Analysis: Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV

Method: Non-LLM (Frequency keywords + LexRank + Unicode heuristics)
Source: https://sundarayya.org/kairaaataaarajaunaiiyamau-tartaiiya-catauratha-saragamaulau
Date: 2026-08-06 13:02
Chunks: 16

---

Book Overview

Book: Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV
Source: https://sundarayya.org/kairaaataaarajaunaiiyamau-tartaiiya-catauratha-saragamaulau
Total OCR chunks analysed: 16

---

OCR Quality Summary

Average Telugu script coverage across all chunks: 94%

---

Telugu Vocabulary — Top Keywords (YAKE)

Keywords extracted statistically — most distinctive terms per chunk.

• భారవి
• సంస్కృత
• రాజు
• దండి
• కాలము
• క్రీ
• నాటి
• ప్రాంతముల
• భార్య
• ఆతని
• శయ్యపై
• తృతీయ
• విశ్వవిద్యాలయము
• నట్లు
• మహాకవి
• వ్యాఖ్యా
• భాషా
• నాటకములను
• కొని
• కావ్యములందలి
• ప్రయత్నము
• చేయు
• కొంత
• యొక్క
• రచనగా
• కాళిదాస
• జీవించి
• ముందే
• యుండవలెను
• ల్లోకము

---

Per-Chunk Details

Chunk 1 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0001-0010.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 7173

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [60, 65]

Key Terms:

• భారవి
• సంస్కృత
• రాజు
• దండి
• కాలము
• క్రీ
• నాటి
• ప్రాంతముల
• భార్య
• ఆతని
• శయ్యపై
• తృతీయ
• విశ్వవిద్యాలయము
• నట్లు
• మహాకవి
• వ్యాఖ్యా
• భాషా
• నాటకములను
• కొని
• కావ్యములందలి
• ప్రయత్నము
• చేయు
• కొంత
• యొక్క
• రచనగా
• కాళిదాస
• జీవించి
• ముందే
• యుండవలెను
• ల్లోకము

Extractive Summary:

స 1 శ కంస న స క న ప. ఇ కుం యం ఖం టం న ” ఓ ” ఈ న ం - ట్య ॥ చ. (ఒం ప తృతీయ బ్రతుర్ధ సర్మములు ను సస ఎ క త న మట టం బు?

---

Chunk 2 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0011-0020.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 11617

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• భారవి
• అర్జునుడు
• నాయకుడు
• కావ్యమున
• కనుక
• వర్ష
• గాని
• యున్నది
• మూడు
• సర్గము
• ఉత్తమ
• నందలి
• అర్జునుని
• ననుసరించి
• విపులముగా
• ధీరోదాత్త
• నామకరణము
• ప్రధాన
• ఈశ్వరుడు
• అర్జునుడే
• దానికి
• శైలి
• కనుకనే
• శరచ్చం
• వ్యాసమహర్షి
• థారవి
• వర్ణనా
• బహుళము
• పట్ల
• కథాంశము

Extractive Summary:

“*న్ఫుటతో నపదై రపొకృతా న చ న స్వీకృుత మర్ష్గగౌరవం థి రచితా పృథగర్థతా గిరాం న చ సామర్థ్య మపోహితం క్వచిత్‌" “"ఉపపత్తీ రుదాహృతా బలా దనుమానేన న చాగమః కతః ఇద మీదృ గనీదృగాశయః ట్రసభం వక్తు ముప[క్ర మేత కకం రసగర్భ విర్శరమైన ఆ వాక్యముయొక్క- సార మును రసికులు యధేష్టముగా ఆస్వాదింతురు గాక” యని పలికెను, (ప్రొఢ బంధముల న శ్లోకములన్లు పగులగొట్టినచో లోపల రసనిర్భరమైన కృష్తున ర్లుడుట్హ్హూ పింగళవర్షిముల్లై న జటిలను ధరించినందువల్ల విద్యుద్యు క్తమైన మేమమువ శ నున్నవాడును (ఐన మునితో నిట్లనెను ఆని నాలబ్లవ శ్లోకముతో అన్వయవు అలంకారము ఉ(త్వేచ్యు ఉనను వ్యాఖ్యానము వ్యాసమహర్షి కృష్ణవద్దుడు ఆయన జటలు పింగళ వఠా ములు ఈ కొరణమున ఆయన విద్యుద్యు _కమైన అంబువాహమువలె నుంచెనోన్నె ఉపమ ఆయస ముఖమునుండి శరచ్చంద్ర కిం ఇముఒలవబి అభిదామములె న కొంత చ్నా పుయిములు ఊర్హ్వముఖముగా వ్యాపించుటచే ఆయన అత్యున్న తుడా యన్నల్షృ జెనని ఉ్యశ్రేకు- ఈ యుపమో్శక్పేకలచే వర్షాంతమృు శరదారంభము సూచి బడినవి మహర్షి శరచారంభమున వచ్చెను ళత్రువిజిగీషా సయత్నరూపవ్నై యుళ్ప్చోహమును ధర్మజునియందు అంకురింస జేయుటకై ఆయన వచ్చిన న యము వీరరసోచిత మైన ఇరదారంభమగుట యుచితముగా నున్నది కింజ సేయము అను కావ్యనామమును బట్టి నాయకుడు అర్జునుడు.

---

Chunk 3 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0021-0030.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 14214

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [72]

Key Terms:

• అన్వయము
• వ్యాసుడు
• పదవిభాగము
• వ్యాఖ్యానము
• దర్శనము
• వ్యాసుని
• ధర్మజుని
• సర్గః
• హేతుం
• చేతః
• వియోగ
• దధతం
• తాత్పర్యము
• భావము
• పరీప్పుః
• ధర్మరాజు
• అనగా
• ఫలస్య
• తుల్యా
• అద్య
• బంధు
• కిము
• గిరం
• త్రి
• కనుక
• వపుః
• చేతస్సు
• యొక్క
• వాడును
• ముఖము

Extractive Summary:

త్మతీయః సర్గః త్రి ఉ పేంద్రవ(జ ఉ'సేందవ(ా జతజా న్రతోగౌ జృ త, జ, గగ _-గణములు (పకృతశ్లోకమున 1,4 పాదిములు ఉపేంద్రవజ, 2,8 పాద ములు ఇంద్రవజ కనుక ఇది ఉపడాతివృ తము ఇం(దవుతుడు, ఉపేం (ద మృితుడునై న యర్దునుని తపశ్చరణోద్యమమును వరించు ఈ వరమున ఈ ము | ల చు ళో నృత్తము వయు కమగుట యొక యౌచిత్యము శో. | కిరాతార్డునీయమ్‌ ముగా ఆసీసుడై యున్నవాడును అగు ఆ వ్యాసమహర్షిను ద్దేశించి ఆయన యాగ మనమునందలి హేతువును దెలిసికొన గోరినవాడై ధర్మరాజు ఈ విధముగా పలికెను. తృతియః సర్గః [11 వియోగ దుఃభితుడైన ధర్మజునకు శ౭చ్చం్యద దర్శనము ఆహ్ల్హాదకరముగా ₹దు తత్సద్భృకుదై న వ్యాసుని దర్శినము ఆహ్లాదకి రమైనది కారణము ఆయన తర్యజానకు బంధువు ఆయన ఆగమనము బంధుసమాగమమై కొంతవరకు దింధు వియోగ దుఃఖమును పోగొట్టుచున్నది అంత మేరకు సుఖ పెట్టుచున్నది కనుకనే *చేతః ఉచ్చ్వనితీవ” అనిన ఉ్యక్పేకు సంగతమగుచున్నది.

---

Chunk 4 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0031-0040.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 14403

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [309]

Key Terms:

• అన్వయము
• వ్యాఖ్యానము
• ధర్మజుని
• పదవిభాగము
• యున్నది
• తాత్పర్యము
• కనుక
• బంధువులందు
• నీకు
• కాని
• తృతీయః
• ధర్మరాజు
• వ్యంగ్యము
• భూతిం
• భావము
• పక్షపాతము
• నిఘ్నం
• భవంతి
• హృదయము
• యూయం
• తస్య
• వృథా
• మోహం
• జహాతు
• రిపూణాం
• ధురం
• చిరాయ
• విధాయ
• వాక్యములు
• చిచీషతాం

Extractive Summary:

బుద్ధిపూర్వకి ముగా అలంకార సుందరములై న వాక్యములను _ప్రయోగించెను ఆ వాక్యములు ఆయన యుదారచి తమునకు వ్యంజకములుగా నుండెను వానిని విని మహర్షియైన వ్యానుని చి తము సమాహీతనముయ్యెను ఆ సమాధికి ఆ.౦బ నము ధర్మజుని జయోపపత్తి సమాధిగతుడై న ఆయననోట ఉదారములయిన వాక్యములు వెలువడెను “'వ్వైపాయనేన నరేంద్రః ఆభిదధే' అను కర్మణి (ప్రయోగమువల్ల ధర్మజుని జయోపపత్రియందు సమాహితమెన చి తముగల మునినోట కల్యాణకరియెన వాక్కు అ(పహయత్నముగా వెలువడెనని వ్యంగ్యము. అనాటి అరము : యూయం ==మీరు; తస్య._రాజః = ఆ రాజునకు, స్తుత్రా ఖై దో క కిం కుమారులు: న_కిము కొరంాయేమి; గుణై & = నుగుణముల చేతః సుయోధనం న దుర్యోధనుని; న_అతీతాఃవా = అతిళశయించినవాడ కారాయేమి, యః హవ ధాత రాష్ట్రిడు; వః -=మిమ్ములను; త్యక్తవాన్‌ == విడిచి పెట్టినవాడో; సః అతత, వృథా == వ్యర్హ జన్ముడు; విషయ == భఖోగములందరి; అభిలాషః = వాంఛ బలా్‌ . హి అసాధు యోగాః జయాంతరాయాః (సంతల (పమాథిసీనాం విసదాం సదాని (భవంత్సి, ఆర్థము ; యః-జవఏ్‌ ధృతరాష్ట్రుడు; సంశయ్య-= సందేహము కలిగి కర్ణ -=కర్టుడు; ఆదిషము == మొదలుగా గల వారియందు; తిష్టతే==నిలుచునో : ఏనం == ఈ ధృతరాష్త్రని; అర్హ = సిద్ధిః == ప్రయోజనలాభము; కథం ==ఎట్లు; న _ జహాతు - విడువకుండును; హి =౭ఏలయనస; అసాధు == దుర్దనులయొక్క; యోగాః == సంసర్గములు; జయ --ఎజయమునకు; అంతరాయాః (సంత == విఘ్నము కలిగించునవియై ; (ప్రమాధిసీనాం నూ మూలచ్చేదకము అయిన; విపదాం == ఆపదలకు; పదాని == స్థానములు; (భవంతి == ఆగున్సు.

---

Chunk 5 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0041-0050.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 14068

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• అన్వయము
• పదవిభాగము
• వ్యాఖ్యానము
• భీష్ముడు
• అలంకారము
• కనుక
• ముఖము
• సర్గః
• పరశురాముడు
• తాత్పర్యము
• వ్యాసమహర్షి
• మంత్రము
• విద్యా
• తృతీయః
• అర్థము
• యొక్క
• ధున్వన్‌
• ధనుః
• గనుక
• అట్టి
• సహేత
• సంరంభ
• ప్రసభం
• భయేషు
• జాయేత
• శ్లో
• సాధనేన
• దురాపం
• వ్యాసుడు
• దేవతానాం

Extractive Summary:

తాత్పర్యము : ఇరువదియొక్క పర్యాయములు కతియులను సంహ రించిన ఆ ధనుర్వేదాదార్యుడై న పరశురాముడు ఎవ్వని సరా[క్రమముచే పరా భూతుడై నవ్వుడు శౌర్యాదిగుణముల యతిశయము ఆ్యశయాధీనమై యుండుపని తెలిసికొన్నవా డయ్యెనో (ఆ భీష్ముడు అని తరువాతి ోకముతో అన్వయము) [0 పదవిభాగము : యస్మిన్‌ ,అనై శ్వర్య కృతవ్యశీకకపరాభవం, (పాపః, ఇవ, అంతకః, అపి, ధున్వన్‌, ధనుః, కస్య, రణే, న, కుర్యాత్‌, మనః, భయైక్యప్రవణం, సః, భీష్మః, అన్వయము: యస్మిన్‌ అనై శ్వర్యకృతవ్యళీకః అంతకః అపి పరా భవం ప్రాప్తః ఇవ, సః శ్లీష్మః రణే ధనుః ధున్వన్‌ కన్య మనః భయైక థఫవణంన కుర్యాత్‌ ? అను, ఆజాత _ శతోః జా ధర్మరాజుయొక్క_, వాక్యం == పలుకును; (ప్రమాణయన్‌ = మన్నిం చుచు; అంతే _ వసన్‌ ఇవ -=శిమ్యుడువలె; వినయేన వినయముతో ; ఉపాస సాద =చేరటోయెను తాత్పర్యము ; స సమహ ఏళ్యము :ః ఇట్లని పలికి ప్రసన్నుడై యన్న ఆ వ్యాసమహర్షిని, జయ

---

Chunk 6 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0051-0060.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 14031

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• యక్షడు
• పదవిభాగము
• అర్జునుని
• అన్వయము
• వ్యాఖ్యానము
• కనుక
• వ్యాసమహర్షి
• వెంటనే
• సద్యః
• తాత్పర్యము
• అనగా
• త్రి
• చిరాయ
• చతుః
• అస్య
• నియోజయిష్యన్‌
• అర్థము
• అర్జునుడు
• యోగేన
• నిజాం
• యత్ర
• శిలోచ్చయం
• యొక్క
• అధిష్టించెను
• సతాం
• పొందెను
• ఉదయాయ
• మేనే
• దుఃఖము
• మన్యోః

Extractive Summary:

ఇతి -= ఈవిధముగః మహేం(దసూనుం 2= అర్హునుని ఉధే శించి; (బువాజేన == పల్కుచున్న; తేన ఆ, మహర్షిణా =మహర్షిచేత; తిరోబభూ వే == అంతర్జానము చేయబడెను; రాజరాజ కుబేరుని యొక్క; అనుచరః = సేవకుడై న యక్షడు; అస్య == ఆ మహర్షియొక్క్న; ఆ దేశః ఇవ ప్రత్యక్షమైన ఆజ్ఞవలి; తం ఆయర్జునుడుండిన, (ప్రదేశం == (ప్రదేశమును సద్యః == వెంటనే; అధితహ్షా =అధిష్టించెను. “*తం(పదేశం” ఆనగా ఆర్జునుడున్న (ప్రదేశము అనియు, “ఆ దేశః ఇవ అధితష్టా” అనగా బుషియొక్క సాక్షదాజ్ఞయా యన్నట్లు చేరెను అనియు మల్లినాధసూరి వ్యాఖ్యానము. కనుక ఈ శ్లోక మున మంథక ప్రదీప్టుడైన యర్దునుని సూర్యునితో పోల్చుట బౌచిత్వ భాసురమై యున్నది ఆ యర్హునుని సనముక్షమున మిగిలిన పొండవులు బృహధ్యుతులై న సుమేరుకుంజములవలె ఉండిరి.

---

Chunk 7 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0061-0070.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 14303

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• అన్వయము
• దౌపది
• భావము
• దూరం
• వ్యాఖ్యానము
• పదవిభాగము
• తృతీయః
• వారి
• విహాయ
• కృష్ణాం
• విడిచి
• దుఃఖము
• సంభావనాం
• సర్గః
• నాలుగు
• చతురః
• కృష్ణపక్ష
• విలోకనే
• మీలయితుం
• నిండిన
• నికామం
• యొక్క
• దృష్టిని
• అర్జునుడు
• పంకభూతే
• గాని
• విహితస్య
• ముష్టన్‌
• ప్రియం
• ప్రాణం

Extractive Summary:

శ్రీ ల్లో తాన్‌ భూరిధామ్న శృతురోఒపి దూరం ల విహాయ యామానివ వాసరస్య వాక్రువ వ ఏకౌఘభూతం త దళర్మ కృష్ణాం విభావరీం ధ్వాంత మివ (ప్రసేదే, ఏ పదవిథాగము . 'ప్రసిద్ధే, అస్మత్‌, విన్నామా, భృశం, ఉన్మనీభూః అన్వయము పంకభూతే ద్విషచ్చద్మని మగ్నాం సంభావనాం భూతిం ఇవ ఉద్ధరిష్యన్‌ ఆధిద్విషాం తపసొం ఆ పసిదేః అస్మశ్‌ వినా భృళంమా జ ఉన్మనీభూః. దుఃఖచ్చేదముకొణకు తపస్స్పునకుబూని చుఃభింపబూనినచో అ దుఃఖము తవస్సునే ఛేదించును గనుక పీరపత్నియైన (దౌనది ఉత్సాహపరిసంథియైన నిశ్వేదమునకు తావీయవదని పారుని ఉద్యో “సంభావనాం భూతిం ఇవ ఉద్ధరిష్యన్‌ ' అనుచోట ఇవళబ్ద్యసయోగము నల్ల ఉపమ యేర్చడుచున్నది, కాని ఇచ్చటసంభావన, భూతి_రెండును (పకృ తములే.

---

Chunk 8 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0071-0080.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 14457

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• అన్వయము
• పదవిభాగము
• వ్యాఖ్యానము
• తృతీయః
• అలంకారము
• పాండవులు
• నీవు
• త్వం
• సర్గః
• కుర్వన్‌
• హృదయం
• నికారః
• తాత్పర్యము
• యవమానము
• దౌపది
• అర్ధము
• యన్నట్లున్న
• సతాం
• యస్య
• కార్ముక
• విని
• యన్న
• కీర్తిని
• గనుక
• పరాభవము
• వ్యంగ్యము
• తన్వన్‌
• ఆన్వయము
• చేయబడిన
• పూర్తిగా

Extractive Summary:

అర్థము : వీర్య == వీరకృత్యములనె డు; అవదానేమ = పవి(త్రకర్మల యందు; కృత = చేయబడిన; అవమర్శః = తిరస్కారము గలదియు; సంప్ర తీతిం = ప్రవ్యాతిని; ఆభూతాం _ ఇవ == లేనిదాయన్నట్లుః తన్వన్‌ == చేయు చున్నదియు: అహ్నః -=పగటియొక్క; ఆవశేషః చివరి భాగము; అర్క == సూర్యునియొక్క;ః త్విషాం _ ఇవ కాం తులకువలె; ఆయతీనాం == భావికొలము లకు; (సయామ దీ ర్లత్వముయొక్కః క్షయం==నాశమును:_ కుర్వన్‌ == చేయుచున్నదియు; (44 వ ల్లోకమందలి “సికారః” అను పదముతి అన్వయము) తాత్సర్యము : వీరకృత్యములనెడు పవిత్రకర్మలను పూర్తిగా మబుగు పడునట్లు చేసినదియ్యు అందువల్లనే (ప్రక్యాతిని లేనిదానినిగా నొనరించుచున్న ళం దియు, దినావసానము నూర్యకాంతులకువలె భావికాలములకు దైర్హ్యనాశనము గలిగించుచున్నదియు (44వ శ్లోకములో ఆన్వయము) అలంకారము ; ఉలక్పేక: ఉపమ. ; సః -=ఆ, నికారః -- అవమానము; త్వక్‌ _ వినా == నీవు లేక; ఆర్డ౦ిః (సన్‌) ఉ=పచ్చిదై: ఉపళుష్యత్‌ _- ఇంచు యెండుచున్న; మే == నాయొక్క; హృదయం -= హృదయమును; నవీ8 రిష్యతి == పచ్చిగా చేయగలదు, తాత్పర్యము : శతువులచేత మనయందు బలవంతముగా (పయోగింప బీడిన ఏ యవమానము అనుభవించుట మాట యటుంచి స్మరించుటకే శక్యము కాదో ఆ యవమానము నీ యెడబాటు వలన పచ్చిదె ఇంచుక యెండుచున్న నా హృదయమును మరల పచ్చిదానిని చేయగలదు. తాత్పర్యము : దుళ్ళాసనుని ఆకరణమనెడుధూళచేత చెదరి దిక్కులేనివా యన్నట్ల్టు దైవమే దిక్కుగాగలవై యవిన్న ఈ వెర్మటుకల చేత వ్యర్థము చేయబడిన శార్యమృ్యు బలము గల నీవు ఆ ధనంజయుడవే అగుదువా?

---

Chunk 9 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0081-0090.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 14272

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• అర్జునుడు
• దౌపది
• వ్యాఖ్యానము
• కనుక
• అన్వయము
• అర్జునుని
• ఆసాద్య
• సర్గః
• పదవిభాగము
• ఆతని
• శ్లో
• పాండవులు
• అర్ధము
• నిన్ను
• యందు
• కరోతి
• సంసత్సు
• జయాయ
• ఆతడు
• ప్రమాదం
• కుర్వన్‌
• వచనం
• ఉదీరితాం
• విద్విషః
• పురోధసా
• తృతీయః
• తాత్పర్యము
• యొక్క
• అలంకారము
• రిపుభిః

Extractive Summary:

తాత్పర్యము : ఏమరుపాటు వలన శతువులచే సరాభవింపబడుచు వనుగులచే 'పెరుకబడుచున్న కేసరములులగల సింహమువలె నున్న నిన్ను ఈ కొార్యభారము సూర్యుని దినలక్ష్మీ కాంతిచేత వలె యోగ్యతచేత ఆ(శయించినది, ఆలంకొరము : ఉపను. అర్ధము: హేపార్ట== అర్జునా ప్రియేషు = ప్రియలమైన మావిషయ మున; ఉసపత్తేః_ వినా కారణము లేకయే; విచింత్యమానై ౩ =కంకింపబడు చున్న; యైః == ఏదుఃఖములచేత; చేతః-చి తము; క్షమం == భేదమును; ఏతి = పొందుచున్నదో: జయాయ = విజయముకొటకు; ప్రయాతస్య _ వెళ్ళి నటువంటి; తవ = నీయొక్క: తేషాం== ఆ; అఘానాం -=-దుఃఖములయొక్క_; విఘాతం -=నివారణమును; మఘవా== ఇంద్రుడు; (క్రీయాత్‌ == చేయుగాక, తాత్పర్యము: ఓ అర్జునా ః (పేమప్మాకులమైన మావిషయమున నిష్కా రణముగా ళంకింస బడుచున్న ఏ దుఃఖములచేత నీచిత్తము భేదము పొందు చున్నద్కో విజయ(ప్రా పిత యేగిన నీయొక్క ఆ దుఃఖముల నివారణమును దేవేంద్రుడు చేయుగాక. అన్వయము : అథ విద్విషః పురః ఆభిపళ్యన్‌ ఇవ పురోధసా ఆరో పిత హేతిసంహతిః సః రమ్యః అపి అభిచారికీం [కియాం గతః మం(తఈ ఇవ ఖీషణం వపుః బభారు అర్ధము ; ఆథ==అనంతరము: విద్విషః==ళ్యతువులను; ప్పరఃజ= ఎదుట; అభిసళ్యన్‌ -ఇవ == చూచు చున్నవాడా యన్నట్లుండి; పురోధసా = వురో హీతుడై న ధౌమ్యుని చేత; ఆరోపిత మంత యుక్తముగా నుంచదిడిన; “హేతి = ఆయుధములయొక్క: సంహతిః == సమూహముగలవాదై న; సః ఆ అర్జునుడు; రమ్యః.అపి == సొమ్యుడయ్యు; అభిచారికీం -వరపాంసయే (వయోజనముగాగల; క్రియాం == క్రియను; గతః పొందిన; మం్యతః.ఇవ === మంత్రమువలె; ఖీషణం ==భయానకమైనవ; వపుః రూపమును; బభారజ ధరించెను,

---

Chunk 10 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0091-0100.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 13356

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• అర్జునుని
• అన్వయము
• భువం
• దృష్టి
• వ్యాఖ్యానము
• యొక్క
• పదవిభాగము
• అలంకారము
• దర్శితం
• ఆతని
• దివ్యం
• ననంద
• త్తయః
• తృతీయః
• ధనువును
• దాని
• ధౌమ్యుడు
• తిరోదధత్‌
• కవచం
• తాత్పర్యము
• కవచము
• శివం
• క్షణం
• యర్హునుడు
• అనుజగుః
• వ్యోమ్ని
• స్ఫురంతీం
• అర్ధము
• వ్యాపించెను
• భూమిని

Extractive Summary:

అధిప కు బేరునియొక్క: ర లక్‌ భృత్య == సేవకుసచే; దర్శితం == చూపదికిన; శివం == మంగళకరమైన: ఉరీ ధర సర్వతముయొక్క; వర్త ==మార్గమును; సం్యప్రయాన్‌ ఆ బియలు దేరు చున్నవా డ్రై; క్షణం = ముహ్తొూర్తకొలము; ఉద్బాస్ప = ఉద్గతబాపష్పములై న; దృశాం ==దృష్లులుగల; తపోభ్ళతాం = తొవసులయొక్కం; పహృదయాని == ట్‌ హృదయములను; సమావి వేళ == శోకాకులములు గావించెను. నిరీక్యమాణా ఇవ విస్మయాక్చులె అగి అధ స్పరోఖి రున్మీలిత పద్మలోచనై_ః జి న, వి, అభ హృత(ప్రియా దృష్టి విలాస విభమా జర జల మనోఒ. అన్వయము : విస్మయాకులై ॥ ఉన్మీలితవద్మలోచనై ః సరోభిః నిరీక్ష్య మౌణాః ఇవ (స్థితా హృతప్రియా దృష్టి విలాసవిభమాః శఫరీవినృ త్తయః ఆస్య మనః జ(హుః అర్దము : విస్మయ -= ఆశ్చర్యముతో; ఆకులై ॥== నిండిన; ఉన్మీలిత్‌ = వికసించిన; పద్మ == పచ్య్మములే; లోచనై != లోచనములుగాగల; సరోభిః == సరస్పులచేత; నిరీక్యమాణాః_ ఇవ -చూడబడు చున్నవా యన్నట్లున్న; హృత -- హరించబడిన: (ప్రియా -.= పియురాలియొక్క; దృష్టి =చూప్పల యొక్క: విలాప ఆ విలాసములయొక్క; విభ్రమాః ==శోభగల్లిన; శఫరీ = ఆడు చేసషలయొక్క; వివృ త్తయః =టొరలుటలు; అస్య == ఆర్జునునియొప్క; మనః = మనస్సును; జ్మహుః -_హరించెను.

---

Chunk 11 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0101-0110.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 13738

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• అన్వయము
• గవాం
• అర్జునుడు
• కలమస్య
• తస్య
• నిరీక్ష్య
• పదవిభాగము
• వ్యాఖ్యానము
• గోపికాం
• ల్లో
• మిక్కిలి
• నునోద
• అర్ధము
• పరాగ
• చూచి
• గనుక
• పరితః
• మేనే
• శరదః
• జవేన
• గణాః
• దదర్శ
• దధతం
• శారదీం
• దౌపది
• అర్జునునకు
• పళ్యన్‌
• సవారిజే
• వారిణి
• రామణీయకం

Extractive Summary:

అర్ధము : సః ఆ అర్జునుడు; శిథిలత్వం == కీణత్వమును ; ఆయళా _- పొందుచున్న; శనై ॥_ళనై 1== మెల్లమెల్లగా; శాంత = శాంతించిన; రయేణ వేగముగల: వారిణా = నీటిచేత; కృత _- చేయబడిన; ఊర్మి -- అలలయొక్క; రేఖం = రేఖలుగల; తరంగిత = ముడుతలుగల; కౌమ పటు ఐటవలె, విపాండు = తెల్లనై న; సము[దయోషితాం == సము ద్రునిభార్యలై న "నదుల యొక్క; పై కఠం == ఇసుకతిన్నెను; నిరీక్ష్య = చూచి; రేమే సంతసించెను. వదవిభాగము ; విముచ్యమానై ః, ఆపి, తస్య మంథరం, గవాం, హిమా సీవిశదై శ, కదంబకై క, శరన్నదీనాం, పులినె;, కతూహలం, గళదుకూలె 8, షా చు ౧ ర్లు జఘనై॥, ఇవ ఆదధే. అన్వయము : హిమానీ విశదై ॥ గవాం కదంబతై ౪ మంధరం విముచ్య చూ మానెః ఆపి శరన్నదీనాం వృలినె ౪ గళదుకూలె । జఘస$। ఇవ తస్య (ఆర్హు షం షు ౧ ర రూ ణీ నన్య్ర కుతూహలం ఆదథధే అర్జము 2 హిమానీ _ మంచుగుంపువలె; విశద ౩ ఇ=తెల్లనై నః గవాం = గోవు ఒ యొక్క; కిదంబై 1 మందలచేత; మంధరం == మెల్లగా; విముచ్యమా వై -ఆపి = విడిచి పెట్టబిడుచున్నవై నప్పటికి ని; శరత్‌ ఇ=శర త్తునంద లి; సదీనాం =నదులయొక్క్‌; పలినె 8 == ఇసుకతిన్నెలచేత; గళత్‌ .ఎజొరుచున్న; న.

---

Chunk 12 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0111-0120.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 14069

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• వ్యాఖ్యానము
• అన్వయము
• దదర్శ
• తాత్పర్యము
• యోషితః
• సర్గః
• వారి
• చలించుచున్న
• పదవిభాగము
• అర్జునుడు
• వదలి
• గనుక
• గతాన్‌
• అలంకారము
• వారు
• అర్థము
• నిశ్వాస
• ముహుః
• మృదంగ
• భృశం
• పిరుదులు
• బంధుతాం
• వనేషు
• వారును
• శ్లో
• కేసరములవంటి
• దంతములు
• గలవి
• కదలుచున్న
• చిగురుగల

Extractive Summary:

తాత్పర్యము : చలించుచున్న తుమ్మైదలవంటి వెంథటుక లచే ఆవరింప బడినవియు, చిరునవ్వు వలన కొంచెము (ప్రకటింపబిడిన కేసరములవంటి దంత ములు గలవియు, కదలుచున్న కుండలముల కౌంతులచే మెలయుచున్నవై లేళ యెండచే కాకబడిన పద్మములవలె మనోహవములును నై న ముఖములతో నొప్పు చున్న (17 వ త్లోకమందలి “వల్లవీః” అను పదముతో అన్వయమ్ము అలంకొరము : ఉపమ వ్యాఖ్యానము : కదలుచున్న ముంగురులు గలవి, చిరునవ్వుచే ప్రదర్శింస బడిన దంతములు గలవి, చలించుచున్న కుండలముల కొంతిచే మెరయుచున్నవి యెన ముఖములు కదలుచున్న తుమ్మెదలు ముసరినవ్సి (ప్రకటింపదిడిన కేసర చా ములుగలవి, లేత యెండచే సృశింపపడినవి యైన సరోజములతో పోల్చ బడి నవి. తాత్పర్యము: ఆ యర్హునుడు వర్షర్తు సంబంధియెన వ(కతను వదలి పెట్టు చున్నవియు, వృషభములచే మేయబఐబడన అంచులందలి సస్యసంపదగలవియు , చక్రములచేత పాసటలుగలవిగా చేయబ ఏన చిక్కని బురదగలవియు, నిరంతర సంచారముచే ఏర్పాటు చేయబడినవియునై న మార్గములను బట్టి సంచరింస సాగెను. తాత్పర్యము 2 అనంతరము ఆ యక్షుడు శరద్భతు గుణసంపదను పర్ణనీయముగా భావించి శరద్దుణ దర్శనలోలములైన న్నేతములుగల యర్లును న!

---

Chunk 13 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0121-0130.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 14103

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• గనుక
• అన్వయము
• వ్యాఖ్యానము
• తాత్పర్యము
• సర్గః
• అలంకారము
• వర్ష
• వేరు
• పతంతి
• శ్రియం
• యొక్క
• శరదృతువు
• మహీం
• యందము
• ల్లో
• విశదాః
• పరాం
• యున్నది
• విహాయ
• ఫలస్య
• నమంతి
• త్విషా
• గలదిగా
• జగతః
• ఫలైః
• పదవిభాగము
• శివాయాః
• పార్ట
• శరత్‌
• అర్ధము

Extractive Summary:

అర్ధము: పార్ట == అర్జునా; శివాయాః మంగళకర మైన;నియతేః = దై వము యొక్క: ఆయతిః ... ఇవ == ఫలదాన కౌలమునలె; జగతః = లోకముయొక్క; (క్రియాః ఉకృష్యాదికర్మలను;వలై * == లాభములచే; కృతార్ణయంతీ== సఫలము గావించునదై; (వసన్న =నిర్మలములై న; అంబుః =జలములుగలది; అనంబు== నీరులేని; వారివా= మేఘములుగలదియైన; ఇయం=ఈః శరత్‌ =శరదృతువు; శ్రే=సీయొక్క; జయ్యశ్రియం=జయలక్ష్యీని, పృథూకరో తు=వర్ధిల్ల చేయుగాక. శీ0క కిరాతార్దనీయమ్‌ మేఘములుగలదియునై న ఈ శరదృతువు నీయొక్క జయలక్ష్మిని వృద్ధిపొం దించుగావ. అన్వయము : అమీ పృథుస్తంబభృతః ఫలస్య విపాకేన పిశంగతాం గతాః కాలయః వష్రాంభపి వికాసి గంధసూచితం అసితోత్సలం నిఘాతుం ఇవ నమంతి, అర్ధము ఏ అమీ == ఈ; పృధు==లావైసన; న్తంభంభృతః == క0కులుగల వియుః ఫలస్య = పంటయొక్క; విపాకేన == పరిపాకముచేత; పిళంగతాం == వసుపురంగును్యు గతాః = బొందినవియునై న; శాలయః -=వరిమొక్క_లు; వ [ప్ర== కేదారములందలి; అంభసి = ఉదకమునందు?

---

Chunk 14 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0131-0140.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 13496

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• యొక్క
• అన్వయము
• వ్యాఖ్యానము
• సర్గః
• సరోజ
• ధావతాం
• అర్హము
• ఉపైతి
• తెల్లని
• తాత్పర్యము
• గనుక
• నున్నది
• ల్లో
• దిశః
• యన్నట్లు
• ద్యుతిం
• భూయసీం
• పదవిభాగము
• గోపికల
• శిరసా
• మనోభువా
• వాయునా
• దదృశే
• దగిన
• సదవిభాగము
• అమీషాం
• హంసల
• వర్షము
• క్రయః
• నయంతి

Extractive Summary:

అర్థము: ఆపదిళ్య = ఉ ద్దేశించి;ధావతాం = పరువిడుచున్న, అమీషాం = ఈ; సిత_ఛదానాం == తెల్లని రెక్కలుగల; పళ్య్థర్షిణ్యాం జ్ఞా పదుల (హంసల) యొక్క; రుతై $.=-కూతలచేత; (గథితాః == కూర్చుబడ్‌నవె; వారిద == మేఘ ళ్‌ ములయొక్క_; రోధ -- అవరోధమునుండి; నిర్షతొః తొలగిన; దిశః దిక్కులు; పరస్పర =పరస్పరమైన; ఆలాపం = సంభాషణమును; (ప్రకర్వశే_ ఇవ -- చేయచున వా యన్నట్టున్నవి. కువ ల్యాత్హ్నత సా అర్హము; విహారభూమేః == మేత పట్టునుండి; అభిఘ్లైస్తం == ఘోషము నకు; ఉత్సుకొః == ఉత్క-౦ఠలితములై; చ్యుత చెదరిన; యూధ -= మందల యొక్క; పం క్రయః == (శేణు- గలవై; అమూ?ః = ఈ; ధేనవః == అివులు, అస క్తం == ఆ(ప్రతిబంధముగా; వయః-పాలను; కరంతి -=కార్పుచున్న: ఊధాంసి = పొదుగులను; శరీర జేభ్యః = బిడ్డ లకొఅకు; ఉపాయనాని __ ఇవ == కానుకలో యన్నట్లు; నయంతి = ఆర్చించుచున్నవి. తన్‌ పదవిభాగము ; అమీ, సముద్దూతసరోజరే ణున్సా హృతాః, హృతా సారకణేన్స్న వాయునా, ఉపాగమే, దుశ్చరికాః, ఇనః, ఆపదాం, గతిం, నృ నిక్చేతుం, అలం, శిలీముఖాః, అన్వయము : సముదూత సరోజరేణునా హృాతాసారకణేన వాయునా హృ్‌తాః అమీ శిలీముథాః ఆపదాం ఉపొగమే దుళ్చరితాః ఇవ గతిం నిశ్చేతుం న అలం.

---

Chunk 15 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0141-0150.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 13539

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• నీవు
• మహర్షి
• అర్జునుని
• వారికి
• వ్యాసమహర్షి
• తెల్లగా
• యక్షుడు
• ఇట్లు
• క్షణములో
• గణములు
• ఉపరత
• సీరపాణేః
• బడిన
• నున్న
• యర్జునుడు
• నీకు
• నిన్ను
• దుఃఖము
• గాని
• యన్నట్లు
• ఇట్లని
• చెప్పుచుండగా
• అనతి
• అలంకారము
• వ్యాఖ్యానము
• ముగా
• కొంత
• సేపు
• దర్శించెను
• మునకు

Extractive Summary:

తాత్పర్యము : జయశీలుదై న పార్టుడు గొప్ప వనవీధులచే నల్లగా జేయ బడిన సమీప(ప్రదేశములచే సుందరమై, పై భాగమున మంచుగుంప్పచే తెల్లనైన ఆ పామవంతమును చేరి మదరాగము వీడి నలని యంతరీయమును ధరించి యున్న బలరాముని శోభను స్మరించెను. ఇంద్రునియొక్క- (పసాదముకొఅకు నీవు ఎచ్చట అతి దుష్కురములై న తపస్సులను చేయవలసియున్నదో అట్టి రమణీయ శిఖరములు గల ఇంగద్రకీల పర్వతమునకు నిన్ను ఈ యక్షుడు క్షణములో తీసికొని పోగలడు” ఇట్లని పార్టనితో బలికి మహర్షి యంత్నర్మితుడయ్యెను.. ఆ మహర్షి స్థానమున ఆదేశముగా వచ్చెనాయన్నట్లు కుబేరానుచరుడై న యక్షుడు ఆ (ప్రదేశము నధిష్టించెను.

---

Chunk 16 — Kiratharjuneeyamu-(-Andhra-'Balasudha'-Vyakhya-Sahithamu-)-Vol---III,-IV_pages0151-0160.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 10249

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [197, 243]

Key Terms:

• అర్జునుడు
• యన్నట్లు
• గలదియు
• డాక్టర్‌
• పాటిబండ
• అప్పుడు
• దియు
• వికసించిన
• యర్జునుడు
• బలిసిన
• చేయుచున్న
• ఆంధ్ర
• సర్గః
• నున్న
• యొక్క
• రంగు
• ప్రదేశమును
• గలవి
• యన్నట్లున్నవియు
• బడిన
• జలమును
• మెల్ల
• చేయబడిన
• మును
• గాంచి
• నెజ్జనైన
• మాటికి
• దానిని
• చూచెను
• వారు

Extractive Summary:

అప్పుడు ఆ యకుడు శరల్లక్షణములను దిలకించి, తదాలోకనలోలన్నేతుడై న యర్జునునితో నిటు పలుకదొడగెను. న దిగ్వధూనాం కృశళతాన రాజతే న్‌ స. , _* “మాళవికాగ్నిమ్మితకము : “కరదీపికా" వ్యాఖ్యాసహితము = 6-51 1 ౧... _ “ధశళకువూర చరిత్రము-పూర్వపీఠిక వ ఆల టిం, జీ మ న + .

---