Telugu Laghusidhantha Koumudhi noLLM analysis - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

Analysis: Laghusidhantha-Koumudhi

Method: Non-LLM (Frequency keywords + LexRank + Unicode heuristics)
Source: https://sundarayya.org/laghau-saidadhaaamta-kaaumaudaii
Date: 2026-08-02 12:52
Chunks: 99

Book Overview

Book: Laghusidhantha-Koumudhi
Source: https://sundarayya.org/laghau-saidadhaaamta-kaaumaudaii
Total OCR chunks analysed: 99

OCR Quality Summary

Average Telugu script coverage across all chunks: 90%

Telugu Vocabulary — Top Keywords (YAKE)

Keywords extracted statistically — most distinctive terms per chunk.

  • వ్యాకరణ
  • వ్యాకరణము
  • భాషలో
  • శ్రీరామ
  • కనుక
  • వ్యాకరణం
  • పాణినయే
  • ఉస్మానియా
  • శ్రీ
  • పుల్లెల
  • ఇట్లు
  • అక్‌
  • అయిన
  • వారి
  • గాని
  • వర్ష
  • విపర్యాసాది
  • కలిగినప్పుడు
  • ప్రా
  • భాషను
  • కొన్ని
  • ప్రయోజనములు
  • తెలిసికొనుటకు
  • అకారాంత
  • పుంలింగ
  • సందేహము
  • ముఖ్యసాధనము
  • అర్హమును
  • పషు౭ర
  • యేనాక్షరసమా

Per-Chunk Details

Chunk 1 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0001-0010.txt

OCR Score: 74% Telugu coverage
Characters: 8529

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [64, 111, 115, 117, 118]...

Key Terms:

  • వ్యాకరణ
  • వ్యాకరణము
  • భాషలో
  • శ్రీరామ
  • కనుక
  • వ్యాకరణం
  • పాణినయే
  • ఉస్మానియా
  • శ్రీ
  • పుల్లెల
  • ఇట్లు
  • అక్‌
  • అయిన
  • వారి
  • గాని
  • వర్ష
  • విపర్యాసాది
  • కలిగినప్పుడు
  • ప్రా
  • భాషను
  • కొన్ని
  • ప్రయోజనములు
  • తెలిసికొనుటకు
  • అకారాంత
  • పుంలింగ
  • సందేహము
  • ముఖ్యసాధనము
  • అర్హమును
  • పషు౭ర
  • యేనాక్షరసమా

Extractive Summary:

న న్‌ా క శ టి త సో టను ప వ్‌ | టం స్‌ు య కృతిస్వీకరార $ డొ వోంఠవావధానీి మవోదయాః ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయాంధధ్ర శాభాధ్య జః, న్యక్కృతమృద్వీకా మా ర్వీకమాధురీ వాచాసుధారురీ నన్తర్పిత సకలాం[ధ్రప్రదేశ జనావలిభ్యః నంన్మృృతాం ధ్రాంగ్గ సాహిత్య విరువమవై దుషీవిథ్యాతేభ్యః ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయాం[ర్ర కాకాధ్యకేభ్యః విద్వ త్తల్హజ సుగృహీత నామధేయేభ్యః “వాలానందినీ రచనా (పేర కేభ్య॥ పాదరం సమర్చితమిదం అకరోపొయనష్‌ క. లగ క వషరంంపషంకేగురేం 828 66 812021 3ల౪106 10 శీయం658 06 530811 9 (2031240 12800 5166401002 కరం3మ0641 1 పలు.

Chunk 2 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0011-0020.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 11919

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [50, 125, 126, 128, 129]...

Key Terms:

  • సంస్కృత
  • తెలుగు
  • భాషా
  • వ్యాఖ్యానము
  • వివరణము
  • భాషకు
  • కొన్ని
  • లఘుకౌముదికి
  • వ్యాక
  • వ్యాకరణ
  • పండితులు
  • మిక్కిలి
  • శ్రీరామచం
  • సిద్ధాంత
  • ఉస్మానియా
  • కొంత
  • వివరణమును
  • విద్యార్థులకు
  • గ్రంథము
  • యున్నారు
  • ద్రుడుగారు
  • విషయ
  • శ్రీరామ
  • వ్యాఖ్య
  • వ్యాకరణము
  • వ్యవస్థ
  • కాని
  • వ్యాకరణమును
  • గ్రంథములను
  • రచించిన

Extractive Summary:

దివాకర్ల వెంకటావధాని గారికి అంకితముచేయుట నాకుచాలా అనందమును కలిగించినది, వారిళ్లే సంస్కృృతమునందలి దురవగాహములై న ఇతర శాస్త్ర విషయ ములను గూడ విపులవ్యాఖ్యానములతో వెలయించి సంస్కృతము నందున్న అర్ధ నిక్షేషములను ఆంధ్రులకు చూర ఇ త్తురని ఆశించుచున్నాను. “ల _నాత్యాకముగా వరికీలించ ఈ యాం(బీతృతి “౯ నర్చూ గ్రోన్టవై నదిగా తోబినదో స్‌ కళకళ ఇం ఆ అభ ఆం(ధొదోజమున నంన్కృతో ఖౌవ శుశడజ్జీవితవై తేవిరిల్లువవ నాదనవు ఈ వ్యాఖ్యానము చరంితారముూే యా ళం

Chunk 3 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0021-0030.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15231

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [15, 28, 207, 221, 244]...

Key Terms:

  • వ్యాకరణము
  • తెలియుచున్నది
  • వ్యాకరణ
  • ఇత్యాది
  • వ్యాతరణము
  • వైదిక
  • బృహస్పతి
  • చున్నది
  • వ్యాకరణం
  • కొన్ని
  • ప్రాచీన
  • వ్యాకరణములు
  • క్రీ
  • రచించిన
  • మహాభాష్య
  • విధముగ
  • సూచించుచున్నది
  • పేర్కొనబడినవి
  • వ్యాకరణమునకు
  • ఇంద్రుడు
  • భరద్వాజుడు
  • ప్రోవాచ
  • ననియు
  • వర్ష
  • యుండు
  • పదములను
  • రెండు
  • భాగురి
  • పాణిని
  • వాక్యమును

Extractive Summary:

ఈపద్ధతిలో అసంఖ్యాక ము లగు పదములను, విభిన్నవిభ క్ష్యాదు లలో వాటికి సంబంధించిన రూపములను అన్నిటిని చెప్పవలని యుండుటచే ఎన్నేండ్లు చదివినను ఈ వ్యాకరణము తరుగకుండుట సహజము ఆశగా బ్రహ్మ మొదలు బృహన్బతివరకును వచ్చిన వ్యాకరణములలో వరుసగ పదములను వకరుపెట్టుబయే గాని (ప్కృతి పవ్యయాదివిభాగములను చేసి, ఒక శబ్దము నుదా హరణముగ తీసికొని ఇతర శబ్దములను సాధించు (ప్రక్రియ ఆవిర్శవింపలేదు అందుచే ఈ వ్యాకరణములకు నిజమైన (ప్రకృతి ప్రత్యయ విభాగరూప వ్యాకరణ త్వము లేదు వీటికి శబ్దిపారాయణ మను నామధేయమే యు కము ఆవిళలి, కొళ్యపుడు, గార్గ్యుడు, గాలవుడు, చాకవర్మణుడు భారద్వాజుడు; శాకటాయనుడు శారల్యుడు, సేనకుడు స్ఫోటాయనుడు అను పదిమంది (ప్రాచీన వ్యాకరణాచార్యులను పేర్కొనెను వీరేకాక ఇంకను మహే శ్వరుడు, దృిహస్పతి, ఇంద్రుడు, వాయువు భరద్వాజుడు, భాగురి, పౌష్కుర పాది కొళకృత్స్నుడు రౌఢి చారాయణుడు, మాధ్యందిని, వైయా(ఘపద్యుడు, మా శానకి గౌతముడు వ్యాడి అను పదునైైదుగురు వ్యాకరణాచార్యులు (పాణిని కం పూర్వులు ఉండెడివారని కొన్ని (ప్రాచీన (గ్రంధములనుండి తెలియు చున్నది (ప్రస్తుతము విదితములై యున్న పది(ప్రాతిశాఖ్యములందును, ఏడు ఇతర వైదిక వ్యాకరజములందును దాదాపు ఏబదితొమ్మిదిమంది (ప్రాచీనవార్యుల నామ ధేయములు పేర్కొనబడియున్నవి (పాతిశాఖ్యములు గూడ ఒక విధముగ వై దికవ్యాకరణములేగాన వీటిలో పేర్కొనబడిన ఈ ప్రాచీనావార్యులు వెయా లు యళరుణులని చెప్పుటకు సందేహములేదు ఈ విధముగ పాణినికి పూర్వము, వ్రస్తుళము మనకు తెలిసినంతవరకు, రెండు మూడు పర్యాయములు ఆవృత్తము లగు నామధేయములను తీసివేయగా ఎనుఐదియైదు మంది వైయాకరణుల పేద్ల | తెలియవచ్చుచున్నవి జనిబుది వ్యాతరజములు న్‌ పహైామబృహద్వ్భృత్త్యవ చూర్షియందు ఎవిమిది వ్యాూరణములు పేర్కొనబడినవి 'గ్రొహ్మమైశాన మైన్స్రంచ (ప్రాజాపత్యం బృహస్పతిమ్‌ త్వాష్ట్రమాపిశలంచేతి పాణినీయ మథాషమమ్‌” న! కీ బుగ్వేద కల్చ్పద్రుమమున బ్రహ్మము చాంద్రము యామ్మ్యము రౌదము, వాయవ్యము, వారుణము, సౌమ్యము వైష్ణవము అను ఎనిమిది వ్యాకరణములు చెప్పబడినవి టోపదేవవిరచితమగు క వికల్ప ద్రుమమునందలి_ “ఇన్జ 9శ్చన్ల 9: కొళకృత్స్నాపిళలీ శాాటాయనః, పాణిన్యమరజై నేంద్రా జయ న్యష్టాడిశాబ్లి కొః అనుల్లోకము ఎనమండుగురు ప్రాచీన శాబికులను పేర్కొనుదున్నది ఇ'స్లే కొన్ని ఇతర గంథములలో గూడ నామనిర్దేశపూర్వక ముగను, తద్రపాత ముగను వ్యాకరణము లెనిమిదియుందెడివని చెప్పబడియున్నది సవ వ్యాకరణమలుః*= థ్రీతత్త్వ వివే"మను నొక వై స్పవ (గ్రంథ మునందు= ఐం(ద్రంచాంద్రం కాళశకృశ్స్నం కౌమారం శాళకటాయనమ్‌, సొరస్వ తం చాపిశలం శాకల్యం పాణినీయకమ్‌ి అను తొమ్మిది వ్యాకఃరణములు పేర్కొనబడినవి ఇళ్లే రామాయణాదులలోని “సోఒజయంనవవ్యాకరణార్ద వే త్త (రామా 7-86=47) ఇత్యాది వాళ్యములు గూడ వ్యాకరణములు తొమ్మిది యని చెప్పుచున్నవి కాళికావృ త్తీలోని సంచవ్యాకరణ8”అను సదము కాశికాకారు నకు ఐదు వ్యాకరణములు తెలిసియుండునని సూచించుచున్నది ఈ (ప్రాచీన వ్యాకరణములలో కొన్ని (ప్రాతిశాఖ్యాదులు వైదిక మాత్రములు, కొతం[్ర వ్యాకరణాదులు లౌకిక నూ(త్రములు, పాణినీయాదులు లౌకిక వైదిక వ్యాక రణములు ఈ వ్యాకరణములను పాణినికంచ ప్రాచీనములనియు ఆర్వాచీనము లనియు రెండు విధములుగ విభజింపవచ్చును పైన చూసిన 25గురు వ్యాకరణా చార్యులును, ప్రాతిశావ్యాదినిర్జిస్తులగు 88గురు ఆచార్యులును రచించిన వ్యాకరణ ములు మొదటి విభాగమునకు చెందినవి వొజీశనీయమునో న్యరింవవిథని (ఫాబీన వై యాతరోణులు"- మహేళ్ళాడడు = సారస్వతభాష్యమునందలి “సముద్రవత్‌ వ్యాకరణం మహేశ్వ రే తదర్భకుంథధోద్దరణం బృహస్పతౌ, తద్భాగభాగాచ్చ గతం పురన్షరే కుశ్యాగ్రబిందూత్సతిళం పా పాణినా” అను ల్లోకమును బట్టి మా హేశ్వరవ్యాకరణము అతివి_స్సృతమైన దని తెలియుచున్నది పాణినీయశిక్షకు చివర నున్న-

Chunk 4 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0031-0040.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 16901

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [19, 42, 73, 77, 81]...

Key Terms:

  • పాణిని
  • ప్రాచీన
  • వ్యాకరణము
  • ఈతడు
  • తెలియుచున్నది
  • మొదలగు
  • ఈతని
  • వ్యాకరణ
  • ఆపిశలి
  • రచించెను
  • కొన్ని
  • గ్రంథమును
  • ఇందు
  • నామధేయము
  • ఆపిశల
  • వ్యాకరణమును
  • అభిప్రాయము
  • మూడు
  • ఇత్యాది
  • రచించిన
  • ఇత్యాదులందు
  • చెప్పుదురు
  • విషయములు
  • తెలియచున్నది
  • మతము
  • లౌకిక
  • పాణినీయ
  • అష్టాధ్యాయిలో
  • ప్రకారము
  • ఈవిధముగ

Extractive Summary:

ఈ నంగ్రహమునే కాక ఈతడు ఒక వ్యాకరణ (గ్రంథమును, పరిభాషా పారమును లింగానుశాననమును గూడ రచించెనని ఇతర (గ్రంధముల ద్వారా తెలియచున్నది తతః పూర్వేణ వ్యాకరణేన “పాణినిరపి స్వకాలే శద్దాన్‌ (పత్యక్షయన్‌ ఆపిశలాదినా పూర్వస్మిన్నపి కాలే స త్రామనునస్థ త్తే ఏవమాపి శలిరపి” పై వాక్యములచే వ్యాకరణరచనయనునది ఒక అవిచ్చిన్న (సవాహ ముగ సాగినదనియు, పాణిని ఆపిశల్యాది వ్యాకరణముల సహాయముతోడనే తన వ్యాకరణముశు సంతరించుకొనెననియు స్పష్టమగుచున్నది ఆపిశలి తన వ్యాకరణమునకు ఆంగముగా ధాతుపార, గణపార శిక్షలను కూడ రచించెను ప్రస్తుత ముపలభ్యమానమగుచున్న పంచపాది ఉణాది సూత్రపారము ఆపిశలి రచితమని విమర్శకుల అభిప్రాయము, పురుషో త్తమదేవుడు తన భాషావృ త్తియందు (1-1-79 “ఇకాంయణ్భిర్వ్యవధానం వ్యాడిగాలవయోరితి వ క్తవ్యమ్‌ అని (వ్రాయుచు వ్యాడిగాలవుల మతము (ప్రకారము యణ్‌ఆదేశముగనే గాక ఆగమ ముగ కూడ వచ్చటచే దధ్య[త *మధ్వరిః, వలె దధియ్మతి మధువరిఃి ఇత్యాది పయోగములుకూడ సాధువని (వ్రాసెను భ్వాదయః” అనుటకు బదులు “భూవాదయోధాతవః” అని వ్రాయటచే ఈమతము పఫాణినికకూడ అం గీకార్యమే యవి తోగుచున్నది ఈవిధముగ గాలవరచిత మగు వ్యాకరణ మొటి యుండెడిదనుట నిశ్చితము చా(కవర్థుడుడు _ (0000-్రీ పూ) ఈరనిపేరు ఈ చాగక్రవర్మ ఇస్య అను సూూతమునందు (గ్రహింపబడినది.

Chunk 5 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0041-0050.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16560

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [77, 98, 132, 252, 256]...

Key Terms:

  • రచించెను
  • ఈతడు
  • వ్యాఖ్యను
  • చెందిన
  • వృత్తిని
  • తెలియుచున్నది
  • ఎన్నియో
  • మహాభాష్య
  • పాణిని
  • పతంజలి
  • ఈతని
  • మహాభాష్యము
  • కొన్ని
  • ప్రాచీన
  • మరియొక
  • వృత్తి
  • కావుననే
  • వాసియున్నాడు
  • చెప్పుదురు
  • అనేక
  • రచించినట్లు
  • మొదటి
  • రచించిన
  • ప్రాంతమునకు
  • పండితుడు
  • త్తి
  • తెలియు
  • చున్నది
  • అష్టాధ్యాయిపై
  • ఎందరో

Extractive Summary:

పతంజలి తన కాలమున లభించుచున్న పాణిని వ్యాఃరణమునేగాక అనేక ఇతర ప్రాచీన వ్యాకరణములను గూడ దృష్టిలో నుంచుకొని తనభాష్యమును రచించెను పొణినీయ వ్యాఖ్యాన వ్యాజమున ఎన్నియో అనేక విషయములను వెప్పెను. ఆయా సూ(తములవద్ద గణపాఠములను చూపుట, ఇపుడు ఆలభ్యములై న ఎన్నియో ప్రాచీన వృ త్తిగంధములనుండి విభిన్నమతములను, ఆతి ప్రాచీన మగు ఉదాహరణములను చూపుట మొదలగునవి ఈ కాశికయందలి వైశిష్ట్యము. ఈ పదమంజరిపై రంగనాథభయజ్వ (8న శతాబ్దము) మంజరీ మకరందమను పేరుతో ఒక వ్యాఖ్యను, శివభట్టుడు కుంకుమవికాసమను వ్యాఖ్యను రచించెను.

Chunk 6 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0051-0060.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16278

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [180, 205, 236]

Key Terms:

  • రచించెను
  • ఈతడు
  • చెందిన
  • వ్యాఖ్యను
  • వృత్తిని
  • కొన్ని
  • రచిం
  • మరియొక
  • వ్యాకరణము
  • గ్రంథమును
  • ప్రక్రియా
  • సిద్ధాంత
  • వ్యాకరణ
  • వ్యాకరణమును
  • పండితుడు
  • వృత్తి
  • ప్రాచీన
  • శతాబ్దికి
  • చెను
  • రచించిరి
  • త్తి
  • పేరు
  • రచించిన
  • వ్యాఖ్యానమును
  • ఎన్నియో
  • మాత్రమే
  • పాణినీయ
  • రామచంద్రుని
  • దీనికి
  • శిష్యుడగు

Extractive Summary:

.ఈ వ్యాకరణమునందు చాలవిషయములు (ప్రతిపాదితములు కొకుండుటచే 11 వ శళా్టికి చెందిన (శ్రీపతిదత్తుడు “కాతం(త్రపరిశష్టమును” దానిపై ఒక ఈ దుర్గ వృ త్తివైకూడ అనేక వ్యాథ్యానములు వాటిపై కొన్ని వ్యాఖ్యలు వెలసినవి, ఈ విధముగా కాత౦ం(త వ్యాకరణముకూడ వ్యాఖ్యోపవ్యాఖ్యానములతో బహుముఖ ముల వి స్తరించినది ప్రాచీన వైయాకరణుఇందరును ళద్దానుశాసననము వేరుగను, పరి భాషాపార్య, గణపాఠ, ఉణాదిపారాదులను వేరుగను రచించుచుండెడివారు ఆందుచే పాఠకులు చాలమంది శబ్దానుకాసనమును మాతమే పరించి గణ పారాదులను ముట్టకుండుట పరిపాటిమైపోయినది ఈ లోపమును అంత మొం చింవ దలచి ఈతడు తన శద్దానుకాసనమున పరిభాషా గణపారాదులను యథా స్థానమున కూర్చెను ఇది ఎనిమిదధ్యాయముల (గంధము మొదటి ఏడు అధ్యా యములు లౌకీకళబ్ది (వ(కియారూపములు, ఎనిమిదవ అధ్యాయము వైదిక (ప్మకియా స్వర్యస్మకియా రూపము.

Chunk 7 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0061-0070.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 12705

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [231, 249, 252, 255]

Key Terms:

  • ప్రకరణమ్‌
  • శ్రీ
  • పకరణమ్‌
  • వ్యాకరణ
  • వ్యాకరణమును
  • వ్యాకరణము
  • రచించెను
  • ఎన్నియో
  • కొన్ని
  • ప్రకారము
  • త్తి
  • రచించిన
  • పండితులు
  • “విష్ణ
  • అవకాశము
  • వకరణమ్‌
  • చెందిన
  • ఈతడు
  • కాని
  • రచింపబడినవి
  • చిన్న
  • కొత్త
  • పాణిని
  • వాదము
  • ఇతి”
  • అనియు
  • పక్షమున
  • థ్రీ
  • నేను
  • ప్రాచీన

Extractive Summary:

ఎందరో ఇతర పండితులుకూడ ఈ శద్దానుశాసనముప్రై వ్యాఖ్యలు రచించిరి. ఈ వాదమును భట్టోజి దీక్షితాదులు ప్రారంభించిరి కొని ప్రఫిద్ధ వ్యాఖ్యాత లగు మల్లి నాథాదులుకూడ ఎన్నియో (ప్రయోగములకు ఇతర వ్యాకరణముల ద్వారా సాధుత్వమును సాధించియున్నారు. స యూనివర్సిటీ ఓరియంటల్‌ రిసర్చి ఇన్ఫిట్యూట్‌ చే (ప్రకటితము) అను చిన్న (గంధమున పాణిని ఏవిధముగ తనకంజి పూర్వమునందున్న వ్యాకరణవాజ్మ యాదుల జ్ఞానమును పురస్కరించుకొని తన వ్యాకరణమును రచించెనో ఇతర్నవై యాకరణులుకూడ అక్షే చేసియున్నారు గాన వారి వ్యాకరణము లప్రమాణము లన రాదనియు, ఆపాణినీయములగు ప్రయోగములేవై న ఇతరవ్యాకరణ సిద్ధములై నచో మనము తప్పక _ పరిగ్రహింపవలెననియు సయు క్రికముగ ప్రతిపాదించి యున్నాడు.

Chunk 8 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0071-0080.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 14243

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • మనియు
  • మొదలగు
  • రెండు
  • కావున
  • నున్న
  • అనునది
  • కాని
  • అనగా
  • అచ్చు
  • ములకు
  • మగును
  • సంజ్ఞా
  • స్యాత్‌
  • నొకటి
  • మూడు
  • త్తము
  • “ణ్‌”
  • అచ్‌
  • ఇత్సంజ్ఞ
  • నుండి
  • అందు
  • చివరి
  • అణ్‌
  • లేదు
  • విధములు
  • ముఖమునందలి
  • మొదటి
  • భేదములు
  • ముఖము
  • చివర

Extractive Summary:

సంజ్ఞాపకరణమ్‌ వె కారములను రెండింటిని సం్యగహిందుటి ఈ ఇక్సంబ్బకు ప్రమోజనము ఇది “ఉరణ్‌ రపరః” ఇర్యాది సూ(త్రములలో నుపయు క్రమగును | వాలన్హ భజ 1.88 ఉపదేశీ అ న్యం హలిత్స్యాత్‌. సంజ్ఞ్యావకరణమ్‌ క్రీ ఆద్యాక్షర మగు “అ” అనుదానికి కూడ సంజ్ఞ యగుచున్నది ఈ సంజ (వ్రత్యేక వర్షనిస్తము “ణ్‌ అనునది అంతృ్మము ఇర్స్యంజ్ఞకము నగుటచే దాని కీ ప్రత్యా హారమున (ప్రవేశము లేదు, “అద్‌” *హల్‌” మొదలగు (ప్రత్యాహారములు గూడ ఇప్లే సిద్ధించును క్ష ర్‌ శకాలోఒడ్జ్య ధన్సదీర్డ ఖ్లుతత 12.27 ఉళ్చ ఊళ్చ ఊ౭ళ్చ వః, వాం కాల ఇవ కాలః యస్య సః అచ్‌ (క్రమాత్‌ (హస్వదీర్చప్తతసంజ్ఞః స్యాత్‌, సచ (ప్రత్యేకముదా శ్రాది భేదేన తిధా ఊరాలః, ఆచ్‌ (హన్వదీర్న్య స్తతః ఉఊ ఊఏవర్శ ములకు ద్వంద్వసమాస మున సవర్శదీర్చ సంధిచే ఊ అను రూప మేర్చడినది ఉకారమును ఊకారమును ఊళకారమును ఉచ్చరించుట కై ఎంత కాలము కావలయునో అంత ఉచ్చారణ కాలము గల అచ్చు పరునగా (హస్వదీర్ధప్లతసంజ్ఞ కలదై యగును ఉకారము నకు ఏకిమా త్రాకాలము, ఊరారమునకు ద్విమా(శ్రాకాలము ఊళకారమునకు తమా (తాకాలమును పట్టును కావున ఏకమా్రాక మగు అచ్చు (హన్వ మవియు, 1 పాణిని తన వ్యాకరణమున మొత్తము 44 (ప్రత్యాహారముల నుపయో గించెను పూర్వణకారముతో ఒక (ప్రత్యాహారము. ఆస్యే భవం ఆస్యమ్‌- ముఖమునందలి తాల్వాదిస్టానములు। 'ప్రకృష్ణో యత్నః ్రయత్నః; ఆస్యం చ (ప్రయక్నశ్చ ఆస్యప్రయత్నే, తుల్యే ఆస్య ప్రయత్నే యస్య తత్‌-_ దేని లాల్వాదిస్థానాభ్య న్తర్మపయత్నములు దేనితో ఆనగా దేని స్థానప్రయక్నములతో తుల్యముగ నుండునో ఆ రెండు (వర ముల్పును పరస్పరము సవర్షసంజ్ఞ కల వగును

Chunk 9 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0081-0090.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 13353

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [62, 351, 361, 366]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • కావున
  • పేరు
  • సిద్ధించును
  • రూపము
  • యుండగా
  • అనగా
  • యణ్‌
  • స్యాత్‌
  • గాని
  • రెండు
  • ములు
  • అచ్చు
  • అనునది
  • ననుసరించి
  • సంయోగా
  • ఆవ్‌
  • లగును
  • వర్ణము
  • కొవున
  • లేదు
  • అనువ
  • అవ్‌
  • నున్న
  • చెప్పబడుచున్నది
  • మొదటి
  • సూత్రము
  • కారము
  • పదము
  • ర్తించును

Extractive Summary:

“ధికారము (ధ్‌) ఉండుటచే ఇచట ఇక్కు అమృనకు వర్ణాన్తరావ్యవహితపూర్వము కాదు, కావున ఉకారమునకు యణాదేళశప్రసక్తి లేదు ఇక “ధీయందలి “ఈ'కారము నకు “ఉపాస్య* యందలి “ఉకారము పరముగా నున్నది ఈ రెండింటి నడుమ హల్‌ ఏదియు లేదు కావున ఇచట యణాగమము రావచ్చును. కొని “ఇక్‌ "సంజ్ఞ గల వర్షములు నాలుగు గలవు *యణ్‌ "లును నాలుగు గలవు కావున ఏ “ఇక్‌"స్టానమున ఏ *యణ్‌ "రావలెను అనునడి నిర్ణయించు టక్రై ఈ క్రింది సూత్రము చెప్పబడుచున్నది _ (సంయోగము అంతముందు గల్స్‌ పదముశందలి య_న్యవక్షమునకు లోసము కలు సరి యము వచ్చున ళ్‌ ఖై జాలి అర గ లిం అం న్తభన్వూ 1.152 శ్‌ ఉం నాశ ఇజ్‌ త్‌ షష్టనిక్షిష్టస్యాన్ర్యశ్యాలః ఆదేళశః స్యాత్‌, ఇతి యలోపే ప్రాప్తే: “షష్టీస్టానే దూాఅను సూూర్రముకుండి “షస్టోోస్టానే అనుపదములు అనున రించును వథమా_న్త మషష్టీ అను పదము తృతీయా న్రముగా మారును “నిర్జి ష్టస్య'అని అధ్యాహారము “స్టానే'అను పదము తిరువాత *విదీయమానః'అని అధ్యాహారము ఈ విధముగ “స్టానే విధీయమానః షష్ట్యా నిర్షిష్ణస్య ఆ_న్మ్యస్య అలః స్యాత్‌” అని సర్యవసిశార్థ్రము అనగా ఏదైన యొక దావి స్థానమున విధింపబడు నాదేశము షస్ట్య న్తపదముచే నిర్దిష్ట మగుదాని చివరి ఆల్లునకు వచ్చునని యర్థము సర్శ సమామ్నాయమునందలి మొదటి “అ'కారము నకు చివరి సూత్రమునందలి ల్‌తో ప్రత్యాహారముచేయుటచే నేర్చడిన “అల్‌” అనునది వర్ష సామాన్య వాచుము శఈః పరభాష ననుసరించి *సంయోగా న్తస్య లోపకి (20 అను లోపము షష్టీనిర్జిష్ట మగు సంయోగా నపదము చివరి యక్ష ౦ అటి రమునకు వచ్చును ఈ విధముగా “సుథ్‌య్‌ -1.

Chunk 10 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0091-0100.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 13578

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [309]

Key Terms:

  • వృద్ధి
  • స్థానమున
  • వచ్చును
  • రూపము
  • సూత్రము
  • యుండగా
  • గుణము
  • వచ్చి
  • కావున
  • వచ్చు
  • అనునది
  • నుండి
  • లోపము
  • బుణము
  • మాత్రమే
  • లేదు
  • స్యాత్‌
  • అచ్చు
  • ములకు
  • మగుటచే
  • సిద్ధించును
  • రూపములు
  • బుణమ్‌
  • అనియు
  • ననుసరించి
  • మగునపుడు
  • మగును
  • యర్థము
  • నపుడు
  • గాని

Extractive Summary:

(6.1.87 అవర్జాదచి పరే పూర్వపరయోరేకో గుణ ఆ దేశః స్యాత్‌, ఉ పేన్లి;, ళు “జకోయణచి నుండి *'అచి, *ఏకః పూర్వపరయోః” ఆను అధికార సూతమును అనువర్తించును అకారముకంచె అచ్చు పర మగునపుడు పూర్వపరవర్ష ములకు ఒక గుణ మాదేశముగ వచ్చును జ్‌, అభి ఇ నస జ అర డా, ఉపేస్ట్రః జు ఉప ఇన్ట0 అని యుండగా పకాం న్య్ట్హ్లల్య కా లె మునకు “ఇిఆను అచ్చు పర మగుటచే ఈ రెండు వర్మకు రీఇ) స్కారమం" ద్య దును ఒక గుణము ఆదేశ మగును ఇచట స్థాక్టేయ అ'కా[గంకారామ్మ్ర గ 'గీయసె, శి త ఠి సా స వై న. అవ్‌ (- ఇహ = విష్ణవ్‌ 1 ఇహ””అను రూపము ల్లైనవి ఇచట నున్న యకారవకారములు అవర్షపూర్వకము లగుటచేతను *“లళ్‌ అగోజి పరమునం దుండుటచేతను ఈ సూత్రము (ప్రవర్శించి లోపము (య్‌వ్‌లకు) వికల్పముగ వచ్చినచో “హర ఇహొోవిష్ణ ఇహ"అను రూపములు సిద్ధించును లోపము రాని పక్షమున “హరయిహ “వి విహ'అను రూపము లగును. “కహి అనునది వాహ ఊర్‌ * ఆను సూూతరముచే (257) “వాహ్‌” అనుదానికి “ఊర్‌” అను నాదేశము చేయుటచే నేర్చడినది కావున ఇచట “ఆకారమునకు “ఊర్‌పర 'మగుటచే *బొకార మేకా దేశ మె “పఫపషాహ+ః' అను హూవము సిద్ధించును.

Chunk 11 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0101-0110.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 13852

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [105, 271]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • రూపము
  • అనునది
  • స్యాత్‌
  • అనువ
  • మగును
  • కావున
  • స్థానమున
  • నుండి
  • వచ్చి
  • పదము
  • ఆదేశము
  • లేదు
  • మగుటచే
  • కారము
  • పూర్వ
  • పూర్వవర్శ
  • మేర్చడినది
  • అచ్చు
  • పేరు
  • చేయగా
  • అనగా
  • నున్న
  • మేకా
  • వచ్చుటచే
  • సిద్ధించును
  • చేర్చి
  • అట్లు
  • ర్రించును
  • పరముగ

Extractive Summary:

యస్య తర్‌ అ న్యాది (పదముసందలి ) అచ్చులలో ఏ అక్బ అస్య మైవదో ఆ అచ్చు ఆది యందుగలంఅవగా ఆ అమ్భతో (ప్రారంభ మగు-వర్శ సముదాయమునకు టి యను పీరు ఉదాహరణమునకు!1. అరి ఇచట యకౌరో త్తరవర్తి యగు “అికారము నకు 'ఆరిఃశియందలి సవర్ష మగు “అకారము పరమైనది గాన ఈ సూత్రముచే ఆ నరతమ మగు “ఆకారము ఏకొదేశమె * దెత్యారిఃిఅను రూస మేర్చ అవి య్‌ రా డినది. ఇచట “ఆగచ్చ కృష్ణ అశు నది యొక వాక్యము “అత్ర గౌళ్చరతిఅనునది రెండవ వాక్యము ఇందు మొదటి వాక్యము దూరహ్వానమున కుపయు క్ర మైనది గాన దీనిటి యగు*ణ కారో తరవ రి యగు అికొరమునకు పూర్వసూతముచే వికల్చ్పముగ ప్లశము బూట బాట్‌ ళం వచ్చినది అట్లు ప్ల మగుటచే ఈ ““ఆ'కారమునకు ఈ సూ(త్రముచే (ప్రకృతి వద్భావము; అనగా ద్వితీయవాక్యమునందలి “అికారముతో సంధి లేదు.

Chunk 12 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0111-0120.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 13536

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [52, 57, 130, 332]

Key Terms:

  • నుండి
  • అనువ
  • రూపము
  • వచ్చి
  • మగును
  • హస్వము
  • అనునది
  • లగును
  • కావున
  • లేదు
  • ముండుటచే
  • యుండగా
  • కిమ్‌
  • మగుటచే
  • పదము
  • స్యాత్‌
  • సూత్రము
  • రాదు
  • సిద్ధించును
  • సకారమునకు
  • మాదేశమై
  • నున్న
  • సూత్రముచే
  • ర్తించును
  • మాత్రమే
  • కాని
  • గుణము
  • అచ్చు
  • యోగే
  • ప్రగృహ్య

Extractive Summary:

“ఆిఅను నిపాత క నేకారములు గలవు, అందు కొన్ని యర్థములలో ఇవి “జిత్తు' (ఆజ్‌) అవియుకొన్ని యర్థములలో *“ఆ'మాత్రమే యనియు ఈ క్రింది కారిక చెప్పుచున్నది. :- ఇచట పదాన్హాక్‌ ఆశగా మకారో త్తరవరి యగు “ఆికారము ఈ “అక్కునకు '“బుషి” అను పదమునందలి _హస్వ మగు “బుకారము పర మగుటచే వికల్బముగ (హస్వము వచ్చి *“బహ్మబుషిః” అను రూప మగును (హస్వవిధాన సామర్ధ్యముచే ఇచట గుణసంధి చేయరాదు. “ఆ [ బుచ్చృత్‌ ఆని యుండగా ఇచట “ఆ అనునది పదాన్త మగు “అక్‌” కాకుండుటచే ఈ సూతముచే హస్వము తత్పంియు క్త సంధ్యభావమును రాలేదు.

Chunk 13 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0121-0130.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 14062

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [230, 355]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • మగుటచే
  • రూపము
  • సిద్ధించును
  • మగును
  • “ఉద్‌
  • అనువ
  • వచ్చి
  • యుండగా
  • కావున
  • “షడ్‌
  • మగునపుడు
  • నుండి
  • అనియు
  • అనునది
  • మాదేశమై
  • మగునప్పడు
  • త్రముచే
  • దకారమునకు
  • పరస్య
  • రుల్‌
  • మకారమునకు
  • యుండును
  • కాని
  • హకారమునకు
  • అనుస్వారము
  • రాదు
  • తవర్గునకు
  • తకారమునకు
  • కాదు

Extractive Summary:

ఈ సూతమున “వదాన్సా త్‌ అని యనకున్నచో టపర్జుకంచె పర మగు తవర్గునకు మ్షుత్వము రాడు అనునర్ధము వచ్చును అటుల్లైన ఇచట స్షుళ్వము వచ్చెడిది కాదు “పదాన్హార్‌” అనుటచే *ఈట్‌ -|- తే” అను తిజ్‌” _పక్యయసహిళ మగుదానికే “సు ప్రిజన్తం పదమ్‌” ఆను స్తత ముచే (14% పదసంజ్ఞ కావున “ఈట్‌ నందలి *టికారమునకు పదా న్తత్వమను లేదు గాన ఈ నిషేధ మిచట ప్రవ ర్మించదు స్టుత్వము వచ్చును. మురారిఃి, ఇచట పదా _న్తదకారమునకు అనునాసిక వర్ష మగు మకారము పర మగుటచే, దంతస్థానసామ్యముచే ఆంతరతమ మగు *నికార మాదేశమై “ఏతన్యురారిః” అనియు; ఈ కొర్యము వైకల్పిక మగుటచే *ఏత్రద్‌మురారిః” అనియు రెండు రూసములు సిద్ధించును. ఇచట మకారమునకు మకొరపరక మగు హకొారము పర మగుటచే ఈ సూ(త్రముచే వైకల్పికముగ మకౌరము వచ్చి "క్రిమ్‌హ్మాలయతి” అను రూపము, మకొరము రాని పక్షమున *మోఒనుస్వారజిఅను సూ(త్రముచే (77) అనుస్వారము.

Chunk 14 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0131-0140.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 13393

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [369]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • మగుటచే
  • నుండి
  • వచ్చుటచే
  • వచ్చి
  • పక్షమున
  • యుండగా
  • సిద్ధించును
  • మగును
  • రాని
  • అనువ
  • రూపము
  • యగును
  • పరముగా
  • రూపములు
  • తుగాగమము
  • కావున
  • కాన్‌
  • శర్‌
  • నున్నది
  • ములు
  • షష్టః
  • మగునపుడు
  • అనునది
  • తుక్‌
  • లోని
  • మగునప్పడు
  • దున్న
  • సకార
  • ఛకారము

Extractive Summary:

“పాణ్‌ షష్ట “నుగణ్‌ - షష్ట ఇచట జకారణకారములకు శర్‌ పరముగ నున్నది గాన జకారమునకు "కుక్‌ "ణకొరమునకు “టుక్‌ "అను ఆగమ ములు వచ్చును ఈ రెండును కిత్తులు గాన పూర్వసూ(తము ననుసరించి స్తానికి అ న్హావయముగ వచ్చుటచే “ప్రాజ్‌ క్‌ . కావున ఈ పదమునకు పర మగు *ఆ'అను అచ్చునకు జకార మా దేశమై 'ప్రత్యజ్ఞాత్మా' అను రూపము నిద్ధించినది. విసర్లకు కవ్గసనర్శములు సర మగుగప్పుడు వరుసగా [5 కృప ల(జిహ్వామూలీయో పధ్మా సీయమలు ఆదేశము లగును, ఈ నూ(తమున *చిఅను నవ్యయము నవయోగించచటచే ఈ గకగప లును, విసర్సమ.

Chunk 15 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0141-0150.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 14041

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [105, 255, 343]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • సూత్రము
  • అనునది
  • లోపము
  • మగునపుడు
  • వచ్చి
  • కావున
  • మగుటచే
  • నుండి
  • వాదము
  • రూపము
  • సిద్ధించును
  • అనువ
  • సూత్రముచే
  • ప్రవ
  • రుత్వము
  • మొదటి
  • ఆదేశముగ
  • లోవము
  • యాహి
  • యుండగా
  • పదము
  • రేఫకు
  • కిమ్‌
  • ములు
  • రెండు
  • లేదు
  • లుండును
  • సూత్రమున
  • శేతే

Extractive Summary:

“వారిః__ శేతే, ఇచట విసర్మమునకు శర్‌ (ప్రత్యాహారాంతర్షత మగు శకారము పర మగుటడచే విసర్శమే వచ్చి “హరిః శేతే అను దూప మేర్చడును, ఈ సూ్యకము (ప్రవ ర్తించని సక్షమున 'విసర్జనీయఫ్య సః అను సూశముచే (109) సకారము._ “హరిస్‌ _ శేతే)” ఇచట “స్తోళ్చునా బ్చుః' అను సూూతముచే శృత్వము...సకారమునకు శకారము- “హరిశ్ళేతే* అను రూపము సిద్ధించును, “హలి" యనుటచే అచ్చు పర మగునపుడు ఈ స్యూకము ప్రవ ర్తించదు. “'సేమామవిడ్ధి ప్రధృతిం య ఈశ షే' అనునది వై దికజగతీఛందఃపాదము, ఇచట “నసు _ ఇమాహ్‌” అని యుండగా *సుకు లోపము '*స _.

Chunk 16 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0151-0160.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 14211

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [168, 278, 310, 324, 384]

Key Terms:

  • యుండగా
  • వచ్చును
  • “రామ
  • అనువ
  • సిద్ధించును
  • రూపము
  • యుండును
  • చేయగా
  • అనునది
  • నుండి
  • “రామి
  • సూత్రముచే
  • స్యాత్‌
  • మగును
  • ఇత్సంజ్ఞ
  • గాని
  • సుప్‌
  • దీర్చ
  • ప్రత్యయ
  • మూడు
  • ఏకవచన
  • ద్వివచన
  • జస్‌
  • పేరు
  • సూత్రము
  • త్రముచే
  • అనుదానికి
  • విభక్తి
  • రామి
  • మగునప్పుడు

Extractive Summary:

ఈ సూ(త్రముచే మకారో త్రర వర్తి యగు అకారము (అక్‌) కంక “బొఅను ప్రథమావిభక్ర్యవయవ మగు అచ్చు పర మగుటచే పూర్వసవర్డ దీర్చ మగు *“ఆ'అనునది ఏకాదేళశమై రావలసి యుండగా (“రామా” అను రూపము కావలసి యుండగా): కావున ఆది పర మగునపుడు “రామి అనుదానితో ప్రారంభ మగు శబ్ద్బస్వరూసమునకు._..ప్యప దేశివద్భావముచే ఇచట “రామి అనునదే “రామ'తో ప్రారంభ మగు శద్దిస్వరూవముం ఆ బ్లనంజ్ఞ లభించినది. ఇచట “అనల్విధా" అనునప్పడు *“అలః (స్తాన్రే విధిః “అలా విధికి, “అలి (పుంతల) విధిః, *“ఆలః (పరస్మాత్‌ ) విధిః?అను విగహముల నంగీక రిందుటచే అల్లు స్థానమునగాని,అల్లు నిమి త్తముగ జేసికొని గాన్సిఅల్లు పరముగా నుండు నప్పుడు గాని, అల్లుంంది సర మగునప్పడు గాని కార్యము వచ్చినపుడు ఈ స్థానివద్భావము రాదు అను నర్థము సిద్ధించును.

Chunk 17 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0161-0170.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 14636

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [6, 61, 225, 355]

Key Terms:

  • రూపము
  • సిద్ధించును
  • సర్వనామసంజ్ఞ
  • వచ్చును
  • మగును
  • “రామ
  • నుండి
  • యుండగా
  • యుండును
  • కిమ్‌
  • మగునపుడు
  • అనునది
  • వచ్చి
  • “సర్వ
  • “జస్‌
  • యుండ
  • రూసము
  • బహువచనమున
  • మొదలగు
  • లన్నియు
  • రెండు
  • సుపి
  • రామళబ్దమునకు
  • కావున
  • అనియు
  • లుండును
  • “అతో
  • ఆమ్‌
  • మైనది
  • గణసూ

Extractive Summary:

ఈ సూతముచే *రామ'అను అజ న్హాంగమునకు నామ్‌ పర మగుటచే అల్లో ్మ్యపరిభాషచే. ఈ సర్వాదిగణమున మొదటి శబ్ద మగు సర్వశ ద్దమునకు జస్‌,జే జిసీ, ఆమ్‌)జీ అను నైదు విభ క్రిప్రత్యయములు పర మగునప్పడు తక్క ఇతరరూనము లన్నియు *రామిళబ్ద రూసముల వలెనే యుండును కావున ప్రథమైకవచన ద్వివచనములందు. ఆ సర్వనామత్వము 'జస్‌” పర మగునపుడు వై కల్చిక మని యీ సూత్రము చెప్పుచున్నది గాన (సధమాబహువచశమున “స్వే”'స్వాః'అను రెండు రూపములు సిద్ధించును.

Chunk 18 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0171-0180.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 14529

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [263, 268, 328]

Key Terms:

  • రూపము
  • సిద్ధించును
  • మగునపుడు
  • మగును
  • వచ్చును
  • యుండగా
  • “హరి
  • యుండ
  • నుండి
  • అనునది
  • వచ్చి
  • జస్‌
  • గుణము
  • త్రముచే
  • మగునప్పడు
  • జరసా
  • సూత్రముచే
  • “విశ్వపా
  • విశ్వపా
  • అస్‌
  • మైనది
  • కావున
  • లగును
  • శబ్దమునకు
  • శబ్దము
  • కాని
  • దేశము
  • సూత్రము
  • సకారమునకు
  • మొదలగు

Extractive Summary:

ఈ విధముగ అజాదులగు (ఇద్వర్హములు లోపించినపిదప్శ బౌ, జస్‌, అమ్‌,బొ,శస్‌,టా ,జే,జసీ,జస్‌ ,ఓస్‌,ఆమ్‌,జీ,ఓస్‌ , (పత్యయములు పర మగు నప్పుడు వైకల్పిక జరసా దేశముచే “నిర్హరసా, నిర్ణరసః, నిర్ణరసమ్‌, నిర్ష దేశము రాని పక్షమున ఈ అజాదివిభక్తులు పర 'మగునపుడును, హలాది విభక్తులు పర మగునపుడును గూడ రామళబ్దమునందు వలె రూపములు సిద్దిం చును. అందును ఒక లక్ష్యమున "రెండు సంజ్ఞల కవకొశము లభించినపుడు ఆ రెండింటిలో నేది పర మైనదో, ఏది నిరవకాశమో యా సంజ్ఞ వచ్చును.

Chunk 19 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0181-0190.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14128

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [67, 132, 203, 218, 223]...

Key Terms:

  • సిద్ధించును
  • రూపము
  • యుండ
  • యుండగా
  • వచ్చును
  • వచ్చుటచే
  • సూత్రముచే
  • నుండి
  • సకారమునకు
  • కావున
  • అనువ
  • మగును
  • స్యాత్‌
  • త్రముచే
  • యుండును
  • అస్‌
  • కాదు
  • గుణము
  • లుక్‌
  • రూసము
  • మొదలగు
  • పూర్వ
  • సర్వనామస్థానము
  • మగునపుడు
  • ప్రత్యయము
  • నుండును
  • ద్వితీయాబహువచనమున
  • యణాదేశముచే
  • అనియు
  • రూపములు

Extractive Summary:

ఈ సూళముచే *“సఖన్‌ 'లోనిఅంత్యవర్ష మగు నకారముకంటె పూర్వ మునం దున్న అ'కారమునకు ఉపధ యని పేరు, ఇచట సభిళబ్దముకంయె పర మగూబొఅను సర్వనామస్థానమునకు పూర్వ సూకముచే (181) ణీద్వద్భావము లభించుటచే ఈ సూ(త్రముచే సభిశబ్దాంతము నందలి ఇకొరమునకు (అలో న్య్యపరిభాషచే-£! ) “ద్విసర్య న్తానాంి ఇత్యాదివాక్యముచే భాష్య కారులు “త్యద్‌ మొదలు *ద్వి'వరకును గల ఎనిమిది శబ్దములకు మాత్రమే ఈ అకారము రావలె నని నియమించిరి.

Chunk 20 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0191-0200.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14864

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [10, 149, 235, 250]

Key Terms:

  • రూపము
  • వచ్చును
  • యుండ
  • సిద్ధించును
  • యణ్‌
  • యుండగా
  • నుండి
  • వచ్చి
  • బాధించి
  • అనువ
  • మగునపుడు
  • రావలసి
  • మగును
  • మగుటచే
  • కాని
  • వచ్చుటచే
  • “ఇకో
  • కొని
  • దానిని
  • అనగా
  • సూతముచే
  • “బహు
  • ఆమ్‌
  • రాదు
  • లగును
  • నిష్పన్న
  • శేషం
  • ఆదేశము
  • ప్రత్యయము
  • రూపములు

Extractive Summary:

కొని స ప్త మ్యేకవచనమున “గ్రామజీ .. జి'అని యుండగా ఈ జీ(ప్రవ్యయము'నీ'ళ బ్ద్బము: ౦పె పర మగుటచే “ జేరామ్నద్యామ్నీభ్యఃి ఆను సూతముడే (188) ఆమ్‌ వచ్చి “శగామణ్యామ్‌ి అను రూపము సిద్ధించును. అజాది పత్యయములు (టాంజేమొదలగునవి) సర మగునప్పుడు ఈ విధముగనే ఇయజా దేశము వచ్చి “నియా” *నియే” *నియః”“నియోఃగోనియామ్‌” ఈ రెండును తుల్యబలము లగు శాస్త్రములు, అనగా “ఆమ్‌భిన్నము లగు అజాదిప్రత్యయములు పర మగునపుడు చరితార్థ మగు లృజ్వద్భావమునకును, (కోష్టుళబ్దభిన్నము లగు ళంభ్వాదిళ బ్బము లందు చరితార్థ మగు “నట్‌ కము ఈలక్ష్యమునందు సమావేశ మేర్చడినది.

Chunk 21 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0201-0210.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 14912

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [34, 107, 319, 331]

Key Terms:

  • రూపము
  • సిద్ధించును
  • యుండగా
  • మగునపుడు
  • మగును
  • వచ్చి
  • యుండ
  • ఇత్యాది
  • సూత్రముచే
  • లగును
  • వచ్చును
  • వచ్చుటచే
  • దేశము
  • రావలసి
  • నుండి
  • అనువ
  • “రమా
  • లుండును
  • మగునప్పడు
  • నిష్పన్న
  • కావున
  • యణాదేశము
  • రూసము
  • “అచి
  • యణ్‌
  • సుపి
  • సూత్రము
  • ప్రత్యయము
  • క్తులు
  • మగునప్పుడు

Extractive Summary:

ఈ శబ్దమునకు అజానివిభక్రలు పర మగువపుడు “ఇకో యణచిఅను సూరత్రమ్నుచే (1% యణా దేశము వచ్చును. దృన్ఫూ.కరభూ,పున ర్చూశబ్లములందు అజాదివిభ క్తులు పర మగునపుడు “ఓ సుపిఅను సూూతముచే (210) రావలసి యున్న యణాదేళము*న భూసు ధియోశిఆను స్యూళముడే (202 నిషేధింపబడి యుండగా పర మగు నకొారమునకు ణత్వము చెప్పదగి నది, ఈ వార్తికముచే నకారమునకు ణత్వము వచ్చి “ధాత్రూాణామ్‌ అను రూపము సిద్ధించును.

Chunk 22 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0211-0220.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 15067

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [3, 108, 119, 172, 180]...

Key Terms:

  • రూపము
  • సిద్ధించును
  • యుండగా
  • మగునపుడు
  • యుండ
  • ఆమ్‌
  • త్రముచే
  • “రమా
  • వచ్చి
  • సూత్రముచే
  • దేశము
  • వచ్చును
  • నుండును
  • మొదలగు
  • లగును
  • వచ్చుటచే
  • రాదు
  • అనువ
  • యుండును
  • మగునప్పడు
  • రూపములు
  • మగునప్పుడు
  • “ఇయజ్‌
  • జస్‌
  • సకారమునకు
  • సూతముచే
  • అస్‌
  • రూసము
  • నుండి
  • నదీసంజ్ఞ

Extractive Summary:

ఆజున్తస్రీలిజ్ల పకం ణమ్‌ 143 జస్‌, ఆమ్‌, జీ విభకులు ప5 మగునపుడు సర్వనామసంజ్ఞా ప్రయుక్రిము లగు ం క్‌ క ళ న క్‌ దలగు రూవము కార్యములు వికల్పముగ వచ్చుటచే ఉత్తరపూర్వనై్యై మొదల జ లును, సర్వనామసంజ్ఞ లేని పక్తమున “ఉ త్తరపూర్వాయై ఇళ్యాదిరూపములును సిద్ధించును ఇతరవిభ క్తులందు రమాళబ్దమునందు వలే రూపము లుండును. లగు “ఇత్‌” 'ఉత్‌ “లకంళె పర మగు*జి'(పళత్యయమునకు “ఆమ్‌"అను నాదేశము వచ్చును, ఈ స్యూతముచే. ఈ రేఫా దేశము “జస్‌"పర మగునప్పుడు రావలసి యున్న “బుతో జీ సర్వనామస్థానయోః'అను (24 గుణమును, “ళస్‌'పర మగునపుడు “సధమమోః పూర్వ వర్షఃిఅను టో ల టి, అళ్య అధ ల!

Chunk 23 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0221-0230.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14291

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [103, 141, 143, 176, 189]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • రూపము
  • నుండును
  • సిద్ధించును
  • సూత్రముచే
  • నుండి
  • అనువ
  • యుండ
  • మగునపుడు
  • యుండును
  • యుండగా
  • “జ్ఞాన
  • లోపము
  • స్యాత్‌
  • నుమ్‌
  • “వారి
  • రూపములు
  • వచ్చుటచే
  • శబ్దము
  • జీప్‌
  • అనునది
  • త్రముచే
  • మగుటచే
  • గుణము
  • దేశము
  • అద్‌
  • కాదు
  • వచ్చుటకు
  • రావలసి
  • రాదు

Extractive Summary:

“బజ్‌ స్థానమున ఆదేశముగ వచ్చిన “శిప్రత్యయము పర మగునపుడు ఈ లోపమునకు నిషేధము చెప్పదగినది. ఇచట 'డిత్‌ అగు *అద్‌"అనునది పర మగుటచే భసంజ్ఞక మగు *కఠతర”అను శబ్దమునందలి “టి” (అ) లోపించును. కాని హలాదివిభక్తులు పర నుగునప్పడు “నుమ” వచ్చినను “న లోపః ్రాతిపదికా న్తగ్య"అను సూశ్రముచే (180) ఆ నకారము లోసించును గాన *నుష్‌' వచ్చినను దోషము లేదు, ఇక సంబోధన (వ్రథమైకవచనమున సంబుర్ది లోపించిన పిమ్మట “నుమ చేయగా.

Chunk 24 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0231-0240.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14523

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [2, 234, 307, 341, 372]

Key Terms:

  • సిద్ధించును
  • యుండగా
  • రూపములు
  • రూపము
  • మగును
  • ఇత్యాది
  • నుండును
  • యుండును
  • చేయగా
  • త్రముచే
  • యుండ
  • వచ్చును
  • కావున
  • సూతముచే
  • ములు
  • అనువ
  • నిది
  • మగునపుడు
  • హకారమునకు
  • స్యాత్‌
  • వచ్చి
  • దున్న
  • ళబ్దము
  • సూత్రముచే
  • పక్షమున
  • రులి
  • న్తే
  • నుండి
  • ఆదేశము
  • “దధి

Extractive Summary:

అట్టి (పవృ త్తినిమి త్తము ఒక్కటి మాత్రమే కలిగి యుండి పృంలింగ నపుంసరిలింగములం దున్న శబ్దము భాషితపుంస్కము ఉదాహరణకు-సుధీ శబ్దము పుంనపుంసకలింగముల:ందు తెండిటియందును నుండును,రెండు లింగము లందును ఈ పదమునకు “మంచిబుడ్డి గల” అను నొకే యర్థ ముండును, కావున నిది భాషితపుంస్క్రము. “భ్యామ్‌”, “భిస్‌*, “భ్యస్‌'లు పర మగునపుడు గూడ జ స్వ్వ,చ ర్వ, విసర్గ సంధ్యాదికార్యములు వచ్చుచుండును, ఈ మూడు ప్రత్యయములు పర మగు నపుడు పక్రియ ఒకే విధముగ నుండును. ఈ స్యూశముచే 'ఊ “లకు పూర్వరూపముచే *విశ్వతఊహ్‌ _( అస్‌” అని యుండ “ఏ త్యేధత్యూర్భ్చు+అను సూత్రముచే (84) అకార ఊకారములకు వృద్ధియసకారమునకు రుత్వవిసర్గములును చేయ “*విశ్వాహః"అను రూపము సిద్ధించును.

Chunk 25 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0241-0250.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14032

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [21, 120, 143, 207]

Key Terms:

  • యుండగా
  • వచ్చును
  • సిద్ధించును
  • సూత్రముచే
  • “ఇదమ్‌
  • నుండి
  • యుండ
  • రూపము
  • “చతుర్‌
  • అనువ
  • త్రముచే
  • మగునపుడు
  • యుండును
  • రాదు
  • “ఇద్‌
  • లోని
  • దేశము
  • వచ్చుటచే
  • ఇత్యాది
  • ర్హించును
  • మగును
  • పరముగ
  • స్యాత్‌
  • వచ్చి
  • లోపము
  • మొదలగు
  • అనునది
  • కాదు
  • సకారమునకు
  • భ్యామ్‌

Extractive Summary:

“అనడుహ్‌ భ్యామ్‌ఇత్యాదిస్థల ములందు హలాదివిభక్తులు పర మగు టచే “స్వాదిష్వసర్వనామస్థానేఅను సూళముచే (161 'అనడుహ్‌ "అను దానికి పదసంజ్ఞ యున్నది గాన ఈ సూ(త్రముచే హకారిమునకు దకార మా దేశముగవచ్చి “అనడుద్భ్యామ్‌' ఇత్యాదిరూపములు సిద్ధించును. ఈ సూత్రముకే “ఇద్‌ 'క'అయ్‌ి"ఆ దేశము వచ్చి అయ్‌ 1. ఈ నూతముచే దకారో త్రరవ ర్వి యగు *ఆ'కారమునకును దానికి సర మగు అకొరమునకును పరరూపమగు అకార మేకాదేశమై వచ్చి “ఇద + బౌ” అని యుండ:

Chunk 26 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0251-0260.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 15565

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [182, 201, 247, 296]

Key Terms:

  • రూపము
  • సిద్ధించును
  • మగునపుడు
  • యుండగా
  • లోపము
  • యుండ
  • సూత్రముచే
  • రాజన్‌
  • నుండి
  • వచ్చును
  • రాదు
  • అస్‌
  • రూపములు
  • “ఇదమ్‌
  • అకారమునకు
  • “రాజన్‌
  • నకారలోపము
  • సూత్రము
  • సిద్ధించినది
  • సూతముచే
  • మగుటచే
  • అనువ
  • మైనది
  • నకారమునకు
  • కావున
  • లోని
  • ఓస్‌
  • దేశము
  • పిదప
  • ఆమ్‌

Extractive Summary:

ఈ సూత్రముచే అన్వా దేశమున “ఏన'అను నా దేశము చేయ'అమ్‌, కొ, శస్‌,టా, ఓస్‌” విభ క్తిప్రత్యయములు పర మగునపుడు రామళబ్దిమునందు వలె “ఏన్‌” ఇత్యాదిరూపములు సిద్ధించును. రాజానా రాజానః, రాజ్ఞః, ఉ త్తరవదము పరముగా గల “జీ పర మగునపుడు ఈ ని షేధమునకు- ఇచట 'ప్రత్యయలోపే ప్రత్య యలక్షణమ్‌” అను సూత్రము ( 90%) ననుసరించి *నలోపః ప్రాతిపదికా న్తస్య” అను (18) లోపము చేయవలసి యుండ *న జీ సమ్బుద్ద్యోః అను సూత్రము (281) ఈ నలోపమును నిషేధించుచున్నది.

Chunk 27 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0261-0270.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 15022

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [61, 68, 88, 134, 147]...

Key Terms:

  • మగునపుడు
  • సిద్ధించును
  • వచ్చును
  • రూపము
  • యుండగా
  • యుండ
  • రూపములు
  • సూత్రముచే
  • నుండి
  • క్విన్‌
  • మగును
  • ప్రత్యయము
  • దేశము
  • త్రముచే
  • క్తులు
  • హలాదివిభ
  • చేయగా
  • “పథిన్‌
  • నకారమునకు
  • యుండును
  • ఆత్వము
  • పరముగ
  • క్విప్‌
  • కావున
  • విధముగనే
  • ఇత్యాది
  • సూతముచే
  • ఇత్యాదిరూపములు
  • లోపము
  • లోపః

Extractive Summary:

ఈ సూశముచే ఉపధాదీర్షము చేయ పజ్చాన్‌ -1- నామ్‌'అని యుండును, “నామ్‌అను హలాదిప్రక్యయము సర మగుటచే “పజ్బాన్‌ "అనుదావికి “స్యాదిష్య అస్‌ అవి యుండ ఇచట పర మగు విభ క్షి హలాది కాదు కావున 'అష్టన ఆ విభక్తా అను స్యూతముచే (800%) ఆకారము వచ్చుటకు అవకాశము లేదు. ఇచట నకారమునకు అను స్వారా దేశము పచ్చుటకు జకారము కారణము,అట్టి జకొారము లోపించగనే నిమి త్రాపాయే నైైమిత్తికస్యాప్యపాయః"అను న్యాయముచే (కారణము పోయినవెంటనే దాని కార్యము గూడ పోవును) అనుస్వారాదికము పోయి *ఖన్‌'అను రూపము సిద్ధిం చును.ఇస్లే హలాదివిభక్తులు పరద మగునపుడు సంయోగా"న్తరోపముచే జకారము లోపింప మరల నకారమే యుండుటచే “ఖన్ఫ్యామ్‌"ఇత్యాదిరూపము లగును అజాదివిభక్తులు పర మగునప్పడు విశేషకార్య మేదియు లేకుండుటచే *ఖఇజఖొా “అః ఇత్యాదిరూపములు నిష్పన్న మగును.

Chunk 28 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0271-0280.txt

OCR Score: 87% Telugu coverage
Characters: 14244

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [209, 386]

Key Terms:

  • యుండ
  • వచ్చును
  • అమ్‌
  • రూపములు
  • యుండగా
  • సిద్ధించును
  • సూత్రముచే
  • మగునపుడు
  • నుండి
  • “యుష్మద్‌
  • “అస్మద్‌
  • ఓస్‌
  • యుష్మద్‌
  • అత్‌
  • లోపము
  • పిదప
  • త్రముచే
  • చేయగా
  • “అన్మద్‌
  • స్యాత్‌
  • అన్మద్‌
  • అమ్‌”
  • “అతో
  • వచ్చు
  • ముచే
  • అనువ
  • దకారమునకు
  • లగును
  • “ఆమ్‌
  • దేశము

Extractive Summary:

హల నృవుంలిజ్ల ప్రక రణమ్‌ 201 విధమున షత్వ, జ ళ్ల్వః చర్హ్వములచే “రాట్‌ అని యగును, అట్టి 'రాట్‌ 'అను నది పర మగునపుడుం అనగా వైన చెప్పిన (ప్రళ్యయములు పర మగునప్పడు_ మాత్రమే విశ్వశబ్ద్బమునకు దీర్ణము వచ్చు నని సూచించుటక్షై సూతమున “రాట్‌ 'అను రూపము నిర్దిష్ట మైనది. ద్విత్వసంభ్యావిశిష్ణ మగు అర్థమును బోధించు ఈ శబ్దముల మపర్యంత భాగములకు విభక్తి పర ముగు నప్పుడు వరువగా “యువ "ఆవ 'ఆను ఆదేశములు వచ్చును. యుష్మదస్మచృబ్దముఇరంటె పర మగు *శస'కు నకార మాదేళమగును, ఇది 'అమ్‌'కు ఆపవాదము ఈ నకారము పక మగుదానికి విధింపబడినది గాన “ఆదేః పరస్య'అను పరిభాషచే (72) పరమైగదాని ఆద్యక్షరమున కాదేశముగ వచ్చును దీనిచే అస్‌ లో) అకాంమువకు నకారాదేకము రాగా 'యుష్మద్‌ .

Chunk 29 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0281-0290.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 15503

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [173, 257, 300, 304, 312]...

Key Terms:

  • సిద్ధించును
  • వచ్చును
  • రూపములు
  • మగునపుడు
  • మొదలగు
  • సూత్రముచే
  • రూపము
  • మగునప్పడు
  • యుండ
  • నుండి
  • లోపము
  • యుండును
  • క్తులు
  • లగును
  • రాదు
  • హలాదివిభ
  • ఇత్యాది
  • మగునప్పుడు
  • కావున
  • దేశము
  • ధాతువునకు
  • “క్విన్‌
  • నకారమునకు
  • ధాతువు
  • చకారమునకు
  • అనునది
  • శబ్దమునకు
  • పిమ్మట
  • త్రముచే
  • వచ్చి

Extractive Summary:

ఆజాదిప్రత్యయములు పర మగునపుడు భసంజ్ఞ యుండును గాన ఈ స్యూత్రముచే 'పద్‌ "అను నాదేశము చేయ “సుష్‌ _. రుత్వ విసర్ణములచే “స్పపద్శ'అను రూపము సిద్ధించును అజాదివిభ క్తులందు ఈ విధముగనే “సుశడా*, *సుపదే ఇత్యాదిరూపములును హలాది విభక్తులు పర మగునప్పడు పదాదేశము రాదు గాన “సుపా ద్భ్యామ్‌'ఇత్యాడిడాసములును సిద్ధించును. “సంబుద్ధిభిన్న మగు సర్వనామస్థానము పర మగునపుడు సకొరాంఠర సంయోగము; మహచ్చ్భబ్దనకొరము-వీటి ఉపధకు దీర్షము వచ్చును.” ఈ సూత్ర ముచే నకారపూర్వవర్శ్సి యగు అకారమునకు దీర్చ ము చేయగా 'మహాన్‌” అను దాపము సిద్దించును ఇస్తే *“టౌ”జస్‌”,“అమ్‌ి,జొట్‌లు పర మగునపుడు నుమాగమోపధాదీర్హ ములచే “'మహాన్తౌ,' “'మహాన్తః,” “మహా న్గమ్‌” “మహా న్లా'అను రూపములు సిద్ధించును.సంబుద్ధియందు ఉపధాదీర్హము రోదుగాన “హేమహన్‌"అని యుండును “స్‌” మొదలగు అజాదివిభక్తులు పరద మగునప్పుడు నుమాగ మోపధాదీర్య ముల ప్రసక్తి లేదు గాన 'మహతళణి, “మహతా'ఇత్యాది

Chunk 30 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0291-0300.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 15784

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [9, 125, 259]

Key Terms:

  • సిద్ధించును
  • వచ్చును
  • యుండును
  • సూత్రముచే
  • రెండు
  • రూపము
  • లేదు
  • త్రముచే
  • కావున
  • క్విన్‌
  • రూపములు
  • సిద్దించును
  • యుండ
  • మగునపుడు
  • నుండి
  • పిదప
  • మగునప్పడు
  • సూతముచే
  • మైనది
  • లోని
  • ములు
  • ప్రత్యయము
  • అభ్య
  • ముచే
  • హలాదివిభ
  • సకారమునకు
  • వచ్చి
  • నిస్పన్న
  • నున్న
  • చేర్చుటచే

Extractive Summary:

హలన్త పుంలిజ్యసకరణమ్‌ 221 దూపములుండును హలాది విభక్తులు సర మగునప్పడు *రులాం జళో౬ న్లే'అను సూతముచే (6) జ_ళ్వుము వచ్చి *'మహద్భ్యామ్‌" ఇళ్యాదిరూసము సిద్ధించును, 'సుప్‌” పర చుగునపుడు జ శ్వ్వము చేసినను 'ఖరి చి అను సూత్రముచే (74) మరల చ ర్త్వముచే తకారమే యుండును గాన 'మహత్స్చు' అను రూపము సిద్దించును. చతు ర్థపంచమార్యా య(్రళ్యయములు పర మగునస్పడు మాత్రమే, *'యచి భమ్‌"అను సూత్రముజే (14ళృభసంజ్ఞి యుండును. “ఇదితో నుష్‌ ధాతోః' సుండి నుమ్‌ అనుపర్డించును అధ్య స్త్వము కంటె పర మగు శతృప్రర్యయమునకు “నుమ్‌” రాదు.

Chunk 31 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0301-0310.txt

OCR Score: 88% Telugu coverage
Characters: 15786

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [54, 169, 182, 317, 341]...

Key Terms:

  • రూపము
  • సిద్ధించును
  • యుండగా
  • సూత్రముచే
  • వచ్చును
  • మగునపుడు
  • యుండ
  • సకారమునకు
  • మగునప్పుడు
  • పిదప
  • రూపములు
  • సిద్దించును
  • దేశము
  • వచ్చి
  • సూతముచే
  • పిమ్మట
  • యగును
  • ఆదేశము
  • చేసిన
  • తముచే
  • మగును
  • యుండును
  • త్రముచే
  • షత్వము
  • నిషిద్ధము
  • లగును
  • ఇత్యాదిరూపములు
  • బాధించి
  • అనునది
  • “అదస్‌

Extractive Summary:

ఈ ఉళనళ్ళబ్దమునకు సంబుద్ధి పర మగునప్పుడు “అనజ్‌” వికల్పముగ వచ్చును నకారలోపను గూడ వికల్చ్పముగ వచ్చును. 'జసః శీఅను సూవ్రముచే (100) “జస్‌'కు “శ'ఆదేశము*అద + ఈ ; గుణముఆదే'అని యుండగా: “జస్‌% *అషమ్‌”, “నాట్‌, *శస్‌'లు పర మగునపుడు ఈ విధముగనే 'ఇమాఖి

Chunk 32 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0311-0320.txt

OCR Score: 88% Telugu coverage
Characters: 16198

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [200, 261]

Key Terms:

  • సిద్ధించును
  • రూపము
  • యుండగా
  • సూత్రముచే
  • ఆదేశము
  • దేశము
  • రూపములు
  • రూవము
  • సిద్దించినది
  • త్రముచే
  • సూతముచే
  • మగునపుడు
  • యుండును
  • బహువచనమున
  • ద్వివచనమున
  • లేదు
  • చేసిన
  • క్తులందు
  • యుండ
  • లోపము
  • జస్‌
  • నకారమునకు
  • వచ్చును
  • సిద్దించును
  • పిమ్మట
  • క్తులు
  • “అదా
  • ముండును
  • చును
  • పుంలింగ

Extractive Summary:

ది (మ ము జ (178 చేసినపిమ్మట “ఆ:ష్‌'ఆని యుండగా షత్వము ఆసిద్ధము గాన (సకార ముంకషటచే) *ససజుషోరుఃి అను సూ(త్రముచే (16%) రుళ్వము ,"ర్వోరువధాయా దీర్చ ఇకః' అను స్తూతముడే (852) ఉపధాదీ ర్రము. అధ అద ఇష ౯ ఇతి హల న ర్రీలిగ్మ్యపరరణమ్‌. ఈ విధముగ నపుంసకలింగమున సాధారణముగ *సుి '"అమ్‌' లక లోపము, “బొ'కు "ఆదేశము, జస్‌ ''శస్‌లకు “శి'ఆ దేశమును వచ్చి రూపములు సిద్దించు చుండును తృతీయాదివిభక్తులందు నస్పంసకలింగత్వకృత మగు విశేషకార్య మేదియ లేదు.

Chunk 33 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0321-0330.txt

OCR Score: 88% Telugu coverage
Characters: 16167

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [55, 93, 107, 181, 279]...

Key Terms:

  • రూపము
  • నుమాగమము
  • సిద్ధించును
  • వచ్చును
  • పిదప
  • త్రముచే
  • నుమ్‌
  • ప్రత్యయము
  • రూవము
  • యుండును
  • దేశము
  • అవ్యయ
  • నుండి
  • చును
  • మగును
  • పుంలింగమునందు
  • సకారమునకు
  • “జస్‌
  • అనుస్వారము
  • కావున
  • ములు
  • ముగా
  • చేసిన
  • నిత్యముగ
  • యుండ
  • తుదత్‌
  • అభ్య
  • అనునది
  • సిద్ధిం
  • సిద్దించును

Extractive Summary:

లేక )డగ్గరగా; వృథక్‌ (వేరుగా); హ్యస్‌ (నిన్న) శ్వస్‌ (రేపు; దివా(పగటియందు); _ర్యాతొ(రాత్రియంద్భు:; సాయమ్‌(సాయంకాలదున); చిం మ్‌(గాలకాలమ్సు:; మనాక్‌ (కొంచెము; ఈషత్‌ (కొంచెము); జోషమ్‌ (సుఖముగా;దూనముగా); తూష్టీమ్‌ (మౌనముగా) ; బహిస్‌ (వెలుపల; అవస ( వెలుపల్స;అరస్‌( క్రింద); నమయా(దగ్గర్రు; నికషా(దగ్గర్భః స్వయమ్‌ (శకంతతాన్వు; వృథా (వ్యర్థముగా); నక్తమ్‌ (రాత్రియందు) న(లేదు: కాదు): నల్‌ (నిషేధము); హేతొ( కారణమున ); ఇద్ధా( స్పష్టముగా ); ఆద్దా (స్ఫుట ముగా;నిశ్చిత ముగా;త తత్త్వము, అతిశయము అని కొందరు);సామి(సగము: జుగుప్పితము);(గ సూగీవత్‌ (వలె); బ్రాహ్మణవత్‌ ;(బాహ్మణనివ లె);త్యత్రియ పత్‌ (క్షత్రిమునివ లెె;ననా(నిశ్యము);సనత్‌ (నిత్యము);సనాత్‌ (నిత్యము: ఉపధా (భేదము; తికన్‌* (దాగికొనుటః పరాభవము; అడ్డముగా); అ న్త రా(మధ్యయందుః లేకండగా)ఆ నృ రేణ(మినహాయించి; లేకుండగ్యా;జ్యోక్‌ (చాలకాలము; (పళ్నార్ధ కము శీఘముగాః ఇప్పుడు (;$కమ్స్‌ జల;4రో,నిందాసుథార్థక న్యు; శమ్‌ (సుఖము); సహసా(హకా త్తుగా,ఆలోచించకుండగా);వినా(లేకుండ గ్రాఫనానా (అనేకము; లేకుం ౨ గణ క ఆం క జగ ఛ్‌ ము, డగా? ఆఅ, ఆ, ఇ, ఈ, ఉ, ఊ, ఏ, ఐ, ఓం, బొ (114%) “తర త స్యేవ'(1150)అను సూ(త్రములచే విహితమగు “వతి ప్రత్యయము; *వినజ్‌ధ్యాం నానాజొ న సహిఅను నూ (త్రముచే విహితము లగు *నా' “నాణ్‌"వ్రళశ్యయములు- ఈ తద్ధిక పత్యయములంత మందు గల “ఆతః'ఇత్యాదివదములు అవ్యయము లగును.

Chunk 34 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0331-0340.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 14529

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [24, 51, 359]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • ప్రత్యయము
  • ధాతువు
  • అవ్యయ
  • ధాతువునకు
  • మూడు
  • లకారము
  • సూత్రముచే
  • కావున
  • యర్థము
  • ఫలము
  • అనునది
  • ములు
  • నుండి
  • స్యుః
  • చేర్చుటచే
  • లగును
  • పేరు
  • దాని
  • “ధాతోః
  • వ్యాపారము
  • కర్మ
  • అనియు
  • వచ్చిన
  • యుండగా
  • ఆత్మ
  • “తిజ్‌
  • ధాతువులు
  • గాని
  • అనగా

Extractive Summary:

అ అథ తిజన్తే ఫ్వాది[పకరణమ్‌ సంస్కృతమున ధాతువు లన్నియు భ్వాదులు, అదాదులు,జుహోత్యాదులు, దివాదులు, స్వాదులు, తుదాదులు, రుధాదులు, తన్వాదులు, చశ్యాదులు, చురా దులు అని పదిగణములుగ విభజింపబడి యున్నవి :- భ్వాద్యదాదిర్దుహో త్యాది ర్లివాదిః స్వాదిరేవ చ తుదాదిశ్చ రుధాదిశ్చ తను క్ర్యాదిచురాదయః. "“తజ్‌ లు “శానచ్‌ '“కొనచ్‌” (పత్య యము లును ఆత్మ నేపదసంజ్ఞకము లగును, ఈ సూత్రము లః పర న్మైపదమ్‌"అను సూతమునకు ఆపసవాదము.కావున పర స్మైపదసంజ్ఞను బాధించి తజొదులకు ఆత్మనేసదసంజ్ఞ మాత్రము లభించును. డేంకీ లఘునీద్ధాన్తకాముదీ “ల$పరవ్మైపదమ్‌, '“తజొనావార్యనేపదమ్‌' నుండి “పర వ్మైనదమ్‌ి “ఆక్మనేపవమ్‌” ఆనువర్తించును వరస్మైపదాత్మనేనన తిజ్‌ప్రవ్యయముఐ మూడేసి (ప్రర్యయములకు పరుసగా (ప్రథమపురుషమధ్యమప్పరుషో త్తమప్పరుషము లని పేరు, తిజ్‌ప్రత్యయములలో మొదటి తొమ్మిది (పత్యయములును పరవ్మైపద ములు, చివరి తొమ్మిది (పశ్యయములును ఆక్మనేసవములు, ఈ (ప్రత్యయము లను మూడు మూడు చొప్పున విభజింపగా పరస్మైపదములు మూడు గణము లును, ఆక్మనేపకములు మూడు గణములును అగును.

Chunk 35 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0341-0350.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14876

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [75, 146, 215, 241, 288]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • యుండగా
  • భూవ్‌
  • అనువ
  • సిద్ధించును
  • నుండి
  • సూత్రముచే
  • అనునది
  • స్యాత్‌
  • ద్విత్వము
  • అనగా
  • సూత్రము
  • రూపము
  • ఉస్‌
  • దేశము
  • ప్రత్యయము
  • మగునపుడు
  • యుండును
  • వెనుకటి
  • దానికి
  • వచ్చు
  • మొదటి
  • “తిజ్‌
  • ఆదేశముగ
  • సూతముచే
  • బభూవ
  • లోపము
  • పిమ్మట
  • మగును
  • క్రియ

Extractive Summary:

ఈ సూత్రముచే ఆ న్హాదేశము చేయగా భవ య అన్స్‌ ఇ =2*భవ అ న్లి'అని యుండగా వకారో త్త్రరవర్తి యగు అకారమునకును, *అ _ని'లోవి అకొరమునకును. 272 లభునిద్దాంతకౌదుది ఇచట '*మిప్‌' మొదలగు యశ్మొదట గల సొర్వధాతుకములు వక మగునప్పుడు *భవ'అను దానికి అంగసంజ్ఞరలదు గాన ఈ స్తూతముచే, ఆలో న్హ్య పరిభాషచే (21) వకొరో త్తరవ ర్తి యగు అకారమునకు దీర్షము- “భవామి *“భవావః," *భవామః? ఈ సూతముచే *భ కారమునరు బికార మాదేశ మగుటచే “ది ([ భూవ్‌ -[ ఆ' = “బభూవ అను రూపము సిద్ధించినది.

Chunk 36 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0351-0360.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14156

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [72, 143, 152, 237, 310]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • యుండగా
  • రూపము
  • అనునది
  • నుండి
  • పిమ్మట
  • సూత్రముచే
  • యున్నది
  • లోట్‌
  • యుండ
  • లోటో
  • యొక్క
  • రావలసి
  • అనువ
  • సిద్ధించును
  • సిద్ధించినది
  • “దుర్‌
  • “అభవ
  • దాని
  • “లిజ్‌
  • చేర్చిన
  • “లోట్‌
  • ఇకారమునకు
  • యుండును
  • కాని
  • లజ్‌
  • తముచే
  • ఉత్వము
  • స్థానమున
  • లోపము

Extractive Summary:

  • *హస్వాకారముకంటె పర మగు 'హి"కి లోపము వచ్చును.” ఈ స్తూతముచే *హి లోపింపగా *భవ" అను రూపము సిద్ధించినది ఈ సూత్రమును బాధించి “తుపో్యోస్తాతజ్ఞాథష్యన్య తరస్యామ్‌'అను సూత్రముచే (418) వైకల్పికముగ తాతద్ఞాదేశము. “లోట్టుయొక్క- ఉ త్రమపురుషమునకు “ఆట్‌ ' అను నాగమము వచ్చును, ఈ యాశమము పకొరేత్క మగును.ొ (పశక్యయమునకు ఆద్యవయనముగ వచ్చును పిత్త్వమను అఆతిదేశంచుటచే గుణాదులు వచ్చుటకు అభ్యంతర ముండదు ఈ సూ[ఠ్రముచే “ఆట్‌” చేర్చిన పిమ్మట “భవ ఆని" అని యుండగా నవర్డ దీర్ధముచే “భవాని'అను రూసము సిద్దిందును,

Chunk 37 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0361-0370.txt

OCR Score: 87% Telugu coverage
Characters: 13856

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [27, 51, 127, 137, 160]...

Key Terms:

  • యుండగా
  • వచ్చును
  • రూపము
  • సిద్ధించును
  • అనునది
  • ఆదేశము
  • మగును
  • నుండి
  • యుండును
  • సూత్రముచే
  • లుజ్‌
  • స్యాత్‌
  • సూతముచే
  • హేతు
  • నాదేశము
  • అనువ
  • రూపములు
  • పరముగా
  • గుణము
  • యర్థము
  • సకారము
  • యుండ
  • ర్తించును
  • పిమ్మట
  • ప్రక్రియ
  • షైకవచనమున
  • త్రముచే
  • ద్వివచనబహువచనములందు
  • “తిజ్‌
  • స్థానమున

Extractive Summary:

“వల్‌*పర మగు చపుడు వకొరయకారములకు లోనము వచ్చును దానిచే యకారలోపము చేయగా “భ వేత్‌"ఆను రూపము సిద్ధించును. ఉ త్రమపురు షైకవచనమున “మి'కి “ఆమ్‌'ఆ దేశము(418) 'ళువో వుస్తుజ్‌ లిటోః” అను సూతముచే (85) వుగాగమము చేయ "*అభూవమ్‌” అను రూపము సిద్ధించును .ద్వివచనబహువచనములందు “వస్‌” 'మస్‌ "లందలి నకారము *విత్యం జీతః'అను సూతముచే (42%) లోపింప *“అభూవి 'అభూమ" అమ రూపములు సిద్ధించినవి. అకారముల స్థానమున *ఆ'క్రారము రావలసి యుండ దానిని బాధించుట క్రై పై సూత్రము బెప్పబడినది.ఇచట మొదటి “అ, అభ్యాసొది యందలి (వ్యప దేశివద్భావముచే) అకొరము.కొవున దీవికి దీర్జము చేసిన పిమ్మట ఆకారఅకొరములకు సవర దీర్ణము జేయగా (ఆ + ఆక్‌ 1.

Chunk 38 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0371-0380.txt

OCR Score: 88% Telugu coverage
Characters: 13626

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [41, 51, 167, 260, 294]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • నుండి
  • యుండగా
  • అనువ
  • రూపము
  • సూత్రము
  • భూధాతువునందు
  • లోపము
  • గుణము
  • స్యాత్‌
  • సిద్ధించును
  • లజ్‌
  • ర్తించును
  • ఇత్యాది
  • వృద్ది
  • సకారమునకు
  • సిద్ధించినది
  • ధాతువులు
  • యుండ
  • యుండును
  • “సిచ్‌
  • ఈత్‌
  • పరస్య
  • మగునప్పడు
  • దేశము
  • మగుటచే
  • సూతముచే
  • యగును
  • రూపములు
  • నున్నది

Extractive Summary:

అతధాతువునకు లజ్డ్‌ నందు ఈ నూ(త్రముచే ఆడాగమము “ఆ 1. “ఉన్న (లోపించకుండ గానున్న్రు “పిచ్‌ 'కంయచిను “అస్‌ 'ధాతువుకంజను పర మగు అప్ప క్రహల్లుకు క్ర్యట్లొ' అను ఆగమము వచ్చును.” ఈ సూత్రముడే “సిచ్‌” (స్‌) కంటె సర మగు తకారరూపాసృ క్రహల్షునకు ఈడాగమము చేయ 'ఆక్‌ ఇస్‌ ఈత్‌ 'అని యుండగా: శీశ8 ఇథి ఈవో 82028 లిట్‌ ప్రథమపురుషైకనవచనమున "తిప్‌కు ణలా దేశము (సూ.884) ;ధాతు పుకు ద్విత్వము (సూ 808) హలాదిశేషము (సూ.808): గుణము (45%)= సిసేధి అని యుండగా ఇకొరరూప మగు ఇణ్‌కంట పర మగు “సే యందలి నకారమునకు “ఆ దేళపత్యయయోః "అను సూ తముచే (150) మూర్దన్యా దేశము “స్పిచ్నీధిఅను రూపము సిద్దించినది.

Chunk 39 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0381-0390.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 15641

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [15, 126, 130, 249, 347]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • యుండగా
  • అనునది
  • సిద్ధించును
  • సూత్రముచే
  • లేదు
  • మగునపుడు
  • రూపము
  • యుండును
  • ధాతువు
  • ప్రత్యయము
  • త్రముచే
  • లిట్టు
  • సూత్రము
  • లిట్‌
  • పరముగ
  • కాని
  • పిమ్మట
  • నందు
  • కావున
  • యర్థము
  • అనగా
  • భ్వాది
  • వచ్చు
  • అనువ
  • ఇత్యాదులందు
  • ఆకారము
  • స్యాత్‌
  • వెనుకటి
  • వచ్చి

Extractive Summary:

ఈ సూ(త్రముచే ఆకారముకంటె పర మగు అకారమునకు *నుట్‌ *(న్‌) ఆగమము “టిత్‌' అగుటచే ఆద్యవయవ ముగ వచ్చుమం “ఆనర్భ” అను రూపము సిద్ధించును. ఈ విధముగ లిజ్జీమిత్తకా దేశము వచ్చి యున్నది గాన కిద్వచనము లందును, *థల్‌ "పర మగునపుడును ఏత్వాభ్యాసలోవములు (సూ-162) రాకుండు టచే.-- *చకొట, చకటతుః __-చకటుః. యగాయ ఈయజ్‌ ణిజ్‌ చేరి ద్వాదశామీ సనాదయః । ఆను ట్లోకమునందు సం[గ్రహింపబడినవి ఇచట “గోపాయి'ఆనునది ఆయ (్రళ్య యాంతము గాన ఈ సూతముచే ఛాతుసంజ్ఞ , పిమ్మట “లః కర్మణి చ భావే చాకర్మ కేభ్యశ”అను నూ్యత్రముచే (375) లకారములు చేర్చబడును.

Chunk 40 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0391-0400.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 17000

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [246]

Key Terms:

  • భ్వాది
  • తుదాది
  • దివాద్సి
  • భ్వాద్రి
  • సిద్ధించును
  • యుండగా
  • ఇడాగమము
  • అనుదా
  • రూపములు
  • ఆయాదేశము
  • చేయుట
  • దివాది
  • వచ్చును
  • రూపము
  • రాదు
  • ధాతువులు
  • పొందుట
  • చేయట
  • గుణము
  • పక్షమున
  • దేశము
  • ధాతువు
  • భ్వాద్సి
  • రావలసి
  • వచ్చి
  • యున్నది
  • అనునది
  • కాదు
  • విజిర్‌
  • విధముగ

Extractive Summary:

“గోపాయామ్‌ కర్‌ 1 కృ--అ” అని యుండగా 'హలా దిశ్శేషః'అను సూ(క్రముచే (38%) రేఫకు లోపము “గోపాయామ్‌ (క + కృ ఆ”, "అత ఉపధాయాఃళొ అను న్యూరముచే (427) బుకారమునకువృద్ధి. ఇక హఠలంతధాతువృలలో కరొరాంతాద్మి క్రమమున అనుదా త్తధాతువులు ఈ దిగువ చూవబడుచున్నవి. కికారాంతధాతువులలో “శక్‌ 'అను ఒక ధాతువు, చకారాంతధాతువులలో "పద్‌ మొదలగు ఆరు ధాతువులు ఈ విధముగ హలంతధాతువులలో మొత్తము నూటమూడు ఆనుదాత్తధాతు వులు గలవు.

Chunk 41 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0401-0410.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 16417

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [256, 285]

Key Terms:

  • ఇడాగమము
  • యుండగా
  • వచ్చును
  • నందు
  • సిద్ధించును
  • పక్షమున
  • థల్‌
  • రాని
  • త్రముచే
  • ధాతువు
  • ననుసరించి
  • సూత్రముచే
  • వృద్ది
  • రూపము
  • నిత్యముగ
  • లగును
  • దీనికి
  • రాదు
  • గాని
  • రావలసి
  • గుణము
  • రూపములు
  • మైనచో
  • ప్రత్యయము
  • కావున
  • నిషేధము
  • నిషిద్ధము
  • వలెనే
  • సిద్దించును
  • మగునపుడు

Extractive Summary:

'ఉపదేశే ఒత్వతః 'అను ఉ త్తరసూ(త్రమునుండి “ఉపఫదేశే'అను పదము అపహకర్షింపబడును, కాసి చ కప ఈ గ్య స్వేర్రిట్ర్‌ పర న్మైపదేషు” కన్ల వృదృ్యశ్చతుర్భ్యః”అను సూత్రములనుండి 'శాసి *ఇట్‌” “ని ఆనువ ర్తించును. కాని భారద్వాజు డను ఆచార్యుని మళమున ఈ నిషేధము బుకారాంతధాతువులకు మాతమేవర్సిం చును, ఈ విధముగ బుకారాంతధాతువృలకంజ పర మగు *ధల్‌ "కు ఇడాగమము రాకుండుట సర్వసమ్మతము. (“ హనస్వదీ వ్రప్తతశబ్దములచే ఎచ్చట అద్‌ విధింపబడునో అచట *“అచః"అను షష్ట్యరితసదము ఉపస్థిత మగును” అని ఈ సూతమున కర్థము, దీవిని లఘుకౌముదిలో ఈయలేదుు యకారాది యగు ప్రత్యయము పర మగునప్పడు అజంత మగు ఆంగమునకు దీర్చము వచ్చును యకారాదిప్ర త్యయము కృత్‌ ప్రత్యయము గాని సార్వధాతుకసంజ్ఞ కము గాని మైనచో "దీర్చ ము రాదు.

Chunk 42 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0411-0420.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 15439

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [25, 70, 301, 317, 339]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • యుండగా
  • గుణము
  • పిమ్మట
  • చేసిన
  • రూపము
  • లగును
  • ఇడాగమము
  • చేయగా
  • నుండి
  • సూత్రముచే
  • సిద్ధించును
  • నందు
  • రాదు
  • మగునపుడు
  • త్రముచే
  • ఇత్యాదిరూపము
  • అందుచే
  • వచ్చి
  • స్యాత్‌
  • అనియు
  • సూతముచే
  • అనువ
  • ఆదేశము
  • సూత్రము
  • ప్రత్యయము
  • పక్షమున
  • లజ్‌
  • ధాతువు
  • లేదు

Extractive Summary:

లుజ్‌నందు మాత్రము “వద వ్రజ హల న్తస్యాచః' ఆను సూత్రముచే (407) రావలసి యున్న వృద్ది, ఈ ధాతువు మకారాంతము గాన “*హ్మ్య్య న కణ ళ్వన జాగృణి శ్వే దిఠామ్‌” అను సూత్రముచే (408) విషేధింపబడుట చే *ఆ (కమీత్‌= ఆ(క్రమిష్టామ్‌- అ క మిమఃొ” ఇత్యాదిరూపము లుండును. ఈ సూత్రమునందలి “చికారముచే “ఇడత్య ర్రివ్యయతీనామ్‌” “సును ధూజ్‌భ్యః సరస్మైపదేష” “అజ్బోః సిచిఅను సూత్రములనుండి *ఇట్‌” “పర వ్మైవదేషు” “సిచి ఆను వదములు ఆకృష్ణమగును యమ్‌, రష్‌, నమ్‌ ధాతు వులకును ఆకొరాంతధాతువులకును “సక్‌ 'అను నాదేళశము వచ్చును, వీటి *సిచోకు ఇడాగమము కూడ వచ్చును. 82 బుకారము:కు వృద్ధి రావలసి యుండగా: 400, బుతళ్ళ నంయోగాదోర్గణః 74.10 బుద_న్తస్య సంయోగా దేరజ్లస్య గుణో లిటి, ఉపధాయా వృద్దిః; జాన న ఖ్‌ ఈ ఆ అణి ఆగ్‌ జహ్వార, జహ్వారతు;, జహ్వారుః, జహ్వార్థ, జహ్వరధుః, జహ్వర, జహ్వార-జహ్వర, జహ్వరివ, జహ్వారిమ.

Chunk 43 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0421-0430.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 15045

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [306]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • యుండగా
  • చేయగా
  • గుణము
  • నుండి
  • సూత్రముచే
  • రూపము
  • సిద్ధించును
  • త్రముచే
  • నందు
  • లగును
  • ఆమ్‌
  • పిమ్మట
  • అనువ
  • లోపము
  • ఇత్యాదిరూపము
  • వచ్చిన
  • యణ్‌
  • లేదు
  • రూసము
  • “ఆమ్‌”
  • దానికి
  • ఏత్వము
  • జీద్వద్భావముచే
  • దేశము
  • అధికారము
  • చేర్చిన
  • రూపములు
  • జగామ
  • ర్తించును

Extractive Summary:

భ్వాది (ప్రకరణమ్‌ 349 (వథమపురుషబహువచనమున *యి"కి ఆ న్తాదేశము (నూ-881) చేసి పిమ్మట “శృణు అ వన్లి అని యుండగా “అ న్లి' అనునది అపిత్సార్వధా తుకము గాన జీద్వద్భావముచే గుణము రాదు. దిహువచన మున “యోఒన్తః అను నూత్రముదే (89[) యుకారమునక్ష అ న్హాదేశము, అకారము నకు ఏత్వము (నూ-511) చేయగా *ఏధ న్లేఅను రూపము సిద్దించును. ఏకారము గురువర్షము గాన ఈ ధాతువు గురుమత్‌”, కావున దీనికి “రిట్‌'నందు “ఆమ్‌” వచ్చినది “ఆమ్‌” వచ్చిన పిమ్మట “ఆమః అను సూూత్రముచే (49) ఆమ్‌కంటె పర మగు *“లిటొకు లోపము.

Chunk 44 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0431-0440.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14984

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [25, 37, 107, 332, 339]

Key Terms:

  • యుండగా
  • రూపము
  • వచ్చును
  • పిమ్మట
  • చేసిన
  • సిద్ధించును
  • అనునది
  • లగును
  • ఆదేశము
  • సూత్రముచే
  • ఏత్వము
  • సిద్ధించినది
  • స్యాత్‌
  • నుండి
  • అనువ
  • ఆమ్‌
  • పరముగ
  • మగును
  • త్రముచే
  • సీయుట్‌
  • ప్రత్యయము
  • రూపములు
  • చేయగా
  • లోపము
  • లేదు
  • షీధ్వమ్‌
  • ధకారమునకు
  • ఆదేశ
  • ఏకారము
  • ద్వివచనమున

Extractive Summary:

ఈ విధముగ విశేషణభూత మగు పీతవస్త్రముశకు గూడ ఆనశయశక్రియతో సందింధ మున్నది గాన ఇచట “పీశ్రామృరమ్‌” ఆనునది తద్దుణనంవిజ్ఞానదహం (వీహి. ఈ విధముగ ఇచట కృధా తువు కేవలము ఆత్మ నేపదమునందు మాత్రమే ప్రయుక్త మగు నని ఫలితార్థము *'ధ్వమ్‌'అను (ప్రత్యయము వర మగు నపుడు “సిచ్‌'సహిత మగు ధాతువృనశే ఆంగసంజ్ఞ గాన ఇచట ఏధి అనునది ఇజ్జంతాంగము లభించినది, దానికంజ పర మగు ధకారమునకు “ఇణః షీధ్వం లుజ్‌లిటాం ధోఒజ్గాత్‌అను సూూతముచే (617) ఢత్వము, 'ఐధిఢ్వమ్‌'అను రూపము సిద్ధించినది.

Chunk 45 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0441-0450.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14902

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [2, 35, 359]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • లగును
  • నుండి
  • స్యాత్‌
  • ఇత్యాదిరూపము
  • రూపము
  • అర్థము
  • ధాతువునకు
  • యుండగా
  • పిమ్మట
  • యుండును
  • ఇత్యాది
  • భ్వాది
  • లోపము
  • చజ్‌
  • ద్విత్వము
  • ములు
  • లిట్టునందు
  • లిట్‌
  • అర్ధము
  • ధాతువు
  • పరముగ
  • అనువ
  • అనగా
  • దానికి
  • అనువర్తించును
  • ప్రక్రియ
  • లేదు
  • చేయగా
  • లిటి

Extractive Summary:

“చజ్‌” పరముగా గల 'ణి ప్ర్య్యయమునకు ఏ అంగము గలదో, దావి లఘుపర మగు ఏ అభ్యాసము ఉన్నదో దానికి, “సన్‌” ప్రత్యయము పర ముగ నున్నయెడల ఏ కార్యము వచ్చునో ఆ కార్యము (సన్వద్భావమువచ్చును, కాని “జి నిమి_త్తక మగు అగ్లోపము (అక్‌కు లోపము) వచ్చినచో ఈ సన్వ ద్భావము రాదు. పీటి అన్ని లకారములకును మొదటి రూసములు ఈ దిగువ చూపబడుచున్నవి ఇతర రూపములను ఊహించుకొనవచ్చును. శ సేర్షదేర్వకారాదీనాం, గుణశద్దేన విహితో యోఒకారః తస్య చ ఏత్వాభ్యాసలోపౌ న, దదదే= దదదాతే- దదదిరే, దదితా, దదిష్యతే.

Chunk 46 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0451-0460.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 16050

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [156, 251]

Key Terms:

  • రూపము
  • లగును
  • వచ్చును
  • సూత్రముచే
  • చేయగా
  • ఇత్యాది
  • పిమ్మట
  • లేదు
  • ధాతువునకు
  • అనువ
  • గుణము
  • కకారము
  • నుండి
  • చేసిన
  • యుండగా
  • భ్వాది
  • మగునపుడు
  • ముచే
  • ఇడాగమము
  • పక్షమున
  • ఇత్యాదిరూపము
  • సిద్ధించును
  • సకారమునకు
  • ధాతువు
  • లిట్టునందు
  • కితి
  • కిత్తు
  • లుజ్‌
  • యుండును
  • లట్టునందు

Extractive Summary:

ఈ ధాతువు “ఊదిత్‌'గాన “న్వరతి సూతి సూయతి ధూజూదితో వా” అను స్మూశ్రముచే (476, ఇడ్వికల్చ్పము గాన లుట్‌, ల్భట్‌, ఆీర్షిజ్‌, లుజ్‌, 6 గ్‌ వ లి య ల్భృజ్‌ లందు రూపద్వయ ముండును. దానికంపె పర మగుటచే డా3ని దాధించి ఈ సూ[ర్రముచే నం(పఫారణము, సమ్ముట పూర్వదావము, “ఇజ్‌ లఅలకముసి అని యుండగా ఇప్పడు ద్విత్వ అభ్యాన కార్యములు- “ఇలజ్‌- ౨ అతుస్‌ 'ఎనపర్జ డీర్చ ముచే * బ్రజ్బత్ర్రః' అను రూపము సిద్ధించును. ఈ సనూముచే షకారమునకు కకారము స్యయందలి సకారమునకు “ఆ దేశపత్యయయోఃఅను సూత్రముడే (150 షకారము; కషయోర్యోగే క్షఃం “యక్య్యతి._యక్ష్యతే' ఇత్యాదిరూపము లగును.

Chunk 47 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0461-0470.txt

OCR Score: 88% Telugu coverage
Characters: 14571

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [21, 76, 247, 342]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • యుండగా
  • రూపము
  • లగును
  • స్యాత్‌
  • చేయగా
  • సూత్రముచే
  • త్రముచే
  • “హన్‌
  • ఇడాగమము
  • లోపము
  • ఆదేశము
  • మగును
  • ఇత్యాదిరూపము
  • సూతముచే
  • దానికి
  • దేశము
  • నందు
  • మగునపుడు
  • హకారమునకు
  • వచ్చి
  • అనునది
  • షైకవచనమున
  • నుండి
  • మునకు
  • సిద్దించినది
  • కిత్తు
  • మగునప్పడు
  • అనువ
  • ర్తించును

Extractive Summary:

“వ మిలు పర మగునపుడు గూడ ఈ విధముగనే నిత్యేవాగమముడే జఘసివ,జఘసిమి అను రూపము లగును. జఘాన:-లిట్‌, తిప్‌, ణల్‌, ద్విత్వ, అభ్యాసకొర్యములుచేసిన పిదప “హ హన్‌ అ”అ౦ యుండగా “కుపోళ్ళుః' అను సూ(త్రముచే (454) అభ్యాసహకారమునకు రుకారము; దానికి “అభ్యాసే చర్చ అను సూశత్రముచే (401) జ_శ్ర్వముచే జకారముఎ'జహన్‌ ఆ,ణిత్తు అగు “ణల్‌” (అ)పరముగ నున్నది గాన "వో హ న్తేర్‌బ్జీన్నేష”అను స్నూత ముజే (28% హకారమునకు కవగ్గీయ ఘకొరము;ీఅత ఉపధాయాః” అను సూత్ర ముచే (457) ఉపధాభూత మగు అకారమునకు వృద్ధి. *హ న్లా"అను రూపము నిద్ధించినది, ఇచట “*ఏకాచ ఉపదే'కే నుదాత్రాత్‌ "అను స్తూతముచే (477) ఇడాగమని షేధము.

Chunk 48 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0471-0480.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 15015

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [15, 71, 299]

Key Terms:

  • లగును
  • వచ్చును
  • రూపము
  • ధాతువునకు
  • సూత్రముచే
  • ఇత్యాదిరూపము
  • యుండగా
  • వృద్ది
  • రాదు
  • నందు
  • వచ్చి
  • అనునది
  • లేదు
  • ఆదేశము
  • కాదు
  • లోపము
  • వృద్ధి
  • అర్థము
  • చేసిన
  • దేశము
  • అకారమునకు
  • పిమ్మట
  • గాని
  • ముచే
  • తిప్‌
  • నపుడు
  • స్యాత్‌
  • అనగా
  • యుండును
  • దానికి

Extractive Summary:

తిప్‌, సిప్‌, మిప్‌,లు పిత్చార్వధాతుకములు గాన యుధాతువునకు ఇవి పర మగుగపుడు, గుణముగు బాధించి ఈ సూ(తముచే వృద్ధి వచ్చును. ఈ సూ్రముే.. 'జుస్‌” అచేళము చేసిన పిమ్మట, “ఉస్యపదాన్నార్‌' " అను సూూశముచే (40%) పరరూపము చేయగా “అయుః” అను రూపము, “జున్‌” రాని సశ్తముశ, ఆ నాదేశము, ఇగౌరలోపము, సంయోగా నలోపము చేయుటచే “అయాన్‌అను రూపము సిద్ధించును. విడ్‌ధాతువునకు లోట్టు పర మగునపుడు, “ఆమ్‌” గుణమురాకుండుట, “లోట్‌*కు లోపము, '“లోట్‌ *ఆంతమునందు గల 'శృణ్‌ధాతువునకు అనుప్రయో గము ఈ సూత్రముచే నిపతింపబడుచున్నవి.

Chunk 49 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0481-0490.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 15377

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [2, 18, 34, 95, 173]...

Key Terms:

  • రూపము
  • యుండగా
  • వచ్చును
  • గుణము
  • సిద్ధించును
  • లగును
  • వచ్చి
  • చేయగా
  • ఇణ్‌
  • సూత్రముచే
  • అందుచే
  • చేసిన
  • పరముగ
  • పిమ్మట
  • మగునపుడు
  • ధాతువునకు
  • నుండి
  • దేశము
  • లోపము
  • ఆడాగమము
  • లేదు
  • రాదు
  • ఆదేశము
  • సిద్ధించినది
  • నున్నది
  • గాని
  • అనునది
  • వచ్చిన
  • రాలేదు
  • రూపములు

Extractive Summary:

'ఆ ఏహి అని యుండగా ఈ సూ(క్రముచే విహిత మగు ఏకారము “అసిద్ధవదత్రాభాత్‌” అము సూత్రముచే. ఇచట “ఇ అనునది అభ్యాసకు సంబంధించిన ఇకారము, దానికి “ఆ' అను అసవర్ణమగు అచ్చు పరముశ నున్నది. అనగా ఉపసర్మకు సందింధి.చిశన ఇకారమునకును, ఇణ్‌ ధాతువు నకు సంబంధించిన ఈకారమునకును ఏకాదేశముగ ఈకారము వచ్చి యున్నది కొవున “ఆ న్హాదివచ్చ' అను సూత్రము(4 )ననుసరించి ఈ ఏకా దేశరూపఈకార మును “అభిఅను ఉపశర్ష్గకు ఆంతావయవముగను “ఇణ్‌ 'ధాతువుశకు ఆచద్యవయ వముగను (గ్రహించుటకు అవకాళ మున్నవి ఇచట పూర్వాంతవద్భానమును మాథత్రము (గ్రపొంచినచో “అభీ" అనునది ఉపసర్ష యగును.

Chunk 50 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0491-0500.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 15201

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [124, 231, 290]

Key Terms:

  • రూపము
  • లగును
  • వచ్చును
  • యుండగా
  • ఆదేశము
  • పిమ్మట
  • మగునపుడు
  • ఇత్యాది
  • లోపము
  • “అధి
  • చేసిన
  • గుణము
  • స్యాత్‌
  • ధాతువునకు
  • సిద్ధించినది
  • మగును
  • వచనమున
  • అగును
  • హకారమునకు
  • ధకారము
  • అదాది
  • ఇత్యాదిరూపము
  • విధిలిజ్‌
  • లుజ్‌
  • నుండి
  • త్రముచే
  • అజాది
  • యుండును
  • సూత్రముచే
  • చేయగా

Extractive Summary:

దోస్టం దుగాత్‌, దుగామ్‌, దుహను; దుగ్గి-దుగ్గాత్‌, దుగమ్‌ దుగ; దోహాని, 0 0౧ వావ ఇ ఇ 0 గ దోహావ, దోహామ దుగ్ధామ్‌, దుహాతామ్‌, దుహతామ్‌, ధుక్వ, దుహా వ ్‌ో వాక జార్‌ 4 అర త థామ్‌, దుగ్ద్యమ్‌, దోహై, దోహావహై, దోహామహై. ఈ విధముగ “త, థాస్‌, ధ్వమ్‌, వహి”ప్రత్యయములు పర మగునపుడు “క్స 'తోసలోపాభావములచే రూపద్వయమును, ఇతర(ప్రత్యయములందు ఒక్కొక రూపమును అగును, లృ్భజ్‌ నందు పరన్మైపదమున 'అధోక్ష్యత్‌” ఇత్యాదిరూస ములును, ఆత్మనేపదమున “అధోక్ష్యత 'ఇత్యాదిరూపములును అగును. ఈ ధాలువునం దంతటను తకారాదిప్రవ్యయములు సరముగ నున్నపుడు యశథాసంభవముగ గుణదీర్హ ములు వచ్చుచు ప్రక్రియ ఈ విధముగనే యుండును, ఆజాది[ ప్రత్యయములు పర మగునపుడు విశేషకార్య మేదియును ఉండదు.

Chunk 51 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0501-0510.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 15359

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [30, 89, 162, 181, 241]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • రూపము
  • యుండగా
  • పిమ్మట
  • దేశము
  • లగును
  • చేసిన
  • ఇత్యాది
  • మగునపుడు
  • వృద్ధి
  • గుణము
  • ద్విత్వము
  • ఆత్మనేపదమున
  • అనువ
  • రావలసి
  • సిద్ధించును
  • పితి
  • సూత్రముచే
  • అగును
  • విధముగ
  • స్యాత్‌
  • ఈడాగమము
  • వచ్చి
  • అదాది
  • అజాది
  • లేదు
  • వచ్‌
  • త్రముచే
  • నందు
  • అనియు

Extractive Summary:

“పర వైపదానాం ణ9తుస్‌” ఇత్యాదిసూ(తము ఈ సూతమునకు వెనుక నున్నది. లుట్‌నందు పర ప్మైవదమున “వక్తా, వక్రారా, వక్తారః, వ క్తాసి” ఇత్యాది రూపములును ఆత్మనేసదమున “న క్రా, నక్రారౌవ క్రారః, వక్రాసే” ఇళ్యాదీ రూపములును అగును, న జరి ఆర ఆల తామ్‌, ఊర్హువాతామ్‌, ఊర్జువలామ్‌; డరుష్వ-డిళక్షువ ధామ్‌-డోర్టుధ్వమ్‌, ఊర వె, ఊర్ల వానహెో, ఊర్ల వామహెోం లం టా ణ నలా ణి వూ లజ్‌ పర వ్మైపద(ప్రధమమధ్యమప్పర్నుషె వచనములందు ఆడాగమము, త లాట్‌ 9, ల క శ ఈ జాం *“ఆటళ్ళ (187 అను వృద్ధియు 2న పిమ్మట బొద్దు త్‌ బాద్డస్‌ అని

Chunk 52 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0511-0520.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14206

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [64, 84, 240, 306]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • గుణము
  • యుండగా
  • రూపము
  • వచ్చి
  • లగును
  • అనువ
  • చేసిన
  • పిమ్మట
  • లిటి
  • స్యాత్‌
  • ఆదేశము
  • త్రముచే
  • సిద్ధించును
  • మగునపుడు
  • ఇత్యాదిరూపము
  • ధాతువునకు
  • దేశము
  • పక్షమున
  • యుండును
  • లిట్‌
  • నందు
  • ఇత్యాదిరూపములును
  • సూత్రము
  • రాని
  • లుండును
  • లోపము
  • శప్‌
  • నుండి
  • చేయగా

Extractive Summary:

దానికంటె పర మగు యుకారమునకు ఈ సూరముచే(60098) “అత్‌” ఆదేశము వచ్చి చుత్వాదులు చేసిన పిమ్మట “జుహు అత్‌ ఇ అని యుండగా ఉవజా దేశము (సూ-18%) రావలసి యున్నది. (417 గుణమునకు ఆపవావదు గావునను, ఆ సూత్రము, గుణము వచ్చుటకు అవకాశము లేని కిత్‌[పత్యయములు పర మగుశపుడు విధింపబకినది కొవునను, ఈ సూూతము కూడ 'కిత్‌' అగు లిట్టునందే (ప్రవర్తించును. '*కిత్‌కొని లిట్హు పర మగునపుడు “సార్వధాతుకార్టధాతుకయోః "అను సూత మే (800) (ప్రవర్తిం చును గాన కిత్‌ అగు లిట్టునందు కూడ గుణము వర్చుటశ్రై ఈ సూూతము చెప్పబడినది.

Chunk 53 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0521-0530.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14912

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [108, 336, 376]

Key Terms:

  • లగును
  • వచ్చును
  • రూపము
  • వచ్చి
  • ఆకారమునకు
  • సూత్రముచే
  • ఇత్యాది
  • మగునప్పడు
  • మగునపుడు
  • లోపము
  • రాదు
  • యుండగా
  • ఇత్యాదిరూపము
  • నందు
  • స్యాత్‌
  • గావి
  • మొదలగు
  • “శ్నాభ్య
  • ఈకారము
  • పిమ్మట
  • లోట్‌
  • మాజ్‌
  • భృజ్‌
  • ధ్వమ్‌
  • ఇత్యాదిరూపములును
  • ఇడాగమము
  • సిచ్‌కు
  • ఆకారలోపము
  • జీత్తు
  • గుణము

Extractive Summary:

విధిలిజ్‌ నందు *యాసుట్‌ ' చేర్చిన సిమ్మట యకారాద్యార్లధాతుకము పర ముగ నుంగును గాన ఈ సూపముచే ఆకారము లోపించి “జహ్యాత్‌, జహ్యారాష్‌, జహ్యుః' ఇత్యాదిరూపము లగును. ఈ విధముగ హెలాది(పప్రత్యయములు పర మగుశప్పుడు అభ్య_స్త ఆకొరమునకు ఈకారము వచ్చును. వ,మ, లు పర మగునపుకు *“సే'మొకలగు ఆర్మ నేపద్మపవ్యయములు పరమగునపుడును.

Chunk 54 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0531-0540.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 14961

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [32, 121, 254, 294, 332]

Key Terms:

  • ఇత్యాది
  • వచ్చును
  • లగును
  • రూపము
  • గుణము
  • ధాతువునకు
  • నందు
  • అగును
  • యుండగా
  • చేసిన
  • మగునపుడు
  • పిమ్మట
  • లందు
  • లిట్‌
  • సూత్రముచే
  • ఉండును
  • స్యాత్‌
  • నుండి
  • లోట్‌
  • విధిలిజ్‌
  • లుట్‌
  • రాదు
  • అజ్‌
  • పక్షమున
  • లృజ్‌
  • ధాతువులకు
  • మగును
  • రాలేదు
  • రూవము
  • నుండును

Extractive Summary:

జుహొక్యాదిగ ఇ తీక్ర0 (441) నిచ్‌ లోపించును గాన ఈ సూత్రము అత్మనేపసద(సళ్యయములు పర మగునపుడు మాత్రమే స్రవరర్తించును. లజ్‌, విధిలిజ్‌) లందు మాత్రమే (ప్రవర్షించును.. తకార, ధకార, సకొర, ధ్వమ్‌లు ఆడియందు గల (ప్రత్యయములు పర మగునడుపు కూడ “ళ్నాభ్య స్తయోరాతఃో అను సూక్రముచే (822) ఆకారలోపము ఎచ్చట వచ్చునో అచట మాళమే రుషంత మగును గాన ఈ సూత్రము (ప్రవర్తించును. “శ్యన్‌” రాని పక్షమున శప్‌ వచ్చును ఈ విధముగ లట్‌, లోట్‌, లజ్‌, విధిలిజ్‌ లందు “త్రస్యతిత్రసతి” “తస్యతు- 'త్రసతు' *అ(త్రస్యత్‌ _అ్మత్రసత్‌” “(త్ర న్యేత్‌=(త్రనేత్‌” ఇత్యాది ద్వివిధ రూసము లుండును.

Chunk 55 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0541-0550.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14943

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [84, 316]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • లగును
  • ధాతువునకు
  • యుండగా
  • అనిట్‌
  • రూపము
  • ఇడాగమము
  • ఇత్యాదిరూపము
  • మగునపుడు
  • లిట్‌
  • లుట్‌
  • వచ్చి
  • ఇత్యాది
  • లోట్‌
  • నందు
  • చేయగా
  • మొదలగు
  • ముచే
  • లజ్‌
  • సిద్ధించును
  • అర్ధము
  • స్యాత్‌
  • నుండి
  • లృజ్‌
  • చిణ్‌
  • పరముగ
  • పిమ్మట
  • విధిలిజ్‌
  • యర్థము
  • లృట్‌

Extractive Summary:

“థల్‌'కు ఈ సూూతముచే ఇవాగమము వచ్చు పక్షమున “థలి చ సేటి” ఆశు సూ(క్రముచే (48%) ఏత్వాభ్యాసలోపములు వచ్చి *నేశిధి అను రూసము సిద్ధించును. ఏకవచన మగు తళబము వర మగునపుడు, దీప్‌, జన్‌, బుద్‌, పూరీ, తాయ్‌, ప్యాయ్‌ ధాతువుంలుకె పర మగు *న్లి'కి *చిణ్‌' ఆదేశము వికల్పముగ వచ్చును. ఈ సూ[త్రముచే “చిణ్‌” చేసిన పిమ్మట *“అపద్‌ ఇ తి అని యుండగా “తకారమునకు లుక్‌ (సూ, 8641).

Chunk 56 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0551-0560.txt

OCR Score: 88% Telugu coverage
Characters: 14315

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [47, 247]

Key Terms:

  • గుణము
  • ఇడాగమము
  • రూపము
  • వచ్చును
  • లగును
  • యుండగా
  • ఇత్యాది
  • ముచే
  • లుజ్‌
  • ధాతువునకు
  • ఉభయపది
  • లుట్‌
  • లృట్‌
  • రాదు
  • వచ్చినది
  • లృజ్‌
  • లోట్‌
  • అనిట్‌
  • వచ్చి
  • సును
  • ఆత్మ
  • ఇట్‌
  • సిద్ధించును
  • సూత్రముచే
  • లజ్‌
  • విధిలిజ్‌
  • లిట్‌
  • పక్షమున
  • పిమ్మట
  • మొదలగు

Extractive Summary:

ఏట్‌ 2 (పర చికాయంచిచాయ, చిక్యతుః-చిచ్యతు?, చిక్యుః- చిచ్యుః; చికేథంచికయిధ,చిచేధ-చిచయిథ, చిక్యథుః-చిచ్యధు!, చిక్యం చిచ్యః చికాయ-చికయ-చిచాయ-చిచయ, చిక్యివ-చిచ్యివ, చిక్యిమ- చిచ్యిమ: “థల్‌*కు భారద్వాజనియమముచే వికల్చ్పముగను *వ' *మికు క్రొది నియమముచే నిత్యముగను ఇశాగమము వచ్చినది. ఇచట తకొ రము శేషించి సకారము లోపింసగా “తృ అ అని యుుడ “బుతళ్చనం యోగా దేర్గణః "ఆను సూూతముచే (498) గుణము, ఉపధాపృద్ధి చేయ “తస్తార' అను రూసము సిద్దించినది, ఆతుస్‌' మొదలగు (ప్రత్యయములు - సర మగున పుడు గూడ గుణము (సూ-40%) వచ్చును. గ్‌ చక్‌ చ క్కౌ; తౌ ఇతొ యన్యనః కిత్‌, థీజ్‌ ధాతుపుకంటిను, ఏకొచ్‌ క మగు ఉగన్హాంగము కంటెను పర మగు గిత్‌ కిత్‌ లకు ఇణ్‌ రాదు.

Chunk 57 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0561-0570.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 15737

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [42, 109, 248]

Key Terms:

  • యుండగా
  • ఇత్యాది
  • వచ్చును
  • పక్షమున
  • రూపము
  • సిద్ధించును
  • ధాతువునకు
  • సకారమునకు
  • “రమ్‌”
  • రాని
  • ఆగమము
  • అనిట్‌
  • ప్రత్యయము
  • లగును
  • ఉభయపది
  • సూత్రముచే
  • షకారము
  • చేసిన
  • లోపము
  • కకారము
  • మొదలగు
  • రమ్‌
  • వచ్చిన
  • జకారమునకు
  • పిమ్మట
  • షత్వము
  • తకారమునకు
  • రూపములు
  • లోట్‌
  • నుండును

Extractive Summary:

'ణల్‌ి పర మగు నప్పుడు “భ్రస్ట్‌ అ” అని యుండగా ఈ సూతముచే. బ(భజ్జిథ వ థార ద్వాజ నియమముచే వైకల్పిక ఇడాగమ పక్షముశ ఈ రూపము సిద్ధించును. ఆత్భనోవదోవ్హూన్వా లోరన్కొామ్‌ 8.1.54 లిపిసిచిహ్వాః పరస్య న్దేరజ్‌ వాతిజీం అసిచత-అసిక్త, మై సూత్రము అనువృల్రపదములతో అనువ ర్తించును, ఆత్మనేపద (ప్రక్యయములు పర మగునపుడు లిప్‌, సిద హ్వే ధాతువులకంచె సర మైన “చ్రి'కి అజా దేశము వికల్బ్పముగ వచ్చున్ను ఈ సూతముచే అజాదేళము వచ్చిన సక్షమున అసిచత, అసిచేళామ్‌ అసిచన్స ఇత్యాది రూపము లగును, అణొదేశము రాని పక్షమున “అసిక్త, అసీక్షెతామ్‌, ఆ సిక్షత; అసిక్టాః, అసికొథామ్‌, అసిగ్చ్వమ్‌; అసిక్షి, అసి క్వహి, అసిక్మహి.” త్‌ మొదలగు రుల్‌ పర మగునపుడు *సీదోకు లోవము (సూ.

Chunk 58 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0571-0580.txt

OCR Score: 88% Telugu coverage
Characters: 16300

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [75, 160, 289, 312]

Key Terms:

  • యుండగా
  • లగును
  • వచ్చి
  • రూపము
  • వచ్చును
  • లజ్‌
  • అర్థము
  • లిట్‌
  • రాదు
  • ఇడాగమము
  • లుట్‌
  • సిద్ధించును
  • లట్‌
  • లుజ్‌
  • ధాతువునకు
  • దానికి
  • సేట్‌
  • లృజ్‌
  • యర్థము
  • లోట్‌
  • ఇత్యాదిరూపము
  • గుణము
  • విధిలిజ్‌
  • నుమాగమము
  • లృట్‌
  • వృద్ధి
  • అందుచే
  • నుమ్‌
  • అర్ధము
  • మగునపుడు

Extractive Summary:

“అ(బ్రాహ్మజం ఆనయ” ఇళ్యాద్యుదాహరణములందు నణ్‌్రు “బ్రాహ్మణి ఆను ఉ త్తరపదముతో అన్వయమును అఆంగీకరించినచో “(బాహ్మణ భిన్నుడగు వానిని అను అక్థము వచ్చును. లిట్‌ = (పథమ పురు,ష్రైకవచనమున “బుచ్ఫ్భ్‌ అ అం యుండగా ద్విత్వము = *బుచ్చ బుచ్భ్‌ ఆ). “ఉరత్‌ (475) “అర్‌ చ్భొాబుచ్చ్‌అొ “హలాది శేషః (888) ఆ బుచ్చ్‌ అ.

Chunk 59 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0581-0590.txt

OCR Score: 88% Telugu coverage
Characters: 15570

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [58, 88, 122, 123, 205]...

Key Terms:

  • యుండగా
  • వచ్చును
  • రూపము
  • లిట్‌
  • లగును
  • లోపము
  • లృట్‌
  • లోట్‌
  • లజ్‌
  • లుజ్‌
  • అమాజ్‌
  • నుండును
  • లుట్‌
  • ములు
  • ఆదేశము
  • గుణము
  • విధిలిజ్‌
  • అర్ధము
  • అనిట్‌
  • నుండి
  • అనువ
  • లట్‌
  • వచ్చి
  • సుడాగమము
  • సిద్ధించును
  • నకారమునకు
  • వృద్ది
  • లృజ్‌
  • అర్థము
  • విధిలిజ్‌-

Extractive Summary:

సిజభావపక్షమున “క్స"ఆ దేశము (నూ-583) కావున _ అ(మాక్షీత్‌- అమార్‌క్షీల్‌-అమృక్షత్‌ ' ఇత్యాదిత్రివిధరూపము లగును. ఈ సూత్రము ననుసరించి లిట్‌, లుటొ, ల్భట్‌, లృజ్‌లలో ఈ ధాతువు నప పర న్మైపవ(వత్యయ ములు వచ్చు నని అర్ధము. విజ్‌ ధాతువుకంటె పర మగు ఇడాది[పర్యయము జీత్‌ వంటి దగును ఉద్విజితా:, లుట్‌ (ప్రధమప్పరుషైకవచనమున ఇకొాశమునకు గుణము (నూ-45%) రావలసి యుండ ఈ సూ(త్రముచే జీద్వద్భావము వచ్చినది గాన నిషిద్ధము.

Chunk 60 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0591-0600.txt

OCR Score: 87% Telugu coverage
Characters: 16511

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [62, 123]

Key Terms:

  • యుండగా
  • లోపము
  • నకారమునకు
  • లుజ్‌
  • అజ్‌
  • లట్‌
  • లుట్‌
  • లృజ్‌
  • అర్థము
  • అనిట్‌
  • లృట్‌
  • లోట్‌
  • దానికి
  • ధాతువునకు
  • శ్నమ్‌
  • నుండును
  • ఆశీర్లి
  • లజ్‌
  • విధిలిజ్‌
  • వచ్చును
  • రూపము
  • త్తి
  • లిట్‌
  • పిమ్మట
  • అల్లోపము
  • లగును
  • చేయుట
  • మగునపుడు
  • నుండి
  • చేసిన

Extractive Summary:

అనక్షి, అవ్‌ ర్రః, అజ్‌ క్ర; అనడ్మి, అజ్వః, అజ్జ్యః _ ఆవజ్ఞుః_ లిట్‌_పథదుప్పురు ష్రైకవచవమున ద్విర్వాధ్యాసకార్యాదులు చేసిన పిమ్మట 'అఅల్ల్‌' అని యు.డగా “అవ లదే!” అశు సూత్రమే (11) జ అభ్యాస అకారము"కు దీర ము_ *“ఆఅఖ్లి_ “రస్మాన్నుడ్‌ద్విహలః' ఆను ఖు జ సూూతముకే (40%) నువాగమము- “ఆసజ్షి' ఆనకుతుః, ఆవక్షుః, ఆనక్షీథ న్‌ లీ జ న! జ యా లం “తిప్‌'లోనిఇకారమునకు లోపము, తకారమునకు ఈడాగమము, సిచొకు ఈ సూత్రముచే ఇడాగమము, సిచ్‌కు లోపము, ఇకార ఈకారములకు సవర్శ దీర్చము ““ఆజ్లీత్‌, ఆభ్షషామ్‌, ఆఇీషః; ఆభ్లోః, ఆజీషమ్‌, ఆభోవ; ఆభిషమ్‌, జ జట ణ్‌ న!

Chunk 61 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0601-0610.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14925

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [1, 115, 160]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • యుండగా
  • సూత్రముచే
  • లోపము
  • ధాతువునకు
  • గుణము
  • నుండి
  • లృట్‌
  • లుట్‌
  • పక్షమున
  • వచ్చి
  • లగును
  • మగునపుడు
  • భుజ్‌
  • రూపము
  • ఆత్మ
  • సుడాగమము
  • లట్‌
  • లజ్‌
  • లుజ్‌
  • ఉభయపది
  • సుట్‌
  • అనువ
  • రూపములు
  • లిట్‌
  • లోట్‌
  • విధిలిజ్‌
  • సిద్ధించును
  • నుండును
  • ఇత్యాది

Extractive Summary:

ఆశీర్లి జానందు (పరన్మైపదమున యాసుట్‌ కిత్తు గాన అది పర మగు నప్పడు ఈ సూ[ర్రముచే వికల్బ్భముగ అలో న్మ్యపరిభాషచే (సూ-£1) నకారస్థాన ఆత్మనేసదమున ఈ థాస్‌ లు పర మగు వప్పడు సిజ్‌లోపవికల్చ్బముచే (సూ-677) తనుధాతువునందువలె, అక్షత-అక్ష ణిష్ట, “అక్షథాః, అక్షణిష్టాణి అను రెండేసి రూసము లగును, అందుచే ““సంజ్ఞాపూర్వకో విధి రవిత్యః” ఆను పరిభాషననుసరించి ఈ కార్యము (గుణము) అనిత్యము కొన ఇచట రాదని ఆ(శ్రేయాదుల మఠము.

Chunk 62 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0611-0620.txt

OCR Score: 87% Telugu coverage
Characters: 14928

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [97, 99, 104, 154, 160]...

Key Terms:

  • యుండగా
  • ధాతువునకు
  • వచ్చును
  • లిట్‌
  • అర్థము
  • ఉభయపది
  • నుండును
  • అనిట్‌
  • లుజ్‌
  • ఈకారము
  • ఆత్మ
  • వచ్చినది
  • సేట్‌
  • లగును
  • మగునపుడు
  • రాదు
  • పిమ్మట
  • రూపము
  • వచ్చి
  • చేసిన
  • లుట్‌
  • లోట్‌
  • లోపము
  • లృజ్‌
  • నుండి
  • వృజ్‌
  • ఇత్యాదిరూపము
  • గుణము
  • ఆకారము
  • సూత్రముచే

Extractive Summary:

తస్తార:_ లిట్‌ (పర ) (పధమపురుషైకవచనమున *_స్టూఅ” అని యుండగా ద్విర్వము “స్రూన్తైాతి ఈఉరత్‌ి (సూఎ4%్స్‌__స్తర్‌ స్త్రాఅి “శర్‌పూర్వాఃఖయఃి అను సూరర్రముడే (651) తకారము శేషింంను తస్త్యూ అ". ఇచట *వూకోవా” అను సూ(త్రముడే (818) *ఇట్‌"(ఇ)కు రావలసి యున్న వై:ల్సిక దీర్దము ఈ సూశముచే నిసేధింపబడినది. ఈడాగమము వచ్చ్ళెడు స్థలములందు సవర్డ దీర్దము వచ్చుబదే ఈకారము వళ్ళ్చి నను, ఈడాగమ(ప్రస క్తి లేని ద్వివచన్మప్రత్యయాదులు పర మగునప్పుడు ఈసూ(త

Chunk 63 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0621-0630.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 15293

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [86, 90, 117, 142, 147]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • రూపము
  • స్యాత్‌
  • వచ్చి
  • యుండగా
  • చజ్‌
  • లగును
  • అర్థము
  • రాదు
  • దానికి
  • సిద్ధించును
  • లుట్‌
  • నుండి
  • ముచే
  • ఇత్యాది
  • అనగా
  • మొదలగు
  • ధాతువునకు
  • త్రముచే
  • ప్రత్యయము
  • లోపము
  • కర్త
  • ఉండును
  • గుణము
  • చేసిన
  • పిమ్మట
  • ఇడాగమము
  • లట్‌
  • లజ్‌
  • దీర్చ

Extractive Summary:

ల షష క్‌ న. లట్‌ _పథమప్పరు షైకవచనమున “కథ్‌ ఇ అ తి'అని యుండగా ణీచ్‌ ణీత్తుగాన ఉహావృర్ది (నూ. ఈ చ గణ 70.07

Chunk 64 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0631-0640.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 14739

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [265]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • యుండగా
  • సన్‌
  • నుండి
  • యజ్‌
  • రాదు
  • త్రముచే
  • లుజ్‌
  • లగును
  • లోపము
  • ప్రత్యయము
  • ఇకారము
  • అత్‌
  • మగునపుడు
  • ఇడాగమము
  • చును
  • వచ్చి
  • సూత్రముచే
  • సూతముచే
  • అనువ
  • ధాతువునకు
  • అనగా
  • విధిలిజ్‌
  • లృజ్‌
  • ఆకారమునకు
  • అనుసూ
  • అర్థము
  • సన్న
  • లట్‌
  • లుట్‌

Extractive Summary:

  1. చేసిన పిమ్మట '*ధూ ఇ అత్‌'అ౦ యుండగా *” “ణిచ్యచఆదేళో న భవతి ద్విర్వే 5ర్తవ్యే” (ద్విర్వము చేయవలసి యున్నప్పడు,ణిచ్‌ పరముగా నుండగా అజాడేశయు రాదు అను పరిభాష ననుసరించి ముందుగ ద్విత్వము, అభ్యాసకార్యము, భకారమువకు జ _శ్వ్వముచే (సూ 401) బకారము చేయగా “*ఆఅబుభూ ఇ అతొొఅని యుండును, ఇపుడు ఊకొరమువకువృద్ధి ఆవా దేశములు వచ్చి “అబుభావ్‌ ఇ అత్‌'అని యుండగోణౌా చజ్యుపధాయా (హన్వః'అను సూత్రముచే (088 ఆకారమునకు (హాస్వము _-'అబుభవ్‌ ఇ అత్‌" ఇపుడు “సన్వల్ల ఘునిచజ్‌పరేఒశగ్లో పే"అను సూత్రముచే (6)5) సన్వద్భావము వచ్చును. (081) *న్లికిచజ్‌ " చేసిన పిమ్మట 'అస్టాప్‌ ఇ అర్‌”అని యుండగా ఈ సూ తముచే ఆకొరమునకు ఇకారా దేశము-'ఆసిప్‌ ఇ అత్‌, సిప్‌"అనుదానికిది్యితఇము. ఇచట ఆర్థధాతుక మగు “ఆమ్‌"పరముగ నుండుటచే, “ఆ దేఃపరస్య(72) అనుపరిభాష ననుసరించి ఈ లోపముయ'అనుదానిలో ఆదిమవర్శ మగు *“య' కారమునకు వచ్చునుఎవాప్రజ్‌ అఆమ్‌”.“అతో లోప”అను స్నూతముచే (470) ఆకారమునకు లోపము సిమ్మట కృధాత్వాదులు అను పయు క్రమువై “వావ జొజ్బు (కే ఇత్యాదిరూపము లగును.

Chunk 65 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0641-0650.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 15112

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [171, 189, 342]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • యుండగా
  • క్యచ్‌
  • ప్రత్యయము
  • ఆత్మనః
  • త్రముచే
  • యజ్‌
  • పిమ్మట
  • రూపము
  • నుండి
  • లుక్‌
  • గుణము
  • లగును
  • లోపము
  • వచ్చి
  • విధముగ
  • యున్నది
  • రాదు
  • దానికి
  • ఇచ్చతి
  • సూత్రముచే
  • ఆదేశము
  • సిద్ధించును
  • అనువ
  • లేదు
  • మాత్రమే
  • ఇత్యాదిరూపము
  • అనుసూ
  • ఆమ్‌
  • స్యాత్‌

Extractive Summary:

ఈ విధముగ, అజాది[ప్రశత్యయము పర మైనను కాకున్నను యజ్‌ లుక్‌ వచ్చునని తేలినది. తృూబి చ 7.480 అవర్థ స్య ఈ ఆత్మనః పుత్రమిచృతి ప్యుత్రీయతి. అట్‌, లృడాదులందు “తాన్య” మొదలగునవి పర మగునపుడు"యస్యహలః”ఆను సూత్ర ముచే (71 నిత్యముగ యకారలోషము ప్రాప్తింపగా ఈ సూత్రము చెవ్వు బడినది.

Chunk 66 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0651-0660.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 14532

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [42, 128, 130, 205]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • వచ్చినది
  • ప్రత్యయము
  • యుండగా
  • ఆత్మనేపదము
  • సూత్రముచే
  • నుండి
  • ఆత్మ
  • సన్‌
  • స్యాత్‌
  • అర్ధము
  • అనునపుడు
  • నర్ధమున
  • లిట్‌
  • ఇత్యాది
  • ధాతువునకు
  • మగునపుడు
  • పదము
  • మనగా
  • క్విప్‌
  • గాని
  • ఆచరతి
  • చేయగా
  • సిద్ధించును
  • ఇత్యర్థః
  • ణీచ్‌
  • పరముగ
  • ఆత్మనే
  • ఆత్మనేసదము
  • కృష్ణ

Extractive Summary:

ఈవి నముగ ఇష్పన్‌ ప్రత్యయ్య్మప్రయు క్తకార్యము లన్నియు ఈ జణిచ్‌ పర మగునపుడు గూడ యథావకాశముగ వచ్చును. ఈ విధముగ స్వభావతః ఉభయపదుళలు గాని,పర న్మైపదులు గాని ఆయిన ధాతువులు ఆర్థవిశేషమునందును, ఉపనర్షవి శేషముతో సంబంధించినపుడును ఆత్మనేపదు లగును. ఈ జిధాతువు *వి" "పరా అను ఉసనర్గలకంచ పర మగునపుడు ఆత్మనేపదము వచ్చును.

Chunk 67 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0661-0670.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 14571

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [41, 215]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • యుండగా
  • లగును
  • మాత్రమే
  • ఉండును
  • లోట్‌
  • రూపము
  • పిమ్మట
  • అందుచే
  • ఇడాగమము
  • పక్షమున
  • ఇత్యాదిరూపము
  • ఇత్యాది
  • ధాతువునకు
  • భావే
  • లకారము
  • గాని
  • దానికి
  • లుట్‌
  • చేసిన
  • లృట్‌
  • యగాగమము
  • లిట్‌
  • ఆత్మ
  • సమాప్తము
  • ఉపసర్గములకంటె
  • రాదు
  • అర్ధము
  • లేదు
  • నుండి

Extractive Summary:

విమొదలగు ఉపసర్శలు చేర్చుటచే ఈ సూ్యతముచే పర న్మైపదియమై “విరమతి ఇత్యాదిరూపములు మాత్రమే యుండును. ఆ సూత్రమును బట్టి, ఈ సూ(త్రముచే నిత్యముగ విధింసబడు పర వ్మైపదము సకర్మక మగు ఉపపూర్వకరమ్‌ ధాతువుకే యని సూదింపబడినది. లుట్‌ లృట్టులందు “ఠా, “స్య"లు పర మగునపుడు ఈ సూత్రముచే (భూఢాతువు ఉపదేశమునందు అజంతము గాన చిజ్వద్భావము వచ్చిన పక్ష మున వృద్ది (సూ-182) వచ్చును.

Chunk 68 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0671-0680.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 14730

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [115, 243, 287]

Key Terms:

  • వచ్చును
  • పక్షమున
  • రాని
  • వచ్చినది
  • చిణ్‌
  • గాని
  • క్రియ
  • అనునది
  • యుండగా
  • రూపము
  • నుండి
  • పచ్యతే
  • ధాతువునకు
  • లజ్‌-
  • ధాతువు
  • వచ్చిన
  • “చిణ్‌
  • స్యాత్‌
  • విధముగ
  • యర్థము
  • కర్మవాచ్యమున
  • పిమ్మట
  • లట్‌
  • వచ్చి
  • కర్మ
  • అందుచే
  • అనుదానికి
  • వేడాగమములు
  • లుండును
  • లృజ్‌

Extractive Summary:

చిణ్‌ గాని; జోత్తును ణీత్తును అగు సృతవ్రన్వ్యయము గాని పర మగునప్పడు ఆకా రాంత మగు అంగముసకు “యక్‌ ఆగమము వచ్చును, దాయితా-దాతా:- దా ధాతు కర్మవాచ్యమున లుట్‌ ప్రథమపురు షెకవచన మున'ఠాస్‌ కు “*న్యసిచ్‌ "ఇత్యాది సూ్యూరముచే (58) చిణ్వద్భా వేడాగమములు వవ్చటడదే ఈ సూతముచే యుశగాగమము *దాయితౌొ అనురూపముఫిద్దించును. 07) స్యూరముచే యుూగదుము, 'చిజోయిక్‌ "అను సూద్రముచే (644) “తకు లోవము అడాయిషారామ్‌:- జ్‌ (ప్రధమప్పకుషద్వివచనమున “స్యసిచ్‌" ఇర్యాడి నూశత్రముచే (7) చాహ్మైడాథ్రమవి గాగమము వచ్చిన పక్ష మనే మంతుల రాకిటమెళ 'స్థాఘ్వోరక్పఆను నూత్రముతే (127క్లీఇజ్వ్వాము కట విధముగ ప్రథమ గీయి గో, ఈ 4 న. కర్యకర్సృయ(కియా 605 న 0 ఎర్‌ అ జి వ.

Chunk 69 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0681-0690.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 14445

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [97, 111, 279, 290, 308]

Key Terms:

  • ప్రత్యయము
  • వచ్చును
  • యుండగా
  • కృత్య
  • విహిత
  • వచ్చి
  • లోని
  • త్రముచే
  • సూత్రముచే
  • క్యప్‌
  • స్యాత్‌
  • అనునది
  • ప్రక్యయము
  • రూపము
  • యత్‌
  • అందుచే
  • విషయమున
  • ననుసరించి
  • వచ్చు
  • సిద్ధించినది
  • తగినది
  • ధాతువునకు
  • ణ్యత్‌
  • అర్థము
  • సూతముచే
  • సూూతముచే
  • అనగా
  • వృద్ధి
  • ములు
  • గాని

Extractive Summary:

ఈ సూ(త్రము ననుసరించి “ఇగుపధజ్ఞా ప్రీకిరః కఃశిఅను విశేషశాస్త్రము “ణ్వుల్‌తృచౌొ ఆను సామాన్య శాస్త్రమును వికల్చ్పముగ మామే బాధింప గల్గును, ఆందుచే క్షిప్‌' అను ఇగు పధధాతువ్వకంచె అసవాదప్రత్యయ మగు క ప్రక్యయము, ఉత్సర్గప్రత్య ర్యప్‌'లోని కకొరపకారములు ఇక్పంజ్ఞ ములు, “ఇ స్తు'ధాతువులకు “ఏతుం యోగ్యః “స్తోతుం యోగ్యః'ఆశు అక్థము9౦దు ఈ సూ్యక్రముచే “క్యప్‌' (వప్రత్యయమ్యు చేసినపిదన “ఇ య” “స్తు యి అని యుండగా: “ధాతోః స్వరూప[గ్రహణే తత్ప్రఏఠ్యయే కార్యవిజ్ఞోనమ్‌*_ అనగా ఏదై న ఒక ధాతువును నిర్దేశించి కార్యమును విధించినపుడు ఆ కార్యము ఆ ధాతువుకంటె విహిత మగు (ప్రత్యయము పర మగునప్పడు వచ్చు నని (గగ్రహింపవలెను.

Chunk 70 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0691-0700.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 15503

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [39, 49, 63, 78, 136]...

Key Terms:

  • యుండగా
  • ప్రత్యయము
  • వచ్చును
  • త్రముచే
  • సూత్రముచే
  • అమ్‌
  • సూతముచే
  • రూపము
  • తముచే
  • వచ్చి
  • స్యాత్‌
  • సిద్ధించును
  • అనునది
  • నున్నపుడు
  • లోని
  • ధాతువునకు
  • నర్ధమున
  • అనునదియు
  • ముచే
  • యర్థము
  • పిమ్మట
  • దానికి
  • వనిప్‌
  • ఇత్సంజ్ఞ
  • వచ్చినది
  • సిద్ధించినది
  • ఇత్యాదిరూపము
  • పరముగ
  • కప్రత్యయము
  • ఉపపదముగ

Extractive Summary:

“కుడ సు చర్‌ అని యుండగా ఈ సూత్రముచే ట(ప్రత్యయము. భి£చరః- భిశొంచరతి-భిక్షను సంవార పూర్వకముగ ఆర్జించుచున్నవాడు_అను నర్థమున ఈ నూ శఈముచే ట ప్రత్య యము వచ్చినది. నేనాచరః_ సేనాం చరతి_( చరతి'అనునది అంతర్భావితణ్య ర్ధము) సేనను పొందింపచేయువాడు.అను నర్ధమున ఈ సూత్రముచే ట (ప్రత్య యము.

Chunk 71 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0701-0710.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 14966

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [15, 64, 128, 130, 247]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • యుండగా
  • ప్రత్యయము
  • సూత్రముచే
  • స్యాత్‌
  • వచ్చి
  • నుండగా
  • రూపము
  • సిద్ధించినది
  • నున్నపుడు
  • పిమ్మట
  • అనునది
  • త్రముచే
  • మన్‌
  • పదము
  • ధాతువునకు
  • క్వనిప్‌
  • యర్థము
  • దేశము
  • న్తమ్‌
  • ఉపపదముగా
  • ఉపపదముగ
  • నుండి
  • లోపము
  • దానికి
  • ధాతువుకంటె
  • సుబంతము
  • చేర్చగా
  • అనువ
  • అమ్‌

Extractive Summary:

“సరస్‌ జీ జన్‌” అనునపుడు *సంస్‌ జి" అను స్వప్పమ్యంతపదము ఉప పదముగా నుండగా ఈ స్తూత్రముచే *డ" ప్రత్యయము “సరస్‌ జీ జన్‌ అ” అని యుండగా "పేక్‌ అముసూ(తముచే (249) 6బ్బన్స్‌ల్రోని *టిి యగు “ఆన్‌” లోపించును. ఈ స్తూతముచే దకొరముకంపి పర మగు క్రప్రశ్యయతకారమున కును దానివంటె పూర్వమునశం దున్న ధాతుదకొరమును నకారములు వచ్చి “ధిన్నః' “ఛిన్నః'అను రూపములు సిద్ధించినవి, అనగా ఈ ధాతువులకంప పర మగు క(పత్యయశకారము నకు నకారము వచ్చును.

Chunk 72 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0711-0720.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 15329

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [35, 45, 89, 144, 175]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • ప్రత్యయము
  • యుండగా
  • సిద్ధించును
  • రూపము
  • దానికి
  • సూతముచే
  • యర్థము
  • క్విప్‌
  • వచ్చి
  • నుండి
  • మగునపుడు
  • అనగా
  • అందుచే
  • ప్రాతిపదికము
  • లోపము
  • ఆదేశము
  • లోని
  • పదము
  • పిమ్మట
  • గాని
  • త్రముచే
  • సిద్దించినది
  • సిద్ధించినది
  • ధాతువునకు
  • చేయగా
  • దాని
  • ఇత్యాది
  • ములు
  • షకారము

Extractive Summary:

పచ్‌ధాతువుకంటె పర మైన లట్‌కు ఈ సూ(త్రములే “శతృ ప్రత్యయము “పన్‌ఆక్‌”, కహ్‌ప్రత్యయము- “పచ్‌ఆఅత్‌* “అతోగుణే అను సూ (త్రముచే(274) వరరూనము- “పచత్‌ "అను (ప్రాతిపదికము సిద్ధించును. విద్వాన్‌; విదన్‌:= విద్‌ఠాతువుకంచి పర మగు లట్‌కు “శతృ ప్రత్య యముఎీవిద్‌ అత్‌'అని యుండగా ఈ సూ(త్రముచే “వస్‌"ఆదేశము-విద్‌ వస్‌= *విద్వస్‌"అను [ప్రొతిపడిక సిద్ధించును. ఇట్లు వ్యవస్థిత విభాష యగుటచే, (పథమా న్త్వముతో సామానా ధికరణ్యము లేనపుడును, (ప్రత్యయో త్త్రరపదములు పర మగునపుడును, సంజోధనమునందును, లక్షణహే త్వర్థములందును ధాతువకంట పర మగులృట్టునకు ఈ (ప్రత్యయములు విత్య ముగ ఆదేశము లై వచ్చును.

Chunk 73 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0721-0730.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 15478

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [20, 43, 47, 78]

Key Terms:

  • ప్రత్యయము
  • యుండగా
  • వచ్చును
  • అనేన
  • సూత్రముచే
  • దీనిచే
  • గుణము
  • దీనితో
  • నర్ధమున
  • రూపము
  • సిద్ధించినది
  • యర్థము
  • ధాతువుకంటె
  • ధాతువునకు
  • ఉణ్‌
  • వాచ్య
  • భావము
  • ఘజ్‌
  • అనేని
  • ష్ట్రన్‌
  • దానికి
  • చేర్చుటచే
  • త్రముచే
  • త్రమ్‌
  • ఇత్యాది
  • పదములు
  • నుండి
  • అనువ
  • అనునదియు
  • ప్రాతిపదికము

Extractive Summary:

తి, తు, త, త, థ సిసుః సర క, స అను ఈ పది కృత్‌ వత్యయములకును ఇడాగమము రాదు. ఈ ఎనిమిదియు *సి “సుిప్రత్యయములును వలాద్యార్థధాతుకములుగాన ఇవి 'సేడ్‌ధాతువులకంటె పర మైనపుడు ఇడాగమము రావలసి యుండగా ఈ సూత్రముచే నిషేధింపబడినది. బుచ్చృతి.గచ్చతి అనేని అను నర్శమున బుధాతువుకంచె ఈ సూ(త్రముచే “ఇ(త్రప్రత్యయము.

Chunk 74 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0731-0740.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 15339

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [94, 160, 213, 247, 255]...

Key Terms:

  • ప్రత్యయము
  • వచ్చును
  • యుండగా
  • త్రముచే
  • ఘజ్‌
  • సూతముచే
  • సిద్ధించినది
  • పిమ్మట
  • ఆదేశము
  • ప్రక్యయము
  • అనునది
  • సూత్రముచే
  • క్రిన్‌
  • క్విప్‌
  • వచ్చి
  • సిద్ధించినవి
  • ధాతువుకంటె
  • లోని
  • రూపము
  • ప్రాతిపదికము
  • స్త్రీలింగమున
  • కిన్‌
  • ధాతువులకంటె
  • స్తూతముచే
  • చేసిన
  • గుణము
  • ధాతువుల
  • కంటె
  • అస్మిన్‌
  • దీనియందు

Extractive Summary:

కొని క్విప్‌ప్రత్యయము పర మగునపుడు ఊర్‌వచ్చు నని ఈ సూత్రము చెప్పు చున్నది. *ఇష్‌ ఆ అవి యుండగా *శప్‌_ "ఇష్‌ అ అ' అవి యుండగా "అతోగుణే” అను సూతముచే (27/4) పరరూపము. గుర్వక్షము గల హలంతధాతువుకం'టె స్త్రీలింగమున (భోవార్థమునందును క శ్రఎలిన్నకారకార్థము నందును) “ఆ”వ్రత్యయము వచ్చును.

Chunk 75 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0741-0750.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 16122

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [7, 172, 174, 202, 216]

Key Terms:

  • ప్రత్యయము
  • వచ్చును
  • త్రముచే
  • గుణము
  • వచ్చి
  • స్యాత్‌
  • యుండగా
  • సూత్రముచే
  • అనగా
  • యర్థము
  • రూపము
  • సేట్‌
  • లింగము
  • అనునది
  • సిద్ధించినది
  • లేదు
  • పక్షమున
  • క్వా
  • తముచే
  • దానికి
  • రెండు
  • కిత్‌
  • నుండి
  • పిమ్మట
  • సిద్ధించును
  • ణముల్‌
  • కిమ్‌
  • అనుదానికి
  • రాలేదు
  • సూత్రము

Extractive Summary:

ఇచట “పాచామ్‌” అని చెన్నుటచే ఈ న్వాప్ర్యయము వైకల్పిక మని ఉ ద్ధేశ్యము కదు, (ప్రాచాం అనునది కేవలము (ప్రాచీనాచార్యులవిషయమున గౌరవమును చూప్పటకు మాత్రమే (ప్రమయోగింపబడినది, అనగా వై కల్పికము కాదని యర్థము. పూర్వకృదన్తమ్‌ 673 “సీట్‌ అగు క్వాసన్‌ ప్ర్యయములకు అనుటచే అనిట్‌ అగు భుజ్‌ ధాతువుకంచ పర మగు క్త్వాప్రత్యయమునకు ఇడాగమము రొదు గాన దాని విషయమున ఈ స్యూతము (ప్రవర్తింపదు. శమిత్వా* శౌన్వ్వాః “శముడఉపశ మేలనుసేట్‌ ధాతువు ఉదిత్‌గాన దాని కంబ పర మగు త్వాప్ర్యయమునకు ఈ సూ(త్రముచే ఇడాగమవికల్పము, ఇడాగమపక్షమున “ళమిత్వా"అనురూపము సిద్ధించును.

Chunk 76 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0751-0760.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 15721

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [44, 70, 171, 223, 296]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • కర్మ
  • వచ్చినది
  • అందుచే
  • యర్థము
  • స్యాత్‌
  • షష్టి
  • కర్త
  • పేరు
  • గాని
  • అనగా
  • అర్థము
  • నపుడు
  • అపాదానత్వము
  • సంబంధము
  • మనగా
  • పచతి
  • యగును
  • క్రియ
  • లేదు
  • అనునది
  • కరణము
  • కర్మను
  • ద్వితీయ
  • అవివక్షీతము
  • యందు
  • సంబంధ
  • అనుదానికి
  • సూత్రముచే
  • విధముగ

Extractive Summary:

అనగా పై కౌరికలో పేద్కానబడిన *దుహ్‌” “యాద్‌ "మొదలగు ధాతువుల అపాదానాదులకు మాటతమే కాక ఆ ధాతువులతో నమానార్థకము లగు ఇతరధాతువులను ప్రయోగించినపుడు గూడ (అపాదానత్వాదులు ఆవివకీతము లై నపుడు) ఈ సూత్రముచే కర్మసంజ్ఞ రావచ్చును. సతాం గతమ్‌.. సత్చురుషులయొక్క గమనము, ఇచట గమన [క్రియ యందు సత్చురషులు కదర్ష గాన “క రృకరణయో స్తృతీయా” అను సూత ముచే (808) తృతీయ రావలసి యున్నది. ఈ విధముగ-_ కర్షృకర్శలద్వారా కర్త్షృకర్మలయం దున్న క్రియకు ఆధార మైన కారకము అధికరణసంజ్ఞ క మగును.

Chunk 77 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0761-0770.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 15383

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [63, 165]

Key Terms:

  • అనునది
  • మొదలగు
  • పేరు
  • విధములు
  • రెండు
  • పదము
  • కొన్ని
  • గాని
  • సుబంతము
  • సమసించిన
  • విధముగ
  • సమాసము
  • ఇత్యాదులు
  • నుండును
  • సాధారణముగ
  • చెప్పబడినది
  • యుండును
  • రాదు
  • త్తి
  • త్రముచే
  • మనియు
  • బోధించు
  • అర్ధము
  • అందుచే
  • ప్రధానముగ
  • సమాసమునందు
  • ఈవిధముగ
  • సమసించును
  • అనగా
  • సుప్‌

Extractive Summary:

స చ విశేషసంజ్ఞావినిర్ముక్తః కేవలసమాసః (ప్రథమః, ప్రాయేణ ఆ -( న అక పూర్వపడార్థప్రధానోఒవ్యయీభావో ద్వితీయః, ప్రాయేణో త్తరపదార్థ (పధాన_స్తత్పురుషస్పృతీయః. ఈ విధముగ పదములకు సంబంధించిన సమాసాదివిధులు సామర్హ్యము గల పదముల విషయమునందు మాత్రమే (వ్రవర్తించును. ఈ విధముగ సమాస్మప్రకరణమునందు అన్ని సమాసముఇకును అలౌకిక విగ్రహవాక్యము చూపి, పిమ్మట ఏ సూ(త్రముచే సమానము విధింపబడినదో ఆ సూ్యతముచే సమాసము చేసి దానికి [ప్రాతిపదికసంజ్ఞ లభించును గాన సుప్‌[పర్యయ లోసముచేయుమండవలెను.

Chunk 78 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0771-0780.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 14293

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [33, 284, 296, 301]

Key Terms:

  • సమాసము
  • వచ్చును
  • అవ్యయమునకు
  • టచ్‌
  • యర్థము
  • అనునది
  • స్యాత్‌
  • యుండగా
  • సిద్ధించును
  • ప్రత్యయము
  • దానికి
  • మగును
  • అనువ
  • రూపము
  • అమ్‌
  • అనుదానికి
  • షష్ట్యంత
  • పిమ్మట
  • సమానము
  • శబ్దముతో
  • చేర్చిన
  • సుప్‌
  • తముచే
  • ఆదేశము
  • సమీపమ్‌
  • పక్షమున
  • చును
  • అనగా
  • సూత్రము
  • నుండి

Extractive Summary:

ఈ ఉదాహరణముళోని *సహ' అనుదానికి సదృళము- సాదృశ్యము కఠలది= అని యర్థము. సాగ్ని;- ఆంతార్థక మగు (చివరివరకు అను నర్థము గల సహ శబ్దమునకు ద్వితీయాఎత మగు అగ్నిళబ్బముతో సమాసము, “అగ్ని” శబ్దమునకు అగ్నిచయన ప్రతిపాదకమగు (గంధవిశేష మని యరకము. అనగా ఈ సూత్రము మొదలు “శేషో బహు వ్రీహిః” అశు సూతము వరకును గల సూ(త్రములచే విహికములగు సమా సములకు తత్పురుష మని పేరుండును.

Chunk 79 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0781-0790.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 15400

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [131, 139, 164, 214, 263]

Key Terms:

  • సమాసము
  • యుండగా
  • అనునది
  • సమసించును
  • వచ్చును
  • ముచే
  • అనగా
  • దానికి
  • మైనది
  • అనుదానికి
  • రూపము
  • యర్థము
  • గాని
  • రాదు
  • ఉత్తరపదము
  • “పూర్వ
  • టచ్‌
  • సిద్ధించినది
  • యుండును
  • వచ్చుటకు
  • మాత్రమే
  • పదము
  • సమానము
  • అనునపుడు
  • త్రముచే
  • ప్రాగ్వత్‌
  • తత్పురుష
  • విధముగ
  • వచ్చి
  • జస్‌

Extractive Summary:

ఇచట “నిర్‌ అనునది గతినంజ్ఞ కము గాన తత్ప్చూర్వకమగు కృదంతము నకు (భిన్నళబ్దమునకు-అనగా నిర్చిన్న అనుదానికి కూడ ఈ నూ(త్రముచే సమా సము చేయవచ్చును. ఈ స్తత ముచే సమాసము చేసిన పిమ్మట (ప్రాతిపదికత్వసుబ్లోపములు వచ్చి 'పూర్వాళాలా న! అనగా ఉ త్తరపదము పర మగునపుడు వచ్చెడు ద్వంద్వసమాసము గాని తత్చురుషసమాసము గాని నిత్యసమాస మగు నని యర్థము, ఈ వార్తికము ననుసరించి పంచన్‌ శబ్దిగోళబ్దములకు (“తద్ధికార్డో _త్తరపదసమాహారేచ” అను సూ(త్రముచే వచ్చిన (తత్పురుష సమాసము నిత్యసమానము.

Chunk 80 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0791-0800.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 15111

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [119, 161, 198, 210, 212]

Key Terms:

  • సమాసము
  • యుండగా
  • పదము
  • అనునది
  • ముచే
  • మొదలగు
  • త్రముచే
  • సమసించును
  • యర్థము
  • దీనికి
  • అనువ
  • రూపము
  • స్యాత్‌
  • సిద్దించినది
  • వచ్చును
  • సిద్ధించును
  • వచ్చి
  • కృత్వా
  • అనుసూ
  • సమానాధికరణ
  • మగును
  • సుబంతముతో
  • పిమ్మట
  • సిద్ధించినది
  • విశేషణము
  • సూత్రముచే
  • అనుదానికి
  • అమ్‌
  • పదమునకు
  • పేరు

Extractive Summary:

ఈ స్యూతము “నలోపో నజకిఅను సూత్రమునకు "పమ్మట వచ్చుటచే '“తస్మాత్‌అనుదానికి “లు _ప్పనకారాత్‌ "అని యర్థము లోపించిన నకారము గల నజ్రకంటె సర మగు ఆజాది మైన ఉత్తరపదమునకు *నుట్‌"అను నాగమము వచ్చును, నుట్‌ లోని ఉకారటకొరములు ఇక్సంజ్ఞ కములు. న అశ్వఃఅనశ్వఃశన అక్వ సు'అని యుండగా వెనుకటి వలె సమాన,నకారలోపాదులు చేసిన పిమ్మట “అఅశ్వ”అని యుండగా ఈ నూక్రముచే ఆజాది యగు *అళ్వ' అను ఉత్తరపవమునకు నుడాగమము. ఈ “కర్మణి” ఇత్యాదిసదములకు కుంభము మొదలగు కర్మ యని యరము గాన స పమీస మనగా అటి కుంభాద్యర్హిమని

Chunk 81 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0801-0810.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 15632

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [25, 32, 47, 63, 73]...

Key Terms:

  • సమాసము
  • సమానము
  • ప్రత్యయము
  • వచ్చి
  • అనునది
  • యుండగా
  • వచ్చును
  • ఆకారము
  • అనుదానికి
  • రూపము
  • త్రముచే
  • చేయగా
  • స్యాత్‌
  • పూర్వమే
  • జీష్‌
  • సుప్‌
  • సిద్ధించును
  • సిద్ధించినది
  • సూత్రముచే
  • ముచే
  • పదము
  • వ్యా
  • లోపము
  • విధముగ
  • శబ్దమునకు
  • దానికి
  • లేదు
  • పిమ్మట
  • శబ్దము
  • టచ్‌

Extractive Summary:

మహారాజః-మహాన్‌ చ అసౌ రాజా చ,“వివేషణంవిశే ష్యే+దిహులమ్‌” అను నూత్రముచే (04%) సమానము, “*మహక్‌రాజన్‌”ఆని యుండగా ఈ సూత్రముచే 'మహత్‌"అనుదానికి ఆకారము అంతా చేశముగ వచ్చి సపర్డ దీర్హము చేయగా “మహారాజన్‌ "అని యగును. “ప్రకారవచనేజాతీయర్‌ 'అనుసూ త ముచే “మహర్‌” శబ్దముకంె “ఆ పద్ధతి కలవాడు'అను నర్ధమున 'జాతీయర్‌ "ప్రక్యయము, ఈ సూ(త్రముచే మహచ్చద్దమునకు ఆకారముఅంతా దేశము,సవర్డ దీర్ద ము-*మహా జాతీయః'. ద్విగుసమాసమునందును, ప్రాప్త ,ఆపన్న,అలం అనుపదములు పూర్వపద ములుగా గల సమాసములందును గతిసమాసములందును ఈ పరవల్షింగత్వము నకు నిషేధము చెప్పవలెను.

Chunk 82 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0811-0820.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 15424

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [12, 52, 186, 187, 188]...

Key Terms:

  • యస్య
  • వచ్చును
  • యుండగా
  • లోపము
  • సమాసము
  • ప్రత్యయము
  • స్యాత్‌
  • సిద్ధించినది
  • ముచే
  • రూపము
  • వచ్చి
  • త్రముచే
  • అనునది
  • వచ్చినది
  • సమాసాంత
  • కలవాడు
  • యన్య
  • నుండి
  • సూతముచే
  • పదము
  • అట్టి
  • సిద్దించినది
  • పక్షమున
  • గాని
  • శబ్దమునకు
  • అనువ
  • అలుక్‌
  • సూత్రముచే
  • కప్‌
  • సూత్ర

Extractive Summary:

నఖ్‌కంయటె పర మగు “అస్తి (ఉన్నది అనునర్థము గల సుబంతిము లకు మరియొక (ప్రథమాంత శబ్దముతో సమానము చెప్పదగినరి. ఇచట నజక౦ట పర మగు విద్యమానార్థక మగు “విద్యమాని అనునది పు్యత్రశబ్దముతో సమసింపగా ఉత్తిరపదలోపము (విద్యమాన అను ఉ త్తరపదమునకు రోపమువచ్చిన పక్షమున “అపుత్రఃి అనియు, లోపము రావి పక్షమున “అవిద్యమానపు,ళః” అనియు టాపన్వయము సిద్ధించుమ. “స ప్టమ్యుపమాన పూర్వపదస్యో శ్రరపదలోపళ్న(న _్తమ్యనోప మూనరూపపూర్వపదమునక్రపదాంత్ర రములతో నమానము వచ్చును; ఉ _త్తరపదలోవము కూడ వచ్చును అను వా లి తముచే సమానము.

Chunk 83 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0821-0830.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 14527

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [1, 88, 120, 193, 212]...

Key Terms:

  • ప్రత్యయము
  • వచ్చును
  • నుండి
  • త్రముచే
  • టచ్‌
  • సమాహారః
  • తయోః
  • స్యాత్‌
  • అనునది
  • సమాసము
  • వచ్చినది
  • పూర్వ
  • పూర్వము
  • మగుటచే
  • సూత్రముచే
  • “ఈశ్వరం
  • ర్హించును
  • ద్వంద్వసమాసము
  • కొని
  • యుండగా
  • అనువ
  • ధుర్‌
  • శబ్దమునకు
  • యర్థము
  • అచ్‌
  • సూూతముచే
  • పిమ్మట
  • సూతముచే
  • పక్షమున
  • సమాప్తము

Extractive Summary:

ఈ ఇరరేరరయోగ రూపార్టము '“ధవం చ ఖదిరం చిఅసశపుకు చకారముచే జోధింపదిడుమన్నది “సంజ్ఞా చ వరిధాషా చ తడదూః సహహాకః సంజ్ఞాపరిభాషమ్‌*ఇత్యాడిస్థలము లందు చకొరము సమాహావముకు టోధించుగున్నది. వాక్‌ చత్వక్‌ చ తయోః సమాహారః, ఇది చకొ రాంత మగు సమాహారద్వంద్య మగుటచే ఈ స్తూతముచే టచ్‌ ప్రత్యయము. రాజధురా:- రాజ్జ్మః ధూః$= రాజుయొగ్కభారము షష్ట్రీత త్పురుషసమాసాంతమునం దున్న *ధుర్‌ 'ళబ్బమునకు ఈ సూ(త్రముచే *“అ'వ్రత్యయము, శ్త్రీత్వవివక్షయందు “అజాద్యతష్టాప్‌' అను సూూర్రముచే (124%) 'టాప్‌" వచ్చినది.

Chunk 84 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0831-0840.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 14742

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [24, 58, 68, 96, 104]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • ప్రత్యయము
  • యుండగా
  • రూపము
  • నుండి
  • స్యాత్‌
  • ఫక్‌
  • ఆదేశము
  • అపత్యమ్‌
  • అణ్‌
  • లోపము
  • నందు
  • సూత్రముచే
  • సూతముచే
  • యర్థము
  • త్రముచే
  • ప్రక్యయము
  • తముచే
  • చేయగా
  • సిద్దించినది
  • అజ్‌
  • మనుమడు
  • సిద్ధించినది
  • నర్ధమున
  • సిద్ధించును
  • వచ్చి
  • మగునపుడు
  • “బహిస్‌
  • టిలోపము
  • ప్రశ్యయము

Extractive Summary:

ఆ సందేహమును తొలగించుటక్షై ఈ సూ(త్రము చెప్పబడినది. ఈ సూ(తముచే “ఫిలోని ఫకారమునకు "ఆయన్‌" ఆదేశము చేసిన పిమ్మట *“గార్జ్యఆయన్‌ అ” అని యుండగా సవర్డ దీర ణశ్వములచే “గార్యాయణ' అను రూపము సిద్ధించినది. ఉడులోమా£:_ ఉడులోన్నుః అపక్క్యావి అను నర్ధమున, అపక్యబహు సము వివజీతము గాన ఈ వార్తికిముచే ఇఖ్‌పత్యయమును బాధించి “అ సత్యయము వచ్చినది.

Chunk 85 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0841-0850.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 14023

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [2, 29, 54, 69, 77]...

Key Terms:

  • ప్రత్యయము
  • వచ్చును
  • అణ్‌
  • త్రముచే
  • అపత్యం
  • యుండగా
  • సూత్రముచే
  • లోపము
  • పుమాన్‌
  • యర్థము
  • మగునపుడు
  • అనగా
  • ఆదివృద్ది
  • ప్రక్యయము
  • లుక్‌
  • అజ్‌
  • విధముగ
  • నుండును
  • రాజు
  • స్యాత్‌
  • అనుసూ
  • రూపము
  • ఆణ్‌
  • అపత్యమ్‌
  • దేశము
  • సూూతముచే
  • తద్ధితేషు
  • రాజన్‌
  • వచ్చునని
  • చెప్పవలెను

Extractive Summary:

ఈ విధముగ ఈ వార్తికముచే జాత్యర్థమున “యక్‌”ప్రత్యయముచేర్చిన పిదస “రాజన్‌ యిఅని యుండగా “న స్తద్ధితే'అను సూూతముడే (822) “ఆన్‌ "కు లోపము రావలసియుండ;- 774 లఅఘుసీద్ధాంతకౌముదీ గాన “ప్రా గ్రీవ్యతోఒణ్‌ "అనుసామాన్యశాస్త్రనిహిత మగు అణ్‌ వచ్చుటకు అన కాశ మున్నది, ఐనను త(ద్రాజసంజ్ఞానిమి త్తమ ఈ (పకరణమున ఈ వార్తికము చెప్పబడినది, బహువచనమునందు లోపించుట త ద్రాజసంజ్ఞ కుప్రయోజనమనవి ముందు స్పష్టము కాగలదు. ఇచట సమర్థ మును, రాగవాచకమునుతృతీయాంతమును అగు కషాయళబ్దముక౦ంటె ఈ సూత్రముచే “ఆ రంగుచే రంగుకలదిగు చేయబడినది”అను నర్ధమున ఆణ్‌ (ప్రశ్యయము.

Chunk 86 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0851-0860.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 13641

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [12, 25, 37, 59, 75]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • అణ్‌
  • సమూహః
  • ప్రత్యయము
  • దేవతా
  • యుండగా
  • నర్ధమునందు
  • అస్య
  • లోపము
  • పూర్వసూ
  • “తస్య
  • ఇన్‌
  • పేరు
  • అధీతే
  • దానియందు
  • దేశము
  • సూత్రముచే
  • అనుసూ
  • దేశే
  • చేయగా
  • నర్థమున
  • ఆదివృద్ధి
  • ప్రక్యయము
  • నర్థమునందు
  • కంటె
  • ప్రత్య
  • ఆదివృద్ది
  • వ్రత్యయము
  • యకారము
  • ప్రత్యయములను

Extractive Summary:

ఈ వా _ర్హికముచే “గర్భిణీ శబ్దమునకు పుంవద్భానము చేయుబచే “గర్భిన్‌ అఆ'అని యుండగా *న స్తద్దితే? ఇస్‌, ఉస్‌,ఉక్‌ ,త,అనునవి ఆంతమునందు గల ఆఅంగముకంటి పర మగు ఠకారమునకు “క 'అను నాదేశము వచ్చును. “సక్తు'అనునది ఉగంతము గాన దానికంఠె పర మగు రకొరమునకు, “ఠ స్యేశః'అను సూ(తమును బాధించి ఈ హాళ్రముచే *క'ఆదేశము.

Chunk 87 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0861-0870.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 13973

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [5, 14, 25, 27, 29]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • ప్రత్యయము
  • అణ్‌
  • తముచే
  • యత్‌
  • అస్మిన్‌
  • ఇత్యాద్యర్థములందు
  • పిమ్మట
  • నివాసో
  • వచ్చిన
  • లోని
  • నర్ధమునందు
  • రూపము
  • సిద్ధించును
  • మాత్‌
  • కంటె
  • ఆదేశము
  • చేయగా
  • “తత్ర
  • చేసిన
  • అయమ్‌”
  • దేవద
  • ముచే
  • విధముగ
  • సిద్దించినవి
  • వరణాః
  • లోపము
  • త్రముచే
  • సూత్రము
  • “డ్మతుప్‌

Extractive Summary:

ఈ మాత్‌ అనుదానిని ఆవృ త్రి చేసి “మళ్చ అత్‌ చ మాత్‌,మాత్‌ ఉపధా యస్యాః సా'అని యర్థము చెప్పుటచే *మకారాకారోపధము అనునర్థము లభించినది. ఆ సూూతములలో విహితమగు (ప్రత్యయ మేది, (ప్రకృతి యేది అను సంళయము వచ్చును ఈ విధముగ అర్థవిభకక్తి సాపేకము లగు “రాష్ట్రావారపారాద్ద ఖౌ” ఇత్యాదిస్త్నూతములకు (ప్రత్యయాదిసాపేక్షము లగు “తత జాత 8" ఇత్యాద్యు త్తర సూత్రములతో ఏకవా్యాత్వము. “తత్ర భవఃిఇత్యాద్యర్థములందు అవ్యయముకంకు “త్యప్‌”ప్రత్యయము వచ్చును, ఈ స్తూతముచే విహిత మగు త్యప్‌ ప్రత్యయము అమా, ఇహ,క్వ,అను అవ్యయములకం టను, తసి్మిపత్యయాంతావ్యయములకం బెను, త్రల్‌ పత్యయాం శాన్యయములకంజెను మాత్రమే వచ్చును.

Chunk 88 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0871-0880.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 13953

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [1, 7, 15, 31, 39]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • ప్రత్యయము
  • నర్ధమునందు
  • త్రముచే
  • అణ్‌
  • వచ్చినది
  • దేశము
  • సిద్ధించినది
  • నందు
  • రణ్‌
  • సూతముచే
  • సిద్ధించును
  • స్రుఘ్న
  • ఆగతః
  • పంచమ్యంత
  • ద్వితీయాంత
  • రూపము
  • “తత్ర
  • నర్హమునందు
  • ముచే
  • సాయం
  • అవ్యయ
  • యర్థము
  • వ్రత్యయము
  • నర్థమునందు
  • ట్యు
  • దోషాతనమ్‌
  • నుండి
  • చేయగా
  • జాతః

Extractive Summary:

'యక్‌(వ్రవ్యయము వయా “వన్య్యయా “కణ్యమ్‌ అను పదములు సిచ్తించినవిం అ లు వాం అచ్యార్మాచేవ్టటివ్యశే అధ్యాత్మం భవం ఆధ్యాత్మిక సుం "తత భవః'ఆమున్యమునంచు ఆభ్యాక్మావె బ్ఞైము౭ంళపె శల త్య యము అంగీ5 రింపబడును, ఆధ్యాత్మిక మ్‌: “ఆధ్యాత్మం ధివలిఆను సమన అపస్యంయానాుి సమాన మగుటచే ఆన్యయనంజ్ఞక మం "ఆధ్యాశ్మ జము లెపి అళ్యచ్యు ళు యము. “త ఈ ఆగకఃిఅనునర్థమున వపంచమ్యంతములగు ఆయస్తానవాచకశబములకంపె ఠక్‌ (వత్యయము వచ్చును. సమమయమ్‌:_ “సమాత్‌ ఆగత మ్‌ "పంచమ్యంత మైన సమస్థసమళద్ది ముకంటె ఈ సూతముచేమయ (ట్‌) ప్రత్యయము వచ్చినది.

Chunk 89 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0881-0890.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 13053

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [2, 10, 16, 20, 27]...

Key Terms:

  • ప్రత్యయము
  • వచ్చును
  • ఠక్‌
  • రక్‌
  • మయట్‌
  • రూపము
  • అణ్‌
  • నర్ధమునందు
  • వికారో
  • చరతి
  • అస్య
  • వహతి
  • నర్థమునందు
  • వికారః
  • సూత్రముచే
  • కరోతి
  • షష్ట్యంత
  • సిద్ధించినది
  • ఖనతి
  • యత్‌
  • “దానితో
  • వచ్చినది
  • విధముగ
  • కొన్ని
  • ప్రత్య
  • వచ్చి
  • త్రముచే
  • ఆణ్‌
  • ఆదివృద్ధి
  • అందుచే

Extractive Summary:

కై షికపకరణము నమా వము, మూ అదొ అథ (పారగ్గివ్యతీయాః ద 1110. 107) అందుచే “ఆ(మస్య ఆవయవ।ః వికారో వా"అనునర్ధమునందు ఈ సూత్రముచే నిత్యముగ “మయట్‌*ప్రక్యయము “ఆ మమయమ్‌ “భరమయమ్‌' ;_ఈ సూతముజే మయట్‌ ప్రవ్యయము. ఇచట '*ధుర్‌” అనునది భసంజ్బకము గొన ఈ సూూరముచే దీర్షము నిషేధింపబడినది, “డుర్యః”అను రూపము సిద్ధించినది.

Chunk 90 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0891-0900.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 13476

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [13, 23, 27, 39, 46]...

Key Terms:

  • ప్రత్యయము
  • వచ్చును
  • యత్‌
  • నర్థమునందు
  • యుండగా
  • రూపము
  • అనునర్థమునందు
  • సూత్రముచే
  • హితం
  • సిద్ధించినది
  • అర్హతి
  • ఆదేశము
  • యర్థము
  • తుల్యం
  • భావము
  • “త్వ
  • తుల్యః
  • పేరు
  • అనగా
  • టిలోపము
  • సమాప్తము
  • ప్రాక్‌
  • పూర్వము
  • సూత్రము
  • కంచె
  • నభ్యః
  • మొదలగు
  • శతమ్‌
  • ప్రక్యయములు
  • లఘునిద్ధాన్తకౌముదీ

Extractive Summary:

అగ శద్దిముకంచె యత్‌స్రత్యయము *య స్యేతిచిఅను సూ(శముచే (288) అకార లోపము-ఆ గృగ్యిః.సామన్యఃసామసు సాధుఃి (సామయందు (ప్రవీణుడు). శజ్కవ్యందారు:-*శజ్కవే హితం” (శంకువుతయారుచేయుటకు తగి " నది అనునర్థమునందు “త న్మై హితం అను నూత్రముచే (1188) శంకుశబ్దిము కంచె ఈ సూగ్రముచే అధికృత మగు (ఈళబ్దము ఉకారాంతము గాను యత్‌ (ప్రత్యయము వచ్చినది. తత త స్వేవ, ర.

Chunk 91 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0901-0910.txt

OCR Score: 88% Telugu coverage
Characters: 13925

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [2, 11, 21, 38, 52]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • ప్రత్యయము
  • డట్‌
  • త్రముచే
  • రూపము
  • కర్మ
  • షష్ట్యంత
  • యుండగా
  • నర్ధమునందు
  • అస్య
  • సిద్ధించినది
  • పూరణః
  • పక్షమున
  • రూపములు
  • వచ్చి
  • నర్థమునందు
  • అన్య
  • రాని
  • నుండి
  • ఆదేశము
  • పూర్వసూ
  • భావః
  • ప్రత్య
  • సిద్ధించును
  • “ఇదమ్‌
  • కిమ్‌
  • స్యాత్‌
  • లోపము
  • భావో
  • యక్‌

Extractive Summary:

*ఆ చ త్వార్‌'అను సూట్రము (115 ననుసరించి సామాన్యతోవిహితము లగు “త్వ తల్‌” ప్రశ్యయములు వచ్చి “పృథుత్వం” “పృధుతా" “మృదుక్వమ్‌” “మృదుతా'అను రూపములు ర ూడ సిద్దించును. యావాన్‌“_*యత్‌ పరిమాణం అస్యఅను నర్థమునందు “యత్‌ "ళ బ్బము కంచి ఈ సూతముచే *వతుప్‌' ప్రత్యయము, *యత్‌ తత్‌ 'అని యుండగా “ఆ సర్వ నామ్నః' అను స్యూత్రముచే (81%) “యత్‌ 'శబ్బమునకు ఆకారము అంతా 'దేశముగ వచ్చుటచే *యావత్‌ 'ఆను ప్రాతిసవికము సిద్ధించును. ఈ ఆదేశములు చేసిన పిమ్మట “కీ ఇయత్‌” ఈ ఇయత్‌'అని యుండగా “య స్యేతిచ'అను సూతముచే (286) “కీయందలి ఈ కారమునకును ఇదమ్‌ళబ్దిస్టాకీ య మగు ఈకారమునకును లోప పు.

Chunk 92 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0911-0920.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 13679

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [5, 17, 20, 34, 48]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • ప్రత్యయము
  • సూత్రముచే
  • రాని
  • అస్య
  • వచ్చి
  • రూపము
  • కలవాడు
  • మత్వర్థమునందు
  • సిద్ధించును
  • నుండి
  • పక్షమున
  • ప్రక్యయము
  • మతుప్‌
  • పూర్వము
  • త్రముచే
  • సిద్ధించినది
  • నందు
  • రాలేదు
  • అందుచే
  • యుండగా
  • అన్య
  • వచ్చినది
  • ప్రత్య
  • విగ్రహము
  • నర్థమునందు
  • ప్రత్యయ
  • పూర్వం
  • అనువ
  • నర్ధమునందు

Extractive Summary:

అధీతీ;*అధీతం అనేన” అను సర్థమున ఈ సూత్రముచే ఇవి(స్రత్య యము వచ్చి పైవలెనే రూపము ఠి న. “తత్‌ అస్య అ న్తిలేకోతత్‌ ఆన్మిన్‌ అ _స్తఆను విగ్రహమునందు, ఆ ని నమానాధికరణ మగు (వ్రథమాంళబ్దముకం'ె “అన్య “ఆన్మిన్‌"అను న్‌్‌ ములందు మతుష్‌ చ్రక్యయము వచ్చును, అంతమునందు గల *యళస్‌"ళబ్దముకంటె'యళః అన్య అస్తి'అను నర్థమువందు ఈ సూ(తముచే “విని(విన్‌) ప్రవ్య్యయముంయళ స్విన్‌ (ప్రఏవ.)

Chunk 93 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0921-0930.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 14104

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [6, 17, 50, 53, 65]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • ప్రత్యయము
  • “ఇదమ్‌
  • తమప్‌
  • కాలే
  • కిమ్‌
  • ఇదమ్‌
  • సూత్రముచే
  • తసిల్‌
  • మగునపుడు
  • యుండగా
  • స్యాత్‌
  • త్రముచే
  • కిమః
  • సూతముచే
  • రాని
  • ప్రక్యయము
  • మాత్రమే
  • తల్‌
  • భవాన్‌
  • ప్రత్యయములు
  • _స్తః
  • ముచే
  • పక్షమున
  • అట్టి
  • చెప్పుటచే
  • వచ్చి
  • రూపము
  • బోధించు
  • నాదేశము

Extractive Summary:

తద్దితేషు టపాగ్టిశీయాః 849 సంజ్జ యున్నదిగాన తకొరాది యగు ఆవిభకక్తిప్రత్యయము పఫపఏముగ నుండగా ఈ సూతముచే'కిమ్‌"కు “కు'ఆ దేశముఎ'క్రుతః", తసిల్‌ రాని పకమున*క స్మాత్‌ 'అను పంచమ్యంతరూపము ప్రముక మగును. (ప్రకృతిభూత మగు “*బకమ్‌ ” అనుదానికి ఈ సూత్రముచే “ఇక్‌ 'ఆదేశము శిత్‌ఆగుటచే సర్వాదేశముగ వ పృనుఎఇకలి, రెండింటితో ఒక దానికి ఆధి్యము చెప్పవలసి యున్నపుడు “*ద్వివచనవిభజ్యోపపదే తరవీయ సునౌ”అను స్నూక్రముచే (1221) తరప్‌ *ఈయసున్‌ "అను [ప్రత్యయముణ విధింపబడనున్నవిగానః ఈ (ప్రత్యయములు బహుసంక్యాకము లగు వ స్తువులలో నొకదానికి ఆధిష్యము చెప్పవలసి యున్నప్పుడు వచ్చును,

Chunk 94 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0931-0940.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 14725

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [4, 17, 29, 42, 56]...

Key Terms:

  • వచ్చును
  • ప్రత్యయము
  • యుండగా
  • పూర్వము
  • వచ్చి
  • రూపము
  • “బహు
  • లోపము
  • ఈయసున్‌
  • అనునది
  • దేశము
  • స్యాత్‌
  • త్రముచే
  • సిద్ధించును
  • సిద్ధించినది
  • టికి
  • నున్నది
  • వచ్చిన
  • పక్షమున
  • సూత్రముచే
  • నుండి
  • మగునపుడు
  • “జ్య
  • పిమ్మట
  • విగ్రహమున
  • అతిశయేన
  • చేయగా
  • పరముగా
  • ప్రశ్యయము
  • గాని

Extractive Summary:

“జ్య'*కంయె పర మగు *“ఈయస్‌ 'ప్రత్యయమునకు ఆకొరము ఆదేశముగ వచ్చును, - “ఆదేః పరన్య'అను పరిభాషచే(70) ఈ ఆదేశము పర మగు '“ఈయస్‌'కు ఆద్యవయవముగ _ వచ్చును 'జ్యఆయస్‌ "అని యుండగా సవర్డదీర్హ సంధిజ్యా యాన్‌” (ప్ర ఏ.వఎ. “ఇస్టన్‌” “ఈ యనుక్‌ 'స్రగ్యచుములు పర మగునపుడు “విన్‌” *మళుప్‌” (ప్రత్యయములకు లుక్‌ వచ్చును. రెండుకంటె అధిక మగు సంఖ్య గల వ్యక్తులలో ఒక వ్య క్రియొక్క నిర్థారరాము చేయవలసి యున్నప్పుడు, జాతిని గూర్చిన (ప్రళ్న సూచింపదిడుచుం డగా,విర్థార్భామాణవాచకము లగు “కిమ్‌' *యద్‌” తద్‌ "ళబ్దిములకం'టె 'డతమచ్‌ (వక్యయము వచ్చును భాస్యకారులు ఈ సూత్రమునందలి 'జాతిపరిప్రశ్నే"అను నది అనావళ్యక మని నిరాకరించి, జాతిిపశ్నము ద్యోత్యము కాకున్నను "డత మచ్‌ *ప్రక్యయము రావచ్చు నని సూచించి యున్నారు.

Chunk 95 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0941-0950.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 15793

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [28, 44, 46, 84, 110]...

Key Terms:

  • ప్రత్యయము
  • వచ్చును
  • డాచ్‌
  • స్యాత్‌
  • రూపము
  • కరోతి
  • వచ్చుటకు
  • అనునది
  • చ్వి
  • యుండగా
  • పటత్‌
  • జీప్‌
  • మయట్‌
  • వచ్చి
  • నుండి
  • కాని
  • లోని
  • ద్విత్వము
  • పక్షమున
  • నందు
  • అట్టి
  • సిద్ధించినది
  • యర్థము
  • ఉదాహరణము
  • కాదు
  • అణ్‌
  • త్రముచే
  • సంబంధ
  • లేదు
  • భవతి

Extractive Summary:

“ప్రచురమైన ఆశ్నము గలది”, ఇచట మయట్‌ అధికరణార్హము గాన (స్వార్ధికము కాదు గొన, ప్రకృతిలిం గము కొక విశ్రేష్యలింగము వచ్చినది ఇళ్లే “ప్రకృతాని అపూపాని యస్మిన్‌ తత్‌అను నర్థమున అపూపళద్దిముకం'చ మయట్‌ ప్రత్యయము వచ్చి విశ్రేష్య విఘ్న మగుఅపూపమయమ్‌” (పర్వ్రఅను రూసము సిద్దించినది, (వ్‌ శ్‌ 488 1209. ఇచట '“ఆదేశప్రత్యయయోః'ఆను సూూతముచే (50) షత్వము రావలసి యుండ ఈ సూత్రము నిషేధించుమున్నది. డాచ్‌ పరమునందు గల ఆమేడికము పర మగుశప్పడు పూర్వ వరవర్షము లకు పరరూపము ఏకాదేశముగ వచ్చును.

Chunk 96 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0951-0960.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 15679

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [19, 20, 24, 42, 45]...

Key Terms:

  • ప్రత్యయము
  • జీప్‌
  • జీష్‌
  • వచ్చును
  • “జీప్‌
  • “జీష్‌
  • పక్షమున
  • సూత్రముచే
  • త్రముచే
  • పిమ్మట
  • వచ్చి
  • నుండి
  • సూతముచే
  • యుండగా
  • సిద్ధించినది
  • చేసిన
  • స్యాత్‌
  • రాని
  • రూపము
  • పూర్వమునందున్న
  • రూపములు
  • శబ్దము
  • ఇకారము
  • వచ్చినది
  • లోపము
  • స్త్రీత్వమునందు
  • “అన్యతో
  • రాదు
  • టాప్‌”
  • చెప్పుటచే

Extractive Summary:

“కురుచర ఈ అరి యుండగా 'య స్యేతిచఆను సూ్యతమ.చే (28%) అకారలోపము-"కురు చరీ అను (ప్రధమైకవచనాంతి రూపము సిద్ధించినది ఈ రఖంత “(ప్రాస్టిక 'ళబ్దముకం'పె “జీప్‌'ప్రత్యయము లావలోకీ లవణం సశ్యమస్యాః” అనువిగ్రహముశ లవణళబ్దముకంటె “లవడా బ్రజ్‌ అను సూత్రిముచే భఖ ప్రత్యయము 'రస్యేకఃి ( 02): ఆదివృద్ధి (నూ 841): 'య స్యేతిచ (288).“లావణిః 'ళబ్దముకంటె జీప్‌. సిద్ధించినది _ స్త్రీత్వవివక్షయందు “*జ్యాద్యతష్టాప్‌' అను సూత్రముచే (1248) 'టాప్‌” చేసిన పిమ్మట *సర్వకా'ఆని యుండగా, ఇచట ఆస్‌ పరముగా గల ప్రత్యస్థశకకారముకంపె పూర్వమున నున్న అకారమునకు ఈ సూ(త్రముచే ఇకారము వచ్చిఎసర్వికా”.

Chunk 97 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0961-0970.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 14626

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [48, 83, 93, 106, 125]...

Key Terms:

  • జీష్‌
  • “జీష్‌
  • వచ్చును
  • పక్షమున
  • సిద్ధించినది
  • వచ్చి
  • సిద్ధించును
  • సూత్రముచే
  • సూతముచే
  • చెప్పుటచే
  • రూపము
  • రాదు
  • త్రముచే
  • రావలసి
  • శ్రీ
  • “జీష్‌”
  • యున్న
  • సమాసము
  • మగుటచే
  • యస్యాః
  • స్వాంగవాచక
  • అనునపుడు
  • కాదు
  • యుండగా
  • నర్ధమున
  • రాని
  • రూపద్వయము
  • స్యాత్‌
  • చేసిన
  • అందుచే

Extractive Summary:

ఆస్వాంగవాచకము ఉపసర్జనమై యుండవలె నని చెప్పుటచే (శోభనా చ సా శభా చ సుఃఖా"అనునపుడు “ిఖా'ళద్దము స్వాంగవాచక మే యైనను ఉప సర్జనము కాదు గాన ఈ నూతము (ప్రవ ర్తింపదు, వాస్తవమున బాలమనోరమయందు చూపిన విధముగ ఇచట “+థా"అను దానినే (ప్రత్యుదాహరణముగా ఈయవలెను, "సుశభా"అనునపుడు *“సుఅఆనుదానికి “9ఖా 'అను టాబంతళద్దిముతో సమాసముచేసినపిమ్యట, ఈ శద్దిము (సుళకొ) అదంతము కాదు గాన ఈ సూ(త్రమునకు (ప్రనక్తియే లేదు. ఇచట స్వాంగవాచక మగు (క్రోడాళబ్దముకం'శ, రావలసి యున్న 'జీష్‌” ఈ సూ[త్రముచే నిషేధింపబడినది, [కోడాదిగణము ఆకృతిగణము.

Chunk 98 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0971-0980.txt

OCR Score: 85% Telugu coverage
Characters: 11152

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [30, 34, 57, 79, 92]...
  • Repeated punctuation clusters: 13 occurrences

Key Terms:

  • ప్రత్యయము
  • సూత్రము
  • వచ్చును
  • “ఊజ్‌
  • రావలసి
  • సూత్రముచే
  • యర్థము
  • జీన్‌
  • చరణే
  • ళబ్దముకంటె
  • జీష్‌
  • యుండగా
  • బాధించి
  • యస్యాః
  • ఊజ్‌
  • అణ్‌
  • అపత్యం
  • నారీ
  • యువన్‌
  • శబ్దము
  • “గోత్రం
  • “అధ్వర్యు
  • స్త్రీ
  • సహ”అను
  • మైనది
  • కాకుండుటచే
  • పూర్వసూ
  • త్రము
  • చెప్పబడినది
  • “ఊజ్‌”

Extractive Summary:

“యువన్‌ తి'అని యుండగా “స్వాదిప్వసర్వనామస్తానే'అను సూత్రముచే (18% పదసంజ్ఞ యున్నది గాన “న లోపః ప్రాతిపదికా సస్య” సూత్రముచే (180) నకారంము లోపించి “యువతి'శబ్దము సిద్ధించినది, ఈ కారాంత మగు “యువతీ"ళబ్బము “యుమి శ్రణామిశ్రణయోః”అను ధాతువుకంపి శతృ(ప్రత్యయము చేయుటచే. సూతనూ ఛీ సూత్రము పట సూత్రము పుట అ అత ఇనిళనా 846 అత ఉపథాయాః 3806 అధికతంచ (81 అత ఉక్‌ 408, 586 అకర్మకాచ్చ ర్‌8ీర్‌ అకిశాయనే తమ 656 అకృత్చార్వధాతు 386 అతోగుజే 177 అకః సవర్డే దీర్హ్యః శిల అతో దీ ర్టోయజ జః ఆష్టోఒదర్శనాత్‌ "ర్ట్‌ఢ్రి అతోథిసఐస్‌ 80 అచస్తాస్వత్‌ లీ$ిలి అతో ౬మ్‌ 158 ఆచితహసి ?85 అతో రోరప్తతాత్‌ శ ఆచికముత॥" 1 4ీన్‌ అతో యేయ! సూత్రము పుట సూత్రము పట అనచిచ 160 ఆ(వ్రత్యయాత్‌ 6085 అనద్యతనే లజ్‌ 288 అభిజ్ఞావచనే 600 అనద్యతనే లుట్‌ ల?

Chunk 99 — Laghusidhantha-Koumudhi_pages0981-0984.txt

OCR Score: 79% Telugu coverage
Characters: 3605

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [9, 17, 48, 67, 76]...
  • Repeated punctuation clusters: 15 occurrences

Key Terms:

  • సూత్రము
  • తత్ర
  • రక్‌
  • శ్యూతకూచి
  • సూల్రము
  • కాలసమయ
  • _క్తక్తవదూ
  • కాలాట్టిజ్‌
  • _శ్ర్రంర్మమ్‌నిత్యమ్‌
  • వ్య్వాతోసున్‌
  • క్‌దా
  • ల్యిచిచ
  • ర్‌75
  • కిమశ్చ
  • ్‌క్‌
  • క్యస్యవిభాషా
  • ర్‌77
  • కిమిదభ్యాంవోఘ
  • శ్రిమాడిఖ్యోవున్‌
  • కిమే
  • త్తిజవ్యయ
  • ఉమఃపంస్మై
  • కిమోఒత్‌
  • శ్రీతాాళ
  • కిము
  • క్యాఏదిధ్యఃళ్నా
  • గ్ర$ి
  • కిరతౌలవనే
  • క్వొసుశ్చ
  • కింయ

Extractive Summary:

యోనః 271 జనివధ్యోశ్చ శీర్‌ న టి జరాయాజరస 1[02 టాజనిజసా 88 బశ: [9 101 టికి ఆత్మ నేపదానాం ఏిగ్స్‌గ్ట్‌ భబెణుతి శీ ర్‌ సీ, 154 జసిచ 10” పః 899 జహాతేశ్చ శీ[0 ట్వితో ఒధుచ్‌ / జహాతేళ్చ క్తి 078 ర జాతేరస్తీవిషయా 805 (॥ రగాయస్తా నేళ్యః 803 జిహ్వామూలాంగు 801 రే కి 770 జీవతీ తు 785 శి జూసిచ థీ10 డ జాపోత్యాది 448 డతిచ 116 జ్ధాస్తక్‌రు ర45.. ఈనిధుట్‌ 82 జ్ఞాజనోర్జా (74 డ్వితః _క్రి్రః గ్ర జ్యచ 860 ఢ జ్యాదాదీయసః 800. కిరతి | తత్పురషస్యా 701... శర పమపొఘః ీ తత్నురుషః 77... తవకమమరా 798 త్పురుషః సమానా 710... తవమమౌజసి 208 తత్పకృతవచనే 8608 శీవ్యలత్తవ్యా [| త(క్ర్రయోజకో సగ? తసౌమత్వగ్ధే 811 తత్ర జాతః 801 ఈస్థస్థమిపాం 288 తత త స్యేవ రల?