయోధనవిజయకర్తల వ్రత యిట్లున్నది.-- “మామామ గారైన కాశిభట్ల బహ్హయ్యశాస్త్రు లుగారితో భారతవిషయక్మ పళంస వచ్చిపు డెల్ల ఫారతమందలి ధర్మము కౌరవపతము.న నున్నదని చెప్పుచు. వచ్చిరి అంతియె శాక కురకుపాండనడాయభాగము గూర్చి వారు విప్పులముగా జర్చించి యందు బాండవులకు వార సత్వమే లేనట్టు రచి-చి యుండిరి. వరి వాదములును వాతిలును 'తెలిసికొనిన పిదప భారతిమను తిిగి జాగర్తగా, చమనవుటచే భారతయుద్ధమందలి నిజమైన ధర్మము విజయము సుయోధనువకే వచ్చినదని దృథాభిప్రాయుడనైై యీ సుయోధననవిదయమును వ్రాయుటకు బూనుకొంటిని,

06 మహోాభి"రతీ తృల్విక్‌ధనము *ధ్ధారత్రవునందలి యుతివృత్త మునందలి లోపములగహర్చి ప్రజ లకు "దెలుపును ద్లేళముతోడసు, విషయమును శాంతముగ గొహించి చక్కగ. విమర్శించి, మంచివెడుగుల. నెల్ల వివరించి తెలుపు "పెద్దబయభిప్రాయము లాయా ఏషయములవై "తెలిసికొనవల నను నభిపాఆయముతోడను నే సిగ్రంధమును రచించి ప్రకటించుటకు సాహాసించితిని” తొలిపలుకు__ పు19),

ఈవాాతచే తాము వేసినది సాహస మనియు, తమగ్రంధము సకు మూలము బ్రుహ్మయ్యశాస్త్రలుగారి వాదములు, వ్రాతలు ననియు పితివాదులు లెలుపుచున్నారు కాని పూజ్యులును అఆస్పిశా గ్రణులును అగు బ్రిహ్మయ్యశాస్త్రులుగారి వాదములు గాని; వాత లుగానీ యట్లుండునని భావింపజాలము,

బిహ్మయ్యశాస్త్రులుగారి “కురు పాండవదాయభాగవినిర్ణయ ములో దుర్యోధనుని గూర్చి వ్రాసిన మాటలను జూక్షుడు_

1. “దుర్మాప్టడగు మర్యోధనుడు ధర్మజుని యుశస్సును? ఖీమార్జునుల బలపరాశ్రూమములను గని యోర్వజాలక వారిని గపటోపాయముచే జంపి యాభాగమును గూడ చదానె. కబళింప బ్ర)ముత్నెము జేకినాడ్తు.

ల్ద్కె ఖాండవపుస్థమున రాజ్యము చేయుచున్న ధర్మజుడు రాజ నూయాదిమహానుఖముల. "కేసి దిగంతవిశా)౨తకీర్తియై పికాశించు చుండగా మూలరాజ్యమునకు రాజగు దుర్యోధనుడు వేరులేనివాడు కావలసీవచ్చె, అందుమూలముచే నాదుషమ్టునకు యుథధివ్వీర రాజ్యము నపహరింప దురూహపుళ్లై,. ఆహేతువుచే మాయాచ్యూతమున నా యర్థరాజ్యము నపహరించె,

3. రాజ్యము నపహరించుటతో దృప్నై నందక కులాంగనయగు ద్యౌవదిని మానభంగము జేసి ధార్త రామ్ట్ర్ర లవమానించిం5, హిందు

వపాండీవసిందాసీశాకీరీణము 07 వులు మొదటినుండియు. దేనిని సహించినను ఈం మౌననస్టముకు మాత్రము సహింపలేకు, ఈఘాచేరదువ్క-ర కార్యముచే రాష్ట్ర మ:తయు నాగ్రహోవేశము నందె, అంవికేయుడు తదుపశమార్థమై మరల 'వాండవుల యర్థరాజ్యమును వారికి సిచ్చివేసె.

శీ దుర్కార్డుడగు దుప్యోధనుకు తన కోరిక సిద్ధంపనందుకు చిఎతించి మరల మాళయామ్యాతము పెట్ట యీమారు రాజ్యమును పణముగా బెట్టగ దేశమునుండి పాండవుల దొలగించుటక్ష యరణ్య వాసాది కుటిలపణములను బెట్టి మాయాజయంబు నంది పాండవుల నడవుల పాలుచేసె,

గ్‌, పాండవులు స్వచేళశమును విడిచి ముతరత) నుండవలసిన గడువైనతరువాత తిరిగివచ్చి తమ యర్థ రాజ్యమును దమకీయవలయు నని కోరిరి ఈలోపల దుర్యోధనుకు లేని సౌజన్యమును తత్కాలము నకు సరిపకున ట్లవలంబించి ప్రజలను మిక్కిలి చక్కగా పరివాలించి వారి హృదయముల నాకక్టించుకొని రాజ్యమవి భౌజ్యముగాన భాగ మాయనవసరము లేదనియె? (పు ణు.

ఇటు లై దంశములుగా నున్న బ్రహ్మయ్య శా న్ర్రిగార వాళ్ళ ములలో దుర్యోవనుడు దుర్కార్టు డనియు, బౌండవల శీర బలపరా కొమముల జూచి యోర్వ లేక, వారిని గపటోపాయమున జంపబియ త్నించినా డనియు, మాయద్యూతమున వారి రాజ్య మపహారించినా డనియు, కులాంగనయన జాపదీటేవికి మూానభంగము జేసినాడనియు మరల మాయాన్య్యూతమున మాయాజయ మొంది వాండవుల నడ వుల పాలుజేసినా డనియు, తరువాత వఐాగి యర్ధరాజ్య మీియనవస రము లేదని వెప్పినాడనియు, 'లేనిసౌజన్యము వభినముంచినా డనియు స్పష్టముగా నున్నదిం

దీనినిబట్టి “ధారతమందలి ధగ్మ్కము కౌరవపమయమం దున్నదని

“(లీ మహాభారత తత్న్యక్‌ద నము బిహ్మయ్యశాస్త్రు లుగారు వెస్పుదు నచ్చిరి అని సుయోధనవిజయ కర లనుట అయుక్షము, బిపస్టయ్యశాస్తు, లుగారు దుర్యోధనునిది మవూయజూగ హం నారు, సుయోధనవిజయకర్తలు దుర్యోధన వాక్యముగా “మాయ జూపం బజనువూట యవత్యంబు:? అ౨ి వాసినారు, బ్రహ్మయ్య శాస్త్రులుగారు చాపదీ'బేనిని కులవతి యనినారు. సుయోధనవీిజయకర్తలు “కులళతిగా దట్టి కోమలాంగి? అని వత సొగించినారు, బ్రుహ్మయ్యశాస్తులుగారు జ్రాపతీ బేవిని మానభంగము జేసి థా రృరాష్ట్రాలు పరిభవించినా రని చెప్పినారు. సుయోధనవిజయ కర్తలు “అప్పు డవోనీవి మైనట్టి యా కా-తవన్ర్రుంబు తనయంత బడెను క్రింద, అ?తమాతింబున నతినను పరిభవించితి మంచు నెల్సెత్తి చిస్పి రకటి అని కవిత్వ మన్లినారు ఇట్టి సుయోధనవిజయక ర్త వాత్త బ్ర)ిహ్మయ్య శా స్త్రిగారి వాక్యముల కత్యంతవిరద్ధ మగుటవలన సుయోధనవిజయములోని విమ యముసకు బ్రహ్మయ్య శాస్తు లుగారి సమ్మతి కలదనుట అయు కృము, ఇక పాండవులకు వారసత్వ మే లేదని “కరుపాండవదాయభాగ వినిర్ణయము*లో బృహ్మయ్యళాస్తులుగారు చర్చించి యున్నా రని సుయోధనవిడజయకర్ధ లనుటచే నాగ౦ంధ పరిశీలన మౌానశ్యకమైనది ఆగ్రంధాదియందున్న విషయ మేమనగా___ “గుడ్డివాడగు ధృత రాష్ట్రుకు నాజయ్యా ననుటయు, నాండన్రులు తమ తండ్రిభ్ధాగ మును తమకు బంచిపెట్టనోరి రనుటయు, నాంధ్ర) భారతమునందలి గొప్ప తప్పులని యాచార్యులవారు (వనప్పాకమనం తాచార్యుల వారు నొక్కి వ్రాయించిరి ... ,.. దుగ్కార్టులగు ధా ర్రళాష్ట్రుల వవ్‌ మవ లంబించుటకు గాదుకాని నేను నన్నయభట్టారకుని ఇారిత్రమును వ్రాయుచున్నవాడ నగుటచేతను అచాప్యలవారు నన్నయభట్ఞారకుని

పాండవనించాని రాకరణము 709 గూడ బితివాదులలో జేర్చి యాతని నధిమేవించి యుంకుటచేతను నా పత్య్యుడు నిర్దోమీయని వొదించుట నొ కవనరమైనది”!

అని యున్నది, దీనినిబట్టి నన్నయభట్టారకుడు నిర్లోషి. యని వాదించుటయందే వారికి తాత్సిర్యమని తేలినది, వాస్టైనను అగంధ మునందు ధృతరాష్ట్రుడే 'రాజయ్యు ననువాదమును బహువిధముల బల

పరచియున్నారు, 1907 క్రీ| సంవత్సరములో బికటింపబడియున్న ఆ

వాదమునే పితివాదు లందరు నవలంచించియున్న్నారు. * కనుక *కురు

పాండవదాయభాగవినిర్ణయ” మను గ్రంధమునే బిమాణోపపత్తులతో బకితీంచి త త్త్వనును గిహింతము---

అన లిచ్చట కురురా జ్యూధిపతి ధృతర మ్ద్రడా? వపాండురాజూ? అనునది వివాదాంశము. ఇది గ్రొంముల నాధారముకేసికొని నిర్ష యింపవలసిన విషయమైయున్నది. ఆగ౦ంధములలో ధృతరాష్ట్రూడే అధిపతి యని యాంధిభారతాదులున్వు పొండురాజే అధిపతి యరి సంప్క్భృతభారతాదులును బోధించుచున్నవి. అందుచే గొందరు ధృత రాష్ట్రరాజ్యవాదులును, గొందరు పాండురాదరాజ్యవాదులును అయి యుండిరి. అందు ధృతరాష్ట్రురాజ్యవాదము పూర్వపష మనియు, ఎాండురాజరాజ్యవాదము సిద్ధాంతమనియు నిరూవఎపబకుచున్నది.

జాన్‌ “ధృత గామ్లిడే రాజ్యాధిపతియనుటకు ఆంధ్ర) భారతము.

పిమాణ"” మను ప్రసంగము-తన్ని రాశరణము :_

అంధ)భారతము.__

న “ఇట్లు బిహ్మోోత్త రంబుగా బ్రుజావృద్ధియు, సస్యసమృస్థియు నగుచు డ నాంచికేయు ధృతరాష్ట్ర రాజ్యాభిమిక్తుంజేసి భీమ్ముండు దనదు వ్‌లున్ను విదురు బుద్ధియును సహాయంబులుగా రాజ్యంబు రత్నీంచుచున్నంత" (ఆ క)

ఇట్లు సంచమా- శ్వాసారంభ మందు భీమ్ముడే ధృతరామ్హిని రాజ్యాభిమీక్తుని జేసినట్లు చెప్పబడినది, ఇక పస్టాశ్వాసమందిట్టున్నది_

710 మహాభారత తత్త్యకధనము “ధృత రాష్ట్రం డీట్టవియె ... రాజయ్యెడువాకు త్‌న రాజ్య కారంబు దాన చూచి యరయవలయును. నేకు వడంగసహిరం బుగా వేదాధ్యయనంబు సీని యర్గకా శ్ర్రంబులందు గృతనిళ్చ యుండ నము బలంబు గలిగియు నంగ్యరె కల్యంబునంబరచ్య కంబు లకుం బుతివ్యూహంబులు రచిమింపనేరమిం జేని 'రాజ్యంబునకు దగకున్న ___ ఉ. లోకనుతుుడు పాండు డమలుఎజు మహాగుఆరత్నపూర్షర 'త్నాకరు డత్యు డారమకి నంధుడ నైనను నన్ను రాజుగా జేళొని నాకు భ క్రిబనిసేయుచు సర్వజగబ్దిగీషు డై యీ కురువంశరాజ్యభర మంతయు దాల్చి బరాకిమ”బునకా, వ, మరియు వానికంకు గుణంబుల మిక్కిలియయి జనంబులకు నను రక్తుడై పరగుచున్న పాండురాజుకుమూరుల నెవ్విధంబునబాపనేర్ష నని దుఃఖంచి5 ధృతరామ్ట్రునకు దుర్యోధనుం డిట్లనియె. నీ, వైత్సకిం బస లమ్కీ పాందుభూపతి మున్ను డాల్చుటజేసి త తృనయు రైన ధర్మజు డిష్పుడు డాల్చిన నాతని తనయుండు దాల్చు మిద నిప్పాట పాండువంజేఘల వసుమతీ రాజ్యాప్ట్ర లగుదుకు రాజ్యమునకు బరువడి మేమింత బాసిన మౌాప్లుత పొత్రవర్షంబును బాయు నింక అ, నొరుల గొలిచి కుకువ నోప మేమకుగా కుండ మమ్ము జేయ కోపు బేని గా పాండురాజు తొంటిభ క్సియున ప్పాండ్సు తనయులంగు దయయు దలపకు-క్కూ

రే పాండవనిందాని రాకరణము 1! నః ఈరాజ్యంబు మొదలింటంనోలె భవదీయం బయినం బికృతిజనులు వళ్యులుగాకున్నను గమాగతం బబమి మాకు నషప్రయత్నలభ్యుం బగు.. తొల్లి పాంకురాజురా2ై గుణంబులం బ్ర)జూనుకాగ..బువడయు ఓటం'చేసి యొల్లవారును ధర్మరాజు కాజ్యంబు నలతుకు డాని సెటింగి కాదె దానసమ్మానంబులు బికృతిజనంబు€కు సంతోషంబుజే యు చును౨ఎడుదు, నిందుల దుష్టజన:బుల పత్సపాతవచనంబు లుకుకసు నంతకు నుపాయంబున - గొంతినిి బాండవులను దదీయభ్ళ త్యా మాత్యవర్లంబుతో వారణావతంబునకుం. బుత్తము; మనకు రాజ్యంబు సుష్రతిస్టితం టై: న మటి వార లిందులకు వత్తు రనిన. ఇచ్చట నీ ధృతరాష్ట్రవాక్యమ:లు గమనింపదగియున్నవి_ “రాజయ్యెకువాడు తన రాజ్యభారంబు దాన చూచి యరయవలయు, నే నధ్యయనము సేసి బలముగలిగియునంగవై కల్యంబునం బ్ర)తివ్య్యూహం బులు రచియింపనేరమిం చేసి రాజ్యంబునకు దగకున్న పాండురాజు ,న న్నంధుగనై యున్నను రాజుగా చజేళొని నాకు భక్రి బనిసేయుచు సీ కురువంశరాజ్యభ ర మాతయు దాల్చను”, ఈవాక్యములలో చాను నాజ్యంబునకు దగనివాడనని చెప్ప బడెను, అనర్హుడనై న నన్ను 'బాంకురాజు రాజుగా శజేకొని నాకు విభే యుతైై యూకురురాజ్య మేలె నని చెప్పబకినది. నిజమైనయెడల దానే రాజబమియుండ .చాంకురాజు నన్ను రాజుగా జేకొనినాడనుటయు, నాకు విధేయ్యడై యీరాజ్య. మేలె ననుటయు నెట్టు సంగతమనును? . ధ్యతరాష్ట్రాకు రాజుకాక్క పాంకురా జే-రాజళైయున్న పుకు పాండు రాజు నన్ను రాజుగా జేకొనినాడనుటయు, నాతకు స్వాతంత్యుము వహింపక నాకు విధేయ్యడై రాజ్యమేలె ననుటయు. సంగతమగుసు,

719 మహాభారత తత్త్వ్యకధనము ననునూటను తోసి చేయుచున్నవి, అవై జూపబడిన యీదుక్యోధన వాక్య ములుగూడ గమనిం+ దగిన వే__ “_వెతృకంబగు లవ్మీ హాంకుభూపతి మున్ను దాల్చుట జేసితత్త్సనయుడైన ధర్మజు డిప్పుడు దాల్చిన నాతని తనయుండు దాల్చు మిద ఇట్లు పొండువంశేఘులే వసుమతీ రాజ్యూర్హు లగుదుకు, మేము రాజ్యము బొసిన మాపుత)పొత్రవర్షంబును బౌయు నింక, మే 'మొరుల గొలిచి జీవింపజూలనము, ఈరాజ్యంబు మొదలింటంనో ఆ భవదీయం బబయిన బికృతిజనులు వళ్యులుగాకున్నును కంమాగతం బబు మాకు నషపియత్నలభ్యంబగు, తొల్లి పాండురాజు రాజై పజానురాగంబు వడయుటంచేసి యెల్ల వారును ధర్మరాజు రాజ్యంబు వలతురు ఈ దుర్యోధన వాక్యములలో వాండుఘాపతి వై తృకమైన రాజ్యమును మున్ను ధరించె నని చెప్పబడినది కాని సీరాజ్యమును (ధృతర్మాష్టరాజ్యమును) ధరించె నని చెప్పబకలేదు, ధృత రామ్ట్ట్రడు రాజ్యాభిమీక్తు డగుటే నిజమైనయెడల ధృత కాష్ట్రరాజ్నమునే పొాంకు భూపతి రాజపితినిధియై ధరించినట్లు చెప్పబడియుండును. అట్టు వెప్ప బడకుండుటచే ధృత రామ్హ్రడు రాజ్యాభిమీక్పుడు కాలేదనియు, బొండు బూపతియే రాజము తన విత్యయమమిు.న కురురాజ్యమును బాలించె ననియు స్పష్టమగుచున్నది, " మజియు, *బాంకుభూఎతి యెలిన రాజ్యము నిప్పుకు ధర్మ జుడు ధరించినయెడల ముందు వారివంతతికే యది చెందును, ఇట్లు చాండువంశీయు లే వసుమతీరాజ్యాస్ట లగ దుకు. మాకును మాసంత తికిని రాజ్యసంబంధము తొలగిపోవును, మే మొకుల నొాలిచి జీవంప జాలము” అని చెప్ప బక్షినది, ధృతర్యామ్హడే రాజ్యాభిపిక్తుడై రాశఃప తినిధియే వాంకుభూపతిమయై యున్ననాకు ఖార్త్యర్నా ములకు సం్మకమిం

వి'ండివసీ. దాస రాక రిణము 713 పవలసియున్న రాజ్యము చాండునంశీయుల కే సర్మకమించిపోవు నని దుర్యోధను డెట్లనును? అట్టనుటచే చాంకుభూపతి రాజ్య పతినిధికాక రాజ్యాధిపతియే యని ధభు)వమగుచున్నది. దాయభాగనిక్షయములో వొాయబడినట్లు “మూలరాజ్యము ధృతరామ్హినిది, నూత్నసంపాదిత రాజ్యము పాండురాజుది” అగుశు నిజమైనయెడల “వసుమతీరాజ్యా స్ములు పొండువంశీయులే యగుదురు. మాకు రాజ్యము సంకిమింపక 'తేుపోనుకు, మే మొరుల. గొలిచి జీవింపజాలము అని తండితో దుక్యోధను డనుట యెట్లు సంగతమగును? అది యేకరాజ్యమే మై యుండి యా రాజ్యాధిపతి పాండుఘూపతి మైనపుడే యాదువ్యీధనుని మాట సంగతమగును, కనుక ధృతకామ్ట్రడు ర జ్యాభిమిక్తుడయ్యెనను మాటను ఈదుర్యోధన వాక్యముగూడ తోసి వేయుచున్న ది.

మరియొకటి. “-ఈరాజ్యంబు, మొవలింటంగోలె భవదీయం బబినచో బికృతిజనులు నఘ్యలుగాకున్నను' కమాగతంబబమి మా ప్రయత్నలభ్యం బగు. తొల్లి పాండుర'జు రాజ్లై పుజూనురాగంబు వడయుటం జేసి యొల్ళవారును ధర్మకా జు రాజ్యంబు నలముకు, అని దుర్యోధను డనుటలో, ఈ౨*జ్యము 'మొదటినుుండియు ఛవదీయము గాకొపోయెనని స్పష్టముగా జెప్పబడినది. అనగా పాండు రాజు వనగతుకైైనప్పటినుండియే యీనరాజ్యము. నిచేతికివచ్చినది, కాని మొదట సీది ఆాకపోమినది యని యర్థము, ధృతరాష్ట్రుకు రాజ్యాభిమిక్తు డయ్యెననువూటయే నిజమైనయెకల పాండురాజు వన గతుడు కానపుడుమాత్రము' రాజ్యము ధృతగాష్ట్రుని "దేల గాదు? పొండుభూపతియే నాజ్యాఫెపతి యగుటనుబట్టి మొదట ధృత రాష్ట్ర నిది గాకపోయినది. పాంకుభూపకి వనవాసమునకు వెళ్ళునపుడు ధృత రాష్ట్రునకును, విదుకునకును రాజ్యము వప్పగించి. వెళ్ళి యచ్చట ఇాపగుస్తుడై మరల రాకయే స్వర్షస్థు డయ్యెను, అందుచే నప్పటి

శక మసాభారత తత్యకథనము నుండియు" రాజ్యము ధృతరాష్ట్రుని: చేతికి వచ్చియున్నది. ఆరాజ్యాధి పత్యము ధృతం ష్ట్రనియ"దు లోప చుటచేత శీ రాజ్యము తమకు న (శ్రమాగతము గాకపోమిన దనియు, ధర్మజునకు కృమాగత హగుటను బట్టి ప్రజలు ధర్మజుని కాజ్యమునే కోరుచున్నారనియు దుర్యోధనుకు విలపించినాడు. కనుక నీదుర్యోధనవాక్యము గూడ ధృతరాష్ట్రుడు రాజ్యాభిపిక్త్పడయ్యె నను మాటను తో సి వేయుచున్నది, ళ్లు ధృతరాష్ట్ర మర్యోధనుల పరస్పరప్రపంగము లే ధృతరా ష్ట్రోడు రాజ్యూభిమిక్తు దు కాడని ధ్రువపరచుటనలన ధృతరాష్ట్రుడే రాజ్యాధిపతియనుటకు ఆంధిభారతము పిమాణ మను వాదము నిరస మెనది. ఈవి రాజా - అన్‌ ధృతరాష్ట్రుడు రాజ్యాభిమి క్తు డనుటకు సంస్కృత భారతముగూడ బుమాణ మసు ప్రనంగము- తన్ని కాకరణము ;__ దాయథాగవినిర్ణయములో _ నిట్లున్నది_... “ఆంబికేయుడే రాజూయె ననుటకు గొప్పయా ధారము వ్యాసకృతమహా భారతము యొక్క మరియొక పితియే, ఈనడుమ టి. ఆర్‌. కష్టాచార్యుల వారును, టి, ఆక్‌. న్యాసాచార్యులవారును నిర్గ, యసాగరముదడా) శాలయందచ్చొత్తి ౦చిప్రచురించుచున్నమహాో భా రతమునుజూడుడు- “ఫీప్మేణ రాజూ కౌరవ్యో ధృతరాష్ట్రోఒభిపేచితః | . ధనున్వే బేశ్వపృష్రే. చ గదాయు ద్ధేజసిచర్మణి ॥| " ఉళిప కతల 6౨9 600 66 09 6464 శిల 669 06 96 6విళ || గతఃపారం యదా పాండు _స్పదా సేనాపతిః కృతః 11 అని, -. మన మిష్పు డానిర్మయసాగర పుషితిలో బాకకమ మెట్లున్నదో మాతమూు “వై దికాధ్యయనే యుకో నీతిశా లే వారణ | ల శ ౪ ఫేమ్మేణ రాజూ కౌరన్యో ధృత రామ్ట్రాభిపే.చిత, ॥

వీ*ండివనీందా రాకీ రీంము ఖీ ధనుశ్వే బేశ్యపృష్టీ చ గడాయుస్దేఒసిచర్మణి ॥ తథైవ గజశిమోయూా మ్మస్తేషు వివిభేషు చ 1 2, అర్ధధర్మపుధాశాసు విద్యాసు వివిధాసుు చ॥ గతః పారం యదా పాంబు స్తదా సేనాపతిః కృతః 1౫ 23, “ధృతరాష్ట్ర స్వ్వచముష్ప్వా దాాబ్యం న ప్రత్యపద్యత | పారసవత్వా ద్విదుళో రాజూ పాఎదు రృభూవవా * ౫0, (ఆది.అ 18) టఖాపిళిలో నొక్కాసలములోనే ధృతరామిడు రా మీకు డును, వు జు శనాపకియు నయము ల నా మును ధృతరాష్ట్రుడు పొందలేదు, పాండు జే రాజయ్యెననియు బర స్పరవిరుద్ధముగా 'చారక్రమ మున్నది ఈపుదర్శింపబడిన నాల్లుక్లోక ములలో మొదటిక్లోః మున కాదియందును మూక్షవళశ్లోకమున కంత మందును ఆపితిలో "ళీఖ లుంచబడినవి, నాల్లవక్లోకమున కట్టి చిహ్నా ము లేను, అందుచే నాల్లవళ్లోకమే సాంపిడాబికి పార మనియు, టై మూడుశ్లోకములు క్వాచిత్కములనియు, వానిసంబంధ మన పేశ్నీతము లగుటచే విరోధములేదనియు సూచింపబడినది అపుతిలో నట్టిగు్తు క్యాచితృపారబోధకముగా నచ్చబచ్చట వాడబడియున్నది. కనుక వారు చూకు మనిన ప్రతిలో నే__ “ధృత రాష్ట్ర _న్వచమ్‌ష్ట్వా దా్రాజ్యం న ప్రత్యపద్యత రాజూ పా౦ండుర్చభూ వవా || అను సార్వత్రికవారముండుట చేతను “ధృత రాష్ట్రాఒభిపేచితః పాండు స్ప్సేనాపతిః కృత, అను పారమున్నను అదె క్వాచిత్క-పారమని "లేఖాంకితము జేసీ భూ+వబడుటచేతను, యూవద్ద్రంధమున కది విరుద్ధ మగుటచేంను, ఇతర షితులలో నట్టి పాఠమే లేకుంకటచేతను ధృతళా మ్ర్రాడు రాజ్యాభిమీక్తు డయ్యె ననుటకు సంస్కృృతభారతము గూడ పుమాణ మను వాదము నిర+స్తమైనది,

ఖీ మహాఫోరత్ర తత్ర్య్వకథనము రావ్చాఫపతి. పాంకుభూపతియే గాని ధృతరాష్ట్రుడు గాడని దువ్యోధనురతళో__ స్పష్టముగా జెప్పబడియున్న _ భీష్యధృతరాష్ట్ర గాంధారీవచన ముల నుదాహరించుచున్నాము. మూాక్త్షుకు ఉవ్యోగ పర్వము, భీష్మః __ “అిన్షః కరణహీనత్యా న్న వె రాజూ వీతా తవ | థ్‌ ఏ లా రాజూ తు పాండు రభవ నృహాత్కా లోకవిఘుిత్రః || స రాజా తర్య లే పుతాాః వతు ర్చాయాద్యహారిణః | గ్‌ జారి మా తొత కలహం క్షీ రాజ్యస్యార్థం పిదీయతామ్‌ 11౫(అ]7) ధృతరాష్ట్రః __ పాంకస్తు రాజ్యం సంపా ప్లః కినీయా నవీ సన్న్ఫుపః |! వినాశే తవ్య పుత్రాణా మిదం రాజ్య మరిందమ | మయ్య బాగిని రాజ్యాయ కధ త్యం ౯"జ్య మిచ్భసి [11 (అ శరై గాంధారీ “కాజ్యన్లు పాండో రిద మహపుధృష్యం తన్యాద్య పుత్రాః ప్రభవ న్ని నాన్యే కాబ్యం తదేత న్నిఖలు వాండవానాం వై తామహం పుతుపౌతా?నుగామి 11౫ (అ 140) ఇవి దాయభాగవినిర్ష్ణయకర్తలు చూకుడని చెప్పిన పితిలో గూడ నున్న గ్రంథమే. దీరిం బట్టి “ధృతరామ్టాఒభిపే.చితః ... పాండు 'స్పేనాపతిః కృతళలి అకునది యపపారమని నిస్పంృశయముగా బేలినది. ఈమౌాపబశన భీమవ్మ, ధృతరాష్ట్ర, గాఎధారీ వాళ్యరూపమై యున్న గ్రంధమన్ని పితులలోనున్న చే, ప్రస్తుతము భొండార్క_రు ప్రొచ్యవిద్యా పరిశోధవాలయ ముదిేతమ్యుయనొ, సు ప్పంకరుశో;ితము నము యున్న అప ఆ 7 ఆల్‌ నో మహాభారతపుష్రితిలోగూడ __ ళధ్భ త్రం ష్ట్ర _స్వచకుష్ట్వా డ్రాద్యం న ప్రత్యపద్యత... ... రాజా పాండు రృభూవవా 11 అను పాఠమే యున్నది,

పాండవనీంచానిరాకరణము 717 భీహ్మా కిలో “అక్టః కరణహీనత్వాత్‌) 'స కాజా త్య తే పుతా్రలె అనుకోకద్యయము 'నెనుకజూపబడినమ్లే యున్నది: పుగ్‌10) గాంఛారీవాశ్షములలో ___ “నాజ్యన్తు పాండో రిద మపిధృ స్యమ్‌? అను వోకము' పూర్యో కృషికారమే యున్నది (పు 823) ధృతరాష్ట్రవాక్యములో_ _ ఉపాండుస్తు శాణ్యం సంపా) పః కసీయా నపి సన్నృపః) అనుగోకము పాదతోయముత్‌*పూర్యో క్త పికారమే యున్నది. (పు 596) “యుధిప్టిరో రాజఫుతో9 మహాత్మా న్యాయాగతు శాజ్య మిదం చ త్య అనికూడ జెప్పబడియున్నది. ఇట్టి యీపిమాణములనుబట్టి పితివాదు లనున[ు మూల రాజ్య “మొకటి, సంపాదితరాజ్య మొకటి యను వీభేదముగాని, అ రాజ్యమునకు ధృతరాష్ట్రుడు, అర్థ్ధరాజ్యమునకు పాండుభూపకి యధి పతులను విభాగముగాని, లేక యావర్కు_రురాజ్నమునకు నొక్క పాంకుభూపతియే రావైై యుండె ననియు, నాతని శారాజ్యము వితృ వీిళామహకిమాగతమైన దనియు. నిష్పు డారాజ్యాధికారము సాండ వులచే యసీయు స్పష్టమైనది, కనుక ధృతరాష్ట్రరాద్యవాదము మహో భారతవిరుద్ధమే ॥ ఇక ధృతరాష్ట్రరాజ్యవాదులు పాండురాజరాజ్యవాగము వై జేసిన యాజ్మేపములు పరిహరింపబకుచున్నవి__ ఫి పాండురోగియైన పాండురాజునకు రాజ్యార్హత యొట్లు? అం మూవ్నేసము_తన్ని రాశకరణము ; ౮ దాయభాగవినిర్ణయములో నిట్లున్నది __ “ప్ర స్తివాడను శార ణమున ధృతరాష్ట్రునకు రాజ్యము రాశపోయినచో. వాండురోగి యను కారణమున వాండుగాజునుగూడ రాజ్యము 'దెంద లేదని వెప్ప వలెను. దాయభా ర్ధతను దొలగించుదోవ మాపాండురాజు నందు లేదనుటకు ఏలు లేదు. పొంకురాజు డాయపాొస్ని కర్ష్యుడే

/15 మహాభారత తత్త స్యకదనము యగునెడల వేదవ్యాసుని నియోగముచే విచితువీర్య చేతిమందు నిక నొకపుమ్యిని బుట్టింపనగోరనేల? నియూగము బహునయమమను లతో గూకినదిగాని యిచ్చవచ్చిసన్నా ఆచరింపదగినది. కాదు, నియోగవిధులలో “వక ముత్పాదయే త్వత్రం న ద్వితీయ) కథం చ న” అని నొక్కి. చె్పబకియున్నది. ధర్మ మిట్టుుడగా దల చిన కార్య మైవపుకు మరల నియోగించుట యుచితవమూా? హ్యాసు డంగీకరించునా? కావున పొంకువును రాజ్యార్హుడు కాడు ఈ పొంకుత యక నది బొల్లి కాదు. కుష్టరోగ మే? (ఫు 8) పూర్వోక్కపిమాణములచే రాజు పొంకుభూసతియీ యని నిర్ధా రితమై యుండ నీయా వేప మయుక్తృము, ఇక ధృతరాష్ట్రపాండువిదుకుల జన్మ సందర్భములో ధృత వ్రానియందలి దోమముచే ద్వితీయపు త్రాచేక్షు కలిగినట్లు ద్వితీయుడై_ న పాండుళశాజునందలి దోవముచేతనే తృతీయపుతా? పేతు కలిగిన దని చెప్పవలయునుగడా పాంకుకాజు కాజ్యార్టుడె మైనయెకల తృతీయ పుతోాపేతు యేల కలిగినది? అను శంకకు సమాధాన మేమనగా: వంశేవిచ్చేదము, అశాజకము కాకుండుటత్రై విచిత్ర వీర్యభార్యలయందు నొ నియోగమును బట్టి సంతానము నీవనుగిహి ఎ౨పవలసినదని వ్యాస భగవానుని మొదట సత్యనతీ దేవి భీప్కానుముతితో గోరినపుడే__ “యవీయస. స్తవ భ్రాతు క్ళార్యే సురసుతోపమే తయో రుత్పాదయా పత్యం సమక్ధో హ్యాసి పుత్తుక 119 అవి విచిత్రువీర్యుని భార్య లీరువురియందును సంతాన మను ఏహింపుమని కోరినదిగాని యొక్కపుకుని మాతిమే కోరలేదు, శృసమహాక్షియు న “తస్మా దహం త్వ న్నియోగా ద్ధర్మ మద్దిశ్య కారణన్‌ |] 9 ఛాాతుః పుత్రా పదా కామి మిశాానరు+ మో సృమాక్‌ 1%

ర వాంగవనీంచాని కాకరణము 710 అని తల్లీ! నీనియోగమువలన ధర్మము. నుర్ధనించి బుత్రుల నిచ్చెదను, అనుటలో ఫుత్రా౯ అను బహువచనమువే *త్రిల్వే బహుత్వ విద్ధి అను న్యాయమున నొక్కనినే యవిగాన, యుద్దరి నప గాని యనక్త్ష ముగ్గుర నిచ్చెద నని పలికియుండెను, అంధ్ర)భారతములో గూడ సత్యవతీ __ క. ధృతినీ యనుజుండై వి, ఘుతుడైన విచి తవీర్యు సువేతుముల౯ా సుములం బడయుము కుల హావి గొతసంతవి నెగడ 'దేవరన్యాయవఎన౯ా. అని యేకపుతునిగాక యశేకపుముునే కొరినట్లున్న ఏ, దీనినిబట్టి త్యవతీ దేవి కనేకఫుతాావేతు, ఆదిలో *లిగనదియె గాని పుట్టినవారియందు గోచరించుచువచ్చినవోమములనుపట్లి యప్పటి క్‌స్పుడు కలుగుచువచ్చినది కాదని స్పష్టము, మరియు అంబికయుదు నియోగవిధి ననువరించిన వ్యాసమహ గ్షిని। సత్యవతీ దేవి పుట్టబోవు పుతుినిగూర్చి యడుగగా మాతృనైగు ణ్యమువలన నాత డంధుడై పుట్టునని ఇెప్పినపుకు సత్యవతీ దేవి__ “నాంధః కురూణాం నృపతి రనురూప స్తపోధన | జ్ఞుతినంశస్య గోప్తారం విత్యూశాం వంశవర్థనమ్‌ | ద్వితీయం కురువంశస్య రాజానం డాతు మ రసి అనుచు అంధుకు కురురాజు కా దగకు కురువంశపురాజగు "రెండవవాని ననుగహిఏఎపు మని కోరినది, దాని కలీకరించిన తరు వాత వ్యాసమహర్షి అంబాలికయందు బుట్టునానినిగూర్చి__ “శకంస స పున క్కాత్త్రే తన్య వాలస్య పాంకుతామ్‌ ?) సత్యవతీ దేవితో నాచాలుడు పాందుత్వము. గలిగియు9డు నని వెచ్పను,

720 మహాఫా*త తిత్త్వకథినము “తం దమూతౌా పున కేవాన్య మేకం పుతు మయాచత 19

మరియొక పుత్ర) నక్యగహింపుమని తల్లి మరల గోరినది, అని యున్నది. ఆం ధభారతమునం దిట్టున్నది__

“కృ్ళన్ణదెపాయనుఎకును దానికిం బ్యుత్రదానంబు సీపీ యా యంచిక్రయందు బలపరాక్రిమవంతుడై. న కొడుకు పుట్టి వాడు మాతృ దోషంబున నంధు డగుననిన విని విమళ్ణచిత్తయయమిు సత్యవతి వెండియుర గృప్ల్మదె్యపాయనుం చ్యార్థించి యింక నంబాలికయం దొక్క_కొడుకుం బడయు మని నియోగించిన, నెప్పటియట్ల నమ్మునివరుంకు నఎబాలిక కడకుం జనిన నదియు౦ దనవేవంబువకు వెజుచి వెల్లన్వైయున్న న్లో మలికిం బుతుదానంబు సేసి యీయంబాలికయందు మహాబలవరా కంమగుణవంతుడ్కు వంథకరుంకు నగు పుత్రుండు పుట్టి వాడును నూతృదోషంబున పాంకుబేహుం డగు నని వెప్పి యరిగిన ... ... ... అంత నాంవి కేయు జాత్యంధు9 జూచి దుఃఖతయయి సత్యవతి వెంగియు బారాశర్యుం దలంచుకు నాశతణంబ నమ్మునివరుండు వచ్చి పనియేలు యన్న సనీయంబికకు ప్రధమపుతు) డంధుకయ్య. నింకొక్కకొడుకు రూపవంతుం బడయు మనిని

ఇది చూడగా ధృతరా ష్ట్ర డంధుడగునని చెప్పినపుకు సత్యవతీ "బేవి “నాంధః కురూణాం నృపతి రనురూపః౫ అనుచు నాతక్షు కురు రాజు కాదగడని పలికినట్లు మహాభారతమునందున్నది. ఆఅుధుభార తమునందు వినజ్ణచిత్త యైన ట్లున్నుది,

ఇక పాండురాజు పాండుత్వముకలవాడగునని వెప్పినపుడు ఆతని గూర్చికూడ కురురాజు శకాదగడని యన్నట్లుగాని, విమజ్ల చిత్ర మైనట్లు గారి శేదు. అట్లు లేకయే అ.వికకు పుతు డంభుకగుటచే నామెసం మంయొక. పుతు్రు నిమ్మని కోరిన ట్లున్నది. ధృత రాష్ట్ర రాజ్య ఎదు అన్నట్లు ఆపాండుత్వము కువ్ధరోగ మె మైన యెడల శత్యవతీ దేవి పరిత

పాండవనించానిరాకరణము 731 వింపకుండునా? అమె పపరితవింపనికారణమున నది పితివాదు లన్నట్టు కున్టురోగ మెంతమాతిము కాదు,

కనుక నే అంధిభారతములో “పాండు చేహు) డగు నని చెప్పి యరంిగిని?ి యని యున్నదిగాని పాంకుకోగి యని లేదు, పాంవబేవా మనగా 'ేహకా:లివిశేవ మగునేగాని రోగవిజేషముకాదు.

మటియు సత్యవతీ దేవి ద్వితీయపర్యాయము కోరినపుకు “రాజానం దాతు మర్హసి అని రాజు నిమ్మని కోరినది. తృతీయపర్యా యము కోరినపుకు “అంచికరు పిధమపుతు)ం డంభుం డయ్యు, నింక నొక్కకొకుకు రూవవంతుం బడయుము”' అని కోరినది. అ౨తియకాని ద్యితియుకు వాండు డగుటనుబట్టి రాజ్యార్హుకు కాకుగనుక తృతీయు నిమ్మని కోర లేదు. ఈజరణముచేగూడ నాతని పాంకషత్యము. దేహ కాంతివిశేషమెకాని రాజ్యష్రతిబంధకరోగవి శేష ముకాదు. మజటియు_

్వుపిం దృష్ట్యా చసాపితం వ్‌నన్లా పొంకుసంకాశా సమ పద్యత భాకత)ః

“తొ భీతాం పాంకుపంకాళాం విమణ్ఞాం పేవ్య భారత | యన్మా 'త్పాంకుత్వ మాపన్నా వికూపం ప్రేత్య మా మిహ! తనా దేషు సుత స్తే వై పాండులేవ భవిష్యతి *

అని యున్నగ్రంధము, నా డంబాలిక మహాగ్షిని జూచి వివస్ట రానలై, పాంకుసంశాళ మైనదనియు, నదిజూచి మహర్షి నీను పాంకుత్వ మును వహించికివికనుక నీపుశ్ర) దు పాఎకువే యసనసి వలిశెననియు బోధిచుచున్నది,. అమె యూాసమయమున బొందిశ పాండుత్వము రోగము కాకుండుట చేతన, అప్పటి ఆమెఫ్థితియే పుత్రనియందు సంక మించుటచేతను పాంకుకాజునందున్న పాంకుత్వము ప్రతివాదులన్న వోగము కాదు చేహశాంతివిశేవమే.

_ - “వక ముత్పాదయే _ త్వత్రమ్‌” అను నియోగవిధిమాబ యే

మని యకుగుదురేమో వీనుకు-ా

క్గ్‌లిల్ట మహాభారత లత్త్వకీధనము “డేవరాద్యా సశిండాద్వా క్ర్రికూ సమ్వః చ్నయు క్రయా పిజేష్చ తా ఒధిగంతవ్యా నంతానస్య పరితయే | %* (మను అ$9) వ్యాఖ్యా సంతానాభావే (శ్రియా పత్యాదిగురునియు క్ష్రయా "దేవరా 1దన్వస్కాద్వా శశెండా ద్వత్యమాణఘృ తాక్తాదివియమవ త్వరుషగమనే నేస్టా పుజోత్చాదయితవ్యా ! శప్పితే త్యభిధానార్థా త్కాగ్యామమపుతోత్పత్తా పునర్ణమనార్థమ్‌ | “విధవాయిం నియుక్క స్తు ఘృ తావో వాగ్యతో నిశి | సక ముత్పాదయే త్పుతుం న ద్వితీయం కథంచన 1౫ వ్యాఖ్యా వీధవాయా మిత్యపత్యో తృాదన యోగ్య పర్య భావపర మిదం |! జీవశ్యపి ఇత్యౌ అయోగ్యప త్యాదిగురునియుకో ఘృ తాక్షసర్వగాతో) మౌనీ రాత్రా వేకం పుతిం జనయేశ్‌ న కధంచి ద్ది సతీయం | “ద్వితీయ మే పిజనం మన్యన్తై శ్రీ తద్విదః | అనిర్హ్భృతిం నియోగార్థం పశ్యన్లో ధర్మత స్తృయోః | దనవిధిజ్ఞా “అపుతు పకపుత్రు] ఇతి శిష్ణప్రవాదా దనిషమ్పన్నం నియోగ ప్రయోజనం మన్యమానాః ్త్రీ్‌ు పుతోత్ప్చాదనం ద్వితీయం ధర్మతో మన్యన్తే 1 ఇచ్చట సోథమళ్లు 8మువేత సంతానాభావములో గరుజన నియుక్కు రాలగు కూ ఘృతవిలేవనాదినియమములు గల పురుషమునివలన నిష్టమైన సంతళి నొందవ మృష్టీననియు, నిష్టమమిున సంతతి యనుటచే గార్యనమర్భుకు కాని పుతుుడు కలిగెనేని పునర్ణమనముస కనుజ్ఞ యీ యబడిన దనియు జెప్పబడినది, ద్వితీయళ్లోకముచేత్ర పుతోళ్చాదన యోగ్యత గల పతి లేనట్టి ప్రీచుంద పతి జీవించియున్నను పత్యాది గురుజననియుకుుడగు పురువుడు._ ఘృళాక్త సర్వగాతుడు, మౌనియు నయి యేశపుతునే కలిగింపవ లెను ద్వితీయుని గూడదు, అని వెప్ప

పొండీవనీందానీఠశాక రణము క్రి బడినది. తృలీయళ్లోకమ చేత్య ని యోగవిధితత్త, వజ్షమైన కొంద రా చార్యులు వకపుతు) డప్పుతుడను శిష్టప్రవ"దమును బట్టి యేకపుతు) నితో నియోగపియోజన మనివృన్న మని కావించి ద్వితీయపుతో) 'త్పాదనముగూడ ధర్మముగా సన్ముతించిరి. అని చెప్పబడినది, దీనివలన “వక ముళ్ప్చాదయే త్పుతుకు అనిమాతుమే గాక “ద్వితీయ మేకే పిఒనం మన్యన్నే” అనికూడ నుండుటచే దోష ములేదు, ఇంకొకటి, అంచికయందును, అంబాలికయందునుగూడ నంతా నమ గోరి సత్యవతీ దేని నియోగించినది. అంహాలికయందు సమర్ధుడే జన్కించుటనుబట్టి యచ్చట పునర్నియోగము జరుగచేలేదు. అంచిక యందుమాత్రమే ప్రథముడు కార్యాసమర్థు డగుటవలన “పు జేస్పితా ధిగంతవ్యా”? అను వచనప్రకారము పునర్ని యోగము జరిగినది. కనుక్ష వచనవిరోధము లేనందున వారి యావ్నేప మపార్ట మైనది, ఎ *ోపాండురా జరోజ్యవాడము దేవీ భాగనతవిరుద్ధము” అని యాశేపము___ తన్ని రాకరణము4__ దాయభాగవినిర్ణయములో సిట్లున్నది.__ “రాజ్యాసర్హ తను కలిగించు కుష్టురోగము వీనికి గలము. కావున మరియొక పుత్రి నన్వై ప్రయత్నించుట కలిగినది. ఈయంశమును జేవిభాగవతిము రూఢిచేయుచున్నది, అందు___ “బజుతుకా లేఒథ సంప్యొప్పే వ్యాసేన సహా సంగతా 1 తధా వాంబాలిశా రాత్యౌ_గర్భం నాకీ దధార వా | సోఒపీ పాండు స్సుతో జాతో 'రాజ్యయోన్యో న సమ్మతః | పుత్యానై ప్రేరయామాస వర్షా న్నే చ పున ర్యధూమ్‌ 11 అఆమవమూయ చ తతో వ్యాసం) “కావ్సున ధృతరాష్ట్రుడు గ్యూడ్డివా డగుటచెత రాజ్యయోగ్యుడు

శైలీ మహాభారతి తిత్వెక్‌థనము నాకుండన బొండురాజు పాంకురోగి యగుటచే రాజ్యయోస్యుడు కాడాయె, అంగవికలత్వ కారిణమునుబట్టి యుభయులును ననర్ష్ము వే యగుచున్న్నారు? (పు 4) విప భూలిన యీ దేవీభాగనతళ్లోకమ. లు ప్రిథమప్క_ంధాం తమం దున్నవి, ఇచ్చట ధృత కాష్ట్రపాండువిదురుల జన్మమాత్యుమే ఇవెప్పబడి ద్వితీయుస్కంధపష్టాధ్యా యమూరంభమున రాజ్యాధికార మెవ్వని దయ్యెనో చెప్పబడినది, చూకుదు-- ౮రా జ్యే సంస్థావీతః పాండుః కనీయా నపి మంతిభిః ! అంధత్వా ద్ధృతరాష్ట్రోఒసా నాధికారే నియోజితః | భీపష్మ్కస్యానుమ తే రాజ్యం ప్రొష్తః పాందు గ్మహాబలః | నిదుగో ఒప్యధ మధావ్‌ మంత్రకార్యే నియోజితః ! అంధు డగుటచే ధృతరాష్ట్రుడు రాజ్యాధికారి శా లేదనియు, మహాబలుడైన పాండురాజే కనిష్టుడైనను భీప్క్మానుమతిని రాజ్యాధి శారి యయ్యెననియు నీక్లోకములలో జెప్పబినది ధృతరాష్ట్రరాజ్యవాదుల కీజేవీఛాగతవచనపిరోధ __ మపితి హతము. *సోవి పాండుస్సుతోే జాతోరాజ్నయో గ్యో నసమ్మతః” అను వచనవిరోధము పాంశురాజరాజ్యవాదులకుమూ తము శేదా? అని యడుగదుశేమో, లేదు, వినుకు=__ | (“రాబ్యయోగ్యో న సమ్మతః” అనునప్పుడు రాజ్యయోగ్యుకు శాశపోయె నని యర్థముకాదు, అ_మైన “రాజ్యయోగ్యో న చా భవత్‌” అసి చెప్పబడియ.ండును. అట్లు లేకుండుటచే రాజ్యయోగ్య శబ్దము రాజ్యయోగ్యతను, సమ్మాతశబ్దము సమ్మతత్వమును బోధిం చును, ఇచ్చట సమ్మతత్వ మనగా సౌం దర్యమని యర్థము కనుకనే మొదట సత్యవతీ దేవి మహాక్షిని కోరునహుడు_ “గ మువాచ మునింవూతా పుత్ర ముత్ప్చాదయాధునా శ్నేళే విచితువీర్యస్య సుంగరం తవ వీర్యజమ్‌ 1 (చేపా. స్క 1 అ 10)

పాండివనీందాసిరాకరిణము ॥0న్ర్‌ సౌందర్యవంతునిగా పుతు్రనినోరియున్నది. అనాడు తల్లివహించిన వ్రైవర్థ్యమును బట్టి హాండురాజనందు నైవర్ష్య మేర్పడినది. దానిచే పుతునియం ద పేవీతిమైన రాజ్య యోగ్యత్య సమ్మాతత్వము అను ధర్మ ద్వయములో సమ్మతత్వమను ధర్మమునకు లోపమువచ్చినది, అుదుచే 4న సమ్మతఃి సమ్మతుడు కాకిపోయెనని చెప్పబడినది. రాజ్యయోగ్య తకుగూడ లోపము వచ్చినటు లర్థము జెప్పుటన్సై నభ$్‌ శబ్దమును రాజ్యయోగ్యశబ్ద్బమ.తోగూడ నన్వమి.6చుట, “రాజ్యే సంస్థావితః పాండుః కనీయా నవి మంతిభిః'” అను వచనమునకు విరుద్ధము, పితివాదులు వాండురాజునందు రాజ్య యోగ్య తావిమద్ధధర్మ ముగా వాండుత్వమ ను చెప్పుదురు, అది యయుక్తృము, పైవచన ములో “రాజ్యే సంస్థావితః పాందుః కనీయా నపి” అని యెట్లు "చెప్ప బడెను? కాబట్టి యాపాండుత్వము రాజ్యయోగ్యతకు ష్మతిబంధక మయినది కాదని స్పష్టమైనది. అందుచేగూడ “రాజ్యయోన్యో న సమ్మతి అన్నపుడు న్‌ శబ్దమునకు రాజ్య యోగ్యశబ్దముతో నన్వయ మయుక్తము, కనుక న్లోశాన్వయ మెట్లో వినుడు. “స్రో౭జై పి వాండు స్పుతో జాతో రాజ్యయోన్యో న సమ్మతః౫” రాజ్యయోన్యోజ-పి స సుతః పాండు క్దాశః, అతోన సమ్ముతః అని. అవగా రాజ్య యోగ్యుకయ్యు నాతకు పాండనగుటవలన సమ్మ తుడు (సౌందర్యవంతుకు) కాకపోయెను, అని యర్థము, ఇట్లర్థము కనుకనే 'దేవీభా గవతములో పూర్యోత్త రవికోధము లేదని తెలిసికొన వలయును," షష్టన్క_ంధిములోహడ “రాజ్యం పొొప తతః పాండు రృల వా౯ భీష్కసంమతః? “పాం ర్నిళ్వేద మాపన్న వ్యక్యా రాద్యం ననం గతః) (అ £5) ఇత్యాదినచనములు రాజ్యము పాండుకాజుటే యని పితిపాదించుచున్నవి,

ళం మహాభారత్రత్రత్త సృకథనము. ఫలితార్థ మేమనగా ధృతరాష్ట్ర గాజ్య వాదము 'బేవీభోగవత విరుద్ధము. వాందురాబ్య వాపెమే దేవీభాగవతపో్రక్త ము." కనుకనీ యాశ్నేప మపాస్తము, జా + పాండుగా చే రాజ్చైనయెకల డా దెచ్చిన ధనమును ధృతిరా స్ట్రాభ్యనుజ్ఞకు లోబరుపనేల? అనియా చేపము-తన్నిరాకరణము__ దాయ భాగవినిర్ణ్యయములో నిట్లున్నది.-_ “ధృత రాష్ట్రోడు రా జును పాండురా జాతినివత్షతమున బనిచేయు బ్రితినిధియును కావు ననే పాంకురా జు దిగ్విజయము జే వెచ్చిన దవ్యము ధృతరా ష్ట్ర నిష్టానుసారముగా జేయబడిన ట్రీకిందిరీతిని మూలములో జెప్పబకియున్నది___ “ధృత రాస్ట్రాభ్యనుజ్ఞాత స్స చాహువిజితం ధనమ్‌! భీష్మాయ సత్యవళై్యై చ మాతే చోపజహార సః |! విదురాయ చ వై పాండుః పేమయామాస రద్ధనమ్‌ [109 వా౦ంకురా'చే రాజమినయెడ్డల దా దెచ్చిన ధనమును ధృతరా స్ట్రాభ్యనుజ్ఞకు లోబరుపనేల? పెద్దవా డను కారణమున నందు "కేని భీస్మాదు లంతకం'కెను బెప్దవారు. విశేషించి 'పెంచి పెద్దవా రిని చేసినవారు. ఇక ధృతరాష్ట్ర నాజ్ఞ యెందుకు? అతడే. రాజు శావున ననవలను” (ఫు, ?) ఐతే ఒకడు దిగ్యిజయముచేసి 'తెచ్చినద్రవ్యము ఎవ్వని యిష్టా నుసారము చేయబకుకో అతకు రాజు కావలయునా! ఆలెచ్చినవాడు గుణవంతుడై నపుడు తన కెవ్వనియందు భక్షి శద్దలురదునో ఎన్వడుచె ప్పకపోయె నని పరితపించునో అట్టివానితో జెప్పి వానియాజ్ఞానుసా రము చేయుచుండును. రాజు కావలసిన 'జ్యెష్టుడగు ధృతరాష్ట్రుడు అంధత్వమువలన రాజ్యాధి కాగి కాకుందుటనుబట్టి రాజై నపాంకుభూపతి యాతనికి మనో

రి వాండవనిందానిరాకరణము ల్లా? వ్యధకలుగకండుట క్ష సర్వమాతనితో వెప్పి యాతని యాజ్ఞానునారము వ్యవహరించువాడు, భీష్మూదులు- రాజ్యవాంఛ లేని వారును, ధృతం"ష్ట్రా జ్ఞానువర్రి మై పాందుకాజు వ్యవహరింపవలెనని కోరువారు. నగుటబే తదనుగుణమ. గనే వ్యవహరించిన స్లాక్లోకములో జెస్పబడినది, కనుక ధృతరాష్ట్ర రాద్యవాదమ న కీన్లోకములు సాధకములు కానేరివు.

ఈ _ ధృతరాష్ట్రాజ్ఞానువర్మనవివమయము ఆశమవాసపర్వ ములో గూడ జెప్పబడినది, అచ్చట, వనవాసముజేయ సంకల్పించిన ధృతఠామ్ట్రని 'హార్చి యీతనిసంకల్పము సర వేర్పుమని యుధిష్టిరు నిలో ఇెప్పునపుకు వ్యాసభగవాను డిట్లుదెప్పెను._

“ఏతా తు తవ రాజేన పాంమశా పృథధిఏమీఆ* శిప్యవృ లేన శాజాయం గురువత్పర్యువానితః క్రతుఖి ర్షమీగావధీ రత్నపర్వతశోభి ౫: | మవాద్భి రిష్టం గా ర్భుక్తా ప్రజూశ్చ పరిపాలితాః పుత్రసంస్థం చ విపులం రాజ్యం విప్రోమితే త్వయి | త్రయోదశ సమా భుక్ష్రం దత్తం చి వివిధం వసు అనుజానీహి వీళరం సమయో౭ఒస్య తపోవిధా న మన్యు ర్విద్యతే చాస్య సుసూయ్క్‌ఒవి యుధిష్టిర | (అృశ_అవ) పృదిఏపతిమైన సీతండి బాండురాజు ఈ ధృత రాష్ట్రవి, శిష్యుడు గురువునుపాసించినటు లుపాసించెను. ఈతడు క్రతువులుచేసి నాడు, ఘోూమిననుభవిం చినాడు ప్రజలను పరిపాలించినాకు, సీవ్రవన వ సాదులుచేయునపుడు పుతాిధీనమైన యావదా్రాజ్యము నీకకు 11 సంవత్సరములు అనుభవించిరాడు ఈతనికిప్పుడు తపస్సువేఫికొనదగిన శాలమే, యుధిషిరా! ఈతనికి వనవాససనంకల్పము కోపమూలకము గాదు, నీవంగీకరింపుము, అని ధృతరాష్ట్రిరాజ్యవాదములో “పాండుస్సేశావతిః కృతఃి అని "సీనాపతియైన చాండురాజు రాజ్యాధిపతి యనుజ్ఞ గొనియే పనిచేయుట

€078 మహాభారత తత్త శోధనము సహజముకనుక బౌండురాజీతనిని గురువును శిషవ్యుడ.పాసించినటు 'లుపాసించెనని చెప్పుటలో పిస్తుతోపయుక్షృముగా.. నేమి విశేషము ఇెప్పినట్టు! పొండురా జే రా జ్యాధిపళమైయుండియు, జ్యేష్టసోదరునియందు భ్సిశద్ధలుకలిగి యాతని యనుజ్ఞ దీసికొనియే పనిజేయువాడని చెప్పు టలో ధృతరాష్ట్రుని సుఖజీవనము, పాండురా జు 'సణాఢ్యత్వము అను పిస్తుతోపయు క్రవికేషము. వెప్పబడినట్లగును, కనుక ధృతరాష్ట్రా భ్యనుజ్ఞాతుడైై వ్యవహరించెనను విపయముకూడ పాండురాజే రాజను టకు బలకరము. పూరో కృవ్యాసవ"క్య్యములలోని కగార్భుక్తా (పజాళ్చ ఉరివాలితాలి ధృతరాష్ట్రుడు భూమి ననుభవించుట, నిజలను పాలిం చుట అను విషయము పాండురాజు అరణ్యమునకు వెళ్ళినపుకు రాజ్య మును ధృతరాష్ట్ర కకును, విదురునకును నొప్పగించి వెళ్ళియుండుటచే నప్పటినుండి జరిగిన వృత్తాంతమన్నమాట. ఈపంగతి శ్రీక్ళష్ణురాయ బారపుసండర్భమున కురుసభ లో దుర్యోభనునకు_ ఇెప్పబడిన దోణవచనముగా నున్యోగపర్వములో నిట్లు పెప్పబడినది__ “ప్రొతీప శృంతను స్తాత కులస్యాన్రే యధాస్థితః | యధా 'బేవవితో భీష్మః కులస్యాన్దే సితోఒభవత్‌ [1 తధా పాండు ర్నరపతి స్సత్యసంధో జిలేస్టియః | రాజూ కురూణాం ధక్కాత్కా సువిత స్సుసమాహితః ! 'జ్యేస్టాయ రాజ్య మదద ద్పృతళాష్ట్రాయ ధీమతే | యవీయసే తధా తలే) కురూణాం వంశవర్థనః 110 సఏీలకంరీయమ్‌___ జ్యేస్టాఒన్థ త్వా దనర్హ్శః | తత్తా పి్‌యూ నిజల్వా దనర్హ్శ ఇతి సూచయకా యధా జ్యేస్టా యాదద త్తథా త్తే విదురాయాపి న్యాసభూత మదద దితి భావః 11 “*శ్రత్రః స్పింహోసనే రాజళ్‌ స్టాపయిత్ర్యైన మచ్యుతిమ్‌ | వనం జగామ కౌరవ్యో భాఠ్యాచ్యాం సహితో నృప ||

పా.డవనీదావిరాకరీణము లాగ నీైై స్ట్రిళ్వా తు విదుర ఉపా స్తే స్మ వినీతవత్‌ | ప్రేష్యన త్వరుమవ్యాపూ వాలవ్యజన నుక్టి ప౯ా || తత ప్సర్వాః ప్రిజూ సాత ధృతరాష్ట్రం జనేశ్వరమ్‌ ॥ అవ్వపద్య"త విధివ ద్యధా పాంకుం జనాధిషమ్‌ 11 విసృజ్య ధ్యతరామ్హ్రాయ రాజ్యం సవెిదురాయచ॥! చచార ప్పథివీం పాండు సర్వాం పరపురంజయః | ౫ (ఉ.అ!48) దుక్యోధరా! కురువంశమ లో శంతనమహారాజువలెను, భీష్ముని వలెను 'పాంకుభూపతి. విర్తించెను,. కురురాజును, ధర్మాత్ముడు నగు పాండుభూపతి ధృతరాష్టుగనకును, విడురమునకును రాద్యము న్యాసభూత ముగా నొప్పగించి ధృతరాష్ట్రుని సింహాసనాసీమని జేసి భార్యలతో వశమువకు వెళ్ళెను, విదురుడు చామరహస్తుడై ధృతరాషమ్రిని సీవిం వాకాకీ దావా ర. చుచు వచ్చెను. తరవాత స్రజలందరు పాంష భూపతి ననువ ర్రింనళ్లు ధృతరాష్ట్ర) ననువర్హించి", ధృతరాష్ట్రపిదురులకు రాజ్యము విడిచి పాంకుభూపతి పృథివియం దణ౧తటను సంచరించిను, అ౨ి, దీనిచే భార్యానహితుడైై పాండురాజు అరణ్యమునకు వెళ్ళినది మొదలు ధృతంాష్ట్రుకు రాజ్యపరిపాలనము చేసినట్లు స్పష్టమమినది, ఈవిధముగా రాష్ట్రధారణమువేశిన వాడు. కనుక పాండురాజరాడ్య వాదములోగూడ నాతని కాధృతరాష్ట్రునామము పతివాదు లనిశట్లు అన్వర్థనామమైనది. అందుచేత పుతివాదుల వాతలో__ థు రా ల “*బుద్ధివిభవముకలవాడ సుటచే విదుగుడనియు, పాండుత్వముకల వాడగుట చే పాండువనియు, నన్వర్థనామము లైనట్లు ధృతరాష్ట్ర నామ మన్వర్థనామము కావలెను కనుక ధృతరామ్ష్రడే రాజు ఠా లు కాని పాండువు గాజు కాడు అనుమాట నిరస్త మైనది ధృతగాష్ట్రరాబ్యవాదులకు పూర్యో క దోసణవచనముళు వశతికూలములు, చూడుడు

ల్రీనిగ్ర మహాభారతతత్త ్యకధనము. వారి బిర్దయప9)కారము “సీనాధిపతియగు వాండురాజు రాజ్యా ధిపతియగు ధృ౭ిరాష్ట్రునకు రాజ్య మిచ్చి విళ్ళెనను "ఒట్లు? ఆయిచ్చు టలో ధృళఠామ్ట్ట్రనకిచ్చిన శ్లు విదురున కిచ్చెనను కొట్లు? అదినుండియు రాజ్యాఫిపతిమై సింహాసనస్థుడై యున్న ధృతరామ్ట్రన్సి వనమున శే నపుడు పాండురాజు సింహాసనస్థుని జేసి వెళ్ళెను "బట్టు? సాండురాజు ననువర్షి ంచినళ్లు తరువాత ప్రజలందరును ధృతరాష్ట్ర ననువర్సించిరని వెపు చెట్లు? రాజ్యము ధృతరామ్హ్రని.దై యుండ విదురధృత రాష్ట్ర) లకు కాజ్యము విడిచి పాండురాజు భూభ్రమణము చేసెనను కెట్లు? ఇవన్నియును పాండురాజు శాజ్యవాదములోనే సంగతము లగును, కనుక రాజ్యము పాండుభూపతి దే పాండుభూపతి యరణ్యము నకు వెళ్ళినది మొదలు రాజ్యము ధృతరాష్ట్రుని చేతికి వచ్చినదిగాని యాడినుండియు బేదు, అందుచేతనే అంధిభారతమ. లోని దుర్యోధన వాక్యములలో “వైత్సికం జగు లమ్మీ పాండ్రుభూపతి మున్నుడాల్చుట జేసి* అనియు, “ఈ? జంబు మొదలింబం గోల భవదీయం బమివనం ...గ్రిమాగతం బబయి మూకు నిప్రుయత్నలభ్యం బగు, తొల్లి పాండురాజు రాజై ,..* అనియు జెప్పబడినది. మరియు ధృతరాష్ట్రుడు వనవాసమునకు వెళ్ళునపుడు తన కినుజ్ఞ సీమ్మని కోరుచు బిజలతో నిట్లనెను__ “నంతనుఃు పాలయావాస యథావ ద్వసుథా మ్‌మామ్‌ | తథా వి చిత్రవీర్యశ్చ భీష్మేణ పరిపాలిత; |! సాలయామాన న న్లాతో విదితార్ధో న సంశయః | యధా చ పాండు ర్భ్రాతా మే దబముతో భవతా మభూత్‌ ॥ స చాపి పాలయానూస యధావ త్తచ్చ వేత్ణ హ। మయా చ భవతాం సమ్యక్‌ ఘశహూంపాయోాకృతానపూః |] అసమ్యగ్య్వా నుహాభాగా స్తత్‌ త్స _న్త్వవ్య మతస్త్రితైః | తన్మయి సాధువావిదం యది వాఒసాధు నై కృతమ్‌ |

పాండివనిందానిఠాకరీ ణము లీం[ తదోగ హృదిన కర్తవ్యం మయా బద్ధోయ మంజలిః |! వృద్ధోఒయం హతపుతోోంఒయం చుఃఖతోఒయం నరాధిపః | పూర్వరాజ్ఞుం చ పుతోోయ మితి కృ త్వాఒనుజానధ 109 (ఆశ్రమ. అ9) శంతనమహారాజు ఈభూమినంతను యధో క్తముగా నెట్లు పరి పాలించెనో, నాతండియగు విచిత్రవీర్యుడు భీష్కరవ్నీతుడై. యవథ్యోక్ట ముగా నెట్లు పరిపాలించెనో నాసోదరుడగు పాంకుభూపతి మికిష్టుడె యథో కృముగా నెట్లు పరిపాలించెళో అది యంతయు మికు ెలిసీన విషయమే, పూజ్యులారా' మికు నేను చేసిన కఘుళూమ యు కృమో అయుక్తమో తమింపుకు. నామంచి చెడ్డలను మిాచరేమియు దలచు కొనకుండ గోళెగను, ఇదిగో దోసిలి యొగ్ణితిని, ఈతకు వృద్ధుకు, హతపుతుడు; దుఃఖతుక్షు; పూర్వరాజుల పుత్రుడు; అని భావించి మిరు నాకు ననవానముస కనుజ్ఞ నీయవలయును అని. ఈస్థలమం బే ఆఎధిభారతములో ధృతరాష్ట్రవాక్యము__ స్తీ పిజ ముద మొందంగ చాలించె బుడమి శం తను డనంతరమ కాంతనవు చేత రవ్నీతు డగుచు మిరలు బీతి బొదల వి చిత్రువీర్యుండు నిద్ధాత్రి యే బదపడీ పాండునృవాలుండు మిరు హూ క్షింపగ భూమి రవ్నీంచె బిదప ధర్యనందనునిచందము మీ యొటింగిన యది సత్యధగ్కాత్ము డైన ముతని. "లే, ననుసరింపక యన్యాయ మాచరించి దుర్తయంబున నిల యేలి తు్రంచె గులము, నుర్విగల భూపతులను దుర్యోధనుండు నాని దు్ళేష్టలకు మూల మేన కాబ్బె

లి్రలి మహాభారత తత్త్య్యశ్‌ధనము వ, అవి మూమవంబుఅం 'బెట్టక, క మహి లెస్పగ రవ్నీంచిన మహితగుణుల యన్న కొడకు మనుమ-డని నా కు హిళంబు గోర కరుణా నహికులరై యిం డనుజ్ఞ సద్వ్య్శతమునకుకా, (ఆశ్రమ-ఆ!) "నెనుగజూపబడిన ఆ౨ధ్రభారతమసష్టా శ్వాసములోని ధృతరాష్ట్ర) దుర్యోధనుల పరస్పరనసంభావణములోవలెనే యున్న ఈ ధృతరాష్ట్రో కులు పాంకురాచే రాదఎను సిద్ధాంతమును బలపరచుచున్నవి * కనుక వారియా వేప మపా_స్తము. అజాాలీ “ధృతరాష్ట్రుడు రాజుకానియెకల నశ్వ మేధముల సెట్లుచేసెను? అని యావేపము__తన్నిరాకరణము 4__ దాయభాగవినిర్ణయములో నిట్లున్నది--ధృత రాష్ట్ర౦కు అశ్వ మేధాది మహామఖములు వేసినట్లుకూడ చెప్పబడినది __ “త్రస్యు వీరవ్య విక్యాన్కై సృహశసుశతదత్నీజైః | అశ్వ మేధశతై రీజే ధృతరాష్ట్రో) మహామవ్టై£ 119 అశ్వ మేధముచేయువాడు రాజు కావలెనుగడా, కావున నిచట ధృతరాష్ట్ర [డశ్వ మేధముల నొనర్చినట్లు చెప్పబకుటచేత నాతడే రాజైనట్లు స్పష్టమగుచున్నది” (ఫు) ధృతరాష్ట్రుడు రాజుకా డను వివయనుమ్మాత్రమే పుతివా దుల కసమ్మతముగాని యాతడు జూత్వంధుడను విషయముగాడ' వారి శసమ్మతముగాదు. / రాజుకొనివాని కళ్య మేధాధికారము "లేదని పితివాదు లను నట్లు అంధునకు శాాతయజ్ఞములయం దధికారము లేదని కూడనుండు టచే ధృతరాష్ట్రుని ప్రతివాదులు రాజునుజేసినను- అంధుడగుటచే ధృతరామ్ట్రన కశ్వ మేథాధికారనిద్ధి "లేదు. కనుకనే ఉదాస్ఫాతళ్లోకవ్యా

వాండవనిందాసరాకరణము రతి ఖ్యాన మిట్లున్నది... నీలకంరీయము._(అది--అ| 1శన్లోర. “అశ్వమేధ తైః తెత్తులై గః మహామథైై: పంచమహాయ యక్క! గర్భాన్షన్య శ్రాత్రయశే ప్వనధికారాల్‌. | 3 ఈసిలకంరియములోని విమయము పూర్యమిమాఎసా శాస్త్ర కము చూమకు---“ఫలార్థత్వా తృర్మణ శ్మా స్ర్రాం సర్వాధికారం “కర్తుర్వా కుతిసంయోగా ద్విధిః కార్చ్యేన గమ్వు లే శాస్త్ర దీవికా.న హీ స్యాతన్రైూ ణాబ్బవాక్యాలి పురుపై సృంబభ్యన్తే ప్రుధానవాక్య శేషత్వా 'ేపాం, తద్యుశ్తేనతు ప్రధానవా క్యేన తదజ్బయుక్తః క్రతుః పురుమై సంయుజ్యమానో2-సమర్థా నప హాయ సమరన్ధా౯ా ప్రతి విజ్ఞాయ లే, ఆతో౭న్టస్య కతులేవావిహితః న త్వాజ్యా వేష్షణ మేవావిహిత మితరచ్చ విహిత మితి మన్తవ్యమ్‌?? శాత్ర మిట్లుండుటచే ధృత రామ్ట్ట్రడే రాజను పితివాదిపతి ములో గూడ నంధుడగుటచే నాధృతరామ్ట్రున కళ్వి మేధాధిశారము "లేనందున నాతనిచే జేయబక్షినట్లు చెప్పబనిన యశ్వ మేధములు_అశ్య మేధతుల్యములగు పంచమహాయజ్ఞ ము లని నీలకంరీయమ లో నున్నట్లు లాతుణికార్థమునే చెప్పితీరవలెను, ఆ పంచమహాయజ్ఞములు రాజు కాకుండియు జేయవగినవే, కనుక నిది పొండురాజ రాజ్య వాదమునకు బాధకము-కానందున నీచూచేవ మపా స్తము, ఆఫ *రాజవత్తువుగా 'బౌంకువున కుత్తరకిియలు చేయవలె నని యేల జెప్పబడినది?: అని యూచ్నేపము.తర్నిరాకరణము దాయభాగవినిక్మయములో నిట్లున్నది.. *పాం౦కువున కుత్తం కియలు చేయు సందర్భములో ధృతరామ్హకు విదురునితో నిట్లు ఇచెప్పీియున్నాడుఎ *పాండ్లో ర్విదుర సర్వాణి ప్రేతశార్యాణి కారయ | . రాజవ ద్రాజనింహస్య మాద్య్యాచ్సైవ విశేషతః 11 ౫

ఫర్రిత్తీ మహాభారత తత్త్య్యకద ము ఇందు కాజవత్తుగా బాండువునకు ేతకార్యములు చేయ వలయు నని అెలుపబకియున్నది, “ఇవా్థే వతి యని యులకు టచే పాండువు రాజనదృకుడుగాని రాజు కాడని 'లెలియవచ్చు చున్నది? (19) శ్లోకములో *రాజవళ్‌ ” అని యుండుటచే పాండువు రాజుకా డని తెలియనచ్చినట్లు ఆపై మన్న “రాజసింహస్యి అను పదముచే నాతడు రాచేగాము రాజసింహు డని 'తెలియవచ్చుటలేడా? ఐతే *“రాదవళ్‌ ” అని యేల చెప్పబడెను? అని యకుగుదురా? వినుడు పత్నీ సమేతుతై శతశృంగపర్వతమునొద్ద నివసించు. పాండు భూపతి పుతులుకలిగిన కొంతళాలమునకు స్వర్హస్థుకు కాగా మాది భర్తతో సహగిమవము చేసినది. అప్పు డచ్చటి మహ్మగలు ఇగ్లా లోచింరి___ “హిత్వా రాజ్యం చ రాష్ట్రం చస మహాత్మా మహాయశా; అన్మి౯ స్థానే తప స్తప్యా తాపసా౯ా శరణం గతః 1 స జూతిమాత్యా౯ పుతాంశ్చ దారాంశ్చ భవతా మిహ "| పా్రాదాయోపనిధిం రాజూ పా౦0కు స్పర్ష మితో గతః | తస్ఫేమా నాత్మజా౯ దేహం భార్యాంచ సుమహాత్మనః || స్వరాష్ట్రం గృహ్య గచ్భామో ధర్మ వషహిీన స్ప్కృతః | నీలకంరీయమ్‌__ 'బేహూం చేహయో రస్థీని, అగ్నిహో త్రా గ్నిభి స్పంస్కారలంభనార్థమ్‌?? పాంకుభూపతి రాజ్యమును విడిచి తనరాష్ట్రము నతికుమించి వచ్చి యిచ్చట తపస్సుచేసి శాపసులనే శరణము జేసికొని తన పుతు) లను భార్యను మన రతణమ.లో నుంచి స్వర్షస్థు డయ్యెను. ఆ మహ సీయునియొక్కయు, మౌాది్రియొక్కయు 'బేసాసంబంధములై న అస్ధ లను శా్రాళాగ్నిసంస్కారార్థము తీసికొని యీపాంకుపుత్రలను కుంతీ

వాంగవసందాని కాకరణము 9రిర 'జేవిని వెంటచెస్టుగొని వాస్పినాపురమునకు వెళ్ళవలనయున్నది, ఇది టె న్‌ ళ మన ధర్మము, అని, తరువాత వారిని దీసికొనివచ్చి భీష్మాదులతో పాండవుల జన్మవృత్తాంతమును జెప్పి ఎయిట్టుప దేశించిం__ “వర్తమాన స్సతాం వృత్తే పుతిలాభ మవాప్య చ వితృలోకం గతః వాంకు రిత స్పపష్మదశేఒహారి | తం చితాగత మౌాజ్ఞాయ వై శౌనరముఖె చసుఎమ్‌ పివిషూ పావకం మాదీ హీత్యా జీవిక మౌాన్మనః / ళు న్న స సాగతా సహ లేన్నైవ పతిలోళ మనువితా | తవ్యా స్తస్య చ యత్కౌార్యం క్రియతాం త్రవనంతరమ్‌ 1 ఇమే తయో కృరీరే ద్వే ఫుత్రా క్చేమే తయో క్వరాః | సన్కార్షవర్తియైన పాంకుభూపతి. పుతిలాభము. గలిగిశతరు వాత స్వర్షస్థు డయ్యెను మాద్రి ఇహగమనము చేశీనవి,. ఇప్పటికి పదునేకు రోజు లయినవి, ఇవి వారల శరీరములు (అస్టులు), ,వారిల ॥ - కొనంతర కార్యములు గావి౨పవలసినది, అని వన్నె యుత నిశులైరె. అపుకు విదుకునితో ధృతరామ్హ్రాకు__ “పాంక్షో ర్విమర సర్వాణి వేతకార్యాణి కారయ | నొదవ ద్రాజసింహప్య మాదా్యిత్ర్టైవ విశేషతః అని చెప్పెను, అప్పుకు జమగబోవన్ర నంస్కారము అస్టులశే అయియు౨కుటచ్వే అశలు పాంకురాడ శరీరమునకు జరగవలసిన విధా నముతోడనే యీ యస్థులకుగూడ . జిపింసవలసిన దను. తాత్పర్య ముశో “రాజవద్రాడింహన్యి అని చెప్పబడెకు. కనుకశ ఆయస్థులకు శివి[యు దు౨చుట, పుష్పములతో శివిక నలంకరించుట, "శ్వేతచ్చతుచామ రావి రాదలకణ ములతో శీవికను దీసి కొని వెళ్ళు జరిగినట్లు చెప్పబడినది. ఆల్లోకము లివినో__ మ. ళు “అక్రైనా మార్తవైః పుషప్పై రవైశ్చ వివిధై ర్వర్రైః | శివికాం తా మలంకృత్య వాఫసాచ్భ్చాద్య సర్వశః 1!

ళాం తధా శోభీతాం మానై ర్య్వాసోభిశ్చ మహోాధనైైః | అమాత్యా జ్ఞాతయ శ్చైన- సుహృద శ్చాపతస్థిరే ] నృసింహం నరయుశ్తే న పరమాలుకృ తేన తమ్‌ అవవా౯ యానముఖ్యేన సహా మాద్య్యా సుసంవృతకు పాండు చేశాఒ౭ఒతెప తే చామరవ్యుజ నేవ చ సర్వవాదివురా దై శ్చ సమలంచకి'లే తతః 15 దీనినిబట్టి వారి యావేప మపాస్తమైనది. ఇ:తవరక ధృత లు రులు రాష్ట్రరాజ్యవాదులు నాండు రాజరాద్యనావమువై జూవీన యాన్నేవ లు ములలో ముఖ్యమైనవానిని పరిహరించ్మి పాంకురాజుచే రాజ్య మని పిమాణములతో నిరూపించియున్నాము.,. ఇక పితివాదులు తమ ధృత కాష్ట్రారాజ్యవాదముపై గల బాధకములను శంకించి పరిహరించి యున్నందున దానిని బరీవ్షీం పనలసియున్నది, ఆన్‌ కోధర్మజుని యువరాజుజేయుట ధృతకాష్ట్రకాజ్య వాదమునకు చాధకరము గా” దను ప్రవంగము_తశ్నిశాకరణము ;__ దాయభాగవినిర్ణ్యయనులో:ిట్టున్నది__ [. “వక ధృతరాష్ట్రుడు 'రాజనుటకుగల యభ్యాంతరముం విచారింతము.___పాండువు రాజు అభ ఫే చది న్‌ గాక్ష ధృతరాష్టుడే రావ్రైనయెక్షబ ధృత కాపష్ట్రపుకుుడ పు మర్యోధ నుని యువరాజుగా జేయక' పాంశుపుతుకగు ధర్మజుని యువరా జుగా జేయుటకు గారణమేమి” అని యకుగుదు గ్నారు. ఇానులకు దగునమాధానము భారతమే 'తెలుపబడియున్నది, భారత 3 నందు ధర్మజుని యునరాజుగాచేయుటప గలకారణకు ధృతరాష్ట్ర) నకు పాండవులం౦దు శల స్థిర సౌహాక్టమని తెలుపబకియున్నది గాఎ పాండవులదాయాద్యము కారణమని తెలుపబ! యుుడలేవు. అవాక్యముల నీకి గ్గ నిచ్చుచున్నాడకు __

పాండీవనిందాని రాక్‌ ణము వ్ర?

ళప్తగ్గ స్పంవత్పరస్యాన్షే యావరావ్యాయ పాన్థివ |

స్టావితో ధృతరాష్ట్రేణ పాంకుపుతో) యుధిప్టీరః |

ధృతి ఇపైర్యో సహిస్షుత్యా దాన్ఫశం స్యా త్తధార్జ వాత్‌ |

భ్సత్యానా మనుకంపాక్థం తృధ్రైన స్థిర సౌవ్యూదాత్‌ || 1

ధర్మజుని గుణపంపద లోకులహృదయముల వశపరచుకొనినది, లోకు 'లెల్లరు నాతని యుక్త మగుణములనుబట్టి రాజుశావలె నని కోరుకొను స్థితికి వచ్చియుండిరి, అట్టి లోకుల యనుకంపార్థమున్సు తనకు వారియ-+దు గల స్థిర సాహోర్టమును బట్టియును ధర్మజుని యునకాజు జేనినాకు, అవి మూలము "'తెబటుపుచున్నది. (3 [2)

2 దాయాద్యముకుబియే యావరాజ్య మిచ్చినయెకల భారత మ్ల తెలిపియుంకును అట్లు తెలుపలేదు. కాన దాయాద్యము కారణమని తెలుపుట నిర్మూలము, (ఫు 11)

త, ధర్మజుని యువరాజుగా జేనినపుడు దుక్యోధను డేల య-గీ కరి చి యూరకుండె నని ప్రశ్న వేసి. పీరి ప్న కుద్యోగపర్వ ములో దువ్వోధరురిచేతనే సమాఖాన మాయబకియున్నది___ “అపు దేయు పురా దత్తం రాద్యం పరవతో మమ అజ్ఞానావ్వా భయాద్వాపి మము బాలే జ గొర్షన న తదద్య పునర్హ భ్యం పాంకవ్వై ర్వ్య్యృసైనంవన |

నను కాలుడనగుటచేత నజ్ఞానమునను పశాధీనుడనగుటచేత భయమునను నప) దేయమైన నాజ్యము నిచ్చి నష్పుమూరకుంటిని అది మిష్పూశు మరల నీబకదు. అం దుర్యోధనుకు చె్పెయేయు న్నాడు అప్పటికి దున్యోధనుకు బాలుడేమై యుక్నాకుకదా,

( శ్‌ తనకు ప్రతి౨ిధెగా నుడి పాఎకురాజు జయిినిన రాజ్యమును భృత రాష్ట్రఫకు హెౌంకురాజునకిచ్చి వే సెను, అయ్యాది వగవాలు

₹రిగి మహాభారత తన్తె్యాక్‌థనిము

కలదు. అందుమూలముచే బాండవులు మాతండిపాలు మాకీయ

నలయునరి కోరుటకు జోటుకలిగినది, కనుక ధృజుని యువరాజును

జేశినాడన రాజ్యమున కంతికును జేవినాడని భిమపడవలదు. తన

తండి పాలగు నర్ధభాగమునకు యాత్ర)మే చేసిశాడని గొహించు

కొనన లెను, (పు-17)

ఈనాలుగంశములను పరీమీంతము, మొవటియంశములో ధర్మ జుని యువరాజుగా చేయుటకు గారణము, ధృత గాష్ట్రగనకు చాండవుల యందున్న స్థిర సౌహార్ట మే కాని పాండవుల డా యా ద్య ము కాదని విసి దానికి శ్లోకముల నుదాహరించినారు. అంద ద్యితీయక్లోకములో “ధృతిస్ట ర్యనహినుత్వాత్‌ , అన

శంస్యాత్‌. ః తధార్దవాత్‌ , తధెవ స్థిరసాహృృదాత్‌ ౫ అని హేతుచతు ష్టయ ముళ్లేఖంపబకినవి, పిధమక్షాకములోని “ధృత రాప్త్రేణ యుధి వీరః యొవరాజ్యాయ స్రా3తజ అను వాక్యార్థములో నీరాల్లు పేతు వుం కన్వయిము 'చెప్పవలయును ఆ నాక్యార్థములో ధృత రాష్ట్రుడును యుధిమిరుడునుగూడ 'బేర్కొానబడియున్న్నారు, అనాల్లు హేతువులలో నొక్క స్థిరసౌహార్టమను హేీతువును ధృతకాష్ట్రునియందు ప్రతివాదు లన్వమిుంచిశారు. మిగిలిన వాని! యుధిష్టిరునియ దే యన్వయ చని వారి తాత్పర్యము. శాని శ్లోకరీతి నాలోచింపగా త ధార్జ వాత్‌ తవ స్థిర సావృూదాత్‌. ' అను తధాళిబ్దపియోగములనుబట్టి మొదటి నూడు హేతువులకు నవ్వని యందన్యయమో నానియం బే నాలుగవ స్థిర సౌహార్ష హేతువునకుగూడ నన్వయము ఇెప్పితీరవలయును,. కనుక ధృత రాష్ట్రునియందు ప్రతివాదులు స్థిర సాహార్షము నన్వయించుట అయుక్తృము అందుచే ధర్మజుని యువరాజుగా చేయుటకు ధృతశాష్ట్రుని స్థిర సౌహోర్ష మే కారణ మనుమాట గ్రంధవిరుద్ధము, ఇచ్చట అంధుభా రతెముగూడి దూడువులాా

పాంకనచిందానిరాకరీణము [80 “ధృతరాష్ట్రుండు యుధిప్విరు రాజ్య భారధురఎధరు౨గా 'నెజింగి ఛీష్మవిదురులన్‌ో విచారించి యావ రాజ్యంభిషిక్కుం 'జేశిన దీనినిబట్టి ధర్మజుడు రాజ్యభారభురంధకు డశుటనుబజ్టియే యౌావరాజ్యాభిమ్‌క్తు డగుటగాని, ధృతగాస్త్రుం స్థిర సౌహోర్టమునుబట్టి కాదని తేలినది, ధర్మజుని యాకాజ్యభారధురంధరత్వమే శ్లోకొక్న 'హేతుచకుష్టయముచే విశదికరింపబడినది. ॥ ఎట్లనగా ధృతి (ప్రజాధారణము) సె ర్య (అచాపలము) సహి మ్లత్వ (తితితు అన్ఫశంస్య (అనై ష్టర్యము అర్జవ (అవకితు స్ధ్‌సా సృాదము లను గుణములనుబట్టి రాద్యభారధుకంధరుడై యున్న యుధి స్ట్‌రుడు యొవ గాజ్యాభిమీక్తు కు చేయబడెను, అరి, ఇంకొకటోభ్ళ త్యానా మనుకంపార్థంయుధిష్టరఃరరకావరాజ్యాయ స్థాపిత) అనుటలో లోఖల యకకంపార్థము అనగా వ్రీతికొరకు ధృత రామ్ట్రాడు యొవ రాజ్య మిచ్చినట్టున్నది. దీనివలన యుధిష్టిరుని యువ రాజు జేయుట పిదప కది ముష్ట్రమగుటనుబట్టి జరిగిన దరి స్పష్టము, అది యుధిస్టి రునకు దాయాద్యము గనుక నే పిజల కాతని యౌవన శాజ్య మిష్టమమి.నది. లేఫన్న యెంత గుణవంతుడై నను అనధికారికి యౌొవరాజ్యమును ప్రజ లెట్లు కోరుదురు? ఎంత సౌహర్ష మున్నను ధృతరాష్ట్ర డాయనథధి కాకికి యౌావరాజ్య మెట్లిచ్చును! కనుక దాయా ద్య మే యుధిఫ్ట్‌రయావరాజ్యవానకు గారిణ మని చెప్పక తప్పదు, “దాయాద్యముకుబట్టయే యావరాజ్య మిచ్చినయెకల భారత మళ్షు తెలిపియుండును, అట్లు "తెలుప చేదు?) అను పుతివాదులకు భారతమందామాట అనగా దాయా ద్యముమాట ధృతరాష్ట్రునొద్ద దుర్యోధనునిచేతనే చెప్పబడిన దని వమూపుచున్నాము--- “బిత్భృత్రః ప్రాప్త వాళ్‌ రాద్యం పొ౦డు రాత్కగుకైై స్సహ | త్వ మెస్థగుణనసంయోగా త్ప్రాపష్తం రాజ్యం న లబ్బవాళ౯ా 1184

90 మహాభారత తత్ర్య్యకథనము స వకు పొండో శౌ చాద్యం యది ప్రొప్నోతి పాండవః | తస్య పుతో్స భ్ర0నం ప్యాప్త సృస్య తస్యావి చాపరః | 33 (ఆది-౪౨[41 నీలకంకీయమ్‌.--ప్రొప్తం క్యేష్టత్యా త్చాాప్తనుపి, ఏికీదాయా ద్యం, దాయాదః పుత్రః తవోోగ్యం రాజ్యం, తస్యపాండవప్య 11 83, ఇచ్చట, పాండురాజు తం్మడినుండి రాజ్యమునకు పొందెను, 'జ్యేష్టత్వ మును బట్టి పా్రొపష్కైంచినను అంధత్వముచే నీవు రాజ్యమును పొందలేక పోతివి. యుధిష్టరుడు తన తుడినిబట్లి తనకు దాయాద్యమైన రాజ్వు థి టి సమా ౮ మును వొందునేని వారి సంతతి కే రాజ్యము 'చెంవిపోవును అని వెప్ప బడినది. మరియు. వెనుకజూపబడియున్న ఉద్యోగపర్వములోని భీవ్మవా శ్యముచేతగూడ చాయాద్య మనవియే చెప్పబడినది __ 1అన్ల; కరణహీనత్యా న్న వె రాజూ పఏీతె తవ! యు చు రాజూ కు వాకు రభవ న్మహాత్కా లోకవిఘ్రతః [| స'్రరాజూ తస్య తే పుతా్శ, ఏకు న్లా బూద్యహారిణః 1౫ దీనివలన రాజ్యము పాండవ్రులకు డాయావ్యమని భారతము వెస్నియున్నట్లు స్పష్టము. ఇంకొకటి నాలుగం య:శముళో “తనకుపితిరిధిగా నుండ పాండురము జమించిన రాజ్యమును ధృత గాష్ట్రడు పొంకు రొజున కిచ్చివేసెను, అయ్యుది పగహలు కలదు. కనుక ధర్మజు9 యువరాజును జేఫినాడన రాడ్యమున కంతకునుగా? తన తండ్రిపాలప నిర్ధభాగము నకు మూత్ర మీ చేపినాడని గృొహిందుకొనర లెను”, అనుచు ప్రతివాదులు చేసిన కల్పనను బట్టియైనను ధర్మజుడు యునరాజుగా జేయబడినది తనతండి'?గమునకే అని యొకమూల జెప్పుచు నది దాంయాద్యము గాదరుట వాశిమాటకే విషద్ధము, కనుక

వాండణవిణ౦దా సిరాకిరిణము లర ప్రతివాదుల వా్రతలోని [=ఎ8 అంశము లపాస్యము లైనవి, ఇక మూనవ యంశమును పలిశీలింతము-_- ధర్మజుని యువంాజుగా. జేశినపుకు దుర్యోధను డంగీ1రించి యూరకుండుటకు గారణను దుక్యోధనుని చేం నే _ “అపిచేయం పురా దత్తం రాజ్యం పరవశో మహ అూనా ద్యా భయాచ్యాపవి మము బొాలే జనవారన |! (ఎ! పి ఏ ద అ జ లి నత దద్య ఫున న్శభ్యం వాండవై రర్ట్రాష్టనందన [99 అనుచు బౌలుక నగుటచేత రాద్యము. మున్నిచ్చినపు శూర కంటిని. అరి చెప్పబడినదట! ఇచ్చట పతివాదుఐబస బోేధింపవలసి యున్నవి. ఇఏ3 యువరాజుగా ధర్మజుకు చేయబకినపుకు తా నూరవ కుండుటను గూర్చె చెప్పినమాట కానే కామ. శ్రీకృష్ణుని రాయహెర నులో 'ద్నూతములో నిర్హమించుకొనినటు సీవు వారిరాద్యమును లీ ౮3 ళం స్‌ వారి కిచ్చివేయు” మని కృష్ణభగవానుకు ఇెప్పినపుకు వారి కది ఇంక సీయబడదు. నేను బాలుడనై యున్నప్పు డది యీయబడీరది. అనుచు పాండవులకు రాజ్యమిచ్చి పంపినపుడు తొనూరకుంకుటకు గూర్చి వెప్పిన మాటయీ, కనుకనే ఆకోకములో “అపిచేయం రాద్గుం పురా దనము ౧౧ లే లి అని చెప్పబకినది. ధర్మజుడు యువరాజెప్పుకు చేయబడెనో పాంకవు లకు రాజ్య మెప్పు డీయబడెనో తెలు పుచున్నాము, కుమవూరా త్రుఏ వ్యాప్రదర్శన మైన తరువాత దోణా దార్యుడు, ద్రుపదు నోడించి తీసికొని రావలయు నని కౌరవపాండవవర్షముతో జెప్పగా దుక్యోధనుకు సహాయ 3ంపల్నితో ద్రపదువి మీదికి వెళ్ళి యోడిపోయి వెనుకకు వచ్చిన తరువాత భీరూసుకులు వెళ్ళి ద్రుపదు నోడించి తెచ్చి దో్రోశావార్యాజ్తను నిర్వహించి). ఈపని మైన తరు వాత సంవత్సరమునకు ధర్మజును యువరాజుగా. చేయబడెను. ఈవివ యమే పుతివాదు లుడాహ3ంచియున్న “తత స్ఫృంవత్సరస్యాన వ!

మటల ఖువాఫు ఎల ఆల్వ్యాం ఖా జు యౌవ రాజ్యాయ పాస్థిన | స్‌ో ధృతరా ప్ట్రేణ? అక కోకముచే "జెలుపబకినది, _ ఇక రాజ్య మెప్పు డీయబసీన దనగ్యా ధర్మజుడు.యువరాైన తరువాత పాండవులు తమబాహుబలముక జయించి ధనరాను. "దెచ్చి ధృత కాష్ట్రాన కిచ్చుదుంక వారిబలపళాక్రమముల జూచి సహింపని దుర్యోధనుకు పొండపుల నిక్కూలి-పదలచి వారణావతముశ_ లక్క యింటిని గూథముగా నిక్మింపజేశి. పొండవు లక్టడక్కు వెళ్ళి నివసిం చునటులు _ ధృతరాష్ట్రినిచేత చెప్పెంచినప్పును. కుంతీ దేవితోకూవ పాండన్ఫలు వారణావతములో నెంత కాలముుడి తకమువాత నాలక్క_ యింటిముష్పునుంగి తప్పించుకొఎపోబి. గూథముగా గొంతశళాలము సంచరించి, తకువాత ప్రచ్చన్న వేమములతో ఫజ్రాపదీస్యయం వరసమ యమునకు దు)పదపుకము జే యచ్చట సొపదీవివాహాము జేనికొని నివసించియుండగా పాండవులు జీవించియుళ్నారని తెలిసికొన భీష్మ దోణాదుల యు శదేశముకుబట్టి ధృతరాష్ట్రకు పాండవులను రప్పించి వారి కొప్పుకు అర్థరాజ్యమిచ్చెను. అవిషయమిదిగో__-

“భాతృభి స్పహా కౌంళేయ నిబోధ గదతో మమ!

పున ర్నో విగిహో మాభూత్‌ ఖాఎడవప్విస్థ మిోవెశ 11

అర్థం రాజ్యన్య సంప్రాష్య ఖాఎకపపంస్థ వూవిశ || (శది=అ207

ఇట్టీయగా దీపికొనిన పాండకవు లచ్చటకు వెళ్ళి నివసించుట, అది యించిప్రస్థ మను 'పరితోపశ్వకర్కనిర్మితమై విరాజిల్లుట, అవై దిగ్విజయ పూర్వక ముగా రాజసూయము చేయుట జరిగినచిం సన తరువాత దుర్యోధను కు వా రాద్యమును కపటమ్యాలముచే

నపహారించి. పాండవులను, అరణ్యవాసాజ్టాతవాసములకు పాలుచే "సెను, అవొండవులు ద్య్యూత కాలనిక్షయపు శారము 13పంవత్పరములు సకిమముగా గడపివచ్చి యుపస్తావ్యమందుండగా కృస్తభగవానుడు కురుసభకు వచ్చి దుర్యోధనునితో

“మా ్తౌతే శియమాయాాస్తై మవమంఎన్ధా స్పృమువ్య తామ్‌ | అర్థం పిదాయ పార్రేభ్యో' మహతీం నియ మాప్పుహీ | (ఉవ్యోలల! 25) పాండవులస వారిసగ మిచ్చి మిగిలినదానిని నీవనుభవింపు మనగా దుర్యోధనుడు “రాజ్యాంక శ్యాఒభ్యనుజ్ఞాతో యో మే విత పుకాధవశ్‌ | న స లభ్యః పున న్లాను నమయిజీ5తి కేశవ |1%౫ = టీకా అ ధ్యనుజ్ఞాతః_ దత్శ్యః, “అపుచేయం పురా దత్తం రాజ్యం పరవతో మమ అక్జానా ద్వా భయా ద్వా మసు బాటే జనార్షన "11 | (ఉవ్యో- అ 127)" నాతండ్షిచే వారి! పూవ్వ మాయబకిన యర్థ రాజ్యము జేను" జీవించియుండగా: మరల. వారికి స్రఫ్టింపదు, అప్పుకు నేను. బాలు డనై యజ్ఞానము భయము కలవాక్షనై యుఎనుటవే- వారి కీయవగని రాజ్యము నాతుడ్యిచే నీయ బడినది. అని బదులు చెప్పెను. ఈదుర్యోధనవాక్యము పాండచ్రల కర్థరాబ్య మీయబడినపుకు తాన-గీకరించి యూకకుండుటకు హేకున్చను కల్పించి వెప్పబడినట్లు స్పష్టముసచుఎడ. దీనిని యువవాజు .చేయబ్షినపు డూరకుంకుట్టకు గారణముగా జెప్పబడినట్లు ప్రతి వాదులు వర్ణించుట అయుకము, మరియు తాము ధర్మజుని యువరాజు జేయుటస పూర్వమే దు్రపమనిమోదికి యుద్ధమునస వెళ్ళిన పృఢ్డుతై యు౨డియు వారి కర రాబ్య మిచ్చునప్పటికి జాడ నాది ' బాల్యమని కృల్లలాడిన దుక్యోభరు3 మాటను పితివాదులు పిమాణముగా గహించుం 'అ యుక్తము, ధర్మజుడు యువరాజు గాకపూర్వమే భిముని 'వధించి, వాండవు లను బంధించి తాను రాద్య మేలుకొనవలె నమ “చుష్పద్ధి “దువ్యోధ నున కుండెడిది, చూడుడు __ ఆంధిభారతము. ఈ $,

బరి మహాభారత తిత్త్వకధనము

వ, ఒక్క-నాడు దుర్యోధనుంు శకుని దుళ్శాసనాదులకో విచారించి ముట్లనియె,

పృధ్వి ఉపాంభువధజేని మధ్యము మ, దోద్ధతుం జంపిని స్పపత్నముగ ధర్మనంవను న, శక్తు బంధించి యే నపాండముగా సమువువల, యాఖలమ్లోణి మ తృృపాపటుళ క్షి నత్యధిక, కీరి నై యేలెద౯ా,

ఇట్టి యూవా గలిగి భీముని వధింప దుస్తంతిములు పన్నుచు వ్యవహరించిన దుర్యోఫనుడు ఆనాటికి బాలుడా? కుమారాన్ర్రవిద్యా ప్రదర్శన కాలములో నే ఉర్జునునిపై డీకొనవచ్చిన కర్టున కప్పటి కొప్పుకు అంగరాజ్య మిచ్చి యష్టనునిపై గత్సికట్టించిన మర్యోధనుడు ఆశాటికి బాలుడా?

ఈయంగరాజ్యపుడాన కాలమందు పాండవపత మావేవీంచ కుండుటకు గారణము ముందు వివరింపబడకును,

ధర్కజునకు జరిగిన యౌొవర్తాజ్యాభిపేకము జూచి దుర్యోధనుని చునస్సునం బెంత కలత గలి7రో చూడుకుటా

అంధ్ర)భారతము.అది, ఆ 6,

వ, దుర్యోధసుండు యుధిష్టిరు యాన రాజ్యాభి పేకంబునక భీమార్జున యముల పరాకమంబునకు సహింపక కర్ణశకునిదుళ్నాపసనులత్‌ మంతనంబుండి యిట్లనియె,

నీ... 44, భయ మందుదుంకుదు బాందవులకు

దానిపై నిష్పుకు ధర్మజు యువరాజు జేసి రాజే నేనేమిసేయువాడ, ఇట్లు విలపించిర దుర్యోధనుడు అఆశ౮ాటికి బాలుడా? ఆంత దోవాబుద్ధి, అంత రాజ్యతృష్ల, అత ప్యాథ్స, అంత యయవపహనను ఆగదినుండియు గలిగి వ్యవహరించిన దుక్యోధనుడు నేనప్ప

పాంగివనిందానిరాకిరిణము లీంిస్‌ టికి బాలుక నని యపిమాణముగా జెప్పిన నూటను పితివానులు తమవాదమునకు బిమాణముగా గ్రహించు కే మొదటి తప్పు, అపై పాండవుల కర్ధరాజబ్యమాయ బడిన సందర్భమునకు సంబం ధించిన యాదుర్యోధన వాక్యమును యుధిష్టిరుని యావగాజ్యాభిపేక సందర్భమునకు ప్రతి వాదులు ముకి పెట్టి దుక్యోధనుడే సమాధానము వెష్పియున్నాడనుట "రెండవ తప్పు, పూక్వోక్క ప్రకారము దాయాద్యమునుబట్టియే యువరాజుగా 'జేయబడినట్లు భారతము లెలుపుచు౨డ డాయాద్యము కారణ మని "తెలుపబకి యుండ లేదనుట మూడవతప్వు, ఇంకొకటి పితివాదులు మూడవకయంశము లో దిర్యోధన వాక్యముగా నిట్లు వా్రొసీయునా్నారు __ “నేను బాలుడ నగుటచేత నపిచేయమైన రాజ్యము మున్నిచ్చి నఫ శతూరరకుంటిని” అని. ఇక నాలుగవయంశములో నికు వ్రాసియున్నారు__ +మషాండ్తురాజు జయించిన రాజ్యమును ధృతరాష్ట్రుడు పాంకురాజున కిచ్చి వేసెను, అది సగపాలు కలదు, కనుక ధర్మజుని యువరాజును జీసినాడన తనగండిిపాలగు నర్ధభౌగమునకు మాతిమే చేసినాడని గిహింపవలెను” అని. పితివాదిమతపు కారము నాలుగవయంశ మలో నున్నట్లు ధృత రాష్ట్రుడు పొండురాజునకు రాజ్యమిచ్చిన 'దెప్పుడు? దుక్యోధనా దులు పుట్టక పూర్వము, ఆయియ్య బడిన రాజ్య మెట్టేది? మూలరాద్య ముగాక్‌ పాంకుభూపతి తనబాహుబలమున జి చినది. ధర్మజుడు యువరాజుగా జేయబడిన చే రాజ్యము? తండ్రియగు. పాంకుభూపతి రాజ్యము అఆరాజ్యమునకు జరిగిన యుధిప్పిరయావ రాజ్యా భిపే.కమును "హూర్చి కురునభలో కృష్ణభగవానునితో దుర్యోధనుకు పస్చ్పనమూాట

ఎ తే మహాధారతిత” కొధనయు, మీమి? “అవ యపిచేయమైన రాజ్య మనియు, నేను బొలుడ నయి యుండుటచే నట్టు జరిగనదనియు”, తాను పుట్టకపూర్వము పాంకురాజుచే జయింపబడిమహారాజ% తనతండిచే దత్త మైయున్ను యూరాజ్యము. పాండురాజున కపిదే యము కాదుగద, అపాండురాజు సొత్తు పాంకుపుతు)న కప్రదచేయ మెట్లగును? ఇట్టి దుర్యోధనుని యవంగతప్రిసంగమును పితివాదులు ప్రమాణముగా జూపుట నాలుగవ తప్పు కనుక పితివాదులు మూస నయంళము పళాస్త మమినది, దుర్యోధనుని యామాటమైనను పాండవుల కర్ణఠాజ్య మిచ్చు టకు సంబంధించినదిశాని యనరాజగుటకు వంబంధించినదిగాదని వెనుక నిరూపి చియే యున్నాము. ఇక పితివాదులవారలోని నాలుగవయంశమును పరీశ్నీంతము వొంకుకాజు జముంగినచదే వాంకురాజున కీరుబడినదఉ), అది స్తగపాలు కిలదట, దానికే ధర్యజువు యువరాజు జీయబజెనట, జ్యొపదీవివా హోనంతరము పాండవుల కీయబకిన యర్థరాజ్య మదియే యన్నమాట ధృత కాష్ట్ర్రుకు పాండవుల కర్ణ వాజ్య మిచ్చిన సందర్భ మిట్లుు న్నెదె__ అర్థ 0 రాద్యస్య సంవ్రాష్య ఖాఎడవపస్థ వూవిశ పుతిగృహ్యూతు తద్యాళ్యం నవం స్వే ప్రణమ్య చ పితస్థిరె తతో ఫోరం వనం తెన్మనుజర్ష భాః నీలకంరీయమ్‌..._ఖోరం వన మిక్కి భూమే రర్ధం సస్య భూన్యో "దేథః పాండ వేభ్యో దత్త ఇతి జ్ఞాయతే] “అం రాద్యస్య సంవాపష్య ఖాండవ మస్థ మాశలా ) (అ-అ౪౦7) ఇచ్చట, రాజ్యమ యొశ్క- అర్ధ భాగమును తీసికొని మారు ఖాండవ ప్రస్థమునరంి దుండనలసిన దని చెప్పిన ధృతరాష్ట్రుని మాటకు

పొండివసే జాని ఠరేోకరీ ఆము ఎ? బన్టులె మయూతనిక వాము నమక్కరింవ ఘోర మైన యాఖాఎకవప్యు మను వనమునకు వెళ్ళి ప్రవేశించి. అ౨ి చెప్పబకినది. అది. *ఘోర వని మనుటచే భూమిలో నర్ధఫాగమైన సవ్యళూన్య దేశము పొాంష వుల క్రీయబడిన దని 'తెలియుచున్నదని నీలకలకీయములో జెప్పబకినది.

పాండవుల కర్ధరాజ్యముగా నీయబడిన యాఘో+రవనమేరా! పొండుభూపతి యర్థభాగము, పాంకుచూపతిచే జబయింపబగి యమకాగ ముతో ధృతరాష్ట్రునిచే గత్తమైన వాం౦ండు భూపతి యర్ధరాజ్య మాఫఘోరననమేరా! పాండవుల కీయబడిన దే పాంకుభూ పతిభాగమని ప్రతివాదులనుట అయుక్త ము. “ప్పిక్యృత, ప్రాప్త వాకా గాజ్యం పాంకు రార్కగుతళై: పురా అని ధృత రాష్ట్రనిశో దుర్యోధనుకు ఇచెప్పినట్టున్న మహాభారత వచనముచేతను, *పవైతృక ౦బసు లమ్మీ పాండుభూపతి మున్ను దాల్చుట జేసి? అని యాస్థలమం దే యున్న అంధ) భారత వాక్యము చేతను పొంక్షు భూపతికి సంక్ర)మిఎచిన రాజ్యము విత్ర్య ముని చెప్పబకియుండ నది ధృతరాష్ట్రుడత్త మైన నూతినరాజ్యమని పితివాదు లనుట అయుకము, లు ఎవావరా ల అనన “ధనాఘం ప్రాపయామాప కురురాష్ట్రం భధనఎజయ:ః వవం స్వే మహాత్మానః పాండవా మనువనోత మూాః వావీ పరరాష్ట్రాణి నిర్టిత్య స్వవాష్ట్రం వవృధుః పువా (ఆది-అ 39) అను గ్రంధము, పాండవులు ప రరాష్ట్రములడయించి ధనరాసు లతొ నింవి కుకురాష్ట్రమనబకు న్వరాష్ట్రమును వృద్దిపొందించి రని ల శి ట/ థి పెప్పుచుంయటవలన కురు రాష్ట్రమే పాండవులకు స్యరాష్త్రమయియుండ మూలరాజ్య మనబకు కురురాష్ట్రము ధృతరాష్ట్రుని బేగాని వేరడు రాజుది, పాండవు౪ది కాదని పితినాదు లనుట అయుక్నృము, మరియు, ధర్మిజుకు యువళా ఖై నతరువాత పరరాష్ట్రముల జయిరచుచున్న పాండవుల జూచి వారి న్గటైన కడ తేర్ప్వవలయు నను వా శ వష దుర్చృత్సి తో నున్న దుర్యోధనుని వ్రురణచే ధృతరామ్ట్రడు వారిని

లింగ మహాభెాత శే ను. వారణావత నస వెర్ళుకరి బోధిా-పకా నావాఎడవులు పియా ణమై 'వెళ్తుచుంక వెంటబడి పౌర లిట్లమళకొనిరి__ “పొ రాశ్చ పుగుుమవ్యాఘా నన్వీయు క్మోళకర్మ ఆ తత్ర కేచి ద్బుూవన్ని స్క వాహ్మణా సర్భమూ స్తదా ద్‌నా౯ా దృష్ట్వా పాంకుసుతా నతీవ భృశదుఃఖతాః విషమం పక్యతే రాజూ సర్యభా స సుమందధీః జరి కౌరవ్యో ధృతకాష్ట్రస్తు నచ ధర్మం ప్రపశ్యతి తాళ శాజ్యం పితృతః ప్రొప్తా౯ ధృతరాష్ట్రో న మృక్యతే | అధర్య్య మిద మత్యన్నం క్‌థం భీష్మూఒనుమన్య తే వివాస్యమాశా న స్థానే నగలే యోభిమన్య లే పి తేవహి నృహోఒన్మాక మభూ చ్భాన్ననవః పురా విచితువీక్యో రాజర్షిః పాంకుశ్చ కురునందనః ఖ్‌ అ జీ, ణా అ సతనస్మి౯ పురుషువ్యాఘ్రే దేవభావంగ తేసతి అరే రాజపుతా) నిమా౯ చాలా౯ ధృత గ స్ట్రా న మృమ్యత వయ మేత దనిచ్శున సృర్వవవ పురోత మాత్‌ ఇం లి తాటి గృహా న్యాయ నా యుధిమీరః స న్వి గచ్భామో యత్ర గ నా యుధిబ్టరః! . (ఆది= అ!) ఇచ్చట్క దీన్నులె వెళ్లుచున్న పొడడపులను జూచి పొరులు దుఃఖతుల్ర వెంటబడినపుకు కొందరు బ్రాహ్మణులు నిర్భయముగా బలుకుచు, విషమిముగా జూచుచున్న ధృతరాష్ట్రుకు ధర్మదృష్టికల వొకడు కెడినియు, తెండైవలన ప్రాప్తమైన 'రాజ్యముగల పాండవుల యందు సహనములేనినారై యుండె నరియు, వీరిని యీపురమునుండి పంపివేయుట యను నధర్యమునకు భీష్ము డెట్టు సమ్మతించెనో అనియు, పూర్వము ప్రభువైన విచిత్రవీర్యుడును పాండుభూ పతియును మనకు తండివలె రత లైనారనియు, వాండుభూపతి స్వర్షతుడ్రైన జా ఖ్‌ (౯ త సెం పిమ్మట సిరాబపుతు)లను ధృతరామ["*డు పకహింపకుంచాననియు. "మన

పాండవనిందానిశాకిరీణము ౨99 మందరము నిపుుమును విడెచి పెట్టి యుధిష్టురు జెక్కడకు 'వెళ్ళునో అక్కండ కే వెళ్ళుద మనియు ప్రసంగించుకొనినట్టు ఇెప్పబకనది.

ఇందు పూర్వప్రభువులుగా విచిత)వీర్యుకును, పొండకుభూపషతి యును వేర్కొనబకుకేగాని ధృత రాముకు 'పేర్కానబకకుంష టయి, ఈస్థలములోనే ఆంధ)ిభారతములో గూడ “పితృ పి తొామహులచే భృతపూర్వమై కమా గతమైశ రాద్యంబు గరము నెమ్మి బాంకు సుత జ్యేషు భరతకల క్షేన్టు ధర్మజు బూన్పక ? అవి యుంకుటవలన పాండవులకు సంక్రమించిన రాద్యము పీకృ వీతామహపరంపరాప్రొప్క మైన ద'ససటయు, మూలరాజ్యమునకు జెంది నహస్తినాపురమునందలి ప్రజలు యుధిస్టిరుంకుండు స్థానమంబే మన మందరము 'వెళ్ళియుండుద మనుకొనుటనుబట్టి యాధిష్టిరుడు మూలరా జ్యప్రజలకే ప్రభువెనట్టుండుటయు జూడ యుధిష్టరుడు యా నదా్రాజ్యము నకు యువరాజు చేయబడె ననియే చెప్పితీరవపెను కనుక “ధర్మజుని యువరాజును బేవీనాడన రాజ్యమున కంతకును జేశినాడని భమపడవ లదు” అను నాలుగవయంశములోని వ్రాత పరాస్త్య మైనది, ఇట్లు పరీమీంపగా యుధ్ధిష్షీరుకు యూవదా్రాజ్యమునకు యువ రాజు చేయబకుట అది దాయాద్యమునుబట్టియే. జకు'సట్క అప్పుడు దుక్యోధను డాటంక వెట్టపంకుట్క, అనునవి ధృతరాష్ట్ర కాజ్యవాదమున క పరిహార్యములై న బౌధకములని స్థివపడినది. ఎాధ్బత రామ్ట్ట్రడు రాజు జాడను ప్రజల మాటలు ధర్కనిర్ల యమునకు బనికిరా* వను పిసంగము.__ తర్షిరాకరణము__ దాయభాగవిరిర్ణయములో నిట్లున్నది __ “ఇక “రండవ యభ్యం తేర మేమనగా పొరులాకుకొనిన మాటలు, పాండవధార్హ రాష్ట్ర లనుగూర్చి చర్చించుటలో పొరులు వెపకొనిన మాట లీకి)0ద రీతి నీబడియున్నవి__

ఎం టక ర

*గుహై స్పముదితా౯ా దృష్ట్యా పొౌరాః పాండుశుతోం 3 వా

మాజా క్‌ త్న కథ మీాంచకు) శే తెపాం గుణాల సంపమ్కు భారత _ రాజ్యవ్యాక్టెం చ పంప్రోప్తం జ్శేష్టం వాంకుసుతం తదా కథయన్ని స్క సంభూయ చత్వ'రేషు సభాసు చ దిజూ చవ క్‌ ఇ ప్రిజ్ఞాచకు రచక్షుష్ట్యా ద్ధ్భృతరావ్టా) న రేశ్వరః రాజ్యం స వొప్తవా౯ా పూర్వం స కధం నృపతి ర్భవేత్‌

శ 5 వీ, కనంచ ౧

తథా ఇాన్హనవో భీష్మ స్పత్యసన్లో మహోవిత ప్ర త్యాఖ్యాయ పున్తా రాద్వుంన స జూకు గహీష్యతి తే వయం వాంకవచ్యేస్టుం తప-+౨ యుద్ధకీలినమే

ల పై సత ణంవేఏనశు 9 అభిషించామ సాధ్యద్య సత్య కారుణ్య వేది నను |

పాండవుల గుణములం గని సమ్క్మోదము నంది పౌరులు సభ

ల స్తా

లలో వారిని బొగడజొచ్చిరి. పొపలు సభలుదును, చత్వరములం దుకు నిలివి మున్ను గ్రిడ్జివాడగుటచే ధృతరాష్ట్రుడు రాజు కాలేదు, ఇప్పుకు మాతు మెఫై కాగలడు భీమ్ముకు తొల్లి రాజ్యము సేయనని భీష్మించియున్నాడు. కాన నిప్పు డాతకును రాజ్యము చేకొనడు, ఇక మేము ధక్కజుని పట్టాభిష్సిక్తురి జేయు దుము. అని పొౌరులు చెప్పుకొనిరి గదా, ధృతరాష్ట్రుని రాజుగా చెప్పు "చెట్లని యడుగుచున్నారు, ఈవాక్యములు పాండవుల గుణ సంపత్సికి వఘ్మలైన పిజలు పత్సపాతముచేత ననుకొనినవిగాని వేటు కాదు ఇ ధర్మనిక్షయమునకు దీసికొనదగినవి కాన్ట

ధర్మనిన్ష్హయరతులై వీరు స్రఫంగించి రందుేర్చి భీష్ముని మాట నత్త ననసరమే లేదు దా మాద్యమును బి వాంగడవులే ఛా3 భీష్ముడు రాజగుటకు నవకాశము లేనే లేదు అస్టిఫితిో భీష్క్ముకు ప్రత్యాఖ్యానము చేకి మరల జేకొనక్షు కాబట్టి మనము. పాండ వుల నభిపేకింతము, అని చిప్పుళొననేః?

08 వాండివనిందాని వాక రణము 01 రాజ్బమును మొదట పాందకపోయినను నిష్పుకు పొందగోరు కొనుచుండిన ధృత రామ్హ్రినిదొలగింప _-బొరులు తలంచుకొనుచుండిి నశ్లే దాయాద్యము పాండవులవశ మైనందున నొక వేళభీమ్ముడు తన నియమమ-ను విశిచిరాజ్యము చేకొనదలం.చిననుగూడ నాతనినిగాదని ధర్మజునకే ముప్పింపవలసియుండునుగదా, కాన నిది దాయాద్య నిర్ణయచర్చ కానేకాదు. ఇక నేమన మంచివానిని రాజుగాజేకొన ఒకవేళ భీమ్ముడు రాజ్యము స్యీకరింప నెంచునేని అప్పుడు పాండ వులే రాజు కావలెనని పీరు కోరరు. నమన, భీష్ముడును నుత్త ముడె కావునొ అని. (పు 15%), పొరు లట్లు పిసంగించుకొనుటకు బూర్వస్థితి యేవిధముగా నున్నదో ముందు మన మనుకొనవలసియున్నది. ధర్మజుడు యువరాతైన తరువాత పాండవులు పరశాష్ట్రముల జమించి కురురాష్ట్రమనబడు స్వరాష్ట్రమును వృద్ధినొ౦దించుచుండ ధృ తరామ్హ్రనకు పాండవులయ6దు దుర్భావ ముద్భవించినది. అపు డాతదు చి. తాక్యాంతుజై నిద్రపట్టనంతటి స్థితిలో నుండి సీతిజ్ఞుడై న కణకుని రప్పించి యాతనితో జనకు పాండవులయందు గలిగిన అనూ యను వెల్లడించి చెప్పి పాండవులయెడ ప్రస్తుతము నన్నెట్లు వర్తింపు మని సీవు వెప్పుదవో అట్లు వర్తింతు నని పలుకగా కణికుకు రాజ నీతి నుప చేశించి, తుదకు పాండవులనుండి హోనికలుగకుండ నాత్మ్కరత్న ణము చేసికొను మనియు, నీకు పళ్చాత్తాప మెట్లు కలుగకుండునో అట్లు నీతి న్యాశబింపు మనియు బోధించెను. ఈ విషయమఃనకు సంబంధించిన శ్లోకము లివిగో-ా “వవం సర్వే మహాత్మానః పాండవా మనుజోత్తమాః | పరరాష్ట్రాణి నిర్షిత్య స్వరాష్ట్రం వవృఘుః పురా ||

752 మహాఫారత తత్వైక్‌ థనము తలో బల మతఠిఖ్యాతం విజ్ఞాయ దృఢధన్విినామ్‌ | దచూమిత స్పహసా భావో ధృతరాష్ట్రన్య పాండుము |! సచింతా పరమో రాజూ న నిదా మలభ న్నిశి! (ఆది-అ 189) “తత అభయ మంత్రజ్ఞం రాజశాస్త్రార్థవిత్త హమ్‌ " కణికం మంతిణం "శేన్షం ధృతరాష్ట్రాఒ బినీ ద్వ్యచః | ఉత్సక్తాః పాండవా నిత్యం 'కేభ్యోఒనూయే ద్విజోతృమ | నీలకంరీయన్‌*__ ఉత్సక్రాః ఉత్కచ్షేణ సర్వత్ర వ్యాప్తాః “వంజసంగే?? అన్య రూపమ్‌. అనూయే గుణవల్వేఒవి దోషవ త్త్యేన పశ్యామి. తేభ్య ఇతి చతుర్ధ్యా "శేషు కోపా చేవం పశ్యామి. న త్వజ్ఞానా దితి గమ్య లే క్రుధదు'హేతి స్కరణాల్‌ తత్ర 'మేనిశ్చితతమం' సంధివిగివా కారణము | కణిక త్వం సమాచత్వ కరిమ్యే వచనం తవ కణిక తస్మా త్యం పాంకుపు తేభ్యో రయోత్కానం నరాధిప 1 భ్రార్ళవ్యా బలినో యస్మా 'త్పాంకుపుతా్స నరాధిప ॥ పశ్చాత్తాపో యధా న స్యాత్తృథా నీతి ర్విధీయ తామ్‌ 1) (ఆ5ి= అ 40) ఇట్లు పాంకవ్రులయందు. దురుచ్దేశము గలిగి ధృతరాషమ్ట్రుడును వారిని నిర్మూలింపవలె నను దుగ్బుద్ధి గలిగి దుర్యోధనువ ను న్యవవా రించుచున్న స్థితిలో పౌరు లావిధముగా బ్రిసంగించుకొనిరి, ఆపినం గములలో పితివాదు లుడాహరించిన మైదుశ్లోకములలో మొడటిది= పాండవుల గుణగణమును కీర్తించుకొనినట్లును, "'రడవది. ళరాజ్య ప్యాప్సిం- గాజ్యయోగ్యళాం సంప్రొప్తమ్‌ (టీకా) యుధిష్టరుడు రాజ్యాభి పేకయోగ్యత వహించియున్నా డనుకొనినట్టను, మూడవది_ “పుజ్ఞాచక్కు రచమ్‌ష్ట్వా ద్రుతరాష్ట్రా న శేశ్వరః | రాజ్యం న ప్రొష్తపహ౯ పూర్వం స కథం నృపతి ర్భవేత్‌

పాండివనించానిరాకరణము 753

వీలక ౦0 కీయవ్‌___ ప్రక్టాచతు రంధః అతవవానధి కారా (దాబ్నం న పొప్తనా౯ా స ఇచానీ మపి పుత్రుడ్వారా కధం నృపతి ర్భవేత్‌ న కధమపి ద్యారలోపా దిత్యర్థః 1

అంధత్వమునుబట్టి యనధికారి యగుటచే ధృతరామ్హడు పూర్వము. రాజ్యమును పొందనే లేదు. అరాజ్యాధిపత్యము తన యొన్దనే లుప్తమైహోయినపుడ్సు. ఇప్పుడు తన పుతుిని బురస్కరించు కొనిమైనను తనకు రాజ్యాధిపత్యి మెక్క డనుండి వచ్చును? అనుచు ధృతరాష్ట్రునకుగాని దుర్యోధనునకుగాని రాజ్యముళో జాయాద్య సంబంధము లేదనుకొనిశట్టును, నాలుగవది మొట్ట మొదట నేప ళ్యా ఖ్యానము చేసియున్న భీష్ముడు ఎన్నడును రాజ్యాధినత్యము నపేవ్నీంప బోనని యనువొనినట్టును, అయిదవది.

ఇట్లు పరిశీలింపగా మహారాదపదవి నాశ్రుయింపదగిన మితరు "లెవ్గరు లేనప్పుకును ఆపదవిని ధర్మ్కజుడే యధిష్టింపదగియున్ను ప్పూడును కాలహరణము చేయబకుటకు గారణ ేరున్నది?ఃి మనము ధర్మజుని కాజ్యాఖిషిక్యుని జేయవలయునని యనుకొనినట్లును ఇెప్పుచున్నవి, ఇట్లు దా మాద్య యు ధృత కాష్ట్రిధార్న రాష్ట్రులకు లేనే లేదననుటవలన ఫరిశేషన్యాయమున నాదాయాద్యము వాంకురాజుదే యనియు, నిష్పు కది వాండన్సుల డనియు వారు చర్చించియుండ వారికి “మంచివారిని ర౮'జగా. జేకొన నిచ్చయేగాని యది. డాయి+ద్వవిర్ణయచక్చ గాదని

ల పితివాదులనుట అయుక్తము “దాయాద్యమునుబట్టి వాండనవులే అతి లు

గాని భీష్ముడు రాజగుటకు నవకాశమే లేనప్పుడు వారు భీష్ముని మాట నెత్త నేల?

అను ప్రతివాదుల నడుగవలసియున్నది._. మామతప్రుజారము అపౌరులకు మంచివానిని రాజుగా జీషొన నిచ్చ తెప్ప వేరొక భావమే 'బేనపుకు వృతకాష్ట్ర్రిని కావాష్టనధికారమును వాలెక్తుకొనవలసిన పసి

కొస్ట( మహాభారత తేత్త్యకధనము మేమి నచ్చినది? అరి కనుక చాయాధ్యని గ్ష్ణయమున కే దానినెక్తుకొన వలసివచ్చినదని చెప్పె తీకీవలయును, అ్యి దాయాద్యనిర్ణయము భీమ్యునిమాట _ నెత్తుకొనవలసినంత మాత్రమున గ-కపోయెనా? అ పెద్దలిద్దరిలో మహారాజ పదవిని, యన ధిశారియగుటచే ధృత రాష్ట్రిడును రాజ్యపరి త్యాగి యగుటచే. భీమ్ము డుళు అధివ్ఫీంపరానపుకు, డాయూద్యమును బట్టియు గుణపం పదను బట్టియు దాని నధివ్ఫీంపదగిన యుధిప్పీరున కే రాజ్యాభిపేకముచేయుట కస్పాడ భ్యంతర మే మున్నదని విచారించుటలో భీష్ముని మాట నెక్తుకొని నారని గొహింపవలయును అందుచే “ఇవిధర్కనిరయమునకు దీసికొనదగినవి కావు, అవి పాండవపశత్సపాతముచే ననుకొనినమాటలు”, అం పితివాదులనుట, అయుక్నము.__ ఇ-కొకటి..అపొరు లే “తే వయం పాండి జ్యేస్టం తరుణం వృద్ధశీలినమ్‌ | అభిమీంచామ నా ధ్వద్య సత్య కారుణ్య వేదినమ్‌ || సీలకంరీయమ్‌_పత్యిం కారుణ్యం వేదశ్చ తద్వన్న, నా. సహ్‌ి భీష్మం శాన్నననం ధృతరాష్ట్రం చ ధర్మవిత్‌ ! సపుత్రం వివిరై ర్యోగై రో్యోజయిష్యతి పూజయకా 1) దయ, సత్యము, 'వేదవిజ్ఞానము గలిగి పూజ్యుడ్రై యున్న యుధి స్ట్‌రుని రాజ్యాభిమిక్తుని 'జేయుదము,. అతకు భీమ్మని ధృతరామ్య్రని ధృత రాష్ట్రసంతతిని బూజించుచు. వివిధభోగములతో నోలలాడిం చును, అని కూడ పుసంగిం చుకొనినారు, దీవినిబట్టి కూడ ధృతరాష్ట్రనిది మూలరాజ్యము. పాంకురా పాది సంవాదితశాజ్యము అను ప్రతివాదులు కల్పించినది యపాొ మాణీక మనియు, యావద్యాజ్టుమునకు యువరాజుగా ధర్మజుడు వేయబడె ననియు, గనుకనే దానికే మహారాజుగా ధర్మజు నభిషిక్కు

పాండవసీంచాని రాకి రణము నగ జేయుటకై. పారు లాలోచించుటలో ధృతరాష్ట్రాదుల నందరను ధర్మ జుడే హోషించునవి యనుకొనిశా రనియు గ్రహింపవలయును. ప్రతివాదు లన్నట్లు వారు ధర్మవిర్షయరతులు గాక శీవలపాండ వపతవాతులే మైనయెకల ధృతరాష్ట్రధార్హ రాష్ట్రల యోగచేమ ములను భోగక్రాగ్యములను గూర్చి వారు చింతింతురా? కనుక పౌరులు ధర్కనిర్ష్యయరతులై! ప్రసంగింప లేదని ప్రతివాదు లనుట అయ క్‌ ము, ఇంకొకటి. కురునభలో కృష్ణభగవానునితో దుర్యోధనుడు ఇప్పినట్లిదియు,. నది యసంగతపసంగ మని నెనుకనిరూపీతమై లు గ యున్నదిట్టేయు నగు “అపుచేయం పురా దత్తం గాజ్యం పరవతో మమ? అనువాక్లము దుర్యోధనదాయాద్యనిర్ణ యరూపమైన తమ ల్లా అణ రా ధర్మనిక్ష్యయములో గ్రాహ్యామని తీసికొనిన పితివాదులు, ఉభయపత్న యోగచింతతొో ధర్మానుబద్ధముగా చర్చించి యాపారుల వాశ్యను లగా్రాహ్యాము లనుట అయుక్త ము, ఇట్లు పరిశ్నీంపగా “నాటి పొరుల మాటలు ధర్మ్కనిక్ణయమునకు దీసికొనదగినఏి కాచ్ల* అను పితివాదుల వ్రాత పరాస్తృమైది, కనుక అలి యాల పితివాదులు పరిహరింపబూవిన యీరెండవయభ్యంతరముగూడ మొదటిడానివలె నపరిహార్యమే మైనది. దుర్యోధనుడు తన తడికి. రాజ్యము రాలేదనుట్క తనంత తౌన నినది కాదను ప్రునంగము.తిన్ని రాకరణము. జాయథాగవినిర్ల, యములో నిట్లున్నది.. ఇక మూడవయభ్యం తర మేదన? దుర్యోధనుడే తనతండిికి రాజ్యుము కాలేదని యంగీక రించికాడనునది ఆవాక్యము "లేవన_ “ఘుతా మే జల్పతాం తాత పౌరాణా మశీవా గిరః

76 మహాభారతతత్త ్యకధనము. వితృత' పొప్తవా౯ా రాజ్యా పాండు రాత్మగునైైః పురా త్వ మస్ధగుణసం యాగా త్చా్రాప్పం రాజ్యం న లబ్ధ్బవాళా స వమ పాండో నశ్రాయాద్యం యది పొప్పోతి పా-డవః తస్వు ఫతోి ధ్రువం వ్రొప్త సృస్య తస్యాపి చావరః | ఖే న్‌ అటి నాలి అనునదియెయున్నడి, ఇది వై పొరలవాశ్యముల ననుపరించి వలి కినవికాని దుర్యోధనుడు తెనంత తౌననినవి కావ్రు గాన నివి గ్య్రాహ్యాములు. కావు ఈకారణములచే. సంప్కృుతభారతమును బట్టికూడ ధృత రాష్ట్రూడే రాజని స్పష్టముగా జెప్పుకొనవ ద్చును” (పు!6) పితివాదులు ఆపొరులవాక్యము లపిమాణములని శీవిచేసి వాని ననుసకంచిన వే యిీదుర్యోధన వాక్యములని పర్టినారు అపౌరవా క్యములు పిమాణములే యని నిరూపీంచియున్నాము. వాని నను రించిన దుర్యోధన వాక్య మ: లుకూడ పిమాణమే.

• అక యటుండనిచ్చి పతివాదిమతమునే య నీకరించి ఆవాక్య ములు దకోోధనుడు తనంత తొనవినవో కావో చూతము ౫భ్ర్రుతా మే జల్పతాం తాత పొఠరాణా మశివా గిరః | త్వా మవాదృత్య భీష్మం చ ఇతి మిచ్భన్ని పాఎకవమ్‌ మత మేతచ్చ భీష్కుస్య న స కాజ్యం బుభుక్షతి చ క్‌ నాల క్ష్‌ చ ఇ అస్మాకన్లు పరాం పడాం చికన్టన్ని పుఅడరాా?: 9 (ఈ-[11) సీలకంకీయమ్‌__ అస్మాకన్తు పరా౨ వడా మితి మిషై ఫ్ట్‌వోక ం క వ 4 వావి రాజ్ఞః పాండ వేవు "జ్వేమ ముత్పాదయితు ఎరావ్యాపషహరణాద్యా! డామ ఇచ్చ) మొదటిక్లోకము'చేత పౌరులనుకొనిన హేతువులతో యుధిష్టిర రాజ్యాభిపేకముమాట 'ెప్పబడినట్లును, ద్వితీయక్లోకముచేత అ న్‌ న! న్‌ నది భీష్మునకు సమ్మతమే, ప్రజలు మనకు గొప్పహోనిని చేయదలచి నారు, అని చెస్పబడినట్లును స్పష్టము ఆ లు

పాండవనిందానిరాకరణము ౯57 "వెనుక జూపబడిన పారులవాక్యమ లలో నుభయసక్ష యోగ శేేమములను వారు విచారింగినట్లుండ, వారు మనకు గొప్ప హని 'జేయదలచినా రని తండితో దాను జెప్పినాకు, పితివాదు లుదాహరించినక్లోకములలో “పితృతః పొపువాళా “రాజ్యం వాందు!, త్వ మన్షగ ణన యోగా దా*ద్యం ని 6 బ్ఞనా౯ా, స వమ వాండో రా యాద్యం యడి వ్రొస్నోతి పాండవ , తస్య ఫఘతో) ధ్ర)వం ప్రాప్త వే, తస్యాపి చాపరణి పీత స్యయ మైన రాజ్నమును పాండురాజు పొంబెను, నీవుదు డనై పొందలేక పోతిప. ఈధర్క్మజు డాపాంకుభూపతియొక్క దామా ద్యమును పొ దువేని కిమముగా నాత౨ి సంతతికే రాజ్యము. చెంప పోవును, ఆని దాయా ద్యమునుగార్చియ న్న దుర్యోధనుని మాటలు పితివా దు లన్నట్లు పొరుల వాక్యముల ననుశరించి పలికిన వే మొన పత్సములో వారిది చామయూద్యనిన్షయచర్చ కానేశాదు అవి పొరుల వాక్యములనుగూర్చి చెప్పిన షితివాదుల మాటకు భంగము. అవి దుర్యోధనుడు స్వయమ గా నన్నవే యనుపషతములో “ఇవి పౌరుల వాక్యముల ననుసరించి సలికినవి కాసి దు గ్య్‌భనుడు తనంత తొననినవి కావు” అను పితివాదుల మాటకు భంగము, అవి వస్తుస్థితికనుకనే యా- వైరు₹నన', దుర్యోధనుగై సను అట్లు నిజమునే పలికినారని వెప్పకతప్పదు. అది ఆటుండని- కు. పూర్చోకక్టోకములకు తరకువాత__ తే వయం రాజవంశేన హీనా స్సహ సుతైరపి ! అవక్ష్ఞాతా భవిష్యామో లోకన్య జగతీపతే 1 సతతం నిరయం పాిప్తాః పరపిండోవజీవినః | న భవేమ యధా రాజం ప్తధా నీతి ర్విధీయతామ్‌ యది త్వం హి ఫలా రాణ న్నిదం రాద్య మవాప్పవాన్‌ | ధ్ర)వం ప్రొప్ప్యామ చ వయం రాజ్య మష్యవశే జనే %

758 మహాభాాత తత్త్యేక ధనము తండి! మేమిక మాసంతానముతోగూడ రాదవంశమునకువెం దనివార్నమై లోశమునకు తిరవ్పృతులమై పోవుదుము, మేము పర£ి౦ డోపజీన్రః మై, దు-ఖతులమై య౦డకుండుటకు దగిన నీతి నవలంచిం పు ము, మొదట నీవేగనుక రాజ్యమును పొందియు9టి వేని యీ ప్రజలు వ్యితి లేకించియున్నను, మేము ధుివముగా రాజ్యమును వొందియు డు దుము, అని దుర్యోధను డనెను, ఈకడపటిల్లోకార్థ మే__ “ఈరాజ్యంబు మొదలింటంనో ల భనదీయంబయినం బికృకిజలు లు వళ్యులు గాకున్నను గొమాగతంబయి మాకు నప్రుయత్నలభ్యం బగు” అని యాంధిభారతములో జెప్పబడినది. _ దీనిని బట్టి తనకు రాజ్య ప్రాస యోగ్యత యేమాత మున్నను షిజల వ్యతి-ేకమును లె కం పెట్టనట్టి దుర్నోధనుకు, పితివాదిమతపి కారము అపిమాణము గను పాండవపత్ష పాతముగనుషినంగించిన పౌరుల వాక్యముల ననుప రించి రాజ్యము సీదిశాకపోయె నని తండ్రియొద్ద మాటలాకు నం౭తటి యషప్రయాజకుడా? నిజముగా రాజ్యము ధృత గాష్ట్రుంది శాదుగనుకనే దుర్యోధ నుకుగూడ నట్లనినాడు. తమకు 'రాజ్యపాివ్హి యోగ్యత యేమాతిము "లేదుకనుకనే యది కలుగుట ేదేని తంత్రము నకుపుమని తండ్సి౦ గోరినాడు, మేము. పరపి-డోపజీవ్రఎ)ము కాకుండునట్లు భూడుచుని విలపి"చినాడు. పితివాదులన్నుల్న ధృతరాష్ట్రుని బే మూలం జ్యము కాని యావదాొజ్యముకాని మైనయెడల నట్టి రాజధానిలో నట్లు నభాస్థలమ లో నాపొరలు “రాజ్యం న ప్రాప్తవా౯్‌ పూర్వం నసకిథం నృపతి రృ వేల్‌ తనది కాని రాజ్యమునకు తౌనిపుడు రా జెట్లగును? అని ధృతరాష్ట్ర) నుళేశించి యనగలకా? ధృతరాష్ట్ర ధార్తకాష్ట్రులు నిషీంప కుపీల్నీంపగలరా? కినుక రాజ్యము పాండుభూపలిద్కి పాండవు లదివాని ధృతరాష్ట్రునిది, ధాఃర్హళా మ్ల్రులది కాదని ఇెప్పితీరవలయును.

ర పాంగవనిందానిరాకరణము 70 “వవం క్రుళ్వాా తు పుతన్న పిజ్ఞాచతు ర్నకాధిషః ధృతరాష్ట్రో ద్విధాచి త్త త్యో్‌కార్త స్పమవద్యశ 39 పుత్రునిమాటలువిని యెటువోపక తండ్రి శో కార్డు డయ్యెను, అంతియకాని నాది రాజ్యము కాకపోవుకేమి? అని యన లేదు, దుర్యోధనుడ కూడ మూచే రాజ్యమని నిరూవీంచుట మాని తనతండితో మనకు పాండవులనుండి భయము గలుగును, వారి నిక్కడనుండి యుపాయముతో వారణావతమునకు బంవివేయుమని చెప్పెను. చూకుకు-__ “ప్తాంక వేభ్యో భయంనస్స్యా వ్తా న్వివాసయతాం భవాళా నిపుణే నా ఒభ్యుపాయేన వగరం వారణావతమ్‌ అది విని ధృత రాష్ట్రాడు మనరాజ్యమునకు పాండవులనుండి యెమి భయము? అని పలుకక “స కధం శక్య లేఒన్మాభి రపాకర్తుం బలా దితః | వితృవై తామహా ద్యాజ్యా త్సృసహయో విశేషతః %) (ఆదిఅ 4) ధర్మజుడు విత్యపిళ మహపారంపర్యాగతరాజ్యము గలవాడు; అపై సహాయసంప త్తిలవాడు, అట్టివాని నిక్క_టడనుండి బలాత్కార ముగ మన మెట్టు తొలగింపగలుగుదుము? అనెను. కనుక ధృతరామ్ట్రుకకూడ ధర్మజుని దే రాజ్యాధికార మని కంరోక్షిగా 'జెప్పియులడెను, వెనుక “ధృతరాష్ట్రుడు శాజ్యాభిమీక్తు డనుటకు సంస్కృత భారతముగూడ బిమాణము అనుషినంగమును నీరాకరించునపుకు పిదర్శింపబడియున్న యుద్యోగపర్వవచనములచే రాజ్యము ధృతరాష్ట్రునిదిశాదు, పాండుఘాపతిదే యని భీమ్ముడు కింథో క్రిగా జెప్పియులడెను. గాంఛారి కరో క్షిగా చెప్పియుండెను, అదియే దుర్యోధనునిచే దండియొద్ద జెప్పబవినది. అదియే పొరులచే సభాస్థలములలో బ్రసంగింపబడినది. అది వస్తుస్థితియెగాని "వేరొకటి

760 మహాభారత తత్ర్వకథనము శాదు. అందువేత దుర్యోధనును తనతండ్తికి రాజ్యము రాలేదనుట యు క్థమే, కాబట్టి పొతివాదుల వ్రాత పరాస్తము. ఇఎతకరకు సంనృ్భృ ఆాంధ)భారతప ర్యాలోచనముచేత, నృత రాష్ట్ర రాజ్యవాదమున శ్రీయే యభ్యంతరముల నుదాహారించి ప్రతి వామలు పరిహరింపబూరినో అవి యేవియు బరిహరింపబడకీ యపరి హార్యములైై ధృతరాష్ట్రరా జ్యవాదమ ను తోసి వేసి పాడురాడ రాజ్య వాదమునే స్థిరపరచుచున్నవని గుహింపవలయును, ఎఫ్‌ “భీష్ముడు కోపమువచ్చి దుర్యోధనునితో పాండుభూపతియే రాజయ్యెను వాండవుల చే రాజ్యమ్సు అని చెచ్చె” నను ప్రసంగము. తన్ని రాకరణము+ ___ దాయభాగవివిర్ష్ణయములో నిట్లున్నది..“దుర్యోధనుడు రాజ్య మంతయు దానే మింగవలె నను దురాశచే మూర్థపుపట్టు బట్టగ గోపము వచ్చి భీష్ముడు పొారులమాటల ననుకరించి__ “రాజా తు పాండు రభవ నృహాత్కా లోకవిఘితః | స రాజూ తస్య లే పుత్రాః కు వ్రామాద్యహారిణ:ః [1 మా 'తౌాత కలవాం కార్డీ రాజ్యస్యార్థం ప్రదీయ తామ్‌ అనిపలికినాడు. లోకవిఘితు డగు రాజు పాండు వై నాడు, అతని తరువాత నాతని పుతులు రాజు లగుదురు. కాన రా జ్యమంతయు నాది యని పెంకిపట్టు పట్టక యర్ధరాజ్యము. పాండవుల కిము. అని పలికియున్నాకు” (పు-విం) ఇచ్చట పీరు చూపిన వచనములు ఉవ్యోగపర్వములో 147 అధ్యాయములోని 89_40 శ్లోకములు. అ.దు ౨9 శ్లోకములోని యుత 'రార్థము మాత్రమే చూపబడినది. దానిపూ ర్యార్ధము__ “అన్ధః కరణహీన త్యా న్న వై రాజూ వితా తవ అనునది, ఇప్పుడు ధృత రామ్ట్రకు రాజకాకపోపుటకు

పాండవని :దానిరాకరణము ₹81

'ే+తువు, అంధత్వ మని వెప్పియే పాందురానిరాజయ్యె నవి వహేకు కముగా భీవ్యుడు "వెప్పినట్లు స్పష్టము,

ఈస్థితిలో నాతని యంధత్వమునుబట్టి రాజు కాలేదనిచెప్పి నట్లా? తనకోపముముబట్టి రాజు కాలేదని వెప్పినట్లా? ఆతని కాయంధ త్వ్యముగూడ భీష్కునికోపమునుబట్టియే వచ్చినదని చెప్పుదురాయేమి! కనుక గది వస్తుస్థితి యగుఓచేతనే అట్లు చెప్పెనని యొప్పుకొనకతీరదు.

ఇంకొకటి. పితివాది మతపిశారము ధృత రాష్ట్రూని రాజ్యాఖిషి క్తుని జేఫినట్టియు,. సకలధర్క వేత్త యని పుతివాదులచే గీ ర్తింపబడి నట్టియు, భీష్ముడు తనకు గోపము వచ్చినప్పుడు రాజు ధృత చాష్ట్రిప కాడనియు. నోపము రానప్పుకు ధృత ”మ్హ?డే యనియు జెప్పెడి ధర్మ వేత్త యంమురా! రాజ్య మాతయు తనదే యవి కూక్చుండిన దుర్యో ధనుడు నిజఫ్థితికి విరుద్ధమైర భీష్ముని మాటపై. అమేవింపక సలుకకుం డునందురా.

ఇ"కొకటి. భీష్మ డామాటకు శ్రిళృష్ణుం రాయభాకసందర్భ ములో జెప్పేయున్నాడు ఆ సందర్భములో నే ధృత కామ్ట్వికుకూడ పుతు్రన కేమి చెప్పెనో చూకుకు--

కీ ఉద్యోగపర్యము_౨ 1490 ఫు

మన కురువంశమందలి పూర్వ పురుషులలో యయాతికి జ్యేష్ట పుత్రుడు యదువు, కనిష్టపుతుడు పురువు, అజ్వేష్టును తండి) ముస్టా నుసారము వర్తింపకపోవుటచే తండి యు తని! రాజ్య మాయక్క తనకు విభేయుడై సంచరించిన కనిమ్టుననే రాజ్య మిచ్చెను.

“*వీవం 'జ్యేఘ్రాఒ ప్యథోత్సికో న రాజ్య మభిజాయ తే యఏీయాంసోఒవీ జాయన్నే రాజ్యం వృద్ధోప సేవయా?”

సీలకఠీయమ్‌_అభిజాయ లే_ప్రొవ్నోతి, జాయన్మే=లభన్వే। ఇట్లు జృేష్టుకై నను గిర్వితుడు రాజ్యార్ట్యును కానేరదు. 'పెద్దల్దాయెక వినయ నిభఖేయతలు గల నాడు కనిష్టుడై నను కాద్యమును బొందును,

౪62 మహాోభోరతే తేత్యెక్‌ట ఎము స తండియగు విచితవీర్యునకు ఏితామహుకు " పితీవమపో రాజు అతని పుటలలో పిధమ డు దేవావి ద్వితీయుకు చాహ్లీకుడు, తృతీయుడు శంతనుడు. “దేవావిస్తు మహా లేజూ ప్య్వగ్లోమీ రాజసత్తెమః 1 ఛార్మిక స్పత్యపవదీ చ వతు మృళూరంమణే రతః 119 సీలకంరీయమి._ త్యగోషీ__ కుమీ ఎద లి ఆచేవాపి, మహా లేజళ్ళాలిమై, ఛార్మికుడైై ॥ సత్యవాదిమై,వీతృ ఘళూ)పాపరాయణుడై యుండువాడు, ఆతనికి కుష్టు వ్యాధి యుండెను, తండ్రి ఆతం రాజ్యాభిషిక్తుని జేయ సంకల్పింపగా పొరులును జూనప దులును "పెద్దలును గలిసి యట్లు చేయగాడదని నిషేధంచిరి, “ఏవం వదాన్యో ధర్మజ్ఞ స్సత్యంసంధశ్చసోఒభవత్‌. | ప్రియః పిజానామపి నలా త్వన్లోపేణ పిమాషితః హశాంగం పృథివీపాలం నా౭భినన్ష న్ని "బేవతాః ఇతి కృత్వా నృప శ్రేష్టం ప్రత్య పేధ౯ా ద్యిజర్షఫాః ఇట్లు డాతమై ధర్మజ్ఞుకైై సత్యసంధుడైై పుజూషప్రియుడై. యుం డీయు వ్యాధిదోషముభే దూసితుడయ్యెను, అంగహీనుకు రాజగు టను బేపత లభినందింపరిని యాన్ఫప క్వేన్టుని రాజ్యాభి'షే.కమును నిషేధించిరి, , “వ్రాష్హీక్రో మాతులకులం త్య క్యా రాజ్యం సమాశ్రిత్య | వీతృభాత్వూ౯ా పరిత్వ్సజ్య పొప ప వీ ఫక్‌ సా సబ్య ప్రొప్తవా౯ా పరమర్ధివత్‌. | చాహీశేన తనుజాత శృంతను ర్లోకవిఘుతిః | ౧౧ టయని ణా వీత ర్యుపరతే రాదన్‌ రాజూ రాజ్య మకాగయత్‌- | ఇక్‌ ద్వితీయుడవగు చాప్లీకుడు రాజ్యము న పేచీంపక వీతృ భా్రాతృవర్లమును విడిచి సరై వ్రశోగ్యో సమృద్ధమైన మాతామహవంశము నకు వేరియుంజెను, తృతీయు డగు శంతనుమహారాజు తండ్రి గతించి

పౌొంగడవనీందాని రాక్రలీణము భగ నతరువాత అన్నయగు బాహీపని యనుజపె తానె 5జయి రాజ్య ఉం మ. మును పరిపాలిం చెను. “33 వాఒహం మతిమతా పరిచి ఎల్యేహ పొంకుతా ! జ్యేష్టః పిభంశితో రాజ్యా ద్ట్‌నాంగ ఇతి భారత 1 పాండుస్తు రాజ్యం సంప్రాప్తః కనీయానపి స నృపః | వినానే తస్య పుత్రాశా మినం రాజ్య మరఠిందను మయ్యభాగిని రాజ్యాయ కథం త్వం రాజ్య మిచ్చసీ | అరాజపుశో) హ్యూస్వామిా పరస్వం హర్తు మిచ్ళసి || కుమాగతం రాద్య మిదం పరేషాఎహర్తు) కధం శత్యుశ దు్యునీత? అఫ్లు జ్వేష్షుడనై న నేను హీనాంగుడ నగుటచే రాజ్యభ్రొంతితు న ఖిలెోమా లి డనైతిని, కనిష్టురై నను యోగ్యుడగు పొంకుగాజు రాజ్యమును బాం "దెను, ఆతడు పోవుటవలన నీరాద్యము నాంకుపుతు లదే, చేనే రాజ్య భాక్కును కానపుడు నీవెట్లు రాజ్యము న వేశ్నీంచెదవు? రొజపుత్రుకవు శాక పోవ్చటచే రాజ్యాఫకారము (హక్కు) "లేనట్టినీవు పరులసాత్తునపహరింపదలచుచున్నావు పొండవ్రులకిది కిమా గతమైన రాజ్యము, నీన్చు దాని నెట్టపహరింపగలుగుదున్స? అని కుల లూ. ౮0 సంప్రదాయము నుదాహరించుచు వచ్చి [తనకుగాని దుక్యోధనునకు గాని రాజ్యము నం దధికారమ్ముహమ్క) లేదనియే స్పష్టముగా. జెప్పి యుండెను, ఈధృత రాళ్ట్రోక్కులలో “హీనాంగం పృధివీపాలం నాభినన్ష న్‌ “జేవళాః:? అను వాక్యము గమనింపగదగినది. పబ్టాభివిక్తుడగు రాజు అన్ని యోగ్యతలు గలవాడయినపుడు "దేవతానుగుహపాతు) డగును, "బేనతానుగాహపాతు) డయినపుడు రాజ్యమందు దుర్భియోదిదోమ ములు సంభవింపకుంకును, అవి సంభవింపనపుడే పిజలు అన్నోదక సమృద్ధితో వివిధభోగ 1. లనుభవించుచు కాజునం దనురక్తులును, రాజూళ్తానువర్తులు నయి ధర్కబద్దులమి న్యవవాకింతుగు. ఖా థ్‌

కీ మహాఖిాగత తెత్తి్వెక్‌ధినము ఇ _ రాజ్యస్టై ర్యమునకు "దేవతానుగివాము మూళిము, డానికి రాజు నిర్దష్టత్యము కారణము. ఆదోమములలో హీరాంగత్య మొక పె్ట్టోవము. అది ధృత రాష్ట్రనకుదటస్థించినది. అందుచేవాశకు 'రొజగసట ఇాట్రుమావ్యమైనది.. అంతియకాని యాతవికి రాజ్యము చేయు సామక్థ్య ముండదని సాస్ర్రుదూష్యమగుట శాదు,. అట్లి సామ ర్ధ్యము పితినిధుల ద్వారా కలుగనే వచ్చును. కనుక డాయభాగవివిర్షయములో “గుడ్డివాడు రాడ్యార్ద్యుకు గాడన వాడు 5-జ్యయి చేసిన చాపము వచ్చునని తాత్పర్యముగాదు, రాద్యము చేయు సామర్థ్య ముఎండదుగాన వాడు రాజ్యావర్ష్ము డని శాస్త్రములు చెప్పినవి” (పు 5) అను వ్రాత పరాస్త మైనది.

గాడ్యాఖిమేక మనునది యొక కా క్రీయసంస్కారము, అట్టి సంవ్కారమునోగూ కిన కాజ్యాధిపత్యమె. హీనాంగునకు శాత్ర్రనిషి. ద్ధముగారి కేవల నూ+ధిపత్యము నిషిద్ధము గాదు, అందుచేతనే పాంక్షు రాజుచే పదురధృత రాష్ట్రలకు వప్పగింపబడివ రాజ్యమునకు అతడు అధిపత్యమునుమూాతుము వహి౩చినాకు, దీవిచేత దాయభాగవివిక్షయ ములో___

“క్పుడ్ణ వాడు బాత్తుగా రాజ్యాప్ట్రడు కాడని చెప్పుకొందుమేని మొదటికే మోనమువచ్చును సమన:.. వాంకురాజూనంతరమున నైన రాజ్యము స్వీకరించెనుగద, మొదట బనికి రానివాడప్పూడెట్లు పనికినచ్చినాకు” (పు 12+

అవనది పరాస్తమమిునది, అది రాజ్యాభి పేకపూర్యక మైనకాజ్య

ఫ్వీకారము కాదుగనుక పనికివచ్చినడని 'తెలిపకొనవలయుసు

ఇక ప్రిక్సతమ నకు వత్తృము__ పూర్యోక ప్రకారము. ధృత

నామ్ట్రకు ఇెప్పినళ్స్లు నిజక్థితిని జెప్పిన భీమ్మడు -కోపమునచ్చి యట్లు వెప్పె వని పితినాదులనుట అయుక్తృము.

పాండననిందానిరాకరణము "గర్‌

కురునభనుండి కృస్ణభగవానుడు పాండవులయొద్దకు 'నెళ్ళి కురు

సభావృ'త్తాంతమును జెప్పునపుడు దుర్యోధనున "వ్వ రెవ్వ "'కేయేవిధ

ముగా బోధించిరో వివరించి యుధివ్టీగునకు బెలివెను. అవిపయమ్ము

ఉద్యోగపర్వము- 147_148_14) అధ్యాయములలో నున్నది. దానిని

సంగుహిం గి లత్మణనూరి తనగ్గు-ధములో నిట్లుచెప్పెను చూడుకు-_ భారతపంగ్రహము__

ళృృస్తస్తు యుధిష్టిర మాసాద్య సభావృత్తం వర్ణయితు మానేఖె ఘుణు రాజ న్నజాతశతో)! సర్వ మవి విక్తృవ్యం మమయోక్ష్యం, లేన దురాత్మనా న గృహీత మితి సాద్భుతం, కిన్తు “తాత దుక్యోధన! మమేదం పిత్యుం రాజ్యం మదుపేతయా విచితవీర్యం, తతః పాండుం, తత స్తవ వితరం చాగాల్‌, మయి స్థితే న కస్యాఒప్యత) స్వా్మన్త్వంః ల్‌స్క్మా స్మద్వచనా 'త్చాండ వేభ్యో భాగం ప్రుయచ్చి ఇతి న్యాయ వాదిని భీష్మే,

“యతి భీమ్క సృతి దోణః తిష్ట పితామహవచనే, తదైవ వయం తవాధీనాఃణి ఇతి శౌస త్యాచాన్యే,

విత శ్యాస్మవ! కో2ఒయం దుక్యోధనోనామ, త్వమా వర్ధితం కులం నళ్య త్కథ ముపేతసే, తదిమం నిగృహ్య స్వయం శాధి! ఇతి తక్టయతి తత్త రి

“వత్స! కధం *ప్క్మాదీ నతీశ్య తవ స్వాంతన్త్యం, 'కేషూం వచసి తిస్ట. అల మర్ధం రాజ్యం సవర్షన్య తర భోగాయి. ఇతంనున యన్హ్యాం మాతరి,

“భద్ర! పూర్వం జ్యేపే యదా స్థిలేఒపి పితురిష్టతయా కనిమ్థః పురూ రాజూ బభూవ తధా త్వగ్డోషేణ జ్యేష్టమవి 'దేవాపి మతీత్య కనిష్ట మస్కత్పితామహం శన్ననుమేవ రాద్యశీ): శిశ్సియే. వితిరనిష్టా పీరాంగో వాన రాజ్యార్హ్హ ఇక్యస్కన్కు-లమర్యాదా అనేనైవ న్యాయేన మమ రాజ్యం నాఘాత్‌ అభాగిన స్తృవాఒస్థ మప్యధిక మే

766 మహాభారతతత్త వ్రక్‌ళథనము. వ, తస్మా చ్భామ్యైళావతా ఇతి కులనంపిదాయ ముపదిశతి రాజని ధృళళాష్ట్రే సర్వమేత త్స మూంర్ధ్‌ అకాశభాషీత మివాఒనవధార్వ,*,

• 4, సేనాం నివేశయామాస || ఈగుంధమునకు సంబంధించిన మహాభారతవచనములు వెనుక నాయాస్థలములలో నుదాహరింపబడ్షినవి మొత్తముమివన భీప్మాదు లుగాని, గా ఎఛారీధృతర్వామ్ట్రులుగాన్సి పొరులుగాని, రాద్యము పాండు రాజుచే యనియు, నందువే బాండవులచే రాజ్యాధికారమని ము సహేతుకముగా చెప్పినారనుట నిగ్వివాదము, పాండవులను వారణావతమునకు దురాలోచనముతో బంపద లచి తనతండితో మాటలాడినపుకు దుర్యోధనుకుకూడ నన్షుచెప్పెను కనుక రాజ్యాధికారము తనదే (యని దుక్యోధనుని 'యూవాకాదు. మచశేమనగా.ఎట్లో తనతండి చేతికి చిక్కియున్న రాజ్యమును వాండవుల కీయకుండ తానే కబళింపవలెనరి యూహా, ఇది యంతర్షతవిమయ ము, బహీర్టతముగా మాటలాకునపుడు “అపి చేయం పురా దత్తం కాజ్యం పరవతో మమ? అని ఈవిధముగా మాటలాడినాదు. ఇట్టిమాటల నందుకొని దుర్యోధనపత్తు పాతులు దుర్శోధనుని దే రాజ్యమని యె-చి యావద్షింథమునకును అపార్థములు వెప్పసాగిరి, అది యపా్రొమాణిక మనియు, ననుపపన్నమనియు నిరూపించియున్నా ముకాబట్టి , 'కోపమువచ్చి భీమ్ముకు పొంకుభూపతిదే రాజ్యమని ఇెప్పెనుి అను షితివాదుల వ్రాతకు తో;సివేతయైనది, న + పొండుధృత రాష్ట్రం రాజ్యభాగములు 'వేరుగానున్న నని ధృళ రాష్ట్ర వాళ్యముచే 'దెలియ.చున్నదను పిసంగము_ తన్ని రాకరణము___ దాయభాగవినిగ్యయములో నిట్లున్నది._“ధర్మజ దుక్యోధనా దులుపుట్టినతరు వాత ధృతరామ్ట్ట్ర డీక్రింది వాక్యముల బలికినాము--

[08 'వోండగవనిందాసిరాకరణము 7ర్రగై “యుధివ్యిరో శాజపుతోి జ్యా నః కులవర్థనః ప్రాప్త స్వ్వగుణతో రాజ్యం న తన్మి౯ వాచ్య మస్ని నః || అయం త్వనన్నర్‌ స్తన్మా దపీ రాజూ భవిమ్యతి [119 య ధిప్టిరుడు 'జ్వేన్టుడుగాన స్వగుణముచే రాజ్యమునుబాం దెు, అనంతరుడై న దుకోళ్యిధనుకును రాజు కాగలడా? అని ధృతరాష్ట్ర డడిగినాకు, ఉభయులును రాజులగుట యెట్లన పాండుపుతులలో 'జ్యేష్టుడగు ధర్మజుడు పాండుఫాగమునకు రాజసనలియు్యు దనభాగ మునకు దుర్యోధనుకురాజసనగా? అనియు దీని కర్ణమై తీరవలెనుం లేకున్న నర్గమే లేదు, ధృతరామ్హ్రనకు భాగమే యున్నయెడల నయ్యది దుక్యోధను నకు వచ్చునా? అని | పశ్న వేయనేల? యందురేని దుక్నిమిత్త కార "ణమున నట్లడుగనలసివచ్చె నని గిహించునది” (పు 18)

_ పితివాదులచే పాందుధృత రాష్ట్ర్రూలకు గల్పింపబడిన రాజ్య విభాగము పిమాణాంతరసిద్ధమై యున్నప్పుడు వార్శీపశ్నసందర్భమును చానికి బలకరముగా జూపిన జూపవచ్చునుగాని, పుమాణవిరుద్ధమై యున్న వారి విభాగకల్పన కిది పిమాణ మనుట యుక్తము కాదు, ధృతరాష్ట్రపిశ్నము 'అపి రాజా భవిష్యతి" దుర్యోధనుడు నాజగునా? అనునది, దీనికి అతడు రాజ్యమును బొందునా! అని యర్థ మనుటకు ఫీలులేదు. “రాజపుత్ర: - యధివ్ఫీరః రాజ్యం ప్రాప్తః? _ అని రాజ పుత్తుడగు యధిస్టిరుడు రాజ్యమను బొంబె ననుటలో రాజ్యప్రొప్కి యుఫప్టిరున కే యని నిర్ధారణ చేయబడినది,

ఇక నీ రాజశేబ్బమున మి “యర్థమో పిచారింతము-ఎా

“పంథా భూమిపతౌ రాజూ తుత్రియే. రజనీపతొ” అనుకోశ మ్‌ నుబట్టి యిచ్చటి రాజకబ్దమునకు భూమిపతి యగ్గముగాక నభువని యర్ధిము, పుభువనగా__

768 మహోాఫారత తత్ర్త్వకథనము “అధిభూ ర్నాయవో నేతా ప్రభుః పరివృఢోమధిప[ అనుకోశ మునుబట్టి “ప్రభవతి సమర్థో భవతీతి పుభు౯ అను వ్యుత్సత్సిచే నాయకుడని యర్గము, అందుజే నీతడు కౌరవనాయకుడై కులపాలకు డగునా?ః అని తెలిసికొనుటవై యట్లు పిన్నింవెను. కను కనే విపుల సమాధానములో__ ఈ లేజ్టబువ౯ా బ్రాహ్మణా రాజల విదురశ్చ మహామతిః: యభేమాని నిమిత్తాని ఘోరాణి మమజాధిప | ఉ్థితాని సుతే జాతే జ్వేస్తే. తే పురువక్షభ 1 వ్యకం కులాన్త్హగరణో భవ్నితైవ సుత స్తవ | % (ఆది-అ 115)

• నీపుతు)ని జన్మ కాలమందలి దుర్నిమిత్తములనుబట్ల జూడగా నీతడు తప్పక కలాంతకు డగునని చెప్పబడినది రాజ్యమును బొందునాః అని పుళ్న తాత్పర్య మైన మొడల ప్రతివాదిమత ప్రికారము ధృతరామ్ట్రిని రాజ్యమును, తరువాత వాండ వుల రాజ్యమునుగూడ పొందుననియే జెప్పవలనియుండ డాని కేమియు సంబంధము లేకుండ సమాధానము చెప్పుట అవంగతముకాదా! కనుక ప్రతివాదులు వెప్పిన యర్ధములో పిశ్శోత్ర్త మురముల కానుగుణ్యము 1కపోవుటవలన నది యపార్థము, అందుచేత వారివాొత పరాస్తమైనది. ఎఫ్‌ బీరాజ్యము ధార్హ రాష్టలకును పాండవులకునుగూడ పిత్శ్యు. మని భీష్ముకు చెవ్చె” నను ప్రవంగము-తన్ని రాకరణము ;__ డాయభాగవినిర్ష్యయమాలో గ్‌ట్లున్నదిఎ_ “రాజ్య ముభయు లకునుగూడ సమముగా బిత్యుయమైన దని భారతమే స్పష్టముగా "దెలుపుచున్నది, సకలధర్య వేత్త యగు భీమ్ముడే యిీరహస్యమును విడగొట్టినాకు. ఆతడు ప్రషప్రథమంబుననే దుక్యోధనునకు బుద్ధులు చెప్పుటలో నీక్రింది వాక్యములను ఒలికియున్నాడు.__ “దుర్యోధన యథా రాజ్యం త్వ మిదం శాత పళ్యసీ 1 మమ మెతక మిల్యేవం "బేఒవి పళ్యన్ని పాండచా;ః 11

పాండవనిందానిరాక రణము 769 యది రాజ్యం న "తే ప్రొప్తాః పాంక వేయా యశన్వినః 1 కుశ వవ తవాజలీదం భారతస్యాఒశి కస్యచిత్‌. | అథ ధశ్కేణ రాద్నం త్యం పొప వాళ భరతవభ | ం దుక్యోధనా! ఈరాబ్యము సీపైత్సక మరి నీవ్యై తలచు చున్నావో యక్ష మామైతృకమని పాండవులునుదలచు చున్నారు, రాజ్యము పాండవులకు 'బ్యాప్పించనియెడల నీకు మాత) మెట్లు లభించినది. _ ధర్మముచేతనే సీకు రాజ్యప్రొప్ని కలిగినది. _ అట్లనే వారికిని గలిగినది; :. ఈవాక్యములవలన నీరాజ్య మాూభయులకునుగూడ వైతృకము గానే ఇెదినట్లును ఉభయలునుగూడ ధర్మముచేతనే పొందినట్లును విస్పష్టమ%చున్నది?? (పు!19)- ఈభీహ్మోప దేశ మెప్పూకు జరిగిన దనగా ధర్మజుడు యువకాజు చేయబడినతకువాత వారణావతమునకు పాండవులను బఎపి వేసినపిమ్థట నచ్చట- దుగ్యోధనకృతమైన ముష్పునుఎండి తెప్పించుకొని వారు క్రమ ముకూ ద్రపదహరమునకు జే ద్రాపదీవివాహము 'జేఫికొని యచ్చ టనే యుుడగో వారిని రప్పిఃచి, నార! రాజ్య మిచ్చి కలుపుకొని వారితో వికోధము మాసి సఖ్యముగా నుండుమని బోధంచు. సందర్భ ములో జరిగినది. ం ఎ అసలు రాజ్యమునుగూర్చి పతిఎ*+దుల మత మేమనగాఎా శాజ్యాభిమీక్తుడు ధృతకామ్ట్రడే; పితినిధి పాంనురాజు మూలళాజ్యము ధృతకాష్ట్రూనిది, ధృతళాష్ట్రడ త్తమైన సంపాదితరాజ్యము పాండుశాజుది; ధర్మజుడు యువరాజుగా 'జేయబడీనది యీ వాండుశాజ భాగమున నే, వినిల లా. _ కట్టిఫ్టితిలో భీవ్మ వా క్యములుగా జూపబడిన గంంధమునందలి “ప్రధమన్లోక్లములో “ఇదం వ్యాజ్యం మమ వైతృక మితి త్వం యథా

90 మహాభారత తత్త్వక్‌థనము పశ్యసి, నవం మమ వైతృక మితి "లేఒవి పశ్య న్ని అనునపుకు- * జేఒఏి కి? పళ్య ని అను కర్మా కాంతులో 6ఇవం రాజ్యమ్‌ అనున బే కర్మణా నన్వయించును. అంతియకాని నీభాగమును నీ వనుకొనుచున్నట్లు వారి భాగమును వా రనుకొనుచున్నారు. అని యర్థము వర్షించుటకు వ్‌లు "లేదు, పాండుధృత గామ్ట్రలకు రాజ్యభాగములు వేరుగా ' నున్నవనుట గ్రంథవిరుద్ధమనికూడ నిరూపించియేయున్నాము,. ఇష్పుడు దుర్యోభను జేరాజ్యము నా వైతృక మనుకొనుచుండెనో, ఆరాజ్యమే మా వైతృక మని పాండవు లనుకొనుచున్నారని చెప్పె నని యర్థము,

ఇది రహస్యమును విడగొట్టినా డన్న భీష్ముడు అవిభ కై యున్న రా జ్యమునుగూర్చి ఇప్పినట్లా? లేక విభ కమైయున్న రాజ్వ నునుగూర్చి చెప్పినబ్లా?

ప్రథమపతీ ములో ప్రతివాదిమతప్రకారము రాజ్యాభిషి క్తుడు ధృతరాష్ట్రుడు గనుక దుర్యోధనున కది మైతృక మగును (హక్కు కల దగును) గాని పా, డవులకు పైతృకముగాదు.

విభ కృ రౌజ్యమునుగూర్చి చెప్పె నను పతీములో ధృతరాష్ట్ర రాజ్యము దు ర్యోధనునకును, పాండు జరాజ్యము పాండవులకును వై తృక మగునుగాస యెయొకరాద్య మిరువ్చరకుసు మై తృకము గానేరదు,

ఇక ధృతరాష్ట్రరాజ్యము పాండవులకుగూడ బైతృకము గాకున్నను,

ధృతరాష్ట్రద త్త పాండురాజరాజ్యమ. మాత్రము ధృతరాష్ట్రుని దాన ము చెల్లదనియో, అది పాండురాజు యానజ్జీవిితానుభవమునకుమూ తిమె అనియో తగవులాడుపతములో దుర్యోధనునకుగూడ టైతృ కము కానానుగనుక్‌ విభ కృ రాద్యపత్తములో నా భీష్మో క్రి సిపడు నందురా?

అప్పుడ్రనను ధృతరాష్ట్రద త్తము యావజ్జీవిత మే మైనయెడల నది దుర్యోధనున కే పైతృక మగును. అది పుతుపొతిపారంపర్యముగా 'జె దునట్టి దయినపుడు వాండవులకే మైతృక మగును, ఉభయులకును

పొండవిని చాసీిరాక రణము /.! బె తృకమగుట'; విరుద్దము. అపై. ధృతరాష్ట్రద+త్తము -పాంకనులకు ఈూా డు క. న! క జెందునట్టి దగునో కాదో నిర్ధారణచేపి “చెప్పవలసిన భీమ్ముకు " బేళ్చి చెప్పక నీవనుకొనుచున్నళ్లు ' వారును అనుకొనుచున్న్నా -రని -చెప్పుట విరుద్దము, కనుక పిభమక్లోకనము అవంగత మగుచున్నదిం థి స “రాజ్యము " పాండవులకు బ్యాప్సింపనియెకల నీకు. మాత) ఊటి మెటు లభించినది? * అను. ద్యితీయన్లోకముగూడ వికుదమే. ఉం ౧౧ థి

అవిభ క్తమో-విభ కమా అము యుండి పాండవులకు వావి 0 పనట్టి ధృతరాష్ట్రకాజ్యము- దురో్యోధనునకు లభింపకపోన్సు కేమి! “అథ ధక్కేణ రాజ్యం త్వం ప్రొప్త్పవా౯ా” అను త్పతీయకోకములోని “అధి కబ్దము' పిశ్నార్ధకము: అంచే; నీకు రాజ్యప్యొప్పి ధర్మముచేత కలిగినా! వారికిని బూర్యమే కలిగినది. అని దాని కర్ణము, “ధర్మము చేతనే సీపు, రాజ్యప్రప్కి "కలిగినది. అశ్లీ -వారికిని గలిగినవి” అని వారు వ్రాసిన యర్థము సరియైనది ఆదు, వారు వ్రాసినట్లు చూచి నయెడల ధ గ్మ్కముచేత దుర్యోధనునకు బాప్పించిళట్లు రాజ్యము పూర్వమే ' పాండవులకు ధర్మముచే వ్రాప్పి 6చిన దనుట విరుద్ధ మే, ం

వారికి బూర్యమే పొష్పించిన దనుటలో ధర్మజునకు ' జరిగిన యౌావరాజ్యాభిపేకము, దుర్యోధనుని పుట్టుకకు బూర్వము. జరిగిన పాండురా జరాజ్యాభిషేకము స్ఫురింప'జేయబడినది,

పితివాదులు వశ్షించిన భీష్మ వాక్య తాత్పర్యమునుబట్టి యాళ్లో కము లసంగతము లగుచుంక్వటచే నాక్లోకములనుజూవీ (యీరాజ్యుము ఛార్త రామ్హ్రాలకునుు పాండవులకును సమముగా చిత్సుయమైన దనుట యను, ఈరహస్యమును భీమ్ముడే విడనొట్టినా చనుటయును పితి వాదుల కయుక ము.

వ!

ఇక పాంకురాజరాజ్యవాదు లాభీమ్మ వాక్య తాత్పర్య' మెట్లు

వరి ంతునో వినుము

ఖీ మహా భారతతత్త ్యశధనము

'రాజ్యాధి కారము పాండన్రలచే యని దుర్యోధనధృత రాష్ట్ర) లే తమ పరస్పరపిసంగములలో జెప్పుకొని యున్నట్లు సంసృ తాంధ్ర భఛారతములవలన' దెలిసిన విమయమే. .కనుక *" రాజ్యాధికారమును నిర్ష ముంచుటకై మూళీస్యోప దేశము కాదు.

మరేమన;-రొజ్యాధికార " మెవరిదైనను ఒకర్గాజుకుటుంబము లోనివా రందరును అనుభవయ్మోగ్యత కలవారే యని" - శోశ్ర్రృసమ్మ తము+*గనుక నీపైతృకమై సీకనుభవ యోగ్య మైనట్లు "వారి మైతృకమై వారికిని అనుభవయోగ్య మే. అయినది. మారంద "ీకకుటుఏబమునకు 'జెందినవారు .కాడా అనియు, - అనుభవవిషయ మైగాని - అధికారవిషయ మైగాని వారికి 'లేని యర్హ్శత సీకేమి కలదో చెప్పు మనియు బోధిం చుట కీయుప 'బేశము-:

రాజ్యతృప్ణతో "పాండవవై రిమై వారు రాజ్యమనుభవింపకుంచు “'టకుదుక్య్యోధను డనేకపియత్నమఃలు- చేయుచున్నాడు, అట్టిదుర్యోధను నక్కు నీవలె వారు మాత) మిర్తాజ్య వ మనుభవింపదగరా? అనియు, వారియందు లేని యర్హ్యత నీయం దేమున్నదనియ్యు. వారిని" సిరాకరించు టకు-..హేతువు_నీవేమి' చెప్పగలవనియు, మండలించుటకుళాను భీష్మ జేయుపచేశువమూరంభించి" దుర్యోధశా భిప్రొ యోద్ధాటన పూర్వకముగా నీకు గల కళ జ్యానుభయోగ్యత వా౭ికి -లేశిపో లేదని యిటు లాశ్లోకత్ర యముతో నిరూఫసించెను,

దుర్యోధనా!.. ఈరాజ్యము. న్నాపైతృకము గనుక * నాకనుభవ యోగ్య -మనుకొనుచుంటివా?. వారును ఇదిమా-పెతృకముగనుక మాక నుభవయోగ్య “మునుకొన చున్నారు, -అని ప్రభమజ్లోకముచే. జెప్పెను, ఈచెప్పుటలో రాజ్య ముభయులకు మ్రైతృక మగుటవలన మిరంద ేకకుటుంబముల్లోనివారుగనుక ననుభవయోగ్యత సమాన మే యనుట ఇిష్మ' లాత్పర్యము,

పాండననీందానరాకర ణము 773 ఇక .ద్వితీయన్లోకము.__ పాండురాజునకు. వేత్రజులు. పాండ వులు. )ధృతరాష్ష్రిన :కౌరసుడను నేను-కాబట్లి వారికి లేని “యర్శత ళల లు. ల వా లు జ ఎ 'రాజ్యపాప్కివిమయమై నాకీ కలదు. న్నేతుజులైకట్లి పాండవులకు రాజ్య ప్యామ్మీలేనే₹ేదు. అని నీవందువా! కోయది రాజ్యం న తే పొప్తా ః పొంక వేయా యశశ్వినః కుత ఏవ_తవావీదం భారతస్యాఒపి కస్య చిత్‌ | వేతజులకు సీవన్నట్లు రాజ్యప్రొప్ని 'లేకుండినచో ' “కస్య ిత్‌ భారత స్యేదం తవావి కుతి: ఒకానొకభరతవంశోదృ్భవుకగు విచితివీ ర్యుని యీరాజ్యము సీకుమాత) మెట్లుప్ర ప్కించును. అవిచిత్ర వీర్యుని వేత్రజుడే నీతండిి, తేత్రజునకు కాజ్యప్రొప్పి "లేదాయె, మరి నీసిడాంతమునుబట్లి సీతండి)'ే వొవి ౦చని రాజ్యము ధి టల లాలి నీకు ప్రొపించు టట్లు? అని తాత్పర్యము, ణా ళా శె ఇక తృతీయన్లోకము__-నాతండ్రి నేతుజు డయినను. మేతుజు నకు రాజ్యప్రా షి శౌ ్త్రీుమే కనుక. నాకు రాజ్వము - ధర్మ ముచేతనే ప్రొస్కెంచిన దని నీవందువా? “అథ ధక్కేణ రాజ్యం త్వం ప్రొష్తవా౯ా భరతవర్షభ | “లేఒపి' నాజ్య చునుప్రోప్తాః పూర్వమే వేతి మే మతిః 11 అపై న యూధర్కమునుబట్టి వారును పూర్వమే రాజ్యమును బొందినారు, నాకు రాజ్యము "ప్రొ ప్నిందినదని సీవిప్పుడను చున్నావుగా ని వూర్వము 'యువరాజమునపుడే ధర్మజునకు రాజ్యము పోిప్తించినది. నీవు పుట్టకవూర్వ మే రాజ్యాభిషిక్తు డయిన పొండురాజునకు' చ్రాషాం చినది. అట్టివారిని నిరాకరించి యీ'శరాజ్యముకు నీవాకొమించుట యేమి యుక్తము? అని శాశ్పర్యము, దీనిచేత రాజ్యాఫి కారము పాండ వులచే యని నూచింవబడినది. అనుభవ యోగ్యతయె నీకు గలదని పిథమన్లోకముచే జెప్పబకినది. కనుక పితివాదులు చెప్పిన యర్గ ములో దటస్టించిన విర్లోధము లిష్పూ డాప్లోకములకు లేవు . ఉవ్యోగప ఓ

4/1! మహాభారత తత్ష్వతథ నము ర్వములోని పార్యోకభీప్కాదివచనములకుగూ క “విరోధము లేదు, పూ రో పొరవాక్గ ములకు దుర్యోధనధృతళా మ్ట్రల పూర్యోక్తవా క్యములకుగూడ విర్కోోము లేదు, ఈభీష్క వచన తాత్పర్యమును మనమ్బులో బెల్బళొనికాబోలు “మాతవాక్యము” అను తనగి"థములో దుర్యోధశలీ కృష్ణుల వా్యో పవాక్యములుగా భాసమహోకవి యిట్లు వ్రాసియు౨డెను__ | దుర్యోధనః కథం కధం దాయాద్య మితి ళవనే వితృవోో మృగయ- పిసంగతః కృతాపళాధో మునిశాప మాప్తవా౯ | తదాపిభృ ల్యేవ సడారనిస్స్పృవాః పరాత్మళానం వితృతాం కధం విజేత్‌ ॥ వాసుదేవః__పురావిదం భవన్యం పృచ్యామి-_- “విచితవీర్యో విషయమూ విపత్సిం తయేణ యాతః పున రంబిశాయాం వ్యాసేన జూతో ధృతరాష్ట్ర ఏవ లభీత రాజ్యం జనకః కథం తే ॥1 ఇచ్చట దుర్యోధనుడు చెప్పిన 'దేమనగా, * మునిశాపమున్నుణ బొంది భార్యసంబ:ధమును విసర్జించియున్న పాండురాజు మేశుజులగు పాండవులకు విత ఆానపుడు వారి కెట్లు దాయాద్యము, అని, ఆవై కృష్ణభగవాను డన్న "దేమనగా," విచిత్రవీర్యుడు గతించిన తరువాత మేతిజుడై - బన్మించిన నీతండ్రికి నీవన్నట్లు పిత కానట్టి. విచి తవీర్యుని శా జ్యమును'నీతండిి "యెట్లు వాందగలుగున్కు అని. "ఇట్లు పరిశీలింపగా పా/డుధృత రామ్ట్రలకు వేరు వేకుఠాబ్బ భా గము లున్నవనియు, పొండవులకును ఛార్త రాష్టు“లకును అఆయాఫాగ ములకు సమానముగా కాజాంధ కారము కలదనియు, భీహ్య నాళ్యములే దీనికి పమాణములనియు వ్రాసినది, పరాస్తృమయిది..

రిం పాండవనిందానిరాకరణము 778 ఎ “పాండవుల కర్థరాజ్ను మిమ్మనియు, నది వారికి పితుంళ మనియు, భీమ్ముడు దుర్యోధనునితో చెప్పినాడు. ఇంత కం నేమి రుజువుకావలెను?” అనుషిసంగము == తన్నిగాకరణము_-ా

డాయభాగవినిక్ణ్యయములో నిట్లున్నది.---

1. “నచావి లేపాం వీరాణాం జీవతాం కురునందన విలోళ్యఒంశ శృక్య అదాతు మపి వజిభృతా స్యయమ్‌ || అధక్కేణ విరస్తాశ్చ తుల్యే' రాజ్యే విశేవతః ! యది 'ధర్మ స్వ్యయా కార్యో యది కార్యం ప్రియం చ మే" జేమం చ యది కర్తన్యం లేపా మర్ధం ప్రదీయతామ్‌ పాండవులు జీవిచియు౨డగా వారి తండ్రిభాగమును నాక్రమిం చుకొనుట కిందునిన్చైనను శఛక్టము కాదు... వారికి నర్ధరాజ్య మిమ్ము అని స్పష్టమ గా జెల్పియున్నాడు, ఈయర్థఠాడ్యము పీతుంశము (తండిభాగమ్సు అనికూడ ఇెప్పియున్నాకు ఇంతకంకి నేమి బుజువు శావలం?? (పు-£0) ౨, ఈవాక్యమ.లు వినినతరువాత ధృతరామ్ల్రడుం- (| “యైన మమ పుతాాణా మిదం రాజ్యం విధీయతే 1 తెవ పాండుపుతాణా మిదం రాజ్యం న సంశయః 11 ఈరాజ్యము నాపుత్రుల టె ట్లయియున్నదో య ళ్లు పాండు పుతులదియును న్వైయున్నది. సరంశయములేదు, అని చెప్పినాడు.
2. గాంధారి దుక్యోధనునకు 'జేశిన బోధలోగూడ నిట్లు చెప్ప బకియున్నది _... “పుయచ్చ పాండుపుత్రాణాం యథోచిత 'మరిందమ | అల మర్థం పృథివ్యా స్తే సహామాత్యస్య జీవికుమ్‌ 11?” దుర్యోధనా! వండుపుతుుల 'కేది యుచితవో యది మిమ్ము.

776 మహాభారత తత్ర్వ్యకథనము అని చెప్పినది, ఆయుచితభౌాగ మేదనిన-_ నీకర్ణరాజ్యము చాలును, అని తెలుపుటచేత వారికి సీయదగనది యర్ధ్థధాగ మని శేలినదిం అఆయర్ధరా జ్వము వారి యంశ మసికూడ నీ క్రిందివాక్యములో గాంధారి చెప్పినది “స్వ మంశం పాండుపు తేభ్యః పిదాయ భరతర్షభ 1 పాండవుల స్వ్రభాగమును వారికిచ్చి యనుటచే వారికి రాదగినది యర్ధరాజ్యమే యని "లేలుచున్నది?? (ఫు 20 ఈమూడంకమ.లను బరీవీంతము__ పిధమా-శములోని భీష్మ వాక్యముళో “లేపా, ఫి తోర్నిఒంశః అనియుండెనని పాండవుల తంశ భాగము కురురాజ్యముకంయె "వేరుగా" నున్నట్లు ప్రతివాదులు. భావించు చున్నారు, ఈభీహ్మోప దేశ మెప్పటిదనగా... చౌపదీవివాహము జేికొని పాండవులు ద్రుఫషదపురమం దున్నసమయమున వారిని రవ్పీంచి యర్ధ రాజ్య మిచ్చి యాదరింపవలసినదని చెప్పు సందర్భములోనిది. “దుర్యో ధన యథా రాజ్యం త్వ మిదం తాత పశ్యసి అనుచు జెప్పబకిన ట్రయు పూర్వము చర్చింపబడినట్టియు అపపవర్వము 209అఆ ధ్యాయము లోని గంంథమున కుత్తగగింథమే యిది. యీరాజ్యవిభాగపిసక్సి యిష్పుడు సంభవించిన దేశాని యిం తకు బూర్వ మేమియు "లేదు. పాండురాజకాలములోగ్గాని ధర్మజుని యౌొవరాజ్య కాలములోగాని రాజ్బవిభాగమై యున్నట్లు పిమాణవ శన మేదడియు లేదు. పుతివాదులునూత్రమున్నట్లు కల్పించిరారు, అకల్పన ప్రూమాణవిరుద్ధము, వమనగా_ యువరావ్రైయున్న యధివ్టీరునకు రాజ్యాభిషేకము "బేయుద మని పూర్యో చృిరపగ్యాలోచనము చేయునపుడు పొరులు__ “నహి భీమ్మ్యం శాన్తనవం ధృతరాష్ట్రం చ ధర్మవిత్‌ | సపుత్రం వివిశై కోన ర్యోయిజవ్యతి పూజయళా 11

పాండవనిండాని రాకరణము 777 భీమ్మధృత రాష్ట్రధార్న రామ్హ్రలను యుధిస్యిరుడే పూజింప్పుచు వారికి వివిఫభోగములను కల్పించును., అని యాలోచించిరి, ప్రతివాదిమత పకారము ధృత రాష్ట్రని కరురాజ్యముకం'క పాండుభూపతి రాజ్యము విభిన్నమైయ.౦డి దానికే ధర్మజుకు యువ రాపోగా చేయబడి యుండి దానికే యిపుడు మసోరాజుగా చేయబకు టకు పొరు లాలోచించినపతుములో కురురాజ్యము నాశ్రయించి యున్న ధృతరాష్ట్రధార్త ర్యావ్టుల భోగభాగ్యములకు ధర్మజుని యవ సర మేమున్నది? ఏకరాజ్య మే యగుటచేతను, దానికి యువరాఖజైన ధర్మజుడు మహారాజగుచుండుట చేతను, ధృతరాష్ట్రాదుల భోగభాగ్య ములు ధర్మజుని యధీనము లగు నని పౌరు €ట్లాలోచించినారు. కనుక ప్రతివాదుల రాజ్యవిభాగకల్పన పొరవాక్యశికుద్ధము, వంగు తాంధ) ఛారతములలోని పూర్యోక దురో్యధధృత రాష్ట్రాపరస్పర ప్రసంగ ఉద్యోగపర్వములో 'వెనుకజూపబడిన గాంధారీధృత రాష్ట్రాది వాక్యములకు విరుద్ధము. కనుక దుపదపురమునుండి పాండవులు రప్పింపబకునంతవర కును రాజ్యవిభాగము జరుగనే లేదు. దుకోధనుని పోరు దీక్పుట కిప్పుడుమూత)ము విభజింప నె.చి భీష్ముకు వారి కర్ధఠాద్య మిమ్మని చెప్పెను వారికి సిత్స్యిమైన యంశమది అనివెప్పెను, లుస్పుడ్తు దోణాచార్యులుకూడ__ “మనూ ప్యేషా మళతి స్తా యూ భీష్కన్య మహోత్కనః |! సంవిభజ్యాస్తు కాన్సే యా ధర్మ వవ సనాతనః | * (ఆది.అ 20%) “ భీష్ముడు చెప్పినట్లు పాండవులకు విభజించి ముచ్చుకే నాకును సమ్మతము ఇది సనాతనధర్కము అ; చెవ్చెను పాండవుల కర్ణరాజ్య మిమ్మని యది వారికి వీత్యుమైన యంశ మని జెప్పిన భీష్ముడు మిగిలిన య ర్ధరాజ్యము నీకు పిత్యుమైన యంశ్ల

778 మహాభారత తత్న్వ్యకధనము

మని దుర్యోధనునితో జెప్ప లేదు. తాత్సర్య మేమనగా;_. దుర్యో ధనునకు విడువబడిన యర్ధ రాజ్యము పొండవుల య ర్థరాజ్యమువల సర్వాధికారములు గలది కాదనియు, యావజ్జీవోపభోగ్య మే యశియు సూచించుకే యరి గొహింఫవలయును,

తృతీయాంశములో పితివాడు ల దచాహారించిన గాంధారి వాక్య ములో “అల మర్ధం పృధివ్యా స్తే సహామాలత్యశ్య జీవితుమ్‌? దుర్యో ధనా! సపరివారముగా నీవు జీవించుట కద్ధరాద్యము "చాలును అని పప్పబడుటచేత దుర్యోధనాదులకు జేవనార్థము విడువటడిన దే యర్ధ రాజ్యమని గాంధారి స్పష్టపరచి మే యున్నది. అట్లు" కౌరన్చల కుప భోగార్థమై యొకభాగము విడువబడినది కనుక మిగిలిన భాగ చే బూంగ వులు పరిగుహించినవ కనుక వాండవ్రల భాగము - పాండవుల శేమ్మని య ద్ధోద్యుక్తు డగు దువ్యోధనునకు బోధించిన గాంధారి మాట్ట పాండ వుల యావడ్యాజ్యాధికారమ నకు వ్‌రోధించునద్‌ కాదు ఇక ద్వితీ యాంశనములో__

“యృధెవ మమ పుత్రాణా మిగం రాజ్యం, తథైవ ' పాండు పుతాాణ* మిదం రాజ్యమ్‌? అను వాక ముభయులకును రాజ్య "మొక్కు యనియు, దుర్యోధనా దులతో దుల్యమైన యనుభవ 'యోగ్యత వారికి లేకపో లేదనియు, వారివి రప్పించి రాజ్య మాయ వలయుననియు వెల్ల డించుచున్నది కనుక నదికూడ పాండవుల- "యావ ద్రాజ్యాధి కారమునస విరోధించునది కాదు,

ఇచ్చట నర్ల రాజ్య మనియు, నంశమనియు నుంకుటచే పాొండవు లంతమాత్రమున శే అష్ట లవి భ్రాంతిపడరాదు. యావదాజ్యమున కును పాండవు లకు "లే. అయియున్నను ధృత రాష్ట్రధార రాష్ట్రాదుల పోమణభారము వారిచే యగుటవలన కౌరవగణోపభోగార్థమై యర రాజ్యము విడిచి పెట్టబడిన దని తెలిసికొనవలయును.

పాండననీంచానీరఠరాకతీణము గాం దీనిశేత పితిహాదుల వొత్రలోవ అంస మనగా భాగమం౦ి యగ్థముగాని యంతయు నని యస్థరు కాదు. మరియు భాగవతములో దాయపదము వాడబడియుర్నది. “అజాతశతోః పితియచ్చ దాయమ్‌ 19 దాయమన"% కవపంచుకొనదగిన త౦ డి సా త్తుః అనిశ బె రత్నాకరము, కాన పాండవులు అంశ మ'నకుమాత్రు మేయర్ష్ము లనిభార తభాగవతములు నొక్కి. పెప్పుచున్నపి?) (పు9త, అను పీషయము పరాస్తమైనది, దాయశబ్బమున -కర్ణము భాగ వతవ్యాఖ్యానమగు వంశీధఠీయములో నిట్లున్నది__ -దాయంస్వవా్రా వ్తీయో*్యం విశ్చధనను) అని. విజ్ఞునేష్యరీయములో నిట్లున్నది.-- “దాయశి బ్లేన యద్ధనం స్వామిసంబన్థా దేవ నిమిత్తా దన్యస్య స్వం భవతి తదుచ్య లే అని, పధనము ధనన్యామిసంబంధమును బట్టి యన్యునకు సొత్తగుచు న్నదో ఆధనము దాయ మనబడు నని దీనియర్థము, పంచుకొనినపుడే దాయ మగు నని ళేదు, కనుక పాండుభూపతి రాజ్యము పాండవులకు బాప్పించిన వీతృధనమై దాయమైనది. అందుచే భాగవతము -పాండ వుల యానద్యాజ్యర్హృతకు ఎఎతమాత్రము విరోధించుట లేదు. సరికదా పాండవుల కారాజ్యము వీతృవితామహపరంపరాగతమనియె చెప్పుచు న్నది, చూడుడు-- కగ్రతో యుధిప్వీరో గత్వా సవా కృష్ణా గజాహ్యయమ్‌ | వీతరం సాంత్వ్యయామాస గాంధారీం చ తపస్వినీమ (| వత చానుముతో 'రాజా వాసుచేవానుమోదితః | చకార రాజ్యం ధర్మేణ వితృవై తామహం విభుః 1133 (స_1-అ9)

780 మహాభోరత తత్త్వశీధనము ఇటుపరిశీలింపగా. అర్షకాజ్ను మే పాండపులకు వితింథమని ౧౫ థు లి లో భీపష్కాదులు చెప్పినా రను పుతివాదుల వ్యా పరాస్త్యమైనది, ఎటగీపాండవపత్షపాతి యగు శ్రీకృష్ణుని ద్యూతమే అర్ధ ణ థి భాగముకొరన్రై యున్న” దనుప్రసంగముం తన్ని రాకరణము, దజాయభాౌగవినిర్ణయములోనిట్టున్నది_* వారిమాటలను వీంమాట లను. దీపికొననేల! పొండవపతపాతియగు శ్రీకృష్ణపరమాత్మ మొక్క దూత్యమే అర్ధభాగముకొరన్రై యున్నది, మొదట నర్ధరాజ్యము బుచ్చుకొని ఖాండవపుఫ్థమునకు పాండ వులు చనినపుకు కృష్ణుకుగూడనుండినాడు. అప్పుడే యభ్యంతర మును జెప్ప లేదు, ధార్తరాష్ట్రసభలోగూడ “అర్ధం ప్రదాయ పా్దేభ్యో మహతీం శియ మాప్వ్నుహి” అనియే ప్రసంగించియే యున్నాడు. పాండవు లన్నడును రాజ్యమంతయును మాకు రావలయునని వాదించియుండ లేదు, వారి పత్‌మున ప్రసంగములు జరివిన శ్రీకృ స్తాదులును రాజ్యమంతయును బాండపులకు శావలయు నని వాది:చియుండ లేదు, ఉభయపతములవారునుగూడ బాండవులో కర్ధరాజ్యము కావలయు ననియీ వాదించియుండిరి, దీనినిబట్టి తమచేశను తమతండి) చేతను సంపాదితమైనదానిని మాత్రమే వారు కోరుకొనుచున్నారను భావము "లేలుచున్నది.” (ఫు9)_24) పితివాదులకిచ్చట పూర్యవత్తాంత మొకింత "తెలుపుచున్నాము, రాజ్యాధి కారులగు పాండవుల కేధృత రాష్ట్రధార్త రాష్ట్రాదిపోమణావళ్యకత ఇాస్త్రోక్కమై యుంకుటను బట్టియు, ధృతరాష్ట్రుని కుటుంబములో పుతు) లేమి వారిభార్య లేమి వారి సంతతియెమి వందలకొలది యుండు

వాండవనిందానిఠాక రణము వ! టనుబట్టియు, దుక్యోోధనుకు పాంకవ దోహిమొ యుందడుటనుబ్ట్టియు, న్యూనాధిక భావమును బంిశీలింపక అర్ధథాగమును దుర్యోధనాధీనముగ నుంచి యర్థభాగ మేపాండవుల కిచ్చునట్లు భీమ్ముడు చేసిన నిర్ణయముం శాస్త్ర పమ్మతము | ఇళ సమ్మతము నగుటవలన దానికి కృవ్ణభగవాను డభ్యంతరము జెప్పక సమ్మతించెరు, అయర్థ భాగముగా ధృతకామ్ట్ర) నిచే ఖాండవప)ిస్థ మీయబకినది. అద్‌ సస్యకూన్యప) దేశమని వెనుక జెప్పబడినది, అచ్చట సర్వాతిశాయిమైన యిందుష$స్థ మను పురము ను నిర్మించుకొని పాండవులుఏడిరి,

తరువాత దిగ్విజయ పూర్వక ముగా రాజసూయము జరిగినది, ఆతరువాతనే యాపవాండ వై. శ్వర్యము నపహరింవ గపటమ్యాత మును గల్పించి, పాండవుల నాహ్వానింప జేనిన శకునిదుర్యోధనులు పణనిర్ల యము జేయునఫకు, ఎవ్వ రోడిపోయినను అరణ్యాజ్ఞాతవాసములు 1% సంవత్సరములు సక్రమముగా 'జేయవలయును. అ్బు చేసివచ్చినమాద వారి రాజ్యము వారు తీసుకొనవచ్చును. అని నిర్ణయించి, కపటము ల్‌ో వారి నోడించి రాజ్యమునుండి పాండవుల నరణ్యములకు బ-విరి, వారు వనవాసాజ్ఞాతవాసములను యుక్తముగా జరివినతరు వాత దువ్యో ధనుడు వారి రాజ్యము వారికీయక యుద్ధముజేసి .వారిని సంహరింతు నని కూర్చుండెను, ద్య్యూత కా లనిర్ల యమునుబట్టి వాండనవ్సలకు రావలసి నది వారి యర్థరాజ్య మే, దానినే వారికిచ్చి నీవు సుఖంపు మని వెప్పు టన్రై కృష్ణభగవానుడు, వెళ్ళి ధార రాష్ట్రుసభలో “అర్ధం పుదాయ ప్యాేభ్యో మహతీం శ్రియ వమూాప్వుహి” అనిచెప్పెను.

ధార్త రాస్ట్రాదులసోవ ణమునన్రై కొంతభాగము విడిచిపెట్టబ డుటచే ధర్యార్కులగుపాండవులుగాని, శ్రొకృస్తాదులుగాని రాద్యమం తయు రావలయునని వాదింప లేదుగాని యావద్యాజ్యాధికారము వాకికి లేకపోవుటచేగాదని అెలిసికొనవజయును.

789 మహాభారతతత్త కథనము, అక్థళాజ్యమునే కోరుటనుబట్టి తావన్కాతిమే వారిరాజ్యమను పతములో వేవేని మైదుగ్రాముముల నిచ్చినను మేము తుదకు సంతో షీంతుమని ధర్మజుడు గోరుటనుబట్టి వారీ కర్ణ రాజ్యూధి కారముగూడ శేదని వాదించువా'లెందు కుండరు?. కనుక శ్రీ కశుస్తపరమాత్మయొక్క యర్థభాగమునన్రై న దూత్య మునుబట్టి యావద్యాజ్యాధికారము పాండవులకు లేదను పితివాదుల వాత పరాస్తము. --దుర్యోధనుడు కద్డున క.గరాద్యమిచ్చి నపుకు పాండవు లాజ్షేపింపలే దేమి, అను పివంగమ తన్నిరాకరణము దాయ భాగవినిక్షయమ లో నిట్లన్నది- “వ స్ర్రదగ్శన కాలము నందు కర్టుకు రాజుకాడుగాన రాజ ప్రతు)కగు నర్జునువితో యుద్ధ ము జేయదగ 'డను నాషేషము రాగా దుర్యోధను డాలోపము పూర్తియగుటనై యాతని న గబేశాధీఘనిజేసెద నని జెప్పి తన్దణ మంగచేశమునకు వట్టాభిషేకము చేసినాడుం రాజ్యము పొండవులదాయ. దుర్యోధనునకం దె౦తనమా తము నంళము లేదాయె, అట్టిచో ఇాండవులుగాని తత్పతమువారుకాని కర్దున కంగచేశ మిచ్చుటకు నీకధికార మెక్కడనున్నవని యెందుకు బిళ్న'వేయగరైైరి! అనిన నిరుత్తరమగునుశకడా!? (పు_[4) ఇటీనల నాకు సమస్తపుశాణసాగరమందకరాయమానమాసులగు పూ జ్యమధ్యాచార్యులవారినే వ్రాయబడిన “మహాభారత తాత్పర్య నిర్ణయము” అను సంస్కృతగంథరాజ మొకటిలభించినది. అగ్రం థము నావెప్పీనదానినే (ధృళాష్ట్రనకే పట్టాభిపేకము శావిగవబడిన దనియు ప తినిధిగా పొండువు నియోగించబడె ననియు సరిగ బల పరచుచున్నది?” (పు 21), పాండవుల కర్ణిరాణ్య మిచ్చుటకు బూరక్వమునను ధర్మజుని

100 పాంగవనిందానిరోకరణము 788 యువరాజుగా జేయుటకు బూర్వమునను అకుమారాన్ర్రవి ద్యాప్రదర్శ నము జరిగినది. అప్పుడు కర్టున కంగళాజ్న మిచ్చుటకు దుర్యోధనున "శమీ యధికార మున్నదని ధృతరాష్ట్రరాజ్యవాదుల నడుగు చున్నాము, ఇంకొకటి “అపిదేయం పురాదత్తం రాజ్యం సపరవతో మమ ! అజ్ఞానాద్యా భయాడ్వావి మబు బాలే జనార్షన 11 1 అనుచు పాండవులకు శాబ్య మీచ్చునప్పటికి చాను బాలుడ ననియ్యు నజ్ఞాని ననియు జెప్పినట్టి దుక్యోధనుకు అనశ్ర్రవిద్యాపదర్శన కాలమున కతిబాలుకుగదా! పితివాదిమతపికారము జూచినను ధర్క జుడు యువరాజుగా 'జేయబడునప్పటికి 'చాలుకునుు అజ్ఞానియు నగు దుర్యోధను డంగళాజ్యమిచ్చునప్పటి కతిబాలుడుగడా! అత డెట్లిచ్చెను? అనర్హ్ముడై యుండియు ధృతరాస్ట్రానుమతి నొందియే దుర్యోధను డిచ్చె నని ధతకాష్ట్రరాజ్యవాదులు వెప్పితీరవలయును. అంధిభారతమం దామాట చెప్పబడియున్నది. చూడుకుఎ “ఎల్ల వారును జూడంగ నీత్షణంబ రాజుజేసెద నేనంగకాబ్య మిచ్చి, న. అని యప్వుడ భీవ్మ్యధృత రామ్ట్రులకుంజెప్పి వారి యనుమతంబున ... అంగరాజ్యంబున కభిషిక్సుం జేసిన)? ప్రతివాదులు ప్రమాణముగా గహించిన మధ్వాచార్యుల వారి మహాభారత తాత్పర్యనిర్ష్ణయములోగూడ నెట్టున్నదో మూకుడు “నిరుత్త రే కృతే కే భీమేన్నైవ సుయోధనః | అభ్య'సేచయ దంోమ రాజూనం పిత్రనుజ్ఞ యా, ధృతరాష్ట్రః పతపాతా త్వత్రస్యాఒనువశోఒభవత్‌ 99 (అ 18 క్లో 29) పతపాతబుస్థిచే పుతు్రనకు వళఘత్లై యున్న ధృతరామ్టిని యనుజ్ఞపై యంగరాజ్యమును దుర్యోధను డిచ్చె నని చెప్పబ!పది.

784 మహోాధాకత తత్త్వకథనము దుర్యోధనుడు ఇెప్పినదానికి ఒద్ధుడె నమ్మతించువాడు ధృత మిడు. థృతగరామిడు చెలి నికి బదు సివ ర0చువారు రామ్హ్రడు ధృత ష్షు కు చెప్పినదా బర్జుల్తె సి సరి పాండవులు కష్టమయినను నష్టమయినను తప్పబినను ఒప్పమునను ధృత రామ్ట్రాకు వెప్పినదాని॥! కెట్టుబడీ శంకింపకుండ బవ ర్మించుట పాండవులకు వితమే ఈసంగతి నాడు ధృత రాష్ట్రునిచే వారణావతము నకు బంపివేయబకు పాండవుఎను జూచి దుఃఖతులై వెటంబడిన పౌరు ల్‌ో యుధిష్టిరుడే చెప్పియు*డెను__ “తాం స్తథా వాదినః పొరాకా దుఃఖళతా౯ళా దుఃఖకర్మ్శితః ఉవాచ మనసా ధ్యాత్వా ధర్మరాజో యుధిష్టికః వితా మాన్యో గురు ్శస్టు యదాహ పృధిలిపతిః అళంకమానై స్తృత్కార్య మస్మాభి 68 కో వితమ్‌!) (ఆదిఅ!143) € స వ లి వతెమునుబట్టియే ధృతరా స్ట్రాడు వారణావతమునకు వెళ్ళి యు౦డుడనగా నశ్తేయవి నెళ్ళియుండరి. మరయొకప్పుకు అర్ధళాజ్యము గుహించి ఖాఎడ- ప్రరమ దు.-కుడని చెప్పగా నన్లు గిహించి ల, జ్యో క జ్‌ జా ఒం, యుండిరి. మరియొకప్పును దుర్యోధన ప్రేరితుకై సువృద్ద్యూతమునకు రండని యాహ్వానింపగా న్ల వచ్చి చ్యూతమునకు సిద్ధపడిరి. లమ్యూ తములో ధనహానిమై, మానహానిమై తుద కెటులనో గభ్షైక్కి.. ధృత రాష్ట్రానుజ్ఞ దీసికొని వెకలిపోవుచుండ దురాలోచనముగల దుర్యో ధనునిచే వేధి.పబడి మరల్న పునర్జ్హ్య్యూత మునకు ర్ముని ,ధృతకాష్ట్రుడు పంపిన వార్తను "వహి సాండవ దీవ్యేతి వ్‌తా త్వాహేతి భారతి అనుచు ప్రొతిగామి చెప్పగా. వెనుకకు వచ్చి పునర్ద్యూతమునకు సిద్ధ పడిరి. అంతియకాని దేనిని వారాశ్నేవించి మెకుగరు, 2 ” తి ఇని ప ,.. కొర పిరృళ క్షి, ఇత సౌశీల్యము గలిగి ధృతరాష్ట్రాభివాయ మునకు ఎన్నడును వ్యతి ₹కించి యెోుగని పాంకవులు, ధృశరాష్టా'భి పొయమును బట్టియే జరిగన య గం-జ్యపిదానము నా మేశింప లేదని ప్రలివాదులు 'తెలిసికొందురుగాక,

పాండవనిందాని రాగరణము ౯₹గ్రన్‌

రాజ్యము పాండవుల చే. దుర్యోధమన కధి కారము లేనిమాట

నిదమే. అయినను పాంకుఘోూపపిచే. న్యాషభూతముశా. వప్పగింపబనీ

ధృతరాష్ట్రా*ధీనమై యున్నది రాజ్యము, ఆధృత రామ్ట్రనియ దు పాడ

వుల కున్నది యనాధాకణమైన భక్షి ఈ శారణములబట్టి యస్వు డెవ్య

రు నావేశఏప లేదను నిదుత్త రముండుటనుబట్టి *నీకధికార మెక్కుడ

నున్నదని యెందుకు బిశ్న వేయ్యరైర? అనిన నిరుత్వర మగునుగదాఖో అను ప్రతివాదుల వాత ప్రతిహతమైనది,

• ఇక పితివాదులు 'పిమాణముగా గ్రహించిన మధ్యాణార్యుల వారి మహా భారత తాత్పిర్యనిర్ష్ణయ ములో ధర్మజుని యౌానరాజ్యముసు గూర్చి తండితో దుక్యోధను విన్నది యమెున్నదో మూకుడు." అ19.

“వంపూర్షదుర్కతి రసా ధృతకాష్ట్రసూను స్తాతప్యమానహృద యో నిఖలా న్యహోని। దృష్ట్వా శ్రియ. సరమికాం విపజయంచ పాన్దే ప్యా హేద మేళ్య వీతరం సహ సౌబ లేన | జ్యేస్టున్య "బేఒవిహి వయం వ్యాదయప్శజూతా నార్హ్య త్వమేవ గమితా భవైవ రాజ్యే! భఛా్రాతుః కనీయస ఉతాపి హి దారజాతా అన్య్యైశ్చ రాజ్యపదపీం భవృతేవ నీతాభి వాఖ్యా-హృదయపుజా తా జం సాః అర్హ్యత్యం 'యో-గ్యత్వమ్‌, ఉత, కనీయసః కనిష్టర్యు భ్రాతుః వాండోః, అ వ్యైగన్నపుగుమైః, డారజూ తాః మేతుజాః ధర్మాదయః, రాజ్యపదవీం రాద్యమార్షం యౌవరాద్య మిత్యర్థః। భివతైవ త్వయైవ న్‌ళాః ప్రాపితాః 11 “రాజ్యం మహచ్చ సమవాష్ఫ్యతి ధర్యసూను వ్య్వత్గోఒధిచానుజబలా త్ప్రసభం వయన్తు 1 దాస్తా భవేమ నిజతంతుభిరేేవ సాకం కుస్తీ సుతవ్య పరత్‌*జవి తేదన్వ్యయస్య 1 వ్యాఖ్యా. స ధర్మసూప్త్వత్తః త్వత్ప్రసాదాళ్‌ , అథవా అనజబలాత్‌ పిసభం బలాత్కానేణ వా మహత్‌ సంపూర్షం

శ్లిర్టీగ్ర మహాభారతతత్త ్యకధనము. రాజ్యం సామాిజణ్యం సమవాష్ప్యతి, నిజగ. తుభిళేవసాకం స్వసంతా నై శేవ సాకం కుస్తీసుతస్య దాసా భవేమ ॥ ను. శ ఇనాట్‌

“నాత్మార్థ మస్తి మమ దుఃఖ మథాతిఘద

థ్‌ వలి ర్త లోకపిసినయశన సవ కీరినాశః | త యల అక అవి అస్మ్కన్నిమిక్త మితి దుఃఖమతో ప్‌ సర్వే _ ఎచ్భామ మర్పు మథనాః కుకు చాప్యనుశ్ఞామ్‌ ||

• వ్యాఖ్యా ఆత్కార్థం స్వస్య సామాజ్యపా ప్త్యర్థమ్‌ .., 4 ర అనగా . జ్యేష్టుడవై న నీకు జొరసులమైనమేము నీచేతనే రాజ్యా ర్థులము కావింపబడకపోతిమి, కనిష్టుడై న పాండురాజునకు వేత్రుజు లైనట్టి పాండవులు నీచేతనే రాజ్యపదవిని (యొవరాజ్యమును) పొం న దింపబడిరి, ఇక నీయనుగోహముచేతను, అత్మబలముచేతను వారు సామ్రాజ్యమును బొందగలరు. మేము ధర్మజునకు దాసుల మె యుందుము. నాకు సామాజ్యపాప్పి లేశపోయె నని దుఃఖముకాదు, మానిమిత్తమున నీకీ ర్తికి నాశన మని దుఃఖము, నిర్ధనులమైన మేమం దరము మరణింతుము. అనుజ్ఞ నిమ్ము, అని విలవించెను, ఈవాక్యములలో ధర్మజునకు కాజ్యపదపి నిచ్చుటచేత దనకు

రా జ్యార్హ్భత 'శేకండ చేయబడిన దని దుర్యోధనుడు చింతించెనని యున్నది: పితివాదిమత మేమనగా;_ మూలరాజ్యము అనగా హస్తి నా పురము రాజధానిగా గల రాజ్యము ధృత రాష్ట్రనిది. సంపాదితరా జ్యము పాండురాజుద్కి ధర్మజుడు యావరాజుగా 'జేయబడినది *'యా పాండురాజుఫాగమునశే గాని యూవద్యాజ్యమునకు గాదు?) అని,

ఏరి విభాగష్రకారము ధృతరామ్టిని రాజ్యము తనద్రైయుండ పాండు రాజుభాగమునకు ధర్మజుడుయువరాజుగా జేయబడినపుడు తనకు రాజ్యా రత లేకుండ జేయబడిన దని యొట్టు చెప్పును? యావద్యాజ్యమున ల్‌ గా కును యువరాజుగా ధర్యజుకు జేయబడజెనుగనుకనే అట్లు విలపించె నని

పొండీవసీంచాసీ రాకీ ఠీణము గ! ఇప్పక తప్పదు.అందుచే పితివాదిమతము మధ్యాచార్యులవారి గం థమునకు విరుద్ధము.

ఇక ధృతరామ్ష్రుడే రాజ్యాధికారి. యను తమ బాదమును

మధ్యాచార్యులవారి గ౦ంథము బలపరచుచున్నదని పితివాదులు వాొసిన విషయము నవలోకి౨తము -_-

“పెద్దవాడగు నాంబి కేయునశే పట్టాభిషేకము కావింపబకియు న్నదనియు, నాతడు గ్యుస్తివాడ్రై యున్నందున నాతని పితినిథిగా నుండి రాజ్యమును సాగి.చుటకు పొంక్షువు నియోగింపబడె ననియు నేనిదినరకు వ్రొసియుంటిని.

ఈభావమునే మహాభారత తొత్పర్యనిర్షయమును నీక్రింది వాక్య

ములచే భోధించుచున్నది __ “భీష్మో హి రాష్ట్ర ధృతరాష్ట్ర మేవ సంస్థాష్య పొంకుం యువరాజ మేవ 1! చక్రే తధా ప్యస్ధ ఇతి స్క రాజ్యం చకార నాసా వకరో చ్చ వాండుః 11 ఛీహ్మాంచిశేయో కిపర స్సదైవ పాండు శృళాసావని మేకవీరః 1

భీష్ముడు ధృత రామ్ట్రనే రాజుగొజేసి పాంకువును యువరాజుగా జేసినాడు, అయినను గ్యుడ్డివాడగుటచే నాంబికేయికు వ్యవహార మును నడుపలేదు పాండువు ధృత రాష్ట్రాజ్ఞానుసారముగా బకిపాలన మును గావించెను. ఈమహాగ3ంధముచే ధృత గాష్ట్రుడేరాజనియు, చాండువు తత్ప్రనిధి యనియు బాగుగా దెలుచున్నది” (ఫు వగ

పితివాదులు చూవిన గ్రంథము తమ మతమునకు సంబం ధించియుండ లేదు, ధృతరాష్ట్రుడు పట్టాభిమిక్తుడని ప్రతివాదులమతము. రాజ్యమందు సాపింపబడె నని మాత్రమే వెప్పుచున్న దాగుంథము, చానిక పట్టాభిమీక్సు డనియే యర్థమఃదు 'రేని 'ేవాపివృ తాంతమును

7/68 మహాభారత తత్య్యక్‌దనము జెప్పునపుడు “హీనాంగుడని ేవావికి పస్ణాభిషేకమును. నిషేఖంచిరి. అక్ష నేనునాడ హీనాంగుడ నని రాజ్యమునుండి _తొలగింపబడితిని. అని చెప్పిన ధృతరాష్ట్రుని 'వెనకజూపబకిన . వాక్గములకు వికుద్ధ మగును. ఇక పాంకువు పితిగిధి యని పితివాదుల మతము, అతడు యువరాజని వారుచూపిన గ) థము చెప్పుచున్నది. పితినిధిని యువ రాజ"దురా? అదియు నటుండనిండు.

ఆగంథములో “అంధ ఇతి స్క రాజ్యం చకార నాసా: వ్యాఖ్యాలా. అహ మస ఇతి బుద్ధ్యా రాజ్యం న ,_ చకార || లని యున్నది. అనగా నేనంధుక నని యాతడు రాజ్యమును 'చేయలేదు. “అకరోచ్చ పాండు పాండువు చేసెను. అని యర్థము, ఆత డంధు డనియే ప్రతివాడిమతపికారము పాండురాజ పితినిధిగా నియోగింప బకినపుడు తాన( భుడనని ధృతరామ్ట్రుడు రాజ్యమును చేయ లేదను మూట కర్ణిమేమి? అట్లు రాజ్యము చేయని య” ధునకు ఈ జ్యాభిసేక మెట్లు చేయబడినదిశ్‌ అ ధునక గూడ రాజ్యాభిపే.కమై యుండ భక్తి శద్ధలుగల పితినిధియొక్క సాహాయ్యముండధ ఖతీరామ్హ్రడురాజ్య మేల చేయలేదు? అంధత్వమునుబట్టి యాతనికి రాజ్యాధ కారము - లోపిం చుటవలన రాజ్యము చేయలేదని చెప్పవలయును. కనుకనే రూజ్యాభి 'పేకముగూడ జరుగలేదని చెప్పనలయు.. నిజముగా రాజుకానట్టి జ్యేష్య సోదరుని తాను రాజుగా భావించి రాజగు పొండుకాజు' ధృతరాష్త్రా జ్ఞానునారము పరిపాలి.చె నని చెప్పవలయును. కనుక పతివాదిముత మునకు మధ్యాచార్యులవారి గ్రంథము. సాధకము గాదు. కాబట్టి పొతివాదుల వ్రాత పరాస్త్త మైనది.

వాలీ ధృతరాష్ట్రరాజ్యానర్హ 'తావిషయమై మనుస్కృ త్యాది పుమాణపుదర్శనము 4___

జూత్య ఎధాదులకు దాయగఏ9హణాధి కారము లేదనియు, నారు కేవలము అన్నవస్తాాదు లిచ్చి పోమింపదగినవా. రనియు మనుక్కృ త్యాదు లుద్ధామించుచున్నువి, చూనయుకుట

పాండివనిండాన రాకరిణము 769 మనుష్కృతి.__ అ9, “అనంశౌా క్ల బపలితౌ జూర్వస్ధబధథిరా శతధా! ఉన్కుత్తజడమూకాశ్చ యేచి శేని న్నిరిన్లియాః || వ్యాఖ్యా-నపుంసక పతిత జూత్యన్థ శోత్రవిక లోన్మత్వ జడ మూకాశ్చ యె చ కుణి పంగ్వాదయో విక లేన్షియా స్తే విత్యాది ధనహరా న భవన్ని, కిన్లు గాసాచ్చాదనభాగినః | “సర్నేషా మ పితు న్యాయ్యం దాతుం శక్యా మనీవీణా 1 గాాసాచ్చావన మత్సన్నం పతితో వ్యవ దృవేత్‌. 1133 వ్యాఖా-తిచేవావా- సం్వేషామితి స్వేషు మేహం క్షీ కాదీనాం గా / వంకన ల ॥ న నాత్ర జన ర్ధ్‌హారిణా య వజ్జీవం స్వ క్యా గ సా చ్భాదనం లీ -యా జ్ఞవః తాస్ట్ర తట్రటిలా “క్లీబోఒథధ .పతిత పృజ్ఞః పం౦గు రున్కత్తకో జ2ః | అన్ధోఒ చికిలరోగాద్యా భర్హవ్యా స్స్యు ర్నెరంశకాః | . విజ్ఞానేశ్వరీయమ్‌__ పుత్గపాతుఇ త్నాాాదిసం సృస్టనాం యర్హా యగిహణ ముక,0 తవాసంద మాహ క్లీబ ఇ తో ఎండీ త్‌ ౮ వే క్ష్‌ చాధయో నిరంశ కాః ర్థ్‌భాజో న భవన్ని కేవలమశనా చ్బాదనేన పోపణీయా భవేయుః అభరణా శ్పాతిత్యవోపణీ ఏ లేపా విభాగా క్పాగేవ దోమవాిప్తా వన శత్వ) వేదితవ్యం, న పున ర్విభ కస్య విభాగోత్తరి కాల మపహ్యామధాదినా దొవనిగ్హారిణే భాగపాంప్పి రస్తే వ్ట్‌వ” ఈవచసములనుబట్టి జూతృంధుడగు ధృతరామ్టనకు దాయగ హణమం.డధికారిము లేదని స్పష్యమెనది, ల న్హ్రాయమా మరియు రాబ్నముయొ్క- అవిభాజ్వస్థితివిూగ్చియు, రాజ్యాధి పత్యమునుగూరియు శీ మదా మాయణమహాభార తాదివచనోదాహ రణములళతో శిదాంతమను నిదా3 .చి; మూగి యు ఎ జూడడుటా . ఏీరమితోోదయము 'రాదసతిప కారము

?00 మహాభారత తెత్త్వకధనము

“పులే భ్యో కాజ్యం విభజ్య న చేయమ్‌! తధాచ శామాయణే శె "ేబూం పతి వాక్యమ్‌ __

“నహీ రాజ్ఞ స్సుతా స్స్వే రాశ్వే తిష్టన్తి భామిని | స్థాష్యమానేషు సర్వేష మహా నవినయో భవేణ్‌ 11 రస్కా చ్వేపైషు పు లేవు 'రాజ్యతన్హాాణి పార్థివాః | అసజ్ఞ్య న్మ్యనవద్యాంగి గుణవ త్స్విత లేము చ ||

లేషు జ్యేస్టేను పుత్రేషు జ్యేస్తే. 'ప్వేవ న సంశయః | ఆశి న్య్యభిలం రాజ్యం న భ్య్రాతృము కథంచన |!

'గసణవ త్సిత రేష్వితి, జాయసి దోమసద్భానే కసీయసాం మభ్యె పశస్య కస్యచిత్‌ రాజ్యదానే గుణవత్త, వొ హేతు క్యేనొపన్య స్త్‌ ||

చ్యే్ట స్యాఒస్థ త్వాదిదోమసద్భా వే న రాజ్యభాక్ష్య్యం, తదుక్తం మహాభారత “నాన్థః కురూణాం నృపతి రనురూప స్త పోధన*

తధా “ధృతరాష్ట్ర స్త వ్రచజీహ్వా ద్రాజ్యం న ప్రత్యపద్యత!

పారశనత్యా ద్విదురో రాజూ వాంకు రృభూవ హ |! ? అత్రాఒన్ష్య ముపలత్షణం. బధిరమూకవండాదీనాం, లేషాం శ" గ్రాసాచ్భాదనమా త్రాంశి ల్వేన రాజ్యప్రా వీ పుసంగస్యాఒ ప్యభా వాల్‌ యథోకం మనునా__ “ఆఅనంన్లౌ క్లీబపతితౌ జాత్యన్ధబఫికా తథా! ఉన్మత్తజడమూ కాశ్చ యేచ కేచి న్నిరిన్షిియాః [| స్వేపా మపితు న్యాయ్యం డాతుం శక్యా మనీవీ.ణా ! గ్యాసావ్భాదన మత్యన్నం పతితో హ్యాదద దృవేత్‌. 113) నిరిన్లియో వ్యాధ్యాది నోపహా లేస్టియః' అత్యన్నం యాన జ్జీవమ్‌ | అన్ధత్యావిదోపేణ కుత్ర న్చీత్కారణాద్యా త్యకరాజ్యానాం జ్యేస్టానాం రాజ్యాభావేపి తత్వతాణాం కాజ్యం భవ త్యేవ! యభథాఒన మంజః పుతుస్యాఒం ఘుమతః ఇవన్తు రాజ్యాభిపే. కా త్పూర్య ముత్ప న్నస్యాఒన్ధాదిహత్తన్య! యదా తు కినీయసో2ఒభి షేకానన్నరం జ్యాయ

101 వాండవనిందానిరాకరణము ?91 సోఒంభధాచే కౌారస స్తా కనీయసో2.భిమిక్తమైస్గవ పుత్రా దేయథా పాండుపుత్రస్వ యుధిష్టిరస్య, నాన్ధప్యుతస్య దుర్యోధనా దేః 11 తథాచ_ మహాభార లే___ “గుక్లై స్పముదితా౯ దృష్ట్యా పొరాః పాండుసుతాం స్తదా |! కథయాంచకి?లే కేషాం గుణా౯ా సంసక్సు భారత |! రాజ్యస్రొప్పిం చ సంప్రొప్త్రం జ్వేష్టం పా౦డుసుతం తధా ॥ కథయన్ని స్క సంభూయ చత్వ శేష సభాసు చ! పుజ్ఞాచమ్‌ రచకస్ట్య్వా ద్ధ్రతరాష్ట్రో జనేళ్వరః || రాజ్యం స పొప్తవా౯లా పూర్వం స కధ) నృపతి ర్భవేత్‌ | తధా ఇాన్త్యనవో భీప్క స్స్పత్యనన్లో మహ్మావతః || పుత్యాఖ్యాయ పురా శాజ్యం న స జాతు గహీవ్యతి | "తే వయం పాండవ జ్యేష్టం తరుణం వృద్ధశీలినమ్‌ || అభిషమించామ సాధ్యగ్య్యం సత్యకారుణ్య వేదినమ్‌ [09 తథాఒన్యదపి పారవాక్యమ్‌___

ఈ ల్రాల్లా రాజ్యం వీతృతః పా్రొప్తాళా ధృతరాష్ట్రా న మృవ్యతి” తధా “*రాజపుతా నిమాకా బాలా౯ ధృత౭ాష్ట్రా న మృష్యతి ॥ వయ మేత దనిచ్భామ స్సర్వ వవ పుకోత్తమాత్‌ |

గృహా న్యిహాయ గచ్భామా యత్ర 'గన్లా యుధిష్టిరః [1 33 తధా “తత సంవత్సరస్యాన్తే యోవరాజ్యాయ పార్థివ ]

స్థావిలో ధృతకాష్ట్రేణ పాంకుపుతో) యధిస్థిరః ॥ ౫

"ళాత్సర్యము. *శాజపుతు) లందరును రాజ్యభాక్కులు కారు, అట్లగుట సీతివిరుద్ధము, కనుక నే మసహాపతులు జ్యేష్టపుత్రులయం దే శాజ్యములను సంక)మింప'జేయుచున్నారు. జ్యేష్టునియ-దు దోషమున్న పుడ్లు కనిష్టులలో గుణవంతులయ దు రాజ్యమును సంకిమించ'శేయు చున్నారు? అను రామాయణవ చనములనుబ్యి శాజ్యము విభజించి సుత్రుల కీయవగినది కాదు.

“అంధుకగుటవలన ధృతరామ్ట్రికు రాజ్యమును పొందలేదు. పాంకురా జే రాజ్యమును పొందెను” ఇత్యాదిమహాభారతవచనములను

192 మహాభారత తెత్త్వ్యకథనము బట్టియు, “జూత్యంధాదులు వీతాదిధనఫా క్కులు కారు, గా్రాసాచ్భాద నామలనుమాతు) మే యావస్జీనము బొందదగినవాకు” అను మను స్కృతివచనములనుబట్టి యు, అుంధత్సాదివోషముకల _ జ్యేష్టుకు రాజ్య భాక్కు కాడు,

అంధ త్వాదివోవ ము; గాని కారణాంతరమునగాని శాజ్యపొప్తి లేనట్టి జ్యేష్టులకు రాజ్యము లేకపోయినను, వారిపుతు)లకు అవమంజసుని పుకుడగు అంఘమంతునకు వలె రాజ్యము ప్యొప్పించును. ఆప్రొక్సిం చుట_ఆరాజ్యమునకన్యు డభ్ళిషి క్షుడు కాకపూర్వ మే పుతుికు పుట్టియు న్నపుకు సంభవించును, కనిష్టునకు రాజ్యావి పే. నంతరము అట్టి జ్యేష్టునకు పుత్రులు కలిగినను వారికి రాణ్యము ప్రొప్పింసక రాజ్యాఖి మీక్తుడైన కొవిమ్షు పుతు)లకేవాప్పించును. ఈవిషయమై మహాభారతము లోని పొర వాశ్యాది ప్రుమాణలనుబట్టి 'రాజ్యాభిమీక్తుడై న కనిమ్టుడైన పాంకుభూపతియొక్క. పుతుుడగు యుధివ్ఫీకున కే రాజ్యప్రప్కి యస టయ్యు అంధుని పుతు్రకగు దుర్యోధనునకు రాజ్యప్యొప్ని. లేపంకు టయు నిదర్శనము, అని,

ఈవిధముగా మకస్కృతి, యాజ్ఞ వగ్క్య్యప్కృతి, వీరమితోంద

యముఅనుషిమాణగ్ర)ంథములు ధృత రామ్ట్రనకును, దుర్యోధనునకున్ను రాజ్యాధికారము లేదనియు, పాండుభూపతిద్మి తరువాత పాండనవులది, రాజ్య మనియు, ధృతగాష్ట్రధార్హ రాష్ట్రాలు పోమ్యవర్షములోనివా రనియు సిద్ధాంతమును ప్రదర్శంచియున్నవి, యీసిద్ధాంతమునే పితి వాదిపిసంగనిరాకరణ పూర్వకముగా మహాభారతవచన ములతోగూడ నిరూపించియున్నాము, దేవీ భాగవత ఫ్రీ మద్భాగవతవ చనములతో కూడ నిరూపించియున్నాము, కనుక ధృతరాష్ట్రాడు రాజనుచు, దుర్యోధనుడు మూలరాజ్యనున కధికారియనుచు జేసిన పతివాదుల కోలావాలము పుతిహతమైనది,

పాండివనీందాని రాకలణము 08 ఇప్పుడు దుర్యోధనశీ)కృష్ణాదుల వాదస్వరూపమును పితి వాదు ెట్లు పిదర్శించిరో మూడుడు ళధర్మజుడుగానిి యాతని యాప్తులుగాని రాజ్యమంతయును దమకు రావలయు నని వాదించియుండ లేదు, దుర్యోధనుడు మాతిము రాజ్యమంతయు దనది యనియును, 'బొండవులకు భాగము లేదనియును, ధర్మజుని యువరాజు చేయుట (అర్ధమున కై నను) తగదనియు, దన యజ్ఞానదశలో నట్లూనర్పబడినదిగాన దానందులకు బాధ్యుకు గాడనియు మొదటినుండి చివరదనున వాదించియున్నాడు, శాజ్య మవిభాజ్యమనియు, నయ్యది పెద్దవాడగు తనతండిికి జెంది తరువాత దనకు వచ్చిన దనియు, బితి౦ధిగా నుండి పాం డువు సంపాదించినదికూడ మూలకాజ్యములో 'జెరంవలయు ననియు నెజిగియో యెటు౨గక యూ తనకిం క్రియిచ్చిన భాగమైన వార లకు రావలయు నందులేని దానిని వారు జూవమున నోడిపోబమిరి గాస నదియును రాడగదనియు నొక్కి వాదించియున్నాడు. ఈతని వాదమునందు నొంత సత్యముండీనను దత్త మైనడానిని దుష్టబుడ్ధిచే నన్యాయమార్ష మున దాను బొందినాకుగాన నయ్యది పాండవులకు మరల రావలయు నని కృష్ణాదుల వాదము" (పు£23) రాజ్యమంతయు దమకు రావలయునని పాండవులు వాదింపక బోవుటకు గారణము ధార్త *రౌమ్హ్రల జీవిక వై. యర్ధ్థ రాజ్యమును విడిచి పెట్టుకుకాని యా వద్రొజ్యాధికారము “లేకుండుట గాదని పూర్వము నిరూవీించియున్నాము, రాజ్యమంతయును తనే యకట, పాండవులకు భాగము లేద నుట ధర్మజుని యువరాజును చేసినప్పుడు తనది యజ్ఞానదశి యనుట, దుర్యోధనుని దుర్వూత్సి కి నిదర్శనములు,

ళగ్రశ మహాభారతత త్రై సక థీనము రాజ్యము తన తండినివందిః తరువాత తనకు వచ్చినదనుట, “పైతృకంబగు లక్కీ బాండుభూపతి మున్ను దాల్చుటచేసి” *కరా జ్యంబు మొదలింటంగోలె భవడధీనంబబమిన మాకు నప్రయత్నలభ్యం బగు తొల్లి పాండురాజు రాజై” అనుచు దనతండితో దుర్యోధనుడు ప్రపంగించినట్లున్న ఆంధ్ర)భార తాదులసను, ఉవ్యోగపర్యములో___ “పాండుస్తు రాజ్యం సంపా్రప్తః కనీయా నపి సన్నృపః | వినాశే తస్య పుత్రాణా మిదం రాజ్య మరిందమ ॥| మయ్యభాగిని రాజ్యాయ కథం త్వం రాజ్య మిచ్చసి | అరాజపుతో) హ్యన్వామోా పరస్వ్యం హర్ష మిచ్చసి 11 అనుచు కనిమ్టూనను పాంకుభూపతియే రొడ్యమును పంచెను. ఆత్‌నీ యనంతరము పాంకుపుతు)లబే రాజ్యము, వేనే రాజ్యభాక్కును కానపుడు సీకు రాజ్య మెట్లు? అనధిశారివై పరధనమును నీవు హరింప దలచుచున్నావు, అని పుతు)నికి ధృతరామ్హ్రడు బోవెంచినట్టున్న సం స్క్యృత భారతమునకును విరుద్ధ మగుటచే నది కూడ దుర్యోధనుని దుర్వృత్రి నే ఒలపరచుచున్నది. కనుక దుర్యోధనుని దసత్యవాద మని గ్రహింపవలయును, దుర్యోధనుని వాదమందు గొంతసత్యమున్నను దత్నమైనదాని నన్యాయమౌాగర్షమున బాందినాడుగాన నది మరల రావలయు నని కృష్ణాదుల వాదమనుటి అయుక్షృము. అన్యాయముగా బొందినాడు గాన మరలరావలయునని కాదు, సుహృద్ద్యూతమను పేరుతో జరివీన ద్యూతేములో___ “త్రయోదశతే చ నిర్వ్యృశ్తే పున లేవ యథోచితమ్‌ | స్వరాజ్యం పితిపత్త వ్య మితరై రథ వేతరైః 11 అని చేసిన దుక్యోధనాదుల నిర్ణయమునుబట్టి శ1శిసంవత్స్పరము లు యఖథాక్రమముగా నడపి వచ్చిన పాండవ్రులకు వారి యర్ధరాజ్యము

వాండివనీంచానిరాకరిణము 79) నిచ్చివేయవలయు నని కృష్ణాదుల వాదము! దీనికి దుర్యోధనుడు శ్రీకృష్ణునితో ఇెప్పినసమాధాన మిది.

ఉ. వమును వారు బంచికొని యేలుట గల్లదు పల్కకుంకు మిం "శేమయు వాడిసూది మొన బుంచుక మోవినయంతమాతియు౯ా భూమి యొనర్శి పాండునృపపుతు)ల కిత్తునె యెవ్వరైన సం గామమున౯ జయంబు గొని రాద్యము జేయుట నిశ్చయించికి౯, ఇట్టి దుర్చుద్ధికల దుక్యోధమని వాదమునందు గొంత సత్యము న్నట్టు పితివాదులు వ్రాయుట అయుక్షృము. శాబట్టి పుతివాదులు దుర్యోధనాదివాదములనుగూర్చి వొసినది పరాస్త మైనది. రాజ్యము పాండవులదిగనుకనే వారిని జంపి రాజ్యమును హరిం పవలె నని యాదినుండియు నెన్నియో పియత్నములు దుర్యోధనుడు చేయుచు వచ్చినాడు. పాండవులు కడ లేరుట, తనకు రాజ్యము వచ్చుట, అను మనోరథమును దువ్శాసనునితో స్వయుముగా నొక ప్పుడు చెప్పియున్నాడు, అబెప్పు డనగా-- భీష్కయుద్ధములో నెనిమిదవనాటి రాత్రి భీష్ముని యొద్ద మొ ర్రబెట్టెన సందర్భములో భీమ్ముడు_ "రేపటి యుద్ధములో పాండనపతు వీరులను బడగొజ్టైద నని చెప్పగా విని దుక్యోధనుకు దుశ్శాసనుని తో నుత్చహి౧చుచు నిట్లనెను __ “అయం హి సమనుపాొప్తో వర్షపూగాభిచిఎతితః | పాండవానాం సమై న్యానాం వధో రాజ్యవ్య చాగమః | (భీమవ్మ అ$ర్ర పాండవమనగణము, రాజ్యప్యాపి యను చిరకాలమునుండి యున్న మన మనోథమను ఇదిగో పొప్తించినది, అని, దీనినిబట్టి “దుర్యోధనుడు పాండవుల జంప బియత్నించుటకు_ రాజ్యము పాండవుల దగుట కారణము గాదు, అసహానాదికము " జార గాన్వా అను జాయభాగవినిక్ణయములోని వ్రాత నిరస్త్రము,

(08 మహాభోరత తత్త వ్రకభనము “ఇంతవరకు పితివాదులధృత రాష్ట్ర రాజ్య వాదము అపొమాణిక మనియు, ననుపపన్న మనియు నిరూపించుచు డాయభాగవిరిగ్య్ణయము లోనివిషయ ములను నిఠాకరించుచు పాండురాజరాద్యవాద మే సిద్ధాంత మని పిమాణోపపత్తులతో పిదర్శించియున్నాము. ఎవి “గ్రంథములో తానొక పాత్రగా నుండి తానే కవియైనట్టి వ్యాసుని వ్యాతి సత్యముకా”దను పిసంగము._ తన్నిరాకరణము;ః ఎ “విశ్యాసహీను లై భీష్ముని రాజ్యంబు గొహియించి పాలించె కౌరవతతి యను నింద పాల్దేయ వ్యాసు డట్లన “ఇట్లు ధర్మం బులను బెల్ప పాడియానొాకొ్కం మిీవ్యాసునకును” “కధథికుండు కవీియును, కథ నొక పాత?గా నుండిన, సత్యంబు నుండ దందు?) “ధర్మమంతయు తనదిగా నందు లిఖంచును?, ఇది సుయోధనవిజయకర్తల వ్రాత, కౌరవులను నిందపాలు వేసి వ్యాసుకు వ్రాసెనట! కౌరవుల దధర్మమసి "తెలిపెనట! ధర్మ మ6తయు తనదిగా లిఖంచెనట! అహా! ఆభెారతగాథ, ఇప్పటి నై, దునేలయేండ్ల కు వెనుకటిగాళ, అది నేటియీకవికి అపిత్యతు గాథ, చానికి వేదవ్యాసగ్ర: థము తప్ప నితిరాధార 'మేమియు లేని గాధ అట్టిగాథ నసత్యమనుట కీకవి కధి కార మేమున్నది? అమహాన్షి వ్రాత అసత్యమనియు, నీకవి వ్రాత సత్య మనియు' ననుకొను వెరివా డెవడు? నోటికి వచ్చినట్లనుశునా? కథలో "తానొక పాత్రగా నుండి కవియు తానె మైనపుడు అదు సత్యముండ దట, ఇది వారి నిర్ణయము. అయితే నేడెందరో తమకథలను తామె స్వయముగా" “ఆత్మకథ? అనుచు వ్రాయుచుండిరే,. వానిని లోకులాద రించుచుండి"రే, అవన్నియు వారి నిర్ణయపికార మసత్యములుకనుక నమూలబడవలసిన వేనా+ మనువ్యమాతుల '“అత్మకథ'ల కే ప్రామాణ్య

వాండివసిండానిరాకరణము 707 మున్నపుకు మహర్షిసోవరుల మహాగింథముల 'కది 'లేకపోవునా? కనుక ప్రతివాదుల వ్రాత పే*శయమను.

ఈసు యోధనవిజయకర్తలుటా “మా .మామగారైన బివ్యూయ్య శా స్ర్రిగారు భఛారతమందలి ధర్మము కౌరవపతమున నున్న దని చెప్పుచువచ్చిర్తి కురుపాండవ చాయభాగముగూర్చి వారు విపులముగా జర్చించి యందు పాండ వులకు వారసత్వమే "లేనట్లు రచించియుండి8, విషయమును చా-తముగ గ్రహించి చక్కగ విమర్శించి ముచి చెవు గులన్నెల్లవివరించి "తెలుపు పెదలయభిప్రాయము లాయావీమయ ములవై తెలీసికొనవలె నను నభిప్రాయముతో నేసీగింథధమును రచింప సొవాసించితి9ి, అని వ్రాయుటచే వారికి మంచివెడ్డల "దెలుపుటకే దాయథాగ వినిక్ణయము నింతగా బకిశీలించి తత్త్యవిక్యయము చేయబకినది. సుయోధనవిజయములోని విషయములు తాము పిమాణ ముగా గ్రహించిన తమ మామగారివ్రాతి కే విరుద్ధముగా నున్నవని కూడ వెనుక చూపియున్నాము. భారతపుండలి ధర్మము పాండన పత్స్వమంచే యున్నదనియు, వారసత్వము, విజయము వాండవుల టే యనియ్యు దో)హంబుద్ధి అఫక్కము; అపజయము దుఠర్యోధనాదుల దనియు సుయోధనవిజయకర్తలు, ఇకనైన తెలిసికొందరుగాక, అసుయోధనవిజయమును న్లాఘీందుచు బీకక వ్రాసిన గరెగి పాటి రామమూర్తి బి. యే, గారి వొతలోని య శములు __ “ధారతముంగూర్చి ప్రజలలో బ్రస్తుత మనేకశవాదములు బ్రబలి యున్నవి. సాధారణముగ పాండవుల ధగ్కపరతవలననే జయము కలిగిన దని యందరు ననుకొనుచున్నారు, ఈభౌావము మూఢ జనుల మవస్సునుండి తగినన్ని కారణము”) జూపించిమైన మరల్ప సాధ్యము కాదు, ధర్మరాజూదుల ధర్మ మెంతవరక.న్నద్‌ ' సుయో

798 మహాభారత తల్త్యెికథనము ధనాదు అెండువలన నోడింపబడిగో సుయోధనవిజయగింథ కర్తలు ఆమూలాశ9ముగ నాలోచిఎచి చక్కని గ్రంథము నాంధి లోకమున కర్పించుకొనియున్నారు.

భారతయుస్ధము కృష్ణునివలననే ప్రభవించినది. ,., క్షు యు... అధర్మ మెట్లమినను జయిఎపబడవలె ననియు, కావున సుయోథధను నెన్నియో మాయోపాయములచేతన్వైన మడిబయింపవలసివచ్చిన దనియు ప్రత్యుత్తర మిచ్చుటయు...

పాండురాజునకుగూడ పాండి మమువలన రాజ్యార్హృత నశించె,.. ధర్మ వేత్తలు ధృత కామ్ట్ర. డగుజక్కుకుకాన నతనిని జకివర్శిగ నియమిుచి ఎొంకురాజును మైన్యాధిపతిగ నొసరించినారు ...

ఇత్యాదులును_

వజల చినసీ తా రామస్యామిశా న్ర్రీగారి కర్షచరితుములో__ “భీషణ రాజూ కౌరవ్నో ధృతరాష్టో౭భి*ే

త్రి ర్‌ భృ రాహ్టోాఒభిపేచితః ... పాండు స్పేనాపతిః కృతః | అము వాక్యముకుట్య్తి నూూకగా 'జ్వేష్టుకును, పట్టాభిమిక్తుడును నగు ధృతరాష్ట్రుని ఫుత్రుడై నదుర్యోధమనశే కురు రాజ్యమునందు సంపూర్షమగు నారసత్వపు (వారసత్వపు) హక్కు గలదనియు, బౌండవులకు లేదనియు విశదమగుచున్నది?) (ఉసోద్ధాతరు. పు

అను మాటలును._

మ, ఫా, చ, కాకుల నవీనగ్రంథమైన ఉత్తరభారతములో___ “విచితవీర్యుం పథమపుకు) డును, నాగాయుతబలుండుకు నస నంబి కాసూనుండు.. నేతరోగ్‌ యయ్యు వేగమున జ్యేస్టపుత్వుడే వీల్ళస్వత్యమునకు నర్మ్ముడని యుండుటచేత కురు రాజ్యాధి కారము వహించి ధృతరాష్ట్ర) డను సార్ధకనామము కలవా డయ్యెమ,

ఆతకు రాజ్యపరిరతు ణమునకు పొాండురాజును, మంత్సిత్య్వమునకు విదురుని భీమ్ముని యానతిచే నియమించె”, (“ప

102 పాండవనించానిరాకరణము 790 అను మూటలును-_ ఫూర్యో కృష్రికారము అపామాణికము లును అనుపపన్నములు సగుటమవే హేయములు,

• “రాజ్యాధి కారము పాండవులకు లేనేలేదని “కరు మేతుసంగా) మము అను గంంధమందలి ప్రసంగము) తన్నిరాకశరణము__ శతావధాని బారిష్టర్‌, తిపురనేని కామస్యామిచౌదరిగార కురు తేత్రసంగ్రామమూునందు. పాండవులకు రాజ్యాధికారము.. లేనట్లును; వారు ర్రాజ్యకాంతుచే దుష్కార్యమైన యున్షముకు తలపెట్టినట్టును ర ట్రీ క్‌) రియా ఠి ఆ౧౧ అధర్మవిజయము నొందినట్టును వ్రాయబడియున్న 2 అందు గ్రంధకర్త వాక్య మిట్ట్లున్నది__ “సుయోధనుకు యువరాజో రాజో కాకయున్నచో గుచూర విద్యాప్రదర్శన జాలమునందు గరునకు నంగ రాజ్యమిచ్చుట కట 0 ణం ప్త డు? చాల్యచాపల్యముచే సుయోధను డిచ్చితి మన్న భీష్మాూదు 'లేలమా టాడకుండి8?౫లఅని. వైగ్రంధమునకు ఉద్దంధకర్నయగు అడవి నాంబశివకవిగా రా గ. అలీ రుపోద్ధాతము వ్రాసియున్నారు. అందు వారు_.గ9ంధకర్త పాండవులకు రాజ్యాధకారము "లేదసుటక-ను, ద్యూతములో నోడిపోయినదాని మరల గోరుటకుగూడ హక్కు లేదనుటకును గల ' హేతువు లుదాహరించియు న్నారు, అండలి ముఖ్యాంశములలోని సంగొహమిది__ “4, జూత్యంధు డగుటచే ధృతరా మ్హనకును, వాంకురోగకడితు డగు టవే పాండుగాజునకును 'రాజ్యూనర్హ త పాొిపించియుండగా నెటు జ! లీజాటి లైన ధ్యతరాష్ట్రుడు సింహాసనానీముు డయ్యెగచా! అప్పుకు జ్యేష్టా నుక్రుమముగల రాజ్యకీరమునకు సుయోధనుడే హాక్కుదారుడై యు౨కును, పాండవాగ్యుజు డట్టి రాజ్యమునుగాన్నిి యది యని భాజ్యమగుటచే

ర మవోభారత తత్యకేదనము

వందలిభాగమునుగాని కోరుట కర్షుడు కాడు, ఇది ధర్మశాస్త్రానుగు ణమైన పద్ధతి,

వ ధృతర్మాష్టపాండురా జులు ఇరువురు రాజ్యాస్టులు | గామిచే భీమ్మడు ధృతరామ్ట్రని నామమాతురాజుం గావించి శానే రవ్నీం చుచు౦డుట చే వారిసంతానమగు యఎధివ్టీ రదు క్యోధనులలో నెవ్వరు పెద్దవారో వారు రాజ్యకీరము నధిరోహించుట కర్ష్ము లందు నేని సర్వ జ్యే్టుడగు ధర్మరాజే రాజ్యమునకు నుత్త రాధి కారి యగు గదా!

అట్లగుటచేతనే ధృతరామ్హడు తన సుతు డుండగా థక్కరాజు నశీ యావశాజ్యపట్టాభి'సేకము జేసెను. యౌొవకాజ్యపట్టాభిషిక్తు జెవడోవాడే రాజ్యమునకు నుత్తశాధికారి. ఇట్లుండగా ధృతరాష్ట్రుడు ధర్మరాజున కర్ణరాజ్యం విచ్చి పంపుటకు గారణ మేమి? ఇది శాత, గర్జితము కాడా ఎట్లు మయూచినను ధర్మశాజునకు నర్ధరాజ్య మిమ్మని కోరు నధికారము లేశము లేదు. అధికార మున్న సర్వరాజ్య మును గోరు నధికారమే యుండవలయును,

8 అట్లు సర్వకాజ్యాధి౩ "ర మే గలదు. 'పెద్దతండియందలి గౌర వముచేత నతనికి సగము వదలె నందుళా? అవిభాజ్యంాజ్యమును విభజించుటకు యోగ్యత "లేదు,

4 పాండుకాజు. సింహాసనానీనడు కాలేదు. ధృతశామ్ట్రడే రాజలినాడు, “ధృతకామ్ట్రిడు రాజ్యముచేసె? అని కంరోకి గౌ జెస్పబడియున్నది,

పాంకురా జే రాజ్యాధికారి కానపుడు తత్పుతులు *త్రమయయ్యస గం బిల పంచిబిమ్ము” అని యడుగుట కధికారము లేదు ఈ కారణ

ములవలన పాండవులకు రాజ్యాధి కారము లేనట్లు స్పష్ట మగుచున్నదిం ర్‌ ఏడి యెట్లుస్నును అంధనృపతి తమ్యూని చిడ్డలయందలి పత్సపొ గముచేత గొంతకాజ్య మిచ్చినందున దుక్యోధను డాళాజ్యపిథాగ

పాండివసిందానిరాకీరిణము 801 మవగీకరిఎపక తండ్షి కెమరాడలేక అప్పటి కేమియు ననక పదం పడి ద్యూతవ్యాపారముచే దానిని మరల దీసీకొనియె, అట్లు తీసి కొనునపుడు పండెండేళ్ళు వనవాసము, నొళకయే డజ్ఞాతవాస మును పాండవులు చేయవలయు నని నిబంధన మేర్పరుపబడెను.

ఇట్లు చేయుటకు గల సనూమయ్మూభిప్రాయము.--. సాధారణ

ముగా బండ్రంకు సంవత్సరము లొకరి యాస్తి వారియశుభవ ములో నుండి తొలగి పరాధీనమై యు౨డినయెడల వారికి చాని యఎదలి స్వత్వము నశించునను భర్కజాస్త్రాంశ మే. ఇట్లుదూచినసు పాండవులకు బదుమూడేడులు తమ యమభవములో లేని రాద్య మునందు హక్కు- నశించెం గావున నద్దాని వారు మరల గోర కూడదు.

ఎన్నివిధముల నాలోశించినను బాండవులకు రాజ్యాధి కారము

లేదనియు వారు దానిం గోరి యుద్ధము సీయుట అన్యాయ మనియు గనికించుటకు సందియము లేదు,

6, అందుచేతనే పాండవుల విజయము న్యాయవిరుద్ధ్ద మని

గ౦ంథకర్త పడిన యఖిపాయములో బొరపా "బటమియు శేదు, ఇవి యారంశమనులు. ఏనికి సంబంధించిన చర్చ, వెనుక *కురు పాండవదాయఫాగవినిర్ష్ణయమును చర్చించినపుడు చేయబడియు న్నది. అయినను ఈవిద్యాధికల వాదిమును పరిశీలింపక విడిచి పెట్టిన యెడల పాండవనించానిరా కరణప్రికరణములోవి జాయభాగ చర్చ పరిపూర్షతను పొందదు గనుక ఏరివాదమునుగూడ పరామ్మ్శించు చున్నాము.

“కర్ణుని కంగరాబ్యము నిరావేపముగ నిచ్చుటనుబట్టి సుయో ధనుడు రాజో యువరాజో అబియుండును అని గ్రంథకర్తలు యూ హించి (వాసి యుండెను.

కాని ఆయూవాకు గింధప్రిమాణము లేదు, ఆయిచ్చినదికూడ

కలే మహాభారత తెత్వ్వక్‌ధనము కుమూరవిద్యాప్రదర్శన కాలమం దని వాకే ప3ప్పుచ్ల్న్నూరు, ఆ కాల మునకు దున్యోథనుడు రాజై యుంకు ననుట అసంగతము

ఇఎకొకటి. ఉహోద్దాతిములోని ద్వితీయాంశములో. నుక్నట్లు “ధ్నతరామ్ట్రుకు తిన సుతు డుండగా ధర్మరాజున కే యువ రాజ్యపట్టాఖి శీకము చేసెను” అను గ్రంధక్థమైకూడ నున్న విషయమునకు విరు ద్ధము, దుర్యోధనుడే రాజ్లై యున్నపుకు *సుతు డుండగా. ధర్మరాజు నకే యువరాజ్య మీాయబడినది ధృతరాష్ట్రనిచే ననుట యొట్లు సరిపడును?

ఇంకొకటి. ద్వితీయాంశములో నున్నట్లు + యువరాజ్యపట్టాభి షిక్పుడే కాజ్యమున కు త్తకొధికారి? యసపనుకద, అట్టి స్థితిలో యువ రాజు ధర్మజుజై యుండ రాజు దుర్యోధను డెట్లగును?

ఇక్‌ యువరాజై యుండు ననుబకూడ నయు క్తమే, దుక్యో ధనునికొంయె బెద్దవాడు ధర్మజుడు. అట్టి ధర్మజుడే కుమారవిద్యాప్రద రృనకాలమునకు యువరౌజు గావింపబడ శేనప్పుకు దుర్వోధనుకు యువ రాజై యొట్లుండును?

ఇంకొకటి. భారతములో నిర్వి వాదమై యున్న యుఫివ్పీర యౌవరాజ్యవిషయమునకు విరుద్ధమైన దుర్యోధనయావళాజ్యకల్పన అయ్యుక్తము, కనుక దుర్యోధను డానాటికి గా దేనాటికిని రాజై కాని, యునళాజై కానీ యుండ లేదు,

అట్లనధికారిమైన దుర్యోధనుడు తండ్రిని ్రేశిపించి తండ్రి యనుమతివై యంగరాజ్య మిచ్చినట్లు చెష్పుటకంకు పితివాదులన్రై నను గత్యంతరము. లేదు. ధృతరామ్ట్రున కారాజ్యాధి కార మన్ననో రాజ్యాభిషిక్కుడగు పాండురాజు వనమునకు వెళ్ళునపుడు ధృతరాష్ట్ర నిదురులకు రాజ్యము వష్పగించి వెళ్లుటచే 'నాటినుండియు. విదురుని మంత్రిత్వపూర్వకముగ ధృతరామ్ట్రిని యిధీనములో రాజ్యముండుట

పొండీవనీందడాని రాశతిణము ర్‌్రశ్రే వలన నేర్పడినది అట్టి ధృతరాష్ట్రని యనుమతివై జరిగిన దాయలగ

లు లు రా రాజ్యప్రదానము,

పుతుప్రేమచే దుర్యోధనునకు వళఘడైై వర్తించుట ధృతరాష్ట్ర

వకు సహజము, పితృభక్తిచే ధృతరాష్ట్రానకు 'వఘల్రై వర్తించు పాండవులకు సహజము, అందుచే కర్డవి కంగరాజ్యప్రిదానిము నిరా జేపముగా జరిగినది ఈవిషమయము విశేనించి___. “దుర్యోధనుడు కర్టునకంగరాజ్య మిచ్చికపుడు పాండవు లామేకింపలేబేమి?౫. అను పిసంగమును నిరాకరించినపుడు నిరూపింపబడియున్న౧దున నచ్చట జూడవలయును. ఇట్లు పరిశీలింపగా నీయంశము నిరస్తృమయినది.

ఇక ఉపోద్ధ్దాతములోని పిభథమాంళములో “పాండురాజు

పాండురోగకీడితుకు, అనుమాటఅియుక్షృము. ఈవిషమయను “పాండు రోగిమెన పాండురాజనకు కాజ్నా ర్రత మెట్టు?” అను ఆమ్మేవము నిరాకరింపబడినపుడు స్పరీకరింపబడకినది,

“ఎటులైన ధృతరాష్ట్రుడు సింహాపనాసీను డయ్యెనుగడా! అప్పుడు జ్యేస్టానుక్సుమముగల రాజ్యశీరమునకు సుయోధనుడే హక్కుడారుడై యుందును. పాండవాగుజుకు రాజ్యముగాని,

రా = క్ష భాగమునుగాని కోరుట కర్షుడు కాకు. ఇది ధర్కశాస్త్రానుగుణ 'మెన పద్గతి” జై ధి అనుమాటకూడ నయుక్త మే. రాజ్యాభిమిక్తుడు వపాండురాజే ఖాని, ధృతరాష్ట్రుడు కాడని బహుప'మాణములతో 'వెనుళ నిరూ పవించియున్నాము. రాజ్యాభిపేక పూర్వకముగా పా్రవ్హించిన రాజ్యమే తన పుత్రులకు సంకిమించునుగాని యన్యవిధమున వచ్చినది యట్లు సంకిమింపదనియే ధర్మశాస్త్రపద్ధతి, కనుక దుర్యోధను డెంత మాత్రము హక్కు-దారుకు కాడు, ఈవిషయము వెనక” ప్రమాణ ప్రదర్శనసందర్భిమ.లో మనుస్మృతి, యాజ్జవల్క్యస్కృతి, ఏీరమితో దయము మొదలగు గ్రంధముల నుదాహరించి నిరూపింపబడినది,

1. మహాభారత తత్త వ్ర ధనము “పాండవాగ)జుడు రాజ్యమును గోరుట కరుడు కాకు”. అను మాట “ధృతరాస్ట్రుకు తన సుకు డు.డగా ధర్మ్కరాజునకే యువ రాద్యవట్టాఖి పేకము జేసెను” అను ద్వితీయాంశములోని తమ మాటకే విరుద్ధము. ఇఫ్లు పరిశీలింపగా పిధమాంశము నిరస్త మైనది. ఇక ద్వితీయ తృతీయాంశములు.__

“యున రాద్యపట్టాభిమీక్తు డే రాజ్యమున కుత్త రాధికారి, ఇట్లుం డగా ధర్కరాజున కర్ణరాద్య మిచ్చి పంపుటకు గాగణమేమి? అధి కారమున్న సర్వరాజ్యమున కుండవలయును, 'పెద్దతండ్రియందలి గౌరవముచేత సగము వదఠతె నందురా? అవి భ్యాజ్య రాజ్యమును విభజిచుటకు యోగ్యత లేదు” అని.

ఇచ్చట రాజ్యము విభజింప లీలులేగని, అందువే సగము ధర్మ |

జుడు వదలె ననుట అయు క్త మని వ్రాసిన ఏరే పంచమాంశములో కఅంధనృపతి తమ్ముని చిడ్ణలయందలి పశు పాతముచే గొంత రాజ్య మిచ్చెను అని వ్రాయుటలో విభాగము నంగీకరించుటచే తమవాితకే యిది విరుద్ధము. ధృతళాష్ట్రాడు విభజించి యీాయవచ్చు ననియు, ధర్మజు డట్లీయగూడ దనియు నున్నదా? సర్వరాజ్యాధి కారియే ధర్మ జుడు. అయినను ధృతకాష్ట్రథా ర్హగాష్ట్రాదిపోషణ భారము “తన చేయగు టచేసగము వారిజీవనార్థము విడిచి సగయినే తాను న్వీకరి చెను. ఇదియే అర్ధరాజ్యమునే స్వీకరించుటలోని పరమార్థము. ఈ విషయము విశే మీంచి పుమాణములతో _ వెనుకనిరూపించియున్నాము. ఇట్లు పరిశీ లింప ౨,౫ 4 అంశములు నిగ _స్తము లబినవి,

చతుర్ధాంశములో *పాండవులకు రాజ్యాధి కారము "లేనట్లు స్పష్ట

ముగుచున్నది” అనుమూట అసంగతము., తామే ద్వితీయాంశములో “*ధృతరామ్ట్రుడు తన సుతు డుండగా ధర్మ రాజునే యువరాజ్యపట్టాభి “శ్చేక్రము చేసెను” అని వాయలేదా? రాజ్య్నాధికారము లేని పాండు పుత్రునకు యువరాజ్యపట్టాభిపేశ మెట్లు జరిగినది? కనుక నీయంశము నిరస్త మైనది.

పాండవనీండాని రాకరణము 80 _: “ద్య్యూతములో పోయి ]18వంద్లు కౌరవులకు భుక్తమైన రాజ్య మందు పాండవులకు హక్కు నశించినందున వారు మరల చానిని కోరనేకూడి? దను పిసంగము-తన్ని రాశరణము 3 ఇక పంచమాంశము-- “అంధనృపతి తమ్ముని బిడ్డ౬లయందు పతపాతముచే గొంతరాజ్య మిచ్చెను. దుక్యోఫను డప్పుడేమియు సనలేక తరువాత ద్యూతవ్యాపారముచే చానిని మరల దీసికొ నను, ఆ తీనికొనునపుకు 12 ఏండ్లు వనవాసము, వ డజ్ఞాతవాసము పాండవులు చేయవలయు నని నిబంధన యేర్చరుపబడినదిం 19 సంవత్సరములు ఒకరి యాాస్తి వారి యనుభవములోనుండి తొలగి పరాధీనమై యున్నయడల వారికి డానియ్గందు స్యత్వము నశించు నని ధర్మళాస్త్రాంశ మే, కనుక 18 వడులు తమ యనుభవ ములో లేని గాజ్యమునందు పాండవులకు హక్కు నశించినది కావున నద్దానిని వారు మరల గోరకూడదు.” లని. ఇది యపూర్యవిషయము, గాజ్యమం బెట్టి యధికారనము పాండవులకు లేనట్లును, వారికి దయాధర్మభితగా గొంతరాబజ్య మాయ బడినట్లును, అదియు ద్య్యూతములో బోగొట్టుకొనబడీి 19 వండ్లు పరు లకు భు క్షమైయుండుటవలన చానియ" దు బొండవులకు హక్కు పోయి నట్లును అందుచే వారికి దాని నకుగుటకే హక్కులీనట్లును వెప్పు చున్న పితివాదుల వడుగవలసియున్నుదిఎ శ9 పండ్ల కే పాండవుల హక్కుపోవుట నిడదమైనయెడల "ద్య్యూత్ర నిబంధనలో 18వ యేడుకూడ ఎందుకు 'జేర్ప్చబకనది? ఆచేర్పబకుటలోగూడ నబజ్ఞాితవాసముగా నందుకు జేర్చబ కినది? అదియు వనములోగాక పురములో జేయునళ్లుల నిబంధన వేయబడి నది? అఆవై యజ్ఞాతవాస కాలములో 'దెలియబడినయెకల మరల యథా పికారముగా వనవాసాజ్ఞాత వాసములు తప్పనివే యని యేల నియ మింపబడిసది? అవై---

506 మహాభారత తత్త, వ*థనము “త్రయోదకే చ నిర్వ శే పున శవ యధోచితమ్‌ 1 స్వరాజ్యం ప్రతిప త్తవ్య మితరై రధవేతరై? అనచు తృయోదశవత్సరము యభథాకమమనుగా నడచిపోయిన పతీమున స్వశ్తాజ్యము బొందవచ్చు నని యెట్లు చెప్పబడినవి? షై లీక !3 ఏ్‌ంక్లు తమకు భుక్తు మైనను దానియందు పొండ వులకు వాక్కు పోదు గనుకనే యీచిక్రుబంధమును గల్చించి అజ్ఞాత వాసములో నవళ్యము అెలియబనీ తీరుదు రని యెంచి వారిని మరల బంపివేయుచు తాము రాజ్య మనుభవించుచుండవచ్చు నని భావించి దుర్యోధను డింత యెొత్తెత్తినాడు, ఇంకొకటి ఈవసవాసాజ్డాతవాసపణము పునర్జ్యూతములోనిది, ప్రథమ న్య్యూతములో పాండవులు సర్వస్వము నోడిపోవుటచే రాజ్య మందు హక్కు వారి కష్పుడే పోయినది. ఎట్లో గెల్చుకొనిన దుర్యో ధనునకే హక్కు సంకిమించినది అట్టిస్థితిలో పునర్ద్యూతమున_ కేమి ప్రసక్తి? శాత ఉత్పాతములకు భీతిల్లి ధృతరాన్టుడు వారిది వారికిచ్చి పంపుట చేతననియేకదా చెప్పనవలయును, దుర్యోధనుని హక్కు ధృతరాష్ట్ర డిచ్చుటచే పోయివదా లేదా? పోయినదిగనుకనే పునర్జ్య్యూతప్రివ క్షి కలిగిన దని చెస్పక తప్పదుకద. తాను గెల్భ్బుకొనుటచే గలిగిన తన హక్కు తనతండి9) యీవిచే బోయి పాండవులకు వాక్కు గలిగినదన్న ప్పుడు పదుమూడవవత్సరము గడచిన తరువాత తము రాజ్యమును తాము తీసిళొనవచ్చు నరి కంవో క్కీగా జెప్పి పున ర్యూతమాకినపుకు అఆపదమూకువవ్నెరములు గకచిశతకు వాత పాఎడవ్రల వాక్కు. పోన్ట మెట్టు? దుర్యోధనునకు హక్కు కలుగుకెట్ల? కొకటి. పిధమభూంూ వష శ దానికి మేమంగీ!రించినాము. మకల చాంనీ యొస్టట కాదు. అని చెప్పిన శకుని వాక్యము పునర్జ్యూతారంభ మున నిట్టున్నది._

108 వాండవనిందాని రాకరణము ౬07 క ధననంపద రాజ్యంబున

దినకర లేజుడు మిమ్ము ధృతకాస్త్రికు వెం

పున బూజించెం గావున

జన దింకను వాని నొస్తి సరి గ్రీడింపల,

(ఆఅంధిభారతము) ఇట్లుచెప్పి వనవాసాజ్ఞాతవాసపణము 18 వంక్లు యేర్చరచెను, దీనినిబట్టి దూడగా పాండవులకు రాజ్యమందలి వాక్కును

హరించుటక్రైగాక యీసారి వారి కనుభవము లేకుండ జేయుటే పున ర్హ్య్యాతము జరుపబడినదని స్పష్టము, ఇట్టి స్థితిలో పాండవులకు వాక్కు పోవు పెట్టు? 12 పంక్లు తనయా స్పి తనయనుభవములోనుంచి తొల గినయెడల డానియందలి తన స్వత్వము నళించునని ధర్మశాన్ర్రామం దున్నదా? పొరపాటు 9ఇదినో ధర్మశాస్త్రము మూకుడు. యాజ్ఞ వల్క్య్యస్స ఖతి-ావ్య్వవ హోరకాండము___ “పళ్యతోొఒబు)వతో హాని ర్ఫూమే ర్వింశతివాక్షి క్రీ | పనేణ భుజ్యమానాయా ధనస్య దళవార్షికీ మిఠాతనరా___ పరేణాఒసంబ ద్ధేన భుద్యమానాం భువం ధనం వా పశ్యతః అబు్ర)వతః మదీయేయం భూ న్వమూ న భోక్తన్యే త్యవుతిపేషధత స్తస్వా భూమేః వింశతివార్షికీ అపుతిరవవింశతి, వర్షోపభోగనిమిత్తా హోని రృవతి ధనన్యతు హ న్యశ్వాదే ర వాక్షకీ హాని! ... *.- భూమేర్ధనన్య చ ఫలహాని రిహ. వివన్నీతా న వస్తుహోని ర్నాఫి వ్యవహారహానిః తధా హి_ నిఠాకోోళం వింతివక్షోవభోగా దూర్థ్యం యద్యపి స్వామి, న్య్రాయతః మతిం లభాలే తథాపి ఫలాను;రణం న లభతే అప) తిపేధలతణా త్వ్వాపరాధా దస్క్మా చ్చ వచనాత్‌ పరోత్త్సభోగేతు వింతే రూర్ధ రమప, ఫలానుసరణం లభత వవ పళ్యత 9కి వచనాథ్‌ ప్ర ర్యతుభో 'గేచసానుకోకే లబువత ఇతి వచనాత్‌ |

808 మపోభారతి తేత్త్య్వకథనము వింశ లేః ప్ర కొత్యవే నిరాకోనే చ లభతే వింళతిగుహూశాత్‌ నను తదుత్పన్నన్యాఒవఫి ఫలన్న వ్యత్వాత్తడ్దాని రనుపపన్నైవ బాఢం తస్య స్వరూపాఒవినాశేన గర్రై వాఒవస్థానాత్‌. | యధా తమక్పన్న పూగపనపవృతూదీనాం యత్పున సృదుత్పన్న ముపభోగా న్న్షం తతి స్వరూపనాశా దేవ ప తాను భూచుచుండ తనభూమి నిరావేపముగా నన్యునిచే నిరువదిసంవత్పరము లమభవిఎవబడినపుకు తన స్వత్యమువకు హోని కలుగును. గజూశ్వాదిరూపధనము పదివంవత్పరము లబ్లనుభవింవబకి నపుడు తన స్వత్వమునకు హోని కలుగును, ఈ చెప్పబకిన స్వత్వహ*ని గతఫలవిషయమెకాని స్వరూపవిషయము వ్యవహారవిషయముగాదు అనగా నిర్వివాదముగా నన్యునిచే నిరువదిసంవత్పరము లనుభ వింపబకినతరు వాతగూడ న్యాయముగా తనభూమి తనకు ప్య్రొన్థిం చును. కాని తాను చూచుచు నిరావషేవణము౫ నూరకున్న తనదోవ మువే గతఫలముమాత్రము వి వింపదు. తశ ఇరోత్సమువళో నట్లును భవింపబడినపుడును, పత్యతములోవివాదపూర్వక ముగ నట్లనముభపంప బడినపుకును ఇరువదిసంవత్పరము ల మైనగూడగత ఫలము పాక ంచును. ఇరువదిసంవత్సరములలోవల, ప్రత్య కములొ నిర్వివాదముగా ననుభవింపబడినను, గతఫలముకూడ్త ప్రాసశ్యెంచును, స్వత్వహానిగల ఫల మెట్టిదనగా "దేని స్వరూప మనుభవమువె నష్టముగుకో అట్టిదే. అభూమిలొ బుట్టిన ఫలవృమోదిరూపసఫలము గాదు అని తాత్పర్యము. ఈధర్మ శాస్త్ర మునుబట్టికూడ క్షా వంక్లు పాండవ రాద్యమును దుర్యోధను డనుభవించిశను పాండవులకు హళ్టవో లేదు. దుర్యోధను నకు హళ్టు రాలేదు కనుక *పాండవులకు 3 పండ్లు తమ యనభవ ములో లేని రాజ్యమందు హక్టు నశి .వెగా వున నద్దానిని వాకు మరకల గోరికూడ్లదు ) *దానిం కో యుజ్ధము జీయుట అన్యాయ మనిపి) చుటకు సందియము లేదు” *పా_.డవ్పల విజయము న్యాయ్యపరుద్ధ మని

పాండవనించాని రాక రణము 809 గొంధర్శ పడిన యభిపాయములో వారపా కేమియు "లేదు అను 5.6 అంశములలోని మాట లనస:ంగతము లగుటచే నిరప్ప్ర మైనవి, రాజ్యము పాండవుల దేయని ధ్రవమైనది,

విద్వన్మార్ణ్షము నుల్లంఘిం చి భారతకధాంశ ములను వ్యత్యస్త ము

చేశ, శబ్లరుర్యాద నతిక్రమించ్చి యపార్ధములను చెప్పె యవినీతిగ నొసఫి, పూజ్యులను మాషించ్చి అపూజ్యనుభూమించ్చి తోచినట్లువొసిన విమర్శనములవలన సారస్యతమున ₹ంత హాని కలిగనో లోకములొ నెంత యవితి ప్రబలెనో ప్యాజ్ఞులు గుహింతురుగాక! “అపూజ్యా యత్త పూజ్యన్నే పూజ్యానాం చ వ్యవిక్రమ. త్రీశ తత) భవిమ్యన్ని దుర్భిక్షం మరణం భయమ * అకు స్కాందవచనముఎ అపూజ్యులను పూజించు టయు, పూజ్యుంను దూవి-చుబయు. జరిగినవచోట లోకులకు దుర్భితు వు మరణములు, వొణభయములు, ప్రొప్కించునని తెలుపుదుండ లోక హీవికిరిములగు నారెంకువనుంనే పట్టుదలతో జేయుచు. వ్రొకలు సాగి.చుచున్నట్లి ముూక్షపంప్రిదాయానభిజ్ఞఎనలర లోళమున కభ్యుద యము, నీక్కి యెట్లు కలుఫనో అభి లాలోచిఎనుకుగాకు ఎ “పాండవులలో దోనము లేడాఫలఅర్థి రాత్సమున భీమ్ముని సమి పించి యోూతనిప. హోరరహన్యము చెలి%కొనిన ధర్కరాజేమి సద్దెనుడు?? అనుషసగము __తన్నిరాకరణము __

ఒక కవి ఖండ కాన్యములోని *“చనవు అనుఖొగములో నిట్లు

న్నది__

౪ వ్యాసమునీ భారతమును వ్రాసిన కవినాధ! పాంకురాజసుకు లలో దోసము లేదా? యిదీ, నసాసంశయములు నివారణము సీయగటే?? “మనలోమాటప జెప్పుకొందము తలంపకా ధర్మరా జేమి సజ్జనుడో చెప్పాము? తౌతపాదముల పజ౯ా జేరి యుబ్బించి

న్‌1( మహాభారత తేత్ర్యెక్‌ దనము యాతనిసం హారరహర్యు ముల తెలియలేదా? యర్థర్యాతాస నెవ్వని శేని౯ణ వీవరి.పు మిట్టి కుటిలవ్యాపారముల్‌ మెక్తులే ?

ఇచ్చట మొదటిపద్దేములో “పాండురాజసుతులలో దోసము

"లేదా? ఏదీ వెప్పునము”' అని కవి వ్యాసముని నడుగుట జూడ వారిలో దోసము "లేదని ప్యాసముని 'చెప్పియున్నట్లును, దోసములేదా? అని యీకపి యదుగుచున్నట్లుకు -నోచరించుచున్నది. ఈయడుగుటలో "పేరునుబట్టి వ్యాసమునియం దీకవికిగల చనవే కారణమని తెలియు చున్నది. అవనువు వ్యాసమునిభారతముతో కవికిగల పరిచయ మన్న నూట,

ఐతే అవ్యాసముని కనబడి యీవిధముగా. దోసము. లేదని

తనకు జెప్పు నవి యీకవి యూశించుట కవకాశము లేదుకనుక వ్యాస భారతీమునే యీకవి వ్యాసమునినిగా భావించి యాభారతమునే గోస మెట్లు లేదో 'తెలుపుచు నాశంశయముల దీర్సూమని యడిగినట్టు తేలు చున్నది ఎటినిలలో భథారతవచన సందర్భమును ప్రదర్శించి యావిమయ మును వివరించుట యుక్తము...

ఆరెండవప ద్లేములోని ప్రశ్న మేమనగా.__

“అర్గరాత్తమున _ భీష్మునీయొద్దకు జేరి యాతని నుబ్బించి యూతని సంహారరహస్యమును లెలిసికొనిన ధర్మరా జేమి సజ్జ నుడో చెప్పుము” అని.

మరియొక. పభైములో “దోొణు డత్ర్రసన్యానము జేయుట ధిర్మిరా జసత్యమా జెక్‌ నని యీకవియే వ్రాసెను, (అది ముందు చర్చించబడున్యు,

దీవివలన, అర్షరాతొమున భీష్సు నాశ్రయించి యాతని సంహ

రరహస్యమును 'దెలిసికొనెను, దో9ణని ఆపనిశ్రై య గాశ్వబింప లేదు, అసత్య మాడి శార్యము నాధించుకొనెను. అని 'కేలినది.

వాండివసంచాసరొక రీణము ర! అశవితిహతముగా జకుసుచున్ను ఘోరసంగామనమయము. లో నాడర్ధరాత్రమున భీష్ము నాశియిందిన యొడల తనసపంహారరవాస్య మును తప్పక జెప్పు నవి ధర్మజున కెట్లనువించినది? వో)ణునిగూర్చి యట్లనిపించకపోవుళు 1? తనతో కత్తిగట్టి యుద్ధముచేయ వానిని నీవెట్లు మరణించువని యదుగుటయు, నాతకు చెప్పుటయు నెక్కడనైన గలదా? ఈప్రకియ యొక్క-భీష్మునియంచే సంభవింపనేల? అను విషయములు ముందాలోచిఎపదగినవి భీష్ముడు స్యచ్చందమరణవరము గలవాము అనగా తనయిష్ట మునుబట్టి మరణింపవలసినవాకు, ర'జ్యము జాందవులదెకాని కౌరవు లది కాదని తెలిసినవాడు, కౌరవుల పాండవదోహచర్యలను మొద టినుం కియు గంహించుచున్న వాడు, లామోగ్భృహమున పాండవులను జంపుటనైై చేసన కౌరవుల దుర్కార్లము నెరిగినవాకు. ఉావదీనివాహో నంతరము పాండవులు జీవించియిన్న్నారని లోకులకు ెలిసినతరు వాత ధృత రాష్ట్రధార్హ రొమ్హ్రిలకు బోధించి పాండవులను రిప్పించి వారి కర్ణ రాజ్య మిప్పించిన వాడు అట్టి పాండన్పలను ద్యూతమున శాహ్వానించి వారి సరై రశ్వేర్యమును కపటమ్య్యూతమున నపహరించి నిండుపభలో ఉజ)పదీమానభంగము జేసి చాపదీవహితముగా పాండవుల నరణ్య మునకు బంపిన కౌరవుల దురంతమును కనులార మయూచినవాడు, వన వాసాక్టాతవాసదీష్ష యథాక్రమముగా బూర్తి యగుటవలన ద్యూత శాలనిర్ణయప) కారము. పాండవుల రాజ్యమును పాండవుల కియవలసి యుండ డాని నీయకుండిన కౌరవుల దుగ్వృత్ని నరిగినవాడు. అజ్ఞాత చాసములో నుక్తగగోగ్రిహణసమయ మున యుద్ధమునకు వచ్చి యర్థు నుకు కనబడినఫుడు అజ్ఞాతవాసము ముగియకి పూర్వమే కనబడె ననియు, వీరిని మరల వనవాసాదులకు పంపవచ్చుననియు భావించిన దుర్యోధనుడు ఈవిమయములను భీమ్ముని నడిగి 'తెల్బవలె నని వచ్చి యడిగినపుడు అధికమాసములు కలపవలయు ననియు వానితో గడువు

812 మహాభారతి తత్ర్త్యకధనము పూపర్వయైనదనియు, కనుకనే కనబడె ననియు పదమూ'పర వత్చరయు లట్లు పడియున్న వారు గకువుదాటని దే కవబసమరా అనియు చెప్పన తనమాటను, తృణీ1రించి పాండవులు మరల వనవాసము చేయవలసి ఇవాళే యని పినంగించిక దుర్యోధనురి దుర్భుత్సి నెరిగికంవాకు, రాయబారిగా బంపబడీన దుిపదపురోహితుకు వారి శాజ్య మును వారి కివ్వవలసినదలి వచ్చి ఇచెప్పెనపుకు వారికీ రాడ్య కళంత్ష యున్నయెకల మరల వనవాసాజ్ఞుకివానములు. చేసి రావలసిన దే యని పలికిన కర్ణదుక్యోభనుల వాక్యములు ఇెవులతో వినినవాకు, " పాండవులయొద్దకు గాయబారిగా వెళ్ళిన సంజయునితొ అయి దుగురి కయ దుగా్రామముల నిచ్చినను మేము సంతోమి.తు మని చెప్పిన ధర్మజుని మాటలు వి౨ి ధర్మజుని వ్యనహారము అబిదుగ్రామ ములను భయాచించుటవకకు వచ్చినది, నాషప్రభావమునక, నామైన్య మునకు భీతిల్లినాడని పలికిన దుక్యోధనుని మాటలాలకి చినవాపు ధృత రాష్ట్రుకు, నీయర్థ రాజ్యము సీఘు జూలును నీవు యుస్ధము నకు దిగకుము భిష్మదో)ణకృ పాశ్వ ఫ్రై మవిమర సంజయ వ ?భృకు లెన్య రును యుద్దమున శిష్టపడువారు శారు... పుతుకా? యుస్థముచేయు బుస నీకు పుట్టినదే కాదు, శర్ణ శకుని దుశ్శాసనులు న్‌ వ్రోత్సాహ కులు, అవి మందలించినపుడు తి.డితో__ “ఉఅవాం చ తాత కర్త భ్రాతా దుక్శాశస శ్చ మే వలే వయం హెనిప్యామః పాండవా సమరే త్రయః నేను, కస్ణడు, దుత్యావనుకు, అను మేము మొద్దురమే. పాండ వులను వధింఫగంము, అని పలికిన దుక్యోధచుం ధోంణి తెలి%ివాకు సాయో దృగవంతువను తన యనుభవమునకు విషయమైయున్న కృష్ణభగవానుడు రాయబారిగా వచ్చి హీతోపటేశము చేసి వెప్ప నపుడు *సంధి కుదరదు, వారిని వధించి మేమా మమ్ము వధించి వానో రాజ్య మేలుగొనుకే నిశ్చయించితిని. వారికి యీవన్మాతిము గ్రైనీయ, నని పలికిన దుర్యోధనుని మూటలు చెవులతో వివనవాడు.

వాండవనిందానిరాకరిణము 813 అట్లు యుగ్గన నకు గాలుదువ్వి రణర గమునకు వెళ్ళబోవు నపుడు భీష్కువియొద్దకు "కేరి వ్రు కసితో తుల్యుషవు. స్వచ్భంవ మరిణవరము గలవాడవు నాహితముగోకుు వాడవు, మాకు సేనానా యకుడవై యుండి మమ్ములను కాపాడుచున్నపుడు మేము చేవతలను గూడ లత పెట్టము నీవు ముందు నకచిన నీవెంట మేము వచ్చు చుళ్నాము,”అ౨ి కోరినపు కు “వవ మేత నృహాబాహో యధా వదసి ఫారత యరళ్రేవహి భవనో మే తథైవ మమ పా-డవా, అవీ వైవ మయా శ్రేయో వాచ్యం తేహం వరకాఫిప సంయోద్ధన్యం తవా ఒన్థాయ యథా మే వషమయః కృతః న ల్వేవో తృావనీ మ మే పాంకోః పుతా జగాధిప 9% నీవన్నది నిజమే నాకు మారలెట్టివారో పాండవులు నట్టివారే. నానిర్ణ్మయపికారము. పాండవులకు శ్రేయస్సు నుప టేశింపవలయును. మోనిమిత్తము యుద్దముచేయవలయును. పాండవులు నాకు నశిప జేయ శక్యముకాని వాకు, అని దుగ్యోధకువితో కంకో క్షిగా జెప్పిన వాడు. (వైవిషయములు 'ఫ్ర్రీకృన్తవించాని గాకరణము' అమ తృకీయ భాగములో వచనోదాహరణములనో నిహాపింపబ కియున్నవి), అట్టి భీష్ముడు రణరంగమున వ్యూహము బన్ని సేనానాయ కళ్వము వహించి యద్ధసన్నద్ధుడై యున్న సమయమున్య గీనోపటదేశ ముచే మోహము తొలగి పార్థుడు గాండీవము జేతబట్టిన సమయ మున్స సేనలు యుధ్ధోత్సుకతను ప్రకటించుచున్న సమయమున, ధర్మ జుకు-ధరించియున్న కవచమును వికిచి ధనస్సు రథకుందుంచి. తాను రధము దిగి భీష్మవితామసు నుక్షేశించి కృళాంచలిమై మానను వహించి వడచి. శతు సేనలో బి వేశింపబోవునపుడు, భీమ'సేళాదు

814 మహాభారత త త్త్వక ధనము లును, కృష్ణభగపానుడును 'వెరుక వెళ్ళుచున్నపుడు, ఈ వెళ్లుటలో సీ యభివాయ మేమని యకుగుచున్న సోదరులకు మానమున బదులు చెప్పకయె ధర్మజుడు నడచుచున్నపుడు భీమసేశాదుంకు కృష్ణభగ వాను డిట్లు చెప్పెను __ “తా నువాచ మహోాపాిజ్టో వాసు దేవో మహామతిః అభిప్రాయోఒస్య విజ్ఞాతో మయేతి పిహసన్నివ వమ భీవ్మం తథా ద్రోణం గౌతమం శల్య మేవ చ! అనుమాన్య గురూ౯ సర్వా౯ణ యోత్స్యలే పార్థివోఒరిభిః ఈూయతే హి పురా కల్పే గురూ నననుమాన్య యః యుధ్యతే స భచే ద్వ మపధ్యాశ * మహాత్త రై? అనుమూన్య యధా శాస్త్రం యస్సు యుభ్యె న్మహత్త రై: ధ్రువ సృన్య జయో యుద్ధే భవేదితి మతిర్క్మమ (భీవ్మ-అ$) ఈతవి యభిప్రాయము నాకు బెలిసినది, గురువులగు భీష్మ దోోణకృ పళశల్వుల అనుమతి దీసికొని యుద్ధము చేయును, గురువుల అనుమతి దీసఫికొనక వారితో యుద్ధమే చేసిన యెడల జేటు కలుగు నని శాస్త్రమం దున్నది. యథధాశాస్ర్రముగ పూజ్యుల అనుమతివై యుద్ధము చేసినవానికి జయము ట్ర)వము అని, ఇస్లు కృన్ణధగవానుకు ధర్మజుని మనోగకము భీమార్జునాదు లస జెప్పుచు వెళ్లుచుంక ధర్మజుని యారాకను జూచిన కౌరవ సేనా ఈనసికి భీతి పుట్టిన దనియ్యు, నీతనికి మొత) మెక్కుడ? అనియు దూసి. చుచు హర్షభ్యనులు చేఫి యావై__ “నిళ్శబ్ణ్ద మభవ త్తూర్ణం పున ₹ేవ విశాంపతే | కిన్ను నత్యుతి రాజాఒసౌొ కిం భీమ్మః పతినత్యతి కిం భీమ స్పమరశాఘీ కిన్ను కృష్ణారునా విత్రి _వివవత్నీత కి మస్యేతి సంశయ స్సుమహో నభ్రూణ్‌ | ఉభయో 'స్పేనయా రాజ౯ యుధిస్టిరకృ తే త్త్రద్రా ౫

104 పాండవనిందానిరాకరణ ము 81న "సీన నిశ్శబ్దముగా నుండెను, ఉఛభయపత సీనలును ధర్మజు జేరునున్నో భీష్ము డేమి బదులువెప్పునో, భీమ'సేను డేమనువో, కృష్ణా ర్టును లేమందుకో అని ధర్మజునిగూర్చిగాప్పసంకయము గలిగియు౨డెను అ తట అఆయుధపాణుపైన మైనికులచే నుస్దీపిచుచున్న శతు) సీనలో సోదరులతో బ్రివేశించి భీష్మునియొక్దకు వెళ్ళి ధర్కజ డు “త మువాచ తతఃపాదా కరాభ్యాం వీడ్య వాండనః ! భీష్మం శాన్తనవం 'రాజా యుద్ధాయ సముపస్థితమ | అమన్న్రయే శ్యాం దుర్దర్ష త్వయా యోత్స్యామహే సహ వాల వ్ర ధపు ఎ గై అనుజానీహి మాం లెత అశివశ్చ పియోదడయ యుద్ధసన్నద్ధుడెయున్న భీవ్మవితామహుని పాదము లొత్తి వీితామహా. నీతో యుద్ధము 'చేయబోవుచున్నాము, అనుజ్ఞ నిమ్ము, అశీర్వదింపుము, అని పలుకగా భీష్ము డిట్లనెను--- “య ద్వేవం నాభిగచ్చేధా యుధి మాం వృధివీపతే | శపేయం త్వాం మహారాజ పరాభావాయ భారత ! టీ, పరాభావాయపరాకృ్ళతో నిరస్తో భావ స్పత్తాయత) సః | త్యస్కైమరణాయేత్యర్థః పరశ్చాఒసావ థావ క్చేతివిగ) హేవిసవ వార్థః। “క్షీత్రోఒ హాం పుత్ర యుధ్యస్య జయ మాప్వ్నుహి పాండవ య శ్తేఒ భిలమితం చాన్య త్త దవాస్నుహి సంయుగే వియతాం చ వరః పార్థ కిమప్కత్తోఒభికాంత్‌ని ॥ ఏవంగలే మహారాజ న తవాస్త్ని పగాజయః 1 టీ ఏవంగలే ఈదృశాచరణవ తి “అర్థస్య పురుషో దాసో దాస స్వ రో న కన ఫ్టచిల్‌ ఇకి సత్యం మసారాజ బద్దోఒస్క్య నైన కౌరచవె:ః వై థి క్ష థ్‌ ఉూ అత స్వాం వ్హీజన ద్వాక్యం _బవీమి కురునందన భృతొవ్యన్త్లోన కౌరవ్య యుద్ధా దన్య త్కి-మిచ్చసి టీ, క్షీ బవల్‌ో స్వోక్కస్య వరన్య యుద్ధా దన్య దితి స్వయమేవ సంకోచనా త్కాతరవత్‌ , భృతః పోషీతః యుస్ధాత్‌ ప్రొతిభట్యాత్‌ 09

8016 మహాభారత తత్త్వకధనము “ధర్మజు! వీవిటు రాకుంటివేని అనగా ఈవతుములొ నేనుంకు టకు గల కారణమును గిహింపగల నీవు, శతుపతములో నున్న నన్ను శతువుగనే భావించి లుట్లు శాకుంటివేని నీకు చేటుకలుపవటు గా (వ్‌ శపించియు;దును. పుత్రా సంతోషించితిలి యుద్ధము చేయుము. జయము నొ౪దుము, యున్గమును సంబంధించి మనేయభిలామములు సీకున్నవో వాని నన్నిటిని బొందుము, నావలన సీకేమి కావలయునో వరము గోరుము, ఇట్టి యాచరణము గల నీ పరాజయ ము'డదు. పురుషుడర్ధమునకుదా సుకు(బద్జు అనునది సత్యము, అగ్శముతో నేనుకౌర వులచే బద్దుకనై తిం, నేనర్ధ్థము చేబోపి౧పబితిని, అందు చేతగొ.త నేను (. నాలా. సంకుచితముచేసిమినహాయించి)నిన్ను వరము గోరుమనుచున్న్నాను నేను సీకు పితిభటుడనె యుదము చేయుచున్న విషమయములళో మాకిము మార్పునుగోరక మ రేమి కావలయునో కోరుము” ఈమాటల వై ధర్కజు డిట్లనెను__ “మన్త్రయన్వ మహాబాహో హితైమీ మహ నిర్యశః ఎలి 6 బ్ర యుధ్యస్వ కౌరవస్య్వాలే మమెష సతకం వరః 9 ౭ 801 చా మహానీళయూ నీవ కౌరవవతమంగదే యుద్ధము చేయుము, నాహితమును గోలెడి నీవు నాకాలోచనము చెప్పుము, ఎప్పూ డబిన నేనుకోనెడి వర మిదియే, భీష్కుడు___ “రాజ౯ా కి మత్రసావ్యూం జే కరోమి కుకునందన కామం యోశన్సే పరస్యాశే బూ1హి యత్తే వివశ్నీతకు కౌగవపతుమున యుద్గము చేయుదును, నీకేమి సహాయము చేయవలయును, సీయభిపాయ మేమి? ధర్కజుకు___కధం జయేయం సంగ్రామే భవన్న మపరాజనక్‌ వత న్నే మన్హ్మయ హితం యది "సేయః ప్రపళ్యసి? టీ శ్సేయః ప్రషత్యసి యది వక్తుం యోగ్య మితి మన్యతే యది వ చేత్నరః లి?

వాండవనీందానిరాకరణము 8 [7 మహనీయా! యునస్థమం దజేయుడ వయిక నిన్ను జయించు బ్వ్హుశ్‌ ఈవమయమును చెప్పవచ్చు నని తోచి'యెకల జెష్పుము. భీష్ముడు. “నై నంపళ్యామికా న్నేయయోమా౦యు ధ్యన్న మా హావే, విజయేత పుమూళా కశ్చి తృామౌ దపిశతకితుః ధర్మజా. ఇ-దుడైన గానిమ్ము.. నేను రణరంగమున నిలిచి యుద్ధముచేయు చున్న కాలములో నన్ను జయు౦పగల పురుషుడు లేకు, ధర్మజుడు__ “వాన్న పృచ్చామి తిప్మా త్యాం పితామహ నమోస్తు తే వథోపాయ) బ్రవీహి త్య మాళ్యన స్పమరే పరైః నిన్ను జబయించువాకు లేకుంకుటచేతను, నీవు నాకు జయము నాశీర్వదించుట చేతను, నిన్ను నమస్కరించి యక్షుగుచు న్నాను 5తో మహా నీవధోవాయ మేమి? భీష్ముడు --- “న స్కృతు తాత పశ్యామి సమరే యో జయేత మామ్‌ | న తౌన న్కృత్యుకాలోజవి పునరాగమనం కురు)? ధర్మజా! యుద్ధములో నన్ను డబు.౦పగలవాకుకనబడకడు ఇప్పుకు మరణసమయము గాదు, మరల రమ్ము, ఇచ్చట భీష్కునవి వధోపాయమునము ధక్కజు డకుగుట అక.గతి మనిపివచుము కాబోలు, భీష్మునకు మాతి మట్లనిపింప లేమ. మొవట సేశానాయకత్యము నహిఎచి మూక రత్సకుకవై యుద్ధము నకుపవ లసినదని కోరిన దుర్వోధనువితో “అ; వైవ మమా క్రేయో వాచ్యం లేపూల నరాఫప అకుచు పాండవులకు శేయస్సు నుపబే శింతును మిాకొగకు యుద్ధము చేయుదును, అవి స్పష్టముగా జెప్పిన మాటలో "శేయస్సు నువ దేశించుట్క తన వధోపాయమును వా!కి చెప్పుకు యని తెలినియుండజెను. దాని కనగు*ముగనే నావలన

రేకి మహాభారత తత్ర్వకథనము నీశేమి కావలెనో కోరునొ సుము ఇచ్చెద నని సేనాముఖమున ధర్మ జుని ప్రోత్సహించుటయ్యు, నీస జయము. కలుగు నని యూశ్వీరదించు టయు జరిగినది, తనకు జేసిన వరప్రోత్సాహమున్సు జయాశీర్యచనమును ఆధార ముజేసికొని అజేయుడైన భీమ్ముని జయించుట, ధర్మపా9ణుడైన అతకు తనవదోపాయమును వెల్లడించినపుడే సంభవించుననియు, దానిని వెల్లకించు కంకల్పము పూర్తెగా గలిగియే ముట్లు సంభామీం చుచున్నాడనియు, గహించియే వధోపాయ మేమని ధర్మజుడడిగినాడు. కనుకనే తొమ్మిదవనాటి రాత్రి భీమ్మునియొద్దకు సోదరులతోడను కృవ్ల భగవానునితోడను వెళ్ళిన ధర్మజునితో సంభామీంచుచు. భీష్ముడు “న కధంచన కౌన్నేయ మయి జీవతి సంయుగే జయో భవతి స్పర్వజ్ఞ సత్య మేత దృ్రవీమి తే నిర్ణతే మము యున్దేన రణే జేష్యధ పాండవాః వీప్తం మయి పుహరధ్వం యదీచ్చధ రణే జయమ్‌ 1 (భీమ్మపః అ. 107) నేకు జీవించియుండ మీకు జయము కలుగదు, ఇది నిజము యుద్ధములో నన్ను నిర్జించినప్పుడు మోరు జరయింపగలరు, మీకు జయి భిలాషు మున్నపుకు నన్నుపడగొట్టవలసిన దే అని చెప్పెను, ఇట్లుభిహ్మాభీప్రొయిానుగుణ మైనధర్మజుని మాట అనుగత మెట్లగును? మరియు క్నిత్తియునకు యుద్ధమరణము శ్లాఘ్యము, శయ్యామ రణము నింద్యము ఈవిషముమును రాజధర్యపిస్తావములో భిమ్ముడే యిట్లు చెప్పెను “అధర్మః తృత్రియస్యైమ యచ్భయ్యామరణం భవేత్‌ నిస్ఫృజళ శేష్కమూతాిణి కృవణం పరి దేవయకా న గృహే మరణం తాత తత్రియాణాం ప్రశస్యతే రణీవు కదనం కృత్యా జ్ఞతిభిః పరివారితః 1

వహాండివనిందానిరాక్‌ రణము ర 0 త్న శృప్వై ఫరభిక్లిన్ట తత్రియో మృత్యు మర్హతి శూరో హీ శామమన్యుభ్యా మావిహ్లో యుధ్యశే భృశమ్‌ హాన్యమానాని గాత్రాణి పరై ర షవాఒవబుధ్య తే [ స సంఖ్యే నిధనం పొద్య ప్రశస్తం లోకపూజతమ్‌ | స్వథర్మం విఫలం ప్రాష్య శక్రమ్యైత్సినలోక తామ్‌ % (ఇాన్ని, అ97) తత్రియునకు శయ్యామరణ మధర్మమ్ము రణరంగమున యుద్ధ ముచేసి శశ్ర్రహతుడై. మరణించుట పిశస్తము, అని, ఇట్టి ధర్మము నెజీిగయున్నవాడు కనుకనే యుద్ధమరణమునే శానవేవీంచి ధర్మప్రిధాన మస పాండవనక్షమున కెముకుగా. నిలచి యుఎడెను పాండవ్రలకు తశ వథోపాయము నుప చేశించియుండెను. కాబట్టి “ధర్కాత్కుడగు భీష్మ డుండుటనుబట్టి ధర్మము కౌరవపతు మంచే యున్నది” అను ప్రతివాదుల వాదము నిరస్త్రము, భీహ్మా భివ్రాయము ననుషరించియే మాటలాకిన ధర్మజుడట్లడు గుటలో నసాంగత్య మేమున్నది? ఇట్లు యుద్ధారంభ కాలమం దే వథఖోపాయమును బెలిసికొను టన్లై (పునరాగమనం కురు) అనుచు మరంయొకష్పుడు రమ్మని అందరు వినుచుండ భీష్కుకు నచిచియు*కుటచేత దానిని తెలిసికొనుటతై భీమ్మని యాాజ్ఞనుబట్టి యర్థరాత్రమున భీమ్మునియొద్షకు వెళ్ళవలెనని ధర్కజున కనిపించినది ధర్మపా్రాణుకైన భీమ్ము డావిమయమును వివ రించుటయు సంభవించినది. విషయ మిస్లున్నది ఇక కవివాక్యములో “ధర్మ రా జేమి సజ్జను డోచెప్పుము? తాత పాదముల పజ్జకా కేరి యుబ్చించి యాతని సంహ రరహప్యముకా "తెలియ లేదా? అర్థరా త్రాన, ఇట్లు కుటిలవ్యాపార ను౯ మెత్తురే!? అని యున్నది. ఇచ్చట కవి నడుగవలసియున్నది.__

ర్‌్రి0 మహాభౌరత తత్త సకీదనము పిపిధమమున 'సెనిశపతమునో “6వ ఛా వన్కృత్యుకాలో2౬ పీ పునరాగమనం కురు? మృత్యు శాల మిష్వుడు కాదు. మరల రమ్ము, అని యుద్ధమరణము నపేల్నీంచియున్న భీమ్ముడు తన శాటేశించియుం డుటనుబ్ట్టి తొమ్మిది రోజులు భీష్కయుద్ధము పిచండముగా. జరిగిన మోద నాటిరాతి భీమ్మువి యాజ్ఞ నమంరించి వెళ్ళి భీమ్ముని యిచ్భృను బట్టి జరుగవలసినదియు, భీష్కుని కపేవీకమైనది యు, నగు యుస్ధమర +*మున కుపాయముః నాతకు చెప్పగా ధక్కజుకు తెలిశికొనుట, ధర్మ జుని కుటిల వ్యాపార మగురా?ః దశమదివసయుద్ధములో సమిపములో నున్న యుభిస్టిరుని +చి భీష్ముడు “యుధిష్టీర మహాపాిజ్ఞు సర్వళాన్ర్రువి శారద ఘు్రణుప్యు వచనం తాత ధర్మం స్వర్యం చ జబ్బతః నిర్విస్హోఒస్కి భృశం తాత *-చేహేనాఒనేన భారత ఘ్నుతశ్చ మే గతః కాల స్పుబహూకా పొణినో రిణే తస్మా త్సార్థం ఫురోధాయ పంచాలా౯ా సృంజయాంస్త ధా మడ్వభే క్రియతాం యత్నో మమచే దిచ్చసి ప్రియక్‌ 11 (భీవ్మ-అ 115) సర్వశాస్ర్రువిశారదుకవగు యుఫిస్టిరా! ధర్మ బన్ధము స్వర్షసాధన మునమున నాయీమాటను వినుము, రేణరంగము౨ దపంఖ్యాక ముగా వథించుచున్న నాకు కాలము గతిచిఐది, ఈశరీక ముతో నా కత్యంత విరక్ని గలిగినది కనుక నాకు వ్రీతి గలిగింపదలచితి వేని వార్థుని బుర స్కరించుకొని పాంచాలాది మహావీరులత్‌ నన్నిక వధిచుటక్షై యత్నింపవలయును, అవి యుద్ధమరణమును గోరి పోత్సహించిన మిద నాతనియాజ్ఞను నెర వేర్చిన ధర్యజునిది కుటిల వ్యావారమగునా? ప్రపుభమమున మాక రత్షకుడ వై సేశానాయకుడ వై యుండి యుద్ధము నడిషింపవలసినదని దుగ్యోధనుడు కోరినపుడే మూపతుమున

పాండవనీందాని రాకరీణము 801 యుద్ధము చేయుదును, పాండవులకు శ్రేయస్సు (తనసంహారమూలక్ష మగు జయోవాయమ్ము. నుపదేశింతు నని 'చె్పియుండిన. భీష్ముడు అబే విఫముగా నువదేశిపదలచి తనతో యుస్థమునకు తన యకుజ్ఞ దిసికొన దలచివచ్చిన ధర్మజుని నీకు వరమిచ్చెవనుయువ్షమునకు సంబం ధించినది నీకేమికావలయునో కోరికొను మని పోొత్సహించి స్వయము గాతనసంహారరహస్య మును దెలుపుటనుబట్టి 'లెలిసికొనన ధర్మజుడు 'శాతనుబ్చించి లెలినికొనినవా డగునా? అది ధర్మజుని కుటిలవ్యా పారమగునా?

ఒకని నుబ్చించికంతమాతిమున నాతరి సంహోరరహాఫ్యము "తెలిసికొనుట సులభ మైనపుకు దోణాచార్యుల సంహారరహన్యమును దోణాచార్యు నుచ్చించి తెలిసికొన లే దేమి? అంధ్ర)ిభారతమందు భీష్కు డేమి ఇచెప్పినట్లున్నవోమూాకుడు __ ఉ “చుట్టటికంబున౯ల మనము సొచ్చి ననుం గరగించి వేడినలా దిట్టతశంబు వోవిడిచి తీవరణంబు కడంక దక్కి నేబట్టిన యాయు ధంబు నెకబాసినగాని వధింపబోల దిట్టిట్టన "కేగు మిష్పరున యిం తకు గాలము గాదు. దానికి౯)? "తే. “కుమ్మరంగ నేతెంచెదు గాక యనుకు నతిముదంబున బ్రణమిల్లి యతని వాళ్య మఫపుకు తలనిడుకొనినవాడగుచు నప్పి తామహుని నెమ్మి వీడ్కొని ధర్మసుతుకు రణో చేకము తగ్గి నేనాయుధము విడిచి పెట్టినపుడు దప్ప చుట్ట రికమునగని కరగించినగాని నన్ను వధింపజూల రని చెప్పిన భీమ్ముకు జక డుబ్బ్చించినస్వాధథీన మగువాడా'! న్‌ యుద్ధారంభచూన' భీష్మునియొన్షకు వెళ్ళి వందనము చేయు చే కుటిల వ్యాపార మందు5? గురువులతో యుద్ధము. చేయవలసిన

ల్లిల్చి్రె మహాభారత త త్త్యగ“ధనము స్పుకు వారి యనుజ్ఞ దీసికొనియే చేయవలయు. సని శాస్తోక మె యుంకుటనలన వెళ్ళినట్టి ధర్మజునిది కుటిల వ్యాపార మగునా?

య ద్యేవం నాభిగచ్చేధా యుఫి మాం పృథివీపతే |

థశచీయ త్వాం మహారాది “ప్రీతో ఒన్మి తౌత యుఫ్యప్య $)

ధర్మజా. నీవు నాయొద్ద కిట్లు రాఫన్నయెకల నిన్ను నే శపించి

యుందును, పంశోమించితిని వత్సా! యుద్ధము చేయుము, అనుఖీ మ్ముని పువంగము తర యొక్ష కట్లు రాకఘంకుట కుటిలవ్యాపార మప ననియు, దుర్దనలతుణ మగుననియు, సూచించుచు-డ నాయొడకు వెళ్ళుట్క కుటింవ్యాపార మనియు, “ధర్కరా జేమి సజ్ఞరుకో చెప్పుము” అవరియు వోయుట అయుక్షృము శాదా?

కనుక వ్యాసమున్ని సంశయము లేకుండునట్లు స్పష్టముగా జెప్పి యుండ దానిని తె౨ఫికొన లేక *వదీ నాసంథయముల నివారింపుము”) అని కవి యకుగుటలో లాభ మేమున్నది? శ్రద్ధతో గంధమును బహుపర్యాయము లవలోకించి తెలిసికొనినకొలది సంశయవిచ్చేద మగు నని తెలుపుచున్నాము,

ఈపిస్తావములో మృ భా చ, కారులు___

“భీష్ముడు సమయమువచ్చినపుడెల్ల పాండవపతీమును జెప్పుచు బదిదినములుసర్వ మై న్యాధిపత్యము జేసియు తుదకుతొమ్మిదవనాటి రాత్రి ధర్మజునకు దనగుట్టు నంతయు జెస్ని కపటపుజావు చవ్చెను? (పు!)

అని వ్రాయుట యొంత హేయమోా! ఇట్టి దుర్భాషణము దుర్యోధనుడై. న చేయలేదే. భీమ్మని పూజ్యతను గుహింపగల యో గ్యత పితివాదుల కేది?-శాంగం పాపమ్‌, భీష్ముడు పాండవపతమున చెప్పుచుంకుటకుకు తన వధోపాయము ధర్మజునకు జెప్పుటకును దగిన హేతువు లన్నియు వెక నిరూపింపబడియున్న దున పితివాదిదుష్ట షపుసంగిము దూరా పాస్త మయినది.

105 పాంగవనిందాసిరాశకరణము రకల ఎ +పాండవులలో గోనములేదా? దోణవధాక్థము ధర్మజు డత్య మాడలేదా? దోణకంరము నర్దునుడు ఖండింపలేదా? % అను పసంగము_-_తన్ని రాకరణను భీ

ఖండ కావ్యములోని “చనవులో నిట్టున్నది--- “గురు డృ్యన్ర్రంబులు పారవైచు నని యేన్వల చ్యాణిగా బోల్చి పం జర మన్నందుకు ధర్మరాజును మహీచకుంబు నిండించెడి౯ నరు డంత౯ా నరకె౯ొ గురూత్తముని కంరం చిందుళలో నుస్న ధథ ర్మరహస్యం 'చరిగింపవే దయ దలిర్చళొ మౌని లేఖర్ష భా, ఇచ్చట తా నసత్యమాడినచో దోణు డస్ర్రునంశ్యాసము జేయు నని ధర్క్మజన "కెట్లవిపించినది? ఆతని యసత్యవచనము విని దోంణు డస్ర్రుసంన్యాస మెట్లుచేసి శతు్రవయ్యెను? అను. విషయము లను ముందుగా కవి ెలిసికళొనవలయును. యుద్ధారంభ సమయమున ధర్మజుడు భీష్ముని సమీపించి యాతనియనుజ్ఞ దీసికొని, దోోణా చార్యునియొన్షకు వెళ్ళి పివత్నీణనమ స్కారములు చేసి “అమన్త యే త్వాం భగనళ౯ా యూళల్చ్యే విగ3క ల్మమః?? అనుచు యుద్ధమున కనుజ్ఞ నిమ్మని వోరగా దోణు డిట్లనెను “యది మూం నాభిగచ్చేధా యుస్ధాయ కృతనిశ్చయః ఫపీయం త్వాం మహారాద పగాభావాయ సర్వశః | త ద్యుధివ్టీర తుష్టోఒస్కి పూజితశ్చ త్యయరాఇనఘు | అనుజూనామి యుధ్యస్వ విజయం సమవాప్వుహి కరివాణి చ చే కామం బూూహ్‌ త్వ మభికాంచీతకు ఏవం గలే మహారాజ యుద్ధా డన్య త్కి= మిచ్చసి అర్థవ్య పురుషో చాసో దాసస్త మో న కస్యచిత్‌. ఇతి సత్యం మహారాజ బద్ధోఒస్క్య నేన కౌరనై॥1 బివీ మ్యేతప్లీబవ త్వాం యుద్ధా దన్య ర్మిమిచ్చసి 1 యో 'ల్చ్యేఒహ: క్రారవన్యానే తవాశాస్యో జయో మయా 11

న! మహాభారత తత్త్వకధనము చేటుకలుగునట్లు శపీంచియుందుము, యుధిప్టిరా? నీవు నన్ను పూజిం చినందుకు. సంతోమి చితిని, సీకనుజ్ఞ నిచ్చుచున్నాను యుద్ధము జేయుము, విజయమునొందుము నీకేమి కోరక గలదో వెప్పుము, చేయుదును, నేను కౌరనృలచే నర్థముతో బడద్ధుడనై తిన, అ.దుచే నీకు పితిభటుడనై్వై నిలువవలసివచ్చినది, కౌరవ్రులనిమిత్తము యుద్ధము చేయుదును. సీకు జయము నాశీర్వదీంతును. ధర్మజుడు “జయ మాశాస్వ మే బిహ్మ౯ా మన్న్రియన్య చ మ్ధితమ్‌ యుధ్యప్య కౌరవస్వాణే నర వమ వృతో మమా మహానీ మూ! కౌరవపత్సమున యుద్ధము జేయుము, నాకు జయ మాశీర్యదించి హిత ముపదేశింపుము, నేను కోరెకి వర మిదియే. దోణుడు _ “ధృవ స్తే విజయో రాజక యన్వు మన్సీ) నారి స్తవ | అహం త్వా మభిజానామి రణే శతూం)౯ విమోత్యుసే టీ;. అభిజానామి, అమజూనామి, విమోాత్య సేశచూి౯ా, జీవితా దితి శేవః “యతో ధర్మ స్తతః క్లూ యతః కృప్ట స్తో జయః | యుధ్యస్వ గచ్చ కాస్తయ పృచ్చ మూంకిం బప్‌మి "కే యధిప్టీ రా! శ్రీహరి మంత్రియైయున్న నీకు తప్పక విజయము గలుగును, సీకనుజ్ఞనిచ్చుచున్నాను య ద్ధమందు నీవు శత్రుక్షయము 'జేయుదువు ధర్మ మెచ్చటనో శ్రీక్సన్లు డచ్చట, శీకృష్ణు జెచ్చటనో విజయ మచ్చట్క నెళ్ళి యన్లము జేయుము. నీకు చేనేమి చెప్పవలయు నో అకుగుము

వాండవనిందాని రాకరీణము ర్‌2ర్‌ ధర్వ్యజుడుంా “ప్పచ్చామి త్యాం ద్విజ కేవ ఘ్రంు య వ్మేఒభికాంవీతమ్‌ కధం జయేయం సంగ్రామే భవన్న మపరాజితమి 1 మహానీయా! అకుగుచున్నాను. యున్ధములో పరాజయము 'తేవట్టి నిన్నెట్లు దమింపగలుగుదును? దో)ణుకు- “న లేఒస్ని విడయ స్తావ ద్యావ ద్యున్యా మ్యహు ర్త మవమూాళఘ నిధనే రాజ౯ యకస్వ్య సహ సోదర్త్వైః 1) ధిర్మజూ! నేను యుద్ధము చేయుశంతసేపు నీఫ విజయము కలు గదు కనుక సోదరులతో గలసి నీవు త్వరలో నన్ను వధించుటకు యత్నింపుము, ధర్మజుడు “హన్న తన్కా నృహానావో వధోపాయం వదాత్కనః | ఆచార్య పిణిపత్యైమ పృచ్చామి త్యాం నమోజస్తు త్తే మవానీయా. కష్టము! దోసిలియొ్యై యకుగుచున్నాను. సివ థోవాయయును జెప్పుము. నమస్కారము, దోణుడులా యుగ త్‌ “న క తుం తాత పశ్యామి యో మాం వాన్యా (దఖే స్థితమ్‌ | అద అల ఆభ, కో యుధ్యవమా-నం సుసంరబ్ధం శరవర్షౌఘవర్షిణమ్‌ | బుతె _పాయగతు రాజ౯ న్న్యస శస్త్ర మచేతనమ్‌ 1 అాలీ ఎల్‌ వాన్యా న్మాం యుధి యూధానాం సత్యే మేత (దృవీమి తే శస్త్రం చాహం రణ జహ్యాం ఘ్రత్వా తు మహ ద్మవియమ్‌ (భీష్మ అ శ్ర ధర్మజా! నేను శస్ర్రామును విడిచి సా్రాయూప వేశమును బొంది మ్వైశన్యము లేకున్న ట్లున్న పూడుదప్ప శరవర్హము గురిపిం చుచు సంరం

౬"6 మహాభారత తెత్త్వక్‌ ధనము భముతో యుద్ధము'చేయుచుండుశంక షేపు నన్ను వధి పగలవాడు లేకు, నేను శస్త్రమును విడుచుట ఎప్పు డనగా విశ్వాసపాతు)నివలన గొప్ప అప్రియవార్హను వివిసపుడు నేను శస్త్రమును విడిచివేయుదును, ఇఏ నిజము. ఇట్లు దోశాచార్యుడు తన వధోపాయమును యుధ్ధిప్యీరు డడుగు నట్లు పోత్సిహించి యాతడు కనముతో నశీగిన మిద తాను వెల్ల డించెను, ఇతకును ధర్మపత్తము పాంకన్చుల దే మై యుఐంకుటయు, కౌర వల దధర్మపత్న మగుటయు, భీమ్మునివలె తానుగూడ తవోతుధర్మ మునుబట్టి యుద్ధమరణము నపేఖ్నీంచియే పాండనపతమున *మరుగా నిలచుటయు, సేకృన్చుడు పర్‌ మేశ్యరు డని యెొగియుండుటయు, నను విషయమ.లు తనవధోపాయపికటనమునకు మూలములు, శ్రీకృష్ణుని రాయ'బౌరమును తోొఫివేసి యుద్ధమునకు. గాలు దువ్వుచున్న దుర్నోధనునకు భీమ్మదోంణులు సీది తప్పుదారి యని చెప్పినతకువాత దో9:ుడు మరల నిట్లు నెను__ “దత్త హుత మధీతం చ చ్రాహ్యూణా స్తర్పిళా ధనైః అవయో ర్షత మాయుశ్చ కృతక్ళత్యా చ విద్ధి నా త్వం తు హిత్వా సుఖం రాజ్యం మిత్రాణి చ ధనాన చ విగిహం పాండవైః కృత్వా మహా దానన మాప్ప్యసి మసీ9) జనా ర్షనో యస్య భ్రాతా యస్య ధనంజయః సర్వశన)భృతాం "శ్త్రేబ్టః కథం 'జేష్యసి పాండవన్‌ (ఉద్యోగప=అ 189) దుక్యోధనా. భీమ్ముడును నేనును అధ్యయన దాన్న హోమాది జన్క సార్థక 'హేతువులగు సత్కా-ర్యముల జేసికొనినాము, మాశాయువు గూడ గతించినది. మేము కృతార్థల మైతిమి, నీవుమాతిము సుఖ నును రాజ్యమును మిత్రులను ధనమును విడిచి పాండవవిరోధ

వాండివనిందానిరాక రణము 807 మూ లమస గొప్ప ఆవదకు పాలు గాగలవు ఎర్వకికి మంతి శ్రీకృ అట్టి స జ శ్‌ టో షో సర్వశస్త్రాస్క 9కోవిదుడగు పార్గడు సోదరుడో ఆధర్మజుని స్‌ 'వెట్లు జయింపగలనవు? అని.

మ్‌ ఈమాటలలో తమ పరిసమాప్తి కే యీయుద్ధము. సూచక మని మొట్టమొదటనే దోోణుడు దుర్నోధనునకు వెల్లడించియుండెను, అట్టె దోొణుడు విశ్వసనీయునివలన అపియవార్తాశ్రువణము జరిగినపుడు శస్త్రసంన్యాసము వేయదు నని చెప్పెయుంకుటవలన నట్టి వశ్వసనీయ డు ధర్మ్కజుడే యగుటనుబట్టియు, సట్టి గొప్పఅప్రియవాగ్న అక్యసైమమరణవార్త య్‌ యగుటనుబట్టియు, దానిని శ్రకృ్ణుదు విశదీకరించుటనుబట్టియు, ధర్మజు డెట్టకేలస అమాటాడెకు. అసందర్భ కేమనగా-- దోిణుని మైదవనాటి యుద్దములో నుగు)డై దివ్వాస్త్రము లో యూ ళా రా లై జాలి లను షప్రయోగించుచు. సర్వసంహారము చేయుచున్న ద్రోణుని జూచి కృష్ణభగవానుడు ధర్కజునిలో నిట్లనెను “యద్యర్థదివసం దోొణో య.ధ్య తే మన్యు మాస్థితః సత్యం బివీమి "లే శీనా వినాశం సముపె వ్యతి వ్వ అగ షాక్‌ ఖ స భవాం స్ర్రాతు నోద్‌ ణార్టిత్సత్యా జ్యాయోఒన్ఫతం వచః దోొణఖు డీవిధముగా క్రద్ధుడై యింకొకపూట యుద్ధము చేసిన యొడ* నిసేన కంతకును వినాశమ్ముతప్పదు. కనుగ వోణునివలన మమ్మాందరిని సీవు కాపాడవలయును. ఇప్పుడు సత్యముకంకమె అన్ఫ తమే యుక్తము అని "మరియు-- నెమ యుదేన సంగ్రామే జేతుం శక్యఃకథంచన | నన్‌. థి నే. నధను ర్థన్వినాం "శ్టేహ్లా. 'దేవె రవీ సవాసవెః | యఖ లె న్‌ా నా న్యస్పృళస్తస్తు సంగ్రామే శక్యో హాన్తుం భవే న్నృభిః ఆస్థీయకాం జయే యోగో ధర్మ ముత్స్ఫృజ్య హండవాః యధా న స్స్పంయుగే సర్వా న్న హన్యా ద్యుక్కవాహనః

8ిల్లిఏ మహాభారత తత్త గ్యకీదనము అశ్వళ్థామ్ని వాతే నైమ యుభ్యే దితి మతిర్కమ | తం హతం సంయుగే కశ్చి దప్కై శంపతు మానవః వత న్నారోచయ ద్రాజకా కన్లీపుతో9 ధనంజయః అన్యే త్వరోచయ౯ా స్వే కృషణ తు యుధిస్టిరః 00 (దోణప_అ 10) ఈతడు ధనుర్ధరుకైై యున్నంత సేపు ఇందాొదులుకూడ్ష జమి౦పలేరు, శస్త్త్యము విడిచినపుడుమాతిమె వధింప శక్యమగును, ఈతడు సర్వసంహారము వేయకుంకుటవై. పాండవులారా! ఇపుడు ధర్మమును విడిచి జయో పాయము నాశ్రయింపవలయును, అశ్వణ్రామ హతుగైైనప్తు డీతకు యద్ధనుండి విరమించు నని తోచుచున్నది. ఆ యశ్వన్టామ యుద్ధములో హతు డయ్యె నని దోళటునకు జెప్పవల యను. అని కృష్ణభగవానుడు అెలువగా దాని కర్టును డ గ్‌“రింప లేదు. ధర్మజుడు కష్టమ మిద నంగీకరించెను. అప్పుడు ప్రొపష్పించిన పరిస్థితి యెట్టి దనగా___ దోణు డతశ్ర్రసంన్యాసము చేసిన గాని పాండవపత మునకు రతణము లేదు, అశ్వణ్రామ హతుడయ్యె నని వినినఫడుగానిి యాత డత్ర్రృసంన్యాసము చేయకు, అసత్య మాక్‌నగాని దోణువట్టి మాటను వినుట నంభవి:పదు, ఆయవత్యము విశ్వసినీయుడు చెప్పినపుకుగాని కార్యకారి "కానేరదు, అట్ట యా పత్పమయములో నసంఖ్యాకులగు వాండవపతి యో ధుల ప్రొణరత్షణము ధర్మజుని యసత్యవచనముమిోదనే ఆధారపడియు యున్నది, తన స్వాభావికనత్యవతమ ను ఆత్షణమున ధర్మజుడు విడువ నియెడల సర్వయోధప్రాణహోనినిమిత దోషము ధర్మజునకు ఘటింప వైయున్నది, అది రాకుండుటనై యసత్య మాడిన అసత్యవచనదో వము వచ్చిపడుచున్నది. ఎటు చూచినను దోవమే ప్రొప్హించుటను బట్టి ఆుదోషము గొప్పదో దానిని తొలగించుకొనుట వివేకల లవణ

వాండవనిందానిరాకరణము వం మగుటచే అంతమంది పొణములను క్రొణాచార్యమహా ్రుజ్వాలల కర్పణము జేయుటచే వచ్చెడి మహాదోవమి కంట తాత్కా-లి కానళ్య వచనదోవమల్ప మని యె చి “ధర్మాశేగు మళక్యం వే ద్ధర్మం త్యక్త్వా స్యరిం జయేశ్‌ 3 అనున్యాయమున ధర్మముచే జయించుట శక్యము కాన పుడు ధర్మమును విడిచియైనను శతు)వును జయింపవలె నను పర్ధితి నవలంబించి___ “ద్వా యాంస మపి "చేదర్చద్ధం గువై రపి సమని్యతమ్‌ లీ థి "లా ష్‌ ఆతతామిన మూయాన ౦ హాన్యా చాతక !మాత్మనః 09 అలాటి ఖు చ టీ; ఆతతాయిన మిత్యస్య ఘాతిక మితి విశేషణ మన్యేభ్య అత తామిభ్యో వ్యవచ్చేదా యోక్త్యమ్‌ పూజ్యుడమునను, వృద్దుకయినను, గుణవంతుకబమిననుు తన్ను స్క హింసింపవచ్చువానిని వధింపవలసిన బే, అను బృహపస్పతివచన మను సంధించి; కృష్ణపరమాత్మ మాట ననుసంంచ్చి, రో ణాచార్యుకు తనకు "దెలివియున్న విజయోపాయపిక్రియ నవలంబించిి యంతకు పూర్వ ను అశ్వ్రామ యను పేరుగల యేనుగు భీమేనునిచే హతమై యుండ దానిని నిమిత. ము చేసికొని “అళ్యశ్రామా హతః కుంజరః అని తన్ను గ్ర ణు డడిగినపుకు ధర్మజు డనినాడు, అద్టోణున కశ్వత్రామవిషయమై సంచేహ మేల కలిగినదనగా కౌరవసీనలోని మూలవభూవాలున అశ్వళ్థామనామమ గల గజమును న స్‌ మీ వై దో కు వినినటు 1 అక్ష ధించి వచ్చి భీమ సేనుడు డ్త్‌్ణణుకు విని నట్టు అశ్యశామాహత ఇతి శబ్ద మువ్వ కార హా) “అశ కామా వాతఃి అని బిగ్షరగా రంకె "వేసెను, అది విని ద్రోణునికి సంబేహూము కలిగినది, కాని యుద్ధమప్ర తిహాతముగా చేయుచు పది వేలగజములను, పదివేల అశ్వములను, ఆకు వేల సృంజయులను ఐదువందల మణ్క్స్యులను వధించి సరగ్శసంహావోద్య కు ై పిజ్యలించు నమయమున విశ్యామిత్రుదమ దగ్ని భారద్వాజ గాతమవసిప్పకశ్యపాఒత్రిప్రభృతు లగు మహర్తులు గోచరించి___ ఠి యై

880 మవోభారత తత్ర్వకథనము “వ్యస్యాయుధం రగ్నే బో ణ సమామౌఒస్కా నవఫితా౯ా | రాఒతః కూ)ూరతరం కర్మ పునః కరు మిహార్ట్హసి. 1 లో “శ్‌ క జ్డీ పరిపూర్ణశ్చ కాల స్తే వస్తుం లో కేఒద్య మానుసే, 1? ద్రోణాచార్యా ఆయుధము విడిచి మమ్ములను చూనకుము యుద్ధము మానుము, మనుష్యళోకములో నీవుండెడి కాలము పూ మొనది. అని బోధించిరి తకువాత్మ వెనుకటి భీమసేనుని మాటను దలచుకొని ధర్మ ఆ నడిగెను, ధర్మజు డావిధముగ జెప్పెను, ఈవిషయమై. కొళ్తపరాంగంభమున నీలకింరాచారు లిటు ఢం ణు వ్‌ తీ ౧ వ్రాసెను __ “శరణాగతశ్వ మైనిక తొణార్థ మన్యాయేనాపి కృతో బ్రహ్మా వ్‌! ఖు వి వధో నేశరబ)ిహ్మూవధవ దనర్ధోఒని తు అనన్థాభానవవ _ “న లేన బివ్మహా భవేత్‌ ౫ ఇత్యాతతాబమువధె దోపాభావప్కరణాల్‌ ? ఇచ్చట శరణాగతస్వ సైనిక త్రాణార్థమె అన్యాయముగా జేయ బకినను బిహ్మవధము, ఇతరబిహ్మవ;మువలె అశర్థకరము గాదు అనర్థాభాసమె అతతాయివథధ అంత దోషూవవహాము కాదని యున్నది, అని భావము అధర్మము లేకుండ సంచరిచు ధార్మికుడు అ్యర్మ మాచరింపక తప్పని యాపత్కాలములో నాయాపదను అవర్కాచర ణముచేసైన దాటి దానికి పత్చాత్ర్తప్తు డగుచు దానికి ప్కాయన్నిత్త ములు చేసికొని పరిఘుద్ధు డగుచుండును ” ధక్మణకు భీష్మద్రో, ణులనుగూర్చియ్‌ కాదు, కర్షదుర్కోధనా దులనుగూర్చికూడ యుద్ధమ.లో వ$ించినందుల కత పరిరపింవరొ, గీతోప బేశమ నకు బూర్వ మర్దునుడు యద్ధము జేయటకను, దుర్యో ధనాదిసోదరులన్ను భీవ్మదో9శాదిగురువ్చులను వధించుటకును ఎంత్‌పగర్‌ వించెనో మసోభారతపారకులకు విశదమే. ఛార్మికలతణ మవియే కర్లదుర్యోధనాదుల కా లతీణ మేకోశమందునను లేవవియు, మహో భ"రతపారకులకు వికదమే

103 వాండివనిందానిరాకరణము 8381 ఇంకొకటి. పాండవులు న్వగ్గారోవాణము. చేసిన తమవాత సోదకులును, జ్రాపదియు సరకయీి-తన లనుళవించు మువ్నట్లు _ ధర్మ జన కొక దృశ్యమొకము హూూర్త౫"లము ఇందుడు ప్రదర్శించి ముది యేమని ధర్మజు డకుగగా నిందు) డిట్లు చెప్పెనా మిన “వ్లా, జేన హి త్వయా దోగా ఉశచీక్ష స్పుతం పితి?? టీ__ హతః కంజర ఇత్సనతౌామవ ధే దోణ ఉపచీక్షః ది వీ బ్లో మన మ్యవరిళేన జవత ఇరవచారచ్‌ వంచితః గజవాచీ శబ్లో మన మ్యషర ల్వేన జ్ఞావితి ఇర్యు వారచ్చ లే నేత్యర్థః “వ్యా జేనైవ తతో రాజ౯ దర్శితో నరకస్కన య(ధెవ త్యం తధా భీమవధా పార్థో యమా తధా జ్రాపద్‌ చ తధా క్ట వాాాజేన నరకం గతాః * ఆశ్వన్రామనుగూలర్చి నివు దొణునకు జెప్పుకపుడు వ్యాబముతో "డెలుపుటవలన నీకును వ్యాజమ వేతనె నరకము షిదగ్శింపబడినది. నీకవలెనే చదాసదికిని భీమసేశాదులకును పందర్శింపబక్‌నది, అని తరువాత ధర్మ'చేవతి ముట్లు చెప్పెను__ “విషద్ణోజసి మహాభాగ సుఖ్‌ విగతెకల్కషః నచ తే భాతర పార్థ నరశాన్హా విశాంపతే న కృష్ణా రాజపుత్ర చ నరకార్హా కధంచన నూమైషా దేవరాచేన మ హేన్దేణ పియోజతా అవశ్యం నరకా స్తాత దిష్టవ్యా స్పర్వరా జభిః తత స్వయ ప్రాప్త మిదం మహుార్నగ౧ దుఃఖ ముత్తమక న! అక అక అలీ ధర్మజూ! నీవు పాపరహితుడివు. పరిఘద్దుకవు, సీపోదరులును చాఫపదియు నరకార్డ్ము లె[ళిమాతిము కారు ఇది యిందునివే యా ళ్‌ గల్పితమెన మాయ అని”, ల! ఇవియి దోణాచార్యానుగ్ఞ వై దోిణవధా గముగ ధర్మజు డాశిన అశత్సవచనములో౦ ధర్మరివాన్న మని వాస్థశమురిని ప్రశ్నిం చిన కవికి చెలుపషచుశ్వాము,

రిజీలి మహాభారత తత్వకథనము ఈకని పూర్యోక్కపిశ్నములోని "రండవయంశ మిట్లున్నది__ “నరుండంత౯ా నరకళా గురూత్తముని కంకంబు ఇందులో నున్న ధర్కరహన్యం బెటిగింపవే”, దోణాచార్వు డ(్ర్రృసన్యానము వేసినంతనె అక్జును డాదోో ణుని కంరమును ఖండించె నని యీకవి వాతిలోని విషయము, ఇది కవిచేసిన కల్పనయిగాని వాస్తవము గాదు. ఈవాతచే మహాభారతముో * కవి కత పరిచయము గలవో విదితమయిది, గ౦ంథక్షవిమయమును తెలిసికొన లేక గ్రంధకర్శ యగు వాస్యమునిని థి అలి పిశ్నించు పద్ధతిని కివిత్వము జెప్పుట లోకుల కపోహలు కలిగించు టకే కదా, ఇది కవికి యుకృమా? పాొయాప వేశము.ను పొందియున్న ద్రోణుని శిరస్సును ఖండించినవాడు ధృష్టద్యుమున్నడు. గురువును వధింపక జీవించియున్న ఆచార్యుని తిపికొనిరమ్మని అధృష్టద్యుమ్నునిళో గోలమ్టోనవా డర్షనుడు, అశ్లోకము లివిగో భూకుడు-ా “*వితున్నాంగం శర వా లై ర్న్యస్తాఒయుధ మ్చుక్‌తురమ్‌ | ధిక్కళ్చతః పార్టత సం తు సర్యభ్నూతెః పరామృశత్‌. తస్వ మూర్ధాన మాలంబ్య గత సత్త్వన్య "దేహినః ! కించి దబు)వతః కాయూ దిచకరాఒసినా నరః ఉకవాంశ్చ మహాహాహుః కుస్తీ పుతో3 ధనంజయః అవాలి అలి జీవన మానయాచార్యం మావధీ ప్రపదాత్కజ కోంశమానేఒర్టునేవైన పాన్థిచేషు చ సర్వకః ధృష్టద్యుమ్నూోఒవథీ ద్లోోణం రథతళ్చే నరర్షభమ్‌ ॥ (దో,ణ-అ 19.) ఇట్లుండుటచే కవివాతలోని ద్నితీయాంశము నిరన్న మైనదొం ౧౧ ఎ అవీ రొలలు

ఫాండివనిందానిరాకరణము వింటి “ఆభృష్టద్యుమ్నుడు రో,ణశవకంకముకు ఖ౦డించినాడు' అను కొందరుపితివాదులమాట అనసంగరమనియు, ద్రో ణకంరమునే ఖండిం చినట్లు గ్రంధము చెప్పుచున్నదనియు, పంచమభాగమగు ్రౌపదీనిం చానిరాకరణములో నిరూపింపబకును, ఎ-పహోపాండవులలో దోసముేదా? ద్య్యూతములో 'గల్బుకొన్న దానిని తండిమాటపవై దుర్యోధను డీయలేదా? ఇచ్చినదే మేలని ధర్మ జుడు చేయి చాపలేదా?” అను సిసంగము -తన్ని రాకరణము:___ ఫ్‌ ఖఎడ కావ్యములోని “చనువు లో నిట్లున్నది__ “తన మా జూదపుసొమ్ముకూడ దనినంతకారాజరాజూంబి కే ఆ ఆల తారు హా, యుని వాచాపరిబర్మురై మమొపగ లేదో గెల్చు? న్నట్టి భూ మిని గోంతేయుల కిందులో సుగుణమేమో లేదుకాబోలు ని చ్చినదే మేలని చేయిసాపడె మహర్షీ ధర్మజుం డోడియు౯ ఆహో! వ్యాసమహర్షిగుం౦ధ ములో చెప్పిన దొకళటి, ఈకవియను ఫొనిన దొకటి. గ్రంథళ్ళవిషయ మిది __ దురో్యోధనుకు శకునిసహాయముశో కపటద్యూతేమున. పాండ వైశ్వర్య మపహరీంపదలచి సివ్రు పాండవుల సాహ్వానింపు మని తం డ్రని వేధింపళా తుదకు ధృత రాచ్చ్రుకు సుహృద్ద్యూత మను వేకుతో నాహ్వానించినంత తుడ్రిమూట న్ఫూంఘింపలేశ నచ్చి పాండవులు సర్వన్వము నోడిపోయిన వె టనే ద్రాపదిని, సభ కీక్చి తెచ్చి వస్త్రాప హరణాదిదు ర్య్యాపారములు చేసినపుడు ఘోరములై న ఉత్పాతములు నగోచరించినవి. అప్పుకు “తతో గాంధారీ విదురళ్చాపి విద్యాం స్తృమ. ల్పాతంఘోర మాలత్ష్యు రాజే, |

రిల్రీ& మహాభాగత తత్ర్వ్యకథనము నివేవయావమావశు రార నత్మచా తతో రాజా వాక్య మిథం బభాషే గాఎధాతేయు, విఘుసుుకును ఆయుత్పాతములను చెప్పె గోలపె వష తోక రై 00 ట్రినమోాద ధృత రామ్టుడు “వాతో౭పి దుర్యోధన మన్షబుద్ధే అని దుర్యోధనుని మందలించి దొొపదీ దేవితో___ *వగం వృణీశ్వ వాంచాలి మత్తో యవదభివాంఛసి వఘానాం హి విశిస్టా మే త్యఎ ధర్మపరమా సతీ నీవు నాఫోశంక్రు-దరిలో నుత్తము కాలవ, ధర్మతత కు కాలపు పాంచాలీ. నిస వరమిచ్చెనను కోనుము అ౨ చె్పె వేకేంపగా, ద్య్యూత మునుబటి సంధపవిఎచిన దాక్సమునుండి పొండవుఎకు విము! ని లి టె స! పం యామె కోరినది, ధృతి కాష్టు కిచ్చెను, తరవాత ధర్కజుకు ధృతరా షుంతో-_ ఈరాజ్రక్షా కిఎస్టీకర వామ స్తే పా ధ్యస్కాం స్త మిశ్వరః నిత్యం హ్‌ స్టాతు మిచ్చారు స్తవ భారత శాఫనే 9 మహారాజూ! మేము సీయాజ్ఞకు ఒద్ధుఎము, శ్తూ్తేమి యాజ్ఞ వీంతువు? అని యడొగి; పుకు అజాతశతో) భద౦)ం లే అరిష్టం స్యస్తి గచ్చత అనుజ్ఞాతా స్పహధథనా స్వ్వరాజ్భ మనుశాసత ఓఅజాతశతూం. నికు ఘుభ మగుగాక, నే ననుజ్ఞ నిచ్చితిని; మిరు వెళ్ళి మాసాత్తుతో మిోరాజ్య మేలుకొనుడు, అని యుత్పాతభీ తుడె సుహ్యూధ్ద్యూత మని 'వెటిన పేరు సారక మగునటు వారిది వారి చా ౬ ల త్త థు గ. గిచ్చి వెళ్ళువనుచు, చేసిన దుండగములకు ఇగ బూనవ్వనుచు -- ఫి తృభి స్తేజస్తు సాభ్యాతం ధశ్మే తే ధీయతాం మనః ౫ అని చెప్పి పంపెను, అట్లు ధృతరాష్ట్రానుజ్న దీసుకొని పాండ లం లు లస వులు వెళ్ళుచున్నపుకు దుళ్నాసనుకు చగాచి కిరశకునుంతో గలిసి కూర్చు .డని దుక్శ్యోధనుంయొప్టకు బోయి ముట్లు నెనుల

పొండివనీందానిరాకరిణము “దుఃవే నైత తృ్పమానీతం న్టవికో నాశయ తపా శత్య్రుసాద్దమయ (ద్దవ్యం తద్బు వ్యధ్యం మహారథాః 11 నౌ అ? టి స్థవరో వృద్ద ఇతి సాధివ్నేప ముక్తం శత్యుసాత్‌. శతు9వ గి వ శం గమయ దగమయతల్‌ పాాసితవా౯ా, కష్టపడి సంపాదివచిన సొత్తుకు ముసలివాడు శతున్చల కిచ్చి "వేసెను, అ౦. అది విని కర్షశ కునిదుర్య్యోధను లాలోచి చి త్యరపడ్షి ధృతశాష్ట్రాని యొద్దకు "జేరి పాండవుల నట్లు విడిచివేయుట మహాప మాదమనియు, పగ బట్టియున్న కాలసర్పములను ఎవ్వగై స నెత్తిపై నెక్కి 6చుకొనునా? అనియు. వారెష్పుకు వేనలశో వచ్చి మనపె, బకుటకు సంకల్పించి వళ్ళుచున్నారనియు, మనము వారికి గలిగిం చిన బాధలను, దౌ]వదీపరిభనమును, వా రెన్యరు సహింపబోగనియ్ము వారిని వెంటనే విలివించి ఫనర్జ్థ్య్యూతములో వనవాపమునకు బంపివా రిని మన యధీశమునం దుంచుకొనుటక్‌ంళకు క రృవ్యము మరొకటి "లేదనియు బోధించిరి, అగ్గొకము లివిగో, ళట్రి దుర్యోధనః కర్ణ శకుని శ్చావి సౌబల, | మిధ స్పంగమ్యు సహితాః పాండవా౯ పితి మానితాః || వై చత్యవీర్యం రౌడాన్లం ధృతరాష్ట్రం మ'ఇమీణకు | జూ క్‌ ల ముఖ] లా అభిగర్యు త్వ నాయుక్తాః శ్లో) వచన మబ్యువళొ ॥| అహీ నాశివిపా౯ క్రుద్ధా నాశాయ సముపస్థి తాకా ల జ్‌, జ ఎం ళీ కృత్యా కంరేచ ష్ప్పచ క్‌ ్సస్పమ త్ప్రష్షు మర్షతి | తే త్వాస్థాయ రిధాళ౯ా సన్వ్యే బహుశ స్ర్రపరిచ్చచా౯ | అభిఘ్ననోో రధవ్య్రాతా౯ా సేవాయోగాయ నిర్యయుః |! న తంన్వన్నే తధాఇఒస్కాభి ర్లాతు విప్రకృతా హి త్తే జ్యాపద్యాశ్చ పరిళ్లేశం క స్తేషాం తృున్తు మర్హతి || ' పున ర్రీవ్యామ భద్శం తే వనవాసాయ పాండవైః | నవ మేళా౯ వశేకర్తుం శమ్యామః పురువర్షభ 11౫ (స్టా అ”

త 6 మహాభారత తెత్త్వీక్‌ ధసము ఇట్టు బోధింపబకిన ధృతరాష్ట్రిడు, భీష్కదోణగ్భ పాచార్యవి దురులు, 'బౌహ్హీకసోమదత్త భూరిశివులు, యుయుత్సవికర్హులు__ *వమా ద్యూత మిత్యభామన్న శమోజఒస్త్వితి చో సర్వశణ మరల ద్యూతము వలదు వలదని మొరుపెట్టుచుండ గాంధారి దుఃఖంచుచు “మూ బాలానా మశిష్టారా మభిమంస్థా మతిం ప్రభో మా కులస్య తయే ఘోళే కారణం త్వం భవిమృసి 1 టీ మతి మాభిమంస్థాః అభిమతాం మా కురు నాధా! అజ్ఞునులు అభయోగ్యులు నగు వారి బుద్ధిని నీవభిమ తింపకుము. అ_టైన కులక్షయకారణము నీవు కాకుందువ్రు అని గోల జక న్‌. పెట్టు చుండ, “అధాఒబవీ న్మృహాశాజ్లో గాంధారీఎ ధర్మదర్శినీమ్‌ అన్న్యః కామం కులన్యాఒస్తు న శళ్నోరి నివారితుకు యశఫేచ్చ న్ని తృథ్రైవాస్తు పు త్యాగచ్చన్తు పాండవాః పునర్జ్యూతం చ కుర్వన్తు మూమకాః పాండవె స్పృహా 9 “సస ) అవాలి రా ధృతరాష్ట్రుకు గాంధారిళో కులక్షయము కానిమ్ము నెనునివా రి.పలేను వీ రన్నట్లు పాండవులు తి9గి శావలసినబే, మనవారు వారితో పునర్జ్యూత మాడవలసిశ దే, అని “వెప్పుచు___ “అకామానాం చ సన్వేషాం సుహృడా మర్థదర్శినామ్‌ అకరో త్చాండవాహ్వానం ధృతరాష్ట్ర స్పుతపియః దూరదృష్టి సుహృద్భావనము గలవా రందరు వలదు వలదను చున్నను, పుత్ర39 యుడగు ధృతరాష్ట్రుకు దూరగతులై న పాండవులను ప్రతికామిచే నాహ్య్వానించెను ఆవై పాండవ్లకు వా ప్పించినది వన వూ. తాత వాసమే., ఇదియీ వ్యాసముని గొంధములోని విషయము, ఇక కోవిమాటల తీ "రెట్లున్నదో మాడుకు *శ్రనయా జూదపు సొమ్ము కూడ దని ధృతరాష్ట్రుడు దుర్యోధనునితో ననెనట. య ర గా దుర్యోధను డాతండిమాటకు బద్హుడె గెల్బుకొన్న భూమిని పాండ

వాండవసి ఎదాన రాశరణము 887 వుల కిడెనట! ఇందులో సుగుణ మేమి లేదుకాబోలు)' అరి కవి వ్యాసముని నకుగుచున్నా డు,

జూదపుసొమ్ము కూడదు. ఇచ్చివేయు మని దుర్యోభనునకు తండి చెప్పనూ లేదు, దుర్యోధను డీయను లేదు, ధృతరాష్ట్ర) డయినను పాండవదో)హనిమిత్తమున గోచరంచిక యుత్పాతములకు భీతిల్సి పాండవులను పూజించినగాని తన వంశమునకు చేమ ముండ దని యెంచి మిరాజ్యమును మో "శేలుకొను డనుచు వారి సౌధ్య్రాతుమును గోరి యియ్యగలిగెను కాని జూదపుసొమ్ము కూడదని యిచ్చి యుండ 'ేదు. ఎళ్లిచ్చినను పాండవుల కీయరాదని దుష్టచతుషయ మాలో చించినతరుబాత ధృతరాష్ట్రుని మనస్సును మార్చి మార్గమధ్యము కుండియీ వారు వచ్చునట్లు విలపించి వారి నరణ్యములకు పాలుచేసిన ప్రబుద్ధుడు దుర్యోధనుడు అట్లి దుక్యోధనునియందు “స్సుగుణ మేమి "లేదుకాబోలు” అని కవి యనుట హాస్యాస్పదము,

“ఇచ్చినబే మేలని చేయిశాపడె మహర్షీ ధర్మజు డోడియు౯ అని యొకమాట, ధర్మజున కిచ్చిన దేమి? ఆతడు స్వీకరించిన "దేమి? పొధమద్యూూతమున నానారసాభాసము చేసి కపటమున సర్వస్వమప హరించి, ధృత రాష్ట్రాజ్ఞాతులై యింద్రప్రస్థమునకు శాంతువై. వారు వెళ్ళుచుండ దురూహతో మరల గప్సించి వారిని వనవాసాజ్ఞాతవాస ములకు పాలుచేసి యాపైగూడ సూదిమొన మోపినంమైన నేనియ్య నని కూర్చుండిన దుక్యోధనుడు ధర్మజున కిచ్చెనా? ధర్కిజుడు చేయినా పెనా? విషయము దెలయక తోచినట్లు వ్రాసి లోకులకు భ్రాంతి గలిగించెడి యీకవి వ్రాత నిరప్వ; ము,

--+ “పాండవులలో దోసము లేదా? దుర్యోధను డర్జునునివంటి స్వార్థ పరుడా?” అను ప్రసంగము___తన్నిరాశరణము ఖంకావ్యములోనిీచనవులో నిట్లున్నది.-

అకటా దోణు5 మట్టిబొమ్మకడ విద్యాన్నీకృతిం జెందిన)

రక్‌ మహాభారత తత్త గ్రకడనము దుస పాసఘ్టం డల యేకలన్యుని నిపాదుం జూచి మన్నింపనో వకయ గుగ్టము గోరుళొమ్మనియె డాహచార్యుని౯ మత్స్యగం ధిసఘమారా కరుగాజు స్వార్థి పరుడ నే క్రీ2త్రో బోల్బిన౯ా) ఇచ్చట, దోణుని మజ్టిబొమ్మ నాధారముజేశికొని ధఒర్విద్యా ధ్యాపముజేలన యీకలవ్నుని యంగుషమును సీను కోరుకొమ్మని దోణాచార్యుని "వేేవిం విన న్వార్ధపరు డిర్టును డని కివి వ్రాసిన విమ 1 ఒ యము మృమ, కధాసంవర్భము వినుడు, దో)ణాచార్యుకు, తన బాల్సకఖుక్కు పంచాలదే ఇాధీశ్యరుడు నగు దుపదమసా రా జు నొద్గకు అశ్యత్రామపోషశార్థము ధనమున జే ఖ్నీంచి వెళ్ళి “రాజ౯ సఖాయం విస్ధ మా మివా” నేను సీసఘిక నని క్రీతిపూర్వకమ.గా విన్నవింప నాద్రుపదుడు__ “ఆక లేయు తవ పిట్టా బ్రహ్మ న్య్నాతిపషమంజవా య న్కాం బివీమీ పిశభం సఖా "లేవా మికి ద్విజ . ఖీ న హ్‌ రాజ్ఞా ముదీర్హానా మేవం భల ర్నర్రైః క్విత్‌ సఖ్యం భవతి మగ్దాత్మకా శ్రియా హానై ర్ధనచ్యుతైః అనీ త్సఖ్యం ద్విజ శేెప్ప తయా 'మేఒర్థని బన్ధనమ న దరిదో వసుముళో నావిద్యా౯ విడుపు స్పఖా న ఛూరన్య నఖా క్షీబ స్స పూర్వం క్రి మివ్య తే | నాకోతియ శ్యోతియశ్య నారథీ గథిక స్పఖా నారాజూ పార్థివస్యాకి పఖపూర్యం క్రి మిష్యుతే టీ పూర్వం నఖా ఇ3ి నఖిపూర్వం, జం నఖ్యంత ల్కి మిమ్నతే | అవితు నె వేతి కాశ్యా యోజ్యక్‌ 1 రా నేను నీ"ఘిక ని పలిశెకి నీజేమి బుగ్గి? మహారాజుల కిట్లి నిర్ధరులతోొ నఖ్యమా? ఆకఖ్వమాశాటిదే, ధరకాకువకు దరిదుకు విద్వాంసున కివిద్వాంసుకు ళూరునకు భీరుళ్చు, శో)తియున కశ్యోత్రి

1 వాండివనిందానిరాకరిణము రం యుకు రాజునస రాజేతసడు సఘి జెప్పగున? అరి గర్విడుై యవ మానింప క్రిన్టైైన దోణుకు ఒక్కరుకానానూాతి మళ్లే యుంకి చింతించి యాదు1పదునిగూర్చి కర్తవ్యమును మశస్పులో నిక్నమించి జానీ [ఓ హోస్తినపురమున కేగెను అచ్చట, పత్యుొనాభి వాదన పూర్వకముగ సంభామీంచు భీష్కునితో తనకు ద్రవదుడు వేసిన యవమాసప$ి కారమును వివరించి చెప్పుచు. “ద్రువదేనైవ ముభోఒహం మన్యుకా= భిపరిఫ్లుకః | అభ్యాగచ్చుం కురూ౯ బీష్మ నిప్పై రర్లీ గుకానింతెః చి బీ టో వా | ళు లీ నా దుఊఫదునిచే నిట్లు సరిభవింపబడిన కజేను కోపము వహించి గుణవంతులమునశ్‌మ్యల కొర క్షి వచ్చితి నవి చెప్పెను. మట్‌. అపుడు భీమ్మడు మహనసీయా' నీవు మాఅదృష్షవికేమముచే లభి' చినావు. త్ర్య మేవ పరమో రాజూ సే చ కుకువ స్తవ ఈరా బ్యమునకు నీవే మహారాజన్ర., ఈకరువంశీయు లందరు నీవారు, అని, పరమానందములొ బూచించి___ “విశ్రానే ఒధ గరా తన్ని౯ల పొతా నాదాయ కౌరవాళా ! శిష్య ల్వేన దడిడా శీష్మో వసూని నివిధాని చ 1౧” ద్రోగాదార్నుకు విశ"మించితగువాత శన పొత్రుల నందరను దీనికొనివచ్చి కానుక లిచ్చి వీరందరు సీన్‌మన్లి లని వప్పగించెను, ద్రోణాచార్యుడు పాండవులను కౌరవులను. శిష్యులుగ బరిగి హించి సంతుష్మడైె వారందరు తనకు పాదాభివందనముచేసి యున్న ఇకా పుకు ఇట్లనెను __ *7₹7ర్యం మే కాంవీతం కించి న్నది పంపరివర తే | కృతాస్త్రెస తృ్రృ్పదేయం మేతి దెత్రవ్యద తాఒనఘాః ॥ న ౫! పూజ్యులారా! కేను కాంథ్నీ చినట్టియు నాహవృదయమును కలత టె చున్నట్లియు, , కార్గ మొకటి కలదు. అ విదయందు మోారత్రీ న్ధ్యలెసతరువాతి నాకది చేనివెట్టవలయిను మిరు వాగ్దానము చేయుడు, అని,

840 మహాభాగతి తత్త ప్రోధనము

“తచ్చుిత్నా కౌరవేయా శే తూల్టీ మానక విశాంపతే

అపవస్తు కత స్పగ్యం పితిజన్ఞే పరితప

తతోఒరునం తదా మూరి “మాఘా'య ప్వనఃపునః

మ్రీతిపూర్వం పరిష్వజ్య పురుకోద ముదా తదా

అది విని ₹రవు-దరు తూన్లీంఛానమను వహీంచియుండ్ష

పార్ధుకు సీయా- జ్ఞ ప్రకారము వేనాశార్నము నిర్యహీ-తు నని వాగ్దా నము జేసెను, అఫ్పుడు గ్రోణాచాక్యు డాయర్ధునుని కితిశో గాగలిం చుళొని శిరము మూరొ ,.ని యానందచాప్పుములు వి%చెరు,. తసువాత నందరకు నస్రు విద్య నేర్పుచుండెను అందరిలో నప్దును డన్నివిఫముల మిన్నమై యుండెలు,

_ అచార్యు డొకవమ్పూుకు శివ్యబుస్థిపరీ ష్‌ నిటు చేసెను. “కమండలు) చ సరవా పాాయచ్చ్భ చ్చి*శారణాత్‌ పుతొయ చ దడదడా కుంభ మవింంబనకారణాల్‌ యావళ్తే నోపగచ్చన్సి తావదమ్కై పరాం క్రియాం దో ణ అచస్ట్ర పుళ్యాయ తత్కర్మ జర్ఫు రాహత తెత స్పవారుణాస్ర్రేణ పూరం. తాగి కమండలుమ్‌ సమమా జార్యపు లేణ గురు మళ్ళీతి ఫాల్టునః న్‌

టీ;_కమండలుం సూత్ముదు ఖత్యా ద్విలం 'బేన పూరణీయక్న్‌ కుంభం విస్తీ ర్లమ ఖత్యా త్పద్యః పూరణీయు, తస్య ఫల మాహా, యావదతి, కొహత త్యృతవాకా,

నీటిలో ముంచునఫుడు. పిలంబముగా. నీటితో పూరింపబడు సూవత్మరంధముగల కమండలువు (కూజూ) లందరికిచ్చి పుతుడైన అశళ్యన్రైామకు త్వ రలోపూరి-పబకు విస్యృతరం ధముగా) కడవ నిళ్చ ముం దెచ్వరు నీరుము' చి కెత్తుకో వారిగాక విశేమ ముప'జేశీ పదలచి ద్రోణుడు మోరండరు సీఎుతీ కకొని రండని పరిపగా. అచాాంభివప్ప యమును గుర్తించిన అరునుకు తనకమండలువును వారుణాన్ర్రైముబే బూరించి యళ్వైామతో సయాసముగ నేవచ్చుచు.డువాడు,. మరియు

పాండవనిందానిఠాక్‌ రణము వ. జఅక్తునః పరమం యత్న మా3స్గ చపపూజనే లే చ పరము యోగం వ్రియో గ్ర్రోణస వాజళనత్స్‌ తం ద్సృష్తాా నిత్య ముదక్శ మిషన్హ్ర ప్రతి ఫాట్లునమె అహూయ నచనం దోణో రిహ స్న్పూద మభావతి 1 లో అన్ధ కాగోఒప్పనాయాన్నుం న చేయం లే కదాచన నవా ఖ్యేయ మిదంభాఒపి మద్యాక్యం విడయ్‌ త్వయా టీ; సూదం సూవకారంపితి అన్నం న "చేయం, కీన ర్‌ి "కేముఖాదన్యత్ర) గాానాః పతిష్యస్తీకి నాన్నం గదామా38 స త్వమా వాచ్య ఇతి భావః, విడయే= అకుశ్త అయ) భావః __అత్యభ్యాసా స ఇ గ వ ణి త్తి న్ముఖా దన్యత) గాాసా న తవ్య్యేవ ఏవం తనని శన్దాదిలమ్యూ దన్వత) శరా అపి న పలేయురితి, ఉకోఒకునో యది కేశద ముక్ష ల శ ప అవాటీ న! ఇ లాగి డ్‌ మితి సృచ్ళే త్ర మ లౌకికపవా౭య 2ఎక్థ ఇ3తం పితివక్త్యవ్యం న తు 'దోణవాక్య మేత దితి శ్రత్ర। కదా వి ద్భు”జానే వివపొ వాయు రర్డునే తేన తత సెదీప స్స దీప్యమానో విలోపితః త ల భుక్త వన తు కౌన్నేయె నాన్యా వన్య) వర్తతే హస సీ జన్విన ఫృన్య అనుగిణహ కారణాత్‌. ణ్‌ -వి క వ తిద ఫ్యారకృత ఎ మత్యారాత్యా వఫ స పాండవః యోగ్యాం చక్రే మహావాహు ర్ధనుషా పాంకునంవనః టీ ఏవం గురుణా శిష్యాధ్యాసే పిన్నల్లౌ జ్ఞాకితలాయాం తతః నః సంచృపానేని ఐళిజ్లా త బానిత్నా న్‌ య విశగేవార్తునః స్‌ అపానచె తజ్ఞూతే నిత్యాహ ద్యాభ్యాం తతషకి అను*హణ మభ్యాపః యూగ్యా మఖభ్యావఒ. “త్రఫ్సు జ్యూతంని రోషం దోొణ స్పుశావ రత న్‌ ద్య ఖు ౮ జ (/ ఉపే్స్స చెవ ముతెయ పరిమ్యజ్వేన మబిపీత్‌ 1 టా థ్‌ ఎఖీ ౮ పొయతిహ్యే తధా కర్తుం యభధానాఇఒన్నోో ధనుర్ధరః ॥ తృ్యత్సమో-భవితా లోకే సత్య మేత దృవీమితే | టీ. శివణోత్తర ముళ్ధా యో పేత్యేతి కమః ౫ లాలి థ్‌

క్‌ర్తీ మహాభారత తత్క్యెకద నము

అవనుడు గురళూ-వ నఖిండమ.గా జేయచు నస్ర్రములయఏ బేం గత వహించి యి చార్యునకు క్రీచివాతుడై యుండెకు,

ఒకప్పు డాచార్యుడు అర్జునునివంటవానితో రహస్వముగా నిట్లు చెప్పెను. నీవెష్పుకును చీకటిలో నసునువ కన్నము (తినముబండిన స్తువు? పెట్టక వెట్టుమని కోరిన మెకల చీకటిలో నాపదార్థము నోటికిబోక మ రెక్కడక బావునో ౯ందుచే నెట్టను అం యాతనితో ననుము, ఆత డీమాటజెప్పనవా "రెవ్వరని యడిగినచో శను చెప్పినట్లు చెప్పక ముది లోకప్రనిద్ధమ్మేయని చెప్పుము, అని, ఆచార్య డ్‌ట్టు చెప్పుటలో శాత్సర్య మేమనగా_

అభ్యానాతిశయమున. నెంత చీకటిలోనైనిను తిను వస్తువు నోటిలోనికే గాని మరియొక స్థానము నకు బోకుండునట్లు చీకటిలోగూడ ధ్వనిని గురిచేసి వేసిన బౌణమిలు అఫ్యాసాతిశయమ.న లత్మ్యమును గొట్టతీరు నని బోధ౦చు కే,

ఆవంటవా డర్జుం స కీవిషయము. 'డెలుపః పూర్వమే యొకప్పు డర్దునుకు రాతి) భుజించుచుండ వెద్ద గాలి వీరి దీషమా (పోయినది. అమి.నను భుజించుచున్న తనవహాస్తము నోటికే బోవుటను గమనించి ముది యభ్యానవిశేషమున గదా కిలిగిన దని భావించి యర్హుకడు రాతియందుగూడ ధన ష్టంకారిపూ ర్వకమ గ బాణప్రియోగము నభ్యసింప మొదలిడెను,

దోణార్యుడాశిబ్బమువిన లేచి వచ్చి హర్షముతో పార్ధుని కౌగ లించుకొని యిట్లనెను. అర్జునా లోకములో సీతో సమాన న ధను రుడు నాశిష్యులలో మరయొకడు 'లేడనిపింతును, ఇవి సత్యము అని,

అశ్వశ్రామయందైన గలుగని యింత త్సల్యము అంతశిష్య సంఘములొ నొక్క వార్ణునియందు గలుగుట కాతని గురుభక్తి, ఆగని గురు కార్యనిర్వహణ వ )తిజ్హ, ఆ]౫ని బుద్ధికుశలత, అవాధారణములైై యు6డుపే కారణము, కనుకనే అళన్యసాధారణమైన పార్థుని యోగ్య

పాండవనిందానిరాశిరణము ర16 తకు మెచ్చి శిష్యవత్సలుడగు దో్రోణాచార్సుడు “పార్ధ వన ధనుర్ధరః అని లోకములో నేశవిపింతు నని స్వయముగా ప్రకిజ్డ జేసెను, అప్పటికి యేకలవ్యురి ప్రశంసయె లేదు. ఇట్ట్లుండ నొకప్పుకు వశలవ్యు డను రిషూాదుకు ధనుర్విద్యాభ్యాసమున క్రై తయాచార్యునియొ ద్లకు రాగా నిపాదుకని యూచార్యు డాతనిని బరిగిహింప లేదు, అప్ప డాయేకలవ్యుశు దోలునకు సాష్టాంగ ప్రొమాణామము వేసి యకణ్య మునకు వెళ్ళి దోణావార్యుని మృణ్క్యయవిగహముసు నిర్మించి గానిని యాచార్యస్వరూపముగా భావించి పూజించుచు నేకాగితతో బాణ పియోగాదుంలో న తిఘుశలతను గడించియుం డెను, =... ఒకష్పుకు అచార్యానుడ్ఞపైై శిష్యులైన రాజఫఘమారు లందరు వేటకై వెళ్ళి అదు వాందివులతో ననుచరు డొకకు కుక్కను 'వెటబె ప్టళొని వెళ్ళెకు, వా రరణ్యవంచాంము చేయుచుండ క్షా అటు నిటు దికుశుచు నేకలవ్యుకున్న చోటుకు వెళ్ళి యాకని జూచి మొరుగుచు. నిలిచెను, వకలవ్సుడు దానికి చేటులేకండ నోటిలో నొక పర్యాయ మే యుకుబాౌణము.ను ప్రవేశ పెళ్లైను. అకుక్కు బాణ ములతో నింపబకిన నోటి$* పాండవులయొద్షక రాగా వారు చూచి యాషియాగ కౌశలమున కాశ్చర్యపకి యూతనియొన్షకు వెదకుచు వెళ్ళి చూచి సీవెవ్వడవు? సీగురు వెవ్వకు? అని యకుగ నాత డిట్లు ఇవపప్పెను__ “నిషాదాధిప తే ర్యీరా హిరణ్యఫనుషు స్సుతక్‌ | దోణశిష్యం చ మాం విత్త ధను క్వేదకృళశ్రమము ॥ నేను హిరణ్యధను వను నిషాదరాజు కుమూరుడను, ద్రొోణా చార్యశిష్యుడను. అని తరువాత హారందరు నింటికి నచ్చి ఆ యాశ్చర్యమును ద్రోణు నితో 'జెప్పిరి. అర్జును జొక్కండును దోణునితో గలిసి యిట్లనెను.

క్‌్తీశ మహాభారత తత్త్వ్యకథనము “తదా౭౬పవాం పరికభె గః మతి వూర్య మివం నచః + రాం లో నళ ల ష్‌ (న భవతోటోన మే శిమ్య స్య్యవ్విశిష్టో భవిష్యతి 1 అథ కస్మా న్కద్విశి హ్హా లోకాదపెచ వీర్యనా౯ | అన్యోఒస్పి భవత శ్శి్మో నిషావాఫిపతే సుతః ఆచార్యా! నాకు నన్ను నీవాలి”గనము చేసికొని నాశివ్యు లలో నీన్ను మించిన ధకుర్ధను డుండబోడని ప్రీతికో బలిక్రియుంటివి నన్నుమించిన పరాక్రమశాలి యెకలవ్ఫు డను నీకి వ్యు డొగ డుండెనే, అని ఈయమటలో ఏకలవ్యుని ఘనత%ంమించిన ఘనత నా సీవనుగిహి౨పవలయునని ప్రొర్ధించుకే పార్టు యభిప్రాయము, పకలవ్వుడు దోణశిష్యున ని ప్రకటెచుబయు, నాశిష్యులలో నిన్నధికుని జేయుదు నని అవ్వాదపేమకో దోంణుకు ప్కతిద్ద జేశి యుంకుటయు -వార్థుని యూ వార్ధనకు మూలములు, అప్పు డాచార్యు డొక్కు ముచూర్త్థమాత9+ల మాలాచిం చి పార్థుని వెంట బెట్ట కొని యేకలవ్వ్యవియొన్లకు వెళ్ళగా నావచ్చుచు థ్‌ లట సై య ళీ £్‌ న్నదోోణుని జూచి యెదురుగా వెళ్ళి సాస్టా గనమన్కారము వేని పూజించి నేను సీనిష్యుక నని చెప్పి యాతకు దోసిలియొగ్గియుండ దోణు డాతనితో ' నీటనెను__ య్‌ లొ త “యదిశిమ్యోఒస్‌ మే వీర వేతనం దీయతాం మమ టీ'ఎవేతసిం గురువత్నీణారూపమ్‌ నాశిమ్యుడవే మైనయెకల నాకు గురుదక్షేణ నిమ్ము. అనియా దీరినిబట్టి తాను ద్రోణశిష్యుక నని - యేకలవ్ఫు డనవిచో దో ణ పితిజ్ఞప హాని లేనందున తనప్రతిజ్ఞానిర్వహాణ మున క్రై ఈళతాప్రాయ ! ణు న్‌ ము" ద్రోణునకు లేక యేపోవ్రనని స్పష్టము సత్వమునకు గట్టుబడియే యెకలవుకు నీవ్యుడ నని చెప్పవలసీ వచ్చేను, సలత్యమునకు. గట్ట బడియే దోణుడు గురుదవ్నీణ* నకుగవలసి వచ్చెను

వొండివసిందానీరాకిరి ణము రిశ5 ఉన్‌కలన్నుస్పు గచ్చ ఎల్వౌ కియమా ణొఒ బివీ దికక్‌ | కిం పియబ్బామి భ్‌గక న్యొాజ్ఞాపయతు మా గురుః నహి కించి దజేయ” మే గుకబీ బిచ్మావిక్కకు-! 13 పఏకలవ్వ డామాటకు సంతోమీంచి మహనీయా! ఏమియియ్య విలయునొ అఆక్ఞాకి పుము. నాకు గురువ్సన కీయదగని వస్తువనుశది "లేదు అని చెప్పెను అపుకు-ా ళన మబివీ తృరయాజఒంగుహ్ఞై దజీణొ దియళతా మికి | ఏకణంవ్వ స్తుత చ్చ్సత్వా వచో దోొణవ్న చాకుణమ్‌ | పిలిజ్ఞా మాత్మనో రతక్‌ సన్వే స నియత స్పదా తధెవ హృష్టవదన సృభెవాఒదీనమానసః | విత్త్వాఒవిచాగ్య తు పాదా ద్ద్రోణా మాజఒంగుస్థ మాత్మనః | స-సత్యగంధం నైహాది? దృష్ట్యా కీచోఒ బివీ దిదకు ॥! ఏవం గ్గర్హివ్య మతి వా పకలవ్య మభొవత టీ._వవం కర్ణ్రవ్య మితి, తక్షసీమధ్యమాభ్యాం శరం ధృత్యా జ్యాకర్షణం గ్‌ర్తవ్య మిత్యభినీయ దర్శయతి | తిత శృరం తు నైహాది రంగలీఖి ర్వ్వకర్షత | (దోణక్స నత్యవా గానీ న్నాన్యోఒభిభవి తాఒర్గునక్‌ . దోొలు డాతనితో నీవవ్నీశాంగువ్యము నిమ్మని ఇెప్పగా. వల వ్యు డాభయ.కరమైన దో్రణహాక్యమువిని యేమకిగినను. గుకున్రన కివ్చైదనని' మొదట జేసిన తనవితిజ్ఞను కాపాకుకొనుచు ఆపిసన్నత కును, ఆయుదారతపను లోపము బెక్ష నికి కారచిక్తుడై యగుష్టమును ఛేదించి యివ్చెను. సత్యసరధుగ్రైన ఆఏకం వ్యుని జూచి. వీతుడయిన దోొోయుడు నీవిటువై శరసంధార మిట్లు చేయనలశిన దని తర్జనీమధ్య మూ.గళులవే శిరనంఛాన ఎ లాను చేసి చూపెను పక వ్యు దక్షు శరనంధానము చేయ చువచ్చెను. దోఎణు డర్జునునిహూర్చి చేనన తన ప్రతిజ్ఞ నిలువ బెట్టుకొ నెను

816 మహాభారత తత్త శ్రక్‌ధనము కథానంవర్భ మిటుండ కోవివాళ్ళ మెట్టున్న ఏ? “పార్టుకు అాగుష్టము గోపకొమ్మనియె జాపాచాషం? ౯” అం యున్నవి ఇఏ మ్మమ కాడాశధనుకంద్యలో నాశిష, లలో నిన్నఫికుని జేయుచు నని వాళ్చిల్యమునో నాకు నాకు వాగ్దానము బేక్‌ యుంటివి నీకిష్యు దేః లవ్పకు నన్ను మించియ౦'జెను, అనిచెప్పుకొనెనా? లేకఆతని యగుక్ష మును నోరుకొమ్మని కోరెనా? కను* కవివొత నిరపష్త్వమ, - “కురురాజు స్వార్ధపరుడొనే క్రీఇత్రో బోల్చినకా? అరి వ్రొసిన యీకవ్వి పార్థని స్యా్గపరునిగను దుక్యోభనుని న్యార్ధత్యాాగ వ తల చుట చింత్యము;' ఈమాటచే కవికి మహాభారతపరిజ్ఞాన మెం$లదో విదితమయినది. ద్యూతప్రక్రియచచే 'పొండవై శ్యర్య చుపహరింపదలచి తుడ్రికా సంకల్పమును విశదపరచిన దుక్యోధనునితో ధృతరాష్ట్ర) డద్ని యశ రము వద్దని చెప్పినపుకు దుర్నోధకుదు చెప్పిన సమాధాన మిని ఎలా రివృళ్తా దా నృ మన్య చాహ బృహస్పతి! న్కా దాాజ్తాఒపిమ తన సార శ్శీనం స్పదెవబా నక చనన జయ సు సాహితా | సవ్రై ధర్మ ప్య్వథర్కో చా స్వవృత్తె కా పరీషిణా 11 (నభా--ఆ55్‌) తండ! లోగవ్యవహారము వేరు రాజ్యన్యనహోరము వేము అని బృహస్పతిచెప్పెను. కనుక రాజ అపుమత్తుడై స్వార్ధచి తన సదా - చేయుచుండవలయును, తృతియునస జయించుకు స్వవృత్తి అది ధర్మము కానిమ్ము, అధర్మము కానిమ్ము. అని__ ఇట్టి దుర్యోధనుడు స్వార్థ త్యాగి యనివీంచుట చింత్యము ఇక దోణుకట్లు కోరుట అన్యాయ మని ప్రతివాదుల కనికిం చునుశాలోలు! అజే కిలన్యవి కట్లవిఫింపవిది వీ2 క.దు కనికిపవలెళో! ఒళ (పతిజ్హ చేనియున్ను మహా్చరుషుడు ఆశ తప్పలేక దాని సెట్లో నిర్వహి:ంచుకొనుచుండుట స్వాభావికము,-

సీవు కోరినంత ధనము నివ్చెద నని వీతితో విశ్యామితు)నకు ప్రితిజ్హై జేసిన హరిశ్చంద్యుకు పణ్నీపుతు్రుల నొకని కమ్ముడయి తువకు శాటికాపరితనమునకుగూడ సిడ్ధపడినది అడి తప్పలేశకయీ,

సీన్రు కోరినప్పుడు "రెండువరములు నీకిచ్చెద నని వీితితొ "క కేముకి యెన్నడోపితిగై చేసిన దశరథుకు తనఘ పొణమైయున్న “రొమచందిభగవానులికి వననవాసవ్యాప్పిని వరముగా గోరిన వై కేయి మాటకు మోరుపలుక లేక బద్ధాడైెపడియున్నది ఆడి తప్ప లేకయే,

ఇంత యెందులకు? నీవేమడిగినిను గురుదత్నీణ నిచ్చెదనని క్‌ రల్లిత్రో ప్రతిజ్ఞ జేసిన యీ యీకలనవ్హన్గకు నోణాచార్యున కంగుష్టు మిచ్చినది అడితప్ప లేకయే.

ప్‌ అశ్వ న! వవ ధనుర్ధరః) అను లోకవిఖ్యాతి నీకు గలిగింతు

నని కఏతితో పార్థునకు పితిజ్హ జేసియున్న దోంణుడు _అయేకలవ్యుని యంగుష్టముక్కుకోరినదికూడ ఆక్షితప్పకయే అనీ ప్రతివాదులు 'లెలిసి భొందుకుగాక. నాటి యేకలవ్యునికి లేని బాధ నేటి ప్రతివాదులకు “లుసుట చిత్రము.

ఈ యేకలవ్యుని చరిత్రములోని విశేష మేమనగా---

అత డారాధించినది సామౌ ద్దోణుని గాదు, మృన్మయదోణ విగిహమును అందులోగూడ విద్యోప దేశమునక్రై తన్ను పరిగ్రిహిం పనట్టి ద్రోగుని విగ్రహమును. దాని ననన్యభక్షితో నారాధింపగా నాతనికి ప్లాప్హించినది సామాన్వశక్షి ౪ాదు. లోకోత్తరశకి,. అది

• స్వయంకృమీలబ్ధమని కాక గురుకటాతుసిద్ధ మనియే యాతని నిశ్చ “యము. అది శిద్ధించిన తరువాత గురువున కీయరానిది లేదని గురుదల్నీ ఇగా గోరిన దాని నిచ్చిన దీరు డాయీకలవ్యుకు, కనుక్క విగిహారాధ

రర మహాభారత తిత్యెక్‌ దనము నములోని విశిష్టతను, అనన్వ భక్షిలోని యుత్చేష్టతను ఎక లవ్యః దర్శనముచే పితివాదులు' తెలిఫికొందుకుగాక. ఈక్చ్యాసూయాదులతో "దూమీంపక పూజ్యుల నాదరించి విః నిపేభముల బాటించి బిహపరసుఖముల నొందుదురుగాక, ---4ోళపాండవులలో దోసము లేదా? దుర్యోధనుని భీముకు దొండి చేసి “పడగొట్ల లేదా? అను (పసంగము_తన్ని రాకరణము4 _ కని ఖండవాళక్యములోని “చనువు లో నిట్లున్నది__ %రన సాపాటుబలంబు నమ్ముకొని యుద్దండంబుగ౯ా దట్టి గ ట్టిన భీముండును దొండిచేసి పడగొశ్చైం బాప మారాజరా జును కౌరవ్యుల దుష్టకార్యములతో జోడించిన౯ా దీజనే వినువారుం డిన జెపష్పువారలకు లేవే వ్యర్థవాదాంశముల్‌ 1) భీముడు గదాయుద్ధములో - దుర్యోధనుని తొడలు విటుగగా ట్లుట తప్పని యీకవి యావ్నేపము, నాడు దుర్యోధనుడు డ్యాపదీ బేవికి తన తొడ జూపిన దుండగ ముసకు శాస్త్రిగా నీతొడలు 'తెగసొస్టైద నని ప్రతిజ్ఞ చేసిన భీమ సేనుడు ఆపని జేసి కృతకృత్యుడయ్యెను, అది తప్పెట్లగును? ఈకవియే దుర్యోధనుడు తుంటరిపనులు చేసినట్లు “రాజ రాజు అను పేరుళో వ్రాసిన యీపచ్చెములు చూకుడు_ “అంటగరాని యగ్ని శెనమొనది ద్రౌపది యట్టి నాధ్వి ప య్యంట మొగానబూని _యకటా యనీ యకములు రాల నేడ్చిన౯ా దుంటరివై, సహోదరులతో సభలోన బరాభవించి నా వంట మజిందివ్నై వదినకా మొనగానితనంబు సూఫుటల్‌ొ) అట్టి తుంటరికి శాస్తి జేయ ప్రతిజ్ఞ బూని నిర్వహించిన మానధ నుడగు భీమసేనుకు దోషీ యగునా!

పాండవనీండాని రాకరణము ర్ర40 “కురు భూపాలుడు బుస్థిమంతు డని వాకోబూనితింగాని యా దరణీయంబులు హేకువుల్‌ గల్పుసవద్దా నీచరితింబునకా గరళాన్నంబును మాయజూదమును లామోగేహముకా. చొపదీ పరిఫావంబు భయ ఎకరంబులము చ్యూపట్టుం గురుమ్ము పతీ?) ఈకవి, దుర్యోధనుకు బుద్ధిమంతుడు (ఉత్తముకు) అని చెప్ప వానెనట్క కాని యూతరిది దుశ్చరితు మగుటచేత నట్టు వెప్పలేక పోయెనట, దీనినిబట్టి మయూడగా దుక్యోధనుకు దుష్టుడు గాడని “యీకవి ఇప్ప లేక, పాండవుల విశిష్టతకు తో)సినేఫి ఎరివై దోమముల నారో ఫించి వారిలో మాతిము దోషములు లేవా? అని వొతసాగించి పాండవులుగూడ దుక్యోధనువితో సమానులే అని చెప్పె వాండవదో పారోపణమూలనున తన దుక్యోధనాభిమాన మును గతార్థము చేసి కొనినట్లు స్పష్టము. ఇట్టి లతణము గలిగియుండి మహాభారతకర్తయగు వేదవ్యా సమహార్ధి నాత్నేపించు పద్ధతిని వ్రాతసాగించుట యుక్తృమయిన పని కాదని తెలుపుచు దీనినింతటితో విడిచి వేయుచుశ్నాము, బుషిపిభావ మరయక అర్షగంధన్వ్యభావ మెకుగక్క ఆర్షగ్యం ధము లామూలాగ) మవలోకి౦పక, శాస్ర పరిజ్ఞానము "లేక అగ్రం థము లర్థము 'జేసికొన లేక్క శబ్దము ర్యాదిను వాటిఏపక్‌, " విద్యనాై్రగ్ల మును గమనింపక, చెప్పినదానికి వ్యతి రేకముగ తమచిత్తవృత్తుల కనుగు ణఇమగునట్లు కల్పించి పూజ్యుల నపూజ్వులని వ్రాతనాగించి. సార స్వతమునకు కళంకవమాపాదించి లోకులకు సద్భావముల మ దొలగించు టకు జేసినపితివాదుల్ల కోలాహము నిరస్తమైనది. ఇంతవరకు, 1 మహాభారతచరితుము, లి ఉత్త రభారతము, మ కోభారతరహాస్యము, శ,స్తుయ్థోధనవిదయము, ర్‌ అంధ్రవ్షహో ధారత 10శయవిచ్చేదము, 6 కురుపాండనదాయభాగవినిర్ణయము, గళర్లచ్లి

తమ్యు 8 ఖాడకావ్యము (చనవు) 9 కురుమేతుసంగ్రామము, అవ్వ విమర్శకగ్రంధములలో గల ప్రసంగాగతములైన విరుద్దాంశను. యు థ్‌ నిరాశరింపబడినవి, సారాంశ మిది *ఏవం పాండవనిన్హా స్తా విమర్శకముఖోద్ద తాః నిరాక్ళ త్యార్టసిద్ధాన్న సరణి స్పంప్రదర్శి తా న ను నిని ఫ్య పూజూ భ్రణ్వన్తు న్చి తార్థం ఫారతముఖ్యేషు పాండవాః పూ సః తచ్చరితం పాపహరం లోకహితం మహార్షిభి ర్జీతమ్‌ / కృష్ణపరమాత్మ సమ్ముత మిశళ్యరసంకల్పవర బలోజ్జ్యలితకు శమదమశార్యాద్యార్యై రభిరామం ధర్మసూత్మ్‌ సంబద్ధహ్‌ తాదృశ మసదృశచరితం వినం యో మన్యతేస వై శోచ్య యద్‌ రా ల నత్వ్పరుషదూవణం కిల దూషకదురదృష్టసూచకం భవతి “బాలవ్యాప న్యాయ వ్యాకరణ వేదాంతవి ద్యాపారీణ! వారణాసి సుబ్రహ్మణ్య శా న్ర్రిపిణీత మెన, మహాభారత తత్త్య్యకధన మున పాండవనిందానిరాకరణ మనెడి చతుర్ధ భాగము, నమాప్తము, డ83క