Telugu Maa thatayya chalam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

" శ ట్ట లం! ॥ ్‌ గ (క్రీ సహజకవి మల్లెమాల య! ల. ఖై, మనసుపడి మక్కువతో సేకరించిన | ష్‌ ఒ, ఈ పుస్తకాన్ని సాహెత్యాభిమానుల కోసం లు, . | లా | - మల్లెమాల కుటుంబం పానాయాడుడాదా ణా ణారారనానాయూనా ం కో ణీ | | స్టే ( క్మ్‌ ౯ తనా! టో | "| 1. యే న స య ల

యే రా 11 గన | "111 , నా | శ ఏ ( (2 || || న మే అజ్‌ క్‌ ఆకల (| న్‌్‌ తుఠగా. జానకీఠాణి 1క్షైనలా, జి లి షి ప్రత్యూష ప్రచురణలు 29, జర్నలిస్ట్స్‌ కాలనీ, రోడ్‌ నంబర్‌ 3, చంజారాహిల్సీ, హైదరాబాద్‌-500 084 ఫోన్‌ 385 1153, సెల్‌ 98851 61158 ఆ-౧౫౦|| |౧౮/౧౦8౦(9|౪61%౧0|] ౧0౧

422 124002 ౧92120 గ్గ షత తా )20జీక ము! రకల సూతా అ *౭64 యంగ జన ర5ల్కలుకల. : 2002 ౦౧16 : 300 ౧0" స106: ప 50/- ఖ్‌ న. + ౬ 015864 07 ; వై2ర0యిు2 క2ంమటణ2ర210 శసడేల2046 ణో "కా గర ఖ్‌ 07౯ 8600 : లా క ల నే 1204 50012 గి నం ఈ ల వ్‌

రజల : 54% సుబొల్మి హైదిం ల కేష్లాంటల: | 8120252 ల 3756406 | వెరరంంరే 2౯: ద్ర వయా! 011౮౦ ౧గ౧౧|౦| గలా ౧] రః ట్వ జీ స1ఖ011. క్రయ ఉ౦టల ఆ సో కే (రై:7612180 ఇ న్‌.

॥ అ ద్‌ రైజ22202ఊ244: 'సౌల్మి హైదరాబా తీ 1ఇట4108 0001580106 (0 హా .. 29, 0౧231 60109) షెర3 తెజంజం 14, ర్వారేయర26-34 | ; 040-9351153 40586 : 98851-51153 యుత :?లయఅణతయంు2!.00

య భీ , 0/4 గల సత్ర ట్ల ,నగగ్లో జోల, పా తో బ్య వ్రాళో క వ మ.

• భోయర్ధగటేమై నీ ఎల్‌ డీ స్రాంయంంళ2లఓ వి యాస ల్లో స్రు ంరోటత్తైంవనం శా చా తాతయ్యా గీతయ్యా, పాతయ్యా, రోతయ్యా, ఇట్లాంటి మాటలు మానెయ్యి. 5జ00645 1646౧5 0 2 ౧4౧౦౧415 9100/ ౪/16! 10 ౧19 1200069 9100/ = 11/1100% 8౧2౧6-6460|౧16! అని మన = ౧౦గ౭౩౧౦౧౮6౧౦6 పదిహేను భాషల్లో ప్రచురణమైనప్పడు, ఈ తాతయ్యలు చూసి ఏమనుకుంటారు?

క్షే ఉపోద్దాతం చలం తెలుగు పాఠకులలో ఏనాటికీ ఆసక్తి, ఆరాధనా రేకెత్తించే మహా రచయిత. పాఠకులకంటే కూడా రచయితలలో భావతరంగాలను నిరంతరం ఉవ్వెత్తున చలింపచేసే పున్నమి చందమామ. ఆయనవి నవనవోన్న్మేషంగా వికసించి విస్మయం గొలిపే భావాలు. మృదుసుమూల వంటి సున్నిత స్పందనలు, గుండె లోలోతుల్లోకి చొచ్చుకొని స్పృశించే పదును మొనల శరపరంపరలు! చీకట్లో తనలో తాను అనుకోవడానికి కూడా మనిషి బెరుకుపదే మనోభావాలను ఎలుగెత్తి చాటిన సాహసి - అటువంటి చలం కొన్నివేలమంది హృదయాల్లో తిష్టవేసుకుని కూర్చున్నాడు. అలా ఆవ్వానం పలికి, సామీప్యం పొందిన అర్భకులలో నేను ఒకతెను. అయన యిక లేడు చలం పుట్టి 108 సంవత్సరాలైంది. ఆయన పోయి 28 అని తెలిశాక తప్పు నంవత్సరాలైంది. కానీ తిరువణ్హామలైలో అంబరాన్ని చేస్తున్న భావనపోయి, చుంబిస్తూ, అచలంగా యుగయుగాలుగా పాతుకుని వున్న జీవనపుట మూత అరుణాచలం వలె, ఆయన ఆ కొండ ఎదురుగా వున్న కుటీర బడిన శూన్యం. ఎంతో ద్వారం దగ్గర చిరునవ్వతో కూచున్న పేద యోగిలాగనా చిత్రమైన, గుందె కళ్లల్లో వెలుగుతున్నాడు. ఇదే అనుభూతి ఎందరికో గ్వవేసే శోకం వుండవచ్చును. నా పులకరింత నాది. కన్నీరు క్రమ్ముతుండే అది నా మనసు ఆరత నాది. ఆయన వున్నన్ని రోజులు, ఆయన " దగ్గరకు వెళ్లలేదే అని ఒక చివుక్కు భావం. ఆయన యిక లేడు అని తెలిశాక తప్పు చేస్తున్న భావనపోయి, జీవనపుట మూతబడిన శూన్యం. తురగా జానకీరాణి క

ఎంతో విచిత్రమైన, గుండె తొలిచివేసే శోకం అది. నా జీవితంలో ఒక సమయంలో, కనీసం ఒక దశాబ్దంపాటు చలంతో అనవరతం సంభాషిస్తూ, అందమైన సన్నని దారాల లాంటి అనుబంధం పెంచుకున్న కాలం. నా 17 నుంచి 80 ఏళ్ల వయస్సు వరకు అయి వుండొచ్చు. చివరిసారి నా 85వ ఏట, 1971లో వెళ్లి చూశాను ఆయన్ని. ఆ పదేళ్ల కాలంలో ఎందరో అభిమానులకు (వ్రాసినట్లే నాకూ వుత్తరాలు రాశారాయన. అంటే నేను వ్రాసిన వాటికి జవాబులు రాశారు. మిగిలిన వారికి ఆయన రాసిన వుత్తరాలు చదవకపోతే “ఓహో, నేనే ఆయనకి చాలా ముఖ్యమైన మనిషిని” అనుకొనేదాన్ని చింతాదీక్షితులు గారికి 1920 దశకంలో ఇంగ్లీషులో రాసిన వుత్తరాలలో తన మనస్సులో మెదలిన (ప్రతి ఆలోచన, సమకాలీనులైన కవులు, రచయితలను గురించిన వ్యాఖ్యానాలు వున్నాయి. అంటే అవి తనకోసం వ్రాసుకున్నవి. మిగిలిన మిత్రులకు, అభిమానులకు వాసినవన్నీ తనకోసం కాక్క, వాళ్లను సంతోషపెట్టడానికే అనిపిస్తుంది. యువతీ యువకులకు ముఖ్యంగా - వారిలో ఆడపిల్లలు తక్కువో, అసలు లేరోగానీ - వారిని మురిపించడానికి, వారి లేత భావాలకు జాలిపడి ప్రత్యుత్తరాలుగా వ్రాసినవే! వారిలో మరి నేనున్నాను. ఆయన దస్తూరీ, ఆయన రసికత, దగ్గరగా పొదువుకుని చెవిలో సన్నగ్గా నినదించిన ఆస్యాయతా, మెరపు చురకల్లా చెమకాయించే భాషా విన్యాసాలు, బట్టలు లేని పసిపిల్లల్లా కేరింతలాదే స్వచ్చమైన వర్ణనలు, వున్నట్లుండి ఉరికివచ్చే పదాల సెలయేళ్లు, తన అభిమాని కనురెప్పల కదలికను, వూపిరి కరమైన, వివాదా కా గా లా ళు సృదమైన, కుటుంబ “లో” ల అశాంతికి కారణ ఐతే, కొంత యిబ్బందికరమైన, వివాదాస్పదమైన, కుటుంబ అశాంతికి కారణమైన కాలంలో నాకు ఆయనతో మెన కాలంలో నాకు పా ర కా ఆయనతో పరిచయం, స్నేహం కలిగాయి. దాదాపు యాఖై సంవత్సరాల క్రిందటి నా జీవితానికి సంబంధించిన సంగతులు. వాటిని పరిచయం, స్నేహం గ _ ల కలిగాయి. “చి ప్రస్తావించడం నా కుటుంబంలో ఎంత సంకోచంగా వుండేదో, చలం వుత్తరాలు కూడా అంత దాచి వుంచవలసిన అంశంగానే చాలా ఏళ్లు మిగిలిపోయాయి. మేము నాలుగు యిళ్లు వ. చేరవేసిన కాగితాల్లో మిగిలి వున్నవి ప్లాస్టిక్‌ కవర్గో వేసి, మా తొతయ్య చలం

బీరువా అడుగున పదేశాను. అవి తీసి మళ్లీ చదివే సందర్భం, అవసరం వాకు కనుపించలేదు.

కొన్నేళ్ల క్రితం కవి, విమర్శకుడు, చలం భక్తుడు నాళేశ్వరం శంకరం వచ్చి నాతో ఆ విషయాలు మాట్లాడి, గొప్ప ఆరాధనగా వుత్తరాలు స్పృశించి, చలం రక్తం పరోక్షంగానైనా నాలో ప్రవహిస్తున్నందువలన నేనూ గొప్ప అనే భావన కలుగచేశాక, నేను ఆ వుత్తరాలను పట్టించుకొన్నాను. పేజీలు రాలిపోతున్నాయి, అక్షరాలు చెరిగిపోయాయి. తేదీలు ముందే లేవు.

ఆ తర్వాత ఎందరో చలం భక్తులు నా దగ్గరున్న ఉత్తరాలను, నన్నూ ఆయనతో నేను మసలిన జ్ఞాపకాలను తవ్వించి 'యివి ఎంతో విలువైనవి అని నాలో అభిప్రాయం నాటారు. అశోక్‌నగర్‌ లైబ్రరీ ఆవరణలో ఒకసారి, ఆ తర్వాత యువభారతి, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, టి.వి. ఛానళ్లు కనీసం మూడింట్లో నా యింటర్వ్యూలలో 'నేను - చలం” అనే అంశంమీద నేను కొన్ని గంటలసేపు మూట్లాడాను. నేను ఆయనతో కలిసి పాడిన బ్రహ్మసమాజం గీతాలు పాడాను. జ్ఞాపకాల దారుల్లోకి నడిచి వెళ్లిపోతూ, ఎంతో చలించాను.

చలం గురించి పరిశోధనలు చేసినవారితో నేను పోటీపడలేను. అధ్యయనం చేస్తూ, ప్రతి అక్షరం, సిద్ధాంతం, కథాంశం, పాత్రలు, (ప్రేమకత్త్వం, శృంగార అభివర్జన, ప్రీ ప్రతిపత్తి, ఆమె జీవిత దుర్చరత్వం వంటి అంశాలపై పుంఖానుపుంఖాలుగా వ్రాసిన పండితులకు నేను సరిరాను. నాకు ఆ సత్తాలేదు, సాహిత్య పరిజ్ఞానం అసలు లేదు. అంచేత "నేనెరిగిన చలం, నా ఆలోచన, ప్రవర్తనకు ప్రతిస్పందించిన చలం, నాకు తన ఆలోచనల్లో చిన్నచోటు యిచ్చిన చలం గురించే నేను ఎప్పుడూ ప్రస్తావిస్తాను. నాకెంతో ఆయన అర్ధమైపోయినాదని, ఒక కృత్రిమ భంగిమ

“ఆయన నాకు రాసిన వుత్తరాలు విధిగా అచ్చులోకి అద్ధమైపోయినాడని, తీసుకుని రావాలి. ఆ తర్వాత నేను వాటిని మననం చేసుకుని, ఒక కృత్రిమ ఆనాటి నా మనస్థితిని వివరణ చేసుకోవాలి అని తోచింది. భంగిమ పెట్టే నాకు యీనాడు కొంత స్పష్టంగా కనిపించిన భావాలను సాహసం నాకు ముద్రించకపోతే, యివి ఎప్పటికీ అజ్ఞాతంగానే వుంటాయి. శ్ర రేపో, ఎల్లుండో నేను కన్నుమూస్తే అటీ పోతాయి. ్య పరిశోధకులకు యీ భాగం అందుబాటులోకి తీసుకుని రావడం మంచిది కదా, అనుకొన్నాను. తురగా జానకీరాణి క

చలం ఏనాడూ అసందర్భమైన రచయిత కాదు. పరిశోధకులు అన్వేషించే గ్రాసంలో, నా యీ చిన్నప్రస్తకం గడ్డిపోచగా కలిసిపోతుంది. ఈ పని నాచేత చేయిస్తున్నవారు నా యిద్దరు కూతుళ్లు, అల్లుడు.

నేను చెప్పినవన్నీ విని, 'నువ్వు చలాన్ని అర్ధం చేసికోలేదు' అనవచ్చు. “ఆయన రాతలను రంగు కళ్లద్దాల లోంచి చదివావు అనవచ్చు. సంప్రదాయమైన నీ కుటుంబ నేపధ్యం నుంచి బయటపడలేకపోయినావు అనవచ్చును. ఎందరో మధ్యతరగతి సాంసారిక మహిళలలాగ నీవూ చలంలోని అశ్లీలతను గర్జించావు. (ఢేమ, కామం, వ్యామోహం, దాంపత్యం, గృహిణీ ధర్మాలు, తల్లి బాధ్యతలు, త్యాగాలు వంటి విషయాల్లో నీ భావప్రగతిలో వెనుకబడ్డావు - అనవచ్చు. అంటారు కూడా. చలం అన్నారు ఆ మూట, తన వుత్తరాల్లో, నా జీవితంలో మార్పులు, పరిణతి గురించి ఆయన ఎంతో స్పష్టంగా వ్రాశారు. “నువ్వు మారుతున్నావు - లాభంలేదు. చలం అవసరం లేదు అని స్పష్టంగా అన్నారు.

నా గురించి ఆయన అంత ఆలోచించడమే నా పట్ల నా ప్రాముఖ్యత 'పెరిగిపోయింది. మిగిలిన మిత్రుల ఉత్తదాల్లో లేని వ్యక్తిగతమైన (ప్రేమ, సానుభూతి నావట్ల తన వుత్తరాల్లో ప్రస్తావించారంటే, అదే ఎంతో గర్వకారణం. సాక్ష్యాధారాలు ఆయన అక్షరాలున్నాయి. నిజాయితీ నిండిన ఆ స్పందన ఎంత గొప్పది!

జా మా తాతయ్య చలం

111

ఇందాక అన్నాను - చలం వీరాభిమానులు, చలం సాహిత్యాన్ని తరచి

మణితూణిక్యాలను వెలికితీసిన పరిశోధకులు, తమ భాష్క పాండితీ

ప్రకర్షలతో [గ్రంథ పరంపరను వెలువరించిన వారితో నన్ను నేను ఎట్టి పరిస్థితులలోను పోల్పుకోలేను. సాటిరాలేను. అందుకే 'మా తాతయ్య చలం”

అనే వివాదాస్పదం కానేరని శీర్షిక ఎంచుకున్నాను. దీనికి నాకు ఒకవిధంగా గుత్తాధికారం వున్నది. కారణం ఆయనకి వున్న స్వంత మనుమరాలు,

పకపక - చంపకం - వజీర్‌ రెహమాన్‌ల కూతురు ఒక్కతే. దాన్ని నేను చిన్నపాపాయిగా చూశాను. చలం నలుగురు అన్నదమ్ములు, నలుగురు

చెల్లెళ్ల పిల్లలందరిలో రచయిత అని ముద్రపొందిన వారిలో నేను ఒక్కతెనే మనుమరాలిని అని చెప్పుకోగలను.

ఆయన తమ్ముడు కొమ్మూరి వెంకట్రామయ్య గారి వీల్లలు

సాంబశివరావు, ఉషారాణి భాటియా రచయితలుగా పేరుపొందారు. సాంబశివరావు (ఒక్కో చేతికి ఆరు వేళ్లున్న ఉవ్వి) డిటెక్టివ్‌ జలం అన్నదమ్ములు, నవలాకారుడుగా, 'తెలుగు సినిమూ', 'మంజూష' అనే చెల్లెళ్ల పిల్లలందరిలో అత్యంతాకర్షణీయమైన పత్రికలు ఎంతో జయప్రదంగా శ్ట్వల్బాత్ర అని ముద్ర నిర్వహించిన వ్యక్తి. కల్తీలేని తన ఆలోచనలు, కావ్యశైలితో స్ప్బానన్స వారిలో నేను జీవన పోరాటంలో నిలబడలేకపోయిన విషాద చరిత అతనిది. ఒక్కతెనే మనుమరాలిని నాకు వచ్చిన తెలుగునే ఎంతో గొప్పగా వుందని అనేవాడు. ఉష (చిన్ని) ప్రవాసొంధ్రురాలై, నేషనల్‌ బుక్‌ ట్రస్ట్‌లో చేరాక, తన కలాన్ని పక్కకు పెట్టేసింది. కొన్నినెలల క్రితం ఆమె భర్త సుమ్మేందర్‌సింగు భాటియా తురగా జానకీరాణి కె

కనుమూయడంతో, తనకి ఆ ఢిల్లీలో ఏమీ లేదనే నిర్వేదంలో వున్నది. మా అమ్మమ్మ ధ్రుల్ల వెంకటరమణమ్మ గారి పెద్ద అన్నగారు గుడిపాటి వెంకటచలం, కొమ్మూరి సాంబశివరావు, వెంకటసుబ్బమ్మల సంతానంలో అగ్రజుడు. తన'అమ్మమ్మ, తాతయ్యలకు గుడిపాటి వారికి దత్తత అయినాడు. వారికి కొడుకులు లేరు. మా ముత్తమ్మమ్మ వెంకటసుబ్బమ్మ గారికి 14 కానుపులని చెప్పుకొనేవారు. తొమ్మిదిమందిలో కనీసం ఏడుగురు 80- 90 సంవత్సరాలు బతికారు. అమ్మమ్మ 88 ఏళ్ల వయసులో నా పుస్తకం అంకితం తీసుకున్నారు. చిట్టచివరి చెల్లెలు రాజరాజేశ్వరి (పాప) గారు ఆరేడు నెలల క్రితం మదరాసులో చనిపోయారు. వారందరితోను, వారి కుటుంబాలతోను మా అమ్మమ్మ కంటే ఎక్కువగా మూ అమ్మ మందపాకల రాజ్యలక్ష్మికి, నాకూ ఎంతో చనువు. మేము తరచూ మదరాసులో వుండేవాళ్లం, ఇప్పటికీ వారందరూ నాతో ఎంతో (ప్రేమగా వుంటారు. ఒక్కొక్కరి పరిచయం (ప్రస్తావిస్తూ వారిలోని కళాత్మకత, కృషి కీర్తిని గురించి వ్రాయడం ఆరంభిస్తే, అది వేరే పుస్తకమవుతుంది. కొమ్మూరి పద్మావతీదేవి, కొడవటిగంటి కుటుంబరావు, వక్కలంక సరళ, బేబీ మల్లిక (చిన్న మల్లీశ్వరి), స్వప్నసుందరి, వక్కలంక పద్మ, సినీతార పూర్ణిమ, ఇంగ్లాండులో డాక్టర్‌ వర్ష హిందూస్తానీ సంగీతాచార్యుడు రంగారావు కాదంబరి - వారంతా యీ కుదురులోనివారే. నేను యీ వాస్తవాలన్నీ పురస్కరించుకొని 'చూ తాతయ్య చలం” అని పుస్తకం వేస్తే, బాగానే వుంటుందనిపించింది. వ్యక్తిగత అనుభవాల సంకలనంగా వుంటుందని యీ ప్రయత్నం ఆరంభించాను. నేను రచయిత్రిని అని యీ పుస్తకం సందర్భంగా చెప్పుకోవడానికి చలం నన్ను ఒక అంతగా అవకాశం లేదు. కారణం చలం నన్ను ఒక రచయిత్రి రచయిత్రిగా (౫/గ౧౧౫౮గా చూడలేదు. నాకు చాలాభయం ఆయనకి నేను చూడలేదు. నాక్షు కొనిని చూపాలంటే. ఒకసారి “ఎగర్రగులాబీలు' అనే నా చాలా భయం కథ, తెలుగు స్వతంత్రలో ప్రచురితమైై, సంపాదకుడు గోరా ఆయనకి నేను "టీ గుంచి ఒక ప్రశంసా లేఖ పొందినది, మరో కథ చలం వ్రాసినవి యింట్లో వదిలిపెట్టాను. దానిమీద ఆయన అభిప్రాయం యీ చూపాలంటే. పుటల్లో కనిపిస్తుంది. ఆ తర్వాత నేను ఎవ్వుడూ నా రచనా పొటవం చూపించుకోవాలని ప్రయత్నించలేదు. ఈశ్వరార్చనలో, వేదనామయ జో జీవిస్తున్న ఆయనకు, నేను గిలికినవేవో యిచ్చి అపచారం మా తాతయ్య చలం

చేయలేదు. గడ్డం కమ్మేసిన ఆ పచ్చని బుగ్గలలో నవ్వు మాయమైపోయేది, నాబోటి సామాన్య రచయితలు తాము వ్రాసినవి చదివి అభిప్రాయాలు యిమ్మని అడిగితే - అచ్చులోను, ప్రసారాలలోను పదిచూర్లు 'ప్రముఖ రచయిత్రి అని హోరుపెడితే, అది చలం దృష్టికి తెచ్చేటంత గొప్పసంగతి కాదు. ముడుచుకున్న లేతాకుపచ్చ, వూదా మెరక కన్నుల్లో మెరిసే తడి ఆరిపోకూడదంటే, ఆయన మనస్సుకి పట్టని సంగతులు, కబుర్లుగానైనా (ప్రస్తావించడం నికృష్టమైన స్వార్ధం అనిపించుకునేది. నా సంతోషంకోసం, నా గర్వాన్ని పొంగించడంకోసం, నన్ను గురించి ఏవో చెప్పుకుంటూ, విని, మెచ్చుకుని, ఆశీర్వదించమనడం అవివేకం, అమానుషం అని నాకు ఆనాడు అర్ధమైనాయి.

అమాయకులు, మంచివాళ్లు, సాహిత్యరంగంలో నన్ను గుర్తిస్తున్నారంటే యిది యీనాటి లోకరివాజు కనుక. గొప్పవారితో తమకున్న సన్నిహితత్వాన్ని “సొమ్ము చేసుకునే చవకబారు స్వార్ధానికి నేను పాల్పడుతున్నానేమో అనే భయము నాలో యీ క్షణాన వున్నది. తురగా జానకీరాణి వ

ఉక్‌ /// 1. ప్ర లీస్‌ ముం దీ జలు గం గ్యాలాగా | త్తం వల -యశ్‌షుటురోటి సాల | టుళీ త కాశాయ కీ చార 1 9ంళననావాసనం చో, మక్టిచ నం ఆం శంకరా గాటు య్‌ న్యం టీ ల సంసారి వ నా. పసిజా కర్తగా ఏ జహా ౧5 ్‌ ప్ర4పాంమెళ్న లది ఇ అక చ్నాన్టాయోమెం ఆగమ , సణత్రాంగ్రై లంజా. . ఉక్షకాక 6 నా జరా దాది ్హాక ఎల్ల -, బేవీ నీ కార్డు కొత్త కొత్త నిబంధనలు 64 ...... 16500060 ---- రాశాను కదా! అంత పనా పాపం నీకు! ఇన్ని పనులలో నువ్వు 1/08 చేశావంటే, ఏసు మీదో చలం మీదో నీ ప్రేమ తెలుస్తోంది. (ప్రళయం వొచ్చేస్తోంది. నీ కష్టాన్ని నేనెంతో మెచ్చుకుంటున్నాను. ప్రళయంలో 100 11(6 కాకుండా. నువ్వూ 100 1418 కాకముందే ఆ పుస్తకాల్నీ 5[౧8613ని పంపించెయ్యి వెంటనే. ఈశ్వరాశీర్వాదాలతో చలం మా తాశయ్య చలం

/4 గగ." ఘా, ౧ గకొట్బు, సీ జంట ఈక అకనై సెం లని, వాట్రి స్తయ 9 త్యారోం కీ ం0రి ఆం: బోల్‌ కసీ నం. ఆ్రైష్చీపి బల్ల 0 భయ వి పైకం పణ లి, శ్రీని గు 4 1ంంటే హాలు. పీ బిల, ప్రగ్లత తోంలతోల కిబ్రాశాం ఒక | | తికిశ [ఏలు ఓనం . షే కాట పళ! “హుళాట్టు. నంఖు లన్నీ గా నల్‌శం, ' పధకాలు హా తీ శారి అం నీయ కక ' జో ల్తీ ( రి అ బ్రవజ వే క రంగ లక సు బ్నీస్తీ కాలి పినోలో వాన కకం! యిం నా మోూూబుగోల బోఆ, నీ కార్డు. నిజం ఎంత అరుదైపోయింది! దాన్నిస్తానే చమత్కారం కూచుంది. శొందరేం లేదు. టైపుచెయ్యాలి అనేది జ్ఞాపకం వుంది, ఆ పని జరుగుతూ వుంటే చాలు. ఇప్పుడందరూ ఇక్కడ ఎట్లా వున్నారో, ఎంత మంది వున్నారో! ఒక్కరికి తీరుబడి లేదు. మెచ్చేవారు పోయేవారు - పని మనిషి కూడా లేదు. కొత్తవారు పాతవారు అందరూ కలిసి అన్నిపనులూ చేసుకుంటారు. సినీమాలకి వెళ్లడానికి వ్యవధిలేకపోతే, పుస్తకాలు చదవడానికి వుంటుందా యోచించు. ళురగా జానకీరాణి క

ఇక్కడ మౌ ఇంట్లో బడి తెరిచాడు ఈశ్వరుడు. ప్రతివారు విద్యార్థో, ఉపాధ్యాయురాలో, కొందరు రెండూను. నీ కథ ఒకటి చదివాను అప్పుడు. ఏం బాగాలేదు, ఈనాటి రకం కథలు నాకు బావుండటంలేదు. నేను చాలా పాతరకంవాళ్డి. ఈశ్వరాశీర్వాదాలతో చలం. ద్ర//ళ, కళాల్టు. కాళ లాజానాంతీ నీలికం ౧ వాం ణో లీ వం చుంగోంోల కీ బ్ర న పాతీసితో లీ నా! స; వరసే షం శోసాన తీ కొట యు? సం సుఖీ లళ్‌ లో న వాం... జ పం | న వటం | న రోటీ నంట త్యోళణళ, పదక త! + , “ఆర నీ కార్డు. కార్డు రాయడానికి నరకంలోనైనా టైం లేదంటే నేను నమ్మను. కొత్త (ప్రేమలో తలకిందులైన వారిని తప్ప ఎవరినీ క్షమించడానికి వీలులేదు. సరే. నువ్వ త్వరలో 1/06 పూర్తి చేస్తానంటే ఇంకేమి? కానీ. నీ కధలు పంపే యత్నంలో ఉన్నాము. ఈశ్వరాశీర్వాదాలతో చలం, మా తాతయ్య చలం

గట్‌గో వాజి భక ( తం సట స సుతో లండు పావలా మేల క్యా స మూ. మ రోరోు జ్ర ౮ క గ ఎన్పటనన భన వం. శా సంగ జ అరవాలి ట్ల కర్‌ తా. లి గేంయంటరరి లా నం ద్చీపీవా/ (0 బ్బలో షం దాం సాగ సాచి షర భం ఆగక ల క 7 ధే షీ డా స్త ర నాశం వలా ౮౦ స బీవ్చటనరాా గ నా మరవోం బ్ర జర్యూం- వట (6 నా వళ దీ వైవా తీంశంక బ్లో తళా ట్‌ రిసీఠానీ కా క్షతం ఖే త ళు. లాయాటటతి ను న్యా ఈ ఖో లన? ఆ యానల్‌ శం. ఉ త గ్‌ నువ్వు వొస్తావని ఎదురు చూస్తో వుంటే, నీ వుత్తరం వొచ్చీంది - వొస్తానంటూ కాదు, ఇప్పుడప్పుడే రానంటూ- మొదటి సంగతి - 1956 ఏప్రిలులో నాకు మళ్లీ ఉత్తరం రాస్తావు కదా! అప్పుడు దాంట్లో బంధుత్వం పెట్టకు - బంధువులంటే ఎప్పుడూ నాకు పరమ అసహ్యం. ఇప్పుడు మరీని. చలంగాడికి - అని రాయి. ఏడాదికైనా, ఈ శెలవల్లోనైనా, నా దగ్గిరికి రానివారికి, నేనెందుకు జవాబు రాయాలో తెలీటంలేదు. పుస్తకాలు చదవకు. ప్రథమంలోనే నీతిబోధ ప్రారంభించాను. చలం ప్రేమ లేఖలు మాని, నీతి లేఖలు రాసే గతికి దిగాడు. ఏం చెయ్యను కాలాన్ని అంటావు. పనులు చెయ్యి, వొడుకు, తవ్వు 646 చెయ్యి, పాడు, తన్ను. తురగా జానకీరాణి

మనసు అగ్ని దానికి తిండి వేసిన కొద్దీ, మంటలెత్తిస్తుంది. కాని దుష్కర్మ

• అంటే ఇతరులని బాధించడం వల్ల మనకి చివరికి బాధనిచ్చే పనులకన్న చదవడం నయం.

కధలు రాయాలని రాయకు. నీ లోపల్నించి పెళ్లగించుకుని వొచ్చిందాన్ని ఎల్లా వొస్తే అట్లా రాయి. ఈశ్వరుడు చెప్పింది తప్పకుండా చెయ్యి - నీకు ఇష్టం కానీ, కష్టం కానీ.

మొత్తం మీద పని మనకి ఆత్మతృప్తినిస్తో వుండాలి.

కాని పనిలేకుండా కూచోడంకన్న ఏ పనిఐనా నయమే.

0౭౧౦6 [౧|20106 చెయ్యి. మంచి 661161 వెళ్లి నేర్చుకో. ముందు నేర్చుకో. తరవాత బోధిద్దుగాని. ౧ఇగ౧౦౭ని వాదలకు. సంగీతమూ, నాట్యమూ, రచనా, ఇని ఇచ్చిన ఆత్మానందాన్ని ఏవీ ఇవ్వవు.

మేమా? మేమందరమూ అట్టాగే ఉన్నాము. నువ్వు వొచ్చి చూస్తే (రానన్నావుగా!) నిన్ననే వీళ్లని వొదిలిపెట్టి వెళ్లాను అనుకుంటాను. డాలీ, మా వంశ గౌరవాన్ని మరిచి, బడికి వెడుతోంది, ఇష్టపడి. అది ఈశ్వరుడు చేశారనుకో, నా తప్పేంలేదు. నాకు చాతనైనంత అడ్డుపడ్డాను. కాని ఈశ్వరాజ్ఞ, రంగమాలతి గారు వొచ్చారు నెలకిందట. ఆ మొక్క మీది కార్యక్రమం నాకు తెలీదు. పంతులు కుటుంబం ఎవరూ లేరిక్కడ. వొచ్చే సూచనలూ లేవు. రంగ ఇటు వొస్తాడట. వొస్తే ఇక్కడికి వాస్తాదో ఏమో!

నువ్వు చెవ్చతలుచుకున్నవి వొచ్చి, వేడివేడిగా చెవితేనే కాని, చద్దిపడిపోతాయి. నువ్వు చెప్పేవన్నీ వినడం నాకు చాలా ఇష్టం.

పోయినసారి నువ్వ నన్ను అడిగిన వాటికి, నీకు అర్ధమయ్యేట్టు చెప్పగలిగానో లేదో! ఈ యేడు నాకింకా స్పష్టం జీవితం.

నువ్వు ప్రత్యేకమైన పిల్లవి, నిన్ను చూస్తే నాకు దిగులు వేస్తుంది. జీవితం నిన్ను ఏం చెయ్యబోతోందోనని, కాని నేనున్నానులే. నేనేమిటి? నన్ను రక్షించే ఈశ్వరుడూ ఉన్నారు, నీక్రు అవసరమైన రోజున, ఇక్కడి చమూతో 00౧౦1 వాదులుకోక్తు.

నిన్ను గురించి రాసుకుంటేనేం! కాకపోతే, ఉత్తరంలో ఏం రాస్తావు? నీ వయసులో 12౧/8 5611100/14%06 అనేవి లేకపోత్తే చచ్చురకంగా తయారెౌతారు. కాని మనన్ని మనం మరిచిపోవడం (శ్రేయస్కరం నేను అనేది మనసులో నిలిచిన కొద్దీ, 56% 06౧1660 అవుతారు (క్రమంగా.

గుంటలో నీళ్లు మృరిగినట్టు. పనులలో, మనవికాని స్వారరహితమైన శ్రమ మనని మనం మరవాలి. న మా తాతయ్య చలం

నీ విషయంలో, స్కూలు పెట్టడం, రజ౧౦6 చెయ్యడం + నీకోసం 64౧668 కాదు. ద4౧66 కోనం నువ్వు అనేది లేజండా నిన్ను అర్చించుకోవాలి,

మనుషులతో (81 0౧ కావడం మంచిదే. కాని వాళ్లతో 8౪1 0|| కావడం కోసం, మన స్వతంత్రాన్ని మన 60౧౪౦|0౧5ని వొదులుకోడం 00గ౫౧|౦౧౫|:6 కావడం 5౪41016021. వాళ్లమీది ప్రేమవల్ల వొదులుకో. (నిజమైన ఢ్రుమకన్న గొప్పది లేదు. ) వాళ్లకి జడిసి కాదు. వాళ్లిచ్చే స్నేహానికీ, ఆ[ఇ1101౪/ ఇ॥800గకీ, వాళ్ల ౪0|కీ కాదు. వొంటరిగా నుంచోడానికి జడిసి కాదు. వాళ్లని (ప్రేమించు. లొంగిపోకు.

సుఖ జీవితానికి గృా౧౦0180/ (319) చాలా అవసరం, కొని సుఖ జీవనమా కావలిసింది? నీకు కూడానా? చావన గాని, సత్యం నించి తప్పు ...(అసంపూర్ణం) తురగా జానకీరాణి

1959లో కృష్ణమోహనరావు గారితో నా సెళ్లికీ, అంతకుమునుపు కొన్నేళ్లూ చలం ఆయన్ని గురించి తన వుత్తరాల్లో ప్రస్తావించారు. ఒకవిధంగా నూవారు, చలానికి ఎన్నో విషయాల్లో ఆమడల దూరం. విభేదమైన స్వభావం, విభిన్నమైన సంస్కృతి, జీవనసరళి. కృష్ణమోహనరావు గారు చాలా సంప్రదాయమైన మనిషి ఆడవాళ్లు, మగవాళ్ళు, భార్యాభర్తలు, మగవారి ఆధిక్యత, ఆడవారి అసమర్థత వంటి విషయాలపైన ఖచ్చితమైన అభిప్రాయాలున్న వ్యక్తి, నాపట్ల ఆయన (ఢేమగానీ అంతగా నన్ను సముద్రం ఉప్పెనలాగ ముంచెత్తి 'కబళించి' వుండకపోతే, చలం నా జీవితంలో ఆక్రమించిన పాత్రకు మరింత బలం వుందేది. మరికొంచెం దీర్చమైన, గాఢమైన సంబంధం చలంతో కొనసాగి వుండేది. నాచేత (ప్రేమింపచేసుకుని మరీ పెళ్లి చేసుకున్నారు కనుక కృష్ణమోహనరావు గారిని చలం సహించారు. లేకపోతే, తూ.గో. ల నియోగి బ్రాహ్మ మావారు, చలానికి జిల్లా కోనసీమ ఆరువేల (బ్రాహ్మణ న యువకుడిగానే ముద్రవేసుకుని, చలం పరిధిలోకి వెళ్లే ప్రసక్తే విన్నో విషయాల్లో ఆవే వుండేది కాదు. అమడల దూరం. డ్‌ ల విఖేదమై! న సభావం స్ర్‌లు భర్తని గౌరవించడం, పసుపు, కుంకం ధరించి, విభిన్నమైన స క పూజలు చేయడం, 'మీరు అని మన్నించాలని, పాదాలకు జీవన [క సందర్భం వచ్చినప్పుడు దజ్జం పెట్టాలని, మగవారి సమక్షంలో ఆడువారు అణకువగా, ఒదిగి వుండాలని, ఎంతో నమ్మిన వ్యక్తి నా భర్త, నేను ఆవిధంగానే లొంగిపోయేదాన్ని. 16 ఏళ్ల మా కాపురంలో, ా సంప్రదాయానికి, చలం రక్తం నాలో వున్నందువల్లనూ, మూ తాతగారు మా తాతయ్య చలం

దుల్ల పట్టాభిరామయ్య గారు కూడా ఆధునిక దృక్ఫధం మనిషి కావడం వల్లనూ నాలో తొంగిచూస్తుందే తిరుగుబాటుతనానికీ, కొంత ఘర్షణ వచ్చేది. కానీ సతీధర్మం నిర్వర్తించాలని అనుకునేదాన్నో ఏమోగానీ, అంతర్గతంగా ఒక క్రమశిక్షణతో అత్తవారు మెచ్చే ఆదర్శ గృహిణిగానే బతికాను.

ఇటువంటి నా (ప్రేమను, పెళ్లిని, దాంపత్యాన్ని గురించి, నా తల్లిదం[ద్రులు కృ.మో.రా. గారిని నల్లగా వున్నారని, డబ్బు లేదనీ, లావుగా వున్నారనీ ఆమోదించకపోవడం గురించి, ఎంతో ఆలోచించి ఆ సంగతులు వ్రాసేవారు. నాకు పిల్లలు కలగడం లేదని చిన్న కలవరంతో నాకు హెచ్చరిక చేసిన (శ్రేయోభిలాషి. ఈ విషయాలు ఎన్నో వుత్తరాల్లో వ్యక్తమైనాయి.

నన్నూ నాలో కృష్ణమోహనరావుగారంటే కలిగిన ప్రేమనీ, ఆయన అర్ధం చేసికొని చాలా ప్రోత్సహించారు. “నీకు సంగితం, ద్యాన్సు వచ్చు. తెలివి, పరీక్షలు పాసయ్యే నేర్పు, ప్రజ్ఞ వున్నాయి. రూపం వుంది. ధనం కూడా వుందేమో!... పైగా నీలో ఒక ఆత్మ వుంది. అదే నన్ను ఆకర్షించింది. ఇయ్యడానికి హృదయం వుండవచ్చు. కానీ ఆ హృదయం నిన్ను ముంచెయ్యని హృదయం. హృదయాన్ని భద్రపరచుకొనే జాగ్రత్తని నేర్చుకొంటున్నావు. కనుక ప్రాసంచికంగా వృద్ధిలోకి వస్తావు. అల్లాంటి వాళ్ళకి నేనీనాడు రాసే మాటలు నచ్చవు... కనుక నన్ను నా గతికి 'వొదిలెయ్యి” అన్నారొకసారి.

మా పెళ్ళయిన తర్వాత మేమిద్దరం వెళ్ళాం.

“ఆయన నాకు బావున్నారే! అంతకన్నా అనడానికి ఆయన్ని నేనే మెరుగుదును? ఏమైనా మనిద్దరం ఏళ్ళ కింద ఏరుకొన్న మొగుడే కదా!” అన్నారు.

మరోసారి మేమిద్దరం వెళ్ళినప్పుడు జట్కాలోంచి నేను దిగగానే, వరండాలోకి వచ్చి పకపక “ఒకరా, యిద్దరా, ముగ్గురా?” ఓ నీలో ఒక అళ్మ అని కేక వేసింది. అప్పుడు చలం నాతో అన్నారు. “ఇప్పుడు వుంది. అదే నన్ను సర్కే నలభై ఏళ్ళ తర్వాత నువ్వు బతికి వుండదలచుకుంటే, + అస లేకుందా అయిపోకు. దేంతోనూ తీరని ఆకర్షించింది. బాయ యం అవకావు” ఇయ్యదానికి హృదయం

“నీ సులు ఏం మాట్లాడినా నాకేం 'విసుగులేదు... విద వచ్చు. కానీ అది

॥ +, నిన్ను ముంచెయ్యని

రష్యా అమెరికా పైన [1.80గ10 వేసిందని అంటే 'అట్లాగా చయం? అంటాను. కానీ బేబీ, కడుపుతోందని తెలిస్తే- పాపం చిన్న హృదయం. 0800/ అంత పెద్దపొట్టని ఎల్లా మొయ్యగలుగుళుంది? అని వ్యాకుల పడతాను. నీకో మిత్రుడున్నాడు యిక్కడ. నీ చెయ్యి ఇటు చాచి ఉన్నంత శురగా జానకీరాణి

కాలం చేతిని విడవని మిత్రుడు... నా వేపు ఆశతో చూసే బేబీ. నా వేపు చెయ్యి చాచే బీద అమ్మాయి, తెల్లారే నా మొహంలోని నవ్వే బంతిపువ్వు - అంతకన్నా దూరంగా, పూర్వద్వేషంతో నన్ను తిట్టే ఆప్తలు, వీరందరి కళ్ళల్లో ఈశ్చరుణ్ణి చూడగలగాలనే యత్నమే -౫”

మేము 1971లో మా పెద్దమ్మాయిని తీసికొని వెళ్ళాము. ఫోటోలు తీసుకొన్నాము. అప్పటికి ఆయన చాలా తక్కువగా మాట్లాడుతున్నారు. చిరునవ్వుతో, మాసిన గడ్డంతో, రంగు చొక్కాలు, లుంగీతో, కొంచెం బలహీనంగా కనబడ్డారు. మర్యాద మాటలు, అనవసరమైన మెచ్చుకోళ్ళు ఆయనకి ఎప్పుడూ అలవాటు లేదు. సుమారు 78 ఏళ్ళ వయస్సులో అసలు చేతకావు.

1974లో నా భర్త రోడ్డు ప్రచూదంలో చనిపోయి, నా లోకం తలక్రిందులై, ఇద్దరు చిన్నపిల్లలతో నేను అనాధగా మిగిలిపోయినప్పుడు చలం నన్ను పలుకరించలేదు. ఆయనకి తెలిసిందో లేదో అని కూడా నాకు తోచే స్థితిలో లేను. అతిభయంకర విషాదంలో పడి, బతకడం కంటే చావడమే నయం అనే విపరీత మనస్థితిలో పడినప్పుడు చలం నా మనసుల్లో లేదు. కానీ ఆయనకు నాకు వచ్చిన పెద్ద కష్టం గురించి తెలుసునని, కొన్నేళ్ల తర్వాత భీమ్లీలో కలిసినప్పుడు నర్రకి, సౌరిస్‌ చెప్పారు.

ఆయన ఆ తర్వాత ఐదేళ్లే బతికారు. 'నేనిల్లా దుఃఖంలో కొట్టుకుపోతున్నానని' ఆయనకు న్రాస్తే ఏమి జవాబిచ్చేవారో! కానీ నేను ఆయనకు యీ సమాచారం యిచ్చి, ఓదార్పు పొందాలనుకోవడం, ఆయన అనాటి ఆధ్యాత్మిక, అనారోగ్య, అశ్తక్త స్టితిలో అనవసరం, అందుకే *చలం” పరిచయం ఒక సుదూర స్వప్పకథగానే మిగిలిపోయింది.

క మా తాతయ్య చలం

|సీ|

టెముట్టమొదటి నా జ్ఞాపకం 1947 (ప్రాంతంలో ఆయన వూ అమ్మమ్మగారింటికి, తన తల్లి కొమ్మూరి వెంకట సుబ్బమ్మ గారిని చూడ్డానికి బందరు రావడం. పొట్టిగా, విపరీతమైన పసిమిరంగులో, తడి మెరుస్తున్న పెద్దకోల కళ్ళతో, సరిగ్గా మా అమ్మమ్మగారినే పోలిన కోమల సౌందర్య రూవం. సన్నని కంఠంతో ఆయన మాట. నాకు పదేళ్ళు. నన్నెవరు పట్టించుకుంటారు?

ఆ తర్వాత జ్ఞాపకం-విజయవాడలో లక్ష్మిటాకీసు దగ్గర మేడమీద ఆయన పచార్లు చేస్తోంటే కింద నుంచి మూ అమ్మమ్మ చూపించారు. 'అడుగో మా అన్నయ్య అని. నేను ఆకాశవాణి డ్రామా ఆడిషన్‌కి వెళ్ళి, నెగ్గిన సందర్భం అది - 198561 అనుకుంటాను, తెల్ల నిక్కరు వేనుకొని, ఆయన తిరుగుతున్నారు. వారింట్లోకి నన్ను తీసుకెళ్ళలేదు. నేను అప్పటికి ఆయన పుస్తకాలు చాలావరకు చదివాను. మేడమీద ఆయన

చిన్నప్పటినుంచి మా యింట్లో అమ్మమ్మ, తాతయ్య గారు. పచార్లు చేసోంటే అంటూ వుండిన మాటలు నాలో ఒక అభిప్రాయాన్ని కింద నుంచి మా కలిగించాయి. “పెద్దదమూమయ్య' ఒక చపలమైన వ్యక్తి ఆయన అమ్మమ్మ లీలల వల్ల ఆయనను కన్నవారు, కట్టుకున్నవారుు ఆయన _ క్షూప్రించారు. కన్నవారు కూడా కష్టాల పాలైనారు. ఆయన స్నేహాలవల్ల (్యదడ్రగోమా ఎన్నో కుటుంబాలు చెదిరిపోయినాయి. ఆయన విపరీత అన్నయ్య” అని, ప్రవర్తన, విచిత్ర చర్యల వల్ల సంఘంలో ఎబ్బెట్టుగా తోచేవారు.

ఇటువంటి ఆలోచనలు వారందరిలో వుండేవి. నేనూ వినేదాన్ని. నాకు తురగా జానకీరాణి

17 ఏళ్ల వయస్సు వున్నప్పుడు మదరాసులో డ్యాన్సు నేర్చుకోవడానికి ప్రతి వేసవికి, అంటీ 1954 వరకు, వరుసగా మూడేళ్లు వెళ్లి రెండేసి నెలలు కనీసం వుండేదాన్ని చలం చివరి చెల్లెలు, మా చిన్నమ్మమ్మ కొమ్మాజోశ్యుల రాజరాజేశ్వరి గారింట్లో, మాంబళంలో. అక్కడి నుంచి రోజూ బస్సులో ఉదయం, సాయంత్రం ఎగ్మూరులోని ఇండియన్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ ఫైన్‌ ఆర్ట్స్‌కి, భరతనాట్యం నేర్చుకోవడానికి వెళ్లేదాన్ని గొప్ప గురువు స్వర్గీయ పందనల్లూరు చొక్కలింగం పిళై గారి దగ్గర. నాకు 8-10 మధ్య వయస్సులో ఆయన బాగా నేర్పించారు. అది నేను మరిచిపోకు మధ్యలో బందరులో వెంపటి చినసత్యం గారి దగ్గర ఎంతో నేర్చుకున్నందువల్ల తిరిగి భరతనాట్యంపైన మక్కువతో స్పెషలు క్లాసులకి వ్లోదాన్ని. అన్నయ్య భక్తిలోపడి, తరించిపోతున్నాడని, తమకీ కాస్త ఆధ్యాత్మికత ఆంటుకుంటుందని ఆయన చెల్లెళ్లు కాదంబరి జానకీబాయి కుటుంబం, “పాహి (రాజేశ్వరి) గారి కుటుంబం తమ ఐదారుగురేసి సంతానంతో కలిసి మదరాసు నుంచి తిరువణ్ణామలై వెళ్లేవారు. అందువల్ల మదరాసుకీ అరుణాచలేశ్వరుని పట్టణానికి మధ్య రాకపోకలుండేవి. కొమ్మూరి పద్మావతి గారి కుటుంబమూ వెళ్లేది మరొక తమ్ముడు కొమ్మూరి గోపాలరావు గారి కుటుంబం అంతగా వెళ్లినట్టు నాకు తెలియదు. పెద్దదయామయ్య గొప్ప రచయిత, చూడాలి అని కోరిక. ఎగ్మూరు స్టేషన్‌లో రైలెక్కి విల్లుపురంలో రాత్రి రైలు మారి తిరువణ్ఞామలై చేరుకొనేదాన్ని ప్యాసెంజర్‌ రైళ్ళలో లైట్లు కూడా లేని రోజుల్లో పదహారు ఏళ్ళ పిల్లని ఎలా వెళ్ళేదాన్నో మా వాళ్ళు ఎలా వెళ్ళనిచ్చే వారోనని యిష్పుడు ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. చలం నాకు చాలా (ప్రేమతో స్వాగతం పలికారు. రమణాశ్రమం దగ్గరలో వున్న 'బోస్‌ బంగళా చిన్న యిళ్ళల్లో ఆయన “ఇప్పుడు చారు. "ల్‌ రంగ నాయకమ్మగారు, పిల్లలు సౌరిస్‌, పకపక, యితర చేసుకుందాం. గొ నర్తకి, చిత్ర, వాళ్ళమ్మూయి డాలీ - యిద్దరు చెల్లెళ్ళు, అని, బేబీ చారు దారి జానకీబాయి. రాజేశ్వరి, వాళ్ళ పిల్లలు ఆరుగురేసి

• తన శిష్యుడు బసవరాజుగారు - యింతమందితో వున్నారు చేసుకుందాం న్నా అంటాం. ఇవాళ వేసవిలో. ఆయన పప్పు రుబ్బేవారు, తోట పనిచేసేవారు. స ౫ సాయంత్రం భజన పాటలు. మంచి సాంబారు, కూరతో కూడా బేబీ చారే, అన్నం. నేను చారు చేయడం నేర్పించాను. తరువాత నాకు వ్రాశారు. “ఇప్పుడు చారు చేసుకుందాం అని, బేబీ చారు చేసుకుందాం అంటాం. ఇవాళ కూడా బీవీ చారే.” మా తాతయ్య చలం

ఆ వాతావరణంలో, ఒక కుతూహలంతో, రొమాంటిక్‌ దృక్పధంతో నేనూ వెళ్లాను. వెళ్లాక ఎంతో చనువు పెంచుకున్నాను. నేనంటే అక్కడి వారందరికీ ప్రత్యేకమైన అభిమానం. మిగిలిన వారివలె కాక నాకు కాస్త సాహిత్యం వాసన వున్నట్లు పోజు. నా అట, పాట, చలాకీగా వంటగదిలో దూరిపోవడం చలం యింట్లోవారికి, వచ్చిపోయే వాళ్లకు కూడా ఆకర్షణీయంగా కనబడేవనుకుంటాను. ఆ కారణాలుగా నేను రాత్రి భజనలలో, బ్రహ్మసమాజం గీతాలు ఆలవించదడంలో పాల్గొనేదాన్ని, అవకాశం దొరికినప్పుడల్లా చలంతో కూచుని ఏవేవో మాట్లాదేదాన్ని

“నువ్వు శృంగార రచనలు చేశావు. దీ పురుష సంబంధాలను గురించి వివ్లవాత్మకంగా, ఎంతో పచ్చిగారాశావు. మరి యిప్పుడు యీ యోగి పొత్ర ఏమిటి?” అని చాలాసార్లు అనేదాన్ని నా వయస్సు పొగరు అది. ధైర్యంగా ఎవరితో.వడితే వారితో, తోచినవి అనేయడం అలవాటున్న రోజులు

“నా రొచూన్సు అనేది నా రక్తంలో కలిసి నాలోనే పుట్టింది. ఎంత (ప్రయత్నించినా శృంగార వాంఛను యీ నాటికీ జయించలేకపోయినాను. అదే లేకపోతే నేనెందుకు బ్రతికీ?... స్రీతో కొన్నేళ్లు స్నేహమైతే, నాలోని శృంగార భావం పాతబడి, ఇంక నన్ను ఆకర్షించడం మానేసేది. అప్పుడు యింకొక కొత్త శృంగారం సంబంధం కోసం కొట్టుకునేవాణ్డి. ఇది గొప్ప ప్రేమ కాదు. ఉత్త కామమూ కాదు. పసితనం నుంచి, నాకు అన్నేళ్లుగా ఆ వాంఛలు వుంటూనే వుండేవి. ఎంతో విరహపడేవాడిని - కలలు కనేనాడిని.

లోపరహితమైన ఈ భూమి 1011410౧05 మించి - సంచరించే ఓ స్రీ నాలో వెలుగుతూ వుండేది. ఆమె స్వవ్నచారిణి ... కానీ యీ శృంగారమంతా కామంతో నిండివుండడం వల్ల పావం ధువ్వశ్చం గార అనిపించేది. ఇది పాపమా? ఇంత ఆనందకరమైనది రచనలు చేశావు. పాపమా? భార్యతో లేని పాపం, ఇంకో స్త్రీతో పాపం ఎట్లా స్తీ పురుష అయింది? ఈ శృంగారం పావమని నిజంగా ఈశ్వరుడు నేంబంధాలపై చెప్పాడా?” అంటూ ఆయన ఎంతో విస్తృతంగా, అనేక వందల విపవా తృకంగా పేడలో నిస్తుంచిన భావాలతో, ఆకర్షణతో ఆకట్టుకునే భాషలో రాశా వు. మరి ప్రై దా శ ట్ర మరి అవన్నీ ఏమైపోయినాయి అని నేను చాలాసార్లు యిష్ణుద్ది మిది? అడిగేదాన్ని ఆయన (వ్రాసినవన్నీ నాకు అర్ధమై కాదు. & + వపరిణతిలేని పెంకెతనం ప్రశ్నలు.

చలం వాటిని సీరియస్‌గా తీసికొని నాకు జవాబులివ్వడం ఎంతో

తురగా జానకీరాణి

ఆశ్చర్యకరం. మా బంధుత్వం వల్ల కొంత, నేనేదో చదువులు, లలిత కళలు బ్రహ్మాండంగా వెలిగిస్తున్నానని బంధువర్గంలో పేరు వుండడం వల్ల ఆయన నన్నొక మనిషిగా లెక్కవేసి, నాకు జవాబులిచ్చారు. అది కొంత ఆయన గొప్ప ప్రేమతత్త్వంలో ఒక భాగం. వారేమిటి, వీరేమిటి, కొంచెం “ప్రత్యేకంగా పలుకరించిన ప్రతివారితోనూ అలాగే వుండి వుండవచ్చును. నేను కూడా పాటలు పాడి, డ్యాన్సులు చేస్తూ, అందరితో వుంటూనే, చలం దగ్గర ప్రత్యేకంగా, ఏకొంతంగా కూర్చుని మాట్లాడేదాన్ని. “నువ్వు చాలా ప్రత్యేకమైన పిల్లవి. నిన్ను చూస్తే మదర్లీ ఫీలింగ్‌ వస్తుంది. ఏమైపోతుంది యీ పిల్ల యీ యిరుకు లోకంలో అని. నీ జాగ్రత్త నువ్వు చూసుకునే. గట్టితనం నీలో వుందని తెలిసి కూడా” అని వ్రాశారు. ఆ తర్వాత “౨6026096 ౪/006 &6 61%6/9౧1170౧౧ 126 0౦౪/6... దబ్బు, ప్రతిష్టల 'విలువలి నుంచి మించిన దానిని కనుకనే నన్ను నువ్వు విడవలేవు, నేను నిన్ను విడవలేను. 001'[1056 ౪౦౪! 906! - అంటూ వుంటాను. ఎందుకు? నీమీద (ధ్రేమ గనుక]! అంతే కాదు, నేను నీకుర్ర[41641గా 196! అవుతాను. నువ్వు యిక్కడికి రావడం, నాతో అంత యిష్టంగా వుండడం అదొక 1210/ 6[84&[౧గా చూనుకుంటాను. నువ్వు నాకు కొత్త 00౧|166౧౦6ని, తృప్తిని, గర్వాన్ని యిచ్చావు.” అదీ నాపై కలిగిన భావం. కొన్నేళ్ళ పాటు ఆ ప్రత్యేకమైన అనుబంధం ఉత్తరాల ద్వారా, నేను అప్పుడప్పుడు వెళ్ళి రావడం ద్వారా నీలిచింది. అది ఎంత అపురూపమైనదో. చలం అభిమూనులకూ, పరిశోధకులకూ ఎంత విలువైనదో, నాకు యీ మధ్య వరకు తెలియదు. నాళేశ్వరం శంకరంగారు " వచ్చి అడిగే వరకు ఆ ఉత్తరాలు ఎలా వున్నాయో నేను పట్టించుకోలేదు. కొన్ని పొడిగా రాలిపోయినా యింకా మిగిలినవి తీసి, వాటిల్లో “నీ పుస్తకాల వల్ల ఆయన అంతరంగాన్ని తెలిపే భాగాలు అక్కడక్కడా నేను ఎందరో ్రసంగించినప్పుడు నలుగురికీ వినిపించాను. పాదైపోయారు నేను తిరువణ్ఞామలై చేరుకొన్న రాత్రి వెన్నెల్లో చెట్లకింద అంటారో ఆయన పడుకున్నప్పుడు పక్కన కూర్చున్నాను. నాకు భయం ఎందుకట్లా లేదు. నంకోచం లేదు. “నీ పుస్తకాల వల్ల ఎందరో రాశావు? అని వైడైపోయారు అంటారు ఎందుకట్లా రాశావు? అని అడిగాను. అడిగాను. “అట్లా అనిపించింది, రాశాను” అన్నారాయన. “మరిప్పుడు యిల్లా ఈశ్వరుడు అంటూ భజన చేస్తున్నావేం?” అన్నాను. “ఇప్పుడిట్లా (దవవథంది అన్నారు. ఇంకా ఏం చూట్లాడానో గుర్తులేదు. అప్పుడాయన మా తాతయ్య చలం

నన్ను దగ్గరకు తీసుకొన్నారు. ఒక స్త్రీని పురుషుని వలె ముద్దు పెట్టుకున్నారు. అప్పుడు నేను ఆయనకు మనుమరాలిని కాదు, అందమైన ఆడపిల్లని - అని యిప్పుడు అనిపిస్తోంది. మరోసారి వెళ్ళినప్పుడు కొన్ని పాటలు నేర్పాను. టాగోర్‌ గీతాలు తెలుగులో మల్లవరపు విశ్వేశ్వరరావుగారు అనువదించగా రేడియోలో ప్రసారమైనవి. “ఆ పాటలే పాడుకుంటున్నాం. కొత్తవి ఎప్పుడు నేర్చిస్తావు?” అని ఉత్తరాల్లో నిష్టూరంగా వ్రాసేవారాయన. * నేను ఎందుకు ప్రత్యేకంగా కనబద్దానంటే, నేనూ చపలనే కనుక ప్రకృతి, (పేమ, రొమ్షాన్సు వంటి అంశాల పట్ల నాలో ఒక మొగ్గు వున్నట్లు ఆయనే కాదు, మా బంధువులందరూ పసిగట్టారు. నేను విపరీతంగా చదివిన నవలలు, కథలు, కవిత్వం వల్ల 12 ఏళ్ల వయస్సు నుంచి నాలో ఒక చాపల్యం వుండేది. ఆ మనుష్యులు గతించారు. ముఖ్యంగా మదరాసులోని మూ బంధువు, నాకంటే పధ్నాలుగేళ్లు పెద్దవాడు కొమ్మూరి సాంబశివరావుతో నేను షికార్లు తిరిగేదాన్ని ఐతే నా లోలోపల ఒక క్రమశిక్షణ లేదా భయం వుండి 'రొమాన్సు" వరకే గానీ శృంగారం వరకూ పోయేది కాదు. కానీ అది చాలు, అర్ధరాత్రి వరకు బీచ్‌లో 'బేబీ తిరిగింది ఉవ్వితో కలిసి అని - బంధువుల మధ్య హోరెత్తదానికి. నాలో మేల్మొన్న విస్మయకరమైన భావాలన్నీ అతనికి ఉత్తరాలు వ్రాసేదాన్ని ఇవన్నీ మావాళ్లు తుంచిపడేసి నన్ను కట్టడి చేయడం వల్ల నా బతుకు పెడదారి పట్టలేదనుకోవాలి. ఈ వార్తలు చలానికి చేరాయి. దాంతో నాలో ఆసక్తి పెరిగింది ఆయనకి, అప్పటిక్సే యింకా ఎంతోముందునుంచే కృష్ణమోహనరావు గారికి నామీద పిచ్చి ప్రేమ. ఈ సాంబశివరావు ఉదంతం నేను చెప్పాను. ఐనా ఆయన నన్ను వదలలేదు. ఈ (ప్రేమ, పెళ్ళికి దారితీయడం, మా యింట్లో'వారితో నా ఘర్షణ - సా ప్రీతికరమైన నన్ను ప్రొత్సహిస్తూ విషయాలు. అందుకే నన్ను ప్రోత్సహిస్తూ, నాలోని మనస్సునో, ౧ ఫ్లు న్య ల్ల న్‌ ఆత్మనో ఒక సజీవంగా ఆత్మనో ఒక సజీవంగా స్పందించే స్థితిలో వుంచుతూ, నాకు సందించే సితిలో ఉత్తరాలు రాశారాయన. వ చుతూ శ ఆయున నిజాయితీ ముందు నా కృతిమత్వం యన ళ్‌ భయంకరం... నేను ఆయనకు వ్రాసినవన్నీ నిజాలో కాదో , లు తెలియదు కానీ, ఆరోజుల్లో ఆయన నాకొక వూతకర్రగా ఉపయోగపడ్డారు. చలం చళ్ళని పాటగాడు. (బ్రహ్మసమాజం పాటలు “జయము తురగా వానకీరాణీ

జ్ఞానప్రభాకరా, జయము శాంతి సుధాకరా, జయము మోహతమోహరా,

జయ జయ కరుణాకరా' - 'కోటికంరముల కూర్చి పాడుదము సాటిలేని

మన ్రభుగూర్చి' - వంటివి శ్రీమహేశ, అరుణాచల శివ, శ్రీరాం జయరాం

• వంటి భజనలు కంఠం ఎత్తి పొదేవారు. హార్మోనియం వాయించేవారు, ఎంకిపాటలు, ముఖారి, నాదనామక్రియ వంటి రాగాల్లో ఎంతో భావంతో పాదేవారు. “ఎంకి వంటి పిల్లలేదోయి, లేదోయి' - *'దూరాన నారాజు -

“ఎంకీ నాతోటి రాయే' వంటివి ఆయన పొడుతోంటే వయ్యారాల ఎంక్తి,

ఆమె కోసం కళ్లల్లో దీపాలుంచుకుని ప్రేమించిన ఆ నండూరి మనముందర సాక్షాత్మరిస్తారు. చలం కంఠంలో నాదం అది, ఆయన స్వరశుద్ధిలోని శాగానుభవం అది. మేమంతా పాదేవాళ్లం. కాదంబరి నిర్మల మీరా భజన్‌లు

ఎన్నో పాడేది. అందరూ నేర్చుకొనేవాళ్లం. సాయంత్రం ఏడు నుంచి సాగిన

ఆ గాన కార్యక్రమం ఎంతో శాంతిని నింపేది. ఆర్రంగా గుండెను బరువుగానూ చేసేది. మా అమ్మమ్మ దగ్గర నేర్చుకొన్నాను యీ పాటల్లో చాలవరకు. సందర్భం వస్తే ఎక్కడైనా పాదేస్తూ వుండడం నాకు సరదా

కూడా.

నేను అప్పటికి చాలా కధలు వ్రాశాను. కుటుంబరావుగారు, దేవులపల్లి,

గోరాశాస్త్రి మొదలైన వాళ్ళు, రమణ, బాపు వంటి నాతరం మనుష్యులు మెచ్చుకోవడం జరిగేది. నాకు భయం చలానికి నా కథ చూపించాలంటే.

ధైర్యం చేసి 'ఎర్రగులాబీలు' అని ఒక కథ - తెలుగు స్వతంథత్రలో గోరాశాస్త్రి

ప్రచురించి, అభినందిస్తూ నాకు ఉత్తరం వ్రాసిన మేలైన కధ అని నేను అనుకున్నది - యిచ్చాను. “నర్తకి చెప్పింది, పొట్టిపిచ్చికకి మల్లె నువ్వాక

కథ వొదిలి వెళ్ళావని” అంటూ “మామూలు దృష్టితో చూస్తే నువ్వ రాసిన “మామూలు దృష్టితో కథ బాగానే వుంది, కానీ చలానికి పూర్తిగా తృప్తిగా లేదు. చూస్తే నువ్వు రాసిన సగం వరకు చాలా బావుంది. ముగింపు ఎంతో బాగుంది కథ బాగానే వుంది [1౧81 ౪610101 ఏమిటంటే, ౧6 ౪116915 00౬016 నీ చలానికీ పూర్తిగా 0 ౪౧1౧0 ౪6౧/ 6౧19141010 810/165 - &ి 51611-

తృప్తిగా లేదు. 1 04౧6.

ముగింపు ఎంతో “నీ కథ చదివాను. ఏం బాలేదు. నేను మెచ్చుకోవాలని బాగుంది ఎందుకు గోలపడతావు - నీ కథలలో లోపం లేదు - వాటిని చదవలేకపోవడం చలం 148[3దే లోవం” అన్నారు

మరోసారి. “కథలు రాయాలని రాయకు. నీ లోపల్నుంచి పెళ్ళగించుకొని జ మౌ శాతయ్య చలం

'వచ్చి' ఎట్లా 'వస్తే అట్లా రాయి” అన్నారు. అందుకేనేమో నేనీమధ్య ఏమీ రాయలేకుండా వున్నాను!

1961-62 సంవత్సరాల్లో నేను చలం కోసం ఇంగ్లీష్‌ టైపింగ్‌ నేర్చుకొన్నాను. ఆయన పుస్తకం '540/66 [1621 1/౧6 చేయడానికి. 0/6౧ ౬0౧8౧౫4౧ వారనుకొంటాను, రాత ప్రతి తీసుకోరు. టైపు చేయాలి. నా దగ్గర అంత డబ్బు లేదు అన్నారాయన. నేను సుమారు 217 పేజీలు టైపు చేసి పంపించాను.

“నువ్వు శ్రమ పడ్డమే కాదు, ఎంతో శ్రద్ధతో చూసినట్లు కనపడుతోంది. ప్రతి పేజీలో నీ (ప్రేమ వుంది” అన్నప్పుడు చాలా సంతోషపడ్డాను. ఆయన నాకిచ్చిన స్నేహానికి, కొంతైనా బుణం తీర్చుకున్నానని అనుకున్నాను. తురగా జానకీరాణి 2

ల్‌, అళ్ళలి శామేవ్నాలు -

• పోశకరారు. ఉఏకగ ఎ బోమె్టు వ కాన. ్రనెఎక న ఉను తోష కర్చాల్లు షా కళి పాట ఆ 9, అక్యళు అనాస జూకు కధా (ముట్‌ బీసీరా నం - జన్టర్‌ రాస్తున్నాడు - “జానకీరాణి - ఆమె కథలు ఎన్నో చదివాను. ఆమె 'దైనందినం' కథతో కొన్నాళ్లు నా సొంత కలలూహలల్లీ కూడా గడిపాను ఈశ్వరాశీర్వాదాలతో చలం ఆ ఉత్తరంలోనే నాకు కూడా ఓ ౦00౧౫0|౧౫౪౧| విసిరాడు - మొన్ననే “కొత్తచిగుళ్లు చదివా. 'ఏం రాశావురా చలం అనుకున్నాను. అంతేకాదు ప్రవీణ్‌ తు. కృ.మోహనరావుగా కూడా తెలుసు అన్నాడు. జ్రై-' మా తాతయ్య చలం

క. ప్‌ పంత్న శ తై ం త పో శన అలై ష్‌ శల ల య్‌ాతృ ఖం ప్లూ కోశిచైం ానం -ర్లా సర్ప ళం ఏరోంలలాం? న క్రవక్షణంంనికీ క ట్రనరాా న్ను నా కలం గ ల్య్నార్యా పంల ౯౩ ట్రార దశకం ాంంాాలై రా కో ఎ శయం మెర్రాస్తా రోతంా శనం శుతేంస్తా శోశ్చెజ్లం అతా ఎండా మ్య కరా బ్రి్రాస్తతోర త్తం జకం. ఆ వటంంద్తాంంా ల 2ళ తత ఖా మళ మి ర్లు గారను రంల నవమం డం ఎతేర్త రంల. కారాయ యయాతిశిం రాం తాటి కక రాబంకబుంత్య తె జంయూస్నా క గటుంను గాలీ జా కట లకిటక జ గ ర స టాల్‌ వీ కేజి ల "వ్యూ నయం తు మ వాపా నాం. సాూసోాణ టీ (ఎర్లీ వ లి *క్ష్యాం రాణికి, నీ ఉత్తరం. ఈ మధ్య ప్రియమైన రాణికి అని ఓ ఉత్తరం ప్రారంభించాను. ఆ ఉత్తరం ఏమయిందో! కనక రాణికి అని రాస్తున్నాను. అయ్యో, ఉత్తరం ఆలస్యమౌతోందే, రాణి ఎదురు చూస్తోందేమోనని అనుకున్నాను. కాని వెంటనే, “౦? నా ఉత్తరాలకి తాను ఆర్నెల్లకి జవామి రాస్తుంది కదా! ఈ కాస్త ఆలిస్యమైతేనేం? అనుకున్నాను. ఇంతకీ కారణం- వాళ్లు బాగాలేదు. పని మాత్రం ఎక్కువయింది. కాకా (చిత్ర రెండో కూతురు) నన్ను రాయనీయదు. తను రాస్తానంటుంది, ఇంకా వొళ్లు ఎప్పటికి బాగౌత్తుందో, ఏదో వొకటి రాద్దామనుకున్నాను. కానీ నిద్ర పోతోంది. మామూలు దృష్టితో చూస్తే నువ్వు రాసిన కథ బాగానే వుంది. కాని తురగా జానకీరాణి

చలానికి పూర్తిగా తృప్తిగా లేదు. సగం వరకు చాలా బావుంది. 1 అతను కనపడగానే ఆమె ఎందుకు అడగలేదు. తన సందేహాన్ని ఎందుకు తీర్చుకోలేదు. 2) ఆ స్తితిలో ఆ అబ్బాయి ఉత్తరం రాయనే రాయడు. 8) రాసినా, ఆ ఉత్తరం &/4/0121గా ౪/116 అల్లిందాని మళ్లే వుంది. ముగింపు ఎంతో బావుంది. ౯|౧౫| ౪౪6161 - ఏమిటంటే - 11౧6 ౪/19 1$ 0202019 01 +*గళ0ం్ర *6౧/ 6౧4921౧119 510163. & 91110] ౧౬౧౮6. ఇవాళ పొద్భ్సున్న అనుకున్నాను. నా 560/6120౧/ని నీకు ఛాయమందామనుకున్నాను. “నాన్నకి వొళ్లు బాగాలేదు. నెమ్మదిగా రాస్తాడని!” సరే. మీ కుటుంబం నీ చుట్టూ ఎందుకు చేరుకుంటోంది? వీరి తరవాత తాతలూ, అమ్మమ్మలూ పీన్నమ్మలూ, మాూమలూ దిగుతారా? నీ పెళ్లి ఆపడానికి కాదు కద!

జాగ్రతః, తస్మాత్‌ జగ్రతః

అర్ధం కావడం కన్న ఇష్టపడడం చాలా గొప్ప. ఆ ఇష్టాన్ని అట్లాగే వుంచుకో - అంతే చాలు.

56026056 ౪06 &/6 61469601 170౧ 6 0/0౪/6 - డబ్బు ప్రతిష్ట విలవలనించి మించిన దానివి కనకనే - నన్ను నువ్వు విడవలేవు, నేను నిన్ను విడవలేను, అప్పుడు ఇక్కడవున్న “కాదంబరి 0/0౪/6కి నేనిష్టమైనానా? వాళ్లు నాకిష్టమైనారా?

ఎందుకు నిన్ను పదే పదే ౪/2 చేస్తాను నేను? నువ్వూ నేనూ ఎన్నటికీ కలుసుకోకపోయినా, 00% 1086 ౫/౦౪! 501" అంటూ వుంటాను. ఎందుకూ నీమీద పప్రేమగనక,

అంతేకాదు. నేను నీకు గ్ర/218/1గ 186! అవుతాను. నువ్వికృడికి రావడం, నాతో అంత చనువుగా వుండడం - అదొక 1210/ 662గగా చూసుకుంటాను. నువ్వు నాకో కొత్త ౦0౧1106009 నీ, తృప్తినీ, గర్వాన్నీ ఇచ్చావు.

ఆ సుబ్బయ్య గారికి జవాబు రాయి. ఆయనే నా చరిత్రకారుడు. నువ్వు రాసింది తన పుస్తకంలో వేసుకుంటాడు. నిన్ను చూసుకుని నేను గర్వపడేట్టు

జా అబద్దాలు రాయమని కాదు. మా తాతయ్య చలం

“నిన్ను 504౧641158 చేస్తున్నారా?” అని రాశావు. ఆ మాట నిజంగానే అనుకుని రాశావనుకుని, వెంటనే నీకు కష్టపడుతూ ఉత్తరం రాశాను. ఈశ్వరుడు చెప్పారు? నువ్వు 86గ009గ- ౧౧౪౭౧ చెయ్యలేదని. చించేశాను ఉత్తరం.

నీవేపువాణ్ణి. నీవాణ్ణి. నేను 504౧6౦౬156 చేస్తానా?

నిన్ను గురించి ఏం చెప్పలేదు-

“ఓ అమ్మాయి - శీ జీవితంలో ఏముంది చరిత్ర రాయడానికి? తిట్లు

" తినడం, తిట్టడమేగా!” అని రాసింది అనిరాస్తే. ఆయన నీ &66/8599 ఇమ్మన్నారు ఇచ్చాను” అంతే.

హైద్రాబాదు నించి నిర్మల నర్తకికి రాసింది అమ్మమ్మకి జబ్బుగా వుందని.

0౧౪91౧6 [1౦౧౧1౧8 న నువ్వు అతని ఇంటికి వెళ్లిన రోజున నాకు టెలిగ్రాం ఇయ్యి. ఈశ్వరుడి ౧6౧౧౫౫|౩5|10గ౧తో నేను చాత్సీవం చేసుకుంటాను. నువ్వట్టానే నిలిచిపోతే,

| ౪|| 06 ౧6౫ ౧౧౦౮౪6 0౩/00.

ఆ పని తొరగా చెయ్యి. నీ బంధు బృందాన్ని తలుచుకుంటేనే భయంగా వుంది నాకు. మీకు పెళ్లి అయిందనే 902౧601045 [౧౧౦౪ని అట్లా ప్రచారం కానీకు. నువ్వు స్వశక్తి కలదానివైనావు గనకనూ, ఒక అతను నిన్ను తీసుకోడానికి సిద్ధంగా వున్నాడు గనకనూ ఆగారు మీవాళ్లు. అట్లా కాకపోతే, చిన్నప్పుడు నిన్నేం చేశారో, ఆ 31909నే తీసుకునేవారు. [[౧6)/ 2౯8 010109 161 1౧౧౫6 (0 911166, 0 16 ౧౦౧9 90౧౧611100 ౧౪/ ౧4౧౦9౧ 10 161 1౪/061 "

వలి ౪1|| 08 86011566 కాదు, ౪౦౪ ౪1|| 06 0౪౭౧0/66 - అని రాయవలసింది నువ్వు

దీపావళికి డాలీ, కొకా వున్నారు. అందుకని టపాకాయలు కొన్నాము. 04౧6198తో అలంకరించాము. ఆశ్రమం నించి ఛాడ్విక్‌ అనే ఆరున్నర అడుగుల ఇంగ్లీషు ఆయన వొచ్చి, సీమ టపాకాయ సంగతి తెలీక, వెలిగించి చేతులో పట్టుకుని చేతులు కాల్ప్చుకున్నారు. ఓ ఏరోప్లేన్‌ని తలకిందులుగా పెట్టి నాచేత ముట్టించారు. అది ఎగిరి నా లుంగీలో దూరింది. లుంగీ కాలింది.

మీరేం చేశారు? రంగనాయకమ్మ గారు మంచి మంచివి చేశారు తినడానికి, తొరగా నాకు 1006] 164/6 రాయి. చలం, శురగా జానకీరాణి ల

ల్యూ, మగ హత ళం ఆంగ్రార్టుకి పళ్లూ వాసం వార్చి ఆరా 2 రూం స ఇాస్లవా ప్‌ ట్య ల కా? కలా ట్ర న లగ? అ లం శంక లత గట గ్‌క శ్రీశాశం ఆా్రైజ్తుర్ట 1 శాళంపాబీ శ రోలిలు. పాంలుంక్సుల బా అం ముట్ట లటుయముడి దీం జంక ల్ల ళం క మని లలు క్రదాగాళడ వన్‌ల్‌ (66 తంం త్త శ లంఎచతలలి . కాయ్‌ కోండంప్పు 4 నన కంసయ లీ లాత నల్లా సేం పారం కొాళనాంం _తాటీ ఎంత్‌ హాని వాయ పాని డి వాళ దోయి జాస్ర్రనోజాన నీ ఉత్తరం ఇన్నాళ్లకి మళ్లీ పావం చావుచూసి భయపడ్డావా, విచారపడ్డావా? మరి ప్రపంచం అంటే అంతే. వైరాగ్యానీకేంలే, శృశాన వైరాగ్యం ఎన్నాళ్లు! ఈపాటికి మరిచిపోయి వుంటావు. 561 ౧/996౧/4- 10 చాలా బలమైన 1౧94౧౦౬ అందువల్ల చావంటే మనం లేకపోవడమంటే అంత కలత కలుగుతుంది. కాని మనం వుండడమనేదే, ఈ కష్టాలక్తీ, నుఖ్కాలకీ కారణం - కాని ఎంత బాధైనా జీవితాన్ని వొదలుకోలేము. దాన్ని జయించిన వారే ధీరులు. మీ పరీక్ష [686113 విషయం, 00౧౮|౬61280109. అంతకన్న నాకేమీ ఈనాడు గట్టిగా పట్టవు, ఎంతకాలం? త్వరలో నీకు పట్టవు. ఎందుకంటే 16లో ఇవి త్వరలో అందరూ మరిచిపోయే సంగతులు. కాని ౧|9౧గా 0455 అయ్యే మనలోని ప్రతిభ మనని జీవితంలో మనం కోరే గొప్పలకి మా తాతయ్య చలం

తీసుకుపోవడానికి వుపయోగపడుతుంది, అదృష్టం కలిసివొస్తే.

పుస్తకాల విషయం - ఈనాడు చదవడం మంచిది కాదనే అంటాను. నేనూ ఆ జాద్యం పట్టిన రోగినే. ఈనాడూ ఒకటి రెండు గంటలు చదువుతోనూ వున్నాను.

నీకు సంగీతం, 64౧06 వొచ్చు. తెలివి, పరీక్షలో ౧౫55 అయ్యే

నేర్పు, ప్రజ్ఞ వున్నాయి. రూపం వుంది. ధనంకూడా వుందేమో? హోదా సంపాదనా రావొచ్చు. నిన్ను పొగిడి నీ అంతది లేదనేవాళ్లకి ఏం లెఖ్క పైగా నీలో ఒక ఆత్మా వుంది - అదే నన్ను ఆకర్షించింది. నీవు కామ వ్యాపారాలలో నేర్చరివే అయి ఉండవచ్చు. ఇయ్యడానికి హృదయమూ వుండవొచ్చు. కాని ఆ హృదయం నిన్ను ముంచెయ్యని హృదయం, అందువల్ల జాగ్రత్తగా వెడతావు కూడాను.

కాని హృదయమిచ్చే ౦020౬01%/ వుంది. దాన్ని భద్రపరచుకునే జాగ్రత్తని నేర్చుకుంటున్నావు. కనక ప్రాపంచకంగా వృద్ధిలోకి వొస్తావు. అట్లాంటి వాళ్లకి నేనీనాడు రాసే మాటలు నచ్చవు. కొని రాశాను కదూ - అంతకన్న నాలో ఈనాడు ఏమీ లేదు.

పోనీ పుస్తకాలే చదువు. నాకెందుకు రాస్తావు? నాకూ నీకూ ఉపయోగం లేని శ్రమ ఎందుకు?

నువ్వు ఎంత రాయి ఇంతే నేను. ఆనాడు అంతే నేను = అట్లా రాశాను, ఎవరేమనుకున్నా. ఈనాడు ఇంతే నేను, ఈనాడు ఇట్లానే రాస్తాను. కనక నన్ను నా గతికి వొదిలెయ్యి.

అయినా నానించి నీకు కావలసింది నీ కిష్టమైన రకం ఉత్తరాలే కద! అట్లాంటివి రావు.

(ప్రేమ లేఖలా! నువ్వు తలుచుకుంటే ఎన్ని (ప్రేమలేఖలు ఎందర్చించి కురియవు? కాని వాటిల్లో ఎంతమాత్రం (ప్రేమ వుంటుందో తూచి చూసుకో. లేఖలూ, మాటలూ, ఎన్నైనా అల్లగలరు నాబోటివాళ్లూ నీబోటీవాళ్లూ - మీ అమ్మమ్మ నిన్ను అన్నట్టు - కాయితం కలం వుంటే సరి!

నిజమైన నీ (ప్రేమ, అనుభవమున్న (ప్రేమ ఎప్పుడూ తనలో వున్న నిజాన్ని హితంగానీ, అహింతంగానీ ఇతరులకి, తను ప్రేమించే వారికిస్తుంది. అంతకన్న గొప్ప (టేమ మౌనం వహిస్తుంది.

పకపక ఇక్కడే వుంది. మేమెవరం బెంగుళూరు వెళ్లం. బెంగుళూరు సంగతులు మూకు అంతకన్న ఏమీ తెలీవు,

బంధువులు అనేవారికీ మాకూ చాలా దూరం. అందుకునే నిన్ను 'చలం' తురగా జానకీరాణి ౧౦

అని రాయమన్నాను.

అనాటి రాతలైనా, ఈనాటి రాతలైనా, నేను మనుషులు కులాసాగా చదువుకోడానికీ, వాళ్లల్లోని కులాసాలనీ, ఇంద్రియ లోలత్వాలనీ, సమర్దించడానికి రాయలేదు. వాళ్ల వ్యవహారాలకీ, బలహీనాలకీ, చౌర్యాలకీ, వ్యభిచారాలకీ సమర్ధన ఇస్తాయనుకున్న భావాలనే ఏరుకుంటారు. నా వుద్దేశ్యం నేను బోధించేవి అనుష్టించాలని. ఈనాడూ అంతే.

'పేమలేఖల్ని ప్రేమనెరుగని వారు, చదివి ఏం లాభం? ఆ రాతల్లోని పై ఆకర్షణల్ని తీసేసి, నిజం ఈనాడు రాస్తే ఎందుకు సయిస్తుంది.

..... నీచత్వంలోకి జారకూడదు. గొప్పగొప్ప పేర్లతో, ఎప్పటికప్పుడు కీర్తిప్రతిష్టలకోసం దేవుక్లాడేవాళ్లు నీ చుట్టూ వున్నారు. నువ్వూ అట్లాకాదు. నరకంలో కాలనీ, అందరూ విడవనీ, మనలోపలి సత్యానికి మనం సిలబదాలి,

సుఖాలకోసం దేవుక్తాటలో చేరితే, బాధని, 10౧|॥౧6౪౩ని భరించే శక్తి లేకపోతే, ౧|$4౧6౦61512౧0100కి భయపడితే, ఆ మనుషుల్ని ఓ ప్రత్యేకం కింద చూడనవసరం లేదు.

నువ్వు నా దగ్గిరికి రావడం, ఎదో సుందరమైన కలలాగు విలవగా దాచుకున్నాను. ఎందుకు? నువ్వు నీ బంధువులమల్లే - నలుగురి ముద్రా మొహాన కొట్టుకుని, నడిచే పీనిగవైపోలేదు గనక, నువ్వు ప్రత్యేకమైనదానివని

తెలుసుకున్నాను గనక. మూ దగ్గిరికి బైటనించి వొచ్చేవారు నీ పేరెత్తితే పెదివి విరిచి నవ్వుతారు. అదేవాళ్లు మనికి ఇవ్వగల గొప్ప ౦0గ౫౧||- ౧౧6౪౧1. నేనీనాడు ఎదో శాంతిని సంపాయించానంటున్నావే అది నేను 60[౧౧౧౦౧౫|8$6 చేసుకుని కాదు నేనీనాడు 'ఈశ్వరుడున్నాడు' అంటే, “ఈశ్వరుడు లేడు అన్న కంటే వాణుకుతున్నారు. ఎందుకు? తరవాత ప్రశ్న ఈశ్చరుడు ఉంటె, అలా నువ్వ నమ్మితే, ఏం చేస్తున్నావు? ఇల్లా బతుకుతున్నానేం? అని వీనపడుతోంది వాళ్లకి,

మనం లోకానికి ఎంత విరుద్ధంగా వున్నా మన ప్రేమవల్ల లోకం మనకోసం రావాలిగాని, మనం లోకంవేపు బిక్ష అని చేతులు దేనికీ చాచకూడదు - చచ్చినా సరే.

శాంతి అంటే - ఇబ్బందులు లేని శాంతికాదు. మన హృదయంలోంచి వొచ్చే శాంతి, ఇక్కడ మేము చేసే సాధన, మామూలు సుఖాలకోసం కాదు. ౧6406 1141 15 06/006 ౪౧౮6౧5[206108 కోసం = అది సులభసాధనం కాదు.

జి మా తాతయ్య చలం

సత్యాన్నించి దూరమై గతిలేక ప్రపంచాన్ని మింగితే ఆ శాంతి రాదు. ప్రపంచాన్ని ప్రేమించడమంటే దానిలోని 9[౬&||0౪/౧౪౩౩నీ 6౪11నీ కాదు. ఆ తుక్కుని 101648 చెయ్యి 6౫0౪6486 చెయ్యి. నువ్వు ఆ 16౪6కి దిగకు. ఎప్పుడూ తిరగబడుతూనే వుండు. ఇం0801 చేసినట్టు నటించకు వాళ్ల స్నేహాలు కోరి. పోతే పోనీ.

70 110% 19 ౪6 ౪౧౧౭౧౦౧౫ - సరే. 11౧6 చెయ్యకండా లేవే! ౧1౧. చెయ్యడానికి భయపదడేవాడే 111౧|4 చెయ్యదు. అదే 65020190.

అసలు ₹+206409౧ అనేదాన్ని 60/౧౪/0౦16 చెయ్యడం అది వేరే సంగతి. అది అరుణాచలంలో జరిగే యోగసాధన.

నా ౪) కి వెరచి ఎవరూ నన్ను దేంలోనూ చేరనివ్వలేదు. వొంటరిగానే బతీకాను.

నీ కార్యక్రమాలన్నీ మంచివే. కాని వాటికోసం నువ్వు నీలోపలి ౪౬|6- 2016 ౧౬51ని బలిచేశావా? నువ్వు నశిస్తావు. అట్లా సంసారానికి ౧1౧ గ06 ౧౭ిచేసి 04౧40 అయిన 99191008 నీ దగ్గిరే వున్నారు.

అవును. 6508015౧) కాదు - కాని అది లేనివాళ్లూ లేరు. ఈ కార్యక్రమాలన్నీ ఏమిటి. నిన్ను నువ్వు వాంటరిగా భరించలేకనేగా! ఈ గొప్ప బట్టలన్నీ ఏమిటి? నగ్నత్వాన్ని భరించలేరనేగా! నేను, ఈనాడు శాంతిని సంపొయిస్తే, జీవితమంటే వాంటరిగా, ౪౧౦౦౧౧౧౧౦౧౫|౩|౧9గా నుంచో డం వల్ల సంపాయించాను. నీవు చేసే రకం పనులు నేను ఎన్నడూ చెయ్యలేదు. నన్నెవరూ చేరనియ్యలేదు. నిజానికి నిల్చుంటే నిన్నూ ఈనాడూ ఎవరూ చేరనియ్యరు.

మామూలు మనుషులు పొందే శాంతి ఎప్పుడూ నా 8|/౫౪౧లోనే వుంది. కాని నేను దాన్ని వాప్పుకోలేదు. ఆ పీనిగ శాంతికన్న, బతికి వుండగా నిప్పులో కాలడమేనయం - ఈ కీర్తులూ, డబ్బులూ, ఆస్తులూ, సంసారాలూ, ఉద్యమాలు కార్యకలాపాలూ.

కాని ఎవరోగాని ఆ అగ్నిపరిక్షని తట్టుకోలేరు. అందులో ఆడపిల్లవి. నీ చుట్టూ ముళ్లకంచెలు పైగా. నిన్ను కోప్పడుతున్నాననుకోకు. కాని అహహ బావుంది అని తల వూపలేను. “తాతయ్యా అని నన్ను గొప్పచేసి ఇన్నాళ్లకి రాశావు కదా, నిన్ను పొగిడితే, నాకేమన్నా మామిడిపళ్లు పంపుతావేమోనని! (జ్ఞాపకముందా మామిడితోట కల!) తురగా జానకీరాణి క

శే

చలం రాతలు, చేష్టలు, ఆయన కుటుంబ సభ్యుల జీవితాల గురించి

నేను ఏదో ఒక పేచీ లేవదీసేదాన్ని ఒకసారి ఉదయంపూట, 9-10 గంటల మధ్య చెట్ల నీడలో మేమిద్దరం కూర్చున్నాము. ఆయన మంచంమీద పడుకునేవారు. నేను పళ్ళనే కూచునేదాన్ని అప్పుడు పకపక బిందెతో నీళ్లు తెస్తోంది. *చూడు, యిక్కడున్నవాళ్లకి - నీకున్నవి ఏవీలేవు. నీకు దబ్బు, చదువు, అందం వున్నాయి. వాళ్లకి లేప్ప' అన్నారు. అంటే పకపక, చిత్ర, డాలీ, నర్తకి అన్నమాట. నేను వెంటనే “అల్లా వాళ్లకి లేకపోవడానికి కారణం ఎవరు?

అన్నాను. ఆయన మాట్లాడలేదు. ఒక కొడుకు రవి చిన్ననాడు చనిపోయినా, మరొక అబ్బాయి వసంత్‌ (సంతి) కనబడకుండా మూయమైపోయినా, ఆడపిల్లలు స్‌కు డబ్బు, ముగ్గురు సంప్రదాయమైన గృహిణులుగా స్థీరసడలేకపోయినా, చదువు, అందం భార్య మనస్సు విరిగి ఎన్నో ఏళ్లు కాషాయ బట్టలు కట్టుకుని వున్నాయి. వాళ్లకి వూరూరు తిరిగినా - వాటికి బాధ్యత తనదే అని అనుకున్నా లేవు అన్నారు... _ బయటికి చెప్పని వ్యక్తి ఆయన. లోక రివాజుగా చూస్తే అంటే పకపక, ఇవన్నీ బాధ్యతలేని పనులే. జీవితమే కర్తవ్య నిర్వహణకోసం చిత్ర, దాలీ, నర్తకి అంకితం చేయాలని, కన్నవారు, కట్టుకొన్నవారు, మనం అన్నమాట. కన్నవారికోసం త్యాగాలు చేస్తూ, ధర్మం నిర్వర్తించడంలో గడపాలని నమ్మిన నాకు - చలం ఎంత దూరం! ఇల్లాంటి పొటుకు మాటలూ హై ఐనా ఆయన నన్ను చిరునవ్వుతో క్షమించారు.

మా తొతయ్య చలం

నిండా ముప్పై ఏళ్లు లేనినాదే ఆయనలో అశాంతి ప్రారంభమైంది. అది రగిలి, రగిలి ఆయన్ని జ్వాలగా మార్చింది. అది ఆయన్ని కాలుస్తున్నా, కొందరికి వెలుగునిచ్చింది. స్త్రీ - బిడ్డల పెంపకం వంటి అంశాలపైన ఆయన సలహాలు, అభిప్రాయాలు, 70 ఏళ్ల నాడు ఎంత ఆధునికమో! ఆయనలోని ఉదారతకు, పరిమళించే మానవత్వానికి, మధురమైన మాతృత్వానికి సంబంధించిన భావాలకు ఆయన రచనలు ఎంత గొప్ప పుష్టినిచ్చాయో గమనిస్తే - వ్యక్తిగత జీవితంలో యివన్నీ ఎందుకు ఆచరించలేదు - ఒక భర్తగా, తండ్రిగా, కొడుకుగా ఎందుకు విఫలమైనాడు అనే ప్రశ్న వస్తుంది. కాని అలా అనే హక్కు మనకు లేదేమో! ఇది అసలు పేచీ. ఆయన బాధ్యతలేని పేరెంటు అని, భర్త అనీ నేను నమ్మడమే కొక, కొంత సూటిపోటిగా ఆ మాటలు అనేదాన్ని, క్రమళిక్షణకు, నైతిక విలువలకు, చదువుకీ, రుజువర్తనకీ, సత్యసంధతకీ ఎంతో విలువనిచ్చే ఆదర్శ ఉపాధ్యాయుడు మా మాతామహుడు దుల్ల పట్టాభిరామయ్య గారి పెంపకంలో నేనున్నాను. నాకు చలం చేసిన 'భ్రష్టపు' పనుల గురించి ఏవో అభిప్రాయాలుండేవి. | కానీ ఆయన్ని దూరం పెట్టక, నా వయస్సుకి మించిన సంగతులు ఆయనతో ప్రస్తావించేదాన్ని. నా ఉత్తరాల్లోనూ అదేవిధంగా దుయ్యబట్టడం, ఎదురు ప్రశ్నలు వేయడం, మర్యాద మరచినట్లు, ఏవో రాతలు. ఆయన వాటిని సహించారు. “నోరు మూసుకో అనలేదు. “నేనెందుకు సంజాయిషీ యివ్వాలి? అనలేదు. అది ఆయన గొప్పతనం, నేను ఆ రోజుల్లో ఒక మైకం స్థితిలో వున్నాననుకొంటాను. నేను బయటి ప్రపంచంతో మసలుతూ, బి.ఏ, ఎమ్‌.ఏ.లు పాసైపోతూ, కాలేజీ కార్యక్రమాల్లో అతి చురుకుగా, అన్నిటా ముందు వుంటూ కూడా - చలంతో ఒక ప్రత్యేక ధోరణి బంధాన్ని పెంచుకున్నానంటే, నేను చాలా ఆయన బాధ్యతలేని దొంగని అయివుండాలి. పేరెంటు అని, భర్త పాపం, చివరి ఉత్తరం వరకు ఆయన నన్ను చాలా ఉనీ నేను నమ్మడమే సీరియస్‌గా, ఒక మనిషిగా పరిగణించారంటే, అదినా క్కు కొంత అదృష్టం. తన ఆత్మను ముందు లోకానికీ, ఆ తర్వాత సూటిపోటిగా ఆ ఈశ్వరుదికీ పూర్తిగా విప్పి చూపారంటే, నివేదన చేశారంటే చూటలు అనేదాన్ని

• ఆయన నగగంభీరుడని అర్ధమౌతుంది. ఆయన మ్యూందు పిచ్చిగంతులు వేసిన చిన్న పిచికలాంటి దానను. తురగా జానకీరాణి

రెండో పేచీ ఈశ్వరుడి గురించి. సౌరిస్‌ని ఆయన ఈశ్వర రూపంగా భావించారు. దుర్భరమైన తన '“మైగ్రేనొ తలనొప్పిని, నోట్లో మంత్రభస్మం వేయడం ద్వారా తగ్గించిన మహిమాన్వితురాలు అని ఆయన అనేవారు. “షొ ప్రశ్నలకు జవాబులిస్తుంది, వెళ్లు అని నర్తకి నన్నాకసారి ఆమె చిన్నగదిలోకి తోసింది. కద్దెను తీసి వెళ్లి నగ్నంగా వున్న ఆమెను చూసి భయపడి బయటికి వచ్చేశాను. నాకు ఏమీ (ప్రశ్నలు లేవు అని ముఖాన చెప్పలేక మొహమాటపడి తప్పించుకున్నాను.

నేను అప్పటికీ, యిప్పటికీ భగవంతుడున్నాడని నమ్మలేదు. ఈ సృష్టి స్థితి లయలను నిర్వహిస్తున్న ఒక మహాశక్తి వుందేమోకానీ, నాకు పరిచయం లేదు. ధ్యానం, విశ్వాసం అనేవి లేని సాదా మనిషిని. నాస్తికురాలిని కానుగానీ, నాకు భగవంతుడనే ఆ 'జెషధం”' యింతవరకూ అవసరం కాలేదు. నాలోని అత్మవిశ్వాం, కళ్లకు కనుపించే వాటిని కూడా ప్రశ్నించే ఒక విరగబాటుతనం యిందుకు కారణం కావచ్చు. జరిగేది జరుగక మానదు - అది మనం ఎలా స్వీకరిస్తామో, నెత్తికి ఎత్తుకుంటామో అది మనం చూసుకునే సంగతి

• ఏ గొప్ప శక్తీ కూడా నీకు తోడుగా నిలచి, నిన్ను రక్షించదు - అని నాలో ఒక మొండి ఆలోచన,

అందుకే నేను చలం వుత్తరాల్లో, యిలాంటి మాటలు వ్రాసేదాన్ని ఆయన దాన్ని సమర్ధించుకోవడానికి, పాపం, ఎంతో ప్రయత్నించేవారు. అది ఆయనకు ఎంత శ్రమ కలిగించి వుండాలో!

క మా తాతయ్య చలం

శ్‌

చలం లాగ తెలుగు వచనం ట్రాసినవాళ్లు, వ్రాయగలిగినవాళ్లు లేరు - పుట్టరు అని నా నమ్మకం”కడిగి, తుడిచినట్లున్న వినీలాకాశం వలె స్వచ్చమైన వ్యక్తి ఆయన. పరిహాసానిజైనా, చమత్మారానికైనా, తన భావాలకు అందమైన అబడ్డాలు చుట్టి ఆయన ప్రదర్శించలేదు. తన బలహీనతలను, తన జీవితంలోని నలుగురూ ఎగతాళి చేసి, దాదాపు వెలివేసిన సంగతులు ఎందుకు ఆయన భరించారు? వాటిని బహిరంగంగా అక్షరాలలో ఎందుకు చెప్పుకొన్నారు?

“చలం సిద్ధాంతాలు యీనాటి సమాజానికి పనికివస్తాయా?' అని కాబోలు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు నాకు ప్రసంగ విషయంగా యిచ్చారు, ఎంత శక్తివంతమైన భాష వ్రాసినా, ఎంత విప్లవకరమైన ఆలోచనలు, సిద్ధాంతాలు, దివ్యకాంతులు వెదజల్లిన రచనలు చేసినా - ఆయనను ఆలందిన చేసుకున్న వారి జీవితాలకు ఆయన జోయనను ఆలంబన లౌకికమైన అభ్యుదయం సమకూర్చడానికి ప్రయత్నం. చేసుకున్న వారి చేయలేదు - కనుక అనాటికే, ఆయన వ్యక్తిత్వ జీవితానికే. జీవిలాలకు ఆయన అవి సరిపోలేదు. ఇప్పుడు మాత్రం ఎలా సరిపోతాయి అని _ లౌకికమైన ప్రళ్నించి ప్రసంగించాను. అభ్యుదయం

ఆయన నాకు తాతగారు. 42 ఏళ్లు పెద్దవాడు. ఆయన _ సమకూర్చడానికి మీద తీర్పులు చెబుతూ, ప్రేలాపన చేయడం నాకు తగదు. ప్రయత్నం చేయలేదు కానీ చలం పేరు వింటేనే పరవశమైపోయే వాళ్లను చూస్తే నాకు యీ ముక్కలు అనాలనిపిస్తుంది. ఆయన్ని చదవడం, ఆ ధోరణిలోనే మాట్లాడ్డం, తురగా జానకీరాణీ వ్‌

వీలుంటే, తప్పనిసరైతే ఆయన చెప్పిన సంగతులు తమ జీవితంలోకి ఆహ్వానించి, జీవన సరళిని చూర్చుకోవడం - యివి ఒకవిధంగా ఫ్యాషనబుల్‌, మరోవిధంగా స్వంత సౌకర్యానికి వనికిరావచ్చు. అది వ్యక్తిగతం, అది వారి వారి యిష్టం. కానీ అదే ఎంతో ఉత్తమమైన పద్ధతి, అదే ఆదర్శమైన జీవితం అని నలుగురికీ బోధించడం నేను సహించలేను. ముఖ్యంగా స్రీ - పులయష సంబంధాల విషయంలో.

చలాన్ని తలచుకుంటే - కనీసమైన అవసరాలు కూడా పట్టించుకోని యోగిగా, భావాల మథనంలో హాలాహలం తన గొంతులో దాచుకున్న శివమూర్తిగా స్ఫురిస్తారు. తను వ్రాసిన ప్రతిమాటనూ నమ్మి, తననే ఆరాధిస్తూ, తమ మానసిక, ప్రణయ సంబంధ, వివాహవిచ్చేద సంబంధమైన చిక్కులను గురించి చెప్పుకునేవారికి, తన విలువైన కాలాన్ని వెచ్చించారు. ఎంతో దూరాలనుంచి తనను చూడవచ్చిన వారికి రోజుల తరబడి [ప్రేమగా అన్నం పెట్టారంటే ఆయనకి ప్రణమిల్లాలి. తనకి వున్నా లేకపోయినా పెద్ద సంసారానికి ఆశ్రయమిచ్చారు. అదొక ప్రత్యేకమైన వాతావరణం. పరస్పర గౌరవం, మనుష్యులుగా (ప్రతివారినీ అంతస్తులు మరచి ఆదరించిన ఉదారా(శ్రమం,.

నముద్రం మహాశక్తి, చైతన్యరాశి, భూమిని ముష్పావుభాగం ఆక్రమించింది. మనకి తెలిసినది లవణ సముద్రం ఒక్కటే. అదంతా ఉమవూనీరు అని ము(వేనసి, ఎనలైజు చేని, '665841౧15440%' చేయాలనుకోవడం ఎంత తప్పు! (ప్రకృతి పట్ల ఎంత అపచారం!

అలాగే - చలం విషయంలోనూ నేను ఏమి తలచినా, ఏమి మాట్లాడినా, ఏమి వ్రాసినా 'అదంతా నా అల్వత్వాన్ని సూచిస్తుందే కానీ ఆయన మహనీయతను కాదు.

జ మా తాతయ్య చలం

లే /. జగం. జొలత్త కంతా శ్ప్పళ్తా గన్‌ ళ సా జంటల నా హాకీ లాంళీ ఈశా నం ప సు ఇబ శే వవ్‌, ఇకా ఇ కీ లాస్టిలళ గాగాకం మంటు కుచ్యుల 08 కీ శాలను త ట్రానో! ల భంక్త ఆా బు మాట ఇక్మ్‌తర్త, భౌదింత బటల తి లా మీదే ఉను శాట్‌ జరు కావ మీ త్ర లు వ లరటళ 6 కాబటి ఒపేకాప్‌ త *ా శాబంచ్స యాన యం € అళవాట్రైజ్‌ నంద శే, ప్తి నిళత్మ కాడి శాదా ని వెపు త్య కర న్‌ కళ లీ ర్న్సురా షి యర తప చర్చ గా న్హ కాళ లాసంయరుికం మాచి 9తానోం ఇాతత నీ ఉత్తరం ఆశ్చర్యజనకంగా. నువ్వు నా ఉత్తరానికి ఆనాడు జవాబు రాయకపోతే, నీ కలాస్ని ఏవరో మీ బంధు దుష్టులు వీరిచేశారనుకున్నాను. నీ ఉత్తరాల జోరు చూస్తే, అంత ఇ0100గ మాన్తావనుకోలేదు. కాని మి(క్రులు నిష్కారణంగా పలుకులేకండా చూయం కావడం అలవాటైన చలం ఈ నిరుత్తరాన్ని కూడా వోర్చుకోగలిగాడు. నేను లెఖ్మల్లో తప్ప పెద్దవాణ్జి కావటం లేదు. నువ్విష్పుడొచ్చి నన్ను చూస్తే, ఎలా ఇంత చిన్నవాడివి కాగలిగావు. నాకు నీ ౪100౪ని కావాలనిపిస్తోంది” అంటావు. అవును. నీ ఉత్తరవే చెపుతోంది. నువ్వు వూరుతున్నావని, పాతుకుపోతున్నానని. నీ ప్రియుడేమైనాడు, నీ పెళ్లి ఏమయింది? నువ్వు ఉత్తరాలు రాయకపోయినా, నువ్వు వస్తానన్న వేసవి తేదీకి ఇక్కడ తురగా జానకీరాణి

వుంటావని నాకు విశ్వాసం వుండేది.

ఇన్నేళ్లు యుద్ధం చేశాడు చలం భార్యల్ని భర్తల దౌర్జన్యాల నించి, అధికార బంధాల్నించి తొలగించేందుకు!

కాని భర్రకన్న తెగని సంకెళ్లతో బంధించే చదువులనించి, కుంగతీసే ఉద్యోగాలనించి స్త్రీలని తప్పించాలంటే ఎవరు అవతారమెత్తాలో!

నాలో (౧18/65€కలిగించాలంటే, ఏం రాయాలనికాదు. ఎట్లా రాయాలని! నీ ఆత్మ జీవించి ఉన్నంత కాలం నాకు సరదా ఏం రాసినా? అది చచ్చిపోతూవుంటే, నేను ఏడుస్తున్నాను నీతో కలిసి.

నువ్వు ఎట్లా వొదిలి వెళ్లామో అట్లానే వున్నాం. ఆవులు పెరిగాయి. విడవకండా మారిమారి అతిధులు మమ్మల్ని అనుగ్రహిస్తున్నారు. (ప్రతి వొక్కరూ ఇదివరకు కన్న శాంతంగా సంతోషంగా, ఆరోగ్యంగా, ఐశ్వర్యంగా ఉంటున్నాము. ఇందంతా నీ విరోధి ఈశ్వరుడి అనుగ్రహం.

ఓ ఏడాదినించి పెద్దక్కయ్య ఇక్కడ వుంది. ఇప్పుడు హైద్రాబాదు పోవాలని, ఏదన్నా 2/001౧9 గాని, పిచికగానీ మిడతగాని తనని తీసుకుపోతుందేమోననే ఆశతో చూస్తోంది ఆకాశంవైపు.

చిత్ర తన కొత్త పాప 'కాకాతో ఇక్కడ వుంది (ప్రస్తుతం.

“అమ్మమ్మ” అక్కడికి ఎొచ్చిందంటున్నాను, ఎవరా అమ్మమ్మ?

తప్పకండా రాస్తాను.

నా ౪60౪కి నేను రాయకండా ఎట్లా వుండగలను?...

శారదని అడిగానని చెప్పు. మీ డాక్టర్ని అడగలేదని చెప్పు.

మీ ఇంటి ముందు వువ్వులతో ఈనాటికీ హై(దాబాదు గృహహ్రాంగణోద్యాన పుష్పసొందర్యానికైన చలం విరహం చలానికి, మరుపురానిదని చెప్పు, '

ఏమిటీ బతుకు!

ఎందుకీ బతుకు?

అనే ప్రశ్న బైలుదేరిన రోజున చలాన్నడుగు. అరుణాచలంరా.

ఈశ్వరాశీర్వాదాలతో

చలం

(ఉత్తరాలు రాసే ఆసక్తి నాకు లేదు ప్రస్తుతం. కానీ నీకు మాత్రం - ఎప్పుడూ ఉత్తరాలలో నీ వాణ్జి)

జ మా తాతయ్య చలం

వేట నం. లెపా రివ్రైళం యై 6 యాంయం జ షట తలం కల్లు మ్య గకార రాశా యంత్ర నా జు తా్తాం నాం సన్న (6౮ త శస్త్ర తోకను? కం నశ టల మచ్చా భధో నంశావీ వా. తోకవాడ తాను దం ాతరా కుం నిన్స. యం తా టిం చు టలన టిటలడా కగాం. సంవ్చు కా వారి (ే . పూటా తళుమికల్ల ల :. శాాశోభీ జ న్య ఎ త్తోశగఖా భ్యూత్తో లం కాజ కం చాట ర్‌ చనానంనాయ భన డం కీ ల లేం గ్‌ నజ ౮౯కోట్ల యుోలా్యా రా బరల్ట్తిర. జోడక్‌ ర్రీశి డితో ల౮ ళా లర ఈం ల శంొనా 2 తాని త్రీ జల్లి (గా రాళ నమా టేేో న్‌ ల. తళ న్నంలాను ఇ కవన గతో ఇవాళ ప్రారంభించాను. ఎప్పటికి ముగుస్తుందో, రోజుకి నాలుగు వాక్యాల చొప్పున - అంతకన్న తీరుబడి వుండదు 8, 9 గంటల మధ్యనే ఏం రాసినా. తరవాత రాయదం చాతకాదు. నిన్న అనుకోకందా ౫౧౧౭౩ 0616012189 చేశాం. గొప్పగా జరిగింది ఈశ్వర కరుణవల్ల, ఈశ్వరుడి సంగతి ఎత్తకండా ఉత్తరం రాయమంటావు. ఈనాడు నాతరంకాదు. కలం మొదలైనవి లాగేసి రాయమన్నట్టే... నీ దగ్గిర్నించి ఉత్తరం రావడం, బేబీ నా జీవితానికి దగ్గిరిగా రావడమనేదే, ఈశ్వర చిద్విలాసంగా కనపడుతుంది. నీ ఉత్తరంలో వీలైనంత వరకు ఈశ్వరుడి 'పేరెత్తను. కాని ప్రతి అక్షరమూ ఈశ్వరుడు రాయిస్తున్నదే! ఈ కాలంలో తుదగా జూనకీరాణి జ

నేనేం రాసినా, ఆయనే రాయిస్తున్నారు. నువ్వు నాకు పరిచయమైన రాత్రి, “ఏమిటిది?” అని అద్భుతపడి చూశాను. గర్వంతో పెరిగాను. అకాశం వంక చూశాను. నీనించి ఉత్తరం వాచ్చినప్పుడల్లా, ఆశ్చర్యపడతాను. నా జీవితంలో ఇదివరకైతే నిన్ను గొప్ప వరంగా తీసుకునేవాణ్ణి. కాని ఈనాడు - ఈశ్వరుడి పేరెత్తవద్దన్నావు గనక జాతక (ప్రభావం, అంటాను నువ్వు రావడం. పైగా వొచ్చి చూసి ఉస్యర్తే చలాన్ని చూడడమనేది జరిగింది. చాలు” అని వెళ్లిపోక 20౧౦1౧(౧౧౭౧(లోనూ ర1580001౧1/16౧1లోనూ, నాతో బంధం అట్లా వుంచుకోడం- నువ్వు జ్ఞానవంతురాలివి, ఆర్టిస్టువి - యవ్వనవతివి - నీ స్నేవాన్ని ఎవరు తేలికగా తీసుకోగలరు? ఇది నాకు (ప్రేమలేఖల కాలం. ఎంతమందో మధురమైన లేఖలు రాస్తున్నారు - అందరూ కుర్రాళ్లు, ఈశ్వరుడు అంటారు - మళ్లీ ఈశ్వరుడంటున్నాను. ప్రతాపరుద్రుడు నాటకంలో. “*న్సీ పుస్తకాన్ని ఇంకెవరికన్నా అంకితమియ్యరాదా?” అంటే విద్యానాధుడు “ప్రతి శ్లోకంలో అతని పేరే తగలేశాను” అంటాడు. అట్లా ఈశ్వరుడి పేరు నాకు - “నా తలపు లోపలి తళుకుగా నా పలుకులో పరమార్ధముగ నా పనుల లోపలపు పటిమగా విడివడని దీక్షగా, రక్షగా...” చలాన్ని పలకరించాలంటే ఈశ్వరుణ్ణి తప్పించుకోలేవు. పూర్వం ఎవరో వొకరు ప్రియురాళ్లు అడ్డం, ఈనాడు నా ప్రియుడైన ఈశ్వరుడు అడ్డం. '| 20 & ౮641009 606. సరేలే - ఇంత్రక్తీ ఈశ్వరుడేమంటారంటే “ఎన్నడన్నా, ఏ స్రీనించైనా ఇంత గొప్ప ప్రేమలేఖలు వొచ్చాయా నీకు!” అని కాని బేబీ, ఆడపిల్ల, ఆర్టిస్టు, (ప్రత్యేకంకాదా చలానికి? ఉత్తరాలు కొకపోయినా ఆమెనించి ఉతరం వొచ్చిందంటే గర్వంకాదా? ఏమిటి? నీ దస్తూరి ఇట్లా అయింది? కలం తప్పా? సిరా తప్పా! నీ దస్తూరి తప్పా! చలం దురదృష్టమా! ఒక్కొక్క అక్షరం విడతీసేప్పటికి, నా కళ్ల నరాలు పీక్కుపోతున్నాయి. నీ ఉత్తరం వొచ్చాక, ఓ మిత్రుడికి రాశాను “దస్తూరి 155లో నీకూ నాకూ ఒక ౧1206 00/00 అయింది. మనని జ దస్తూరి దిగిందని” ఈసారీ ఇట్లానే రాశావా, నీ ఉత్తరంతో నువ్వూ మా తాతయ్య చలం

దిగితేనేగాని వొప్పుకోనూ.

మళ్లీ ఇవాళ ప్రారంభించాను. ఇంక ముగిస్తాను.

అవును. నా చివరి ఉత్తరంలో నిన్ను ౧&|౩౧గానే 1/6&1 చేశాను. నిన్ను అర్ధం చేసుకోలేదనిపిస్తోంది ఇప్పుడు. 18129 జ్ఞాపకం లేకపోయినా.

ఈ ఉత్తరం చూస్తే, నువ్వూ మారినట్టే కనపడుతున్నావు. నువ్వు రాసింది నిజమే.

నువ్వు ఇన్ని 80665 లోంచి నడుస్తున్నా నన్ను ఏమాత్రం మెప్పుకోని వాతావరణంలో పెరిగి కూడా, నేను నిన్ను వాదుల్చుకోవాలని చూసినా, నన్నిట్లా గుర్తులో పెట్టుకుని, నీ మనసులో పెనవేసుకుని వున్నావంటే, పూర్వజన్మల్లో ఎన్నో బలమైన బంధాలతో నన్నల్లుకున్నావేమో ననిపిస్తుంది. కాకపోతే నీకు నాపైన వున్న పట్టుకు అర్ధం కనపడదు.

నీ [౧౦5(8 వర్షన చూస్తే నాకు చాలా ఈర్ష్యగా వుంది. నేను నిన్ను చూడడానికి రాకూడదా? “మా తాతయ్య, చాలా ౧౬౯౧1858" అని నువ్వు చెపితే, ౧౦518! వారు నన్నూ నిన్నూ 'పుష్పమంటపాలలో, తామర కొలనుల వొడ్డున. లతానికుంజాల చీకటి మూలల తిరగనిస్తారేమో! [0౪8/5 గం౮% ఇంకోరికి [686/6 అయింది గనక,

అంత అందంలో నువ్వు ప్రత్యేకం నన్నే తలుచుకుంటున్నావంటే, నేను చాలా సౌందర్యోపాసకుణ్ణి ఐవుండాలి. ఇప్పుడు (ప్రకృతిని మించిన సౌందర్యాన్వేషనలో వున్నాను. ప్రకృతికి సొందర్యానికి సౌందర్యమిచ్చే శృంగార దేవతని అర్చిస్తున్నాను.

వెలుగు లోపల వెలుగు తానై వెలిగే దేవిని.

బేబీ, ఇంక సంశయపడకు. నిన్ను 6152000104 చెయ్యను. నిన్ను కోప్పడను. నా వొళ్లో కూచోపెట్టుకుని, నిన్ను నా దగ్గిరికి తీసుకుని నీ కబుర్లన్నీ వింటాను. నీవు నావల్ల గాయపడ్డ్దావంటే, నాకు చాలా దిగులుగా వుంది.

మానవుడి హృదయం వుందే, అది వుత్త జిగురు. దేనివైపన్నా సాగిందా. అతుక్కుంటుంది వొదలదు. అందులో నాది మరీని. అతుక్కుంటుంది, ఆ(క్రమించుకుంటుంది, మింగుతుంది.

మింగలేక కొట్టుకుంటుంది. ఈ ముళ్లేమిటి అని తగాదా పెడుతుంది, తిడుతుంది, చివరికి ద్వేషిస్తుంది.

ఈశ్చరుడెంత కడిగినా, కోసినా, ఈ గుణం నావంటి వాడిలో నశించడం కష్టం. అందువల్ల వొదిలించుకోవాలని, దూరం కావాలని ప్రయత్నం. తురగా జానకీరాణి న్‌ న్‌

నువ్వు రాస్తున్నావే! 7౧/15 2౧౮ 6091291859 అని అవే నా విరోధులు ఈనాడు. నా ఆధ్యాత్మిక మార్గానికే కాదు, నా వయసుకిక ముఖ్యం. ఆ సంగతిని మరిచానా, నా కళ్లకి నేనే వుత్త 00౧16౧౧౧[20)6 1001ని అవుతాను.

1916లో పుట్టాలనుకున్నావా! నన్ను రక్షించి 36లో పుట్టావు. 16లో పుట్టీ నన్ను వెతుక్కుంటూ వొచ్చావా? ఇద్దరి జీవితాలకీ 2866౪ జరిగేది. కరుణ గల ఈశ్వరుడు సరిగా ఎప్పుడు పుట్టాలో అట్లానే ఏర్పాటు చేశారు. నా మిత్రుడు రామ్మూర్తి రాశాడు ఓసారి చిన్నప్పుడు.

11026 0660౧ ౫10%, | ౪006106 ౧2౪9 ౧౧౧౪6 2౧౮ ౧౭61 ర15110- 666 &౪00౧౪౦గ౨ ౭౧6 / | ౧౮6 0960 & ౪0౧౫౭౧ | ౪౦0616 [౪6 92113186 || ౪0 (0౧౧౭౧౪౦ 10౧91౧99 ౪0) ౧౫ ౦౧౬౧౧౧5

అని.

మా తాతయ్య చలం

/6ళ(//, ఆ ఇంప అత్తి / వ్‌ రత్న కం (౮న ణి. అడ్న లా అాహె వ షం శ్రాంగల్‌ సం. | 2డలలిట న ం హోం యూ ఒం 09 ఆ ఖీ వక నిక్కు లప పం ఎట్లం నాల్‌పై ట్ల ఫలి ఆంగిట్యు తీ 6 బగా ఆ కంటేనై పీలం కట్టినా, కస్య లన ిన్నోలక చోనక సంత స్షరజంలి, జూలీ కలీ షు యక కాల బర పె భం ద్రివాషి న జ త్‌ నావ రష నోటులో న గ్త్‌ ర ననము టన (0 బా ము.ఓాల న్గ క్ట షో లోగ నూ కొ నాళ కోరా ఫర ఓ బేబీ నీ ఉత్తరం అందింది. అప్పుడే రాస్తావనుకోలేదు. గి|1౪౬6&౧1 56 0/136, బొంబాయినించి. చే ఇక్కడ వుంది. రేపో ఎల్లుండో వెళ్లిపోతోంది తిరిగి, నువ్వు కలం మార్చినా, కొన్ని భాగాలు నీ ఉత్తరం చదవడం కష్టమయింది. నాకు ప్రేమలేఖలు రాసేవాళ్లల్లో ముఖ్యుడు ప్రసాద్‌ అనే అబ్బాయి. అతను నా దస్తూరిని, నేను అతని దస్తూరినీ విసుక్కుంటో వుంటాము. మా ఇద్దరి ఘోర దస్తూరీదారుల సమాజంలో నిన్నూ ౧౭౧౧౦౭౫ చేర్చుకున్నాము. అతనూ ఏదో !.4.85. పరీక్షకి వెడతాడుట. మీ ఇద్దరి 62౧2౧613 మీదా వుంది నా సింపతీ అంతా. మీ దస్తూరి బాధ పదేది కొద్దిమందే. ఇన్నేళ్ల నా దస్తూరి బాధని, నా తెలుగు దేశపు ౧859 00౧1౧౦9100 & ౧౬౦|19- తురగా జానకీరాణి

౭5 భరించారంటే, వాళ్ల వోపికని మెచ్చుకోవాలా? నేను రాసిన ౧౧౬|6౯ యొక్క 179;15420110/ని తలుచుకోవాలా?

' నా పుస్తకాలు క్రమంగా అచ్చవుతున్నాయి - ముందు నా నవలలు - అన్నీ చదివావా ఏమన్నా కావాలా?

అచ్చయినవీ, అయేవీ.

1. అరుణ 2. హంపీ కన్యలు 3. వాళ్లు నలుగురు. ఉ దైవమిచ్చిన భార్య 5. వివాహం 6. అమీనా 7. బ్రాహ్మణీకం 8. జీవితాదర్శం 9. మైదానం.

నీ దస్తూరికి నేను వంకపెట్టటంలేదు. అక్షరాలు తెలీక గోలపడుతున్నాను.

నీమీద ఎప్పుడూ అసలు కోపం రాలేదు నాకు. అది ఇప్పుడు తగ్గడానికి,

నన్ను ఈశ్వరుడి పేరు ఎత్తవద్దని, నువ్వు ఎన్నిసార్లు ఎత్తావూ! “ఈశ్చోరుదు అని కాదనుకో, వేరే పేర్లతో - సీ ఉత్తరమంతా ఈశ్వరుడి సంగతి నువ్వు తేకండా రాసిన చోట్లన్నీ ౪౧౮౭1౧6 చేసి తిరిగి నీకు పంపాలని వుంది. అయినా, ఈశ్వరుడితో నీకు తగాదా ఎందుకు? ఇన్నేళ్లూ నేను తగాదా ఎందుకు పెట్టానో నీకు తెలుసు. కాని తీరా చూస్తే, నేను ఏ విషయాలపై, ఈశ్వరుడితో తగాదా పడ్డానో, ఆయన వుండడానికి వీలులేదన్నామో, ఆ విషయాలు, ఆయనలో లేనేలేవు. ఇంక నాకు తగాదా ఎందుకు? చలంలో ఇవి వున్నాయని ఒకడు నన్ను అనేక ఏళ్లు ద్వేషించాడు అనుకో నన్ను చూడకండానే, ఎట్లాగో నన్ను చూడడం తటస్తించింది. నాలో ఏవి తనకి గిట్టనివి వున్నాయనుకున్నాడో అవి నాలోలేవనుకో. నన్నైరగనివారు నా విరోధులు అతనితో అబదాలు చెప్పారని గ్రహించాడు. అప్పుడు చలాన్ని గురించి ద్వేషం మానడా! అప్పుడు అతను నాకు లొంగిపోయినట్టా! ఇట్లా ఎంతమంది మారారో నా యడల! ఈశ్వరుడు సాధారణ మానవులు అనుకునే ఈశ్వరుడు కాదు. ఆయనకి లేనివన్నీ ఉన్నాయని ఆరోపించుకుని మనం ఆయన్ని ద్వేషించడం గాని అనవసరమనడం గాని న్యాయమా! నువ్వమెరుగుదువు? తెలుసుకోదానికి "ఏం ప్రయత్నించావు? నా సాధన వల్ల నేను ఆయనకి కొంత సమీపమైై, కొంత తెలుసుని మోట్లాడుతున్నాను. నన్నీనాడు నీముందు ఎవరన్నా తిడితే, “నీకేం తెలుసు చలం సంగతి? చదివావా? చూశావా? మ్రాట్లాడావా? ఏమి చెయ్యక, వెందుకు తిడతావు?” [క్‌ మా తాతయ్య చలం

నన్ను చూసి ఎంతమంది నామీది ద్వేషాన్ని మానుకున్నారో? నా పుస్తకాలు అర్థంకానివాళ్లు!

నా పుస్తకాలనే అర్ధం చేసుకోని వాళ్లు, ఈశ్వర సృష్టిని అర్ధం చేసుకోగలరా?

ఈశ్వరుణ్జి గురించి చెప్పే ఆయన భక్తులనబదే అల్పజన్ఞాలవల్లా, దొంగలవల్లా ఆయన పేరు పాడయింది. ఆయన విరోధుల వల్ల కన్న

ఇవాళకి ఇక్కడ ఆపుతున్నాను. బోలెడు పని. ఎన్నో ఉత్తరాలు జవాబులు రాయవలసినవి. బంధువుల నించి మూత్రం కాదు. వాళ్లనించి ఇన్నేళ్లు రక్షణ కల్పించుకున్నాను - ఒకనొక మనమరాల్నించి తప్ప. ఆమెని తప్పించుకోలేక పోయినాను. తప్పించుకోవాలనీలేదు. ఆమెనా మిత్రురాలయింది గనక.

నువ్వు వొప్పుకుంటున్నానవు ఇక్కడికి వొచ్చినప్పుడు నువ్వు చాలా ౧20౦)గా వున్నానని. నాకు తెలుసు నువ్వు నీ లోపల్నించి ౧౧౦౮౪8 అయినావని. ఎందుకు? చలం వల్లననుకుంటున్నావు. నువ్వన్నట్టు కాలానికి లొంగి మూర్ధంలో పడ్డ నాలో, ఇక్కడ తక్కినవాళ్లలో, ఏం చూశావు? మూర్చపు భక్తుల్ని చూసి అసహ్యించుకుని పోవలిసిందే మరి! కాలానికీ, మూర్తానికీ లొంగిపోతే, నాలో ఇంక ప్రత్యేకత ఏముంది? ఇంక నాలో నీకు ఈ విశ్వాసమెందుకు? నీకు చాలా దగ్గిరిగా బందరులో ఓ తాతయ్య వున్నాడుగా, ఏ మార్పూ లేకండా, ఒకే తారురోడ్డు మీద నడుస్తో! (మా బావగనక పరిహాసమాడుతున్నాను. ఆయన సంగతి నాకెందుకు?)

నీ మనసు నేర్చుకున్న అలవాట్లకు రుబించలేదు గనక నీకూ రుచించలేదు గాని, నువ్విక్కడ చూసింది 1040 2౧౮ 561౧09గ%/ అవి ఈశ్వరుడికి మారు పేర్లు గుణంలేని ఈశ్వరుడు, గుణాల పుట్టలయిన మన మనసుల్లో ఆ గుణాల కింద ప్రతిఫలిస్తారు.

ఈశ్వరుడు అబద్ధమైనా, నా 0068289 000౧౪1010౧, [0౪8 01 (౯4౧ని నువ్వు శంకిస్తే, నేనేం మిగలను. కాలానికిలొంగి భయపడి, భ్రమపడేవాడు ఎవరికీ ఆకర్షణ నివ్వదు, పూర్వం ఎన్ని ఘనకార్యాలు చెయ్యనీ, ఎంత రాయనీ, పోతారు - అతని పుస్తకాలు చదువుకుంటారు. ఈనాడు నువ్వే కాదు, ఎంతమంది యువకులు నావేపు కాంతి కోసం చేతులు జాస్తున్నారో! ఎందుకు?

నువ్వు రానిన నీలో మార్చు మంచిదే. కాని అట్లా ఎవ్వుడూ స్తిరపడిపోకూడదు. శురగా జానకీరాణి

ఇంక కొత్తది నేర్చుకోకండా, మనకి అంతా తెలుసులే, అనే స్తిరత్వం, బద్ధకం, అహంభావం మనసుకి రాకూడదు.

నేను అక్కడికి వాస్తానని రాశానా? రాసి వుండనే! నేను ఇక్కడ ఓ 14.4. క్లాసులో వున్నాను ౧6962100 చేస్తున్నాను. నన్ను ఒక్కరోజు బైటికి వాదలరు

• అందులో అందమైన ఆడపిల్లల దగ్గిరికి,

పాపం, నిన్ను 61940001౧1 చేస్తున్నానా?

ఇంత కాలాన్నిచ్చి నీకు ఉత్తరం రాస్తున్నానంటే, నువ్వు తెలుసుకోవాచ్చు. నిన్ను విలవగా చూసుకుంలున్నానో లేదో! ఏం బేబీ!

నువ్వునీ 10629 స్తిరపడ్డాయంటున్నావా? అనుకుంటున్నావా? అది సర్వ అబద్ధం. అట్లా స్తిరపడ్డవాళ్లు చలాన్ని తలుచుకోరు - వొంటరిగా కారణం లేకండా యాడవరు. అట్లా ఏద్చే వాళ్లలో ఎంతో నిత్య నూతన జీవనం చిగురుస్తోందన్నమాట.

8/0౪/౧|౧8తో పాటు

౧౦౪౦16 ౪41 గా8 -

701005 29 ౪61 ౮06

(6౮0410౧ సరిగా లేదు)

అని అనరు, చలాని మళ్లే.

నువ్వేం రాసినా విలవగా తీసుకుని ఆలోచిస్తాను. తేలిక చెయ్యను.

జా మా తొాతయ్య చలం

రీ !!

“చలం తిరుగుబాటు తత్త్వాన్ని వాళ్ల కుటుంబంలో మొదట గుర్తించిన సందర్భం అతని చెల్లెలి పెళ్లి జరిగినప్పుడు” - (ఆర్‌. ఎస్‌.సుదర్శనం,)

ఆ చెల్లెలికే మనుమరాలిని నేను. వెంకటరమణమ్మ ఆవిడ పేరు. దుల్ల పట్టాభిరామయ్య గారి భార్య, తొమ్మిదవ యేట కాబోలు - అంటీ 1909లో ఆమె వివాహం జరిగింది. జమీందారీ ఫాయాలో వున్న కొమ్మూరి వారి కుటుంబానికి, బందరు దుల్ల నారాయణప్ప గారి కొడుకు పట్టాభిరామయ్యకీ (19 సంవత్సరాలు ఆయనకి) ఏవిధంగానూ ఆర్ధికంగా, సాంఘికంగా, నాగరికత విషయాల్లో సరిపోల్చ్బడానికి వీలులేదు. మా ముత్తాత కొమ్మూరి సాంబశివరావుగారి బాధ్యతా రాహిత్యానికి, ఆడపిల్ల పెళ్లి విషయం ఎంత అలవోకగా తీసుకున్నారనేదానికి యిదొక నిదర్శనం, బందరులో నోబెలు కాలేజీ హైస్కూలుకి కాబోలు యీయన వెళ్లి, “తెలివిగల కుర్రాజ్సి చూపించమని అడిగితే, మా తాతను చూపించారని చెప్పేది __ చూ అమ్మమ్మ. సంబంధం ఏకంగా నిశ్చయం చేసుకుని పెళ్లికొడుకు ఎల్లా వెళ్లాక, ఆరోజో, మరునాదో ముత్తమ్మమ్మ వెంకటసుబ్బమ్మ వున్నాడు? గారు అడిగిందట. 'పెళ్లికొడుకు ఎల్లా వున్నాడు” అని. బాగా నే వున్నాడు.

బాగానే వున్నాడు. మన వంట హనుమయ్యలా మనీ వంట వుంటాడు" అన్నారుట యీయన. ఆవిడ లబోమని హనుమయ్యలా మొత్తుకున్నా ఫలితం లేకపోయింది. మా తాతయ్యది వుంటాడు ఆనాడు = ముచ్చటముడి, చెవులకు అంటుజోళ్లు, గోధుమ రంగులో పొట్టి ఆకారం. మూ అమ్మమ్మ, చలం గారి వలెనే పచ్చని పసిమి. అందమైన;

కళ్లు, పలువరస, సరే, అయిదు రోజుల పెళ్లి ఘనంగా జరిగింది. మదరాసు నుంచి మెయిల్లో ఇగ్లీలు, మల్లెపూలు వచ్చేవని చెప్పేది చూ అమ్మమ్మ, ఇంట్లో ఆడువారు విప్పి పడేసిన బెనారెసు చీరెలు మడిచి పెట్టడానికి ముగ్గురు చాకళ్లుందేవారుట. పెళ్లిలో వసంతాలు ఆడించారు, వధూవరులని ఎళ్తుకుని అని చెప్పేది. ఈమె కాపురానికి వెళ్లేముందు ఇనుప బీరువా తెరిచి, 'నీకు కావలసిన నగలు తీసుకో” అని దివాన్‌ బహద్దూర్‌ వెంకటరామయ్య గారు, ఆమె తాతగారు అడిగితే, సున్నితమైన ఒకముత్యాల పేరు తీసుకొందిట. పొడుగాటి జడకి చివర కుప్పెలు వేస్తే, అవి కూర్చుంటే గుచ్చుకుంటాయని పూలజడలు కూదా వద్దనే సుకుమారి ఆమె. తల్లికి ఎన్నో కానుపులు. ఎప్పుడూ ఆమె చూలింత, బాలెంత. ఆమె తల్లిదండ్రులకు ఒకతే కూతురు, భర్త యిల్లరికం. కూతురిమీద (ేమతో, గదిలో వెండిగిన్నెలో, చెక్కుతీసిన చెరకు ముక్కలు, మూమిడి ముక్కలు వేసి, సున్నికంగా తినబెడుతోంటే, పిల్లలందరూ, సావిట్లోని అరటి గెలలు కొట్టుకుని తినేవారుట. వారందరిలోనూ పెద్దవాడు చలం. కొబ్బరి పుల్లల విల్లంబులతో, కర్ర కత్తులతో నాటకాలాడించే నాయకుడు. సిరిసంపదలలో, స్వేచ్చగా గడిపిన యీ జీవితం నుంచి మా అమ్మమ్మ బందరు యిరుకు, చెక్కమేడ యింట్లోకి కాపురం వెళ్లింది. మామగారు, ఆయన రెండో భార్య వెంకాయమ్మ (భద్రమ్మగారు), సవతి కూతురు, శల్లికంటే నాలుగేళ్ల పెద్దామె వల్లూరి సీతమ్మగారు. వారికి మడి, ఆచారం, సామాన్యమైన రాబడి. అన్నంమెతుకు తాకిన చేతితో తల జట్టు ముడివేసుకుంటే, బావి దగ్గర చేదలతో చల్లనీరు తోడి అయన జ్జ వనే ఆ నెత్తిన పోసే మడి. వాకిట వంటే ముట్టుగదిలో పదేసి, మదరాస్తు వ చ్చేయ గొట్టంలోంచి మంచినీళ్లు కూడా పోసే పరిస్టితి, మనీ, నర్సు ట్రైనింగు ఇవన్నీ ఆమె తట్టుకోలేకపోయింది. అన్నయ్యకి ఆమె నిజంగా నే వదిలేసి, మదరాసు వచ్చేయమనీ, నర్సు టటైనింగు వెళ్లిపోవాలని చదివిస్తాననీ రాశాడు. ఆమె నిజంగానే వెళ్లిపోవాలని నిశ్చయం చేసు కుంది నిశ్చయం చేసుకుంది. తన వదినగారు '*ఒయ్యి'కో, = భార్యకో చదువు చెప్పించినట్లే, చెల్లెల్ని ఆ సంసార కూవంలోంచి బీయటవడేద్దామనుకున్నారు. ఈ సమయంలో తల్లి వెంకట సుబ్బమ్మ యీ సంగతి గ్రహించి, బందరు వెళ్లి జై మా తాతయ్య చలం

“నీ తర్వాత ముగ్గురు ఆడపిల్లలున్నారు - నువ్వు కాపురం వదిలేస్తే, వాళ్లకి పెళ్లిళ్లుకావు. కదిలితే నా మీద వట్టే' అని చేతిలో చేయి వేయించుకుందిట.

ఈ సంగతి [గ్రహించిన మా తాతగారు, భార్యలో కలిగిన అసంతృప్తి, భయం, తిరుగుబాటు మనస్తత్వం గుర్తించి, ఆమెకి చదువు చెప్పటం ఆరంభించారు. రాట్రిళ్లు అందరూ నిద్రపోయాక, ఆముదం దీపం వెలిగించి, ఒక్కోసారి దుప్పటీ ముసుగుపెట్టుకొని, చదువు చెప్పేవారు. ఆమె షేక్సియర్‌ నాటకాలను కూడా చదివేంత ఇంగ్లీషు పరిజ్ఞానం సంపాదించింది. ఆణిముత్యాల్లాంటి తన అయిదుగురు బిడ్డలను గొప్ప విద్యావంతులుగా, లలితకళామూర్తులుగా, ఆదర్శమైన వ్యక్తులుగా తీర్చిదిద్దింది.

తాతగారితో బాటు తనూ గాంధేయవాదిగా ఖద్దరు కట్టి, మహాత్మాగాంధీని దర్శించి, స్వయంగా తన హస్తాలతో విరాళాలు అందించింది. ఆమె పాడేది, కోలాటాలు వేసేది, బుర్రకథలు చెప్పేది. నాటకాల్లో వేషాలు వేసేది. నూలువడికి, బట్టలు నేయించి కట్టుకునేది, దానం చేసేది. 1989లో మహిళా సేవా మండలి స్థాపించి ఒక మహా సంస్థగా అభివృద్ధి చేసి, మహిళల ఆర్థిక, సాంస్కృతిక ప్రగతికి ఎంతో తోడ్పడింది. 'స్వతంత్రోద్యమంలో తెలుగు మహిళలు" పుస్తకంలో ఆమె పేరు చోటుచేసుకుంది.

నాకంటే 96 ఏళ్లు మాత్రమే పెద్దది కనుక, ఓపికతో ఎంతో బాగా పెంచింది. విలువలు, మర్యాదలు, ప్రవర్తన కట్టుబాట్లు అన్నీ తన బిడ్డలకు నేర్పించింది. 88 ఏళ్ల వయస్సులో ఆమె కన్ను మూసినప్పుడు ఎందరో స్రీలు తమ ప్రియబాంధవి పోయినట్లు బాధపడ్డారు. సార్థకమైన సంపూర్ణ జీవితం.

“అమ్మణ్ణి చలం తన కాపురం చెడగొట్టే ప్రయత్నం చేసినట్లు “అమ్మ జి చలం తన నిందలు వేసిందట” అని చలం జీవిత విశేషాలలో (వాస్తే ట్‌ దగా నాకివన్నీ గుర్తుకొచ్చాయి. యాగ వద్దట

వాస్యప్రియత్వం, చూనవత్వం, సానుభూతి, స్వధర్మం, శ న స దట కళాహృదయం మూర్తీభవించిన ఆ 'సాధ్వి' “నిందలు వేసిన ఆ సాధా ' ॥

ధ్యా “నిందలు సందర్భం యిందులో ఎక్కడ వుంది? ఆమె రోజులు బాగుండబట్టి వేసిన సందర్శం చలంతో కలిసి జీవితం పంచుకున్న “చరిత్రహీన' కాలేదామె. లో ర క అల్లా జరిగి వుంటే నా ఉనికి, నా చరిత్ర వుండేది కాదు అని యిందు ్‌డ కూడా నా మనవి. నా బిద్దలిద్దరూ పుట్టినప్పుడు హైదరాబాదులో. న నీలోఫర్‌ ఆస్పత్రికి రిక్షాలో వచ్చి, నాకు 'ఆరారగా' పత్యం పెట్టాలని ఆరాటపడిన ఆమె పరిపూర్ణమైన చూతృమూర్తి. శురగా జానకీరాణి, 5

బందరుకి బెజవాడ ఎంత దూరం! అందుకే కబుర్లు తెలిసేవి. ఒకసారి కృష్ణపుష్కరాలకి వెళ్లి అన్నయ్యను చూద్దామని ఆయనింటికి వెడితే, “నువ్వెందుకు వచ్చావు” అన్నాడట ఆయన. పంతం, పౌరుషం వచ్చి చివరి వరకు ఆయన ముఖం చూడలేదామె. ఒకసారి 1946లో కాబోలు, ఆయన బందప వచ్చారు తల్లి వెంకట సుబ్బమ్మగారిని చూడడానికి. ఆ గది, మంచం, ఆయన ఒక కుర్పీపీట మీద కూచోడం నాకు బాగా గుర్తు ఆయన మరో చెల్లెలు కాదంబరి జానకీబాయి కూడా అక్కడ వున్నది. “అన్నయ్యా, మనకి అమ్మని చూడాలని వుండకపోయినా, “అమ్మకి మనల్ని చూడాలని వుంటుంది కదరా!” అన్నదామె, నేను ఆ స్వరం, ఆమె అన్న ఆ పద్ధతి మరువలేను. అంటే తల్లి విషయంలో ఆర్థికమైనదే కాక మరేరకంగాను బాధ్యత వహించలేకపోయినాడాయన. అంతటి బశ్వర్యవంతురాలు తన చివరి కుమూరుడు లలిత వరప్రసాదరావు దగ్గర, యీవూరి గోషామహలులో కన్నుమూసింది. ఒక చిరుతిండికి, మంచి బట్టకు కరువైన పేద స్థితిలో. ఆమె అల్లుడు కాదంబరి వెంకటచలం (బ్రూక్‌బాండ్‌ డైరెక్టరు కె.వి.చలం) డబ్బు పంపేవారని చెప్పుకునేవారు. తల్లిని పోషించని మనిషిగా నేను చలాన్ని పేర్కొనడం భావ్యంకాదు. తన భార్యని పిల్లలతో ఎగతాళి చేయించి, కొట్టించిన 'వికృత వ్యక్తిత్వం'గా ఆయన్ని పేర్కొనడమూ భావ్యం కాకపోవచ్చును. యుక్త వయస్ముడైన ఏకైక కుమారుడు; ఆనాటి బెజవాడ వంటి తెలుగు సమాజంలో యిమిడిపోలేక, యిల్లు విడిచి అంతర్జానమైపోవడానికి ఆయనే కారకుడని కోపంగా అనడమూ సబబుకాకపోవచ్చును. ఆయన భార్య రంగనాయకమ్మ (రంగమాలతి) సోమవారం నాడు మౌనంలో వుండేది. తిరువణ్ఞామలైలోని యింట్లో నున్నని గచ్చుమీద తను “అన్నయ్యా, మన కవల చషధలచుకొన్నవన్నీ చాక్‌పీస్‌తో రాసేది. చలం బోదు అమ్మని చూదాం ని ర జారగిలబడి కూచుని వుండగా, ఆమె ఆయన వం స్తూ వుండకపోయినా - “ఇదంతా యీ వినాయకుడి వల్లే' అని రాసింది. నేను అమ్మకి మనల్ని న ప్రశ్నార్థకంగా చూస్తే ఆయన బొజ్జవేపు చూపింది. నుదుటిమీద చూదాలని వుంటుంది "ఒఎవ్రేలితో కొట్టుకుంది, రాత అన్నట్టు. కొదుకు లేకుండా కదరా? అన్నదామె పోవడంతో పాటు, చివరి పిల్ల, యితర మతస్తుణ్ణి పెళ్లి “చేసుకుందని ఎంతో కుంగిపోయిందన్నమాట. 1962లో - మదరాసులో ఆంధ్ర మహిళా సభ రజతోత్సవం జరిగింది. రచయిత్రులందరినీ పిలిచారు. వారిలో నేనున్నాను. సంఘ సేవకులను క మా తాతయ్య చలం

పిలిచారు. వారిలో మా అమ్మమ్మ వున్నారు. అమ్మమ్మతో బాటు తాతయ్య వచ్చారు. నాతోబాటు మావారూ వచ్చారు. మదరాసులో ఉత్సవాలు పూర్తయినాక మా తాతయ్యగారు తిరువణ్ఞామలై బయలుదేరారు. అమ్మిమ్మ, తనని అవమానించిన అన్నయ్యను చూడను పొమ్మన్నది.

71 ఏళ్ల వయస్సులో చమూ తాతయ్య ఎండనబడి, బస్సులో చలాన్ని చూడ్డానికి వెళ్లారు. మర్నాటికి కాబోలు తిరిగి వచ్చారు. ఆయనకి ఏ సంగతి అయినా “నెరేషన్‌ రక్తిగట్టేట్లు చెప్పడం అలవాటు. అందుకు తను బస్సు ఎక్కిన క్షణం నుంచి, అక్కడికి చేరడం, చలం బంగళా వున్నితోట వెతుక్కుంటూ వెళ్లడం చెప్పారు. ఎవరు? అన్నాడుట చలం. 'నేను, పట్టాభిరామయ్యను' అన్నారుట యీయన. 'ఏ పట్టాభిరామయ్యా?' అన్నారుట ఆయన. “మీ బావను" అన్నారుట యీయన. చలం ఆశ్రమం, భజనలు, ప్రార్ధనలు అన్నీ చూశారీయన. చూసి, ఆ మార్చుకి ఇంప్రెస్‌ అయినారు. “అబ్బా, ఎంత మారిపోయాదో!' అని విస్తుపోయారు. తృప్తిచెందారు. ఇదంతా సరే - చలం అన్నారుట “నువ్వే గెలిచావు, నేనే ఓడాను” అని. బిడ్డలని కనిపెంచడంలో, చదువులు చెప్పించడంలో, పెళ్లిళ్లు చేయడంలో - క్రమశిక్షణతో పెంచడంలో, తండ్రిగా బాధ్యత నెరవేర్చడంలో - అనేంత భావం వచ్చేమాట అది. మా తాతయ్య కూడా చలించిపోయారు ఆ మాట విని. చలం నిజాయితీ అది. ఓడిపోయానని వప్పుకునే ధైర్యం అది. ఆనాడు నేను రాసిందీ, చేసిందీ రైటీ - అని నాతో అయితే ఉత్తరాలలో 45 ఏళ్లనాడు వాదించగలిగారు గానీ - రుజువర్తన, క్రియాశీలత, ఆర్థిక నిబద్ధత, బభగవరద్గీతానునరణలో జీవితం గడివిన వూ తాతయ్యను బుకాయించలేకపోయినారు. అదీ ఆయన నిబ్బరానికి, నత్యానికీ దృష్టాంతము.

(7, ైఖ్యా యా తురగా జానకీరాణి 5

టూ. జ | కోటయ్సేళరి. ఈజాంద న మెం ష్శన్న. వకుల బా శ్ర పక్త త్త గా లల్టార్యా ధమ వన్న లల శీ కని ల్తవసర మలో నోట సంక క్ల రతీ గొట్‌ రయ రన స్య క ఎ షెశే ర్ఫీఅుట్ర అంఆగా ఆండసు " పదల తు జ్ఞ్రళ్థదండా ల గక శాంటా గ్‌ ార్డీతం ఓ స్లో రప ల నలం కలా సంక కంట కోన సలి వే వాల శ శరా ల అకకళం బాలాపూదర సల కంత 4 శంతన కం బక డుయో వ ర కానన. ళ్ళ జై శూల ఉ్ధం పానం ట్‌ ఓ / /శి (మంట చా లని జం + టా వళ్ల త్రపాయప్యునోలు నీ ఉత్తరం. ఈ లోపలే నేనో చిన్న కార్డు రాశాను. హైద్రాబాదు వెళ్లి వుంటుంది. ఇప్పుడు మాత్రం పెద్ద ఉత్తరాలు రాయకేం? అప్పుడప్పుడు ఆ పని అవసరమౌతోనే వుంటుంది. కాని నీకు పెద్ద ఉత్తరాలు నేను రాయవలసిన అవసరం పడుతుందనుకోను. ఆ రోజుల్లో జీవితమే ఒక పెద్ద ప్రశ్న నీకు. = అంటే నీలోపల ఘోషపెట్టే ఓ సముద్రం వుండేది. అరుణాచలం వొచ్చే వరకు నాలో ఉన్నట్టే. కాని కాలమూ, జీవితమూ, ఉద్యోగమూ, పెళ్లీ, ఆ సముద్రాన్ని శాంతంగా ఆకాశం వేపు చూసి కలలు కనే సరస్సుగా మార్చినట్టుగా వున్నాయి. మళ్లీ అలలు నీలో లేచేవరకు చలం ఉత్తరాల అవసరం చాలా స్వల్పం. నీలో తిరిగి తుపాను రేగకండా చూసుకునే సామర్ధ్యం నీ భర్తలో వుందని నా విశ్వాసం. నేనెప్పుడూ రాస్తాను జ్ఞాపకం వుందా. మనిషికి రెండు గండాలని పెళ్లీ కమాను వాటినించి మనిషిని రక్షించగలిగింది, భగవాన్‌, మృత్యువూ. మా తాతయ్య చలం

నీ విషయమై పెళ్లి భయం లేదు. కాని నీ ఉద్యోగంపై నాకు అనుమానం.

ఇక్కడా ఏమీ జరగవు. ఓ పెద్ద హార్మోనియం అమ్మకానికి వొచ్చింది. అదే ౪ఈ౭౧౬.. ఈ ఇల్లు గుమ్మం దాటితే, మాకెవరితోనూ సంబంధంలేదు, ఉత్తరాల ద్వారా తప్ప. -

“ప్రవీణ్‌ సంగతా - ఆయన నాకు బావున్నారే! అంతకన్న రాయడానికి ఆయన్ని నేనే మెరుగుదును! ఏమైనా, మనిద్దరం కలిసి ఏళ్ల కింద ఏరుకున్న మొగుదేకదా!

ఇక్కడికి వొచ్చి చూసి కూడా, రాని వాళ్లు పడే పొరపాటే పడుతున్నావా? నీ సంగతులు ఏమి మాట్లాడినారా అనా, నాకేం విసుగులేదు. రష్యా అమెరికాపైన 11.3000 వేసిందని వింటే, 'అట్లాగా' అంటాను. కాని బీవీ కడుపుతోందని తెలిస్తే, పాపం చిన్న 0240 అంత పెద్ద పొట్టని ఎట్లా మొయ్యగలుగుతుంది? అని వ్యాకులపడతాను. నీ జీవితంలో నీకు ఏది రాయడం అవసరమని తోస్తే అది రాయి. నీకో మిత్రుడున్నాడు ఇక్కడ. నీ చెయ్యి ఇటుజాచి ఉన్నంత కాలం, చేతిని విడవని మిశ్రుడు. తరవాత నా దృష్టి, నేను (ప్రేమించే వారివేపు, నన్ను (శ్రేమించే వారివేపు, 61661కాకపోతే, అంతకన్న ఏం చేస్తుంది? ఎందుకంటే, నాకిక్కడ ఇక్కడ, నావేపు ఆశతో చూసే బేబీ, నావేపు చెయ్యిజాచే బీద అమ్మాయి, తెల్లారే నా మొహంలోకి నవ్వే బంతిపువ్వు, - అంతకన్న దూరంగా, పూర్వ ద్వేషంతో నన్ను తిట్టే ఆస్తలూ, వీరందరి కళ్లల్లో ఈశ్వరుణ్ణి చూడగలగాలనే యత్నమే. ఏనాటికన్నా జ్ఞాపకం వుంచుకో - తపస్సు అంటీ దీన్నంతా తృణీకీరించి ఈశ్వరిడి కోసం పోవడంకాదు, దీన్నంతా ఈశ్వరుడిగా చూడగలగడం - యవ్వనవతి, సౌందర్యవతి ఉత్సాహనతి ఐన బేబీనే కాదు. ముఖ్యం ఆ కళ్ల వెనక తొంగిచూసే అసలు 'నేను” అనే ఆ బేబీని చూడాలని,

ఈశ్వరాశీర్వాదాలతో

చలం

తురగా జానకీరాణి జై

పగా/, ళు, జ (జీ లీల. న! ఓలగ్య ల్‌ జయ ళం లా నవవ జుం. దంక్కూ కేవ (గ కాష్ట్రాచ్చి ల నగాళి0 ఆస నిర చా కం లయ యూ తవా ముక జ పాంజటకేా “ఆలా తాశక్కే. అంకింళల్లన హాటత్తి ఈం కరత స్కూస్‌ 0 ఇలా క్‌టికు కలాం 6 ది. వష్ట్త్‌మెలా నంర్యగ అంప షి ర్తి ఉంలుర లే క్యా ఠం కా కాంంళ ఆశా ధి పాలం వాన వా కృంహమచ్నాా విడ్ర్యుటణయ కప అల క కాడ బశ "57 కి పాగాలోట్రా సం టాం ఎ కన రి9 0 ఈల ఆంక6ం జనప? శాం నో శ చెటు ఉం గ్‌ ఆటు త్రయం ర్త కైక కరు ద్ర జై శ సాల కర్టిక్‌ (బక షా వాకంటై నీ ఉత్తరం. లాభం లేదు. బేబీ, లాభం లేదు. నువ్వూ నేనూ, చెరో వేపుకీ దూరంగా పయనించాము. ఎంత చూచినా మన వేళ్ల కొనలుకూడా తాకవు, అందువల్లనే నా ఉత్తరం నీకంత దూరంగా కనపడుతోంది. నన్నేమో నువ్వు లోకానికి సంబంధం లేకండా కొండలో దూరిపోయినానంటావు. నేనేమో నిన్ను లోక కల్మషంలో, మర్యాదలో ఇంకిపోతున్నావంటాను. ఎక్కడ అందుతుంది లంగరు?... నీ దస్తూరి తెలీటంలేదు. 8166 ౧౭౧౪ పైన 146 1౧1౬ కళ్ళకి 8441. అయినా చివరికి అర్థమైనా బావుండును. నీ పెళ్లి సంగతి - మీ పెద్దలు వున్నారే- తాతలూ, తండ్రులూ- తల్లులూ- వారు ప్రతిష్టపరులు - ఉద్యోగాలు, పెళ్లిళ్లు, ప్రతిష్టలు - గొప్పలు - వీటి ఆరాధకులు. నువ్వ వలచిన అబ్బాయి వారి మన్ననకు తగివుండలేదు ఏ కారణానో! వాళ్ల మా తాతయ్య చలం

అనుమతి నీకు ఎన్నడూ రాదు. నువ్వు $॥1.%. అయినా నరే, 1.11.01.01౬.8. - అయినా సరే.

ఈ వేషాలన్నీ బాగా ఎరుగుదును. కోపం - పొమ్మనడం - సాగకపోతే

• కన్నీళ్లు - వాప్పుకొన్నట్లు లొంగడం - వెనక గోతులు తియ్యడం - కుట్ర - వదడకంగా చెయ్యడం - అంతా నీ మంచి కోనమేనని మోసపుచ్చుకోడం - నిన్ను మోసపుచ్చడం - గడువు పెట్టడం - ఈ లోపల చెయ్యవలసింది చెయ్యడం - చాలా జగర్తగా వుండు.

నీ బతుకునే నాశనం చేస్తారు. వాళ్ల కొలతలన్నీ డబ్బు కొలతలు. 4.4. చదివించినందుకు, నువ్వు పెళ్లి చూనుకోవాలా!

నమ్మకు. వాళ్లలో ఒక్కరిని నమ్మకు. ఒకరు కోప్పడితే, ఇంకోరు బుజ్జగించినట్టు నటించి, నిన్ను బంధిస్తారు.

అదంతా (్రేమ అంటారు. నీ క్షేమమంటారు.

చూర్చిలేదు ఏం లేదు. ఈ ఉత్తరం అందగానే పెళ్లి చేసుకో.

ఇక్కడికి రండి.

ఇక్కడ ఈశ్వర సమక్షంలో పెళ్లి జరుగుతుంది.

పెళ్లి అయిందా, ఇంక అందరూ నిన్నూ అతన్నీ తమలో చేర్చుకుని, మిమ్మల్ని మర్యాదస్తుల్ని చేసుకుని, ధనకీర్తి దేవతలికి నిత్యపూజలు చేయిస్తారు.

తమ కూతుళ్ల కొదుకుల వల్లనే గాక, నీ పెళ్లి వల్ల కూదా ఘనతకెక్కాలని వాళ్ల ఆశయం - జాగర్త, చాలా జాగర్త.

“మేమంతా వున్నాం నీకు” అన్నవాళ్లు నీకు పెళ్లి చేయలేదేం?

కుట్ర - అందరూ వొకటే.

“ఎందుకు? నీమీద ఆశలు[ ఏం చెయ్యాలి నువ్వు మీ నాన్నగారికి! పెళ్లి చేసుకోకండా, సంపాయించిపెట్టాలా! లేక ఏ రాజకీయ నాయకుట్జో పెళ్లిచేసుకోవాలా? మామని పోషించే అల్లుణ్ణి తేవాలా, ఏమిటా ఆశలు నీమీద!

పెళ్లి చేసుకున్న వాళ్లని 4.4. పరీక్షకి రానీరా?

మీరు కలుసుకోకూడదని, ఎవరన్నా షరతు పెట్టారా?

ఇక్కడికి రాలేవు. నిన్ను రానీరు. నిన్ను [4.%. ౧459 కానీరు. అయినా ఇంకో ఆటంకం తీసుకొస్తారు. నా మాట విని పెళ్లి చేసుకో వెంటనే. పెళ్లి చేసుకోకపోయినా, అతనితో వేరే కాపరం పెట్టు.

ముందా ఇంట్లోంచి బైటపడు. శురగా జానకీరాణి

అది ఆత్మకి మృళ్యుగ్భహం. నిన్ను చూస్తే నాకెంతో దిగులు వేస్తోంది.

నువ్వు నాకు ఉత్తరాలు రాస్తున్నా ఆపేస్తారు. జాగ్రత్త, గ౦5(౧౧౫౧ నించి నువ్వే తీసుకో ఉత్తరాలు.

నీ మంచి కోసమని పేరుపెట్టి వాళ్లు చెయ్యని ఘోరం వుండదు.

నీ పిల్లల్ని నాకు చూపుతావా? నన్ను చూడడానికి నీకు దిక్కులేదు కదా! నీ పిల్లలకి వుంటుందా? అప్పటికి నువ్వెంత మర్యాదస్తురాలివి అవుతావో! నీకు వాళ్లు కట్టిపెట్టే భర్త నిన్నిటు రానీడు. అతన్ని ముందే ౪? చేసి వుంచుతారు.

పోయినసారి నువ్వ ఇక్కడికి వొచ్చినప్పుడు తెరవెనక మీ కుటుంబాలలో ఎంత రొద రేగిందో నీకు తెలుసా?

నాకు 'పుట్టిన పండగ అనే మాట వింటేనే కక్కు

నీకూ నాకూ ఎక్కడ అందుతుందిరా! అచ్చయిన కధలు వుంటే పంపు. చదువుతాను.

నీకూ నాకూ వయసు బేధం, సమజబేధం కాదు. మన !16801[09189లో బేధం. ముఖ్యమైన బేధం.

ఈ చలం వేరురా బాబూ -

"చాలా త్వరలో, నా రాతలు పిచ్చిరాతలంటావు. తరవాత “బాగానే రాస్తాడుకాని - అతని శైలి గొప్పది - కాని - అని పెదిమ విరుస్తావు.

అవును, బాబూ, నేను చెప్పేదీ అంతే. మనుషులు, పరిస్థితులు, నీలోని రక్తం, నిన్ను కట్టేస్తాయి. రాలేవు.

ఇంకా బురదలో ఇంకిపోకు. అతనికి 162[005౪ వుందా! మరి వుండదా? ఆ మాత్రం లేకపోతే, ప్రేమనిలుస్తుందా? దాన్ని జయించిన వియోగులకో తప్ప!

చలాన్ని చూస్తే జెలసీ వుండడం, ద్వేషం లేకపోవడం అతనికీ, చలానికీ కూడా గొప్ప ౦00౧౧౧౧౧౪౧.

ఇక్కడ అట్లాగే ఉన్నాము. పెద్దక్కయ్య హైద్రాబాదు వొచ్చింది.

నీ పై దిగులుతో

చలం,

క మా తాతయ్య చలం

యూ, ఫల్లళి/ రే హోర, ద్విర త్త రోను గటి లు టో డటం పులుల క ఎ భీయుర్ధుటలమ. 0 శివం శ కోగయంర్ధంయింయలి నే లు వాష్ల టో గ్ర ఇళ కోత భన్సైం క న్సోళ న, శీతా మౌ వ్యయ మాసే బటట క/ఓపా కళై

తాతయ్యా, గీతయ్యా, పాతయ్యా, లోతయ్యా, ఇట్లాంటి చూటలు చూనెయ్యి. కగాం౪: 191615 0౬ గ2గాంటక 3100/ ఈ610 ౧15 13 ౧౦౪6 9100/- అ గ00-6102౧18౧అని మన 006506గ66౧09 వదిహీను భాషల్లో (వ్రచురణమైనప్పుడు, ఈ తాతయ్యలు చూనీ ఏమనుకుంటారు?

నాకు బంధువులూ, బంధుత్వవు వీలువులూ, నంభోధనలూ, శుభలేఖలూ, అన్నీ పరమ రోత అని గట్టిగా ఈ అణన్నర కాయితంమీద “900/6 చేసి, నీ మనసులో 79015197 చేస్తున్దాను.

నీ కథలు 986 చేస్తున్నాను. నిన్ననే చెప్పింది నర్తకి, నువ్వు పొట్టీ పిచికమల్లే రెందు కథల్ని ఇక్కడ వొదిలి వళ్లూవని.

నేను కదలకండా వాళ్లు ఇక్కడికే బొస్తున్నారు. గనక, సన్మానం చేయించుకోమన్నారు. ఈశ్వరుడు. పాపం బీదవాళ్లు. ఆశ్రమవాసులు, ఎక్కడెక్కడో దూరాలనించి వొచ్చి, నన్ను గౌరవిస్తానంటే, వాళ్లని నిరాకరించలేకప్రోయినాను. అయినా వాళ్లలో ఏవరూ నేను రాళింది వ్‌మీ చదనలేదు. ఇది సారస్వత సన్మానం కాదు, యోగసన్మానం. అదినాకిష్టంలేదు. వాళ్లని చూస్తే నాకు వాళ్లకి సన్మానం చెయ్యాలనిసించింది.

ప్టైద్రాబాదు వాళ్లెందుకు! ఈసారీ 1977లో నువ్వు ఇక్కడి వొస్తావే, అప్పుడు వొస్తో, ఈ వూళ్లో జాజిపువ్వులదండ ఒకటికొని తీసుకురా. మనిద్దరం సన్మానం జరుపుకుని

“220/6 సన్మానం 10 & 10%6గ౧0 బేదీ అని పత్రికల్లో వేయిద్దాము.

ఆ దండతో పాటు ఒక 500109 కూడా కొనుక్ళురా బహుమానంగా.

చిత్రని చూసి మళ్లీ రాస్తానన్నావుగా! అప్పుడు మళ్లీ రాస్తాను తక్కిన తుదగా జానకీరాణి జ

విషయాలు. అప్పుడు జీసస్‌ చరిత్ర కూడా పంపుదుగాని, ఇప్పటినించీ ₹/06 చేస్తోవుండు. డాలీ తిరిగి బడికి వెళ్లనంది. ఇక్ళడే వుంది. వజీర్‌ రహ్మాన్‌ ఇక్కడే ఉన్నారు. నాలుగు దిక్కులకీ, డాబా మీదినించి, గాలిలో దరఖాస్తులు పంపుతున్నారు, ఉద్యోగాలకి. ” పద్మావతి పిన్నికి జబ్బుగా వుంది. అందువల్ల మాకు దోసకాయలూ, దొండకాయలూ రాలేదు. చిత్ర ఎప్పుడు తెస్తుందో కనుక్కో ఈశ్వరాశీర్వాదాలతో చలం ... నీ కార్డు, సరే పూర్తికానీ 1/01౧8 అన్నీ ఓసారే పంపిద్దుగాని, విశేషాలు వుంటాయని రాశాను! ఈ గోడ దాటి అవతలికి పోనీ! ఎవ్రర్సూ గోడదాటి ఈవూరి వాళ్లు లోపలికి రారే. ధర్మం పెట్టమని వెదిచ్చే దీనుల్స తప్ప! ఉత్తరాలు కూడా ఎంతో తగ్గిపోయినాయి. వారానికి ఓ పది వేస్తాదేవ్పై లేదు. పనిలేక కలానికి తుప్పు పట్టింది. ల్‌ అయినా పూర్వం మళ్లే ఎట్లా రాస్తాను! ఎన్ని గోడలు మనిద్దరి మధ్యా! వళ్లు, అత్తమామలు, భర్తలు, ఆవిడ ఎవరు? ఆ... దుర్గాబాయమ్మగారు, శారదగారు, పని, పని, పని, నీకు! సరదాలు, మిత్రులు, పత్రికలు, చలం ... నీ జీవితమూ, నీ భవిష్యత్తూ, నువ్వూ నాకంత దగ్గర కాకపోతే, నీక ఈశ్వరుడి సంగతి ఇంత ఎందుకు రాస్తాను, ఎందుకు నువ్వు 'పాత్ర నీతులనుకునేవి రాస్తాను? సనాతనంగా ఉంటున్నాడు గనక సూర్యుడు పనికిరాని వాడౌతాడా? వేడి తగ్గిందా? అట్లాగే కొన్ని నీతులు (ప్రేమ స్వార్ధరాహిత్యం, కరుణ, సత్యాన్వేషణ - సూన్ఫతం, నిష్మపటం, ఇట్లాంటివి మూనవాభ్యుదయానికి - (బైట కాదు, లోపల) ముఖ్య సాధనాలు. వాటిల్లోంచే మానవుడు విశాలమౌతాడు. నీతో వాటి సంగతి మాట్లాడాను. రాశాను, నువ్వూ తెలుసుకుంటావు. ఈనాడు నమ్మవు - ఈ మనసే మనకి దుఖ్మహేతువు. సుఖహేతువుకూడా. ఇప్పటినించి దాని విజృంభణ పైన ఆధారపడవొద్దన్నాను. అది సాధనమే. దాన్ని యెదిరించి బతకదానికి వీల్లేదు “౨ కాత్రయ్య చలం

ప్రస్తుతం నువ్వు కాని 1[33 &౧ ౪౧4౪౦|62016 ఆ౪॥] అనేది తెలుసుకుంటావు (క్రమంగా - ఈనాడో, వెయ్యేకళ్లకో. 'శాంతి'. 'శాంతి' అంటే ఏమిటి? మనస్సు పొంగు ఆగడం, తగ్గడం. బాధ వొచ్చినప్పుడు మనస్సు ఎట్లా పొంగుతుందో గమనించు. పెద్ద సుఖము వొచ్చినప్పుడూ అంతే. అప్పుడు ఆ సుఖం బాధకి చాలా దగ్గిర. ఇప్పుడు నీలో శాంతి నీ మనసు స్తిరం కావడం వల్ల.

మళ్లీ ౧౪౬౦౧ చేస్తున్నా నా 1౧60గ65 నీకు చెప్పడానికి కాదు. తెలుసుకుని సుఖపడతావని. ఇవి నా (౧60గ68 కాదు. సనాతనంగా యోగులు కనుక్కున్నవీ. ఈ బోధన వెనక నా (ప్రేమా నీమీది ఆదుర్దా గోచరించదా?

నేనీనాడు పాత మాటలు రాయలేనా, నీ మెప్పు పొందడానికి? నరుకు, తన్ను, తిరగబడి, చదువు, బాగా విచ్చలవిడిగా అనుభవించు, పైకి పాకు అని. రాయగలను. కాని రాయను. ఏనాడూ నా బోధ అది కాదు. 52౪78 ౫/౦౪/5౦0౬ అనే.

-.. అప్పటి నీలో మార్చు నా పూర్వ సిద్ధాన్హానికి గాని, నీ పూర్వ సిద్దాన్తానికి గాని విరుద్ధం కాదు. ఇదివరకటికన్న ఎక్కువైనదీ, ఇదివరకటిదాని 56- ౧౪61, దాని ౧౧౦౩|౪551/6 00046. ఎక్కువ తెలుసుకుని 26౪4౧06 అయినామన్నమాట. నా పూర్వ సిద్దాన్తమంటున్నావు. ఆనాటి సిద్దాన్తం ఈనాడూ నాదే. నేనేం మారలేదే వాటి విషయమై! అవన్నీ సత్యమే. కాని ఇప్పుడు వాటిని మించిన సత్యాన్ని తెలుసుకున్నాను. ౫ ౧1906 హం. దీనివల్ల [6861645౧6౧ జరగవొచ్చుగాని అది అబద్దం కాదు. 51౧5180 & 160%/ 61 ?8120౪/11/ వల్ల ౭4100 అబద్ధం కాలేదు. ఆ ౧12౧6 0౦ 06400%లో అది సత్యమే. ఈ ౧4౧౭లో ఇది సత్యం.

ఈ ఉత్తరం నీకు కొంతైనా నచ్చుతుందని నా ఆశ

నీకు ఇంత ఉత్తరం వ్రాయడమంటే సామాన్యం కాదు. నో కాలం అమూల్యం శ్మనాడు ఎప్పటికన్న. దాంటో కొన్ని గంటలు ఇచ్చాను నీకు. దానివల్ల తెలుసుకోవొచ్చు, నీపైన నా (శ్రద్ద. నీపైన నా (ప్రేమ. ఒక్కటీ తెలుసుకో - ఈ ్రేమల్లో. కావిలింతలూ, ముద్దులూ, తక్కినవీ తెలిపే (పేమ చాలా స్వల్పం. అవి చాలా అవసరం. 106 02౧౧౦ 2౧0/౮ 10 గ?55 గ6౧). కాని వాటిల్లోంచి ప్రవహించేది (ప్రేమవాహినిలోని తుంపర చూద్రమే.

ప్రేమతో పిచ్చి జేవీ. నీచెలం తురగా జానకీరాణి

క!!! చలం తన తొలి జీవితాన్ని రమణాశ్రమానికి వెళ్లని పూర్వం, ఎల్లా నడుపుకున్నాడో చలం భక్తులందరికీ తెలుసు. అవి గొప్ప ప్రణయ సాహసయాత్రలుగా చదువుకొని వుంటారు. ఎంతోమందికి తమ మనస్సుల్లో దాక్కొని, తోచిన మోహ, వాంఛా (క్రియలలో పడిపోలేక్ష, మింగేసి, చుట్టూ ఆబగా చూసే అలవాటూ వుండవచ్చును. అరె, చలం అంత సులువుగా ఎల్లా కళ్లు ఎటుపోతే అటు చూస్తూ, మనస్సు ఎటులాగితే అటు మళ్లిపోత్ర, అందమైన పూవుమీద వాలిన ్రమరంవలె సౌందర్యాన్ని జుర్రుక్షున్నాడ్షని యీర్య్యగానూ వుండవచ్చును. పదే పదే ఆయన వాంఛా పరిపక్వ గాథలను చదువుకొని వుండవచ్చును. తాము చేయలేనిదేదో ఆయన చేసేసినంద్రుక్తు ఆరాధనలో పడిపోయి వుండవచ్చును. 'వైకేరియస్‌ ప్లెజర్‌ అనవచ్చు దీనిని ఆయన బయటికి చెప్పుకొని, దేశమంతా టముకు వేశాడు. ఆయన చేసినది సామాన్యుల జీవితాలలో సాధ్యవదేది కాదు, సంభవమూ క్షా దు, సమర్ధనీయమూ కాదు అని ఖండించే తెగింపు వారికి లేదు. తాము చేయలేనిదేదో ఒక సాయంకాలం పూట రంజింపచేసే రసనాటకంగా ఆయన చేసేసి చలం గురించి మాట్లాడుకుంటే అది మన ఆధునికత కు నందుకు ఆరాధనలో నిశానిగా భావించే కుహనా భంగిమలు నాకు నచ్చవు. పడిపోయి ఓకే, చలం చెప్పినవన్నీ అనుకరించేంత భక్తి గురి వుండవచ్చును. స్యన్న్వ్వాని బహిరంగంగా చెప్పుకునేవారు - పురుషలైత్ర తమ నిత్య జీవితంలో ఆచరణలో పెట్టేయగలరేమో! అనుకొన్నది ముఖాన ఇ యితరులలో తమకి నచ్చనివి వెటకారం చేయడం, విద్యాలయాల్లో, మా తాతయ్య చలం

కార్యస్థానాలలో వ్యవస్థాపర క్రమశిక్షణను గేలిచేసేయవచ్చును. మరి తమ తల్లి, అక్క చెల్లెళ్లు, భార్య, తమకు సంబంధించిన యితర స్త్రీలు అల్లా చేస్తే సహించగలరా? ఇదే ఆలోచనను కొంత సౌగదీస్తే, చలం నిజాయితీ, మనను చెప్పిన పోకడ, సౌందర్యారాధన, ముఖ్యంగా అలౌకికమైన స్రీ లావణ్య అభివర్జన

• వీటన్నిటినీ ఆయన అవకాశం దొరికినప్పుడు ఆచరించి పడేశాడు. అనుభవించి వదిలేశాడు. కానీ దానిని బాధ్యత లేని ప్రేమగా, అతి క్షజీకమైన ఉద్రేక ప్రవర్తనగా నేను భావిస్తాను. ఒక స్త్రీ వ్యభిచారం చేస్తున్నదంటే ఆమెమీద జాలిపడతాను. తన ఆత్మగౌరవాన్ని అణచివేసుకుని, సర్వ ప్రాణి ధర్మమైన ఆవాోర, నిద్ర, మ్రైళథునాలలో చివరి దానికి, వణానికి లొంగిపోయిందంటే ఆ పురుషుని క్రూరత్వాన్ని నేను ద్వేషిస్తాను. మనిషిగా ఆమెలో నిటారుగా నెలకొన్న ధ్వజస్తంభం లాంటి ఆత్మని చంపేసినందుకు, కుసుమ సదృశమైన మనస్సుని కాలరాచినందుకు, చిగురుటాకు వంటి ఆ శరీరాన్ని మలినం చేసి నలిపి నాశనం చేసినందుకు నేను అతడిని శపిస్తాను. తమకీ మనస్సు, ఆత్మ వున్నాయని, అవి కాముకత, వ్యాపారం అనే అగ్నిలో బూడిదైపోయాయని గుర్తించకుందానే “వ్యక్తులుగా చచ్చిపోయిన యువతులను గురించి విని, లోకంలో ఎంత హింన వుందని విలవిలలాడుతాను. ఇటువంటి సందర్భంలో, చలం చేష్టలు ఏ కోణంలో సమర్ధిస్తాను? దబ్బు కోసం కాకపోతే, *ఢ్రుమి కోసం లొంగిన వారిని నేను ఏ పేరుతో పిలవాలి? నా ఆమోదం, నా న్యాయ నిర్దాయకత్వం ఆయనకు అవసరం లేదు. అసందర్భము కూడాను. కానీ, యిలాంటి (ప్రశ్నలు వేయకుండా, కా కోసం అన్వేషించకుండా - 'జైజై ప్రశ్చలు వేయకుందా, చలం” అని జేకొట్టే వారి కృత్రిమత్వాన్ని, చిత్తశుద్ధినీ సమౌధానాల కొల0 శంకిస్తాను. నా తగాదా వారితోనే. నేను విరుచుకు పడేది అన్వేషించకుందా - వారి రెండు ముఖాల, పార్య్వాల, పాక్షిక విలువల వ్యక్తిత్వం, 'జైజై చలం” అని ప్రచారాలతోనే. జేకొట్టే వారి కృత్రి త్రశుద్దినీ చలాన్ని చదవడం ఫ్యాషను, చలంలాగ చంచలత్వం మద్యాన్ని, చిత్తశుద్ధి జ్‌ ర్‌ ంకిస్తాను. యింకా ఫ్యాషను. వ్యక్తి స్వేచ్చకు గొప్ప నిర్వచనం చలం. సౌందర్యోపాసనకు నుధామధుర వ్యాఖ్యానం చలం. అది సరేగానీ, ఆయనలాగ టబ్రతికేస్తామనీ, తమ కుటుంబ స్త్రీలను బతకనిస్తామని, తురగా జానకీరాణి క

ఫ్రోత్సహిస్తామనీ ఎందుకు వేదికమీద ఎవరూ చెప్పరు? చలం సంస్మరణ, అధ్యయన సభలకు తమ భార్యలను వెంటబెట్టుకొని వచ్చేవారు ఎంతమంది? సౌరిస్‌, ఈశ్వరుడు, చలానికి సొక్షాత్మారం నాలాంటి హేతువాదికి (అంతకంటే చిన్నమాట చ్తాలు నా విషయంలో) మానవతావాదికి అంతుపట్టని విషయాలు. సైకియాట్రిస్ట్‌ విశ్లేషించదగిన 'హెల్యూసినేషన్స్‌' అనిపిస్తుంది. అటువంటి పాత్రలో 'షొ' యీనాడు ఖీమ్లీలో అతి ప్రశాంతతలో వున్నదంటే, నాన్న తనకిచ్చిన జీవితానికి హర్పిస్తున్నదంటే - నేను బాహ్యంగానైనా నమ్ముతాను. నర్తకి, చిత్ర తిరువణ్డామలై ఎందుకు వెళ్లిపోయారంటే ఎందుకు అని అడిగి, నాకు సమాధానం తెలిసినందున, అది మనస్సులోనే దాచుకుంటాను. ఛే (నిర్మల) బొంబాయిలో 1967 నవంబరులో మూ అమ్మమ్మని, నన్ను కలిసినప్పుడు, “అత్తయ్యా, నేను తిన్నాను. తిరిగాన్స, తాగాను - కొనీ నాకు వాటిల్లో తృప్తిలేకపోయింది' అంటూ సందీపన్సి సొధనాలయంలో స్వామి చిన్మయానంద దగ్గర స్టైనోగ్రాఫర్‌గా పనిచేస్తూ శాంతి సంపాదించుకుంటున్నాను' అని చెప్పినప్పుడు, కథకురాలిగా, సంఘ 'సివకురాలిగా కాశీరత్నం పువ్వులాంటి ఆ చిన్న ఆకారాన్ని చూసి - అంత్రక్ర మునుపు ఆమె జీవితాన్ని గురించి వూహాచిత్రం మనస్సులో వేసుకొన్నాన్సు నిందా యిరవై ఏళ్లు కూడా లేని వయస్సులో బొంబాయి లాంటి మప పట్నానికి వెళ్లి, కాల్టెక్స్‌ కంపెనీలో చేరి, తను బ్రతుకుతూ నాన్నకి డబ్బు పంపిన ఆమె ఎంత ఆదర్శ వనిత! చలానికి యిల్లు కొనిపెట్టింది ఆమె. చెల్లెలు 'పకపకని ఆదుకుని, తల్లిలా చూసుకుంటున్నది ఆమె. వజీర్‌ రెహ్మాన్‌ చనిపోతే, వకపక (భిట్టిపాపని) దగ్గరకు తీసికొని, ఆమె చిన్న ప్రాన్సు చదివించి, ఉద్యోగాన్నిప్పించే బాధ్యతను తీసుకొన్నది ఆమె. మాలతీ చందూర్‌ చెప్పారు “చలం శతజయంతి చేస్తున్నాం, రమ్మని మదరానులో పిలిస్తే, 'చూ నాన్నంటే మాకు అసహ్యం, “మా నాన్నంటే మేమురాము' అని ఆ కూళుళ్లిద్దరూ అన్నారని, మాకు అసహ్యం, ఇవన్నీ ఏకరువు పెడుతూ చలాన్ని బాధ్యతారహితుడిగా, మేము రాము" అని విల్లల (గేమను కూడా కోల్పోయిన ఒంటరిగాడిగా ఆ కూతుళ్లిద్దరూ _ చిత్రించాలని కాదు నా ఉద్దేశ్యం. అన్నారట. క్ర వాస్తవాలన్నీ పరిశీలించుకొని, చలం రచయితగా ఎందుకు గొప్పవాడో అందుకు ఆయనకి గుడి కట్టండి. ఒకసారి తేనెలోను, ఒకసారి విషంలోను ముంచి రాసిన ఆయన కలాన్ని జన్మ జన్మలకు మా తాతయ్య చలం

పూజించండి మహావాజ్ఞయ కర్తగా, ఎన్నో ప్రక్రియలకు నాందిపలికిన వైతాళికునిగ్సా, వ్యక్తి స్వేచ్చను ప్రతిపాదించిన సంస్కర్తగా వేనోళ్ల పొగడండి. కానీ సాధించలేకపోయిన వాటికీ, ఆయనే చెప్పుకున్న ఆయన వైఫల్యాలకీ కూడా మీ పరిశీలనల్లో చోటివ్వండి. ఆయన కన్న పసిపాపలు ఐదుగురు అమాయకంగా నోట్లో వేలువేసుకుని, తమ నీలికళ్లతో నాన్న కళ్లల్లోకి చూసినప్పుడు, ఎర్రని బోసినోళ్లు విప్పి *నీవే నా రక్షకుడవు' అన్నట్లు నవ్వినప్పుడు చలం మనస్సులో (్రీమ పొంగలేదా? చదువు, ఉద్యోగం, పెళ్లి, కొంతవరకు ఆస్తి తన పెద్దలు తనకిచ్చినప్పుడు, తాను పిల్లలకు అవి యివ్వాలనే కర్తవ్యం అంత మేధావికి స్ఫురించలేదా? ఇవన్నీ గత ప్రశ్నలు, శుష్మప్రశ్చలు. ఆయనే జవాబులిచ్చుకౌన్న ఆచరణ దూరమైన జీవన ఘట్టాలు. ఎవరి సౌభాగ్యానికి వారే కర్తలు. ఎవరి రాతలను వారే అనుభవిస్తారు - అని యీనాడు మనం అనుకోవాలి. చలం చుట్టూ అల్లిన ఒక కాల్పనికమైన దదడిని చూసి, అక్కడే ఆగి పరవశం కావద్దు, ఈమధ్య ఒక సభలో యువత చలాన్ని చదివేలా చేయాలి అని ఒక ప్రతిపాదన వచ్చింది. నేను పాల్గొన్నాను ఆ సభలో. మాట్లాడాను. ఎందుకు మాట్లాడానంటే, 'చలంగారి మనమరాలు” అంటూ డాలీని, ఆమె కూతురిని అతిథులుగా గొప్ప 'ఫేన్‌ ఫేరొతో తీసుకొచ్చి కూర్చోపెట్టారు. కానీ 'కాసినైనా రక్తంబొట్లు నా నరాల్లోనే చలం వంశం నుంచి వున్నాయి” ఇది చాలా చిన్న విషయమే. కానీ సభను నిర్వహించిన వారిని ఒక అదిద్ధం నుంచి బయటపడేయాలని నాకు తోచి, మాట్లాడాను. నన్ను అడగలేదు మాట్లాడమని. ఇంకా ఎవరెవరో 'మేం చలాన్ని చూశాం, ఆయన మాకు నాన్న - నన్ను గారాబం చేశాడు అంటూ తమ జ్ఞాపకాలు, “మేం చలాన్ని చూడలేదు, కానీ ఆయన మావాడదే' అంటూ కొందరు తమ ఆరాధనా తెలియచేశారు. ాసినైనా రక్తంబొట్లు అప్పుడొక దాక్యుమెంటరీ చూపించారు. అందులో నా నరా ల్లోనే చలం చలానికిష్టముంటూ పాడిన ఎంకిపాట ఆయన ట్వ్యూను కాదు. వంశం నుంచి మరికొన్ని అబద్ధాలున్నాయి. అంటే వాస్తవానికి సంబంధించిన వున్నాయి' అనే పొరబాట్లు. వాస్తవాన్ని చెప్పాలని “చలాన్ని యువత చదవాలి” అనేది ఆనాటీ నినాదం. “భారత, రామాయణాలు, భగవద్గీత చదవండి” అని మనం మనిషి మనిషికీ చెప్పొచ్చు. అదే ధోరణిలో, ఉద్చోధించే స్వరంతో 'చలం మైదానం, అరుణ చురగా జానకీరాణి మ

చదవండర్రా. చదివి తరించిపోండి, మీకు ముక్తిమార్గం దొరుకుతుంది. కాకపోయినా మీరు మరింత మేలైన మనుష్యులుగా తప్పక తయారౌతారు" అని చెప్పగలమా? నేను చెప్పలేను, చెప్పను. చలాన్ని ఎందుకు చదవమని అంటున్నామో ఆ విషయంలో స్పష్టత కావాలి. ఆయన శైలినీ, తెలుగు భాష ఎంత అందంగా, ఎంత భావగర్భితంగా, ఎంత శక్తివంతంగా రాయవచ్చునో తెలుసుకోవడానికి చదవమనాలి. కథ, నాటకం, నవల, వ్యానం, ఎంత గొప్ప శిల్పంతో నృష్టించవచ్చునో (గ్రహించడానిక్తి చదవమనాలి. మ్యూజింగ్స్‌ ఒక మహాకావ్యం. మనస్సులో మెదిలే ్రత్రి స్పందననూ ఎల్లా గుర్తించాలో, ఎంత పరిశీలనతో మాటల్లో యిమడ్చాలో నేర్చుకోవడానికి చదవమనాలి. (కేమలేఖల్లోని మమతనూ, ఆవేశాన్నీ ఆత్మార్పణనీ మననం చేసుకోవడానికి చదవమనాలి. మళ్లెపూల్సు, బడిపిల్లలు, పంకఠుళ్ల ధాష్టీకం, ఆడవారి కష్టాల వర్దన, సముద్ర ఒడ్డ ఇసుక, వెన్నెల రాత్రుళ్లు వంటి అనేకానేక విషయాలను గురించి ప్రకృత్తి శోభను మనకు దర్శనం చేయించినందుకు చదవమనాలి, అది స్పష్టంగా మన విజ్ఞాపనలో వుండాలి. ఆ సంగతే నేను చెప్పాను. చదివి, విమర్శించడానికి, వ్యాసాలుగా, ఉపన్యాసాలుగా తము అభిప్రాయాలు చెప్పడానికి పోటీలు సెట్టండి, బహుమతులకు నేను డబ్బిస్తాన్స అన్నాను. ఆ పని జరిగిందో లేదో నాకు తెలియదు. న్‌ సరే, యాఖై ఏళ్ల క్రితం మాటలు ఇప్పుడు తప్పుగా అనిపించక్త పోవచ్చును. గొప్పవారి వ్యక్తిగత జీవితాల్లోకి వెళ్లి తప్పొప్పుల నిర్ణయం చేయకూడదు అని చాలమంది అంటుంటారు. చలం రచనల్లోని జిగక్త నిజాయితీకి, ప్రకృతి వర్దనలకీ, హాస్యానికీ, కవితాంబరాన్ని తాక్షుత్రుండ్దే వచన శైలికీ ముగ్దులైపోవచ్చును. ఆయన మాటలోని పెంకెతనానిక్ష యింకేమీ దాచుకోవడానికి లేదన్నట్లు వికసించి శేకుల చలాన్ని ఎందుకు బరువుతో వూగే గులాబీ లాంటి హృదయానికీ - చ్రేద్చాన్త చదవమని... బేకొట్టవచ్చును. రంగనాయకమ్మ రచనలో 'చలం పోల్రిక్ర క లో ఎవరు కాదనగలరు? సృజనాత్మక రచయితలందరూ, ఏదో ఒక ఘట్టంలో ప్రయత్నపూర్వకం గాను, అప్రయత్నంగాను చలాన్ని అనుకరించడానికి [సష్మపదూరు నా అభిప్రాయం. ఆ ఛాయలు ఎంతమంది రచనల్లోనో మా తాతయ్య చలం

చూశాను నేను,

ఆయన్ని అభిమానించడం, ఆరాధించడం, వీరభక్తితో ఆయన్ని గురించి మాట్లాడ్డం, “మేము ఆ అంతః కూటమిలో వున్నాం. చలం ఆత్మని చదివినవాళ్లం, నీలాకాశంలో స్వేచ్చ్భావిహంగాలుగా ఎగిరే రెక్కలు ఆయన మాకిచ్చాడు, లోకం కట్టుబాట్లు, కుళ్లిపోయిన మర్యాదలు మరచిపోతున్నాం” అనే ధోరణిలో ప్రవర్తించే గుంపుని నేను చూశాను. బాగా కళ్లు తెరచుకుని, వారి కదలికలూ, స్పందనలూ, తన్మయత్వాన్ని పరికించాను.

నిజమైన గొప్ప సందేహం కలిగింది. చలం రచయితగా మనందరితోనూ సంచలనం కలిగించడం వరకు బాగానేవుంది. కానీ వ్యక్తిగా ఆయన ఎన్నుకొన్న జీవనశైలి ఎంతవరకు ఆచరీణీయం, వాంఛనీయం అనేది ఆలోచించాలిగా! ఆలోచించామని చెప్పే సాహసం, నిజాయితీ వుండాలిగా? ఇన్నాళ్లూ నాలో అవి మేల్కోలేదు.

ఏ సంస్కరణ అయినా, ఏ విప్లవాత్మక పరిణామమైనా వ్యక్తికి, ఆతర్వాత సమాజానికి లాభం, సుఖం, ప్రగతి చేకూర్చాలని నా అభిప్రాయం. ఆలోచనా ధోరణిని ప్రేరేపించడం, ఒక కొత్త మలుపుని తిప్పడం, లేచి, సుడిగాలిలా విజ్బంభించడం, చుట్టుముట్టడం అన్నీ అర్ధం చేసుకోవచ్చును. వాటి ఉదృతం, అవి కలిగించిన తాలిమైకం తగ్గాక, ఆలోచన స్పష్టంగా సాగాలిగా?

చలం రచనల నుంచి, అవి మనకి యివ్వజూచిన సందేశం స్పష్టంగానే చూడాలి. మొదటిసారి కనబడకపోవచ్చును. రెండోసారో, మూడోసారో కనబడాలి. అది విశదీకరించుకుని, ఓహో యిదీ మన అవగాహన, యివి చదువుకోవడానికి రసరంజకంగా వున్నాయి, యివి మననం చేసుకుని తృప్తి పడవచ్చును, యివి మనం నెత్తిపై నుంచుకొని పూజింపవచ్చును, యివి మనం యితరులతో పంచుకుంటూ, చెరకు వీప్పివలె అడపాతడపా రసాన్ని పీల్చుకోవచ్చును అని ఒక విభజన నేను కూడా చలం కలగాలి. భక్తురాలినే.

దీర్జకూలం మళ్లీ మళ్లీ చదివి, కొత్త అర్జాలు చెప్పుకొంటూ, చదివాను, కళ్లు మూనుకునో, తెరచుకునో గభాలున వాటిల్లో చూశాను, వాగాను, పడిపోవచ్చును - అనేవి వివిధ అవకాశాలు, మార్గాలు, రాశాను, జవాబులు వివిధ వ్యక్తులకున్న ఐచ్చికాలు. పొందాను.

నేను కూడా చలం భక్తురాలినే. చదివాను, చూశాను, వాగాను, రాశాను, జవాబులు పొందాను. కొన్నేళ్లు ఆ సంబంధం, సన్నిహితత్వం అల్లా కొనసాగించాను. శురగా జానకీరాణి

కానీ అంతర్గతంగా నాలో స్థిరంగా గూదుకట్టుకొన్న విషయం ఏమిటి _ చలం బకుకు ఏదో ఒకటి అయింది, ఆయనని నమ్ముకొన్న వాళ్ల బతుకులు ఏదో ఒకటి అయినాయి. ఆ మార్గం మనకు అనుసరణీయం కాదు. నా చదువు, నా పెల్లి, నా సంపాదన, నా ఆర్థిక, సామాజిక కష్టసుఖాలు - యివన్నీ ఆయన పద్దతికి ఎన్నో యుగాలు దూరం, వాటితో ఏవిధమైన ఆచరణాత్మక సంబంధం పెట్టుకునే అవసరం లేదు అని నాకు 1960లోనే స్పష్టమైంది. ఆయన బోధించిన 'కాముక స్వేచ్చ' నాకు పరమ రోత కలిగించింది. అది మానవస్థాయి నుంచి పశుస్తాయికి దిగడం అని నా చిన్న బుర్రకు తోచింది. ఒక ఉదాహరణ నా స్ఫురణలో కి వచ్చింది. చలం తన ఒక నె రితో అన్నాడుట. చెల్లిలి దూ చుర కష వాడితోసపోతే నీకు ఎర్రని పిల్లలు పుడతారు అని. ఆమె ఆ పని చేసింది. ఒక కూతురు, కొడుకు పుట్టారు. వార్త న్‌ బ్‌ మహమ్మదీయులో, హిందువులో తెలియదు. కొన్నాళ్లు ఆ పెర్గు కొన్నాళ్లు యీ పేర్లు పెట్టుకున్నారు. ఆ పిల్లల తండ్రి పాకిస్తాన్‌కి వెళ్లిపోయినాడ్రు, ఈమెకి ఆనాటి హైదరాబాదు ప్రభుత్వంలో ఏదో ఉద్యోగం దొరిక్రింద్చి. సంపాదించి, పిల్లల్ని పెంచుకుని, పెళ్లిళ్లు చేసి, యిల్లు, మేడలు కట్టుక్షున్సి బతుకుతోంది. ఆయన అన్నది ఎంత బాధ్యతారహితమో, దాన్ని ఆచరణలోకి పెట్టిన ఆమెది ఎంత బేలతనమో నేను గుర్తించాను. అందరూ గృర్దించ్చి, ఆయన సలహాలోని సహేతుకతని చీల్చాలిగా! చలానికి దేశభక్తి అంటలేదు - మాతృభక్తి లేదు - సోదర, స్తోదక్రి (ప్రేమ ఎంతవరకున్నదో తెలియదు. తన గొడవే తనది అనిపిస్తుంది. ఈశ్వరభక్తిలో పడ్డవాళ్లు ప్రశాంతిని పొందగలిగారు. ప్రశ్న లేకుండా అర్చణ చేసుకుని, చిదానందానికి చేరువైనారు. చలం వేదనతో, బాధతో, అంతుతెగన్సి అనేషణలో మాట్లాడుతూనే వున్నాడు. తన రచనల ఆయన అన్నది ఎంత అమా చేరుకోవాలనే చూశాడు. అనుకొన్న నలత బాధ్యతారహితమో, బ్యాక్తిదో లేదో, తను లోకంపైన గుమ్మరించిన లక్షల _చాన్ని ఆచరణలోకి "సక వెలుగు దీపాలై యితరులకి దారిచూపాయో, నిరాశా పెట్టిన ఆమెది ఎంత క్ట బూడిద చేశాయో తెలియదు. మనందరి జీవితాల్లోను బేలతనమో'నేను అదొక పార్వ్వం. మరపురాని చలంగా నాటుకున్న ఉదంతం. గుర్తించాను. ఎందుకింత దీర్హంగా (వ్రాస్తున్నానంటే చలం పేరు మీద, కలుసుకొంటూ, పిచిక, నెమలి, ఆవుదూడలను గురించి, పెంచిన పిల్లలు, జై మా తాతయ్య చలం

వారి పిల్లలూ, ఇసుక గూళ్ల గురించి చలం చుట్టూ వున్న పరిసరాలు, వాటిలోని నవ్యత, చమత్కారం గురించి పదే వదే చెప్పుకొంటున్న భక్తులందరూ, మరో మాటలో ఉన్నాదులందరూ - గుర్రించవలసినది ఒకటుంది. ఆ రొమాన్సును మించి, ఆయన తత్త్వం, సిద్ధాంతం, బోధన, జీవనశైలీ వున్నాయి. వాటిని మనం అనుకరించగలమా, మనకి ఆ సాహసం వుందా - అనుకరిస్తే మనం లాభపదతామా, వ్యక్తిగతంగా సుఖం, శాంతి పొందుతామా అని ఆత్మవివేచన చేసుకోవాలి.

చలం ప్రత్యక్షంగా పోరాడగలిగినన్నాళ్లు యా ఆంధ్రదేశంలో పోరాడాడు. ౨ తర్వాత ఒక మూలకు ఒదిగిపోయి ఆత్మవిమర్శలో, భగవదన్వేషణలో పడి ఆ అరుణాచలం కొండలో దాగివున్నాడు. 58 ఏళ్లు తెలుగువారితో, తనవారితో ఘర్షణ అయితే, 27 ఏళ్లపాటు సుదూర ప్రదేశంలో, విసరి = వేసిన పరాయి దేశంలో బతికాడు. ఆయన గొప్ప లేఖా రచయిత కనుక ఎందరితోనో సంభాషణలు కొనసాగాయి. వల్మీకంలో మునిలా కొక, మనిషిగా మనుష్యుల్ని స్పృశిస్తోనే వున్నాడు.

పెద్దవాడిని, నన్ను నిష్కల్మషంగా, నిస్వార్ధంగా, ప్రతిఫలం ఆశించకుండా ఒక బాలికగా (ప్రేమించిన చలాన్ని నేను యివాళ యిల్లా నానామాటలూ అనడం ఉచితంకాదు. ఇన్నాళ్లు ఆ సంకోచం నాలో వుండబట్టే కాబోలు నాలోనే ఆ వుత్తరాలు, వాటిలో నామీద అవ్యాజంగా కురిపించిన ప్రేమను లోకం నుంచి దాచాను. కానీ నా అరవై ఏడో ఏట, గొంతువిప్పి చెప్పాలనుకొన్నాను. “నిన్ను దగా చేస్తున్నాను. నీ (ప్రేమను కిందుచేసి చూటలంటున్నాను. క్షమించు తాతయ్యా” అంటున్నాను. ఈ మాటలు రాస్తోంటో నా కన్నీటి చుక్కలు కాగితం మీద పడుతున్నాయి.

యో గ్రంఠాలం సి యాన, జ 010. వన. 1 శ!

తురగా జానకీరాణి జ్‌

క . శటినంలందత్తరొల 1 అణానీీ | స చి ర్‌ " కీ ను ర టం జె ఎ. సం నట నాహం న ఇవ, షు! . . | బ్య సంపత శ్రీ్యవ్‌ వక్ర . 1 స టె టో జను యా ఇ క | | | | న న న ( లో ॥ ల క క గిలి ౧ ౦14 ౬గగ! రుం2కై2లమం2ష11 బం!