Telugu Khagola vignanamu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki
] ఆం[ధ|పదేళ్‌ నె వ్‌ | (ధవ వ్వైన్సు అకాడమీ పచురణములు -. . ॥ . ॥ . క . . . ః' + ణ్‌ " . " ॥ వట లే ( న. ( .. | | + వ. ( . య బిల /. ( . . స | + గ్‌ న. న , వ్‌ స మ న య. జ్‌ సై / న. / నలో ఫల! . లీ సు స. న్‌ క / ] న న... న .! ॥ సు [ప బు. ల య] ఈ ల లో న స. సనో . ల స యు స | సట . ః షి ఏత. మో! న. న జ న. శ్‌ న న. గ! స న శ ి! క స యు పు టై (1/ మటు న గ! మం? ఖో ఫా న త క హన స న స / ర న రూ ్‌్‌ శ? స్‌ క సో పు గట! మ. మం. బసు మున వ! స ల 4! 2 టో (ఖీలై! |. య. వ... ల (న (ను టవ, లీ ఫేక్‌ 4 . ర! టీ గ్ర లాట సతీ గః టు 1 కద 40 స గ్‌ |... య న సో ముంత న రట. (స మం లే గ) మంగ స నస గ | ॥ న త్త నో సే? (1 రి తి. 1 మ ౮1 గ్ర టో టన లర, నగ. యో టు నట 4 ్ల్‌ ? ఖీ భల శ్‌. బక స న ప సం 1 ళ్ళు న ము (40 గగ టి హః (స. శ గ లీ స్‌ |! న టం స్‌ (1 స్మి సన ల్ల, టు. ] రం, న. య గ / సన స? న్యు 1 | గా టు న [| 1. న నం. రో తో ॥ 7 (1... (ల కరీ గ! న న శ న్‌ మ్‌! న య (1 సీ (ఇ ఖో (1 గ్‌, 2 శ్రి (] భలే? ళు న ల న (1 ర. దట 6 న. (ఇట క్‌ వనం ప. 1 టం టన స న. 4 11 ఆ నం రుం! స ౯ ఆకా. స నం. లు టం: టు స. గ 212 న... ॥ నన. సు న న స. ( . బన్‌, న స. సే. సా? సి." సట టం. | భట
అంధవచేళ్‌ నైైన్సు అకాడమీ (పచురణములు = శీ ఖగోళ విజానము జా డబ్ల్యు. ఎం స్మార్టు, గ్గాస్లో విశ్వవిద్యాలయమందలి ఖగోళ శాన విభాగమున రిజియసు ఆచార్యుడు ద్వితీయ ము[దణము అశనునాదొవడు : డా. ముక్కామల బొలకృష్ణళర్మ, రిడరు, ఖగోళ శాస్త్ర విభాగము ఉస్మానియా విశ్వ విద్యాలయము హైదరాబాదు [టో అంధధ్యపదేశ్‌ సెన్సు అకాడమి యై హైదరాబాద్యు,
ఈ[ం120000)” 6 ₹7 శ్‌ కమల వెల్‌ ఉల 50, కాంం12066 100 301080 0 ౨౯ వశ ప క 5802, సశ 50,2౬ 9. 1019168 9 గారం ఉంరక2 ౨264630 ఉకిడిరేంయ1 0£ 50160063, ₹7 0 0686 016, ౦09%20142 ౮౫17016 ౮29003, కరేం80264-7 ధ్‌ ఖలీ 1 కెతటంక 1968 ర్‌ 609 ౫891 0 6 010 18168 శ్రోత చన ళ్ధ వో 00214 1864 1000 లా ం కళ | నో వెగం 298 8-50 గ క తల్‌ త్‌ / ర్వ ల రా తీంకళ0%16రే8000603 ల్సి (ప్రాం
- కం 02004 ౮917౮91౮ 9633, యి 108 20007౯6108 ౦0138102 01 25 ౨ 294 0011020108 02 ౩౭1088 261102 2 కంటం 0% 0093672002, ౮411000032 [08 2000141208 క01133 01 €0 ౧1086 286 2 80 [01 39606102 106 ౬౦08829083 పైంలి064 10 019 66 (0% (భక రర? టా శవ ౪7 & 3400 ౪ ఈ ౦౦ న న! గ2౦రా భక ఉక3ైఉం=% ఫె
నంపొదకీయభఖూమికి ఇం[ధ్రజేక్‌ సైన్సు అశాఢమీ ముఖ్య ఇశయములలో ఒకటి వివిధ శాస్త విజ్ఞానమును, సామాొన్మ్యఖనులలో వ్యాఫింప జేయుట ఈలభ్యుమును సాధించుటకు సులభమార్షములు ెండు (1) సాధారణ (ప్రజలకు ఉపయోగవగునట్టి శాస్త్ర (గ్రంథ రచనలను (పోత్సహించుట (8 విదేశీయభామలలో ఇట్టి యుద్దేశముతో (వాయఇడిన (గ్రంథములను ఆలుగులోనికి అనువాదముచేసి [వచురించుట ఇంళవరకు తెలుగులో [వచురింపబడిన పు_స్తకములలో విజ్ఞానళాఖల నూ[త్రములను, రహన్యములన్ను వై చిత్యములను విళశదీకరించునవి లేవు అంద్యుళ్లో, నమర్థులు శా(్త్రకోవిదులు [వాశినవి చాలకొడ్డి పొటి అట్టి స్వతం[త రచనలు వెలువడుటకు తగినంత (పోళ్చావాము, అనుకూల వాతావరణము (గంథ సన్మానములు కల్పించుటకు [పజలు, వరిషత్తులు, ప్రభుత్వము ఆలోచించవలసిన తరుణము వచ్చినది. విజేళ ఛాషలల్‌ీ, విఖ్యాతి నొందిన [గ్రంథములను అనువదించుటలోగూడ కొన్ని చిక్కు లున్నవి వయే శాఖల యందలి (గ్రంథముల తెనిగింపవ అెను ? ఎవ్విముందు ఎవ్వి వెనుకి (ప్రతిశాఖలోను [శ్రేస్టమెన వానిని వర్చి తీసికొనుట ఎట్లు? అనునవి అకాడమీ [ప్రచురణ సంఘమువారిచేత మొదటి నంవత్సర నమా చేళములలో భాపాంతరికరణమునకు అ ర్హ్హములని నిర్ణయింపబడిన వు_స్తక ముల పట్టిలలో (పొ స్మార్టు (వాసిన ఖగోళ విజ్ఞానమను [గంథము "శీరు చేర్చుబడియుం డెను హైదరాబాదు నగరమున ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాల యము కొన్ని దశాబ్బములుగా ఖగోళళానన్హ్ర పరిళోధనలయందు (పళస్తి శెక్కినది అంతేగాక ఖగోళ విజ్ఞానళా(శ్త్రము అత్యంత (పాచీనకాలము నుండి ఈజిప్టు వాబిలోనియా [గీసు దేళములందును, భరత వర్ష మునం దును ధీమంతులగు తత్త్వవేత్తల మనస్సుల నాకర్షించి ఊవాలను, సిద్దాంతములను (వేశేపించి యుంజెను ఒక దశాబ్బముగా వైజ్ఞానికులు ఆకాళయానము రోదశీయా[త భూ్యూవదతిణములు చం[దుడు మొదలైన [గ్రహముల సమీపించుట వరీకించుట మొదలగు వానికి సన్నద్ధులగు చున్నారు ఖగోళ ళా(న్త్రుమున అనేక (కొ త్తవిషయములను తెలిసికొనుచు, ఇంతవరకు కనని వినని అద్భుత విషయములను (పచురించుచున్నారు. అట్టి ఆధునిక విజ్ఞాన వై చిత్యములను చదువుకొనుటకు అర్భము చేసికొనుటకు సామాన్యచదువరులక్రు శౌతుఖ్లో లు గద్య రూవమునను చి్యత్రవటముల రూపమునను కొంత నేర్చుట అత్యవనర మైనది విజ్ఞాన శా స్త్ర్ర్రాధ్యయనమ్తు నై ణో
శ జేయునట్టి యువతీ యువకులకు ఇట్టి [వచురణలు నూతన విజ్ఞాన వధము అను జోపీ కొంత ఉత్సావామును అభిరుచిన్లి పుట్టింపవచ్చును అందు వలన ఖగోళళానన్తు విజ్ఞానమును సులభ గావ్యామగు సరళశ్షై లిలో అశా డమీ (వచురించుట నేడు అతి సమంజనము అనువాదము చేయుఓకు అన్నివిధముల అర్హులెన డా శర్మగారు ఈ కార్యమునకు ఇచ్చగించుట వలన మా బెంగ కొంత తగినది ఆయన ఖగోళ శాస్త్రాఛ్యావకులేగాక ఆంధ్రభావలో నరళమైన స్లో లిలో(వాయ శేర్చిన సమర్థులు శొత్రక్షలొనరించిన యాం ధ్రీకరణమునంద లి వద(వయోగములను శైలిని వరిశీలించుటకు మాకు భాషా పరిష్కర్తయగు విద్వాన్‌ (శ్రీ నరివల్ని విశ్వనాధశాస్త్రి! నహాయవడిరి వీరు అంధ సారన్వత పరివతు (పొచ్య కళాళాల [వధానాచార్యులు ఇంగ్లీషు సంస్కృతము శలుగు ఫామల యందు పాండిత్యము గలిగిన [గంథక_ర్తలు అందువలన ఈ యనువాదము ఆం[ధ పాఠరకలోక మునకు అ మోదకరముగనుండునని మా యాశాభావము ఎన్నీ యో వనులు అంతరాయములు ఉన్నను మా కోరకనాదరించి శత [గ్రంభమును చదివి తొలిపలుకు (వాసి పంపిన చేళరవమణ శాఖామొ ళ్యునికి విజ్ఞానశాన్హ్ర సలనోదాదులిగు డొ నూరి భగవంతం గారికి మొ శ్యొదయవూర్వక కృతజ్ఞతా వందనములు శా్రుజ్జాన విషయముల సామాన్య పౌరులకు విప్పచెప్పుటలో వీరు అద్వితీయ (వతిభావంతులు అంతే శాక ఆం[ధభాషాభిమానులు వారు అకాడమీకి ఉపాధ్యములుగ నుండుట శుభావవాము ఈ (గంథమునకు వారి తొలిపలుకు పసిడికి తావి అబ్బిగట్లు న్నది ఈ (గ్రంథమును మ్యుదించుటలో (శద్ధవహించి కొంత [శమవడిన మ్ముదణాలయమువారి నవాశారము ఎన్నతగినది అకాడమీచారి ఉద్దేశములు (ప్రయత్నములు ఈ (గంధ (వచురణము వలన ఎంతవరకు సఫలము ఆ్రైనవో సహవృాదయులే నిర్ణ యింప (పార్చితులు- ఈ (గ్రంథము. తెలుగు మాతృభాపగానుండు నాలుగుకోట్ల ఆం(ధుల ఆదరమును పొండ్రి లిక్ఞాఖాఖిరు బలి శాన్రుజ్జాన తృష్ణను పరిశోధనలను బ్రోభటంళగిగవతో మా అకాడపీ ఎవొరు వారి ంతురు ఇట్లు ఉద రాబాదు బొండా బౌంతో ఉనుఖ్భారెడ్డి జ కంల 1068
తొలిపలుకు
౫ 5 £21%1464౪4గ్‌ 1న గిగ 5015స31226 శ*522 ౫౦ 1 ౫ 575 0౫ ౨క౯క5గయ్కా 3412215023 0౯ ౧౭౯౪౫౦9, 227/ ౨9౬1-11
“ఖగోళ విజ్ఞానము అను యీ (గ్రంథమునకు పరిచయ వాక్య ములు [(వాయుటకు సంతోషించు చున్నాను
(వసిద్ది కెక్కిన ఖగోళ వై జ్ఞానికుడు ₹ 34 స్మార్టు పండితుని “గ పన దంనెై” అను ఆంగ్భ [గంథము దీనికి మాతృక. ఈయన (వన్తుతము గ్లాఫో విశ్వవిద్యాలయమునందు ఖగోళ ఇాస్త్రంచార్యులుగా పనిచేయుచున్నారు.. ఇతడనేక పరిళోధనలు సల్చుటయేకాక 'వెక్కు (పామాణిక ఖగోళశాన్త్ర(గంథములను రచించియున్నాడు ముఖ్యముగ, ఖగోళగతిశాన్హ్రృములో యితని వరిళోధనలు ఎన్నదగినవిగా ఉన్నవి.
ఈరచయిత కాలమున (వచారములోఉండి ఈ(గంథమున చొప్పింప బడిన సాంఖ్యాయిక విలువలు కొన్ని అంత సరిమైనవి కావని నేడు "ఆలియును అయినను ఇవి ఆయా విలువల పరిమాణమును గుజించి డాదాపు సరియైన దృక్పథము నలవరచు కొనుటకు తోడ్పడుచున్నవి ఖగోళశా(న్త్రము పురాతనమైనది థారతీయులకు యీ శా్త్రముతో చాలకాలమునుండి పరిచయము కలదు ఆధునికముగా ఖగోళశా(న్త్రమున వివిధ సమస్య లెట్లు తలఎత్తినది ఆ సమస్యా పరిష్కారమునక్షై వైజ్ఞానికు లెట్టి విధానముల నవలంబించినది చక్కగా వర్ణింపబడియున్నది అంతే కాక సాదృళ్యయుతముగను వర్ణనాత్మకముగను (వాయబడుటచే శారు జిట్టానువులకు జ్ఞానస ముపా ర్జనమునశ్రై చక్కనిఉపకరణమగుననుటలో ఎట్టి
ళీ
సంజేవాము లేదు సులభవైలితో సుబోధకమై ఒప్పారు యీ [గంథము యొక్క "లుగు నేత అనువాదకుని (పావీణ్యతను చాటుచున్నది
అం(ధభాషలో విజ్ఞాన విషయిక (గ్రంథము అెన్నియేని కావలసి యున్న అవసరము దృష్టిలో నుంచుకొని యీ తెలుగు అనువాదము పారకులకు అతి[వ్రయోజనకారి కాగలదని ఇెప్పగలను అట్టగుటయే డా కాలకృష్ణళర్మగారి కృషియు ఆం(ధ(ప్రదేళ్‌ నైన్సు అకాడమీవారి సదాశయములును సఫలమగుట అని విశ్వసించు చున్నాను క్‌ త్తఢిల్లీ గో 2611968 సగ 9 భూభవంతీం
విషయానుక్రమణిక పుట సు సంపాదకీయభూమిక 111 (1) తొలిపలుకు ౨.౨. డౌ శూది ఖోగనంబొం న. అధ్యాయము కే భూమి _ ఆకాశము శిశిళి క్షే 02 చంద్రుడు. 663 శ్షైగా 8. బృహద్గ్శహములు-1 ఆలం లి0. టీ బృపాద్గ్యివాములు-లి ఠ68ి వి 6 తోకచుక్కలు = ఉల్కలు 666 "7౭ లి నతతములు జ 108 శే0, ఖగోళగతికమరహితమా స 66 125 శై న్ముత యుగళములు 66 185
ఛాయాచీత్రముల పట్టిక చిత్రము] చంగదుడు (ఫేటోవిలమునుండి ఎరతొ స్థెనిసువిలము పుట వరకు గల భాగము) క్షే
చిితముకి కుజ గురు శనిగపాములు శ్రీ0 చితము-కి కుజగ్రహచి తములు థీ చి్మితముంకీ సంపూర్ణ సూర్య[గహణము 81 చి[తముఎ5 నిగ్నసురాళిలోని కేసరిత నెబ్లులా
౮ స్ట్‌ 168 చి(త్రము-కి ఖై రాళాళిలోని వలయాకార నెబ్యులా చిత్రము? సప్తర్షి మండలములోని సర్పిల జోగతిర్విళ్వము 189
70 పండడ్రొ మెడా రాళిలోని సర్పిల జో్టతిర్విళశ్వుము
చి(త్రము-] షమ | (౬ ముం. .
చలన నబ నటల న. స వ ల సళ రం [ మ రన / పెళ్ళ న లు ఎతు టన నం చన్న లె ల్‌ లీలా ( 1 తో న. ర్‌ చ న కని న న న స ౮. (5! వ సట ళ్ళి య్‌ వళ్ల వలీ ప వ నం. హం న్‌ న స్‌. శ ళా. న్‌ ర లం ' చ / బై? ము న; |. స స. గీ స్ట 4 శ ఇ
క. క. వ. టో క [ గు ప గో గ గ్గి న. .
. ల వ ల కటా స ం న్‌ వ్ల, న. లి నం ళో కంల స స్ట య (వగ గీ. నశ. గ ఫ్‌ | స క = చేహ ఓ! గే స | షే. నే 1 వ్వాః నం భ్‌ న | ఓ ర. ం న! సో ల న టీ న! కంట్‌ నో 02 న్‌ వం నం. నం... గస] "టి జట శ కి
గ్‌ ప. ఏ. స చం న. ( వేస ర రట వ్‌ న! సర ఓ ( గ ! ఓ ( ప. స య. కుట! €2/ ౧072 (|. ప న (| 0
అధ్వాయము _ లే భూమి = ఆకాశము
భూమివై నూతన [వచేళములుండునను దృఢనమ్ముకముతో 1492వ సంవత్సరమున కొలంబను అట్లాంటిక్‌ మవోసముదమువై వడమరగా పయనించి వానిని నిజముగా చూచిననాటినుండియు భూమి ఉపరితలమును గూర్చిన వివరము లనేకములు భాగోళక వరిళోధనలవలన తెలియుచునే ఉన్నవి నేడు మానవుడు కాలూనని నేలగాని, హిమావృతమైన నము[ తలముగాని తెలినికొనని భూభాగముల భౌతిక, వృత, జంతు, జాతి సంబం ధమయిన స్వభావములు కాని లేవనియే చెప్పవచ్చును. మరియు స్పష్ట సనము[దముల వె పయనించిన నావికులు నము[దగర్భమున గల రవాన్య ములను ఖనకులు భూగర్భరవాన్యములను తెలిసికొనిరి ఇటీవలనే మాన వుడు భూమి ఉపరితలమున పదునాల్గుమైళ్ల ఎత్తున వివారించుటకు కూడా సావానించెను వీనినిబట్టి నేర్చుకొనవలసిన దింకేమియు లేదని అనిపించ వచ్చును కాని విజ్ఞాన శాత చరిత అంతకంతకు మానవుడు సంతృ ప్వుడై. తన ఆలోచనలను, [వయత్నములను ఎన్నడును విడనాడలేదని బుజువుచేయుచున్న ది. ఇంతియకాక, విజ్ఞానపరిధిని తతృ్సలితములను, నిరంతరము 'వెంచుట కే మానవుడు కృతనిశ్చృయు డయినాడు
భూమికి నిండు గోళళ్ళతి లేదు అయినను పెక్కు విషయములందు దీనిని సంపూర్తి గోళముగనే భావించిన సరిపోవును నిజమునకు భూమి ధృవముల వద్ద కొంత చదనుగాఉండి నారింజిపండును పోలి ఉన్నది. ధృవాతవ్యానము. (ఉత్తర, దమీణ ధృవములమ కలుపు వ్యాసము) చిన్నదిగా ఉండి పడువేల తొమ్మిదివందలమైళ్ళ పొడవుగల్లి ఉన్నది భూమధ్య నేఖావ్యానము. (ధృవవ్యాసమునకు అలంబముగా ఉండునది ) ఏడు వే తొమ్మిదివందల ఇరవై వడుమైళ్ళ పొడవుళల్లి ఉన్నది భూవి) గుండ్రముగా నున్నదను- విషయము నేడు మనకందరకు సర్వసాధారణ
వ్జీ ఖగోళ విజ్ఞానము ముగ్గనే తోచికను మొన్న మొన్నటివరకు భూమి బల్ల పరుపుగానున్నదని మే నమ్ముచుండెడివారు భూమి గుండముగా ఉన్నదని ఊహించుటకు గాని నీరూపించుటకు గాని "పెక్కు(పసిద్దమయిన ఉదాహారణములు గలవు దూరముగా పోవుచున్న ఓడయొక్క భాగములలో మొదట చుక్కాని తరువాత వరుసగా పొగగొట్టము తెరచాప దికృక్రమువై కనుమరుగగుట మనము చూచుచున్నాము బశేదిశలో ఓడవైగాని విమానమువై గాని [వయాణముచేయుచు. భూమివమై ఒక బిందువునుండి అటే బిందువునకు చేరుచున్నాము. సూర్యుడు చందుడు మరియు ఇతర [గ్రహములు గోళ ములుగా కన్చించుచు భూమికూడ ఈవిధముగనే అనగా గోళాకారము గనే ఉండవచ్చున నెడి ఊపాను కల్పించుచున్నవి ఈవిషయము పై. "పెక్కు ఉదాహరణలీయ నవనరములేదు రాబోవు పుటలలో వాటంతటవియే శ్రేటపడగలవు
భూమిచుట్టూ చాయువుగలదు ఈవాయువు లేనిచో మనకు ఇపుడు శెలిసినట్టి (ప్రాణిలోకము మనగల్గుట దుర్చృటమయి యుంజెడిది భూమి యొక్క ఉపరితలము వై గల గాలిలో ముఖ్యాంళములగు [పాణవాయువు, నతజని వాయువులు 1 4 నిష్పత్తిలో (బరువులపకారము) కలిని ఉన్నవి. మిగిలిన వాయువులలో కొద్ది గా ఆర్గాను, బొగ్గుపులుసుగాలి నీటి ఆవిరి గలవు మరియు వీటన్నిటికంళు అతి స్వల్ప [పమాణములో ఉదజని _స్తబ్బ వాయువులగు (క్రీస్టాను నియాను క్సెనాను గలవు భూమిమచై వాయువు ఎంత ఎత్తువరకు ఆవరించియున్నదో చాదావుగ మామే చెప్పవచ్చును (వతివారికి ఉల్కలు లేక ఛాలుచున్న నకతములి నుగూర్చి తెలినియే ఉండును సామాన్యముగా ఇవి బటాణీగింజ కంశును ఇసుక రేణువు కం'శెను పెద్దగా ఉండని పదార్థ ములు ఇవి నెకనుకు 20నుండి 40 మైళ్ళ వేగముతో భూమియొక్క వాయుమండలపు వైపొరలలో (పవేశించి గాలితో ఘర్షణమంది దీన్తివంతములగుచున్నవి ఈ ఉల్కలు ఎంతఎ త్తున దృళ్యమానములగునో కన్గానుటకు ఎగురుచున్న విమానముల ఎత్తును భూమివైనుండి కన్గొనుటకు ఉపయోగించు పద్ధతులను వాడవచ్చును. ఈ
భూమి _ అకాశము | విధముగ ఉల్కలలో ఆధికసంఖ్య భూమినుండి 60 మొదలు 100 మైళ్ళ ఎత్తు ననున్నపుడు కన్చించుచున్నట్లు కన్లానబడినది కాని ఈ ఎత్తు మన వాయువు యొక్క పూర్తి పరిధిని నిర్ణ యించలేదు మనము భూమివై ఎత్తు నకు పోయినకొలది వాయువుయొక్క సాంద్రత తగ్గును నూరుమైళ్ల ఎత్తులో ఉన్న వాయువుసాం[దత శూన్యములోని గాలి సాంద్రత కన్న కొంచము మా[తమే పౌచ్చుగా ఉన్నను వేగముగా పయనించుచున్న ఉల్కలను అడ్డి అవి [పకాళవంతమగుటకు కావలసిన ఉహ్ణా[గతను ఈయ గల్గుచున్నది అరోరాలను (ఇవి విద్యుత్‌ కారణమున చాయుమండల ములో కల్లు సంఘటనలు) గూర్చి చేసిన వరిళోధనలు 4ఉ00 మెళ్లనుండి 500 మైళ్ళ ఎత్తు వరకు కూడా తగుమా[తము వాయువు కలదని చూపుచున్నవి
భూమినుండి మైళ్ళ ఎత్తువరకు విస్తరించి గాలులతోను మేఘ ములళతోను కూడిన వాయు మండలపు లోఅంచులను (టోపోస్ఫియరు (౧౯౦90901) అని పిలుతురు ఈవిభాగమునకు చై నగల * స్ట్రేటోస్ఫి యరు (5686030 [అల) లో 14మైళ్ళ వరకు మనుష్యులతో ఉన్నగాలి బుడగలు * 20 మైళ్ళ వరకు మనుష్యులులేని (న్వయంచోదిత పరికరము లుగల్స గాలిబుడగలును పోయినవి ఇటీవల వాయు మండలపు వై భాగము లను ఒక వినూత్న వద్ద్ధతిద్వారా పరిళోధించుట మొదలుఇెట్టిరి
శేడియో లేకని _స్తం[తీ తరంగములు (వనరించు విధమునుబట్టి వీని (వసారము వై పెచ్చు (వభావముగల కొన్ని గాలి పొరలు భూమికి చాల ఎత్తులోగలవని ఊహించిరి ఈ పొరలను (వీటిని కన్షొనిన వారి పేరిట)
- 1082 వ సంవత్సరములో బెల్టియం వాస్తవ్యుడైన పిక్కార్డు అను ఆచార్యుడు తన ఆండవ(ప్రయాణములో స్టే ఏటోన్ఫియరులోనికి 10మైళ్ళవరకు సోయెను ఆవెనువెంటనే స్ట్రాటోస్టాట్‌ రవ ఏ.షై. అను రష్యనుల బుడగ ముగ్గురు శాస్తుజ్షులతో బయలుదేరి ]1%్లై మైళ్ళ ఎత్తువరకు పోయెను ఇటీవల స్ట వెన్సు వండర్‌ సన్‌ ఆను ఇద్దరు ఆ మెరికను శాన్తుఖ్షలు ఇంకను మిక్కిలి ఎత్తు నకు అనగా 18ష్ణై మెళ్ళు వెళ్ళిరి భూగోళము'వై మిక్కిలి ఎత్తైన పర్వత శిఖ ధము నముద్రతలమునకు కష్లై మెళ్ళ ఎత్తులో ఉన్న ఎవళెస్టు +ఫరము,
శ్తీ ఖగోళ పీజ్ఞానము “ఇావిన్నైడు పొఠ వపుళ్టటను"” పొర అని పిలిచెదరు వీటి ఎత్తు వరు నగా 50 మైళ్ళు మరియు 140మైళ్ళు * స్ట్రేటోస్ఫియరు. పై ఛాగములో ఈ పొరలున్న వాయుమండల భాగమును అయనోస్ఫియరు” (10%0= 396౯6) అని పిలుతురు ఒకటవ పటములో వాయు మండల పరిశోధనల నలన (గ్రహించిన విషయములు కొన్ని చూవబడినవి = 500 మైళ్లు ౨ ( అరోరాలు = 800 మెళు కాజ=0ం0 = 140 మైళ్లు ౫ (ఏపుల్‌టనుపొరి ఉల్కలు, రాకెట్లు = 50 మైళ్టు _ (వావిన్నైడు పొర) మివ మా = వి మైళ్లు మనుష్యులులేని గా లిబుడగలు = 1లిక్లి మైళ్లు మనుష్యులున్న గాలిబుడగలు = రక మెళు ఎవ౭ెన్లు శిఖరము మివ న! నము[దమట్టముం క యు... వటము 1 వాయువు అనేకరీతుల ఉపయోగపడుచున్నది జంతువులకు వృత ములకు ఉచ్భా్యాసనిశ్వాసముల కై కావలసిన పాణవాయువు బొగ్గుపు లుసుాాలులను వాయువు సమకూర్చును ఇది సూర్యునినుండి (గహెౌంచిన వేడిలో కొంత భాగమును. నూర్యాస్థ్రమయిము అయిన తరువాత నిల్చి ఉంచుటకు దుపష్పటివలె పనిచేసి పవనముల మూలమున భూగోళము వై నంతటను నమౌన ఉమ్ణోోగత ఉండునట్ట చేయుచున్నది ఈ ఉష్ణోగ్రత సర్వత సమముగా కాకున్నను వాయువులులేని పరిస్థి తికన్న వేయి లెట్టు నయముగా ఉండును సంధ్య కాంతులకు వాయువే కారణము. సూర్యుడు దిక్ళకము [క్రిందికి దిగిపోయినకు సూర్యకిరణములు చవచాయునుండలపు వై ఛాగము పైబడి అచటగల చాయువుచే భూమిన్రైపునకు వరితిక్షమగుట
భూమీ ౨ ఆశాళము ర్‌ కాని పరావర్తితమగుటగాని జరుగును ఇట్టి కాంతియే భూమి వైగల వస్తు వులను (పళాశింపచేయుచు సంధ్య కాంతి అని పిలువబడుచున్నది ఇంకేకాక గాలిళాంతి (గావాకమ.గాకూడా వని చేయుచున్నది దీని వలన నభోమూర్తులు తక్కువ (పకాళముతో _ అనగా వాయువు లేనప్పుడు కన్పీంచు (వకాళముకన్న తక్కువగాఎకాన్చించును ఇది వెలుతురును వీ భవనము చెందునటుకూడ చేయును ఇందుచేతనే నత తములనుండి వచ్చు చున్న కాంతి కిరణములు తమ మార్గములో నిరంతరము న్వల్పముగా (కిందకు వంగుచు (పయాణముచేయును యథార్థత బనుళముగా నవసర మైన ఖగోళపరిళోధనలలో చాయువుయొక్క ఈ కాంతి (గ్రహణ వీ భావ స్వభావములను తప్పక పరిగణింపవలసి యుండును
భూమిలోచాల లోతువరకు రం ధములను[ తవ్వ లేకపోవుట చే భూమి యొక్క అంతర్భాగములనుగూర్చి [పత్య్థతముగచేయు పరిశోధనలు చాల వరిమితముగ నున్నవి వాయు మండలమును గూర్చిచేసిన వరిళోధనా పద్ధతులవలెనే భూమ్యంతర్భాగమును గూర్చి చేసిన పరిశోధనా పద్ద తులుకూడ చాలవరకు పరోతముగానున్నవి ఇట్టి పరిశోధన కై భూకంప తరంగములను పరీమించెదరు (ప్రస్తుతము భూ'ేందీయ భాగము=సుమారు ఉ000మైళ్ళ వ్యాసముగలదికరిగిఉండి నీటికి పదిరెట్లు సాంద్రత కల్లి ఉన్న దస్‌ నమ్ముచున్నారు. ఈ శేంద్రీయ భాగమును ఆవరించి 2౨000 మెళ్ళ ఎత్తుగల దళనరి పొరగలదు శిలామయమయిన ఈ పొరయొక్కసాం [దత నీటికి & శెట్టు దీనికి వెలుపల సాందత తక్కువైన శేలికరాళ్ల పలుచని పొరజఒకటి ఓ0 నుండి 50 మైళ్ల వరకు విస్తరించి ఉన్నది. ళూకంప విజ్ఞాన శాస్రుమింకను శైళవదళలో ఉండుటచే ముందు ముందు ళూమి యొక్క అంతర్భాగములను గూర్చిన ముఖ్యవిషయముల నేకములను సమీకరించగల మనుటలో నంచేహాములేదు
మొత్త మువ్నై భూమియొక్క సగటు సాంద్రత నీటికి కష్ట రెట్లున్నది భూమియొక్క [దవ్యరాళశిని ఇంతవరకు కన్గూనిన భూమికొలతలను ఉపయో గించి ఈ విషయమ్యును శేలికగా లెక్కకట్ట గల్గిరి భూమియొక్క. (ద్రవ్య
6 ఖగోళ విజ్ఞానము శాకిని కన్గొనినవిధానముల వివరించకుండా ఇచ్చట మనము భూమియొక్క (ద్రవ్యరాశి ఎంత ఉన్నదో విచారింతము. ఇది 6000 మిలియను మిలియను మిలియన్ల టన్నులు
ఖగోళ ఇా్ర్రుములో వాడు సంఖ్య లెంత పెడ్డవిగా ఉండునో తెలిసి శొను [పథమ అవకాళమువైన లభించినది ఇట్టి సంఖ్యలివ్పుడే అంత అర్థ వంతములుగా కన్పించకపోవచ్చును కాని వీటి (పాముఖ్యత ముందు ముందు చర్చించబోవు విషయములలో బోధపడగలదు
'చుఘములులేక నిర్శ్మలముగానున్న రా (త్రి వేళల అనేకవందల నమత ములతో తళతళలొడు ఖగోళమును మనము చూడవచ్చును ఒకటి లేక శెండుగంట లవలోకించితిమేని ఈనడ[తములాకాళములో కదలుచున్న ట్లగుపించును ఇందు కొన్ని మొదట తూర్పు దిక్కున చాల (కిందుగా నుండి, రాతి పాచ్చుచున్నకొలది ఆకాళములోమై కి వచ్చుచుండును మరికొన్ని సడనుటి ఆకాళములో [కిందుగానుండి తరువాత దికృక్రము [కిందుగా మూయమగును ఖగోళము పదర్శించు వింతలలో ఇవి ఆరెండు మూ(తమే 15వ ళళాబ్చిమువరకు ఆకాళము తలక్రిందుగా వంపబడిన (బవ్మాండమెన అర్భ గోళాకారపొత లేక గుమ్మటమనియు నతతములా పాత్రలో పొదగబడినవవనియు మరియు నక్మతగతీ ఈపాత ఇరుసువ్వై తిరుగు చ[కమువలె తిరుగుటచే కల్గుననియు సామాన్యముగా నమ్మెడివారు కాని తరువాత కాలములో భూమియే తిరుగునను సిద్దాంతము ఈ పురా తన భావములను (తోని రాజుచేనెను కాని మనము (పత్యవమముగా భూమి తిరుగుచున్నట్టు చూడలేక పోవుటచే ఖగోళ మే భూమి తిరుగుదిళకు వ్యతి "కేకముగా = తూర్చునుండి పడమరకు = తిరుగుచున్నట్లు కాన్చించును అకాళములో ఉత్తర దిశను స్థిరముగా (నుమారున్చీరముగా) నున్నట్లు కన్పించు ఒక [పకాళవంత మైన నమ(తము గలదు ఇదియే ధృవనమత్రము దీనిని ఈ[కింద పేర్కొనిన విధముగా కన్గొనవచ్చును అకాళములో సప్లర్షి మండలము మనకంధరకు అెలిసినదే (పటము - కీను చూడుమ్ము
భూమి = ఆశాశము ణా ఇందు 6౭౫ అని గుర్తించిన నమ్మతములు ధృవనవతపు దిళను చూపుచుండుటచే వీటిని చూపుడునత(తములు అని విలుతురు ధృవనమ (తము లఘుబుడము అను నమత రాశిలోని అత్యధిక కాంతివంతమగు నడత్రము భూమి వ వ్యాసమును ఇరునుగాగొని తిరుగుచున్నదో ఆ వ్యాన క నా బై గోకి డు | ( గ్‌ా [గ పా ర పెన్హైైద | ॥ న! న! ల డి వటము 1 వటముకి మును ధృవవ్యాము అని పిలిచెదరు ఈ ధృవవ్యానమును ఉత్తరదిళగా పొడిగించినవుడు ఖగోళమును అది తాకు బిందువును ఖగోళడి _త్తరధృవ కి మందురు దీనికి చేరువనే ధృవనత[తము గలదు. ఖగోళో త్తర దిశయందే ధృవనకతము సరిగా ఉన్నయెడల అది స్థిరముగానుండి మిగిలిన అన్ని నక్మతములు రాతులందు దీనిచుట్లు తిరుగుచున్నట్లు కాన్పిలచెడివి దడి లు నం] తార్థ గోళములో ఖగోళ దదవీణ ధృవపుటునికిని తెలుపు కాంతి వంతమగు నవత మేదియు లేదు నమ్మతస్థల నిస్టోము కొంతవరకైనను ఖగోళ ఉత్తర ధృవమును అన్వయ బిందువుగా (గ్రహించి చేయగల్సుటచే ఈ బిందువుశకు అత్యధిక (పాధాన్యము గలదు మొదట మనము భూమిపై (నిండుగోళముగానున్న దని భావించి న అని స్టేశ మెటుల చేయుదురో పరిశీలింతము భూ అతముయొక్క ఉత్తరపు చివరను ఉత్తరధృవము ప అని అందురు (పటము 8) ఈ అతమును (౦౨) పొడిగించిన ఖగోళ ఉత్తర ధృవదిశ తెలియును, భూ కేంద్రమగు "0౮ గుండా పోవుచు భూ అతమునకు
క్రీ ఖగోళ విజ్ఞునము లంబముగా ఉన్నతలము భూగోళమును లెగీి౮ అనువృ త్తములో ఖండిం చును దీనినే భూమధ్యరేఖ అని అందురు £, అల గుండా మరియు భూమధ్యభాగము గుండా పోవు తలము శ్రూమి ఉపరిభాగమును ఒక వృత్శ ములో ఖండించును ఇళ్లేర్పడిన అర్ధవృత్తమగు వకిలను మధ్యాహ్న "శేఖ అని పిలుతురు గ్రీన్‌ విశ్‌ వేధశాలలోగల ఒకానొక పరికరము నిర్భ రించు మధ్యాహ్న శేఖను (వధాన మధ్యాహ్న శేఖగా అంతర్థాతీయముగా నంగికరించిరి [పథాన మధ్యాహ్న శేఖతో పోల్చి వ(వదేశము యొక్క మధ్యాహ్న రేఖ వై నను నిర్ణ యింతురు ఉదాహరణకు న్యూయార్కు నగ రము యొక్క మభ్యావ్నా లేఖను [గ్రీన్‌ విచ్‌ యొక్క మధ్యాహ్న శేఖకు ఎంతదూరములోనున్నది _ అనగా శ్రూమధ్య రేఖ మీదుగానున్న శె అను ఇావముయొక్క పొడవు ఎంత ఉన్నదనిగాని లేక ఈచావము భూ కేంద మగు “6” వర్ద ఎంత కోణము చేయుచున్నదని కాని కొలిచి నిర్ణ యము చేసెదరు ఈ కోణమును శేఖాంశము అని పిలిచెదరు న్యూయార్కు విష యములో ఇది (4 (గ్రీన్‌ విచ్‌ మ ధ్యావ్నా రేఖనుండి తక దిళలో 180% వరకు ఉన్న శేఖభాంశములను పడమటి శేభాంఛములనియు ౫ దిశలో 180%వరకు ఉన్న వాటిని తూర్పు శేభాంశములనియు. పిలుతురు వివరముగా న్యూయార్కు యొక్క లేఖాంళము 49 పడమట అని చెప్ప వలెను 0౫ అను సరళశేఖ కె అను నరళశేఖతో చేయుకోణమును ౫ యొక్క అజాంళము. అని పిలుతురు అఖాంళమును కన్గొన వలసిన స్థలమును ఉత్తర ధృవమును భూమధ్య -శేఖకు ఒకే (పక్కనున్న యెడల ఈ అతాంళశమును ఉత్తర అజాంళమనియు ఇరుపక్కల ఉన్న యెడల ద&ణ అజాంళమనియు పిలుతురు ఏ స్థృలమైనను న్యూయార్కువలె ఆ స్థ లముయొక్క అజూాంళ రేఖాంళములచే పూర్తిగా నిచ్దేశంచబడును నథ్మతములు ఒక గోళమువై ఉన్నట్లు కాన్పించుచుండుటచే వీటి న లని న్లేళముకూడా ఇటులనే చేయవచ్చును భూమివై భూమధ్య రేఖవలె ఖగోళములో ఖగోళమధ్య లేఖ గిలదు (గీన్‌ విచ్‌ మధ్య్యావ్నా కేఖకువ లనే ఖగోళ (పథాన మధ్యాహ్న రేఖ పదైన జక (పత్యేక నమతమునుండి పోవుచున్నట్లు భావింపవచ్చును "రేఖభాంళము అజాంళముఖకు సరిఫోభిన
భూమీ ౨ అకాశము ఒల్టీ విగా వరుసగా విషువాంళ (కాంతి గలవు కాని శీఖభాంశమునకు వళఠె విషువాంళశమును 180 తూర్పుగా గాని వడమటగా గాని కొలువక (వధాన మఛ్యావ్యా శేఖనుండి తూర్పుగా 860? వరకు కొలుతురు పూర్వకాలములో నత్యతములను కొన్ని రాసులుగా పర్పరచి ఈ రాసులు ఎజంతువులను వస్తువులను అేక పౌరాణిక పురుషులను పోభి ఉండునని వారు తలచిరో ఆయా పేర్లతో వాటిని పిలిచెడివారు ఉదాహ రణకు వృషభము సప్తర్షి మండలము మృగరాళి పురూరవ మొదలై. నవి మిక్కిలి కాంతినవంతమగు నమ[తములకు వివిధములగు జాతుల పేర్లు పెట్టిరి ఈ వేర్లు నేటికిని ఖగోళవరిభామలో కాన్పించును ఉదాహరణకు అంటారన్‌ బెటిల్‌గూస్‌ అఖర్‌ నర్‌ మైజర్‌ ఇగ్యులస్‌ సిరియన్‌ మొద ఖ్రైనవి అన్ని కాంతివంతమైన నవ తములకు వేరిడుట బాల కష్టమగుఓచే దూరదర్శిని కన్లాన బడకపూర్వము జేయరు. అనునాతడు నవత రాశీ లోని కాంతివంతమై న నడ(తములలో మొదటి దానికి (గ్రీకు అమరముల లోని మొదటిదగు ఆల్ఫా యును ఆెండవదానికి * ఫీటా "యును మొద లుగాగల వేర్ల ను వెళ్లైను అతరములన్నియు ముగిసినవిమ్మట అవసరమగు చో రోమను అంకెలతో విలుచు వద్దతిని (వవేళ వెళ్లైను ఉదావారణ లుగ ఆల్భాపెరినిమయె. బీటాపెరిసిమై మొదలగునవి = (ఈవిధముగా. గుర్తించు టలో శాళికి లాటిన్‌ భాషలో గల పేరు ఉపయోగించబడినది ) గలవు దూరదర్శిని నువయోగించిన చాటినుండి అద్భష్ట్రములగు హీనకాంతి గల నత[తములు కొల్లలుగా కన్నడుటచే ఈ పద్ధతిని పీటికి "వేరిడుటకు కుదర లేదు అందుజే 'స్లేమున్చీడు" (మొదటి ఆస్థాన ఖగోళ శాత్రుఖ్షుడు) అను నాతడు సాంఖ్యాయిక పద్దతిని (ప్రవేశ సెళ్చాను (ఉదాహారణకు 1ేసిరై వం ౭ సిర ఇ శ్యాదులు) ఈ పద్ధతి అంత ఉత్తమముగా లేక పోయినను ఎప్పటికిని తరగక పోవుట అనెడు సుగుణమును కల్షియున్నది ఈ లెండు పద్దతులు ఇప్పటికిని వాడుకలో నున్నవి రెండవ వద్ధతిమా[తము చాల వరిమితముగ వాడబడుచున్నది హీనకాంతులగు దూరదర్శినీ దృష్టనమ క!
10 ఖగోళ విజ్ఞానము (తములను నమత్రముల జాబితాలోగల వాని విషువాంశ (కాంతులను ఉవయోగించియో (జాబిశాలో నివి కూర్చుబడెనేన్సి లేక ఫొటోోగాపు 'ఫేటువై వాని స్థానమును బట్టియో గురి ంతురు
ఏనమతరాశి యొక్క రూపము మారకుండ ఉండినట్లు కన్చించు టయే ఆకాళమందుగల ఒక ముఖ్యవి శేషము ఇందుబేతనే నడ[తములు “స్పిరము" గా ఉన్నట్లు చెప్పెదరు. _ యదార్థ మున కేనక[తములు సన్ఫిర ముగా లేవని ముందు ముందు మనము తెలిసికొనెదము ఎటులనన సరి 'మైన వరికరములతో పరిశీలించిన యెడల కొన్ని సంవత్సరముల వ్యవ ధిలో ఈ నత(తముల పరస్పర స్థానములందు అతిస్వల్పమైన మార్చులు సంభవించినట్లు కన్గునవచ్చును కాని ఈ స్థానచలనములు మామూలు కంటికి గాని కేవలము శెండు రాత్రుల మధ్యశాలములో వేనిన వరిశీలన వలనగాని కశేటపడవు కాలగతిలో మనము మొదట గు _క్రించిన నమత స్థానమును మరచి పోవుటచే శండవసారి అవలోకించినపుడు ఆ నత్యతము అచటనే ఉన్నట్లు భావింతుము. వళి సాయంకాలము మనము చందుని ఒకేసనమయములో పరిశీలించితి మేని ఈ (క్రింది విషయములను [గహింతుము
1 వతి సాయం[తమునందును అచే సమయమునకు (కమ(కమముగా చంద్రుడు అధిక పూర్వాభిముఖుడైై ఉన్నట్లు గమనింతుము
బి చందుడు నడకలోనక[త రాసులకన్న వెనుక వడుచున్నట్లు కాన్ప్సీంచును
8 నుమారు 80 దినముల అనంతరము ఒక వ్తూ్తి నత[తమండల (ప్రదతిణగావించి చందుడు బయలుదేరిన నకతరాశి వద్దకే మరలవచ్చి చేరినట్లు కాన్చించును
స్థి రముగానున్న నేపథ్యనత[తములతో పోల్చినపుడు చం[దునిలో కాన్చించిన స్థానచలనమును చం(దుడు భూమిచుట్టు తిరుగుచుండుటచేత నే కల్గినదని ఊహించి అర్థ ము చేసికొనవచ్చును ఈ విధముగ అతడాకాళ ములో తిరుగు ఛారిని చందుని “కత్యి” అని పిలుతురు చంగదుని క్యు
భూమి ౨ ఆకాళము శ్రే సుమారు ఒక వృత్తాకారములోనున్నది చం[దుడు తన కత్యులో తిరుగు చున్నపుడు భూమినుండి దాని సగటుదూరము 2 40 000 మైళ్ళుండును. "శెండువేల మైళ్ళ వ్యాసముగళ్లి ఆకాళములో మనకు అతిదగ్గ రలోనున్న గోళమే చం[దుడు
అనేక నిర్మలమైన రా[తులందు తొలిచూపునకు నత[త్రములవ లె కన్చించు [గగపాములనబడు కొన్ని [వకాళవంతమగు మూర్తులను చూడ వచ్చును కాని బాగుగా వరిశీలించిన యెడల నతతములకును [గగ్రవాముల కును అనేక 'తారతమ్యములు గోచరించును =
1 నమ్మతములు మినుకు=మినుకు మనును కాని (గ్రవాములు సిర ముగా (వకాశించును
2 మన మిదివరలో చూచినట్లు నత్శతముల పరస్పర మధ్యదూర ములు రెండురా[ తుల మధ్య కాలమున మారక నేయుండును కాని 'నేవథ్య నమ్యతములతో పోల్చిచూచినపుడు [గవాములు చలించు చున్నట్లగుపిం చును అందుచేత నే వీటిని *సంచారులు అని పిలుతురు
8 ఓపెరాగ్గానుతో (0909ల (1289) చూచినపుడు నత్యత్రములు ఎల్ల పుడు కాంతి బిందువులవల కనడును కాని (గవాములు వించబాకార ముగ కన్పడును వీనిలో రండుమా[తఈము అపుడవుడు నెలవంకను పోలి ఉండును నిళశితముగా పరిశీలించి చూచిన 'నేవథ్యనత [త రాళి వథములో (గ్రవాగమనములు చం(దుని గమనముకన్న అతి క్లి ప్టముగానున్నట్టు కాన్చిం చును అనేక మానములవరకు ఒకానొక (గవాము నేపథ్యనమ్యత వథ ములో తూర్పుగా పోవుచున్నట్లు కాన్చించును తరువాత కొంతకాలము వరకు వళ్ళ్చిమ గతికల్లి మరల పూర్వాభిముఖమైనట్లు గోచరించును (ఓవ పటములో కుజ్యగవాము 1987వ సంవత్సరమున తుల వృశ్చికము, ఒఫి యూకస్‌ రాసులలో తిరిగిన మార్గము చూపబడినది) ఇందుచేతనే [గవా ములకును భూమికిని ఉన్నస౦ంబంధము చంద్రునకు భూమికిని ఉన్న సంబం ధముళన్న చాల భిన్నముగాఉండి యుండవలెను అనగా చంద్రునికి వలె
ల్లి ఖగోళ విజ్ఞానము (గహములుకూడ కభూమిచుట్టు ఒక కద్య్టలో తిరుగుచున్నవనిచెవ్పుటతగదు ముందుముందు. [గవాములు సూర్యునిచుట్ట తిరుగుచున్నవని మనము ఇలిసి కొనెదము ఈ ష్‌ ఎర జ్‌ న! ॥ శి క | జథియికను కాం. జాన్‌! ఎ పోజ్‌ ొజాలై! శ లంతా మ లాడ అగథ్టు& తుల ల-ట్టముడుక్ను. 4 థశ్రికము ప శ క! ళ్‌ 4 వటము శీ మన భూమికూడ నెకనుకు సగటున 182 మైళ్ళ వేగముతో 98 మిలి ఆ ళ్ళ యన్హ మైళ్ళ అర్థ స్రవ్యానము గల కత్యులో (ఈకత్యుసుమారు ఒక వృత్తా కారములో నున్నది సూర్యుని చుట్టు తిరుగుచున్న ఒక (గవాము సూర్యునినుండి గలదూరము ననునరించి [గవాముల నీ [కింది విధముగ నమర్చ వచ్చును బుథుడు శుకుడు భూమి కుజుడు లఘు[గహములు గురుడు ళని యుశీనస్‌ నెప్తూ్ఞను వూటో వీనిలో బుధ కుక కుజ ఠి ళం
గురు, శని [గవాములు సంవత్సరములోని వివిధ కాలములందు రాతిసమ యమున అతి స్పస్ట్ర ముగా కాన్చించును, చివరనున్న మూడు[గవాములు దూరదర్శిని సహాయమున మాత్రమే కాన్చించును ఇంతేకాక కుజ గురు (గ్రవాముల కత్యులమధ్య తిరుగుచు కొద్ది మెళ్ళ వారనమును కల్ని యుండి దూరదర్శినిలో మాత్రమే కన్చించు అనేకవేల లఘు [గహములుకూడ సూర్యకుటుంబమున సభ్యులగు చున్నవి
అన్ని [గ్రవాముల కత్యులను సమువిత వరిమాణములో ఈ పుటవై (వాని సంతృ్లికరముగ మూపలేము దీనికి బదులు 5వ పటములో గురుని
భూమి _. ఆకాళము 19 కత్యుతోకూడ సూర్యునికి దగ్గ రగానున్న అన్ని[గవాముల కత్యులను, 6వ పటములో గురుని క త్యతోకూడ తర్వాతశగల (గవాముల కత్యులును చూప బడినవి షా 1 న. క శ ల న స | నే న్‌ క ఇ / శి మారడు థీ 1 ఆము గ్రహావకాశయు జాణ వటము 5 శ ఇ పూ శి స్‌ స్మ మా నే 4 శ ఇ ఆం లో నే న్న ఖీ గ్‌ లయల న్‌ ళ్‌ ఫ్‌ ల్‌ జో ష్‌ ఖీ ల్‌ు లయంలో ళ్‌ తి ల! ఇ శ య జ | ౯ ర సం కే! ॥ || న్‌ శ 1 లీ గ ఖ్‌ శే | 7 సపూర్చ్వడదు + 1 వటముకి త శీ శ | లీ / ్మీ క క | ః / నోటు ఆమ్లా ళా /౫ శ్ర టిలో లనీ ట్‌ /ఖో ఫం ల త్‌ లో జీ ఈ కత్యులలో అనేకములు వర్తులాకారమునే (దాదాపుగ కల్షియు న్నవి వీటి యభార్భ ఆకృతులను తర్వాత చర్చింతము. ఒక్క మినవో యింపుకూడ లేకుండ గ్రవాములన్నియు నూర్యునిచుట్టు ఒశే దిక్కుగా, రీవ, 6వ వపటములలో చాణపుగుర్తు అచే సూచింపబడిన దిక్కులో తిరుగును, మరియు ఈ [గ్రహములు తిరుగుతలములన్నియు సుమారు ఒకేనసమతలమంచు న్నవి మనము భూకత్యుయొక్క తలమును - దీనినే సూర్యవథము (2010€0) అని అందురు = (ప్రమాణముగా తీసుకొనిన మిగిలిన (గవాముల యొక్క కత్యుల తలములు ఈసూర్యపథతలముతో చాలతక్కువ కోణము
[శీ ఖగోళ విజ్ఞానము జేయుచు వంగియున్నవి అతి వురాతన కాలములో నూర్యకుటుంబము నందలి మూ ర్తులన్నియు సమిష్టిగా జనించెనని యూహించుటకీ సత్యములు మిక్కిలి దోవాద కారులగుచున్నవి
(గహములలో అనేకములు భూమిచుట్టును పరిభమించు చంగదుని వంటి చంద్రులు లేక ఉప్మగహాములచేత చుట్టబడుచున్నవి (గ్రహము అేదిశలో సూర్యునిచుట్టివచ్చునో అదే దిశలో కొన్నిమినవో మిగిలిన ఉప (గవాము అన్నియు అయా[గ్రవాములను చుట్టి వచ్చుచున్నవి
సూర్య [ప్రభావమునకు లోనైన ఈ మూర్తుల జాబితా అనీత్య ములు అన్టిరములు అయిన తోకచుక్కలను ఉల్కలను చేర్చినగాని ముగి యదు
సూర్యుడే భూమ్యాది (గ్రహ సముధదాయమునకు వెలుతురును, వేడిని ఇచ్చుచున్నాడు నిజమునకు సూర్యుడు స్వయం (పకాశ మై స్వయంసమృడ్జి కల్గి యున్న నతత్రము చాలాకాలము వరకు గురు ళని (గ్రవాముల కాంతిలో కొంతభాగము స్వయం సిద్ధమనియే తలంచిరి (పస్తుతము వీని శాంలియే కాక ఇతర(గవాముల కాంతి నహితము అయా[గవాముల వాయుమండలములచేతనో ఉపరితలముఐబేతనో పరావర్తింపబడిన సూర్య శాంతియే అని నిశ్చితముగా చెప్పవచ్చును సూర్యుడు నత[తములవంటి
| కొన్నిమూర్తు లు స్వయం[ప్రకాళములు కాగా (గహములవంటి మరికొన్ని
మూర్తులు తమంత అాము వెలుతురును గాని వేడినిగాని ఎందుచే (ప్రసా రము చేయలేక పోవుచున్నవి! అని అడగవచ్చును గడిచిన కొడ్డి సంవత్స రముల [క్రితము మాశతమే ఈ (ప్రశ్నకు తృప్తికరమైన సమాభానము లభిం చినది ఒక వస్తు వుయొక్క పరిమాణములేక ద్రవ్యరాశి యే ఇందులకు కారణ భూతమనుటయే ఇది ఇదివరలో మనము భూమియొక్క [ద్రవ్య రాళినిగూర్చి తెలిసికొని యున్నాము ఈ "ెద్ద సంఖ్యను మిలియనులో మూడవ వంతుచే గుణించిన మనకు సూర్యుని [ద్రవ్యరాశి టన్నులళో వచ్చును గణితము నువయోగించితి మేని సూర్యుని యొక్క (దవ్యరాళి సాధారణముగా వస్తువు స్వయం ప్రకాశమగుటకు కావలసిన నిర్భిష్ట్ర
భూమీ _- ఆకాశము నే (ద్రవ్యరాశి కంశు కొడ్డిమాతమే ఎక్కువగా నున్నదని చూవ వచ్చును. [గ్రవాములలో కెల్ల (దవ్యరాళి పౌచ్చుగాగల గురు[గవాపు (ద్రవ్యశాళి సూర్యుని [దవ్యరాళిలో వెయ్యవవంతు మాతమే. ఇది వై నిర్జిష్ట (దవ్యరాళికన్న చాల తక్కువ. అందుచేతనే గురు[గ్రవాము న్వ్యయం [వకాళము *లిదికాదు సూర్యుడు నూర్యకుటుంబములోని ఇతర (గవా ములు 4000 మిలియన్ల నంవత్సరముల వయస్సుకల్లి ఉండునని నర్ముబడు చున్నది ఇది గమనించితిమేని ఈ (పళ్న స్వయం స్ఫోరకమగును పది నూర్యునియొక్క నిర్విరామమైన అనంత కాంత్యువ్ల |పసారణ గుణమును తరతరములఅనుండి సజీవముగా నుంచుచున్నదో పళక్రి అట్లు వసారితమై అతిస్వల్బ్పముగ మ్యాతమే భూమిచేత [గహింప బడుచున్నదో అట్టిళక్షికి మూలమేది? ఇట్టిపళ్నయే కోటానుకోట్ల నమ[తములకు కూడవర్హించును (ప్రస్తుతము మనమిట్టి (పళ్నయొక్క సమాధానమునకై యత్నింపక, మన కుతూహలమును 'రెట్టించు ఈ సమస్యను తరువాత వరిష్కరింతము.
మన మిదివరలో చెప్పినట్లు నతతములతో కూడిన ఆకాళము యొక్క రూపము మారనట్టు కన్చించిశను, ఈ నవమతముల పరన్పర మధ్యదూరము నెమ్మదిగా _ అతినెమ్మదిగా మారుచునే ఉన్నది. అందుచే మనము నకత[త్రములను ఆకాశములో స్థిరముగా నిల్సియున్న కాంతి విందు వులని కాక అవి అఆకాశమందంతటను వెదజల్లి బడిన సూర్యగోళ ములనియు, ఇవి అత్యధిక వేగముతోపోవు విమానము కన్న కొన్ని వందల లేక చేల ెట్ల వేగముతో శూన్యాళాళములో పరుగిడుచున్నవనియు భావింవవల యును అని మనకు చాల దూరములో నుండుటచేశనే ఆకాళములో వాటి గమనములు వేగవంతములే అయినను వాటి స్థానములయందు ఎట్టి మార్పులును కల్లినట్టు కానరాదు అటులనే నడ[తరాసులలో ఉన్న (పతి నవత్రముయొక్క కాంతి లేయి = శేయికి మారనట్టు కాన్పించును. కాని (వ్రశాళవంతములగు అనేక దృళ్యమాన నత్యతములును, హీన కాంతులగు క్కు అదృష్ట నమ్యత్రములును కాంతిలో తగినంతగా మారుచున్నవి. ఇట్టి నిత్యతములను వృద్ధి తయ నమ్మతముల్తు (7202016625) అని పిలు
16 ఖగోళ విజ్ఞానము తురు ఇటులనే అజ్ఞాతముగను అగోచరముగను ఉండి ఒక్కుమ్మడిగా (వజ్వలించి కొన్ని గంటల లేక దినములపాటు అత్యంత కాంతివంతమైన నత[తములలో స్థానమును సంతరించుకొను “ నోవాలు (1072ల. లేక -నవతారల చేతను ఖగోళములో మార్పులు జరుగుచుండును ఇవి నెమ్మ దిగా కాంతిహీనములగుచు ముదటళాము ఎట్టి అజ్ఞాత స్థి తినుండి బయలు 'చేళ౭నో అదేస్టి తికి దిగజారి పోవును
ఖగోఖావలోకనములో మనము సాగిపోయినకొలది [కమకమ ముగా నమత పుంజములు పాలపుంత 'నెబ్యులాలు మనదృష్టి నాకర్ణిం చును “సర్పిలజ్యోతిర్విశ్వము" (591121 ౫0612) లను చూచినవుడు ౬క వినూత్నమయిన అనుభూతి కల్గును ఇంతియకాక విశ్వమును గూర్చి ఇటీవల కన్గొనిక విమయములు పెక్కు ఖగోళళా న్త్రజ్ఞులకే వింత గొల్బు చున్నవనిన అళ్చర్యపడ నక్కూరలేదు
అధ్యాయము -_ జి చందదుడు
నూర్యుు డాకస్మికముగా చలిబడెనేని భూమివై నివసించుచున్న చితవిచ్శితములగు జీవరాసులన్నియు అటు వై [బతుకలేవని చెప్పట నత్య దూరము కానేరదు అటులకాక చందుడు ఆకాశమునుండి అదృళ్యమైన మనజీవితములు బహుళః లెండు (పత్యేక విషయములలో తప్ప తదిత కాను భవముల దృష్ట్యా చం[దుడులేని వెలితి లేకుండగనే గడచిపోవును, చంద్రుడు మాయమయిన ఎడల మనకు రాత్రులందు చంద్రకాంతి రహి తమై వెక్కుకళలతో వెలుగొందుచు వివారించు చం[దుడులేని ఆకాశము మాము మిగులును చం[దుడు సము[దములో పాటుపోటులనుకల్ని చు వాడగుటచే, చంద్రుడు మాయమయిన వెంటనే (వవంచములోని అన్ని నాశాశ్రయములు వనిచేయుట పూర్తిగా ఆగిపోకపోయినను, విస్తారము గాన్తంభించి పోవును పరిమాణ విషయములో ఆకాళమునగల వేలకొలది ఇతర మూర్తులతో పోల్చినపుడు చం[దుడ(వధానుడే అయినను అత్యధిక ముగా ఉపయోగించు మూర్తి
చాంద్రమాసములో చందుండు వరుసగా పొందు కళలను ఒక పటము ద్వారా వివరింపవచ్చును (చూడు పటము?) వటములో చూపి నట్టు చంద్రుడు సుమారు వర్తు లాకారములోనున్న కత్యులో భూమిచ్చుట్టు తిరుగుచున్నా డన్న విషయమును మనము గు ర్తుంచుకొనవలయును కాంతి వంతముగా చం[దుడు కన్పించుటకు పరావర్హి త నూర్య కిరణములే కార ణము సూర్యోన్ముఖ మై ఉన్న చంచార్థగోళము సూర్యకిరణములచే కాంతి వంతముగా చేయబడి మిగిలిన అర్జగోళము చీకటిగా ఉండును. పూర్ణిమ నాడు సూర్యుడు భూమి చంద్రుడు (ఇదేవరుసక్రమములో) సుమారు ఒకే సరళ లేఖలో నుందురు ఈ పరిస్థితిలో మనము భూమినుండి [వకాళ మౌనముగా చేయబడిన చంద్రుని అర్భగోళములో చాలాభాగమును చూచె
18 ఖగోళ విజ్ఞానము దము అపుడు చం[దుడు సూర్యునకు వలనే ఒక గుం[డటి బింబమువలే కాన్చించును అమావాన్యనాడు సూర్యుడు చం[దుడు భూమి సునూరు ఒకే సరళశేఖలో నుందురు ఇపుడు మనము భూమినుండి చీకటిగా ఉన్న చం(ద్రార్బగోళమును చూచుచుండుటచే చందుడు కాన్చింపడుు మిగిలిన కళలు పటములో చూపబడినవి వరునగావచ్చు రెండు అమావాస్యలకు గానీ ౭0డు పూర్ణిమలకుగాని గల మధ్యకాలమును నే ఇఛాంద్రమానమని పిలుతురు ఇది 293 రోజులకు సమానము (గ్‌ జవ్‌వం పొదస్థమయు ్రి నా --ల్న ౧0 న్గ (| సూర్యని కీ ౨ త్రి 0 0 1 ో నయ. స్టారని భే. “ణా మం-ఢ్ర-4” 3 మొదటి (్రై బాళ్యుము వటము భూమినుండి చంద్రునకు గల దూరమును కొలుచుటకు ఉనసయో గించు వద్దతిని 8వ పటము ద్వారా సులభముగా చూపించవచ్చును. బెల్‌ రోడ్‌ (3) గుడ్‌ వోపు అగము (6) సుమారు ఒకే మధ్యావ్నా లేఖపై నున్నవి వానిమధ్యగల స్వల్ప రేఖాంశ భేదమును పరిగణింపక పోయినచో, జెల్‌ (గేడ్‌ లో &తిజము నుండి చంద్రుడు ఉచృస్థానములో నున్నపుడు గుడ్‌ వోపు అ[గమునందుకూడ ఉచ్భస్థానములో నేఉండును ఈ లండు వరిస్థ్రి శులలోను చంద్రుడు కె0ల గుండా పోవు 2వె౦0( ఆను ఒకే మధ్యా
చంద్రుడు శేరి హ్నశేఖ వై ఉండును లెల్‌్టగేడ్‌లో చందుని ఉన్నతాంళశమును కొలిచి దీనిని 90 నుండి తీసివేసిన మనకు చం[దుని నతాంళ అనగా (దింశేఖవై పటము 8 ళ్‌ 7 ఉగ (హా లో (ర్త ల 6 వి మ ల్ని మ జుంద్రుడు.., స లో యట కక్ష వటము 9 పటము 10 కొలిచినపుడు చంగద్రునకును ఊగర్జ్వబలిందువునకును మధ్యగల కోణము వచ్చును సౌలభ్యమునకు భూమిని నిండుగోళముగా ఊహించి, 0౩ అను భూ వ్యాసొర్దమును పొడిగించిన, తె వడ్డగీసిన [దింగేఖయొక్క దిశవచ్చును ఈవిధముగా ఏర్పడిన 1334 అను కోణము మనమవలోకనము చేసొందిన చందుని నతాంశకు సమానము ఇట్టి అవలోకనమే గుడ్‌ హోవు అ[గ్రము వడ్డ చేసిన ౮0)4 అను కోణము వచ్చును 3 0 అనునవి భూగోళమువై మనకు తెలిసిన రెండుబిందువులు అవసరమైనచో 500) అను మధ్యావ్నా శిఖను తగిన పరిమాణమునకు గీసి చానివై ౨0 లను నరిగా గుర్తించి 032 0౮0౮ అను నరళశేఖలను గీయవచ్చును ఇప్పుడు కళతో మనము ఇల్‌ (గ్రేడులో నవలోకించిన కోణమునకు సమానమగు వె కోణము
వ ఖగోళ పజ్ఞానము శేర్పరచునట్లు 24 అను శేఖను క వద్ద గీయవచ్చును ఈ విధముగనే 04 అనుసరళ శేఖనుకూడ గీయవచ్చును ఈ రెండు నరళరేఖలు ఒక చానినొకటి ఖండించుకొనుచోట వర్పడిన ౫/4 అనువిందువునకు భూ'కేంద మగు *0” అను బిందువునకు గల మధ్యదూరమును కొలువవచ్చును మనకు ెలిసిన పటముయొక్క పరిమాణము వలన (ి నుండి 4కు గల దూరమును మైళ్ళ లో లెక్కకట్ట వచ్చును ఈ (గావు వద్దతి అంత కచ్చిత మైనది కాకపోవుటచే దీనికి బదులు ఆచరణలోగణిత వద్దతుల నువయో గింతురు
భూమినుండి చం[దుని సగటు దూరము నుమారు ౭ 40 000 మైళ్లు న్నది ఈ దూరమును చందుని అవలోకిత పరిమాణమును - పరిఖాషిక పదములలో కోణవ్యాసము = ఉపయోగించి దాని "కేభాచ్యాసము ₹ండు వేల నూటఅరచవైై మైళ్ళున్నదని కన్గానవచ్చును. ఈ వ్యానము భూవ్యాన ములో నాల్గివవంతుకన్న కొంచెము పౌచ్చుగా మొతమున్నది దీనినుండి భూమియొక్క ఘనపరిమాణము చం[దునియొక్క ఘనవరిమాణముకన్న 50 రెట్లున్నదని తెలిసికొన వచ్చును మరికొన్ని ఇతర విషయములను పరిశీ లించినపుడు భూమి చం(దునికన్న 82రెట్టు పౌచ్చు (ద్రవ్యరాశిని కల్లిఉన్న దనితెలిసినది ఇందుచేతనే చం[దునియొక్కనగటుసాం[దత భూమియొక్క సగటు సాం(ద్రతకన్న ₹0 మరియు 8 లకు గల నిష్పత్తి కమములో తక్కు వగానున్నది మరియు భూమియొక్క. నగటుసాం[దత నీటిసాం[దత కన్న 5జ్ణే నెట్టు పాచ్చుగా ఉండుటచే చంసదుని సగటు సాంద్రత నీటి సొం[దత కన్న లీకై రెట్టుండును ఈ సాంద్రత ఇదివరలో మనము చూచినట్లు రాతి మయమయిన భూమియొక్క వైభాగపు సాంద్రతకు సుమారుగ సరి పోవును
చందగోళపు శోభాసౌందర్యములను దూరదర్శిని బహిర్గత మొన ర్చును (చూడు 1వ చిత్రము ) దినివైగల చిన్నవి "పెద్దవి అగు అనేకమైన బిలములు _ కొన్ని బిలములకు మధ్యశిఖరములుకూడ కలవు = విశాల్వమైదానములు, నిమ్నోన్నతమ్ములై న వర్వత(శేణులు నేత్రపర్వముగా
చందుడు లే కాన్చించును పర్వతముల చేతను ఉన్నత శిఖరములచేతను, బిలముల యొక్క గోడలచేతను పర్చరువబడినఛాయలను మనము స్పష్ట ముగ చూడ వచ్చును ఈ ఛాయల పొడవులను కొలచి చందుని ఉపరిశతలమునుండియు మరియు బిలముల నిమ్నుతలము నుండియు చందునివై గల పర్వత శిఖర ముల ఎత్తులను కన్గానవచ్చును చం(దునివై నున్న "వెద్దవిలములు భూమివైై నున్న అగ్ని వర్వతబిలములకన్న వరిమాణములో చాల భిన్నముగాఉన్నవి భూమివై గల విలములు కొన్నివందల గజముల వ్యానము కల్లి యుండగా చంద్రుని వై నున్న అరిస్టోటిల్‌ మై కోవంటి మవోబిలములు 50 మైళ్ళ్లకన్న తక్కువ వ్యాసమును కల్లి ఉండక వై శాల్యములో అనేక ఆంగ్లేయజిల్లాలు ఒకచోనుంచిన ఏర్పడు వై శాల్యమునకు సమానముగా నున్నవి ఈ మవో బిలముల నేలలు సాధారణముగా చంద్రుని ఉపరితలమునకు చాల [కిందుగా ఉండును ఉదాహరణకు మె కోవిలము యొక్క నేల చం దుని ఉపరితలము నకు 1వేల అడుగులు లేక సుమారు మూడు మైళ్ళ లోతులోనున్నది ఇట్టి బిలములలో నేలమట్టమునుండి లేచిన పర్వతములు వీలములను చుట్టి యున్నగోడలు సామాన్యముగ కొన్నివేల అడుగుల ఎత్తు గానుండి కొన్ని సందర్భములలో ఎత్తునలందు ఎవశెన్టు శిఇరముతో పోటీ పడుచుండును చందుని వై నున్న పర్వత (గేణులుకూడ ఇచే పరిమాణములో నుండును. చంగదుని ఉపరితలమును హార్చిన మరియొక విశేష మేమన దీనివై మిగిలిన నేలకన్న నల్లగా కన్చించు విశాలమైదానములు వీనిని పూర్వకాలములో సము[దములుగా భావించిడువారు చందునివై నీటివంటిపదార్థ మేదియు లేదని తెలిసిన ఈ దినములలోకూడ వీటికి సూర్వుకాలమునాటి ఎేళ్లే నిలిచి పోయినవి ఉదాహారణకు మేర ఇం[బియమ్‌ (శుపానుల నము[దము) మేర్‌ (శన్‌క్విలిటిన్‌ (శాంతినము[దము) మొదలైనవి ముఖ్యమగు బిలము లకు దూరదర్శిని కన్గొనబడని ఇాలములో నివశించిన ఖగోళశా(న్త్రుజ్ఞుల యొక్కయు. తత్త్వ వే_త్తలయొక్కయు. ేర్లుపెట్టిరి వర్వత్యశేణులకు భూమివై గల అలప్పు ఎపివ్రైన్సువంటి పర్వత (శేణుల ప్టైడిరి చంగదునిప్పై గల బిలముల పుట్టు పూర్వో_త్తరములను గూర్చి ఆలో చించుట సనాజమే చందునిప్పై గల బిలములకు భూమిపైనున్న అగ్ని
ల్సిల్లి ఖగోళ విజ్ఞానము పర్వత బిలములకు సారూవ్యముండుటచే అతిపురాతన కాలములో చందు నిపై అగ్నిపర్వత విజృంభణ ముంటెనని దినిచేతనే అచట బిలము లేర్ప డినవని ఊహించుట కవకాళము కల్లుచున్నది చందునివై గల్లిన ఈ అగ్ని వర్వత విజబ్బంభ.౫ము అప్పటి కాలములో అతి ఖీమణముగానుండి చరిితలో మనకు ెలిసినంతవరకు భూమిపై గల్లిన అతివినాళనకరమైన అగ్నిపర్వత విబ్బంభణము కన్న అలతనెట్లు పెచ్చుగా ఉండి ఉండవచ్చును ఈ విలోత్ప తిని గూర్చిన లెండవఊవా మనలను చంద్రుడు మొట్టమొదట స్వతం్యత మూర్తిగా మనుట మొదలుపెట్టిన దినములకు తీసుకొని పోవును చందు డిదివరలో భూమిలో భాగముగానే యుంజెననియు, [దవరూపము వహించి (పస్తుత వేగముకన్న చాల పాచ్చు వేగముతో భమించు చుండిన భూమినుండి అతడు బయటకు నెట్టి వేయ బజెననియు అనేకులు విశ్వసించు చున్నారు ఈ విశ్వాసమును నిగూఢమైన పరిళోధనలుకూడ బలవరచు చున్నవి ఇదే నిజముయిన, చం[దుడు భూమియొక్క పైపొరలో నున్న పదార్థముతో చేయబడి యుండవలెననియు. ఇందుచేశ చందుని సగటు సాం[దత భూమిపై పొరయొక్క సాం[దతతో సమానముగ యుండవలె ననియు మనముఆశింపవచ్చును ఇదివరలో మనము తెలిసికొనినట్లు ఇదియే నిజపరిన్బితి భూమి నుండి అపుడే వేరుపడిన చందుని పరిన్ఫి తిని గూర్చి ఇపుడు ఆలోచింతము. ఇది [దవరూపములో నుండును మరియు పరిమాణ ములో చాల చిన్నదగుటచే ఉపరితలథాగములు వేగముగా చల్ల బడిపోయి త్వరలో గట్టి వై పొర వర్పడుట కవకాళముండును. ఆచేక్టి తిలో అంత ర్భాగమందలి ఉష్ణో[గతలు అసమానముగా నుండుటచే అవికొంత పదార్థ మును అవిరిగా మార్చజాలును దీని పర్యవసానముగ మృదువైన ఉపరి తలమువైై ఒకవిధమగు 'వెద్ద బుడిగవంటిది ఏర్పడవచ్చును ఇట్టి బుడగ (బద్దలై. ఘనీభవించిన మనమవలోకించు. బిలములయొక్క సహజ ధర్మ ములుగల నిర్మాణము లేర్చడవచ్చును తర్వాతికాలములో కల్తిన అంత ఉవ[ద్రవకరములుగాని ఉశ్జేపములచే బిలములలోను ఇతర [ప్రచేళములం దును గల పర్వత శిఖరము లేర్చడిఉండవచ్చును ఈరెండు విధమ్ములెన వివరణములులేక ఊపహాలు వానీవాని వాదములయందు చం(ద్రునియొక్క
చందుడు లల భౌతిక పరిస్థి తులవై నను అందలి (దవ్యముయొక్క స్వయంస్థా పకళాళ క్రి "వై నను అధారపడుచున్నవి కఇవియేకాక జాహిరళక్తు లనే కారణము లుగా [పతిపాదించు వేరొక వివరణముకూడ కలదు ఇదివరలో మనము ఉల్క-లను గురించి కొంత [వస్తావన చేసియున్నాము ఈపదార్డ ములు ఎల్టి పుడూ భూమివై వడుచునే ఉన్నవి అదృష్ట వళమున ఇందు చాలభాగము భూమియొక్క ఉపరితలమును చేరకమునుపే వాయుమండలముచే ఆవిరిగా మార్చబడుచున్నవి ఇట్లు నూర్యకుటు ంబమునకు సంబంధిం చిన ఉల్కల సంఖ్య నిశ్చయముగా తగ్గుచునేఉన్నది అతి [పాచీనకాలములో అట్టి పదా ర్ధృముల సంఖ్య (వస్తు తసంఖ్యతో పోల్చినపుడు గణించ శక్యముకానంత పెచ్చుగా నుండవచ్చును మనము ముందుముందు చంగదునివై చాయు మండలము లేదనియు, అందుచే దాని ఉవరితలము ఎంతమా[తము రతింప ఒడలేదనియు. తెలిసికొందుము. ఒక వెద్దఉల్క = అనగా అనేక వందల టన్నుల బరువు గల్లి యుండి ఎవరెస్టు పర్వతముకన్న 'వెద్దదిగా ఉన్నట్టిది- చం దునియొక్క వై పొర ఏర్పడుటకు [పారంభించినవుడు నెళనుకు 80మెళ్ల 'వేగముతోవచ్చి ఢీకొన్నదనుకొనుము అప్పుడుదృవించిన విధ్వంసకరళక్తు లింతలింతలని ఊహించుట అసాధ్యము కాని అవి మవోోక్షీ వకరములుగా నుంజెననియు. ఈ ఉశ్జేపమే "నేడు మనమవనవలోకించు చం[ద బిలముల 'నేర్చరుప సమర్థ మ య్యెననియు నిళ్సయముగభావింపవచ్చును చం(దునివై గల బిలముల పుట్టుకను గూర్చిన [పతిపాదనల వేనివై నను (వత్యత లేక వరోత నిరూపణలద్వారా నిర్ణ యించుట 'చాలకష్టము ఊవోగానములు సంభవాసంభవవిచారణలు తప్ప ఈ విషయములో మన మెంతమా[తము పురోగమింప లేము
వైద్దాంతికముగను అవలోకనామూలముగను చం(దునివై అనలు వాతావరణమే లేదని చూపవచ్చును సంధ్య కాంతులు భూమియొక్క 'వాయుమండల ఫభితములలో ఒకటిమయైనట్లు ఇదివరలో తెలిసికొంటిమి ఈ సంధ్య్ధకాంతులు సూర్యుడు దిక్చృ[కమునకు చాల కిందుగా ఉన్నపు జే మనను చేరుచున్న పరితి ప్త సూర్యుకాంతులు, చందునశే కనుక వాళా
లీ ఖగోళ విజ్ఞానము వరణమున్న అదియే ద్రైన శాంతివంతమగు నడ తము ముందుగా పోవు చున్నపుడు ఇట్టి ఫలితములనే చూపవలయును మిక్కుటముగానున్న చం[ద శాంతిలో సామాన్యముగ హీనకాంతిగల నతతములదృళ్యమగుట మన మెరింగినచే ఇట్లు అదృళ్యముగాని కాంతివంతమగు నవత మొకటి చం(దుడు నేపథ్యనత[త పథమునందు వడిగా పయనించు చున్నపుడు మార్గములోనికి వచ్చిన దనుకొనుము అపుడు చం దుడీ నద్మతమును తత ణము మరుగువడునట్ల, చేయును. ఇట్టి దృగ్విశేపమును అచ్భాదన మందురు చందునిపైై వాతావరణమే ఉన్నయెడల ఆచ్భాదిత నమ్మత కాంతిలో కొంతభాగము నిది ఆచ్భాదనానంతరము కొంతకాలము వరకును పరితిప్త మొనరించి యుం జెడిది ఇట్టి పరిస్థితులలో మనము చూచినట్టు నమ్మ్యతము చందునిచే నాకన్మికముగా మరుగుపడునట్లు చేయబడక "నెమ్మదిగా మాయ మగుట సంభవించి యుండెడిది సిద్దాంతరీత్యా వాతావరణ రాహిత్య మును చూపవలెనన్న మనము అణుచలనములను పరిశీలింపవలెను మన మొక తుపొకిని కాల్చిన కాల్చినపుడొసంగబడిన వేగము ననుసరించి తుపాకీ గుండొక నిర్జిష్టమగు ఎత్తు నకుఎగురును ఈ వేగము పెచ్చినకొలది ఈ ఎత్తుకూడ ఎక్కువగుచుండును ఇదియే ఊర్థ్వగామియగు తుపాకిగుండు భూమివైపునకు వపడుటకారంభించు తణము వరకును ఎగసిన ఎత్తు భూమి వెకి మరల ఈగుండును తీసుకొని వచ్చునది భూమి ఆకర్షణళక్తియే ఈ గుండు భూ(పథావమునతి[క్రమించి పారిపోగలదా? పోశేమి ఈ గుండు నకు కాల్చినపు డొనంగబడిన ఆరంభ వేగము నెకనుకు ? మైళ్ళకన్న పాచ్చుగానున్నపుడు ఇది సంభవమేయగును (సౌలభ్యత క్రై ఇచటమనము గాలియొక్క ఘర్హ ణళక్తిని పరిగణింపలేదు) ఈ వేగమునే భూగోళము యొక్క వలాయననేగము (07610010 0 ఆం౭9ల€) * అని పిలుతురు ఈ వేగము భూమ్యాాకర్ష ణ ళక్తియొక్క వరిమాణమువైనను ఈశక్తి భూమియొక్క [దవ్యరాళి వ్యాసార్థ ములవైనను ఆధారపడియుండును ఇదే పద్ధతిలో చం[దగోళముయొక్క పలాయన వేగము "సెకనుకు సుమారు కేజే మెళ్ళుండునని గుణింపవచ్చును మనకుగల గాలి అణురూపములో నున్న (ప్రాణవాయువు న్యతజని మరియు ఇతరములగు వాతావరణ
చంద్రుడు లీక వాయువు లొకచో "వెద్దమొత్తములుగా కూడుట వలన ఏర్పడినది ఈ వాయువు అన్నియు హెచ్చు వేగములతో ఒకదానితో నొకటి ఎల్లపుడు (ప్రతి ఘట్టన మొందుచుండును నీటియొక్క ఘనీభవన ఉష్ణ్టోగతవడ్డ (ప్రాణ వాయు అణువుల సగటు వేగము సెకనుకు శ్లే మైలును ఉదజని అణువుల నగటు వేగము ఒక మైలును ఉండును ఈ అణుచలనముల రితినిబట్టి గాలి యొక్క ఉష్ణోోగతను పొందవచ్చును ఈ అణువులు ఒకదానినొకటి (పతి ఘట్టన మొందుటచే వాటి వేగములు కొన్ని సమయములలో పాచ్చి మరి కొన్ని సమయములలో తగ్గుచుండును వరుసగా కబ్గుకొన్ని అనుకూల ప్రతి ఘట్ట నములు ఈ అణువులకు పలాయన వేగముకన్న పాచ్చైన ఊర్జస్ర వేగము నొసంగవచ్చును. ఇట్టిస్టి తిలో అణువు [పతిఘట్టనావకాళశము అతి స్వల్పముగా గల వాతావరణపు వై అంచులలోనికి పోయెనేని అది కాళ్వ తముగ బహిర్షతమగును ఇట్లు వాయుమండలము వలుచనగును భూ పలా యన వేగముకన్న (పాణవాయు అణువుల సగటు వేగము మిక్కిలి తక్కు వగా నుండుటచే, మన వాయుమండలములోని [పాణవాయు బాహుళ్య తకు భంగమేర్చడు స్థితి కల్లుటకు అవకాళ మళిన్వల్బము కాని చం్యదుని వైగల వాయువులు ఎగిరి పోవుటకు పరిస్థితులు చాల అనుకూలముగా నున్నవి మామూలు ఉష్ణ్టో[గతలవడ్డ ఉదజనిఅణువులకు గల సగటు వేగము చం[దుని పలాయనవేగము సుమారు ఒకటిగ నేఉండును అందుచే చందిని వై గల వాయునుండలము తనయందున్న ఉదజనిని ఎంతో కాలము నిలుపు కొనలేదనుట తథ్యము (పాణవాయువు ఇంతకన్న పాచ్చుకాలము మన గల్గునుకాని నిన్సందేవాముగా తుదకది [గ్రవా మధ్యావకాళములోనికి జారి పోవును
ఎగుడు దిగుడుగా కన్పించు చం[దాళృతికి అచట వర్షము మంచు గాలి లేక పోవుటయేకారణము భూతల మందువలి వాయుమండలముచే కొనిరాబడిన వరిన్నర్తనములు చం[దతలమందు శేవు అందుచేతనే నూరు మిలియక్థ సంవత్సరముల [కింద కాన్చించిన చం[దతలమందును నేడు కాన్చించుచున్న చం[దతలమందును ఎట్టి మార్చులు శేవని నిన్నంకోచ
రి
రడి ఖగోళ విజ్ఞానము ముగా చెప్పవచ్చును నూర్య్ధ[వభావముచే ఒకచాని పిదప నొకటిగాకల్లు ఉవరితలము వెచ్చబడుట చల్ళబడుట అనువానిచే చం[దునివై చాలచిన్న మౌార్చులు (ఇందులకు (ప్రబల నిదర్శనముగా "0 సంవత్సరముల క్రిందట మాయమయిన లిన్నె* అను చిన్న బిలము నుదహరింప వచ్చును కలుగ వచ్చును. పురాతన కాలమందలి చం[దుని చ్మితములలో లిన్నె అను 6 మైళ్ళ వ్యాసమున్న బిలము చూపబడీ యుంజెను కాని 15568 సంవత్స రమున (గ్రీకు ఖగోళ శాన్త్రుజ్ఞడొకడు ఈ బిలము మాయ నుయినదని (పక టించెను లది వరలో ఈ బిలమున్న [సచేళమున (పన్తుతము అ[పధానమగు ఒక చిన్నగుంట శకాన్చించుచున్నది దీవినిబట్టి ఇదివరకున్న లిన్నె విలముయొక్క గోడలు కూలిపోయి దానిని పూడ్చి వేసి ఉండునని తోచు చున్నది
మనమివుడు చం[దుడు శ్రామిచుట్టూ ఒక కమ్యలో ఎందుకు [వదతి ణము చేయుచున్నాడో నండి_ప్తముగా తెలిసికొందము ఈ విషయము తెలిసికొనుటకు ముందు మనము న్యూటన్‌ మహోశయునిచే [పవచింపబడిన చం(ద్ర, [గవా ఉప్మగహూ గమనములలో సువ్యక్తృమగుచున్న గురుళ్వాక రణ నీద్దాంతమునుగూర్చి తెలినికొనవలెను ఘనీభవించిన నరస్సుయొక్క సమతలమువై ఒక నున్నని అతిని విసిరి నామనుకొనుము అది ఇదే వేగ ముతో మనకుతెలిసిన రోడ్డన్నిటిలో పెచ్చు నున్నగానున్న రోడ్లవై వినరి వై చిన జాతికన్న ఎక్కువదూరము పయనించుననుట అందలెరింగినదే ఆతిగమనమునకు రోడ్డుయొక్కు ఉపరితలము కన్న మంచుయొక్క ఉవరి శలము, ఘర్షణవలన ఏర్పడు నిరోధకమును తక్కువగా కల్లి ంచుటయే దీనికి కారణము వె విధముగా రువ్వబడిన అాయివంటి ఎవదార్థ మైనను, వేగములో ఏవిధమైన వృద్ధి తయములను కల్పించు కులు లేనట్టి ఊవో మ్మాత స్థితిలో నున్నయెడల అది స్థీరవేగముతో నొశేసరళ శేఖలో పయ నించునని చూవవచ్చును. ఈ విధముగా శాక మనము చందుడు భూమి చుట్టూ ఒక వక్రమార్ష్శములో తిరుగుచుండుట చూచుచున్నాము. ఇందుచే చందునికి భూమికిగల మధ్యదూరమును సుమారు స్థిరముగా నుండునట్లు చేయు ఒక ళక్షి చందదునివై పనిచేయుచున్నదని చెప్పవచ్చును సౌలభ్య
చందదుడు ల మునకు మనము చంద్రుని కథ్యువర్తులాకారములో ఉన్నదని ఊహించిన, ఈ కథ్యయొక్క వరిధిని మరియు పరిభమణకాలమును (27, రోజులు) ఉపయోగించి చంగదుడు సెకనుకు శి మైళ్ల వేగముతో తిరుగుచున్నాడని 'శేలికగా కన్గొనవచ్చును చం[దుడు దానికవ్యలో (పటము 9) చూపిన తీఅను బిందువువద్ద నున్నపుడు దానిపై పనిచేయుచున్న శక్తు లన్నియు పని చేయుట మానివేసిన అది ఉకె అను స్పర్శశేఖాదిళలో "నెకనుకు జ్ఞ మైళ్ళ స్థి రవేగముతో వయనించుటకు మొదలు పెట్టును కాని నిజమునకు వట ములోచూపినట్టు ఒక నెకను తర్వాత ఇది 0 అను బిందువువద్డ ఉండును & నుండి 0 వరకు వచ్చుటకు చందుడు &0 అను వంకర చఛావము మీదుగా [పయాణము చేయును కాని మనము చందుడు స్పిరవేగముతో ఊఉ నుండి తె వరకు వయనించి అచటినుండి ఖూమివై పునకు తె నుండి 0కు పతనమయినట్లు ఊహించినను వై నవచ్చిన ఫలితమే వచ్చును టె నుండి 0 వరకు చందుని రప్పించుటకు మనము ఒకళక్షిని చొప్పింపవలయును ఈళ క్కి భూమివైైపునకు పనిచేయుచున్నది గాన దీనిని భూమియొక్క ఆకర్షణ శక్తిగా భావింపవ లెను ఇదే విధముగ మనమెటింగిన పెొచ్చు చునేఉండు వడుచున్న అాతివేగముకూడ భూశేం దమునుండి అాయి వైపు వనిచేయుచున్న ఆకర్ష ణళక్తి యొకటి గలదని ఊహింపజేయును చం[దుడున్నంత దూరములో పనిచేయ.చున్న భూమ్యాకర్ష ణళ క్తియు భూమి ఉపరితలమువడ్డ పనిచేయుచున్న శక్తియు ఒకదానికొకటి చం(దునీ దూరముయొక్క వర్గమునకును భూమియొక్క వ్యాసార్జ వు వరమునకును గల విలోమ సంబంధమును కల్షియున్నవని క్యూటన్‌ చూపించెను చివర కాతడు ఏరెండు చిన్న వదార్థ మ్చులైనను ఒకదానినొకటి వాటి (దవ్యరా నుల లజ్జ మునకు అనులోమముగను వాటి మధ్య గల దూరముల వర్గము నకు విలోమముగను ఉన్నట్టి ఒక శక్తిచే ఆకర్షించు కొనును అను విశ్వ గురుత్వాకర్షణ సిద్ధాంతమును కన్గానెను అనేక సందర్భముల ఇట్టి గణన లలో సూర్యుని, చంద్రుని భూమిని మిగిలిన [గపహాములను చిన్న పదార్థ కణములుగా థావించిన నరిపోవును అందుచే గురుత్వాకర్షణ సిద్దాంత మును వీటికికూడ వర్తింప చేయవచ్చును,
జ ఖగోళ విజ్ఞానము
నము(ద్రపు పోటు పాటులు. కల్గుచున్నవిధమును సను (కొ వ్‌ కన్గానిన గురుళ్వాకర్షణ సిద్ధాంతము నుపయోగించి న్యూటన్‌ విళ కరం చేను భూమివె గల వదైన వస్తు వునకు సూటిగా వైన చం(దుడున్నపుడా శెండింటి మధ్యదూరము మిక్కిలి తక్కువగా నుండుటచే అప్పుడా రెంటి మధ్యగల ఆకర్ష ణ అత్యధికముగానుండును ఇందుచే చంద్రునకు తిన్నగా [క్రిందుగానున్న సము(దజలమొకచో 'జేరుటకు యత్నించి పోటును కల్ళించు చున్నది
సౌలభ్యమునకు భూమి పూర్తిగా నము[దముచే కవ్పబడియున్న దని ఊహించిన జలావరణము 10వ వటములో చూవబడినట్లు తీ వద్ద పోటును కల్షియుండున. ఇంతియకాక ణీ నుండి పోవుచున్న వ్యాసము యొక్క అటు చివరనున్న తె అనుచోట కూడ పోటును కలి యుండునన్న విరుద్ధ పరిస్థి తి మనకు కాన్పించును గీలెకు లఅంబముగా నున్న వ్యాసము నకు చివరనున్న 0 0 అను [పకేళశములలో నీళ్లలోతు న్వల్పాతి స్వల్ప ముగా మండుటచే అచ్చట పాటు శెరటములు వర్చడును
భూమి తన అకుమువై తిరుగుచుండుటచే భూమివై చం(దునకు తిన్నగా [కిందుగానుండు బిందువుయొక్క ఉనికి వరుసగా మారుచుండును అందుచే తరంగోన్నతికూడ వరునగా మారుచుండును ఒక స్థలము యొక్క మధ్యాహ్న శేఖ వై చాచాపు 4గం! ర50ని కాల వ్యవధిలో చం[దుడు వరునగా ెండుమారులుండుటచే, ఈ వ్యవధిలో ఆ (పదేళ మందు రెండు పాటు శెరటములు ఆ0డుపోటుకెరటములు కల్లును ఇటుల మనకు పోటుశెరటము, పాటుకెరటము ఒకదాని తర్వాక ఒకటి వరునగా సుమారు కిగం 12ని వ్యవధిలో సంభవించును ఈ శకెరటములకు మూల శారణముగ ఒక్క చం[దుని మాత మే ేర్కొనరాదు సూర్యునియొక్క ఆకర్షణ ళక్ర్తినిగూడ పరిగణింవవలయును మన మవలోకించుళున్న పోటు పొటులలో సుమారు శీ భాగము చంద్రునివలనను మిగిలినది సూర్యునివల నను కల్గుచున్నవి తీ అను ఒక తెలిసిన స్థ లమువడ్డ సూర్యుడును చందు డును విడివిడిగా పోటుకెరటములను కల్గచేయుచున్న యెడల ఫీరిరువురు
చం[ద్రుడు లిం రెండు వైపులకు పొడగించబడిన గీకె అనుచ్యానము మీదశాని లేక అవ్యా సమునకు దగ్గరగా కాని తప్పక ఉండవలెగు ఈ పరిస్థి తి చం[దుడు, సూర్యుడు ఆకాశములో ఒకదానికొకటి అతి సమీవములో నున్నపుడు అనగా అమావాస్యనాడు కాని, లేక అవిపూరర్తిగా ఒకదానికొళటిపూర్ణి మ నాటివలె ఎట్ట ఎదురుగా నున్నపుడు గాని సంభవించును అవుడు గల్లు కెర టములను “*పర్వవు కెరటములు (3901108669) అని పిలుతురు అర్బ చందుడు కనడునపుడు చం[దనూర్యదిళలు పరస్పరము లంబముగా నుండుటచే చంద్రునకు లిన్నగా (కిందుగానున్న సము[ద (పొంతమందు చం(దకారకమైన పోటు శెరటము సూర్య కారక మైన పాటు కెరటము కలిసి ఏర్పడిన కెరటములను మధ్య కెరటములు (౫6296డేంక)” అని అందురు
చిత్రకారులు కవులు చం దునితరచుగా తమతమ కథావ స్తువుగా ఉపయోగించుకొనిరి కాని అంతగా రసికులు గానికొందరు 1914ఎ18నంవ త్సర యుద్ధములో నౌకా నైనిక శాఖల చర్యలు నివృలములై నపుడు, మి[తరాజ్యములకు విజయమును చేకూర్చుట'కై చందుని వినాళకారిగ నువయోగించ నెంచిరి (పజ్ఞాళాలియైన కల్పనాకారుడొకడు చందుని తిన్నగా భూమి ఉపరితలమునకు ఆకర్షించుటై. శక్తివంతమైన మూడు విద్యుదయస్కాంతములను ఒకటి జర్మను=ంరష్యను సరివాద్దులోను శెండ వదానిని ఇెల్చ్టియములోను మూడవ దానిని తూర్పు చివరనున్న (ఫాన్సుం జర్మను సరివాద్దులోను నెలకొల్చ్పవ లెనని నలవోనిచ్చెను (ఇతడు చంద్రుడు విద్యుదయస్కాంంతళ క్షికి లోబడునని తనకు అానే ఊహించుకొ నెను) (శద్దగాచేసిన అెక్కలచేతను పరిస్థితులను అనుకూలముగా (తిన్పుటచేతను, చం[దుని మధ్యజర్మనీలోనికి దింపవచ్చుననియు ఇటులదింవిన చందుని, వైనచెప్పిన మూడు [పదేళములలోని విద్యుదయస్కాంతముల శక్తిని మార్చి మధ్య రాజ్యముల వై కి దొర్హించవచ్చుననియు ఆళించిరి ఇది ళు వును తుదముట్టించుటకు మంచి మార్గ మే అయినను, ఈ కల్పనాకారుడు దీనివలన కల్లు విషమ పరిస్థి తులను గూర్చి తలంపడ య్యెను ఇట్టి పరిస్థి తుల
// ఖగోళ వీజ్ఞానము కుదావారణము. చుట్టు[పక్కలనున్న సము[దములలో కల్గిన (బివ్మోండ మైన శెరటములు మొత్తము యూరపునంతను మిత్రరాజ్యములు శకక్రు రాజ్యములు అను పతపాతము లేకుండా పూర్తిగా ముంచివేనీ యుండె ఉవి ఈ సత్యమును మన కల్ప నాకారుని దృష్టికి తేగా అతడు తన పజ్షా ఛా లిత్వము నింతకంశు తక్కువ (వ్రళయ కారకమైన వద్ధతులవైకి మరల్చ వలని వచ్చెను
అధ్భాయము _ తీ ఇచ అద బృహద్ధుహములు-1 ఈ అధ్యాయములోను, ాబోవు అధ్యాయములోను ముఖ్యమైన గవాములయొక్క రూవమును న్వభావమును నూర్వునకు అలినమీవ జే ఠా వ్‌ ట్ర్‌ ములో ఉన్న బుథునితో ఆరంభించి అంతిమమున గల వ్లూటోతో అంత మగునట్లు వర్ణ్మించెదము ముందుగా మన [గహాకుటుంబమును కూర్చి కొన్ని సామాన్య విషయములను వివరించెదము ఈ కుటుంబములోనున్న [గవా ముల యొక్క వరిమాణములకు సంబంధించిన ముఖ్య విశేష మేమనగా, (గవా(శ్రేణిలో వ్రథమమున నున్నదాని యొక్కయు. అంతిమమున నున్న చి 0 ౦0 గం బుధుడు. భక్రడు డూమి తదొజే త. క! (౦6౦ ఇ యురానస్స్తు నెత్క్యును వటము 11 దానియొక్కూయు పరిమాణము అతిన్వల్పముగా నుండుటయే ఇది 11వ పటములో చూవబడినది దీనికి నంబంధించిన కొలతలు శివ పుటలో నీయ బడిన పట్టికనుండి తీసుకొనబడినవి, ఈ పట్టికలో (గవాములకు సంబంధించిన ఇతర ముఖ్యాంళములుకూడ తెలువబడినవి ఈ పట్టికలోని "రెండవ నిలువు వరుసలో సూర్యునినుండి ఈ [గవాములకు గల సగటుదూరము ఈయబడి నది ముందుముందు (పుట .) ఈదూరము నెటుల కన్లొనిరో క్లుప్తముగా
(గ్రహకుటుంబము క నూరుగ్గనినుండి సగటు శ ాా గాము. టి టూరము. వ్యానమ్మ. (సాంద్రత వరం ౮ (మిలియను (మైళ్ళలో) (నీటిసాం్యదత కాలము (వెళనుకుమైళ్ల లో) మెళ్ళలో) పేగాభావించి అం బుథుడు 0! 8000 (1 688 రోజులు లిం శుకుడు 6 7580 గ్‌ వి2ి5్‌ ల్లి ఖభూమి రై "7028 ర్‌ క్‌ 865ై 18] (భూమధ్య "'కేభా వాసము) 79000 (థృవ కుజుడు క్షశ్చ1 4లలి0 89 188 నంవ కేర్‌ తృరములు గురుడు తీరు 88 700 |! 1186 రి (మధ్య రేఖా 82 800 (ధృవ శని 680 75 100 07 29048, 6ిజ్జై (మధ్య'శకేఖా 67 200 (ధృవ యుళశానసు 1/80 80 80 కేశ 84 (౨2 త్శీ ఇప్టూను | 27900 8800 18 | 16470 న! ప్లూటో లి680 8 600 వ 24920 వ్‌ న.
బృవాద్గ్రహములు-1 లలి వివరించెదము. ఇదివరలో భూమి నిండు గోళాకారములో నుండక నారింజ వండువలె అదుమబడి ఉన్నదని చెప్పియున్నాము. గురు శని గవాముల విషమయనులలో అఆ అదుమబడియుండుట ఇంకను అధికపరిమాణములో నున్నట్లు మనము మూడవ నిలువు వరుసలోనున్న అంకెలనుబట్టి తెలిసికొన వచ్చును. వ నిలువు వరుసలో నీటి సాంద్రతను ఒకటిగా భావించి (వ్రాసిన (గవాములయొక్కు సగటుసాం [దతలను చదువరి చూడవచ్చును ఇచటకూడ మన మొక ముఖ్యాంళమును (గ్రహింపవచ్చును _- సూర్యునకు అతిదగ్గ రలో నున్న నాల్లు [గ్రవాముల సాంద్రత అతి దూరములోనున్న నాల్గు [గవా ముల సొం[దతకన్న పెక్కురెట్టు హెచ్చుగానున్నది (వ్లూటోయొక్క సాందతనుగూర్చి విశ్వసనీయమైన అంచనా వేయుట అసాధ్యము) ర్వ నిలువు వరునస్వీయవరిథులలో (గవాముల పరి భమణ కాలములను తెలు పును చివరి వరుస, (గ్రహముల సగటు వరిభమణ వేగమును చూపించున్ను నూర్యునినుండి దూరముగా పోయినకొలది ఈ వేగములు తక్కువగు చున్నట్లు మనము చూతుము బుథుడు
బుథునిగూర్చి చాల స్వల్బ్పముగ మాతమే తెలియును నూర్యునకు అతిదగ్గరలో (మిగిలిన వానితో పోల్చి చూడగ్సా నుండుటచే దీనిని గుర్తిం చుట సుకరముగాదు దూరదర్శిని [గ్రవోవరితలము యొక్క ఎట్టి వివర ములను బహిరంగవరచలేదు భూమి ఒక అతమువై ఆత్మ భమణము చేయుచున్నదని మన కందరకు తెలిసినదే ఇంతియకాక ఆత్మ(భమణ గుణము అన్ని [గ్రవాములకు సామాన్యమనుట నిళృయమే [గవోవరిత లమువైై ఎట్లి గుర్తులను కన్గొన లేకపోవుటచే (పత్యత పరిశోధనల చ్వారా ఈ (గహముయొక్క. ఆత్మ్మభమణ కాలమును కన్గొనుట సాధ్యముకాదు కాని ఈ కాలము చాని పరిభ్రమణ కాలమునకు నమానముగా నుందునని నమ్మృబడుచున్నది ఇట్టి స్థితిలో ఈ (గ్రవాముయొక్క కషత్య వర్తులాకార ములో నుంజెననుకొనిన ఈ [గవాముయొక్క ఒక అర్భ థాగము శాశ్విత
క్రీ ఖగోళ విజ్ఞానము ముగా సూర్యకాంతితో నిండియుండ ఇండన అర్జ భాగము శాళ్వితాంధ కారమున మునిగ్రియుండునని నిర్ణయింప మనకు వీలగుచున్నది కాని నిజమునకు బుథుని కక్ష్య అండాకారముగానుండి పూర్ణ వృత్తాకృతికి చాల మట్టుకు భిన్నముగా నుండుటచే వై నిర్ణయమును కొంత మార్చుకొనవలసి వచ్చుచున్నది సూర్యకాంతితో నిండియున్న బుథోవరితలభాగము మిక్కిలి వేడిగానుండును [(గవాములవంటి మూ ర్తులచే వికిరణ మొనరింపబడిన ఉన్ల మును కొలువగల అతి సున్నితమైన పరికరముల ద్వారా మౌంటు విల్సను వేధళశాలలో ఇటీవలి పరిశోధనలు సూర్యునకు తిన్నగా [కిందుగా గల బుథో పరితల బిందువు వద్ద ఉష్ణో[గత (ఈ బిందువులను సూర్యాభిముఖ బిందు వులు (540 50122 వంద) అని అందురు ల879 ఉండునని నూచించెను (వెంటిగేడ్‌ మానములో) (దినిని నీరుమరుగు ఉప్ణోగత 100%0తో పోల్చి చూడుము) సూర్యుని నుండి బుథునికి గల కనిష్ట దూరము 29 మిలియన్ల మైళ్ళును గరిస్టదూరము &ీ8ి మిలియన్ల మైళ్లును ఉండును వీటికి సంబం ధించిన సూర్యాభిముఖ బిందు ఉన్హత 418” మరియు 277% ఉండును సూళ్యాభిముఖ బిందువునుండి మనము దూరముగా వయనించిన కొలది, సూర్యుని వేడిచే (గవామువ్నై జనించిన ఉస్ణో[గత తగ్గుచు. చివరకు చీక టిగానున్న అర్ధ గోళమందలి ఉష్ణోోగత మన భూ ధృవముల రెండింటి వద్ద నున్నవ యుష్ణ్రో[గతకన్నను చాల తక్కువగా నుండును
బుథునివ్యాసము చం(దుని వ్యానము కన్న సుమారు కై శెట్టును, భూ వ్యాసములో మూడవవంతు కన్న కొంచెము పౌచ్చుగాను ఉండుటచే ఈ[గవామువై వాయుమండలము లేదని కచ్చితముగా ఇప్పవచ్చును ఎందుచేతననగా బుథ[గహ వలాయన "వేగము సామాన్య ఉప్ణో గతల వద్ధ'నే మనకు పరిచితమైన వాయువులయొక్క అణువుల నగటు వేగమునకు అతిసామీప్యముగ ఉండును నూశ్యాభిముఖబిందువు చుట్టువట్లగల అధిక ఉష్ణో[గత ఇచటి అణువులలో సంచలనము పాచ్చుగా కల్ళించుటచే వాటి సగటు వేగములు వలాయన జేగమును మించి యుండును పరిమాణము లోను చాయుమండలము లేక పోవుటలోను బుధ్యగహము చందుని పోలి
బృహాద్గ్రిహాములు-]! లీక్‌ యున్నది ఇంతియకాక బుథగవాపు ఉవరితలము చందుని ఉపరితలము వలె ఎగుడు దిశుడుగనే ఉండి ఉండవచ్చును శుకుడు
పరిమాణములోను [దవ్యరాశిలోను శుుక[గహము పూర్తిగా భూమికి (పతిరూపము సంవత్సరములో అనుకూలముగానున్న సమయము లందు నూర్య్యా నమయమునకు తర్వాతగాని సూర్యోదయమునకు ముందు గాని ఆకాశములో అతి (పకాళవంతముగా (సూర్య చంద్రులు మినవో) కాన్చించునది ఈ (గవామే ఇంతియకాక శఈ [గ్రవామత్యంత' ప్రశాళశవంశ ముగా నున్నపుడు పట్టపగలుకూడ మన కంటికి సులభముగా కాన్సించును దూర దర్శినిలో చూచినపుడు శుకుడు కూడ చందుడు (వదర్శించు నటు వంటి కళలనే [వదర్శించును పరిమాణములోను (దవ్యరాశిలోను శుకుడు భూమికి సమముగా నుండుటచే భూమివలె ఈ (గవాముకూడ వాయువుచే అఆవరింపబడి యుండవచ్చునని అనిపించుచున్నది అతిళ క్రీవంతమైన దూర చర్శినులందు కూడ దీని ఉపరితఅమునం దెట్టి గృుర్తులును కన్నడక పోవు టబే, శుక్యగవాము మీది వాయుమండలము మిక్కిలి దట్టముగను, మేఘా వృతముగాను యుండి సూర్యకిరణములను ఉపరితలమువరకు పోనిచ్చి, ఉపరి తల విశీష బోధకములగుచు ఆ కిరణములు సపరావ ర్తింపబడినపుడు చూడ శక్యమగు [పమాణములో వెలికి రానిచ్చుట లేదని నిర్ణ యింపవవచ్చును శుకునియొక్క అత్మ[భమణకాలము దానియొక్క వరిభమణ కాలము నకు (అనగా 225 దినములకు సమానముగా నుండునని ఒకవ్పుడు తలచిరి. ఈ (గవాపు మేఘావృతమైన వాతావరణములో అరుదుగా అన్నష్ట్ర మగు కొన్ని చిన్ననీడల వంటివి కాన్చించినవి అయినను ఈనీడలయొక్క (వత్యత అవలోకనములచే ఈ[గవాము యొక్క ఆత్మ[భమణ కాలమును నిర్ణయిం చుట అసాధ్యముగా తోచుచున్నది శృ [గవాపు ఆత్మ(భమణ కాలముకచ్చిత ముగ ౨225 రోజులుండిన దీని ఒక అర్ధ భాగ మెల్ల పుడూ సూర్యునివైపు నకు తిరిగిఉండి రెండవ అర్భ థాగ మెల్టి పుడూ చీకటిలోనే మునిగి ఉండును;
లికి ఖగోళ విజ్ఞానము ఈ పరిస్థితిలో చీకటి భాగముయొక్క ఉప్ణో(గత వెలుతురుగానున్న అర్భ భాగమునుండి తగినంత [పమాణములో వేడిగానున్న వాతావరణ పన రణ ముండినను అత్యంత శీతలముగానే ఉండునని భావింపవచ్చును కాని ఇది పరిళోధనల నుండి తెలిసీకొనిన విషయముల కనుగుణముగ అేదు ఎందుచేత ననగా ఈ చీకటి అర్ధ భాగమునుండి పెద్ద వరిమాణములో ఉష్ణ వికిరణము జరుగుచున్నట్లు కన్గ్లొనబడినది వర్ణ మాలా పరిళోధనలై నను ఈ (భమణకాలము ౫ దినములకన్న తక్కువ ఉండడని సూచించినేకాని అంత కన్న కచ్చితముగా నిర్ణ యించ లేక పోయినవి
శు[క్రవాయుమండల సంఘటిత సదార్థము లెట్టివో అనెడు సమస్య చేటికిని పరిష్కారము కాలేదు ఇందు బొగ్గుపులుసుగాలి గు _ర్తించబడినది కాని [ప్రాణవాయువు నీటి అవిరుల జాడ ఇంచు.క్రైనను కానరాలేదు కఇంతమా(తమున భూమి.వై జీవరానులుండుటకు ముఖ్యముగా కావలనిన ఈ వాయువులు, భూమికి (ప్రతిరూవమెన ళు[క([గవావాయు మండలములో లేవని ఊహింపరాదు శఈ వాయువులు వాయుమండల లో పొరలయందమి తముగా ఉండినను ఆ పొరలనుండి వచ్చు సూర్యకాంతి ఊర్జ ్రథాగమున గల దట్టమైన మేఘములచే నడ్డగింవబడి కానరాక పోవచ్చును. అందుచే ఉవో మా్మాతమున పయనించి. ఉపరితల విశేషములను గమనించు కుతూవా లముతో ళ్కుకగవామును శేరినామనుకొనుము అచ్చట మిక్కిలి దట్ట ముగా నున్న వాయు మండలము రా(్రివేళలందుండు ఆకాళ వై చ్మిత్య మును కప్పిపుచ్చి [గ్రవోపరితలమువై జీవరాసులేవైన ఉన్న వాని జీవిత మును ఆలోచనారహితముగను సంకుచితముగను చేయును నిజమునకు శుకుడు ఆకాళములో మనకతిదగ రలో నున్న [గవామైఉండియు దాని రహన్యములు మనకు తెలియక గున్త ముగానుండుట ఆళ్చర్యముగనే యున్నది. దీని చాయుమండలము మన వాయు మండలము వలెనే తక్కువ దళనరిగానున్న యొడల నేడు మనవద్ద నున్న "వెడ్డ్దదూర దర్శి నులు, వాటితోనున్న సహాపరికరములు ఈ రవాస్యములలో “పిక్కింటిని బయల్పరచి ఉం జెడివి ఇంతియకాక అనేక విచిత స్వభావముల దృష్ట్యా
బృవహాద్గ్యవాములు-]1 ల్‌? లి శుక[గ్రవాము మన భూమికి నిజముగా ఒక సోదర[గహమని ఈపరిశోధనలు చూపించి యుండెడివి కుజ గ్రహము సూర్యునినుండి దూరములో జామి తర్వాత్మిగవాము కుజుడు దీని వ్యానము భూ వాస్టనములో సుమారు సగమును చంగదుని వాన్థసమునకు సుమారు 'రెట్టింపును ఉండును ఇందుచే కుజగపాము యొక్క వరిమా అము భూ చం దులకు మధ్యగా ఉండును ఇదివరలో మనము చూచి నట్టు చం[దుడు తనవై వాయుమండలమును నిల్పుకొనుళ కిని కల్లియుండ లేదు శాని కుజ[గ్రవాము_వై ఇంకను వాయువు లుండవచ్చును ఈ వివ యము పరిశోధనల వలనకూడ ధృవపడినది ఇంతేకాక కుజగ్రహా వాతా వరణము సామాన్యముగా నిర్భలముగా నుండి ఈగ హోపరితలమును సూటిగా చూచుటకు వీలు కల్గించుచున్నది దూర దర్శినిలో ఈ(గవాపు విశాల భాగములు వివిధ వర్ణములతో = కొన్ని నీలి ఆకుపచ్చ రంగు లోను మరికొన్ని ఎరువు వసువువచ్చ రంగులోను _ కాన్నించును. చ బి ఏ (శెండవ చి[త్రమును చూడుము) మొదట పేర్కొనిన భాగములఅకు పూర్వకాలములో సము[దములని-వేరు వెట్టి ర కుజగవామువైై ఎట్టి సము [భ్రములు లేకపోయినను ఈ "పేర్లు [వస్తుతముకూడ వాడుకలోనున్నవి ఈ (గవామువైై వాగుగా కాన్చించుచున్న కొన్ని గుర్తు లాధారముగా పూర్వశాలములో దీని ఆత్మభమణ కాలమును కన్గొనగల్లిరి కుజ్మగవా ముపే ఓక రోజు మన ఒక రోజుతో సుమారు నమాన ముగుచు దాదాపు ల4ీగం లుండినట్లు కన్షొనబడినది ళక్తివంతమైన దూరదర్శినీ యంత్రముల నువయోగించి 1/19 సం న ఈ [గహముపవై. మొట్ట మొదటిసారిగ ఇండు శెల్లని గురు లను కన్లొనిరి ఇవియే ధృవపుకవ్చులు మనము చం[దుని ఏ8 కాని బుథునిటైకి కాని సోయి అచ్చటనుండి భూమిని నిశితముగా పంశీలించు చున్నామనుకొనుము అప్పుడు మన కనేక విషయములు కొట్ట వచ్చినట్లు శాన్సించును అనేక భూభాగములందు కల్గుచున్న మేఘముల ర.
తిరి ఖగోళ విజ్ఞానము మార్పులు ఖ్రూ ధృవముల చుట్టూనున్న ెల్ల న్మిపచేళములు చాలబాగుగా కాన్చించును ఇంతియకాక ఒక సంవత్ప్సరకాల మీ పరిళోధనలను విరా మములేక చేయుటకు అవకాళము మనకున్న ఈ మంచు కప్పుల (తెల్లని (వదేళములు) వి స్త్రీర్ణ ములో కల్లుమార్చ్పులను బాగుగా చూడగల్లుదుము ఉ త్ర రార్థ గోళములో శీతకాలమయినపుడు ఉత్తరధృవపు మంచు కప్పు ధృవమునకు భూమధ్య లేఖకు మధ్య దాదాపు సగముదూరమువరకు (సము (దముల మినహాయించి) విన్తరించును కాని దషిణ ధృవపు మంచుకప్పు దీనికన్న చాల తక్కువ భాగములోనే విక్తరించి ఉండును ఆరు నెలల తర్వాత ఉత్తర ధృవ మంచుకవ్చు సంకోచించి దతీణధృవ మంచుకప్పు బాగుగా విన్తరించినట్లు మనకు కాన్పించును సమముగా ఇటువంటిమార్చు అనే మనము కుజ[గహామువై చూడవచ్చును అందుచే కుజ గహామువై గల మంచుకప్పులకును భూమివైగల మంచు భూములకును సొజాత్యమూ హించనవశాళము కళల్లినది పూర్వీకులీ కారణము చేతనే కుజ్యగహమువై నీరు అత్యధికముగా కాకపోయినను కొద్దిగానై నా మంచు లేక మంచు గడ్డల రూపములో ఉన్నదని నమ్మిరి సర్‌ విలియం హెర్‌ మెల్‌ అను నాతడు గత శ ఆాజారంభములో కుజ్ఞగవాము మై వాయుమండల మున్న దని తనకు నమ్మిక చేకూర్చగల తగినన్ని అవలోకచనాభఛారిత నిరూపణలను సంపాదించెను నీటిని వాయుమండలమును (ఇందు (పాణవాయువు కలిసి యున్నదని భావించి) కల్ని యుండుట సూర్య సంబంధమయిన వేడి వెలు తురులకు భూమికన్న 50 శాతము మా[తమే దూరముగా నుండుట అనెడు కారణములవలన ఈ (గవామువై గల పదార్థ ము మరియు భౌతిక పరిస్థి తులు భూమివై నున్న వానితో నమానముగా నుండెనని అతనికితోచెను అందుచే పార్‌ వెలు భావించినట్టు కుజ్యగహామువై జీవరాసులుం జెనని ఛావించుట అనంగతము కాదు
ఇపుడు మనము 18/7 వ సం లో జరిగిన విషయములను గూర్చి అలోచింతము ఈ సంవత్సరములోనే షియాపరిల్లీ అను ఇటాలియను ఖగోళళారన్త్రుజ్ఞుడు కన్గాని (ప్రకటించిన కాలువలు కుజ్యగవామందు
బృవాద్గ్యివాములు-1 లి నూతనాభిలాషను రేకెత్తించి అంతవరకు నెమ్మదిగా సాగుచున్న ఖగోళ పరిళోధనా వాతావరణములో విశేషమైన సంచలనమును కల్లించెను ఈ కాలువలు అవ్పటిదినములలో దేళశములుగా గుర్తింపబడిన (పచేళములలో గల ఎరుపు _ వనుపు వర్ణపు థాగములను చాటుచు పోవుచున్న నన్నని అస్పష్ట రేఖలుగా చెవ్పబడినవి శండు సంవత్సరముల అనంతరము షియా పరిల్టీ వెనుకటి ఒక కాలువ ఇవ్పుడు "రెండుగామారినట్లు ఇఆలియచేనెను
ఇదివరలో ఒక కాలువ ఉన్నచోట ఇపుడు రెండుకలవనియు ఈశెండును ఒకదానికొకటి సమాంతరముగా నున్నవనియు [వకటించెను ఈ వరిళోధ నఠను ఒక విధమైన అవనమ్మకముతోనే అందరును (గహించిరి. ఇంతియ కాక అనుభవజ్ఞుల్లై న పరిశీలకుల నేకులు శామీ కాలువలను ఒకటిగాగాని జంటగాగాని అనలు చూడ 'నేలేదని నిన్సృంళయముగా (వకటించిరి దిని తర్వాత అమెరికాలోని పరిశీలకులు సము[దములని పిలువబడుచున్న (వచేళ నులనుండి కాలువలు పోవుచున్నట్లు (వకటించుటచే నల్లని (వదేళములు నీటి వనరులనియు కాలువ లొకచానినొకటి ఖండించుకొనుచోళ్ల నున్న నల్లని [ప్రదేశములు ఒయానిస్సులనియు అనుకొనెడి ఆలోచనలకు స్వ స్తీ చెప్పుట జరిగెను *లోవెలు అను నాతని మూలముగ కుజ[గహామును గూర్చి చేయు వరిళోధనల కొక ఉత్తమ ఉత్సావాముగళ్లెను ఇతడు ల0 లేక 40 మిలియన్హ మైళ్ళ దూరములోనున్న కుజునివంటి (గహామువై గల అతి చిన్నవిషయమునుకూడ చూచి పరిళోధించ వలెనన్న, భూమి వైగల వాతావరణ పరిస్థితులే అతి ముఖ్యమని (గహించి నము[ద మట్టమునకు 7000 అడుగుల ఎత్తున [వపంచమందత్యు త్తమమైన నత పరిళోధనానుకూల వాతావరణ పరిస్థితులు గల్గిన స్టాగ్‌ స్టాఫ్‌ అను చోట ఒక వేధళాలను నిర్మించెను ఇది అమెరికా చేళములో అరిజోనా రాష్ట్ర మందున్నది అప్పుడప్పుడు కుజ[గహామువై కన్చడిన మేఘముల ఉనికినిబట్టి ఈ (గ్రవామ్గువ్నై వాయుమండలము గలదని లోవెలు ఊహించెను. కుజ (గ్రవామువై్నై వేసవిశాలము దగ్గ రగుచున్నపుడు దాని ఉత్తర ధృవముమై గల మంచుకప్పు నీలి_ఆకువచ్చ రంగుగల అంచుతో అతనికి కాన్పించెను దీనినిబట్టి అచట ధృవమువై గళ మంచు కరిగినదని అతడు భావించెను
శ్వీ0 ఖగోళ విజ్ఞానము బుతువులతో చాటు అచ్చటి నల్లని [వచేళశముల రంగు మారుచుండుట కూడ లోవెలు చూచెను దీనినాతడు బుతువులతోమారు ఇెట్టుచేమల రంగులుగా గుర్రించెను ఈ రంగుమార్చు భూగోళముపై జరుగుచున్న విషయముగా మనకందరకు చిరవరిచితమే ఇటులీిలో వెలుకు కుజగవాము అనేక విషయములలో థూమి వంటిదేనని తోచెను--.ఈ [గవామువై కూడ వాయు నముండలము నీరు చెట్టు చేమలు భూమిమీదగల శీతోష్ణ స్థితివంటి శీతోష్టన్టి 8 గలవు
ఈ కాలువలనచటి తెలివైన (పాణులు తక్కువగా నున్న నీటిని తమ కనువై నట్టు పంపిణీ చేయుటక్షై (తవ్వినందుకు నిదర్శనములుగా లోవెలు భావించెను అటుతర్వాత ఈ (గవాపు ఫొటోలను సంతృప్తికర ముగా తీయనవ కాళ మేర్చ జెను అత్యం తానుకూల పరిస్ఫి తులలో ఫొటో (గాఫు స్టేటువ్నై వర్పడిన ఈ (గవాపు బింబముయొక్క వ్యాసము అదే పరిస్థితులలో అదేదూరదర్శినితో తీసిన చం[దుని బింబము యొక్క వ్యాస ములో 80 వంతు మాత్రమే. ఉండును దీనినిబట్టి ఎట్టి పరిస్థి తిలోను చం[దుని ఉపరితలమును పరిశీలించీనంత నిశితముగా కుజ్మగవా ఉపరితల మును వరిశీలించలేమని స్పష్ట్రమయినది కుజుని ఫొబో[గాపులవె కొన్ని ముఖ్యభాగములు లా పెద్ద సముద్రములు భూఖండముల వంటివి = ఎట్టి అనుమానము _ లేకుండా కన్పించెను ఇంతేకాక అత్యం తానుకూల వాతావరణ పరిస్థి తులలో తీసిన ఫొటోలలో ముఖ్యమైన శాల్వలుకూడ కాన్చించుచున్నవని లో వెల్‌ అనుయాయులు (పకటించిరి
కుజగవా పరిశోధన లెప్పుడును ఈ (గ్రహము అభిముఖ (09081 కంగు స్పీతియందు కాని, ఈ స్థితికి సమీవమున గాని ఉన్నపుడు అనగా సూర్యుడు భూమి, కుజుడు (ఇదే వరుస [కముములో) ఒకేసరళ శేఖవ్నై గాని దాదాపు ఒక సరళశేఖవై గాని ఉన్నపుడు చేసెదరు (చూడు పటము 128) వలనన ఈసమయములో కుజ[గహము భూమికి ఇతర సమయ ములకన్న దగ్గ రగానుండును కుజ్యగహకత్యు వృత్తాకారము నుండి మిక్కిలి భిన్నముగా నున్నది అందుచే వేరువేరు అభిముఖన్టీ తులలో భూమికి
చిిళము-2ి కుజగ్రహము గురుగ హాము శ్‌ నగ హాము కింగ్‌ 006౯ 460౧ 60/4414 ర వా శీ
రాత యీ యా వట న్నసన మం మ కంర మర్ల మ! ” ప నం కేన్‌ ము సను స్తీ సో మ ౭ ల్‌ | | డు హా శనీ రుం. క. త్మాల్మాళ న్‌ సట త్‌ టం టొ / (కండి 00004/౧0౧ 02/07/4654 ణీ
బృవహాద్గొహూములు-]1 న!
కుజునకుగల మధ్య దూరము చెప్పుకోదగినంతగా మారుచుండును
[చూడు శవ! తగ్‌ కసక్‌ ]] ఈ దూరము అత్యం తాను.కూల మైన (క24) అభిముఖస్థానమున 85 మిలియను మైళ్ళును అననుకూల అభిముఖ స్థానమున కిల్‌ మిలియన్‌ మైళ్ళును ఉండును 1224సం॥ము
య్యాపీ థి జ తీ నట్టల స్‌ వటము 18 వటము 18
అగష్టు లలో ఒక అత్యం తానుకూల అభిముఖన్టి తి రాగా ఖగోళ శాన్రు జ్ఞలీ అవకాశమును పూర్తిగా ఉపయోగించుకొనిరి అత్యంత కుత్తూ వాలము గల్లించు పరిశోధనలను లిక్‌ వేధళాలలో ₹/ 8 రైటు అను నాతడు. చేనెను కుజగవామునుండి వచ్చుచున్నకాంతి పఠావర్తనము చెందిన నూర్యకాంతియే మరియు ఇంద ధనుస్సులో" (వన్ఫుటికరించ బడినట్టు ఎరువునుండి ఊదారంగువరకు కలిగిన మిళమమే సూర్యకాంతి
కాంతికిరణములు తరంగములుగా పంవబడుచున్నవి (వతిరంగుయును న్వయంతరంగ దై ర్హృర్థమును కలియుండును ఊదారంగుయొక్క త్తరంగ చ్రైర్స్యము ఎరుపురంగుయొక్క తరంగ దైర్యము కన్న చాల తక్కువ, మరియు రంగుయొక్క- తరంగ కెళ్లగ్టము పాచ్చినకొలది ఈ రంగునకు సంబంధించిన కాంతి కిరణములు ఏ వాతావరణమందైైనను తేలికగా (్రవే శించి [ప్రయాణము చేయగలవు గాలిలో దుమ్ముధూళిఉన్నపుడు మూశ్యా _నమయసమయమున నూర్యునిచూచినపుడు అది ఎరగా కాన్చించును తక్కువతరంగ దైైర్ధృ బ్రముగల సూర్యకాంతి కిరణములు గాలిలోని దుమ్ము ధూళి కణములచే అన్ని వైపులకు పరిశేపణ మొనరింవలడి సాచ్చు తరంగ
శీ
జల్‌ ఖగోళ విజ్ఞానము జెర్పస్టముగల నూర్యకాంతి కరణములు మ్యాత్రమే మన వాతా వరణ మును శేదించుకొని భూమిని చేరగల్గుటచే నూర్యుడు ఇటులఎ[రగాకాన్సిం చును ఈ సుపరిచిత దృగ్విశేషు సిద్దాంతమునే ౨ టు" కుజ[గ్రవామునకు వర్తి ౦వ చేనెను సూర్యకాంతి కుజ్మగహ ఉపరితలమును చేరవ అెనన్న అది ఉవరితలము నావరించియున్న వాయుమండలమును శేదించుకొనిపోవలెను ఇట్టి కాంతి ఉవరితలముచే వరావ ర్హింపబడి తిరిగి (గవావాయు మండల మును దూసికొనీ మనల బేరిననే కాని మనముపరితలమును చూడలేము నిజముగా మనము కుజుని ఉవరితలమును చూడగల్లుచున్నామనిన ఇట్టి కాంతి మనల చేరుచున్న దన్నమాట సూర్యకాంతిలోని ఊదారంగు ఛాగము వాయుమండలమును ఛేదించుకొని పోలేదని మనము అనుకొన వచ్చును ఇంతేకాక వాయుమండలపు వై అంచులనుండి ఇందలి కొంత భాగము మన వైపునకు పరావర్తనము ఇెందవచ్చునని కూడ అనుకొన వచ్చును ఎరరని శాంతి కిరణములు మామే కుజగహూ ఉపరితలమును చేపటకు ళ క్రి వంతనులగుటచే, మనము (గ్రవోవరితలమును చూడగల్లిన అది ఇట్టీ కాంతికి రణముల నహాయమున మాతమే సాధ్యమగును రైటు? ఫొటో(గావు నేటు ముందొక వ్యరని గాజుముక్కను (దినిని ఫిళ్దరు అని పిలుతుర్సు పెట్టి కుజ్యగపహామును పరిశీలించు వద్ధతి మొదలు వెళ్సైును శ్వ గాజుముక్క ఎ్మరకాంతి కిరణములను మతమే తననుండి పోనిచ్చును. ఈ వద్దతిని తీసిన ఫొటోలు [చూడు చిత్రములు లిం £) దృగవ లోకనములద్వారా అనేకులు కన్గానిన ముఖ్య విశేషములను చూపించెను మరియు ఈ [గవోపరితలము వై నున్న విషయములను ఇవి చి తించెనను టలో ఎట్టి సందేహము లేదు ఈ (గవామును నర్రైటు ఊదారంగును మాత్రమే పోనిచ్చు ఊదా గాజుముక్కతోకూడ ఫొటోలు తీసెను ఈ ఫొటోలు |గవోవరితలమును గూర్చిన ఎట్టివివరములను చూవలేదు దీనికి కారణము ఈ ఫొటోలు కుజగహ వాయు మండలములోని వె ఫాగము లను నూ(త్రమే చి(త్రించెనని చెప్పవచ్చును. దీనినుండి మనము ఊదారంగు గాజుతో తీశ*న ఫొటోలోని ఆకృతి ఎ(రరంగు గాజుతో తీసిన ఫోటోలోని ఆకృతికన్న వెద్దదిగా నుండనలెననియు ఈ శెంటి అర్భ వ్యాసముల భేదము
బృహర్గ్రహాములు-1 శీలి కుజ్యగహవాయు మండలపు మందమునకు నమానముగ నుండుననియు 'ఆలినికొనవచ్చును (చూడు చితములు 88 1) ఈ పద్ధతి ననున రించి కుజగహూ వాయు మండలపు మందము 60 మైళ్ళున్నదని రైటు కన్లొనెను ఇంతియకాక అతడీ (గ్రవాపు ఉపరితలము వై గఅ వాయుమండల సాంద్రత ఎవశెస్టు శిఖరాాగమువైనున్న వాయుసాందతలో సగము మాతమే ఉంజెనని అంచనా వేసెను ఎవశెస్టు శిఖరము నధిరోహించిన వారు వారితో అధికముగా గొనిపోయిన (పాణవాయువులేనిచో £0 000 అడుగులకన్న 'పాచ్చు ఎత్తనకు పోయి ఉండెడివారు కారని మనకు తెలి యును అందుచే కుజ్యగహము తనవైె జీవులుండుట కనువగు పరినరములను అత్యంత స్వల్పముగా మా[తమే కల్షియున్నదని ఇప్పవచ్చును కాని ఇంత మాత్రముచే కుజ[గ్రహామువై జీవులు లేవని మనము చెవ్పఠేము వలననగా ఎంతోకాలమునుండి గవా మధ్యావకాళములోనికీ ఈ (గవా ఉపరి తలమునుండి వాయువులు పారిపోవుచు రాగా అచట మొదటి నుండిగల జీవరాసులు వాతావరణములో కల్లుచున్న మార్పుల కనువుగా తమజీవిత విధానమును మార్చుకొని నేటికిని జీవింపగల స్తోమతను 'వెంపొందించుకొని ఉండవచ్చును
కుజ[గహము యొక్క. ఫొటోలు ఒక ఆళ్చర్యకరమైన విషయ మును చూపుచున్నవి ఈ [గహ ఉత్తర ధృవపుకవ్చ ఎరువు చి[త్రములలో (వ్రముఖముగానుండక ఊదాచి(త్రములలో అతిిపముఖవనీశా కాన్పించు చున్నది కుజ్యగవా ఉత్త రార్థ గోళములో (గిష్మబుతువు 'పొచ్చుచున్న పుడు ఎరుపు చి[తములోని ధృవపుకప్పు పరిమాణములో తగ్గుచుండగా ఊదాచచ్మితములలో ఎట్టి మార్చును కలుగలేదు. ఎరుపు చిితములో చూపి నట్లు ఉవరితలము వై ఉన్న కవ్పు కాక, కుజగవాముయొక్క చాయుమండల వై అంచులలో సూభ్మాణువులచే సువ్యా_్తమయిన మేఘనుండల మొకటి కూడ ఉండి ఉండవచ్చునని నైటు తలంచెను ఈ విధముగ కాక దతిణ ధృవపు కప్పు (గవళోపరితలమునకు సంబంధించిన దేనని చెప్పుటకు ఎట్టిసంళ యమ్సులేదు
శ్రీశ ఖగోళ విజ్ఞానము మనము ఊహించిగట్టుగచే కుజ్యగ్రహమునుండి వచ్చుచున్న వేడి యొక్క పరిమాణము అది భూమికన్న మిక్కిలి శీతలముగ నున్నదని సూచించుచున్నది కుజ(గవాపు టాకాళములో నూర్యుని నడి నెత్సివై గల్లి యున్న (వదేళములలోని ఉమ్ణో[గత ఇంగ్లాండులోని నగటు (గీష్మశాల ఉష్ణోగ్రతకు సమానముగా ఉండిఉండవచ్చును చాయుమండలము చాల పలుచగా ఉండుటచే అచట రాశులు చాల చభిగా ఉండి ఉండవలెను శాలునలగూర్చి మరల చెప్పవలసి వచ్చినవుడు ఈ కాల మందలి వ ఖగోళళాన్ర్రుజ్జుడుకూడ వీటిని తెలివైన జీవకోటి (త వ్వెననెడు లోవెల్‌ సిద్దాంతము నంగీకరించడు ఈ (గ్రవోపరితలమువై గల నల్లిని (వచేశముల రంగుమార్చులకు అచ్చట భెచేమలకు బుతువులవలన కల్లుమార్చులతో నంబంధమున్నదని మేమిదివరలో చెప్పియున్నాము. ఇబేవిధముగ కాలువ అని వీలువబడుచు "వెక్కువందల మైళ్ల వెడల్పుగానున్నట్లు చోచునిర్మాణ ములు ఈ (గవామువైగల లోక్రైనలోయలు కావచ్చును ఈలోయలలో కొంశతడిచేరి అందుకొన్ని రకములైన చెట్లజాతులు పెరిగియుండవచ్చును ఫోబాసు. డై మోను అనులెండు చందులు లేక ఉవ్మగహములు కుజ్యగవాముచుట్టూ వరుసగా గం. లిలిని మరియు 80 గం! 18 ని లలో శిరుగుచున్నవి కుజ్యగహ అత్మ [భమణక' లము సుమారు 4 గంటలుండు టచే ఈ (గహము ఒక్కసారి ఆత్మభమణము చేయుకాలములో ఫోబాసు కుమారు మ్యరత్రుసార్లు ఈ (గ్రవామును చుట్టివచ్చును. ఫోబాసు ఈ విధ ముగా వేగముగా తిరుగుటచే ఒక వింతమైన పరిస్థి తి పర్పడును ఇదియే 2 మోను మామూలుగ తూర్పున ఉదయించి పడమర అన్తమించగా, ఫోబాను పడమట ఉదయించి తూర్పున అస్తమించుట ఈ విషయమున సూర్య కుటుంబములో ఫోబాసుకు ఒక (ప త్యేకస్థానము గలదు ఈ ఉప (గవాములు కొర్డి మెళ్ల వ్యానమును మాత్రమే గల్షియుండి చాల చిన్నవిగా ఉన్నవి నూర్యకుటుంబము నొకటిగా బంధించియున్న మూలఅ సూత్రములను కన్గొనుటకు కుజ్యగ్రవా మెటుల తోడ్చడినదో సంగవాముగ వివరించిన
టృపొద్గ్రీవాములు-] శ్రీరీ
అనంతరము కుజ్టగవామును గూర్చిన చర్చ ఆపివేయుదము రెండు వేల
సంవత్సరముల [కిందటగల గికు ఖగోళ శా్యన్త్రజ్ఞులు భూమి ఈ విశ్వమునకు
మధ్యలోనుండి సూర్యుడు చందుడు (గవహములు నమ్మతములు చాని
చుట్టూ తిరుగుచున్నవని ముఖ్యముగా విశ్వసించెడివారు. [గవాగతులు
ఈ నిర్ధాంతమునకు అత్యంత క్లిష్ట సమస్యగా ఎదురయ్యెను మరియు
(గ్రీకుల ఇలివికేటలన్నియు ఈ (గవాములను వైన చెప్పిన సాధారణ
విశ్వ నిర్మాణ్యకమములో ఉంచు [పయత్నములోనే వెచ్చింవబజెను 16న శతాబ్ద ములో కోవర్నికను అనునాతడు నూర్యునకు గారవ్యపదమైన విశ్వ మధ్యస్థానము నొసంగి ఈ సూర్యునిచుట్టూ వృత్తాకార కత్యులో తిరుగు చున్న బుథశుడ్రాది ఇతర[గవాములవల'నే భూమికూడ [గవామా[త మేనని ప్రతిపాదించెను కాని త్వరలోనే కుజ్యగవాము వైనభెప్పిన సిద్దాంతము ననుసరించుటలేదని శేలినది దూరదర్శిని కన్గునబడక పూర్వము గల (వనిర్భ ఖగోళ పరిళోధకులలో అ(గగణ్యుడగు మైకో([ాపా ఈ[గవా మును తన నిశిత పరిశీఅనలోనుంచి దీనిన ల వివరములను వందలకొలది నేక రించి తన శిష్యుడైన “*కెప్టరు న కంద జేనెను ఈ విధముగ కోపర్నికను సిద్దాంతముద్వారా ఈ [గ్రవా స్థానములను గుణించి తాను పరిశీలనల ద్వారా కన్గొనిన సృలములతో వీనిని పోల్చు నవకాళమును శెన్లరునకు మైకోవ్రాపే కలుగచేసెను కుజగవామువై కెప్టరు చేసన పరిళోధనల ఫలితమే నేటికిని అతని పేరిట సిలువబడుచున్న (గ్రవాగతులకు సంబంధించిన మూడు సూత్రములు నూర్యుడొక నాభివద్దనున్న అండాకార కమ్యులో (గ్రవాములు తిరుగునని కెప్ణరు మొదటి సూత్రము తెల్పును 18వ పట ములో ౫ 6 అనునవి శెండు నాథులు ఈ అండవృ శ్తము మీదనున్న * అను విందువుకు ఈ శెండునాభులనుండి గల దూరముయొక్క మొత్తము, ఈ బిందువు అండవృ త్తమువై ఎచటనున్నను మారకఎప్పుడునూ ఒకటిగనే యుండును 4 అను దూరమును * అర్థ దిర్దామము(562102)0%82:19) అని పిలుతురు కెప్టరు మూడవ సూ[తము ఏవేని ె0డు ([గవాముల అర్భ దీర్ధాడములకును, వాటి పరిభమణ శాలములకును గల సంబంధమును తెలియ చేయును. శెస్టరుయొక్క (ప్రశినూశ్రమూ అవలోళనములనుండి
త్తీరీ ఖగోళ విజ్ఞానము సాధింపబడుటచే అవి ఒళదానివై నొకటి ఆధారపడక స్వతం[తములుగా నున్నవి ఈనూ[ళములు మూడును (పాకృతిక మూలనూ[తముగ భావింప ఇడ్డుచున్న విశ్వగురుత్వాకర్ష ణ సిద్ధాంతములనుండి గణిత శాస్త్రీయ వివే చనాజ్ఞానముతో సాధింవ వీలగునని చూపుట న్యూటన్‌ “* మవోళయుని మే ధాపాటవమునశే సాధ్యమ య్యెను చాలవరకు (గ్రవాకజ్యులు సుమారు వృత్తాకారముగనే (అండాకార వృత్త ముయొక్క ఒక (ప్రత్యేకరూవమే వృత్తము) ఉన్నవి కాని కుజ[గవా క్యు వృత్తాకారమునకు చాల భిన్నముగా నున్నది అనేక వ(క్ర కజ్యుల నూహించి వానితో సుదీర్ధ పరిశోధనలు జేసిన శెప్లరుకు కుజగవా కత్యు రూపమే తన మొదటి సూత్రమును (వతిపాదించుటకు వీలుకల్లించెను (గ్రవాముల వరిథమణ కాలమును కేలికగా కన్గానుటకు వీలుండుటచే 'కఫ్లరు మూడవ సూత్రము నువయోగించి మన సూర్యకుటుంబపు పట మును పరిమాణమునకు గీయవచ్చును, ఇంకను (పతి[గ్రహ కత్యయొక్క అర్ధ దీర్దాడమునకును, భూకత్యుయొక్క అర్థ దీర్దాదమునకును గల నివ తిని కన్గొనవచ్చును ఇటుల వటమును[వాయుట శకేలికగనే యుండును కానీ అది ఏ వరిమాణమునకు (వాయవలయునో కన్గొనుట కష్టము భూమి నుండి కుజ్యగవూమ. నకు గల దూరమును మైళ్ల లో కొలువ గల్గిన ఈ పరి మొణమును తెలిసికొనుట చాల నులథము ఈ విషయములో కుజగవా మును వరిశీలించిరి కాని దీనివై లఘు[గవాముల నవలోకించుటయే నరిమైన వద్ధతి ఒకసారి ఈ పరిమాణమును నిర్ణ యించిన అనంతరము నూర్యునినుండి భూమికి గల సగటు దూరమును కన్గొనుట సులభము, అత్యాధునికమైన వరిళోధనలీ దూరమును 98 0 మిలియను మైబ్ళుండునని చూపుచున్నది గురుత్వాకర్షణ సిద్ధాంతముచూపు పరిణామములు ఈ [కింద పొందు వరచబడినవి నూర్యునకు & అను ఒకే ఓక (గవామున్న ఎడల ఆ (గవా మువై వర్ధించు సూర్యాకర్షణ ళక్తిచే ఈ (గ్రవాకత్య శెప్టరుయొక్క మొదటి నూత్రము. ననుసరించి ఒక అండ వృత్తాకారములో నుండును,
టృవాద్గ్యోహాములు-] శ
ఇప్పుడు కెఅను మరియొక 'కండవ [గహమున్నట్టూహించుము, ఈ[గవాము కూడ మొదటి[గహమగు గవై తన ఆకర్షణళక్సిని (పయోగించును కాని 3 యొక్క (ద్రవ్యరాశి సూర్యుని [ద్రవ్య రాశికన్న చాలతక్కువగనుండుటచే నూర్యుని అకర్షణళ క్తితో పోల్చినపుడు తే యొక్క అకర్షణళ క్షి చాల తక్కువ అందుచే & అను (గవాము తిరుగు కత్యు పూర్తిగా అండవృత్తా కృతి కల్లియుండక పోయినను దానికన్న మిక్కిలి భిన్నముగా నుండదు; అండ వృత్తాకార రూపమునుండి కల్నిన మాశ్చేద్రైనను అది 8 [గహము వలన కల్గినదే [ప్రస్తుతమున్న సూర్యకుటుంబపు పరిస్టితిలో వదైన ఒక [గ్రవామువై మిగిలిన [గ్రహము లన్నిటివభఖానము ఎంతఉండునో లెక్క కట్టి చెప్పుట చాల కష్టము ఇట్టి లెక్కలను కట్టు ఖగోళకాన్త్ర విభాగ మును “ఖగోళగతి శా్త్రము” అని అందురు
అద్వాయము జీ బృహద్గుహములు = శి
ఈ అధ్యాయములో మిగిలిన సపెద్ద(గవాములగు (నూర్య్యునినుండి దూరము హెచ్చుచున్న వరుసలో) గురు శని యురానసు నెఫ్ట్యాను ధ్రూటోల భౌతిక స్వభావములను మనకు తెలిసినంతవరకు చర్చింతము కదలి చివర్మిగవాము తప్ప మిగిలిన (గవాములన్నియు చాలపెద్డవిగ నుండును వీటి వరిమొణములతో పోల్చి చూచినపుడు, ఇదివరలో వివ రించిన బుథ శుక, భూ, కుజ వ్లూటో [గహముల పరిమాణములు అతి న్వల్బముగ ఉండును
గురు [గ్రహము
గురు[గ్రహము మిగిలిన (గ్రవాము అన్నిటికన్న మిక్కిలి పెద్దదిగా నుండి, భూవ్యాసముకన్న 10 నెట్లు పెచ్చు వ్యాసముసు భ్రూ ఘన పరిమాణము కన్న 1800 ెట్టు ఘనపరిమాణమును కల్లియున్నది ఈ (గ్రహము ధృవములవద్ద ాగుగా అదుమబడి యున్నట్టు దూరదర్శినితో సులువుగా చూడవచ్చును. (చూడు చితము 2) దీని మధ్య రేఖకు సమాంతరముగాగల నల్గని చారల (గేణులు ఇచ్చట కన్పించు. ఒక ముఖ్య విశేషము మధ్య 'కేఖకు సమీపములో నున్నగుర్తుల పరిశీలనలు ఈ[గహ మొక అతమువై 9గం 50ని లలో (భమించుచున్నదని తెల్పుచుండగా మధ్యేఖకు దూరముగనున్న అజాంళములవై గల గుర్తుల పరిశీలనలు ఈ [భమణకశాలము $గం $5ని లని తఇెల్పుచున్నవి ఈ పరిశీలనల వలన మనము చూచుచున్నది ఘనపదార్భమగు గోళము కాదనియు దట్టనుగు వాయుమండలము మౌా(త్రమేననియు ెలిసికొనవచ్చును ఎందుచేననగా ఘనవచార్థమగు (గవాము అన్ని అఖాంళశముల వద్ద ఒకే. (భమణ శాలనును కళల్ని యుండును ఈ గుర్తులు చాలవరకు ఎక్కువ కాలము
బృహాద్గ్యీవాములు-లీ శీ కాన్చించినను నిత్యములుకావు 18/8 నం న కాన్చించిన పెద్ద “ఎరుపు మచ్చ --- ఇది అండాకారములో నుండి 80వేల మైళ్ల పొడవును చేల మైళ్ళు వెడల్పును కలి యున్నది-ముప్పది సంవత్సరముల వరకు అతి స్పష్ట ముగ ఈ [గ్రహమువైై కాన్చించెను 1918 నం నకీ మచ్చ వెనుకటి సృష్ట తను కోల్పోయి మరల 198 నం న పూర్వపు "చాన్నత్యమును పొంబెను తక్కువ నస్పష్టతగల గుర్తులు (సామాన్యముగ నల్లిని చిన్న మచ్చలు) అత్యం తాక స్మికముగ సద్యోజాతములై కన్చించును మరియు ఒకటి రెండు సంవత్సరముల కాలమువరకు [గవామువై గల కొన్ని పత్యేక స్థలములలో విస్తార సంచలనములు కల్గుచున్నట్లు కాన్చించును
౨0 లేక 80 సంవత్సరముల కిందటివలేగాక నేడు గురునకు స్వీయ ఉప్టత ఏ మా[త్రములేదని నమ్ముచున్నారు వర్ణమాలా వరిళోధనలు ఈ (గవహావాయుమండలముయొక్క పొరల యుష్ణోగత _ నీటియొక్క ఘనీభవన ఉమ్లోగ్రతకన్న 20090 మేరకు తక్కువగా యున్నదని చూపు చున్నవి ఇచ్చటి చాయుమండలను అమ్మోనియా గాలిని, మార్డుగాలిని (84253088) కల్ని యున్నదనికూడ కనుగొనిరి రసాయనిక మూలవదార్భ ములు వాటి స మ్మేళనములుకూడ ఇందుండ వచ్చును కాని ఇంతవరకు ఇవి ఎట్టివియో కనుగొనబడ లేదు
గురు గవామునకు గల ఉప[గహాముల కత్యులకు నంబంధించిన వివ రముల సవిాయముతో కెళ్లరు మూడవ సూత్రము నుపయోగించి దాని (దవ్యరాశిని కన్గొనవచ్చును ఈ విధముగ కన్గొనినపుడీ |గహమన్ని [గ్రవా ములకన్న పెచ్చు [ద్రవ్యరాశిని కలి యున్నట్లు తెలిసినది, నిజమునకు ఈ (గ్రవాపు [దవ్యశాఃి మిగిలిన [గవాములన్నిటి మొతత్తపు [దవ్యరాశికన్న పౌచ్చుగానున్నది శూర్యుని (దవ్యరాశితో పోల్చినపుడు గురు[గహవు (దవ్యశాళి అతి తక్కువ అనియే చెప్పవచ్చును పలనన సూర్యుని దవ్యశరాళి గుర్ముగవా [దవ్యరాళికన్న 1045 రెట్లు పాచ్చుగానున్నది. గురుని ఘనపరి మాణము భూ ఘన పరిమాణముకన్న 1800 కెట్లు పాచ్చుగా నున్నను దాని ద్రవ్యరాశి 800 రెట్లకు కొంచెము పొచ్చు దీనినిబట్టి భూసాంద్రత
త్‌0 ఖగోళ వీజ్ఞూనము గురుసాం్యద్రతకన్న నుమారు 4 రెట్టున్నదని చెప్పవచ్చును [గవాము అన్నియు ఒకే ఒక మూల పదార్థ మునుండి జన్మించినవని [పన్తుతము నమ్ము చున్నారు (ఒక సిద్ధాంతములో ఈ మూళఅవదార్థ ము సూభ్యుడుకాగా, "రెండవ సిర్ధాంతములో ఈ మూలపదార్థ ము మరియొక నత్యతము), పది ఎట్టయినను గురుడు భూమి ఒకేరకమైన మూల పదార్థములను సుమారు ఒకే నిష్పత్తిలో కల్లియుండవచ్చును ఇందుచేభూమికి, గురునకు గల సాం(ద తలలోని వ్యత్యాసము ననుసరించి గురునియొక్క ఘనీభూత "కేంద్రీయ ఛాగపు ఘనపరిమాణము మనము దూరదర్శినిలో చూచి కన్షొనిన ఘనవరి మాము కన్న చాల తక్కువగ ఉండిఉండవ లెనని నిర్ణయించ వచ్చును. అనగా గురునివై గల వాయుమండల (ఇది (గ్రవామధ్య. భాగపు సాంద్రత కన్న చాల తక్కువగ సాంద్రత కల్లియుండున్సు మందిము (గవావ్యాసార్భ ములో అధికభాగమై ఉండవలెను సర్‌ 'పారాల్డు 'జెఫరీనుచే [పతిపొదింవ ఐడి, ఇపు డందరిచే నామోదింవబడిన ఈ (గ్రవావు నిర్మాణము ఈ [కింది విధముగనున్న ది
40 వేల మైళ్ళ వా్థనముగల శిలామయమగు శేర్యదియ భాగము, దీనిచుట్టూ 16 వేల మైళ్ళ మందముగల మంచుపొర దీనిప్పై 600 మైళ్ళ మందముగల * వాయు మండలము ఇది నిజముగా నిరానందకరమగు (గవాము
ఆకాళములో ముచ్చట గొలుపు దృళ్యములలో ఒకటిగా. గురుని ఉవ[గ్రహా మండలమును చెప్పవచ్చును. 1609వ నం॥మున గెలీలియో మొదటి దూరదర్శినిని నిర్మించి వెనువెంటనే దానిలో గురుమండలమును వీక్షించి నూర్యకుటుంబములోని ఈ (కొత్త సభ్యులను మొట్టమొదటిసారిగ కన్గానెను అప్పుడపుడు గెలీలియను ఉప (గ్రహములని పిలువబడునివి సంఖ్యలో నాలుగు ఇవి చిన్న దూరదర్శినిలోగూడ ఇాగుగ శకాన్ప్సీంచును. ఒక బై నాక్యులరు (వె[ంం1ఇగలో చూచినకూడ నివి కాన్చించును. ఎట్టి
వాదించెనుం
బృవాద్గ ,వాములు-౬ ల్‌ గ. పరికరములు లేకనే కొన్ని సమయములందు వీటిని మామూలు కండ్లతోనే చూడవచ్చునని కొందరు చెప్పెదరు తరువాత 8 చిన్న ఉప[గహములను కూడ కన్గొనిరి ఇందుచే గురుడు దాని ఉపగపాములు కలిసి నూర్యకుటుం వటము 14 తచదభుర ఆ- + ఎ తూర్పు శ గరుడు 1 ళ్‌ యా ౮ ] దు ంంంాాంటడ్‌ గ్రవాణము నొందిన మ వ ఉజి(గ్రవూతు ఆ జానే క సూర్యడు ల మి పాం జః షన ఖ్య న న్‌ వల్లో న నే ఎ... అభ్బాంండు పడిన ల నక ఉచల్రవాయ పటము 15 బపు సూమ్మరూపమువలె కన్చడును దూరదర్శినిలో ఈనాల్గు పెద్ద ఉప (గవొములు గురుగవా వింబమునకు ముందుగాని వెనుకకాని ఒక సరళ రేఖలో డోలనము చేయుచున్నట్లు కాన్చించును. 14వ వటములో ఇట్టి ఉదాహరణ[కమను నొకడానిని చూడవచ్చును. 'ెద్ద ఉవ[గహముల వరిథమశకాలము 1కి రోజుల నుండి 16క్లి రోజుల వరకు గలదు. గురున కతిదూరములోనున్న మూడు చిన్న ఉప[గ్రవాములు (వీనికత్యులు మమారు 15 మిలియనుల మైళ్ల వ్యాసము కల్గియుండును మరియు తల్లి [గ్రహమును లి చుట్టి వచ్చుటకు వీటికి సుమారు రెండు సంవత్సరములు పట్టును, తక్కిన (గ్రవాములు వాటి ఉపగహములు సామాన్యముగా తమతను కత్యులలో తిరుగు దిక్కుకు వ్యతిరేక దిక్కులో తిరుగుచున్నవి వీటి గమనములను “వ్యశగమనము అందురు గవాముకూడ గమనమున ఈ కోటి'కే చేరును, లయ గగన ర ను గీ క (400౪0 పోర 6 గ్గ ఖ్‌ [2 లి జే
క్తి ఖగోళ వీజ్ఞూనము గురుని యొక్క నాల్లు పెద్ద ఉప్మగవాములను కళ్షొనుటవలన సూర్య కుటుంబపు సభ్యుల నంఖ్య పాచ్చుట మాత్రమేశాక అది రెండువేల నంవ త్సరముల కిందటి [గికు ఖగోళసిద్ధాంతులు వేదాంతులు సర్వజ్ఞులనెడి సంపూర్ణ విశ్వాసమునకు తీవాఘాతమును కల్నించినది కాని కోసర్నికను సిద్ధాంతమునిది అత్యంతముగా థృవపరచినది ఎందుచేతననగా కోపర్నికను పయే లఅకణములు సూర్యకుటుంబ నిర్మాణమునందిమిడి యుండెనని యూహించెనో అట్టి సర్వలకడణ నమన్వితమెన సూర్యకుటుంబ నూద్ము రూపమే గురుమండలము మన కనుపావ దాని పరివమాణమునకు శఆెండు లేక మూడు రెట్లు ెద్దదిగాఉండి ఉండిన (ప్రాథమిక ఖగోళచరి[త ఎట్టి మార్గమున వయనించి యుంజెడిదో ఊహించిన మన ఉత్సాహ మధిక మగును గురు[గ్రహపు నాల్లు "వెద్ద ఉవగ్రహములు ఎట్టి వరికరములను వాడకుండగ నే మన కంటి కపుడు తేలికగా కన్పించి యుండెడివి మరియు టాలెమీ ఊహించిన ఖభారభూతమయిన ఖగోళ నిర్మాణమున కెవ్పుడును ఆస్కారమే లేక పోయొడిది ఈ ఉప[గ్రహములు ముచ్చటగొల్చు దృగ్విశేషమ.లను (వదర్శించు చున్నవి వరిమౌణమునకు (వ్రాయని 15వ పటములో శెండు ఉపగవా ముల కత్యులు చూపబడినవి ఈ ఉపగవాములు తిరుగు కథ్యుతలమూ సూర్యుని చుట్టూ గురుడు తిరుగు కథ్యుతలమూ సుమారు ఒకటిగ నేఉన్నవి గురునకు స్వయం [పకాళమ. లేదు అందుచే నూర్యకిరణములను గురుడడ్డ గించినపుడు దీని నీడలోనికి (వవేశించిన ఉప్మగహము మన కంటికి కనడ కుండ మాయ మయిపోవును ఈ నీడ 15వ పటములో గీతలతో చూవ బడినది ఇప్పుడు ఈ ఉప[గహమునకు (గ్రవాణము పట్టినదందురు. ఇంతేకాక ఈ [(గహామే తన ఉప గవామును కానఠాకుండ మాయము చేయవచ్చును ఇప్పుడిది ఆచ్చ్భాదిత“మైనదందురు. గురుని ఉవ(గ్రహముల (గవాణముల నవలోకించి “రోమరు" అనునాతడు 165 నం మున విన్ల చాత్మక మైన నూతన విషయము నొక దానిని కన్గోనెను శ్ర ఉప[గ్రవాముల కత్యుల నతి శ్రద్ధగా పూర్య కాలములో పరిశీలించి యుండుటతే భవిష్యత్తులో వీటికి
బృవాద్గ్రవాములు-వి ర్‌ఫ్రి గల్లు (గవాణ కాలములను ముంచే ఊహింప పీలయ్యెను కాన్టి ఇటుల ఊహించిన కాలము లెప్పుడును నిజముగా వీటిని పరిశలించిన శాలములతో పోల్చినపుడు కొద్చి నిమివములలో తవ్పుచుండెను ఇంతేకాక థ్రూమికి గురునకు గల నగటు దూరము కన్న తక్కువ దూరములో భూమి ఉన్న పుడు, ఈ [గవాణము లూహించిన కాలము కన్న ముందుగను ఈ నగటు దూరమునకు పౌచ్చు చూరములో ఖ్రూమి ఉన్నపుడు ఈ [గ్రహణములు ఊహించిన కాలమునకు తర్వాతను కల్గుచున్నట్లు రోమరు కన్గానెను దీని నుండి, కాంళి ఇదివరలో తలచినట్లు తణికముగా కాక, కొంత నిశ్చిత మగు వేగముతో పయనింయచున్నదనియు నూర్యునినుండి భ్రూమికి గురు నకు గల దూరములు తెలినియున్న, ఈ ఉప్యగవాముల [గవాణములను పరిశీలించి కాంతియొక్క వేగనును నిర్ణయించ వచ్చునని రోమరు అభి (పాయవ జెను
ఛాతిక ఇాన్త్ర పరిళోధకులు కాంతియొక్కం వేగమును చాల కచ్చి తముగ కన్గొనగలరు ఇది నెకనుకు 1 86 000 మైళ్ళు అందుచే సూర్యుని నుండి భూమికి గల 98 మిలియన్ష మైళ్ళ్గదూరము (పయాణము చేయుటకు కాంతికి 8 నిమువములు పట్టును అనగా మన మీ తమణములో సూర్యుని చూచుచున్న యెడల మన కంటిలో ఇపుడు (వవేశించిన కాంతి కిరణ ములు, సూర్యుని 8 నిమిషముల [కిందట విడిచిపెట్టిన వన్నమాట ఈ విధ ముగ చాల వెద్దవగు ఖగోళదూరములను *కాంతి కాలము *'అలో=_కాంతికి ఈ దూరము [పయాణము చేయుటకు పట్టు కాలములో తెలియ చేయ వచ్చును
శని (గ్రహము
సూర్యునినుండి ఇంకనూ దూరము పోయిన ఎడల అందమైన వలయ ములు కల్గియున్న ళన్మిగహాము వచ్చును అనేక విషయములలో శని (గవాము గురుగ్రహామునకు చిన్న అనరరూపమువలె నున్నది మరియు గురు[గ్రవావు భాతికన్వభావమును గూర్చి మనము అలిఫికొనిన అనేక వివ
ర్‌శీ ఖగోళ విజ్ఞానము యములన్గు శని[గవామునకుకూడ వ క్తైంప చేయవచ్చును ఈ (గహముపై వాగుగా కన్చిరచు గుర్తులు చాల తక్కువగానున్నవి కాని అప్పుడవ్పుడు కన్చీంచు మచ్చల పరిళోధనలచేఎ1988 సం లో విల్‌ పౌ అనునాత డిట్టి మచ్చ నొకదానిని కన్గొనెను = ఈ (గహము ఒక అతమువై 10 గంట అలో భ్రమించు చున్నదని తెలియవచ్చినది జ(ఫీసు అను నాత డీ [గవా నిర్మాణము గురుగవా నిర్మాణము వలెనే శిలామయ కేందియభాగము మైన మందముగానున్న మంచుపొౌర అవైన విస్తారమెన వాయుకుండ లము ఉన్నదని చెప్పెను గుర్ముగహపు వాయుమండలములో కన్న శని (గవాపు వాయుమండలములో మెథేను వాయువు హెచ్చుగను అమ్మో నియా వాయువు తక్కువగను ఉన్నవి -
గెలీలియో తన మొదటి దూరదర్శినిని నిర్మింపగనే దానిని శని (గ్రవాము వైపునకు [తిప్పి అచ్చట ఖగోళములోగల పఏక్షైకమగు వింత వస్తువును చూచెను అతడు చూచిన ఇతర [గహములన్నియు చం(దునికి వలెనే ఏక గోళముగా కన్చడగా అతని ళ క్రిచాలని దూరదర్శినిలో శని [గ్రవాము మూడు గోళములుగా కాన్చించెను ఇందు మధ్య నున్నగోళము ఈ మూడింటి కన్న వెద్దదిగానుం డెను (చూడుపటము 16) ళన్మిగవాము కన్చించినతీరు చాని (విత్యేక రూసవిశేషముల గురించిన యు క్క వివరణ ములు గెలీలియోను చాలకాలము. వేధించెననుటలో అనుమానము లేదు కాని ఈ (గహమును తర్వాత పరిశీలించి నపుడది పక గోళము వలనే కన్పించి (వక్కలనున్న చిన్నగోళములు నిగూఢముగ అద్భశ్య్థమయినపుడు ఈతనికి గల్గిన ఆళ్ళర్యము ముందిది ఎంతమాత్రము లెక్కలోనిది కాదు కొన్ని నెలల తర్వాత ఈ గోళ శ్రయము మరల కిన్నించినపు డీ సిమన్య మరింత క్లిష్టమైనది 'గెలీలియోకి సమస్య అ భేద్యముగనే యుం జెను సుమారొక అర్ధ ళతాబ్బము తర్వాత 1650 సంలో వ్యూ జెన్సు అను నాతడు దీని విషయమై తగిన వివరణ మీయగళ్లెను శని[గవాపు నిర్మాణ మును 7లిలియో తగిన విధముగా వివగింప అేక పోవుటకు అత డుపయో గించిన ళ కిభాలని చిన్న దూరదర్శినియే కారణము తగినంతగా పరిశి
బృహద్గ)వహాములు-లి ర్‌క్‌ లింపబడిన ఆకాళములోని మూర్తు లన్నియు తమతమ అతములవై అతివేగ ముగా తిరుచున్నవనెడు సత్యమునుండి హూ్య్యిజెన్సు ళని (గవాముకూడ ఓక అతముపై అతివేగముగా తిరుగుచుండవచ్చునని వివేచనచేసనెిను ఊవో వథములో మరికొంత వురోగమించి ఈ (గ్రహమునకు [పక్కల కాన్చించు వటము 16 లణనొకె విబ్బగము శేసిన విభాగము శ్రేర్చ నలయిము వటము 17 చున్న స్వరూపములు = గెలీలియో వీటిని చిన్ననత[తములని పిలిచెను _ కూడ (భమించుచుండవలెనని హ్యూ జిన్సు దృఢముగా విశ్వనీంచిను ఈ చిన్న స్వరూవములు 15 సంవత్సరముల కొక పర్యాయము మాయమగు చుండుటచే (ఈ కాలము పేతుబద్ధమైన ఎట్టి శన్మిగహూ ఆత్మ(భ్రమణ కాల మున కయినను 'ెక్కు రెట్లున్నది) ఇవి [గహము నంటిపెట్టుకొని లేవని ఈతడు నిశ్చయించెను కేత గణిత సమ్ముతమై అవలోకించిన విషయము లన్నింటిని వివరింపగల ప్రైక నిర్మాణము (గ్రవామునుండి విడిగానుండి
న్‌ ఖగోళ విజ్ఞానము (గవాముచుట్టూ తిరుగుచున్న వెడల్పైన పలుచని వలయమై యుండవళలె నని అతనికి తోచెను ఈవలయము అద్భళ్యమైనట్లు కాన్పించినపుడు భూమి ఈ వలయతలములో నుండును ఇపుడు మన మతి పలుచగానున్న వలయాం చలమును మాతమే చూచుచుండుటచే అది అదృళ్యమగుటలో ఆశ్చర్యము లేదు వ్యూ జెన్సుయొక్క ఈ సిర్దాంతమును అవలోకనా సంబంధమయిన వరితకు గురిచేయవచ్చును ఈ సిద్ధాంతము నుపయోగించి ఈ వలయము మరల అంతగర్థానమగు కాలమును ముంటే లెక్కించి చెన్పుట అతిసులభము ఎట్టి (పత్యవాయమును లేక ఇట్టిలక్కులు పూర్తిగా సరియైన వేనని బుజువు పడినవి కన్మిగహాపు ఆధునిక ఫొటోలను ౭వ చిత్రములో చూడుము
- శని [గ్రహమునకు సంబంధించిన ౭0డవ ఆన క్తికరమగు విషయము శీసినీ అను నత డీ వలయములో "పెద్ద విాగమును కన్గొనినపుడు బయ ల్బ జెను శనిగ్రహ నిర్మాణము చాని వలయముయొక్క తలమునకు లంబ ముగా చూచునపుడు కన్ప్చించు విధముగా ఊహించి వాయబడిన 17వ వటమును చూడుము ఈ 'వెద్ద విభాగమును కన్గొనిన తర్వాత శండవ విభాగమును-= (ప స్తుతము దీనిని ఎన్‌కివిభాగము అని పిలుతురు = కన్లొనిరి పిదప మూడవదగు (కేపు వలయమును కన్గొనిరి ఈ వలయ [క్రమము ఇాలక్ష్మి ష్టమయిన ఘటన కళ్లియుండి [క్రిందటి శతాబ్జిపు మధ్య్థకాలము వరకు అసాధారణమైన దీని స్వభావము అతి నిగూఢముగనే ఉండిపో 'యెను (గ్రహాముఠన్నియు పరావర్తిత సూర్యకాంతిచే ఎటుల (పళాళించు చున్నవో ఈ వలయములుకూడ అటులనే (ప్రకాశించు చున్నవని క్షాపక ముంచుకొనవలెను (పతి వలయముకూడ 1/ వ పటములో చూపిన రూవ మునకు క్తిరించబడిన ఒక అట్టముక్కవలె పకాకారముగ నున్న ఘన పదార్థమా'? ప్రనిద్ది చెందిన ఆడమ్సు బపుమాన వ్యాసములో. శ్లార్కు మౌక్సు వెలు అను నాతడు శని గహూపష్య వలయములు లెక్కలేనన్ని చిన్న చిన్న పదార్థములచే సంఘటితమయి ఉండవ తెననియు ఏ ఉపగ్రహ మైనను చాని (గ్రభాముచుట్టూ ఎటుల పరిభమించునో అటులనే ఈ చిన్న వదార్థ ములుకూడ ళనిగ్రహముచుట్టూ పరిభ్రమించుచున్నవని నిస్సంచేహముగ
బృషొద్గ్ర్యవాములు-కి ళ్‌?
నిరూపించెను నిజమునకీ వతిచిన్న వదార్థము శనిగ్రహముయొక్క ఒక
ఉవ్మగ్రవా మన్నమాట ఈచిన్న వచార్థములు ఐ కవీ ఖహుకః కొన్ని మైళ్ళ
వ్యానమును మొతము కల్గియుండును= సంఖ్యలో అత్యధికముగానుండుట
చేతను ఒకదాని కొకటి అతి దగ్గరగా కూడి యుండుటచేతను ఇవి
అన్నియు కలిని (వీనికి మధ్యనున్న విభాగములు తప్ప) ఒక ఘన వలయ మువలఠలె కాన్చించుచున్నవి శ్ఞార్కుమాక్సు వెలు (వతిపాదించిన కళని (వా వలయ నిర్మాణము పూర్తిగా గణితఇా(న్హ్రనిద్ధ్దమయినది ఈవివరణ మొకటి మాత్రమే సయుక్షికముగ కాన్చించినను ఇది సరియైన అవలోక నముల వలన బుజువు అయిన కాని దీనిపై మనకు పూర్తి నమ్మకము కల్ల నేరదు (గవామ్లుల వరి[భమణ కాలము బుథునినుండి ఫ్లూటోవరకు పాచ్చు చుండునని మన కందరకు తెలియును అటులనే (గవాములను చుట్టు ఉప (గవాముల పరిభమణకాలముకూడ దూరము హెచ్చినకొలది పాచ్చు చుండును శనిగహవు వలయకమము యొక్క లోవలి అంచు ఉన్నంత దూరములో ఒక ఉప్యగవామున్న యొడల దీనికి శని్నిగహము చుట్టూ తిరు గుటకు పట్టుకాలమును కెప్లరు మూడవ సూ(తమునువయోగించి ెలిసి కొనవచ్చును ఈ కాలము నుమారు 7%, గంటలని శేలినది. ఈ వలయ॥క మము యొక్క బయటి అంచు ఉన్నంతదూరములో ఏదైన ఉప[గహామున్న ఇది శని[గ్రహము చుట్టూ తిరుగుటకు 1882 గంటలు వట్టును ఇపుడు మన మీ రండు ఉపషగహముల వేగములను లెక్క కట్టవచ్చును;ు ఈ వేగములు వరుసగా 'నెకనుకు సుమారు 180 మరియు 107 మైళ్ళు ఇటుల లోవలి అంచువద్దనున్న _ఉవ[గవావేగము బయటి అంచువడ్ద నున్న ఉవగహ 'వేగముకన్న తగినంత పౌచ్చుగాజఉండును ఇపుడు ఈ వలయ[కమము వేర్వేరు వదార్భ ములు లేక ఉప్యగ్రవాములను కల్లి ఉన్న యెడల మనము లోపలి అంచునుండి బయటి అంచువరకు పోయినవుడు ఈ పదార్థ ముల పరి[భమణ వేగములలో గణనీయమైన మార్పు ఉండును కాని ఈ వలయము పూర్తి గా వకాకార ఘనవదార్థ ముతో నిర్మింపబడియుం జెనేని దీని బయటి అంచుయొక్క వేగము లోవలి అంచుయొక్క వేగముకన్న నిశ్చయముగా పౌచ్చుగా ఉండును ఈ నియమములను మనమునందుంచు
ర్‌
శ్రి ఖగోళ విజ్ఞానము కొని కీలు అను కాద్త్రజ్ఞుడు 1805 వనం మున వర్ణమాలా పరిళోధనలు జేసీ శ్లార్కు మాక్ళు వెలు _(వతిపాదించిన శని[గ్రహాపు వలయముల నిర్చా ణపు వివరణనే నరియైనదని ఆల్చెను కేసిన మరియు. ఎన్‌కీ” నల్లని విభాగముల విషయము మన
మిపుడు తేలికగావివరించవచ్చును ఇవి ఘనపదార్థ ములు లేక ఉప్మగవాము లచే వర్షి ంవబడొన స్థలములు ఇట్టి వివర్జన కేదియో ఒక కారణముండి యుండవలెను ఈ కారణముగా మైమోసు” (శన్మిగహమున కతి దగ్గ రగానున్న ఉప్మగహము) అను ఉప్మగహాము ఈ వలయములలోనున్న వివిధ ములగు పదార్థ ముల నాకర్ణించు పద్దతిని "పేర్కొనవచ్చును ఈ వివర్జిత (వ్రచేళమునకు మైమోసు ఎటుల కారణమను విషయమును క్లు ప్తముగాను సాం కేతిక వరిణాషారహితముగను. ఇప్పుట జాలకష్టము ఎందుచేతననగా ఈ నమన్య గణితశా(్త్రదృష్ట్యా అతిక్సిష్టమైనది
మనమిట్టు (ప్రశ్నింపవచ్చును అద్భుతమైన ఈ వలయములు ఒక్క కని (గహమునకే ఏల ఉండవలెను ? ఈ వలయములు ఎటుల పర్ప ణెను? (వత్యేకమైన ఈ వలయములు ఖగోళములో కల్లిన ఒకానొక (వళయా తృఠమైన మార్చుచే పర్పడినవని గణితళాశ్మి) పరిశీలనలు నిన్ఫందేపాముగ సూచించుచున్నవి చంద్రుని పరిమాణములో నున్న ఉప్యగవామొకటి ళని [గ్రహమునకు చాల దగ్గ రలో నున్నదని ఊహించిన పెద్దదైన శనిగవావు టాకర్ణ ణళ క్షి అత్యధికముగానుండి ఉప్మగవాములోని వివిధబిందువులవద్ద అవరిమితముగా మార్చుచెందును ఇందుచే జ్ర ఉప్యగవాము అతిథభయంకర మైన (ప్రబల, వికృత ($67688 $ళ2ఘము) ళక్తులకు కొంగిపోయి చిన్నచిన్న ముక్కలుగా (బిద్జలయి పోవును ఇటుల (వత్మిగవూమునకు దాని సంబం ధించిన ఓక (ప్రమాదకరమైన ఆకర్షణ (ప్రదేళముండును వదైైన ఉవషగహా మొకటి ఈ ఆకర్షి ణకు లోవైనచో అది ధిన్నాఖిన్నము అగును అతి పురా తనకాలములో అనగా శని[గవాము జన్మించిన అనతి కాలమునశే ఉప్మగవా మొకటీ (ప్రమాదకర (ప్రచేళములోనికి వచ్చి ఉండవచ్చును అప్పుడత్యంత చారుణమైన ఆకర్షణ ళక్తులీ ఉప్యగ్రవామును విధ్యంనకాండకు గురిలేసి
బృహగ్గృవాములు-శి ళం దూరదర్శినిలో చూచిన వారందరకు ఆత్యాళ్చర్యకరముగ కాన్చించు నిరువములై న ఈ వలయములను ఎర్బరచియుండనచ్చును ళని[గహమునకు 9 ఉప్యగవాములు గల కుటుంబము కలదు వీనిలో అన్నింటికంళు పెద్దదైన = మ్రైటను అను ఉపగవాము బుథునికన్న పెద్దదిగా ఉండి 8550 మైళ్ళ వ్యాసమును కళ్ళియున్నది మిగిలినవాటిలో 5 ఉప్మగ్రవాముల వ్యాసములు 970 నుండి 1150 మైళ్ళ వరకు ఉన్నవి మిగిలిన మూడింటి వ్యాసములే కొద్ది మైళ్ళుమా(తమే (బి0 నుండి ఉ0 మైళ్ళవరక్సు ఉండి అతి చిన్నవిగా నుండును చిట్ట చివరనున్న * ఫోబె” అను ఉప్మగహము దాని కథ్యులో వ[కగతిలో తిరుగుచు గురుగ్రహపు చివరి మూడు ఉపష్మగవాముల నీవిషమ యములో పోలియున్నది, (చూడు పుట 61) యురానను, నెప్ట్యూను
తరువాతి ర30డు (గ్రహములు అనగా యురానను, నెష్ట్యానుల భాతిక న్వథావముల గూర్చి క్లుప్లముగా వివరించెదము ఇవి గురు, శని (గవాములంత "పెద్దవి కాకపోయినను భూమికన్న చాల పెద్దవి వీటి నిర్మా ణము. గురు కళని [గవాములను పోలియుండుననుటలో సందేవాము లేదు ఈ [గ్రహములు చొర శక్యముగానీ వాయుమండలముచే అవరింవ బడియున్నవి ఈ చాయుమండలములో మెఖేనువాయువు ఒక భాగముగా నున్నట్లు కాన్చించుచున్నది ఈ [గవాములు వాటి అతములపవైై అతి వేగ ముగా వరునగా 10కి గంటలోను .5ళ్లై గంటలలోను ఒకసారి తిరుగు చున్నవి యురానసుకు 5 ఉప్మగవాములు కలవు కాని ఈ ఉప్యగహములు మిగిలిన (గవాముల యొక్క ఉప్యగవాములు (పన్నర్దించుచున్న తీరుకు కోంత వ్యతి లేకముగా ప్రవర్హించుచున్నవి ఉదాహారణకు గురుని చుట్టూ తిరుగుచున్న ఉప[గహ కుటుంబమును గమనించిన వీని కజ్యూతలములు, రుడు నూర్యునిచుట్టూ తిరుగు కట్యూతలమునకు నాతిఖిన్నముగానున్నవిం కాని యురానసును చుట్టు ఉప్మగవా కళూస్థతలములు, యురానను సూర్యునిచుట్టు కజూ్య్యాతలమునకు అంబ మార్గములో నున్నవి. నెష్ట్యానునకు
శ్ర0 ఖగోళ విజ్ఞానము తనచుట్టూ వ[కగతిలో తిరుగుచున్న మైంటాను. అను ఒక వెద్ద ఉప గవాము ఇటీవలనే కన్గొనబడిన నెలైడు” అను మరియొక చిన్న ఉపగ (| గ జా హ్‌ హూము గలవు,
ఫ్లూటో
మ
అన్ని (గహములకన్న అతిదూరములోనున్న ప్లూటో అను [గ్రవాము
1980 సం ములో కన్గొనబడినది దూరదర్శినిలో ఇది అత్యంతహీన కాంతితో కాన్చించును 1950సం న కెవరు అనునాతడు మౌంటు పొఠమరు వద్దగఅ £00 _ అంగుళముల దూరదర్శినితో చేశిన పరిళోభనల వలన త్మ (గహపు వ్యానము 800 మైళ్ళున్నట్లు 'ెలిసినది యురానసు నెష్ట్యూను ఫ్లూటో లెట్టి పరిన్ఫీ తులలో కన్గూనబడినవో ముందు అధ్యాయమున చెప్పబడును
అధ్యాయము _ లో
[(గహముల ఆవిష్యూరణ చర్మిత
బుథ శుక్ర, కుజ గురు ళని (గవాములన్నియు అనువగు బుతు వులలో ఎట్టి పరికరముల సహాయము లేకనే మన కంటికి ఆకాళములో అతి [ప్రకాశవంతముగా శాన్చించును వీని నెపుడో అతి పుఠరాతనకాలమున కన్గొనిరి (“కన్గొనుటి అనెడిమాట ఈ (గ్రవాముల కుపయోగించుట సమం జసమయిన) నతతములకును ఈ మూర్తులకును గల ఖీదము మానవ చరిత్ర (ప్రారంభమయిన మొదటి రోజులలోనే (గ్రహింవబడి యుండును. పలనన _ నేవథ్యతారా మధ్యమున ఈ మూర్తులు చేయుచున్నట్లగపడు [కమరహిత చలనములను కన్లొనుటకు అతి నిశితమగు పరిశీలనలు గాని, తర్కశాళన్ర్రు పాండిత్యముగాన్ని అవసరము లేదు “కన్లానుటో అను వదమున్సు సరిగా (వ్రయోగ్లించిన మొట్టమొదట కన్గ్లొనబడిన [గ్రహాముోయుశానసు *, దినిని 1781వ సం మున విలియమ్‌ హెర్‌ మెలు కన్న్లానిన పరిన్టీతులు విచ్చిత ములు, గమనా ర్హ్హములు
షూనోవరులోని ఒక సంగీతోపొ ధాస్టయునకు నాల్గవ సంళానముగా 1788వ నం మున హౌెర్‌మెలు జన్మించెను ముందుముందు మంచి గానవిశొరదుడుకాగలసూచన లీతనిచిన్నతనమునం దే కానవచ్చెను, యావ నారంథమున ఈతడు * హేనోవెరియన్‌ గార్డు ' యొక్క బ్యాండు మేళ ములో జేళెను ఈ ఉద్యోగ ధర్మములో ఆతడతి ఉప(దవకరమైన'వో న్టైను చెక్‌ యుద్ధమును వత్యకముగా చూడవలసి వచ్చెను ఈ సమయమున చాతనికి కల్లిన అనుభవములాతనిని మరియొక శాంతి (పదమైన ఉద్యోగ మును స్వీకరించుటకు నిస్సం దేహాముగా కృతనిశ్చయుని గావించియుండును వలనన ఆతడు తన 10వ యేటనే “బాత్‌ * అనునగరమున సంగీతోపా ధ్యా యుడుగా చేరెను కాల్మకమమున తన యుద్యోగమునం చదాతనికి అనేక విజయములు చేకూరెను అబేకాలములో అతనికి విజ్ఞాన శాత్ర్రములో
రిల్తీ ఖగోళ విజ్ఞానము ముఖ్యముగా ఖగోళళానన్త్రములోగల ఆళక్తి మేల్కొ నెను ఆతడు తన పరిశోధనా పరికరములను _ ఇవి పరావర్తన దూర దర్శినులు=తానే శేసుకొనవ లెనని నిళ్చయించెను ఈతడు దూరదర్శినులను చేయుటలో ఎంత సిద్ధవాస్తుడాయెననగా 'కేవలమీ యోగ్యతమ్మాతమే ఆతని కత్యంత కిర్తి[పతిష్టల నొనగూర్పజాలెడిది పాక్‌ షెలు అకాళమునంతను సమ్మగ ముగా పరిశీలించ వఠెననెడు బృవాత్తర కార్యమునకు వూనుకొ నెను. (వకాశించుచున్న [పతిమ్హూర్తిని పరిశీలించ వలెననునదియే అతని్యే యము ఇదియే తర్వాత “రాయల్‌ ఎస్టాొచామికల్‌ సొవ్వైటీ చారిభ్యేయ మయినది ఈతడు తన పరిశీలనా మధ్యములో 1781 మార్చినెల 18వ అేది రాట బింబాకృతికల్లి నతమతములకన్న భిన్న ముగానున్న మూర్తి నెక దానిని చూచెను మొదట హెర్‌ షెలు శానొక తోకచుక్కను కన్గొంటినని తలభచెను. కాని తర్వాత కొత్తగా కన్షొనబడిన ఈమూ్తి శన్నిగవాపు కత్యుకు చాల దూరమున ఉండి సూర్యునిచుట్టూ తిరుగుచున్న ఒక "పెద్ద (గ్రవామని తేలినది యురానను” అని తరువాత పీలువబడిన ఈ (గవో విషరణము ఖ గోళ ళాస్తా9భివృద్ధి శ. పార్‌ మెలు కావించిన బహుముఖ "సేవలలో అ(గ్రగామిమై వెలనెను దీని తర్వాత హెర్‌ షెలు పూర్తిగా ఖగోళళాన్త్ర వరిళోధనలో నే తన జీవితమును గడ "వెను
కొన్ని నెలలపాటు ఈ యురానను [గవామును పరిశీలించిన తర్వాత దీని కడ్యులను వీలై నంత కచ్చితముగా నిర్ణయించ నవకశాళ మేర్పజెను ఈకత్యసనవోయమున ఆ [గ్రహమును కన్గొనక పూర్వము అది ఎప్పుజెచట నుండెనో గణింవ వీలయ్యెును ఈ తీరు వరిళోధనలప్పుడు చాల ముఖ్య మైనవిగా థావింపబడెను వలననగా (కెత్త (గవామని కాకపోయినను గతించిన నంవత్చరములలో యాదృచ్చికముగ దీనినవలోకించియున్న అట్టి అవలోకనా ఫభితముల నువయోగించి చాని కత్యును కచ్చితముగా నిర్ణ యింవవచ్చును ఇటుల యురానను ఒక సామాన్య నత [తమనిఖావించి చాని ఉనికిని కనీనము 19 వర్యాయములై నను అతి కచ్చితముగా నిర్ష యించినట్లు కన్లొనబడెను దినిని 1890వ నంన మొట్ట మొదట “స్లాము
(గ్రేవాముల అవిమృరణ చరిత్ర రీక్రి స్ట్రీడు అనునాతడు- ఈతడు మొదటి అస్థాన ఖగోళకా(న్ర్రుజ్జుడు = పరిశీ లించి యుండెను అతడే 1712-1715 సం ల మధ్య నాల్లుసార్లు దీనిని వరిశి లించెను ఈ విధముగ గతించిన కాలమందీ [గ్రవాముండిన స్థానములను 'ార్చిన పరిశోధన లొక ఆశ్చర్యకరమైన నంగతిని బయల్బ్పరచెను. “తెమొ నీరు అను [ెంచి ఖగోళళాన్ర్రుజ్ఞుడు 12 వర్యాయములకన్న తక్కువ కాకుండ ఈ (గ్రవామును చూచెను. మరియు ఇందు కీ పర్యాయములు ఈ (గవామును వరుసగా నాల్లురోజులు చూచెను. యురానసు ఒక [గవామని ఆ నమయములలో కన్గొానబడక పోవుట అదృష్ట మనియే చెవృవచ్చును అది అటుల కన్గొనబడి యే యున్నచో చిరస్మరణీయుతై న ఉత్తమ ఖగోళ శాన్రుజ్ఞులలో నొకడగు హెర్‌ మెలు యొక్క నిరంతర ఉత్సావాపూరిత దీఠను ఖగోళ శాన్త్ర్యము కోల్పోయి ఉం జెడిది నూర్యుని నుండి [గవాములకు గల దూరమును (సగటుదూరము) నిర్ణ యించు నూ(తమేదేని కలదా"? అని 18వ శఛచళాద్చిములో అడగజడిన (ప్రళ్నకు సమాధానము * బోడు నూ(తములో ఈయబజెను ఈస్మూతము నీ క్రింది విధముగా వివరింప వచ్చును 0,8 6 12 మొదలైన సంఖ్య లను, (వతి నంఖ్యను 'రెట్టించుచువాసి దానికి 4 అంకెను కలుపుచు ఈ (క్రింద చూపిన విధముగా [(వాయుము 0 | 6 వేకి లీ జీ శ్రీ శ్రీ క డ్తీ కలుపు లా ఆ లా లా ఆ క్త 7 10 18 విం బుభుడు శుకుడు భూమి కుజుడు న త్రి / ల 100 15 లి ఆజా కరి 98 199 లి04 768 శీ క్త శ్తీ శ్రీ డీ కలుపు కాలా జా అతా న నా ర్‌లి 100 1096 888 ౯/2 గురుడు కని యూశానను | నెష్ట్యాను ్లోటో ర5జి.0 రగ కీ 1919 8007 న.
శ్రీ ఖగోళ విజ్ఞానము (గ్రహముల పేర్ణతో కలిపిివాసిన మూడవవరుసలోని సంఖ్యలు (ఊఉ 7, 10 168 మొదలగునవి) సూర్యునీనుండి శన్మిగవాము వరకుగల (గ్రవాముల సరియగు దూరమునకు అతిదగ్గర మదింపు విలువల నిచ్చును ఈ విలువలు సూర్యునినుండి భూమి వరకు గల దూరమును 10 అను అంకె సూచించునను [వమాణములో తీసుకొనవలెను యురాననును కన్షొనిన తర్వాత ఈ కూతన [గహము “బోడు ' సూ తములోని సంఖ్యల (్రమములో జాగుగా సరిపోయినట్టు కాన్చించును * అందుచేత ఈ బోడు సూత్రము అన్ని విధములా ఒక (పళ్ళతి సవాజమైన స్యూతమును పోలి యున్నట్లు భావింపబడెను వీడీ అను అంకె (వాయబడిన మవైవరుసలో ఎట్టి (గవాము సూచింవబడలేదని గమనింపవచ్చును బోడు నూ[తమున శేదైన (ప్రాధాన్యమున్న పైైనచెస్పిన వరుసలో ఉండవలసిన [గహము ఇంతవరకు కన్గొనబడకవైన ఉండవలెను లేక అత్యాళ్ళర్యకరముగ ఈ [గ్రహము సూర్యువి ఆకర్ష ణనుండి తొలగించబడిమైన ఉండవలెను ఈ ఖాళీ (వచేశ మును "కెస్టరు గుర్తించి ఇచట ఉండవలసిన (గ్రవామువై గల (గహచానుల దుష్టత్వముచేత ఈ [గ్రవామును పదో భగవత్‌ క క్తి నాళనము చేసి యుండు నని భావించెను బోడు నంఖ్యా సూ(తములో యురానను బాగుగా నిముడుటచే గురునకును కుజునకును మధ్య కాన్పించుచున్న ఖాళీ (వదేళ ములో ఒక (గ్రహాముండి యుండవలెనను నిశ్చయమునకు తావయ్యెను అనేక దేళములలోని ఖగోళ శాన్ర్రుజ్జులు ఈ కనపడని [గహమునవైై (కమ అద్ధమయిన పరిశీలనలను (పారంభించిరి కాని ఎట్టి సతృలితములు కాన్ప్చింప లేదు. కాకతాళీయముగ 1801 సం మున జనవరినెల ఒకటవ శేదీన “*ోవియాజీ” అను నిసిలీ శా్రుజ్ఞుని బైనందిన పరిళోధన ]కమములో ఇది శాన్సీంచెను యీ [కె _త్త్యగవామునకు “సీరిస్‌ అను పేరువెట్టిరి కాని దీని బ్యాసము చంద్రుని వ్యాసములో 4వ వంతుమా[తమే యుండిన కారణమున దీనిని లత్యుము చేయరైై 6 అప్పటినుండి గురు కుజ (గవా లు
- 'నెప్ట్యూను, ఫ్లూటోల విషయములో బోడు సూత్రము విఫలమైన సంగతి చూడవచ్చును
(్రవోముల ఆవిష్కరణ చరిత 8క్‌ ముల కత్యల మధ్య సుమారు జె చేల చిన్న స్వరూవపములను = వీనిని లఘు గగ్రవాములు లేక అని రాయిడ్డు* అని పిలుతురు = కన్గానిరి అనుకూల పరిసి తులలో ఇందలి € అఘు[గవాములు భూమికి ఆతినమీపముగ రాళలవు ఈ నాల్లు అఘు[గవాములు మిక్కిలి నిడువుగానున్న కత్యులలో పరి్రమిం చును 1806వ సం[న కన్గొనబడిన ఎరాసు అను లఘు[గ్రవాము ఖథూమికి 14 మిలియన్ల మైళ్ళ సమీపమునకుకూడ రాగలదు “అమొర్‌. అను లఘ్ముగ వాము 1982వ సం।లో కన్షొనబడినది ఇది భూమికి 1[0మిలియన్ల మైళ్ళనమీవ మునకు రాగలదు తాత్కాలిక నామమగు 1982 ౫1 అనియు దీవిని కన్గొనిన వానిేరట న్రైనుముత్తు అనియు పిలువబడు వేటొళ లఘు (గవాము భూమికి 8 మిలియన్ల మెళ్ళ దూరము వరకు రాగలదు ఇది ఇప్పుడు కాన్సించుటలేదు. 19868 ఫ్మిబవరి 'నెల 12వ 'శేదిన జల పోన్చై" అనునాతనిచే కన్కొనబడిన ఎడోనిస్‌ అను మరియొక లఘు[గ్రహము భూమికి ఒక మిలియనుమైళ్ళదూరము వరకు రాగలదు ఈ లఘుగ్రవాము లలో అధిక సంఖ్యాక మైనవి కొన్ని మైళ్ళ వ్యాసమును మాశిమే కళ్లి యున్న అతి చిన్న స్వరూపములు ఆకాశములో ఒకచిన్న (గవాము [వళ యాత్మక శక్తులకు లోనై. వేలాది శకలములుగా (బద్ద లై నపుడు పరిశిష్ట మైన సదార్ట శకలములే ఈ అఘు[గ్రహముల్లై యుండవచ్చును
మనమిపుడు నెప్ట్యానును కన్గానుటకు దారి వీసిన విషయములను వివరించెదము ఉదావారణకు గురునివై పనిచేయు నిగ్రహ ఆకర్షణ శక్తి ఈ ళ క్ని లేకుండ గురుడు "కేవలము సూర్యుని ఆకర్ష ణళక్తికి మాత్రమే లోబడి. లిరుగు నపుడుండు అండాశార కథత్యును కొద్దిగా మార్చుట కాని సంమఖభిత మొనర్చుట కాని చేయును ఈ కొద్ని మార్చు లను ఖగోళగతి కాస్ర్రుములోని సన్యూతముల ద్వారా గుణించి కన్గొన వచ్చును (ప్రత్యేకముగా (కొత్తగా కళ్గొనవడిన యుళశానను కత్యువై బుథునినుండి శని [గవాము వరకు గల (గవాముల ,(వభావమును గుణించి, భవిష్యత్తునందలి యురానసు యొక్క కచ్చితమగు ఉనికిని కన్గానవచ్చును ఇటుల గుణించిన ఉనికికిని యుళానసును నిజముగా అవలో
కించిన ఉనికికిని గలభేదము సంవత్సరము సంవత్సరమునకు మారజొచ్చెను
చూడగా యురానసు యొక్క గతినిగూర్చిన మన సిద్దాంతములో వదియో యుక తప్పు కాని వివరణము చేయని విషయముకాని ఉండి ఉండవలెను
పుఠరాతనావలోకనములు ఎంతమా[తము సరిగా ఉండక ఈ [గవహాకత్యును కన్గానుటకు నిరుపయోగములుగ ఉండి ఉండవచ్చును. లేక న్యూూటను
యొక్క- గురుత్వాకర్షణ సిద్దాంతములో కొన్ని మార్పులు చేయవలసి రావచ్చును ఈ మార్చుల (భావము యురానసువలి దూరముగా నున్న మూ ర్తులవై ననే వాగుగా పనిచేయు చుండ వచ్చును కాని [కొత్త పరిశీల నలు చేసిన తర్వాత మొదటి (పతిపాదనను (తోసివేయ వచ్చునని తేలినది
"రెండవ ప్రతిపాదన నంగీకరించుట యనిన న్యూటను యొక్క మేధా శక్తిని శంకించుటయే యగును ఈ సంకట పరిస్థి తినుండి బయటపడుటకు మరియొక మార్గ మాలోచింప వలసివచ్చెను 1640 సం [పాంతమున యుచానసు యొక్క విభాంతికరమగు క్యా పరివర్తనములు అతి దూర ములో నున్న ఇంకొక (గ్రవామువలన కల్షియుండ వచ్చునని నూచింప బడెను 104లినం న జాన్‌ కోచ్‌ వడమ్సు "అనునొక కేం (బిడ్డి యువవిద్యార్శి ఇతఃపూర్వ (వయత్నితము కానట్టిదియు అతి కష్టభూయిన్ట మయినట్టి దియు నగు గణిత శాస్త్రీయమైన సాధ్యాసాధ్య విచకణా వివేళకముజే ఈ అన్య (గ్రహమును కన్గాను [ప్రయత్నము నారంభించెను నిద్దాంతరీళ్యా (ప్రతి నంవత్సరమూ ఊహించిన యురానసు యొక్క ఉనికికిని అవలోకించిన ఉనికికిని మధ్యగల వ్యత్యాసములే ఇతనికి తోడ్పడిన ముఖ్యాంశములు 1845 అక్టోబరునెలలో వడమ్బు తన వరిళోధనా ఫలితములను అంతవరకు కాన్చింపని [గవాముయొక్క స్థానములతోను ళణ్యావివరములతోను, అంచనా వేయబడిన దీని (దవ్యకాశితోను ఉన్నరూపములో అప్పటి ఆస్థాన ఖగోళశా(న్ర్రజ్ఞుడగు. సర్‌ జార్జి ఎయిరీ కు నివేదించెను ఈ విషయములో అతి (కద్ధ అయిన పరిశీలనలు వెంటనే జరిపించి యుండిన ఈ (గ్రవాము కన్గొనబడి దృగ్గోచరమై యుంజెడిదనుటలో సంచేవాములేదు. శాని ఎయిరీకు దురదృష్టవశాత్తు ఏడమ్సు యొక్క సామర్థ్య్థమువ్లై ఎట్టి విశ్వా నములేదు. వడమ్ము సీనియరు 'కేంద్గరు (నర్వకళాళాల (వథముడు) అను
(గీహాముల ఆవిష్కరణ చరిత్ర డ్రి ఉత్తమ ప్టమును తీసుకొని ఉంజెను మరియు ఎయిరీకన్న శేం[బిడ్డి గణిత విఖాగమును గురించి తక్కువ పరిచయమున్న వారికి కూడ పడమ్భుయొక్క గణితశా(్త్ర సామర్థ్యము సువరిచితమే తర్వాత కొన్ని ఇతర పరిస్థి తుల వలన ఎయిరీ పఏడమ్ము పరిశీలించిన రంగములో (ప్రవేశించెను. 1845 వ సంవత్సరాంతమున “లీవెకిరు. అను ప్రసిద్ధ (ఫెంచి ఖగోళళా(న్రుజ్ఞుడు యురానసు (గ్రవాముచే కల్పించబడిన నమన్యను సాధించుటకు పూనినట్లు తెలియవచ్చిను 186 సం జూన్‌ నెలలో ఈతడు (ఫెంచి ఎకాడమీకి ఈ విపషయమువై ఒక చ్యాసమును నమర్పించెను ఇందులో ఈతడు యురానను యొక్క. ఉనికిలో కన్పించిన మార్చులు మరియొక కన్పడని [గవాము చేతనే కల్లి నవని ఊహించి పడమ్సు వలెనే గణితశాన్త్ర పద్దతుల నువయో గించి ఈ కన్చడని [గవామునకు వడమ్చు సూచించిన ఉనికి నుండి ఒక డ్మిగీ మాాతము 'తేడాలోనున్న మరియొక ఉనికిని (పతిపాదించెను ఈరెండు వరిళోధనా ఫలితములు ఏకిభవించుట చాల అసాధారణమనియే ఇన్ప వచ్చును ఎయిరి కపుడు ఖగోళమునందు అద్భుతమైన సంభవములు కల్లు చుం జెననెడు వివేచనా వికానము కళ్లిను కేంటబిడ్డి వేథశాలలోని నార్తం బరులాండు దూరదర్శినితో ఈ కన్చడని (గ్రవామునక్షీ శోధనలు సాగించ మని ఎయికి అచటి ఛాలిసు అను ఆచార్యుని [పోత్సహించెను ఈతడు, ఆకాళములో వస్టానమున ఈ[గ్రవామున్నట్లు ఏడమ్భు ఊహించెనో అట్టి స్థానము నావరించిన చిన్న ఆకాళ భాగమునందు ఒక నిర్జీ త్మ పకాళ మునకు వై బడియున్న (పకాళము గల నథతము లన్నిటి యునికిని నిర్ణయించు టయే తన (పథాన అవ్యముగా నుంచుకొనెను ఇతడిట్టి నమ్మతస్థానము లను ఒకటి లేక రెండు వారముల వ్యవధిలో పునరవలోకించును ఈ వరి శీలనా వ్యవధిలో ఏదైన మూ ర్తియొక్క స్థానము చెప్పుకోదగినంతగా మార్చుబెందిన ఆ మూర్తి నమత్రము కాక మన మెదురుచూచుచున్న కొత్త (గగ్రహమయి ఉండవలెను “ఛాలిను తన పరిశీలనలను 8468 సం॥ జూశై £9=నెస్టెంబరు 29 కేదీలమధ్యచేసి వేరొశచోట ఈ (కొత్త [గవా మును కన్గానినారని తెలిసిన తర్వాత తన పరిశీలనలను విరమించెను తరు వాత భోలినుగూడ ఈ కొత్త (గ్రహమును తన వరిశీలనలలో ఆగమ శీవ్ల
గ్ర ఖగోళ విజ్ఞానము తేదీన 12వ తేదీన చూచినట్లు కన్గొనబడెను ఒక సాయం సమయమున "తాను పరిశీలించిన 800 నమతములలో ఒక నత(తము మాత్రము బింబము వలె కాన్చిం చినట్లీతడు (వాసుకొ నెను దురదృష్టవళమున ఇాలిసు తాను చేయుళున్న తోక చుక్కలకు సంబంధించిన వరిశీలనలలో మిగిలిపోయిన వనిని పూర్తిచేయు [పయత్నములో నుండుటచే కాను (కొత్త (గహమును కన్లానుటక్రై చేసిన పరిశీలనలను తరువాత విచారింప వచ్చునని విరమించు కొనెను నెఫ్ట్యానును కన్గొనుట అతనికి అందువాటులో నే ఉన్నను ఖగోళ చరి[తలో ఉజ్వల ఘట్ట మును సృష్టించగల ఈ తరుణము నీతడు ఉపయో గించు కొనలేక పోయెను
1846 ఆగస్టు 81వ తేదీనాటికి లీవెరిరు* ఈ అజ్ఞాత నూత్న [గహ కత్యుకు సంబంధించిన అనేక వివరములను పూర్తిచేసి జెర్జిను వేథభశాల యందుగల “డాక్టరు గేలు” అనునాతని నీ [గ్రహము న న్వేషించమనికోంను. అకాళములో ఈ (కొత్తగవాము ఏ [ప్రాంతములో కన్చడునని [వతిపా దింపబజెనో ఆ [పాంతమునకు సంపంధించిన నడత పటమొకటి అప్పటికి జెర్గీినునగరమున (వ్రకట్రింపబడుట గేలుయొక్క అదృష్ట ఫలమే యయ్యెను ఈ పటము సంగతి ఇంగ్లాండులో అంతవరకు తెలియనే తెలియదు మనమిది వరలో చూచినట్లు భాలిసు తనకు కావలశీన నమ్యతపటములను తానే తయారు చేసుకొనవలసి వచ్చెను ఈ బెర్హిను నత[తపటములు కొద్ది నెలల ముందుగా గాని (పకటింపబడియున్న ఇాలిసు త్ర (కొత్త (గవామును నులథముగా కనిపెట్టి యుంజెడి వాడనుటలో ఎట్టి సందేవాములేదు పమా్యతము జావ్యములేకుండగనే గేలు ఈ నక్యత్రపటములో లేనట్టి ఒక (క త్తమ్యూర్తిని ఇదివరకు (ప్రకటింపబడిన స్థానమునకు దగ్గరగనే కన్లొ నెను తరువాతి రాతి దీనిని పరిశీలించినపుడు ఈ శాలవ్యవధిలోనే త మూరి చెప్పుకోదగినంత గతిని కల్గియున్నట్లు కాన్చించెను. ఒక [గవాము కన్లొన బడినదనుటలో ఇక ఎట్టి నంబేవాము లేకుండెను ఇదియే వడమ్మ్భు లీవెరి రులు ఊహించినట్టి [గపాము తర్వాత దీనికి నెప్ట్యాను అని పేరిడిరి
వడమ్సుచేసిన పరిళోధనలను గూర్చి ఖగోళశాన్త్ర (పపంచములో ఎయికికు, ఛాలిసుకు మాత్రమే అెలినియుంటెను, లీ వెరిరు యొక్క విజయ
[గవాముల ఆవీమృరణ చరిత రర మునకు (ఇంచి వారనందోశ్సాహములో తేలుచున్న సమయమున ఈ (గవాముయొక్క అనిత్వమును మరియు స్థానమును ఇంతవరకు ఎవరికిని శలియని ఆంగ్లేయ యువకుడొకడు గుణించి (వతిపాదించెననియు ఈ (గవాము స్ఫుటముగా కన్గొనబడుటకు 30డు నెలల పూర్వమే దీనికొరవ్వై దూరదర్శినితో పరిశీలనలు చేయబడినవనియు (వకటింవబడిన అత్య్యాకన్మిక మగు విడుగువంటివార్త జాతీయ భావముల నొక్క వెట్టున జాజ్వల్యమాన మొనర్చెిను మరియు విజ్ఞానశానన్ర్రుజ్ఞుల మధ్యగల అంతర్జాతీయ సభ్యత విచ్శిన్నమగు తీవ పరిన్ఫీతు లేర్పజెను ఈ భావ త్రీవత చల్లారి ఖగోళ శా్ర్రములో చరితను సృష్టించిన ఈ అత్యద్భుత విషయమును గూర్చి అందరకు విశదముగా తెలిసినతర్వాత నెష్ట్యానునుకన్గానినమనత పడమ్సుకు లీవెరీరుకు కలిపి ఈయవలెనని అందరును వక్మగీవముగా నిర్ణ యించిరి వడమ్సు ఎన్నడును తన వహాక్కుల్నకై (పాకులాడలేదు ఈతడు అతి వినమ తతో కూడిన వకాంతము నభిలపించు న్వభావి ఈ స్వభావమే ఆతనివి అనంతర'కాలములో తనక్రీయబడిన “నె టువుడ్డు ను అత్యంత ఉన్నతమైన ఆస్థాన ఖగోళశా స్త్ర పదవిని కూడ అంగీకరింపకుండ చేసెను,
యురానసు వలెనే నెష్ట్యానుకూడ నతతమనియే ఛావింవబడి అంతకు ముందటి కాలములో అవలోకింపబడియుం ణెను ఈ [గవా కథ్యు యొక్క న్వరూపస్వభావములను కచ్చితముగా నిర్ణయించుట కి పురాతన పరిళోధనలత్యంత ఉపయోగళకారులుగ ఉం జెను
శెష్ట్యానును కన్లొనిన తర్వాత నూర్యకుటు౦బము శ్ర (కొత్త [గవా ముతో నే అంతముశాబోదని అందరును నవాజముగనే తలచిరి ఒకవేళ నెష్ట్య్రానునకు వెలుపల మరియొక (గవామేదైన ఉన్న యెడల దీనియొక్క ఉనికి, ఇదిమిగిలిన (గవాములయొక్కు ముఖ్యముగా యురానసు నెఫ్ట్యూ నుల యొక్క గుణించిన స్థానములకును, అవలోకించిన స్థానములకును భేదము సృష్టించుటళో (ప్రకటితమగును కాని నెఫ్ట్యానును చానికత్యులో కొద్ది భాగములో మాత్రమే పరిశీలించి యుండుటచే ఈ సమన్యను సాధించు టకు కావలసిన ముఖ్య విషయములను 18468 వసం ము వలెనే యుళకా
ణా ఖగోళ విజ్ఞానము నను [గహామే నమకూశ్చెను నెప్యూను ఆకర్షణ [వథావము వలన యుళా నను | గవాకథ్యలో కల్గుమార్చులను పరిగణించిన తర్వాతకూడ త్రృకథ్యలో అతిస్పల్ప మైన భేదములింకను మిగిలిపోయెను వెనుకటివలె ఏడమ్సు. లీవెరిరుల పద్దతులు పరిపూర్ణముగ నువ 'యోగింప గల్షినను వె స్వల్పాతిస్వల్బ వ్యళ్యాసముల నాధారముగాగాని నూతన [గ్రహమును కక్గూనుట నెఫ్ట్యూను (గవోవిష్మరణకు దారితీసిన సమస్య కంె అతిక్షిష్టమై ఉండెను ఈ కార్యసాధనకు లోవెల్‌ పూను కొనెను ఈతనిని గూర్చి మనమిదివరలో కుజ్యవా సందర్భమున ముచ్చ టించి యుంటిమి 1815 సంవత్సరము నాటి కీతడు ఈ నూతన [గహము ఆకాళములో ఎదురెదురుగా నున్న రెండు నిర్హి వ్రస్థానములలో పచేనియొక స్థానమున గాని తత్పరిసరములగాని ఉండవలెనని గుణించి చెప్పెను లోవెల్‌ మృతికి ముందు, తర్వాతకూడ ప్లాగుస్టాపునందలి అనేక ఖగోళ శా స్త్రజ్ఞలీగ్రవామును కన్గొనుటై అత్యాస క్షితో శోధించిరి వీరి శోధనా పద్ధతి అత్యంత సుకరముగా నుంజెను శ (గహ మెచ్చట నుండునని గుణింప బజెనో ఆ (ప్రదేశము చుట్టూగల అకాళపు ఫొటోలను తీయుటయే ఈ పద్దతి 1900 సం పు తొలిరోజులలో అనగా జనవరి ౨1-౨8 శేదీలమధ్య ౮ టోమ్‌భా” అనునాతడు తానా దినములలో తీనీన ఫొటోల వరిశి అనలో _అన్బష్టమయిన ఒక చిన్న మూ _క్తి ఉన్నట్లు కన్గానెను 1980 మార్చి 18వ శేదీన _ హౌర్‌ షెలుచే యురానను కన్గొనబడిన 14% వ వార్డికము _- సూర్యకుటుంబములోని |గహముల జాబితాలో మరియొక నభ్యుడు వేరినట్లు (వకటింపబడెను పూటో అని తరువాత పీలువబడిన క్ర [గవాము లోవెల్‌ గుణించిన (వదేశముకకు చాల దగ్శరగనే కన్చించుటచే ఉడము లీవెరీర్ణ యొక్క సాధనలు కూలంకషముగా పునుపరికీలన చేయ బడినవని అందరును తలచిరి నిజమునకు పూటో అతి చిన్న (గ్రవాముగా గుర్తింపబడెను -- శ (గ్రవాపు ద్రవ్యరాశి భూమియొక్క [ద్రవ్యరాళిలో వదవ వంతుకన్న సపాచ్చు ఉండనేరదు _ ఇందుచేత యుఠరానసు (గవా ముప్పై దీని ఆకర్షణ (ప్రభావము ఎంత తక్కుగా ఉండుననగా ఇది సామా
(గ్రవహానుల అవిమృరణ చరిత ణా న్యముగ ఖగోళళా_న్త్ర వరిళోధనా ఫలితములలో కాన్చించు అనివార్య దోషములకన్న కొంచెము మాతమే పౌచ్చుగా యుండును వ్లూటోను కస్లొనిన పరిస్టితి పూర్తిగా కాకళాళీయమై లోవెల్‌ ఊహించిన [గవా ముతో దీనికెట్టి సంబంధము లేదని వె నపేర్కొనిన యంశముతే కాక మరి కొన్ని గణితశా_న్త్ర సంబంధమయిన యంశములుకూడ ఇెప్పుచున్నవి అటులై నను క్ష (గవోవిష్కుతి దాదాపొక ళతాల్చి చతుర్భాగ మంత యు (శమకోర్చి నూర్యకుటుంబపు టావలి వాద్దును నూచించు అన్నష్ట్ర మూర్తి కొరక్రై (శ్రద్ధాన్వేషణగావించిన లో వెల్‌ వేథశాలా శా న్తజ్ఞుల నిరంతర కార్యదీవకు వెలలేని ఉపాయనమైనది
అధ్వాయము - గే తోకచుక్కలు - ఉల్కలు ఒక "పెద్ద తోకచుక్క ఆకాళములో చేదివ్యమానముగ కాన్చించును
డిని విషయము ఇాగుగా తెలియని దినములలో దీని పారాడ్డర్శనము విచి (తముగా కానించి దీనిని చూచిన చారిలో భయోచశ్చాతములను కల్లి ంచె ననుటలో అళ్చర్య పడవలసిన దేమియులేదు (ప్రపంచ చర్మిత పుటలలో తోక చుక్కలను గూర్చిన (వాతలనేకములు గలవు ఈ (వాతలన్నియు తోకచుక్కలకును భూలోకములో జరిగిన అత్యంత ముఖ్యమైన విషయ ములకును సంబంధమున్నట్ల్టు [వాయబడినవే “మ్మితిడేట్సు అనునాతని పుట్టుకనుగూర్చి “జూలియసుసీజరు” హత్యను గూర్చి (వెక్కు సంఘటన లలో ఇవి రెండు మాత్రమే) మనకు ముందుగా ఇలియచేయు తలంపుతో (వీటి కీవిషమయములు ఎటుల శెలినెనో వివరింపబడలేదు) తోకచుక్కలు ఈ రండు సంఘటనలు జరిగిన రోజులలోకాని కొంచెము ముందుగాకాని ఆకాళనులో వహాఠాత్తుగా కన్చించెనట న్య్యూటను కూలీల (1వ శతా బృపు ఆఖరికాగములో) కాలము వరకు చరి(త(వసిద్ధ మైన తోకచుక్కలలో కొన్ని నిజమునకు ఒశే ఒక తోకచుక్క అనెడు విషయమును ఎవరును ఊహించలేదు అపుడందరును తోకచుక్కలు విశ్వాంతరాళములో ఎచటి నుండియో వచ్చిన విపరిత మూర్తులనియు ఇవి భూమికి దగ్గరలో కొంత శాలము విికమించి మరల తమకమ వెనుకటి స్ట్థానములకు పోవుననియు ఛావించెడివారు కృ తోకచుక్క లలో అత్యధికభాగము సూర్యునిచుట్టూ బాగుగా సాగదీయబడిన అండాకార కథ్యులో తిరుగుచు [గ్రహములకువలనే సూర్యుని ఆకర్ష ణళ క్రికి లోబడి ఉన్నవని మనకిపుడు తెలియును ఒక (గ్రహముయొక్క కత్యకు తోకచుక్కూయొక్క కత్యుకు వ్యళ్యాన మేమైన ఉన్నయెడల అది తరతమ భేదములో నేఉన్నది రెంటివీ అండా కారకత్యుల్నే అయినను [గహాకత్య్ధలు దాదాపు వృత్తాకృతిని వహించియుండ తోక చుక్కల కత్యలు చాచాపు పరవలయముల్లై యున్నవి న్యూూటను” తన
తోకచుక్కలు-ఉల్కలు ౯7వ గురుత్వాకర్షణ సిద్దాంత నూ(తముల కనుగు+ముగనే ఈ వరవలయ కత్రి లున్నవని గుర్మించెను మరియు 1880 సం న వచ్చిన "పెద్ద తోకచుక్క ఈ నిర్ణ యమును సమర్భి చు వివరములను సమకూశ్చెను
తోకచుక్కలలోని అత్యధిక భాగము అవర్తము అగునవియే, అనగా గుణితవ్యమగు కాలవ్యవధిలో మరల కన్చించునట్టివి, శ్ర ఆవిర్తన కాలము కొన్నిటికి మిక్కిలి తక్కువగనుండ (“ఎన్‌ కీ తోకచుక్క ఇట్టి వాటిలో నొకటి దీని ఆవర్తనకాలము సుమారు 8 సంవత్సరములు) మరికొన్నిటికి చాల దర మె పెక్కువందల సంవత్సరము లుగకూడ ఉండును
తోక చుక్క అన్నియు [వకాళ వంతముగనే యుండునని అనుకొన శ్వాదు నిజమునకు కొన్నిమా(తమే వట్టి కంటికి కన్పడునంత [వకాళశవంత ముగ నుండును అనుకొనకుండగనే 1910 సం న తోకచుక్క యొకటివచ్చి ఆకాశమును చాల రోజులవరకు అలంకరించెను. దినికి వెనువెంటనే అంద రును ఊహించిన విధముగ 'పౌలీతోకచుక్క వచ్చెను అప్పటినుండి అనేక ముఠ్వైన హీనకాంతిగల తోకచుక్కలు దృష్ట ముళై పరిశీలింప బడినను, మై తోకచుక్కలవలె నభోమూ ర్తి పరిశీలనా పరాయణులకు ఉత్సాహమును, అమాయకులకును, మూఢవిశ్వాసవరులకును భయ విన్మయములను 'కేశెత్తిం పగల నయనవర్వ మైన తోకచుక్క ఒక్కటియు చూడబడలేదు
కంటికి కన్చించు ఈ "పెద్ద తోక చుక్కలలో మూడుభాగములున్నవి అవి (1) నకతమువలె నుండి అత్యంత [వకాశవంతముగ కన్చించు కేం(ద కము (త్రి దీని చుట్టా చెదురుగా విన్తరించియుండి కోమాఅని పిలువ బడెడి భాగము. ($) ఆకాళములోని ఇాల్గ్లవ భాగమువరకు ఆ(క్రమించుచు కన్చించెడి సుదిర్ధృమగుతోక తరచుగా తోకచుక్కలు కెండు తోకలను కళ్లి యుండును 1741 సం న వచ్చిన వెద్ద తోకచుక్కకు ఆరు తోకల వరకు గలవు దూర దర్శినిళో మొతతమే కన్పీంచు తోకచుక్కలకు చిన్న తోక మాత్రము ఉండును వీటిలో కొన్నిటికి అసలు తోకలేఉండవు ఇవి అన్ఫుట ముగా ఉన్న వాయుమూర్తు లై ముఖ్యమగు కేందకమునే కళ్ళియుండవు
6
గ! ఖగోళ విజ్ఞానము , మొమూలు తోకచుక్క యొక్క (ద్రవ్యరాశి విలువ ఎంతఉండు నన్న విషయమువైై ఎట్టి కచ్చితమగు వివరములు లేవు కాని దీనియొక్క (దవ్యశాశి భూ (దవ్యశరాశిలో శెక్కించ నవసరము లేనంత చిన్నథాగముగ ఉండునని మాత్రము కచ్చితముగ చెప్పవచ్చును మిలియన్ల మైళ్ళ పర్యం తము విస్తరించియున్న [బవ్మోండమగు తోకలను కల్గియున్న 1 పకాశవంత మగు తోకచుక్కల (దవ్యరాఃి ఇంత తక్కువయా* అని ఆళ్చర్యముగల్న వచ్చును ఈ తోకగుండా ఆకాళములో గల హీనకాంతి నమతములను శేలికగా చూడవచ్చును కాన ఈతోకలోనున్న [దవ్యముయొక్కసాం[ద్రత మనము పరిళోధనాలయములో అతి కష్టనుపై 'నేర్పరుపగల శూన్యము లోని సాంద్రతను పోలి ఉండవచ్చును సన్నని పొరవలెనుండి అళరీర పోలి కను గల్గియున్న చోకచుక్కలతో పోల్చినపుడు మన ఆకాళములో తేలు చున్న ఎత్తయిన 'మేఘములను అతి సొంద్రముగను ల్యావుగను ఉన్న స్వరూపములుగా భావింపవచ్చునని ఒక (ప్రసిద్ద ఖగోళవిజ్ఞాని వక్కాణిం చెను సూర్యుని వికర్ష ణళ కిచే బయటకు చిమ్మబడిన పదార్థమా అనునట్లు శేంద్రకమునుండి సూర్యునకు వ్యతి రేకదిళలో విస్వరించియుండుట ఈ తోఠలయొక్క మరియొక విస్పవ్చ లక్షణము చిన్న కణములవై కాంతి తన పీడనళక్షి ని ఉపయోగించునని మనకు తెలియును సూర్యకాంతికి గల ఈ పీడనళక్తి యే వైన పేర్కొనిన తోక చుక్కయొక్క తోకకుగల లతణము నకు కారణమని థావింపబడినది తోకచుక్కులను [ప్రకాశవంతముగా చేయుచున్న కాంతిలో చాల భాగము తోకలోనున్న చిన్న కణములచే వపరావ ర్రనము చేయబడిన సూర్య శాంతియే. వర్ణ మాలా పరిశోధనల వలన అనేక (పకాళవంతమగు తోక చుక్కలలో సోడియం ఇనుము విషవాయువగు కర్చన ఆమ్లజని మరియు ళొన్ని కర్చన మిశమములు కలిసియున్నట్లు తెలిసినది అన్ని పెద్ద తోకచుక్కలలో పాలీ అను ఖగోళళా నృిజ్జుని "పేర
పిలువబడుచున్నది అతి ముఖ్యమైనది ఈ తోకచుక్క ఇటీవల 910సంన (వత్యతమాయెను దడిణార్భ గోళములో ఇది అత్యంత ళోఖాయమాన
తోకచుక్కులు-ఉల్కలు "ర్ట ముగ కాన్చించెను కాని దీనిని చూడగోరిన యూరపువానులకు ఇది నిఠా శే చేకూళ్చెను తోకచుక్కలు, [గవాములు నూర్యువిచుట్టు తిరుగుటలతో ఒకే సూ తము ననునరించునని మొదట న్యూటను చెప్పియున్నను నిజముగా కొన్ని తోకచుక్కలు కొంత నిశ్చిత వరిభమణకాలముతో తమ కజథ్యలలో సూర్యునిచుట్టూ తిరుగు చున్నవని చూపిన ఘనత హేలికి దక్కెను ఈతోక చుక్కలలో 75 సం ల పరిిభమణ కాలమును కల్గియున్న హేలీ తోక చుక్క ఒకటి దీని క్యు యొక్క వివరములు తెలిసియుండుటచే, వెనుకటి శళాబ్బ ములో ఇది ఎప్పుడు కాన్చించెకను విషయమును గణిత సవాయ మున కచ్చితముగ నిర్ణ యింపవచ్చును క్రీపూ :80నం న ఈ తోకచుక్క కన్చడినదను మొదటి లిఖత (వమౌాణము గలదు ఈ సంవత్సరములో సంభ వించిన మి[తిడేట్సు" జనన వార్తావవామై ఇది వచ్చెనని జనులు విశ్వసిం చిరి చరిత్రకారుల అభిప్రాయ (పకారము ఇది ఆకాశములో 4 * వరకు చ్యాపించిన తోకనుగల్లి ఉన్న అత్యంత అద్భుత దృళ్యమై ఉండి ఉండవలెను ఇది ఆకాళములో మూడు వారముల వరకు కాన్పించెను పిమ్మటక్రీ వె 928 899 సం లలో ఇది కాన్బించినట్లు థిణత [పమాణములు కలవు ఈ చివరి సంవత్సరమున ఇది %రాకన పరిమాణములోనుండి అత్యంత భయం క రముగా నున్నదని వర్శింవబడెను రోమునగరము అక్రమింప బడుటను సూచించుటక్సై అది [కి వె 550 సం న మరల వచ్చినదని (పజలు తలచిరి. ఇటుల నేక పరిభమణములు పూర్తి అయిన తర్యాత ఇది 1805 నంన శాన్సించిన విధమును ఒక రచయిత ఇటుల వర్శించెను అతి భయంకర మైన పరిమాణము కల్లియున్న ఒక తోకచుక్క యూదుల పండుగ యగు “ప్రాన్‌ ఓవరు” నాటి సంతర్పణ జరుగుచున్నపుడు కాన్చించెను” తోక చుక్క అెప్పుడూ కష్టములనే తోడు తెచ్చునను పురాతనకాలపు అవఖ్యాతికి సరిపోయినట్టు ఈ తోవచుక్క కన్సడుట మానిన వెంటనే న్లేగువ్యాధి వ్యాపించెను 11453 నం న ఇది కన్చించిన తీరు చాల ముఖ్యమైనది దీవి తోక అళాళములో 60% వరకు వ్యాపించి పూర్తిగా ఒక నెల వరకు శాన్పీం చుచునే ఉండెను అప్పటికాలములోనున్న ,కై%_న్త్వవ ప్రపంచమును మహ న్ముదు.11 అనునాతడు నైైనికముగ నిర్హించునని ఇరియచేయుటశకే ఈ
గగ ఖగోళ విజ్ఞానము తోకచుక్క వచ్చినదని [వజలు భయవడికి టర్కిషు జాతీయుడ్లైన మహ మ్మదు.1! యును ఈ విపరీతపు తోకచుక్కయును [ప్రజల నెంత భయవివ్వూ లులుగా చేనెననగా చర్చి అధికారులు తమ [వకటనలలో ఈ రెంటిని నిర్వి వతతతో వకవిధముగ గర్జించిరి ఇట్టి అవాంతర పరిస్థి తులుప్పతిల్సి నను [ప్రజలలో చర్చి అధికారమే [ప్రామాణ్యమను భావమును పునరుద్ధూటింప శేయటక్రై. [వతి మధ్యాహ్న కాలమున చర్చిగంటలు (మోగింపవ లెనని శానీంవబడెను తరువాతి కాలములో ఈ ఆచారమే. అనేక చేళములలో మిగిలిపోయెను 1607 సం న ఈ తోకచుక్క తిరిగి వచ్చినపుడు కెప్లరును 1688 నం న పాఠలీయును పరిశీలించిరి
శాబోవు థూ సంబంధమయిన ఘోరబివత్తులను చాటుటకే తోక చుక్కలు వచ్చుననెడి మధ్యయుగపు నమ్మకమును ఆ కాలములో వచ్చిన శ్వీ-థీ పేరిట పిలువబడిన తోకచుక్క భూమికి అత్యంత నమీవములో నున్నట్లు నాడు వాడుకలోనున్న వై విలు పంచాంగము సూచించుట చేతను పాలీ తన నాట సంభవించిన దారుణాతి దారుణ జల[పళయమునకు ఆ శోకచుక్కయే కారణ భూతమయ్యునని తల పోనెను విజ్ఞానళాన్త9 పరి క్షూనము ఛాగుగా వృద్ది అయిన క దినము౯లో తోకచుక్కలకు భౌాగో శిక సంఘటనల వై (ప్రభావమున్నదని ఆపాదింపబడిన విషయమున శెట్టి (పాముఖ్యతను ఈయనక్కర లేదు. ఒకటికన్న ఎక్కువ పర్యాయములు తోకచుక్కాయొక్క తోకగుండా భూమి దూరిపోయినపుడే భాగోళికమైన ఎట్టి దున్నంఘటనలు గాని గుర్తింప దగింట్టి దుష్ఫృలితములు గాని కలుగ అేదు తోకచుక్క యొక్క తోకలోనున్న [దవ్యము చాల వలుచగానున్న విషయమును గు ర్తించుకొనిన త్త నంగతి అంత ఆశ్చర్యకరముగానుండదు
మనము ఉల్కలు లేక పడుచున్న నకతములను గూర్చి శెలిసి కొనుటకు ముందు. బెయిలీ తోకచుక్కనుగూర్చి సంథి_ప్రముగా "వేర్కొందిము విభిన్నముగా గోచరించు ఉల్కలకును తోకచుక్క లకును గల అనుబంధమును ఈ తోకచుక్క బాగుగా విశదీకరించును జెయిలీ తోకచుక్క యొక్క పరిభ్రమణశాలము అతితక్కువగ అనగా అరు సంవత్స
తోకచుక్కూలు-ఉల్కలు గ్గిగ్గ రముల కంశు కొంచెము పాచ్చుగా ఉంణెను (ఉండెడిది ఇది 1845 వ సంవత్సర చివరి భాగమున అందరూ ఉంహించినట్ల్టుగ నే భూ, నూర్యుల సమీపమునకు వచ్చెను (దీని కడ్యు వాగుగా సాగదీయబడి, గురుుగవాపు కత్యును దాటి పోయెను ఒక నెల తర్వాత ఈతోకచుక్కు రెండుభాగము లుగా విచ్ళేదమెనట్ల. అవలోకించబడెను 1852 సం లో అది తిరిగివచ్చినవుడు ఈ రండుభాగములు ఇంకను దూరముగావిడిపోయి తరువాత ఇది కన్పించ వలసిన 1858నం లో దీనిజాడయే అసలుకానరా లేదు ఈ తోకచుక్క అనేక చిన్న ముక్కలుగా చీలిపోయి. ఈ శకలములన్నియు మొదటి తోళచుక్కూ మొక్క కత్యుతో మిక్కిలి థిన్నముకాని కమ్యులలో సూర్యునిచుట్టూ తిరు గుచునే ఉండిఉండుట అత్యంతసంభవము ఈకత్యలలో కొన్ని భూకత్యును ఖండించుచు పోవుచుండుట తటస్టించ వచ్చును అట్టి పరిస్థితులలో ఈ చిన్న శకలములలోని కొన్ని శకలములు భూమితో సంఘట్టి త మగుటకూడ తటస్టింప వచ్చును ఇదియే తర్వాత నిజమం తేలినది ఎటులననగా కొద్ది కాలము తర్వాత అద్భుతమైన ఉల్కాపాతము లనేకములు కాన్చించెను, ఈ ఉల్కల జాడలను గూర్చిచేసిన పరిళోధనల ఫలితములనుండి వీని కత్య 'బెయిలీ తోకచుక్క యొక్క కథ్యుతో సరిపోయినట్టు కన్గొనబడినది. మన వాయుమండలములో వ వేళించి ఉల్కాపాతములను కల్పించిన అనేక చిన్న కణములు ఈ తోకచుక్కయొక్క అవళిష్టళకలములనుటలో ఎట్టి సందేవాము శేదు. ఎం[డోమిడా నత[తరాళిలో గల ఒకానొక విందువు దిళనుండి ఈ ఉల్కలు పయనించుచున్నట్టు కాన్పించు చుండుటచే ఈ ఉల్కాపాతమును “ఎం[డోమీడ్లు" (ఉణరే?0యు661649) అని అందురు
అందరకు బాగుగా తెలిఫఏన ఉల్కాపాతము “సింవా ఉల్కలు (3.600169) ఈ గుంపుయొక్క_ పరిభమణకాలము సుమారు 88 నంవచ్చర ములు ఈ సమూవాపుకత్యును భూమి పతిసంవత్సరము నుమారు నవంబరు 14వ తారీఖున చాటును కాని కొన్ని సంవత్సరములలో నే అనగా $8ి = 84 సంవత్సరముల వ్యవథిలో మాత్రము భూమి ఈ గుంపులోని సాంటదఖాగ ముతో తలపడును, ఉదావారణకు 1/99, 1898, 1866 సం లు అత్యథిక
గే ఖగోళ విజ్ఞానము మైన ఉల్కాపాతములను కల్షియుండుటలో (ప్రసిద్ది కెక్కినవి 1888 సంన వచ్చిన ఉల్కాపాతము ఎంత పాచ్చుగా ఉన్నదనగా అమెరికాలోని దమీణ రాష్ట్రములలోనున్న నీ(గోలు మిక్కిలి భయాంతుల్లై అతి తరచుగా జోన్యము చెప్పబడుచున్న [ప్రపంచపు అంతిమ ఘడియలు ఎట్ట కేలకు వచ్చి యుండవచ్చునని తలపోసిరట 1900 1988 సం లలో వచ్చిన ఉల్కాపాత ములు అంత అద్భుతముగలేవు ఇందుకు కారణముగ భూమి ఈ సమూపహా ములోని సాం[దభాగముతో తలవడియుండకపోవచ్చుటను, ఇదివరలోకల్లిన ఉల్కొాపొతములలో ఈ సమూవాము చాల వరకు శకలములను కోల్పోయి యుండుటను పేర్కొన వచ్చును
విచ్చిన్నమయిన తోకచుక్కలతో సంబంధము కల్గియున్నట్టి ముఖ్య ఉల్కాసమూహములకువలెనే అన్ని ఉల్కలు కొన్ని ముఖ్య నమూవాము లకు నంబంధించి యుండునని అనుకొనరాదు పర్రైన ఒక నిర్శలమైనరాత్రి సమయమున ఆకాశమును పరిశీలించుచున్నవా రెవర్స్తై నను అనేకమైన ఒంటరి ఉల్కలను చూచుట తటస్థింప వచ్చును వీనిలో కొన్ని రోదళిలో పయనించుచు మక సమీవమునకువచ్చినవై యుండును
ఉల్కలు లేక రాలుచున్న నమ్మతములు [(వకాళవంతముగా నుండు టకు అతివేగముగా కదులుచున్న వస్తువులవై- ఈ వస్తువులు ఇసుక ేణువు లంత చిన్నవిగా ఉంకును = భూమి యొక్క వాయుమండలము కల్గించు ఘర్షణ (ప్రభావమే కారణము భూమియొక్క పరిభమణ వేగము సెకనుకు 18క్తి మెళ్ళును భూ వేగముతో పోల్చినపుడు ఉల్కయొక్క సాపేక్ష వేగము 'నెకనుకు 80 లేక 40 మైళ్ళు అనగా పూర్తాంకములో చెన్పపలె నన్న, ఒక ఎక్సువెఘు ర్రైలు బండియొక్క వేగముకన్న 2000 లెట్లు 'పొచ్చుగా యుండును ఇట్టీ వేగములవద్ద ఘర్షణ ళ క్తి వలన ఉద్భవించిన ఉన్టము ఎంత పెచ్చుగా యుండుననగా ఈ వేడికి ఆకాశములో వయ వించుచున్న ఉల్క అత్యంత కాంతి వంతముగా (పజ్వలించి కొన్ని సమయ ములలో అనగా ఇవిచాల చిన్నవిగా ఉన్నవుడు ఈ [(వయాణ కాలము లోనే పూర్తిగా శాలి ఆవిరిగా నూరిపోవును ఈ విధముగ భూమి
తోకచుక్కలు ఉల్కలు గ్గ యొక్క చాయుమండలము ఆకా? మునుండి భూమి వై కిపడుచున్న ఉల్క-ల నుండి మనకు రతణ నిచ్చును కాని పెద్ద ఉల్కల విషయములో ఇది వర్తింపదు. పెద్ద ఉల్కలు అతి వేగముగా వయనించు చుండుటచేతను, భూ వాయుమండలమను తగినంత మందముగా ఉండక పోవుట చేతను ఇవి భూమిని చేరులోపల కాలి ఆవిరిగా మారుటకు కాలపరిమితి చాలదు. అందుచే ఇవి భూమిని చేరి ఒక్కొక్కపుడు భయంకరమైన ఉప దవములను కలుగచేయును ఇట్టి పదార్థ ములనే “ఉల్కా శేషము (3466605146) * అని అందురు
ఉల్కా శేషముల జల్లులు = అనగా ఖగోళసంబంధమయిన శతఘ్ని పాతమువంటివి = అపురూపమే అయినను అసాధారణములు మాత్రము కావు ఈ శళాబ్బములో రెండు లేక మూడు ముఖ్యమైన ఉల్కా శేషపు జల్లులువచ్చినవి వీనినిగుర్లించి నిస్స్కంఛయముగరూఢిపరిచిరి ఇటీవల అనగా 19008నం ము జూన్‌80వ తేదిన అతివినాశకరమగు ఉల్కాపాత మొకటి కళ్లెను అదృష్టవళమున ఈ ఉల్కాపాతము జనులులేని వైవీరియాలో
యెనెస్సీ , లీనా * నదులమధ్య టై కెలు నరన్ఫునకు ?00 మైళ్ల దూర
ములోజరిగెను కాని 195 సం న ఒకరవ్యను వైజ్ఞానిక బృందము ఈ నల మును పరిశోధించి అచటి విషయములను పరిశీలించినపుడుగాని అచటజరిగిన ఫీభత్సళాండను గూర్చి ఎవరికినీ ఆలియలేదు. ఈ ఉల్కాప్థాత జనితమగు ఉ(దిక్క వాయుగుండము నలన అచటి కొన్నివందల చదరపు మైళ్ళ విస్తీ ర్షములో గల ఇెట్లన్నియు. పడిపోయెను. ెట్ల బో బెలనుండి బెరడు ఊడ గొట్టవడి అప్పటి ఉష్టమునకు ఆ బో దెలన్నియు నల్లగా మాడిపోయెొను. అచటి (పాణికోటి తతణము నాళశనమయియుండును. ఇట్టి ఫీథత్సము జరిగిన (ప్రదేశములో కొన్ని విలములు కన్నడినవి వీటిలో అతిపెద్దది 50 గజముల వ్యాసము కల్లియున్నది అనేక ఉల్కలుగాని ఒకే పెద్ధ ఉల్క యొక్క అనేక శకలములుగాని భూమిని (గ్రుద్దుకొనుటచే ఈ బిలములేర్చడి యుండవచ్చును
ఒక పెద్ద ఉల్కాశేషము సామాన్యముగా రాతి ఉల్కలు ఇనుప ఉల్కలు అను శెండు రకములలో పదేని ఒక రకమునకు ఛెందినద్హై
80 ఖగోళ విజ్ఞానము యుండును ఈ ఉల్కలు ఏ వదార్శముతో చేయబడినవో వీనిపేళ్లే తెలియ చేయును ఇనుప ఉల్కలలో తరచు నికెలు కన్పించును వీనిలో కొన్ని ఉల్కలు అనేక టన్నుల బరువుండ.ను ఉదాహరణకు ఇప్పటివరకు తెలిసిన వాటిలో అతి పెద్దద్దైన *“(గూటు ఫోంమైను అను ఉల్క 50 టన్నుల బరువు ఉండెను మెళ్కాలోని కావా వద్దగల వవిిత్రమగు నల్ట రాయి ఒక ఉల్కా శేషమని నమ్ముచున్నారు. (పపంచములోని ముఖ్యమైన వస్తు (ప్రదర్శన శాలలలో ఉల్కా శేషములను గూడ తప్పక [పదర్శింతురు ఈ ఉల్కలు ఇదివరలో అనంత ళూన్యములో చేసిన న్వతం[త నిర్నిరోధితయా నము.నకు ఈ వస్తు వదర్శనశాల ఒక రనహీనమైన ఆఖరి మజిలీ
శ ॥ ము నం న వే క మం న్‌ ము షై ము పస న (లికి ౦0టియంలంలా 6/౧74 లవ్‌ శీ
అధ్వాయము _ 7
సూర్యుని గూర్చిన ఎట్టి ఖగోళ చర్చలలోనై నను ఇది ఒక స్వయం (వకాశమగు నత(తమె తన అంత ర్భాగమునందలి ఇంధనమునే వెచ్చించి మనకు వేడిని వెలుతురును ఇచ్చుచున్నదని జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను సూర్యుడు పరిమాణములోను [దవ్యరాళిలోను ఒక సామాన్య నత్మతము మాత మేనని మనము ముందుముందు అెలిసికొందుము దీనిని మనమింత విపులముగ పరీతించుటకు గలకారణము అది మనకు చాల దగ్గరగ నుండుటయే ఈ కారణముచేతనే దీనిని అతి దగ్గరలో నున్న ఏ ఇతర నమ్ముతమును గాని పరిశీలించలేనంత తేలికగను విపులముగను పరిశీ లింప వచ్చును సూర్యుడు ఖూమికి 98 మిలియన్ల మైళ్ళదూరములో మాత్రమే ఉన్నాడు ఈ దూరము ముందుముందు మనము చూచు అనంత మగు ఖగోళదూరములలో ఒక చిన్న అడుగువలె మాత్రము కాన్పించును ఉదాహరణకు అతి దగ్గరగానున్న నత్యతము 5 మిలియను మిలియన్థ మై ళృదూరములోను ఇంతవరకు కన్గొనబడిన అత్యధిక దూరములోనువ్న జో్యేతిర్విశ్వము మనకు అతి దగ్గరలోనున్న నత్యత దూరమునకు వెయ్యి మిలియన్ల శెట్టు దూరములోను ఉన్నవి
తర్వాతి పుటలలో నూర్వుని గూర్చిన అనేక వివరము అెటుల కన్గొనిరో చర్చించి ఈ పుటలో ఆ చర్చల ఫలితములను మొదట (కోడీక రించెదము సూర్యుడు 8 65 000 మైళ్ళ వ్యానము గల్లియున్న ఇక (బ్రవ్మోండమయిన గోళము = ఈ వ్యాసము భూ వ్యాసమునకు 100 శెట్ల కన్న పాచ్చుగనే యున్నది దీనిలోని [దవ్యమంతయు వాయురూనము లో నే యున్నను దీని సగటుసాందత నీటిసాం[దతకన్న 1 4రెట్లు పొచ్చుగ ఉన్నది ఇదివరలో చెప్పినట్లు సూర్యుని [ద్రవ్యరాశి భూ (ద్రవ్య రాశికన్న 8 80 000 శెట్లున్నది టన్నులలో ెప్పినప్పుడు సూర్యుని [దవ్యరాశి 2 000 మిలియను మిలియను మిలియను మిలియన్ల టన్నులు ఈ అంకె
ప్రీ ఖగోళ విజ్ఞానము ఎంత పెద్దదిగా ఉన్నదనగా ఇది మానవ ఊవోతీతము సూర్యుని ఉష్టోగత కూడ ఇట్టి పెద్ద పరిమాణములో నే యున్నది. దీని ఉపరితలముపై ఉష్ణ (గత "సెంటి గేడు మౌానములో 6000 ఉన్నది ఇది ఉపరితలమునుండిలోనికి పోయినకొలది పాచ్చుచు కేంద్రమువద్ద సుమారు 20 మిలియను డి[శీలు ఉన్నదని అంచనా వేయబడినది ఈ సత్యములను జ్ఞూపకముంచుకొనిన సూర్యుడు అమితముగా వేడిని వెలుతురును-సంతి_ప్రముగా వికిరణళ క్తిని= ఎటుల వ్యయము చేయుచున్నది ఇెలుసుకొనవచ్చును బొగ్గు లేక కళ్టైల మంటలోని వేడి వెలుతురులు వీటిలోనున్న కరృనము, గాలిలో గల (పాణ వాయువుతో రసాయనిక నంయోగము చెందుటచే కల్గుచున్నవి కాని సూర్యునిచే శూన్యాకాళశములోనికి వికిరణము చేయబడి భూమిచే కొంత సంగ్రహించబడిన 'వేడి వెలుతురులు పరమాణుళ క్రి వలన పుట్టుచున్నవి దీనినే ఇాప కేంద్రక పరివర్హనము (గమఅయిం షం1627 ర£06658) అనీ అందురు
నూర్యుని గూర్చిన యదార్థ పరిశోధనలు శక్హై శళాబ్బముల క్రితము, దూరదర్శినికన్లొనబడి గెలీలియో సూర్యునివై గల మచ్చలను ఆవిష్కరించిన దాదిగా [పారంభమాయొను. అనేక పురాతన (గ్రంధములలో సూర్యుని వై నల్లని మచ్చలను చూచినట్లు అచ్చటచ్చట నూచింవబడినది కాని కంటికి మరియొక శక్తివంతమైన చూపుడు పరికరము అమర్చబడనంతవరకు వీటి పరిశీలనలలో అభివృద్భి సాధ్యము కాలేదు దూరదర్శిని సహాయములేకుండ నూర్యునివై గల మచ్చలను చూచుటకు సాధ్యమే కాని సూర్యుని తీక్ష శాంతినుండి మనకండ్డ ను రఉంచుకొనుటశై ఒక మసిబారిన గాజుముక్కను ఉపయోగించవలెను అతి మందమైన పొగమంచుగూడ ఈ మసిబారినగాజు వళెనే వనిచేసి మన కండ్లను రడించగలదు అందుచే సూర్యుని వ్లైగల పెద్ద మచ్చలను వాళతావరణములోని పొగమంచు కల్చించుచున్న రతణ తప్ప మరెట్టి రమణను వాడనక్క రలేకుండగనే చూడవచ్చును గెలీలియో వతి దినము జేసిన పరిళోధనలవలన ఈ మచ్చలు సూర్యవింబముపై. తూర్పు నుండి పడమటకు కదులుచున్నట్టును వీని రూవములు సామాన్యముగ రోజు
సూర్యుడు రీ్రి రోజుకు మార్పులు చెందినట్టును ఇలియవచ్చెను మన నూర్వ్యుడు మచ్చలేని వాడని (వాయబడిన వురాతన (గ్రీకువాతలను నమ్మినవారు నూర్యునిపై కాన్చించుచున్న మచ్చలు సూర్య వింబమువై నున్నవి కావనియు, చిన్న (గవాములు బింబముముందుగా పోవుచున్నప్పుడు వాని నీడలు నూడ్యునివై బడ, ఆ నీడలే మచ్చిలవలె కన్చించుచున్నవని తలభెడివారు గెలీలియో ఈ తలపులను తేలికగా ఖండించి సూర్యునిమచ్చల స్వభావము వాని "పేరులో నే యున్నదని నిర్ధారించెను అనగా ఈ మచ్చలు నూర్యగోళపు ఉవరితలమున దృళ్యమానముగా నున్న గుర్తులనియు ఇంకను జా(గత్తగా ఇప్పవళినన్న ఈ మచ్చలుసౌరతలముతోగాని ఆ తలోవరి భాగముతోగాని సహాజ సంబంధము కలిగియున్న విశేషములని ఈతడు నిర్చారించెను ఈ మచ్చలు తూర్చునుండి పడమరకు తిరుగుచుండుటనుబట్టి నూర్యుడొక అడు మువై ఆత్మ[భమణము చేయుచున్నాడని తేలినది చెలీలియో ఈ (గ్రమణ శాలము లిక్‌ రోజు లుండునని కన్గా నెను
గెలీలియో కాలము తర్వాతకూడ ఈ మచ్చల పరిశోధనలు నిరవ ధికముగ జరుపబడినను [కిందటి శతాల్చపు మధ్యకాలమువరకు వీటిలో ఎట్టి అభివృడ్డి జరుగలేదు ఈ కాలమునాటికి నాగరికళా (వవంచములోని అన్ని. 'దేళములలోను వేధశాలలు స్థాపింపబజెను. ఇందుచే నూర్యుని నుచ్చలగూర్చిన ఎట్టి [కొత్త విషయములనవై నను కన్గొనుటకు ఇందఠి ఆరి శేరిన ఖగోళ విజ్ఞానులే యోగ్యులని తలచబజెను మన వాతావరణములో శాన్చించు మేఘముల రూపమును సంఖ్యను పరిమాణమును నిర్ణయించు సూత్రములను విజయవంతముగా సాధించుట కెంత అవకాళమున్నదో, సూర్యునిమచ్చలు అెచ్చి పెట్టిన సమస్యను సాధించుటకు కూడ అంతే అవ కాళమున్నదని ఒప్పుకొనవలెను కొన్ని సౌరాంకములు చిన్నవి మరికొన్ని "పెద్దవి కొన్ని నెలల తరబడి కాన్సించును మరికొన్ని కొద్ది రోజులలోనే మౌయమగును నిజముగ ఇవి ఖూమిమీది మేఘములవలనే నిగూఢవర్త నము గలవి ఛివరకు జర్శనీలోని “ జఇస్పో*లో నున్న “ఛ్వోటి అను మందులనమ్మునాతనికి వీనిని గూర్చిన ఒక ముఖ్యవిషమయమును కన్లొనిన
రీ ఖగోళ విజ్ఞానము ఘనత దక్కెను దినమువిడిచి దినము నంవత్సరము విడిచి సంవత్సరము శ్వోబే తన దూరదర్శినిని నూర్యునివైపు తిప్పి సూర్యబింబముపై కాన్చించు నముచ్చల సంఖ్యలను (వతిదినము గు ర్త్మించుచుం డెను 18 సంవ _త్సరములు ఓర్బుతో పరిశీలనలుచేసి 1848వనంన ఈ మచ్చలనంఖ్య నిర్దుష్ట మయిన శాల వ్యవధిలో మార్పులు చెందుచున్నదని ఈతడు [పకటించెను (వన్తుతము ఈ మచ్చల నంఖ్య మార్చుెందుకాలము 11 సంవత్సరములకు కొంచెము పౌచ్చుగా ఉన్నదని తెలియును ఈ కాలమును నూర్యాంకో అవృ త్తకాలము (54% 590% ౦౮616) అని అందురు సాధారణముగ ఈ కాలములలో కాన్సించు మచ్చల సంఖ్య ఈ (క్రింది విధముగ ఉండును శెండు లేక మూడు నెలలపాటు సూర్యునివై ఎట్టి మచ్చలు ఉండవు ఈ కాలమును “కనిష్టనూ ర్యాంక కాలము అనిఅందురు తరువాత ఈమచ్చలు అప్పుడపుడు కాన్చించుట (పారంభించును వీటి సంఖ్య పాచ్చుచు సుమారు 5 సంవత్సరముల తర్వాత ఒక గరివ్ఫ విలువను చేరుకొనును. తరువాతి ర సంవత్సరములలో ఈ సంఖ్య తగ్గుచుపోయి. చివరకు “కనిష్ట సూ ర్యాంక కాలము” వచ్చును నూ డ్యాంక గరిన్టకాలము 194/నంన వచ్చెను ఈ కాలములలో సూర్యవింబము వై "పిక్కుమచ్చలు కాన్పించె డివి, 19ఉఉ సం న సూర్య్యాంకములు కనిస్ట. సంఖ్యలో నున్నవి నూర్యాంక ముల ఉధృతమును మరల చూచుటకు 1958వ సంవత్సరము వరకు నిరీ ఉఊంచవ లను
శ్వో బే యొక్క [వకటన మొదట ఎట్టి ఆసక్తిని కల్షించ లేదు ఇంతియకాక ఆతనీ కాలములోని ఖగోళ కాన్త్రజ్ఞులు ఈ విషయమును ఒక విధమైన అపనమ్మకముతో చూభెడివారు కాని 1851వ సంన ఇట్టీ అవృ _త్తియే అయస్కాంత వర్తనము నందును కన్పశ్షైనని ఎబళ్టైనువ్నైరు లో పుట్టి మ్యూనిచ్‌ లో స్టీరవడిన వాన్‌ లమో అను శాశ్రుక్షుడు (వకటిం చెను దిక్సూచిలోని నూచిక కెవడాయొక్కడఉత్తర ఛాగములోనున్న అయ స్కాంత ఉత్తర ధృవమని పిలువబడు దిక్కువైపు చూపుచుండును కాని సామౌాన్యముగ ఈ సూచిక దాని సాధారణ స్థానమును ఇటునటు కొద్ది
నూర్యుడు 85 మా(తముగ అతి[కమించు చుండును ఈ అతి[కమణము 11సం ల కాల వ్యవధిలో అత్యధికమగు చుంజెనని లె మో నిర్చారించెను ఈ అతి[కమణాధి కళా కాలము గరిష్ట సూర్య్యాంక కాలముతో సరిపో యెననికూడ తర్వాత కన్గనబడెను అటువై ళ్వోబే యొక్క సూశ్య్యాంక వృద్ది దయ వివరముల మైనను ఈ వృద్ది తమయములతో భూమియొక్క అయస్కాంతత్వమునకు గల సంఖంధము వై నను ఎట్టి అవనమ్మకము లేక పోయెను
అయస్కాంత నూచీ డోలనములు అధికముగను, వడిగను ఉండిన యెడల అయస్కాంత తుపాను వచ్చినదని అందురు అట్లి సమయము లందు (ఎల్లపుడూ కాకపోయినను) సామాన్యముగా సూర్యవింబముయొక్క "కేంద్రము వడ్డ్దగాని దానికి దగ్గరగగాని ఒక వెడ్డ మచ్చమొనను లేక మచ్చల సముడాయమైనను ఉండి యుండును సూశ్యాంక ఉధృతియే అయస్కాంతనూచీ _అతిక్రమణలకు మూఅకారణమను విషయములో 'నే౭ెట్టి సందేహము లేదు ఇటు వంటి సంబంధమే సూశ్యాంకములకును అరోళశాలు (గీలూంండల) కన్సడు కాల వ్యవధికిని కన్గొనబడినది ఈ లెండు పరిస్థి తులకు వివరణముగా సూ ర్యాంక ములనుండి బహిర్లి తమెన విద్యుదా 'వేశితకణపరంపరలచే, భూమి యొక్కయు దాని వాళావరణము యొక్క యు అయస్కాంత విద్వుళ్జేతముల (వరుసగా) నిశ్చలత సంతోభము నొందుటయేనని చెప్పవచ్చును ఇంతేకాక శేడియో (వసారము లప్పు డప్పుడు అడ్డగించబడుటకు సూర్యాంకములు భూ వాతావరణములో కల్గించిన మార్పులే కారణము 103 ఫ్మిబవరి ఒకటవతేదీన అడిలై డు నగరమున అఆడబడుచున్న నాల్సవ [కికెటు ఇస్టుపోటీ యొక్క శేడియో (పత్యత వారిఖ్యానము పూర్తిగా (వసారముకాలేదు ఈ విషయమె అప్పుడు పతికల వారిటుల (వాసిర్కి “నిన్నటి దినమున ఆస్థాన ఖగోళ శాత్రుక్షుడు (పకటించిన పెద్దదగు సూ ర్యాంకముల సమూహము తన యొష్క- ఉనికిని వేలాది [క్రికటు అభిమానులకు నేడు అనుఖవ వేద్య మొన ర్ఫెను
రజి ఖగోళ విజ్ఞానము
ఛ్య్వోబేదే కన్గొనబడిన నూర్యాంకముల ఆవృ త్త[కమము ఇట్టి స్వభో నమునే కల్షి యున్న మరికొన్ని పరిళోధనలను చేయవలె ననెడు ఉత్సావా మును కల్సించెను ఈ విషయమువై అత్యంత విపులమగు విషయ పరిజ్ఞాన మును నేకరించిన “శేరింగ్భను”కు మనము బుణపడియున్నాము భూమి వలెనే నూర్యుడుకూడ ఒక అశమువై ఆత్మ[భమణము చేయుచున్నాడని ఇదివరలో తెలిసికొంటిమి అందుచేత ఏదైన ఒక మచ్చ నూర్యుని మధ్య "లేఖనుండి ఉత్తరముగా గాని, దడీణముగా గాని ఎంత దూరములో నున్నదో అనగా ఈ మచ్చయొక్క సౌర అణాంళ మెంతయో కన్గాన వచ్చును ఒకో (కొత్త ఆగ్ఫ త్త[కమము (పాఠరంభమ ముశప్పుడు (ఇది కనిస్థ సూర్య్యాంకముల కాలమునుండి (ప్రారంభమగును) మొట్ట మొదటగా కన్చించు మచ్చలన్నియు 85% ఉత్తర లేక దఠకిణ సౌర అజా ౦ళములవద్ద వచ్చునని కేరింగ్భను కన్గొనెను ఈ అవృత్సి సాగినకొలది సూర్యుని మధ్య రేఖకు దగ్గరదగ్గరగా ఈ మచ్చలునృవించి ఇవి గరిష్ట సంఖ్యలో నున్న పుడు సూర్యుని మధ్య'ేఖకు కొ వరకుకూడ కాన్చించును ఇంతియకాక ఈను వృలు శిర" అఖాంళమునకు దూరముగాగాని, మధ్య శేఖకుఇటునటు 5% వరకు గల మండలములో గాని బాల అరుదుగ కన్చించుచున్నట్లు గుర్మిం చెను ఇటులనే ఈ నుచ్చల గమ నములనుబట్టి కన్గానిన నూర్యుని ఆక్మ (భమణశాలము సౌర అజాంళముతో పాచ్చగు చున్నట్లికడు నికూవిం చెను మధ్యశేఖ దగ్గరనున్న మచ్చలు ఈ (భమణకాలమును లీ5్‌ రోజు లున్నట్లు చూవగా లీల అజాంళమువద్దనున్న మచ్చలు మరికొంత దీర్బ వ్యవధిని అనగా లగే రోజులున్నట్లు చూపుచున్నవి ఇటీవల జేసిన వర్ణ మాలా పరిశోధనలు నూర్యుని ధృవముల వద్ద ఈ[భమణకాలము సుమారు 88 రోజులుండునని సూ చించుచున్నవి
మనమిపుడు సూర్యునిన ౦డి భూమికి గలదూరమును ఎటుల కొలువ వచ్చుకో విచారింతము భూమివై గల దూరమును కొలుచుటకు మైలును ఎటుల వీల్లైన కొల పమాణముగ తీనికొండు మో అటుతే సూర్యుని నుండి భూమికి గల నగట్టు దూరమును ఖగోళములోని దూరములను కొలుచు
నూర్యుడు రి? పకాంకిక (౮91బాగ ఉపమయోగింతురు అసలు సమన్య ఈ [పొమాణిక దూరమ.ను మైళ్ళమానములో శలియ జెప్పటయే (వధానమగు ఈ ఖగోళ [ప్రమాణమును సర్వదా సర్వోత్క)ిస్ట్ర ముగ నిర్ణయించుట కై జరి గిన అసంఖ్యాకములగు విభిన్న పరిళోధనలతో ఖగోళళా(స్త్రవు భూత వర్త మౌన చరిత నిండియున్నది నూర్యునినుండి ఏ రెండు (గ్రవహాముల్మక్రై నను గల దూరమునకును వాటి వరిభమణకాలమునకును గల నంబంధమును శిళ్లరు మూడవ కూ[తము నూభించునని మే మీదివరలో అనేక పర్యా యములు బెప్పియున్నాము వరి భమణకాలమును అవలోకనములచే అెలిని కొనవచ్చును గాన ఒకరకపు నూర్యకుటుంబ పటమును మనము గీయ వచ్చును ఏదైన ఒక (గ్రపామునుండి భూమికి గల దూరమును ఒక నిర్దిష్ట సమయమునందు కొలువగల్ని నయెడల వై వటమును గీయుటకుపయోగించ వలసిన పరిమాణమును నిర్మయించుటకు అటువై దీనినుండి ఖగోళదూర వఏకాంకికను మైళ్ళలో రాబట్టుటకు కావలసిన వివరములు మనకందువాటు లోనుండును న్వర్షస్థుడ్తైన “సర్‌ డేవిడు గిల్‌” చేనిన లఘము[గ్రవాముల అవ లోకనములతో ఆధునిక కాలమున ఈ పరిళోధనల (పారంభోత్సవము జరిగెను ఎరాను” అను లఘు[గహము 1898వ నం న కన్లొనబడినతర్వాత ఈ సమన్యను అతి [కమబదృముగా ఎదుర్కొనుటకు మరికొంత (పోత్సా పహాము లఅభించెను "రెండవ అధ్యాయములో భూమినుండి చం[దునకు గల దూరమును కన్షొను విధానము చూవబడినది భూమినుండి సూర్యునకు గల దూరమును కన్లొను విధానముకూడ ఈ సూ(తమువై ననే ఆధారవడి యున్నది ౫ అను బిందువు నుండి [ఈ బిందువు భూ ఉపరితలము వై గలదు] * అను (గవామును చూచినపుడు (182 వటమును చూడుము) ౫1 నుండి ఇది కన్పించు దిశకును ఈ (గ్రహమున్న (పొంతమందలి ఆకాళము లోగల అనేక నతతిముల దిశలకును సంబంధ మేర్చరువ వచ్చును &ఇబే సమయములో ఈ (గవామును నుండి చూచిన ఇది కాన్చించు ధిళ వెనుకటికన్న కొంచెము భేదముగా ఉండును = పటనులో థీనిని
రిర్రి ఖగోళ విజ్ఞానము చాల. విశదముగ చూడవచ్చును-- వైన చేసిన విధముననే ఈ [గవాము. కాన్సించిన దిక్కునకును_ వెనుక చెప్పబడిన నతతముల దిక్కులకును ఒక సంబంధ మేర్ప్చరుప వచ్చును ఈ సందర్భమున ఎగ అను నది పీరశేఖ దీని పొడవును మనము తెలిసికొనవచ్చును వైన పేర్కొనిన విషయములు 1809 వటములో బాగుగ విళశదపరుపబడినవి ఇందలి నల్లని చుక్కలు దూరదర్శినిలో చూచినపుడు దృగ్గోచరమగు నక తములనుగాని ఫొటో గాఫు ఫేటువై వేర్చరువబడిన వీటి[ప్రతిలింబములనుగానిసూచించును సౌలభ్యమునకు ౫౬ నుండి చూచినపుడు ఈ (గవాపుటునికి వె వద్ద అనగా 85 కును 1 కును మధ్యస్థ ముగను 77 నుండి చూచినపుడు పె వద్ద అనగా
పటము 18 వటము 180
వై తి 1 న శూ లై
- స్‌) జ్‌్ష్య అరసు మొక్క కక్ష్య పటము 19
6ర్రిక్సును "1 కును మధ్య ఎచ్చటనో ఒక చోటను ఉన్నట్లు ఊహింతము ఈ విధముగ ౫ లనుండి కన్సడు ఈ (గ్రవాపు దిశా భేదమును అకాళ ములో పె వెల ఉనికిల భేదముగా చూపబడెను ౫౬ వడ్డ గల పరిశీలకుడు గ అను నడత దిక్కునుండి ౨. యొక్క దికుుకు
(త దిక్కునుంట [౬ గ్రా దిక్కు గలభేదమును ౫ వద్ధ
నూర్యుడు శి$ి గల పరిశీలకుడు 1 అగు నత్యత దిక్కునుండి వ యొక్క. దిక్కుకుగల
భేదమును కొలిచినయెడల 9 జ్మెలకు గల దిశా భేదమును వెంటనేకన్గ్లాన
వచ్చునని సువిదితమగుచున్నది. కాని ఈ భేదము 192 వటములోని
భా అను కోణమునకు సమానము ఇంతియ కాక ౫ కోణమును కూడ
తేలికగా కన్గునవచ్చును ౫౬ అను పీఠ శేఖయొక్క పొడవు మనకు తెలి
యును గాన ౫౬ నుండి వ అనుగ్రహమునకు 7 ల దూరమునుకన్లొని అటువై
భూ కేం్యదమునుండి దీనికి గల దూరమును కన్గొనుట (తికోణళా శ్ర్రమందలి
ఒక సామాన్య సమస్య
మేము వివరించినట్లు భూమివైగల రెండున్భ అములనుండి ఈ వరిథో ధనలను పక కాలములో చేయవచ్చును. కాని ఇందు కొన్ని సాధకవాధ కము లిమిడి యున్నవి గిల్‌ అనునాతడనుసరించిన వద్దతిలో ఈ వరిళోధ నలను ఒకే ఒక వేధశాలనుండి చేయవచ్చును భూమి యొక్క అత్మ, పరి (భమణములు క్రూమివైగల చేధశాలను ౫౬ అను ఒక ఆకాళ(పదేశమునుండి "7 యను మరియొక ఆశాళ్యవదేశమునకు మార్చుననెడి విషయమువైై ఈ పద్ధతి ఆభఛారపడియున్నది. వేధశాల ౫ అను ఆకాళస్థ లమువడ్డ ఉన్నప్పుడు (గ్రహావలోకనము సాయం్యత సమయము నందును "7 అను ఆకాళ ప్రదేశ మునకు వచ్చినప్పుడు మరుచటి ఉదయమునందును చేసెదరు పై అవలోకనములను ఫొటో [గాపు '్లేటుల నుపయోగించి అతి కచ్చితముగా జరుపవచ్చును. శ పద్దతి నువయోగించుటకు 10001 సంవ త్సరవు శీతకాలమున ఎరాసు చాల అనుకూల పరిస్థి తిలో ఉంచెను దీని కతర్ధ 19వ పటములో చూపినట్టు బాగుగా సాగదీయబడి ఉండును భూమి ఎరాసుల యొక్క కత్యులవై అతి దగ్గరగా నున్న ఉ& 3 అను బిందువులు 14 మిలియనుమైళ్ళ దూరములో మాత్రము ఉన్నవి. 1900 సంవత్సరము డిళంబరు నెలయందు భూమి ఎరాసులు చిలకొనియున్న స్థ లములు సుమారుగ 0 అ వడ్డ చూపబడినవి వీటి ముధ్యదూరము, కనిష్టదూరమగు తకెళన్న అంత 'పాచ్చుగాలేదు. డిశంబరు. నెలకు అటు నిటు 7ల ఇకటి. భేక నెండు నెలలకాలము భూగోళమందంతటను గల (7
(గ ఖగోళ విజ్ఞానము అనేక వేధశాలలలో ఈ అఘు[గవా పరిశీలనలు చేయబడినవి అనేక సంవ త్సరములు (శమించి ఈఖొటోలకు నంబంధించిన కొలతలను వీటికి సంబం ధించిన అవరిమితమగు గణనలను పూర్తిచేసి సూర్యునినుండి శ్రూమికిగల సగటు దూరమును ఎట్టకేలకు నిర్ణయించిరి క పుస్తకమున మన కత్యంత కచ్చితమగు పూర్తి విలువలతో పనిలేదు గాన దగ్గరి అంకెకు నరిచేసి భూ నూర్యుల మధ్య దూరము 929 మిలియన్ల మైళ్ళని చెప్పిన సరిపోవును చీని తర్వాత ఇట్టి వరిశీలనల'నే మరల చేయుటకు అత్యంత అనుకూల పరిశ్శి తులు 1980-31 సంవత్సర శీతకాలమున వచ్చెను అప్పుడు వెనుకటికన్న పాచ్చు నంఖ్యలోనున్న వేధశాలలు అతికష్టమైనదియు. (శ్రమతో కూడిన దియుశగు ఈ వరిశీలనలకు కడంగను వీటివలన ఇంతవరకు పొందనంక కచ్చితముగ ఖగోళ దూర (ప్రమాణమును నిర్ణయించ వచ్చునని అంద రును ఆశించిరి “నర్‌. 1 'స్పెన్సరుజోన్ను పండితుని ఆధ్వర్యమున జరిగిన ఈ సరిళోధనల వలన నూర్యుశకు భూమికి మధ్యగల సగటుదూరము 98 6005 000 మైళ్ళ అని శేలినది,
(వక్ళతిలో అత్యంత ఉత్కృష్ట దర్శన మగు సంపూర్ణ నూర్య (గవాణమును గూర్చి ఇపుడు ఆలోచింతము 2000 సంవత్సరముల నుండి అందరకు తెలిసిన విధముగ సూర్యునకు భూమికిమధ్య చం(దుడు వచ్చి అతి (వకాళశవంతమగు నూర్య గోళమును కప్పివై చి సూర్యు (గవాణమును కల్గించు చున్నాడు కాని ఈ సందర్భములో హీనకాంతి గలదగుటచే సూర్యబీంబము దృశ్యమానమగునపుడు కనిపించని కరొనా (6౪౦92) యనబడు సూర్య వాళావరణపు వై పొరలు శాన వచ్చు చ్చున్నవి అందుచే కరోశాను సూర్యుని వైపొరలతో సంబంధమున్న 'భాతిక స్పభానములను మిగిలిన అనేక నమన్యలను పరిశీలించుటకు నూర్య([గ్రహాణము అసాధారణమగు అవకాళమును కల్పించును ఇట్టివరిశీల నల శృపాముఖ్యము ఈ [కింది విషయములను చూచిన 'తేట కెల్ల మగును ఈ దేళములో రాయల్‌ సొవైటీ చేశ రాయల్‌ అస్ట్రానామికల్‌ సొవైటీ చేత వియమించబడిన శాశ్వత మగు నంఘ మొకటి గలదు అత్యంళ ఫలప్రదము లగునట్టుగా (గ్రహణ సమయమున వేయదగు అవలోకన
సూర్యుడు ర! స్వభావములను గూర్చి ఈ నంఘము చర్చించి చఛవంచమందలి అన్ని మారుమూలలకు అధికార యాత్రలను వంపు ఏర్పాట్లు చేయును అత్యం అనుకూల పరిన్ఫితు లేర్చడినపుడు సంపూర్మ సూర్యగహణము 8 నిముష ముల వరకు కన్పించును కాని సామౌన్యముగ సంపూర్ణ్మత ఇందులో సగముకాలము మాథతమే కాన్చించును జ లి ర జీ ల్ల ం ఆాయ్యాకష న్న్న పల ష్‌ న యే క లో వటము 90
పరిమాణమునకు [(వాయబడని 20 వ వటములో సూర్య[గ్రపాణము సంభవించు నపుడుండు "శేత్రీయ ఘటన చూపబడినది నూర్య[గహణము సంభవించుటకు నల్గగా చూపబడిన పూర్ణ చ్భాయ భాగములో పరిశీలకు డుండవఅెను ఎందుచేతననగా సూర్యగోళమునుండి వచ్చుచున్న వెలుతు రును ఈ ఛాగములోనికి అనలు రాకుండ చందు డడ్డగించు చున్నాడు ఖండచ్భాయ భాగములనుండి చూచిన (ఇవి వటములో చూపబడినవ్శి నూర్య వింబపు కొంతభాగము మాత్రము చం[దునిచే కప్పివేయబడి నట్లుండును. అందుచే ఇచట అసంపూర్ణ (గ్రవాణము సంభవించును సంపూర్ణ సూర్య (గహణమపుడు చం(దుడు సూర్యునకు భూమికి సరిగా నడుమ నుండును; ఇందుచే ఈ [గహణము అమావాస్యనాడు సంభవించును ఈ విధముగనే నూర్యకాంతిని చందునివై పడకుండ భూమి అడ్డినపుడు చం(ద([గహణము సంభవించును ఇది పూర్చిమనాడు జరుగును
ఒకసారి వచ్చిన సంపూర్మ [గ్రవహాణము భూమివై నుమారు 50 చద రపుమైళ్ళ వి స్తీ ము గల్గియున్న (వదేశమునుండి మాత మే శాన్ఫిం
థి ఖగోళ విజ్ఞానము శుము ఉదొవారణకు 19868 జూన్‌ 19వ శేదీన వచ్చిన (గవాణము సంపూర్ణ ముగా కాన్చించిన భూభాగము [గ్రీకు ద్వీపముల మీదుగా నై బీరి యాలోనికి వ్యాపించి అచ్చటినుండి జపాను ఉ _త్తర భాగముల మీదుగా పోయి పసిఫిక్కు మవోసము[దములో అంతమయ్యెను ఈ మండలములో నున్న అనేక స్థ లములకు పరిళోధనార్థ మై. 20 లేక అంతకన్న హెచ్చు సంఖ్యలో (గహణయా[త్రలు జరిగినవి వీనిలోని అనేక యాత్రికులు విజయ వంశమగు అవలోకనములను జరిపిరి
ఒకొ(క్కప్పుడు భూమియొక్క ఆవలిచివరనుగూడచేరి వరిళోధనలు జరువవలసి వచ్చును కావున [గహణయా[శలక్తై నెలల తంబడి (బవ్మోండ మైన యత్నము చేయవలసి వచ్చును [గహణ కాలమున సంపూర్శత్వము నిచ్చు రెండు మూడు నిమేవముల మవాత్తర పరిశోధనా కాలములో ఎట్టి అవాంతరములు కల్గ కుండుటన్లై చేసినఈ[ ప్రయత్నము ఆ సమయమందా కాళము మేఘావృతమయ్యునేని బూడిదలో పోసిన వన్నీరగును “ఆచార్య ఫ్రేను” ఆధ్వర్యమున 1988లో జపాను వెళ్ళిన కేం[లిడ్డి గ్రవాణయా్రీ కుల విజయావకాళము అనలు సమయమునకు ల్‌ నెకనుల ముందు సూర్య బింబమును కప్పి వేసిన అళాలమేఘముచే వమ్ముచేయబ డెను 1940 సంవత్స రమున దతిణాథఫ్రికాకు వచ్చిన [గహణయా [త పూైగా విజయవంత నుగు టకు కారణము ఈ [గహణము శాన్చించిన మండలము ఎన్నడును మేఘ ములు కాని వర్ష ములుకాని (పొవ్లించనట్టి ఎడారి(పదేశము.లో వ్యాపించి యుండుటయే సాధారణముగ పరిశీలకు లందరూ ఇంతటి అదృష్టవంతులు శాలేరు (గవాణ పరిశీలనకు అనువగు స్థలమును నిర యించుటలో అత్యంత (గద్ధ వహించినను అచటి పరిశీలనల విజయావకాళము అవజయ అవకా శముకన్న మిన్నగానుండుట చాల అరువు
లీ] వ పటము [గవహాణములచే బహిర్గతము చేయబడిన సౌర వాతావరణపు పొరలను కరోనా అనబడు క్చూను చిత రూవ ములో చూపును [4వ చ్మితమును చూడుము] మనము సామాన్య ముగ నిర్ణలమగు దినములలో చూచు [వకాశవంశమగు సూర్య
సూర్యుడు ర్ట బింబఛాగ మే దీప్తావరణము (01000996) అనబడు మధ్యగోళము. దినివై చుట్టూ ఆండూ లేక మూడువందల మైళ్ళ మందములోనున్న పొర ఒకటి - దీనిని పరివర్తకన్తరము (మెలలవటముక షల) అని అందురుం గలదు ఈ పొరలో భూమి వైనున్న ఇనుము అల్య్యూమినము వంటి అనేక మూల పదార్భములు బాపష్పరూపములో మండుము పరివర్తక స్త్వరమువమైన కొన్ని వేలమైళ్ళ మందముగల వర్హావరణము (01౦౫0993 లల) అను కరో 00 మ
(1 [| |
. టా వం శర్ల కృన్తరము
( | ("
[| యో టపా తరణిము వటము 21
పొరగలదు ఈ పొరలో ఉదజని హీలియము వంటి 'ేలిక వాయువు లును వీటికన్న బరువుగా నున్న 'కేల్చియము లోవాపు వపరమాణువులును గలవు సాధారణముగా ఈ వన్హావరణమునుండి వారాత్తుగ పై కిలేచు చున్న జ్వాలలను (౨£0010ల0669) చూడవచ్చును. ఇందు అతి'వెద్దదైన జ్వాల ఒకటి లేక రెండు దినములలో అనేక వందల లేక 'వేలమైళ్ళ ఎత్తు వరకు లేచును ఈ జ్వాలలు సామాన్యముగ రక్తవర్ణ ము నీలి.ఊదాకల సిన వర్ణ ముల మి[శమముగానున్న ఎరుపురంగులలోనుండును ఈ సం[గవా వర్ణన సంపూర్ణ సూర్య[గ్రభాణ సమయమున ఎట్టి నుందర దృశ్యము కన్పించునో కొద్దిగా గోచరింప 'జేయును 18428 సంవత్సరమున వచ్చిన (గ్రవాణమును చూచుచుండిన మిలాను వాన్తవ్యులు తమకు కాన్చించిన అద్భుత దృళ్యమున కెంత పారవళ్యము నొందిరనగా, పీరు ఇ నమయమున
ర్ట ఖగోళ విజ్ఞానము అచట వరికోధనలు చేయుచున్న సర్‌ జూన్‌ పార్‌ -మెలును అతని అనుయౌొ యులను ఖగోళ కాన్తుజ్ఞులు చిరకాలము వర్చిల్లుగాక' అనెడు నినాద దముతో స్వాగత ము చెప్పినట్లు పెర్‌ షెలు (వాసుకొనెను. ఖగోళవిజ్ఞై నులు ఎంతమా[తము పొరపడక ౦డ ఈ [గవహాణ కాలమును ఊహించినందు అకు మెప్పుదలగను మరియు ఆ సమయమున అఖభించిన ఉచిత విచితావ లోకన భాగ్యము కొరకును ఈ స్వాగత సళ్కారముల నిచ్చియుందురని పార్‌ మెలు (వాసియున్నాడు
సౌరజ్వాలల ఫొటోలను తీయుటకు సంపూర్ణ సూర్య్య[గవాణమున క్రై వేచియండనక్కరలేదు తరువాతి అధ్యాయములో వర్ణించ బడినట్లు వీని వెట్టి నిర్మలమైన దినమందైై నను పొందవచ్చును సౌరజ్వాలలు లెండు రకములు (0) విజ్బంభిజ్వాలలు (లుంలా6 ౯౦౫102౫065) (బ్ర మందజ్వాలలు (9416806606 వ౯౦మ10 6౧౦659) ఇందు ఆెండవవాని నటుల పిలుచుటకు కారణము అవి రోజుల పర్యంతము ఎట్టి మార్చును పొందక పోవుటయే విజ్బృంభిజ్వాలలు విస్తారముగా వేడి గాలులను అవిరిని నమ్మళక్యముగాని 'వేగములతో బయటకు (తోని చేయుచున్న [వళయళక్తుల ఉనికిని బుజువు వరచుచున్నవి సూర్య (గవా ఉపరితలమునుండి అ నేక వందల లేక వేలమైళ్ళ ఎత్తునకు కొన్ని నమయములందు సెకనుకు 0 లేక 0 మైళ్ల వేగముతో లేచిన గొప్ప జ్వూలల గూర్చిన (వాత అనేకములు గలవు కరోనా యొక్క సాధారణ స్వరూపము ఒక (గ్రవాణమునుండి మరియొక (గవాణమునకు నూర్యాంక అవృ త్తశాలమునకు సరియగు కాలములో మారు చున్నదని మన కిపుడు తెలియును
(గవాంముయొక్క పట్టు విడుపు నమయములను అది కన్పించు [వదేళములను చాల కచ్చితముగ గుణించవచ్చును ఇటుల భూతకాలమున శళాల్చి ముల [క్రిందట కల్ళిన పురాతన (గవాణముల పరిస్ఫ తులను గూర్చి కూడ గుణింపవచ్చును ఇట్టి గణితమును చేయు ఖగోళశా(న్త్ర విభాగము చారిత్రక పరిళోధనలలో ఇభాల (పాముఖ్యత వహించును సంపూర్ణ నూర్య
గ్రవాణ మొక (వముఖమైన విషయము; ఎవ ర్రైనను పురాతన రచయిత దిని విమయమెై (వప్తావించి యుండిన మనఖగో ళశా్య్తుజ్ఞుడు ఈగవాణము ఫలనాఫలనా సంవత్సరమున కళ్లినని కచచ్చితముగాబెప్పి కాల్మక్రమ పట్టికను అసందిగృ ముగ నిర్ణయించ వచ్చును ఈ పద్దతిని ఆక్క్సుఫర్జుకు చెందిన స్వర్గ యగశోడా జె శె ఫాదరింగుహోాము. అను నాతడు (పాచినకాలపు చైనా సా(మాజ్యములోని ఆనేక చరి_తాత్ముక రాజవంశ సంభవముఆఅ "కాల నిర్ణ యములను చేసెను. కీ పూ 1807 సంవత్సరము వరకు సంభ వించిన అన్ని నంపూర్ణ సూర్య[గవాణముల(చం(ద్ర(గవాణములృముఖ్య విన రములను నం[గ్రహించి ఒపోల్షరు (ఎవొసినసు_స్తకము ఇట్టి ఇారితక వివ యములను వరిళోధించుటకు బాగుగ సవాకరించును ఇందు కి త. 2168వ సంవత్సరము వరకు రాబోవు (గవహాణములను ఈూర్చిన వివరములు గూడ గలవు ఈ పు_స్తకమందున్న సమాచారమునకు గల (పాముఖ్యమును పక కాలమున ఆళ్చర్య కరముగ సంభవించిన ఈ [కింది విషయములు ఉదవా రించును. 1986వ సంవత్సరపు ఆకురాలు కాలములో "కేంటిడ్డి విళ్వు విద్యాలయమున నాకా చర్వితకు ఆచార్యు.డైన “డా వాఠెండురోబజు” అనునాతడు ఒక చారిత్రక వివాదాంళ పరిష్కూరమునకై 1580వ నంవ త్సర మందలి వేనవి కాలవు చివరి రోజులలో వచ్చిన పూర్ణ్మిమల 'ేదీల నిమ్మని ఈ [గ్రంధకర్త నడిగెను ఈ సమాచారమును సులభముగ నంపొ దించుటకు ఒపోల్చరు పుస్తకమునుండి 1588వ సంవత్సరమున వచ్చిన ఒక (గవాణపు 'శేదీని తీనుకొనుటయే నని నాకు తట్టినది పలనన ఆ (గ్రహణము నూర్యు[గవహాణము లేక చం[ద(గ్రవాణము అయిన ఇది వచ్చినరోజు అమా వాస్య లేక పూర్ణిమ అయియుండి అ తేదీని మనము కచ్చితముగా శెలుసను కొనవచ్చును ఇది తెలిసిన తర్వాత మనకు కావలసిన నెలలో పూర్ణిమ ఏ "తేదీన వచ్చినదో గుణించి కన్గొనుట అతిసులథము కాని ఒపోల్ట రుపుస్తకము వేధశాలా పుస్తక భాండాగారములో కాన్సించలేదు మరునాడు ఈ విష యమును గూర్చి ఆరాతీయగా మా సవాచరు డొకడి పు _న్తకమును వేరొక చరి(తశారునకు సహపోయము శేయుట్నక్తై తీసుకొని పోయెనని తేలినది. ఈ చరి(త శారుడు శాను పరిశీలించుచున్న ఒక విమమ సమస్యా పరిష్కారము
రి ఖగోళ విజ్ఞానము నై 5వ శశాల్చిపు ఐరిషు చర్మితలోని ఒక తేదీని నిర్ణ యించ వలెనని అతృతపడుచుండెను (ప్రాచీన ఐరిషు (నాతలలో విస్పష్ట్ర ముగ ఒక(గ్రవాణ మును గూర్చి వేర్కొనుటచే ఈ [గపహాణ కాల నిర్ణయమును (పొచీన చరిత కరుదైైన విధముగ చేసి మన ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు ఆ చర్మిత కారునకు సవోయ పడగళ్లెను డా “రోజు ను కలవర పరచుచున్న (పశ్న స్పానిషు ఆర్భడాకు * సంబంధించిన దై యుంచెను ఈ యుద్ధ నౌకాదళము డోవరు జలనంధికి వచ్చి చేరినపుడు ఆ దళముతో చేరవలెనని డన్‌కర్కి. వద్ద
- డ్యూకు ఆఫ్‌ ఫార్మా” అధీనములో నున్న నౌకా విభాగమును స్పానిషు నాకా దళాధిపతి ఆజ్ఞాపించి యుం జెను నిశేతుకముగ ఫాళ్శా ఈఆజ్ష్యను ఉల్లంఘించినట్లు చరిత్ర చూపుచున్నది డన్‌కర్కి సౌకాశయము అతి నికృష్టమయినది పలనన ఈ లేవు నందలి ఓడల రాక పోకలు పర్వపుకెరట ముల యొక్క పొటువైై ఆధారపడి యుండును పోటు కెరటములు అమావాస్యనాడు గాని పూర్ణ్జిమనాడుగాని వచ్చును కాన డా రోజు యొక్క (ప్రశ్నకు మూలళారణమును ఇపుడు తేలికగా అర్ధము చేసుకొన వచ్చును ఈ అర్మ్హుడా డోవరు జలసంధిగుండా 1వయాణము చేసిన రోజున డన్‌కర్కిలోని శెరటములు పొటును పొంది అచ్చటి నౌశాదళ భాగమును సము దములోనికి పంపుట కెంత మా(తమ్రు వీలులేనంత లోతుగానుం జెను ఈ విధముగ, ఒక గొవ్ప ఉద్యమములోని అతి సందిగ్భ సమయమున ఫార్మా యొక్క బలవ్యక్సేరితమైన అనివార్య కార్య విరమణకు గల కారణము విళశదవడినది ఖగోళళానన్హ్ర విజ్ఞానము _- ముఖ్యముగా (గహాణములను గూర్చినది= ఇటులనే చరిత కారులకు అత్యంతనహాయళకారిగ మనిన దృష్టం తము లనేకములను ఈయవచ్చును ఖః అనావాదకుని వివరణ _ స్పానిషు ఆర్మజా అనునది. స్పెయిను లాజరు.
ఫిలువ్వు 1% ఇంగ్హండుపైకి 1508 సం లో పంపిన యుద్ధనౌకల నమూవాము, ఇవి చాలవరకు ఇంగ్లీషు నౌకలచేతను తుపానులచేతను నాళశనము చేయబడినవి
అద్వాయము తి కాంతి సందేశము
నూర్యుని కాంతి రంగుల మి్య[శమమని [పకృతి తరుచు నిదర్శన పూర్వకముగ చూపుచున్నదో అను కితిగ కాన్చించు. ఇంద్ర ధనుస్సులోని రంగులగూర్చి మనకందరకు తెలిసినదే ఈ సత్యమును ఒక సులభ పద్ధతిలో నిరూపించ వచ్చును చీకటిగ నొనర్పబడిన గదిలోనికి అందలి కిటికీలోని చిన్న రం[ధముగుండా సూర్యకిరణ ప్తుంజము నొకదానిని రానిచ్చి దీని మార్గ ములో వలీవ పటములో చూపిన విధమున గాజు పట్టకము నొక చొనిని ఉంచిన ఇంది ధనుస్సుయొక్క- స్వాభావిక వర్ణ ములన్నియు ఉద్భ వించును పటములో చూవిన (పచేశములో ఒక కాగితపు ముక్కు నుంచిన దీనిమై ఈ వర్శముల నన్నిటిని కేటశెల్టముగ చూడవచ్చును ఈ కాగిత మువై పడుచున్నకాంతి షే” అను చిన్నభాగములో పరచబడి 1 అను చోట ఎరువు రంగుగను చివరనున్న * అనుచోట ఊదా రంగుగను ఉండి మిగిలిన ఇ0[దధనుస్సులోని రంగులు = నారింజ పసుపు ఆకువచ్చ నీలి 1,7 అలకుగల మధ్య భాగములో కన్చించును ఈ రంగుల భాగమును “వర్ణ మాల (5960బ0మ్యు. అని పిలుతురు కిటికిలో చిన్న రంధమునకు బదులు నిలువుగానున్న సన్నని చీలికను (310 ఉపయోగించిన ఈ వర్ణ మాల వెడల్పు హాచ్చినట్లు కాన్చించును
సూర్యకాంతిలో మి[శమమై యున్న వర్ణమాలను విశ్తేషణము చేయు గుణము గాజు పట్టకమునకు గలదు వర్షపు నీటి బిందువులు కూడ ఇట్టి గుణమునే గల్షియుండి ఇంద ధనుస్సును కల్పించుచున్నవి గాజు వట్టక మును గాని మశేచ్రైన ఇతర పరికరమును గాని ఉపయోగించి నపుడు శాన్పించు వర్ణ మాలను పరిళోధించుపని ఒక శతాబ్బమ్మాత [ప్రాయమే కల్సిన ఖగోళ భౌతిక శాస్త్రమనెడి నవీన శాస్త్రమునకు సంబంధించినది సూర్య కాంతియొక్క వర్ణ మాల ఇం[ద్రధనున్నులోగాని లేక వైన పేరొ
రిర్రి ఖగోళ విజ్ఞానము నిన [ప్రయోగములోకాని కాన్చించినట్టు అంద మైన రంగుల వరుసమా[త్రమే కాదని [కిందటి శళాబ్బవు మొదటి రోజులలో కర్ణానిరి గాజు వట్టకము నుండి బయల్పదు చున్న కాంతి కిరణములను దూరదర్శినిలో (పవేశించు పటము లి కిటికీ కాగితము గౌజువజికలు ్య్‌ నష న్‌ వ్‌ అర్ణయాల సూర్య కిరం ఛృుంజయు వ... బరువురంగుపైవు తొద్భశ్య తొథర్లమాల గక్షత్ర లర తూల గొద్బళ్ళ తొ చగ్భమూల వటము కతి టకు వీలుగా నుండునట్లు అమర్చి చూచినపుడు అంచేర్చడిన వర్ణమాల థాగము దీని పొడవునకు ల౭బముగానున్న అనేక నన్నని విచూమషణ శేఖ లతో (గ 0050602110 65) నిండియున్నళ్ను కన్గొన వచ్చును ఇందలి కొన్ని రేఖలు గాఢముగనుండ మరికొన్ని హీనములై. దృళ్యమా[తముగనే యుండును ఉదాహరణకు ఈ వర్ణ మాలలో అత్తి (పాముఖ్యముగను దగ్గ ళల రగను ఉన్న రెండు శేఖలు ఊదాభాగములోను అతిదగ్గరగా నున్న రెండు శేఖలు పసుపుఖాగము లోను కన్చించును అధిక ళ క్షిగల పరికరముల నుప యోగించినపుడు ఈ నల్లని కేఖలు వేనకువేలు కాన్చించును నూర్యావ లోకనలు ఎటుల చేసినను ఎప్పుడు చేసినను సూర్యకాంతి యొక్క వర్ల మ! మౌలలోని నల్గని కేఖల సాేష స్థలములు బలములు మార్చు చెందక
కాంతీ సంచేశము రీ స్పిరముగా నుందును ఇందుచే ఈ నల్గని కేఖలు నూర్యకాంతి యొక్క విన్నవ్ట స్వాభావిక గుణమై యుండవలెనని విశదమగుచున్న ది
వెలుతురు యొక్క తరంగ సిద్ధాంతము ననుసరించి కాంతి తరంగ రూవములో [పయాణము చేయుచున్నదని ఊహించ బడినది నిశ్చలముగా నున్న నీటిలోనికి ఒక రాతిని వినరినచో ఈ రాయిపడి కదలిక పర్పడిన నస్థైానమునుండి తరంగములు వరంవరగా అన్ని వైపులకు వ్యాపించును ఈ విధముగ జనించిన తరంగ[కమమునకు. ఒక (వత్యేక గుణముగలదు అదియే తరంగ దై రమని పిలువబడు "రెండువరున మిట్ట అదూరము, వైన చెప్పిన ఉదావారణలో తరంగదై. రృష్టము ఒకటి లేక 3ండు అంగుళ ములుండవచ్చును కాని ఈ కదలిక అట్టాంటికు తుపానునలె ఉ్యగరూవ ములో నుండినపు డేర్ప్చుడిన తరంగముల తరంగ దైైర్జృ్ట్టము అనేక వందల అడుగులుండును. ఇట్టి పద్దతినే మనము. వెలుతురు యొక్క తరంగ వెర్చృ్యమును నిర్వచింతుము ఉదావారణకు (వయోగశాలలో చేసిన పరిశోధనల వలన ఎరుపుకాంతి యొక్క తరంగి దై ర్య్యము ఊదాకాంతి యొక్క. తరంగ దై ర్భ్యమునకు నుమారు ెట్టింపు ఉన్నదని తేలినది కాంతియొక్క. తరంగ దై ర్యములు చాల న్వల్బ్పముగా నుండుటచే వీనిని కొలుచుటకు ఆంగుస్ట్రాము (ఉమికంరాంబు” అని పిలువబడు కొల (వమాణమును ఉపయోగించిన వీలుగానుండునని తలచిరి ఆంగుస్థ్రాము అను పేరు ఒక (ప్రముఖ పరిళోధకుని వేర వచ్చినది ఒక మీటరు పొడవును (ఇది సుమారు 89 అంగుళములకు సమానముగా నుండును) 10 వేల మిలి యన్న నమభథాగములుగా విభజించి నామనుకొనుము ఇందలి ఒక్కా థాగము ఒక ఆంగుస్ట్రామునకు సమానము. దినిని సామాశ్యముగ & అను అమర ముళోచూపింతురు సూర్య కాంతియొక్క వర్ణమాల (సౌరవర్ష మాల) ఊదా రంగుచివర 40004%నుండి ఎరుపుచివర 500% వరకు వ్యాపించి యున్నది. ఇంతియకాక ఈ వర్ణ మాలలోగల ఏదై న ఒక నల్గి ని'రేఖకు అది ఉన్నన్థల మునుబట్టి నిర్జష్టమయిన తరంగ(దై ర్హ్యము నొకదానిని అపాదింపవచ్చును సౌరవర్శమాలలోని రేఖల తరంగదైర్ధ్యములను క చ్చీతముగా కొలువ
100 ఖగోళ విజానము గల్లుట ఇప్పుడత్యంత ఉన్నతస్థాయినిచేరినది తరంగ ద్రై ర్హ్యములను అంగు స్థ్రేములో వెయ్యవవంతు వరకు కచ్చితముగ నిర్ణయింప వచ్చును
ఈ నల్ల ని శేఖలయొక్క పుట్టుకను [పాముఖ్యమును వివరించు కార్య్మ్మకమమునకు. కిరుపాపు ” అనునాతడు పూనికొని కొన్ని స్మూతము లను రూపొందించెను ఈ సూతములు నేడు ఈతనిపేరున పిలువబడు చున్నవి వీనిని ఈ [క్రింది విధముగ విళశదీకరించవచ్చును వర్జి రహితిమగు జ్వూలగల స్పిరుటు లాంతరుప్రై గాని బునునెను బర్నరువై గాని కొంచ ఉప్పును చలి నామను కొనుము ఇపుడీ జ్వాల కాంతి వంతమగు పనుపు రంగుతో శాన్సించును ఒక గాజు పట్టకమును దూరదర్శినిని ఇది వరలో చెప్పినట్లు అమర్చి (ఈ రెండు పరికరములు మరికొన్ని ఇతర దృక్‌ పరి కరములు కలిని పర్పడు పరికరమును వర్శదర్శిని (5066608606) అని పిలుతురు ) ఈ జ్వాలను పీతించిన పకాళవంతముగానుండి అతి దగ్గరగా నున్న రెండు పసువు రేఖలు దృక్‌ శేతములో గోచరమగును మళలేదైైన సోడియము కలిసిన రసాయనిక సమ్మేళనమును జ్వాలమై చల్ళినను ఇట్టి ఫలిత మే సంభవించును, దీనినుండి ఈ రెండు వసుపుపచ్చని శేఖలు సోడి యము లోవాముతో ఎవ్విధముననో సంబంధము కల్షి య.న్నవని నిశ్చ యించవచ్చును. ఈ పరిస్థితిలో కాన్చించిన వర్ణమాలను * ఉద్గత లేఖా వర్ష మాల లేక ది ప్తి రేఖా వర్ణమాల 20001585109.-1106 9260ందాలమిి అని అందురు ఇపుడు హెచ్చు ఉస్ణముగల మంటవై ఒక నున్నపుముద్దను (వజ్వలించునట్లు వేడిచేసి [వ్రయోగము 'దేయుపద్దతిని 'హూర్చి చర్చింతము ఈ సున్నపు ముద్ద చే జనింప జేయబడిన (వకాశవంతమగు కాంతిని వర్ణ దర్శి నిలో వరిళోధించి నపుడు ఇం[ద ధనన్సునందలి వర్ష ములను పోలిన వర్ష మాల కాన్చించును ఇందు ఎట్టి నల్లని “కిఖలు మచ్చునవై న శానళావు అనగా మనము సర్వవర్ష సంళోభితమగు కాంతిని లేక ఊదా ఎరుపు నే ములకు మధ్య ఎట్టి తెంపునూ లేకుండ అన్ని తరంగ దై ర్బ్ట్రములతో ఒప్పుచున్న కాంతిని చూచుచున్నాము ఇట్టి వర్ణ మాలను అవిచ్చిన్న వర్డ్శ మూల (౮౦౧9౫600౪8 30 6000గ) అని అందురు
కాంతి నం దేశము 101
సోడియము యొక్క పనుపు వర్ణముతో మండుచున్న స్పిరుటు లాంతరును వర్ణ దర్శినికిని [పజ్వలించుచున్న సున్నపు ముద్దకును మధ్య ఉంచినామనుకొనుము ఇపుడు మనకు వర్ణ దర్శినిలో (వకాళవంతమగు అవిచ్చ్భిన్న వర్ణ్షమాలయును పనుపువర్ణ [పాంతమున (ఇదివరలో సోడియ ముకు సంబంధించిన [పశాశవంతమగు లెండులేఖలు ఎచట కన్చించినవో అచట) అతి దగ్గరగానున్న ెండు నల్లని కేఖలు కాన్బీంచును. దీనినిబట్టి స్పిరుటు లాంతరుయొక్క జ్వాలలో ఉన్న సోడియము పరమాణువులు అవిచ్చిన్న వర్ణమాలలోని కాంతిని కొంతవరకైనా వారించు గుణమును కల్షియున్నట్లు కాన్చించుచున్నది సున్నపుముడ్జను తీసి వేసి అవిచ్భిన్న వర్ణ మాలను ఒసగగల వేడి పదార్థము దేనినైనా దీనికి బదులు ఉంచిన, ఇది వరలో వచ్చినట్టి ఫలితములనే పొందవచ్చును కాని సున్నపు ముద్దకు బదు లుగా వాడుచున్న వస్తువుయొక్క ఉష్ణోగ్రత స్పిరుటు లాంతరు కుంట యొక్క ఉష్ణోోగత కన్న పౌాచ్చుగా ఉండవలయును. క్షవిధముగా పొందిన వర్ణమాలను “"విచూషిత వర్ణమాల (మీ వీ5ం[ంటయ00 8060లళయ్బి* అని పిలుతురు మరికొన్ని పరిశోధనల వలన ఈ నల్లి ని రేఖలు లేక విచూషణ "శేఖలు సంపూర్తి గా నల్లగా లేవని తెలిసినది పక్కగా నున్న (వకాళ వంతమగు ఇం[దధనున్ను వర్ణమాలతో పోల్చినపుడు మాత్రమే ఈ లేఖలు నల్లి గానున్నట్లు కాన్సడును,
ఈ సూ(త్రముల నిపుడు మనము సౌర వర్ణమాలకు వర్శింప చేయ వచ్చును పలనన ఈ వర్ణమాల విచూషిత వర్ణమాల యేనని మన మిపుడు అనుభవము వై చెప్పవచ్చును దీప్త్యావరణము లేక అత్య్ధంక ఉష్పముగా న్ను సూర్యగోళము వెనుక చెప్పిన సున్నపుముద్దవలెనే అవిచ్చిన్న వర్ణ మొలను వర్పరచును మనలను చేరుటకు ముందు కాంతి చల్లగా నున్న లోవా బాస్పపు పొరలద్వారా-ఈ పొరలనే ఇదివరలో పరివర్తక_న్తరము అని పిలిచిలిమి = పయనించి బయటకు రావలసి యున్నది కాంతి ఇటుల వచ్చినపుడు ఈ పొారలోనున్న పరమాణువులు ఉదాహారణకు సోడియం సఫరమాణువులు (ప్రజ్వలించుచున్న సోడియం పరమాణనవులకు స్వాభావిక
102 ఖగోళ విజ్ఞానము మైన తరంగ దై ర్హ్యముగల కాంతిని ఇందుండి [గహించి హరించును ఇదే బాదము * వశ్హావరణము (0170020500 అల) అని పిలువబడు సౌర వాతావరణములోని ఎ శ్రైన పొరలకుకూడ వర్తించును సౌరవర్ష మాల సోడియము యొక్క నల్లని రేఖలను కల్లియుండుటచే సూర్యుని వాతావర అములో సోడియము పరమాణువులు కలవని మనము నిర్ణయింపవచ్చును ఇదే విధముగ భూమివైగల అనేక మూలఅపదార్థ ములు సూర్యునిలో భాగముళలుగా నున్నవని నిరూపించ వచ్చును
నడ[తములనుండి వచ్చుచున్న కాంతినికూడ ఇటులనే విభజింప వచ్చును దీనిక్టై ఉపయోగింసబడిన పరికరములు శెండు రకములు ఇంది మొదటి పరికరమున దూరదర్శిని యొక్క వస్తుకటకమునకు ముందు ఒక ఇద్ద గాజు పట్టకము నుంచెదరు. దీనివై బడిన వెలుతురు వర్ణమాలగా విశేషణ మైన తర్వాత దీనిని దూరదర్శిని చివరగల పరికరములతో కంటితో చూచి కాని ఫొటో[గాపుస్తేటు వై గుర్తించి కాని వరిళోధించెదరు "రెండవవరికరములో నత్మతపు వెలుతురును మామూలువద్ధతులలో (సధాన చాభివద్ధకు రప్పించి ఒక సన్నని చీలికమీద వడునట్లు చేతురు దీనితరువాత ఈ వెలుతురు ఒక గాజుపట్ట కము లేక పట్టకముల వరుసద్వారా వయనించి నపుడు పర్చడిన వర్హమాలను ఫొటోతీయుదురు “చీలికవర్ణగాహి (5114 5066609729 స) అని పిలువబడు _ అవపఫరము లేక వోవృటచే ఈ వర్ణ (గాహిలోని మిగిలిన పరికరముల వివరముల నీయలేదు _ ఈ రెండవ పరికరమువలన గల్లు (వయోజన మేమనగా (వజ్వలించుచున్న ఇనువభా షృము (దీనిని బలమైన విద్యు[త్పవాహముచే ఉత్పత్తి చేయవచ్చును) యొక్క వర్ణ మాలనుకూడ నద్మతవర్శ మాలకు ఇరుపక్కల పడునట్లు చేసి ఫొటోలు తీయవచ్చును దీనిన్లి “సాదృళ్యళా వర్థమాల (60౧౫౫౫౫18౦౧. 5260దాఇబు). అని అందురు (ప్రయోగశాలలో చేనిన వరిళోధనల వలన ఇనుపలోహాము ఏర్పరచు ేఖల తరంగ తళ్ట్సన్టములు చాల కచ్చితముగ 'ఇఆలియుటచే ఈ కేఖలు గల సాదృళ్యళా వర్ణమాల సహాయమున నత్యత వర్ణ మాలలో గల శేఖల తరంగ చెర్సృష్టములను కొలువ వచ్చును
శాంతి సందేశము 108
పరమాణువుయొక్క విద్యుతున్వ భావమును నిర్మాణ న్వభావమును కన్గొానుట్నక్తె వర్ష మాలా పరిళోధనలు పూర్వకాలమందును (వన్తుత కాల మందునుకూడ అతిళ క్రివంత మైన పద్ధతులుగా బప్పుచున్నవి ఏ పరమాణు వ్రైనను (ఉదావారణకు ఇనుము వరమాణువును తీనుకొనిను సూక్మరూప ములోనున్న సూర్యకుటుంబముగా వర్ణించ బడినది సూర్యకుటుంబము లోని [(గవాములవలె నే పరమాణవులలోని ఎ* క్షై౦నులు (31665058) (బు౫ విద్యుశ్కణములు ధన విద్యుత్తును పాచ్చు దవ్యరాళిని కల్లి యున్న కేం(ధ్రకముచుట్టూ అపారమైన 'వేగములతో తిరుగు చుండును ఈ శేం[దకములో దగ్గరగా బంధింపబడియున్న (పోటానులు శ్య్యూ[ట్రానులు కలవు భిన్నమూలకములు (ఉదాహారణగ ఇనుము కేల్ఫియము వరమా ణువుల్సు వానివాని శేంద్రకముల నిర్మాణమందును చుట్టూ[గహములవఅె తిరుగుచుక్న ఎలక్ష్రైనుల సంఖ్యయందును భిన్నముల్లై యుండును వాటి చాటి ఎలక్టా్సిను (శమములను పూర్తిగా కల్లియున్న పరమాణువులు (ఉదా వారణకు ఇనుము పరమాణువును తీసుకొనిన) ఒక (వత్యేకమైన వర్ణమా అను పర్పరచును కాని కొన్ని నతతముల చవాళతావరణములలో కన్గొన బడిన ఉహ్టోోగత పీడనములవద్ద పరమాణువులు తమచుట్టూ ఉన్న ఎలశ్ట్రాను (క్రమములో గల చిట్ట చివరి ఎలక్ఞ్రానునుపట్టి ఉంచుకొనలేవు ఇట్టి పరిస్థితు అలో ఎర్చరువబడిన వర్షమాల వెనుకటి దానికి పూర్చి భిన్నముగ ఉండును పైన పేర్కొనిన సితిలో ఉన్న పరమాణువును పకతా అయనీకృతమైన పరమాణువు (31081) 1011266 26000) అని అందురు ఉదాపారణకు పౌరవర్షమాలలోని ఊదాభాగములో నున్న గాఢమైన 'రెండుకేఖలు పకతా అయినీకృత మైన "శేలిసియము వరమాణువునకు నంబంధించిశవి ఒకళ ఆాబ్బి [కిందట * (ఫాను వకోఫారు " అను నాతడు (ప్రవేళ పెట్టిన (వత్యేక పద్దతి ననునరించి ఈ శెండు రేఖలను 11 అనుపేర్ణతో పిలుతురు ఈ విమ యమువైై ఇంత వరకు చెప్పినకొద్చి వివరములతో నే సూర్యునియొక్కయు నత[తములయొక్కయు భౌతిక స్వభావములను కన్లొనుట్నక్లై చేయు వరి శోధనలలో వర్ణగాహి ఎంత కదక్తి వంతముగ ఉపకరించునో శెలియు చున్నది
104 ఖగోళ విజ్ఞానము
ఇదివరలో మనముసొరవర్ణ మాలలోని అ నేక కేఖలకును సాదృళ్య శా వర్ణ మాలలోని అనేక శేఖలకును సంపూర్ణ సాజాత్యము గలదను విషయ మునుగూర్చి నొక్కి వక్కాణించికిమి ఇట్టి సంపూర్ణ సాజాత్యము నమత వర మాలలో ఎల పుడూ సంభవింపక చాల అరుదుగా వచ్చును క్ష విమ యము లిలివ పటనవోయమున వివరింపబడినది ఇందు మధ్యనున్న వరుస "కేఖలు నమత్రపు వర్మ మాలలోని కొద్చి భాగమును దానికివైన [క్రిం గల "శేఖలు సాదృళ్య వర్ణ మాలలోని శేఖలను నూచించును నత్మత వర్త్మమాల కును సాదృళ్యళావర్థ మాలకును ఉభయసామాన్యమగు "రేజలుమా[తము ఇచట చూవబడినవి సాదృళ్యశా వర్ణమాలలోని శేఖలతో పోల్చినపుడు నడ(ళవర్ణమాలలోని శీఖలు కుడివైపునకు కొద్దిగా జరిగినట్లు కాన్సించు చున్నవి ఈ వటములో వర్ణమాలయొక్క ఎరువుభాగము కుడి పక్కగా ఉన్నదని ఊహించుకొనిన మై పరిస్టితి ననుసరించి నథ్యత వర్ణమాలలోని పృదైన ఒక కరేఖయొక్క తరంగ దై్రైర్బ్య్యము, ఈ "కేఖతో సాజాత్యము గల్షియున్న సాదృళ్యళావర్ణమాలలోని "కేఖయొక్క తరంగ దైర్యము కన్న కొంచెము దీర్చముగా ఉండునని తెల్లమగును మరికొన్ని నమత వర్ణమాలలోని నల్టి నిశేఖలు దీనికి వ్యతి రేక మైన దిక్కులో జరిగియుం డును ఈరేఖ స్థానచలనముల వివరణము డాఫ్ట రు నూతముననుసరించి యుండును మనకు వెలుతురు నిచ్చుచున్న వన్తు వేద్తైన ఒకటి మననుండి దూరముగా పోవుచున్న యెడల ఆ వస్తువునుండి మనల నొక "నెకనులో చేరుచున్న తరంగముల సంఖ్య అవస్తువు స్థిరముగా నున్నపుడు అచేనమ యములో దానినుండి మనలను చేరగల్లు తరంగముల సంఖ్య కన్న తక్కు వగా ఉండును దీని ఫలితముగ ఏదైన తరంగము యొక్క దైైర్హ ము కొంచెము పాచ్చినట్లు కాన్పించి స్ఫీరముగానున్న కాంతి ఉత్ప త్తి స్థానముచే పర్పరుపబడిన సాదృళ్యతావర్జమాలతో పోల్చినపుడు ఈ వస్తువుయొక్క వర్ణమాలలోగల కేఖలు కొంచెము ఎరుపు భాగమువై పు జరిగినట్లు కాన్చిం చును 28వ పటములో చూపిన విధముగ నత(త వర్ణమాలయు సాద్భృ శ్య ళా వర్ణ్షమాలయు ఉన్న యెడల ఈ నమ్మ్యతము మననుండి దూరముగా పోవుచున్నదని నిర్ణయింపవచ్చును ఇంతియకాక ఈ శేఖలయొక్కతరంగ
కాంతి సంబేళము 105 వైర్ష్యములు ఎంత పౌచ్చినవో కొలిచిన, ఒక సులభనూ(తము నుపయో గించి ఆ నద[తము మననుండి దూరముగ 'నెకనుకు ఎన్ని మెళ్ళ వేగముతో పోవుచున్నదో కన్గొనవచ్చును ఇదే విధముగ ఈ నతత రేఖలు ఊదారంగు భాగమువైైపు జరిగిన నమ[తము మన వై పునకు నెకనుకు ఎంత వేగముతో వచ్చుచున్నదో కన్గానవచ్చు
వివిధ సౌర అజాంశములవద్ద సూర్యుని ఆత్మ[భమణ కాలము ఎంత ఉన్నదో డాప్టరు సూ్మూశతము నుపయోగించి కన్గొనవచ్చును సూర్యుడొక అతము-వె దాని తూర్చుఅంచు మనవైైపునకు వచ్చుచు పడమటిఅంచు మన నుండి దూరముగా పోవుచున్న రీతిని భమించునట్టు మనము జ్ఞప్తికి తెచ్చు కొనవలెను సూర్యబింబముయొక్క. తూర్పు పడమటి అంచులవద్ద చేసిన వర్ణమాలా పరిశోధనలు ఈ అంచుల అజాంశములవడ్ద్ధ నున్న వాయువులు నూర్యుని అమభమణముచే నెకనుకు ఎన్ని మైళ్ళ వేగముతో *రగిర (తివ్ప బడుచున్నవో తెలియజేయును మనకు తెలిసిన సూర్యుని పరిమాణము నుండి (భమణకాలమును ఊహింవవచ్చును 85% వరకు గల సౌరఅజూ౦ళ ముల వద్ద చేసిన వర్ణమాలాం రిళోధనలఫలితములు సూర్యాంకముల అవలో కనములనుండి పొందిన ఫలితములను ధృవపరచుచున్నవి
నూశ్యాంకములలోను, వీటికి దగ్గరగనుగల వాయువులయొక్కయు లోవాబాస్పముల యొక్కయు. కదలికలను కన్గొనుఓకుకూడ డాన్లరు నూతము వర్తింప చేయవచ్చును సూర్యుని వై నున్న మచ్చలు వాటి (వక్క నేయున్న అతికాంతిముగు దీప్వావరణముతో పోల్చినపుడు మాతమే నల్లగా కాన్పీంచునని జ్డూాపక ముంచుకొన వలయును ఒక ముచ్చనుండి వచ్చుచున్న కాంతిని వర్ణదర్శినితో పరిశీలించినపుడు డిని వర్ణమాలకును, కాంతివంతమగు బింబముచే ఎర్పరువబడిన వర్ణమాలకును చాల భేదము శాన్చించెను అనేక విషయములను ఆలోచిం చిన పిమ్మట సుమారుగానుండు మచ్చయొక్క ఉషోోగత 4000 (ప్రాంతమున ఉండునని ఊహించబడినది అనగా ఇది మిగిలిన దిప్త్యావరణముయొక్కం ఉష్పోగత కన్న 2000 తక్కు వగానున్న దన్నమాట సూర్యాంకముల వర్ణమాలలోని రేఖల పరిశీలనలు
8
106 ఖగోళ విజ్ఞునము ఈ మచ్చలు గిరగిర తిరుగుచున్న వాయు వదార్థ ములతోను ఎలశ్ట్రనుల తోను చేయబడిన [బవ్మోండమయిన గరాటు రూసములోగల పెద్ధ నుడి గుండమువ లె నున్నవనెడు నిర్ణయమునకు దారి చూపును
సౌరచాతావరణములోనున్న ఉదజని కేల్సియము వంటి మూలపదార్థ ములు ఎటుల పంచబడి యున్నవను విషయ పరిశీలనలు ' స్పెళ్టోొహీలియో (గావు (50666౦ 61108891) అని పిలువబడు పరికరముచే జరువ బడును సౌరవర్ణములోగల నల్లని లేఖలు లేక విదూషిత "రేఖలు (పక్కనే ఉన్న అత్యంత కాంతివంతమగు అఎచ్చిన్న వర్ణమాల లేక ఇం[దధనుస్సు వర్ణమాలతో పోల్చినపుడు మాత్రమే నలగా కాన్పించునని ఇది వరలో వెప్పియున్నాము నూర్యవింబము మీది ఒక నన్నని భాగమునుండి వచ్చు చున్న వెలుతురును మామూలు పద్ధతిలో వర్ణ మాలగా విశ్హేషణ మొనర్చినా మనుకొనుమ. ఇటుల అన్నిదృళ్యమానతరంగ -దైర్హ్య స్యములు కలిగియున్న కాంతి కిరణ పుంజములను బహుళముగా పొందవచ్చును ఇంతియ'కాక ఏదియో ఒక నియమిత తరంగ టెక్సో శ్రముగల శాంతి కిరణ పుంజము లను మొతమే పో నిచ్చుచు మిగిలిన కాంతి కిరణపుంజములను ఒక శరచే అడ్డగించినామనుకొనుము ఈ 'తెరలోగల ఒక చీలిక నుండి మనకుకావలసిన నియమిత తరంగ తెర్ప్సృోష్ట్రముగల కాంతి పుంజములు బయటకు వచ్చి ఒక ఫొటో[గావు స్టేటువై. పడునట్లు చేంనామని ఊహింపుము ఉదావారణకు మనము నిర్ణయించిన తరంగ దైర్యము ఉదజని లేఖలలో ఒక దానికి సంబం ధించినదై నయెడల మనకువచ్చు ఫొటోలు ఇంతవరకు సూర్యవింబము వై మన మవలోకించుచున్న భాగమందలి వాతావరణములళలోగల ఉదజని పంపకమును గూర్చి ఆలియచేయును ఒకానొక యం సవోయమున = ఈయం [తమునుగూర్చి విపులముగా చర్చించనవనరములేద.-సూ ర్యబింబపు వరంపరానుగత ఇాగములను ఉదజనికాంతిలో ఫొటోలుగా తీయవచ్చును ఇటుల తీనిన అన్ని భాగములను € లిపి నూర్యబింబమువై అంతటను గల ఉదజని వాతావరణ పటమును నిర్మింవవచ్చును
శాంతి సంచేళశము 107
పరివర్తక_స్తరము యొక్కయు వనశ్టావరణము యొగ్కయు భౌతిక నిర్భ్శాణవరిశీలనలను సంపూర్ణ మూ ర్య[గవాణ కాలమున జరువుచురు సంపూర్ణ సూర్య[గ్రహాణములో సంపూర్ణత్వ సమయమున కాంతివంతముగా నున్న సూర్యుని దీప్త్యావరణమును చంద్రుడు డాలువలె ఆచ్భాదించి పరివర్తక_న్త రమును వనశ్హావరణనును మాతము జయటపెట్టి కన్పడునట్లు చేయును సంపూర్త త్వమునకు ఒకటి లేక శెండు సెకనులముందు అనగా చందు నిచే పూర్చిగా ఆచ్చ్భాదింప బడక సూర్యుబింబము ఇంకను నెలవంకవలె కన్సడుచున్న సమయమున తీయబడన వర్ణ మాల మామూలుగ కాన్చించు విచూషిత వర్ణమాలగనే యుండును కాని ఈ నెళవంక వంటిరూపము మాయమైన తకతణము సౌరవాతావరణములో నున్న వాయువులచేతను జాస్పములచేతను వర్పరువబడిన [ప్రకాళశవంతమగు దీప్తి రేఖలు తళుక్కున మెరసి హారాత్నుగ కాన్సించును ఇందుచేతనే దీనిని ' నృురద్వర్ష మాల (1129ష 39600100 అని పిలుతురు దీప్త్యావరణముమై న ఎంత ఎత్తు వరళు వివిధములగు మూలపదార్భము లెగయునో ఈ స్ఫురద్వర్శ మాలా వరిశోధనలనుండి కన్గ్లొన వచ్చును
అధ్యాయము - తి నకతములు
నత్మళములకు గల కొన్ని సాధారణ నస్వథావములను శ అధాస్ర యములో [పాథమిక ధోరణిని పరిశీలింతము నిర్మలమైన రా(తిసమయము లందు ఆకాళశములోని నత్యతములను వీక్షించినపుడు మనకు తొలుదొల్త తట్టునది వీనికిగల |పళాళ వైవిధ్యము ఉత్తరార్ధ గోళములో అనుకూల సమయములందు మనము అసాధారణమైన (పకాశముగల మృగవ్యాథ (బహ్మహృాదయ రిగలు వంటి నడ్శతములను సాధారణ (వకాశనుగల సప్తర్షి మండలములోని నక్ష్మ్యతములను తక్కువ [పకాళశముగల పిల్లల ఖోడ్తి లోని నద(త్రములను చూచెదము. కాంతి పరిమాణపు చివర దృగ్గోచర మా [పకాళము గల్లిన నమతములున్నవి వెన పేర్కొనిన (పకాళపు హాద్దులలో 30డువేల నత్మ్యతముల వరకు అర్భ గోళాకార. అకాళగుమ్మట ములో అతి నిర్మలమగు రాశులందు చూడవచ్చును ఒక సామాన్య దూరదర్శినితో చూచినపుడు మన కళ్ళకు కన్పించు నత[త్రముల సంఖ్య చాల హపౌచ్చగును ఇంకను శక్తి వంతమగు దూరదర్శినుల నుపయోగించిన అసంఖ్యాకమగు నమ[తములు బహిర్గ్షతమగును
[వకాశమునుబట్టి నత[త్రములలో అంతరముల నేర్పరచుట ఖగోళ శాశ్ర్రు ముఖ్య కర్తవ్యము దిన్నికై మొదటి [పయత్నమును రెండువేల సంవత్సరముల [క్రిందట “*హిష్పార్‌ కను అనునాతడు గావించెను ఈతదు నత[తములను వాటి (వకాళములను బట్టి ఆరు వర్షమ.. లుగా విభజించిను ఇందు అతి [ప్రకాశవంతమగు ఇరువది (సుమారుగు) నత్యతములు (పథమ కాంతి పరిమాణ నతతములుగా పేర్కొనబడినవి (పకాశకమములో పీని తర్వాత గల 50 నమ్యతములు ద్వితీయకాంతి పరిమాణ నత్యతము అని పేర్కొన బడినవి ఇటుల వట్టి కంటికి దృళాగ్థదృళ్యముగ కన్చించు హీన కాంతిగల ఆరవ శాంతి పరిమాణనత[తములు వచ్చువరకు విభజన
నత [తములు 109 జరిగెను ఈ విధముగ నత్మతముల అంతరముల నేర్పరచు పద్దతి అందు జాటులోనున్నను ఉజ్జాయింపు విలువలను మాత్రము ఇచ్చును అయినను అధునిక నమత వర్ణ కరణ [పమాణమునకు ఇది పునాదిగ ఉపకరించెను ఆథునిక నమత వర్షీ కరణ (వమాణములో (వథమ కాంతి పరిమాణము గల మాదిరి నవ[తము ఆరవకాంతి పరిమాణముగల మాదిరి నతతముకన్న నూరు రెట్లు [వకాళవంతముగా నుండునని నిర్వచింపబడినది, చతుర్భ కాంతి వరిమాణముగల మాదిరి నత్మతము 9న కాంతి పరిమాణముగల మాదిరి నవ్యతము కన్న 100 రెట్టు [ప్రకాశవంతముగా ఉండును ఇటు లనే మిగిలినవి ఈ వర్గీికరణములోనున్న ముఖ్యసూత్ర మేమనగా _ ఒక నథతము మరియొక నతత్రముకన్న 100 శెట్టు [వకాశవంతముగా నున్న ఎడల ఈ నమ్యతముల కాంతి పరిమాంములను తెల్పు అంకెల భేదము 5 గా ఉండును ఇందు [పకాళశతరమగు నమ్మతము యొక్క కాంతి పరిమాణమును తెల్పు అంకె చిన్నదిగాడఉండును ఇంతియ కాక కాంతి సరిమాణ భేదము ఒకటిగా ఉన్న నమ్యతముల (ప్రకాళముల నిష్పత్తి సుమారు బిజ్లెై1ేగా (కచ్చితముగా లి 512 కే ఉండును కాంతీ వరి మాణఖేదము శెండుగా ఉన్న ఈనిష్పత్షి (2 513) 1గా ఉండును ఇటు లనే మిగిలినవి కాంతిపరిమాణ భేదము 5గాఉన్న నక్మతముల (పకాళముల నిప్పతి (8519 1 అనగా 100 18 సమానముగా ఉండును మనము [వథమకాంతి పరిమాణ నమ్యతము యొక్కయు. 11వ కాంతి పరిమాణ నత్మత్రము యొకద్ధాయు (వశాళములను పోల్చ్బగల్లిన వాటి (వకాళముల నిష్పత్తి (2 512) 1 గా ఉండును ఇందలి 10 అను అంకె మనము వరిశీ లించుచున్న నత్యతముల శాంతి పరిమాణముల భేదము ఈ నివృత్తి 10 000 18 సమానము అనగా (పశాళములో (ప్రథమకాంతి పరిమాణ నమ్యతము వదివేల 11వ కాంతి పరిమాణ నత్శతములకు సమానము మౌంటు విల్సను వేథశాలలోనున్న 100 అంగుళముల పెద్ద దూరదర్శినితో పరిళోధించ గల్షిన అతిహీనకాంతి నథతము ల వ కాంతి వరిమాణ (పొంత మున ఉండును అందుచే (వథమ కాంతి పరిమాణనత(త్రము వ1వ కాంతి వరిమాణ నత(త్రముకన్న (8512) 1 లేక 100 మిలియన్ల కెట్లు పెచ్చు
శ10 ఖగోళ విజ్ఞానము [వకాశముగా ఉండును ఈ కాంతి పరిమాణముల [పమాణము గోలు ఆట ఆజెడువారి (వజ్లను కన్గొనుటకు ఉపయోగించు షరతుల పద్ధతిని పొోధి యున్నదని అనేకమంది అనుచుందురు. ఇందు ఆట జాగుగా ఆడువానికి తక్కువ అవకాళములును తక్కువనేర్పుతోఆడువానికి పాచ్చు అవకాళము లును ఉండును "రెండు నమ్మ్యతముల యొక్క పకాశముల నీప్పక్త్తి ఎట్టి దై నను
[581 కాని వలి 81 కాని] ఒక సాధారణ సూతముతో పీటికాంతి పరిమాణముల వ్యత్యాసములను 'తభికగా కన్గొనవచ్చును. ఒక [వళత్యేక నత(తమునకు ఓక నిశ్చయమయిన కాంతి పరిమాణపు అంకెను ఆపాదించి
ఈ నమ్మత (పకాళమునకు మిగిలిన అన్ని నతమ్ముతముల [ప్రకాళములకు గల నిప్ప త్తని కొలువ గల్గిన ఎడల ఈ నమ్మతము అన్నిటియొక్క కాంతి పరి మొణములను నిర్ణయించగలము ఉదాహారణకు (పస్తు తము వ్యవహార ములోనున్న కాంతి పరిమాణ [కమములో పునర్వసుయొక్క కాంతి పరిమాణము. 1 2 పునర్వనుతో పోల్చినపుడు ఇతర నమతము అన్నిటికి గల సావేష (పకాశములను మనము కొ లువగల్గిన ఎడల ఈ నవత్రము లన్నిటికి కాంతి వరిమాణాంకములను నీయమించ వచ్చును
పూర్వకాలనున నతత సాపేడ (వకాళములను కొలుచుటకు
సరియగు దృగ్యం్యత్రముల నువయోగించికి ఈ విధముగ నమ్మతకాంతి పరి మాణ (క్రమమును ఇ (వకాళశవంతమగు నతతములకుమా[త్ర మే అయినను నిర్మించిరి ఈ వీధముగ నిర్ణయించిన కాంతి పరిమాణమును దృళ్‌ కాంతి పరిమాణ (వమాాము 715121 లీశే2ర2100రే 6580219) అని పిలు తుగు [ప్రత్యేకముగ ఒగ నమ్మతపు కాంతిపరిమాణమును దృళ్యకాంతి పరి మాము (718621 ఏే42801606అ) అని పిలుతురు అన్ని నత్మత్రములు ఒకే మూదిరిగ నిర్మింపబడి ఉన్నఎడల మననుండి వీనికి గల సాదృశ్య తా దూరములను గూర్చి కొన్ని అనుమితిలను చేయవచ్చునని బాగుగా విళద మగుచున్నది వలనన ఒకే మాదిరియగు కండు నమ్మతములలో వది అతి (ప్రశాళవంతముగ కాన్చించు చుండునో అది ఆ ₹ింటిలో మనకు అతి
నత్మ్యతములు క... దగ్గరగానున్న ద్రై ఉండవలెను దూరమును గూర్చి కాని, నిర్మాణపు మాది రిని గూర్చిశాని ఎట్టి ఊవాలను చేయకయే మన కగుపడుచున్న కాంతి పరిమాణములను కాంతిపరిమాణమనుప వమునకు ముందొక విశేషణమును చేర్చి * అభివ్య_క్త దృుళ్యకాంతి పరిమాణము (గీ99226026 13021 వేశీ28220ష64ల అని పిలిజదము
నత[తముల గూర్చి గమనింపదగిన మశియొక అంళము వీని వర్ణ మాలల వైవిధ్యము దూరదర్శినిలో ఈ వై విధ్యమింకను బాగుగా కాన్చిం చును ఉదావారణకు దూరదర్శినిలో ౫ ఎం[డొమెడాను చూచిన ఎడల అది ఒక జంట నడ [తముగా కాన్చించును - మామూలు కంటికి ఇది ఒకటిగానే కన్చించును ఈ జంట నక[తములలో ఒకటి వనుపు రంగుగన్వు శండవది (ప్రన్ఫుటమైన నీలి రంగుగను కాన్చించును నతతముల రంగులు వాటికాంతి పరిమాణ నిర్ష యముతో ముఖ్యమైన సంబంధమును కల్షియు న్నవి అభివ్య క్ష దృళ్యకాంతి పరిమాణములను కంటితో చేసిన అవలోకన ముఠ ననుసరించి నిర్ణ యింతురు (పారృతిక పాతువుల పురస్కరించుకొని (వశ్యేకమగు కొన్ని లతమణముల సంతరించుకొన్న యం(తమే కన్ను భూమివై మానవుని జీవిశము (పారంథమ యిన దాదిగ అతని కండ్లు సూర్యుని వెలుతురుకు గల (వత్యేక లమణముల కలవాటు పడవలసి వచ్చి నది దీని పర్యవసానముగ సౌర కాంతిలోని [పథాన తరంగ _ద్రెర్హము లకు మనకన్ను సూత్మగాహి అయ్యెను నిజమునకు సూర్యుడు పసుపు వర్ణపు నమ్యత్రము అందుచే మన కంటి యొక్క నూత్మ[గాహాకత్వము అత్యంత అధికముగ పసుపు వర్షపు కాంతియందుండును ఒక నమ్మతము నీలిరంగులో కన్చించుటకు కారణము ఆనత[తముయొక్క వెలుతురంతయు చాని వర్ణమాలలోని నీలిభాగమునందే ఉండుటచే కాక దీని వెలుతురు యొక్క తీళ్టత ఇందలి నీలిరంగు భాగములో పొచ్చుగనుండుటయేనని చెప్పవచ్చును చాకముష విధానమున నథ[తముల సా పేశ్స [వకాళశములను నిర్ణయించుట సుదీర్ధమై ఆకాళములోని అనేకములగు హీన (పకాళ నవథతములకు ఆచరణ సాధ్యముకాదు. కాని ఈ నమ్మకము లెంత హీన
112 ఖగోళ విజ్ఞానము శాంతివై నను వీని ఫొటోలను తీయుట చాల సులువైైనపని ఇతర విష యములన్నియు. సమమయి నపుడు నత్మత [పకాళము హెచ్చినకొలది ఫొటో|గ్రాపు శ్లేటువైవచ్చు. దీని (పతిబింబము "పెద్దదగుచుండును ఎట్టి సాం శేతిక వివరముల జోలికి పోకుండ నక్యతముల కాంతి పరిమాణము లను, వాటి పతివింబముల కొలతలను కొలిచి నిర్ణయించ వచ్చునని చెప్పవచ్చును. ఈ విధముగ నిర్ణయించిన నమతకాంతి పరిమాణములను “అభివ్యక్త శోయా చత కాంతి పరిమాణము (ఉ99ఇల1 బమేం€08522116 వేశజ8ం1యితేల) అని పిలుతురు సాధారణ ఫొటో (గాపు ఫ్రేటుప్వై నీలిరంగు వస్తువు ఎరుపురంగు వస్తువుకన్న గాఢ మగు చిత్రము నేర్చ్పరచునని అందరకు తెలియును మన కంటికి ౭ండు రమ్యతములు సమాన [పశాళములుగా శాన్పించుచు. అందొకటి నీలము కము రెండవది ఎరుపుగను ఉన్నదనుకొనుము ఈ ఆండు నక తములకు కమౌన పరిస్థి తులలో ఫొటోలను త్రీసిన ఎడల వెన పేర్కొనిన కారణ ములచే నీలిరంగుగా ఉన్న నమ్మతము ఎరుపు రంగు నక[తముకన్న పెద్దది మును, ఎక్కువ గాఢమగునట్టిదియు. నగు (పతి వింబమును పర్పరచును ఫొటో[గాపు స్టేటువై గల ఈ నకశ్రపు (పతిబింబముల వ్యాసములను కొలిచి వీని ఛాయాచిత్ర కాంతి పరిమాణములను గుణించిన ఎడల ఈశకాంతి వరిమాణములు ఆ నతతములయొక్క వివిధ వర్ణములతో సంబంధము కల్లియుండునని విళశదమగుచున్నది సాంపదాయానుసారముగ ఛాయా చితకాంతి పరిమాణ [పమాణము దృళ్యకాంతి పరిమాణ (వమాణముతో ఒక (వత్యేక సంబంధము శల్లియున్నది. ఒక నకతముయొక్క ఛాయా చితకాంతిపరిమాణమునకును దృశ్య కాంతి పరిమాణమునకును గల ీద మును” వర్ణనూ చిక (00101 1ఇరేలల. అని అందురు ఇది ఓక నిర్మీత (వమాణముళలో నక్యత వర్షమును తెలియ చేయునని దినిపేశే సూచించు చు్న్నూది.
కన్ను సూత్మ(గాహిగా పొందు. వెలుతులును మాత్రము ఫోటో [గాఫు సేటువై వడునళ్లం చేసీ నథ[తముల దృళ్యశకాంతి వరిమాణను
నతతములు 118 లను ఫొటోలు తీయుటద్వారా నిర్ణయించ వచ్చును ఇటుల నిర్ణయించు టకై. ఫొటో[గాఫు స్టేటునకు ముందొక పసుపురంగు అద్దమునుగాని ఫిల్మునుకాని ఉంచవలెను ఈ విధముగ వేయుటచే ఫొట్యోగాపు న్లేటును పసుపురంగు కాంతిమాత మే చేరగల్లును వనెండు నక్మత్రముల సావేక [పకాళముల నైనను కొలుచుటకు అతికచ్చితమగు పద్దతి నొకదానిని ఇటీవల వాడుకలోనికి తెచ్చిరి ఈ పద్దతి పొటాషియము. సోడియము. రువిడియము అనుమూల పదార్థముల తిక స్వథావమువై ఆధారపడి యున్నది ఇటువంటి లోవాములవై వెలుతురు పడినపుడు, అది ఈలోవా వరమాణువులలో ఉన్న ఎలక్టా9ను లను బ్రైటకు నెట్టి వేయును లోవాములవై పడుచున్న వెలుతురుయొక్క (వకాళతీళ్షత పౌాచ్చినకొలది వీటినుండి సమాన కాలములలో బయటకు నెట్టి వేయబడిన ఎక్టైంనుల సంఖ్య పాచ్చుచుండును. నరియగు సాధన సామ్మగి నువయోగించి ఈ ఎలక్ట్రాను |పవావామువలన ఉత్పన్నమయిన అతి స్వల్బ్పమగు విద్యుత్‌ (పవాహమును కచ్చితముగా కొలువ గల్లుటచే "రండు నవ్మత్రముల (వకాళముల నిష్పత్తిని నిర్ణయించ వచ్చును ఈ సంకల్పముతో నిర్మించిన పరికరమునకు “ శేజోవిద్యుళ్కాంతిమూపకము (0[060.2186010 వషిం60క ంంర"అని "పేరు దీనిని (వ త్యేకముగ వృద్ది తయ నక్మతము (7211016 50225 అని పిలువబడు కొన్ని రకములగు నక[తములకాంతి మార్చ్పులనుకొలుచుటకు ఉపయోగింతురు. కిందటి అధ్యాయములో సౌరవర్ణమాలలోని కొన్ని స్వాథావిక గుణములను గూర్చి సండి_ప్ప్వముగా వర్శించి యుంటిమి ఈ విధముగనే (వశాళవంతమగు నత్మతముల కాంతినికూడా విభజించిన ఎడల ఏర్పడు వర్షమాలలు (ఫొటోగ తీయబడినవి) చూడగనే స్పష్ట వరువ ళక్యము కాని విధమున భిన్నముగ నుండును నత్మత వర్ణ మాలలలో అత్యధికభాగము విచూషిత వర్ణమాలలే ఈ వర్ణమాలలలోని నల్సిని శేఖల యొక్క స్థానములను పరీఊంచి. ఈ నతత్రముల వాతావరణములలో ఫలనా
కే 1శ్తీ ఖగోళ విజ్ఞానము ఫలనా మూలపదార్థములు గలవని ఊహింపవచ్చును నమత వర్ష మాలలను ఈ (శిందచూపిన ముఖ్యవర్షముల. గా విభజించిరి ౦౩4 ౫౩ (9౪ మ గ్‌
నత్యుతములను *0 వర్ష్శమునకు ఇెందినవిగను “3 వర్గమునకు చెంది నవిగను ఇత్యాదిగా ఇ ప్పెదరు ఈవర్ష మాలల నింకను కొన్ని ఉపవర్షము లుగా విభజించిరి ఉదాహంణకు ది వర్గమునకు చెందిన నతతములు యమ్మీ గీ తీ తీ అను ఉపవర్గములకు చెందును ఈ వర్గున [క్రమము తర్వాత బౌ రె, కౌ అనునవి వచ్చును ముఖ్యముగా సూర్యుడు న్‌ వర్గమునకు చెందును (నుండి 34 వరకు గల వరుస [క్రమము తగ్గుచు పోవుచున్న తావ్యక్రమమును సూచించును 19 ౫ వర్షములకు చెందిన నతతములు అన్ని నమ్మళములకన్న అత్యధిక తావక్రమమును, 20 000౦ను కల్లియుండును ఆ వర్షనతమ్మ్యతముల తాప్మకమము60000ను స్‌ వర్గ నమ్మ్యుతముల కావకమము 8000ను ఉండును మన మిదివరలో చూచినట్లు సౌరవర్ణమాల (ళ్ళ వర్షము ఇనుప చావ్చమునకు చెందిన వందలకొలది రేఖలను కల్లియుండును జె వర్గమునకు చెందిన నవ్యత వర్ణ మాలలో ఇట్టి రేఖలు ముచ్చునక్రై నను కానరావు దీనినిబట్టి పై వర్గ నమ్మత్ర ముల వాతావరణములో ఇనుము అనలు లేదని భావింపరాదు దీనికర్థ్య మే మనగా కె వర్గమునకు ఇెందిన నవత్రములకు గల అత్యధిక ఉహ్ణో[గతలవద్ద ఇనుప లోవహాము పరమాణువు తనకుగల చివరి ఎలక్ట్రా౦నులను పోగొట్టు కొని యుండును అందుచే ఈ విచేదిత పరమాణువు వర్ణమాలలోని నీలి ఎరుపు రంగుల మధ్యభాగపు మేరలో ఉండు తరంగ 'దెర్స్టము.. గల్లిన నల్లని లేఖలను ఏర్పరువలేక పోయినదన్న మాట విచ్చేదిత పరమాణువుల 'నేర్పరుచుటకు నమత వాతావరణములోని చాయుపీడనముకూడ దోవాద కారీ యగును వాతావరణ సాం[దత తగ్గిన కొలది విచ్ళేదిత పరమాణు వుల పాలు పాచ్చుచుండును ఇట్టి సిద్ధాంతము లాధారముగా గొనుట చేతనే ఇటీవల నక్షత వాతావరణమును గూర్చిన విపులమైన పరిశోధనలు 'పౌచ్చుగ పురోగమిం చినవి
నత్మతములు 115 ఒక నతమ్యతముయొక్క దూరమును తొలుదొల్న విజయవంతముగా కొలువ గల్గుటయే [క్రిందటి ళచళాబ్బ మున ఖగోళశా(న్త్రము సాధించిన ఘన కార్యము. నై ర్ధాంతికముగ ఆలోచించిన ఈ పద్దతి యొక్క మూల సూ[తము మిక్కిలి సాధారణమై చందుని నూర్యుని దూరములను కొల్చిన (అఘుగవహాముల నువయోగంచి) వద్ధ తిని పోలియుండును సము చితమగు పీర శేఖఉండుట ఈ రెండుసందర్భములలోను అత్యంత(ప్రథానము. తారతమ్య దృక్పథమున చందదుని యుక్క దూరము చాల తక్కువ అందుచే భూమి పరిథివై గల వశెండు అనువైన బిందువులచే నిర్ణయింప బడిన పీర రేఖమైనను సరిపోవును ఎరాను వంటి లఘు[గవహముల దూర మును కొల్చుటకు తగిన పీరశేఖను భూమియొక్క అత[భమణము నమ కూన్చెనని మనము చూసి యున్నాము ఈ ెండుసందర్భములలో చాడిన పీరశేఖలు ఆయా విషయములకు సరిపోయినవి నూర్యుని దూరము కన్న మిలియను రెట్లు లేక ఇంకను పౌచ్చుదూరములో గల నమ[త్రముల నవలో కించుటకు ఏ పీరశేఖ చాలినంత పొడవు గల్గియుండును భూకత్యు భమ ణము ఈ (పళ్నకు సమాధానము నిచ్చును, అరు నెలలలో, సూర్యునితో పోల్చినపుడు భూమి తన స్థానమును భూకజ్య్యా వ్యాసమునకు (అనగా 186 మిలియనుమెళ్ళ) సరియగు నిడివిలో మార్చుకొనుచుండును ఇది డవ పటములో చి త్రీకరింపబడినది భూమి జనవరి ఒకటవ తేదీన తీవద్దను, జూలై. ఒకటవతేదిన 3 వద్దను ఉన్నదని అనుకొందము కూర్యుని చుట్టూ ఉన్న భూకత్యు వర్తులాకారములో ఉన్నదని ఊహించుట ఇన్పటి మన సమన్యకు చాలును అందుచే రె అనుశేఖ ఈ వద్ధతిలో మనము నంపొ డింపగల అతి పెద్ద పీరకేఖగా ఉండును శారతమ్యమున కొంచెముదగ్గరగా నున్న ఓ అను నక్మతముయొక్క దూరమును మనము కన్గొనుటకు (ప్రయ ల్నించుచున్నానమునుకొనుము గీనుండిచూచునపుడు ౫5 కన్చించు దిక్కును దీని చేపధ్యమ.లోనున్న హీనళాంతి నదతముల దిక్కులతోపోల్చి మన మవలోకింపవచ్చును ఈ హీనకాంతి నత[తములు అనంత దూరములో నున్నవని ఊహించవచ్చును ఆరునెలల తర్వాత మన మీ అవలోకనలను తిరిగి క నుండి చేసెదము "కినుండి చూచినవుడును కెనుండి చూచి
116 ఇఒగోళ విజ్ఞానము నపుడును 2వ యొక్క దిళలో కల్షిన మార్పును _ పటములో ఇది & ౫09 కోణమునకు సమానము _ అపుడు కన్గొనవచ్చును ఈ కోణము నొకసారి కొలిచిన తర్వాత సూర్యునినుండి 2కు గల దూరమును వెంటనే గుణింప వచ్చును
లు భ్రూకక్ష్య
- మా, దూర్కు శుక్రము శీ లో త లం టీలను న సౌనవరి1 వటము కీ
నిజమునకు వైన వివరింపబడిన పద్దతిలోని సూ్యతములు గెలీలియో కాలమునుండి తెలిసినవే అయినను దీనిని విజయవంతముగ [ప్రయోగించు టకు విజి శతాబ్ధముల కాలము ఆగవలసి వచ్చినది అపుడు భూగోళపు వేరువేరు మూలలలో పని దేయుచున్న ముగ్గురు ఖగోళ విజ్ఞానులను విజయ అత్మ ఘమారు ఒకేసమయమున వరించెను మూడు నథ(తముల-ర1సిగ్ని ౧౨౦ "'సెంట్రారి అభిజిత్తు = దూరములను వరునగా బెస్సెలు, "పాన్టరునను (నూనే అను వారు కొలిచి వారివారి ఫలితములను 1880-1840 సంవత్స రముల మధ్య ఒకరి తర్వాత నొకరు వెంట వెంటనే పకటించిరి
ఖగోళ ా(స్త్రమందలి అతికనమగు ఈ అవలోకనా విభాగములో తర్వాతి 60 సంవత్సరములలో మరికొన్ని విజయములు సాధింపబజెను నత[తముల దూరములను కొలుచుటలో ఫొటోలను ఉపయోగించు పద్దతి [వవేళ పెట్టిన తర్వాతనే వాస్తవమైన అభివృద్ధి కల్లుటకు వీలయ్యెను ఈ రోజున వేలకొలది సమీప నత్మత్రముల దూరములు మనకు వీలై నంత కచ్చితముగ తెలియును 24వ పటములోని ఉక అనుకోణమును కొలు చుట అనెడు వై సమన్య యొక్క [పధానాంళమును సోదావహారణకు విళదీకరించుటశై. 50 మైళ్ళు దూరములోనున్న అరవెన్ని చనాణెమును దూరదర్శినితో చూచుటకు వీలున్నదని ఊహింపుము ఈ చిన్నినాణెవు
నకతములు క్ష వ్యాసము యొక్క రెండు చివరల దిశాభేదమును కచ్చితముగ కొలుచు కార్యము చాల కష్టమని వేజుగా చెప్ప నవసరములేదు కాని చేరు వనే ఉన్న “అఖభిజిత్తు వంటి నక్మతము యొక్క దూరమును కొలుచుటకైై ఖగోళ శాస్ర్రజ్జు జెదుర్కొన వలసిన సమస్య ఇట్టి డే. శూన్యాకాసములో ఇంకను అధికతరమగు దూరములను = అనగా సాద్మశ్యమున అరవెన్నీ నాణెమును 500 లేక 1000 మైళ్ళ దూరము నందుంచినపుడు జేర్చడిన పరిన్ఫితి - కొలువగ వచ్చిన ఫలితములు చాల కచ్చితముగనే యున్నవి
నక తదూర ములను కొలుచుటకైై. ఖగోళళానన్త్రమున ఉపయో గించు వఏకాంకిమును పార్‌ 'వెకు [02౯ 560) అని పిలుతురు దీనిని 2ఓవ పటసవోయమున వివరింపవచ్చును సూర్యునినుండి ౫ అను నమ్యతము ఒక పార్‌ సెకు దూరములో నున్నయెడల ఖూకక్యు యొక్క అర్హ వాస్టసము 2 వద్ద ఒక సెకను ఉండు కోణమును చేయును పటములో శకి అను కొణము ల నెకనులుండును పలననగా ౫8 అనుకోణము భూకత్యు వ్యాసముచే 2£ వద్ధ చేయబడినది కాని మనము అతి సాధారణముగ
కాంతి సంవత్సరమును (1806 మ. (అనగా కాంతి "సెకనుకు
1 86 000 మైళ్ళ వేగముతో సంవత్సరములో పోవు దూరమున) వకాంక ముగ (0౫10) వాజెదము. ఒక సంవత్సరములో సుమారు 81కే మిలి యను నెకనులు ఉండుటచే ఒక కాంతి సంవత్సరమున సుమారు క మిలి యను మిలియన్ల మైళ్ళు ఉండునని తేలికగా కన్గొనవచ్చును
అతి దగ్గరలో నున్న నక్మతమగు ఇ నెంటారి సుమారు కీక్తి కాంతి సంవత్సరముల దూరములోనున్నది ఇంతవరకు నూచించిన పద్దతులతో 500 కాంతి సంవత్సరముల వరకు గల నమ (తముల దూరమును తగినంత కచచ్చితముగ కన్గొనవచ్చును
శాంతి సంవత్సరమను పదము దూరవు కొలతను సూచించుటయే కాదు కొంత విశేషార్థ మునుకూడ వ్యక్తము చేయుదున్నది ఎటులనన ఇది మనము చేయు ళూన్యావకాళ పరీమణ మందొక విధమైన చారిత్రక
116 ఖగోళ విజ్ఞానము అంళనుకూడ చొప్పించును మవము 869 కాంతి నంవత్సరముల దూర ములోనున్న నత[తము నొవదాని9ి చూచుచున్న ఎడల దీంనుండి మన కంటిలో ఇవుడు పడిన వెలుతురు 8839 సంవత్సరములుగా శూన్యాకాళ ములో |పయాణము చేయుచున్న దన్నమాట ఈ శాంతి మనచరితలో స్పానిషు ఆర్మడా జరిగిన కాలమున ఆ నత తమును వీడినది 590 కాంతి సంవత్సరముల దూరములో నున్న నత(తమును చూచుచున్న ఎడల 1956 సంవత్సరములో మవ కండ్హను చేరినకాంతి ఇంగ్లీషు గడ్డవై విలి యము విజేత కాలిడీన కాలమునుండి కూన్యాకాళములో వయనించు చున్నది ఇటులనే సాధారణ దూరవదర్శినిలో శాన్చించు హీనకాంతి చివ్నాములకు ఇంతకన్న అతి పురాతనమైన నంఘటనలతో సంబంధము నేర్పరువవచ్చును నూరు మిలియన్లు అేక అంతకన్న హెచ్చుకాం9 సంవ త్సరముల దూరములో నున్న అతిదూరపు నర్పిలనెబ్యులాలకు భూమివై మానవుడు ఉద్భవించుటకు చాల పూర్వమే జరిగిన సంఘటనలతో సాజా త్యము కలుపవచ్చును నక్షత దూరములకు సంబంధించిన విజ్ఞానమ్యుఈ నక్షత్రముల సహజ దీప్ణులను పోల్చి చూచుటవై ఉపయోగించును ఈ విధమున నక్షత (పకా శములవై వాటి దూరముల (ప్రభావమును పరిగణింప వలయును ఉదావా రణకు నూర్యుడు ఆకాళములోని అతి (వకాళవంతమగు నడ(తముకన్న అవరిమితమగు (పకాళముతో మనకు శకాన్చించును. ఇంత నూ(తమున సూర్యగోళము అన్ని ఇతర నడ్యతములను వికిరణ గోళముగ మించునని అనుకొనరాదు నత్మతముల యథార్థ పకాళములను పోల్చిచూచుటకు ఇవి అన్నియు మననుండి ఒకే దూరములో నున్నటుల భావించవలెను ఈ ఉద్దేశ్యముతో పది పార్‌ నెక్కులు లేక 89కి శాంతి సంవత్సరములను (పామాణిక దూరముగ ఖగోళ శా్యన్ర్రజ్జులు ఎంచుకొనిరి ఉదాహారణకు, ఒక [వత్యేక నమతము ?వ అభివ్య క్త కాంతి పరిమాణమును గల్షియుండి మననుండి 825 కాంతిసంవత్సరముల దూరములో నున్నదని ఊహించుము ఈ దూరము మన వమాణదూరముకన్న 10 శెట్టు పాచ్చుగా ఉన్నది
నతతములు కేరి అందుచే ఈ నథ(తమును లలి కాంతి సంవత్సరముల దూరమునకు తీను కొని వచ్చిన అది చాల (వకాళ వంతముగ కాన్చించును నిజమున కది 100 రెట్లు పాచ్చు[పకాళశముగ-దూ రముయొక్క- విలోమవర్షములో (వశా శము మార్చు చెందును_కాన్చించును ఈ హెచై్యైన (వ్రకాళము ర్‌ కాంతి పరిమాణముల భేదమునకు నమానము దిని కనుగుణముగ (పామాణిక దూరమువద్ద ఈ నక్యతము ద్వితీయకాంతి పరిమాణ నతతముగ కాన్చిం చును మననుండి (పామాణిక దూరములో నున్నపుడొక నత్యతము కల్లి యుండు కాంతిపరిమాణమును దాని యథార్థ కాంతివరిమాణము(తీ 950 [266 వేశజక్రం1రష6ేల.. అని అందురు [ యఖభార్థ మను విశేషణమును వాడుట కొంతవరకు తప్పిదమలియే ఎంచవలెను అనుకూలతై. మనము తీసుకొనిన ఈ [పామాణిక దూరము ఏ విధముగను యథార్థ ము కాక స్వచ్చంద మైనది నిన్సందేవహాముగ (పామాణికము అనునది ఇంతకన్న యుక్తమగు విశేషణమై ఉంచెడిది కాని వాడుకలోనున్న పరిఖాషను మార్చుట జరుగనట్టి వని కాన “యథార్థ కాంతి పరిమాణము” అన్న వద మును వె విమర్శనా దృష్టితో వాడవలెను ]
ఈ విధముగ నకమత్రముల దూరములను గూర్చిన పరిజ్ఞానము వాని యఖార్జ కాంతి వరిమాణముల జ్ఞానమును చేకూర్చును. నిస్సందేహముగా ఈ ఫలితములు అళ్చర్యకరమై ఉన్నవి నథమ్మ్యతముల దూరములు శెలియని రోజులలోనున్న ఖగోళ విజ్ఞానులకివి తప్పక విన్న యోర్జీ పకములై తోచె డివి పూర్ణాంకములో చెప్పిన యథార్థకాంతి పరిమాణపు వాద్దులు అత్య ధిక దీప్రివంతమైన నదత్రములకుగల _ ల్‌ కును అత్యంత హీనదీప్తు లగు నత (తములకుగల (15 కును మధ్యఉండును సూర్యుని యభథార్ధ కాంతి పరి మౌాణము నుమారుగ ఈ పరిమాణావథులలో మధ్యస్థ మైఉన్నది అనగా క్‌ విలువను కల్షియున్నది సరిగా సూర్యునంతటి పరిళూణము [దవ్యకరాళి ఉష్ణో[గత మొదలైనవి గల నత(త్రమును ల8£కే కాంతి నంవశ్సరముల దూరములో ఉంచినపుడు ఆది క5వకాంతి పరిమాణపు నకతమువలె కాన్చిం చును దీని కనుగుణముగ నిర్మలమైన ఆకాశములో ఇది మామూలు
లిం ఖగోళ విజ్ఞానము కంటికి దృశ్యాదృశ్యముగ కన్పడును వైన పేర్కొనిన యథార్చ కాంతి పరిమాణపు నిడివి 20 కాంతి పరిమాణముల భేదమునకు సమానము కాంతి వరిమాణముల _ భేదము (పకాళములో 100 1 అనునిష్ప త్రికి సమానమగుటచే అత్యధి వ దీ _ప్రివంతమకుు నకతముల సవాజ _పకాళము అత్యంత హ్‌న (వ్రకాళముగల వక్మతముల సపవాజ్యవకాశ మువకు 100 మిలియన్ల రెట్లుండును నకతముల శాంతి సామర్థ్య్యములో ఇట్టి
విపరీత వై. విథ్య ముండుటకు కారణము లెవ్వియె ఉండును? అన్నిటి కన్న ముందు నకతపరిమాణము దీనికి దోహాదకారిగ ఉండును సూర్యునినుండి కాని నక్ముతమునుండి కాని మవకువచ్చు కాంతి వీనికి గల వికిరణ గోళప్పు అర్జ భాగముయొక్క_ ఉపరితలమునుండి వచ్చును ఉపరితల వై శాల్యము పాచ్చిన కొలది వికిరణమగు కాంతి అశికమగుచు నచ్మతము (పకాశతర మగుచుండును ఇందుచే ఇతర విషయముల సారూ వ్యత గళ్లెనేని అత్యధిక దీప్పివంతమగు నక్మతము హీనమగు కాంతి సామర్థ్య్యముగల్లిన నమత్రముకన్న మిక్కిలి పెద్దదిగా ఉండునని మన మాళింపవచ్చును దోహదకారులలో రెండవది తాప్మక్రమము ఎరగా కాలిన ఇనుపకాడ చీకటిగదిలో దృ శ్యాదృళ్యముగ కాన్చించును కాని దీనికి తెలుపు రంగువచ్చువరకు వేడిచేసి చూచిన దీని (స్రకాళము వెనుకటి (వకాశముకో పోల్చినపుడు చాలకీళ్ణము శా ఉండును ఇటుల నే నకతములు కూడ (పవర్తించును ౮౩ వర్షపు నత్యతములు అన్నినతమ[తములకన్న హెచ్చు ఉష్ణోగ్రతను కల్షిఉండును ఈ కారణముచే ఇవి అధిక డీ్లిని కల్లి ఉండునశి మన మాళింపవచ్చును ఉష్టోగళా పరిమాణములో వీనికి ఆవలి చివర 34 వర్గపు న్మతములు $అవు ఇట్టి నమ్ముతములు అధికకాంతి సామ ర్థ్యమునే కల్లి పన్న యెడల వీనికి కల మితమగు ఉన్లోగతకు. పరివోరముగ ఇవి పొచ్చు పరిమాణమును కల్గియుండవ లెనని మనము ఊహింపవచ్చును ఈ ఊహయే నిజమని బుజువయినది జ్యేష్ట ఆర్ముద అనునవి పైన చెప్పిన నత[తములకు ఉదావారణలు కాళి ౫/4 వర్షపు నవ్శతములలో చాలతక్కువ దీ వ్హిని కల్లి ఉన్నవికూడ కలవు - ఈ నక[త్రములు సామాన్యముగ అూర్యుని కన్న చిన్నవిగా ఉండును
నత్మత్రములు 124! అధిక డ్విప్తివంతమైన నవ్యత్రములను “బృ్బవాటత్తర నథ్శత్రములు (౮1226 50255) అనియు హీనడీప్పు లుగా నున్నవాటిని ఆవ్రామన నతు [తము (07221 54275)” అనియు పిలుతురు పలురకములైన అవలోక నముల వలన వెక్కు నతతముల వార్టసములు మనకు తెలిసినవి ఇందలి కొన్నిటి విలువలు (గుణించి కన్గొనిన వాటితోకూడ) 25 26 వటములలో చూపబడినవి ఇందలి వృ త్తముల వాస్టినములు అచట పేర్కొనిన నమత ముల యళార్భ వ్యాసములు సంబంధసామ్యమును కల్షియున్నవి ఇంత వరకు తెలిసిన అత్యధిక పరిమాణముగల నథ[తములలో “జ్యేష్ట ఒకటి దిని వ్యానము సూర్యుని వ్యాసముకన్న 4౦00 ట్లు సాచ్చుగ ఉన్నది అనగా సుమారు 400 మిలియన్ల మైళ్ళున్నది తొలి అధ్యాయములలో (గ్రవా కత్యుల వరిమాణములు బృవహాత్పరిమాణములలో ఉన్నట్లు కాన్పింది ఉండ వచ్చును కాని కొన్ని బృవాత్తర నమతముల వ్యాసములే అంతర్ష్రవూ కథ్యుల వ్యాసములతో సమానముగా ఉన్నట్లు ఇపుడు 'శేలినది దీనిని 25వ పటములో విశదముగా చూడవచ్చును. కాంతి సామర్థస్థ విషయమున నథ[తములలో అంతరము అత్యధిక
ముగ ఉన్నను వాని దవ్యరానులు స్వల్చావధులలో పరిమితము చేయ
కపిలి
రం. వాక వ! ౧౨౯ కుజిగ్రహక్ష్య అభిజుత్తు శ్చేశ్ర 0 ఛడళ్రవము వటము ఓ5్‌ వటము జైకి బడినవి పూన్లాంకములో చెప్పవలెనన్న ఈ అవధి సూర్యద్రవ్యమునకు 80 "రెట్లకును సూర్య (దవ్యములో పదవవంతుకును మధ్యమా(త్రమే ఉండును జ్యేష్టా నదతవు ఘనపరిమాణము సౌరఘన పరిమాణముకన్న 80 మిలి త్రి
199 ఖగోళ విజ్ఞానము యన్ష శిట్లున్నది ఈ నమత (దవ్యరాళి సూర్యుని దవ్యరాళికన్న 80ఇట్లు పాచ్చుగానున్నదని అనుకొనిశను దీని నగటు సాం[దత సూర్యుని సాం[ద తలో ఒక మిళలియనువంతు మాతమే ఉండును ఇదివరలో సూర్యుని సొం[దత నీటిసాం[ద్రత కన్న 1% రెట్లున్నదిని తెలిసికొన్నాము దీనినిబట్టి జ్యేస్టయొక్క సాందత శుద్దకూన్య మునకు నరిపోలి ఉండవలెను వాయు "శేచకము తన సామర్థ్యపుటవధుల మేరకు వనిచేసి ఒక పా్యతయందేర్చర చిన ళూన్య[ప్రదేశమందు పరిశిష్టమగు గాలి సాందదతయే ఈ బృహత్తర నత(తమందలి వాయు సాం (దతకంశె అధికముగా ఉండును
సౌాం[ద్రతా పరిమాణపు ఆవలి చివరగల నక్షత్రముల పరిమాణములు ఛాల చిన్నవిగను వాని [ద్రవ్యరానులు సూర్యుని (దవ్యరాళితో సమానము గను ఉండుటళే వీటి సాం[ద్రతలు నీటి సాం దతకన్న వేల రెట్టలో ఉన్నదని అనుకొనవలసి వచ్చును మ్యుగవ్యాధ నత్మతపు సహనవత[తము(6౦౫92- ౨109 01 91080) * (మృగవ్యాథ నమ్య[తము ఆకాళములోని అత్యధిక (వకాశవంతమగు నత తము] ఇట.వంటి నత(తమే ఇటుకరాయి పరిమా ణములోనున్న ఈ సహానథతపుముక్క యొక్క బరువు ఎంత పెచ్చుగ ఉండుననగా ఇది మనకుగల అత్యంత శక్తి వంతమైన ( కేనుల (0౯29ల) బరువునెత్తు శక్తినికూడ మించగలదు ఈ విధమైన (పాధమిక విచారణ అను ముందుముందు విపులీకరించెదము తృ లోపల ఈ విచారణలు నమత దిప్పులందును, పరిమాణములందును భౌతిక స్వథావములందును గల అసా ఛారణ వై విధ్యములను గూర్చి చదువరికి కొన్ని నూచనల నిచ్చునవిగా ఉపయోగించును
(వయోగళశీలియక ఖగోళ విజ్ఞానికి ముభ్యావళ్యకములగు నడత జాబితాలను గూర్చి సూవక్మముగా వివరించి ఈ అధ్యాయమును ముగించె దము, సర్వాంగ సమృద్ధమగు ఏ వేధళాలయొక్క (గ్రంథాలయములో నైనను వందలాది గజముల స్థలము ఈ జాబితాలను దాచుటకై. వినియో గింతురు (పపంచ గెజిటునందు భూగోళమువై గల అన్ని చేళములందలి (ప్రధాన నగరముల పట్ట ణముల ఉ౨ికిని వీటి జనసంఖ్యయొక్క. పరిమా
నత(త్రములు 128
ణమునకు సంబంధించిన వివయములను (కోడీకరిం చినళ్లు ఈ నతత జాబి
శాలలో అనేకములందు (వతి నక్యతపు ఉనికి వాని కాంతి పరమాణముల
అంచనాలతో (కోడీకరించబడి ఉండును ఇతర నక్మత జాబిళాలు వత్షుత ముల వర్షమాలావర్షములు జంట నక్మతములవివరములు మొదలగు విశేమ విషయములను కల్లి ఉండును [కిందటి శతాబ్ది పు చివరిరోజులలో ఆకాళము నంతను ఫొటోలుగా తీసి వటముగా కూర్చు చేయవలెన నెడు కార్యమునకు పర్చాట్టు పూర్తి అయిన కాలమున విజ్ఞాన శాన్హ్ర చరిశలో అత్టంత ఆశాయుతమగు (పణాళింకు [పారంఖోత్సవము జరిగినది [బహ్మాండమైన ఈ కార్యసాధనకు [పపంచమందలి అన్ని భాగములలో ఇరువది లేక అంత కన్న పౌచ్చు సంఖ్యలోగల వేధశాలలు కలిసి పూనుకొనెను ఈ [వణాళి కలో పాచ్చుభాగము పూర్తిచేయబడెను కాని వని అంతయు ప్తూర్తికా గల కాలమును ఊహించి చెప్పుట తొందరపాశే అగును వఏలనన ఇదివరలో వేసిన అనేక ఆశాపూరితమైన అంచనాలు ఇప్పటికే తప్పుగా మారినవి ఈ ఆకాళ పరిశోధనల (ప్రథమ ఫలమే 14వ కాంతి వరిమాణము వరకు గల నషతముల కచ్చితమగు ఉనికిని నూ చించు జాబితాల పటముల పరంపర 80 సంవత్సరముల [కిందట “శ్చేప్టై వను” అనునాతడు తన (వశ్యే
కించిన స్థల [ప్రణాళికను ప్రసక్షికి తెచ్చెను ఆకాళమునంతను సవివర ముగ పరిళోధించుట దుస్సాధ్యము గాన నూటికి మై బడిన "మాదిరి (వదేళ ములళోధనము నత[తములయొక్కం నిర్దుష్ట అమణముల గూర్చిన బుజు వుల నమీకరింవజాలునని కేశ్మ్యైను సూచించెను ఈ ప్రణాళిక దిని (వతిపా దకుడాళించినంత త్వరితముగ కాకపోయినను ఫల(ప్రదనుగుచున్నది. 'కేస్ట్యైను ఉపపాదనలో గర్భితమైన సమస్యలలో నొకటి ఆకాళములోని నత (తములసంఖ్య, వాని వంపకమునకు సంబంధించినది అతనిచే (వ త్యేకించ బడిన స్థ లములందున్న వివిధ కాంతి పరిమాణ నతత్రములను లెక్కించిన యెడల మొత్తము ఆకాళమునందంతటను గల నవతముల సంఖ్య వాటి పంపకమును గూర్చిన నమ్మకమైన అంచనాలను పొందవచ్చును ఈ అంచ నాలను గూర్చిన జ్ఞూశమునుండి = సన్ముద తీరములోని గులకరాళ్ళను
కేల ఖగోళ విజ్ఞానము వరినట్లు ఆ నత(త్రముల సంఖ్యలను పొందుట కన్న ఎక్కువ పమియు సాధింపలేమని మొదట అనిపించ వచ్చును కాని ఇది మన పాలపుంతతో సంబంధమున్న శత్మత కమపవు రూవము వరిమాణముల అంచానాలకు దారి తీయగలదు స్వతవోగా నమత (పపంచమైన ఈ [క్రమమును జ్యోతిర్వి శ్వము (2120)” అని పిలుతురు ఇది ఇటీవల చేసిన పరిళోధనల మూల ముగ మనకు పరిచయమైన మిలియన్ల కొలదిగా గల “*బాహిర జోస్టితి ర్విశ్వము (24021 ౮113165) అతో పోల్బదగినదిగా ఉన్నది
అధ్యాయము _- ₹0€ ఖగోళ గతి | కవమురహితమా?
ఎడతెగని మార్చులతో మిక్కిలి వాడావిడిగ ఉండు మన ప్రపంచ ముతో పోల్చినపుడు |పశాంత నిశ్చలత్వమును న్ఫిరత్వమును కల్ళియున్న విభిన్నదృళ్యమును ఖగోళము (ప్రదర్శించును సుపరిచిత నక్యతరానులు రాతుల తరబడి సంవత్సరముల తరబడి ఎట్టి మార్పులను పొందక నిర్వి శారముగ దృగ్గోచరమగుచుండును అనేక శళాబ్ధముల కాలము నించి లేచిన కుంభకర్ణుడు ఆకాళములోని చాసులేవియు తమ ,(పనిద్ధరూవములను కోల్పో లేదని గమనించి ఖగోళము ఎట్టి మార్పునుచెంద లేద నెడు స్పష్టమైన నిర్ణ యమును చేసికొనును అతడు సాదృశ్యముల నుపయోగించుట కిష్ట పడువాడ్రైన ఈ నమ్యత్రములను అంతరికమను సము[ద్రములో అంగరు వేసుకొని ఉన్న ఓడలతో పోల్చియుండును ఇట్టి థావననే మన నమత (క్రమమును గూర్చి 18 వ + ళాల్బిపు ఆరంభము వరకు కల్లి ఉండిరి ఖగో ళము స్పీరముగా ఉన్నదను [వబలనమ్మకము, నడతములకు వాడిన యస్టిర ములు అను విశేషణమందే ఇమిడి యున్నది
హేలీ అను నుప్రపిద్ద ఖగోళవిజ్ఞాని 1718 నం లో ఖగోళము మార్చు చెందుట లేదను నమ్మకమును వమ్ముచేనెను సుమారు శెండువేల సంవత్సర ముల పూర్వము ఆ కాలమున గల శక్షిచాలని పరికరములతో కొలువ సాధ్యమైనంత కచ్చితముగ ఆకాళమందలి నద్యతముల స్థల నిన్దేళములను పొందు పరచుచు హిప్పారుకను అనునాతడు వేయికిప్తెగా గల మిక్కిలి కాంతివంతమగు నమ్యత్రముల జాబితాను తయారుచేసెను వైన పేర్కొ నిన సాదృశ్యము నుపయోగించిన ఈతడు ఉత్తర సముదములో చిందర వందరగా వరచబడియున్న ఓడలయొక్క ఫాగోళిక స్థ లనిశేశమును తగి నంత కచ్చితముగా నిర్ణ యించెను. హేలీకాలమున గల పరికరముల సామ ర్థ్య్యము వెయ్యి రెట్లు పాచ్చుగానుండి నమ[త్రముల స లనిన్లేళము. మిక్కిలి
196 ఖగోళ విజ్ఞానము కచ్చితముగా కొలుచుక కు వీలుకశ్లెను హిప్పార్‌ కను. నిర్ణయించిన. ఓడ యొక్క భౌగోళిక ఉనికి నిశ్హేశములో_(మన సాదృశ్యము ననుసరించి వ0 లేక 40 మైళ్ళ దోషముండుటకు వీలుండగా _ 18వ ళళాబ్బవు ఖగోళ శా(న్రక్షుల నిచ్చేశములో 20 లేక &0 గజముల దోషముమా[తమే ఉండుటకు పీలుండును హిప్పారీ కసు కాలమునుండి మూడు ఓడలు నిన్సందేవాముగ తమ లంగరులను చాల దూరము లాగుకొని పోయినవని గమనించుటయే హేలీచేసిన ఘనకార్యము. అనగా మూడు నదత్రముల స్థలములు నేవిథ్య నతత్రముల స్థలములతో పోల్చిచూచిశవుడు విన్నష్ట పరిమాణములలో మార్చులు చెందెను దీనిని సులభముగా చిత్రీకరింపవచ్చును. నాల్లు నన్ని హిత నతతములు ఆకాళములో ఒక చదరపు ఆకారమును వర్పరచు చున్నవను కొందము. (2 2 పటము) హేలీకి పూర్వపు రోజులలో తలచి నట్టు నదతములు స్థిరములైన ఈ చదరపు రూపమే రాబోవు వ కాలము లోనై నను కాన్చింపవలెను కాని మనము పటములో చూపినటు= ఈ నత (శములలోని ఒక నతతము (0 అని చూవబడినదిి తన చడరవు మూల స్థానమును వదులుకొని 2/0 పటములో చూపినస్థానమునకు చేరినట్లు పాలీ కన్గొనెను దీనినుండి ఒకే ఒక నిర్ణయము చేయవచ్చును (0 అను నత(తము ఎంత మాత్రమును స్టి రమైనది కామ = నిజమునకిది దాని నవావాని నతు (తములతో పోల్చి చూచినపుడు కదలు చున్నదని చెచ్పవచ్చును నకతముల కదలికలను కన్గొనుటకు 2 చేల సంవత్సరముల వ్వవధి కావలనీ వచ్చుట అళ్చర్యకరముగ ఉండవచ్చును అత్యంత ముఖ్యమగు నీ విషయమును కన్షొనలెక పోవుటకు (ఆధునిక పరికరములతో పోల్చిచూచి నపుడు) పుళాతన పరికరముల యొక్క అసమ[గ్రపాటవమే [పధానకారణ మని చెప్పవలెను కాని నత్యతములయొక్క స్పిరత్వము వై గల మధ్యయు గపు నమ్మకముకూడ దీనికి దోవాదకారి అయ్యెననుటలో ఎట్టి నంచేహము లేదు కాలము గడచీన కొలది వరికరములింళను కచ్చితవు విలువల నిచ్చు టలో అఖభివృడ్జి చెందుటచే. వేలాది నక తములు కదలుచున్నవని కన్గొనిరి మనమీ (కిందివిధముగ (ప్రళ్నింపనచ్చును న్ఫీరముగానున్న చేదియు లేనిచో
ఖగోళ గతి [కమరహితమా ? 1వ ఈ కదఖికల నెటుల కొలువ వీలగును? ఒక నత(తము యొక్క దూరము పాచ్చినకొలది దాని స్తానములో కన్పట్టునిట్టుండు మార్చు తక్కువ అగు చుండు ననెడిది ఒక సాధారణ నూ[తము, ఇందుచే అతి హీన్యవకాళము ణీ తి ళీ తో అకె ల అ అ త లై ౮ లి యు లీ వటము 27 లగు నమ[తము లపుడు = ఇవి మిక్కిలి పొచ్చు దూరములో ఉండి ఉండు నను నమ్మకముతో -- నేపథ్యముగ ఏర్పడును [పస్తుత సందర్భమున, ఆచరణలో ఈ నేపథ్యమును స్టి రమగు నేవథ్యముగ భావింపవచ్చును. ఇట్టి స్థి రమైన నేపథ్యము ననుసరించి దగ్గరగా ఉన్న నమ్యతముల కదలికలను వరిశీలింప వచ్చును. అతి హీనకాంతులగు నమ్మ్యత్రములచేపర్పడిన స్థ్రి రమగు నేవథ్యముతో సాపేవతముగ గల నమ్యుతపు స్థానచలనపు నంవత్సరవిలువను దాని “నిజగతి (౯09లమింటంకు” అని పిలుతురు. లండను, ఆక్కుఫర్డు నగరముల మధ్య తిరుగుచున్న రైలుబండి యొక్క స్థానములో కల్గు మార్పులను ఆస్టేమనుల మధ్య గల శేఖాంశము యొక్కయు. అతాంళము యొక్కయు. భేదము లచే సూచింప గల్గినట్లు ఆకాళములో నమ్మత్రము ఒక్‌ నంవత్సర కాలములో చేయు గమనమును ఆ నతత్రపు విషువాంశ, [కాంతులలో కల్గు మార్పు లచే వివరింప వచ్చును. అతి దగ్గ రగనుండి తారతమ్యమున హీనకాంతితో శాన్చించు చున్న బెర్నార్డు నమ్యత్రము అత్యధిక నిజగతిని కల్సి యున్నది.
1998 ఖగోళ విజ్ఞానము ఆకాళములోని దీనిస్ట్థానము స్ధ్‌రమగు 'నేవథ్యముతో సాపేకముగ చూచి నపుడు సంవత్సరమునకు 10 నెకనుల వరకు లేక 860 సంవత్సరములలో ఒక డి[గీవరకుకూడ మార్చుచెందును నతతముయొక్క నిజగతి దానియొక్క దిక్కులో కల్లిన మార్చు నకు మాత మే సంబంధించినదని గమనింపవలెను కాని నత(త దూరము కూడ తెలిసి యుండిన ఎడల మన దృ] గేఖకు లఅంబదిశలో త్ర నక[తము నకు గల వేగమును గుణింప వచ్చును పలనన ఈ వేగమే నతతపు దిశలో మార్చును కల్గించుచున్నది ఈ వద్ధతిలి అనేక నమ[తముల 'వేగములు "సెకనుకు 0 మైళ్ళ వరకు ఉండునని (ఈ వేగము భూమి మీద తిరుగు ఎక్కు(వెసు శైైలు.ండి వేగముకన్న 2 వేల "రట్టు పౌచ్చుగా ఉన్నది కన్గొన బడినది వై వేగములకన్న మిక్కిలి పౌచ్చు వేగములను. నెకనుకు 200 మైళ్ళు లేక £00 మెళ్ళు = కొన్ని అల్ప సంఖ్యాక నమతములు కల్లి యున్నవని తెలియును కాని ఈ వేగములు చాల అసాధారణము పార్గ మున యంతము (గ22మ510 0౪౦1ల అని పిలువబడు వరి కరముతో దీర్చకాల వ్యవధిలో (ఈ వ్యవధి 80 సంవత్సరములకన్న తక్కు వగా ఉండరాదు. ఎంత పౌచ్చుగ ఉన్న అంత మంచిది) చేసిన అవలోకన ముఠఅ వలన 8 లేక ౪9వ కాంతిపరిమాణము వరకుగల నత[తములయొక్క నిజగతులను పొందిరి ఈ పరికరముల నుపయోగించిన పర్యవసానముగ, నత్మతముల నవలోకించిన సమయమున వీనికి గల విషువాంళ (కాంతుల విలువలు లభించును వీనినుండి నతతముల నిజగతులను కన్గొనవచ్చును. హీనశాంతిగల నతమ్మతముల నిజగతుల కొలతలు అధమము పదినంవ త్సృరములై నను వ్యవధిగల కాలములో తీసివ ఫొటోల సవోయమున జరు గును ఉదావాంణకు 1020 సంవత్సరమున తీసిన ఆకాళమందలి ఒక నిర్జీ త భాగము యొక్క ఫొటో ఈ ఫొటో(గ్రాఫు ఫ్రేటువై (వతిబింబముల నేర్పర చిన నత(తముల యొక్క అవలోకనాదినవు సా వేష స్థానముల నిచ్చును ఇట్టి ఫొబోనే వీలైన కాల వ్యవధి తర్వాత తీసిన ఎడల (ఉదావారణకు 1950 సంవత్సరములో తీసినామనుకొనుము) ఇది మై దినమున నమ్యత్రముల
ఖగోళ గతీ [కమరహితమా * 1ేమ0 కున్న సాపేత స్థానముల నిచ్చును కొన్ని సాంకేతిక విషయములను పరి గణనలోనికి తీసికొనిన తర్వాత వెన పేర్కొనిన శిండు ఫొటోలనుండి సమీకరించిన సంయుక్త పరిజ్ఞానము వీటితో సంబంధముగల నవమ్యతము లన్నిటియొక్క నిజగతుల విలువలకు దారి తీయును
మేమిదివరలో నుడివినట్లు ఒక నత[తముయొక్క- దూరము దాని నిజగతిని గూర్చిన జ్ఞానము అ నక్యత్రము మన దృగేఖకు లంబదిళలో కల్లి యున్న వేగమును (సెకనుకు మైళ్ళలో) ఇచ్చును కాని ఈ నత్యత్రము దృ(గేఖకు కొంత భిన్నమైన దిశలో పయనించు చుండవచ్చును. ఇందుచే దీనియొక్క లంబ దిశావేగము మనతో దినికిగల సరియగు సాపేకవేగ మును నూచింవదు కాని మనము 8వ అధ్యాయములో (గ్రహించినట్లు డాఫ్థ్రరు సూ(తము ఈనక[తమునకు దృ గేఖలోగల వేగమునుకన్లోనుటకు మనకు తోడ్పడును ఇటుల చేయగల్లుటకు ఫొటో (గ్రాఫు శ్లేటువై తనవర్డ మాలను వాత్తగిల్గినంత [వకాళశవంతముగ నక్షత ముండవలెను. నత్యత ముల యొక్క దృ(గేభాాదుతులు (మొషడః21 7610010169) నత్యత్ర గమన ముఠను గూర్చిన మన పరిజ్ఞానమున ముఖ్యభాగముగచేరి బహుముఖ[పాము ఖ్యతగల ఫలితములకు మూలమైనవి నమ్మతముల దూరములను కావలసీ నంత కచ్చితముగ కొలువ సాధ్యము కాకపోవుటచే మనమన్నీ సందర్భము అందు నిర్ణ యించలేని నత్మతముల అంబ దిశా(దుతుల నువయోగింప కుండ గనే ఈ ఫలితములను పొందవచ్చును ముఖ్యముగ, అతిదూరములో నున్న 0 కె వర్షపు నదతముల దృ(_గేఖాదుతుల నవోయముననే ధనుస్సురాళి లోనున్న సుదూరకేం[దము చుట్టూ మన జ్యోతిర్విశ్వములోని నద్మ్యతములు పరిభమించుచున్న వనుటకు బుజువు సిద్దించినది ఈ సమస్యను మరి యొక అధ్యాయములో చర్చింతము
అశాళములో ఇచ్చవచ్చిన రీతిగా నమ్మతములు పంచబడి ఉండళతే దనుట సర్వులకు సువిదితమే = ముఖ్యముగా నతత్ర పుంజముల (5621 015669) పర్చాటును నూచించు నత్మత సమూవాము లనేకములు ఆకా శమున గలవు “పిల్ళ అకోడి * అనబడు నమత నముదచాయను ఇట్టి నమ్మత
180 ఖగోళ విజ్ఞానము
పుంజమే- [వివృతపుంజములు (09౬ 010366౯5) అన ఇట్టి వియీ శేనె టీగలు వాని గుంపులోనున్న రితిని అతి సన్నిహితముగ ఇముడ్చబడినట్లు కాన్చించు నద[త్రములను కలి యున్న గోళాకార పుంజము (1000127 01486) లనుండి (వ త్యేకించుట కె వీనికి ేరిడిరి ] నిర్శలమైనరా తి ఈ నత్ముత సమూహమందలి అత్యంత [వకాళశవంతమగు 6 లేక 1 నవమ్యతము లను మామూలు కంటితో తేలికగా చూడవచ్చును సహజముగా, దూర
అబుజ్తిత్త (| ల ( రో (1 . | ॥ పటము 29 పటము ౨9
దర్శిని ఈ నమత పుంజమంద నేక వందల నమ్మతములను బహిర్షతము చేయును పిల్టిల కోడి వంటి నత తపుంజములోని నతతములు ఆకాళ ములో అతి సన్నిహితముగ నున్నట్లు శాన్పించినను అవి రోదసిలోకూడ అతి సన్నిహితముగనున్నవని అనుకొనరాదు వలనన ఈనద్యతము లన్నియు సుమారు ఒకేదిశలోనుండి వేరువేరు దూరములలో పంపకము శేయబడి ఉండవచ్చును ఈ పుంజములోని నత్శత్రముల నిజగతులన్నియు, ఒకే విలువను కలి యుండి ఒకే దిశలో ఉన్నయెడల అట్టి నమ్మత్రిము లన్నియు పతముల గుంపువలి ఒకే ఒక వేగముతో ఒకే దిశలో వయనించుచు ళూన్యా శాళములో ఒక పుంజమువఠె ఏర్పడును అనుట అత్యంత సంభవమేకాక అవలోకనా సమ్మతముగ కూడ ఉండును పిల్ల లకోడి లోనీ అనేక వందల నతతములు శళళాల్ద మునకు సుమాళు 6 నెకనుల విలువగల సమానము లును, నమాంతలములును అగు గమనములను కల్ని ఉన్నవని కన్లొనబడినది;
ఖగోళ గతీ (కమరహితమా ేలీ1 వవ వటమున [వతినమ్యత్రమునకు గల (నత(తములు చుక్కల గుర్తుతో చూవబడినవి సమూవాగమనము పరిమాణములోను దిళలోను ఒకజాణపు గుర్తుతో చూపబడినది ఇందలి అతగ్థిధిక [పకాళవంతమగు నడత్రముల దృ గేఖాదుతుల కొలతలు ఈ సంఘగమనము నిజమైనదేనని బుజువు చేయుటకు వీలుకల్షించెను సమూవా అకాళ గమనమున్న యొడల ఇందలి వివిధ నమ[తములు మనవైవునకు ఒకే విలువగల వేగముతో వచ్చునుగాన (లేక మననుండి దూరముగ పోవును గాన) వీని అన్నిటి దృ _గేభాదుతులు సమానముగా నుండునని స్పష్ట మగుచున్నది అవలోకనాదోషపువాద్దుల మేరకు ౨] విషయము నిజమేనని కస్షొన బడినది
మనము మొదట సూచించిన విధమున నతత్రములను అంగరు వేసిన ఓడలతో పోల్చుట సరికాదని వైన చేసిన చర్చలు నిరూపించుచున్నవి ఈ సాద్భృళ్యము నిల్బుటకు శ్వ ఓడలు వివిధములగు దిక్కులలో పలువిధము లైన వేగములతో పయనించుచుండునని ఊహించవను అచ్చటచ్చట ఒక నిర్జీ తదిక్కు గాపోవుచున్న దట్టమైన చిన్న నౌ శాసమూవాములు(వివృత పుంజములు) కాన్చించును వీనిని మినవోయించిన మవోసము[దములవై. తమ ఇచ్చవచ్చిన విధమున వరుగిడుచున్నట్టగపడుచు దృష్టిలో ఎట్టి (వ త్యేక గమ్యమును కల్లియుండక, ఎన్నదగిన క_ర్టవ్య పాలన మేదియు లేనట్లగవడు ఓడలు వయనించు చుండును నమత్రముల విషయములోకూడ ఇదియే నిజమైనట్లు మొదట అనిపించును వీటి గమనములు ఒళ తీరుఇెన్నూ అేనట్టుండి ఆకాశములో అట్టి (కమరహిత దృళ్యమునే మనకు (వదర్శిం చును
నవ త్రములు (అన్నియు కాకపోయిన కొన్ని అయినను ఆకాశ ములో కదలుచున్నవని అవలోకనములు పూర్తిగా నిరూపించి యుం డుటచే సూర్యుడు = ఇదికూడ ఒక నమ్మ్యత్రమే కనుక = కూడ నిజగమ నమును కల్గియుండునని తలంచుట నసరియగునని నర్‌ విలియము హౌర్‌ "షెలు ఒకటిన్నర శళాబ్బముల [కిందట తర్కించెను దినిని ఒప్పు కొనిన ఏద్రైన ఒక ప్రత్యేక నమత దిశయందలి అవలోకిత వ్యళ్యా
188 ఖగోళ విజ్ఞానము సములోని కొడ్డి భాగమున క్రైనను సూర్యగమనము కారణమై యుండ వచ్చును శకి౦ అను సరళశేఖ చూపుచున్న దిక్కునందు (చూడు వటము 9) సూర్యుడు రోదళిలో ఒక సంవత్సరళాలమున & నుండి రెకు (వయాణము చేసినాడనుకొనుము ఈ [పయాణ దిళ అకాళములో ఒక నిర్జీతమైన దిక్కుకు సన్నిహితముగా ఉండును అనువుగా నుండుటకైై ఈ దిక్కుకు కాంతినంతమగు అఖిజిత్తు నమ్యతవు దిక్కుతో సాజాత్యము కల్షిం తము మొదట సూర్యుడు తప్ప తక్కిన నద్యతములన్నియు న్చీరముగా నున్నవనుకొనిన అగిజిత్తుతో పోల్చిచూచినఫుడు సంవత్సరమునకు మొద టను చివరను 5 అను నథ[తముయొక్కం దిళలను వరుసగా 045 ౫3 అను కోణములు తెలియచేయును. & విధముగ సూర్యునకు గల గమన ముచే. 5 అను నతతము = 095 అనుకోణము 0౫5 అను కోణము కన్న పాచ్చుగా నుండుటచే _ అభిజిత్తు నుండి దూరముగా పోవుచున్నట్లు కాన్పించును ఇందుచేతనే నిజగతి అని పిలిచిన గమనమును సూర్యగమ నమే కలుగచేయుచున్నది కాని 5 వద్దనున్న నకమ్యతము సూర్యునకువలెనే నిజగతిని కల్లియుండ వచ్చును అందుచే మన మవలోకించిన నిజగతి సూర్యుని నిజగమన [వభావమువై కొంతవరకును నత్మ్యతముయొక్క నిజగమన (వభావమువైై కొంతవరకును ఆధారపడియుండును స్టూలముగ చెప్పవలె నన్న, నిజగతుల, దృ[శేభా్యదుతుల గూర్చిన అవలోకనములు రెండును (దృ(గేభ్యాదతుల గూర్చిన అవలోకనము మ్మాతమే ఈ సమస్యను సాధించుటకు సరిపోవును) చుట్టు [పక్కలనున్న నత్యతములతో పోల్చి చూచినపుడు సౌరగమనమునకు గల దిక్కు అఖభిజిత్తు నథ్యతపు దిక్కుకు నన్నిహితముగ ఉన్నదని నిర్ణ యించుటలో వకీభావమును చూపినవి ఇంతి యకాక (గవా మండలము నంతను తనతో తీసుకొని పోవుచున్న సూర్య గమనము యొక్క వేగము నెకనుకు 18 మైళ్ళు
సూర్యగమనము నొకసారి కన్గొనిన తర్వాత దిని [ప్రభావమును విచా రణలోనున్న నద[త్రముల అవలోకిత గమనములనుండి తొలగింప వచ్చును ఇపుడు నత్మ్యతముల యభార్జ గమనము అని "పేర్కొన తగిన గమనములు
ఖగోళ గతి [కమరహితమా ? కేల మనకు వచ్చును మన సాదృశ్యమును తిరిగి ఉపయోగించిన ద్వీపముల వంటి భూ చిప్నాములతో పోల్చినపుడు ఒక్కొక్క ఓడకు గల దిక్కును వేగమును మనము పొందవచ్చును చాల కాలమువరకు ఈ నథతముల గమనములలో ఎట్టి నియమము కాని (కమపద్ధతికాని గోచరముకా లేదు, ఈ ఓడలు అన్ని దిక్కులకును వివిధములగు వేగములతో దిక్కామొగమై పోవుచున్నట్లు కాన్పించెను ఒక అర్థళ శాల్చీ [కిందట కేచవ్యైను ఈ నత(త్ర గమనములలో ఒక స్పష్టమైన పోవడిని కన్గానెను మొత్తమ. వై. ఈ ఓడలు తూర్పు దిక్కునకు కాని పడమటి దిక్కునకుగాని పయనించు చున్నట్లు కాన్చించెను _- వపమైనను శ్ర దిక్కులలో |పయాణము చేయుచున్న ఓడల సంఖ్య ఉ_త్తరముగాగాని దితమిణముగాగాని పయనించుచున్న ఓడల సంఖ్య కన్న చాల పాచ్చుగా నున్నది * ఈ విధముగ నత(తములు "రండు (సవాపాములుగా విభజింపబడినవి = ఒకటి తూర్పుదిక్కుగా పోవుచుండ "లెండవది పడమటి దిక్కుగా పోవుచున్నది ఇంతియకాక పరిళోధనలు జరిగిన మేరకు ఈ రెండు (వవాహాములలోని నమ్మతములు సమ్మి శ్రిత ముల్లై యుండి ఈ రెండు (వవాహములయందు ఇంచుమించు సమాన సంఖ్యలలో విభజింపబడియున్నవని తెలియుచున్నది. మొదటగా అధిక (వకాళము గల నమ్మతముల విషయములో ప్రవాహద్వయపు టునికి స్థాపింపబ జెను హీనకాంతులగు దూరదర్శనీ దృష్ట నమ్మతముల నిజగతు లను కొలుచుటకు ఫొటోలు తీయుపద్దతులు వాడ.కలోనికి వచ్చిన అనంత రము ఈ నక్షత్రముల విషయమునకూడ ఈనిర్ణయములే స్పిరపజెను అధిక [వకాళశము గల నతమ్యతముల విషయమున నునము నూర్యునినుండి ల్‌ లేక 6 వందల కాంతి సంవత్సరముల దూరములోనున్న నతతపు జనాఖాతో వ్యవహరించు చున్నాము ఈ సందర్భముననే పరిశీలించిన మిక్కిలి హీన కాంతి నమ[తముల దూరము ఆెండు లేక మూడువేల కాంతి సంవత్స రముల వరకు ఉండి ఉండవచ్చును "కేజై వను యొక్క నమత (వవావా ద్వయ సిర్దాంతమునందు సంగహింపబడిన చలనములు నత[త [కమములో అత్యధిక భాగముయొక్క అతమణమగుట ఒక విస్పష్టాంశముగాఉన్నది దిని లాం ఇ చెక్కులు ఉచావారణ కొరథు మాస్రమే వాడబడనవి
1బీ ఖగోళ విజ్ఞానము ననునరించియే నక[త్ర [కమమంతటికి ఈ (పత్యేక గుణము స్వభావికముగ నున్నదని తలంచ బడినది
నథ(త్రములయొక్క వ్యతిరేక దిశాచలనములను (మన సాదృశ్య ముతో తూర్పు పడమరలుగ) స్థాలముగ [పవావాద్వయ సిద్దాంతము యొక్క ముఖ్య లతణములతో సమన్వితమై కొంతవరకు (వ త్యేకముగ కన్చట్టు విభిన్న గణితశారన్తు విశదీకరణ మూలముగ వ్యాఖ్యానిం చిరి
వేరొక అధ్యాయమున ఈ నమ్మత్ర [క్రమమునంతను పకాత్యికముగ (గ్రహించి ఇది ఆత్మ భ్రమణము చేయుచున్నదని చూపు బుజువులను వర్ణం చెదము
అధ్యాయము __ 22 నక్షత్ర యుగశములు నో
నక్యత్రయుగళ పరిశీలనము కెండు శళాబ్బముల,[కితము హెర్‌ వె.
లుతో ఆరంభమాయెను దూరదర్శినిలో అతి దగ్గరగా కన్చించుచున్న రెండు నక(తములకే నద్యతయుగళమని'పేరు దీని నమనరించి ఈ యుగళ ములోని "రెండునకమ్మతములు [వీనిని సహావక్మతములు(౮౦౫9౦౬6౦6) అని సామాన్యముగ పిలిచెదరు] అంత రితములో దగ్గరగా కలిని యుండు నని అనుకొనరాదు పలనన శ నత్మతములు శెండును ఒకదాని కొకటి వందలకొలది కాంతి సంవత్సరముల దూరములోనున్నను అవి నుమారు ఒకే దిక్కులో నుండుఓ పామాన్యముగ తటస్టీించుచుండును ఇట్టి వానిని ఇవాళువ యుగళములు (09%0621 శేంఉ0168)” అని పిలిచెదరు ఇట్లు నిర్వచించుట తప్ప ఇకముందు వీనిని గురించి మనమే విధముగను ఆలోచిం చము శాను పలు సంవత్సరములుగా అవలోకించుచున్న అనేక యుగళ నమ(త్రములు నిన్సంచేవాముగ ఒక నిశ్చితమైన వద్దతిలో అనుబంధమును గల్గి ఉన్నవని పార్‌ వెలు నిరూపించెను దీనిని పోలిన సమస్యనే మరి యొకడదానిని గూర్చి అలోచింతము కుజ[గవామువై. ఒక ఖగోళ విజ్ఞాని జీవించి యున్నాడనుకొనుము సంవత్సరములో కొన్ని సమయములందు ఆకాళములో రాతివేళల గురుడు శుకుడు మొదలుగాగల [గహములను మనము చూచినన్లు కుజ్మగవాము మీదగల విజ్ఞాని అచటి ఆకాళమందు కొన్ని రాతి సమయములందు భూమిని చూచును ఇంతియకాక వరున రాత్రులలో చేసిన అవలోకనము లాతనికి చందుడు భూమిచుట్టూ 2 కుజ రోజుల కాలములో తిరుశుచున్నట్లు అగువడుటను నంపూర్తిగ నిరూపిం చును మన కుజ[గ్రవావాసి భూ చం[దులు గురుత్వాకర్ష ణళ క్షి చే దగ్గరగా బంధింపబడి యున్ననని నిన్సంళయముగ నిర్ణయించు కొనును తనకు కుతూహలము గల్షించిన నమత యుగళమును గూర్చి పార్‌ మెలు చేసిన
186 ఖగోళ విజ్ఞానము అవ లోకనములు వానిని గూర్చిన అతని అభిప్రాయ నిర్హ యములుకూడ కుజగహవాని భూ-చంద్రుల యుగళమును గూర్చిచేసిన చాటివలెనే ఉన్నవి ఇట్టి నద్మతములను యుగళ నత్యతము. లేక దృశ్యమౌొన నత(త్రయుగళము (౧/91 ౨20) అని పిలుతురు సూర్యుని చుట్ట గల కచ్యులలో (గ్రహములను. నిల్సియుంచుచున్న గురుత్వాకర్షణ. కక్కి గీ 2 ఇ లి తి త్తు గ నె ఖగ 22 ప! ఘం ౫ భా పటము 80 పటము కి1
అనంత దూరములో నున్న నడత (ప చేళములలోకూడ వర్తించు చున్న
దనెడు విషయమునకు త్మ నద[త్రయుగళముల ఆవిష్కరణము తొలి
(వత్యమ నిరూపణగా నుంజెను
80 వ పటములో అనేక సంవత్సరముల అవలోకనములచే పొందిన (వస్ఫుట సవానతమ్మత్రమగు గీ చుట్టును మృగవ్యాథసవాచరి _ తిరుగు సాపేతు కత్యును చూడవచ్చును నత్ముత యుగళమునకు సంబంధించిన అవలోకనము లెండు సవా
నమ్మతములకు మధ్యగల కోణాంళమును [పస్ఫుటముగా ఉన్న నత్మతము
నుండి అస్ఫుటముగా ఉన్న నక్యతము యొక్క. దిళను కొలుచుటయొ
ఉండును సన్నిహిత నమత ద్వ్యయములను అవలోకించి సబబై న యథార్థ
విలువలను పొందుటకు పెచ్చునేర్పును అనుభవమును కావలెను ఎక్కువ
నత్యత యుగళములు 167 విరళముగా ఉన్న నద్యత యుగళములకు ఫొటోలు తీయువద్ధతులకు అను కూలముగ వాడవచ్చును
80 వ వటములో చూపినట్టి కడ్యులు (గ్రవాకక్యులవలెనే అండా కారముగ ఉన్నవి కాని ఒక్కా వ్యత్యానము మొతము గలదు, (గవా కత్యులు నుమూరు వృత్తాకారముగ ఉండ దృళ్యమాన యుగళముతఅ కత్యులు విస్తారముగ సాగదియబడి యున్నవి,
మృగవ్యాథ నద[(త్రము చుట్టూ చంచరించు సనహానవతిము యొక్క వరిిభమణ కాలము 50 సంవత్సరములు మాతమే దృశ్యమాన యుగథ ముల సామాన్య పర్మిఖమణ కాలములతో పోల్చినపుడు ఇది చాల తక్కువ. సామాన్యముగ ఈ కాలముల లకెక్పృవ్రములు కొన్ని సంవత్సరముల నుండి కొన్నివందల సంవత్పరముల వరకు ఉండును దిర్ద (భమణకాలము గల యుగళములను నూరు సంవత్సరములుగా అవలోకనములో ఉంచినను వీని యొక్క కత్యులలో నిజమునకు కొద్దిభాగమునుమా[త మే అవలోకించుటకు వీలు కల్గును అయినను ఇట్టి _ అవలోకనములనుండి (గహించిన అమూల్య నమాచారము మిక్కిలి తక్కువ [భమణ కాలము కల్లి యున్న యుగళ ములనుండి సేకరించిన నమాచారమునకు అనుబంధముగ ఉపకరింవగలదు అర్థ శతాబ్చి లేక అంతకన్న 'పాచ్చు కాల వ్యవధిలోకూడ కని వెట్ట లేనంత మిక్కిలి స్వల్ప కత్యుగమనమును కల్లియున్న యుగళ [కమములకు భవిమ్య శ్కాఅములో కొన్ని వేల సంవత్సరముల పరిభమణ కాలమును నిర్ణయిం తురమట నిన్సందేవాము.
అధునాతన మగు యుగళ నత[తముల జాబితాను లిక చేధళాలకు డై శెక్టరుగా ఇదివరలో పనిచేసిన డాక్టరు ౬ 6 ఎయిట్‌ శెను అను నాతడు తయారు శేనెను ఇందు 1? వేల జంట నథ్యతములకు సంబంధిం చిన సమాచారము వివరముగా కలదు కాని వీనిలో అత్యధిక భాగము వట్టి చాచముమయుగళము లేనని (భవిష్య త్కాలపు అవలోకనల ఫలితముగ్భ) తప్పక నిరూపింవబడును కొద్ది కాలము (క్రిందట జంబ నతతములను గూర్చిన అవలోకనములను భూగోళపు దది ణార్థ గోళములోని జోవోన్సు
10
14 ఖగోళీ విజ్ఞానము బర్గులో ఉన్న యూనియను వేధళశాలలోను బ్లోయం ఫొంునువడ్డ ఉన్న మిచిగను విశ్వ విద్యాలయపు వేధశాలలోను అత్యంత సమర్భవంతముగ -నిర్వహించిరి. శాబోవు కొద్చి సంవత్సరములలో ఉత్తరార్థ గోళములోని -అకాళము.ను జంటనతతములశైై పరిపూర్తిగ అన్వేషించినట్లుగనే దటి ార్జ గోళములోని అకాశమునుకూడ అన్వేషించెదరని మనము విశ్వసించ వచ్చును అప్పుడు యభథాళర్రమగు యుగళనత[త్రముల కత్యులను నిర్రారించు టకు కావలసినది 20 నుండి 100 సంవత్సరముల కాల వ్యవధిలో అవలోక నములను చేయుటమా[తమే ఖగోళ విజ్ఞానులందరిలోను యుగళ నమత ముల నవలోకించునత డే అత్యంత పరశ్వార్భ జీవి [ప్రథానముగ రాబోవు తరము వారికొరకు పాటు వడువాడు గాన ఈతడు తన అవలోకనా ఫలితములను తానై చూచుట అరుదు చిట్ట చినరకు మన మెంతనూ[త్రము అభిలపింవని చాముష యుగళ ములుగా నిర్చారింపబడగల తొట్టి నత(త్రముల్నక్తె ఎందు కింత (శ్రమపడవలెనని ఎవరైనను (వశ్నింప వచ్చును ఏ జంటనత్మత కమముల దూరములు శెలి యునో ఆ [క్రమములందథి నథతముల (ద్రవ్యరాశిని గూర్చిన విలువైన “సమాచారమును ఈ జంట నక్మతములు మన కందచేయు ననునదియే దీనికి సమాధానము. 80వ పటములో చితించిన కవ్యయొక్క. వపరిశీలనమును, మనకు తెలిసిన మృగవ్య్యాథ నడతపు దూరమును ఉపయోగించిన యెడల, ఆ నేండు నకతములు ఏ సమయమంధైనను ఒకదాని కొకటి ఎంత దూరములో నున్నవో లెక్కకట్టి చెప్పుటకు వీలు కల్లును అనగా ఈ కత్యు యొక్క వరిమాణమును మైళ్ళలో పొందవచ్చును మృగవ్యాథ నమ్మ్యతము నకును, దాని నవా చరనతతమునకును గల నగటు అంతరము నుమారు వీ వేల మిలియన్ల మైళ్ళని కన్గానబడినది ఈ దూరము సుమారు సూర్యునకు యుళాననుకు మధ్య గల దూరమంత ఉన్నది ఈ అవలోకనముల వలన మనము పొందగల్లు మరియెక విషయము వీటి పర్మిభమణకాలము నక (ఈము లొకదాని కొకటి గురుత్వాకర్షణ నూత పకారము బంధింపబడి ఉన్నంతవరకు 'కెన్ళరు మూడవ ఘూతమును = [గవాముఖలకు వాని ఉప
నమత యుగళములు 120 (గవాములకు ఉపయోగించినట్లు గనే = ఉపయోగించవచ్చును. దీని వర్యవ సానముగ నమ్యతయుగళములోని రెండు న్మతముల మొ త్తపు (దవ్య రాశిని (ఇది సౌర (దవ్యరాశికి ఇన్నింతలుగ నున్నదని) కన్గాన వచ్చును. మరికొన్ని ఇతర విషయముల నాలోచించి = వీటినిగూర్చి చర్చించ నవన రములేదు = సహనత్యతములు విడివిడిగా కల్గియుండు (దవ్యళాశిని సూర్యుని (దవ్యరాశిని వఏకాంకముగ చేసుకొని కన్గానవచ్చును ఉదాహార ణకు, మృగ వాస్టనమ (తపు ((వన్ఫుటసవానక్యతము) (ద్రవ్యరాశి సూకమ్యని (దవ్యశాశికన్న 83, లెట్లును దిని సవాచర నత్యతము (అన్ఫుట నహనత (తము యొక్క 1(దవ్యరాశి సూర్యుని (దవ్యశాశికన్న కొంచెము తక్కు వగనుఉన్నది మృగవ్యాథ నమ్మతపు (దవ్యరాళి టన్నులలో కావలెనన్న మనము టన్నులలోగల భూమియొక్క [ద్రవ్యరాశితో (పారంభింప వలెనుం దిని విలువ 6వ పుటలో ఈయబడినది భూమికన్న సూర్యుడు 880 000 శెట్టు పౌచ్చు [ద్రవ్యరాశిని కల్గియున్నాడు దీనిని ఇంకను ౨2 లెట్లు 'పౌచ్చించిన మనకు కావలసిన ఫలితము వచ్చును
0వ అధ్యాయములో మృగచ్యాథ నతతపు సవా చరియొక్క అసాధారణ సాం[ద్రతను గూర్చి శెలిపియున్నాము ఇందలి వన్ఫుట నవా నమతము ఆశకాళములో కన్చించుచున్న అత్యంత (వకాళవంతమగు నత (తఈమై యుండగా దీని సవాచరి 10 కాంతి పరిమాణముల మేరకు కాంతి హీనముగ ఉండును ఈ సహాచరియొక్క దుర్చల కాంతిత్వమునకు కారో ణము దీని స్వల్ప ఉమ్ణ్టోోగతయే యని మొదట మనకు అనిపించ వచ్చును* మరియు చాల కాలము వరకు ఈ నద[తమును ]/4 వర్గపు వానున నమత ముగ భావించిరి ఈ సవానమతముయొక్క వర్ణముకాని వర్శమాల వర్ష్గముకాని అవలోకనముల మూలమున కన్గొనలేక పోవుటకు దీనికి అతి దగ్గరగా నుండి తన కాంతిలో దినిని ముంచెత్తుచున్న (వకాళవంతమగు సవానతత మే కారణము అయినను కొద్ది సంవత్సరముల [కిందట ఈ నవాచరి గీ వర్ణమాలా వర్షమునకు చెందిన ధవళ నత్యతమని న్పష్టవరువ అడినది ఇట్లి నమ్యత్రములు ఉమ్టా[గ్రతా వరిమాణమున అధిక విలువలు గల్గి
[40 ఖగోళ విజ్ఞానము యున్నవి, ఈ విధమున, ఈ నత్యుతపవు ఉహ్ణోోగత 'పెచ్చుగఉండీ కాంతి సామర్థస్టము తక్కువగ ఉన్నయెడల, ఇది పరిమాణములో చాల చిన్నదిగ ఉండుననెడి వశ్లైక నిర్ణయమునకు మనము రావచ్చును దీని వివమయమై చేసిన గణనల వలన మృగవ్యాథ నతతపు సవాచరి [గహవరిమాణములో ఉన్నట్లు కన్గొనబడినది దీని వాసము 24 000 మైళ్ళుండి భూవ్యానము నకు 8 శెట్టును యురానసు వ్యాసమునకు చాలతక్కువగను ఉన్నది దీని (దవ్యరాళ సూర్యుని ద్రవ్యరాశితో సమానముగ ఉన్నదని మనము శెలిని శొంటిమి, ఈ [దవ్యరాశిని, దీని చిన్నపరిమాణమును జతచేసి గణించినపుడు ఇది నీటి సాం[దతకన్న 60 000 రెట్లు గల మిక్కిలి పాచ్చు సాం[దతను కలి ఉన్నట్లు కన్గొనబడినది మృగ వ్యాథ నత్మతపు నవాచరిని శ్వేతవా మన (70106 రేళజాఫ” నత్మత్రము అని పిలిచెదరు ఇట్టివే అనేక నమ్మత ములున్నవి ఇవిచాల దగ్గరగ ఉండియు. కాంతి హీనముగ ఉండుటచే మొత్తపు నమత జనాభాలో శ్వేత వామన నతతములు అధిక భాగముగ వర్పడియుండుట సాధ్యము
సమీవ దృళ్యమాన నథ్యతయుగళములను ఆ విధముగ దూర దర్శి నిలో గుర్తించుటకు కారణము ఇందలి సవానత్మ్యతములు ఒకదానినుండి మరొకటి చాల దూరములో విడిగ ఉండుటయే ఈ దూరములు మృగ వ్యాథ నమ్మ్యతయుగళములోవలె కొన్నివందల లేక వేల మిలియన్ల మైళ్ల లో ఉండును ఈ దూరమును కొన్ని మిలియన్ల మైళ్లకు తగ్గించిన యెడల నత[తయుగళముగా ఎర్బడిన రెండు నకతతములూ ఎంత దగ్గరగా ఉండు ననగా వీటిని ఒంటి నథ్యత్రముకన్న వేరుగా గు ర్హింపలేము. ఇట్టి పరిన్ఫితిలో ఈ నమతముయొక్క యుగళ న్వభావమును కన్లొనుట అసాధ్యముగ కాన్సించును కాని నిజమునకు ఈ నమన్యను వర్ణ మాలావలోకనములు 'శేలికగా సాధింప గలవు సూర్యకుటుంబములో నూర్యునకు అతి దగ్గరలో ఉన్న (గ్రవాపు (బుథ(గ్రవావు) వేగము (నె నుకు మైళ్ళలో) అత్యధికముగ ఉండి నెఫ్ట్యాను వ్లూటోల వైపు దూరముగ పోవుచున్నపుడు వీని వేగ ములు తగ్గుచూ పోవునళ్లు యుగళ నమ త్రములొ ని నకతముల మధ్య
నడ్యత్ర యొగళములు కశ]
దూరము తక్కువగా ఉన్నవుడు దీనిలోని ఒక నమ్యతముయొక్క “వేగము -3ండవదానితో సాపేశతముగ చూచినపుడు మిక్కిలి పొచ్చుగా ఉండును.
ఇటుల [గవాములకు వలెనే ఈ శెండు నమ[తములు దగ్గరగా ఉన్నకొలది వీటి పర్మిథభమణకాలము తగ్గుచుండును అనుకూలముగఉండుటకును గవా ముల (దవ్యరాశి ఉషేషీంవ దగినంత స్వల్పముగా ఉండి సూర్యుని [దవ్య రాశియే ఈ [గవాముల నదుపులో ఉంచుచుండుట చేతను సామాన్యముగ మనము సూర్యకుటుంబ నంబంధమున, సూర్యునిచుట్టూ గల [గవా కత్యు అని చెప్పుచుందుము. కాని నక్యతయుగళములో ఉన్న సహనమ్మతముల (దవ్యకాసులు ఒకేరీతిగ ఉండును ఒక నమత యుగళమును ఒంటరిగా ఉన్న [కమముగ థావించి కక్యుగమనమును వర్ణి ౦చునపుడు ఇందలి సహా నవ[తములకు ఉభయ గురుత్వ 'కేందమువ్వైగల విడివిడి గమనములను వర్ణించుట యుక్తముగా ఉండును ఈ (కమము నిళ్చయముగ నెకనుకు అనేకమైళ్ళ వేగముతో మన వైపునకు వచ్చుచున్నై నను లేక మననుండి దూరముగా పోవుచువ్వైనను ఉండును ఈ వేగమునకు వీటి ఉభయ గురుత్వ శిం్యద్రముతో సంబంధముండును మనము ఇందలి సహనత[తములలో ఒక దాని దృ(గేభాదుతిని అవలోకించ గల్గిన యెడల, ఈ వేగము, గురుత్వ "కే్య్య్రదము మనవైైపునకు వచ్చుచున్న లేక మననుండి దూరముగ పోవు చున్న వేగము యొక్కయు ఈ సహానడ(త్రమునకు గురుత్వ "శీంద్రము చుట్టూ గల కజ్యూగమనపు వేగముయొక్కయు మేళనముగా ఉండును, ఇదివరలో మనము అలిసికొనినట్లు దృ(గేఖ్యాదుతులను వరమాల సవో యముతో కొలువ వచ్చును ఇట్టి అవలోకనముల వలననే అత్యంత సన్ని హీత యుగళ నమ్మతముల ఉనికిని కనిపెట్టవచ్చును ఈ సూ(తముల నీ [కింది విధమున చి[త్రీకరించెదము సౌలభ్యమునకు దృ(గేఖలో యుగళ (కమపు గురుత్వ శకేం్యద్రమగు (కు మనతో సాపేకముగ ఎట్టి గమనము లేదనియు ఇందులోని ఒక్క నమ[తము మాము దీనిని 2౬ అని పిలిచె దము) స్వల్పకాల వివృతమైన ఫొటో(గావు శ్లేటువై తన వర్ణమాలను ము(్ర వేయుటకు కావలసిన (ప్రకాళమును కల్లి ఉన్నదని ఊహి౦ఠనునః
14లీ ఖగోళ విజ్ఞానము ఇంతి యేుకాక దృ శ్రేఖకణ్యాతలములో ఉన్నదనియు ౮ చుట్టూ వతిల్పగు క్యు వర్తులాకారముగ ఉన్నదనియు కూడ ఊహింతము (చూ న పటము=ళి1) తన కత్యులో త అను విందువువద్ద ౫వ ఉన్నపుడు దృ(శ్రేఖకు లంబముగా పయనించు చుండుటచే చాని దృోళా [మతి శూన్యము. వర్ణ మాలలోని నల్లి నిశేఖలు సాదృశ్యశా వర్ణ మాలలోని ఆఖ లతో సాపేవముగ చూచినపుడు ఎట్టి స్థాన చలనమును పొందవు కతు (భమణశాలములో నాల్లవవంతు కాలము అయిన తర్వాత ఆ నద(శ్రము క వద్ద నున్నపుడు ఇది మన వైపునకు దాని కఠ్యా వేగమునకు సమౌన మగు వేగముతో వచ్చుచుండును దిని కనుగుణముగ వర్ణ మాలలోని శేఖ లన్నియు. దాని ఊదాభాగము వైపునకు స్థానచలనమును పొందును (0 వడ్దనున్నపుడు దృ(శేఖాదృతి కూన్యమై (4& వడ్డ నున్నటుల) వర్శమౌల “శీఖలు స్థానచలనము పొందవు 9 వద్ద నున్నపుడు ఈ నత(త్రము మన నుండి ఎట్టఎదుటగా దూరముగా పోవుచుండుటతే, శేఖలు వర్శమాలలోని ఎరువుభాగమువైై పు స్థానచలనములను పొందును కథ్యలోని ఇతరములగు అనేక నడిమి బిందువులవద్ద అవలోకనములను వరుసగా చేసినయెడల అన్ని శీఖలును వాని యభార్థ స్థానములవై డోలనము చేయునని మనము సరిశీ లించికాని కొలిచికాని తెలినికొనవచ్చును అనేక నవ(తముల విషయము లలో ఇదియే నిజమైనది ఇట్టి స్థానచలనములను పరిశీలించి ఉదావారణకు, పరిభ్రమణ వేగమును, కాలమును కన్గొనవచ్చును సామాన్యముగ _ ఇట్టే (భ్రమణ శాలములు కొన్ని దినములుగ మాత్రమే ఉన్నవి
ఇపుడు తమ వర్ణ మాలలను ఫొటో(గాపు స్రేటువై ము[దించగల "కండు (వకాళవంతమగు నసహానథ్మతములను కల్లి యున్న నమ్మతములను గూర్చి ఆలోచింపుము సౌలభ్యమునకు, ఈ "రెండు నదతములు సమౌన (దవ్యశరాళిని కల్సియుండి సర్వసమాన వర్ష మాలలను కల్గియున్నవని కూడ ఊహింపుము. ఇందుచే వీని గురుత్వ కేంద్రము ఎల్లపుడూ ఈ ₹ెండు నవ (తములకు మధ్య సగము దూరములో ఉండును ఇందుచే ల1వ పటములో
నవ్యత యుగళములు (4కే ల అను నమ్యతము శీవడద్ద ఉన్న ౨ అను రెండవ నత్మ్యతము (0 వడ్డ ఉండును ఇట్టి పరిస్థి తిలో ఈ రెండు నమ్మతములు విడివిడిగా స్థానచలనము లేని వర్ణమాలా శేఖలను వర్పరచును ఈ శేఖలు వర్ణమాలలో ఒక దానివై నొకటి వడుటచే బలపడి మనకు ఒంటి శేఖల పరంపర కాన్పీంచుము, చి అను నత్యతము ె వద్ద ఉన్నపుడు ౫ అనునది 5 వద్ద ఉండును ఇపుడు యొక్క వర్ణమాలలో ఉదా ఛాగమువైపు స్థానచలనమును పొందిన అనేక వరుస శేఖలును ౫ యొక్క వర్షమాలలో ఎరువు భాగమువైపు స్ట్థానచలనమును పొందిన అనేక వరుస కేఖలును ఏర్పడును అందుచే ఈ నవతయుగళము యొక్క వర్ణ మాలలో జంటలుగనున్న రేఖలు వరంపరగ శాన్చించును మన మీ సమస్యను దాని నులథరూపములో ఆలోచించితిమి కాని ఇదియే “ వర్ణమాలా యుగళము (5966508603910 వెలిజన్లా. అని పీలువబడు పై నత[తములను అవలోకించు సాధారణ విఛానమును తెలియ చేయ సమర్థముగా ఉన్నది ఈ నచ తములలో అత్యధిక థాగము లె వర్ష మునకు చెందినవి వైన వర్ణించిన వర్ణమాల మార్పుల పరిశీలనలు నడ(త ముల [దవ్యరాశికి సంబంధించిన అతి విలు వెన సమౌాచారమునకు దారి తీయును ఈ సమాచారము దృళ్యమాన నత్యత్రయుగళముల కత్యుల నుండి సేకరించిన [దవ్యరాశి యొక్క సమాచారమునకు అనుబంధముగ ఉపకరించును ఉదాహారణకు కె ప్నె క వర్ష్గములకు ఇెందిన నమ్మత్రములు సగటున సూర్యునికన్న 20 ట్లు పొచ్చు (దవ్య రాశిని కల్ళి ఉండి జె నుండి 1 వరకు గల వర్ణ మాలా[క్రమములో పోవునపుడు వీటి. ద్రవ్యరాశి సూర్యుని (దవ్యరాశికన్న రెండు రెట్టు మాత్రము ఉండునంతవరకు తగ్గుచు పోవునని కన్గొన బడినది ఇంతవరకు అవలో కింపబడీన అత్థధిక (దవ్యళాశికలి ఉన్న నకత [క్రమము నూర్యునికన్న 80 శెట్టు 65 రెట్లు పెచ్చు (దవ్యశాళి గల సవానక్యతములను కల్లి ఉన్న ఒక వర్ణమాలా యుగళము అన్ని నత్ముత (కమములలోను నమ్యతయుగళము = దృళ్యమౌన లేక నర్గమాలా యుగళము _ అతిసామాన్యమైనది 8 లేక 4 నహానమత్ర
[శ్రీ ఖగోళ విజ్ఞానము ములను కల్గియున్న అనేక నద్మతములు కన్గొనబడినవి మృగళాళిలోని క అను నడ్మతము ఆరు సహనత్మతములను కల్గియున్నది దూర దర్శినిలో ఇది చతుర్నత[త (శ్రమముగ కాన్పించును; కాని ఇందు ఒంటిగా కన్పించు చున్న లెండు నక్యత్రములు వర్ణమాలా యుగళ ములని నిరూపింపబడినవిం
అధ్భాయము _ శ్రి వ్రద్ధికీయ నతత్రములు
(క్రమబద్ధముగ కాని [కమ రహితముగ కాని (పశాశములో మార్చును పొందుచున్నట్లగపడు నత[త్రములను “వృడ్సి తయ(1/ఇ౬&పే1ల) నత(తములందురు యాదృచ్చికముగ అంతరితమును వీశించునతడు వై కగపడు నమ్యతకాంతి స్థిరత్వము ఒక (ప్రాకృతిక సూతమని భావిం చును న్ప్దరి మండలమునగల పరిచిత నక తములనుగాని మృగరాళిలోని కాంతివంతమైన మండలములను కానీ ఆయా బుతువృలందు రాశుల తరబడి చూచినపుడు వీనిలో మార్చు కల్గుచున్నవను సూచనయే అతనికి కానరాదు అతని నెవర్తైన ఈ విషయమువ్నై (పామాణిక అభిప్రాయము నొకదానిని వెల్లడింపమని కోరిన ఆతడు మేక్సుపీయరు నుండి ఈ కింది పద్యభాగమును ఉంటంకించును
అనితర సాధ్యంబగువిధి
ననిశము థృనళారయొట్టు లాకనమందున్‌
తనళావు విడదుస్టి రమయి
తనరుదు నుస్టిరత నేను తత్సమ భంగిన్‌
ఇందలి “స్థీరత (01366) అను విశేషణమును దాని (పఫకాళము నకు ఉనికికి కూడ అతడు |పయోగించెను కాని నిజముగ ఈ "రెండు విష యములందు అతడు పొరపాశే చేసెను ముఖ్యముగ ధృవ నమ(తము యొక్క (వశాళములోని హెచ్చుతగ్గులు చాల న్వల్పముగ ఉన్నను ఇది వృద్ధి క్షయ నత్మ్యతముగనే (వవర్తించును
పురాతన కాలములోని ఖగోళశాన్త్రజ్ఞులు అంతరితము నతి[శద్దగా వరిశీలించినను నేడు మనము వృద్ది మయ నక్మ్యతములుగా తెలినిళొనిన అనేక (పకాశవంతమగు నత [త్రముళందుకూడ ఎట్టి (ప్రకాశ మార్చును
14రీ ఖగోళ విజ్ఞానము వీరు గుర్తించలేక పోవుట = అథమము ఎచటను (వాయకపోవుట = కొంత ఆళ్చర్యజనకముగ'నే ఉన్నది ఈ నద్యతములనుండి అరేవియను శా(న్తుజ్లు లచే దయ్యపు నద్యతముగా పిలువబడిన * ఆల్‌ గాలు నమతమును బవుళవో మినవోయింప వచ్చును దయ్యపుేరు ఈ నకతమునకు వచ్చు టకు దాని వృద్ది దమయములే కారణము కావచ్చును మొట్ట మొదట (గ్రంధ స్థమైన వృద్ది దయ నతతపుటనలోకనము 1506 నంలో జరిగెను ఈ నంవత్సరమున వేలు నమ్యతరాశిలో ఉన్న ఒక [పకాళవంతమగు నడ [తము = దీనిని తర్వాత మైరా అనగా అద్భుళము అని పిలిచిరి = తన [నకాళములో హెచ్చు తగ్గులను పొందినట్టవలోకింపబతెను మూడు శతా జ్ఞైముల అనంతరము. 800 వృద్ది కయ నమత్రములవరకు కన్గొనబడినవి నేడిట్టి వి వేలాదిగా గలవు
ఒక వృర్చీమయ నత(త్రము యొక్కశాంతి మార్చులను అనేక పద్ద తులలో కొలువచర్సును. కాని ఈవద్ధతులన్నిటి యందును ఒకటిగాని అంత కన్న పాచ్చుగాని స్థిర్మపకాళములు గల్లి వృద్ధి తయ నతత్రమునకు సమీప ములోనున్న నతతములను [పమాణ నత్యతములుగ తీసుకొందురు ఈ (వమాణ నత(త్రములతో పోల్చి అవలోకన సమయమున వృద్పిమయ నత (తమునకు గల కాంతి పరిమాణమును అంచనా వేయుదురు వృడ్డి తయ నత్యుతము హీనకాంతి గలద్రైన సమీపము నున్న హీనకాంతి నద[తము లను దినితో పోల్చుట_ై ఉపయోగింతురు ఇందు మొదటగా చేయవలసిన పని ఈ హీనకాంతి నమ్మ్యతముల కాంతి పరిమాణములను అంచనా వేయు టయే ఇందుకై ఫొటోలను తీయు పద్దతిని విస్తారముగా వినియోగించు చున్నారు. వలనన వృద్ది మయ నమ్యతము యొక్క భాయా చి(తకాంతి పరిమాణమును దీని (పతిబింబము ఏ నమయమందై నను కల్లి ఉన్న వై” ల్యమునుండి కాని సాంద్రతనుండి కాని పొందవచ్చును. శాని మేమిది వరలో చెప్పినట్టు ఈ విషయమందు శేజోవిద్యుతు గైగం6ంం 21660616) వద్ధతియే మిక్కిలి కచ్చితమైనది ఇందు వృడి తయనత[తమునకు దగ్గరగా ఉన్న అనువైన నతత్రము నొకదానిని సాద్భళ్యశా నమ్మతముగ ఎంచు
వృద్ధీమయ నక్మతములు ప? కొందురు. ఈ నద[తమునుండి వచ్చుచున్న కాంతిని తేజో విద్యుద్ధటము (ైషం€0 2160616 ంల్రువ్వై పడునట్లు చేయుదురు దీనివలన ఉదృ్భవిం చిన విద్యు[త్చవాహాము సున్నితమైన ఎలక్ట్రోోమీటరు (3160600080 అఈఉజట) నందిలి సూచికను కదుపును ఒక స్కేలు వై ఉన్న నిర్జిష్ట సంఖ్యగల విభా గములను దాటుటక్తై ఈ సూచికకు పట్టుకాలమును కచ్చితముగ విరామ గడియారముతో (56009 ₹266ష) కన్గొనెదరు ఇఫుడు దూరదర్శినిని వృద్చి తయ నక[తమువైపునకు తిప్పి పైన శేసినట్టి అవలోకనమునే. చేతురు విరామ గడియారపు కాలముల సిపష్పతి వృద్ధి మయ నమత (వకాళమున కును సొదృళ్యశా నత పకాళశమునకును గల నిష్పత్తి నిచ్చును ఇపుడీ నిష్ప త్తిని అవలోకన కాలమున ఈ 8ంటికి గల శాంతి పరిమాణముల వ్యత్యాసముగా శెలియచేయవచ్చును మాటిమాటికి పలు వ్యవధులలో చేసిన అవలోకనములు ఈ వృద్ధి దయ నమ(త్రము (వకాశములో ఎటుల మూర్పు చెందుచున్నదో నిరూపించునుు అవలోకనములనుండి గుణించి పొందబడిన కాంతి పరిమాణ న్యళ్యానమునకు కాలమునకు ఒక పటమును గీయ వచ్చును వృర్దిషయ నక[తముయొక్క కాంతి మార్చుల సహాజ అతణములను సంగవాముగా తెలియచేయు. దీవ్రిలేఖ (11806 రంగాల) నిటులనే నిర్మింతురు “8 నెఫి అను నద(తముయొక్క దీ్లిరేఖను లివివ పటములో చూడవచ్చును ఈ నక్షత్రము ఒకో “కమవృడ్టి దయ నత [త్రము (ంక్రజ12౯ 72012016) అనగా దీని కాంతి మార్చు లొక నియమిత కాల వ్యవధిలో (ఇదియే ఆవ_ర్తనకాలము) అవృ్ఫ త్తమగును ఇంతేశాక ఈ మార్చులు పరంపరానుగత ఆవర్తన కాలములో తు చ తప్పక పునరుద్భ వించును ఈ పటములోని నిలువు అతము వృద్ది దయ నత్ముతమునకు, ఒక వళ్యేక సాదృళ్య్థతా నమ్మతమునకు గల కాంతి పరిమాణ వ్యత్యానమును ఇచ్చును ఇది ఈ నద[తకాంతి పొచ్చుచున్న [క్రమములో గుర్తింపబడినది అనగా నత[తము కాంతిహీనమైనకొలది దానికి సంబంధించిన కాంతివర్‌ మాణవువిలువ వటములో నిలవుఅవమువై (కింది భాగమున చూనబడినది ఈ నచ[తముయొక్క (పకాళము ద్వీవ్హిరేఖలోని నిమ్న తమ భఖిందువు = కనిస్థ దీ వ్లీస్థానముంవచ్చువరకు - చళ్ళుని (క్రమములో తగ్గుచుపోయి అచట
॥ గోళవిజానము శీర ఖం క్షా మ నుండి. మరల (ప్రకాళములో పౌచ్చుటకు (ప్రారంభించునని _ నము (గ్రహింపవచ్చును ఈ నథ[త్రము కనిష్ట దీ్తినుండి గరిష్ట ద్పివ్తకి వృద్డి చెందు వేగము. ఇది తీణించు వేగముకన్న మిక్కిలి పొచ్చుగా ఉన్నది+ ర్‌ య. టి గొ 40 తం ఏ లే సి ల్‌ క 45 కీ ౮ గ ని త్‌ శీ వ్‌ 6 7 రి కాలము టేజురిల్ని పటము 88 ఈ (ప్రత్యేక దీప్తిశేఖ మనము విచారించుచున్న నదతము "పేరున పీలున బడుచున్న 'నెఫిమై నమత వర్గమునకు చెందిన వృదిదమయ నత్యత ముల స్వాభావిక గుణమును నిరూపించును. మన పాలపుంతలో సుమారు సూరు నెఫిమయై నత[త్రము లున్నట్లు మనకు ఆభథియును (వత్యత విధాన మున, విళశ్వసనీయముగ కొలువబడిన ఈ నత[తముల దూరములు లభ్యము శావ్వు కాని వీటి నిజగతుల (ఇవి న్వల్పముగ ఉండును ) వరిశీలనలనుండి, 'సిఫిమై నమ్మతములు మననుండి చాల దూరములో నున్నట్లు ఊహింవ బడినది. ఉదాహారణకు రి నెఫి నమ[తము శారతమ్యమున చాల (పకాళ వంతమైన నమ(తము = అత్యంత [పకాళవంతముగా ఉన్నపుడిది లవ కాంతి పరిమాణ నత్యతముగ ఉండును ఇంళేళశాక చాల దూరములో ఉండుటచే ఈ నత్మత్రము అత్యధిక డీ_ప్తి వంతమగు నకతమై ఉండవలెను. సెఫిమొ నత్యతములు బృవా_త్సృమ నత్యత్ర వర్గమునకు (3496ల 61206 56113) వండిన చానిగ లెక్కింతురు. ఇట్టి నవ(శములు 8 మిలియన్షనుండి 100
వృద్ధిమయ నత్యతములు 140 మిలియన్ల మైళ్ళవరకు అేక సూర్యుని వ్యానమునకు 10 నుండి 125 శెట్ల వరకు గల వ్యానమును కల్లి ఉండును ముఖ్యముగా ౫ నెఫి నడ(త్రవు వ్యాసము థీ మిలియన్ల మైళ్ళుండునని అంచనా వేయబడినది
నెఫిమై నత్మ్యతవు వృర్చితయ పరంపరను సాకల్యముగ లిలీవ వటము సూచింవ లేదు కాంతి మార్చుబెందుచున్న కాల వ్యవధిలో దీని వర్ష మాలా వర్గముకూడ ఒక [క్రమపద్ధతిలో మార్చుచెందుచున్నట్టు కన్లొన బడినడి దినికి ఒకే ఒక వివరణము నీయవచ్చును అది ఏదనగా ఈ వర్ణ మూలా వర్గపు మార్పులు నమ్మతపు వాతావరణములో కల్గుచున్న భౌతిక మార్పుల ఫలిత మేననుట ఈ మార్చు లెటుల సంభవించినవనియు డివ్లిశేఖ సం[గవాముగ 'పేర్కొనుచున్న కాంశిమార్చులకును ఈమార్పులకును సంబం ధము కల్ళించ వచ్చునా అనియు (వళ్నించుట కీ వివరణ అవకాళ మొనంగు చున్నది సనెపిమైనక[తము ఒక [కమపద్దతిలో వ్యాకోచ సంకోచములను పొందుచున్న స్పందన(2113200క్ర్రునడ తమ నెడు వివరణ ఇపుడు అత్యంత సంభవమైనదిగను అందరకూ అ మోదయోగ్యమైనదిగను ఉన్నది, చెప్పుకో దగినంత విస్తారముగ ఈ నథ[తములో వ్యాకోదము కల్షినయెడల ఇది నమత వాతావరణము యొక్క ఉష్ణోగతలో మార్పులను కల్ల జేసి సరిగా మన మిదివరలో చూచిన వర్ణమాలా వర్గపు మార్చులకు అవకాశము కల్చించును మిగిలిన వరిన్ఫితులు సమముగా ఉండి ఈ నమ[తముయొక్క ఉపరితల వై శాల్యములోమార్చులు కల్గినందు వలన దీనిదిప్రిలో మార్పులు సంభవించి దిప్తిరేఖకు వివరణగా నమరును ఈ వివరణము నందథఖి వివి ఛాంశముల (ధువీః రణమ.శక్రై దీని ననేక పరీక్షలకు గురిచేయ వచ్చును రూఢముగ సంస్థాపింప బడినదని చెప్పలేక పోయినను స్పందన సిద్దాంత మొకటి మాతమే అన్ని అవలోకిత విషయములను చాలవరకు వివరింప గబ్లుచున్నది
నున జ్యోతిర్విశ్వ ములోని నెఫిమై నక్యతముల దీ్లి శేఖలచే నిరూ పంపబడిన ఆవర్తన కాలములు రెండు దినములనుండి 0 దినములవరకు ఉండును ఇట్టి దీ్ట్‌శేఖలనే కల్లియున్న నమ్యత్రము అనేకములు గోళాకార
1180 ఖనోళ విళ్ళునము పుంజములలో కన్షోనబడినవి ఈ నడ్యత్రముల = వీనిని "పుంజ వృద్పిదమయ నమ్మ్యత్రములు (011806 ₹7జ120169)” అని సిలుతురు = ఆవర్తనకాల ములు కొన్ని గంటలనుండి రెండు దినముల వరకు ఉండును అఘుమేగి లాను నక్మత మేఘము (86 వేశఇక్రం[12010. 010ఇక్తీ లోగల వృర్శి కయ నక[తములను పరిశోధించి వోర్వర్డు వేధళాలకు చెందిన కుమారి లీవిటు అనునామె అత్యంత [పాముఖ్యమైన ఆఅపిష్కురణ మొక దానిని చేసెను ఈ వృద్ధి దయ నవమ(తముల దీప్తిశేఖల ఆ వర్తన కాలములకును, వాటి అభివ్యక్త కాంతి పరిమాణములకును నిశ్చితమైన సంబంధ మొకటి గలదని ఆమె గమనించెను. (ద్వి శీఖలోని సగటు కాంతిపరిమూణమును ఈ యోచనలం చామె వినియోగించెన్సు, ఆవర్హనకాలము అధికమైన కొలది ఆ నత[తపు (వకాళము అధికమగు చుండును ఈ మేఘము సుదూ రమున ఉంఢుటచే ఇందున్నవివిధములగు వృద్ది మయ నత[త్రముల యథార్థ చూరములు సర్వ సమముగా నున్నక్షు వ్యవహారింపవచ్చును అందుచే వీని అభివ్య క్రకాంతి పరిమాణములు ఈ నత[తముల సా పేక దిఫ్తులను తెలియ చేయును ఇట్టి నమత మొకదాని దూరము మనకు ఆలినియుండిన ఎడల చాని యథార్థ పరిమాణమును కన్గొనవచ్చును మరికొంత పురోగమించి మిగిలిన వృడ్డి తయనడతములన్నిటి అభివ్యక్త శాంతి పరిమాణములనుండీ వాటివాటి యథార్థ కాంతి వరిమాణములను నిర్ణ యించ వచ్చును ఇటుల జరిగినదని ఊహింపుము దీనినుండి ఆ వర్తన కాలమునకు, యథార్థ కాంతి వరిమాణములేక దిప్తికి గల ఒక నిళ్చిత సంబంధము మనకు (పొప్రించును ఇదియే ఆవర్తన కాలము = దీప్తుల సంబంధముగా వ్యవవారింవబడు చున్నది ఈ వర్గమునకు చెందిన వృర్చిమయ నక(త మొకటి గోళాకార పుంజమందు కాని, నర్చిల నెబ్యులాలో కాని కాన్చించిన దనుకొనుము దీని కాంతి మార్పులను పరశీలించిన తర్వాత _ సామాన్యముగ ఫొటోల నువయో గించి - దీని ఆవర్తనకాలమును కన్గొనవచ్చును ఆవర్తన కాలము-దిప్తు లకు గల సంబంధము ఒక (పత్యేక ఆవర్తనళాలనమున్న నక్షత్రమునకు ఒకనిశ్చిత మైన యభార్శ కాంతి పరిమాణము. గలదని నిర్ణయించి చెప్పుచున్నది ధీనినుండి నునకు నత తముయొక్క యభార్థకాంతి పరిమాణము తెలి
వృద్ధికయ నక్మతములు 3! యును ఇంతేకాక ఈ నదతము యొక్కం అఖివ్య_క్షకాంతి వరినాూణమును ఫొటోలనుండి తెలుసు కొనవచ్చును, ఈ విధముగ ఒక నక[తమునుగూర్చి మనకు రెండు విషయములు తెలియును, అవి (1) అభివ్యక్త కాంతి పరి మాణము (త్రి యథార్థ కాంతి వరినూణము* ఈ అెంటిని నంధించు చున్నది వాని మధ్య గల దూరమే. అందుచే ఈ దూరమును తేలికగా కన్గానవచ్చును ఈ నతతము గోళాకార పుంజములో కాని నర్పిల నెబ్యులాలో కాని ఉండుటచే మనమీ నవ్యత పుంజముయొక్క లేక నర్చిల నెబ్యులా యొక్క దూరమును పొందవచ్చును ఇటివల మన నమత (కమము యొక్క కొలతలను నర్చిల 'నెబ్యులాల యొక్క అపార్మమెన దూరములను గూర్చిన నమ్మకమైన నమాచారమును ముఖ్యనుగ ఈపడ్డ తి నువయోగించి నసంపాదించిరి
ఆవ_ర్తనళాలము = దీప్పులకు గల నంబంధమును పొందుటకై చూపిన వాదములో మిక్కిలి క్లిష్టమైన సమన్య ఒకటి గలదు మనకొక పుంజ వృద్ది తయ నమ్మతముయొక్క దూరము తెలియునని ఊహించు కొంటిమి. కాని అతి సామీష్యముగ ఉన్న పుంజమే నత[తముల దూరమును కొలు (వత్యమ వద్ధ తులకు అందనంత దూరములో నున్నపుడు ఇందలి నత[తపు దూరము నెటుల కన్గొనగలముి స్పందన మొక నచ[తమందున్నపుడు - ఆ నతమ(తము వుంజవృద్ధి యయ నతమ[తమా లేక నెఫిమై వృద్ధి తయ నకు (తమా అనుదానితో నిమిత్తము లేదు _ ఈ న్పందనము వలన అభివ్యక్త మగు ఫలితములు అట్టి నక్యతము లన్నిటికి సామాన్యమగు నిర్దుష్ట ఖౌతిక విధానములతో తప్పక నంబంధము కల్షి యుండవలెను అందు వలన పుంజ వృడ్టితయ నత్మ్యతములు సెఫిమయై నచ్మతములు యథార్థ మైన ఒక అను (కమముగా పర్పడి వాటి రెంటికి ఒకే ఒక ఆవ్నర్తనకాలము - దీప్తుల సంబంధమును ఉపయోగించ వచ్చుననుకొనుట సబబుగనే యుండును ఆందుచే ఒకో వుంజ వృద్చి కత యవతతము యొక్క దూరమును కన్గానుటకు బదులు మనమిపు డొక నెఫియై నమ్యత్రముయొక్క దూరమును అెలిని కొనిన చాలును వెనుకటి పుటలో చెప్పినట్లు నెఫిమయైనద్యతముల నమ్మక
1ళ్‌క్ల ఖగోళ విజ్ఞానము ముగు దూరములను పొందుట చాల కన్ట మైన కార్యము అయినను ఈకష్ట ములను గళ్హైక్కుట జరిగినది, కాని ఇంతకన్న నమ్మకమగు ఫలితములను ముందు కాలములో పొందవచ్చుననుటలో ఎట్టి సంచేహాములేదు ఆవర్తన శాలము - దీప్తులకు గల సంబంధమును పొందుట్నక్తై చూపిన వాదములో తలయొత్తిన మిక్కిలి క్లిష్టమైక సమస్య నిటుల సాధించిరి వై విధమగు విస్తృతమైన అవలోకనములను చేసి వాటిని తగిన విధమున ఉపయోగించి మిలియన్ల కొలచి కాంతి సంవశ్స్చరముల పర్యంతమున్న మూర్తుల దూర ములను మనము పొందవచ్చును
వృద్చి దయ నవ[తములలో శెండన వర్గమునకు చెందినవి (్రాహి యుగళ (20198109 ౨12200” నత[తములు వీనికి చక్కని ఉదావా రణ “ఆల్‌ గాలు నక్యతము సెఫిమొైనృడ్జి చయ నతత్రములలో కల్లు చున్న కాంతి మార్పులకు దానిలోనే కల్గుచున్న భ"తికమార్చులు కారణ మని మనము చూచియున్నాము ఆల్‌ గాలువంటి నక[తములో కల్గుచున్న కాంతి మార్పులకు శేత్రీయ ఘటనమే కారణము. వెనుకటి అధ్యాయ ములో వర్ణమాలా యుగళమని పిలువబడు నమీప నత తములను కల్గియున్న నత(త్ర యుగళమును గూర్చి చదివి యున్నాము మన దృ్యగేఖ యుగళ నమత కథ్యుయొక్క తలములో శాని తలమునకు దగ్శరలోకాని ఉన్న యొడల కఇందలభి సహనత[తములు వాటివాటి కత్యలలో [భమించు చున్న పుడు వీనిలో ఒకటి మనకును నెండవదానికి మధ్యగా వచ్చి కండవ నమ (తపు కాంతిని పూర్తిగా కాని కొర్టిగాకాని మనకు చేరకుండ నిరోధిం చును నూర్యుడు చందదుడు భూమి గల చక్రీయ అగ్ఫతిననుసరిం చి అసంపూర్ణ లేక సంపూర్ణ సూర్య (గవాణము లెటుల మనకు కల్గుచున్నవో అటులనే ఈ యుగళములలో కొన్ని అసంపూర్చ (గవాణములను మిగిలి నవి సంపూర్ణ [గవాణములను (వదర్శించును లిలిః పటము ఈ లవమణములు గల దీప్తిరేఖను చూపును ఇందు £ీ నుండి 8 వచ్చు వరకు కాంతి తగ్గు టకు (పారంభించి అచటనుండి 3 ల మధ్యగల వ్యవధిలో స్పీరముగా ఉండును (౮నుండిని వచ్చులోవల ఈ నమతము తన పూర్య (పకాళ
వృద్దికయ నక్మత్రములు 158 మును మరలపొందును [వథమ కనిస్థు ఉీవ్హియగు(ర159 శమం యటమయ) 30 తర్వాత అట్టి స్వథావమునే కల్లి యున్న 6 అను ద్వితీయ కనిస్టు డ్డి (3600564497 శ్‌0106ము) సం ఫా_ప్రించును ఈ డీప్రికేఖను క్రింది విధముగ అన్వయించవచ్చును & వడ్డ 1. జైల మధ్య 31 కల మధ్య ఈ శెండు నద్యతములు వాటి తరుగని కాంతిని మనకు [పసారము చేయు చున్నవి గ వడ్డ ఒక [గవాణము అప్పుడే (పారంభము కాబోవు చుచ్నోది దినిని 88/0) పటములో చూడవచ్చును ఈ సటము [గాహియుగళము లోని ౫ అను ఒక నత తమునకు దినికన్న వెళ్టదానిగా ఊహించుకొనిన 2 అను శెండవ నదమ్యతము చుట్టూగల పరంపరానుగత స్థానములను చూపున్ను *జి అనుచోట చూవబడిన చిన్న సవహానత[తముయొక్కస్థానము, దిప్రిశేఖవై గల & అను విందువునకు సరిపోలును చిన్న నత్యతము *జి నుండి సి దిక్కులో కదలు చున్నపుడు అది 2 నుండి వచ్చుచున్న కాంతిని ల. అను స్థానము వచ్చువరకు పాచ్చు మొత్తములలో తగ్గించుచు పోవును ఇది దిప్తి కేఖలోని ఉ&రకె అను భాగమునకు సరిపోలును 0 6అఆ మధ్య ౫: యొక్క బింబము మీది సమానవై శాల్యములు ఆచ్చాదింప బడు టచే 2వ నుండి వచ్చుచున్న కాంతి ఒకే విలువలో తగ్గును డిప్రిరేఖలో ఇది పెంకు సరిపోలును (0 ౩ లకు మధ్యనున్న దీప రేఖను కూడ ఇటులనే వివరింపవచ్చును. 2 అ మధ్య గల ద్వితీయ కనిష్ట దివ్లిని వెడ్డదగు ౬ నత్యతము చిన్నదగు సహానత్యతముము ఆచ్చ్భాదించినపుదు కల్లినదని వెనుకటి సూ(తములనే ఉపయోగించి వివరింప వచ్చును సంపూర్ణ (గవాణమును కల్లి యున్న అన్ని (గాహియుగళములకు గల మాదిరి దీప్రిశేఖను 832 పటము చూపును అనేక యుగళ [కమము లకు = ఆల్‌ గాలు ఇందులో ఒకటి - అసంపూర్ణ (గహణమే సంభవించును కి&వ పటములో ఆల్‌ గాలుయొక్క- దీవ్రిరేఖ చూవబడినది దీనినుండి అధిక డీవ్తిగ - సహానత తము చిన్నగఉండి ెద్దదగు రెండవ నహనతత్రము ఈ యుగళపు మొత్తపు కాంతిలో అతిస్వల్బ్పథభాగమును మాత్రమే నమకూర్చు చున్నటుల ఊహింవబడినధి ఈ ద్విస్టి ేఖయొక్కా (వళాన కనిస్థదీ _ఫ్రియగు శే!
న! ఖగోళ విజ్ఞానము బీ వద్ద ఇందలి శెండు నడత్రములకు గల సాపేవన్సీతి దీనికి యంగా ఉన్న పటములో చూవబడినది పటములో చూపినట్లు ఈ పరిన్ఫీతిల్‌. పెద్ద గను అన్ఫుటముగను ఉన్న సవానత్యతము. చిన్నగ ఉన్నను (వన్ఫుటముగ లా రే | $ం శ్ర న ( ళ్‌? వై (6 ల ల్ల క్ట ర శ భో ళల? ఠి ళు శాలయు రోజులలి ర గా (్రీ పటము 8 ఉన్న నతశలింబముయొక్క అధికథాగమును అచ్చ్భాదించును కెవద్ద వచ్చు ద్వితీయ కనిష్ట దీప్తి చిన్న నమ[తము పెద్ద నక్షత్రమును ఆనంపూర్మ ముగ ఆచ్భాదించినపుడు కల్లిన నీతికి సరిపడును వర్ణ మాళావలోకనములు చేసి పొందిన దృ(శేఖాదుతులను ది్తి శేఖయొక్క వరిశీలనలనుండి సేకరించిన సమాచారమున కనుబంధముగ చేసిన యెడల ఈనకతముల పరిమాణములకు సాందతలకు నంబంధించిన విలువైన నమాచారమును పొందవచ్చును నత(తముల యొక్క వ్యాస మును ఈ వద్దతి నుపయోగంచియే మొదట కొలిచిరి ఇంతవరకు ఆలోచించిన (గాహియుగళ నత[తముల ది _ప్రిరేఖలలో వళాన కనిస్టదీవ్లియు. ద్వితీయ కనిస్టదిప్రియు బాగుగా విడివడియున్నవి మరియు (వఖాన కనిస్థదీ _ప్తి చివరనుండి ద్య్వికీయ కనిష్థదీ ప్తి (ప్రారంభము
వృద్రికయ నత(తములు 155 ణు వరకుగల మధ్యకాలములో ఈ నక్ముతముల మొత్తవు (వకాళము ఎట్టి మార్చును చెందక యున్నది ఇంకొక తరగతికి చెందిన (గాహీయుగళ నత తముల = ఉదొవారణకు 8 లైరా” నమ్యతము = కాంతి అవిచ్చిన్నముగ మార్పులు చెందుచునే ఉండును అవలోకనా ఫలితములను సిద్దాంతపు టాలోచనలను మేళవించి ఇల్‌గాలు నమత యుగళమునకు సంబంధించిన గాహాాాాాజాన తయికనిర్లల త శ 2 వర్గ జ ల [| ల్సి థి ! చ కళ ఎ టేభమ్‌ కనిద్ధ భవ్తి థ్‌ తే 0 వే క్‌ ర్‌ శాలను (రోజులలో) _ గం వటము శీ ఈ [కింది విమయములను కన్లొనిరి ఇందు చిన్నగా ఉండి (వన్ఫుటముగా నున్న నవానత [త్రము సూర్యునికన్న ఉష్ణ రెట్టు గల (దవ్యరాళిని గల్ని యు న్నది, దీని అర్ధవ్యాసము 11శ్టై మిలియన్ల మైళ్ళు వెద్దగాఉండి అస్ఫుటముగా నున్న సవానక(త్రము నూర్యుని (దవ్యరాశిలో సుమారు శ్లీ వంతు (దవ్య రాశిని కలి యున్నది దీని అర్ధ వ్యాసము 1శ్ణై మిలియన్ల మైళ్ళు ఈ "కండు నమ్మతముల "కేంద్రములు ఆరుమిలియన్ల మైళ్ళ్గదూరములో ఉన్నవి. 8 లై రా యొక్క ద్నీప్తిరేఖ “852 వటములో చూవబడినది ఇంచు మించు కోడిగుడ్డు అకారములో = రుగ్చి కాఖిబంతి ఆకారములో - ఉండి ఛాదావు ఒకదాని నొకటి సృర్శించు కొనుఛు, ఎల్లపుడూ ల$ పటములో
154 ఖగోళ విజ్ఞానము చూపిన రీతిగ నిబద్ధమై ఉండు రెండు నడ్యత్రముల నీ నద్యత్రయుగళము కల్లియున్నది ఇందలి సవానథ[త్రములు ఉభయ గురుత్వ శ్రీందముచుట్టా పరిభ్రమించునవుడు (గ్రవాణములు. సంభవించి దీ వ్రిశఖలో సం(గ్రపొంవ బడిన కాంతి మార్చులను కనరచును,
నియమ [పకారము (గ్రాహియుగళ నడ్యత్రముల యొక్క లేక వర్ణ మాలా యుగళ నద్మతముల యొక్క నవానత(తములు సుమౌరు సమాన పరిమాణములో ఉండును. శ్ర నియమమునకు ముఖ్యమగు మినహోయింపుగ ఉన్న నథ[తము , అరిగె "అను 078 రోజుల ఆవర్తన కాలము కల్లి యున్న
క
తలి
0 "ల్‌ (6) 4 ల్‌ వటము 85 (గాహియుగళ నత్మతము. 88వ పటములో ఈ నక్యత [క్రమపు పద్షత్తి మి
చూపబడినది (ఇందు సాదృశ్య మున క్రై నూర్యుని భూకక్యును గూడ చూపి తిమ్రి ఈ యుగళనమ[త్రమందు. 250 మిలియన్ల మైళ్ళవ్యాసము కల్లి యుండి నూర్యుని (దవ్యరాళికన్న లలి రెట్లు పెచ్చు (దవ్యరాళిని కల్లియు న్నట్టి 1 వర్షపు బృవా_త్తమ నడతమును దీనిచుట్టూ పరిభమించుచు లి మిలియన్ల మైళ్ళ వ్యాసమును గల్లి సూర్యుని (ద్రవ్య రాశికన్న 18 కెట్లు
వృద్దిషియ నమ్యత్రములు 1 గా (హా
'పౌచ్చు [దవ్యరాళిని కల్లియున్న 3 వర్గపు నదమ్మ్యతమును కలవు, ఈ లెండు నతత్రముల మధ్య దూరము 50 మిలియన్ల మైళ్ళు ఉండును ఇందటి 3 నమ్యతము చాల చిన్నగ ఉన్నను శీషణ పకాశమును కల్లియుండి మ నడు (త్రముచే అచ్భాదింపబడినపుడు దినికి సంభవించు స్వాభావిక (పథాన కనిష్ట దిప్రిని అవలోకించిన అది లికి వటములో చూపినరితిగ ఉండును యొక్క ముందు. భాగమునకు ౨ వచ్చినపుడు అది [ నదతపు బింబము యొక్క వై ళశాల్యములో అతి స్వల్పథాగమును అచ్భాదించును- దీనివలన కాంతిలో శలు తగుదల కని వెట్లలేనంత తక్కువగ ఉండును ళల ళం ల్‌
ఇంకొకవర్లమునకుచెందిన వృద్ది దమయ నడ(తములు"“దీర్టృవ్యవధివృద్ధి తయ (1.09896710తే ఇ7ఇ112 01169)” నతతములు పఏీటికి ఉదావారణగ చెప్పదగిన నమ[తము “మైశరా'సెటి " అత్యధిక దిప్తివంతముగ ఉన్నపుడు ఇది
ల్‌ ం జీ జ నీ ర 0 / ళ్ళ లం బ్రూర్చుఊ /| ళా క బ్‌ | లో పటము శికి
వీవ శాంతి పరిమాణ నడక్రముగ ఉండి (కమముగ- తన దీప్తిని 8 లేక కేవ్‌ "శాంతి పరమాణనక[తమువలఠలె అగువరకు కోల్పోవును దీనిళాంతిమార్పుల వరంవర 80 రోజుల అవర్తన కాలములో జరుగును. నెఫియై నద్మతముల యొక్కయు, [గాహియుగళ్ల నక్యత్రములయొక్కయు ది _వ్తిరేఖలలో సంగ హింవఐడిన వృమయములు పరిపూర్ణ (క్రమబిజ్టతతో పునరుద్య్శవించును. శాని
1ఫ్‌ర్రీ ఖగోళ విజ్ఞానము దీర్చవ్యవధి వృర్భి మయ నద్మతముల విషయములో ఇటుల జరుగదు వీటి అవ ర్హనకాలము ెపుడును న్ఫీరముగా నుండవు మరియు గరిష్టదీప్తివద్ద శాని కని దీక్షివద్దకాని ఈ నదత్రములు శాశ్వితముగ ఒశేకాంతి పరమా ణములను కల్నియుండవు ఈ వర్గమునకు ఇెందిన నతతము అన్నియు ఎరుపురంగు బృహ త్తర నమ్మతములే వాని కాంతిమార్పులు ఇందలి [కమ రహిత స్పందనముల వల్సి నే కల్గుచున్నవని భావింపబడినది “సఫి మైనమ్మత వర్షముల పొడిగింపే ఈదీర్ధ వ్యవధి వృద్పిదయ నక[తముల వర్గమని చెప్ప వచ్చును మైరానకమ[తపు వ్యాసము కొలువబడినది ఇది మూడువందల మిలియన్ల మైళ్ళు ఇటీవల ఈ నమ్యతము దృళ్యమానయుగళ నతతమని యు దీని నవహాచరి మృగచ్చ్భాథ నతతవు "సవాచరివలె శ్వతవామన నవతమనియు కన్గొన బడినది
వెనుకటి పుటలలో పేర్కొనిన కారణములకు పూర్తిగా ఫిన్న మైన శారణములచే కాంతి మార్పులను పొందుచున్న ఆస క్తి కరమగు వృద్ది దమయ నకతము. ౫? ఆరగసు = 107 వ సంవత్సరమున సెయింటు పాలీనాలో ఉన్న హేలీ ఈ నత్మతమును నాల్నవ కాంతి పరిమాణ నత[తముగ గుర్తిం ఇను 1750 సంవత్సరములో ఒక (ఫెంచి ఖగోళ విజ్ఞాని డినిని శెండవ శాంతివరిమాణ నతత్రముగ గ్పుర్తించెను 1887 నం న సర్‌ జూనుపార్‌ షెల్పు ఈ నత[త్రము రీగలు నద్యతముకన్న [వకాశవంతముగఉండి (పథిమకాంత్తి వరిమాణ నక్షతముగ ఉన్నటుల చూచెను దీని [ప్రకాళము తర్వాత తగ్గుచు పోయెను కాని 1848 నం న నూతనో(ధుతి సంభవించి ఈ నద(తము మృగ వ్యథ నవమత్రమంత (వకాళవంతముగ ఉం డెను అవ్చటినుండి చాని వ్రకా శళము [కమరహితముగ తగ్గుచు వచ్చి (వస్తుత మిది? వ శాంతి పరిమా్య నత్యుత్రముగ ఉన్నది ఇటుల అ్తవ్య స్తముగ అభివ్య క్తమైన మార్చులకు కారణము చాల సామాన్యమైనది ఈ నమ్యతము నావరించుచు నెబ్యులా వంటీ (దవ్యమున్నట్లు స్పష్టముగా ఆలియవచ్చుచున్నది కాంతి నిరోధక మగు (ద్రవ్యముగల ఈ నెబ్యులాగుండా నతత్రము వేగముగా దూసుకొని పోవునపుడు కోన్ట. సమయములందు ఇది చాల వలుచనీ (ద్రవ్యము ఉన్న
వృష్టిదయ నద్మత్రములు 189 (పాంతములను జేరవచ్చును ఇపుడు దీనికాంతి ఎంతమా్యతము నిరోధింన బడదు ఇటులనే కొన్ని సమయములందు ఇది అత్యధిక సాం్యదతగల (ద్రవ్య మున్న (ప్రాంతములను చేరవచ్చును ఇసుడీ నమతపు మొత్తము కాంతిలో కొద్ది భాగమునూ[తమే ళూన్యాకాళములోనికి బయల్బడును (పస్తుతశాల మున ఈ నవమ్యతము నెౌెకాయానమునకు ఉపయోగించ లేనంత కాంతి హీనమై పోయినది అయినను ఇది మరల ఉజ్వలముగా (పకాళించి సమ్ముద ములోనున్న "నౌకల స్థానములను నిర్ధయించు కొనుటకు చేయదగు అవలో కనములకు వనికివచ్చు మూర్తిగా ఉపయోగించున నెడు ఊవాతో నావికుల పంచాంగములందు ఈ నమత స్టానము నింకను నిల్చుచున్నారు. నవతారలు లేక నోవాలని పిలువబడు వృద్పితయ నతత్రములు పూర్తి; మరుగునపడియున్న తమ స్ఫి తినుండి అనన్య సామాన్యమగుదీ _ప్రితో (వజ్వలించు. స్థితికి హారాత్తుగ చేరుకొనును దూరదర్శిని కన్గొనబడని రోజులలో కన్పించిన | పసిద్దనోవాలు ఈకాలములో మకోధ్రాపా నమత మనియు [ఈనత్శతపు టవలోకనములు చేసిన జెన్నార్కు బేశ ఖగోళ విజ్ఞాని యగు మైకో (వాహే పేరు దీనికి వెట్టి 6, కెప్టరు నోవా అనియు పిలువబడుచున్నవి ఇందులో మొదటది 151/2 వ సంవత్సరమున కన్చిం చెను ఇది అత్యధిక దిప్తివంతముగ ఉన్నపుడు ఆఅకాశములోని శు[క[గ్రవా ముతో (పకాశమున పోటిపడి ఏట్టవగలుకూడ కన్చించెడిది. -శెండవది 160% సం న కన్పడి గుర్ముగవాముతో (పకాశమునపోటీవజెడిది ఇది మామూలు కంటికి సంవత్సరము వరకు కన్చించెను. పిటి తర్వాత కన్షొనబడిన అత్ట్‌ ధిక [పకాళవంతమగు నవతార నోవా ఆక్విలా" ఇది 1918 సంన కొద్ది కశాలమువరికు (పథమకాంతి వరిమాణ నమ్మతమువలె (వకాళించెను, ఆళాళమును నిరవధికముగ ఫొటోలు తీయుటవలన ఒకనత్యత్రము నోవాగా (నవతారగా) మారి అసదృళ (పకాళశముతో (పజ్వలించుటకు పూర్వమందు గడిపిన చరి[తను కొంతవర్శకెనను ఆరాతీయ వచ్చును. సాధఛారణముగ ఇట్టి నమ్మ్యతము 14 లేక 15వ కాంతి పరిమాణ నమ్మ్యతముగ ఉండి నువి (వశ్రాంతమును, సువిజ్ఞాతముగానట్టివియు నగు సతిని అనుభవించు చున్నట్టు
160 ఖగోళ విజ్ఞానము కాన్చించును అపుజేదియో సంభవించి కొన్ని గంటలలోవువనే ఈ నద (త్రము ఆకాళ ములో మపహోజ్వలముగి (వకాళించుచున్న మూ ర్తులలో ఒకటిగ పరివర్తన మొందును కాని ఈళోభ అల్ప్బాయుష్యమై నెమ్మదిగ థీణించును ఇట్లు తయమందుచున్న దళలో మధ్యమధ్య నిది (1పజ్వలనోచ్చ దశను అందుకొన దుర్భల (పయత్నములు చేయును కాని ఎట్టకేలకు అని వార్యముగ అజ్ఞాతనవళాశా పూర్వస్థి తితో పోల్చదగిన న్ఫీ ౭లో నికి దిగజారి పోవును
నోవాల ఆవిష్కరణకు 1986 వ సంవత్సరము చీరువడినది ఈసంవ త్సరమున జనవరి ఒకటినుండి అక్టోబరు £0 వరకు గల నుధ్య కాలములో నాల్లు నోవాలు కన్లొన బడినవి ఇందులో ఆెంటిని ఒక్క పరిశీలకుజే కన్గా నెను వీటికి తోడు పార్క్యులీసు రాశిలో. 19ల4 సంవత్సరపు చివరి రోజు లలో కళ్షానబడిన నోవా ఈ కాలములో ఇంకను శాన్చించు చుండెను 198వ సంవత్సరపు తొలి రోజులలో దీని కాంతి పరిమాణము మామూలు కంటి చూపునకు ఆనగల కాంతి పరిమూణపు వార్దుకు కొర్చిగా 'పాచ్చుగా ఉండుటచే 1986 సం న ఇది నోవా స్థితిలోనే ఉండెనని తలచవచ్చును
[వకాళవంతమగు సీ తిలో ఉన్న నోచాలను వర్ణ మాలా సరిశీలకుల్ప పరిళోధించ నారంభించిరి ఏదైన ఒక (పత్యేకమగు నోవా యొక్క వర్ణ మాలలోని స్వాభావిక వివరణములలో కల్గు మార్పులు దాని దృళ్యమాన (పళాళములో కల్గుచున్న మార్చులకువ లెనే అతి త్వరిత మైనవిగను పౌచ్చు జిజ్ఞానను లేకెత్తించునవిగను ఉన్నవి సెకనుకు అనేక వందల లేక వ్వ మైళ్ళ వేగముతో మన వైపునకు వచ్చుచున్నట్లు సూచించుచు వర్ణ మాల లోని ఊదారంగు భాగమువై పు మిక్కిలి పాచ్చు స్థానచలనమ పొందిన వర్ణ మాలా "కేఖలను వర్పరచు వాయువులకు స్థానమగుట నోవా యొక్క శోళభాయమాననుగు [పథమ దివనములో కాన్చించు ఒక మ.ఖ్యాంశము ఆనన్న వేగము అర్యధిక ముగా కల్గి యున్న నోవా నోవాలేనళ్టే (1988 సం న క న్లొనఒడిన నాల్గింటిలో ఇదిఒకటి) ఒకానొకసమయమున దీని వేగము "సెకనుకు 8 వేల మైళ్ళవరకుకూడ ఉంజేను ఈ నమ తములో (వ్రళయాళ్మ
వృద్దిడయ నక్యతములు 181 కమగు ఉత్భోటనము నంభవింవ దాని ఫలితమునే మనమిపుడు చూచు చుండ వచ్చును ఈ ఉత్చోటనమే మనకు అభివ్య క్షమైన అత్యధిక వేగముతో నతతములు విశ్వరించునట్లు (అందుచేతనే ఈ ఆసన్న వేగములు) చేసి యుండును నవతారా పూర్వన్ఫితిలో నోవాలేసర్టీ 15వ కాంతి పరిమా జఅఇముగల ఒక అనామక నత్యతము ఇది 2500 కాంతిసంవత్సరముల దూర ములో ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడినది ఇందుచే [(వథమమున ఇది సౌర ది_వ్తికి నమానమగు డ్విప్పిని కల్షియున్న నక్మ్యతము ఉచ్చ (వ కాళ స్థితిలో ఉన్నపుడిది 150 000 నూర్య్యుల (వశాశముశకు నమానముగా ఉండను మిగి లిన నోవాలను హూర్చిన సనమాచారముకూడా ఈ విధముగ నేయున్నది నోవాలలో (వత్యవమగు తీవ్రమైన ఉత్ఫోటనముల ఆవిర్భావము నకు గల పాతువును గూర్చి నిళృయముగ పమియు ఆలియదు నత్ముత మనునది శక్తి ని నిలువచేసిన విస్తారమైన గిడ్డంగి అనియు, త్మ శక్తి వేడి, శాంతిరూపములలో దీనినుండి కొర్చి కొద్ది గా విడుదల అగుననియు మనము భిసికొనవలెను ఇంతియ కాక, నతతములు విచ్చిన్నముకాకుండ పట్టే ఉంచు శక్తులు ఒక దాని కొకటి నరితూగి యున్నవి బహుళవో నత మంతయు పూర్తిగ వాయు పడార్ధ్థముగ'నే ఉండి యుండవచ్చును, ఇట్టి పరిస్థితిలో ఈ వాయు. పీడనము నత [ద్రవ్యముయొక్క బరువునకు వ్యతి రేకముగ వనిచేసి ఈ నత[తమును భగ్నముకాకుండ నిలుపును ఇంతి యశాక వాయు పీడనమునకు తోడుగా ఉండి అది పనిచేయుచున్న దిళ యందే పనిచేయుచున్న వికిరణ పీడనముకూడ కలదు ఈ పీడనము అత్య ధిక ఉష్ణము గల లోపలఠి భాగముల నుండి స్వల్పజఉప్ణముగల్లి యున్నబయటి ఛాగములను తప్బించుకొని పోవుటకు |పయత్నించును. ఈ శక్తు లన్నియు నరిగా సరిపోయినంతవరకు పనమ్శతమైనను నిబద్ధ మెం (56201లథయుండును శాని ఈ సరితూకము ధ్వంసము చేయబడిన వెంటనే నత్శతపు లోవలథి ఛాగములో పట్టి యుంచిన విస్తారమగు ళక్తికి పైకి వచ్చుటకు మార్గము దొరుకును దీని ఫలితమే మనము నోవాగా చూచిన ఖగోళ (పళయము శావచ్చును రేండు నద్మ్యత్రములు (గుడ్డుకోనుట (లేక శెండూ. ఒకదాని
1శీవ్లీ ఖఇనోళ విజ్ఞానము కొకటి చాల దగ్శరగ వచ్చుట) వలన కూడ నత నిబద్ధతకు [వమాదము వాబిల్లగల పరిస్థి తులు సమకూడునని కొందరు (ప్రతిపాదించిరి ఇంకను యుక్షముగా కన్పించుచున్న అనేక (ప్రతిపాదనలు చేయబడినవి కాని అన లోకనా (పా_ప్తమగు బహుళ విజ్ఞాన సమీకరణము జరిగిననే కాని మనము ఊచోజగత్తు నుండి బయటవపడుట కవకాళము లేదు
అద్వాయము _ తి పాలపుంత
స్వల్బమగు [వకాళముగల్లి అకాళపు టొడ్డాణమువలె విస్తరించి యున్న పాలపుంత లేక జోస్టతిర్విశ్వము (6౮21207 ఏ నిర్ణులమైన రాతి యంద్రైనను చూపరులకు మనోహారతరమగు దృళ్యమునే వదర్శించు ఈ దృశ్యము మన పూర్వ ఖగోళ విజ్ఞానులను సంభమములో ముంచి ఉన్నను “రండు వేల సంవత్సరముల [కిందట జమోశకిటిసు అనునాతడు కంటికి విడివిడిగా ళన్చట్టలేనంత హీన్మపకాళములుగ ఉన్న అనేకవేల కాంతిహీన నష్మత్రములు పాలపుంతలో ఉండి ఉండవచ్చునని భావించెను దూరదర్శిని కన్లొనిన తర్వాత నే ఈథావన నిజమని నిరూపించుట జరిగినది మామూలుగ చేసిన అవలోకనములచే మరియొక విషయమునుకూడగు ర్తి ంపవచ్చును వట్టి కంటికికన్నడు నత తములు పొలపుంతయందుకాని చానికిదగ్గరగ కాని చాల సాం[దముగ ఉన్నవని చూడవచ్చును ఒకటిన్నర శళాబ్బముల [క్రిందట సర్‌ విలయము హెర్‌ వెలు నత[త్రముల పంసకమును గూర్చిన మొదటి సమగ్రమైన పరిశీలనలను చేసెను ఈ పరిశీలనా ఫలితములు అతనిని నడు (శ్రముళొక కటకాకారము కల్లియున్న [ప్రదేశములో పంచబడియున్న వనియు ఈ కటకపు శేందమునకు దగ్గ రలో ఎచ్చటనో ఒకచోట నూర్యు డున్నాడనియు ఊహింప చేనెను నూర్యునకు గల ఇట్టి అనుకూల స్థానము నుండి కటకపు అంచులవై పు చూచినపుడు కన్చించునథ [తములనంఖ్య కట కపు చిన్న అతమువై పు చూచినపుడు కన్చించు నథ[త్రముల సంఖ్య కన్న చాల పాచ్చుగా ఉండును ఈ విధముగ ఊహించి పాలపుంతలోగల నత (త్రములహెచ్చు సాంద్రతనువివరిం చిరి దీనితర్వాత చేయబడిన పరిశోధనలు, ఈ వర్ణ నయందలి సూర్యస్థానమునుగూర్చిన విషయముమినవో మిగిలినఅన్ని ముఖ్యవిషమయములను ధృవీకరించేను ఈ ఫరికోధనల వలన సూర్యుడు కటక
18 ఖగోళ విజ్ఞానము "కేర్యదమునకు దగ్గరగాకాక ఛెప్పుకోదగినంతదూరములో ఉన్నా డనినమ్మబడి నది పొలపుంతలోను చానికిరువ్రక్కలడఉన్న నమత్ర [క్రమమును జ్యోతిర్విశ్వ (క్రమము లేక జ్యోతిర్విశ్వము అనిపిలుతురు కట$క్రపు "కేర్గదమును జ్యోతి ర్విశ్వ కేం్య్యద్రము(211060 66౫6ల) అనిపిలిచెదరు మనపాఅపుంతనుగూర్చి ముందుముందు మనము తెలుసుకొను విషయముల నిచ్చట (కోడీకరించె దము ఇటీవల వేసిన అంచనాల వలన కటకము యొక్క గరిష్ట వ్యాసము సుమారు 120 000 కాంతి సంవత్సరముల పొడవును కనిష్టవ్యాసము (పాలపుంతయొక్క తలమునకు లంబదిళలో) గరిష్ట వ్యాసములో సుమారు అరవనంతును ఉన్నవి జ్య్యోతిర్విళ్వ "కేంద్రమునుండి సూర్యుని దూరము 80,000 శాంతి సంవత్సరములు
మన జ్యోతిర్విళ్వ [క్రమము తారతమ్య దృక్పథమున దట్టముగా ఉండి అకాళములోగల ఇట్టివే అగు ఇతర [కమములతో [మన పాలపుంత లోనే యున్న సనెబ్యులాలనుండి (వ త్యేకించుటకు సర్పిల జో్యోతిర్విశ్వ ములను ఇతర జోోతిర్విళ్వములను సామాన్యముగ * బాహిర జ్యోతిర్విళ్వములు టం. 2123౫169 0౯ 5౯64 ౮4110616 ౫60112ల అని పిలిచె దరు] మిలియన కాంతి వంవత్సరముల తరబడి వేరుచేయబడి ఉన్నది
మనము కటకాకారములో ఉన్న పాలపుంతయొక్క అంచువైైవు చూచినపుడు అనేకవేల కాంలిహిన నథత్రములు అపారమైన దూరము అలో విస్తరించి యున్నట్లు కన్గూందుమని ఇది వరలో చెప్పినను అవలోక నములీ సామాన్య ధర్మమును అవళ్యకముగ బలవరుపలేదు, య ధేస్ట ముగ ఉండవలసిన నమత నంఖ్యకు బదులు చాల తక్కువగ ఉన్న నమత్రముఅతో పర్పరువ ఐడినట్లు కాన్చించుచున్న పాలస్తంతలోని అనేక (వదేళశములను మొదట గుర్తించి వానిని గూర్చి ఊహించినది హార్‌ షెలు దాదాపు నమ్మత రహితమగు పాలపుంతలోని (పదేళములను పాలపుంతయొక్క తల మందు కాని దానికి దగ్గరగ కాని కాంతిని నిరోధించు గుణముగల (ద్రవ్య మున్న దనుటకు నిదర్శనముగా చూవవచ్చునని మనకిపుడు తెలియును కోన్ని దిశలలో ఈ కాంతిని నిరోధించు మేఘములు కారతమ్యమున దగ్గ
పల ప్పుంత 188 రగ ఉండి వాని వెనుకగల నశతములను పూర్తిగా మరుగు జేయు టకు కావలసిన సాందతను కల్గియున్నవి పాలపుంత యొక్క తలమునకు ెండు వక్కల సుమారు 8 లేక & వందల కాంతి సంవత్సరముల దూరము వరకు వ్యాపించి ఉన్నదని అంచనా చేయబడిన కాంతి శోషక మేఘము లోని అసాధారణ భాగములే ఈమేఘములు ఈ కాంతి శోమక మేఘము కొంతవరకు మిక్కిలి పలుచగా ఉన్న వాయువును మరికొంత వరకు (శ్రమరహితముగ సంవ్యావృత మైనట్టి బహువిధ (దవ్యకణముల సముదా యమును కల్లియున్నదని మన మను కొనవచ్చును
శాంతి నిరోధక మేఘములు లేక కాంతిహిన నెబ్యులాలకు తోడు పొాలపుంతలోవల కాని దగ్గరగకాని దీ ప్తివంత మైన అనేక 'నెబ్యులాలు కలవు ఇందుకై మృగరాశిలో గల గొప్ప నెబ్యులా (ప్రసిద్ధమైన ఉదావా రణగ నున్నది ఇది దూరదర్శిని బహిరంగపరచు ఒక మనోవార దృశ్యము కవ చి[తములో సిగ్నసుశాళిలో మనోవారముగ నుండు * కేనరిశ నెబ్యు లాను టం. లి. చూడవచ్చును కాంతిహీన 'నెబ్యు లాలలోను దీప్రివంతమగు నెబ్యులాలలోను గల [ద్రవ్య నస్వథావమునందు నిజము శెట్టి భేదములేదు వలనన అనేక సంవత్సరముల (క్రిందిట డాక్టరు హబులు చూపినట్టు దీీప్తివంతమగు నెబ్యులాల (పళాళశమునకు వీని పరిసర ములలో ఒకటి లేక అంతకన్న పౌచ్చుగానున్న డీ_వ్తివంతమైన నమ్యత్రముల శాంతియే కారణము పరిసరములలో ఉన్న -సామాన్యముగ 5 వర్గమునకు చెందిన = కాంతికర నత [తమువై ఆధారపడి ఈ నెబ్యులాకు గల (పకా శము ఈ క్రింది ంటిలో ఏదేని ఒక మార్గము ననుసరించి యుండును ఈ నతతముయొక్క ఉపరితల ఉమ్ణోగ్రత 18 000 కన్న పెచ్చు కానపుడు ఇెబ్యులాలోగల వాయువులు ధూళకణములు ఈ నమత కాంతిని పూర్తిగ పళావర్త్సనము. చేయును. ఇవ్విధముగ (సకాశించుచున్న నెబ్యులాను *“వళావ ర్తన్త న్యెబులా (మంగంంళంగ లజ!) " అనీ అందురు
ఇటుల కాక ఈ నజుతము ఇంకను చాల వేడిగఉిండి దొని ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత వైన చెప్పిన విలువకన్న పాచ్చుగా ఉన్నపుడు శెబ్యులాలోని
1ఈ ఖగోళ విజ్ఞానము (ద్రన్యమువై పడుచున్న వికిరణము యొక్క [వభావము మరియొక విధ ముగా నుండును ఈనందర్భములో మృగశరాశి 'నెబ్యులాను పరిశీభింపుము
వై నెబ్యులాయొక్క వర్ణమాల ఉర్గత లేఖలను కల్లియున్నది డీని వలన ఈ శేఖల నుద్భవింవచేసిన (ద్రవ్యము వాయురూవములో ఉండి ఛాల విరళముగా ఉండవలినని అర్థ మగుచున్నటి ఈ వర్ష మాలలోని అకువచ్చ ఛాగములోగల (వథాన ఉద్గత 'కేఖలు (దూరదర్శినిలో ఈ 'నెబ్యులాలకు గల సవావఐమైన ఆకువచ్చని వర్ణ మునకు ఇదియే కారణమని తలచబడినది) పరిళోధనాగారమున ఏర్పరుచబడిన ఏ వర్ణ మాలలోని శేఖలతోను సరిపో లక ఖగోళ వదార్థ విజ్ఞానులను "వెక్కుకాలము కలవరమందు ముంచి త్రైచెను దీని కనుగుణముగ విస్తృత కాంతివంతమగు చెబ్యులాలలో మన కింతవరకు తెలియని [కొత్త మూలవదార్చ మొదటి గలదనియు. ఇదియే చై ఉర్ణతవర్గ మాలను ఏర్పరచు చున్నదనియు వారూహించికి ఈ [కొత్త మూల పదార్థమునకు 'నెబ్యూలియము” అని పేీరుకూడ "పెట్టిరి భూమి వైగల మూల వదార్థ ములను వాటి ఫౌతిక గుణములను అనునరించి ఒక నిర్ణీత పద్ధతిలో వర్పరువవచ్చును అవురూవ మూలకములన్ని టిని కన్లొనిన తర్వాత అంతవరకు కన్గొనబడని నెబ్య్యూలియము. అను మూలకమునకు “*పీరింయాడికు శేబులు (అగండే16 ౬291ల” [వైన పేర్కొనిన మూలక ముల నిర్జీత పద్ధతికి ఈ "పేరు పెట్టి ర్సిలో ఎట్టి ఖాళీస్టాకము మిగులలేదు అందుచే ఈ నెబ్యూలియము. అనునది మనకు శలిసన మూలకములలో ఒకటియే అయినను ఈ నెబ్యులాలోగల (వత్యేక పరిస్థి తులలో మకియొక రూవములో ఉండి ఉండవచ్చును
విస్తృత నెయ్యాలాయొక్క (వధాన సవాజ గుణము దాని యొక్క అత్యధిక వివన్హ తన్ఫితి [పక్కనేఉన్న పామృ ఉన్న ముగలనడ (తముయొక్క వికిరణ ళ క్తి చే ఇచటి పరమాణువులు ఎడతెగక విచ్చిన్నమగుటకు కావల నీన అత్యం తానుకూల పరిన్థితియే ఈ విస్త ఫైత్‌ పరినితి. పాణచాయు పరమాణువులలో చిట్ట చివరనున్న ఆ0డు ఎలక్టా%ినులను తీసి వేసిన యొడల (పా_ప్రించు భిన్న మైన పరమాణువులు నెబ్యులాన్తుండి వచ్చుచున్న నర్థమా
పాఠ వంళి కేశి? లలో గల నెబ్య్యూథియము కేఖల స్థానములతో నరిపోలు శేఖలున్న వర్ణ మాలను వర్పరుప గలవని సిద్ధాంతవు టాలోచనల వలన కన్గొనబడినది. అందుచే విసృత నెబ్యులాలో (పొణవాయువు కలదనుటలో ఎట్టి నంటే హాము లేదు మిగిలిన మూలకముల.కూడ ఈ శెబ్యులాలో నిస్సంచేహ ముగ భాగములై యుండును కాని (పక్కనే ఉన్న వేడినక[తములనుండి వచ్చుచున్న అత్యధిక శక్తివంతమగు వికిరణము ఈ పరమాణువులను గుర్తి ంవలేనట్టి విధముగా విచ్చిన్నము చేయును ఇటుల విచ్చిన్నమైన వర మాణువులు వర్ణ మాలలోని దృశ్యమాన భాగమందు ఎట్టి "శేఖలను పర్పరువ లేక పోవుట తటస్టింవవచ్చును
మరియొక తరగతికి చెంది “గవోశార "నెబ్యులా (2129 60% ెలేఇ12” అని పిలువబడు 'నెబ్యులాలను గూర్చి ఇపుడు నం[గవాముగ వీచారింతము దూరదర్శినిలో ఈ 'నెబ్యులాలను చూచినపుడు బించా కారము కల్లియున్నట్లు కాన్పించి [గ్రవహావింబములను కుమారుగ పోలి యుండుట చే వీనికి "పేరు పెట్టబడినది సువిదిత మైన లై రారాళిలోని వలయా కార నెబ్యులా (6వ చితమును చూడుము) సప్తర్షి మండలములోని మ డికంటి నెబ్యులాలను ఇట్టివాని కుదాహరణముగ చెప్పవచ్చును నుమారు 100 (గవోకార 'నెబ్యులాలను గూర్చి మనకింతవరకు ఇలియును, వీనిలో వెక్కు నెబ్యులాలకు కేందములో నక్షత మొకటి కాన్చించును కాని 'కాంతివంతమెన ఆవరణము కల్లి యుండుటయేి వీటి నవాజగుణము శేంద్రీయ నత్మతములు సామాన్యముగ “0 వర్ష మాలా వర్గమునకు చెంది నవై. యుండును అనగా ఇవి మనకు తెలిసిన గరిష్ట ఉప్ణో[గతలు గల నకు (తము అన్నమాట నోవాలు బద్దలైన పిమ్మట చాలకాలము తర్వాత అవి చేరుకొను నితియే ఈ కేంద్రీయ నమ్యతములని నమ్మబడుచున్నది అనేక [గవోకార నెబ్యులాల కాంతివంతమైన వాయు ఆవరణలయొక్క పరిమా ణములు నేడు తెలియును సూర్యకుటుంబపు వ్యాసముకన్న వీని వ్యాన ములు వెక్కు రెట్టుండునని కన్గానబడినది
వివృత పుంజముల గూర్చి చర్చించు అవకాళము ఇదివరలో మనకు కల్లి నది ఇట్టీ పుంజమ్తులు సుమారు కూరువరకు గలవని నేడు తెలియును
18కి ఖగోళ విజ్టానము ఇవన్నియు పాలపుంతలోగాని దానికి దగ్గ రలోగాని ఉన్నవి అతి దగ్గరలో నున్న వివృత పుంజమగు *“వాయడిసు= సుమారు 180 కాంతి సంవత్సర ముల దూరములో ఉన్నది ఇంతవరకు మనకు తెలిసిన గరిష్టదూరములోని వివృత పుంజములు 8 లేక 4 వేల కాంతి సంవత్సరముల దూరములో నున్నవి ఇంతమా[త్రమున ఈ దూరమున కావల ఇట్టి నమతపుంజము అనలు లేవవి అర్ధముకాదు ఈ దూరములోనున్న దట్టమైన నేపథ్యనత[త సముదాయమునుండి నిళ్చితముగ ఈ వివృత పుంజములను గుర్తించుటకు మా[తమే మన పరికరములు సమర్థ వంతముశై యున్నవనుకొనవ లెను, ఇం తేకాక పాలపుంతలో నున్నకాంతి శోషక మేఘము ఇది ఉండని పత మున మనకు కన్చించగల అనేక నక్షత పుంజములను మన చూపునకు ఆన కుండ దాచివేయు చున్నది పాలపుంతలోని ఈ కాంతి శోషక మేఘము లను గూర్చిన నమ్మకమైన సమాచారము మొదట నడత పుంజముల పరిశీ లనల వలనే సిర్టించినది కొన్ని మినవో అన్ని నమత పుంజములు చాల దూరములో నుండుటచే నవమ[తముల దూరములను కొలుచుట కువయో గించు మామూలు పద్దతులను వీటి విషయములో విజయవంతముగ చాడు టకు వీలులేక పోయినది అయినను ఈ పుంజముల దూరమును ఇందలి అత్యధిక కాంతివంతమశు నక్షత్రము యొక్క వర్ణ మాలా వర్గపు పరిజ్ఞా నమువై ఆధారవడిన పరోత పద్దతి నుపయోగించి కన్గొనవచ్చును మన సూర్యుని సమీపమున గల నత తములయొక్క (3వర్గవు నక్యతములను కొనుము యళార్థ కాంతి పరిమాణములు మనకు ఆభియును నత పుంజములోని ఇట్టి నమ్ముతముల అభివ్యక్త కాంతి పరిమాణమును తేలికగా కళ్గొనవచ్చును అందుచే ఈ నమ్మత పుంజముల దూరములను నులభగణిత మునుపయోగించి కన్గొనవచ్చును కాని దీనికొక ముఖ్యమైన షరతుగలదు మనమే నథ[తముల అభివ్య క్త కాంతి వరిమాణములను కన్గానుచున్నా మో ఆ నక[తముల నంతరికములో గల (ద్రవ్యము కాంతిహీనముగ కన్పడు నట్లు చేయరాదు కాని ఒకవేళ అట్టికాంతి నిశోధక (ద్రవ్యమున్న యొడల మనము గుణించిన దూరములు చాల అధికముగ ఉండును ఏపలనన ఈ నతు (త్రముల కాంతి కొంతవరకు నిరోధింవ బడుటచే ఇవి హీనకాంతుల్లై వాటి
ట్రై అం ఉల .. ఎం =. స ల ల తన. . త భోం చప న క అ మాం గ! స లా (ల ౧౯ టల౭/0గ చి।;తము=కి ఆ౮/౧౪౫4౭౩ లవ్‌ త
చిత్రముం? ॥ న్యు ౯ సు. .
న ఖై. లవ వన్హ్సే ల.
చ కంల క్‌ు న |
- ళీ స. ళు న టి... మ్‌ ॥ -
॥ ॥ లిం న.
- ల య స ఓ 3 గ) రం ఎ ల రవం రాను న క 4 . . ॥ ౯౭ (౬౧౫4 0065744౧ 62 /0/4 రవ 4)
పొల పుంత 169 యళథార్థ దూరమల కన్న 'పాచ్చురూరములో ఉన్నవను ఇావనను కల్ళిం చును మనము గుణించి కన్షానిన దూరము యభథార్భ దూరమగునో కాత్రో శెలుసుకొనుట యొట్లు? ఇందుకై కొన్ని అవలోకనా నిరూవణలను తప్పక (వవేళ "పెట్టవలయును ఉదాహారణకు పరిమాణములోను, నిర్మాణము లోను సర్వ సమానత్వముగ ఉన్న ఇరువది నమత పుంజములు పాలపుంత లోని అనేక (వ్రచేశములలో దూరదూరమున ెల్లాచెదురుగ ఉన్నవని యూహింపుము. ఒక (పత్యేకమ్లైన పుంజముయొక్క కోణాంళ పరిమాణ మును ఫొటోలనుండి కేలికగా పొందవచ్చును, సర్వసమాన వరిమాణ ములు ల పుంజములకు నంబంధించినంతరకు వీని దూరములు పాొచ్చిన కొలదీ ఆకాశములో ఇవి మనకు కన్చించు వరిమాణము తగ్గుచుండును ఈ పుంజములను గూర్చిన వివరములను సేకరించి వీనిని అవలోకించిర్తి ఈ అవలోకఛాఫలితములను శ్రద్ద గాపరిశీలించినపుడు దగ్గరలోనున్న ఫుంజము అతోపోల్చినపుడు అతిదూర ములోనున్న పుంజములు అత్యధిక వరిమాణము లో (శాంతి సంవత్సరములలో) నున్నట్లు చూపట్టినది వీటి పరిమాణములు నర్వ నమోశములని చేసిన మన ఊహలదృష్ట్యా దీనినుండి మనము[గహించ వలసీనబేమనగొా* దగ్గరగానున్నపుంజములనుండి దూరముగాఉన్న పుంజము లకు పోవునవుడు వీటి దూరముల అంచనాలు [కమ బద్దముగ 'ాచ్చినవన్న మాట నత(తపుంజములోని నమ్మతములయొక్క అభివ్యక్త కాంతివరిమాణ ములు చాల కాంతిహొనముగ ఉన్నట్లు కొలువబడిఉన్న యెడల ఈ ఫలితము సంభవించును. అన్ని విషయములను సమన్వయ వరచుటకై. దూరముగా ఉన్న పుంజములలోనినత (తముల నిజమైన [పకాళము మనము తఅంచుచున్న (పళాళము కన్న పాచ్చుగా ఉన్నదని ఊహించవలెను ఈ విధముగ కాంతి నీఠోధక వదార్డ మొకటి వ్యాపించియున్నదని శేటపడుచున్నది అవలోకన ములజే ఈోపదొర్డ్‌ పుకాంతి నిరోధకగుణములను గుణింవవచ్చును ఇది జరిగిన తశ్వాత నమత పుంజముల యొక్క నిజమైన దూరములను గుణింప వచ్చును ఇటువంటి పద్దతుల వలననే పొలపుంతలోని మబ్బుల సాంద్రతను గూర్చి వాటి వి స్తరణముగూర్చి కొంత అభిప్రాయమును పర్చరచు కొన వచ్చును 12
10 ఖగోళ విజ్ఞానము మన జ్యోతిర్విశ్వ[కమములో సుమాకు 100 గోళాకార పుంజము లున్నవని ఇంతవరకు మనకు తెలియును, కుదింపబడి ఉండుటలోను నవ్యత ముల నధిక సంఖ్యలో కల్ని యుండటలోను గోళాకార పుంజములు వివృతపుంజములకన్న భిన్నముగ ఉండును గోళాకార పుంజములు ఇాల దూరములో ఉండియుండునని గుదక్తించ బడినది కాని 80సంవ త్సరముల [క్రితము మాతము వీని దూరమును గూర్చిన నమ్మకమైన అంచ నాలు సిద్ది ంచినవి ఇదివరలో వోర్వర్డు చేధళాలలో పనిచేసిన డాక్టృ రు “మేసే విజ్ఞాని ఇట్టి కార్యనిర్వహణకు తెరువు చూవినవాడయ్యెను వదేని మండలములో 'సెఫియె వృద్ధిదయ నత్యతము లున్నట్లు కన్గానబడిన ఇానిచే నవలంబింపబడు ద్వీప్టి = అవృత్తకాల సూ[తము నుపయోగించి ఆ మండలము యొక్క దూరమును కన్లొనవచ్చునని వెనుకటి అధ్యాయ ములో చూచితిమి అనేక గోళాకారపుంజములలో 'సెఫియై నమ్మతములు కన్షొనబడినవి అందుచే ఈ పుంజముల దూరములకు సంబంధిం చిన వరిజ్ఞాన మును పొందవచ్చును ఈ సమాభారము నాధారముగాగొని ఇంకను పెచ్చుదూరములోనున్న హీనకాంతులగు పుంజముల దూరములను కొన్ని వరోకు విధానముల వలన ఊహించిరి ఈ విధానములలో ఒకదానినిచ్చట చర్చింతము, అన్ని గోళాకార పుంజములు వానివాని నిజమైన కొలతలలో ఒకదాని నొకటి పోలిఉండునను ఊహావై ఈ విధానమాధారవడియున్నది ఇందుచే ఈ నత(త పుంజము దూరముగా ఉన్నకొలది ఆకాశములో దీని అవలోకిత పరిమాణము. లేక కోఇాంకవ్యానము చిన్నదిగా ఉండును ఈ అంళము నాధారముగాగొనియే ఫోటో (గాఫుస్ణేటువై ఆయా పుంజము 'లేర్పరచు [పతిబింబముల వా్థనములను కొలిచి వాని దూరములను గుణిం తురు గోళాకార పుంజములు ఆకాళములో వ్యాప్తమై ఉన్న తీరు చాల వింతగా ఉండును=ఒకటి లేక ఆెండుపుంజములు మినవాో మిగిలిన పుంజము అన్నీయు ఒకే ఒక అర్ధ గోళములో ఉండి పాలపుంతకిరుు పక్కల సుమారు నమాన సంఖ్యలో పంచబడినవి ఇటుల కన్సడుటకు ఒకేఒక కారణమును చెప్పవచ్చును. సూర్యుడు ఈగోళాకార పుంజ[ క్రమము యొక్క కేంద్రము
పాల పుంత [1 నకు చాల దూరములో ఉన్నాడనుఓయే ఇది ఈ విషయము $న వట ములో చూవబడినది ఇందు కటకాకారములో ఉన్న జ్య్యోతిర్విళ్వ (క్రమమును అంచు తారతమ్యమున వలుచగాఉన్న శోషకమేఘపు పొరను చూడవచ్చును గోళాకార పుంజనులు చిన్న వృత్తములుగా ఇందు చూవ బడినవి గోళాకార పుంజ[క్రమము పాలపుంత అంతటా అనురూపముగ 0 ౦ 0 0 0 0 6 6906 90 ౦ 0 90౦0 0 0 0 0 ౦ రి 0 రం 0 ౦ 006 6 ౧౦ నంంటంంంలడాలవ్‌ రై 0 ఎల్‌ న్‌ 0 త ల, ళ్‌ / (న ఇ నూర్యుడు ్‌ స లం క. ు యయటాంలలార 0 0*౦ 9౭ క ధి ౦ 050 6౮0 ర 06 0 0 0 0 ౦ 0౦0 0 0 ౦ గ! 0% ౧౦ వటము 87 వరచబడియున్న దనెడు సబటైన ఊవాను పేనే చేసను ఈ వరిస్థితిలో జ్య్యోతిర్విళ్వ 'కేంద్రమును గోళాకార పుంజ[క్రమ శేం్యదమును ఒకళే నని భావింప బడినది ఈగోళాకార పుంజ[కమ 'కేర్యదమును ఆ పుంజ ముల దూరములను సూర్యునితో సా-వేతముగ కొలిచి మేస్ణే నిర్ణయింవ గఖెను ఈ విధముగ మన పొలపుంతయొక్కా వరిమాణవు టంచనాల ల తోపాటు జ్యోతిర్విళశ్వు కేం్యదపు దూరమునుగూడ పొందిరి పాలవుంతలో మేఘములు పౌచ్చుగను అతి సాంద్రముగను ఉన్న థనున్సురాశి దిళలో
19 ఖగోళవిజ్ఞానము జ్యోతిర్విశ్వ 'కేం్యదముండుట ఆస క్షికరమగు విషయము తాను మొదట జేసిన వరిళోధనలనుండి కూన్యాకాళములో కాంతిళోషణము చాల తక్కు వగ జరుగుచున్నదను నిర్ణయమునకు మేన్ణే వచ్చెను కాని ఇదివరలో మనము చూచినట్లు పాలపుంత యొక్క తలములోను తలమునకు దగ్గర గను కూడ కాంతిళోషక [దవ్యమున్నదను విషయమును నిన్సంశయముగ బుజువుచేయు నిదర్శనములు కలవు ఇందుచేతనే మేస్లే మొదట పొందిన దూరముల వరిమాణముల అంచనాలు యథార్థ విలువలకన్న చాల పాచ్చు గాఉం డెను, [పసంగవళమున ఇదివరలో పేర్కొనిన విలువలు కచ్చితమైన వని యిపుడు నమ్ముచున్నారు ఇంతియకాక ఈ (కొత్త అంచనాలు మన మివుడు చర్చింపబోవు మరియొక విధమగు నిదర్శనమునకు కూడ సమ్మ తముగా నున్నవి
మన పాలపుంత అత్మ[థమణ చేయుచున్నదను విషయమును ౭0 లేక ల0 సంవత్సరముల [కిందట నుండియే తగుమా[తవు రూఢితో సిరపరచిరి కటకాకారములో ఉన్న జోోతిర్విశ్వ[కమము యొక్క (ప్రస్తుత రూవము నకు,అడి నిబద్ధమై యుండుటకు ఏదియో ఒక నిశ్చిత్వమెన కారణము ఉండి యుండవఠను రూవములో మన పాలపుంతను పోలియున్న బాహిరజ్యోతి ర్విళ్వములను గూర్చి చేసిన వర్ణమాలా పరిశోధనలు ఈ మూర్తులు తమ (వాన్వ అతమువై భమించుచున్నవని నిరూపించెను దీనినిబట్టి ఈ మూర్తులవంటిదే యగు మన జ్యోతిర్విశ్వముకూడ సవాజముగా ఇట్టి గమ నమునే కల్షియుండవచ్చునని ఆశింపవచ్చును ఈ [భమణము భూ[భమణ మును పోలియుండక (గ్రహములు కేంద్రీయ సౌర (ద్రవ్యకాశిచుట్టూ పరి (భ్రమించుచున్న విధమును పోలియుండును సూర్యునకు దగ్గరగా నున్న [గవాముల పరిిభమణ వేగము దూరముగా నున్న [గ్రహముల పరి[భమణ వేగము కన్న పౌచ్చుగా ఉండునని ఇదివరలో తెలిసికొని యున్నాము ఇదే పద్దతిలో జ్యోతిర్విశ్వ కే్య్రదమునకు దగ్గరలోనున్న నత్శతములు (ఈ "కేందమువడ్డ నక్మకము అతి దట్టముగ కూడిఉన్నట్లు మన మూహింప వలెను) మిక్కిలి దూరములో నున్న నదతములకన్న 'పొచ్చు వేగముతో
పొల పుంత 18 తిరుగును దిని [పభావమును దూరముగా ఉన్న 0 ౫3 వర్గ నక[శముల దృ(గేఖా[దుతుల అవలోకనములలో మనము కన్గొనవచ్చును
జోస్టతిర్విశ్వ కేంద్రము నుండి సూర్యుడున్నంత దూరమందున్న వచే శములలో జ్యోతిర్విశ్వము యొక్క ఆత్మ[భమణ వేగమును కన్గొనుమార్ష్మ మెద్దిమైన కలదా? గోళాకార పుంజములను స్థిరమైన అన్వయ చివ్నాము లుగ భావించిన యెడల జ్య్యోతిర్విశ్వ (భ్రమణము మనలను కొన్ని పుంజము లకు దగ్గరగాను ఇతర పుంజములకు దూరముగాను తీనుకొని పోవును, అందుచే ఈ పుంజములు ఆకాళములో ఉన్న స్థానములను బట్టి వాటివాటి దృ(గేఖా[దుతులు ఒక (క్రమపద్దతిలో మార్చు చెందుళుండును. సూర్యునకు దగ్గరలో ఉన్న నమ్మతములయొక్కం సగటు (ద్రుతి (జ్యోతిర్విశ్వ శేంద దిళకు అంబదిశలో) నెకనుకు సుమారు 180 మైళ్లు ఉన్నదని ఛావింప బడి నది [గ్రవాముల పరిభమణ వేగములను సూర్యుని [ద్రవ్యరాశి ఎటుల నిర్జ యించునో అటులనే జో్యోతిర్విళ్వ కేంద్రమువడ్డగల అత్యంత సాంద్రముగా ఉన్న నథ్యత్రముల గుంపు పాలపుంతయొక్క ఆత్మభమణమునకు కొంత వరకైనా బాధ్యత వహించునని ఊహింపబడినది మనకు తెలిసిన అవలో కనా సమాచారము మైనను కొన్ని ఊపోగానములప్తై నను (వీటినిగూల్చి విపులముగా (వాయ నవసరములేదు) ఆధారపడి మొత్తమువై నమ్ముక మైన కొన్ని ఫలితములను నంపొదింప వచ్చును జ్యోతిర్విశ్వ శీం్యదమునుండి సూర్యుని దూరము 80 000 కాంతి సంవత్సరములు ఈ శేం[దమువడ్డగల నమ్ముతముల గుంపు 100 000 మిలియన్ల నూర్యులెట్టు జోస్టతిర్విశ్వ శేం్యద్రము చుట్టూ సూర్యుడు తిరుగు కథ్య[భమణకాలము సుమారు. లి00 మిలియన్ల సంవత్సరములు సూర్యకుటుంబపు వయస్సు 4000 మిలియన్హ సంవత్సరములని అంచనా వేయుటచే సూర్యుడు దాని కుటుంబి సభ్యులగు (గ్రవాములు ఇప్పటివరకు జ్యోతిర్విళ్వ కేంద్రముచుట్టా 90 వదతఊణలు పూర్తిచేసినవి ఈ వివరములన్నియు ఇటీవల చేసిన పరిశోధనల ఫలితముగ సిద్ధి ంచినవే = ఏమైనను ఈ వివరములు శాళ్కాలికమైనవి మొ(్ర మే
అధ్యాయము _ 2జీ విశ్వాంతరాళపు లోతులు
వెనుకటి అధ్యాయములో మన జ్యోతిర్విశ్వ [క్రమమును గూర్చిన సాధారణ వర్ణన నొకదానిని చేసియున్నాము ఇదియే 8వ పటములో చూపబడినది మన పాలపుంతయొక్క కొలతలు చాల విస్తారమైనవే అయి నను అత్యంత శక్తివంతమైన దూరదర్శిని చూడగల [బవ్మోండ మైన దూర ములతో పోల్చినపు డివి చాల చిన్నవిగనే కన్చడును అతి దీర్ధృవివృతమైన ఫొటోలు అనేకములగు సర్పిల మరియు ఇతరములగు జ్యోతిర్విళ్వములను చూపును ఈ జ్యోతిర్విశ్వములు నున పాలపుంతతో సరిపోలతగిన పరిమా ఇమును గల్షియుండి, దీనినుండి చాల దూరములోనున్న ఖిన్నమగు నవత (క్రమములని మన కివుడు నిళృయముగ తెలియును మన పాలపుంతలో నే గల నెబ్యులాలనుండి వేరుపరచుటశైై, వీనిని చాహిర జ్యోతిర్విశ్వములు లేక సర్చిల జోర్టతిర్విళ్వములు అనిపిలుతురు వ చితము మనకు దగ్గరలో నున్న ెండు సర్చిల జ్యోతిర్విశ్వముల ఫొటోలను చూపును
మన కతి దగ్గరలోనున్న సర్పిల జ్యోతిర్విళశ్వ్యములలో ఏం[డొ మెడా రాశిలోని గొప్ప జో్యోతిర్విశ్వు మొకటి దీనిలో 'ెఫిమై వృద్దిమయ నత (తములు కన్గానబడుటచే ఈ జో్యోతిర్విశ్వము యొక్క మొట్ట మొదటి సమంజనమైన దూరపుటంచనా చేయుటకు పీలై నది దీనిదూరము సుమారు 800,000 శాంతి నంవత్సరములు ఇందులో తరచుగా నోవాలు (వజ్వ లించుట కాన్చించెను ఇందు గోళాశారపుంజములు గు రించబడినవి మన పాలపుంతలోని అనేక నమతములను మొటమొదటి దూరదర్శిని ఎటుల దృగ్గోచర మొనశ్చెనో అటులనే ఈజ్యోతిర్విళ్యములోని భాగములు కూడ నత(తములుగా విడదీయబడినవి ఈరీతిగా పం(డ్రొ మెడా జ్యోతిర్వి శ్వమును, మన జ్యోతిర్విళ్వమును అనేక సమానగుణములను కల్లియున్నట్లు బోధపడును అందుచే ఈ శెండు (కమములు (బ్రహ్మాండమైన పరిమాణము లోనున్న నమాన నమత (వ్రపంచముల నెడి నిర్వివాదాస్నదమగు నిర్ణ యము
బీశ్వాంతరాళపు లోతులు 175 వచ్చును అనేక సర్చిల జ్యోతిర్విశ్వముల దూరములుకూడ కొలువబడినవి, దీర్చ్రళాలము వివృతమైన ఫొటోలనుండి [గహించిన వీని కోణాంళకొలత లను మనకు అెలిసిన వీటి దూరములను ఉపయోగించి ఈ జ్యోతిర్విశ్వ ముల నిజపరిమాణములను గుణించ వచ్చును కొన్ని సంవత్సరముల కిందట తొలిసారిగ శేసిన గణనల ఫలితముగ ఏండొమెడా జ్యోతిర్విశ్వ ముతో సవో మిగిలిన సర్పిల జ్యోతిర్విశ్వాములు మన పాలపుంత కన్న కొద్దిగా చిన్నవని తేలినది కాని ఇటీవల మౌంటు విల్సను వేధశాలలో చేసిన పరిళోధనలు ఏండొ మెడా జ్యోతిర్విశ్వము యొక్క (ఉదావారణకు) పరిమాణము మొదట తీసిన ఫొటో (గావులలో చూపబడిన దానికన్న బాల పౌచ్చుగా ఉన్నదని బుజువు చేసినవి మన పాలపుంత యొక్క పరిమాణ మును గూర్చిన (కొత్త అంచనాలు వచ్చిన తర్వాత మన జ్యోతిర్విశ్వము నకును పం(డొ మెడా జ్యోతిర్విశ్వమునకును పరిమాణములో ఎట్టి భేదము లేనట్టు తేలుచున్నది ఈ నిర్ణయమే మిగిలిన బాహిరజ్యోతి ర్విశ్వ[క్రమము లకు కూడ వర్తించునని తలచుచున్నాగు.
రెండువేల సంవత్సరముల [క్రిందటి వరకు భూమి ఈ విశ్వమునకు శేర్యదముననుండి దీని చుట్టూ నభో మూర్తుఅన్నియు పరి[భ్రమించు చున్న వని నమ్మబడినది 400 సంవత్సరములకు పూర్వము మొ(తమే భూమిని ఈ 'గౌరవస్థానమునుండి (త్రోనిరాజని దానికి సూర్యునిచుట్టోతిరుగు సామౌన్య గహమా[తస్థానము నొనంగిరి కొద్ది కాలము [కిందట మన పాలపుంత యొక్క నిర్మితి అందలి నమ్మతముల పరిమాణముల జాడ కెలిసిన పిమ్మట మూర్యుడు (అతి సాధారణ నత్మతమే అయినను) మన జోోతిర్విళవ్‌ కేందము వడ్దగాని డానికి కొద్దిగ దగ్గ రగశాని కలడని నమ్మబడినదెం ఈ నమ్మక మెటుల పటాపంచలు చేయబడినదో వెనుకటి అభ్యాయములో చూచియున్నాము నిజమునకు సూర్యుడు మన జ్యోతిర్విశ్వ శేం[ద్రను నుండి క0 000 కాంతి సంవత్సరముల దూరములో నున్నట్లు ఇదివరలో శెలిసికొంటిమి అన్ని జోతిర్విశ్వ కమములను గొప్పతనములో మించు నని ఎప్పటినుండియో మురియుచున్న మన పాలవుంత ఇవుడు పరిమొణి
178 ఖగోళ విజ్ఞానము ములో ఈ జోర్టితిర్విశ్వముల స్ధితికి దిగజారిపో యను విశ్వాంతరాళమును గూర్చిన అతి యభార్భ పరిజ్ఞాన నముపార్చనము అవలోకనా పద్దతులలో సాధించిన అభివృద్ది యు పైన చూపిన స్టాయీనిర్టయ విధానమునకు 'హేతువుల్లైనవి సూత్యపాయముగ బాహిరజ్యోతిర్విశ్వముల వర్శమా లలు సౌర వర్ణ మాలకు గాని ఈ జో్యోతిర్విశ్వ వర్ణమాలా వర్గములకు దగ్గరగానున్న నక్శతముల వర్ణ మాలలకు గాని సరిపోలునట్టుండును. ఒక వర్ణమాలలోని రేఖల స్థానచలనములను కొలిచి శ వర్ణమాల నేర్చరచు చున్న మూర్తియొక్క దూరగమన లేక ఆసన్నగమన వేగమును కన్లొన వచ్చునని ఇదివరలో చూచి యున్నాము ఇట్టి పరిశోధనలను చేసి ఈ జోస్టతిర్విళశ్వములు అత్యాశ్చర్య కరమైన ఫలితము నొకదానిని సమకూర్చు చున్నవని కన్లొనబడినది ఎట్టి మినవోయింపులు లేకుండ ఈ జోర్టతిర్విళ్వ ములన్నియు మిక్కిలి అనూవ్యామగు వేగములతో మన పొలపుంతనుండి దూరముగా పోవుచున్నట్లు కన్లానబడినది ఇట్టి సామాన్య నిర్ణయముతో బాటు ఒక ముఖ్యమైన సత్యముగూడ ఇందుండీి బహిర్గత మయ్యొను మన చుండి బాహిరజ్యోతిర్విశ్వమునకు గలదూరము హాచ్చినకొలదీ దీని దూర గమన వేగముహూడ పౌచ్చుచుండుననునదియే ఈసత్యము. ఇపుడిది (ద్రుతిం దూరము అ సంబంధముగా వ్యవవారింప బడుచున్నది దీనిని సంఖ్యలలో వివరించునపుడు ఈ (క్రింది విధముగ చెప్పవచ్చును దూరములో మిలియను కాంతి సంవత్సరముల వృద్చికల్షిన యెడల దూరగమన వేగములో నెక నుకు సుమారు 80 మైళ్ళ వృద్భికల్లును ఇప్పటివరకు కొలువబడిన దృ (శేఖా (ద్రుతులలో అత్యధికమైన ద్రుతి సెకనుకు 88 000 మైళ్ళు ఈ (దుతిని కల్లి యున్న జ్యోతిర్విశ్వము 1800 మిలియన్ల కాంతి సంవత్సరముల దూరములో నున్నది, [ప్రపంచములో "పెడ్డవగు దూరదర్శినులలో 'ండవదగు మౌంటు విల్సను వేధశాలలోనున్న 100 = అంగుళముల దూరదర్శినితో చూడగల గరిష్టతమ దూరమే ఇది కావచ్చును 1050 సంవత్సరములో పనిచేయు టకు (పారంభించిన మౌంటు పాలమరు వడ్దనున్న 200 అంగుళముల చూర దర్శిని ఇంత వరకు 4000 మిలియన కాంతి సంవత్సరముల దూరము వరకు గల అపారమైన విశ్య్వాంతశాళపు లోతులను పరిళోధిం
విశ్వాంతళాళపు లోతులు (14 చెను జ్యోచిర్విశ్వములన్నియు మననుండి దూరముగా పోవు గున్నవను విమ యమును విళ్వము విన్తరించు చున్నదనుటకు నిదర్థునముగా తీసికొందుర్ను మరియు ఈ విషయము అవళాళమునకు కాలమునకునంఅంధిం చిన సా పేడ భానములతో గాఢముగ వాత్తు కొని పోయియున్నది వాహిర జ్యోతిర్విశ్వముల దూర గమనమందలి అంతరార్థము నవ గతము వేనికొన్నచో కొన్నివందల మిలియన్ల నంవత్సరముల (క్రితము ఈ జోోతిర్విశ్వములన్నియు చాల దగ్గరగ ఉండి విశ్వము ఇన్పటికన్న చాల దట్ట మె యుండెడిదని ఊహించు కొనవచ్చును కాలములో ఇంకను వెను కళకు పోయిన ఎడల విశ్వముళోని (ద్రవ్యము ఇంతకన్న పెచ్చుగ నంకుచి తమై ఉండియుండును ఇదియే జ్యోతిర్విశ్వములు విడివిడి నమత [కమ ములుగా మనుటకు (ప్రారంభించినప్పటి స్థితిగా ఛావింవబడినది భూగర్భ శాత్రుమునకు సంబంధిం చినట్టియు ఇతరమైనట్టి యు నిదర్శనములు భూమి మొక్క వయస్సు (ఇది భూమి వాయుపదార్థ మునుండి ఘనీభవించిన దాది లెక్కించబడినది)ి సుమారు 4000 మిథియనుల సంవత్సరము లుండు నని చూపుచున్నవి ఈ శాలము జ్యోతిర్విశ్వము అన్నియు అతి దగ్గరగా కూడి యుండిన నమయమునుండి ఇప్పటి వరకు గడచచిపోయిన దనుకొనిన కాలపు అంచనాలకు చాల దగ్గరగా ఉన్నది మన నూర్య కుటుంబము వర్పడుటకు గల కారణములను. వివరించుటక్రై (వచేళ పెట్టబడిన సిద్దాంత ములతో దీనికి కొంత సంబంధము గలదు నర్‌ జేమ్చుజీన్సు సర్‌ పొళాల్టి 'తెఫరీసులు చేసిన (వతిపాదనల ననుసరించి మనము తొలి అధ్యాయము అలో చర్చించిన (గవాముల ఉవ్యగవాముల [క్రమము నూర్యునకు నమీవ ముగ మరియొక నథ్యతము పోవుటచేత ఏర్పడినది సూర్యుడు ఈ నత [తము ఒక దానికొకటి దగ్గరగా నున్నపుడు ఒకదాని ఉవరితలమువైై మరి యొకటి విస్తారమగు వాయుతరంగమ. అను ఉళ్చాదన చేయును ఇందుచే (బవ్మోండ మైన శేసరిత వాయు స్వరూవమొకటి నత(త్రమునుండి నూర్యుని వరకు విస్తరించి యుండును సూర్యుని వెనుకదిగవిడిచి ఈ నత[త్రము ముందుకు సాగిపోయిన తర్యాత ఈ శేసరిత స్యరూపము విభిన్న భాగము 2%
170 ఖగోళ వీజ్ఞానము లుగా ఘనీభవించి గ్రవాములుగను ఉప్మగపహూములుగను ఏర్పడును (వస్తు తమున్న మన పాలపుంతయొక్క నిర్మాణ వద్దతీలో నత తముల మధ్య దూరములు ఎంత పఫాచ్చుగా ఉన్నవనగా కొన్ని వేల మిలియన్ల సంవత్స రముల కాల వ్యవధిలో కూడ ఈ నథ్యతము లొకదానితో నొకటి (వతి ఘట్టన మొందుట (కండు నమ్యతము లొకడానికొకటి దగ్గరగా వచ్చిన వనుటను ఈ పేరుతో పిలిచెదరు) మిక్కిలి అరుదుగా జరుగు విషయము ఉందుచేశనే సూర్యకుటుంబము ఆకాశములోగల అసామానం విషయమని అనుకొనవ లెను శాని విశ్వము ఇదివరలో "వేక్కొనినట్టు సంకోచించి దట్టముగా ఉండియుం డెనేని నమ[తము లొక దానితో నొకటి వతిఘట్టన 'మొందుట పలుమారులు సంభవించి యుండవచ్చును అందుచే అనేక గ్రవా (కమములు భూగోళభమువలె జీవరాసులను కల్లియున్నను లేక పోయినను, అశాశములో అధికసంఖ్యలో నేర్పడి యుండవచ్చునని మన మాశళింప వచ్చును ఇటీవల కొన్ని (వశ్యేకాంళశములు గల్లి వేటికవియే సయుక్తిక ముగ తోచు పెక్కు (గ్రవాకమ ఉత్ప త్తి సిద్దాంతములు వెలువడినవి వీని విచారము బహుళః చదువరిని ఊవోలోకపు వంకరదారులలో గొనిపోవు (వ్రమాదస్థి తికి చారి తీయవచ్చును కాని సమ౦జనవైన అవలోకనా నత్య ముల వీడి కేవల ఊహాపథమున వివారింపఠారు ముఖ్యముగ మనకాల మందలి విజ్ఞాన శాశ్రుజ్ఞులు అచంవలమైన దీమతతో చేసిన పరికోధనల ఫలిత ముగ ఫ్లిళ్వోము తన యందు దాగియున్న అనేక రవాన్యములను మానవ నకు ఆలియ జేసెను, భవిష్య త్కాలపు ఖగోళావలోకులకు మరియు ఖగోళ టైర్ధాంతిక శాశ్రుక్షులకు నవాలుగ మనకు తెలియని నిగూఢ రవాన్యము లనేకము లింకను విశ్వములో చాగియున్నవి అనానడు
పారిభాషికపదజాలము " త& 0580౯06100 5060౭5 విచూషితవర్థ మాల ఉ&సకం?91100 11065 విచూషణ రేఖలు నల్లి నిశేఖలు 10501666 కేశ్‌ ఇ8016066 యథార్థ కాంతి పరిమాణము తీ9రేక010166165 ఎం(డొమీడ్డు మీరిక్ర5ళాంగ్యా ఆంగుష్టా్యిము తీపైంిష?606 ౨000822910 అభివ్యక్ష్త ఛాయాచిత్ర
మశ 2816066 కాంతిపరిమాణము తీరం లర€ 718621 సేజ్‌2కైంశలుడే6 అభివ్యక్న దృశ్య కాంతి పరిమాణము ఉఊ9916600 2761 పపుల్‌ టను పొర తీ20 506040 వాప వర్ణమాల తీ 5ళటాం16ే5 వస్టి రోయిడ్డ్లు లఅఘు[గవాములు ఉ&5రాంణ0ంగల మెం?41 ఆస్థాన ఖగోళ ళాన్తుజ్ఞుడు తీ3ళాంంైమ?8168 ఖగోళ భౌతికళా నృ్రము 0000506 చాయుమండలము ఇచా ళానరణము తీ 1౯0౯4 +. అరోరా వె2861106 ః. వీరశేఖ ౨1015 5615 యుగళనత(తము, నవ్యత యుగళము
71816 ౦౦౧౫9000. (వస్ఫుట నవానత[తము 0119022 "కరోనా 0616621 46040168 ఖగోళగతి*ా స్త ్శము ంల౪పలకేం "నెఫిమైనత[తములు 0ష190%052%ల6 వర్షావరణము 01056 320407 సన్నిహిత నత[తద్వయము అ *. పుంజవృద్ధి కయనత[తము
180 ఖగోళ విజ్ఞానము ౮010ల కేండేంం వర్ష సూచిక ఆంఘఐిజ£1500. 52060001 సాదృళ్య తావర్డ మాల ౧౦౫66 తోకచుక్కలు అం. కోమా ౮౦20100 సవాచరి ఆంమంంం60€ 561% + సనహనత్యతము అం9211800 5421 ః సాదృళ్యతానకమ(త్రము ౦౧౩61126౬0 నమత 'రాళి అం9యిుయ0ళ5 8506000 అవిచ్చిన్నవర్డ మొల ఈ, (శ్రేను ౧౪16ల +. విలము లజేం 11068 నల్ల నిశేఖలు జం సంర =. కాంతిహీన చెబ్యులా ౨601104609 (డ్రొంతి క ఏ +. విన్తృత నెబ్యులా వేంగ01ేం 317 +. నమ్మ్యతయుగళము యుగళనత్మతము జంటనవ[త్రము నకత్రద్వయము వళషాల 30278 వామన నతతములు ౨ంసటం సూర్యపథము (డాంతివృ _త్తము తెంప19కఠ 2000 6రే1టం9 వ గ్రహణయా[త 61105108 నె (గాహియుగళనమ [తము 2160602 ఎలక్టాంను 5001681090 0౯ ౨1806 1106 ఉదత శేఖావర మాల లేక 5260౯1 “పజ్వలనశేథా వర మాలి 22001166 నంఘటి తము కరం€ం1121 ర140066ల మధ్య రేఖా వ్యాసము మంటల 9౪౦1060066 విజ్బృంభిజ్వాల చజరైంంం6 ౧౫6 వివృత కాలము
పారిభాపిక పదజాలము 18] మలం టో యల | బాహిరజ్యోతిర్విశ్వము కషట€ల ౮ంగవైం౧696 అస్ఫుట సహానత(తము కలేరే 0% 1167 దృ చేత్రము ళేజమలుల లలల! శీనరిత నెబ్యులా టరు ఫిల్ము టలు ఫిల్చి రు 6కే స్థిరము 11901 8060001 స్ఫురద్వర్ష మాల (2120 జోర్ధతిర్విళ్వము 112066 ౮6౧4ల జోస్టితిర్విశ్వ "కేంద్రము ౪1౫6 5022 బృహత్తర నమ్మతము 10స%11? 010566 గోళాళార పుంజము (1898 వంమ గాజు వట్టకము వ లక??51646 276 'ావిస్వైడుపొర 2568 షె182 06 వరారుణకాంతి ు4లకళలే119 99266 నమ్మత అంత రాళము 1000989 11676 అయనోస్ఫియరు 60016468 2 సింవాఉల్క-లు 1806 04౯76 తీప్తి శేఖ క18మ€ 76281 శాంతి సంవత్సరము 16 0% 9186 ద్బేఖ 1018 91౦64. *₹211216 దీర వ్యవధివృద్ధి తయనతతము 1షమ100916 దీపి 4220606106 860201 అయస్కాంత తుపొను మెక్‌ షళైర 10166 +, శాంతి పరిమాణము మెజ౯90 628 + మార్డుగాలి న * మ ఛ్యావ్నా రేఖి
వడ ఈ607 ఉల్క శ్‌ 66601166 ఉల్కౌా శేషము 2421110 *1901౯ లోవహాబామృము మకర ఇ? పాలపుంత ళం వై1ేజర66 అఘ్య్ముగహము షైరాంళు 916 సన్ననిచీలిక 62916463 మధ్య కెరటములు 12 నెబ్యులా లా 5205 0౯ ేంళడ6 నవశారలు లేక నోచాలు అపేకల?ష109 అవలోకనము 95671607? వేధశాల ౭౦16460౧ ఆచ్భాదనము 9౪౫ ౧115ల వివృత పుంజము 0౭౦౩1౬౦౨ అభిముఖము 0౮౫౦౬౦౭1 ంజ016 వాముషయుగళము అరు: *లేంం10ా పరి[భమణ వేగము కళా్య్థ వేగము 10913 ఒరియానిన్సు మృగరాళి అశ! 311 'వై డికంటి నెబ్యులా పైషా860 పార్‌ సెక్కు వెలుషమయం? 2 ఖండచ్భాయ పెటడండే!0 అవర్షిత వలు10డే ౦ 06264012 ఆత్మ[(భమణ కాలము అతభమణ కాలము వెలగండే ౦€ ఆం11ళ10% పరిభమణకాలము కత్యు[థమణ కాలము వషం€0 లేంంల10ం 01ల+౯ 'శేజో విద్యు[తృవావాము వషేం60ల816016 6611 శేజోవిద్యుద్దృ టము ఓి[090-జె160610 షెంళంకం6ల శేజోవిద్యుళ్కాంతినూవళము
పారిభాపిక పదజూలము 18లీ 10608౯29 %10 1266 ఫొటో గాపు స్తేటు వెష0€099 6౯6 దీప్త్యావర ణము ల[2863 కళలు వె1106ఈ127 ంం!12 (గవోశార "నెబ్యులో వేం149 6498 ధృవపు కప్పులు లెాం19021 వశం ంంరు (వథమ కనిష్ట దీన్ని వెాం060106101 నిజగతి నిమి వేశీల1డే12గ (పఛానమభ్యాహ్న రేఖ ల6 0౪1641 శేశీలు1రే145 ఖగోళ [వళానమభ్యాహ్నా రేఖ వష1$2ఈ0౧ న్పందనము 1686606 వె9ంయమయ106066 మందజ్వాల 26121 76100167 దృ్యగేఖాద్రుతి ెషరే1306 30ల8ై9 వికిరణ శక్తి 2౯6 82563 _వ్రక్షివాయువులు ెంకేంం6100 60014 పరావర్తన నెబ్యులా మంకు 112016 కమ వృర్ని కయనకతము ెలాలాంలుక పేజాలా పరివర్తక_న్సరము గందాంక్రండడేం మం€1010 వ[క్రగతి ెలళంల066 ౦10% అన్వయ బిందువు రక ేం0ిం11 వలయాకార నెబ్యులా 186 తీ 36601810 విషువాంళ 56600629 సేం ద్వితీయ కనిష్టదీ పీ 56319010 86160066 భూ కంపళా నము 5060212210 2313 అర్భ దీర్హామము 510౧817 1011264 వకళా అయినీక ్రతయెన 5116 5206000580026 చీలిక వర్ణ దర్శిని 50వ! 60012 సర్చిల ఇెబ్యులా
సర్ఫి లజ్యోతిర్విళ్వము
1రిథ ఖగోళ విజ్ఞునము
607108 ౬463 వర్వపు కెరటములు
5060ల వర్ణమాల
3529 66ళ0360296 వర్షదర్శిని
5060608౯49. వర్మ (గాహి
50664 01 ₹6౭663109 * దూరగమన వేగము
520664 ౦% 129గ7020ష * _ ఆసన్నగమన వేగము
520664 వేగము
50600611 €ం6 శి వర్ణ మాల వర్షము
5960ళ03600916 31119 ణి వర్ణ మాలాయుగళము
5609 ౪26౦ విరామగడియారము
562016 థ్‌ నిబద్ధము
5260801676 శ స్టేటో స్సియరు
50.3019 ౦1% ణి సూళ్యాభిముఖబిందువు
59 890 ః సూర్యాంకము సూర్యునిమచ్చ
50103890 69016 * సూర్యాంక ఆవృ త్తకమము
530890 3410109069 *. కనిస్ట సూర్యాంకకాలము
539 990౯ శశ షయలరి = గరిష్ట నూర్య్యాంక కాలము
5419 3906 వైట1ంత్తే సూర్య్యాంక అవృ త్తకాలము
503 రేళ2౯53 * ఉప వామన నతమ్మతములు
ర40 812068 =. ఉప బృివాత్తర నదతములు లేక బృహథ్‌ నత[తములు
52962 812063 +. బృహళ్తమ నతత్రములు
శఅయంసషం160 2౯06688 ః తాప కేంద్రక పరివర్తనము
గౌకంరంర609 (తికోణళా స్త రము
శా20516 616016 పార్గమనయం[తము
ళామరి వేషం ః సోదర([గహము
ఇ 11206 =. సంధ్యశకాంతి
[క న ఖండచ్భాయ
పారిభాపీక వదజూలము 1885 4 ఏ వకాంకము
718621 20 దృశ్యమాన యుగళనత్యతము 2౯1216 9422 శ వృడ్ధి కయనడత[త్రము 7లేం010 శి. (దుతి
7౦21 ం (దింగేఖ
*7టేం0107 ౦ 6౦0196 = పలాయనవేగము
5021 ట్‌ జ8ై020466 =. దృళ్యకాంతి వరిమాణము 6 తళ = శ్వేతవామననడమ[తము 260100 61562066 +, నతాంళ
సూచిక
అఖిజిత్తు 116, 117 180 189 అరోరా 8 85 ఆర్షను 158-159 ఆల్‌ గాలు 145, 151 ఉల్కలు ౨, 76-80 ఉల్క్కాశేషము 80
(గూటుఫోంెను 80
మక్కావద్దగలది 80 ఎయిక్సీ నర్‌ జార్జి 68, 67 ఎయిట్‌ కెన్సు డాక్టరు 187 ఎరాను 865 87 వడమ్స్భు జాన్‌కోచ్‌ 88 67, 69, 69 ఏండొమెడా 77 174, 175 ఒహ్చాల్టరు రి కాంతియొక్క వేగము 58 కిర్‌ షూఫు 100 కీలరు 68 కుజ్మగవాము 11 19 98747 61, 68 శెరటములు 28-29
సూచీ కో 18? 'కెప్టరు కళ, 46 49 64 76 159 "కెప్టరు సూత్రములు 45-46, 49 5, 8 188 కోపర్ష్నికను 45, 52 "కేం టిడ్డి వేధశాల 6? "కేరింగ్షను 86 "కేనినీ 56 "ేష్ట్యను 198 (గాహియుగళ తార 151.15 గిల్‌ , సర్‌ జేవిడు 8, 89 (గీనువిచ్‌ మధ్యాహ్న శేఖ 8 గుర్ముగవాము 18, 18 14 48-58, 681, 68 65. 7 గుర్ముగవహా క్రమము 50.58 (గవాములు సగటుశాం దత లిల్లి ఒ కళ్యులు క్షేత్ర సూర్యునినుండి గల దూరము 18, తికి "లీలిణూ : గురుగవా అవలోకనలు 50 శనిగహూ అవలోకనలు 4 సూళ్యాంకముల ఆవిష్కరణ రిల "బేలు, డాక్టరు 68 చంద్రుడు 10, 180
1కి ఖగోళ విజ్ఞానము ఛాలిసు, ఆచార్య 67 68 జీన్సు సర్‌ జేమ్సు 177 'జవఫరీను, సర్‌ హెరాల్డు 50, 54 177 జోను సర్‌ షె స్పెన్సరు 90 టోమ్‌ఛా 70 డాసప్లరు నూతము 104-105 129 డెమోాకిటిను 169 జెల్‌ పోర 65 తోకచుక్కలు 72.76 'పేలీతోకచుక్క 7, 7475 'ఇెయిలీతోకచుక్కు 76 ధృవనత(తము ర్తి 144 నవతారలు లేక నోవాలు 158.16 నథత్రములు: స్థానచలనములు 125-184 యుగళస్వభావ అవిష్కరణ 140-144 రాళులుగా వర్పడుట 8.10 భూమినుండి గల దూరము 115.116 సాపేక్ష (పకాళములు 108114 118-129 నత జాబితాలు 122-128, 126, 197
నూచిక 160 ెష్ట్యాన్ముగహూము 19, 59.60 140 ఆవిష్కరణ 65-69 న్యూటను, నక్‌ ఐజాకు 96 2౧ 28 ౫), 5 నోవాలేసళ్టే 180 పర్వపు కెరటములు 29 పాలపుంత 126 168178 ఫాదరింగుహవోము 95 పియాజీ 64 పునర్వసు నడ్మతము 110 ప్లాగ్‌ ప్రాపు 'వేధకాల 88, 70 ఫ్లాముస్టీడు 0 698 ఫ్లూటో[గహము 12 81 82 60, 140 ఆవిష్కరణము "0_'1 బుథ్యగహము 19, 81, 88.85 598 61 65 140 భూమి 'వాయుమండలము $£-5 సూర్యుని నుండి గల దూరము 90 కొలతలు 1 5-6 బెర్నార్జు నద్యతను 12 'బస్సెలు 116 ఖేయరు
కేర్టి0 ఖగోళ విజానము బోడు సూతము 68 శ్రాహే శైకో 45 159 మధ్య కెరటమ.లు లై మిచిగనువేధశాల 188 'మేక్సు వెలు, క్షర్కు రర 57 మెైళాసెటి 157 మౌంటు పాలమరు వేధశాల 60 మౌంటు విల్బనువేధశాల 86 109, 175 176 మృగవ్యాథనత[త్రము, చాని నవాచరి 1089, 1281, 196, 157 189 140, 158 యూనియను వేధశాల 180 యుకానను 19 50.80 61 69 68 85, 69 70 రోజు హాలెండు 95 రోమరు 58 వైటు ₹72 41, 42 48 అఘుబుతము . లిక్‌ చేధశాల 41 187 'లెమునీరు 68 అమో వాన్‌ 64 లీవరిరు 67 68 89 లీవిటు కుమారి 149 లోవెలు €9 40 1
నూచిక 191 శనిగ్రహము 192 18 4, 81, 82, 5859, 61 64 ళని్మిగహ[కమము ర్‌4.59 కుకుడు 12 85-86 శ్య్వోబే 88, 84 85 షియాపరిల్లీ 83
న్న. సే డజాకరు 170 1, 1/2 వ! సవ్తర్షి మండలము 6 9, 144 సిగ్నుసు 1రి5్‌ "నిఫియెవృద్ధిమయనతత్రములు 146151, 10 14 సీరిను 64 సూర్యుడు 81-96 భూమినుండిగల దూరము 86-90 (గహణములు 90.96 నూ క్యాంక ములు 82-86 సౌరవర్డ్య మాల €'/-10/ స్టూ)వే 116 స్ట్రేటను ఆచార్య రి పహాబులు డాక్టరు 1685 హార్వర్జు వేధశాల 149 170 హిప్పారకను 195 126 'పాన్షరుసను 116
102 ఖగోళ '-విజ్ఞానము
“హక పెలు సర్‌ జాను 94 158
హెర్‌ షెలు సర్‌ విలియము "70 యురానసు [గహావిష్కరణ 6162 కుజ[గవా అవలోకనములు €8 పాలపుంత అవలోకనములు 168 జంటనక[త్రముల అవలోకనములు 1185 సూర్యగమన సిద్ధాంతము 181
హే, విల్‌ 54
హేలీ 2 ఆర్లసు అవలోకనము 156 తోళచుక్కాల అవలోకనము "4-78 నక్మ్యత చలన అవలోకనము 125
వ్య్యూూజెన్సు 5ఉల్‌5
ను ర యు /ళ త్తి ళ్‌ న్‌ 1 గ్‌ గద్ద