Telugu Kavya Rasasvadhanam_0 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

కాజ రసాసాదనం ళ్‌ ర్క (రెండు వవాడు భాగవశులు ) మందార మశరంద మాధుర్వమున దేలు మధుపంజబు (ఉస, చా ను కాసా కా పెడా న క డక హం. గ్‌ నవాబు వేయకుదుగ్రదన న. ట్ట సమకూర్చినడి.

గ్రా వ్య రసాసా స్‌ దనం (రెండు, మూడు భాగములు) త్త జీవితసమస్య వ్యాసభ గవద్లీత ఆేేమబంధాలు _ శాకుంతలం, 4న అంకముః వ్యుతేషణ _ శాకుంతలం ? వ అంకము, విపరీతబుద్ధి _ భాసుని దూత వాక్యము. విరవాశృ్ళంగారను _ కాళిదాసుని మేభఘుదూతే. ఉవనివ ద్వాణి మూడవభాగము

(యతులు : 1000 వనరా___ 1908 నర్వప్వామ్యుములు రచయితవి మూల్వము ; రు 14-00 రణం సా ముఖచ్చితము : శ్రీ గీ తాసుబ్బారావు, విజయవాడ, గ్ర పొ వీ సౌనము పాటి నీలంరాజు వెంకటసుబ్బారావు ఏ. ఏ యల్‌. యల్‌- ది. అడ్వకేటు కొ ర్తపేట, ఒంనోలు _ కిం 538001. ల మై ళ్‌ టాం రి రర ఖా “1 క ల , ఉట 0 సం.25ర62ై గి 4 శ జ. యో చన్ను టి! "నో య ను. వెల్‌కబుుపెస్‌ ప్రైవేట్‌ లిమిటెడ్‌ గుంటూరు-2, ఫోన్‌ 26001

*5/60801& 5170008290. “౪648026 ౪1886868) “147820” తలి క తం ఈ0డ/52460ంక6ం4డండడోల 14. 4. 2. 2 ౨, (6106411 కయ6 0 ౨691. ౦౯ 540054 4 ల|౯ల(0!, 80986 ఉంయ౮రంంుం ౧౫8౨14 91767306. కారం&0464 7.

థీ నీలంరొజు వేంకటనుబ్బారావుగారు సంస్కృత భాషా (శద్దావులే కాక తృత్పచార కార్య దీషాసరులు- తెలుగువారికి సంస్కృతభాష బాల్యమునుండికూడ సుపరిచితమే దైనందిన వ్యవవోరములో (ప్రయోగించు అనేక పధములు సంస్కృత పదములని తెలియ కుండగనే తెలుగువారు (పమయాగించుచున్నారు. అందుచేత వీరికి సంస్కృృతము నేర్చుకొనుట అల్చాయాస సాథ్యమ- సంస్కృత పదములు గు ర్రించి వాటికి తెలుగులోచేర్చు (ప్రత్యయాలకి బదులు ఏ సంస్కృత (పత్యయములను చేర్చిన అవి సంస్కృత వాళ్య (పయోగార్హములగు పదమ లగునో గుర్తించుట ఒక్కటియే వారు చేయవలసిన పని. అందుకు ఉపకరించు విధమ'గా థ్రీ వేంకటసుబ్బారావుగారు ఒక “సంస్కృత మార్గదర్శి” అకు (గంథము పచురించి ఉన్నారు. పద స్వరూవ మును గుర్పించుటకు ఇది కొంతవరకు ఉపయోగపడును

ఇపుడు శ్రీ వేంకట సుబ్బారావుగారు కావ్యరసాస్వాదననును పేరుతో వాల్మీకి- భాస-కాళ దాసాదుల రచనలనుండియు, ఉపనిషత్తులనుండియు కొన్ని రసగుఃకలను సేకరించి వాటిని తమ యిధాఖీస్టానువాదమునందు రంగరించి మనకండించుచున్నారు. దీనిలో ఉద్ధృతములగు శ్లోకాదులన్నియు ఎల్ల రును కంరస్థము చేయడగినవి. సంస్కృత భాషా (1పచార విషయమున థ్రీ వేంకటసుబ్బారావుగాచు చేయుమున్న ఈ (ప్రయత్న పరంపర సర్వధా (హోంసార్హము

పుల్లెల శ్రీరామచంద్రుడు

వెం ఇ. ఓఉ౦గ4ఉకకి!5ళసన ళ4గకిై44 1060102 5. *7.0,1.% ౧. * 7 ౨. ఉ4ణ1040706 80114198 2100861.

తాము సాదరంగా ఇచ్చిన కావ్య రసాస్వాదనం చదువుకొని ఆనందించాను. సామాన్యులు సైతం సంస్కృత భాషను సత్వరం నేర్చుకొని, ఆ డివ్యభాషలో నివిప్త మయిన [ప్రాచీన భారతీయ సంస్కృతిని చక్కగా ఆర్థం చేసికొని బాగుపడవలెనన్న తమ సంకల్పం చాలా (హంసా ప్నాతమైనడి. మీ యీ నవ్య _పమోగాన్ని కొన్ని పారళాలల్లో పవేళపెట్టి ఫలితాలను పరిశీలించి (పబారంలోనికి తేవడం విద్యాధికారుల కర్షవ్యం. మ్యుదణ సమయంలో ఎక్కువ అవధానంచూపిస్తే సాకారణ స్కాలిత్యాలు పరిహృతములై ఉండేవి, సంప్రదాయ బస్దంగా సంస్కృతి. భాషను సరళ పద్ధతిలో టోధించటానికి ఇతోధకమయిన సుగమ విధానాలను తాము అన్వేషించి ఆంథ జౌతికి ఆత్యంతోపకారం చేయగలరని నమ్ముచున్నాను.

తిరుపతి భవదీయుడు 28.11.83 వి. రాధా కృష్ణుళ ర్మ

కళ్ళాపపూర్ణ డొశ దివాకర్ణ వేంఠళటావదాని ఎం. ఏ, (ఆనర్చు) పి. హెచ్‌, &

శ్రీ నీలంరాజు వేంకట సుబ్బారావుగాశు సమకూర్చిన కావ్యరసా స్వాదనమను (గంథము నందందు చడివ చూచితిని. ఇందు మూడుభాగములుకలవు మొదటిభాగమున వాల్మీకి రామాయణమునందలి కొన్ని ళ్లోకములను, కా?దాసు కుమార సంభవము పంచమ సర్గమునుండి కొన్ని క్లోకములను సాన్వయ లాత్పర్యముగా నొసంగబడినవి. ఇందే కార్డినల్‌ న్యూమన్‌ సత్సురుషుని కిచ్చిన నిర్వచనముకూడ కలదు.

రెండవ భాగమున భగవద్గీత, శాకుంతలము, దూతవాక్యము, మేఘదూతము ఆను (గంధములనుండి కొన్ని ళ్లోకమలము, మూడవ భాగమున నాల్గు వేదములకు సంబింధించిన ఉపనిషత్తులనుంది క న్ని భాగములను అన్వయ తాత్పర్యములతోకూడ నాసంగబకినవి

శ్లో.ము లర్ధము చేసికొనుటకు కావలసిన విభ క్రి పత్యయాదులొక్కచో చేర్చ బడినవి కావ్యమునకు బహు _పయోజనములున్నను అందు రసాస్వాది జనితమైన సద్యః పరనిర్వృతియే ముఖ్యమైనది రసాస్వాదనమునకు అర్జావగతి ఆత్యంతావస్య కము. సంస్కృృత శ్లోకము నందు సద్మకమము వరుసగానుండక సంకిర్ణమై యుం డును. అందుచే పలఠిత పదవి భాగమును, అన్వయ [కమమును తెలిసికొనవలసి యన్నడి. శ్రీ సుబ్బారావుగారుత్తమ (గంఢములనుండి సళ స్తములైన క్లోకముల నెంచి పఠితలు రసాస్వావనము చేయుట కనువుగా అన్వయ [(కమమును ఠాత్పర్య మును ఇచ్చియున్నారు ఈ విధముగా ఇతర కావ్యములందలి క్లోకములను కూడ ఖిజ్ఞానువులర్థము చేసికొనుటకు యత్నము చేయవచ్చును ఇడి కేవలము మార్గదర్శ కము మ్మాతమే. సం్యపదాయజ్ఞాలు కావ్యపాఠము చెప్పనప్పుడీ పద్ధతులనే అవలం దించ వలెను.

(గంధ సంకలనక ర్త్‌ బహు భాషావే త్తిలు. సంస్కృతము నండత్యంతోభిమోనం కలవారు. ఇతరులుకూడ దేశభావను, అందు మహాకవులు రచించిన శ్లోకముల అర్థమును (టగహించి రసానందము ననుభవిలప వళెనని వారి ఆకాంక్ష వారుకావించిన (ప్రయత్న మభినందనీయము.

మ్యుదణడి స్థోలీత్యములులేకుండ సంకలన కర్తగార మరికోలత [శమపడి యుండినచో పరితలకు మటింత సౌకర్యము కతిగి యుండును. ఉన్నవానిని బుద్ధిమం ఈులు సులభముగా సరిచేసికోవచ్చును.

దివాకర్ల వేంకటావధాని “ందుదిటూా.

భాషా పవీణ, ఆంధవ్యాస, కవికుల రత్నదిప ఏలూరిపొటి అనంతరామయ్య 14. (510551 & ₹లళల్లు) వా801041 ౯ మ. .కు. సంస్క్మతకళాకాలు గుంటూరు. - వ క క689 0 వడంళ! 6 0 ౦ణల141 6829198 సటట్రడ[0 0898 ౮8170౯జట. ఉల. ఆనంస

ఒంగోలు న్యాయవాదులు శ్రీ నీలంరాజు జెంకటసున్చా రాత్ర జారు సముకరార్చిన కాన్యకసాస్వాదనం ఇంకా కూర్చులో ఉండగాణే ఆస్వాదించే అవశాశం నాకు లభించిందిం

శ్రీసుళ్చారావుగారు వృ త్తిచేత న్యాయవాదుల నొ, (ప్రవృత్తి చేతనూ బాల్య పభృతి నర్వ శ్రీ భాగవతుల మూర్మ్క-0డజేయళశర్మ విశ్శనాథఢ నత్యనాశాయణ, శివశంకర స్వామివారు వావిలాల వెంక "పశ్యరశా్యి ఉప్వులూరి గణపతిశాద్తి మొదలగు (ప్రముఖ పండిత _పకాండుల ళుశూషపా భాగ్యం చేతనూ అమరవాణీ వూజా పరగంతు లై నవారు.

కొలదిపాటి నియమాలను అలవోకగా హీంచటంద్వా రానే కొలతల కందని నంస్కృృతభాపూవగాహనకు పఠిళలు నమధ్థలు కావా లే నదుజ్హేశంతో వారు *సంన్మ్భృత నూర్షదర్శి'అ నే వ్యాకరణం కాని వ్యాకరణం ల ్నీపెట్టాగన.

చానినవోయంతో అలవరచుళొన్న భొపా ( పావీణ్యంతో బాల్మీశంనుంచి ఉపనివత్తుల వరకూ అర్ధంచేసుకొని అమరభావలోని

వి అందచంచాలను ఆస్వాదించవచ్చు పని నిరూవించటానికి నురాడు వవకాలలో ఈ శావ్యరనం అందిస్తున్నారు. దీనిని నమకూర్చటంలో నామశరణం వద్దనుంచీ ఉపయోగకరంగా ఉ కేవకరంగా ఉంచటానికి వారు తీసుకొన్న (శద వారి అభిరుచి అనీ తై ఆధ వె శిష్టాన్నీ తపస్‌త్మీవతనూ తెలుపుతుంది. ఏరి లంత శ్లేశమూ ఫునక్‌ నవంకావటం, శీవలంరసికులాస్వాదించి పరవశించి ఊరుకోవటంవల్ల నే కాళ పాఠ్యములుగా మాళ్కూల్లిలో శళాషాలల్లో విశ్వవిజా వ్రలయాలలొ “శడియోలలో వినియోగానికీ శెచ్చినందువల్ల కచాం ళం అటి యోగం పశితలకు అబ్బుగాళ | ప! విలూలివొటి ఆనంతరామయ్యనా అవి 1స్తీ చ పై ట్రవులలా లలు

కావ్యరసాస్వాదనము జ్యో అ జీవితసము స్య భగవదధ్ధీత = 2వ అధ్యాయము

తం తధా కృపయావిష్ట తధా కృపయా ఆవిష్టం మ్మ పూర్ణాకు లేషణం అశు పూర్ణాకుల ఈక్షణం విషీదంత మిదం వాక్య విషీదంతం తం మధుసూదనః మువాచ మధుసూదనః శే ఇదం వాక్యం ఉవాచ

అపకారం చింతలో మునిగి కన్నుల సీరునిండి చూడజాలక, దుఃభించు ఆ అర్హ నుని గూర్చి భ్రీకృష్ణుడు ఇట్లు పలికెను. కృత స్తా కళ్ళల మిదం ఆర్థున। కుతః త్వా కక్యలం విషమే సముస స్థితమ్‌ ఇదం విషమే సముపస్థితం అనార్య జుష్టమస్వర్గ్య ఆనార్య జుష్టం, అస్వర్గ్యం, మకీ రికర మర్టున 2 అకీర్తికరం. త్రి

అర్జునా : ఎందువలన ఇంత క్లిష్టస్థితిలో చిక్కుకున్నావు. ఆర్యులకు తగనిడ ఉత్తమలోకపాప్తికి భంగమ్రనడి. అ పతిస్టపాలుచే సేడి. క్ర్లెణ్యం మాస్మగమః పార్ట పార్థః క్లెబ్యం గమః మాస్మ. నైత త్త్వ్యయప పద్యతే ఏతగ త్వయిన ఉపపద్యతే త్తు ( దం హృదయ దొత్వల్యం పరంతప హృదయ, దౌర్చల్గం త్యక్తో త్తిష్ట పరంతపః లి వదం త్యక్త్వా ఉత్తిస్థ |

లీ భగవడ్గీత పార్ధ: అరై ర్యపడకుము. ఇడి నీకు తగదుం శత్యభీకరుడా : హృదయ దౌర్భ ల్యము నీచమైనడి. దానిని విడిచిలెమ్యు. అర్జున ఉవాచ కధం భీవ్మ మహం సంఖ్యే మధుసూదన । పూజార్హా [దోణం చ మధునూదగన భీష్మం, (బోణంచ సంఖ్యే ఇవుభిః _పతియోత్స్యామి ఇమభిః కధం ్మషక్రియోత్సాామి పూజార్హా వరి సూదన॥ 4 _ అరిసూదన: సంభేజరణమున క మధుసూదన : శళతృసంవోరకుడా పూశార్హులగు భీమ్మని, దోణుని (ఇద్దరిని) బాణములతో ఎలా ఎదుర్కొనగలను. గురూ నహత్వా పా మవానుభాజాన్‌ మవోనుభా వాన్‌ గురూన్‌ [శేమో భోక్తుం లైక్ష మపీహలోకే అహత్వా ఇహలోకే భైక్షం హత్వార్ధ కామాంస్తు గురూనిహైవ అపి భోక్తుం _[శేయః హి. గురూన్‌ భుంజీయ భోగాన్‌ రుధిర పదిగ్ధాన్‌ 5 వత్వారుధిర (పధిగాన్‌ భోగాన్‌ భుంజీయ మవోనుభావు3ై న పెద్దలను చంపుటకంటె ఈ (పపంచమలో విచ్చపుకూడు తినుట మంచిదిగదా పూజసీయుల చంపి నెత్తురుకూడు ఆగు కామార్ధభోగముల ఎట్లు భుటజించగలను? నవైత ద్విద్యః కఠరన్నోగరీయో నః కతరర్‌ గరీయః ఏతత్‌ యద్వాజయెమ యదివా జయెయు చన వివ్మః యడి జయేమ వా యానేవహత్వా న బిజీవిషామ యది న జయేయుః వా యాన్‌ సేవ స్థితాః [పముఖేధా 'ర్తరాష్ట్రాాః 6 హత్వా న జీజీవిషామః. తే ధార్తరాష్ట్రాః ఏవ (పమఖె అవస్థితాః జయించుట, జయింపబడుటలో ఏం మంచిదో నిర్ణయించుకోలేక యున్నాను నేను గెలిచినను, వారే గెలిచినను ఏవాంధవ లు చనిపోయినచో జీవితము పై _రాకగల్తునో. అట్టి కురు పముఖులు ఎదుర్కొన నిలిచియున్నారు.

కావ్యరసాస్వాదనము శి కార్పణ్య టోషోప హతస్వభావః కార్పణ్య, దోష అపహత స్వభావః, పృచ్భామి క్వాం ధర్మసమ్మూ ఢథచేతః ధర్మసమ్మూ ఢ చేతః (అహం) ల్వాం యచ్చేేయః స్యా న్నిశ్చితం _బూహితన్నే పృచ్చామి యతీ [శేయ స్యార్‌ తర్‌ శిష్య స్తే ఒహం శాధిమాం క్వాం (పపన్నం నిశ్చితం మే (బూపా తే 9ివ్యః, అహం త్వాం _పపన్నం కూం కాది.

అతి దీన డనై, కర్తవ్యము తెలియక మిమ్ములను అడుగుచున్నాను ఏది నాకు మేలుచేయునో దానిని నాకు తేల్చిచెస్పుము. మీ శిష్యుడను. అళయించినాను కాబటి ఆదేశించువా. నహి [వపశ్యామి మమాపనుద్యాత్‌ న్‌పా , పపశ్యామి-మమ అపనుద్యాత్‌ యచ్చోక ముచ్చొషణ మిందియాణాం యత్‌ కోకం ఉచ్చోషణం ఇం దియాణాం అవాప్య ళూమా వసప త్సమ, లడ్డం అవాష్యభూమౌ అసపత్సమ్మ ద్దం రాజ్యం సుంాణామపి చాధిపత్యం॥ 8 రాజం, సూణామపి చ ఆంపత్యం

నా ఇంర్యడియముల తోభింపచేయు ఈ శోకము తొలగించుకొను మార్గము తేలి యక యున్నాను. ఎదురులేని రాజ్యాధిపత్యము భూమిమీద, దేవతల మీద నున్నను. (శాంతి గలుగుటలేద ) సంజయ ఉవాచ ఏన ముక్వా హృషీ కేం ఏవం ఉక్త్వా హృషీ కేం, గోవిందం గుడాకేశః పరంతప గుడాకేః *న యోత్స” ఇతి నయోత్స ఇతి గోవింద ఉక్వా తూష్టి ౬భూవహః॥ ముక్త్వా తూస్టీ బళూవహః। |

ఇట్లు శ్రీకృష్ణునకు చెప్పి అర్జునుడు “నేను యుద్ధము చేయను” అని &దో సీనుకై యుండెను.

శీ భగవ ద్దీ త తమువాచ హృష్షీక్రేకః బారత ; ఉభయోః సేనయోః [పహస న్నివ భారత మధ్యే విషీదంతం తం (సహసన్‌ సేనయో రభయో ర్మధ్యే ఇవ ఇదం వచం హృషీకేశః విషిదంత మిదం వచః॥ 10 ఉవాచ

ధ సతరాష్టాం ః కండు సేనల మధ్య దుఃభించు, అడ్జనుని గూర్చి నవ్వు నటిం చుచు ఇట్లు చెప్పెను. శ్రీ భగవానువాచ :- భగవానుడు చెప్పినడి. అకోచ్యా నన్వళోచ స్వం త్వం అశొచ్యాన్‌ అన్వశోచః [పజ్జా వాదాంళ్చ భాషసే చ | పజ్ఞావాదాన్‌ భాష సే; గతాసూ నగతాసూం శ్చ గతానూన్‌ చ అగతానూన్‌ నానుశోచంతి పండితాః॥ [1 పండితాః న అనుశోచంతి॥

శోకింప తగనివాటిని గూర్చి దుఃభించుచున్నావు తెలివిగలవారి మాటలే చెబు శున్నావు. చనిపోయినవారిని గూర్చిగాన్సి చనిపోయేవారిని గూర్చిగాని పంకితులు దుఃభించరు నఠ్వేవాహం జాతు నాసం అహం జాతున ఆసంన; నత్వం నేమే జనాధపాః త్వంన, చ ఇమే జనాధపాాన; న చైవ న భవిష్యామః సర్వే వయం ఆతః పరం న సర్వే వయ మతః పరం॥ 21 భవిష్యామ న ఏవ

“నేనో అనేది లేకపోవుట ఎప్పుడు లేదు *నీవీనూ అంతే ఈ రాజుల అంతే. అందరము ఆలాగె ఉంటాము ఇంక లేకుండపోయేదిలేదు. దేహినోఒస్మిన్‌ యధాదేహే అస్కిన్‌ దేహే యథా కౌమారం కౌమారం యొవనం జరా యౌవనం, దేహినః తథా తధా దేవోంతర (పాపి సి దేవోంతర। పాప్తిః; తళ స్ట్‌రస్త్మృత నముహ్య&. 18 రీరః నమువ్యాతి

కశావ్యర సాస్వాదనము క్‌ మానవ శరీరంలో బాల్యము; యౌవనము మొదలగు మార్పులు దేహధారియైన జీవి పొందుట జూచుచున్నాము అలాగే జీవి ఈ దేహము వదలి మరియొక దేహము ధరించును ధీరుడై నవాడు ఇందుకు కలవరపడడు. మాతా స్పర్శాస్తు కౌంతేయ కౌంజేయ ? శితోన్ష సుఖ శీతోస్ట సుఖ దఃఖదాః దుఃఖదాః మ్మాఠా స్పర్శాఃతు ఆగమా పాయినోఒనిత్యాః ఆగమా పాయిన। అనిత్యాః కాం తితీక్వస్వ భారత॥ [4 కాన్‌ తితీక్షస్వం పార్థా: దేహమునకు శీతోష్టములు, సుఖదుఃఖములు స్పర్శ వలన కలుగురపిం పోతుంటవి నిత్యములుగావు అని తెలిసికొనుము, యం హి ౫ వ్యధ యంత్మేతే పురుషర్షభ ః హా సమదుఃఖం పురుషం పురుషర్షభ సుఖం యం ధీరం ఏజేన వ్యధ- సమదుఃఖ సుఖం ధీరం యంతి, సః అమృతత్వాయ సోఒమృత త్వాయ కల్పతే॥ కల్పడే. పురుష్యశేష్టుడా " ఎవడు సుఖదుఃఖముల సమానముగా భఖావించగలడో అట్టి రీరుని నుఖదుఃఖములు కలవరపరచవు. అతడు మరణీతి వదలి నిత్యుడగును వాసతో విద్యతే భావో ఆసతః భావః నవిద్యతే. నాభావో విద్యతే సతః తు సతః అఆభావః న, ఉభయో రపీ దృష్టోంత తీత్వదర్శిభిః, దేహః స్త్వ్వనయో స్తత్వ దర్శిభిః 16 దేహీ ఉళయోః అపి అంతః దృష్టః లేనిది ఉండుటలేది ఉన్నడి నశించుట ఎన్నడు గలుగదు వీటిరెంటి శేడాను తత్త్వవేత్తలు [గహించ గలుగ దుర,

6 భగవద్గిత అవినాశికు తద్విద్ధి ఏన ఇదం సర్వం తతం తర్‌ తు యేన సర్వమిదం తతం అవినాశి విద్ధి అస్య అవ్యయన్య వినాశ మవ్యయ స్వాస్య వినాళం కర్తుం కళ్చిర్‌ శ అర్హతి న కళ్చిత్కర్తు మర్ష ఈ 17

దేనివలన ఈ సృష్టి అంత ఏర్చిడినదో అది నశించనిదని ఎజయింగుము. నకిం చని దానిని ఎవరు ఎనాశము చేయగలసి అంత వంత ఇమే దేహాః భారత ? నిత్యస్య అవినాశిన నిత్య స్యోక్తా శరీరిణః అ(_పమేయస్స శరీరిణః ఇమే అనాశినోఒ పమేయస్య దేవాః అంతవంతః ఊళ్తాః తస్మాత తస్మా ద్యుత్తస్వ భారత॥ 18 యుద్ధస్వ

అర్జునాః నాశరహిత మైనదియు అనుపమానమైన ఆత్మకు ఈడేహములు ఏర్వడు తుంటవి కొంతకాలముండి నశించును కాబట్టి నిశ్చింతగా యుద్ధము చేయము య ఏనం వేత్తి హంతారం యః ఏనం హంతారం వేత్తి, చ, యశ్హైనం మన్యతే హతం యః ఏనం హతం మన్యతే తౌ ఉలభొ తౌ న విజానీతో ఉలౌ న విజానసీతః; అయం, న వాయం హవహంతిన హన్యతే హంతీచన వాన్యతే

వలానివాడు చంపుతున్నాడని, మరియొకడు చనిపోతున్నాడని భావించువాకు ఉభయులు తెలియనివారె ఒకడు చంవలేడు. మరియొకడు చంపబడడు- నజాయతే [మియతే వా కదాచిర్‌ అయం కదాచిర్‌ న వాయతే, నాయం భూత్వా భవితావా నభూయః న్నమియకే వాస భూత్వా అజో నిత్యః శాశ్వత ఒయం పురాణో భూయః న భవితః; అయం న్‌ హన్యతే హన్యమానే శరీరే॥ వి0 అజః నిత్యః, కాళ్వ్యతః, పురాణ

వాన్యమానే కటీచే వలన

కావ్యరపసాస్వాదనము ఫి ఆత్మ అఆన్సుదానిక్షి వుష్టుకలేదు (దేవోనిక్రి మ్మాళిమే గలమ్షు! వావునులేధు. ఒకప్పుడు ఆత్భయుతడి - ఇంకి లేకపోవుటయు గలగదు. ఆత్మ పుట్టనిది నిత్యము శాశ్వతము. అవాద్మి దేహములు వుట్టుకూ చస్తుంటవి. వేదా వినాశిసం నిత్యం పార్ట * యః ఏనం అవివాశినం యయేన మజ మవ్యయం నిత్యం, అజం, అవ్యయం, వేంసు కరంస పురువః పార్ట పురుషః కళం, కం ఘాతయతి కం భఘూతయతి హంత కం* వ కం వాంతి పార్థ ఎవడు “ఆత్మ నశించదు నితఈం పుట్టుక చావులులేదోని తెలుసుకొనునో అట్టివాడు ఎట్లా చంపగలడు ఎవరిని చంషగలడు వాసాంసి జీర్దాని యధా వివాయ యఖథా నరః బూని వాసాంని నవాని గ్య వ్దాతి నరోఒపూణీ వివోాయ అపరాణి నవాని గ్యవ్హాతి తథా శరీరాణి వివో వష జర్దా తఠా దేహీ జీర్ణాణి శరీరాణి న్యన్యాని సంయాతి నవాని దేహీ 92 వివోయ నవాని సంయాతి మానవుడు చినిగిన బట్టలను పార ఎసి కొశవ్లైన ఇతర దస్తుల ధరించును ఆలాగె దౌైూధాం అమున ఆత్మ, జీర్ణ్వున ఎవామల వదలి ను+తన దేహాముల ధరించున . వైనం ఛిండంతి శత్హాశి ఏసం శస్తాజిన ఛిందింతి | నెనం దహతి వావకః ఏనం పావకః న దహతి; న వైనం శ్లేదయం త్యాపో ఏనం ఆపన క్లేదయంతి ; నళోషయతి మారుతః 23 చ మారుతః న కోషయతి ఈ ఆత్మను, ఆయుధములు చీల్చలేవు అగ్ని దహించలేదు నీటివలనబార లేదు గి లివలని ఒవ్‌ ంచుటయు జరుగదు

త్ర భగవద్గీత అచ్చేద్యోయ మదహోోఒ అయం అచ్చేద్యః ; ఆయం య మక్షేద్యో ఒ శోష్యఏవచ అదొహ్యః, అక్షేద్యః, అయం నిత్యః సర్వగతః, స్టాణు సర్వగతః, నిత్య అచల స్థాణుః రచలో ఒ యం సనాతనఃః॥ 24 ననాళఠనః, ఏవ

ఈ ఆత్మను లీల్చలేము. దహనముగాదు- బాధించలేదు ఇది సర్వవ్యాపి, నిత్యము. అచలము స్టిరమైనడి అనాడి అవ్యక్రోఒయ మచింత్యో ఒయ ఆయం ఆత్మా అవ్యక్తః ; అయం మవికార్యో ఓయ ముచ్యతే అచింత్యః; అయం అవికార్యః; ఉచ్యతే తస్మాదేవం విడి త్యైనం తస్మాత్‌, ఏనం ఏవం విడిత్వా నాను శోచితు మర్హసిః £5 ఆను శోచితుం న అర్హసి॥

ఈ ఆత్మ రూపరహితము*, ఊహకందనిడి మార్చ్భుచెందనిడి- అని చెప్పబడి నడి. అందుచే ఈ సంగతి తెలిసికొని దుఃభింప దగదు. అధవైనం నిత్యడాతం అధ చ;త్వం ఏనం నిత్యజాతం నిత్యం వా మన్యసే మృతం వా, వేత్యం మృతం మన్యసే, తథాపి తధాపి త్వం మహాబాహో ఏవం శోచితుంన అర్హసి నైనం శోచితు మర్ష సి॥ లి

అట్లు కానిచో, అతడు పుడుతుంటాడు, చనిపోతూవుంటాడు అని తెలం యడల, అప్పుడును దుఃభించ పనిలేదు జాతస్య హీ [ధువో మ లల్యుః హి, జొతస్య మృత్యుః ధృహః ధృవం జన్న మృతస్యచ చ, మృతస్య జన్య ధం తస్తా దపరివోరారే తస్మాత్‌ త్వం అపరిహా ఆ

ఠి క్‌ తీ

వ త్యం కోచితు మర్ద్మసి॥ లబ్ది? శోచితుంన అక్నసి!

శావ్యరసాస్వాదనము ర్ధి

పుట్టినవానికి ఎప్పటికైన చావుతస్స్పదు. చనిపోయిన తరువాత పుట్టుకయు తప్పదు. పుట్టుక చావుల ఆపలేని విషయములై నపుడు దుఃభించుట ఆనవసరము అవ్యక్తాదీని భూతాని భారత ! భూతాని అవ్యక్త ఆదిని; వ్యక్త మధ్యాని భారత వ్యక్త మధ్యాని; అవ్యక్త నిథనాని ఏవ అవ్యక్త నిధనా న్యేవ త్మతకాసరిదేవనా త్మతకా పరిదేవన్నా విరి

అర్జ్థనా ॥ ఈ జీవులు మొదట నామరూపరహితమైనివి. మధ్యకాలములో నామ రూసములు (పకటమైనవి. తిరిగి అవ్యకృస్థిిలోనికే పోవును ఇంక చింతపడుట ఎందుకు? ఆళ్చర్యవన త్పళ్యతి కళ్చి దేనం కళశ్చిర్‌ ఏనం ఆశ్చర్యవత్‌ పశ్యతి ఆ్చర్యవ ద్వదతి ఈధైవ బాన్యః చ తదైవ అన్యః ఆళ్చర్యవత్‌ వదతి ఆశ్చర్య వశ్రైన మన్యః శృణోతి చ అన్యః ఏనం ఆ్బర్యవత్‌ శృణోతి 1శుశ్వాప్యేనం వేద నవైవ కళ్చిర్‌॥ &9 చ కళ్చిర్‌ కృత్వా ఏనం నవేద.

ఇట్టిదని తెలిసికోలేక చకితుడై ఒకడు గాంచు. అలాగే మరొకడు *చ్చిత మైనదిని చెప్పను. చ్యితమైనదిగా మరియొకడు వినును. ఏదో తెలిసినట్టుగానే ఉంటుండిగాని తెలియబడదు. దేహీ నిత్య మవర్యోఒయం లళారత ; ఆయం దేహీ సర్వస్వ దేహే సర్వస్య భారత దేహే నిత్గం అవధ్యః; తస్మార్‌ తస్మాత్‌ సర్వాణి భూకాని సర్వాణి భూలాని; త్వం ళోచితుం, న న త్వం కోచితు మర్హసి॥ 80 అర్హసి.

పార్ట । దేహము ధరించిన ఈ ఆత్మ, నిత్యుడు. చంసబడడు. అన్నీ జీవుల స్ధితియు ఇంతె. అందుచే మరణము గూర్చి శోకింపవలదు,

2

10 భగవ ద్దీ త న్వధర్మ మపి చావేక్ష్య చ, స్వధర్మం అవేక్య, అపి న వికంపితు మర్దసి వి కంపితుంన అర్హసి; మా ధర్మార్ధి యుద్ధాచ్చేయోఒ ష్యతియస్య ధర్మ్యాత్‌ యుద్ధాత్‌ న్యర్‌ చృతియస్య న విద్యకే॥ 81 అన్యః (శేయః న విద్యఠే. మరియు నీ క్షతియ ధర్మమును గు ర్రించుకొని వణికిపోవద్దు అవసరమైన ప్పుడు. రక్షణకు క్ష్యత్రియడు యద్ధముచేయక తప్పదు. అంతకందె మరొక కర్త వ్యము అతనికిలేదు. య దృశ్చయా చోపపన్నం పార్థ ॥ యదృచ్చయా ఉపపన్నం స్వర్గద్వార మపావృతం చ, ఆపావృతం స్వర్గద్వారం సుఖినః క్యతియాః పార్థ ఈ దృళం యుద్ధం సుఖినః లభంతే యుద్ధ మీదృళ మ్‌॥ ఖం ష్యతియాః లభంతే పార్థాః క్షతియలు యుద్ధమును దైవికముగా వచ్చిన మోక్షమునకు అవకాళ ముగా స్వర్గద్వారము తెరునబడినట్లు భావింతురు. ఆదృష్టవంతులైన ష్ష్మతియభకే ఇది లభించును. జధచేత్వ మిమం ధర్మం ఆఢ--దేర్‌ త్వం ఇమం ధర్మం సంగామం న కరిష్యసి సంగామం వ్‌ తరిష్యని, తత తతః న్వథర్మం క్త రించ స్వరర్మం చకి ర్తిం పాత్వా హిర్వా పాప మవాష్ఫ్యసి॥ లలి పాపం అవాష్స్యసి. అలాగాక, అవసరమైన ఈ యద్ధముచేయక మానినచో అప్పుడు నీవుబాధ్యత వదలిన వాడవగుదువు. పేరు [పతిష్టలు పోయి పాపము పొందెధవు, అక్ర రిం కాపి భూతాని ఆఅపిచ్చ భూతాని తే అవ్యయాం కథ యిమ్యంతీ తేఒవ్యయాం -జకీరిం కథ యిష్యంతి; సంఖభావి తస్య చాకీ రి చ అకీ రః సంభావితస్య మరణాగ్స్‌ ర థరణా దతిరిచ్యతే॥ థ్‌ అతిరిచ్యతే.

కావ్యరసాస్వాదనము [1 అంతేకాదు ఈఅ్మపతీష్టయైన పనికి నిన్ను (పజలు అనేకవిధములుగా చెప్పు కొందురు. చెడ్డపేరు పొండుటకంటే చచ్చేడి మేలు. భయార్‌ రణా దుపరతం చ యేషాం త్వం బహుమతః మం స్యంతే త్వాం మవారధాః భూత్వా లాఘవం యాస్యసి; యేషాం చ త్వం బహుమతో మహారథాః త్వాం భయాత్‌ భూత్వా యాస్యసి లాఘవం॥ న రణార్‌ ఉపరతం మంస్యంతే ఇంచ గౌరవ స్థితినిపొండి, నీవు తేలిక పడిపోతావు. యోధులు, నీవు యుద్ధము నకు భయపడి పారిపోతివని తలంచుదురు. అవాచ్య వాదాంశృ బపసూన్‌ తవ అఆపాలరాః తవ సామర్థ్యం వడివ్యంతి తవాహితాః నిందంతః బహూన్‌ అవాచ్యవాదాన్‌ నీలదం తస్తవ సామర్థ్యం వడివ్యంతి?; తతః దుఃఖతరం శతో దుఃఖతరం ను కిం॥ 806 కిం. సీ శతృవులు నీ బలపర్మోకమములను గర్తిస్తారు నానాదుర్భాష లాడుదురు. ఇంతకంటె సీచమేదైన గలదా, హతోవా [పాస్యసి స్వర్గం హతః-వా స్వర్గం (పొష్యసి జీర్వా వా లోవ్యసే మహీ్‌మ్‌ జీర్వావా మహీం భోవ్యసే తస్మాదుత్తి ష్ట కౌంతేయ కౌంఠేయ | ఠస్మార్‌ యుద్దాయ యుద్ధాయ కృతనిశ్చయః 87 కృతనిశ్చయః ఉత్తిన్ల. యుద్ద మధ్యమున చచ్చినచో మోవము. వచ్చును. జయించినచో భూమిని హపాలీంచెదవు. కాబట్టి పార్థ యుద్ధముచేయటకు నివృయించుకొని లెమ్ము.

[కి ఠళగవద్గీత్‌ సుఖదుఃఖే సమే కృత్వా సుఖదుఃలే, లాభాలాలౌ లాభా లాభౌ జయా జయౌొ జయా జయౌ, సమే కృత్వా తతో యదాయ యజ్యస్వ తతః యుద్దాయ యజ్యస్వ; వ న! నైనం పాప మవాప్ప్యసి॥ శక ఏవంపాపంన అవాస్యసి. సుఖదుఃఖములను, లాభాలాభములను, జయాపజయములను సమము గాభావించి యుద్ధము చేయటకు ఉప్మకమింపుము. ఇందుచే నీకేలాటి పాపము గలుగదు. ఏీషాలేఒభిపోతొ సాంఖ్యే పార్ట ః ఏషా బుద్ధిః ఠే సాంఖ్యే బుద్ది యోగే త్విమాం శృణు అభిహితా. ఇమాంతు, యోగే బుద్ద్యాయుక్తో యయా పార్థ శృణు; యయా బుద్ధ్యా కర్మబంధం (వవాస్యసి॥ 09 యుక్తః కర్మబంధం (పవాస్యసి ఫార్థాః ఇదియే జ్ఞానయోగముగ వివరించబడినది. దీనిన్సి వినుము. ఇట్టి నిశ్చయ మిద్ధితో పనిచేసినచో కర్మ నిన్ను బాధించదు. ఫలితము అంటదు నేవోభికమ నా శోబస్తి ఖహ అభికమ నవాశఃన అస్తి. (పత్యవాయో న విద్యతే (పత్యవాయః న విద్యతే; అస్య స్వల్పమ ప్యాస్య రర్యస్య ధర్మస్య స్వల్పం అపి, మహతః (త్రాయతే మహతో భయార్‌॥ 40 భయార్‌ |శాయతే. బాధ్యత నెరవేర్చుటచే పొరబాటు ఉండదు. చింఠంప పనిలేదు. ఈమ్మాతము స్వల్పమైన విధిని నిర్వ ర్రించుటచే ఆ బాధ్యత నిన్ను గొప్ప ఆపదనుండి కాపాడును. వ్యవసాయాత్మికా బుద్ధి కురునందన ః ఇవా వ్యవసాయాత్మికా శేశకేహ కురునందన బుద్ధ ఫఏకాహి్‌; ఈ, బహుకాఖా హ్యనం కాళ్ళ అవ్యవసాయినాం బుద్ధయః బుద్ధ మో ఒవ్యవసాయినాం॥ తీ! బచుళాధాః అనంతాః చ

శావ్యరసాస్వాదనము (కీ పార్థా | ఏదో ఒకే మార్గమును నిర్ణయించుకొనుము సోమరులు ఎన్నియో కకరకాలై న ఆలోచనలు చేస్తుంటారు ముందుకు సెౌగరు. యామిమాం పుష్చితాం వాచం పార్ట ॥ వేద వాద రతాః అన్యర్‌ (ప్రవదం త్యవి పళ్చితఈ న అస్తి ఇతి వాడినః, యాం వేద వాద రఠాః పార్ట పుష్చితాం వాచం అవిపశ్చితః నాన్మ దస్తీతి వాదినః॥ 48 ప వదంతి. పార్ట వాదమురియందే ఆసక్తిగల జ్ఞానులు, ఇంకా ఏవో చాలా ఉన్నవి అంటారు. మనోరంజకములగు మాటలను తెలిసి తెలియనివిచెబుతుంటారు శామాత్మనః స్వర్గ పరా స్వర్గ పరః జన్మ కర్మఫల (కియా విశేష ఇహుళాం కామాత్మానః [కియా విశేష లోగైశ్వర్య గతిం (పతిః బహుళాం (కుర్వంతి . ఇంతకంటె సుఖము కోరుతారు. వచ్చే జన్మలోగూడ బిశ్వర్యము గలుగుటకై కోరికలతో (వతాడి కర్మలు ఎన్నియో చేయుచుందురు భోగైశ్వర్య (పసక్తానాం తయా అపహృత చేతసాం తయాపహృత చేతసాం లోగెశ్వర్య [పసక్తానాం సమాధౌ, వ్యవసాయాత్మికా బుద్ధిః వ్యవసాయాత్మికా బుద్ధిః సమాధే న విధీయలేః 44 న విధీయడే వారి బుద్ధి 'పెడ్యతోవన పోయి భోగై శ్వర్యము లనె అపేవించుడురు అట్టి వారికీ నిశ్చితమార్ణమున క ్రషిః ఏక్కాగత ఏర్పడదు తై9గుణ్య విషయా వేదా అర్జున! వేదాః తై0గుజ్య నిస్తో గుణ్యో భవార్డున విషయాః, నిః తై9గుణ్య, నిర్వ్యంతో నిత్య సత్వస్టో నిత్యసత్వస్థః, నిర్ధ్వందః నిర్యోగక్షేమ ఆత్మవాన్‌॥ తీర్‌ నిర్యోగవేమః ఆత్మవాన్‌- ళన.

14 థీగవర్టీత అర్జునా । వేదొడి (గ్రంథము లన్నిటిలోను సత్వరజ స్తమోగుణ సహితములగు లౌకికకార్యములు వివరించబడినవి. వీటికి అతీతమైన మార్గము తెలిసికొనుము. స్థిర నిశ్మయుడవుకమ్ము._ ఆత్మ పుట్టుకస్థానము పొందవలెనని కోరుము. మంచిచెడ్డలు జయాపజయములు లెల్టచేయవద్దు. యావానర్థ ఉదపానే ఉదపానే యావాన్‌ అర్థః సర్వతః సంప్తతోదశే సర్వతః సంప్పుతోదళే విజానతః తావాన్‌ సర్వేష వేదేషు [వాహ్మణస్య, సర్వేష్‌ వేదేవు (బోహ్మణస్య విజానతః తీరి లావాన్‌. నిండిన జలాశయములోనికి నీట్మి పవావోలు వస్తుంటవి ఫోవుచూ ఉండును. నీటిమట్ట మొకేరితిగా నిలుచును. తెలిసికొన్నవానికి ఉదాసీనత ఏర్పడును. కర్మణ్యే వాధికారస్తే తే కర్మణి ఏవ అధికార మా ఫలేషు కదాచన ఫలేషు కదాచన మా; మా కర్మ ఫలహేతుర్భూ కర్మ ఫరంహేతు మూ భూ మాతే సంగో ఒస్త్య కర్మణి॥ క! తే అకర్మణి సంగః మా అస్తు. నిర్ణయించుకొని పని నిరంతరము చేయుటయే నీవంతు, నీవనుకొన్నట్లు వలీ తములు ఎల్లప్పుడును రావు. రానివొటికి దుభించకు. నిరత్సావాపడి సోమరిగా ఉండరు. యోగస్థః కురు కాణి ధనంజయ । సంగం త్యక్త్వా సంగం త్యక్త్వా ధనంజయ సిధ్యసిద్ధొః సమః భూత్వా సిద్ధ్య సిద్దయోః సమోభూత్వా యోగస్టః కర్మాణి కురు. సమత్వం యోగ ఉచ్యతే 48 సమత్వం యోగ ఉచ్యతే. పార్థా: ఇయావజయములయందు. సక్తుడుగాకుండా లగ్నమై క ర్హవ్య్యముల చేయము. ఉదాసీనతో కార్యకరణమణ యోగమందురు.

కాచ్యర స్తా స్వా దనము కేర్‌ దూరేజ భ్యానరం శర్మ బుద్ధియోగార్‌ కర్శదూగేణ బుద్ధియోగా ద్ధనుంజయ అవరం. ధనంజయ బుద్ధొ బుద్ధి శరణ మన్విచ్భృ శరణం అన్విచ్చః వల హేతశ్రవః కృపణాః భల హేతవః॥ 49 కృపణాఒ ఈ వివిధ కార్యముల కంటి నిశ్చయాత్మక సంకల్పము పైమెట్టు. హార; అట్టి ఉన్నత సంకల్పమః న్నాశయింపుము. లౌకిక ఫలాలుకోరేవారెంత హీనులు. బుద్ధియుక్తో ఎవొ తీహ బుద్ధి యక్తః నుకృళ-దుష్టుతే ఉభే స్‌కృత దుషుతే ఉలే ఇవా జహాతి; ఠస్మార్‌ తస్మా ట్యోగాయ యుజ్యస్వ యోగాయ యజ్యస్వ; యోగః కర్మ సు కౌఠళలం॥ ర్‌0 యోగః కర్మసు కౌళలం ఉన్నతమైన మార్గమును నిర్ణయించుకొన్న వారు పాపపుణ్యమల విచారణ [కిందమెట్టులోనిదని (గహిస్తారు కాబట్టి అట్టి ఆంతరంగిక మార్గమునకు యత్నిం చుము అట్టి యత్నములో నేర్పరితనమునే యోగమందురు. కర్మణం బుద్ధి యుక్తాపా హ్‌ బుద్ధియుక్తాః మనీషిణః ఫలం త్యక్త్వా మనీషిణః కర్మజం ఫలం త్యక్త్వా పదం గచృం త్యనామయం॥ 01 అనామయం పదం గచ్చంతి. తెలివిగలవార్వు ఆ ఉన్నళ ఉంతరంగికమార్గమును ఆ శంుంచి లౌకికకార్య ఫలముల లెబ్ధచేయరు. జననమరణసరంపర నుండి తప్పించుకొన్సి ఆనందమైన అడి స్థానమును చేరుదురు యదాజే మోహ కలింం యదాకే బుద్ధి మోహకలిలం బుద్ధి ర్య్యతి తరివ్యతి వ్యతి తరిష్యతి.-తిదా (శోతవ్యస్య తదా గంతాసి నిర్వేదం శృతస్యచ నిర్వేదం గంతాని. (గోతవ్యస్య వకస్యద (౫

16 ళభగన ద్దీ త

ఎప్పుడు విషయలంపటను బుడ్డి దాటునో అప్పుడు వినియన్నట్టి, ఇంకను వినవలసినవాటిని వదిలి లక్యమును మ్మాతమే చింతన చేయుదువు. (వతి విపతి పన్నాతే యదా తే (శతి వ్మిపతి పన్నా యదా స్టాస్యతి నిశ్చలా బుద్ధిః సమాధౌ అచలా నిశ్చలా సమధా వచలా బుద్ధి స్ట్వాస్యతి తదా యోగం ఆవాష్స్యసీ. స్తదా యోగ మవాప్ఫ్యసి॥ ర్‌లి

ఎప్పుడు చదువులచే సంస్కరింపబడిన చిత్తము నిర్మలము నిశ్చలమై సమాధి సాయిని అంద కొననో అప్పుడు యోగి యగును. ఖ అర్బ్భన ఉవాచ స్టిత ( పజ్దన్య కాభాషా శకేశన సిత (పజ్జస్య సమాధిస్థస్య సమాధి స్త స్య శేశవ భాషాకా? స్టితిధీః కిం (పభాషేత 1 స్టితధీః కిం _పభాషేత శిం అసీత ? కం (వకేత? శీమాసీత (వజేత కిం! క్క

కృష్టాః అట్టి స్థిరబుద్ధి కలవాని జీవిత లశ్యమేమిటి ! ఏమి పల్కును ? ఏ అసనమున సాధనచేయును. ఎట్లు వర్తించును 1 థ్రీళగవానువాచ (పళవోతి యదాకామాన్‌ పార్ధ ః యదా మనోగతాశ్‌ సర్వాన్‌ పార్ధ మనోగతాన్‌ సర్వాన్‌ కామాన్‌ (పజహాతి స్థిత పజ్ఞస్త దోచ్యతేః కల్‌. తున్టః స్థిర్మపద్దః ఉచ్యదే.

పార్థః మనసులోనికి వచ్చు కోరికల తోసిపుచ్చుచుు తన ఆత్మస్థానమనినే లక్ష్యముంచును. ఆ ఒక్కదానిచేతనే తృ ప్రిపడును. అట్టివాడే స్థిత్మపజ్జుడు,

అలి |! |! లా

తావ్యర సా స్వా దనము [7 దుఖేవ్వను డ్విగ్న మనాః దుఃఖేమ అను. డ్విగ్న మనాః సుఖేష విగత స్స్హహః సుఖేష విగత స్ప హః వీతిరాగభయ వీతరాగ భయ (కోధః (కోధః మున్మి ఏతదీః ఉచ్యతే. స్థిత ధీ ర్మని రుచ్యశే॥ కరి

దుఃఖములు తటస్థించినపుడు అతడు చలించడు. విశ్వర్యము కలిగినపుడు వ్యామోహపడడు. మోహము [కోరము వదలినవాడు స్థిరబుద్ధి కలవాడందురు. యః సర్వ తాన భిస్నేహ యః సర్వత అనభిస్నేహః తర్‌ స్తత్త తృ్రాప్య శుభాసళమ్‌ తర్‌ పభ అకభం (పాష్య, న నాభినందతి నద్వేష్టి అభినందతి న ద్వేష్టి తస్య

దేనికొరకును (పాకులాడెవాడుగాదు. మంచిగాని చెడ్డగలిగినపుడు ఉబ్బడు భిన్నుడును కాడు. అతనికె స్థిరబుద్ధి కలిగినట్లు యదా సంహరతే చాయం యదా ఆయం కూర్మ అంగాని కూర్మోంఒగానీ వ సర్వశః ఇండియా రైభ్యః ఇం్యదియాణి ఇం్యడియా జీరడియర్టేళ్య సర్వశః సంహరతే శదా స్తస్య (పజ్ఞా। పతిష్టితా॥ 58 తస్య (జ్ఞా (పతిష్షితా.

తాబేలు నాలుగుపాదములను, తలను లోపలికి ముడుచుకొన్నట్లు, పంచేం్యడి యమ.లను బాహ్యభోగములనుండి వెనుకకు ఎల్లప్పుడు మరల్చును ఆతనికి స్థిరబుద్ధి ఏర్పడినడి

త

14 భగవడర్గిత విషయా వినివర్తంతే దేహినః నిరావారస్య విషయాః నిరావోరస్య దేహినః వినివర్తంతే రసవర్జం అస్య రసవరం గసోఒప్యస్య పరం ద్భష్ట్వా రసః అపి వరం దృష్ట్వా నివర్త ఠర్రేః ర5్‌9 నివ గ్‌ తే.

విషయలోగముల స్వీకరించనపుడు, అవి ఆకర్షించక నురలిపోవును. అవి ఆనందము అతనికి కలిగించవు. లోహల ఆత్మస్థానము చూచినపుడు బాహ్యవస్తువుల పై ఆపేక్ష తొలగును. యతతో హ్యపి కౌంతేయ కౌంతేయ! యతతః విపశ్చితః పురుషస్య విపశ్విళ పురుషస్య అపి మనః పమాధీని; ఇండియాణి [పమాథీని ఇంగదియాణి (పసభం హరంతి హరంతి [పసభం మనః 60

పార్థ మార్గము తెలిసీ పోవయత్నించువానిని కూడ మనసు పొరబెట్టను ఇం[డియములు బాహ్యవస్తువులవై పు లాగును లాని సర్వాణి సంయమ్య లాని సర్వాణి సంయమ్య యుక్త ఆసీత మత్పరః మతర్పరః యుక్తః ఆసీళ; వశేహి య'స్సేందియాణ్‌ హ్‌ యస్య ఇండియాణి వశీ తస్య (పా (పతిష్షికా॥ టి! తస్య (ప్రజ్ఞా (పరిష్టిరా.

ఇట్టీ ఇండియమబలి నన్నిటిని అదుపులోబెట్టు, ఆత్మయండే లగ్నము” కూర్చొనవలెను. ఇం్యడియవశము చేసికొన్నవాడే స్థిత్మపజ్ఞుడు. ధ్యాయతో ఏషయాన్‌ పుంసః విషయాన్‌ ధ్యాయతః పుంసః సంగపస్తే వూప జాయతే తేమ సంగః ఉపజాయతేి సంగార్‌ సంజాయతే కామః సంగాత్‌ కామః సంజాయణతే ఇషాన్‌ కోఠ్రోలలి వాయథే. 62 కామాతీ :కోరః అభిశాయజే

తవ్యరసాస్వాదనము |$ీ విషయళఖోగముఅగూర్చి ఆలోచన వచ్చినంతనే ఆస క్రీ కలుగును. ఆస క్తివలన

త్మీవవాంఛ కలుగును. కోరిక తీరనపుడు [కోధము వచ్చును.

స్కృతి (ంళాల్‌ బుద్ధినాశో స్మృతి భంకార్‌ బుద్ధినాళః;

బుద్ధినాకార్‌ (పణస్యతి 68 బుద్ధినాళాత్‌ (పణస్యతి.

(కోధమువలన మూఢుడగును. మూఢత్వముచే మరపు కలుగును. మరపు కలగుటచే ఒక నిళృ్క్వయమునకు.రాలేడు. పనిక్రై నిశ్చితబుద్ధి లేనివాడు నశించును. రాగ ద్వేష వియుక్తై స్తు విధేయాత్మా తురాగ విషయా నిండియై శ్చరన్‌ ద్వేషవియుశ్తై ॥ ఆళ [వశః ఆత్మవ్ష్యై ర్విధే యాత్మా ఇందియ్లైః విషయాన్‌ చరన్‌ (ప్రసాద మధిగచ్చతి॥ 64 (పసాదం ఆధిగచ్చతి.

మనను లోబరచుకొన్న వాడును, రాగడ్వేవములు లేనివాడును, ఇందియము లను అదుపుతో నుంచుకొనుటచే, భోగముల మధ్య ఉన్నను మనశ్శాంతిని పొండి యుండును.

(పసాదే సర్వదుఃభానాం (పసాదే ఆస్య సర్వదుఃఖానాం వోని రస్యోప జాయతే హామి ఉపజాయరే. (సన్న (వసన్న చేతసో వ్యోకు దేఈ బుద్ధిః ఆకు పర్యవతిష్టతే, బుద్ధి పరఠర్యవ తిష్టతేః 6

అట్టి (శాంత స్థితిలో దుఃఖము లన్నియు అజగిపోవును సంతోవదిత్తునకు లవషృ్మమున వక్కాగత కలుగును,

క్షం , అగవద్దీత

నాస్తీ బుద్ది రయుక్తస్య ఆయక్తస్య బుద్ధిః న్‌ ఆస్తి

నచా యుక్తస్య భావనా చ అయుక్తస్త భావనా,

న చా భావయతః శాంతి అభావయతః శాంతీ న,

ర కాంతస్య కుత సుఖ౦ం॥ 66 అకాంతస్య సుఖం కుఈ 1 ఇండియములను అదుపులో పెట్టని వానికీ బుద్ధి ఒక నిర్జీ మార్గమునకు రాదు.

వానికి ఏక్కాగత చేయవలెననే యోచనయే కలుగదు. అందుచే కాంతి కలగదు.

శాంతిలేనిచో సుఖము ఎక్కడ?

ఇందియాణాం హ్‌ చరతాం వాయుః అంఠభసీ నావం ఇన

యన్మనోఒను విధీయతే ఇం[డియాణాం చరతాం యర్‌

తదస్య హరతి (పా మనః అనువిధీయఠే. తర్‌

వాయుర్నావ మివాంభసీ॥ శ్‌ అస్య | పజ్ఞాం హరతి.

'పెనుగాలీ సము వమధ్యమున వొవను ఎక భాడికో కొట్టుకుపోవునట్టు, ఇండియము లకు లోబడియున్న మనసు, వానావిధముల చెదరిపోవును నిశ్చితమార్గమున పోవలయు వను పట్టుదిల పోగొట్టును. నిగృహీతాని సర్వశః ఇం్యడియాణి సర్వశః ఇండియా ర్టేభ్యః ఇండియా ణీర్మదియార్టేభ్య నిగృహీతాని తస్య (పా (పతిష్టితా స్తస్య షా (పతిస్టితా॥ 60

బలముగలవాడా బాహ్యవస్తువుల మండి ఇం్యదియముల మరలించి ఎల్లిప్పుడి ఆంతర్ముఖము చేయగలుగుచో అపడే సమర్థుడు. యానిశా సర్వభూశానాం సర్వభూతానాం యానిశా తస్యాం తస్యాం జాగర్రి సంయమీ సంయమీ జాగ ర్థి, యస్యాం యస్యాం జ్మాగతి ఘాకాని భూతాని జగతి సా పత స్తానిళా హ్యతొ మువేః॥ 69 మునే నిశా _

కావ్యరసాస్వాదనము /

సర్వజీవులు వ్యామోహనుచే ర్మాతీయందు వలె నిదురించుచుండగా యోగి మలుకొని సొథనచేయును. లోకవ్యవవోరాలలో జీవులు కేర్చుతో నున్నట్లు తలంచి వమ యోగి జడునివలె రాతి న్నిదసమయముగా తలంచును- ఆపూర్యమాణ మచల ,(పతిష్టం ఆపూర్యమాణం ఆచల్మపతిష్టం సమ్ముదమాహః (పవిశ తి తద్వర్‌ సమ్ముదం ఆహ (పవిళంతి, ఈద్వర్‌ కామా యం (ప్రవిశంతి సర్వే తద్వల యం సర్వేకామాః సళాంతి మాప్నోతి నకామ కామీ 70 (ప్రవిశంతి కామ కామీన

ఎన్ని నదులు వరదలుగా వచ్చి సమ్ముదయులో చేరినను, సము దమట్లము పెరిగి పొంగదు. అ్యపకారమే లౌకిక ఐశ్వర్యములు సంప్రాప్తించినన , అఆనుభవించుచు వ్యామోహపడి అ పే&0చరు. వివోయ కామా న్నః సర్వాన్‌ యః పుమాన్‌ సర్వాన్‌ కామాన్‌ పుమాన్‌ చరతి నిస్ప్రహః వివోయ నిర్మమః నిరహంకారః నిర్మమో నిరహం కారః చరతి సః శాంతిం ఆధిగచ్చతి స కాంతి మధి గచ్చతిః గ

ఎవడు అన్ని కోరికలను విడిచి “నేని, “నాది” అనుభావమముల మరచి వర్తిం చునో ఆతడు కాంతిని పొందునుః ఎషా (వాహ్మీ స్ట్‌తిః పార్థ పార్థ ఏషా (దాహీ ర స్థితః, నైనాం (పాష్య విముహ్యతి ఏనాం (ప్రాప్య న విముహ్యతి స్థిత్వాఒస్యా మంతకాలేఒపి ఆంతకాలే ఆపి అస్యాం స్టిత్వా (ఐహ్మ నిర్వాణ మృచ్చతి॥ 2 (వహ్మ నిర్వాణం బుచ్చతి.

పార్థాః ఆత్కస్థానమన లీనమగ స్థితిపొందినవాడు పొరబడడు మరణకాల ములోగూడ అదే ఆనంద స్థితిలో నిలిచి. పరమాత్యయందు లీనమగున

ఓంతత్పతట లాం జం ల "క ల! ల శే

డే నుబ౦ధాలు కాళిదాసుని = అభిళ్టానకాకుంతలం ఇ నాల్లవఅంకము (తతః (ప్రపోఈ కుసురూపచయం (పువ్వులు కోయుచున్న ట్లభిన నాట యంత్యొ సఖ్య. యించుచూ సఖులు (వమాంతురు ) ఆనసూయా:= హలా (వీయంవదేః గాంధ అనః- ఏమే (ప్రియంవద! మన శకి౦ ర్వేణ విధినా నిర్వత్త కల్యాణా కకుం తల (పేమించి సెండ్లి చేసికొని తగిన తలా అనురూప ఖర్తృగామినీ సంవృ భగ్తను పొండినందుకు సంతోషమే, శ్రేతి నిర్బృతం మెహృదయం కధాపి ఒకటి మాతం ఆలోచించవలని వతావర్‌ చింతనీయం యున్నవి, (ప్రియంవదా:. కధమివ (వియం... అదేమిటి 1 అనఒ అద్య రాజర్షి రిస్టిం పరిసనూష్య అనః. యాగానంతరంబునుళువీడ్కోలు బముషిభి? ఏసర్థితః ఆత్మనో నగరం బేసిన తరువాత ఆ శాజర్షి తన పట్ట వప విశ్య అంళఈపుర సమాగతఈః। జానికి వెళ్ళియున్నాడు. ఇప్పుడు ఇతోగతం వృత్తాంతం స్మరతివానవా అంతఃపుర స్త్రీలతో అళడు కలిసి ఇతి. కొన్న తరువాత యిక్కడి విషయం జ్ఞ ప్రియుండునో? లేదో? అని [వియం ఫల వ్మిసధ్ధా భవన తాదృశా (పియః- నిశ్చింతగా ఉండు. అంతది ఆకృతివిశేషా గుణవిరోధినో భవంతి. రూషసికి అవలక్షణాలు కలుగతవా 1 శాఠ ఇదానీం ఇమం వల్తాంతం కాని వాన్నగారు ఈ వృత్తాంతం (సర్వాన తొనే కిం (వతి (ప్రత్యాత ఎన్నంతనే ఏఎధంగా తలంచునో ఇతి ఊహించలేక ఉన్నాను.

ఆఅభిచ్ళా నళాశుంతలము ల!

అన. యధాహం పశ్యామి కథా తస్య ఆనః- నాకు తోచినంతవరకు దీనికి అనుమతం ఖవేత్‌.... అతడు ఇష్టపడవచ్చును......

(పియం'-(పువ్చళాజనం విలోక్య) సలిః (పియ- (పూలబుట్టలో చూచి) చెలీ మాని. ఛాలుననుకొంటాము

ఆన - నను సఖ్యయాః శకుంతలాయాః ఆన:;- కాని మనచెల్లి కకుంతల సొలగ్య సౌభాగ్య దేవతా అర్ననీయా. దేవతను గూడ పూటించవలసి

యన్నడిగదా ?

(వియం: యుజ్యతే (ప్రియం: అవసరమే.

(ఇల తేన కర్మ అభిన మతః) (అని పూలు కోయుచుందురు? అక మవల లో: వీచుండోయి : నేనేనండి అనః- (కర్ణం దత్వా) అతిధీనాం;: ఇవ _ అనః- (బెవిఒగ్గి) ఎవరో అతిధి నచ్శి

వివేడిఠడ్‌. నట్లున్నాడు. ళా (ప్రియం: నను ఉటణ సంనిహితా | పియః- పర్ణళాలవద్దనే శకుంతల ఉన్నడి శకుంతలా గదా" అన... అద్య పునః హృదయేన ఆసం అన'- ఉన్నడి ఉండటానికి. కాని ఆమె నిహిరా. అలం ఏలా నద్భిః కుసుమైః మనస్సు మ్మాఠం ఇక్కడ లేడు చాలులే ఈపూలు. (ఇతి చ్‌స్థిలౌ) (అని వెళ్ళిపోతారు)

వీ శాన్యర సాస్వా దనము (నేపథ్యే) (తెరలో) ఆఅ: ఆతిథీ పరిభావిని । ఓసీః అతిథులనే పరాఖభవిస్తావుటే? విచితయంతి యమనన్న మానసా ఎవనియంటో మనసునిలిపి ఇంత ల్‌పళ్ళా తపోధనం వేత్సి న మాముపస్థితం; స్మరి _ లిని ఇక్కడికి వచ్చియండగా గమనించ వ్యతి త్వాం నస బోధితోఒపిసన్‌। కధాం లేదా? గర్వితుడు లోగడస్థితిని మరచి

(ప్రమత్తః _పధమం కృతామివ॥ నట్టు, వాడు ఎంతచెప్పిన నిన్ను గుర్తిం

చడులే ?

(వీయ:- వొధిక్‌ ! వొధిక్‌ ; అపియం (పియః- అయ్యోః అయ్యాః ఎంత ఏవ సంవృత్తం. కస్మిన్‌ ఆపి పూజా కష్టము వచ్చినడి. మనస్తిమితములేని ర్హ్శః అపరాద్దా కూన్యహ్హదయా శకుంతల ఏ మవోత్మునికో ఆపచా శకుంతలా (పురః అవలోక్య) న రము చేసినది (ముందుచూచి), ఆతడు చూర్వాసః సులభకోపీ మహర్షిః | మహర్షి. అలా శపించి జివ్వున తిరిగి తధా శప్పా వేగ ఐల ఉత్చుల్లయా పోతున్నాడు ఆగేట్లు లేడు దుర్వాఠరయా గళ్యా _వతినివృతః

అనః- కః అన్యః హుతవనోశ్‌ దద్దం అన". అతడుగాకి మరెవ్వడు? నిప్ప (పళవతి గచృ పాదయో; | పణమ్య లేకనే మండిస్తాడు. పోయి, వారిపాదా నివర్తయ ఏనం. యావత్‌ అహం లమీదపడి, మరలించి తీసుకొనిరమ్ము ఆర్హోద కం ఉపకల్చ్పయామి. ఈలోసల అర్హ శిపాద్యాలు సమకూగ

స్తాను.

[వియ:- తాః (ఇకి నిస్టాంంతా) (వియణ అలాగే. (వెళ్ళిపోవును)

ఆన:- (పదాంతరే స్థలితం నిరూవ్య, అన: (కాలుబారిపడి) అయ్యో: త్వరగా అహో ; ఆవేగార్‌ స్థలితయా గత్యా నడుచుటలో జారితిని, పూలటుట్ట చేతి

శావ్యరసాస్వాదనము లిక్‌ వృభష్టం మమ అ గహస్తార్‌ నుండి పడిపోయినడి. (పూలను ఏరి పువ్చభొజనం (ఇతి పుష్పోపచయం బుట్టలో వేసికొనున్ను) రూపయతి) ((పవిశ్య) ((వీయంవద (పవెళించి) [వీయం;- సఖి (పకృతి వకః సః కస్య (వయ జా అమ్మాయి। అతడు అసలే అనువయం (పతిగృప్షోతి కిమపి పెడమనిషి ఎవరి మాటలైనా చెవిని పునః సాను (కోః కృతః పెడతాడా + కాని ఏదోకొంత దయ కలిగేటట్లు బేళానుం అన: (సస్మిళం) తస్మిన్‌ ఐహ్వేతదపి అనః- నవ్వి) గొప్పయే. ఎలాచేసితివో (వియం:. యదా నివర్తితుం నేచ్చతి (పియః- “”వెనకకురానొ అని మొండి తదా విజ్ఞాపితఈః మయా । భగవాన్‌ వట్టుస్టగా టూ విధముగా మనవి (ప్రధమ. ఇతి (ధేష్య అవిజ్ఞాత తహ చేసితిని “మహత్మా। ఇంత తహ (వభావస్య దుహితృజనస్య భగవతా (ప।ి వముగల తమరిని గుర్తించక ఈః అపి అపరాధః మర్షితవ్యః ఇతి అమ్మాయి తప్పచేసినడి ఇడిమొదటి సారి తప్పు అని, పిల్లల అఆపచార ములు పెద్దలు షమించవలెగదా .” అని అను. తతః తతః అన; తరువాత తరువాత (ప్రియః. తతః న మే వచనం అన్యథా [వియ' - తరువాత-”నామాటకు ఎప్పుడు భవితుం ఆర్హతి కిం తు అభిజ్ఞాన తిరుగులేదు కొని, వానికి గుర్తుతెచ్చే ఆభరణ దర్శనేన శాహు నివర్త ఆళరణము ఏదై న శూపితే కాప

వక అలిజ్ఞానకాకుంతలణవ్వు యిష్యతి” ఇతి మం త్యమాణ ఏవ వినృత్తి అవుకుండో అని చెప్పి ఆంతర్జి తః, అతడు నూయమైపోయినాడు.

అన- శక్వా ఇదానీం ఆశ్వసితుం. అన. ఏదో మనస్సుకు కొంత ఊరట అస్తిేన రాజర్షిణా సంపస్థితేన స్వ కలిగినది. ఆరాజుగారు వెళ్ళునపుడు నామధేయ అంకితం అంగ శీయకం తనపేరు చెక్కబడియున్న ఉంగర స్మరణీయమితి స్వయం పినద్ధం మును ఆమె [వేలున అతడు స్వయ తస్మిన్‌ స్వాధీన ఉపాయా శకుంతలా ముగా పెట్టిపోయినాడు.. దానితో భవిష్యతి. శకుంతల పని నెరవేరవచ్చునులే.

1పియం'- సఖీ ఏహి, దేవకార్యం తావర్‌ (వయ: అమ్మాయి: రమ్ము, ఆమెకు అస్యాః నివర్తయావః॥ దేవపూజ ఏర్పాటు చేయవలసియు

న్నడిగదా. (ఇతి పరి [కామ తః) (ముందుకు నడుచుధురు)

[(వియ (విలోక్య) అనసూయే్‌ే పళ (వియ;- (చూచి: అనసూయా । అటు లావశ్‌ వామహస్త ఉపహిత వదనా చూడు: చ్మితంలో టొమ్మలాగ అలివీడా ఇవ (వియసళథీ భర్త లి ఎడమచేతిప్రై ముఖిమునిలీపి నిశ గళయా చింతయా అక్కానం ఆపిన లంగా అమ్మాయి కూర్చున్నడి. ఏషా విభావయతి కిం పునః ఆగం మగనిమీవ బుద్ధినిలిపి తనను కానే తుకమ్‌ మరచి సమాధిస్థితిలోనున్న డి. ఇంక్‌

వచ్చినవారిని ఏమి గుర్తిస్తుండి ? అన -[పియంవదేః ద్వయోః వవనౌముఖ అన: ఏమే [వీయంవదా । ఈ కావ ఏవ వృత్తాంతః తిష్టతు రవితవ్యా. రహస్యము మన ఇద్దరిమధ్యనే దా* ఖలు (పకృతిపేలవా (వియనఖి, యుంచవలెను. మన అమ్మాయి అసలే మెతక్ష

కూోవ్యరసాస్వాదనచము వ్ల (ప్రియ: కానామ ఉష్ట ఉదకేన నన _(పియః- ఉడుకునీళ్ళతో ఎవరైనా పూల మాలికాం సించతి చెండును తడుపుతారుటే ః (ఇతి నిష్కాంతే) (అందరూ వెళ్ళిపోతారు) (శఈ (ప్రవిశతి సుప్త ఉద్ధితః (ఆప్పుడే న్మిదనుండి లేచిన శిష్యః) శిష్యుడు (ప్రవేశించును) శష్యః:- వేళ ఉపలవ్షణార్థం ఆడిష్టః శిష్యుడు (గామాంతరమునుండి కాళ్యస ఆహం అన్మ్‌, తత భవళా (పవా బుష తిరిగి అళమానికి వచ్చారు. సౌత్‌ ఉపా వృత్తేన కాళ్ళ కేన [పకా ఇప్పుడెంత [పొద్దు అయింటో గమ శం నిరతః తావత్‌ అఆవలోకయామి నించి రమ్మని ఆదేశించారు. ఆరబయ కియర్‌ విశిష్టం రజన్యాః ఇతి (పరి టికివచ్చి ర్మాతి ఎంతమిగిలియున్న దో [గమ్య ఆవలోక్య చ) హంత: ఆకా?మున నక్ష; తములు పరికిస్తాను. (పభాళం, తథాహి (నడిచి పరిశీలించి) ఆరేః తెల్లవారు చున్నదే:ః అంతే. యాత్యేక తోఒస్త శిఖరం పతిః బొషధీనాం ఆవిష్కృృత అరుణ పురః ఏకతః అర్కః తేజో ద్వయస్య యుగపత్‌ వ్యసన ఉడయాభ్యాం లోకః నియమ్యత ఇవ ఆత్మ దకాంతరేషు. ఓవరధినాధుడై న చం్యదుడు పళ్చిమ్మాడి శిరమున (గుంకుచున్నాడు ఆదేసమ యాహన అరుణునితోసవో, సూర్యభగవానుడు తూర్నున బయల్పడుతున్నాడు. రెండు కారతిగోశములో ఒకదాసికి ఉదయం, రెండవదానికి అస్తమానం [సకృతి ఆదేశించి నట్టున్నడి మానవులకు ఈతిరుగానే దళలు మారుతవి అనుకుంటా, ళు

ల! అలీ జ్ఞా నశాకుంతలము అంతర్జికే శశిని సైవ కుముద్వతి మే దృష్టిం న నందయతి సంస్మరజీయ శోలా ఇష్ట (ప్రవాస జనితాని అబలా జనస్య దుఃఖాని నూనం అఆతిమ్మాత సుదుః స్పవాని చందుడు [కుంకగా కలువలు వాడీపోయి ద్పష్టిని ఆకర్షించుటలేదు. (వియడు దూరదేశము పోయినచో కామినులకు కలిగే విరహము నిజముగా భరింపరానిదే. ((పవిశ్య ఆపటీవేపణ) అనసూయ:- యడి అపి నామ విషయ అన:.-- అబలల విరహము విరాగులైన పరాబ్ముఖస్య జనస్య ఏఠిర్‌ న విడి వీరికే తెలియగా, అంతటి రాజు ఎం తం శతలాపి కేన రాజ్ఞా శకుంత దుకు శకుంతలను వాధించుచున్నాడో లాయాం అనార్యచరితం తెలియదు. శష్య'- యావత్‌ ఉపస్టితం వోమ వ్య - వోమవేళ సమీపించినడి గురువు వేలాం గురవే నివేదయామి. గారికి మనవిచేస్తాను. (ఇ8 నిష్కాంంతః) (అని వెళ్ళిపోవును) అన: (పతి బుద్ధాపి కిం కరిష్యామి. అన;- అన్నీ తెలుసు. ఏమిచేసేది. నను ఉచితేషు అపి నిజకరణీయెము అవసరమెనది చేద్దామన్నా చేతులు హస్తపాదం (పసరతి. కామ ఇదానీం కాళ్ళు ఆడుటలేదు మన్మథాః ఇప్పటి నకామో భవళు కేన అఆసత్యసంధే కెనా కసీతీరినదాః నిర్మలచిత్తఅయిన జనే శుద్ద హృదయా సథీ పదం మా అమ్మాయిని కుటిలునియందు కారిఠా. అధ వా దూర్వాసః కాస లగృముచేశావు ? కానిచో దూర్వా వీషవికారచయతి అన్యధా కథం సరా సుని శాపమే చిక్కు పెట్టుచున్న దేమో? సరాజర్షిః తా దృళాని మంతయిత్వ కాని ఆరాజర్షి అన్ని నయగారపు ఎభావతః కాలస్య లేఖమ్మాతం అపి మాటలు చెప్పివెళ్ళి. యింతకాలమైన

ఉఊన్యరసాస్వాదనము షీ న విసృజతి. తర్‌ ఇతః అలిజ్ఞానం ఒక జాబుగూడ సపంవలేదుగదా. ఆఅంగుశీయకం తస్య విసృజావమః పోనీలే గుర్తుగా యిచ్చిన ఉంగరము దుఃఖశీలే తసస్విజనే కో న్యభ్యర్థ అతనికీ పంపుదము. ఆచారాలచే కామ్‌. నను సుభీగామీ వోషః ఇతి శుష్క ంచియండే ఇక్కడి రాపను వ్యవనీతా అపి న పారయామి లను ఎవరినికోరి (శమపెట్టుదుము 1 (ప్రవాస [పతి నివృత్తస్య రాత కాగ్య | పేమపోకడ పొరబాటే జరిగినడి. పశ్య దువ్యంత పరిణీరాం ఆపన్న దానినితప్పించుకొనుట ఎట్లు (గామాం సర్వాం ళకుంఠలాం నివేదయితుం తరము పోయి తిరిగివచ్చిన నాన్న ఇర్ధం గతే అస్నాలిః కిం కరణీయం కాళ్యపబుషి శకుంతల దువ్యంతుని

[ధేమించి పెండి చేసేకొన్నదని,గర్భ

వలి ఆయినదని చెప్పుట ఎట్లు? ఇంత

దూరందాక వచ్చినపుడు ఏమిచేస్తాము. (వవిళ్య) ((వవేశించి)

(వియంవదా:.- (సహర్షం) సఖి! త్వరస్వ (వియ'- (సంతోవంగా) చెలీ! తొందర త్వరస్వ ళశకుంతలాయాః (పస్థాన చేయి, తొందరచేయి. శకుంతలను కౌఠుకం నివర్త యితుమ్‌ అత్త వారింటికి పంపటానికి,

అనసూయ: సఖి కథం ఏఠతల్‌ అన - అమ్మాయి అదెట్లు జరిగినడి.

(వియం:._ కలు, ఇదానీం సుఖశయిళ (వయ: విను శకుంతల వంట్లో బాగు పృచ్చికా శకుంతలా సకాశంగతాస్మి. న్నదా అని తిలిసికొమటకు ఆమె

వద్ధకు యిప్పుడే వెళ్ళియంటిని అన. తఠ।, రరః అన: తరువాత, తరువాత.

(యల... లా'త్‌ ఏనాం లజ్ఞావనత (పీయ.- నాన్న కాళర్యపుడు, సిగ్గుదే కల ముఖీం పరిష్వజ్య తాత కాగ్యపేన వంచుకొనియున్న ఆమెను క్రౌగలిం

త అలీ జ్ఞానళా కం తలమః వీవం ఆభినండితళ.. డిష్టా ధూవా చుకొని, బుబ్జిగించుచున్నాడు. అదృష్ట కలిత దృషేః అపి యజమానస్య వశమున, కళర్షకు పౌగగప్ప్‌ చూడ పౌొనక ఏవాహుతి పతితా. వర్సే తేకపోయినా యజటిమాని వేసిన నశివ్య పరిదత్తొ విద్యా ఇవ అళోచ ఆహాతే అగ్ని హో తునిలో శే సరిగా నీయాసి సంవృత్తా ఆద్య ఏన బుషి పడినడి. మలచి శిమ్యునకు విద్య ఇచ్చి ఈశీతాం త్వాం భర్తుః సకాశం విసర్థి నట్లు సీ పెండ్లి జరిగినందుకు చింతించ దోూమి ఇలి. పనిలేడు. బుషికుమారులను తోడు

ఇచ్చి యివ్పడే నీ ర్తవద్దకు సలిపుతా అన్నాడు.

అన... అథ కేన సూోచితః తొత కాళ్ళ అన: అయితే నాన్నగారికి, ఎవరు ఈ ప వృత్తాంతః విషయం చెప్పారు !

(ప్రియం: అగ్ని శరణం (పవిష్టస్య శరీ (ప్రియ: ఆశరీరవాణి అగ్ని హోతము ఈం వినా ఛంటోమయ్యావాణ్యా నుండి మంతరూసమున వినిపించినడి.

అని;- (సవీస్కితమ్‌) కథం ఇవ అన;- (ఆృర్యంతో ॥ ఏమనీ ।

(వ్రియం:-. (సంస్కృత మ్యాశిత్య) (పియః- (గీర్వాణథాషలో) “మహర్షి ; దుష్యంతేన ఆహిళం తేజో। దదానాం జమ్మి సమిధలో అగ్ని నిలచియు భూతయే భవః! అవేహి తనయాం న్నట్లు, దుష్యంతుని తేజము మీ ట్రాహ్మన్‌ అగ్నిగర్భాం కమీం ఇవ కుమార్తెయందు. నిలిచి గర్భవతి

అయినదని తెలిసికొమ్ము” అని అన;- ((పియంవదాం అల్లీ వ్య) నభీః: అన: ((వియంవదను కౌగలించుకొని) (వయం మే.కింతు అద్యైవ కకుం చెలీ; ఎంత మంచిమాట కాని తలా। సీయక ఇత్క్కుంఠా సాధార లయప్పుడే శకుంతల అత్త వారింటిక్రీ జం పరితోషం అనుభవామి. పోతున్నదంటే హర్హము కోకము కక్కుమ్మడి కలుగుదున్న వి

కాన్యళ పాస్వాదచశము న! (వయం: సథీ ఇఖాం తావర్‌ ఉత్సం (పీయః- అమ్మాయి, మనబాధ అటుంచు. కాం వినోద యిష్యామః సా తప వెంగను ఆనండిస్తాము. తపించే యీ స్వినీ నిర్వుత్తా భవతు పిల్లను వెళ నీ అన... కేనహి ఏతస్మిన్‌ చూత కళాఖా అన;- అయిఠే-ఆకనుపడు చెట్టకొమ్మకు వ ఇంవితే నారికే[ే నముద్గక అాటాకుబుట్ట రగిలించి యన్నడి. వీఠన్నిమిత్త 9 ఏవకాలాంతర వమా నమయమునకు ఉఊపయోగిందనని నిఓప్తా మయా కేసర మాలికా. తశ ఒక పొగడపూలదండ ఆందులో ఇమాం హస్తసన్నిపితొం కురు. పెట్టితిని దానిని పట్టుకొని రమ్ము. యావర్‌ అహం అపితస్యై మగ ఈలోపల నేను ఆమెకొరకై గోరోజ రోచనాం తీర్థమృత్తి కాం దూర్వా కిస నము, తిర్ణపుమట్టి, గడ్డిచిగుళ్ళు మొద లయానీతి మంగళ సమాలంబనాని లగు మంగళ | దవ్యములు సమకూర్చు (పియం:. తథా (కీయతాం. (వియ:- సరే ఆలాగేచేయుము. (అనసూయ నిష్మా9ంతా. (అనసూయ వెళ్ళిపోవును. [ప్రియంవదా సుమనసో గృవ్షాతి.) [వియంవద పూలదండ తెచ్చును ) (నేపధ్యే) (తెరలో) గౌతమ్‌ ఆడీళ్యంతాం శార్థర్గరవ గౌతమీ । శకుంతలను గొనిపోవు మి ళా శకుంతలా నసయనాయం టకు కారంగరవ మ్మికులను ఆదేశిందచుము. (వియం:. (కర్ణం దత్వా) అనసూయే ; (వపియ:.- (విని అనసూయా! త్వర త్వరన్వ. ఏతే ఖలు హస్తినాపుర చేయము. హస్తినాపురమునకు పోవు గామిన బుషయః శబ్ధాయంతే. బుష్‌ కుమారుల సవ్వడి జేయు చున్నారు. (ప్రవిశ్య సమాలంభన వస్తా ((పవేశించి ఆమె చేయివట్టికొని)

ఖు అలీ జనకా కుంతలము అన. సఖి ఏహి. గచ్చావః అనః= చెల్లి ॥ రావే పోదాము. (ఇతి పరి। కామతిః) (ముందుకు నడుచుదురు ) (వియం:. (విలోక్య) ఏషా సూర్యోదయ (ప్రియః... (పరిీలించి) నూర్యోదయమై వన శిభామబ్దితా [వతిన్ట సార నడి. | పొద్దెక్కు చున్నడి. బుషి వోస్తాలిః అభినంద్యమానా శకుంతలా పత్నులు, అక్షిశలచేత నిడికొని తిష్టతి. ఉపసర్పావ ఏనాం. శకుంతలను ఆశీర్వదించుచున్నారు. వారిని సమీపించుదాము పద. (ఇత్యుపసర్పతః) (అక్కడికి చేరుదురు) (ఈళః (పవిశతి యథా ఉద్దిష్ట నర్జి ంచినరితిగా శకుంతల వ్యాపారా ఆసనస్థా శకుంతలా) కూర్చొనియుండును.) శాససీనాం అన్యతమా - (శకుంతలా బుషిపత్ని.- (శకుంతలతో) అమ్మాయీ (పకి జాజే భర్తుః బహుమానసూచ మగసికి ఇష్టురాలవై పట్టపురాణివి కం మవిదేవీ శబ్దం లభస్వ కము ట్రి శ్రి డ్విరీయా:- వ్సే వీర్మపసవిసీ భవః రెండవ ఆమె;.- వీరమాతవు కమ్ము తృతియా:. వత్సే భర్తుః బహుమతాభవః మూడవ ఆమె:- భర్త ఆదరణ పొందుము: సభ్యే:- (ఉపసృత్య) సఖి సుఖమజ్జ్ఞనం బెలులు:- (సమీపించి) అమ్మాయీ సు తే భవతు. ముగా నీళ్ళాడుము. శకుంతలా: స్వాగతం మే సఖ్యోః శకుం... చెలులారా: స్వాగతము, నా ఇతః నిషీడతం. దగ్గర కూర్చొనండి. ఉలే = (మంగళప్యాతాణి ఆదాయ ఉప _ ఇద్దరుః- (పెండ్లికూతురుని మంగళ నిశ్యః) హలా సక్థాభవ. యానర్‌ శ్రే ష్మాతతో కూర్చొన చేయుదురు.)

శావ్యరసాస్వాదనము జీ మంగళ సమాలంభనం విరచయావః నిమ్మళంగా కూర్చోతల్లీ మంగశా లంకరణము చేస్తామ.- శకుంతలా: ఇదం అపి బహుమంతవ్యం శకుం:- ఇడి నాకు దాలఇష్టము. స్నేహ దుర్గ భం ఇదాసీం మే సభీమండనం తుకాం్యడచే అలంకరింపబడుట అద్భ భవిష్యతి (ఇతి బాన్పం విసృజలి) వ్టమువల్ల గాని దొరకదు. (కన్నీరు 'పెట్టుకొనును) ఉలే:- సఖి ఉచితం నే మంగళకాలే ఇద్దరు: అలాకాకూడదమ్మా. శుభసమ రోడితుమ్‌. యంలో ఏడుస్తారా ॥ (ఇత్య్మహణి సమృజ్య నాట్యేన (కళ్ళనీళ్ళు తుడిచి ఓదార్చుదురు) (వసారయతః) (వియః- ఆభరణోచితం రూపం ఆశమ (పియః- ఇంత రూపసికి అరణ్యములో సులవైః [పసాధనైః వి పకార్యతే. అలంకారములు ఏమి సరిపోతవి ((వవి్ళ ఉపాయన హస్తే బుషి (బుషికుమారులు ఇద్దరు అలం కుమారకౌ) కారముల సట్టుకొని (పవేశింతువు) బుషికుమారకౌ:- ఇదం అలంకరణం. ఇద్దరుః- ఆలంకొవాలు ఇవిగో ; ఈమెను అంం[కియ కాం అత భవతీ. సింగారించండి (సర్వా విలోక్య విస్మితాః) (అందరు ఆశ్చర్యపడి చూతురు) గొతమీ:- వత్స వారది కుత ఏతత్‌ గొతమి:- అబ్బాయి వారదః ఇవెక్కడివి ! (పధమః:- తాత కాశ్యపళ్య _పభావార్‌-. మెదటివాడు:.. అంతా నాన్న కాళ్ళపుని (ప్రభావమే. ఖీ

జ! అలి జొ వళాకుంఠతలము గౌతమీ 8 మానసీ సిద్ధి గౌతమి:.. మననున నృష్టించారా? డ్వితీయః నఖలు. (శూాయతాం తృత డ్వితీ:. కాదు విను. శకుంతలను అలంక ళవనకా వయం ఆజ్ఞప్తా శకుంతలా రించుదికు చెట్రనుండి పుష్పములు హేతోః వనన్పతిభ్యః కునుమాని తెమ్మని మీరు కోరియుంటిరి అందు అహరత ఇతి. ఈతః ఇదానీమ్‌. మదట ఇవీ వచ్చినవి. తొమం కేనచిర్‌ ఇందు పాండు తరుజా మాంగల్య మావిష్కృతం నిష్ట్యా త శృరణోప భోగసులభో లాజరసః కేనచిర్‌ అన్యేళ్ళో వనదేవతా కరతలై రాపర్వ భాగోడ్డిరైః దల్తాని ఆభరణాని ఈతక్కిసలయో ద్భేద [వతిద్వండిభిః 4 ఒక చెట్టు చం్మదునినలె తెల్లని నారప్టను చీవాంబరమునకై వదలినడి. పారా యణ పెట్టుటకు ఎ్యరని రనమును లత్తుక బెట్టు ఒకటి యిచ్చినడి వనదేవత, చేతులతో యిచ్చినట్లు ెట్టుయొక్క | పతికాండమునకు చిగురుటాకులు మొలిపించి అభరణాలకు మించిన అలంకారముల ఇచ్చినవి.

(ప్రియం: (శకుంఠలాం విలోక్య) హలా [వియంఒ (శకుంతలను చూచి) అనయా అభ్యుపత్యా నూళిత తే అమ్మాయీః ఈ ఉసవిరములు కర్త గేహే అనుభవితవ్యా రాజ సమయమునకు సంపా ప్తించుటచే నీకు లవ్షీః ఇతి మీ పఠతి ఇంట రాజోప భోగములు

కలుగుట సూచించుచున్నవి. (శకుంతలా (వీడాం రూపయితి) (శకుంతల సిగ్గపడున్ము

శాన్యరసాస్వాదనము నీక (పథమ;- గౌతమ ఏహి ఏహి, అభిషే మొదటి:- గౌతమః రారండి, అర్బనాలి కోత్తీరాయ కాశ్యపాయ వనస్పతి 'షేకములు ముగించుకొని వచ్చిన శృిజాం వీవేదయాన.. కాళ్ళవ బువికి చెట్లు చేసిన సేవను వినిపిస్తాము. త్వితీయణ. తధా రెండవ:.. ఆలాగే. (ఇతి నిష్క్రంతా) (వెళ్ళివోవుడురు) సభ్యాః- అయే అనుపయుక్త భూషణః బెలులు:- ఏమే ? మనము ఎప్పడునగలు అయం జనః. చిితకర్మ పరిచయేన ధరించి ఉండలేడు. చ్మితపటములలో అంగేమ తే ఆభరణ. వినియోగం చూచిన పరిచయాన్నిబట్టి అలంకొ కుర్వః. రము చేయదుము. శకుంతలా:.. జానే వాం నై పుణ్యం. శకుం: మీనేర్పు నాకు తెలుసులే 1 (ఉలే నాట్యేన అలంకురుతః) (ఆలంకరించుదురు) తకః వఘోతి స్నాన ఉత్తీర్ణ (స్నానాకుణ పూ ర్రిదేసికొని కాళ్యస) కణ్వమపహార్డి (పవేశించుఘ.) నాళ్యహ - యాస్య త్యద్య శకుంతలేతి హృదయం సంతృుభ్య ముత్క్మంఠయా కంఠ? న్తంధిత జావ్పవృత్తి శలుషశ్చింతా జడం దర్శనం వైళ్లబ్యణ మమ తావదీదృళ మిదం స్నేవి దరణ్యాకసః ఫీర్యంతే గృహిణః కఠంము శనతూ విళ్లీష ధంలైర్నవైః ౫

ఠరీ అలీ జొ నశాకుంతలము (ఇతి పరి కామతి) శకుంతల వెళ్ళిపోవుననగా హృదయము డిగులుతో తోభించుచున్నడి. కంఠము నుండి మాటలు పెకలుటలేదు. సీరునిండి కన్నులు తెరుపుడు పడుటలేదు లోపలఏటో కలచినట్లున్నది విరాగురిమైన మేము ఒకింత పెంచిన మ్మాతముననే వీడ్కోలుకు వాధపడుచుండగా తమ స్వంత పెం క్రికుమార్తెలను అత్తవారింటికి పంపునపు గృహస్తులెంత బాఢపడుదురో 1 సభఖ్యాః హలా శకుంతలే అవసిత మండ _ చెలులుఖ అమ్మాయి శకుంతలా అలంక నాసి పరిధత్చ్వ సాం్యపతం తామ రించుట పూ ర్తియైనడి. ఇప్పడు వస్త్ర యుగళం. ములు కట్టుకోం (శకుంతలా ఉత్తాయ పరిధత్తే) (శకుంతల లేచి ఢరించును) గౌతిసీ.. జారేఏష తే అనందపరి. గౌతమి:- బిడ్డా, ఆనందవాష్పములగల వాహిణొ చకుషా పరిష్య్వజ మన కండ్డతో క్స్వీ నాన్నగారు వస్తున్నారు ఇవ గురురూపస్థితః ఆచారం తావత్‌ కౌగలించుకొనునట్టు. గౌరవముతో (ప్రతపద్యస్వ. ఎదుర్కొనుము. శకం... (స్మవీడమ్‌) కాత వందే. శకుం:- (సిగ్గుతో) నాన్నగారు వంద నములు కాళ్యప:- వల్సే కాళ్ళపుడు: అమ్మాయీ ॥ యయాతిరవ శర్మి షై యయాతినుండి కర్మిష్ట ఆదరణపొండి భర్తుః బహుమతా భవ నట్లు భర్తకు [పియతమ భార్యవు సుతం త్వమపి సా, మాజ్యం గమ్ము: పురూరవ చృ్మకవర్రియగు భవ పూరుమవావ్నుహి॥ కుమారుని అమెకవ్నట్లు నీవును ఛీర చ్రూతవుకమ్ము.

కావ్యరసాస్వాదనము 47 గౌతమీః= భగవాన్‌ వరః అలు ఏషః గౌతమి:- మవిత్మా। శ్రేవలం ఆశీర్వచ న ఆ$ీః నమేగాదు. ఇడి వరమే కాళ్యప:- వక్సే ఇతఈః సధథ్యః హుతాన్‌ కాళ్యపః.. అమ్మాయా: &టు రమ్ము అగ్నీన్‌ (పద&జీ కురువ్వ ః పజ్వలించు అగ్నిహోతునికి (పద &ణము చేయుము. (సర్వే పర్మికామంతి) (అందరు ముందుకు నడుతురు! కాళ్య:- (బుక్‌ ఛందసాః ఆళాస్తే) అమీ కాళ (మః (మం్యతములు పఠించును) వేదిం పితః వలూప్త ధిష్ట్యాః సమి ఈ యజ్ఞ వేదికలో సమిధెలతో (పూ ద్ధ్యంతః [పాంతసంస్తీర్ణ దర్భాః అప రిల్లుచున్న అగ్నిహోతుడు, నాల్లు ధ్నంతో దురితం హవ్యగంద్రః వైతా వైపుల ధర్భలచే అలంకరింపబడి నాస్త్వాం బహూనయః సపావయంతు. హవ్యగంధముతో పాపములు పరిహ రించుగాకం వతిష్టస్వ ఇదానీం. ఇంక నడుచుదము. (సాదృష్టిషేపం) (ముందు చూవి) ఇ్వతే శార్థగరవ మిశొణ శారంగరవ మ్మిశలు ఎక్కడ 1 (ప్రవిశ్య) (ప్రవేశించి) శిష్యఃః- భగవాన్‌ ఇమేస్యః శిష్యులు !-. స్వామీ సిద్రముగానే యున్నాము. కాళ్ళు భగిన్యాః తే మార్గమాదేశయ కాళక్యషుం మీదెల్లెలిని దారిన తీసుకొని పొంఠు.

గ్‌! అలభిజ్ఞానకా కరుంతలము శాకజ్ణరవణ- ఇతః ఇతః భవతి. శారంగం- ఈవైపు పోదాము తల్లీ. (సర్వే పర్మికామంతి) (ఆందరు నడుచుదురు) శళ్యసః:- భోః భోః సన్నిహితాః తపో కొళ్య:.. ఓ ఆళమ వృక్షములారా వనరరవః ఈమె, మొదట మీ పాదుల నిండుగ ఫాతుం న (పథమం వ్యవస్యతి సీరు తెచ్చిపోయక, తాను నీళ్ళ జలం యష్మాదపీతేషు యా (శాగదు. మీ చిగురుటాక లతో అలం నాధర్తే [పియ మండనాపి కరించుకొనుట (పియమైనను మీకు భవఠాం స్నే హేన యాపల్టవం బాధకలుగునని కోసికొనుటకు జం ఆద్యేనః కుసుమ (పసూతిసమయే కును. యస్యాభవత్యుత్సవః మొదటిసారిగా. మీర మొగ్గతొడిగి సీయం యాతి ళకుంతలా పుష్పవళతులైనపుడు, ఆమె అమితా పతిగ్భృహం సర్ర్వైరను ద్థాయతాం॥ నందము పొందును. అట్టి ఈమె భర్తగారింటిక్రి. వెళ్ళుచు న్నడి అందరూ అమజయిండు. | _(కోకిలరనం సూచయిత్వా) (కోకిల కూయిను) అనుమకతగమనా శపంశలా అ్మశమములోని పరిచిత ఐంధువులై న్‌ కరులీరియం చనవాస బంకుమిి వృషములు శకుంతల (పయాణను పరలళృత విరుతం కలం యడా- నకు అనుజ్ఞ ఇచ్చినళై కోయిలల [పతివర నీకృకమేలి రీదృశం-జ ధ్వనులతో _.సమాధావము -జెప్పినట్ల యినడి,

కావ్యరసాస్వాదనము ణి (ఆకాశ) (ఆకాశమందు)

ఈమ్యాంతరః కోమలినీ హరిజ్జైః మీరు పోవుమార్ణము సుఖకరమగు

సరోభి. _ గాక: (తోవ పక్కన తామరాకులు

చ్భాయ్మాదుమైః నియమితార్క పూలతో అందమైన సరస్సులుగలిగ్కి

మయూ ఖతాసష ఎండవేడిమి తగ్గించు వృక్షములు

భూయాత్‌ కుశేేయ రజోమ్బదు నీడలిచ్చుచు మెత్తటి గడ్డి పుష్పా

రేణు రస్యాః డులు దారిని సుకరము చేయుగాక

శాంఠానుకూల పననాళ్ళ శివళ్ళ గాలియు అనుకూలమ గా వీచుగాక,

పంథాః ॥

(సర్వే సవిస్మయం ఆకర్థయంతి) (అందరు ఆశ్చర్యముతో విను

గౌతమీ: జాతే జ్ఞాతి జన స్నిగ్ధా భః _గౌతమి:- అమ్మాయీ! [పియభాంధవు

అనుణ్ధాత గమనా అసి, తపోవన లందరు నీ [పయాణమునకు అనుమ

దేవకా భిః (పణామ భగవతీః తించిరి. ఆశను వనదేవతలకు నమ

స్కరించుము.

శకుంతలా: (న్మపజామం పర్మికమ్య శకుంత: (నమస్కరించుచు ము*ందుకు

జనాంతికం) హలా [పియంవదే ఆర్య సాగును) ఏమే [పియంవద మా్రీవా

పుర దర్శనోత్పుకాయా అపి అశ ఈ చూడవలెనని ఆతురతయున్నను

మపదం పరిత్యజంత్యా దుఃఖేన మే ఆ[శమము విడిచిపోవుటకు కాళ్ళు

చరణౌ పురతః [పవర్తేతే. సాగుటలేదు

(వయం: న కేవలం తపోవన విరహ (పియం:- అశమను విడిచిపోవుటకు

కాతరా సఖ్యేవ. త్వయా ఉసి చింతపడునడి చెకి ఒక్కతేగాదు.

వియోగస్య తపోవనస్యాపి తావర్‌ ఆమెను విడిచి ఉండుటకు ఇశమమే స్రమవస్థాదృళ్యతే. అదేవిధముగ చింతలో నున్నడి.

శరీ అలభిజ్టావళాకుంతలము ఉద్గ౦ిత్‌ దర్భకజళా మృగ్యః జింకలు నమలుచున్న దర్భకబళ పరిత్యక్త నర్త నా మయూరాః ముల విడచుచున్నవి నెమళ్ళు ఉత్సా ఆపసృత పాండు ష్మతాః హపూరితిమగు నాళ్యమును ఆపినవి. ముంచంత్య శూబీవ లలౌః ॥ పూతీవెలు పండిన ఆకులు గాల్చుచు కన్నీళ్ళ వదలుచున్నట్లున్నవి శక్సంతలా:.(స్మృత్వా) ఠాతః లకాభగినీ శక౦త:- (జ్షపి శివచ్చి) నాన్నగారు : వనజ్యోత్సాం రావత్‌ ఆఅమం[త చెల్లెలైన వనజోత్స్న్న అనే పూతీ యిష్యే వెకుగూడ తెప్పిస్తాను. కాశ్యపః... అవైమీ తే తస్యాం సొద _ కాళ్యవ:.. ఆలతయందు నీకుగల సోదరి ర్యోః స్నేహం ఇయం ఠావడ్‌ | పేమ నాకు తెలిసినదే. ఇదుగో కుడి ద&ిణేన. వైపుననే ఉన్నది. శకుంతలా: (ఉ'పేత్య లకాం ఆలింగ్య) శకుం. (లతవద్దకుపోయి. కౌగలించు వనశ్యోత్సే చూత సంగఠాపి కొని) వనజ్యోత్సా్నా। మామిడి మాం _పఠ్యాలింగితో గతాభిః కాభా చెట్టును చుట్టి కౌగళించియున్నను, బావోలిః. అద్య పభృతి దూరపరి కొమ్మలను చేతులతో నన్నును కౌగ వర్తినీ తేఖలు భవిష్యామి- లించినావు. ఇంశటినుండి దూరస్తు రాల నగుదును. కాశ్యహః:- శాళ్యసః- నీకు తగిన వరునకు యిచ్చి సంకల్పితం [వధమమేన ెండ్తిచేయవలెనని నేను మెడటి మయా_తవార్ధే నుండి సంకల్పించియుంటిని సీపుణ్య భర్తార మాత్మ సదృశం వశమున అట్టిభర్త నీకు లభించెను. సుక్కరై ర్గరా త్వం ఈ నవమల్లిక లఠకుకూడ మామిడి _చూతేన సం్యశితవతి చెట్టు అల్లుకొనుటకు ఆ్యశయమైనడి నవమల్లి కేయం ఇంక మీయిద్ధరి విషయములో నా

కవ్యరసాస్వాదనము కీ అస్యోమహాం త్వయి చ బాధ్యత తీఠరిపోయినరీ సం; పతివీత చింతః ॥ శకుంకలాల (సఖ్య్యాపతి) హలా ఏషా కుం; (దెలులతో) ఏమే, ఈ లతను డ్వయో యునయోః హస్టే నిషేపట ఓ శత్రభయుల చేతులలో రక్షణ పోషణలకు అందిస్తున్నా. సభా: ఆయం జను కస్య హస్తే చెలులు:+* అయితే మమ్ముల నిద్దరిని స్వమర్పితల ఛవరిచేతికి అండించెదవు 1 కాశ్యహః:. అనసూయా అలం రుధత్వాం కాళ్యప:- అనసూయా? దుఃభించకండీం నను భవతీఖ్యాం ఏవ స్థిరీ కర్తవ్యా మీరే కదా శకుంతలను ఓదార్చి శకుంతలా. రైర్యము చెప్పవలసినవారు (సర్వే పర్మికామంతి) (అందరూ ముందుకు నడుచు. దురు) శకుంతలా: తాత ఏష ఉటజ పర్యంత శకుం-.. నాన్న గారః అదిగో ఆ పర్ణశాల చారిజీ గర్భముంథరా మృగ వధూః వద్ద తిరుగుచున్న నిండోచూలాలు యదా అనఘ [పసవా భవతి తదా జింక. అడి సుఖముగా (పసవించి మహ్యం కమపి (పియనివేద యితృ్‌ నపుడు శభవార్తను నాకు తెలియ కర ప్‌నర్థ యిమ్యధ వేయండి కాళ్యనః.. న ఇడం విస్మరిష్యామః కాళ్యస -_ ఇడి మరచిపోమాలే, కుంచం. (గతి భంగం రూపఇత్వా) శకుం౦;- (నడక ఆప) ఎవరు నాకొంగు

శీలి అలిజ్ఞానళాకుంతలము కోనుఖలు ఏష నివసనే మే స జ్ఞతే వెనుకకు లాగుచున్నడి. (వెనుతిరిగి (ఇతి సరావర్తతే) చూచును) కాళ్యప:.. వత్సే. కాళ్యప... ఆమ్మాయి! యస్య త్వయ్యావణవిరోపన వీడు నీ పెంపుడుకొడుకు జింక మింగు దీనాం పిల్లడు. చిన్నతనంలో వీడు మేయ శైలం న్యసిచ్యత ముఖేకుళ చున్నపుడు దర్భలు గీచుకొని మూతి సూచి విద్దే వద్ద గాయపడితే ఇంగుదీ తైలము శ్యామాక ముష్టి పరివర్దితక్రో రాచి నయము చేసితివి. చేతిలో గడ్డి జవాతి గింజలు పెట్టుకొని తినిపించి యం సోఒయం న పృ తకృతకః టివి. అదియే. పదవీం మృగవ్షే॥ శకుం:.. వత్స కిం సహవాస పరిత్యాగినీం శకుం:- బిడ్డాః నిన్ను వదలిపొవునా మాం అనుసరసి, అచిర, |పసూ వెంట బడినావా ? పుట్టినంతనే తల్లి తయా జనన్యావినా వర్థితః ఏను చనిపోగా ఏలాగో పెంచబడితివి. ఇదానీం అపి మయా విరపాతం అట్టి నేనుగూడ విడిచి వెళ్ళితే నాన్న శ్వాం ఠాతః చింత యివ్యంతి నివ గారె నిన్ను చూస్తుంటారులే. ర్హయ తావత్‌ (ఇతిరుదతీ (పస్టితా) (అని విలపించును) కాళ్యస:... కాళ్యప:... ఉత్పక్షణోః నయనయోః కన్నుల పై రెప్పల్మకింద సీరు నిండి ఉపరుద్ధ వృత్తిం చూడళక్యము గాకయు.న్నడి. లోగడ బావ్ఫం కురు స్టీరతయా పరిచయిమువల్సి వదలుటకు చింత విరతానుబంధం గలిగినడి. నడిచే మార్గము. మిట్టపల్ల అస్మిన్‌ అలకితి నతోన్నత ములు కనుపడకపోవుటచే కాళ్ళు తప్పు భూమిఖాగే వడనచ్చును. జ్నాగ తగా నడువుము,

శావ్యరసాస్వాదనము 4] మార్గే పదాని ఖలుతే వివషమీ భవంతి శారబ్బరవ వా భగవన్‌ ।; ఓదళాంతం కారంగ:- మవాత్మాః 1వీయబంధువులు, స్నీగ్దో జనః అనుగంతవ్యః॥ ఇతి దారిలో సీటీమడువు వరకు సాగ [కూయతే తడిదం సరస్తీరం అత నంపుడురు. ఇడిగో సరస్సు వర్డు సందిగ్య పతి గంతుం అర్హసి. ఇక్కడ చెప్పవలసినవి చెప్పి మరలి పోవుట మంచిడి. కాశ్యపః... తేన హ్‌ ఇమా తీరవృక్షచ్భా కాళ్య:.. అయితే ఈ పాలశెట్టు నీడను యాం ఆశయామః. అందరము నిలుస్థాము, (నర్వే పర్మికమ్య స్టితాః) (అందరు పోయి చేరుదురు) కాళ్యసు.. (ఆత్మగతం) 66 నుఖలు కాళ్యసః... (న్వగతంలో)ఇప్పుడు దుష్యంత శత భవతో దువ్యంతస్య యుక్త (వళువుకు మనము ఏమని చెప్పవలసి రూపం అస్మాలిః సందిష్షేవ్యం. యుండును 1 (ఇరి ఛింతయతి) (ఆలోచించును) శకుర:-(జనాంతికం) హలాః పళ్య నళినీ శకుం:- (రహస్యముగా) ఏమే అటు పష్మతాంతరితం ఆపి సహచరం అప చూడు. చ్మకవాక పడి రామరాకుల శ్యంఠ్యా ఆతురా చ కవాక్యా రటతి పొదలోకి పోయి. కనుపించనంత దుష్కరం అహం కరోమి ఇతి. మ్మాతముననే యీ చ్యకవాకి( పెంటి) ఎంత గగ్గోలు పడుచున్నవో గమ నించు అతనూయ:- నలి మ ఏవం మంత ఆనః. చెలీ అలా చెప్పకు. విరహవేద్‌ యస్వ ఏషాపి (పియేన వినాగమ నదే ర్మాతిశాలము పొడిగించబడినను,

థీ అలిళ్ఞానకాపంత అ ము యతి రజనీం విషాద దీర్హతరాం గు తిరిగి కలుసుకొనగలనమ “ఆకచే ర్వపి విరహ దుఃఖం ఆళాబంధః యింళఠటి దుఖమునై నను ఓర్చు సైహయతి॥ శొనుచున్నడి శాక్య? శారంగరవ. ఇతి త్వయా మ కొళ్యపః- శారంగరవ। మవోరాజువారిక్కి ద్వచనార్‌ న రాజూ శకుంతలాం శకుంతల సమక్షములో ఇట్ల్టుచెప్పుమ. పురన్కృతి? వక్షవ్యః శారబ్బరవః:- ఆజ్ఞాప యతు భగవాన్‌. శారంగ:.. మవోత్మా? ఆక్ఞాపించుము. కాళ్ళుప:- కాళ్యవ;- మేము శపోథనము మాకు అస్మాన్‌ సాధు విచింత్య సంయను గల సాధువులము. మీర గొప్ప ధనాన్‌ ఉనై కులం చాత్మనః వంశముబారు ఏ బుధువున (సమే త్వయ్యస్యాః కథమపి అబాంధన యము లేకుండ మీ ఇరువురికి (వేమ కృతాం స్నేవ వవృత్తించతాం బాంధవ్య మేర్చడినడి. ఈ విషయ ప్రౌమాన్య [పతిపత్తిపూర్వక మియం ముల మననున గుర్తించి ఇతరో భార్య దారేషు దృశ్యా త్వయా లతో సమానముగా ఈమెను ఆద భాగ్యాయత్త మఠః పరం రించుము వధువు ఐంధులమైన నఖలు త ద్వాచ్యంవధూబంధులిః మేము అంతకంటె చెప్పేది లేదు. అటు తరువాత ఆమె అదృష్టము శారంగ:. (గహీతఈః సందేోః | శారంగ:- శమ ఆదేశమును (గహించి తిని. కొళ్యప వర్సేత్వం ఇదానీం కాశ్యప... బిడ్డాః ఇప్పుడు సీకు ఆ తగా అనుళాస నీయా అసి రింటికి పోవునపుడు కొన్ని బుద్ధులు వనౌకసః అపి సంతః చెప్పవలసి యున్నది మేము అట లౌకికజ్ఞా॥ వయం. ఒకురిమైనను సంసొరాల విషయము కొంరమాకు తెలుసు.

శావ్యభ పా స్వాథనము శే శారంగణా న ఖలు ధీనుతాం కళ్చిత్‌ శారంగల౬- జ్ఞానులకు తెలియని విషయసు అవిష్తయోనాము బుండవ్పగదా ః కాళ్యస:- సా త్వం ఇఈ పతిషలం కొస్యః- సీవు అత్తగారింటికి వెళ్ళిన తరు (ప్రావ్య వాత క్యట్రావషస్వ గుకూన్‌ కుర్ముపియ ఫెద్దలము పరిచర్య రేముము నన సక్రీవృత్తిం సపత్నీ జనే త్నులతో స్నేహముతో మెలగము. థ రః వ్మిపకృతాపి రోషనణతయా మగడు బాథించినప్పుడు గీవు మ్య్నూత వూస్మ _పలీఫం గమః ము ఎదుళ తిరగవద్ధు. ఆతనికి భూయిన్థం తన దశజా [పేమ కలుగునట్లు వర్తింపు పని పరిజనే భాగ్యేమ అనుక్సేకినీ వారలను నిర్హక్ష్యము చేయవద్దు. యాంర్యేవం గృహిణీవదం యువతయ్లోః బశ్వర్యమనకు గర్వించవద్దు. ఇలా వామాః కులస్యాధయః॥ ఉంటె మంచి యిల్లాలు అంటారు మరొకలాగ (ప్రవ ర్థిసే ఇంటికి చెడ్డ పేరు తెస్తారు. కథం వా గౌతమీ మన్యతే. గౌతమీః యింతే గదా? ఏమంటావు గౌతమీః.. పీకావాన్‌ వధూజనస్య ఉప గత: కాపురానికి పోటీ పిల్లలకు వేకు. జాతే ఏఠర్‌ ఇలు సర్వం చెప్పవలసినవి ఇవియే. బిడ్డాః వీటి అవతారయ నన్నిటిని గుర్తుంచుకొముము. కాళ్యప:- వతఠ్సే పరివ్వజస్వమాం సఖీ _కాళ్యపః. అమ్మాయీః నన్ను కొగలించు అజనంచ కొనుము. చెలులను కౌగలించి వీడ్కో లిమ్ము, ఫకుం:. రాళ ఇళ ఏవ కం పియం శకుం.. నాన్నః వారును ఇంతవరశక్రేవా, వదానునూయ్‌ే సభ్యే నివర్తి మేతే. _పీయంవద, ఆననసూయలు గూడ మరలిఫోతారా

ఫల అలీజ్ఞా నళాకుంతలము కాశ్యపః వత్సే ఇమే అపి (పదీయే న కాశ్యప: అమ్మాయీ: వీళ్ళిద్దరుగూడ యుక్తం అనయోః తృత గంతుం ఎవరి చేతులలోనో పెట్టవలసిన వారే త్వయా సహ గౌతమీ యాస్యతి. గదాః వారు నీవెంట వచ్చుట తగదు. గౌతమి నీవెంట వచ్చును. శకుం:.. (పితరం ఆక్సి ష్య) కథం ఇడానీం _ శకుం:- (తండడిని కౌగలించుకొని) ఏమి తాతస్య అంకార్‌ పర్శిభష్టా మలయ చేసేది; మలయసర్వతమున పెరిగిన తట ఉన్మీలతా చందన లత ఇవ చందన లతను వేరే (పదేశమున దేళశాంతరే జీవితం ధారఇష్యామి నాటిన వాగీపోతుండి. అలాగే మీ రక్షణ వదలి ఏలా జీవించగలను 1 కాళశ్వపః.. వత్సే కిం ఏవం కొతరాసి కాళ్యస:- బిడ్డా । ఎందుకు బెంగ పెట్టు కుంటావు. అభిజనవతో భర్తుః ళాఘ్యే భర్త ఆదరణ పోషణలో మెలగుచు, స్థితా గృపొణీ పదే యింటి బాధ్యతల నన్నిటిని నెర విభవ గురుభిః కృతైః తస్య వేర్చుచు, క్షణము. తీరకలేక గొప్ప (ప్రతిక్షణ మాకులా కార్యములతో ఆందోళనపడుచు, వైళ తనయం ఆచిరాత్‌ (పాచీఇవ వంగా సంసారము వడుపుదువు. అర్క౦ _పసూయ చ పావనం శూర్చు డిక్కు బాలసూర్యునివలెె మమ విరహజా నత్వం కొద్ది కాలమునకే కుమారుని కన్ని వల్సేపసచం గణయిష్యసి 'ెంచునపుడు నన్నుగూర్చిన వీర హము లెక్కలోకి రాదులే (శకుంతలా పితుః పాదయోః (తండడిగారి పాదములపై శకుం ప తడి) కతల పడి నమస్కరించును) కాళ్ళ: యత్‌ ఇచ్చామితే తదస్తు కాళ్య... అభిమతసిద్దిరస్తు ః

కా వ్య రసా స్వా దనము 4? శకుంటా (సభాము పేఠ్య) హలాద్వే అప్‌ శకుం:- (చెలులచేరి) ఏమే; ఒక్కసారిగా మాం సమమేవ పరివ్వజే భాం. మీ యిరువురు నన్ను కౌగలించు కోండి. నఖ్యాః- (తథాక్ళళత్వా) సఖి యడినామ _ చెలులు:- (అట్టుచేసి) చెలీ; ఆ రాజు స రాజా |పత్యభి జ్ఞాన మంధరో గారు ఒకవళ నిన్ను గురించలేనిచో భళవేర్‌ తతః తస్య ఇదం ఆత్మనామ అతని పేరు చెక్కబడిన ఈ ఉంగ ధేయాంకితం అంగుశీయకందర్శయ రమును చూపుము. శకుం:. అనేన సందేహేన వామా శకుం:. ఈ మాటలచే నాకు సందేహము కంపితాస్మి కలుగజేసి మీరు గాభరా చేయు చున్నారు. నఖ్యా:- మా వైషీః అతిస్నేహః పాప జెలులు:- భయపడకు. అతి స్నేహము శంకి. వల్లి మంచి చెడ్డలు చెప్పతాము. రొ తి పట్టించుకోకు. కారంగ:... యుగాంతరమారూఢః సవితా ళారం:. నూరుడు నడి ఆకాశమునకు త్వరతాం ఆత భవతి. వషున్నాడు. ఇంక మీరు త్వర చేయవలె శకుం:.. (ఆ్యశమాభిముఖి స్టిత్వా) తాత _ ళకుం:.. (ఆ్యశమమువైపు చూచి) నాన్న, కదా న భూయః తపోవనం ఈ ఇశమాన్ని మరెప్పటికి చూడ జ్చ్నిళ్సీ సంపా పమగునో ; కాళ్ళను... [హయకాం కాశ్యప: వినుము తల్లీ? నీవు మహారాజు భూత్వా చిరాయ చతురంత వారికి భూమితో పాటు రాణిగా మహీ సపత్శీ ఉంటూ, ఎదురలేని పర్యాశకమము

శీలి అకిజ్ఞా నళాక౦ం శలవు వొన్య6తి మ్యసతి రధం: గల కొడుకును కనీ పెంచి, కుబుంబ తనయ నివేళ్య భారమా అరనేకి వప్పగించ, నీవు భర్తా తదర్పిత కుటుంబ భరతో సవా వాన్నపస్ట్థమునకు ఇళ భరేణ సార్ధం మములకు రావలయును. శాంతే కరిష్యసి పదం పునరాశమేస్మిన్‌॥ గౌతమి:- జాతే పరిహియశే గమనవేళా, గౌతమి: బిడ్డాః పోవుటకు ఆలస్యమగు నివర్హయ పితరం అధవా చిరేణాపి చున్నడి. తంగడిగారికి చెప్పి మర పునః పునః ఏష ఏవం మంత్రము ల్పుము. లేనిచో, యివే మాటలు వ్యతే నీవ ర్తతాం భవాన్‌. సాగుఠవి. నీవు వారిని వెనుకకు పంపు. కాశ్యప... వత్సే ఉపరుధ్యతే తపో అను కాశ్యప: అమ్మాయిః అనష్టాన వేళ ష్టానం. అయి నన్ను నిలుప్పుచున్నడి. శకుంత: (భూయః పితరం ఆకళ్లివ్య శకుం:- (తం్యడిని మరలకౌగలించుకొని) తసక్చరణ పీడితం తాత $రీరం నాన్నా అసలే, తపోనుష్టానములచే తత్‌ న అతిమ్మారం మమ కృత శీణించియన్న సీ దేహమును నా ఉత్కంకస్వ, బెంగతో చిక్కిపోనివ్వకు. శాశ్యష:- (సని శ్వాసం) కాళ్యప:- (నిట్టూర్పుతో) శమమేవ్యతి మమ శోక నా కోఠము తగ్గిపోతుంగిలే. కాని శధంను తడ్సే త్వయా రిచిత పర్ణళాలముందు నీవు చల్లి న ధాన్యము పూర్వం మొక్కలు చూస్తున్నవుతు నిన్ను ఉట ద్వార విరూఢం నీవారణటిం ఎలా మకవగణను. విలోశ యతఖ

క్ర వ్య ఠసా స్వా దనము శ్రీకి

గచ్ళ శివా. దేపంభానః సంతు పోయి రమ్ము: సుఖ (పయాజమగు గాక: (న్మిష్కాంళకా శకుంతలా సవి (శకుంశల వెడలిపోవును.)

యాయి న్చ)

సభ్యాః- (శకుంతలాం విలోక్య) వెలులు:- (శకుంఠలవైపు జూలో వాధిక్‌ వోధిక్‌ అంతర్హి రా శకుంతలా అయ్యో, అయ్యో కకుంతల అరణ్య వనరాజ్యా మున చూపుమేర దాటిపోవుచున్న దే.

శాళ్యపః.. (సనిశ్వాసం) అనసూయే గత కాళ్ళ: (నిట్టూర్పుతో) అనసూయా వతీ వాం సహచారిణీ, నిగృవ్య సీ మిత్రురాలు వెళ్ళి పోయినడి కోక శోకం అనుగచ్చతం మాం ,పస్థి మును చిక్కబెట్టుకొని నావెంటమరలి తం. రండు.

ఉభౌ. రాత శకుంతలా విరహితం తిద్దరు:. శకుంతలలేని జూన్యమైన జీ కూన్యం ఇవ తపోవనం కథం (పవి మాన్ని తిరిగి ఏవిధముగా (పవేశం కావ చుట?

కాళ్యప:.- స్నేహ వృత్తి ఏనం దర్శినీ. కాశం (యేమబంధాలు అంతే। (పరి (సవిమర్శ్య పగ్మికమ్య) వంత ఖోః కించిచూచి) అత్తగారింటికి శకుంత శకుంతలాం పతికులం విసృజ్య లద్ధిం లను పంపినాము. మనస్సు ఇప్పుడు ఇదానీం స్వాస్థ్యం కుతః. కుదుటబడినడి.

శ్చ

క్రీ ఆఫీజ్ఞానకాకుంఠరలమ్ము అర్జోహి కన్వాపరకీయ ఏవ ఆడపిల్ల ఏనాటికైన ఆడపిల్స యే. శామద్య సం పేమ్య పర్మిగహీతుః పాణిగహజం చేసుకున్నవాోడికి శః జాతో మమాయం విశదః [పకామం సొత్తు అప్పగించవలసినదే. ఇప్పటికి (పత్యర్చిత న్యాస ఇవాంతరాత్మా నా మనసు కుదుటబడినడి. పరాయి తిరిగి యిచ్చుటనే భోరము తగ్గినెది, ఇని ఛగుర్ధాంక& చతుర్థాంకము పమాష్తముం

రై వుతేషణ కాళిదాసుని = అభిక్ఞానకాకుంతలం - నప్తమాంక్షము

(నేపధ్యే) (తెరలో)

మాఖలు చాపలం కుడు కథం పిచ్చిపనులు చేయకు నైజబుడ్ధి దువ్యంతః:.. (కర్ణం దత్వా) అభూమిః దుష్యం:. (విని) ఇడి అకమముచేయ

జయతి అవినయస్య లోనుఖలు నిష రావ్సగామె. ఎవరు కాసించబకును ధ్యతే. (శబ్దానుపారేణ అవలోక్య) న్నారు! (శబ్జనమువల్చిన డిక్కున (సవిస్మయమ్‌) అయేకోను ఆయం జూచి ఆశృర్యవజతో) అవె: ఇతడె అనుబధ్యమానః తపస్వసీ భ్యాం వరైయుండును ? కాపస స్త్రీలు వెను అజాల నేత్యోబాలిః కకు లాగుడున్నను తనమాన' ఇల అర్థ పీతీ స్తకం మాతుః ముతో ఈ వాలుకు గోతుకున్నాడు

అమర్డ క్లిష్ట శేసరమ్‌ తల్లి వద్ద పాలు. (కాగుతున్న ఈ

(ష్కకీడితుం సింహ శిశుం సింహపుకూనను నలిపి ఆడుకొను ఐలార్కారేణ కర్షతి॥ టకు ఐలాక్కారమృగా. లాగుచు న్నాడు.

(తధ్యాపవిశతి యథానిర్జిష్ట కర్మా (జృవకాకం - అతుజొనుచున్న తపస్వినీళ్యః బాలః) బాల డు, బుషిననితలు (పవేశింతుగు) అయాం బృంరస్వ సింహ బాఆడబం పిరివావూ ముకుకల ? నోరు

దంఠాంతే గణయి షే. తెరువు పండ్లు లెక్క పెడతా. శేషాజీ సత్వూని విిపకతోషి. హం ద్ధంద అను పారంకుట చపక్షక్షను అరె: ౧ ల ఉం( - ఆగర తత) ఖ్‌ లం) గ్‌ లీ

య! అలిజ్ఞానళాకుంకఠలము వర్ధతే తే సంరంఠఈ, "స్పానే ఖలు ”- మరీ మితిమీరిపోవుచున్నాడె. అందుకే ముషు జనేన సర్వదమన ఇతి కృత “సర్వదమనుడు' అని అందరు నామధేయః అసి. ముషులు పిలుస్తారు

రాజా; కింను ఇలు బాలే అస్మిస్‌ రాజు: ఎందులకో, ఈ బాలునియందు ఇారస ఇవప్పుతే స్నిహ్యతి. మే బొరసప్పుతునివలె [పేమ గల్లు “చును, నూనం అనపత్య్మతా మాం చున్నది. వీడ్ణలులేని కారణమువల్స నా

దేమో ?

త్వీతియ:- ఏషా ఖలు శేసరిణీ త్వాం రెండవ: కూనను వదలనిచో ఈ సిం లంఘయతి, యడి అస్యాః పుత వాము నీమీదికి దుముకును- కంన ముంచసి.

తాలజ- (సస్మితం) అవో। బలీయః బాలుడు: (నవ్వుచు) అబ్బో, అంత అజ ఫీఠఈ అస్మి. బలమా 1! నాకు ధయయమా?

రావాల కాజు:.. ఎవరో మవోవీర్యునికి పుర్టీనవిడ్డ మవాఠః తేజసో బీజం వలె కనపడుచున్నాడు. నిప్పరవ్వ

జొలోయం (వతిలాతిమే వలెనన్నాడు. సమిధలచేర్చితే అగ్ని మృఠింగా వస్టయా వహ్నిః వలె (ప్వారిల్సగలడు.

(వళమా:.- వత్స ఏనం బాలమృగేం,దం (వధమః- బాబుః సింహపుకూనను వద ముంచ అవరంతే (క్రీరనకందాస్యామి. లుము, ఆటబొమ్మ మళొకటి నీకు

ఇస్తాను. - భాలంల- కృత? దేహి ఏర్‌, జులుడు:- ఏడ్కి అయితే ఇవ్వు, (ఇతిహస్టం (పసారయతి) (అని చేయి బాపును)

శాన్యరసాస్యాదనము_ క్‌ రాజా;- కఠళం చక్రవర్తి లక్షణ మపి రాజు ఏమిటి చేతిలో చకవర్తి లక్ష అనేన ధార్యతే. తథాహ్‌ ఆస్య ఇమ.లున్న వే చూడగావీనికి. (వళోళ్య వస్త్ముపణయ(పసారితో ఆటవస్తువు కొరకు ఆపడి చేయి విళాతి జాల [పథికాంగులిః కరః వాచుటటే ఉదయకాలమున విప్పా "లన్యః వశాంతర మిద్దరాగయ- రిన కమలమువలె, చేత వేను విడీ నవోషసా విన్నమివైక పంకజం వడి, రామర పూవవంటి ఎరుపు కాంతితో _సకాశించుచున్న ఈ స్వేరీయా: స్కువతే న శక్యః ఏషః వాచా డ్విరీయ'-. స్కువతాః వట్టి మాటలలే మ్మా తేన విరమ యితుల గచ్చత్వం ఇతని ఆపజాలము. పోయి రమ్ము మదీయ ఉటజే మార్కండేయస్య మార్కండేయు డను బుషికువూ మబుషికుమార్‌స్య వర్ణచితితో మృత్తికా రుడు రంగులతో చ్చితించిన మట్టీ మయూరః తిష్టి తం అస్య ఉప వెమలి నా పర్ణశాల వద్ద ఉన్నడి. హర. దానినితెచ్చి పీనికిమ్ము. 1వథమా:- తథా (పరమాః సరే, ఖాలః:.. అనేనైవ కావథ (కీడిష్యామి బాలుడు:.. అంతవరకు దీనితోనే అడు (ఇతి తాపసీ విలోక్య హసతి) కొంటాను. (అని కాపసిని చూచి నవ్వును) రాజా: రాజు: ఆల్ష్య దంత ముకుళా కారణము లేని నవ్వులతో పలువరుస అనిమిత్త వో సైః వయల్పరచబడినడి. వచ్చిరాని ముద్దు అవ్యళత్త వర్ణ రమణీయ మాటలు ముచ్చటగా నున్నవి. వచ (షన్ఫ శ్రీన్‌ ఇలాంటి కొడుకులను, | పేమతో వడి అంక్యాశయ (పణయిను లోనికి. తీసికొని అతని వంటి ఛనయాన్‌ వహంతో ధుక్ముతో బట్టలు మాపుకొనునో

ళ్‌ అలిక్టా వళాకుంళలమే ధన్యాః తదంగ రజసా వారే ధన్యులు, మలిసీ భవంతిః శువసీ:. ఛభవకః వమాం అయం గణ _తానపీ- ఆనిమ్ము. వీకు నన్ను లెఖ యళలి (పార్శ్య్యం అనలోక్య)కోఒ[త పెట్టుట లేదు, (పక్కున ఈఊాచి) బుషికుమాడాణాతి. (రాజాను అవ ఉవరక్క.డ] మునికుమారులున్నా రా! శధనుఖ ఏహి తావత్‌. మోచయ మంచివాకా? ఇటు వప్తాక్కా -తీని అవేన దుర్మాక హస్ష్మగహేజ డింభ రేవిను*తీ సించాపు మానను విడి ఊఈంయా జాధ్యమాతం జాలమ్భృుగేం ఫించుతు మొళటా వానిని పట్టు (దం. కొని నలిపి ఆడుకొనుదున్నా చు. రాజా: (ఉపగమ్మ్య సస్మితం) రొజు:- (వచ్చి చిరునవ్వుతో) అయిలో మహర్షి ప్మతః ఏమయ్యా బుషికుమూరా ; అమ ఏవ మ్మాళమ విరుర్డ వృత్తిజూ (ప్రశాంతికి విరుద్దమఃణా మీపటేకము కిమితి జన్మతః త్వయా నకు సహజమైన సత్వగుణముము నత్వే సంశయ సుఖః అపి చదల. చందీనవృకమును అంటు దృవ్యతే ళృష్ణసరృ శికునై వ్‌ కొన్‌ యున్న హేమ పిల్లనలె చంద్‌నుక మన్నావు తాపసీ:. భదముఖ న ఖలు అయం కాపసిల ఆయ్యాః ఇతడు బుషి కమా బుషకుమారః రుడు గాడు. కాజౌ:- ఆకోరీ సదృశం చేప్టెతల ఏవ రాజు వీని పసల, ఆఅహరమవా 'లబుషీ అన్య కఠథయతి. సాన వత్యయాత్‌. కుమారుకు కాడని తెబ్పచున్నమి శు నయం ఏనం తక్కి జ ఈ ఇకమముబద్ది అ విధముగా తలంచిఖెని.

శావ్యరఫాప్యాదవము థర శయడా అత్యర్థితణ ఆనుకిష్టన్‌ (శోకివ విఢమునా సింహపు “బాలప్పుళ్ళు వ;షుద్య- అక్మగతమ్‌) కూనను వడిలించి, అతనిని పట్టుకొని స్పర్శసుఠ మనుథవించి, తనలో) అనేనకస్యాపి కులాంకురేజ మరొక వంశీకుని కాకి పట్టుకొని స్పృష్టస్య గ్యాతేమ సుఖం మమైవం నంతనే నా దేవోము అనందమదే కాం నిర్వ్యుతిం చేతసి తస్య పులకరించినడె. అదృష్టవంతుడు కుర్యార్‌ తస్య అయం అంకాణ్‌ ఇతని తండి పసిసిని ఒడిలోనికీ కృతినః [పరూఢంః॥॥ (గహించినపుడు ఎంళ అనంద పడునో 1 ఆససీ:.. (ఉలి నిర్వర్ష్య) జావసన్తీలు:-. (ఇద్దరు అృర్యపడందురు) ఆళ్చర్య మాళ్చర్యం. ఏమి విచితం: ఏమి చిచ్చితల రాజోః. ఆర్వే 10 ఇవ. రాజా:... ఎందురికమ్మా? కాషసీ... అస్య బాలకస్య తే అపి సంవా తాపసులు- ఈ బాలుని రూపమున ఢిన్యా ఆక్కతి రితి విస్మితాస్మి అప అచ్చగా మీ పోలికయే ఉండుటచే రిచితస్య ఆపి తే అతి లోఈ సం ఆశ్చర్యపడితిమి. లోగడ పరిచయం చృళః ఇతి, శేకున్నను [కొత్త చేమండ మీతో కఠిసియన్నాతు. రాజా:- (బొలకం ఉపలాలయన్‌) నచేర్‌ రాజు. (బాలుని లాలించి) వీడు బుషి మునికుమారః ఆయం అథ కః అస్య కమారుడు కానిచో మ రెవ్వరి బిడ్డ, అపదేశః. ఇాపసీ;- వురు వంశజ శావసీ:.. పురు వంశీకుథు. రానొ:- (అక్మగతం) కథం ఏకాన్వయు రాజు: (తనలో) ఏమిటి మా కుటుం మమ. అతః ఖలు మదనుకారిణం టములోని వాడేనా? అందుచే వా ఏనం ఆ భవతీ మన్యతే, అస్య పోలికలు వచ్చి యుండవచ్చునమ

న! అలీ జొ నళలపింతీఅము ఏఠర్‌ పౌరవాణాం అంత్యం కుల కుంటాను. వుీవంక - (పళువులు (వరం. చివరన వాన్మపస్థాశమను' శ్వ

రి*అచు ఆచారము గలదు. భవనేషు రసాధికేషు పూర్వం దేశరక్షణకై లభోగైశ్వర్యలు గలళవ శతి రతార్థం ఊళ ౧తియే నివాసం నములలోనుండి పొరవులు పరిపా నియగైక యతీవకాని పళ్చార్‌ లించుదురు. తుదకు యీత్యా_ శమము తరుమూకాని గృహీభవంతితేషాం.. పూని చెట్లకింద జ్రీవిత శేషమును నడుపుదురు. 1మకళంన పునః ఆత్మ గలత్మా (ప్రకాశంగా) కావి ఈ దేవభూమిక్లీ మానుషాణాం ఏష విషయః- మానవులు రాలేరుగదా. శాపసీ;- యభా భళ్యదముఖో భాతి. కాపసీ:- తమరు చెప్పివడి, నిజమే, అప్పర సంబంధేన అస్యజనని అత ఇరని తల్లి అప్సర సంబంధీకురా దేవగురోః తపోవనే (పసూకా. లైనందున దేవగురువైన మరీచి ఆశమమున యితనిని, పసవించినడి. రాజా: (అపవార్య) హంత ద్వితీయం రాజు:- (తనలో) అరే; మరొక చ్మిలము ఇదం ఆశాజనకం. (ప్రకాశం) అత ఆశను రేకెత్తించుచున్నడి (హౌ సాత్మత భవతీ కం అఖ్యస్య రాజక్టే శంగా) అయితే ఆమె ఏ శేదగల పత్నీ. రాజర్షి భార్య? కాపసీ:- కః తస్య ధర్మదార పరిశ్యాగినః తాససిః.. కట్టుకొన్న 'పెండ్డామును నద నామ సంకీర్త యితుం చింతయిష్యతి లిన వానిపేరు చెప్పుటకు ఎవరు ఇన్ట పడతారు * రాజా:= (స్వగతం) ఇయం ఖలు కథా రాజు:- (తనలో) ఇడిగూడ నాకే మాం ఏవ లమ్షీకరోతి. యిడి కావర్‌ సూటిగా తగులుచున్నదే. పోనీ:

కావ్యరసాస్వాదనము క్‌? అస్య శిళోః మాతరం నామళఈ యీ బాలుని తల్లి కీఠర్ర అడుగుదము పృచ్భామి, అథ వా అనార్యః పర అనుకుంటె, పర శ్రీవిషయం ఆడు దార వవవారః. గుట మర్యాదగాదు.

(వవిశ్య మృత్‌ మయూర హస్తా) (మట్టితో లేసిన నెమలి బొమ్మతో తపస్వని (పవేశించును)

కాపసీ:. సర్వదమనః శకుంత లావణ్యం తాపసి; సర్వదిమనా *' ఈ శకుంత (ేషస్వ. సౌందర్యము చూడుము.

బాలః:- (సదృష్టిషేపమ్‌) క్యుతవా మమ _ బాలుడు:- (అటు చూచి) మా అమ్మ

ఉభౌ:.. నామ సాదృశ్యేన వంచితః మాతృ ఇద్దరు:.- పేర్లు పోలిక యుండుటద్యేతల్లి వత్సలః (ప్రేమగల వీడు మోసపోయినాడు.

ద్వితీయా- వత్స అస్య మృత్తికా ద్వితీయా:- బాబు! ఇదిగో ఈ మట్టితో మయూరస్య రమ్మ్యత్వం పశ క ఇతి చేసిన నెమలి బొమ్మను చూడమని

రాజా:.- (ఆత్మగతం) కిం వా శకుంతలా రాజు (తనలో) ఇతని తల్లి పీరు ఇతి అస్య మాతు రాభ్యా సంతి శకుం్రలా? ఒకే పేన్ల గలవారు పునః నామధేయ సా దృళ్యాని అపి ఉండవచ్చును. గదా? కాని పేరు నామ మృగతృష్టి కేన నామమ్మాత విన్నంతనే ఎండమావులకొరకు సరు (పస్థావ మే విషాదాయ కల్పతే. గెత్తుచున్నానా అవి చింతి గలుగు

చున్నడి.

బాలః:.. మాతః రోచతే మ ఏన భద _ బాలుడు:. అమ్మా । అందమైన ఈ

మయూర నెమలి నాకు ఇష్టమే (ఇకి [కిడనం ఆదత్తే) (తీసికొని ఆడుకొనును)

8]

క్‌ఠి ఆలి జ్టొ నళాకుంత లము (వథమా:- (విలోక్య సోద్వేగం) (పధమ:- (ఆకురతతో) అహో రజాకరండకం అస్య మణీ ఏడి' ఇతని చేతికి కట్టిన తాయెత్తు బంధేన ద్యతే. కనుపించదేమి ?

రాజా: అలం ఆవేగేను నను ఇదం రాజు: తొ టుపడకుడు ఇతడు సింహపు అస్య సింహ శళాబ విమర్ణార్‌ పరి పిల్లి లాగి స్టుకొన్నపుడు (తెగి (ష్టం (శ్రిందపడినరి.

(ఇతి ఆదాతుం ఇచ్చతి) (తాయెకుని తీసి ఇవ్వటోవును) ఉలౌ:- మా ఖలు ఏతద్‌ అవలంబ్య - ఇద్ధరు:- వర్డు. దాని ముట్టుకొనవద్దు. కథం గృహీతం అనేన. అరేః పట్టి తీసినాడే. (ఇత విస్మయాత్‌ ఉరో నిహితి హస్తే (రొమ్మున చెమ్యు. పెట్టుకొని ఒకరు పరస్పరం అవలోకయతః) నొకరు చూచుకొనచుందురు) రాజా; కి మర్థం (ప్రతిషిద్ధాః స్మ రాజు - ఎందులకు తాయెత్తు తాకవద్ద అంటిరి ?

[పథమాః. శృణోతు మవాంజః. ఏషా పరమః... మహారాజా ః వినండి. ఈ అపరాజికా నామ జౌషధిః అస్య జాత బాలుని బారసాల కాలమున మరీచ కర్మ సమయే భగవతా మారీచేన మహర్షి *' ఆప్రూజీతా' అనే ఓవ )ఏని దత్తా, ఏతాం కిల మాతా పితరౌ ఆత్నా మం కతించి తాయెత్తున ఇతనికి కట్టి నంచ వర్థయిల్వా అపరః భూమి పతి నాడ. తల్లి, తండియు, తాను తాంన గృఫ్హాతి. ళప్ప ఆ రాయేత్తు భూమిమీద పడి

నపుడు ఎవరు తిసికొనంాదు. రాజా; అథ గృహ్ష్హాతి రాజు: ఒకవేళ పట్టుకుంటె శి

(వథమ:ః_ తఠః తం సర్పోభూశ్వాదశతి. మొడటి;-.- అప్పుడడి పామై -శరున్తుండి.

రాజా: భవరీభ్యాం కదాచిత్‌ అస్కాః రాజు:- ఈపని ఎప్పుడైన (పఠ్యవముగా (పత్యశీకృళా వ్మికియా జరిగినదా 1

కావ్యరసాస్వాదనము క ఉభే:- అనేకళః ఉభయులు:- అనేకసార్డు. రాజా;- (సహర్జం. ఆత్మగఠం) కధమివన రాజు: (సంతోషముతో తనలో) నా సంపూర్ణం అపి మే మనోరథం నాలి కోరిక వలించినను తృ పియగుట నందామి లేదు. (పిల్ల వానిని కౌగలించు కొనును) ద్వితీయ:-. స్కువతేః ఏహి ఇమం వృత్తాం రెండవ: స్యువత। రమ్ము ఈ వృత్తాం తం నియమ వ్యాసృతాయై శకుంత తమును నియమములచే శుష్మించిన లాయై నివేదయావనఓఒ శకుంతలకు తెలుపుదము. (ఇతి నిష్కాంతే) (అని వెళ్ళిపోవుదురు) బాలః: ముంచమాం. యావర్‌ మాతుః బాలుడు-- నన్ను వదలుము. మాఅమ్న శకాశం గమిష్యామి. దగ్గరకు పోవాలి రాజా:- ప్యుతక ।; మయాసహ ఏవ మాత రాజు:- కుమారాః నన్ను వెంటనిడుకొని రం అభినంద యిమ్యసి. తల్లిని ఆనందపరచుము బాలః:.. మమ ఖఇణ తాఈ దుష్యంతః బాలుడు: మానాన్న దున్యంతుడు నీవు నత్వం కాడు రాజా;- (సస్మితం) ఏవః వివాద ఏవ రాజు:- (నవ్వుతో) వీడు తగాదాను [పఠక్వాయయతి. ఏర్పరచుచున్నాడు (ఈఈ (ప్రవిశతి సకమేజీధరా (విరహిణి రూసమున శకుంతల శకుంతలా) (పవేశించును) శకుంతలా? వికార కాలే అపి (పకృతి శకుంత: సర్వదమనునికి కట్టినతాయెత్తు స్థాం సర్వదమనస్య బౌవధిం శర్వా [(పమాదంలేక, నిలిచియుండుటదే నా నమె అకా ఆసీత్‌ ఆత్మనః భాగధే అదృష్టము ఫలించునని ఆకకలిగి యావ అధవా యథా సానుమత్యా. నది సానుమతి చెప్పిన విషయము

60 అలిజ్ఞానకాకుంతలము ఆభ్యారం తథా సంభావ్యత ఏతర్‌. నిజమే ఆయియుండవచ్చును రాజా:.. (శకుంతలాం విలోక్య) అయే. రాజు:- (శకుంతలను జూచి అరె; సాఇయం ఆత భవతీ శకుంతలా ఈమె కకుంతలేనా 1 ఏషా. వసనే పరిధూసగే వసానా మాసిన వస్త్రములు రెండు ధరించి నియమవఖామముఖీ దృతై కవేణిః యున్నడి. నియమాలదే శుష్కించి అతి నిష్కరజస్య శుద్దశీలా మను ఒకేజడ పెనవేసికొనియున్నది. ఆతి దీర్డం విరహ్మవతం విభాతి నిర్ణయుడనైన నాకొరకు శీలవతియై దీర్పకాలము విరహ మనుథవించు చున్నది. శకుంతలా: (పశ్చాత్తాప వివర్షం రాజా శకుంత. (పశ్చాత్తాసముచే తెల్లటోయిన నం దృష్ట్వా] న ఖలు ఆర్య ప్యుతః రాజును జూచి? మా శ్రీవారి రూపము ఇవ. తతః క ఏష ఇదానీం గాదేమో? కానిచో. తాయత్తుతో కృత రజామంగళం దారకం ర&ింపసబడు బాలుని ఎట్లు మైలపగచ మే గాత సంసర్లేణ దూషయతి గలిగాడు. బాలః: (మాతరం ఉ పేత్య) బాలుడు: (ల్లి నిచేరి అమ్మా ఇక మాతః ఏషః కః అపి పురువః డెవ్వరే. *గౌడుకాా; అని కౌగ మాం ప్యుత ఇతాఖలింగతి. లించుకున్నాడు, రాజా:- (వియే (కౌర్యమపి మే త్వయి. రాజుః- పియా, నీయెడ నేను (కూర (ముక్తం అనుకూరి పరిణామం *" మగా [(వవరించియన్విను ఇప్ప సంవృత్తం యదహిం ఇదానీం టికి మంచిరోజులు వచి?నవి. నేను త్వయా ,(పత్యభిజ్ఞాతం ఆక్మానం నిన్ను గుర్తుపట్టగలవాడనై తిని. పశ్యామి. శకుంతిలా:- (ఆత్మగతం) హృదయః శకుంతల:. (తనలో, హృదయమా కొం సమాశ్వసిహి పరిత్యక్త మత్సరేణ శించుము నాపైన ఎకార్పణ్యము

కావ్యర సాస్వాదనము 6। ఆనుక్‌0పితాం అస్మి దైవేన ఆర్య వడలి దై వకృపచే దయగలిగిన నా ప్ముతః ఖలు ఏషః. భర్త ఇతడే.

రాజా:- (వియే. రాజు:- 1పియురాలా ॥ స్మృతి భిన్న మోహ తమసొదిష్ట్యా సుందరీ ॥! మరపు చీకటి తొలగి

(పముఖే స్టితాసి మే సిముఖి ఆదృష్టమువల్డ ఎదుట నిలిచితివి, ఉపరాగాంఠే శశినః సముపగతా (గగహణానంతరము చం దుడు ఠో రోహిణి యోగం హిజి న్య;తము కలిసికొన్నట్లు

శకుంతలా: జయతు జయతు ఆర్య శకుం:- ఆర్యపుతా జయమగుగొక . ప్కత జయమగగాక (డగ్గత్తికతో మధ్య

రాజాః- సుందరి. రాజు.- సుందరి బాప్పేన 1పతిషిద్ధేఒపి కన్నీటిచే జయశబ్దము నీవు పూర్తిగా

జ మళచ్ధే జితం మయా పలుకలేకవోయినను జయ శబ్దము యాత్తే దుష్టమసంస్కార నన్ను జయించినకి ఏ అలంకొ హెట లోష్ట పుటం ముఖం. రము లేకున్నను ఎారని పెదవులతో రాణించు నీముఖము చూడగలిగితిని. బాలః: మాతిః క ఏషః బాలుడు:- అమ్మా ఈయన ఎవరే శకుంతలా; వత్స తే భాగధేయాని శకుంత:- నీ అద లష్టదేవతను అడు పచ్చ గుము రాజా: (శకుంతలాయాః హైదయోః రాజు.- (శకుంతలపాదముల మీదపడును) [పణి పఠ్య నుతను హృదయాళ్‌ (పతృ్మయావేళ వ్యకమ పైతు దే కిమపి మనసః సంమోహో మే తదా బలవాన్‌ అభూన్‌

6 లి అవి జా నళాకుంతలము [పబల తమహ మేవం పాయాః శభేమ హి వృత్తయః (సజమపి శిరస్పంధః శీష్యరాం ఈనోత్సహి శంకయా. ఏదో బలీయమైన మరపు మనసును ఆవరించినది సౌమ్యురాలా నిన్ను అనాదరణ చేశాననే కార్పణ్యము సీ హృదయమునుండి తొలగించుకొనుము, మత్తుచే వా మోహితులై నవారు మంచిచెడ్డలు (గహించలేదుగదాం గుడ్డివాని మెడలో వూలదండ వేసినను పాము అనుకొని లాగివేస్తాడు. శకంళలా;- ఉ త్తిష్టతు ఆర్మప్కుతఈః శకుంత ఏమండి లేవండి. ఏటో నా నూనం మే సుచరిత (పతి౯ంధకిం పూర్వకృత పాపంవల్స్ల (పతిబంధక పురాక్ళతం తేమ దివసేష పరిణామ మేర్చడినది. చెడ్డరోజులు జరిగినవి" అవిముఖం అసీఠ్‌ ఏన సాన్ముకోళః తమకు లోపల (_పేమ ఉన్నను కరి ఆర్యప్ప్కుతః మయము విరసః సంవృత్తః నముగా (ప్రవ ర్రించుట జరిగినడీ, (రాజః ఉత్తిన్పతి) (రాజు లేచును) శకుంతలా; అథ కరం ఆర్యపు శేణ శకుంత; అయితే ఈ ఆలాగ్యురాలను దుఃఖభాళ్యం అయం జనః. ఎట్లు మరచిరి" రావా... ఉద్భృత విషాద శల్య కథ రాజు? ఈ దుఖవాధ తొలగిన తరు యిష్యామి. వాల చెప్పెదను. మోహాన్మయా సుతను పూర్వము పే&ితస్తే యో బద్ధ బిందు రధరం పరిబాధ మానః ఈం లావదా కుటిల ష్ష్మ విలగ్న మద్య వావ్పం (వమృజ్య విగతానుశయో భచేయం ఇంతవరకు మరపువల్ల నిన్ను ఉపేక్షించితిని కన్నీలి బిందువులు పెది మలపప్రై రాలి బాధించినవి. కనురెప్పలయందు నిలిచిన బావ్పముల తుడిచి నీ బాధను శొలగించెదనుం

శాన్యరసాస్వాదనము 69 (ఇతి యధోక్తం అనుతిషతి ) (ఆ (పకారమేచేయును ) శకుంతలా... (నామ ము[డాం దృష్ట్యా) శకంత;ః- (పేద చెక్కబడిన ఉంగరిము ఆర్యప్పుత ఇదం తద్‌ అంగు చూచి) రాజాః ఇదేనా ఆ ఉంగరము? కీయకంం రాజా; అస్మార్‌ అంగుశీయ ఉపలభ్యార్‌ రాజు:- ఈ ఉంగరము దొరికిన తగరు ఖలు స్మృతి రుపలబ్దా వాఠనే గుర్తు వచ్చినడి. శకుంతలా: విషమం కృతం అనేనయత్‌* శకుంత:- తమరు నిర్హా&ీణ్యముగా ఉన్న తర్‌ ఆర్యప్పుతన్న (పత్యయకాలే పుడు ఉంగరము కనబడక చిక్కు దుర్గభం ఆసీర్‌. పెట్టిన!ి. రాజా:- తేన హ్‌ బుతు సమవాయచిహ్నం రాజు-- అందుచే. సమయము వచ్చి (వలతిపద్యతాం లతా కుసుమం. నపుడు తీగ పూలు పూయును అంటారు శకుంతలా: న అస్య విశ్వసిమి. ఆర్య శకుం:- ఇక దీనిని నమ్మను. డీనిని మీ ప్వుతఈ ఏన తర్‌ ధారయతు. (వేలినే థరించండి (తతః (పవిఃతి మాళలిః) (మాళలి [పవేశించును.) మాతలి;- డిష్ట్యా ధర్మపత్నీసమాగ మేన మాతలి". అదృష్టవళశమున తమరు ధర్మ పుత ముఖ దర్శనేన చాయుష్మాన్‌ పత్నిని కుమాచుని కలిసికొన్నట్లు వ ర్తతే. న్నదే- రాజా'- అభూర్‌ సంపాతిత స్వాదు రాజు;ః-నా కోరిక మధురముగా ఫలిందీ వలోమే మనోరరః. నదీ మాతలే? విదిఠః ఆయం మాతలి; ఇం దునకు ఈ వార్త అ ఖండలేన వ్యత్తాంతః స్యార్‌ తెలియునా ?

రక అలి జ్ఞా నళాకుంతలము

మాళలి:.- కిం ఈశ్వరాణాం పరోక్షం మాతలి; దేవతలకు తెలియకుండునా ? ఏతు ఆయుష్మాన్‌ భగవాన్‌ మరీచ భగవాన్‌ మరీచ మహర్షిని దర్శిం కే డర)నం విచరతి. చండి '

రాజా: శకుంతలే అవలంబ్యతాం ప్ముతః రాజు - శకుంతలా 1! అబ్బాయిని పట్టు భగవంతం (దష్టుం ఇచ్బామి- కొమము. మహాత్ముని దర్శించ గోరు

చున్నాను.

శకుంత; జిహ్వే మార్యపుతేణ సహ _ శకుం:- భర్తతోసవో గురువును దర్శిం గురుసమీపం గంతుం. చుటకు సిగ్గగుచున్న&

రాజా:- అపి ఆచరితవ్యం అభ్యుదయ రాజు.- ఉత్సవకాలములో కలిసి పోవుట కాలేష మంచిదే

(సర్వే పర్శికామంతి) (అందరు వెళ్ళుదురు,) అసమా పం -

విపరీత బుద్ధిః భానమహార్షి _దూతవాళరం-నాటిక =దురో(ధవద ళ్చారు

కంచుకి:- జయతు మవోర౨ాజః ఏష ఖలు కంచు;. జయము, మవిరాణా ారికి పాండవ స్కంధా వారొర్‌ దౌత్యేన హపైండవ శిబిరమునుండి రామిబారిగా ఆగతః పురుషోత్తమః నారాయణః. పురుషోత్తముడైన నారాయణుడు

వచ్చి యున్నారు.

దుర్యోధనః:- మాతావర్‌ £ భోః బాదరా దుర్యోః- అట్లనకుః బాదరాయణ. కంస యణ కిం కంసభృత్యః దామోదరః "సేవకుడైన కృష్ణుడా నీకు పురు తవ పురుషోత్తమః బార్హ[దథ అప షోత్తముడు? మానధనాదులు బార్జ హృత విషయ కి ర్లిభోగః తవ పురు (దథునివల్ల పోగొట్టుకొని పారి షోత్తమః ఆహో ః పార్డివాసన్నం ఫోయినవాడు. నీకు పురుష్నశేస్టు ఆశితళ్ళత్వ జనస్య సముదాచారః డైనాడాశ రాజుగారిని ఆృశయించి, సగర్వం ఖలు అస్య వచనం ఈ (బకికే నౌకరుకు ఇంత మర్యాదా? అవధ్వంస * ఎంత పొగరుబోతు మాట. ఒరే

హీనుడా

కంచు; (ప్రసీదతు మవోరాజాః: సంభ కంచుః- అన్నుగపాంచండి మహారాజా మేణ సముదావారః విస్కృతఈః పొరబాటుపడి మామూలు పద్ధతిని (పాదయోః సతతి) మరచితిని. (పాదములపై పడును)

దుర్యో - సంభమః ఇతి. ఆం మను _ దుర్యోః- పొరబాటాః అలాగా! మాన ష్యాణాం ఆస్తీ ఏవ సం్యళమః. వలకు పొరబాట్లు ఉంటవిలే లే ఉతిష ఉతిష లెమ్ము.

బిటి నీత్త కంచుకీ:- అన్ముగహీతోస్మి- కంచుకీ:.- అన్ముగహింపబడితిని. [9]

66 విపరీత బు ద్ధిః

చుర్యో:.. ఇదానీం _పసన్నోఒస్మి. ఈః దుర్యోః- ఇప్పుడు కాంతించితిని. ఆ ఏష దూతః (పాష్తః వవ్చిన రాయబారి ఎవడు?

కంచుః- దూతః (పాష్త కేశవః కంచు:- వచ్చిన దూత కేళవుడు.

దుర్యోః- శ్రేశవః ఇతి; ఏవం ఏష్టవ్యం; దుర్యో:.. కేళవుడా? అలాగే దెప్ప అయం ఏవ సముదాదారః. భో భో వలెను. ఇడియే తగినపద్దతి. ఓ రాజానః. దౌత్యేన ఆగఠస్య కిం సౌమంతులారాః వచ్చిన రాయబారికి యుక్తం? కిం ఆహ భవంతః! అర్హ్య వీమి చేయవలెను? ఏమని చెబు [పదాన పూజయితవ్యః కేళవః ఇతి తున్నాడి కేళవుని అర్హ్యపాద్యాదు న మే రోచకే. _[గహణం అస్య లతో గౌరవించవలెననియా ? అది అ(ఈ అహితం పశ్యామి. _గహణ నాకు రుచించదు. దానిలో కీడు ముపగతేతు వాసుభదే దేవే హృక గనుపడుచున్నది. వాసుదేవుని ఐం నయనా ఇవ పాండవా భవేయుః ధించినచో పాండవుల కన్నుల పెక గళిమతి రహితేష పాండవేషు &తి లించినట్లగును. పాండవుల సలవో రభిలాపిళవేత్‌ మమా సపత్నా కర్తను తొలగిస్తే, ఎదురు చేకుండా అపిచ యః అత కేళవస్య (పత్యు నేను భూమినిపాలించవచ్చు. మరియు ల్టాస్యతి సఃమయా త్వాదళ సువర్ణ ఎవరైన క్రేవునికి స్వాగతమిచ్చు ఖారేణ దండ్యః తర్‌ అపమత్తా టకై లేచినచ్చో వానికి పన్నెండు భవంతు భనం ఈ. కోనుఖలు మమ మొహిరీలు జుల్మానా వేయబడును, (ప్రత్యుర్థానస్య ఉపాయః? వాన్స కాబట్టి జ్యాగ త్తగాగ్భ ఉండండి దృష్టః ఉపాయం. బాదరాయణ: ఆ దూతను ఎట్లు కలుసుకొందునుః సీయతాం సచ్మితపటోనను యత భేష్‌ మంచి ఆలోచన తట్టినది. [దౌపదీ కేశాంబరావ కర్ష్ణణం అలి తెమ్ము ఆ చ్చితపటము . (దౌపడిని ఖితం. (ఆపవార్య) తస్మిన్‌ దృష్టి జుట్టుపట్టి ఈడ్చి, చీరెను లాగివేసిన విన్యాసం కుర్వతః ఉర్ధాస్యామి. దృశ్యము రచించిన పటము (పక్క శ్రోవస్యం తిరిగి) ఆ పటాన్ని చూస్తూ కేశవుడు

వచ్చినపుడు కూర్చుంటానులే,

కావ్యర సాస్వాదనము స! కంచుకి యదాజ్ఞాషయతి మవోరాజః కంచుకి ॥- మవోరాజు వారు శలవిచ్చి (నిషృ్యిమ్య [పవిళ్య) నై (లోపలికి పోయి తిరిగి వచ్చి) జయళు మహవారజః అయం నచ్చిత మవొరాజులకు జయము ఆ చత పట పటము ఇఉియే. దుక్యోః- మమ్మాగతః _పసారయ దుర్యోః.. నాకు ఎదుట విప్పార్చి తగి లించుము, కంచు యదాజ్ఞాషయలిమవోరాజః (పసార కంచు'.. చిత్తము, వళూ యతి) దుర్యో:- అవా దర్శనీ యోయంచ్చిత దర్యో = అవోః। పటం ఎంత బాగు పటః ఏషదుశ్ళాసనో (దౌపదీం కే న్నది. వీడు దుక్ళాసనుడు, [దౌపడి హస్తే గృహితవాశ్‌ ఏషాలలు (దౌపదీ కొప్పపట్టి ఈడుస్తున్నట్టున్నది ఈమె (దొపది. దుశ్శాసన పరామృష్టా దుళ్ళాసనునిచేత భంగపడి కలవర సం్యభమోత్కుల్ల లోచనా ముతో బెడిరిన కన్నులు గలిగి రాహూవక్తాాంతరగతా యున్నడి. రాహుగస్తమైన చంద చం(డలేక్రేవ కోభడే. బింబము వలెనున్నది వీడ దురాళ్ళు ఏష దురాత్మా భీమః సర్వరాజ సమక్షం రైన భీముడు రాజు లందరి సమక ద్ధామర్షః సళాస్తంభం తులయతి. కోపము పట్టలేక ఆ స్తంభాన్ని కసిగా నలుపు తున్నాడు దుర్యో - బాడరాదుణా అనీయతాం సవి దుర్యో:- బాదరాయణా! ఇంక దూతను హాగ వాహన మాత విస్మితః దూత (వవే" పెట్టుము. కంచుకి.- యదాజ్ఞాపషయతి (త్యత (ప్రవిశతి కంచుకి:. చిత్తము.

68 విపరిత బు ద్దిః వానుదేవః- అద్యఖలు థర్మరాజ వచనార్‌ వాసుదేవ:- ఇప్పుడు ధర్మరాజు రనంజయా౬ కృతిమ మితతయా మాటల మేరకు వచ్చినాను. ఆర్టు వాహవ దర్పమనుక్తగా హిణం సుమయో నుని బాహులలము [(గహించని ధనం [పశిమయాఒఅపి అనుచిత దుర్యోధనునికి చెప్పవలసి వచ్చి దౌత్యసమయః అనుష్టితణ నడి. ఇది తగని పని ఆయినను బాధ్యతను నిర్వహించెదను ఆదార్యః ఆస్యతాం గాంగేయ ఆచార్య కూర్చొనుడు భీష్మాది 'పముఖరాజాన స్వైరమాసతాం కవంతః, మవావీరులారా; అందరు దయ వయం అపి ఉపనిశామః, (ఉపవిశ్య) చేసి కూర్చోండి నేనును కూర్చుం అవో దర్శనీ యోయం చ్మితపటః మా దును (కూర్చొని) & ఏమిటి ఈ లావర్‌ (దౌపదీ కేళధర్షణం అత అలి చ్మితపటము | దౌపదిని కొప్పపట్టి లిరం అహోను ఖలు, సుయోధనోఒయం ఈడ్చుట ఇందు రచింప బడినదే. స్వజనావ మానం పర్మాకమం పశ్యతి బాలి ఇది ఏమిటి ? శత్వా ర కోవామలోశె స్వయ మాత లదోష స్వజనులను అవమాన పర్చుట ముద్దాటయే న్నష్ట ఘృణః సథాసు, గొప్ప పర్మాకమంగా కొంటెళశన ముచే దుర్యోధనుడు తలంచు చున్నాడు, సభలయందు ఎవరో సీగ్గలేని వాడుతప్ప, తాను లోగడ చేసిన స్వజన ఆవమానమును పక టించుకొనునా * ఆః అపనీయతాం కిల చ్మితపటః ఛీః తీసెయ్యండి, ఆపటమును. దుర్యోః- బాదరాయణ అపనీయతాం కిల దుర్యో :. బాదరాయణ; పోనీ, పటము చ్మితపటః తీస్తివెయి. కంచుకి : యదాజ్ఞాపయతి మవోరాజః కంచుకి ౬ మవారాజు ళలవిచ్చినట్లై (తీసివేయి)

శాన్యరసాస్వాదినము 69 దుర్యోధన -_ భోదూతః దుర్యో+- ఏమయా?? దూత యమని థర్మాతృజో వాయుసుతళ్చ భీమః కుమారుడగు ధర్మరాజు వాయు శాకార్టనో కే (తిదశేం[దసూనుః సుతుకైన భీముడు ఇంటదుని ప్పుతు యమౌ చతావ్విసుతా వినీతా సర్వే డైన అర్టనుడు అశ్వినీ సుతులగు సభృత్యాః కుళలో పపన్నా. నకుల సహడేవులు అందరు సపరి వారంగా కళలముగా ఉన్నారా వాసుదేవః సదృశ మేతర్‌ గాంధారీప్కుత వాసుదేవ :- గాంధారీ పుతున నష అథకిం అథకిం. కుళలినః సర్వే తనురు చక్కగా అడీగికిరి మం భవతః రాజ్యే కరీరే బావ్యోాళ్యంత చిది. అందరు కుశలముగానే శేచ కుళలం అనామయంచ పృష్ట్వా యున్నారు. మీ రాజ్యములోను, విజ్ఞాపయనని యుడిష్టరాదయః శరీరం లోపల బయట అందరు పాండవాః :- బాగున్నారా! అని క్షేమము ఆడిగి ధర్మ రొజు పాండవులు ఈ విఢ ముగా తెలుపమనిరి. అనుభూతం మహద్దుఃఖం *ఏవో చాలాకష్టాలుపడి దుఃఖమును సంపూర్ణసమయస్సచ అనుభవించారు. మాట ఠప్పక వన అస్మాకం అపి ధర్మం యర్‌ వాస, అన్హైతవాస దీక్షపూ ర్రిచేశారు దాయాద్యం రతడ్విళజ్యతాం. వంశ కమాగతంగా సంకమించిన ప్కికార్డిత ఆస్తిని పంపిణీ చేసికొని అనుభవించుటమంచిదిొ" అనిచెప్పిరి దుర్యోః- కఠంకథం దాయాద్యమితి. దుర్యో :- ఏమేమి? దాయాద్యమా రాత తండుల ఆస్తియాః వనే పీతృవో, మృగయా (పసంగఈః మా పినతం|డి పాండురాజు అరణ్య కృతాపరాధో మునిశాస మాప్తవాన్‌ తదా మునకు వేటకువెళ్ళి తప్పచేసి మని

లి విపరీత బు ద్ధి న దుర్యోః సర్వధా వంచిఈ త్వయా కంస దుర్యోఒ అన్ని విధముల కంసుడు ఆలం ఆత్మ స్తవేన న శౌర్యమేతత్‌ పళ్య నీచేత మోసగింప బడెను. ఇంకనీ జామాతృ నాశ వ్యసనాభి త్తే ఆత్మస్తవమను ఆపుసు- ఇదినీ రోషాభిభూతే మగధేశ్వ రెజథ పౌరుషమేనా * చూడుము. పలాయ మానస్య భయాతురస్య మగధరాజు తన అల్లుడు చని శౌర్యం తదేతర్‌ క్వగతం తవాసీర్‌ 1 పోయిన దుఃఖము, రోషమతో దండెత్తిగాగ్యా భయము ఆతురతతో పరుగెత్తితివే. ఆప్పుడు నీ శౌర్యము ఎక్కిదికి పోయినది వాసుదేవ. భో సుయోధన: గేళరాలాన వాసు:" ఓయి సుయోధనాం దేశమున, స్టా పేకితంఖలు శౌర్యం. నయానుగా కాలమును గమనించియే పూక మినా ఇహతిస్టతుతావత్‌ అస్మద్గత పరీ మము చూపవచెనని నీతిజ్ఞులు చెప్పు వోసః స్వరార్య మనుష్టియకాం దుూ9ః నాతో పరియాచకము కర్తవ్యో (శాతృమ స్నేహో లాడుట ఇంక సనిలుపుము. ఆనికనీ విస్మ ర్తవ్యా గుణేతరాః ర్‌ రృవ్వమును చేయుము సోదరుల సంబంధో బంధుః శేయాన్‌ యందు (_పేమతో వర్తించుము లోకయో రుభయోరపి. వైషమ్యములు మరచి పొమ్ము. ఐఖంధువులతో క లిసీ యుండుట మంచిది. అది. ఈ లోకమున పరలోకమున సుఖము కలుగ జేయును దుర్యో ఫా దేవాత్మనై మనుష్యాణాం దుర్తో :. డీవతలకు పుట్టిన వారితో కథం వా బంధుతా భవేత్‌ మనుష్యులకు ఏవిధముగా భాంర పిష్టపేషణం ఏకా వర్‌ వ్యము పొసగును. ఎందుకీ ఊక వర్యాఫ్రం ఛిద్యతాం కథా॥ దంపుడు. ఇంక ఈ (పసక్తిచాలు (శుంచి ఆపివేయము. వాసుదేవః) (వాసుదేవుడు (వవేశించును)

శావ్యరసాస్వాదనము 70 వాసుదేవ :- (ఆత్మగతం) వాసు:- (తనలో) సామోపాయమున ఇర (త్రసాద్యమానః సామ్నా అయం నినిఅనుకూల పరచ యత్నించినను న స్వభావం విముంచతి తన నై జగుణము విడుచుట లేదు అహం సంవోభయామి ఏవం ఇంక కఠినమైన మాటలతో ఇతనిని వచోలిః పరుషాక్షరైః చెదర గొట్రైదను ((పకాళంగా) & (ప్రకాశం) లోః సుయోధనః కిం న సుయోరనా. అర్జునుని బలపరా[ళమ వానీషే అర్థునస్య ఐలపరా.కమం! ములు నీకు తేలియక పోలేదుగదా? దుర్యో ఐన జానే. దుర్యో:- ఏమోః తెలియదే. వాసు: భోః (హూయతాం వాసు"- అయితే వినుము. ఈశ్వరుడు కైరాతం వపురాస్థితః పసపతిః కిరాత రూపమున ఎదుర్కొనగా యర్ధేన సంతోషితా యుద్ధ చాతుర్యమున అతని మెప్పిం వహ్నేఖాండవ మళ్నతః సుమహతీ చెను. వృష్టిః ళరై క్చొదిరొ అగ్ని హో తుడు ఖాండవ, వనము దేవేం్యదార్తికరా నివాతకవదా దహించు చుండగా బాణములతో సీతాః క్షయం లీలయా పండిరికట్టి గొప్పవర్షమును ఆపగలి నమ ఏకేన తదా విరాట నగరే గెను. ఫీష్కాదయః నిర్జిరాః॥ నివాఠత కవచులను రాక్షసులు దేవే (దునకు బాధకలిగించగా అనాయా అపిచ. తవాపి (పత్యక్షం సముగా వారిని నశింప చేసెను. అపరం కథయిష్యామి లీష్మాదికురువీరులు విరాట నగరము నను త్వం చ్చితసేనేన 'పైదండెశ్రగా, తాను ఒక్కడేగదా నీయమానో నభస్థలం మిమ్ముల జయించినది వ్మికోశన్‌ ఘోష యాతాయాం అంధేకాక నీకుస్వయముగా తెలిసిన ఫల్లుణే నైవ మోవీతః॥ మరియొకటి చెప్పెదను. చ్మితసేనుడను గంధర్వుడు మీరు మోన య్యాతకు పోయినపుడు మిమ్ముల బంధించి ఆకాశమునకు 10)

క! విపరీత బుద్ధిః కొనిపోగా. మీరు. ఏడ్చు చుండగా మీమ్ములను వడిలించి రశింబినడి ఫల్లుణుడే గదాః

క$0 బహుదా ఇంకాఎన్నో ఎందుకు సుయోతనా! దాతుమ ర్ల్షసి మద్వాక్యాత్‌ నామాట్మపకారం వారి సగ భాగము రాజ్యార్థం ధృతరాష్ట్రణ యిచ్చుట మంచిడి. కానిచో సముద అన్యధా సాగరాంకాం గాం పర్యంతము వ్యాపించి యున్నథూమి హరివష్యంతి, హీ, పాండవాః నంతను పాండవులు లాగుకొందురుం దుర్యోధ:.-. కథం కథం, హరి దుర్యోథ:.. ఏమి 'టేమిటి* పాండవులా వ్యంతి హి పాండవాః కాజేయనడి ? సాక్షాత్తు వాయదేవుడే 1పహరతి యది యడ్ధె లీమునిలో (పవేశించి మోరయుద్ధము మారుతో భీమరూపీ చేయనీ, ఇందుడు అర్జునుని రూప (హరతి యది సాక్షార్‌ మున వచ్చి యుద్ధము చేయనీః నేర్పుగా పార్థరూ పేణ శకః బెదురు మాటలు చెప్పె నీ మాటలకు పరుష వచన దక్ష త్య నేను ఏమి ఇవ్వను పితృ పరంపరగా ద్వచోఖభి నదాస్యే వచ్చి, పరా్శాకమముచే రశీంపబడు తృణమపి పితృభుక్తి నారాజ్య ములో ఒక గా గడ్డిపోచను వీర్య గుప్తే స్వరాజ్యే॥ గూడ నేను యివ్వను. వాసుః- భోః + కురుకుల కలంక వాసు;ః- ఓయి । కౌరవ వంశ కలంక; భూతః అయశో లుబ్ధ చెడ్డపేరు కోరువాడా మర్య, గ్‌డ్డీ కిల తృజాంతర అలిభాషిణః పోచ బెట్టినీతో సంభాషించ తగునే గావు. దుర్యో:- భో గోపాలక ; దుర్యోః- ఓయి. గొల్లవాడా, గడ్డిని తృణాంతర అలిభాష్యో భవాన్‌ మధ్య నిడక, నీతోను నేను సంభా అవధ్యాం [పమదాం హత్వా షింపరాదు. చంపకూడన్మి న్రీవఢ వయం గోవృవమే వచ చేసితివి గుజ్జమును, ఎద్దును చంపి

కాన్యరసాస్వా దనము శ మళల్లానపి నిర్ల జొ తివి. సిస్తలేకుండా,కుసీకి వల్చిన వక్తు మ్‌చని సాధ్రుఖిఃల వారినే చంపీతివి. గౌరవనీయు లతో ఏటోచెప్పుటకు వచ్చినావె? వాసుదేన:.. లోసుయోధనః వాసు: ఓయి సుయోధనా నన్నే వను జీిపనీ మాం అషేపించు చున్నావా? దుర్యోః:- ఆ అభాష్య స్త్వం దుర్యో :- అరే నీతో మాట్లాడుటే అహ మన ధృత పాండు రాతపషతో తప్పు, డ్విజ వరహస్తధృతొంబు సిక్తమూర్థా కెల్లనొ ఛ్మతము నీడను ద్విజోత్తము అవనత నృపమండలాను యాత్ర లచే అభిషేకింపబడిన చకవ ర్జిని సహశథయామి భవడ్విధైఃన భా షే॥ సామంతుల నందరిని లోఐగచు కొన్న వాడను నీలాంటి వారితో వేరుగా మాట్లాడరాదు. వాను. నవ్యాహరతి శిలమాంసుయో వాసు;:- సుయోధనుడు నాతో మాట్లాడ రను లో శళళ బాంఢథవన నిస్నేవి కూడదా దొంగా? బాంధవుల విరోధి కాక కేకర పింగల త్వదర్థాత్‌ కురు త్ష్యుదుడా నీమూలమున త్వరలోనే వంశః అయం అచిరాత్‌ వాళశం ఈకురువంళము నళించ గలదు. పష్యతిః దుర్యో:- కథం యోశ+తి కిం కేన దుళ్ళ దు్యో _ కే/వుడు ఎక్కడికి పొయే3, నన। దుర్మర్షణ ః దుర్ముఖ చుష్పద్ధే | దుళ్ళాసన, దుర్మర్షణ దుర్ముఖః దుషేశ్వర ః దూత సముతాదారంఅతి దుర్చుద్ధి, దుష్నేశ్వరః ఈ కేశవుడు (ౌాంకః కేశవః ఐధ్యరాం. కథం రాయబారం పఠథిదాటీ అమర్యాదగా అశల్తాః? దుళ్ళాసనః నసమర్థః ఖలుఅస్‌ వర్తించు చున్నాడు. కట్టివేయండి, మీకు శక్తి దాందా! దుక్ళొసన సీ వల్ల మగాదా? కరి తురగ నిహన్హా కఠి తురగముల హతము చేసిన కంస హంకా సకృష్ణః వాడు. కంసుని చంపిన శ్రీకృష్ణుడు

భీ విపరీత ద్ధి శ పసప కుల నివాసో గొల్లలమథ్య నివసించే వాడు. అరి దాను జీవ్యాన లిజ్ఞః కారులవద్ద మర్యాదగా (ప్రవ ర్తించుట హృత భుజ ఐల వీర్యః తెలియనివాడు, తన ఐల పరాకమ పార్థివానాం సకుక్షం ములచే మత్తుడైనాడు. ఇంతమండి స్వవచన కృత దోషో రాజుల సమ్మ్షమున _ తూలనొడి బధ్యతాం ఏవీ ఘం తప్పు చేశాడు, వెంటనే ఇతనిని ఆయంఅళక్రః, మాతుల బఐధ్యతాం ఐంధించండి. అయం కేశవః కథం పరాజ్ముఖః పతతి మావల్లగాదనియాః మామా ఈ కేళవుని భవతు అహం ఏన పాశైః ఐధ్నామిం కట్టి వేయము. వెనుకకు మరలి కట్టి వేయుదును. (దగ్గరకుపోవును.) వాసు - కథం ఐద్దకామో మాం కిలి సుయో వాసు:-నన్ను కట్టివేయటకు వచ్చినాడొ ధనః భవతు సుయోధనస్య సామర్థ్యం సుయోధనుడు. కానిమ్ము. సుయో పళ్యామి (విశ్వరూప మాస్థితః) ధనుని సామర్థ్య మెంతో చూస్తాను, (విశ్వరూప్‌ము ధరించును) ధుర్యోః- భో దూత। ధుర్యోః- ఓయి, దూతః

సృజసి యడి సమన్గాత్‌ మాయచే నీవు ఇం(దజాలము ద్రేవమౌ దేవమాయా సృమాయా యగా అంతట వ్యాపించినను అమో (సహరసి యడివాత్వం మఘములగు డివ్యాస్త్రములచే,నీవు కొట్టి దుర్నివారైఃసురా స్త నను ఏదో లోగడ గ్మురము, ఏనుగు వాయ గజ వృషలాణాం ఎద్దుమొదలగు పశువుల చంపితినను పాఠనార్‌ జాత దర్పో గర్వితుడ వైనను, ఇందరు రాజుల నరపతి గణమధ్యే సమూహమధ్యమున నిమ్న బం

ఐధ్య సే త్వం మయాద్య ధించి వైచెదను- ఓరే. ఇక్కడ నిలువుము. ఏడి ఆ తిష్ట ఇదానీం కథం నవృవ్దః శవుడు మాయమైనాడే. = వీడే క్రేవః- అయం కేకవః- అహో (హ.... క్షేవుడు .- ఎంతపొట్టీ ఇదిగో స్వత్వం. కేశవస్య- ఆః తిష్ట ఇదానీం. నిలువు. ఏమిటికనపడడే - ఇదిగో

శ్రావ్యరసాస్వాదనము 74 కథం న దృష్టః కేవ. అయం... వీడే కృష్ణుడు - ఇతడే కృష్ణుడు, కేశవః అయం కేశవః సర్వత మంత ఇక్కడ, ఆక, గాత అన్నిచొట్ల శాలాయాం క్షేవా భవన్ని కిం ఇదానీం మంతళాల ఆంతయు కేశవ రూప కరిష్యే. భవతు దృష్టం థో ళో _ ములున్నవే. ఇప్పుడేమి చేయవలెను రాజానః. ఏకేన ఏకః కేశవః ఐధ్యతాం ఇలా చేస్తాను. ఉపాయం దొరికినడి కథం స్వయమేవ పారైః బద్ధాః పఠంతి ఓ సొమంతులారా, మీలో ఒక్కొ రాజాన సాధు లో జంభక। సారు. కరు, ఒక్కొక శివుని బంధించండి మఠ్కార్ము కోదరవినిస్సృత బాణవాలైః ఏమిటి మీరే కట్టబడి పడిపోయి

నారా విద్ధక్షరషతజ రంజిత సర్వగా_తం మంచిడి. సామంతులారాః ఓరి పశ్యంతు పాండుతనయాః శిబిరోప సీశఠత్రం. మాయావి, మంచిడి. నా ధనుర్మధ్యమునుండి విడువ బడిన బాణ పరం పరచేనీ దేహ త్వాం బొన్స గద్ద నయనాః రిని మంతయు చిల్లలుపడి గాయముల శ్వస వః నుండికారు రక్తముతో ఎ్మ్యరబడి యుండగా, పాండవ సివిరమునకు నీ కశే ఐరము తేఐబడగా పాండ వేయులందరు కండ్ల నీళ్లతో చూడ లేక నిట్టూర్పులు విడుస్తారులేః (నిషా గంత) (వెళ్ళిపోవును ్ర (తఈ ,పవిశతి ధృతరాష్ట్రః) (తరువాత ధృతరాష్ట్రిడు పవ శించును.)

థృతరాష్ట్రః:- క్వను ఖలు భగవాన్‌ నారా ధృతరాష్ట్ర:- భగవాన్‌ నారాయణుడు యణః క్వను ఖలు పాండవ శ్రేయ ఎక్కడున్నాడు" పాండవులకు స్క్తరః క్వనుఖలు భగవాన్‌ దేవకీనం శుభము చేయువాడు. దేవకీ నంద దనః నుడు. భగవాన్‌ ఎక్కడ ఉన్నాడో? మమ పు తొపరాధాత్తు నా ప్యుతుడు అపరాధము చేసినందు

శార్థపాడేతవాధునా వలన శార్ణపాణి ఇక్కడికి వచ్చి

భిస్త వీపఠీత బు డీః వీఠన్ళే | తిడళాధ్యక్ష యున్నాడు. దేవతలకును అధి పాదయోః పతితం శర నాధుడు నా శిరస్సు వారి చరణ గౌతం వాసుదేవ: వోధిక్‌ పతితః అ్మతభవాన్‌. వాసు :- అయ్యో పడిపోయినాడే. ఉత్తీష్ట ఊత్తిష తమరులేనంతి లేవండి. .. దృతరాష్ట్రః:._ అమ్మ గహీతోస్మి. దృతరా హా అన్ముగపాంప బడీలీని థగవన్‌ ఇదం అర్హ్యం. ఇదం పాద్యం పరమాత్మా = ఇదే అర్హ్మము ఇదే చ. (పకి గృవ్యాతాం. పాద్యము. స్వీకరించండ్‌ వాను... సర్వం గృన్జామి. కింతే భూయః వాసు; అన్ని సక్కారముల స్వీకరిం (పియా ఉపహరామిః చితిని. ఇంక మీకు (పీయమైన వరము ఏమి కావతెను.. దృతరాష్ట్రః:. యడి మే భగవాన్‌ వపసన్నః ధృత :- భగవశ్‌, నాయందు కిమతఈః పరం ఇచ్భామి. పసన్నుడ వైన చాలును, ఇంతకు మించి ఏమియు కోరను. వాసుదేవ: గచ్చతు భవాన్‌ వాసు;= ఇంక తమరు దయచేయండి. పున ర్జర్శనాయ, తిరిగి కలుసుకొండాములే. ధృతరాస్ట్రః_ యదాజ్ఞాపయతి భగవాన్‌ ధృతరా;- చిత్తము. భగవాన్‌ నారాయణ నారాయణః (న్మిష్కాంతః) మూర్తి ఆజ్ఞాపించిన్లే (వెళ్ళిపోవును) ఎా=0- ఇమాం సాగర పర్యం రాం పీ మారయము, వింధ్య పర్వతము మహీంహిమవత్‌ వింధ్య కుండలాం మధ్యగలడి శతూర్చుసడమరసమ్ము ద ఏకాత పష్మతాంకాం ప ర్య ౦తము వ్యాపించియన్న రాజసింహః (పశాస్తునః స్మా మాజ్యమును ఓకే (పళువు న్మిష్కాంతాః శాసించుగాక.(అందలు వెళ్ళుదురు) నమా ఫ్రమ్‌. సమాప్తం అవాలల ర బాలా

విరహ శృంగారము కాళిదానుని - మేఘదూత

1. కళశ్చిర్‌ కాంతా విరహ గురుణా స్వాధికారార్‌ (పమత్తః శాపేనాస్తం గమిత మహిమా వర్షభోగ్యేన భర్తుః యషళ్చ్యకే జనక తనయా స్నాన పుజ్యోదక్షేవు స్నిగ్ధ చాయా తరుము వసతిం రామగిర్యా ళమేషు (| పూ మే, శ కళ్ప్చిర్‌ యక్షః, స్వాధికారాత్‌ (పమత్తః ఒక యక్షుడు తన ఉద్యోగ బాధ్యతను భర్తుః కశాపేవ (వర్షభోగ్యేను విరహ మరచి తప్పు చేసినందున అధికారి శిక్ష గురుజా శాపేన) గమిత మహిమా వేసెను, ఒక సంవత్స్‌రకొలము తన ఛామ గిర్యాశమేష జనక తనయా భార్యను వదలి యుండవళసి యుండు స్నాన పుణ్యోదళేషు, స్నిగ్ధధాయా టచే ఎక్కువ వాధఆయ్యెను ఆతడు తరువు, వసతిం చే. రామగిరి అ్యశమములలో నివసించు చుండెను. సీత స్నానమాడిన పవ్మిత కొలనుల పక్కను దట్టమైన చెట్ల యందు కాలము గడువపుచుండెను, (1) తస్మిన్‌ ఆదౌ కతీలి దబలా వ్మిపయుక్తః స కామీ నీశ్వామాసాన్‌ కనక వలయ [భంళ రిక్త (మోస్టః అషాఢస్య [పతమ తవసే మేఘ మ్ళీస్ట సానుం ప కామీ అబలా, విపయుక్తః కతిచిర్‌ భార్యను విడిచి, ఆ కాముకుడు కొన్ని మాసావ్‌ తస్కిన్‌ ఆదౌ వీత్వా మాసములు ఆకొందమీద తిరుగుతు శవక వలయ్‌ [భంక రిక్త సకోస్టు గడిప్కిచిక్కిపోయి ఒకడేతి కజియు (అభవర్‌,ఆమాఢస్య (బ్రతమ డినసే శారిపోయినడి గూడ గమనించ

80 విరహ శృ0గారము మేఘం దదర్శ. (ఆశ్రిష్టసామం, లేదు, ఇంతలో ఆషాఢమాసము వ (పకీడాపరిణత గజ (పేషణీయం మొదటిరోజున మేఘమునుచూచెను* -మేఘం) అది కొండ చరియలలో వ్యాపించి ఏనుగుగున్న కొండతో. కోరాడు చున్నట్లు ఆకర్షణియముగాఉం డెను.(8) (పక్యానన్నే నళసి దయితా జీవనా లంబ నారి జీముతేన స్వకుశల మయీం వోరయివ్యన్‌ (పవృత్తిం స (పత్య గః కుటజ కుసుమైః కల్పితార్థాయ తస్మై 1పీఈః పీతి (ముఖ వచనం స్వాగతం వ్యాజవోర. పూ.మే-॥ సః దయితా జీవనాలంబ నార్జీ స్వ కళల తన క్షేమవార్తను పంపి తన భార్య (పాణ మమూం, (పవృత్తిం, నభసి (పత్యా ముల నిలుపదలచినవాడై, ఆకాశములో సన్నె జీమూథేన వారయిష్యన్‌; దగ్గరకువచ్చిన మేఘముద్వారా వార్త తస్మై (పత్యగ్రి కుటజ కుసుమైః పంప దలచెను. గోగుపూలతో అతనికి కల్పితార్దాయ, పీతి 1[పముఖ ఆర్హ $మిచ్చిః పూజించి. (పియమైన వచనం వ్యాజవోర మాటలు ఇట్లు పలికెనుః (8 ధూమ జ్యోతి సలిల మరుతాం సన్నిపాఈ క్వమేఘః సందేళార్థాః క్వ పటు కరతైః _పాణిభిః (పాపణీయాః ఇత్యౌ త్సుశ్యా దవరి గణయన్‌ గువ్యుకః తం యయాచే కామార్తాహి (పకృతి కృపణాః చేతనా చేతనేషు పూ.మే5 భూమ*,జ్యోతఈ, నలిల, మరుఠాం సన్ని పొగ, కాంతి. నీరు గాలి సమ్మేళమైన పాతః మేఘః. క్వ! పటుకరతైః మేఘము, ఎక్కడ*సందేళ విషయములు (పాజిలిః _పాపణియాః సందేళార్థాః సర్వేం[డియములు గలిగిన (పాణులు క్వ? జౌత్సుక్యాత్‌ ఇతి ఆపరిగణ (గహించి తీసికొని పోదగినవి కదా, యన్‌ గుహ్యకః తం యయాడే. ఇట్టి యోచనయే గమనించక యక్షుడు కామార్తాః, చేతనా దేతనేషు పకృతి సందేశమిచ్చెను. కాముకులైన వారు కృపణాంపా చేతన, అచేతన వస్తువుల తేదము (గ్రహించలేరు గదా, (4

కొవ్యరసాస్వాదనము 81 జాతం వంశే భువన వీదితే పుష్కలోవర్త కోనాం జానామి త్వాం (వథమ పురుషం, కామరూపం మఘోన తేనార్థిత్విం త్వయి విధి వశాత్‌ దూరబంధుర్ల్‌ తోఒహం యాచ్చ్నామోఘా వర మధిగుణే నోఢమే లబ్ధికామా పూ.మే: రి త్వోం జొనామ్‌, భువన విదితే పుష్కలా నిన్నెలుంగుడును. లోకములో [పభ్యాకీ వర్తకానాం వంశీ జాతం, మఘోనః గాంచిన పుష్కల, ఆవ ర్తకములనే మేఘ 1వథమపురుషం, కామరూవం ముల వంళములో వన్మిందితీవి. జల్మదు (కీ) తేన విధివళార్‌ దూరబంధుః నికి ముఖ్య పురుషడవు. కామరూపివి గఈ అహం త్వయి ఆర్థిత్వం విధివశముజె భార్యకు దూరస్థుడనై న గతః యాచ్చ్నా మోఘా ఆపి అధి నేను నిన్ను యాచించు చున్నాను. గుజే వరం లబ్ధి కొమాపి ఆథమే న. _ గొప్పవారినడిగి లేదనిపిరచుకొనట గౌర వము హీనుల యాచించి లాభము పొండినను గౌరవము గాదు. (8 శ్వామారూఢం పనన పదవీ ముద్భృహీఠాలి కాంతాః (యేశీవ్యంకే ప్యధిక వనితాః (పత్యయా దాశ్వసంత్యః కం సన్నద్ధ విరహవిధురాం త్వయ్యు పేశేత జాయాం న స్యా దన్యోఒప్యహమిన జనా యః పరాధీన వృత్తి పూ. మే. 8, పనన సదవీం, ఆరూఢం, త్వాం పరిక నీవు ఆకాశమున పోవుచుండగా, జోరిలో వనిరాళి ఉద్దుపీర అలకాంఠాః నున్న స్రీలు, ముంగుజేలు. హైళనెట్టీ [పత్యయాత్‌ ఆ్వసంఈః (గే (పేమతో నిన్ను చూడురుణి, వర్ష వ్యంతే; త్వయి సన్నద్ధే విరహ ముళువు వస్తున్న ండున్య తమ ఖథోర్తలు విధురాం జాయాం కః ఉపేషేత యింటికి చేర వచ్శెదలని వారిక్‌ ఆక, వలాధీన వృత్తిః ఆహం ఇవ అన్యః ఉఊట్యోగరీత్యా పరారీనుడైద నోజోటి న్‌స్యార్‌ వాడు తప్పు దిరనవాముతో తన్న భార్యమ ఎవడు వదలి ఉండగలడు, అద్టిదురదృష్టవంతుడు భేకుండుగాక.(6) కే)

రి విరహ శృ0గారము త్వామాసౌర | పశమిత వనోపప్లవం సాధు మూర్ధ్నా వక్ష్షత్యధ్వ(ళమ పరిగతం స్మానుమా న్యామకూటః న కుదోఒపి (ప్రధమ సుకృతాపేషయా సంళశయాయ (పాప్తే మితే భవతి విముఖ%, కిం పునర్య స్రధోచ్చైః పూ. మే. 1? ఆసార, _హోమితి వనోపప్టవం అధ్య వర్షించి అఆరణ్యములోని దావానలమును (శమ పరిగతం త్వాం సానుమాన్‌ చల్లార్చి సవ్ర మార్గాయాశముచే ఆమ ఆ్యమకూటః సాధుమూర్థ్నా వహతి. కూటమునకు విశాంతికై చేరునపుడు [ప్రధమ సుకృతో పేక్షయా సం్యళ గౌరవముగా అతడు కొందచరియ యాయ పాప్తే మృితే, ష్మదః లలో నెత్తిన పెట్టుకొనును. మేలుచేసిన అపి విముఖః భవతి తధా ఉవ్చైః మ్మితుడు వి శాంతికొరకువ స్తే క్షుదుడు యక్ర కిం పునః, గూడ నిరాకరించడు. ఇంక ఆంతగొప్ప వానిగూర్చి వేరుగా చెప్పవలెనాః. (7) ఛన్నో పాంతిః పరిణత ఫల ట్యోతిభిః కాన నామైః త్వయ్యా రూఢే శిఖర మచలః స్నిగ్ధవేణీ సవర్షే నూనం యాస్య త్యమర మిధున (పేక్షణీయామవస్థాం మధ్యే క్యామః స్తన ఇవ భువః శేష విస్తార పాండుః పూ. మే. 18 త్వయి అచలః శిఖరం ఆరూఢడే అమర అ్యమకూటము శిఖరముపై నల్లటి మబ్బుగా మిధున (పేక్షణీయాం అవస్టాం నీవు నిలచినపుడు అమరదంవతులు నూనం యాస్యతి. పరిణత ఫల సంతోషంగా చూస్తారు. బాగా పండిన వ్యోతిలిః కొననామై?ః, ఛన్న ఉపాం అడవిమామిడీ పండ్తచే కొండ్మ పక్క ఈ స్నిగ్గవేణీ సవర్నే తయిశిఖరం భాగము పచ్చగాఉండి, మధ్య నీవు ఆరూఢే మధ్యేశ్యామః శేష విస్తార నల్లగావున్న ౦దున భూమియొక్క స్థన పాండుః, భవః స్తనమివ (యే మాయని ఆ శృంగార దంపతులు జీయాంయాస్యతి) టేమతో చూచుదురు (8) అంభో బీంగు ([గహణ చతురాం బాతకాన్‌ మీ[్షమాణా (జీ భూతా ప్రరగణనయా నిర్ధళంతో ఐబలాకా&

కావ్యరసాస్వాదనము రీ త్వామాసాద్య స్తనిత సమయే మావయిష్యంతి సిద్దా సోత్కంపాని (వియసహచరీ సం్యభమాలింగితాని 7 పూ మే, 22 అంభో బిందుగహణ చతురాం తొలి మేఘమునుండి వర్ష విందువులనేర్పుతొ చాతకాన్‌ వీష్షమాణాః సిద్దాః। శేజీ (గహించే పక్షులను సిద్ధులుచూస్తూ భూతాః బలాకొః పరిగణనయా నిర్ధి బారులుగట్టి ఆకాశమున అవి నిలిచి శంతః సిద్ధాః త్వాం స్తనిత సమయే యుండగా లెక్కించు ధ్యాసలో నువ్న ఆసాద్యసఉత్కంపాని పియ నహ వుడు, నీవు గర్జన, మెరువులలొ, సమీ చరీ సంభమాలింగికాని మాన పించగా (పియమైన భార్యలు బెదరి యిమ్యంతి. కాగలించుకొంటారు. అందుచే సిద్దులు అట్టి సం్టభమ ఆలింగనములకు ఆ స్తుంటారు. (2 వీచి వళ స్తనిత విహగ్మ శేణి కాంచీ గుణాయాః సంసర్పత్యాః స్కలిత సుభగం, దర్శితావర్తనా భః నిర్వింధ్యాయాః పధి భవ రసాళ్యంతరః సంని పత్య = స్తీణా మాద్యం [1పణయ వచనం వ్మిభమోహి (పియేషు పూ మే 26 (పియేమ స్రీణాం ఆద్యం (ప్రణయ (వియుని చూచినపుడు స్రీలు తొ (టు వచనం విభమఃహి. పధి నిర్విం దురు అదియే [పేమ చిహ్నము ధ్యాయాః సం నిపత్య రసాభ్యంత నిర్వింధ్యా అనె నడి దారిలో కనుపడు 5 భవ [వియురాలు, దాని రసమును, (నీటిని)? పీచిషోళ స్తనిత విహగ్మశేజి కాంచీ (గహించుము. ఆ నది నీకు అను గుజణాయాః,సం సర్పంత్యాః స్కలిత కూలవతి అనుటకు కొన్ని చిహ్న సుభగం, దర్శి ఆవర్తనాఖె ములు గలవు సుడిగుండములనె (నిర్వింభ్యాయాః) వాలిని ఐబయల్పరుస్తుండి తొ టుపడి నట్లు వంకటటింకిరగా 1పవహిస్తుండి. నీటి పైభాగమున బారులుగా పిట్టలు నిలిచి శబ్దముచేయుచుండగా నడుము వడ్డాణమువలె ఆకరిష్టూ ఉంటుంది 10)

రీ వీరహ శృంగారోము వేజణీభూత (ప్రతను సలిలాంఒసావకిరస్య, సింధుః ఫ్రాండుచ్భాయా, తటర్నహ, తరు (భంసిలిః జీర్ణ పర్డిః సొభాగ్యంతే సుభగః విరవావస్థయా వ్యంజయంతీ కార్యం యేన త్యజతి విధినా సాత్వర్రైవోస పాద్యః పూ. మే. 299 విరనో వస్తయా వేజీభూర (సతను సలి సింధ్లునడి విరహిణివలె నీకై వేచిఉంటుంది. తా ఈటరుహ (శంని ఫి జీర్ణ జడలువలె కొడ్డి సీర [పవహిస్తు చిక్కి వర్షె పాంయళాయా నీంథు తేసౌ ఉంటుండి. ఒడ్డువెంబడి బెట్లనుండి గ్యం వ్యంజయంత్కీ సుభగ, యేన ఆకులురాలి తెల్లఐడి ఉంటుండి. ఇట్లు విధినా సాకార్శం త్యజతి త్వయాఏ సీకొరకై బెంగను ఆ నడి కనుపరచును వ ఉపపద్యః గొన, ఆదృష్టవంతుడా ఆమె సంతోష పడే లాగున నీవు చేయవలసియున్నడి. పుష్కలముగా వర్షించి శుష్కంచిన నదిని ఉబ్బిపోవునట్లు చేయము. (11) తస్యాః కిందిక్కర థృతమివ [పొప్తవానీర శాఖం సీర్వా నీలం సలిల వసనం ముక్తరోధో నితంబం (వస్టానంతే కధమవి సఖే లంబమానస్య భావి జ్ఞాభాస్వాలో విభృత జఘనాం కో వివోతుం సమర్థః పూమే. 41 తప్వాః (గంభానభ్యాః) [పాష్తవానీర గంభీరానడి జారిపోతున్న చీరెగల న్త్రీవలె కాలం నీలం సలిం వసనం నీళ్వా కనిపిస్తుంది, నీళ్ళ (పవాహం సన్నగా వితంబ ముక్తరోధఃం ల౦బమా ఉండి. (పక్కలన పిరుదులు లాగ నన్య తే, [షస్టానం కథ మపిభావితి. యిసుకతిన్నెలు బయల్పడి ఉంటవి. సఖే జ్ఞారా స్వాదః వివృత ఇను ఓడ్డుషండి (పబ్బలి దెట్టకొమ్మ నీటిని చాల కః వివోతుం సమక్థః, ఆాకియండి, చీరె పూర్తిగా జారిపో కుండా చేతితో పట్టుకొన్న ట్లుండును* నడి పైధాగమునకు సు (మేఘుడు) వచ్చినపుడు, వర్షించకుండగ నీవు

కావ్యరసాస్వాదనము ర. ముందుకు సాగలేవు. రసికుడు, వస్త్ర రహిత స్థితిలోనున్న స్త్రీని ఎవడు వదల గలడు. (12)

తస్యోత్సంగే [పణయిన ఇవ నన్గ గంగా డుకూలాం నత్వం దృష్ట్వా న పున రలకాం జ్ఞాస్యసే కామచారిన్‌ యావః కాలే వహతి సలిలో ద్ధారముద్చ్భై ర్విచానా ముక్తాజొల _కఛిత మలకం కామినీ వ్యాభ బృందం వూ. మే, 68 కొమవారిన్‌; ఉత్పంగే [పణయిన ఇన ఠతసీకుడా ? హీమవంతుని వడిలో [వయ (సత్త గంగాదుకూలం త్వం దృష్ట్వా రాలి వలెనున్న అలకా సట్టణము చూచే అంకాల జాన్యసే వు కాలెయా దవు. గంగానడి తొలగి పోవుచున్న ఉద్భైః విమా నా సలిలోద్దారం ఆమె నీలి చీరవలె కనుపడుడు. ఆ మార్తొణాల (గధితం వహతి. పట్టణము వైన నివుపోయి నితిరినవుడు కొప్పవలెను,. విమానముల అంచుల నుండి నీటివిందువులు రాలుచున్న పుడు ముత్యములవలెను ఆమె అభరణాలు ధరించినట్టు కనుపీంచును. (18) సీవీ ఐంధో చృసితశిధిలం, యత బింబాధరాజాం ఇామం రాణా దని థృత క రేష్వా& పత్సు (పియేషు అర్చిస్తుంగా నభిముఖమపి (పాష్య రత్న (పదీపాన్‌ (ఫామూఢానాం భవతి విఫల (_పేరణా చూర్ణముస్టః ఉ. మే.ర యత బీంబాఢరాణాం ఉచ్చ్యసిత హిమాలయ గుహలలో రత్నదీపములు శిధిలం ఇామం నీవీఐంధః, [పియెష కాంతిలో, నూతన సీద్ధదంవతులు ఆవీపత్సు [పామూఢానాం చూర్ణ శోభన గృహంలో ఉంటారు భర్త మున్టీః ఆర్బిన్‌ తుంగాన్‌ రత్న(పదీ పట్టు చీరెముడిని విప్పినంతనే, సీగ్గుదే పాన్‌ అభిముఖం పాపస్య విఫల ముగ్గస్ర్రీలు. గంధపుపొడిని పికికళ్ళతో టథేరణా భవతి. తీసికొని రత్నదీపములపై విసరి ఆర్బ

రీ విరహ శృంగారము యత్నిస్తారు. రత్నదీసములు ఆరిపో నందున, ఆముగ్ధ్గల (పయత్నం వృధా అవుతుండి. (14 తాం చావళ్యం డివసగుణనా తత్సరా మేక పత్నీం అవ్యాపన్నాం అవిహత గతి ర్ట్రక్ష్యుసి (ఛాతృజాయాం ఆళాబంధః కుసుమ సదృళం (ప్రాయళో హ్యంగవానాం సద్యఃపాతి (ప్రణయి హృదయం వ్మిపయోగే రుణద్ధి. పూ మె. 10 అవ్యాపన్నాం, డివస గణనా తత్పరాం రోజులు లెక్కించుచు, పత్మివత దీషతో ఏకపత్నీ౦, భాతృజాయాం, తాం, నాకె నిరీక్షిస్తు | బలికి ఉంటుండి, నీ అవిహతగతిః దక్యసి అంగ సోదరుని భార్యఆఅయిన ఆమెను అడ్డం నొనాం విపయోగే సద్యఃపాతి కులు లేకుండా పోయిచూడగలవు (ప్రణయి హృదయం ఆకాబంధః వియోగమేర్పడినంతనే, హృదయము కుపమ సదృశం, రుజద్ధి. [కుంగిపోకుండ్కా ర్త తిరిగివస్తాడనే ఆవల్ల నిలిచిఉంటుండి. పువ్వురాలి పోకుండ తొడిమ కాపాడినట్లు (స్రీలకు) ఆశకాపాడుతుంధి. (15) ఆలోకే రే నిపతతి పురా సాబలివ్యాకులా వా మత్సాదృశ్యం విరహ తను వా థావ గమ్యం లిఖంతీ ప చ్చుంతీవా మధుర వచనాం సారికాం పంజరస్థాం కశ్చిత్‌ భర్తుః స్మరసి రసికే త్వంహి తస్యపియేతి ఉమే- 29 సాకే, వురా, బలివ్యాకులా ఆలోకే, వా నీ ఎదుట ఆమెచాల లీన్నురాలైకసుపడు మఠ్సాదృశ్యం, భావగమ్యం విరహ తుంది లేక నారూపమును ఊహించి తనునా లిఖంతీ వా పంజరస్తాం చిక్కిపోయిన రూపమును చితించుచూ సౌరికాం మధురవచనాం, “ోరసిశే, ఉంటుంది. లేక పంజరములో ఉండె త్వం తస్య పియః, స్మరసికిశ్చిత్‌ కా చిలుకతో *పేమీ-న్మీపియమైన యజ ఇలి పృచృంతీ. (ఆలోకే) మాని నీకు గుర్తున్నారా"అని (పళ్నిస్తూ నైన ఉంటుండి (16)

శావ్యరసాస్వాదనము 8 ఉత్సంగేవా మలిన వసనే సొమ్య ని&ప్య వీణాం మద్గోతాంకం విరచిత పదం గేయ ముద్గాతుకామా తండ త్రీమార్థాాం నయన సలిలైః సారయిత్వా కధంచ్చిన్‌ భూయో భూయః స్వయమపి కృతాం మూర్శనాంవిస్మరంతీ. ఉ. మే ఏ8 సౌమ్య, వీణాం, మలినవసనే ఉత్యంగే సొమ్యుడాః మాసిన చీరెకట్టుకొని, వడిలో నికిష్య, మర్‌ గోతాంకం విరచిత వీణను పెట్టుకొని, నాపేరు మకుటముగా పదం గేయం,ఉద్దాతుకామా, నయన ఉన్నకీర్రను పాడుచుండును. కన్నీళ్ళు పలిలైః ఆర్ట్రాం తంతీం సార జలజలరాలి వీణతీగలమీద పడగ్మావాటిని యిత్వా భూయః భూయః స్వయం మరల మరల సరిజేసికొనుటలో, తాను కృళాన్‌ అపిమూర్భనాం విస్మ రచించిన సంగిత స్వరమూర్చనలనే రంతీ, (ఆలోకే). మరచిపోతూ ఊంటుండి (17) శీషాన్మాసా న్విరహ డివస స్థాపిత స్యావధేర్వా విన్యస్యంతి భువి గణనయాదేహళీ దత్త వువ్చైః మత్సంగం వా హృదయ నిహితారంభ మాస్వాదయంతిః (ప్రాయేడైై కే రమణ విరహో వ్యంగ నానాం వినోదాః, ఉఊమే. 24 వా. స్టాపితస్య అవధేః డివసశేషాన్‌. లేక శాపము అంతమగు రోజులను మాన మాసౌన్‌ గణనయా భువిదేహిశీదత్త ములను లెక్కించుకొనుటకు పువ్చమ పువ్చె, విన్యస్యంతీ (ఆలోశ్షే) లను నేలమీద రోజుకొకటి వేయుచూ వృదయ నిహితారంభం మత్‌ సంగం ఉండవచ్చును. లేక ఆమెహృదయములో ఆస్వాదయంతీ. [పాయేణ రమణ నిలిచియున్న లోగడిరత్యనుభవమును విరహే అంగనానాం ఏతెవినోదాః జ ప్రికితెన్చుకొంటూ రసాస్వాదనచేస్తూ ఉండవచ్చు. (18) స వ్యాపారా మహని నతధా పీఠయేన్మడ్వియోగః శంకే ర్మాతొ గురుతర శుచం నిర్వినోదాం సలీం తే మత్సం దేశైః సుఖయితు. మలం పళ్ళ సార్వీంనికీధే, కామున్నిదాం, అవని శయనాం సొౌధవా శాయనస్థః ఉ. మే. వ్‌

తం విరహ శృ0గారము అహని సవ్వాపారా వ్మిపయోగః న పగలు ఏవో పనులుండుటచే వియోగము తధా పీడయేత్‌. ర్యాతొ గురుతర ఆమెనంత పీడించదు. కాని రాతి శచం నిర్వినొదాం, తే సఖింళంకి యందు చాల దుఃఖముతో విశ్రాంతి సాధ్వీం, అవని శయనాం ఉన్ని లేకుండా ఉంటూదనుకొంటాను పతి (దాం నిశీధి అధవాతా యణస్థః దీక్షతో. భూమిమీద శయనించి కలళ పళ్ళ న్నిద పోవుచున్న ఆమెను, మేఘుడా సీవుపోయి కిటికీలో కూర్చొనిచూడుము. (19) ఆధి ఇామాం విరహశయనే సంనిషద్జెక పార్శ్య్వాం (ప్రా చీ మూలే తనుమివ కలా మా(తశేషాం హిమాంకోః సీకా ర్మాతి షణ ఇవ మయా సార్ధమిచ్చ్భా రతైర్యా తామే వోమైః విరహ మహతీ మృకు భిర్యాపయంతీం ఊఉ మే 26 విరహ శయనే ఆధిఇామాం ఏకపార్శాం విరహ శయ్యయందు చిక్కిపోయి ఒరిగి సన్నివణాం, (పాలీమూలే హ్‌మా కూర్చున్న దానిని, (ప్రాఠఃశాలమున శో; కళామో[ ఈ శేషాం తనుంఇఖవ. కాంతివిపానమైయున్న చల దకళవంటి యా ఇచ్చారతైః మయాసెార్థం దేహముగలదానిని; నాతో కలసియున్న క్షణ ఇవ్‌సీరో ర్మాతః తాం మవాతీం పుడు ఇష్టమువచ్చిన వీనోదాలతో విరహళ ఉషైః అ్మశభిః యాప ర్యాతులను తషణములవలి గడీవిన ఆమె తయంఠీలి. బై గొప్ప విరహముతో కన్నిటితోరా తులు గడుపుచులడుట గమనింతువు (20) సా పన్యస్తాభరణ మబలా 'పేశలం ధారయంతీ శయ్యోత్యంగే నిహిత మసక్ఫత్‌ దుఃఖ దుఃఖేన గ్మాతం త్వామ [వసం నవజలమయం మోచయి మ్య త్యవళ్యం (ప్రాయః సర్వో భవతి కరుణావృ శ్రీః ఆర్భాంతరాల్మా. ఉనే. 80

శావ్యర సాస్వాదనము ఉట సా అబలా సన్యస్త ఆకరణం పేళలం విరహమచే. చిక్కిన దేహమును ఆమె గ్య్మాతం అసకృత్‌ దుఃఖ దుఃఖేన ఎంతో ళవమతో పడక మీద చేర్చ శయ్యోత్సంగే నిహితం ధార నిలుపుకొనుచుండానూ [కొత్త నీరు యింతీ నవ జలమయం త్వాం గల మేఘుడా 1 ఆమెను జూచి నీవును అపి ఆవళ్యం అస్త్రం మోచ జాలిపడి కన్నీరు గార్చినటు వర్షించె ఇవ్యతి ఆర్థాాంతరాళ్మా సర్వః దవుః దియార్జ్ర హృదయులు (పాయః కరుకావృ త్రి భఏతి, పరుల కష్టము జూచి నీరై పోతుం టారు గదా। (21) వామళ్చాస్యాః కరరుహ పదైః ముచ్యమానో మరీయైః ముక్తాజాలం చిరపరచితం త్యాజితో దైవ గత్యా సంభోగాండే మమ సముచితో హన్త సంవాహనానాం యాస్యత్యూరుః సరన కదలీ నస్తంళ గౌరళ్చలత్వం ఉ, మే. 88 మదీయ్దై కరరుహపదై ః ముచ్యమానః నా వల్ల కలిగిన నఖక్షరల మాన్పుటకు చిరపరిచితం ముక్తాజాలం దైవ మామూలుగా ధరించే ముఠ్యారి వార గల్యొ ల్యాటితః. సంభోగాంతే ములను ఉరిము, కటి మొదలగు (పదే మమ హస్త సంవాహనానాం సరస శముల నుండి ఆమె యిప్పుడు దుర కదలీ నంభః ఇవ గౌరః దృష్టము వలన అవసరము లేనందున (వీయాయా? ఊర చలత్వం తీఫివేసి యుండును, అరటి సంభము యాస్యతి. వంటి ఆమె. ఎడమ ఊరు (తొడను) సంభోగాంతమున మర్థన చేసేవాడిని. అడి పభసూచకముగా అదర గలదు. (22) తస్మిన్‌ కాలే జలద యడిసా లబ్ధి నిదా సుభాస్యా దన్వా స్యైనాం స్తనిత విముఖో యాను మాతం సహస్వ మా భూదస్యాః |[పణయిని మయి స్వప్నలబ్దే కథంచిత్‌ సద్యః కంఠచ్యుత భుఖ లర్యాగంథి గౌఢోపగూఢం, టఉమే. 88 19)

శ0 విరహ ళృ0గారము హే జలద?! తస్మిన్‌ కాలే సా లబ్ధి మేఘుడా నీవు ఆక్కడ చేరు సమయ నిదాసుఖా స్యాత్‌, ఏనాం స్తనిత మున అర్ధర్మాతి వేళ ఆమెకు న్మిద ఏముఖః యామ మాతం సహస్వ పట్టి స్వప్న సుఖములో ఉన్నట్టయితే ఆస్వాః (పణయిని మయి కథంచిత్‌ గర్భనలచే న్మిదాభంగము చేయక న్య్వప్నలద్ధే గాఢోప గూఢం సద్యః కొంత కాలము నిరీక్షించి యుండుము కంరచ్యుతః భుజ లతా గంధి ఎలాగో కుమకు పట్టి స్వప్నములో మాఖభూః చేతితో నా మెడను చుట్టి కౌగలించి యుండును, మెలకువచే కౌగళ€ వీడి. పోన్టను, గొన అట్టు లేపవద్దు (28) భర్తు ర్మ్మితం [పియ మవిధనే విద్ధి మాం అంబు వాహం లతత్సందే హృదయ నిహితై రాగతం త్వత్సమీపం యో బృందాని త్వరయతి పథి [శామ్యతాం (పోషితానాం మం్యదస్నిిః ధ్వనిభి రబలా వేణి మోతోత్సుకాని ఉ. మే. ౫8 ఆవిధవేః మాం భర్తుః, _పియం, సుమంగళీ! నీ పియని, ముఖ్య స్నేపా మి్మిఠం. అంబువాహం విడ్డి ఈుడైన మేఘుడనుగా తెలిసికొనుము హృదయ నిహితైః తర్‌ సందేశైః, _ భర్భ సందేశమును హృదయములో శ్యక్‌ సమీపం ఆగతం (విడ్డి. ఛాచుకొని నీకు అంచించుటకు వచ్చి యః అబలా వేణి మోకే ఉత్సు యన్నాను,. దూరమున. కేగిన కాని పథి క్యామ్యతాం | పోషితానాం వ్యాపారస్తులకు “వర్షకాలము వచ్చినడి. చశుం[ద స్నిగ్గెః ధ్వనిభిఃణ బృందాని త్వరగా ఇంటికి వెళ్ళి విరవోముచే త్వరయతి. బాధపడు భార్యల జడల చిక్కుదీసి సవంంచమొని నా మేఘ గర్జనలతో నెమ్మడిగా గర్తు చేసేవాడిని (2క) తామా యవ్మన్‌ మమ చ వచనా దాత్మన శ్ళోప కర్తుం (బూయా ఏవం తవ సహచరో రామగి ర్యాాశమస్థః అవ్యాపన్నః కుశల మబలే, (పచ్చతి త్వాం వియుక్తః పూర్వా భావ్యం సులభ విపదాం (ప్రాణినాం ఏతదేవ ఉం మె, 88

శావ్యరసాస్వాదనము ర ఆయువ్మన్‌ : మమ వచనాత్‌, ఆత్మ చిరంజీవి: ఆమెను ఓదార్సుటకు నా మచ (వచనాత్‌) తాం ఉఊపకర్తుం మాటలుగా, నీకు. తోచిన రీతి ఇట్లు ఏవం [బూయాః “అబలే రామగిరి చెప్పవలసినడి, అశమస్ట శవ సవచరః త్వాం అమ్మాయీ ః నీ (వియడు నీ విఠహ వియు క్రః అవ్యాపన్నః. కుశలం ముతో (పమాదమునకు లోనుగాక వృచృతి” సులభ విపదాంపాణినాం రామగిరి ఆశమంలో క్షేమంగా పూర్వాభావ్యం, ఏతద్‌ వీవు ఉన్నాడు “బాగున్నావా "ో అని సీ క్షేమం అడిగినాడు. జీవులు సాధా రణంగా గణంలో, (పమాదాలకు గురి అవుతారు. అందుకే మొదట అడుగ వలసినడి కుశలమే, (26) శబ్టాఖ్యేయం యదపి కిల తేయః సథీనాం వురస్తార్‌ కర్చే లోలః కథయితుం అభూదానన స్పర్శ లోభార్‌ సోఒతి [శాంఈ శవణ విషయం లోచనాభ్యా మదృళ్యః ర్వాముత్కంకా విరచిత పదం మమ్ముఖేనే ద మాహ ఉ. మే, 40 సథీనాం పురస్తాత్‌ యత్‌ శద్దాఖ్యేయం చెలికత్తెల సమషములో రహస్యము లేని అపి, తే ఆనన స్పర్శ లోఖాత్‌ విషయము చెప్పదగి యన్నను, నీ కన్తే కథయితం యః లోల ముఖము తాకుచు చెవిలో దెప్పచుండే అభూర్‌, సః లోచనాభ్యాం వాడీని. అట్టి నాకు నీవు దూరస్తురాలవై అదృళ్యః (వణ విషయం అతి నందున చూపులకు మాటలకు అందక (శ్రాంతః, మఠ్‌ ముఖేన ఉత్కంఠా పోవుటచే విరహబాధతో రచించిన ఈ విరచిత పదం ఇదం త్వాం ఆహ. మాటలను నీకు చెప్పుము అనెను. (86) త్య్వామాలిఖ్య [పణ యకుపితాం ధాతురాగైః శిలాయాం ఆక్కానం తే చరణ సతీతం యావదిచ్భామి కర్తుం

రీ వీరహ ళృ్ళ0ంగారము

అ సె%ః కావన్‌ ముహు రపచితైః దృష్టి రాలుష్యతే మే [కూర స్తస్కిన్నపి న సహకే సంగమం నౌ కృఠాంతః, ఉ. మే. 49 (వజయ కుపిఠాం త్వాం, శథిలాయాం (వజయ కలహమున కోపించిన నీ రూప ధారుూూగైః జలిబ్య, తే చరణ పలితం మును శిలాఫలకముపె .గైరికాడి ధాతు అర్మానం కర్తుం యావత్‌ ఇచ్భామి; వులతో (రంగు రాళ ళో! చితీంచి, సీ కానర్‌ ముహుః ఉపచిడై। ఆ సైః పాదముల మీద నేను పడియున్నట్లు మే దృష్టిః ఆలుస్యతే. కృతాంతః చ్మితించ దలచితే వీలపడలేదు తస్మిన్‌ అపి నౌ సంగమం [కూరః పొంగి పొంగి వచ్చు కన్నీటితో, నేన న సహతే, కండ్డు తెరచి (వాయజాలక పోతిని. (కూరుడైన ఆ విధి పఠములో గూడ మన కలయిక సహంచ జాలక యున్నాడు. (27)

సంవ ప్యేత వణ ఇన కధం దీర్ణయామా _తియామా సర్వావస్తా స్వహరపి కథం మంద మందాతపం స్యార్‌, ఇర్జం చేత శ్చటుల నయనే: దుర్లభ (ప్రార్థనం మే

గాఢోష్మాలిః కృితమ శరణం త్వద్వియోగ ద్యథాలిః ఉ. మే. $5 చటుల నయనే: దీ రయామా చంచలా& ! విరహముదె పొడుగు అని (శియామా। కణ ఇవ కథం పించు, రాతి ఎలా కణంలో గడచి సంవ స్యేత; సర్వావస్థాను, అహః పోవునా అని కోరుచున్నాను. ఈ అపి కథం మంద మందాతపం పగటివేళ, ఎల్లప్పుడు లేత వెన్నెలచే స్యార్‌; ఇద్దం మే (ప్రార్థనం దుర్గ (పళశించునా అని కోరుదును. కాని భం, త్వర్‌ వియోగ వ్యథాఖిః వా కోర్కెలు వ్యక్రమగుచున్నవి నీ గాఢ ఉష్మాలిః ఆకరణం కృతం. విరహ బాథచే, వేడి నిట్టూర్చులతో కాలము గడుపుచున్నాను (28)

శొవ్యర స్తా స్వా దనము క్రి నన్వాత్మానం బహు విగణయ న్నాత్మనై వావ లంభే తత్కళ్యాణి । త్వమపి నితరాంమా గమః కాతర్‌త్వం కస్యాత్యంతం సుఖముపనతిం దుఃఖమేకాంతతో వా నీ చైర్గచ్ళ త్యుపరి చ దళా చృకనేమి [కమేజ. ఉ. మే. 66 నను బహు విగణయన్‌ అత్మానం బాలగా, యోచించి, నిన్ను నీవే సముచా ఆర్మనా, ఏవ, ఆవలంబే, కళ్యాణి: యించు కొనుము. కళ్యాణీ నీవు త్వం అపీ నితరాం కాతరత్వం అంతగా నిఠాశ పడవద్ధు (పపంచ తత్‌ మా గమః కస్య ఆత్యంతం ములో ఏ (ప్రాజికి అంతా సుఖమే సుఖం ఉవనతం? ఏకాంతతః దుఃఖం కలుగుచున్నడి +! జీవితమంతా ఎన వా (ఉపనతం) చ్యకనేమి (క్రమేణ నికి దుఃఖము నిండి యన్నడి? రథ దళా ఉపరిగచ్చతి, నీవైః (గచ్చతి) _ చృకపుటంచు వలె దశలు మారుతు ఒకపుడు ఉచ క స్ట్‌తికి మరియొకపుడు, నీచ స్థితికి మారిపోవు చుండును. (29) కాపొంతో మే భుజగ శయనా దాత్ధితే శారబ్దపాణౌొ శేషాన్‌ మాసాన్‌ గమయ చతురో లోచనే మీలయిత్వా పళ్ళాదావాం విరహ గణితం తం ఈమాత్మాలి లావం నిర్వేఖ్యావః పరిణత శరళ్ళం డి కాసు శపాసు. ఉంమే. 4? శారజ్ఞ పాణౌ భుజగ శయనార్‌ ఉత్ధితే శ్రేషతల్పము నుండి విష్ణుమూర్తి మేత్కాన (సతి) మే కాపాంతః. లోచనే పుడు (చిలుకు ఏకాదశికి) నా జా మీలయిత్వా శేషవాన్‌ చతుర కాలము ముగియను ఎలాగో కండ్లు మాసాన్‌ గమయ పళ్ళార్‌, మూసికొని ఈ నాలుగు నెలల పాటు విరహ గణితం, తంతం అక్మాలి గడుపుము. తరవాత, ఈ విరహ

థీ వీరహ శృ ౦గారము లాషం వరిణత ఫల చం డికాసు కాలములో పెదిగిన కోర్కెల నన్నిటిని తపాసు నిర్వేవ్యాననట కర్మద్యాతులంచు తీర్చుకుందాములే. (80) భూయ క్చాహం త్వమపి శయనే కంఠలగ్నా పురామే న్మిదాం గత్వా కిమపి రుదతీ సస్వనం వ్యిపబుద్ధా సాంతర్హాసం కథిత మసకృత పృచృతశ్చ త్వియామే దృష్టః స్వప్నే కీతవ రమయన్‌ కామపి త్యం మయేతి ఊ మే శ8 చ భూయ ఆహ." పురాళయనేమే రహస్యమైన గుర్తొకటి చెప్పెను కొటక్‌ కంఠలగ్నా అపి నిదాంగత్వా, ప్పుడు నా మెడ కౌగళించుకొని పడక సస్వనం కిం ఆపి రుదతి విప యందు న్మిడించుచు ఎమిటో అరుస్తూ బుద్ధా; సాంతర్హాసం అసకృత్‌ ఏడుస్తూ నీవ ఉమేత్కొంటివి. చిరు పృచ్ళతః మే త్వయా కథితం. నవ్వుతో, అనేక పార్డ ఎందుకని నేను “*కితవ । త్వం కామపి రమయన్‌ (పశ్నించగా “మోసగాడా ః నీవు స్వప్నే, మయా, దృష్టు" ఇతి. ఎవతెనో కలిసియన్నట్ట్లు కలలో కనుపడితివి అని సమాధానమిచ్చి తీ (81) ఏ తస్మాత్‌ మాం కుళలిన మభిస్థాన దానా ట్విదిత్యా మా కౌలీనా దనీతనయనే మ య్యవిశ్వాసినీ భూః 'స్నేహనాహుః కిమపి విరహే ధ్వంసి నప్పే త్వలోగా డిష్టే వస్తుని ఉపచిత రసాః _పేమూశ భవంతి. ఉ మే. 49 ఏ తప్మాత్‌ అభిజ్ఞాన ధొనాక్‌ మాం పైన చెప్పిన గుర్తును బట్టి నేను క్షేమముగా కుశలినం విడిత్వా అఆసితనయనే । మన్నానని [గహించుము. నేను నిం కౌలీనాథ్‌ మయి అవిశ్వాసినీ మా చానని జనులు సాధారణముగా చెప్పే

శావ్యరసాస్వాదనము రిక భూః! అలోగార్‌ విరహే స్నేవాన్‌ మాటలకు నిరాశ వడవలదు. ఎడ త్వంసినః కిం అపి ఆహుః; ఇష్టే బాటుచే (పేమలు నశించును ఆలటారు వస్తుని ఉపచితరసాః | పేమరాశీ గాని నిజస్థితిలో, (ప్రేమించిన వాళు భవంతి. దూరస్తులగు కొలడి | పేమలు కుప్ప తిప్పలుగా "పెరుగును. లన్యము దూరస్థమగు కొలడి పట్టుదల (పేమ పెరుగును. (88) కృళ్చిర్డ్‌ సౌమ్య ః వ్యవసిత మిదం బంధుకృర్యం త్వయామే (పఠ్యాదేశాన్న ఖలు భవతో రీరతాం కల్పయామి ని ట్టోఒపి [పడిశసి జలం యాచిత శ్చాతకే భ్యః (పత్యుక్తంహి (ప్రణయిమ సతాం ఈప్సితార్థ [కీయైవ ఊఉ. మే, క! "సేమ్య మే ఇదం బంధు కృత్యం సేమ్యుడా , నాకుయీ మేలు జరిగినట్లే త్వయా కళ్ళిర్‌ వ్యవసితం, న భావించుచున్నాను, నీవు జవాబు | పత్యాదేళార్‌, భవతః ధీరతాం ఇవ్వకుండుట, నీ గంలీరత అనుకొం కల్పయామి అలు. చాతకేభ్యః టాను. చాతక పతులు యాచించి యాచితః జరం ని?-బ్ధః అపి పడి నవుడు నీవు నిళ న్తముగానీరు అండిందె కసి; సతాం, (పణయిమ ఈప్పి దవు గొప్పవారు అను[గహించ తార్థ [కియా ఏవ (సత్యుక్తంపా, _ దలచిన వారికి నేరుగ మేలు చేయ టయే బదులు చెప్పట అగును. (88) ఏతత్‌ కృత్వా [పియ మనుచిత (ప్రార్ధనా వర్తినోమే సౌవోర్జా ద్వా విధుర ఇత్కి వా మ య్యన్ముకోళబుద్ద్యా ఇస్టెన్‌ దేశాన్‌ విచర జలద 1 (పావృషా సంభృత శ మా భూదేవం ష్షణమపి చతే విద్యుతా విపయోగః ఏతత్‌ మే [పియం అనుచితం అపి ఈ రాయనారము నీబోటి వానికి తగనిడి | పార్థనా వర్షిన స్థౌవార్థాత్‌ వ్వా అయినను నా (ప్రార్థన [పశారము

! విరహ న్‌ లగారము విధరః ఇతి ఆసు; కోళ బుద్ధ్యావా. చేసినట్లే, స్నేహము వల్సగాని, (పేమ కృత్వా; పిచ్చి వాడనిగాన్తి నా యందు అను

జలద : (పావృషా సంభృత శీ (గపాంచి గాని, చేసిన వాడవే గురువు ఇషాన్‌ దేశాన్‌ విచర తే విద్యుతా మేఘుడా వర్షించుచు షి కిష్టమైన వ్మిపయోగః క్షణం అపి ఏవం (ప్రదోముల తిరుగుము. నీ (పియ మాభూః. రాలగు మెరుపు తీగతో నీకు షణము

కూడ ఎడబాటు లేకుండు గాక। (04) అ= నమా స్తం అనా కనున

కావ్యరసాసాాదనము 8వ భాగము ఉపనిషద్వాణీ వద్గురు ఆదేశము అవు ఫవవవెఫ- 6 - శె 8ి5ీయనము 1 వలీ 1! అనువాకము _ శిశక్రావలి యొ ==త్‌ ల్‌ో మన్‌. వేదమనూచ్యాబార్యోఒండే వాసి న వేదాధ్యయనము పూర్తి చేయించి ఆదా మనుళాస్తి, సత్యంవద ధర్మంచర చ్యుడు శిమ్యని ఈ విధముగా ఆదే స్వాధ్యాయాన్మా.సమదః। ఆచార్యా శించనుః; సత్యమునే పలుకము, య (పియం ధనమాహృత్యీ పజా ధర్మము తప్పకుము. స్వానుష్టానము ఈంతుం మావ్యవచ్చేత్సః। సత్యాన్న నిత్యవిధులను విడువకుము. కృతజ్ఞతతో [పమడి తవ్యం. ధర్మాన్న (ప్రమది గుకవుకు ధశీణఇచ్చి, పెండ్రిచేసికొని తవ్యం* కుశలాన్న పమడి తవ్యం, వంళపరంపర సాగనిమ్ముం సన్మార్గము భూత్యై న |పమడి త్రవ్యం, స్వా తొలగకుము. జాధ్యతల విడువకునణ ధ్యాయ (ప్రవచనాభ్యాం న్మషమది. మేమఠతమగు సమలను మానకుము. తవ్యం,. (1) ఇశ్వర్య మిచ్చువట్టి కథకాఠత్యముల వదలకుము. తెలిసికొనుట యికరులకు తెలియజెప్పట మానపము, దేవ పితృ కార్యాభ్యాం న |పమడితన్యం దైవ పిరృకార్యనుఐ వదలకుము. తల్లిని మాతృదేవోభవ | పిళృదేవోళవ దైవముగా జూచుకొనుము. తలిడిని ఆచార్యదేవోళవ 1 అకిధిదేవోభవ. దైవముగా పూజీంచుము. అజార్యుని ఈకూన్యన వడ్యాని కర్మాణి 1 తాని, భగవత్సమానునిగ కంంచుము. అతి 'సేవిఠవ్యాని | నో ఇతరాజి! యోని ధుల నాదరించుము. నింద్యము కాని 18 )

08 సద్గురు ఆదేశము అస్మాకగ్‌' ౦ సుచరితాని, తాని త్వ పనులను చేయుచుండుము, పాపకర్మలు యోపాస్యాని । (2) చేయకుము. మాయొక్క మంచి అల

వాట్టనే _గహించుము, వాటిని అల వరుచు కొనుము,

నో ఇతరాణి। యేకే చాస్మచ్చే యాగ్‌0 దురలవాట్లను (గహించకుము. మాళఠంటే సో బాహ్మణాః తేషాం త్వయాఒ తెలిసినవారి యోచనలు నచ్చితే విశ్వ సనేన _పశ్వసి తవ్యం। (శద్ధయా సించి చేయము. ఆదరణతో దానము దేయం, అశద్ధయాదేయం, (శ్రియా ఇవ్వవలెను. ఆ్మకద్దగా వద్దు. గొప్పగా దేయం! (హియాదేయం, భియా ఇమ్ము, న్నమతతో ఇవ్వవలెను. నీ దేయం ; సంవిదాదేయం అధ రాహత్తు ననుసరించి యోచించి యడి కర్శవాచికిత్సావా వృత్తవిచి దానము చేయుము. (మై తి కిత్సా వాస్యాత్‌ ॥ (8) కరుణ, (యేమలతో ఇమ్ము) పని

చేయటలో ఎలా చేయవలెను? మాన వలెనా' యనుసందేహములు కలిగినచో పెద్దలనడిగి తెలుసుకొనుము. (8) యే తత ,_బాహ్మణా సృంమర్శిన అట్లు ఆచరింపుము. సందేహముగాను పొర యుక్తా ఆయుక్తాః । ఆలూవా ధర్మ వాటుగాను ఉన్నట్టు తోచినచో ఢర్మ కామాస్యు;, యధా తేత్మత వర్తే శీలురు సరళహృదయులు పోవు రన్‌, తధా తత వర్తే థాః, అథా మార్గమున పొమ్ము. వారు అనుస భ్యాఖ్వా తేషమ, యే త్మత (బావ్మ రించిన లౌకిక పద్దతిన నడువుము. ణాః సం మర్శినః యక్తా ఆ మంచిచెడ్డలు విమర్శించి కొమ్ము యుక్తాః । అలూవా ధర్మ కామా (కోధాదులకు లోనుగాని వారి నడకల స్యుః; యథాతేష వర్తేరన్‌; తథా [గహించుము. వారు చేసినట్లుచేయుము తేవువ ర్రేభాః, ఏష ఆదేశః, ఏష ఇదియే మా ఆడేశము. ఇడి మా ఉస ఉపదేశశ ఏషావేటోపనిషత్‌, ఏ దేశము. ఉపనిషత్తుల సారము ఇడియే- తదనుశాసనం । ఏవ ముపాసితవ్యం ఇదిమా ఆజ్ఞ. ఇట్లు నడుచుకొనుము, ఏవము నైతి దుపాస్యం (4) వివేకులు పోవు మార్గమును అనుస ధింపుము,

శ్రావ్యరసాస్వాదనమే రి విద్యా =పరా . అపరా ముండకోపనివత్‌ _-1=ఖండ 1 శానకో వహ.వై. మవహాళాలోఒంగిరసం శౌనకుడను (పసిద్దుడు. ఆంగిరసమవార్షిని విరధరినదుప సన్నః. ప్వపల్చి శాస్త్రపద్దతిన న్యమళతో ఆశయించి కస్మిన్ను భగవో విజ్ఞాతే సర్వ (పళ్నించెను. భగవాన్‌; ఏడి తెలిసి మిదం విజ్ఞాతం భవతి 1-1-8 కొంటె ఇడి (ప్రపంచము అంతా తెలియబడును! అని అతనికి ఇట్లు సమాధానము ఆంగీరసు చెప్పెను. తస్మై స వోవాచ ద్వేవిద్యే వేడితవ్యే “విద్యలు శెండు విఢములు అని తెలిసిన ఇతి హస్మయద్‌ [బహ్మవిటో వారు చెప్పిరిగదాః పరావిద్య - అపరా వదంతి పరావై వాపరాచు 1-1-6 విద్య అని త్మళాపరా, బుగ్వేవో. యజుర్వేదః బుగ్వేదాడి చతుర్వేదములు వేదాంగములై న సామవేదో ఒథర్వవేదః $వా, కల్పొ శిష-కల్పము. వ్యాకరణము నిరుక్తము వ్యాకరణం నిరుక్తం ఛందో జ్యోతిష చందస్సు జో్నతిషాదులు ఆపరవిద్యలు. మితి అధ, పరా యయా తద ఇంక దేనివలన నాశరహిత మైన పర త్షర మధి గమ్యతే. (5) మాత్మ తెలియబడునో అట్టిడిపరవిద్య, యత్త ద, దేళ్యం అ్యగాహ్యం అగ్మోతం ఎయ్యడి కంటికి కనిపించటో (_గహించ అవర్జం అచక్షు, (శ్నోతం, తద లేమో, జాతి, వర్ణరపాతమైనడి కన్ను పాణి పాదం నిత్యం, విభుం సర్వ చెవి, చేతులు కాళులేనిడి, నిత్యమై నశిం గతం సుసూశ్మం తదవ్యయం, చనిడి సక్వతా వ్యాపించియున్నడి. యద్భూతయోనిం పరి పశ్యంతి అన్నిటిని చొచ్చియున్నడి, సూక్ష్మ ధీరాః! (6) మైనది, తరగనిడి, సర్వజీవులకు పుట్టుక స్థానము అయిన నిర్ణణ (బహ్మను భైర్యము పట్టుదల గలవారే గాంద గలుగుదురు.

14 సద్గురు ఆదేశము (బ్ర ఇషహ్టైపూర్తం మన్యమానా వరిష్టం, పామరుణు తమ కోరికల. పొందుటయె వాన్యత్‌ (శేయో వేదయంతే (పధానమని తలంచి వాటికొరకే దేవతల [పమూఢాః ఆ్మళయింతురు. స్వర్గమునగాని మంచీ వా కస్య పృషేతే సుక్కతేఒ తావునగాని పుణ్యఫలము సుఖము అనకు; నుభూత్వే భవించి తిరిగి ఈ లోకమో ఆధోనతి మం.లోకం హీనతరం వావిళంతి- యో పొందుదురు కేఎలల10 పరిష్య లోకాన్‌ కర్మచితాన్‌ బా సత్కర్మల ద్వారా లభించిన భోగములు వ్మణో నిర్వేద మాయాన్‌, నాస్య కూడ నశించును అని వివేకి (గ్‌హించి కృతః కృతేన తడ్విద్ఞానార్థం స వైరాగ్యముపొంది, అవి (పయో గురుమేవా ఖిగచ్చేత్‌ సమిత్స్చాణిః జనము లేదని నిత్యమైనజ్జానము (శోతియ్‌ం (బ్రహ్మనిష్టం. 1-2.12 కొరకు సద్గురువును వెదకికొని చేరును. అభ్యాసము ద్వారా (హ్మసావజాత్కా రము పొండినవానిని గౌరవముతో ఆ| కళయించును. రస్మే స విద్వా నుపషసన్నాయ సమ్య తత్వదరి,యైన ఆగురువు, అహంకార రహి (క్విశాంత చిత్తాయ శమాన్వాతాయ. తుడై న్మిగహము ఓర్పుగలిగి ళరణా యేశావరగం పుకషం వేద సత్యం గతి చేసిన శిష్యునకు (బహ్మవిద్యను (పోవాచ ఠాం తత్వతో (బహ్మ ఆండించును. నిత్యుడగు పరమాత్మ విద్యాం, శీఎకేఐకీ లీ అట్టి విద్యచే సావాక్కార మగును (వజశో ధనుః రోవ్యాత్మా నాదము అను థనుస్సులో, తన (సోపా (బ్ర్మా తల్లక్ష్య ముచ్యతే ధిక) ఆత్మ అను బాణము అనుసంధా అ్యపమత్రేన వేద్ధవ్యం నముచేసి లీనముచేసి, చై తన్యకేర్యాదము శఠవల్‌ శవ్మయో వేర్‌. 2.౨.4. చేర్తటకై సాధన ద్వారా కొట్టవలెను నిర్మల ఆత్మస్థానము చేరటయే, అనగా స్వస్వరూపస్థితిలో లీనమగుటయె లవ్యము,

కావ్యరసోస్వా దనము 101 ఆకోఇవ రథనాభౌ రధ చ్మకములోనీ ఆకులన్నియు మధ్యన సఠలిహతళా య్యత్రనాడ్యః గల కుండ పె ఆధారపడి యున్నట్లు స ఏషోఒడితశ్చరతే- దేహములోనినాడులన్నియు చై తన్యము ఐనాంథా జాయమాన్యో ((పాణోక్రి పై ఆథారపడి కదలుచు ఓ- మిత్యేవం ధ్యాయథ-ఆక్కానం న్నవి. _పణవ మనునాదములో ధ్యాన స్వాస్తి 4 పలాయ తమసః ము ద్వారా లీనముగావలెను. అజ్ఞాన పరస్తార్‌. 2-26 మను ఈ చీకటిని ఛేడించుకొనుచు ఆత్మ 'శే్య్యదము చేరవలెను.

లిద్యతే హ్యదయ' (గంధి అనేక జన్మల నుండి" పేరుకోనుదు వచ్చిన శ్వడ్యంతే. సర్వనంశయాః వ్యామోహములు నశిరచును. హృదయ క్షీయఠితే చాస్య కర్మాణి ములోని చిక్కులు సందేహములు తీరి తస్మిన్‌ దృష్టే పరా ఏరే... 92.8 పోవును. కారణ కార్యముల మధ్యగల

లంకె ఆత్మసాఇజాత్కారంచే విడీపోవునుం సంచిత కర్మకరగిపోవుము.

న ఈశ సూర్యో భాతి న చం్యదతారకం ఆత్మను చూచుటకు, సూర్యుడు- చం్యదుగు నేనూ విమ్యుతో భాంతి కుతోఒయ నక్ష్యతముల వెలుగుతో పనిలేదు. మరు మగ్నిః;తమేన భాంత మనుభాతి పులుగాని అగ్నిగాని ఎందుకు? ఆర్మ సర్వం తన్య భాసా సర్వమిదం స్వయము (పకాశించుచుండును, అవి విభాతి. 2-20. అన్నియు కాంతి రహితములై, ఆత్మ

(ప్రకాశ మునె (పఠతిబింబించుచున్నవి. ద్వా-సుపల్గా సయుజా సభాయాసమా ఈ దేహము అను కొమ్మ పె జీవాత్మ, నం వృక్షం పరిషస్వజాతే తయోర పరమాత్మఅను పక్షులురెండుకూల్చొని న్యః పిప్పలం స్వాద్వత్త నళ్న యున్నవి. నమాననయన్సు రూసము న్నన్త్యో+తభధిచాక శతి "పా! కతీగి కలిసి యున్నవి. చేసికొన్న క న కర్మఫలమును ఒకటి అనుభవించుచుం తస్మై డును. రెండవడి అనుభవించక్క చూస్తూ

(= ౧ సావీగా ఉండునుం క

| లం జ్‌ ల్‌ న!

102 సద్గురు ఆ దేశము సమానే వృక్నే పురుషో నిమగ్నో ఒనీశ పరమాత్మతో సమానస్థితిలోనున్నను జీవా యా శోచతి ముహ్యమానః జుష్టం త్మ తన దీన అధీనావ స్తనుగూర్చి యడా పళ్యత్యన్య మీశమస్య మహి ఏడు స్బచుండును.ధ్యానముద్వారా ఎప్పుడు మానమితి వీతశోకః॥ లిా1-2 తెలిసికొని ఈశ్వర (పళావము, (పపం చము నడుపునని, ఈళ్వ రేచ్చయని (గహింపగలుగునో, దఃఖరహితు డగును, నాయమాత్మా (ప్రవచనేన ల భ్యో న గొప్ప చదువులవల్ల ఆత్మ తెలియబడదు మేధయా నఐహునా (శుత్యే యమే బుడ్డి చదాతుర్యమునకు అందదు. లోకొ వైష వృణుతే తేన లభ్యః తస్వైష నుభవములవల్ల ను లభించదు. కావలె ఆత్మా ఏవృణుకే తనుం స్వామ్‌. వని తీ వమైన కోరిక గలవారికే దొరక 8-2-8. వచ్చును. ఆత్మ తన ఇచ్భగలిగినపుడె స్వస్వరూపము కనబరుచును, వేదాంత విజ్ఞాన సునిశ్చికార్గా? విస్థారముగా చడివి స్పష్టమైన ఏకనిర్ణయము సన్యాసయోగా ద్యతయః పద్ధసత్వాః నకు వచ్చినవారికి, | పపంచములోబద్దు తే (వివ్మలోకేషు పరాంతకాలే లై నట్లు వ్యవహరించుచు అంటకుండా సరామృతాః పరిముచ్యంతి, సర్వే తప్పించుకొని తిరుగువారు పవ్మితుల్కు 8-26 మరణకాలములో (పపంచ స్పృహలు దురు యళఖా నద్యః స్యందమాన్యా సమ్ముదే. మవానదురిన్నియు, సముదమున కలిసి అస్తం గచ్చంతి నామరూపేవివోయ నంతనే, తమ తమ నామరూపముల తభా విద్వాన్‌ నామ రూపా డ్విము టోగొట్టుకొని, సమ్ముదమే యగుమ, క్రో పరాత్పరం పురుష ముపైతి చైతన్యమును నిజముగా (గహించిన డివ్యం. 2-6 వాడు పేరు గొ ప్పలు (పత్వేకతలు విడిచి చైతన్య మవిసముదమున లీన వై పోవును

శావ్యరసాస్వాదనము 100 (పేరణ - శేనోపనివత్‌ _ నృష్టీకి మూలకారణ మేమిటి ? ఓం 'క్రేనేషితం సతతి [పేషితం మనః ఈ *“మనన్సు” దేనిచే (_పేరేపింపబడి ఇం శేన పా ౫2 (పరమః ప్రతి (దియ భోగములకు బానిస అగుచు యుక్తః 'క్రేనేషితాం వాచ, మిమాం న్నది. దేహములో |పాణళ కిని కద వదంతి చక్షుః శోతం క ఉ దేవో లించునదెవరు! అసలు కోరిక దేనివలన యన 1-1-1... పుట్టి మాట్లాడించుచున్నడి జడమలైన కన్నులను చెవులను పనిచేయుంచునడి

ఎవరు?

(శోతస్య |శ్ళోతం మనసో మనోయ విను ళక్తి, యోచించు తాహత్తు మాటల ద్వాచోహ వాచంసతఉ (పాజస్య నేర్పు, (పాణ క్రికి చలనము డివ్యన్మేత (పాణళ్యతు రతిముచ్య ధీరాః ముచే తెలుసుకొన్న ధీరుడు (పపంచ (సేక్యాస్మాల్లోకాద మృతా భవంతి వ్యామోహమునకు లోబడడు. మృత్యు

శీఎకే ఎల వును దాటిపోవును.

న త్మత చమ్షర్గచ్చతి న వాక్‌ గచ్చతి అట్టి చైతన్యకే్యదమును ఈకండ్లు చూడ నోమనో నవిద్కో న విజానీమో /జాలివు. మాటలువర్డింపలేవు మనస్సు యథైతదమశిష్యా దనదేవ త డ్విడి లొర బడదు. అట్టి దానిని శిష్యునకు కా దఠథో అవిదితా దధి ఇతి ఎట్టు భోడించవలెనో మార్గము తెలి చృకమ పూర్వేషాం యేన స్‌ యట లేదు. తెలియబడే వాటికంపె ద్వ్యాచ చవిరే. 118 అట్టడుగున ఉన్నడి తెలియబడనిడి

అనియు చెప్పలేము, పెద్దల వల్ల నాకు అనుళవమైనంత వరకు మా[తమే చెప్ప గలను ఉపాస్యమగు నంతవరకు ఉపా సకుడు వేరు. కలిస్తే ఏమీ లేదు.

యస్యా మతం తస్య మఠం మతం తెలియను అన్నవానికి (బహ్మ ఏమీ తెలి యస్య న వేదసః అవిజ్ఞారం విజా యదు. అందలేదయ్యా అనే వానికి

క04 స ద్దు ర ఆదేళము నతాం విజ్ఞాత మవిజానతాం. తెలిసినచ్లే. ఇండియ సాఢథనలచే తెలు లిల-లి సుకొన్నట్టు, ఆడి లోధకు, బుద్ధికి అందదు. తమ్యై తపో దమః కర్కేతి (ప్రతిష్టా ఇప్పుడు ఈఉపనివత్తులో చెప్పిన మాటల వేదాః సర్వాంగాని సత్య మాయ న్నియు, పూర్వబుషులు పరమాత్మను శనం॥ తీ_4శీ_8 చేరిన తిపస్సాధనను సూచించును. వేదములు చెప్పిన తపస్సు, ఇం[డియ నిగ్రహము విధులు వేదాంగములు సాధనము మ్మాతమే. సత్యమే లక్ష్యము యాజుమీయ _ (బహ్మోపనిమత్‌ ఏకో దేనసర్వభూ తేమగూఢః సర్వవాఖే ఒకే చై తన్యశ క్రి సర్వప్రాణుల యందు పర్వభూతాంచరాత్మా కర్మాధ్యక్షః ఛాగియన్నది అంతట వాపించియ సర్వభూకాధి. వాసః సాకీ చేతా న్నది అన్ని [పాణుల అంతరాత్మ శ్రేవలో నిర్గణక్చ. యైనది. పనిచేయించు చున్నది అనుభ చించు చున్నట్లున్నది. కాని అంట్‌ సాక్షిచై తన్యముగుణరహితమైయణన్నడి, శర్మాన మరణిం కృత్వ్యాపణవం ఈ ఆత్మను మొదట సమిధగాచేసి, ]పణవ ఛోత్త రాకణిం ధ్యాన నిర్మధనా సూచిత నాదమును లెండవసమిఢనుగా భ్యాసార్‌ దేవం పళ్ళే నిగూఢవర్‌ చేసి, ధ్యానమనే రగడ (ఒరిపిడి) చేస్తే అగ్ని పుట్టినట్టు పరమాత్మపకటమగును. యజుర్వేదీయ అశఊాహాలోపసివతీ _నంథ్యోపానన వి, మంత్రము

అధ హైనం అతః ష్మపచ్చా యాజ్ఞ అత్రిమహర్షి యాజ్ఞవల్క్య మహర్షిని నిట్లు

వల్క్యం (పళ్నించెను.

శతావ్యర సాష్వాదనము కీలీర్‌ య చేషోఒనన్తాఒవ్య క ఆత్మా తం “అక్క అనంతము నిర్ణణమ అంకుళే కథ మహం వివానీయా మితిఫ జెలిసీకొమట ష్టు సంభవిజదును ఏమి నోవాచ యాజ్ఞపల్క్యః చేయవలెను! అని ,యాజ్జవజ్కు్యని ఇ సత్యా సమాధానము సోఓవిము క్త ఉపాస్యో యవీష అనం ఆవిముక్త క్షేతమున వెదకిచూడుము. తో అవ్యక్త ఆత్మా పీ అవిముక్రే అనంత అవ్యక్త అత్మ అక్కడ (పఠిష్టిత ఇతి. చిక్కును” అని సోజఒవి ముక్తః కస్మిన్‌ (పతిష్టితః ఇతి! ట్‌! ఫలు అట్టి పవిత స్థానమెక్కడే వరణాయాం నాళ్యాంచ చధ్యే (పలిష్టి నమాధానము ;. వరణా, నాశి మధ్యగల లాః చోటు శిత కా వై వరణా కాచ నాకి (పశ్న ఒ వరణా అంతె మీ అభిప్రాయ మేం నాకీ అంటే ఏమి. షా నిన్టియ కృకాన్‌ టోషాన్‌, వార సమాధానము :- దేహముతో ఇర్మడియ తమయ్‌తీలి లేన వరణా భవకి॥ మలు పాపములు చేయకుండగ వారించు వది వారణ. ప్రర్వానిస్ట్రియ కృతాన్‌ పాపాన్‌ వా లోగడ కర్మఫలముల వశింపచేసి క్పుభను యతీతి, కేన నాశీళవతి. చేయునది *నాశోం కతమచ్చాఒస్యస్టానం భవలీతి. ప్న్న :- జీహములో అట్టి చవిితస్థానము ఆళ్మ 'విలచిన్‌ రావు ఎక్కడ 'శువో రాజస్య చయ సంధి స్ప సమాధానము: కనుబొమలు ₹ంఈడు సేష ద్యౌ ర్లోళస్స పఠస్యచ సంధి ముక్కును శఠియు సంధిస్థానము. ఈ శృవకతీ తి. లోకమాలకు కుద్దరైళన్య మండలము వు మధ్య పొలిమేర హద్దు. కేళీ

1% స దురు ఆ దేశము ఏతదైై సంధిం సంధ్యాం। బహ్మ విద (బవ్మోనుళూతి పొందిన వారు ఈ స్థానము ఉపాసత ఇతి సోఒవిముక్రస్పోఒ ననే వెదకి [గహించిరి. బందవిముక్తి విముక్త ఉపాస్య ఇతి సోఒ కోరువారు ఎవరైన ఎప్పు డ్రె న అఆ విముక్తం జ్ఞాన మాచమై, యోవై చోటున వెతుకవలెను. ఆ అవిముక్తి తదేత దేవం వేదేతి. వేతము - *వారణాసి” అందురు ఆక గ్రాడజ్ఞానికాగలడు. అట్టి నమ్మకము గలుగుటయే అదృష్టము = మువో భాగ్యము. ఇాందోగ్యోపనిమత్‌ = ఉపాసనా విధాసములు ఓ మిర్యేత దక్షర ముద్దిథత టఓం సూచించు ధ్వనిని ధ్యానించ వలెను. ముపాసీత ఓ మిత్యుద్దాయతి. గానమున లీనముగావలెను. వివీధ తస్యోప వ్యాఖ్యానం. కేజనేఎ! ఉపాసనలు వివరింపబడినవి. జ ఏష రసనాగ్‌ రసతమః పరమః పరా ఇడి ఆనందదాయకము లన్నిటికంటే లే ధ్యోఒష్టమో యదుద్దిభః॥ 1..1_8 మైనడి. పరమాత్మను చేరుటకు ఆలం బన మైన (ప్రతీకగా చేసికొనుటమంచిదిం తదేతన్నిధునం ఓమిత్వే తస్మిన్‌ ఆక్షరే దంపతులు అట్టి ఆనంద సమయముననే సగ్‌స్కజ్బతే, యదా వై మీధునౌ సంతానోత్పత్తి చేయుదురు... ఇతర సమాగచ్చత ఆపయతో వై తావన్‌ చింతల మాని పరస్పళము ఆకర్షించి యో అన్మస్య కామం 1-1-6 ఏకము జేయునడి ఆనందమే. రేనేయం (ఈయీ విద్యా వర్తత ఓ *టంి కారము తోనే వేదాది విద్యలు మిళ్యా శావయత్‌ ఓమితి కగ్‌ంన [(పారంభమగుము. యాగకర్శలు అవర త్యోమిత్యుద్దాయతి. ఏ తస్వైవ (బ్రహ్మమును త్‌ద్దగా మనసున నిలిపి ఆక్షరస్య అపచిత్యై మపహిమ్నా నందున థఫలవంతము అగును. రసేన, 1-1-9

శావ్యరసాస్వాదనము 10? అభ యవఏషోఒఅఆంతరక్షణి పురుషో కన్నులనుండియే చైతన్యము | పకాశించునుం దృశ్యతే, సైవ బుక్‌, సామతదు న్మేలిముల మధ్య లోపల ఏర్పడు వతి క్టం తద్‌ యజ్యు, తద్‌ (బ్రహ్మఃంం. బింబమే పరమాత్మ యైన బుక్‌, 1-7-8... సామము, యజ ధ్యానమునకులక్యము. గాయ్యత్రీవా ఇదగుం, సర్వం భూతం ఈ సర్వప్రాణుల శక్తియను గాయతి యడిదం కించ వాగ్వ్వై గాయ్యతీ, అనబడును. వాక్కు గాయితియై వాగ్వా ఇదగ్‌సర్వం భూతంగా అనగా దైతన్య శబ్దమే గాయ్యితీ, యితి చ్మళాయరేచ, 8..18-1 గానముచేయుట లీనమగుటచే రక్షణ జరుగును సెషా చతున్చదా, షడ్విధా గాయి త్రీ గొయ్యతికి నాలుగు చరణములు. చరణము తదేత్‌ బుచాభ్య నూక్తం 8-18-5 నకు ఆరు అక్షరములు ఆరు విధము లుగా గొయ్యతి సూచించు "హ్మ్‌" చెప్పబడినది. తావానస్య మహిమా తితో జ్యాయాగ్‌ళ్చృ (బహ్మ స్వరూపమైన గాయ్మ్యతి చందస్సు పురుషః పాదోఓస్య సర్వా గొప్పది. నిర్ణణ పరమాత్మ ఇంకా భూతాని. (తిపాదస్యామృతం డివీతి, అధికుడు. దృశ్యమాన టీవచైతన్యము శి.12_6 ఒకిపాలు మ్మాతమే అంతకుమించిన మూడుపాళ్లు సచ్చిదానందమున వ్యా ప్త మై (పశాశించుచున్నవి. ఇాండిల్యవిద్య శాండిల్యవిద్య సర్వం ఖఅల్విదం [బవ్మో తజ్ఞలానితి ఈ సర్వ [(పపంచము (బ్రహ్మరూవమే, శాంత ఉపాసీత ! అధబలు [కతు (దిహ్మనుండి ఉద్భవించి, అందే లీన మయః వురుషో యఖా [కతురస్మిన్‌ మగును. రాగద్వేష రహితుడై విశాల లోకే పురషో భవతి తథేతః _పేత్య హృదయముతో ధ్యానించనలెను. నిశ భవతి స్మకతుం కుర్చీత- లైిల!కీంకే యాత్మక చిద్ధి [పధానమైనడి ఈ

స్రీ సీద్దుడీ ఆసశము లోకమున ఒకే నికృయనునకు వచ్చిన వాడు మరణానంతరము తన్మయు డగును. అట్టి థ్యాన ఆక్ష్యుమును విక్కడే రేల్చుకొని సాధనచేయవలెము

నై నుంనర్ల విద్యా రై క్యుని నంవర్గ విద్యా వాయు. ర్వావ సంవర్షో యజావా అగ్ని సంవర్గమం పర్వ ఆకర్షణ శక్తి వాయువు ఛశుద్వాయతి వాయ మేవా పేలి అను పదము సూచించును. అగ్ని యదానూర్యోఒ స్తమేతి వాయుమే చిచ్చక్తి సంవర్గము వలననే సూర్య వాప్యేతి. శీ.8_1 చం దాదుల నక్ష్మతముల కదలిక నంవర్దము వలననే (ఆడి నేక నట్రైివిటం

నత స్థిర వురునః ఉపాననా కొం[0 అకర్థణళ క్రి గావచ్చు)

య ఏషఒవిణి పురుషో దృళ్యత ఏష న్మేతముల మథ్య చైతన్య స్వరూసబింబము ఆత్మేత హోవాచైత దమృత “ఆత్మయే”. అడి ఆనందమయము మభయ మేతత్‌ బహ్మేతి. 4..15.1. భయరహితము పరమాత్మ అడియే:

ఉయథేహ కృు;తా బాలా మాతరం పర్యు ఆకలిగొన్న శికవు విలపించి తల్లిని చేరును. పాసతే ఏవగ్‌ భూతాని అగ్నిహోత దుభితులైన [పాణులు అగ్ని హోత) ముపాసత ఇతి ఏ్‌-కేకీ_ర్‌ సూచిత ఆత్మను చేరుటకై పరితపించె

దరు అరుణి _ శ్వేతకేతు

“"యేన్మావతం (పతం భవతి ఆమతం విసుటపు సాధథ్యపడనిడి వినుట ఎట్లు! మఠం అవిజ్ఞాత విజ్ఞాత మిత యోచన కందనితి ఎట్టా అందుకొన కథం నుళభగవం స ఆదేళో థభవలీతి. గలము. ఇట్టిడి అని తెలియబడని

6-1-8 దానిని తెలిసికొనుట ఎట్లు అని తండి వన్నించెను. "అశి ఎట్లు సాథ్యమగును భగవాన్‌”. అని కుమూరు డడిగిగు-

ఉఆవ్యరసా స్వా చనము 109 యధఢాసొమ్యు ఏకేన మృత్పిండేన సర్వం “ఒక మట్టిముద్దను పరిశీలించినచో మట్టితో మృణ్మయం విజ్ఞాతగ్‌ంస్యార్‌ వా డేయబడిన కుండ చట్టి మూకుడు మొద చారంభణం మికారో నామధేయం లగు వస్తువుల స్వభావము అంతా మృత్తికేత్యేవ సత్యం. 8-1-4 తెలియబడును- వస్తువుల పేరు, ఆకా రములు మారినవి. ఉన్నడి మట్టియే. నసంభావణకొారకు పేర్లు మారుతుంటవి. నజేవ సౌమ్య ఇద మ్మగ ఆసీదేక అలాగె నాశావిధములైన సృష్టి అఆరయు తవా డ్వితీయం తద్ధిక అహరస 'సర్రి వలన ఏర్పడినడి ఉండేడి దేవ ఇదోమ్మగ ఇనీత్‌ ఏఠమేన అద్వి ఒక్కటె. రెండవదే లేదు దృశ్యమాన తీయం తస్మాఠ్‌ అసతః సజ్టాయత [ప్రపంచము మొదట లేదు. కనుపడని 6-2-1 స్థితి అసర్‌ దానినుండి (పపంచరచన ఏర్పడినది, కరస్తు ఇలు సౌమ్య ఏవగ్‌ స్యాడితో సొమ్యుడా? ఇడి ఎట్లు? ఆనర్‌ -శూన్యము హోవాచ కథ మసత సజ్ఞాయేతేతి నుండి ఏమి పుట్టుతుంది? అని. సత్వైన సౌమ్య ఇదమ్మగ ఆసీత్‌ సౌమ్యుడాః అందుకనే, *సర్‌' మూడు ఏకమేవ అద్వితీయం తదైకత కాలములలో ఉండేడి “ఉన్నదిొ అని ఐహ స్యాం సజాయ యేతి తత్తే చెప్పబడెను ఆస్తిత్వమ. ఒకటీయే... ణో అసృజళ ాంం 6-9. ఆదే అనేక రూపము లయ్యెదనని కోరెను. క్తి గలిగెను సృష్టి వ్య క్తమయ్యెను, తేషాం ఖలు ఏషాం భూతానాం [తీజ్యేవ (ప్రాణికోటి మూడు విఢములుగా పెంపొం ఫీశాని భవన్తాండజం శీవజ దెను అండజములు, జీవజములు, ముడ్భిజమితి. 6.8.1. ఉద్భిజముయి అని సేయం దేవతైక్షత హంఠా వామిమాన్తి “నర్‌” ఈవ్షించెను అళిలషించెను. [సో దేవకా అనేన జీవేన్‌ ఆత్మనా లోగడ అనుళూతిని బట్టి స్మరణగలిగి ను ప్రవిశ్య నామరూ పే వ్యాకరవాణీతి మూడువిధములైన జీవాత్మలగా (పవే 6-8-౨ శించి నడిచెదను అని కొత్త పేర్లు వేష

110 సద్గురు ఆ దేశము ఆ, _వాచారంభణం వికారో నామధేయం ములు ధరించ ఇచ్చ గలిగెను వర్ణించు (శ్రీజ రూపాణీ త్యేవ సత్యమ్‌. టకు పేద్ద రూపములు ఏర్పడినవి కాని రికీ! ఉన్న ఒక్కటి మూడురకము లయ్యెను.

ఉద్ధాలకో వోరుణిః క్వేతకేతుం ఉద్దాలకుడు కుమారుడైన శ్వేత కేతునకు ప్కుతమువాచ న్వప్నాంఠతం మే ఇట్లు చెప్పెను. “మంచిడాడాః నిద సౌమ్య విజొనీహీతి యత ఏతర్‌ చివర అంటే ఏమిటో తెలిసికొలుము, పురుషః స్వపితి నామ సతాసొమ్య సుషి ప్తికాలమున జీవాత్మ పరమాత్మ తదా సంపన్నో భవతి 6-6.]1 యందు లీనమగును. కొరతలులేకుండా

(పాణీ సర్వ సంపూర్జుడగును.

“యధా సౌమ్య మధు మధకృతో నిస్తి సౌమ్యుడా తేనెటీగ నానా వివిములైన ష్టంతి నానాత్యయానాం వృకాణాం వృక్షముల పూల మధువును సంగ రసాశ్‌ సమవవిఠరం ఏకతాగ్‌రసం హించి ఒకటే రకమైన తేనె ఏర్పర గమయంతి”. ర6-90._1 చును ఆఅనందమనేడి ఒ క్క పే,

చై తన్మమునకు గలదు.

ఇమాః సౌమ్య సవ్య -- సము దాత్‌ ఈ మవోనదులన్నియ. సమ్ముదములో సమ్ముద మేవా పియంతి సమ్ముద కలిసినపుడు వాటిపేర్తు ఆకారములు ఏప భవంతితాయధా తత నవిదురి అన్నియు అంతర్జానమగును సము యమహమస్మీయం ఆహీిమస్మీతి [దములో ఏకమగును నేను * నేని

610.1 అనే (పత్యేక భావనయే ఉండదు ననత్‌ కువూర ఉపబేశః

ష్టం" అధీపి భగవ ఇతి పోపససాద సనత్కుమారుని జేరి నారదుడు నాక్షేదైన సనత్కు మారం నారదః తగ్‌ తెలుపుము” అని అడిగను *ముందు వొవాచ యద్వేద్ధతేనమో పసీద నీకు తెలిసినడి చెప్పితే పె స్థాయిని తతస్తత ఊర్ధ్వం నవ్యామీతి తెలిపెదనని సనత్కుమారుడు చెప్పెను

"11

శావ్యరసాస్వాదనము శే సోహం భగవో మంత విదేవాస్మి న భగవాన్‌ । ఎన్నో చదువులు తెలియనే అత్మ విర, శత గ్‌ం హ్యెనమే గాని ఆత్మ తెలియబడనే లేదు. ఆత్మ భగవ దదృశే భ్య నరతి శోకమాత్మ జ్ఞానము కలుగనిడి దుఃఖాంబుధి దాట విడితీ .-. లేము గదాః అని సోఒహం భగవః శోదామి తం మా 6 0దులకే నేను చాల చింతపడుచున్నానుం భగవాన్‌ కోకస్య పారం తారయ దుఃఖము ఆవలిఒడ్డుకు తమరు నన్ను త్వితి తగ్‌ హోవాచ యద్వైకిం చేర్చవరెను అతడు నీకుతెలిసినడి పేర్లు చఛ్రైత ద్యగీష్టా నామై వైతత్‌, 7-1-8 మ్మాతమే. అసలైనడి గాదు. చాటోగ్య (వ పా. 7. ఖఇండములు 2 మొః॥ 14 వరకు ఉపాసన లక్ష్యములుగా చెప్ప బడనడి (పాజో వా ఆశాయా భూయాన్‌ యధా వాక్కు, మనస్సు, సంకల్పము, చిత్తము, వాఆరా నాభే సమర్పితా ఏవమసి ౧న్‌ ధ్యానముః విజ్ఞానసు, బలము, అన్నం (పాజే సర్వగ్‌ సమర్పితం [1పాణః జలము, తేజము! ఆకాశము, స్మఠణ, [1పాజేనయాతి పాణః (పాణం దదా ఆకా (పాణము వరుసగా మొడటిదాని తి పాణో హపితా 1పాణో మాతా కంటె తరువాతడి గొప్పడియే కాని [పాజోలారా (ప్రాణః స్వసా పాణ రధచ[కము కుండయందు ఆకులు ఆచార్యః _పాణో (వాహ్మణః అధారవడియున్నట్టు, ఇవి అన్నియు 7-15-1 (ప్రాణశక్తి, దేహములోని చైతన్యము నాధారపరుచుకొని యున్నవి. పర ఛాందోగ్య ఉపనిషర్‌ మాత్మ దేహములో (పతిబింబ రూప పు పా. ? ఖండమ 2140 14 వరకు మున నిలిచి నడుపుచున్నాడు ఆకు మూలను బీవాత్మ- ఇట్టి (పతివీందీత చైతన్యమే తల్లి, తంగడి, సోదరుడు. చెల్లెలు. గుషవుు యజమాని అయి యున్నాడు,

శ12 సద్గురు ఆ దేశవణ

వవార _. ఉపాసన

హరిః ఓం తథ చయదిద మస్మన్‌ (బహ్మ పరమాత్మ (పతివింబించిన స్థానము ఈ పురే దహరం పుండరీక వెళ్ళ దేవాములో “'బహ్మపురము" శినిరి, దహరోఒస్మిన్‌ అంతరాకాశః త కమల రూపమున గలదు. హృదయము స్మిన్‌ యదంత? తభన్వేష్ట వ్యం గాని (పసహ్మపారకు గాని, కచ్యోట శద్వాన విజిజ్ఞాసీ తవ్యమి వెదుక వలెను. పరమాత్మానుభనము

క్రైఎ1ే ఆకే చిక్కి ౧చుకొనవలెను.

ఇంద" వైరోచన -- ఆత్మతత్వాను ఇంద, వైరోచనుల అన్వేషణ. సంధాసం. 8.7-]

య ఆత్మాఒఅపహళత పొప్మా నిజరో “ఆత్మ - పాపరహితమైనడి ముసలి విమృత్యుః విశాకో విజిమత్సో అపి _ తనము లేనిడి, మరణించనిడి, శోకము, పాసః సత్యకామః సత్స సంకల్ప, ఆకలి దప్పికలు లేవు, వ్యర్థముకాని సా అన్వేస్టవ్యః స విజిజ్ఞాసి తవ్యః సత్యకామ సత్సంకల్పము గలడీ *44[పజొఫతి రువాచ. 8.7-1 దానినే వెదకి తెలిసికొనవలెను” అని

(వ్మా చెప్పియుండెను.

య ఏషో అఇక్షిణి పురుషో దృళ్యతఎవ నిష్కల్మష హృదయుడైన మానవుని ఆత్మేతీ ఎ హోవాచ ఏ తదవ్చుత రూపము చూపునంధు ఆత్మ [పకట మేఠద్‌, బహ్మేత్యథయోయంభగవో మగును. అడి అమృతము అభయము అప్పుపర్వ్య్య్యాయతే యశ్చాయ మా (ఐహ్మము. భగవాన్‌ 1 మనము నీట్రీ ధర్మే కళమ ఏష ఇత్యేషఉఏ ఒడ్డున తాని; అద్దమనకు ఎదుటగాని వైషు సర్వే వ్వంతేమ పరిభ్యాయత నిలిచఛినపుడు కనుపతే [వలివిజబము ఇతి ఫనోవాచ. రికీ ఆత్మయె గదా। అని శిష్యుడు పలికెను

కాదు. న్మేతముల మధ్య (ళూస్తానమున (పతివిందించిన పరమాత్మను గూర్ని చెప్పితిని” (ని్మ చెప్పెను

కావ్యరసాస్వాదనము 118 వైరోచనుడు తానె _బహృ్మమని స్థూలదేహ దృష్టితో తలంచెను ఇందుడు 108 వత్సరములు [బహ్మకు క్ముళూవదేసి (క్రమముగా పంచకోళశముల దాటిపోయి

ఆనందరూపమైన ఆత్మమగాంచెను) అధయో వేదేదం మన్వానీతి స ఆత్మా అతీం్యడియమైన ధ్యాన లక్ష్యము పర మనోఒస్య దైవం చముఃసవా మాత్మయని సూక్షజ్డాని [గ్రహించ ఏష ఏతేన దై వేన చక్షుషా మనసా గలుగును. అది దివ్యచక్షువుకే గోచ ఏతాన్‌ కామాన్‌ పశ్యన్‌ రమతే. రము డివ్యచకువుద్వారా ఆంతరాత్మనే

8-12-5 గాక బాహ్యభోగముల మననచేసి

[కీడించును.

య ఏతే (బహ్మలోకే తం వా దేవా (బహ్మదర్శన స్థాయిలో షుండి బాహ్య ఆత్మానం ఉపాసతే. తస్మాత్‌ ఠేషాం లీలల పరికించుచు ఎవడు పరమాత్మను సర్వే లోకాః అత్తాః సర్వే చకామాః ఉపాసించుచూ కలిసిహోవుచుండునో స సర్వాంకృలోకానాప్నోతి 7-18-6 అట్టివానికి అన్నిలోకములు భోగములు

లభించివట్లే, సద్ది రువు ఉపదే!ంచిన యుక్తిని అభ్యాసము చేయువానికి కొరత యే ఉండదు" అని _పశాసతి చెప్పెను వాందోగ్యము - సమ్మా్రి గన ల శక)

జీవరహన్యం = కరోపనిషత్తు అవవ వప్రీసప నుని. వ-----

యే యం [పేఠే విచికిత్సా మనువ్యే (పాజ్‌ చనిపోయిన తరువాత “ఆత్మ” ఒసీ త్యేకే నాయమస్తీతి చైక్షే ఏత ఉంటుందనీ ఒకడంటాడు.. ఏమియు చ్విధ్యా మనుళిష్ట స్వ్వయాహం వరా “ఉండదు” అని మరియొక డంటాడు. జామేష వరస్తృతీయః. 1-1-20 ఈ సందేహము తీర్చుటకు మృత్యు

దేవతవైన నీవె సమర్దుడవు. ఇదియె నా మూడన వరము అని నచికేతుడు ధర్మరాజునడిగెను

న విత్తేన తర్పణియో మనుష్యో థనిమువలన మానవుడు తృప్తిని కాంతిని లప్ప్యామహే విత్తమ,దాక్మ చేత్వా పొందలేడు. ధనము నన్ను (పలో జీవిష్యామో యావదీశివ్యసిత్వం, లింప చేయమ మీరు జయువ్య మిచ్చి వరస్తుమే వరణీయః స ఏవ నంతవరకే (బతుకుటదాలును: సందే

కేఎ1 87 వము తీప్పటయే నేమ కోరునది.

న సాంపరాయః పతీకాతి బాలం్యప ధన వ్యామోహముదే. మూరుడై పోర మాద్యంతం విత్తమోహన మూఢం బడిన వానికి జీవిత క్లిన్పస్థితి గోచ అయం లోకో నాస్తి వరఖతిమానీ రించదు. ఉన్నడి ఈ జీవితమే పర పునః పునర్వళమా పద్యతే మే. లోకమే లేదని తలంచువారు వరల

శీ-2-6 మరల పుట్టుూ చస్తు మృత్యుఅధీనులే ఉంటార్నుం ఆర్మజ్ఞాన దుర్గ భత్వం

(్రవజాయావీ బహుభిర్యో నలభ్యః అత్మనుగూర్చి బొలమంది వినియ సొంద

శృణ్వంతో&పి బహవోయం నఎద్యుః లేకపోయిరి. వినుటకు అర్హ తబాలద,

కావ్యరసాస్వాదనము శ1ల్‌ ఆశ్చర్యో వక్తా కుళలోఒస్యలబ్ధాఒ విన్నవారిలో చాలిమండికి అర్ధముగాదు* శ్చర్యో జ్ఞాతా కుళలానుళిష్టః, సాజార్కారము పొందినవారు చకితులై

1=లై-7 చెప్పలేరు. తత్వదర్శియైన గురవు లభఖించినపుడే నిపులలు కొందరు చూడ యైనగలడ

సర్వే వేదాః యత్తదమామనంతి సర్వవేదములు దీనివి వర్ణించుటశకే యళ్నిం తపాగ్‌ంసి సర్వాణి చ యద్వదంతి చినవి. తపో నియమములన్నియు దీని య దిచ్చంతో (బహ్మచర్యం చరంతి కొరకే ముముక్షువులు కఠిన | బహ్న తత్తే పదగ్‌౦. సంగ హేణ ("వీమి చర్య [వతములు దేయునడి ఇందుకే తీ మిత్యే శర్‌. శఎజై-15 అట్టి లక్ష్యప్తానమును 'టి అనీ

ష్టప్తముగా చెబుతున్నాను,

ఏ తదాలందినం [శేక్ష (పణవ సూచిత నాదబహ్మమును పట్టు మేశచాలంబనం పరమ్‌ కొనుట | శేయస్క్రరము ఇడియే పరా ఏ తదాలంబనం జ్ఞార్వా కొష్ట నాదమును ఆలంబనము చేసి (బ్రహ్మలోకే మహియతే 1-21? కొన్నవాడు పరమధామము బేర

గలుగును

న జాయతే [మియతే వావిపశ్చిర్‌ తెలిసి శవానికి పుట్టుకలేదు చనిపోవుటయ న్నాయం కుతళ్చిన్న బభూవకళ్ళిర్‌ లేదు... ఎక్కడనుండియో రాలేదు అశోనిత్యః కాళ్వతో ఒయం పురాణో ఎప్పుడు లేకపోవుట లేదు. ఆత్మకు అట్టి నహన్యతే హన్యమానే శరీరే, లషణమే లేదు. అడి పుట్టనిడి. నిత్య

1-18 మైనడీ కాశ్వతమైనడి. అనాడి. శరీరాలు ఏర్పడి నళించిపోతుంటవి. ఆ త్మ కు మార్పులేదు.

వాయ మాళ్మా (పవచనేన లల్యో చదువుల వల్లగొని మేధాశక్తి వల్లగాని నమేధయా న బహున్నాపరేన టోధనల వల్లగాని “అత్య” సావాత్క

16 జీవరహ స్య ౦0 యమేవైష వృణురేతేన లభ్యస్త రింపదు. దోనిక్రై ఎవడు తపించి సాధన స్యైషఆక్కా వివృణుతే తనూరస్వామ్‌. చేయునో ఆత్మ ఆతనిక్తి తినంతటతానే

12-28 (ప్రకటమగును.

యస్తు విజ్ఞాన వాన్‌భవతి సమనస్కః సంహ్కెరపరుడు, మనసును నిలిపినవాడు సదా పచిః సతు, తత్పదమాప్నోతి పవ్మితుడు-అట్టి స్థానము చేరగలుగునుం యస్మా ద్భూయో న జాయడే. మరల ఆతనికి వుట్టుకలేదు.

1=లి=8

ఏష సర్వేషు భూతేష గూఢోఒత్మాన సర్వభూతములయందును ఈ ఆత్మ వ్యా | పకాశతే దృశ్యతే త్వగ్యయా బు పించి యున్నను | పకాశించక దాగి ద్ద్యా సూక్ష్మయా సూక్ష్మదర్శిభిః యున్నది తత్వదర్శి యగు గురు

1_లి.14 సహాయముతో సూవ్మబుద్దితో సాధన చేయువారు (గ్రపాంచ గలుగరురు

ఉ త్రిన్చత జ్యాగత [ప్రాప్య వరాన్నిటో అజ్ఞాన నిదనండి లెండు మేల్కొనుడు. ధత వృురస్య ధారా నిశికా దుర సద్గురువు న్నాశయించి తెలిపకొనుడు త్యయా దుర్గం పధ స్తతృ్మవమయో ఆంతరంగిక మార్గిము కత్తిపదును వదంతి 1=లి-! 4 లాంటిడ్కి టై తన్యధారను మరల్చి పైకి

పోవలెను. (తోవ కరినమైనదని (హ్మ వేత్తలయిన కవులు చెప్పుదురు. యోగ-విమఘ్న కారణములు

ఓం పరాంచి ళాని వ్యతృణత్స్వయం శరీరములో ఇండియములను బయట చూచు భూః తస్మార్‌ పరాన్‌ పళ్యతి నాంత టకే అమర్చి (బ్రహ్మ వాటిని వ్యర్థము రాత్మన్‌ కళ్చిద్ధీరః (వత్యగాత్మాన చేసినాడు ఎప్పుడు దేహము వెలుపల మైవ దావృత్త చక్షు రమృతత్వ వాటి ననుభవింపచేయునే గాని, అంత మిచ్చన్‌. | రాత్మను చూపలేవు. ఎవడో బచ్దానవు

కావ్యర సాస్వాదనము కే? దై క్యనంతుడు మ్మాతమే జనన మరణ ముల తప్పించుకొనుటకు ఆత్మను చూడ గలగును, -_

మనసై వేద మాస్తవ్యం నేహ నానాస్తి మనసును లోనికి మరల్చిన మ్మాతముననే కించన మ్బత్యోః సమృత్యుం గచ్చతి అత్మానుభవము పొందగలుగును. పర య ఇవా నానేవ పశ్యతి వ్రైఎశ్రం11 మాత్మ రూపమొక్క_టే నానావిధములని

భేవద్భష్టి గలవాడు మృత్యువుకు ఆధీను డగును.

హంత ఇదిం [పవఖ్యామి గుహ్యం నీకు పరమ రహస్యము సనాతనమైనది (బ్రహ్మ సనాతనం యధాచ మరణం ఇదిగో చెబుతున్నాను గౌతమాః మరణా (పాష్య ఆత్మా భవతి గౌతమ. నంగదము ఆగ్మ ఏవిధముగా మారు

లి-5-రీ నది వివరించెదనుం

యోని మన్యే _పపద్యంతే శరీరత్వాయ లోగడి కర్శజ్ఞాన సంస్కారము ననుసరించి దేహినః స్థాణు మన్యేఒను సం తగిన నూతన శరీరమున ఆది |పవే యం యధాకర్మ యధ్యాశుతం. శింఎను. కొన్ని జడరూపమ ధరిం

వ-5-7 చును. సంసారము బుది | పకారము గ్రా అ దేహము (వాప్తించును.

న తత సూర్యో భాతి నచం ద రాకకం ఆత్మ స్థానములో సూర్భుడు పకాశించడు నేమా విద్యతో భాంతి కుతోయ చంద్ర తారకలుగాని విద్యుత్కాంతియు మగ్నిః తమేవ భాంత మనుభాతి (ప్రకాశింప చేయవు ఇంక అగ్ని గూర్చి విభాతి ల-5-15 అన్నియు |,పకాశించును అన్నియు

దొనిని (వతినిందించు చన్నవి భయాదస్యాగ్ని. స్తపతి భయాత్తవతి పరమాత్మ భయముచేతనే అగ్నిమంకించు నూర్యః భయాదిం దళ్చ వాయుళ్చ చున్నది. సూర్యుడు (ప్రకాశించుట మొ మృత్యుర్థావతి పంచమః 2-6-8 ఆత్మభయముడదేతనే, ఇందదాది దేవతలు

116 జీవరహ స్యం వారి వారి పనులు చేయుచున్నారు మృత్యువుగూడ భయపడి తన పని పరుగెత్తి నెరవేర్చుచున్నది. యదా సర్వే [పభిద్యంతే హృదయ మానవుడు (బరికియుండగనే అన్ని సంళ 'స్యేహ్మగంధవః అఢ మర్తోఒ యములు తీర్చికొని ఒకే ఆంతరంగిక మ లతో భవత్సే తావద్ధభ్యను శాసనం, మార్గమున నడిచినపుడు మృత్యువును వి-6=15 దాటగలుగును. ఇదియే ఆదేశముం (6) అధర్వ వేదీయ మాందూకోోపనివత్‌.

ఓమి త్యేత దక్షర మీదగ్‌ సర్వం తస్యో ఉన్నదంతయు ఓంకారనాదమే. దాని వివ పవ్యాభ్యాన భూతం భవదృవివ్యదితి రించెదను, భూత, భవివ్వత్‌ వర్త సర్వ మోంకొర ఏవ యచ్వాన్యర్‌ మానములకు [తికొలముల ఉండెఢి ఓం [లిశాలాతీతం తదప్‌ ఓంకొర ఏన కొరమే. ,తికాలముల దాటి వ్యాపించి

(1) యున్న “సత్‌ ఓంకారమే

స్‌ర్వగ్‌ హే తద్‌, (బహ్మాఒయ అంతయు పరమాత్మయే వ్యక్తిలో మన్న మాతా (బహ్మ సోఒయమాత్మా డియు అత్మయే. దీనికీ నొలు అంళలు చతుష్పార్‌. (బ్ర గలవు

విహిపచ్షో విభు ర్విశ్వో వ్యాంతళ్యపజ్ఞస్తు విస్వడు-బాహ్యజ్ఞానము గలవాడు. (8)

రైజసః ఘన పజ్జి సభా పాజ్ఞివక రైజసుడు-లోపల స్వప్నజ్ఞానముతో ఏవ 1తిరొస్మృతళ) గౌ కారిక (1) వర్తించువాడు 8) (పజ్ఞామనుడు-అని జాగరిత స్టానో బహిళ్యపజ్ఞః స జ్యాగత్‌ స్వప్న, న్మిదాన స్తలలో ఆత్మ ప్తాంగః ఏకోనవింశతి ముఖః స్థూల పిలువబడును).

భక్‌ వైళ్వానరః [పధమపాదః 8 జొగదావస్థలో బావ్యవస్తు జ్ఞానము స్వప్నస్టానో అంతః_పజ్ఞః సప్తాంగ కలిగి విశ్వుడు. అగ్నివలె సప్తాం ఏకోనవింశతీముఖః 'పవివిక్త గములు 21 ముఖములు

భక్‌ తైజసః ద్వి తీయపాదః (4) స్వప్న కోలములో కలలోని విషయముల

శావ్యరసాస్వాదనము 119 గాంచును తఇెజుసునికిని ఏడు అంగము ల ముఖములు. ఇది రెండనపాదము య్యృత సుప్తోన కంచన. కామం కామ్‌. న్నిదించునపుడు ఎట్టికోరికలు ఉండవు యతేన కంచన స్వప్నం పగి స్వవ్నములు ఉండవు నుషపిస్తానము తత్సుషు ఫ్రం సుషప్తస్తాన ఏకీభూతః. ముందువెనుకల జ్ఞానము. ఏకరూపమై (ప్రజ్ఞాన ఘన ఏవానందమయో వ్యూ ఆనందమయమగును. ఆనందము అచు నంద భక్‌ చేతోముఖః (ప్రాజ్ఞః భఎంచును. చైతన్యము కలిగివుండును చృతియ పాద (5) ఈ ప్రాజ్టస్థితి మూడన పాడమని చెప్ప బడ్‌నదిం వీష సర్వేశ్వర ఏవసర్వజ్ఞఏషో ఒతర్యామి అతడే. అన్ని స్తాయిలలో వళువు ఏవయోనిః సర్వస్య (_పభవాష్య సర్వము తెలునుకొనువాడు లొపల యౌహి భూతానాం. (6) అంతయు నియామకముచేసి కథనడ.పు వాడు. అన్నిటికి పుట్టుక స్థానము, జీవులకు కొరణభూతుడు అమా శృతుర్టో ఒవ్యవహార్యః అక్షరములితో చెప్పవీలులినిది కేవలం (పపంచోపళమళ్ళివో ఒద్వైత ధ్వని, విశ్వమును మించి వ్యాప్రమైనది ఏవమోంకార ఆత్మ్మైవ సంవికత్యాత్మవా కభమైనది అచ్వితీయము - ఆత్మయే ఆత్మానం య ఏవం వేద. గౌ.ళా290 ఓంకారము. కానే స్వయవగా జీవా త్మలో 1పవేళించినది, ఎవడిట్లు కలిసీ కొనునో వాడే తెలిసినవాడు హాంత (పజ్జం న బహి పజ్ఞం నో తురీయస్తితిలో భాహ్యజ్ఞానముగాదు. అంళథ ఠలయత;, (పజ్ఞం న (పజ్ఞానఘదం జ్ఞానము గాదు ఉళభయములేని సుషుప్తి న (ప్రజ్ఞం న్నాపజ్ఞం అదృష్ట. మ యు గాదు చూచుటయు లేదు ఎట్టి వ్యవవిర్యం ఆ గాహ్యం అలషణ వ్యవవోరము లేడు (గహించుట లేదు మచింత్య మవ్యపదేశ (9 ఏకాత్మ నిర్ణణము ధ్యానమునకు అందదు. (వత్యయసారం; (పపంచో పళమం ఉన్నది ఒకే ఆత్మ అయినందున

120 జీవరహ న్య ౮ శాంతం శివ మద్వెతం చతుర్జం నిర్ధారించి గుర్తుచెప్పపనిలేదు. (విశ్వడు మన్యంతేస అత్మాస విజ్ధే యః తైజసుడు (పాజ్ఞాడు, అలాంటిపేర్లు గాకా 10 (తురీయ) లేవు [ప్రపంచమే లేదు. _పొంతమై

కళ్ళాణమైనది. ఒకటే. ఒకటి ఇట్టి తురీయ ఆత్మ నా ల్లి వడి గా తెలిసీ తెలిసికొనుము, 7. తైత్తిరీయ బహ్మోానంద వల్లీ ఊవూ జావ ళా ఓవ అధ్యాయః

(నివ్మవి దాప్నోతి పరం తదేషాభ్యుక్తా పరమాత్మను [బహ్మవేత్త చేరుకొనగలడు. సత్యం జ్ఞానం ఆనంతం _బహ్మ టతి ఇట్టు చెప్ఫినది “సత్యము, యోవేద నిహతం గుహాయాం పరమ జ్ఞానము అనంతము పరమాత్మ” అని వ్యోమన్‌. వ 11 డేహములోపల ఏస్థానిమున పరమాత్మ

దొరకునో తెలిఏకొల్న వాడే వండికుడు.

యతోవాచో నివకంతే అ పొప్య మనసా మాటలుగాని మనస్సుగాని దాని చిక్కించు

సహ ఆనందం దిహ్మణో విద్వాన్‌ కొనలేక తిరిగివచ్చును (బవ్మోనందమిన

న బిభేతీ కదాచనేతి. ల_41 లీనమై సమాధిస్థితి పొండినవాడె జ్ఞా అద్దేవానికి ఎప్పటికీ భయిములేదు.

అసన్నేవ స భవతి అసర్‌ _బహ్మేతి అందని కారణమున [బహ్మ లేడనినచొ

వేదదేత్‌ అస్తిబహ్మేతి చేతి వేద స్వయముగా ఆతడే లేనివాడు. దేహ

సంత మేనం తతో విదురితి ... మున ఆనందమయకోశమున ఉన్నాడని

వీ-6.1 గు 'ర్హించినేవాడు తెలిసినవాడు.

అసద్వా ఇదిమ్మగ ఆసీత తతో వై పపంచము మొదీట్‌ లేదు. ఆవ్య కస్తితి సదజాయళత తదాత్మనగ్‌ స్వయ నుండి దృశ్యమాన [(పపంచమేర్చదెను* మకుర్శత. తస్యా త్తత్సు కృతముచ్యత నామరూపములు రోచింపబడగెను. పర

ళావ్యరసా స్వాదనము క! ఇతి. యద్వైతర్‌ సుకృతం, రసో దూత్మ ఇన్ని రూవవణల దాల్ఫెము వై స రసగ్‌ హ్యేవాయం లబ్ధ్వా న్వయంకృశతము. ఆకని ,(కీడ, ఆనం ఆనండీభవలి, &0-1. దము. ఇట్టి ఆనందమును అందుకొన్న

వాడు హర్షముపొండి అనందరూవుడైన యతో వాచో నివర్తంతే అృపాప్య మాటలకు అట్టిస్టానము అందదు. మనను మనసాసహా. ఆనందం (బాహ్యణో [పనరింపదలచినను కొంతమేరకుపోయి విద్వాన్‌ నలి భేతి కుంతళ్చనేతి. .. తిరిగివచ్చును ఆనందమున లీనమైన కాలముగొని మరి దేనికి భయపడడు. తైత్తరీయ లృగువల్లి కివ అధ్యాయం

భృగుర్వై వారుణి. వరుజం పీఠర భృగువు తం్యడియెన వరుణుని శేరి *ోభగ మపససార "అధీహి భగవొ వాన్‌ పరమాత్మను దర్శింపచేయు” (ఐహ్మేతి తస్మా ఏఠఠ్‌ _పోవాచ మని కోరెను... అందుకుఇట్లు తండి మనో వాచ” మితి తగ్‌ం వోవాచ “అన్నము, (ప్రాణము, కండ్లు, దెవులు యతో వా ఇమాని భూళాని జాయం మనస్సు వాక్కు” ఇందు పరిశీలించుము త్రేఒయేన జాలని జీవంతి. యత అనెను. మరియు “*దేనినుండి ఈ యంత్యభి సం విళంతి తద్విళ్టా (పాణులన్నియు పుట్టుచున్నవో, పుట్టిన సస్వ తద్‌ బహ్మేతి స తో న- దేని ఆధాశమున (బతుకుచున్నవో తష్యత. మ1లకే చివరకు దేనియందు (వవేశించి అదృళ్య

మగునో, అదియే (బన్మాము అని

తెలిసికొనుము. తపించి పైన బెప్పిన

వాటిలోఏటో నిర్ధారించుకొన దలచెను,ఏ

ఓక గ్రాటియు పరీక్షకు నిలునలేదుం క6%

గ్లలిలి జీవరహ నస్యం ఆనంవో (బహ్మేతి వ్యజానార్‌ అనంచా చివరకు అనందిమే (బహ్మమని నిళృ్భయము ద్ధ్యేవ ఖలు ఇమాని భూతాని జాయం నకు వచ్ళెను. ఆనందసమయముననె జే. ఆనందేన జాతాని జీవంతి. బీవుల పుట్టక (తికి ఉన్నంతవరకు ఆనందం (వత్యభి సం విశంతి సుఖముకొరకే యత్నించుట. చివరకు ఆనందముశనే లయమగుచు వ్యక్తి త్వము నశించును అ౩ తెలిసికౌనెను ఈశావాస్యోప: వత్‌ ఓం ఈశా వాస్యం ఇదగ్‌ం సర్వం ఈ కనిపించే | పపంచమంతయు పర యత్కించ జగర్యాం జగత్‌ మాత్మచే ఆవరించబడి యున్నడి పర తేఫ త్యక్షేన భింజీభాః మాత్మాను భవము పొందుటయే మా గృఢః కస్యచిద్ధనం (1) (వపంచ జీవలక్ష్యము వ్యామోహితుడ. గాకుండ భోగముల యందు మెలగ వలెను. ఇతర (పాణుల భోగ్యవస్తువుల కాజేయు తలంపు ఉండరాదు. యస్తు సర్వాణి భూళాని సాధనచేసి ఎవడు అన్ని[ప్రాణులు తనఆర్మ అత్మన్యేవ అనుపషతి భాగములే యని (గహించ గలుగునో సర్వభూతేష చ ఆత్మానం వాడేజ్ఞాని తన ఆత్మయే సర్వ పాఐల తతో న విజుగుష్నతే, (6) యందు వ్యక్తిత్వము పొందినదిని తెలసి కొనును ఇంక ఈర్ష్య, లో వమునకు అవకాశము ల్‌దు. యస్మిన్‌ సర్వాణి భూతాని సర్వ పాణులు తానే అని భిన్నముగాదని ఆత్మ్మైవాళూర్‌ విజ్యాతఈ తెలిసికొన్న వాణకి మోహమెక్కడి త్యత కో మోహః కఃశోకః ఈర్ష్య శోకము లెందుకు! ఉన్నది ఏకత్వ మనుహ (0తఈః (గ) అంతా ఒకటేగదా, విద్యాం చ ఆవిద్యాంచ విద్యను అవిద్యను తెలిసికొనవలెను. ఉల య స్త ద్వేతోళభయం సవా యముము పరిశీలించవలతెము- చదువుల

కావ్యరసాస్వాదనమి న! అవిద్యయా మృళ్వుం తీర్త్వా వల్లి మరణభయము దాటి, అనంద వినవయామృత మవ్నతే (11) రూపమైన స్థానములో కథియటయే

ం విధ్య - 88 బుగ్వోదీయ నావబిందూపరిమత్‌

ఐవ్మా _(పణవ సంధాన నాడో ఓంకారమునుండి అనాహత నాదమ ద్వారా జ్యోతిర్మయ శివః స్వయం పరమాత్మను చేరవచ్చును అది కాంతి ఆవిర్భవే దాత్మా మేఘా మయము. శభమైనడి మేఘములు పాయీ అ౦కమానివ (80) శాలగినపుడు సూరు-డు (పకిటమగు

(శూయతే _పథమా భ్యాసే చట్లు, చిత్తము నిర్భలమైని పుడు అనా నాదో నానొ విధో మవోన్‌ హతము _పకటమగును. సాధన (పథమ వర్థమాన స్తదాబ్యాసే దళలో పలునిధ నాదములు [కమంగా శూమయతే సూొవ్మ సూవ్యతః, వినబడును. సాధన చేయుకొలది

(౮8) సూచ్మాతి సూక్య్మమలళు విసవచ్చును. ఆదౌ అల3 జీమూత చేరీ మొదట సమ్ముడమోష మేఘ గర్జనము నిర్ధర సంభవః మధ్యేమర్ధశ నము, భేరీ గినాడమలు, చుధ్యలో శబ్దాటో ఘంటాకాహళజస్త. (84) న్యాదంగము, ఘంటా, కాహళనాద ఆఅంతేతు కింకిణీవంళ వీణా ములు, చివరన గన్జెలు వేణువు, వీణా [మర నిస్వనః ఇతి నానావిధా నోవా _భమర రుంకారము వినణజును ఇది (శృయంతే సూవ్మ సూవ్మతః(05) ఒకదానికంటె వరొకటి సూష్మి రూప మహతి _జూయమాజేతు మున ఉండును మొదట గొప్పగా, మహాథేవ్యాధిక ధ్వనౌ. థ్వనులు వెనిపించిన తరవాతి సూవ్మ తత సూక్షం నూక్ష్మ తరం ళరమైన చాడమను విమర్శించి పట్లు నాధమేవ పరామ్మ శేత్‌ (4) కొనవలెను. ఘనమైన ₹బ్దమను విడిచి, ఘన ముత్సృజ్యవా సూవ్మ్మి సూశత్మమును, అతిసూడ్యము వించి సూక్ష్మము త్ప్ఫుజ్య వాఘనే ఘనమున్స పట్టు కొని అనందిమున లీన రమ మాణ మపివిపం మగు కొలది మనస్సు ఏకా గమగును. మనో వాన్యత చాలయేత్‌ (౮7)

ల! జీవరహ న్యం

యత కుతాపి వానాదే లగతి నాదము ఏయే స్థానములలో (వకటమగు (పధమం మనః తత తత చుండునో అయా స్థానములయందు సిరీ భూత్వా తేన సార్దం గద్దను క్రేం్టదరీకరింంవలెను. అందే న! జ! ఛి వి లీయకే (48) మనసును లీనము చేయవలెను.

విస్సృత్య సకలం బాహ్యం ఆంతర్యమున (వకీటమగు నాదమున లీనమై నాదే దుగ్గాంబు వన్మనః బాహ్యా (పవంచము స్వదేహము సవి ఏకీిభూయాధ సహసా సకలమును మరువవళలెను. నాద [(బహ్మ బిదాకొశే విలీయతే (89) మున కలిస చైతన్య స్వరూపుడై

సమాధి స్థితి పొందవలెను

మకిరందం పిబన్‌ భృంగో పుష్పమునుండి మధువును | గోలు తే శెటీగకు గంధాన్‌ నాపేషచే యధా ఇతర వాసనలేవియు పట్టవు నావమున నాదాసక్తం సదాచిత్తం లీసమైన మనస్సుకు ఇంది .నుముల విషయం నహికాంషతే. (శ) ద్వారా వచ్చే వృత్తుల గమనించదు

నీళ్ళబ్దం తత్పరం (బ్రహ్మ నావముయొక్క సూఖ్యాతిహవ్మ స్టితుల పంమాత్మా సమాయతే దాటి చైతన్య శేర్యవమైన పరమాత్మ నాదో యావ న్మనస్తావ యందు చేరిపోవును. నానమును వివిధ న్నా దాంతేతు మనోన్యనీ. (48) సాయిలలోగు రించి నిశ బ్రమెనీఉన్మనీ"

శ థి అతి కదంబ స్థితికిచివరకుచేరి సమాధిలో లీనమగును* శీరి పామచేనీయ యోగచూడామణ్యుపనిమత్‌

అశాహత స్వరూపే= అనాహత నాదరూపమున చెతన్యధార జ్ఞానినా మూర్జ్వగో భవే శిరస్సులో పెకి [పవహించుబ జ్ఞాసులు ళా ది మె జ తై లధారా మివాచ్చిన్నం గమనించ గల్లుదురు.. అది తెరిపిలేని దీర్చ ఘంటా నినావవతీ తెలధారవలె డీర్ణమైన వంటానాదము (పణవన్య ధ్వని స్తవ్వత్‌ వల నుండును _పణనథ్వనికి గమ్య

కావ్యరసాస్వాదనము 185 తద్యగం | బహ్మచోచ్యతే స్థానము “బహ్మము పరమాత్మ అని జ్యోలర (యం తద్మగంస్యా చెప్పబడును ఆదివ్‌ర జ్యోతినలి కాంతి దవాచ్యం బుద్ది సూవ్మతఃం మంపము. దానిని సూక్ష్మబుడ్ధి హ్‌డ దదృశుర్యే మవిత్నానో వర్ణింపలేదు యస్తం వేద సవేదవిద్‌ ఏ మవోమరుషుడో దానివి అందుకొన జాగన్నే[త ద్వయోర్శ్మధ్యే శిలుగును, అడి గుర్తించినవాడే తత్వ వాంసన ఏవ (పకాతే దర్శి రెండు కంగ్రమరధ్య మేత్కొనీ ఎం లం జలం న్‌ర్మల పరమహంసగా అడి ,పకట యావద్ద ష్టిక్భువోర్మద్యే మగును ఎంతకాలము. కనుబొమల లొవత్కాలం భయంకుతః? మధ్యదృష్టిని ఎవడునిలుపునో అట్టివానికి న్‌ ఎలల అత మ ్టత్యు భయం ఎలా ఉంటుండి? వికారం మానసం యోగీ (పళ్యావోర సాధనచే యోగి మనుసును ! పత్యాహా రేణ ముంచతి ఆ కే దమున లాగిపెట్టి చంచలతాడి ధారణాభి ర్మనోథైర్యం దోవముల నుండి విముక్తుడగును. యాతి చైతన్య మద్భుతం మనస్సు దారణాళ్యాసముచే మేల్కొని నమాధా మోక్షమాప్నోతి ఆద్భుత మైన రైర్య సైర్యముల పొందును త్యక్త్వా కర్మ శుభాశుభం॥ పుణ్య పాపకర్మల బంధము తప్పించు 646 4౭6 అ ళం కొని బుతుంభర నమాధిలో పరం

ధామము చేరును. 40 యాజుసీయ (బహ్మవిద్యోపనిషత్‌

అనాహత ఢథ్వనియుతం అంతరంగమున (పవపాంచునది, స్వయం హంసం యోవేద హృద్దకం [పకాశము,. సచ్చిదానంద మయమగు స్వ పకాళ చిదానందం సోహం అనాహతనాదము తేలిసికొన్న స్క హంస, ఇతి గీయజే (20) వాడు హంస అనబడును

ఆత్మాన మాత్మనా సాజా (దృహ్మ జీవ చైతన్యము నిర్వలము నిశ్చలము అయి బుర్వా సున్చాలం దేహజాత్యాది పరమాత్యయందు లీలమై ఏకత్వ అను

16 జీవరహ స్య 0 సంబంధాన్‌ వర్ణ్మాశమ సమన్విరాన్‌ భవము పొండిన వానికి దేహము జాతి వేదళాస్తాాణి చాన్యాని పదపాంసు సంబంధములైైన వర్ణాళశమ భేదము మివత్యజేర్‌. లుండవు. వేదళాస్తాాది విద్యాభిమాన

ములు పావరేణువులవలె తెలియకుండ గనే రాలిపొవును.

గురభ క్రిం సదొకుర్వాచ్చేయసే కాని నిర్మల్మ పేను భక్తి, సద్గురువు నందు భూయసే నరః (80) నిలుపుట మంచిది-| శేయస్కరము

ఉపనివద్వాణి = సనమౌొ బీ ఉని --===వవనవీ చక్తమై శ్రావిమిములాగా- చాపిన £ గ్‌ ధా సామా ందీ" న శ వ. ౯ ఖః. ఇ ( ఇ లో శ పొద ట్‌ సం స క వన కా

న. ఖీ క బన ఈ ॥ మ . గ ణీ ఇ ఎల క క అ టా కు .. న. _ “తెరదీయగర వా - నాలోని - చెరదీయగరోదా శ! తిరుపతి నెంపటటరమణ | ” గం తీ ఇ ॥ క. చ జ్‌. స ా జననము : 18.-7..1015 కోరి3పాడు, పకాళంజి భూ. న తో శి న | ఇ! - | ॥ శ షే. విం బుష్నిపవర : హరిత, అంబరీష “సొవనాస్య శ వ. కీ వంశము ; న్లీబంరాజు- దేళపార. 5 న్‌్‌ -' నం? స. కటి శల్లిదం్యడులు : శ్రీ నరసిలు-ప్వం శ్రీమతి రాఘవవ్మ. స ప. సీచయము : సంస్కృత, ఆంధ, ఆంగ హిందీ సంత్‌బాజీ. సార తము, " శ. న. 'శ్తవ్లనలు వ నంస్కృత మార్దదర్శి, (94310 కేశంటంతు సారము ' న. 1 స వీస్రానము 2 నీలంరాజు. వెంళటసుబ్బారావు బ్‌ ॥ ॥ | నభ, 1. అత్వొకేటు - కొత్తపేట, ఖ్‌ సై లం ఖ్‌ సన... శరిగోల-స్ట కె 598002 = (పకళంజిల్లా. _ ఛ్‌ . . మం నరం... గ _ వ స సల గరం. ఆ రే మమొకనా షు _ నట నా |

నా శీ ( నా || క. పై "కే న! స్త | గః గ ॥ స్‌ న! ల్‌ తి ః ఇ " | త " / (| | ని న న్న ॥ ( ఎ గ శ ధా ౯ శ గ. ఆ-పేకే క