Telugu Kavithraya Virachita Srimadandhra Mahabharathamu Adiparvamu (Bhagamu 2 , Samputamu 1) noLLM analysis - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

Analysis: Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)

Method: Non-LLM (Frequency keywords + LexRank + Unicode heuristics)
Source: https://sundarayya.org/kavaitaraya-vairacaita-saraiimadaaamdhara-mahaaabhaaaratamau-sampautamau-1-adaiparavamau
Date: 2026-08-04 10:44
Chunks: 53

Book Overview

Book: Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)
Source: https://sundarayya.org/kavaitaraya-vairacaita-saraiimadaaamdhara-mahaaabhaaaratamau-sampautamau-1-adaiparavamau
Total OCR chunks analysed: 53

OCR Quality Summary

Average Telugu script coverage across all chunks: 92%

Telugu Vocabulary — Top Keywords (YAKE)

Keywords extracted statistically — most distinctive terms per chunk.

  • మహాభారతం
  • కృతికర్త
  • డాక్టర్‌
  • తిరుపతి
  • చక్కగా
  • ఇందులో
  • కథను
  • ఉగ్రశ్రవసుడు
  • శౌనకాది
  • కరకర
  • లఅభాలాాాలలనాలనకాందనడా
  • నాలాలాంణనాతాలాడ
  • భారాంలా్తాంాననాానమకాాననానా
  • అజాయ
  • వూతతు
  • సామా
  • క్షా
  • సకాల
  • కాలాల
  • ారాతేభ
  • కనాలి
  • నాననా
  • వర్‌
  • మాలు
  • బారం
  • కరోల్‌
  • “ప్‌
  • ల్‌ో
  • సిగల్‌
  • ంలసొ

Per-Chunk Details

Chunk 1 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0001-0010.txt

OCR Score: 73% Telugu coverage
Characters: 5654

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [66, 68, 72, 76, 80]...
  • Repeated punctuation clusters: 9 occurrences

Key Terms:

  • మహాభారతం
  • కృతికర్త
  • డాక్టర్‌
  • తిరుపతి
  • చక్కగా
  • ఇందులో
  • కథను
  • ఉగ్రశ్రవసుడు
  • శౌనకాది
  • కరకర
  • లఅభాలాాాలలనాలనకాందనడా
  • నాలాలాంణనాతాలాడ
  • భారాంలా్తాంాననాానమకాాననానా
  • అజాయ
  • వూతతు
  • సామా
  • క్షా
  • సకాల
  • కాలాల
  • ారాతేభ
  • కనాలి
  • నాననా
  • వర్‌
  • మాలు
  • బారం
  • కరోల్‌
  • “ప్‌
  • ల్‌ో
  • సిగల్‌
  • ంలసొ

Extractive Summary:

0 స "కృతికర్త “ " సం టు మటు న వ ఆ మ టు పా ర్‌ ని బారం అ ల కరోల్‌ కం గి య్‌ శె _ 4 ము . షు టీ, క్‌ స సా ఖో శ నా (౧ సం సూ.. కలా మా [గ తి క ల్వుడ్తాబ్రాత ర్ల 1 న. నీ ల కాట స్ట గను వం ల సు | అ ర క గా 1 య టి మోన న గ.

Chunk 2 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0011-0020.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 20915

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [43, 45, 69, 86, 99]...

Key Terms:

  • తిరుపతి
  • తిరుమల
  • ఆచార్య
  • నన్నయ
  • దేవస్థానం
  • భారత
  • భారతం
  • తిక్కన
  • కవిత్రయ
  • దేవస్థాన
  • శ్రీ
  • జరిగింది
  • మహాభారతం
  • దేవస్థానంవారు
  • వ్యాఖ్య
  • కొన్ని
  • రాజమహేంద్రవరంలో
  • మూడు
  • పర్వాలకు
  • సుబ్బారావు
  • ఎస్‌
  • పోతన
  • నండూరి
  • గారి
  • రెండు
  • విధంగా
  • ఆంధ్రప్రదేశ్‌
  • వ్రాయించి
  • తరువాత
  • వ్యాఖ్యాన

Extractive Summary:

ప్రాంతీయ భాషలలో వెలువడిన ఆ యా భారత అనువాదాలన్నిట్లోనూ తెలుగులో 'కవిత్రయం'*వారు రచించిన ఆంధ్రమహాభారతానికి ఒక ప్రత్యేకత నెలకొనిఉంది. క్రీ శ.1053 ప్రాంతంలో - అనగా దాదాపు వెయ్యివత్సరాల క్రిందట, గోదావరీ తీరమందలి రాజమహేంద్రవరంలో, చాళుక్యరాజగు - రాజరాజనరేంద్రుని కోరికననుసరించి, ఆ మహాకవి ఈ ఉత్తమ కావ్యరచనకు శ్రీకారం చుట్టినాడు. ఈ ప్రణాళికా నిర్వహణకు తొలుత ఒక సలహాసంఘం ఏర్పాటయింది.

Chunk 3 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0021-0030.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 12281

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [9]
  • Repeated punctuation clusters: 8 occurrences

Key Terms:

  • డాక్టర్‌
  • పాండురాజు
  • కుంతి
  • ఆచార్య
  • శ్రీ
  • ఆక్వా
  • ఎస్‌
  • ఆశ్వా
  • వారి
  • అతడు
  • భీముడు
  • శాంతి
  • విరాట
  • కాని
  • దుర్యోధనుడు
  • మండలి
  • గారికి
  • ఎన్‌
  • తిరుపతి
  • ఆశ్వాం
  • కర్ణ
  • అశ్వ
  • అతనికి
  • మాద్రి
  • ఇట్లా
  • అందరూ
  • పుట్టాడు
  • సంపాదక
  • ప్రధాన
  • సంపాదకుడు

Extractive Summary:

ఆది లా ఆదిపర్వం క ఆ కందపద్యం సభా -ా సభాపర్వం వ ఎ వచనం ఆర ఆ ఆరణ్యపర్వం ఆ -ా ఆటవెలది విరా -.... విరాటపర్వం తే - తేటగీతి ఉద్యో - ఉద్యోగపర్వం క్సీ - సీసం భీష్మ ఆ భీష్మపర్వం ఉ - ఉత్పలమాల దణ - ర్రోణపర్వం చ _ చంపకమాల కర్ణ -.... కర్ణపర్వం మ - మత్తేభ విక్రీడితం శల్య = శల్యపర్వం శా _ శార్దూల విక్రీడితం సౌప్తి. ఆ ముని సంతసించి ఒక దివ్యమంత్రాన్ని ద్రసాదించాడామెకు. ఆ అదను కనివెట్టి దుర్యోధనుడు ఒక సారధి చేత పాములను తెప్పించి అతడిని కరిపించాడు.

Chunk 4 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0031-0040.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 19443

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [39, 197, 242, 248, 277]...

Key Terms:

  • పాండవులు
  • అర్జునుడు
  • పాండవులను
  • అర్జునుండు
  • కుంతి
  • భీముడు
  • చేసి
  • ద్రౌపదిని
  • దుర్యోధనుండు
  • అర్జునుని
  • ధర్మజుడు
  • సేయుట
  • కర్ణుడు
  • చూచి
  • అతడు
  • ద్రుపదుడు
  • పాండురాజు
  • హిడింబ
  • పాండవులకు
  • ద్రౌపది
  • ఉన్నారు
  • వచ్చుట
  • ద్రోణుడు
  • యుద్ధం
  • తరువాత
  • ద్రోణుని
  • అతని
  • దుర్యోధనుడు
  • చేశాడు
  • అందరూ

Extractive Summary:

భీముడు ఈ రహస్యాన్ని గమనించి పురోచనుని, ఒకదాసిని, దాని అయిదుగురు కొడుకులను ఆ లక్కయింటిలో ఉంచి, అన్నదమ్ములను తల్లిని బిలంద్వారా పంపించి, నియమించిన ముహూర్తం కంటే ముందే లక్కయిల్లు మొత్తం దహనమయ్యేటట్లు చూచి తాను బిలంద్వారా వెడలిపోయాడు. ఒకనాడు నారదుడు వచ్చి పాండవులలో ఒక్కొక్కరు ద్రౌపదిని ఒక్కొక్క యేడు తన భవనంలో ఉంచుకోవాలనీ, ఆ కట్టడిని తెలిసిగాని, తెలియకగాని ఎవరైనా మీరితే ఒకయేడాది పాటు ఆతడు తీర్ణ్భయాత్రలు చేసిరావాలనీ నియమం వేశాడు. ౫00 భీష్ముండు కురుపాండుకుమాూరులకు ద్రోణుని గురువుగా నియమించుట 1-122-40 508 ఏకలవ్యుం డనువాండు ద్రోణు నారాధించి విలువిద్య గజుచుట 1-123-10 511 ద్రోణుం డన్తవిద్యం దనశిష్యులం బరీక్షించుట 1-123-15 517 అర్జునుండు ద్రోణుని మొసలినుండి విడిపించుట 1-123-68 519 షష్టాశ్వాసము కుమారాన్త, విద్యాసందర్థునము 1-124-1 524 భీమ దుర్యోధనులు దమ గదాకౌశలంబు సూపుట 1-124-30 529 అక్జునుండు తన యన్త్రవిద్యాకాశలంబుసూపుట 1-125-18 534 కర్డుండు ప్రవేశించి యర్డును నధికేపించుట 1-126-2 536 కర్టార్జునుల ద్వంద్వయుద్ధము 1-126-23 540 దుర్యోధనుండు కర్ణుని నంగరాజ్యమున కభిషిక్తుం జేయుట 1-126-36 543 కౌరవపాండవులు గురుదక్షిణార్ధంబు ద్రుపదుం బట్టం జనుట 1-127-1 549 భీమార్జునులు ద్రుపదుని సేనను దునుమూడుట అను 1-78-40 పంక్తి 554 అర్జ్హునుండు ద్రుపదుం బట్టి కట్టి తెచ్చుట 1-128-3 558 ధృతరాస్త్రుండు యుధిస్టిరుని యౌవరాజ్యాభిషిక్తునిం జేయుట 1-179-191 560 భారద్వాజుం డర్జునునకు బ్రహ్మశిరోనామక దివ్యబాణం బొసంగుట అను 1-80-20 పంక్తి 562 కణిక నీతి 1-81-10 564 దుర్యోధనుండు తండ్రితోం దన మనోదుఃఖంబుం దెలుపుట 1-129-10 571 దుర్యోధనుండు పాండవులను వారణావతంబునకుం బంపుమని తండ్రితోం జెప్టుట 1-130-8 575 దృతరా స్త్రుండు పాండవులను వారణావత నగరంబునకు6 బోవం బనుచుట 1-131-2 578 దుర్యోధనుండు లాక్షాగ్భహనిర్మాణమునకై పురోచనుని వారణావతంబునకుం బంపుట 1-132-2 518 వారణావత ్రస్థానము - విదురోపదేశము 1-133-4 582 పాండవులు జననీసహితంబుగా వారణావతంబుం జేరుట శ -1934-ర 555 లాక్షాగృహదహనము 1-135-1 589 పాండవులు లక్కయింటః జన్చి రని ధృతరాష్హండు దుఃభించుట 1-137-10 594 పాండవులు వారణావతముననుండి దక్షిణదిశగా నడచుట 1-197-17 596 భీముండు నిద్రితు లైన జననీసోదరులను జూచి చింతిల్లుట 1-138-14 598 హిడింబ భీమసేనునిం జూచి మోహీంచుట 1-139-1 602 భీమసేన హిడింబాసురుల యుద్ధము 1441-15 607 భీముండు తల్లీయనుమతంబున హిడింబను బరి([గ్రహించుట కలం!

Chunk 5 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0041-0050.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 23151

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • గాంధారి
  • తాత్పర్యం
  • ధృతరా
  • అయిన
  • విశేషం
  • వివాహంబు
  • చేసి
  • మిక్కిలి
  • భీష్ముడు
  • వివాహం
  • గాంధారిని
  • కలవాడా
  • తరువాత
  • కోరిన
  • ధృతరాష్ట్రుడు
  • భీష్ముని
  • ఉన్నది
  • ఇట్టు
  • ఉండగా
  • రాజ్యంబు
  • తనకు
  • కాని
  • విని
  • నాకు
  • తండ్రి
  • కుంతి
  • ముని
  • భర్త
  • విధంగా

Extractive Summary:

9 ప్రతిపదార్థం: ఈ, కులముజ ఈ వంశాన్ని; వివర్షింప(గన్‌= వృద్రిపొాందించటానికి; నాకు; అభిమతము= ఇష్టం; ఏను= నేను; ఏంటి= విన్నాను; నలిన+-ఈక్షణ= తామరల వంటి కళ్ళు కలది; ఆ, కన్యక= ఆ గాంధారి; ఏక, శత, సుతులన్‌= ఒక కూతురును ప్రతిపదార్హం: కుంతియు; ఆ+ముని, వరు కోరిన= ఆ ముని (శ్రేష్టుడు కోరిన; ఆహారంబు: పెట్టిన; సంతుష్టుండు+ఐ= పూర్తిగా తృప్తిచెందినవా డై; ఆ+ముని, వరుండు= ఆ ముని'శ్రేష్టుడు - దుర్వాసుడు; ఇట్టు+అనియెన్‌: ఈ,మంత్రంబున= ఈమం'త్రంచేత; నివు ఏ వేల్పులన్‌= ఏ దేవతలను; ఆరాధించితి= పూజించావో; ఆ+వేల్పులు= ఆ దేవతలు; నీ, కోరిన, అట్టి= నీవు కోరిన; పుత్రకులన్‌; ఇత్తురు+అని; ఆపద్ధర్మంబుగాన్‌= ఆపత్కాలంలోని ధర్మంగా; ఒక్క; దివ్య, మం(త్రంబున్‌; 'ప్రసాదించి= ఇచ్చి; చనినన్‌= వెళ్ళగా; ఆ+మంత్ర, శక్తి ఎయజుంగ, వేండి= తెలియకోరి; కుంతి; ఒక్కనాండు: ఏకాంతంబు+అ= ఒంటరిగా; గంగకున్‌*చని= గంగకు వెళ్ళి; అవగాహనంబు= స్నానం; చేసి, ఏ దేవతలను ఆరాధిస్తావో ఆ దేవతలు నీవు కోరిన కొడుకులను ఇస్తారు" అని ఆపద్దర్మంగా ఒక దివ్యమంత్రాన్ని

Chunk 6 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0051-0060.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 25739

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • పాండురాజు
  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • కుంతి
  • అయిన
  • సూర్యుడు
  • నాకు
  • చూచి
  • విశేషం
  • మిక్కిలి
  • ఉన్న
  • దాని
  • మహాభారతము
  • ఆకారం
  • విధంగా
  • రత్న
  • ఆదిపర్వము
  • చేసి
  • చేసిన
  • నీకు
  • కాదు
  • నేను
  • తెలియక
  • అనగా
  • రెండు
  • నన్నయ
  • కురు
  • అనేక
  • చేతులు
  • సూర్యుండు

Extractive Summary:

28 ప్రతిపదార్థం: ఏల; ఆ+ముని= ఆ దుర్వాసుడు; నాకున్‌: ఈ+మం(త్రము; ఇచ్చెన్‌్‌ ఈ+మం'త్ర, శక్తి ఏన్‌= నేను; ఎజుగంగ, వండి తెలిసి కొనాలని కోరి; ఏల; పుత్రకున్‌= కొడుకును; కోరి; ఎంతయుజ= మిక్కిలి; భక్తిన్‌= భక్తితో; ఇనున్‌= సూర్యుడిని; తలంచితి= తలచుకొన్నాను; ప్రీతిన్‌= ప్రేమతో; ఇనుండును= సూర్యుడుకూడ; ఏల; నాకున్‌; సద్యః+గర్భము= అప్పటికి అప్పుడే కలిగే గర్భాన్ని; ఇచ్చెన్‌; ఏల; కుమారుండు; అప్పుడు+అ= అప్పుడే ఉదయించెన్‌= పుట్టాడు; ఇంక; ఎట్టులు= ఏ విధంగా; ఈ,లోక, 30 ప్రతిపదార్థం: వందురి= దుఃఖించి; వగచుచు+ఉన్న= ఆలోచిస్తున్న; దాని, పుణ్యంబునన్‌= దాని పుణ్యంవలన; ఆదిత్య, ప్రేరితంబు+అయి= సూర్యుడిచేత పంపబడినదై; అనర్హ, రత్న, వసు, భరితంబు+అయిన= అమూల్యాలైన రత్నాలచేత, బంగారంచేత నిండినట్టిది అయిన; ఒక్క; మంజస= పెట్టె; నదీ, ప్రవాహ, వేగంబునన్‌= నదీ'ప్రవాహవేగంచేత; తన, ఒద్దకు; వచ్చిన; దానిలోన్‌; చెర+చెరన్‌= వెంటనే; తన, కొడుకున్‌, పెట్టి; కుంతి; నిజ, గృహంబునకు= తనఇంటికి; వచ్చెన్‌; అంతజ= ఆ తరువాత. తాత్పర్యం: తన భార్యఅయిన రాధకు ఇవ్వగా, ఆమె చాలా సంతోషించి; ఆ కుమారుడిని చూచి చన్నులు చేపగా అతనికి పాలిచ్చి, చెలులంతా “ఇదంతా నీపుణ్యం' అని పొగడగా, ఆ బాలుడిని పంచింది.

Chunk 7 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0061-0070.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 25889

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • పాండురాజు
  • ప్రతిపదార్థం
  • ఉన్న
  • చూచి
  • ఉండి
  • అయిన
  • తాత్పర్యం
  • విడిచి
  • విశేషం
  • నీకు
  • ఇట్టు
  • మిక్కిలి
  • నేను
  • మమ్ము
  • మృగాలను
  • కాని
  • ముని
  • తపస్సు
  • చేస్తూ
  • తాత్సర్యం
  • అడవిలో
  • తపంబు
  • మీరు
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • అనగా
  • ఎడతెగని
  • ఆసక్తితో
  • ఉండే
  • జూచి
  • భయంకర

Extractive Summary:

తాత్సర్యం: ఈ విధంగా కొట్టి ఆ బాణాలు తీసికొన్న ఆ పాండురాజును చూచి, ఆ మృగాల జంటలో కొసఊపిరితో ఉన్న మగజింక మానవవాక్కులతో ఈవిధంగా అన్నది, తరలము, హరిపరాక్రమ! ప్రతిపదార్థం: మణియున్‌= ఇంకా; కల వస్తువులు+ఎల్లనుజఐ ఉన్నవస్తువులన్నీ; ధృతరాష్తునకు; ఇచ్చి; పుచ్చిన పంపి; మమత్వ+ అహంకార, విముక్తుండు+ఐ= మమకారంచేత, అహంకారంచేత విడువబడిన వాడై; ధర్మ, పత్నులు= ధర్మనిర్వహణకోసం అగ్నిసాక్షిగా పెళ్ళిచేసుకొన్న భార్యలు; ఆ+ఇరువురున్‌= ఆ ఇద్దరు; తన, అట్ట= తనవలె; తపస్వినులు+ఐ= తపస్సు చేసే వారై తోడరాన్‌= వెంటరాగా; ఉత్తర+ అభిముఖుండు+ఐ= ఉత్తరదిశవైపు ముఖం కలవాడై; అరిగి= వెళ్ళి; నాగశ్రైలంబును; చైత్రరథంబును; పారిషేణంబును; హిమవంతంబునున్‌; కడచి= దాటి; సుర, సిద్ద, సేవితంబు+అయిన= దేవతలచేత, సిద్దులచేత సేవింపబడిన దైన; గంధమాదనంబునన్‌= గంధమాదనపర్వతంమీద, కొండు+ఒక, కాలంబుజ= కొంతకాలం; ఉండి; ఇం(ద్రద్యుమ్నుంబు+అను: కాలనును; హంసకూటంబును; అతి(క్రమించి= దాటి. 66 (ప్రతిపదార్థం: నేడు= ఈరోజు; అమవస= అమావాస్య; కావున; ఆ+కమలజున్‌= పద్మంనుండి పుట్టిన ఆ (బ్రహ్మదేవుడిని; కొాలువంగవా సేవించటానికి; మహర్షి గణములుజ మహర్షుల సమూహాలు; పితృ, సంఘములును= పితృదేవతల సమూహాలు; (బ్రహ్మాండమునన్‌= విశ్వంలో; కల, వారలు; అందు= ఆ (బ్రహ్మలోకం; ఒడన్‌+కూడంగన్‌= చేరటానికి; పోదురు, తాత్పర్యం: ఈ రోజు అమావాస్య.

Chunk 8 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0071-0080.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 27419

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • అయిన
  • సంతానం
  • నీకు
  • చేసి
  • పుత్రులు
  • పాండురాజు
  • నేను
  • నీవు
  • ధర్మ
  • అనగా
  • పూర్వం
  • విశేషం
  • కుంతి
  • కాని
  • పుత్ర
  • భార్య
  • కావున
  • భర్త
  • విని
  • జేసి
  • కొడుకులను
  • నాకు
  • పుట్టినవాడు
  • కొడుకులు
  • మహాభారతము
  • గావున
  • పితరుల
  • మనుష్యుల

Extractive Summary:

80 ప్రతిపదార్థం: అట్టి వ్యుషిత+అశ్వుండు; కాక్షీవతి+ఐన; భద్ర; అను; తన, భార్యయందున్‌; అనవరత, కామ+ఆసక్తిన్‌+చేసి=ఐ ఎడతెగని కామంమీద ఆసక్తితో; యక్ష్మ రుజా+ ఆశక్రాంతుండు+ అయి=క్షయరోగంచే ఆ(క్రమింపబడిన వాడై; అస్తమించినన్‌= మరణించగా; అదిజఐ అతని భార్య అయిన భద్ర; పుత్ర+ అలాభ, దుఃఖిత+అయి కొడుకులను పొందలేక పోవటంతో దుఃఖించినదై; పతి,వియోగంబునుజ భర్తను కోల్పోవటాన్ని; సహింపన్‌+ఓపకజ ఓర్చుకోలేక తాత్పర్యం: అటువంటి వ్యుషితాశ్వుడు తనభార్యమీద మితిమీరిన కామంతో ఆసక్తుడై వ్యవహరించి క్షయ రోగ (గ్రస్తు డై మరణించగా, అతనిభార్య భద్ర కొడుకులు లేకపోవటంతో దుఃఖించి, భర్తను కోల్ఫోవటాన్ని సహించలేక. 82 ప్రతిపదార్థం: కాదు+ఏని= అట్లా కాకపోతే; నాకు; నీ, పుణ్య, మూర్తి ్రతిమూర్తులు+ఐన= నీ పవిత్ర మైన రూపం కలవా రైన; పుత్రులన్‌; (ప్రసాదింపుము= దయతో ఇమ్ము అని; దర్భ+ఆస్తరణ, శాయిని+ఐ= దర్భలపరుపుమీద పడుకొన్నది అయి; ఆ, శవంబున్‌; కౌగిలించుకొని; విలపించుచు+ఉన్నజ ఎడుస్తున్న; దానికి= ఆ భద్రకు; వాని, శరీరమునుండి= ఆ వ్యుషితాశ్వనిశరీరంనుండి; ఒక; దివ్య, వాణి= దేవతాసంబంధ మైన వాక్కు; ఇట్టు+ అనియె తాత్సర్యం: 'అట్లా కాకపోతే నాకు నీ పవిత్రరూపంవంటి రూపం కల కొడుకులను ప్రసాదించు" మని దర్భల పరుపు మీద పడుకొని భర్తశవాన్ని కౌగిలించుకొని ఏడుస్తూ ఉండగా, ఆమెతో అతని శరీరంనుండి ఒక దివ్యవాణి ఇట్టా అన్నది. 85 పరపురుషులను కోరేవారుగా; కాన్‌, చనదు= కాకూడదు; పరి[గ్రహభూతులు+అయిన, సతులకు= చేపట్టబడిన స్త్రీలకు - అనగా పెళ్ళి అయిన (్రలకు; అన్య, పురుషు, సంగమంబునన్‌+చేసి= పరపురుష సంబంధం వలన; సకల, పాతకములున్‌= అన్నిపాపాలు; అగున్‌= కలుగును; ఇట్టిది+అజ ఇదే; మర్యాదజ కట్టుబాటు; ఈ+మనుష్యులకు+ ఎలన్‌= ఈ మానవులందరికి; లోక, ప్రసిద్ది, కాగన్‌= (ప్రపంచంలో ప్రసిద్దిచెందేట్టు;: చేసితి; అని; ధర్మ్య్యము+ఐన= ధర్మంతో కూడిన దైన; మర్యాదజ హద్దు; అబ్బ, భవ, సమానుండు+అగు= పద్మంనుండి పుట్టిన బ్రహ్మదేవునితో సమానమైన వాడైన; శ్వేతకేతుండు; నిలిపెన్‌= ఉంచెను; అదియు= ఆ నియమం); శిష్ట సంప్రయ్యుక్తిన్‌+చేసి= పెద్దల ఆచారంచేత, లోక్త పూజ్యము+ఐజ= లోకంచేత పూజింప తగినదై; ప్రవర్తిల్లుచున్‌+ ఉండె= నడుస్తూ ఉన్నది.

Chunk 9 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0081-0090.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 26359

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • పాండురాజు
  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • విశేషం
  • వచ్చి
  • కొడుకులు
  • కుంతీదేవి
  • ఉండగా
  • కొడుకు
  • ఉన్న
  • పుట్టిన
  • కలవాడు
  • అయిన
  • ధర్మరాజు
  • ప్రతిపదార్హం
  • మిక్కిలి
  • కొడుకును
  • తరువాత
  • గాంధారి
  • మొదలైన
  • ధర్మ
  • పుట్టుక
  • విని
  • ధృతరా
  • చూచి
  • గాంధారీ
  • వందమంది
  • దుర్యోధనుడు
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • మహాభారతము

Extractive Summary:

పేశిన్‌= ఆ మాంసపు ముద్దను; ఏక+శఉత్తర, శత, ఖండంబులుగా= నూటొక్క ముక్కలుగా; విభాగించి; వీని= ఈ ముక్కలను; వేటు, వేజ; ఘృత, కుండంబులన్‌= నేతికుండలలో; పెట్టి; శీతల, జలంబులన్‌= చల్లని నీటితో; తడుపుచున్‌; ఉండునది; ఇందు; నూర్వురు; కొడుకులున్‌; ఒక్క, కూతురున్‌, పుట్టుదురు; అని; చెప్పి; చనినన్‌= వెళ్ళగా; తత్‌+వచన, (ప్రకారంబు= ఆయన మాట ప్రకారం; చేయించి; గాంధారీ, ధృతరా(ష్త్రులు: సంతసిల్లి; ఉన్నన్‌; ఇట; శతశ్చంగంబున. 102 (ప్రతిపదార్థం: నిరుపమ, కీర్తిఐ సాటిలేని కీర్తి కలవాడు; పాండుధరణీపతి= పాండురాజు; వెండియున్‌= మళ్ళీ; కుంతిన్‌: చూచి; అంబురుహ, దళ+అక్షిజ తానమరరేకులవంటి కన్నులు కలదానా; ఇంకన్‌; ఒక, పుత్రున్‌; ఉదార, చరిదత్రున్‌= గొప్పనడవడి కలవాడిని; ఉత్తమ, స్థిర జవ, సత్తున్‌= (శ్రేష్ట మైన, స్టిరమైన వేగం, బలం కలవానిని; ఆ+అనిలదేవు, దయన్‌= ఆ వాయుదేవునిదయచేత; జనీయింపుజ వుట్టించుము; అతడు; పెంపుతోన్‌= గొప్పతనంచేత; బలవత్‌+భుజ, విక్రమ+ఉన్నతిన్‌= బలమైన భుజాల పరాక్రమం యొక్క అతిశయంచేత; కురు, కుల, రక్షకుండు= కురువంశాన్ని రక్షించేవాడు; అగున్‌. 110 (ప్రతిపదార్థం: మన దుర్యోధను, జన శంబునన్‌= మన దుర్యోధనుడు పుట్టినప్పుడు; దుర్నిమిత్తములు= చెడ్డశకునాలు; 'పెక్కులు= చాల; పుట్టె; ఎలుక= జ్ఞానం" కల= ఉన్న: మహాత్ములు; వానిన్‌= ఆ దుర్యోధనుడిని; జగత్‌*జన, సంక్షయ, జననుండు= లోకంలోని

Chunk 10 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0091-0100.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 26077

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • మొదలైన
  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • విశేషం
  • పాండురాజు
  • అయిన
  • ఉన్న
  • మాద్రి
  • కొడుకులు
  • మిక్కిలి
  • నన్నయ
  • వసంత
  • తాత్సర్యం
  • కొడుకులను
  • ఉన్నది
  • పొంది
  • కుంతి
  • మాద్రికి
  • కలవాళ్ళు
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • సంపా
  • అనగా
  • శత్రువులను
  • సంతోషించి
  • ఆదిపర్వము
  • దేవతలయొక్క
  • అర్జునుని
  • శతశ్చంగ
  • చెప్పి
  • కుంతీదేవి

Extractive Summary:

తాత్పర్యం: ఈ విధంగా మిక్కిలినిష్టతో ఒంటికాలిమీద నిలబడి తాను తపస్సు చేస్తూ, కుంతీదేవిని ఒక సంవత్సరం (వ్రతం చేయవలసిందని ఆజ్ఞాపించి ఉండగా, ఆ పాండురాజుకు దేవేం(ద్రుడు (ప్రత్యక్షమై. ఆదిపర్వము - పంచమాశ్వాసము త్ష5 ప్రతిపదార్హం:; జగతి+ఈశుండు= లోకానికి అంతటికి ప్రభువు; ఆ+పాండు, పతి= ఆ పాండురాజు; మృగ, శాప, భయంబునజ మృగశాపంవలన కల్లిన భయంతో - అనగా మృగరూపం పొందిన కిందము డనే బుషివలన కల్గిన శాాభయంతో; శతశ్చంగ, పర్వతమునందున్‌; పత్నీ, సమేతుండు+ఐ= భార్యలతో కూడిన వాడై; యత్నంబుతో; ఘోర, తపము: ఒనరించుచు= చేస్తూ: విపుల, శక్తిన్‌= గొప్ప శక్తిచేత; అమర, వర, ప్రసాదమునజ దేవతలయొక్క వరప్రసాదంచేత; ధర్మ, స్థితిన్‌= ధర్మమార్గంలో; కొడుకులన్‌: ఏవురన్‌= ఐదుగురిని; పడసెన్‌= పొందెను; అనియు; విని; ఘనుండు; వసుదేవుండు; మనమున= మనస్సులో; హర్షించి= సంతోషించి; అనుజను= తోడబుట్టిన దానిని - చెల్లెలిని (కుంతిని); మజందిని (అనగా పొండురాజును); చూడన్‌; పురోహితున్‌; కళ్యపుండు; అను; మహాత్మున్‌; చీరి= పిలిచి; ఆ+విప్రుచేతన్‌= ఆ బ్రాహ్మణునితోః భాగినేయులు= తోబుట్టువుయొక్క కొడుకులు: అగు; కుమారులకు; అమేయ, రత్న, భూషణ+ఆవళులు= అపరిమిత మైన రత్నాభరణాల సమూహాలను; విశేష లీలన్‌= అధిక మైన విలాసంతో; ఇచ్చి; పుత్తెంచె= పంపాడు. ప్రతిపదార్థం: చారు, సువర్ణ హాస, నవు చంపక, భూషయు= అంద మైన బంగారాన్నే గేలిచేసే క్రొత్త సంపెంగ పువ్వులే ఆభరణంగా కలది; సిందువార, ముక్తారమణీయయున్‌= వావిలి పూలనే ముత్యాలచే మనోహర మైనది; వకుళ, దామ, వత౦సయున్‌, ఐ= పొగడదండలు చెవి ఆభరణాలుగా కలదై; అపూర్వ, శృంగార, విలాస, లీలజ అంతకుముందు లేని అలంకార విలాసం యొక్క అతిశయం; ఎసంగన్‌= ఒప్పగాః తన, ముందటన్‌; ఉన్న; అంభోరుహ, నేత్రన్‌= కమలాలవంటి కన్నులు కల దానిని; మాదద్రిన్‌: చూచి; కురు, పుంగవుండు= కురుశ్రేష్టు డైన పాండురాజు: అంగజ, రాగ, మత్తుడు+ఐ= మన్మధరాగంచేత మదించిన వాడ్డై

Chunk 11 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0101-0110.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 26284

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [345]

Key Terms:

  • పాండురాజు
  • మాద్రి
  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • విశేషం
  • మిక్కిలి
  • కొడుకులను
  • పాండురాజుకు
  • వచ్చి
  • నేను
  • చేసి
  • కుంతి
  • స్వర్గానికి
  • పాండవులను
  • మునులు
  • చెప్పి
  • తరువాత
  • కురు
  • ప్రాణాలు
  • కుంతీదేవి
  • అనగా
  • విడిచి
  • ధర్మ
  • ముని
  • ఓదార్చి
  • వారు
  • భీష్మ
  • కొడుకులు
  • మాద్రిని
  • అయిన

Extractive Summary:

విశేషం: హస్తినాపురానికి దూరమై చాలకాలంగా అడవులలో పాండురాజు ఉంటున్నా, ఆ నగరంలో, రాజ్యంలో (ప్రజలలో అతనికి ఉన్న పలుకుబడి, గౌరవం ఈ పద్యంలో వ్యంగ్యం. 153 ప్రతిపదార్థం: భాను; నిభుండు= సూర్యునితో సమానుడు; పాండు, జన, పాలుండు= పాండురాజు, ఆ, శతశ్చంగ, మహా, నగంబునన్‌= ఆ శతశృంగ మనే గొప్పపర్వతంమీద; ఘోర తపంబు= భయంకర మైన తపస్సు; చేసి; ధర్మ+అనిల, వాసవ+అత్వినులది+ఐన= యమునియొక్క, వాయుదేవునియొక్క, దేవేంద్రునియొక్క, అళ్వినీదేవతలయొక్క; వరంబున, శక్తి పేర్మితో=ఐ వరప్రభావంయొక్క అతిశయంతో; వంశ వివృద్ధి, పొంటెన్‌= వంశంయొక్క గొప్పపెంపుదలకొరకు; ఈ, నరనాధ, నందనులన్‌= ఈ రాజకుమారులను; పంచానన, సత్తులన్‌= సింహంయొక్క బలం వంటి బలం కలవాళ్ళను; ఏవురన్‌= ఐదుగురిని; పడసెన్‌= పొందాడు. తాత్పర్యం: ధర్మజ్ఞు డైన విదురుడు పితృయజ్ఞవిధానం చక్కగా తెలిసిన (బ్రాహ్మణోత్తములు చెప్పిన ప్రకారం మిక్కిలి వైభవంగా మహా పవిత్ర స్థలంలో ఆ అస్థికలకు సంస్కారం జరిపించి, పుణ్యహోమంతో, జలతర్చణాలతో (శ్రాద్ధకర్మ చేయించి, సద్పాహ్మాణులకు అ(గ్రహారాలు, వ(స్తాలు, ఆభరణాలు, పడకలు, ఆసనాలు, గొడుగులు, లు గోవులు, గుజ్ఞాలు, ఏనుగులు దానా లిచ్చి, ప్రజలందరికీ అన్నదానం చేసి పాండురాజుకు ఉత్తరక్రియలు చేయించాడు.

Chunk 12 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0111-0120.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 23643

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • భీముడు
  • దుర్యోధనుడు
  • ఉన్న
  • విధంగా
  • విశేషం
  • మిక్కిలి
  • ప్రతిపదార్హం
  • ఉన్నాడు
  • వేగంగా
  • ఒక్క
  • చేసిన
  • చూచి
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • మహాభారతము
  • పాండవులు
  • ఆదిపర్వము
  • మొదలైన
  • భీముడిని
  • దుర్యోధనుని
  • భీమునికి
  • అతని
  • తాను
  • వచ్చి
  • శరద్వంతుండు
  • వాని
  • ప్రేమతో
  • కూడి
  • కలిసి

Extractive Summary:

శ71 ప్రతిపదార్థం: సుయోధనుండు= దుర్యోధనుడు; దురిత, కరుండు+ఐ= పాపం చేసేవాడై; ఆ, పవనజున్‌= ఆ వాయుపుత్రు డైన భీముడిని; అతి, ఘన, లతికా, పాశ+ఆవలులన్‌= మిక్కిలి గట్టి వైన తీగలనే తాళ్ళ సమూహంచే: అంటన్‌+కట్టించి; మహాకోపమున; గంగమడువునన్‌; (త్రోపించె. డగుటన్‌, 187 ప్రతిపదార్థం: ఆ తరుణి, కటాక్ష+-ఈక్షణ పాతము= అ కాంతయొక్క కడగంటిచూపు పడడంతోనే; అపుడు; రాగ, పరవశుండు+అగుటన్‌= మన్మధరాగానికి స్వాధీనం అయినవాడు అవటంచేత; గౌతమునకు గౌతముని కుమారుడైన శరద్వంతునికి; పటు, బాణ, ధనుః, పాతముతోడన= గట్టివైన బాణాలు గల ధనుస్సు పడటంతోనే; రేతః పాతము= వీర్యం పడటం; కావించె= చేసింది. 190 ప్రతిపదార్థం: దాంత+ఆత్ముండు+ఐ= ని(గ్రహించబడిన మనస్సు కలిగిన వాడై శరద్వంతుండు: తన; నందనున్‌= తన యొక్క కుమారుడిని; కృపు; విఖ్యాతిగాన్‌= ప్రసిద్దిగా; వేదంబుల్‌; భూసురులతో= బ్రాహ్మణులతో; చదివించె: ఆత్మ, సంవేదిన్‌= ఆత్మ నెరిగినవానిగా; చేసెన్‌; చతుర్విధంబు+అగుజ నాలుగువిధాలు కలిగినదైన; (రధ, గజ, తురగ, పదాతి సంబంధాలు కలిగినది); ధనుర్వేదంబు; నానా+అస్త్ర, విద్యా, దాక్షిణ్యము, తోడన్‌= అనేక విధాలైన అ(స్త్రవిద్యలలోని నేర్పుతో; తత్‌*విత్తముల్‌= ఆ ధనుర్వేదాన్ని స్రలిసినవారు - అంటే ధనుర్వేదపండితులు; చూచి; సంవాదుల్‌= ఏకీభవించేవారు; కాన్‌= అయ్యేటట్టు; తాను+అ= తానే; కజుపెన్‌= ఎంచా!

Chunk 13 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0121-0130.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 26480

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • చూచి
  • నేను
  • ద్రోణుండు
  • ద్రోణుడు
  • నన్ను
  • ఉన్న
  • విధంగా
  • దగ్గరికి
  • నీవు
  • స్నేహం
  • బంతిని
  • మిక్కిలి
  • చేసి
  • పాంచాల
  • సంతోషంతో
  • ప్రతిపదార్హం
  • అయిన
  • విశేషం
  • వెళ్ళి
  • పొంది
  • విని
  • కలిగిన
  • భరద్వాజ
  • దానిన్‌
  • దాని
  • వెళ్లి
  • నాకు
  • రాజులకు

Extractive Summary:

దానిన్‌; తన; పాదంబునన్‌, ప్రచ్చ్భాదించినన్‌= కప్పీివేయగా; అందు; ద్రుపదుండు; అను; కొడుకు; మరుత్‌+అంళంబునన్‌; పుట్టిన= పుట్టగా: వాని; భరద్వాజ+ఆ(శ్రమంబున; పెట్టి; చని= వెళ్ళి; వృషతుండు; పాంచాల, దేశంబున; రాజ్యంబు; చేయుచు; ఉండె; (ద్రుపదుండును; (ద్రోణునితోడన్‌; ఒక్కట= ఒకటిగా; వేద+అధ్యయనంబు= వేదాధ్యయనం (వేదాలను చదవడం); చేసి; విలువిద్యయున్‌; కజచి= నేర్చి; ఆ, పృషతు, పరోక్షంబునన్‌= ఆ పృషతుని తర్వాత; పాంచాల, దేశంబునకు; అభిషిక్తుండు+అయ్యె; దోణుండును; అగ్షివేశ్యుండు అను; మహా, ముని వలన; ధనుర్విద్యా, పారగుండు+ఐజఐ విలువిద్యయొక్క అంతాన్ని (చివరిని) ముట్టిన వాడై తత్‌+ప్రసాదంబునన్‌= అతడి (అగ్నివేళ్యుని) యొక్క దయచేత; ఆగ్నేయ+అస్తంబు; ఆదిగాన్‌= మొదలుగా, అనేక, దివ్య, బాణంబులు= అనేకమయిన దేవతా సంబంధా లైన బాణాలు; పడసి= పొంది; భరద్వాజు, నియోగంబునన్‌= భరద్వాజునియొక్క ఆజ్ఞచేత; పుత్ర, లాభ+అర్ధంబుఐ పుత్రులను పొందటంకొరకు; కృపుని, చెలియలిన్‌; కృపి, అనుదాని, వివాహంబు+అయి; దాని, అందు; అశ్చత్చామ; అను, కొడుకున్‌; పడసి= పాంది; ఒక్కనాండు. 211 ప్రతిపదార్థం; దీని; ఈ బంతిని; బాణ, పరంపరన్‌చేసి= బాణాల వరుసతో; పుచ్చిఐ తీసికొని, ఇచ్చెదన్‌; చూడుండు; ఈ, విద్యః ఒరులు+ఎవ్వరున్‌= ఇతరు లెవ్వరూ; నేరరు= నేర్వలేదు; అని; ద్రోణుండు: ఒక్క, బాణంబు; అభిమంత్రించి= మంత్రంతో పిలిచి, దృష్టి ముష్టి సౌష్టవ్రంబులు= చూపు యొక్క, పిడికిలి యొక్క చక్కదనాలు; ఒప్పున్‌; ఆ+కందుకంబు= అ బంతిని; నాటన్‌+ఏసి= (గ్రుచ్చుకునేట్టుగా కొట్టి: దాని= ఆ బాణంయొక్క; పుంఖంబు= క్రింది చివర; మజియొక, బాణంబునన్‌; ఏసి= కొట్టి; తత్‌+పుంఖంబు= దానియొక్క చివరిఅంచును; ఒండు+ ఒక, బాణంబునన్‌= మరొక బాణంచేత; ఏసి= కొట్టి; వరుసన; బాణ, రజ్ఞువు= బాణాల తాడును; కావించి; దానిన్‌= ఆ బంతిని; తిగిచికొని= లాగుకుని; ఇచ్చినన్‌; చూచి; రాజకుమారులు+ఎల్ల; విస్మయము+ఆంది= ఆశ్చర్యపడి; ద్రోణున్‌, తోడ్కొని; చని= వెళ్ళి; భీష్మునకు; అంతయున్‌, ఎజింగించినన్‌; ఆతండును. ఈ విద్య ఇతరు లెవ్వరికీ రాదు” అని (ద్రోణుడు ఒక బాణాన్ని అభిమంత్రించి, చూపును, పిడికిలిని చక్కగా నిలిపి, ఆ బంతికి నాటుకునే విధంగా ఆ బాణాన్ని

Chunk 14 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0131-0140.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 25795

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • విని
  • విలువిద్య
  • విధంగా
  • అర్జునుడు
  • నేను
  • వచ్చి
  • విద్యా
  • ఏకలవ్యుడు
  • చేసి
  • ఉన్న
  • ద్రోణుడు
  • చూచి
  • అయిన
  • అర్జునుని
  • విశేషం
  • విలువిద్యా
  • ఇట్టు
  • అస్త్ర
  • అప్పుడు
  • కుమారు
  • ప్రతిపదార్హం
  • అన్నాడు
  • మిక్కిలి
  • బాణాలు
  • ఎంతో
  • వెళ్లి
  • సంతోషించి
  • చూపి

Extractive Summary:

తాత్పర్యం; ఈ విధంగా తన కోరికను తీరుస్తా నని ముందుకు వచ్చిన అర్జునుడిని అపారట్రేమతో కౌగిలించు న వ, అనినవినిద్రోణుం దదరిపడి 'వానిం జూతము ర'మ్మని యర్జునుం దోడ్కొని, యనవరతశరాసనాభ్యాసనిరతుం డయి యున్న యేకలవ్యుకడ కేంగిన, నెజింగి వాండు నెదురు పఅతెంచి ద్రోణునకు మొక్కి తన శరీరంబు సర్వస్వంబును నివేదించి, 'యేను మీ శిష్యుంద; మి మ్మారాధించి మీప్రసాదంబున నివ్విలువిద్యంగజచితి' నని కరంబులు మొగిచియున్నం జూచి, ద్రోణుం 'డట్లేని మాకు గురుదక్షిణ యి'మ్మనిన సంతసిల్లి వాండి ట్లనియె.241 248 ప్రతిపదార్థం: ఆ+కుమారుల; ధనుర్విద్యా, కౌళశలంబు= విలువిద్యలోని నేర్పు; ఎజటుంగ= తెలుసుకొనా లని; వేడి= కోరి; ఒక్కనాండు: 'బ్రోణుండు; కృత్రిమంబు+అయిన= కల్పించబడిన దైన; భాసంబు= (గ్రద్ద; అను; పక్షిన్‌: ఒక్క; వృక్ష శాఖా+అ[గ్రంబున= చెట్టు కొమ్మ చివరిలో; లక్ష్యంబుగా= గురిగా; రచియించి= కూర్చి; దానిన్‌; అందణకున్‌: చూపి, మీ; మీ; ధనువుల; బాణంబులు; సంధించి= ఎక్కుపెట్టి; నా, పంచిన, అప్పుడు+అజ= నేను ఆజ్ఞాపించిన సమయంలో; ఈ, పక్షి తలన్‌; తెగన్‌= తెగేట్టుగా; ఏయుండు= కొట్టండి; ఏన్‌= నేను, ఒకళ్లు+ఒకళ్ళన= ఒక్కొక్కరినీ; పంచెదన్‌= ఆజ్ఞాపిస్తాను; అని; ముందజ; ధర్మనందనున్‌: పిలిచి; ఈ, వృక్ష శాఖా+అగ్రంబునన్‌= ఈ చెట్టు కొమ్మ కొనలో; ఉన్న; పక్షిన్‌; ఇమ్ముగాన్‌= తగిన విధంగా; ఈక్షించి= చూచి, మత్‌+వచన+అనంతరంబున= నా మాట తర్వాత; శర, మోక్షణంబు= బాణాన్ని వదలటం, చేయుము; అనినన్‌; అతండును; వల్లై అని= సరే అని; గురు, వచనంబుజ= గురువుగారి మాటను; చేసి, ఉన్నన్‌; ఆ+యుధిష్టరునకుజ ఆ ధర్మరాజుతో; ద్రోణుండు; ఇట్టు+అనియె.

Chunk 15 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0141-0150.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 24216

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • ఉన్న
  • విశేషం
  • ద్రోణుడు
  • ద్రోణుండు
  • విధంగా
  • కలవాడా
  • శకుని
  • మొసలిని
  • మిక్కిలి
  • అయిన
  • విద్యా
  • కలదీ
  • సమూహం
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • మహాభారతము
  • పక్షి
  • తాత్సర్యం
  • తర్వాత
  • అర్జునుని
  • మెచ్చి
  • ఉన్నది
  • శల్య
  • ప్రతిపదార్హం
  • నిందించి
  • వరుసగా
  • మొదలైన
  • ఆజ్ఞాపించాడు
  • అర్జునుడు

Extractive Summary:

254 ప్రతిపదార్థం: ఇట్టు; అ(శ్రమంబునన్‌= సులువుగా; కృత్రిమ, పక్షి తలన్‌= కల్పించబడిన పక్షియొక్కతలను, తెగన్‌; ఏసిన= కొట్టిన అర్జును; అచలిత, దృష్టికి= చెదిరిపోని దృష్టికి; లక్ష్య, వేధిత్సంబునకు= గురిని కొట్టగలిగినందుకు; మెచ్చి; (బ్రోణుండు; అతనికి; ధనుర్వేద, రహస్యంబులు; ఉపదేశించెన్‌; అంతజ తర్వాత, తొత్పర్యం: ఈ విధంగా సులువుగా ఆ కల్పిత పక్షి తలను తెగగొట్టిన అర్జునుని నిశ్చల దృష్టికి, గురిని కొట్టే సామర్ధ్యానికి, ద్రోణుడు మెచ్చి అతనికి విలువిద్యా రహస్యాలు ఉపదేశించాడు. 259 ప్రతిపదార్థం: ఆ+మహా+ఉ(గ్ర, (గ్రాహంబుజ ఆ గొప్ప భయంకరమయిన మొసలి; పార్ధ, బాణ, పంచక, విభిన్న, దేహంబు+అయి= అర్జ్హునునిబాణాలు అయిదింటిచేత చీల్చబడిన శరీరం కలదై; పంచత్వంబున్‌= మరణాన్ని; పొందినన్‌:, చూచి; ద్రోణుండు; అర్జును, ధను:+కౌశలంబునకున్‌= అర్జునుని విలువిద్యానైపుణ్యానికి; తనయందు, అతి, 'స్నేహంబునకు; మెచ్చి; వీనిచే;[ద్రుపదుండు; బంధు, సహితంబు= బంధువులతోసహా; పరాజితుండు= ఓడగొట్టబడినవాడు; అగున్‌; అని, తన, మనంబున, సంతోషించి; వానికిన్‌= ఆ అర్జునునికి; అనేక, దివ్య, బాణంబులుజ అనేక దేవతాసంబంధాలైన బాణాలు; ఇచ్చెన్‌; అని; అర్జును, కొండుకనాంటి= అర్జునుని (ప్రతిపదార్థం: ఆ+కధకుండు= కధను చెప్పుతున్న ఆతడు- రౌమహర్షణి; శౌనక+ఆది, మహామునులకున్‌= శౌనకుడు మొదలయిన గొప్ప బుషులకు; చెప్పెన్‌; అట్టు= ఆ విధంగా; కృత+అస్త్ర, శస్తులు+అయిన= చేయబడిన (అంటే నేర్పబడిన) అస్త్రాలు, శస్తాలు కలవా రైన; రాజకుమారుల; విద్యా, కౌశలంబు= విద్యలోని నేర్పు; వ్యాస, గాంగేయ, విదుర, కృప, శల్య, శకుని, సోమదత్త+ఆదుల= వ్యాసుడు, భీష్ముడు, విదురుడు, కృపుడు, శల్యుడు; శకుని, సోమదత్తుడు మొదలైన వాళ్ళయొక్క: సమక్షంబునన్‌= ఎదుట; చూప= చూపటానికి; సమకట్టి= పూనుకొని; ఒక్కనాండు= ఒక రోజు; ద్రోణుండు; ధృతరాహునకు; ఇట్టు+అనియె= ఈ విధంగా చెప్పాడు.

Chunk 16 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0151-0160.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 26016

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • మిక్కిలి
  • విశేషం
  • చూచి
  • విద్యా
  • అయిన
  • అంటే
  • విని
  • పుట్టిన
  • నిలిచి
  • నేర్పును
  • పాండవ
  • కలవాడు
  • ద్రోణాచార్యుని
  • అర్జునుడు
  • అర్జునుడిని
  • ఇతడే
  • మహాభారతము
  • కలవాళ్ళు
  • పాండవులు
  • తాత్సర్యం
  • నైపుణ్యాన్ని
  • ఆదిపర్వము
  • కూడిన
  • భయంకర
  • ఉన్నది
  • అర్జునుని
  • వీరు
  • వరుసగా

Extractive Summary:

తాత్పర్యం; అష తా వ్‌ సు భీమ దుర్యోధనుల గదా కౌశలం చూచే ప్రజలు, పక్షపాతంతో కోపావేశాలు పెంచుకొని, క్ష ద్రోణావారు ప్‌ టున్న మాటలు విని, అస్త్రవిద్యా ప్రదర్శనరంగం భగ్నమవుతుందన్న భయంతో, అశళతా క వాద్యధ్వని శ్‌ ని వ శ్చొనును పంపి, ఆ భీమదుర్యోధనులను తొలగించి, సముద్రఘోషవలె (మోగుతున్న తర్వాత. తాత్సర్యం: ఆ విధంగా పలికే జనుల పలుకులు విని, కుంతీదేవి అంతులేని ఆనందంతో విప్పారిన కళ్ళతో తన కుమారు డైన అర్జునుడిని రాకుమారుల సమూహంలో చూచి ఎంతో సంతోషించింది. 534 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము విశేషం: అలం: రూపకం కుంతికి పుట్టిన ముగ్గురు కొడుకులు త్రేతాగ్నులని, ఆ ముగ్గురు కురువంశంలో పుట్టిన పాపమనే అరణ్యాన్ని దహించివేస్తారని, అప్రయత్నంగా ధృతరాష్ష్రుడే అనటంలో - పాండవుల పరాక్రమం మాత్రమే కాక వాళ్ళి వ్యక్తిత్వాల పవిత్రత, అంతేకాక మున్ముందు మహాభారత సం(గ్రామంలో ఈ ముగ్గురే కౌరవులను హతమారుస్తారన్న భాపికదార్దం, 14వ పద్యంలోవలె వాచ్యంగా కాకుండ వ్యంగ్య రమణీయంగా ధ్వనిస్తున్నాయి.

Chunk 17 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0161-0170.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 26166

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • విశేషం
  • చూచి
  • అప్పుడు
  • అర్జునుడు
  • దుర్యోధనుడు
  • కర్షుడు
  • నీకు
  • అర్జునునితో
  • ఇట్టు
  • ఉన్న
  • అన్నాడు
  • విని
  • రాజు
  • అనిన
  • మిక్కిలి
  • కలిగించాయి
  • జూచి
  • కర్టుడు
  • కర్ణుని
  • కుంతి
  • కలవాడు
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • మహాభారతము
  • కర్టుని
  • విధంగా
  • నీవును
  • ప్రతి
  • ఆదిపర్వము

Extractive Summary:

క ఈ రంగభూమి యస్త్రవి । శారదు లగువారి కెల్ల సామాన్యముగా కారయ వీరికింజొర నగు । వీరికింగా దను విచారవిషయము గలదే?. ఆ కి తాత్పర్యం: అధిరధుడు కర్ణుడిని కౌగిలించుకొనటం గమనించి, అతడు సూత కులంలో పుట్టినవాడని తెలిసికొని, అవహేళనగా నవ్వుతూ ఈ విధంగా అన్నాడు. ; గాంగేయు.డు+అన= గంగకొడ్తు కన; అగ్నేయుడు+అన= అన్ని కొడు కన; రౌద్రుండు+అన్‌= రుద్రుని కొడు కన; శరవణ+ఉద్భవుండు+అన= రెల్టుగడ్డిపొద పుట్టినవా డన; గుహుండుజ కుమారస్వామి; ఉద్భవిల్లండె= పుట్టలేదా; ధర్మవిదుండు= ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, కృపుండు= కృపాచార్యుడు; శర, స్తంబ, జన్ముండు= రెల్టుగంటలో పుట్టుక కలవాడు; కాడె; కీర్తిపరుండు= క్తీర్తగలవాడు; వరుండు= రుడు: ద్రోణుండు; ఘట, సంభవుండు= కుండలో పుట్టినవాడు; కాడె; అవనిన్‌= భూమిని; కావన్‌= కాపాడటానికి; కడంగి= త్‌ ఘనులు= గొప్పవారు; సత్‌+క్షత్రియుల్‌= ఉత్తములైనరాజులు; విప్రలవలనన్‌= బ్రాహ్మాణులవలన; పుట్టరు+ఐరె= పుట్టినవా కాలేదా" విన(గ; మీ, జన్మములున్‌= మీ యొక్క పుట్టుకలు కూడా; ఇట్టు, కావె= ఈ విధమైనవే కదా!

Chunk 18 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0171-0180.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 25395

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • విశేషం
  • ద్రుపదుడిని
  • అర్జునుడు
  • ద్రుపదుడు
  • చూచి
  • చేసి
  • దుర్యోధనుడు
  • గురుదక్షిణ
  • ద్రుపదుని
  • మిక్కిలి
  • అయిన
  • సంపా
  • వెళ్ళారు
  • కాని
  • పట్టి
  • విజృంభించి
  • పాంచాలు
  • సమూహాన్ని
  • కొట్టాడు
  • మహాభారతము
  • కాదు
  • అంతన్‌
  • కలవాడు
  • ఆదిపర్వము
  • అప్పుడు
  • ద్రుపదు
  • శౌర్య
  • వెళ్ళి

Extractive Summary:

(అంటే ఆ జన్మలనుగురించి తర్కించి ఏంప్రయోజనం);: (కర్ణుడు) దివ్య, లక్షణ, లక్షితుండును= శ్రేష్టాలైనలక్షణాలచేత గుర్తింంబడేవాడును; సహజ, కవచ, కుండల, మండితుండును, గాని= సహాజా లైన కవచ కుండలాలచేత అలంకరింపబడినవాడుగాని; ప్రకృతిపురుషుండు, కాడు= సామాన్య మానవుడు కాడు: తన బాహుబలంబునన్‌= తనయొక్క బాహుబలంచేత; ఈ, అంగరాజ్యంబునక, కాదు= ఈ అంగరాజ్యానికి మాత్రమే కాదు; సకల, మహీ రాజ్యంబునకున్‌= మొత్తం ప్రపంచంయొక్క దొరతనానికి; అర్హుండు+అగున్‌= తగినవా డవును; అనుచు+ఉన్న, అంతన్‌= అని పలుకుతుండగా; ఆదిత్యుండు= సూర్యుడు; అస్తంగతుండు+ఐనన్‌= అస్తమించే కొండవైపు వెళ్ళినవా డు కాగా - అంటే అస్తమించగా; దుర్యోధనుండు; అస్త సందర్శన, రంగంబు= అ(స్త విద్యను చూపే ప్రదేశంనుండి; వెలువడి=జ బయటికి వచ్చి; కర్ణున్‌=ఐ కర్ణుడిని; తోడు+కొని= వెంటపెట్టుకొని; కర, దీపికా, సహస్రంబుతోజ దివ్విటీలు వెయ్యింటితో; నిజ, మందిరంబును= తనయొక్క ఇంటికి; అరిగెన్‌= వెళ్ళాడు. తాత్పర్యం: అప్పుడు కుంతీదేవి సహజ కవచ కుండలాలచేత మనోహరు డ్రై సూర్య సమాను డైన కర్టుడిని చూచి, గుర్తుపట్టినా, ఆ మొదటి కొడుకు మీద తన కున్న (ప్రేమను బయట పడనీకుండా ఉండింది. క్‌5డ్ష (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ప్రతిపదార్హం: ఇట్టు; పాంచాలు, బాణ, వృష్టికి= [ద్రుపదునియొక్క బాణాల వానకు; నిలుపు+ఓపక= నిలువలేక; కురు, కుమారులు; కుమార, శర, నిహత, సుర+అరి, కుమారులున్‌+పోలె= కుమారస్వామియొక్క బాణాలతో కొట్టబడిన రాక్షస కుమారుల వలె; వెజచటీచి= భయపడి; పాండవుల, ఒద్దకున్‌= పాండవులదగ్గరకు; పజతెంచినన్‌= పరుగెత్తుకొనిరాగా" చూచి" అర్జ్హునుండు; ఆచార్య, ధర్మజులకు= (ద్రోణాచార్యునికి, ధర్మరాజుకు; నమస్కరించి; మీరలు; ఇందు+అ= ఇక్కడే ఉండుండు= ఉండండి; ఏను= నేను, ఈ క్షణంబు+అ= ఈ నిమిషాన్న; ఆ+పాంచాలున్‌= ఆ (ద్రుపదుడిని; పట్టి; తెచ్చెదను+అన విజృంభించి; సంరంభంబున= వేగిరపాటుతో; భీమసేనుండు; తనకు; సేనా+అగ్రచరుండు+కా= సేనయొక్క ముందుభాగాన వెళ్ళేవాడుగా; మాద్రేయులు= మాద్రి తనయులైన నకులసహదేవులు; రధ, చక్ర, రక్షకులుగా= రధంయొక్క చక్రాలను రక్షించేవాళ్ళుగా; (ద్రుపద, రాజ, వాహినీ, సము(ద్రంబుజ (ద్రుపదరాజుయొక్కసేన అనే సముద్రాన్ని; తజీయన్‌= సమీపించేటట్టు; చొచ్చిన= ప్రవేశించగా తాత్పర్యం: ద్రుపదుని బాణవర్షానికి నిలువలేక కౌరవులు కుమారస్వామి బాణాలచేత కొట్టబడిన రాక్షస కుమారులవలె భయపడి పాండవుల దగ్గరకు పరుగెత్తారు.

Chunk 19 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0181-0190.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 26470

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [294, 296]

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • విశేషం
  • నాకు
  • గురుదక్షిణ
  • మిక్కిలి
  • వీరు
  • విధంగా
  • ద్రోణుడు
  • కణికనీతి
  • రాజు
  • అంటే
  • నన్నయ
  • చేసిన
  • ఇట్టు
  • ఆయుధ
  • ముందుగా
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • ద్రుపదుడిని
  • గొప్ప
  • ద్రుపదుడు
  • తెచ్చి
  • ఉన్నది
  • ఆదిపర్వము
  • నీవు
  • విచారించి
  • విద్యలలో
  • ప్రభువుకు
  • అర్జును
  • ప్రతిపదార్హం

Extractive Summary:

విశేషం: అక్షరరమ్యతలో అనురణనను ధ్వనికి ఉపకరణంగా వాడే నన్నయ రచనాశిల్పంలో ఒక మెలకువ ఈ పద్యంలో ఉన్నది. ప్రయోగించే సామర్థ్యానికి, అలసటలేనితనానికి, కత్తి గద, బల్లెం, చిల్లకోల మొదలైన ఆయుధ విద్యలలో ఆర్జించుకొన్న ప్రావీణ్యానికి, శత్రురాజుల జయింపగల పరాక్రమానికి, తన పట్ట చూపుతున్న భక్తి (ప్రేమలకు మెచ్చి (ద్రోణాచార్యుడు బ్రహ్మశిర మనే పేరుగల దివ్యాస్తాన్ని 'ప్రయోగోపసంహారాలతో ఉపదేశించి ఇచ్చి ఇట్లా అన్నాడు. తాత్పర్యం: అచ్చపు బుద్ధితో తన లోపాలు ఇతరులు తెలిసికోకుండ ఇతరుల లోపాలను తాను తెలిసికొంటూ, దేశ కాల పరిస్థితులను ఎరిగి, మిత్ర బలం గల వా డ్రై రాజు తన రాజధర్మాలను నిర్వర్తించాలి.

Chunk 20 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0191-0200.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 25907

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • విశేషం
  • నేను
  • రాజ్య
  • పాండురాజు
  • పాండవులను
  • అంటే
  • విధంగా
  • చేసి
  • నన్ను
  • నాకు
  • విని
  • దుర్యోధనుండు
  • అయిన
  • పాండు
  • బనియును
  • ప్రతిపదార్హం
  • తనకు
  • ఆదిపర్వము
  • ఇదివరకు
  • అందుచేత
  • నీవు
  • దుర్యోధనుడు
  • అన్నాడు
  • ధృతరా
  • దీనికి
  • ప్రజలు
  • కలవాడు
  • భీష్ముడు

Extractive Summary:

క, తన కిమ్మగు నంతకుదు | ర్థనుండిష్పుండపొలె నుండి సస్పమపోలెం దన కిమ్మగుడును గణచును ; ఘనదారుణకర్మగరళఘనదంష్టములన్‌. ఈ పద్యానికి పాఠాంతరంగా కొన్ని ప్రతుల్గో ఉన్న పద్యం: తన కపకారము చేసిన, జను డల్పుం డనుచు నమ్మి జడమతి యై చే, కొనంజన దించుక ముల్లయి, నను బద్దతులందు నున్న నడువంగ నగునే. 128 (ప్రతిపదార్థం: పైతృకంబు+అగు, లక్ష్మి= పితరులనుండి వచ్చిం దైన సంపదను; పాండు, భూపతి= పాండురాజు; మున్ను= ముందు; తాల్చుటన్‌+చేసి= ధరించటంవలన; తలత్‌+తనయుండు+ఐన, ధర్మజుడు= ఆతనియొక్క కుమారుడైన ధర్మరాజు; ఇప్పుడు; తాల్చినన్‌= ధరిస్తే: ఆతని, తనయుండు= ఆతనియొక్క - ధర్మరాజుయొక్కకుమారుడు; మటీ= మళ్ళీ; దానిన్‌= ఆ సంపదను; తాల్చు= ధరిస్తాడు; మీందన్‌= తర్వాత; ఈ+పాటను= ఈవిధంగా; పాండు, వంశ+ఈశులు+అ= పాండు వంశ రాజులే; వసుమతి, రాజ్య+అర్జ్హ్హులు= భూమిదొరతనానికి తగినవారు; అగుదురు; రాజ్యమునకున్‌; పరువడి= (క్రమంగా; మేము, ఇంతన్‌= ఈ కొలది; పాసిన= దూర మైతే; మా, పుత్ర పౌత్ర, వర్గంబునున్‌= మాయొక్కకొడుకులయొక్క, మనుమలయొక్క సమూహం; పాయున్‌= దూరమవుతుంది; ఇంకన్‌= ఇకముందు; ఏము; ఒరులన్‌= ఇతరులను; కొలిచి= సేవించి; కుడువన్‌+ఓపము= తినటాన్ని, (త్రాగటాన్ని చేయలేము - అంటే బ్రతుకు గడపలేము - అట్టు; కాక+ఉండ; మమ్మున్‌!

Chunk 21 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0201-0210.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 27100

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [289]

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • ధర్మరాజు
  • మిక్కిలి
  • అయిన
  • పాండవులను
  • వెళ్ళి
  • విని
  • నీవు
  • చేసి
  • మొక్కి
  • అంటే
  • వచ్చి
  • ఉండి
  • కావున
  • ఉన్న
  • అనేక
  • ధృతరా
  • విశేషం
  • పాండవులు
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • అనియును
  • వారణావతం
  • పాండు
  • ఆదిపర్వము
  • ఉన్నది
  • తండ్రి
  • వారణావతంబునకు
  • విదురుడు
  • తర్వాత

Extractive Summary:

వాయువేగంతో సమానమైన వేగం కలిగిన కంచరగాడిదలు పూనిన రధం ఎక్కి ఈ రోజే వారణావతం వెళ్ళి అక్కడ లక్క, మద్దిబంక కలిపిన నేతితో నూనెతో తడిసిన మట్టితో ఒక నాలుగిండ్హ భవంతిని ఆయుధశాల దగ్గర మనోహరంగా దట్టమైన సున్నంకొట్టి తెల్లగా నిర్మించి, అందులో పాండవులను ఉంచి, వాళ్ళు ఏమరుపొటున నమ్మి కొంతకాలం ఉన్న తర్వాత, ఆ యింటి వాకిటికి నిప్పుపెట్టి శత్రువు లైన పాండవుల చావును తెలిసికొని రమ్ము చెప్పినట్టుగా; వారణావతంబున; లాక్షాగృహంబు= లక్కఇల్టు; రచియించుచు+ఉండెన్‌= నిర్మిస్తూ ఉన్నాడు; ఇట; యుధిస్టిర భఖీమ+అర్జున, యములున్‌= ధర్మరాజు, భీముడు, అర్జునుడు, నకులసహదేవులు; క్రమంబునన్‌= వరుసగా; తొల్లి= పూర్వం; షోడశ, పంచదశ, చతుర్దశ, (తయోదశ, వర్ష జాతులు+అయి= పదహారు, పదిహేను, పధ్నాలుగు, పదమూడు సంవత్సరాల పుట్నక కల వాళ్ళయి శతశ్చంగంబుననుండి= శతశృంగ పర్వతంనుండి; హస్తి పురంబునకు= హస్తినాపురానికి; వచ్చి; అందున్‌= ఆ హస్తినాపురంలో; కౌరవులన్‌+కలసి= కౌరవులతో కలిసి; అ(స్రవిద్యలన్‌; కఅచుచున్‌= నేర్చుకొంటూ; పదమూడు+ఎండ్డు+ఉండి; అప్పుడు, ధృతరాష్త్రు, నియోగంబున= ధృతరాహునియొక్క ఆజ్ఞచేత, వారణావతంబునకు; జననీ, సహితంబుగాన్‌= తల్లితోకూడ, పోవ= పోవటానికి; సమకట్టి= పూనుకొని, మహా, జవ, సత్వ, సమేతంబులు+అయిన= గొప్పవేగంతో, బలంతో కూడుకొనిన వైన; హయంబులన్‌= గుజ్ఞాలను; పూనిన, రధంబుల్యు ఎక్కి; ధనుః+ధరులు+అయి= విండ్లను చేపట్టినవాళ్ళయి: హస్తి పురంబు; వెలువడునపుడు; ఆ+పురంబునన్‌; కల= ఉన్న: బ్రాహ్మణ క్షత్రియ, ప్రముఖ+అనేక, జనంబులు= (బ్రాహ్మణులు; క్షత్రియులు మొదలయిన పెక్కుమంది ప్రజలు; శోకసంతప్తు హృదయులు+అయి= దుఃఖంచేత మిక్కిలి కాల్ప్బబడిన మనస్సులు కలవాళ్ళయి. క _ ఈ గృహ కుద్యంబులు లా ; క్షా గర్థము లాజ్య తైల గంధులు మటీ శ

Chunk 22 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0211-0220.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 26402

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • పాండవులు
  • విశేషం
  • అయిన
  • మిక్కిలి
  • దుర్యోధనుడు
  • పాండవుల
  • చేసి
  • విని
  • తెలిసికొని
  • అంటే
  • భీముండు
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • పురోచను
  • పాండవులకు
  • కొడుకులు
  • పంపిన
  • నీళ్ళు
  • మహాభారతము
  • ఎక్కువ
  • చూచి
  • వచ్చి
  • లక్కయింట
  • చెప్పి
  • దాని
  • విదురుడు
  • కలిసి
  • భీముడు
  • తత్‌

Extractive Summary:

588 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ప్రతిపదార్థం: ఈ+పాప్క గృహ, (ప్రకారంబు= ఈ పాప మైన ఇంటి విధం; మనము; ఎయుంగుట; పురోచనుండు; ఎటింగెన్‌+ఏని= తెలిసికొన్నట్టయితే; దుర్యోధను, నియోగంబు= దుర్యోధనునియొక్కలఆజ్ఞ; విఫలంబు* అగును, వ్యర్థమవుతుంది' అట్టు కాకశఉండ; శీఘ్ర, కారులము+ఐ= త్వరపడి చేసే వాళ్ళమై; దీని= ఈ యింటిని; దహించినన్‌= కాల్ఫివేస్తే, అక్కడ= హస్తినలో; భీష్మ విదురులు; విని; కోపించినన్‌= కురు, కుల, సముద్ర క్షోభంబు+అగు= కురువంశ మనే సముద్రంలో గగ్గోలు కలుగుతుంది; మజి= అట్టుగాక; దాహ, భయంబునన్‌= కొల్పువలని భయంచేతు మనము; ఒండు, కడకున్‌= ఇంకొకచోటికి; పోయినన్‌; ఎటింగి= తెలిసికొని; మన, అంతరంబు+అ= మనయొక్కమణజుగునే - అంటే మనం దాగిఉండే చోటునే; రోయుచున్‌=ఐ వెదకుతూ; ఆ+దురాత్ముండు= ఆ దుర్మార్షుడు; దుర్యోధనుడు; వెండియు= మరల; మనకు; అపాయంబుజ కీడును; చేయును; ఎట్టు+అనిన్‌. చావు మూడిం దై ఆ బోయెత తాను, తన కొడుకులు ఆ కృష్ణపక్షచతుర్దశి నాటిరాత్రి పండుగలో పెల్టుగా కల్గు (త్రాగి మత్తెక్కి మైమరచి ఆ లక్కయింటిప్రక్క నిదురించగా, భీముడు పురోచనుడికంటె ముందు తానే పూనుకొని వాడి పడకింటి వాకిటికి పెద్ద నిప్పు అంటించాడు. 168 ప్రతిపదార్హం: అంత; విదుర, (స్రేషతుండు+అయిన= విదురునిచేత పంపబడినవా డైన; ఖనకుండుజ (త్రవ్వేవాడు; పౌరులన్‌= ఆ నగరప్రజలను; కలిసి; భస్మంబు= బూడిదను; పాయన్‌+*(త్రోచు, వాడ, పోలెన్‌= తొలగత్రోసేవానివలె; తన, చేసిన, బిలంబు, ద్వారంబు= తనయొక్క చేసిన సొరంగంయొక్క వాకిలిని; కప్పి; లక్క, ఇంటన్‌; ఒక్క; నిషాద, వనిత= బోయకాంత; ఏవురు, కొడుకులతో= ఐదుగురు కొడుకులతో; దగ్ధ+అగుట= కాలిపోయిం దవటం; ఎజింగి= తెలిసికొని; గజ, పురంబునకున్‌= హస్తినాపురానికి; చనిజ వెళ్ళి; తత్‌శవృత్తాంతంబును= ఆ విషయాన్ని; పాండవుల, కుశల, గమనంబును= పాండవులయొక్క క్షేమంగా వెళ్ళటాన్ని; విదురునకున్‌; చెప్పెన్‌: ఇట= ఇక్కడ; వారణావతమ్మునవారు+ఎల్లన్‌= వారణావతాన ఉన్నవాళ్ళంతా; ఇట్టి, దారుణంబు= ఈ విధమైన ఘోరం; దుర్యోధనకారితంబు+అ, కాన్‌= దుర్యోధనునియొక్కచేష్టయే అని; ఎజింగి= తెలిసికొని= శోకించి= దుఃఖించి; కుంతీ, పొండవుల, పంచత్వంబు= కుంతి యొక్క, పొండవులయొక్క మరణం; ధృతరా్ష్రునకున్‌; చెప్పి, పుచ్చిన= చెప్పిపంపగా.

Chunk 23 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0221-0230.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 24891

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • హిడింబ
  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • విశేషం
  • మిక్కిలి
  • చూచి
  • భీముడు
  • నిద్ర
  • నాకు
  • నీవు
  • నిన్ను
  • విధంగా
  • అడవి
  • వచ్చి
  • విని
  • ఇట్టు
  • దానికి
  • హిడింబుండు
  • మానవ
  • హిడింబుడు
  • అనిన
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • జూచి
  • ఆదిపర్వము
  • షష్టాశ్వాసము
  • నీళ్ళు
  • తాత్సర్యం
  • చెల్లెలిని
  • హిడింబను
  • ఇక్కడికి

Extractive Summary:

పెట్టుకొని ఆ మజ్జేచెట్టు క్రింద నిద్రించే సోదరులను, తల్లిని చూచి భీమసేనుడు మిక్కిలి దుఃఖించి తన 180 (ప్రతిపదార్హం: వీరికి; నిద్రా భంగంబు= నిద్రను చెరచటం; చేయన్‌+ఓపన్‌= చేయలేను; తమకున్‌+తారు+అ= తమకు తామే: మేలుకొని; నీళ్ళు; (త్రావుదురు+కాన్‌; అని; ఆ+కమల, పత్ర, పుటికల= ఆ తామరాకుదొప్పల్లో: నీళ్ళు+ఇమ్ముగా= నీళ్ళు తగురీతిగా; సం(గ్రహించిజ కుదించిఉంచి; వెండియున్‌= మరల; తన, మనంబున= తనమనస్సులో. 192 ప్రతిపదార్థం: ఇట్టు= ఈ విధంగా; మన్మథ వ్యధా, శిథిలిత, మాన మానస+అయి= మన్మథబాధచే పోగొట్టబడ్డ అభిమానంగల మనస్సుగలదై; తన, ఒద్దకు= తనదగ్గరికి; వచ్చు.

Chunk 24 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0231-0240.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 25523

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • హిడింబ
  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • విశేషం
  • మీకు
  • మిక్కిలి
  • భీముడు
  • నీవు
  • విధంగా
  • విని
  • చూచి
  • ఇట్టు
  • హిడింబను
  • అన్న
  • నన్ను
  • అయిన
  • కలవా
  • ట్లనియె
  • వచ్చి
  • నన్నును
  • నేను
  • పట్టి
  • నన్నయ
  • దీని
  • ఉత్తమ
  • మహాభారతము
  • హిడింబాసురుడిని
  • తాత్సర్యం
  • రాక్షసుడిని
  • షష్టాశ్వాసము

Extractive Summary:

210 ప్రతిపదార్థం: ఘోర, రణ, వీరుల్లుఐ భయంకర మైన యుద్ధవీరులు; సమీరణ, సుతుండు= వాయుదేవునియొక్క కుమారుడు - భీముడు; హిడింబుండు; చరణ, హతిన్‌= కాళ్ళయొక్క త్రాక్కిడిచేత; మహా, తరులు= పెద్దచెట్టు చాలు+పడి= వరుసగా పడి; జర్జరితంబులు+ఐ= విరిగిన వై: మహిన్‌+తొరగంగన్‌= భూమిమీద పడగా; ఒండు+ఒరులతోడ= ఒకరితో నొకరు: ఇట్టులు= ఈ విధంగా; మద+ఉద్ధత, షష్టి హాయన, ద్విరదముల+అట్టు= మదంచేత గర్వించిన అరవయ్యేండ్ల మదపుటేనుగులవలె; ఉద్దుర, బలులు+ఐ= ఎక్కు వైన బలంగలవా ళ్ళయి; తత్‌+వనంబునన్‌= ఆ అడవిలో: మల్లయుద్ధము; చేసిరి. విశేషం: అలతి అలతి పదాలతో కూడిన ఈ ఆటవెలది ఆ హిడింబుడి (ప్రాణాలతో భీము డాడుకొన్న అతిభయంకర మైన తీరును అద్దంలోవలె పారకునికి (ప్రదర్శిస్తున్నది. తాత్పర్యం: ఆ తరువాత, హిడింబయొక్క అణకువకు, భవిష్యత్తును తెలిసికొనగలిగిన వివేకానికి సంతోషించి, కుంతీదేవి భిమునితో ఈ విధంగా అన్నది.

Chunk 25 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0241-0250.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 25973

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [366]

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • అంటే
  • చూచి
  • తాత్పర్యం
  • అయిన
  • చేసి
  • మిక్కిలి
  • ఉన్న
  • తాత్సర్యం
  • విధంగా
  • నేను
  • భార్య
  • ధర్మ
  • విశేషం
  • రాక్షసునికి
  • దీని
  • వెళ్ళి
  • ముని
  • సుఖంగా
  • ఇట్టు
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • తెలిసికొని
  • ఇందు
  • ఇక్కడ
  • ఉండి
  • అందు
  • రాక్షస
  • పిశాచ
  • విని
  • కుంతీదేవి

Extractive Summary:

231 (ప్రతిపదార్థం: దీనిన: ఎజీంగి= తెలిసికొని; మీకు; హిత+ఉపదేశంబు+చేయ= మేలును కూర్చే మాటలు చెప్పటానికి; వచ్చితి; నిఖిల, ధర్మ, విదులరు+అయి= అన్నిధర్మాలు తెలిసికొన్న వాళ్ళయిన; మీకు; బాంధవవియోజనంబుశ+అయిన= బంధువులకు దూరమైన; ఈ, కర్మంబు; పురాకృతంబు= గతజన్మంలో చేయబడింది; దీనికి; శోకింప, వలవదు= దుఃఖింప నక్కరలేదు; కొండొకకాలంబునకుజ= కొంతకాలానికి; మీరును; బాంధవులన్‌+కలిసి; ఎప్పటి+అట్ల= ఎప్పుటివలెనే; రాజ్యంబు+చేయుదురు; ఇది; శాలిహోత్రు, తపః, ప్రభావంబునన్‌+ఐన= శాలిహోత్రు డనే మహామునియొక్క తపస్సుయొక్కమహితచేత ఏర్పడిన; కొలను; దీని, జలంబులు; ఉపయోగించినవారికి; బుభుక్షా, పిపాసలుజ ఆకలిదప్పులు; లేవు; ఈ+వనస్పతియును= ఈ చెట్టుకూడ; శీత, వాత+ఆతప, వర్షంబులవలన= చలి, గాలి, ఎండ, వానలనుండి; రక్షించున్‌= కాపాడుతుంది; ఇందు= ఇక్కడ; ఒరులు= ఇతరులు; ఎజుంగక+ఉండన్‌= తెలుసుకొనకుండ; కార్య+అర్జులరు+ఐ= (ప్రయోజనాన్ని కోరే వాళ్ళయి; కతిపయ దినంబులు= కొన్నిరోజులు; ఉండి; ఏకచ(క్ర, పురంబునకు= ఏకచ(డక్ర మనే పేరుగల పట్టణానికి; ఏంగి= వెళ్ళి; అందు= ఆ పట్టణంలో; 'బ్రాహ్మాణభావంబున= బ్రాహ్మాణులయొక్కపద్దతిలో; బ్రాహ్మణులగొస్టిన్‌+ఉండి= బ్రాహ్మణులయొక్క సభలో ఉండి; నా, రాక, (ప్రతీక్షించి= నా యొక్క రాకకు ఎదురుచూచి; ఉండు నది; అని, కజపి= బోధించి; తనకు; వినయ+అవనతులు+అయి= వినయంతో వంగినవా రై: కృత+అంజలులు+అయిన= చేయబడిన చేతులజోడింపు కలవాళ్ళయిన - అంటే చేతులు జోడించి నమస్కరించిన; మనుమల; దీవించి; కౌయగిలించుకొని; బాప్పు, పూరిత, నయన+అయి= కన్నీటిచే నిండిన కళ్ళు కలదై; (మొక్కి+ఉన్న; కోడలిన్‌; ఊరార్చి= ఓదార్చి; నీ, కొడుకు; ఈ, యుధిస్టిరుండు; ధర్మ, నిత్యుండు= ఎడతెగని ధర్మం కలవాడు; నారాయణ, భుజంబులన్‌+పోని= (శ్రీమహావిష్టువుయొక్క చేతులవంటి; తన, నలువురుశతమ్ముల, బలంబున= తనయొక్కనలువురు తమ్ములయొక్క బలంచేత; సర్వపార్చివులజ అందరు రాజులను; శాసించి= ఆజ్ఞాపించి; సార్వభౌముండు+ఐజ సమస్త భూమండలాన్ని ఏలువాడై; రాజసూయ+అశ్వమేధ+ఆది, క్రతువులు+చేసి= రాజసూయం, అళ్ళమేధం మొదలయిన యాగాలు చేసి; పితృపైతామహంబు+ఐన= తండ్రి తాతలకు సంబంధించిం దైన; రాజ్యలక్ష్మిన్‌= రాజ్యసంపదను; అనుభవించుచున్‌; కురు, కులంబును+ఎల్లన్‌= కురువంశా న్నంతటినీ; పవి(త్రంబు+చేయున్‌; అని; శోక+ఉపళశమనంబున్‌+చేసి= దుఃఖం తగ్గేటట్టు చేసి; హిడింబన్‌+చూచి; దీని, పేరు; కమలపాలిక; ఇది; భీమునకు; వళవర్తిని+అయి= లొంగిందై; పరిచరించి= సేవచేసి; మహా, సత్తుండు+అయిన= మిక్కిలి బలం గల వాడయిన; కొడుకున్‌; కాంచున్‌= పొందుతుంది; ఆతండు; మిమ్ము+అందజన్‌; ఆపత్‌+విషయంబునన్‌= (ప్రమాదానికి సంబంధించిన సందర్భంలో; ఉద్ధరించున్‌= మీది కెత్తుతాడు- అంటే రక్షిస్తాడు; అని; చెప్పి, ముని, వరుండు= మునిశ్రేష్టుడు; తిరోహితుండు+ఐన= అగుపించకుండాపోయిన వాడు కాగా - అంటే ఆంతర్జాన మందినవాడు కాగా. పని ఉండే సమయంలో; నన్నున్‌; తలంచునది; ఆ+క్షణంబు+అ= ఆ నిమిషాననే; వచ్చుదును+అని; అందజిచేతన్‌; అనుజ్ఞాతుండు+ఐ= అనుమతింపబడిన వా డై; తల్లిన్‌+త్తోడ్కొని; ఉత్తర+ఆభిముఖుండు+అయి= ఉత్తరానికి ఎదురుగాముఖం కలవా డై - అంటే ఉత్తరంవైపు తిరిగినవా డై; అరిగెన్‌= వెళ్ళాడు; ఇట; పాండువులును; శాలిహోత్రు+ఒద్దన్‌= శాలిహోత్రునిదగ్గర; అనేక, ధర్మ, శాస్త్ర నీతి, శాస్త్రంబులు; అభ్యసించి= నేర్చుకొని; ఆ+ముని, వరు= ఆ ముని'శ్రేష్టుడిని; వీడ్కొని= వదలి; చని= వెళ్ళి; విదర్భ, మత్స్య, త్రిగర్త కీచక, విషయంబులు= విదర్భ మత్స్య, త్రిగర్త, కీచకదేశాలు; కడచి; ఏక, చ(క్రంబు+అను+అ[గ్రహారంబు; కని= చూచి. 251 ప్రతిపదార్థం: మందత్రయుక్తంబుగాజ మంత్రంతో కూడుకొన్నదిగా; మత్‌+పరిణీత+ఐన= నాచే వివాహమాడబడిన; ధర్మ, చారిణి+అగు, దాని= ధర్మంలో నడిచేదానిని; వినయవతిన్‌= వినయవంతురా లైన దానిని; అనువ్రతన్‌= అనుసరించి నడచుకొనేదానిని; ఎట్టుల= ఏ విధంగా; అసురకుజ రాక్షసునికి, భక్ష్యంబవు+అగుము+అని= తినదగిన దానివి కమ్ము అని; పనుప, నేర్తుఐ పంపించగలను; ధర్మ+అభివృద్రిగాన్‌= ధర్మం ఎక్కువగా పెరిగేటట్లు; తగు, వరునకు= తగిన మగనికి, ఈగన్‌= ఇవ్వటానికి; బ్రహ్మచే= (బ్రహ్మదేవునిచేత; ఇల్లడ= అడిగినప్పుడు ఇమ్మని ఉంచిన వస్తువుగా; ఇడంగన్‌+పడిన= ఉంచబడిన; ఈ+కన్య; అతిబాలజ= చాలా చిన్నది; ఇందు+ఉద్భవంబు+అగు= దీనిద్వారా కలిగేటి; దౌహిత్ర, లాభంబు= కూతురికొడుకు - మనమడు పుట్టటం; తలుంగన్‌= తొలగిపోయేటట్టు; ఎట్టు= ఏ విధంగా; దీనిన్‌=ఐ ఈ కూతురిని; పుత్తు= పంపిస్తాను: మఠీ= అంతేకాక; మదీయ, పిండ+ఉదక, నిధిన్‌= నాయొక్క పితృదేవతల కిచ్చే అన్నపుముద్దలకు, నీళ్లకు స్టానమైనవాడిని; తనూజాన్‌= శరీరంనుండి జన్మించినవాడిని - కుమారుడిని; కులము, నిస్తరించువానిన్‌= వంశాన్ని తరింపజేసేవాడిని; పితృగణంబువలని, బుణంబున్‌*పాచిన, మహా+ఉపకారిన్‌= పితృదేవతలయొక్క సమూహంనుండి బుణాన్ని తొలగించి గొప్ప ఉపకారం చేసినవాణ్ణి; చిజుతవానిని= చిన్నవాడిని; తాత్పర్యం: వేదమం(త్రపూర్వకంగా వివాహమాడి నాతోగూడ ధర్మమార్గాన చరిస్తూ వినయవతి అయి నన్ననుసరించి నడుచుకొనే భార్యను రాక్షసునికి ఆహారం క మ శని ఎలా పంపగలను?

Chunk 26 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0251-0260.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 26407

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • నేను
  • అంటే
  • నాకు
  • మీరు
  • విశేషం
  • కాని
  • కాదు
  • చేసి
  • భీముడిని
  • భార్యను
  • ఇట్టు
  • మిక్కిలి
  • కొడుకు
  • ఇతని
  • విధంగా
  • చేయటానికి
  • ఉన్న
  • ఆహారంగా
  • మాటలు
  • తాత్సర్యం
  • విని
  • దీనికి
  • రాక్షసుడిని
  • భీముడు
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • మహాభారతము
  • చూచి
  • అనిన

Extractive Summary:

266 తాత్పర్యం: ఈ విధంగా అడిగిన కుంతీదేవికి ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇట్టా అన్నాడు. 278 ప్రతిపదార్థం: ఈతనిచేతన్‌; తొల్లియున్‌= ఇదివరకుకూడ; పెక్కండ్రు+అసురులు= పెక్కుమంది రాక్షసులు; నిహతులు+ అయిరి= చంపబడినవా ళ్ళయ్యారు; వీండు; మహాబల, సంపన్నుండు= మిక్కిలి బలసంపద కలవాడు; మంత్రసిద్దుండు= మంత్రసిద్ది కలవాడు; అని; భీమున్‌; పిలిచి; ఈ, బ్రాహ్మణుని; ఆపదన్‌; తలంగి= తొలగించి; నాకు; మనఃప్రియంబు= మనస్సుకు సంతోషం; చేయుము; అనిన; వల్లె+అని= సరే అని; భీముండు; ఆ, రక్కసున్‌; చంపన్‌+పూనె= చంపటానికి పూనుకొన్నాడు; (బ్రాహ్మణుండును; తన, బంధు, వర్గంబుతో= తనయొక్క బంధువుల సమూహంతో; సంతసిల్లైన్‌= సంతోషించాడు; అంత= తర్వాత; ధర్మ+అర్జున, నకుల, సహదేవులు; వచ్చి; పరమ, హర్ష పరిపూర్ణుండు+ఐ= మిక్కిలిసంతోషంతో నిండినవా డై; ఉన్న; పవన, తనయు+ఆకారంబు= వాయుపుత్రు డైన భీమునియొక్కరూపాన్ని; ఉపలక్షించి= చూచి; విస్మితులు+అగుచు+ఉండ= ఆశ్చర్యం పొందినవా రవుతుంటే; ధర్మతనయుండు= ధర్మరాజు; అల్లనన్‌= మెల్లగా; తల్లికిన్‌, ఇట్టు+అనియె. 285 (ప్రతిపదార్థం: అట్టి; వజ్రకాయుండు= వజ్రంవంటి దేహం కలవాడు; వజ్రధరున్‌+అయినన్‌= వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన దేవేంద్రుడిని అయినా; ఓర్వన్‌+ఓపునట్టి, సమర్భ్హుండు= జయించగలిగినట్టి శక్తికలవాడు; రక్కసున్‌= రాక్షసుడిని; అ(శ్రమంబునన్‌= శ్రమలేకుండ - సులువుగా; చంపి; ఇందుల= ఈ ఏకచ(క్రపురంలోని; (బ్రాహ్మణుల, బాధ, ఉడుచున్‌= పొగొట్టుతాడు; పవన, తనయున్‌* ఉద్దేశించి= భీముడిని గురించి; సంతాసింప, వలవదు= దిగులుపడవద్దు; మనకు; సుఖ, నివాసంబు+చేసి= సుఖమైనజనికిగురించి; పరమ+ఉపకారి+ఐ= మిక్కిలి మేలుచేసేవా డైన; ఆ, (బ్రాహ్మణునకు; (ప్రతి+ఉపకారంబు= బదులుమేలు; చేయ= చేయటానికి; సమకూరె= (అవకాళం) లభించింది.

Chunk 27 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0261-0270.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 27499

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [201]

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • భీముడు
  • అయిన
  • విని
  • మిక్కిలి
  • విశేషం
  • ఉన్న
  • వాని
  • వచ్చి
  • అంటే
  • భీము
  • పొందుతాడు
  • చేసిన
  • ఇట్టు
  • భీముడిని
  • పెద్ద
  • నన్నయ
  • వెళ్ళి
  • చేసి
  • చూచి
  • అతని
  • ఆదిపర్వము
  • అప్పుడు
  • పాండవ
  • నాకు
  • కూడు
  • బకాసురుని
  • ఉండే
  • తెచ్చి

Extractive Summary:

హర్ష మే నొనర్లు' ననవుడు విప్రండు । దాను జుట్టములును దత్‌క్షణంబ 290 ప్రతిపదార్థం: బలము; పెద్ద+కలిగిజ ఎక్కువగా పొంది; పాపిష్టు, రక్కసున్‌= పాపి అయిన రాక్షసుని; చంపి, ఈ+పురమున; జనులకు+ఎల్ల; హర్షము= సంతోషం; ఏను= నేను; ఒనర్హున్‌= చేస్తాను; అనవుడు= అని అనగా విని; విప్రుడు= బ్రాహ్మణుడు; తానున్‌; చుట్టములును; తత్‌క్షణంబ= అప్పటి కప్పుడే, తాత్ప్సర్యం: 'బలం ఎక్కువగా పొంది ఆ పాపాత్ము డైన రక్కసుడిని చంపి, ఈ పురజనులందరికి సంతోషాన్ని కలిగిస్తా' నని అనగా- (బ్రాహ్మణుడు, తాను, చుట్టాలు అప్పటికప్పుడే. ఈ పద్యంలో నన్నయ - భీముని మోకాటిని యమదండంతో రూపించి, భీముడిని యమధర్మరాజుతో పోల్చి- బకాసురుని పాలిటికి భీముడు సాక్షాత్తు యముడే అని, ఆ రాక్షసునికి మరణం తప్పదని ద్వనింపచేశాడు. తింటే ఈ బకాసురుడివలె మీకు కూడ చావుతప్ప' దని ఆ రాక్షసు లందరు వినేటట్టు భీముడు ప్రకటించాడు.

Chunk 28 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0271-0280.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 24598

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • ద్రుపదుడు
  • విశేషం
  • ద్రుపదుండు
  • కలది
  • అయిన
  • నాకు
  • వచ్చి
  • ద్రోణుడు
  • విధంగా
  • ముని
  • బ్రాహ్మణుడు
  • అన్నాడు
  • చూచి
  • పెద్ద
  • తాత్సర్యం
  • యజ్ఞం
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • పాండవులు
  • మంచి
  • ఇట్టు
  • అనియె
  • పుట్టిన
  • వెళ్ళి
  • నమస్కరించి
  • లక్ష
  • భయంకర
  • ఆదిపర్వము
  • అనగా

Extractive Summary:

అధ్యయనంబు+చేయుచు= వేదాన్ని గురుముఖంగా చదువుకొంటూ; విప్ర గృహంబునన్‌= (బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో; ఉన్న= ఉండగా; కొన్ని, దినంబులకున్‌; ఒక్క, బ్రాహ్మణుండు; (ద్రుపదు, పురంబుననుండిజ= (ద్రుపదునియొక్క పట్టణంనుండి; చనుదెంచి= వచ్చి: విశ్రమ+అర్హి, ఐనన్‌=ఐ విశ్రాంతిని కోరినవాడు కాగా; ఆ గృహస్టుండు= పాండవు లున్న ఆ యింటి యజమాని; వానిన్‌= ఆ (బ్రాహ్మాణుడిని; అభ్యాగత పూజలన్‌= అభ్యాగతులకు చేసే పూజలతో; సంతుష్టున్‌= తృప్తి పొందిన వాడినిగా; చేసి; ఉన్నంతన్‌:; కొడుకులున్‌; తానున్‌; కుంతీదేవి; ఆ+వి'ఫ్రున్‌= వచ్చి ఉన్న అ (బ్రాహ్మణుడిని; అతిప్రీతిన్‌=ఐ మిక్కిలి ప్రేమతో' ఉపాసించి= సేవించి; అయ్యా; మీరలు; ఎందుండి; వచ్చితిరి; ఏ దేశంబులు; రమ్యంబులు= అందమైనవి; ఎందుల రాజులు= ఏ దేశాలలోని రాజులు; గుణవంతులు= మంచి గుణాలు కలవారు" అని; అడిగిన; ఆ+విఫ్రుండు= ఆ బ్రాహ్మణుడు; ఇట్టు+ అనియె. ప్రతిపదార్థం: ఆ, ద్రుపదుండు; తన, కూతున్‌= తన పుత్రికను; అగ్ని, కుండ, సముద్భవ, ఐన, దానిన్‌= అగ్నిగుండం నుండి గొప్పుగా జన్మించిన దానిని; అయోనిజన్‌= (ప్రీమర్మావయవంనుండి పుట్టని దానిని; అగణ్య, పుణ్య, లావణ్య, గుణ, సమన్వితన్‌= లెక్కించటానికి సాధ్యం కాని పుణ్యంతో, కాంతితో, గుణంతో కూడుకొన్న దానిని; అనురూపుండు+ఐన= తగినవాడైన; రాజపుత్రునకు; వివాహంబు, చేయన్‌+కానకజ= పెళ్ళిచేయటం సాధ్యం కాక; స్వ్తయంవరంబు: రచియించుచున్న వాండు= రూపొందిస్తున్నాడు; అనినన్‌= అని ఆ బ్రాహ్మణుడు చెప్పగా; కుంతియు; ధర్మతనయుండును= ధర్మరాజూ; విస్మితులు+ఐ= ఆశ్చర్యపడినవాళ్ళయి; అది= (ద్రౌపది; ఏమి, కారణంబునన్‌; అయోనిజ; అయ్యెన్‌; ఆ+కన్యన్‌; ఏ+విధంబునన్‌; (ద్రుపదుండు; పడసె= పొందినాడు; దీని= ఈ వృత్తాంతాన్ని; సవిస్తరంబుగాన్‌= విపులంగా; చెప్పుము; అనిన; ఆ+విప్రుండు= ఆ బ్రాహ్మణుడు; వారలకు; ఇట్టు+అనియె. రాకుమారుడు దొరకలేదు; అందుకే ఆయన స్వయంవరాన్ని ఏర్పాటు చేస్తున్నాడు" అని ఆ (బ్రాహ్మణుడు చెప్పగా, కుంతీ ధర్మరాజులు ఆశ్చర్యపడి 'ఆ ద్రౌపది ఏ కారణంచేత మానవకాంతకు జన్మించని దైనది?

Chunk 29 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0281-0290.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 25493

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • పాండవులు
  • అర్జునుడు
  • మిక్కిలి
  • ధర్మరాజు
  • అన్నాడు
  • ప్రతిపదార్హం
  • విధంగా
  • ఉన్న
  • పేరుతో
  • అనగా
  • అయిన
  • విశేషం
  • మానవులు
  • ఇట్టు
  • ఇట్టా
  • దానికి
  • స్వయంవరం
  • నీవు
  • ట్లనియె
  • అనియె
  • చూచి
  • మీకు
  • వాని
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • ఉండగా
  • బృహస్పతి
  • ఇతరుల
  • ఉన్నది

Extractive Summary:

చెజుపు; ఆపాదింపన్‌= కలిగించుట; పాడియే=ఐ న్యాయమా; ఆ+మహా+అధ్వరమునన్‌= ఆ మహాయజ్ఞంలో; పుట్టిన; సరసిజ+అక్షిన్‌= సరస్సునుండి పుట్టిన పద్మమువంటి కన్నులు కలదానిని; ఏన్‌= నేను; ఎట్టుల=ఐ ఏ విధంగా; ఒరులకున్‌= ఇతరులకు; ఈ, నేర్తును= ఇవ్వగలను; అని; దుఃఖ, పరవళుండు+అయి= దుఃఖానికి పూర్తిగా లొంగిపోయినవా డై - అనగా మిక్కిలిదుఃఖం పొందిన వా డై; ఉన్న; ధరణి, పతికిన్‌= భూపతికి - (ద్రుపదరాజుకు; తత్‌౪పురోహితుండు= అతని పురోహితుడు; తాన్‌= తాను; ఇట్టుల+అనియెన్‌; ఆ+పాండవులను; గుజీచి= గురించి; బహువిధంబులు+అగు=. తాత్సర్యం: ఆ వృత్తాంతాన్ని విని పాండవులు కాంపిల్యనగరానికి పోవా లనే అభిప్రాయంతో ఉండగా, దానిని (గ్రహించి కుంతీదేవి వాళ్ళతో ఈ విధంగా అన్నది. తాత్పర్యం: పాండవులు వ్యాసమహర్షిని చూచి ఆశ్చర్యపడి ఆయనకు నమస్కరించగా, ఆ మునీంద్రుడు రసంతో నిండిన హృదయంతో వాళ్ళను చూచి ఈ విధంగా అన్నాడు.

Chunk 30 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0291-0300.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 25754

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • నేను
  • నీవు
  • అయిన
  • విశేషం
  • బ్రాహ్మణ
  • అనగా
  • వాడిని
  • అన్ని
  • విధంగా
  • లేని
  • అర్జునా
  • దీని
  • మేము
  • శరీరం
  • సంవరణుండు
  • ఒంటరిగా
  • అందు
  • కాని
  • నాకు
  • చేసి
  • తపతికి
  • సమూహం
  • అనిన
  • అన్నాడు
  • ఇట్టు
  • ధర్మం
  • రాజు
  • తపతి

Extractive Summary:

ఈ ఆగ్నేయాస్తాన్ని తీసికొని ఆ గుజ్ఞాలను న. అనవద్యు= ఏ లోపమూ లేని వాడిని; వేద, వేదాంగ; విశారదు= వేదాలలో, వేదాంగాలైన జ్యోతిష వ్యాకరణాది శా(స్తాలలో విద్వాంసుడిని; జప, హోమ, యజ్ఞప్రశస్తు= జపంచేత, హోమంచేత, యజ్ఞంచేత (ప్రసిద్దుడైన వాడిని; విప్ర+ఉత్తము= బ్రాహ్మణ (శ్రేష్టుని; వర్శ చతుష్టయ సాధన, సఖు= ధర్మార్ధ కామమోనక్షాలను సాధించటంలో మిద్రుడైన వాడిని; సదాచారు= మంచి నడవడిగల వాడిని; పూరి, సేవ్యున్‌= పండితులచేత సేవింపబడే వాడిని; పురోహితున్‌; చేసిన; భూపతి= రాజు; ఇందున్‌= ఈ లోకాన; ఉర్వీ, తలంబు+ఎల్లన్‌= భూమండలాన్ని అంతా; ఏలున్‌= పాలిస్తాడు; పరలోకమునన్‌; పుణ్యపరుల= పుణ్యాత్ముల; లోకంబులు; పడయు= పొందుతాడు; రాజ్యము, జయ, స్వర్గ, ఫలము= జయాన్నీ, స్వర్గాన్నీ, ఫలంగా గలిగినట్టిది; సూవె= సుమా; అదియున్‌= ఆ ఫలం; ఉర్వరా, సుర, విరహితుండు= భూసురుడు - అనగా బ్రాహ్మణుడు లేని వాడికి; కేవల+ఆభిజాత్య; శౌర్య, మహిమన్‌= కేవలం వంశంయొక్క, పరాక్రఘుంయొక్క గొప్పతనంచేత; పడయన్‌, సమకూరును+అయ్య= పొందటం సాధ్యమగునా? 68 ప్రతిపదార్థం: అనఘా!= పాపరహితుడా; ఓ అర్జునా; ఆదిత్యునకున్‌= సూర్యునికి; పుత్రి= కూతురు; సావిత్రికినిన్‌; అనుజ= అనుసరించి జన్మించినది - అనగా చెల్లెలు; ఉత్తమ, లక్షణ+అమల+అంగి= (శ్రేస్టమైన లక్షణాలతో కూడిన నిర్మల మైన శరీరం కలది; తపతి; అనన్‌= అనునట్టి; కన్యక; ధవళ+ఆయత+ఈక్షణ= తెల్లని విశాలాలైన కన్నులు కలది; యౌవన, సం(ప్రాప్తు ఐన, దానిన్‌=ఐ యౌవనం వచ్చిన దానిని- యౌావనవతి అయినదానిని; చూచి; ఆ+కన్యక= ఆ తపతియొక్క; సురుచిర గుణములకు ఒప్పిదమైన గుణాలకు- అనగా మంచిగుణాలకు; అనుగుణుండు+అగు= తగినగుణాలు కలవా డైన; నిర్మల+ అభిజాత్యున్‌= స్మచ్చమైన వంశం కలవాడిని; పతిన్‌= భర్తను; ఏ+విధంబునన్‌; పడయుదునోజ పొందుతానో; అని; తలచుచున్‌+ఉన్న= నచ్చ ట్‌ ల ఆలోచిస్తున్న; ఆ+తపను.

Chunk 31 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0301-0310.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 25591

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • తపతి
  • అయిన
  • విధంగా
  • ఇట్టు
  • వచ్చి
  • సంవరణుడు
  • చూచి
  • సంవరణుండు
  • వసిష్టుండు
  • వసిష్టుడు
  • మిక్కిలి
  • విశేషం
  • నేను
  • ట్లనియె
  • నన్ను
  • వివాహం
  • అనగా
  • తగిన
  • చేసి
  • విశ్వామిత్రుడు
  • లక్ష
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • ఉన్న
  • ప్రతిపదార్హం
  • రాజు
  • అన్నాడు
  • ఆదిపర్వము
  • తరువాత

Extractive Summary:

తాత్సర్యం: ఈ విధంగా సంవరణుడు తలచుకొన్న పన్నెండవ రోజున వసిష్టుడు వచ్చి, ఎడతెగని (వ్రతోపవాసాలతో కృశించి ఉన్న అతడిని చూచి, అతడు సూర్యపుత్రిక అయిన తపతిపై గాఢమైన (ప్రేమ కలిగి ఉన్నా డని తన యోగ దృష్టితో తెలిసికొని. తాత్పర్యం: ఈ విధంగా భక్ష్య, భోజ్య, చోష్య, లేహ్యా లనే నాలుగు విధా లైన ఆహార పదార్జాలతో అందరిని తృప్తిపరచి ఉన్న ఆ నందినీ ధేనువును చూచి విశ్వామిత్రుడు ఆశ్చర్యపడి, తన మనస్సులో. తాత్పర్యం: అని చాలసేపు ఆలోచించి ఆ ఆవును తీసికొనాలనే ఉబలాటపడే హృదయంతో విశ్వామి(షత్రుడు వసిష్టునితో ఈ విధంగా అన్నాడు.

Chunk 32 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0311-0320.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 26436

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [151]

Key Terms:

  • మిక్కిలి
  • ప్రతిపదార్థం
  • ముని
  • శక్తి
  • చూచి
  • వచ్చి
  • తాత్పర్యం
  • రాక్షస
  • వసిష్టుడు
  • వసిష్టుని
  • విడిచి
  • చేసి
  • గొప్ప
  • కల్మాషపాదుండు
  • అప్పుడు
  • నీవు
  • కల్మాషపాదుడు
  • ఇట్టు
  • విధంగా
  • అనగా
  • కోపించి
  • ప్రతిపదార్హం
  • ఒక్క
  • అయిన
  • బ్రాహ్మణ
  • అతడిని
  • దీని
  • దాని
  • వసిష్టుండు
  • విశేషం

Extractive Summary:

ఆ విశ్వామిత్రుం డిక్ష్వాకు కుల సంభవుం డైన కల్మాషపాదుం దను రాజునకు యాజకత్వం బపీక్షించి తత్పురోహితుం డైన వసిష్టుతో బద్ధవైరుం దయి, తదపకారంబు రోయుచున్నంత, నొక్కనాం కల్మాషపాదుండు వేట పోయి, రమ్యా రణ్య భ్రమణ ఖిన్నుం డయి, విశ్రమార్ధంబు వసెష్టాత్రమంబునకుం జినువాయ దన కభిముఖుం డయి వచ్చవాని వసిష్టు పుత్తుం బుత్ర శతాగ్రజూ నధికతపశ్శక్తియుక్తు శ్వా 123 ప్రతిపదార్హం: ఘన, పాశములన్‌+చేసి=ఐ గొప్ప (త్రాళ్ళచేత; ఎల్ల అంగముల్‌= అన్ని అవయవాలను; కలయన్‌= ఒకటిగా చేర్చి; బంధించికొని= కట్టివేసికొని; ఒక్కనదిన్‌; చొచ్చి= (ప్రవేశించి; మునింగినన్‌; ఆ+శనదియున్‌= ఆ నదిగూడ; వంతన్‌+కూరి= దుఃఖాన్ని పొంది; తన దివ్య, శక్తిన్‌= తనయొక్క ఆశ్చర్యకర మైన శక్తిచేత; ఆ+పాశములజ= ఆ త్రాళ్ళను; విడిచి= విడిపించి; తత్‌+ మునినాధున్‌= ఆ ముని'్రేష్టుడిని; పనుగొనన్‌= చక్కనగునట్టు: తీరంబు; చేరన్‌= చేరునట్టు, పెట్టి: విపాశ నాన్‌= విపాశ తాత్పర్యం: ఈ విధంగా వసిష్టుడు ఆత్మహత్య చేసికొనా లని పెక్కుమార్గాలలో దృఢంగా ప్రయత్నించినా, మరణం పొందలేక తన ఆ(శ్రమానికి తిరిగివస్తూ తన వెనుకనే వస్తున్న తన కోడలిని గమనించాడు.

Chunk 33 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0321-0330.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 26150

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • మిక్కిలి
  • చూచి
  • రాక్షస
  • విధంగా
  • భృగువంశ
  • వచ్చి
  • అయిన
  • పుట్టిన
  • క్షత్రియులు
  • మాకు
  • కోపాన్ని
  • బ్రాహ్మణ
  • ముని
  • ఇట్టు
  • అతని
  • ధనాన్ని
  • హింస
  • అందు
  • భార్య
  • నేను
  • పరాశరుడు
  • అనగా
  • ప్రతిజ్ఞ
  • విశేషం
  • మదయంతి
  • పూర్వం
  • ఒక్క
  • ఆదిపర్వము

Extractive Summary:

130 ప్రతిపదార్థం: అని; కజపినన్‌= బోధించగా; అట్టు; చేయుదును+అని; ఆ+మహీ, పతి= ఆ రాజు (కల్మాషపాదుడు); వసిష్టున్‌; తోడ్కొని= వెంటపెట్టుకొని; అయోధ్యాపురంబునకు; అరిగిజు వెళ్ళి; సకల, ప్రజా+అనురాగ, కరుండు+అయి= అందరు ప్రజలకు (ప్రేమను కలిగించువా డై; ఆ+ముని, వరున్‌= ఆ మునిశ్రేష్టుడైన వసిష్టుడిని; అతి, భక్తిన్‌్‌ పూజించుచున్‌; తొల్లి= పూర్వం; రాక్షసుండు+అయి; మదయంతీ, సహితంబు= మదయంతితో కూడి; వనంబునన్‌= అడవియందు; (క్రుమ్మరియెడి; కాలంబు= తిరుగుచుండెడి కాలాన; ఒక్క; బ్రాహ్మణ. మిథునంబు= (బ్రాహ్మణ దంపతుల జంట; బుతుకాల, ప్రవృత్తిన్‌= కామకేళియందు: ఉన్నన్‌= ఉండగా; కని= చూచి; ఆకంటి, పెలుచనన్‌= ఆకలియొక్క అతిశయంచేత; అందు= ఆ జంటలో, బ్రాహ్మణున్‌; పట్టికొని; భక్షించినన్‌; ఆ, (బ్రాహ్మణ, భార్య; పరమ, పతివ్రత; ఆంగిరసి; అనునది; అతి, దుఃఖితశఐజ= మిక్కిలి దుఃఖించిన దై; పురుషు వియోగంబునన్‌; భర్తను కోల్పోవటంచేత; పుత్ర+అర్థంబు+అయిన= పుత్రుని కొరకైన; నిజ, ప్రయత్నంబు= తన యొక్క ప్రయత్నం; విఫలంబు+అగుటకు= ఫలము లేని దగుటకు; శోకించి= దుఃఖించి; వనితా, సంభోగమున= స్త్రీతో రమించేటప్పుడు; నీవును; నా, పురుషున్‌+అట్ల= నా భర్తవలె; పంచత్వంబునున్‌= మరణమును; పొందుము+అని; శాపంబు+ఇచ్చి; వసిష్టునివలన; నీకున్‌; పుత్ర లాభంబు; అగును+అని= చెప్పి; అగ్ని, ప్రవేశంబు= నిప్పులో దూకుట; చేసిన్‌; పదంపడి= పిమ్మట; దీనిన్‌+అంతయు= ఈ జరిగినదాని నంతయు; మదయంతి వలనన్‌= తనభార్య యైన మదయంతివలన; ఎతింగినవాడై; తనకున్‌; పుత్ర+ఉత్స్పాదన, సామర్థ్యంబు లేమిన్‌= కొడుకును పుట్టించే శక్తి లేకుండుటను; తలంచి; కల్మాష పాదుండు; పుత్ర+అర్ధి, అయి= పుత్రుడిని కోరిన వా డై; వసిష్టునకు; ఇట్టు+అనియె. ప్రతిపదార్థం: అనినన్‌, జౌర్వుండు; పితృదేవతా+ఆదేశంబునన్‌= పితృదేవతలయొక్క ఆజ్ఞచేత; తన, కోప+అనలంబుః= కోపమనే అగ్నిని; సముద్రంబులో; వైచినన్‌; అది; జౌర్వ+అనలంబు; నాన్‌= జౌర్వాన్టి అనే పేరుతో; అశ్చముఖంబునన్‌= గుర్రపు ముఖంతో; అబ్బి, జలంబులన్‌; సముద్రపు నీటిని; త్రావుచు; ఉండున్‌; ఇది; వేదంబుల; అందు; వినంబడియెడు; కథ; కావున; నీవును; బౌర్వు, అట్ట= జౌర్వునివలె; ధర్మ; విదుండవు= ధర్మాన్ని తెలిసినవాడవు; భువన, పరిభావి, ఐన= లోకములను నశింపచేసేది ఐన; ఈ, (క్రోధంబు= ఈ కోపాన్ని; విడువుము+అనిన; వసిష్టు, వచనంబునన్‌; పరాశరుండు' కోపంబు; ఉపసంహరించి= మరలించి; రాక్షస; వినాశ+అర్ధంబుగా= రాక్షసులచావుకొరకు; సత్రయాగంబు; చేయన్‌; కడంగిన= పూనుకొనగా.

Chunk 34 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0331-0340.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 27506

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [332]

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • చూచి
  • తాత్పర్యం
  • అయిన
  • ఉన్న
  • పాండవులు
  • స్వయంవర
  • మిక్కిలి
  • వాడిని
  • మొదలైన
  • వివిధ
  • విశేషం
  • మాకు
  • బ్రాహ్మణ
  • మంచి
  • విని
  • యొక్క
  • అట్టి
  • తగిన
  • కలది
  • మత్స్యయంత్రాన్ని
  • విల్లు
  • ఎక్కుపెట్టి
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • అనగా
  • ఆదిపర్వము
  • కలిసి
  • వారు
  • విధంగా
  • బాణాలతో

Extractive Summary:

తాత్పర్యం; “అకాశంలో కట్టిన మత్స్యయంత్రాన్ని ఈ విల్లు ఎక్కుపెట్టి ఐదు బాణాలతో ఎవడు పడగొడతాడో అతడే ధర్మప్రకారం నా పుత్రికకు భర్త అవుతాడు" అని ద్రుపదుడు చాటింపు శేయగా, ఆ చాటింపు విని రాజులంతా ఒకరికంటె ముందు మరొకరుగా ఎంతో సంతోషంతో ఆభరణాలు ధరించి, మైపూతలు పూసికొని, మంచి వస్త్రాలు కట్టుకొని, ఐశ్యర్యంతో తమ తమ ధ్వజాలు మొదలైన చిహ్నాలు స్పష్టంగా కనబడే విధంగా సిద్ధమై, సైన్యాల కాళ్ల తాకిడికి భూతలం కంపించగా, (ద్రౌపదీ స్వయంవర మండపానికి ప్రీతితో వెళ్ళారు. 167 ప్రతిపదార్హం: అదియును= ఆ (ద్రౌపదీ స్వయంవర రంగం; పురంబు, పూర్వ+ఉత్తర దిక్‌భాగంబునన్‌= పట్టణంయొక్క ఈశాన్య దిక్కున ఉన్న ప్రదేశంలో; చందన+ఉదక, సంసిక్త సమీకృత, స్టలంబు+అయి= మంచి గంధపు నీటిచే తడుపబడి చదరంగా చేయబడిన స్టలం కలదై; అగాధ+ఉన్నత, పరిఖా, (ప్రాకారంబులను= లోత్మైన అగడ్తలతో, ఎత్తైన (ప్రహరులతో; విశాల ద్వార, తోరణంబులను= పెద్దవైన వెలుపలి వాకిళ్ళతో, తోరణాలతో; కైలాస, శైల, విలాస+అపహాసి, భాసుర గగనతల+ఉల్లేఖ; శిఖర, రమ్య, హర్మ్య, తలంబులను= కైలాసపర్వతం యొక్క చక్కదనాన్ని ఎగతాళి చేసేటట్టు ప్రకాశిస్తూ ఆకాళశప్రదేశాన్ని తాకుతున్న కొనలచేత, అంద మైన మేడల ప్రదేశాలతో; సారువులనున్‌చేసి=ఐ మంచెలతో:; ఒప్పుచున్నన్‌= వెలుగుతుండగా' అందు; యధా, స్టానంబుల= ఆయా(ప్రదేశాలలో; నానా, దేశ+అధిపతులన్‌= వివిధ దేశాల రాజులను; ఉండన్‌+*పంచి= ఉండునట్టుగా నియమించి; (ద్రుపదుండు; వారలన్‌; ఎల్లన్‌, పూజించెన్‌ పరమ బ్రహ్మణ్యులు+అగు= మిక్కిలిగ (బ్రాహ్మణత్వము కలిగియున్న వాళ్ళయిన; (బ్రాహ్మాణులతోడన్‌, కలిసి, ఉన్న, పాండవులును; (బ్రాహ్మాణ సమూహంబులోన్‌; ఉండి; పాంచాలరాజు, సమృద్ధినిన్‌= ద్రుపదునియొక్క గొప్పఐళ్యర్యాన్ని, చూచి; సంతసిల్లిరి; అంత, తాత్సర్యం: ఆ (ద్రౌపదీ స్వయంవర రంగం నగరానికి ఈశాన్య దిక్కున, మంచి గంధపు నీటితో తడుపబడి చదరంగా చేయబడిన స్థలం కలదై, లోతైన అగడ్తలతో, ఎత్తైన (ప్రాకారాలతో, విశాలా లైన ద్వారాలతో, వెలుపలి వాకిళ్లతో, కైలాస పర్వత సౌందర్యాన్ని ఎగతాళిచేసే విధంగా ప్రకాశిస్తూ, ఆకాశా న్నంటే శిఖరాలు కల అందమైన సౌధ (ప్రదేశాలతో, అనేకవిధా లైన మంచెలతో అమరి ఉండగా, అందులో వివిధ దేశాల రాజులకు ఆయా ప్రదేశాలలో విడిది కల్పించి, (ద్రుపదుడు వాళ్ళందరిని పూజించాడు. తాత్పర్యత: ఆ సమయంలో హోరు మనే ప్రజలధ్వనినీ, వాద్యాలధ్వనినీ ఆపి, ధృష్టద్యుమ్నుడు అక్కడ చేరిన రాజ సమూహాన్నంతా చూచి, అగ్నిహోత్రం దగ్గర గంధ పుష్ప ధూప దీపాలతో పూజింపబడిన ధనుస్సును, బాణాలను, ఆకాశంలో ఉన్న మత్స్యయంత్రాన్ని వాళ్ళకు చూపి, ఈ విధంగా పలికాడు.

Chunk 35 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0341-0350.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 27564

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • అర్జునుడు
  • చూచి
  • తాత్పర్యం
  • కలవాడు
  • విశేషం
  • బ్రాహ్మణులు
  • బ్రాహ్మణ
  • విల్లు
  • అర్జునుని
  • అయిన
  • నన్నయ
  • కొందరు
  • మత్స్యయంత్రాన్ని
  • బ్రాహ్మణుల
  • ఉన్న
  • విధంగా
  • మిక్కిలి
  • జూచి
  • ద్రౌపదిని
  • చేసి
  • ధనుస్సును
  • వంటి
  • ద్రౌపది
  • కాదు
  • అనగా
  • అతని
  • ఇట్టు
  • వచ్చి
  • గొప్ప

Extractive Summary:

తాత్పర్యం: దట్టమైన బూడిద నడుమ నిప్పు కణాలవలె (బ్రాహ్మణ (శ్రేష్టుల మధ్య పాండవు లైదుగురూ స్పష్టంగా తెలియరాకుండా ఉండటం చూచి, ఆ యాదవ (్రేష్టు డైన శ్రీకృష్ణుడు సంతోషంతో వాళ్ళను గుర్తించి, అర్జునుడు ఈ (ద్రౌపదిని చేపట్టగలడని కూడ మనస్సులో అనుకొన్నాడు. ఈ మహావీరులంతా ఉండగా ఈనాడు ఇక్కడ ఒక (బ్రాహ్మణుడికి కన్యకను ఎందు కిచ్చాడు? 195 ప్రతిపదార్థం: తాల+ఆభము= తాటిచెట్టు వంటిది; అగు; విల్లు: తాల్చి; విరోధులన్‌: ఎగచుచున్‌= తోలుచు; ఉన్నవాడు; ఇంద్ర, తనయుండు= ఇంద్రుని కుమారు డైన అర్జునుడు; ఆతని; కెలన= ప్రక్కన; మహా, వృక్ష హస్తుండు+ఐ= గొప్ప చెట్టును చేత కల వాడై; ఉన్న; వీరుండు; వృకోదరుండు= భీముడు; యం(త్రంబుజ= మత్స్యయం(త్రమును; నరుండు== అర్జునుడు; ఏసిన+అప్పుడు= కొట్టినప్పుడు; పోయిన; ఆ, గౌర, వర్గుండు= ఆ పసుపు పచ్చని వన్నె కలవాడు; యమ, తనూజుండు= యముని పుత్రు డైన ధర్మరాజు; ఆతని తోడన= అతని వెంట; అరిగిన= వెళ్ళిన; ఇరువురున్‌= ఇద్దరును; కవలవారు= నకుల సహదేవులు; అర్క, (ప్రకాశతేజాలు= సూర్యకాంతివంటి తేజస్సు కలవాళ్ళు; అనిన; లక్క, ఇంటన్‌; అని, దాహంబునన్‌= నిప్పు మంటనుండి; ఈ, మహాత్ములు; ఎట్టు: బ్రదికిరి+ఒక్కొ; ఎట్టి, పుణ్యదినమొ; ఏవురన్‌=ఐ ఐదుగురిని; చూచితిమి:; అనుచు; హలధరుండు= నాగలిని ధరించినవాడు - బలరాముడు; సంతసిల్లె= సంతోషించాడు.

Chunk 36 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0351-0360.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 26810

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [33]

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • కాని
  • ప్రతిపదార్థం
  • ఉన్న
  • చూచి
  • అర్జునుడు
  • విశేషం
  • వచ్చి
  • శ్రీకృష్ణుడు
  • ఇట్టు
  • అన్నాడు
  • నీవు
  • విధంగా
  • బ్రాహ్మణ
  • అయిన
  • ద్రౌపదిని
  • ధర్మరాజు
  • అర్జునుని
  • అనగా
  • సాధ్యమా
  • నున్న
  • భిక్ష
  • మీరు
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • అప్పుడు
  • తాత్సర్యం
  • నడుమ
  • ఇట్లా
  • ఆదిపర్వము
  • ఇతరులకు

Extractive Summary:

తాత్పర్యం: నా యెదుట చక్కగా నిలిచి, యుద్దంచేయటానికి పరశురామునికి, దేవేంద్రునికి, కుంతి కొడు కైన అర్జునునికి మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది కాని, గొప్పభుజశక్తితో న న్నెదుర్కొనటానికి ఈ భూమిమీద ఇతరులకు సాధ్య మవుతుందా? 207 ప్రతిపదార్థం: పరులకున్‌= ఇతరులకు (శత్రువులకు అని దుర్యోధనపరమైన చమత్కారార్థం); దుష్కరంబు+అయిన= చేయటానికి అలివి గానిదైన; భాసుర, కార్యము= గొప్పపని; చేసి; ఈ; ధరణి, సుర+అన్వ్నయ+ఉత్తముండు= ఈ బ్రాహ్మణ వంశ మందలి శ్రేష్టుడు; తత్‌+స్వయంవరంబునన్‌= ఆ స్వయం వరంలో; వారిరుహ+ఆయత, నేత్ర= పద్మాలవంటి విశాలాలైన కన్నులు కలదానిని; కృష్ణన్‌= (ద్రౌపదిని: ధర్మవిధిన్‌= ధర్మం'ప్రకారం; పత్నిగాన్‌= భార్యగా; పడసె= పొందాడు: ఇంకన్‌: వీనిన్‌: అనవద్య, పరా[్రమున్‌= సాటిలేని పరాక్రమం కలవాడిని; ఆక్రమింపన్‌+కన్‌= జయించటానికి; ఎవ్వరికిని= ఎవరికైనా; చన్న= సాధ్యమా; చెపుడు+అయ్యా. తాత్పర్యం: ఇతరులు చేయటానికి సాధ్యం కాని గొప్పపని చేసి ఈ (బ్రాహ్మాణ(్రేష్పుడు ఆ స్వయంవరంలో పద్మాల వంటికన్నులు కల ద్రౌపదిని ధర్మమార్గంలో భార్యగా పొందాడు.

Chunk 37 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0361-0370.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 27588

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [156]

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ద్రుపదుడు
  • ప్రతిపదార్థం
  • మిక్కిలి
  • ధర్మరాజు
  • విని
  • ద్రౌపదిని
  • కలవాళ్ళు
  • ధర్మ
  • అతడు
  • అయిన
  • వాళ్ళు
  • కాని
  • అన్నాడు
  • వచ్చి
  • ద్రౌపది
  • ఇట్టు
  • రాజు
  • ద్రుపదుండు
  • వివాహం
  • విధంగా
  • బ్రాహ్మణ
  • నీవు
  • అర్జునుడు
  • ట్లనియె
  • అనియె
  • ద్రుపద
  • అనిన
  • తెలిసికొని
  • పంపాడు

Extractive Summary:

అతడు భీమార్జునద్రౌపదుల వెనుకనే వచ్చి, ఇతరులు తనను చూడకుండ, ఆ కుమ్మరివాని యింట్లో ఉండి, వృత్తాంత మంతా (గ్రహించి, వెళ్ళి 'ద్రుపదునితో ఈ విధంగా చెప్పాడు. ఆశ్చర్యకర మైన ఆ మత్స్యయంత్రాన్ని తన పరాక్రమంతో ఆ విధంగా పడగొట్టిన మహావీరుడిని అతడు చూడగోరుతున్నాడు. తననుగురించి సొటివాడైన (ద్రుపదరాజుకే చెప్పుతాడు కాని ఇతరులకు చెప్పని ఆత్మాభిమాని, 'మీరాజు పెద్దగా ఆలోచించి ఈ చిన్న నియమాన్ని పెట్టా'డని తన జొన్నత్యాన్ని తెలిపాడు; నియమమే ముఖ్యమన్నాడు కాని (ద్రుపదుడు ఇతర వివరాలను (ప్రకటించలేద కదా.

Chunk 38 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0371-0380.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 26229

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [57]

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • అయిన
  • ఇట్టు
  • దాని
  • ధర్మరాజు
  • భార్య
  • ఉన్న
  • అనియె
  • ద్రుపదుడు
  • అన్నాడు
  • వెళ్ళి
  • మిక్కిలి
  • చేసి
  • అనినన్‌
  • విశేషం
  • అనగా
  • కన్నులు
  • కన్యక
  • చూచి
  • దేవేంద్రుడు
  • ఇట్టా
  • కలవాడు
  • పూర్వం
  • ముని
  • ధర్మం
  • కాదు
  • అనిన
  • నాలాయని
  • నీకు

Extractive Summary:

తాత్పర్యం: అని అనగా ఆ ద్రుపదునితో వ్యాసుని ఎదుట ధర్మరాజు ఈ విధంగా పలికాడు. ముల్లోకాలచే నమస్కరించ దగినవాడు, మూడుకాలాలో (ప్రవర్తిల్లే విజ్ఞానానికి నిధి అయిన ఈ వేదవ్యాసుడు ఆలోచించి ఏది ఆజ్ఞాపిస్తే అదే ఇప్పుడు చేయదగింది* అని పల్కగా విని, ఆ ముని(శ్రేష్టుడు (ద్రుపదునితో ఇట్టా అన్నాడు. తాత్సర్యం:; ఈ విధంగా ఆ కన్యకవెంట వెళ్తూ దేవేంద్రుడు- ఎదుట హిమాలయ పర్వతపు గుహలో నిర్మించబడిన రత్నపుటరుగుమీద సింహాసనంపై కూర్చొని యువకునిరూపంలో ఒక యువతితో జూదమాడుతున్న పరమేశ్వరు డిని చూచి, అతడిని సాధారణ యువకుడిగానే భావించి దేవేంద్రుడు మిక్కిలి కోపించి ఇట్టా అన్నాడు.

Chunk 39 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0381-0390.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 24888

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • కలవాడా
  • మిక్కిలి
  • వివాహం
  • అయిన
  • బంగారు
  • వివాహ
  • ధ్వని
  • చూచి
  • విశేషం
  • ఉన్న
  • ద్రౌపదీ
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • అంతులేని
  • శివుడు
  • దేవతల
  • నకుల
  • ద్రౌపది
  • కాంతి
  • ప్రకాశించే
  • వరుసగా
  • క్రొత్త
  • అన్ని
  • కలది
  • చేసిన
  • ఆదిపర్వము
  • వ్యాసుడు
  • వివాహంబు
  • చేయబడిన

Extractive Summary:

ఆనందాన్ని ఆటంకపరచిన ఈ పొగరుబోతును పట్టి తెమ్మని ఆ కన్యకను పంపగా, అప్పు డామె చేతి స్పర్శతో (ప్రతిపదార్థం: మజియు; సకల, లావణ్య, మూర్తి+ఐ= సమస్త సౌందర్యంయొక్క స్వరూపమై; వారలకు; ఏవురకున్‌=ఐదుగురకు; పత్ని, కాన్‌= భార్య అగుటకు; తపంబు; చేసిన; ఆ+కన్యక; పూర్వ, దేహంబును= ఆ కన్యకయొక్క (తొలుతటి ఇంద్రసేన, ఇప్పటి కృష్ణు మొదటి శరీరాన్ని; చూచి; విస్మితుండు+అయి= ఆళ్ళర్యపడినవా డై; హర్షించి= సంతోషించి; ఉన్న; (ద్రుపదునకు; వెండియున్‌= మరల; కృష్ణద్వైిపాయనుండు= వ్యాసుడు; ఇట్టు+అనియెన్‌; తొల్లి= పూర్వం; నితంతుండు+అను; రాజర్షి కొడుకులు; ఆనంత, బల, పరాక్రములు= అంతులేని బలం, పరాక్రమం కలవారు; సాల్వేయ, శూరసేన, శ్రుతసేన, బిందుసార+ అతిసారులు; అనువారు; ఏవురున్‌= ఐదుగురును; పరస్పర, స్నేహ, వినయంబులన్‌= ఒకరిమీద మరొకరికి కల ్రేము, వినయాలతో; అతి, ప్రసిద్దులు; అయి; పెరుగుచు; కాశినరపతి, కన్యకన్‌; అజిత; అను, దాని; స్వయంవరంబునన్‌; పడసిః= పొంది; వివాహంబు+అయి. 766 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతను విశేషం: ఈ వృత్తంలోని ప్రతిపాదంలో వరుసగా ర, న, భ, గగ అనే గణాలుంటాయి.

Chunk 40 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0391-0400.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 25425

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • పాండవులు
  • మిక్కిలి
  • విని
  • పాండవుల
  • దుర్యోధనుడు
  • విశేషం
  • పాండవులను
  • అయిన
  • పాండవ
  • ఉన్న
  • కలవాడు
  • విధంగా
  • ద్రౌపదిని
  • కలవాళ్ళు
  • వెళ్ళి
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • అందు
  • ఇట్టు
  • ద్రుపదు
  • ఒక్క
  • భీముడు
  • విదురుడు
  • మహాభారతము
  • ద్రుపదుడు
  • సమస్త
  • ద్రౌపది
  • చేసి
  • పరాక్రమం

Extractive Summary:

768 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము తాత్పర్యం: ఆ కథను చెప్పే ఉగ్రశ్రవసుడు, శౌనకుడు మొద లైన మహామునులకు చెప్పాడు: ఆ విధంగా పాండవులు అయిదుగురికి (ద్రౌపదిని ఇచ్చి మహావైభవంగా వివాహం చేయించి, (ద్రుపదుడు ఆ అయిదుగురికి వేరువేరుగా ఎంతో విలువైన మణులు పొదిగిన ఆభరణాలను, బంగారంతో చేసిన పానుపులను, పీటలను, ఇతర వస్తువులను, నూరేసి మదపుటేనుగులను, నూరేసి బంగారు రధాలను, వేయేసి కాంభోజ దేశపు గు(ర్రాలను, శ్రేష్ట మైన వ(స్త్రాలతో అలంకరించిన పదివేల మంది దాసదాసీ జనాలను, లక్ష పాడి ఆవులను, అరణంగా ఇచ్చాడు. పూని; పరాక్రమంబు; ఎసంగన్‌= అతిశయించగా; భూతలనాధులన్‌= రాజులను; ఓర్చిజఐ జయించి; వీరులు+ఐ; ఈ, నవ ఖండ, మండిత, మహీతలము= ఈ తొమ్మిది దీవులతో అలంకరించబడిన భూమండలాన్ని; ఏలుచు; రాజసూయ, మఖము+ఆదిగన్‌= రాజసూయ యాగం మొదలైన; అధ్వర, పంక్తి= యాగాల సమూహం; చేయుచో; ఈవు= నీవు; మానిత, ధర్మ, విధానయుక్తితోన్‌= గౌరవించబడిన ధర్మపద్ధతియొక్క కూడికతో; మానుగన్‌= ఒప్పుగా; పత్నివి= యజ్ఞంవంటి ధర్మకార్య సంబంధం కల భార్యవు; అగుము. ను ల 'నెకలోం స్తత అయిన, దానిన్‌= పుట్టిన దానిని; అనఘ, విధి= దోషం లేని పద్దతిలో: వివాహము+అయి; పాండు, ఫ్‌ ల; (ఆ , బల, సమృద్దులు= మి(త్రబలంతో నిండినవాళ్ళు; అయిరి.

Chunk 41 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0401-0410.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 27462

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [335]

Key Terms:

  • కీర్తి
  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • విశేషం
  • అయిన
  • పాండవులను
  • యుద్ద
  • ధర్మువు
  • విని
  • మిక్కిలి
  • కలవాళ్ళు
  • రాజ్య
  • పాండవుల
  • కాదు
  • అందువలన
  • ధర్మం
  • ద్రోణ
  • ద్రోణుడు
  • అన్నాడు
  • కారణం
  • ప్రతిపాదన
  • వాళ్ళు
  • నీవు
  • ఉన్న
  • అతని
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • చేసిన
  • కూడా
  • దుర్యోధనుడు
  • భీష్ముడు

Extractive Summary:

తాత్సర్యం: అని అంటూ ఉన్న సమయంలో ఆ ద్రోణ కర్ణుల నిద్దరినీ ఆపి, విదురుడు ధృతరాస్ర్రునితో ఈ విధంగా అన్నాడు. మ, బలదేవాచ్యుతసాత్యకుల్‌ దమకు నొప్పన్‌ మిత్రులుం గూర్చు మం త్రులుంగా దైవము మానుషంబుం గల నిత్యుల్‌, నీకు దుర్యోధనా దులకంటెం గడుభక్తు లెంతయు వినీతుల్‌, వీరు లప్పాందుపు న ్ష్‌ 45 త్తులు నీపుక్తుల కారె! ద్రేయు లజేయు లెవ్వరికి దేవసముల్‌ సమరాంతరంబునన్‌- త ప్రతిపదార్థం: ఆతనికిన్‌* ఆఅర్జునునికి; అగ్రజుండు= అన్న; భిముండు; ఆయత, బాహుండు= పొడవైన చేతులుకలవాడు; పోరులందు= యుద్దాలలో; అ(గ్రణి= ముందుండేవాడు; నాగ+అయుత, సత్తుండు= పదివేలఏనుగుల బల మంతటి బలం కలవాడు; ఉద్దత యుగ+అంత, కృత+అంత, నిభుండు= విబ్బంభించిన ప్రళయకాల యమునితో సమాన మైనవాడు; ఆ+వాయుజ, సవ్యసాచులన్‌= ఆ భీమార్జునులను; అవార్య, బల+ఉన్నతిన్‌= అడ్డగింపరాని బలాతిశయంతో; పోలుచు+ఉన్న: మాద్రేయులు= నకులసహదేవులు; దేవు సముల్‌= దేవతలతో సమాన మైనవాళ్ళు; సమరశఅంతరంబునన్‌= యుద్ద మధ్యంలో; ఎవ్వరికి; అజేయులు= జయించటానికి సాధ్యం కానివాళ్ళు.

Chunk 42 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0411-0420.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 25710

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • విశేషం
  • పాండవులకు
  • మిక్కిలి
  • భీష్ముడు
  • పాండవులను
  • అయిన
  • విదురుడు
  • పాండవులు
  • శ్రీకృష్ణుడు
  • పాండవుల
  • నీవు
  • దుర్యోధనుడు
  • అన్నాడు
  • తాత్సర్యం
  • ద్రోణ
  • మొదలైన
  • వాసుదేవ
  • భీష్మ
  • కురు
  • ధర్మరాజు
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • మహాభారతము
  • ప్రతిపదార్హం
  • కూడా
  • విని
  • ఇట్టు
  • ఇట్టా
  • ధర్మ

Extractive Summary:

65 ప్రతిపదార్హం: సర్వలోక, కర్మసాక్షి= సర్వజనులయొక్క కర్మములకు సాక్షి అయినవాడు; ఈ, కృష్ణుండు; సాక్షి, కాగ: మీకు; సకల, వృద్ద, రాజుల+ఒద్దన్‌= ఆందరుపెద్దలయొక్క, రాజులయొక్క ఎదుట; అర్జరాజ్యము; ఇచ్చితిన్‌; పాండురాజ, విభవము+ఎల్ల= పాండురాజుయొక్క ఐశ్చర్యాన్నంతా; రమణన్‌= సంతోషంతో; కొనుండు= తీసికొనండి. 72 ప్రతిపదార్ధ్హల: తుహిన, హారి, సుధారుచిన్‌= మంచువలె మనోహర మైన సున్నపుకాంతిచేత; ఇందు, రోచిః:+ఆకుల, శళికాంత; వేది, పృథు, కుంజ, గళలత్‌+జల, నిర్మరంబులన్‌= చంద్రుని కిరణాలచే కలత నొందిన (కరగిన) చం(ద్ర కాంత మణుల తిన్నైలు కల పెద్ద పొదరిండ్లనుండి జాలువారుతున్న నీటి'ప్రవాహాలచేత; విలసిత, జూహ్నవీ, విమల, వీచి, విలోల, లసత్‌+పతాకలన్‌= మెరుస్తున్న గంగానదియొక్క నిర్మలా లైన తరంగాలవలె చలిస్తూ (ప్రకాశించే జెండాలచేత; తత్‌+పురీ, భవనముల్‌= ఆ పట్టణంలోని మేడలు; అలఘుతరంబులు+ఐ= మిక్కిలి గొప్పవై; ఉన్నతిన్‌= ఎత్తులో; హిమశైలమున్‌= హిమాలయపర్వతాన్ని; పోలి; పొలుపు+అగున్‌= ఒప్పి ఉంటాయి. ఉన్నప్పటికి; ధర్మ+అర్హములకున్‌= ధర్మానిక్షీ అర్హానికీ; ఇదియు+అ= ఈ పట్టణమే; ఆస్పదంబు=జ ఉనికిపట్టు; నావ అని అనేటట్టు; వర్షత్రయ+అవిరుద్దులు+ఐన= ధర్మార్ధకామాలు మూడింటికీ విరోధులు కొని -అంటే ఆ మూడుపురుషార్జాలలో ఆసక్తి కలవా శృయిన; జనులకు; ఆ+పురంబుజ ఆ ఇం(ద్రప్రస్టపురం; ఎంతయున్‌= మిక్కిలి; ఒప్పున్‌, తాత్సర్యం: మన్మథునికి సహాయంచేసేవాళ్ళవలె-అందమై, కఠినాలైనస్తనాలచేతా, పదు నైన చూపులచేతా, ఎ(ర్రనై మనోహరా లైన పెదవులచేతా, మదంయొక్క ఒయ్యారంతో మెల్ల నైన నడకలచేతా, పెద్ద పిరుదులచేతా, గర్వంతో తడబడే మాటలచేతా, జనుల మనస్సులను కలవరపరిచే (స్త్రీలను కలిగి, కామభోగాలన్నిటికీ ఏకాంతమందిరంవలె ఉండి, 'ధర్మార్జాలకు ఇదే స్టానం' అన్నట్టు, ధర్మార్థకామాలు మూడింటిలోనూ ఆసక్తు లైనవాళ్ళకు ఆ ఇం(ద్రప్రస్థపురం ఎంతో తగి ఉన్నది.

Chunk 43 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0421-0430.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 25834

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • మిక్కిలి
  • విశేషం
  • కలవాడు
  • చేసి
  • తత్‌
  • కలవా
  • కలది
  • ళ్ళయి
  • ధర్మరాజు
  • మీకు
  • బ్రాహ్మణ
  • తాత్సర్యం
  • ధర్మ
  • మహాభారతము
  • వేదం
  • సమాన
  • ఆదిపర్వము
  • ప్రతిపదార్హం
  • కలిగేటట్టు
  • అయిన
  • అయింది
  • వాళ్ళు
  • నారదుండు
  • విధంగా
  • బ్రహ్మదేవుడు
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • మహీసుర
  • అధ్యయన

Extractive Summary:

ఆదిపర్వము - అష్టమాశ్వానము 799 (ప్రతిపదార్ధం: తమమున్‌= చీకటిని; అడంచుచున్‌; వెలుంగు; తత్‌+*పుర గోపుర, శాతకుంభ, కుంభముల, విచిత్ర, సత్‌+మణి, గభస్తీ, వితానములన్‌= ఆ పుర ద్వారగోపురాల యొక్క బంగారు కలశాల చిత్రవిచిత్రా లైన మంచి మణుల కాంతుల సమూహాలచేత; విచిత్ర, వర్షములు+అగు= నానావిధా లైన రంగులు కల వైన; ఆత్మవాహముల= తన గుర్రాలను; నమ్మక; పల్మలయున్‌= అనేకసార్జు; చూచి; అన్య, వాహములు+అని= ఇతరా లైన గుర్రాలని; హరిదశ్వుడు= పచ్చనిగు(ర్రాలు గల సూర్యుడు; ఎప్పుడున్‌= ఎల్లప్పుడు; సంశయ, ్రణిహిత+ఆత్ముండు= సందేహంలోఉంచబడిన మనస్సు కలవాడు; అగున్‌. తాత్పర్యం: చీకటిని అణచివేస్తూ వెలుగుతున్న ఆ ఇం(ద్రప్రస్థపుర ద్వార గోపురాలమీది బంగారుకలశాలకు పొదిగిన చిత్రవిచిత్రా లైన రత్నకాంతుల సమూహం వలన తన గుర్రాల రంగు నానావిధాలుగా మారిపోగా, పసుపుపచ్చ గుర్రాలు గల సూర్యుడు, అనేక పర్యాయాలు తన గుర్రాలను చూచుకొని, అవి తన గుర్రాలని నమ్మక, వేరే గుర్రాలని ఎప్పుడూ సంధేహపడుతుంటాడు. నిలిచినవా డై; మీకు+ఇష్టంబు+ఐన; వరంబు; ఇచ్చెద; వేడుండు" అనిన' వారలు; వారిజ+ఆసనునకు= నీటినుండి పుట్టినపద్మాన్ని పీరంగా గల ఆ (బ్రహ్మదేవునికి; ముకుళిత, కర కమలులు+అయిజ ముడిచిన కమలాలవంటిచేతులుకలవా ళ్ళయి; దేవా!

Chunk 44 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0431-0440.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 26091

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • అర్జునుడు
  • తిలోత్తమ
  • విశేషం
  • అయిన
  • పాండవులు
  • లేదు
  • ద్రౌపది
  • ఒకరు
  • ఉన్న
  • దొంగలను
  • సుందోపసుందు
  • తాత్సర్యం
  • కారణంగా
  • తీసికొని
  • ప్రతిపదార్హం
  • వధియించి
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • కోపంతో
  • చేసిన
  • సుందోపసుందులు
  • విని
  • విచారించి
  • కారణం
  • చేసే
  • నమస్కరించి
  • కావున
  • అప్పుడు
  • అతడు

Extractive Summary:

(ప్రతిపదార్హం: అనిన= అని చెప్పిన; నారదమహాముని; పల్కు= మాట; చేకాని= (గ్రహించి -అనగా అంగీకరించి; రాజ, నుతులు= రాజులచే కొనియాడబడేనాళ్ళు; పాండురాజసుతులు= పాండురాజుయొక్క కుమారులు- పాండవులు; విమల, బుద్దిన్‌= నిర్మల మైన మనస్సుతో, ఒడంబడి= ఒప్పుకొని; ఏవుర, అందును= పాండవులు అయిదుగురిపట్ల; ద్రోవది; ప్రీతితోన్‌= (ప్రేమతో; తాన్‌= తాను; ఒక్కొక్క, ఇంటన్‌; ఒక్క, ఏండు= ఒక సంవత్సరం; (క్రమమునన్‌= వరుసగా; ఉండను ఉండటానికి; కమల+అక్షి= పద్మాలవంటి కన్నులుకలది- (ద్రౌపది; ఎవ్వరి, ఇంటన్‌; తాన్‌, ఉండెన్‌)్‌ ఆ+ఇంటివలనన్‌= ఆ ఇంటివైపు; పెజవారు= ఇతరులు; చనకు౦డన్‌= వెళ్ళకుండా; ఎజు(గకజ తెలియక; చనిరి+ఏని= వెళ్ళినట్టయితే; వెలయంగ= ఒప్పుగా; పండ్రెండు నెలలు; తీర్థసేవ; చేయుచును; విశేష (వ్రతంబులు; ధీర, వృత్తిన్‌= ధైర్యంతో; చలుపువారుగాను= చేసేవాళ్ళుగా; సత్‌+ముని+ఇంద్రు, ఒద్ద= నారదమహామునిఎదుట; సమయంబు= (ప్రతిజ్ఞ; చేసిరి. తాత్సర్యం: ఈ విధంగా హితోపదేశం చేసి నారదుడు వెళ్ళగా పాండవులు తమ ప్రతిజ్ఞను తప్పక పాలిస్తూ సుఖంగా వెంటనే ధనుస్సు తీసికొని నావెంట రమ్ము' అని ఆ బ్రాహ్మణుడు అనగా ధర్మరాజు (ద్రౌపదితో కూడి ఆయుధాలఇంట్లో ఉన్నాడనీ,అక్కడికివెళ్ళి ధనుస్సును తీసికొనటం తప్పనీ తెలిసికూడా, అర్జునుడు విఫ్రునిఏడ్పు వినలేక తన ధనుస్సును తీసికొనటానికి ఆయుధా లున్న ఆ ఇంటికి అప్పుడు వెళ్ళాడు.

Chunk 45 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0441-0450.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 24212

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్జునుడు
  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • చూచి
  • ఉన్న
  • విశేషం
  • అందు
  • చేసి
  • వెళ్ళి
  • నాగకన్యక
  • ఇట్టు
  • కాదు
  • తాత్సర్యం
  • నేను
  • అయిన
  • సముద్ర
  • ప్రతిపదార్హం
  • స్నానం
  • ఉలూచి
  • జూచి
  • అన్ని
  • అనగా
  • ఉన్నది
  • విని
  • నీకు
  • వసియించి
  • తత్‌
  • అర్జునుడిని
  • కన్నులు
  • ప్రేమతో

Extractive Summary:

తాత్పర్యం: హోమం చేయపూని వెలుపలికి వచ్చిన ఆ పార్టుడిని, ఇంద్రనీలంవలె అంద మైన నల్లటిశరీరంగలవాడిని, ఐరావతంతొండంవంటి పెద్దబాహువులు కలవాడిని చూచి, కమలాలవంటి కన్నులు కల నాగకన్యక, కామపరవశ అయి అతడిని పట్టి లాక్కొని నాగపురానికి వెళ్ళి అంద మైన తన మేడలో (ప్రేమతో ఉంచంది. తాత్సర్యం: ఈ విధంగా ఉన్న అర్జునుడు ఒకనాడు తపోధను లైన బ్రాహ్మణులతో కలిసి ఆ మణిపూరపురానికి లైన ఈ అయిదు తీర్చాలను నూరేండ్లనుండి భయంకరా లైన మొసళ్ళు ఆ(క్రమించాయి.

Chunk 46 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0451-0460.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 26930

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • వెళ్ళి
  • విశేషం
  • అంటే
  • విని
  • అర్జునుడు
  • శ్రీకృష్ణుడు
  • మిక్కిలి
  • చూచి
  • వచ్చి
  • అర్జునుడిని
  • మేము
  • అయిన
  • కలవాడు
  • కలవాడిని
  • విధంగా
  • దయతో
  • సుభద్ర
  • కూడా
  • ముని
  • అష్టమాశ్వాసము
  • ఇట్టు
  • తాత్సర్యం
  • ఎంతో
  • మీకు
  • అందు
  • భక్తితో
  • నాకు
  • తత్‌

Extractive Summary:

తాత్పర్యం: అక్కడికివెళ్ళి నల్లకలువవంటి నల్లనిశరీరం కలవాడు, పద్మాన్ని బొడ్డుగా కలవాడు, పద శ్రంవంటి కన్నులు కలవాడు నాకు మంచిస్నేహితుడు అయిన శ్రీకృషుడిని చూచి, జన్మ సఫలత పొందేటట్టు, పాపాలు పోగొట్టుకొంటా ననీ- ఇదివరకు గదుడు అనేవాడు చెప్పగా తిలోత్తమకంటె రూపవతి, సుగుణాలరాశి అని విన్న ఆ అందమైన నడక గల సుభద్రను చూచేవేడుక కూడ కల దనీ- శ్రీకృష్ణునిదయతో తన కోరికకూడా (సుభద్రను చేపట్టాలన్నకోరిక) నెరవేరుతుం దనీ- ఎంతో సంతోషించి అర్జునుడు ఆ ద్వారకానగరానికి వెళ్ళాలని నిశ్చయించాడు. 836 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ప్రతిపదార్థం: తత్‌+పురీ, జనులు= ఆ ద్వ్యారకానగర (ప్రజలు; ఎల్లవారలున్‌= అందరూ; పాలుపుగన్‌= అందంగా; పూసి= మైపూతలు పూసుకొని; కట్టి= వ(స్త్రాలు కట్టి; తాడి= సొమ్ములు ధరించి; భూరి, విభూతి= గొప్పసంపద; ప్రకాశితంబు, కాన్‌= ప్రకటమయ్యేటట్టుగా' కలయంగన్‌= కూడగా; కాంస్య, మృదంగ, ముకుంద, వేణు, కాహళ, పటహ, ధ్వనుల్‌= కంచుతాళాలయొక్క, మృదంగాలయొక్క, ముకుంద వాద్య విశేషాలయొక్క, పిల్లన([గ్రోవులయొక్క, కాహళవాద్యాలయొక్క, తప్పెటలయొక్కశబ్దాలు; చెలంగన్‌= వ్యాపించగా; ఆటలున్‌, పాటలున్‌; ఒప్ప; రైవతక+అద్రికిన్‌; ఉత్సవంబుతోన్‌; చని= వెళ్ళి; అర్భనలు= పూజలు: చేసిరి. తాత్పర్యం: ఈ విధంగా వెళ్ళి శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునిగూర్చి ఆలోచించి, ఆతనిదగ్గరకు వెళ్ళి, అతడిని వెంటబెట్టుకొని, ఆ పర్వతమందలి అందమైన ప్రదేశాలను చూపుతూ విహరించాడు.

Chunk 47 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0461-0470.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 26919

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • సుభద్ర
  • అర్జునుడు
  • శ్రీకృష్ణుడు
  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • విశేషం
  • అందు
  • సంపా
  • అంటే
  • అర్జునునికి
  • చేసి
  • అయిన
  • గాంధర్వ
  • తరువాత
  • ముని
  • అర్జునుడిని
  • వసుదేవ
  • సంతసిల్లి
  • ప్రతిపదార్హం
  • చేయటానికి
  • నాకు
  • జేసి
  • శ్రీమదాంధ్ర
  • నన్నయ
  • నీకు
  • సుభద్రన్‌
  • తత్‌
  • పద్మాలవంటి
  • కలవా
  • ఉన్న

Extractive Summary:

187 ప్రతిపదార్థం: అమరావతికిన్‌= (దేవేంద్రుడిరాజధాని) అమరావతీనగరానికి; ఎన= సాటి; అనంగన్‌: ఈ+వసుమతిన్‌= ఈ భూమిమీద; పరంగు= ఒప్పు; ఇంద్రప్రస్థ, పుర, వరంబు= ఇంద్రప్రస్థం అనేపేరు గల పురశ్రేష్టాన్ని- అంటే గొప్ప దైన ఇం(ద్రప్రస్తపురాన్ని; చూచితిరే; పాండు సుతులు” అందు; సుఖము+ఉన్నవారె= సుఖంగా ఉన్నారా; మా, అత్త: అంభోరుహ+అక్షి= పద్మాలవంటి కన్నులు మనోరధుండు+అయిన= పొందబడిన కోరిక గల వా డైన; ఆ+పార్భున్‌= ఆ అర్జునుడిని; కౌంగిలించుకొని: అక్షయ బాణ తూణీర కౌగిలించుకొని, 'తరుగని బాణాల అమ్ములపాొదితో, ధనుస్సుతో కూడి, వాయువేగం గల గుర్రాలు పూన్చిన ఆ

Chunk 48 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0471-0480.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 25485

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [276, 393]

Key Terms:

  • అర్జునుడు
  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • శ్రీకృష్ణుడు
  • విశేషం
  • యాదవ
  • కలవాడు
  • సుభద్ర
  • యుద్దంలో
  • బలరాముడు
  • సుభద్రకు
  • అంటే
  • సాత్యకి
  • తనకు
  • విధంగా
  • మిక్కిలి
  • అయిన
  • వెళ్ళి
  • ఇంద్రప్రస్థ
  • వచ్చి
  • తాత్సర్యం
  • తోడ్కొని
  • ఎదురు
  • పాండవ
  • కలిసి
  • భర్త
  • వసుదేవుడు
  • వెళ్ళాడు
  • కన్నులు
  • విని

Extractive Summary:

ప్రతిపదార్థం: భరత, కుల+అ(గ్రణి= భరతవంశశ్రేష్టుడు; పాండవ, సింహంబు= పాండవ(్రేష్టుడు; సర్వ, ధర గ్రజ్తుండు= అన్నిధర్మాలు తెలిసినవాడు; సవ్యసాచి= అర్జునుడు; తన, మేనమజదలి; ధవళ+లఅక్షిన్‌= తెల్లని కన్నులు కలదానిని- అంటే అందమైన కన్నులు కల దానిని; తోడ్కొని; చనియెన్‌; ఆతనికి; అది; చనదె= తగదా; చెపుండ= చెప్పండి; ఆ+పార్చు, పిజుంద= ఆ అర్జునునివెనుక; మీరు+అరుగంగ= మీరు వెళ్ళగా- అంటే దండెత్తి వెళ్ళగా; వాడు; ఆహవమునన్‌= యుద్దంలో; అంత, అ(శ్రమ, సాధ్యుండు+ఎ= అంత సులభంగా లొంగేవాడా; వానిన్‌; అఖిల+అస్త్ర, విదుండు= అన్ని అస్రాలు తెలిసినవాడు" (ద్రోణ+ఆచార్య శిష్యుండు; జితకాళి= యుద్దంలో జయించి (ప్రకాశించేవొడు; అని; చెప్ప; వినరె; వలవదు= వద్దు, ఉడుగుండు= (మీప్రయత్నం) మానుకోండి; అనిన; వామను, పలుకు= శ్రీకృష్ణునియొక్కమాట; అను; వేలన్‌= చెలియలికట్టను: వృష్టి భోజ, యాదవ+అంబు రాశి= వృష్టి భోజ, యాదవ వంశాల వా ళ్ళనే సముద్రం; గడవదు+అయ్యె= దాటదాయెను; అవిజేయుండు= జయింపసాధ్యం కానివాడు; ధనంజయుండు= అర్జునుడు; అభిమత+అర్హ, సిద్ధిన్‌= ఇష్ట మైన కోరిక సఫలం కావటాన్ని; పొంది. తాత్పర్యం; అభిమన్యుడు పుట్టినపుడు జరిపిన పండుగలో స్వచ్చ మైన క్షీర్తి గల ధర శరాజు- మహానందంతో (బ్రహ్మదేవునివంటివాళ్ళు వేదవేత్త లైనవాళ్ళు, ఎల్లప్పుడు (వ్రతాలు చేసేవాళ్ళు అయిన బ్రాహ్మణ శ్రేష్టులకు బంగారు ఆభరణాలు, పదివేల గోవులు సమృద్దిగా ఇచ్చాడు, వ. సారమతు లైనవాళ్ళు అభిమన్యు మరణానంతరం అతని సంతానాన్ని రక్షించటంలో చూపించే దయ ఇక్కడ వస్తుధ్వని, వ, _ అంత ధ్రుపదరాజనందనయుం గ్రముంబునం బాందురాజనందనులవలనం బ్రతివింధ్య శ్రుతసోమ శ్రుతకీర్తి

Chunk 49 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0481-0490.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 26865

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [123, 157]

Key Terms:

  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • నేను
  • ఖాండవ
  • నాకు
  • శ్వేతకి
  • అన్నాడు
  • నీవు
  • మిక్కిలి
  • విధంగా
  • ఖాండవవనాన్ని
  • ఇష్ట
  • అయిన
  • నీకు
  • కూడిన
  • ట్లనియె
  • ఇట్టు
  • వెళ్ళి
  • అంటే
  • అనిన
  • యజ్ఞం
  • విశేషం
  • అన్ని
  • అనియె
  • అర్జునుడు
  • తాత్సర్యం
  • బ్రాహ్మణుడు
  • అనగా
  • చేసి
  • శ్రీమదాంధ్ర

Extractive Summary:

ఆ (బ్రాహ్మణుడు వాళ్ళతో ఈ విధంగా అన్నాడు. 237 ప్రతిపదార్థం: అనిన; నీకు; ఎద్ది, భోజనంబు= ఎ భోజనం; ఇష్టంబు; దానిన్‌+అజ దానినే; పెట్టైదము: అడుగుము; అనిన; వారికిన్‌: ఆ+విఫ్రుండు= ఆ బ్రాహ్మణుడు; ఇట్టు+అనియె, ఇ క్‌ 4 జి =, తాత్పర్యం: అనగా, నీక్సు ఏ భోజనం ఇష్టమో దానినే పెడతాము అడుగుము' అని అనగా వారితో ఆ బ్రాహ్మణుడు ఈ విధంగా అన్నాడు. ఆ కారణంవలన అన్ని ప్రాణులు ఈ వనంలో సుఖంగా ఉంటాయి.

Chunk 50 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0491-0500.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 24106

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [178]

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • దేవేంద్రుడు
  • ప్రతిపదార్థం
  • అర్జునుడు
  • చూచి
  • సమూహం
  • విశేషం
  • మిక్కిలి
  • భయంకర
  • అయిన
  • బాణాల
  • అప్పుడు
  • ఉన్న
  • కలవాడు
  • ప్రతిపదార్హం
  • పెద్ద
  • దివ్య
  • గొప్ప
  • తత్‌
  • మంటల
  • అనేక
  • ఖాండవవనానికి
  • వాడి
  • అర్జునుని
  • విధంగా
  • ఆదిపర్వము
  • ఆకాశంలో
  • వడిన్‌
  • భయపడి
  • మేఘాల

Extractive Summary:

తాత్పర్యం: భయపడి తల్లిని తన తోకలో కరపించుకొని ఆకాశంలో పరుగెత్తే ఆ అశ్వ సేనుడిని అర్జునుడు చూచాడు. 279 ప్రతిపదార్థం: బలవైరి= దేవేంద్రుడు; కృష్ణు, పైన్‌; పార్టు, పైన్‌; కడు= మిక్కిలి; అలిగి= కోపించి; పంచినన్‌= ఆజ్ఞాపించగా సుర గరుడ+ఉరగ+శఅసుర, సిద్ద, గంధర్వులు; కలయంగన్‌= కలిసి; పన్ని= యుద్దం చేయటానికి వ్యూహం తీర్చి; కడంగి=ఐ పూని ఆర్భుచున్‌= అరుసూూ; తాంకి= ఎదుర్కొని; ఉ(గ్ర+ఆహవంబు= భయంకర మైన యుద్దం; చేసినన్‌; పార్టుండు= అర్జునుడు" తన దివ్య, బాణ, శక్తిన్‌= తనయొక్క దివ్యమైన బాణాల శక్తిచేత; అమరులన్‌= దేవతలను; చెచ్చెరన్‌= తత్‌క్షణమే; భంజించెన్‌= ఓడించాడు; చ(క్ర, ధరుండును= శ్రీకృష్ణుడుకూడా; చక్ర, బలంబున= చక్రాయుధంయొక్క బలంచేత; గరుడ+ఉరగ+అసుర ఖచర, వరులన్‌= శ్రేష్ట లైన గరుడులను, నాగులను, అసురులను, ఆకాశసంచారులను; విగత, దర్పులన్‌= కోల్పోయిన గర్వం కలవాళ్ళనుగా; చేసెన్‌; ఆ+ఇద్దణకు= ఆ కృష్ణార్దునులకు; సుర+అసుర+-ఈశులు+ఎల్ల= దేవదైత్సనాయకులంతా; భీతులు+అగుట= భయం పొందినవాళ్ళు కావటం; చూచి; సుర, గణ+ఈశ్వరుండు= దేవతా సమూహాల ప్రభువు- దేవేంద్రుడు" పెద్దయు విస్మిత హృదయుండు= ఆశ్చర్యం పొందిన మనస్సు కలవాడు; అయ్యె. _ నిశితశరవర్షమున ను । గ్రశిలావర్షమ్ముం జిత్రగతి నస్తకలా కుశలుండు నరు డశ్రమమునం 1 బ్రశాంతిం జొందించె నమరపతి వెరంగందన్‌, 281 ప్రతిపదార్థం: అస్త్ర, కలా, కుశలుండు= బాణ ప్రయోగ కళలో నేర్పరి అయినవాడు, నరుండు= అర్జునుడు; నిశిత శర వర్షమునన్‌= వాడి అయిన బాణ వర్షంచేత; చిత్ర, గతిన్‌= ఆశ్చర్యకర మైన విధంగా; ఉగ్ర, శిలా, వర్మమ్మున్‌= భయంకర మైన రాళ్ళవానను; అమర, పతి= దేవేంద్రుడు; వెరంగు+అందన్‌= ఆశ్చర్యంపొందగా; అశ్రమమునన్‌= శ్రమలేకుండా- సులువుగా; ప్రశాంతిన్‌+పొందించెన్‌= అణగిపోయేటట్టు చేశాడు తాత్పర్యం: బాణ ప్రయోగకళలో నిపుణు డైన అర్జునుడు, వాడి అయిన తన బాణాల వర్షంతో ఆశ్చర్యకరంగా, భయంకర మైన ఆ రాళ్ళవానను దేవేంద్రుడు కూడ ఆశ్చర్యపడేటట్టు అవలీలగా అణగించాడు.

Chunk 51 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0501-0510.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 24845

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [108, 266, 324]

Key Terms:

  • తాత్పర్యం
  • ప్రతిపదార్థం
  • చూచి
  • అంటే
  • నీవు
  • నలుగురు
  • అయిన
  • ఉన్న
  • విని
  • మేము
  • అనిన
  • వచ్చి
  • నీకు
  • విశేషం
  • జరిత
  • భార్య
  • మాకు
  • ఖాండవ
  • ముని
  • ట్లనియె
  • ఇట్టు
  • ఇట్టా
  • ప్రతిపదార్హం
  • తాత్సర్యం
  • అన్నాడు
  • మందపాలుండు
  • జూచి
  • వెళ్ళాడు
  • లపిత
  • శ్రీమదాంధ్ర

Extractive Summary:

పరమ, మునులు; అయిన; నర, నారాయణులు; కృష్ణ నామంబులన్‌= కృష్ణులు అనే "పేర్లతో: ఉర్వరన్‌= భూమియందు(పై): ఉదయించిరి= పుట్టారు; నీకు; ఆ+ఇరువుర= ఆ ఇద్దరియొక్క* పేర్మియును= గొప్పతనం; వింతయే= ఆశ్చర్యకరమా? " ఓ వైశంపాయనమహర్షీ; మయ, భుజగ, మోక్షణము= మయునియొక్క, పామైన అశ్చసేనునియొక్క విముక్తి- అంటే మయుడు, అళ్ళసేనుడు ఆ దావాగ్నినుండి తప్పించుకొని బయటపడిన విధం; నిర్ణ్మయముగన్‌= నిశ్చయంగా- అంటే పూర్తిగా? 312 రం: న్‌ ప్రతిపడా క అలములు- చమురు కానివాళ్ళు- అంటే గొప్పవాళ్ళు; నలుగురు; నాలుగువేదమ్ముల; మం(త్రములు; ఒప్పుజ గ్ర /- లు, డా బా న ల ఖ (బ్రహ్మదేవునియొక్క నాలుగు ముఖాలవలె; వెలయంగ= ప్రకాశించగా: సంస్తుతించుచుజ గొప్పుగా స్తోత్రంచెస్తూ ఆ+ అనలున్‌= ఆ అగిదేవుడిని; మాక్షు;ు అభయము; అభయము; అనిరి.

Chunk 52 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0511-0520.txt

OCR Score: 83% Telugu coverage
Characters: 23455

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [158, 178, 184, 188, 191]...

Key Terms:

  • అనిన
  • ఇట్లు
  • విని
  • పద్యము
  • అట్టి
  • కలవాడా
  • కావున
  • ఇట్టు
  • జూచి
  • యవసరంబున
  • మిక్కిలి
  • మొక్కి
  • ప్రతిపదార్థం
  • తాత్పర్యం
  • ప్రకాశించే
  • విద్యా
  • అర్జునుడు
  • వాని
  • వచ్చిన
  • నగుచు
  • సుకవిజన
  • కడంగి
  • కృష్ణార్జునులు
  • దేవతలు
  • మానవులు
  • అనఘులు
  • వచ్చి
  • అర్జునునికి
  • మయుడిని
  • శానకాది

Extractive Summary:

డు బోలువేత 560 ఎ త్న 0 న ఆతని యజ్ఞంబున - 453 ఇంతులగోష్టి నున్న - 671 ట్టు (& (| ఆతని యన్హవిద్యా - 510 ఇట్లు ర్రోవదిచేత - 852 స్త్రువద్యా ఇంతుల నిమిత్తమున - 812 నారాయణుండు _ 846 ఆ తనూజుల - 465 ఇట్లు ణుంటు - ఇందీవరలోచన - 769 ఇట్లు పట్టుకొని - 811 ఆ తరుణి కటాచేక్షణ - 495 ల బి ఇందుం బుట్టిన సుతుండు - 824 ఇట్లు పరమపురుషు - 835 _ పురుషు - ఆ తరుణియందు - 682 ఇందుల క్రిమైయిన్‌ _ 601 న్‌ ఆదిం గోలెను గృష్టువే - 857 ఖై ఇట్లు పరాశరుండు - 707 ఇందు లక్ష్య మెవ్వండేసె - 717 ఇట్లు పాంచాలియందు - 734 ఆ దిక్కున కాక్షణంబ - 59/7 ఇందు సుఖ ముండితిమి - 623 ఇట్లు పాంచాలు బాణవృష్టికి - 553 అఆదిత్యునకు6 బుటత్రి - 674 దిని సంయోగవియోగ -_ 625 ఇంద్రసమానున - 656 ఇట్లు పాండవులు ద్రుపదు - 770 అదిని సం ఇం(ద్రియార్ధంబులం _ జీడ్తీప ఇట్టు పాండుకుమారు లపార - 502 ఆది భరద్వాజాండను ముని - 651 దురో[ధనుండుద్యవిల్లుడను _ 464. *ంథండు నుపింద్రార్జునుల - 888 ఇట్లు పాండురాజు - 436 ఆ దుర్యిధనుండుద్భవిల్టు ఇక్కుమారుండు 702 ఇట్టు పితామహుండు - 806 ఆ ద్రుపదుండు దనకూంతు - 6550 ఇట్లు పుట్టిన - 656 అనకదుందుభి ప్రభృతి - 853 ఇక్కుమారునకెందు - 426 ట్‌ పా ఇట్టు పుత్రోదయంబున: - 461 ఆ నరుమీంద ఘోరనిశితాశని -875 ఇట వాండవ కారవు - ర512 ట వారణావత న - 592 ఇట్టు పెక్కు విధంబుల - 695 పదయైనను ధర్మువ - 613 ఇట వాంణాఎలంబుని - జ అఎంయయై ఇట్టిదేని మనకు - 587 ఇట్లు బకాసురుండు భీము - 645 ఆ పవనజు నతిఘన - 491 ముంపు. ఇది సకల సుకవిజన - 690 ఉడుగకయేమహితముం - 784 ఏను ధర్మవథంబున - 690 కక ఇది సారంగ నసాధ్య - 825 ఉత్తమక్షత్రియస్రవరోప - 546 ఏను ద్రోణుం డనువాండ - ఇది హిడింబువనంబు - 604 ఉత్తమకత్రియుం - 638 ఏను నీచెప్పిన - 729 , ఇద్దజహుంకృతి ధ్వనులు - 643 ఉత్సవ సందర్శనోత్సుకులై - 732 ఏనును దినిన తలంచి - 63 ఇనసమతేజులై - 44౦ ఉపాంశువధం జేసి - 489 ఏనును బ్రజలును - 625 ఇప్పాండుపుత్రుల నేలకో - 562 ఉరుతరదావపావక - 856 వీను భారద్వాజుండ - వ ర ఇప్పాపగృహప్రకారంబు - 587 ఉరుశార్జూలభభయంబునం - 467 ఏను మంత్రశక్తి యెటు6 న్‌ ఇమ్మనుజేంద్రనందను - 720 ఉరుసరసీవనంబులు - 661 ఏను మిమ్ము నెజీంగియు - ఇమ్మాంసపేశి - 461 ఉటిండు సురేంద్రునైన - 604 ఏను మీ దృష్టులు - 5 ఇమ్ముగ నాత్మరక్ష - 568 ఉయుముచు మెజుముచుం - 873 ఏను మీయానతిచ్చిన -

Chunk 53 — Kavithraya-Virachita-Srimadandhra-Mahabharathamu--Adiparvamu-(Bhagamu-2-,-Samputamu--1)_pages0521-0526.txt

OCR Score: 81% Telugu coverage
Characters: 14351

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [51, 80, 101, 115, 118]...
  • Repeated punctuation clusters: 6 occurrences

Key Terms:

  • మరియు
  • పద్యము
  • దాని
  • దీని
  • -పుట
  • వారల
  • నన్ను
  • విని
  • నాకుం
  • పాండవులును
  • నీవు
  • దొల్లి
  • వినవయ్య
  • ద్రోణుండును
  • ధృతి
  • వ్రతము
  • దానింజూచి
  • నేరక
  • నెలింగి
  • నీయిష్టసఖుండయిన
  • నీవును
  • నేండు
  • మతిం
  • మజియును
  • మతియు
  • న్‌ా
  • మటియు
  • యట్లుంగాక
  • వాని
  • దనకు

Extractive Summary:

వ జైల 7 క భజ యయా శ హా గ ల ఇ న ఆ స కే వౌ , జ సక స మ చయాక తం . + స" | ల న. బా వ్య క్‌ ల న స.