Telugu Mahabharatha Thathwakathanamu Vol 1 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

|. "చిధమథాగ ము, - తా ల ర . అఆ ₹ో స్‌ ణము ట్టి స్‌ - ల్‌

శ్రి 'వెదవ్యాసాయ నమః, ఇస మహాభారత తత్వకథనము. ల తత డోచాతక్కిన్పుస్యామ్నస్పు షు పు స్తుష్కస్పున్నున్నుషపు షు స్పున్ననపుస్పన్పృస్యానృన్నాన్పాన్నాన్నాన్నాన్నాన్న అనేక కర్శృత్వ నిరాకరణము పిథధమభాగరు, తా్తాగాననాణ “దాలవ్యాస, తర్క వ్యాకరణ, వేదాన్త కేసరి నారకాసి సుబహణ్యశకా స్పిగారిచే రచింపబడి భట్నవిల్తి, శ్రీ, శౌరదాముదుణశాలయమున ముదిత ము, ద్వితియముదుణను, ప్ర తులు; 1000 1955 సర్వస్వామ్యసంకలితము] [మూల్యంప. (ఒరే

| అదనప త్లో। శ్రీ కీగళ్ళోపావ్యాయ, నూళామహకామకా క్ర్రిణం వంబే 1 య దనుగహో త్సుదుర్లభ, కాస్త్రాధ్యయనే పివృ త్తి రానీ న 11 శౌముద్యంళం 'వేన్లూ, యోఒభ్యాప్యాదర్శ్భయ త్పతాం మార్షమ్‌। విస్తారితశివ్య్గగణం, తం వంచే పేరయాఖ్యగురువర్యము ॥ వేదులవంళశోద్భూతం, వీరపురాస్థానవిద్యదవరంపమ్‌ పిణసూమి సూర్యనార్యాయణవిబుధం శబ్దతా స్త్రగురుముఖ్యమ్‌ | శ్రీపాద లమ్మీనరసింహశా స్త్రి, విద్వన్మణిం వీరపురీమహీళః | /ఫి సంస్థాన వై యాయిక సింవామోాడ్యం రంత ర్త ఇాహ్త్రైకగురంనమామి ౧౧ బెందుకూరి నరసింహపండితం, వీరికాపురనృ పపొపూజికమ్‌ | (న ఖ్యాలశిమ్యని వహ ప్రథితం వే దాంతకాత్తు నిధిసద్దును మిోడే | ఖీ శయం గనసమర్చణమ్‌ యా (ఏ ట్ర హస శ్రీ వారణానివంశ్యో, గురుక రణావా_ప్తవిద్యసుబిహ్మణ్యః | విద్వాఒనర్పయతీమం భ క్యా శ్రీకృన్ణ చరణసరసిజ మో; త ల్వకథనాభిథధోయం, గన శ్నీనన్షనన్షనవీ) తై | భూయా చ్చేయోదాయ్యీ, జీయా చ్చిద్ధాంతదిక్స్రదర్శీ స్యాత్‌ | 4 వాదిపితివాదివివరణమ్‌ 4__ న్లో। మహాభారతకన్తైవ వాదీ యే క్యాశ్నీపంతి శే స్రతివాదిన ఉచ్యంతే నయం చాత) పరీకకాః | ఆ పునర్ముదణాదిస ర్వాధికారములు గ్రంధకర్త మే గ్ర)ంథ్యపావీ స్థానము భాజే అమనస్నిన నజ ల లకి ఆంత్బారణాన్షి స్మ్యుబహ్మణ్యకాస్పి )గారు వీఠరావురం, ఆ క వ రసా న. 9 ” తూర్పుగోదావరిజిలా, 7 శ న వ సఖ! జ్‌ ర సె గా [| వ స్‌ వాలు కవాతు తంవ్వున్యాగ నుం.

క్రీగురుభ్యో నమః, ఉపోదాత ము. వయం నలా వాగీశాద్యా స్పుమనస స్పర్వార్థానా ముపకిమే యం నత్వా కృతకృత్యా స్స్యు స్తం నమామి గజాననమ్‌ %ఇద మస్థం తమః కృత్స్నం జాయేత భువనర్యయమ్‌ | యది శశ్రావ్యాయం జ్యోతి రాసంసారం న దీష్యలే అతః ప్రజానాం వ్యుత్పత్తి మభిసన్టాయ నూరయః | వాచాం విచిత్సుమార్షాణాం నిబబన్థుః క్రియావిధిమ్‌ | అను అచార్యదండివచనానుపారము దేశాంతర కాలాం౦తరవర్తు లున్కు ఇంద్రియాగోచరములును అగు పదార్థములను ప౦కాశింప 'జేయు శద్దాత్కకజ్యోోతిస్సు లేనినాడు యా భువనతోయమును అంధ శారబంధుర మీ యనుట నిర్వివాదము-, అట్టి శబ్బజూలమునే లోకోప కారమును కోరి సిజం యొక్క బుద్ధి వై జాత్యమునుబట్టి సుగమముగా లోకులు గ్రహించి తరించుట కుపయుక్తృముగా మహర్షిప్రభృతులు ఇా్రు) కావ్యపురాణేతిహోసరూపమున బహువిధవాబ్బయము నిర్మించి, మనల ననుగిహించిక, అందు వేదవ్యాసపిణీత మగు మపవోభారత మొకటి, దీని ప్రాశస్త్యము. “ధర్మే చార్ణే చ కామేచ మోవ్చేచ భరతర్హభ ! య దిహోస్తి త దన్యత) య న్నేహోస్తి నత త్య్వచిత్‌ 1% అను వచ నముచే చతుర్విధపురుపార్థములలో సీభారతమందు లేని బేగుంథ .మందు శేదనియు, దీనియం దున్న చే గ్రంధాంతరమం దుండె ననియు బోధింపబడుచున్నది, ఈయుద్ద్రంభము పరనశనణప్రికియలచే పాపహరమై, ఐహి కామాుమ్మీక శేయస్సాధనమై, భారతీయ భాగ భేయమై భాసించుచున్న దనుట జగదిందితిము,

ఖు

కాని యార్షవిద్యాసంప్రుదాయము దూరమైయున్న యిీకొాల మందు ఆర్ష గ్రంథ తాత్పర్యము ద్నుర్మేయ మగుటచే స్వబుద్ధిప్రొభవ మున బరిశీలించువారికి విరుద్ధముగా నుండినట్లు కనబడుటను బట్టి యీ మహాభారతమందు ఇటీవల పా శ్చాత్యవిజ్ఞానసం పన్నులును, తదనుయాయులును అగు కొందరు వాస్తనితేపము చేసి సంప్రదాయ విరుద్ధముగా బహిరంగపరీత యను చరుళలో నేచమేమో వ్రాసి విమర్శనము లనబడు కొన్ని గ్రంధములను లేవదీసిరి,

అందు 'సప్రే పంకితునిచే హిందీలో వ్రాయబడి, చర్ణ నారా యణగాస్తి )గారిచే నాంధ్రీకరింపబడిన మహాభారతమిమాంస్క బంకిం చంద) చట్టోపాధ్యాయునిచే వంగభామలో వ్రాయబడి, హెలాంతుపు సూర్యనారాయణరావుగారిచే నాంధ్రీకరింపబడిన (శీక ఖవ్ఫచరితుము, కోటమర్తి చినరఘుపకిరావుగారి సుయోధనవిజయము, "పెండ్యాల 'వెంకటసుబహ్మణ్య శాస్తి )గారి మహాభారత చర్మితము ఇత్యాదులు కలవ | | ”

ఈ సీమర్శనము లుక్ళవించి యా మహాభఖారతమందు. నిరూఢ మగు లోకవిశ్వాసమును సడలింప మొదలిడినవి, అట్లావిశ్వాసము సడలుటచే (గంథకర్త యగు మవ్వార్షి కి గూడ నద్దత నావపొదించుటకు లోకము సిద్ధపదు చున్నది.

ఆహా! మన మేమ్మారమైనను లోకోత్త రమగు విజ్ఞానము నార్జింపగలితి మేని యది యార్ష్యగంథధమూలకమే యని ముమ్మాటికి జప్పళ తప్పదు. .

అట్టి యసాధారణము లగు గ్రంథరత్నములను లో కానుగువా బుద్ధితో మన కొసగిన మహర్షిప్రవరులయెడ మనము యావజ్లేవము.

ఉపోదాతము, క్రి ఖు

దూపవలసియున్న కృతజ్ఞతకు బదులు కృతఘ్నుత నాశ్రయించి వారల దూషసించుటకు గూడ సిద్ధపడుటకం'ట పాపకార్య మేమున్నది ? కనుక నార్షవిద్యాసంప్రదాయప్రన ర్తకులలో నాచార్యవీఠళము నధిన్టీంచ్చి యార్షవిద్యోపజీవుల కహరవాస్స్కరణీయుడైై యున్న 'వేదవ్యాసమునీం దని మవోభారతమందు నవ్యుల విమర్శననులచే (పదర్శింపబడిన సంర్యపదాయవిరుద్ధాంశములకు యథామతి గొన్ని సమాధానములు. మూపీ యాబుమీజుణము నేమా[తము నైన తీర్చుకొనవలె నను తలం పుతో నీ 'మహాభారతత త్వకభనము' అను (గ్రంథము (వాయబూని తిని వై జూపబడిన విమర్శన్మగంథభములలో కడపటి దగు మహా భారతచర్మితమువై ఖండనములు.__ . 1, *“పండితపువరి మల్లాది రాముక్ష ఫవ్షవిద్యచ్చయనులవారి. “మహాభారతకథాతత్వ్యనిర్ణయము” 8, మహామహోపాధ్యాయ, కవి సార్వభౌమ శ్రీపాద కృష్ణమూ ర్తికా స్త్రిగారి “నుహోభారత చరిత్రని రాకర ణము 8,శషప్ణై మూర్యనారాయణశా స్త్రిగారి “మహాభారతరహా స్యము" మున్నగునవి. బయలు'విడలినవి, ఈ మూడవ మహాభారతరహాస్య మందు గూడ విరుద్ధాంళము లుండుటచే కవిసార్వభౌాముల చేతనే “మహాధారతరహాస్యనిమర్శనము అను (గంథము కూడ (వాయబి నది, ఐనను సం పదాయసిద్ధార్థమునకు (పమాణసమ్మతిని, (పతివాద మునకు (పమాణవిరోధమును (పతిపాదించు పద్ధతిని (వాయబడెడి యీ (గంథము వి శేషాంశములను బోధింపగలుగుటచే పాఠఠలోకమున కావళ్యక మ్చేయని తోచకపోదని నా నమ్మకము,

వైదికమూర్గపు కాశక మగు మహాభారతమును (ర్చి అక్రమ ప్రసంగములు జరుగుచుండ శక్తికొలది నివారింపబూని యీగ్రుంథ రచనలో బ్రవర్తించితిని ఈ ప్రవృత్తికి మూల మి యార్ష వచనము లే.__ .

ఢీ ఉపోజడూతరమను, ఖు “స్థాపయధ్య మిగుం మార్షం పియత్నేరాపి హే ద్విజాః |! సావితే వెదికే మారే సకలం సు్ఫరం భవేత్‌ | ఖ రా ౧ నే చయచూహ్‌ా స్థాపయితుం ళో న కుర్యా న్మోహితో జనః |! తస్య వాన్తా న పావీయా నిలి నేదాంకనిక్షయః | యః స్థాపయికు ముద్యుక్త ళ్మద్ధ మైవాతమో2ఒవి సలా! సర్వపాపవినిరుక్తు స్పమ్యుగ్దాన మవావ్వుయాల్‌ యస్తు విద్యాఖిమానేన వేదమూర్షపివర్న్హ కమ్‌ | ఛలజాత్యాదిభి న్టీయా త్స మహోాపాతకీ భవేత్‌ ఇచ్చట వైదికమార్లముకు స్థావింపు డనియు, నది స్థ్టాపింపబడిన సకలము స్థిరపడునని యు, చానిని స్థావింపసమర్థుడై యుం౦గి యెన్వ దువేశీంచున్నో వాని నేమి చేసినను పాపము లేదని వేదాంతనిరయ హ్‌ లి మనియు, అశమర్థుడైనను శ్రద్ధతో వైదికమార్షమును స్థాపింప నుద్య మించువాడు పాపవిముక్తు డై జ్ఞానమును పొందుననియు ేదమార్ష అనాటి ౧ ప్రవర్శకుని అక్రమమార్షముల నోడించువాడు మహాపాతకి యగు ననియు నుప బేశింపబడినది, లు గీ కో ఇందు 'అశక్తు డె నను శృద్ధత 'వేదమార్ల్షమును స్థావింప నుద్య మించువాడు పాపవిముక్తు డగును అన్న యుపబేశమే యీ గ్రంథ రచనలో జే నుద్యమించుటకు మూలము, ఇట్లు గుంథకర్మం

విషయసూచిక. పప ఎవానససస సస వుట, కేం “ఇష్టదేవతా పా9ర్థనము, | 2. మవోభారతఠ వామనిర్వచనము, 8 ర్‌ నుహా భారతరచనాపద్ధతి, కి ఉ. మవోభారతకర్హృప్రభావము, ర్‌ ర్‌ం గంథాంతరద్ధమవో భారత ప్రళం సం 8 6. ప్రతివాదిపంసంగపరామర్శముం క్షే ణా అనేకళర్త ల్రగ్వేని రాశరణము, న! 8. వ్యాసరచికగంంథము 8800 వోరముబుమూక) మీ అన్య పర్తిసంగము-కన్నిరా . కరణము 88 ర్తి గణేళ లేఖకళ్యనమర్థనమాు, " 56" 10, మవీభారతమునకు గణ పతిలేఖకుడను విషయములో రాజశేఖరకవి సామ బ్రిముం కీడే 12. మవాభారరమిమాంపాకారుల క రృ ళేదప్రనంగము-తన్ని రాకరణము,. 2 19. మవోభారతమునకు అ తృగ్రంథధనంఖ్యానిద్ధి, సపాదల క్ష గ)ంధక్యవవారమున కుపపలత్తి. క్త 18. భారతాదిని విషయనూచికగా నున్న 1,2 అధ్యాయముల తౌర్పర్యము,. 8 కక్స, అనుక ంమణి కాధ్యాయ ఫఅశు9తి, [ ర్‌క్ష కేర్‌. ఉపాఖ్యానముఖమున బ్రవ్మావిద్యాప్రతి సౌదనమందు భారరమునకు ముఖ్య శార్చర్యము ఆను విషయము. ర్‌ర్‌ 16. జయళ స్టైర్థము. 60 0 [ ఇలివో నళ హ్లైర్ధను, 62 కేరి. మవ భారరక ర్హయగు మవార్షి తన వృత్తాంకమును పరు లుపటేశించినట్లు చెప్పుట అనంగళము ఆను రశ్నేపమునకు సమోధానము, 638 19. అక్ష లీపరిచయము, 6ర్‌ 20 మవాభారరరదచా కాలపరిశీలవము. 72 21. మవో ఫారతర ద చానంతర మంచైన భాగవరరచన ద్వాపఠాంఠమందు. ఆను విషయము, ౯7 ఖై, శ్రమ ద్భాగవకము బోపటబేవళ్ళరమను వాదము, రన్ని రాశరణనము, 79

ల్సి

వుట,

88: కలియుగములోని పరీక్షీర్తు ప్రళ్నలతోగూడిన భాగవకర దన ద్వాపఠాంఠ “మందు జరుగుకుట్లు ? ఆను శంకకు సమాధానము ౨. . లక, కాగవర జీవీ భాగవరములవలె ఫారరముగూడ భవిష్యర్సంవాదమలఅతో డ్వాప' “. శాంకమంజే రచింపబడిన దను విషయము, 8? 25. ఆతీతా నాగరజ్ఞానముగఅ బుమలది అర్జ దృష్టి; ఆది ఆపుత్రిహరము'అను విషయము, " 91 లగ, వ్యాసమహర్షి రతన త్రైశాలిశజ్ఞుననిద్దినిగూర్చి తనశిష్యులకు జెప్పిన విషయము, 938 ర్‌ విద్య న్మార్గవిమర్శశ మార్గ తారఠరమ్యముం రక 2౩. మహాభారతము సందర్భశుద్ధి లేకున్నది, ఆనుపుసంగము-రన్ని రొశకరణము. 96 లర, కర్ణ జన్మము, సందర్భశుద్ధిః | 99

80. కుంభకర్ణ వధశాధ రామాయతిమునకు భిన్నముగా ారతములోనుండుటకు | "శారణిము. 100
81. పౌరాణికనూతుడు ఆబావ్మాణుడు ఆనుప్రిసంగము-కన్ని కాకరణము, 108 డె ఫొరిళబ్బప్రయో గెచిక్యము, 108 $$ిం శాటిల్యార్థళాస్తో)పోన్టాతగ9ంథధము. ॥ 106 ఫక, అర్ష (0థకుఅయందు ఆ వార్ష సం్యదాయ్యగంధము అలో లేనట్టి విశిష్టఠం న!

జ్యో గో వ్య డు ష్‌ భఘుభమస్తు, అవిఘ్నువము స్తు మ త తత మహాభారత ఈ సకథనము.,. నల అనేక క్షర్శృ త్వ నిరాకరణము. తయ యప స్పస్పుత్యాత్కద్కస్పాస్పుస్యాన్నాన్వుప్యున్ని “జయతి పరాశరనూను స్సత్యవతీవృాదయనన్దనో వ్యాసః | క యస్యాస్యళమలగళిత్రం వాబ్మయ మమృతం జగ ల్పిబతి 1 “నమోస్తు కే వ్యాస ! విశాలబున్జే ! ఫుల్లారవిన్దాయగపతునేత) 1 | యిన త్వయా భారతలైలపూర్ణః ప్రజ్య్వాలిలో బ్హానమయః ప్రిదీపః ॥| ర్న సమ్యు జష్యాయికలా'పేన మహళా భఛారవేన చ! ఉపబ్బృంహిత వేదాయ నమా వ్యాసాయ విష్ణవే $ పరమ కారుణికుడును పరాశరపుతు)కును ఆగు శ్రీను "జ్వీద వ్యాసమహర్షి లోశానుగువాతత్పరుడై చతుక్షళవిద్యాస్థానరహస్యముల 'నాకావోట బ్రదర్శించుచు,ు మందమధ్యమాధి కారలనుగాడ నను గ్రహించుటై వై కశంపొోయనజన మేజయపంవాదరూపమునను, సౌొతి శానకసంవాదరూపమునను వారివంశాంతము లత్సగుంథాత్కకమై మా వారివంకముకాక అస్టాదళమపహ* పర్వములును, వారివంశములోగూడ

లీ మహాభారత తత కథనము, న వాంతరపర్వశతమునుకల మ హాభారతమను ఇతిహోసనును సాయోద్దణ పతి లేఖకత్వమున రచించి యీ మనువ్యలోకమున బ్రితిష్టింప జేసెను,

ఈగింథము___“భారతం పంచమో వేదః అనియు, “సర్య ఘ్రుతిసమూహో2ఒయం” అనియు. గీర్తింపబకుటచే వేదార్థవివరణ రూపమైన పిమాణగ)ంథ మమటలో సంశయము లేదు, ఇకి యీ మహాభారతము శటార్థగారభీర్యయుక్త మె, మూలమాత్రావలోకనమున దురవగాహామై, సకలళా్ర్రపంపుదాయస మంచికమై, అజ్ఞాకాళ్చర్య కరానేకాంశోపశోభితమై, అతీంద్రియ పదార్థప) కాశఠమై, జగద్ధితమై, విద్య న్మనోజ్జై మై విరాజిల్లుదున్నది, "

దీనికి అనేశ టీకలున్నను పిస్తుతము సంపూర్ణముగా మన కుప లబ్ధ్బమగుచు క్లిష్టస్థలములయందు విపులముగా చర్చించి శం కాని రాకరణ పూర్వకముగా పుమాణపుదర్శనముతో సిద్ధాంతమును. నిరూకించు చున్నది నీలకంకఠీయటీక యే, ఆటీకా కారుడు అఆదియం దిట్లు వ్రసెను-

“బహూన్‌ సమావ్భాళ్య విఖిన్న దేళ్యాన్‌ శోళాన్వినిశ్చిక్య చపౌాథ మగర్యమ్‌ | పా్రాచాం గురూణా మనునృత్య వాచ మారభ్యతే భారతభావదీపః |)

భిన్న దేళములందున్న బవాుకోశములను సంగ్రహించి, సాంప్ర) దాయికమగు పాఠము నిళ్చయించ్చి గురుపరంపరోపదిష్టములగు వాక్య ముల నాధారము చేసికొని *భారతభావదీపము” - అను టీశను ఆకం భించుచున్నాను, అని 'శాత్సర్యము,

౨ దీనిచే టీకాశారుగు తనకు లభించిన యేదో యొక గోళ మందలి _ పాఠమును బట్టుకొని తనకు తోచినట్లు వదోవిధముగా వ్రాసిన టీక కాక నానా దేశీయ బహుగుంథ ప ర్యాలోచనముతో, స్తాంప్రడాయిక పాఠనిర్ష్ణయముతో గురుపరంపరాప్రపిద్ధమగు ప్రామాణి కార్ధమును పూర్యోత్తర సందిర్భఘద్ధితో నిరూపించుచు. వ్యాసినదే. యీటీక యని స్పష్టమగుచున్నది,

అనేక కర్షృత్వ నిరాశరణను, కీ కావున మహాభారత తాత్పర్య జిజ్ఞాసువులకు ఈ టీక అవ శ్యాశ్ర యణీయము, అందుచే నీలకంకీయ టీశానుసారముగ నీ మహాభారత మును గూర్చి మనము కొన్నిమాట లనుకొందను,

• మహాభారత నామనిర్యచనము $__ వక్రత కృతుతో జీదా భారతం వైఠ బేకరః ఫుళా కిల సురై న్వర్వ్వై స్సమీక్య తులయా ధృకమ్‌ ॥ చళుక్య్య నృరవా స్యేభ్యో జీ దేభ్యో వ్యూధికఃం యదా తదాప్రధృతి లోశీఒన్మిన్‌ మవాగ్థారత ముచ్యతే ॥ మవాశ్తే్రచ గురుత్వేచ ధియమాణం యతో ధికష్‌ ॥ మవాత్త్య్వా ద్భారవత్త్వా దృ మవోఫారత ముచ్యతే?” జీవతలు చతు్నేదములను భారతమును న్యూనాధిక భావమున బరీథ్నీంప నుపనిమతులతో గూడిన చతు్వేదములకంచె అర్థ్ధగొరవ రూపమగు నాధిక్యము, శబ్దాధిక్యము దీనియం దుండుటచే నీభారత మే మహాభారతమని చెప్పబడుచున్నదని తాత్పర్యము, దీనిచే భారతము మవోభారతను ఛిన్నగ)ంథధములు కాక యేకగగంథమే యని మనకు స్పష్టమైనదిః ఉమా --+ మహాభారతరచనాపద్ధతి +__ ఈ మహాభారతరచనాపద్ధతిని కూర్చి గంంథనందిట్లు చెప్ప బడినది ఈద్నర్రివశి పూ స్సకై యాఖ్యా వివిధా శృుుకయోజఒపిచ ఇవా సర్వనును వ! ముక్తం గంన్ధస్య లత్నణమ్‌ | విన్లీర్యైత న్మృవాజ్ఞ్నాన మృషి స్పంథ్మీష్య వాబ్రివీత్‌ దృష్టం హీ విదుపషాం లోశే సమాసవ్యాసధారణమి?) టీ “సవై ఖ్యాః వ్యాఖాన మధికృత్య కృతో (గన్ధః వై యాఖ్యః తద్యు క్రాః యథాంాళబ్ర్యవ్మావి చాప్మోతి పరమ్‌”) ఇతి నూకుస్య వ్యాఖ్యా “సత్య ంజ్డాన మవన్త౦ క ఇతి మన్త్రః 1 ఆనువ్యాఖ్యానం- ళతప్మా ద్వా వరస్శాత్‌ + ఇతి చ్రావ్మాణమ్‌ ఏవ మత్రొపి ప్రధమేఒఒధ్యాయే నూత్రిక ప్యార్భస్య ద్వితీయతృతీయా భ్యాం వ్యాఖ్యాన మ్చుత్తరగ నే నా౭_నువ్యాఖ్యానం చ

ళా ,బౌవాఫి 06 ఆత్ర రశ థనిముం అనగా. వ్యాఖ్యానము నుర్హేశించి చెప్పబడిన గంధము వైయాఖ్య మనబకును, అనై యాఖ్యముతో గూడినవి సవై వాఖ్య ములు, (పుంభకోణపుపితిలో “సహా వ్యాఖ్యాః? అని పాఠ మున్నది) కనుక వ్యాఖ్యానరూపములై న యుపాఖ్యానములతో గూడిన యితి హోసములున్వు వివిధఘు్రతులును యీ గ్రంథమందు పతిపాదింప బడినవి, అనందవల్సిలో *బ్రిహ్మూవి దాపహ్నోతి పరమ్‌? అను నది యావల్లికంతకు నూత్రధభూతము, దానికి “సత్యం స్దానమ్‌” అను మంత్రము వ్యాఖ్యానము; “తస్మా ద్వా వతస్కాత్‌ ౫ అను బ్రాహ్మ ణము అనువ్యాఖ్యానము, అప్ల యీ మహాభారతమందు ప్రథమా ధ్యాయము నూత్రభూతము; ద్వితీయతృతీయములు వ్యాఖానభూత ముల్యు ఉత్త రగ్రంథ మనువ్యాఖ్యానము, - లోకమందు. విద్యాంసులకు సంకేవించియు, విస్తరించియు గ్రంభధభారణము దృష్టమే కనుక వ్యాసమహర్షి_.మవాత్త స్ట్‌ము కలై జ్ఞానప్రదమైన యీ గ్రంధమును సంశేవించియు, విస్తరించియు చెప్పెను, అని 'శార్పర్యను. " దీనిచే అనందవల్లియందు “బ్రిహ్మవి దాప్నోతి పరమ్‌?” అను వాక్య 'మొక కాలమందును, “సత్యం జ్ఞానమ్‌? అనునది మటీయొక శాలమందును, *తస్మా ద్వా వతస్మాత్‌ ” ఇత్యాదకము 'వేటలొక కాలమం దును అవిర్భవింపక ఆవల్లి యంతయు నా రూపముతో నేకళాలమంబే యావిర్భవించినట్టు యా మహాభారతముకూడ నేకకాలమునంచే యథా ఘ్రతరూపముతో వ్యాసమహర్షి చేతనే యావిర్భూత మైనదని యర్గము, జ - 1 వ్‌ థి ఈపద్ధతి యొక మహాభారతమం చేశాక అర్షగ్రుంథములయందు సుప్రసిద్ధ మే, వాల్మీకిరామాయణమందు ప్రథమసెర్ణమగు చాలరామూ యణము నూత్తధూత మనియు, మై గొంథము చానికి వ్యాఖ్యానభూత మనియు తులకు విదితమే, భగవద్దీతలోశూడ ప౦చమాధ్యాయాంత

అనక క్‌రృత్వ నిరాకరణము, ర్‌ మందు 'ీస్పర్మ్శ్నా౯ కృత్వా బహి ర్బావ్వీ౯ి ఇత్యాదిక్లోకతుయచే ధ్యాన యోగమును నూత్రప్రాయముగా జెప్పి, దానినే మస్టాధ్యాయ ములో విసరించి చెప్పెను, ఈ విషయయమె వస్టాధ్యాయారంభమందు నహ యా అ ఇాంకర భావ్య మిట్లున్నది-.- “ఆతీతానరాధ్యాయాన్తే ఛ్యానయోగన్య సమ్యుద్దర్శవం ప్రత్య వృరబ్లన్య నూతుభూతా నోకాః “స్పర్శాన్‌ కృత్వా బహింి ఇత్యాదయ ఉపదిష్టై స్తేషాం వృ త్రిస్థానీయోఒయం షష్టైాధ్యాయ అరభ్యశే ఇట్లు చూడగా మొవట సూతుప్రాయముగా జెప్పి, తరువాత దానీని వివరించి చెప్పుచుండుట అర్షగుంథలక్షణమని విజ్ఞలకు విదితమే. కనుక నీ మవోభారతముకూడ సట్టి రచనయీ కలిగి యున్నదనుట ఎ-4 మహాభారతకర్భృపిభావము శ, ఇక మనము మహాభారతకర్త ఫపిభావమునుగూడ _ నొకింత గ్రహింపవలసియున్నది, అది ముట్లు చెప్పబడీనది.__ అభూతప్టానాని సర్వాణీ రవాస్యం త్రివిధం చ యత్‌ | జీదా యోగ స్పవిజ్ఞానో ధత్మో౭ర్థః కామ ఏవచ॥ ధర్మశా మార్ధయు శ్రాని శాస్త్రాల వివిధాని చ ॥ లోశయాతావిధానం చ సర్వం రద్దృష్టవా నృషిః | (ఆం 10) అనగా దుర్గనగరాదులను, తీర్థ మే త్రాదులను, ధర్యార్థశామ రవాస్యములను, కర్మ ళశాండమును, ఉపాసనాకాండమును, జ్ఞానకాండ మున్సు స్మార్శధర్మమును, లోక ప్రసిద్ధములగు అర్థకామములను, ధర్మార్థ కామపుతిపాదకములగు వివిధశా(స్ర్ర ములను, లోకయాతాా నిర్వాహకములగు ఆయు ర్వేదధను ్వేదగాంధర్య వేదముల విఢులను సర్వమును . యోగశ క్రిచే మహర్షి. పిత్యతుము చేపకొనిను, అని శాత్సర్యము, మజటియు సౌతి కౌనకున కిట్లు చెప్పెను. “ఏక శ్తే సర్వ మూఖ్యారం వైళంపాయనకీ రిమ్‌ | ఇ్యాపాజ్ఞయా సమౌకజ్ఞాతం సర్పసత్తే నృపన్య హిక

క మహాభారత తత్త గక్‌థనము,

ఫుణ్యోఒయ మితివోసాఖ్యః పవితంం చేద ముత్తమమ్‌ |

శృస్టేన మునినా విప్ర! నిర్మిఠం సత్యవాదినా క

సర్వశ్హేన విధిజ్హేన ధర్మజ్ఞునవతా సతౌ। _ "

ఆరీన్లిియేణ శుచినా తపపా భావితార్మ్శచా |

విశ్వ ళ్యే వర్తతా వైన పాంఖ్యరయోగవతా రథా।

వైకతంక్రవిబుద్ధేన దృహ్వై దివ్యేన చతుహి ॥

కీర్తిం ప్రథయతా లోళీ పొండవానాం మహార్మ నామ్‌ |

ఆవ్యేషాం తతియాణాం చ భూరిద౦విణ లేజసామ్‌ |

కీీచాంచ వానుబేవస్య చేవదేవస్య శాస్హిణః !

విశ్వేషాం జేవభాగానాం జన్మ సాయుజ్య మేవచ 1) (వ్వర్షం.ప, శో తిక .39)

శౌనుకమహర్షీ ! జన మేదయుని సర్పపత)మందు వ్యాసమహర్షి యాజ్ఞచే వైశంపాయనకీ ర్తితమై చక్కగా టెలిసికొనబడిన దీనినంతను నీకు చెప్పితిని, ఈయితిహాసము పుణ్యమైనది, పవిత్రము, సర్యోత్త మము.నగు నీగంధము సత్యవాది, సర్వజ్ఞుడు, విధిజ్ఞాడు; ధర్మజ్ఞుడు, అతీంద్రియవిమయ నవి కేషజ్ఞుడు, ఘచి తపళ్మద్ధుడు, ఐళ్యర్యో వేతుడు, సాంఖ్యయోగనిరూఢుడు, నానాతంతృనిస్టాతుడు నగు వేదవ్యాస మహర్షిచే దివ్యదృష్టితో జూచి మవోశ్కులగు పాండవులమయొక్కయు, ధన లేదస్సమృద్దులగు అన్యతత్రియులయొక్క యు'కీరి ని చేవ బేవ్రడగు వాసు బేవుని' క్రీడను బేవాంకజూతులగు నందతియొక్క బన్కముక్తు లను.లోకమునందు విస్తరింప జేయదలచి యీ యితిహాసము నిర్మింప బడినది, అని చెప్పెనుం , దీనిచే మన మహాభారతకర్త ప్రానూణిక మూర్ణన్యు డనియు,

మవహోపుభావ సంపన్నుడనియు, భొామపిమా"దరహితుడనియు, ధర్మనూ య్యూభిజ్ఞుడనియు, ఠరత్యకథనళత్పరుడనియు స్పష్ట్రమైనదిః మజియు ధృతరామ్ట్ర ' డాశుమవాసియైయః౦డ వ్యాసమహర్షి సామె క్కరించి యిట్లు నెను, |

ఉనంకయ్ఫేద నార్థాయ- సౌప్తం మాం విద్ధి. పుఠ)క |

న కృతం యమొః ఫురా శ్చ ,త్కంర్మ.లోళీ మహార్షిఖి। |.

అనేక :కర ల్వే నిరాకరణము, % నాటీ అళ్చ్ళర్యభూతం రపసః ఫలం త ద్దర్శయామి వః ॥ శి మిచ్చనీ మహీపౌఅ ! మత్తః పప మభీస్సికమ్‌ | దంన్హుం స్ప్రష్టు మధ శోంతుం తర్క-ర్తాన్మీ తవానభు 1) వళ్చా! సీసంశయని వారణార్థము వచ్చితిని, ఇంతకు పూర్వ మేమహర్షులచేతను లోకమం 'బేపని చేయబడియుండ లేదో అట్టి ఆశ్న ర్యకరమగు కార్యమును తపళ్ళక్షి చే నీకు (పదర్శించుచున్నాడను, నీవు "దేనియొక్క. వ్యొస్సినికాని దర్శనమును కాని, స్పర్శనమును కాని శవ వణమునుకాని కోరెదనో అర్హానిని నీకు కలుగ జేయుదును, ఇట్లు చెప్ప గా “యుద్ధమందు మరణించినవారిని జూడగోరిక కలి దని 'తెలివినంతనే నాటిరాత్సియందు మవార్షి గంగాజలమం దవగావానము చేసి యాహ్వా నింప కురుపాండవపతీములళలోనినా రందజు యథాపూర్యముగా స్వీయాభరణాయుధవాహనాదులతో గంగాదలమునుండి యావిర్భవించి తీరము జేరగా మహార్షి చే గటావ్షీంపబడిన దివ్యదృష్టిచే ధృత రాష్ట్రడు అండటితో బిసంగించుచు నారాతి) యంకయు గడపెను, (ఈ గాధా విశేషము ముందు వేదవ్యాపనిందానిరాకరణఘట్టములో విపులముగా _ ఇట్లీవృత్తాంతమును వైశంపాయునుడు వెప్పగా వినుచుండిన జనమేజయునకు “ఇట్లుండునా?౫” అని సంజేవాము కలిగి వైశంపాయ నునితో నిట్లనెను__ “మమాపి వరణో వ్యాసో దర్శయే త్చిశరం యది | కదూ)పజీషవయస౦ ళద్దధ్యాం సర్వ శవరత్‌ | ప్రపాదా దృమీముఖ్యస్య మమ కాను స్సమ్యధ్య తామ్‌ 109 వరదుకగు వ్యాసమహర్షి. నామగూడ నాఠంగి)ని ఆ రూపవేమ వయస్సులతో జూపునేని దానినంతను నేను విశ్వసింతును, బుషి. ముఖ్యుని కటాత్‌మున నా ోరిక యీడేరుగాక అనుచు తన యుత్క_కేచ్చను. వెల్లడించునంతలో వేన వ్యాస మహార్షి ప్రత్యతమై అశ్లు పరీశ్నేత్తును కనుపణుపగావ

త్రి “- మహాభారత రత్త, గకభనము, “తత స్తదూ)ోపసవయన మాగతం నృపతిం దివః | శ్రీనున్తం పితరం రాజూ దదర్శ స పరీక్షీరమ్‌ క) తాను కోరినళ్లు యుండి న్వర్షమునుండి వచ్చి ప్రత్యతమైన తండ్రియగు పరీశ్నీత్తును జన మేజయుడు సందర్శిం'చెను, పాఠకులారా ! ఈయాశిమవాసిక పర్యవృ త్రాంతముచే మన వ్యాసమహర్షి యొక్క అనితర సాధారణత ప; పిభావము మనకు స్పష్ట మైనది, ఈమవానీయుడే మన మవోభార లేతిహోసకర్త, కనుక నీమహో భారతము తెలిసినదికొంత; తెలియనిదిళొంఠ్య వినినదికొంత్యు కనినది కొంత; కల్పించినది కొంతయు జేర్చి, గ్రంధపుతి పాద్యవ్యక్తు లకు స్వభావవిరుద్ధాంళమ.ల గూర్చి చర్మచతుస్సులచే గొహీంచి, మలి నాంతఃకరణములచే నూహించి, ధర్మ సేకువ్చల నుల్లంఘించి, ధనసంగ) 'హేచ్చతో నధునాతనులచే రచింపబడెడి తదుగింధములవంటిది కాక యోగబలము, తపళ్ళక్షి, దివ్యదృష్టి, యను పరికరముతో, కాలాంతర 'బేళాంతరవస్తుసాయోత్కారముతో, _ తత్తద్వ్య క్కి హృదయగ)వహణ ముతో, వివిధ వేదార్భపరిష_ రణముతో, యథా స్ధేరివృత్త ముతో, లోకానుగ) హేచ్ళతో, రచింపబడిన దీపవితృగంభమని యీగింధథ కర్త ఫప్రభావమును (గ్రంథస్వభావమునుబట్టి స్పష్టముగా (గహిందచితిమి, అబల గ్రంథాంతరస్థ మహాభారతపుళంస $4___ ఇళ మహాభారతమంతయు వ్యాసమహర్షి పిణీత మే అను విమ యము గ్రంథాంతరసం వాదముతోగూడ గుహింతము__ మార్కం౦డేయపురాణము, అ, 1 “తపస్సా్యాధ్యాయనిరశం మార్మ-౦జేయ౦ మహామునికి వ్యాసశిష్యో మవాలేజా ఖై మినిః పర్యపృచృ్ళక ॥ భగవన్‌ , భారతా ఖ్యానం వ్యాసే నోక్షం మవోర్మ నా | పూర్ణ మస్తమలై శు ర్నా నాళాన్రనముచ్చయైః ॥ జాతిశుద్ధిసమాయు శృం సాధుళబ్టోపళోభితమ్‌ 1 ఫూర్వపతో క్రినిద్ధాన్దపరినిష్టాసమన్వి తక్‌ |

[£) అనేక కర్శృత్వ నిరాకరణము, రి అాకీ తిదళానాం యథా విష్ణు ర్థ్విపదాం చావ్మాణో యథా ॥ భూవణాశాం చ సర్వేషాం యథా చూడామణి ర్వరః ॥ యథాజఒయుధానాం కులిళ మింది్రియాణాం యథా మనః 1 ళభేహా సర్వళాప్రైణాం మహాభారత ముల్తనుక్‌ | ఆశార్థన్లైవ ధర్మక్చృ కామో మోక్సళ్చ వర్ణతే | పరస్పరానుబవ్షాళ్చ్ళ సొనుబన్దాక్చ లే పృథక్‌ | ఇ లు ధర్మశాస్త్ర) మిదం ళ్రుష్థ మర్ణ శాస్త్ర) మిదం పరమ్‌ | శానుళా స్త్ర మిదం చాగర్యం మోతళాస్త్రం తే శ్తమక్‌ | " చతురాళ్రుమధర్భ్యాణా మా ఛారస్థితిసాధనమ్‌ | పోక్త మేఠ న్మవోభాగ |! వీదవ్యాసేన ధీమళా క . తథా తాత |! కృతం “హ్యేక ద్వాసే నో డారళర్శణా ॥ యథా వ్యాప్తం మవాళా స్తం వికోశై శ్నాభిభూయతే 1 చ్యాసళాకనజలౌస్టేన కళర్మ-తరువోరిణా 1 జీదెలావతీన్లే? నీరజ స్కాం మహీ కృతా! కలళబ్లమవోహాంసం మహా ఖ్యానపరాంబుజక్‌ె | క థావినీశ నలిలం శా_గ్వం జేదం మవావా “దమ్‌ కే వ. విణి తదిదం ఫభారతాఖ్యావం బవ్వాగ్థశు)త్రివిస్త-మ్‌ | రర్త్యతో జ్ఞాతు* మోమెవాం భగవం స్త్వా ముపస్థినః[)) త్రపస్సా*ఛా్యయలిగతుం డగు మాళష్గందే మమహ్నిని వ్వాస శిష్యుడు, మహా లేద శ్శాలియి నగు జై మినిముని సమివించి ముట్ల నెను మహర్షీ 1 వ్యాసపో 'కృమగు భార తాఖ్యానము పరిఘస్ధములగు జ్‌ సముచ్చయములతో పూరింపబడియున్నది, పూకపతవిద్ధాంతకోభి తమై, సర్వళాన్ర్రపా" మై యీమహో భారత మొప్పుచున్నది, దీనియందు ధక్మార్థశామమోవ్షములు బే "శ్వీరుగను, పరస్పరానుబంధముగను వరి ౦పబకుటచే నిది ధర్మా శ్ర) ము, అఆర్థకాశ్ర్రము, కామశాస్త్రము, మోమీశాస్త్రము నై యున్నది, చతురాశుమధర్క సాధనమైన యి గ్రంథము విరోధములకు పిస క్షి 'లేపండునట్లు ఉదారహృదయుడగు మహాక్షిచే రచింపబడినది. 'వేదపర్యతమునుండి యవతరించి కుతర్కతరు జ ను శద . ॥ ఆరు వుల నున్తూలించెడి వ్యాసవాక్యజలప్ర వానాముచే. భూమియందు రజస్సు

10 “'మవోధారత తత్ర్త్యకథనము, అంత1ంపజేయబడీనది, యి క్ళార్డ్మ "వేద మను మహాహ్రదము మర శబ్లకు:లను మహోహ౦నసములు, మహోవాఖ్యానములను పద్మములు, ౧0౧ వి సృతకథ*)ను జలము గలిగీయున్నగని తాత్పర్యము, దీనిచే నువాఖ్యానవహితమగు మహాభారతము వ్యాసప్రణీత మే యనియు, భారతమహాభారతనామములు కలది యొక్క. గ్రంథమే యనియు, నందు విరోధము బేమియు బేననియు, అది సకలశాన్హ్ర సంపుదాయపసమన్వినిమై యున్నదనియు ేలినది. క్యస్దశేవరయా వ్యాస ఇతి లోశీ శుతో ముని, 1 ఆయం సామె మ్మవాయోగీ వ్యాన స్సర్వజ్ఞ ఈశ్వరః | మహాభారత మాళ్ళగ్యం నిర్శయమే భగవాన్‌ గురుః గ" నూకసంహిత- ఆ|| 1, ఉ్భెష్షహ్వైపాయవం వ్యాసం విద్ధి నారాయణం ప?భుమ్‌ | కో హ్యభ్యః పు-డరీకామై వైవా భారతకృ ద్భశీత్‌ 1౫ విష్ణుపురాణము. ఆగక. “ఆహైదళ పురాణాని కృత్వా సర్యకతీసుతః 1 భారతాఖ్యావ మతులు చలే శదుపబ్బంహితమ్‌ !)”” జీవీ భాగవకము. ఆ$ 9. మత్రిమంథాన మావిధ్య యే నాప్మా చ్భుతిసౌగరాల్‌ | పుశొాళో జనితో లోళ్ళ మవోభారతచందంమాః కి భారతం భౌానుమా నిన్దు ర్యదిన న్యు రమి త్రయః | . రతో జ్ఞానర మోన్ధస్య కా2_వస్థా జగతో భవేత్‌ | శృవ్నద్వెపాయవం వ్యాసం విద్ధి నారాయణం పభ్రుమ్‌ | “శో వ్యావ్యః 'పుండరీ మై నవా భారతళ్ళ ద్భవేత్‌ (౧) ॥ పద్భుఫురాణము-సృష్టి ఖండము ఆక పేం ఈ వ్రీళూద ద్విజబంధూ నాం శతుయీన శ్రుతినోచరా | శర్మ శ్రేయని మూణానాం "శ్రేయ ఏవ౦ భవే దివా | ఇతి భారత వరాఖ్యావం కృపయా మునినా శృగమ్‌ 1౧) శ్రీమద్భాగవతము. న్యకీ ఓ, ఆక ర్‌. _ అహైదళపురాణాని కృత్వా సత్యవతీనుకః | భార తాఖ్యాన మఖిలం వశే రదుపబ్బృంహిశమ్‌ | అమ్మే హైశేవ యతో క్షం కే దార్ధపరిబృంహితమ్‌ 112 మ్స శ్రీఫ్రరాణమఎఆ!538 9

అనేక కర్తృత్వ నిరాకారణను, వల ఈనిప్తారాయ తు లోకానాం స్వయం నారాయణః పంభుః 1 వ్యాసరూజేణ కృరవాన్‌ పురాణాని మహీకలే | పఠనా చ్రవణా భ్యేహాం నృణాం పొపక్ష యో భవేత్‌ 1 ధ ర్మాధర్మ పరిజ్ఞానం నదాభారప్రఎవర్తనమ్‌ క గలిళ్చు పరమా తద్వ ది ర్భగవతి ప్రధౌ " తాని తే కథయిష్యామి సప్రమాణాని భూరలే | ఫుకాణాని చతుర్లమా ణ్యేతాని ధకణీశలే | ఈథా మహాభారతం చ అతృసంఖ్యం పిశీర్తిరమ్‌ |) పద్మవురాణమాు, “అహైదళపురాణాని కృత్వా సర్యవతీనుకః ( భారతాఖ్యాన మళకలో జ్వేద్యాన్ష రుపబృ-హీరష్‌్‌ | అక్నేనైళన త ్పోక్తం ద్వాపరాన్తే మవోగ్మవా 1” శానళో కచరణవ్యూహపరిశిష్టము, ఖంకీ ర్‌, “అతుం తు చరుకో జీదా అతం భారిత సేవ చ [ి ప్కా-౦దము-.ప్రభాసఖండము, ఆ|| 2 శ్రీమహా భారతే శతసాహ స్ర్య్యాం నస.హితాయాం వైయానీ కం] గీ కాధ్యాయాం౦ఠత(0థమా ఈఅవ్యాసగిరాం నిఠ్యాసం పారం విశ్వువ్య ఫారతం వన్దే ( _ భూషణరయేవ సంజ్ఞాం యదంకి తాం భారతి వహతి[ అక్యాసప్తళతి_(గోవర్ధ నా భార్యః 10801140 మధ్య) ఈవచనము లన్నియు వేద వ్యాసమహర్షి నారాయణస్వరూపు డనియు, అత డష్టాదళపురాణములు రచించి వేదార్థప) కాకశము, శ్రృయోదాయకము నగు మహాభారతమును రచిం దెననియు, నామహా భారతము అంధకారము నణచు నూర్యచందుంవలె నజ్ఞానాంధశా రము నణచుచుంకుటచే లోళోపకారకమనియు, నది లతుగఏంథాత్మళ మనియు, ద్వాప రాంతనుంను రచింపబడె ననియు, భారతమపహో భారత నామములుకల గ౦ంథ మొగ్కకు యనియు నై. కకంక్యమునో నుద్గో పీ0ంచుచున్నవి, ఇట్లు మహర్షిని గూర్చియు, మహాభారతమును గూర్చియు నిస్సంశయముగా నార్షగ్యంథధములు మనకు బోధించుచుంక వానిని

[3 నుహాభారత కత్త్యకథనము, విశ్వసింపక కొంద తాధునికు లపమార్షమున బడి స్వబుద్ధి ప్రాభవ మాత్రమున విమర్శింప మొదలిగి మహ్వ్షాయొక్క్న_యు, మహాభారతను: మయొక్క_-యః చేరు లేకుండ జేయవలెనని మయెంచియో, అట్లు వాసి; గాని తమకు పేరు రాదని యెంచియో తలకిందుగా నొన్నిపు స్తకమ: లను వ్రాసియుండిరి, మన మా పుస్తకములను పరామర్శించుచు వా విమర్శనపాటవ మేపాటిదో కొంచము ఫరీథ్నీంతిము, అభీ పుతివాదిప్రసంగప రామర్శకు థ్‌ . మహాధారతమునకు వేద వ్యాసమహర్షి యొక్కడే కర్త కా డ్‌నియు, వ్యాసుడు, 'వైశంపాయునుక్కు సౌతి యను ముసురు కర్త లనియ్యు నందు వ్యాసుడువాాసిన గ?౦థ మునకు జయ మనియు, వైళం పాయునుడువ్రాసీన గ్రంథభమునకు భారత మనియు, సాకి వ్రాసిన గ౦ంథమునకు మహాభారతమనియు 'పేర్తనియు, ఆఅమవో భారతములో నే బజయమన్యు, భారతము ఇమిడి యు౦జెననియు, నవి విడదీయుటకు వీలుగా లేవనియ్యు, నీ సంగతు లాళ్యలాయనసూతు, మవోభారతవచనములచే స్పష్టమగుచుండెననియు “మహో ఫభారతమిమా+౦స) శ్రీశ, ఎప్త్రచరితము! 'మహాభారతచరితుము మున్నగు గ్రంథములు ప్రతిపాదించుచున్నవి, కొందు పుదర్శింపబడిన ప్రమాణము లీ విధముగా నున్నవి__ (3) “జేదా నధ్యాపయామాన మవాభారరపంచమాన్‌ 1 నుమన్తు౦ జై మినిం పైళం శుకం మవైవస్వ చూర్మజమ్‌ కి ప్రభు ర్వరిస్టో వరదో వైళంపాయన మేవచ । సంపాతా వై సృథ కేన భారరస్య ప్రశాశితా [99 (ఆడిపర్యము) (2) *“నుమంతు ైమిని వైశంపాయన వెళ నూశ్రభావ్య భారత మవో భారత ధర్మాచాక్యాణి (8) “అన్మీంస్తు మాను లోశీ వైళంపాయన ఊక్తవాన్‌ | వఏీళం కళతసవా(న ను మయో క్షం కై నిలోధత 1) (ఆఅను(క్రమణి కౌధ్యాయము) (4) “ఇదం కరసహ ప్రఖ్యం శోళావాం పుణ్యకర్శణామె | ఉపౌాఖ్యావై సృహ క్షేయం శాాళ్యం భారత ముత్తమమ్‌ | . శరుర్వి౦ళతిసావాసుం చశ్త్రు భారకసంహితామ్‌ 1

అనెక కర్షృత్వ నిరాకరణము, కేశి ఉపాఖ్యానె ర్వివైతౌావ ద్భారకం పోచ్యతే బుధైః తతో౭ఒధ్యర్ధళతం భూయ స్సంక్మేసం కృతవా నృష్మి॥ కి) (ఆది, ఆ1) (5) *మన్వాదిధారతం శీచి చా న్లీకాది రథాఒపళశే । తఫోపరిచరా ద్యశ్యే విప్రా సృమ్య గధీయతే క్షి” (ఆదిప, ఆ1) ఇత్యాదులు, ఈ వచననులు పితివాదుల కంత యనుకూల ములో పరికీలింతము___ 4 అనేకకర్త ల్వేనికాకరణము భీ (1) “వేదా నధ్యాపయామాస మవహాభారరపంచమాన్‌ | సుమన్తుం ఖైమినిం పెలం శుకం వైవస్వ మార్మజమ్‌ క్షి ప్తుభు ర్వరిష్టో వరదో వైళశంవాయన మేవ చ। సంహితా వః పృథశ్ష్వేన భారరస్య పు ఇ౯శితాః॥ ఇచ్చట వేదములను, మవహాభారతమును వేద వ్యాసమవార్షి సుమం త్యాదులకు అభధ్యాపనము చేసెను అసుమంత్వాదులచే భాంత సంబంధములై న సంహితలు విడిగా పికాశింపజేయబడినవి, అని ెప్ప బకుటచే సుభుంత్వాదులకు పిఠాళకత్వ మేకాన ప్రణేశృత్యము చెప్ప బ౩ లేదు, ఇచ్చట *వ్యాసుసది జయము, నై శింపాయునునివి భారతము, సౌతిది మహాభారతము అని వ్రాసీన పుతివాదుల నడుగవలసీయున్నది, సుమంత్వాదులు వ్యాసమహర్షి యొద్ద జదువుకొన్నుడి మీ విభాగ ప్రకారము జయను కావలసియ.౦డగా నదికాశ మహాభారత మెెక్డై వది? అట్లుసుమం త్యాదులు వ్యాసమహర్షి యొద్ద నేచుహాభారతమును చదునుకొనిన ట్లున్నదో ఆమహాభారత మీ వ్యాసక ర్భృక మనకతప్పునా? మఃశియు వారు మహర్షి యొద్ద జదువుకొనినది మహో భారతము, న్‌! “ధారతస్య సంహితా స్తై ప్రకాశితాః' అనునపుకు మి యూహానుబట్టి వారిచే రచింపబడినవి “ధారతస్య సంహితాః? అను ఛీదని న్హేశముచే ఛారతముయొక్క. సంహితలుకద్యా ఇచ్చట భారత మనగా వేద వ్యాసునియొద్ద వారు చదువుకొనిన మపవోభారతమూ ? "లేక మోరన్నుట్లు వారిచే రచింపబడిన భారతమను గ్రంథాంతరమా 1.

4 అనేక కర్శృలత్వ నిరాకరణము, మహాభారత మే మయొనయెడల మహాఫారతముయొక్క. సంహితలను వేసిరను మాటకు అర్థమేమి ? సంహి తాశబ్దమునకు నూలగ్ర)ంథ మని యర్గమా ? వ్యాఖ్యానగ)ంథమని యర్థమా ? మూలగ'ంథధమనిన వో వేదవ్యాసుని మహాభారతము. జదువుకొని వేదవ్యాపశివ్యులు. వేద వ్యాసమ హాభారతమునకు మూలగ)ంథము వొసినారనుట హోస్యా స్పదము, 9క వ్యాఖ్యానగ్రుంధ మవినచో మహాభారత వ్యాఖ్యాతలు కావలసిన వైశంపాయనాదులకు వ్యాఖ్యానరూపము కాని భారత గ్రంథమునకు కర్త ఎళ్యము పొసగదు,

ఇక నిచ్చట భారతమనగా వారు చదివిన మహాభారతము శాక వారు రచించిన గ్రొంథాంగరమగు భారతమే యందురా ?

అస్డైన వారు భారతములను వ్రొసిఠా ? భారతముయొకట సంహితలను వొసిఠరాశః భారతము లనినను భారతముయొక్క- సంహిత లనినను ఒకశేు యందురా? అకైన *భారతస్య సంహితాఃి అనున పుడు నష్ట్యర్థమును భ్రింళపటి చినారన్నమా కే,

మజియు మియభీష్టానుసారము “వేదవ్యాసమహర్షి మహాభార తము సుమంత్వాదులకు జెప్పెను, వారిచే భారతసంహితలు చేయబడి నవి అని యింతనూతు మే చెప్పగ వేదా నధ్యాపయామాస మహా భారతపంచమాక[? అనుచు వేదములనుగూడ మవహేభారతముతో జదివించె నను ెందులకు ?

వారిచేదదివించినవాని నన్నిటిని జెప్పుట కందురా? అ_సైన వేద వ్యాసకర్షృకము లగు అష్టాదశపురాణములు బివహ్మసూత్రములు, మున్నగువానినిహూడ జదివించియే యుండును, గనుక వానిని బేర్కొన కుండుట న్యూనత కాదా? గనుక "వదములతో మహాభారతమును చదివించెననుటకున్తు వారిచే భారతము యొక్క సంహితలు పికాళింప 'జేయబడిన వనుటకును సంబంధము ( హేసుహేతుమద్భానము) వర్షింపవలసియున్నది. అది యళక్య మందురేమో! ఈ సీలకంఠీయ టీకను భూడుడు !! . .

మహాభారత తత్త గోథనము. కేక్‌ ఉధారతస్య వూలభూతొ స్సంహితాః మంత) బా)్మాణలయా గా బీదాః। న్‌ స్సుమంతుప్రధృతిభిః ప్రకాశితా షన మస్య మూఆ మిద మస్య మూల మితి స్పష్టీళ్ళ తా స్తేన పు్రత్యత్ష వేదమూల మేక దితి భావః అనగాఎసంహితా మైః పృథ క్తేన భారతస్య పికాశి తాలిఅను సప్పుడు సహింత లనగా మంతిబ్రాహ్మణరూపములగు వేవములే, భారత మవగా వారు చదువుకొవిన మహాఫాుత మే, ఇప్పుడు సమ న్వయింపగా భఛాకతమువకు మూ-భూతములైవ మంత) బావ్నాణరూప "వేదములు సుంమ త్యాదులచే వేటు వేలుగా 'భాాంతములోని యీ భాగమునకు యీ వేవభాగము మూలము అనిపి కాశింప(స్పష్టీకరింప) బడినవి. అని నిర్జుస్త్టార్ధము. ఇట్లు చెప్పినపుకు *భారతిస్య సంహి తాః అను మస్టీవిభ క్షి యుపపన్ను మైనది, ఆ సుమంత్యొదులు వేదము లతో మవహాభారతముకు చదుశ్చకొనినందులకు ఫుఎము తానూ మహ భారతమున కర్ధము చెప్పునపుకు అమా భాగముల కామూ వేవధాగ ములు మూలములని యుదావారించి చెప్పగల్లుకే యని సిద్ధించినది, వారు చదువుకొనిన 'వేదవ్వ్యాసమహో భారతమునకు వేదఫాగో దావార ణములతో వివించి యర్థము ఇప్పినవారేకాని తలకొకభాకత్రకు వ్రాసినవారు గారని కూడ ేలినది, కనుకనే *భారతం పంచమా వేదః, సర్వఘుతిసమూవో యమ్‌” అని వేద వ్యాపమవార్షి యూీామహాభఖారతము వేదమూలకమని యుపబేశించెను,. ఇట్లు పశీలింపగా పితివాదులు చూకియున్న “వేదానధ్యాపయామాస మహాభా5తపంచమా౯ా? ఇత్యాది ళ్షో్ర ములు సుమం త్వాదులు భారతములు వ్రాయ లేదనియే చెప్పుచుండ . వ్రాసీనారనియే చెప్పుచున్నవను ప్రతివాదుల వ్రాత హేయము, గీతా రవాస్యము (వు 719 లో) సురుంతుకు జైమిని, వైలుకు, కఘుసుడ్కు వైశంపాయనుడు అను నీ మైమురును వే ల్యేకుగ నై దుఖారతసంహి తలను లేక మహాభారతములను వ్రాఫిరని స్పష్టముగ జెప్పబడినది? (అ, 68-90 అను వ్రొతకూడ్త పకాస్తృము,

16 అనేక కర్తృత్వ నిరాకరణము, పితివాదులు కల్నించిన విభాగమును బట్టి మూడ జయమనకు -. గింఛాంతరమును వొసీన వ్యాసమవార్షి సుమం త్యాదులకు తేన గగంథమును. పాఠము జెప్పుట. శాశ యెక్కడో సౌతివ్రొసిన మహాభారతమును పాఠము 'చెప్పెననుట పితివాదుల కంత

యుక్తముగా నున్నదో పాఠకు లూహింకురు గాక ఇళ “భారతము, మహాభారతము అని రెండుగుంథములు భిన్న ముగా నుంకినట్లు అశ్వలాయనగ్భహ్యూనూత్యము బోధించుచున్నుి దను

పితివాదుల వ్రాతను పరిశీలింతము,

(2) “*సుమన్తుజై మిని వై శంపాయన మవైలసూతుభామ్యభారత మహాభారత ధర్కాచా ర్యా;

ఈ నూతుము అశ్య్వలాయనుల బ)హ్మయజ్జ మునందు అచార్య తరర్పణప)కరణములోనిది, ఇ౫వు భారత మహోాభారత*బ్ద ములు వినబశు టచే మహాభారతమునస అనేక॥ _ర్భృగత్వమును కల్పింప నుద్యమించు వారలకు ఇవె కబ్చనృతముగా గవ్పట్షినది, అందుచే కమి కాన్వయము నూహించి వై శ3ంవాయనునకును, భారతమునకును క రృత్యసం బంధము నెట్లో కల్పించిర, కాని యీ సూత్రమం దే వారి యన్యయ ప) కారము

| వై లస్థానమునకు వచ్చిన మహాభారతముకు సౌతి కంటగట్టుటకు జంకు గాని, సూతాంతమందున్న ధర్మాచార్య పదమునకు క_ర్శృ శ్వార్ధము లేదనెడి యాలోచన కాని కలుగకుంకుట చిత్రమే! మజటియు “వేదా నధ్యాపయామాసి అను పూర్వో క్తన్లో ములలో నేసుమంత్వాదులు గహంపబడికో వాకే యీ యూశ్వలాయసనూత్రములో గూడ గ్రహింపబడియుంక పితివాదు లీసూతిములో సుమను జైమిని వైశంపాయన పైలులకు యథాక9ిమముగా నూత్రుభాష్య భారత మహా భారతము లనబడు గంథములకు క_రృృత్వమును కల్పించి 1 వేదా నధ్యా పయామాసి అన్నపుకు ఆ సుమంత్యాదు లంవకు భారత ములనే చేసి నారని ఇెప్పుటలో విరోధము స్ఫురింపకుండుట ము చిత్రమే!

[9) అనేక కర ఖల్వే నిరాకరణము. శ? అాఖీ'

ఇంకొకటి.__శ్రీకృష్ణ చరితము, పు. 67 లో నిట్టున్నది,

“నుమన్తులా,బెమినిలానై ళం పోయనా పెలంానూరు

భారత---మవో భారత --ధర్మ శాస్త్ర కారకాః)

ఆని యాళ్థలాయనగృ హ్యునూర్రముఆ యందున్న ది ఆట్లయినయొడల, నుమంతుడు నూత శారుడు, జై మిని భారత కారుడు, వైశంపాయనుడు మనో భారత కారుడు, ఫెలుడు ధర్భుళాత్త్ర కారుడు, ఆని లేలచున్నది.?? అని ,శ్ర్రీకృష్ణచరితుకారులు వ్రాసినది మటీ యు చిత్సముగానున్నది, వెనుక జూవివట్లు గీతారహాస్య కారులు. అశ్య్వలాయననూర) మును యథాతిధముగనే ప్రదర్శించి దానికే శాము ఇెప్పదలచిన యర్థము జెప్పి వేసినారు,

ఈ 'శ్రీ/శ్‌ఎన్త చరిత) కారులు ఆ నూత్రస్వరూ పమునుబట్టి యట్టి యర్థము సిద్ధిం పదని ఛావించియేకాబోలు ఆ నూత్రస్వరూపమును నూర్చి అందున్న _'భావ్యశబ్దమును రీసివేని ధర్మాచార్య శబ్దము తీసి దానికి బదులు ధర్మశాస్త )కారకళబ్దమును పెట్టి తమ వివత్నీ తార్థమునకు దానిని పిమాణీకరించినారు, ఇంఠశ౦ంళు చిత్ర మేమున్నది ?

అది. యటుండనిచ్చి యా యాశళ్యలాయననూత్రమునకు పిమాణాంతర సమ్మతమగు నర్థము గొహింతము,

... చేనీభాగవతము:_సంం 11! అ 90:1

నుమన్తుజైమినీ వై ళంపాయన। పైలనూకంయుళ్‌ | ! భామ్యభారతపూర్వళ్చ మవో భారత ఇర్యపి | - ధర్మాచార్యా ఇమే సర్వే తృష్యన్న్వితిద కీర్తయీత్‌ ॥

ఇది పితివాదు లుదహరించిన ఆశ్వలాయననూతుమునకు శ్లోళరూపమైన వివరణము, ఇచ్చట “పె లనూత)ియుక్‌”” అనునపుడు “నూ తేణ యుజ్య తే నూతియుక్‌, పైలళ్చాసౌా నూతియుక్ప పవైల సూత్రయుక్‌?) అని కర్మధారయసమాసము, నూతుసతో గూడిన ప్రైలుడని యర్థము, లేదా, “పై లనూ శ్యాభ్యాం యుబ్యతే ఇతి వైల

కర “మహాభారత శత్త గకథనము, నూతుయు.క్‌”, ఇది వైశంపాయనవికేషణము, ఇందు సుమంతు శబ్దము మొదలు మహాభారతశస్రాంతము ఆచార్యనామము లే కాని గంథనామములు లేవనుసంగతి “ల్పకే స్వే ధర్మాచార్యాల ఈ నిర్హేశింపబడిన థర్మాచార్యులందరు “తృష్యన్తు? అని కీరింపుమనుటచే స్పష్టమగుచున్నది. ఇట్లీశోకములలో కమి కాన్యయవోరణి 'లేకుంకుట్క గ్రంథనామములు కాకుండుట భ్రవమగుటచే నా'సూత్రమున కళ్లు యర్థము చెప్పవలెను, ట్టి పృమాణాంతరసిద్ధమగు నీసూ శా్రార్థమును ప్రమాదము ననో, పఠారణముననో అస్త వ్యస్తమువేసి యొవ్వరో లోకమున బ్రవేశి పెట్టగా “అంధగనగోలాంశూల న్యాయమున దాని నందుకొని యెందరో పిమాదమునకు వాలైరి, ఇట్లుండగా మహాభారత చరితుకారులు__“వేదా నధ్యాపయా మాస) అను వైళ్లోకముల గూర్చియు ఆశ్యలాయనుని వైనూతు మును గూర్చియు నీకిింద జెప్పబడు పండితులు విశేషముగా విమర్శించి నేచెప్పిన యర్థమునే ెప్పిగరనుచు లోకమాన్య బాలగంగాధర తిలకు మొదలు లేవ ప్పెరుమాళ్ళయ్య గారివరకు 11 మంది వేళ్లు నుదావా రించిరి.. అందులొ మహోరాష్ట్రభామలో గీతారహస్వ్యకర్త ను అంధిములో గీతారవాస్య అనువాదకర్తను, వంగభావలో శీశృవ్ల చరిత్రకర్తన్యు అంధిములో శ్రీకృన్త చరిత) అనువాదకర్నను, హిందీలో భారలమిమాంసాకర్త ను, అంధ్రుములో భారతమిమాంసానువాద కర్తను కలిపి యా 11 మందిని భూవీనారు, అపై శేవప్పరు మాళ్ళయ్యగారి వచనగ్రంభము నుదాహరించి3. అది ఇట్టున్నది__ కోవిద్వాంనుడును సమర్గుడును. , .ఆగు వాబ్సివ్మూర్షి నుమంతుడు ఖైమిని......అవెడి యేశ్రకు శిష్యులను బిలిచి...చాల్గువేదముఅను, వివవ *ేదమైన మవేభారతమును నధ్యయనమును వేయించెను, అ శిమ్యుఅచే జీద సంహిరలును, భారకనంహితలును వేటువేజ వెప్పబడీనవి”, (మ. భా చ ఊపోర్షాగము-ాపు 16) .

ఆనేక కర్త అల్వే నీరాకరణము, కర ఈగింభములోని కడపటివాక్యము “సంహితా స్పెః పృథ క్ష్యేన భారతప్య పికాశితాః? అనుదాని యర్థమే, “పికాశీ తాః అను దానికి చెప్పబడినవని యర్థము వ్రాయబడెనేకాని చేయబడ్షినవని యర్థము వాొాయబడ లేదు, 'వేదసంహితలును, భారతసంహితలును చెప్పబడినవనుటలో వేదసంహిత లెట్లు చేయబడినవికోవో, అశ్లు వారలచేత భారతసంహితలు చేయబడినవి కావనియు, అర్థము చెప్ప బడిసవనియ్యు ఆభచెప్పుటలో వేదసంహిత లుదావారింపబడినవనియు స్పష్టముగా గోచరించుచున్నది, ఇది విద్వన్కార్గమునకు చెంది యున్నది, ఇట్టి యిీిగింథమును సుమంత్యాదు లొకొటకంా భారతము వచేనీనారను తమవాదమునకు పినూణముగా చూపు పుితివాదులకు ఎంత సావాసమో | ఈ లేవ ప్పెరమాళ్ళయ్యగారి గంధమును చూవీనతరువాతే వారివ్రొత యుట్లున్నది... ఆపై బదునొకండుమందియు -బెళోకములకు. వ్యానుడు నుమంత్వౌదు అకు జీదముఅను మహాభారతమును వెప్పెననియు, నుమంత్వాదులు వే ర్వేటు భారతసంహిరఅ జేసిరనియమే 'లౌత్పర్యములు జేసీరి వెందట యొనిమిదిమంది పండితులును పెళోకములకు బళముకలిగించుటకు అళ్యలాయనుని గృవ్యూనూతు మునె పాత్ష్యము?ా జూపిరి” (మ. ఫా, చ, ఉపో. 1?పు) అహో ! మవహోభారతక్షోకములకు సీలకంకీయము,. అశ్వలాయన నూతిమునకు 'దేవీభాగవతక్షోకములు న్యాయముగా నర్ధనిర్ణయము చేసియుండ నట్టి ప్రొమాణికార్థమును గ)హింప లేక తమకు దోచి నట్టు పూర్యోత్కర విరుద్ధముగను, అసంగగముగను ఎంత మందికల్పిం చిన యర్థమైనను ప్రూమాణవిరుద్ధ మైనపుడు పేయమే, ఈవిమయము మ, భా, చ కారులు ఒప్పీనచే, ఒకచోట వారట్లు వొసియున్నారు- ఉలోకమాన్య' తిలక. ఫానుడు కాళిదాసునికంయు బూర్వీపటేయైనను క్ర త, 12-ళళాబ్దములునాటివాడె యగు నని ఠళతు' ననినొడు: గణపతి శాస్త్రులవారి శ్లోళదృష్టైంతపూర్వకమగు నిదర్శనమా లోశమూన్యుని' కళ పుళం కె ప్రమాణము) (వు 82) *

లీ0 మహాభారత తత్త చక్‌ ధనము, ఇట్లు లోళమాన్నుని తలపుకంయె. న్లోకనిదర్శనము పిమాణ మనిన మ, భా, చ, కారులీ యాశ్యలాయనసూత)మునకు ఆలోక మాన్య ప్రభృతు లూహించిన యర్థముకంమె దేవీ భాగవత క్లోకనిదర్శన పూర్వక మగు నర్థ్‌మే పిమాణ మనక తేప్పునా ? కనుక భాంతమహోాభారతములు భిన్నగ౦ంథము లనియుు భిన్న క్‌్ర్శృగము లనియు నిర్ణయించుటకు పితివాదు లాధాకముగా బట్టు కొనిన అఆశ్యలాయననూత్రము వారిని భంగపటిచినదిం కాబట్టి గీశారహస్యము (718 పు) లో “ఆశ్వలాయనగృవ్యా సూతిమందు సుమంతు, తై మిని, వైళశంపొోయన పైల, సూత థామ్య, భారత, మహాభారత, ధర్మాచార్యాః (అ, గృ, 1=క_4 అని బుమీతర్పణమందు భారత, మహాభారతము లనునవి ఆెంకు వేర్వేజు గ్రంథము లని స్పష్టముగ జెప్పబడి యుంకుటచే సెతమి యను మానమే దృఢ మగుచున్నడి?? అను మాటయు, మహాభారతమిామాంస (సంపుటం 15, సంచిక $) లో “అశ్వలాయనుని యొక్క నూతమున భిన్న భిన్ననామముల లొని “ధారతమహో భారతధ ర్కాచా ర్యా అని చెప్పబడియున్నది, ఇందువలన వై శంవాయనాదిబువులకు భారతా చార్యబీరుదము ప్రసిద్ధ మయ్యెను, అనియు భారతమహాభారతనామ కము లగు భిన్న భిన్నగగ౦ంథము లొక సమయమున బుచలితములయ్యె ననియు ననుమితి కలుగుచున్నది” అను మాటయు అపాస్తము లై నవి, (8) “అస్మింస్తు మానుషే. లోశే వైశంపాయన ఉక్తవా౯ా అను వాక్యము నిక బరీత్సీంతము, అందుకై ముం దిచ్చట గ్రంథసం దర్భము నవలోకింపవలసియున్నది, . సౌతిరువాచ అమూాలతు ర్నియో-గా ద్ధ్మాత్మా గాంగేయస్య చ ధీమతః | శత్రు విచిత్సివీర్యస్య కృష్ణడ్వైపాయనః పురా! ర1॥ త్రీ నన్నీ నివ కాంవ్యాన్‌ జనయామాస వీర్యవాన్‌ 1 ఉ శాద్య ధృతరాష్ట్రం చ పాడుం విదుర యీశ చ| 9051

అనేక కర్షృత్వ నిరాకరణ ను, .. జగామ తపసే ధీమాన్‌ పున శీవాళుమం ప్రతి | తేమ జాలేను వృష్దేషు గ లేషు పరమాం గతిక ॥ 96 19” (అది. ఆ, 1) టీ 8 'లేమజ ధృతరాషహ్టదిష్యు జాలేషు= ఫ్యుకపొతా్రాదిదూచేణ (వాదు ర్భూ లేమ; వృద్రేమం రాజ్యభాగిషు; పరమాం గతిం= మృత్యుం గలేషమ | ఆబ్రివీ జ్భారఠం లో మానుమేన్ని న్శవో న్ఫృషీః 1 జన మేజమయేన పృష్ట స్స్‌ బ్రావ్మాతైళ్చ సహాస్తళః [97 | శళాస శిష్య మూనీనం వైళంపోయన మంతిశే | న సదవైై స్స్పవోనీన కృాావయామాస భారతమ్‌ క 98 ॥ కర్మ్మాంత లేషు యజ్ఞ న్య చోద్యమౌానః ఫున$ః ఫునః 1 విస్తరం కురువంళస్య శాంధాళ్యా ధర్మశీల తామ్‌ క 991 త్‌త్తుః ప్రజ్ఞాం ధృతిం కుంత్యా సవ్యు (గ్వై్వ్వైపాయనోబ్యివీత్‌ | వాసుదేవస్య మావోళ్మ్య్యం పాండవానాం చ సత్యతామ్‌ | దుకృత్తం ధార్హఠరాష్ట్రాణా ముక్తవాన్‌ భగనవా వృషిః । 100 ఇదం శఠసవాస్ర)ం తు శ్లోఇ+వాం ఫుణ్యకర్మణామ్‌ | ఉపాఖ్యానె స్పృహా డ్జేయ మాద్యం భారత ముత్తలుక్‌ | 1011 చతుర్వి-కతిపసావాన్రీం చళం భారతనంహితామ్‌ | ఊపాఖ్యానై ర్వివైతావ ద్భారతం పోచ్య తె బుర్రకి 1031 తతో౭_ధ్యర్ధళతం భూయ స్ప్సంత్నేపం కృతవా నృషిః। అనుక మణి కా ధ్యాయ వృత్తాంతానాం సపర్వణామ్‌ 8 103 | ఇదం వైఫ్రపొయనః ఫూర్వం పుత్ర మధ్యాపసయ చ్భుకమి | తో న్యేభ్యోఒనురూపేభ్య శృిమ్యేభ్యః ప్రుదజా విభుః! 104 ॥ - షష్టిం కరసవాపాాణి చకారాన్యాం ససంహితామ్‌ | త్రింళ చృకసవాసం చ చేవలోకె ప్రలిష్టికమ్‌ కి 105 ॥ పిత్స్యే పంచదళ పో9క్తం గంధశ్వేమ చతుర్షళ 1 ఏకం ళరసహసంం తు మానుమేమ ప్రతిష్టిరమ్‌ కి 106 ॥ నారదో౭జ శాంవయ జ్దేవా నసీతో జేవలః పిర్యూన్‌ 1 గంధరళ్థాయత్షరమోంసి శాావయామాస క శకః ॥$ 107 | ఆన్మీం ను మానుషే లోకే వైళంపాయన ఉక్తవాన్స్‌ నందుల శిష్య బ్యాపస్య ధర్మాత్మా సర్యజీదవిదాం వరః 1-18 శర ౮ తరాలలో ఏకం శఠసవాసు౦ తు మయోక్తం కై నిజ్లోధత? 1 శే0$ 1 న్‌. క (1౦ ౫. ఓటవ..) న ఇ. లో -

లి మహాభారత తత్రస్యకథనము.

ఈ గ"౦థములో 1089 గా నున్న జ్లోకమునే ప్రతివాదులు తమ వాదమునకు నూూడవపిమాణముగాను, దాని తరువాతపాదమునే నాల్లవప్రామాణముగాను మూవీయున్న్నారు,

వైగ౦ంథమునకు తాత్పర్యము: ధర్క్మాత్కు డగు వేదవ్యాస మహర్షి జననియొక్క_.యు, భీవ్మునియొక్క యు, నియోగముఇేతనే ధృతరాష్ట్రపాంకువిదురులను జనింపచేసశి . మజిల తపస్సునైతై యాశ) మమున కేగెను, ఆధృతరాష్ట్రాదులు పుతుపా త్రాదిరూపమున ప్రొదు ర్ఫూశతులై ః రాజ్యపాి వ్లిచే పువర్ధమానులై పరలోకగతులు కాగా నా వేదవ్యాసమహర్షి యీ మానువలోకమందు భారతమునుజెప్పెను,

(౩కణడ ధృతరాషస్ట్రాదులు గతించినతరువాత భారతమును మహర్షి చెప్పెననగా రచించెనని యర్థముకాదు, పూర్వము బహు కాలమై రచింపబడియున్న గంధమును పుకటింబెనని యర్థము, అప్పు డాపుకటించుట మనువ్యళోకవిషయము, వత్యమాణప)కారము 'దేవపితృగంధర్వ్యలోకములలో గూడ పికటింపబడియుండుటచే నిచట “మనువ్యలోళమందు' అను విశేషణ ముపపన్నము, మనుమ్యలోక మందు ఎప్పుడు ఎట్లు ప్రకటించెను ? అను పిశ్నముపై సమాధాన ముగా నుత్తరగింథము),

అచెట్లనిన ? సర్పసతృయాగమందు జన మేజయునిచేతను, అచట వేలకొలది. బొవ్మాణపువరులవేనుు

ఉకృరూణాం పొండవానాం చ భవాన్‌ స్రక్యత్షదర్శివాన్‌ | | "తేషాం చరిత మిచ్చామి: శథ్యమానం త్వయా ద్విజ 1” (అది=. ఆః 60) అని యడుగబడిన వ్యాసమహర్షి తన శివ్యుడగు వైశంపా యనునకు___ " - ” “కురూణాం: పౌండవానాం చ యథా భేదోటో భవ త్పురా | త దమైగై సర్వ మాచత్వ య నత్త శ్ళు్రుతవా ననీ క్ష? (అది. ఆ.. 60) అని నావలన తెలిసికొనిన భారతమునంతను నీ వీతనికి. చెప్పు మ్‌ని యాబ్ధావింప నావైశంపాయనుకు. అయా సమయములందు

అనేక కర్షృత్వ నిరాకరణము, వీత "చిశేవింపబడుచు, భారతమును వినిపించెను, ఆ వినివింపజడిన భారత మందు కురువంళవిస్తారమును, గాంధారీధర్మశీలతను, విదురపుజ్ఞను, కుంతీరై ర్యమును, వాసు చేవమహోర్మ్యమున్కు పాండవుల సత్యతను, ఛార్హ రాష్ట్రల దుర్చృత్త్మమును భగవానుడగు వ్యాసమహర్షి 'చెప్పెను, పుణ్యాత్కుల యుపాఖ్యానములతో గూడి యుత్త్రమమై, అద్యమైన యీ భారతము లత్షగ్రంథముగా తెలిసికొనవలసినది,

(ఈవాక్యము “ఇదం శతసవాసిం తు” అను డాని యర్థము, ఈ “ఇదమ్‌” ఛబ్దము 'వేదవ్యాసవిరచితమై వై శంపాయనునిచే వినివింప బడిన భారతమునే చెప్పుచుంకుటవలన అభారతమే లతగంథము, అదియే అద్యము),

ఉపాఖ్యానములను విగిచి £4 వేల భారతసంహీతను చేసెను, దీనిని ఉపాఖ్యాన రహిత ఫారతమని "చెప్పుదురు,

(ఈ 2వేల భారతసంహితను చేయుటలో కరృత్యము పూర్వ సందర్భమునుబట్టి వ్యాసమవాక్షి దే కాని వినిపించెడి వై శంపాయనునది శాదసి విజ్ఞలకు 'లెలిసినవిమయ మే, ఉపాఖ్యానములు విడిచి 4 "వేలు చేసెననగా అలతగుంథములోనే ఉపాఖ్యానధాగములు విడ్‌చి పరిగ ణించినయెడల నది 94 వేల గ్రంథమని భావమ),

మటియు వ్యాసమహర్షి పర్వములతో గూడిన వృత్తాంతముల యొక్క అనుకుమణికాధ్యాయమును మజిల 150 న్లోకములుగా సంవేవీంచెను,

(ఇచ్చట “భూయః సంశేపమ్‌?. అని భూయః పదమును 101 శ్లోకములోని “ఆద్యమ్‌”” అను పదమును పరిశిలింప మొదటిది లతగొంధమనియు, జాని సంవేపము 24 వేలనియు, మటల సంచ పము. 150 శ్లోకములనియుు ఇదంతయు వ్యాసకృతమే అనియు, మవోధారతఘటక మే యనియు స్పష్టము), "

ల్లిడ్జీ మహాభారత రత్త స్రీ థనము,

ఈఫారతమును వ్యాసమహర్షి మొదట ఘృకునకున్తు తరువాత తగిన శివులకును అధ్యాపనము చేసెను. ఇంవేగాక అ వ్యాసమహర్షి 60లతుల భారతవంహితను చేసెను, అందు %0లతలు చేవలోఠచుందును, 15లతలు వీతృలోకమందును, 14లతులు గంధర్యలోకమందుము, ]1 లత మనుష్యలోకమందును ప్రతివ్టీతమై యున్నది,

అందు చేవతలకు నారదుడును, వీర్భ-దేవతలకు అసిత్రబేవలు

డును, గంధర్యాదులకు ఘకుడును వినివించిరి,

(ఈవాక్యము “నారవదోఒశ్రావయ బ్టేవా౯ల “గంధర్యయతర మోంసి శ్రావయామాస వై ఘుకలి అను శ్లోకార్థ మే!ఇద్చట అశాావ యల్‌” 1శ్రావయామాసి అనుటచే వినివింజె నని యే యర్ధ మనుట నిర్వినాదము)

ఈమనుమ్యలోక మునకు వ్యాసశివ్యుడు, ధర్మ్యాళ్కుడు నగు వైశంపాయనుకు చెప్పెను, అనగా వినిషించెను, అని,

ఇట్లు ఎవ్వరెచ్చట వినివించిరో ఇప్పడి సందర్భములో నున్న “అస్కింస్తు మానుషే, లోకే వైశంవాయన ఉ _కృవొ౯? అను వాక్యమం దలి *ఉ క్షవా౯ి) అను పదమునకు రచిం బెనని యర్థమును పితివాదులు వెప్పుట అకొమము, మటియు *అబ పీ ద్భాాతం లోకే మానుపే,.ఒస్కి న్కహో నృమీః | బనమేజయేన పృష్టస్ప౯ి $7 'శళాస శీవ్య మాసీశం వ్రైళంపాయన మ న్నికే। స సదహై స్పవోనీన శ్యావయామాస భార తమ్‌? 98 అను పూర్యో క్రళ్లొకములలో సతియాగములో జన మేజయు నకు నీవు వినివింపుమని శివ్యుండిగు వై కశంపాయనునకు ఆజ్ఞాపించిన వ్యాసమహర్షి యి “అబ్రవీ ద్భారతం లోకే మానుమే2ఒస్మి౯? ఈమను మ్యలోకములో చెప్పెనని యుండుటచే దానికిగూడ పుతివాదులవ్రాత విరుద్ధము, మరియు ఆ వైశంపాయనుడు “ధావయామాస భారతమ్‌?? భారతము వినిపించేను, ఆని యుండుటచే డాని! విరుద్దము,

[4] అనేక కర్శృత్య నిరాకరణము, ణ్‌ మజియు “మష్టిం శత్రసవా సాణి చారాన్నాం స సంహి తామ్‌” అను 106 వ నోకమునుంకి, వాళ్గపవికచికమై 60 లతల గంభముకల భారతసంహిశలో నేలో[మున నెంత కలదో ఎవ్వనిచే వినివింపబడినదో చెప్పెడి సంగర్భగులో చేవలోకమందున్నది *0 లత్లలు, వినిపించిన వాడు నారదుడనియు, వితృలోకమందున్నది 15 లతలు, వినిపించిన వాకు అశిత చేవతిలుడనియు, గంధర్యలోకమందున్నది 14 లక్షలు, వినిపించినవాడు ఘుకయోగియనియు. చెప్పి “నకం శతసహసుింతు మానుపేము పితిస్టి తమి 'అస్మిం స్తు మానుషే లోకే వైశంపాయన ఉక్తవా౯ి అనుచు మనువ్యలోక మందువ్నది 1లతు, వినివించినవాడు వెశంపాయనుడు అని చెప్పినపుడు, ఏ0. 5-11.1 ళలివీనగాని ఆ 60 లతలు పూర్తిగా సిద్ధింపకున్న పుడు వసందర్భము గమనింపక *వైశం పాయన ఉక్కవాళొ అను వాళ్యమును చూపి, భారతకర్న వైశంపాయ ,_ నుడనుచు వ్రాసిన పితివాదులు మతిమంతు లనివీంచుకొనరు, మటియు “ఇదం శతసహస్యం హి న్లోకానాం పుణ్యకర్మణామ్‌ సత్యవత్యాత్క జే జీవా వ్యాఖ్యాతే మమితౌదనా'” (ఆది. అ,60) అనుచు యీ లత గ్రంథము వ్యాపపో) క్కమని జనమేదయునకు వైళంపాయనుడే చెన్చి యుండెను, ఇట్లు పరీత్నీరిపగా వైశం వాయనునకు భారతకర్షృత్వము తొలిగిపోయినది, వ్యాసమహర్షి శీర ల్వము స్థిరపడినది, (4) ఇంక సౌతికి మహాభారతక ర్భృత్వము సాధించుటకు ప్రతి వాదులుదూపిన వాక్య మిది. “వీకం కరసహసుం తు మయోళ్తం కై నిబోధతి టీ[! మయి ఉచ్యిమానం, వైళకంపాయనే నోక్తం, నిబోధక అర్థతో బుధ్యధ్వష్‌ అనగా, పూర్వము వైశంపాయనునిచే చెప్పబడినట్టి ము, మోాళోరి కవై నాచే చెప్పబడుచున్నట్టియు లకగ"ంథధమును అర్థ్ధముతో జెలిసి కొనుకు, అని సౌతి శౌనకాదుంపుు చెప్పినవి ఆచాక్యమున కర్ణము,

లర్‌ మహాభారత తత్ర్వకథనము. కట్టుండ పితివాదులు “నాచే కప్పబడిన ఎయగ్రంధమును వినుడు” అని యర్థము చెప్పి లతగ౦ంథము.నకు సౌతి కర్షయని పూర్వము నిరూపింపబకినట్లు వ్యాసమవార్షికి తప్ప మలేవ్వ రికిని కర్శృత్యనంబంధము శేదు, అది యటుండశా పితివాదులన్నట్ట్లు సౌతి కౌనశాదులకు చెప్పె ననవలెనో, లేక సీలకంరీ యపిశారము చేప్పి ననవలెనో పూర్యప్ర;౦గమును చూచిన కేలును, వైమిళారణ్య మందు. కులపతియగు శానకమహర్షి యొక్క చ్యాదళ వాగ్షికవత్రయుూగమందు సతః థా0వణన శ్పపలగు తపస్యుల సమావేశము కలిగియుండ నచ్చటికి వచ్చిన సౌతికి ఉచితాసనమిచ్చి శ నీరాశకయైెనటనుంకి ? యింతవరకు కాలత్నేసము ఎవ్నట? అని పిన్నించిన మహర్షులకు సొతి యిట్లు ఇచప్పెను__ "కక దా ఈ బన మే జయ స్య రాజన్షేః సర్పపతే) మహాశ్ళ - నమో పే పొర్చి వేన్స)న్య సక్యుక్సాంక్కీంవ్య చ | కృష్ణ దె పొయన'పో) శ్రా స్పుపుణ్యా వివిధాః ॥ థాః శథతా ఇ్చాపి విధవ ద్యా వైళంపాయనేన ౫ | శు్రుత్వాజ వాం తా విచిత్సార్థా మవోభారతిసంశి) తాః; ఒహూని సంపరిశ ఏమ్య తీరా జ్యాయరనాని చక నమ౦ఠపం౦చక౦ చామ పవుణ్యం ద్విజని'పేవిరమ్‌ | గరీవా నిన్‌ రం జేళం యుక్ధం యత భవ ల్పుకా | కరూణాం పొండకాచాంచ సక్వేహేం చ మహీశ్షి కామ్‌! దిదృతు రాగఠ తస్యై రృమిపం భవతా మిహ 8)” అది. 1. ఆం జన మేజయుని సర్పయాగమంకు వ్యాసమవార్షి ప్రోక్నములై ల్లి లా. వై ళశంపాయనునిచే వినికింపబకిన వివిధములె నిచితా)రములెయున వైళంపా ముల త్యార్థములై యున్న మహాభారతకథధలను విని, బహాతీర్ణములు సేవించి, కుకువాండన యుద్ధము జరిగిన సచుంగ్రఫం'వక మను పుణ్యస్థఎము ద్శ్శింద్హి యచ్చట నుంగి మా దర్శనము వచేయవలచి ముచ్చటికి వచ్చితి,

ఆనేక కర్తృత్వ నిరాశరణము, నీ? ఇట్టు చెప్పగా బుషు లారనిని కోరిరి__ ఈ ప్వైపాయకేన య్యత్కోక్షం పురాణం పరమక్షిణా 1 నునై రృ్రావ్మా్న థి శ్చైవ శ్రుత్వా యదభిఫూజింమ్‌ 8 17 త ప్యాఖ్యావవరిస్ష స్య విచికృుపద పర్వణ; మూమఘ్మైస్థాన్యాయయు క్రవ్య జేదాార్నా ర్య్ఫూషీకస్య చ క 18 భారత స్యేతివోసస్య పుణ్యాం గ9ంథార్థసంయు తామ్‌ వంప్యా-కోపగ తాం బ్రాహ్మీం వావాళాష్టా, పబ్బ- హీతామ్‌ | 19, జవమేజయన్య యాం రాజ్లో శైళశంపాయన ఉక్తవాన్‌ యథాన ర్స బుషి స్తుహ్యా సరే) ట్ర్రైపాయనాబజ్హ యా 1201 జెళ్ళ తుక్భి స్పంయుక్తాం వ్యాస ప్యాద్భునిక గ్మణః నంహితాం శోోరు మిర్భాః పణ్యాం పాపభిమోపవోమ్‌ క 21 | అనగా వ్యాపషమహర్త హో క మెనటియు, చేవతలచేతను, బిహూ ౬ కొ అన్ని క ఆాట్టీ వ్రలచేగిను శ్‌ని వూజింప బక. టియు, అతెర్కల్లను,లగ టచే నూక్ష్మము లగు అఆక్కతితా, దిరూపమి లన అకములచేతను, తఠదపయుక_ములగు త్రై య్‌ ళ్‌ 4 అటి యుక్తులచేతను, వేదలె ల్పెష్నవిషల భూతము లైన అర్థ్ధముఐచేతను అలం" రిర్లపబడక్షినట్టియు, నానా శ్యాస్ర్రవిషయములచే న ద్దీశిరమై నట్టియు, వ్యాసమహర్షి యాజ్ఞవలన జనమేదయనకు వైశంరాయన్లు బట తి న స్త ఇ యు శ్‌ నివే వినివింపబడినట్టియి. వ్యావమహగ్షియొక్క_. సంహితను (మపహో భారతమును, విననోరుచున్నాము, అని యర్థము, క్ల కోరియ్లున్న బుషులకు అశ్షే శెష్పుదునవి సౌతి యపా“మించుఓటలో వెనుక జూవీన “మాతు ర్నియోగా ద్ధర్మా త్కా” (91) అను శో ముళో నారంభించి గ్‌ మ చెప్పుచు వచ్చి *వక్షం శితవహనిం తు నుయోకం నై నిబోధతి (109) అని చెప్పెను ఈ సంద్రగ్భమును. పరిశీలింపగా వ్యాపపో)క్క మహోభారత్రమును సర్బసతిమలో వైశంపాయనుడు జన మేజయునకు వినిపింపగా నేను విని కొమముగా నిక్కడకు వచ్చితినని సొతి చెప్పిన మౌటమిద బువములు.మిరు విని వచ్చిన ఆ వ్యావహ్రాక్క చుహా ఫ్లావత మునే మాకు చెప్పమవి నోరినమోదట వెల్చుట కువక“మిందివ ఆ

లగి "మహాభారత తత్త్యకథనము, సౌతి అవ్వాపపోోకృమహాభారతమునే బుషిపిశ్నానుగుణముగా శౌన శాదులకు చెప్పినట్లు స్పష్టమ గ చుండ దీని సంతను కవ్పిపుచ్చి *వకం శతసహస్రం తు మయోక్తం వై నిబోధతి అను వాక్ళమునుమాత్రము మూవి దీనిని బట్టి సౌతి లతగింధమగు మహాభారతమునకు కర్త యని వ్రాసిన పతివాదు లెంత మోసము చేసిరో చూడుడు ! మటియు సౌతియే బుపీప్రళ్నానుసారము తాను చెప్పబూనిన మహాభార లేతిహోసమునకు కర్త వ్యాసమహర్షియని చెప్పెను, మూడుడు -_ ఉషదంతు త్రిషు లోళశీమ మహా మ్హానం పిత్రిస్టితమ్‌ | రపసా బ్రహ్మా చ క్యేణ వ్యస్య జీదం సనాతనమ్‌ | ఇతివోన మిమం చశ్ల్ర) ఫుణ్యం సర్యవతీనుక। [0 (ఆది, అ 1) ఇట్లు పరీషీంపగా మహాభారతములో వైశంపాయనునకు గాని, సౌతికి గాని కర్షృత్వనంబంధ _మెంతమాత్రుము లేదనియు, 'వేదవ్యాసమహార్షి యే కర్తయనియు, ఆమహాఫారతమునే జనమేజియు నకువినిపించిన వాడు వై శంపాయనుడు, నేనకాదులకు వినిపించిన వాడు సౌతి యనియు ధ్ర)వమైనది. ఇక పుతివాదులు చూపిన మటియొ ప్రమాణము నందు కొందము " (5) 'మవ్వాది ఫారతం శీచి దా న్ల్రీకాది కథాపశే 1 తఫోపరివరా ద్యన్యే విప్రా స్సమ్య గధీయలే [1 (ఆది, 1 ఆ) ఈక్లోక మును మహాభారతమునకు ముగ్గురు. కర్తలనుటకు పుమాణముగా పుతివాదులు ప్రదర్శించిరి, దీనిసి పరిశీలింతము. పతివాదులు-వ్యాసునిది జయమనియు, వై శంపాయనునిది భారతమనియు, సౌతిది మపహోభారతమనియు, సౌతి మహాభారతము లోనే ఆ జయమ్ము, ఆ భారతమ్ము కఇృమిడియున్నవనియు వ్రాసి యీ “మన్నాది భారతమ్‌” అను శ్లోకమును చూవి యిందు భారతాదిని

అనేక కర ఫ్రల్వే నిరాశకరణము, లిం అజ్‌ గూర్చిన మూడు వికల్చ్పములే పైజూపిన గింభములు మూకు కల న. వనియు, మూకుగ“ంథభములకు మూడువిధములై న యారంభములు గలవనియు, తెలిసికొనుటై యూత యగుచున్నననియు వ్రసిరి, వారి నొకింత యడుగవలశియున్నదిం మో నిర్మయపికారము వ్యాసుని జయములో వప శంపాయనుని గ! ఛో న. భారతము కాని సౌతి మహాభారతము కాని అంతర్భూశము గాలే దనియు, వె శంపొయనుని భారతములో వ్యాసుని జయ మంఠతర్భ్యూశమై వ్‌ / ల రం యున్నను, సౌతి మహాభారత మంతిర్మూశము గాలేదనియు, సౌొతి మహాభారతములో మాతి మాభారతము, అ జయము అంతర్భ్యూత ములై యున్న వనియుగదా తేలుచున్న ది, ఈస్థితిలో “మన్యాది భారతం "కేదిత్‌? అను శోకము భారత$బవిలేవమ?వే న శంపాయనభారతము వ్‌ దది ఘు యొక్క ఆరంంభపిఖీద ముల కే ఇపెప్పుచుండ ఫఖాగత, మహాఖారతములు భిన్నగగంథములను మ్‌ సిద్దాంతములో మహాభార తొారంధ ప్రభీనము లను చెబ్చచుండె నను కొట్టు? మజియు మహాభారతాంతక్షతమగు వచిశంపాయన భారతము ౧ న. యొక్క. ఆరంభమే మూకువిధములుగా నున్నట్లు ఈ శ్లోకముచే గ్రహీంపవలసియుండగా నెాభారతమందు మియూాహాను బట్టి వ్యాసుని జయము మాత్రమే అంతర్భ్యూత మై యుండగా" జయమ. నకును భారత మునకును ఆరంభ భీదములు రెండే ఇప్పనలసియుండ మూడవ'భేద మును చెప్పుట కేమి యుపప త్తిని చెప్పగలరు ? దాని నెచ్చట లగింప శాక గలరు ? = మటియు ఈ “మన్వాది భా రతిమ్‌ అనుశ్లోకము *సౌతి రువాచ అని యుపక్రమించి చెప్పబడిన గొంథములోని దగుటచే మిద్యష్టిస బట్టి చూడగా నిది సౌతిశృతమే యని చెప్పవలసియుండును, అప్పూడు న ను! ఇ ర! సౌతి గురళిమ్యసంప ఏచాయముచే తనకు సువ్య క్ర మగు గ్రొంథారంభ

న మహాభారత తత్త్యకథనము, మును గూర్చి చెప్పనపుడు మియూవోనుగుణముగా తన మహాభార తములో చేష్చుకొనిన వై శంపాయన భారతమునకు ఇవ యాది యనియు, వ్యాసుని జయమునకు ఇది యాదియనియు, తన మవోభారతమునకు 93 అది యనియు స్పష్టముగా చెప్పవలసి యుంక తనకుగూడ సంది గ్ధమే యన్నట్టు “కేచిత్‌ 1 ఇత్యాదిశబ్బములతో చెప్పుట యనుచిశము శాదా? అన్నగింధములమాట యటుంకసచ్చినను తన గొంధమునకు గూడ నారంభమేనో తనకు "తెలియనట్లు సూచించుట యుక్తమా? ఇక నీతగవు వచ్చునని మ భా చ కారు లన్నట్లు “౪3 వ్యాసాది సం క్కృతక వీత్స్వయకృతములోని దై యుం౩దు” (ఫుశ అనగా పుత్నీప్తమందురా ? అట్టి పతీ ప్తమును మి కల్పనకు ప్రమాణ ముగా మోరెట్లు పిదర్శించిరి ? మజియు అది పిత్నీ ప్రమే యమటకు మికాధార మేమి? మిబుర్ధికి లొంగ లేవని పన్నీ పమంకురేని మో బుద్ధి!లొంగని మహాభా:తెగ )౧౦థ మున కంతపను ఆతియే పట్టును, ఇక మహాభారత మేకక_రృగమనునారివై నను ఈ చిష్కుతప్ప నందున పక్షీ ప మనవలసిన బే కనుక ఇ3 మాకమారిమే తటస్థి?చిన దోవము కాదందు?శా? అటులైన నీలకంరీ మనమును చూడుకు-_ “వర్దానువూళ్వే ఛీజీఒపి పతిశల్ప మర్ధానాం సమాన వామరూపళర్మ శ్వాత్‌ భార తారంభే మత్రభేద మాహ-నున్వాదీతి మనుర్మన్తో) నారాయణం నమస్కల్భృ ల్యేతి ఓం నమో భగవతే వానుబేవాయీతి వా ఠదాదీతి పాాఖ్బుః దివః ఫుతో0 వై వస్వకసహ్యసంక్షో మనుః రదాదితి కర్ర్యక?) శ్రీ చేవబోధకృత మహాభారత తాత్పర్యటీ కా, జ్ఞానదీపి కొ “కి మాది ఫారత మిత్యాహ-యామన్వాదీత్రి, మను;=లఅదిరాజః? అ న్లీశోజు జరిత్మౌంరుసురః; ఉపరిచఠరోజవనువికేష్క; రచ్చరికప్రంన్తావనాది భారత మిఠి మునీనాం మరఠఖేదఃి) ఈ టీకాకారు లా క్లోకమును ప్రవ్నీప్ట మనలేదు, ఆ యారంభ వికశల్పముల కౌచిత్యమునే వ న్రిళిరి అ 'దెట్లనగూ__ సృష్టితోగూడిన కాలమునకు కల్ప మని పేరు, ఆ సృష్టి నశించిన

అనేక కర్తృత్వ నిరాకరణము, | కాలమునకు ప్రళయ మని పేరు, స్పష్టనంరరము పిళయము, పిళ మా నంతరము సృష్టి కలుగుచుంకును, అమా కల్పములలో సృష్టరు లగు పదార్థములు వెనుకటి కల్పములలోని పదార్థములతో సమాననామ రూపములు కలిగియే యు౦కును, ఈ విషయమై వ్యాసమహగ్షినో బిహ్మ యేమి చెప్పెనో చూకుకు. “వాన్ల తే కీర్ణయిస్యామి సర్వసంచేహనాళన మ్‌ 1 'జీవన్య లీలాసృష్ట్యర్థం భర్తే గ్విజస త్తమ | | యథా వారాళ్ళ సముూళ్చ మాపొళ్ళ బుశవో యథా। సంపత్సరాళ్ళ మవవో యథా౭_2యా న్లి యు గానివ క్షి రథా శల్చా స్పృమాయాని వుజూ మేషనం జనార్టఎక్‌ 1 ఆహామేవ మవో పొొాజ్ఞ మయి యాన్తి చరాచరా*ః క్షి పున సృజతి యోశాత్మా పూర్వవ ద్విళశ్వ మేవహి 1 " ఫున క్భావాం ఫువ శ్వేదాః ఫువ స్తే చేంతా ద్విజాః | కథా ధూపాళ్ళ తే సర్వే ప్రజాత్చైన తథాజ్వఖిలాః | పంిభవన్ని మవాఫాగ విద్వాం సన్తి న మువ్యాతి ॥ శామాదయో మవోపా "జ్ఞా యయాతి:హుహోద నః | మన్వాదయో మహాత్మానః పుభికవి అయనిచ క ఏవం దేవాళ్ళ వేదాక్ళ పుఠాణస్మృతివూర్యకాః 19? | పద్శావు ౨ణము_ భూమిఖండము- ఆ 21. అనగ్తా వారములు, పశ్ష్నములు, మాసములు, బుసుశ్రలు, సంవత్సరములు, యుగములు, మనువులు తిరిగి యెల్ల వచ్చుచుండెళో అళ్లు కల్పములు వచ్చుచుంకును, బ్రహ్మనైైన నేమ శ్రీహారిలో జే య౦దును. చరాచరములు నాలో చేియుండును. అశివార్కి మణజిల సృష్టి కాలము రాగా పూర్యమువ లెనే ప్రపంచమును సృజింపగా మట నేను వేదములు ేవతలు, ద్విజులు, ఘూపతులు, సకలపజలు పిభ వించుట జరుగును, మహవసియులైన రామాదులుు యయాగినహుపూ దులు, మన్నాదులు, దేవతలు వేదములు. పుకాణ ముల్యు స్మృతులు, ఇత్యాదులు పుధవించుచుంకును, అని భావము,

8$ి మహాభారత తత్త గకథనము.

. దీనివి బ అయా కల్పములలో వెనుకటి కల్పములలోవలెనే ఆయా పేస్టకల వ్యక్తులు ఆచగ్యులు ఆ“థ వానిని చెప్పెడి పుఠరాణేకి హోసగ౦౧ంభములు యథాపూరగముగా నుగృవించుచుండుటవలన కల్ప భీవమునుబట్టి భిన్న ములగు భారతగింధ ములయంవలి ఆకంభమును గూర్చిన విశల్పములనే *రున్యాది భారత్రమ్‌?? అను శ్లోకము వెల్లడించు చున్నది కనుక విద్యత్సిద్ధాంతములో విమర్శకుల కల్పనలో దటస్థించిన దోవము లేదు, కల్చభీదమున భిమ్మములై న భారతగ౦ంథములు పొరు చేయము 6గుటచే వన్తానుపూర్చీ భేవము కలిగియుంకును, కనుక భిన్న కల్పము ౯లోని అయా- భారతారంభమి లు మన్యాదిగను, అన్నీకచరి 'త్రాదిగన్ను ఉఫరిచరవసుచరి తాదిగను ఉన్నవనుట యుచిత మే,

“భారతం పచమో వేదః) “సర్వఘుతిషమూహో2ఒయహ్‌ అని కీ ర్షింపబడిన భారితిము వేదార్థవివరణరూపము, అవేదమంవలి జ్ఞాన కాంకమునకు బివ్మానూతిములను రచించిన మాహానీయుకు ఈ మహాభారత ర్తయే అబిహ్మసూతిములలో “సమాననామరూప త్వా చ్భావ్నత్తా వ ప్యవిరోధో ద్శోనా త్స్క ఖలేశ్చి (నూ, 18.80) అను నదియొ” సూత)ము, ఈమాత్రిము “సూర్యాచందుమసౌ ధాతాయథా వూర్వ మకల్పయణ్‌ ' దివం చ స్పథివీం చాంతరితు మథో ప్రణ (బు, 10, 00.౫4) ఇత్యాది భఘు“సి మూలక ము, ఇట్టిస్థితిలో ఘ-తిమూలక మగు బిహ్మనూత్రమందలి సమాననామరూ =త్యి హేతువు నుశ్రేఖంచి భిన్న కల్పములలోని భిన్న భారతముల ప్రారంభ భీదమును నీలకం లా చార్యులు సమర్థించుట విద్వస్కృనోజ్ఞ మే,

బిహ్లనూశ్రమ: లయం బే కాక యీమహాభారతమం జే “మన్వాది భారతం శేచిశ*' అను శ్లోశమునకు వెనుక

అయథర్తా వృతులి గాని వావారూ పాణి పర్యయే 1

దృళ్యన్దే తాని ఆాన్యేవ శధా భావా యు+*ాదిము ॥ 39,

ఏవ మేత దనాద్య వం భూతసంవోర కారకమ్‌ |

అఆనాదినిధనం లోశ్లే చకరం సంపరివర్త తే 1) క్త0 ఆది. అ 1)

(65) అనేక కర్షృత్వ్య నిరాకరణము. రి

గడచిన బుగువుల కుండెడి చిహ్నాములే మఆల వచ్చుచున్న బుకువులలో గూడ గనబడుచున్నట్టు గడచిన యుగములలోని విషయ ములే మజిల నా యుగములు వచ్చునప్పుడు పా) వీంచుచుంకును, లోకమం దీ విధముగానే అద్వరంతములు లేక కాలచక)ము. తిరుగు చున్నది, అని చెప్పుటలో సమాననామరూపత్వము పఏతిపాదిం పబడినది కనుక నీలకంఠీయో క ప్ర'శార మిాక్లోకము సందర్భభుద్ధికల దే కాని ప్ర వీ ప్తము కాదు, ఇక వెనుక జూపబడిన “జ్ఞానదీపికా” వ్యాఖ్యానమును బట్టి చూచినయెడల వర్తమానము హోభారతమం బే మనువును గూర్చి యొకచోట, అస్తీకచరిత మొకచోట, ఉపరిచరవసుచరితు మొకచోట వక్షింపబశతుటచేతను, అవి భారతో పాఖ్యానమ:నకు సంబం ిచిన వే అగుట చేరను భారతో పాఖ్యానమున కాదిని నిర్ణయించుటలో మూడు విధములుగా మునిమతభీవము ప్రదగ్శెంపబడినట్లు సయన్యయ మైనం దున నా శ్లోరము పిత్నీప్తము కాదు, ప్రవ్నీప్కత్వకల్పన ప్రతివాదులకు మాత్రమే, ఇట్లు పరీశీంపగా నీ శ్లోక ము సర్వవిధముల పతివాదులక్తే పితికూలము,

--4 వ్యాసరచితగ్శంధము 8800 శ్లోకములమాత) మే

అను ప్రసంగము-లేన్ని రాకరణము +.

(6) ఇక మ, భా చ, కారులు “వ్యాసుడు తి సంవత్సరములు రచించిన గ్రంథము 8800 శ్లోకములు మూత్రుమే? (పు88) అనుచు మూపియున్న పిమాణమును పరిశీలింతము___

“గరింధగంంథిం తదా చళ్ల ముని గూఢం కురూవహాలాత్‌ | యన్నిన్‌ ప్రతిజ్ఞ యా పాంవా ముని చైవపాయన వ్రీవదమ్‌ క అస్షై శ్లోక నహ సాతి వ్యాసో ల్లోకళతాని చ| ఆవాం వేర్మి శో 'బేత్తి సంజయో బత్తి జానవా॥ ఠస్యాశహట మద్యాపి గంథికరం నుదృఢం మునే। భేత్తుంన శవ్య లేఒర్థన్య గూఢత్వా తృ్రశ్రకస్య చ 1” ఆనిం ఇచ్చట ముందుగా పూర్యోత్త రగ్రంథ సందర్భము నవలోకింకము_

న! మహాభారత తత్ర్యకథనము, వ్యాసమహర్షి భారతగింథము బుద్ధిస్థముగా జీనికొని దీనిని శిమ్వులకు అధ్యాపనముచేయుట యెట్లని యాలోచించుచుండ నది గుహించి బహ్మ మహర్షి కే పిత్యత మై పూజింపబడి సుఖానీను2ై యుండ వ్యాసమవార్షి తాను బుద్ధిస్థముగా 'జేనియున్న భారతమందు గల విషయములను సంగ్రహముగా చెప్పీ అపరం న లేఖకః కళ్ళి బేరస్య భువి విద్యతే 19 అని యీ గింధమునకు లేఖకుడు మాత్రము ఇక్కడ లేడని వెస్పగా బ్రవ్మా ఆ గ?౦థకర్ష్భత్వమును మహర్షి యోగ్యతను ప్రళం నించి ౮% జాభ్యన్య లేఖనార్ధాయ గ్‌ స్పర్యతాం మునే ? గింథమునకు లేఖకునిగా గణపతిని స్కరింపుమని బోధించి వెళ్ళెను, ళత్రగ్ర న్స్మార “"హీరంబం వ్యాస స్సరఠ్యవతీసురః న ఎరేమాతో) గణేళానో ఛ కృచింతికపూరకః | 75, ఠత్రాజశామ విఘ్నళో జేదవ్యాసో యతః స్థిరః 1 వూజిక శ్చోసవిష్టళ్చ వ్యాసే నోక్త స్తదాన | లేఖకో భారత ప్యాన్య భవ త్వం గణనాయ॥ మయొవ పోోచ్యమానస్య మనసా శల్పికస్య చక శ్వుర్వెత త్పావా విఘ్నేళో యది మే లేఖినీ షణ లిఖతో వావలిష్టేర తడా స్యాం లేఖళో వ్యావామ్‌ | వ్యాసోజప్యువాచ తం 'బీక వబుద్వా మాలిఖ క్వచిత్‌ ఓమి లళ్యుక్ష్వా గణేళో పి బభూవ కఅ లేఖ 1 ?9, తరువాత మహర్షి స్మరింపగా వెంటనీ దర్శన మిచ్చినగణపతిని వ్యాసమహర్షి పూజించి “నాబుద్ధిస్థమై నాచే జెప్పబకు భారతమునకు సీవ్చ లేఖకుడవు కావలో వని వ్యార్థింపగ్యా గణపతి వ్రాయునపుడు నొ కలము త్తీణమైనను ఆగకుండెడి పద్ద్ధతివి నీవు చెప్పగలవేని నేను వ్రాయుదు? ననగా వ్యాసమహర్షి ఎనీ వర్థిము చేసిళొనుచు వొొసిన బయొుడలనే నళ్లు వ్వాస్పెది నని ప్రతిజ్ఞ చేయ దాని కంగీకరించి గణపతి వ్రాసెను,

అనేక కర్షృత్వ నిరాకరణము, 8ిఫ్‌ ఇంతవరకు పితివాదులు చూపిన “గింధగిథిం తదా చక్రే అను త్లోళములకు పూర్వగ౦ంథము, తరువాత 80, 81, 39, శ్లోకములు పితివాదు లుదాహరించివవే, ఆమై నున్ను ర8॥%వ శ్లోక మిది-__ కసర్వజ్ఞోపి గణేఫో యళ్‌ షణ మాస్తే విదారయన్‌ 1 - తావ చృకార వ్యాసోజసి ఖ్‌శా నన్యాన్‌ బహుూనపి క) “గ్రంధగ30థిమ్‌? ఇత్యాది నాల్గుక్లోకములకు ళాత్సర్య మేమనగా-గణపతి వ్రాయునపుడు మహర్షి-కుుతూహలముతో గూఢ ముగా గింథగింధిని చేసెను, ఆ గ్రొంథులవిషయమై చెప్పుచు 8800 శ్లోకములు నాక్కు భుకునకు తప్ప అన్యులకు దురవగాహములని పితిజ్ఞ చేసను, ఆ న్లో కూట మిప్పటికి అర్థము గూఢ మగుట చేతను, గాణ్యాది వృత్తి భీదమున శబ్దము గూఢమగుటచేతను అభేద్యమై యున్నది. సర్వజ్ఞుడగు గణపరికూడ నా న్లోక ములు వినినప్పుడు వ్రాయుట మాని యర్ధగ్రహణమున నై తణకాల మాలోచించుచుండువాకు, అంతలో వ్యాసమహర్షి యితగమ:లైన బహుళశ్లోక ములను ఇప్పుచుండు వాడని, దీనినిబట్టి గణపతి వాతలోని వేగము నరికట్టుటనై మవార్షి నడుమ గూఢక్షోకములు 'వొప్పించె ననియు, నట్టి జాఢళ్లోకములే 8800 లనియుు అవిగాక గ్రంధ మెంతో కలదనియు స్పష్టముగా జెప్ప జడియుండ, నా విషయము లెలియకుండుటక్షై 74మొవలు 79వరకు గల పూర్వశ్లోక ములను, కడపటి 68వ శ్లోక యును ప్రదర్శింపక పితి చాదులు మూయభచేసినారు, మటీయు “గ)ంథగ )ంధిమ్‌”? అనునపుడు శబ్బజ్ఞాన మున్నవానికీ తత్పురుమసమా సమును బట్టి గంంధికంయె వేలుగా గ్రంధ మున్నదని 'తేలియుచునే యున్నదని, మరియు పితివాదులలో నొకరగు మవోభా రతఠమిమాంసాకారులు.* మేక్ష నాల్టు 'బేబరు మొదలైన పాళ్చాత్య విద్వాంసులు అక్లోకముల(జయమందలి శ్లాకముల) సంఖ్య 6800. అము యుం౦డెనని చెప్పుచున్నారు, కాని యీ మతము మనకు గ్రిహింపదగి నది కాదు ,,, మహాభారతిమున 6800 సంఖ్యయొక్క యుచ్చారణము

66 మహాభారత తత్త స్‌ థనము,

వ్యాసమహగ్షియొక్క కూటళ్టోకముల నుద్దేశించి వచ్చినది" అనుచు నీ

ము, భా చ కారుల వాదమును తోసివేసియే యున్నారు, మజియు పితివాదులలోనే మరియొకరగు (శ్రీశంస్తచరిత)ు

శారులుకూడ వశాదళపరిచ్ళేదమున నిట్లు వ్రాసియున్నారు___

అ నువశ భారతమును ఆ వేకపర్యాయ ములు చదివియును, , .విచారణచేనీ యును గ9ంధవిషయమును ముందు జీరుజీరు అంతిరములుగ విధణింపవచ్చువని యోలించిలతిమి. మొదటిది మాలకథ...ఆందు వెండవ్రల జీరనవృ త్తాంతమును, రర్సంబంధమిగు కృృష్ణఃథయును తప్ప మశేమియును లేదు...ఇదియే చతుర్చింళ సహవాసి (2డీ జీల) లో శార్మక మైన భారతసంహిర గా కనబడు చున్నది

ఇట్లు వ్రాసిన వీరుకూడ 8500 త్లోగములే మొదటిగుంథ మను మ, భా, చ కారులవాదమును తోని వేసియే యున్నారు, ఇట్లు పుతివాదులలోగూడ కొందరిచే తోసివేయబడి ప్రకరణవికుద్ధమై యున్న యీవాదము హేయమే (ఇచ్చట 21 వేలగింథధమే మొదటిది, (వ్యాసునిది) అనువాదము, 'వెనుక్కవిమర్శింపబడి లత్షగ్రంధము మొద టిది. దాని సంగివాము 14 వే లని నిరూపింపబడినదను సంగతిని మజువకుడు), అజా ఖీ గణేశ లేఖకత్వసమర్థనము థా ఇట్లు మనము మ, భా, చ, కారుల వాదమును పరీశ్నీంచుటలో మహాభారతమునకు లేఖకుడు గణపతి యని సిద్ధించినది. ఇట్లుండ మ, భా చ, కారులే 181.46 అంధ్రపత్రికలో “విఘ్నేశ్వరుడు 'లేఖకుడా?? అని యొళ వ్యాసము పికటించి అందు “విఘ్నేశ్వరుడు లేఖకు డను గాధ ఇటీవల సర్క్యాతభారతమున గూర్పబడెను అని వ్రాసి కొన్ని శారణములు బూవీనారు, వానిని పరిశీలింతము, (3) “విఘ్నేశ్వరుడు భారకసంపిరను వా్రానినయర6ళము డాజీణార్య భార రిపుప్రాచీనప్రతులలో. లేదనియు, జౌ క్రరావుఅ ప్రుతులలోనే ఇటీవ చేర్చబడె ననియు మద్య్రానుపెనీడెన్సీ ఇాళజీలాని వంస్య్య్నృరపండితుఅగు

అనెక కర్షృత్వ నిరాకరణము, ష్‌! శి పి, పి శా్యక్ర్రిగారు తాము పరిష్య_రించిన వావిళ్ళవారి నాగరలిపి భారత పీఠికలో విమర్శించి వాాసియు న్నారు” ఆనునది యొక కారణము, మన మిప్పుడు ఆ[81లోనే పిపి ఇాస్ర్రిారి. కొన్ని మాటలు చూతము “193కి నంకి మొదలు 1906 సం! వరకు జేవనాగరలిపి అంధ్రలిపి గంంధలిపులలో అకువిధములగు మవో భారతపు పంతులు ముదిింపబడినవి, .*ఆ ముదింంపబడిన ప్రతు లారింటిలోను గ ణేళవృత్తాంత మున్నది, మేము గంహ్‌ం చిన దామీణార్యళాఖావలంచి మౌరృశలలో గ ేళవృ త్తాంగము లేకు) “ఆప్మాభిళ్ళ పరీక్షీతాసు. కస్తుతో దాశ్షీణాత్యాను బహ్వీమ మాతృకౌసు గణేళో పాఖ్యానం న దృశ్యతే 1 ఇతి గ గేళవృత్తానోప న్యాపాభావ ఏవ దాశ్నీ ణాత్యాయా మహా ఫారతమాత్య కా శాఖాయా శ్చిహ్న మితి వక్తుం (వభవామఖొ వ వాక్యములచే వూర్వమ ముదితములెన అరమష్రతులలోను గణేశవృత్తాంత మున్నది, మేము గ్రహించిన పితిలో నా వృత్తాంతము "లేదు, మేము పరీశ్నీంచిన దాథీ.శాత్య బహుకోశములలో గణేశవృత్తాం తము లేనందున గె చేశనవృ త్తాంతము 'లేకంకుకు దాతీణాత్యభారత కోళశ్ళములకు చిహ్నా మని చెప్పగలము, అని తెలుపబడినది. ఇక పి, పి, ఇాస్ర్రగా రన్న అరుపష్రతులలో నొకటగు కుంభ కోణపుషితిలో ముద్యాపకు లేనుని వాసిరో చూడుడు

• *ఆేశీహిం విదుపహాం సావాయ్యేన చాకీణాక్యబహుకోళానుసాలేణ సంశోధ్య..ప్రకాశ4రమ్‌?? ! దీనినిబట్టి కుంభకోణపుషితి దావ్నీ ణాత్యబహుకోశముల నాధా రముచేసికొనియే పరిమ్మరింపబడినట్లును, ఆ బహుకోశములయందు గణేశవృల్తాంత మున్నట్లును స్పష్టమగుచుండ, దావీణాత్యవోళము లలో గణేశవృత్తాంతము లేనేలేదను పి, పీ, ఇాస్ర్రిగారి మాటను విశ్వ సించు కెట్లు ణి మటియు గణేశవృత్తాంతము 'లేకుండి మ, వి, ఇాస్ర్రిగారిచే పరి' వ్యరింపబడిన గ్రంథములోని పాఠకంిమమునందు జొచిత్యము క్‌న కడకు, యాగకుకూు__ “

రె మవోఫారత తత్త్య్యకథనము, “ఆనుక మణి కా ధ్యా-శుం వృత్తాన్తం సర్వపర్వణామ్‌ | ఈ స్యాఖ్యానవరిస్ట స్య కృత్వా చ్రైపాయనః పొభుః క్షి కథ మధ్యాపయామివా శిష్యా ని శ్యవ్వచిన్తయత్‌ 1 తన్యచి నయమానన్య బుమే ద వీపాయనస్య చ॥ స్మృత్యాఒ2_జగామ భగవాన్‌ బ్రహ్మో లోకగురు స్స్వియమ్‌ | ప్రియార్థం మవాన్దేళ్నాపి లోకానాం హీతఠశామ్యయా (10) మహాభార లేతిపోసమునకు సర్వపర్వవృ త్రాంతరూపమైన అన కమణికా ధ్యాయమం-ను చేసి వ్యానమవార్షి శివ్యుల కధ్యాపనమ: వేయు టెట్లని చింతించెను, అప్పుడు బ్రహ్మ_మహార్షికి ప్రీతినిమిత్త మ లోకులకు హితమునిమిత్త ము దర్శనమి చ్చెను, ఆని యున్నది. ".. తపవాత మహర్షి బవ్మాను పూజించుట, భారతవృ'త్తాంతము చెప్పుట యున్నది, కాని యితరములై న ప్రతులలో నున్నట్లు__ “పరం న లేఖకః కశ్చి 'దేత్రస్య భువి విద్యతే” అని ెప్పినట్లు లేదు, బ్రహ్మ-మహార్షిని, భారతమును న్లాఘించి వెళ్ళిపోయి నని యున్నది, ఇతరములైన ప్రతులలో నున్నట్లు *కావ్యస్య 'లేఖనార్థాయ గణేశ స్ప్య్కృ ర్యళాం మునే అని చెప్పి వెళ్ళినట్లు లేదు, ఈ పాఠరిమములో తాను సిద్ధము చేసిన గ్రంథమును శిమ్యులకు "చెప్పుట "కేమి లోప మున్నదని వ్యాసమహర్షి చింతించెనో "తేలలేదు, అమహగ్షి చింతించుచుండగా 'లెలిసివచ్చిన బివ్మూ ఆ చింత నేయుపాయమున దీర్చెనో 'లేలలేదు అమహర్షి యెందులళో చింతించుచుండ నా చింత తీరకయే బ్రహ్మ దర్శనముచే మహర్షికి ప్రీతి లోకులకు హిత మెట్లయ్యనో తెలియ లేదు, గణేోవృ త్తాంతభుటితపాఠరమందు ఇట్టి లోపములు లేవు, నమ నగా శిష్యులకు ఇప్పుట యెట్లని మహాగ్షికి కలిగిన చింత .లేఖక్షుని గూర్చియే యని నేలినది, ఆ చింతను గుహించియే దర్శన మిచ్చిన బ్రహ్మ గణపతిని వార్థించి "లేఖకునిగా జేసికొను మని యుపాయము చెప్సి ఆ చింత దీర్చె నని తేలినది. అట్లు 'లేఖకునిమాట 'చప్పుటను

అనేక కర్త ఛల్వే నిరాకరణము, న! బట్టియే మహర్షికి వ్రీతియు, తన్కూలమున గంధముద్మ్భూత మగు టచే లోకులకు హితము కలిగి నని తెలిసినది,

గనుక్‌ పీ, పీ శా స్త్రిగారి పరిమృ్మరణములో గ్రంథము లుప్త మైనట్లు స్పష్టముగా గనబడుచుండుటచే గూడ గణేళవృత్తాంతము పివీప్త ము కాదు, ఒక వేళ పి, పి శా స్త్రిశారి పారమే పిమాణమనిమ।! భా! చ! శారు లందు లేని “వ్యాసుని గంధము 6800 మారిమే?? అను తమ వాదమునకు పిమాణముగా నీయబక్షిన “గ)న్థగ్రంధిమ్‌?) “అఘ్టై న్లో సహసాొణి అను శ్లోకములు గణేశవృత్ర్తాంతఘుటకములును, పి, వీ, శాస్త్రిగారి పారములో లేనివియు గనుక తమవాదమునకు ఆఘాత మే, ఆవాదము నిలవ బెట్టుకొనుటకు గణేశవృత్తాంతము. నంగీకరింతురా ? అప్పుడు పి, వి, శాస్త్రిగారి పరిష్కరణమనుబట్టి గణేశవృత్తాంతము పివ్నీ ప్త మను తమవాదమునకు అఘాతము, ఇది పితివాదులకు 'ఉభ యత స్ప్పాఠా రజ్జుకే అన్నటులై నది ఇట్లు “వి మ్నేశ్వరుడు "లేఖకుడా?? అను వ్యాసములోని యొక కారణము విగళిత మైనది, మరియొక కారణము పరిశీలింపవలసియున్నది, 4 పొచీనయుగములలో లివిలేదను పిసంగము-తన్నిరాకరణము 4 (2) లిపిళాశ్త్రుజ్ఞు లు పాాచీనయుగముఅ లో భరతఖండమున లిపి లేదనియు, అప్పటివూర్వులు గురువు చెప్పగా శిష్యులు విని వల్లించుకొనువార యనియు ఆందుళలన నే భారతీయుల సా9-వీనగ9ంధము అగు జీదముఅకు శ్రుతులు ఆను పేక కళెవననియు. చెప్పుచున్నారు. ఇందు అంధ్రవిజ్ఞానసర్వస్వములాోని “ఆత్షరి వ్యాసము చదువదగినది. ఇందువఅన విఘ్నేశ్వరుడు భారతసంహీతను వా9సిశనుట పొసగదని వెప్పవఅనీ యున్నది? ఈ పితివాదులకు పొచీనయుగములలో లిపీ యున్నదో లేవో చూపుదము.__ జఉవానరో౭ఒహం౦ం మవాభాగే ! దూతో రామస్య ధీమతః రామవామాంకికం చేదం పళ్య జే వ్యంగిభీయక [5 కా) రామాయణము, నుందర కాంగము, న! 86,

శ్రీ మహాభారత తత్ర స్రీ థనము. “రథమార్గప్రమూణం తు కాంలేయో నిశతై శరైః చకార ఠఠి పంథానం యయా యీన జనార్జన; | "లేకు నానూంకితా న్ప్సీతాః శాలజ్వలనసన్ని ఫా పా్మాయునద్ధా న్సుపర్యాణ, పృథవో దీర్ధశామిన॥ క) మవాభారతము దోణపర్వ. అ, 99 ఈజ్చాననం రకం రామస్య రాభుకస్య చ నామర। శుంుణు తామాళంయం 68కు లిఖకం ధర్మళా్త్రకః క) స్కా-ందము, ధర్మారణ్యఖండము, ఆ, 3క 6బబస్థ భాస్వరం పతిం రప్తవోటక నిర్మిరమ్‌ తళ్రాలిఖ ద్రాళరఖేః సప్రతాపబల శూర్జిరమ్‌ క్షి పద్మపురాణము, రామాళ్వమేధము, ఆ, 10. ఇత్యాది వచనము లెన్నియో లిపి అనాదిగా నున్నదని యుద్ధో మీంచుచున్నవి, ఇక పితివాదులు భూడవలసిన దన్న అంధృ్యవిజ్ఞానసర్వస్వము లోని అతురవ్యాసము ఇదిగో చూడుడు__ ళ్‌, ఇట్లు 'కేలిన పారాంళ “"ీమనగా బుగ్వేదకొలమునుండియు, ,, హీందువులు లీపి నెరుంగుకురు?? ఇంఠఫురాతనకొలనుకిిందట పూర్షమైన ఆక్ష రాత్మళలిపి "నెరిగిన జూతీ మరియొక టి అదు. ఇట్లు వై ది కాఅమునుండియు లిపి వాడుకయం దున్నయొడల జీదమును జనులు ముఖర। నేర్చుకొను నభ్యాసమును, దానికి శ్రుతి యని కీరును వీలవన్నెను 1. .ఆని ప్రతిపతులు పిళ్న అడుగ వచ్చును... శు9తిశబ్బమునకు విన్నదియని యర్థము చేయుడల +పరయేళ్వరుని వలన బుములు విన్నది యని యేల అర్థము చేయగూడదు 1 బుమలు. శ్లీవలము మంఠ్రదంస్టలు కాని మంత్రకర్హలు "శౌారనిశదా మనవారి ఆభఖి ప్రాయము... ఫున్లకమును జూచి జీదము "జేర్చుకొనుట మంచిది కాదన్న యూవా ఈ బేళ మందు పుక్రైనేశాని ఆత్షరలోపమువల్ల ఇదు)” పాఠకులారా! మ, భా, చ, కారులు ఎంత మోసము చేనినారో మయూడుడు! వారు పూర్వము లికియే లేదను టాకటిి దానికి బలముగా “అతరవ్యాసము చదువు మవు టొకటి, మనమా వ్యాసము చూచు నప్పటికి లివి అనాదిసిద్ధమని నిరూవింపబడియున్నది. దీనిని బట్టి యీ

[6] అనేక కర్తృత్వ నిరాశరణము, శ్రీ! మః ధా, చ కారులు అపార్థములు చెప్పుటకు, అసత్యము లాడుటకు జంకు లేవివారని తెనిసినది, ఇట్లు వీరి కడవ కారణము కూడ విగళితమైనది.. (8) ఇక “నన్నయభట్టారకుని సాఠములో నీ గాధ లేకుంకుటచే గతేశవృత్తాంతము పితీప్తము” అనునది యొకటి, ఈవిమయమై మహాభారతములో వారు వ్రాసిన దే వారికి సమాధానము, ౮ఆను॥ )మణీకాధ్యాయములో మూలభొరతమువ సౌండవ్రళను గుంతి వనమునుండి తీనుళొని వచ్చినపుడు పొపుఅలో గొందరనుమానించిరి..*అ ఫొగ మును తెలిగింపలేమ. లాకానృపాదవా నానంఠ్‌ :ము పొండవ్పులు భీతులై పలా యితుల్రైకని పంన్యల్భక భారతిమున నుండగా చాని నాంధీకరశిమున నూదిం పనే లేక” (ఫు) 69, అని మ, భా, చ కారులే నన్నయ వికిచివేవన భాగములు ఉన్నవని నిర్ణయించియున్న పుకు గణేకవృ కాంతముకహూక ననే వికువ బడినదని సమాధానము మనము చెహృట సులభమే, ఇబ్లు వారు శెక్చిన కారణము లన్నియు విగళితము లైనఏి, విఘ్నేశ్వరుకు లేఖ కుడే యని స్థికపడినది, ఆ గాధ ఇటీవల కల్పింపబకినది శా దనుటకు మరియొక నిదర్శవ మున్నది. ఎట4 మహాభారతమునకు గణపతి లేఖకుడను వివయములో రాజకేఖ5కవి సాక్ష్యము $___ - అతిపొచీనుటై న రాజకేఖరకవి *“బాలభారతరము” అను తన గంధమున భారతపంహిశపు గణపతి లేఖకపకని వ్యాపవాల్వీకి ఎంద ములో వ్యాసువచే జెప్పబడివబ్లు వ్రాసెను. చూకుము!__ . వాల్మీకి, వర్స! కృన్టవ్వైపాయవన! కస్య ఫునఃక జే ర్వాచః భారతన్య పోడళీ మపి శలాం కలయన్తి!? యరః౮ా “ధళ్ళ్మ చాగ్జ చ కామేచ మోసే చ భరతర్షభ! య దివాన్లి త దన్యతు య జ్మేవోన్తినత ర్కష్వచిత్‌ ”. ..కన్తు శ్చురి మస్మాభి ర్యదుతా౭విశ వే శాట్‌ మెఒభి"ప్రోనీ ! వ్యాసః ఇదముపా ఛ్యాయ సా దేభ్యో విజ్ఞాష్య రే... “వినాయళో య శృవయో రపత్య మర్థ్‌ం

క్తి మహ+భారత తత్త్వకథనను, ఫుమా నర్థ మిళళ్చ జీవః । స వర్తతె భారరసంహితాయాం కృత స్తపోఖి రము లేఖకోత” తేన చ ఛఆయలరు మవా ముపళా9న్లః, యదుఠ బాఢ మహం శే లిపికారః కిం పున అ్యేన రంహసా లిఖేయం "లేన యది న సందృభసే ర శ్తే విఘ్న స్స్య్యాత్‌ 1 తతో మయాపి ప్రితిచ్భలితః ఓమిత్యన్తు । కిం వున రృళతా భావయతా లిఖికవ్య మితి 1 ఆరః శావ్యక సైఒభినివిష్టోన్ని ॥ ఇట్లు వ్యాసమహర్షి కరిన శై లిలో శ్లోకములు చెప్పుటస హేశువు గణపతి యర్థము చేసికొనునపుడు వతలోని వేగము. తగ్గించుటకే , ఈ విధముగా మహాభారతమం దున్న గణేశవృఠ్తాంతమునే భంగ్యంతరమున తన గ్రంథమందు పుతిపాదించిన యా రాడశేఖర కవి కాలము అ బాలభారతో పోద్ధూతిములో నిట్లు చెప్పబడెను, “ఆధచ ర81 మితేళశే 959 మిలే చా ఖస్తాబ్దే కైనసోమజేబేన యళ న్తీలఅక చంపూ: ప్రణీతా | రత రృతీయాళ్వాసే మాఘాదికనినామసు రాజ "శేఖరస్యాపి నామ వర్తతే। రస్మా త్తత్కాలా ్యత్పాచీనో రాజకేఖరః 1 అనగా క్రీ.శ, 959 సంవత్సరములో జై నసోమటేవువిచే రచింప బగిన “యశ స్తిలకచంపులో మాఘాదికవుల నామములలో రాజశేఖర కవి నామము కూడ తృతీయాశ్వాసములో ేర్కొనబడుటచే అంతకు 'వెనుకకాలము రాజ శేఖరకవిది, అని తాత్పర్యము, ఈవిర్ణ య మునుబట్టి ఇప్పటికి వేయిసంవత్సరములకు పూర్వుడు రాజకేఖరకవి, ఆతడు కూడ గణేశవృత్తాంరమును వెప్పినాడు, కనుక విఘ్నేశ్వరుడు లేఖకుడే, ఇట్లు అనేకక ర్భృత్వని రాకరణపిస్తావములో పిసకానుపస కృ ముగ ప్రావ్హించిన గణేశ లేఖకత్వవిమయము నందలి అన్నేపములు పరి హరింపబడినవి, ఇక పుకృ్ళతము నందుకొందము_ జా + మవోభారత మిమాం౦సాకారుల కర్శృఖీద పిసంగము=కన్నిరాశరణము 4. '.. (1) మవీభారరమామాంసా కారులు మలియొకపద్ధలిని కర్శృ భేదము నిరూసించిరి=ఎఐ= * ముందు వ్యాసమవార్షి 100 పర్వ్వముఅను రచించెను, పిమ్మట

అనేక కర్హ్సృళత్వ నిరాకరణము, క్షీర నూకపుతుుడు శామహార్ష ణి వైమిళశారణ్యమందు 18 పర్వఘుళను మార్రుము . పఠించెనులాా ॥ ఉప్రీత త్పర్వళతం వూర్మం వ్యాసే నోళ్తం మహార్మ నా 1 యథావ త్చూరపఫుతేణ రౌమహార్ష ణినా రతః కే ఉ్‌క్ర్తాని నైమిశారణ్యే పర్వా ణ్యస్టాదేవ ఠు 1) అది, ఆం) దీనివలన 18 పర్వముల విభాగమును సాతియే చేసెనని నిర్వి వాదముగా సిద్ధించుచున్నది, : ఏీరి వెనుకటి వ్రత యిట్లున్నది.__ ళా “ౌొత్రి తన గర౦ంథముకు 18 పర్వముఅ నేర్చరవెనం. ఈ పర్వవిభొగము శాం గ్తదియును, నరే కావించినదియు నెయున్నది. కైళంపాయనుడు భౌరత మం జేపర్వముఅనేర్చచీ చెవో ఆని మలియొళవిధము గానున్నవి. చిన్నవి. మతే యును -చాని సంఖ్య 100 ఆయియున్నది. ..ఇందువల్ల నుక్నమైన రండు ప్రకార ముఅ విభాగములు భిన్న భిన్నగ)ంధ కారులు 'చేనినవే యని స్పష్టముగా తెలియు చున్నది. అనగా వై ళంపాయనుని భారతగం౦ంథమందు పర్వములని పీస్త కఅ విఫాగము లుండెను, ఆవి మిక్కి-లి చిన్నచిన్నవిగా నుండెను, సొతి యీ చిన్న పర్వములను ఒళాచో కేర్చి తన బృవాద్గంంథములోని 18 భాగములను చేసెను?” ఈ వొతలో నొకచోట “ముందు వ్యాపకుహార్షి 100పర్యము లను రచించెను” అని చెప్ప, మటియొకచోట *వైశంపొోయనుని భౌగత గ్రంథమందు అతడు చిన్నచిన్న 100 పర్వనుల నేర్చరచవెనుి అని ఇప్పుట పరస్పరవిరుద్ధము, ఉవ్‌గ్ర త్పర్వశతం పూర్ణ ౦ వ్యాసే నోక్నం మహాక్షిణా” అని వారు దూవిన ప్రమాణము పర్వశతము వ్యాసరళితమని వెప్పుచుం డగా వమైశంపాయననకు ఆ పర్వశతసంబంధము కల్పించుట విరుద్ధము, ఆక వ్యాసహో) కగ్రంథధమునే, పర్వశతేముగా విభాగము బేనీన వాడు వైశంపాయనడని యొక చేళ అందులేమో. అమాట “నాటకము వాసిన వా డొళడు, అందు అంకములను విభజించినవాడు మటి5మొ కదు, కావ్యము వ్రాసిన వో డొకడు అదు సర్షములు విభజించిన వాడు మటియొకడు? అన్నట్లు హోస్యాస్పదను,

ఢ్తిక్స మహాభారత తత్వ్వ్యకథనముం ఇక ఆ 100 పర్వములను 16 పర్వములుగ సౌతి చేసెనను వారి వాదమువకు వారు చూపిన ప్రమాణము బలకర మగునేమో దూరము | సౌనళానులపు సౌతి చెప్పుచున్న సందర్భములో నిట్లున్నది___ “భాగ స్యేతివోసవ్య కూ్రూయతాం పర్వన-గివణలి అ. 2. వో 1, ఆని _(పారంభించి.. *భివిష్యపర్వ్థచా ఫ్యుక్రం ఖిలే "ష్వేవాద్భుతం మహత్‌? 81. ఆనుకరకు 100 పర్వములు చెప్పి, తరువారంా *ఏక ర్పర్వళతం ఫూర్మం వ్యాపేనో శక్రం మవాోర్మనా | యథావ త్చూరఫు రేేణ లౌమవార్డ ణీనా తతః క ట్తూని వైమిశాంణ్య పర్వా న్యఘ్టైదశెవ రు 13)

. అని చెప్పబడినది, ఇచ్చట *వీత త్పర్వశతం వ్యాసే నోక్తమ్‌ు అనునపుడు రచింపబడిన దని యర్థము, “నూర్రపు తేాణ అష్టాదళప ర్యాణి నైమిశారణ్యే ఉక్తా న్యేవ॥” అనునపుకు బుమీప) ఖ్నానుగుణము గా వ్యాసపోక్తమునే వినివింప నారంభించిక సౌతిచే వినికింపబకి నవనియే యర్గము ఇచ్చట “గంధ మంశయు వ్యాపక ర్భృక మే మైన యెకల వ్యాసుడే 'వ్యాసే నోక్తమ్‌ి అని అన్యులు చెప్పినట్లు చెప్పుట అసంగత మని ప్రతివాదులు అవేవింతులేమో__

“ఆనుక మణి కాపర్వము, పర్వసంగంిహాపర్వము, పౌలోమపర్వమా, జొవపర్వము సౌొతి కావించిన వనుటకు సంశయము లేదు? అని వ్రాసిన మ. భా, మి, కారులు సొతియే రన గ్రంథ మందు 'నూతపుతే) ణోళాని? అని అన్యులు వెప్పినట్లు వెప్పుట అసం గతము అను ఆమేపణముుకు వమి సమాధాన మిచ్చెదరో ? కనుక అ్షశ్రైలి య ట్లుండు నని గొహీంపవలెను,

. పర్వశతమునకు కరమైన వ్యాసమహాక్షియే ఆ యహ్హాదళ పర్య విభాగమునకు కర్త కానివనివించెడిసాతి కర్థకాడు, ఆసంగతి గంంథమే

_ చెప్పుచున్నది, నూరు అవాంతర పర్యముబలో వయేపర్వములు వమహో ' పర్వములో నంతర్య్భూతములో అమహాపర్వములోని స్లోకసంఖ, గ్‌ యెంతో

ఆనేక కర్త ళ్వ నిాాకరణము, కీస్‌ అధ్యాయము లెన్ని యో చెప్పిన సందర్భములో వ్యాపమహన్నయే కీ ర్తింపబడెను, దూకుడు ళ్‌ ల్యే రఠదాదిపళ్యోశ్లం ప౦థమం బహువి_స్పరమ్‌ 1 ఆధ్యాయానాం ళరే జ్వేతు సంఖ్యాతే పరమర్షి ణా | స్పష్పవింళతి రధ్యాయా వ్యాసే నో త్తమలేజసా 1 ఊద్యోగ పర్వనిర్షీష్టం సంధివిన ఏవామిశ తమ్‌ | వ్యాసే నోదారమళినా పర్వ ణ్యన్నిం శ్రపోధచాః 1 సద్దమం భారతే పర్వ మహా బేతి దుదావ్భారమ్‌ | పౌరాళర్యేణ మునినా సంచిక్య దోోణిపర్వణి | స్వర్గపర్వ తతో జ్లే యం దివ్యం య త్ర దమానుషమ్‌ | ఏర దష్టైదళం పర్వ పో్ర)క్షం చ్యావేన ధీమతా 1 ఆహ్రైదశ్రేవ మేతాని పర్వా న్యేతా న్యశేషరః | ఖులేషు హరివంళళ్చ భవిష్యం చ ప్రుకీర్తితమ్‌ దళళ్లోకసవాసాణి వింళచ్చాఃళశతాని చ ॥ ఖలేషు వారివంళీచ సంఖ్యాతొని మవార్షిణా॥ ఏత త్సర్వం సమాఖ్యాకం భారతే పర్వృసంగ)వాః |)9 ఈఏధముగా అష్రాదళ పర్వవిభాగము,హఏవం॥ మ్యు ఆయాపర్య ములయందును, హఏవంశమంమను శ్లోక పరిగణనము వ్యాసమహర్షి యే వేసినట్లు కంఠోక్తిగా చెప్పబడి ముండ ప్రితివాదములు దానిని తిరస్క-. రించి తమకు దోచినట్లు వ్రాయుట అన్యాయము, | హరినంశాంతము వ్యాసక రకమైన భారతమే అని చెప్పు వై శ్లోకములను బట్టి మ. భా చ, కారులు “వ్యాసుని భారతము సౌప్తిక పర్యాంతము వజికే యవి వొాయలోవుచున్నాను" (ఫు 82) అని వ్రాసినది పరాస్తమైనది. మ, భా, మూ, కారులు వరివంళమును గూర్చియిట్లు వ్రానిరి__ , అహరినంళము ఘిఅపర్వనుని చెప్పబడుచున్నది. ఖైలళబ్బమునకు తకుచాత గలుపజడీన దని యర్థము, దీనియొక్కం పర్వసంఖ్య 18 కంహెను 100 కంయెను జేర్టై_ యున్నది, దీనిని పొతి గ్రంధవిషయముయొక్కు పూ ర్తికై కలిపి

క్షీర మహాభారత తత్ష్యకథనము, యున్నాడు. కనుకనే దానికి ఖిఅపర్వ మని పేరు ె్టి 19వ పర్టృరును చేసెను ఆందు చిన్న చిన్నవి తి పర్వమ్ము లున్నవి, ఈ పర్వముఖకు శర్త భాతి శాడని 'శెలియుచున్నది”? ఈ వొతలోని తప్పులు తెలిసికొందము నీలకంరీయములో యచ్చ ఇాఖాన్నరస్థం పాఖాన్నరే పయో జనవశా త్పర్యతే తల్‌ ఖల మితి వెదికీ ప్రసిద్ధికి అను నిర్వచనమును బట్టి విష్ణుపురాణాదిగతమై భార లేకివోసమందు ఆకాంమోవళమున గక చా పఠింపబడిన హరివంశమునకు ఖల మస వీరు పెట్టియు౨డ “తరువాత గలుపబడినది ఖలమూు అని వ్రాయుట తప్పుం అనుకుమణి కాధ్యాయ మందు 100 పర్యములను చెప్పుచు ఉహారినవళ స్తతః పర్వ పురాణం ఖిలసం్ఞీ తమ్‌ 1 నిష్ణుపర్వ శశో శ్చర్యా విష్ణోః కంసవధ వ్లథా | భవివ్యం పర్వ చా ఫ్యుక్షం ఖిలే "'స్వీవా ద్భుతం మవాడ్‌ ఏఠ కృర్వళతం ఫూర్ష్మం వ్యాసే నోక్తం మహార్మనా [1 అనుచు హరివంశపర్వ, విన్ణుపర్వ, భవిష్యపర్వములతో నూకు పర్వములు వూర్షముగా వ్యాసపో) క్షములని చెప్పబడియు9కగ్గా “దిని రొక్కం పర్వనంఖ్య 100 కంయెను "వేరైయున్నది” అనుట తప్పు, *దీరిని సౌతి గొంథవిమయముయొక్క పూ ర్తికె కలిపియున్నాకు' ఆనుట తప్వు భార లేతిహోసమునందు నూచింపబడిన కృష్ణమావేత్మ్యము యొక్కయు, మాతధర్కోపయుక మగు వె రాగ్యము యొక్కయు, జో తాట చు నుపబ్బృంహణార్థమై శౌానకాదుల జిక్ఞాసావళమున నుపబేశింపబడిన హరివంళాదిపర్వములు భారతఘటకములే, సారాంశ మేరునగా_ వ్యాసకర్త ఖగ మైన భారతము అవాంతరపర్వశ తాత్కకమగుట వేరను వారివంశమును విడిచినపర్వళతపూ ర్తి కాకుం పటచేతను +వకం శతసహస్రంతూ మానుపేషు ప్రలిస్టీతమ్‌ అని చెప్పబడిన లతగుంథ సంఖ్యకూడ హరివంశము 8లిపినగాని సిద్ధింపకుం డుట చేతను, వారివం శఛొంఠతమందు “భవిష్యోత్తర మేత త్తే కథం భారతం మయా)” అని

అనేక కర లత ని రాకరణము, శ? ఆల ఎ భారతశబ్దముచేతనే ఉపసంవారింపబకుటచేశను, నారివంళశమ? భార తాంతర్షత మనక తప్పదు, ఇట్లు నీఎకంథీ యములో నిరూవించి సిద్ధాం లీకరింపబడియున్నది. ఎఎ మవోాభారతమునకు లయగ్రంథ సంఖ్యాసిద్ధి.సపావల క్ష గ్రంధవ్యవహారమున కుపపత్సి 4__ ఇక హరివంశము చేర్చిన లతగ్రుంభపంఖ్య యెట్లు సిద్ధించు నందురా ౪? దూకుడు నీఆశరీయకి- దళళ్లోశనవాసాొజీతి, వారివంళే భవిష్యాన్త గ్రన్షస లగి ్‌త్త థ్‌ 11 చ్వాదళసహవాసోోన్నికళ్వమ్‌. నతు కృర్స్నవారిళంళస్య. ఆధికస్య గంద్భస్య దర్శనాత్‌ తావవ్శాఠ్యవిమూయాం చ అతవూర్తో రయోగాత్‌. రథధాపాంా ఆక్ర9కంతో కాయా స్పంఖ్యాయా స్పంశలఅనే మణ్ణకతిస్పవాపసాంణి జ్వే ళరే హోడ ళచ వ్లోకాః (96216) పకి "ళీ పాక్వుష్క రాదు ర్భావాద్యుపరికనగ9ం లే శైలా సనయాతాాసహితే శిందిదూనం వహసుచతుస్తయం క్లేయం। లేశ “ఠతోజఒధ్యర్థ ళరంధూయస్సంశ్నేపం కృణవా నృషిః । ఆనుక్రమణి శాధ్యాయమ్‌'? ఇత్యాడా భూయళ్ళవ్దా దధ్యర్థశళతాధిళం లత్మం పఠివూర్ష్యం క్టేయమ్‌ క్‌ ॥ అనుకిమణి కాధ్యాయమువనందు కంలోక్షిగా జెప్పబడిన సంఖ్యను సంకలనముచేయ గా 98216 న్లోశములు, అందు హరివంశ సంఖ్యగా 'జెప్పబడిన 12 వేలు భవిమ్యపర్వ పర్యంతగ)ంథపంఖ్య యే, యావద్ద్రుంథసంఖ్య కాదు, అధికగ)౦థము కనబడుచున్నది, అందుచే పైనున్న పుష[_ర ప్రొదుర్భా వాది కై లాసయా త్రాంకగ్రంభ సంఖ్య కించి న్నూ్య్యూనముగా 4 వేలు, ఇట్లు లత సంఖ్యాపూర్తియైనది, అవై “అధ్యర్థశతం భూయ స్పంచ్నేపం కృతవా నృషీ.:” అనుటచే లకమిీాన అధ్యర్థశతము. (150), ఇట్లు మనువ్యలోకప్రతిస్థితమైన భారతము యొక్క సంఖ్య సిద్ధించినది అని తాత్పర్యము, " ఇట్లు లతకు వై గానున్నందున * భారతము సపాదలతు గింథము అను వ్యవహారముకూడ సేవముగా లమీగ్రుంభమ రు శాత్పర్యముళొ నుపపన్న మే ఇంత గ్రంధమునకు వ్యాసమహర్షి యొకడె కర్తృ్యయనుట

శీత్ర మవోభారత తత్ర్వగథనము.

పితివాదులకు కిట్టదు, మవాభారతమిమాంపాకాకు లేవనికో

చూడుకులా=

“వన్తుస్థితిని బట్టి మవో భారత్‌గ)ంథమందు దగ్గర దగ్గరగా నవొళ లవ

శ్లోకము లున్నవని లేయచున్నది, ఇంగటి ెద్దనంంధముయొక్క_ రచన నొక మనుష్ను'జే గావించి యు..డుట ఆసంభకముగా నగపడుదువ్నది. చీనిబట్టి మవోభౌరరళర్తలు ఒకనికం మ "నెక్కుువయై యుంకురని ఆనుమానింపవల నీవచ్చు చున్నది * (ఆంధ పొహిక్యపరిషర్బర్రికఎ సంపు 15)

ఇ యూర పుట్టుటచేతనీ అనేకక ర్భృత్యమును కల్నించుటకు అసంబద్ధముగా వా)షి అవార్థములు చెప్పి పకఠానిపాట్లు పకిరారు, ఆ మహర్షియొక, అపాభాంణక క్తిని గిహిఎపగలిగినవో ఏీర కీ కుసష్టులుంషకపోవుము, గురుకుల వాసముతో నార్ష విద్యాభ్యాసము బేసి యున్నయెడల వీరికి ఆమవార్షి యసాధాకణ* క్తి కొంచము గోచరించి యుంకును,

“ఆధ కావా మశర్హాణాం సచ్చాన్త్యం శూంయలేఒపి వా । . అన్యథా ప్రతిభా ల్యేన విహాల్తనాం యథా పయః క

అన్నట్లు విమపర్పము గోహిందినత్నీరము విమమ% విధమున అర్హృతనునం వాదించుకొనక, భ్‌ క్రి శ్యాసములు లే వర్తిందువాంకి సచ్చా స్రుము. విరుద్ధముగానే గోచరించును, అది గ్రాహకవోమము .శాని ఛా స్త్రనోమము కాదు, ఇన్నపొబ్లు పక్షి మ్యుఫపు కర్తలని చెప్పి అంతటితో జాలక ముశరులుకూక మరికొన్నిభాగములు చేక భారత ములో కలిపివేఫినా రని చెప్పి ఆమూశ్రంకభాన ములు నిడవీ ము బకు వీలు కానట్లు చేశిరారన చెప్పి యేమేమో అల్లిక అల్లి అప్రృమూణముగా వ్యాతీ సొగించిన ప)తివాదులు_ గ్రంథ నుుంము చెప్పబకినట్లు యథార్థ ముగా(గ్రహించి అమహక్షిశ క్తిని విశ్వసించిన క, లకాన్థులై ముంముకుక దా!

,.... ఇకపుకృతమునకు వ త్తము, మ 1భా|॥చ[1కాములు “తశోఒభ్యర్థ శరం భూయ స్సంత్నేంం కృతవా నృమీ। 1 ఆచుక్ర గుణి కాధ్యాయం వృత్తాంతం సర్వపర్వణామ' అను ల్లోకయి నందుఇొని ముట్లు వ్యాసిరి=

[7) అనేక కర్చృత్య నిరాకరణము. శి ఉఆధ్యర్థళతకి” ఆను పదమునకు నూటయీబదిల్లోకము అని ెక్క-ం డ్రర్ధముచేయుచు న్నారు. శాని అనుక 9మణి కాధ్యాయము 280 వ్లోళములు కలిగి యున్నది. వివిధశ్లోక నిబద్ధ మై యున్నది. అనుకొమణిక అటుఅనుండవు, ఆను కం9మణి కాధ్యాయమందు శౌన కారులకు సౌతికి జరిగిన యు త్తరపత్యు త్తరము అతో 9% శ్రోకములును, "కేషించివ 1988 శ్లోళములలోను 108 న్లోశములు ధృత కాష్ట్రపకిజీదవము, నంజయు నోదార్సు నను గాధశా పోగా ?8 వ్రోకములే మిగిలియున్నవి" (ఫు, 89) )

ఆ యనుక్రిమణి కాధ్యాయము సీలకంఠకీయటీకతో నున్న గ్రంథ మందు 273 న్లోకములు కలిగియున్నది, అందు సౌతి శౌానకాదుల పిశ్నపితివచనాదులతో *వళం శతసహాసిం తు మయోక్తం వై నిబోధతి' అనువజిస 109 శ్లోకము _లైెనవి, ఆపై “దుర్యోధనో మన్యు మళూూ మవహోదుిమణి అని యారంభించి చెప్పబడిన సర్వపర్వ వృత్తాంతరూప మగు భారకతథాసంగిహాము-*అధ్యాత్మం ళభూయశే యచ్చ పంచభూతగుణాత్మకమ్‌ |! అవ్యక్ష్తాదిపరం యచ్చ స వవ పరి గ్‌మలే 1 య త్ర ద్యతివరా ముక్తా ధ్యానయోగబలాన్వి తాః | పితి బింబ మివాద ర్మే పళ్యం ్యాత్క న్యవస్థితమ్‌ 11” అనువజికు చెప్పబడి, అపై “క్రద్ద ధాన స్పదా యుక్త లి అను శ్లోకము తో నారంభించి ఫల ఘ్రతి చెప్పబడ్‌నది, ఆ ఫలఘుతిక్లోకములు 15, కథాసంగ్రవామునక పూర్వశ్లోకములు 109 కలిసి 12 అయినవి ఇక £75 పా)1పికి కలియ వలసిన 151 కథాసంగ్రువామై యున్నది, అవి “అధ్యర్థశరమ్‌?? అని చెప్పబడినవి,

ఇచ్చట సోపాఖ్యాన భారతము లవగుంథధము, ఆం దుపాఖ్యాన రహితము 21 వేలం అని చెప్పి “తతోజధ్యర్థథతం భూయ స్సండేపం కృతవా నృషీ.1, అనుకఏమణి కాధ్యాయం” అని ఇప్పుటలో భూయ శృబ్దమునుబట్టి 150 న్లోకములు లతకు పైనున్నవని సీలకంళాచొా ర్యులు నిర్ణయించెను,* అవి యెక్కడనున్నవో ఇప్పుటకే త్లోకము లోని అనుక్రిమణి కాధ్యాయశబ్ద్బప్ర) యోగము,

ర్‌ి మీహోభారత తత్త, స్రక్‌భనము, కనుక 150 శ్లోకము లే ఆయధ్యాయమం దుండవలెనను నియ మము లేదు, ఇట్లు చూచిన “అనుక్రమణి కాధ్యాయం వ్యృళ్ర్తాంతం సర్వపర్వణామ్‌ అనుటను బట్టి సర్వపర్యవృ త్తాంతరూప మైన అను కుమణికాధ్యాయ మదియే యగుటచే నీయధ్యర్థశతళబ్దమునకు 'పెళళ0క్ర) చేసియున్ను 150 అను నర్థ్‌మే సమంజసమైనది, మభా,చ, కారులు చెప్పినది సమంజసము కాదు, అపై “అనుకుమణీ కాధ్యా యము వివిధశ్లోకనిబద్ధమై యున్నది, అనుకముణిక లట్లుండవు అందు ₹ే! గ్రంధ కారుడగు మహర్షి వేకుపెట్టి చెప్పిన 'అనుకుముణికా ఛ్యాయమువై అనుకుమణిక లట్లుండవని వీరి ఆమేపమా ? ఇట్లానే వీంచిన యీ మి, భా, చ, కారులే “పరిశోధించిన వో వ్యాసకృ తా నుకుమణి కాధ్యాయము అదిపర్వములోని పుథమాధ్యాయము కాద నియు, అది సౌతియొక్కు మవహాభారతమునకు ననుకమణికాధ్యాయ మనియు విశదమగును”, (వు, 89) అను కేమి బాగున్నది? అది వ్యాసునిది కాకూడదట 1! సౌతి మహాభారత మునకు అనుకమణి కా ధ్యాయము కావచ్చునట ! అహా! వీరాకినదాట 1! పాడినది పాట! సాతికి మహాభారతకర్శృత్వము సిద్ధింపనే లేదు, కనుక వీరి యీవ్య్రాత "హేయము, అధ్యర్థళతళబ్దమునకు వీరు చెప్పిన యర్థమును దానికీ తగిన యధ్యాయమును చూవుచు చేసిన సమన్యయమును చూడుడు !__ “ఆధ్యర్థళరళబ్బమునకు ఇదివరకు చెప్పిన గంింధమున శథికముగా నర్ధశరము (50) ఆను నర్థము పొసగియున్నది, అట్టి యధ్యాయము అదిపర్వములో 61వ యభ్యాయము* దానికి కథాసం తేపాధ్యాయనుని పీకు. చదావియందు ర్‌రిక్లోశము లున్నవి. మొదటి మయైమల్లోకములును కైళంపాయనుడు జనమేజయునకు ఇెస్పిన వాశ్యములు, కడపటిన్లోళము కూడ కైళంపాయనుని వాక్య చీ. నడుమనుండిన 50 శోకములలో భార తేతివోసము నివూపింపబడినది. కడపటి ఖ్లోశమునంకు ఈ యను[శ్రమణి కె ధ్యాయములోని గాధకు జయ మని పీేు గ౪* దని వెస్ప బడినది” (ఫు €0)

అనేక క ర్చృత్వ సి రాకరణము, ర్‌1 ఈ పితివాదులు అధ్యర్థశతశబ్దమునకు 150 అని యర్థము, అవు కొమణికాధ్యాయ మం దధికశ్లోశము లున్నందున సరిపడదని తాము శ0 ఆని యర్థముచెప్పి, అంతమాత)మే శ్లోకము లున్న అనుక)ముణికా ధ్యాయమును చూపలేక, కథాపం మేపాధ్యాయమును తాము చెస్పిన 50 శ్లోకములకంయు నధికళ్లోకములు కలదానినే చూప్కి యిది యనుక0మ ణికాధ్యాయమే యని చెప్పి, ముందు వెనుక నున్న శ్లోకములు విడిచి, నడుమక్షోకములే లెక్కి౦చ్కి తమ యర్ధమునకు సరి ప్రుచ్చినట్లు చేసినారు, వీరీపనిని ఆ యనుకమణికాధ్యాయమం దే యేల చేయరాదో! అట్లు ఆ యధ్యాయమందే చేసినచో అనుకుమణికాధ్యాయము కాని దానిని అనుకిమణికాధ్యాయ మని చెప్నినారను నేకసు లేకనే పోవును, ఈ ప్రతివాదులు తాము చూవీన 61వ అధ్యాయను అనుక) మణికాధ్యాయ మనియి చెప్పబడెనని వ్రాసీనాను, దానిని దూతేము, ళ్ర యధ్యాయమే ఆను॥9మణి కా ధ్యాయ మని కూడ 62వ ఆధ్యా యమా 111 వ శ్లోకమునందు వెప్పబడి యున్నది” (ఫు €0) పితివాదులు చెప్పిన ఆ శ్లోక మేది యనగా__ “క్షణం కయ మహారాజ విఫులోఒ్లయ మనుళ మ్మ పుణ్యాఖ్యానస్య వక్తవ్యః శృష్ణద్రైపాయ నేరితః క? అనునది, ఇక్కడ మ, భా, చ కారుల హ్రతనుబట్టి అయి మనుక్ర)మళి ఈ పూర్వాధ్యాయము అనుకమణికాధ్యాయము అని యర మన్నమాట, కొను. 'నిరంకుశ తాం లే తుండక్సి అన్నటు వారి మనము శ్లోకసమన్వయము చేయుదము __ “*ఫుణ్యాఖ్యానస్య కృన్లద్వైపాయనేరితః విఫపులః అయ మక క్రమః వక్తవ్యః మవోరాజ తణం కురు కనా ఇట్టి యన్యయములో “అయమ్‌”ల్రనుప్దముచే వూరా్థ్థభ్ధాయ మునే గ్రొహించినయెడల నది ఉక్త మగుట వక, వ్యపదవూతావే నన్న: | గ్‌ సడ దగ్‌ మ నయ ర

నీలీ మహాభారత తేత్త్యకథనము, యింపదు, మటియు వారు ఆ యధ్యాయమందు 50 శ్లోకములనే పరి గహించుటవలన నది సంల్నీ ప్తమే కను దానికి విపవులపదముతో నన్వ యము కుదరదు, అ పూర్వాధ్యాయమును వినియె యున్న దనమే జయుని వినుటకు పోత్సహించుటకై సావధానుకవు కమ్మను మాటకు అవశ్యకత కలుగదు, కనుక వారి యన్వయము దుష్టము, ఇక్కడ “అయమ్‌ి అను పదముచే బుద్ధిస్థమైన వత్ష్యమాణమఃనే గ్రొహింపవలెను, అది విపులమైనదియు, వక్త వ్యమై యున్నదనియు గనుక నాపదద్వయముతో సమన్వముంచును, ఆది పూర్యాధ్యాయో క్ష సంవ్నీ ప్రగాధను అనుసరించి నడచునదికనుక ననుక్రోవు మనబగును, అట్టి విపులమైన గాధను వినుటస సావధానుడవై యుండు మనుమూట శావళ్యకత కలుగును, ఇదియే విద్వత్సమన్వయమార్ష ము, ఇక మ, ఫా, చ కారుల వెనుకదూవిన వా్రతలోని యంశ మొకటి మిగిలినది, అది యేదనగా ఆ 61వ అధ్యాయములోని కడపటి శ్లోకమంద ఈయనుక్స0మణి కాధ్యాముళకోని గాధకు జయమని పేరు గలదని ఇెప్పబడినదట, వారన్న ఆకడ్షపటిళ్లోక మిదినో___ “ఏవ మేర త్వరావృల్తం లేసు ముకి ప్రళర్శణామ్‌ "బేదో రాజ్యవినాళ కృ జయ ళ్ళ జయతాం వర కి ఇంతకు పూర్వగాధలో జనమేజయునితో కురు పాండవులకు రాజ్భార్ధమై ద్య్యూతప్రయుక్త మైన కలవహాము, వనవానము, యుద్ధము, ఎట్లయినదో చెప్పుచున్నాను వినుమని టైశంవాయనుకు కొమముగా ఇెప్పుకొనివచ్చి యీకడపటిక్లోకమునకు వెనుక ళళద్రద్ర స్తే తత ముత్సాద్య హత్వా దుఠ్యోధనం నృపమ్‌ | కాజ్యం వివాఠభూయిష్ట్రం ప్రఠత్యపద్య న పాండవాః &”) ఆవాండన్ర్చలు సపరివారముగా దుర్యోధనుని వధించి రాజ్య మును పొందిరి, అఎ చెప్పి యూకడిపటి గకముతో వారి కీవిధముళా విరోధము, రాజ్యనాళనను జయము కలిగిన దని ెవ్పెను,

అనేక కర్త ల్రల్వె ని రాశకరణము, రం ఇట్లు పాండవులకు గలిగిన జయముమాట శ్లోకములో జెప్ప బడియుంకడగా నా యధ్యాయములోని గాధకు జయ మని పేక చెప్ప బడిన దనుట యెంతమోసమోా మూకుడు! ఇట్టి యర్థరహీతమైన ప్రతి వాదుల వ్రాతలు విమర్శనములట' ఇట్టి విమర్శనశ్‌ క్షి నిద్యాంసులకు "లేదట! ఇటువంటి విమర్శన క్షి విద్యాంసుల కుండదన్న మాట నిజము వారికుండెడిది యిట్టి దుర్విమర్శములను ప్రుమాణోపపత్తు లతొో విదళించెక శక్తి, ఇక దీ౦వి వికిచి మరియొక విమయ మందు కొందము___ ఎ=ా4 భారఠాదిని విమమయనూచికగా నున్న 1, 9 అధ్యాయముల తార్పగ్యతు భీ ఈ మహో ఫెరతములో పుథధమాధ్యాయము అనుక 9మణి కా పర్వము, ద్వితీయా ధ్యాయము ఒర్వనంగ్ర)వాపర్యయి, ఈ రెండధ్యా యములలో 'హాూడ భారలేకథా.౦గ)హ మే పితిసాదింప బడినది, అందు ప్రథమా ధ్యాయస్థక ధాసంగ)వా ముకం కొ ద్వితీయా ధ్యాయస్థ1ధాసం గ్రహము విఫులముగానున్నది అవ్యనహి తౌ ధ్యాయవ్వయ మ ఏదుకథా సంగ్రహ వై చిత్య్యాము, అం 'దేయ ధ్యాయమున కా యధ్యాయమున కే ఫలఘి)తియు కలిగియుండుటకు తాత్సర్యము తెలినికొనవలనియిన్నది, టీ, ఆత్ర శేకలన్య సోనిాఖ్యానన్య చ భారకస్య స్మరణే అద్యయాః పర్వణో స్తాత్సర్యమ్‌ 1

అని ఇెప్పుటచే 2 వేలని వెప్పబకిన కేవల భారతము నందలి కథాసంగ)ివాము పథ మాధ్యాయ మందుము, అతసంఖ్యగల సోపాఖ్యాసభారతమునందలి కథాసంగివాము ద్వితీయాధ్యాయ

మందును ప్రదర్శింపబడిన దని భావము, పథ మాధ్యాయమా 19వారమునకు పుభమాధ్యాయ మందును భారతపాఠమునకు ద్యతీరూధ్యాయమందును ఫలఘుతి చెప్పబడినది,

|! మహాభారత తత్త్వ్యకథనము, ఎ అనుకుమణి కొ ధ్యాయ ఫలఘురి ఉట “ళ్రద్ధధాన నృదాయుక్త సృదా ధర్మపళాయణ; అసేవ న్నిమ మధ్యాయం నరః పొపా రృ్రముచ్యలే॥ ఆనుకంమణీ కాధ్యాయం భారత ్యేమ మాదితః | అన్తిః స్పకరం శుబ్వ న్న కృళే వ్వవనీదతి | భారకస్య వపున్తే ఖీ కృర్యం చామృత మేవ చ1 నకనీతం యథా దధ్నో ద్విపడాం బాంవ్మాణొ యథా కి య ఇమం శుచి రధ్యాయం ప'శీ ర్పర్వణి పర్వణి ఆధ్గీకం భారం తేన కృక్చ్నం స్యాదితి మే మతిః | శార౦ పేద మిమం విద్వాన్‌ శావయిత్య్వాఒర్త మళ్నుతే ధూ్రోడెకాశ్యాదిక ౦ చాపి పం య ద ప నా టీకి యుళ్లో ఆ నియమవాన్‌; అనేవన్‌ = జపన్‌; అదిరః = నారాయణం నమస్క్భృ ల్యే క్యారభ్య; అనేన భారతకథాంళమాతుం “పరాళరార్మజో విద్వాడ్‌” ఇత్యర ఏచారభ్య తద్వ శ్రవ్య మితి నాద ర్తవ్య మితి ఫావః , ఏరద్భా రతన్య వపుః ఇ శరీరమ్‌; సర్యం = బ్రహ్మా; ఆఅమృళం = జేవభావ శళ్చాత్రై జం వ. యస్య రాజ్ఞ ఇవ పరివారస్థానీయః తత్త్వం ర్వశ్రైవ

• లి? ఇచ్చట శద్ధయు, వినయము కలిగి యీ యధ్యాయము జవీంచిన వాడు పాపవిముక్తు డగును, భారతము[ొొక్క. ఈ యనుక్ర)మణి కా ధ్యాయనును అది నుండియు శోవణముచేసిన అస్తికునకు కష్టములు తొలగును, ప్రతి పర్వకాలమందును ఘచిమై యీ యధ్యాయనును పఠించినవాడు భారత మంతను పఠించిన ఫలము నొందును, ఈ కర్ణ (వ్యాసప్తో క్ష) వేదమును వినిపించిన విడ్వాంసుకు పాపవిముక్సుడగును, అని అనుక్రమణి కాధ్యాయపరనశువణఫలను చెప్పబడినది, దీనినిబట్టి “అనుకుమణికాధ్యాయమందు... సౌతి భారతపరన శృవణములచే నగు ఫలము జెప్పియుం డెను (వు89) అను ను, భా, చ శారుల వ్రాత నిరస్త మెనది.

అనేక కర్హృత్య నిరాకరణము, గ్‌క్‌ అాజఖీ ఉపాఖ్యానముఖమున బుహ్మవిద్యాప్రతిపాదనమందు భారత మునకు ముఖ్య లాత్పర్యము అను విషయము 1. మటియొకవిషయ మనుకొనవలసీయున్నది_ మహాభార ళారంభమున శౌనకుడు సౌతిని ప్రశ్నించినపుడు జనమే జయునకు వైశంపాయనుడు వినివించిన వ్యాసపో) క్త భారతమును నీవు మాకు వినిపింపు మని కోరినట్లను, సౌతి యశ్లే వినివింతునని చెప్పి యుపక్రమను బేసినట్లును చెప్పబడినది తరుహాత సౌతి వెప్పుటలో పర్వసంగ్రవాపర్యానంతరము ఆవై శంపాయనుకు జనమేదయునకు "చెప్పీ నట్లున్న గాధనే యొక్తుకొనక, పొవ్య పాలోమా స్తీ కపర్వ్యములను ముందు చెప్పినట్లు ప్రతిపాదింపబడినది శౌనకాదులు కోరినదానికంకు నధికముగ్యా జెప్పబడిన ట్లున్న యా గ్రంథము వై కంపాయనుడు వినివిం చిన భారతమునకు ఆదియం దున్నచే యరియ్యు సౌతి అధిక ముపబే తింప లేదనియు బోధంపబడినది, మూడుదుఎ_ “యత్తు శౌనక సతేేతే భారతాఖ్యాన ముత్తమమ్‌ జనమేజయస్య తర్స లే వ్యాసశిమే్యేణ ధీమతా ॥ కథితం విస్తరార్థంచ యళోవీర్యం మహీశ్నీ తామ్‌ పౌన్యం రఠ్రచ పౌలోమ మా న్లీక౦ం చాదిత స్సష్టృరక్‌ |” అ. 2 అం “టీ!ళథిత మితి సతే) బ్యాసశిమ్యేణ యత్‌ కశిరం రర భారతే పౌమ్యం పౌలోమ మా న్రీశంచ మహీశ్షీశాం యళో వీర్యంచ వక్తు మితి శేషః, అదిరః సృ మితి యోజనా న్మరణన్తు విస్తరార్థమిం ఆయం భావః*_కద్విళ్లానార్థం న గురు మేవాభిగళ్ళే కృమిత్సాణి ్యోోత్రియం (్రువ్మావిష్టమ్‌ “ఆవిద్యయామృర్యుం త్వా” ఇత్యాది శులేః గురునేవామావోక్మ్య్యం గురూణాం చ మావోర్మ్యం యజ్ఞాదీ నాం విద్యార్థత్యం చ నిరూపతణీయమ్‌,. తే వ్వవ్యరమాభాజీఒ సీ విద్యా వెవోడేరు మరతీతి కదర మకాొచాళశ్వ ణాఖా, యి కాముఖేనెవ పౌొచ్నీ సవదీస్రొజువావల్మ్యిం సా భాం వాం వవాథాన్లీ ముకమ్‌ అ ర పుత్రిపన్న శార్య స పాక తారతందరు చీ యక్టదీచా టు త 4. మ్‌ ్లే భు హః ఇత్వాదిశుు నే,

ర్‌ర్‌ మహాభారత తత్య్యకథనము, కప్ళా వ్మృవశోపనిషజారంే ఏక త్త్రఎయశథవ నూవళ్యక మితి అఖ్యాయి శాను. ఖేవ కధ్యమానగవానో 2_ప్యర్థ న్సుగ౦ిమో. భికతీశ్యభిపేత్య మహీ భృతాం యళో వీర్యం చోక్త మితి”

ఓ శౌనకా నీనతియాగమందు వార తాఖ్యానము నావలన పవృ త్తమైనదో అది జన మేదయుని సతిమందు వ్యాసశిమ్యునిచే జెప్ప బకినది అవ్యాసశిమృునిచే 'జెప్పబడిన భారతమందు పొమ్యపాలోమా స్తీకరపర్గములు ఆదిని ఘటన చేయబడినవి గురు సే వామా హోత్కభము, గురుమాపహాత్మల్గము, విద్య్వోపకారకము లైన యజ్ఞాదులు, అనువానిలో నేయొక్కటి లోవించినను విద్యోత్ప త్తి కానేరదు కనుక తదర్ధమై ఆచా ర్యునిచే అఖ్యాయికాముఖమున పాన్యమునందు గురుకుకూ)పా మాహాత్మ్యము, పొలోమమునందు భార్షవులైన గురువుయొక్క పమోహాళ్మ్య్యేము, ఆ సీశమునందు జరళ్రారువృ తాంతముచే యజ్ఞాదుఐకు

జూన్‌ "7 అటి ణు విద్యాంగత్వ్యము వెప్పబడినది మహోపనిమడారంభమందు ఈపవ్రాయము చెప్పుట అవశ్యక మనియు, అర్థము గహనమైనను అఖ్యాయికా ముఖ మున జెప్పబడినప్పుడు సుబోధ మగుననియు, తాత్పర్యముతో మవా నీయులయొక్క యశోవిర్యములు పితివాదింపబడినవి అని భావము భారత స్యేతివోసన్య గూం్రయతాం పర్వసంగ్ర)హః పర్వానుక9నుణీఫూర్వం ద్వితీయః పర్వసంగ)ఏవాః క్ష పౌవష్యం పొలోమ నమూన్టీక మాది రంశావతారణమ్‌ తత సృంభవపర్య్వో క్త మదుతం తోమహర్ష్మ అమ్‌ క్ష టీ[ ఆత్ర శ్లేవలస్య సోపాఖ్యానస్య చ భారతన్య స్మరణే అద్యయోః పర్వణో స్తార్సర్యం పౌచ్యూదిత్సయస్య తూక్త చమీవేరి పర్వపంచక తాత్పర్య ముక్తం క_రౌన్లీశే శర్మ ప్రాధాన్య ముక్తం తత్కర్మిణో చేవభావం (సాప్యా పీ్‌వా జన్మ అభన్తే ఇత్యాదా వంళావతరణ ముక్తం షే ఆంశావకరణం చేవానాం భూమా భాగళో2ఒవతరణ మాదిః పుధమం పశ్వేళ్యర్థః "లేన పూక్వోక్తా సౌతిప్రతిజ్ఞా సంగచ్భ త్తే సంభవే అత్భు అబ్ధజన్మ నా నుపిన తేసాం నియమేర స్వుర్గతిః కిశ్త సర్చనా గాదితామసయోని పొ్గప్టి రపి కర్మవళా దృవతీ త్యుక్తం సప్తమే శ్యకా

[6] అనేక కృత్య నిరాకరణము. ర్‌ ప్యర్థార్శి నో బన్దూ న ప్య చ్యాయేన ఘ్నన్లీతి జాతుప్తే దర్శిత మష్టమే, రథా శాముకాః (స్ర్రయః ఒన్టూ నపీ ఘాఠేయ న్షీత్ర ఆవిశ్య్వసనీయా ప్తా ఇతి హిడించే నవమే దర్శిఠమ్‌ శ్వనూక రభత్య స్యాపి శరీరప్యా శే పరపాణ్తానపి పామరా; ప్రక్యవా మాదదరత ఇతి బశవధే దళమే నూచికం తకః కష్టతరాం గతిం రమః ప్రధానాః పాణిః పాఏప్పున న్టీ3 ప్రబన్టేన “పకీశ్ష్య లోకాన్‌ కర్మచితాన్‌ బా్రావ్భాణో నిశ్వేద మాయా న్నా _స్తృకృతః కృతేన ఇతి శ్రుత్యర్థ ఊప బృంహితః ఏవ మణ పి తత్తదాఖ్యానతాక్చక్యోన్నయ నేన రాజసానాం పాత్తికొనాం చ గతః పరీక్షణీయా. అగి ప్రతిప్రకరణం వక్ష్య్యమాణత్వా దిహ గ౦న్భవిన్తరభయా న్న ప్రపంచ్యతే క)

వెనుక చైెదుపర్వములకు తాత్పర్యము వర్శెంపబడినది అందు ఆస్తీకమునందు_కర్మ ప్రాధాన్యము ఇెప్పబడినది అట్లు కర్మచేసిన వారు బేవధావమును పొందియు, నిచ్చట జన్మింతురని ఆజువదైన ఆది సర్వమందు-ఆఅంళావతరణము చెప్పబడీనది (అంశావతరణ మనగా

"బేవరలు తమతమ యంశకములతో భూమియం దవతరించుట)

శ్లోకములో * ఆది రంళావతరణమ్‌ ? అఆనుటచే అంావతరణపర్వము

పిధమ మని యర్థము (భారతకథ కన్నమాట) కనుక సౌతి ప్రతిజ్ఞ సంగత మగుచున్నది (ఇది ప్రథమమనుటచేత నింతవరకున్న గ్రంధము దీని యనుబంధ మే కాని యపిస్తుతము కాదని నూచింపబడినది) సప్త్వమమైన సంభవపరమందు-ఇచ్చట జన్మించినవారందరికి నియమితరనుగా స్వర్షతి కలుగ దనియు, కర్కవళశమున సర్పాది తామస జన్మములు కలుగు ననియు చెస్పబకినది అష్టముమైన జాతువపర్వ మందు. అర్థార్థులు బంధువులను గూడ నన్యాయముచే హింసించు చుందురని చెప్పబడినది నవమమైన హిడింబపర్వమందు..కాముక ఉల బంఘవులనునూడ హింశింపచేయుదుక్కు. వారిని విశ్వసించి యుండరాదని చెప్పబడినది, దశమమైన బకవధపర్వమందు-.ళునక నూకరాదులకు భత్యుమగు శరీరమునిమిత్తము పామరులు నిత్యము సరుల ప్రాణములుకూడ పుచ్చుకొనుచుందు రని చెప్పబడినది చాన్సి

గ్‌గి మహాభారత తత్త స్రక్‌థనము, వలన తామసపొణులు కష్టతరమైన గతి నొందుదు రని చె్పి విమయ భోగములందు విర క్తి వహింపవలె నను భ్రత్యర్థము వివరింపబకినది, ఇళ్లు ముందు కూడ నాయా అభ్యానముల 'శాత్సర్య మూహించి రాదససాత్త్యికపొణుల గతి పరిశీలింపదగినది, ముందు ప్రతిపికరణ మునకు 'తొత్పర్యము చెప్పబకుచుంకుటవలన నిచ్చట గ్రుంథవిస్తర భీతిచే వివరింపబడ లేదు, అని నీలకంకీయ మునకు ఛావము, ఈవిధమున జూడగా వేదవ్యాసక ర్భృకమైన మహాభారతము బహ్మవిద్యాప్రతిపాదనమున ముఖ్య తాత్పర్యము కలదై తత్ప్రాప్తుపా యాదులనుసుబోధ మ॥'పటకు ఆఖ్యాయికాముఖకున వెల్లడించుచున్న దగుటచే నాయా స్థలములలోని తాత్పర్య విశేషములు విద్యద్య్యా ఖ్యానమూలముననే గ్రహించి శ్రేయప్కాము లానందింపవలసీనది? -పర్యవసాన మే మనగా__ ఈ బ్రేద్రా నధ్యాపయానూస మవీభారరపంచమాన్‌ అనుటనుబట్టి వేదవ్యాసమహార్షి శిమ్యులగు వైశంపాయనాదులు ఆఅ మహార్షికృతమైన మహాభారతమునే మహర్షి యొద్ద జదునవుళొని యుంకుటచేతను, జన మేజయసర్ప సతిములో దర్శన మిచ్చిన వ్యాస మహర్షిని కురుపాండవచరితుము నీ వలన వినదలచి యుంటినని జనమే జయుడు “ప్రార్ధింప “తన్య కద్వచనం శ్రుత్వా కృన్ణవైైపాయన న్తదా 1 ళకాస శిష్య మానీనం వైళంసాయన మన్తిశ్లేక్లి కురూణాం పోండవానాం చ యథా 'భేదోఒభకత్పురా | తదవై సర్వ మాచక్వ య నత్త శ్యుంతవా ననీ || గుఠో రచన మాజ్తాయ నతు విపుర్ణభ వదా 1 అచచత్నే కర స్సర్వ మిఠివోనం పుశార్‌నక్‌ క)” అదిప, అ 60) అనుటనుబట్టి వ్యాసమహర్షి, శిమ్యుడగు వైశంపాయనునకు ఇది వరలోనా యొద్ద నీవు చదువ్రకొనియున్న దాని నంతను ఈ జనమేజ యుసకు నీవ చెప్పు) మని యాజ్ఞాపింప వె శంపాయను డప్పుడు పురా

అనెక కర్తృత్వ నిరాకరణను, 50 తనమైన ముతిహాసము.ను సర్వము వినివించినట్లుంకుట చేతను ఆసమయ మం దక్క-డనే యండి ఆ ఇతిహాసము న౦తను విని శెనకసత) మునకు వచ్చిన సౌతిని ₹ౌనకాదు లాదరించి యెక్కుడనుండి యీ రాఠ యని యడిగినప్పుడు అతకు ెప్పీన సందర్భమున జన మేజయసర్పపతము నందు వ్యాసపో కృములై వైశంపాయనువిచే వినివింపబడినమహో భారతగాధలను విని యుట్లు వచ్చితి నని చెప్పగా బుషులు___

ఈవై పాయ నేన య్యత్కోక్తం ఫుఠాణం పరమక్ష ణా

నువై (రృవ్మార్షి భిత్చెన శ్రుత్వా యదభిఫూజిరమ్‌ ॥

త స్యాఖ్యానవరిస్ట స్య విచిక్రుపదపర్వణః

భారత న్యేరివాసస్య పుణ్యాం గంన్గార్థసంయు తామ్‌ క

జనమేజయస్య యాం రాజ్లో వైళంపాయన ఉఊక్తవాన్‌

బై శృళుర్భి స్సంయుక్హాం వ్యాస స్యాక్భుతకర్మణః క్ష

నంహితాం ళోోతు మిచ్చ్భామః ఫుణ్యాపాపభయాపవోమ్‌. (అది 1 అ)

అనుటనుబట్టి వైశంపాయనుకు వినివించిన అవహ్యాసపో) కృ భారత

మునే మాకు వినివీింపు మని సౌతిని కోరగా దానినే సౌరి వినిపించిన ట్లుండుటచేతను అభార లేతిహోసముయొ శ్ర. నూకు పర్వములు చెప్పుటలో

ఈ భారత న్యేత్రివోనస్య కూంయలౌం పర్వసంగ9వాః

పర్వానుక )మణీపూర్వం ద్వితీయః పర్వసంగంవా॥ కి

పౌవ్యం పౌలోము నూ “నీక మాది రంశాళతారణక్‌

శర స్సంభివపత్వో క్త మద్భుఠం తోమహర్ష్మ ణమ్‌ |)

అని చెప్పుళొనవచ్చిట్లై

ఉమవాప్రస్థానిశం పర్వ న్వర్దారోవాణిశం తఠః

హారివంళ స్తరీః పర్వ ఫురాణం ఖిళసంజ్హరమ్‌ కి

విష్ణుపర్వ శిలో శ్చర్యా విష్ణోః కంసవధ థా

భవిష్యం పర్వా ప్యుక్తం ఖలీ స్వేచాద్భుకం నువార్‌ |

వీఠ ర్పర్వళకం ఫూర్షం వ్యాసే నో్క్తం మహోర్మే నా ?9 (ఆది 2ఆ)

అనుటనుబట్టి అనుక )మణికాపర్యము మొదలు హరివంళఛొంతను కల నూరుపర్వముల గ్రంథము భార తేతిహోస మవియు, నూరు పర్వ

ర0 మహాభారత తత్వ్యకథనము, ములు పూర్ణముగా వ్యాసపోక్తములే యనియు సౌతియే చెప్పీ యుండుటచేతను ఆ నూరుపర్వములలో అస్టాదళశమహాప రాం్రంతరతములు___ ఉన్వధర్మనిర్డి తం స్థానం స్వ్ణే పా9ష్య న ధర్మకాట్‌. ముముజే పూజిక స్సర్వ్వై స్సేంచైై న్పురగకైన్సవా | వీ దష్టైదళం పర్వ పోళ్లం వ్యాసేన ధీమతా ఆఘహ్ఞైదకైన మేతాని పర్వా ణ్యేశా న్య కేషకః | ఖిలేషు హరివంళళ్ళ భవిష్యం చ పశ ర్థిరమ్‌ *) (ఆది. 2ఆ) అనుటనుబట్టి అనుకిమణి కాపర్వము మొదలు న్వర్హారోవాణ సర్యాంతముకల 97 పర్వములే యనియు, మిగిలినవి వారివంశములోని వనీయు, అష్టాదళపర్యవిభాగము వ్యాసకృతమే యనియు సౌరియే చెప్నియుండుటచేతను మహాభారతక ర్త వేదవ్యాసమవార్షి యే వ్యాపమహాభారత మట్టి యసాధాంణకచనాదికము కలది కనుకనే “శృష్ణద్వైపాయనం వ్యాసం విద్ధి నారాయణం ప్రభుక్‌ కోహ్యన్యః పుండరీకామా నవే ఖారతళ్ళ ద్భవేత్‌ క్ష) అని విష్టుపురాణవచననము_ నారాణునికంళకు నన్యుడెవ్యడు మహాభారతకర్తి కాగలడనుచు మహాఫారతకర్త ఖక్వమును బట్టియె వేదవ్యాసమవార్షి నారాయ ణావతారమే యిని నిరూవీంఛచినది ఇట్టిస్థితిలో పితివాదులు ఎవ్వ రెవ్వరో కర్ణలనుచు ప్రమాణ విరుద్ధముగా శబ్బమర్యాదను పాటింపకయే, స్వర్‌ పోలకల్చితములతో, పూజ్యమైన మవోభారతమును నానాదురవస్థలకు పాలుచేసినారు మనము వారి వాతలలోని వోవములు నిరూవీించుకొనుచు నచ్చి నామ, అపితివాదులు మహాభారతములోని వ్యాసకృతగ౦ంథధమునకు దియమనియే 'వేరనుటచే జయశష్టార్థమును గూడ పరిశీలింతము___ జా జయశచారము 4 దథ ప్రలిపురాణమునకు ఆదిని “నారాయణం నమస్కృత్య తతో జయ ముదీరయేల్‌ * అని యున్నది శ్రీమద్భాగవతద్వితీ ాధ్యాయ మున కథారంభము చేయు సూనుడు గురునమస్కా. రానంతరముఎ_

అనేక్‌ కర్శృలత్వ నిరాకరణము, 61 “నారాయణ నమస్మ్య్భర్య నరం వ నరోత్తమక్‌ 'జేవీం సరస్వతీం వ్యాసం తతో జయ ముడీరయీత్‌ 1) అని జయమును 'చెప్పుచున్నాననియే వచించెను. అచ్చట శ్రీధరీయమున___ “జయ త్యనేన సాసాఃమితి జయోగ్యన్ధ ? అని వ్యుత్పత్సి చెప్పబడినది, ఇట్లు సర్వగ౦ంధసాధారణముగా ప్రియోగింప బడియన్ను జయశబ్దము.ను ఒట్టుకొని మహాభారతరుందు కొంతభాగ మనకు జయమని వేరని వాయుట యక్తముకాదు మహాభారతాది యందున్న ో*నారాయణం నమస్కృత్య శతో జయ మ.దీరయేత్‌ అనుచోట సీలకంరీయ మిట్టన్నది___ టి జయం. జయోనామేతివోసోఒయ మితి వక్యమాణత్వాత్‌ జయ నంజ్జ్దం భారతాఖ్య మితివోసం వా “ఆహైదళపురాణాని రామన్య చరితం తథా శాం జేదం పంచమంచ యన్శృవా భారతం విదుః ఠథ్రైన విష్ణుధర్లా శ్చ శివధరాగ శృ కాళ్వతాః జయేతినాము. లేషింద పివదంతి మనీషిణః |? ఇతి భివిష్యవచనా త్పురాణా-దికం వా “చతుర్దాం పుకుహిర్థానా మపి హీళా జయో౭(క్ర్రియామ్‌ 1 ఇతి భోళా దనం వా సర్వఫురు హిర్ధపత్రి పొదికం గ్రన్ధం ఇారీక నూత9భాస్యాడిరూప ముదీరయేత్‌- $7) అనగా అహైదళఫ రాణములు రామచరితము, పంచమ వేద మగు వేదవ్యాసమహోభారతను, విష్ణుధర్మములు శివధర్కములు, పవీసకన్నిటికి జయమని వ్యవహార మున్నదని భవివ్యపురాణవచశము బోధించుచున్నడి సర్వపురు షార్థపితిపాదకమైన గ్రంథము జయమని కోళము బోధించుచున్నది, మవోభారతమందు.__ '“జయోనాకీతి పహోసోయమ్‌” అని చెప్పబడుటచేత భార లేతివోసము జయా మని బోధంపబకినిది, అని భావము. ఈ పిమాణముః చే మహాధారతమంతయు జయ మనబడును కాని అం దేదో కొంతభాగము జయ మనబడదని స్పష్టము దీనిచే గీతారవాస్యము (పు718) లో “జయళబ్దముచే భారతయుద్దమందు పా9ప్తమైన పొండవ్రలయొక్క. జయ మర్థమని వివశ్నీరముగ గన్పట్టుచున్నది మటీయు నటు అర్థము గావించికొంటి

6లి మవోభారత తత్త్యక థనము యని భారతయుద్ధముయొక్కం వర్ధనము జయ మునుపీరు గలిగిన గ౦ంథమున వర్శింపబడిన దనియు పిదప దానిళీ యొలివోనికగ9ంధములలోని యుఫా ఖ్యానములు వేరుటవఅన నిఠివోసము, ధర్మాధర్మవివేచన మను నీరెంటిని నిరూ పించుటవలన మవోభారతము నను గొప్పగం9ంథ మైనదనియు గాన్బించుచున్నది అని వ్రాయబడినదియు, మహాభారతమినూంసా (సంపు 15 సంచిక 89) లో ఉ అదిపర్టమందును ఆంత్యపర్వమందును *జయోనామేరివోసోయమ్‌” ఆని యున్నది. అనగా మూఅగం9ంధ మెతివోసీక మై యున్నది. చాని జీరు జయము. ఓఒళ కొంత గడచినపిదప నీ గ౦౦ధథధమునకు భారత నామము ప్రాప్త మయ్యొును మిక్కిలి విస్తరిల్లినపుడు దానిని మవోథారత మని పిలువవారంభించికి ఈమూడు పేరులు భిన్నభిన్ను లైన ముస్గుగు కర్తలయొక్క్యం కృతులకు జక్క గా నుపయుక్ష్యము లైనని?), అని వ్రాయబడినదియు పరాస్తృము, ఇతిహోసమన”గా శేవలచరితుమే యనుకొను పితివాదులకు ఇతిహోసపదనిర్వచన మెట్లున్నదో ప్రదర్శింతము__ ఎా=€ీ ఇతిహోసశహైెగర్రము 4__ ద ౪9 ధర్మార్థకామమోమొణా ముపచేశసమన్వికమ్‌ వార్వకృత్తకథాయుళ్లు మితివాసం ప్రచత్న తే | (శావ్యమిమాంసావివృతి) ఈనిర్వచనమును బట్టి ధర్మార్ధకామమోతుము నుప బేశించు నద్రై పూర్వపువృత్మకథను బోధించున బే ఇతిహాసము అబితిహోసమే *జయోనా మేతిహోసోయంి అనుటచే జయమను వీరుకలది ఆదయము._ శార్దం జీదం పంచమం చ యన్మవా భారతం విదుః జయేతి నామ లేషిం చ పువదంతి మనీషిణః | ?౫ అను పూర్వోక, భవిమ్గపురాణవచనమః+ను బట్టి వేదవ్యాస మవోభారతమే అదియే "భారతం పంచమో వేదః) అనుచు పంచమ 'వేదమని కీర్తింపబడినదిం పురుషార్థప్రతిపాదకము కాన నిది పంచన "వేద మనబదును,

• ఇతిహాసపురాణాఖ్నాం వేదం సముపబ?ఇ౧వామిణ్‌ 9

అనేక కర్తృత్వ నిఠరాకరణము 4కి అనుచు వేదోపబ్బంహణమునకు ఇతిహాసము సాధనమనుట, అబితిహోసము పురుషార్థప్రతిపాదకము కాకున్న సంభవింపదు కనుక జయ, ఇతివోస్క భారత మభోభారత శబ్దము లేఇార్థ ములే కనుకనే రాజ తేఖరకవి శావ్యమిమాంసలో వేదోప వేదవివరణ పిస్తావమున “ఇతిహోస వేదధను ర్యేదా గాంధర్వాయు ర్వేదా వప్యుపవేదాః) అనుచు ఇతిహోసవేదమని. కీరించెను,. తరువాత ఇతిహోసస్వ్యరూపమును__ యడాహుః_ళవరకిియా ఫురాళల్ప ఇతివోసగతి రిధా స్యాదేకనాయ కా ఫూళ్వా ద్వితీయా బవునాయకా | కతం రామాయణం భారకం చోడావారణే్‌ ఆని లోధించెను ఆనం కరము-ఎళనతు మవాముని। ప్రవృర్తవచనో రామాయణ మితివానం నమదృ భత్‌ చ్వైపాౌయనన్తు , శరసవానీీం సంహీితాం భాగతమ్‌ *, అని పితిపాదించెను ఇప్పటికి 'వేయిసంవత్సరములకు ఫూర్వుడైన రాజకేఖరకవి యిట్లు భారతమును ఇతిహాస మనియున్ము అబితిహోస ముపనేద మనియునా ఆ భార లేతిపోసము లత్సనుంధాత్మక మని యును దానికి కర 'వేదవ్యాసమహర్షి యనియును నిస్పవ్షముగా అజాత శో లు నుధ్ణోమించియు౦కుటచే 'డ _ పుతివాదుల విరుద్ధపు వ్రాతలు నిరస ములెనవి న్‌. న. జజ మహాభారతకర్థ యగు మవార్షి, తన వృత్రాంరమును పరు లుపబేశించినట్లు ఇెప్పుట అసంగతము___ అను అచ్మేపమునకు సమాధానము €__ ఇక మహాభారతమున కంతకు వేద వ్యాసమహర్షి యే కర, మొన ళు న యెడల నందున్న వ్యాసవృ త్తాంతళ్లో కములు వ్యాసమవారగ్షియే రచించె అతో గి యె ననుటయు, నవి సరు లుపచేశించిన భ్లొంకుటయు నసంగతమరి ప్రతి వాదు లాషేవింతును కాబోలు,

64 మహాథారత తత్త శ్రక్‌థనముః ముగురు కర లను కల్పించిన పితివాదులై నను వ్యాసవృ త్తాంత (౧ జాలీ న టి నోళములు వైళంపాయలకృతము లనియు, వై శంపాయనవృ త్తాంత శ్లోకములు సౌతికృతము లనియు చెప్పగలుగుదురు కాని సౌతి వత్తాంతన్లోకముల మాట నేమని చెప్పగలరు ? మ ధా చ కారులు వ్రాయుటలోట్ల ఉపరిచరనుండి పారంభింపబడినది వ్యాసభారత మగును దానిశే జయ మని పీరు అది యాదిపర్వమునందు ర3 వ ఆధ్యాయమునుండి యారం౦ంభ మగు చున్నది. వ్యానుడు (గంధరచినకు ముందు తన వృత్తాంతము జెప్పుకొనుట యుక్ష్యమ్రైయున్నది. శాన వ్యాసుడు తన నూతామహు. డగు నుపరిచరవనువు గాధనే యారంభించి చెప్పియున్నాడు, (ఫు తరి అని వెల్లడించినారుకనుక వ్యాసు డచ్చట తనవృ త్తాంతమును పరు లుపదేశించినళ్లు వెప్పకళొననో మటియొకవిధముగా శౌప్పుకొనికో భూతము “వై శంపొయన ఉవాచ రాబో పరిచతో నామ ధర్మనిత్యో దువోమరతి జజ్లేచ యము వాద్వి పీ పాళాళర్య స్సవీర్యవాన్‌ | ఖా స మౌరర మనుజ్ఞాప్య తప స్యేవ మనో దథ్ధే ్‌ో స్మృతో[్లవాం దర్శియిష్యామి కృళల్యే ష్వితి చ సోబివీత్‌ ॥ వివ్యాస జేదాన్‌ యస్మా శ్స తస్మా ద్వ్యాస ఇతి స్మృకః జేదా నధ్యాపయా మాస మవోభారతపంచమాన్‌ | ప్రభు ర్వరిష్టో వరదో వైశంపాయన మేవచ ” (ఆ 63) ఈగింథములో *స వీర్యవా౯ా పారాశర్యో యమునాద్వీపే బళ్ణే స వేదాన్‌ వివ్యాస్క, ప్రభుః వరిష్ణః నరద శృ స వైశంపాయనం చాధ్యాపయామాసి” అని యున్న వాక్యములలో వ్యాసుకు తనను చెప్పుకొనుచు పరులు చెప్పినట్లు త చృబ్బములను ప్రయోగించుట్క పరో మోర్తకలిడంత ళం ౧ థి పియోగములు చేయుట, వీర్యవా౯ా, ప్రభుః వరిస్థః వరద। ఇత్యాది వికేవణములతో "తాను ఆక్మపిళంప చేశకొనుట ప్రితివాదిమతమున మాత్రము అఆసంగతము కాదా

[9] వినే కర్త ల్వే నిరాశరణముం [5 ఇకనీ యధ్యాయమున కాదిని *వై శంపొన ఉవాచి అని వెప్పబడుటచే నవి నైశంపాయనకృతను లందురా ? అప్పుడై నను *వై శంపాయనం చాధ్యాపయానాసి అని వైశంవాయనుకు పరులు ఇెవ్చినట్లు చెప్పుకొనుట అసంగతమే యగువు మజియు మధాచ కారులు (పు 80) “పొర్రి శౌన శాదులకును వైళంపాయనజన మేజయుఅకును మైన ప్రఖ్నోో త్త్హరములు మాత్రము వ్యానుని జయమాలోనివి కావు” అని వొాయుటచే వైశంపాయనజన మేజయపిక్నో త్తరరూప ముగనే ఆ ఉపరిచరనురిడి పా్రరంభింపబడిన గొంథ మ.౦డుటవలన నది వ్యాసభారత మనుట వారి వ్రొతకే విరుద్ధము ఇ దీరిని విడిచి వ్యాసవృ త్తాంకశ్లోకములను వ్యాసమహర్షి యే రచించుటయు, నది పరు లుపబేశించిర ట్ల౦డుటయును అ్నశెలీసిద్ధ మని లెలుపుటకు పృుమాణములను పుదర్శింతము__ వాలీ అక్ష్ర లీపరిచయము భీ “ఆధాతో హినువైలాగే చేవదారుకనాల రీ వ్యాస మేకాగ) మానీన ముష్ఫృచ్ళ న్నృషయః ఫళా॥ మానుషాణాం హికం ధర్మం వర్తమానే కలౌ యు్లో శౌదాదారం యథావచ్చ వద సర్యకతీనుక | త చ్భ్రుత్వా మునివాళ్యంతు స శిమ్యోఒన్న్యర్కఎవన్నిళః ప్రత్యువాచ మనో నేజూ శ్ళుంరిన్మృతివిశారకః క నభావాం సర్వరర్త్వచజ్ఞః కథం ధర్మం వదా మ్యవామ్‌ ఆస్మ్మర్సిరైవ ప్రష్టవ్య ఇతి వ్యాస న్సుతో ఒబినీత్‌ క్షి రర స్తే బుషయ స్స్వీ ధర్మకత్త్యార్థకాంక్షీణః బుషిం వ్యాసం పురస్కృృర్య గత్వా బదరిశాళమమ్‌ క్ష ౫౫ (వళాళరస్మృతి) మాధవీయము-సుతో వ్యాస ఇక్యుశ్తే రయమాకశయః కలిధర్మం నర్యపదా యోజీకస్యాపి పరాళరసురస్య యచా తద్ధర్మరవా స్యాభివద నే నంకోచ స్తా కిము వక్తవ్య మన్యేషా మితి. త జేవం వ్యాసము ఖేన పరాళరే సౌరవారిోశయ ముళ్నాదయితుం పరాళరన్మృళ్యవలారే2_పి వ్యాసం పతి పుళ్నోన వ్యధి శరణ ఇర్యకగన్త వ్య

గి మహాభారత తత్త వ్ర ధనము, “తన్నీవ్న ఏమీసకామథ్యే శక్తి పుకుం పఠాళరక్‌ నుఖానీనం మహాతేజా మునిముఖ్యగణాబృరమ్‌ 1 కృతాంజలిపటో భూత్వా వ్యాసస్తు బుషిభిస్సవా ప్రదథ్నీణాభివాడై శృ స్తురుఖి స్పమవూజయత్‌ | రత స్సంతుష్టవ్యాదయః పళరాళశరమనోముని॥ అవా సుస్వాగతం బూ) హీ త్యానీనో మునిఫుంగవః | కుశఅం సమ్య గిత్యుక్త్వా వ్యాసః పృచ్భ ర్యతః పరమ్‌ చరుర్గ్ణా మపి వర్ణానాం కర్తవ్యం ధర్మకోవిైైః క బూూహి ధర్మస్వరూపజ్ఞ నూత్ముం స్థూఅంచ విస్త రాత్‌ వ్యానవాశ్యాళసానే తు మునిముఖ్యః పరాళరః కి ధర్మస్య నిర్ణయం పాంివా నూత్ష్మం స్థూలంచ విస్త రాత్‌ *(పళాళరస్మృతి)19 మాధవీయమ్‌ 19 నను కస్యాయం ల్లోళశి నతావ ద్వ్యాసస్య (పళ్న దహాపత్వాభావాల్‌ *, నాపి పరాశరస్య ఉర్త రరూపళతయా ఆభావాత్‌ , నన్వ ఠ్యల్చ మిద ముచ్యతే ఆద్యల్లోళీపి సమౌనమిదం చోద్యమ్‌, షీవం ఈ రీ దృశేమ సక్వేమపరిహో 92. న్వేస్టవ్యః ఉచ్య లే-పరాళర వీవధావిశివ్యబుద్ధిసమాధా నాయ స్వకీయనృ త్తాంతౌదిజ్ఞూప కా నీదృళల్లో కా న్నిర్శ్మమ ఇతి ద)ష్టవ్యం. భారతాజా న్యాసవృ తాంతల్లో కానాం వ్యాసేనెవ నిర్మిక త్వేన సర్వసంప౦తిత్తేః $ ఈపరాశరస్కృతిలో_. హిమాలయశిఖర మందున్న వ్యాస మహర్షిని బుషులు సమిపించి, వర్షమానకలియుగమందు మను వ్యులకు హితమైన ధర్మమును, కెదాచారములను ఉప టేశింపుమని కోరగా భ్రతిస్కృతివిశారదుకుు మహా లేజళ్ళాలియు, సుతుడు నగు వ్యాసుడు- “సర్వతత్త గజ్లొడను నేను కాను; మాళతండ్రియే అడుగ దగినవాడు ? అని చెప్పగా నాబువులు వ్యాసమహార్షిని పురస్మ_రించు కొని పరాశరదర్శనార్థవము బదరికాశూమమునకు వెళ్ళిరి, అచ్చట బుపిసభామధ్యమందు సుఖానీనుడై యున్న పరా శరుని బుమషుతోగూడ పిదథీణనమస్కారములు స్తుతులు చేసి వ్యాసుడు పూజించెను అంతట సంతుష్టహ్పదయాడై న _పరాశమపహే ముని స్వాగత మడిగెను, తరువాత వ్యాసుడు. ఓధ్ధర్మస్యరూపజ్డా |

అనేక కర లల్వే నిరొకరణముః 67 ఇాతుర్వర్ష స్రముయొక్క- స్థూలనూత్ము ధర్మములను విస్తరించి చెప్పు మని యడిగెను,

ం వ్యాసపు ళ్నానంతరము మునిముఖ్యుడగు పరాశరుడు స్ధూల సూత్కుధర్కముల నిర్ణయము. విస్తరించి ఇప్పెను అని యున్నది, ఇందు పరాశరమహార్షి తన వృత్తాంతమును చెప్పుటలో పరులు చెప్పి నశ్తు ఇప్పెను ధర్మస్వరూపనిరూ పణములో తన ఘనతను వ్యాస మఖమున వ్యక్తీ కరించెను మాధవీయముళోని విచారణ యేమనగా-_ పిశ్నోత్తరరూపమైన ఈగింధములో ప్రశ్న భాగము వ్యాసు నిడి ఉత్తరభాగము పరాశరునిది అని 'లేలుచున్నది. పిశ్నోత్తర రూపము శొనట్టి అద్యశ్లోకము, వ్యాసవాక్యావసానే తు ఆను శ్లోకము ఎవ్వనిది 9? అని శంకించి పరాశరమవార్షి యీ ముందుముందు ఈ గ్రంథము నధ్యయనముచేయు శిష్యుల బుద్ధికి విశ్వాసము కలిగించు టశై స్వకీయవృ త్తాంతజ్డా పకములైన ఇట్టి శ్లోళములను రచించి యుండెను, భార తాదిగంధములయందు వ్యానవృ త్తాంతక్లోకములు వ్యాసరచితము లే యని సర్వసమ్ముతేము కనుక నళ్లే యిీక్లోకములు పరాశరునివి అని స్థిరపరుపబడినది ఇట్లు చూడగా పరాశరస్కృతిలోని సరాశరవృ త్తాంతబోధకశ్లోకములు పరా శగునివే, వేదవ్యాసమహోభారతములోని వేదవ్యానవృ త్తాంతబోధక శ్లోకములు వేదవ్యాసుని వే అని సారాంశము మనుస్మృతి ఈమను మీళాగం మాశీన మభిగమ్య మహర్షయః ప్రతిపూద్య యథాన్యాయ మిదం వచన మబ్రవన్‌ క భగవన్‌ సర్వవర్హా నాం యథావ దనుఫపూర్వళః ఆన్తరపుభావాణాం చ ధర్మాన్నో వక్త మర్ధన క ర్వ మీకో వ్యాస్య సర్వస్య విధానస్య స్వ మంభువః ఆచిన్య స్యాప్రమేయస్య శార్యరత్త్వార్భ వి రృ్రభో.

6ర్రీ మహాభారత శత్త్యకోధనము, న లః పృష్ట స్తథా నమ్య గమితౌజూ మహోర్మభిః ప్రత్యువా ఛార్చ్య తాన్‌ సర్వాన్‌ మహార్టీన్‌ భూయతా మితి | 59 కుల్గూక భట్టీయమ్‌---నను మను.ప్రణీఠ ల్వేజ్ల స్య శాత్రుస్య *స పృష్టః ప్రత్యువాచేత్రి న యుక్తమ్‌ అహం పృ బివీ మితి యుజ్యతే ఆన్యపంణీ తల్వేచ శధం మానవీయసంహిలే9 ? ఊచ్య లే-ా పాంయేణాచార్యాణా మియం లీ యత్స్వాఖిపాంయ మపి పరోప జేక మివ వర్ణయన్ని ఆకవీవ “కర్ళాణ్యపి శైమినిః ఫలార్థత్యాత్‌ ” ఇతి ైైమినేలేవ మూర్రమ్‌ ఆరఏీవ “ఠ దుప ర్యపి బాదరాయణ నృ౦ంభ్‌వాత్‌ * ఇతి బాదరాయణ మైన ఇారీరకనూరత్రష్‌ కి ఈమనుస్కృనిలో_ మహర్డు లేకాగుత కలిగియున్న మనువును ప్రజలకు ఆచరణీయము లైన ధర్మములను చెప్పుమని యథాన్య్యా యముగా పూజించి యడి3రి ఓీభగవానుడా ! నీవ అద్వితీ యుడన్చం అపార షేయము, అచిన్య్యము, దురవగావామునగు వేదమునందు కర్మబ్ర)హ్మాస్వరూ వాభిజ్జుడవు అని యిట్లు అకుగబడిన అఆమనువ్చ అమహాద్దల నాదరింిచి వినుుడవి బదులు చెప్పెను అని యున్నది, ఇచ్చట మనువు తన వృత్తాంతమును పరులు చెప్పినళ్లు వెప్పుట, తచ్చబ్దప) యోగము చేయుట, తనయం దున్న ఘనతను చెప్పుట స్పష్టము కుల్లూకభట్టీయములోని విచారణ వమనగా__ ఈశాస్త్రము మనుషుణీతమైనపుకు “అవాం పృష్టోబ్రవీమి ః (అకుగబడిన నేను చెప్పుచున్నాను అవి యుండవలెను, కాని జస పృష్టః ప్రత్యువాచ” (అతడు అడుగబడి పలిళను) అని యుండ రాదు. ఈశాస్త్ర మన్యపుణీతమే మైనపుడు దీనికి మనుస్కృతి యను పేరు యుక్తముకాదు, అని కంకించి స్వాభిప్రాయమును గూడ పరోప బేళశమువతె వర్ణించుట ఆచార్యుల (బువుల్స _శెలి, కనుకనే జైమిని శ్టీలేన సూత్రిములో ఇదేమినిళబ్దమునే కాని అహంళబ్దమును వాడలేదు వాదరాయణడుకూడ తన నూత్రుములో చాదరాయణ శబ్దమునేకాని అవహంశబ్దమను వాడలే దని స్థిర పడినది ఇట్లు చూడగా

అనేక కర్తృత్వ సీరాకరణము, 60 " మనుస్కృతిలోని మనువృత్తాంతళ్లోకములు మనువిరచితము లే మొనట్లు మహాభారతములోని వ్యాసవృ త్తాంతశ్లోకములు వ్యాసవిరచితములని సారాంశము, యాజ్ఞ వల్క్య్యస్మృలి__ “యోగీశ్చరం యాజ్ఞ వళ్క్య్యిం సంఫూజ్య మునయో౭ఒబు9వన్‌' వర్షాళుచేరరాణాం వో బ్రూహి ధర్మా నశేషరః _ మిఫలాస్థ స్ఫ యోగీన్టుః శతృణం ఛ్యాత్వాఒబ్రవీ న్మునీక్‌ 99 అపరార్క_వ్యాఖ్యా-ా యాజ్ఞ వల్క్య్యపంణీ లే ప్యత ఖ్లోళ యాజ్ఞ వల్కల్యం సంవూజ్య? ఇతి వచనం ఠగోత్రరళ్లోశ్తీ “యోశీన్షో ్య ఒంవీత్‌? ఇతి వ్రథమపురుషప్రయోగ కృ చాయుక్ట్య్క, దృళ్యతే హీ మానసే గానే “మును? రబివీత్‌ * ఇతి ప్రుయోగః బౌధాయనేచద *ీస వాప్మావా జబోధయాీనటి ఇధి, నచ మను రబ్రివీ దితి భృగో ర్వృచన మిదంన మనో 68 వాచ్యమ్‌ యక వీర దుత్తరకౌఆ మేవ మనురావా---*ఏతద్యోఒయం భృగు శాతం శాంవ

• యివ్య త్య శేషక। ఏతద్ధి మత్తోఒధిజనే సర్వ మేపోజ్ఞ శూలం మనిఃి ఇతిఆధి జగే అధీరవాన్‌ ఆస్యా కృ సంహితాయా యాజ్ఞ వల్క్యః ప్రగేలేత్రి వ్యాఖ్యారాణాం స్మృతి లేవ పుమాణకమ్‌ న దార్థ మేన యాజ్ఞ్ఞవల్కీ్యీయకయా తే స్మరం తతి వాచ్యమ్‌ గనే హి ప్రణేళృరయా ఆప్యాఒపౌాభారణం సంభవత్రీ న చాగే దృస్టతయా మున్యంతరై రపి తస్య దృష్టత్వాళ్‌ అపాభారణ్యేన చ వ్యప డేళో న పాధారణ్యే ఖభుటలే అసాథార గ్యేన హీ క్యపబేళా భవంతి * యాజ్ఞ వల్క్యపణీకతాం కాస్తే వక్తుం స ఇత్యుక్నం న ఫునరవామితి న ఫున రహంళన్దైా ద్యాజ్హ్రవళ్కట్య సుప్రత్యక॥ స త్రి బా రృ్రళృరవాచిన్క యాజ్ఞ వళ్క్య్యు ఏవ ప్రళ్ళృతే బుద్ధి ముపెతీరి తమేవ పాయుశ్ర వాన్‌ తత్సా మావాధికంణ్యా దృ అబ్రవీ దితి ప్రథధమఫు వ ఏన యుజ్యల్వేన ఫున రబు ౧న మి ర్యుత్త మః కి విశ్వరూపాచార్యకృత బాలకీీడా వ్యాఖ్యా మిథిలాస్థ సృయోగీందుః కథం యోగీంద0 ఏజైవం బూరయాతి “రొూశీశ్వరం యాజ్ఞ వత్య్య్యం మిధిలాస్థ న్స యోగీంద9ః) ఇతిచ చా స్యవ్య॥ కళ్తీతి కథ్యం కప్తం ళ్లోకకుయ మపి వ్యాస్మాత్‌ ? ఇతి వక్ష్యమాణత్వా ద్ల్రన్ధళర్తావి భగళా కేజీతి గమ్యలే వెచాన్యకృతర్వం ధర్మ శాత్త వ్యేతి

70 మహాభారత తర్ర కథనము, బూ0నః.. కింలు భగవరైవ పరోత్మీకృత్యాత్మా నిర్చిళ్య తే స్వప్రళంపానిమ్నే ఛార్‌ యదిహీమాం యోశీశ్వరం “ఆహం యోగీక్వరణి ఇతి బూర9యా ర్త దా౭ఒర్మప్తుతి రాపబ్యేత వక్తవ్యం వైత చార్మ ప్రవృత్తి ప్రయోజనళథ జాయ ఆతో వాచ్యత్వా చార్మస్త కకరణాయోశాచ్చ పరోత్సతయా౭ఒభిధా చనాశన్నాయ ముపౌఆంభః |

ఈ యాజ్ఞ వల్క్యస్మ ఏలిలోఎయోగీశ్వరుకై న యాజ్ఞ వల్కు్యుని వూజించి యకేషధర్మమ.లను చెప్పు మని బుషు లడుగగ్గా మిధిలా వాసియగు నా యోగీశ్వరుడు తణకాలము ధ్యానించి చెప్పును అని యున్నది. ఇచ్చట పరులు ఇెప్పినన్తు ెప్పుట తచ్చ్భబ్దమును ప్రయో గించుట యోగీందు- డను విశేవణముతో తన ఘనత ెలుపుట సుస్పష్టము,

అపరార వ్యాఖ్యలోని విచారణ యెమనగాట_ యాజ్ఞవల్క్యప్రణీత మైన యి శ్లొాకమందు “యాజ్ఞ్యయల్క్య్యుం నంపూబ్య' అనియు, “యోగీందోోఒ బివీత్‌ * అనియు పియోగించుట అయుక్తము కాదు బోధాయనగ్ర)ంథములో “సవా స్మావా బోధా యన£ అవియు, మనుస్క్కుతిలో-గమును రబిపీత్‌ *% అనియు, నున్నళ్లే యి గ్రంథమందు గూడ నున్నది,

“మను రబి'వీత్‌ * అని మనువన్నది కాదు, భృగువన్న బే యని భావింపరాదు ఈ కాస్ర్రైమును ఈధ్గగువు మికు పూర్తిగా వినివింపగలడు, ఈమని ఈళ్యాస్త్రైము నంతిను నావలన నధ్యయనము వేసి యున్నాడు,” అని బుషు-తో మనువు చెప్పివట్లు ముందుంకుట వలన భృగువు వినివించినవాడే కాని రచించినవాడు కొడు. ఈ యాజ్ఞ వల్కష్మృతికి కర్ణ యాబజ్జవల్కుల్గదే యనుటకు వ్యాఖ్యాతలు అట్లు స్మరించుచుండుకు పిమాణము గ్రంథరచన కాక స్ర్యత్యర్థము మాత్రమే యాజ్ఞవల్కుష్యని దని వ్యాఖ్యాతలు భావించుచున్నారని యనుకొనరాదు గ్యంధమునకు ఇసాధారణనామము రచననుబట్టి

అనేక -కరృత్వ నిరాశరణము, ణి “వాని అరజానమునుబటికాదు, ఈయాజ వల్క్గప్మృతిలో ప్రితిపా గ్‌ా లు ఏ కాగు దింపబడిన వివమయము కుత్యుక్త మే కనుక అయర్శజ్ఞానము ఇతరబువ్వు లకు లేదనుట కనకాశము అేనందున “యాజ్ఞవల్క్య స్కృతి * యని డానికి అసాధారణనామము యాజ్ఞ వల్క్య్యరచిత మగుటచేతజే కలిగ ననక తప్పదు, అని స్థిరపరుపబడినదిం బాలక్రీకవ్యాఖ్యలోని విచారణ యేమనగా-__ ఈయాజ్జ వల్మ్య్యస్కృతిలో యాజ్జవల్కుణ్యడే “యోగీళ్యరం యారద్డ వల్క్య్యమ్‌ ? “మిధిలాస్థ స్స యోగ్వీన్త్ర)ః ' అని యెట్లనును? ఈ స్మృలికి అన్వుడు కర్మయనుటకు అవశాళము లేదు, గ్రోంధాంతమం౦దుం “శుంత్వైతాన్‌ బుషయో ధర్మాన్‌ యాజ్ఞ వల్క్యేవ భాషితాన్‌ ఇద మూచు రవాత్మానం యోగీన్ట్ర మమితౌజనమ్‌ క ల్లోళరంయ మహి వ్యాహ్మె ద్యళ్శాంన్లే శా9వయిష్యలి విర్ణూణాం తస్య తృప్తి స్స్యా దశచ్సయా వాతం నంళయ; అని యాజ్ఞ వల్క్య్య భామీతధర్మ్క్మము ను బువులు విని యీధర్మ శా త్ర్రృమునుండి కోకత్రోయము నైనను క్రాద్ధకాలమందు వినిపించిన విరరులకు అవఖీయతృష్తి నిపష్పృంశయముగా గలుగును, అని యాసజ్జవ ల్కు్గనితో సంభామించి;ట్లంకుటచే యాజ్ఞ వల్ట్యపో్రిక్త గోంథభము న్లోశాలర్యక మే యని స్పష్టమగుచున్నందున యిీాస్క్యతి యవ్యకృతము శాదు, యాజ వల్క్య్యక్యత మే, తానీష్పృతి రచనయందు పువర్నించు టలో ప్రయోజనము వెపట, తనస్వరూపపరిచయము కలిగించుట అవసరము, అందుక్సై అత్మస్తృవను? లేనట్లు అవాంళబ్దము మాని తచ్చ బ్దముత్లో పరోత్తునిశ్రేకము చేయబడినది. అని స్థిరపరుపబడినది, ఇక మనుస్కృతిలోని యాశ్లోకములు భృగుమహర్షివనియు, యాజ్ఞ వల్మ్య్యస్మ ఎతిలోని యీళ్లో కములు యాజ్ఞ వల్క్య్యశిమ్యుని వన్తియు, కల్సింపబూనినను కర్మాణ్యపి జైమిని, _ ఫలార్థశ్వాత్‌ 3 “తదుపర్యవీ గాదరాయణ _ న్నంభవాళ్‌? అను స్తూత్రుములలభోని

౯ాల్టీ మహాభారత తత్త గృక్‌థనము, పరోతని న్రేళశములకు గత్వంతరము 'లేదుకనుక సర్వసాధారణముగా పరోప బచేశములోవలె పరోత్షని క్రేకములు కలిగియుండుట అర్షశైలియే యనుట నిర్యివాదము, ఉహాంతౌగ్నివలోతం మానీన మత్రం జీదవిదాం వరమ్‌ సర్వశాశ్ర్రవిధిజ్ఞం త మృషిభి కృ నమస్క్య్భతమ్‌ కి నమస్మల్భత్య చ తే సర్వ ఇదం వదన మబువన్‌ ౫” (ఆత్రిస్మృతి] “విమ్ణుమే కాగి మానీనం శ్వ్ర్రతిస్మృతివిళారదమ్‌ పపిచ్చు రయ్మనయ న్స్వే కలాప గాామవాసీనః క్ష) (వి్లున్మృత్సి ఈ శ్వ్రత్రిస్మృత్యుదితం ధర్మం వర్షానా మనువూర్వళః ప్యాబ్రివీ దృషిఖి; పృష్టో మునీనా మగణీ ర్యమ 1 ౨9 (యమన్మృథి) ఈవిధముగా నార్ష గంంథధములయందు బువులు తమ విషయ మును పరు లుపబేశించినట్లు చెప్పుట వారి శైలి, ళగ్రప స్స్యాధ్యాయనిరతం కపశ్వీ వాగ్శిదాం వరమ్‌ వారద౦ పరిపపుచ్భ వాల్మీకి ర్మునిపుంగవమ్‌ | ౩9 అను వాల్మీక$ రామాయణపుధమన్లోక నె లియు నక్షేయున్నది, కనుక మహాఫొరతమందు వ్యానవృ త్తాంతక్లోకములు వ్యాస విరచిశములే కాని యన్యవిరచితమ లు కావని నిగ్గళితార్థము, ఇక మహాభాగితనును వ్యాసమహర్షి యెప్పుడు రచించెను ? అను విషయము పరిశీలింప దగియున్నది, ఈవిమయ'మై విమర్శకులు “వీమనివ్రొిరో దూతము-__ ఎజ+ మహాభారతరచనాకాల పరిశీలనము 4 మహాభారతమిమాంసాకారు లిట్లు వ్రాసిరి

• ఈ భారతీయయుద్ధమునకు బిదప వ్యాసుడు జయనామశమైన యిత్రిహోస మును రచించెను ఉవ్యాసమవోకవి మొడ లెగనక మూడు సంకర్చరముఅ డాక్‌ ప్రయర్శ్నించి యుద్ధము సమాప్తమైన ఇంట నే తన గ౦ంధము రచించెను,

[10] అనేక కర ఖర్వే నిరాశరణము 7 అట్‌

మ హాభారతచరిత) కారు లిట్లు వొసిరి___

6వ్యాసుడు భారతయుద్ధ మిక నగునవ గాధృ రాష్ట్రంనికడకువచ్చి మవళోల్పాక ములను వర్శించి యుద్ధము ఫఘోరముగ దప్పళ యగుననియూు అందు కౌరవులు వళింతురనియు వారికీర్తీని గ౦ంధరూపముతో లోకమున వ్యాపింప జేయుదు ననియు జెస్పి యుద్ధవృత్త్రాంతముల కెప్పుటకు సంజయుని నియోగించి హీమా అయారణ్యమ.న శేగిను అతడచట మూజేండ్లు భారతమును రచించెనని యీ శి9ంది న్లో ౯ ర్థములు వెష్పుచున్నవి*ా

ఉతిభి ర్వ్వర్నై స్సదోక్థాయీా కృష్ణన్వైపాయనో మునిః

మవోఖారత మాఖ్యానం కృరవా నిద మద్భుతమ్‌ 1) (ఫు 38)

మహాభారతరహాస్యక ర్ర లిట్లు వాసీరి_

ఈ అళంమవాసనునందు వృద్ధుణందరు గతించునంతవరకు గ౦ింధరచనకై వ్యాసుడు హీమాఅయమున కరుగుట కవకాళయమే లేదు కనక ఆందగు గతిం చిన పిమ్మట హిమాలయమున కరిగి విళశాంంతిగా 8 సంక అలో యావద్గ3ంథ మును రచించెను ఈ మవాభారత రదనను గురించిన ముక పొళ్చాత్యపండితుని వా9తను వారబిలాసశారడా గారు తముగ౦ంథములో నీకి?0దిరీతి గా నుదావారించి యున్నారు,

“సంవూర్జత యను గుణము ఓక్క-_ పిందువ్రలళీ తెలియును. కవి మరో పీయురైననో పాండవుల జయముతో యుద్ధము పరినమౌప్పి యగటతోడే కధను పూర్తిచేసి విడివెడివాడు కాని యా నంస్త్యృరకవి... యెట్టి యవన శేషము నుండనీయక పొండవుఅ న్వన్తారోహణమును గూడ వర్శించి కధను సంవూర్ష్మమైవ బానినీగా జేసెను” కాన యాకద్గ9- ధము పౌండవుఅ మరణానం ఠరరముననే చాాయబడె వనుటలో స-ళయ యేమియు కేదు?? (ఫు 107)

ఈ వాొతలవలన యుద్గము సనూపమెన వెంటకీ వాసుకు

౮ నో య్‌ స్ట్‌

రచించె ననిము ఖా మూ జఇారులును, “యుద్ధ మిశః నగు ననగా రచించె' ననిమ ఫా, చ, కారులును *పొంకనవ్సల మరణానంతరము రచించె నని రవాస్యకారులును పరస్పరవిరుద్ధముగా నిర్ణయించినా రని స్పష్టమైనది

ర్రుకె

వీరిలో మ, భా. చ, కారులు తమ నిర్ణయమునకు శ్లోకము నుదవారించినందువ దానిని పరిశీలింతము,

గ్‌: మహాభారత తత్త్వకథసము, వా రుదవారించిన శ్లోక మిది . “ల్రిభి ర్వ్నరై స్సదోళ్థాయా కృష్ణత్వైపాయనో మునిః | మవోభారత మాఖ్యానం ళృరవా నిద మద్భురమ్‌ క శ్రుణు శీరయక స్త న ఇతిహాసం ఫురారనమ్‌ | *) ఇది ఆదిపగర్ణము 62వఅభ్యాయములో కొస నున్నది, వైశంపా యనవాక మిది, దీనిలో మూడు సంవత్సరములు నిష్టతో జేసెననియే యున్నది కాని “*యుద్ధవృ'త్తాంలేముల జెప్పుటకు సంజయుని నియో గించి హిమాలయారణ్యమున శేగి అత డచట మూడేండ్లు భారతమును రచించెను”. అని చా రన్నట్లు లేదు. ఇక యుద్ధ మిక నగు ననగా వ్యాసమహర్షి ధృతరాష్ట్ర)నితో మాట్లాడినట్లు వారు వ్రాకిన విషయ మును చూతము ౨ ఉభవిష్యతి రణే భూోళీ భరతొానాం పితామహః 1 -ప్రళ్యతృదర్శీ భగవాన్‌" భూత ధవ్యభవిష్యవిత్‌. || జ చికస్వవీర్వం రాజూనం౦ం రహాన్వ మిద మబినీత్‌ | మ ధ్యాయంతం ఖాణా వ తథా ॥ రాజన్‌ | పరీఠకాలా స్తే పుత్రా ళ్చాన్యే చ పార్థివాః 1 - “జే హీంగపీవ సంశాంచే సమాసా జ్యేర శేరర్‌ క్ష తేషు శాలపరీతేము వినళ్య ల్స్వేవ భారత ! 1 శాలపర్యాయ మౌజ్ఞాయ మాన్మ ఛోళీ మనః కృథాః | యది చేచ్చసి సం గాామం ద్రష్ట మీనం విశాంపలే! 1 చతుర్షదాని తే పుకు |! యుద్ధమేత న్నిశామయ | *) (భీష్మ ఎల్బయిఎఆంవ ళన ఠోచయే జ్ఞాతివధం ద్రష్టుం బ్రవ్మాక్షీ సత్తమ ॥

• యుద్ధ మేరత్త్వ కేషేణ శ్రుణుయాం శవ తేజసా | తన్ని న్ననిచ్శతి ద్రిష్తుం సంశామం శో్రోరు మిచృతి 1 వరాణా మిళ్వకో వ్యాస సృంజయాయ వరం దడా ॥ ఏష తే సంజయో రాజన్‌" | యుస్ధ మేక ద్వదిష్యతి ॥ ఏకస్య సర్వం సంగ్రామే న పళశోక్షం భవిష్యతి క్ష అహాంతు [ర్తి వేలేషాం కురూణాం భరకర్షభ 1 1 పొండవానాం చ సక్వేషాం ప్రథయిష్యామి మా నుదః॥! "

అనేక కర్త ళ్వే నిరాకరణము భి దిన మేఠ న్నరవ్యాభుం చాభిసోచితు మర్ధసి న నైవ శక్యం నంయంతుం యతో ధర్మ స్తతో జయః శి? అనగా భాలభవిమ్యద్వ రృమానవృ తా తాభిజ్ఞడై న వ్యాస మహాక్షి-దురోన్టధనాదుల అవినీతిని గూర్చి శోకించుచున్న ధృత రాష్ట్ర నకు దర్శన మిచ్చి “నీ పుత్రులు, ఇళరులు అన్యోన్యము హింసించు కొందురు, నీవు దుఃఖ౦ంపకుము నీకు యుద్ధముజూడ సంకల్ప మున్న అజొుడల దృష్టి నిచ్చెదను చూడు మనగా ధృతరామ్ట*డు వారి హింస నే మభూడజాలను, నీ యనుగవాముచే యుద్ధవృ త్రాంతము సాకల్యముగా విందునని చెప్పగా మహర్షి సంజయునకు వర మిచ్చి యుద్ధములో నీతనికి తెలియని 'దేదియు నుండదు నీ కీతకు చెప్పును. నేను కురు పాండవుల కీర్తిని విస్తరింపజేయదును భవితవ్య మిట్లున్నది నీవు శోకింపకుము ఎక్కడ ధర్మమో అక్కడ జయము అని బోధించె నని భావము, ఇట్లుండ మ భా చ కారులు వారి కీర్తిని గింధరూపముతో లోకమున వ్యావింపజేయ.దు” నని 'చెవ్పివట్లు వ్రాయుట అన్యాయము, ధృతరామ్షు)న కిట్లు ఇవెస్పినతరువాత దుర్నిమితృములన్కు జయ సిద్ధిలయ్‌ణ ములను చెప్పి వ్యాసమవార్షి వెళ్ళె ననుచు__ “వవ ముక్త్వా యయౌ వ్యాసో ధృతరాషఘ్ట్రాయ ధీమతే ॥ (భీవ్మప ఆక అని చెప్పబడినదికాని అట్టు వెళ్ళి భారతము వ్రొసెనని చెప్ప బడ లేదు, ఇట్టుండ మ భా చ కారులు అక్కడనుండి వెళ్ళి భారతము వా్రాసీన ట్లులేఖంచుట ని రాధారిము మనము చూచియున్న ఆదిపర్వ ములోని గొంధముకాని, భీమ్కపర్యమ. లోని గొంధథము కాని మహీ భారతరచన ముట్టి సమయ మండదైన దని తెలుపుట లేదు ఆదిపర్యస్రథమా ధ్యాయమున___ “ఉర్పాద్య ధృతరాష్ట్రం చ పొండుం విదుర మేవచ =. జగామ రపసే ధీకూన్‌ ఫున శేవాళుమం ప౦తి॥

4౯0 మహాభారత తత్త సృకథనము లేము జూలేమ వృద్దేమ గలేషు పరమాం గతిం అబ్రవీ ద్య్భారతం లోళీ మానుమేన్మి న్మవో నృషిః | జనమేజయేన పృష్ట స్సన్‌ చ్రావ్మా రైళ్ళ సహస్రకః శళాస శిష్య మానీవం కైళంపాయన మంతిశే | స నదవ్యై స్సవోనీన (కృావయానూస భారతకు |) అని యున్న శ్లోళములలో + లేము జూకేవు వృద్దేను గలే పరమాం గతిం అబ్రవీ ద్భారతం లోశే మానుపే.స్కి స్కృవహానృపీ1? అని యుంటచే ధృతరాష్టాాదులు గలతించినతరువాత ఛారతము రచింపబడిన దని యనికించును క్రాని యాళ్లోకములోనే “మాను. లోశే భారత మబ్రవీత్‌ * అనుటలో మానుషులోశే అనునది యెందులకు ? భారతము రచించె నన్న పుడు మనుష్యలోకములో గాక మ కెక్కడ రచించును కాబట్టి దానికి వైయర్ధ్యము. కలుగు చున్నది. అబివీశ్‌? వెల్ణడించెను అని యర్థము చేసినయెడల “మానుపీ లోకే అనునది సార్ధక మగును, ఎట్లనగా మహర్షి భారత మును జనమేజయుడు వేలళొలది బ్రాహ్మణులు అడిగినపు డీ మనువ్యు లోకములో వెల్లడించె నని చెప్పినపు డుత్తరళ్లోకములలో___ *వష్టిం శరసవాస్రాణి చశారావ్యాం న నంహితాం త్రింశ చృఠసవాస౦ం చ జీవలాోశ్త ప్రిరిక్టితక్‌ క పిత్స్యే పంచదళ పో్రక్షం గంధ ర్వేమ చతుర్షళ అనుటనుబట్టి దేవవికృగంధర్వ కోకములలో గూడ నది వెల్ల డింపబకుటచెే సీమనువ్యలోక ములో బన మేదయసర్పసతిసమయమున వెల్లడింపబడినది అనుటలో మనువ్యలోక మందు అనుమాటకు సార్థ క్యము స్పష్టము వ్యాసమవార్షి ఆజ్డ చే వైళఠంపాయనుకు అప్పుడు. వెల్లడించి యు౦క్షగా వ్యాసుడు 'వెల్లడించెనను మాట యెట్లు పొసగును? అని పుశ్నింపవచ్చును “అబ్రవీ ద్భారతమ్‌ "అను శ్లోకముచే వ్యాసమవార్షి

అజీక కోర ఖత్వే నిరాకోరణము, ఖ్‌ అజాన్‌! భారరమును "వెల్లడించెను అని చెప్పి అదెట్లనగా *శకాన శిన్య మానీనం వై ళంపాయన మన్ని కే! *స శ్రావయానూస భారతమ్‌?? అనుచు దానివివరణమే చేయబడినది, కనుక పర్యవసాననములో భారతమును ఈమనుష్యలోక మున వ్యాసమహర్షి వైశంపాయనముఖ మున వెల్లడ్‌ంచెను, అని యర్థము సిద్ధించును కనుక విరోధము లేదు నన్న యభట్టారకుడు గూడ ఉపపర్వమహాపర్వములుకల మహా భారతమును వ్యాసమహర్షి యే రచించెననియు దాని వ్యాప్ని లో కాంతరమ. ల౧దును, ఈలోకమందును కలిగెనవియు (వానియుండెను, మూడుడు__ అట్టి మవాే భఫారతంబు న వేళ విధప దార్థప్రపంచసంచితంబు మపపర్వ మవాపరక్యోపళోభితంబు నుపద్యీపమవోద్విపసంభృతం ఒయిన భువనం బజుండు నిర్మించినట్లు కృష్ణర్వ్రైపాయనుండు నిఖిలలోక హి తార్థంబు దత్తావధానుంధడై నంవర్సేరతఏయంబు నిర్మించి దాని చేవలోకంబునందు వక్కా-ణింప చనారదుం బనిచె. పిళృలోకంబున వక్కౌ-ణింప నవీతుండైన జేవలుం బనివె. గరుడ గం ధర్వ యక్ష రాశ్షసలోకంబులందు వక్కౌ-ణింప శుకం బనివె. చాగలోశంబు నందు వశ్యాాణింప సనుమంతుం ఒనితె మనువ్యలోకంబున జవమేజయునకు వక్కౌ-ణింప శకైళంపాయనుని బనివె, నే వానై ళశంసాయనమనామునివఅన విని వచ్చికిని?) ఇట్లు పూర్యోక్న గ్రంథపరికీలనమువలన మహాభారతరచన యుద్ధము సమాప్తమైన వెంటనే జరౌనో, యుద్ధమిక్‌ నగు ననగా నారరిభింపబడి జరిగెనోో అందరు గతించిపోయినతరువాత జంగానో యేమియు చెప్పబడ లేదని 'లేలినదిం అవిమర్శకులు మాత్రము వచనా ఛారము లేకయే తమతమ యూహలనుబట్టి పలువిధముల వ్రాసి యున్నారు జాఐళీ మహాభారతరచనానంతరమం బై న భాగవతరచన ద్యాపరాంతమందు అనువివమయము కీ

?8్ర మహాభారత తత్త వ్ర భనము మహాభారత రచన యెొష్పుకు జరిగనో తేలిసికొనుటకు ఒక మాగర్గమున్నది మవోభారతము రచించిన తరువాత వ్యాసమవార్షి (శ్రీచుద్భాగవతమును రచించె ననియు, నా భాగవతమును వ్యాసమహ ర్షియొద్ద ఘుకయోగి ద్యాపరయుగాంత మందు జదువుకొన ననియు శ్రీమ ద్భాగవతమునందు 'చెస్పబడియున్నది, “ద్వాపలే సమను పాటే తృత్రీయీ యుగపర్యయీ జూతః పరాళఠా ద్యోగీ వాసవ్యాం కలయా వారేః కి 1 స్కంధం. అ క శిధరీయమ్‌-- ద్వాపశే సమను పాం చే క చేశ్య -పేమోయా మావహా-తృ తీయీ యుగస్య పర్యయేీ పరివశ్తీ (కృతయు శాపేశయా తృతీయే ద్యాపళే సమనుస్రాజ్లే కింభూ తే యుగస్య పర్యయో_వసానం యత) తన్మిన్‌ ద్వాప రాన ఇక్వర మావా తీరః) వాసవ్వాా ముపరిచరన్న్వ వసో రీంరా్వాా జూశాయా క. ల్‌ టి లీ, ల్‌ పలి జ్‌ ౦ “ వాతిప్రనీదద్ధ్భ్యృదయ స్సరస్వత్యా వు శవా విశకర్క_యన్‌ వివిక్తస్థ ఇదం పోోవాచ ధర్మవిత్‌ | ధృతవ)తేన హీ మయా ఛందాంసీ గురవోఒ_గ్నయః మానితా నిర్వ్య్యలీశ్లేన గృ హీశం ఇచానుశాసనమ్‌ | భారతభ్యపబేశ్లేన వ్యోమ్నూయార్థళ్న దర్శితః దృళ్యలే యత్ర ధర్మాది '్రీళూదాాదిభి రఫ్యుత | ఆథాపి బర యీ శవా వ్యోత్మా మైవాళ్మనా విభుః ఆసంపన్న ఇచాభాత్రి బ్ర)వ్మావర్చన్యస త్తమః క్ష) వ్యా బేవ్యుః- దేహీ భవ అత్మా.. జీవః వస్తుతో విభుః పరిపూర్ణ ఫీవ అఆళ్ళశా స్వేన రూపీ ణాసంపన్నః శాదాళ్మ్య మపాప్త ఇచాభారి బ్రహ్మే వర్చసం జీదళుకణాధ్యాపనోర్క ర్‌ం 'లేఒః తత్ర సాధవః బరివ్మావర్చ స్యాః లేము స్వత్తకుః ఆతికేే స్టోన్‌ కదం భాగవరం నామ ఫురాణం బ్రహ్మా సమ్మిఠక్‌ ఆధీరవాన్‌" ద్వాపరాడౌ పితు నక్న్వ్వైపాయనా దహమ్‌ 1) (శకః 2౨ న్యంంధము ఆ 1) వ్యాం బ్రివ్మావమ్మితం సర్వ జీదతుళ్యం; = కుత యయా పొ9ప్తం రఠాావా. అధీరవానితి కచా చ్వాపరాదౌ చ్వాపర అది ర్యవ్య శాలన్య రన్శివ్‌ ద్వాపరాన్త ఇర్యర్థః ళన్తనుసమశాలే ఇాష్టపావతారాశ్‌

అనేక కర్భృత్వ నిరాకరణము, 70 జ్వ్యాపరయుగాంత మందు వ్యాసమహాక్షి యావికృవిం-చెను. వేద విభాగాదికార్యములు చేసి భారతము రచించెను కర్త వ్యాంతర మున్న "బ్రేకాగుత కలుగకంకుటచే సరస్వతీనదీతీరమున గూర్చుండి విత ర్కి-౦ంచుకొనుటలో నిట్టి లోకోప కార కార్యములు చేసీయున్నను వకా గ్రత కలుగకుండెనేయని చింవించుచుండ నారదు డేలెంచి భాగవతము రచింపవలసిన దని యుప దేశింపనళ్లు యని భాగవతము రచించెను, దానిని మక యోగిద్వాపరయుగాంతమందధ్యయనము చే సెవని భావము ఈ భాగవతము ద్వాపరాంతమందు రచింపబకినట్లు కంకో కిగా 'జెప్పబకుటచే చానికి పూర్వము రచింపబడిన మహాభారత ముగూడ ద్వాపరాంతమం దే రంచింపబడినట్లు 'నేలుచున్నది భారతము రచించియే వ్యాసమవాగర్షి భాగవతము రచించె నని వీరరాఘవీయ వ్యాఖ్యాన మందు చెప్పబడినది చూకుకు-_

“కకం భవా న్యారాళర్య స్సఠత్యవత్యాం భగవదంశే నావత్రీర్లో బాదరా యణః పంచమ జేద ల్వేన ప్రనిద్ధం శ్రీమవే భార తాఖ్య మితివశసం నిర్శాయ పా9ఛా న్యేన వే దాన్రార్టో పబ్బంహ ణాళ్మళం శ్రీకు ద్భానవతాఖ్యం ఫురాణ రఠ్నం చికీష్ట ప్రౌవదిష్టడేవతో పొసనార్మశం మంగళ్‌ మౌచరతి (ప్రథమళ్లోశ్లీనం

చింతించి నారదోప'బేశమువే భాగవతము రచించియుండెను,” (వు, 29) అని వ్రాసిరి. జాలీ శ్రీమద్భాగవతము బోపచేవక్ళత మను వాదము_ తన్నిరాకరణము 4. కాని వీరు 14.10.46 గోలకొండపత్సికలో నిట్లువాసిరి,

చేను భాగవరము వ్యాసకృతము గానే కౌన్పించుచున్నదనుట . శశైనుం ఇటీవల. ..హారివంక భాగబరవిన్దుపురాణాదుఅను సంస్కల్భర వాబ్బయ చరిత్రలను చదువగా నేను తొలుత వా్రానీన యంళములు పొరపాటని భావించితిని... భాగ వరము వ్యాసనిర్మితము కాక బోపదేవుడు ఆనునారడు రచించి వ్యాసుని పీరు పెట్టె నని "పెద్దవాదమాి)

ర0ీ మహాభారత తత్త్వకథనము, దీనినిబట్టి వీరు తమకు పొరపాట్లున్నవని భావించుచున్న వాీ యని లేలినది ఫాగవతము వ్యాసకర్షృకమే యని పిమాణము లుద్లోపీంచుచున్నవి__ శా ళళద్తూ -రృమళ్లోక చరితం చకౌర భగచా నృషీః నిశ్ళీయపాయ లోళన్య ధన్యం స్వన్య్యయనం మహాత్‌ క త దిదం గాంవాయామాస నుత మార్మేవిదాం వరం ఆనర్థోపళమం పాయా దృక్రియోగ మవోక్షజే క లోక స్యాజానతో వ్యాస కృ సార్వకసంహితాక్‌ |19% (ఫాగబరములా నాకి 1 ఆక 8) ఇదం భాగవతం నామ ఫురాణం బం్మా సమ్మితమ్‌ అధీరవాన్‌ ద్వాపరాచా పిళ్చుర్వై పాయ'నా దవామ్‌ 1 (ద్వితీయస్క-౦ధము-ా= ఆక 1) *యస్యాం పరాళరా తాకా దవత్రీర్ణో వారేః కలా జీదగుప్తో మునిః కృష్ణో యతోవా మిద మధ్య శామ్‌ హిత్వా స్వశిహ్యాన్‌ పైలాదీన్‌ భగవాన్‌ చబాదరాయణః నువ్యూం ఫుతాాయ కాంతాయ పరం గువ్యూ మిదం జగా 1 (నవమస్కంధముఎా= ఆ|| 22) టపఫరీక్షీ చ్భుశసంవాదో మయోజఒసొ వ్యాసేన వర్థ్మితః న౦ంవో ప్రైదళపావాస స్పోపళొ భాగవతాభిధః [3 _ (ప్కాందము) ఉనురీచ్చే శు్రుణు వక్యూమి ీనవ్యానేన యక్క్భృశమ్‌ శ్రీమద్భానవకం నామ ఫురాణం వీదసమ్మిళమ్‌ క ” (నారదీయము) ఇ ట్లనేకపిమాణములు శిమద్భాగవతము వ్యాసకృత మేయని యుర్ధోమీంచుచుండ బోప దేవళృ్ళతమను వాదము నిరాధారను బోపటేవుడు వ్రాసి వ్యాసుని పీరు 'వెస్లైనట అహా! భాగ వతములో స్కాందములో నారదీయపురాణములో వ్యాసుని వేరు బోపబేవుడే పెళ్లైనా ? బోపటేవ్రకు వ్రొసినభాగవతమును ఇ్యాసుని యొద్ద కఘుకయోగి ద్వాపరయ.గాంతమున జదున్రకొనెనా ? స్పష్ట్రముగ చెప్పబడిన గ్రంథశారుని "వేరును తికసన్నరించి మటియొకని జేరు పెట్టుట కుపకిమించిన యెడల నేగుంథధమందు "వీకును బట్టి గ్రంథ శారుని నిర్ణయింప ఏలిచ్చును ?

[11] అనేక కర్శృత్య ని రాకరణము, 81 ఇంతకును భాగవతముమొక్కం పూజ్యత యెట్టివ్కో అందలి విషయవిన్నా స్టిపనిశేషము 'లెట్టివో దానిని పరమపిమాణముగా భావించెడి విద్వత్పుంగవులు, మతాచార్యులు, వ్యాఖ్యాతలు ఎట్టి వారో వీమూత్రము ెనియనిదోవ మే యిట్టి వాదమునకు మూలము, ఈ వాదమును గూర్చి “వంశీధరీ య క్యాఖ్యాన ? ప్రస్తావనలో రిట్లు సమాధానము చెప్పబడీనది___

“నను థౌగవరం న వ్యాసబేవకృతం కింతు బోపబేవాదిఖిః కృతం ప్యా దితి ప్రాయః పుష్కులా శంకా భవంతి రజీక దఠర౦ సనమాధానకదం౦ంబక మవ ధేయస్‌-- లోపటేవేన ఫాగవక౦ం యడి కృతం కర్ణి వ్యాసనామ సమాక్తైా మితి లిఖకం ? గ౦ంధళర్తుర్నామ్ని యది సందేవా ఎవరి మవాభాహ్యాంగంంథే వ్వపి సందేపొ దుర్వారః

కింది బోపవడేవా క్పాసక్పవ్నై శ్చిర్సుఖాచార్యైః భాగవతే టీకా శృతా విజయధ్వకేనాపి భాగవలే టీకా ళృ్ళతా కఠ్రాజా ఆమ్‌ టీశా ఆవలోక్య ఇర్యు క్రష్‌. “వానుమళీ ళం శంకరాచార్యటీ ౯0౦ దృష్ట్వా? ఇతి వర్షిశమ్‌ 6 ర్క-ధం సంగ్ఫేక శంకరాఛార్యాణాం. స్పష్దళకనంవర్సరాణాం వ్యతీతా బోపడేవస్య పంచళతీ వ్యతీ లేం రామాళంచీ ణ లిఖరమ్‌్‌

ఆవ్య చృంళభట్రోజీతీక 3 రృహుపం ఇారై ర్యాగవకం స్తురేమ్‌ శివరర్హ్వ విజేలదా సమ్మతి త్యేన గృహీతం మధునూడనసరస్వతీభిః భ ' కీరసాయన(గ౦ థే భాగవరం వ్యాఖ్యాకం విద్యారణ్యగుర భి రవీ నూకనంహి తాదిటీకశా జా భాశ వరం సమ్మతి ల్వేన నృ హీరం శంరాచార్యై ర్లోవిండాస్టశే “మృ త్పౌమత్సీ” త్యాడుక్షం ళచ్చ భొగకతా దన్యతు నాపి వీన మేక నాధిప్రభృతిభి4 పారికృతగంంధకారరపి న్వీళ్ళతం ఏక కధికః కోవా పండిత యా భాగ

వరం నిన్చేత్‌ ?

కంచ భౌగవరేం వామమోర్గిణో నిన్షంథి తే నిన్దంతునామ లేషి మపి భాగవతే నిందిరత్వాత్‌ చోళా శృందం) మిన ఉకపఠయో ముఖ్యపతి మివ పొఖండినో వేద మివ; వైద్యః కృష్ణ మివ రజకో రాను మివ గరళి గ్ల్గణక మివ్య గశాయు. శ్ళికిర్సళ మివ, ఊధయవర్ణి తో బ్రావ్మాణ మివ లౌాదృళా స్సర్వ పురు హెర్థధ్రష్టా నిందంతు భాగవరం ననః కించిచ్చిద్య లే

కించ మవాభాగవర మేవ సర్వపురాణప్రనిద్ధ మితి దామోదరళాక్ర్రిఛి రపి నికీ తం క ద్యథాంా “ఆస్టాదళపురాణా నాం కర్తా సర్యవతీసుత; కి ఇతి

రిశి మవోభారత తత్త స్రక్‌థనము,

ఇది యిట్టుండగా మ, భా, చ, కారులు చూచితిమని ఇెప్పిన సంస్కృత వాబ్క్యయచరితుములో నేమని యున్నదో చూడుడు ! భాగవలేకర్హ్భృనిరయము.- (ఫు, 69)

“ధాగవరపురాణమవా ర్హ్వము బహూువిధముల గరుడ మత్స్య స్కాంద పుఠాణమలు ప్రళంశించియున్న మూట యటుండ క్రీ ₹ ఎనిమిదవళ తౌబికడ పట నున్న ళంళకరభగవత్పాదులు భాగవరమునకు వ్యాఖ్య రచించి యున్నారని దీనికి చైఠవ్యాఖ్య రచించిన విజయధ్వజాచార్యులు వెప్పుచుండ వేటికి ఆరువం దఅ యేండ్ల కిందటి బోపజేవుడు ఫాగళతము రచించియుండె ననటకంు నస౦ంగఠమెన మాట జీరుండునా 1

శౌవున బకుుంనిధముల హరివంళవిన్షు పురాణముల ననుసరించిన యిది కొన్ని యికరఫురాణములవలె 'పా-చీనమే కాని మొన్న "కొంన్నటిది శాదని విశ్వ శింపవచ్చును ?)

ఇట్లున్న సంస్కృత వాబ్బయ చరితను చూచి మభాాచ కారులు భాగవతము బోపదేవకృతమే యని వ్రాసినపుడు. వారి నేమనవలసియున్నది ? ఇంతవరకు భారతర చనా కాలనిర్ణ యమునవై ఛాగవతరచనా శాలపరీతణముచేయుచుండ పుసంగవశమున ఫొగవతము బోపబేవ రృతమను వాదము ప్యొప్హింప, దానిని నిరసించుటబే భాగవతము వ్యాసకర్హృకమే యని స్థిరపడినది అట్టి భాగవతమును వ్యాసమహార్థి ద్యాపరాంతమందు రచించెననియు పూర్యోక్న వచనములచేత నిశ్చిత మైనది,

• కలియుగములోని పరీవ్నీత్తుపశ్నలతో గూడిన భాగవతరచన ద్యాపరాంతమందు జరుగుకెొట్లు అనుశంకకు సమాధానము $___ ఇటుపై నొఠశంక కలుగుచున్నది వ్యాసమహర్షి చే ద్వాపరమందు రచింపబడిన భాగవతము కుక పరీశీత్సంవాదసూతకౌనకసం వొదములతో ఘటిత్రమై యున్నది, ఆపరీ వీత్తునుు ఘుకయోగి భాగవత ముపబేశించుట__

అనేక కరృత్వ ని రాకరణను 88 అక్ళష్ణనిర్గమా త్తింళ ద్వర్షాధికగతే కలౌ నవమాతో నధన్యేచ శథారంభం శుళో_కరోత్‌ | వ్యా-ణ అశ్ళన్షనిర్గమాత్‌ =ళ్ళన్ణస్య సస్వధామగమనం మర్యాదీకృత్య, త్రింళద్వ క్షాధికగ లే =80ంళద్వ న్లేభ్యః ఆధికం కాలం గతః తథా భూతే కలా సతి నభక్యే=ధా్యాదపచే మావే నవమాతః కథారంభం శుక; ఆకరోత్‌ =కృతవాన్‌॥ అను భాగవతనూహాత్మ్యములోని వచనమును బట్టి కలియుగ పువేశోత్తరము. 80 సంవత్సరములు గడచిన తరువాత జరిగను, ఇట్టిస్థితిలో ము౦'దెప్పుడో జరుగబోన్రు విషయమును వ్యాసమవార్షి వెనుకనే వ్రాసీయుంచె ననియు, దానిని ఘుకయోగిచే జదివించె ననియు చెప్పుట స్వభావవిరుద్ధము కాదా ? అనిపించును ఇది మనుష్య స్యభావమునకు విరుద్ధమే కాని, మహర్షి స్యభావము నకు విరుద్ధము శాదు త్రికాలజ్ఞానసంపన్నులగు బువులు మను మ్యులకం క మవోమహీమకలతవారు, చారి స్వభావమును మనువ్యజాతి స్వభావముతో పోల్చరాదు చూడుడు “మనుమ్య జాతి ్శేయనీ నవా శ్రేయనీ కేం పరిప్య నే విధబ్య వచ నీయః ప్రళ్నః పళూ నధ్ధికృత్య శ్రేయనీ జీవా నృవీ నధికృర్య నేతి | యోగదర్శనములాక్త 33, అనగా మనువ్యజాతి గొప్పది యగునా కాడా? అని పిశ్నించి నపుడు పఘవులకంయె గొప్పది 'ేవతలకంయెకు, బువులకంకెను కొద్దిది యనియే సమాధాన మని భావము మనక శళంకలు కలిగినపుడు శాస్త్రములు చూచియో, శాస్త్ర జ్జల నడిగియో తోలగించుకొనవలెను కనుక భాగవతరచనావివమయ మైన శంకను కూలంకమజ్ఞునముకల వ్యాఖ్యాత లేమని పరిహరించి యుండిరో చూతము “నిగమకల్చ్పకరో ర్లలిరం ఫఅం శుకముఖా దమృఠద9వసంయుకము?) శీధరీయమ్‌- ఏఠచ్చ భనిష శ్రీ దపి భూర్రవ న్నిర్చిష్టమి. ఆనాగతాఖ్యా నేనై వాస్య కాత్రుస్య పవృ ర్తేః క్ష్‌

ర మహాభారతె తెత్తెకథనముః వీరరాభువీయ మ్‌. యద్య జ్య (క్పీబన్రని ర్మా'శో పక మద కాయా మస్య శుకముఖాస్వాది త్‌శ్వంవ విద్యతే తథాపి భవిష్య దభి ప్రాయేణ త్రై కాల్యబ్హ స్య నిర్ణాతుకేవము క్రిః! తదేవ మనుస్ట్రిర్మతివిఫమ౦గ ₹3 భగవాన్‌ బాదరాయణ: త్రైశాల్యజ్ఞః ఆస్య చికీర్షి తస్య వేదా న్తార్గో పబ్బంవా ణార్మళస్య ఫుకాణస్య పరీక్షీచ్య్భానళ శుకసూతాదిప్రస్టృస్రఏతిఐ కృృష్రళ్ళో త్తరముఖేన ఫౌవినీం ప్రబృత్తి మాలోచ్య రఠ్ర0 లేషాం ప్రళ్ళో త్తరరూసపొన్‌ నోశావ్‌ స్వయమేవ రతం తతి నిర్మిత్చుః తావ ర్తదుపోచ్ధాతరూపేఒన్మిన్‌ ప్రథధమస్క-స్లే ప్రధమపుస్టుః పరీక్షీతః ప్రత్తి వక్తుళ్ళుకస్య వైళథ సమాజేళం (ప్రతివక్తు శృుకన్య సమాగమం పరీశ్షీతః (ప్రన్ముః ప్రళ్నోద్యోగ హేతుం. పాొంయోపవేళం, తన్నిమిర్తవిపళాపంచ వివతుః (పాయోపపేళా ్యక్పాక్తనం జన్మావధికం పారిష్షీకం వృత్తాంతం కఠః పాక్తనం తగ్చితాదికృత్తాన్తం తథైవ శత్ప్ర బస్థకర్తుః స్వ మై్యైరన్ని ర్మాణనిమి త్తదర్శవసమా గత బేదక్షేళ్చ సంవాదం తదాజ్ఞ యైఠ్యక్స్రబస్థనిర్మాణం చ శౌనకనూకపంళ్నో త్తరము ఖేన వివథుస్తావ వ్యావకాదిప్రళ్నపు కారం వక్తుం తదుపోస్థాత మాహా వైమిళ ఇతి | ఆక) శీచిక్‌ . కొన కాదిప్రళ్న్చాదిమూపాన్లో కా సదర్వాచీవైః నిర్మా యాత్ర రక్రతథత్ర నిబన్ధాః పరీశ్షీదాది (పళ్నాదిరూ సొస్తు నూ తే నేతివద న్తి శదసారమ్‌ తైశాల్యజ్ఞ్ఞృస్య ప్రబన్రప్రబన్థు 'లీవ తన్ని ర్మాణోపపత్తేః నహి సద్వి ద్యావన్షవల్లీ ప్రతర్జ నవిద్యాదిషు *క్వేతశ్తీతు ర్వారుణేయ అసరగ౦ వా పితోవాచ శ్వేరశీతో? కధృగు రై వారుణ కకణం పితర ముపససౌరి *ప్రకర్చనో వా క్రై .ైవోదాని రిన్టస్థ ప్రియం ధామోపశామ ఇత్యాదీనాం ప్రళ్న ప్రతివచవాదిరూపాణాం కౌొతకచనసా మాధుని కళ్వం వస్త్రం యుక్తం నను వేదే కర్తురభావాత్‌ స్వానమకేక వేదః పళ్నో త్తరరూపేణ పితిపిపాదయిషితా నస్ధాన్‌ ప్రతిపాదయతి ఆతు తు పౌరు "సయేఒ వ్యకర్శృకాణా మపి వదపౌం సందర్భ స్తత్ర తరం న దోషావవా ఇతి చేన్న ఏవమపి కృత ప్రబస్ధ య్యైశశర్షృ త్వానిస్ధేః కృర్స్న న్య ఫురాణపుపం చస్య ప్రళ్ళోత్తరరూపత్వేన శాని గొనకర్తు ర్వచాంనీ కాని చేతలేషూ మితి విభాగ స్యాళక్యత్యాచ్చ తస్మా ద్యగేళ్య మేక న్యాయ్యమ్‌ | ఈ వ్యాఖ్యానముల సారాంశము. ఈ భాగవతనిర్కాణ కాలమునకు పూర్వము ఘకోప జేళఠము పరీశీత్తునకు జరిగియుండ లేదు అయినను జమగబోవవిమయముంతోడనే

అనేక కర్తృత్వ నిరాకరణము, ట్రీస్‌ యీగింథము మహర్షివలన పివృత మెనది తె ఏఎశాల్సజాననిధియగు యగ్గభను డనబక్తు వా? మనపని యొక్కయ్యు శౌనక సూతులయొక్కయు ప్రశ్నప్రతివచనముఖము ననే భవివ్యద్వ్భృత్తాంతమును గ)ఫాంచి పశ్నోత్త రరూపక్షోకములను స్వయముగా రచించి, ఉపోద్ధాతరూపమైన వూర్యగాధను ప్రతిపాదించి యుండెను కొంద రిచ్చట కౌనకాదిపకోో తృరరూపక్లోశములు నవీనులచే రచింపబడి అచ్చ టచ్చట జేవ్పబడిన వనియ పరీథ్నీదాది పిశ్నో త్రరకోగయులు నూరునిచే జేర్చబడిన వనియు వెప్పుచున్నారు, ఆ మాట నిస్పారము అప్లు మైనయెకల యావద్ద్రంభమునకు సుప సిద్ధ మైన యేకశర్త ఇత్వపుతీతికి హోం కలుగును, యావద్దంధము ప్రళ్న పుతివచనసరణి కలిగియే యుండుటవలన నేవి గ్రంథశారుని వచన ములో ఏవి బమితకుల వచనములో నిర్ణముంప ఛక్య్యముకూడ కాదు కనుక యావద్ద్శంథము వ్యాసరచిత మనుటయే న్యాయ మని

దీనినిబట్టి భవివ్యదాఖ్యానముతోడనే భాగవకము ద్వాపరాంత

మందు వ్యాసమహర్షి రచించియుండె ననుట విద్వన్కార్గ మని తేలినది, దీని నిటుంచి మ భా చ కారులు ధాగవతము వ్యాసకృతము కాదనుచు దానిక కారణమును గోలకొండ పత్రికలో వ్రానీనందున దానిని జూరము.

“పరీశ్షీత్తునకు భాగవతాంశముల జెప్పిన శ్రీగుసలవారు పరీ శ్నీక్తు పుట్టఃపూర్యమె దివంగతు డయ్యె నని మహాభారతమున ... ర్‌లదు, అట్టి శ్రి్‌ఘకుల నిర్యాణమునకు వ్యాసులవారు విచారించు చుండగా శివ్చడు వచ్చి వ్యాసులవారి నోడార్చె ననియు యా యంక మును భీమ్ముడు ధర్మ రాజుతో జెప్పె” ననియు,

ఈ వ్రాతవలన ఘకుడు పూర్వమే నిర్యాణమును పొందినపుకు మరల పరీశృత్తుదగ్గరకు వచ్చుట, భాగవతము చెప్పుట అసంభవము కనుక భాగవతిము వ్యాసకృతము కాదని పుతివాదులు తేల్చిరి,. వారి కొకింత చెప*%వలెను,

రి మహాభారత కత్త గకీథనము, ఘళయోగి కప్పుకు బేవాత్వాగము కాలేదు. జీవానము తోడనే యోగసిద్ధినిబట్టి యదృళ్యు డయ్యెను భారతము దూకుడు అలో శ్లీషు సర్వభూతాని ప్రజీమ్యోమి న సంకయ। పళ్యన్తు యోగవీర్యం మే సర్వ జేవా స్సహార్షి ఖిః | ఆన్తర్హితః ప్రభావీన్తు దర్శయిత్వా కుక దా గుణాన్‌ సంఠత్యజ్య శహ్దైదీన్‌ పద మభ్యగమ త్పరమ్‌ | మహిమానం తు ఠం దృష్ట్యా ఫుకు స్యామిత లేజసః నిషపాద గిరిప్రస్టే ఫుకు యీవానుచి 'న్హ్మయన్‌ క్షీ పినాకవాప్తో భగవా నభ్యాగచ్చత శంకరః 6 మువాద మవనాబేవ స్సాంక్వవూర్వ మిదం వచః ॥ ఆగ్నే ర్ఫూమే రపాం వాయో రంకరిక్ష స్య వైనవా వీ్‌ళ్యేణ సద్భృళః పుకు; ఫురా మృత్స స్వయా వృతః ॥ స గతిం పరమాం పాప్తో దుష్పాంపా మజిలేస్షియై; వైవతై రపి విప్రనే తంఠర్పం కి మనుళోచని | ఇాయాం స్వవుకుసదృళిం సర్వతోఒనపశాం సదా ద్రంక్యసేర్వం చలో $2-స్ఫిన్‌ మర్ప్రపాదా నృవామునే 7 ఈ వచనములు యోగహభావముచే సర్వభూతములయందు ప్రవేశింతు నని యా ప్రభావము జూవీ యంత గీరుడైన ఘుకుని మహి మను జూచి యాపుగుని యెడబాటు సహింపలేక చింతించుచుండిన వ్యాసునికి శంకరుకు దర్శవమిచ్చి నీను పంచభూతముల ప్రభావము కల పుత్రుని కోరగా నట్టివాడే జన్కింది యితరుల కప్రాస్యమైన పరమగతిని బొంచెను నీకాతని ఛాయ అవినాభావనుగా గోచరించు చుండును, అని యనుగుహి౦'చెను, అన్ని చెప్పుచున్నవి ఈవివమయమునే భాగవతమున కాదీయంకున్న “యం ప్రవ) జన్త మనువేత మ పేరకృత్యం దస్టపాయనో విరహకాతర అజువోవ పుల్వేతి అనుశ్లోకము, ఈ ళ్ల కార్థమునే “సముడైై యెవ్వడు ముక్త కర్మచయుజై, సన్యాసియె యొంకె నోర! అరు ఆంధిభాగవత పద్యము వెల్లడి చేయుచున్నది.

అనేక కర్సృత్వ నిరాకరణనము, 87 ఆఘకయోష పరీతీన్న రేందుడు ప్రయోసవేశము నొంది మహర్షి గణపరి వేస్టితుడైై యున్నపుకు -దైనికముగా మనోవారరూప ముతో హోడళవర్షవయస్కుడైై యచ్చటికి వచ్చను చూడుకు__ త తా్రాధవ ద్భనవాన్‌. వ్యాసపుతోు యదృ చృయా శామట మారోఒనెపీత్నః ఆలక్ష్యలింనో నిజలాధతుష్ట్రో వృత యీ నొలైరవధూర జేష। క) ఇత్యాదిన్లోకములలో ఘకయోగి రూపవికేమము వర్షింపబడి యున్నది అట్లు వచ్చిన ఘుకయోగి పరీకీత్తుతో నిట్లనియె__ ౪పాంయేణ మునయో రాజి న్నివృత్తా విధేధతః నైర్లణ్యస్థా రమ్డే సృ గుణానుకధనే వాళీః | ఇదం భాగభరం చామ పురాణం బుహ్మూసమ్మిశమ్‌ ఆధీకబాన్‌ చ్వాపరాడా పితు ద్వవపాయనా దహస్‌ ॥ పరినిర్భితో౭పి వెర్గుణ్య ఊర్తమన్లోకలీలయా గృహీరవేతా రాజర్జ్య అఖ్యానం య దధీకవాన్‌ కఠ దహం లే2_భిధాస్యామి మవాపొరుషికో భబాన్‌ 199 బ్రహ్మనిష్టులైన మునులు కూడ శీహరిలీలలను కీర్తించుటలో ఆశీ అ 6 పతీ నానందించుచుందురు. జీను జన్మసిద్ధమైన బుహ్మనివ్షకలవాడన్వై యురికియు వారిలీలామాధుర్యపారవశ్యమున ద్యాపరాంతమందు తండ్రియొద్ద నే నధ్యయనము చేయుచున్న భాగవతమును నీకు ఇచ్పి కనుక పుతివాదులు యోగనిద్ధికలిగి 'కుకయోగి యసంగుజై 'యూర్థ్యలోకసంచారము చేసెనుకాని వెనుకనే నిచేహైై వల్యము నొంద లేదని, లెలిసికొందురుగాక ఎ + భాగవత బేవీభాగవతములవలె భారతముకూడ భవిమ్యత్సం వాద ములతో ద్యాపరాంతమం చే రచింపబడినది అను విషయము ఇక ప్రకృతమునకు వత్తము మహాభారతము రచిరచిన తరు వాత వ్యాసమవార్షి చే రచింపబడిన భాగవతము ద్వాపరాంతమందు

రీకి మహాభారత రత్త సక థనము, ఘకయోగిచే నధ్యయనము చేయబడినట్లు కంరోక్షిగా జెప్పబడికందున ద్యాపరయుగాంతమం దే భారతరచన జరిగెను, భారతీయశత్త వొొత్రుము-అంధ్య్రానువాదములో నిట్లున్నది._ “మువీ భారరముం యుద్ధమునకు సమిప కాలమునండే రచింపబడి యుం డుటభే...పవీరగీఠ చు మొదట భారకమైయుండనగును. దీనిరచ వాకొలము శ్రి, ఛూ. 1100 పా్రంకమై యుండునుల (ఫు 83% భాష దీనినిబట్టి యుద్ధానంతరము ఛారతరచన యని జాూనిళాలము క్రీ వూ, 1100 ప్రాంతమని శేలినది అయాద్ధ మెప్పుడై నట్లు భారతము "ెప్పుచున్నదో మూత్రము ఉఆ నీ చైవ సంపాచ్టీ కలిద్వాపరయో రభూత్‌ సమ్మ న్షపంచశే యుద్ధం కురుపొండకనేనయో॥! (అది, ఆ, 2) దీనినిబట్టి భారతయుద్ధము కలిద్యాపరసంధిలో అనగా ద్వాప రాంతమందయినట్లు స్పష్టము ఇట్టిస్థితిలో ఏరయినను ద్వాపరాంత మంచే భారరరచన యని ఇెప్పవలియుండగా క్రీ వూ 100 అనగా నిప్పటికి మూడు 'వేలప్రాంతమందైన దని యెట్లు చెప్పగలరు ? న! లగి కలిలో గళాబ్ద్బము లిస్పటికి 5030 దీరికి పూర్వమే యుద్ధము కనుక వారియూనా సరిమైనది శాదు ద్వాపరాంతమం'దే మహా భారతరచన అది వేదవ్యా సైకకర్శృకమే, అది భవివ్యద్వృ త్తాంత ఘటితము, అనున దే ప్రొమాణికమూర్షము, కొందరు యుద్ధము ద్యాపరాంఠమందు జరగలేదరియు, కలిలో 658ీ సం గతించువరకు లోకములో కురుపాండవులు ఉన్నారనియ్యూ చెప్పుచు దానికి పుమాణముగా కల్ధణుని యా “రాజతరంగిణీ ! వచ నమును పుదర్శించుచున్నారు.___ “శ నేము షట్సు హెళ్టేము ర్య్రధిశేము (658) చ భూకలే కలే గ్లలేషు వర్షాణా మభధూవన్‌ కుకుపొండవాః 81

[22] ఆనేక కర్త ్రల్వే నిరాకరణము 89 ఈవచనము వెనుకటి భారతవచనమునకు విరుద్ధము ఈవచనమునకు మూలభూతమై యున్న * మడ్డ్వికపంచద్వి

యుత) అను బృవహార్సంహితావచనము, ఈవచనము శ్రిదుర్దా

ప్రసాదద్వి వేదరృతమైన సాహిత్సదర్పణభూమికలో చర్చింపబడి, బ్రాహ్మస్వుటసిద్ధాన్న ఆాసిద్ధాన్న శిరోమణి__ శిలా లేఖా ప్రమాణ ములతో పరీథీంపబడి సిద్ధాంత మిట్లు చేయబడినది... 6త్రస్మాత్‌ == -అన్యథా పరిగతౌం కల్హణస్య కృతి ముపేక్య 653 వతా వని వర్షాణి సంకలయ్య 3179 వతావదేవ సర్వసంనుత్యా శలిగరం శకారంభ నమయే ము _న్దవ్యమ్‌ ఇత్థం చ ఫపూర్వద త్తసంహి తావాశ్యీలా నో 2 ద్రిమృ శాంకత్రియుకళి 3179 ఇతి పాఠళ్చ స్యాదితి సంచేంః ) కల్దృణవాక్య నువేశతణీయ మనియు, బృహత్సంహి తావాక్య మ.లోసర్వసమ్మతమైన సంఖ్యగల పొరమే యుండు ననియు సద్దాం తితమైనది, కనుక యుద్ధకాలము ద్వాపరాంతమే భఛారతరచనా శాలముగూడ ద్యాపరాంఠమే పిభూళాంరరరు కూడ గలదు స్కాందము పిభాసఖండము అవ “ఆహ్టైదళపురాణాని కృత్వా సర్యేవతీనురః భారళాఖ్యాన మకతో శ్వేడాన్షై రుపబృంహితమ్‌ | అమ్మే మైశేన రత్ఫోక్తం ద్వాపరాన్తై మవార్మనా * ఈపుమాణము స్పష్టముగా ద్వాపరాంతమలదు మహాభారత రచన జరిగినదని "చెప్పుచున్నది, ఇట్లు రచింపబడిన యీ మహాభార తముకూడ మ.౦దు జరగబోవు జనమేదయసర్పసత్రమున వైశంపాయ నుడు శౌనకసత్ర్యయాగమున సౌతి యుపబేశించిన విధమున భవిమవ్య ద్వృత్రాంతఘటితమై (న్రీమద్భాగవతమువలెనే పువృత్త మైనది "జేవీ భాగవతరచనకూడ నీవిధముగానే యున్నది. అందు భుకునకు బేపీ భాగవతోపబేళశము వేయు సందర్భమున జనమేజయున కిది యుపచే

ఓ మహోభాంత తత్త వ్ర ళనము, శింపబడదని చెప్పబడ్‌నది. ఆవిమయమై సీలకంరీయ వ్యాఖ్యానములో శంకాసమాధానము లిట్లున్నవి.__స్క-౦ ఏ అక పు8 “నను శుకాయ భాగవతోపటేశసమమయీ జనమేజయోక్చ తొ వేన జనమేజయా యోపదిష్టం ఫాగజత మితి కథా శుకోపదిష్టభాగవ లేశ సంగ లేశ ఇేవ్న వ్యాసస్య సర్వజ్ఞ త్వేన జనమేజయం ప్ర త్యేవం వక్షాన్మీ త్యభి పొంయీణ పూర్వమేవ త్‌స్ధం భవిహ్యెఖ్యానభుటికంశృత్వా శు శాయోపదిచేశేతి కల్పనాత్‌) అనగా కఘుకునకు భాగవత ముపబేశించు కాలమున జనమే జయోల్స్పత్సి ర లేనపుడు ఘకోపదిష్టథాగవరములో జనమేజయున కిది యుపబేశింపబడిన దను కధ యెట్లు సరిపడును? అని శంకింప రాదు వ్యాసమహర్షి సర్వజ్ఞుడగుటచే జనమేజయున కీవిధముగా వెప్పగలననే యభిప్రాాయముతో భవిప్యాఖ్యానమటితమైన గంధ మును ముందుగా రచించి భఘుకున కుపబేనించె నని యనుకొనవచ్చును అని భావము, ఇప్లే మహాభారతములో గూడ “వేదా నధ్యాపయామాస మహాభారతపంచమాళాొ సుమన్తుం, జైమినిం, వెలం ఘకం వైవ స్వమాత్మజమ్‌ * అని యున్నందున కకప్రభృతులు వైశంపా నుడు మహాభారతము నధ్యయనము చేయు కాలమునకు జనమేజయో త్పత్సి లేదుకనుక జనమేజయునకు వైశంపాయనుడు. వప్పినట్లు భవిష్యాఖ్యానఘటితముగనే మహారక్షి రచించియుండె నని స్పష్ట మగుచున్నది పురాణములు ముంచెప్పుడో జరిగెడి గాధలనుకూడ ఇెప్పునా ? అను సంశయమును వ్యానభగవానుడే తీర్చెను. కాశీఖండములో, అగస్త్యునకు కుమారస్వామి జృ్రాపదాదిత్యోపాఖ్యానము వెప్పుచు ద్యౌపదిచే నాదిత్యువు ఆ రాధింపబడినట్లు చెప్పెనను సంగతి సూతుకు వ్యాసునివలన విని ముట్లు శంక్రించెను___అ. 49 కక పారాళర్యము నే వ్యాస కుమారః కుంభజన్మ నే యదా౭ఒ్యవవ త్మ-థా మేతాం కదాక్వ ద్రపదార్మజా క్షం వ్యాసఃలా “*పురాణసంహితా నూత బ్రూతే శ్రి కాలికీం కథామన్‌ సంచేవో వాత కర్తవ్యో యర సన్గోచరో2ఖిలమ్‌ |

అనేక కర్త అల్వ నిరాకరణము ర] అనగా “మవార్షీ కమారస్వామి కుంభసంభవునకు ఈ కథ నుప'దేశించునాటికి (దాపది యేది ?? అను పశ్న విని “సూతా! పురాణసంహిత _లైఫశాలికళథలను 'దెప్తును దానికి గోచరింపని విమ యము లేదు సంచేహూపడరాదు * అని వ్యాసమహర్షి చెప్పెను, కనుక పురాణములు తికాలవృ తాంతబోధకములు అపురాణ కర, యీమహాభారతకర , అక్‌ అవాలి 4 అతీతానాగతళ్లాసముకల బువులది ఆర్షదృష్షి= అది ఖు బాట అపుతివాతము.._అనువిషయము థీ మజియు * బువులు అగతానాగతవిషయములను అర్షదృ్టీచే గ హి-తురు, వారి వాక్కులను తోసివేయరాదు.?? అని భర్చృవారి చెప్పుచుండెను చూడుడు వాక్యపదీయ ము, బవ్మాకాండముఎా అవిర్భూతప కాళానా మనుపప్లుచేతసామ్‌ ఆతీతానాగతజ్డానం పుత్యమై న్న విశిష్యతే ॥ వ్యాకి న ఉపన్ధుతాని=రజిన్తమోభి రాళాాంతాని చేతాంసీ యీషాం "తేషా మనుపస్థుళ చేత సాం ఠరపసా తీణకల్మహాణాం ఆర ఏవ అవిర్భూళ ఆరవ రణరహపారఠః ; ప9్తిశ్రాలోజజ్ఞానం యేషహిం తేషాం నిరా వరణఖ్యాతీనాం యోగి చాంయ దతీతాణాగరజ్ఞానం జూయళతే రల్‌ ప్రరత్యమోత్‌ = అన్న దాదిప్రళ్య యన్‌ న విశష్యతె న భిద్యలె న విలక్షణ మితి యావత్‌ | ఈ ఆశ్రీన్లియా నసం బేద్యాన్‌ పళ్యం త్యాక్షేణ చతుషా యీ భావాన్‌ వచనం లేషాం చానుమూనేన చాధ్యతె॥ ? వ్యా! ఆతీన్షి ియానిన్షిియై రగావ్యాన్‌; ఆతవీ వాసం వే ద్యాన్‌ =(పర్యక్ష వూర్వశై రనుమాాదిభి రష్య_గావ్యోన్‌ భావాన్‌ యే బుషయః అన్షేణ= వ్యావహరి కాద చ్యేన ఆ లౌకిక సమాధియాపకపోల బ్లేర చతముషా=ఎచతుస్పదృ కేన యోగజధ'శే గణ పళ్యంతి 'తేహిం వచనం ఆనుమానేన ఆవ్యవస్థి లేవ ఆతీనియా్థ ప్రవర్షీరు నుకర్తైన చన భాధ్యత ఇత్యర్థః | అనగా తపస్సుచే థ్నీణించిన చిత్తడోమములు కలిగి అరావృత జ్ఞానసంపన్ను లైన యోగులకు గలుగు ఆశీ తానాగతజ్ఞానము అస్మ్కదాది

రి మహాభారత తత్ర కథనము, ప్రత్యతము వంటిచే, వబుములు ఆతీంద్రియపడార్థములను యోగ శకి రూపమైన అక్షజ్ఞానముచే గిహించుచుండికో వారి వాక్కులు అవ్యవస్థితములై నట్టియ్యు నతీంద్రియప దార్థముల యెడ నుపయోగింప థి జాల థి నట్టియు నూహాలచే 'బాధితములు కానేరవు, అని భావముః దీనిచే నార్జ వచనములను అవ్యవస్థితములగు మన యూహాలబే తోనివేయరాదని బోధింపబడినది. ఈయార్షజ్హానమును. గూర్చి వై కేమీక దర్శన మిట్లు చెప్పు ళు ర యా ర్‌ చున్నది. నూ | *లర్జం సిద్ధదర్శనం చ ధర్మభళ్య? (354) పళ నపాద భావ్యక్‌-- అమ్మ్నాయవిధార్యాణా మృషీీణా మతీతానానతవర్తమాే వ్వతీద్రియే . వ్వన్థేమ ధశ్మాదిషు గంంథో పనిబగ్ధే న్వనుపనిబర్ధేషు అత్మమనసో స్సంయోగా . ద్ధర్మవిశేహెచ్చ యత్‌. పాతిభమ్‌ | (ఇన్టి ఎయలిం గాద్య భాజే య దర్ధభానం పౌ ప్రతిభా । వచ పాతిభ మిర్యుచ్య లె అక్షాపరపర్యాయమ్‌ 1 భామ్యవనివ రణక్స్‌ యథార్థనివేదనం జ్ఞానముర్చద్య తె తదార్ష మిత్యాచకలే | తత్తు ప్రుస్తా శణ (చాహుల్యేన) జీవర్షీ కాం కదాచి జేవ లౌకికానాం యథా కన్యకాబ)వీతి “వ్యో మే భాాతా2ఒ2_గన్టేతి వృదయం మీ కథధయఆఅతీతి”) అనగా బువులకు అతీంద్రియ పడార్ధములవివమయమై అత్మమన స్ప౦యోగమువలన ధర్మాతిశయ మును బట్టి కలిగెడి యథార్థజ్ఞానము ప్రతిభ మనియున్యు అర్షమనియును చెప్పబడును, అది జువులకు, 'దేవ తలకు బహుళముగా నుండును. లౌకికముగా క్యాచిక్కమై యుండును, కనుకనే “రేపు నాసోదరుడు వచ్చునని నాహృదయము చెప్పుచున్నదిః? అని కన్యక వెప్పును,. ఈపునూణములు చూడగా బువులు మన వంటివారు కారనియ్యు మనకు అస్వాభావిశమైనది బుములకు స్వాభా విశ మే అగు ననియు, తై)కాలికజ్ఞానము వారికి తపఃప్రుభావమున కల దనియు స్పష్టమగుచున్నది.

అనేక కర్తృత్వ నిరాకరణము ర అలీ వ్యాసమవార్షి, తన ఎల) కొలికజ్ఞానసీద్ధిని గూర్చి తన శిమ్యలకు 'జెన్పిననిషయము $___ మ్‌న వేదవ్యాసమహార్షి శా నఖండతపస్సు చేసి త్రెశాలిక జ్ఞానమును పొందినట్లు తన శిష్యులకు జెప్పెను, దూకుడు | “పరాళరనుర ళ్ళ్రిమాన్‌ వ్యాసో వాక్య మథా౭ఒబ్రివీత్‌ మయా హి నుమహత్తప్తం తపః పరమదాగుణక్‌ | భూతం భవ్యం భవిష్యంచ జానీయా మితి సర్తమాః తస్య మే రృష్పతపసో నిగృహీ లేన్దియస్య చ | వారాయణహపుపాడేన తమీఠోద స్యామకూఅరః కౌలిశ మిదం జ్ఞానం పౌొదుర్భూతం యశథేస్పితమ్‌ | త్యృాణుధ్వం యథాన్యాయం వశ్న్యే సంశయ ముత్తమమ్‌ యథావృత్తంహి శల్చాదా దృష్టం మే జ్ఞానచతుషా | శాంతీపర్వం౦= ఆక340, అనగా నేను భూతభనివ్యద్వ రృమానవృ త్రాంతములను ెలిసి కొనుట్టకై దారుణరపస్సు చేయగా నారాయణానుగ్శవహమువలన సీతై ఏశాలికళ్హైనముకోరినట్లు పా) పించినది, కల్పాదియం బేమిజరిగినదో దివ్యదృష్టికి గోచరించినది, 'దెస్పెదనువినుడు, అనిభానము కనుకనే “ఆయం సామో న్మవాయోశి జ్యాన స్పర్వజ్ఞ ఈశ్వరః మవాభారత మాళ్చర్యం నిర్మయే భగవాన్‌ గురుః | 9 అనుచు వ్యాసమహార్షి మహాత్యము కీర్తింపబడెను, ఇక పర్యవసాన మేమనెా లై)కాలికకథలను చెప్పుట పురాణ ములకు స్వాభావికమే యని వ్యాసమహర్షి యే చెప్పియుండుటచేతన్యు శ్రమ ద్భాగవత్య "జేవీభాగవతములు భవిష్యాఖ్యానఘటితనములే యని నిరూవింపబడి యుండుటచేతను, బుమలు అర్ష దృష్టినిబట్టి అతీళానాగ తవిమయములను గ)హింతురని వాక్యపదీయ, వె కేషికదర్శన యోగ దర్శనములు బోధించుచుండుటచేతను వ్యాసమహర్షి యే తనకు తపః ప్రభావమున తై ఏకాలికబ్ఞానము సంభవించెనని చెప్పియుంకుట చేతను

ర్ల మహాభారత కత్త్యకథనము, భవివ్యద్విషమయములతో మహాభారతము డ్వాపరాంతమం'ే రచింప బడెనని నిర్షళిళార్థము* దీనికి సం చేహింపనేల,

వనాడో రచింపబడిన నందినాడి గళణేశనాడి, సత్యనాడి మున్నగు నాడీగ)ంథధములు ఈ నాటివాి జూతకములను పేర్లతో, విద్యావికేషములతో, అదాయవ్యయములతో, _ లాభనష్టములతో, సంపద్విపద్విశేషములతో, _ కుటుంబవృ త్తాంతములతో స్పష్టముగా బోధించుచుండుట నేడు చూచుచున్న బే ఈజాతకు లందరు పుట్టినతరు వాతనే అఆనాడీగుంథములు వాయబడీనవని యనుకొనువారున్నారా?

మన మహాభారతచరిత)కారులుకూడ నొకప్పుకు మొట్లాడుచు “బృహాజ్ఞతక మను గ్రంధములో నాజాతకనునుగూర్చి చెప్పబడినది అందు ఈ జూతకుడు అపమార్షమున ఫ్రుతిన్థ సంపాదించునుి అని యున్నదని తమసంగతిని చెప్పినారు. వారు తామిట్టి మొర్గము నవ లంబించిన తరువాతనే అబ్బ హజ్జాతక గ్రంధము రచింపబజెనని యన గలరా ?

క్‌నుక దురవగావాములగు నార్షగ్రంభములను అసంగతపిసంగ ములతో నాజ్నేపషములకు పాలుచేయుట విమర్శకులకు తగదు,

అజా ఖీ విద్వన్కార్ణ- విమర్శకమార్ష-_ తారతమ్యము లీ

మరియొక విషయము, ఈయార్షగంథములను గూర్చి రండు మార్గములున్నవి అందొకటీ యీనాదిసిద్ధ మైన విద్యన్మార్ణము, రెండ వదీ యాీధునికమైన విమర్శకమార్షము విద్వన్యార్గములో శచ్చార్థపరి భిలనము, గ్రరభసమన్వ్యయము, పిమాణాంతరసం వాడము, వూర్యో త్తరవిరోధపరిహారము, సందర్భఘద్ధి ఇాశ్ర్రమర్యాదా నుసరణము మున్నగునవి ముఖ్యూంశములు, విమర్శకమార్షములో నివియన్నియు మృగ్యములగుట్య ఉన్నదున్నట్లు గ్రంథమును వెల్లడింపకుండుట్క న్పష్టముగానున్న విషయమును శప్పిపుచ్చి చడానికి విరుద్ధముగా

అనేక కర త్వ నిరాశరణము, రీ అాశీ' గల్పించుచుంకుట, వకవాక్యతతో బనిలేకయే గొంధములకు తోచిన ట్లర్ధముచెప్పుచుండుట, వూర్యోత్త రవిరోధములను లత్య పెట్టకుండుట, శబ్బమర్యాదను పాటింపకుండుట ఇత్యాదులు ముఖ్యములు ఈ రెండునూరక్షములలో "కేయస్కాముఎ శాశ్రయణీయమైన మార్షమేది ? అనునది విచారణీయాంకము ఈయార్షగ్య, ౦ధములను పరనపారనములలో బెక్టి వ్యాఖ్యానములు వ్రాసి నిబస్ధనగ్యంథధములు రచించి చిర కాలాథ్యాసవికేమమున గద్ధ స్థవిమయమును అమూలాగిముగ గ్రహించి అదియే తమజీవిత సర్వ స్వమని భావించి కృతకృత్యులై కూలంకమపాం కిత్యపతిభ కలవారు విద్వాంసులు ఆర్ష విద్యా భ్యాసవి-కేవము లేక ఆంగ్ల భాషాపరిచయున్సు, ఆంగ్లో యగ$ంథదర్శనము, ఆంగేయసంపిదాయాభిరుచి కలిగి అర్షనంప దాయవిముఖులై విద్వన్మార్గదూషణోద్యమము కలవారు విమర్శకులు, ఇట్టి స్థితిలో నార్ష గంథతత్య్యము విద్య ద్వేద్యనూ? విమర్శక వేద్యమా? అని పరిశీలింపవ లెను, | లోకములో పిముఖులైన రత్నపరీతకుల బోధల ననుసరించుచు రత్నపరికీలనము సతతము చేయు రత్నవ రృకులకు రత్నతత్త్య మవగత మైనట్లు అప్పటికప్పుడు చూచు వ్యక్కులకు అవగతము కాదని ప్రసిద్ధ మే, అజే విధమున గురూప దేశకిమము ననుసరించి యార్షవిద్యా భ్యాసపాటవముతో నార్షగ్రంథములను సతతపరిశీలనము చేయు నిద్వ ద్వశేణ్యుల కా యార్షగ్రంథత త్త్య మవగశ్రవమగునుకాని అప్పటిక ప్పుడుచూచు విమర్శకుల కవగతము శాదనుట నిర్వివాదము, ఇట్లుండ్క రత్నగతవి'శేషములను గహింపదలచినవా రా రత్న ములతో వ్యవవారించువారినే యాళ్యయించి ెలిసికొనున ట్లార్ష గంధ గతవిశేవములను కెలిసికొవనోరువా రా యార్షగ్రంథభముతోడనే పరన

రి మహాభారత తత్త్వకథనము, పారనాదివ్యవపోరము చేయువారి నాశ్రయించి 'తెలసీకొనవలెను, కనుక "క్రేయస్కాముల కాశుయణీయము విద్వన్కార్లమే _ అట్టి విద్వన్మార్గమునకు తీర్థకరులు బరమపూజ్యులైన వ్యాఖ్యాతలు, ఆ వ్యాఖ్యాత లార్షగంథములలో మునిగికేలినవా రగుటచే వారి యుప "దేశము ననువర్తి౦చుకే యాస్తికలోకమునకు అభ్యుదయావహము శాబట్టి శ్రిధరీయ, వంకిధరీయ్య వీరరాఘవీయ నీలకంరి యాది వ్యాఖ్యానములు నిరూవించి చెప్పుచున్నట్లు పరిశీలించుచురాగా విమ రృకుల యావ్మేపపరంపర విగళితమైనది మవేభారత మేకళర్శృకమే కాని యనేకళర్నృకముకాదని తేలినది విమర్శకులు చూవినయుక్తు లయుక్సులని లేలినది మహాభారతరచనాకాలము ద్వాపరయుగాంత మని లేలినది పుతివాదులు తమ అనేకకర్త ఖకల్వవాదమునకు సాధకముగా మహాభారతను కొన్నిచోట్ల సందర్భళద్ధి 'లేకున్నదని వ్రానీయు న్నారు దానిని కూడ బరిశీలింతము

• మహాభారతము సందర్భఘద్ధి 'లేకున్నుది=. అను ప్రసంగము, తన్నిరాకరణము శయ మ, భా, చ కారుల వ్య్రొతి యిట్ల. న్న ది “ఈదృళ్యమానమవ భారతము సందర్భశుద్ధి 'లేకండగగాడగొన్ని చోటుఅ గూర్చబడిన దని వాంనినందులకు తద్‌ జ్ఞాలు నన్ను తమింతుకుగాశం ఇందుఆకు శండు మూడు నిదర్శనముఅను మాత్రమే వాాయుచున్నానుి) (3, 535) ఇచ్చట కొన్నిచోట్ల సందర్భళుద్ధి "లేదని వ్రాయు ప్రతివాదులు తద్‌జ్ఞాలను తమింప గోరుచున్నారు, ఇచ్చట తద్‌ జ్ఞులనగా సందర్భ ఘ్‌ద్ధి "లేదనుకొనువారా ? ఉన్నదనుకొనువారా ? ేదనుకొనువారికి తమమాట బలకర మే కనుక శతమింపనగోరుట నిరర్ధరము, ఇ1 సందర్భ భుద్ధియున్న దనుకొనువారు దానిని నిరూపించి తీరుదుకుగాని యుపే శ్మీంపలేరు కనుక్క వారిని తమించుమనుట కూడ నిరర్ధక మే

[19] అనేక కర్శృత్వ నిరాకరణము. ర్ట

కాని వీరి యీమాటచే తాము వ్రొాయుచున్నది తప్పని తెలిసి హూడ వ్రానినారనిమాతుము తోచుచున్నది. ఇ వారన్న నిదర్శనములు మూతము-__

ఈ షోొండ్రురాజూ కరళ్ళంగపర్వత్‌మున మృతినొంద గా మాది. పౌండు రాజుతో జికాగ్నినొంది ని దని ఆదిపర్టమ యొక. 125 ఆధ్యాయమునవర్గి ౦ప బడినది "కొని 197వ ఆఅభ్యాయమున మాదీ9పొందుల ళరీరములు వా న్తినాఫురి!ి గొని లేబడిం.....దపింపబడినటుల వర్గింపబడి యున్నది? (పుట 63)

టకృష్ణమూలర్తిళా(క్ర్రి గారు జేవాముఅన నస్థిక అని కలదనికి. ఆశే వ్యాఖ్యాత వా్ఫాసెను కాని అభుట్టమున జీవాళరీ5ళబ్బములు వాడబడియుండుటచే నది సంచేవోస్పదముగా నున్నది ఆళబ్దముఅవ అస్టికలను నర్థము వనిభుంటువు నను శానరాదుి?

ఇచ్చట _ ళతశృ్ళంగపర్యతముకడ _ మాద్రిపాంకుశరీరములు దగ్ధములై న వనియు, తరువాత హస్పినాప్పురికి వారిశరీరమ.లు గొని "లేబడి దహింపచేయబకిన వనియు గ్రంధములో నున్నదని వ్రాసి యున్నారు ఇది సందర్భ ఘద్ధి 'లేదనుటకై చూపైన నిదర్శనము, ఇచ్చట పూర్వమే దగ్ధమై యుండగా మరల దహింపబడిన దన్నమాట సందర్భ ఘ్‌ద్ధి "లేనిదనియా? పూర్వము దగ్ధమైన శరీరములు లీసికొనిరాబడిన వన్న మాట సందర్భఘద్ధి లేనిదనియా? “వారి వ్రొతలో నన్నయభట్టు డీ యసందర్భము జూదికాబోలు మాదీ్రవాంకుల యంగములు కొని 'బేబడి వా స్తిపురిలో సంప్కరింపబడిన వని వొసీయున్నాడు” (వు) అనుటనుబట్టి వారావేవించునది. పునస్పంస్కారవిషమయము కాదని తోచుచున్నది ఇక నచ్చట దద్ధములైన శరీరములను తీసికొని వచ్చు యెట్లు ? అనున టే అవ్నేసణీయారిక మన్నమాట్స పునస్పంస్కా_ రము యుక్తృమని వారంగీకరించియున్న పుడు అట్టి సంస్కారమునకు సంస్కరణీయ ముండవలసీయున్నపుడు. ఆది పూర్వదద్ధళరీర భాగమే కావలసియున్నపుడు అశరీరభధాగమైయున్న అస్థియే శరీరకబ్దముచే జెప్పబడిన దని ెలినీకొనలేక గొంధనావేవంచుపా ? *జేవాం

రి మహాభారత తత్ర్య్వ్యకథనము "జీవాయో రస్థీని, అగ్నిహోత్రాన్ని భి స్సంసాాంరలంభనార్థమ్‌ * అని వ్యాఖ్యాత వ్రాసె నని యొకమూల చెప్పుచు గ్రంథము నాజేకించు టయు, వ్యాఖ్యాతను నిరిసించుటయునా ? శరీర దేహశబ్ద్బములకు వ్‌ నిఘంటువులలోను అస్థికలను నర్థము "లేదట నిఘంటువులు శక్యార్థ ములను కాని ప్రాకరణికార్థములను చెప్పనని వీరెకుగ రన్నమాట “6సముదాయీము హీ శనైః ప్రివృత్తా ఆవయజే స్వపి కర్త “స్త? అను న్యాయమున శరీరావమయవమైన అస్థిని శరీరథబ్దము -ఈ పికరణమున జెప్పుచున్నదని నీలకంరీయము బోధించుచున్నది కనుక స౦ందర్భఘద్ధి "కేమియు లోపము లేదు. ఇక వారు ఇెప్పిన. రెండవ నిదర్శనము. శీ కర్ణజన్మము- సందర్భకఘుద్ధి కీట “అదిపర్థమున కర్ణుడు సద్యోగర్భజనితుడు గా వర్గి ంపబడిచాడు అగాధ ఆచట నిన్స్రళ్నము గా జెప్పబడియున్నది ఆరణ్యప ర్వాంతమున జనమేజయుని ప్రశ్నకు వైశంపాయనుడు కర్షబృత్తాంతము. జెప్పూచు కర్ణుని గుంతి పదిమాస ములు గూఢముగా మోనీ కనినది యని చెప్పియున్నాడు కర్ణుని శాధకు నన్నయ భట్టఎన్రా(పగ్గడకవులు యథా మాతృళముశానే యాం(ధీకరించియు న్నారు (ఫుర్‌క) అడిపర్వమున, సద్యోగర్భజనితుడుగా వర్ణింపబడ లేదు చూకుడు- “మక్చ్రసాదా న్న తే రాజ్ఞి భవిశా దోవ ఇత్యుత ప్రకాళకర్తా తపస సృంఒభూవ ఠరయా సహ ॥ రతం వీర సృమభవ త్సర్వళన్త్రళృ్ళతాం బరః అముక్తకవచ శ్ళీీమాన్‌ జేవగర్భ శ్చింయాన్వికః | నవాజం కవచం బిధ త్కు-ండలోద్యోతితౌననః అజాయత సుతః కర్ణ స్సర్వలోశళేము విశ్రుతః 1? ఇచ్చట నూర్యసంబంధనిమిత్త మున బన్మించినట్లు మాత్రమే వర్మింపబదెను నదో్యోగర్భజనితుడు గాలేదు.. ఈగాధ పితివాదు లన్నట్లు నిమ్వ్రశ్నముగా జెప్పబడ లేదు, సంభవపర్వగాధలను విను చున్న జన మేదియు'శుట ఈ భ్హగన్రన్ష్‌ లోతు మిచ్చామి వూరో ర్వంళకరా న్న్ఫృ పాన్‌”

అనీక కర్తృత్వ ని రొకరణము రర

అని విశ్నింప పురువంళ్యులను జెప్పుకొని వచ్చుచు ధృత

రాస్త్రాదుల జన్మములు చెవ్చి పాంకురాజవి వాహపిసంగములో

కుంతీచరితుములో జెప్పబడిన యిీగాధ నివృ్రశ్నముగా గాక సప శ్నృముగనే చెప్పజడినది.._

ఈగాధను నన్నయబట్టు యధామాతృకముగానే యాంధ్రీక్ష

రించియుండెనట అంధ్రిభారత మిట్టున్నది టనూర్యుండు దానికి గరుణించి నీకు సద్యోగర్భంబున బుతు డుద్భవిల్లు నీఠ న్యాశ్వంబు దూషీతంబు + దోడకుండు మని వరంచిచ్చిన దళ్హణంబ యకం న్యకకు నంశుమంతు నంళంబునం గానీనుండై.. ఎం సుఫుతుడు గర్జడు ఫుశ్రై? ఇది యధానమాతృకముగా, లేదని విశద మగుచునే యున్నది ఇక వనపర్వములో కర్గ్ణోత్పత్సి వృత్తాంత మిట్లున్నది__ కత్రత్రో గర్భ స్సమభవ రృృథాయాః పృథివీపతే శునే దళోరత్తశే పనే తారాపతి రివాంబళే |)

వా 1 దళోత్తళే=వీకాదళే శుళ్లపత్నే ప్రగ్రిపది చంద్ర ఇవ ఊద్భూతః,

మౌఘశుక్షపంతిపది కగ్గ నిషేశజన్మే త్యర్థః | “పా బాంధవభయా ద్చాలా గర్భం తం వినిగూవాతీ ఛారయామాస సుళో)ణీ న నైనాం బుబుధే జనః | నహీ తాం వేద నార్యన్యా కాచి ధౌాత్రేయికా మృతే కన్యాపురగతాం ఛాలాం నిఫపుణాం పరిరవషశణే | తతః శాలేన సా గర్భం సుషుజీ వరవర్షినీ శన్యెవ తస్య దేవస్య ప్రపాడా దనురపరభమ్మ్‌| 3 దీని కాంధ)ఛారతము___

“6నూర్యుండు . గగనంబున కరి” నంత బూర్వపశ్న ౦లున చందు9౦ డునుం బోలె గర్భంబున గంమంబున బ్ర్రివద్ధనలబు నొందుదు గర్భం ఒభివ్యక్తం ఒయ్యును బిభాకరు మహీమం జేసి లోకవిదికంబు గాకుంటెం దత్స్రంశారంబు చాడికూతు రొక్కల్రియ రమెటుంగు నిటు వర్భిల్గుచుం ఒదియగు మానంబున నొక్క_ వాటినికాసనమయంబుకం గన్యాంతఃప్రరంబునందు. కొడుకుం గనియె??

ఈగంథము. మాత్రము యధామాతృక మనవచ్చును, నంస్కృత భారతములో సంభ వపర్వమున కస్ణని యుత్పత్సి మాత్రము

100 మహభారత తత్ర్యక ధనమ పెస్పబడీ ననపర్వములో విపులముళా గర్భభారణగోవనస కాలపిస వాదులు చెప్పబడినవి, కనుక సంస్కృతభారతములో సందర్భఘద్ధి శీమియు లోపములేదు అంధిభారతమందు విరోధము గోచరింప నది యధామాతృకముగానే యాంధ్రికరింపబడిన దని నిర్దష్టమగు సంస్కృృతిభారతనముమిద దోవ మాపాదింపబూనుట మంచిపని శాదు పారభీదములను జూపెడి కంభకోణపుపితి కూడ నీవిమయమై వి రభేదమును చూపలేదు, ఇక వా మూడవనిదర్శననము.___ వళ క ౦భకర్ణవధగాధ రామాయణమునకు భిన్నముగా భారతములో నుంకుటకు గారణకు 4. “ఆరణ్యపర్టుమున రామాయణ గాధ కఅదు అంకు కుంభకర్ణుని అత్మణ స్వామి వధించినటుల గలదు ఇది సంస్మల్భాతము ననుసరించియే యాంధీ9కరింప ఒడి యున్నది అత్సగణప్వామి కుంభళర్ణని జంపుట రామాయణ గాధాప్రతి పౌదకములగు %90ధములలో నెద్చటను గానము” (ఫు ర్‌6)

ఈ రామాయణగాధ అరణ్యవాసము చేయు పాండవులు కామ్యక వనమం దండగా దర్శన మిచ్చిన మార్క_ండేయమహార్షి ధర్కజునకు చెప్పినది ఇందు వాల్మీకిరామాయణగాధకంయె విలతణముగా గొన్ని విషయము లున్నవి మోర్క-౦డేయమహార్షిచే జెప్పబడిన ఆ గాధ కల్పాంతరగాధ యనుకొనివలెను కాని యది యుసందర్భపుగాఫ యను కొనుట మతిమంకులకు దగదు

కల్ప భేదం సమాచాయ శకథాభేదం జగాద హ

థీదోషకల్పవనం చాత్ర సర్వశ్షే నహీ నంభజీత్‌ [1

అను స్కాందవచనము సర్వజ్ఞుడగు వ్యాసమహాక్షికి బుద్ధిపమాద దోవమును కల్పింపరాదు కల్ప భఖేదమునుబట్టి వచ్చిన కథా భేదములనే మహర్షి బోధించెను అని తెలుపుచున్నందున వేదవ్యాసుని మహాభా రతమం దున్న ఆకథాభీదములు సందర్భళుద్ధి 'లేకఘున్నవనుట పొరపాటు

శాను చెప్పిన యా రామోపసాఖ్యానము కల్ప్చ్పాంతరగాధ యని మారక్క-ండేయమనార్షి యే చెప్పెను, ఆ ప్రసంగ మేమనగా,

అనేక కర్త ల్వే నిరాకరణము, క01 పాండవులు మహాపిస్థానము జేయుటకు ముందు ధర్మజుకు సరీ న్నీత్తును రాజ్యాభిమీక్తుని జేసి యాదవులకు జెందియున్న వజ్యని యింద)పిస్థరాద్యమునకు రాజును వేసి “దుఃఖార్త శ్చాబివీ డాంజూ సుభదాాం పాండవాగ్రజః వష పుతున్య ఫుతం) న్తే కరురాజో భవిష నీతి క యదూనాం పరిశేషళ్చ వబ రాజా శృరళ్చవా పరీశ్సీ ధ్ధా వ్రీనపులే కళ్రపుస్టే చ యాదవః క వలో? రాజా త్వయా రథే మూ చాధళ్ళ్మే మనః కృథాః ?) టీ 8 అధశ్మీ=పరీతీ ద్యజంయో ర్భాలయో రరత్షణకే, మవిపంసాన మియం మావర్యా 28 భావ క . + ' లశ సుభదితో నీ పొతు్ర) డగు పరీశీత్తును వజ్రని రత్నీంచు చుండును మహాపిస్ట్థానము చేయవద్దని చెప్పి వెళ్ళిన తరువాత నెక ప్పుడు వజ్ర డు మార్క౦డేయమవార్షి వలన విష్ణుధర్మ ములు ెలిసికొను సందర్భమున కల్చ్పములను గూర్చిన పిసంగములో కల్పములకు సాదృ శ్యము, ఛీదముకూడ గలదని వప్పబడినఫుడు వజ్ర) డిట్లు ప్రశ్నించెను, “కల్చానాం సతి పాదృశ్యే యో భేనో భృగునందన ర మహం ఛ్ర్రోతు మిచ్చామి 6ఠఏ) మీ కాతుకం మవాత్‌ 1” విమ్ణుధర్మో త్తరను-- ఆ 51, నూర్క౦డేయ?__ కకల్చానాం సతి పాదృశ్యే శుంణు భేదం నళాధిప సవతీతే యథా ళళల్చే షష్ట మన్వంతళే గతే ॥ సష్పమస్య చరుర్విం"ే రాజం స్రేతాయు!గే రడా యదా రాయీణ సమరే నగణో రాకణో హతః ॥ లవ శ్రేన కదా రాజన్‌ కుంభకర్లో నిపొతికః వర్తమానే తథా కల్పే షష్టై మక్వంకళే గతే | రవ్యైవ చ వతుర్వింకే రాజం స్త్రేతాయుగే తదా యదా రామేణ సమరే సగణో రావణో వారః ॥ి రామేరైన తదా రాజన్‌ కుంభకర్డ్లో నిపాతికః | వర్తమానే తు యద్వ్భృ్తం కల్పే యదుకులోద్యవా క్షి శ (66

168 మహాభారత తత్ష్యకథనము రామస్య చంతం ఒద్ధం రదా వాల్మీకినా శుభమ్‌ అశీఠరళల్పే యద్వ్భృత్తం మయా తత్కామ్యళ్లీ వనే ॥ యుధిష్టిరాయ కథితం ధర్మపుత్రాయ పార్థివ కల్పానాం సతి సాదృశ్యే చెద ఏష తజీరతః | పాదృళ్యఖేడా విహ భూమిపాల కల్పస్య కల్ఫస్య మయోదితా తే 9 అనగా సదృశములైన కల్పములకు భేద మెట్టిదో విననోరుచు చున్నాను. అని పిశ్నించినపుడు మార్క ౦డేయ మమార్షి యిట్లు చెప్పెను గడచిన కల్పములో వై వస్వతమన్వంతరములోని కవ "కేశాయుగమందు శిరామునిచే రావణసంహారము చేయబడినపుకు కంభకద్డుని లత్కణుడు వధించెను ఈకల్పములో వైవస్వతమన్వంత రములోని 24వ తేతాయుగమందు శీరాముకు రావశ+సంపరము వేసినపుడు కుంభకర్ణుని శ్రీరాముడే సంహరించెను ఈకల్పమందలి రామచరిత్రమునే వాల్మీకిమహర్షి గంథధముగా. రచించెను. గడచిన కల్పములో నేమిజరిగెనో దానిని నేను ధర్మజునకు కామ్యకవనమం దును పుడు వెపవ్పియు:టిని ఈవిధముగనే ఒక్ష కల్చ్పమునకు మరొక కల్పముతో సాదృశ్యము భీదము కలిగియుండును, అని దీనినిబట్టి ధర్మజునకు కామ్యుకవనమందు చెప్పిన మహాభారత గతరామోపాఖ్యానము గళకల్చవృ'తాంతమనియు నప్పుడు లత్మీణు౨ చేతన కుంభకర్హుడు వధింపబడె ననియు నా ధర్మజున కాకథ జెప్పిన మౌార్క-౦దేయమవార్షి యే చెప్పుటచేత నారామోపాఖ్యానమందు సందర్భఘుద్ధి శంతమాత్రము లోపము ేదని పితివాదులు గ్రహింతురుగాక

మహాభారత రహస్యకర్త లు వ్రాయుటలో___

“మవా ఫారతగ )ంధకారుడు రామాయణ గాధను రన గ౦ంధమునం దుద వారించుచు అక్ష శ్రైగానిచే గుంభకర్డుడు వధింపబడెనని చాంనియున్నాడు. .* అచ్చట శీరామచరితుకు ప్రథాన గం౦థము వాల్మీకి రామాయణము గాని మవో ఫారతీము కాదు శిరామచరితోద్రావారణముచే ధర్మజుని దుఃఖోపళమన మే మవో ఫారతగ9ంథ'కారునకు ప్రయోజనము కాని కధా పా9ధాన్యము శాదు? (శ 8) ఆని సరిఫుచ్చినారు

అనేక కర్తృత్వ నిరాకరణము, 108 ఈవజ)మార్క_౦డేయసం వాదమునుబట్టి కల్పాంతర శ్రీరామ చరితుకథనముచే మహాభారతము రామాపాఖ్యానములో. కథా పాిథాన్యమః కలబే యని గొహింపవలెను, దీనిచే “ఇట్టి యసందర్భములు మహాభారతమున. 'బెక్కులు కలవు కాని గ్రంథవిస్తరభీతిచే వాయ లేదు, (వు, 56). అను మ, భా, చ, శారుల వ్రత పుత్యుక్ష మైనది, గ్రంథవిస్తరఖీతి చేతనే పుథానముగా గొన్నింటికి మాత్రమే సమాధానములు చెప్పీ మిగిలినవి విడువబడుచున్నవి, ఆాళ పొరాణికనూతుకు అబొహ్మణుకు, అనుషిసంగము . తన్నిరాకరణము 4___ మవోభారత మిహాంసాకారుల వ్రాత యిట్లున్నది __ “పొర్రివిషయమున విచారము చేయునపుడు ఈ విషయమై ధ్యాన ముంచ వలెను, ఏది యనగా నూతులు తరచు కధలను జదివెడు పని శేయుచుంజెడి వారు. ఆట్లయ్యును లోమహార్ష ణునికి పుతుండగు నుగ9ళ)వ్రని సొతి యనుటకు గారణ యేమియు నగపడదు, ఎందుచేత ననగా నూకళబ్దము జార్రివాచక నామమై యున్నది, నూకుడు కౌనకునికి ననేక కధలను వినిపీంచె వని నాడ లురాణ. ముల యందునున్నది? వీ5 యావే,ప మమనగ్యా మహాభారతమున కౌసళాదుల కువ 'జేశించువాడు సాతి సౌతి యని వెప్పబడుచుండెను, సౌతి యను పదము సూతళబ్దమునుండియే నివ్సన్న మగును, సూతళబ్దము జాతివాచకము, సూతజాతీయులకు కథలు ఇెప్పుచుండుట వృత్తి ఇట్టి స్థితిలో రోమ వార్షణు డనబడు నూతుని పుతుడగు నుగ్రశ్రవుని కూడ నూతు డనియే ఇెప్పక్క సౌతి యని చెప్పుటకు కారణము కనబడదు. అని, దీనిని పరిశీలింతము, అలీ సౌతిశబ్టప్రయోగాచిత్యము థీ (౧ మహాభారతమం దిట్లున్నది__ *లోమహర్న అపుకు ఉగంళువా సాతి పౌరాణికో నై మిశారణ్యే శెానకస్య కులపలే గ్వ్వాదళవార్షి శీ నలేే బుక్షీ నధాగ్యతా నుపఠన్దే పౌరా జిక పురాణే కృతళ్రుమ స్ప కృతాంజలి స్తా నువాచ” శ్‌ "

04 మవోభారత తత్త గక్‌థనము నీక టీ1! పౌరాణికః పురాణం పణ్యం జీవి ౯2...స్యేతి వ్యుక్పత్తిం నిరా కరోతి. పురాణే కృతళుము ఇతి ఆత్ర “బ్రాంద్మాణ్యాం తృతియా త్చూతః ) ఇతి స్మృత్యుక్షో విలోమజో జాతినూర స్పంజయా౭ఒధిరథాది రవ్యః యస్య జీవి కా సారథ్యం వుఠాణరాజ్ఞాం కార్యా దార్యాదివర్ణ నేన స్వామిపో్రోత్సావా నంచ అళఏీవాన్య పౌరాణిక ఇతి సంజ్ఞాం ఉఊగం9ళ9వాస్తు ఫౌతిరేవ న జాతి నూళః రథాళల్వే తతొపి నూరళబపుయోనోపపళల్తే స్పౌాతి రత్వపతొారన క్యకస్యాత్యళ్య స్త్‌ న 0 న్‌ స్‌ ల ల్‌ ల్‌ కింత క్రి “ఆగ్ని కండసముద్భ్భూత నూత నిర్మలమానసి” ఇతి రోమ వార్షణం పరతి శౌనకవచనన్య పురాణా నే దర్శనా దగ్నిజొ ఠోమహాగ్ష ణః రస్యచ జాంవ్మాణసంకల్పా దృ్రంవ్మోసనా కనే త్వం ధృష్టడ్యుమ్నస్య ష్ష్యత్రియక్య వత్‌ బ్రిహ్మీసనంచ వైళంపోయనళాంతవ)త మూర్క_ం'డేయాడితుల్య _న్లజ్ఞా తీయవీవార్హలి న పీనః నహీ మవోంత క్ళానకాదయో హీనా తరం రహస్యం జనృహా రితి వక్తుం యుక్తం *న హీనతః పర మభ్యాదధీతి ఇత్యత్రైవ తన్నిే ధాత్‌, కనీచా దప్యుత్తమా విద్యా గా్రావ్యా” ఇతి తు అపద్విషయ మీఠత్‌ ఆర

వవ రద్వథా దృలరామేణ బివ్మావా త్యాకుకం చీర్ల మితి న్శ్మర్యతే

తరం నూకళబ్బస్తు కథాప్రవ 'కృృర్వసామ్యాత్‌ , పౌళాణికపదం న జాతి

నూరపర మపితు పురాణా ధ్యేళృళాావ్మాణపర మిశ్రి అనగా సూతళబ్దము జూతివిశేమవాచక మొకటి, వ్యక్తి విశే వాచక మొకటి అందు సంజయుని అథిరథుని (కష్లని "పెంచినవాని) చెప్పునది జూతివాచకము? అనగా అట్టివారు జాూలిసూతులు వికి సారథ్యము వేయుట పుఠరాణరాజుల శార్యాదార్యములను వర్శించుచు పిభువులను పోోత్సహించుట వృత్తి లఅట్టివానికి పురాణము జీవికగా కలవాడు కనుక పొరాణికు డని సంజ్ఞ, ఉగిశువుడు సౌతియే (నూత పుతుడే) కొని సంజయాదులవలె జాతినూరతుడు కాడు నీమనగా నీ యుగ్రశివుంి తండిని ఇప్పు నూతళబ్దము వ్య క్రి వికేషవాచకము గాని జూతివాచకము కాదు అది జాతివాచకమే మైన యెడల '1ళాకా డ్డాతః శాకణి అను న్యాయమున సూతపుతుడు కూడ నూకుడే శావలసియుందుటచే సౌతి యనబడళపోవును, ఇక నీ నూతుని విషయ

గ అనేక కర్త ఖల్వే నిరాకరణముం 105 కాళేఖండములో “అక్నికుండసము.ద్భూత నూత నిర్య్మృలనూనస? అనుచు శౌనకుడు నూశరుని అగ్నికుండసముద్మ్భూర అని వంబోధించుటవలన రోమహార్షణు డనబడు నూతు డగ్నికుండ సముమ్భూకుకు, ధృష్టద్యు మ్నునకు తత్రియత్వ్యమువలె అగ్నికుండసమ దూతునకు ద్రావణ సంకల్పవిశేషమున బిహ్మాసనార్హ్యత, అట్టి యర్మత వైశంపాయన ఇాంతవిత మార్క౦జేయాదితుల్వు డ్రై న తత్పజాతీయున కే కలుగును శాని హీనునకు గలుగదు మహనీయులైన శౌనకాదు లెన్వనివల్లనో పరమరహస్యము.లు గుహించినా రనుట యుక్తము కాదు

కనుకనే అట్టి నూతుని వధించిన బలరాముడు బివ్మవాత్యా పాొొయన్స్చీత్తము చేసికొనినట్లు చెప్పబడినది అజ్రైవానిని సూతుడని వాడుట జాతినూతునియందువ లె కథాపువచనధర్మ నూరనియం దుండుటను బట్టి కలిగినది ఆతనియందు పొరాణికపదపుయోగము పురాణాధ్యయనమును బట్టియే కనుక నే “పురాణే కృతశుమః:౫” అని పారాణికళిబ్దవివరణము మూలమంచే చేయబడినది అని భావము

విమర్శకమార్షమునకును, విద్యన్కార్గమునకును ఇట్టి యంతర మున్నది. విమర్శకులు సూతుడని 'చెప్పవలసియుండ సౌతి యనుట యుక్తముగా లేదని యావేపనూతుముతో విడిచి వేసిరి

నే విద్వాంసులు. నూశుడనవలసియుండగా సౌతియనుటను బట్టి యీనూతళబ్దము జూతివాచకము కాదు, కనుకనే ఆత డయోనిజు డనియు, వహ్నికుండసముద్మూరు డనియు గంధాంఠరములు చెప్పు చున్నవి అని భావంచి వనచనాంతరసం వాదములతో సొతికబ్బప్రయోగ శాత్పర్యము విశదీకరించియున్నారు. ఇట్లు చూడ కశౌనకాదులకు పురాణపివచనము వేసీన లోమహార్షణు డనబడు సూతుడు జాతి నూతుడు కొడు, కనుకనే యాతని పుతుడును శెనకాదులకు భారత ప్రవచనము చేసినవాడును అగు నుగిశ్రువుడు నూతు డనబడక సౌతి యనబడెను, అని లేలినది,

106 మపోభారత తత్త స థనము, ఈయంశములో గొంధాంతరములు చూతను___ ఎాజళీ కౌ టిల్యార్ధ శాసప్రో)పో ద్ధాతగ్రంథము థీ ఆకా టిఖ్య ప్తావ దర్ధళాశ్రుస్య చతుష్షక్రితమాధ్యాయే ప్రఏతిలోమజపఫుతం ప్రస్తాజీ--. వైళ్యాల్‌ క్షఠతియాయాం జాతో మాగధః తృత్రియాత్‌ బాంహ్ముణ్యాం జాత మాతః ఇత్యుక్త్వా పృథుయజ్ఞ భూ" మ్యురృన్న న్య, పౌరాణికస్య నూతాఖ్యస్య మాగధాఖ్యన్య చ పృథుస్తుతివిధాయినః (శతిలోమ జక్వళంశాపా9ప్పిం మనని కుర్వుం స్తాం పరిహరతి *-- ఉపఫైరాణిక _ఫ్వున్య న్యూతో మాగధళ్న బ్ర)వ్మాత్షతాా ద్విశేషతణి) అ స్యార్థః- ఫురాణపువ శ్రా తోమనార్ష ణాపర నామా య న్బూర స్ఫో౭జఒన్యః ఊన్తా ర్ప్రతిలోమజనూతా ద్భిన్నః య స్తర్సవా పఠికః ఫురాణేషు మాగధో నామ. సచ (పతిలోమజమాగధా ద్భివ్నః “బ్రవ్మాతత్రా ద్విశేషకఃి వికేపేణ యుక్షః నూతో ావ్మాణా ద్విశిష్టః మాగధః తృ్యత్రియా ద్విశిష్ట ఇతి రథ్యం నైశత్‌ . యరఃలా ళవాస్తే తు దక్సీణే తస్య దృషహ్వై చక్రం పితామహః విష్ణో రంళం పృథుం మత్వా పరితోషం పరం యయా | తవ్యైన జాతమాత్రస్య యత్తే పైతామహే శుఖే నూత న్సుత్యాం సముత్పన్న స్సౌల్యేష్ష వాని నవోమళలే | తన్నిన్నేన మహాయచ్హే జర్షే పాజ్హోఒధ మాగధః ”” ఇతి విష్ణుపురాణప్రథమాంశతు యోదశాధ్యాయే, ఉబ్రివ్మాణః పౌమ్క_కీ యక్షే నుత్యాహే విరశే సతి పృషదాజ్యా ర్సేముర్పన్న న్ఫూగః పౌరాణికో ద్విజః ॥ వక్తా వేదాదిళాస్త్రాణాం త్రి శాలామలధర్మవిత్‌ 9 ఇత్యగ్నిపురాణ ప్రిథమాధ్యాయే కరగ్వ్రయా నూత మహాబుగ్ధే భగవాన్‌ బ్ర)వ్మాని త్తమః ఇతిహాసపురా ణార్థం వ్యాస స్సమ్య గుపానీత, 1 క్వం హి స్వాయంభువే యక్ష సుత్యాహే విఠలే నతి సంభూత స్సంహితాం వక్తుం స్వాంశేన పుకుపోత్తమః క” ఇతి శార్ముపురాణప్రథిమాధ్యాయేచ వ్యాసశిష్యపొరాణికనూక స్యాయో నిర ఏవోర్చల్లిః ప్రతిలోమనూరవిలక్షణా కధ్యలే. తథా తన్య ద్విజర్వం చ విష్ట్రం౦ంళసంభూకత్వం చ వర్ణ్యత ఖతి ఈగింధ ముకూడ్త కౌటిల్యార్థ శాస్త్రమును బట్టియు, విమ్షుపురా ణాగ్నిపురాణకూర్మఫురాణవచనములను బట్టియు వ్యాసశిష్యుడైన

అనేక కర్షృత్వ నిరాకరణము 107 పొళాణికనూతు డయోనిసంభూతుకనియు, ద్విజుకనియు, విష్ణ్వంశ సంజాతుకనియు జూతిసూతుడు కాడనియు జెప్పబడెనని 'తెల్పుచున్నది,

మహాభారతటీక. నీలకంరీయము___ నూతోర్చ్తి రుకా వాయుపురాణే- ఈవ్రైన్యస్య తు పృథధొ ర్యశ్తే వర్తమానే మహార్శన॥ నుత్యాయా మళవ త్యూతరః ప్రథమం వర్శవైక్ళరమ్‌ ॥ ఐంచ్రేణ వావిసా 6ఠ0 హవిః పృక్షం బృహస్పలేః జోవో జేంద్రాయ టై వేన రత న్సూతో వ్యజాయత శిష్యహవ్యీన సంపృ క్త మభిభూతం గురో న్త్‌విః ఆధకో త్తరచాలేణ జళ్లే రద్వర్ష వైళ్ళతమ్‌ క?) థి వర్త ఇకృరమితి “బాావ్యాణ్యాాం తషతియా త్యూర$ి) ఇతి యాజ వలా క వల? శ ల్‌ ఎ న ల అనగా పృథుచశివర్సి యజ్ఞము జరుగుచున్న పుడు ఇంది బేవ 'శాకమైన వానిస్సుతో_ బృహస్సతి దేవతాక మైన వావిస్సు సంకీర్లము కాగా నది 'ద్రైవికముగా నిందు) నుచ్చేశించి హోమము చేయబడినది దానివలన నూతుడు జన్మించెను శిమ్యుడగు నింద్రుని హవిస్సుతో గురువగు బృవాస్పతి వావిస్సు సంకీర్ణమై అభిభూతమైనది ఆ యధ రోత్తరభావముచేత విలోమజత్వ మేర్పడినది అని భావము దినిని బట్టి అక్కడకడ విలోమజుడనియు, పితిలోమజు డనియు నూతుని వాడుటకు గారణము చరునిత్నేపవై పరీత్యమే కాని, వేరొకటి కాదనియు నానూతు డయోనిజుడే యనియు స్పష్టము ఇక శ్రీమద్భాగవతములో బిహ్కోసనానీనుకై శౌనకాది మహర్షులకు బోధించుచున్న నూతుని జూచి బలరామస్వామి కోవించి వధిం చెననియు, మహార్దలు వెప్పిన మాటలపై బృుహ్మృహత్యా పొొయన్బీత్త ము చేసీకొనెననియు నున్న గాధలో బలరాముకుసూకుని పితిలోమజు డనియు, బ)ిహ్మోసనొనర్హ్ము డనియు భావించిన ట్లున్నది ఆగింధమునుగూడ పరిశీలింతము.___ ఆత్ర మాగత మభిపేత్య మునయో చీర్స్‌ సత్రిణః ఆభినంద్య యథాన్యాయం ప్రణ మ్యోళ్జాయ ఛచార్చయన్‌ | సో్క్టర్చిత్‌ సృపరివారకృ తాసనపరిగ9వాః రోమహర్షణ మౌనీనం మవాశ్షే శిష్య మైక్కత |

108 మవోభారత తత్త వక్‌ భనము ఆప్రత్యుక్థాయినం సూక మక్ళృతపంవ్వూ॥ాంజలిమ్‌ ఆధ్యానీనం చతొ న్విపాొం శ్చుళోపోద్వీక్ష్య మాధవః కి” శ్రీధరీయమ్‌---ఆధ్యానీనం చ తాన్‌ తేభ్యోఒపు శ్‌మై రౌనీవ మిత్యర్థః ళకస్మా దపా విమా న్విపా నధ్యాస్తే ప్రతిలోమజః ధర్మ పాలాం న్తథ్రైవాస్మా న్వధ మర్హతి దుర్మతిః [0 వంశీధరీయమ్‌-- ళతస్య అన్ని కుండోద్భ్య్భూత ల్వేన జూతినూత త్వాభా జేపీ చరునిక్నేపనై పరీత్యాత్‌ ప9త్రిలోమజ ఇర్య్యుక్షిః అన్యః క ళ్చిర్స్రగ్రిలోమజుః విపాాన మాధ్యాస్తామ్‌. ..ఆగ్యధాలా “విపో్ర వక్తా సుధీః శాక్యో విశుద్రోభయవంకజ$ ఇతివోనపురాణావాం విపాావ్యో ధర్మవోనికృత్‌ 63 ఇతి సంహితో క్రి రసమంజసా స్యాత్‌ కించ చాయం జాతిళూదం ఇతి జ్షాత్వా నికృత్తేపి భగవతి భావిత్వా త్తద్యధో జాతః అతఏీవ తస్య పాయ ళ్చిల్తె ప్రవ్య ర్తిః క్ష ఈల్పుస్నీ ర్భృగవతో భూత్వా శిష్యూఒధీర్య బహూని చ సేగివోసపుళాణాని ధర్మళాస్త్రాణి సర్వశః | ఆదాన్ష ప్యావినీతన్య వృథా పండితమానినః | న గుణాయ భవని స్మ నట స్యేవాజి తౌక్మన। | వీకదర్లో హ్‌ లా'శ్తఒన్ని న్నవతాతో మయా కృతః వధ్యా కు ధర్భధ్యజిన న్తే హీ పాతకినో2.ధికాః | వీళావ దుక్త్వా భగచా న్నివృల్తొ2౭-సద్వధా దపీ భావిత్వాత్తం కుళాగ్రణ కరస్థై నావాన త్ప్రభుః ॥ వోహేశత్రివాదిన స్సళ్ళే మునయః ఖిన్న మానపాః ఊచు స్పంకర్ష ణం "చేవ మధర్మ ప్తె కృలః ప్రభో ॥& అన్య బ్రవ్మో సనం దత్త మస్యాభి ర్యదున౦దన ఆయు ళ్చాత్మాక్సమం తౌవ ద్యావ ర్సత్రుం సమాప్యతే 10) శీీధరీయమ్‌- ఆఛార్మిశప్రతిలోమజవధ॥ కోబయ మధర్మ ఇతిచే ల్త తాాహు: ఆ న్యేతి వంశీధరీయక్‌--- ఆ ధార్మిక త్యాదిభన వదాశ్నేపం సమాదధిశీ_ ఆస్య నూఠస్య “ఆగ్ని నై (ావ్మాణ” ఇతి శ్రుతే న్గదుద్భూత త్వాదయం శావ్యాణవీన ఆర వీన్‌ “బ్రవళ్ళిసనరి బే జేరి సపురాణవ ర్ట చ్రావ్మాణయో గ్య్ట్రాసనంద త్త మితి, శీంధరీయమ్‌ పురాణప్రివచనాయ అత్మనః=ళరీరస్య నాన్సీ క్షమో (ర్జానిఖ యన్నిం ్రదాయు ళృ దత్త మితి | ౪ఆజ్రాన లే వా-చరిక స్వయా బ్రవ్మావధో యథా రో శేళ్వరన్య భవతో నా౭జ_మ్నాయోపి నియామళః 1) శిధరీయమ్‌. బ్రవ్మావ ధే పి కిం మమేశ్వర వ్వ్యేత్రి చ ర్సఠ్య మేవం

అనేక కర్తృత్వ నిరాశరణను, 100 తథాపి పాంయశ్చిత్తం కర్తవ్యమేవే శ్యాళయే వాహుః యోగేశ్వర స్యేతి పాస్టేన అమ్నాయః చాంవ్మాణో న వాంకవ్య ఇత్యాదిఅతణః

వంశీధరీయము--ఆజానతేవ ఇవ యథాళహ్లైఖ్యాం జానతైవ బ్రి్మా వధః కృర ఇతి ప్రత్రీయత ఇత్యాహ-బ్రివ్మావ ధే2- పీతి ఈయ జేర దృ్రహ్మవా త్యాయాః పోవనం లోకపొవన చరివ్యతి భవాన్‌ లోక సంగంవశో2నన్యచోదితః కి" శ్రుధరీయమ్‌..- కథా ఉ్యీకస్యా బ్రిచ్మాహ త్యాయాః పాళనం పాౌంయ శ్చిక్తం హీ లోకపావన ఆనన్యచోదిరీః న్వయమేవ భవాన్‌ యది కరిష్యతి తృర్మి లోక సంగ వలో భవిష్యతి నాన్య తి | శ్రుళగవా నువాదలాశోకరిమ్యే వధనిర్వేళం లో కెనుగ9వాకెవ్యయా నియమః ప్రథమే కల్పే యావాస్‌ స తు విధీయతామ్‌ క” ఇచ్చట బలరామస్వామ్‌ వచ్చునప్పటికి బుమల౦ందరు దిజ్టన లేచి పుణామపూర్వకముగా బూజించి యుచితాసనానీనుని జేయ నట్లు కూర్చుండి తనను జూచి నేచుట గాని, నమస్యరించుట గాని, విధేయత జూపుట గాని లేక శౌనకాదిబుషులకంకె నున్న శాసనమందు గూార్చుండిన నూముని జూచి కుద్ధుణై - బుములను ధర్మ పాలకులమైన మమ్ములను అలక్ష్యముచేసి యీపితిలోమజుడు ఇట్లు కూర్చుండునా ? ఈతడు వధార్హుడు వ్యాసశిమ్యురై యితిహాస పురాణధర్మ జాత్ర్రములను జదివి వినయవిభేయతలు లీక పండిత త్య్వాఖి మానముగల యితని లతణములు నటుని లతణముల వంటివి అని చెప్పుచు నిది కూడని పని యని నివర్సించియు భవితవ్యబలమున కుశాగ్రిమువే సూతుని వధించెను, తరువాత బువులు పేహోాకార ములు చేసిరి బలరామస్వామి బిహ్మవా త్యాప్రాయశ్చిత్మేము చేసి కొనెను అవి చెప్పబడినది పిత్యుశ్రానాభివాడనములు బుషులు తనకు జేయుటయు, నూతుడు చేయక యున్నళాసనమందు గూర్చుండుటయు. జూచిన తోడనే క్రద్ధుడగుటయు, భవితవ్యబల మట్లుండుటయు. సంభవింప నూరుని గణములు దోవములుగా గోచరించుటవలన అదాంతు డనియు, నవినీకుడనియు, పండిత క్వాభిమాని యనియు నన్ను క్షు నూమశనుని ప్రతిలోమజు డసకూడ సూతజాతివా చక సూతశబ్దసాదృశ్య మును బట్టియే యని యుండెను, నిజమైన ప్రతిలోమజుడే యైన

10 మహాభారత తత్త చ్రకీధనము యెడల బుము లట్టి బిహ్కోసన మిచ్చుటయే యపంభవము కనుక నీ బలరామవాక్యములోని ప్రతిలోమదశబ్దము చరునిత్నేపవై పరీత్య నిమిత్తిక మగుటచే బురాణపివ క్త యగు సూతుడు సూతజాతీయుడు శాడనియే నిర్ణయము మటియు సూతజిన్కలత్షణములిట్లు చెప్పబడినవి_ ళతన్నిస్‌ శొసతి దుర్ద్షే రాజరాళజే నృపార్శ్మజే ఏఠన్ని న్నన్దలే కాలే యక్హ్హే పెతామహే శుభే ॥ నూత స్సుత్యాం సముత్పన్న స్పౌమేేబ్ల వాని మవామతి; తన్నీ న్నేవ మనోయశ్షే జక్హే పాజ్హోధ మౌగధః | నూరన్య లక్షణం వశ్ష్యే మవోపుణ్యం ద్యిబోర్తమాః శిఖభానూ త్రేణ సంయుక్షః స్లోతా (జీదా) ధ్యయనిరత్చరః క సర్వళా స్త్రార్ధ జీత్తా౭ సా వన్నివనోత) ముపాసతే దానాధ్యయనసంయుక్షో బ9వ్శ్మి చారపరాయణః కి చేవానాం బాావ్మాణానాంచ పూజనాభిరత నృదా యాజక బ్బావరైః పుత్యై 'శ్వదమనైై) ర్యజే త్కాల క సదాచారపతళో నిత్యం సంభోజ్య్యో జ్రావ్చాతై స్స ఏవం హి మాగథో క! జే దాధ్యయనపర్థీ తిః 0 పద్ధుపురాణములా భూమిఖండములా ఆ 27, ఈ గ్రంథనందర్భమును బట్టి కూడ పురాణపివ క యైనసూతు డయోనిజు డనియు, బివ్మోసనా ర్శత కల విపు డనియు, సూతజుతీ యుడు కాడనియు ధ్ర)ువమగుచున్నది ఇట్లు నూతజాతీయుడు కానట్టి నూతుని పుత్రుడు నూతుడు కానేకరడు కనుక నా సూతపుతుడగు నుగ్రశ్రువుని గూర్చి మహాభారతములో సౌత్కి సౌరి యనియే వాడ బజెను, కనుక ముభా,చ కారుల యాశేపము పరాస్తము ఇట్లు గాన రములను, విద్వద్వ్యాఖ్యానములను పరిశీలించినకొలది సామాన్యముగా గలిగెడి శంకలకు సమాభానములు దొరకుచునే యుండును, కనుక బవాుగ్రంథదర్శనస మపేవ్నీతము. ఆ గంధము లన్నియు కాన్హ్రసంప) దాయానుబద్ధము లగుటచే శాస్తిజ్ఞాన మావళ్యకము ఆళొన్త) ఢె న స ఆతి జ్ఞానమున వై దైవభక్రి, గురుఘుళూ)వు ప్రిధానములు, కనుకనే__ తయ జేజే పరా భక్తి ర్యథా జేజే రథా సురా రవ్యైత కథితా వ్యార్ధాః పికాళస్తే మవోత్మనః కా "బేవునియందు గుకువ్చవందు పరమభక్సి యెవ్వని కురిడునో అమవానీయున కే చెప్పబడిన విషయములు చక్క_కా ప్రకాశించును

అనేక కర్త ర్వ నిరాకరణము, న! అది లేనివానికి అందలి తత్త వము మరుగుపడియే యు౦కున్ము ఆని బోధింపబడినది, అఆర్షగ౦థతత్త స్రము "జెలిసికొనుట కింత కష్టమున్నది,

జాలీ అర్హగ్రంథములయందు అనార్షసంప్రుదాయ

గింథములలో లేనట్టి విశీష్టతి + __

మరియు, అర్ష సంపిదాయగ)ంథముల గమనిక వేరు, అనార్హ సంపిడాయగింథముల గమనిక వేరు, అర సంపిదాయగ)ంథము లలో మంతుిశక్తులు, అణిమాదియోగసిద్ధులు, తపః పిభావములు ఇాపానుగుహ సా మర్థ్యములు, పాతివిత్యమహి మలు, "బేవళాసాయౌ చ్కా-రములు, వరప్రాభావములు, దివ్యదృష్టులు, తి కాలజ్ఞానములు మొదలగు ఇా్ర్రసిద్ధవమయములు అనితరసాధాకణముల్రై "కాండ వించుచుండును, ఈస్థితి యనార్షసంప్రుదాయగ)ంథ ములలో గాన శాదు, అందుచేత ననాక్షసంపిడా యగింథావలోకనముతో గాలము గడుపుచు నార్ష సంప్రదాయము నతికిమించి సంచరించువారి కార్ష సంపిడదాయగుంథములు ఎట్లో కనబడుట కభ్యంతరము లేదు, కనుకనే అనాక్షసంపుదాయగఏంథదృష్టితో నార్షసంప్రిదాయగ్భం ఫములను విమర్శించుటలో నెంతయో హాని సంభవించినది. వగుంథ మేపంప చాయమునకు జెందినవో అఆసంపి వాయము సనుసరించియే అఆగుంథ మును పరిశీలింపవలెననునది విజులకు చెలియనిది కాదు, ఇట సితిలో భారతీయులకు ఐహిశాముమ్మి కశ ీయస్సాధనములై జీవితనీర్వోస్వము ల్రైయున్న అక్షసంపుదాయగంథములను దుర్యిమర్శనజూల మునుండి యుద్ధరించి యార్షగ౦ంథములను స్వస్యరూపములతో నిలువ బెట్టి శేయస్కాము లగు భారతీయుల కందింపవలసిన భారము అర్ష విద్యోపజీవ్రల యందును, అక్షవిద్యాభిమానులయందును కలదు, కనుక యావచ్చక్ని యత్నించుదురుగాక | *

పిస్తుతవివమయములో మహో భారత మనేశకర్హృకమను వాదము లలో కొన్ని పిధానాంశములు పరిశీలించి పుమాణాంతరప్రదర్శన ములతో విద్వద్వ్యాఖ్యానాధారమున నింతవరకు మవోభారతముసకు వ్యాసమహార్షి యే కర్త యనియు. భారత

శై మహాభారత శత్త గరీథనము, మన్నను, మహాభారతమన్నను ఒకే గింధమనియు, ఆక్యలాయన సూతిమందు బేక్కొనబడిన భారతమహాభారతశబ్దములు ఆచా ౪ బోధళములే కాని ప్రతివాదు లన్నట్లు గ్రొంధబోశధములు కావవియ వైశంపాయనుకుకొని సౌతికాన వ్యాసపోోక్న గ్రంధమును వినిపించిన వారే కాని రచించినవారు కారనియు మవహోఫారత మనేకకర్తృకమన టన్హై (పతివాదులుచూవిసవచనములు వకళర్శృకత్యవాదమున కే సాధక ములనియు పితివాదు లాయాస్థలములలో స్వతంత్యించి వ్యాఖ్యాత లను 'హడ తృణీకరించి చెప్పిన యర్థములు అసంగతము లనియు నిరూ వించుచు విద్వన్మార్గమును గూర్చి దెక్ప్రదర్శన మే చేయబడినది, ఇటు మిదగూడ గలు%ు శంకలను నివారించుకొనుటకును పితివాద్యాయీన పరిహోరములకొరకును అమహాభారతమును, అ వ్యాఖ్యానములను సక మముగా జదివి తత్త్యగంొహణము జేషి కృ తార్థత నొంద వలసినది గంధము జూడక దీనికి వారేమి చెప్పెదరో, వీజేమి చెప్పిదరో చూత మని యహంకరించుట'ే లాభము లేదు, గుంథధావలోకనమే సర్యశంకా నిరాసమునకు మూలము, ఈనాడు కలుగుచున్న శంకల నానాడే గం ౫ ములయం దుద్దాటించి సమాధానములు వెప్పబడుటచే నట్టి గం " ములను చూడక పోవ్రటవలన మనయందు లోప మున్నది కాని గ్రంథ ములయందు లేదు. అర్ద సాంప్రదాయానువర్తులకు ఆకగ్రంధములే శరణ్యములు అవి కొందరికి రుచికరములు కాకపోవచ్చును “నమార్య్యో జగత్ప్ర కాళాయ 'సనుచేతి జగత్యపహో ఉలూకానాం రుచిశళకో న భిజీ త్తరు ళా తృతిః జగత్ప్రశాళమునన్చై యుదయించి వి?జిల్లుచుండిన సూర్యుడు ఉలూకము (గుడ్డ గూబ) లకు రుచికరుడు కాకున్న నష్ట్రమేమి? ఆళ్ల అర్షసంప్రుడాయానువర్తు లకు కొందరు వెగటుపడినంతమారుమున నష్టము లేదు, ఇది ౧, చబొఅవ్యాస న్యాయ బ్యాశకరణ బీ దాన్త శీసరి) తయా”. పారణాసి -సుబువ్మాణ్యళా స్ర్రిప్రణీతమైన,

/ గ్గ వ్తసమలాచ -- మన్లోర్థారత తత్త ర్యకథనమున

ల గం ఒలిదేక రృృత్వనిరాకరణమనెడి ప్రథమభాగము,

చే న

క. న్‌ 6 వ. మ య.