Telugu Kuvalayashya Charitramu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

_ _తాఐలియీల్పబరిత్రమిు (సవరము చిననారాయణ నాయక కవి

[ . సంపాదనము ; ల 1 . డా, దేనళ్ల చిన్నికృష్ణయ్య న రు

_ఎప్రదశ్‌ సాహీత్స అకాడమి.

ఆర్బి 1. వ ర్త ంన్లావున్వు -“జసాబాద్సు, , [ _... _ పాదరాబాదు.4 ంంంం.

కువలఅయాళ్చ చరిత్ర (సవరము చిననారాయ్యణ నాయక కని సంపాదనమా ? డా చేవళ్లు చిన్నికృష్ణయ్య న్‌ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమి కళాభవన్‌ - సైెఫాబాదు, వ్రాదరాబాదు

16౮౪883 తక *గీ 6848178284 ల 02 5444న ౦౯౧4 ౫4కి వతక్షతంగితుకుత ఉ& కొం14క్ర6 మ౨ం900 0£ 1౧0 00౫020 తొంణణల లైన ల 0 02ైగ శరం కి1ఉళ, 3 ఉ., మె 1004, ౨. ౨, ౨100605890 08 [0001083, ౨౯69166067 00116864 గెడీఏరే'25 - 600 ౪005. ఆంధ(ప్రబేళ్‌ పాహీత్య ఆకాడమి, “పాద దు. 500 004 ఇప్దరావా 00 ౧1ంపొ

(“ . (వచురణ : 824 జ్య ౨.315 1

కాగి = లీ _౨ననా--మె ల

(పథమ ము[దణ : 1082 పతులు: 2000 మ ఆాధాలం్క ప్రతులు: ఓ, జో సట షి

ళు య నన

[0 ౧ం. కపటము వెల: రూ, 5-21 (1 ్టో స 'పకులకు ఫ్‌ ఆంధ్రపదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమి, కళాభవన్‌, సైఫాబాద్‌, మైదరానాద్‌ = 500 004. మ్ముదణ 'వ్లేదము వేంకటరాయకాన్తీ అండ్‌ (బదర్చు పం కి మల్లి 'కేళ్వరగుడి సందు లింగి చెట్టి ఏథి 2002 ఇకండి కం మం మరంటుక్ర 08 013 సేం0క జక 002146 ఉ?ఉ12019 1 90 6076200096 08 10414 20 ౮080663810021 24006,

తొలిపలుకు

అధ్యయనశీలురకు, సాహి త్యాభిమానులకు, వాబ్బయ వరిశోధకులకు ఉవకరించే (గ్రంథాలను అకాడమి (వచురి స్తున్నది, వలునాళ్ల శిశం ముద్రణపాంది ఇప్పూడు అలభ్యంగా ఉంబున్న ఉత్తమ కావ్యాలను చక్కని వీఠిక లతో [వ్రచురిం వాలనే దణాళికకు అనుగుణంగా అకాడమి ఎన్నో ౌచీన కావ్యాలను అందజేస్తున్నది, ఆ వరునలోచే ఈ *'కువల యాశ్వ చరితము, 33

వదిహేడన శతాబ్ధంలో వెలసిన నవరం చిననారా యణనాయకుడు ఈ ఐదాశ్యాసాల (వబంధం “ కువలయాశ్వ చరితము ” నకు క ర్త, సుందరవనబంధురత, పాండిక్మీవకర్ష, వ ద్యాలతూగు, ఆలంకారిక శైలి ఈ కావ్యాన్ని ** బ్రళబ్హువిధ కథావిచ్శితమై” న “మదికి సంభావిన నర్హ్యంబెన”” వబంధ౦ంగా మలచగలిగినవి, న్వభావో క్ష్యలం కారానికి శః కావ్యం కాణాచి.

మదాసు (పెసిజెన్సీ కళాశాలలో తెలుగు ఆచార్యు వైన డాః చిన్ని కృష్ణయ్యగారు ఈ కావ్యానికి నంబంధించిన

శ్‌ ముది తాము(దిత తులను నంవ్రదించి, కావ్యాన్ని నము గంగా వరిశీలించి చక్కని వీఠకను నమకూర్చినారు, ఆచార్య డా, చిన్నికృళ్ణయ్యగారికి అకాడమిపమోన కృళజ్ఞ తాభి వందనాలను నమర్ప్చించుకుంటున్నాను, 'హెధడ్రాకాడు ఇరివెంటి కృష్ణమూ ర్త తేడ 221632, కార్యదర్శిః

అస అదు విషయసూచిక పట నంపాధకీయము

1. ఆముఖము ౧ క్క వినతి $9

2, భానవత _ కవలయాళ్వుడు 09

8. మార్కం చేయ పురాణ _ కవలయాళ్వుడు న

న! త్త వ్‌ 'సంవరణము , పె

$, మవచాలసా కవలయాళ్వము = కండలినీయోగము ఖ్‌!

6 'ప్రబంధీళ్ళత పవజయాళ్వము క్‌.

7, శృతికర్ప _ కృతిభర్న ౬

8, సనరముచారి రాచటికము, శాలగతి ళా

9, సవరముకనవి _ కవితాదర్శము 00౧

0 ప్రబంధ పరామర్శము ౧౫

క కథా మము _ అనుశీలనము ౧౬

10, చమక్కృృతే శైచిత్రి ౨౦

18, లఅషణప్రతి తడ

కక్‌ ఆవిస్మరణము కెద్రా ఆగుబంధను _ కృతిక రృ కృతిళర్నృ ఫైూరవంళ్రీ రెం

కువలయాశ్వ చరిత్రము వుట (వథమాశ్వానము ; 6-82 అవతారిక 121 ఆఅకంసనమూ క్షే ఆభినందనమా తి విబుధ వినుతి లి వళవి మేపమూ త్త సంఖావనము క్షీ కృతీపతి (ప్రస్తానము" థ్‌ వంకాభివర్షనమూ 7 పగస్టర్థంకములం 20౮. కథాముఖము లై పాశేర వైభవము లే బుకేధ్వజనాయక (ప్రళంస 26" (శ్రీవ్మ వర్షనము లం. అళ్వాసాంత పద్యముల క్‌ ఆక్వాపాంత గ ద్యమా వ! ద్వితీయా శ్వానము న్‌ (8 75) శొలువు కింశారమా లికి కొలువుకటూటము లి4 "గౌలవముని _ ఆగమనమా త్‌

ఇ? ప్పటి పరస్పర నంఫావనకు 85 పాఠాళ "కేతు నుద్ధతి ర క ను(బొద్దుల "లేడి . మునిమగువత సంబరము 89 మా కుడారి మచ్చులుం శం "గాలవ కోపము శ్రే ఆళరీరవాణి _ కవతయాళ్వ అఆవతరణను త్త పవలయాళ్వ (ప్రదానము శ్తీడ్త వయాణ సన్నాహమా శ నూరోద యము శ్సీగ్ర ప్రయాణము త్తి ఇాలవముని సీమ శకి ఆశ్రమ (ప్రవేశము శః గాలవ సందర్శనమా శ్రి అసుర నమొయ త్‌3ి పోరళాంతుల విన్నపము రాజప్రతిజ్ఞ ర్‌క్‌ దండు జేరీజ ర్‌స్‌ నూర్యా స్తమయము కళ పాతాళ కేతుదూత _ మొయా(ప్రదర్శనము శ్‌6 చైత్యదూత సందేశము 60 దండు విడిది 61 విటులు _ వెల వెలులం ళకి తనుపపోటు ఈక చుక్కబొడుపు 64 షూఠతాళ కేళు సనమరనసన్నహనము 6% దనుజపతి గజూరోవాణము 67

ప్పి సమర్మపారంభమా 68 వీరవివోరము 70 'సమరాంగణము ంబ్జ భూరళు క్తి "త్త తృతీయా శ్వానము : (76-114) దనుజదుర్ధ సంరమణము 76 వ్ర ఖేదనమా 77 పాతాళ"కేతు ఛభంజనము 78 వనుజపురి సమామణము 70 ఆధభయము _ బంధ్యవిమో చనమా 80 విరహిణీ వృత్తాంకము 8౭ 'వణయ ప్రలాపము 86 సౌమెత్కాార సంభ్రమను 88 మదాల'స్యామంజిమ 89 భూసంచారము”. నాయకదర్శనము రం విరహ వి[భమము 98 వాసంత వెభవము రెర్‌ మన్మ్మథవూజ = వీలాసవినోరనూ 101 కష్పాపచంయనము 108 సరోవరము 104 జఅ కేళి 106 మదనార్చనము 108 శిథిరోపచభారము క్ష

ఫ్‌ పృట చతొ ర్థాశ్యానము ని (115-168) సాయం సంధ్య 116 తిమిర పటలము క్షా శారాచాంద్రము 118 ఉ పాలంభవము కేం నాయి కాపహరణము 128 కండలాబుక ధ్వజ సంధాపణము క౭4 సాకేత పలికి మరలుట ' క27 తాళ"కేతు చరికము కే28 తాళ కేతు దూంకలు 182 నాయక విరహము 138 నాగవమార యత్నము 198 ఆళ్వకర శాన్యప్రావీణ్యము 189 ఆంబిక యను[గహమా మ4క గంగ యాషేపణము కైశప మహేశ్వరు మాధ్యస్ట్యము క్షేత్సలి శాగఇురి కాహూతి కశడ శవాగఫుర విభవము క్షత ఉహ్చెసదయ "కేళి ేత్త6 ఫొథస్థిక మదాళస శ? నాయక వీతణమా 148 తారా నుకూబరము (సవి స్తరకథనమాూ 158 తారాజయంత విలాసము 155 సఅకాబర చింతనము రం కోడిపడవ 168 నలహబర అమరావతీ (ప్రయాణము 166 ఉషా

రే పుట వంచమాశ్వానము : ళ.199) వీథ్‌ విహారము 21609 తారా చాపల్యమా క. శాముకి నుంత నము గ?త్త నఅతాబక సమాయోగమాు 75 రంభా విరహాను క్ష? కలహాకళన నారదుడు 178 జయంత సలకూబర ఫర్జణమా 182 తాళళేకు హనవము 185 పెండ్లి విడిది 100 నుంగళ స్నాచాదికము 101 వివావా జేది 102 కల్య్యాణోక్సవనూ.. 198 ఆయో ధ్యాగమనము 195 ేలీన్ళవామా 195 తవలయాక్వ చిరదమా 108 అయాయాప్తాంభలా

సవరణ సూచి పుట పంక్తి ఉన్నది ఉండవలసినది లి చ్‌ తస తన శ్‌ లె దగునా దగచా శై యాడి యాజి 6 ౭20 అదాలటు చాంటు 8 క్షే జనియించె జనియించెం త్రి ఫ్‌ 'భెలగి అెలంగి ౦ రనికమాళా రసికవూళి క్ష దడ దడ 10 శే చాడలగ డొడలగి లెత ఖానుని ఖానుని క్షే 18 దొందు బొందు 18 7 చేత జే 16 6 జామ్మ తొమ్మ 16 పటవటా బటపటా క్ష? కక నివి నిధి 18 10 పీంద్రల వీరధుల 16 వర్ష ంప వర్ణి, చ క్ష? భరధి ధళ్య్ళాధి 20 లల్లి తోకన అకోకన లే 10 యాశ్వ యాళ్వు క్ష ధ్యాశేక ఖ్యానేత ఖ్జి క్ష? నస్థిరార న! న్ని చార

311 వట సం క్తి ఉన్నది &ఉండవలసినది రశ న్‌2! చాటి£ిని దొజలి క్ష? రహీగలు రహ్‌గ ల్లు ౭6 8 మొంకఅయడద్ద మొలక యద్ద లా 10 "వేత “జభ ౭0 త్ర గీ్‌సు (లీవు ఏ! లై మచ్చలం మచ్చులు త్తశే ్న] యాగా యాగ త్త థి తమగ ఫు తమకు క్‌1 18 జాకర ఆజాకరం 16 "మెజుంగంబెన్న మెటుంగ జెన్న గ్‌క్‌ 8 నచ్చోటు వచ్చొటు క్ష జరద జరక 68 క్షే పయిదోడ సయిదోడ కై కేతితో శేలితో 62 క్ష్‌ లాలుచు లాలుచు (8 18 ల్తను( “గానీ ఆను .౯గొని 689 2 నట ల ళం యొక్క_క యొక్కొక 6౮9 11 వె యు వచు జ్ర చందమున చందమ్మున 70 22 శించుచు శించుచుం ల | దర థర 17 15 రల డల ప్పజఖె పఆవె శయ్య వుల కయ్యంపు 799 క్షే జేయ సీయ

3141 పుట సం క్తి ఉన్నది ఉండనలసినడి గాగ్గా ణా వలాళి పలాళ్తి 80 ర్‌ కండంగ శందంగ 5 [ క్ష తేట ఒదేట 8606 8 కంక తంత 89 బ్ర నింకంగొ నింకం గొల 6 బహుండ నుహుంత 00 శై కుట కుభ ప్రై లే అర ఆర ర! మసి మస ౦ కలై నిశాక విశాన లై కించో క్రిపో 95 క్షే ముమూర్చ ముహూ ర్త 9గ్ర లై శు భిమ ఫం కి యల యి 104 ఫ్‌ న్మభుప న్థధుప 110 ళా తఫో తపో కష? ణా న్వింతు న్చింత 10.20 యిుంచింగొా యించి కొ 118 18 నర న గ జాళేక చాళశేళ 110 గ్‌ పో 'ాష్టి 1120 ౮1! గల్లు గల్లు క్ష22 శతి జవ న! లెల్రై బడరి అడరి య౭2 క్షే డండీ శి క! ర్జిక్ర కాసినులాక కశాసినుజార

న్‌

పట వంక్తి ఉన్నది ఉండవలసినది క25్‌ త్రి జనానన బజనానన మం? శ్ర త్రైళ్య శై కే 6 వాహమ వాహన కైక శకి వీకిందు సీవిందు కేక /౯ దిప్పెంజా 'చిప్పెళ కష 1! నోవా వోన 44 9 ఘృణికో ఘృణి వేల్తికో కేడర్‌ 8 జాదరిం జొదరి క్ష? క్ష నంది వంది స శ్యార్బర్య శాళ్నర్య 152 తెగ విల్వ నిల్వ 158 జే నఆేగి నరిగి 200 8 కాలాలి శాయణిలి కంటే 16 వీడచూచె వీడంజూాచా [65 / ననుంద నమంద

క్రై బడుబెడ జడునెడ 186 6 సొత్తు పొత్తు క్ష? ఆశే సెంబడీ కెంబడిం 170 గ లీవ వివ

షి శానికిం ఇానికికా క్ష?2 1092 మిటే మట కాకి 19 జూప చూప

కప యేనునొ ఇమేనున్లునొ పే 28 నీటా స్‌టొ 11? న్‌ తనూ తను

ఉక్షఖి యెత్తే యెత్తి

రన పుట సంక్తి ఉన్నది ఉండవలసినది కం ర శాని కొని క్రై శారా "నెట్కా కేస్‌ తనక దనకు 181 10 జడ బెడ 182 న్‌ మార్మొాగ్యయె మార్మోమె క3న క్ష వరన నర్తన న! క్ష నిద్దంపు నిద్దపు కేం2 10 బనుప+ బనుప 108 తి చ్చళో చ్భికో 104 న్‌ బనసీదంబు బనీండంచు ! తొంగ పెంగ్‌ 108 గ్రే ర్వణ రణ శ 1 పుట 104, పంక్సి ల్రైశ్స: ఈ నీటుక త్తియల + జంకించు” అను ఫునరుక్త చాక్యము తొలఅగింపగలరు, 8, 6(ప_-వు నస్క థ-రధ ర _టఆ __ ఇత్యాది వర్షములం యథోోచికనూ-గా సవరించుకొనగ అరు, (నం

చీ సంపాదకీయము 1 ఆముఖము 11, వినతి శ్రీ తిదవతి 'వేంక'పేళ్వరులు అశీతివక్షన్గుల క్రితం (19008 లొ ఈ కవల యాశళ్వచరిత్ర (ప్రబంధం పరిష్కరించారు. దీనిని పునశ్శీలనంచేయడం సాహనం,. అయినా కలిగిన ఈ భాగ్యం పురాక్సుళఫలం అవి నా తలంపు. ఆ తొలి వరిష్క ర్తలకు నా ప్రాంజలి

దున ప్రాచీశసాహితీవనప్రాభవానికి ఏక్సైకనంరక్షకనంస్థ ప్రస్తుతం ఆంధ్ర పడేశ సాహిత్య అకాడమి ఆ వనీవికానటప్రా ప్తికి వర్తమాన "వాసంక పేభవాదాన కారకులు ఏతన్నిర్వాహక విజ్ఞులు. నన్నామతించి అందించిన ఈ అవకాళానికి వారికి నా అభివందనాలు,

ఈ యత్నంలో సహకరించిన విద్వన్మి.కులు (శ్రీ తీర్థం (శ్రీధరమూ ర్తి గారికి నందనాలు. నాకు చేదోడుగా ఉండిన ఒకనాటి శిమ్యులు శ్రీ డి. హరగోపాలుకు థ్రీ కె గోపాలుకు (శ్రీ జి రోసినాయునికి కుభాళంననాలు.

తాళవత్రం (ప్రతులు సం ప్రతించడానికి అనుమతించిన తంజాప్తర సరస్వతీ మహల్‌ (గ్రంథాలయ కార్యక ర్హలకు కృతజ్ఞతలు

ఈ పరిశ్రమలోని ప్రసవాయానం సమీక్షించగల సహృదయలోకానికి సమ్మిత నమోవాకాలు.

8, భోగవత - కశువలయాశ్వుడు

(శ్రీమచ్భాగవతమ'న ఫౌర ఇజ్వెకునంశాంకురులు) ఆశ్వినేయ వరమువారు

ళ్‌ / కొందరున్నారు. వారిలో కువలయాళ్ళుడు ప్రముఖుడు, * ఉదంకండు సనుషు గురా పైలా డీ

తా కువలయాశ్య చరిత్రము వహుండె దంపె ధుంధుకాః అమరాబంధుకా $ అది కారణంబుగా ధుంధుమారుండన నెగడె*వె ఆ కువలయాళ్యుడు. ల. శం 500060220640 03020 0 మంటు 29 20004110” 2 9100811 ₹0102016 116, ఇ10ళీజకకరే క0006ఇ710906 26% 016 ఇ₹6506%0. 982 00150, 62059108 0602910021 ఆజళ€రు28ం ఉంగే అం16408క్ర 520016 9163 2ఒరడే [068 ... 2 ఇది ఈ పురాణ కథాసం కేతార్థము. 8. మార్క_ండేయపురాణ - కునలయాశ్య్వుడు ధుంఢుమార బిళుదాంచితుడైన కువలయాశ్వునికంటె భిన్నుడు మార్కండేయ పరాణో క కువలయాశ్వుడు ఇతని వ్యవహావనానుము బుకధ్వజుడు అమోఘమైన కవలయనామక అశ్వు(ఫ్రాప్తి కారణముగా సంక్రమించిన బిుదనామము కువలయాళ్వు డని, ఇతడు గాలనముని ఆదేశానుసారము పాతాళకేతువను అసురుని వధించెను. ఆ అసురుడు అపహరించిన మదాలపకు కుండల (ప్రాణస్నేహితురాలు. కవలయాళ్య్వు నకు మదాలసను ఒప్పజేప్పి? పెండ్లి జేమించినది కుండల. పోతోళశేతుని తమ్ముడు తాళకేతువు. ఇతడు (ప్రతిఘాత వాంఛతో మాయా మునియె కు:లయూఖ్వుని అశ్రయింవెను అతని కంరహారము (గహించెను. తన "ఆశ్రమ సంరతృణకు రాజును నియోగించి? మదాలస వద్దకు వచ్చెను. కువలయాశ్వుడు రాక్షసులతోడి యుద్ధమున నిహతుడయ్యెనని అబద్ధము చెప్పెము. పతివ్రతయగు చుదాలస గుండెలదరి మరణించెను. కువలయాళ్వునకు ఈ కుత్సితనృ త్తి తెలియదు. మదాలసావియోగమున అకడు విర క్రుడై అపర్నిగహుడుగా ఉండిపోయెను. ఇతనికి నాగకుమారులు ఇద్దరు మిత్రులు వారు తమ తండ్రియు నాగరాజు నగు ఆశ్వతరునకు, మిక్రు౦ విపన్నస్థితి తెలియకేసిరి అకడు స్నేహశీలి కువల మాశ్వునతై 'యహషహాప మదాలశను తేనెంచేను.. మొదట సరస్వతీదేవి నుపాపించి గాంధర్వ విద్యను సాధించెను. ఆ గానమహ త్త్వమున శివుని మెప్పించెను. మదాలస 1, 3.164 165 - హోతన, ఓ ఉ అటి! టటా. 00 మగ వంయంజ నం క, ఈ మొ. కై ఈ-560.

నం పాదకీయను ౩ తన ఆత్మజ కావలయునని కోరెను. పిళ్సుపిండములలో మద్లగ్మమ పింద్లమును శివి? తన మధ్యమ ఫణమున మదాలస్గను ప్పట్టించుకొమ్మని సదాశివుడు వరము అన్మ్మగ హించెను. మదాలస నాగరాజునకు అత్మజమైనది. ఈ మదాలస జాతిన్మర ; యోగిని; యోగమాత మరల కువలయాళ్వుని గృహిణ్శిమైైనది.

ఇది పురాజోక్త కధా సంగహను,

ఇందు మూడు దళ లున్నవి గాలనముని అళశ్వ(ప్రదానము ; పాతాళశేతు సంహారము ; మదాలసా దర్శనము = తొలిదళ. కుండల మూలమున మదాలసా పాణిగ్రహణము = రెండవదశ. అదృశ్యమైన మదాలస !$వానుగ్రహమున నాగరాజు నకు పప్రాప్తించి? కవలయాళ్యుని సం్మకమించుట _ మూడవదళ.

కువలయాళ్వునమ మదాలసానరణము కుండలినీ విద్యాశ్రాండికి సంకేతము,

4, త త్త్వసంవరణము య!

స్టూలదృష్టికి పుఠరాణకథలు నీరనములు సూవ్మవీకకు నానారుచిర్తార్ధసంయు తాలు, వేదత త్త్యము అవ్యక్తము _ కావున ఇపొరుషేయము.. ' సువ్య క్తేంద్రియ భూతాది వ్యవహోారార్థలింగ దృష్టాకృతియై ” - (ఎజ్జను అది వ్య కృమగును. పొరు 'షేయములైన ఇతిహానపురాణాదులచే ఉపబ్బంహితడుగునది - సంవృద్ధినందునది = వేదవిజ్ఞానము. బహుముఖ వేదవేతృతకు బహువిధ కథనగళులు అవసరము= కావుననే అనంత వేదరహన్యవివృతిక్తై అసంఖ్యాకపురాణములు అపతరిల్లినవి, అభిరుచి వైవిధ్య నిస్తేళకముగాః అనన్వయవ్రాంతి నాపాదించుఃు సహస్రాధిక ఆఖ్యాన ములు ఆవిర్భవించినవి. వేదము నిర్షణక త్త్వబోధక 'మనుకొన్నచో పురాణాదికము సగుణోపాసనసాధనము, బహుధేనుజాత మైనను?-గోక్షీర మొక్కటే. కథలు బహు శూసవ ర్తులుగానున్నను? గవేషిత తత్త్వమొక్క'టే. ్రకృశి వికృతులను యోగ తోగములను వి స్తరించునప్పుడు వివర్యాసములు తప్పవు. విపర్యయము కాలలక్షణము. అ కాలమును అథఃకరించి నిలుచునవి వేదములు; కొలముతోపాటు గమించునవి సష్టరాబములు,

ఇట్టి పురాణోపప్పరాణములు. వివిధరీతిని (ప్రచురమగుట పచుగురుకు పనికి వచ్చున వేయని (గ్రహింపగల్లినచ్తో వాని సంఖ్యల్లను గూర్చియు, అందలి విప్రర్యసిత

ళీ కువలయాశ్య చరితను సిద్ధాంతములను గూర్చియు జరుగుచున్న చర్చలు: (ప్రవాదములు: విపరీత (్రతిభాషలు అడుగున వడగలపవు, సత్యశోధనము సొధ్యము కాగలదు, 5, మదాలసా కువలయాశ్వము - కండలినీయోగము పరిమితదృిష్టితో కువలయాశ్వ ప్రళ స్తిని సరిశీలించుట (ప్రస్తుత క ర్పవ్యము.

ఈ ఉపాఖ్యాన నామధేయములు సంకేతార్థద్యోతకములని సూచించుటకు ప్రత్యేక ప్రయాస అనవసరము. ఆ అభిధానములవల్ల అన్వయవగు యథార్థగాథ యోగసంపిద్దికి సరదింధించిన ఒక రసవత్కథ. అదియే కుండలినీ విద్యావిలానము.

బుకము ధ్వజముగా కలవాడు నాయకుడు - బుకధ్వజుడు ఆతని కన్నులు శుడిషి ఆ విద్యామార్గదర్శియైన తొలిగురువు గాలపుడు (గాలవతి ససావయతి అక్షీరోగాకా ఇతి =. గాలవ నాయకుని అర్హత నుబట్టి ఆ గురువు అతనికి (ప్రసాదించి వది సూర్యదత్త మైన కువలయాశ్వము, భూమిచుట్టును గమించుచున్న విద్య కవల యాశ్వము (కౌనలత ఇతి కువలయం; వల సంవరతే; అబ్నుతే గమనేన ఇతి ఆళ్వఖ. కవలయాళ్య్వునకు యోగమార్గము స్ఫురించినది; కాని ఇంకను పిద్ధి కలుగ లేదు. ఈవరకు సూచితమైన డ్రిదశలలో ఇది తొలిదళ.

చదాలసా ప్రాప్తి యోగపిద్ధి. దీనికి ప్రతిబంధకమున్నది. పాతాళకేతు హననము జరుగవలె, పాపపతనము శేతునుగా కలవాడు ఆ అసురుడు. (పతంతి అష్మికా పొపొడ్‌ - పాశ్రాళం౦. అతడు మదాలవను హరించెను హరణము అసుర లక్షణము ? రఇము అమరమార్గము. నాయకుడు అప్పటికే కువలయాళ్యుడు కావున మదారినను అతనికి ఆందదేసినది కుండల (కుండవత్‌ వృత్తత్వాత్‌ ) మదాలసను

హించి శాన చుట్టుకొని పన్నుండునది. నాయకునకు మదాలస లబ్ధిమైనది. అద్దువరిన పాఠాళకేతుని ఆతడు అజచివై చెను. అందినవిద్య అతనికి వ్యామోహము కలుగబేపినది.. ఇక వ్యామోపూవిమోచనము అననరము. అపుడుగాని విద్యాన్తైర్మ ఇ్యము స్ఫురింపదు, ఇది రెండనడళ. ” తాళకేతువు (అసురుడు) కారణముగా అదృశ్యాయైన మదాలస సర్పపతి మూలముగా మోహ్రాంతి తొలగిన కువలయాజ్వునకు (ప్రాస్తించినడి. ఇది చివరిడళ, ఇందు ప్రధానాంశము మదాలన (మదీ - హర్జే) న లసతీతి ఆలస. హర్ష

నంపాదకీయము. స 'ప్రకర్షమైనను అలనభావము కలది అని అర్ధము; విద్రామత్తమై ఉండునది తట్టి లేపనలసిన సర్పము ; కుండలిని.

(శ్రీళంకరకృత సొందర్యలహరిలోని * విశాలా కల్యాణీ. యను 149_వ ల్లోకము ఇప్పడు స్మరణీయము అందు (శీమాత అష్టదృష్టి విలాసము వర్ణితము. ఒక దృష్టికి అందు ధార యనిపేరు. *ధార్తాదృష్షిః ఆలసా” అవి అత్నీధర వా॥ఖ

బ్ర లచ్చ శ్రే తన్వి అ సౌందర్యదేవతకు = ఆనందరూవిణికి . గల మదాలసా కటాతమును యోగమార్ష మున సాధింపనలయును. * మదాలస్తాం **. మనసా స్మరామి” అను స్తుతి (ప్రసిద్ధము ఆ సాంకేతిక నీర్దేోేము ఈ కధలో ఉద్దిష్యవయోజనము. ది చిచి

మార్క-ండేయపురాణము ఈదృశ తాంత్రిక గాథలకు నిధానము. ఇప్పటికే ఆతివిస్తర మైనది. విశేషాంశములకు మూలము చూడనగును $; కుండలినీ ప్రక్రియ అట అనునంధేయము.

6, (పబంధీకృత కువలయాశ్వము

'వేదత త్త్వమును అంతస్పారము చేనికొని కాఖభోపశాఖలతో! వివిధపురాణ వ హోనృక్షములు కాంతారమువలె విజృంభించినవి. అంతకంమ పెరుగలేక ఒకదళలో ఆవి ఆగిపోయినవి. ఆ తరువుల వివిధఫలములు కావ్యసాహిళతిలోని మధురకృతులు. వీని (ప్రయోజనము పరిమితము ; దృష్టినియతము. సంస్కృత దృళ్యశ్రవ్యకాప్యము అందులకు దృష్టాంతములు, వానిని నిషేన్య మృష్టాన్నముగా మన ప్రాచీన కవులు (ప్రజానీకమునకు నివేదనము చేసినారు.

మార్క౦దేయప్పురాణమందలి హరిశ్చంద్రుడు; స్వారోచివడు; మడాలన మనమధ్య మశలినారు.

సంస్కృతమున ప్రవిద్ధ దృళ్యశ్రవ్యకావ్యరూపములు నహింపని మనుచరిత్ర మును అల్లసాని పెద్దన విలోకించినాడు. ఇది రనవన్మధుర ప్రబంధ నిర్మితికి ఆనుకూ తించునని గుర్తించినాడు. అంతస్సత్వముగల కవి; కండపృషిగల కథ, అడి నమ్మోహపరచు కావ్యకన్య అగుటకు అంకకన్న నేమీకావలెను *

శ గ్ర తక్కినవి రెండును సంస్కృత(ప్రాకృతములలో దృశ్యశ్రవ్యరూసములలో శాణకెక్కియున్నవి. అవి తెలుగున (ప్రబంధములు కాగలిగినను తత్క-ర్తలు మహా

౭౬ కునలయాశ్వ చరిత్రము పండితులైవను వానికి (ప్రశస్త సంభావనము శూన్యమయినది. ఈ (ప్రబంధకన్యల రూపురేఖలు? అవి నోచుకొన్న నోములు అంతంతమాత్రమే.

ఈ కువలయాశ్వచరిత్రమునకు ఇదినరకుగల వ్యాప్పికీ రులను - లేనిదానిని - ఉగ్గడించ్తుటి అతిశయో క్రియే అగును,

ఈ చరిత్రము ' బహువిధ కథావిచిత్ర మని కవి పేర్కొన్నాడు. మూర్కండదే యోక్త కధ విచిత్రమే. యథామతిగ దీనిని అనువదించి సంస్కృత (ప్రాక్సుతాదులలో రూవకములుగా, కావ్యములుగా (వ్రాసినవారున్నారు. సాహిత్యదర్పణకారుడు విశ్వనాథ కవిరాజు ఆళ్వాస విభాగములలో ఈ కథను సంతరించినట్లు సూచించియున్నాడు - (సా. ద, 6-60%), మన కృష్ణదేనరాయల వదాలసాపరిణయ రాటకము (అలభ్యము)

ష్ట్రదన స్ట ఒకటియున్నది. ఇట్లున్న వెన్నో! మారనకవి ఆంధ్రీకరించిన మార్క_౦ండేయము నున్నది. కెలుగుకవి వీనియం దెన్నిటిని చూడగలిగెనో ! సన్ని వేశకల్పనలు, నాటక శైలి పరికించువారికి ఈ తెలుగుప్రబంధము మరుగున ఒకరూపకమున్నట్లు భాపించును. దాని గుర్తించుట కష్టము, ?. కృతికర్త - కృతిభర్న కువలయాళ్వచరిత్ర కృతికర్త ననరము చిననారాయణనాయకుడు, కృతిభర్హ సవరము నారాయణరాజు, కృతిపతి ఎవరోకాదు కవికి పితృవ్వుడు (పినతండ్రి). అంతేకాదు; తన అన్నకొడుకగు ఈ సవరము కవిని దత్తకుని చేవికొనెను, * పికృదేవోభివ' _ అను 'వేదవాణిని నారనకవి పరమ(ప్రమాణముగా పాటించెను.. 3క్రావా వతారికతోని సుతి 8 రి ఖ్‌ స్తు

అందులకు పవిదర్శనము,

కవి సూర్యవంశక్షద్రియుడు, కాళ్యపసగో[క్రుడు, శఠగోపతావస. శిష్యుడు (అనగా ఆసోబలమక సంద్రదాయానుయాయి? మదనగోపాల భ క్తుడుం

కవి నామాంతమందలి నాయకపదడమును అతని కాళ్యపగో[త్ర (ప్రస్తావమును వరికించినట్టి చాగంటి శేషయ్యగారు; చిననారన క్షృదత్రియుడుకాడేమో ! అని ంకించి నారు. ఇది న్యాయముకాదు. తొలిపద్యమున 'సౌరము వారను (ప్రళప్పి కలదు న వనన క జన ల

8 సౌరవంళవృత్నము అనుబంధ మున కఠఅదు,

నంపాదకీయనము ౭ ఇదాసూర్‌ - గోశ్రావత్యార్థక బోధకము. "నవక పదమును వద్యమున బంధింపలేక అట్లు వ్రాసెనందురా* ఆశని కవికాప్రొఢి వరిశీలించినవారికి అట్టి ఆశంకలు కలుగవు. కావున సౌశ పదము బుద్ధిపూర్వకముగ ప్రయుక్తము. ఇది ' నవుర ' మై; కాలగ్రమ న్యవహారమున *సవర ” మై యుండును: సొరకత్రియలమని కంరోక్తిగా చెప్పి కొన్నాడుఫఏ సూర్యుని; తద్వంశీయులను సొదునస్యముకో ళశ్లాఘించియున్నాడు $; మూల కథలో ఊరులేని బుకధ్వజునకు తనకృతిలో ఆయోధ్యాపాలనమును (భాగవత(క్రమ మును ఆపావింపజేసినాడు కథావస్తువుగా సూర్యసంజనిత కువలయాశ్వము నాదరించి నాడు ఏ ఇంతటి బలగము చాగంటివారి'ళంకను చాలింపకుండుట చిత్రము. అస్తు!

ఈ తండ్రీకొడుకుల దేశకాల వర్త మానాంశములు వివాద(గ్రస్తములు, చాగంటి వారు, నేలటూరివారు, ఆర్వ్యుద్రగారు _. ఈ నృ త్తాంతమును చర్చించియున్నారు.. ఐక కంఠర్యముకొని వారిఅభిమకములను ఇట ఉద్ధరించుటలేదు. అంతకన్న *(గ్రంథన్థ ఆధారములను వినక్షించి నమన్వయిరచు యత్నము యుక్రమనిపించును. ప్రాచీన కవులు ఆక్మళ్లాభావిపర్యయులగుటనలన మనకీకస్తములు తప్పుటలేదు.

గ్‌ చి

కృతిపతి * పింధుగోఎంద ధవభాంగఖీముండు " (1-17) ; * పింధుగోవిందుండు ” (1-08); “మణీశాగనగరకాంతుండు”. (1400) 3 * సన్మణి నాగపట్టణ విక్రుత (ప్రభుతోజ్జ్వలుండు* (1-18).

ఇవి వంశపరంపసరాగత బిరుదములు, విజయనగరరాజుల కాలమున ఈ విరుద ద్వయము కర్ణాటకమందలి బేలూరునతులకు ఉండినవి. ఆ కాలమున బేలూరు చిన్న (ప్రాంతము, ౪ పాలకుణు కర్ణాటాంధ్రులనుట స్పష్టము, క0ం]3 ... యంత మం 9002008 వటట. 38 క్ర౭ంయ శ06 10603 08 వణణగణ (00084864, 61ఉమ0100. 076% 4206 ఏరేడ10ం26, కాలిం జట సజ అంజి ఉబిైై తంం౫ 7004 ౧ తదణణడరండ0/బ4, స పజ 005 క66 16 టకిండే.

సవరమువారు బేలూరివారో, కాక అందుండి దక్షిణమునకు వలసవచ్చినవారో కైపలయును.. వీరు చెంజిపాలకులుకొారు. "చెంజేపాలకులైై ఉండిరేని సవరముకవి

శీ ఆవ తౌరిక, అశ్వాసాద్యంతే పద్యాలు ఆధారమాం

ర్‌ “0006 మజా[రు. త్వెంజంటా. 00 ₹14ాజం8క్రజంట' ₹01 1-₹ంయి కణిక - ౨ 18% (1902౧

తా కువలయాశ్య చర్మిత్రము ఆ సంగతిని సగర్వముగ సంస్తుతి చేపియుండును... చెంజి పేరుకహూశ. ఉచ్చరింస కుండుట కొంత వై పక్ష్యమునకు సూవకము. చెంజిపాలపలకును మణ్‌నాగపురితో నంబింధమున్నది. పల్లవులకు * మణీ వల్తవపూర్విక * (ప్రవావమున్నది అశళ్లే మణినాగపురముకూడ బొత్తరాహిక మాణిక్య పురమనువాదము చారిత్రికులను సంభ్రమ పెట్టియున్నది. ఇట్టి విరుదములు కొన్ని కేవలము పౌరాజణికన్మ ఫతిచిహ్నాములు, = “పింధుగోవింద” బిరుదాంచిత రాజనరిత్ర పరిశీలించి, సత్యాసత్య నిర్ణయము చేయట యుక్తము. సవరముకవి తమిళదేశాంధ్రుడు కాడు. కర్ణాబకొంధద్రుడు (కన్నడమున కునల యాళ్వచరిత్ర మున్నదా విలోకింపవలయును. " ఇతని (ప్రదింధమునగల '* హవ్పుదు? కోజే కేరి ముత్తిగె” వంటి పదములు కర్ణాట భాషాభిజ్ఞతకు ఉదాహరణములుం కాదాః ఇవి ఆనాటి రాజకవుల భాష అనుకొనవలెను. (ప్రదం ఫనాయకుకకు * నాగప్పరము ' వారికి గల రాగవింధము (4.అ. 122182) నిదానింపదగి ది,

॥ రర్ణాట విజయశగర సమీపపురము నాగలాపుకము. అది తర్వాతి హొన'పేట. న దుణినాగప్పకమా ? కాక శూర్చుకడలియొడ్డున ఈమిళనాడునగల నాగప్పుర (%42క026 నాగపట్టిన (అనాటి ెంళ్రంజంజంయిుములను సవరముకవి సూచించు దున్నాడా? చెప్పలేము

8, సవరమువారి రాచజికము, కాలగతి నవరముకవి భారతభాగవతములు చదువకొనుచు (గద్యము) కాలక్షేసము వేసినట్లున్నాడు. "పెద్దల సమరవీరమును పెద్దగా వర్టించెను. తన కందుగల భాగమును కేఖభామాత్రముగవై న, స్వాతిశయదీ ప్తికైన విర్హేంపచేదు. అప్పటికి, ఆ పెద్దకుండ విజయనగరమే దొరల్సి పెంకులై నది. కవికి మిగిలియుండినవి గతవై. భవస్మృతులే.

కృతిపతి సవరము నారాయజరాజు సమర పీకుడు. ఇతడు పాలించి ప్రసిద్ధి ఆహ కెక్కిన పట్టన (ప్రశంస కానరాదు, ఉన్నకదా కని వినుతించుటకు 1

నంపాదకీయము నా కౌని అతని (ప్రాభవ విషయమున మనకు ఏ అనుమానమునకును చోటులేదు. కృతి అంకితమగుచున్నపుడు (ప్రాతవడిన బిరుదములును ఆతిళయో క్తులును ఉండును. వానిని అపనోదము కావింతము. శేషాంళములను నమీకింతము. " నారాయణరాజు ;

1. లక్మీశోపమ వీరవేంకటన్పపాల (శ్రీమహారాయ ద త్తత్సె మండలుడు(8_ [6

ల పట్టాభిషి క్తుడయిన వీర వేంకటరాయ భూవిభుని కరుణకు పొటత్రుడు ;

8. కర్ణాటకాధీశ్వర్వ దయాసాంద్రుడు (1.10

శీ. (శ్రీరంగరాజకుమార వీర వేంకిటరాయ భుజాబలనహాయ, బహువిధడఉిపాయ ధురీణుడు (1- 7)

ఇందు వర్ణితుడు వీరవేంకట " శ్రీమహారాయలు ; (శ్రీరంగరాజ కుమారుడు ; మూర్ధాభిషి క్తుడు ; కర్ణాటకపతి. ఆకవీటిచరిత్రలో ఇృట్టివాడు అశియరామరాయల ముని మనుమడు: మూడన వేంకటరాయలు. ఇది తథ్యము.*

ఇతని పాఠినకాలము (క్రీ. . 168041. అనగా 1? ఏండ్లు. ఏడు యుగముగా గడపి చివరకు చిత్తూరుజిల్లా నారాయణవన సమీవ అరణ్యములలో తలవాచుకొని 10. 0-1041 "నాడు మరణించెను.

ఈ ముమ్మడి వేంకటరాయలు దిలహీనుడు పరులపై అధారవడి జీవించినాడు. ఇట్టిరాజునకు ఉపాయములు ఉపదేశించువారు అవనరము. పదవులకు మించిన (ప్రాభవ చది వారిలో నవరము నారాయణరాజు ('ప్రముఖుడైయుండెను.

అట్టివారిని ఘటకులందురు. * రాజకీయము” అలో వీరికిగల 'ఫెత్తనము (ప్రాబల్యము ఎంతటిదో 'పెళ్కూురకు తెలిసినవిషయమే,

కాన మహారాయలకు నారాయణరాజునందు ఆదరము తప్పదు. ఈ దయా దొక్షిణ్యములవల్ల తనపాలకపిక సంపాదించిన (వ్రభుతనే సవరముకవి కీర్తించినది.

6, (ఇతడు ళాడన్వి ఎెందులకో చాగంటివారు వివులనాదనము వేసి యున్నారు; సవరనుకవి: ఆఅ, క, కరంగిణ్కి 116 సంపుటమాం

7 స 28. &ఉ మ3%00్లా 0£ వంటి మయ, 0; మ ఉమ షం పణ క230రా. (1950),

క£0--జకె

ణం కువలయాశ్వో చరిత్రము ఇవి ఆభూతకల్పనములు కావు. కవిచేసిన అర్థవాదమే ఇట ఆధారము, నారాయణరాజు * సంధ్రానధుకంధరుడు ” (1.100 (6 01910080 0 2 1800 [660 ఆ సంధాన రౌర ంధర్యమువలన స్వామికొర $మును స్వకార్య మును పిద్ధించినవి. సవరముకవి రచించిన ఈ రేండు సీసములలో ఎంత చమత్వాార మున్నదో నహృదయుణు గు ర్తొంపగలరు. సీ చలపట్టైనా వైరిజనపాలకీల ెక్కముక్కాడనీయక యుక్కడంచుం బూనెనా యరిధరాభుజుల నంఠ।కలహంబు గల్చించి పాయంగ+దేయు, శెంచెనా పరివంథి ప్యథివీపతుల దాడివెడలించి తనవెంటవెంటగద్రిప్పు, దలంచెనారిపురాజి. దనహజారంబున( బడిగాపులై తడంబడ6ంగంజేయు, వితవితోడుక వైరమీడేఐదనుచు, సకలధర ణీకులెపుడు నిచ్చక మొనర్న వీర వేంకటరాయ భూవిభునికరుణ బఐరగునారాయణ కమాసాలనరుండు (1.4) సీ కనమాటి క్షాంచికా తంజాపుకీ మధురాధినాథులకు నెయ్యంబునెజిప( దనవీటి గోలకొంఢ నలేంద్రముఖధరాధవపద్మబంధు లౌదలధరింపః దసకీ ర్రి మట్లనంత నృపాలముఖ్య గో,తాదురేంద్రులు గొవియాడికొన4 గం దనదానగుణము గోదావరీతీర భూనిర్జ'రేశ్వరులు వర్డించుకొనంగ 'వెలయు వేదండగండ నిర్షళదనర్షళమదధారా ధుసీనాథకుముదబంధు కార్యకృడ్డిండిమారాన ధుక్యసై న్యు. డతడు (ప్రభుమ్మాకుండే నారనాధినేత ఆ 660) “వగవారిపై, మచ్చరము కలిగెనా, వారికి కాలుసేతు లాడవీయడు;$ పూను కొనెనా, అంత*ఃకలహములు కల్పించి వారిని పగులగొట్టగలడు ; ఎంచెనా? దండెత్తించి తన వెంటవెంట 'తిపష్పగిలడు $ తలచెనాః ఇరటివాకిట పడిగాపులను చేయగలడు, ఇట్టివానీతో మచ్చఠము తగదని ఇతరుణు ఇచ్చకము లాడుదురు. ? “తన మాట కంచి, తంజావూరు. నుధురనాయకులను మిత్రులుగా జేపినది $ తవ చీటి గోల్కొండ సుల్హానుకు సమ్మాన్యము $ తనకీ ర్తి మట్లఅనంతభూపాలుని వినుతికెక్కిసది. ?

నంవాదక్రీయము ౧౧ ఇట్టి రాష్ట్రతం తజ్జునకు రాఖ్యమేల* క్రపాయములతో ఊళ్లు ఏలకొన్నవా డతడు. దానికితోడు పరాక్రమమ.నున్నది. కాన వీర వేంకటరాయల్న ఇతన్నిని దయ చూచుట వింతకాదు. ఇళని *'మాట”కును “చీటి "కిని పనికలినకొలము ఆ రాయల .పం_దెందేండ పాలనకాలము. ముఖ్యముగ 188941 మధ్యకాలమున. గోల్కొండ నులాను దందెత్తినది 1842, ఏప్రిలు మానమున, అప్పటికి వేంకటరాయలు గత్రించెన్సు, 34 దక్నే భారత[| చరితము *న రాయల స్థితిగతులు వివరింపదిడి యున్నవి, పరశీలింపనగును, కాగా కువలయాళ్వ ప్రబంధము 1641 నాటికి పూర్తి అయినది. ఆభుగతతో ఆ(ప్రయత్నముగ రచించిన వ్రదింధము కాదు. +ల్చదృషిలో తీర్చిన వద్యములు 'పెక్కూలు, రెండు మూడేండ్ల పంట ఏమో! వ్యపహారదక్షృమును; భావక్షషమునగు ఈ రచనము, కవి ముస్పదేండ్రపాయమువాడని సూచించును, అనగా కవి జనన కాలము సుమారు 1610 కావచ్చును. రాజకొార్యఘటకు డై వాపికెక్కియున్న పాలకపిత (కృతిభర్త్ర) న్నలువదేండ్లు "పెద్దవాడయి ఉన్నచో అతని జననకాలము సుమారు 1510 కావచ్చును. ఇతని ఘటనా చాతుర్యమును మెచ్చుకొన్న మట్ల భూపాలకవి అస్పటికి ఎనుఐదేండ్ల వృద్ధయి యుండవచ్చును, కావున సవరము నారాయణరాజుకాలము 1570. 1640. నాల్లవ ఐదవ ఆశ్వాసాంతపద్యములు సూత్మముగా పరిశీలింపదగియున్నవి. (వ్రబంధాంతకాలమున కృతిభ ర * పుణ్యాకృతి” గాః * ప్రొఢకీర్తిప్రకొశుడు” గా మిగిలినట్లున్నాడు. 9. సవరముకవి - కవితాదర్శము ఆత్మీయ కవితావిద్ధాంతములను ఉగ్గడించట అంక మలభముకొదు. ఆదికవి; షారమతి నన్నయ ఈ ఆఛారమునకు ఆదికారణము. తర్వాత్‌ కవులందరును ఆంతో ఇంతో తమ తీరుతెన్నులను ఉద్ధాటనము చేసినవారే. ఆ౦(ధ్రకవితా పరిణోమము వరయుటకు ఆ పద్యముల పరిశీలశము ఎంతయో నహకరింపగలదు, 8 వె, 2901. & ఈ:5607 05 కంటం మరు, మంటి క. &. ం612క2800% 88లా (1955).

౧౩ కువలయాశ్వ చరితము

ఆయా కవుల పూర్వకవిస్తుతి పద్ధతియ ఆయా వారి కవికాదర్శము నించుక విరీకింపజేయగలదు,

జాతివార్తల ్రస్తావనము బాగుగా ప్రబలిన యుగము 17-వ శతాన్టీయగును. తమ కవితలో అవియే (ప్రధానములని చెప్పికొన్న ఆ కవుల (ప్రొతిభాష్టవదృష్టి (ప్రశంనవీయము,

వాచక, శిల్పకం భూషణార్థులయిన కవులు పీరు. విచిత్ర కవితొచమత్కారము (ప్రదర్శించుట వీరి కవితాప్రస్థానము. ఏది చెప్పుట యని కాదు ఎట్లు చేప్పు! అనీ పీరి తహతహ, ఆ మానదండమునే సవరము కవియు మన్నింపవలసి వచ్చినది. కొవున అతడు చెప్పవిదానిత్షై మనము -సంకోచవడుబకన్న, చెప్పినదానిత్తై సంతో షించుట మేలు,

1 మదనగోపాల మంత్రోపాసకుడు కవి. ఉపదేస్ట శరగోపముని. సరస కవితావై భవము పిద్ధి. అనగా? కవిత్వ కారణమగు శక్తిని సాధించుట మాత్రము కాదు3 శృంగారియై కావ్యజగమును రసమయ మొనర్చుట తదుపాసనా ఫలము

2, జాతివా ర్రాకవిజనులకు ఆమోదసంధాయకముగా. కవిత్వము చెప్పుదు ననుట - తన గద్యములో ఒక ఉద్దాటనము (0000010002). ఇట్లు చెప్పగల్లుట వైపుణ్యము.

“జాతివొర్తలు” ఒక జంటపదము. దీనిని 10100 204 2122860108 అసవచ్చును,

ఒక పదబంధదుందున్న పదములకం'ే విలశత్షణమును, విశీషమును అగు

యబ

అర్థము వ్య క్రీ కృత మగుట జౌతి. ఇది (పాంతీయః మాండలిక లక్షణో కేకము. “కడుపారకనుట* (42) అన్నచో తెలుగుజొతి కర్టమగును, కొంతవరకు తత్క్పోదర భాషలవారికిన్‌ అర్థము కావద్చును. ఇది లోకసామాన్యమైన అనుభూతి కాని లోక స్యవహారము వివిధముగ ఉండును కావున జాతి భాషణములోని వైచిత్రి ఇది వ్లైయకక్తికముగా కాని సాంఘికముగాకాని వియతమై ఉండును

వార యనగా ఉక్తి వైఖరి. అర్ధానర్థటోధకములను న్య క్తీకరంచుటలోని వై లతణ్యము. వాక్యనిబంధము.

నంపాదక్రీయము ౧౩

• కలప్పకు తోడు ఆవవంట కలిగినట్లు * (1.101) అన్న వాక్యమందలి అర్ధము తెలుగువారికి తక్షణము సుటోధకము కాగలదు. *ఇందు 'రమ్మన్నచోట ఇల్లెల్లం గొనుటి (22) న్యాయమగునా + అనుటను వినరించినచో ఆంగధ్రేతకరులకును తత్సద్భశ వ్యక్తీ కరణము న్ఫురించును.

ఇట్టు జాళివార్తలన్న ద్వంద్యనసమానమున జాతీయములు, పలుకుబట్లు నానుడులుః సామెతలు న్యాయములు . ఇత్యాదులు గతార్థము అయినవి. -జాతివార్హ గాను, వార్పజాతిగాను పరివర్తనమంది విరిసినది, ఆయా జాతివార్త ల వైశిష్ట్యము నిళ్చయించుట కొక మార్గమున్నది ఆ పదనముదాయమును పరభాషలో అనువదించి చూచినచో అందలి సారన్యము బయటపడగలదు. ఆంగ్లమున “90 100% 306 361942 అన్నచో మరణమని అర్థము. ఆ పదములను తెనుగున అనువదింన చలచినచో వికృతార్థమే మిగులును.

కావున చాతీవార్చలకు అర్థనిర్ణయముచేయుటయు. ఒక్కొాకపుడు కష్టమే. పదములకు అతీతమైన భావసంపద ఇందు నిలిడమైయుండును,

కవి ఈ (ప్రయోగమును సాధించుట నిపుణత. ఆడి లోకమును: కాస్త్రమునుః కాన్యాదులను అవేషేంచినచో కలుగునందురు,

8. మూడవది అభ్యాసము? కావ్యజ్ఞులగు పెద్దలవడ్డ పొందు శిక్ష. ఇది లేశ శవితాన్య క్రీకరణము పాధ్యముకాదు.

ఇట్లు - శక్తి, నిపుణకు అభ్యాసము - అనునవి కావ్యహేతువులుగా వింగడించి చారు, ఇవి (క్రమముగా (వ్రతిభ వ్యుత్చ తిః అభ్యానము - అనచిడినపి,

శక్తీ వైయక్తికము _ స్పరాకృతఫలము,

చిప్పణర - లోకొద్యనుశీంసఫలము,

అభ్యానము _ శికణనువలన సాధ్యము

కవిత * హ్లాదైకమయి” అగుటకు ఈత్రయమును సిద్దంపవలయుషు,

ఇప్పడీ క్రీంది పద్యమ ను చూడుడు, |

యీ కువలయాళ్య చర్మితము ౪ జృక్రచ్లో శబ్దనిగుంభన్నంబు? లొకచో యుక్తి క్రియా గౌరవం, బొకచో నద్భుతజాలివార్త: లొకచో నుజ్జృంభి త త్తద్రస (ప్రకరంబణుం) గనిపించిన న్మదికి సంథావింస నర్హ్మంబుగా క కటా యేమియులేని కబ్బమది యాహ్షాదంబు గావించునే!” (1.10 శద్దనిగుంభనము, యుక్రి(క్రియ - అభ్యాసఫలము.

అద్భుకజాతివా రృలు - చిప్పణతాపిద్ధి,

శట్లేంిక త్తద్రస (వ్రకరము - ప్రతిభాయత్తము,

తుదకు ఇందోకటికూడ లేనిచో ఆ కావ్యము ఆహ్లాదిమును కలిగించునా 2 అసి నవరముకవి (ప్రశ్న.

నవరముకవి తాను * జాతివా ర్తాకవిజములకు ఆమోదమును (సంతుష్టిన్సి సంధా నించువాడ ” నని ఆశ్వాసాంత గద్యమున పృనరుద్ధాటనము చేయుట విశేషము. ఈద్చళ 'పియులగు కవిజనమున్నారనుట నుర్తి ౦పదగిన అంకము.

కృష్ణరాయలవంటి విద్వత్కంవి “ ఉత్చేంకోసమలు జాతిపేంపెక్క? రసికులు పొనన "9 మృద్రాలనచరిత్రమును (ఇట్టి ఇతివృత్త మే) పల్కెనట. ఇట “చాతి యన స్వభావో క్ష్యలంకారమని - పరిమితార్థమున . వేదమువారి వినకు ఆలంకారముల సంఖ్య పెరుగుచు వచ్చిన కాలమ్లున జాతి సత్షమునుండ్‌ చేరిన * న్వభావో క్స్‌” అను అలంకార భేదమొకటి ఎక్కువైనది. అంతేకాని స్వభానోక్తిమాత్రమే జొతి యను కొనరాదు.

“మహీ నున్నది యున్న యట్లు మాటల తేటల్‌ బహుళంబులుగా( జేప్పిన మహితో క్రియె జాతియయ్యె "39నని నరనభాపాలీయము, “మాటల తేటల" వలన జౌతి ప్రళస్త్వమగుననునది పిండితార్థము.. డీనికి కునలయాళ్యచర్యిత మే ఆద్వితీయనుగు ఉదాహరణను.

కవి గీర్వాణకవులను స్తుతించియున్నాడు.. వారి ఆశీర్వవనము లా+ంచుచు ఎత్తుగితియందు ఒక సంన్కృత పొదమును (గీత నియతితో) కూర్చుట అందలి

9, ఆముక్తమోల్యడ 3.18,

0, నరసభూ పాలీయమా (ఈ 112),

నంపాదక్సీయము ౧౫ ొత్తదనము *“యుస్మ త్కవిత్వ నందర్భగౌరవార్డి, అహంఖలుః (యూయం) దాతు మర్ధ్హథ” __ (1.9). (మీ కవిశాగొరవమును ఆర్థించువాడను నేను; మీరు అన్నుగ్రహింతురుగాక ), ఇది అపూర్వము

ఆ కవులు సవకము చిననారాయణకవిని హృత్పూర్వకముగా అను(గ్రహించినా రనుటకు (ప్రబంధసటుత్వమే నిదర్శనము.

సినతంద్రియైః తల్లిః తండ్రి; గురువు దైవము - అని కవిచే భజింపబడిం కృళతిపతియై ఖిలముగాని కావ్యజీవితమున అజరామరుడైై మిగిలియున్న ఆ పాలకపిత చరితార్థుడు.

10, (పబంధ పరామర్శము

మూలమగు మార్కండేయమున కొండంత కువలయాశ్వపురాణమున్నది. కాని ఇందలి ముఖ్య సన్నివేళములు కొన్నిమాత్రముః నవర్నము కవి మనసువ కొండ గుజుతులుగా మిగిలినవి. పురాణకాలమెక్కడ ఇ సమకాల నహృదయామోదమెక్క_డ ళ్‌ కావున చతుర రచనకు అనుకూలించు కథయొకటి కుదుర్చుకొనెను,

నన్ని వేళశములు రూపకరీతిలో సంభాషణాత్మకముగ సాగిపోవలెను, కాకున్నచో తా ననుకొన్న జాతివా ర్తలు అధోగతి పాలయి జవన్‌త్త్వములు కోల్పోవును.

మజీయుః .అంగిగా శృంగారరసము నిస్పన్నము కావలనియున్నది, అంతకన్న ముఖరమైనదిః ఎట్లో రసాభాసమునకు గతి కల్పింపవలపిన అవస్థ అల్లసానికవి ఆరికోరి తీర్చిన దారికదా అది. అవసరమున్నను లేకున్నను ఆ పాకము నాదరించిన వారు 'పెక్కురున్నారు. వారిలో నవరము కవియు ఒకడు. (సుమారు 100 పద్యము లలో కారా “ఐబహుసక్తి * వృత్తాంతము 1)

ఇక పాత్రల వివిధ (ప్రకృతులను చిత్రింపవలపియున్నది. ఇది తస్పదుగదా మరి! మానవులు): మహర్షులు, అమరులు; అసురులు నాగులు -_ ఇష్లందరో ' అందరితోను మానవస్వభావమును తీర్చిన మరింత రకక్షికట్టును, కవిదృష్టితో అసురు అన్నచో తురుష్కబలగము.

నర్ణనములు' లేకుండుట (వ్రదింధ (ప్రశ స్పికి థంగకరము. వానికి అష్టాదళ సంఖ్యా నియమమనేమిటి కీ ఈ సంఖ్యలను -పట్టించుకొన్నచో కోడివడవనెట్లా వర్ణ ంచుట *

౧౬ కువలయాశ్వ చరితము

అవ్నింటికన్నను ప్రధానమైనది పదబంధు5 (ప్రబంధళశయ్య, _ ప్రజ్ఞావైభవము 'ప్రకటము కావలెను, పాండితీప్రకర్ష (ప్రదర్శితము కావలెను. పద్యముల శూగునకుం ఆలంకారిక శైలికి పదుగురు శర।కంపము చేయవలెను.

కావున ప్పరాణకథను అనతిదూరమున నుంచెను. (ప్రబంధాభ్యుదయమున శై పాటుపడెను. అయినను కథాశరీరమున కార్శ్యుము కానరాదు.

11, కథాాకమము - అనుశీలము సాకేతము సుప్రపిద్దప్టరము. శత్రుజి త్తుకుమారుడు బుశధ్వజుడు పరిపాలకుడు, అకని (ప్రియమీత్రులు అశ్వతరుని కొడుకులు నాగకుమారులు,

అవి వేసవి. సమీప మున్యాశ్రమమునుండి ఒక అశ్వముతో గాలవమువి రాజు కొలువునకు వచ్చెను. నమస్కార పురస్కారములు యథోక్తముగా జరిగినవి, పాతాళకేతునను రక్కసుని దుండగములు మాయలు విన్నవించుటకై ముని వచ్చియున్నాడు.

ఆ అసురుడు మొదట శిష్యునివలె ముని నాశ్రయించెను, వివిధమాయలచే అశ్రమవాసులను శాంతిరహితులను జేసెను. ఆ పీడ విరుగడ కావలెను. మున్సిక్తి కోపము. వచ్చినది, అశరీరవాణి శాంతింపజేసెను అసురభంజనము బుకధ్వజ ధర్మము. అఆతనిై పూర్యాంశ సంభూత మగు కువలయాశ్వము వచ్చినది. మని శాండించెను.

ఇప్పుడా అశ్వమును రాజునకిచ్చెను. రాజు పైన్యముతో మున్యాశ్రమము చేరుకొనెను. దనుజమాయలు వ్యక్తములయినవి. పాతాళశేతుని దూత దనుజపతి సందేశమును రాజునకు అందజేసెను. తర్వాత యుద్దము. అసురసతి సమరమ్షన హతుడయ్యెను,

అసురపతి సువర్ణమయప్పరమును నిర్మింవియుండెను. బుఠధ్వజుడు ఆప్పర సొభాగ్యమునకు చకితుడయ్యెను. పురమున బంధితులైనవారికి విమోచనము కలిగించెను పిదవ వన సమీసమందలి పొధమున ఒక విరహిజీని చూచెను. ఆమె మదాలస గంధర్వాంగన ; దుర్గాపుర రక్షకుడగు విశ్వావసు పత్రి,

నంపాదకీయము ౧౭

మదాలనకు అపరప్రాణమైన చెలి కుండల, పాఠాళకేతువు తాను పెండ్లాడుట్నక్తై మదాలశను హరించియుండెను. మదాలన (ప్రాణక్యాగము చేసియుండును కాని, అశరీర వాణి౪దేశము ననుసరించి బుకధ్వజునక్రై వేచియుండినది. ఇది కండల చెప్పిన కథ,

కుండలామదాలసలతో రాజు తనప్పరమునకు మరలెను.

పాతాళకేతుపునకు తాళకేతువు తమ్ముడు. అతడు తారారంభలను తోడితెమ్ముని ఇం[ద్రసభకు దూత నంపెను బృహస్పతి కోపించెను, తారాాంభల విటులగు జయంత నలకూబరులవేత నీహతుడ్రై తాళకేతువు తన అన్నను చేరుకొనునని ఆ దేవగురువు పలికెను. ఆ పలుకు శాపమైనది.

సోదరమృతి తాళకేతువునకు తెలిసినది. తత్కారకుడైన బుకధ్వజుసిపై కోపము. తన మాయతో పగదీర్చుకొనదలచెను.

సాకేత సమీవమున మాయతో ఒక మున్యాశ్రమము సృష్టించెను. ఆశ్రమ సంరశుణమున క్రై బుకధ్వజుని నియోగించిః అతని కంఠరహారము అడిగి తీసికొని అంకతఃపురము (ప్రవేశించెను మున్యాశ్రమమున రాజా మదాలసను వివాహమాడ నిశ్చయించెనవి అబద్దములాడి. గుర్తుగా కంరహారము చూపి కుండలా మదాలనలను హరించి ఒక వసమున దాచియుంచెను పిదప బుకధ్వజునకు కృతజ్ఞతలు పలికి వీడుకొల్పెను |

నగరున కుండలామదాలసలు కన్పడలేదు. రాజు మదాలనక్షై విరహార్హు డయ్యెను.. పిదప ఏర క్రుడయ్యెను. అకనిస్టితిని మ్యికులగు నాగకుమారులు తమ తండ్రియగు నాగరాజునకు విన్నవించిరి,

నాగరాజు అశళ్వతరుడు శివభ క్తుడు తన గానవిద్యామహిమచే శివని మెప్పింబెను. అంబిక వవమన్నుగహింవ నెంచినది, గంగకు ఈర్ష్య, గంగాగారులకు సంవాదము జరిగినది శీవుడు వారివి కాంతపరచెను. తతృలముగా చుదాలన వెంటనే లభించినను కుండల ఒకటి రెండు రోజుల తర్వాతనే లభించునని శివుడు చెవ్పవలప్‌ి వచ్చీనది,

నాగరాజు పురమునకు మరలెను. ఇంట మదాలన ఉన్నది. ఆమెను తన పుత్రిగా కావించెను. కువలయాళ్వుని నాగప్పరమునకు . పిలిపింప్పడని కుమారులకు తెల్చెను.

క్‌ంం 6

నై కువలయాక్య చరితము కువలయాళ్వుడు గోదుతీనదీజలమార్ష ముగా నాగపురమును సమిపించెను. ఆట ఉద్యానవన సొధమున మదాలన కస్పడగాః ఆశ్చర్యపడెను. పొదల నురుగువదాగి అమెను చూచుచుండెను. కుండల కన్పడకపోగా కొంత అనుమానము కలిగినది అ సమయమున్న తారయను దేవవేశ్య మదాలస వద్దకు వచ్చినది. సరస స్తల్గావము లారంభమైనవి. తార తనకును జయంతునకునుగల ప్రజయబంధమును తెలిపినది. నలకూబరు నందు ఈన మనసు లగ్నముకాగా: అతనితో రహః క్రీడలు సల్చుటను వినిపించినది= రత్కారణముగా జయంశనలకూదిరులకు నారదకలహమువలన యుద్ధము జరుగ నున్నది. దేవతలు భయపడిరి. (బ్రహ్మ-వారిని కాంతింపడేపెను. బృహస్పతి కాప పషయమును స్మరించెను అ సమయమున కుండల ఆర్హనాదము వినవచ్చినది. కాళకేతువు ఆమెను హరించి తీసికొని పోవుట నందరును చూచిరి. ఆ రక్కసుని వధింపుడని బ్రహ్మ జయంతనలకూబరుల నాదే!ంచెను. వారా మాయావిని వధించి కుండలను కాపాడిరి. ఆ కుండలకథ పఏిని తార తనచెలియగు మదాలసవద్దకు వచ్చినది. బుకధ్వజు డీకథను వినెను, అంతలో తనకుమారులతో నాగరాజును ఆచటిక్షి వచ్చెను. మదాలసాకువలయా ఫ్వలకు తన పురమున పెండ్రి చేసెను కువలయాశ్వుడు చుదాలసా కుండలలతో అయోధ్యకు మరలెను. తలిదండ్రుల ఆశీస్పులందుకొని వజాపాలనము చేయుచుండెను. కువలయాశ్వము కారణముగా దబుకధ్వజునకు కువలయాశ్వుడన్న వీరుదము నంక్రమించినది. ఇది వ్రబింధ కథ, మూలకథకు (ప్రబంధకథకు కొంత భేదము కలదసుట స్పష్టము. మూలమున కువలయూశ్వ ప్రళప్పి (ప్రపిద్ధము; పొతాళకేతు భంజనమునకు సూర్వమే మదాలసా కువలయాశ్వుల వివాహము జరుగును; కుండల విష్క్రఏమించును, తాళకేతువు పల్కిన అస్తత్య వచనమునమ్మి మద్దాలశ మరణించును $ తాళకేకువు రంగమునుండి అవృక్యుడగును. నాగ్గకుమారుల 'ప్రార్థనమువలన, వారి తండ్రి అశ్వతరుడను నాగరాజు తొలుళ సరస్వతీ కటాతమును పొంది గానవిద్యాలబ్ధుడై: సదాశివుని

నం పాదకీయము ౧న మెప్పించి: మదాలస తనకు ఉద్బృవ యగునట్టు చేనికొనును. తర్వాత నమదాలసా కునలమయాళ్వ సమాగమము విహితము.

'చబంధమున తొలుత సాకాళకేతు భంజనము ; నాయక యుద్ధము తీరినది. పిదప మదాలసాకుండలల దర్శనము, దీనివలన నాయికానాయక (ప్రజఇయమునకు అవరోధము తొలగివది కథాసన్నివేళశము ప్రబంధోచితముగ కుదురగల్షినది మదాలసా కువలయాళ్వ వివాహము మంగళాంతముగా అమర్చుకొన్న చివరి అంశము. అమంగళమగు చమదాలసామృతిని కవి పరిహరించెను.

మదాలసాకుండలలను తాళకేతువు హరింపగా అళ్వతరుడు శివుని మెప్పించి మదాలనను పొందగలిగెను ఇట గంగాగారీ సంవాదము కలదు. న్త్రీల చిత్తవృత్తి వ్య క్రీ కృతము,

జయంతనలకూబరులు తాళకేతు సంహారముచేసి కుండలను రక్షించినటులు కవి కల్చ్పనముం దానికై ఒక నిమిత్తము బృహసృతి శాపము సూచితము, తారా జయంతనలకూబర రతులు రసాభాస కల్పనము నుద్దేశించి కవి తీర్చిన సన్ని వేళములు, వ్రబంధ రచనలో నాయికానాయక ర8ి వివృతము కొకుండుట (ప్రథానాంశము. విశ్చుంఖల వర్షనమున క్రై తారావృ త్తాంతమును కవి కల్పించుట అతని నైపుణ్యమునకు నిదర్శనము. ఇట కౌచిత్య(ప్రసక్తి కేరాదు. అది కాల లక్షణము. అనగా (ప్రజల ఆశయము. నాటి ప్రబంధ రసాభాసముః ఈనాటి చలనచిత్రరంగ దర్శితమగు రసాభానమునకు తీసికస్టే కావున దానిని గూర్చిన విమర్శ నిష్ఫృలము. న్రీసాహస మునకు తార దచ్చుతునకం

మూలమందలి కుండలచరితమును ససరముకవి పరిహరించెను. (ప్రబంధమున ఆమె మదాలసకు (ప్రియవయస్య అంతే

'అసురహననము తప్ప ్రదింధమన వేరు మృతివార్వ యుండదు; శివేత రక్షతియే నియతను కాపున.

(వ్రబంధమున మూడు పురములు 'పేర్కాసబడియున్నవి. సాకేత్‌ పురము బుతధ్వజ నగరము. దుర్షాపురము మదాలసాపిశయగు విళశ్వావనుని పట్టణము. గోమతీనదీగర్భితమ.గానున్న నాగప్పురము; నాగరాజు పత్తనము,

౨౦ కువలయాశ్య చరిత్రము ఇవి కథకుగల సంశేతార్థమును పటిష్టమొనర్చు నామధేయములు సాకేత మునకు అయోధ్యయని నామాంతరము. ఆపేరు (ప్రబంధాంతనునగాని ప్రస్తావింప రాదస్‌ కవి చింతనము కాబోలు! ఇతఃపూర్వము (౧-న అంశమున) దారాదృష్టిసి గూర్చి ప్రస్తావించితిని. అయోధ్య యనునది (శ్రీ భగవతికి గల ఒక ద్మష్టీకి పేరు

• అయోధ్యా దృష్టిః స్మేర కనీనికా*౩౩ ఆని లక్ష్మీధరుల వివరణము. వమదాలసా కునలయాళ్వుల కశుభనమాయోగము తర్వాత విలసికమగు ద్యష్టియనుట సంకేతార్థము. ఇక మదాలస తండి “ దుర్షాప్పరి తాత (8-09) యట వదాలస కుండలిని. ఆది దుర్గాపురము, కావున దానికి తాత ఆ తండడ్రియే కావలెను, మదాలనను కవలయాళ్వుడు 'ెండ్లాడినది నాగపురమున అందులక్రై నాగపుర వర్ణనము (4.129) విపాతము. కుండలినీయోగము (609 5670026 మెంళాం1)న నాగవ్రనక్తి సహజము, ఆ పురమునకు గోమతి (4-1£8) మార్గదర్శకము. (గమ్యత ఇతి గౌ = పొందదిడునది. అట్టిది గలది గోమతి, అనగాం అన్వేషకులచే పొంద బడునది తనయందు గలది అని భావము). మదాలసను కువలయాళ్వుడు అట్టి నాగపురమున పొందగలిగెను.. పిదప అయోధ్యలో సమాయోగము. అ పొందు (ప్రబంధమున సంఖోగళ్ళంగార మైనది. కావున ఆ వర్ణనముని కవి కనబఅచిన నిగ్రహము (0-10 10%) ఆసద్భశము) వర్షనాతీతఠము ; సార్థకము. ఇట్లు మూలకథకును (ప్రబంధ కథకును గల సంబంధమును విజ్ఞులు వివేకింప గలరు కథాగతిలోని ఇతరాంళములను తులనాత్మకదృష్టితో సునిశతము.గా పరిశోధిం చినవారు!2 గ్లా, జి, వి, సుబ్రహ్మణ్యంగొరు. అది విలోకనీయము. 12 చమత్కృతి వైచిథతి కథాకథనము ఏ (ప్రబింధమునను ఉద్దిష్టము కాదు కథను నలిపివేయరాదను నిర్ణయముతో పారకులకు * ఇెలియరాకుండగ” ఊహలుచేసి ఊపిరితీపిన పింగళి క్షనం సఫొందర్యలఅవారి న! లో. వాఖ్య న 12, పుటలు 522 - 56 'శథమాంథధ మహోాఫ్పు రొణము, న్‌స్ధాంత వార్థసమా (1978),

నంపాదక్రీయము త్‌౧ం సూరన్వ ఈ దృష్టికి ఒక అపవాదము. (వతి కల్పనమను చవత్కారముగో 'ద్రదర్శిం చుటయే (వ్రబంధ కవుల ప్రయత్నము. చమక్కారిమే కవిత్వమునకు (ప్రాజమను ప్రత్యయము 1?-వ శళార్జి కవులకు ఊర్జితమైనది. ఈ వై చితికి లోగినవాడే నవరము కవి సాకేతప్పర వర్షనములో ఒక కందము;

• కాదంబరి స్వాదించియు: మోదంబునః గౌముదీ సమున్మేషము నం పొదించియణ దట్చిబ్బుగ వాదింళురు; చేలు: వారననితలు వీట౯ా ” (187) తచ్చిబ్బుగ నున్నను: వారవనితలు పాహితీళాస్తములను గూర్చియే చర్చించుట వారి వైశిష్ట్రము, కాదంబరీరనక్టాన విషయను విదిత పూర్వము, కౌముదిని దానితో కలుపుట నూతనము. ఈ పదములశ్లేష (ప్రళిఫలించు అర్ధవై చితి ఊహ్యాము. కవి నేర్చు వారవనితలనుటలో నిగూఢమై ఉన్నది. “వార” శబ్దిన్లేష న్భురించినంతట కవి ప్రొఢి న్యక్తమగును, ఒక్క సమానమున శ్లేషార్ధము ముంచి పద్యమంతటికివి దీప్తి నిచ్చిన మరొక జేటగీతి పరిశీలింపుడు :

• అమృత రామకమండలు, హరిణ కృత్తి కాసమన్వితు నుద్దండ కరుని నిన్ను చి గన్న నన్న్యాపిగతిదోంయ చున్నదరయ $ గగన మధ్యాథియు క్తి నీకగునెచంద 1” (420) ఇందు ఇతర్మత గల శ్లేష పామాన్యము $; ' గగనమధ్యాకియు క్షి” అనుటలో విగూఢము, €గగనమధ్యా = అభియు క్త ఏ గగన - మధ్యాకయుక్షి, చందునికి

• సన్న్యాసము * అచుంవితభాసము. సవరముకవివలుకు వై చూపునకు మాత్రమే కాదు లోచూపునకును ప్రొఢమే, మనస్యభుని విందించు సమయమున చం(ద్రప్రస్తానము వచ్చు ట్ట మొకటి : “ అక్టినీవై రి నీతండ్రియైన గరుడగమనశేళికి గుండెలో గాలము” -(4.20

వాం కువల యాశ చర్మిళము అతవి కవితయంతయు నిండియున్న జాతివార్తలను సహృదములు ఎట్లాను గుర్తించగలరు. కాని దావిని (ప్రొఢము.గా నొనర్చుట పరిశీలనీయము. విష్ణునికి “గుండెలో గాల” మట చంద్రుడు. విరాట్పురుష సూక్తమున “చంద్రమా దునసో జాతః” అని ప్రోక్తము. ఆ సూక్తి ఇట సహెజముగ అర్భివంతమై యున్నది. ఇట్టిదే, ఆతని వైదిక ప్రజ్ఞకు మరొక నిదర్శనము ; ౪ కక్రులశరా! నినుం జేజపంగా నియమించినం జేరి మూండు కా శృమునలి కాపునం; దయ లఅలలాటవిలోచనకీలి నిన్ను ని క్కముగః గరంచకుండె .. ..... (4వ శివుని మూడవకన్ను అగ్ని; మదనుని డహింపుమని అ అగ్నికి శిపుని ఆదేశము) కాన్ని ఆతడు మూడుకాళ్లముసలి ; విదానమొకవంక: దయ వరియొకవంక కలవాడు ;) మదనుని విండుగా దహింపకుండెను ” __. అనుట తాత్సర్యము ముసలికి మూడుకాళ్లు కాసి అగ్ని దేవునకు అదెట్లు అన్వయించును + “చళ్వారి శృంగా? త్రయో అస్య పాదా, ద్వేశీర్షే నస్తహాస్తాసో ఆస్య | (త్రిధా బద్రో వృషభో రో రవీతి మహాదేవో మర్ష్యా అవివేశ 1” _ అపి తై శ్రిశీయారణ్యకము. (10వ ప్రపారకము? 12-వన అనువాకము, 10-వ బుక్కు) దీవికి భట్టభాస్కరభాష్యము : * చత్వారీత్యాది. స యజ్ఞః అధునాస్తూయతే --. అస్య యజ్ఞన్య త్రయః పొదాః గార్హ్రపత్యాదయః ఆఅగ్నయః కత్రయః యత్ర యజ్ఞః ప్రతిష్టితః 464 అగ్నిపాదము లిట్టి విశష్ట లక్షణో పేతములు కావున మదనుని నిండుగా దహింప లేదన్నది భావన గాంభీర్యము. నవరముకవి పూర్వకవులను స్మరింపజేయునుగాని అనుకరింపడు. ఇది “తృతీయః పంథా'*. మూడుకాళ్ళ్లముసలియన్నంత నే (శ్రీనాథువి “*రల్లి -ఏ, మూడు కాళ్ళ్లముసలి” స్మరణకు వచ్చును. అక్లే 'విప్రయోగ” సమాసమొకటి శేషముకవిని (మత్తళ వ్నిపయోగ జనమర్దనుడు *. = కశాంక విజయము) తలసింపజేయునుం జాజినా ర్తలగళిలో చెన్నాందిన చంపకమిది :

నం పాదకీయము ౨కి “వనజ కృపాణ! చల్లనయి వర్తిలంగాం దడిపాతఠగొంతు గో సినగతిం దమ్మివాలుగొని చిమ్మెదు పాంథులమీందం $ దేనెయీ సిన పెనుగత్తి కావలయు జేతికినీకది ౩; విప్రయోగమొం దిన యల ముద్దియం దగిలి నెయ్యము. జూస6గ నెట్టులోర్చితో 1 (4-8) ఇట విప్రయోగ శబ్దసామర్థ్యము వీక్షణీయము. తన రచనమున *“రసార్ద్రవచన వైఖరి” (8.110) కలదని; వాచా ప్రొఢు” (4.186) లున్నవని కవి అటినట తెలుప్పుచుండును. నాయిక వలనంత పొలయినది. నిన్న మొన్నటి బాలకు వలపాశీ అవల పెట్టిది! దీనిని గూర్చి ఆడువారి మాటల తీరెట్టిది 8! ఈ రసార్ట్రవవనమునకు క్రింది సీసమును విలోకింపుడు ; “ఆయెనమ్మ ' యిదేటి యాగడా లిది యేమి యెలు/గు ? నిన్నటి నేటి మెలుంగుటోండి యెజుంగునా యనంగూడు దిప్పుడిప్పుడు కొంత గడి తే జెలేవలకారి వగల; గడిడేజకింక నెన్నడు మంచిమగవానిం గోరించు జవ్వనం బూరందేయ, జవ్వనంబౌనె కొ చదుపుకొన్నది గాన మనసు నిల్బంగలేక మరులుకొనియెం జెలువ, యూబాము లనుభవించినను గాని తెలియదే? (ప్రేగులోవలి తీంటవంటి వలపు కపికోంత, లివి పగవారి3ైన వలదుగా? దీవి కిప్పుడేల నచ్చెనమ్మ 1!” (100) త్రీవ్రళ్ళతికి తగినట్లుగా: సరసముగాః నరళముగా వసందైన ఉపమతో వ్రాసిన సీసమది, ఇద్దరు వనితల అన్యోన్య కలహవచనమును ఒక సీసమున పొందించెను. సంభాషణలో చమళత్కారమున్నది కాసి భాషలో క్లేశము లేదు. ఉక్తి 'వ్రత్యుక్తి రూపము ; దీనినే వాకోవాక్యమనియు నందురు ౪ సీసమిది;

అరో కువలయాశ్య చరితను “చనవరివలె నెందు జనెదు వడ్డము బేక*” “మాకును నొక యడ్డమా మృగాకి = “ అంతటి దొరసాని వగుదు; వెవ్వతె వీవు!” “ తెలియదే? ఇంద్రుని కొలువు దాన *“ఆశనీః గొల్చిన వార అరయ నెందరు లేరు? " “వారిలో నెంచంగ కారగానె ! ” “ఇటు విలు, మెన్వకెవైన నేమి భయంబు 1) “విలువ దీరదుః పోన వలయు మాకు” ఎంత వేగిరక త్తెవే? యింతికాన !' “వామసవ గొల్వ వచ్చితిమో మిటారి!” “ఏరి. బోలుదు కొలిచినవారిలోన 1 ” “సుదతి, అకారగరిమంబు చూచివల్కు ”. (100 ఈ సిసమున నెంత్ర కలకలమున్నదో (గహింపవచ్చును. పౌచ్చరికతో. వ్రాసెడు వ్రాత కనిది. కద్దార్ధ చమత్కారము. లాదరించు కవులకది తప్పదు ఒకచోట చంద్రోదయ వర్ణనమున్నది. చంద్రుని రామచందద్రుడని (శ్రమతో పీలిచినాడు. ఇందలి అభికామము గమ్యము, అంతలో శ్రీరాముని తలపింప కేయపలెనని తముకము, అది శ్లేషతోగాని సాధ్యముకాదు.. ఉత్తరథారతమున నించుక చూర్పున అయోధ్య యున్నది కదా! ఇంకేమి. సిసపద్యము సాగిపోయినదిం చంద్రోదయముతో రామకథయు జోడయినది ; “తనభాను సంతతి ధరమీంద 'వెలయింప, భువి గాదిపతి గురు స్ఫురణంబెంప, రహి బాద మహిమచే జొతి నారి నొనర్చ, నభవో[గ ధర్మమొప్పారజేయ, మావిత ధరణిజాతానందధ మొనరింవం వాంథ రామాత్మ దర్పంబు లడంపు వనభూరి కమల వర్గ స్ఫూర్తి మాయింపం దారేశరూఢి వర్ధన మొనర్చ(

నంపాదికీయము న! 'దేనెరాయని గర్వంబు గానుపింపం నమధిక పలాళ సరచక సమితినొంపు నమితకువలయ పరిపాలనమున మెలంగ దూర్చుదెన రామచందదుండు తో చెనపుడు ” (4-15 కృష్ణభ క్తుడుః శరగోవయతి శిష్యుడునయిన కవికి కథలో హరికీ ర్తినుడువు ' క ఇట్టి పట్టులే మిగిలినవి. వసుచరిితమును తలపునకు తెచ్చెడి సీనమది. ఇట్లు అతని నేర్పు నుగ్గడించుటకు (ప్రబంధమంతయు నుదాహరింపవలసి యుండును. (ప్రకృతి పరిశీలనమున అతని దృష్టి ఎంత సూక్మమయినదో ద్యోతింప జేయుట క్రై ఒక్క చంసకమునుద్ధరించి విరమింతును. (గీష్మశాపషమున పురములు పొక్కిపోవుచుండగా తెలిదమ్ములలో శలదాచుకొన్న తేటుల పరిస్థితిని తెలియజెన్సు సీనమిది. (్రీకృష్ణరాయల తలపింపదేయు భావనము : మిటిమిటి యెండవేండి ఐలిమిజా? దెలిదమ్ముల 'జేకు సందులజా జిటుకు మనంగ నోడి నివసించి, తద మరంద మస్పట వృటికిని మూకిముక్టైపయి బై దడి చల్లంచడంగల వొద్దు కం కుటంగంు యంకటకా వెడలుం గోడె మిటారపుందేంటు లతటికా (17 ఈ (వ్రబంధములో సజీవపాత్రములు తారాకుండలలు, వారి చుజుకుదన నుంతయు వారి మాటలలో మినమిన లాడును, " (వ్రబంధమున పదునేడవ శతాబ్టినాటి నంఘముః నంఘర్షణము (ప్రతివించితమగుట దోషమనుకొనవచ్చును. తెలియని కాలమును తీర్చుటకం'కె తెలివియున్న కాలగతిని చిత్రించుట నయము. ఎవ్వరేమన్న నేమి సమరమునకూడ నమకాల ఫ్తరికరములే [ప్రయోగించి యున్నాడు. జంకు కొంకులు లేని కవి, వదునేడవ శతాన్చి కవులలో ఒక గొవ్చ గుణమున్నది. అది వారి తెనుగుబాసం ఆ భాష తీరు తీయములు చదివి ఆనందింపవలపినదే. " చిణుసాన బట్టించి చికిలి 'సీయించిన అ అచ్చ తెనుగు పదముల సంపదకు కువలయాళ్య చరిత్రము తణుగని పాతఅ. నహృదయు లాడుకొందురు గాక! , క్‌0--వి

3౬ కువలయాశ్వ చరిత్రము 18, లకతణ్మపతి గద్య పద్యములలో ఉరూ కన్నడ వదములు పాదుకొన్నచోటు లెక్కుూవ (హిజార్దుు హుషారు, హేజీబు, రఖాబు, పాదుషామాను? హజారము --- వంటివి; కోణ్వే హవుదు; కేరి ముత్తిగె __ వంటివి. ఇది కాలగతి.

కవి నంప్రదాయ బద్ధుడు. స్ఫుటమగు శాస్త్రజ్ఞానము కలవాడు. విలతణ ప్రయోగములు అరుదుగా చేయును.

శబ్ద లక్షణము : సమాసములు తయాకించుటలో దిట్ట. ఉదా. చంద్రశేఖరుడు అనుటకు * అర్జ య పద్మారి _ మౌళి యనును.

అంవియ్య, నగించని, కానీమన్నా (కావిమ్ము = అన్నా ఏ9, బైట (బయటు ఇత్యాదులు సహజములుగ కాననగును. పారుపత్యమని (64 యతి స్థలమున ఘటితము ఇది “ముత్యము” వంటి (వ్రయోగము,

• కన్టిదరు ? (214౧0 క్రీయ గుర్చింప దగినది. *కన్పెదరు? కళాజెదరు” విషయమున చిన్నయసూరి ఇదమిత్ధమని విశ, ఎయింపకుండెను. వ్యస్తమునకానిః సదూసముసకావి __ సూరి మతమున మూడు తెగల (ద్రుతరూవపమున్నట్లు ఊహ్యము. సనహజములు, ఆగమములు -_ అన్నవి తెలిపినవే కన్యాదులలో (ముఖ్యముగా కను వను శబ్దములలో) ఉన్న “న” కారము ఇటు కళగను, అటు అఆతిదేశింపబడిన 'ద్రుతలక్షణ యుక్తముగను వర్షిల్లును. ఇట సవరము కవియోః కాక శతావధానులో దానిని (ద్రుతముగా భావించినారు “కళ్యా 'సెదరె౯: సైన్యము వ్రాలె, బాహువులు వెన్నెలా? అనుట (కుతి హీతమైనను పెద్దలపారము మార్చుటకు ఇచ్చగింపలేదు.

ఇళ్లే. “మించుటోండ్‌? ఇత్యాది నమాసములలో ఉపమానము. మీందిదిః “"పోడి*గా కాక బోయడిి (సరళాద్రిగ నున్నది శబ్దలక్షణ సాగర పారగులు శ్రీ దువ్వూరి వారికి * బోండి” యే రమణీయముగ తోచినది. “పోండి యని నాతలప్పు. “ అలరుంటోండుల లోపలకా? ఆలరుం టోండుములు మీకు” __ అని ముక్కు తిమ్మన శ3ి అనుస్వార సొరన్యము. (అలరు + పోండి; అలరు + పోండిమి. దోషజ్ఞులు ఏదానించురు గాక 1

నంపాదకీయము లై

పూపాన్చు (8-27) ; పాతాది గతిము కాక ((ప్రొఢవ్యాక రృృప్రీతిగా ఒక (వయోగమున్నది 3 ప్రాసన ఘటితము కానిది ఛందోగతి ; నవరముకవి ఆదరించిన సద్యములు : ఉత్పల చంపకములు శార్టూల మ క్రేభములు- కందము: సీనము, వేటగితి ;

ద్వితీయాశ్వాసమున ఒక లయగగ్రాహి ఏ; ఒక మహా(స్రగ్ధర థ్‌

తృతీయమున రగడ ;

ఆశ్వాపాంతములలో ఏ: మత్తకోకిల, మాలిని, పంచచామరము ___ ఇంతే.

తన కావ్యజీవితముస ఒక్క * ఆటవెలది” కిని ఆశ్రయ మీకుండుట ఆశ్చర్య జనకము, * లోకోభిన్నరుచిః !”

ముఖ్యయతుల నిషయము పరిష్క్యృత (ప్రబంధభాగమున సూచితము.

ఒక్కచోట యతికిగతి కానరాదు. *“ప్రకటగుణాంక ' యో పురుషసింహమ !” (ఆ-00).. ఇట యతికి చూడగా “సింహము” తలయెత్తినది. పారాంతరములా అభింపవు, శతావధాను లూరకున్నారు, కాన్యము * అహల్య "గా నుండరాదని ఏదేనొక ఒచ్చేము ఉండవలెనని వినికిడి, దానికిది 'లత్యుమా శ

గణభంగములు (లేఖక దోషమేమో 1) ఆటనట దిద్దబడినవి,

ఒక్కచోట * విశ్వావసు * వనుటకు “విభానసు*వను (0-70) రూపమున్నది. ఇంతేకదాయని మార్చినచో గణము తొలగును. మార్చకున్నచో నాయికాపితృనామము వివాద్యగ స్తమగును. మాషము మషమైనను మేలు ఛందోభంగము కారాదమట విశ్రతపూర్వము. కావున * విశ్వవసు ” వను హ్రన్వ విపరిణానుము చేయక తప్పలేదు.

ఇందొక *రగడ ” కలదు. రగడ వైశాశీయదేశ - మాశ్రాగణబద్ధము.. గతి విషయనున ఆది న్వచృండ మధుర మైనది. యతి ప్రానలున్నని. అంత్య ప్రానము నున్నది. పాదమున పదునారు మాతక్ష్రలప అనుగుణమగు కూర్చు ((త్యస్రమో, చతురస్రమో) కలదు. కావున స్వచ్భృంద మధురగతి యని నిస్ణోంచితిని,

౨౮ కువలయాశ్వ చరిత్రము

1. ఆవిష్కరణ ము క. (ప్రతుల పరిచయము ; (ఇ ముద్రికము : బాలనరన్వతీ ముద్రాకరళాలః కాకినాడ (100%) సరస్వతీవతికనుండి పునర్ము[ద్రితము పీఠిక = థీ కొచ్చెర్లకోట రామచం(ద్ర వెంకటకృష్ణరావు (సరన్వతీపత్రికాధిపతి) ఆధారము : *తంజాపూరు సరస్వతీ భాండాగామునుండి యక్క_డి యఅవవారిచే వ్రాయించి" నది (హంత తప్పులు: లుప్త్ప్తభాగములు గల (ప్రతి. పరిష్కర్తలు ; శతావధానులు తిరుపతి వేంక కేశ్వరక వులు. శ్రమము : * ఇది నవరించుటలో నిజముగా( (గ్రొత్త (గంధము (వాయఃందగినంత పరిశ్రమ పడితిమనుటకు సందేహము లేదు =.” (పీఠిక. (9) తాళపత్రము : నెం. 3 22) _ తంజావూరు నరస్వతీమహల్‌ (గ్రంథాలయము, నళనామ సం, దైత్ర శుద్ధ (ప్రతిపత్‌, భానువారము ఆకులు.00 (పూర్తి పుస్తకము) ; లు ప్తభాగములున్నవి. = (ఈ (వ్రతియే పై ముద్రిత ప్రతికి ఆధారమనుట స్పష్టము). (ఎ శాళషకము : నెం, 36 221 _ తంజావూరు నరన్వతీమహల్‌ _గంథాలయము, నళనామ సం. చైత్ర శుద్ధ ప్రతివత్‌, శుక్రవారము (1) క$.వ ఆళ్వాసము నుండి ర-వ ఆశ్వాసము 105.వ పద్యము నరకు గల ఆఅసశమ్యగ్రమైన (ప్రతి తప్పుల తడక (వ్రాంత. ఓ ప్రస్తుత ముడ్రజమున పై ప్రతులకు సంకేతము : ము - ముద్రితప్రబంధము. ఈ - తంజావూరు - ౫ 220 (ప్రతి. తా ౨ తంజావూరు = 1, 221 (ప్రతి.

నంపాదకీయము గ్‌ శి. ఇన్చటికిని లు వృభాగము ; ద్వితీయాశ్వాసము $1 - సీసమున కొన్నిపాదములు- 7 $? = సీసమున 4 వ పాదము. 99 154 _ సీనమున 'పెక్కుపాదములు. (తర్వాత శ్రి పద్యములైన ఉండియుండ నలయును. శ, పరిష్కారింపబడినవి : (ఇ) తొలిముద్రణమందలి ముద్రాదోషములు, (ఏ) కాశవత్ర పారములను బట్టి చేసిన తీర్పులు $ కూర్చులు? సూచనలు. వై రెంటిలో ముఖ్యమైనవి (ప్రస్తుత ముద్రణమున అథస్సూచియందు వర్టిష్టములు. (9) త. ప్రతిలో ఒక తప్పుల గీతము, కథాన్వయమునకు కీలకప్రాయమైనది, తొలిముద్రణమున 4.192 తర్వాత ఎందులకో తప్పినది. ఆ తేటగీతికి తళప్యతమున గలి స్వరూనము __ “ కాకయున్న జయంతుండా గంధగజ నమానయాన వెళమాయ మరుగువాడు వలపు తలకెక్క రంత తక్కుులకు వి(ర్రవింగెడు ననునం'టై వె రిగ్గాండు క ఇది 4.198 వ ప్రద్యము, పరిష్కృకము, దీనికనుగుణముగా తర్వాతి కంద పద్యమున కూడ కొన్ని వర్ణములు మార్చుటమొనది. 18 న కందమును . ఇది గంటివె యీ వజకుఖకా మదన,క్రీణా రహన్యమత కోవిదయై ముదమునం దేలుచు నన్నది చదురానై -. - అనియు సవరింపనగును. (4) 5-87 వ సీనమున మూడవపాదము తొలిసగము; ముష్పుతిస్పలు పెట్టినది. కా = (ప్రతియందు కొన్ని శథిలాకరము లుండినవి ఇట్లు: *“మధుపక మొసగి (ంబ్బ డంప్పు పని మెట్టువ్రాల, 9

80 కువలయాళ్వ చర్మిత్రము

• మధుపర్కం మొస(గి క్రొంబసి డంచు పని మెట్టుంబ్రాల **+ * అని సవరణము. (క్రొంబపిఃడి _ అంచ్వుపని __ మెట్టు(బ్రాల పుట్టికలు), 5, ఆప్తివారము = పునాది; ఆస్థిభారము రూపాంతరవా ౪ ఇది తెలుగునను కలదని (9) మలయాళ పదకోశము నిస్హేశంచుచున్నది. “కోట్లకు నృస్థిభార మొనగూర్చు -.. * (1-72) అను ఉత్పలమున ఉండవలసినది “ఆప్తివారము” అవి. డీనికి పునాది (మూలబింధము) అని అర్ధము; ఉస్తువార్‌ (ఉస్త్వార్‌) అను పర్షియను పదమునకు వికృతి; తమిళ కన్నడ మలయాళ భాషలలో వ్యవహృతము. వనము దేశ్యముగా భావించు పునాది శబ్దముకూడ = మిన్నా్షిద్‌ - అము పర్షియను సదభనము, కొన తిలింగదేశ వ్యవహార సిద్ధమగు పదము మృగ్యము ! మనకు శ్రీకారము వలె, సంస్కృత కావ్యమునకు అడిని ఈ *ఆస్పి” బరువైన పనాదియా * శద్దసిద్ధిగన్న అసామాన్య పండితుడు నవరము కవి యని పారకులు గుర్తింప గల్గుదురు, తొలిముద్రణముతో పోల్చిచూచిన; ఇప్పటి రూపు తేటపడగలదు. ఐనను? అ విద్వత్కవి ప్రబంధ పరిష్కరణము '్రమము కొకుండునా ! ఆనంత్ప్స ఫ్తృభావముతో మరొక శాళపత్రలన్థిత్తై వేచియందము, కాజధాని కళాశాల) మర్రాసు తో 105 దేవళ్ల చిన్నికృష్ణయ్యః

యు! లే ల్‌ ఖై | రీ | ణి రి _=_రి ళ్‌ నా గ! ఎర జ్‌ 4! న్ని కి భి. ర్త క్‌ ర తి ణి ఛై చి శీ ప్ల జ్జ ్ట్‌ స్‌ లై / క్‌ జి (ల్లీ జిగ్‌ న పై ఆం చీ _ ఫై స్ట్‌ ఈ క్‌ క్ర 2 క బారా ఆజ్‌ కీ చిశీి శె ల. 1 స. ఇ శి వ | 0% క ళ్‌ ర్‌ కా ఖు 2 ళ్‌ స 1 స్టా ఫ్‌కీ న!

| గ 7 గ్‌ 5 గ బా] మాజి ర్ట స 4 న క్ష ణ్‌ ణంల ] ౯ కి క (1 లల షత ఖై ఛ్సె ము పి 19 స్పై గ ళ్‌ ప లా ప న 8 ఫి బ్ర క స్త ట్స్‌ న ళ్‌ | స ఛ్‌ న జ . ల జ గ. జై స్ట్‌ 3 $ సి శ స్‌ క. న | వ్‌ + చ (1 సై శ = న్‌ శ జం! త్‌ వ 42 (టే న. న్‌ ప్రే ర. 0, ౨ | శి వ. న్ని క్రీ. జ్ఞ (య ట్ర చ) జ్ఞ స్ట శ్రీ ఆనీ _ 0 శీ చొ వ క . గ్‌ త . ట్‌ ాాం-కి! . స్‌ స్టా స్ట్‌ బె లి యళ చ్‌ గం ర్స్‌ ప్లై స్తై త్రీ తి! లేపన త్ర ఓ న్‌ కొ 5 నీ రసళ్త న్‌ గ్గ 1038 ఓ | శ ౯ న. జా ల! సం| ఫ్రై | న్‌ జై ఫ్ర "వ్‌ క్రై జ గ్‌ క జ. గే ళ్హ ణ్‌

శ్రర స్తు కువలయాశ్వ చరిత్రము నో ఎవ్రయయలణవ్తా ప్రథమాశ్వాసము అపసతారిక ఆకళంసనముూ శా. (శ్రీ రాధాధరవింబి సంభృత సుధాబ్బందాతిమాధుర్య గా థా రీతుల్‌ (ప్రకటించు లీలః మురళీధారేయు౯డై9 గీఈ సం చారంబుల్‌ వెలయిందు కృష్ణుండు? దయాసర్వస్వతాగొరవం బూరకా సొౌరము నారనాధిపుం జిరాయుః[శీయుతుం చేయుతకా ! క్ష స్కీ తన మందహాస నూతనకాంతిః కాంతకీ ర్రైకలావములను సంధించుకొనంగం దన యాన్య* ఘర్మంబు ధవ రాగరనయురీ సటిమతోడుత మాటవలుకులాడ'ల తన తనూదిప్పి సంతతులు, నాయక మహస్‌ స్తోమంబునకును విందులుఘటింపణం చన యురోజాచలత్వంబు, మనోనాథ కఠళినథై ర్యముతోడ+€ గలసిమేలంగు రాజుల దిరస్కరించుచుు రమణుః డున్న యరద మెక్కిన రుక్కిణీసర సిజాయ తాక్షీ సవరము నారాయణాధిపేందద్రు శుభ దయాహూర్ణ వీకచేం జూచుంగాత వి

క] కునలయాశ్య చర్మితము చ. నెలకొను జూట పౌరతటినీ నవ క్రైరవిణీ వధూటితో లలిత సుధాంశు గూర్చినతలంబునణ బార్వతి౯ గూడి; యస్ఫికిం గలయిక కుంఠెనల్‌ నడుపంగా6 బనిపూనిన యాళపాలకుం డల వుం డిచ్చు(గావుత. జిరాయువు నారనభూసమౌళికికాం క్రి చ. తస తనుకాంతి, కాంత జలదప్రతిమాన గళాాగ స్‌లిమం జెనక వరాంగరోచి నిజ చిత్ర సుధా స్మిత పాండిమంబు. జి క్కని తమి ముద్దువెట్టుకొనంగాం దికికౌంగిట నున్న యద్రినం దను సవరంబు నారనజన(ప్రభు నెప్పుడు (బ్రోచుంగావుతకా ! శ్రీ సీ నుడుగులపూంటోండియడుగులబెడంగు పీ ఉీంచుచోం బదము పరించుకొనుచుం బలుపవొయ్యారిగుబ్బకవగందపుందూ/€త నెంచుచోం జర్‌ స్‌! వర్డి ంచుకొనుచు మాటమిటారిసనయ్యాటంపునడ నిరీ కించుచోం (గ్రమము గుణించుకొనుచు మినుకుళటోయాలికింపునం గిలుజడ యల్ల6 జెరువుచో, నల జట జెప్పుకొనుచు? వాణిళారీరరుచివై భవంబు( జూచు వేళ వర్షక్రమంబు భావించుకొనుచు; నెమ్మి నగు తమ్మిచూలి మా తిమ్మనృపలి పుతకు నారాయణాధిపం (టోచులగాత ! క్‌ కా. వీజాదండ చల త్కంరోజ్జ్వలవీభల్‌ వేల్ల న్నభోద్యయ్రచి శ్శేీణుల్‌ మించుగ గానర క్రిం జిగిరించెం బూచె నంచుజా మదిం గాజల్‌ మెచ్చంగం బాటపొడి, పతికి సంతోషముం గూర్చు నా వాణీసీరజ నేత్ర నారనధరావ(ిం గృనం (బ్రోవుఠకా 1 ర్ట

(వథమాశ్యానము క్త అభివందనము ము కలుగుఖా లాయపుందేజికిం భయమనుమై గాన్నించు సికానుసా మ్ములకుం, దమ్ముని *కత్తలానము రయంబుల్‌మీర రావించి, సూ 'రెలకుం బర్వునల బోవువాని+ గని, గౌరీకొంత సారెం గిలా కేల నవ్వకా ముదమొండు దంతిముఖునిం గీర్పించి నర్షించెదజా 7 స్కీ అల కురు.వజనాథు నడ(గందొక్కు. నటంచు? సేల కురువజనాథు నడగం్యదొక్కె పైంధవా(క్రమణ నైశ్చల్య మొందునటంచు? వై ంధవా(క్రమణ నైశ్చుల్య మొందెె మించి యక్షబలం బడంచి పేర్చునటంచు? మించి యకబలం బడంచి పేళ్టా" 1ద్రోజగురుత్వంబు ఛొడరి శాల్చు నటంచు? (దోణగురుత్వుంబు తొడరి తాబ్బె? భావిసోదర భీమ సంభావ్య కార్య "మల్ల నీరీతి నెటింగించె నెవ్వం డట్లి ళా జ్‌ న! వామపాదారవింద మర ందబ్బంద చంచరీకొళ్ళు, హనుమంతు సన్నుళిండు, శ్ర విబుధ వినుతి స్టే ్రతిహాచిమర్మ 'విర్మథన కర్మతమైన, జాణ సొశీల్యంబు. (బిస్తుతెంచి భునకబ్బపాంగత్య జదిఠాత్యధికమోద గరిమ గన్న మయూర సరణినెన్ని వలా ఒ కచ లాణమయా.. కరలాణనుకి జట న!

శి కువలయాశ్వ్య చర్మితమూ మాలతీమాధనమహషామ బూజిశమైన భవభూతి మార్ష ౦బు6 దిరిగణోంచి? సార నవార్థ పోషణ ధుకిణం దైన థారవి యుదితవిభ్రమము. బౌగడో 'వెండియును గాళిదాసాది విబుధవరులః దలంచి, * యుష్మత్కవిత్వ సందర్భ గౌర వార్ట్యహం ఖలు దాతు మర్ష్శథ * యటంచు? వారికృపం గాంతుం గవితాదివై భవంబు, క క. నన్నయభద్దన్నసు, నే జ్లన్నను; దిక్కన్నసోమయాజ్‌నిః శ్రీనా థు న్నాచనసోమునిి మది నెమ్నుదుూ నాంధ్రప్రబంధ కేలానిధులకా 18 కకవి క్షేసము శా. విగ్రన్రగ్నవగంధు మంధకపురోవీథీవధ్యూ క్రీడ: వం గ గ్రామణ్యతిదూర సంస్థిత సురక్షోణీధరేంద్రంబు; వృ ద్ధాగ్రశ్యామ కదా మదాచరితకొవ్యం, బౌర ! దుర్ర్వైదుషీ వ్యగ్రాసళ్కవికోటి యెన్ననది యూహల్సేయంగానేర్చునే ! కక సంభావనము మ్‌, ఒక్రన్లో శబ్దనిగుంభనంబు, లొకచో యుక్తి క్రియాగొరవం జౌకచో నద్భుత జాలివా రః లొకచో నుజ్బృంభి తత్త(ద్రన ప్రకరంబుం గనిపించినళా? మదికి సంభావీంప నర్హంబుగా? కళటా ! యేమియు లేని కబ్బమది యూహ్లాందంబి గానించునే? 12 న అని యిష్టదేవతా ననుస్మారంబును, నుకవి పురస్కారంబిను; గుకవి కిరస్కారంబునుం గావించి. బహువిధకథా విచిత్రందిగు కునలయాళ్వ

చథ నూ శ్వానము క్ధ్‌ చర్వితంబిను కావ్యంబు సరసజన 'సేవ్యంబుగా రచియింప నూహించిం యేతత్కృతినాయకత్వంబునకుం దగునాండెవ్వ(డో ! యవి విచారించి? 13 కృతి పతి _పస్తానమః క. అల నారాయణ ధరణీ తలనాయకమణికి నిచ్చెదం (బ్రబంధంబు౯- గలదే మేదిని భేదము తలంపంగా6 కెదండ్రియనంగ దైవమనంగఃా * శ4 వ అని నిశ్చయించియున్న సమయంబున నో సీ ఏ నవ్యగుణహారిదానవారిి యవ(క చక సౌఖ్యకర (వ్రనక్రిం గాంచు? నే వైంహరహేతిభాపరీతి యమూల్య కళ్యాణధరధర్మగరిమ€ గాంచు: నే జగన్నుతిశాలియాడికేళిల “బ్రచండ, _ పరదండమహతి”* యకా (ఫ్రాఢి గాంచుః నేరమ్యతరకీ ర్రిమారమూ ర్తిః యవేల కమలాంవికామోదఘటనం గాంచు? వనతండు, వయివిఖందుఖాన సహ్తాంగహరణ కరణ కారణ రణరణృద్హంటికా ని కాయ వేదండముఖ పైన్యకల్షిత విజయ చొకాలి,..నారాయణతమాపాలనమౌొళి, శేగ్ర కై సిశండదనల = ము జ్జ ల్సి కందు =రలే, శ, పాళి-త,ం

6 కవలయాశ్వ చశర్మితము

వు వెండియల దాండవకేలనోద్దండ ఇండపరశుజటానుండలాగ్ర హిండో మాన పుండరీక గంగా డిండీర పాండరాఖండరుచికాండ కీ ర్తికెనిస్తంద్ర చంద్రికాచ క్రీక్సృళఠ దుర్వ శ్రగర్వవిక్రమపరిపంథిరాజన్యనై న్యుండును? సరై సర్వంసహాధూర్వహతా నిరాకృత కమఠసరిబ్బథ కాకోదర లోకాధిప చిళా స్తంచేరమమూర్ణన్యుండును?; కరుణార విందచరణా(8)మణీపరిణీత పరీరంభణోజ్బుంభణాలోకుండును?, (బ్రచండమండలా_గ_ విదార్యమాణ శలిపుమండలాఖండలకరణీయ భావిరంభానసంభోగాంతరాయ భయావిల నలకూదిరానీత నవనిధిటోధవిధాయక నానావస్తువిస్తార నిస్తులన్తవనీయ మణీరమణీయమందిరాిందుండును? = [శ్రీవేంక కేళ్వరపాదాంభో జవ నీమిళం దుండును, రాజకొార్య విరోధిరిపురాజశిరోధిఖండనోద్దండ తదీయదుర్శ (గహణవిచషణ నిజనియు క్త 'సేనాభిరాముండును? పింధుగోవిందధవళాంగ భీముండును, (దితిక్షణ (ప్రకల్పిత చాొనధారాభుసీ మానావనోదన సాంత్వ వాదన(ప్రవీణ తదీయవేణికానమాహత పొరావార విగళిత నిజాక్రయపరొ యణ తద్దాంఛీర్యధుర్యుండును? హేమకరగండాంకవర్యుండును; శ్రీరంగ రాజకునూర వీర వేంకకేశరాయ భుజాబలసహియ బహువిధోపాయధురీ ణుండుము జంచలలోచనా మనోవంచనా పంచబాణుండునుం గాళ్యపగో(త్ర సవి్యత్రుండును, జిత్రచర్శితుండునుం దిమ్మనరపాలగర్భరత్నాకర రాకొచం (దుండునునగు నాదాయణధరాదేవుం డఢొకానోక శుభవానరంబునం (బ్రభా థాసురసుధాకరళిలా వేదికా సరోవరంబులకు. జెందొగలపొందుం గలయా నొందించు నమందకుడ్యథాగ పద్మరాగ ్రతిఏింబంబులకుం దాటు తేంట్‌ దాంటుల నీటువాటించు వలభికా సీలజాలంబులనీడలకుం దోడుపడు పాం్రాణి ధూసప్పంజంబు లను చీకటి కై యుదయించు మంచురాయని 'రేకలపోకలం దగు మగణాతిబోదియలం జెలంగి ముంగల నాడు కీలు వొమ్మల కోలాబింబురొదలకును తెగివకివకివల గూయు కోయిలలయార జంబులకును; నొండొరులమొగంబులు చూచికొను, నూడిగంపుంజేడియల

లలు

క్షే నిమ్యంద - ము,

2. ఇది త, లో అధికపాదముం

& గువకన 1

(వథ నూ శ్యానము "7 మందహానరుచికందంబులకు విందులుగావించు ముక్తామయ స్తంభంబులం దగు తమభూకారంబులం గనుంగొని తోడినియోగుల నిజరాజకార్యంబు అడుగు నానాదిగంతరానేక వజీరామాత్యులం బిలుచు సొవిదల్ల సాహో నినాదంబులకు. (టోదిగావించు వందిజనంబుల కైవార ంబులనడువు వినంబడు నంగనాంగికృత సంగితంబులగు నానందవాప్పబిందు నందో హంబుం జిందించునందంబునం దొరంగు వికానీకృత వివిధప్రసవ విసర రనప్రసారంబునం బొనంగు నాస్ట్రానంబున మజిమయాసనంబున సుథాసీ నుండై నిండో లగంణుండుసమయంబున; 17

క వినయమున నేను గదియం జని. యేఠత్కువలయాశ్వచరికంబు ముదం బున మీకు నంకితముగా నొనరించెద ననిను హర్షయు క్తుం డగుచు౯ా. 1కి వ, (ప్రసాద మందస్మితకటాకంబుల నిరీక్షించినణ దడీయాంగీకారం బెజింగిి ప్రబంధ నిబంధనోత్సాహ బంధురుండనై: తన్ముథాలంకారంబుగా. గృతి సతినంశావతారం బభివర్జించెదం 18 వంశాభివర్ణనము సీ, నెలంతల నెముద్దు! నెమ్మోమునీటు దా ర్కొన్నవానికి జోడుకోడె యనుచు జవరాం[డ్ర జిగిగుబ్బజగపోల్కి౬ జను పిట్టి కవబకెల్లను జెల్మికాం డటంచూ బేమగుంపుల లివలివలాడు లేంగొను వంటిచోటికి నెలవరి యటంచు? చలికిమిన్నల కల్కికంటికోపెనయ్యు మె చ్చుల శ్రొవ్విరికి 'మేలిచుట్టమనుడు లలతతతతాలాలా క్షే సెమ్మోని = ము

శి కువలయాశ్య చరితము

నెంచి, ఛాయాళుభాంగి యే యినునినూళి

నిండు'వేడుకః దల([బ్రాలు నించి వెలసె

నత౦డు; కనకొద్రివలనా్యావయాణ నిపుణ

వైంధవుం: డెన్నందగు లోకబాంధవుండు. ళం 5. ఆతనికులమున దశరథ

నేక దగు।ా శరధిపరిధి నిథిల మహీర

వెకత్పరుం డాతనికీజా

సీకా కాతోదరీమణీపతి వొడ మెకా. ల శా, ఆరామాధిపమాళికిణా? దళ ముఖాఖ్య(గ్రాన దంభోళికిజా?

బారావారపటీ నమావృతకటీ భారోజ్జ్వల ద్ధారుణీ

ధౌరంధర్య నరీనృపార్యసమ ధో స్తంభ(ప్రతావప్రభా

(శ్రీరాజద్డికుండౌ కుళుండు: జనియించె (బ్రాభవో సేతు( డై, 2 శ్రే ఆ కుశునియన్వయమున, బాహాసహాయ

శార్యగాంగేయ వై రిరాజన్యగేయ

బలులు 'పెక్క-ం(డ్రు నృపకులు వెలసి; రందు?

వినుతివహియించె గోవిందజనవిభుండుం లికి త వెలయుం దత్సు(తు డై, యతి

బలధృతియై, తిమ్మధరణిపశి? వైరిసతి

కలితాంజనబాప్పరురీ

హలహలికాంజనధరీకృతాభిలగిరియె. లిశీ సీ *విడు పైటచెజంగు నే వెజతు గాయము మాన

ని'మ్మని భాయ యెంకేని వేండం నళ్వినుల్‌ మందుల క్రై (ద్రోణగిరికి ని చ్చలు టోవుకతన వేనరుకొనంగ

'వథ మా శ్వానము ం ఫ్ర విపనద్రవముగామి నిలువరాదని రమా పతి వేజ పాలెంపుంబట్టు వెదకు “సాయయ్య కిదియ పాటా” యంచు నల సింహి కాఠతనూభవు€ డౌడు కటజచీకొనంగం జెలగి తొగకొమ్మ మొగమింత చేసికొనంగల దిమ్మనృపళౌరి దినదినోద్చిన్న వైరి వారబహువారఖేదనవర్థమాన మైన రవిమేని'పెనుగండి మానదయ్యె. శ్‌ క ఆ రసికమాళాముద్దుంగు మారుండు శరజాతవృత్సి మనియె? న్గవియెం బారకగర్వనివారక సారకనత్క ర్తి లక్కజనవతిః ధరణిజాం లికి సీ, ఆర్కవంశమువారమనిః దుర్షివారు లై గుడిసె జిల్లెడు గొట్టంటోరుం హరిభ క్తిగలవారమనుచు, నన్నద్దులై వేటకై సింగంబుపేంటటంటోరు, కడు విర క్తులమంచుం దడవిండ్లు గ్రైకొవి చేది పుల్గులమీంద 'వేయంటోరు? భార్గవగో[త్రసంభవుల మంచు దలంచిః గట్టులపై 6 దరుల్‌ మెట్టంటోరు? నంగరాంగణసంగత శౌర్య ధైర్య భుర్యు లక్కమహీపాలవర్యుధాటి కావలాయిత మత్త(ప్రతీవభూపు అడవిలో6 బాంతకాంపుల్లై యలరునపుడుం లి కే. అమ్మ హైశ్వర్యనసంపన్నుం డందికొగ్ర చంచలీకృత దుర్మనోచాతు. డగుచు 0 --2

10 కునలయాశ్వ చర్మితనుః గలితమైన సదానందకారిగరిమ6 దనరు, తిరునులదేవి; నుద్వాహమయ్యె. లకి తే. ఆ తిరుమలాంబయందు లక్కావనీళుం డతులరవి తేజు( దిష్పభూపతివిడొజు లక్క_నృవవర్యుం దిమ్మవిలాసధుర్యు( గృష్టనృపచంద్రు నారాయతేంద్రుః గవియె, వికి క, వారలలోపల దిస్పధ రారమణుండు వెలయు రాజరాజనంగం గృపో దారుండు అద్ధకవచ స్ఫారగుజాపార్డ వై రిబాణకతియై. క్రి సీ వద్మముల్‌ మైనిండ( బర్వ నుస్సురుమంచు: దలయూపందాడంగె వేదండపా? కమలముల్‌ (కేవలం గదీయ వెల్వెలవాటి కాలూందలేండయ్యె వ్యాళభ ర్త? యద్దిరేఖాప్తి మైనమర నిద్దుర మావి నిలిచినచో నిల్చెం గులధరాశి? వనజాతములదాయ దనరి కంపనమొంద రో మోద్గనుముల జెందెం (గ్రోడమూళిః తమ్ము. బేడవాసి వసుధాసుధాకరాన్య థొ త్తృవలపంటిననకే వింటికొమరువంటే సీటువాండ్రైన యల తిప్పనృపళి. చేర విరహగరిమంబు తమయందు వీలబుకొనంగ, గ్రే చ. అకండనుజన్ముండైన సుగుణాఢ్యుండు లక్కవిభుండు తోడుగా? నతులితు హందుఖామనిబలావళి (దుంప నిలింప్కు లింపునజా క్తి వంటి = ము

(వథమా క్యానము ;. వితతలకాంతవర్ష 'మొదవించుట మించు; వరింవనెంచి న మ్మతి జయలక్ష్మీ నించు నవమౌ క్రి కపుందలం(బ్రాలు క్రైవడికాం తిల సీ. నలుప్తంగస్తురె* గీలునామంబుం దుడిచి యే తెంచినంగాని సంధింపమనుచు నిడుదము త్తెపుటొంట్లు నడలించుకొని చెవు ల్బూడవై చినంగాని చూడనునుచుం గమనీయమణికిరీటము డించి వైరాణీ పాగ చుట్టినగాని పలుకమనుచు? దంభోళి విడిచి క్రాందళుకు సింగిణివిండ్లు చేకొన్నంగాని హర్షింపమనుచుః అనై జిష్ణుతో మాటలాడ హేజీబు ననుళు శార! తిస్పనృపాలబాహాపినిహతు లైన యల హిందుఖానసేనాధివతులు నిండి సురపట్టనముచెంత దండువిడిసి. వ్‌ ' శీ. తీస్పనరపాలకరవాల డీర్ణ యవన ముష్టిహతి? రంథ నెడవి సమ్ముఖముంజేరు తనయు6 గని రాజరాజు నంతనము జెందు?

• దురక్యగుద్దును ఐనికివచ్చెర *” యటంచు. వశ క. వినరుహనయనా వినర (ప్రసవకలంబకుః డతండుం వరితోషిత వి హసితైందవవింబ౮ గోనమాంబ ' వరించెజ్యా క్‌ ఈ, అ తిన్సనృపళి? కోనాం బాతామరసాతేయందు బాంధనరజొ రానాను తనననననుతలాేనననుాతనునుతకటననుతాలడాయాలనంతాంతాంయపపాడాహపలననననననన పడాలా తరాడానును. క క! శు త

ర్తి కువలయాళ, స చరిత్రము థ్యాళునితిమ్మధరాధిస్ప నాతతగుణకలితు వేంకటాధిపు, గనియెజా శ్రి ఉ. వారలలోః శతారినృపవార కఠోరకులార ధారణో దార మహామహీమతి విధాయక కుంకును సత్కురంగనా థి రన రేఖికాళృతి గలీర భుజంగమభోగబాహు దు ర్వారుని; దిన్ముభూవరునిల (బ్రస్తుతపేయ వళంబి యేరికికా 8 స్కీ పరకాంతనంగతి. బర(గు కూర్మస్వామి యబ్రమే బహుళజడాశి యగుట రాజభామావ్యాప్పి. (బైబిలు భూధరపాళి యరుదె గత(శ్రవణాాగ్రమగుట; నద్ద్విజవవితల సక్తి గాంచిన పోత్రి వింతయే వెలి వేయువిధులల గనుటు ఉండలీళ్వరసుదృక్కుల దొందు కరిరాజ వటలి భారమె యధఃపాతి యగుట? యనుచు; భూదేవి తిమ్మభూపా(గ్రగణ్య బాహువందుండిః యొసపరిబాగు మీజ గరువమునం బల్కు: నిఖిలలోక (ప్రతాన కార్య పరోంపి తత్కీ ర్రికాండతోడ, శక్‌ షీ చనవు తానని వచ్చిననుః లేను కలమంజు "ఘోష మోచేకొద్దిం గొట్టువడియెం కొనగోజం జెక్కిలిం జెనకి ఇఘృతాచికా 'దేవిః దేశీయంపుందిట్టువడియెం 1, రల. ము, 2, భృృచిళా($) _ నుం

(వథమాశ్వానను 1 బుక్కిటివిడెమియ బోయి తిలోత్తమా' వనజలోచన ముచ్చెవాట్లుపడియెం టొలయల్క( జుజుకు(జూపులం జూచి? యూర్వశీ బిట్బోకవతి చౌకు వేట్లువడియె.౪ చిమ్మనర పాలుచికిలిదోదుమ్మి దారి బలిమి6 దెగటారి? సురపుర(ప్రాంగణమున పరలెడు కటారిరాహం తృవరులచే/(త ల గీడుచేయదె మడియలతోడిదెలిమి * శ) సీ అమరనాయకుమీంద నానయటుండ (గాల బాదుషావై నానపల్లవించెం బొనంగిన ఘనవిధంబులవారటుండళగా దురువరంబులవారిమురువు “హెచ్చె* లఅలితంపు రుద్రవీులవారటుండంగా మటి రథాబులవారిమాట "హెచ్చెం హృద్యోత్సవంబు లనేకంబులుండంగా6 గానివనులదండుగలు 'సెలంగ? నద్దిహితుపేరు లవియెన్నియైన నుండ పొఢ క ర్తారుశబ్దంబు రూఢి కెక్కెల దిమ్మనృపఖడ్లధారా విదీర్ణ మత్త వ్రానపుంగవ సాంగత్య్యగరిమః.దివిని, _ శి పీ. వికరంబు పొపోసులకు (మొక్కునునుచు: దే చేంద్రనందను బట్టియీడ్చిరనుచుం - జేష్టలుషాని దేశీయనుల్‌ వినిపించు మంచుణ దుంబురు నడ్డ్గగించిర నుద్తు

కనీ కవలయాశ్యు చరిత్రనూ పారాయికొ'పెర గంజాపొడుల్‌ దెమ్మంచు; నంగడుల్వడి. గొల్లలాడిర నుచు? లాయంబులో6 బనుల్గావింప రమ్మంచు? హరిజితో౬ గడు నెగ్గులాడిరనుచు? దిమ్మనృనహాత యవను లొందించు లూటి? నమరచృఠిందేర వెజచు దిశాధివతుల కెలు(గ4కేయంగూ నచ్చటి కిచ్చట్‌కిని నారదుం; డాసు(గ్రోవి చందనునః దిరుగు శి తే ఆతడు, తిర్మలదేవి? మూ రంది రంగ మాంబ; లక్మెంబ, కొండమాహరిణనయన? గురువమాంబను నిజబంధుకోటు లెంచ? వరలు వేడుకతోడ మద్వాహమయెం 42 సీ భర్త వినాయకస్రౌఢనంగతిం జేందం దడాల గర్యివగల సంతసము జేందు64 బతి ద్విజరాజాగ్రపాద మాదల+దాల్బ్ప+ దా మహిఖృళ్చాదళతి భజించు, విభుండు సుధళ్మాఖివృద్ధిం జెంపునపాంవళ దా సురామోదసంధాన మొందు; వరుడు ప్రాభాకరవ్యాతోలరతిం గాంచి దాను జంధధ్రాలోకమూసి చెలంగు ననుచు హరిజాయు హరురామః నమరనాథు కొమ్మనంబుజభపుముద్దుగున్ములా దెగడి? కాంతునకు నానుకూల్యసంఘటన యొసంగు? థీరసద్గుణనికరుంది తిర్మలాంద, 4కీ

'వథమా శ్వానము కేస పీ. వరుని నదా గదాకరువి జేయుకెకాని యిందిరాజలజాకి కేదికొదవ ! చెలువుచే మరుమాట చెల్లించుటయె కాని హిమవైలతనుజాత కేమికొదవ * నాథుని జాడ్యమొందంగం చేయు కేకాని యిల జహర్నునందన కేమికొదవ * కాంతుని గోశ్రారింగాండేయుపేకాని యింధ్రుపట్టపురాణి 'కేమికొదవ * " ఈరము గావింపరాదె యీ తరళనయన తోడ వారల ననుచు బంధువులు నలుక విభున కత్యంతభాగ్యంబు 'వెలయంజేయు కీ ర్రితగుణావలంబి యాకెమూర్తృమాందిం శ వం అమంధరపీర్యుండగు తిమ్మనృపకంరీరవుండు; తిరుమలాందియందు గంభీరభేరీముహారాన నిర్ణళితకకుపష్పటలవిళాలుండగు తిస్పనృపాలుమి రణరంగసంగళత జయరమాధుర్యుండగు రంగరాయనృపవర్వ్యువీ? నుష్టకర తేజుండగు కృష్ణధరావిడౌజునిం గనియె, మూర్తమాంబయందు గర్జాటకా థీశ్వర దయాసాంద్రుండగు నారాయణవసుంధరాదేవేంద్రునిం: బెదరంగ మాంబయందు నమందవితరణశాలియగు రఘునాథనరనాధమొళిని, లక్మెంబయందు. నౌదార్యనిస్తం[ద్రుండగు. రాన(ప్రభుడందద్రుని. గొండ మాంబయందు. ధర్మచర్యాదిలిపుండగు గోవిందథూపునిః గురవమాంబ యందు. శౌర్యళర్యక్షుండగు తిమ్మధరాధ్యకునిం గాంచె. వారలలోళ దిప్పనృపాలుకౌర్యం బెట్టిదనిన। 45 సీ, తనయిల్లు విడిది సేయనటంచూ జలవట్టు కొడుకుచేతులు పట్టుకొన;గవల సె ఈనరంభ వారికీయనటంచు వాదించు కౌబేరి కుడుగర గస్పవల'సెః కష నూ శ్తీ మొంబ (ము

కట కువలయాళ్వ చరిత్రము మలుపక్రై యాగిమా/ులచెంతకును దానె చని ' యిప్పుడాదుకొండ * నంగవల సెం దెల్ల మేనిక “ నన్నుందెమ్మందురో వార లని మూలదెస దాచుకొనంగవలపెః నార ! తిప్పనృపాలబాహాపిధార నవని విడనాడి జామ్ముగాయముల వచ్చు కరిందిపగఅకు నుచికముల్నడపు హరికి జాలు ననిపించే సమరరాజత్వగరిమం గీకి ఈ. అల తిప్పదరాపాలున కలఘుకృపాకునకు ననుజుడైః కాహళ?కొ కలికధ్వని హలహలికా చలదరి్కి శ్రీరంగరాయజనవతి? వెలయు౯ా. త? క, మాన కథానిధి యా ధర ణీనాయకమౌళ్స యరుల నిద్దురవుచ్చుక మానక మృడకర డమరు స మానక భట పటల సదివటారృటి పటీమజా. శీర్‌ సీ, తనకు గూంళునొాసంగి తనరిన దక డి ష్టార్ధభంగము( జెంది యవల6 దిరుగళ దనకు ననంతపద్యారూఢి యొసగిన చతురాన్యు. డెప్పుడు విచోరమంద(౩ దనపై( బదం దిమర్చిన పృరుషో త్తముం 'డెందు విరాకృతి. జెంది విలువం దనకు సత్కృాతిపతిత్వంబిడిన బుధేం(ద్రు€ . చాకాసునృత్తి నిత్యంబు మెలగు?

(వథమాశ్యానము కౌ 'వెలయు, టిదియెల్ల యేదానవిధ' మటంచుం జంగద్ర సీరద వి కర్టనరణిం గేరి సుకవివర్యుల కథిలార్జనికర మిచ్చు. (బ్రకటగుణులడైన .శ్రీరంగరాయనృప్పండు ఠి థం ఆతనితమ్ముండు కృొషధ లు రాతలనాయకు(డు వెలయు, రంభా వైరి (వాత మకరాంక కేళీ దూతీకృత హేతి లలితదోరర్షసందై. ఇక శే, నూర్శమాంబాతనూజా, నక్కీర్తవీయ భవ్యరవితేజుః నివిడవై భవవిడౌజుం నళులరేభాతిచం[ద్రుః నారాయ కేంద్రుల (దికటగుణసాంద్రు, నన్నుతింహుగ6 దరంజె! ఇఫ్‌ పీ. బహువర్షములుగన్న పాథోనిథిస్వామి నవ్యలావణ్యవర్థ నము€ గనియె? సగరవృ త్తినెనంగు జహ్నూమౌనితనూజ యమృత(ప్రవాహపీఖ్యాతిః గనియెో నర వదెగృహులాస్య మరయని కావేరి | రంగస్థలాఖిన ర్త నముః గనియెో చడు న్ముగ్రగతి యెజుంగవి నర్మదానది సోమోద్భవాదివి[శ్రుతులు గవియె: నేపమారునివట్టావిషేకన మయ మందు నిజవారి యొనంగు భాగ్యమును సట్టి ఏర వేంకటరాయ భూవిభనికరుణ3 నెలమః బాలించె నిల నాం గేశ్వరుండు. ఫి శ నృపతి _ఒము్కు కెం---3

క కువలయాళ్ళ్య చరిత్రము సీ ఆకిలంబునకు: బ్రవంచారగంబుం దెలిపి న (తములపాలగు పోత్రిరాజుల దెగడి? కలభారతస్ఫూర్తి. దెలియంగంబేసి దా నములుచేకొను నాగసమి86 దెగడిః పండ్లుకన్సట్టంగం బననం జూపుచు ముష్టి € గైకొను కులధర్యాగణుల దెగడి? కౌముదీరుచిః దెల్సి కడు నాదిథికుకా థరణాఖ్యం గను ఫణి్రభుని( దెగడీ? వచ్చి చేరిన ధారుణీవనజముఖికి నీరదులపేరి వెలిజరీవీర లిచ్చి నెనరుతో గంధమొనంగి మన్నించునారణ డధిపమా(త్రుండె నారాయతాధి నేక 58 శ్రే అట్లు, పెదరంగమాంబామృగాయతాక్షి తనయుఃడై నట్టి రఘునాథధరణివిభు(డు? తరణినిభుండు (ప్రకాసంతతులవలన నంచు, బిధలోక మెల్ల వర్షింప మించు ర్‌కీ కే. అల్ల శ్రీరంగరాయధరధి నేత 'దేవతాభ క్తి నికురుంబ( దిమ్మమాంబ: వరసరోవరకాదంబ( దిరుమలాంది( దనకు దేవేరుల్లై ముదం, బెనయ వెలసె, త్‌క్‌ మ ఆతండాతిమ్మమయందు వేంకటనృపాధ్యతుకా రిపుషేసణో క్టతు రంగాధిపుం దిర్మలాంబవలనజా ధర్మాత్ము గోపాలు, స న్నుతకీ ర్తిం జిననారనాఖ్యుండగు నన్నుం; గస్తురీంద్రుకా, నమం చికకీ రికా రఘునాథుం దిమ్మవిభు( గొంచెజా? నజ్జనాధరు లజ 8!

1వథమాశ్యానము శేఖ శే. అతనియనుజన్ముండైన కృష్ణానవీంద్రుం డెలమి రుక్కాంబవలన 'నహీవగుణుల రంగనృపు సాంద్రత రదయారామచం(ద్రుం వేంకటపతిం(ద్రు వేంగళవిభునిః గనియె. శ? మ. అల తిమ్మాధిపునార నేంద్రుండు దయాధారుండు, నన్నుం, జయో జులుం గృష్టాధివప్తుక్రు వేంకటపతిక్మాకాంతచం(ద్రుర; *ుమా రులుగా౬ గైకొని ప్రోచెల గొను నతండే ఛూపింవణగా. చల్లిదత (తులు దైవంబునునయ్యె -నిద్దజకు నెందు? 'నందియం బేటికి౯- [88 సి చలపప్టైనా ! వైరిజనపాలకుల ఇక్క ముక్కాడనీయక యుక్కుడంచుం బూనెనా! యరిధరాభుజుల నంతఃకల హంబు కల్పించి పాయంగందజేయ? నెంచెనా! వరిపంథిషృథివీపతుల దాడి. వెడలించి తనవెంటవెంట (దిస్పు(౪ ద౪చెనా ! రిపురాజి. దనహజారంబున బడిగాపున్లై కడంబడంగదజేయు వితనితోడుత వైరమీడేఅదనుచు? సక లధరణీళులెపుడు నిచ్చక మొనర్చ3 వీర వేంకటరాయభూవిభునికరుణ( బరంగు, నారాయణకతమాపాలవరు(డు మ! పీ, తనమాట, కాంచికా తండ్లాసునే మదు రాధినాథులకు నెయ్యంబు నెజపం తనచేటి గోలకొండనరేంద్రముఖ ధర ధవవద్మబంధు అౌదలకేవకింపం గె వపాంచ = జే,

కం కువలయాళ (1 చరిత్రనూ దనకీ ర్తి; మట్టనంతన్యపాలముఖ్య గో త్రామరేండద్రులుకొనియాడికొన(గణ దనదానగుణము, గోదావరీతీర భూ నిర్ణరేశ్వరులు వర్షించుకొనంగ?

వెలయు? వేదండగండనిర్లళ దనర్ల

శ మదధారాధునీనాథ కుముదబంధు

కార శక్ఫోడ్డిండిమారానధుర శటైన్యుల

డతడు; (ప్రభుమా[శ్రుండే నారవాధినేత ! (8

షష్ట్యుంత ములు

శ ఏవంవిధ వసుధానం

థానితబహుధాకథాతిభా సీరధిక్‌జా

గ్లావధిక శరనిజవీ

ఇవధికార్చణ్యబుధమహో పేవధికీ౯? 6! క్ర స్ఫుటధాటీభటకోటీ

చటులాటీకన హతారిజనపతికి శచీ

విటగోత్రోత్కటమి(త్రో

దృటచి(త్రోజ్జృం థితప్రథానద్యుతికి ౯? 42 క మణీనాగనగరకాంతున

కణుమధ్యాజనమనోజయంతునకుం గుభ్య

ద్లణగణితరామణీయక

మణీఘృణిఫణితాతిమంజిమ నిశాంతునకుకాా $3 క వినృమరబహంవిధవై భవ:

హపికేంద్రును కసితశేతనారోకన మూ

(తనము త్వ్రస్తారిధరా

వ నమూహావనచలత్కృపాపాం[ద్రునకుకా? 86

(వథమాశ్వాసము త్తే ఈ వీరారివారవారణ వారణనృణికిం, గవీంద్రవర్షితవిద్యా పారగతాడిమఫణికికా, నారాయణధర ణియవతినాయకమణికిణా? (క్‌ వ, ఆభ్యుదయసరంపరాభివృద్ధిగా? నాయొనర్పంబూనిన కవలయాశ్వచరితం బునకుం గథా(క్రమం బెట్లీదనిన : క్రి కథ్రాముఖము ఉం శ్రీమహితంబు భారతవి శేషకథావిధముకా విహంగమ (గ్రామణులేర్చడం బలుకలా విని; భావనిరూఢహర్షుండ్రై జైమిని, ' యాకెబుతధ్వజూనిచందము అందములయ్యె( దెల్స్పర య్యా! మటి యాత+దే కువలయాళ్వండనంగం గ్రిసిద్ధిగాంచుటల్‌. 7 క, ఆనిన న్వీని; డ్రేమివిమునిం గనుంగొని, విహగంబు లతనికడ యిట్లనుచుఖా వినిపించె? సుధారన గుం భన గంభీరాతిబ్బంభమాణమ్సదూ క్రి ౯ శకి కథాపారంభము ; సాకేత వైభవము క శ్రీకరమై నానావిభ వాకరమై; య్యగ్రచుందితాందిరదిహంర ధ్యాకేతనాతిధుర మై; సాకేతపురీనరంబు సన్నుతి కెక్కు కా, శ్రి ఆ క ళ్‌ ల 1, బుకుథ్వజ = ము (ోకనట్రేరంబునక భయేర్తధ్వాంయా =..వోర్‌ ను, | ఇ్రరాణమ్యు 10. 880 కీ శ అ తశ్తీ్య(4 0. ౧0. ్రీ జైల; శ ౫ స ఎ వై మాల్లో పాతాజ్‌గ్ర0 00?

శ్త్తా కువలయాళ్య చరిత నూ స్కీ ప్రాకారశ$కాంతపం క్రికాంతులు? చుట్టు నూలిపోగులచాలులిల/(గాంచం _ దెడికెంపుగుంపుచెక్కడపు(జొక్కపుంగోట కొమ్మలు? జోతులయెమ్మె( చాల్చః ననరత్నమయ నూత్నవివిధవీథీరాజి యమరిక? (ప్రొలసోయగము చెందళల టై+డికుండల నేరువడినము త్తెపుమేడ, లై రేనికడనలయంద మొందు 'జయరమానత తత్చురీశ్వరవివాహ గరిమ నాలవనాండు నాకబలిచల్ల 6 దమమహిమ మింటినంట్లు భక్తంబులనంగ పాగనుఃగనఃడాలుం గడు "రేలు చుక్కంచాలు, 70 చ, దళములనాలు, మిద్ది యలకండముమేలు? విచిత్రసత్రముల్‌ చెలంగెడితీబు? సీరములు చెందిన సొరును గాక రాజురా కల విలసిల్లునంచు. బురకంజము( జేరె రమావధూటి? త ద్ఞలజగ్భృహంబిలం దళిమిషంబున లక్కఎనుమ్ముద వెట్టుచుళాం 71 ఉ కోటకు నస్టిరభార మొనగూర్చుతట్‌ం: బలి యిచ్చు సేమప్పం "జీటులు కొమ్మ(దీర్చునెడ శిల్చకు లంతికవ ర్తి నత్యలో కాటనతత్ప్సిశామహునిహ స్తము€ జేర్పుదు? రాత6 డాత్మ నై శాటవిరోధికన్న( గొదవంచు( గటారియొజుం దగుల్వంగకా. ౭ చం కలిగిననేమి జాజలు జగంబున, నంబుధినాథునంట్‌ శా ' అలు గల'రే* యదెట్టులనినం, "దనలో' మణులెల్ల జోరరా జాలు జవరాండ్రకుం జికిలిసొమ్ములు పేయః నగ డ్ర సేర.వా శల జలకేలన (శ్షటితరిత్నములం గిణబాడు నిళ్చ్ళలుకాం 78

(వథమౌ శ్వానము క్త ఉం ఆంబుధి మేదినీవసనమై కనువట్టుట గట్టి పెట్టి వి క్క-౦బుగ6 గోటచుట్టుం3బరికొగతి నుండుటయేమి * యంచు నెం చం బనిలేము మందరరసా(ధ్రసమాంబువిహారి తత్పుకీ శంబరలోచనాజనకుచకళిసారదిదృకు వై -సుమీ] శక చ, అగణిత కేళి .(బ్రోలిజవరాలిగముల్‌ వనపాళి నాడంగా? నగడితం దేల్సి యోలి నురగాశి కచాళి కదీయ'వేజినో యగములు బా? (ముచ్చిలిః వయాళిగ నెమ్మి, గయాళిజాడమై డిగుననుజాలి౧ (గ్రమ్మలి వడిం జను గూఢపదత్వసంవదజా శ చ పురిం బరిఖోరగినికరముల్‌, జలసూ(త్రమువెంట సొధమం దిరములంిజొచ్చి, యందు 'దరుణీతనుగంధము కాలినంకెలె నెరయంగ నిల్చి, కేకిరమణీవిహృతుల్‌ మెడవట్టిద్రోబ్బింగా నరిగ్తి తదియభూతిం గొనియాడు విజాప్పులు మూణి యూకొనకా మ, కళుకుకా మేడలమీందిచేడియలబేంకల్‌ం తేటమిన్నేటిలో+ గలయం గాన(బడం? దదంజువిపొరద్దంధర్వు లీకింపం ద ల్లలనల్‌ కన్లొనిః * యద్దపున్ముడుపులేలాచూడ6గా * " నంచు వా రలచూపుల్మరలింతు: రల్లన మిటారంపృన్నునుంబల్కుల౯ాం ళా పీ. కార్యత్వరాగకాగత సొరకుళ. హార " కొంఠటుః చేదివ్వె నంతరింపం బూర్వాభిసార నంథోగానుఠాగ కొ రావధూమణి, చుంద్రురాక గోరం గేళిలాలన మరుద్చాలికాపాలికత్‌? కడంి చీకటి మొట్టికాయలాడ? మఘవవాక్ఞాలంఘనఘ నజాంఘిక భటో త్కరములు) కాణొచిగా రమింపం క, బంఘాక లి = ముం (అఖండయళతి) 2, నొంది. ఈం

డ్తశ్త: కువలయాాశ్య +చరి తము దనరు; వనరుహనాభ నూతన రుచి (ప చండ పుర నీలజాలక సొాధయూధ కాంతిసంతాను- మంతరధ్వాంతరోహ _ వీధి సుర*ెసట్టణాధ్వాంతరోధి యగుచుం 78 శా. ఈళానీలపుమేడలణా భుభవీధాయి న్వర్దపొంచాలికొ కేళుల్మేలగు, పాండురాజభవభక్తివ్మించి ముఖా సెౌరభా వాలో ద్వేలిలీముఖ(ప్రభల భాన్వన్నందనాలింగనే చ్భాలబ్ధిం దగి యక్షయాంశుకతతికా సంధిందుచుం దత్స్పురిజాం 79 కే. రవిరఠకురంగములు: విబ్బరముగ వచ్చి హర్మ్యృముల నిల్చిః వేసవి, నచటి మున్దు_ గుమ్మ లచ్చపుంజిమ్మన(గ్రోవి నీటు నురుగు. గడుగం బిఠిశ్రాంతి దాజగ యరుగు. కిం సీ సకలాగమన్ఫూ క్రి జరియించు భూసురుల్‌ పనసలు కొన్ని యేర్పజచు టరుదె! యనుపమ ధైర్యశౌర్యారూఢ్‌ గల నృప్పల్‌ ఘనచథ్రవై భవం బెనయు టరుదె! శాజరాజప్రాఢి రహిగలు కోమటుల్‌ వరవై భవంబున వరలు టరుడె ! కవలయ ప్రఖ్యాతి. గొమరొందు శూగద్రులు ద్విజరాజభ క్రి భావించుటరుదె శీ యనంగ సుమశప్రవృత్తిచే నతిళయిల్లి ? యచ్యుతస్టితి. జెంది? కర్షాతిసహ్యూ నరణి గణనకు నెక్కుచు సరసులందు వెలసి సన్నుతి గొంతు రవ్వీటియందు. 81 కై పట్టన(శి ఇది ఆకారాంతము కదా!

(వథమాశ్యొానము ౨ సీ, పట్టపుకేనుంగు? పజల బిరుడ ఢ క్కారావ మాలించి యై చూలు దాని నవ్వలం దీయల దళుకుగోడల మచ్చు. దమనీడం జూచి, యుద్ధతిని (గ్రమ్ముః నాచెంత గరిడీల నమరు సాదన్యయమో౯త విని యచ్చటికి గిరుక్కునను మరలు నది చూచి యదలించు నాదికట్టికవారిం బైెనెళ్తు బంధముల్‌ తోనె తునియు 'రెక్కలన గంట అమర సారెంచి చాయ గరము, పిలిచినవారలః గదియ నిగుడ దరలు నని? మావటీం[డ్రు కొందలపడంగం గదలు వీథులం దత్చుళీగంధకరులు, శి చ. అవిలునిః జేసె లేడి భువనాంచితపావనమూర్తి వైనతే యునివిద మంటిమేనిః బురుషోత్తము నెందు ననామధేయు(గా నొనరిచె నంచు? నచ్చటి హయోత్కరముల్‌, బహుమండల(వ్రవ రృనము జగ(త్రిపిద్దగుణు ధారలు జూప నిటేశ్వరాళికికాం ప్‌ చ, ఉరగకులోద్వహుండు పగ యొప్పదటంచును దార్జ్యసంగతిం బరలగం దలంచి, వఖ్రసుషమాతిరమా పరమామష క్స్‌చే నరదములయ్యెం గావలయు నప్పురరాజమునందుం గొవిచో హరిసదమందు మేల్చడగ అందునె? చ క్రీవిధంబు( జెందునే* 8కీ చం. చలువలు గట్టి చన్నుల పూంసారుగ గంధ మలఠఅంది* కప్పురం బలకెడి ముత్తెపుంబరణు అంది; కేతనర్తుకు గట్టువాల్బెలు? జ్లైలియంగ నాత్మకాంతి ధవశీకృత సద్మభవాండముం గరా మలకముః జేపి విల్చు పరమానవకీ ర్రిలతాంగులో యనజ-. 8 లతలా నలా క్షే తనర్తుల్‌ గట్టినా ల్బెలుంరు = నూ మ0--4

౯6 కునలయాళ్య చర్మితము సీ, ననవింటివాని సానాక త్రిపరుంజు బె క్కల చొక్కటపు సాముకూండె లలర? మురువుడీర్చిన చన్నుమొలకల యద్దములకు గవి'సెనల్వలె€ జనుకట్టు అమరం డీవలపై 6 బూవుందేనెళోనల లీల మేనుల సంపెంగనూనె తనర, ఖటువుగడ్జియల పై ( బట్టుగద్దిగ రీతి జఘన దేశముల హిజారు అమరణ గడంగి మీందటి కన్నెతణీకంబు( జెజవ నొకనికొకండు విశకొలాకకము లనుపణం డచుకుల గాంతుకు వింతసాదనల. దీణ్‌ గుడి వెడలివచ్చు బోగంప్ప(బడుచు అచట. శకి క, కాదంబరి స్వాదించియు, మోదంబుశం గౌముదీ సమున్మేషము సం పొదించియు( దబ్బిబ్బుగ వాదింతురు రేఖ వారవనితలు వీటకాం ర్‌ చ. తోలంెడు తావిగందవొడి తూరుపువా అంగంబట్టీ, మల్లెపూ వలపులు కొల్లలాడ్‌; హిమవారి. గలంచి, మెణుంగుంటోండ్ల గు చృలపయి చం(ద్రకావి జిగిపయ్యొదకొంగు లెడల్చి, యందు మె దెలియక తూలకొంచు? వలిదెమ్మెరలాహిరికాండు (్రిమ్మరుకా. 88 బుతధ్వజ (నాయక) (ప్రశంస క, ఆనగరంబు క బుకధ్వజ భూనగవరవై రి యేలు: భూమహిమ ధరా థీన ధరోహీన ధురా హీనకరారచిత కీ ర్తి మృదుకంచుకు. డ్రై 8కి 1, బురు. మూ

(వథమాశ్యానము షా క, చకచకిత నఖర 3ముకుర ('ప్రకర ముఖచ్చాయ. దొంటిభంగి గనుటనో వికట మహిపాళి తత్పద నికటంబున (వాలి? భేవనేరక యుండుకా. శ్రీకి పీ, అనిలబాణము క్యత్రుజనులకు సెలవిచ్చు జోగుల్లై భోగుల్లై (న్రక్కండేయు వారిదాస్రము వైరివీరులం జాలించు గర్మందులైై గాలిం గమిచి (మింగ నంధకారాంబకం బఐరుల కప్పన యిచ్చు నిహాతుళ్లై కమలిసీ వేశం బొదువం నహిళరం బహితరాజాళి కానతి యిచ్చు శబరుల్లై కీకసవమితినొడువం నౌర! యీర్తాజవరు+ జేరి యనమజన్య మందు నివియెల్లః స్వామికొర్య న్వకార్య ములను వంచన లేక వర్తిల€ దొడంగెః గాఢమతిళాలిమంత్రిపుంగవు లఅనంగం ఖ్ధ శా. ఆలీలాజలజాన్యుం డశ్వతరుండణా న్యాశేంద్రుపుశుల్‌ నయ శ్రీలాపి న్వచర్శికు లిద్దజు3 నిజస్నేహాతిరేఖాజహ క్కేశీలోలతం. దన్ను+ గొల్వ మది నుద్దీపించు_ప్రేమంబునం గాలకేవ మొనర్చుం దుష్షజనళికొ శష్ణరతిదృతి౯ా. శి డై న! పీ ఒకవేళ దండనాయకులు పొజులు' చేట్‌" పొడంగానంగా' స్వారిపోయి మరలు, నొకవేళ వెనువెంట నూడిగాల్గొనుచు ఘో ట్లాణంబు నెక్కి జోడనలు చూప్తు, 2, పొదున _మూ,

క్‌ కువలయాళ్య చర్మితనూ నౌకచేళశ మంత్రి గాయకముఖుల్లొలువంగా సుముఖు(డై విండోలగంబున నుండు? నొక వేళ మాజలువాలకముతో నపిసహా యంబుగా౬ బురళోధనం బొనర్చః నొక్క వేళను భరత శాస్తో కృరీతి దాణలు నటించు నాటకశాల( జూచు? నిట్లు వారాశవేలాసరీత భూమి పాలన్రీల, నారాజు వరగునంత. తీి జస గీష్మ వర్ష నము ము వీల నిశ్చేస్త జరద్భుజంగముః తదాలీలాతిపూత్కార గా రళ ఘోరానలభావదాయక దవ(వ్రాతంబుణ దచ్చాంతి వీ క్య లలచ్చైవలిసీ భవిష్ణు మృగతృష్టా లీలమైః యుర్వరం గలయం బిర్వె నిదాఘకాలము; సమ్మగ క్లాంతదిస్దాలమై. క్రిత స్కీ జలవిహంగములు, శుష్యజ్జ్ఞలాశయము ల, కితరపకుల జేరసీక తటిమె ననకరుల్‌, దవవహ్ని యను జుంజములు సో6కం గరము లెత్తుచు గొంచపరువు వాజే(* జిలువచాల్‌? కలుగులోపల (స్టుక్కీ? యన్యోన్య పూత్యార పవనాప్తి6 బౌట్ట నించెం దిలు, లా(కటనలంగి; బొరియల డాంచిన పలలందిలకు( బోను బాలుమాలెణ చమక బావ్చైన తరణ్‌కాంతములు? పొదల యాకుసందుల బొడయెండలంటి? ప్రక్క చుజుచులుకుమన్న, 'మెకములు కరలి బెదరి గొరిజదాంటుగం బరుగెత్తి, తిరిగి చూచె, కే

(వథ మాశ్వానము వప సీ. యళతిజనుల్‌, చక్రవాశాద్రియవ్వలి మువీం 6 ద్రులతోడ మాలిమి గలదటంచు? ఫణివరుల్‌, పాతాళపతియైన యౌరగే శ్వరుండు మా కేలిశవాండటంచు: నదులు; పంకజభవాండను చుట్టికొన్నట్టి యుదధిరా జున్నాండు గద యటంచు నంచలు; సత్యలో కాధిశుండగువాని సొగసుతత్తడీ మాకు జుట్టమనుచుం సక్కడక్కడి కరుగ నుపాయ మెంచ గాసె వీతెండు మార్తాండకర గ్పహీత సలిలసింధు వినిర్గత జంతు కబళ నాగ్రహవ్యగ బొడబాత్యు[గ్రమగుచు. శ్ర్యి చ. మిటిమిటి యెండవేండిబలిమిం: దెలిదమ్ముల జేకుసందులం జిటుకుమనంగ నోడి? వివపించి. తద్మగ మరంద మప్పుట ప్పటికిని మూతిముక్షైపయింబైంబడి; చల్ల(బడంగం (బొద్దు[కుం కుట గని యంతటిన్న్వెడలుం గోడెమిటారపుంతేంటు లత్తజ్‌౯ా త్రి? ఫీ, "*కావళ్ళు గలిగెం జొక్కపు గప్పురపు(బల్యుం అడరించు నేడాకుటనంటులకును, సుంకంబు లుడిగె, మెచ్చులురా గుబాళించు చేవయెష్క మలాకచెక్కలకును, "హెచ్చు కట్టడి గల్లెః నింపుగారనమాడ వళమద్దుచాయలవార లకునుః హన్ననల్‌ కలిగె మేల్పన్నీరుచెంబు లే రృజచి తెచ్చిన యపరాధులకునుః

వరి కువలయాశ్య చర్మిరము

హుజురు కొలువులు గలిగె సౌంపొలుకు తేట

సీటికొలంకులలో బెండు నిండువగల

దెప్పపై, బొండుమల్లె లచప్పర ములు

నెరయఃజేసినవారిక్తి దొరలచేత. థర మ, కొలంకుం దామరశావితెమ్మెరల సోంకుబ్దెచ్చు ముత్యాల త

ల్చు లబత్సోరణ గండ్ర చాయ గప్పరంపుంగుంపుసొంపూను మేఠ్‌

1మలకాగందపుందేటతోడి జిలుగుందిన్నీటి ధూమంపుంది

త్తులచేణ బ్రాద్దులువుత్తు రత్తటిని. గాంతుల్‌ కాంతలు న్మేడలకా. $98 చం =ఆఅలమ్సినదుమ్ము మింటి కెగయం ఘటియించిః భరంబువాపష వా

త్యలం గనుంగొన్నం గాని తనకబ్బదు హర్షమటంచు? శేసుంత

ర్మిలి. దలలె ళ్పి చూచు విలరేఖలనకా మడుగు ల్బెలంగె ని

రల లసితాబ్దకోరక పరంసర తతృణమండలంబుగకా. 180 శ, =బిర్వవైన యెండమెండున

నరవర లై హోయి లేక యలజడిపడ(గాం

సురగాలి యేంచెం బ్రజలం

గజవుపం దోడావపంట గలిగిన కరణీ౯ా, 101 త అడరెడు నదీజలంబుల .

నెడవాయగలేక యవి మహిం (గ్రుంగినచో

నడుగంటి నిలిచి, తెలిపిన

సుడు లన€గా€ జెలము లింప్పం జూ'పెం (బజకుడాం కే్ర2

1. మలళాంగదపఫు(క) _. ము, టై అలనీనముమ్మూ _ ముం థె పరునెకా = నూ,

(వథమా శ్వ్యానము న! శే. హాపములమీందం గల లోభగుకుముకతనం దూంచి 3ైకొనుక్రైవడిం దోంచె నపుడు; హాలికజనములు వరికల్పికాంబుయం(క్ర ముల జలంబుల (గ్రహియించుచెలువు మెలయ, శత్రికి క. 3౩జడజననబంధు 'వేండిమి నుడికెడు పుడమికి నొకింత యూరట 'సేయకాః నడువు నెలకొన్న వెన్నెల వడువున కాల్మలులతూలవారము నెజసె౯ా క్టేక్రీథ గి అట్టి (గీష్మ ర్తువందు నయ్యధిపమౌళి యళులతర భోగభాగ్యంబు లనుభవించె ననినః శ్రైమినిముని, యా విహంగముల న నంతరకథావిధం బెట్టిదని యడిగిన ; [85 ఆశ్వాసాంత సద్యములా మః మృదువాజీనుమచాప! చాపలపలాయి ద్వేషి రాజన్యకొ న్వదితాశాంవలభాగ ! భాగవత సం పన్నిత్య=పూడాలస త్పదనాధిష్టితవిత్త ! వి త్తమనుతస్వచ్భన్వకీ ర్రిచ్చవి చ్చిదులేందుద్యుతికాండ ఖండదతినా సీరై కఖేరీరవా 1 వ! ఈ గాంధర్వరసిక 1! యొవన గంధర్వవిపత్సఖర్వగర్వవిదళనా ! సంధానధురంధర ! ఇల సంధా నవవరశురావమ! నంగరఖీమా 1 17 1, జదజనన . ముం 2, వూజాలగల్సద _ ఈ

వ కవలయాళ్వ చర్మితము మత్తకోకిల ; నందనందనపాదనత్యభినంది మాననసింధు గో వింద! సవ్మణినాగపట్టిన విశ్రుత (ప్రభుతోజ్జ్వలా ! చంద నైైందవ సుందరీ హరిచందన నవప్రతి చృంద నూతనకీ ర్మి కందళచం ద్రికాంక *దిగంగణా ! 188 ఆళశ్వాస్వాంత గద్యము ఇది శ్రీమన్మదనగోపాలకటాక్షవీక్షణానమాసాదిత నరసకవితావై భవ సవ రమన్వయాభరణ నారాయణభూపాల తనూభవ శరగోపతాపసేంద్ర చరణారవింద సంచలన్మానసమిళందు సంతత భారత భాగవతాది శ్రవజణానంద, కామినీమనోహర, రూపరేథా విజిత చ్రై(త్రం కాశ్యప గోత్రపవిత్రు జాతివార్తా కవిజనామోద సంధాయకు చిననారాయణ: నాయక (ప్రణీతం బైన కువలయాశ్వచరిత్రం బను మహా(ప్రబంధంబునం: బ్రభమాశ్వాసము. జాటిలాస్‌కనా క్షే దిగంకణా ఎనూుశి

ఆ ద్వి ఫీయా శ్వాసము క. శ్రీరమణీనందన కే ఖా రాజద్రూవ! వైరిపైరవనల్లీ సూర్శపతాప!1 సవరము నారాయణభూన ! కీ ర్తినవ్యకలాపొ | శె శ్ర. ఆవధరింపుము, జైమిని, కల పతంగ కులనకంగంబు, లిట్లని కెలుసందోడలగ: నంత హా సర్వసర్వంనహాధినాథ జంభసంభేది యత్యంతసం('భ్రమమునః కి కౌలువుసింగారము శే. ఒక్క-సా. డంతిపుకమునా నుదుటు వ్‌గుష గబ్బి గుబ్బెతగము లూడిగములు నలువ € రాజవర్య! పరా కజూారమున దొరలు గాచినార "ని 'హెగ్గడిక త్త తెలుప శ్ర స్స్‌ పచ్చకప్పురము సాంహిలు గూర్చి కురంగ మదమున గిబుసమంబజు దిద్ది యలరుకి త్తులరూపు * వెలీసూపు వలి'పెంప జాళువాసరిగరుమాలు చుట్టి? మొలక వెన్నెలల బారులుదీరు కట్టాణి తెలి పాలకాయయొంటులు ధరించి? ొత్తముక కిపుమేలుకుట్టు( జీసా వట్టు౯ దళుకు బంగరుపూలదట్టి6 బూసి? బాలా లా పలకల రల తననుతాను ాుననవనావానాలాలు క0--చ్‌

కెత్త కువలయాశ్య చరితము పికిలిపూదింతిదంతపు(భిడి కడాని పోంతయొజవంక మొలవంక పొంకపలిచిం తమ్మిదోదుమ్మిజోదు సాదనలహరువు (వాంతపనిమప్పటీ !వలెవాటు వైచి శీ చ. ఉడ్‌గప్పుటింతి కళ్టైదుట నుంచిన పావలు రాజిసంబునం దొడిగి, మెలుంగుటుంగరపు(దోరపు హీరపు మించు మంచు పై బడ( దులకించు కల్వవిరిబంతుల మించు మదాళ*ెమాలికల్‌ బిడి, నిరువంక వైచు తెలిపావడచోపుల వీంగిపోవంగజా ల్‌ చం చెలువలు వీచు పూసురటింెజిందిన తేమ్మెరలజా రునూలు చుం గులు గదలంగ, వాండికొనగోరులనోంకుల గబ్బిగుబ్బచా యల గరువాల్చు నిద్దణు లతాంగులు మూంపుల6 జేతులూ6ది రాం జిలుకపటాని శేరిడోరచెన్నునః నంతిపురంబు వెల్వడెకా శ్రి క సకియలు సాహో! యనంగా? నకలంక శశాంకమణిగణాంతః(ప్రతినిం బ కళాకలనా ద్విగుణ్‌త సకలానుగవారమా హజారము జేరెకాం 7 కొలువుళూటము గీ. చేరి జగజోతి మగరొతిచేక్కడంపుః గలికిసీలంపుమెట్ల వింగంపుగద్ధెః నుడుతకాల్పట్టుజిగి యడ్డయొజగుకోడ్‌ సోగను నిదంపులబటుగది గ, వపించిః ల! ది న గా.

1. వధివాటం _ ము 2, మౌళి. ము, త, మపెందిన మా,

ద్వితీయా శ్వానము కఫ్‌ సీ. ఇెవిదండ చేరి నిల్చిన వ్రాయసమువారి ముదలకమ్మల కొప్పములు లిఖించి? దిక్కులనుండి యేతెంచు మన్నీల మం (తులతోడ నుచితంపుంబలుకు పలికి? సమయోచితముగ హాన్యములొనర్చు విదూష కులదిక్కు. మొలకనవ్వాలుక6 జూచి యవసరంబులనార * అవా” రనుచు. దెల్ప+ బౌడంగని వారి కింపులువెలార్చి? సత్కవీంద్రులు రచియింఛి చదువు పద్మ సమితియం దోకపారలు చక్కదిద్ది? ఫౌఢి గనిపంపంజేయు భూపాలుకొలువు సజల క'వ్వేళం గన్నులపండువయ్యెం త్రి గాలవముని ఆగమనము చ. ఇటువలె నున్నవేళ, ధరణీంద్రునియోలిః కవేల నీల సం ఘటిత ఖలీన లీన నుముఖమ్యుకు.సేసవిరాజి వేజి యొ క్కటి? తుదివాగె పూని మెనుకం గొనిరా మునిలుజు వచ్చెన చ్చటికిని గాలవుండు పరిషత్సరిషక్రవమహాద్భుకందుగ॥ (శి మ. జలజాప్రోవమతేజ మంజలిపుటీసంధానముజా? సంభ్రమా కలితోత్థానము? భ క్తి పూర్వకనమస్కొపరరణు: నాయేడితో ద్లళితాంత న్తుతివారముం జలువు శిక్షాదత మై నభ్యవ ర్యులకున్నెయ్యమునింసు నంయమివశేణ్యుం' దయ్యునం +జేరినకాా. 11 పరస్పర సంభోవనమూ క ఎదురేగి శిరోఒ([గ్రము త తదయుగళము సోకు నృషతి (ప్రణమిల్లి, (ప్రియం టొదవంగ నర్ణా గిదికవిధి

శ. క్షేమమె కద భవదాశ్రమ ఖూమిఃా నీవారవారి పూ ర్యమిథస్పం (గామారంభమృగేం(ద్ర స్తోమంబులకెల్ల? నోవిళుద్ధచరిత్రా 1 1కి శా. స్వామీ! మీ సుముఖత్వమే కుళలవాచారీతి. గన్పించు? నే నా మీరాకకు నన్యకొరణము గానజా నన్ను ధన్యాత్మునిం గా మోదంటున( జేయవచ్చితిరి? తక్కజా వక్తుకామక్వ మి "ప్లేమేనున్ను మపేక్షసేయకయ మౌనీ! యానరీవే దయా! [6 సీ ఐశ్వర్యగతిమీద నరుచిపుట్టినంగాని బలహంత మీచెంత సలువ వెజచుం ఆక్క-౯దనంబుపై6 జౌకదోంచినంగాని సురభామ మీసీమ చొరంగ వెజచుం తన పేరుమాత్రంబు కనరువేపినళగావి హరిపట్టి మిమఃగిట్టి యరుగ వెలచు? విబుధధామముమీ;ద వెగటు గల్లిన(గాని వనజారి మిము. జేరి చెనక వెలచుం గానం దావక నియనువిఘ్నంబు నడుగ సలికెదము; గావి యోమావి! యట్టులేవి 'ఘోర మామకళతూజీర గుప్త శాత శరమునకు నొక్యచెరలాబ వవదరింసు. _ కేశ అయగ(గ్రాహ్‌ం ఆంగజమదాసహ శిరోఒంగన నటత్సర్‌ద భంగుర తరంగ ఘనరంగ పరిధారో సంగళి మహీవలయముం గడంకు మీజునొక యంగగొనుకేగ మెనయంగలిగి; కేవజా

ద్వితీయా శ్వాసము రి రంగుమెయి చందము మెజుంగుమొగమందము చె లంగ, నునుగందము పొనంగ విదిగో! మీ చెంగటనె నిలళ్చెను దురంగమము? వచ్చిన తె బంగు నెలు(గంగ6౬ బలుకంగదవె మౌసీ! 16 ఉ. నావుడు? మోమున న్మాలకనవ్వాలుకం: దమవారిం జూచి యౌ హా వినయంబు గంటిరిగదా యనుచుం దలయీ+చి? యాగడీ ఇెవిధిమత్చ్సమిత్సమితికర్షణ కర్క-శమైన శేలనా భూవిభుమేను కట్టి? మునిపుంగవు( డిట్లనియెం బ్రియంబునకాం 17 ఉ. అంతటివాండ వౌదువెకదయ్య! తలంపంగ శత్రుజిన్మహీ కాంతువిపట్టివే యంట ' యఖండ నుదారి విదారణక్రియౌ కాంఠతపరా[క్రమంబు లడుగన్వలినే మళీ! యీ దిగంఠ వి శ్రాంత సుధీవిధేయ గుణసంగతి? సికె తగుం గుమారకా ' 18 చ, చలదరికావకీనభుజశౌర్యము: 'పెట్టినికోటియై ముడం బలవజపంగ, యూగహావిరాహరణార్జ నిమంత్రణ క్రియ విలిచినంగాని రాండు బలఖేదియు నేట్‌దినంబుదా€క నో కలనగధీర ! యీనడుమః గొన్ని విశేషము లెన్నశక్యమే * 10 పాతాళకేతు నుద్ధతి క, పాఠాళశేతు డనియెడి ఘాతకుం డొకరక్కసుండు. గలట డంబుధర (బ్రాశారవనీశాహవ ” ఫీకానవధాన సకలబ్బందారకు(దై- చైథి క ఫల కుసుమ దిసాదులు గం వలకొలందులు దెచ్చుకఠన మాలిమికా(దై: నిలుకడంగ మాతపోవని మెలంగుచుు వాంయండియుండి మెల్లన వెదవజాం న!

క్రె్ర కువల యాళ్వ చరిత్రము గ్‌ మామకానూన జప పోవ మొన సంవి ధానముఖమైన నియమసంతానమనెడి పద్మవనవైరికళ మాటుపటిప నేండు రాహువైనాండు వాడు? ధరాతలేంఢద్ర ! 22 పీ. ఒకలదైనం గని యెబుంగకయుండ విదళించు సారపవీవార కేదారసమిడి? వెనుక వేళలు గాచి కనికానమిగ దాయ నటవి. దావపసులమృగాజినమ్ము* లాపిమ్మటను గొంద అదియేమి యనల (ద్రుంచుః బిర్జ కశాలానమీపద్రుమాళిం వీదప నందలు(౬ జూడ గదిపి శతెకొనసాగు ” యౌగకల్పిత హవిర్సాగతచులు రచ్చసేయంగ దొరకొను రాత్రులందు? మునిపమారుల జెదరించికొనంగందొడంగుం గామిపీమార 1 వాండు నిక్కముగం జేసే నిందురమ్మన్నచోట విల్లెల్లం గొనుటి. 2కి సీ హొడగన్న సొష్టాంగముగ వ్రాలి చనువాండెం యొదురుగా రారంచుటె బదరసాగెం విలిచి పెట్టిన వన్యభిక్ష గైకొనువాండె కోరి పెట్టరటంచుల గొణంగసాగె నిలుచుండి చంకందేతులుకట్టుకొనువా౬డెం కొలువరారేమంచు. గలయసాగె? వినయంబుతో+ చేరి పవియేమి యనువాళదె? ఇయరయ కడ్డాదిడ్డు లనువసాగేలా నన 1, నదర _తం ౧ యడ్డంబు దిగటంబు _]ఈ, ,

ద్వితీయాశ్య్వానము మ! దనవచోదోషము క్షమింపు మనెడువా౭డె యేమనిన లేని వాతప్పు లెంచసాగెః వినుము, మహికాంత ! కొండంతపనికి నైనం బలుకులేటికిం* గిల్లాకు పనుపసాగెం జక కను బొద్దుల లేడ్‌ - మునిమగువల సంబరము చ. ఇటు లకళడున్నయంత, ధరణీం[ద ! యొకొనొకనాండు నా కుజం గబ నడయాడు నొక్కమృగకాంతకుం బ్రొద్దులవేశ చాలం జే రుటకతనం, దపోధననరోరుహలోచనలందజుకా నము తృటగతి ముచ్చటల్నిగుడంగాం గడగానని నంభ్రమంబునకా లక్‌ సీ. ఎన్నినేర్చినది? కా నిన్నబి మొటికగా యాకొమ్మ+1! గడకుం బొమ్మనంగదమ్మ సడుగుడోడలచేతళ ఇనియౌనె* వీరేలా యనసూయః దో తేరంబనువరమ్మ ! యీప్రొద్దు నకత్ర మేమి, అగ్యము మంచి జే? యంచు దగువారి€ దెలియరమ్మ ! శుద్ధ వేళ సుఖప్రసూతిగావలె నంచు విలువేల్పులకు మీ/దులెత్తరమ్మ! అనుచు, గుమిగూడీ? మృగి నొక్క యలరుందోటః బూపవుంబొదరింట౬ దార్చి; యింపులు జనింవ నున్నతణి, మాయగైకొని యై పడిన. సరణిం జెట్టునం దెగిపడ్డ కరణీ, వాండు జ మాయదారి మచ్చలు సీ, తళుకుటద్దపురంగు గల చెక్కుంలబెడంగుః 'మేలికమ్మ'లడాలుపాలు చేవ్‌ తొగరుగెంపులపింపు నగుమోవినెఅసొంపు, పసని ముక్కణనిగ్గుపాలు చేసి

శ్‌ కువలరయరాశ్య చరిత్రను పింగంపుగతి. బూను చిన్నారిలేంగౌను? వఐంగొరు మొలనూలుపాలు చేపి? నలిజక్కవల గేరు నలుదగుబ్బలతీరు? పపిండిపైంటచెలంగుపాలు చేషిః తనరె౦ గనుంగొంటిరమ్మ యువ్వనిక ! యనంగ తగిన కాంతావిలానంబు. దాల్చి వచ్చె? | గిలుకుమ జైలు, రవలు పావలును, బీటులు విడెము? మడమలందిడు కీలజడయు, మెలయ. 27 చం చెలునగు ముద్దుటుంగరపుండే నెటికుచ్చెలం బట్టి, యుబ్బు గు జృలబిగి జాళువాలవికె పక్కున (వీలంగం బ్రైంటవాటుగా నలవడం గొంకుజూపులు నిజాం(ఘినథాళికి. గల్వదండ:గా(౩ జెలువలచెంకకుం జనియె? పిగ్గుల పెండ్తికొమార్తయుం బలె౯ా, ఖల్‌ పీ, కూర్చున్నవారు: లోంగుచు లేచి చేంజూస్‌ యిందురమ్మని ప్రియంబెనయ( బలుక నీలుచున్నవారు? చెంతలః జేరి *న్వస్తి భ వత్ర్యై"' యటంచు దీవన లొనంగ+ నవల మాటాడువా; రదరిపాటున మర్గి యొజపు వీకించి వి వ్వేజవడ౦గ నపుడువచ్చినవార, లో చెలి యేవతె యీ కొమ్మ యంచును గుసగుసలువోవా ధీరీలగువోర లూరును జేరు నడుగ, నెంచి యేమందమనవి విచారించికొశంగ నిలిచె? జిలిబిలి జడదారిచెలులం జే8ి మచ్చుకప్పెఏవారి నమ్మాయవారి, వీ

ద్వితీయా శ్వానము త్తే సీ. పనిలేనిపని గిటుక్కున మోముద్రిప్పుచోం జఇక్కుపై6 గమ్మ తళుక్కుమనంగః పిగ్గునం దలవంచి చిజునవ్వు నవ్వుచోః గెలకులం జికిలివెన్నెలల్లు కాయం గెంగేలం టైంటచెజంగు బిగించుచో నిద్దంపుంజనుందోయి నికష్కుదోంవం బలికించుహరి మోనులు తేలంజూచుచో హాలుజొపులు పూలవాన కురియః నిలుచునొజపును; గరువంబుల దెలియవీక వలుకుజెళుకును; మొగమునం గొలంకుందెలివి? యొడలియండకువ నడలోని బెడ6గు: వారి కన్నుర్నబ్రామంగు నృుగియున్నకడకు నరిగె 80 క వడి నరిగి రవికి రుచి నే 'ర్చెడి మిడిగ్రుడ్డులును, జిక్కిరించిన చెవులు౯ా? బొడపున నెత్తినవాఅము ల నడరంగం నొకసింగమై మృషాంగవ విలువజా? 8! చ కనుంగొని బూనికాంతలు కకాపికలౌ మది వెనమ్మచెల్లంగా ! యనుచు, మిళద్భరీకృకభయంబు, గళత్కబరీచయంబు; న త్యనుపదధావనావిలమృుగాంగనముజ ముహూరుచ్చల ద్లురు స్తనమునుగాా రయంబున యదాయదలై వజతెంచి? తెల్సినణా? త్రై గాలవ కోపము క, కటకటంబడి మఠి నేన్‌ క్కుటిల్మక్రముగతులు గురియ గుంి యెవ్వణడో ! యం 0-6

మ! కువలయ్తాశ్వ చర్మిత్రను చటునిటు నారసిః వీండని పటు యోగజ్ఞానగేరము భొవీంచుబియుకా- లికి పీ, చిరదయాగాంభీర్యసరిఖకు తొంబేలు? నవదై ర్యవప్రంబునకు సురంగ ఖలజాతిగుణ లకోపళికీ( (బ్రోపడుచెట్టు? నిష్టరత్వందిను నిమ్మ కెరువు; (శూరవాచాకాలకూటంబునకు వార్జి* దాషీణ్యవన్య కుద్దాముదవము? 'వ్రకటితాత్మజ్జానర వికి. దుర్జిన వేళు నూర కాపిళెకి సౌొమ్ముఖ్యకరము? ఖ్‌ ఠి కోవు మిటులౌనొ కాదొ యోభూవపర్య యది యపుడు వచ్చి? నామీంద నావహించి? కటములదరించె,” మొగ మెల్టంగానొనర్చే? బౌమలు ముడివెట్టై; ముకుపుటందులు గదల్చే, శక వు అంత ' లిక్‌ సీ. తాపనవటులకు( దీరవాయి( జదీపించు భాష్య మల్లంతట( వాబివై చి? కొమ్మున నంగంబు గోకి చెంగట మే/త అడుగు జీంకను నుల్కిపడ నదలళ్చి, హరపూజ కంబుపర్జాదులు గొవి* తెచ్చు నెదుటిశిష్యులను నేమేమొ తిట్టి? యౌాగనువాద మాధ్యస్థ్యంబు గోరు వ్ర వీణసూరి(శేణి వెక్కిరించ3 న. లలనా నయతావాన టై వచ్చు జు రి

ద్వితీయానశ్వానము- శకి కళవసం బూడ, జలకమండలువు వీఢ జడలు మహి జీర(:,జేజపసరము జాజి దర్శముడి (వేల ధ్యానతత్వంబు సోలం గడంగి నిలుచుండి? యాగ్రహ(గ్రహముం జెంది? శకి అశరీరవాణి - కువలయాశ్వ అఆవతరణము పం అక్కటా "దిక్కటాహంబు"లొక్కం(గ్రక్కున మెక్కంందలంచు ముక్కంటి శక్కును నక్కటికందిణీ, యిక్కటికిరాతిగుండియ నగ్గలపుటలుక యొగ్గి బగ్గుబగ్గురుమన) 2జ్ఞమనదనుజకమన నంధానకరంబగు పరుషాక్షరంబున శపియింపంబూను నావదనంబున నరస్వతీశంబరనయన దుడిదుడి వెడల గడంగునెడ, జడధివసనా సిరాలఏబజనితంబగు నొక్క. వచనం వబీవిధం బున వినందిడిన, నాకర్షించితీ, త? చ, పదరకునున్న మానికులపావన ! * కుమ్మరి కొక్కయేందునుం గుదియకు నొక్క పెట్టు " నని -కోఏదు "లాడ రె! మోరసాధనా భ్యుదితతపోబలం విటులయో ! యొక రక్కసుపాలుచేతురే* మదిమదినుండి మేమెబుగమా మజి ఏనిఖదాసరాధముల్‌ తికి తే. ఐన నేమాయెంగనుకు ధరాధిపతులు చేయందగినట్టి యీదుష్టిక్షై. వికుల బడినభారంబె * పా జెడుబండ్ల కెదురు కొట్ల సాతుర* యోవెళ్టీకాన ! వినుము. క చ, ఇదెహరి యా బుతధ్వజన రేంద్రున కిమ్మిపు? డానృపాలుండే కదనములోన పీవి. గడికండలొనర్పండె* పీకు నేటి కీ రొదవడు నన్నమ్లాట యొకయింత్య వినంబడునంత మాత్ర నేః కదియ్గ(ంగ వ్రాలె నొక్క. తురగంబు వియత్తలినుండి యత్తల్‌౯-- శి శ! నొంది. ర ల, దనుజ కమన కనున ₹

జ్తీక్స కవలయాశ్య చరితము క వతయాళు తురగ నిభృతో ' న్నత కర్ణద్వయమునందునం గెంపుల మ్‌ ల్పతక మమరెః రవికిగణం ఒతిరయమున ననుప పచ్చు ననువు నటింపజాం శీ చ. కనుగొని, దానిఫాలఫలక౦బున గట్టిన ష్మత్రికకా లివిం చిన వివరంబుః జూచి నర సీజహితుండు దయాజుం డన్ప వ చ్చినదిది యంచు? భూవలయసీమ దివంబును జుట్టివచ్చునం; చనఘతదాఖ్యయుం గువలయాళ్వమటంచు నెలింగి నెమ్మదిజా) కలై సీ. వరదాననులకునై వద్చు వాక్సి్రియకారి ముచ్చాయ లెతింగించు మొగముదెల్బ యాగ్గాభాగాసక్తి నరుదెంచు పొకారి యే/కారి యివి మీకు నేలయనంగు వనవిహారాపేత వచ్చు క్రొన్నెలదాల్పు జక్కిమార్చులకు 'హెచ్చరికపడంగు మునులసేమ మెటుంగం జన్గుదెంచు కరివేల్చు దండనాధుని సమాధానమనుసను వినివినమిచేసి పని గలదనుచుణ “గాదు గూడదని (తోయవలెంగదు యేడ జోలి, మాకు నేటికి వారితో మచ్చరంబు, పొమ్ము సొమ్మున గూడంజేర్చుటయె సీత శశీ కువలయాశ్వ (సదానము చ, అని తలపోసి యేవిటు రయంబున దెచ్చితి నత్తురంగముం3 గనుఃగొను మిత్తురంగము వికల్పిత నిష్ణరహేషచేం బరా

1. దిరంబును _ ను, 2, వారిం,రీం

ద్వితీయాశ్వానము శ్‌ కని మహురున్నమన్మృదుముఖంబున సారెకుసారెకున్సలా మొనరుచుదీని. గైగొవిః జయోన్నతిం జెందుము రాజనందనా ! శీ చ, ఆవిను మహాప్రసాద మివుడానతి యిచ్చితిరేకటొ! యింకం గనంబడ( దెల్స నేమిటికి.క గార్యముఖంబున స్వామిచిత్తమే "వనుచు నదేలః కావలసినం దనుజుకా వధియింపంజాలరే? " నను. గరుణావలోకనమునం ఘను జేయంగంగాక వచ్చుటల్‌ ! శీఫ్‌ పే. చాయలొంచినదంచు సంకరించిన వాటు చూరకత్తి పర్తీక్ష చూడంగలిగెం శరతరంబులనుండీ దాంచినారని విన్న కజకు నేజామేలు గాంచంగలిగె ననిలోనం దనుః గాచునని చెంచులర్చించు కేడెంబువాడి వీకింపంగలిగె, తపం దెమొగ్గినంగూడం బగజ గెల్చు కటారి యిది దీవివగ విశ్చయింపంగలిగె?, స్వామి! మీకతమును నిట్టి చౌకవన్నికి మీరు 2వేంచేయవలయునే * మీగృహమున కరుగుదెంచితి రందుల కనుటకాదు, పదము లెక్కడ బడలెనోకద మునీంద్ర * 4$ చ. అని, మహిజామి యూడిగపుటాప్తులం గన్గొమి దండుచాటంగా: బనుపుం డటంచుం బల్కి? మునిపాలకమౌళికి గేలుమోడ్చి? స ద్వినయవినముం డై నిలిచి; 'వెంబడిగా నేరుదెంకు మున్ను గాల జను+డని వీడుకొల్చి* హరిః “సాహిణి "వీవో మంచుయిల్కుచుకా?. 17 క. నదిమించుదౌగాని పంబెమొగ్షిన యొకడారినన నిశ్నయించగలిగ(క)ఎఈ, టీం విచ్చేయ లేం శే చాలుగాం మాం

జ్‌ కువలయాశ్య చరిత్రము చయాణ సన్నాహము చ. గడేలు పదాటు ఇళ్లిననంగా పని; కట్టీకవారు -మోతగ న్విడిదలకంప్‌?, మౌాళనరణికా హరిగల్నిగుడంగ, జెట్లా వెం విడి కయిలోగొసంగల దెలిపావలు మెట్టి యొయార 'మేర్పడజా. శక్‌ శా, శక్తోకోవాకిట వారీ నిల్చి; కులుకుంగుత్త ంప్ప(జన్గుబ్బి లే జాణల్కొందటు కుంచెగిండి? యడపాల్‌, సాగింప, వాణీరణ ద్వీణావెపాణులు కొందజారతిగముల్టింస్ప ౦0గల గత్యాంతర (శేణుల్దాంటి? నృపాలు డంళిపురముం. జే౭0? బ్రమోదంబునకాం టి న, అండ) ర్‌ి సూర్యోదయము క. దనుజాతఖండనోద్ధతి. జను మనుజాధిపుప్రతావజాతము మునునుం గనీపించె ననుచు, జనము ల్లనుఃగొన మా ర్హాండమండలం బుదయించెడాం ర్‌ పయాణము: క ఇటువతే వే;గనం నరవత పుటభేదనమునం (బ్రభ్లూణబోధక ఖేర్‌ వటహ ధమామీ కాహళ వపటురవములు, విద్రిబేపి వయనము దెలుసజాం నే శి కోలే = గది, (ఇది కన్నడపదము) 2 చాణంలం కీ

ద్యితీయాశ్వానము ట్స సీ, వటుచ[క్రగళి నేలపాంతు 'పెల్లగిలంగః వినుల మణీన్యందనములు చనర మావటీలకు మింటిదేవతల్‌ మంథశ్రాత తములీయ గజయూధపములు వెలయ ధారానమున్నమద్ధవళచామరలు జే కస్టైఅవంగిల దగం దురంగములు సెలంగః జయదక్మల వరింపల జను "పెంగ్లీ కొడుకుల గుంపులై? భటగాజకోటి యొనర నడచి తమగపు శై టిసన్నాహమెల్ల నమరదం బౌజులు దీర్నః.విజాప్త మంత్రి పర ముఖాంతరనున వరివారితోడ నూటలాడించుకొనుచు సామంత నృప్పలుః శః చ, చొనబువసిండికీ లరిగెగుంపులపీగ వపింప నంతలో జనపతి మేలుకాంచి హరిచందనగంధిలమైన వారి గుం దనపృమెబుంగుగిండ్ల వనితళ్లొని తన్ముమ్జన్థంబు నిం పొనరంగం తీర్చ నద్ద మొకయుగ్మలి పూసంగు నామతీర్థమైం శ్‌థ చ మినుకుఃగడానిశాయెళు సమేళపురగోవ్వితిదిండు దండడాల్‌ నని వవెవోటు చబ్వపచిపంపురుమాలువు గట్టి* దట్టి* జె కిన విడికెంప్పనంకి జిగికెంపగు చువ్పటి దాళ్చిః యాతే మనపిజు(డా 1! యనడా సొగసుమార్షముగాల గయిసేసి వేడుకటా క్‌ఫ్‌ సీ సమదవేత్రకరాతిసావో నినాదంబు గరళిపచ్చె నటించు మదికి. దెబుపవ్వ చొమరగ్రాహిజీ సళ కంకిణరావ మివలివేతెంచె నంచెయక'పేయం

శత కవలయాశ్వ చర్మితము గమనీయ యవనికా కాంచికా విస్వాన మల్లన నచ్చెనం చానకియ? నంగీతవిద్యావిశారదాగానంబు లిచె యరుదెంచెనం జేర్పరింవల

జనవరులు లేచి నిల్వ హజారమునకు

నరిగి. చోకట్ల ముక్యాలయందు హస్త

మిడ(గం గొల్బుచు నిలిచి సాహిణులు (యొక్క

తెచ్చి ముందజ దొలునాఃటితేజి నీల్ప? త్‌ క్‌ వడి గట్టికవారలు ప్రా

వడమిడి హద రిక రాయవరగండ ! యనకాం

బెడయంకెవన్నెపై( గా

లిడ కప్పుడు చివ్లుక్కుమనంగ నెక్కెంం దేజికాం ర్‌? మ, చనవుల్మీఐంగ (మోల నూల్కొలుపు బల్‌సామాణీధూసంబు వా

సనకు, న్వేలుపుముద్దరాండ్రు కచముల్లార్పంగం బుణ్యాంగనా

వనజన్యబ్ధకరాపత చితమణు ల్వర్జింప ఛత్రంబుపై

ననువో బంగరుగుబ్బ (ప్రొన్సు. దలణ్రాలై ముంచ జంచదతిజా? రే

ణి న ల గాలవమునిసీను

చ, జనవరవౌ కొంతవడి, సాహిణి నివ్వెలగందీ చూడంవెజూ

తన, రవగాలు చూపుచు హుటాహుటి నేగి? పరాకు వీరు వీ

రని తము దెల్బ, నందణు రయంబున వెంబడ, వాగె నళ్ళి యు

య్యనః గనుమూసి కన్దేజమునంతటిలో మునిసీమం జేరఃగణా? 5కి క, అరుగల దడీయనునఃస్ఫుర

దరవిండనమురందబృందమై మధుర్‌ సుధా 1, జోడన . ముం

ద్వితీయా శ్వానము శ్రి చిరకందమై యొకానొక సరమానందంబు హృదయబింధం బొందకాం ఓ సీ. మధ్యనంధ్యాస్నాన మానీంద్ర లూన ళా పసగంధసవనంబణు (భ్రమరివాలెె నంబు సర సమిళ్కుళాయాత వటుజాత సమదసాదంబి మీసంబుదీంమె; సవనధూమాబ్దవీక్షణ నటక్కేకికొం తా విలానము తొడ శ్రట్టుకొనిమె: నన్యోన్య వైరాసహ మృగేండ్ర మ త్త పే దండ కేళకలు సంతములువలిక వీకరణి మున్నుగా6 బరాకిడియె మాని యా(శ్రమంబని తన్మార్ష మఖినుతింసం మోదమునం దేలి నృసమాళి మోముచూడం జనవుమైం జేరి నిజకేళిసచివుం డనియె. 61 సీ, చలువలు వించు నచ్చపుమంచు జిలికించు 2'రేరాయః జెడలేర్చజించువాండు? జగంబగాకుండ వేల్పుల నొక్కనొకనింగాః ధనరాజు వెలినుండి యనుపునాండు? వారివారి వ్రభుత్వతారతమ్యు మెటింగి: గిరికుండు బంతిసాగించువాండు?

• ప్రొద్దవోయెను జూచి భుజియింపుల.* డని; దేవ వతి యువదారముల్‌ వలుకువా(డు, ఈగినవారల వీకించి తమ్మిదబోంటి 'జేండయు మాటికిం జవులెచ్చరించువాండు: శ "జే రాయ. ము రెగ అఖి = ముః కర-ఐ?

ఫ్స్‌ళ్లి కువలయాళ్య చరితము జనవరాఖండలా! యిందు సంయమీం[ద్ర కాండ కృతమైన సత్రయాగంబులందు. 62 చ. మునివనితల్‌ శచీముఖ త మోనిభవేణులకుం బతి(వతా జనకతి( దెల్చుచో బరవిచారము గాదని; వేల్చుటొజ్జజ వ్వని మొగమడ్డముం జొనుపా వారలు నవ్వుదు? రామె నిగ్గుపెం పునం దలవంపణ జందురుండు పొంగగ, నిచ్చట యాగవేళలకాం 608 స్తీ సాలీండు గాందోలు ! సమదవేదండంబి, శెలినారచీరలు డులిచి తేచ్చు: దినివాండు గాంటోలు6' బటుఘోణిపోతంబుః బలుమోర నివ్వరి కలుపుద్‌యు గొల్లండు గాంటోలు ! భల్లూకపాకందు; మేలిజన్నప్ప(బని మేంపి తెచ్చుం జనవరిగాంటోలు ! గొనబురబాయపుజీంకః యలరి పై *పారుపత్యంబుచేయు, గూలిగొను నొజ్జకాంటోలు.! గొదమచిలుక తపసిబుడుతలగమికి వేదంబునుడువు? సుసరముగంబారికాంతు లేజోలి లేక జపతపసంబులు సాగింప జనవరేజ్య! .! చ, మునివరులేగ వెంట మృగము ల్నదీకిం జనీ యంతనంత మే పున కటు నిల్బుచుకా, నీియమపూర్ణ త వారు నిజ్యాశ్రమాళికిం జనినం దదార్జ్శ్రబంధుర విశాలజటల్దర జీరుకాడ వె న్కాంనిః చెవి విక్కి రించియుంబుకుం: బొడకట్టినవేల్ల దాంటుదుకాం కలీ కేం పోరుపత్య శు _ చ్యారవారికము యతిస్థలమాం ఓ బక్కరించి _. ము

ద్వితీయాశ్వాసము వ్‌ ఉ. ఎండదినంబులం ఐడగ లించుక సీడంగంాట్టి మానులం గొండొక సేదదేర్చు ఫజీకోటులం జేరి, ' యడేటికార్య, మౌ లెండు, మ'జేమి మేమిచట లేమె ' యటంచు మరల్చి? చెల్వుమై నీండ: మయూరికల్‌ః చికిలినిద్దపుజెక్కంల వీచు నక్కడః- థి మహే(స్రగ్దరం జవవన్మానీంద్ర వేదాకరయుత తతహ స్త(స్రువాజ్యాహుతి(ప్రో దృవవహ్ని స్ఫారకీలా వ్రకటిక కరదీవప్రభ న్వత్తురౌరా ' హవిరర్హ్షాహూతు భిం(ద్రాద్యమరుః లవనిక్రై యాన (ఫేరేపంగా. 2మీ6 ది వపాం వద్ధోమధూమన్థతులు నివిడమై' దృప్పి చీంకట్లు గస్ప౯-. (7 క వేలిమియగ్గిపౌగ లగు: వేలుప్పడిగ్గియ మునింగి వెలునడు నమకీ జాలము తిన్నని 'పెన్నెటి వాలుగురుల కగరుధూపవై ఇరి యగుచుడా (8 చ. ఇన హరిణాంకరళ్ళి కడమీయని యవ్వనిల బంకజొకర బునం గవజక్కవల్వగినం ొద్దులుగ్రుంకుట డెల్లవాజుటల్‌ గనమిః విజ్రలాగతర్షికులకాంతల మో మనుకల్వరాయనసిం గనుంగొని విచ్చిపోవుటయె గాని వియోగ మెంబం్గగం దెన్నండుకా-. €8 చ. అని కెలుపకాః మహీళుం డవుండెగా! యని మెచ్చి: పటాసితేజి డి గ్గినతజీ? మూంగి గచ్చుటరిగె శ్రెలిపావడ. వై చి *యచ్చప్పుం బని మగజాతిచెక్కడప్పంబావలు" నీల్సినవారలం-గనుం . గొని యటు పిచ్చి యాప్తులొకకొందఃబ"వెరటని. రా నుదంబునకా? 1 మింది వపాంచగద్శీమ _ఎముఫీవు చ్చివచొందద్ధోమ -లే, లై జలాగవర్షి _ ము; (ఆలాగత' + బుషి0 = మ శి, నౌనని = ఈ, రడర యని (గదధాల్య వి సుల కర సధ 0 ంటీ కె వ ో జ్జ వాం నో పాదం యన ౧1

ర్తి కువలయాశ్య చర్మితము ఆశ వము [పవేశ ము క చని, నృవతి గనియె, మునిజన వనితా జనతా నితాంత వర్ధిత కేశి వనపాళీ కుసుమాళీ 71 జనితాశీనలినమనము, సంయమివనముక్షా, 5. కని, పర్ణశాల్నమోలకు జని యచ్చటివారిచెంత సంయమిపతికిం దనరాక కెలియందేపి, త దనుమతిచే వేగ జవి; తదంతరసీమజా 72 గాలవ సందర్శనము సీం అచ్భదంతచ్చవి, యామస్తకన్యస్త భసికాఖం జేరి శేకిసలుగొట్ట; మేధావిరుచ్చి గండమిలదురుళ్మ(శు రు కృయనులః జప్పట్లుచటిచి నవ్వ జడల, దిర్విన డాలు, శారీర ధారాళ కాంతుల గికురించి కన్నుమూయ( ఇటునఖద్యుత్తి కర నృటికాక్షమాలికా చ్చాయల డాసి కేకే యనంగు నవస శారూలచర్మాసనంబుమీంద యోగప్జై బిగించి కూర్చున్నవానిః గాలవునీ గాంచి? చేనున్నకత్తి మంథ్రి యందికొనల జేరి సాష్టాంగ మాచరించి, ౧8 క నిలిచినం గమఃగొనవి వరవర కులపావన ! యిందు వచ్చి కూర్చుండవనా నిలిసితివి తండ్రిపద్దులు వెలసితి విటు లతనికన్న విక్రమగరిమఃా. 7/4

జ్వీతీయా శ్యానముూ క్‌8 అసురమాయ చ. అనుచు బహూకరించునసమయంబును నూరక యుండి యుండి యం అనరుచిపుంజ మంజిమకచ(గ్రహమైన తమంబు పర్వెం దో డన హరివందన (ప్రతిభటంబగు వెన్నెల దోంచె వెంటనే కనంబడియె న్నిర్సస్త కనకస్తబకస్తుతులై న యెండలు౯. 70 కు అది చూచి, మేదినీవర 1 భిదురీమృుదురీతిగా, దభేద్యము గంటే! యిదినుమ్ము దనుజశాంబరి గదిపెకా, బరిపూర్తి దీని ఖండింప్త మింకకా. 74 పారికాంతుల విన్నపము - రాజపకిజ్ఞ తే, విజయమగు నీకు గెలువు మోపీరవర్య ! యనుచు గాలవుండాడుచో? నచటం.గలుగు పారికాంగులు: కటకటంబడుచు శిమ్యు అంటిచనుదేరఃు నచ్చోటి కరుగుదెంచి? 77 క మునిచం[ద్ర వచ్చి మావెం ॥ ఉనె వచ్చునటంటి వీఠండాన్నపు? డేను య్‌ నరేంధ్ర కన్నులారం | గనుంగొంటివె వీనియవదగాకితనంబుల్‌ * 71 ఉ. అయ్యయొ ! మాకు దండమిడినంతఫలంణు నలేం్యద్రచం[ద్రు యీ డయ్యముతోడిజాగరము దాంటంగండేసి శుభమ్ము లిమ్ము; లే వయ్య కొమాళ్ళకంగ్రినయి యాగ్టితరత్షణ దుష్టక్షణా తయ్య దయా పర్యాక్రమవిశాలుండవై మనునుయ్యు యమ్మహి౯,

క్‌త్త కవలయాశ్య చర్మితనూ స్తీ చదువుకొన్నామంచు జట చెప్పుచు బరీక్ష6 గొని వరింపుమటంచు( బెన(/గువారు? నవమంజూచె నమంజూచె ననుచు రిత్తకురిత్త జగలువట్టుక పోరందొడంగువారుం దిలకముల్‌ మై నిట్టపొడువంగ వడి నోరు దెజచి మైమైంజూడ6 శదివురువారుం కేసన్న సుటిజంబుచెంతకు రమ్మని మును దొంగమొక్కు.లు మొక్కువారుః నగుదుకీయయ్యలెల్ల, వాం డదరుగడగ? గులుపగుబ్బలు దళుకుంజెక్కులు మిటారి 'మొలకనవ్వులు గల మోము ముద్దుగులుక మాయప్పందెక్కులా+డియై డాయునపుడు. శ0 సీ ఆటుమొవ్న, భార్గవజటికి శౌొనకవూన్‌ కొకవాదుమై నొంటకుండ€జే సే మొన్నం బారాశర్యముని యోటరాల గూంత లెగయించి వెర వే4కియెత్త (జేసెం విన్న; విశ్వామిత్రునికి. దందర ఘటించి, యొడలెణుంగక వడియుండందేసేః నేడు మార్యండేయునికి ష్‌నంబె త్తించి. . తలవీడంగ బయళ్ళ్శమెలంగండే'సె మావవాధీళ ! విను మింతమా(త్రమైన (దితుకవచ్చును, వీనిచే. బడినపాట్ల కొల్ల బాటయ్యె మాకు విందువికి! యేమి చెప్పేడిది; మాతసంబు నీచేతిదింకం ! 1, దిరగువారు _ మం

ద్వితీయా శ్వానము క్‌స్ట చ అన విని యంతయేమిటికి నానతీయిచ్చెదు రిన్నినాళ్ళుం ద ద్దనుజాని నొంచి మీవద ముదారముదాకృతి నొందంజేయకుం డిన యది*నాదునేర మవునేకద ! యాకొదవ లృహించిన న్ననుపుండు, వాని. బట్టి నుజుదూడెద: నొద్దికం జెల్లదేసెదజా, 8 చం అనిన రిపుక్షయోఒస్తు విజయోబఒస్తు పతే! భవతే యటంచు వా రనుషు దురొప కోప తరుణార్కవిభా దళితారుణొంబుజం బనంగను మోముకెంపుగం దడర్జరణోన్ముల భృంగయుగ్మపం క్కి నవినభ్రూకుటి క్రమము దెల్బ౭గం నచ్చోటు దళ్షి సల్పిన 8 దండు దేర్‌జ సీ అధిపభృత్యపర స్పరాన్వేష ణాకారో ఇ (పతివ కృ తన్నామకార్య? మనమగత స్వామిహయ వేగభూరుహ చ్చొాయాసమా శ్రికచ్చాత్రకందు? కెధాపనాయౌాసాత్య్మజీవనవృ త్తిధి గ్వాచకాందోళికానహజనంబుు నమ్మర్ద బహుళాదినరణీకోవియ పార్శ్వ చారీశకవారణొధోరజంబు సరయసరదుష్ట్రనిష్పతి జ్ఞరదధూ ర్త గణ్య గాణిగ్యనంభవ త్మమనహాన్య వారణక్షమ త త్పుత్యాకూరదృష్టి నంప్యృతాశంబు; సైన్యం మచ్చిటికివచ్చెం గడ

1. నాకు. ముం ఇ, భఛావనాయాసాస్యబీవన = ముం

కం కువలయాశ్వ్య చరిత్రము క ఈరీతి సై న్యమంతయుం జేరిన నొకబియట రాజసింహము, భటులకా దేశిజ వేయంబనిచి: గు క్‌ గారము లెత్తించి యంళట(నవి(గ్రుంకకా? చే. పలపుటంగడ్‌వీథు లేర అచి+ కొంచె పాట్‌ నడగని నెక్కి; యాపాలే మెల్ల విడియ నియమించిం తిరిగె, వేవేలుదివన్వ ॥ టీలవెలుంగున సంగీత * మేళమలర. చం తిరిగి యకండు నచ్చి, వడందేర్పుచు ఘమ్మను వట్టి వేళ్ళచ ప్పరముకురంగటం దగు తుపారముచేరునం జారువ(జపాం డరరుచిగ్రమ్ము గుమ్మెతగుడొరమునం గోలువుండి? పట్టనాం తరముననుండి వచ్చు నరనాభులకమ్మలు వించునున్నెడణా? 81 తే. ఊడిగప్పట త్రి కాండొక్కం డొయింగుంేరి విభువిచెవితోన నేమేమొ విన్నవింపూ నతనికసుసన్న గనుంగొస యయ్య! మంచం దతనిః విలిపించెదనటంచు నజిగివాండు. ॥8 పొతాళ కేకుదూత - మాయా్యప్రదర్శనము సీ, 'సేవమై సగముదీపిన బూ చెసండుతో6 గూడిన బంగోరులాడె సింగి ఇనారసీలిపిని జొప్పడ భగవద్గీత లెన్నిక(్రైపిన చిన్నిపలక? లోనవడం ననున నునుతనాల యన య నన వతు వావు నవత పతు..వతమత సయానీ యాలానన్తునినుమేను.....ఎముటాతు ననన నలానవేన్‌తమి క చేలనుముర _ మా, 2, పారసీ!

ద్వితీయా శ్వాసము క్‌? బుడుకపసిమిరుచి పులితోలుచుట్టకో బదనికల్నించిన పట్టుజోలె యొకతి త్రి౯ బర దేశులకొనంగం గూర్చిన రసవాదవు మెళుంగు(బపి(డిబుడ్లు: కొండవలె నెత్తి వెం జుట్లుకొన్న జడలు: బాలి కెలా ట్‌ వెండికట్టుల బెత్తంబు, విడెముమీ€ద వీడియము గల్లుదొర పాత లా డేజోగి6 విళ్చికొని వచ్చి, పొడగనిసించుటయును. శి శే. పతి కరము;జూప, రత్నకంబళముమీద గడవనము వైచి కూర్చుండి, బుడుతవీచు సురటిగాడ్చుల నుదుటి కస్తూరిబొట్లు జానీ ప! రవలురాలంగ నాఠండారాజుం. జూచి? శ్రిప్ర సీ, ఇది చేతనుండిన, నిసుమంతవడిలోన నేదేశమునక్రైన నేగవచ్చు? నిది వమాళిపైనున్న? నెదుటి బేవెళ్ళిన వైరికైదున జాలి దారితకప్పు? యూ కూ నిది దట్టిపొజనున్న నెటువంటిరూ పై నం (బ్రాసించి వేడుకంజూపవచ్చుః 246 వ జి వ ఖ్‌ షా ఖా న! శ్‌ న! న! న! న! జ! ల! శ్‌ శటముటెకునతూనతో్తలలనూననతన్తకషోనొాను మును ొనా నానా న్తోనుం--నిోన సోను కొషాయానూననాతొటుుాాంకారునటు వతాావతేననోకొనుాడాుడార లం వడాంరమ నకలు. 1, మోళి. నము, 2, ఇక్కడ (గంథపాకము కలదు, మరియు ఇట, శిథిలపష్మతమాన గల అధికవర్ష్యములు ; * వైనున్న "నీ మెజంరగని నుచ్చుబదనిక మం--8

స్‌గ్రి కుభలయాశ్యో చరిత మూ న! చ శ శ్ర దిదనికలొసంగి యొక మాయ పన్నుటమయును. 81 ఉ. కం టెందగిల్పినట్టి కొనగల్లిన చందురు[ావి జాళువా జంటపయంటపై నిగుడి, చక్కని జక్కన నిక్కూచొక్కపుం జంట చెలంగు బంగరుపుచాయలు దూచి యనంగణజాలు వా ల్లంటి మెబుంగుంజూప్పులు దళారన వచ్చె మహాద్భుతంబుగజా. లో ఉ. చొక్కప్పు(బింజుక మ్మలరుచు ల్మెలుంగెక్కిన చెక్కు: చాళవాొ వనక్కులచక్కు. జక్కిణిగొనం:? బిగిగుబ్బలు పిక్క-టిల్ల౧గాం జుక్కలరానడాలు తెలిదూపులు (తొక్కనిచోట్లు ద్రిక్క? నా చక్కెరటొమ్మం యమ్మహిపచంద్రుని చక్కటి కేగి. (గ్రక్కునకాా 08 ఉ. రంగుచెలంగ. గుబ్బల ధరాస్థ్రలి వక్షము మోసలేమి సొ ష్టాంగమొనర్ప సిగ్గువడె నంచు? నభంగుర పొకభిన్మణీ సంగత కంకణారవము చాబ(గల బ్రైటచెజంగు కేతితో ముంగలం గొంకుచుం గొలువుమొక్కు. ఘటించి సిట్‌ందికేగినతాం కశ సీ * పయిదోడ చూడు నస్సాయ యిశ్తేజయి స్లేశవోజులపతి యింగిలయ్య జగ్గుమంటివి వచ్చి శాణవిద్దాహుంత్త గ్‌వో అటో కారి బుర్సోపుత్తగాలి సుమ్ము అస్టె చూస్తుండది యదెనన్నె 'మోసిలి గలవాండినని యదిగాక గడిని చిక్కారిసొదన జేసెనడి యింన్న దోభాజలల్ల మొలు(ద్రి బజారి దీనిపై యేడుపై'సేసి నానువాని చిక్కటారి కాలారిక చిస్తిరోలి

• దది వాంటి ఇ్య్చానహోరిక ము

ద్వితీయా శ్వాసను న్‌ంి శాజు పాలాన విను యిటు రాాయటంచు శాచదేవళ్ళు కెరలి విరాళి గొనిరి, శ్‌ల్‌ శే అంత వారెల్లం దత్శారణా[శనూళ నాతివాచాటతాజ్య(ప్రభూత రోష వీతిహోత్ర సముజ్ఞాత ధూతికీలి కా [శ్రుతిస్సీత శాఘ్రాకులగుచు లేచి వో సీ 1ఒజఐలతోడుత దట్టిపొరల వంకులు డుస్సి తెలిచల్లడములతో నిలుచునారు నింటికిన్ముని పిల్లబింటుచేతికి సొమ్ము లొనంగి పీరావేశ మొందువారు కొనన్నం దేవెళ్ళుమని హెచ్చరించుదు. జికటారి పొదలిక ల్చేయువారు దీనిముందరనొంచి వానిపై6 బిడువారు ల! శ చ శ వాలుగొని లేచివచ్చు భూపాలుళద్రోచిః యన్వలిగుడారమున 'కేగుండనుచు( జెనకి యతవిగద్దింపులకు భయమందువారు నగుచు; నందజు దొమ్మిగా నరయుటయును. శ్ర తే. అంత నాలాడెజోగి,, మాయావిధిప్ర వపంచమంతయు నువసంహారించి నిలిచి, మునుప్ప గొలువున్న వేళ నేయువికినుండి రట్లయుండంగల గ్లైవారమాచరించి; శిరి

40 కువలయాశ్య చరితము దె త్యదూత సందేశము రూ క, పాతాళకేతుం డంపిన దూతఃాః నాసామికెదిరి దురమున నిలున స్నీతరము గాదు విను, నీ వేకెంచి బలంబుతోడ నిటు విడియటయుకా $్రి మ. తనచారుల్లని వచ్చి దైన్యమున నేతద్వార్త విన్పింపంగా విని మీసంబులు దిద్ది. దైళ్యు. డహహో! వీరా కేవడికా వచ్చిపో రను నన్నుం గదియించువారు ! మఠి వారా నన్ను మార్కొందు రం చనుమానింపక వచ్చి నిల్వంగల వీఠాగ్రేసరుః ల్బాపురే ! 18 క పెంప్ప విచారింపక, విని పింపంగ రాదనక వచ్చి (పేలెడు వీరిం: జెంపలువేయరె యనుచు సి లింపారి నిజాప్తులం బిలిచి యిట్లవియెకా? 10! ఉ. వింటిరెశ యొక్కవార్తః మనవెజ్డులు చెప్పిరి తాము కన్నులం గంటి మటంచుః నీతబిపిగాండ్రు మదీయ మహో[గ్రమాయ కై దంటతనంబునం జని బుతధ్వజాః సైన్యనమేతుం చేరు నా బంటు(దనంబు. బాపుటకు6 బన్నినవాడంట వాండు నాండిమిణాం 102 సీ. గరళకంరద్వేషి ! కరకకాయలు గొన్ని తినిమైన నాంకలి దెద్చుకొనుము, దేవేంద్రమదభేది ! తెలచాయగల కోర వంటిమొన ల్పాన(బిట్టుకొమ్ము? ధూమ్రబర్చరకేశ ! (తుష్పువట్టిన ఘోర జిహ్వా మిక్కిలి వాఃడిచేసికొమ్ము? శుటిలాక్ష ! మాంనంబు గొంతునంబడి నోరు. దెజన; విప్పుడు సిగ్గుదెచ్చుకొమ్ము

ద్వితీయా శ్వానము ఠి శడవులక గల్ల, మనుజయూధవ్రచండ పలలపారణ తద క్రపానశేశి లాలనామోదు మీ సుమాళంబుమీంద వరుస నందజు గంతులువైవుం డింకం వికి క. అసి నన్ను. బనుప వచ్చితి మనుజేశ్వర ! బారువెట్టమా రాజులు ని వ్వని తూర్చ్పుదెసకు మాదొర చనుదెంచుకాః శార్యవహనసన్నహనమునళ గి! తే. అనినం జిబునవ్వు నవ్వి- యజ్ఞనవరా(గ్ర గణ్యుం డతనికి. గట్టువర్గం బొనంగి మంచి దటువలెనే నడిపించుకొంద3 మంచు వీడ్కొల్చ) నా దైత్యుం డరుగుటయును శైల తే. ఆధిపకియు జల్వలు ధరించి యారగెంచి పహితజనులు గొల్వ దగువారెయిండ్ల కెల్లం గేళిగతి నేగి యిది వేళ కీర్తిమాట_ వాసుల కటంచు లాలించి? వచ్చె నంత, 106 'దండువిడిది స్తే బౌంగులు నిల్చి? యబ్బుగ ధైడివ్రాత టౌమ్మలగుడారంది లఅమర్నువారుణ గొయ్యలు నాటి యాకులతోడి రెమ్మల వాటంప్తగుడి'సెలు వ్రైచువారుణ 3 దొక్కళ్ళనలెం గుంతములు చేర్చి? యామీంద గడితంపుం బచ్చడాల్లప్పువారు( బచ్చికల్చెక్కుడుపాటిల జిక్కి పూక బొదరిండ్ల మున్నుగా౬ గదియువారు! న ననన న్‌ పొక్కాండ్ల అల్‌,

62 కువలయాళ్య చరిత్రము నచ్చముగ సీటికందువ లరయువారుణ బురుఃగుపు.టలువెబెదర నుబ్బుచును నొక్క పరిగ నవ్వుచు జప్పట్లు చఅదువారు నైరి త ద్వేళం బాశెంబువారలెల్లం 107 సీ. రాతిరి పొక్కళ్ళు రౌలుకొల్పిన వహ్ని గలిగినపొగలు? చీకట్లుగప్పె? గాడ్పులచే3 నూందకయ బగ్గుమను శిఖుల్‌ నిగుడుచోటులు వట్టపగలుచేసెం దగ వార్చి మూకుళ్ళ*దిగువాఅ నుంచిన కూటిబల్లాపుం లాగుబ్బుకొవియెణ బొరలించి, చం(డ్రనిప్పులమీంద౬ గాల్బ్చిన కఅకుట్లవాసనల్‌ (క్రమ్ముకొనియె3 'దోవ€ బోనీక బల్లెముల్‌ జువ్వి తెచ్చి కడిగి జింకల (వేలాడంగట్టిః తిత్తు లాలుచు వీభత్సరసముు మహో(గ్రనుయ్యెః భు క్తి గొన్నట్టివార్మికేపులు పొనంగె. 128 క. చాల గురంగటిమడుగుల, గాలాపున్వేంటలాడ(గా దొరకిన బల్‌ మీలుః చవి(దేల్చెనపుడా పాఠతెంబున డిగిన దిక్కదింట్రౌతులకుకా. 108 సీ. వలవినయెడకు గమ్మలు (వ్రాయు వ్రాయనం బులహిరి గంటాల కిలకీలలును దొర దలంచిన కారస్థసరణు లెంచు నమాళ్య కంజరంబు లొనర్భు గసగునలును, 1, వెదర ముం 2, నిగుటాల _లేః

ద్వితీయా శ్యానము 68 బొలదిండిరాయల యలవుల గవివచ్చి విలుచు చేగులవారీ కలక్షలములు వరుస కిందఆఅటంచు వంతులేర్చడియున్న బలకరంబులవారి యలదిలములు, నెపుడువెడలునాకో యంచు నెంచి యాడ జూచు సంగీత మెళంబు సొగసుకొండ ధిమ్మనెడి మద్దెలలమోత (గ్రమ్మకొనియె రాజు సవళించు తెలిగుడారంబు మోల, [16 విటులు = వెలచెలులు చ. నలుంగిడి చల్వదాల్చి వయనంపుటలంకల విద్రంజెందు రో వెలదుల లేప గొంకిః వతి వింతగుడారపు పొరినారి గం టలరొద కుల్కిలేనం జిణనవ్వులతో6 దమవారిః గూడి యిం పుల తమి దీటీనకా నిదురనోయిరి? నన్నుబొజుంగు లిత్త అజా 111 చ. గుమిగొని తెచ్చికోలు కుపిగుంపుల(3 జెట్టులనీడం దొట్టీమం చములనయికా శయించి? పటసారకుటీరము లెత్తి? మేలి జా నమున రమించు పల్ల వుఠనంటున నేరములెన్నుచు౯కా? నృప ప్రమదల(మ్రోల నీటు నెలపం బినిపూనిరి గుత్త అంజియల్‌, 112 చ కనుకని తెల్ల వాణుదనుకకా రతిగోకఠేడు పల్లవాళి మే ఇనుంగాని వీడెముం గలుపు లాహిరిమేపుల నిద్రయుచ్చి, చెం దిన చిజునవ్వుతో: నపుడె నిద్దరలా! యని? వింత పైయడి ప టిన వెలముద్దుగుమ్మలు వడిన్న్మయనించిరి చప్పరంబులణాం కకేరి న! టు ఈ అల పాశెమునకు నిలువని జిలకర మై పారివారినరిమై: తగు ను

రక్‌ కువలయాశ్వ చర్మితము క్కవమై విదురించని సరి వలపులు వెలవెలుల విటుల వర్తిలుకటలరెక, కడ సీ ఒక్కండు ఇబెట్టుగా నూశొనం దబ్బీబ్బు పద్రాగ్తు గోల్లపివాలు పాడుకొనుచు. ; బామునాడించు నేర్చాటునం దల యూంచి కొంచును? జెంగు విన్సించుకొనుచు ఫ్‌ దమనవారి గుమిగూడి దమ్మరాజులకతల్‌. 9 నోటికడ్డములేక నొడివికొనుచుం ; అయ యొక్కతోవ, తాళం బొక్యకోవంగాం నేమేమొ ఢక్క వాయించుకొనుచు€ ఫ్‌ జిటుకుమన్న. ఉర్రామరిస్‌ంచుకొనుదు? నంటుక త్తైలు తమవయనంబు సమ్మ తించ కాడిన వగంజెప్పుకొంచుః మించి రుక్కళపునల్ల మందుల యొంటికాం(డ్రు+ క్షే తముకుపోటు సీ వెబవకుమని: వెన్ను చఅచి వేలుపుటేండు తెలిపిన నింద్రాణి తెలియదయ్యెం; దనుదానె తెలిసి మూసినకంటితో వాణీ? వీనులపై( గేలు మానదయ్యె; 1, టమరెకా _ మా - న్‌ లబ్ద, పట్టు? _ ము, కి. చాటు _-ము, జీ బకామరిశించు = మూ

ద్వితీయా శ్వానము ॥ 65 నది వరామరిసింతునని యేగు పఠినాంగి జలధినందన కొంగు విడువదయ్యె; చడదడమన గుండె, తాళిబొట్టిదర గు బ్బలిపట్టిః పడుకయిల్‌ వెడలదయ్యం బా?మున నక్కడక్కుడ( బదిలమునకు (మోయంజేసిన తముకుల మొదలిపోటు దార్యమోతల పటహంపు ధణధణలకు? దొంతిగా నిండ్లనిటులున్న యంతలోన, క10 చుక్కపొడుప్ప క, అల రాజు విజయ మెనయం గలండవి, చందద్రుండును దారకావనితలతో౬ గలహించి ముడియవై చిన పొలుపలరజా వేగుంజుక్క పొడిచెం బెడంగ్రైం [17 పాతాళకేతు సమరసన్న్నహానము క, అంతట; దనుజేంద్రుం డొక దంతప్పంజవికెళా (బ్రధాన డై శళ్యులతోడళూ మంతనమాడుచుః నృపుబల వంతపువై ఖరులు 'వేగువారలు దెల్బ౯ క18 కం పడవాళ్ల (౬ విలిచి ఐలముల వెడలింపు: డటన్న్య వారు వెసంుని) నిద్రా జడులను బలాశవీరుల "వడిగా మేల్కొల్చి? (స్రకృతవార్తలు దెల్బ్పజా క18 చ, ఆదరుచు వచ్చె నొక్క వలలా[ నిజాంగన విగ్గుతోడి న్‌ వ్వోదవెడు చూడ్కిచేత( దనయుల్ల ములోని పునారత [క్రియొ ర!

68 కపలయాశ్వ చర్మితము

భు్యుదయపు వాంఛ దెల్బం గనుటోమ్మ నదల్ఫుచు మీ(దివేణిపుకా

ముదికల నంటుదోనిపయి ముందుగ జొక ఘటించెనో యనజాం 126 చం ఒకదనుజాధీనాభుండు, మదోద్దతి గందమలందికొంచు గొం

చక చనుదెంచె న్యుగరణశన్నహనందబున రాజమార్షణో

శకి నింకమీంది డెందము బళీ! యిరవోనని తోమ్ముగోడ పై 6

బికిలియొసంగ వన్నియలః జిన్నగు సున్నము పూయుశైవడీ౯ం [20 తే. విరులు పిగం జుట్ట్‌కొని యొక్క పీర్యదై త్యుః

డరిగె, నింకమీంద గల్గు కల్పావనీజ

పుష్పముల సోరసౌరభంబునకు? వాని

పలపునకుల బూని సరిచూడజివలయు ననఃగ నే క ఈ నేలచుట్టుం దిరిగన

బోసీయండు రాజు, పాజ్‌ పోరాదను తీ

రూనగ, నోక న క్త చర

సూను(యుూ చ(క్రంబు ద్రిస్పుచుం జనుదెంచె౯కాం 125 క, అనలోపమ నృపళరములా

మొనలంబడి తరణినింబముం జోచ్చుగతికా

దనుజాం డోక్కండు (గక్కుూనం

గనకరధం జట్కా యక్కు లగర్కుచు వెగలెకాం శప సీ, పడవాళ్షగమిక్‌ం జేపుడికి దబ్బజనొప్పి

పైవైచుకోని, మూల౭బడినవారు నిండ్రలోనన యూరడి''యేటునోయిరో కాన మనిపించి, కనిపించ కడంగువారు? అచనతడాలలతతత పతావానపలపపతతతనవడాచనయాకారిమడాడాడాాయాలాొననారానకాయాననోమునా రుచుల యనుననాను చాయను టు చయనాయాగాం తనన తనమే చులుమపనించుయమోయయయనయ.పజతషుత తినటం సాత్యణామాణాపుకుెష్నైన్యర్ధా.

క, వలనీయనళగ _ ఈం

ద్వితీయా శ్వానము శ? వెంటికావలికి నన్నిచట సిల్చరుగదా యని, చీల్చులకు మొక్కి. షేడువారుట దొలునాండె నృపునివార్తలు విని? యొక లేని సనియీని యెందెందో చనెడువారుః (గ్రాసములు చెల్లలేదని గానిచేసి శాలువుజీవితకముల విక్రావ్పుకొననివారు నగుచుం గోంచపీళాదముల్‌ దిగులుపడ(గం దక్కుూరక్కసిదొరలు ముందణను నిల్వ. 125 దనుజపళి గజారోహణము స్కీ నిలుచుండి పీణ చేకులయీని తెజగంటి బయకాండు మేల్కాల్చుపదము€ బాడ; నలుకుతో నాల్గు మోములదేవు6 డొకయోర చినకుద్ధి దెల్ఫి వేవెనుక కొదుగణ దనయూరినుండి తెచ్చిన పూలమాల జే జేలరాయండు చేరి చేతకొసంగణ ఉొరవచేసికొని శంకరుల డిచ్చకాలకు సఖులడౌ కుటేరువై( జాడిచెప్ప? గడియకుడుక మునుంగుటం గని గురుండు తెల్లవా అెడునని పఅతెంచి వలుకం గటికచా రెల్ల దొరలు వచ్చుట వచింపు దనుజపతి లేచి యొక భద్రొదంతి నెక్కిం క్షి శే. కోటకానలి3్తై యా-స్తకోటితోన సీవు సీవఫి నియమించి నిలిపి; తక్కు కై యొక్క ంజ'నెడుతారు ఎ ఠేం - కె కొప్పుళొసెడువారు . త, శి గజము _-ఈ, (యతి

68 కవలయూాళ్య చరిత్రను రక్కసులు, వారణంబుల రథములందు. దురగములయందు( బొడసూపిః తోడనడువ 12? సీ చెకముకియగ్గి జానకిత్రాటి మిడు(గురుల్‌ గొజలెడునది; యెలగోలుమూ.క వెదురుమల ల్ప్చేర్ను విధమున నీటియల్‌ దాల్చి పొల్చిన యది* దండిబారు, లిరుగోపులను దుమ్ములెగయించునది పిలే ము స్తీబుగల కాలు మొకరిపొజు, కొమ్ముకత్తుల 'మెజంగుల వెల్లపావడల్‌ గొనునది, మ స్తేను/గులచయంబు సురగిరీంద్రంబుపిల్ల లై చుట్టునున్న కసకరథములనడువము, పింగాణివిల్లు దొనలు మెజయంగం దేజిపై( దోచువాండు ధారుజీశ్వరుడ(ని, వేగువారు దెలుప 128 చ అరిగి మహాభయంకరతరాహవ దోహాల బాహవ(ప్రతా స రుచులు వోలు చెందిరప్పంబావడచేం బుజచేయి వీచి. సు స్టీరమతి నంపపెట్టుకొలందిం గజరాజము నిల్పి: దానవే శ్వరుం డెలగోలానర్పంగ నిశాచరులన్నియమించి నంతటకా, 120 సమర(పారంభము చ, ఆలరుమొ గంబుకో( గువలయాశ్వము నిల్చి: నరేంద్రమౌళి తూ పుల పొదిదోయి వీంప్పకడం బొందుపడం బిగియించిః మించురా చిలుకలవ్రాఃతగచ్చుపని సింగిణి గైకొని యెక్కువెట్టి? "సే నలు తనసన్న గోరంగ, గుజధ్వనిచేయుచు( జేయి వీచుచుకాం 180 క, 'పేరెములువాలీ యొక్కక చేరువ గుంవగుచు(దారపిలి, యురువాగుకా

ద్వితీయా శ్వాసము 69

"'ఘోరపుబాణపు(డేజిప్వలు

బటోరనం గొనవిఆిచివై వం బొనంగెక౯ా మొదటకాం ర! శత. కొన (దుంచివైచు బాణపు?

బెనుజువ్వలు పొటీ నేలపెట్టుగంబడు జే

బున సిగిడి, కాలుసేతులు

దునియలు గావించి ముందు దురుసున నడిచెకాం 0! కం ఉయ్య్యాలచేరులనంగాం

నయ్యిరువాగులును దటిమి యటు దిరుగుచుబత్‌

కయ్యు మొనరించీ?, యించుక

డయ్యకు యొడ్డపయి+ బెట్టుబయు) నట్టియెడ౯ క్ర చ, ఒకపరి; యొడ్లలోని రిపులుగత పైచు తుపొకిమందు గుం

డ్లకు వెనుదీయ కాం౧; యచటంబడు నాప్పులః గోలుగొట్టనీ

యకని. వెనంగి, యంత. దరియంబడి; యచ్చటినారలం గకొ

పికలుగ4 దోలియొడ్డు విడిపించిరి; చేరువకాండడ్రు మెచ్చంగకాం [4 శే. అలపినట్టి జనులు జేలి యవలికరుగం

'వేజబుతుటుములు 'పెనుంటోటుభేరిమోంత

అమర నరుదెంచి దొడ్డకయ్యమున నవియ

బడలు నంతయు గవి దండిభారు గదిసె. 13 క, అందలు పిట్టలువచ్చిన _

యందము గనుపట్టైం దద్రణాంభోనిధి దాః

టం దెప్పగట్టః బూనిన

చందమున, నలుగు అరిదిచాయల సీనకా, 186 క, జువ్వలు = ము

థి కువలయాశ్వ చరితము వీరవిహారము శే, ఒక(డు కుంతాన( బగవానియురను (గుమ్మ? వెందినే యాతండీలయెచే వెళ్ళం బటొడువు వెలసె నిద్దజా విళ్చిన నిలుపు? కదన కాళ3ై కావడించిన కానుకనంగ, 15? క్క పగవాని (గుచ్చికెయీంపెను నెగనెత్తె నొకండు రణమహిం దుములమునం; గగనముననుండి వ్రాలెడు ఖగపాళుల కందియిచ్చు క్రైవడి మెజయజా, 38 క, జముదాడీ నొక్క-వీరుండు విమతేందద్రుం బొడిచి వాండు వెస నిజభుజసా రము మెచ్చి చల్లు నవకుం కువ్లబలెం దద క్రమున నిగుంభితుంణడయ్యె౯ా, 180 క, అలుగువగ చూపువేళం దలకలమను నింత సోం/కినకా మగవానిం గళదాంక6 బెనంగు నొకమొ క్క_లపుడొర కరాసి సీటుక తియ యగుటకా, 140 చు విగళము లూడ్వనెత్తి కరిణీపతిచేరినం దేజిసావడజా మొగమునల గప్పి నూకి యొకమొక్క-లపుకా నెలరౌతు కుంభముల్‌ పగులంగనేసీనకా, వెడలె బట్టమువెంటనె కూ క్తి కొవళు ల్మగంటిమి మెచ్చి చేరి జయలక్ష్మీ సుమాంజలి యిచ్చు శక్రైవడిజా 141 మ. బలియుం డొక్కపటాజిరౌతుః తన బాబానూకుచుఖా రెండు వీ థుల మాస్టీలతలల్‌కరాసి లథ్రికం దుండించ్చుచ్చు బొట్టీరా

ద్వితీయా శ్యానము గ్గ నలరెం దత్తనువుల్‌ 1దరంబడుట భూతొజ్ఞ ప్తిచే వెట్టి మో పులు నేలం బడవైచి కూల/బడు కాపుల్వోతె? నప్పట్టునజాం 142 5. నరపతి యంతట దనుజుల యురువడి( గని చేయిపీవ ను([గ్రాకొర స్టిరతంః గరులకుం గరులుకా? హరులకు హరు; లరదములకు నరదను లఅదురజాం కీ4రై సీ, రాజ! నాచెయి చూడు? (గ్రానంబు బుణముగా6 జేయుదునే 9 యందు జేరువారు? లలితంపుం దులనిప్రోగులు (ద్రుంచి నోటిలో. వై చికొంచుం దుశీన వచ్చువారుణ గలనిలో6 బొలియటకం పి భాగ్యమ్ములు న్నవె* యంచు దెగి యనికజటుమువారు, నేలినవానికష్టైదుటనే పనికిన - చ్చుటగడో మేః లని*చొచ్చువారుం బూర సవైరంబు మాని, సొంపులు జనింహూ ' నొకనికొకం డెచ్చరించుచుం జికిలి యొటలు పాటివైచుచు? వడిం జొరంబొలువారు వగుచుం గై జీతములవార అనికి నిగిడ్‌? క్షీశ| క, దనుజుల గదిపిను నత్తజీ జనితంబగు ధూళీపాళి చదల బొదలఠఅగొః ననిమిషకోటికి, గరముల గనుదోయిం బులుముకొనుచుణ గనుంగొనవల' సెక శ4స యసతసప ల. కే ఛువిం న రం

గాలా కువలయాశ్వ చర్మితమూ సీ, ఆరదముల్‌ దురదుర నరుదార నరుదేజః నరదముల్‌ దురదుర నరిగె చెదురు? కరులు ఘీంకారబంధురములై నడ తేజం గరులు ఘీంకారబంధురత నెదురుం హరులు హేషాతిఖీకరములై. పజతేట? పరులు హేషాతిలీకరత నెమరు? భటకోటి చటులతోద్భటములై చనుదేజ భటకోటి చటులకోద్భృటత మీజు సారధులు (వాలణ గొమ్ములు చదిపికూలణ బక్కెరలు టవ్రీలం గరవాలపటలి తూల గేడివారంగ నవి పోరు? ఖేచరాళి హర్దమునల జూడ(గా? బొమ్మలాడ్‌నట్లా, 145 మ. చదిసేం దేరులు, పాఖె వారణము? అళ్వమ్ముల్‌ధరం గూలెం గం జెదరె౯- పైన్యము? వ్రాలి బాహువులు, (తైస్సెకామాంసముల్‌, రాలెనం: గదముల్‌? తీలెం గికీిటముల్‌; ప్పజచె ర క్తశేణి కయ్యపుంజొ క్కు. దనర్పళా భుజదర్పమొస్ప నిరువాగుం జేరి పోరాడంగకా. 147 సమరాంగణము సీ (పేగుల మీంద గవ్చించీ నవ్వెడు తలల్‌, తూండులుగల తమ్మితుటుము( దెగడెం గెంపుటుంగరప్పడా ల్లీ ల్కొాన్న బాహువుల్‌, ఫణమణుల్లల యహి(ప్రభులం దెగదెణ ఐలుజముదాడిపోటుల మించు వతముల్‌, నెజీయబానిన భూమినీటు6 దెగడెం (వేటులర కృము ల్వెడలించు తొడలు, కం కుమనీటి చిమ్మన(గ్రోవి. దెగడె

ద్వితీయా శ్వానము 7క్టి దనుజ మనుజేంద్ర పసైన్యముల్‌ దైన్యమెడలి కయ్యమొనరింపు సంగరాంగణము చూచు దివిజవర్యులు మొగమలు ద్రిప్పికొనంగు నవ్పుడమ్మక్కం- ' యనిపించె నమృతముగను, కట వం వెండియు; నుద్దండతర దండధర కోపాటోప విభ్రమ (భ్రమిత నయన (భమావహ స్యందననహ్శస సంగత రథాంగ నికరాదభ్రవి[భ్రమణ విధూత ధూళిపాళికా ధరాధురావహా గిరీశ దరీణ కరీశ్వరంబునుః గరీశ్వర ధారాధర చతజపూర పొరావార దుర్వార తరంగాయమాన కనకపరికరంబునుః బోర నెడందగాయంబులవారలం గుంతనంఘటిళ ద్వి పేటికొడోలికలం గానిపోవువారును మున్నజకమై నెక్కిన కత్తలాణంబులం బరులపాలు జేయెనొల్లక డిగ నుజికి కటారుల డొక్కంలు విదారించి నడచివడు వారును; కకంబుల వెడలు (సేవుల నూడనీక యదిమి కదనోన్మాదంబున6 గడ్చువై దుస్పటులు వీగియించి యొదిరించువొరును గెలుపుగాయంబుల€ బడియుండియు మండిగాలిడుకొని శైదుపులు =ప్రజపించుకొనుచు రౌ(దద్రా కారంబుననున్నవారునుః గళ దెలిసి నలుదిక్కులుం బులుకుపులుకువ€ జూచి మానధనంబునం దొడిగిన చల్లడంబు లక్క-డక్కడ€౬ జించుకొను వారును, పరసాలంబులు వెలువడంగ రాజ్ఞాలందలంచుకొని; కలంగి? చెంగట వందిజనంబుల తై వారంబులందోంచ నిజకులాచారంబునం 'దెలివొంది? సిర్వికొరులగువారును? (బ్రాణనిర్యాణసమయంబునందును నిజస్వామివిజయంబె విచాశించువారును? నడుగకమున్న యభ్యర్దంవు మడు(గుల జలంబు దెచ్చి దప్పి నివారించు బంటులబుణంబులు దీర్చుకొని వారితో నాత్మీయులకు వలయు బుద్దు లుపదేశించువారునుః దెట్టునలు గట్టియున్న శొన్నె క్తురులు గనుంగొని నెక్తురుకళవట్టి తమకు దామ (వ్రాలువారును) దొలంగ కక్కడక్కడ భద్రవజచిన ముదురుమానిసుల లాలా 1, నోపక _- ముం ల జడి. ముం 8, ఇది త, లోని ఆధిక పారమ్ము ఇం--10

74 కవలియాక్వ చర్మితము కతంబున౯ బోంగూడక నమా నమో యనుచున్నవారును, గ్రించుందనం బున గొంచెపాటి 'చెనకులం దెచ్చికోలు వేదనలంబడి తన్నుకొనువారును గలిగి, సంగ్రామంబు గావున నధికవామంబును, జన్యంబు గావున భూత క్రియామాన్యంబును? సమరతలంబుగావున దమోజ్జ్వలంబునునైః యౌ సమీకంబు సమాకులిత నాకలోకంబయెె* మజియు, [48 భూతభుక్తి కే. పోరల బెనువానగా రక్తపూర మొలుకి కాయములు పూను భూతనికాయమలరె గేళిగతి విచ్చు రణభద్రకాళ్నిమోల వరలు పన్నీరుతి త్తులవారనంగ, 1లి సీ. (గ్రుడ్డులు మిడికించుకొని? దప్పికిమ్మను '. డమవారి నొక్క బీతళమొళి? గొంక్యుమోచిన దిగుల్కొని నోర(వ్రేలిడి 'కక్కూ నొక్క సిశాచికావిభుండు? అన్నువట్టినను, (మై4గన్నుతోంబొర్లాడు నేలమై నొక డాకినీవరుండు: “కక్కుర్తి మెక్కి యగ స్యమంత్రము వల్కుం దొడ్డునంటుదు నొక్క భూత వేత= తనివితీటిన క్రే(పు విన్నునకు నిక్క శతపదాల్‌ (రొక్కు నొక్క విశాచరుండుం | పలలరాసుల దబివ్వంపుబంతివిందు మింఛభుటోండులతో నారగించు వేళ, 181 తే. ఒక్కనిక శేబర మరషియుం దగ దినకూ వీని దిడవై చె నాతల డావీరుండనుచు గాదనుచు( గుమ్ములాడు న కృంచరా[? యెంత కార్యంబు దమకేమి యెన్వలైన? 168

ద్వితీయా శ్వానము ళా ౪ఈ ఒక పవీరవరుకబంధము నకు మూంగి పశాచికాగణము, భూకావే శకనున నది యెగిరినచోం బకిపక నవ్వించె నులికిపడి డాకినులకాం శతి సీ, శౌనకమౌని విశ్వామితుతో( దెమ్ము పన్నిదంబనుచు. జేపటి తిగువ వ! న. బళ ! న! ళ్‌ జ ళ్‌ ఓ కేస్‌ 1 ఆశ్వాసాంత పద్యము చూలిని. ధరణిభరణశేషా * దర్చక ద్వేష వేషా! శరనిధిసితకీ క్రీ ! సొధయూధ్యాగన శ్రీ] వరగుణమణిజాలా ! వర్ష తోదీర్ణలీలా! నరపతికులహేళీ ! నారనత్మిపమౌళీ ! క్షేగ్‌ ఆశ్వాసాంత గద్యము ఇది (శ్రీమన్మదనగోపాలకటాక్షవీక్షణానమాసాదిక నరనకవితావై భవ సవ రమన్వయాభరణ నారాయణభూపాల తనూభవు శర్తగోపళాపసేంద్ర చరజారవింద నంచలన్మాననమిళిందు సంతత భారత భాగవతాది శ్రవణానంద, కామినీమనోహర) రూపరేభావిజిత చైై[తు కాశ్యప చో(్రపవిత్ర, జాతివార్తా కవిజబామోద సంధాయక చిననారాయణ నాయక (ప్రణీతందైన కువలయాళ్వు చరిత్రం బను మహాషప్రబంధంబును చ్వితీయాళ్వానము. “ావెదాక్రునానాా 1, ఇట [గంథపాఠము కలదు, యాట పద్యములు లోపించియుంద వచ్చును,

అల్ల తృతీయాశ్వాసము

క. శ్రీరమణీమృదుసద లా

వెరస కోపారుణ(ప్రసారిక వీక్‌ 1

దూరిక వై రికలాపా 1!

నారీనవకుసుమచాప ! నారనభూసా ! ॥

దనుజదుర్ల సంరకణము

కే. అవధరింప్పుము, శైమినిః కలపతంగ

కులసతంగంబు లిట్లని తెలుపందొడ౧గ౧:

నట్లు పాఠాళకేతుం డయ్యాతుధాన

పటలికన్నను మున్నుగా( దాణుతెంచి తి క. దళవాయితోడ( గోటకు

వెలుపటి యింగ్రెల్ల (€ గొట్టి వేయించి: పిరం

గులు లగ్గంబులమీందక౯ా

నిలిపించంగ( బనిచి నిగుడు నెవ్వగతోడకా కి చ, అరిగి పృరంబు సొచ్చి? పసలలాశనమాళి, కమారుతోడ మే

ల్సరియగు దైత్యులం గవనుల న్నిలువ న్నియమించి?ః యాయస

స్ఫురణం దనర్చు కోటతలుప్పుల్‌ విగియించంగం బించిం దీరతా

స్థిరమతింజేరంగా నగరు6 జేరి హజారమునందు నిల్చుచుకాః కీ క మించుతమి.ణ గణజముల్‌ దెజు

పించుచు6, గైజీతములకు 'వేర్వేలకా చౌ 1, యిలీలు _ ము.

అణా

శృతీయా శ్వాసము 77 యించుచు, నెలకొలువునకుం బంచి యిడుచు మందు గుండు బాణములెల్లకా. శ్‌ .వ్యపభేదనము క, ఇటులుండు నచట నృపుండు దృటగతి దానవునికూటి పాలెం బెల్లం దటుకునం జూజలొనంగుచు! నటునిలువక "సేనతోడ నవ్వురిం జుప్టైకాం శ్రీ వ, ఆచలితప్పళత్చి నిట్లు విడియకాః దళవాయి వలా!వీడు హా చ్చుచుః నల కోటకేగు జలసూ[క్రపుయోటు లేజింగి యడ్డక ట్టుచు రనవర్ష మచ్చట కడున్వడి6 జేర4గనీకః శూరతా రచనల. జిల్లరల్బలుపు ఈ క్కపిపాలియగాం[డ్ర గొట్టుచుకా 7 ఈ. కెముత్తికె వేయించిన దితి జోత్తముం డించుకయు బేదర? కుదృటధీరో దాతృమతి నగరు సౌరళ, వి యత్తటి నటు నూకుగవనియందె వసించెజాం క్రి ఇ స్కీ శెజగంటిదొర, నరాధిపు మాచ్చ( జనుట క్రై నలువతో నాలోచనంబుసేయః నిలనుండివచ్చు 'వేగులవారి వెంటనే .. సురమాని గొణుంగుచు నుద్దులడుగ? గిరిఖేదినగరివాకిటివా ర్త లడుగంగ దిగథీజలు నియోగెతెగల నంసః అడ్జెలువిడి 'వేల్ప్చులమరగాం (డ్రసురేంద్రు కార్యక ర్హల బందుగట్టికొనంగః లతలా లా 1, ముత్తిక($) = ముట్టడి ఏ మ్యుటుురై _ తమళమా; ముర్మిగ = కన్నడము,

78్ర కవలయాళ్య చరిత్రము భూరిభూజళ క్తి (ముచ్చిమిపోటుగాంగ మేదినీభ ర్హపాలెంబుమీందంబడిన దానవులమూ(క, తన్మహోత్కటభటో(గ్ర ధాటి. (గ్రేడించి క్రమ్మఅం గోటంజేరు. కి సీ అచ్చర చెలువ, లుయ్యాలవేరులు నేల వైచితి రని తోడివారి. బదరం జోటించుకయు లేక కోటరంబులలోవి యిరవుపాములు, పెజిబొటియ! జొరంగ సలిలపకులు, కులాయములుపో, విల్లల గఅచి యవ్వలికోనకడకు( బజన ముంచి చీళటులు కల్పించు నీడలు పోవం బద్మాకరంబులపాంచి విలుగం కెట్లుగులు లేవి పెనుగారుచిచ్చు వచ్చె ననుచు జెంచెత లెండక్రై యలమటింపం బార్జి వేంద్రునిభటులు, డాదాలు నడుపు నజీకి రయ్యద్రిపై విపినంబునెల్ల. 16 క, దనుజులతుపాకిగుండు ల్లనందిడుడాబాలు పలకలందాణకి వెథే లునం దిరుగుం దము నియోగిం చినవారల నొంచ మగుడుచెలునం బమరకాం కేక పాతాశకేతు భంజనము కం మనుజేంద్రుః డంత "సేనల బనుపవుచు; సురతాణి అగ్గపట్టిరచిన గ్ర _ ద్దమజపతి వీరధర్మం బునః డెగువకుం జొచ్చి యెదురు “ముదిరిన కీనుకడా? కే?

తృతీయా శ్యానము 79 మ, అరరే! వేండిమబుంగుకూప్పం గొని యయ్యా! యెంతయో వింత యా నరనాథాగ్రణి యేయంగా: నదిః దిశాంత భ్రాంతరోచి ర్నిరం తఈరమైః వానిశరంబు రైకొని యనంతాకాంతపై6 దార్చః దం తురసంతోషహృదంతులైై దిగధికాంతుల్‌ చెంత చింత ల్విడజా. [8 ఉ. అంతటం జేరవచ్చిన వియచ్చరనాథులదీవనల్‌ మహీ కాంతుండు గాంచి? వారి మృదుగౌరన సారవచోవిభూతి న త్యంతము సంతనంబొదవ? నన్ను వనిజాంచిక స్రైన్యము౯కా బహిః (పాంతమునందు నుంచి? డదరహానవిలాస విభాసమాను€దై? కే చనుజపురి సమీత్షణము ఈ నగరిపురిపునగరిం ద న్నగరీ రథయూథ సొథ నానావిధరు గ్ధగధగలు చూచు వేడుక చిగిరింపం గుటింపరావి చిడిముడి వొడమక్షా? [క క, ఒక్కండె పవనోదృవజవ ధిక్కంరణధురీణమైన తేజికా వడిగా నెక్కి? వ్రకాశాత్యవళద దిక్క-౦ంబగు పురము సొచ్చి, ధృతి నచ్చోటకా కీకీ ఉ. గోడలు గోష్టముల్‌ గరిడిగ్తుళ్లీ గృహాంగణముల్‌ గజస్థలుల్‌ 'మేడలు మేలుకట్లులును మ్లిద్దైలు2ప్రాకలు మేలిమచ్చులుకా వాడలు వేదులుకా విషణివర్గములుఖా వనజొకరంబులుం జూడం బదారువన్నెగల కుద్దసువర్దము లౌట మెచ్చుడుకాం |! అిపనంతచానుతం తమరి చతల పచ లాలనలో ాననాననానేనాయానధామాంననులానవనామునతనాన్‌నాలు.

1. దూండుల్యుల్సి _ వృత్తమున న్యంజనాకృల్సి గనుశార్హ్మ ము

80 కువలయాశర్చ చర్మితేమూ స్కీ సరంగల బరంగిల బలుగుండ్ల క్రై డాంగళ చిలుక లమర్చిన పాళతరలును;ః వెలుపటి మందుతిత్తులు గూలిన యరాఐ కొజకమర్చిన పచ్చిగోడగుంపు? లెనపి మార్తరు లగ్గ కెక్క-కుండ6గ6 దా రన కాంచనంపు దంచనపుంజేతు? లెదుటిసురంగంబు అెటింగి యాచాయఃగా€ గల్పించు (ప్రతిసురంగములగములు? వ్రతిబలము (వేయు తిరుగుడు జాళ్లకతనం గుమ్ములానిన బంగారుగోడ లరలి పడీన మగరాలు చూర్ణమై పుడమి రాలు 1 సీలములచాలు జూచి: వర్డి, ంచుకొనుచు? అభయము - బంధవిమోచనము శ. ఘోరదళశాధారనిశొ చారికృళాంగులను జూచీ జడియకు€ డనుచుకా సారతర దొత్పమహిమం బూర ధరాజాని యభయమొసంగుచు నంతకాా 10 సీ, కోటవెట్టికి ముద్దుగుమ్య లతో మట్ట్‌ ల త ట్టలందిచ్చు గంధర్వచయము/ గనువీళ్షు పులిమికొంచును బొనళోలలో మంచు గట్టించు నమర్త, శకులను? మలంగికొంచును 'పిరంగుల లగ్గములమీంది కురువడితోం జేర్చు నురగగణము, బలిమికౌం[డ్రగు రక్కసులకు సంకెళ్లతో జలకుంథభముల్లు మోచు సాధ్యసటల్‌?

తృతీయా శ్యానము గ్‌ విబుధరిపుపాటు. జెప్పుకో వెజచి ముత్తి యపుహజారాన గునగునలాడుచున్న కిన్నరశతంబుం గని బుజ్జగించి పవిచి ననుడువేడుక తోడుగా నగరు దరిపి* | సీ నల౯గిన మైలవీరలకుః మై బొంగారు నీగ్గులు బంగారునీరు గాంగ ముడివీడు విడుదక్రొమ్ముడులడాలు? శరీర మునకు నల్లని'మేళిమునుగు గాగలా జపళించు కరీనభూభాగమ్ముమింద ని బృరపుంజూపులు, కల్వపొన్సు గొంగ? నాంకటి కన్యోన్య మలనతమై నాడు మూటల యమృతంపుకేట గాంగు డనుజుచెజసొలనున్న గంధర, శకౌంత: లవరిపాటునం దనుం జూచి బెదరి లేచి కొంకుసిగ్గులతో నుణుంగులక్షు. బోవ నిలిచి హారలం దేర్చిమన్నించి పనిచి? త్షా ఏ! తొనరాదరాతినిద్దపు? జవివెలతెగలకా? నగళ్లీ చావళ్ల ను; నుత బవడంప్పంగొణిగెల లోగిలి సపరని ౫ెకేరులన్సు దాంట్‌ చనంజన నెదోటికాం శై క్త. వచ్చిదేరంగంజిటుక బాబావజేరు జగడమున గుమ్ములాడు నచ్చరమిటాకి కత్తియలవేల్చు నెజనీబుకాండ్రదూన ముండు టొన్ములుగల మేడయొకటిగాంచి చి న. కే శేరి = వీథి, కన్నడము క౮--11

గి కువలయాశ్య చర్మిత్రమా క తగురా మగరా నిగనిగ అగుంా తొగరాచసొలల న్య్విన్ననువుం బగడాల డా లిదెంతటి పొగనని; తేజీని డిగ్గి చోద్యం బలరజాః £్‌6ీ విరహిణీ వృత్తాంతము మ. చనుచో, నాతని కంధుం గర్జపదవిశ్రాంతంబులయ్యెం గడు? “న్వనికా ! యెంకటి బేలవే! నెలఃతయైనం జింత నేచింఠ గుం దునకే, యందని[మౌనిపండుల్పకు( జేతుల్‌ చాతురే, యైన న ద్దనుకోదంత మెబింగునంతకును గాంతా తాళు* మజా వాక్యముల్‌. 25 క అదివిని, మజ్‌యు౯ా విని" వినీ? యుది యేమోకాని చూకమీపుడని, యవనీ ధవనేత కెబ్రూరిక్షోరిక్ర నపలికిజని; జనికవిన్మయవిమగ్నుం డై లకి సీ సలుచనిపావడపై నొంటికట్టుగా6 గట్టిన వలిపె చెంగావి2కెడయః దొన్నుపై6 బోరల నిబ్బరపుగుబ్బల హోర పటళి 'పెట్‌ల్లున6 జిటిలిరాల౧ గెరలునిట్టూర్చుల౯ గెమ్మోవి వగులంగ గోరునం భీమ్ము కన్నీరు వడిన బంగారుగోడ కరంగిపోవ( దలాట బటువు లల్లంతట విడంగ నేము పనికి దిగ్గున లేచి, వూపాన్వుమీంద (వాలి కూర్చుండి ముక్కుపై (వేలు విలిషి చుర చలల నలల ననున నాననా లనడలడాన మున తతూన తము మవలు లవడా నునా వాల మనమావాలాలాలనపుటో. 1, బోర ళ* యూరి? 2, కడమ _. నూం

తృతీయా శ్యానము లికి యొక్క చెలిక తై యూరార్చం బెక్కు తలంపు లన్నుకొననున్న యొక వన్నెలాడి. గాంచిా ల? మ. భళిరా! కన్నులు, మీలకేసౌగను ? రూపా * చాలసేబాసురా! కళలందించ్చు మెలుంగు ముద్దుమొగ మింకం:ః జంధ్రుండా దీనిముం గల * నారా! దిలికంపుగుబ్బ లివియే కాంటోలు(బూచెండ్రమిం డలు మేలే? కురు లింద్రనీలములకన్నకా మిన్నలౌ నేకదా 1 వం క నెమ్మి కదా! నడ, శుమ్మెద దొమ్మి కదా ! చెడ(గుంగురులు; తొలుకలిమించం గమ్మి కదా! మెయ మరుదో దుమ్మి కదా. తగిన చూపు తొళయ్యలికీ భళీ! వ ఉ. దబ్బరకొను మాట వనిలామణికౌను మెలుంగు జాసవా గుబ్బలి జేవికోట వలిగుబ్బెకచన్లవా 'వేల్చురాచరా (దబ్బుల మేలితేట యళల రాజము ఖీమణి వేణికారుచుల్‌ $ లిబ్బిపడంతిసట్టి కనలీల జయందిగు దీవిప్రాపునకా, _ త్రి ఛ. కలకలనవ్వు వట్రువ మొగంబు) దరాలనుచేశె డేపిక న్నులుః పిడికింటిలో మినుమినుక్కను కౌనునుః ముద్దుంగారు వ ల్కులు6-జెవికమ్మణేం దళుతళుక్కనుచెక్కులుల వప్టెందేసి గు బృలు+ -గనుచూపుమేరకు గుభాలమశౌపులు దీనికే తగుకాం శి! ఉ. జక్కవపిట్టకుకా గలికిచన్నులమిట్టకు నేమి పుట్టువో స చక్కెర దీవికిణ వవితనన్నపుమోవికి నేమి వావియో విక్కు.వదానికిం జెలువవిద్ద(పుమేనికి నేమి నేస్తమో* చుక్కలకోటికి న్మగువపౌంపులగ్లోటికి నేమి క్లూర్మియో * శి2 క. అనియెంచి, యించునిలువీ రుని 3యలుంగులగుంపవు 'మదింజొరుక్కున నోటళా తలను 1, మంచినరాజి నది - ఈ

న! కవలయాశక్య చర్మితము జనీయించిన తమకము ర క్కొాని ముంచిన గజ(గి? తెచ్చికోల్‌ ధృతి మించజా శిరి ఈ ఎంత కడంగి నుతించిన నంతకు( దగునేకదా ! మదాళి నవాశీ కుంతల కొాంతవసుమనః కుంత లసదపాంగ కందికుం దెడిదేమో 1 రికీ చ. కవగవకెంపు కొప్పువిడంగా ముడిగొల్పెడు బౌందిమీ(ది జం కెననెటిచూప్పు; నెవ్వరు సగించని నవ్వుం బయల్‌గుజించి ప ల్కూనుః గళదేరు మేను. గను(గొన్ననుః జక్కెరబొమ్మః యొక్క-చ క్కని వెముగవావికి న్వలచెంగానలయుం గలయం దలంసంగళ్షా ! రత క. బలవంతపు వలవంతల జెలువంతయు నేరసొమ్ము౬ జేసెనొకో * యీ వలపునం దగిలినవానికి దల(పున ల్తపలేశ మైన దయ లేదేమో!- - 88 ఉ. వానిదిగాక జన్మం మనువారము, నీ రమణీలలామ, య య్యో! నగుందాటుగా నతవీయొద్దకు నెచ్చెలి. బంచి పంచినం దా నిటు రాక వేటిమి యొనర్చునొ నానలపంచు, నించువి ల్కానీకి లొంగి నెన్ముదిం డలంచుకొనజా వలపించె నెవ్వంతో 1 87 క. అన్వల నొకనికి మీంయగ జవ్వన మిటు.గట్తియన్న జలనవేశణతో, న! నెన్వగ బిలుకులు నలికిన నెవ్వగియే కావి, చేరనేరవు కోర్కుల్‌, రికి

1. వెజగ. ముం

తృతీయాశ్వాసము ఓక్‌

శే ఐన నేనుగుః దీనివృ శ్రాంత మెల్లి

దెలియవచ్చుంగదా 1 యంచుం దొల€గి; యొక్క

లోవమణుంగున విలువ; నా లోలనయనల

జేరి నెచ్చెలి హారాళిల జిక్కుదీర్చిం న్‌ మ, *తలిదండ్రుల్‌ మన మీ విశాచరునిచేతం జిక్కి దిక్కేది యీ

యిలం గానిల్లాట గాన శీమయిరొ * వారేమైనంగానిమ్ము? పే

యెలపపాయంబునికూఢి కొసపడి వీండేమేమి గావింప వ

ర్హిలుచున్నాడొ యెయింగం మిందులకె యింతీ ! నంత లేదాయెన్మే!. + క ఆక్క- 1 ముతధ్వజభూవరు€

డెక్కడ * సీవెక్కడే* 'యిదేమిటికే వీ

చాక్కపుంజక్క-ని నెమ్మేః

నిక్కాజియ కోర్వనేరదే వగ యేలే శి 41 చు తలంవున నెంత మోహపరితాపము గల్లిన దాంచకొందురో !

యలయిక లేక యీకరణ్‌ నంగడివెట్టుదురో వధూటు* లౌ

సలుకివు నిన్నువంటికులభామల6 గానన్లొ * వారి కాత్మనా

థులపయి బాళిలేదొ* తమి* తొట్టినిపట్టున మటుపెటరో * శం

శు రే వ క.

క. తగులెజబుంగండేసి కూడంగ

మగవానికి జెల్లం గావి; మటీ యెంత్రైనకా

మగువకు జెల్లదు, మీదట _

నగుంబాటగుం విన్నపనులనకా రాదు'చెలీ! న! ఉ. సీమది వింతకోరిక .జనించినయవ్పడ యెట్లు కూర్చునో

యా మరుం డింకవిన్ను వనుధాధిసమాశికిం గూర, ఏరుండ నే

మీ 'మనమంతగాలపులమే+ మటివానికిం! దానంగీర్రిగా

చే మరియాద తప్పిన సతీ! విను మొక్కటి సావధానవైః 4ఓ

ల న

86 కువలయాశ్వ చర్మితము 1 క, మవనలం దెచ్చిన యాదై త్యునిబాధల గలగి మునులు తోతేరంగు న జ్ఞనపతి యాతనితో నిదె యనిసేయుచునున్నవాండటంచును వింటికాం 45 ఈ పురదనుజకామినులు కొ తరైః తర-శైకహృదయతం గుందుచు నా తురల్లై గర 2]ధితవా క్పరతం[త్ర మాని యునికి గను(గొను: మబలా! శ క. కావును నృపతి జయించెం గావరియు౦ జూడు; మెడమకన్నదరు” ననం గా విని; వలికినదానవు సీవా యనిచూచిః కామినీమణికలంకణాం 4? కే. ' ఏటిపలుకమ్మ * యతడు నన్నేల యేలు! - తిరిగి సంధించి నన్ను. బోధించ రాకు? మింత యేమిటి కీ కింకనా యించువింటీ వానికెక్కిన 1ప్రాణమే,.వామనయన * 1 శక్‌ చపణయ (ప్రలాపము చ, అనినలుకం, ధరాధిపసురారిపు డీనతి నెమ్మనమ్మునకా నను నెనయం దలంచుట కనంబడెః బోటి బుక్షధ్వజేశ్వరుం ఉవీ కొనియాడె. గాను నటులై నది విక్కమయయ్యె నేని, నేం దను విపు డీనధూమణిసదంబుల వైవగం చామసింతునే ? 48 శా. నాభాగ్యం బదిరయ్య ! యీోాయతివయందిం బిందు భావించినా కేభంగిం గవయంగం గల్గునని యూపింపణా: మదర్భంబుగా నాలీలాభవభూరి ఫాలదహనాథానంగ కొతేయక మోభకయ్యత జెందియన్నయది యిచ్చోః మెచ్చవచ్చుం గదా! €0

తృతీయా శ్వాసము 8 చ, ననుః గొవితెచ్చినట్టి మునినాయక! నిన్ను నుతింతునోః బలా! మునిః గొవియాడనేల ? పెను. మొక్కలిరక్క-పి'లేనికై కదా యనుకల ధావనాపర హయంబుగ్‌ వచ్చితి గాను నింక నా తని యవదానమెంచవలదా* -జలజాలక నిందు. గాంచుటణా 81 చం ఇపు డిటు కొనుపీంచుకొని యేను బుకధ్వజరాజనంచు ద ట్టపుందమిం దెల్పిః జాజి యగుటకా జెలి యవ్వలికేంగ సిగ్గుందో రపువగకొంకు జారంగ బరాబరొసీయుచు. నిందు మారుక య్యప్పురుచిం జూపి దీనివిరహాంబుధికిం గడంేరనిత్తునో * 0 సీ ఈ గుబ్బ లిళ్షమీందు నాగోటికొనధాటి కదిసిను గజివిజి గాకయున్నె * యీ మోవి యింకమీంద్త .నామోముమునివంటి ఘాతచే? 'నలివిలి గాకయున్నె * యీ దేహ మింక్రమ్వీద నాదుకవుణగిలింత వగచేత్కు వసివాళ్లవాడకున్నె ళి యూ కురు లింకమీఃద; నాకూర్మి పెనయన పాటుచే, వడి జిక్కువడకయున్నె? చిక్కుఎవడు(గానయేమి! -నాచింతదీర ననుభవింపక పోనేర్యు నకట! యిట్టు లేల తలచితిం! బుప్సీవంటి దీలతాంగి కాన నొకయింత 'యోర్వదోకద ! యిదేల శక క భళి! యేటికోర్కు లివి? తొ య్యలిచేం బేర్కొన్నయట్టి యాతని; ననుంగా౯ దలంచిత వీజటొకందేమో యిలలోన బుతథ్వజేంద్రు అెందయగలరో * త్ర్‌శీ 1, కాగిలీగింత - ము

గ్‌కి కువలయాశ్య చరిత్రము

కే. ఐన నొకసాధనం బున్న? దాబుకధ్వ

జేశ్వరుం డీపలాలో కేంద్రుతోండ

నని యొనర్చుచునున్నవాండనిః వయస్య

పలికెం.గావును నతఈండ కావలయు నేను. - తీ క అన్నిటికిని మంచిదియే?

చన్నః లతాంగులను డాయల జని తద్వచనా

చిన్న మకరందధారొ

భ్యున్నతికిం గర్హపుటము. లొగ్గుట యనుచుజా? [క

సాక్షత్కార సం్యభమము

ఉ. లోవమజుంగు పావ్‌? జనలోకరసోకర పొకళాపి? మై

తావులకం' అ మున్న రుచిధారలు బారులు దీర్చగా: రతి

శ్రీవిభు రంభచుట్టమును జెక్కిలిగోట్టు నొయార మొల్క(గోం

నాననజాక్షులున్నయెడ; పకడ్దిర పోటున వచ్చి నిల్చినకాః 87

వై

చ. కని హృదయిుబు రుల్లుమను ఘల్లుమనంగః బదాంగదంబు? ది:

గ్గన వెస లేచి లేనడ గొయావముకో: దెకచాటుః చేరెల గా

మస్‌? చెలిక త్తై క త్తరము. మెక్కొన గద్దియం దెద్చి యుంచం మం

చిన తమి నందుమీంద నవస్తించె ధరావరుల డాదరాత్ము(డె. 8్‌లీ ఉ _ ఇంతటలో? బుకధ్వజశరేంద్రుని మోహనమ్మూర్తి మున్ను గ

న్నంతయు గన్నులంబడిన నాతండుకాడ 1. యకండె- యోంగదా నే

కంచుచివాడికిజా వెరవ(గాః నని డెందమునందు నెంతయుం

జీంత వహింపుచుండే నరసీరుహలోచనటోటి యచ్చటఃా? ళ్‌ల కేం కద్దరిపాటున = ముం

-. తృతీయాశ్యానము 89 చ. వకటగుణాంక !' యోపురుష్షసిపింహమ ! వీమహనసీయమూర్తి మా మకహృదయాంబుజమ్మునకు మక్కువ నెక్కొనంజే సె నింక గొ కక కనిపించుమందు నడుగళా బనిలే, దయినజా కుభాభిధా యకమగు సీవరి.త్ర ముదయంబులకుం దగు నందమొందంగకాం 600 చ. బహుతరదేహధామ ఘనబాహుపహారము. జూచినజా? మహా విహు౭ండవు గాక యొక్క నరమా[్రుడ వే ! యవి దా నెజింగియు? నృహజవుముగ్ధతాగు మునకా వినంగోరితింగాకు వీ శుభా వహనధురీణమైన గుణవారము? నే వినునంతదాననే ? (4 కే. ఓమహాభాగ! సీకథాభ్యుదయ మెల్ల దగినచందాన వినినయందాక లేదు పారవిరహ్‌త ఘోరా ర్రివారిరా! మగ్న మామక =వరితాతిమహినుకతన ఖై క, కతలియ్యా! మావితఈమా _ వెతలన్నియు దెలుపకున్న ' వీడవ, వినుమా! జతనమును గుణములనియెడు రతనంబులగని, యటంచు రమణి వచించుకా ళర్రి వ అని చెప్పి మటిము నెచ్చెలి యిట్లనియె, శశ మదాలసా మంజిను పీ, అనఘ విళశ్వావసుండనియెడు గంధర్వ రాజా, దుర్గాపురిత్రాత ! వెలయు చనతవిపాణిగృహీతి హారిణి యను పేరు గోరి కాంచిన ముద్దుగుమ్మ మించు 1, సింవాము ము యచతిఫంగమూ పాళాంతరమా నృుగ్యము, వూరకను క ష్టముశాదు, 2. చేతోతి _ ము, (వేతోఒతిశి క0౮-- 12

ఠి0 కువలయాళ్వే చర్మితమా నాయమ్మ సుళులెందటై నంగల్షియుః గూంతు రోకతె లేమికి. జాల నుమ్మలించి? యాత్మడాత నొనంగుం డనుచు; దేవుండని; . యే కంట(ఐడు రాతికెల్ల (మొక్కె-? సట్టిద్‌ కదా] వధూటుల? కల్లాలి డనుచు? నగవుదగవు లటించు? నెయ్యంది అంచు నంపకము లంచు, మజ్‌ మెన్నియైనంగలన్స కాంక్ష లవియిండె మీందటికతలు వినుము 605 కే. అంత? నక్కాంత గర్భాలఫొంగి 'యగుచు? నాకుల దెలియదుగా ! యొకనొటి రేయి? నందణును మంచి శుభవేశ యనుచు. బలికి? రప్పుః డీయుద్రరించెడు నమ్మం? గనియే, € న! శ, పుట్టినప్పుడె జవ్వనందును? సమస్త భామినీకోటి€ దలదన్నుపాట్‌ చెలువుః గలిగె దీనికి, నదియె దుఃఖములకెల్ల మూలమైనది? యంత" సాలోలనయనం €7 క. అసమాన వయోమదమునస్‌ అసమాన కలాదులం జెల€గ6 జూచి; మదా అన యను సేండె విశ్వా వసుడుకాా హారిణియు గౌారవంబణున€ చెనుపకా, 08 ఉ ఆయ్య! పరాకు! మాప్ర్రియవయన్య యటంచు వవీంసలేదు? మొ తొయ్యలి, వీథలో నొజపుతో నదయాడంగల జూచెనేని, యా తియ్యంవింటిజోదు? శరధిం గదియించిన పూవుందూోవులే యెయ్యెడ వైచికొంచు. దమి హెచ్చినం బం బొరలోడకుండునే? 69 ||. కన్నగుట్టవ ౮ాయిగన్న రాతికిని . ఈ,

తృతీయాశ్వానము వ! క ఏటికి మాటలు నాటికి నేంటికి మగవాండు వలచునే కద! వినుమా! బోటి తటాలున. జూచిన నాంటది వలచుకా మనోంబుజ్యాగమునందుకా. 20 పీ, బలవైరి పనిచినం విలువవచ్చినవాని6 _. గనునన్నదే నిల్చి; కడకు బనిచి? మూపపై+ గేలుంచి ముచ్చటాడుచు వచ్చు నలకూదబరునివమున్ననలు వరించి నెనరుతో4 గడునాచికొనివచ్చు నునుగచ్చు టరిగెలవారి. నందందు నిల్చి? కడువేగ నుడుపులు గ్రైకొని యుడిగంపు రాజీవముఖి హజారమున నిల్సి కొలువునకు నేంగు రంథ నిచ్చలముగాంగ నగరులోపలం జొచ్చి, మానాతి చక్క-6 దనము వీకేంచిః యా మెన్నిద్దంపు(దెక్కు- నొక్క ముద్దిడుకొని, పోవుః నొక్క వే ఇ₹॥ పీ శచిచేతు జంకశాసనున కొక్కొక వేళ స్వారి సరాగాలు జరుగం బాసె+ రంఠచే; నల యతరాజపుత్రకునకు "లల హుషారుగ వెడలంగ బొసెం ఇార్వతిచే: నర్ధవద్మారిమాళికీ నిటట్లు వికిరంబులే | త్ర+ దాసం గమలచేః నీలమెఘశ్యామమూ రికి _ గరుడునెక్కీ వయోశె గనంగ వామె నెందు సర్వసువర్వపర్వేంచుముఖాల వేత నిశ్ళేషదేవతా శ్రేణికెల్ల

క్‌ కువలయాశ్య చరిత్రము నదనకోటులలో6 గట్టు గదలం దాసె? ననఘ ! మానాతింజూతురో ! యను భయనున, ?2 ఉ. ఆ వెత లెన్నియైనం గలవయ్యః మహాత్మ! వచింవ భారతం: వీవనజాక్షి మెచ్చంజన దెవ్వరిః నెట్టిమహానుభావుతే జోవిభవంబు దెల్పిన నుచుక్క-ను? నెవ్వరిరూప మెంచినం దా విననట్ల పోవు, నొకతవ్పుపనుల్‌ గడియించి యవ్వలకాం 18 భూసంచారము - నాయకదర్శనము కే. అంత నొకనాడు తలిదం డ్రులనుప, భూమి€ గల విశ్రేషంబు లీకంపం దలంచి, యేను లోనుగాఃగల నెచ్చెలుల్‌ వేనవేలు గొలువ విగ్గజయాన యియ్యిలకు డిగ్గి? గై శ ళ్‌ క ఇందు(గల పుణ్యభూముల నందందు. జరించి?, కోకీలాళి మదాశీ కందళిత కేళిపాళిణా నందనముం గేరు నౌాకవనంబున విడిమెశాా 75 చం విడిసినసయలక, నొక్క దొరః వేటకు వచ్చినా కాని; కొంచెపుకా నడగవీ నెక్కి, చేతను గనందడు నెప్టెముః మీ(ది డేగయుళా? విడలిన మోము? గువ్వగుమిపట్టులందాటేడు చూప్పు మించంగాం దొడి/దొడి నూడిగంపుందెగతో 6 జవియెకా మము జూడ డేమియుకా. 76 కే. అతవిః గనుగొన్న, నేకన్నెద్లైన వలచు? నమ్మహోరాజుళురగి వేగాతశయము నంది చనలేక్క యంతంత నరుగువార నడుగు వారు: ముతధ్వజాం డనుచు జనిరీ - 1?

తృతీయా శ్వానము య! విరహ చవి([భమము శే. అఆతనిం జూచినదంట! యీ సుధాంశువదను యదియె నెపముగ, రతిదేవి యాకు మడచి నోటికందియ్య వగకోటినూటికోటి నేసె నేర్చి మనోజాతుం డింతిమీంద. 76 చ అదిమొద లీవధూటి విరులంటదు: కస్పురిగీరుబొట్టు పె ట్టదుః పువుందోట డాయదు? పటంబులు (వ్రాయద్యు వీజచెంత+ జే రదు? నెన్నరెన చిల్మను గరంబున(దాలిచి ముద్దటంచుం దాం గదియదు? కంజకాండకరకార్ముకకర్మ హశాహతాంగియైం గ్ర చ. చెలుల మొజంగి విళ్ళి, తన పిబ్బెప్పుగుబ్బలు నారుతీరు? సి గ్గులుగల కేలుందమ్మి కనుంగొాంచు? నయో 1! యిటువంటి మేనికిళా వలదె తదీయ చారుతరవక్షమునం బువుదండణబోలే నీ యలసతదీర నిద గన సంచుల దలంచి నితాకురాలగుజాం శ్రి) చ, ఎలమి నశేంద్రవాళి తనయింటికీ వచ్చినయట్లుగా మదిం దలంపుచు. పిగ్గుతో మరుగునకా చిలునంబడిం వచ్చినాతలడా చెలువుడు చూడరే యనినం జెల్వ లిదెవ్వరింగానమే * యనం, దిల(శుచుం జూచి కల్లయె యనం? గడు 'వెల్వలంారు దీనమై. 81 అగ, ల పే, ఆధిషప్రతాపాగ్ని నరికట్టుకొన్నట్టి సొంప్పనః గనుదోయికెంపు దనర౧ం బకికీ ర్తి చం(ద్రికాపటలి6 గోయెటం జేద్చ మాడ్కి-? మేనునం బాండిమంబు వెలయు విభుదానధారాంబువితతికి. జోడిచ్చు పొలుపున)ు శ్రమజలంబులు వొలంగ శాయక ధైర్యంబు4 బాయకుండ 6(గ6 బిట్టు శైవడి వై ఇల్య్టగరిమ మజయం

క్త కుకలయాశ్వ చర్మితము గడపటి నిజేళ మదిలోన గట్టివైచి కొన్నగతి సంతతధ్యానగుణము దనర నమరియు* నతండు గనిపించినట్టులైన నదరిపడి లేచు జేలెల్ల నిదురలేక. ల్‌£ి సీ, తలచూప వెజచు నీ యలివేణిః సమరంద సుమబ్బంద నవకాంచనములగన్న(౩ పెదవెత్త వెజచు నీబింబోప్టి; తరువార సుకుమార తతధీర శుకముంగన్నణ బొడంగట్ట వెలచు సీప్పువుంటోడి? యుంకార భారాతి భయద షట్పడదిము(గన్నః సడుగిడ వెజచు సీయబ్దపాదః సమీప వికటానుభావ హొంసికలంగన్నః వెడవిలుతుచేత 'నగునలజడియు౧ దేనె జడియుం గమ్మని దెమ్మెరల్‌ తొడరు జడియు3 నలమయు నెమ్మేన౯ జలువ€ దాకలపరించు[ గలవరించు నొకానొక కల వరించ్చు 88 క పొన్నలకుం: దెలి జొవిలి మిన్నలకుం దలంకుణ జిలుకమేలిమిపలుకుల్‌ విన్న నగుఖా విన్ననగుకా (గొన్ననగుంపులకు; దిగులుకొని మది దొగులుఇా తీ క ఈరీత్సి నారి కీరీ శారీధారీకృతో క్షి ౬ శొకీఠాత్యకృదై? పారరహిత విరహదళా పారావారమునం మునుంగంబడి- యన్నయేడళాః థ్‌

తృతీయా శ్వాసము త ము. తనరెకఖా మన్మథ జ్రేత్రయాన సుముమూర్త 3వ్రక్రియాపాదిపే యని శృంగారము భూరుహాళికీ ) రతివ్యాలోల వాలామనో ద్ద నవ(ప్రేమల కుబ్బుమం; దళివధూవాలంబుపాలింటి పీ ల్వనిపేరంటము? వాసనాజనకమై వానంతమానం బిలక- 86 వానంత వైభవను క. బెడంగడరె లకావనితలు? నడతెంచు వనంతరాజునకు నడుగులకుఠా మడుగులువజచిన కైవడి. నడతిడు తెమ్మెరలః బండుటాకులు రాలక. శై చ. తన రసమెల్లల జూవవలడా యని) వేశ యెటింగి, య కృత్‌ఃా గనందిడు మన్మధాగ్నిమొలకల్‌ వఠి మోసులుగా జనించి యౌ మని పథికొంగనాపురుషమండలిడెందము లొందం దించి వే సినగతి, రెండు గాంగ విరి సిం 'దలిరాకు వనాంగణంణులక- ౮8 క, తమ కుపమేయస్థానము; కొమిరల మృమపొదమగుటపుళా వైవర్డ ఖ్‌ (కమ మొందిన సరణి రసొ అముళలుం, గెండలిరుటాకులం బనరెక్కె.కాం శ్ర శ్రీ వజలె వనరా!లోనం (బ్రహళపాజిం గాంచి యీిసున ఐకె. జొడకట్టినట్టి ము తి యప్పగుంప్ప లనుదలంపులు జనింవ) శారకత మోనివారకకోర ౩ ములు వ క. మనలతకూనలు మాధపుం డనువుగ గూడె నవి యున్పురను ననవద్మార దనం తనలా. యు ము మయ ల ననన ననా కే 'ప్థ్రనుంచేరు అ మ

904 కువలయాళ్యే చరిత్రమూ గనల ముకుళీకృతాన్యము లన(గా దరులందు మొగ్గ లరవిరి యయ్యెకా, ఠి! క. మనపిజుండు: రో,జుదుంది మ్మను ళశుమ్మెద నల్ల వ్రజలకై? నానాపు ప్పవికరదళన వ్యాజం బున నత్తటి+ దేనెకణజముల్‌ దెజిసించెకాం 02 కే లతలసోమైన కుసుమజాలంబు లొరయ. నకరువులపేరి యెమ్మెచ్చు పెకలి రాలం దొడిమ లక్కల౯ బచ్చతా తుటును గాని పించె కె ననగా బసిచాయల పిందె లమరు 08 కే. మన్మధబ్రహ్మమునకు నమాననేవు నొకనింగల్పించి శత్రెకొనరోయి ! యనుచు నలవసంతుఃడు గట్టః (వేలాడు పసుపు బూంతడాలెల వఠి ఫలంబులు పెలంగ లిక క (వాలిన విరిడోంపమువై రాలిన పుప్పొడులు, (ప్రనవరసమును మ్యూద్రల్‌ గీలుకొన బొలుచు చిలుకగు. జాల దునేదారి కొలుచురాసు లనంగజాం ఠి స్కీ దాచంబెట్టిననా * మధామాధుర్‌ ధుకీ | ఇ మరందబ్బందసూన, వజములూ కాణాచులా * యనర్గళ పచేళ్‌మ భిదే +. చూతపోతావళీ ఫలములు? తారతో తుడు నాలా్తదతననంలామానాయారాలనుండుననానడామొానాపు తాలాలు చనటుంచుడతమడనటమడాకాలమోాానానామానామెన్నున్ల

1. వనసంబసరు(బాయల ము, (వర్ధాధిక్య్యమ్సు

శృతీయా శ్వాసము మ్‌ సంకరించినవా * విశాల మార్టవ నిర్ణ యోల్లూన కరుణార్హ పల్ల వమ్ము? అప్పశించినవా లి వియద్దరావద్దతి ప్రారూఢ సంచారి సొరభములు? దొమ్మిగా€ దుమ్మెదలు మూఃగి తకొక్కూలాడు? పొగరుతో+ గీరములు చేరి జగడమాడు, గొంటు(గాగోయిలలు రేంగి కుమ్ములాడు? 'మొనని వలితెమ్మెరలు 'కెర్లి పెనంగులాడుం లికి సీ చిలుక, బావనకొలంబుల బందుగులకెల్ల (6 గళిత్యామఫలకోటి గ్రానమొసంగు, నెలపంటి? రాచగుంపుల చుట్టములకెల్ల 6 బలుకు(దేనియ పల్లిబట్ర లొనంగు6౮ జలిగాడ్పు? కోమటిచాలు సజాతీయ ములకు. దావులనంచి మొదలొనంగు శగోయిలు నాలవకొలను దాయాదుల శీలుకోం జిగురాకునేల యొకంగం చొమ్మలనెలర్బ్చుసాలజాలమ్ములోన+ జిలయకసాం(బ్రాణీ కేజీవజీరు. డనున 3 దాణమున్నవనంతునిరాణు వెల్ల గన్నుగుస్టెైడు కడు పుంజి గనుబకతనే, ఇ చు. ఎడలెం చత్తణ చిల్యశతేజివి జుమాయించంగం దిల్మాయి బల్‌ విడినంచళా రనమొల్కు- లే/జెఅకు మేల్విల్లైక్కు డించంగ్య న వ్వెడవిల్కాంనికి -డూర దేశ గమిథోవిశ్ళిష్ణ మోహావల జ్ఞడిమాకంపిత ధైర్యడంపతి హర ద్రైద్రాది యా్రారతిఃా, గి 1 చాసి. ము కం-33

రిం కువలయాశ్య చరిత్రమూ క్‌, ఆతల్‌( దమివెగ్గలమై శాతోదరిపొగులు మిగుల జడిసి, శరీర ద్యోతకములై న చిన్నెల చేతకా విరహమని తెలిసి చెలువలు తమలోళా, ణి సీ ఆయెనమ్మ ! యదేజి యాగడాగి లిది యేమి యెలుంగు నిన్నట్‌నేంటి మెబుంగులోంయిం యెజణుగునా ? యనణగూడ, దిప్పుడిస్పుడు కొంత గడిదేపెలె వలకారివగలః గడిదేజకింక నెన్నండు * మంచిమగవావిం గోరించు జవ్వసం+ బూరంచేయ జవన్వనంబొనెకా * చదువుకొన్నదిగాన మనసునిల్స్ప6గబేక మరులుకొనియ( జెలువ యీబొము లనుభవించిననుగాని తెలియదే 1 (యేగులోపలితీంట వంటి వలప్పకసికోంతలివి, పగవారికైన వలదుగా? దీని కిపుడేల వచ్చెనమ్మ 109 చం తడండు మాట, గద్గదీక దార్కొనుః నీల్చినచోట నిల్వరా, దడుగులల దోటుపాటు గదియంబడుం గంపము చెందు, నిద్రరోః దెశసవికోర్కి. హెచ్చు; మది నేమొ వికావిత జోలి జాలి యొ, నడిగిఫ( జెవ్చ4గూడ దకటా ' మరులెత్తినయాఃటదావికికా. 101 క ఇవియన్నియు(? జెలులారో ! చివురోకుంటోడియందె( జెలువోందెడు: ఏ మ్కంవమింతకు, విరహమహాో దవ మేకార్టవము? మీంద( దగ వేయ్యదియో ! 02 మ అకతివా! యంతకుమున్ను నళావీలిచే? డాోయంటోయితిం? బోయిన చ్చితివా * యంచన్నె నేడ కంటి? నదె రాజీవాడి! యే అన్న వే

శ్‌ ప్రతీయాశ్య్వానము వి౨

డితింగా వి న్ననెః నేటికే ₹ చెలువయంటినా? నావెత ల్నీకు స

మ్మతమా * యన్న విశాకరాలలయితి. నమ్మా కొమ్మ! యమ్మాటకుజా: 18] క, అని రట్టుసేయు బోటుల(/

గనుసన్నలం3 గడకు€దోవంగా€ చివిచి? ననుం

జనవిచ్చి మనుపు+ గావున

నెనవినతమి వనిత+ జేరి యే నెయ్యమునజా? క01 తే. “వచ్చి శడవాయెః గద మహీవలయమమహాన

జూచినట్లాయెం గద యుంక శోభనాంగి !

పోవవలవదె మనపురంబునకు మగుడీ?

తల్లి దండ్రులు కచుః దల్ల, రిల్లకుండం గ! క తెలిసె, నిం గొన్నినాళ్ళి

యలంగల చెలునములు చూడ నిచట్లనె నిలువం

దలంచిన వైవడీ నున్నది?

చెలువా! యది లెన్స్‌! యట్ల చేదుదమేమీ! ” కే క, అను నన్ను? జూయె తులవాం:

చిన. డగ్గణ్ను జేజీ? యేమొ చింకా నంతా.

హనిరూఢి! జెంయనందము

గనంబడ్‌యెడు సిట్టులోనొ కుదో యెబుంగళాం న! చ. “నరపిజగంధి* నీమదె విచారము జోంహంగ వేచొకండు లే

దరయంగ గారణంబు, నవయొవన కోవ కళాపేలాన ఛా

న్వరుండగునట్టి యొక్క మగవానిపయిం గనువైచితేమొ కాదు

ష్కరతర చింతచే నదియే కానవలయుం దంపోసీ చూచినణా. 08 భు, ఐలభిన్నీలకచామణీ ! యిదియు దప్పా క.కాంకులం గోరి-కౌం

తలు చింతింపరొ $ కంతుకుంత్రముల వంత ల్నింపరో ఇశేకసీ

100 కుదలయాశ చర్మితము

తలనే పుప్పెనె! మైన నేరమొకః డేతక్కార్య మాద్యంతముం

దెలియం బల్కాకి యంట నీవలన నింతీ! యంతనే వింత టే. 108 క. నావంటిటోటి గలుగం

గావగ, వంగనేల* యెంతకార్యం బైన౯?

సీవే కావలె నన్నజాః

దైవకటాక్షమునం గరగతము సేయన శే 1” 110 చ, అన వివి, యూ లతాంగి? నగ వామతిల న్నను. జూచి? ' భావవే

దినివి గదమ్మ ! సీకు వంక( దెల్పకయుండ+గ నే ర్తునమ్మ ! నీ

యనవు మదీయ 'ఘోరవిపదబికి నోడ గదమ్మ! వాండిమై

నౌనరిన కంతుతూపులకు నోడగదమ్మ ' యి(కజా వధూమణీ- 118 శే, నాతి! యెజుంగుదువా!? యల్లనాండు డేగ

జేత వహియించి చిన్నతేజీ దువాళం

గౌంగల దోలుచు; న్మీత్రోవగానె చనియె?

నామనసు వావిమీందనె నాబనమ్మ! 111 చ. కలకల నవ్వుమోము? పరిగల్గిన నెమ్మెయి నూంగునూంగుమీ

సలు, నపరంజి డా, లెగుబుజంబులు? చక్కనిముక్కు; తేటక

న్నులు, విడుసోగకన్పొమలు, నొక్కిన(గక్కునందాలు(గాలు చె

క్కులు: నినుమంత కౌను; తళుకుం గొడ, లా నృవమౌొళికే తగుజా 118 క కనమో* వినమో? ఘనమో*

ఘనమోహనమోదకారికచ ! మగవావిం

దినముం భువనంబుల, నా ॥

మనముజా హరియించువావి? మటి గంటిమళే * 114 శ్రే వనజలోచస,! వేను గావలపినట్టి

వాననై కేని; నెటులైన మానవేంద్రుం..

తృతీయా శ్యానము" 101 గూర్చి; నాప్రాణ'మెపుడెచ్తుకొమ్ము: లేని పతమైనను నామీందిదా విడుము. * క్రేషం క. అనీ పలికి సొమ్మసిల్లి నం గని, దీనిమనంబు తెలిసెంగదు యిలకమీందళకా మససిజు( డదయుండు శరమే - పిన నేమగునో * పరాకు సేయగ ననుచుజా? 16 శే, ' ఎంతలేదింతి ! యింక లెమ్ము, వంత యేల యిందులకు నట్ల యొడంగూర్చికొంద: మదల! యప్పడు నీచిత్త మే వచ్చు నిపుడు ఎట్టి మాటలాడినం గలదమ్మ మానుషమ్ము * 1117 క కొమ్మలకుం బురుషమలకుం గమ్మనివిలుకాండె వేల్చు గావున నతని౯ా నెమ్మది రాం బూజింతము రమ్మీ* చల శేశివవికి రాజేవముఖీ |” 111 మన్మథపూజ - విలాసవిహారము ఈ అని పలికి; యేను నెచ్చెలు డ్కొంని వచ్చి కుసుమవిసృమర ననిం జోచ్చిః రసార్జ్రివచనవై ఖరి బరయజా 119 చం ఆలవడం జంచలాళియుతమై? సుమనోహరచాపహార్యన' ర్షళగతి మించి పాదసవికన్వర వై భవహారియైనః యీ యలఘువనోల్ల సర్షనమహత్వమూ నేమని చె్పవచ్చు* నో అలితలతాంగి* కామితఫలంబు “లొసంగుచు. బ్రోచు నందతీకాం 120 రరయ$ టా అతౌల

1. సేయుదనునుచుకా _ ము సందే టటకయ నై శ య వ లం! ఖ్‌ లో ల్‌ వ యో.

109 కృవలరయాశ్య చర్మితను మ. పొలంతీ! యా పొన గున్నపొన్నవిరికిం బూందేనె బల్కాల్వగా నలరణా సాలెకు నెక్కుచుం దిగుచు చాలై తుమ్మెదల్‌ మించెని చ్చృలపుం జాయల తావి జుజివిరినేజా జోడు గైకొన్న క్రొం దళుకుంబచ్చలమేడ6 దార్భు జలయం[త్రంబో యనం గంటివే! 121 మః సరసాఖుల్‌ నిజగంధ మానుచు జరించం, గుంభినీజాతముల్‌ వరుసం జుట్ట. జెలంగుచుండ(గు మహావాలంది కుండా ప్పి చేం గర మొప్పారః సురాప్రభావమధువుల్‌ (గ్రాలజా? విదాహాతి వి స్ఫురితం థై విలపిల్ల; నోయబల! యీ పున్నాగముం జూచితే! 122 చం అరవిరి వెండిచెంబిలనయంబునం దేనియపానకంబు లేం బరువగు గుజ్జుమావి చలినందిరులకా లతరూన లియ్యంగా? నరుదుగః (గ్రోలియుఇా, సరపిజాస్తగుణస్థితిం గండుందేంటి: ని ద్చిరమగు వాళిమై, నధరపల్ల వమంటుటః గంటివే చెలీ ? ఓలతి చ హితగతి నిందువిందిరుచు లింపుఘటింప మనోజకొండసం గతిం దగు క్రైరవారముల గర్వము మించె వధూటి ! కంటివే * హితగతి విందుబిందిరుచు లింపుఘటింస మనోజకాండసం గతిం దగు శైరవారముల గర్వము మించుట చోద్యమే చెలీ! 124 చ, తనతమవెల్ల దాంచికొని దక్షిణమారుతచోరకుండు, నే ర్పునం జనుదెంచి, తావి. గొనిపో, వనదేవత "హెచ్చరిల్లి; కో! యని పెనుంటోటు(గూత లిడునట్టిగతికా విననయ్యె వింటివే* యనుపవుగాక్షి! కోకిలకులాకుల కే కహూకుహూధ్వన్నల్స్‌. 123 తే మేలిక్షేనియ నిండిన మెట్టిత్రమ్మి జేరి కొలవాడి పప్పొడ్రిశేరి రక్ష పొసంగం నవ్వలి క్రొవ్విరిప్పరుటియిల్లు | వింతగా. జేందె( దేంటిబాలెంళు కంచ 128

తృతీయా శ్యోనము 108 వుష్పాపచయము క అని యాళివితతశేశీ వనపాశీగరిమ మోలి వర్టించుచు? (గొ న్ననగుంపు. జిదుమువేడుక జనియింప గడంగి సరసనల్లాపములకా స! రగడ (న్వచ్చంద మధురగతి) అశివరా ! చూచితే, యలళలెడి మావులు) - జక గూడినవివె చల్లని తావులు: ' ఏలకి పౌదలివె, యిటు రారాదకె? = యేల పోయె దన నింతనె వాదటె; చాలు చాలు నీసంపేగమొల్లము: = బాల! కంటివే పొదిరిమొల్లము; నెలత 1 రొగదే నిమ్మలనీడెకు: = నలుకనేలనే యంతటి(ప్రోడకు ఎగిరిసడకులే యూ కంకేలికిం = జిగురు చాలదే చెలి! నీ కేలికి నాసలేటికే ! యందవీపొగడకు? = వేసట లేకీవిరులనే పొగడకుం వడ(8 ! రాకునాపాలిటిపొన్నకు; - ముడివిడె రోనము మొన్నటి చీన్నకు వాసంళిక శై వచ్చెడు చివ్వకు; - దోసమెలంగవి తొయ్యలి నన్వకు? మీవిరవాదుల 'శేటికి ముచ్చట = తాపుల నిరికే తణునుకు మిచ్చటః నెజఫినవివి కంటివె* వానంతులు: - నెజుకలేదె వీకేటికి రంతులు3 ఫోవతిశవచ్చటి పుప్పొడితీన్నెలు = అది గ్లై కొనిరే యస్వుడె కన్నెలు? కెబవ ! దాంటితే* తేనియకొల్వలు? = వెజచిరి నేండీవిద్యకు౬ జెల్వలు సరసను మొలివొటీ జాలుగ మొల్లలు? - దొర నెడు నచ్చటం దుమ్మెదపిల్లలు; టొండుమళ్లె లివె పొలంతిరొ ! మెచ్చికె* = దండలా కడు వించలుగా (గుచ్చితెః పలుకఠః కోయిలపదువులు మూఃగెడు౧ - బొలంి ! వెజచితే పూండొద ]దాంగెడు; వెలది ! చూడు కురువిందీలయందము? = కెలయల గడు. దొరగించె షరందము, సురపోన్నలకీసున వెస్నాడకు; - తరుణి! వెటతు ని తృటీ నన్నాడకు స్థశినిదరములకుము' పోదేటికి: = నేవంగయ్యముల కేగెడు మాటికీః వనితలు బడలినవగ కనిపీంచిను) - (గ్రొనకొని తుమ్మెద కొదమళు ముంచెను. 128 ల లలలతలాలా లా త్తే “లోలగోడు ఇ ముం

104 కునలయాశ్య చరిశ్రముూ వం అని -పుష్పాపచయంబు గావించి బాలించినంత 129 క. మధురిమ ధురీణ సవిధ వి విధ మాధవిక్యాపసూన విసృమర మారం ద ధునీ మిథోవిహృతి మ న్మథుప పథాళింద మందమారుత మొం దెకాం 100 సరోవరము ఉ. మానవతుల్‌ గనుంగొని;, రమందమరందనవారవింద బృం

• దానువరన్ని ళిందనికరాంధుక ఐంధురగంధసాం[ద్ర మం దానిల మత్తసింధుర విహార విలోల తరంగజాల డో లా విశఖేలనాకలిత హంసము? నొక్క సరోవతంసముజాం 188 వ. ఇత్తెజంగునం గనుంగొనిః జలమానవకుమారు లెమ్మెలక్షై చిమ్మ (కొమెలుంగు. జముదాడులకేక్కునం దభుక్కున నెగురు. నిడువాలు వాలుగుపిల్ల లతై నికటరట తరువటల శాఖాళిథా నికరంబులనుండి దుముకు లకుముకుల గరుత్తులం జెరుంగు మరుత్తులం దొజంగు సరాగంబులగు పరాగంబులం దగిలి యరవిందమందీకకుం. దార్చిన గందవొడి యజపె'ట్టైలచందంబున సీషదుచ్చలిత రధాంగంబులగు తరంగంబుల సందున నదభ్రవిభమంబునం దిరుగు జల్యభ్రమంబులం దగిలి నిగనిగని "కెంపు రాలు నింపిన గోముగను నోమనగుంటలం దలసించుటకు 65ఃకంప నంబు సేయుచు జలనిందునంవోహా కందళిత చిత్ర శతపడత్రపత్ర నమా వేల్లిఈంబగు హల్లకంబు. వారిదేవత కెత్తుమరకతపాత మౌ 'క్తికొరా(్రి కందుల డంబు విడంబీంవ నందులకు సోబనలుపాడు ముత్తైదువుల చెలువున [మోయు తే(టినీటుక త్తియల తేటపాదలకుం జోక్కెనో యన నాయకులతోడిపోలయలుకలం దొలంగి చవి వనజకుడుంగంబులం గపట స్‌ద్రాముద్రితలై చలిత జలాంబులికలు సోకిన నులికిపడి యనునయింపం దితు లేతెంచిరని బయలుజంకించు సీటుక త్తియల తేటపాటలకుం జొక్కెనో యన నాయకులతోడిపొలయలుకలం దొలంగి చని వనజకుడుం

తృతీయా శ్వానము 105 గంబులం గపటనిద్రాము[ద్రిత లై చలికజలాంబులికలు సోకిన నులికిపడి యనునయింనం ఐబకులేతెంచిరని బయలు జంకించు జక్కవమించువోండుల యలత్యబహుతరాకేపంబుల పెల్లునకుం గొల్లాన నవ్వుచు బుప్వింటిసాది మవ్వంపువని గేరు మారుతమానవునకుం దీరనంచారి శిఖావళకుమారికా 'కేకారావంబులను గగ్జింపులం జళుకు వొడమించి నడదిద్దునెడం బర్విన రజంబువిధంబున దుమారంబుగా నుష్పరంబెగయు పుప్పొడిపేరింట నుల్ల విల్లు నుల్లడనీడల. వీడు జోడాడు వేడుకల గమిలినీకమలబంధు పాణ్మిగహణంబునికు గులదేవతల నెదురుకొనుచదురున _ లజ్జించుచు? పుటనమంచితసకోరక కెనిస్తాగపాలికలగుచు వచ్చు మరొళికాబాలికల కలకలంబణులకుం (గమ్మికొని తమ్మి మేడలెక్కి= "'పెక్కువగల 'జేకుచి క్కామ్మలనందునం దొంగిచూచు మధుపావరోధవధూమణుల మిథసృ్పమ్మగర్హ కల కోలాహలబాహుళ్యంబులకుం దగపులూహించుచు నాశీకముకుళంబు లను కఠశకులంబులం (బితిస్టించి నిష్టారంపదం గలహంనదంవతులు (వథమసమాగమంబునం బుణ్యాహం బాచరించి యెమరుసూడం దొడసూ పిన యజ్ఞాతప్రభాతంబీగు నిశసమయంబు విదంబునం దనరు పరిసరతరు చాయా మాయాంధకార ంబునకుం దిగులువడి యస్పటప్పటికి వికసితాంబు జంబులం గనుంగొవి యవియు ముకిింపమిం బటొంగురథాంగకామినుల వినోదంబులకు కేదమోడంబు అనుభవించుచు. జెంగటం జెలంగు ఇెంగలువమాలిపై నంకించి. పాడు "పెక్కాగల కేంటిజక్కులవారి యాలానంబులకుం బరిపుల్లసరోజం ఐనుకామిల్లి జీరువం బరంగు విగళిక (వ్రసవవరాగ సరంపర యను వరిక్యముగ్గుల డగ్గటి నందంబగు మంద మరుదాందో?తేందీవరముపై నుండి సివమాడు సారనవరారోహలకు నమీ పంబున శె వాలకలావంబులను ధూపంబులర్చించుదు? మూఃగికొని యాగామికార్యంబులడుగు నమ్మాలక్క-లచందంబునం బొనంగు నానావిధ జలవిహంగమాంగనావ్యూహంబున కుచ్చాహాంబు€ వొందుచుంణల గమలాక రాఖిధానంబు గానం గంకళివిరాజమానం బై: పుష్యురన్వరూపంబు గావున రాజహంనకలానంటైః కోలికరంగవిశాలంబు గావున కైలూష(ప్రముథాను

లల తలా

1. లిల్యాగ() - ఈ క౮ 14

106 కువల యాశు చర్మితము కూలం దై స్తారంగవిలపితుంబు గావునం బద్మక రేణుభూషిఈం బై యెశం గుటకు, నంతరంగంబున నానందమందుచుం బేరి 102 పీ. వారు మీరును నొక్కవయసువారలు గానం మవిద! వారికి మీకు సుద్ది యనుచు, నోడినదానిపై నొడిసిన, నేలిక సానిపాదములపై నాన యనుచు నాజతతోడ నేకొంత మాడితివ) మా గుంపులో నీవుండంగూడ, దనుదు? నంటిమి గాక మర్యాదతో నిల్చునే యవ్పట్‌ కైన యట్లగు నటించు వాల! యలన్తాండు నామీంద వోలవెట్టి శిచ్చన్ని.కమీంద( జరియింపుమీ యటంచు సందుకేనూయె గవి, లేవమ్మ యనుచుం బలికికొందును దెగలుగాల బంచికొనుచ్చు శల జల కేళో మ- మెల(శతల్‌ శుమ్మెదకంటు కమ్మవిరరుమ్మ్‌ పోదుషామామ మా టల తబ్బిబ్బులకుల్కి, కీలుజడ6 గొట్టంబూను వేజేలయు స్టిలయిల్లోలని (వ్రాసినట్టి వలువల్బొలించి? యచ్చంప్పుని చ్చృిలపుం జందురుకావిపావడలు మించకా ఖేలనాలోల లై? $81 తే డాసీ? దది విల వొరివీడలు పోనంగే? నీటిలోం దమ్మి మేడలఅవీటు రోపి+* తన్మువాంభఛో ఇముల,విల్వం దలచి వచ్చు పద్మ, కాల్చిన, విశ్వరూపము. అనంగ [తి చ. నుదతులు బంతిగా. గోలను చోచ్చి చనంగ( (గమ[కమంబునం? బఐదనులు ముంచి పెందొడల టైకోవిః పొక్కిట నాంగిచక్రసం

తృతీయా శాంనము 107 వదలు నహింపకేని కుచభారము లో+గొని? కంఠదమ్న.మై తుది నటుమించదయ్యె నల శోయము, కంబులు సాంగ మించుటికా 186 చమ, కొల నయ్యింతులు సొచ్చినం? దరంగసోంకుల్‌ హెచ్చినజాః వీంగుంద మ్ముల వై+దేంటులు వేలు'శామరలపై మూంగం: దదీయౌాళిరే అలు వాటిం గదుమంగం దద్ధ్వనిక్‌ శేంగం జక్కవల్‌.- దాటు అె క్కంలలేందెమ్మెరపుప్పొడుల్‌ చదలనాంగం: జి(త్రమమయ్యు న్వదికాం (87 చ చెలువ యొక ర్తుః క్రొందళకుగోంచౌొవ 'విస్టైగుర ంగవై' వన య్యలరు తదంజలింటిడుట యద్భుతమయ్యెః చుదీయపద్య్మరే ఐల జెలరే(గిగాపి యిడ(గాం దగునేశి యనీ చేగుటెందచి, చే తులపయి వ్రాలి వేడికొను 'తోయజబాంధనవింబమో ॥ యనక 188 శే. సారకుచ 3 లమఖిక “కాసారజలధి? నప్పుడప్పుడు పొడము"నదారి కళఠణీ, జ నొకళుకాలాన మించి వెల్లకీల ' సంద నమరె, ముద్ద్ధులుగాటు చిన్నారిమైమా. శ్షం0ి చ, ఎలమి నొకర్తు వెల్లకిల సీందగం జుట్టును గల్వమొగ్గ అ గ్గలముగ మించెం జన్గుంగవకార్లత్నులు గ్త్హోన వచ్చు. నంబురా డ్దలరుహగంధి సంపం బరిచారిక అచ్చట ముద్దుగాంగ చొం దులు గని వైచు గూటములతోడి కడానిగుడారముల్‌ బలె।, క(0 జ, మగముమాత్రంబు-కొనరా,-'ముద్దుగుమ్మ యొకతె విలుపీళ యాందం జెస్నాం దెం గురులు? సీర జాకరమనెడు 'మున్నేటిలోంగృ పీటములు గోటు మేఘంబుసిల్ల యన(గ 41 క జోఠగిల వీయ నొక్క మి ఉారివిశంకటకటీతటం బొప్పా రెజా

108 కువలయాళక్య చరిత్రము ౩ సార్రత్రరాపర పారా వారావృత మైన భూమివలయం బనఃగకాం 142 గీ. బాలికలు: మేలి జీరుకు రాల నుండి నీటి క్రై జారు సౌరు, వర్షింపల దగియె? నల మదాలనపై నదరంట నేయు నలరువిలుకొని నునుదోనియమ్ము అనంగ. 148 సీ, చనుంగవమీంద. జందనముచెందిన చోటు వెలిదమ్మిపుప్పొడు ల్లలపికొనంగ 'మెడల( గుంకుమచర్చ మించి ముంచినచోటు చెంగల్వవిదిగుంప్ప చేరకొనంగు సారమౌ నుదుటికన్తూరి మీజినచోటు తే;టిలేజవరాం[డ్రు మా(టికొనంగ( నెమ్మిని. బసుపువన్నియలు పన్నినచోటు నవకంపుటకరులు నా+చికొనంగంణ జెలువ రీరీతి సీరాడి* కొలను వెడలి, తమముఖాంభోజముల నిండుతావి (గ్రోల దేనియలు యు కక్కుర్తి తేట అనంగ, 2జలకణమ్ముల( గీలుగంటులు "సెలంగ? ! మదసార్భనము చ, తటమహిం జేరి యంతట మదాలసకుం గయిపేసి తామును త్కట మజిభూషణావళులు దాలిచి యేటి పరాకులమ్మ ! యి క్కుటిలకచా$భామణికి. గోరుకులిచ్చు రమాకుమారు నే క్క-టి భజియింపకున్ననిది కార్యముగాదవి యేగిః యవ్వల౯ాః 145

1. పారసతాళరపారా _ త, " రై జలజకణనముల _. ముం

తృతీయా శ్వ్యానము 109

చ. చెలువగు పూంబొదళా పలపుచల్లైడు క స్తురితిన్నెయందు( "గెం

దలిరుపరంగిపీంటసయి(౪ దామర జేకునం ,జెంతచున్న నె

చ్చెలిమొగ మోరసేయు రతిచెక్కులనొక్కుచుః మోవి యానుచుకా

గళరవ మిచ్చు పచ్చవిలుకాని లిఖించి. నఖీ?ిథామణుల్‌ 146 చ, అలిగిన (మొక్కి చుక్కజనరా అదలించుచుం గాల దన్నినం

బులకలు దాల్చు చందురువిపొంకము వ్రాపః వసంతు మత్తకో

కిలముల౭ పంటులం: జిలుకగేస్తుల దెమ్మెరయాకతాయలక-

నిలిపి యమర్చిః తెచ్చిన పవీకుసుముంబులు కుస్పవోయుచు!ా? [17 క, పూజించి. చిలుకముష్కా

తేజీదొరల గూర్చి వికచదీవ్యద్గంగా

రాజీవ నవమథధు[ద్రవ 7

రాజీవర వైఖరీ పరంపర దొరయజా? శిశ8ి చు. హిమరుగ్బాంధవ 1! మంత్రహీనము శ్రియాహీనంబు నదృక్తిహీ

నము మత్కాల్చితమైన య్యూ నిథిలనానాసూనపూజావిధా ౯

నము సంపూర్ణముంగాః దలంచి? దియ నానందింవైః నీవంటి దై

వము చిత్తంబున మెచ్చినిం: గలుగలేవా మన్మనోభీస్టముల్‌ శ 14 శ. అరయ హరునంతవాండు? త్వద్గురుళరా(గ్ర

దళిత పురదర్భుఃడై మహాదిరముతోడ

నద్దిశరపాలిం గని మాళి నావహించు

ననిన నీశౌర్యసార మేమనఃగవచ్చు* కి క దైవం బనినకా, సేవే

దెవము గా? కింక నొకండు క ధవళాకుల నా

శీవిషవిశిఖళవా ర్తుల

ఇావింపజా? నరుల( గూర్చుంగా? నెవ్వ(డిళా 1 |

116 కువలయాశ్య చరితము పీ. చేశియొంగదవయ్య ! విహిత వైత్యాంధ మం ధర గంధవాహ స్తనంధయంబు9 'వాడేయొ౯గదవయ్య ! చనజాతిసహవాతి చూర్షవ చవకౌసుకు[వజంబు9 చేంయచూపుంగదయ్య 1! జితసుధామాధుకీ సాఠ కీరారావగొరనంబు “వింత పేయుంగదయ్య ! సంతతొాత [ింతషో షిత హంసకాంళానిషేవణంబు కామిసీళాముకులకు యోగ(్రసక్తి దతమగు నీకటాతము దప్పెనేవి? కాన; నినుంగొల్బువారిదే కౌళలంబుం భవజయోన్నిద్రతారీణ ! సంచచాణ! 102 సీ. పీటింబుచ్చవె దాశవిభుకన్యం గను సరా శరమౌనివరు 'సదొచార గరిమ, 3బయటవైవవె బృహన్పతిభార్య. గనుంగాన్న శారకాళోమి నీధవువి 'గుట్టుః నగడుపేయచె యహల్యాకాంత€ జూచన యమరలోకాధినాయకుని నడత? కొదవోనర్పవె కూర్మికూ6ళు -వీకేంచి య వ్చీన పద్మనంళవు షెద్దకనము? థావభవ ! యమ్మచెల్లగా! నీవు చేత నేజం బట్టిన నెవ్వారు విలుచువారు! వారమణజీ నింత యేంచినయా మయకధ్వ జీంద్రు. జెనకంగళజొలుంవదేమొ కొని ! ! తతత తవ పంననవనంలవసనదవలానాుాలడవలాననావపూలాాలి. $, వైట- ము,

తృతయాశ్యానము శ్‌ షీడే రు మారామపట్లః స్‌నుషు మారాజచ్చరము దాంపుమారాజ !' యిదే మారాటమునకు నోర్వదుః మారాజముభీమణీకుమూరా-1- మారా ! కక క. అని మగువ యపుడు మగుడం బనివడి పొగడ॥।- దుఢాంధ. పాంథబిగీషా తను దత్తురంగ హేషా. ఘనతర ఘోషా ప్తి యొదనంగాం గలంగుటియుణ. కలక శశరోపచారము ఛా వీసాచక్కెరవాజపుం బుబు౭గూందేజీజోదు గేదంగిఐల్‌ సానాకత్తికి. దత్తరిల్లి నవలా: సొాయంనమారంభవే శానాళీకిని లీల సొమ్మవిలు బొలాపొలికల్‌: చం్యద్రకొం శానర్ధ్రాంతిక వేది. జేర్చి దబహాచింకాకంపితస్వాంత టై? 166 సీ. మదకుగుణన్య క్తి. వొదలెడు కేంటులే మంచు కింళను యంకరించందొడ(గ? చూనన్యడ్రేమ యేమఅని రొయంచటే మించి కొంకకః, హుంకరించళదొడ(గు సహకారవృత్తిచే జరగు రాచ్చిల్మలే" కొంచ కిక్కడ వెక్కిరెంచందొడ(గం భునమైత్రిచే నెమ్మి గను నెమ్మిగుంప్నలే ధృతి యింకంగా? హంకరించందోడ(గ౧౫ శేమి చేయదునే పోంటికి యింక నేటి" మాటలే * పోటుమురునకు నుగువషీంద వెంత వపగమేల'* బాల! వాండేమి చేయు, చనలణాసందబు: పొలియింసు ననుమ్రు మఖ్రీయు) 1౪

కేల కషలయాశ్య చర్మతమా ఉ కొమ్మ! చిగుళ్లు తేమ్ముః లతకూన ! విరుల్గొనిరన్ము: పద్మినీ! తమ్ములు గొంచురమ్ముః వనితకాదుణికిణఖా నవశీకలోపచా ర మ్మొనరిం వకున్న వలరాయవిరాయిడి నేమిపుట్టునో * యచమ్మకచెల్ల ! యింక దడయం బసిలేదని సంభ్రమంబునకా? శ50ి సీ. అడుగున ఐడవై చిరని దళం బేత్తునో నెత్తమ్మి? పదముల నిలుపనేల యంకంబునకు( దార్చిరని పొరవిచ్చునో యనంటు, లూరులచెంత నునువనేల * యధరభూమిని నిల్పిరని మొనచూపునో చిగురాకు ఇమ్మోవిః జేర్ప్చనేల * యఎఐకమ్ముల నుంచిరని యెజ్బవాలునో హల్లికం, బక్షుల నలమనేల * యిచట సమవస్తుసంయోగ్‌ 'మేలయనమ్మ ? యుదియు, బిగవూనెనేని, నీయిగురు(వోజో తాళలేదమ్మం మీనేర్పు చాణనమ్మ శరుజి' యివియెల్ల మదనపాధనములమ్మ $ 68 కు అనుచు, బౌనంగొన్న తత్తర మునణ దగు 8రోపచారములు చేయటబయు ఖా మనసిజళిఖి బగ్గురుమన, నెనరునం దత్సఖులగుండే నెగ్గురుమున(గణా? 169 సీ తనులతమీంద జివ్వున. నింకిః, మిహికొంబు కౌండ మెంఠయు నిరాకారమయ్యెా వణచేతివై( జుఅచుఖ్యన్రుక్కి; యందంద- గెంచమ్మి పృష్కరాకృతి వహాంచెల

తృతీయా శాగ్ధనము కేరి గలికికన్నులమీంద6 గమలిన పరువంపు ననగుత్తు లరయ సూనంబు అయ్యోః మినుకుంజందోయిపై ౬ దునిసిః మౌ క్తి కరా తిలకింప ముత్తెంపుందెరలు పూనె? బళిర ! యివియెల్ల 6 దదుపాటు డలంప, కిష్పు డంగజాగ్నికి సాహాయ్య మాచరించి కొమ్మపై వేండిచూపె, నాకమ్మవింటి యెమ్మెకానికి విజయకాలమ్ముసుమ్ము ! శ్ర(1 శీ, అదియంగాం కిందు. జనుదెంచునపుడు తమ్మి విరులదగు కమ్మ దెమ్మెరల్‌ పీచెనమ్మ! తెకొనక వచ్చినంతయు' గంటిమమ్మ 1 యబల నిందుండనీయరాదమ్మ ! యనుచు; శేగ£ి క, ఇందీవరలోచన, లిం దిందిరకచ “'సేదదేర్చి తెచ్చిరి సుషమా కందళి తైంట్‌ివరుచి 'గరి మం దీరనుగు ధవవనన మందిరమునకుకా, శ(8ి తే. ఇట్లు చెలువలు దోడ్కొనియగుదేరః నంబుజానన తనగుడారంబు. జే౭ ననిన; డ్రైమినిముని యావిహాంగముల న నంతరకథావిధం బెట్టిదని యడిగిన [1 ఆశళ్వాసాంత పద్యములు శా, లక్మీళోనమ ! పీర పేంకటనృపాల(శ్రీమహారాయ ద తృష్మామండల |! మండనాయితయళోదామాభిరామాంళునీ రక్మావర్వన! కా ర్తికీకముదినిప్రాలేశ ! చారువ్రకా అటో అవీ శ క్మీ లత్పఏతిసక్షభూమివతియోషాలోచనాంభోరుహో ! 165 పే౮-- 15

క్షేశేట్లీ కువలయాళ్వ చరిత్రనూ క ధాటీఘోట్‌ఖరఖుర కోటీ పొటితవిరోధికతలసతి$రః కోటీరహారశకల వ ధూటీనవమదన! విభవధూర్వుహనదనా 18లీ పంచచామరము. వవావదాహిభోగికత్నవర్డ వర్షితక్షమాం గదా! గదాపిమద్విరోధిథండనా తృలోకస మ్మదా! మదావకారీవీక్రదుస్ఫురద్యళఃకలా పదా! సదానవద్రులోకపోరిజాత వై భవా ! 107 ఆఅళ్వాసాంత గద్యమః ఇది శ్రీమన్మదనగోపాలకటాకవీక్షణోనమాసాద్‌క సరనకవితావై భవ నవ రమన్వయాభరణ నారాయణభూపాల తనూభవు శరగోపళావసేంద్ర చరణారవింద సంచలన్మానసమిళ€0దః సంతత భారత భాగవతాది శ్రవడొనంద్క కామినీమనోహరః రూపరేభావిజిత బ్లైత్రః కాళ్యస గోత్రపవిత్ర, జాతివా రా కవిజనామోద నంధాయకు చననారాయణ నాయక (ప్రణీఠం చైన కవలయాళ్వచరిత్రం బను మహాప్రబంధంబునః దృతీయాశ్వాసము. రాట్రాన్తంనప్లా

చతుర్ణాశ్వాసము థ్‌ వ (్రీరాజ డ్వేంకటగెరి శౌరివదాంబో జభజన _జనితోజ్జ్వలతో దార విభవేంద్ర ! .సవనరము నారాయణమ్రూస్లచందద్ర ! నయగుణసాంద్రా! శి శే అవధరింప్పము? టైమిని కలపకంగ కులపతం౦గంబు లిట్లని కెల(పందొడంగు నమ్మదాలస, పటక్రుటీరంబుదారి కచ్ముతావులతెమ్మెరల్‌ గమ్ముదారి శే క, వని సొచ్చుట మరునకు న రన లిచ్చుటు పొచ్ముపిల్లి సకియలవలనం గనువిచ్చుట వారటేటికిం జనుదెంచుట యెజుంగల్లేక తన్మయ దళచేళాం ఖే మే, మనవులు విన్నవించిన విననో యంచు జేరు కన్నియమిన్న చిన్న6టోవః ననదింతి కానుకిచ్చినం జూచునో యంచు వచ్చు నెచ్చెల్సి తల వంచికొనంగం నెనరుతో హెచ్చరించిన బల్క్యునో యంచుల.

• చదియ పైదలి? సిగ్గు గాంచి యొదుగం గనిపించి జాతి చెప్పిన నవ్వునో యంచు నరుదెంచు హరిణా, యవలి కఠుగ 1, వళచేకా _ త, (వళతజా శ)

116 కవలయాళ్వ్య చరిత్రము వినకు చూడక, పలుకకః వేదనాప్పి నవ్వకాపద్మనయన, కాంతవ శరాగ్ని తప్త కినలయము క్త నూతన పునః వాళకృతశయ్య బొరలాడు వేళయందు. శ సాయంసంధ్య ఉ. ఈ వనజాయకాక్షిణ దరు ణేక్తు 3ధనసుష్కతురుష్కుమొళి యా హా! వెతవెట్టె నంచు, హృదయార్ద్యదయాభ్యుదయా ప్తిచేత రా జీవశర(ప్రహారగతి( జెందుట తెల్చఃగ నేగె నాంగ గం గావిభుండేరెం గింకుకనభన్యుకిం జొత్తిలి మిత్రు. డయ్యెడకా, గ్‌ శా. ఛాయా(ప్రాగవకర్షణంబు: సరపీజాతాంతభోగంబుః కౌ లాయానీకవతం గపాకపితృజాలప్రా ప్తి పొంథప్రజా 'స్టేయస్టాన గతి పటోధకము; దూతీ(ప్రార్థనార్తూఢజా రాయత్నంబు జరన్మహాతపు ముదారంబయ్యె నంతంతకుకాం | చ వడి జనపరాళం జెందననిః వావిగం బద్మినినెత్తిమీందం జే యిడి కరసంగతిణా సమయమేగం దరాశగుటించి రాగమే ర్పడంగం జనంగం దేజ మెద బాయండె యీ యినుండంచు, మోత పె ల్లడంర గం జొటు సూటి సరసాళితతుల్‌, మొజసిం గొలంకులజాం 7 చం అవిరళనిర్లళ న్మధురసా(గ్రనిబద్ద నిజానుబింది ౩ తవమున హే కొలవళత న్నిజపద్మగృహంబు జేర నూ ధవపదమౌొటచేం? రమ నుద(భ్రమరాళి తమంబు, వాని వెం దవులక కొయుండంటో౬ దలుపు దార్చె నన మ్మకుళించెం *బత్రముల్‌. కి 1, భానుష్కు ॥ 2, అపరాది . మా, 8. యుందంగా. ము, ట్త్యే బద్ముముల్‌ నా మ్‌,

చతున్థాశ్వానము శే ఖ ఉ- ఏకరథాంగభానము వహించిన నన్నిటు డించి పోవుటల్‌ నీకుచితంబుగా? దయిన సీవలె నేనును సీరధిప్రవే శాకలనంబు గాంతునను నాకృతః భానుని చేజిచూచుచుం గోకను? బాష్పవారి సదుకొల్పె భవిష్యదయోగఖిన్నమై. తి ఉ. ఎంతయు బాడబంబూ తనయింటికడం జేలునొందు జీవనం ఐబంతయు గొల్లలాడ? భువనాననళాలివి సి వుపేక గ న్వింతువె య:చుః దాసిమొజ వెట్టగ( జ[క్రముదానిపై రమా కొంతుండు వై చెనోయన, వికర్తనుండయ్యెడం (్రుంకెవాస్టలోక, 10 చ కరములబల్మిచే మెటయు కంజహిశుండను మేటిజెట్టితో నరుదుగ్య జోరి పోరి సమయ ప్రతిమల్ల కులేం్యద్రు. డాతని౯ హరువుగం (దోచి? మేనిచెమటారగల దాల్చిన యెజ్జమట్టినాణ జు ళు జో గర మమఠెం (బ్రవాళరుచిగంధధురంధర సాంధ్యరాగముల్‌. ]1 శతిమిఠర వపటలము ఫ్కే రవి గ్రుంక ముకుళించు రాజీవములం బాసి చమి గూడు తుమ్మెదకదు పనంగా విభునిం గానకు భూమి వెదుక నేతెంచి చొ ప్పడుచాయ వి న్రరూపం బనంగ(? , దొగ నంటు సోమాఖ్య నెగడి రాయగలండంచు గుమిగొన్న తామనగుణ మనంగ, రేకొమ్ము పతిరాక క్రై కొప్పు ఘటీయించిః గొన వివ్వు కురులడాల్‌గుంపనంగఅ శాముకాగమన (ప్రతీశెవరాయ ఇకోత్చ లాకీజనాంజనవ్యూఢ వినృమ రఛాయతాకీణ నవవీక్షణొఘ మనంగ దండి చీ(కటితండంబు మెండుకొనియె. శ్రి

118 కువలయాళ్ళ్య చర్మితము తారాచాందము పీ నటి దుుగఢక్కానినాద భిన్నాంతరి ఉకమున౬ దాల్చిన వెండికట్లనంగు జవ మందదుందగంధవహా ప్‌ మింటిపై రాలు, వేలుపుమ్రాని పూలనంగు యామినీ విధువివాహమున కంబర వేది వరలు? కము త్తెపు రంగవల్లులనంగు దమపుష్మంరాభిఖ్య తథ్యంబకొ వియ తథము చెందిన వెల్ల 6దమ్ములనంగ నమయమను యా(త్రనాశికసార్వభౌముం డంబుజంబులం జెందు రోలంబపం క్తి యను తుపాకిని గగనలతక్యంబు వైవల దగులు సీసంపుగుండ్లునాం దార లమరె, [8 కు అల పొడుప్పగట్టున గరుఖా 'వెలువడురాజునకు (మోలః చేరాసతి మె చ్చులకుచ్చు బట్టివైచిన | వెలిపావడడ యనంగ దూర్చు వెలుకంబా టెకా, 4 సీ, తనభామనంతతి ధరమీంద వెలయింవ భువిగాధీపతి గురస్ఫురణ: బెంపు రహి బాదనుహిమచే '2తాతి నారినొనర్చ; నభవో[(గధర్మ మొస్పార జేయ, మావిత ధరణిజొతానంద మొనరింపం బాంథరామాత్మదర్చంబు లడ6ప వన భూరికమలవర్గ స్ఫూర్తి మాయింపణ దారేకరూఢి వర్ధన మొనర్సం కమా క్తి తాం 2, శాతినాతి (1)

చతుర్థాశ్వాసము క్షం దేనెరాయనిగర్వంబు గానుపింవ, సమధికసలాశ పరచ క్రనమితినొంప? నమిత కువలయ వరిపొాలనమున మెలంగం దూర్చు దెస రామచంటద్రుండు. తోంచె నపుడు, [5 తే. (ప్రాగ్గికాంగన కెంగేలం బట్టినట్టి పురుతకాల్పట్టుగవు సెన పొదువువలన నందమొందిన నిద్దంపుటద్ద ద్‌నంగ బొడుపుంగెంపున జాబిల్లి పొడిచి నపుడు. కథ చ అమలినళుక్లవకు మెనయం దగు తద్ద్విజరాజు మించి భే దము సవరించి తేర్చు తెలితళ్కులపాలనం౩ బాంథదేహా పొం డిమ బలె జంధద్రిక ల్నిగిడె డీంచిన సీరనం గాముకాత్మమో హను వలె నంధకారనివనహాం ఐది యేక్కడనో యడంగంగళా [7 క. అకరణి( టొలుచు హృదయ వ్యాకులతా తాపకారి యగు కోకారిం? జేకళూరిన వగ, వేలుపు రాకూరిమిపట్టిః యబ్బురంబుగల బలికెజం కేక ఉపాలంఛనము పష, నెనరొందం ద్విజరాజుగా యితండుః పోనీ యంచు, నే నూరకుం డిన) సీవెంచక యేతువే యిటులం గానీ మంచిదే చంద్ర నా నునువాలుంజడచిల్వరాయనికి; నిన్నుళకా మేంత గాపింతురా, వినరా! యేటివరాకురా కుసుమధన్వింగూడ'వే రాకురా ! 19 శీ. అనృతరానుకనుండులు, పొరిణకృతి కొసమన్వితు? నుద్దండకరుని? విన్నుః గన్న సన్న్యావిగతి దోంయచున్న దరయ, తగనమధ్యాథియు క్రి సీకగునె చంద్ర క!

120 కువలయాళ్వ చర్మితమూ గి శరధిం దోచు(ట, నాశీకపరవిధంబు: గోరి కాంచుటయును, (మోయు గుణము గల్లు వింట నంటుటు మమ్మేంచుచుంట తెలిస నేయువారల( గానమో తోయజారి! ల రం నళినా ప్రువలన మండల కలితుండవై వెలయు కెల్ల ( గలిగిన కరణీం దలంతువె* శంబర హారికి( గలదే యుపకార మెందుల గమలకులారీ | 22 సీ. నిమం గడుపారం గాంచిన *వారిరాశకిం

• గడలేని పాటులు గాంచవలసె నిను నారికోరి 3ైకొను కల్వచెల్వకు విషములో (బ్రతుకు గానింసవలసె నిను. దలమీ(దం దాల్చిన శూలపాణికి నవిభవో పేతు.డై యమరనల'సె? విను నమ్మి కొల్చి నిల్చిన తారకళికిం జింతింన దుఃఖంబు చెందనలపే, నెవ్వరిక్‌ మంచివాండ* విస్లైంచి చూడ నించువిలుకొని కొక్కవికేమొ? కావి వానిప్రభమాస్త్రవిభవంబువారికొన వె * రాదు నీచెల్మి చేయం దారాసహాయ! వ్‌ తే. పాంభమదఖండనోద్దండ వద్మకాండ గర్వసాహాయ్యకళ యొండు గన్న నీక నమరభోజ్యకళల్‌ గలవం[ద్రు లోకః లొకటికి. బదాజు గల్పించ్చి యుత్పలాప్త! లల క, వారిరాళ కక్కూడ లేని __ శా

శే అనుచు-గామాలలాను, పాంథ్తాతిీమ - ధామచేయసివు శషగు, చందనూమ్య గినిన్‌ః వినిశతాంభఛోజనారాచ మెనసిఎయేంచు మనసిపాగుజించి కొనుచు విట్లనుచుం బలికె. లత శే. అప్టీనీవైరి నీతం,డ్రిమైన్న గరుడ గమనకేళికి గుండెలోగాల- మింఈ కొదవలే నీదుళల్లికి. గొంప చెలుపుః పీనితోంగూడి యేంచకు, విషమబాణ | చి చ. కమలళరా! వినుం జెజప్యగ్గా నియమించిన జేరి మూండుకా శృమునలి కావునం, దయః 'అలాటవీలోచనకేలి: నిన్ను ని క్కంముగం గరంచకుండినని కాబె? గిరీరద్రకుమారికానరుం డమలినమంత్ర దక్షసవనావవి; నోతనిం(బొజ((ద్రోలుటల్‌- 27 సీ, భామానిరూఢి గన్నడ్శ మండల్యాగెంబు మెజయంచు మొదట సీ మేనమామ కొమ్మలపై 6 బండ్లు కొజికి లావుల నల్ల ధాటి కన్చించు “సీ ఘభోటకంణు కొంళాళిమపై6 సరాగన్ఫూర్తి గల్ళించి? చెనకంగంజ్లూచు నీ చికిలితూపస్త, నారుల్యమోంక నానందించ్చి, నిలువెల్ల. గన్నులుదాల్చు సీ కొర్ముకంణు బళిబశీ! సీకు బా౯క్రైన తలిరుటాకు కెబ్బడ్లరి లత కూనలన్నః ైనంటి నిలుచు? సీవు మామీంద శౌర్యంబు నెజపుటరుదె ! చూనినీప్రాణచోర ! ధమాకుమార ! ణి దమిపడలాదులాతతరా త వత పల పతన పవుానాూరానాచనవమయనాటనామపళాలా 1, అడవి _ము,

129 కువలయాశర్టా చర్మేత్రము చ. వనజకృపాణ ! చల్లనయి “వ ర్తాలగాణ దండిపొంత గొంతు గో సినగతిం దమ్మివాలు గొని చిమ్మెదు పాంథులిమీందం దేనెపూ సినపెను(గత్తి కావలయు. జేతికీ నీకది విప్రయోగమొం చెన యలముద్దియం' దగిలి నెయ్యుముంజూప(గ నెట్టు లోర్చితో * 29 తే అనుచు జెల్వపుండెంగల్వ యరీడ్‌ కీరుసూ దురుసుమాస్టీని ఐదర్సి కెయియ్యారుసువట్టి గురుసుమద్యోతనుని దూటీ: గరుసు మీట్‌ "పేరెములువారెడు మరుత్కుమారు ననీయె. లి0ి సీ, మెడలవై నిడలేక పడగలు చిదిపిపో మేదిని భారమై మెజయుంగ్లాత ! గట్టీగా నూసిరికుట్టా పట్టింగ నా కీకనోభుండు పన్వళంచు(గాత క నాఖీలపాతాళమైనను జోర(బాటి. పిల్చి తార్జపండు నాప్పించుంగాత6 శి గృతియైన భాష్యఫక్కికయందు నొకమాట _ తగు చృుట్దుంటోవమై కాంకుంగాతం] (్రిబలిపన్న గకులరాజ్య పట్టభద్ర? డెన్న పన వీడ నోకవ్రక్క వన్న మెనపీ

• లేండు పొమ్మ”ని యనేకన్నవ్యాడు గానూ దళితపాంథవిహార ! శీతలినమీర్‌ ! 8! క, కడు దాత్సర్యము నై నిడు తామరసాస్త్రంతోడి యో. నెయ్యోంబుకో 1, చందురు నరూథ్య సరునుముబ్యోతులను జోడు సూడికొనుచు ఇ్చీరెములు _ ఇ,

చత్ముర్థా క్వానమ్సు కే23 విడు? కెకారింసకు వుదిం జెందెడు తాలిమి నొక్కవ్నిడుకు తెమ్మెర్హణుడుతా ! శి శే. అనుచు నిక్కాంత స్లలవంత్తం బెనవిచి వేండి దొరల(జెందిన కమ్మ౭దెమ్మెరల దూజీః ముమ్మర మ్మగు శాపమ్ము (గవ్మం దమ్మి పొనుపున సొమ్మప్పిల్లుచు మేను పేర. శ్ర ఉ. ఏను మనంబులోనం జెలు లింద అలంతల? జెందిరంచు, న ప్పానువునందు నిక్కలలికిప్రక్కంనె యించుక వవ్వశించున చ్చోం నింక నేమితెల్చుదు క యళోధన ! కోలలం గొట్టి లేపిన న్మేనెజుంగంగనీకొదవె నిద్దురం న్యుద్దుం వస్ట్ర్మక్రై వెస్తకాం శ్రి నాయికాపహరణము ఉ. అంతట మేలుకాంచి నయనాద్దిము లొయ్యన విచ్చి చూడు ని క్కాంతయు నేను? నిక్కుధరగహ్వర వట్టనరాజగేహ సౌ ధాంతమునందు నుంట్‌మి? వహాత్మక ! యిష్పుడిదేమొ యంచు మే మంతయు. జింత వంత గుటీయింప భయంపడియున్న:ః లగ్రష్కునకా 88 ఇ, పొతాశశేతుండట ! యొక వఏశేయండు “చేరవచ్చిం దంభోళిహరా త్వాతౌద్రి. లీతహరిణీ రీతిం_దగు మమ్ములజూచి కృుతహానముతోళా శ శ తోకములన్నియు నన్నుం గై కోని పూజించు: మీరుగా మీ రానా శికాంబకు బూజించితి రా శ"కామినులారా ! సాకరం బెటుంగలొకో ! శ్ర పలుకుతాను తకుతకకాతనాననానేననవనునా నామాని నప్తు యాతడు మతరానాజుసేతునాయమడాలం- ఆమెను. ఓ, ఆం౦ంపన _ ఈ

కేదిడ్త కువలయాశ్వ, చర్మిత్రము కే ఇప్పుడేమయ్యె* నింక నా యించువింటి వాండను(గు' నేండు గూర్చి మీవాంఛ దీర్ప నేర్చునో నేరడోశి చూచి? నెలంతలార ! యింపు పనలార నన్ను( బూజింపుం డనుచుః 88 కు ఒక మహెగ్గడి దానవనా యకుతో నేమేమొ తెలిపి యాతండు వికట భ్రుకుటీ సటుకర నిటల ప్రకటీకృత రోషఃడై: నభాస్థలి కరుగళా) తి క ఆవచ్చిన చెలి, నాతో నే వగల బుతధ్వజేంద్రుం డితనిం జంపం గా విడిపినాండు, ద్రిదికితి రీవేళకుం దాళుం డనుచు నేగెన్వేగణా, శభ తే. నాంటనుండియు వలవంత నొట, నీవ ధూటి పడుపాటు కనుచు; దోదూయమాన మానస్తాంభోజ నై యున్నదాననయ్య ! యనఘ ! నాపేరుకుండలయం(డ్రుసురలు, శి! కుండలా బుతధ్వజ సంభాషణము వ మహాత్మా! యిది,మదీయనృ త్రాంతంబు ; దురంత సంతావ చింతా పరా యత్తంబగు. చిత్తంబు వివరింప భవత్మథోకథనంబున కడ్డంబుగా?. వింతయు విన్నవించితి; సీయపరాధంబునకుం (్రార్భనారంజకంబగు నంజలి రచియించెద; నాండు బుతధ్వజవసుంధరాపురందరు? దారునం జూదుటందేసి? నిరారణాసామర్థ్యంబు లేమింజేసి దోలాయమానమానసనైై యున్నదానం గాన్కి నీయందలి సౌందర్య గాంభీర్యాది గుణంబులుః

• సోఒయం వ్రత్యఖిజ్ఞా* విధాయకంబులై యున్నయవి ; అయినను? మద్వి లోచనచకోరికా చంద్రనిందింబగు సీమూ ర్తియం బోలే యుస్మద్వ్భృ త్తాం

ఇ నూ 125 చతున్ధాకారానము వ్ల తంబుంగూడు మన్మనఃకమలంబునకు మ్యార్తాండమండ్రల్రంబుగా నానతీయ నవధరింపుము! చ అన విని, యాజనాననగుణాసని, యావవితాశిరోమణిం గనుంగొనిః యింత చేర్చరివి, గ్రాశణయయుండినః,వ్రీవధూటి కిం 'పెనయ వయస్యవాదువె? భళీ! "యిటు వచ్చినరాకసాధముం దునుమ బుకధ్వజుండ నవుముకాి భవదూహకుందప్పుగల్లానే ళ శ్రి క నాకోరికతో నీక న్యాకొంకీత మెల్ల సఫలమయ్యెం' దివిష ద్భీకరుం డీదనుజుండు ఘో రాకారత( గూలె మచ్చరావళిచేత౯ా, వక తే. అదియు .నెజుగ్తుదు వింక; నేజాంకవదన 1 మంజువాజణీయు నేను సేమాటలోని వారమైతిమిః మాకు నేదారి నడువ వలియునో యట్లు నడిపింపు పలుకు లేల * తల్‌ చ, అనపవుడుః నమ్మవాలన ముక్షొర్దిమునం జిలునవ్వు వెన్నెల్లు ల్నునుంజనుందోయిపై6 బుల్లకృల్తుళ్న నిటలంబున “ఘర్మబిందువు? ల్మనమున విగ్గు గన్ను(గొనలెం.బ్రవ్షహించు ముద(శ్రపూకముల్‌3 కనంబడనున్న( జూచి, చెలిక త్తియయయ్ల త్తలీ ఎాఖ్లవం(ద్రుతోకా? 46 చ. ఇప్పడుగదా ! మదాళివయినెౌత్తిన పెంటిపయిం జెలంగు నం దపువిరిదమ్మి జేకుటిన్‌ నాడొరశేల్‌: రతి 'సీబ్బరోరిపు పి ల ్త టు ఎ + టకా బృపు వలిగబ్చిగుబ్సకవపై ఊరలోడందొడంగె; ' నేడు 'మా తపముఫలించె: నింక 'వసురోవర్‌ !'తామనీమేట్‌ కేయ్యెడకా 47 సీ. వేండివెగల్‌గల్లు వేల్పు సాకితిమైన' యవ్వ్పుడు గాపి-కేలంటర్లూదు? (ఉపామిన్కురొదలు గన్సడం గం ఇకట్టున స్పుడుగాని 'గళద్రు క్తి, చొాందరాదు?)

126 కవలయాకగ్థి చర్మిత్రము పొటుపుగా (వేలిమిబొట్టమరించున ప్పుడుగాని ముంగురుల్‌ పొదువరాదుః మొకమోర'సేయ నన్నెకలు మెట్టించున ప్పుడుగాని .పొదాప్పి. బొరయరాదు వృద్ధదంపతులకు...విడెమిచ్చు మోద మెనయునప్పుడుగాని, పాన్నెక్కటరాదు? నీవెబుంగవె శాస్త్రోక్తి విర్ణయవ్ర దారము: లుదారకుంభినీజంభవైరి ! 48 ఉ ఏను వచిింవ వీవు వినుటిప్పుడకొః యింకమీంద నీ సరో చానన యొక్క వేళల బొలయల్క( బరాకున నున్నయప్పుడే మో ననుం బిల్లు, 'పెద్దనముం గనినప్పటి క్రైన నీదుపా దానతి నాకు టో;టియయి యస్పుడె యస్పని నేర్చకుండునే* 40 సీ, రాచిల్యరాయబారమున: దారికిరొక" “చడ్డింపు కోరమీనములు -దువ్విః “'యదిగాదనుచు వింళబంతటంజేరరాం చగేడొంప'! వీట్టగాలగేకివై చి; సీబంట నన్ను మన్నించవే యన వైని వినమి పేయుచు( -దుంటవిల్లు వంచి, దుడుకుగా. జెజగంట ముడిగొన్న బొమ్మ లా నించి చూచిన తెగవిండం దీపి? యతనుం డీయింతీ కలుక చల్లార్చః నీవు పాదముల (వ్రాలు డీినదాన్నములుచ్లూఛి యస్రనన్న్యాన మొనరించు నట్టుగాంగు నింప్పసొంపార(గా? చెహరింప్పం డింకం కీసి

' చతుణ్థాన్వానము 127

. సాకేతపురికి మరలుట

॥ |

కే. అనిన ముదమరిది.యమ్మందర్నాద్రిధీరుల .. . ... ౩

డావధూటులండోడ్కొవ్సి యాత్మపురికి.. .... ౨.

నగవ్యదైవాలం గుండణయమొగమ్ముచూచి.. .... ౨... శ్‌1 ]

మంచు న్లేమబయు నవ్వమన్యయం గన్మర్‌

స మిందుగ నసియాడగ బదుల. = .

డందోజేయోప) మందహానముతోడకా శ్‌ ]

చ. చెలువునివెంటం టో దరువుపేయు మనోద్ధిముమాటచెల్ల నీ

కలమెడు లజ్జకన్న ఘనమైన కటీతటి(వేంగున న్నడ..... |

ల్చెళకంగు నంచవిత్తరి, వజెళ. మురిషరిబున నన్మదాలసా.. -

జలరుహగంధి రా నృవతిచంద్రునివెంబడీ -స్రేడ డిగ్గినణు -. " శ్రీ

| ను, అక డచ్చోం దురంగంబు నెక్కి? హృదయాద్దాపూర్ణ మోదార్జవాం

చితులడై వారల వెన్క నుంగ్రుకొని;- యక్సీజై.క్య' మాణిక్య డీ |

| ధితిజాతావృత దిగ్వికానశుగు. దై తేయాధినాభాయకా ] యతనం బల్లన నిర్గమించి పుదవాహ్యకోణ్‌ కేతెంచుచుకా?. 4

ఉ అచ్చటనున్న వైన్యము, బల్లాధివతు శ్వెన్గువెంటరా, వము /|

ద్యచ్చటులార్భటిం గునలభాళ్యము. ధే యని చౌకుచేపినళా?. ]

(బ్రోచ్చలికాననీరజము లోక్కమైైగంబుగ్వం బిక్కటిల్లి వై... .

యచ్చర వీథి. గప్పః నది యాత్మప్పరాంగ్గణసీమ4 జేరినజ శ్‌క్‌ *

శి. అచటి3ెదురుగ వచ్చు ధరాధివతులుు ల +. "

కొమినీయుక్తుడై చేరుక్రముమైలింగి.. .

దవ్వులనె నిల్వః నిజమణఖిధాను. వెనాంది. . " స ఛమణులును దాను నంతథ్పరమున్తక్షరిగి: .. ॥ న!

128 కువలయాశ్య" చరిత్రనూ తాళకేతు చరితము ఊఉ అంతట, నాసురాంతకువియర్శలితమ్ము6డు తాళకేతుం డం ఈ్యంతమహాగుహాముఖకహికహనాద మహాట్టహాస వి: (భ్రాంత నమీకళోకపరిపాక థయఘాకేరతై కలోకదు ర్చాంత విరక్తనోదర గదాశ్రితకేశ పుల డొక్క యిమ్మునఃా? 5 చ. కొలువున నుండి, యింధద్రుకడకుఃా మనమంప్‌నవాండు వచ్చెనా లే పిలువు మటన్న, మేతధరబ్బంద్‌ము తొక్తొని తెచ్చి, ముంగలజా సలిపిన వాడు థీతియు. వసీత్రియుం దోంప ద్గురాపకోపచా పలమున హూుంకరించు నిజభర్తకుణా గేలుమొగిడ్చి యిట్లనుజాం 608 క, దేవర(వ్రతోప్టగరిమకు?. నే వెటతుం'గాని, నిర్ణరేంద్రుండు వేజవం, మో వింతలు పుట్టె, దనుజమూర్థన్యమణీ ! శక మీ దొర "కాప్తలై కార్యునరణి౮ చెల్చడ్‌ కవీ “ఛ్వరులకుఏళించపఠచంబు లొస(గె? సమ్ముఖమ్ముననుండి. చఘచదెంచు- నల వాయ సమువారిః కొశపాళలు ఘటించి బోనవెచ్చము గొంచు. బోవు శచీదేవి దాదులపన్సు, బరిదానమిచ్చిః పిలువ నేతెంచు వేగులవారవేంటనే యరుగు నియోగుల ననునరించ? కినిపి వాకిటివా రడ్డగించుకతన; నేను వచ్చినమాటి దేవేంద్రుతోడం దెలుపుడని యెంత వేడిన 'దెలువనైరి? వినివినమిచే సెనో కాని. వేల్చుజేగ్కు తీ

చతుశాళొంనము న! తవ క. మనగురువంట ! నే వచ్చుట వినెనేమో (గ్రుడ్డికంటిః వేలుప్పదొరతో వినీపించి? యతని యనునుతి? ననుంగొని చని? నమ్ముఖమ్మునఃణా నిలుపుటయుజా | సీ. ననుంగని పాటనిల్పిన తుంబుళుని జూచి? యా తాన మీసారి యనుమటంచు. గమలజోదృవ ! సుమాళము చెందినా(డపు3 వింతవార్తలు గలవే? యటంచు నీతని నంపరాదే యంచు సన్నగాః 'దెల్ళుహరలను, గద్దించుకొనుచుం 'గేంగంటం బల్కు నుంకించు నన్గనిః వట్టు గద్దిగ లెస్పాయెం/గా ! యటంచు సడ్డ "సేయకు నిరుపమైశ్వర్యగర్వ పటిమ వడంత్రులు జలకంబుపట్టియన్న దనంగల6 గట్టికవారిండ్ర కనిపికొండ . యందయినటంచు మోయ) నయ్యవనరమున; ర్భాల్ణి శీ. మనగురుండు చేరి నను జూపి మనవిగాంగ విఠని వీడ్కొల్పుండన్ను దేవేంద్రుం డొడ్డ నున్న గిష్పతిం గని కనుసన్న "సేయు నతడు నాదిక్కు6 జూచి; యనాదరమున శక క *ఏమోయి! తాళకేతుం డేమని వంపీంచె నిర్జరేండ్రునికడ కూ ద్దామక్షేమాహతసాం (గామికుం డొతనికి శుభమెకద 1” యని పలుకకా న! శీ, చుజచుఅను జూచి దొర నిన్ను6 జూచువాండు నంతలోననె నీవు నన్నడుగువాండ క0--1?

480 కువలయాళ్వ చరి[త్రమూ వాః దిలా ! పొట్టక్రొవ్వుగాకంచు నేను (7 గోత్రపరిపంథితోల గొంకు కొసరు లేక క, తారారంభలు చక్కని వారనంగొ, మెచ్చి దనుజవల్లభుండు ననుం జేరుకొని వేండుమన్నాం డారమణుల నొప్పగింపు మటుగాకన్నళా? 00 స్కీ అలవాటుచేపిక్కొ మ్మథిలమరుత్సాల కులంగూడికొని నిబ్వకొల్వునకును, నభ్యసింపంగంజేయు దులజయంతునకు, వే శ యెజింగ్‌ వెండికాళంజీదాల్ప? దారికి దెచ్చుకొన్మూ రూఢిం బౌలోమి? సైరంధ్రి కానదాచారమునకు నలవడళా నేర్చు, మచ్చరలకు? మాలు వలుకని బానిసపాటులకును, చలం కమృతంబు వైజ్రియంతంబు మజవు? విడువు వజ్రాయధముతోడిగొడన యింక నిచటి నుండక వడలి గమ్మిపుడు; దేవ పట్టనం బేను శోరణకట్టినాండం క | క్‌. అని నీల్లు నన్నుణ దవ్చక గనుంగోనలం గొప్ప నిప్పుకలు కుష్పలుగా€ గను(గోను [ప్రథమ కకుష్ప4ి+ గని? దేవగురుండు రోషకలు షేక్షణుం డ్రై 68 క ఓకీ! మీదోర గోరిన తారారంభల విటావతంనులచేతళా మీ రజనీచరు( డ్య్ర్ళా( జేరం జనుంగాక ! యని వదించుచు నలుకకోూ టి

వతుర్థాశ్వానము' క్షేశినే తే. పేని వెడలంగం([దోయు డివ్వీటికోట దా(టునందాంక ననుమాట నోటనుండం సేటువో మీటి? గరునంబు మాటి? యిటక బెద్దపర్వున వచ్చితి బెదరుపుట్టి, ఇల క, ధారాధరవాహనుగ ర్వారూఢియు; గురునిశాప మటులుండెంగదా మీరజనీచరు. డ్మగజూ వేరం జనుగాక యనుట.) కెందిళి-.వగలకాం న! క, పాతాళకేతుం డా దృఢ దైతేయండు వీరుణ డమ్మదాలసకొజ క్రై యేతెజంగున నేమయ్యెనొ కో ₹ తెలియదటంచుల దెలిసికొనునట్టియెడక శై శ్రే, కఆర్విందీర్పంగళల గొందజు- చారవఠులు వచ్చి నతి సల్పి? కువలయాశ్వక్షితీంద్రు చేత నైనట్టి పాఠాళకేతుషాటు _ తోంవల దెల్బినం దాళకేతుండు కనలిః ళా మం ఒదవినకోక మాచికొని? యు్య(గ్రతరాగ్రహశే?కా వర వదుగ్రర్తాః యిద్యద్రు గెల్బుటకు వచ్చిననే మటుమీ(దం గోదెః నేం డదయత నన్నగేంద్రుండు మదాలనక్షై కదు భాసమాన దో ర్మధునిమద(గ్రజుం బలుకమాల్చెను దాని :హరింతు' ని తృలిజా, 1! శే. కపటమున+ దెత్తునా షాంసగమన? నది యె అంగి: మార్కొన్న, నాతని భంగవజతుం బగ యథడంపకయున్నః సీపగిది "నెగులు పైంచవచ్చునె * యిదియ విశృయ; మటంచు? 8 కరతల నుండనడావాేడాడాళడాారరారాానునమునుముననననముమనుయ మ మునననులా యయ ముకం సులు కమ మిమొమలుసు.

182 కువలయాశ్వ చరితము శాళకేతు నమూయలు స్కీ ఎదురిండ్రు పలుసాల లెనసి వర్డి వడా లిను మేలి పర్జశాలికలు కొన్నిః యాగమాంతంబులయందలి యర్థముల్‌ (ప్రకటించు; కీరశారికలు కొన్నిం హవిరన్నసంభ్రమ ద్దివిజకోలాహలాం కములైన యాగవాటనులు కొన్ని దున్ని విత్తక పుట్టి యెన్నుల(వ్రేంగున (వాలు నివ్వరిప్రాలచేలు కొన్నిః తోంపు లొకకొన్ని తెలిసిటిదొనలు కొన్ని కొలంకు లొకకొన్ని; పెంపుడుపులులు కొన్ని మొదపు లొకకొన్ని; చేమంతిపొదలు కొన్ని ఇెరయ(గల దఫోవనంబుః గల్పించిః యప్పడు 6 కే. తోడిదైత్యులు శష్యులై కూడి నడువల చేరు 3ముండవ్వ్యుం డనుచుః గల్పించుకొనుచుం గొన్నిమాయలు మదిలోన నెన్నికొనుచు( గువలయాళ్యువిపట్టనమో ణ్‌. జేరె. 77 ఉ అంతట, పొరసారదళాతు లుదార విహారసొధ యూ ధాంతము లెక్కి? కంటిరటవమ్మ ! మునీళ్వరు. డొక్క6 డిమ్మహీ కాంతుని. జేరి రాక్షపనికాయముబేత మదీయ యజ్ఞమా ద్యంతము. గోలపోయితి సయా! యవి తోకొనిపోపు చందముల్‌. "క ఉం నిన్న6గదమ్మ ! గాలవమువి(ప్రభువెంబడి నేగి, రక్కసుజా వన్నియమార్చి?ః రాచిలుకవంటి మదాలస దెచ్చి? యుద్వహా భ్యున్నతిః గోరి నే;టికి మహూర్తమటంచును నిశ్చయించె సీ యెన్నిక చిన్నవోవంగు బుషీశ వరు. డెక్కడవచ్చె నక్కటా! 70 న త్త వ

చతున్ధాశ్యానము శిలల సీ, తలవాంచి బెళుకు(జూపులు శేష (తుక్టంగం దెరమలుంగున నిల్చు నొరపుం జూచిః చెలికత్తె వెచేయెచ్చనలెనన్ను సిగ్గుతోం దలం[బ్రాలు వోయు విత్సరము€ జూచి? (వేలిమి. జెమరించు కీలనం పెడు లాజు లందిచ్చునట్టి సోయగము. జూచిః శులదేవతకు (మొక్కుకొను వేశం దన'పేరు వలుకళ గొంకెడు ముద్దుబాగు[ జూచి? ముచ్చటలు డీర్చుపూనిక వచ్చి, యితని దోడుకొనిపోవుచున్నాఃడు దుడుకుం దపసిః యతనిమాటకు మారాడం డయొ్యొ యిక డిందుముఖి ! రాజులకు సౌఖ్య మేడదమ్మ షి క దొరనయ్యెదనని కోరుదు రరయగ జను; లెన్వరైన నా 'పెనుబెడదల్‌ పరికింపరుః డొరతనపుకా నరవుల్మతి క త్తిమీందిసాములు నుమ్మీ ! శ్రే ఫే. మం్యత్రులమర్మకర్మము లెజింగెడు దారి కోటలు కాపొడుకొనెడు నేర్చు తజికాపు చెడకుండ సరిగోరుకొను శేతి? యీతివాధలు చెందనీని సొంపు; పరులయాలోచనల్‌ పరికించు గరీమంబుూ నర్జార్జనముమీ(ది యౌదరంబు; 'వేంటతోంటలమీంద విలపిల్లునాన క్తి; యొడ్ద్డోలంగంబుండు నొప్పిదంబు? 1, చేయెత్త (1

కేఫి4 కువలయాశ్వు చరితము

తగిలి పిరువీళస్తేయ నుద్దండ్రవృ త్వి6

జెలంగుటయె కాని? మనస్తువచ్చిన మిట్లారిః

గూడి, తమిమీజ సయ్యాటలాడికొనుచు ః

నడువ(గూడున్నె మేదినినాయకులకు * క. అని యాడికొనంగం మాయా

మునివెందిడి. గువలయాశ్వముకా నూకి రయం

బునం జని యా రాకొమరుండు

గనియెం? దత్సర్ద శాలికాప్రాంగణముకా. శం తే. అంత నమ్మాయతనసి యయ్యధివవర్యుం

గమ్మఃదమ్ములం దుష్కెదదిమ్ము. దోలి

ముమ్మరప్పంుప్పాడుల్‌ నెమ్మి (గ్రుమ్మర్సించు

తెమ్మెరలు (గ్రమ్ము కమలాకరమ్ము. జేర్చి? రి కే. ఆధివ! నీ కిందువచ్చినయపుడ తొలంగె

రక్కసులమాయ, సద్మాకరంబునందు

వరుణజస మొనరించి యే వచ్చుదనుక

విచట నుండంగవలయు నీ 'వేమి యనక, 86 కే. అయ్య! విను నమ్మంగూడ దే నర్గుగుదేర;

దామసం బైన జరగెగవేమొ సీవు!

. కౌకయుండిన నిమ్ము సీ కంఠహార

మిస్పుడనం జిన్నినవ్వుత్తో నిచ్చుటయును. రికి క జలదేవతకుం (బ్రాంజలి

నలుపుచుః నక్కొంలన్త మ్వువి4గి జనవత్సి నగర

స్థలమున నంతిపురంబున

వలరుంబొదచెంళ డిగ్గియం దేలుటయుకా? 8

చతున్థా శ్యానము క85్‌

శే, కుండలియు. దాను నవ్వుచు. గూడియున్న

యమ్మదాలనః గనీ; మంతి యందమొ౦ది?

యమ్మ ! మనరోజు మౌనిమాగమ్ము( గాచెః

రక్క-సులండోలి భుజబల(ప్రాభవమున, 88 ఉ. అమ్ముని యంత నంతొనమునంది; యవిందితకార్యధుర్య రూ

ఢమ్ముగ నీ వినాహ మచటర జరగింపంగం గోర్కె వేడ్క నీ

యిమ్మున బట్టనంణు రచియంచెద నాదుతపోబలంబునం,

గొమ్మను, విల్వంబంపు మిటకుకా మజునూటలు పల్కం శేమియుకా 88

డానవాలుగ సీకంఠహార మిచ్చి

నిన్ను వేవేగం డోడితెమ్మనగ వచ్చి

నాండు రావమ్మ ! కుండలతోడం గూడి. 80 మ. అని యీ మొఃక్తికహార మిచ్చుటయు? సాం[ద్రానందముం బౌంది మా

నిని మేకోలున6 గుండలావదనము న్వీకీంపు నయ్యంబుజా

నన కానిమ్మని పల్క-( గృ(త్రిమవిమానం బెక్కంగాందేపి య

ద్దనుజాధీశుండు తానదృళ్యుండయి. చెంతం బోయె సంకుష్టుండై+ రి వం అత్తటిం. దటి తృరుణథానువిరాజమానంబగు నద్మాయావిమానంబు;

జలయం(త్రంబు నుపషమ బ్రవేళశంబునకుం గమకించు నందకంబు రకం

బున బొడవుగా నెగిరి యొక్కసరి రథంబువిధంబున మందగతిం

జనుచుః నొక్కంసాతీ లకోరిదారి రివ్వున నిగుడుచు, నొక్కతేవ బొంగ

రంబురంగున విజలిజం. దిరుగుచు నొక్కమాజు గాలిపసటంబుసీటున

ననియాడుచు; నొక్కయెడం జుక్కంతెగిపడ్డవిధంబున డిగ్గుచు. నొక్క

చోటం బుట్టిదెండువడువున నుస్పరంబునకుం బోవుచుు నొక్కవంక

జీను దిగవై చిన కప్పలి చొప్పున గదలక నిల్చుచుః నొక్కవరి బైరిడేగ

యొయారంబునం. దిర్యకృఏచారంబు. జూపుచుం టోయి? మెరుధారుణీ

ఛరంబును నివిడాంధకార' బంధురంబగు నొక్క విలంబున౪ దమాల

156 కువలయాళ్య చరిత్రము తొల తక్కోల రసాలఫాలముఖ సాలవిశాలంబగు వనంబునం, బున పునర్వర్భమాన గిరిగురీవితానంబులసు నుబ్బుగన్పించు పన్నీటిపిల్ల కాలువు అకుం (బోదిసేయు. జాదివిరిదేనియవాకవెంబడిం బాదుకొనిన పోంక మ్రూణులకట్టికడపట నెట్టుకొనిన యిందుకొంళ వేదికా బృందంబులతోడి గురివిందపందిళ్ళ నొరసికొనియున్న తిన్నని మగజాతివన్నియల+ జన్నగు చవికల -నిముడుకొన్న కన్నె సురపొన్నగున్నలం బెనంగొన్న నతి బియస(?)జ్బాతికి -నాదారంబగు గొప్ప కెంపులుబ్బ చప్పరంబులం గప్పి కొన్న గుజ్జుమాపు ల, క్రేవల6 దమ్మితావులకుం దానులైన తెలినీటి కేళా కూళి నంటికొనిన యనంటులనలనం దొరంగు కప్పురంపురవలుం బాజు కొలువుకూటంబు. డిగ్గి చను మెట్లడగ్గట నగ్గలందిగు సీలంబునిగ్గులు గగ్గోలుపడు కోనపాదిరిం గౌంగిలించిన పొగడగుంపులనట్టనడు మ బట్టుగం పొదరిండ్ర జుట్టంబడియున్న బిత్తరంబగు కొత్త ముత్తియంపు. బడుక టింట సపరంజిగొలుసులం జెలంగు తూంగుటుయ్యెలచేరువకుం. జనినూ నద్దనుజవీరుండు నిజాకారంబుతో నయ్యిద్దజం దద్దహంబున నునిచి? యతిఘోరాకారలగు దై తేయభామలం గాపు వెట్టి కృత కృత్యునింగా€ దలంచుకొని, యాక్షణంబున, ఫై చ, మునుపటి పారికాండివిధముం భజియించుచు నంబుజాకరం "బున బడి తేలి యోన్ఫపతిపుంగవ! నీ భుజసార గౌరవం బున జపమెల్ల( దీజె టౌలివోవక నీవి బటనసలం బుసకయి పొమ్ము, రాజునకు. దోలునె యాశ్రచువాస థిన్నతల్‌ | వ్ర చం ఆని యనుపళా హసా దని నృపాగ్రణ్‌ యమ్మునిలోకచంద్రు వీ ద్కానిః తనతేజి నెక్కి, గిరికోటులు. గాననవాటులు న్మహా జనపదముల్‌ నదంబులును జయ్యన డాంటి పురంబు. జేరి) కాం చనసముదారమై తగు హజారమునం దమవారు చేరంగడా, శకి క తురగంబు డిగ్గి యచ్చటి పరిజనుల న్వీడుకొల్సి, పార్టివధందద్రుం

చతొన్ధాశ్వ్యానము కేపి డరిగి, గృహాంకరమునః ద్‌ తృరుణీమణి లేమి నద్భుతనిమగ్నుం డై. ఠి ఉ. అక్కంట ! యెందుంటోయెనా దెయారపునంచుల ముద్దుగుమ్మ ? యే చక్కి=ని దాంగేనో కలికి జక్క-వలెక్కునగుబ్బలాడి ! య్‌ దిక్కున నున్నదో సొలపుదే జెడిచూచలసొంతకారి ? యే యిక్కువ నిళ్చెనో యొరపనీనెడు చిల్కలకొల్కి * దైనమా! లి ఊఉ ఆనడ్యు లా మెలుంగుందోడ లా కడగంటన చూచు సోయగం, బా నెరుః లా మిటారి తరు? లా మురిపంబున€ దబిల్కు సాటవం? బా నొనః లా మొగంబువసు లా తెలివయ్యెదల జక్కూండేర్చు సౌం3 "షేనలినాకీ 3ై నం గలదే; కలతే యిటువంటి కొమినుల్‌ * క్రి సీ, గిలుకు బంగరుమట్టియలు జాజంగాల జక్కం - నలవరించెద నంచు నిలిచి నిలిచి? బయటనున్నది చిల్క? పవంజరమున నుంచి నటి వచ్చెద, నటంచు మరలి మరలి యతివ! యల్లపు డేమియంటివే? యే చిరా-. కయి యుంటిం దెల్పు3 మంచడిగి యడిగిి ఇచెమటచేం దిలకంబు ఇెదరెనో ! యని వింత సాఅపుతో నద్దంబుః చూచి చూచి (పొద్దుగడపుట కవిః తోడిపూవుంటోండు లదరవైనంగం దన దుందయానగరిమ యినుమడింప, మడియ మోహానగృహంబు జేరు ఇన్నండా? యా నీలచికురనికరం కై శా. శ్రైజాచేసిన టొండుమలైై విరిబల్జండా జగాబోదు తే, జీ జాడం దలవాంచి? టోంటి చెటుగుంచేం గట్టిగాల జూట్టి నుకా గాజుంగంబముచాంటున న్నిలిచి? శ్రేంగంట న్ననుం జూచు నం భోజాతాషీని, పెజ్టకుం దిగుచు నేర్చుల్‌ గల్గునే* మీందటకాం తికి పం--ఓ

1868 కువలయాశ్యు చరిత్రము నాయక విరహము క, వక్కడ్‌ యాలోచన యిది * _ యక్కట ! యక్కలికి యన్నయప్పట్‌కి. గదా ౩ యిక్కోంరికలని?ః నన విల్‌ 'మొక్కలిదొర విరి లకోరిమొనకుం దలంకుజాం 100 సీ పొడంగవవచ్చు నాప్తుల 'వేళకాదంచు నవసరంబులవార లడ్డగింపం బని గల్లియుండినం దనకు మంత్రులకు, లే జిగురుంటోండుల చేత జీట్లు నడువ? విదియేమొ కడు వింత గద! యంచు నవరోధ బిశరుహోక్షులు, గుసగుసలు వోవణ గొలుపవుకూదిమునందు. ఇెలంగెడు పింగంపు గద్దియ; గవుసెన గ్రైకొనంగూ బొక్కుసంబులు పనువీగములు భజీంపం నుడిగములవారలకు నాటఏవిడుపు గాంగ? నోలమును మాని? మేదిసీయువచిజాని? యింతి భీవించు' నంతఃపురాంతరమున, 101 క, ఈకరణి నన్న్యృపాగణ్‌ యే కరజీయములు మాని? హొదుకర విలన (చాకలకుజా, నలిదెమ్మెర రొకంకుం జాలి గొని విరాళం. బడంగకా 102 నాగకుమార యత్నము ఉ. అతనినే స్తగాండ్రు భుజగోత్మజు లవ్వగ్‌ లేల్లలగాంచి య యోష్ట! తమవంటివార లిటులుండ్‌యు నీదొర'సీ! దురంతదిం ప టంత వతతనవనవాంను

చతుర్ధాశ్వానము 189 శాతనుకా నికాంత హృదయవ్యధ. గూజంగు నూరకున్న, సం గాతుల మౌదుమే! యిపుడు గాక మజెప్పటి కీవయన్యకతల్‌ క: 183 క, అని యయ్యిద్దజణు జని తమ జనకుండగు నశ్వతరునినమ్ముఖథిమున న జనపాలువిరహ వేదన వినిపించి తదార్హి మాన్సవే! యని వేండకా? 04 అశ్వతర గాన (ప్రావీణ్యము (చ, తఈనయుళలిస్నిహదాంధవ విధానము లెంచిః నరేంద్రుః డంటిమా! ఘను డటువంటివాని కువకార మొనర్చిన గి ర్తిచెందదే * యని, రజక్నాదికిం జని నగాత్మజతో6 జదరంగమాడు రు (ద్రుని గని (మొక్కి? కుండలివరుం డటు: నిల్చిన; నాదరంబునకా _ 165 తే, అంపికయును నితం డెవ్వం డనుచు నడిగి, యధిప్పుం డళ్వతరురడు 'గాడాశే యటిన్న్య సీతండా యశ్వతరుండు!ి సంగికవిదు దొడ్డవాండంట ! యవిను రుద్రుండు చెలంగి [01 క, వెనుకం బురుహూతుదెనం దనతంబురవలన గెలిచె నానాగతులకా మనళుంబురు సీవెన్నడు విన వంబురహాక్షి ! నేండ వినుమని పలుకళా న! శే, మంచిది సగటుపై నిదె మంత్రి కావ లున్ను దీచదరంగ మిట్లుండనిమ్ము ! వెనుక నాడుదమనిః సతి వననజనయన యభిముఖంబుగం గూర్చున్నయవనరమున; 08

శే40 కువలయాళ్వ చర్మతము తే. బార! నారాక ఫలియించె నంచు నెంచి? యచటం గూర్చుండి, యయ్యురగాధినేత గవువెన సడల్చి; తంబురఃగలికివై డి బిరడలు బిగించి? క్రుతులెల్ల నరిగం గూర్చి? 108 క రాకొశళాంకవదన ! న రాకా! యిటు సీదుమోల రహ్‌6 గనిపింపకాః నాకు. దరమౌనైె * మైనం గాకుండిను సీకు ముద్దుగద ! యని యంతకా, (10 సీ. శ్రుతితోడం గూడి మెచ్చులు రా విజంబుగ - సంచునందగ నాలపించు సొంపు గడియ మైనను (గుక్కవిడువక హొయలుగా నవగడంబుగం దాన మనెడు నేర్చుం పరరాగములు వింత సౌరనీక వ్యా ప్పిమై మించుగా రాగంబు€ బెంచు వింత తాళంది తప్పక తనువు గదల్పక బాగుమీర6 బదంబుః బాడు దారి, యెొడనెడ€ ఐరాకు! వినుండను 'హెద్చరింపు? మీరు మెచ్చిన యీ విద్య మీ రొనంగు నట్టిదని గర్వపరిహార మలరం నతండు, గాణవవుదను కుద్ధమార్గము నటించి. 111 తే, గోటివాద్యందుం కిన్నరమీటు దిడ్డ్‌ వాద్యము రదాబువగలు, సర్వంబు మెటయ? దురుసుగతి చూవం దార్వతీతరుణి మెచ్చి? జారు సరిగంచుపయ్యంట జక్క! జేర్చిం కస

అంచిక యను(గహము ఉ. ఎక్కండి నారదుండు * మట్‌ యేక్కడి తుంబురులక "డో గిరీశ ! యే దిక్కునవై న పీవిధము తేటపడం" గిసుంగొంటి లేద యే 'సెక్కువ తప్పునంచుం గనోపెట్టుక 'యుండితి; మెందుం గాను మ మ్మక్క-! సేవాసు! మేలు! పావు! దంచు ఫణీశ్వరుల. జోలి యింపునకా? 118 ఈ వర మడుగు మనిను గంగా సరపిజముథి యీనుతోడి జం కనచూపుల్‌ బటొరపినమొగందబి€ ద్రిప్పెంళా గిరిజకు దెందమున వింతకినుక జవింపతాం కి గంగ యాకేవణము ఈ _అమ్మకజెల్ల 1! యెన్నివగ లఅద్దెర 1 నాయకు చొద్దనుండలా నెమ్మెలు గాక యేను వర మిచ్చెద నంటిః విదేమి మాట* దో నమ్ము నుమీ ! వధూటులకు జవ్వని నాథుననుజ్ఞ లేకయే కొమ్మని యీ+గళ జెల్లునెశి యకుంఠితచాతురి శల్షియండినజాం కేస్‌ క. అని వళుకు నెంతలే దామృగాకిమాట వినక్రుమడుగుము వరమిత్తు విభుండు తనకు నంత చనువిచ్చి నా డన, నవ్వధూటి చుణుకుచుజుకున చార్వకిం'జూచె నపుడు. క్క చు ఉర్తగవిభుండు లేచి? కుధరోదృవః గన్లోన్తి యమ్మ 1 మేదివీ వరుండు బుతధ్వజుండు భుజమై భవళాలి, మదోలసాసతిం బరిణయ మొదునంచు నిజమందిరనుం దిరవొందగోసి; త చ్రరుజిః వయస్యః గుండల వితావిత( గానక్య-వంళఈ6 గుందెడుకా,. 11?

మశక. కువలయాశ్య చరిత్రము వాట్స్‌, బల్‌ మహెళ్వరు మాధ్యస్థ్యము కే. వారిన్సిద్దణి రస్పింపవలయ్యు ననిన గిరిజ కొనిమ్మనంగం దత్సరపిజా&ీ కాని; రుండల రాదంచు గంగ పలుకు నభవు(డిద్దరియందు మధ్యస్థుం డగుచు. 15 కే. మంచి దహిరాజ! రెండు నా శ్ళించుమించు గాగం గుండల చనుదెంచుంగాక ! యిష్పు డమ్మదాలన వచ్చు; నీ వజుగు మనిన నదియ పదివేలుగానెంచి యాతండతింగె. [18 ఉ. ఆంతటిలోననే యల మదాలన నిద్దరనోవు న య్యుమా కొాంకు;డు మాయచే నురగక రృగృహంబున విల్చు నాతండ త్యంతము సంతసించి, తనయాత్మజగా నురరీకరించి య య్యింతివి గొల్వ "వేపవురు నృుగేక్షణల 'న్నియమించి-యత్తలిహాః. 180 నాగపురి కాహూతి చ. తనయుల విల్ని మీరు వనితామణినచ్చినమాట దెల్పక జ్ఞనపతి( దోడితెండనం (బ్రసాద మటంచును వార లేగి ల్‌ క్కును నుడిగంప్పండేడియలు కొందలు గొల్వంగ నున్న భూవరుం గనిను నతండు నిండుకుతుకంబునం జేరువ నుంచి యిట్లనుఖ 101 ఉ. ఇన్నిదినంబు: లంబుజవనీళుండు చెందొవనయిండ్లలోన ర్వ క్కాన్నమదాళిం బద్మ గృహకోటికిం బొమ్మని తీవరించునం త న్నను జేరవత్తురు, గదా ! యొక యానము పోవుదాక రా. కున్న తెజంగు; మాఠు విన యోగ్య్యమయేవిః వచింపుం డింప్పగణా... 122 ఈ వరదిలఖండన మంత్రా చరణమొ ! గృహకృత్యగత విభారమొ ! కొకో

చతుర్దా శ్వానము 14కి

దరప్పతులార ! మీరిట

కరుదేరకయుండ నాంగినగి. యెయ్యదియో |, 1జి ద. అనుడ్తు, భుజంగర్హాజసుళ్ళు, లట్టివి యేవియు లేవు లెండు! మా

జనకుడు మీగుణంబు విని సంతనముంది? మిముం గనుంగొనజా

మనమున గోరి; తాన పయనంబయినః।ాః నల దా యిలాదిలా

రిని దొడితెత్తుమంచు వివరించుట కై. తడవుంటి మిత్త టి, 124 క... ఆతీరునల బలుకంగరా,

దో. తెలియదు గానిః శౌర్యధూర్వుహ ! నీసం

గాతముచేః నీమన్నన

చేతర దొడికేర (బ్రతినచేసితి మనుండుకాం క్‌ క, మాయురె ! తా రానలెనాః

యాయెడ, కేనరుగు దెంతు? నాయిల్ల నంగా

వీయిల్లనంగా వేతా *

వోయంగంావిట్టులైన భువి సభ్యంబుల్‌. గ! చు, అనుచుం, గట్టికయింతిందేనర 1! వరాకయ్యా పరాకంచు టో

రన (మైోయజణా వలెవాటుదుప్పటిచెరం.గల్లాడంగాల -జేకటా

రిని లోభాగము+నూండి. నిల్బందగుపారి"నిల్చుచుక, మేలి కుం

దనపుంగడ్దియ డిగ్గి నిళ్చె, నురగేంద్రత్నిదిదృకెరతి2 1! చ నిలిచి * పరాననీవ రథినీఠథి ) మంథన మందరొద్రి య

బృలియం డొకండ పాంపదొరశెవట్టులతి న్నేటింగించుచుండంగా

నలరుచుః నేం గి కొంచె. పికఠాంచితశిరనమేత కేతకీ

తిలకగః: చంచరీకసుదళికృత గీతిక గోమతీనది జా, 18 క, పట్టుల పట్టఅ మెట్టుచేర్చమై . ఈ

పా! న! నా! వమా

కశక కువలయాశ్య" చరితము చ "కనుంగొవి; చిల్వరాచకవ (గ్రక్కున నన్నది. (గ్రుంకండేసి తో డ్కొని చన్క నేంగి చూచె, ఫణకోటిమణీఘృణికోర్థ దీ ప నికరభూ (త్రపాచరితపొరుషకే? విధూతరత్నరు "గ్జవిత 'నవస్మృతాననభుజంగిక -మొక్కం పురంబు: ముందరజా. 15 నాగపుర విభవము చం ఆచట్‌వియోగి భోగ్‌జలజొత్షులు మారువి వ్రాసి కొల్చుచోః నచలిఠకభక్తిం జందురునియంద మెలుంగమి; ముఖా నసుంధరా రుచిం/గరుణావలోకులు వరుల్‌, “చెలి! సీ మొక మదబ్దువంట్‌దకా వచనము” అంతలో. దలచి? (బ్రాయుదురున్నుకురాగవీక త్రై. 188 క, ఈకరణిం జూచి ర్‌గునా భూకాంతును కొక్కంయింపు. బోడమించేను, ద+ ర్వీకర నైశాకర రు ద్యాకర ముక్తానుష క్త హర్మ్య్యతలంబుల్‌. లక్‌ స్కీ తీవయుయ్యెల లూంగు పూవుటోండుల వీంగుం -గొప్పుచీకంటి. డాంగు. కోర్కి. యొకటి, నునుపుట్టచెండాడువనితల యరవీడు జిలుగుపయ్యెద. గూడుచెలున మొకటి యల యంచ నదలించుచెలుల- జంకెనమించు బెబకుంజూపుల ముంచు జెరికి యొకటి? పూవుబంతులు రువ్వు పొలతుల తెలినవ్వు కలికివెన్నెలక్రొవ్వు గనుట- యొకటి గాని మజియేమి వలదని కంకోణంమి కట్టుకొని నిల్చు వతిదృష్టి (గమ్మరించి; చలిదిగట్టించి షతిప్పెః నిస్తుల సువస్తు నవ్య సంతోషకరమగు నాగప్పరమ్ము, కేల

ఇతున్థాశ్వానము ప్‌ చ. ఇటువలెం. జూచుచుం జను న రేశకుశేళయబాణుచూడ్కి- న న్నిట మగుడించె, భోగిపరిజీతరుణీ ఫణరధోరణీ నవా ఘటిత మజీగణీభవ దకంపఘృణీక వియత్పిశంగమో త్క-ట రురిణీ నరోజమతికారి నమేరువసీరనూరుతుల్‌. కరతి క్‌ు అవ్వనముః జేర, మన్వపు జన్వనపుణా రాచకొమరుం జల్లని మంచుం దువ్వరల నివ్వటిల్లెడు పువ్వుంవాదరింట నునిచి; భుజగకుమారుల్‌? శశిక క, ఇట నుండు; మేము నీవ చ్చుట యురగేం్యద్రునకుం దెల్చిః శోభనలీలా ఘటనాపూర్వంబుగ ని చ్చటి కేతెంచెదూ మటంచు, జనుటయు నతండుఃా? 133 ము వెలుంగుల్‌ గాం దగు మిన్నతీవియల కీవిజా రాయు పన్నీటి కొ ల్వలతుంప్పర్లకు మారుగాదిలెం జలద్వానంతికొనూన ని ర్మల మారందకణాళ జారి తనపై (వ్రాలంగు రాయంచ క్క-లు జాడించినం (గగ్రమ్ము_కెమ్మెరలరాకజా: హాయి మంచున్నెడ౯, 136 చ. హడపము, వీణ కిన్నెర? హిమాంబువు నించిన గిండి?, చల్వపొ వడలు౮ గురంగనాభియ్యు జవాదియుం' దట్టుపునుంగుం వీవనల్‌) ముడివిరుః లద్దముల్‌* సురటులుం; దెలి దంతప్పదువ్వెనల్‌, ముదం బడర ధరించి యూడిగప్పుటిబ్బురపుా వలిగుబ్నెతల్‌ దగఃా శ? సీ, జీగిచాలు దగు కీలు: చిగురాకునకు. బ్రాశు , కలికి కోయిలలకు( గౌలు పనుషు వెలగో వగలమోము, తెలిదమ్మి/గఠి శుమ్మె దలకు నమ్మిక కకమ్మలలవరింప; నానన ఓంలాక్షం

ష్క్షత్ర కవలయాక్య చర్మితమాూ నెత్‌కప్పుః గను కొప్పుణ నెకీమబ్బునకు నుబ్బు నెమలికి (దోనబ త్తెముల ననుపు నునుమోవిపై ఠీవి మును బింబ నికురుంది ముల కేంగు రాచిల్బ కొళవులియ్యం లేనగవుడోలు శ్రేదండపూను చూపు? . తళుకుచే (మొక్కుంగొనెడు ముత్యాలంెట్ట పేట పాపటబొట్టు తుంపిళ్ళుగుఖియా నచటి కేతెంచెా నొక చకోరాయతాడీం కేరి పుష్పాపచయకేళి సీ, కావలీ( గనునింతి కానుకిచ్చిన బంత్‌6 గనునన్న .నొకఠవ్నే గైకొనంగం దెలిచూపుగమి తారసిలుచు నిల్వినయంత€౬ ఐడతు లిద్దలు బరాబరులు- సేయ, నగుమోముజిగితమ్మి' నిగుడు ఘర్మము (గ్రమ్మి "'వరతుకై చెలున్‌ పావడలు దుడువం తోలంగు బంగరురంగు జిలగువయ్యొదకొంగు సకియ యొక్క_తె చక్క. సవదరింసూ కట్టికమిటారి మొకరి “టిల్క_శ్తే గముల( బొడంగవంగంజేయ బంగారుపోంత మొబుంగు బరిగెగుంపులనీడ నొయ్యార మెనంగ్‌ వచ్చిం పుష్పాపచయకేళ వాంఛ దేలి. 108 క, మడమంబడు నిడుధ-వాలీక జడ నడుమున(జుట్టి పై6టసరిగెచెరంగుల్‌ బెడంగు(జనుదోయి పొడవే రృడ బిగియింపుచు ననుంగు(బడతులు గొల్వకా? ఓట

చతున్థా శ్వాసము క్ల? చం చిలుకలలోన చిల్కలయిః వెల్వపుటంచలలోన నంచలై9 తెలివిపొనంగుతీపియలం దీవియరై, నరసంపుంబిల్కుల౯? గులుకునడల్‌ వనిండితళుకుల్‌ గల-మేనులు గానుహింపం జే తులకపి వోవం దేనియలతో' ననతోయములేల్ల గిల్లుచుజా క్షీ11 వ్‌ కలిగొట్టుల జేరబో కలి గొట్టు. సేయ సీ. వీర మేమిటికి జంబీర_మదిగొ ! పిందువారము తేనె సిందు వారము లేని పై రుగాం దేయికింపై రుచించుణ జొతము పద రన్ము! చూతము, మదవత్‌ శానంబు లఅచ్చోటంగానరావె]. రమ్ము మారుని గుడారమ్ము మారు నిజమ్ము చుంపృచోహేఅ-గుజిగుంపు- తేలక యూరమా యీరనానీతి యీ (ప్రసూన వాసనల్‌ వాననల్‌ వంక, నందికొనంగ. పాటలా పాటలా?ి చేసడియె ననుచు మాటకే మాట కేమీ లే మావివిరులు, శ క, అనిజవ్వను లవ్వనిం (గొ వ్వునం బువ్వులు గోసి కడు-దవుల్కొాను నవ్వుల్‌? నన రువ్వులు, కొందరు మె చృని చివ్వలు: -నివ్వటిల్ల( జవి యవ్వలనకా? క్రి వొధస్థిత మదాలప ఫీ. కంబముల్‌ గాగ నిల్ళాడంగన్న పోంకటో' దియలపై "వడిగాంగ దీటుకొవ్న యెలడీవచాలువాకిలి సొచ్చి? లేమావి గుమురుల ్రీనీడం గొన్న కెంపు

148 కువలయాశ్య చరిత్రము లలితంపుమెట్ల6 గేళాకూళ. కవ్వల జలయం(త్రముల వీంగు చలువగాడ్చు గదియంగం గలువమేల్కాట్లు పూవులంగప్పు సాంధ్రాణి దూపంపుజలదపాళి నరసిం బురివిప్ప€ జను నెమ్మి నాస గలుగు దానిగా జేసికొనెడి చిత్తరువు బొమ్మ చిలువచెలువంపుజడగుంపు సౌలపు నింప నీడుగానని యొక చిన్న మేండమీ(ద* 144 క చెలువైన పపిండిగద్దియం గొలువై;, నలువంకం జెలువగుంపులు గొలువజా? బలు వైఖరి పానడనెల తలు వైవంగం గన్నె యున్నతటి: నట మున్నఖా, శీశీక్‌ కా ఆజన్మస్థిరధర్మకర్మ నిపుణుండౌ రాజు, రాచిల్కమే ల్తేజీజో దొకపొంతకాండయి తనుం ద్రిష్పంగు నయ్యింతి య య్యోజఖా వచ్చుటగోలె. బూపొదలలోనున్నట్లు వీక్షించి యా రాజీవేకణవెంటనంటంజని గారామార సౌధస్థలికాః శ40 క వలభిన్మణిగణ గుంభిక నలభిం) దదమ్రచితమంబు నలఃగొవి పొదువఖా, జలదాచ్చాదితు. డగు త మ్ములదాయ యనరగ నిలిచి ముదిఠం ' జూండకాం 142 నాయక వీక్షణము శా, ఏక్రైకాంగ విలోకనాకలన తుప్టెకొంత సోముంత భా వాకూతంబులు తద్విధాతృరచనా ' కే త్యారస్టర్యగాఢా ప్తి మూ క్ష, భో శాఢ్య =లేః,

ఛచతున్థా క్వానము కత! థ్‌ ర్థాకంపంబులుల దత్సమానకృత మానాథధీన నానావచః శ్రీకంబుల్‌, మహిపొనలోకములు? నారీమౌళిపై వ్రాలుచుఖాా వ(8ి చ. అలికచకావిమోవి బెడంగానెడు కేనియసోననానలణా నిలిచి, శరీరకాంతి యరిజీపరిణీఠతము లై? కుచాచలర్మి బుల దపమాచరించుచును; మున్ను నరోరువిలాసి రంభతో6 గలసినకొంకు పో విభుముఖంబు(గనుకా? నృవపీక్షణావళుల్‌. శే0 క. మినుకు చనుగుబ్బగుబ్బలి కొననుండియు గాఢనాభికూసంబున4 (గ్ర క్కూూన దుమికి, నెలవు మటిం గను గొనమిఖా? వృపుగూపు? లుడ్డుకుడుచుచు వెడలెజాం కఫ శే కలికిలేంగొను నిలువెల్లం గల్లయగుట వెన నదృశ్యాంజనంబు 'పేవించెనేమొ * " నెగడ దటులయ్యం బతిదృష్టి, నెమకం దొడంగె 'వెజచువొరలః గనుంగొన్న వెంట ఐడరె* ళేర్‌క్షే శ, ఈనటన జూచి నివ్వెర గానీంఐడకా రాజహంనగమనాదృతిచే మానసము మానసముగా € భా నానరపతి యతిశయప్రియం టొదవంగకా, క? స్కే "సీబాను ! ననచెండుజింగిం చెండు చను లొండు గబ్బగుద్చిలిచాలు గెబ్బంజాలు: హయిసరే! నెజిమించు నదలథించు కనుమించు? కమ్మందమ్ములమేలు (గుమ్మ(/శాలు, కతత నానా నండ ఈడాకాకాాంకానాసాయానుతువసెటానేమము. మ, (ప్ర్రయంబు దగంగకా _ మ

150 కువలయాశ్యో చర్మోత ము చాగురే ! విరిపువ్వు వెసరిరవ్వుచిరినవ్వు తొగరాచజిగిశాలు( (ద్రోవ/జాలు, మాయురే! యళిపెంపు మరపింపు నెరిగుంపు* 'మేలి నీలపుడాలు నేలండాలు 'మేలుసంపంగెదండలు డీలనఅణచు శేలు నునుపూలతీగెల (వ్రీలండొలు వాలుగలడాలు దొరచేతీ వాలు కలన వాలుగాంటోలు. దలంప, నీ వాలు(గంటి. 168 చ అని కొనియాడి, చేడియ శాయారపురా?నికేసినట్టి య వ్వనజజుచేతికిం బిరుదు వై వగవచ్చుంగదయ్య! దీనిప్రా పున ముదమొందు 3ందలిరుటొందళపుందొరు చూచువారలణా వెనుకొని పూవుటంపరల బెంపరలాండకుమన్న, మానునే* ! శా. బౌనేకా! మును పెన్నందో చెలియచాయం జూచినట్టయ్యెడుక గానన్వచ్చె మదాలసావయన రేఖావై భనం, వింతయే లా! నామానన మీలకాంగిపయి లీలాడోలికా 'కేళికా ్రీవై పుణ్యము జూప(గా హవణు. గాంచెం దద్గుణాలంబమై. 155 మ. వరభామాంగము మించుంగా నితరముం బాటించక్తే మన్మనః స్థరహంనం బది మాననంబు గనురీతిళా: నాతి వీక్షింపుచో! గర ముక్చాహము జెంది పొంగెడుః నదేకాదా ! మహాచిత్రమై యిరవొందెకాః మది నాకు నాకె వెరగయ్యెం గంటివే యిచ్చటకా? [668 క ఐనప్పుడే మదాలస గానోపుంజొమీ ! లకాంగి. కాఠుండినచో గానీ కాకుండు బలా! యీ నిగనిగ జిగులు గందుమే: యెందైనఃా 1) 157 క్ష సరిరువ్వు చిజునవ్వు (1)

ఇ₹తురాశానము శష్ర థ ఎ సీ. మోముచాయయె కాదు, యుద్దుంబల్కులలోని తజితీపు మెడగుల్కు +దానివగయె, మోవికావియ కాదు, మురిపెంపుందెంపుతో నాను జంకెనచూపు దావివగయె పలుసోయగమె కాదు వచ్చిదేరంగ నాండు తరుణి పైబటొమముడిః దానివగయె? 'మోముచాయతి కాదు ముద్దుమాటక( జెక్కు లో నిండులేనవ్వు :దానివగయె యన్నియును నాయెంగా ! యీ మృగాయకాకీ యదిగొ 1 కూర్చున్న రుంద్రతీలాంబుజంబు వలని యొల్లమి మూర్కొన్నచెలువు దాని వగయె, కొవలేః బాప్పరే ! ననజజన్మ ! [58 క అనీ నమవస్తు “విరిక్షణ మున సరొసీయంగ బుద్ధిపొడమి తలంచి యౌ జనపళి రతివిపరీదృత మన మతిచంచలమాగాంగు మజియుం దనలోజా? శక కే, ఇది మదాలన యగునేని యిచటి కెట్ట అరుగుదెంచెనొ * దీనిప్రాణంబు లైన యల్ల కుండల యిప్పుడే మయ్యెనొక్కొ * వీరి కడంబాయనలసెనో * విధికృతమున. 160 సీ ఆలనాండు, మందరాహార్యకందరభాగ మున గుందంగాణ బలాళశనకులాగ్ర చాతు మాయాతివిన్యాతు ఖీతామర 'వ్రాతునాసాశాళశేతు( గూళ్ళిః

మళప్లి కువలయాళ్వ చర్మిత్రము ప్రమదంబుతో. దేజిపైకి రమ్మన నాలు గడుగులు పెజుందన నరుగుదెంచి? యటు విల్చి మురిషెంపుటల్లి క సిగ్గుతో గొరలుకొంకునల చైంటకొంగు నేల నలమి? యీకొంత? వింతదైన్యంబు నెట్టీ కొనంగ నను జూచి, దాని. జూచిన నెటింగి ననితతో/గూడ దాని నావెనుకనుంచి తోడితెచ్చితింగాదె! మళ్చుర మునకును, 161 ఉ. అందిరవీథీపై. గువలయాశ్వముః మీజిలకోరికోల వే గంబునం బోవ, వెన్నువెనుకం దగు దానివళంబుగాక రా గంబున దానిమోవి పలుగంటొనరింపకు దానిఫాలభా గంబున జిందులాండు నలకంబులు దీర్చక మోనపోదునే ? 162 చం విడివడి రువ్వనకా గగనవీథికి గుబ్జము చౌకళించినం న్వడంకుచు గబ్బిగుబ్బలమొనల్‌ వెన వెన్నుల నాటి రొమ్మున౯ా వెడలంగం గోలు తుంగభయవిహ్వలయై నను కౌంగిలింపు, న ప్పడతి మదీయవేగరసభంగమొనర్నె; భయంబుం దెల్పుచుకా, కే68ి సీ ఎమరుకోవలెనంచు నేతెంచు మన్నెవా రల జూచి దవ్వుదవ్వులనె తిరుగ దొరలు వచ్చిరటంచుం దిరుగు తొక్కుళ్ళని యోగు; లొక్కాకచోట నొదిగివిల్వం నల యమాత్యులు నిల్చ్బుటరప్‌ పాణులను గం చుకి ముక్కు మొకము6 జూడకయె తటుమళల గట్టిక వొనియా[గ్రహవృ త్తి. గవి పొరు అంతంత నన్నంగ నరుగుదేరూ

చతుర్జా శ్యాసము [58 ఖు నభ్రయానంబు వీడి; హయంబు పురము జేర నీనారి తిరిగి యాచెలువ నడుగ' నదియ్య నావల్ల (6 దెలిపి యియ్యధిపవర్యు కటకమని కెల్పః నజిగితి గాదె! మున్ను, జః ఈ. అటువంటి కూర్మిక త్తియం గుటిలాలక నెడసెనేమొకో ! యది విధిసం ఘదినము గావలె సీనలణం గటకట ! యీకార్య మెట్టుగా వినంబడునోం శ45 తారా నలకూబరము - సవిస్తర కథనము క- అసి పతి తలపోయంగ, నిం పృన పవీణీియలందు గితముల్‌ వడి బలికిం చినగతి వినంబడె? నిద్దజు ల వనితలయన్యోన్య కలహవాచాప్రొఢుల్‌. 18 సీ. చనవరినలె నెందు జనెదు నడ్డము బేక 1 మాకును నొక యడ్డమా? మృగాక్షి ! యంతటి దొరసానివగుదు వెవ్వతె వీవు? _ తెలియదే యుందద్రునికొలుపుదాను నకనిః గొల్చినవార అరయనెందరు లేరు * వారిలో నెంచ(6గ కార గానె , యిటునిల్వు మెవ్వతెవైన నేమి భయంబు నిలువగిరదు పోవవలయు మాకు, యెంత 'వేగిరక త్త వే బ్యుంచికాన * మామగువ(గొల్వవచ్చితి మోమిటారి! యేరిం బోలుడు కొలిచినవారిలోన * సుదతి !' యాకారగరిమంబు చూచి పల్కు,” 14 కళ --20

[క్ర కువలయాశ్వ చరిత్రను క అను కలకలంబు చెవిటడం.. గనుసన్ననె యవనసరంపుంగల్కి= మిటారికా విని ర్ముని చెలి వంపినం దినివిని యది వచ్చి వినయవరవళయగుచుజా, 168 చ. సముఖమువారి. దోచి బురుసాపనిచీర జరీచెలంగు వ క్త మునకు మాటుసేయుచుం బరాకు! లతొంగి? సురేంద్రుకొల్వు టో గముద;ట ! పేరు తార యనగా నుకి(గన్న మిటారిః, యెంత గ ర్వమొఃీ యిటు చొచ్చి రా? నచటివాకిట్‌కొవలిచెల్వ నిల్పినః? 169 క, వారల జగడప్పుమాటల తీరిది? చేజేమి లేదుదేవి ! యనంగల గ న్యారక్నంబిను విస్మయ మారంగను; గొమ్మనిక్క. మంతయు వినుచుకా? 170 తే. ఎదురుగా నే/గి. యొనెకా! యచట నిలిచి యెంత వింత నటించితి? వరదువదన ! చాలు? రానక్కం! యమచ్చు గెంగేలు వట్టి తోడుకొనిపోయి? దింగారు మేడమీద [71 చ. కలప మలందుచో నొలుకుకస్తురి చిందులచేత' ఘమ్మనకా 3వనలచు మెలుంగు బంగరుతివాసిసయికా: దగు నొక్క రంగు కేల్‌ సులుపు పరంగి లాగి: జిగి చొక్కపుగడద్దిగమీంద నిద్దయుకో దలగడం జేతులూ(ది? చమినవ్వులతో వసియించియున్నెడ౯ా? 112 జే. రాజముఖి. కొంతవడికి దారొవధూట్‌ సొౌగసునెమ్మ్నోము€ దప్పక చూచి పేర్మి నువిద ! నీవెంత కొందక త్తెవె! జయంత గాపుంజేసనిన గరితవుకావె నీవు? క్ర ప, వలపు నెజంంగు _ మా,

చతుర్ణాశ్వానము కేరర్‌ క అని పల్క? నందులకుం 2ఐ క్కనికారయు నన్న నచటహరజూటవనీ జనిత్తామరల్లోకధునీ వినుత ఘనీభూతరుచుల వెన్నైల గురిసెక్షా కే? ఉ. ఆవనజాక్షి, యంత దివిజాంగనకేలు 'దెమల్చి?ః 'యౌనెకా1 యావిధమేమొ లెన్స విననైతి సఠాకున మున్ను "నీ కథ ల్నీవె నచింపంగా వినవలెజా వివరింప్పమట్లన్నః నేమి లే చే వినమే యటంచు గది కెల్పందొడంగె నుదంత మంతయుకా. శ) ,శారాజయంత విలాసము చ. కమలదళేశణా 1 యమరకాంతు జయంతుండు వేను గూడియుం టిమి కద! నాండు, వానినెటనీటు లబెక్కండు వావి వింత యం దములకు వానియిచ్చకపుయక్కలకుకా?. మజి వానిమేవి డాల్‌ కొమరును కేను మేలువడి గుత్తకునిచ్వితు .నేమి చెప్పుడుకా 1 1?0 షే, ఇంద్రుకస్పైదుట నే,న్చత్య మాడెడు వేళ బుడుతలబే నాకు మడుపులంపు నమ్మతో: నొకలేవ్రియలుక గడింప్రచు; నటులనో నాయింట్రినే, వపించుం దోడితిలో త్తమాదులు వచ్చి పొడఃగన్న; ననుం జూచి కన్నుగింటి నవ్వంజూచు నెవ్వరు వినిపించిరేనియు వినన్నట్టి మనవి నేందెల్పినంతనె ఘటించుం బొద్దుపోంకకుం గన్తూరిబొట్టుం 'ెట్టిః కీలుజడయల్లి? నురతానీపూలు6 జుట్టి నుమా పేట వృషనందారయు ఎము (యతి భఖ

156 కనలయాక్వ చరిత్రము సొగనుఃజేపి యెగాదిగం జూచిం పిగ్గు _ మురిపెమును బొందు? నను జేరి ముద్దు వెట్టి. 1?7 చం సవసవంగా నెటింగి తనుజాతుండు నేనునునుండం గొల్వులో దివిజవిభుండు లేనగవు దెచ్చికొనళణా? శచి యల్క6 జూడం గ్రై తవమున బిల్వనంపిః ననుందప్పుక చూచుచు, సొమ్ములెల్లి మ క్కువనొసంగుం,' జురుక్కురని కోడలీజంకెనచే నదల్బుచుకా, 178 క, ఈకరణి న్నాతోడిదె లోకం దై యుండ, నేను లో ననుచు బురీ రాకేందువదన లాకడ నీకడ ననుకొనంగు నతండె నేనై యుంటికాం 1/0 సీ. పనియుండి యెడంకాసి చని రాక యున్న, నేం విలువనంపింతు నెచ్చెలులచేత వనిత యెవ్వతె హత్తుకొనునొ వీని నటంచు, వెంటనే బుడుతల వేగ ఐబనుతు, నతని నెవ్వరు దూజనాడిను వారితో జలపట్టి వట్టివాదులకు టోదు, రతిపారవళ్యత నతండొనర్చిన మోవి గంటి? పిమ్మట నొవ్వంణా నద ల్లు వాండు నవ్వుచు నింటికి వచ్చెనేని, యేను రెట్టింపనేంజెల రేగియందు, రిచ్చవడు మోముతో. జేరవచ్చెనేని గుండె భగ్గను నేమనుకొందు నబల ! 180 చ. వలచుట జాతిలోన( దలవంపగునే కద! యింక దాంచంగాల - గలిగెడిడేమి శ నా ననుపుకాండ్రను దొల్లిటివారి వీథిలో పల౭ గవినంత, వెచ్చ నగుబాటున కోరిచి యన్నదమ్ములకా విలిచినరీతి. బిల్వ వలపించెంజుమీ ! యతం డంబుజాననా! 181

చతుర్ధాశ్యానము క్షే? ళ్‌ వ తే. అట్లు వలపించి, లోనయ్యెనంచు. దెలిసి? తటచు కావళ్లు పెట్టి, మాయిరుగుఖొరుగు చెబులతో నైన ముచ్చట పలుకనీకు (క్రాడుగట్టినవానిచందాన నేలె. తలి పే ౩పలుకనియ్యండుః కమ్మవలపు హెచ్చన నాన వములు దెచ్చిన యిం(ద్రవనితతోడ, జూడనీదొక వేళ జోగున క్రై వచ్చి మేలుదెల్పెడు జోగురాలి నైనం గూడంగానీండు? కొక్కోకంబు చదువుకోః జేరు వేలుపురాచచిన్నపడుచు? షరసమాడంగనీండు, వరున దప్పక తెచ్చి విరులిచ్చు పృష్పలావికలతోడ నకట! యేమందుఃదల్లి శ యిల్లాలిక్షైన6 నెడ గలదు గాని, వాని లోనడచుదాని? కుబుసపోకఠునేవి వేజొక్క దారి మిసుకకూడదు: మేరకు మేర గాక. త్తం ప, తారావధూటి బందాకోరుగా. జేసె, మనజయంతు(డె జాణ యనెడువారయు నదిగాక 2మోహింస దతని -బంటుగ నేలు కొనుట కై యట్లున్న _దనెడువారు?, దీనికేమాయెనే* వాని;గాక మజెన్వ 8ని బిల్వదంట ! చూడు ! మనెడువారు; నది బుంఛవానిమాయలకు లో6గునె యెంద అనిజక్క-6బెట్టునో 1! యనెడువారు లా క, పలుకగనీండు (1) ల్లీ మోహింపందతని _ ము,

శరర కువలయాశ్వ్య చరితను నగుచు నచ్చరనెచ్చెలు లాడుకొంగద్రు? నిగళములతోడమదహ ప్తి నీగుడు వగిదిః వెంట గావలిమాస్టీలు వేగిరింపూ భూధరారాతినగరికి. బోవు వేళ. క్ష$4 క. అతః డెంత యెంచినను?, స మ్మతమై మది దోచు౯గాని, మతి యికరవిటా యత నానావిధ లోక స్థితి. గొందలమొంద వలప్తు చెడ్డది సుమ్మా! కీర5 చ అడకునగానిపేరిమి జయంతునివట్టున నొక్కతీరుగా నడతునె కాని; మున్ను నెజినమ్మిన నెచ్చెలికాండ్రు వచ్చి నా కడవయ మెట్టిరేనిం జత కొవడ నిత్తు విరుల్‌ దుకూలముల్‌ విడెములు నాదిగాగ నను వేండకమున్న ప్రియంబుం జెన్సుచుకా 166 ఈ మిన్నక తదియసఖు, లే కన్నియ గావలెనటన్న( గానీ దానికా బిన్నారినగవుచూపుల నన్ననె రప్పించి కూర్తు నమ్మడమొదవకా, 182 స్కీ ఒరపుగా విరులతో నెరికొప్పు ఘటియింతు? నదికెవిచ్చి కీల్ణడ' యల్లికొందు, గీబుచు గుమ్మడి*గింజనోమము దీర్తుః నది మాని డిల్లబోట్టవథరింతుం వలిచన్ను(దోయి.గొప్పుల దండ6గీలింతు, నదికెతీపి ముత్యాలహార ముంతు, మినుకువైకపువ్రాతవని చీర౦గటిందా లు నదిశెపీడి తెలిచల్వ యలవరింతు? 1, మౌని. ముం ఈ గాజా. ముం

చతున్ధా శార్ధనము 159 రవిక విగియింతు? నదియును నవల వైచి కుంకుమపు(బూత చిమచిమగొనెడు చిన్ని పచ్చికొనగోటితాళకులు రచ్చ సేయ గుబ్బ యర గానరాం చైంటకొంగు వైతుః శ్షే[) నలకూబర చింతనము చ, విను? మిబుణుండ॥గా( దిమిర ఫణి ! కుబేరుడు కమ్మ సంపగా దినచిరివీటులందు గడి చేరు జయంతునివ ర్తమానముల్‌ విని, నలకూబరుం డదిర ! శేబుపు జేవికుమారునికా ముదం బచెనయంగ నింతసేసె, నిది యెంళటిదో ! యని? విస్మయంబునకా? 189 వీ, తికుగండే ! కొన్నాళ్లు సరనీత్తిలోత్తమౌ , పుంభానసంభో గములకు( జొచ్చి? చెలంగండే ! కొన్నాళ్లే చిత్రసేనా కంతు పారావతారావపట్లిమ దగిలి? వడవండే! కొన్నాళ్ల నవమేనకాధరా ధరసుధాపానవిస్ఫురణ కలరి మెల4గడే ! కొన్నాళ్ల కలితోర్వశేవశ్‌ కరణాకరో క్రివైఅరికి మెచ్చి 'ెరలి తెజగంటిదొరసూతి కేళులం మ జొచ్చి చూడక మానిన చోటు భలె! నన్నుబలె యోర్తువై(బిడి యున్నవాండె* సుకరముగ మేలువడెనె వా౭డొకతికేని శాం శే. చదివికొన్నాండు మదనళాస్తందు లెల్లిం దెలినికొన్నాండు వెలమిటారులబెడంగు? కొసరు వగలెల్లః నటునంటికో దెకొని జలచి వలసించుకొవియెనే ననరుహాక్షి * 101

1568 కువలయాశ్వ చరితము నగుచు; నచ్చరనెచ్చెలు లాడుకొంగద్రు? విగళములతోడమదహ ప్రి పేగుడు పగిది? వెంట గావలిమాస్టీలు వేగెరింప భూధరారాతినగరికి. బోవు వేళ. కకక కే అఆత€౬ డెంత యెొంచినను;, స మ్మతమై మది. దోచుఃగాని మజి యికరవిటా యత నానావిధ లోక స్థితి. గొందలమొందు వలప్ప చెడ్డది సుమ్మా! శ80 చ అడ(కువగాని'పేరిమి జయంతునివట్టున నొక్కతీరుగా నడతునె కాని, మున్ను నెజనమ్మిన నెచ్చెలికాండ్రు వచ్చినా కడపయ మెట్టిరేనిణ జత కావడ నిత్తు విరుల్‌ దుకూలముల్‌ విడెములు నాదిగాగ నను వే/డకమున్న (ప్రియంబు6 జెన్చుచుకా 186 క. మిన్నక తదీయనఖు, లే కన్నియ గావ లెనటన్న( గానీ, దానికా జిన్నారినగవుచూపుల సన్ననె రప్పించి కూర్తు సమ్మడమొదవ॥ా, 18? సీ. ఒరపుగా విరులతో నెరికొప్పు ఘటియిర౦తు? నదివెవిచ్చి 'కీబ్చడ యల్లికొందు? గీయుచు గుమ్మడి*గిం జనామ్‌ము దీర్తుః నది మాని డిల్లజోట్టవధరింతుః వలిచన్ను(దోయి(గొవ్పుల దండ౦గిలింతు? నడి3ెతీని ముత్యాలహార ముంతు, _ మినుకుపై కపువ్రాతపని చీరంగటిందా ల్లు, నదికెవీడి తెలిచల్వ యలవరింతు? 1, మౌని. నుం చ గాబా. ముం

చతుర్ఞాశ్వానము సు! రవిక విగియింతు? నదియను నవల వైచి కుంకుముపు(బూత చిమచిమంగొనెడు చిన్ని పచ్చికొనగోటితాయలు రచ్చ వేయ గుబ్బ యర గానరాం బైంటకొంగు వైతుం కేశ) నలకూబర చింతనము చ, విను, మిటులుండంగా( దిమిరేణి ! కుబెరుండు కమ్మ పంపగా దినచిరివీటులందు గడి దేరు జయంతునివ ర్త మానముల్‌ విని, నలకూబరుం డదిర 1 వేబుపు జేనికుమారువికా ముదం జెనయంగ నింతిసేసె నిది యెంతటిదో ! యని; విస్మయంబునజ?ః 189 సీ, తిరుగండే ! కొన్నాళ్లు సరసీత్తిలో త్తమా , పంభావసంభో గములకు. జొచ్చి? ఇెలంగండే ! కొన్నాళ్ల చిత్రసేనా కంతు పారానతారావషట్రిమ దగిలి? నడవండే! కొన్నాళ్లు నవమేనకాఢరా ధరసుధాపానవిస్ఫురణ కలర్‌ 'మెలంగడే ! కొన్నాట్లే కలితోర్వశీవకీ కరణాకరో క్తి వై అరికి మెచ్చి ెరలి తెజగంటిదొరసూతి కేపలం మం జొచ్చి చూడక మానిన చోటు గలదె నన్నుబలె యోర్తుపై(దిడి యున్నవా(డె* సుకరముగ మేలువడెనె వాడొకతెశేని ! ఇిగ్ట శ. చదివికొన్నాండు మదనళాస్త్రంబు లెల్ల దెలిసికొన్నాండు వెలమిటారులబెడంగు? కొసరు వగలెల్లః నటువంటికో డెకాని జలచి వలసించుకొనియెనే వనరుహాక్షి * శశి1

166 కువలయాశరా చర్మితమూ పీ. అత డింటి కల్లంత నరుదేరణ దా వచ్చి మించుచూప్పలనె తేలించునేమొ * యతడు కీల్ణడ శేల నదిమిన? మేనోన రించి కోపమున గడ్జించునేమొ ॥ యకం డించుక పెనంగ యలయం దా నదలించిః మించి పైకొవి పచారించునేమొ * యకండు చక్కర మోవి యానం దాంగుల్కు బె ల్లిచ్చి విగ్గిలం గౌంగలించునేమొ * బెడంగుమొనపంట సగమాకుమడుపు లిచ్చి కొసరుమాటల మతియును గూడ నెచ్చ రించి యాతనికాస పుట్టించునేమొ * బాల' సురతాంతమందు బాగాలొనంగి. శ02 తే. *కాకయున్న్య జయంతు( డాగంధగజన ' మానయానకా, వెడమాయ మరగువాండు * వలపు తలకెక్కి; రంభతక్క్మలకుం దక్కి? విజ్దపీళగెడు ననువంటి వేత్తి కాండు! . 103 క ఇది గంటి నీవజకు నళ్తా మదనక్రీడారహస్య మతకోవిదయ్రైై ముదమునః దేలుచు రంభయ చదురాల్లై యిపుడు చాలం జొక యొనర్చె౯ా క్షే04 1, ఇది.ళ, లోని ఆధికపద్యము, ఇందాంక ముదణ కక్కాలేదు. అాట్‌ొ యాకన విశల వర్శముళతో జలసిన తేటగీతి. కటలుళూర్చులతో రూపొందిన ఈ పద్యము" లేవన్న చో, సండర్భశుద్ధి -శకొటివడును = అనంతర కందము కూడ అన్వయనిద్ధి నే ఏతుమొర్కు అందియున్నవని' మనవి, (సంఖ)

చతుర్ధాశ్వానము [61 లే సీ నేవచ్చువేళ దా నింట నుండకపోయి పొరుగింటి నిరుగింట (బొద్దుగడుపు నలవాండు నీచుట్ట మరుదెంచె ననిన; నే మాయెలే, వచ్చుగా కంచు విగియుః నీలలేక+ స్వయముగా బిలవ6 టోయినంగాసి? బెదరించు నిదిగొ వచ్చెద నటంచు; వలనినప్పుడు వచ్చి యలిగి యున్నట్టి నేం దిలికించుదాంక దవ్వులనె నిల్చు? నంతటను నేనె పై/టకొంగలమి) బలిమి "సెజ్జపై దార్చి యలకలచిక్కు6 దీర్చి (మొక్కుచు నదల్చి, నునుపోకముడి వదల్నిః కరంగందేసినసయటుమీందల గౌంగిలించు. 195 చ. పరిపరిరీతులం (బ్రసవదాణుస్తికేళియొనర్చు తొంటివై భరి, నెరపారువంస్నరొద గానంబడం దలయెత్తి * నామనో 3హర! యవృనయ్య నీవ ! యవురా!” యనునంఠటి పారవళ్యముం: =ద్రొరయదుః నుస్పురంచు. గనుమోడ్చుట లేదిపుడించుకేనిముకా 186 క, నెనరైనదాని కిటువలెం " గనరైనను; వీడచూచెం గడు మాలిమిచే౮ దనరంగ న్మృతులు నెయ్యెడ | ౩వ్షనరవె, * యతి పరిచయాదవక్షా* యనంగళా 10? తే. దీనిపొగరార్ప, నెర నేర్చుదిట్టతనము మురువు హారువును గల జగన్మోహనారిగి =, వారుండవు నీవయంటివవురా _ ము, ౨, జబారయుదు. ము, 8, పనవ జః _ (అఆరు్యపాసము 1) సపిం--21

1092 కువలయాశ్వ చరిత్రము

లేదుగా ! యంచు, గివిని గాల్లింళ్లు న్వేయ

కిలిగెగా ! తారః సవకాంతిచలితతార. 108 చ, అన చెలికాండ్రతోడ్ల నళ్తండాఢిన ముచ్చటలెల్లః వారు నః

గనుంగొని, వచ్చి; యిచ్చకిముగా వినిపించిన *“ నెంతమాట! చ

క్కంనిజనరాలు ర్హభ $ యవదాక జయంతుండు తాము నుండువ

ర్తన కివిమేరె! తామెర్గుగరా?” యని చీటిని బుచ్చిషంపుదుణాం 109 ఉ అంతటి నొకనా( డల ధనాధిపు( డశ్వమువాగె వెక్కసికా

రంతులుమీట నెక్కి: 'పెనురౌతన జోడనచెల్వు€ జూపుచుం

బంతముమీఅ వీఢుల దుమారము 'ేంగ సవారింజేస్తి పొ

ద్దెంతయు నెక్కంగా నడుదు యించుక మేపూ శ్రమంబు పూనంగణకాా 200 చ, హరిగేలనీడ వ్యేత్రధరు లయ్యెడ నామము అుగ్గడించి హె

చ్చరికె యొనర్ప* (మొక్కు. భటజొలము వీడ్కొని, యూన్యపద్మముం

దిరిజను; లందప్పేంజలువపావడలం దుడువంగ, నాత్మమం |

దిరమున కేగి, యందు నొక తిన్ననికెంపులతిన్నె నిల్చుచుకాః 201 ఉ. జెట్టులు చేర) లేంతవిడిచెందొవ (వ్రాంతర్గుమాల్వువుణా పిగ్గం -

జుట్టి, యలందుకుంకుమఫులోకుల రింగర్తుతీగెరంగు ని

ట్రట్టననీని జందెము భుజాగ్రమున్తం చిడవై చ్చి, సిత్క్స్బృుతు

బ్రైిట్టమ.గా(గః ,వింతవగలఖా మెయి మర్గ్షనపేయు న.త్వరికాః 202

శు ఇన ౧ ఓ హా

చ చెలవపువెన్నతో జలిదిచిక్కములుకాా మెడశ్రాండ్రు, చీంకటుల్‌

గులికెడు నీలివ ప్లై, పొరలోవుల, కద్ముచెరంగ్రు. వెన్నునం

దొలకెడ్రు నెత్తి జుట్టు: తెలిదుప్పటిః వీనుల మానిక్రంప్షనా

గులవడగల్‌, రహికా *నెలవుకో నొకయొంటిరి వోయ డుద్ధత్తి౯? లకి 1, దగకొకందగ యోంటరి _ ముం

చతుస్థా ళ్యానము న?! శ. వచ్చి; ' యవధారు కువలయాళ్వకితీంద్రుం డల్ల పాతాళశేతు. గీటడంచే ననుచు నచటి కరుగుచునుండి సురాధి నేత, మిమ్ము రమ్మని యిదె యుత్తరమ్ము పనిచె.” శ(థ క అని వినిపించి, కుబేరుని గని, చెంద్రికమీందనవ్రాపి యందు సికానే సిన కమ్మః గద్దె చేరువ నునిచినం జూచుకొని చుట్టి యున్ముఖండగుచుకా? ఖీర్‌ షే హరినీలముల మేడయవల కెంపులసజ్జు కడమకట్టంగ నుడుగర యొసంగిః 'పెజచోట వడి దాచిపెట్టిన నవవిధా నములు దేవా ప్త్వసంఘములం బనీమి కారుకులెత్తి చక్కంగంజేయు డల చైత్ర రథమని, తగు భటవ్రతతిం ఐనిచిః యరయమిచే 'డొక్క “లంటి పెట్టుక్‌ యున్న యుభకోటుల్‌కు మేప్ప లిడ ఘటించి? పుడమి€ బాతాళకేళుండు గెడసినపుడె నిత్యముగ నిల్చె నలకాధిపత్యమనుచు ననిమిషాధీశ్వరునిచెంత కనుపందలంచి పుకు. చిలుమన్నః నూడిగంపుభటు లపుడు? 244 శోడిపడవ కే. తోడియకకునూరులతోడం గోడె పడనగొడవలంబడి; యర్థపకిసుకుండు; శే. టా. ము, (సీళా = నిండ! = ముద) -

164 కువలయాశ్య చర్మితము

గౌడమైల శలాయత్తు కాకివన్నె ౫? మొదలుగాంగల కుక్కుటంబులను దెచ్చి?

ఉ. పట్టైప్పజుట్టు నిక్కుమెడ బాగునంజివ్విన యారెపొంకము: (నెట్టలబల్మిః నెమ్మి. బురణించిన యీ(కలజోకలుకా దగల్‌ గొట్టికయుండ మేప్ప పలుకోయపుమందులు గల్లు పుంజు6 జే పట్టి (గగ్రహంబువెన్క6 గనుపట్టంగ నల్లలు దీపి యంతటకా 208

తే. ఎదుటిదావిని విడుమంచు హెచ్చరించి యతండు తను వేగిరింప మల్లాడికొనుచుః గినిపి యొండొంటి పెబ్పెట్టు దాకించి?, యీసు పొడమం రెంటిని గదియించీ విడుచుటయును? 209

న. అప్పు డవిర్వారగర్వధామంబులగు న త్తామచూడసార్వభౌమంబు; అతి రూక్షవీకెవరంపరల౬ జురంజురం జూచి; పవరంజుకొని జుంజురించిన మెడలు విగుడించుకొని; సాటిలేవి యీసునం గాటియ్యక తిరుప్పులుగట్టిన యొరపునం దిరుగుచు, నింపుసాంపుల గుంపులుగొన నిజ విజయ పరా జయంబులు గోరుచు నొకళ్ళొకళ్ళ (తొక్కుళ్ళం బొడము జగడంబుల జరాలుమనం గటారులు డుస్సుకొసు. పెద్దలు- వారింపం దేరి యచ్చటికిం జేరి ముంచుకొను వెకొంచెగాం.డు తపెడ్ర మోము వెట్టిన టంక వెంట నుట్టినడువం గోడి నె త్తికొనిపోవుచు, నెట్టికొని దగలు తొట్టినం బట్టి? యీకలం దెముడ వెడలించి, పన్నీటి తేటల రెట్టలకుం జలువ పుట్టించిన కట్టలుక 0 బట్టి తప్పించుకొని? యొంద్లొంట్‌ నంటి నొప్పించుచు నేవమీరి?

• గౌతముమునిపుంగవాంగనా మానభంగ కరణాది కారణా! రవనిర్డి (ద చరణాయుధలోక పట్టభ(ద్రా !” గెలిచితి?, వనుచు నుతించుచుం బంచెవన్నె పావడలు. వైచుచు మచ్చరంబున నిరువాగును నెచ్చరించిన నిలిచి

కేం జుట్టు =లే,

డి, కొంచెపుగాండ్రు,

వ, మోపబట్టిన నింక _తం

చత్తున్ధా శ్వానము 166 శన్నుదుం బోరునెడం గుదేరకుమారునికుక్కుటకంకీరవంబు వెనుక నడచి శేడంచిచుట్టుకొని చురుక్కునం జుట్టునొక్కినం (గ్రక్యూన నది లేదనిపించి యెదిరిచరణాయుధంబునకు నడ్డంబుగా నడచి యారె విపగందన్నిను నంజక యత్షకుంజరునిపుంజు వీరవిరం జుట్టి? రెట్టలోపలం దల సొనిపె గిలిగింకలుగొవినం, (బకిపకీయు. వెగిరి తప్పించుకోని+ గుష్పున నన్వలం గుప్పించి యెద్యురై యులికిః కరము సందురినః నలకూబిరునికోడియు నమందరయంబునం (గ్రిందికిం దగ్గిః నెత్తురు జొత్తిల్లల గుత్తుక కలిచి. వెనుకకు (మొగి యాడిగిలంబడిన్య నరాతియు మెడ ముడివిడిపించుకొని తరిమిన, (గమ్మికొను చెవ్మట నవయ మున్నె యోడె ననుతు నెల్లవారలు 'గొల్లుగొల్లున నవ్వుచు నెన్నుకొనం? గిన్నర రాజకుమారునిచరణాయుధంబు పీదబేరి; యడియాసలం దన్నికొనివచ్చు నభియాతి నలయించి నిలునం బడుబెడం? జేరి పారిపోవం దన్నీను వలీ

తే. శర తొడందట్టికొవి బిట్టు కేకవైచిః మీసములు దీటి, యొదిరికి రోన మొదవ? డవిణ వాయింపండేయుచు డాపి? పుంజు నప్పు చూచుమనున్నట్టియతనిగాంచి? శై[॥ య్‌ / చ ఉడిగప్పవారు చేరి సమయోచితమే తగం దెల్బు మద్దులే నుడువుచు నౌంగదా! యని కనుంగొనః * దేవర నంతరించు నే క్కుడువగపుంజుతొడ నొకకోండి యెదుర్భునె *” యంచుల జెంతకుం వడిం జని యయ్యగారు పిలవం అనుపం, బివిఏంటి మంచనళ? వల్లి ఫీ ఒక్కడ, చెంవక్రై యొరంగుపువ్వులతోడి దసిరీకుమూలు నందముగం జాట్టిం జ యొక్క౦) డయ్యగారిచ్చు కట్టువ ర్ల్షములకు ముల్లైలు గైకొనంగ,

166 కునలయాశ్వ చర్మితీమూ నొక్య్థాండు దరహాన మొదవంగ నేంటీ కు క్కుంటము కేడీంచేనగొడన దెల్బః నొక్కుండు?; రంభావయోజాక్షిపడవ గె ల్చినమాట విని సంతపించు ననంగ నజిగి?; తండికి( (బ్రణమిల్లి యక+డుః కమ్మ వచ్చుటలు దెల్సి, * తేజీ దువాలి నోలి సలపియున్నాండ, సీవేగు % మనుచు ననుప, నగుమొగందున వీయని నగరు వెడలి? 218 సలకూబర - ఆమరావతీ _పయాణము సీ, సానిపటాజితేజీని ముందర నిల్చి సామి! యటంచు సలాము సేయ, మావటీండు గజో త్తనుముః దెచ్చి యంకుళం బు దనర్చు శేలితో (మొక్కు వేయ, సారథి రథము కజాచాయను బోనిచ్చి? యటునిల్పి వచ్చి జోహారు సేయ 1ద్రాక్రాధినాదు(*€) డందలము ముందరనిల్పి? తమిససౌ క్తులతోడ దండ మొసంగణ బావ అటుమీటి; కొల్లారుబండి యెక్కి? దురదురన రంభయింటికి నరిగి తనదు పయన మెట్‌/గెంచి, సమ్మదపడనిదానిం గున్తరించుచు ననిపించుకొనీ, యకండు? వశీ చ, స్ఫురిత విభానమానమగు పుస్పకనోమ వనూనమేక్య: వీ రరతతితోడ నేంగ్సి దితిజక్షణశికణదక రూకభా ననన క ధ్యాకధినాథ (ధాకృ + ఆధినాథ)ు కావచ్చు నేమో ! (పదాతివర్షమూ నవ సంబంధించిన రతీకేళటాధిశా8 ₹

నొంన కర్ర చతున్ధాశ్వానము టి స్వరశరస్తాంద్రు నాన్ఫృపతివంగద్రుః నుతించు సురేంద్రువెంబిడి దిరిగి? శుభాకరంబగు తదీయప్పరంబును జేర యందులకా? లక్‌ క. అల యదితి విప్రపూజలు సలుపం, గనుంగొనంగం వాకళాననుండు తనుకా విలుపంగ, నులుపా నించిన చెలువొందెడు విడిదెతో వపించె నతండుకా 218 శే. అన, మదాలస, తారాద్భుగాంకవదన ! తెల్లముగ మీందికత లెల్ల( దెలుపుమనియె; ననిన జైమినిముని యా విహంగములన నంతరకథావిధం బెట్టిదని యడిగిన, 217 ఆశ్వాసాంత పద్యములు శా. సంవ్యాతాండవచండ ఖఇండపరళు సృాయజ్జటామండలీ సంధ్యాహిండిత గాంగభంగజ మిథసృంఘర్షి పుంజీకృతా వంధ్యారాన ఘుమంఘు మోన్నతి నద్భగ్వాగ్దాల ! పుణ్యాకృతీ! వింధ్యక్మాధర కూటకోటి విచరద్విద్వేషియోషి త్తతీ ! చలి క, అమిత(ప్రతావ! తాపని సమవానవిభావ ! భావజస్మాకొరా ! నుతగోత్ర ! గోత్రభిష్టుక హిమకరనిభకీ ర్హికాండ ! పొమకరగండొ శశి మాలిని. ధరణిపకులసోమా ! దర్సితారొతిఖీమా ! పరిహృతకవిభూమా ! భానుసంకొళధామా ! సరసకవనథోజా ! సాధుసంతానభూజా ! మురరిస్పనుత తేజా ! మూర్తమాంబాతనూజా 1 వ్ల)

168 కువలయాశ్వ “చర్మితము ఆశ్వాసాంత గద్యము

ఇది శ్రీమన్మదనగోపాలకటాక్షవీక్షణొనమాసాదిత నరసకవితావైభవ, సవ రమన్వయాభరణ నారాయణభూపాల తనూభవం ళరగోపతావసేం[ద్ర చరణారవింద సంచలన్మానీనమిళందః సంతత భారత భాగవతాది శ్రవణానంద, కామినీమనోహర రూపరేావిజిత చై(త్రు కాశ్యప గోత్రపవిత్ర, జాతివార్తా కవిజనామోద సంధాయకః చిననారాయణ నాయక (ప్రణీతం వైన కువలయాళ్వచరిత్రం బను మహా(ప్రబింధంబున

జతుర్దాశ్వాసము,

థి అలామార్షమణాన్తానానప్హావాననా.

ఇల్‌ అల్‌ పంచమాశ్యాస ము క. శ్రీకర నవరము తిమ్మథఢ రాకాముకగర్భజఅధి రాకొచంద్రా! తోకనుతదానగుణ సం ధా కర్ణనమాన నారణన రేంద్రమణీ, క కే. అవధరింపుము? శైమివిః కలవతంగ మలవతంగందు, లిట్లని తెలుపందొడంగే | నమ్ముదాలసతో; మనోహర సుధావి ధాన ధానవచోశీతిణ దార పలికె. లై న. అన్విధంబున నమరావతిపురంది( జేరి నలకూదబిరుండు శి వీథీ విహారము చమ. తననీటుల్‌ మెజయించు జేనపొడవుందాల్మింటి యందంపుం గుం దినపుందళ్కుఎలు (గ్రుమ్మరించు చిరుసానాక త్తి: చిమ్ముం గళం బున గోరొ త్ర్తులపేరి యారజపుసొమ్ముల్‌? మోవివై6 గెంపు ని గ్గునుః మీనంబులు విద్దనాడికొను జగ్గుల్‌ మీజఖ, మావీభులజాం శీ సీ. చూచి దిగ్గున లేను నుదతిం గూర్చుండవే! యను చోట, మొగమున నలరు కులుకు రంభసేదుము వేండు రమణీమణిమొగంబుళ జూచుచో నవ్వురో సౌాలయు హోయలు: నెదురుగా6 జనుదెంచు నింతి(మొక్కుల నంది కొనుచోటం జూపులో6 గులుకు సౌగను? కని యందలము డిగ్గు వనితకో( బరిహాన మాడుచో మాటలో నందగింపు %ఓ0-- 22

176 కువలయాశ్యు చరితము బుడుతలందిచ్చు తెలనాకుమడుపు వంట నందికొనుసీటు, మడువుతలో నారజంపు విత్తరప్పపాటు రొమ్ములో బ్లగువ్న నెగడ? నేంగు నాకారివెంట నయ్యెమ్మెకాండు. క్‌ ఉ దక్క_౭ందనాలకేమి ! నెజజాణవునే కద! 'తవ్వు కొదు, లే "చెక్కుల రంభభాగ్యము కడింది "సుమీ! యిటునంటినాయకుకా దక్క-( బెనంగెల జూడుమనినం బిగువెత్తుడు వీకు రోనమా! యెక్కడిదో ! యటంచు, గలహింతురు నాథులతోడ నచ్చరల్‌. 6 చ. అలిగెడుతీరు, వేడికొనునంచము. బౌందికలోని పారువా సలుకులభేదముల్‌, సురత బంధములుం?" గళలంటువై ఖరుల్‌ పలప్పలు రేయ్‌ నేర్చు, నెరవాదులతో లివదింపంగట్టుంగొం గులముడి వీడ నవ్చరుబి గుంపయి పొంచు వినకాా ముదంబునజా, 7 చ. వెళుపలిరచ్చ నొక్కయెడ వేలుపుసానికి వన్నేకానికిం 'గలహము కబ్లెచేవి జతసంబున జేర(గవచ్చి రోనపుం జలుకుల' వాదు రేపి-'పిగపట్లకు చగ్గరంజేసి, కొవ్వునం గలకల నవ్వు హండు+' భొవుకట్లసియాడ, రుమాలు వీడ4గలా. లి సీ నంగీత మేళ ముప్పొచగం దేజీ నెక్కి, . కంపమంటుచు రవగాలు చూపం బగటుపావలు మెట్టి? బంట్లు క్రై వారముల్‌ ఒ. జోరంప హరిగెలనీడ కేగు విచ్చుక క్తులవార్యు వెంటర్లాం నందలం మిము విబ్బళంబుగా. ట్రోవనిచ్చు? దేగను బూని; మాస్టీవినుద్దులు: చెప్పి కొన్సచు, నెచ్చెలికార్మాడల గూడి యరుగుణా

వంచ మా శ్వానము కే] చికిలిపిట్టలలగొట్లాటంటెట్టి చూచు చెట్రతనమున జెజకుపందింబులాడు డీకొన।,గంజేసి యనికిం చొప్టేళ్ళ విడుచు రంభచుట్టంబు వై భవప్రాభనమున. త్రి సే అమ్మకచెల్ల ' చోద్యముగాకు నామీ+ద" మనసుపుట్టునె వాన కను మృగాకే, యెన్నిమాయలు గుత్తకున్నదాని గొజంగిః యవల మాటాడునే * యను లకాంగె; కాక మరేమి* రంభాకొంతతోడి క య్యాన కవ్వతె యోద్బ నను వధూటి యనువుకాండయి తనయిక్కంర దీరిన నచటికే చనుంగదా ! యను మిటారిః ఇ మైరి గుజగుజలాడుచు చాత్యవిటులు కౌనరుంబల్కులతోం (చ్చి గ్రుచ్చి యడుగ నేమి లేదని మాటి సారేందవదసః. లాత౬ డడిగింప, నిజగృహాభ్యంతరముల, 10 తారా చాపల్యము ఉం నంటున నొక్కవేకు నురనాధకుమారునిః దోరికొంయ మా' యింటికి వచ్చి సిగ్గువడి? యేం జన నానలు వెట్టి పిల్చి డ్రేః గంటనె నన్ను జూచి యజేగుంగద! యేమిటికో ! యతండు చొ క్క-ంటంగ మోవీ నొక్కికొని యొదల యూచు నాయార మేర్చడళా. (1 ఉం. అంతట, మళనించిన యొయారచప్వదంబుర చేతికిన్పో యే వింతపసదంబు! బొడళ3 బదివేలవిధంబుల మెచ్చి కొంచు, మే అలా కే మైన గుజగుజలాదుదు, కాళ్యపటులు (1

క్షపి కునలయాళ్వ చరితము

మింతటిం బోయి రావలనదే * యని; దుష్పటిం దెచ్చి కప్పుచో౯

గొంత కరంబు గిరు. గొనగోర ననుకా?ః నునుమేను జుమ్మనకా. [2 క. అదిమొదలుగ, పతరవధూ

హృదయంబిలం దన్ను విలవనీయనికతన౯ా:

మదను.డు నామదిలోపల

సుదతీమణి ! తసఐిలంబు( జూప౦ం దొడంగె౯ాం 18 క నానాంటిం బాటిలాధర్‌ !

యేనాటలు పాటలుడిగి, యినుమడి కోర్కుూల్‌

లో నాటంగం దద్రూప

ధ్యానాటమనోం౦ంబుజాత వై వక్తిలుచుకాం [4 చ, కలికితసంబుంజేరు నయగారము మీఅః, జయంత ! యేమిరా

పలుకవు * వింతచో మనసుపారెనా *" యేమిటి. ్రొద్దుపోదురా 1

యల నలకూబరుం విలువనంపర +! యంచును వీల్వ(బంచి సౌం

పులం గడకంటిచూపులనె ముచ్చట తీరం. జూళు నాతసికాం శ ఊఉ జవ్వని ! యించు శే మొగముచాటున నుండ(3 గుబేరసూతి? యా

దవ్వులనుండి నాపెదవి తప్పక కనాన నేనెటింగి లో

నువ్వినలూర, ముద్దు మొగియూరక తా బయలాన, సందు కే

నవ్వ(గ( దాను నవ్వి, సురనాథ*కుమారువి(విల్తునాశ యనుకాా 16 సీ, వావియొయారంబువాసి, చిత్రవపటంబు

గృ న య పిబ్బెంప్పంజను(దోయి. జేర్చుకొందుం (ేవ దప్పక చూచి కీవిగా వాండంత సను జూడం జూపు (గక్కున మరల్తూః ప

1. కతనూవజాని౯ జెక్తునా మనుకా _ తే, 2, పొనలు తెప్పించి . ము,

వంచమాశ్య్వానము శతి వానిపై బద్య మెవ్వరులేని వేళం దాం చాలళశయ్య పొసంగ6 జదివికొందుం ఐరులతో నర్మో క్తి పలుకు నేనెలిగి లే నగవుతో వానినెమ్మొగము€ జూతుః మజియు, నొక్కొక వేళ సుమాళ మొదవ( బరివిళంబుల బాగాలు పలక నుంచి నేనాసంగగ( గొరికినదానికర ణి బ్రియునిచేతనె వానికిప్పింతునమ్మ 1 17 చం ఆలికచ ! జోలి తప్పునటులయ్యెడు: నాదువికొార మంతయుణా దెలుపహంగ వచ్చినకా విన(గదే! మఠ, యంతట నౌశ్య్ళానా(డు నె చ్చెలుల మొజంగి: కేళిగృహసీమ జయంతుండు లేనివేళు గు బృలపయి. బైంట జారం చువుపాన్చుపయిం బడి నెమ్మనంబునకాా 8 సీ. ఇది యేమిచోద్యము? నదిలో వితావితా నలకూబరునిమీంద నాటెగబేము దొరకుమారుండును? చురుసుకటారిగాళా గీ జయంతుడు పొాయనీండు నన్ను? వా౭దైన మటిం గొంచెకాండ మాస్టివి జ్నో కలు జూపందగు? పగ కాడు కానీ? యందటిలో మున్నె యగడౌట చాలదే * యింక గొహారు వాదేలు తనకు నేటికి గొహారు, తనకు నాకేల వేజవ! నౌర ! యిల్లాలనా * వారివారికరజీ కంటికింపై నవానితోం గలసి మెలంగః నన్ను6 గన్నా(డు మా వార్చినాయకుండు. 12 ఉ. ఒక్కటి; రంభ యేమనొకో ! యని లోంగుటు యంతె కాకు నొ కెక్కడి యాజ్ఞ ! యా సర పిజేకణ్యుకైనం బనేమి * యెమ్మెకా6

174 కువలయ్టాశ్వే చరిత్రము దొక్కతెసామ్ముగా నిలుచునే? యది యేలికసానియే * యిదేశ మక్కట! మైనం దానినిలయంబున నుండగ హత్తుకొంటినో * ఠి కాముకి - మంతనము

ఉ. ఆందులకేమి * యవ్పటికి వైనటులయ్యెడుగాని 1 నేడు వా

రందజు గానకుండ(గ ధనాధిపుపు,ళుని. దెచ్చి కూర్చువా

రిందు మజెవ్వ, రిట్టివని యెవ్వరితో నెతగింతుల గూడ దీ

యందము లెస్స! యంచొక యుపాయముఃగాంచి: సునిశ్చయంబుగకా. 81 ఉ. * ఆంగజనన్నిభుండ్తగు ధనాధిపసూతిక్షిం దార (మొక్కి చే

యంగల విన్నవపంబ్బు, మదన్తాతురనై తిః మదీయ మందిర

ప్రాంగణవృక్షవాటికి రయంబున రావలె, రాకయున్న, సీ

యంగనయైన రంభపదమాన % యటంచొక చీటి వ్రాయుచుక్లాః 22 తే. ఒక్క సంపంగిబంతిలో( డెక్క? వింత

యంద మిది; లెన్స చూచికొన్మవి కుటేర

పుుతునకు నిచ్చి రమ్మన్న టో6టి? పై4టల

బొదివికొని ముద్దునడలతో6 వోవునపుడు. వక్‌ ఉ. చెక్కిటం జేయింజేర్చి, నను జెందెడుకోర్కుల నూడిగ౦ంవువా

డొక్కండుం దామ నుండి, యతం “డోబెలి! రమ్ము నరేంద్రనందనుం

డెక్కండ నుండెం దార యిపుడేమి యొనర్చుచునున్న ” దంచు? సె

న్మక్కు-వ నాదరించి బహుమానము పేయంగు డాయ నేంగుచుకాం. 2క తే. * అయ్య! మాబావు తమధథ్హువ్వ యాచరించు.

విష్ణుపూజల కటిగె నెవ్వేక రాండుః

వనిత యీబంతి మీచెంత కనిచె, వింత

చెలువు గూర్చంగ గల) దవిచేతికొసథగ ఓక్‌

వంచమా శ్వానము క చ. కనుగొని? మోవి గోల్లికి మొగంబున( జేర్చుచుణ బల్బకుందిలెం గనుంగవం దార్చుచుం కెలికి. గ్యపపువీడే మొసంగి పంచి యి. చ్చిన తమిచెండు విచ్చి యటం జెక్కిన బీటి వరించి చూచి: యే మని కొనియాడెనో ! తెలియ దంతట, నిచ్చలు నేను (గ్రక్కునకాం 26 "నలకూబర సమాయోగము ఉ. ఇంతకు వచ్చునో ! యతనిక్రీపనికికా మనసొగ్గదో ! శచీ కాంళునియొద్దకీయళుకు గాంచునొ ! చూత మటంచు, వెంటనే కాంతయు రాకయుండం దిరుగం దిరుగం గనుగొంచు: మద్వన (ప్రాంఠముం జేరి, యందొక లతాంతనికుంజము( జేరటోయినకాా 27 క. మొలవంక 'పెద్దకత్తియు. చెలువగు చేలమ్ము ధట్టిచెరగులుః బురుసా తిళుకురుమాలువు, మించ6గు నలకూబరు* దద్సుహంబునం గనుంగొంటిళాం చ తే. అప్పు 'డేమందు నొదుసిగ్గమ్మలోర 1 'వెనుకడుగుకొగం దలవంచికొనంగ కేసి కాంచి వాడును నిలువున. గొంగిలింపం బొంగి వైంబడితిని వైండిబొమ్మ వోలె! తి మ, అకృతానందనివాసదీనవవనం) బృపా ప్రచేష్ణావిధా నక; మజ్జాతనఖక్షతాంకురం మసందష్టాధరోస్ట్రం-విపే త కపోతారవు మప్రయుక్త, గురుబంధ(ప్రొఢిమంు ఖభ్రైనద ర కజన్యంబును గేస్తురాలనయితిం (బ్రావీజ్యహైన్యంబున౯, | చ. విడువని కౌంగిలింతం పురివిచ్చని మచ్చిక తన్నులేని సం దడి, కొన వింత చూపు చురునాంటికి రమ్మని (మొక్కుతోడి తొ క్కుడువగమాట: లీటొాలయ; గూడని నెమ్మది గల్లి యొక్కం క్రి వడినెడంవాపి: యింటికిని వచ్చితి నాతండు నే;గునంకట౯ాం శ్రి

కళ కువలయాళ్య చర్మితము క, దినడినముకా వనమున .ముం దన జశముం గనుమొఅంగి; ధనరాట్సుతుకో -ఘనరాగము దనరారంగు ననరాళక్రీడ నోలలాడుచు నుందుకా శ్‌? ఉ. అక్క! యిదేమొకాని తెలియంబడ దాతండు వీథివెంట బల్‌ టక్కు-లతోడ్ర రాం బొదిగిటకా నిలువంబడి తొంగి చూచుచోం దక్కినచేష్ట లున్నవెకదా! మటిః యెక్కడనుండి వచ్చునో పక్కున వచ్చునమ్మ ! చలపాదిమిటారపునవ్వు లొక్క-టకా, జి క. తనువు జయంతునిపక్కకా, మనసా ! ధనరాజవరకుమారుని చెంతడా, శొనుప్పుదుం గోరకదళనా ! 3నెనద సెనాజోదుదురమునం బెనంగునెడజా, 8 సీ చెలరేగి వలరానవలపుల 'పెను కళల్‌' వినిసించునప్పు డూకొనెడు దారి; యెటుంటోయికన, నిట్టియెడకంచు. బొనగింవః బోవుచో.. డడంబడు 'బొంకువూట ; (వేకంటియలుక కల్పించి? మంచముకోండు! 2గ్గాన్నిలిచ్చు చొకమ్ముగాని వింత ; యల్ల యాదెలి మంచిదని మెచ్చుదోం గోప గించక మైకోలుగాంచు నేర్చు ; నించుఏిలుకానిజగడాన, ' నెంత తడవు, చాలు” నను పల్కు... నిన్నాళ్ళపర ణ్‌; రాజు క, ననదసెం జోదుని దురమునం 'బెనంశఇెడకా (1) విచార్యము (సంప (వాన _ పుష్సుము ) దనన _ అ మూధథము ; జోదు _ మదనుండం) 1 గౌయిలించు. సున ముగానివింత (1

వంచమా శ్వానము శ? రాజకనూజాతు. దలప కూరకయ యుంటం6 దెలిసి, దేవేంద్రుసుతుండుం సందియముం జెందె. శే రంభా విరహాము చే. అంత నచ్చటః రంభామృగాయతాకీ యేమొ నలకూబరుం డంటి యిరవుకొనియె నౌర! యంటినం గమ్మకు మారు కమ్మ యంపం డెంతటిదొరతనం, ఐనుచుం బలికి? శి వ్‌ విన నింపుగా మేళవించి యుంచినయట్టి యల్ల వీణియ, యుంచినళ్లై యుండ; 'వెర బొంతగౌసెన జేసి మూసినయట్టి యర లపెట్టియ మూసిన జ్టై"'యుండ ఫ్‌ నెజికగాం బెట్టి దండెముమీంద వైచిన యంగదట్టము వై చినల్ల యుండ ; నెరపుగా నూరి గిన్నియల నించినయట్టి యరిదికుంచుము, నించినట్ల యుండ; నెందుపై నిచ్చలేకః, యేమేమొ తలంచు కొనుచు€. జెలులను జంకించుకొనుచుం జిలుక కొసరుమాటకు గట్టిగాల గసరుకొనుచు( దాళశగూడని వింతవిరాళి యెత్తె న! శే. చికిలిలోపలనే చీమ చిటుకమన్నః కవకవనకూ యు బకదారికవల కడన? మరుని గెరలించు మల్లంటువిరుల] వలన బడుకయిలు మాని? విరహతాపంబుయయూసని చిక

1. కడన-ము, కఉ౮-ా-23

న కువలళాశ్వ చర్మితము సీ సీనాయకుండు వచ్చెనేశ*,యన్నం విసువుగా నకం డేమిటికివచ్చునమ్మ ! యనుచూ సౌలవకు మదిగొ ! వచ్చునటన్నం బోవె! వాం డిటువచ్చియెంత ! రాకెంత ! యనుచు రాకున్న వాని॥గోరకుమన్న+* నయ్యెంటో ! నవ్వాని. గోర నాకేల? యమచు; యదె వచ్చె నన? లేచి 'యందజానౌననం జీల్కాను వీల్వ కెలేచికినటంచుూ చెలుల కాత్మీయవిరహంబు తెలియనీ(క మాటిమాటికి విలిచినచోట విలువా కా లతాతన్వి వుది.జాలిమాలికొనుచు నకనికడ కేగుతమి నున్నయనశరమున? 80 కలహాళన నారదుడు సీ శ్రైటభాది నిశాటగయూట ఖండనపొట వాటోవకరుమీ(దిపాటి లమరం రాజకాచలరాజు రొజహంన విరాజీ తందిగు తనుకాంతి యోజ మెజయంం డోయజినీ ప్రాణనాయక్రరుచిధాయ కాయతంబగు జటాచ్చాయ వెలయ? సామవిశ్రాహితభీమనామ కల్పక భూను ధామకంబగు నతదామ మొలయ నొలములు లేమి డొక్క వెన్నంటికొనంగణ దెలివిగల కన్నుండోయి గుంటలు పడంగణ౮ా త నతన నతన టాాలానమాలపాఅతా మానం. ఓ, వచి తి =ఎమా 9, సామజ ఘనసారసోను _ ము,

వంచమా శ్వానము క్రేం చౌంచికొని జెట్టిమాట లోలించుకొనుచు? నచ్చటికి వచ్చె వేలుపుగచ్చకాండు. శకి తే. వెవచ్చి? యూంచకకాచక, వనిత ! వెనుక (మొక్కుదువు గాని; కొమ్ము? నీ ముద్దుమగని యొద్ద నుండినదని? వీజె యొరగులోని చీట్‌ వడి నిచ్చి చనిను నచ్చెరువుదోంపు శ క ఆది చదివి, కొంతసేపా మదవతి నివ్వెరంగుకతన (మ్రాన్సడి; మజియుం జదివికాని;, యదిర! తారా మదిరేక్షణ కింత ఖోగమా ! కావలెనే! శే సీ మజచెనో * సంగీత మర్మకర్మములు నా వలన నాక్కొక వేళం దెలీపికొనుటం యెటుంగదో* కాను నాయింటిక్‌ వచ్చి నే నీదానం జుమ్ము ! మన్నించు ననుటు కానదో * యూర్వశీకాంతకు తనకు వా దెచ్చిన నేను పహించుకొనుట తలపదో 8 సురరాజుకొలువులోం దనపాట - వివిపించుమమి? నన్ను వేండికొనుట: యేటికీషని + తనచెల్మి. వీటింటోవు నిన్న(గదవమ్మ ! వింఠవన్నియ లవంచు సురటు ఇంతల బల్లట్‌ జోడు లనిషె వింతళోనన యీగర్వ మేల వచ్చె* థి శ, వచ్చి యచ్చర్యపోయాలవచ్చి వెనుక _ ము

3560 కువలయాశ్వే చరిత్రనూ స్కీ దేవేంద్రు. గనంటోనవుచో? వానిచెంగటి౮ జెలుల నమ్మక దాని సిలిపి పోదు? వాండు నేనును వింతవగల. గూడిన పొంది: కల, దారి, దాసితో€ బలీకికొందు? దీని నేటికి నిందు6 దెచ్చితి వన? వాని దిక్కు వీక్షించి గడ్జించివైతుః వాడు నామది మెచ్చవలసి తెచ్చిన నుంచి కానుకల్‌) వెస దాచి దానికిత్తుం గపట మింకేని తెలియదు కనుక, మేక వన్నెప్తళలి యయి? యిందు రమ్మన్న నిల్లు గైకొనుట గాను లేక యా కాంపురాల గారవింతునె? నమ్మి నే పీరిదైతి ఢ్రీశీ క! అప్పుడే? వాని వావబాొ వనుచు; మేట మీజీ నడువంగ6 గవి, మందెమేల మనుచు నోద్చుకొనియుంటి. గాక ! యీ యుత్సలాక్షి? గురువులకు బొమ్మ వెట్టుట యకయనై 8! 15 శే. ఇపుడుపైతము దానిపై నీను లేదు నమ్మికయె గొని యా తందనాలకపసి కడుపుసాకంగనలసి యీకరణి౧ జీటి? నేను గినియంగంగల్సించెనేమొ ! కాని 48 మ. అకటా! కా దిడి తార(వ్రాలవునుజుమ్మా కన్నె యా -వన్నెకా నికి దానంపినదేమొ చీటి? మథి వానిం జూడంగా6 జోయి?, మో వికులాగ్రేనరు6 డేమరించిః వడి దీనిం గైకొనం బోలు గా నుకగా౬ దెచ్చునె? కానిచో నతండు నన్నుం జొకగాం జూచునే? 47 “ననన స్టే రమ్మన౭గ నిల్లు = ము, (పాసయతి 9)

వంచమా శ్యానము 181

శా, బౌనే కార! సెబాసు, మెచ్చవలె నాహా! సీగుణం: బింకిటకా

వానిం జూచిన నీకు నిన్ను€ గనుంగొన్నకా వానికికా కోకనం

ధానం బౌందంగండేసినప్పుడు గదా ! నాకూచిః లేకున్నచో

నేనే రంభనె! యచ్చరల్‌ వాగండంగా. నీపేరునం బిల్వవే+ శిరి క. అని నిశ్చయించి రోషం

వినుమడిగా౯* జీటి యిచ్చి యేమేమో మం

తనమాడిః పొమ్ము పొమ్మని

తనబోటిం బనుపు ఘన పదస్ఫుట గతియై? శ్రీ చ. ఆది చనుదెంచి; నందనవనావని. జప్పుడు *సేయకుండం గెం

పొదవిన చూడ్కికో6 బరిజనోత్కరముం జడ మర్లి చూచుచు?

గుదిగొన సూటిగాగం గను(ంగొంచు మెలుంగులనంట; వింటబె

ట్టిదముగ గువ్వతండము వడిం బడ వేయి జయంతుచెంతకుక తశ శే. చేరి మా రంభ వనిచె నీ చీటిం జూచి

కొమ్ము] నీవంటివానికి. గొదప గాదె

యా౭టదానికీ నింత మత్తా* యిదేటి

మోహమయ్య! యటంచు నమ్ముదిత వలుక, శ్ర క ఆచీటిం జూచి? వేలుపు

రాచూలి, మెలుంగుకలకరా( జేటిదెసణా

జూచి; విను మింతె విటులకు

మీచెలికికా జూడు నేండు మెచ్చు ఘటింతుకా, శ్‌ శే. అని గిజుక్కునం దెరిగి. యయ్యమరనాఠ

ప్వ్యతుం డందలి నిండ్తకుం బోవం బనిచి?

సురగ దురదుర నాయింటి కరుగుదెంచి:ః

యేమి, చెప్పుదు. బొదరింటి కేగుదెంచె. శ్‌! కే, శాకయుందల ము,

కే5తి కువలయాళ్వ చరితము జయంత నలకూబర ఘర్ష ణము మ. అపుడే/గ్రొవ్విరు అంది యాయ ధనరాజాపత్య మచ్చంపుని క్కపుం[బేమకా జడయల్ల, నే మడు పొసంగం బట్టి? చే నొక్కి నే రుపుతో నిచ్చినం గాన యొల్లనవి మార్మాగమైన, నే నంత బ ల్కుపరా, కింద ! మటంచు మర్గి యొనగం గోపంబుదీపింప(గకాం శీ క జొనన్నా! నలకూబర ! కానీమన్నా ! యటంచు (గ్రక్కున దిరిగెకా దానుం జనె నర్జేంద్రజుం డేనుణా భయమొదవ వింటి శేగితి నంతకా. ళ్‌క కం సూరెలను నింద్రజుండు?, కో లారిక దుందినం నతండు లలితోల్లానసం దారంగం, గొదవడెనా యీరీతియ మంచిదని? ప్రియంబున( బలికైకా, 00 సీ. ముడిపువ్వుటొ త్తులు మూడువేళలం దెచ్చి యుచ్చువార లయిష్టమెల్ల(గలిగెం జనువుతో దారికట్టును మొనకట్టును 'దెలుప వారలమనువులు ఫలించే? నింతమూ(త్రమునకు నీవేల నేంబూని కొనియెద ననువారికోర్కు లొదవె౮ా గైపంట వింతగాంగై సేయు నూడీగం బులవారి యోప్తవిన్ఫురణ మించే? నౌర 1 దాఠతలరాయ ! బ్రహ్మాయు! వనెడు వారికెల్లను; ధనము లవ్వారి యయ్యు?ః నొంటిపోట్లాట*త త్తరంటొనరః మేని వాంఛ యంజక న ర్తించువారివలన. ర్‌ క, 6 త్తరంబునన _ ము, (యతిక) ఒనరు ఒంటి _ ఇ త్యాదులుండనగునుం

చంచమా శ్యానము 168 సీ. బొక్కశంబుల వీగములు దెచ్చి-సామ్మెల్ల చెట్టియెత్తి నీతి వెచ్చపెట్టి? గెలిచిన నౌనెకా ! తలంపవేతొళ కైన దయ యుంచుం డనుచుః బెద్దలకు6 దెలిసి? వడి రోనమెత్తి: వైంబడ కెచ్చరించి? చెం గట నిల్వుండని నేస్తకాండ్రః బలికి చెల్లెగా చునసువచ్చిన వదార్థ ము లెల్ల కనర్వతతీరంగ ననుభవించి ళోర్వ కిద్దజు? తమలోన నెవనికొక్కొ యీచెలికి యటంచు మదిలోన హెచ్చరించి “పొగల "పెప్టైలు నునుదట్టిపొర అ వరల తెల్ల వాజకమును బయల్‌ దేలుటయును, ళ్‌కె వ. అప్పు డత్యాళ, ర బ్రచర్యాధుర్యంబగు నక్కొార్యంబు: చారణులు విని, 2ఛ్రేగరు లాలకించి? వివ్యాధరులు చెవినిడి, కిన్నరు లాకర్షించి వెజగు పడం, దదా ప్తపరంపరానుతివారంబుల నెక్క-డెక్కుడ యని త తృరంబునం బరువెళ్తువారును) వేమేమి! యని యడిగిన విస్తరింపక = జయంత నలకూబరులంట = యనుచుం బజుచువారును; తారనిమిత్తంబున నెంత పుజ్టెం గంటిరేక్‌ యెంకగయ్యా?ి! యనుచుం జనునారును, నింద్ర నందనునకు బందాకోరైన యీ రాజవదన కుబేరకుమారునకు లోనైన యప్పుడే వివాదంబు సిద్ధం బనువారును వెలకొమ్మలమనంబులు నమ్మ వచ్చునేశ యనుచు. నరుగువారునుః నిట్టియెడం బుట్టిన రోసంబులు వారింప వెవ్వరితరం * బనుచుః *దొడిబడిన పాగ లడ్డాదిడ్డిగం జాట్లు కొనుచు; దమయేలికలకు నెప్పటిసమాచారంబు అప్పటికి. జీటులు క్ష నరత్వ ముం 2, కిన్నరులాలించి _ ము, శ్రి, ఇాకర్టం బుఖ_. ము, 4 ఈ, లో ఆధికపాదము,

118 కువలయాశ్యె చరితము" బ్రాయుచుణ (గ్రక్కునం జనవఠె. జుమ్మీ! యనుచు వేగులవారి నెడ్ప రించుదు. బోవు నియోగులును, 'ఘొల్లున గేకలువైచి శేరుచుంణ జంగున దాటుచు నేండు గదా! వేయక చూడంగలిగెం గదా! యనుచు గమకించు కోదెకాండ్రును, గాయంబులు గట్టుకు మందునంచులు బుజంబుల (వేలాడ, బౌజ్జ లదరం _జను వేలుపువెజ్దులును: జేటికా విదిత తదియ వృత్తాంతంబు విని యమ్మక్క.! యీ చక్కనిదొరల కెక్కడనుండి వచ్చెనే! యనుచు మేడలెక్కి కనుంగొను నవరోధగిరిపయోధరలును గనుకవి యెంత సిగ్గరిషి తలయెత్తవే నంగనాచి! యనుచు మూతులు పొడుచువారును? నింకమీ,ద మురిపెంబులు చెల్లునే! యనుచు దల దింకించు నచ్చర మెజుంగుటోండులునునై యమరావతీప్పరంబునా రంద భును సండదడిందిడం బుకందరుండు హెగ్గగ్గీక త్తియలవలన విని, డిగ్గున లేచి, శచీమత్తకాశని దుఃథాయత్తచిత్తంబుతో నచ్చటికి వత్తు ననుచు దత్తరింపహః భౌమముడితో నతిరూకంబగు వీకణంబున నితువరించిం నగరు వెలువడి, తమకంబున( బయటికిం జనుదెంచె, సంత నంతయు విని యఖిలదిక్సాలకులును బ్రహ్మాది _ దేవకలు నేతెంచిః రట్టియెడః 59 సీ, మనకేమిపని * చూచికొనియుంద, మీ వేమి

యనఃటోకుమీ'! (యని యనుసరించి, నీపున్నె* మిచ్చట నీపగ్లె నెరయించి

పోరుదీక్చకు ! మంచు. బొందుపటిచిః మనచేత గాదు వీరిని కాంతుల నొనర్చ+

నూరకుండెదు మంచు నొద్ద నిలిచి, నానోటి కడికి విఘ్నము దేపినపుడె ఈ

పింతు( జుమ్మీ ! యని బెదర(జేపి వారివ్లై రంబు బురికొల్చ్ప-(జేరిః నార దుండు వీజఐగవుసెనను చొలంగంజేపి మెట్లు తడళబడ దుడుకుగా మేళవించి నిలువ? వారిద్దజును రజోన్నిద్రులై న. (0

కంచ నూ క్యానము శశిక క. హరిహయుండుం గుబేరుండు వి ద్దణుం న్‌ొగి నన్నలునయడుగుందమ్ముల వ్రాలకా? గరుణించి? నకలదేవో త్కరములతో నతండు నిలిచి తన్మధ్యమునకా, కో శే. నలదనిన, వారిలో డుస్పివై చిసట్టి శెదువులం జూచి పలికె నేంగన్మొరంగ నొరుల వైతురె! యందు నొండొడ్డికొనుచు నవునెకద ! యంచు నతఈ డుండుననసరమున 42 తాశళకేతు హననము కా. * అయ్యా! కాపరి, యాండుదాను నదిరికా; హా | యెన్వరిం గాను నా పయ్యాలింపరె నన్నునెత్తికొని దిక్కుల్‌ చూచుచుం బారెడిక? దయ్యం వీతచి నొన్వరేని విజఖడ్గప్రోద్యదు(గ్రాగ్నికిం ధాయ్యం జేయక యాడుదీవెనల( వొందకాలేశె; నే (మొక్ళెందళా. క8 ఈ. అనియెడు, నాడుమొగల్‌ విపి, వనజజు డిది తాళకీతున ర న మరయకా మును దేవగురు(డు శపియిం చీనచందము నిట్టిదనుచు. కెజింతించి 'పేసటా న! క. ధనరొజనుతు జయంతు౦ గనుంగొని. యాబాయ వచ్చు [క్రప్యాదుని (వే 1, జింతించునెడళలా _ ము అట౦--24

186 కువలయాళ్య చర్మితము లునల జూపి? వీని నిద్దజు దునుము(డు 1 పొండనినం జండదోర్మండనులై రథ్‌ త డేగ వెరచూపు నిగుడెడు వేగంబున నిగుడు దనుజవీరునిబుబముల్‌ 9 (పోగువడం బంచికొనుడు వి భాగించిరి తనువుతోడం బాసి చనంగకొాం 08 వనం అంత, (| సీ, విగవిగనిగవి పెన్నెరిగుంపు ముడి వీడీ తన దీర్చ రీతి యందతికిందెలువ నదరుపాటునం జూచు చదురు చూపులవల్ల ఓ గలువ వసంతం౦ంబు గలయ(జల్ల? నుఢుగక గుండెముం దడదడమనుటం గెం పులదండ చనుఃదోయిపుటము ల త్త గడగడమను మేను గలిగం దోడుగ నంచు నపియాడు కౌను సంతనము౧జిందు వీడు పసయ్యెద వసివాళ్ళువాడు మోము నడుగు దడఃబాటు, నెమ్మేనం బొడము చెమట మఅయః? రక్కనుచే వీడి, మీననయను యచ్చరలగుంప్తు[ జేరంఠగ: నన్గుసరించె. ॥ శే. అంత దేవకలెల్లి జయంత ధనద ప్యుత్రకుల నొక్కటిగ€ జేసి పొంకపజిచి? నెలవులకు నేగం “జాలు నా నింద తప్పె” ననుచు, నే దాని. దోడ్కొాని యరుగుదెంచిః 80

వంచమాశ్యానము 181

ఈ నాయింట నునిచి మజతీయ తోయజముఖి తనకు నాండుతోడుగం జెలిమీం జేయుచు నుండ(గ నొకనాం డాయము నను. జూచి వికసికానన యగుచు౯ా, 26

సీ, విననమ్మ ! కుండల యునుదానః ౫నా విశ్వ

వసుకుమారిక, మదాలసయు నేను టీడింపం బాతాళకేతుండు గొనిపోయి

మందర భూధరంబందు నిల్చః చచటికి. గువలయాళ్వాధీకు. డేతెంచి

చునుజేంద్రు ఘో రయుద్ధమున దద్రుంచిః మము. దోడికొనిపోవు మజీ వావియనుజుండు

తాళ కేతు(డు మవో త్హాలపబలుండుం మందిరములం దునునువ నమ్మరదగమనం గాన, కొకనోంటిరా(తి యక్కాంత( దలంచి తలంచి పొగులుచునున్న నద్దనుజు. డెటి(గి క

శ్ర, “వెనుక వచ్చెద, సీవేగు మనుచు, దాని

మున్నుగా నంపంటోలు నీవన్నెలాండి,

క. నలవిఫా (రను) _ము, మడాలస కండి విశ్వావనువు, చూడుండు ఇంజచే 1.63, మజియు, * విశ్వావసు రతి. ఖాష్టతః? =ఎతఅని మూల మార్కండేయ ఫురాణచయు (మ _ 28 +విళ్వవ నువని చవరణమాు, పండఆ ళ6ండి నింధ్యవంతుందు,

వ, రీల. ను

156 మవలయాక్య చరితము మోసపోయిన నిదియును మొజ(గిపోవు ” ననుచు నొక యా(గగహము. దెచ్చుకొని యతండు, 12 క వేరొకతావున నుండం' గోరికిమై నన్ను నెత్తికొని చనుదేరణ? మీరల్‌ చూడగ నైనదిః మీరెలు॥గుదు రింక నేల మీదటివార్తల్‌. ఖై కు నాకత యిత్తైజ( గయ్యెక? వ్యాకులమున నింత కమ్మదాలన కె నెటకుం దోకోనిపోయెనా $ దనుజా నీకంబులచేత వెంత నెగులొందునొకో 1 78 చ, తనువులె రెండు 'గొనిః వనితా! మజి ప్రోణము లోక్కుటమ్మ ! మా? కని సలుకంగ సిగ్గు దళుకయ్యెడుః నట్టి (ప్రియాళిం బాస్‌ యీ యనువున( (బ్రాణముల్‌ విలిపినట్టికతంబును దాని. జూడకుం డిన నిమిషంబు తాళ(గలనే* మి యెచ్చటికేని నేగెడకా? 7ఫ తే, ఆనిన నూరార్చిః యవ్వార్త నరసివత్తు నుండుమని; దాని నాయింట నునిచి యేను: బుడమిపై డిగ్గివచ్చుచో నడుమంగంటేి నారదునిచేత నీదుచందందులెల్ల. 7% శం విని; యిచ్చటి కరుదెంచితా మనముచ్చటలెల్ల 6 దీర, మనట్‌ండలనుం కదా చపతనోటినాునరాలలవారావానునంాలంతడానానడాలానానతానుతతునతను...వొ్తకాయునాననాానాలాలనలనాననాలమల రాయ్‌ నతన ల చవననలాయట్తట్యుతలా అయాయ మాలా నాననా మలు యాతుాశనపును స్‌

1. దశుజానసీకంబుల నవణవానానేకంబులచే _ థా,

వంచమా శ్వాసము 189 వననజేక్షణ చనియె విజనిహాసంబునకుణా. 77 ఉ. అనమయంబునందొక వయస్య* చలత్క-దిర్‌ నినిర్గళ త్కాసుమపుంజముల్‌ చరణకంజముజోడల రాలి మారు తా యాసముతో వశీకృతికి నై రజమెత్తంగం బూజవెంబడీం జేసినరీతి మించి యతిచిత్రజవంబున వచ్చి? నుచ్చికజా సె క * అక్క! మబుకధ్వజుండంట ! యత డిక్కాడి శకేతెంచెనంట |! ఫణీశ్వరు€ డతనిం భగక్కున నెదుర్కొనం జనె, ఢక్కా సటుసటహ తమ్మటధ్వను లొలయకాం గ్ర క నగరికి. జని కెంపులిపని సాగసులుగల మేడ యెక్కి చూతమె!” యనినకాా మగువపిగమిన్న యరిగెకా మొ గమలరం౦: జేటికాసమూహము గొలువళా, 488 ఉ అంత భుజంగపంగపుల డుదారతురంగ శతాంగకోటితో దంతిఘటా ఘటా(గ్ర బహూధా విగళవ్మదధార మార్గ సీ మాంతరమందుఃజల్గు కలయంపులకుం ణునరుక్తి నింపు న త్యంత ముదంఠరంగుల నిజాత్మజులం ,గనుంగొంచు వచ్చినకా? కి! శే అచట మున్నె శరుచ్చాయ నాశ్రయించి తున్న యానరలోకమాన్యుండు,' నప్పు జెదురుగా. జని, తోడ్కొని యేగి యచట నుచిఠకృత్యంబు నడువు నయ్యురగవిభుండు శ2

క్షర్రిల్ట కువలయాశ్వ చరిత్రము శే లేచి: నిలుచున్నమం[కుల. జూచి? రాజు గారిగుణకథనంబు: లవ్వారిగోంగ€ దెలుప విన్నందులకు; 'మేము పిలువనంపి నప్పుడె వచ్చినయందుల కనుగుణంబు. 88 "పెండ్లి విడిది క, ఆనీ సమ్నుతించి, విడదీదికీం జనుందేండని కుంభిసీంద్రజంభారిం దో డ్కొని చవి యట నులుపొనిం డీన యొక గేహామున విడిది నియమించె వేసజాం క్రిత చ. ఆతనికి నమ్మదాలసయుదారక థాభ్యుదయంబు( దెల్చి యో కీతివర ! పెండ్లి యిచ్చటనె జేయుతలంపున నిన్ను/విల్వం బం చితినవి సంబరంటొదవంటేసి, ఫజీం[ద్రుండు చట్టనం బలం కృతముగః జేయంణంచె బహాశీతిా ముహూ రము చిశ్చయించుచుకా.. $థ కు అంతం గుండలం దోడ్కూడప్‌ యరుగుభెంచి? తార యంతయు విని మోదవొరిరాళి మగ్గుయై 'తద్వివాహనంభ్రమను౬ జూచు తంంప్ప పోడమన? చచ్చోటు నిలిచె నంత శి క. ఎలమి నల, చిలువరా జే చెలిచెల్య్వుండు? పెండ్లికొడుకు “పింగరింవడొ జెలులను బనిచిన? ననిచిన తలపుల వారరిగి వస్తుతకు లింపొసంగఖో? ఖో

చం చమూ శ్వ్యానము ]త్తా మంగళస్నానాదికము చ. పనిహరువుం బెనంగొనిన బంగరు నిద్దంపుంటెండ్తి పంటపై? జనపతి నుంచి, యొక్క. యెలజవ్వనిః మేల్‌ బురుసారుమాలు గుం దనపుమెలుంగు పై గవగందాయెతకుచేరుల నిండం దావిఘ మ్మను విరిపువ్వుకె త్తుల నొయారముగా నడలించు నంతటకాః 88 మ, తకకుంబావటటొట్టుచందమును నృత్యం బాడు నాస్తామణిం బలె నర్తించు నరందుశీతిః సటన్మప్రావీణ్యముం జూపు గు బృల హన్తద్వయ కంకణవ్వనుల “ీబానంచు మెచ్చం? దమిం దలయంయిం దరళాడి యొక్క_తెః ధరానాభాన్వయస్వామికిఇ 8కి క, ముందుగ నిగ్గుల సీలము లొందింపక చిక్కునడకయుండ న్నెజణుల౭ా గందప్తు టటక లిడియె నొక యందపు నెజవన్నెలాండి యన్నరపతికీఖా- యా! చు, జలముల్‌ తెచ్చిన పై6డివిందియల మెచ్చంటోని ఘర్మాంబు కం దళపుంజన్నులమిన్న లీయః లత లానందమ్మునం దేనెసో నలు వంచకా నలువొంచు తుమ్మెదలనకా రాజిల్ల (గాం నెన్నెలుల్‌ ఇలకం బార్చిరి కొంద ిందుముఖు లానర్వంనహా నేతకుకా. / చం 'చలున లొసంగి వేడుక పొనంగ మెలుంగు వరంగిపీంట న న్నెలంశలు రాచబేవగని నిల్చి కురుల్‌ తడియార్చిః గోరులం గలయగ దువ్వుచుళ, హోయలుగా సిగ వైచి, మెలుంగుముత్యముకా చులికెడు వాసికందబి6 +దగ్యగుట్టిః రుమాలువృ గట్టిరంశటకా, తికి

192 కునలయ్లాశ్వ చరిత్రను తే. కలికి యొక్కఒతె పెద్దచౌకట్లు పెళ్సె వ! ణి లు ముదిక యొక్క-తె వీలంపుమురువు నిలిపే? రమణీి- యొక్కతెపచ్చతురా యనుర్చెణ గాంత యొక్కతె తెలివతకంబి లిడియె, న! క. ఈరీతి౦ జేలుబు నృపు సిం గారించి యనంత భుజగకాంతు పనుపునం, దార మొదభ్రైన వారొ య్యారిం గై పేయ విర్భరానందముగజా- షి! వివాహవేది వ భుణంగపుంగవుం డభంగుర త్వరాయ కృ చి త్తంబుతో *నం డొడితెమ్మని బడిఐడిం బనువం బుడిబుడిం జనుదెంచి యమాత్యులు మహూర్తం జాసన్నంబయ్యె నంచు విన్నవించినం: (బ్రనన్నవదనంబుతో6 జిన్నినవ్వు వెన్నెలతో సరిమన్నెటికంబుప్పళించు కప్పురంబులతోడ్‌ విడియంబు! లొసంగి.. గద్దియ. డిగ్గి ముద్దియలోసంగు. క్రైదండం. గొని? వడిసి న! క వెలువడి, యుద్దండగండమదధారా విభ్రమ దృ్యమరీమండలందిగు వేదండంబు నెక్కి? వామహ స్తంబునం (బళ స్తమజిగణోత్కీర్డ 0దిగు నంకుశంబునం "గుంభంబు లూంది వెనుకం దగు నూగీగంప్పుందేడియ అంబయిచ్చు పావడకుం? "'దెలనాకుముడువ్పలకుం: జాచు దక్షేణకరంబునం బొనంగు నుంగరంబులం జెలంగు మగజాలడాలు: పరిచారకులపై వెలి సాొవడలతో వీడు జోడాడ, నిజప్రకల్ప్సిత తరంగ తురంగమోన్నిద్రుండగ్క టకు మెచ్చి; తరణి యనిపిన కిరణసహా(స్రంబులనం బేంపు(గను కరదీప నికాయంబులు తళతళనం టబతిఫలించి; గజాంబుధి రాజపుత్రికొరాత్రికంబా

1. నందొెడి 'తెచ్ముని = ఈం లోని ఆధిక పొఠము,

వంచనా శ్వాసము 198 సవరింపం బరంపర లై బారుదీరు (వ్రతాపొంకురంబులనం బరంయ బురున లతో గురుంజులవై(౬ దిరుగు నురగకరిగమనల వలయాకార పరిభ్రమ చ్చిరోమణీనికాయంబులకు సంగడీలై తురంగలింపు రంగదుత్తుంగ భర్మ్యహర్మ్యాంగనా వికీర్ణ లాజానమాజంబులు, భామకల్పితంబులకు ముత్తైెపందల/బ్రాలునకు స్మారకంబుల్తె; రకంబుంజూప వింతకోపుల నాడు వెలచేడియల మైసిరి యెడం దళుకుతళుక్కునునం విక్కటిల్లిన వెన్నెల లక్షీణ మణిగవాకంబులవలనం జూచు నవరోధగిరిపషయోధరల మొగంబుల ముద్దు బట్టిబి యలుచేయ సర్వనన్నాహంబు మెఅసి యరుగు 'చెంచిన కువలయాళ్వు నశ్వతరోరగేశ్వరుం డెదుర్కొంవిః వీరాజనాద్యుప చారంబులు నడిపించి. తోడ్కొని చని, వివాహ పేదికొంతరంబున ౩మణిపీఠికాసుఖనమాసీనుం జేసిన యనంతరమును నే

చ, వరుస మెబుంగుబాసికపు వజ్రపుంగుచ్చుల గచ్చుపై బరా బరి యొనరించు ముత్తియపుబావిలినిగ్గు సరాకు దెల్ప వి ద్బిరమగుల గొంకుజూపు, దొరపాదనఖద్యుతిమీ(ది నేరమే యరయ వివాహవేదికడ కల్ల మదాలస వచ్చి నిల్చినణా కథ కల్యాణోత్సవము సీ తరుణులు, వెలిపట్టుకెర వట్టంగాః నళ్వ వ! న! ఈరు(డు, దేవి పసిండితళుకు గిండిల ఐన్నీరు వంపు భూపొలుపాదాబ్బముల్‌ కడిగి కన్నియమాటకరణి(. దనరు క, మణీపీకికా _ 6, లోని అధికషాఠశము, క0ం-లా-25

134 కువలయ్లాశ్వో చరిత్రము ౫ నుధువర్కయమొనంగి త్రొంబపిదంబు పనిమెట్టు€ శ్రాలవుట్టికళపై బతియు సతియు నిలివనః ముద్దుగుమ్మల పషోఐబనపుంబాట నిజపురోహత'వేదవినదు మఖిల._ వాద్యఘాషందు ఘనవై భవంబు మెలయ భాకవోసేము, వేదవడివారుః కొంకు? " సిగ్గు తమకంబు) చిణునవ్వు తొంగలింప; ఉనాండొరులుమాంటివీక్షీంపు నుచితీరీతి. కి? మ” కులుకుకాసందిట6 ఇందు మైలతిక కొంగుల్‌" లింగులీనంగం గ మ్మలడాల్‌ చేక్కిటం బల్లటీలగొనం" గొమ్మల్‌ జిం హోయించలాం బభబుఠీవుల్‌ పచరించు చూపుజిగితో వాదించు ముత్తెంబులం దలం్రాలోన్ట స పధూటి భోధవశుధాధామోత్త మాంగంబునకా. 00 క. అంగాంగనంగతిని దన ముంగ్రై చెమరింవం _గంరమున -సతికికా రా జొంగజుండు క్టైం మణిమయ మంగళనూత్రంబు: జాయమానోళ్సుకు( డై. ఠి క. తాలిమి. బురోహితుండు నం ('శ్రాజల్‌ చదువంగః నిర్భరానందమునం గిలి. దగ దంసకుల్‌ మటిః వేలిమి గావించి రుచితవిధసున 'సంకళా, 100

1. తా, లోని శిథిలవర్థ సమాహారయత్నము ఈ పౌదము (సర) 2, నొందొరలమౌటవీతింప _ కాయా,

వంచమా శ్యానము శ శశై9ి5్‌ శే. మంద్రము లెసంగ సన్నికల్‌ ఘట్టండేసి రవ్వుడ్తు పురోహితచయంబు; లంత నురగ కాంతు లందజు( గట్టవర్షముల గధములు వరునం జదివించి రన్వధూవరుల కెలమి. 101 అయో ఛ్యాగమఘనము వ ఇవ్విధంబున వివహవపోత్సవంబు (వ్రవర్తిల్లినం, దినచళతుష్టయానంత రంబునం; (బ్రతివ్రియా జోన్ముఖుం డైన కవలయాళ్యునకు; నళ్వతరుం డనేకవస్తువు లరణం టౌనంగి ,మదాలసావిలానవతికిల బుద్ధులు గలపి, కుమారద్వయంబును దారాకుండలాది చేదండగమనలను వెంటం గూర్చి యనిపిను రథారూఢులై వారు గోమతీనదీమఖంబున. బాతాళలోకలబు వర్షమించి, కోభనాలంకారాకారందిగు నయోధ్యాపురంబుంజేరి. గృహ 1వ్రవేశంబు గావించియున్న: మజునాండు దినాంతనమయంబును _ [162 క్రథీగ్సహము ఉ. మంగల నుబ్బుచప్పరముః ము త్తెప్యముగ్గులుం బూల 'మేలుక టం; గొదలేని చిత్తరువులుః బురుసాపనితోడి మంచముం3 జెంగట వీరువాగముల చెల్వము గల్లిన కేశిగేహసీ మం గమనీయ వేషమున, చమూనవన్సాయకు. డుండునయ్యెడడా 148 శే. శార కండల మొదలైన తలిరంటోండు? లమ్మదాలసం జూచి; రానమ్మ! నీకు “వరళుథిప్రా ప్తి” చేకూరవలయు ననుచు వనుచు పేడుకం .దమలోన నవ్వుకొనుచు, ప!

196 కువలయాశ్వ చర్మితిము చ. జలకముం దీర్చి, పావడకళల్‌ వడి ౩దూముడివై చి? జాలువా వలి'పెము. గట్టి? గుద్చిల జవాది యలంది తురాయిశీతిగా నలరులు గొప్పునం దుతిమిః హారము లుంచిః పిసాళి కస్తురిం డిలకము ముద్దుగా నుదుట దిద్ది, గుముళ్‌ గొని వారలత్తృటీ౯ 105 స్కీ అన్నియు దెలినిన వస్నెలా(డికి నీకు! దెలిపెడిదేమమ్మ కలువకంటేి ! వినవమ్మ ! మగవానిమనసు, చూడగ గంచు బదనువంటిది సుమీః పద్మగంధి ! యిన్నాళ్ళనలెః దోడియింతులతోడి యా టలు గావుగదం యిది? కలిరుటోండి ! యిక పతిమన మెట్టులనయించేదో ! నేండు? నీనేర్పు చూతము, నీరజా! యుక్కడనె యింతసిగ్గెను హృదయనాథు నెట్లు గరంగింపనేర్చెదే, యిందువదన ! భావ మెటింగిన జాణవుగావె! నమయ మెటీగి, తటితీపు సేయుమీ ! యిగురుబోణీ ! 108 తే. అనుచు దోకేజ; నవ్వు డవ్వనజనదను సిగ్గు వెనుకకు. దిగువ నెచ్చెలు లచుణుకు మాట ముందటికీడ్వంగ:ః నుందగమన మినుమడింపంగ( జని కేళిగృహము( జేర 187

వంచనూ శ్య్వానము._ 191 క. వనజాతులంద ఉక్కొక పని నెనమున జరుగు సరన బగడపు(గందిం బును జాంటుగా. గొనుచు, వి ల్చినతరుణిం జూచి; విభుండు చిజబునవ్వాలయకాం 104 కే. లేచి నిలువుననే కౌంగిలించుకొనుచు, విరులపాన్నున నుంచి పెన్నెరులు దువ్వి కప్పురపు(దావి గుప్పు బాగా లొసంగిః పొదలి తమకంబు రెట్టింప బుజ్జగించి, కక9 పీ ఆలరులానిన శుమ్మెదలొ ! విక్కపుఖారంగొ * తరుణి ! చూతమటంచు. గురులు దువ్వి? కమ్మ బంగరువిగ్గా? కలిగిన నలు డాలొ* చెలువ! చూతమటంచు. జెక్కు నొక్కి? ముక్కజము త్తియంపుమెలుంగొ * లేనవ్వా* ముదిత ! చూతమటంచు మోవి పడికి కుంకుమజిగియొ * నెక్కొాను గుంపు దండయో | కొమ్మ ! చూతమటంచు గుబ్బ లంటి తెలివిమై మీటు నూగారుదీప్తియొక్కొ * మేలి మొలనూలినీలమో ₹ మెలు6గుటోండి! చూతమమి పోకముడి విప్పి? సుదతి. గరంచి? యించువిలుకావిపామాజ్య మేలి విభుండు, &10 ఈ అంతట గిన ధరజీ కాంచుండు సంధ్యాదికములు గావించి? వ్రజలా శంశనమున( బాలింపుచు, వింకిం గవ(గూడి సౌఖ్యమెనయుదు నుందెళా, శ11

198 కుదలయాశ్య చరిత్రము కువలయాశ్వ బిరుదము వం మునీంద్రా! మా ర్షాండద త్తందిగు కువలయాశ్వంబునలనం జయంబందు టంటజేసి+ బుతధ్వజాండు కువలయాశ్వుండనం బరోంగె నవిను సంతోష ధుర్యుండై; శ్రైమునిముని యవ్విహంగమములం బూజించి సుఖం బముండె నంత. 112 క, ఈ కువలయాశ్వచరితముం గైకొని చదివినను వివినం గారుణ్యసుధా శ్రీకరుండు కృష్ణుం డొనంగుణా శ్రీకరముగం బుక పౌత్ర చిరపభవంబుల్‌ే 118 ఆశ్వాసొంత పద్యములు శా, పూర్వ(గస్త వినిర్మలక్న్వ బహిరుద్బుద్ధారి కీ ర్యంకురా అర్వచ్చాయ కరస్థఖడ్ల +_నబలాకారేఖ మృేఘోల్లన త్పర్వాశౌఘ తమ్మిస్రఘన్మర మహాసొదామినీ సూళికొ గుర్వర్థార్వణ హృష్టయాచకజనా ! కోదండలీల్తార్డువా ! 114 క్క, ధాటీకరటి ఘటారథ కోటీక్షేప్తారి కుంభి కుఠథతటమణీ కోటీ వైవాహిక ము క్తాటీకన విజయమా శ్రితకళోంబురుహో 105 మాలిని, పరివృఢభుజతేజా ! భానుమద్చింబథామా దృవహరిదబలొంగస్థాలి భుర్మోదవిందూ”! భవదనభి ముఖాపిభ్రామ్య దేభ్యాగహస్తా! (ప్రవివృతబలకేజా 1. ఫ్రౌధకీ ర్తి ప్రకొకా! 118

వంచమా-+ శ్యానమ్సు 199 ఆశ్వాసాంత గద్యము ఇది శ్రీమన్మదనగోపాలకటాక్ష వీక్షణానమాసాదిత నరనకవితావైభవ నవ రమన్వయాభరణ నారాయణళూపాల తనూభనం శఠగోవతావసేంద్ర చరణారవింద సంచలన్మానసమిళిందః సంతత భారత భాగవతాది శ్రవజానంద, కామినీమనోహర రూవరేథావిజిత చైై[ఈ? కౌళ్యప గోత్రపవిత్ర, జాతివార్తా కవిజనామోద నంధాయకః చిననారాయణ నాయక (ప్రణీతం దైన కువలయాశ్వచరిక్రం బను మహాప్రదింధంబునం నర్వంబణును దించమౌళ్వానము, మంగళమ్‌ భఘ్రదాశ లరాల ధు య క శ క్‌ వ (టి ౯ న | న. ఆ యో ఇ స వ్యా అలో పాల ల లో చాల లుల లో అతడా ల్‌ బౌద్‌ 00 ఏక్‌. చవర నెి6ంం6 = ₹680 7001201174. పంట ఉఊ 208, వెతతటుడు - పే = 106

శ + ఇ జో ఈ" క ఓ |

శి అ చ ₹ ల | .

గ్గ గ

ం కళ

• ల

| ( ॥ / 1 1. | య. / , | , ॥ / ఈక వేగ

మ. . | , . న 7 ఎ స జననం లతల లు ఏ ఎటిట లలి ఎతు. 1. టు. వ.