Telugu Kavikokila Granthavali 6 Pandlathota - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ఒక గాత్ర ల్‌ అకార కవికోకల గంధావథీ్‌= ౬ దో పసపండతోబజ ఠం క్రవికోకిల గ్రంథమాల 'పెమ్మూ రెడ్డిపాళం లా యల్నయపా భెంపోస్టు

'వధమ ము[ద్రణము 1956 జనవరి వ. భ్‌ క్రో న్‌ గ్‌ యల, రంగ్ధ ఖీ ఆ టో ల్లీ దడా బం అయి చా నర్వస్వామ్యుములు దువ్వూరి వేణుగోవాలరెడ్డివి మూల్యం మూడున్నరరూపోయ

కవికోకిల గ్రంధావళి=-౬ పండతోట యం

సాదీమపోకవి బోస్తాక్‌ జను షార్శీకావ్యమునకు

జనువాదము

అనువక్త

కవికోకిల దువ్వూరి రామిరెడ్డి

పకాళిక ల చా ూాచ్లాడమైనైనినకాఎయ-- ఈ వండ్రతోట రం అవికో ల దువ్వూరి రామిరెడ్డిగారి కబ్టకడపచి రవన ఇది సాదీమహి కవి బోస్తాను అను పార్శీకొవ్యమునకు అనువాదము సాదీమహాకవి గులిస్తాకా అను చార్శీకావ్యమునకు రెద్ధిగారి అను వాదము గులాబితోటను యిదివరకే ప్రచురించి ఆంవుమహాజనులకు ఆందించికిమి రెడ్డిగారి రచనలలో తుదిరచనమైన ఈ పండ్లతోఎ అనంపూర్ణముగా నిలిచిపోయినది అయినా దేనికవే చిన్నచిన్న కధలతోనున్న యీకావ్యము అనం వూర్ణమైనా నవ్భాడయిం రసాస్కాదనమునకు అఎంకము గం గదు ఆలస్యంగానైనా రెద్ధిగారి ఎండ్లశీఎను అంధి వారకవోకానికి అ దించగిలిగి నందులకు గర్విస్తున్నాము మౌ ఈ కృఒకి అంధ మహాజనుల ఆదరాభిమానాలు నదావుండ గిలవని అ స్తున్నాము ప్రకాశకులు,

ఉపోరా తవు న జగదీశ్వ్యరుని నామ నంక్రీ రృనంజు నలివి (పారంభింతు నత్కావ్య రచన (ాణంబు నృజియించె పలుకు వెలంది నాలుక కొనమైన నటియింప జేసె కోయనర లకు ముంగొంగ పకిండి అనదలశాలంబమా ప గొమ్మై వరనుదయాళువ్రు వరహీశకాంట్నీ మన్నింప వేడ నమ్యావించి (వోచు ఆవ్వాని.నన్నిధి నవగణేయించి మరలివచ్చిన నాడ ఇజఅచోటనెచట నమ్మాానముంబాంద శక్యంబుగాదు మెడవంచ బోని యాచమేదినీ పషల శిరమ.లాయాస్థాని ధర దాకువినతి పొగరు బోతుఎ కశపై తగు శితమునిడడు శరణార్ధులనుజూచి 3రమికొట్టండు చెడ్డ చే తల కల్లి చిటమటించినను దరి జేరి వా డనుతాపంబునొంద

ల కవికోకిల [గంథావళి పంట్ల పా 3 తప్పుల మైని గీత బెట్లించు తండి) ఫో నెదిరించి తనయుండు పల్య్క_ కొడుకని యెంచక కోపించు మిగుల 'వియబంధు.నై నను భేదంబుగలుగ వాకిలివడలించు వాని నిశ్చింత శకానిన చుజుకయ్యు పసికిదూంగ న

చె స్వామి నెయ్యంబూని సైరింప డత తన చెలినా డైన దయ జూపకున్న మరలిపోవ్చను మూ డు మెళ్లదూరమున

ఇష (౧౧ం జీవకువెలియెన చెడుగు సిపాయి సేనానియారాజు శిశీంచి పంఫు అయిన నేలకు మింటి కధిపు 'జెవ్వనికి ఘహాపంబు నెపసమున బత్తె మాపండు ఇహపరంబులు రెఠలిడు సీశ్యర జాన నాగరంబున నొక్క జలవిందువగును తప్పుతెజిగియు దయ గబ్బువుచ్చు పృద్ధితలంబున విశ్వజనీన సం3ర్చణముసేయ సామి గార్చ్వ అయులు విరోధుల౯ భేదింబు లేక యందరు సమపంక్రి నారగించెదరు చాం న్యమడ ప చా దలపజెనన్న న జ

ఎవరు తత్‌ శ్రార్యంబు నెడ- సుఖం(త్రు

తోట ఉపోద్దాతము తి ఈశగ్చిర కృతి య దెప్పుడుగాని ద్వంద్వ నంబంధ నించా దూరమనగును అతని రాజ్యంబు భూత మనువ్య పఫూజూవురన్కాములకు లో బడదు ఇలనువయులు చీమి లీగలు నరులు నఖిలసృష్టియు చేవ్రనాజ్ఞ నర్త్తించు చ ఎాళము నందు జరియించు పశ్నీ, మొన న్ని తమా నాహార మొందు నంత విశాలఆమె యమకరును విందు కడుణామయాత్ముండు కార్య పొాథకుడు ఎడద గుస్పుగహించు నె మోడు (ప్రజకు రాజమన్న బహువు5 తన మెనది తన నై జమెంతొ స్వ వంత్రశీలంబు అత” కేతగును ననాంకృతి ఘనత మకటధారినొనర్చు మనుజనొక్కనిని ఒకని ఎంహాోనన చ్యుతుని గావించు తల నదృషస్ట్రవుటొపి జాల్చించు నొకని కడ గండ్లనొంగడి గప్పు నొక్కనికి నెయ్యున్నికె మండు నిప్పులొలిమి తొగరు గులావీలతో టగా మాన్చె నీలుముహానదీ నీరంబులందు మనుజ నమూవాంబు మంటలో (దోసె

డ్తీ కవికోకిల (౧౦ధావళి పండ్ర అరలాలలాల వలనను అది దయానంకలితాజ మైయున్న చ్లా చై ఇదియు శాసననము[దయే యననొప్పు జెర వెన్ను నొకమూల జరుగు చెడ్డలను గ్‌నియు నాచ్భాదించు తనమంచిచేత కంట గించియు నధికార ఖడ్దంబు నొరనుండి లాగిన కులువి నంతకుు బదిరులై మూకల భయమునొంచెదగు రై ర. విశ్వుంబునంతయు విందుకుం విలువ పైతాను పైతము నమ భౌాగియగును అతి ఘనంబైన తదాస్థానమందు ఘనులు సేవించురు గారవంబుడిగ దయసన శక్తుల ఇంతో దగ్గి చాడు నరినంపకార్తు ల మొజలాలకించు భావి కార్యంబుల నవాాసగా బెైలియు ఆల్మస్థమైన రహాన్యంబు లెజుగస శ క్తిచే నిలనాకనంబు రతిరిచు అంత్యదినాస్థాని న్యాయనిన్టేత త్‌న (పార్థనమున వంగని వీవు లేదు తనమాట (వేల్‌ చూవ్సీ తప్పులుపట్ట "పీతున్రదనరార 'జెట్టివానికీని అలఫు రాణప్రదము డాద్యంత వే త్త న త్కార్యనిరతుండు “డ్దనత్రియుడు

తోట ఉపోద్దాతము గ్గ గర్భకోశమునందు కలమ గావిధిని (గ్రహియించి చిత్రించు గక రమ్యాుమూ ర్తి తూరువుచెననుండి కోయజమి తు పడమటిదిక్కుకు బయ"”ంప జేయు స్స్‌ సె శీలను నెరయంగ బఆఅచె కంపంబునో భూమి గాసిపడంగ కొండ మేకుల దిగ గొను యంచును ఇద్మాదియ బిందు ఎకి చ్చె రూపంబు ఎవ్వడు సీటికై నివా బొమ్మ వేయు బంథా మధ్యనిఎ జ్చె బచ్చనుగెంవు పచ్చకొమ్మును నెజ్ట పన్నీ రుఖువ్షస్ట అభంబు గోసీటి నంబుధి జేర్చు నడుములోపలివుణి కడుపు ౯ో నిలువు అ బిందువు కెనర్చు నాణిముత్యంబు ల ముష్యేమున కిచ్చు నందహారూజ్యు అణుమాశత్ర వైన విళ్వా-తరాళమున అ తగబుద్ధికి మించునది మయొండు లేదు వ్యక్త మవ కంబు నంతయునొక క కాలు సేతులు లేని శకాయముల్లల్లు వీవు పాము లెటు బద్ధింప జెయు ఆతనియూబజ్హ తో “స్థితినుండి సకలస్టింబసేం చె సంవూన్షమ.గను

6 కవికోకిల (గంధావళి పరిడ్డ సీఫ్రు దప్పమెవ్వరీ విధానంబు సలుప సమథ్ధు గో సర్వ న! మరలవ్యక్ష్రము నెల్ల మౌ ద్తువస్థికికీ అటుమో ద సొంవోదు వంత్యదిగాన పాప వుణ్యము "లెక్క నరికించు నెడకు అనునరించును “౯ోక్ల మాదివ్యశ క్రి నైన దైవికత త్త్వ మరయ దుర్తభము (పాభవంబొక్క ₹ు (ప్రజగుగోచరము దివ్య సౌందర్యావధిం గాంచ వేము భావ ఖగంబు శత్పరమన్వ భావ గగనోచ్భ పథమున నెగుగదుర్ర భము జ్ఞానహ_నంబు తత్కల్యాణ గుణ గ కాంచలంబును పసైతమంట శక్యం బె ఈ సుడిలో జ్‌క్కీ యొన్ని'ఈ౫ా యాడ లడుగంకెు దరిచేర దంత చ్నెక్కైెన నెమ్మడిగా నెన్నా నిశల గూర్చుండి మానన వివ్నాతి దన్మయు డ న్రైయుంటి ఉన్నట్టులుండీ భయోకత్కంపనం ఎట మునుకొంగువట్టి లెమ్మని మేలుకొళల్పె పర మేళువిజ్ఞ త పంగొనుజగము అతని నీభావ ముదుకో లేదు 'పతిభచే దత్స్వభావము బోధపడదు

తోట ఉఊపోద్దాతము 7 ధ్యానంబునక జిక్క_దాదిన్య నసుణము వాక్సాతురిని సుహహాను మించినను బోల్చ నశక ఖని బొగడ సాధ్యంబె ఇలనెందరొ (ప్రవ క్తలీగారియందు గడువడీ గుత్రాఆ నడీవిరిగాని నులియింపలే మని గతినావీనాడు అనిలోన (బతిచోట ఈయము బో దోల శకగవ్రగా దొక కొన్ని తలములయందు న్మ్త నన్న్యానంబె యర్షమైయుండు అధ్వగుండు రనాన్య మధిగమించినను 'వెలువడనీయకత ఎవు మూసెదరు ఆ విందులోనొక్క_ యరగి న్ని మదిర గొనిశ మెక ఫుమందు గొని న్టులుండు కనుతెప్పలొకజే గకను గుట్ట బడియె మతణియొండు కన్నులు "జెజచుకోగలదు కాని అక్కలు మంట గాలిపోయినవి ఖారూను బహుధనాగార మార్షంబు గన డెవ్వడింతకు గనిసాచ్చెనేని మళలిదబ్బ బయటికి మరలి రాలే డు ఈ న్మెతుపేటిలో నేగు శరటాల తరి లేవు చేర్చిన ధన్యుండు లేడు బ్ఞానవ్రపంచంబు కడముట్ల దిరిగి

ఓ కవికోకిల _గంధాపళి పంగ్హ నిత్య తత్వంబు నన్వేషింతు వేని వాజి (గ్రమ్మరనీక బంధించుమొదట తలపోయు మెప్టుడు అద్దర్పు?ంబునను శమము నారి ంతు వయులత్వమివు 'పాయనంజనిత సౌరభ్య వమత్రుడవు గాకున్న వెదకెకు గెంతవ్యనీమ ఆచోటి కజబె తున నే్యషమున అటనుండి యెగిరెద వాకాశవీధి పరమ దిన్య్యపేమ పతముల్విప్పి న్య సందర్శన తణకాలమంచె మాయయక్‌ (బతిసీర మ ఎమాయళా ను అటువెన్స మిగలు ననంత ఫౌనంబు యింతకు మించి వై శేతెంచ లేదు విక్రమించియును వివేక హయంబు కడువింత యాతేజి క శ్లెంబుపట్టి అదలించి నిలుమని యరిక్టు జాడు గుణగరిషుంజె యీ కూ పారమందు నిర్భయంబుగ బయనింప శక్తుండు గొల్లని వెనువెన్కగూడీ పోక న్న దారి దప్పి చరించు ధరనెట్టి వాడు ఈ ఫుణ్యమౌార్షంబు నెడఎన (ప్రజలు ది్శాాంతి నెల్లెడ దిరుగు చుండజెదరు

తోట ఉఊపోద్దాతము ప్ర మై గంబరునకు నొప్పని దారి నడచు వారు గంతవ్యంబు 'జేర 'రిన్నటిక మహమద్‌ (పవ క్‌ సమ్మానృ జోధనము ననునరెంచిన గాని యమల మార్లంబు దక్కదు తలపోయు మొక్కింత సాది (పాణికోటులలో (శేష్టుండగు మహమ్మదు (పవక్త (పశంస దేవు డాయనను అన్నుగవాఎచుగొత కరుణాన్తు భావ్రుండు కమనసీయమూూర్తి (ప్రజనుద్ధరించు (ప్రవక్త సామాన్య జననమూవా చేమమునక వత్తాసి నం చేశహాోరుల నర్యోో శ్తముండు మతమార్లి ముస నేత మహిమాన్వితుంకు టవవి శ్వానంబు దనరిన మేటి ఉ్యబీలు నవతరించెడు నాటపప్పు (ప్రజనాదరించు శిఫారగుదారు అంత్యదినంబున న్యాయాధి కారి మతధర్థములయందు మార్ష దర్శక డు అవ కృకుళ తూరు అశాశమయ్యు కాంతు లెల్లను వాని కాంతి యంగువుతె ఫూతఖురాక సూక్తి పూర్తికి మున్నె

కె0 కవికోకిల (గంధావళి [పండ వలయు మత గ్రంధ నిలయంబు ఎన్న నాశ మొనర్చె నగాధుండు జగతి అరిభయంకరఖడ్ల్న మొజనుండిలాగి మహిమతో జంధదుని వ ధ్యభాగంబు "రెండుతుంటలుగాగ ఖ డించి .నెచె తనకర్తి నన్నుతి జనమ. లనోట నాని వ్యావింపంగ నౌమీ5 వాను వార్మ్య్యంబు కోగ ఫై శవవికంపంబు ఘనమైన లాతు విగహముకుండించె మతగారనవ ని ఏ వతికోడ ఒజ్జ (పతిమనొప్పతనంబు భగ్న బుచేసె తొడరి లాతును జ్జ ధూళియు దుమ్ము చేయ పేగాక యంజీలు. తౌంయతు రద్దుగావించె నరచ్ని నంఘయున ఒళనా టి లేయి సీయుర్విని బాసి బుక్షాకు నె నభోవీధిదాకు "దేవదూతల మించ స్థిర గౌరవమున యైవ సన్నిధికంత త్వరితంవుగం ఖరముదోల్క్కాన్సి పోవ గా లేకబడలి సిద లో వెనుజక్కెా జబీిలు దూ కావా క ముఖ్యాధికారి యా నేత అతనిగసి యిట్టలనియె ఓడై న

తోట ఊపో ధా తము శై నంజబేశవోరి వై నరణి గాలిడుము పొందినాడవు మన పూర్వక మైతి నానహవానంబు దో?సి వుచ్చంగ కళ్ళెంబు నులాగు కారణం బేమి ఇట.పల్కె_ జబీ్యలు యింతకుంభై ని నరణివట్టగ నాకు శృ దుర్తభము నాగరుదృలను. నన్నుగిల నిచ్చోట నుంటి వెం ఎొశవాణ యు త్కమించినను మహిత దివ్యజ్యోతి మాగ్చు జెక్కలను యిటువంటి హుభువళ్యు డీల నేతరయైన పాపంబు కోర'కాధి పడ 'డెవ్వ జైన ఈవు మె చ్చెడు రతి నె ఎనన్ను ఆంతు ఇాంటిగల్లుత స్‌కు జన తాహువక్ష్త ఈశుండు నీయాత్మ నాళీర్వదించు సీనరావాసుల నీయనుయాయి బృంద బు న్టులె కృప జూచుగాత ప్రా త శిష్యుందబూ బకరు మున్ముందు విద్‌ప సైతాను గో ఓిడికట నలివీ నట్టి ఓమరు రాత్రియందు ఎర్లి దు డయిశకాచు నుస్మాను నతులవి వే దుల్జులు నాముక తురగంబు నెక్కు నాల్గవలఆలి పాగామునినకై

గ కవికోకిల (౧౦థావళి పండ్ల దీవిరచుగావుత దేవ బేన్చ డు ఫాతిమూ నంతొన పరవమూదరమున సూక్రి విశ్వాసంబు చ్క్యుశముగాక ండ గడచివోవునుగాత కడకు నాబ్రతుక నామొరివిసకున్న ననుబీంి*గొన్న అఆ రళూల్‌నంతతి యంగేలగొంస ఎడ వాయకుండుత యఫ్రడుగాచేయి ఓశుభంకరపాద యిన్నవీర జీవనుహాత్ములు బద్ధులుండినను నీ మహా యోశ్యత శేమి కోపంబుి అతిథ్నులె నిను ఇాంత్య్యాగార ఏపందు బ్‌మార్ధ బృందంబు విడియుండెదవ 'దేశ్రండునిన్ను నుతించె జబ్రీలు నీపు భావముగాంచి నేలముద్దిడియ సళ క్రి యెదుట విీనీఅమై నభము సిగ్గుగాం చెను సీఫ్రు నృష్టియైనవుడు ఆదాము జలమ్మత్సి కావస్థనుండె మొదటనుండియు నీవె మూలవన్తువవు మనుజస్థృతిక్ర తక్కు *ణములు నీదు వాఖలు నిన్నెన్లు నరిగనుతింతు వర్షింతు నేగాని వర్షనకంకె నెన్ని యో మడుగులు మాచ్చునీ పిళ్ళతి

తోట ఉపోరద్దాతము 13 శాలాక్‌ పిళంసయేచాలు ఇణ్యతకు తగు ఖురా౯్ససూక్స్తుల ఫానిడింపెచాలు అపరిపూర్లుడు వాది అర్హ్హమాచట్లు వర్లింప గలడె ని భఛ వ్యతత్వంబు పర మేశు జాళీస్సు గురియునివై ని గ. కావ్యరచనాహెతువు అవనిగ్యూర్మురితి నేనన్ని మూలలను గడంఎతి బితివానికడ గొంత కాల మఖల కష్టనుఖంబు ఒనుభ వించితి వజిపంట గ్నెకొంటి. బండినయెన్ను మీరాజు పంశుద్ధబత్తుల వంటి వినయవంశుల నేడ గనివిని దుజుగ గురిఎంచుగావుతి పర మేశ్వెరుండు పావన వీరాజు పట్టణ (ప్రజల శై ననుగకక్షినా భావంబు సీడ్చె పాము రూమసనెడు జేళఠంబులనుంటి ఆపండతో టల యందుండీవచ్చి యు తచేతులతో డ బత్ర్తనసఖిల శకడశీగ నె తయో కటకటపడితి తల చితి మినరుళలో గల కండ దెచ్చి

క కవికోకిల గంథావళి [పంద హితులకు నుపహార మి చ్చెదనంచు కరమున కండ చశ్కెర చఎేదుగాని అంతకశ్నను తీయ్మనెన కావ్యంబు గలదు సామాన్వమా కలకండగ దు జ్ఞాగవంతులు ఫు న్తకంబుల ఫుటల పడిలంబుచేఎన భావనంప్తై నృపసౌధళా దీవి నిర్జించునపుడు ఘటియించితి దళ శితాచ్యారములను తొలుత యధాం్యయంబు "జె ఒప్తుగా్యయంబు ప ఎవివేచ+ మభి(ప్రాయగర్హంయము చైవభీకియు. _బజాదగ పాలోంఎ అవల ₹లెండవదాొా యంగ నల్పిదను బొరి ననుగ్రహాల్భ మూలబంధ“గము అేవగ్భపావృప్తి. దనిసినయర్థు లనుడినంబు కృకజ్ఞ వ నంచరింప మూ డవ యధ్యాయమ. న నంగరింతు వృాదయారి మత్తత నదమల్న్మ వేకు పంచేంద్రియాత్మక (పణయంబుగాదు నాలవదాన వినమతగూర్త నైరింట సంతువ్వి ఆ8ం౦ట దప్రి పరులై న ధన్యుల వర్షితయ న్నష్త మాధ్యాయమందు విద్యాశితముణంబ

తోట ఉఊపోడ్డ్దాతము కక్‌ అస్టమంబున సౌఖ్య వారోగ్యమిచ్చు స ర్వేశునకు గృతజ్ఞ త జెల్పికొనుట తొమ్మిదింటను నరి్యత్రోవప ట్ర్రై్‌యు పదిగ బకాతాప పడుట పదింట ('ప్రార్థ్ధనముంగూర్చి పరిగణించుటయు (గంధోపనంహార కథనంబు గ ఎదు నంతోషకర మైన నంవత్చరమున శుభము చేకూన్చెడు శుక్రవారమున రెండు ఈదు ల మధ్యనుండు "లేదీన అర్నూట యీబది మైదు హిట్‌” వఖ్యాతమైన యా పండ్లతో టనెడు భూపకో కొగారమున నింఎనా డ అడుగంటి "తెచ్చిన యాణముత్యమ ల అయిన శుభ స్యాంతు డైన పండితుడు దోమైక దృక్ళను దూజునే వినను ప ప్తాదెనను జరీపని దై న యంగి యొత్తుగుడనులోన నుంతురక్కఅగె పట్టుటంగీలై న పఠుల నొవ్పింప దలపెట్ట బోకుము తగదదినీకు ఫునకు కి నరస ఎ పొారవా శ్పములను కప్పఫుద్చున. నీవు కారుణ్యగరిమ మ త్సాండితీయ *ామగినిగూర్చి

కేర్‌ కవికోకిల (గంథావళి పండ్ల పొగడుకొన్నదిలేము బూరగయూది బిచ్చగాని విధాన "పెద్దలయదుట వినయంబునంజేయి వెలి జూఎతిని ఆశాభయంబుల కగ్గంబు సేయు నంత్కదినాన బుణ్యాత్తులకాఅకు పావులమన్నించు పరమదయాళు వైన స ర్వేశ్య్వరుండన వపిఎయుటి నావాక్కర చస ౫” సీవ్ర సైతంబు నెరసుల గాంచిన కరు” మె నృష్ట క ర్రలోక లన్న. కాచిమన్నించు 'వేయింటలోనొక,_ ద్విపదే వ్నాక్తు సం్రీతిగూర్చిన సౌజన్యమూని తప్పులు వెదక యత్నంబు వాలించు అల ఖుళూకా పట్టణ మందు. గస్తూరి పగిది నాకావ్యంబు పారనీకమున పదిలోన పదకొండు పడయదువిలువ ఛేరీనినాదంబు తీ“ దూర పదమ. నుండియెవచ్చు భయకారణంబు పఎదోషములు కప్ప బడీపోవునేఎ "లేశ యుండిన లజ్జ "లేక యాసాది తొగకుగులావీ బూదో టల కడకు దో దెచ్చి మిరెము హిందూస్థానమునకు

తోట ఉఊపోద్దాతము 7 ఈతికాధలనుండి యన జై నముక్రి నందినుఖంచుట కనువై నవోటు ఈరాజ్యమున దప్ప నించందులేదు ఎచటరాజ్యము కోళ మోి(పకారముగ పంగ్యంధథ ఛిముక కాల వృద్ధులకు ధర్శాన్నన]త్రమై తనియించుకులు గ శోకార్తు డు శరణువొచ్చిన న్లైన గుండెగాయనునూన్సు రొగక (క్రమ్మర డు మంచి వెదకువా డు మను నాశతో దేవ అతనికోర్కెలు దీర్చు మవిలంబనముగ కనకకోటీరింబు గగనమంటియును జ(యమత ధర చా కు నరపాలుశిరము కశ్వాత్ళునకు మేలుగల్లు న్యమతను యాచకుండు వినము డైన వైజంబె అనద ఇాగిల బడినం*శ నేమాను బలవంతు డును (మొక్కు బది భక్తు డౌను అతని యాడార్య విఖ్యాతి వ్యాఎంప గుణగణస్సుతులు నిగూఢతమా నె అవని వర్ధిల్లిన యంత కాలంబు నీవంటి (ప్రాజ్ఞండు నిత్యసంతుష్ట్ర నె డిం కొక్కడు జ్జ ప్పీక్‌రా డు బలవంతు ఎడికిటి పస్టుళలోనల గి

18 కవికోకిల ( గంధావళి [పండ్హ ఖర్జూర ఫలమ్ముపె గన్బనకండ తియ్యునయ్యును ఎప్ప దీన లోన గనుపట్టు నస్థిక శెనమైన విత్తు

సాద్‌జంగీ పు తుడైన అతాబక్‌ అబూబకర్‌

రాజేందుని గుణగణ (ప్రశంస

ఇటువంటికో ర్కెల శెక్టదుమనరు పానముపాలనుకింప భావమికొనదు అయిన ఫలాని చేశాధిపు పేరు కవితా నిబద్ధంబు గావిలిచినా డ వెనుక సద్ధ్హ్రదయిలు విఫులీకరింత్రు వ_క్షృత్వవుం జెండు బఅఎనసాది పర్థి లువా డ బూబకఠరు కాలమున తగియుందు నేను తత్కాలంబు బొగడ న్యాయతత్సర _డెన నౌవీరవాను ఆధిపత్యమును మవామ్ముదువోలె 'పభుసత్తముండ బూబకరునివంటి మతపోవకు డు న్యాయమా ర్జానువ ర్త ఒమిరునవర్షుల 'నెవ్పు డుద గ్భవింపండు అభిమానవంచుల కధినేత గొప్ప వారికి మకుటంబు (పజలారమిోకు దన్నా్యాయపాలన దగునన్నుతింప

ఆ ర్తిచెందినవాని నరయంగ బోము ఆతనిరాజ్య కాలావధి యందు ఈ” ౦(ప్రదాయంబు ల శునియతి ఈన్యాయపద్ధతి నెచ్చోట గనము తులలేని వైభవంబుఎ గూర్చుకొన్న గనియుండ బో డు నిక్కము ఫరీదూను తనగొప్పతనముచే చార్థ్యంబు గాంచె బలహీన మైన పేదల వాన్నయుగము తత్కారణంబున దైవసన్నిధిని -హెవ్చెను మిగుల భూమిోను గారవము జూలురు స్తుము గాంచి జడియసియట్లు శన రతయణచ్చాయ ధరణిపై గప్పె శాలదుశ్చేష్టక (గ్రహచారమునకు విలవీతులోకులు కలకాల మైన రారాజ సీన్యాయ్య రాజ్య కాలమున శాలదుగ్షతి నొక్కుడు కందబోడు సీదే లుబడి ప్రజానీకంబు సొగియ. అటుమోదవారి గత్యంశ మెట్టిదియె. మంగళాంతాదృష్ట మహినుచేనీవు సాదిని గంటివి నమకాలికునిగ వపల సూశ్యేంద్రులు చరియించుడదాక నిస్టృ్రతి యీకృతి నిత్యమౌాగాత

20 కవికోకిం [గంథావళి పండ ఇలమంచి పేరువహించిన నృచ్రలు ఆలవర్చుకొనిరి పూర్వుల నీతిపథధము సీవన్ననా (ప్రభుత్వ నివిమించిలవి పూర్వులకన్న నపూర్వనై పుణిని ఆయి యిత్తడితోడ (బహరీలుకటి

యాయూజు నరిక్రై అల్సిశంవరు డు కాఫడు యాయూజు గలినాపనివ్రు కట్టించినావ్రు బంగారుగోడలను ఇంతన్యాయము వాంతి యన స కేల్చడిని సుఖయించు కవ్చలు నీస్తుతి నల్పకున్న వారి నాల్మ_లుదెగి పకగాత నేల షెచార్య ఖనివి దానాంబోధి వౌర శితుల సంస్లితి నీ స్టితియె యాదరువు ఈ అేనిగుణగణం 'బెన్నమిక్కుటము ఈ చిన్నకృతిలోన నిజికీంప గాదు అవియెల్ల వివరింప దిన్చరుదు నేని వేజొక్క (గంథింబు విర చింపనలయు కడలేఎ యింతటి కారుణ్యమునకు దగు కృతజ్ఞ తజెల్బ్ప దరమానె నాకు చానరితప్పులు దండంబుతోడ తీజునన్నట్లు 'ప్రాక్థించి యొక్కెదను వాంఛల కనుకూల పడుగాత జగము

తోట ఉఊపోద్దాతము 2] గగనంబు నిను మై[తి గనుగొను నిను జగన్నీ ర్మాత కనీ కాచుగాత ఉచ్చస్థ మైన నీ యుజ్బుల (గ్రవాము శునరించు గాంతి (ప్రప్రచంబునందు సీ విరోధి గ్రహాంబు నిచతంబొంది తన్ముంద భాగ్యుని దగ్ధంబుసేయు కలుగకుండునుగా 3 కాల దుర్తయము అఆపద్భయంబు నీయంతరంగమున తూర్చెత్త కుండుత దుమ్ముదు గారు వలన పాదుపా యొద గాసిచెంద రుంది కుములును లోకుల మా ననంబు నలకొను గావుత నింజూర సీదు న్య్వాంత "చేశంబుల శాంతి సంపదలు నీరాజ్యముననుండి దూరవమూాగాత కస్ట్రంబులును (బజారిష్టకంబులును సీమకంబ్బ్యులే నెమ్మేనుగూడ ఘనన త్త వ్రయుకమై మనుగాత చిరము కీడుగోరెడువాని పాడు జెందంబు తలపోశయ శ్షై మందత నొందుగాత అనిశంబు దెవసాహాయ్యంబు శలిమి నంతుష్టమాత స్వాంతంబు 'పభువ మతము నా (మాజ్యంబు మజీవృద్ధి యాతే

22 కవికోకిల (గంథావళి పండ

కరుణించుగాత జగత్సృ్టిక ర్త

వ్యర్భ్థమాని క నెంతి ప్రస్తుతించినను

అతి క్తి నంపన్ను జైన "దేవ్రంగు

నీవ్టు సుఖ చ్నేమ ని త్యాభివృద్ధి

“ఇాంచు నంత యన్ముగహించిన జూలు ('ప్రఖ్యాతిగచ్న నీవంటి నత్పుుస

దంట సాద్‌ జంగీయు నుల్లంబునందు బదువు బాధలులేక మరణిం చెమున్ను అక్కజం బేమి యా చక్క_నికొమ్మ మోసెల్తై పరిశుద్ద మూలంబునుండి మట్రైలో "చేశగాంబు మజుగిపోయినను అత్మృయున్నత పదం బధివణం చెడిని 'పేరొందినట్టి యాగోరి పై చేవ

కుజిఎంచు జడి వెట్ట శరణామృతంబు జనులు సాద్‌. జంగి దృష్టాంత పాటద్రునిగ స్ఫృరియింత్రు తత్పుుతు నాదబూ బకరు కావుమూ శ్రీకి నాకాశ చకంబ

సాద్‌ అబూబకరు వు తుంజెన యిస్తాం రాజకుమారుని (ప్రశంస

యువకుం డదృష్ట నంయు_కృపా సెండు భాస్వన్మునుండు ఎంభావ్యలీలుండు

తొట ఉపోద్దాతము 23 విభుత బాలుండు ఏవేక వృద్ధుండు పాండిత్యకుళలుండు భావోన్న తుండు భుజబలధ్‌రుండు బుద్ధిమంతుండు కడువున నీవంటి కనకాంకురమును గని నండిటంబెంచుకొను కాఅమాత భాగ్యమే భాగ్యంబు వన్మింప దరమె దాశవాన్నంబుచే త సీ జలంజు మభూరగాొంటివి నీవు తాకాపధంబు నతశరించితివి వమవౌాన్నత్యమునను ప్రభువుల ౯ నెల్ల పహుముఖు డా వాను కనువిచ్చి నిండార గను భాగ్యలవ్మీ నవురు ముత్యాలధాన్యము నిండియున్న శుక్షకి నొళపాటి మాక్టికంబునక గలయంత మూల్య౦ంబుగలుగ బో దట్టి చాగిన మంచిము త్యంటవు నబ భూపాలక కటుంబ భూవణంబాట ఒకకంట గనిప్ప్రె యుండుమో బేన దృవ్ఫెిదోపము వాంచెన సోకకుండ “పేరన్ని దిక్కుల మాబజుమోగించు భక్సి'సేవల గొప్పవానిగావించు

మది న్యాయపుణ్య సుస్టిరునినొనర్చు ఇవాపరంబులయందు నిచ్చలీజేర్చు

౭ైశ కవికోకిల (గంథావళి [పండ్ల కలుగకుండుత శతు3కంటక భయము శనక యుండుత దుష్టకాలవుతంబు నినువంటిసలమును గను కల్పలతయె సుతు డు యశ కామి ఎతయుయశ శి ఈకుటుంబము దూయు హీవాత్ళునిల్లు భశుభములకు బరాయిచోటగుగాత స్‌ు విజ్ఞానంబు సనీన్య్యాయసరత నీరాజ్యసంపద నీముత పీతి చిరము వర్ధిల్లు నాశ్రితకల్పబూజ

పంథ్హతోబ ప్ర ధమా ధ్యాయము

న్యాయము అభివాాయము, ప్రభుత్వ నిర్వహణము

"బేవ్రండుదయ బ9సాదించిన లాభ ములు శుభంబులు భావనునశెక్కడౌను ఎ బులసేవించు న ర్వేశ్వరుక వకు

న ర్త మూానటు నాల్క_్యయభినతినల్పి

దరి జేనులను మైత్రిదనుపు నేని చల్లనీడస ఖంచు జననమూవాంబు విజలపై నీరాజు పరిపాలనంబు చిరతరస్థాయిగా "జేయుమో'బేన స్వాంతంబు భఛక్సివిశ్వాశ నిరిద మౌొనటు లొనరింపుమా యొల్ల వేళ వాంఖాలతను బండ్లు ఫలియింపనిమ్ము శలడనర్ధోవు బచ్చ వనము మోామందు నెనరు 'తెల్లదసంబు నెలకొననిమ్ము శకపటమార్షంబు దొ)క్కకు మోయిసాది నశ్యమున్న వచించుజంక గొంచిడలి అంచె నీవెజబు గుస నధిఫు డధ్యగు డు

లగ కవికోకిల గంథావళి ప౦ంత్ల సత్య ఛౌమీవి సీవ్చ జనపశకో తె షైజేలర్భలా౯- కొలి )ంద నభంఎ్ర దొమ్మిదిగ ద్రైల దొంతరక్సిల్ప్బ నంత యూవళ్యకవ య్యెనా య్‌మి గాంవవావ మాకనమునం బెట్టు మని చెప్ప బోకు హోశ్యంబు నద్భ్‌ బుడమివాన్చు మటంచు నువులు మోఎాది భక్ష్యిన్నమ్రవల క్రైవ జ్యారనీము నిలనంట దవలంచు మిదియెవుణ్యాత్ము లనుకరిం చెడు చక్కనా -చ బాబ చాను డ వేని యిీద్యార దేశమున బడిగావ్టువవ ఎ. నిభుత చివ్నాంబు ముకటంబు దొలగి చి మన్నుదుమ్మగుము బెవంబు (వార్ఫించు తరిణమనందు దొడుగ బోకుము రాచయుడుపు లంగీలు దరిబేఎవలతె గుంజెదొర గు నావేద నము వెలి చారు యి వవులమోమనము భువనపోషక నీన్చు పూర్తశ క్షు డవు దరి బేసులం బోచు జా3న్టునీ వె నార్వభౌము డగాను ఇ ఎంవ బోనా సీనన్నిధిని బిచ్చమూబంచు ది్‌ను లందు నేకెళ్క డ నాదునో దేవ

తోట ఊపోద్దాతము 2 యేఎుఐద్దించునా యూాచేళజెవలన నిచేతిపాయంబు .౦డారక న్న సాయబుద్ధియు మంచి'సేయుశలంపు నొనగాూర్చు త టుగాకయిన్న శేనేడ యొకనికై నను మేలునొనగూర్చు కుడ పగలురాచజిగకంబు పచరించు వేని దరిబేగుఆట్లు నంతప చిత్తమున కేయిపోర్సించు మాశి')త పవ పాతు నడుమ. బిగించి సీ!డపలిముంగు పడిగాపులై యుందు గబునరి నృవఫుఎ సపీవన్న ద్రైవనన్నిధి దలవంచి పొ)ర్ధింతువౌర తక్పర డాన్యవృత్తి ఛానినలక. దాను ప్రుభువ వహ్వారె దనస్వామి కించాను దానుంగు న్యాయ నిర్వుర్హ్య నలిబున నియమితుండాట

వా కథ -=ా చిరుతపులిపై స్వారిచేయు మహాతుడ్డు సాద్‌ ఒకనాడు రుద్చారు నికటపు చేశ మన జిర్హవులి న్కె= ననుగాంచి చక్కి కరుదెంచు నొక్క-సి వెటగునంగంటి నడువ గాళ్ళాడక తొడిబడునంత

కం కవికోకిల (గంథావళి ప౦శ్ల "వెజ దత్తరమున ని వ్వైజు నొందియుంతి ననుగాంచి చిదనవ్వు ననలెత్త వేలు వా నేజగీలించి వచియించెం స్తా ఈద్బశ్యమును జూచి 'యేలయాశ్చర్య పజెదవోసాది యెప్పుడు నివుగూడ స్వామియాజ్ఞ కు బేడమోము ప్క్టెకుము సీయాజ్ఞ ఎతరులు నెర వేర్చుకొజకు టెైవశాననము నౌదల దాల్చునేసి రత్మీంచి మన్నించు రాజు సీశ్వరు డు భగవంతునకు దయావాత్రుడవైన రహాన్నముల బట్టు పఅచడెన్న డును ఇదియె చక్కంతోవ ఈ భక్షిమార్శ మున (గ్రమ్మాణంబోకు ముందు కాలిడుము తల చిన కోర్కెలు ఫలియించునీకు సాదిమాటలు మెచ్చు జనుల కె వ్వేళ నదుప చేశము లాభనంధాయియాను నౌషీరవాను హర్తూజునకు నీతిచెప్పుట మరణ వేదన మొందు తగుణంబునందు హర్మూజు ఖే నీట్టులన సాగె దండి? స్వసుంఖబులకు నీవ్రు బందావుగాక మనసుశెట్టు దరిదుజని రతుణమున

తథ ఉపాడ్దాతను తె నిజఛోగపరతంత నృపు డవానెడల నీఘామి సుఖముగా నివుఎంపడొళ డు తొడరిగొళ్టైలమంద వో జేలుదిరుగ గొల్లండు నిశ్చింత నూర్కు చునుంట పండి తాంగీకృతి పడయదోతనయ దినము నక్కజగల్లి తిన దిండి లేని నిజటుపేదలంబోవ ద్వరపడుమోయి రాజు రాజత్వ బు నై తుమూలకము రాజు వృతంబాను నై తులు వేళ్ళు వృతంబు దృఢమాను వేరులబలిమి భక్య్యమానటక బి జార్చాదయం ఏ కసిగాట్ల నొప్పంచి గాసి వెట్టకుము అటుగాక నీవె నీయడుపమూలంబు క బ్దాలముస దవ్వుకొన్న్ట్టులగును బరిచక్క_ తోొవను జన గోఠుచేం భక్తులవలె గొమ్ము భయము నాసయును స జలకన్ట్యంబుయ పతికింవు గావు భయపడు రాద్యంబు ఛగ్మమౌాననుచు తనస్వభావమున సగుణము లేకున్న అరాజు ేశంబునందు సామాన్య జన సౌఖ్య సౌరభ్య మొనగూడ బోదు భార్యబిడ్డలవంటి బంధంబులున్న

త2 కవికోకిల (గంథావళి ప౦ల్ల వారల కనుకూల వర్షినై మనుము ఎకాక్షివెన సీయిచ్చమై బొమ్ము డా =. శాజపీడ గృశించు ఆతు గాన్పించు వ. పొంతం ఏల సమృద్ధి పడయ గోరకుము బతగర్వు యుతులకు భయపడ వోకు భగవద్భయము "లేనివారికి వెజువు తనె మల యె“ంద దగకొల్పిన్యి ఎ్రభువన్య రామృంబు వర్ధిల్లిన ప్లై కలగాంచు పకి బజలాత్కారంబు వలన అపకీర్నిగలుగు రాజ్వంబు వాడాను తలపోయ దగును పెద్దల చుడు క్షి హుజల సన్యా మంబు పాచ్సేఎ చంప దశగు వారలె పిభుత్వవమ నకు నండ బయివైన వెన్నెమ్ము బలగంబు బలము నీచేలుకోనమే గా్రమవానులను కాచిరతీంచుము కర్శకరుండు కవ్స్‌ంచు మిగుం నంతుము జె యున్న లు లు డా

మున్నెన్నా యుపకారములు చేఎనట్టి వాని శెస్తానరింప మానవత్వం బె

ఇఖుస్రు షీరరాయాకు

సీతిచెప్పుట

కాలంబు కడదడాటి కనుమాక్చు వేళ

తోట ఉపో ధ్హా తము తికి మీరూయకిట్బల జెప్పె ఖున్వవు డు. చలపెట్టి సెర వేద్చ తల చిన పనిని ప్రజలకేమంబుపై భావంబు నిల్చు విజ్ఞతకును నదభిప్రొాయముకు 'పెడమోము వెట్టకు పుడవి మా నవులు నీయాజ్డ కనువర్తు లె యుండునటుల అగ్యాయ్య నృవుం రాజ్బ-బుననుండి పఠగెత్తిపోయిన ప్రజంి నాజేని దుర్యశంబెల్లెడ దూరు పె శైదరు తన వునాదిని దివ్వుకొనుటకు నెంతొ కాలంబు పట్టదు కడ. దుష్టమళికి బిడ్డలు (ప్రీలూజ్బ వేడినిట్టూర్పు సై నికలొనరించు సర్వునాథంబు కంళు ఫఘోరతరంబుగ బరిణమించు విశ్వస్త వెలిగించి పెట్టినది వ్వె వురముగాల్చుట నీవు నెజ్‌ గి యుంజెదవు ఎల్పడి సాగించుచింత న్యాయంబు దప్పకజీవించు ఛశరణీశుకంతు పృథివి గలండె యదృష్టవంతుండుి పయనించు నవ యంబు ప్రొప్పించినవుడు అతసినోరీ శాంలివై వేడుచు-దు సాధులు దుష్టృయ చనుచుందు రైన

వ్ర కవికోకిల (గంధావళి పండ

స్‌పేఐి మంచికి నసలవాటమేయి

బై వభీతుని నైతుపేవ నేవించు

యిమిత చిత్తుండె రాజ్య వేమకరు దు పజల బీడించి లాభము నీకు గూడ్చు వాడు నీకపకారి వాడు బోరీగ జనులరక్ష్హము ఉావినను దృ గనడు తనబలాత్క్బతికి భూజనులు హ్‌

చస్తి మో బేవ్రుడా శరణు శర ఇనగ

కాధించు రాతుసుపైని పాలనము

నమ్మి పెట్టుట దోపు మెమ్మహీపకికి

న త్కార్యపోపణానక్షు చడ పరుల యెగ్గుకీడు లక డానగ్గంబుగా జు

దుప. కార్యంబుల దొరణనీచుందు తనపా్రాణమునకు శాత్రువ్చు గ తానాను చిరవీడనాసక్తు శిక్నింతు వేని ధనభాన్యముల నాచికొన నేమి ఫలము మేలెంచి యతని నిర్మూలింప దగును చవాధించు నుద్యోగిపై నోజ్బతగదు లంచాల కొవ్వుతో లావైన మేను నిలువున జర్శంబు ౫ లైిచినమేలు మేకల్నపెదూ. మెడతు9ంచునవుడె కాదంఠతకు న్మున్నె కడ లేర్చవచ్చు

గండుతో డేటిని గళముత్తరించి దొంగలమధ్య చిక్కిన వణజుడు

చాక రానన పొణుడైై వచ్చి చారి దోవిడిగాండ్రు తనచు్దుముట్ట

ట్‌ ళం వారిమధ్యను ప్టుపడిన వర్తకుడు ఎంతచక్కగ బల్కెని] వాకస్థములు 'దారిదొంగల. మోఎవు 'భ్నె ర్యంబు మూవి తలపడి యొదిరింప దండు ్ర్రీ లైన వురుములైె ననుజమి నరిపాలకుండు వణిజుల గాత్‌ంవ బట్టణ-బులకు సై న్యంబులకు శ్నేమనంప తియుడుగు స. నాట అవనిపె న చెడయలవాటుదూలణటు

రా ౮6 నానుడి నెజయంగ మానితు.లై న పండితులి క నె్వావత్తు రచ్చటి ళం నా.

మంచిపేరు వహీంప మనసుండు నేని వంచితనంబు నమ్మూూవింతు వేని వణ్తిజలక్‌ దూతల బరమాదరి చ వా్రణతుల్యంబుగా చఊజాటనాణలను వోవీంచుచుందు "రెప్పుడు గొప్పవారు ఎలన నాపాంథులిలను గ్రమ్మరుచు తమ మంచిపేరు నిత్యము వెల్లడింతు

తె5 కవికోకిల (గంథావళి పం నే పర చేశి యెటకుండి ఛగ్న చిత్తు డుగ గ్రమ్మజునో యట్టిరాజ్యంబు త్వరగ పాడొందు పాంధుల వై చేశికలను "న్నేహంబునం "జెరజీరి మన్నించు వారు నీ నఠ్కీర్తిపేరు ప్రతిష్ట "బేశచేశములంగ తిరిని య మ్మైదరు అ౫ధినధ్యగుని నియ్యమున లాలించు కాని ముందుగ మే *కనియంట మేలు ఒక వేళ కీడు వారొనరింపవచ్చు (కొత్తవారలతోడ గొంత చాపరిక ముంచి మెలంగు.ఎ యుత్త్రమంబగును పగవా డు వెలికాని వాలకంబూని వచ్చుటయును నంభవంబె యొక్క_ఫుడు గారవించుము చిరకాల మిఠమంలను తొడరదు వారిలో దోవాచింతనము భృత్యుండు ని౯్గొాల్ని వృద్ధు డ్రైయున్న పెద్దకాలఫుసేవ 'బెకిగిన హక్కు మరచిపోన్టట సీకు మాన్యంబుగాదు వార్రకంము చాపువ సేవ బలి బర నా

టాక

సీక్షు నౌదార్శతుందిల కరంబు

తోట ఉపోద్రాతము త? ముస్తూషావూంంల వే

శని చేరు కొట్టివేసెను ఖున్తుపాహీ యనివిఎు పాపూరు వనరి న్ట్టార్చి డిన వెచ్చమునన్నైన జినడబ్బు లేక ప ఎకష్ట్రములపాలు వడుచుండినవుడు తన యిక్కటుల చంతి?ను విన్నరించి శాజునకిటులేఖ వొాణవుైంచె నర లోన న్య్రాయంబు నెజుపుజేజే డ్‌ జీను జేకు-చేన సీ కేమికొదవ ఎప్పటియ ఎల నమృద్ధిగాసా స అర్పించుకొంటి నా యావనంబ త సీపేవ కళ్లాట నెనరింతి లేళ వార్దక్యమున నన్ను వర్ణింప బోకు ఏప్పవకోరు డైన పెజవాఏగాన పెట్టక దేశంబు “విడల గొట్టించు వాఎప్రై గోవంబు బూకుండుఎయ భావృమౌా తనదు న్వభావ 'జెచాలు విడువక శతు నై వెన్నం తింగు పారనీకమునందు. బిభివించియున్న దో అపంవశను సునారూము నుక్తాబు సగరంబులకు వాని నగడు పాల్పడ గ

38 కవికోకిల [గంధావళి [ప౦ండ్డ అట్ననెన వాని నిక్కటుల నొప్పించ. మనకష్ట మొరులు నెత్తిన కెట్ట దగదు

ఇటువంటి మనుజుశ కిరవై నటేశ మల్ల కల్టోలమై యడలొ దుగాత యనివారు నిందింతు రది యన ర్యస్టంబు అర్థవంతునిజూచి యధికారమిమ. ఇ పేదవానికి రాజభీతి చొప్పణదు ప్రశ్నకు (బత్యుత్త్యరంబు స్‌లేక తలవంచుకొను వీేదవలన నేమాూను ఎదుట నిలంబడి యీడ్చుట దప్ప? ఉద్యోగి విశ్వాన యోగ్యుండుగాక యుండిన నియమించు "మొక్క నాజరును ఇద్దరిభావంబు లేకీభవింప వాని వీనిని పదభష్టుగావించు వై వభీతుని దొరతనమందు ల్సి దగు నీకు వెజుచినంత నె నమ్మదగిన యుద్యోగియని వాని నూవాంప బోకు ధనమును వెదజల్లు తర్వాతయెంచు “తెలివితో గఎపెట్టు తీజికళొల ది శతమునందొకని విశ్శననీయు గనవు పా తకొక్కులకొక్మ పియచ్చువారి నొ కటిగా బంసకు మొకచోటికై న

తొట ఉపోద్దాతము త్రం

ఇరువురనో్య్యోన్యంబు నేకభవింప

రని 'యువ్వురెజు గుదము ర వ్యారియందు నొక డు దొంగైన నింకొక డు తోడగుచు వానిమోనము దాచ బరదానుగప్పు చారిదోపీడిగాండు) తమలోన దాము భయనంశయములకు బద్దులెయున్న సరిమధ్యముననుండీ సార్థ వాహంబు తవ్చించుకొనిపోవు దెప్పరిబ్లక య

కి్‌సిసి పద(భష్టునొనరింప నొకసి గొంతకాలం బేగినంత మన్నించు -వేయిబద్ద్ధల జెజ విడివించుకంకు

బ్ర) త్యాళుకోర్కె దీర్సంగ మేలాను గట్టివ్రయనగాని గార్యాలయమున బ)ముఖునింగావించు పతికుండుగాక మనిన నాతాసూత్సమును డొంపడత డు తండి బెడ్డలనట్లు తర్జించు బ్రిజల న్యాయతత్పరు దైన నర పాలకుండు

ఒక వేళ దండించు నుల్లంబు నొవ్వం గరుణనింకొకసారి గన్నీరుదుడుచు మెత్త మెత్తగనున్న మిడిసిమిత్రైక్కు అలిగి పై కొనిన నిరాశళు జౌ పగజ కనికరంబును గట్టితనముంట మేలు

40 కవికోకిల గంథావళి ప ల్ల వతతిసేయుకేుగాదు క శ్రువె ద్యుండు ఫుండాజు జరుము కప్పుర మొలాము బలధై ర్యములు సత్స భావంబు గల్లి యాడార్యవంతు డవై ప్రవర్సించు దైవంబునీమెన ధసమువర్షించె బ్రజల్యపె నీవును భాగ్య మెగ ఐల్లు గత నృపాలుర రాజ్య కాలచరిత ఎలయించుళొమ్ము సీన్ట్బృ తి నాపగిది నిల్పిపొమ్ము చిరంబు సీపదాంకముల ఫుట్టి గిట్టవజాడ పాలుపాందు నెవని సత్మ్‌్రి నెక్కాను శాత్య్యతంబగుచు వం తెనల్‌ వావ్టలు పాంథ నతిములు కట్టించి పోయిన కరణావమయుండు చచ్చియుక్‌ బతికిన చందంబె యగును నృరణాంకముగ నొక్క సత్కార్యమేని చేయక చనువాని జీవితవృతు 'మెండీనట్లగు నొక్కపండు పండకయు దానధర్థుము "లేక తరలినవాని యాళ్ళ శాంతికి పార్థ నాంజలీ యిడకు నీపేరు చిరమిలనిల్స్ప గోరినను మహితుల సత్కీర్రి మజుగుసేయకుము

భోగ భాగ్యంబులు పొదలుచుండినను

తోట ఉపోర్దా తము శే ఎంత నంతనమున్న ఇచ్చలుండినను క్‌ డకన్నియుకవీడి కదలి శోవలయి భువినండి యొక కు కొంపోవు నద్యశము ఇంకొక్కనికి జిరమిలను పించు దన దురాచార వగ్యన తలంవు హార్షించి విన బోకు మన్యకష్టముల వలికెద వేని లో దలపోణ వలుకు పొరపడవారల మజువఫు నెపంబు అనువూన మొందక యంగీకరించు రత్నింపుమని వేడ రతమణంబొన గు విణతు డై దోషి నీరయణచ్చ్భాయ నాశళియిలిచిన (పాత యప రాధములకు ద ఎనుత్స్తిరించుట ధర్జుంబుగాదు విన డేని సీతిచె్పవ నొక్క_తూరి మజుసారి ఎ సిని చెరసాల బట్టి సంశెళ్ళ నుంచుశే సరియైనశిత్షు సంశెళ్ళు సతులు సై తంబు వ్యస్థ మేని యాతడు మష్టవృతుంబు దాని మొదలంట ద్శవ్వి నిర్మూలింపమేలు ఒకని తప్పులకు సీకొళ్ళ మండినను తడవ్రు యోచించి యాతనిని దండించు బదకపా౯ా శెంవును బగులగొట్టంగ

శ్రీల కవికోడిల (గంథావళి పంత్ల అలల "బేలికశయాగాని తిరిగి ఖండములు నరిగూర్చి యదుకంగ సాధ్యంబుగాగు నరపతులు ముందు వెనుక లొలోచించుట దండనమున అఆలఅించుట కడచి యడాడలు గడలి వైనించి ఉఊోమాను జలనిధినండి యేతెం చె బట్టణంబు -కొక్క_ పర చేశ వాన్సి అజము తుర్కీయు నరచ్బియు రూము "బేళంబులం గలదిరిగి వీషీంచి పరిశుద్ధమా తన భావంబు లీిమి వివిధంబ్యులై న సద్వద్యలార్డి 0చె పర చేళ యాత)ల ఫో ండితిం బడసె సాంఘీక మర్యాద జన మేళనంబు నభ్యాసమొనరించె నా కారమందు బోలుబొత్త గనున్న భూజంబు బోలు కాని యాకుల. లేవ్చ కజుదుర్భలు ౦డు ఇన్నూరు మూసిక 'లెడ లేకకుట్టి న్టృబొంత ధరించు నందు బేూంబు ఉిక్కిరిబిక్కి రై యుడుకెల్సి వో అత డుచేరిన పట్నమందలి అేడు కడుగొప్ప వాడు చక్కనిదారివా డు

తట ఉపోద్దాతము తతి నుంబపేుు వవాంస మనసుండువా కు పావనాత్ముల పాదసేవ నము9)ండు వచ్చినవానికా ప్రభువు బానినలు చారి దుమ్మైెడలంగ దలగడిగించి స్నానంబు చేయించి బోనంబునిడిరి ధరణీకు నన్నిధి దలనేలనాంచి వినతి జేతులు కట్టకొఎ నిలుచుండి యిటునన్నుతిం చె పూహీని నతెండు ఈ రాజ్యమందు నేనేబననై న పరితప్త వృాదయ నిర్చాగ్యుని గనను పానమత్తుని గన్నపావాన బోను అదిగాక మభుశాలలగ్ని జీం౦0చె ఎవని బాధలశేఎ యెద బీతినొన డు అను (ప్రశంనయె రాజ్భమునకు రాజునకు చాలని నరసభాపా మౌ క్రికముల పెనుజల్డు గురిఎంంప జననాధు డలరి యతని వా శ్చాతుర్య మభిరుచి మెచ్చి దగ్గజకుంబిల్చి తగ గౌరవించి విచ్చేఎనందుకు వనుతించి మొొక్కిా బంగాఠు రత్నాలు బహుమతి వెట్ట ఛతను వంశము గూర్చి సుళ్నిం చెనవని సామోీప్యమ-న నన్యదనులను మింతు

శక కవికోకిల (గంథావళి ప౦డ్ణ్ల నని మాజుపల్కిన నధిఫు డాలించి తనలోన నీరీకి దలపోయుచుండె మంతా్రాంగమున టి మాన్యుండె తగును ఏన నాస్థానికుల్‌ నాఎక్ష్యయంబు నవివేశమని యెంచి హూణయింపన బ్లు కాలకళ0మంబున మేలు చేకూరు మున్ముందు నాతని బుద్గి వెఛవము స సక శరికించి యంతస్తు నెజుగంగవలయు ఎదప నైైవుణి బ్బ పదవి హెచ్చింప బడును దాననుభవజ్ఞు కు గాశయుండి గొప్ప కార్యములు చేగొనిన నెడంద బలుమాజు దు ఖంబు భరియించునుండు యోచించి ఖాజీయు నొకతీబ్బవా)య శలపాగ చా ఎనారల విమర్శలకు బగ్గువెంద డు తూ ఫవుచేవీడసవుడె గుజిమాడు వాతబోధ బొరివివేకమున యూనఫవు నరివోలు నుత్తముండై న సచివు డౌటకు నొక్కునమ చెల్లవలయు ౧౧ కాలమంచుక కొంశ కడచిన గాని పరు డిట్టవా డని థావింప లేము అన్నివిధంబుల “తని తత్ర వ్రబు నారన ప్రాజ్ఞుండు నట లమతంబు

తోట ఉఊపోద్దాతము జ్‌ తగువాడు న(త్పవర్తన గల్లువాడు ఆవి శో భాసురభావ్రుండు భాషావిదుండు పదులయోగ్వత మెచ్చు పావనాత్ముండు నబలితాభిప్రాయముల నేర్చు నందు 'బెదలలో నిల దద్దయుంబెద (0 ంం యి "నో యనియెంచి పిమ్ముట నతని నేమించె దన మంళివెైని పెర్తనము సాగించు "పెద్దవజీరుగా బృధ్వశ్వడుండు అఠితనా నచివు డత్యంతి వేత్చతను (ప్రజ్ఞతో రాజకార్యము సల్పుచుంట శాననంబులవల్లు జనుల కొక్కింత యెదనొవ్వన్టు లింపొద వె పాలనము తనవల నొక డేని వంరనియ్య ళా లా కలము క్రిందికి దెచ్చె గడ క నేల్చడిసి బిడుసుమూకొవుడు చా తెజటు జాటకుంట ర. విమర్శలకు నాల్కలు కట్టువడియె యవగింజయంత దోహము గాన బడమి నిత డుపయోగింప డీర్యాళువునకు వేగిన గోదుమల్‌ వృథయెన షగిది ఆతనికాంటి మచ్చేతంబు రాజ్య మంతటక౯ా వెదచళ్లై నమలదీధితుల శొళ్తవాని యశంబు కొనలొాత్తుచుండ

శీర కవికోకిల (గంధావళి ప౦్య్వా వపౌత మలత్కొకి బుక్రై. బరితాపమెవనను రవయంతయొన రంధేను. కంట బడదు బుద్ధిమంతునియందు పూక్వుండ దూజు విశ్వనసీయ.౦డు వెడద పళ్ళెరమ. చవెడుగనోడు వా జెట్ట వీమ యద్దాని నిది బొంద నేయంగ నెఎు సాధ్య్యమాను సూర్యబింబము వంటి సుుదకాకా*ం "లెలప్రాయఫు గులాము లిబ్షరు నృవతి గొలువ నడుము క్పుకొని యుందురెపుడు అచ్చజలం బోలు నాందచందము పు రవి చందిముల బోని ప్రవిమలాకృ శులు ఎనయింప మూ డవ బెదిలేనివారు పరికింతు వేఎ బింబ పతిబింబ ములపోల్కి. పాచ్చులొచ్చు ౫ లేనివారు అవాగ్మి మృదు మధు రాలాపములకు ఈగులాముల మెత్త కెద పట్టువడియె అతని నిర్ణ స్వాంతంబు నద్దు ణంబుల నెతీగ్‌ మన్నన చమూఎవారు "శీ యోభితావులా న్నేహితువై8ి సౌజన్యమున నవ్యన చివుండు కూడ మానవత్వపేము నూనె జిత్హ్వమున పహ్రన్వదృమ్ణుల చులినాళ గా దదియు

తోట] ఊపోద్దాతము శ ఆగులాముల జూచినవుడె్లా నతని యదలోన సుఖభావ ముదయించు చుండె ఓయిఖాజీ నీదు యోగ్య తాగార వముల యౌాన్నత్యంబు వాంభఛింతు వేని మధు రాన్యముల ఫైని మతినిల్బ్ప బోకు నీయంతరంగంబు నిప్కామమయ్యు నస్ట్రభయంబు వెన్నాడు జాగ్రత్ర పాత మంతియు వారి పిణయ గంశనంబు పసిపట్టి యదను చేపడిభు నంచలరి కంటిలో నలునంత కారణంబున్న గోరంత థంకకు కొండంతచేన ఇవడు.తలంఫువ నిన్లుచెప్పె భూపతికి ఈతని బేలేమొ యెజలు గ మెవ్వండొ పరువు ప్రతిష్ట కో బ్రతుక డిచ్చోట వినియుంటి నాకృతఘ్నుని చిత్తమివుడు మోగులాములపె ని రాగిలై ననుచు కడు దో?హి యత డు దుప్కామ తత్పరుడు ఒక్క- చేశమునందు కొక రాజ్యమందు స్థిరనివానము లేని జేశదిమ్మురులు బ్రదుకుచుండెదరు నిర్భయ చిత్తవృత్తి ఈయ భాగ్య ముఖుండు ఈసీచబుద్ధి తమ ేవిడీం నిందలపాలు చేసె

48 కవికోకిల (గంధావళి వంద్ర వెడుగుగాంచిన వెన్న చెప్పకయున్న నను సాకి సంతరించిన గొప్పవారి యుప్పునకుక దోహ మొసరించిన జౌ 'లన్నెద రటుగాశ విన్నవించితిని త్వరపడి పలుశంగ దగదు శం ౦ంఏి నిజము లేలిన మి దన వచించితిని ఆయిద్దజి గులాములందు నొక్కండు అతని కౌ గిటిలోననణగి యుండుటకు గనివచ్చి యదియెల్ల వినిచె సేవకు డు ఇఫుడంతయుం 'జల్బిశింక మిాయిష్ట్ర మదిగాకనా యట్తులన్ని నంగతులు తమఠు బరీత్నీంల దధ్యంబు చెలియు ననుచు జెడ్డగ దో చు నబుల వర్షంచె దుర్మార్గ వర్షియు దోోఛా చింతను డు మూడకుండును గాక సుఖమైన దినము రవయంత నెమము వే దవిభథిన యుత ఇెడుగందు "పెట్దల చిత్తంబు లేర్చు నలనంత నిప్పుతో వెలిగింపవచ్చు జఇజనుమంట నవ్వుల పెద్దదా(వ్రా త తరువును బూడిగా దహియింపవచ్చు నచివోక్తులను విన్న పాహి మేనెల్ల వడ కుదు నుడుకెత్త భల్లపాతముగ

తోట ఉఊపోద్దాతము శ వేడి నిష్టాడ్చిలు వెడలించుచుంళా నెరకిన్స్న దరిబేసి నెత్తురాసింప చాలిమి చెయిపట్టి తగదని యావె పరివోవితుని జంప పౌరుపంబగునె న్యాయంబు వెనుక దుర్తయము "క్‌్‌యంబు నీన్చ పెంచినవాని నెగులు వెట్టకుము అభయమిచ్చి మరల హతమార్చ బోకు జార్జన్యమునవాని తల దంతు వేని విలిచి యన్నము పెట్టి పెంచన్యాయం బే అతని న్వైవుణి నీకు నధిగతంబాట చాాణమిత్రండయ్యె రాజసౌధమున జీకు సైతము శప్పు నిజమెజుంగక యె పగణ మాటలునమ్మి నొగలించ దగునె "పెద్దల హితబోధవిని యు ట జేణ యరారసాస్యము ఉఊాచె నెడలోన నృపతి ఎబజు గుమోయి వివేకి యెడద గుట్టునకు చెజవాలయగును చాతెజ దాటుమవూట మరల నంశెళ్ళకు మజలింప లేవు నవ్యమంత్రి పివర నంబు గూఢముగ కనిపట్టి సుల్తానుగాంచె దోషమును అందాల కందహమౌాన ని గులాము మంతి చూచినయంత మండహానంబు

క్‌0 కవికోకిల గంథావళి పండ్ణ గావించి బెదవులు కబెలెనో లేదా తనువులు 'వేజయ్యు వ నసౌక్క మైన నిద్దజు వ్రీయులు నోరెత్రకుండినన ₹ావ వినివయంబు పచరింప గలరు నంజు రోగియు. దొజ్ల నదిని గోంలియును దృ చెందని రీతి బొయు డు గూఢముగ కడగంటి చూఫ్రల గాంచియుంగాం చి తనియ బో డని సీశ్చ గనియె యుంజెదవు నృపతి నంేహంబు దృష్టాంతపడియె తనదు కోపో జేకమును చిక్క బట్రి ముందు వెన్స్లలు తలపోబ పైరించి మెల్లగా సిట్లనె మేదినీ విభుడు శీయి సజ్జను డ్‌ సీయుల్లంబుగంటి ప్రొజ్ఞుండవని యింతవజకు భావించి రాజ్య రవాన్య తం(త్రములు నీచేత నుంచితి విశ్వాస యోగ్యుండవనుచు గొప్పవా డ్‌వు ఇవాల నెప్పరివంచు నెంచితిగాని సీవిట్టి దుద్బుద్ధి గల యనభ్యు డవని దెలియలేనైతి తగవు సీవింతటి మొగచారి పదవి కదియు నాపొరపాకు యననేల నిన్ను సచజూలిని కాచి పోోచినందులకు

కోట ఉపోద్దాతము క్‌కే అంత వురదో్ఫవా మాదాయమయ్యా ననిఖుస్రుపల్కి న ననరానిమాట లాలించి సర్వ్యజ్ఞు జైన వజీరు తలయుత్సి పదరక పలికె నీపగిది నిర్జోపువర్త న నేను జీవింప న్‌ర్చ్యాళువుల నింద కేల భీత్ని ఇ వంటి సంచేహ మెప్పుడుగాని యంకురింపశ నాదు నంతరంగము న ఎవ డిట్లాదెనో యెజు గ నాబాధ్ధి బొాటమరింపని యిట్టి కుటిల భావముల అనవిని గుల్తాను నదవదవడుచు చాలువాలు వజీర యేలవాదంబు ఆబునా తీజునా అడ్డువల్కి నను అనిపాహి మాటాడిగంత అేచవ్వు విరబూయిు వేలిని పెదవిపై నాంచి వచియిం* నచివు డీ పగిది ఘూపతికి అధిపు డిట్లర్న నందాశ్చర్య మేమి తనవీర మాకొమించిన నన్ను గాంచి మూసు బూనిన నీచు గౌపుడు న్నాపెని యం నిందదప్ప నొప్పాడుట గ పాలకుండ*ని పై ఎదవి గో (| నియమించినప్పుడే చే దళ్న/చితిగి

ర్‌2 కవికోకిల గంథావళి [పండ్ల ప్ర త "ప్రగ్గడనాకుం బగజ యాననుచు పిభుష్రు నన్నున్నత పదవీ నెక్కొాల్సి నఫుడెజుంగ 4 వెన్నరివువ్రండు నంచు నా యున్నతిని దనగాశమూహించు వా డంత్య దివనంబు వణకు కావ డె విన నెంతువేని యీ వినతు విన్నపము ఈవిషయంబున కేదై నయట్టి నిక్కంవు కథ మదిశెక్క 'జెప్పెదను సాదృశ్యము కలలోన సై తాను గాంచె నొక్కండు నరళవృతము వంటి చక్కని మేను సూర్యబింబము వంటి సొగమఘై నమోము నక్కజంబుగ జూచి యాత డిట్టుయ అమృ కాంశుముఖు డ సనీయందచందములు ప్రజ లెజుంగడు. నిన్ను రాత సాకృతిగ నూహ్‌ించి తమస్నాన ేహకుడ్యముల జత్రించెదరు ఘోరచితంముల నిన్ను నావ్సడు సై తాను నవిర్ధయిన్లనియె అట్టిదిగాదు నాయంగ సౌష్టవము ఐన నుంవె విరోధి హాస్తవళ్యంబు నరులంఅకు మూలఫవురుషు డాదాము

తోట ఉఊపోర్దాతము క్‌తి వానిన్వర్ల మునుండి పాణ దోలితిని అఆకసి దీర్చుకో నతని నంతతులు సన్ని వుడు లిఖంతు చెన్ను చెడంగ ఈవిధంబుగ నాకు నెన 7 నదృశము అయిన దుష్టాత్ముండు న్వార్ధతత్సరత ననగూర్చి నింద లే యనయంబు బల్కు నా పెద్దపదవి క్రింద గృశించు యశము గల వజీరుని మోశములనుండి మూడు వై ళ్ళదూరంబున మజఅలంగ దగును నృవుని కోపంబున కెదభీతిగొనడు భీరు జై సిర్టోమీ పలి) మాటాడు వా్రాతచక్కగనున్న భయపడ నేల పలువివర్శలక. దబ్బర నిందలగను దోహంబుసేయని దొడ్దయుద్య్యోగి "అక్కల తనికీకి. జిక్కి. భీతిల డు ముహ్హాసీ బంగడి ముందు శే తెంచ దొంగతూనిక గుండ్ల దూచువర్నకు జె తనికి మినికి చాల తత్తరంబొందు సూహియామాటల సవ్వడి దెలిసి కుద ళోన నదవదగొదధ కొన జూచి అజ్ఞా ప్రచండమౌొ హస్తంబువినరి నవమరి)తో ఇట్లు కవి మాటాడె

ర్‌త్త కవికోకిల _/౦ధావళి వం౦డ్త దోప వాచాలత నదొంగవంచనల దబ్బగాటల దన తబ్బదంబులను మూప జా నె వెడమాటలించే సీవిరోధి ఇెవం౦ంకు నిశ్చయంబుళను నీదోవము ఎవెప్ప నే నమ్మ లేదు శానీ నాకన్నుల గంటి సీతస్పు ఆస్థాామున నున్న యందజులోన లలిమించు నాగులాముల మై దప్ప నొరులనై నీదృష్టి. నెరయుట లేదు అనవిని యాచాగ్శి చనవున నవ్వి శ్డాాచ్చు మిోరన్నది యా-శయ. ఇజమె యుగ్నసతృము దాపయోగ్యంబు” దు వివ నెంతు శేని నేవిన్న విం చెదను చక్కని పఎకొండు నగముమిాయాబ్ద హానరంచుగాన్రత రా జ్యంబుర మయు చిరధృడంబై మిమ్ము సీవించుగాత ఆశ్రావగంజియులేని దరిబేఎ గన డొ భాగ్యవ తుల దు ఖ వారంబుతోడ యావన సౌభాణ్యమరిగె నన్వీడి మ బ్రదిమి దాకెను నాఎపాటల యదను వాహన లావణ్య మూ లఫనంబు గల గులాముల గాంచ దొల గుగాయోద్పు

తోట ఉపోద్దాతము త్ర్‌5్‌ వారిక సె నావదనబింబంబు మును గులాబీవర్షమున జెన్నుమిఅె తనువల్లి నృటిళశనుందర కాం-తిబొద వె కాని యీాతుదిదశ గదురయ్యె నొడలు వెలిమాది యయ్యునా తలను ములు పాడెపైగప్పు దుప్పటినూలు వడకు స్టెకి దయారై తి జెప్పెడిచేమి చీ కటి ముంగురుల్‌ చిండాజెగకెనట అంగియు నొడల్సిపె నతి “ట్లుండె నాజూకు ధనము ను నౌరురూవీం౧ వెండియి ఎుకల కే 'బెట్టిననోడ యన రెండువాళుల యాణిముత్యములు పొందికగా నోట బొలుపొం బెమున్ను మతి యిష్పుడన్న నేమూా ఎాడునవుడు కను మొక్కటొకటిగ గదలియూగాడు ప్రా 3నంతెన కండ్త వలెగూలిపడియె గతమైన నాదు జీవితము న్థురించి పరితాపమున వారి ప్రక్క జూచితిని పొరివోయె యొనినవుం జిట్టకములు ఆ ప్రాయసున్నాళ్వ అపోకురోకు ఈదినంబుఎగూడ నే గు దూన వొజీమిట్లు పండి తామూత్యుండు నూ క్తి

ర్‌6 కవికోకిల (గంథావళి ప6ద్ర శంరళమా కి శముల నసరముగుటంగ అాశాటి యట చాదుపూ హరించి వహ్థుర యింత శంకు మేలాకుట కరము దుర్ణభము ఎవరైన నిటువంటి దృష్టాంతములను ఆ పేతుష్రలంజూఎ 'యెదదన్సు నేని దోనంబె పిణయపాతు)ల జూచినంక నేద్స నోర్చుం తోడ సేనాలసింప కున్న విరోధి యూర్జోక్సులవలన పాపమిోతనిబట్టి బంధించెయుందు చార్ట్చ్యుమున బొంగి త్వరపడి ఖడ్డ మొజునుండిలాగిన వురుముండు నెనుక బరిశప హృ్‌దయు డె కజచుమోచెయి అణాల నా. ఈర్ష్యాళువునిమాట 'లెన్నడువినకు వానిపల్కులు నమ్మి పవిసీయ. దేని క్‌డగ టన్సాతాపపడుట నిక్కంబు మంచిపేరు వహించు మంత్రివడ్యునకు పదవిభాగ్యము గౌరవంబు హెచ్చిం చె దబ్బరాడినవాని దండించి పాహీ నరి విచారించి యాచార మెజింగి పనిబూను మంతి నత్స్చాలన వలన మంచికి బేరెల్లై మహిఫుంజెళ్లైడల న్యాయమా దార్యెంబు నయ మొప్ప బిజల

చాట ఉపోర్షా తము వ్‌? బలువత్సరం౦బులు పాలించి చనియె నయిన నా౫నిక్రీ ర్తి యలరు చిరంబు మతము వోమింబచిన మాన్యువా నృవులు వమతఖా హువ్చనకళ సామా ఎజ్యకందుకము కొంవోవుదురు తాము కోరిన గుటీకి ఇటువం 5 నర వాలు సనేాలమందు నొక్కని నేగాంచ నుండె బోయొక్‌ డు బూబకర్‌ సాబె యాభూఫవు తట్రైయుండు ఇఇలివి తేటలు గల ేశపాలకు డు పరమ ప్రనన్న న్వభావ నిర్దలు డు ఫలియింకుగా 3 భూవతి కోర్కెకొమ్ము స్వర్శ భూజమవీవు పాహి యొ క్కేడు నడచినం దఠుగన వుడమివై నీదు ఘన రతుణచ్భాయ గ్బవై చితివి కాంథ్సీం చితిని శుభగంరాము న్మాపెవి నెజఫప్రహుమా జెక్కనీడ యటంచు వరబుద్గి యిట్లనె బయిహుమానిడ పడినంలే నికు జేపడవు నంపదలు కొట లేని భాగ్యంబు గోళిద విని ఈ రాజునీడ*ో నిలుగ ప్రైకొమ్ము ప్రభురతణచ్చాయ ప్రజలపై నెజుపి "జేవ మమ్ముల గృ పాదృప్టీగాం చితివి

ర్‌8 కవికోకిల గంధావళి పంద ఈ రాజ్యవు౯ మేను మెద నంన్మృరించి ప్రార్థి ౦చెదను చాన ఛావంబు తోడ శాశ్యశంబుగ దీని నల పుమోటేన తలదు9౦ంచుటకు మున్ను దండితు జెజకు బ్చెమేలగు జెగ సగ్క్టొాన శిరము మరల జోడింప నెవ్వరివల్లగాదు ప్రాభవ కానన పిబల, డౌ నృపతి కలత చెందగు పిజూ కలకలంబు*కు తలపోత సున్నైన దలను గర్యుంబు నిండి షంచపనలాడు నిర్విచారుండు ధరణీశు మకటంబు తల జాల్ప దగ డు అని ౯ోన వెనుదీశ యడుగూనుమంచు 'జెప్పను గోపంబు చిబ్బల్లెనపుఎ బుద్ధి య ధాస్థానమున నుంచుకామ్ము తెలినియున్న యతండు తల చు నోరుఫున కొరబుద్ధి వా డౌను గోపవశ్చుండు మాటువీడిన సే4ంమూడ్కి. గోపంబు వెలికి విజ్బ భించు వేళ స్య్యాయంబు భక్షి మతంబను బాటింవు గలబె గగనంబు క్రింద జే గాంచ నెప్పుడును కోపంబు బోలిన ఘోర భూతమున నసురలై న దానికి చెజచి వెళ్ళేదరు

కోట పిథమాధ్యాయము క్ర సాదీివచనము

ఆజ్ఞకు బుతికూల మహసనేని సీం తాావ్రటయుఎ గూడ తవ్ప్చీదంబగును అజ్ఞానుసారంబు వాత్యగావింప అగి చా్యయసమ్ముతం బైనజే యగును తల తొంవుమని నీకు గచర్శాజ్ఞ మైన వెజవక కార్యంబు నాఆ వేగ్చన యు మృతు డైనవాని యాల్మీయ లై ని క రుణవవాం బి సౌఖ్యములొంద నిజడుము దుర్శార్డునిదె యిందు దోవుంబుగాని జారఫుతొల తప్పిదం బేమిగలదు క డయొత్తున్నను దండు మోవున్న శతు రాజ్యము బు సై న్యమంపకుము 'పెనుదుర్వముండ గైకొని వైరి నృఫుడు తనుగా చి కొనును చేతప్పులేనట్టి ప్రజలు సంకటముల పాల్పడు చుందు? బందీల స్థితిగ ముల్‌ పఠించు చెజను ఒక వేళ నిర్ణోమియుండిన నుండు పర చేశ నణిజుండు ఎట్టణంబందు మరణింప నాతని నరకు సంపత్తు కోశంబునకు జబ్బగొనుట నిభంబు

60 కవికోకిల [గంధావళి పఠ౦ వ్ల అవల నవని కై యాళ్ళ్మీ చు బంధు పర్షలబు పలవించి పలువాట్లు గుడిచి యన్యోన్యమిరీ3 ననుకొను చుందు)

దురదృపువంతుండు తుదకన్య రాజ్య మందు జచ్చెను వాని యాసి పొస్తులను బలవంతముగ దుష్ట భావ్రండు గొనియ తండి) లేని నిసుంగు దలపోయుమయ్య ఆకందు పరి వేదనావిల గబ్యాదయ పిండమ్ము వెలికూడ్చు వేడి మూాళ్చు జగము దవాంపంగ జాఎ జాగ9ిత్ర వబది యేండ్రపాటిల గూర్చికొన్న నద్యశంబొక్క_ దుళ్చరితమడంచు “- త్కార్య నిరతు జా శాళ్వ "కర్ని బలవంతముగ బ్రజాభాగ్యంబు గొన క్ష ఇంచుమి౦చుగ ధరకెల్ల జే డయు్య ధనికుల ద్రవ్యంబునొన యాచకుం డె ముక్తుండు డారిద్య్యిమున జచ్చుగాని నిజటుపేదలను వేడి నింపండు కకవు

దయగలరాజు

న్యాయతత్సరు జైన నరనాథు డెక డు వెని లోపల నొక్క పాటి వశ్రుంబు

కోట ప్రథమాధ్యాయము 6 "పెట్టికుట్టిన మంగి పియమగ దా య్చు అదిగాంచి మితు) డిట్లలయె నోపాహి భాగ్య ఛాలివి వీఎప మైటంగీని కృ్టుం ముకొమ్మున ని మూర్వలికె తనువున కింతమాత్యువు గప్పడంబు కడు సుఖంబగు నింతకంకొ మించినను సౌందర్య మొశ గు భూాహణమనం జెల్లు ప్రజల నొత్సిడిపెట్టి పన్ను గై కొనుట నన్ను నాగద్దియ నాకిరీటంబు వింపుగాగ నలంక రింపను?ాదు (శ్రైవలె పట్టుకుడ్సి ఎ) చాల్తునేని పౌరుపంబున నెల్లు పగజ మార్కొందు నాకను నూజువాంఛల. ఫు ఫ్రైగాని నాయొక్క నిదెగాదు నగదు బొక్కూనము దందుబ ల్తెము కొఅకుండు కోశంబు ఇచ్చ మైనగలకు వెచ్చింప గాదు జననాధుచేం వృవ్శీగననీ పి్‌పాయి రాజర్ధంవు మెల్ల అ రథవీంపబోడు ప్లైవాని ఖరంబు బరు డాచికొన్న వా జెట్ట్లు ఇల్లించు బ)భువు కప్పంబు చలప్మ్త్‌ పగటి రానభము గొంపోయ

విడువక సుల్తాను వపిడిచె రక్ర్త్రంబు

62 కవికోకిల [గంథావళి పండ

ఇట్టి 'యేల్బడిలోన నేమి సౌఖ్యంబు "5 కు నంపదయెట్లు శాజల గలదు యా. భా ళం పతితుని పై సదు బలమెల్ల జూవీ పొడవంబని గర్వపడ బోకుచోయి చీమ ముంగలనున్న చిదుతండులంబు నపహరించును నొక్క యధమఖగంబు పోమీంతువేని కా వులు పండ్ల చె

ళం ళా 'జెలుల యిబ్బము మేర ఫలము భుజించు దయవమాలి ఫలియించు తఠరిల మూలములు తవు మూధాత్కుండ. శనకు జానుగనె గొనకొని యపకారి మొనరించు కొనును అనదల నొబ్బంప నటి నజన యి

ఉ జ్ర యౌవన ఖాగ్యంబు లనుభనీించెదరు బలహీను డొళ వేళ పశు చౌానేని టైెవంబు దల చియూత డుపెఎను మొజ్ఞ వృాద్దవానలమాచు నేర్చు జాగ త్త సదుపోయమున గెల్పు సాధ్యమా కేన కూరి రాజి వాక్య ఎ రోరయుకూపమున నె్త్తుకొల్కం రీ సెజు వేగ్చికొమ్ము వాన చేసెద మానవర్తంబు పైని ర్త

నకల ప్రుబంచ రాజ్యము ఏడుగాదు ధరణిపష దొరగు నెత్తురు బొస్టుతోడ

తోట ప9థమాధ్యాయము 6త్రి జంపీదు శాసనము వరమనంతోవ. న్యభావ ధన్యుండు జంమీదు పాదుషా కాశ్వతంబుగను డఊటడిగియ గోడనున్న ఉజపలక వాొయించె గుంటతరంబుల ని లె ఈయూ టదగ్గర నెందళోమున్ను మూతాత తందులమాది రొక్కింత విడిసి చల్లనినీడ విళాాంతినొంది కనుజెప్పపాటులో గడ తెంచినారు బల పౌరుషమముల బ9పంచంబు గాలిచి పోవునప్పుడు నొక్క పూరివుల్లెన నోరీఆ మిట్టకు గొంపోయినానరె పబలశతు వు నీక వక్‌ డగు నేని కష్ట్రపెట్టకుము నీ కరుణకు బాతు చైన దు ఖమె వాని యాల్మ్మపీడించు చాయర కృము నీదు తలవే్రేలుకంకు బతికి వీచ్చెత్సి నీ పరిసరంబులను దిమ్మురు వమఘ్రవే పియనుగు గొంత రాజు నముందకాలపరి పిథిత వంళలీయ భూపాలుండు దార

రక కవికోకిల (గంథావళి పండ్ల

"వేట దినంబున బెడిసె వేటడుల పరుగెత్తుకొని వచ్చె బ్రాభువు ముందరకు మందకా పరిమైన మనుజు డొక్కండు దొరవాని శంకించి దొననుండి తూఫు 'వెడలించి యురవడి వి ల్లెక్క వెట్టి

నై రలంగూర్చి యెడారి జూగంత్త కంటక రహీతమై యింటగులావి వజలును మంద కా పరియు భీతిల్లి యజచె శతువుగాను పకిమూర్చ బోకు మో గుజ్జములమంద మేఫు సేవకుడ పచ్చిక బిళ్ళ” పనిసేయువా డ ననవిని స్వస్థమయ్యెను రాజుమనను నవుచు నిట్ల నె నరనాధుడోరి చెన టి ని౯గాపాడె జబ్రీలు దూస యటుగాక వెవినంట నల్లియలాగి వేగ నారాచంబు విడిచియేయుందు అనవ్చుడు నవి యిట్లఎయె గాపరియు మితు్రలకడ దాప వే.రానె హీతవ్ర పరుల స్నేహితులను గుబుతింప లేని న్బఫు వివేకము శంసనీయం ఎ గాదు కి?ంది తా బేదారులందు నొక్కొౌకని నెజిగియుండుట విధి నరచారికెవుడు

తోట ప్రూథమాధ్యాయము 6క తమిరినన్నిధి నన్నుం దజఅచు చూచితిరి మందల బీళుల నుంచి సెబ్బరలు నడిగియుంటిరి నేడు కడు పీతిడాయ శంకించితిరి నన్ను శతువటంచు విఖ్యాత భూపాల వినుము నేలతు తత్తడుల నొకొక్క దాని గుర్తి ంతు "తెలివి లేటఆవై ని నెలలొనియుండు పాయపాలనము మిరు నట్టులే హుజల జెదరనీయక యేల స్టింత చేకూలటు మందగా చెడువాని మహీిశ వివేక మవనీశునందు రవంత దగ్గినను రాజ్యంబు విష్ణ వారాజకంబగును రాజు ప్రజలమెొర వినుట కనియంత యొత్తున శయన మందిరము నందు బన్నున్న న్యాయారద్ధుల మొొంజులు చెవిశెల్లు సోకు సీకవనీశ వార్‌ విలపనంబులు కూయి వినబడునట్ట్లు కూ త దూరంబునం గూర్క్మినమేలు ఫీ యేల్చడిని నొక్క నిర్బలుండైన బలవంతు నిక్కచ్చి పలపించు నేని యది నీవు చే్సనయ + చాధ్యు డవు

66 కవికోకిల (గంథావళి ప౦డ్ణ సార్థవాహుని కొంగు వార్వనంబు చింప జాని సాకెడు పళ్లెవానిదే తప్పు నిర్భ యంబుగ బల్కు 'నేడ్తువోసాది పలుకు వాలున్న వై గెలుపు 7 కొనుము

౮ ౧ అర బేక వచియింవు మెట్‌ గినదెల్ల

౧౧ నత్యమాడుట మేలు నంగటపడియు మొగమిచ్చకము లేకు ముట్టవ్రు లంచ రి మర్ధించు నాలుక యాడక కట్టి విజ్ఞానమెల్లెడ వెదచల్ని కోర్కె లెల్లఖండించి నీ యిష్టానుకూల భావం ఎలను జంకుపడక బోధించు బిచ స్ప్రగాని పలుకులు

మేడ తోరణ కింద మెయిసోల నిలిచి కూటి పేవ యొకండు గొణ గు మాటలను ఈరాకు నరపతి కెజిగిం చిర్న్ని దేవుని వాకిట నీవు సై తంబు ఆ శాఫలార్థి వై యంజలిం చెదవ్రు శావున విడగ సీ చే డీముందు వేచియున్న యభాగ్య యాచక కణ కాంతులీ దేరంగ గరుణి ఫు మన్యు ఇక్కట్లు పడువావ హృవయ బంసనముల

తోట] ప్రథమాధ్యా యము 67 నడలింవు మెఫుడు నీయడ ద దు ఖంబు తొడరక నిత్య నం ళోపంబు నజల నా్యాయారులెన జనాళి చిత్తార్తి సింహోననచ్చ్యుతు జేయు భూపతి అంత పురంబున హాయిగా నీవు మధ్యాన వే నెమ్మది నిద్ర వోయి చీదసాదుల బైట. బెటులు మెండలను గాాగుడంచని చెప్పం గారుణ్యమగునె అవసీశు వేడి న్యాయము గాంచ లేని వానికి న్యాయంబు పాొఎంప జేయ దీనావనుండొక్క_ బేవు జే దిక్కు

కరవుకాలవుంన రత్సాంగుళీయక వుమ్మి

ప్రజలపోషించిన రాజు

అబ్బుల్లజీజుని యాత్ముజుంగూర్చి

చెప్పెన్టుల నొక్క శేముపీ భనుడు

భూపాలకుని వ్రలభూరి రత్నంబు

పొదిపిన యుంళంబు వొలుపొందుచుం డె

ేర్చ్వరియయ్యు మాణిక్య వర్ష్పకు డు

అద్ధాని మూల్యమింతని 'తేల్చలే కు

అదిశోభ వెదచల్లు నవని ేవేళ

వెల్టున బగల స్తో వెలుగు ముస్యెంబు

6కి కవికోకిల (గంథావళి [ పం ర్త గావచ్చు ననవచ్చు టెవిచ్చు శాంతి విధివశంబున నంభవించె నొశక్కేడు మల మల మాడ్చు సిట్టల మైకజవు జనముఖ పరిపూర్ష చందు బింబములు ప్రతిపక్తు శళ్తిశేఖవలె సన్నషళ్లై పుజలో సౌఖ్యంబు బలము నళీంప "తాను హోాయిగనుంట మానవత్వంబు గాదని యజటిగి నొ కరుణా మయుండు ప్రజలనోట విషంబు పడుట వఏీజ్నీంచి యెవని నోటను జేనె యన్లు పెట్టారు తేని కనాధ దరిదు౦లవై ని సాగ్ధంతంబు కర్రని యూజ్ఞాపిం వెనిట్టు ఈయమూల్యవు టంగుళలీయకమనమ్మి తెండు రొక్క_6బన "దెచ్చిరివారు కొల్లబెస్టైను జు కోట్లకు౯ా ధనము పేదవారికి దంబేసి మూ కలకు నక్కట గలవారి కొక్కవారంబు ఇటువంటి యుంగర మెన్నాళ్ళక్తై న మరల చజేపడ్సునె యీనరపతి కంచు నిందింపసానిరి కొందతిందలిదు కరగి మైనవువత్తి కారెడుభంగి చెక్కుల గన్నీను చింది జూజంగ

తోట పృథమాధ్యాయము 69 నంియె విట్లని మున్నవినియం 3 నేను పురవాను లిడుముల దురఎల్లుచుండ నరపతి కర్ణంబె నగలు నాన్తాముల. జనులు యెడంద కష్టము లొందుకంళు తాయి నెక్కని యుంగరమె నాకుమేలు తన సౌఖమునకన్న జనల సౌఖ్యంబు గోరువా జెప్పుడు గూరు నంతుష్టి గుణవంతు. డితరుల గోడు పొడులను తనదు న తోపంబు గనవ ౦ఛ పడడు గర్మైవె నవు కు సుఖ బుగ గూర్క వెలుపల బీదసాశులు నిమ్ముళముగ నిదిపోవ్రదురంచు "నేను దలంప నడి బేయి వజకు భూవు డు మేలుకనిన హోయిగా కశయనింతు రందజు పుజలు భగవంతు డు నుతింప బడుగాక యిట్టి బుజుమూర్షవర్హన మి నధద్గుణము లలనడె బూబకక్‌ అవనిశ్వురునకు ఎ)యురాం డ్‌ సౌందర్య వి థధవంబు వలసి ఇాధలొందుట దప్ప హారనీకమున ఎ క జనోప్మదవ మెట్టిది లేదు గతరాత్రి నభలోన గాయకుండొక డు

పొడిన మైదు ద్విపదలు నా చెవుల

౯౦ కవికొకిల (గంధావళి పం ర నమృతభారల రీతె హోయిచేకూర్చె మందలింపు నిన్నటిశేయి నానిండు కౌ గిటను పరిపూర్ణ చంద్రాన్య బట్టి లాలింప జీవితానందంయబు చే జక్కెనాకు నిద మర్తున నున్న నెల తినుగాంచి తిడణి నికడ బేవదారు వృతుంబు మబుగుజ్ఞుదనిమున బరిభూతమగును మధురమా సుష్నంబు మాందంబు దొలగి కన్నుంర్జను పూల గడుగు మొ్క్కంతి పూచు గసలావి పూ బొద య స్లునవ్వు బులిబులిపోల్కి. సాంహపలయ మాటాడు "కాలవప్లవమ యిం కేల ఎద్రింప రమ్ము తెమ్మిటకు నై ళమ్ము శఇంపారు మధు రానవంబని మందలించిశనఎ నిదుర మేల్క ఎచరూచి మ డిత యిట్లు.రా పిష్టవమని నన్ను చఉర్కొం వీవు కనుకూర్మ_వదని కిని పల్కితివి "కాంతి మచ్చేతంబు గఎయబూబగకరు "రాజ్య కాలంబున బిజలలా ఎంతె కంళును నిద్ర మేల ఎ యుండవలన నట్ట విష్టవ మెస్టు పట్టదస్యంబు

తోట ఎ9థమాధార్థియము 7 తరక్షాప్రభువునకొక వుణ్యాత్యుండొనగిన హితోపదేశము పిభవు తా జంగిరాజ్య వీరంబు నధివఎుంచిన గా టి యన్ని నంగకులు పూర్వ రాజ చరితిమున వ్రాయ బడియె అతని యేల్బడి కాలమందు నెవ్రుండు ఎన్నని బాధించి యెజు గడన్మాట పోల్చ సత్యం బేని పూశ్వులకంశి నతడు "శేేస్టుండగు ఆపేరు చాలు భూపాఎం డొకగాకు వుణ్యాన్మ కోడ భామీంచెర్టు నాబ్రితుకు న్యర్శముగ గడగడా కె 'రాజ్యంబు గదెయుం బదవి నొశనా కు విడిపోవ యుండముగాన పక్కీ.రుదవ్ప నెవ్టుండు సొభవంబు గొనిపోవ డీ"%ళకమున నుండి సుంత పరచి శ భజ భావన నొక్కమూల గూద్బుండి వుచ్చెద గొరవమూన్నాళ్లు అనవుడు కాంతి మనను డు పండిన డు కోపంబు తాపంబు దో పనిట్లాయె ఓయి శక్తా యూరకుండుము. జాలు మానవ సేవయీ మతమానుగాని

72 కవికొకిల (గంధావళి పండ్ల చిజబుచాప జపమాల చినుగుళ్ళబాంత యున్నంత మాతాన యోగ్యత రాదు దరిబేఎవళె నీవు పంశుద్ధచరిత వడెసి పెద్దలనీతి పాఓంతు వేని గ తైయెక్కి యు నేమి గలుగు లోపంబు సల్యేచ్చ నిరత షృపట ప్రవృత్తి గ్‌లిగ్‌ సత్కార్య ద్‌షక ఎద్ధఎడుము పాగడింప్రుమాటలు బోలు నటన పలుశనీ శుక నాల్క బట్టి బంధించు మతమన్నపని యుత్తమాటలు గాదు పనివాటు పనలేని వదరు నా గుళ్ష కడు సారవానమై గాలికీంబోవు సావనత్వం బను పు డి రొక్కంబు శల నొప్పవారు వీఠల్కెల కట్లబొంతి నగపడక ధరింతు రంగీలకింద

రూముసుల్తాను ఒక పండితునితో తన సితిని చెప్పుట థి నజ్జనుండు సర్వ శాస్ర తత్వజ్ఞు మో+ల విలాఎంచె రూము పాగుపషహ్‌ యనియిట్లు వినియుంటి ననఘ యానాడు శతుక%ల నరికట్ట శ క్తి పీ-నుండ

కోట పిథమాధ్యాయము 78 ఈరాజధానియు ఈ కోటదప్ప మిగుల దెద్దియు నేను మేను ఇాలించి వెడలిన పిదప నాకొడుకు రాజ్యాంగ నభకు సధ్యయుని నలువు యత్నంబు నొనరించితిని గాని యొక్కదుర్హాతి వెరి ప్పుడు లొంగవల సె నాశ్షైర్య హాస 0బు మెలివెక్టై యత్నంబునూచ్చె వమి ప్రతికియ ఎటు నిర్ష యింతు పొగిళె చేవా ప్రొణములు దు ఖవహ్నీ అనవిని పండితుండనియె గోపమున ఇంతే విజ్ఞానంబు నంతరించియును ఇట్టుల పలవపింప నేల యోషహావా ఇక రాబ్యమున్న నీ శేమిలాభంబు నీ సౌాంత ౬ంతలు సీవు భరించు వ్యయమ య్య నెక్కువపాలు జీవితము పొయంస్పు బకిము స్వప్న ప్రాయనుయ్యె కడమ దినంబులు కడ వెళ్ళ బుచ్చ నిప్వుడున్నంత సమృద్ధిగా జూలు నీవ్రు చన్నంత నీనేల య తయును మజీయొక్క. నరపాలు కరగతంబగును అత డు నేర్చరియైన నవి వేకిమైైన దనకసష్టములు దానె కలహమాయ గలడు

74 కవికోకిల (గంథావళి వండ్ల నడుమ నీవేల యీకడగండ్లు గుడువ? కాజ్యముండుట దాని రణమునం గొనుట త్యజియింప వలయుట దలవోసి చూద బడువాట్లు కీజైన ఫ ము చేపడదు ఇవుడు నిబుడ్డ ని వెగదోనకొమ్ము నీవెన్స్ళు వచ్చెడీ నెప్పరికా డు తన యిక్క_టులు దానె తరియింప గలడు మూన్నాళ్ళ ముచ్చట మురియకీ బితుకు పయనించు నే గ్పాటు పరికించుకొనుము బలహీనులను బట్ట బాధించినట్టి యజమిో నృపాలుర యందు నెవ్వనిని ఎటు గుదువ? మెవ్వని గచ్చ 'రాజ్యంబు రమయు జీర్ణముగాక్ర యుం దెం బర మేశ్వరుని యేలుబడి మయొండుదప్ప అనలీ పుపంచమే యస్థిరంబాట జిర కాల మెవడిందు జీవింప నోరు వేని బంగారంబు వెండి బొక్యనము

అతజేగ గొన్నాళ్ళ కడుగంటకుండు శాళుతంబుగ నొక్కు స త్కార్యమిలను నలిఎవోయినవాని శాం తాళ్ళ వైని నిరతంబు వక్షింకు నిండు దీవెనలు మంచి పేరుండిన మాన్యుండె యుం౦టెో

తోట పృథమాధ్యాయము 75 నని చెప్పవచ్చు వుణ్చా స్టృలతోడ కదార్య వృతుంబు పోటియొనర్చి యివఫలంబు నంతృప్తి భుజించ రిక్తులం గరుణింవు శెపు నీ కనిలె బాపపుణ్యంబులు. పరి ౦దునవుడు పదవి సత్కాారంంబు బవిలభించు మేలు సేయ గ మ౦దు కాలిడు సతడు చేవ నన్నిధి” "పెద్దరికంబు శణాంచు నీిచుండు వెనుక కొం*ెము సెప్పువా డు సిగ్గి డి దొరవని సేయని యతడు కూలిగాంచని రీతి మూల గూర్చుండు వాని వినర్టించు వన౮ మో జేయి మునిపంట నొక్కంగ 'బెనము వేడెక్కి. నవుడు రొశ్షైనుగాల్బ య"స్షంప బోడు పంట యొబ్బిడి వేళ బ కింప గలవు తజిని విత్తకయున్న కొజగాని తనము

జనకంటకుయా సన్న్యాసి యనుగహము వేడుట లోక్‌ సాంగత్య లోలుంకు గాశెడన పాము దేశమునుండి సర్న్యాసి యొక డు వచ్చి వణంచె బర్వ3 కందరమున

పర రఠవికోకి (గంధావళి ప౦ డ్డ కరమోర్పు వెమిని చీ కటి కోనోన నిశ్య నంతృ్వ్ప్హ పెన్నథిగా నానె అత డన్య గృహముల నడుగు వెట్టండు కాని పెద్దలు వాని గడప దొక్కెదరు నిర్భంధ దారిద్యు నియమంబు బూనె నన్నాసి లో ద్ద జల్లార్చ నెంచి పితిజాము పాణంబు మెతుకు 'దెమ్మనుచు దీవరింప నతండు తిరుగు గాామముల ఈ వృద్ధు డున్న నాజేలుచునుం డె జన కంటకుండై న నర్షారి యొగడు బలహీను 'అదురైన బలవంత పెట్టి వేతులు మెలిత్రెప్ప వెముగండు నొంచు వోక్‌ దానాకు డు మేలున కడ్డగట్ఞ నోడు నెమ్మది లేని నిష్టురకా డు వాని నిర్భంధంబు వలన లోకంబు పడరాని యిడుమలు కడగండ్లు గుడుచు వాని యొ%్పెడి కాగ లేని వారన్య భూమికి వలనలు పోయి రాదుమ్లు నపకీర్షి పళ్లెలయందు. జాటుచును కసిగాట్ల యెడ ద తో గటిక చేదటీమి ఇను భాధలకు నోజ్బుకొనియున్న ప్రుజఎయ శాటంబు త్రిప్పెడు రవళిలొా గలయ

ఎకు ప్రూథమాధ్యాయము 77 నన రాని దుర్భామలాడు చుండెదం ఎట బలాత్క్బతి చేతిశదురు లేకుండు నట నెవ్యరి మొగాల హోన బు గనము అప్పుడపుడు వచ్చు నాద రనుండు నన్నా రసి దర్శించి సల్లాపమాడ కాని యా యనఘుండు కన్నె ్వెవాని మొగము తప్పుగనంకు వగచి యాజేడు ఒక్కనా డిట్లనె ఓపావ గాత్మ 'జ్వేమీంచి ననుగాంచి త్రప్పకు వోము నీమైతి వాంఛధించి నేను వచ్చితిని నాపైని ఏశేల కోపంబు పగయు? వాదుపూగానను పలుకొప్పు కాడు కాని దర్వీషులకం మె గారవము నందు దక్కువగాను అందణకన్న నన్నెక్కుగుగ జూడమన్నది లేదు ఒరులతోపాళె నన్నరసి మన్నించు మనవడు పుణ్యాత్ము ఉా గఫహంబొంది నీవల్ల బ)ిజలి పొందిరి భాధ నెల్ల జనకంటక నవిలోడ సరికాదు మైత్రి నశ*మివు మన్నిత శతుంవ్రుగాన నిన్నెన్లుదల తు నా నెయ్యుండవంచు ఒక వేళ నాకు నీకొనరియుం జెలిమి

7౪ కవికోకిల [గంథావళి పం శ్ర ఆశీ మిసేయదువు స ర్వేశ్వరుండల. గ? నిలువున చర్శ్మంబు నొలిచిన గాని మితివిరోధి జ్రేమి-ప సాధ్యం బె తనవల్ల లోకులు వశరుచు రేల కం కినిండుగ నిది గన లేకయుండ ఆతడు సుఖసువ్వ్పు నందుటబ్వురము తెలివి తేటలు క్షానదీ నీకన్న సంసిద్ధు డవు గమ ఖ్ర సౌచుపోమణకు శనికరం జౌదార్యమును గల్లిమనుము

అభిభాషణివం ఓ గొప్పవా డ సీవొనరింపవలదు తక్కువవారిపై దౌర్జన్య మెఫుడు బలవానులను బట్టి బాధింప బోకు వారేకమె నిన్ను బై కొందు లేని కొజగాని వా డవై కూర్చుండవలయు ఒరుని బదభుస్టునొనరింప బోకు నిన్సృహాయుండి నై కల ృపోయెదవు నిధి బేద్బుకంయెను సీమిత్రవరు హృదయ శాంతిని గూళ్ళుటది యుంతోెమేలు పుజల గప్పంబుల పా ల్పేయుకం ళు అేనికోశం బుత్తతై న శ్రేస్టంబె

తోట ప్రూథమాధ్యాయము 79 వేలి కార్యం బేని విబుగ దోోయకుము ౭క వేళ సీస్టిియును వివమించి వాని పాదంబుల బడుటయుం గల్గు బలహీను డా నీవు బలవంతువీడ నహియించుకొ "మ్మొక్క నమయంబునందు అతనికంకను నీవె యధికు డయ్యెదవు జార్టన్య కవంబు త్బుం నుకొనుము ప్రర్ధనాంబలి వెట్టి బలిముస్ట్రకం యె పొర్ధనావాస్త బె పటుశ క్రియుతనము జార్జ న్య బాధితచు తపోష్టమునకు నవ్వవద్లని చెప్పు మువ్విథి వశత జనకంటకుని పండ్హణాలూడీ పడును ఇీరి నినాదంబు విని భాగ్యశాలి నిద్రమేల్మ_నుగాని నిసియె సబ్లైకడ చె దలవరి కనునుం౩ తలపోతగలటె సార్ధవాహు డుతన సామానుగూర్చి పలవరించునుగాని భారంబుమోయు గాడిడ వీ వుపై గల యొజ్జపుండు ఎ శ్రన్నదను చింత యిసుమంతయున్నె దీనికి దృషాంచైన చరిత)

'తెల్చెద నేసట్టు 'తెల్చథయున్న

80 కవికోకిల [గంథావళి

అజ్జ్ఞానమని కొందఆను కొందు చేమె దృష్తాంతవము జె నాగెమైన దిమిష్క_నగరింబు “ందు రూ. కనివించె నొళయీడు కక టకము ప్రేయసుల్‌ మజ రి ప్రే. వంచనము ఆకనం బవన పె నతిఎబహాట 6౧ ం న్‌ రులు ఖర్జూర పాదపంబు ఒను ఇదని దడుప సీటివిందు వే౯ బడదు ప్రా తయూటలు సెండబి అి సీర8ంకె కన లే మనాధల కస్ని రుదప్ప ని కసన్య జలవిందు వెచ్చబనైన పొొయినుండి యొక వేళ పొగ లేచ నేవి అది వీదవిధవల హృదయానలంబు వెలిళూర్చు ధూవుంగ్రై. వేటుగాదోయి కట్ట గుకువ వేని కటిక ద్చేఎ విధమున జెకైల విగత పత్రములు ంలంు

చాహు బలాఢ్యులా ప్రజలు కృశించి ప పకష్టములవా కం పడుచున్న వారు గిరులమై. బచ్చన తటి దో ఎలను కొమ్మలు ఫుటవు క జములందిపుడు భథీంచె మిడుతలు పండ్లతో టలను

డట ప౦్రిథమాధ్యాయము 8 కడుపు కక్కుఆితిచే మిడుతలం దినిరి కడియన్న మెలటు గక మిడుకరుజాంబు అఎావంటి యదనున గాప్పు. డొక్కందు అరుటెంచె నాయొద్ద కతన "చేవామున అస్థులవై చర్జుమతికి నుండె పూర్వ మెశ్వరంబు వుష్ప్టాయుంబదవి యుండిన మితు? డ్నిండుట గాంచి అశ్చర్యమున న్క్సిలం! సజ్జన డ యి ఎువంటి దురవస్థ యెఎు నంభపించ అనవిని బొబ్బరించినయు పంశె కనలేద లోకుల కష్ట భారంబు నహీియింప రానిగై చదలంటుచుంట మేరమాతెను వారి ఘఫోరదు ఖంబు పడ దాకనమ నుండి వానబొస్టేని మొటజపె *వారల తటజచు నిటూర్చు పొగ నిభోవీధికి నగురుంఎ లేద నెయ్యుఎ *చియ టి నిశేమి భయము? విషము చంగగవచ్చు విజగుగుము డు లేని పట్టులయందు పమిడి దెబ్బ నొకడదు చచ్చిన నేమి యున్నది నికు వానగాొకి నేమిభయము శాకునకుఃి అనవిం నిట్టూ్బూ యా” తోనొగిలి

82 కవికోకిల (1ంధావళి పండ పండితుండొక 'మొద్దుటౌయిని జూచు వడువున ననుగాంచి పళల్కెె "తాత్విక డు ఓయి మతు డ యొక్క డుదధితీరమున నిరపాయముగ నుండి నెచ్చెలికాండు) కడలిలో బడిపోవ గని సౌఖ్యపడునె? పనఫు పౌజదు మాము బైంబులేక మొన దిండిక లేని యటుపేద చింత గాటమై నాగుండె గసిగాట్లనొంచు తన యంగమున బోలె దదితరాంగముల సుజ్ఞాని గాయంబు జూడ నోరండు బే్రని కృప నాదుబేహూ మక్షతము అట్లయ్యుతుతగ్యాతు డగపక్షునేని వాని వాధకు నాదుమేను కంఎంచు ఆరోగ్యవంతు డు వ్యాధి కీడితుని ప్రక్కన నుండిన క్రాడౌను సుఖము నిజుపేద యా గట నెరియంగ జూచి అన్నంబు విపమట్టు తాను నానోఎ స్వస్నేహితుని ఇెజసాల దో్య్సోయ-గ పండ్హతో టలనైన ఎ డూట]|%ిలు ని

స్వార్ధపరుండైన వర్తకుడు ఒక్‌ కేయి హ్రజల సిట్టూర్చు ధూమంబు

కోటి పిధమాధ్యాయము 81 పయిళరేగ్‌ శా గాదు బ్బ ణార్ధంబు బూదిచేసెనటంచు బూర్వంబువింటి

నా దుకాణమునకు నష్ట బురాదు

తవప్పె్యాపద యంచు దై వంబుగూర్చి బహు కృళజ్ఞ *దెల్ప వందనళథతము లొనరించె నొక డు కాలెడు బూదినిల్చి ఆమూర్షుగని యొక్క యనుభవశాలి పెద్దమనుష్యు డీవిధమునం బల్కెై

నీ సొంతచింతేయె నీకు ముఖ్యంబు

పర చింత లేదె యిీపట్టణంటబెల్ల కాలియు న్‌యిల్లు కద మరాలనుండి కట్టుకదలక న్న “డు నంతసంటె ఒక్క_డా కటి పొట్టకొత్తుగా ఉళ్లు

విగ గ కొవియుంట వీవ్షీంచి యెవడు కరినల తు డు తిప్ప కక పార దినును దరిబేఎ నెత్తుంతాివ్రట గాంచి

ధనిక 'డెవ్వ డు డికు దనయోగిరంబు దోగినిగాం వి యారోగ్యవంతు డవ్ద

అని వచింప బోకు మ*ేడు దు ఖమున మెలి త్రిప్పు -జేహంబు బలురోగియట్ట్లు మృగల చిత్తు ద తన మిచు్రంలందజును విడిది చేరుటగాంచి వెసుచిక్కియున్న

84 కవికొకల గంధావళి పంశ్తే

ముతిరుల తప్పుట నెంచి వదుల శు

క్‌ స్పైలమ్మైడు వాని గాడిద రొంఎ

బడిన కష్ట్రముగాంచి పాదుషా యడి ద

కరుణార్ష్ర్యమగుచు దు ఖము మోయుచు డు

సౌఖ్య ప్రుదంఖైన సౌధ బు-ంందు

హోయిగా నివుఎంచు నాతిన్నికెన

సాది సూక్తులనుండి చాలొక్క మాట

వినుదేని యిీకొద్దియును నీక జాలు మళ్లైలు గొన లేవ ముళ్ళను విత్తి

అభిభాషణవం

అ బేదజనుల నతంంత దుర్జనతె

ఎలుగువెట్టన పారినీక బూపతుల

వృ శ్రాంతములు నీవు వినియిండ లేదె

వారల గౌరవ పొొభవ(త్హీలు

గడ చిపోయను పూకా ఫుల పెని

కటిక ఆాపిడిగూడ గడచివో ఎు నది

జనకంటకుం డొనర్చిన బలాత్క్బృతిని

కనుము దుష్కర్థుంబులను వెంట గొనుచు చ చ్చెనావ డు ప్రుపంచంబు జీవించు

అంత్యిదినంబున న్యాయాత్ము తనువు

విశ్వేశ్వరుని సింహాపీరికా ఇ్చాయ

తోట ప్తిథమాధ్యాయము తక్‌ స్టానంబుగాంచి నంతన మొంద గలడు టైవంబు తనసయిచ్చ దవిలి వర్పించు జననంఘముల నేల సద్భావయుతుని న్యామైక పరతంతు) నరపతింగూడర్ను ధరణే పాడొనరింప దలపోయునేని రాజ్యంబు నొకదుష్వ రాజుచే బై మెంకువ మెలగంగ వలయు నత్సురుము లట్టిభూపతికడ నదియేలయశ్న "జేవ్చని కోవంబు తీవృితండాల్చి యన్యాయ నృషఫ్తు డుగా నవతార మెత్తు జై వంబు నీకిచ్చె తగ గొప్పతనము ఆమేలు మబజువక్‌ యంజలి వెట్టు మిల కృతఘ్నుని నంపదలు నన్నగిల్లు తన కృతజ్ఞ త 'ెల్ప్సికొనుట చేభాగ్య మభివృద్ధి చెందు నంచన్న (శ్రీసూక్కి చదువలేదె ఖురాను ఇాస్ర్రుంబానందు ఈరాజ్య నంపద 'లెనగి నందులకు తగున్యాయ పజతయు డాతృళ్వమున్న తటుగని రాజ్యంబు ధనము గాంచెదవు ప్రజల బలాత్క్బృతి చాలించు చేని విభుత వెన్వెనుక నే బిచ్చమెైదవు బలియుండు "పెట్టు నిర్భంధంబునలన

86 కవికోకిల (గంధావళి బలహీనుఎను దు ఖభారంబు వూయ నుఖఎదంపోన రాజుకు ఫహాడియానె ఆవగింజ్శ్నాతైన నార్షి గౌంపకుము నాయాన్య జనులను పాహిగొ_ందు పిజఎి గొత్టాలముంద ప్రథువెన్న దేని అన్యాయ "మొనరించి య క్ష వెట్ట దొజయ గాపరిగా టు కొ జేఎటగాని వాని దుక్మయములు ప)కటిం వి చెప్పు

తనకన్న తక్కువ జనుల నిక్కచ్చి పాలువేఎన నీచ భావుంకు చచ్చె జెడయాలోచన చేసేయుం చెం అనివెన్సు శప్టు డవగు 39 ఛాక మంచివా డవ్చగమ్ము మనుజు జెప్పి డును నినుగని వేలెత్తి నిందిపబో డం కీర్తి సంపాదించిన యన్న ధనము సంపాదించిన తమ్ముడు పడశుట్ర 'జేళంప్రు బట్నమందొక్క తండిిక్రి ఎద్దరు తనయులు గలరు ఆసోదరులతిపాయని పోడు కాండు ఉన్ని తెకంరులు నుద్ధరతనులు జ్ఞా వంతులును చక్క మోనువారు

తోట పృథమాధ్యాయము 89 క్ర త్తి సామున నేర్పగల పోటుమగలు వారి కాట్లాటలు వారి రాద్రంబు గాఢ నంగర లిప్ప కనిపెట్టి తండి పొత్తు కుదడురుటింక వొనగదటంచు భూమిని శండు తెంవులుగ భాగించి ఇజీయొక్క_. ఖండంబు చేముట్ట జెప్పె ని శమి ద నొళనితో నొక డు పోరాడి దురమున కరవాలు దూయనియట్లు తదనంతరము తండి), తనదు కాలంబు పరినమాప్తంబాట బర మేశ్వరునకు అర్పించె మధుఠరమా నాళ్ళు నిశ్చింత మృత్యు చేనత వాని యిచ్చపగ్గముల నడలించి ార్యహస ముకశలివెచె

వాలి ఉర ఆరాజ సుతులకు సా్తధీనమయ్యె మితిలేని ద్రవ్యంబు మేలు సై న్యంబు తనచృ్భన్టీ కనువైన దారి నొక్కొకడు అనునరించెను వారియందు జ్యేష్టుండు నత్కీీర్పి వాంభించి నలిపె న్యాయంబు నుజణీయు రెండవవాడు కజకు టొల్సిడుల విజల హీిలంంంచి ద్రవ్యము నంతరించె ఒక్క-ండు కారుణ్య ముప్పళలంగ దాన ధర్భుముచేసె దరిబే హిజకు

88 కవికోకిల (గగంథావళి పంద కట్ట గుడువగవదిచ్చి కడగండ్లు వాపె మేలు చేసెను ఎపాయీల ప్రేమించె బీదబిక్కయి -లేలయి విజిసి నిదొొింప ఇావీళ్లు నత్తాలు చాలనిర్జిం చె

ఉరి పండుగ సర్వాం ప్రజల విధాన బొక్క_న ముడివోవ బోవీంచె సేన బూబకర్‌ సాద్‌ జంగి భూపాల. డేలు నవ్పుకు కీ రాజ్‌ పట్నమందున బోలె నంతోపు నినదంబు జయజయారవము మేఘగర్జల లీలంఎ న్నంటి మోాసె బుద్ధిమంచు డు సాదు భూపాలమాళి పరమ హొునన్న స్వభావ ధన్యుండు ఫలియించుగాత భూపతి కోర్కెళొమ్మ విను డయ్వ సల్కీ 8%నిన సోదరుని ఫ్‌ నరా కథ మంచి నడవడి గలవా డతడు సంతుస్ట్ర పహృాదయుండు సౌవన్యధను డు పిన్న పెద్దలను సేవించు నానృతిని కీఫు మాఫులను బాస్థించు దైవమును ధర ణీశ్వరు డు న్యాయ 3త్పరంజెట దరి జేసులకు దృ ఎ దె వాజుచుంట న! చ ఆరాజ్యమున లొ భి ఖారూనుగూడ వె సుంతయును లేక వివారింప వచ్చు

తీట పిథమాధ్నాయము 89 అతడు రాజ్బం బేలు నదనునం బ్రజకు నెదరు ముల్లంటదు తుదకు గులాబి "రేకవై న నొంసిన రీతి గచ్చడదు రాజ్యాధికార గ రవము తోడ్పడ గ వశనప్తులను నల్పె బరన్ఫ పాలురను తాను గీచినగీ ఎ దాటనియట్టు సర్దాం లాజ్ఞాను నరణి వర్సిలిరి ఉత్త క రెండవపాహి యిటులాజ్ఞ వెట్టె

అభివృద్ధి "నేయుండు వుభుత కోళంబు వళ్లైరై మల నొక్కి వన్ను వెంచుండు కడులోభి యారాజు కరినచిత్తుండు వగజుల ద్యవ్యంబువై నానగొానియ దిక్కు లేని వికారి దీనులనేవ2 దరి చేనులకు చెడ్డ దలచె నటంచు నేను జెక్చనుగాని నిక్కమారణన దనకుడానె వికోధియని వల్క_వచ్చు ధనము హౌచ్చుగ గూద్బ తల పుతో సత డు దానంబు సేయ డు తాను దినండు వండితులీసే త బాగని యనరు ఇతరుల వంచించి యిటు డబ్బు చేర్చ దిన దిండిబేక డస్బెను కాల్చ్బలంబు అవివేక నృప్పుని రాజ్యమునందు నిట్టి

9 కవికోకిల (శంథావళి పం డ్త సియిగు నిక్కాచ్చియు జలే గనంచు వణిజులు విసి నంపవ్ట్రం నరకు కొనుట యమ్ముట వాల కుంచించు ” ఏరి పొడివంటయట లేక వఠ కర కులు

౧౧ టె మనుగడ భరమై నమసియు మా డైరి తన యదృష్ట్రము మాజుదల చమూఎనప్తడు వరరాజు దండె వచ్చి జయించె వాలి

వ్ర)తికూల దైవ మవ్వాని వమమూలము ఫలముల తుండించి పాడొనరించె వ్రబల విరోధి గుజ్జపు గిట్టలొరసి వలెవ లలు త్రోవ బడినటులుండె

౮ ల (వ్‌ లు "నెదశద వెవసెలో విశ్వాన మోావె సలిపిన వాగ్దానములు తోసిపుచ్చ వన్ను 'లవ్వరివద్ద బడయ గోళ౭ెదవు వల్లెరై తులు వర పా్రొంతంబునేర "వెనువెంట శావమువ్‌ వూడుచుండ కల్బహాత గం జెట్ల గాంచు "శే్రేయంబు

ళం జనివేళ తన యదృష్టము బోర్ల *లుట లు లం

వెద్దల హితబోథ్గ పెడ చెపెంబెనై నత్పూరుషులు నాకళ్ళ సౌమ్యునితోళ "నేమిచె్చెరొ వినుమివ్వు డామాట

అనుభవింపుము సీవె యన్యాయశారి

తోట పుథమాధ్యాయము త్రి తినలేక వదలిన తియ్యని ఫలము న్యాయంబు వలన నమార్జింవ గలుగు అర్థ మన్యాయమునందు వాంఛభించు చాని తలంపులు వ్యర్థంబు లగును కొ్‌వ శ్ర్‌ెకిట దాని వెంందలు నజుకుమూర్జుంు కొమ్మ కొనకు నెక్కి. కూర్చుండి యొక డు చాని మూఢత మొదలాన ఖండించు ఆ కోట యజమాని యతని ఏక్షీంచి తనలోన నీరీతి దలవోసికొనియె డొనరించెను విడు నా పాణ మునకు గా ఎదెనను తన జీవమునశె వినుబేని హీ3ంబోధ వినుమిది తగును బలహస్త్తమున బక్క- బడుగుల బై నేల గూల్చంబోకు నీమా?లనొక్కం యవగింజ శెనగాని యధవమ యాచకు డు చక్రవర్సి సినూడ న ర్వేశుకడకు గొనిపోవు నేనటిదినము. ప్రొబ్టంవ వరమోన్నతిని నేపు వాంఛింతు వేని తక్కువవారితో దగదు కయ్యంబు సిరియు రాజ్బము నీదు చేజాజీనపుడు

902 కవికోకిల (గంథావళి మవంశ్ణే అక్కసు వెలిపుచ్చ నాబిచ్చగా డె అం% కొంగును బట్టి యదలించిలాగు బక్క_-వారలను జేబలివి నొంవకుము పీసు వేటకు వారు చెనకుదు లేని ఎతితులకుం జిక్కి. వడ దో య బడుట ముక్కుల దృష్టిలో మూర్థ్స త్యమగును

దీ చేతస్కుం లదృన్ట్రజీవనులు అను గొవ్పృవారు "రాజ్యంబు గైకొనిరి విజ్ఞానబలమున విమలవర్ననుల నశ్యమౌార్షము స్‌ు సరియైన దగును అనునరింపుము డాని నటునిటు చనకు ఎప్పుడు నత్యముగోర నెంచెద వేని సాదిమూటలు విను నత్యంబులవియు సంతృప్తి తరి పాలకత్వంబు కంశు మేలైన వదవి లేదని నీవు వలుకంగ బోకు ఎలన దరి బేస్సి తృప్పి 'రాజ్యంబు నానికన్న సురథ్నితంబు తెరంబు ఎ%వు తక్కువ మోయు పథికులు వడిగ నడచిపోదురు పావనస్వాంళోలిట్టి నత్యనూ_క్షిని విని నసంతసించెదరు

కట] వ9థ మాధ్యాయము 93 రొ మ్రైచింతనె పొందు వట్రిరి క్తుండు 'రాజ్యమంతటి చింత రాజున కుండు రాతిపూటకు రొశ్లైషసాప్తించునేని నిదురించు భిముకుం జెదచేయి.వై. చి శ్యామ దేశమునేలు న్నమాబ్దు వగిది నమయును దు ఖంబు సౌఖ్యంబు తుదకు మృతు డైన "వేళ ఈ రెండును వెడలు తలకిరీటము దాల్చు ధాత్రీశు జైన వన్నుల నర్చించు బడుగు న్నెతెన ఉన్నితిచే శనియున్న చో ఎొన్న నిదపేదతనమున చెజసాలనున్న మృత్యు దేవత వారలిద్దర గదిసి పాశ బద్ధుల జేయ టై కొన్న యపుడు ఎవ డు రాజో మజీ యెవ డు రి క్తుండొ

అని వారి గుర్తింప మనకు సాధ్యంబె వునుక సంభాషణము

దిజా తరంగిణీ తీరంబు నందు

పుణ్యాత్ముగని యొక పున్క- యిట్లనియె

ననివింటి రాజ్యశాసన వై భవంబు

దన నాకును దలదాల్చితి మున్ను

న్మమౌాట్టు మకుటంబు సాయంబునల్పె

త్రిడ్డీ కవికోకిల (గంథావళి పం కాల మదృష్టము కలసియేవచ్చె వట్టితి ఈరాకు బాహు వ్మికాంతి వుతినానగొంటి కిర్మాను సాథధింవ కాని హూరాత్తుగా గడువుదాకొనియె కిర్మాను తుదకు భత్మించె నాతలను జయటికిం దీయు మవజ్ఞ తూలంబు మతి వీనులందుండి మృత లైన వారి నీతివాక్యంబులు సచెవిం బడగ సత్కార్య ఫలముం సత్కార్య నిరతుండు నలుపు కార్యముల దుష్టఫలంబులు వ్‌ొజ్డగ్ర వెన్నడును మంచినినోరి యేమానవుండైన చెడు కార్యముల నభ్యసింవ బూనండు కీడొనర్చెడువాని పాడు చిత్తమున ఇెడ్డతలంపులే చెలేగుచుండు నాత్మీయ వనతికి నరుడుగావచ్చు వృచ్చికంబుసక స్పై లితరోవకార భావము సీస్వభావమున "లేకున్న న(జంబు శిల యొక్క- పాటిదే య ఎను తల వక వల్కితి దవ్వూనోమిత ఇనుమి తృడిని కాయి దనరు లాభంబు:

తోట పృథమాధ్యాయము తిక వాసనికంశును జాయి వరమనవచ్చు మనుజ జన్మంబు నెత్తిన యొక్కొకండు వ[కువ్ఫకంళును గొవ్పవా డనరాదు (శూరజంతువె వే కుటిలాత్ముకం యె వశువ్రకంకైును క్టునవంతు డుత్తముడు "కాని (గూరమ్బగ ౦ంబు వై వడి (వజల వై బడి భమీంచు వా డట్టి డగునె తిని పొట్టనింపుట కనుగూర్కుూ చుంట తవ్చ 'వేజొక్కాటి తల వనివాడు (వవరుండెట్లగు జతుష్పాత్తులక ౦% దురదృష్ట్రవశమున నరిచారి దప్పి (భమయుచున్నట్టి గుజ్జపురాతుకంకు కాల్నడ ముంబేగె కడకథ్యగుండు సౌజన్య ఛాన్యంబు చల్లినవారు కోరిక వంట చేకొనని వారరుదు ఇెడ్డవానికి మంచి చే జఉక్కెాననుచు మన జీపవితమునందు వినమెన్న _జెన బావిలో పడిన జనకంటకుండు ఎవ్వనిఖీతిచే మృగ రాజుకూడ ఆ డుసింగంబట్టు లడలునోయట్టి దుష్ట్రస్వ భావుండు దోర్టండబలు డు

తిగ్ర కవికోకిల (గంథావళి ప౦డ్త బావిలో నాకనా డు వడియందు జిక్కె- 'చెడుడలంపులవాడు చెడ్డనేగాంచు "బావిలో బడివా డు భావించుకొనియె తసకన్న దుర్చలతను డు లేడంచు అవ్బ లేడ్చులతోడ నాశేయినొక్కం తుణమైన నిద్దురగని మయొజబుంగండు (వజలలో నొక్కుడు వానియాదంను జాతినిదవ్వి యీరీతి వచించె అర్హులమొజలవ్వు డాలకంచితివి ఈనాడు నిన్నోము హిమయనిగనోఆదవు చల్లినా డ వమానువత్వబీజములు వంట యెట్టిదినీకు పా _ప్పించె జూడు సీవేతి కసిగాట్ల నెగులు కో జనుల యెడ దలల్లాడుచు నెలుగె _త్తియార్వ సీ గుంజెగంటి మాన్ప్చింవ నెవ్వండు వచ్చి పెళాస్తిరి వట్టించువా డు దారిలో బావిని త్గవ్వించినావు మేమందు బడుటకు మావమాటునీవె అవనరంబుగ దానియందు గూలితివి అలబరిమూ కకు నరవంతులకు ఉవయుక్ష్ప మగున్ట లూట బావుఎను త్రవ్వింతు రిద్దరు నవ్వానిలోన

తోట పుథమాధ్యాయము త్తగై నొక డు నజ్జను డు వేజొక డు దుష్కీ-ర్సి ప రులదప్పిక దీర్పనొక దు త్రవ్వించు వుజఎందుబడి మెడబంటి కూర్కొ-న గ త్రవ్వించు "వేజాక్క- దగ్ధ చిత్తుండు వెడుగొనరించి మంచికినానవడకు "తాంబూలవల్లి యత్నమున 'బెంచినను అంగూాద ఫలముల నది యెట్లుకాయం యవలను శర వృతువందు మున్‌ విత్తి వంట కారున నెల్లు పడయు గోదుమలు నరకవృతు మును పాాణవదంబుగా గ "వించిన నెవ్వడుంగాంచ డు ఫలము ఖర్‌ జపార్‌ శాఖల ఖస్ణార ఫలము 'శటులుద్చవించు. నీవేమి విత్తనము అవాని

మొల వేసితివొ దాని సలమెయాసించు

టీ అగి ఒడ ఆ

హుజ్ఞాజూోయుూపవును ధిక్రరించిన నజ్జనుండు పహుజూావియూసనప్తునొద్గ మర్యాద

జ ట్‌ బభూవని నత్చురుషునిగూర్చి (వ్రజలు కధ చెవ్వుకొనిరి ముష్క-రు డుహుజ్ఞాజు చుజచుజ చూడ్కు-లజూచి సై న్యాధి కారికి నిటలొజాపించె నోయి ట్‌ ళా

ప్రై కవికోకిల (గంథావళి [పండ్ల చర్శంబుపణ ది కొంచక వానిన్నైతు తీయు డు పొండని దీనకంటు ఎ సిర్బింధతాలికే నెవము లేశన్న "ద్వేషంబువవాయించి ఎడమోము ష్ట్ర చైవభక్సు డున వ్వె తత్సణమేడ్నె ఆశిలాహృదయుండు నంధబావుంఎ అవ్వుజే హోనంబు నపుజె దు ఖంబు గాంచి యచ్చెవవంది కారణం 'బేమి హాసియించుటకు మజియా ర్వి చెంచుటవ నసి వ)శ్నచేసె అుణ్భాత్ము డిట్లనియె వరమపావను డైన వర మేశుకృవను వర చాధగగ్గ మై మరణింతుగాఎ దుష్క_ంటకుండ్ననె దుమ్ముగానంచు నవ్వితినేను నానందంబువలన కాలదుర్లతికి దు ఖమునొందినొ డ నలుగురు బిడ్డలు నాకు నున్నారు అనాదరువు లేని యర్భకుల్‌ వాశ ఆమాటలాలించినంత యొక్క-ండు అధిపుతోననె ఉేరందినజే డ నహియింపు మావృద్దు సజ్జనో తృముసి ప్రణహింనకౌనర్చ నా ఖ్ఞైవెట్టమును ఆభారవడు హార లతన్నిచెైప్రజలు

తోట ప్రిథమాధాయము క్‌ి అట్టి డాతను జంపి యందజ జనుల కొక కా పెట్టున నెగ్గు నెసరింవ దగదు యవు గొవృతన మనుకింవ వహీంచు అతని నిసుంగుల గరులు దలంచు ఇచ్చగించెద వేని యితర కటుంబ ముల కైవి చాష్ట్ర్వ్రంబు "తెలియువు నీవె వరివంథి వగుదువు స్యకయింబమున కె నీ వభుక్వముపెట్టు నిర్భంధములకు నవ%లిన గుంజెం నెగులు దార్కోనగ దల వకు ₹ేపు సోలరు మేలంచు నిర్చద్దు డు నిళిధి నిదింవలేదు వాని ని స్టార్చులకైైన భీతిలుము -వేగు (పొద్దులవా డు వెడలించు దీ క నిశ్వాన ధభూమంబు నిన్ను దహించు పావనాత్ము డు రాతి వరమేశికావు వుని యూసగ్చ పృాత్తానమునకు ఛీతిలనె అన విని నృఎు డు కోపావేశమెన గ వినుగుచు దనచేయి వినలి నావైని బద్ధమయ్యెను పతువాద మార్షంబు నై తాను చెడ్డ లే నలివపెనుగా దె అత జేమి చుంచి సమార్టిం వినా చ్తు ఇడువిత్యునాట మంది సలంబు గనము

00 కవికోకిల [గంథావళి [వంద పోరాటమున నెట్టి పురుషుని సిగ్గు 'తరను చింవకు నీకు బెరవెన్క. దాచ వలసిన సిగ్గి డి వర్తనలుండు చాలయర ముష్టితో బడ మొత్త లేవు సింహబలుల్ట వై జంచేగనేం ఆమి తుహితబోధ నాదరింవకయ బడుగువృద్ధుని జంవ బనిచెహుజాజు దెవనిచ్చేశంబు చాటశగ్వుంబె తలలోన నీతలంపులు నందడింవ సిదురించె రాత్రి నా సీతికోవిదు డు పహతు డైన దరిబేసి యాకనికలను కనుఎంచి యిట్లనె తమణమె బాధించె వాని దండన నన్ను వాడు నవంబు అనుభవించును బాధ లానా టి నజకు

కుమారునకు తండి హితబోధ ప్యుతున కిటు సీలిబోధించె నొక డు ాజ్ఞల హితబోధ పాటింపు మెపుడు ఓయికుమూర నీవొక నా డుగాని యలజబరిమూ కై బలిమి నూవకుము ఏలన బల్లిదుంజెపుడొ నిక బట్టి చాఫెంచు నమయంబు వచ్చిన వచ్చు

తోట ప్రృథమాథధ్యాయము 101 చిజుత నిన్నాకనా గు చీ ఎచునంచు భయమునొందవె "మొద్దువాయి కుజ్జండ చిన్ననా టను నా చేబలంబుండె వీదలు నావల్ల పీజళులైరి కాని నేశళాకనా డు కడుబలశాలి పీడి=టి నమ్మైట 'వేటులందింటి ఆనా డు మొదలు నేనీనా టివజకు ఒక్క-వారల నొంవ బలవంత పెట్టి

నాయకుని నిర్ణిద్ద్హత 'పౌచ్చరించెద నొడ లెజు గవి సద తగదు నిషిద్ధంబు "తగ నాయకునకు శ క్రిహీనుల జంతనలుపు జాగ్రత్త కాల జారన్యంబు గడవ రెవ్వరును స్వాన్దాంకితము గాని నవ్చోధమిందు మాదిరి చేదయ్యి మాన్పురోగమును

నారికురువుతో బాధపడు సుల్తాను

నారిగుణపువ్యాథి వఐవనజే డొ కదురంఠత నన్నమైం క చుప్షి స్టభ్‌ _ కథ చెప్పుదురు. జేనిక్గోయ ధర్జృబ్రష్మ్య యెంత హాచ్చినవన నజోధిక్టునై

తె కవికోకిల (గంధి వళి ఎ౦* దృథ చేహమును గన్న న్వ్‌ ్ప వహించు వచరంగ వంగమై పూటా 'ౌప్పయ్యు బం వునకు౯ వొంబబ ఎలేశన్న అంత నచివు డు హమాగంచేని మాం వసుధ ముడ్షముచు. 'డెవరనాం ఉిఎ తము ఆాశ్య తంబుగ దనరా ఎ౨గాత త్ర వట్టణంఎిన గాపురంబు + చైవవ్రఎయుండైన దరిెజఎం లగ కు పుణ్యవంతుల నట్టి పుణ్యా స డరిది ఆరకనికజ దనయాన లర్థించి భగ్నాశ మజలిన వాద. చేడెవడు ఆభక్షు బ్‌్య్వఎంచు మ గ) మ్మునుండ్కి భూమికి గాపణృ పూరంబు దొరగ వ్రన్థించు దేవుని వ్యాధి శమింవ నని యిటువల్కి_న నా లించి నృనతి అస్థాన "సేవకులందు మొగుచారి బంఎంచె నాశుభపాదు రబ్బ౧వ వచ్చినయంక నాభక్కునిగా ది సూత్ర బద్ధంబై న సూదినినా అడుగు తెవుల్చ లేకార్హి వెంబెనను నారి కుకుపువల్ల నావా హ్‌ ర ప్రాజ్ఞ డా మనణచ్చి ప్కార్ధిం మంచు

నధిపుండు నల్కి-న_ నాగూని వృద్ధ జాలించి యుగు జై యజచి యిట్లనియె. చైవంబు న్యాయలత్పిరుల 'బే్రేమించు వీదల గరుణించి పిదవ న్వేశు కరుణ నిరీమీంవ గలుగు శ్రేయంబు ని బలాత్క్య్బుతి జి్రా- నిత్యమ్ము వ)ిజలు బండకొయ్యను గొయ్యి బడియుమ్మలింవ నీను ప్రొన్ధించిన సీకేమి ఫలము ఎపుడైన జనులవై గృవ జూపి యెజుగ “వటున్‌ోు బచాాభవంబిచ్చు సౌఖ్యమును మున్ను నితస్వూలు మన్నింవవేడు అఎుపెని పుణ్వాత్ము పా రింవగోరు అనిశంబు న ను. జ ళ్‌ జనుల ప్రొర్థ నము నీవెనువెంటనంట అత డు వేడిన నీకు నది సాయవడునె ఆపొరసీ నేశు డా మాటలకును కోపించి లజ్జించి కందుచు విదన తనలోన నిట్లని తలపోసికొనియ దురవిల్ల నేం యూదరిశేసి చెప్పి నట్టిమాటలు సత్యమిని నాకుదోచు అవైని చఇటసాలయందు గృశించు బద్దుల నందజణ వదలుండటంచు

01 కవికోకిల (“౦థావళి [ఎండ వ యనే వెళ్ళు నృపాలు డకుభవదవాండు

ఆజ్ఞ వెప్టె నృ భ్‌ జి దరిబేసి వ్‌ పును నివమాటువంచి వంతి హాస్తంబుల వర పు[ఘుచనసు

నై కెళ్ళి యిట్లనిప్రార్థించె నంజ రమున కున్న తిగూర్చి రాజి "చేవ వనష్ట్రైగొంటివి థాని వావంబు కతిన అముతావముంగూె నతని ఇ ౦చు భక్తు డంజలిపుట వట్టియుండగ సె గంతేసి నిలుచుండె గాళ్ళ మై నీర

చ్లా

వదబంధమూడిన బి చంవమున ఎగుడు నాతడు హార్ష మెద న దడింవ నవినిన్రు చెప్పిన నత్యు కదు

త్‌న బొక్కనమున నిండిన మూ క్తి కములు వజ్రంబులను భఛక్తువదమ.ల ముందు తలపె ని వెదచ అవలయు నటం ను

నా! ఉం

ఆజ 'వెశు నృపాలు డ యదారరత సను

షా లు థి సత్యంబు దచాచుట నరిగాద టంవు చొక్కాయి కొంపలో జి లానమణుం వెదచ ల్లీ దరిబేసి యెదదాక బలిశె నారికుదుపు 'వెండినన 'లెత్త *ండు నటు గోరు బేని సవనదలచపెని బౌార్ష్యన్యముం జూవ దగదిశమూద

తోట] ప థమాధ్యాయము 05 ఒకతూరివడిన వేజాకతూరి యడుగు నర్నను బుమరల కాలాజుసియ వు

లు జ న! సాది చెబ్బనవిను సర్యమామాట వతితుండు వతిలేవ వె కిలేవండు రాజ్యసంపదల చంచలత 0వ ఎజు గుమోయికుమవూర యిహమందురాజ్య నంవదలెపుడు శాళ్వతములుగావు అవని విశ్వానంబు నాళింవ లేన్చ (పొద్దుటింతల నంబె (వొద్దులగాలి మల గబేమును నులేమూానుని గై కడకదిగాలిలో గలయుట వినవె న్యాయంబు జానంబు నారించివెడలు ళా జ చా 'డెనంతుష్టు డవ్యర్థజీవితు డు (వజకుసౌఖ్యము గహార్చు బని సేయువాడు ఇందజలోన నదృష్ట కందుకము లు బలిమి యమ్నెగకొను వరలోళకమునకు దనవెంటగొనునవే వనికి లాఖించు శాని చు ప్రైనుచేర్చి కాచి యావెనుక విడుచు సాత్తులవల్ల్న దొడరునే ఫలము

06 కఏికోకల (గంథావళి [వండ్త మిసరుదేశపురాజు వరణము

మిసరు దేశమున నమిోరున్నివెకి మృత్యు'బేపత తన మేటైై నికుల బసిచె నాతని (పాణమును ముట్టడింవ ప్పాదయ మోహనమైన జేనిచె్క్కాళ్లు సంచదెవనుపుఠంగు నొందినతరణి పోల్కి సౌందర్యంబు వోనాడియుండె వై ద్యశాస్ర్రంబెల్ల బనివడినెదకి మరణంబునకు నేవి మందులేదనూచు కోవిదులా ర్రితో కొజింరి చేలు అన్ని చేశంబులు పహారివీరములును (వశీణమగు దైవ రాజ్యంబుతవ్చ జీవిత దివనంబు చీ కటిరాతి యగువేళ డగ్గజణ నాధరాధిపు డు గొణుగుచుమూటాడు కొనుచుండవినిరి మినరున నావంటి 'మేదిసీశ్వరు డు ఇంతకు బూర్వంబు నెవ్వండులే డు అంత్యమిట్టిది మై.న అంతయుక వృధయె ఇలను గడించితి ఫలమునే నెజటుగ నిస్సహాయులపోల్కి. నెలవు ఏీడెదను తా దిని చేదల దనివెడువాడు

కట _వరహర్యాదము

నడ్యావు డన జెల్లు నకలనంవదలు తనయిచ్చ లీజేర్చుకొన నంతరించు డానధర్థుము -సీయు బూను మయ్యదియె సీయొద్ద దిరముగౌ నిల్చు భాగ్యంబు "వెనుక ఐల్చిన బెల్ల "వెజపుదు ఖంబ మంణశయ్యి బ*ంన్న మాననీయుండు ఒకచేయిఐా చు వేజొకటి కుంచించు ఆక డ త్తజనీకు జేతితోచూపు మరణఖీతిని నాల్క- బద్ధమైయుంట కాచదార్యముంజూపు మినుసండ్ఞ దో వ నొకచేయివా ఎ వేటొకటి కుంచించె చౌర్జన్యమ త్యాశ త్యించుమనుచు శయ న్నెయిపుడె జనులకంటకము "వరి-చేయిము శవపేటికనీదు చేయిచిక్ష చ వెన్క చేయున 'దేమి రవిమాాష జులు అెరకలు చిరింబు

భ్‌ ఎల్న్వ చుండు నంఒరవీథి నెన దలనిక్క బెట్టనీ తరమె గోరీని

అర్సలాన్నరపతి దుర్గగర్వము

ఖజలర్పలానునకు గక నుర్గంబు

గల దది యల్వందుమలకీకువ డు

క08 కవికోకిల [గంథావళి ప౦డ్త వర రాజుముట్టడి భయము లేదందు కోరిననరకుకే కొజణ త లేగుండు "పెండ్లికూ తరినొా న (వేలుముంగురులు వలె గోటమార్షంయి మెలికలు దిరుగు సీలపుందబుకలో నిలిపిన్మగుడ్డు చంగడాన నది వినోజ్ఞ ముగ జూవక్తై నుద్యానవనమున నొకనా డు నృపుసి సన్నిధికేతె చె న చుస్టముఖుడు అతిదూర యు తికు డన వినియుంటి అవడు నత్యాసత్య మరసినవా డు అనుభవస్థా డు నిపుణాత్ముండు లోక సంచారి. సుల్తాను సల్లావనోష్టి నతసి (వళ్నించె మోరిశర బేశముల తిరి* చూచితిరింత మురు _వెనకోట నెంచెనిగంటి క యెజీ గింపు డనిన అవమహాతు శ డు నవ్వి యనియె నోరాజ యింవై న దేగాని దృఢ మైనదంచు నే దలంవనుకోట నీకంశుమున్ను ఎందజుద్ధతులకో యిదిసాంతమయ్యె వదితుణంబులపాటు వసీయించివార "లే గర నీవెన. నెందజలో నృపులు వచ్చి నీకోరిక వంట భుజింత్రు

తోట ప్రూథమాధ్యాయము 69 పితృ రాజ్య కాలంబు న్నృతినుంచుకొనము "వెజపు బఎంధమునుండి వెడలిం ుమెడ ద ఆత డుగోకీకి నగు బెంచువేళ జేతనుంజెనె యొక్క చిల్లిగ్నవ్వైన నరర్ధంబు నిప్పయోజన మైనతతిని చైవకారుణ్యంబు తల చెను చాలు గడ్డిపోచగ జూచు జ్ఞానిలోకమును ఎలన (వతితణంబెవ డొ వెజొకని కది నెలవయ్యుండు ననుకారణమున

నౌషీరవానుతో వెజ్జివాని

[(పసంగము

పారనీకమున నౌపీరవా౯ తోడ 'వెళట్టవా డొక్క- డీవిధమున బల్కె- జంపీ.దు విస్తార సామాజ్యమునకు వారన్నువెనట్టి యూభధావణీశ జంహీదున్నపతిదౌా నకలరాబజ్యంబు ఎటునీకు (మౌ ్రీంచె యిలలోనసీకు ఖారునువెన్నిధి కరగతంబయ్యు నిలువదు దానమే నీతోడవచ్చు

౩0 కవికోకిల (గంథావళి వండ్త "తండ్రిమరణము కుమారుని పట్టాభిషేకము పాణ వుడాతయా వర మేశ్వరునకు అలవర్చలా౯ తన యసువు లర్చింవ తయుండు ధరియించె దలకిరీటంబు రాచగ ద్దియనుండి రాజు నవమూధి కంపిరి కూర్చుండునంత జోయెన గుజినభ్యసించు మందిర మైన లేదు 'రాజపుతు9ం డొక్క_రోజా గుజ్జంబు స్వారి చేయుట గాంచి వలిశెసీరీతి బయటి కున తు ని వలెనున్న యొకడు కాల టైపమ్యాంబు గన నక్కజంబు జనకుండు చనినంత దనయుని పాద మంకవన్నియశకెక్కె- ఆకాల చక్ర వంభ్ర)మణంబిల్టు సాగుచునుండు నమ్మరానిది గమనంబు నత్వరమం స్టీరముగా నుండదు దీనివర్శనము ముదుశని కాలంబు తుది డాకుచుండ ఉయ్యల తొట్టిలోనుండి యదృష్ట్ర వంతు డొ నొక వపిచాలుండు వెడలు వతిదినంబును "వేటు వసతికి నేయ

గాయకున ప్తొ వరాయిదిదై.న

కైహిక (ప్రాభవ మందునీమనసు బద్ధంబునేయకు (వతివొద్దుటింత వేలుభర్త, నుగోరు నెల దితొసుఖము ననుభవించుట నీకు న. క్క ంబుగాదు పీడున్న్‌దెన యీయీజడె య్య్మూవజకు మేలుసేయుట యొప్పూ మజు వత్సేరమున అవట్నమింకొక్క- యజమాసిదగున బలాత్కార పాలనముు నిందలపాలు ఫఘాోరెడారికి బొలిమేర (గ్రామమున మూటసాగిస పెద్దమనిషి. దుర్ణను డు వరులగాడిదలను బలిమిమై బట్టి తనవసిచేయించు కొనుచుండువా డు బరువుభారము మోసి వచ్చిక లేక -చెనమాలిమూన్నాళ్ళ దీజుజంతువులు భాగ్యనళంబున బరమస్‌చుండు ధనవంత్నుడెన వీదలయడందలను

దు ఖఖభిారముమోపు దె శ్చేస్ట్రితముం ఆగర్వికున్నంతే పార్య స్టాముండినను క్రిందిగేహముల వై జందంగవిడుచు

కొట |] ప్రథమాధ్యాయము 2 అన్ఫాయకారి ధరాధిపుడొం డు 'వేట్ళకైవెలువడె పీడనివింటి ఆప డుమృుగము వెన్నంటి వేటపల నడ బాసె జీకటి వడియెదట్టముగ ఎనారిడొం్యకెన నెవరి మోమైన నెజు గ డొంటరియయొ నీరేయి నాను ఎమీచేయ దోంవ కిటునటుచూ ది వల్లిదారినిబడి (వభువుపోసాగె గాడిదయు క్క_టి కాలు తేరికది వనిపాటులనోర్చు బటువ్రైనమేను బలముశ క్రియుగల్లి బరువాగ గలది (వభువ్రుకంటంబడె బరినరంబులను ఖుర్దువొ “గ డు చేత గూటంబువంటి యెమ్ముడాలిచి గార్జభమ్మునుమో దె ముక్క-లై డాని యెమ్ముులు వ స్టైదప్పె జనవతియాసే త గనికుందిసిరి ఓయువకుండ సియుదుటు బలంబు -ఈమూగజీవంబు నెడ మేరమోె బలమున్నయంతనే (వకచెంవ దశదు 'వేదలవై నిరూఎంవకు బలము అనిషాహివల్మ నాయధమన్వ భావు నకు సింఎతముగాక వికటనాదంబు

తోట ప్రిథమాధ్యాయము శ్‌1ే3ె గానీంచి పాదుపా గని కొవ్చరించె నని-వ వ్చెడు గారభంయి నేనంత వృద్ధుండనై వడ చాద 'బేనోయి నివవి యెకు గవ నీడారి బొమ్ము యంద ళో నీమది కెక్క_నివారి. బరికించి కనుబేని వారివర్త నము కొచితికి౯ దూరమయ్యుండ బోదు అతని (వత్యు త్త మధివతికిష్ట వడకుంట నెదడ గష్ట్రవడుచు నిట్లనియె రిమ్ముచూతము డాని యెమ్ములు విజణుగ జదుముట నేమి యౌాచిత్యంబు గలదో "తెలివికక్కువ సీకు దల తునేన వ్ల (తా*యుండవుగాని తలకెక్కి వెళ్లి ఈ మాటలకు నవ్వి యిట్లనె నత డు శుయి తుర్కి కిపాయి ఓయి యక్ఞాని యూరక వాగకు నోడున్నదనుచు ఎపుడైన జెవిలడేమొ యాఖిజిరు వృత్తాంత మొక "వేళ వినియుందు వేమొ వాన్‌ం వీచ్చె్తె వాడు మత్తుండు అని మున్నెవందేని యని యుండ లేదు అయిన దోర్చల హీనులైన నావికుల వడవల నత జేల పగులగొట్టించె గ

శశ కవికోకిల (గంథావళి ప౦డ్హ

యనవిని పాదుషా యతని కిట్లవియ ఖజరట్లు చేసిన కిటుకు నీకేమి

"తలియు దురాశ్మ యా జలనిఫి యందు జనభయంకరు డుండె శ క్తిమంతుండ. వాసి మూలమున నా వజం హచెందయియా దు ఖసాగరమున (ద్రుల్తింతలాడె ద్వీవవాసులు వాని వివిధ చేస్థ్ర ఎక గొంతు బొంగురువోవ కూయిడువాము లోకంబు వాని చేఢాకకు నొగిలి

కడలి యట్టుల మోభ పడుచుండె మిగుల అచ్లాట వడవలు అఆదుష్ట్ర బాసి చేజక్క కుంటకు జెక్కలుచె

ఖజిరు న్యాయముగ ఆకీలక మెబుం వడవ శతువృుచేత బడుదానికంకు వగిలి నీ పెరటిలో బడియుంట మేలు వల్లీ డు కడుపుబ్బ వడిపడి నవ్వి

అక్షున నారశై న్యాయంబుగ లద కరమజ్ఞవను నేను గాడిదశాలు

విజుగ గొబ్బనుగాని ధరణీశు చేల చౌర్జన్య మూహించి తగవుచేసితిని రాజు దగ్గజను భారము మోయుకంకొ కాలు కుంటుచు కల్లు కట్టించుకొానుచు

తోట] పృూథమాధ్యాయము క్‌ యిచ్చోట ఖరమ.౦ట యెంత యోమేలు వలుకకు మూతడు వడవలేవశ్చె నని దుర్యుశముగూడ నార్టించినా డు అటువంటి నరవతి యతని 'రాజ్యంబు కవ్రమాగాక దుశ్చరిత దుష్కీ-ర్తి పుడమినవై! నిలుచుత కడరోజువటకు దుర్టనుండొనరించు దుష్కా-ర్య మెల్ల తనవయినొనరించు కొనిన మైయగును బలహీన్నులైనబీదల _వెనిగాదు ఎలన కీర్తికి నెల్ల లజ్జలకు నెలవై న సభలోన నిల్చిననా డు అతి డూాజించిన యాదుర్చలుండు 'మెడవట్ట గడ్జంబు నొడిసి జూడించు తనశష్టభారమాతని నెత్సి ఇత్తు సిస్గుచిమిడివా డు శిరమెత్తలే డు ఆంగీరింయనే నాగార్జభంబు వానిభారమునే డు భరియించునంచు కడదినంబున నెట్టు గాడిదబరువు వా డు మోయగలండు బలవంతు డయ్యు న్యాయమడుగు దేని నామూటవినుము జనులదు ఖమువమైని తనదునంతోపమ. మాధార పడియున్న యత డునిక్క-ముగ

గ్‌ కవికోకిల (గ్రథావళి వండ దురదృష్ట్రవంత డు వరికింపవానసి నంపనంబీ్కదు నంవత్సరములె ఎవసనిమూలంబున ఈ్నవడాగ ణము పృాదయ వేదనతొడ నిమరపోయొడికా అటువంటి మృతచిత్తు జెటుంైనాని మేల్క-నకుండుట మేలు లోళఫ * అని యిష్టతనమతి విని ౦చెనత కు పాదుపాయిదియండ వదరక వినియ వల్లెత్యమా మైన బలుకడాటూ ద చెస్టుకుగుజ్జంబు కట్టితరతణమె జ్‌ని నందాపట్ట వీరము ుముమోంఎ శయసిం చెగాని నిశాచేళయంత "మెల కువనుండి తారల "లెక్క మెస్టై భయము మతి[భమ భావంబుకల చ సిదమరవట్టకయుండె నిండు వేగువను కొర్కొారోయని కోడి ఈళూ తవిన్నంత రాతిరి బడిన యా[శమలెబ్ల మజచె "రేయెల్లవెదం0 జేనినాశ్వినలు పోబడిసుం తేని పాడక్టకుండె తెల్లవాతెడు వేళ "తేజఖురాంక ములునోచఠరింవ జూడలు వట్టచనిరె బయయిలో పావాయు పహాయము కొన్పించె

తోట ప్రిథమాధ్యాయము 7 ఆశ్వికుల్‌ వరిజన వంతయేీకముకగ వరుగులెత్మిరి భూమివతియున్న బెనకు నశ ఇ దలలాంచి నెజుంరి వినతి

౧...

భటవీచికల మైలు వార్థియట్టుం డె నచివులు మింత్రులాస్థానిక జనులు వ అెంబుగోరిరి పానంబుగానిరి

ఉం

యవల వికోదించి రానందమెన గ పానమ తతకొంత (వశమించినంత

న!

నృవతిజ పికి వచె నిన టిరోజు

్రవలెజ్జ ౨ ర్చ గన్న తనతోడవాదించి చనినవల్లీ డు అజ వకను వాని హోజరువెట

జా ౬ లు

వ లెలగాలించి వలీ యు చెచ్చి

ంంంిం ంగ

"కాలుసేష లుకట్టి మ్య్నాపునిపాద తకలమున (దోసిరి తగుశితనొనగ వధకుండు మెటసెడి వాదణఅక్సి

శె బూని యాజ కి కసనివెటియండె రా లారి లు తప్పించుకొవిపోవ దారి చూవడక పావమానల్లీ డు ఖవించె (ఎదిని *%ఇడ్రసారి ఒణవి బే గాబోలునంచు మిననువచ్చిన కొ వ్ల మాటాడెోోతడు కనవొకో ఖడంబు గళమువె నుండ

ళు 0

కలమునాలుగశ శ్నీఘగతిచెంగ లింప

18 కవికోకిల (గ్రంథావళి పం౦డ్ష తన శ్మతువ్రలనుండి తప్పించుకొనుట దుస్పాధ్యవనిలోన దోచినయపుదు దొననుండి నిర్భయంబున దూ పులాగి ఆనచచ్చినవాని యవశత్వమంది తలయెత్తి వల్లీ డు వలికెనిరీతి గోరి కేగెడుర్యాత్రి నూరినిదింన వలనుగా ేరి3 కలకలమెచై జనులలో సీరాజ్యమున చయ లేమి 'నేనొక్కు డనెగాదు సీదుర్జనత్వ మునుదూజు-చుంట యాజనము నర్వంబు నినుశఎంచెద రొక_నిని నన్ను చంవ నీశేమిలాభంబు నేవితవజెద నాయథార్థ్ధా మ నీయెద గాయవజచె నని చంపునన్ను నీ కానందమేని ననుజంవ (వజలందటును జంనవల బె నాదూ షణముసీకు చేదయ్యునేని విందనిరూ స్రైలించు సేన్ఫాయబుద్ధి దుర్దసత్వనుండి తొల గుకుముందు కాని నిర్ణాషుల ఖండింవ గాది యన్యాయమొనరించి యాసింవ బోకు మంచికిన్‌ పేడ ఇం చెదరంచు స్‌వై ఫ్లాహాయిగా నిదపోయెదవొ

తోట వృథమాధ్యాయము త్ర స్‌చేతవాధలు నిత్యమ్ము స్రగుడుచు (నజలు నిద్దుం లేక వలవించుచుండ “రాజునిజంబుగా (చస్తుతిగనునె (వజలు దర్సారులో బలుకు నన్నుతు ల 'రాజనభాగోస్ట్యి (చవచించునుతుల నలన నేలాభంబు గలుగునోషపాహ్‌ి 'రాటంబ్యుతివూచు (వజలునిక౯దూజ వానిమాటలు రాజు ఏనులంబడగ అశ్రద్ధ మైకంబు పారియించె నంత హోహిక దృషప్తంబు నంపాప "వెన లు ఎా=ఐవిఏ..... అయూరు నల్లి ని కర్చించె బీతి "తెలివియు నడవడి తెలిసికోనీవ్రు నరమపావనులె న (పాజ్రులయొద్ల ౧. లా గ. అంతకన్నను కొంత యాదాయమాను నెరసులేరెడివాని దుతుసువిమర్శ వి్యత్రులకంశెను ఇత్రువేచెప్పు నలయునీగుూాముఎ వలిశాండ్రదృష్టి ర నీవొనర్చిన బె నె నింపుగానుండు మొగమిచ్చ కంబుగ బొగజెడువా డు వరమమిత 9 డులాడు పగ యండుగాని ఉన్నతమూలను 'మోమోడక తెల్పు నిర్భయహృదయుండె నకు 'న్నేహితు డు

థి కవికోకిల (గ్రధావళి [వండ్ల మధురన్వ బావ్టవా మాన్యులక న్న్న దుర్భావు జేములు దోవవినుర్శ ఇంతకంశచెను మంచి హితవు నీకెవడు మావడు. అెలివున్న సూచనచాలు మావవాను కృృతబ్దత మామూను మున్ను సా్మామాజ్బవీరంటు నాక మించినయంత నతినుంద రాంగి చం దాన్యనొకతొత్తు నంతలోవిలిచె ముఖకాంతి రవివింబమున కీయజోశు పోఎయగలావి ఫూ బొదకు బేహాంబు "తెలివితేటల వండితులవాదుకీడ్చు 'కాయు“ర కృంబులో ముంచి వెళ్లు గోళ్లకు వట్టించె గోరంట రంగు ముకృనుగుల మది (మువ్చిలంజాలు కన్నీ చొమ్మల నలి కా టుకదిద్ద నిద ధనుఫ్ఫుకింద నినుడస్టాయండె 'రాత్రివడుకటింట రమణిమామూను కౌ గిటంజిక్క క కడవ గాలంబు సాహిా36 గోపాగ్ని జ్వలియించె లోన చెలిమెడ మిధునంబువల "రెండు ఖండ ములు శేయలోరిన బాలతి యిట్లనియె

తోట ప్రథమాధ్యాయము లై పాజవేయుమువాలు వడుక 'హడకుము అనవిని రాజునిట్టులనియె నో ెడివ ఎవడు నీహృదయంబు నిటుగాయవజచె ఎదినాయందు నీ కిష్టంబుగాదు -ఈ (వశ్నకుంగాంత యియమాబజువల్కె- ననుచంపు దండించు నజకుమేమెన నీవు ముద్దిడబోవ నీనోటికంపు భరియింవరాని దై వాధించునన్ను గుజికాని బాంంబు (గూరునివాలు తగిలినవెంటనే యెగయు [(బాణంబు కాని నోటనుబుస్టు కంవస్లుగాక చినముల వేరట దినుజీవితంఎ పాహియ్యీవత్యు క్షి చక్క యోచించి తనుదాను సిందించికొని చింతవడియె అవ్వడారమణివై న్యాగహించియును చక్క- బెట్టుకొనె నౌషధమునేవించి వదనము. పూగుత్తివలె తావినింవ సుదతినాదోపుంబు చమూపించెగాన (పాణ్యయ యటంచు భావించియామె (అయురాలిగా స్వీకరించె సుల్తాను ముందుసీదారిలో ముల్టున్నదంచు పాచ్చరించెడువా డె హితు డనియంతు

క్షై22 కవికోకిల (గ్రంథావళి వండ్హ నరిచారిదబ్బన 'తెజువరిగాంచి చనుమి చేబుజుమార్షమని నమ్మా బల్కు టతృంత డార్టన్య మనిపించుకొనును ఎదుటనీవవూల నెజి గింవకున్న నజ్జ తదలపోతు వవియొవూలనుచు అలసఖుమోనియాూ యర మెయున్న వానితో జె్చళం చేనముమంచి చశక్యెజయని యెంత చక్కగా బళల్కెా ఓపుధ విశేకయొ డొక్క-నాడు అకోగ్యమునుబొంద నాసిండు వేని జ్ఞానమ జల్లెడ జక్క-జల్లించి భ_క్షియ౯ాబేనెతో వదునిచ్చినట్టి తికామధబును దినుటేయంబు సత్య్మవతుథ్హైాన ఫకీరు పరవు దుర్మార్గుడైన పాదుషా నజ్జనుండానొక్ష సాధువువలన పాముపాహృుదయం ము బహుబాధలొం చె, హేశువేమన పానవూనునినోట మోవాా్యయ మైన సత్వం ఎుబెడలె చావాుదౌర్థనృంఎు ఎలిమిపాచ్చావు అంఎం వెనాతని నాస్థానినుండి నేడుగా బంధనాగారంబుసేర

తోట ప్రిథమాధ్యాయము 28

ఆఫకీరునితోడ ననె రహాన్యముగ

ఒక న్నేహితుండది యుచితమేనీకు నంవతి మోల నాశిజు గున బల్క_ అనవి9ి యాసాధువనియె నోమి[త టెవాక్డ నెజపుకు తపన ్క్రియన గ బంధశంబున శేను భయవడ బోను అదియొుక్క- నిమిషమే యదలించునన్ను అని వఠ్కెాకో లేవె యపుడె యావ్వార్త ఎభుని చెవిం= డె వేఎ మూ లమున పాదుషా పాసియించివ లత్కెై నాతండు ఎంత లివివూలి యిటులూహానల్పె ఎజు ” జేమొకొ ఆ ను వెజసాలయుదు మరణవర్యంరంబు ముటు ఫనటంచు ఆమాట వినిపోయి యచటి గససలాము సాధువునగు జెప్ప పాహి నిర్ణయము ఆవయ్య-లాలిఎచి యనియె ఫకీరు ఓయు లావ సీయుర్వీశ్వరు నకు

_లుపు నామాటగా 'లేట తెల్లముగ పినుముపాహి' [వవంచమన నొక్క-క్షిణమె దరిజేు గొన డు నం3నము దు ఖంబు చేయిచ్చి కాచిన చిత్తహర్ష ౦బు తలదు9ంచినను చింత గలుశదు నాక్షు

2 కవికోకిల (గంథావళి [ప౦డ్ణ నఏీకధికారంబు నిధి వై న్యమున్న నే నిరాశయు దు ఖమూ సి కుటుంబ భరము లేమిడి వాశ బడి మోయుచున్న మస మిద్దజము మృమ్చేమందిర ద్యార మును చొచ్చినపుడు సీవును నేకు నొక _ నపాహమున నరినముల మయ్యెదము కై-దురోజుల నంతయా సఏిపహాూలోక మును నమ్మి సఏీ-దేహమును గాల్చి "న పూర్వులు సికన్న భోగ భాగ గముల. హెచ్చుగ నార్టించి న చారి యన్యాయంబు వలన లోంబు బూది బుగ్గిగ మాడిపోయెను మున్ను సీవ్చ చచ్చిన వెన్క- నిగోరివై ని (వజఎ శాపోక్టులు వర్షి ంనకుండ మంచికి నీపేరు స్నృరియించునటుల కరుణామయ ౦డవై గడుపు జీవితము చెడ్డ్దయాచారంబు స్థిరమగున్లు ఫాననంబు వొనర్చి చనమేయగాదు (వ్రజలు దూపి.ంతురు రాజువా జెవ డొ యీ దురాభారయు సిలు నిల్పెననుచు జార్టన్యవంతు డు తలయెత్పి జ్‌గ కడకు గోరీదుమ్ము కవ్చేవాని

తోట పుథమాధ్యాయము 25 దగ్గాత డయిపాహిదౌర్టన్యమ-నను న్‌ నా మ.దలయి చ్చెనుునాం్య మొదలంటగోయ అదివిని సత్యజ్ఞు డైన మిషతుండు ఆడి” దీనికణూడ నడలు లేదంచు వల్పె-దవాయీమి తలవోయుమనిన నలుకళండినను లోసులళూననంబు పలైయు బేవుండని 'ఆలిఎననాోు దు ఖముఎననె నాల్బ_-తుండింతునన్ను వలుసాటు*డిచిన బలిమివె కొన్న భణ మ దుదశ(కేయం బేని దు ఖంననేం వంఆతీయు సాయంస్కంబు మంచిచా నేని అనా టి శోంంబు నంగలార్పు సను ఎ పాహికమహోత్సవంబు గాచెలగు తిండికి లేని మల్లుండు మల్లు డొక్క డు చాలమందభాగ్యుండు న ఇవేళకు వంట రామగి) లేక పొద్దుటింతల చల్పిముద్దయు లేక కవమంబు నర్చ్యాయించం వాలంబుగడెపు ౬ ళ్‌ క అ =టి పాదను నరిక స్టోలేక వపు వమోయు ద్యువ్విన బంకమన్ను కు బ్తచెత నెభుక్త "న సాగకుం'డె

కై2 కవికోకిల గంథావళి [పండ్ల కాలదుర్ల్షతు లకై, గాసిల్లి దె పుడు ఎడ ద కుఖంబుతో నె "లికడిదజె "దేహంబునఎదబ్బ దినముజీర్షించె భోగభా గ్యంబుల బొరయలో*ంబు గ పియొకవ్వుడు 'చ్వెషమును గసుంచు కు తనదుద్కష్టంబు తలపోసి మోము వటమటలాడించు మజిగా కృనాడు జనులక మ్మినిసౌఖ్య సంవప్పేజూది చెక్కింల్ల దిగజార్చు చేదూోన్నిళ్ళ ఇంతకంజశుకుదు ఖవంత మా బన 'నెవ డయిన గాంచెనే యి లోనయంచు ఘోరకష్టములోద్చు ఖొన లేకయే డ్చు కొందటువముథువాని కొడివూంనంబు "మక్క_ంగ నారొశ్టు ముక్క- మొగం౦బు ఆసకూరయు జూడ ేకాలవైన తలగ మొలకులేక చలినేను చ వ ఎభ్లింనియ వెల్ల వెచ్చనిబొచ్చు అంగర కాయుండు టదిన్యాయమౌా నె కాలచ్శశమువయ గల్లి గొక్క-నము (పాజ్ఞంవ “చేంన (బతుకుకాలంబు నంతోహముగ ఎిత్తూ నకలసౌఖ్యముల కాయకష్ట్రపునుమ్ము శ కడకుజిమె శ్రదను

తోట] ప్రథమాథ్యాయము 27 ధరను వాడొకనాడు (తవ్వు చుండంగ అగవ డెనసివింటి నస్థుల్మపోవు వాసనిలోగడ్డపువంక యెమ్ము నండె వండ్లముత్యపుచాలు పరికీర్ష మయ్య వమూటలు వేనియానోట గూఢముగ వినవచ్చెనీతులు ఖఘనసర హూనృములు

భగ్నవాంఛలునీవు భరియింపుమయ్య తన నెత్తురానిన దినినచక్కెరను ఈనోటిస్థి "మట్టి నిట్టిచేగాచె కాలంపుగతికీవు కటకటం బడకు (పాణహీనంబె న యంత్రంబుపోల్కి- వలునాళులదియ్లై (భ్‌ మియించుచుండు యిీాతలం వెద తలయెత్తినతణమె దు ఖనంతావంబు తొలలొ జెందమును అవివేకచి త్తమా ఆర్హిభారంబు “ెడలించు చంవకు (పియమైనయాత్న్మ చానినరల పైని బరువు మోసినను శైదలనాకసంబంట నెత్మినను తనసితిమూజీన తతణమంటబె మృత్యువు వెడలించు పాచ్చులొచ్చులను నంతోపవదు ఖంబు లంతరించియును నిలిచు జరము కార సలమునద్యశము

కై28 కవికోకిల (గంథావళి పండ్గ

రాజ్యాధికార గౌరవమునకంశు

స్థిరమయియుండు దాతృత్వంబు దయయు

భాగ్యవంతు. డ యిమ్ముు వసిడి నర్ధులకు

నీ కిది యొక్క_ే నిలుచు లోకమున

భాగ్యంయి దర్హాయు వరిజనగణము

వయిని నీవాధార వడియుండ బోకు

నీకంజె మున్నండె నీవెన్క గూడ

అవియుండు గాన (ద్రవ్యము దర్శిదులకు

'వెదచల్లు సీవును విడుదు పీనేల

సాదియి వెదచళ్లై నన్నీతిమా క్రి

కముల ఫా గ్యము లేని కతన నోమ్మిత దుర్గను(డైన నరపతి

దౌరక్టన్యవంకు డౌ ధర శీశఘుణూర్చి

కధ చెవ్వుకొనిరి యక్క_డి 5 శులిట్లు

అతని కాలంబున నంధకారంబు-

కబ్బన నేయు కాసన్పించె దినము

సిశవాని భీఇచే నిద్దుర లేక

(వజలొక్క_ [తుటియేని వడయరుశాంతి

వగ లెల్ల నడ్డనుల్‌ చాధలువడిరి

రాత్రి పు శ్యాళ్ళులు (ప్రార్థనా హస్త

మెటత్సివేడిరి "దేవు నిక్కట్లువావ

తోట] ప్రిథమాధ్యాయము 129 ఆ కాలముననున్న యనభుండు పేకు వదములవై బడి (వజలు వాగొనిరి

బాధించు నృవళతికి బోధించుముయ్య వర మేశ్వరునిక్రైన భయవడువునుచు ఈమాటలను విని యిట్ల నె కేక చాధగైను నాకు వరమేశు డనిన అందజు నర్ష్ములే యిీవార్త వినగ _బైవంబునకు దూరతరు డని నీగు -జెలిసిన వానితో జేవుని మాట లాడకు నీతోడ నాడితి నిజము నన్నా్యాయ నిర్ణయ స్వాంత యోహాహ్‌ి బైవభక్తునికడ తధ్యంబు చెవ్చ్ప వచ్చును మూథాత్నువద్ద జ్ఞానంబు విప్పిన చవుటిలో విత్తు ధాన్యంబు నివృలంబగునటు నిరువయుక్తృంబు, అమల త_త్ష్వంచాత్మ పాత్త్యకోకున్న భావించు నను దన వగవాసియ సై నను గాఎవెట్టును దనుగాసివొందు పాహి నీవు నినర్ష నత్యమాగర్దు డవు సత్యనంధుని బుధ్ధి చలియింవ వోదు ము(ద్రాంగుళలీయకమును నొత్త మైన మందు నేర్పడు మ్యుద అది నిలంబడదు

36 కవశోరెల (గంథావళి [వం౦డ్త నావబ్ల లోకకంటకు డు (పాణంబజూ విసిగి చేసారిన వింత లేదందు వా డుచోరుండు కావరికా డనేను న్యాయంబు ధర్మంబు నడుపుటయందు మారు సైతము కా పుదారిచేసెదరు కావున _దెవంబు గాచునుగాత యోచించి తత్త్వం చూచిననీకు చెందవు లోకులు చేయు నన్నుతులు "తెలుపు కృృతళ్ఞెత "దేవుసింబొందు ఎలన అన్యుల పోలిక నిన్ను త్యజియింవకుండ నత్కార్య సేవలను

వనివడినియపమించె వలువురు జనులు యత్నించి ేగాని యాటబయలందు కరుణకందుకమును గైకొన్నవాడు ఎవడొ మొక్క. డె యగు నించరలోన యత్నంబుచే సీస నబ్బు స్వర్గంబు న్వర్ష సన్నిభ మైన నత భావమును నిర్మించ చెవంఎ నీజన్న వేళ కాంతిముంతంబాత స్వాంతంబునీకు సీరాజ్బ కాఎంబు నెగకుతశా తి మజులకుండును గాత మవమందువదము ఉచ్చస్థితినిబొందు యోగ్యతకీ ర్చి

తోట ప్రథమాధ్యాయము తె ని జీవతమూూాాంచు నిత్య సంక ష్ట్యి కడవటి వైనంబు కడునుఖంబాత స్వేకరించున జీవ వి శ్వేశ్వ ఉండు అంశగిక్ళ బాత (ాక్థిన లెల్ల విరోదియె.డ జాగరరూకత నదుపాయముల సాధుసాంక్వ వాగ్యాలను వనిచక్క- బడునేని వగతుని మాద చచివ్వకు గాల్జువ్వ (ేస్టంబుగామి బలమైరి బలిమిచే గలువలేవేని ధనమిచ్చి విన్నవ దారరంబుక స్ట్రై భత్రునిచే తతి భంకించ వేని మన్ను దయామంధత్ర ముగ్ధుని'జేసి చొకవుగ మము వెరిమూరమున ళు లు ఎ. న వాడిచీలలు మాజు వైడీి చల్లించు కారణమేమన కణువంగవచ్చు వంద్ల వాడిమి మొక్క-వజచి దొనంబు జూగరూకతయున్న నకల లోకంబు ననుభవింవగి వచ్చు నెచితి యుతి గి అరిపహా న్వమును సీను కణువ లేకున్న ముద్దుపెట్టుముదాని ముఖవికాసమున ఇస్ఫందియారు "కానిచ్చక మాడి

౭2 కవికోకిల (గంథావళి [పండ్ల బంధించే రుస్తుము వాగురలందు బయలు నెడల బేక బద్దు చెయ ండ నమయమబ్బిన వైరి చర్యింబు సొలువు అండాక మిత్రుని యన్రై వర్తించు న్వల్పుని ₹ విస జగ డంబువడిన దాని నువేఫ్సీంవ దగదు జ్యాగ జంబిందువులయ గాన్ని గల తర్యావ పెద్ద వెల్లువయాట "వేముజు“ంటి చేత నె నంతకు చిట్రింవ బో% కనుబొమ్మ 'అెవరికైనను కోవ%ంచ బలవాను ఇచెనకు వగ అయాక లక్‌ స్నేహిమ చైయుంట (శ్రేష్టంబునీగ మిత్రులకంళును శు కస్కుడుగ నున్నవాని విరోధి యుత్పిక్తు డగును స్నేహితులగువారు చింతించుచుందు అలవిని నీకంకచొు బలియు డౌవాని కదిఎపోరాడకు చిదుమునతండు అం'సళంబున ఇలా కదువు సాధ్యంబె వరునికంజఆును నివె బలివియయ్యున్న మానవత్వముగాదు వాని బౌధింవ వమృాగ రాజుగోళ్ళున్న ఎన్లులావున్న “రాజి మేలని యెంతు రణమునకన్న

కోట] ప్రిథమాధ్యాయము 1338 సామదాననిభేద నదుపాయగతులు నిష్పయోజన మైన నీవుఖడ్డంబు చే బూన ధర్మవిచ్చి_త్తి "తార్కొెనదు వగతుండురాజీ (పార్థించుచుండ తగదు గాదనినీవు తల్మతివ్చ బోకు అటుగాకయుద్ధంబు నర్థించునేని వెనుకకు తివ్పకు 'వెజచినీపహాయము తనకు దానే రణద్యారంబునూయ నినుచూచిఛభయపాటు నీశ క్రిఘనత "చీయివుడుంగులు వృద్ధి మూచుండు వా జెమున్నుందు చివ్వకుగాలుదువ్వ నిను శేపు లెక్కయిమ్మని -జేవు డన డు అత డువిన్లవకారిమయెన సీవెపుడు సిద్ధంబుగానుండు యుద్ధంబుసేయ ఎలనదుష్ట్రుని యిచ్చమన్నించి దయచూవనది 'పెద్దత బ్బదంబగును ఉత్తనీచుని వోడ మెత్తగా బల్క- అతనిగర్వ్యమునిక్కు- అవభ్ళిద్ధి చెందు వంిశత్రువు డు నీవంచ కేతెంచ వ్మిదోహమునుమొని విడువుకోవంబు మన్నించుగాని 'యేమజకక న్నె టె వా డొక వేళ నిన్వంచించు నేమొ

కిక కవికోకిల (గంథావళి పండ్ల వృద్ధులహితబోధి పెడ చెవినిడకు హెచ్చు గార్యజ్ఞత యీండతోపాటు జా ౧౧

కోటప్ప నాదులు కుళ్ళ గించెదరు యువకు డుకత్సితో యు క్రివృద్దుండు

నా. అల థి యుద్ధమధ్యంబుస యోచఛచిం చుకొనుము తంచాచునుచోటు 7 ఎవెవ్వ డెజుగు థభాజుకలంగి హోవడిచెందియుండ నట్టనడిదలనొంటరి కా డవౌచు గాలికెత్తకుము సీకవు శ్రనిటతక ఫాజునోంలనున్న వరు గెత్తిపొమ్ము నడుమనుండిన వై రి యుడుపుథిరించు శత్రునకిన్నూజు వైనికలున్న వదినూ రసి నిక బలమునీకున్న

ఛంర్హాా

(పొద్దు క్రుంకన వై. రి పాలమువర్డి అచు ర్యాతిచీ కటిదా శకాతుదళంబు యె బదుగు రెర్డ_న ఎన్నూలళుమంది వగిదిచీల్తురు నేల ఛయముజనింవ చీ కటివయనంబు శేయుదువేని వగ అమాటులుముందు వరికించులెన్న "రెండు సేనలమధ్య "శేపునుమూపు వయనంబునెడముండ బై కింక జనకు వధవరి,శమతోడ వరసేన బడల

తోట పుృథమాధార్థయము శ35 వారివై బడి చెండవచ్చువూబలము అజ్ఞాని తనకు దా నావదంబడును వగఅజయించి దింవకు కేతనంబు తతిరోపషమున వారు [కన్నుఅవచ్చు విజక వై న్యంబును 'వన్నంటిదూర మార్షంబువట్టకు వముంచిది కాదు స్వజనంబునకు'వేణువడి దవ్వుచనుట తోయదమన యుద్ధదూళినభంబు వ్యాపించెచూడు నీపార్శ్వర యకులు క త్సికటారుల గలయచు స్రైదకు కొబ్లగొట్టగ సై నికుల బంవబోగు పావాకివెనుక రమయణమ. ండదపుడు యుద్ధంబునఎపాయి యురుకుటక ౦కు రాజురత.ణణము క ర్తవ్యం ఎసూవె కాంతిసవముయువంంన "సేనాపోషణణవం ఒకవరి యోధుండు యుద్ధరంగమున బహుశౌర్యాదుయ వకటించునేని వానిజీతమువృద్ధి పజువ న్యాయంబు మజియొకతూరినంగర మ య్యునేని వావుభీతికిగూడ నం బేహవడక

తి కవికోకిల (గంథావళి వంచి

యాయూజుతో నెన నతడుమార్కొనును శాంతి కాలంబున నం[గామభటుల

కడు మోద పెట్టుము కష్ట కాలమున

వారు నంసిద్ధులె వత్తురక్క_అకు విద్వేషిరణ భేరి విన్న ఫుగాక యివ్వుజేయోధులయెడ (శ్రేమచూపు తినదిండి లేనియా బేజె సిపాయి మృతు్యవు“డకొ ' తి యెటుపోడునబ్బు దుశ్చిం 3కులనుండ తొలగిం చుకొనుము 'సేనతోడ్చాటున చిన్న జిల్లాలు ధనమిచ్చిసేనను దనుపుచుండు

వర రాజులోకవవడు పావాశెపుడు ఛైనృంబుహృ చ్భాంతి సంతృ జృనుండ తనతలయూ సంలు దిశునుసిపాయి అతనియిద్షడి వట్ట న్యాయఎయిగామ వేనలజీతంబు చిక్క-బట్ర్రనను కరముఖడ్డముదూ య కరముళం-ంచు రికృహస్తుడు కష్టయు కృజీవిమ డు

నంగర ఎన చు శ "ర్భంబుమూపు లోకజ్ఞుడైన వృద్ధుల యుపదేశము

వినుట మేలు

శ్యతుల్బవె 'ఖైర్యశాలుర బంపు

తోట పుూథమాధ్యాయము త వింపాంబుతోబోరసింహం బెతనను స్‌యమి చులోకజ్ఞు లయిన పెద్దలను ముఖ్య కార్యములందు ముసలితో జేలు వేట నెవ్చరియాట విదితంబుగా బె విల్లి యోధులగాంచి భీతి చెందకము వివిధకాశలమున్న వద్ధ నై నికుని యె *ళంటగని వెట్టి యుండుయుద్ధమున వసియేన్షువెకెత్సి వినరెడువారు మృగ రాజుతలనట్టి యాడ్డుయువకులు మునలినక్కయుపాయములు గాంచ గలరకె -బీశ బేళంబుల దిరిగనయరత డు క ష్టనుఖంబులు కలిమి లేములును కనినిశే షుంబుగ జ్ఞానమార్టించు యోగ్యులదృష్ట నంయుక్షులౌయువలు వృద్ధులవచనంబు జడ చెవిిిడరు 'రాణింవవలెనన్న 'రాజ్యపాలనము

ముఖ్యమానుదో్యోగ ములయందుననుభ వము లేని[కొంగొత్త వారినిల్బకుము బహుయుదములుగన్న బంటునుదవ్చ ఇతఠునొ+ర్చకు వృతనాగనరుని చిజుతకువెజవదు చుజుకుజూగిలము పోళ౭ెజుంగనిసింహమును నక్క వెనకు

38 కవికోకిల (గంథావళి [వ౦డ్ల వీర్నపయసునుండి వేటోజ్బనము వడినకుమూరుండు భండనంటన్న్మ "నెజవకలంఘీంచు ఏకలనుధ్వ చెంగాడ'వేటయు వెడుగుడుకు ప్పి గుజినంట'వేయుట నెటి గినవాడు శతువిడారక శార్యాత్ళు డసను స్నానగేహ_బున శాంతశు నాం) మున సుఖంబుగ కాలమును పుచ్చుభోగి కదనకవాటంబు గడెబూడ న ఇృద్దజు పజ్ఞ్రంబు నె భార్య మగా చాలు _డెననువావి బడ వోయగల డు 'వెన్నిచ్చిరణభూమి వెడలినవాని వై బడివై రుయ వధియింససన్న నీవై నఖండించు నీచువి గళము అనిసేయోసిపాయి యా కువిపోల్సి- 'నెనుచూవ వానికంబను పేడిమేలు

గర్గిను కుమారునికొ నర్చిన హితబోధ ఎంతచక్కం_గ బల్కె. హిరముగక్షీను తనయునితో నిల్లు దొసయుగ స్టు చును ఆ డువారలపోల్కి_ నాజనిపిడి

తోట] ప్రిథమాభ్యాయము 139 (కమ్ముజు దేని యావక్క- కేచనకు మహిత యోధులకీ రి మాయింవంబోకు అరికివీ పునుజూపీ వరుగెత్తురాతు తననుగాదు నమాక దషులజంపు నమరాంగణంబున జక్కబోరాడు ఇడువురిఘ్మితుల కరముల దవ్చ భండన శర్యంబు (వకటంబుగాదు అటువంటియిద్ద రత్యంతసుహూదులు ఒగనం క్షిదినువాకు నొ కభఛాపువారు ఎకజూతీయత యొన ెడువా* అనువు ఎవోనాట కెనజంకక యొ యున్హమధ్యంబున కరింపోళరదరు తనతో డ బ్యుస్తువు తనయుద్దనఖు డు వరివంధి వే జిక్క వరువరిలర్లు విడిప్‌ పుచూవడు వెజు బాణమునకు బజవరం ఎనభటాళి పాల్గ్లొనకున్న కాందిశీకతయె భఛాగ్యముగాగ నెంచు

రాజు పండితులను యోధులను పోషించుట భూపాల యిజువుజీ బొపుంచుమయ్య యొక డు వండితు డు వేజొక డు యోూధుండు

క40 కవికోకిల (గంథావళి [ప౦డ్ణ వండితవంవరుల బలకజౌర్యయుతుల అనయంబుపోషించు నష్ట వివేకి చజేరువవాంచిన వృథ్వశునుండి 'రాజ్యకందుకమును రాజ ప్రానును కలము కత్సినిదివ్చ గలశ క్రి లేని వా డుచచ్చిన దు ఖవడ బోస మావు కలమువ క్రైడువాని కరవాలధరుని శాచిపోపషంచుము గాణనువలను ఛామిసికెంటైన పౌరుషంబున్నె సమరనన్నద్దు డై వ్మత్రువువిడియ సాఖియందిచ్చు నానవవువుత్తునను ఏ-శానినాదంబు వినుచునివుంట యదిపొౌరుపుంబని యన నుచితంబె వలువుకు భాళ్యువంతులు నాటయాడ కూరు చుండిరి వారిళోబ్లధనంబు కర గెనునాటోో కానైన లేమ ముందు జ్యా గత్తమేలు విచ్వేషితో బోర పెజవకుగాని వగలురాజీమంత్ర వరనగావించి "ెద్దలుకొంద*జు నిద్దురవోవు

తోట] పూథమాధ్యాయము కడి1

శీనవై బడి చీల్చి "ెండాడుచుందు) వై బొందలముతోడ వడినిదివోవ్ర బలశాలి వీ డు వజపులు దిండ్లు అంత పురణ్రీల కక్కారయగును శయల జేరాలోన బంటు సిపాయి కంచుక హీనంబుగా. బక్షుకింట నెల త విధంబున నిద్దురపో డు

నంగర యత్న్మ్యంబు నయిపుణగూఢమ గ వెరివై బడు” బె నంచనాగతుల జాగరూకత విధి నమరానుభూతి గలయోధథనవరులకు కం మకుడ్యంబు. బోలె గాచును నేన ముంచే గుదళము

శత్రంవులయెడ యుక్తితో [వవర్తిం చుట జతయానశ క్తి దుర్దనుల మధ్యమున (ప్రాజ్షుండు నిశ్చింత (బ్రతుకుట తగదు , వారిద్దరొశ్యమెన వారి దుర్చలత

సబలత్యముగ మాతి జనుల బాధించు

నంచన నొకనికి బనిని కల్పించు

నింకొక్క-నిని (పాణహీనుకొనవ్చ

అతడు యుద్ధముకోరి యరు చెంచునేని

కెడ్ర2 కవికోకిల (గంథావళి [వం డ్త ఇడ్దలాఘవమున గళము ఖడించు వానకు చొత్కాయె చెజయాసన్ట్లు వాసి శ ్రులతోడ వర్శించు చెలిమి తేనై న్యము వరన్పంము వోరాడ ఒజులోన బై స్‌ కణకు ఖన్జంబు తో డెళ్ళు నొండొంటితో కాఎయూడ అలోన మే కలు హోయిగానుండు వైర లన్మ్ఫోన్యంబు వగది*్బి "నగ స్‌ నెయ్యురతోడ నెవ్ముడినుండు ముందుదృష్పితో విరోధులకు మర్యాద చూప్తట శ తులతో నవీన నమరంబు గలిగి కత్సి యెహైదవేని కడుంహన్కముగ నరయుము రాజీకి ననువైనడారి సరశిరస్త్రాణంబు భగ్నంబుసేయు 'మేటిపోటరులై న మేలచ్చువడగ బయటికియుద్ధంబు వచరించుచు డి లోలోనశాంతి కాలోచించుచుుందు నమరభూమినసి (తుసై న్యాధినాధు భావంబ. నెజు సము బహునిగూఢముగ ఒక'వేళనార డు నూహించునేమొ

తోట పిథమాధ్యాయము శ బంతియటులనిదు వదములవాల రు

వతివమేము డు బదు డౌొనేని (౮ మ్‌ ఖ్య్యుం ధ్‌ వానిచంవకయాల మూ నుట వెరవు ఎలన మిగత సా చాలుసై న్యంబు ఖై దీలగుంపులో గలసిపోయెదరు తతగ్యాతు డైచిస్కు శై నికునెపుడు చంవకు వటుగా* చంపెదవేని గాయంబుదిన్న సీకాల్బంటు గూడ మరలగాంచవటన్న మాటనిక్క_ంబు బవరంఎిలో బ బె బడినవై దీల

కష వెళనవా డు కాలదురతిని

ఒజ"ట ణి ఆనుబదుండెన తతి జూలవెజచు

రు 6...

బంచీలకునహాయవడు మానవుండు 'తానొకవూడు ైదిగానుండియుండు నీవుగీచినగిజీ నిల్చుసర్షాలి గరుణతోమన్నించు వరులువై తంబు సిమాటనా టో నిత్యమ్ము మెలగ "రేయిహాతృలునూణు చవేయుటకంశు వదిమందియెదంలగ వరమనంతుష్ట్రి పొనరించుపేనేలు పెద్ది గ ౧ లకు

జీశ్త కవికోకిల (గంథావళి [పం డ్త స్నేహముచూపివచ్చు విరోధియెడ వెలకువ పినము డై పగతుండు నినుజేరరాగ వంచితుండవుగాళ వాసి గనిమెట్టు శనజ ౦ధుం._ పేమ వూనముననుండ సవయింగ ఎగొని నెంజెరిం ఫొగులు రిపునిమాటలుతీఎ నెపుడునమ శ్ర్రసము విమబిందులా లేన విరివిగానుండు వర మమిత్రులనై న బదులట్లుచూచు వా జొాపాడుకోవం తె పాజంబు దండిశ్య్తుల బాతి నుండి భ(ద్రము* తిరుగుమానవుల్నై తి త్తిదొంగలుగ నంశయింవెడు లోభి నుంచిలో బె మంచిముత్యముదాచు వమూచవింంజూదు స్వామినిఎదిరించి చనినసిపొయి చేతే నవణ* నిసేవజేకృ్సము యజమాసి3 కృతజ్ఞ జై యు డవే బంటుస్‌ కైనను పవివిన బోడు మాటయిచ్చినగాని మణియె. బ్రడిన వానిపయ్కా-లునమ్మువలదు బూటకము చనిన వెంటనెగూఢ ఛారినిబంఎ

తోట ప్రథమాధ్యాయము కే యతనివనర్హిన మరయంగ వఎయు (గె తానినేవ గోరిదర్శింవ పాడిగించిదారంబు కడక్మెంవక ము అఎిగాకచిన్నాత డర మ 'జెన్న డును వగవానిరాజ్యంబు వ స్టైద వేని దానినిజెజు బడ్డ చినులండుము శారిణమేమన శైదీల దంత ములు రక్త మున ముంవ దల ఇెదేని యన్యాయకారి యా నవనీశు గళము కొటిం నెత్తురులూఎ గోళుచుంజెదరు వర రాజ్యమును గెల్చి పాలింతు'వేం ముందుకంకునుర్రైతు కొందలంబూడ్చి యఖభివృద్ధియొనరింపు మఖిలనంవదలు ఒక వేళనావైరి యున్నట్టుఎిండి సమ లేచ్భుగాసిన నామాన్యజనమె వానివై దలవడి (వచ్చుశిరంయి ఇటుగాక రై తుల హిసింతువేం వరు 'జెత్తివచ్చిన బురికవాటములు బంధింవసీశేమి ఫలము లభించు వాలుడాల్చిన వైరి వాంటన్నిలి చె నస్మివబోధించిన వినుదు శేజనులు అందకుపు౨లోన నరిమితులాట

డీగ్ర కవికోకిల [గంథావళి [పండ్ర వరివంథితో బోరవలసిన యెడల తగువివేకమున యత్నంబు గావించు ముచితంబు గమనించు మొక్క-నికై న నిమనో స్‌ర్నయ మేమి "చెల్పకుము ఎడ దలోని రహాస్య 'మెన్వానికైన (బకటింవ బోకుము (వతివ్రి గూ చారులు మధుప్మాత నఖిలుగానుండి మఖజంఎంచి లోగుట్టు మూటలనెల్ల 'వెలికిలాగుట గంటి వలుమారునేను అల్‌ సికందరు డు (పాచ్యావనీవతుల వైదాడి వెడలుట భావించెనేని వటకటీరము దారి వడమటి చెనను 'పెట్టించునని చెవ్చ వింటి పూర్వమున జావలిస్తానుకు జననిచ్చగల్లు బపామను కుడి వక్క వయసించుచుండె నెడమదిక్కు.కటంచు నిల వ్వార్త ఏింపి లాతి యెక్క. డు సీతలంవెజంగినను అంగలార్చ నె యూళశయంబు నీ తెలివి కసిదీద్చ "నుటయు కలను శేయుటయు తగ వైన వనిగాదు దయచూపు చేని యవనియెల్లను నీదు నా ఫ్ఞైలోనుండు మంచితనంబున మర్యాదతోడ

తోట ప్రూథమాధ్యాయము కళ? "కార ఫ్రంబుసాధింవ గలుగుదు వేని జఉార్జన్యమున కెట్టి స్థానంబుగ లదు గర్యంబునీకునక్క- అ యుండబోదు సీవ్రు సీహృదయంబు నెవ్యుంగబొగుల కోరికొనవుగాన కారలో జిక్కి విలఎంచ బీదల విడివించుమయ్య చారిచి_త్తంబులు విమదంబునొందు బంటుసిపొాయి. నీ వబాహుబలంబె య. త్రారకంబని యూహీంవబోవు బలహీినులొనరించు (ప్రాక్థ నంబులును అళీస్పులునునీకు నక్క_జఅయగును ఆశావపూర్తుతా నా బీదవారి (వర్ధన బలవంతు బాహులకంశు కార్యసాధనమందు కరము_త్తమంబు దరిజేసిసాహాయ్య దర్పంబుగలుగు వాండుఫరీదూనుగూడ జయించు

మ్‌ సమస్య ట్‌ భం హో వ ష్‌ - డా వ్‌ | టో మ్‌ ల ల్‌ ఇ మై జ్‌. “ల / చ న ర నా య్‌ వ వం టల.

పండతోబ ఇ ద్వితీయధ్యాయము

అనుగ్రహము జ్ఞానవంతు డవైన నత్యంబు వంక భావంబ్యుతివు మాభానంబుకంక శాశ్వతంబై యుండు నత్యభానంబు పుణ్యంబు జ్ఞానంబు భూప కారుణ్య మెణటు గసి నరమరూర్చి మణుగు నత్యంబు (వజలకు సుఖస్మిద వ స్రైడునట్లు మంచిచేసినవా డు మరణంబు నెను భూగర్భ శాయిమై పొందు సౌఖ్వంబు (పాణమున్నపుడె సవనుల జింతించు నరకుసేయరు లోభవరులు బంధువులు మృతుల యిష్టానిష్ట మేనూ[ 3 మైన బంగారు భాగ్యంబు (బతికున్నయిపుడె చానంబుసేయుము తదనంతరంబు నీయాజ్ఞ మేరకు నెరేర పెదియు అంత్యదినంబున నాత్నాఖిహూత మొందనగోరవథయే ని ఐుందభా గ్యులను నిణుపేద జనులను మజచిపోవలదు

తోట] ద్వితీయధ్యాయము క్‌ ఇటనీకు బొక్క_నంబెంతయుండినను "వెదచల్లు వీదకు విక్కుకనా డె అటుగాక నేప్త నీహా న్నంబునందు వాళంపు జెవియుండు దశదవ్పవచ్చు నిదారిబ_ల్చంబు నీకోడ నానుము భార్య బిడ్డలు జూలివడుట హుళక్కి వరచింతతో గొంత భాగంబుగొనెడు నొక డు (పాభవపు గందుకము గొంపోవు సలోశముననుండి యాలోకమునకు వీ పున జిలపుట్ట వేగ నానోళ్ళు గాక మ జెవ్వరు గోక రక్క_అగ ధర్మమార్షంబున ధనమున్నయంతే వ్యయముసేయుము "జేపు అనుతావమె-ంది గట్టిగా మా "జేయి కజవనియ్ట్లు దరిశేసి దోమంబు దయ గప్పిపుచ్చు కరుణించి సీతవ్వూ గవ్వదైవంబు 5% జౌ పాంధుని భు క్తికీయకయొ వాకిలి వెడలింవ వలదు నీకట్తె,. కడవ (త్రిమ్మురిపాటు గలుడ్హతోరు [ అకథరగలవారి కంద జ్ఞ గదడు బత్తెంబు బోనంబు భా కహ ॥ అట్టి దు స్థితి తమ్ము బట్ట మ్మ్మైడీనా

కైక కవికోకిల (గంథావళి పఠడ్ణ్ల దగ్ధ్గచిత్తుల స్థితి దలపోయువియ్య యుమ్ములికయు నికు నాకనా డువచ్చు అంత్యదినముననీననహాయు డవ్రుగ నుండుటమజవకు 'మోయిమిష మండ వరులవా కిటనిల్చి ఒైాంబువేడు దశవట్టనందుకు _దెవంబు వేడు సీవుకృతజ్ఞ త నెర వెడునట్ల తరువముకున ని సీద్వార ంబునుండి ఆనాధబాలుర్నపైె కనికరము తండిలేనినిసుంగు తలనీడనిల్చు దుమ్ముధు-ళివిదుల్చు తొలగించుముంక్షు నీవెజటుంగు దెవాని సిన్సహాయతయు కరిన దీనావస్థ కష్టజీవితము వేశతెంఎనచెస్టు వె వెలబోక వచ్శగించునె నవృవల్లవస్ఫూ ర్తి దీనాననుండయి. తిరుగుననాధ చాలుడునీముందు వచ్చి ్బెనిల్చీనను వానిక న్నెదుట సీవసిపావనె త్తి మురసీముద్దాడకు మెరియుచి త్తంబు తల్లి దండ్రులు లేని తనయునియా ర్హి నూజడింవగ నెవ్వ రున్నారు వెపువము

తోట ద్వితీయాధ్యాయము కేకకి ఒకవేళ దనకోవ ము _త్తలవెట్ట జెలిమితో శమియింవ చేయవాళెవరు వా 'దేడ్వకుండ గావంయు జాగత్త చైవపీరరబెన దడదడలాడు వనియనాధుని దు ఖనవనంబువీవ కనికరంబువాని కన్నీరుతుడువు 'మురిఐ ద.మ్మెడలిం మ ముఖబింబమల) తనయాశ్రయ ద్యాయ దలగిపోవంగ సని వడవానిని నిల్పిపోఎ.ంచు తండి) షేరద వె ని తలమోఎనపుడు ముకటార్హ్ము డనటంచు మురిఎపోయితిని ఈ గనావయివాల నెంత యూవదయో యనికొందతాత్మలు నల జడివడియె ఇపుడన్న దౌ నే గింవనన్ను చెణనుండి తబ్బంచు చెలి కా జెవండు పిన్న నాట నెమమ్ము విడనాడితండి న్వర్షమే గ ననాధ బాలుర నాధ అరి నాహృద్దవమయ్యె నెన్నండొ సత్కార్య ఘలనుం భోజందు (బముఖిండు కూర్మి నస్వవ్నమున

కకక కవికోకిల (గంథావళి వ౦శ్త “ాంచె ననాధుం కాలిలోముల్లు చల్లగా "బెకలించు నజ్జనుకొకని నందనవోద్యానమునందు వయాళి నసఎయిపుచు నాదయా శాలియిన్లవియె ఆ కంటకమునుండి యావిర్భవించె నెంతమంచి గులాబి యిందునాకొజకు విడకు కారుణ్యంబు వ్మ్‌లెనవజగు దయ జూతువేసిని౯ దయజూతురొరులు ఎవరి శే౯ బహుమతియిచ్చినయపుడు వాడు లుబ్ధుడు నేను వ్ర)ిముఖుండనంచు ఆత్మ స్తుతినొనర్చ నదినీచమగును కసి వానిగూర్చిన కాలఖడ్డంబు మటజవ* మిపుడై ననాజ్మబెట ముంద నీ భాగ్య మెవూడు నిండిపొంగార (ప్రార్థించు జనులను వరింంచినపుకు దెవ కృతజ్ఞత తగ జూవవలయు (వజలేదొర్జున నీవద్ద కాం ఫీంతు 'రవరివద్దను నీవు నేమ్మిగెకొనవు మున్ను నే బలిఃతి భూపాలవకు లె పరమదాతృత్వ న్వభావుఎటంచు తవ్చ బల్కి-తి దాని దంపోయ బోకు వమైగంబకులకె యా (వకృతి చెల్యూందు

తట ప్రథమాధ్యాయము క్‌ పెగంబరుల స్పృభావ మర్యాదలు అబ)హోము వివ _క్ష యతిథమందిరము వారంఎబి దినముల వనజణకెవ్వ డైన "తెజువరిసాచ్చి యాతిధ్యంబునగొన డు ఆ కటిసాదతోడ నధ్వగ.౦జెవ డొ రావచ్చునని యొంచి (పాభాత వేళ నాహార మెకముక్క-రై న ముట్టండు బయటికి చనుచెంచి వలుదెక్కులరసి లోయబయలున నాలోకంచుచుండ ఒంటిగాతుంగట్టు లొక శతవృద్దు డరుగుబెంచె నెడారి నరిహాద్దునుండి అతనిగడ్డముతల యంతయు న్నెర సె వార్థక్యహిమరాళి వె(ాలినట్టు అృబహామాతని యాగతిాంచి న్య్వాంతంబునింగార స్వాగతంజొన గ్‌ యాదార్వుచిత్తుల యాచారమట్లు నాకసీనిక రమ్ము నాయువ్వుపులుసు (గ్రహియించినను ధన్యుగావించు మనుచు వృద్ధపాంధుని వేడ వినినమ్మతించి ముందుపొదము వెశ్షై మున్నెఖలీలు సౌజన్యమతనికి క్షాత మైయుంట

కేరళ కవికోకిల (గంథావళి వండ్ణ

అతిధిశాలాసేన కానళిబీద వాటసారిని గౌరవంబుపాటించి కొనిపోయిలోనికి గూర్చుండ జేసి ఆజ్ఞ మేరకు వెట్టి రజల ఛోజ్యము ఎం అందేచునావం క్రై వాసనీనులై ర

బిస్టిల్ల యనివారు ఐతితో బల్క- వృద్ధునిమాటలు వఏనులంబడవు అ్మబహామిట్ల నె నియ్యవృద్ధ ౦డ అందణ పెద్దల యందుగాన్పించు

"వె రాగ్య దై వ వి శ్వానముల్‌ గ నను

రా యా

మోయందు నియవముంబు బూబజుటగాె భుజియించున పుడు మోభు_క్షినొాసంగు ననే్యంశంరుని పేరు నరియింవకుంట

ష్‌ 8

మోవద్ధతుల నేను మకొనంబోను

మా పెద్దలాణ్నేయ మతవిశారదులు ఎపుడై. నబోధింవ రీవియమంబు ననివినిపై గంబ రంతభావించె

నగ్ని పూజకు డొను హత” గ్పు డ్‌సడు పావనాశు శ్రలాపాఎ యొ పుడు వర్ణనియు డ టంచు వానిస్‌,. దౌమె నతినిష్టురం ఎగ మత వైరినట్లు అంతదివ్యజ్యోతి జ “న్వేశు

తోట ద్వితియాధ్యాయము క్‌ కడనుండిది%వచ్చె వజిబేవదూత ఓయిఖలీల నేవాశవందయేండ్ల 5 ౧బు బత్తెంబు వానికిచ్చితిని టిడి తమగంంకైన నోడ్చుకో లేక విసిమాలి నీవునా మునలిమూారిసిని కరుణసుంతయు లేక తరిమిపుచ్చితివి అత డగ్నిపూజారి రైననివేల “వెనుదీసితివి దాన వీరహా న్నంఎు అదియు నౌదార్భంబె యనిమందలిం చె ఉత్తవాధను విఖేదవంటలేక దయచూవుట ఒళ డువంచకు డు 'వేళొాకంయదుష్టుండు అనినీదుదాతృత్వ మావి వెటకుము లు ఇాన్ర్రు వే తలువుత జూనంయబు నీతి క న్‌ పొట్టకూటికినవ్యు స్త పొచ్చెంబచెయగును ఎచట వివేకంపు స్శ ఖతి నిర్ణయించె మత వే త్తలకునిథి మవబోధయంచు అయిన గైకొను (వౌజ్ఞిడ మ్మ '్రడీదాని వెలతక్కువగనిచ్చు "వేత్తదగ్గణనె కోరంనయంతకు గొనును వివేకి

వ్‌8& కవికోకిల గంంథావళి పడ్డ పుణ్యాత్తుండు వంచకుండు వంచకుండొకనా డు పావనచిత్తు దగ్గిఆిశే తెంచి తినసాద చెప్పె "మెడబంటిబురదలో బడికూరుకొంటి వరమనీచునియొద్ద వది బేరము లకు దల'తాకటులు వెట్టి వలపించువాడ అ దమవలోనెన దాంగి ల ననాయెడద బదిముణు గులమోత పడ్‌న బ్ర్త్‌్యుండు 'రాత్రియంతయువాని 'రాయిడివలన దుర్భర ౦ఖ£ై నాదు దు స్థీతియుండు వగ లెల్ల నానీడ వవెవెంట దిరుగు వ నసు నొప్పించెడి మాటకూ పులను తలువంత పనుగంటి తొల చెనాయెదను త ల్లిగర్భమునుండి తగ లినదాది వది చేరములదవ్ప భగవంతు డతసి కియ్యడు వేరాస్త్తి యిట్టిదిగాని కర్చు చేయకుము ను కాండంబుదవ్చ నెజు గ దోనొమాలు నేపురాణమున (పొద్దుతూరుపు గొండ బుట్టనిదినము తలుపుకొండినివా కు తట్టనిదినము ఛీ జేరములో నాలగవ ఫాగము

తోట ద్వితీయాధార్ధయము కేఫ9ి ధనమిచ్చియేదాన ధర్మువరుండు ఆశిలాహృదయుని యవ్వ చెల్లింవ తోడ్చడునోయని తోరంపుటాన నెదురుదూచుచునుందు. నెల్ల వేళలను అని చెప్పవ్‌ని కరుణాత్నుండు'రెండు బంగారునాణిముల్‌ వాసికొనంగ అవిచేత బడ్‌నంత నాశల్ల రీడు భాన్వన్నుఖంబుతో బయటికిన చ్చె ఒక డిట్లువశ్నించె ఓపావనాత్మ ఎబజు గ రామారు వా 'డెవ్య డైనదెయు వానిచావునకు నెవ్వ డు 'నేడ్వరాదు అత జెట్టి చిచ్చగా డన గ సింహమును వట్టిజీసీవట్ట బంధించలల డు చదరంగమునవాండు _జెదు తోనాడి యరికట్టగల డు పాయంబును రాణి ఆమాటలకు పీ. ఆశ్చర్య మొంది ఇవా న్మవనంగంబు నరికాదునీకు మూటాడ లేవు నామాటలువినుము నే దలంచినియట్లు నిజయయ్యునేని (వజలలోవాని గెౌరవముగాచిలిని ఒకచేళతనాతగా డుకిి-వు డగుచు సిగ్గణ మోనంబు చేసియుండినను

60 కవికోకిల (గంథావళి పండ్ల ఎడ ద బశ్బాతావ వడుదునటంచు నెంచ బోకుము నిన్ను హెచ్చరించెదను "చెడుగుటక్క-రి చేత చిన్నబోకుండ "కాపాడు కొంటినాగారవంచిపుడు చెడ్డవారికి మంచి చేయువార లకు నమముగాదానంబు నటయవంగవలయు అంచితాతు 'ైలకది వ్యాపారమండ్రు ఎెడ్డలునశియింప జేయుసాధనము పావనాతు శైల స్మత్చవ_ర్తలందు 'ప్రాజ్ఞలకడ శివ వడినవారు ధన్యాతు శ్ర్రాన 'జెల్లు దగువివేకంబు న్యాయనిర్ణ యము సత్య ప్రీతి తెలివి నీకున్న వీనులు సనింజచారవినుము సాదిచెబ్బననీతి ననువచబేశముల చాలమ ప్రా త జాల్యారునీతి చన్నులపొంకంబు చిణుతిలకంబు నెటీగించువర్షన మిందుండ బోదు

తొట ద్వితీయాఛ్యాయము ఠి పిసినిగొ ట్జు తం (డి త్యాగశీలు(డైన కుమారుండు నకలభా గ్టంబులు న్నర౯ణచిహ్నాముగ నింటభగదముచేసి యీ ” నొకండు పుణ్యాతె. ఆడుగు చాలబుద్ధిమంతుండు నగుకుమూరు డు తండడియాప్రికివచ్చె విసినిగొ స్టైవీధాన వసియడి చేకొన డు ముక్కునిపోలిక ముట్టండు ధనము దరిబేసిజనులు మందిరము క్రిక్కిజిసి సుంత కాళీవడ్ల చోటుండ బెపుడు అతిథి శాలను పాంధుల క్ష్రైమూ గదరు బంధునవ్రలవరాయి వారినివేజు జీయకనందజ నమముగా దనివె పిసి డి తండడివిధాన వసి డియువెండి 'వెస్టైలనింవక 'పెట్టునందజకు ఒకమి[తు డది గని యో కర్చు కాడ యున్ని భాగ్యంబంత యొక్కసారిగను వ్యయవె ప్రాయలత్నంబు వ్యననంబు దెచ్చు ఎడుగాలపు బంట యింటికిరా గ ఒక్క- పెట్టున దాని నూడ్చుటయేమి మానవత్వంబని మతి నెంచినాళ్ర

62 కవికోకిల (గంథావళ [ప డ్ల సడముదారి.ద్యృంబు నవాయింవవేఏ 'లెక్క-ల బరికించు మెక్కువున్నపుడె

సా దృ శ్య వుం ఎ తివెలబుము యఖభివృడ్షి నాళ్ళం బె =వి 6౬౬ థి ణం కజవుకాలమున నక్కకు జాలంగ నని యెంత చక్కగా దనయకుం జె వ్పె వలెయిలాలోడ వరనునంతువ్ని ఉం చం అవి లు నింపుమెల్ల పుడు నిటిబుంగలను తోలుతిత్యలనింట (పోలికాలువలు '(చవహించుచుండవు (వతిదినంబునను ఎక్క-వచ్చునుస్వర్ల మిహముననుండి ధనమున్న సై తాను దఎడింవవచ్చు భాగ్యహీనునికో రక్కా సఫలియింవబోదు వెల్టుబంగాడన్న '₹ెల్లదయ్యంబు కన్నులుపెకలింవ గలుగుమానవు డు నిణుకేదవై, యున్న న్నీహితు నెడకు 4 లా పోకుము డ బృన్న పోపొమ్ము ₹్‌మ్న్ముు రి కృపహాస్తు డవయి (బయురాలిగనకు కొజణగాకయుండు బంగరు లేనివా డు ఉన్నదంతయుంజేక నుంచుూోోనున్న

తోట ద్వితియూధ్యాయము 68 అక్క-అవడినప్పూ డర చేతసున్న చిచ్చగాండ్రును నీదు పెట్టుపోతలకు లావెక్క- ెన్నడు నీవె [కుంగదవు

పిసినిగొ ట్టువాని కువరారుసి

రధకు అనుబంధము

డానంబునకు నడ్డు దపిలిన నఖ డు ఈ కధ చెవ్చంగ నీర్షలో వెయ యువకుని ధమినుల కుండదు న్మిద అ మాటలకు జబ మటమటలాడి యుడుక త్తి యిట్లనా ఓ కష్ట వచన ఇపుడు నాకబ్చ్బిన యా భాగ్య మెల్ల "తాతలవని మున్ను తండి వచించేె దు ఖభాజనులయి తుద కొక్క-నాడు నర్వంబు విడనాడి చచ్చిరిాా బె నాకు (శాప్రించెను నాయన యా ప్పి నావెన్క-నది వచ్చు నాకువూదునకు యి పుడు నేనున్న పై యీాయాస్టి జనులు అనుభవించుట మంచి దస్టుగా బేని శీపు నా(ప్రాణంబు రూవజు వెనుక

64 కవికోకిల గంంథావళి [పం ర్ణ కొం గొశెదరు మూకోళంబునెల క్‌. ల. ఉలి తినుమిన్ను కటుము తిరి పెంబు వెల లు లు ఇవరుల కొజుకేం యింత కాపాడ వరమునకుం బెచ్చు వరమ వివేక తనతోడ మంచి సేతల ఫలంబులను మజినిసష్షుండు తా దురవిలు నివట లు రే ధన ధాన్యములనిమ్ము జనుం యక్క అకు అవిసీవిమైయున్న యాదినమం జె ఎలన సీవెన్న నేదియ గాసి సీవుకోరినయస్లు నెరచేర బోవు విలువవచ్చును న్వర్షమింఎనుండి స్‌ (పాగణదూ యిటుగాక వాట చెంజెదవు ఇరుగుపొరుగు వారిక సౌకర్యము కూర్చుట అలవీధివ_ర్తకు డమ్మురొ స్షైలను నిక గొనవద్దని న! డ్చ్‌యిల్లాలు భర్తృ నొక్కు దినంబు బ౩మాలెని్టై గోదుమంగ డిప్‌ధి గొన వొమ్ము మేల. యాదర చాదర యవయఎకొల్బెదరు 'బేం సారములాడు వారిగగ్లోలు వలననీతడ బౌటు కలుగుటగాదు

డోట పృథమాధ్యాయము కేర్‌ జుమ్మని మోమెల్ల నుడియు-చు మునడు ఈ గరాణువబాధ కిటులొ-చునుండు వారంబుదినముల వజ కవ్వ జైన వాని మోమునుగన్న పాపాన బోడు (వేవమతో నతి కన రించి మగండు నిట్లనె రమ్ము నాయింటి దీవంబ యూటడిల్లుము సదు నువు లం బెడసి మన బేర మాసించు కొని వర్తకుండు చిన్నయంగడి "మెనై నిన్నెలవందు అతని లాభంబును సారియించు చేత మానవవ్వేముగాదు మ'ర్యాదగాదు అనునరింపు ముదారులై న నజ్జనుల సీను నిలచియున్న నెనరువహించి [కిందకూలిన వాని కేలూని చెత్త _చెవభ క్తులవై ని దయగల్లి యిమ్శు బీదయంగడివారు విల్తురు సరకు నిజమెజీంగెడుకోర్కె.. నీకున్న వినుము వలి యగు నౌదార్యవంతుడా నుగుణి చానశీలత ఆలి మానవాధికు డు

166 కవికోకిల (గంథావళి శప ౦డ్ణ వుక్కాయాతికుసి విపరీత భక్తి ఒకడు మక్కాయాత్రై యొనరించుచు డి మాటివమూటిు రెండువూ ద్దు నమాజు చేయుచుంజె నటంచు 'జిప్పంగపింటి 'టైవమాగర్గమునందు ద్‌నగు నుత్ప్చొాహ మెంతి త్మీవకరంబా మయెజలు గంగవచ్చు అటికా ఎలోముల్టు విజి? గాధింవ దాసిని 'వెలిపుచ్చ దలపాయ డత డు కడకు జావల్యంటు ఎడ ద వీడింన డాకొనర్చిన దెల్ల దనకింపుగొలినె ఎవ డు నాకంశును నింతటి శ్రద్ధ యాత్రగావించె సి యఛ్యంబునందు అని గర్వ కూ వంబునందు పాంనుంణ్చు వడియె సె తాను (వభావంబు వలన "'దెవ కారుణ్యం వు తలవట్టి యిీడ్చి గ ష్టు చేర్చకయున్న గర్వమాతనిం కప్పించియేయుండు థర్మమార్షం ఎ ఆశాశవాణి యుట్లని ఎుంవలించె ఓ సున్వభావుండ ఒచేశ నివు భక్రియొగర్చిన భళనంతే నెడగ

తట త్వతియాధ్యాయము ళ్‌7

గొవ్పగా కానుక గొనిపోలనంచు తలపోసి నిలోన దలనిక్కుగొనకు

(వతి యంచలో "వేయి పార్థనల్‌ నయపు దానికం కును మేలు డానధర్మముల వరుని చిత్తము సౌఖ్యవడ జేయుకెల్ల

భార్యాభ రల సంభాషణవంు

(వభుడేవకుండగు భర్తనుగాంచి

యింతి యిట్లు నె ఓయదృష్టవంతుండ "లెమ్ము తిండికి నేనదొ "చెమ్ము సుల్తాను భు_క్త శేషము కొంత పుడికి పుచ్చెదరు ఇంట బిల్లాజెల్ల కంట నీర్వెట్టి యాకటిమంటతో నంగలార్చెదరు అనవిని మగ డిస్టైలనియ న్‌నాడు రాజు వాననమున రగులదు నివ్వు ఈ నాడు వస్తుండు నిచ్చవచించె సిన్న రాతిరిషాహి నిశ్చ్వయంబుగను అని భర్తృ వలుకంగ నతివ నిరాశ విచ్చనూద్చుచు దల (వేలాడవై చి ఆకటి చిచ్చుచే నాదస్థ మైన తనయెదలో న్వు తలపోసికొనియ

ఎమి మంచి గడించె నీనాడు పాహి

68 కవికోకిల గంథావళి పం ణ్త వస్తుండి యువవానభంగంబెమాు పఎబల్లలకు వెద్దపండుగయ సను వ9తిదినంబును వస్తువడు లోఖికంకె తిని మంచియొనరించు మనుజుండె మేలు పాద్దుటింతల దనరొ పైముధార్రు డగుబీదకిడుదా3 యతధ్హండు గాని వరు డు వస్తుండి యీవలము నార్టించు "కాజేసి యంతయక్క_ అయీమివచ్చె కడుపుమాడిచికొని కష్టంబు వడ గ ఒకనా డుమాని యింకొకనా డుగుడువ టక్‌ మూల గూర్చుండి యున్నఅతండు

తెలివితక్కువ యూపహా దికమకల్‌ చేయు

కడకుమునల్మాని కాఫడమతము

అద్దంబునను న్‌ట నమలవ్వే మవురు

ఆని ఏవివేచించు వాని భేదంఎ ధనము థేని త్యాగి

ఒక నికిదాతృత్వ ముండానుగాని

తన ఈవికిజాలు ద్ఫన్యంబు లేదు

అధముడు ధనిసుండు త్యాగినిర్ధనుడు

గాకుండుగావుక కలకాలమోశళ

మహితాశయంయబులు మదినున్నవాసి

తోట ద్వితియాధ్యాయము 69 యిచ్చలు నరుదుగా నీజేరుచుండు గిరితిలంబుననుండి దొగిగు నిర రము ఎత్తున స్థిమివమై ఆయెపుశుండ డు తన శ కికినిమించి నానంబు సేయ నిశ్చయంబుగ "జేయి నిర్ధనంబయ్యె "ండుమవూటలు (వానె 6 కు డానికి నిట్టని నంతుస్ట్ర హృూదయుడా నన్ను 'తెప్ప'దేల్చుము కొన్ని శేరంబులిచ్చి జరిగ కాలము కొంచ చెజు 'ెట్టినన్ను తప్పీంచుకొనిపోవ దారిచూవడదు చాత కన్నులముందు త_త్పార్ధ్థనంబు నివ్వ) యోజనమయొం నిర్ధనుండాట చిన్నడబై్బైనను చేత లేదిప్పుడు

స్విన్న చేతను డి్లు వెప్పివంపీంచె

నొక్క-ని చెజసాల య.ద్యొగి యొడకు మంచి చపేణలగలాడ మాన్మవర్హను డ

చాని చొక్కా. చెంగువై చేయినిడుము

అళ డు వరారిమై యగవడకున్న

వానికి నేనె జామానుగానుందు

తరువాత నాత్యా చెజసాల కేగి

'అమ్మ్మోయి యా వట్టణమ్మునుడాటి

కదలిపామ్మెటకై న కాళ్ళున్న యపుజె

70 కవికోకిల (గంథావళి పండ అనిచెవ్చవిని శైది యటు' మమాచి వాలి తెిజుచిన వంజరంబందు తు.ణమైన నిలువని చటకం ఎపోల్కి_ (వబల "వేగంబున బయసించ గాలి ౧-న కాల్టుమ్ము జాయంగ లేనటు

ళు ౮ కారాధికాలళు ల కావట్యమెటి గి యాదయా శాలిని నరికట్ట తెచ్చి

వైదీనిమాపుము. కాకున్న ధనము నిమ్మని కీడించి యొది 'తేంగున్న ఆ నిస్పహో యుని నంఎరి చెటు బంధమూడిన ఎఎ బట శక్యంబె లు యు కొంతకాలము చెం (స ్లైన కండు సాహాయ్యమున కయి జా ఎయ్మావాయండు ఖర్యాదుచేయడు పీడితుండయ్యు తిన దిండి రొజు తతో దినముంఎ పుచ్చె రాత్రులు తణమైన "'రాదుపో నద ఆతట్టు పోవుచు ననె నొక్క. భక్తు డయ్య వరార్థంబు నవహారించిలవి అని నేను తలపోయ నెన నీంటి దూ రలు "కారానివానంబు గలిగ7ెన చేమొ అనవిని యోాకె ది యనసియె నజనుడ రా న! వరుల ధనంబును వంచించి తినను

తోట ద్వితీయాధ్యాయము 72 నిన్సృహాయుండె న నిజువేవచయుక డు కారలోదు ఖంవ గనివానిగావ మద్చంధము*“కంకు మాజూొండు లేమి ఈదురవస్థలో నిబ్దున్నవా డ్‌ ఒక్కాండు చెజు బడి యువమ్మలింవంగ నేను నుఖంబుంట నీతికోవిమల కష్టంబుగాదని యెంచితి మిత తుదకాత డబ్లుండి కొలగబేవాంబు మంచిపేడువహించి మాన్యతగాంచి 'పేదువావనివాని (వియజీవిశ బు నన్నుతంబగుగాక నర్వ కాలంబు మృవచిత్తు డయిమేను _బతుకుటకంకె (బతుకుకెడందకో మృతికై నమేల

(శతికున్న హృదయంబు పొడుగా బెపుడు ఒక వేళసీబేహా ముర్విగూలినను పవృాదయంబ. (బతికున్న నేమిభయంబు దైవసృష్పిలోని [పాణికోటులపై దయచూపవుట సీఠువట్టి యుడారి నీరంబుగనక కొనయూద్పుతోనున్న కుక్కనుగాంచి మళతత్పరుండగు మాన్వుడొక్క_౦డు

క72ై కవికోకిల [(గంధావళి వ౦డ్ల చానిగావదలంచి తద్భృత్నమునను తనబోఎప్మాతగా తలపై నివాగ చే్యతాడుగాగట్టి చేదిజంంబు నవసిన శున*ంబు నాటక కడి భగవంతుడా మంచివి హార్షించి తుమియించె నాదయాగశాలి పావములు అని నాటి గంబరావార్హ చెరిపి న్‌ు (గూదుడనైన నిలివి యోచించు మౌదార్యముంబూను వమలనియా కొ ది వ్‌శ్వాన వాత విడక తూస్హ్రంచు శునకంబుగకు దయ చదూపుటళాడ వృర్ధంబుగాదన పావనాకు శ్రిత నొనరించు 'మేలెస్టు లూరకపోన్చు న్‌చేడ నైనంత సెనరు వవాంచు సన్వేఘ జెపుడు వ్మిశాణన న్వార మును నేరకై నక మూసి వెట్టంశు యాని నీకు నెడారి బయల లేకున్న దీపంబుపెస్టై యాత్రకు లేసచోట ఇక్క స్లు వడు పేద యొక్క దీనార మిచ్చుట దలపోయ నెంతయో గొవ్చ భఛాగ్యవంతు డొనంగు బంగారు కంళెు తన శక్తి కొలది మోతను మోయుచుండు

తోట ద్వితీయాధ్యాయము 73 (వతి మనుష్యుడు చీము బలకశౌర్యములకు మిడుత కాంఎను మోయ మిక్కుటంబగును ళా గ్యవంతుడ ప భళవంచుడు నిను కష్ట వెట్టనియన్లు కరుణించు (వజల కాలుజారిననాడు కై దిగాబోడు వతితుల జేయిచ్చి వై శెత్తునతడు అతి కరినంబుగా నాజ్ఞ 'వెట్టకుము ఛచానినవయి కాలవశమున వాడు ఆఅధినెర ధూర్వహుండై న గావచ్చు వె భవంఎిను గ రవంబు చిరంబు నిలిచియున్న వ్వూడు నీవు సామాన్య జనుల బలాతృ్భృతి నలువంగ దగదు ఎలన చతురంగేేళి పీయాద ళటుకున రాణియై తగ గారవంబు గనున ప్లు దరిశేసి గనవచ్చు ఘనత సత్య దృక్కు- వఛించు నదువ జేశంబు వినుము యొవ్వరి చి _తృమున నేని 'జ్వేమ వీజముల్‌ సుజనుండు వెదచల్ల బోడు వరిగ యేనెడువారి వలుపాట్లు పెట్టి వంట కామందు దాబడయు నష్ట్రంబు బీదకు దైవంబు వి త్తంబునిచ్చు ననుచు భీతిల్లి యాయభథమ క నరకుడు

క్క కవికోకిల (గంథావళి పండ వరిగ యీనెడివారి భావంబులందు కరిన ధు ఖముమోం కసిదీళ్పుకొనుకు బలవంతు అఆందరో వడిరి కష్టములు వతితులెందరినొ చేవక్టై ఛారుంబు ఒకవేళ సీశ్చను నొకనాడు దీన జనుడవుగాగుండ మన నెంచె. వేం ద్‌నుం వ్యాదయంబు "తెగనోయ గోళ కలిమిలేవుఐల మార్చు దర్శిదుడైన ధనికుడు ధనికుడైన దంబేసి తనదు స్థితిని గూర్చి దరి బేఎు యొోడు చిటమటమని మాడు చిన్నెలమోము గల భాగ్యవంతుని కడ మొరవెచె ఆయంధ చేతన్సు_ డక్క-ర దీర్చ నియ్యడు దీనార మేని పాచేని చనెచ్చుగా వాని వైనికోఎ వి యరచి చిత్త భఇరంబు విరివి నొంది. వాసి చౌర్జనృంబు వలన యీాచెోని యుబ్బంబు నెత్తురు లొలుకుచునుండె తన దు ఖముననుండి తలయె త్తిమాచి బిచ్చగాడిట్ల నె వింతయాా భె భాగ్యశాలి (వనన్న వదనుండుగాక

తోట] ద్వితియాధ్యాయము శక మోముమాడ్చగ తన పుళ్తుమి మువిగె యిీాచనానై చ్యంబు నందలి-చేదు అడలింవదోయీమొ యతని జెందంబు అదలించి బెదలించి యాబిచ్చగాని

తరిమివేయుడ టంచు తన గులామునకు నాజ్ఞ వెప్పె గరోరుడా (హాస్వదృక్కు తనకింత మంచఛచిచేసిన నృష్టికర్న

భ క్రికృతజ్ఞుడై (పార్థింవకుంట జఉారియింవినని ఏంటి నతని నంవదలు కొల బోయెను వాని గొవ్చతనంము బుధుడు మహీ పాత ముంచెకలంబు వక్కు-దీసిచ నల్ల చాయ విధాన నగ్నంబుగా వాడు నడకుచునుండ కూటి పేద3నంబు కూర్చుండ బెక్లై బరువు లేమియులేవు భరచాహి లేడు విధివానితలనై ని వెదచల్ల దొడగె .చారిద్యిమను దుమ్ము తలపోతు చేని యిందిజాలినకు నవు నంచి చేయి యుత్తటో నట్టులేయుండె నాతనికి ఆద్యంతములు మాళశె నతని యవస్థ కాలమిట్టులె కొంత గడచిపోయినది భఛాగ్యవళ బున వాని గులాము

కే76 కవికోకిల (గంథావళి [ప౦డ్ల కరుణామయాత్ముని కదకొల్వు గొనియ అకొత్న యజమాని యానార్య ఘునుడు కాంతిముచ్చేతుండు కరుణాన్వి మండు నిషురఎతి నున్న నిద*ఉజేదాూాంచ 0౦ ఖ వేద పెన్నిధిగన్న విధము హార్షిందు ఒకనాటి మునిమాపు నొక బిచ్చగాడు కషంబుతో తన కాళ డ్చుకొనుచు లు ంు కడవముంగల నిబ్చి కబళంబువేడె అంతట కరుణాత్ము డా *సృహావెథి అక్కర గలవాని యార్మ్శ్మసుఖంన "జేయుము యని హానింని5 జెచ్చె వ ళ్ళెరంబున మున్న వంటకంబులను అతినియొద్దగు తెచ్చి సలబ్వడశాంత్షు తముగ వానిననోట ధ్యనియించె నరపు వమురలకామందు దగ్గర “క్షే నప్పుడు కన్నీరు చెక్కుల గారినద డ ఆగులాముని రహాన్యము 'వెల్లడించ సంతుపష్ప వదనుండు సద్దసఎ)యిడు ల డ్‌ అడిగ సీకన్నీటి కగు హేతువేది న్‌ వ్వని దౌర్జన్య మిటంత చేసె జ ౧౧ అనవిని చౌసిన మనవి యొన ర్చ వ్‌ రి ఈవృద్ధ చౌర్భాగ్యు హానత్వమర సి

తోట ద్వితీయాధ్యాయము 77 యంతరంగంబెంతొ యదవద యయ్యె ఉంటి మున్నాతని యొద్ద బానినగ థధశభాన్య సామగ్రి తరిగకయుండె గౌరవహాన్ట్ష_ంబు కడు వెన్సబడగ ద్య్వారాలకడ జూవె యాజ్ఞాకరంబు అందుకు కారుందు పహాసియించి వల్కె

అన్యాయమని దీని ననకు కుమవూర భఫమియించు కాలచక్రంబు మూలమున చార్జన్య ఘర్షణ తగుల "బెవ్వరికి గర్వించి తలయుత్సి గగనంబు గన్న వణిజుడీ దురదృష్టవంతుడు గాజె అనాడు డ్యారంబు నందుండి వెడల నెట్టించిన బికారి నేనౌాదునోయి నాకన్ను లదుటనే యాకాలచక్రి మళతని గొవ్పతనంబు వతితంబుచేసె తరువాత గగనంబు దయజూచి నన్ను మొగమున 'వెతదుమ్ము మొదలంట గడి” నకల నద్దుణమూర్తి స్వేశ్వరుండు తనజ్ఞానమున నొక్కు దారరంబు మూయ దయతోడ వేరొక్కం ఉ్యారంబు' తెరచు బత్తెంబు దొరకక వలవించు జనులు చాలమట్టుకు "తౌము నంతృవప్ని గనిరి

కై76 కవికోకల (గంథావకి [వం౦డ్ల ధనికుల వనిపొట్లు తలక్రిందులయ్యె షిబ్టీ భూతదయ స్మత్చవ_ర్త్పనము సౌజన్యంబు గలుగు మనుజుడవగు'బేని వినుము నజ్జ్ఞనుల కుంజెడు గుణముల నొెకగొప్ప గుణము నోదుముంగడి గోనె గోదుమల్విలిచి భుజమునై నిడికొని పోయెను షిబ్లి గాామంబునకు నింటరాణి బోయంగ కనిపెళ్లై నాతడు కడగండ్లు వడుచు ఆశ్చర్య ముగ్ధమై యన్ని దిక్కులకు చిడిముడి వరుగెత్తు చీమనొక్క-టిని చాని యిక్క_టులపై దయగల్లి యతడు 'నెమ స్రదిగా “చేయి న్మిదపోకుంజె దానిని మరల న్వన్థానంబు చేర్చి యిటుల వచించి నా హితకా8 మీల్లి పావ మీాచీము న్వస్థరినుండి "వేరు వరచుట యది మానవత్వం బెనాకు శాంతి చేకూర్చు భగ్నాంత రంగులకు శాలచ(క్రము నిన్ను కనికరింవంగ మున్ను వవ్మిత జను ్రండు ఖన్జౌసి అతని నోరీవైని యలరును గాత

తోట వ్వీతియాధ్యాయము 79 శాంతి 'కోరుణ్యంబు నర్వ కాలంబు ఎంత చక్కగ బల్కెనీ నత్యనూక్షి గొనకొని ఛాన్ఫంబు గొనివోవు చీను కస్పి మైకు దానగి లదు (పాణంబు మరి (పాణ మెంతయు మభథురంబు గాటె చీము జెందంబై న చెడనగోరు నతడు చెడ గందు- పాపాణ చిత్త జై యుండు బలహీనుల శిరింఎయి వయిమొత్త బోకు వశుడై యొకనాడు వారకి పాదముల (కింద చీమవిఛాన (మందెది "వమొ తలవదు దయ కోడ కశలభంపు స్ధిాని మైనపు దీవంబు మరిదాసని- గనుము సభమధ్య నిలుచుండి (శ్రమల*శ నోర్చి కన్నిరు గార్యయ డక జతింపహిాి అంగీకరించు న్వోయావ్వు నీకన్న 3 'నందరో చుర్చులు లుంయరకా మూట కాని సీకంశును ఘనులై నవారు చివర కుంజెదరని ఇెప్పెదనేకుు

బౌదార్య ఫలిత్తవరు దయమవూవి పోపీంవ దగును కుమూర మానవుండ చార్య మహిమకు జిక్కు,

180 కవికోకిల (గంథావళి వంద్ల వలుమృుగంబులు కట్టబడి లొం%పోవు దాతృత్వ సూత్రబంధమున నశ తు కంరంబు చిగియించు కరవాలకైన అయుచ్చు. 'దెగగోయ నలవియొగ”దు నియందువగవాడు నెనరు వేరీవి గన వానియదమళ్ళి జనియింవ దీర చెడ్డచేయక మంచి న్నేహికయండైన ఎగ్గుసేయగవచ్చు నెపుజేని నీకు చెడ్డవిత్తిన నుంచి చౌొనంగం టె కతినంబుగా మతు గర్పొ ంతువెని సీమెంగంబునుజూడ నేరడాతండు కామందు వగర్నపె కరణవహింవ అచిర కాలములోన నతడాప్తుడగను

కారుణ్యవలఎవలన హృదయ ములను బందిచేయుట ఒకనాడు నాడారి యువకుడొక్క_ండు 'వెనువెంటనొక గొక్హెవిల్ల దౌడెత్త వచ్చెనాముందుకు వాని కోనంటి ఈ తాడ్రుమె డబంద మిరీతిదీని వరుగెత్త జేవెస్‌ వదములవెంట అనవిని వాడవ్వుడా 'మెడవట్టు గొలుసును వదలించె గొజ్త్రైయటైటుల

ఆట చ్వితీయాధ్యా మము ర్‌ గంతు ఎ వేయుచు కదల మున్న్లు వానిచేశతులలోని వచ్చి యాసలును యవలు మెక్కి-న చనవంళ[ళట కతన ఆటలు చాలించి యాగొళ్హా వాని "నెనుక చేరిన యపు ననుగాంచి వలికె యువ%ండు.. ఓప్‌ండిళే _త్తమా. వినుము నావెంట దానిని నడిఎంచు సాధ నము (ఆౌడుగాదని నమ్ము కాముందు కరుణయీదాసనిం కంర పాశంబు దయచనూవ దుర్టమ దంతావళంబు మావటి వానితో మూర్కొనబోదు చెడవారలనై న "చెడుగులనైన ఆదరింపు మ౭ేల యన్న కక్టూరము కబళంబు వడవేయ కావలికాచు "రెన్నాళ్ళు నాల్క-వై వెన్నను చరుము వానిని పండ్లతో పట్టదు చిజుత కాలుసేతులు లేని నక్క దరిబేసి కాలుసేతులులేని కరిన దుర్షశను ఉన్న నక్క-నుగాంచె నొక దరిజేసి సర్వేశ్వరుని కవ నకల సృష్టియును అతని నాశ్చర్యు మగ్నాత్ముని "దేయ

89 కవికోకిల (గంథావళి' [పండ్ల

తనలోన నీకితి దలపోసికొనియె

ఎస్టుల కడముట్ట నీదు జీవితము పాణిపాద వ్‌ీవాన పైన నృగాల

మూహార మేయుపాయమున నార్జించు అని విచ్చివట్టిన యటుయి చీ కాకు వముచుండ నవ్రుజే వ్యాఘ మొక్క_ండు నక్కను చంపి యా (వక్కం-క 'చెచ్చె పులియా నృగాలపు బొలయారణగింవ భుక్తజేపము నిది భుజియించి తనినె మరునాడు ని స్టైలే జరిగె నంతయును నకల పోవకుడై న స్వేశ్యరుండు తడయక చేకూర్చి దాని బ_త్తెంబు కడకు సత్యము వాసి కన్నుల చెరచె చనియె నింటికి రతుకని ఈవి యందు నతడు విశ్వాసంబు నత్యంత మిడియె

ఒక మూల గూర్చుందు నికమోద నేను చీమయట్లు గజంబు వేయు భోజనము బలమువై నాధారవడియుండబోదు గడ్డం ఎ వె.డసట్ట కదిఎ యోచించె దీనపోషకుడా యదృశ్య ఛాండార ముననుండి పంపించు దినబ_కత్తెమంచు అన్ఫుడై. నను నెయ్యు డై. న నవ్వాని గతియెమియసి (శ్రద్ధగన్న వారఠరుదు

తోట ద్వీతియాధ్యాయము 288 బడుగు వారిన వాని యొడల చర్ముంబు ధమను 'లెమ్ములు దవ్చ తరిగె నన్నియును తనువు దుర్చలమయి తాల్ళి నశింవ వినవచ్చెన. మసీదు ఘవతోరణంబు కుడ్యంబు కడనుండి కొన్ని వాక్యములు

వంచితుడా "లెమ్ము బయ లేగబొము న్‌ భీకర వ్యా(్టుంబు విధముగా గమ్ము కాలుసేతులు చచ్చి కదల మెదలక యుండునక్క-వటంచు నూహానల్పకుము పులికట్లు నీకును భుక్త “శేసషంబు మిగులు చందంబున దగు పొ ఎవడుము ఎల యశక్త నృగాలము పులికి యమిణవడ్డయట్లు సీనశ్చను వంగి (బ్రతుక పులికట్లు కంఠరంబు బలిసినవాడు వంచకంబు విధాన వరభృతుడైన వాసికంకును కుక్కు వరమనవచ్చు ఇంత నంపాదించు మితరులగూడి వరువుగా భుజియిం్రు పఠుల యొంగిలిక్ర ఆడుమూడై నను నానచేయకుము చేతనైనంత న్‌ చేతుల కస్ట ఫలమును మెసవుట పరమసమ్ముతము ఫలితంబు యత్నంబు కొలది (ప్పొప్తించు

కేరి4 కవికోకిల (గ్రంథావళి పండ్ల ఇలలోన ధీమంతు లిక్క- సు వడియు వరుల సౌఖ్యమునక్షై వనిసేయు మందు ఆడంగి కేకల యంశబేవ య వరుల సంచాద్భృంబు (పాప గా (బరు నితిమంతుడ వేని సీవ్రవోపామ. శ వతితుని చేబట్టి వై శెత్తగడగు నీవె ముందుకు బడి 'లేవనె త్తింగ వరులను పీలువకు వరిజోనమగును ఎవ్వని యుని చే న్ట్‌్వడాగణము సౌఖ్యంబు నొందునో నపమట్టివాని కీశ్వురుడు నన్నుగహించు లాభములు తలలోన 'మెదడున్న ధన్యమానవులు ఇొదార్య మె వ్వేళ నభ్యణం చెదరు అధమాశయులు ఉొల్లయా విత్తనములు ఎదెవవజకు నుంచి గావించువారి కహూవరంబుల నెంట నెనగు సౌఖ్యంబు లోభియైన దరిబేసి వరమ సుజ్జాని సద్వంశ నంభనుకు ధరగ్హమౌార్షచరుండు దనరు తుర్కీ_ని అని జనులనుకోగ వినియుంటి మున్ను ఆ (పాంతమున బోవునవ్వుడు బాట సారులు కొంద అెడారి (తిమ్ముళులు

తోట ద్వితియాధ్యాయము 185 'ననునుంగలసి యవ్వాని దర్శింవ వేతి మూతస్‌ యిల్లు వెల్లురసి ఆపకు మారాక కతెగ హార్షించి వ్ర)తియె.క్క-నిని పొల సఫలకంబు కనుల చేతులు ముద్దిడి వ్రీతిచూవీంచి గురుభావమున మమ్ము కూర్చుండ బెట్టి యన్వల నారండు నాసీనడయ్యె ధనము వంటపాలాలు తగిన సామగిి గలచాతనికి సేవకులు వాలమంది ఇట్లయ్యు పలహీన వృతంబుపోల్కి_ నాదార్యు మేమూలనైన లేకుండె మంచి మూటలయందు మర్యాదయందు మొగమున నుత్సాహము.ను జూపుగాని

తక్కునంగతులందు దర్శ నుష్టంబు వంటచేయించిన పాపానబోడు

నరేేశు సారించి జవమాలది?వ నతపీక క. నాక టం ఎ కడుపుగాల్బుచునుంట కన్ను లకొక శా నిమిషమెనను “రేయి నిద్దుర రాదు వ్రత్యుమంబున లేవి ద్యారంబు ెరచి నడుము బిగించి నిన్నటి చందముగ న వ ర్యాద వినయంబు మంచితనంబు

[86 కవికోకిల (గ్రంథావళి సండ్ల మరల పా్రారంభఖించె మూక కాముందు మూలోన నొకడుండె మధురస్య భావు డతి చమత్కార హోన్య వ్ర)పీణుండు వాటసారి యతండు వలిశెనిరీతి తీసి చుకలుచేర్చి + బూసా ను నిడుము ఉత్తబూసాకంకు నుచితంబు ౫ చరూవు దరివేసి జనుల తుత్రావంబు దీర్చ "నేవించుకొరకు నాచెవూులంటకుము తిన బె్టురొ వై నావెనుక నాదలను వ్వూతోగొట్టుము డు పేమిలేదు జనులన్న దానంబు నొనరించి యధిక లగుదురు మృతచితులయి రాత్రి నిద మేల్ర-_ని నంతనే వేలు లభించు

అలతార తారి కాపలికానిగూర్చి యనుభవమున్నది యంతింతొ నాకు ఎడదచిచ్చియు వాని కేరాతి) రన అతులు నిర్హిద) మైదూ-చచుచుండు ఆకటిమంట చల్లార్చుటక ౦కొ మానవత్వము ఏవి మరియొండు లేదు వనికిమాలినమాట భామీంచువాడు తనలోన ళూన్యమౌా తబలాను బోలు "తాను నత్యాన్వేషిజైన నరుండె

ాాాలవానా మడ్‌ ఛదూన అతరము

తోట వ్యాతీయాధ్యాయము రి? నాశకంబునకుబోవు నంత్యదినాన యాధార్థ్యమున్న సీహాక్కుు ఫలించు మరియు చేశలులేని మాటలువూడ పుచ్చిన గుంజను పోటియిడ్డ ఫ్లై హాతీముం త్యాగమును తుర్కీసుల్తాను పరీక్షించుట పాతీముతాయి రాజ్యం బేలునపుడు రాజు గుజ్జపుమంద రాణించుచుండె చాయు'వేగము ధూమవర్షంబు గలి యురుమ్లు నకిలించు నొక్క వాకువము అని మున్ను వినియుంటి నస్హానిశ క్తి కొండలం గోనల గురివించుచుండె వడిగండ్ష జడిస్వారి "వెడలిన యపుడు వానుత జలదంబు వచ్చెనో యనగ గాఢ (వవాహ "వేగమున హాయంబు బయ లెల్ల (గుమ్మర వవనంజబు దుమ్ము వలె వెన్క-బడియ ౦కు వఠుగంట లేక అవని వార్త "ఆనంగు నొస్థాన జరుఎటు వినిచిరి జోతీము వృత్తాంతమి స్లు తురికి సుల్తాను కచ్చెరువు జనింవ ఈవిలో నాతని కీడులేచెవడు

188 కవికోకిల (గంథావళి పండ్ల జవమున వాం యశ్వము మించుడాని గాలించి వెదకిన గనజూలమెందు కడలి నోడ విధాన కడుళ్నీచుగతిని బయలలో జాడెత్త వై వప్సీగూడ చాసివై నెగురు సత్వము "బేకయుండు ననిచెప్ప మంతినిగని పాహియనియె సాత్యు బులేని యా నన్ను తియెల్ల సిస్ణుచేటగుగాన ఎవేసెదసిట్టు పాతీముతాయిని నడుగ పూైంతు ఆయు_త్తమాశ్వంబు నర్పింపుమంచు నాతడునాకోరక్కె. నటులాదరించి గౌరవంబుగ ఘోటకము వంపునేని అతనియాదార్య మత్యధికవుం చెంతు అటుగాక పహాయమునియ్యక యడ్డు చెప్ప వానికీరితి డోలువలె లోనరి త్త దూతనువంపీంచె తురికీచాబు మతిమంతుబదిమంది మనుజులతోడ తనకోర్కె తాయికి వివివించుకొరకు అవనియల్లను చచ్చినటు "'వండియుండె కందములంద్చుశ్తె కన్నీరునించె చల్లగా పీ చెడు వీల్ల "తమ్మె శ్రరలు మరలపూరించెను మహికి,పాణంబు

తోట ద్వితియాధ్యాయము 189 అనుచడుల్‌ దూతయు హోతీము తాయి వనతిని పాఎంచి వాళూరడిలిరి

జందా తరంగణి యందినీరాని పహోయినెౌందు తృపాదృడె"పాంధున్లు వాజిన్‌ నధియించి వండించి వెట్టి వైర ంబులనిడి వలుమి”ాయాల వడ్డించి చేతుల బంగారునిడియ నతిథిసక్కృృతి మించుహాకీము తాయి అశేయినచ్చోట నతిధులై యుండి మరునాడు దూతండు మనవియొన ర్చ దనకుచెలిసిన యంత తనిషపాహికోర్క_ ఆమాటనినితాయి యూ ర్రితోనొగిలి మల్తెక్కినవిధానక చిత్తంబునడలి కటకటవడి,-వేలు కరచియిట్లనియె

ఓబుద్ధిమంతుడా మయొకమాటయీసి యేల వెవ్చవునాకు నింతకుమున్ను2 గాలిజవంబును గలిగి దుల్లులు ను బోలిన యాయశ్వమును మాకునిన్న వధముచేసిక బాబు వండించినాడ వర్షి ంచి వెల్లువ పాఠరుచుండుటను ఇంకెట్టిమార్షంబు మృగ్యంబుగామి అదిదవ్చనాయింట పహాయమొండు లేమి

శేంం కవికోకిల [గంథావళి పండ్శ

ఆతిధృ మొనరక యతిథినావనతి

ప్యాదయతావంబున నిదురవోవంగ

నసామానవత్వంబునకు మచ్చయాట

ఈ్టవవంచమున నాకెసగువఖ్యాతి

వెలిలికానివిధాన దలచి మావమంద

సంత పేరెల్లిన యశ్వమింకొకటి

గన నసాధ్యంబని వినియుండికూడ

అవశ్యకంబయ్యె పాయముగోల్పోవ

కొందరకు ధనంబు కోరినట్లివ్చ

వారువంబులు గౌరవములు చేకూర్చి

పుట్టుక కోవచ్చు పుణ్యవర్హనము

వ్యా పారమటుమధ్య నాక్టింప లేము

పాతీముతాయి న్త్త్యాగ వృత్తాంత

మంతతుర్కీయందు నందరువినగ

వానివై వేయి దీవనలువర్షి ౦చె

పహోతీము కధను ఛతాంశంబె వినియు

తృ ప్పి చెందకుము నీకీకధకంశు

వర మైన కధయొండు వచియింతు వినుము

హాతీవుుకాయిని యవును "

పాదుషా పరీక్షించుట

ఎవరు చెప్పిరొగాని యాీాకధనాకు

తోట ద్వితీయాధ్యాయము త్తి మరచితి యమనులో నర పాలుడొకడు రాజ్య మేలుచునుండె న జనంతసింవ చానమిచ్చుటలోన తనతోసముండు గాన రొడని మేరు గాంచియుండుటను గొవృవారలనుండి గొనె భాగ్యశందు కము వానినౌదార్య ఘనమని నుడువు హేతు వేమన వాని చేతిలోనుండి వసిడి చేరంబులు వర్షి ంచుచుండు ఎవ్వడై. నను వాని యొదుట పోతీనము వూట యత్తండీర్ష్య మట్టాడుగంచు ఎంతదాక (వలాన మీటువాసనిగూర్చి గాలితి తి యత డు కానుళూన్యంఎ ఇప సాలనము నధిశారంబు సున్న అట్లయ్యువాడు రాజా ర్ధ్ర మావిందు 'వెట్టియందరకు నంవ్రీతిగావించె అనినేను వినియుంటి నచ్చెడవయ్యె పహోతీమువర్ష్మ నా జ్వారంబు టెరచె నొకడు వేరొక్కడు నుత్చాపహామొదవ వాని (వశంబంవ బూ నెనగ్గ లిక వారి పొగడ్తల వలనరాజునకు నెదలోన జెలెే” సీర్చాన ఎంబు పహీకీము నాకాలమందు జీవిం

కై92 కవికోకిల (గ్రంథావళి పండ్ల

నా (వతిస్టకు "వెల్లు నష్టంబువచ్చు అసి మొక్క. యువకుని నతని చంపీంవ వదిగ సియోగించి వంపించె నృపుడు ఆ దుష్ట డంతట పహోతీముతాయి వసియించు చోటి (శోవను పోవ్రుచుంటతె తత్త్యాగధనుని రక్తము తీయుకొరకు దారిలో నొకడు తరుణుండువచ్చి నెయ్యంపు నెత్తావ్‌ నిఎపుచు వాని సంధించచె నవ్యుండు సర్వ (శయుండు మధురభామి. (వనన్న మంజుల ముఖుడు వండితు టవ్వాసి (పాక్థించి రాతి తనయింట నాతిధ్యమును నీయదొడ” దయయు నహోానుభూతియు (గుమ్మురించె వరి న లోవంబులు మన్నింవ వేడె దుషచింతను మతి దురితంబులఆల

యలు ంణ మంచిసేవ యొనర్చి మారిచివై చె "వేగు పొద్దున నిదవడిచి చయంబించె

దె

నతిథి కాల్‌ నేతుల నతిగారవముగ ఇల్లీ నె వి.[తమా యిట కొన్ని నాళ్ళు పహోయిగానుండువముు యరచాయి లేక అనవిని దుష్ట్రచింతనుడు వచించెే

తోట] ద్వితీయాధ్యాయము 198 ఇపుడు నావల్ల గాదిచట వచింవ ముఖ్య కార్యము నాకు ముందున్న దింక అన విని యువకుండు ననియు సీరీతి అంతస్థమగు న్‌ రహాన్యంబు "తెలుపు ఎకహృూదయులె” సుహృాదుల చందమున న్మృ్వపయత్న్యంబుగ సాధింతు వనిని ఓ యునారుడ చెవియొగ్గుము నాకు గొవ్చవారికి నెట్టి గోపసీయంబు "తెలిఐన నావార్హ వెలిపుచ్చబోరు ఈ (పాంతముల నివు. నెరగియేయుందు వొక నీతిమంతుని నకలంక కీర్షి హోతీము నాముని నర్థికల్పకుని యమను నృపొలకుండాతని శిరము కొనిరమ్ముయని నన్ను వనిచె వియెడక ఎట్ట "ద్వెషము. చాసి పృాదయంబున౦ఎు కళవళ వెక్టైనో కనుగొన లేను పహోతీము తాయి గృహంబు దగ్గజకు చారిచూపుదువేని తత్సహాయత్వ వూశింతు నీదయ 'కానవాలుట్టు హ శిము నవ్వి యిట్లనియె నోమ్మిత అర౭ె నేనేనోయి సహాలీము తాయి -వెదుకవచ్చినతీవ (వేళ్లంటుకొనియె

క్షైధడ్త కవికోకిల (గంథావళి [పండ్ల ఖండించు నామెడ కరవాలుఫూని వగట్నెకె వేచుట ఛావ్యంబు శాదు అంత రాయములెన్నొా యడ్డంబువ మ్బ సీమనోరధమును నెర వేర్చుకొము శ పహోతీము నిశ్చింత నరుశసజావంగ దష్ట్రవింను డార్తితో లోననుండి వేడిన్టారుపు 'వెడలించి మూ దుమ్ములో పొరలాజె (కమ్మర లేచె నొకతూరిభూమి వపేరొకవూరు తాయి పాణిపాదంబుల వడి ముద్దు పెళ్టై కరముననున్న ఖడ్డము 'నేలవినళ అమ్ములపొది విబ్బ యల్లంతినై చ చానినవలె రొము ె వయిచేతులుంచి అలతి గులావితో నై నసీమేను నంట ధథీరులభావమందు 'నేపురువ తుల్యుడుగా దూక్ద్య్ల తొయ్యలిగాని అని యిట్టువచియి ౦చి హాకీముతాయి కన్నుల ముద్దిడి కౌగిటంబొదవి యవ్వలవయనసిం చె యమను మార్లమున సాదుసూ వచ్చినవాని మొగంబు వరికించి తనవన పొడాయునంచు తవణవెం శ్ర యెరింగి తానిట్లు వలిశె

తోట ద్వితీయాధ్యాయము షె9ి5 రమ్ము ఇచెమను యుదంతమ్మ్లు 'నేమవూయె స+ళతీము శిరచే.ది అదిగానరాదు టక్‌ టేళ (వధితుండు యుద్ధంబు సేయ బలము శీణించుట పారివచ్చితివా భూమిని ముద్దిడి బుద్ధిమంతుండు షాహ్‌ (వశళంసించి నమ్మాాన మొసగి వచియించె న్ని భూపాల నత్తముడ న్యాయతక్పరుడవౌ నర నాథమాళి వినుము పహోతీంతాయి వృత్తాంత మెల్ల ఆతని కనుగొంటి నతియళశోధనుడు నూతయ్డబుద్ధి హితుండు సుఖదర్శనుండు రమణీయమూ క్తి త్యాగమునందు మిన్న ఎద్ధిమంతుడు నిజభుజ శౌర్యమందు ఖునుడు నాకంశును కరుణామయుండు వాని కారుణ్యంబు వంచెనావీపు కా చార్యకరవాల మనసనువులంగానియె అనివాడు చూచిన యతసి కృత్యములు వర్ధింప పాదుషా పరమసంతోస్టి 'తాయివంశమువారి తగ్మవస్తుతించె జాతయళ విఖ్యాతి తాయి కేచెల్లు నని నిర్ణయించి వానిని తృ ప్కివరువ వసిడి చేరంబులు బహుమానమిచ్చె

న కవికోకిల (గ్రంథావళి పండ్ల అతడు వెబ్బన బెల్ల హోతీముతాయి కృత్యంబులకు సాత్యుమిచ్చుటంఇణ జనుల నానుడియును నడృమియ్యెడల “నేకమాటయు న్యాయ మేననవచ్చు

హాతీవఎతాయి పుతతి వింటి (వవక్ష్ర జీవించు కాలమున తాయివంశమువారు ధర్మ శాసనమ నంగీకరింవక వ్యతి రేకులగుట అంత (వవక్ష సైన్యము సిద్ధవరచి వారి నిర్బంధించి వట్ట వంఎంచె చారిలో కొందర ఎలవంకవరచి గుదికటు కటంచి కొనివచ్చిరటకు ౧ ఈ

_చెవళీతి యొ5క౦ంత తనరదు వారి మతమన్న కల్ముమ వతిలింబ టంచు నాజ వె (వవ నే యా తెగచారి

జా ల ఆను "ద్వేషఖడ్డముపూని "తెగచేయు డంచు ఆసంఘముసనున్న యతివ యొకర్పు ఇష్టుల మొర ప్మెళ్టు. ఎను పహాతీము తాయి కూతురను నా ధర్మ పాలకుని మిగుల నర్ధించుడు మారు నాథొరకు 'కారణ్యమునుచూపి కాచి రవ్మించు

తోట ద్వికియావధ్యాయము 07 డీ యనాధకుమూరి నేలందుతేని మాతండ్రి హోతీము మహితవదాన్యు డనికీ రిగడియించె ఆ(ప్రార్థనంబు వై గంబరాలించి వె దలికాలు "సీతులందొడిగ శృంఖంఎంబులను విషూనబ్లుగ నాళ్డ 'వెళకైతవమణమె మిగిలిన కొందర తశరులపోల్కి నిర్ష్ణయంబుగ కంర నిర్జళనంబు పొనరింవ రక్తంబు పూర మైపాలె ఈవధగనుచున్న యింతి దు ఖమున కటికవానినిగాంచి యిటు వేడికొనియె

ననుగూడ వారితోడనె సంహారింపు బంధుమితులునింక బద్ధులెయుండ ఎనొక్క-"తెనుమ్మ త మిట్లునిము క్తి మననోరనదియీమి మానవత్వంబు "తా తాయివంశనం తొనంబుగూర్చి ఆర్తినాదము సేయ నాయంగలార్చు వినబడియె (నవక్న వీనులకపుడు

అనలునిర్శలమైన నటతవ్వురాదు అనితక్కు వారల కనికరంబెనగ బంధముక్సుల నల్ప్‌ వంవె (వవక్త

198 కవికోకిల (గంథావళి [వండ్ల హాతీముుతాయి చక్కెర మూటను దానమిచ్చుట చోరీము కొట్టడి నర్థించె నొకడు వదిచేరములయొత్తు వటిక చెంబు కథకుడు చెళ్బ్చన కథయి ట్ర్యుండె నని జ్ఞష్పియున్నది పహోకీముతాయి వాని వెంటను వంపె గోనె చక్కెంను ఇల్లా ఎ నిటువల్కె. నింటిలోనుండి ఎమిసీ "తాత్పర్య మిల్లిచ్చివంవ వదిబేరముల యెళ్తె వాడుకోరినది అ మాట విని తాయి యతివనుగాంచి యిటులు (వత్యుత్తరమిచ్చె నవ్వుచును అక్కరకొలది వాడర్ధించెనన్ను నిజవదాన్యతకొద్ది 'నేవిచ్చినాడ హాోతిము బోలిన 'త్యాగతత్సరుని కాలచం[క్రమణంబు గస నింతవరకు పుడమి వేతాక్క-ని ప్యుక్టింవ లేదు అబుబకర్‌ సాదు భూప్మాగణి నేడు దానహాన్నము చాపి త్యాగంబుమూపి “మొనసి యడధ్ఞులనోళ్ళు మూయించినాడు రైతు రతకుడ సీ రాజ్యంబు పహృాదయ

తోట ద్వితీయాధ్యాయము కై99

మెపుడు నంతుష్ట్ర మై యనగనుగాత

ముస్టీముమతము నీ మొనపునం జేసి

అభివృద్ధినొందుత యరవాయి బేక

తలయెత్తె న్‌న్యాయ ధర్మంబు కలిమి

భాగ్యవంతంటై న పొారసిధూళి

తిరగి యూనాక్‌ రూము "దేశమ్ములందు

తలయెత్తకుండిన చదానయళంబు

"తాయి పేరెవ్యరు తలపోయబోరు

అతని నక్కీ-ర్హి యలరె గ9ంథముల

మూ వ9శంసయుగూడ మించె కావ్యముల

వోతీము లొకీక యశము వాంఖింప

మోారు మచైవప్రీతి "కారణంబుగను

ఉత్తమ కార్యంబు వొనరించినారు

దరి బేసికిని లేదు తాబెచ్చుకొన్న

తలభార మేదియు నలహోనుగోర

ఈవాక్యమునకంు నితరంబు లేదు

సళ కియున్నంత నెర వెద్చు మేలు

నీవెన్సు నిలుచును నీమంచివనులు

సాదియవ్వలనిల్చు నదువ జేశములు పాదుషాల క్షవు

ఒక్క-ని గాడిద యూబిలోపంంగ

200 కవికోకిల (గంథావళి పండ్డ కోవంఎ శతోకంబు గూడి యవ్వాని యుల్లంబు నెత్యరు లొలింంచుచుఎడె ముందుచూడ నెడారి మొగ ను వర్షించె చలిపుక్లై వెల్లువ నమ ”నిపారె తిమిరంబు కొంగును దిక_లం చ్పె 'రాత్సియంతయు ప్రొద్దు 'రాజిల్లువరకు వడరాని బాధలువడి కొవభరిము వెలిపుచ్చ శవియించు. వెడమాట౮ాడు నోటికివ ప్పిన నుడులు దుర్భాష లడ్డమాకయు చేక యతడు నడించు తనవావథ వగవారలను మాట లేక కడకు రాజ్యం బేలు పుడమినేడైన యతని నాల్క_కు శలిం. రి యందరును విధివశంబున లోక విదితయశుండు అపాాంతముల నేలు నధివతి వేట వట్టున బనచేసి బంతికోలాట యాడుచుంజెను వాని యహితర భఛామణము వినునంత నహానంబు విని జవాబిచ్చు దారిదోపకయుండె తడవు నృపుండు దగ్గరి భ్‌ ఖత్యుల సిగ్జునంగాంచి

నావయి వానికిం గోవనమింతేల అని రాజు ప్రశ్నింప నచ్చటనొకడు

తోట ద్వితియాధ్యాయము 20 పాహి ఖండింపు మో జూల్నుుని శిరిము అవు శ్ర నౌలిని జోకె నత జెల్ల జనుల నిండు నెనరు వహించి నికటంబు చేరి వాసి యిక్క-ట్టులు వాని గార్టభము వంకనిమగ్న మై వడియుంటచూచి ఛారాళ ప్యాదయుండు ధరణీ ధవ్రుండు చవాణ దుర్భాహల వలని రోవంబు దిగమింగి లోలోన దను తమించె ఉన్ని చొక్కాయిని నొక్క యశ్వంబు నంచి బంగారిచ్చి నంతృ్ప్హి వరచె ఒక్క-డిట్టు వచించె ళీ మందబుద్ధి వృద్దుడా సీవధ వింతగా దచ్పె ఆమాట విని యాతడనియె ఖనూషు నా దురదృష్టంబునకు నంగలార్ప భూమిాశు దాతృత్వమునకు నీడట్లు నను బహుమానించి యంపీయేయుండు కీడునకు కీడు (కన్నుర సూడున నొనరించు యె ల్లజణీర్మద్భత్రాయ్‌గంకా కీడునకు మేలు చేసెడు చాడేయు _తృముడు చాలే స్రోవిమ్లుంత్తువిట,

202 కవికోకిల (గ్రంథావళి పండ్ల పుణ్యాతృుడైన దరిబేస్కి సీచుడైన భాగ్యవంతుడు గర్వితు డొక్యఒంయ గరువంపు మర్ష తలశెక్క. యాచకు ద్య్వారంబుమూసి “నెడలించె సల్లని విసియుంటి మున్ను బడలి వాడొకమూల భగ్నాశుడగుచు కరార్చుండి య. ల్లంబు కుమిలి పోవంగ 'వేడినిట్టూడ్పల వెడలించుచుండె మూరకన్నుల (గుడ్డి ముదుక మయొకండు ఆ దారి వచ్చుచు నతని నిట్టూర్పు టలికిడి విని యిట్టులనియె నోమ్మిత "ద్వేషతావం వింత వెలిచిమ్ము నేల అనవిని ఇిషయుకుండాలించి వాని దుమ్ములో వడియుండి (కమ్ము కన్నీరు తన యొడందను వాని జార్జన్య వెల్లు కసిగా స్టువెన్తై నా కధయెల్ల చెప్పె దు ఖంయి నోథ్పతో తొలగించు మోయి యిీర్యాతి మూయింటి కేగి నాతోడ పొనరినంకకు నీళ్చ్ర భుజియించి పొమ్ము అసి యూరడించి వానిని మెడవట్ట యొడిసివట్టి గృపహాంబు నెడకు కొంపోయి

తోట ద్వితీియాధ్యాయము 208 వల్షెరంబును మెక్తు వాసి ముంగలను దరిబేఎద్‌ త్త చేశసు_ండు తనివి దీర భుజించి నంతృప్తిని గాంచె

దృష్టినీ చ్చుత "జీవ్రండు మరల ననును నాపుణ్యాత్ము డాళీర్వదిం చె ఆర్యాతియే కొన్ని య$॥శ్రుబిందువులు కన్ను రెప్పల సందు కాలె (పొద్దుననె కనులెత్తి లోకంబు గనెవింత దోవ

అంధుడొక్క-డు నిన్ని యమయులం'ెర చె నను కింవదంతులు వ్యాపించే విట ఆభివముకుని నెవ్య డతినిష్టురముగ వనటగుందగ బల్కి. వంపిం వినాడొ అట్టి పాపాణాత్ను డావార్చ వినియో కనులువచ్చిన వాని గసి యొక్క నాడు ఇట్ల నె వర్తకుం జడెంతయవ్చెరువు ఈకష్టసాధ్యమా కృత్యంబు నికు నెట్లు సులభమయ్యు ఎవ్వరీ ర్‌తి విశ్వదీపకవ ర వెలిగించినారు వచియింపుము యదృష్ట్ర వనంతుడా యనిన

హతభాగ్య చార్జన్య తావిస్ట్భాదయ (ఛాన్వదృష్ట్రిని తీష్టమా బుద్ధిసున్న ఎటు ఎడు అంత... ఈదాతరాక

2114 కవికోకిల [గంధావళి మండ్ణ్ల ఎమి కావణము నావ్బుజిని వాంభింన చక్కని మార్షంబు నజ్టనళ్వెంబు నాన్వభావంబున నయమొవ్వు చుండు వెడుగేల కోలెదు చివంకు వజ ధీం ర్వమున నోడు తెరచి యాముదుక దరిశిఎ వచియించె తడచాటు లేక ఓలోకళొానక యంద్దామచరిత తరలె పాహియటన్న దజ్బరమాట వలిఃతినే వైన (బ్రతిక యున్నారు తివురు వేవముముగ నాదగ్ధ చిత్తుండు రజతుంచుకొనె తన గాణంబు చాన అకథధవిని పాహి యాశ్చర్య మెంది యితనికి బహుమూన మిండని చెప్పీ మరియీవి తదువరి మాటాడకుండె ఇంతలో యువకుండు నెల్ల దిక్కు లకు (వబల నిరాళా విభగ్న చిత్తమున వడుచు లేచుచువేగ వరు గెత్తుచుండె నలు రాచచాటలు కలియు వదొ వ్వ ఒకడి స్లై (వశ్నించె యువక డా సీవు ఎమి చేసి*వి సీపింన తప్పింవ చిన్న చిన్నగ వాని ఇెవిలోన వినిచె యువకండు నిట్టూర్చి 'యోయివివేకి

తోట ద్వితీయాధ్యాయము 205 ఈ ౬, ల గ్‌ పుణ్యాత్తుల నన్వెషించుట

విగులాత్యు కొరకీవు వెదకెదచేని త.ణమెన మరవకు నజ్జన సేవ ముత'వేయుచునుండు మో చిళ్ళగువ్వ వారావవము నై జువంటి పులులగ నొకనాడు నీవల నుదశంగ గలదు అల కహుమావవ్నీ యీ వలుకు సత్యంబు కోర్కె బాణంబుల గురి వెట్టి విడువు మన్ని దిక్కు ల నందున మొక్క కైన 'నేవిట్టనో ఈకి హింసింవవచ్చు నని యానవడవచ్చు నంబుధిలోని సూర్ల శు క్తులు అచ్చి నోళ్ళు వివృంగ నంచెందొ యొ. కముత్య మగవడవచ్చు చాణంబు లెకనూరు వరపినగాని యందొక్క- శుళ సరినంటు నిక్కముగ బిడారులో వ్యుతుని వెదకిన తండి ఒక్క-ని పతకం డొంక యంచారి ఇన్సైను దిగివచ్చి వెడలె నెచ్చటికొ 'ర్మాతియయ్యును బాడు రాడంచు వెదశె

206 కవికోకిల (గంథావళి పండ్డ

కంటవైడుకొసి కలబిడారెల్ల

ఆ కుమూరుని తండి యా త రంబునను

(వతి గుడారంబున (వశ్నించ మండె

బాలు నన్వేషించె (వతి విక్కునందు

తన కన్ను చీకటి తలగించు దివ్వె

చిన్ని కమారుండు చిక్కె- చీకటిని

సార్ధవాహుల తండి నంధించి నపుడు

ఇట్లన వినియుంటి ఎల "నేను

వ్‌నిని గనుగొన్న విధము మూకెగకె

ముందువ చ్చెడువాని మొొంుము దూడక్‌ యె

చాజె నాకొడుగని వచియి చుచుంటి

హృదయపూర్వకముగ "జెచకుచునుండు

భక్షృండు (వతివాఎ వాడొక వేళ

సిజమైన పుణ్యాత్ము “నచ శెడు నాళ

ఒక్క వృాదయముకోన మోర్పరిక్కటుయ

“మొనసి గులావివ్లై ముండ్ల సహింతు ఒంటెలగాలలో ఊడిపడిన

రత్నము

రాలురవ్పల నేల రాతి చీకటిని:

భూపాల ప్ముతుని ముకుటంబునుండి

యొక ఇంపు వడిపోయ నొంజకబలళాల

తోట ద్వితియాధ్యాయము 207 తనయుని (వళ్నించె తండియీలరీతి ఇంత చీకటిర్మాతి నెటు అలరి గెదవు రత్న మియ్యది గుల్కరాయియిదంచు అచ్బటి గులక రాళ్ళ న్నియ జవిరి నరిత్నంబు వోకుండ రాశి చేయించు నీచ మానవుంలో నిర్శలాత్ములును దీనాన్యు లుందురు తిమిరంబు నందు రాళ్లలో వడియుండు రత్నాల వోల్కిి (వతి జ్ఞానహీనుని భరము వహించు నవానంబుతో నొక్క_ సారి నీచేత వడుట తటస్థించు పావనాత్నుండు మృతుని వాల (పేమించెడు వాడు

వైరి భారము కూడ వహియించు చుండు ననుమూట యొరుగవా విని యుండలేద ముద్దు గులాబి తాముండ్ల వాస్తముల రేకుల నట్టుల (పేయసుం డంగి

చించి చీలిక నేయు చిత్తయబురక్త సిక్తమయ్యును నవ్వు 'నెలవులనిండ డాడిమాఫలము (బద్దలు కొట్టినట్లు ఒక్క-ని (పేమక్షై తక్కుమానవుల

చింత ననుభవింపు చిత్తంబునందు

జనుల నూర్డుర నైన నరిగ మన్నించు

204 కవికోకిల (గంథాపళి ప౦డ్ల "మొక్కని కొంఅకునై యోప్పవహించి వీశగర్వులును నేతి కిల్పిషులు చైవచింతన యంబదె తలపుంచువారు -బేదనా భరితులా ఏరు సీదృష్టి అధమ ఫకీరుల యు తోచినను అంగీకరింవకు మవ్వారి ఘనత బెవ దృస్థ్యిని వారు ధన్యమానవులు ఎ్షు సీన్స తలంవ నేవి లోవంబు సీబుద్ధి నెవడైన సీచాతు స్రడంచు తలపోతు-వేని నీతరమా నె తెలియ అతడెంత మపహానీయుడను లోతువాతు ఎవనిని గని (వజ లింటి వాకిళ్లు మూయుదురో యట్టి ముక్తనంగునకు దివ్య విజ్ఞాన మందిర శకవాటములు తమయంత విడివోవ్ర తలపు జ్వ్రలింవ బందిగ వాని (వవంచంబు నందు తిక్స జీవనులు నియు_క్త చేతసులు యె నొటి వరులు సీరలుపు నె క్టైదరు క్టానంబు భావంబు గలచేని నీకు అట్టి భక్పులచేయి పట్టి ముద్దిడుము వట్టణ బంధంబు పట్టు "బీధించి

యువ్వుజో యొకనాడు నేతెంచు నిటకు

వ ద్వితీయాధ్యాయము 209 ఛక్తుడు తన మహత్వంబుచే నొరుల తుహితులయ్యెడునట్లు మార్చగలండు పూల చెట్లనుగాల్బబోకు శరత్తు నందు వనంతంబునందు నా తఠతల పూవులాకులు పుట్టి పొలుపొందగలను

పిసినారి తండి

దూూబరదిండి కొడుకు ఒకడుంజె పిసినారి యొక్క-వ్వుడైన కర్చు సేయను "తెంపు గలుగకయుండె "వై డికోరినయంత పడియుండె గాని ఊాని ననుభవింవ దగు శ క్రి లేదు పృాదయంబునకు హోయి యెదనవునటంచు తిన జెట్టి వారికి ధనమూయ దలవ డక్క-ర "లేపుండునని యూహానల్సి వవలు *ఒశేయు నతండు బంగారు వెండి చేకూర్చు నాశకు జక్క దానుడుగ బంగారు వెండియు వరము లుస్థునకు నంకె శ్లవలెనుండు చ చ్చెడువరకు గూఢంబుగా దాగి కొడుూోొక్కనాడ్తు విసినిగొబ్బు వసిండి "పెట్టిన చోటు కని వెట్టి బంగారమును (త్రవ్విలసి

2210 కవికోకిల (గంథావళి [ప౦డ్త గాలికెత్సిన యట్లు కర్చు గావించె ఇ డి యుండినచోట వాడొక్క_ రాయి ఇట్టిపోయెనటంచు విని యుంటిమున్ను యువకుని చేతిలో నున్న ధనంబు అచిరశాలము నంటచె యంతయుం జెళ్లె ఒక చేతవచ్చె వేరొక చేత పోయె ద్యృుష్పవ_ర్తనుడును దూబర దిండి వాజొటచే తలపాగ వరాయి తాకట్టు వెళ్షైవ _ర్వకుని యంగడిని తండ్రి నిరాశతో తన గొంతు క్రోవి పహాన్న ద్వయంబున నటు సిటు నొక్క మెత్నుకేన ముట్టడు వెతల 'బెగ్గిలుచు కొమరుండు పీల్లనోవి (మోగించు జనకు దేడ్చుచు రాతి కనుల మూయండు సుతుడు రాతిరియెల్ల సుఖని(ద్రగాంచి (వత్యుషంబున లేచి వక వక నవ్వి యిటు వచించెను తండి హితము "వప్పదను మనకున్న బంగార మనుభవించుటకె లోభిత్యమున భూమిలో దాతువేని వసిడైన రామ్మైన ఫలిత మొక్క_టియె "రాతిలోనుండి న్యర్థృంబు వీయుదురు చాని మూలంబున ధన్య మానవులు

తోట ద్వితీయాధ్యాయము 21 కడుకు రిత్తురు సుఖవడుదు రియ్యిలను లోక నక్తుండై న లోభిహ_నృమున బద్ధ మైయుండిన వసిడి ఇటట్రాతి నుండిన యదిపోలె నువయోగవడదు ఆ ౫ బిడ్డలకింట నక ._రకీక పిసిడివై బదిమిని 'విచ్చింతు వేని వారు నీచావుకు (ప్రార్థించి నపుడు కుయ్యొ మొరొయంచు కూ 'పెట్టబోకు ఎబది యడుగుల నాన యింటి కవ్రూ నుండియునీవు కాల్డారి [క్రంద వడి చత్తువేని నవారు నంపృ్పష్పి నాస్పి పాస్తులనెల్ల ననుభవించెదరు వెండి దీనారము లుండిన లోభి భాగ్యవంతుడు నిధి వైని నంటించు రతచేఖ విధాన రాణించు చుండు ఆశకారణమున నాయధమునసని డబ్బు ఎమి తరుగకుండు నేండ్లు ఫూండ్తయిన విధియను వెనురాయి వీనియాదలను నగులగొట్టిన యండ వారు శౌంతముగ నాస్తిని భాగించి యనుభవించెదరు చీమపోలిక నీవు చేర్చిన ధనము తినుము గోరీయందు తిండ్నికె వెదకు

22 కవికోకిల (గంథావళి [పండ్ల

పురువులు నిమేను బొక్క శ మున్నె

సాది వమూటఎయందు సాదృశ్యముఎయిను

నవువచెళంబులు సంపాద్భ్య గుగును

అక -5 కొలదినీ వభ్యసింవంగ

వని వచ్చును నీకు వలు కార్యములను ఇవి (నాభవమునకు హే తువృుతాట అవగణించెదవేని యతి శోచ్యమగను

చిన్నదానమునకు 'పెద్ర యుపకారవుం

పావులాతో వనివడిన వృద్ధుండు యువకుని యాచించె నొననె నతండు ముదుక కోరిక దీర ముదము నం జనియె ఒకనాడు యువకుండు నొవ్చది శేయ టైవ వశంయిన దండి తుండయ్యె నధ్యభూమి3 వాని పంవె నులాను ఆవినోదము చూడ నచ్చోటికేగి కడ్త వళ్ల కడ నింటి కవ్పూలవెని ఎ నాంఎనిండుగ (వజ గుంపుగూజణె 'రాచబంటు లొనర్చు రాక పోకలును జనుల కోలాహూలంబును హెచ్చుచుండె అ్మవజాసమ్మర్ష ముందు వృద్ధుండు

తోట] ద్వితియాధ్యాయము 263 వైర ంబును వ్తై వాసి ముంగలను దరిజీసిద్‌ వ్ర చేచస్కు-ండు తనివి దీర భుజించి నంకృ్తిని గాంచె

దృష్టినీకిచ్చున "జీవ్రండు మరల నను ను నాప్త ణ్యాత్ము డాళీర్వదింె ఆరాత్రియే కొన్ని య్మశ్రుబిందువులు కన్న "రెవల నందు కారె (వొద్దుననె కనులెత్తి లోకంబు గ నెవిత దోవ

ఆఅంధుజొక్క-_డు నిన్నె యయులంగెర చె నను కింవదంతులు వ్యాపించె వ్‌ట ఆభితుకుని నవ్వ డతినిస్టురముగ వనటగందగ బల్క్‌ వంపిం వినాడొ అట్టి పాపాణాళ్ళు డావార్త వివియె కనులువచ్చిన వాని గని యొక్క_నాడు ఇట్లనె వర్తకుం డెంతయచ్చెరువు ఈకష్ట సాధ్యమా కృృత్యంబు నకు నెట్టు సులభమళయ్యె ఎవ్వరీ రితి విశ్వదీవకవ రి వెలిగించినారు వచియింపుము యదృష్ట వంతుడా యనిన

హాతభాగ్య దౌర్జన్య అావిషస్ట్రప్పూాదయ (తాన్వదృష్టివి తీష్టమా బుద్ధిసున్న చాన హుమావథీ. దరిజేరసీక

214 కవికోకిల (గంథావళి [“70డ్ష ఎమి కారణము నామ్మతిని వాంభింవ చక్కని మార్షంబు నజ్జసత్వంబు నాస్వభావంబున నయమొవ్వు చుండు చెడుగేల కొలెదు చినరకు వజకు ధీరత్వమున నోరు "తెరచి యాముదుక దరిజేఎ వచియించె తడబాటు లేక ఓలోకశానక యుద్దామచరిత తరలె పావాయటన్న దజ్బరమాట “లి తనే నైన (బతికి యున్నారు తమరు శేమముగ నాదగ్గచిత్తుండు రవషేంచుకొనె తన (పాణయు దాన ఆకధవిని పాహి యాశ్చర్య "మొంది యితనికి బహుమాన మిండసి చెబ్బ మరియేమి తదువరి మాటాడకుంజె ఇంతలో యవకుండు నెల్ల దిక్కులకు (వబల నిరాశా విభగ్న చిత్తమున వడుచు లేచుచువేగ వరు గెక్తుచుండె సలు రాభచాటలు కలియు వద్యోర్వి ఒకడి బ్లు (వళ్నించె యువకుడా నీవ్రు ఎమి చేలోవి నీవూంన తబ్బంవ చిన్న చిన్నగ వాని చెవిలోన వినివె య్‌ చగకంతగ ల కాగి హోం గనక

తోట ద్వితీయాధ్యాయము 2శక్‌ న్‌ ర్యవంతుండైై న దరిచేసి సాయ "ముక పానవులాదాన మొోటి నంధించి బంధనంబున నుండి (పాాంబు "కావ 'వమేత్రంబునను విత్తు కృృషికుండు వీజ ములు కష్టదినముల ఫలియించుకొరకు యవగంజ యొకృ-వూ డడచునావదల పావనమూసా (వవక్ష దండంబు జాజు చంవినకధథ నంతయువిన వె వరపహాదినున నుండు మహామద్‌ (వవక్త జానంబు చేసిన తవీనుకీడు అనిబోధ వేసిన యంశంబులెల ఎపుడైన నడుగిడరీ 'నలయందు శతు లబూబకక్‌ సాది పాలింవ మురువుచిల్కె-డు నీదు ముఖకాంతివఎన నంతుష్టమయ్యెను నకలలోకంబు జననమూవాంబును చక్క- పాలించు వకు నంతోషంబు నిత్య మైయుండు ఒకరు డొక్క-నినుండి యొవ్చమిం గనడు వథముతవ్పక మారు పాలించు వేళ ముండ్త దౌర్జన్యంబు ముద్ద గులాబి 'యెొరుగ బెవూడు మోర లిహలోక్రమందు స్వేశునకు (వతి చ్భాయయై యుం[దు

2216 కవికోకిల (గంధావళి పండ్ల మవైగంబరునిపోల్క్‌. వరమ శారుణ్య వర్ష ౦బు గురిఎంత్రు వసుధ నెల్లెడల తమరి 'యోగ్యతశ క్రి విమకుడొక్కుండు ఎరుగక యుండిన నేమి దు ఖంబు అట్టివాడెరుగ బోడల శక్తిమంత మైనరాతి స్‌ గూడ అజ్జుడతేండు

మంచిపనికి మించిన ఫలనుం కలలోన నొక్కండు గనె నంత్యదినము నాటిమైడానంబు సలు దిక్కుులందు (నళయ మార్తాండుని (వజ్వలనంబు తపియింవ చేసిన ధరణీతలంబు (డౌచీన "తె మంబు గతినొవ్వ్చుచుంజె మిడుకుశుండల వారి మెదడు కరంగ ఆకనంబును భూచి యందరు (వజలు కుమొొ మొ్యరోయంచు కుడిచిరినోడ్రు ఆనమూపహాము నందు నందరలోన నొక్క_ండు విడివడి యొక చెబ్టునీడ నాకభూపషుణము కంరమున శోభింవ నిలుచుండె కావంబు గలుగనియట్ట్లు కలగన్న యళడిట్లు వలికె నభ్యాగ భూవణా యిందలి పురుషుడెవండు

తోట] ద్వితీయాభాాయము 27 యం నజ నథ నదయత నీకిట్టి సాయంబుచేనె అనవిని తాంతాతు శ్రడ నె నిట్లు నాదు డ్యారంబు ముంగల నంగూరువల్లి దట్టంబుగానల్లి "వెట్టవోగొట్టు డాని వల్లని నీడ దరిబీసి యొకడు పావనాత్ముడు నున్వభావ పూజతుడు కన్ను మోచ్చె తదువకారంబువలన ఈ సిరా శాస్థితి కింతము సేయంగ తలపోసి నా పావములు తుమింవంగ న్యాయమూర్తి మ హేను నతడిట్టువేడె ఈ దానువై వరాపు మెన లేని కరుణ ఒకనాడు నాకాత డువకృతిచేనెి ఈ ర హస్యముపివ్స నేమి చెప్పితినా అదియు పీ.రాజ్‌ వళికగు మంవివార్హ పాపి వ వాణనచ్భాయ జీవించు వారలనుభవిగ్యతు బహుమతి సిందు ఈవపఏి కాడు నఫల వృతుంబుబోలు అది దాటిపోయిన నంతయుంగొండ తలములె వంటక క్తైల వెబ్లు గు సరె "మొదిలంట గొడ్డంట (మోడు కుజంబు వడ(వేయుదు "వండు పఫలభార న్యా వృతుంబు ఖండించు వెంగలియాను

238 కవికోకిల (గ్రంథావళి ప౦డ్ల కల్ప పాదవమట్లు క ంయిన్ని నాళ్లు (బతుకుము నీడయు వండ్త్లు నిచ్చెదవు ఓ బూబకరక్‌ సాది యొనరించు శుభము

దండ నీతియందు

రాజులకు హితముం ఈవిని గురియించి యెంతొ చెబ్పతిని అయిన నందరకది యక్కర గాదు జన కంటకుని న్నెతు నంవద గొనుము ఎలన చెడువవీ. యాకలక్‌ొ గరిల ఒలుతు రతు్యంధది హాని నలువనియ్ట్లు యజమానితోడ పోరాడు చానినకు ఎల చేతంబెట్ట కోలయురాయి ముండ చెట్టునుమూల ము స్టైవెకల్చు ముదమార ఫలవృతు ములను పోమీంచు తక్కువ వారివై తలనిక్కు గొనని మంచివానికి నిమ్ము మహితమా వదని జన కంటకుంజెట మనుచున్న గాని వానీని మన్నింవ వల 'దేలనన్న (వజలవై దౌర్జన్య భరమిడినట్లు దీవ మూదినరీతి దీన శాతవుని (పాణంబు నాద్చ్బు శుభ బు చేకూరు

తోట శ] ద్వొితీయాధ్యాయము 29 జాతి యంతయు బాధ చచ్చుటకంకు దుష్తు నొ క్క-ని మంట (తోయుట మేలు చారి దోపిడిగాని దయ చూచువాడు న్వభు జాబలంబున సార్థ వాహాంబు (మూరంబుగా దోచుకొన్న వాడగును (వజల వీడించెడు రక్కసి మూక తలలు చూన్చెత్తుము బలు వైన గాలి జన కంటకులవై ని నలుపు జాష్ట్ర్రంబు న్యాయ నమ్మతమును నర్హంబు నగును

అసపాతులకు సహాయువుు

చేయుట కిడు దెచ్చును తన యింటికవూ (కిందను లేనాతెకై గావించి మధు మక్షి.కంబు ల్‌్రల్ల వెగురుచుండుట చేసి యింటి కామందు గృహా జీవితము విసిగించె నాతసిని భార్యతో నిటుచెప్పె చారు వాలంబు "తెమ్మిచ్చటికి 'లేనెతెస్టై కల్పి నరఘల నన్నిటి తరురుగాశైదను ఇంతి యిట్లు నె కేన టీగల నెల్ల జమిసేయ తలంపు హితము గావదియు దిక్కుమూలిన వయి దీనరావముల

220 కవిళోకిత (గంథావళి ప౦డ్ణ సొంత వట్జున్నుపేడి శొకించు చుండు "₹లివి తక్కువ భర్త పొలతి మాటలకు నరియని ననిమోద చనియొ నెచ్చటకొ ఇల్టుండ నొక్క నాడింతిని కు స్సై "తేనెటీగలు పుస్పై తీరని నొప్పి, ఆతడిం౨క వచ్చె నంగడినుండి "₹లివి మాలిన నతి౯ బలు కోవగించె నొవ్వ్యోర్చు కొన లేక నెవ్వగం బడతి వాకిళ్లు దాడుల వైకవ్వు వైసి కుయ్యు 'వెరో యంచు కూయిడం దొడ్ల

మగనిపై నీవేల మటమటిం ఇెదస్టు సీవె యంటినిగాదు నిర్ణయత స్‌ు మధు కుక్సికంబుల వమరలింవ బోకు మని 'యెవ్వరైవ దుష్టాత్ముల కొరరు మేలు సేయుదురె అఆమేఎ మూలమున వారి దుష్ట్రత్యంబు వర్ధిల్లు చుండు (పజల నాయకుడై న వలువాములిడగ ఖడ్తంబుచే వాని కంరంబు తునుము కుక్క-నగా నెంత కూటివల్లైరము వెట్టనక్క-ర యేమి వినరి వేయించు 'ానినతో చెప్పబటువై న మయొము శి కాళ్లు జూడించెడు గంత యెద్దునకు

తట] ద్వితీయోధ్యాయము ర. భార మెక్కుడు వేయ బాగుగానడచు? ( నని వళశ్లైటూరివాడన్న లోకో క్రి ధి యొంతచక్క-గనుండె! హీన వివేకి - తలవరి దొంగ మై దయవమూపుచుండ (గామువాసులు రాతి కనుకూడ్క-నొనరు (ముచ్చులింఢడ్హకు కన్నములు వేతురంచు; కదనన్లలిని యాకుకర యొక్క-టియె ఠి శతనహ(సేము నంచయమునకంశకు వనికివచ్చును; (వతివాడు నర్ద ండు . ఖా కాడు నంవదలకు్కు కలిమికొక్క_ండు ప్త తగును, చీవాట్లకు తగును వేరొకడు; వీల్లికూన నొకండు రిముుతో భాక అది పావురంబును పొదివి హీంసించు; తొడలు [కొవ్వెక్కగ తోజేటి వెంచ కొణుకు యూనబుమెడ కూచి దంతముల - గటిపునాదివ గటనిమేడ . లు ప యుళ్తుగా నికి 'ఫ్రంవ నెనగు భయంబు; బ్మహముని ముందు దృష్టి కం ల [వ ర . జఉటకె. బయళుల విడియు 'బ్మహము . త్‌న యుత్త మాళ్వంబు తలపాగెక్కి అవనివై. (తోసిన యపుడు చింతించి

వ29 కవికోకిల (గంథావళి పంథ్ద యెంత చక్కగవల్కె నీ మంచిమాట మందనుండి మరొక్క మంచి గ్యురంబు డౌప్పింతు 'తెవ్దున దీనియట్లదియు లోలమై చేమించ లోగొనవచ్చు ఉఊటబాంగను మేకు నెళకటి నాటించి నీరమావగవచ్చు నసిండుకురైన గజమునెక్కి.యుదాట కష్ట్రసాధ్యంబు దజ్ఞాను నలిలంబు తిన యపుడు కట్టవచ్చు (వవాహకాండంబు బలిసి పారునవ్వుడు నేటి బంధింవవశమె ఏీచమా తోజేలు నీ యురింబడిన యవ్వూజే కడ తేవ్చ మటుగాకయున్న గొతెలవై నీకున్న కూరి శని విడువు ఇల్లీసు చేవుని కెరగంగబోడు మంచి దుర్హాతుని మతియందు లేదు కీడుతలంచు నుక్కివున కీ వెపుడు ననువ్ఫుగా నాశయ వమువకాశమిడకు నర్చంబు రాతికి నరినూటినుండ "వేయక కజ్ట ౩. వెదుక నెౌచితియి కృతికర్ప యెొవ్యండు (క్రిందివారలకు పోని కుడుపుచునుండు నవ్వాని చేయి కెరవాలు చేపూని ఖండింవమేలు

తోట ద్వితీయాధ్యాయము 223 కరిన శాననముల గావించు మం నిరయాగ్నీ వడుగాక నిన్ను గొంపోవు అనకు ేశశేము మునకు వాడొవు నసి చెడ్డయోవన లందిచ్చు నతడు మంతి గాడు (వజకు మారకుండగును చక్కగా నెరవేర్చు సాదిమాటలను తగు నదృష్ట్రము గల ధన్య మానవుడు ఎలన "జేశాఖి వృద్ధి కరంజు లౌతలంపులు న్యాయ మలరుచు నుండు

భె, నటన వ రం (౫ బ్‌ నో న్లో ॥ ణ్‌ నాననా ' ఈ గ | వాత చనద:

వండతోలబ ఠం తృతీయా ధ్యాయము

పే మ విక (పేమతో తలపు వె త్తు భక్తుల కాలంబు వరము సంతుష్టి కడచివపోన్చు వఎడంద గంటివారినను త&తివై మొలామును చరుముచు డినను డారిద్య దుఖ నంతప్పులై యుండి విభవసౌాఖ్యములక వినముఖఘులయ్యెదరు జఓేదరికంబున భిముకులయ్యు అశతో కష్ట్రంబులన్ని సహింత్రు అఎశంబు వారు దు ఖానవమాను చు దురు తిశకమెయున్న మానంబు వహియించి యో్చతో వలుక రెద్దియును అఆనవంబును (గోలు నానందమందు వై పు తలకు నెక్కు కష్టం ముసలదు పొదగులావికి ముండ్హ బొందళంబల్లు అతని చింతనమందు సలరెడు నోద్చ చేదుగా. 'బేలన చెలికాని చేతి తిక్త వదార్థంబు తియ్యనాగాదె వానిచే బద్దుండు బంధవిము క్రి వాంభింవడెప్పుడు వాని వాగురల వడిన వథ్సీయు బయల్‌ వడ నిచ్చగొనదు

తోటి తృతీయాధ్యాయము 227 రాజ్యభార విముక్త రాజులు వారు పాయె తెగ చిచ్చగాండటుఎల బె వికులు వధమున సోపాన పాళియుం బెలియ అయినను మజచిరి యద్దాని జూడ నెయ్యునివై (వేమ నిందలోర్పెదరు ైవెక్కీ యుండిన. కాలు లేలికగ బరువు మోనెడునొంటఆలు వగిది నవ్వారు వారి వృత్తము స్టితి వజకెట్లు "తెలియు చీకటిలో నూడుజీవొన్చుతంబు లాగు నిగూఢ మై దాగి యుండుటను "లేబొందు జెరుపె.లేం చేవాలయంబు

వలెలోన కోభయి వైకి పాడు వారరు కనిపింతు వాహిరంబునకు కలభంబు దీపికాజ్యాల బడ్డటుల అసువులు త్యజియింవ నలకువంగొనఠు వట్టు పురుగు విధాన వసియింవబోరు గ ట్రిగా మోహాను కౌగలించియును సృాదయర ంజనునకై వెదకు చుంజెదరు సెలయేటి యొడ్డున చేరి యుండియును "వెదవులు దవ్పిచే బీటలువారు

సీడు దొరకవ చు నేను వచింవ

సీలు నదీతీర నికటంబు నకును

228 కవికోకిల (గంథావళి ప౦0డ్ణ వాపు రోగియుచేర వచ్చినట్లుండు లౌకిక దైవిక (కవులు న్‌ు మృ త్తికతోడ సి తా బడిన స్‌ు పహ్య్యాచ్చాంతిసి నెరయోర్పు దినము పారియించు మ బు ద-రవస్థ గొల్చి మేల్క_ందువేని యామెలత కపోల పాళియు తిలకంబు భావంబుగొనును కన్ను మోజ్చెదవేని కలలలో కూడ డాసుడ వాదువు దాని చింతలు నిజమున కీవునా నెలత పాదముల తలమోాపి జగ మెల్ల దాని క కైదుట అస్థితి వర్యాయ మనుచు నమ్మెదవు (చేయసి నీసాత్తు "ద్వేషించి నపుడు దుమ్మెన సొమై్మైన తుదక సీకొకయె పొలతి నింకొక్క 3 వలపింన కుంట 'యేలన మొదటిది హృదయ మందుండ "వేరొక్క_. తకు దాన వెలితి లేసండు కనులెత్తి నవ్చుడు కన్నుల మెలగు కనుమూయ జెందంబు కలికిక నెలవు అని (వశంసింతువ్చు వనితవై మమత అనులు భంగింకురను చింతగాసి తణమైన నోద్బకో గలళ క్షి గాని

కోట తృతియాధ్యాయము 229 కలుగదు నీయందు చెలియొక్క. వేళ జీవమిమ్మన నర చేత చూవెదవు కరవాయి నీకల ఖండింవనె త్త మెడవా వెదవుముందు తడ వాటు లేక ఇంద్రియ జఊార్చల్యమే మూలబంధ మొన చేమయకెట్లా యాత ్నై విన్నవము చెరి దే దుర్దమా వేశంబు గొలువ నన్నార్గవద్తలు సన్శ స్థులును అతుల సత్భా న్వేషణాంబోధియందు నంతు లేక మునుంగ నాశ్చర్య మేమి వలపు వీచ్చిని వాడు (వణయిని కొరకు తమ (పాముల నైన త్యజియింవగలరు (వైయస్‌ స్నృతివన్లి బాధ చేవారు పాడులోకంబును చర్టించినారు నక్యంఎివై దృష్టి జన పాళినుండి విడివడుచుందురు నెరివార వ్తొ సాఖ్యవాయమందు నక్తులెయుంట వీధువు ప్నారడలో చిందిపోయెడిని మంది లి రొ్‌గంబు మావదుర్ధ్యటము ఎవరెకుంగడు డాడ్య మేదిర్టానదియు

నేను మాబివుడగానె యక్‌ (వశ్న వారి పనుల వినవచ్చె మై నుండి

280 కవికోకిల _గంథావళి [వ౦ండ్డ శ్రాన సి యలు”్సి యరచిరిచారు 'కార్యవిముకృతౌ ఘనులొక్క_మూల ధ్యాన నిర్మగ్ను లై తనియుచుంజెచనగు కాళ్ళుదుమ్మున నూరు తౌాగుచున్నల్ళ్ఞ ఒక కేకవే కొండ యుస్హైాఎనింఎు "రావమొక్క_టిచేత 'రాజ్యవ్‌న్ల వము "సేయ సమర్థులు సిద్ధసంకల్పు లనిలంబువ లె కంటిచగవడకుండి కడురయంబున వారు కడచిపోయుదరు మౌానంబు వహియింత్రు మంచి కస్తూరి వగిది -దెవస్తుతి వలుుచుంజెదర కరము పొద్దున లేచి కనుల కన్నీరు గార్తురు కనుకూడ్కు. కజ్జల మెడల స్వారిగ్మురము రాతి వరుగ్నెత్సి బడలి మరణించె వారలు నూపు మేల్క-నుట (పొద్దున మూల్లుచు వాందిరి (శమను 'రా[తియుం బవలు విరాముంబు లేక యున్నాద జలథిలో నురికి మునింగి హృదయ సంత్లోభంబు పొదలుచునుండ అది రాతి యిది వవ లను జ్ఞానమెడ లె (వణయిని వదన సౌభాగ్య 'మోహమున యుల్లంబు తవిలి రాకుండుట చేసి

తోం] తృతీయాధ్యాయము 23 నరకుసేయరు బాజ్యా సౌందర్యగ రిమ వాహ్యూ కూవంబుల పావనాక్ళ్మకులు తల పోయరెవుడు తవ చిత్మవుందు ఒకవేళ యేజ్ఞాని యొడల్టు తఎవ మెదడు మూంనను లేని మెదక యతండు ఇ౨పా వరలోకంబు "లెవడు నిష్కంయి మరచ కో యట్టి నమ్మాాన్య భావుండు అమలమై తనరునా ర్‌ కె్టనవంబు యానంద మన్ను డై యాను తన్మయత

బిచ్చగాని ప్వుతుడు రాచవ్వుతుని _పేమించుట వినియుంటినే మున్ను బిచ్చగాడొకడు వృథ్విశు ప్యుతుని _వేమించె నంచు వన శేగి యకండు వ్యర్థ భావముఎ వమూహించు చుండెను నున మేన బల ఊహా దంతంబులు నాె కోరికను మైలు "రాయివిధాన మైదానమంపి. కని ఇలకొని యుండు కడ లేని వాంఛ చదరం[మందు నళ్యంబు (వక్క_లనె గజమట్లు నిరతంబు గాన్నించు నతడు ఉల్లంబు నెత్తురు లొల్కు- చుండినను

238 కవికోకిల (గంథావళి పండ్లే తన రహాన్యముదాచె తనలోనతాను నిరతంబువాడు కన్నిరు నించుటను అడుగు లా శావంకమందు (కుంగిలియె. శే ని వెట్టి రాబిచ్చగాని దు ఖంబు వదిగ నచ్చోట కావలి కాచు ఛభటు 3

మరియొక్కుమారు నీ మైదానమునకు అడుగు వెట్టకు మంచు నదలించినారు తుణముసేవటు పోయెగాం తకషణచె న ఖొవీధి వికసింవ మితుని మోము శ్రమ్ముర నచ్చోట కై గపడారడు

ఇటకు "రావద్దని యింతకుమున్నె చెప్పీయుంటినిగా2 సిగ్గులేద చు బానిన యొకడు కోవంబున డాసి కాలు చేతులు తల కరతోమాజె మరలి వెళ్లెను వాని వూననమందు వశాంతియు నహానంబు నర్వంబు నమసె తన న్నేహితుని చూము తలవోయునపుడు ఓరిమి సుంతెన నొనగూడకుండె చక్కెర వైమూగు నన్న యిాగట్లు ఎంత తోలినగాని యిటునటు తిరిగి మరల (వాలెడు పోల్కి మరలు నతండు

తోట తృతీయాధ్యాయము 233 ఒకడిటు వచియించె నోయి దివాన ఎంత యక్క-జము నీవీ క్మరపెట్లు రాతి'దెబ్బలు తిని న్రీతినో ర్చెదవు బెచ్చగాడిట్ల నె (పేమ నఖుంటడె చేచేత నాకిట్టి సియగు ఘుటించె నఖిని చే కష్టంబు నంభవించినను నలిగియ మొర పెట్ట నాాయంబుకాదు అతడు నక మితుడనని (చేమగనిన శ తువ్రననుచ "ద్వేషంబు పూనినను అరయువు యవని న్నేసామె కోరుకొందు కోరకు నాయందు నోరుపు నఖుడు "లేకున్న నుండిన చీకు బడంద శాంతి చిక్కంబ స్ట శ క్రి లేకుండు ఇక్కట్లు నహియింవ హసృదయబలంబు కడగి పోరగ నవకాశంబు నిచట నిలువశ క్షియు బాసి తొలగంగ కాళ్లు స్వాధీనములుగా వపవాంకారమూని

రాజనన్నిధి వీడి రయమునంబొమ శ్ర అని చెవృబోకుము యతడు నాతలను దయవాూలి ఖండించి తన గుడారంపు బీగమాకునకు మేకు విధము గ ట్రినను చీకటి మూలలో జీవించుకంతకు

23ెడ్త కవికోకిల (గంథావళి [వ౦డ్ల శఫలభంబు తన (పా నఖుని పాదముల వడి మరణించుకే వరము శుభంబు అతడు చౌగానుతో నడరించి క "దెబ్బకెట్లో క్తువు 'తెంవరికాడ బంతినా యాతణి వదముంఎం బడువు ఖడ్గ్దంబుతోడ న్‌ కంరంయి (వేయ అట్లయ్యు వూరాడి యరికట్టబోను వాడొక్కసికి (వేమపాత్ర వై యుండ చెలికాడు వెక్టైడు చిన్న చాధలకు విసుగుతో నెవడు వేదసంగొనడు తలను మకటంబున్న్నా తరవారియున్న్నా అను సంశయము నాగు నర్థంయ కాదు అనహిష్షువును నన్మ్డు స్పై దూరకునము నపహానంబు (చేమలో నమసియేపోవు యాహాబువలెగాంచి చుమతములు వెల వారినగాని నే భఛగ్నాశనొంద గా కన్నుల యూనబు గాంచునంచాక ఒకనాడు బిచ్చగాడుత్క_౦ర కోడ్ర రాజప్వుతు ర్‌కాబు రవణముద్దిడియె ఆతడు వినుగెత్తి పాయము వాగెలను ెనుతివ్పె వానిని విడిపోవు నిచ్చ కలకల నగి బిచ్చగాడు నిట్లనియె

చవాగలు లాగళకు పాదుపాక్థన 'నవనిబూచియుగాని యి వ్ల "సేయండు సీయుస్కి వలన శీణించె నా యునికి స్మృతిని నీశ్రంటను స్వీయగౌరవము మచ్చుుకెనను "లేక మలమలమాజె ఒళ వళ నాలోన నొవృమిగన్న తవ్వూల దూరుచు విప్పి చెన్నకము ఎలన నీవెనా యిహాజీవితంపు మెడవట్టలోనుండి మెడచాఐఎనావ్సు అందువు_ నె ఖెర్య మవలంబనముగ ఉం టా

నెమకి సీయంక వన్నియ ముద్దుగొంటి నను నేనె లక్కి.ంవకునికి కారణము కలముతో నాపేద కొలగించినాడ అన్ని యానల వెని యడుగు (ొక్కితిని మత్తాతముల దృవ్ని మార్తణంబెపుడొ

న. ళు లొ హారియించె [పాణంబు లక్క_-రయీమి ఖడంబు చేవస్టు కష్టంబు కుడువ

ళు లు పొదల నగ్ని నేవి వోపొము శ

ఉరి

236 కవికోకిల (గంథావళి పండ్ల త్యాగీలమైన (కేవ ఈ... ఊాయకుండు రసార్ద) గానంబునసేయ అచ్చురవంటి చందాన్మ యమొక్కురతె నాట్యంబు నలిఎ యానందంబునా రె తన చుటువటుల తపియించుచున్న లట విరహదగ్ధుల చిత్త వీధులనుండి 'వెడలుసి చాత్చులు "వేడ బు గొలువ ల దీపి కాజ్వాల య "ఇ₹రవ వయ్యిదకు సివూనంటించెను నెలత నంత్సుబ్ద పహాదయమైై. కోవంబు గదుర నిల్చుండె నెయ్యుడొక్క-డ వత్కె.. సీశేమిభయము మడతి నీవయ్యాద మాత్రమే కాలె తనువు సర్వము నాకు దగ్ధ మైపోయె (వణయిని వగు చేని న్వకము నెం నకము ఎలన సాంతంబు పాదయ మోాహానుని ఒకటిగా తలపోయ నుచితంబెనకు త్యాగలీల (వణయంబు గాదదియ. [పేమబద్ధుల వృత్తము లు నన. ] వాజ్ఞుడ వృద్ధుని వలన సీకధను వింటి దైవ్మేవము 'వెరెక్సినటి ఈ... న, లు

తోట తృతీయాధార్థయము 297 తనయు డెడాచవూరిని బశ్షైనంచు జనన డా యెడచబాటు నహియింవలేక సీఠరునన్నము మాని నిదింవకుండె అందున కొమరుని నిందించి రొరఠులు అతడిల్లు వచించె నా_వేమ నఖుడు నను మదీయుడవ ని యనినది మొదలు వరులతో నెయ్యంబు తరిగి నాయందు విశ్వేగువై నొష్టువెట్టి వచింతు తనదు సౌందర్యంబు గనిపించి నంత మిగత నర్వము నూహా వగిది చూపట్టు (చ్రజలకు ఏముఖుజౌ వరమ చింతనుడు పోకార్చు బడ లేదు పోగాట్టుకొన్న తన నెయ్యు (శ్రమ్ముర కని వెట్టి వై అలజేవ దూతలో యడవి మృగాలొ యని చెప్ప నొప్పెడీ యా ర్త చేతసులు ఉన్నారు ధరణిలో నుభయవర్తనులు -జీవదూతల పోల్కి. ేవుని స్మరణ శాన్నత్యమ ౦గాంతు రడవి జంతువుల వలె శేయి వవలును (ప్రజల సాంగత్య మును వీడి వర తెంతురనువై న యెడకు ఆధ్యాతి '్రకముగ బలాఢ్య బాహువులు (హాస్వ హస్తులు తొకిశా శయమందు

288 కవికోకిల (గంథావళి వండ్డ వాజి ఎల్లమునందు పెకి నున్నాదు లాక్మలో జాగర్య యములంగె పు ఒక మూలగూార్చుండి యొక కాలమందు తనివి సెందుదురు బొంచడలు కు గానుచు ఒక వేళ నభయందు నుల్హంబు చిజెం తమ కుట్టబొంతలు తాల 'బస్పైదగణ వరచింత నిజచింత చవాకికి లేవ. కైక్య కోణమునందు నన్యు నొక్క-సి5 పాల్గొన నెడలేదు వారి నంఘమున "తెలివి యింద్రియములు తికచుక లాడు 'వేత్తలనీతులు వీనరాని యట్రుం శువలలో తూలము చొబ్ప్బంచు కొందు వనధిలో చాతున్చు మునిగి పోసండు మరి నమందరు కేమి మంటలు బాధ రికృపాస్తులె యయ్యు హృదయంబు నందు ఐక్యాశ నెవ్వడు నడరు చుంజెదరు ఎబెడారము "లేక యిసుక బయళ్ష్ళ తిరుగు నిరంత యాాతికు లట్టవాథు (వజల యంగీకృతి వై నాళ నొనరు అఖి లేశ్వరు ననుగహంబు వారలకు తృ గా వర్షించు నిది వాలుగా చె (చజల కంటిం కనబడ బోకు (పియు ఎ

తోట] తృతీయాధ్యాయము 239 కుట్లబొంతకు లోన గహాఢంబుగాగ జున్నారు ధరియింవ "రన్నడువారు ఫలగుచ్భుముల నిండి వందిటినీడ లిచ్చు (దాయాలత కీ నవారు మనవలె పావకర్యముల గావించి యంగీలకును నీలిరంగు వేయింవ రంబుధిపొలె కోవార్పు లైవారు నోట [కక్క-రు మెళ్లు నుదగుదబ్బలను "కాయము పోషింవగడగ రిన్నడును (వతిమూర్హినుండదు వరిశుద్ధనూత్మ పాదుషా విలువడు (వతిబానిసీని (వతిచింపి బూంతలో భవ్యుండు లేడు మంచుమంపురుల్నై వుంచి ముత్యంబు లైన గవ్వలవోల్కి- నంగళ్లునిండు ఆటదొమ్మరులట్టు లర కాళ్ళ (కింద మరగాళ్లు బంధించి తిరుగంగబోరు

అ ఎుసిటు నడువ శక్యంబుగాకుంట

దై వరహన్య సౌధంబున నఖులు వరియొక్క- (గుక్కెడు శీధువునాని కడవటి తూర్యంబు కడలొత్తుడాక

కె వెక్కి నిరతంయబుక న్ను మోాడ్చెదరు వాలు భూపినగాని భయమునొాందక యె

240 కవికోకిల (గంథావళి పండ్డ మైక్యాశ మరలింవరా గురినుండి వైరాగ్యమును (పేవు వ్తిల్లుచుండు అద్దంబురాయ టై ఇతి విరోధమున

'సేయసుని నిరాకరించిన

నముర్‌ఖండు యుంవతి

(వధిత సమర్‌ ఖండు వట్టణంబందు నొశనికి (వయసియుండె చక్కవిది నుడులకు మారుగా కోటకల్క_.౦డ యతివకున్న దటంచు ననవచ్చునివు తరణి సౌందర్యంబు తదశికిం గుదువ పెట్టినట్టుల మూరి విన్నాణమొదవె షోకు నొయ్యారంబుచూవ పుణ్యాత్న్ము భక్తి పునాది కంవము నొంది నడలు 'రామణీయకము వరాకాష్ట్రముక్షై టెవనకౌాదణ్యము తనకున్నదంచు తెలుపు లాంఛనమన నెలత యొప్పారు విహరికీచుచుండిన వెలది రూవంబు సంది కన్లవ లనునరిం చెడిని వలపుకాం[డ్ర యెడంద (పాణములుగూడ ఆబోటి బలిపీరి నర్చించినావ ఒక్క (వణయబద్దుడోర చూపులను

తోట తృతీయాధ్యాయము 2శ1 కడుర హన్యముగ తకా్గాంచుచునుండ కని వెట్టి చెలి యిట్లు ఘర్షించి వల్కెా ఎంతకాలము నన్ను నిటువెంటనంటి తిరగ7దవోయి నీ వెడగవోయేమొ నీవలబడు పిట్ట నేను గానంచు మరియొకమారునిక మత్ప్సమిావమున గాంచెదనేని సీగళము నిర్ణయత ఖండించు రిపునట్టు కరవాలుపుని ఒకడిల్లు వచియించె ఓయి నీవిపుడు సాంతచారినిపొము శ సులభగాదదియు ఇంతకంశును సాధ్య నేకాంత నైన అనుకూల వరచుకొ మ్శుది సకు మేల సీకోర్కె. ఫలియింవ దీకాంతతోడ పొాదయాశ్నకె (పాణమెట్టి దుర్షతికి పాల్చడకుండుత వర మేశు కృవను అఆహాచ్చరింపుల నతిమోహితుండు అలించి లోనుండి యాతనాపూర్ష్మ వరిచేవనముగొల్పి వఠ్కె- నీరీతి మరణ ఖడ్డపు (వేటు శెరలి నాశవము ద మ్ము నెల్తుటిలోన దొరలింపనిమ్ము (వజలొక వేళ నావార్త బెల్బ్చెదరు కాంత ఖడ్డంబుచే ఖండించ వీని

2శ్త2 కవికోకిల [గంథావళి పండ్డ అని శ్మతువులు మ్మితులందరు వినగ మోహిని ఏధిదుము ను ఏడి చనగ పృాదయనోచరము గా బె యుపాయంటు అన్యాయముగ నాదు యశము పోగాట్ట వద్దని చెవ్చుము వనితతో నీవు ఓయి యహాంకారి యూరక నిన్ను అనుతావమందుమ యని వెప్పె దీవు ఈమాట వల్కి.న హేతువ్రు వలన నొగి నీవె యను తావమొందిన మేలు సభియేమి చేసిన తమియింపు నన్ను ఎదన్మెతుకోరిన నదియు సమ్ముతమె వతి రాథతి పిరహాగ్ని (శాగుచుంజెదను (పొద్దుపొడిచినయంతి పొలతి త్తావి వ్యాఎంచి తవ్వమా (పాణంబుగాచు ఈనాడు (వీయురాలి యింటిమార్షమున కాయంబు విడనాడ గలుగుదునేని అంత్యదినంబున నతివ చెంగటనె నాబెదను గుడారు నమ్ముకంబుగను సాధ్యమౌానంత కీసంగర నుందు 'వెన్నిచ్చి వెడలకు విటతాటనముగ ఎలన (పేమ దహించియుండియును వరమ భక్తుడు సాది (బతికియున్నాడు

తోట తృతీయాధ్యాయము ౨4తి (పేముతత్పరుల బలిదానము వురణవరలును అదృష్టమని యంచుట ఒక్కడు నీర్వట్టి యోన్చకో లేక అనువులు 'ేవుని కర్పించువేళ వచియించె న్మిల వాతునీరమున ఆర వ ళ జం వడిచచ్చు సుకృతియే వరమ పహృాృష్టుండు బుద్ధిబలము లేని పురుషుడొక్క_ండు అనె నిబఖ్టు చావు నీకానన్న మాట 'వెదవులు తడిసిన బీటలె త్తినను ఒకటియ్‌గా-బె (వయోజన మేమి అనవిని తృషి.తుండు వినివె నీరీతి (వ్రీయమైన (వాొణంబు వెడలించు కొరకు తుదకు నానోటిని కోయ బిందువుల తడవలేనే వెల్లు దప్పిగొన్న తడు వడు నగాధ జల్మవవాహంబునందు ఎలన చక్క_గా సెరుగు నతండు దప్పి తీరిన వెన్క. తామున్లునంచు (పియుడ వేరి న న్యాపేయసి కొంగు వటుము (పాగాంబు లియిమ్మ యనిన ళు తీసికొమ్మ యటంచు తెఎయపు మూ ఛెలిక ఆ తు౯ణ౦బున నీవు నాకసుఖంబు

2డీ కవికోకిల [గంథావళి ప౦ంగ్ష ననుచవించెద 'వేలయని యంద వేని అస్ధతి నరకంబు నతక రించితివి ఛాన్యంబు చుడు తరుణంబునంద కృషికుల డెందంబు కీడ్చాటునొందు వంట ఎద్ధంటై న వదినాళ్ల వాటు నిశ్చింయై. సుఖనిద్ర చెంచెదకు ఆ (వయసుల నమూజాంచపరమందడు ఎవ్వడంత్యావృ త్తి నెరిగి ప్యాతంబు శై కొనునో వాని కాంత సిద్ధించు ఫకీరులయోర్చ్వు పట్టుదల భాగ్యవంతులవంటి ఫ -న్ల పావా వంటి భిత్సుకులునా ఫంధ నెరుంగు భక్తుల కధ లెల్ల వచియింవగలను ముది బిచ్చగాడొక్క- యుదయంబున -దు భికూటనమునకు వెడలి ముదు చ్యారంబుకడనిల్చి వాంఖించె భిత అటనొక్క_డు వచించె ఆమందిరమున ఎవరు లేశేరైన నిచ్చివంపుటకు ఇచ్చోట నిలువకు మెంత ణగ్జిడివి అనవిని యాచకుండనియె సక్టైన ఈగ్భహంబెవరిది యిందున్న వారు

తోట] తృతీయాధ్యాయము 245 వరుల యవస్థపై_ కఠళలణింవబోళఠె అనవిని యచటి వాడసియ నోంెత్త కుండుమోా యీ [వశ్న యుచితంబుగాదు మ దిర యజవూాని మనకు నెల్లరకు నర్వన్వతంగతుడా" స్వామియం చెరుగు లోసి దివంబును వైసి తోరణము కని బిచ్చగాడంత కటకటవడుచు "వేడి ఇదలోనుండి వెలికూర్చి కూయి యిట్లు నె దీనుడై నెంత శోభ్యంబు ఇటనుండి మరెయొక యెడకు నేగంగ వడసి యా ద్యారంబు భగ్నాశతోడ తిరిగి చెడ ఎట యొంత తీరని యార్తి ఎ గొంబెనేనియు నింత యాచించి పాతమనోరధుడ నై యతిగాంచ లేదు మొదట నే యిీానత్యిమూర్సి ద్వారమున నిలిచి సిగ్గిడినయి “వెలువడ నేల ఇచ్చుట నైననే నెడ తెంపి "బేక యర్ధల పోలిక నంజలివట్టి యాళింతు నే ళూన్వహాస్తుడనగుచు మరలిరానను సవ్య మెరుగుద. "నేను వినియుంటి బిచ్చగాడును ఇాక్ట్య_ యీడు నకె మనసీదున నర్థిమైయుండె

246 కవికోకిల (గంథావళి పండ్ణ నని యొక్క రాతిరి నాతసిగుండె జార్చల్యవశమున తటతటలాడె బయకు పునాది యప్పట్టున మృత్యు వంకంబునంగు9ంగు వగిడె చవావమ్మై వ్ర) మ్యేషంబున దివ్వెవట్టేయొకండు పరికించి యతనిలో పాణ లేశంబు పాొద్డుటి దీవంబు పోలికనుండ నెలుగెత్సి సంతోష కలితుజె వల,

జాతు న. వరమకృపామయు వాకిటన్నిలచి తలుపువజ్హిస ఏడు తమయంత నవియు విన లేదు రనవాది విసినూ లెననుచ్చు మార్చవచ్చును "రాగి మంచి ఏఎంగాఠు గా నొక్క నాడసి క నకంబునెంతొ వనికిమూలినధూళి వడ వేసినారు వస్తు లంనొనుటక బంగార మొద పాం వల్ల ఛభమేలి విణయం ఎుుకంశు ప్రియమైన ెనాని విలువంగ గ ఎవ న్‌ు ఎ పహృాదయావహోారిణి యెదకష పెట ర్మ “వగొ*రగంజని వెదం “పించు చిటవముటలాజెకు చెలువ మోపహామున చిత్త నంతోపంబు ెరచుక్‌ బోకు

తోట తృతీయాధ్యాయము 247 "వేరు వ్రేయసి రూవనీరము చల్లి మొదటి వేమార్నిసి 'మొదలంటనాన్చ రామణీయకమున వివమతోసాటి కాకున్న కొంచెము కష్టంబునైపు మరల దీనినివీడ మర్యాదకాదు అదిలేక జరు'సనటంచు దోచినను ఎవ ₹వైని నెడంద నెడ పెట్టవచ్చు

యుథార్థభక్తుడు దౌ ర్దన్యమువలన వెనుతిరుగడు

రాత్రియంతయు జాగరంబుగావించి పొద్దున వక్కీ-రు పుణ్య వింతనుడు ప్రొర్థింవ సంజలివ్టై "బేవ్రనకు ఆకనంబుననుండి యారని విని వజెనొక్క- వాక్యంబు వ్యర్థుండవీవు నీదారిపొవ్వ్మింక "లేదు లాభంబు అఖిలేశు వా=ంట నంగికృతంబు

కాదు సీప్రొర్థన "కారియవడుచు నిలువుము. లేకున్న తొలగు భంగమున ఇంకొక గాగాతొయు న్ని 'లేకడచె నశ్వేశు భక్తిని నంకీర్తనముల శిష్యుడొక్క-డు వాసస్థితి కని వెట్టి

ల248 కవికోకిల (గంథావళి వండ యిజ్లు నె గసరుబేవ యింక నాతస్టు వాకిలీ బంగెంవబడుట వ్యర్థముగ యత్నింవ నీేశేమియగు నింతకంకు కనుల జెంపులజాలు కారుచున్నట్లు "బావ్బబిందునవులను వర్షి ంచియతడు అర్హ చిత్తుండయి యసనియె కళమూర వాగల నాతండు లాగిె )౦పినను అంక వన్నెయపట్ట హాన్తంబువదల ఈమార్ల్గమునకన్న నింకొక్క_ వంధ నోచరమగునేని కూ9ఏ భంగమున వనరక కమ్మరి వచ్చియేయుందు అగర్థియొక్కె-డను భగ్నాశుడై మరల నింకొక్క_ యొడ కేగ నేమిలోవంబు నాకు నీఏధిలో నడచాటయుండ దనివింటి వేరొక్క యధ్య మెచ్చటను గనరాచె యనియూర్చి కాతరవడుచు భూమివై తలమోపి పొ'పలుచునుండ తనయంత రాత్మకు వినబ డెన్సి నీకు వివేకంబు "లేకయుండియును అంగీకృతంబుని యర్థన యేల యనగ నాకంచశును నాశ్యయస్థాన మిం శేదిలేదని మొవగట కతన

తోట తృతీయాధ్యాయము 2శ9ి కుమారునకు తర్మడి నీతిబోధ వడుక పేళన మాజు వరియింవ కుండ కన్ను మోడ్చిన ప్యుతు గని నిషాపూరి యేమి ఇివ్పెనొ దాని నెరిగి యున్నా వె వ్మ్యవయత్నము "లేక యెవ్వాడు ఫలము గనునని యాశింవ గంఎవె కుమూర యవలు వంటను గోయ నడుగున నిల్చు అది యుండి యస్థితి యట్లు నిష్ఫృలము అనిశంబు లాభంబు నాశింపు నష్ట ళయమున జ్యాగ త్త వడి (వవల్షింపు కలిగెడు నష్టము క్‌ి 'పెట్టనతడు దురదృష్ట వంతుడైై తుదకు దు ఖంచు ఎవని విడొరంంగనుం దుస్పహమెో వాని దౌర్హన్యవ-౨ నోర్చుకొనుము జ కొ త్త కోడలు వచ్చి యత్తగారింట కోడం[టికము సేయు కొలది కాలమున మమత సుంతయు లేని మగని గురించి వృద్దుడౌ మామ ళో ఖర్యాదు వేనె

250 కవికోకిల (గంథావళి పండ కొడుకు కుటుంబపు నడవడి మూరు నమ్ముతెంవకుకు నానర్వ "కాలంబు గడుపుడాన నెడంద కారియతోడ నానపహా వాసినుల్‌ నారు లీయింట నావలె పృాదయార్తి నపయుట గాంచ (స్ర్రీలును పురుషులు స్నేహబంధమున ఇశాదములో రెండు వమూలు వోలె కలసియు మెలసి సుఖంబుండు వారు ఇంతక కాలంబయ్యె 'నెన్వుడు గాసి భర్త నామోమును వలపునం జూచి

చిదు నవ్వు నవ్పడు చెలిమి గోరండు ఈ మూట లనువిని వృద్ధ మూతులుడు అతుల వాక్చతురుడు ననుభవ శాలి "ఇెలివితో ఎంపుగా వలి జవాబు అతడు సుందరుడని యనుకొందు వేని వాని చార్టన్యంబు ఇూాన సైరించు ఒకనికి విముఖ-వై యుండిన నీవు

అట్టి మరొక్కని నార్జించ వరకు వాని విడుచుట యొంతొ వంత చేకూర్చు ఎల యొక్కనితోడ నెదురొడ్డి నిలువ అతడల్ల సిస్థితి యతురంబులను

కలము గీతను వెట్టి దొలగింప గలడు

తోట తృతీయాధ్యాయము లైన్స్‌ చానినవలె నీవు వరమెశునాబజ్ఞ శిరసావహీంపుము (ైేయంబు గల్లు ఆఅటె వేరొక స్వామి నరయలే విందు వ. బానిస కృతజ్ఞత జా నాహృదయం బొక్క-నాడు గులాము వయి దయార్ష్రంచాయె స్వామి యవ్వాని నింకొక్క-నికి వ్మికయింశెడు "వేళ బానిన యిట్ల నె ఛభావపూర్జ్మి ముగ నావంటి చాసులందరొ మిమ్ము కొలువ వత్తురు "కాని మావంటి నజ్జనుడు స్వామి నాకన్యుడు (పా_ప్తింవబోడు 'స్ప్నేహితంని దర్శనము వ్యాధి బాధకంటె వేలనితలచుట -జీవదూత మొగ౦బు తీరు తియ్యంబు యొక్క- డుంజెను హృృద్ధర్తోకర ఇదాళ్లనవనిన్న సక్వు విధంబున చక టం పోకు " 1 చీ0 8 ప్యాదయ తతులగూష్మై ఇమేమైనగండు తనకం 8 మాహాంబు ల్లి ఈషోష్యున్లుూ

252 కవికోకిల (గ్రంధావళి పండ్హ తిక చిత్తుంకును విచేశ యా కుడు వాలి వాలి ఇస్టుల తనకధ నెరిగించె నాగు అవెజ్జుని నాయంత రంగంబు కొంత కాలము తగుల్కొ_ని యుండజె వ్రీతి 'కమ్ముం నతడున”* గనరాడటంచు వ్యాధి శమించుఎ వాంథింవళ*ంటి ఎందర (వాజ్హల నెంద ఈఅదచతుం ఖా థి వలపు ఎచ్చి యొన ర్బె బలవానుఎట్లు వెరి వివేకము పీనులకా నులుము 'తెలిఏ (వభావంబు తల యెొత్తబోదు ౬. అడి జల్లి తెలివిపై వలవు (పభతత్వము నొ క్కడు శేనరివోడించు కోర్కా అంపహూంబు వానిని చేనోళ్ల నదిమి వట్టిన యవ్వుడు వాని ముంజేయి లు బ ము తగనటంచు తెలిసి నాతనిం (ల ఇట్టనె నొాళ్ళండు ఎలయి త్తరిని వడతిపోలిక వ్వ్‌ వవ్వళించితివి ఇనువముస్టిని నెత్తి యెడ లేక మొత్తు కీడ్చడి యారండ (క్రింద నేయుండి మన్ముస్ట్వి వాలదు మత్తసింహమును

తోట తృతీయాథధార్థయము 2538 అటుపోఎయిలగూల్చ ననెననివింటి రాళ్ల వివేకంయి (వణయ చగుడంవ బలముస్ట్వి వింపహాము వటివు యి స్రుండు (వజవిదారెం చెడు వంచఛచాననంబు చేతిలో నొక-ండు చిక్క-న వేళ నినువ ముంజేయున్న నేమిలాభంబు (యేమ విచ్చిల్ల వివేకంఎటమాట నింక వస్తాపింవ శీలన బంతి కొట్టిన మొడ శేగు కొలకు లొంగి

(ప్రేయసి దృష్పిలో

[(మయుని యోగ్యత మున్ను చిన్నాయన ముద్దుకూతునకు "వెదనాన్న సుతునకు 'వెండిలి జరిగె ఇరువురి ఫాలముల్‌ పురుడించె రవిని వారలభిరువురు గొవృవంశంబువారు అనందకరవముయ్యు నతివకు వెండ్లి మగనికి "జ్వేషంబు "తెగడిక హాచ్చె మూట మంచఛచితనంబు వమానమర్యాద లచ్చర యందంబు నెచ్చెలికుండె గోడవంకకు [తివూకొను భార్త మొగము తొడవుఎి కై సేయు వడతి ముచ్చటగ

2ర్రత్స కవికోకిల (గంథావళి పండ తనచావుక్తై వాడు టైవంబు వేడు ఆగామ వృద్ధులు నతని రావించి ఉవవిష్షుజేసి కార్యో క్వ లిట్లనిరి

అ చానపైై నీకు నర్శిలిలేదు

కాన శుల్కధనంబు కాంత అనిమ్ము భర్త వక్కుననవ్వి వారికిట్లనియె వడతి వైవాహిక బంధంబు మరం కడచీయ నూరుమేకల ఎచ్చుకొనుట కరము దుర్ధృట మైన కార్యంబు కాద నోతుల చర్శంబు (గొచ్చి యానాతి యిట్లు నె నేనిం స్మవియు వని 'యోరుపు వహీయించి యుండపఏీఠాన వలపు విశ్వానము భార్యనంగతిని వదలిన వానితో వనిరుమి యింక కడునమ్ముతించిన కాదన్న నొగశు నిర్బంధ పెట్టిన నెనరు చూవెదను నూరు మేకలగాదు నూక్షువేలైన (వియుని మోమునుూూంచ ఏ ఎలేశన్న ఆయా స్లితో నాకు నక్కరయేమి నీవు (పేయసితోడ నిరతతత్పరడ వగుట కేమున్నది అడిగదవేని సత్యంబు ఇప్పెద చానయేనీకు

తోట అద్య తియాధ్యైయెము తెలప్ట్ర్‌ క్ర హృదయ సౌఖ్యంబుల ముదము *గో నొనగు స్‌గ న్వార్గ్యయొ "లేక సరయూ కూవచీబొ వాంఛితంభని (వాని వలపు పిచ్చా త్తి యున్న సన్నేహితునకు నొక్కండు వాకు (వత్యుత్తరంబుగ శతాని స్‌రళ్‌ అఆబహషయంబుల నడుగకు నన్ను అతివశేదో (ప్రియళిబొ య 'బెనాకు (ప్రియము లలి పైని వుజూ ను (సేవు మజ్నూనుకా నొకేోమనుజుండు వల్కె- ఓ యదృష్ట్రవద్తుడాటాయు 'సద్దనుడ వ్‌మి తటస్థించె 'నేండ్లు పూండ్హయ్య పాయ తెగవారిని, నరయంగ రావు; లెలివై వలపిచ్చి మాలెకో యెడనూ తలపులు మారకో తలగెనొ వాంఛ ఈమాటలకా విని యెదపుండు తార సావము మజ్న్యూనము వలవించి అుడ్చ యిట్ల నె ఓయయ్య? మయలనామాట? ఇంతకుముం బె నాభొద శింత చిక్కి కసికాట్లువడె నిన్చు కనికరించక యొ చౌడు చళ్లెద వేల తతి చుంట లెత్త ఇటకు దూరంజాట యీమి 'ద్రత్యయము

256 కవికోకిల (గంథావళి [పండ్ల నపహానంబునకు వలునార్లు దూరమున నుంట తటస్థించు నొకని యక్క_-రను అనవిని యాతండు ననియె నజ్జనుడ యీవైన వా రలు నింతిలై రికి చెప్పివంవెదవేని ఎవ్వము నా ఈవ్వార్త 'వ్రియురాలి యడ తెల్పబోకు జాలియాగా బె యానఖయున్న చోట ఊరక నాపేరు నుచ్చరించినను

అయాజుపైని సుల్తాను

మహవ్లుదు (పీతి

అయ్యాజు కేమియు నందంబుచేవు అయిన నక్క_-జవః య్యు నతిని సుల్తాను గజనీమహామ్ముదు కడు(వ్రీతిగనుట "తావిరంగునులేక తరలు గులాబి వయిని బుల్చులి యానవడుకెొంతవింత అని పాహి దోవంబు నరసి నొక్కండు ఎవ్వడో పాదుషా కీవార్త ెలివె తనలోన సీమాట తరచి తర్కించి అక్క-నవడి యిట్టులనియె సులాను ఓయి యయూజుడై నున్న నృావ్రీతి వాసి నద్వ్వర్తన వలన గల్గిన బె

తోట] తృతీయాధ్యాయము 257 "చేపాసౌస్టవమును తీర తియ్యముల వలనగా దిదియెంత వ్యర్థి చింతనము ఒకనాడు వినియుంటి నొంజకు తండంబు వరునగా లోయలో నిరుకమూర్లమున నడుచుచుండగ క్‌ ల్లివడె నొక్కటందు డానివై నున్న ముత్యముల ఉటికయు నగలి చెల్లా చెనదరయ్యె సామ్మగి సుల్తాను నదియెల్ల చూచి దోవిడికి నాజ్ఞ యిచ్చినయస్తు హాన్తంబు విసరి అచ్చోట నుండి హయంబువై నెక్క- -“వీగంబుగా స్వారి "వెడల నెచ్చటికొ వగడాయి ముత్యాలు వడియున్న నోటి కాశ్వికులును భటులందలరు చేరి 3న్నృగ్న చిత్వలై తిహా3హా వడిరి తక్కనవారు ముత్కొాల నార్జించు తగులంబు లోనుండ ధరణీశు వెంట రకకు డొక్క_ండు రాడు నురొకజె

యయ్యాజు పూహికి ననుయాయి యయ్యు నులాను వెనుచక్క- చూచి యిట్లనియె ప్రయమిత్రమా. నీకు వెల్లు దోబిడిని ఎమి దొరశే చెప్పె. నేమియులేదు "వెడలు మిమ్మును చూచి వెంట వచ్చితిని

తైక్ర8ి శవికోకిళ న్నక భావళి వడ్ల తమి సేనంవర్థపింకుడ్రస్రముణంయిడ్యేజోకాజట్‌ "శేని సమోవవ్నర్షివి భైన నీవు కీ రృలారాధనప్తూటంగీ గాంఛనున్న పాదుహోవేభ-న్రవజ్ఞ- వేయకుకు? యత ల్రీశ్యరుని దవ్చ_నాయీశున్తుండి 'యేయనుగ్రపూమును. నిచ్చ నై లేర చైవ మార్జంజ్రును దప్పినట్లగును _ దృష్టి న్మ్‌ఫ్రియున్‌ భాతృత్వంబు-నం బె - స క్తమైభున్న 'నీన్వక మె.2మా చెధవు వాని విచ్హారంచ్నె, వట్టదు న్‌ అత్యాళత్లో వాయి యకనవరత ంబు_ "తెర చుకోనున్న ంతవర కంతరంగ కర్ణంబులకు వీనగాదు నదృశ్య తలమునుండి రవాన్యములు కొన్ని యేని నత్యమలంక, అతాసెధ్రంబుబోలు అంద్భుదుమ్మూను రేపు నాళ -కామంబు కావిరిషాళులు కడఅం కొన్న పూకు కన్నుబ్లుండియుగూడ గాంచసాధ్యంబం గాద్తన్న్య నంగత్సి గనలేబె నీవు మహినుపాదండు జ డు విధివళంబున నేను -వృద్ధువూక్క-ం

తోట తృతీయాధ్యాయము 259 ఫార్యాంబి లోనుండి నళ్చిమ బేశ మున నొ క్య_నది తీరమునకు నేగితిమి నాచేత దిర ముంజడె నావికుంజెరిగి యిమ్ముని ననుపోత మె-ంచుకొనియె పావము వృద్ధుని వడ వెక్క- నీదు నపహావాసి గతికి నాస్వాంతంబు పొక్క కనుల నిండుగా (కమ్మె కన్నీరు నాయేడ్చు చూచి యానంద చిత్వండు వకవక్‌ నగి యుష్లు వలిశె మ్మ్‌తండ ఆర్హి నాకయి నీవు ననుభవింవకుము (సాజ్ఞిడ వీవు సీవడచ నెవ్వండు గట్టు చేద్చనొ వాజె కడచేద్చు నన్ను వమాలిమికాం్మడు ధూమంపు వేగమున వడవ పోనడిఎరి వారు న్నా్తికులు జెవ ఛీతిని కూడ తలవని వారు నీటివై మడిచావన నెరయంగ వరచి చానివై గూడ్చుండె తవసి సత్తముడు న్వ్యవ్నమో "లేక నాభావ చిక్రంబా అని తలపోసితి ఆత మై కంటి ఆశ్చర్యమున నాగు నార్మాతి యంత

260 ళవికోకిత (గంథావళి [పండ్ల నిద్దుర వట్టదు (పొద్దున నన్ను కని వృ డిట్లనె కమసీయభావ యక్కా_జ మందిలే యందుకు న్‌వ్రు వడవ నింబెచ్చే దేవుడు నన్ను బెచ్చె అఖిలంబు త్యజియించి యలరు ఫకర్లు నీటిని నివూను జడాటి ఫోగలరు అనుమాట నమ్మబో రదములతా కవట భక్తులు తనబిడ్డ వహ్నిత_త్త్వంటె 'యొరుగ కుండిన నాడు వపెరివుుతో వాని కాంచి కాపాడ చే కని పెట్టి తల్లి 'చఊవిెశాాంందాబి తం మున్లియున్న రై థి ళా భక్తుల భారంబు భగవ దర్చితము (కాగు మంటలనుండి కావె కలిలు స్‌లు నద్యావ_ర్ప జూాలంబునుండి (వధితి మూసానావ రత్మించి న్షు అట నీతగాడు నపాయవడంగ బాల శిష్యని కేవి భయము వాటిల్టు దజూ (నవంతి యెంతటి వెడల్పయిన

న్‌.

తడిలేని నేఎపై నడచి పోయినను మురికియా సనోొంగస మరియింక ను

తోట తృతీయాధ్యాయము విర్ర] జలమువై నడ చెడు నద్భక్తుల్టై దృశ్య (పపంచముయొక్క అస్థిరత ఇలవివేకులమార్ల మెంచిచూడంగ (తివూలు” మెలికలు తవ్చలేవొకటి వపరమభక్కులు భఛభగవంతుడుతవ్చ అంతయు నశ్వరమని తలం చెదరు ఇది సత్య సంవేది కెరిగింపవచ్చు కాని వండితులిట్లు గా తుద నెరను అన్ష్హైన భూమియు నాకాశ మేమి (వజలు మృగంబులు వత్తులు "నేమి ఓయి వివేకి సీవొవ్చగు (వళ్న యడిగినాడవు బదులాడినమాట స్‌ు సమ్ముత మేని నేవిన్నవింతు కొండ అడారులు కూపారమంబ రము మానవులు నవ్చరి (స్రీలు "దేవ దూతలు దయ్యాలు తుదకు నర్వంబు న న్వేశునకు (క్రింది స్థల మా[క్రమించు ఆతని స్థితిచేత నంతయు థ్థీము కలోలములు *ేగి కడలి నీకంటి కగవడు మహిత మై యత్యంతశ్షి కదలు నత్యున్నతి గగన చకంబు

262 కవికోకిల (గంథావళి ప౦డ్ణ ౯ ని లాకికులెల్లు గాంచు శారి జ్ఞానులు నివఎఎచు ఘన రాజ్బమున అది యర్కబెంబమె నా. వంత లేదు స్ప్త్పనముదాలు జంఎబిందువి త "కావు క్షానుల 'రాజ్యక వ్పనయ ౦వ ఉజ్జ్యల ఇర్తితో నొవ్వ సుల్తాను "'వెంాను వెశెత్త ని నకలంబు ల్థతి గర్భుంబునందు నడంగు

పల్సెటూరి బాలుని

లోకజ్ఞాన శూన్యత (గామ నర్దారియు గడుసరి కొడుకు హోవాసై న్యమ మధ్య చనిరొక్క నాడు 'వెండిక 'స్టైలవారి "వె రహస్తులను వరశుపాణుల మేలి వట్టుటంగీల వారల నడుమున వండి జల్తూరు వట్టలు కట్టిన పార్శ శ్రవర్వులను వేటకాండ్రను య ద్ధపీ*ల నాణ తూరభారుల దోర్చలాత్మకుల నాలుండు వెరగంది వరిక5ంచుచుంటజె ఒకడు చీనావస్టు టుడుపు ధరిం2 మరియొక్క-డు నృపాల మకుటం బడాల్చె

తోట ]] తృతీయాధ్యాయము 263

వంత త క చాలుడిచ్చటి _సాభవంబు వైభవము గని తండి హినత కని మెళ్తై పోలబ్చి మూరి పోయెను తండి మూనన స్ట్‌తియు మొగమున నెత్తురు బొబ్బ లేకుండె భయయొుంది యొకభాటు వట్టునకరి ౫ తనయాడిట్లు నె ఏమితం[డి నీవైన (గాముంబునకు పెద్దగా వె నేతృత్వ ముందు గెౌెరవనీయు లఅలందరయందు మేటివి యేమయ్యు మోచి తృమంమ జీవితంబున అళ చశేదించుకొనగ పాదుపా యన్న-త భయకంవనంబు కలుగ నేలకొ తుంగగాలికి నట్లు అనపిని నర్హారి యాజనకుండు తనయుని కుల తగ చెప్పె నిజమె నీవన్న య ఘ్రైల నేపాలకుడ నె మైన (గానుములోన నేను నున్నపుడె తజ్రారవము నాకు దక్కును గాని పాదుపూ యొదు టికి వచ్చితి మన్న ఇఛావంబె ఇెద్దల భయ పెట్టు చుండు ఓర 'బాలిశఘుడ సీవూరిలో నుంట లోక మెరుగమి నీలోసీవు గొవ్చ వదవి నీకున్నట్టు భావించినావు

2గ్రక్తీ కవికోకిల (గంథావళి ప౦త్హ్ర వక్తలు వచియించు వలుకు లన్నిటికి సాది వాకములలో సాదృశ్యముండు మిణుగురు పురువు ఉద్యానముల బీళ్లు నొకవేళ నీవు గాంచి యుందును దీవ కలికల పోల్కి ఖదో్యోతములు ర్యాతి కాంతిల్లుచుండ మినుకు మినుక్కును మిణ్జురుంబురువ వగ లేలకో నీవు బయటికిరావు అని యొక్క_ డడిగెను అగ్ని కీటకము మృ త్తి కాజాతంబు మిడుగురు నోట నెట్టి (వత్యుత్తర మిచ్చెనో మాడు "రేయుంబవళ్లు చరింకునె దారి అయిన న్మావభయంత యకర్కు_ని ముందు అతబల్‌ సాదు బికాజంగీని దీవించిన ఫకిరు సీదు గోరీవై ని నిరత మిశ్వరుడు కరుణామృతంబును గురిపించు గాక అని సాదు జంగీని ఆశీర్వదించె నొక పుణ్య శాలి రాజుచిత మర్యాద నర్థ మంగీనిచ్చి యతని 'యోగ్యతకు

తొట తృతీయాధ్యాయము 265

తగగారపించి యాదరణంబువూ వె

వాలు బేవుడ టన్న న్వర్జామరముల అంగివా జరికుటునందు 'ాన్సింవ

రా లు

ఉన్నత్తుడై వయినున్న యంగీని చీలిక ఉజలికల్‌ చేని ఫకీరు

నంవోభ తావంబు స్వాంతంబు నేర్ప కదలి యెొడారి నూర్గము వన్సై నతడ. మరు బేశవాసులమధ్య నొక్కండు ఇట్లనె మిత్రుడా యేమిచూచితివి సీతీదుమారిన రీతి కన్నట్టు మొదట నీవు ధరితతి మూడు మాడలుగ ముదుపెటితివి ఏమో కాని తుదకు

౮6 ర

"కాలిమడివు (తివ్చగా నక్క లేమి అనవిని పహాసియించి యాతడిట్లనియె మొదట నాళా భయంబుల 'చేవావలి గాలికి తుంగ్లు కంఎంచుచుం జె

వాలు ేవుడ టన్న నంచబేశ గురుత ఎట్టి వస్తు వుగాని యెవ్వ్యాడుగాని తుదకు నాదృష్టికి తోచుట లేదు

కరర కవికోకిల (గంథావళి వ౦ండ్ర అంతయ.౨ దైవెచ్చ మును శ్యామ దేశంబు ననునొక్క_ వట్న ముందు గగ్గోలుగా నరచిరి వజలు వృద నజ్దనుని గారించి కొంపోవ ధట కాలు సేతులకు శృంఖలములం దొడుసు నపుడాతడన్న వాక్యములు నా ఇెవుల నేడ ట్దెల (వతిధ్వనించు నివ్వూడును పాహ్‌ీ పురికొల్చి సంజ్ఞను "చేయకున్న నొ రుడంత సాహనమూని (ముచ్చిలునె అని యిట్లువచియిం చె నాతడు మున్ను నానెయ్యు జెసొల్చ నావై కీవచ్చు వాడు శ్మత్రువె మొన వరవా మిత్రంబె న్‌కు గొవ్ఫతనంబు నెగడి యండుటయు కాక భంగము ఫైద కలుగుట గూడ ఇదెవేచ్చయంచునే తలకు నర్యంబు తికావమధము వెళ్తా తినిపించె ననుచు వ్యాథి కొనము భయవడకు వివే! "న ద్యుజేమిచ్చిన వదనంబోకు ర్లు నో అతని కంజశును రోని యతివేత్త గాదు

తొటి తృతీయాధ్యాయము 267 వుణ్య్వాత్ముడైన ప్రైయసుడు వలుయాతనలు వడ్డవాని చే చిక్క నొకనిజెందము నాదు మల్లంబువగిది అతడు వివేకి ఇాస్త్రార్థకోవిదడు అసి తలంచిరి వెన్నం నాతడున్థుత్తు డనుచు మోా్రగించిరి యంతడటకొడమ్ర మితు౦లచే దిను మెడగలీతాలు ఫాలంబుమేక స్నో బయటిశింజూపు తలలోని యూహ ఎకలగి యాదలను కర 'బెబ్బలనోర్వ గలయన్టుచేనె నఖుసికై వహియించు శతు9వీడసము "వరవక నెయ్యుండు విషమునిచ్చినను అదియు నమృతమట్టులతనికిందోచు చెలికాండఏనిందలు "ెవిసోకకుండు చారి నిర్శగ్నుడౌ వాడె ట్రలెదగు వై నివర్షి ౦చెడు వానజల్లులను ఎడదకుదుటనురాయి నడిభగ్న మైన వాని శేమిఛభయంబు వరువుభంగంబు వ్ర)ిజల దర్పణమున వితిఫలించినను అచ్చరవంటి రమ్యూకృతిదాల్చి యొక 'ేయి స్పెతాను నొతె శౌగిటను

268 కవికోకిల (గంథావళి పంష్ష అవెషియ.వకుని నంవవాాస్టుటగు అతడు నమాజువేయను శందనాపె ఈ రహాన్యుము మిత్రు లెవ్వరు సనం కమృూచగ్గారి ఒంట వొవ్పడునిఎ ముసి7”నారడ్తు బా యమున ఎ౦చుమె3 చలువరాతయవ న్య ఆ నుట సెలచె

చలినీళ్ళబడి వవ్చు * చ్చెదవేల యనుచు ని వెంచె వాల శ ముడచొ డ అండట యువక౦ండు నెచి యిట్లుసయి. జాగ ఏత సంప . వాలంపుయింక క న్నిరోజు ఎనుండి “వి డునిన్ను నలు వజేసెను వానిపే వె మున చి యోరుపులేని స్థితినున్నవాద నంతడనంబున కాళ్ళసారియేనై స నను వివారింవడు గనుమోయియుంగ "కాలం మఅవంకు చా ఎనవిభరము నాత్మలో వనిత నార్ని ఆ వమున తనువు నతి తోడ నొనరించి శ చే నిర్శలా త్మ్మను నృజియించినట్టి వర మెశ్వరునియాజ్ఞ థారంబు దాల్తు నసినీవు నక్కజమందంగ నేం అతనిశారుణ్య మౌ డార్యఘనతి

తోట తృతీయాధ్యాయము 269

వఏిరతి లేక యనుభవించుచుండియును పుణ్యాత్ముల ఆత్మా నందము

వంణయవంతుడ వేని స్వార్థంబు విడువు అ స్టుగాక సురయి 'తాధ్వంబు నొనుము వర మేశ్వరుడు నిన్ను "వరిముతో మమ్ము చేసిన వెరవక జేషెంచియుండు నాత్మా "దేహము నాశ మెనఎమ్ముటను విత్తుచుట్టును మన్ను వేయకయిన్న -మెలశెత్సి చివుగుల వెలికొత్తబోదు స్వార్ధంబును డి నీయాత్మ విముక్త మైన "దేవుని ప్రేమ నది నంతరించు నిన్ను నివెరుగుంగ “న్ను గన్సడదు స్వకము న్వకిమృ శ్రనుచు న్మరియింతు వేని సొంతయంబు ఏడనా నూత్శుంబు తెలియు వలపు పి చ్చెక్సినవానికి పాట కాని రాగమెకాదు వశువతిశబ్ల ములుకూడ గానమె మోదంబుగొల్పు ఈగలై నను దగ్ధహృదయుని పై ని ఎరకలల్లార్చవు ఎనముందువేని యాగలటాతడు నెడ అెంపిలేక తలనైని చేతు ఎ తాటించు కొనును

270 కవికోకిల (గంథావళి పండ్ల బలవతం వవ లవ

భావంబు "చెదరిన భశ్న చిత్తునకు

స్వర తారతమ్యు విజ్ఞాన "మెట్లు ౦డు వత్మీకూసిన నేడ్చు పక్కరు కలగి గానంబు నావడు గాాయనుం జైన (వపినిమేషము చెవ్రల్‌ (శద్ధగా వినవు దగ్గ చిత్తులు (తావ (ద్రాయొనవంబు జలచ్మక శబ్బంబె చాలు వారంకు ఆనందమయ మైస యనుభూతి గూర్చు భమియింత్రు నలిల చ[క్రంబు మాదిరిగ వృత్త నాట్యంబుల "వేదూమయత నలిలంబుగాడ్డురు జలచ (క్రమట్లు ఎకాంతముననున్న యెడ మెడవట్ట లోనికి కుంతురాలోచన శింము

అనంద తెన్నయు లై ఫ్‌ క్రిలేసి

యడ చింపిచేతుడ 'మెడవట్ట వారు ఎమిగానమటన్న నేమి చెవుదను ఎవడు (శోతయటన్న నెరుగుదునేను వంతత్త్య్వ శిఖరంబు వయినుండి వాని ఖగమువై శెగురంగ కడగియా చేవ దూత సైతము దాని తొడరంగ ఎడలు ఆట పసాటలయందు హాోన్యములందు న్షుని యాన క్తి నబలహౌానం చె

తోట తృతీయాధ్యాయము 27 ఉంది యలోలుఎడు ఎటుగానమెరుగు సుప్పుండు కన్నెత్తు సుఖరావమునకు ఆనందవ త్ర్తాత్ళు డటుమేలుకొనునె పాొద్దుఎ 'తెన్మెరంబూవులు వ్‌రియు బరువుగొడ్డటవీచ్చు నంటకట్టియలు వత్తునానందంబు మది "నెర్రితవము అవసియంతటనుండు నైన నంధుండు దర్పణంబున నేమి దర్శింవగ లడు దొషమారోపింవ దొడరకుముత్తు వలన పిచ్చెత్తిన బక్ష్కునివైని జలఫూర వతితుండు వలునిధంబులుగ కాలు ేతులుతట్టు కాచుకొనంగ ఒంటి నరబ్బివాడుసికొల్పి నంత అది యెంతొ సంతుస్ట్యి నాడుటనీవు కనియుండ లేచె యెొక్కాలమందైన ఒంకెకట్టుల పహార్ష్మ ముత్పాహమెదను నరునకు లేకున్న ఖరయమే యతండు చేణుగానవెమునరించిన కుమారుడు కండచభక్య ర మోవిగల యువకుండు "వేణువు పూరించువిధము "'జెంచదముల మంటల రెల్లోట్లు మండించుచుంజె

272 కవికోకిల (గంథావళి వం ణి వ సమారుతండి) యవ్వానిమై నర చె కుపితు డై పిల్ల నగోవి దహించె ఒకెకజేయి కొవమురుసి యుత్స్పాహభకెత "వేం గానము తండి) ఏనుంంబడియె మొగమున చెమ్ముటబొప్లు జావ్యార నిట్టనె జనకుండు. ఈమూరవపేణు గానంబు నాయన కార్చిచ్చు వెస్పై దె వచింతను పిచ్చిదాకినవారు వూ మైమరపున నృ ్యామండలిలోన చేతుల వాపుచు పాతరలాడు చఅందుకోయది నీకు నెకుకయ చెపుము బంధంబువీడ వ)ివంచంబుతోడ నికవని లేదని యొరిగించున బ్లు చేతులలాషవ జారలె వాడు

గి షో జాలా ఎవనికి చెకా,_ఎసెగురు చెంగులును అత్మలట్టులతోొ చు నాఎవియమితు) ట్‌ నరణ నృత్యము ధర్మానమ్మతంబగును ఈదుటలో సివి పీనుండవంచు నొవ్వుకొందునుగాని యుడుపుయతీయ కాలుసేతులు నంతకంశు తేలికగ సట తాటింవంగ వాట మైయుండు

తోట తృతీయాధ్యాయము 273 శై తవంబును కీ రి గారవంబనెడు కట బొంతను చాల్చుకొనక వరించు

ంం జు బూంత భారంబున మునిగినవాని బలముగిలంబును భగ్న మైవోవు ఐహికనంబంధ మవగుంరనంబు వలె వ్యర్థ మైయుండ బంధముల్‌ నడెల ఐక్యం ఎ నొంబెదవా వ్ర భానమున టక ఉలి జా, వైంనపువత్తిదీపముపై మిడుత వలపు థళలభంబున కఆవండొ నలహానొనం” ఓయి యధముడ సీకోవినయట్లు అర మౌదాని నెయ్యంబు సాధించు వా పహానిలేని వధంబునం కాలె ట్టు దీనంబునకు నీకు తీరని చేమ ఎవ్చటినుండి యింశానృటివరకు మంటలందిరుగ నమందరు గావు భి ర్యంబువలయును తర్య్వాతపోరు అంధమూమీకము సూర్యాతపంబునకు ల చాగియుండును ముష్ట వార్జ్యంబువాని మదుట బలాతొ-ర మెరుగమిగాచె అతడు నీకువివోధియని యొరింగి టిును

వై? శ్హీ కవికోకిల (గంధావళి పండ్హ ఆత్మ మితుడటంచ సంగికరింవ "ఆలివిలోవంబని తెలువంగవలయు అతని కార్యములందు నసువు లర్చింవ మంచిచేసితివని యెంచడు జనులు పుతిక నివు ని భూమిీాశునడుగు బిచ్చగాడు కడింది ఎచ్చి భానముంఎ తలపోయుచుంజెను తన్నులు దినెను రాజులు సుల తాన్లు రమబివై దృష్టి వరపుచుండగ నిన్ను వంటి (యమేయసుని సెటులెక్క సేయు నాయింతులమిన్న నీవంటి నిజపేద 'నెయ్యుని గోష్టి కసి (వేమ మర్యాద గనదనియెం-చు తక్కు వారికి "మెత్తదసము మూపీినను దిక్కుమాలిన నిన్ను ధిక్కృతింగనును ధు ఖాగ్నిలో (కాగి తూలెడు మిడుత ఎమన్నదోవూడు ఎంత యక్క_జము వనచెడి నేకాల ఛభయమేమి నాకు అగ్ని నాయదలోన నలరు నయ్యదియు అల ఖవీలున కల్టులయ్య గులాబి పహృాదయావహ+*రిణి యద చెంగువట్టి కడగి నాయడద యాకర్షింవలేదు "కాని నాయాత్మను గట్టిగా నొడిసి

తోట తృతీయాధ్యాయము 275 వట్టి నెచ్చెలి (పేమ వశలా ఫొనియ సాండంబూా నేను చొరబోను చిచ్చు వలపు పాశములు నాగళము నట్లీ జ్బె ఎంతొ దూరమునుండి యిటు (కాగుచుంటి ఇవమూజే నాయెద యీద్బ్చటకాదు ఇంతినళ౯ వలపుతో నిటుసేయ లేదు యచల సన్ఫాసిని యని చెన్పవచ్చు నతి వదంబుల బడి నమయ వాంభధింకు ఎవరు నిందిం వెదరీ (ేమచింత నా నాశనమునంబి నాకేల కోర్కి అని యొురుంగదునె నేనాత్మ నర్చింవ నకియ జీవించుట నర్వినవ్య్చుతము ఇట్టుఎ విరహాన్ని నెరియ చుంజెదను అదియు నానుదిశెక్కి-నట్టి పాత్రువున (యువి (పేమాగ్ని యాపేయంందాకు

సీకర్ష యగునట్టి నే న్తకత్తియను తిరము నహానుభూతిని గల్లు దాని చేవన్టుమని యెన్ని "లేవలు చెవిని నూరిపోనెదవో యి వోరునొవ్చెళత్త వలపు ఎచ్చె్తిన వానికి నీవు "తెలివి బోధింవకు "తేలు కాటుకు 'నేడ్చువానిని చూచి. ఎడువవద్దు

276 కవికోకిల (గంథావళి పంద అని యువ దేశించినట్టుల నుండు పీతము వాసికి మదిశక్క దటంచు సీవెరుం ఫదువేని సీతిచెన్చకుము కత్లైంబు చేనుండి డుల్లినవాని నడుగరు గుర్వంబు నల్లనందోలు "మోయి గులాము యంచూరక నొరులు

వలపు నివ్చగు నీలివవనంబుబొలు అనునిట్టి చతురో క్రి యా సిందువాదు కథలోన సంతోవ. కలితమైతోచు గాలి నివ్వునుచేర కల'లెగదబ్బు

చితత "వ్రేటులుదిని చ౩రలు 'చ్వేషమున సీవొనర్చిన చెడ్డ నేగాంచినపుడు నన్ను నీవంటి మానవునకు నెదుట నిల్చదు సీశన్న నెవ్చరిమైన వాని నన్వేషించి వ్యర్థంబుగాని యటు కాలముం బుచ్చనాను "లేకున్న సీవంటివానితో నెయ్యంబుసల్బ జీవితలాభంబు చెందవునీవు ధరనహాంభాన్రలు తమవంటివారి గలసి వ రింతుదుగాని స్వేశు మననామృతము తోలి మత్తుతావారు అతిభయంకర మూార్గమందు చరించు

తోం తృతీయాధ్యాయము వ? ఆది నేనీ కార్యమందు వర్తింన (పావంచికాశలు వర్టించినాడ (చేవకూా బలియగు (వీయుడు యధార్థ వంతుడు శంకించువాడు సొంతంబు (చేమించుకొనునట్టి వీరికి మానవుడు మాటున వొంచి యామరణంఎు నన్ను కనురెప్పపాటులో కడ లేర్చగలద అంతకంకును (ేస్టమౌా (వీయురాలి ఇచేతిలో నాముక్తి సిద్ధించు నేని తలాత తవ్చదు తధ్యం ఎ మృతియు గాన నెచ్చెలివల్ల ఇలుగుటం చేసి నంతోవషకర మైన చావునాకదియు నిస్స్పహాయుండ వై సవొక్క నాడు వా ంబు నర్చింవ వలపఫియేయుంట అదిమేలుకా బె నీయసువులు (పాణ వల్లభ వదములంబడి కోలుపోవ

వైనవువత్తి దీపమునకును మిడుతకును జరిగిన సంభొషణము ఒక చచేయి నిద్రవట్టకయుంట నాకు జ్ఞైప్పియున్నది వింటి శలభంబునకుకు "తేనెమెనపున క్తి దివ్వెకుక- జరుగు

278 కవికోకిల (గ్రంథావళి వండ

సరననల్జావంబు శక్యమాకొలది

ఇట్లనె శలభంబు ఎను ఎపేయసుడ అగ్నిలో నుసిషన నదిన్ఫాయమ సను కాని నీకును నేవి కారణంబొదవె కన్నీరు పెట్టంగ (కాగుచుండంగ దీవబిట్లనె ఓయి దీన నఖుండ నుధుర మి(తంబచై స మధువు నన్నుండి చెదరికారుచునుండె మరీను వెడల పర్ష్హాదు కటు దు ఖవహ్నీ వెకొనియె పాలియున్న కపోల పాళులనుండి

(వతి నిమేవము బాప్పువారి జారంగ నిట్లనె దివంబు ఈవేమ వృత్తి నీవని కాదోయి నెగ్గశ క్పుడవె నహానంబు సనిలుచుండు శక్తియు లేదు అవరిపూర్జుండ నివన్నీకీలలను

గని బుద్ధి "నెచ్చెదు కాలికిం ద్వరగ "నేను సిశ్చలముగ నిలుచుందు బేపా మంతయు శిఖలోన నంతమాదాకి (వేమాన్ని కీలస్‌ "లక్కలం గాల్బ అవాదమ_న్తకం ఒంతయుంగాల్బు నన్ను మాడువము యెంతొ సవసినదాన కొంతరా(తి గడచినంత పూబోణి

తోటి తృతీయాధ్యాయను 279 ఉఊ'దె మైనపువత్తి నున్న స్టులుండి వత్ని యీరియు పొగ వై కేస నపుడ అది యిస్ట్రాలనియె ఓయయ్య (ేమకును అంత్యమిన్టులనుండు అ చేమ నేర్వ తిలచెద వేని నెచ్చెలిచేత భావె (పియమగు విరహోగ్ని వేగుటకంకు (వాయినిచే చంనబడిన యవ్వాని గోరివె నీవేల గోడునొం బెదవు అటుగాక యందుకు హార్షింవవలయు అంగీక్చ తుండయ్యె నను కారణమున ైచునుండ వె మైన (వేమచింతలను కడుగుకొనింబోకు కాక యాసాది యటు నైహిశేచ్చల నన్నియు నిడువు తిన యిష్టమును పొంద వెనుదీయబోడు విశ్వాసి వానివై విశిఖముల్‌ రాళ్లు వరులెడ మియ్యక గురిపించుచున్న

జలధి (వయాణంబు నరికాదు నీకు నని చె్చయుంటిని ఆమాట వినక వయనింతువేని న్మీపాణముల్‌ తనువు అడరు తుఫానుకు నర్చించుకొమ్ము

క సజ్జ 1. ర్తి వై 4 భయా (ఇ గ్‌ ల ఏ టో స సు ; సం జా న. స నాన్న వ ణలాహ చ గ. స లిడులా!

అ జర కతి జై ౨౮౦౦వశిలి € ంరి చతుర్ణాధ్యా యము

న [మత వరమ వవ్నితుండ్షు వర మేశ్యరుండు నృజియించి నిన్నుముూా మృ త్తి కతోడ శాన్రన చున్నుట్లు కమ్ము ఉఊాసుండ లోభంబు గెరంబు లోక వీడసము వనివడ్రి యార్జింప వలప బెవ్వనిక్రి నిను వొట్టి సెర్మించె నివ్వు కౌవలద గర్వించి తలమయె త్త నాభాన్ని ఛ్‌ అడకువ (కిందికి నడగెను దుమ్వు శ అనీచవహ్ని గ ర్యాాంకితంజాట దానితో చై కోను తగనృజియించ దీనికో న్ని ్రంచె మానవ (వతం అడకువవలన నౌన్నత్యవం అభాంబు నుండి వర్దాంబు కణంబు వనధథిలోవడిడాని టై శౌల్యమరసి సిగ్గొంది యిట్ట్లన సింధువేడ్ల 'నేనేడ్ల ేశ్రడా నిజమిట్టులుండ నన్ను పోల్చుకొనంగ నలునంత లేను తనుతా తిరస్కారిమయున మూాచ్రుకొనగ నొక శుక జానిని నొడిలోన్ల వాళి

కోట చతుర్దాధ్యాయము 288 ఎచెవంబు బెందును తగుచోట నిలువ ఆణిముత్యంబయిి యది కీర్పి గాంచె నై చ్యంబు నలన నాన్నత్యంబుగల్లై అస్థితిలోనుండి యార్జించె స్ధితిని

దైవభక్తులు తమ్ము తావు నీచముగ నెంచుకొనుట సొనరు(ప్రాయమువాడు బుద్ధిమంతుండు పావనాత్ముడు వార్డి వయనంబుచేసి తురికిలో దర్చిందు పురి= విచ్చేనె వానియందు నమ స్త వరణయ గుణము లతుల వై రాగ్యంబు నరసి సామాను నొక మసీదున పెట్టియుంచిరి బసగ అటులుండ నెకనాడు నాతనిగాంచి అచ్చటి బొధకుండనియె _ కుమార చెత్త చెదారంబు చేరినదుమ్ము చిమ్మి కభ ముచేసికొమ్ము మనీదు అమాటలనువిని యశభ్వగుండంత వెంటనే బయటికి వెడలె నెయ్యెడకొ (గ్రమ్మర నచ్చోట “ఛానంగరాడు జీవ చేసెడు శద్ధ చిదువయం_లెన ఆ ఫకీరుని మతి నలరంగబోదు

వత్రిశ్త కవికోకిల (గంథావళి వం ర్ల అనిచిన్నలుం బెద్ద లతని గురించి తమకిషస్టమున్నట్లు తలపోసికొనిరి 'సవకుండొకనాడు (తోవ నాతనిని -చెయివట్టి యిట్లనె వెవచేసితివి సీయభి పాయంబు నిశితంబుకాదు స్వాశయవిశ్వాన జూలు శ్రండవీవు "తెలియ" మనుజులు 'దేవునిసేవ అంతస్తు పాౌచ్చయి యలదచునుండ ఈ మాటల౯- విని యెదకందువార కనటంబులేని దు ఖమున నిట్లనియె వక్కీరు మి[తుడా భాన్యంత హృదయ అట చెదారము దుమ్ము నావంత లేదు ఆ వవ్మిత స్థలమందు నేనాొకడ కలుపు. కలితుండగాన మందు వావనత్వము దోవ వతితంబూాక వరగుగాక ని నేనె వధమువట్టితిని తనమేను సీచవమానని యెొంచుదారి తవ్చ దన్చేసికి తనరదింకొకటి జె"న్నత్యముంగోర నడకువంనొనుము ఆకవ్వూవై కెక్కనట్టి నిేణి శాక వేరొకచారి కనిపింవబోదు

లోట చతుర్థాధ్యాయము 285 సుల్లౌక బాయుజీద్‌ బుస్తామి నమ్రత

చాయజీద్‌ బున్తావి వండుగదినము విత్యూమమున స్నా నవనతినివీడి బయటికి కాల్మెట్ట వై మేడకుండి "ఇలియకొక్కడు బూదితల కుమ్మురెంచె తలపాగయును 'వెంట్రకలు చెదరింగ తనకృతజ్ఞత "తెల్పుకొనగ 'చేవ్రనకు చేతులు మొగముసై చేర్చి యిట్లనియ ఓసిప్రాణమ నిర యోజ్వలవహ్న్‌ వడుటకర్షు ౦డనై నవాడ స్‌నాడు బూది పై బడినంత 'మోముతి్రప్పూదునె 'వెద్దలు తమవైని పెట్టడు దృష్టి ముండియహంభావునుండి తత్త చ్రంబు గను జ్ఞానచమువు శకాంషింవబోకు వేంవుతిస్టల "వెద్దవెనంబు

పెలుగ జాన్నశ్యేంబు కవటనటోగల శనకుడా వక టించుకొనుట చేవడదు వేపధారిత్వంబు వీడిన నరుడు స్వర్గంబునకునేగు ప్రి ళయకాలమున

అడకువ హాచ్చించు నెన్నత్యగరిమ అపహామింవ దుమ్ములో నణగిపోయదవు పాగరుబోతగు కోపి బోరలంబడును గొవ్చతనమునీవు కోర౭ెదచేని పాాకులాడకుదాని వదములవెంట గర్వవుుయయొక్క అంత్యము గర్వితమదియందు గన లేవ్రుమతము తనుదాను భఫూజించుకొను మందవుతికి ఈశ్వర ప్రత్య మెటులబ్బగలదు వై మెట్టువె నకు భావమున్నెడల 'అధములపోల్కి- నీవన్యుల నెవరి తిక్ష తిరస్కా-రదృష్టి చూడకము గర్వంబునందు యోగ్యత లేదటంచు ఎంతదాక వివేకి చింతింవవలయు నత్పవర్త్శనగలసాధువటంచు వ్రజలు ని౯ాకొనియాడు పాటియశళంబు కంయహాచ్చుగ నేలకాంవీంతుపీవు నీవంటి దరిబేసి నిన్ను గర్వమున కనుగొన వానిని భునుడనంబోకు ఈవునై తము వానియెడ నపహాంకృతిని

తోట చతుర్థాధ్యాయము 287 గర్వితుండును సీకు కనిఎంచున ఎల ఉత్తమవదవిలో నుండిచనీవు జ్ఞానమున్న వతితు గబ నవ్వబోకు వలువుతు వదవిలో నతితులై నారు వారిస్థానంబులు వతితులుగానిరి ఒప్వుకొందునుసీక తవ్చూలేదంచు దోషయుక్షుని నన్ను దూవీంవవలదు ఒకడు కాబా తల్పుటుంగ 9ంబువక్షై పానశాల నొకండు వడె క్రై పుమించి ఈశుజాతనివిల్వ నెవరావగలరు ఇతని నిపే.ధింవ నెవడువత్తాసి వచ్చి క్రమ్మారుదంగ వలతియావాడు అతని కార్యములు నహాయంబువడవు ఇతనికి ననుతావ గృహకవాటములు ఎల్ల పడును తీసియే పెట్టబడును

ఏనుక్రీస్తువు - పాపి ఎసుక్రీస్తు వునాటి యీకధపింట తరుచు చరిత వేత్తలు వెవూచుండ అజానమున తవ్వలాచరించుచును వ్యర్థంబుగాపుచ్చి (బ్రతుకునొక గాండు కరిన చిత్తొడు పావకారలంపటుడు

288 శఫికోరిల [గ్రంథావళి పండ్దీ సావాసనవంతుండు పై తానుకూడ అతనిమాలిన్య మరసీ సిగ్గిల్లె పఫలితళూన్యంబుగా వానికాలంబు గడచె నంతప్పుల యెడదయొండేని యూరడిల్లదు వాని యువకృతివలన తలలో వివేకంబు నలునంత లేదు

నిలువెల్ల గరర్పంబు నిబిజీకరించు

కడు నిఫిద్ధములై న కఒళముల్‌ మెనవి యుదరంబు కొవ్వున నురు వెక్కియుండె పావంబుచే చెంగు వంకిలంబయ్యె కోరిదువ్వని బ్లెల్ల కారొ్కనియుంజె

కన్ను లుండియ ను చక్కనిడారి చనడు ఏనులుండియు తాను వినడు హీతంబు కరవువత్సరమును గ ర్హించునట్లు

జనులు వానినిగాంచి ఛవియించుచుందు) వీదియ చందురు శేఖ "వే లెత్హిదూర ముననుండిదూపు నంచుననూరి జనులు” చోద్యంబుగావాని మావెట్టుచుందు ఇందియలోలుడై 'యేస్పెనువంట ఆవంత సత్కీర్తి నార్టింండతడు దుష్ట్రచరిత్రుని దురితముల్‌ (వ్రబల కవిలెలో నెడలేదు కడమవిచ్రాయ

తోట] చతుర్థాధ్యాయము 289 పాపి స్వాఖ్నిపాయవరుడు కామార్వు డపహారపాంబులేలు నవిచారి బుద్ధి తవ్చ(తావుట మత్తు తలకెక్కియుండు సినియుంటి నొకనాడు వనములనుండి (క్రీస్తువుఒక భక్తుగృ్భువహాముదగ్గరగ మరలుచుంజెనటంచు మరవాసిచూచి దిగివచ్చి యేసుని దివ్య పాదముల తలమోాపీ (మె కాను థరణిసోకంగ పావీయు దురదృష్టవంతుండు వెలుగు మూచినమిడుతనా చోద్యంబునొంది దూరమునుండి యవ్యాారినిగాంచె తప్పుడె తలపోసి ధనికునిముందు నిద ేదయటులజ్జ పొరనెనతండు అవిచారముగ శేలు దివనంబులట్లు ఇచేసినరబ్బుకు సిగ్గువహించి నూఢంబుగా తమకోరుచునుండె అయ్యు నాజ్‌విత మవిచారబుద్ధి కడ వెళ్ళపుచ్చితి గ కథ్రమౌన్న్లు అనుచు కన్నులను దు ఖా(శ్రుబిందువులు జలదంబుకురియు వెళ జడి యట్లుకాన్చె (కుకు రొ క్క-ంబును పాడుచేలతిని మంచిచేవడదు నాకించుక మైన

290 కవికోకిల (గంథావళి [పం ర్ల ఎపుడైన నావంటి హీనవ_ర్తనుడు ఉండకుండునవాత యుర్వి వై న్‌కడు వాని (బతుకుకంచు వరమాను చావు

చాల్యంబునక్‌ మృతి వడపినవాడు తప్పించుకొను సిగ్ద చాల్చిన శీరము కొనిపోడు ముదుక్టు తన గోరి కడక ఓసృష్టిక ర్త నన్నొాత్తు పావముల మన్నించు మపి నన్ను 'వెన్నడించి”ను "చెడుసహవానమై చేటుమూడిందు ఈవమూల నొక పాపి వృద్ధుండు మొర లిజె చేయి యందిచ్చు స్‌శ్వరా నన్ను నిట్టి దు స్థితినుండి యడం రత్నీించు మనిలజ్ఞ తలవంవ నార్పి న।శ్రువులు గండ భాగముల నారుచునుండె ఆవై పునుండి గ 'ర్యాంధ భ్క్తుండు దూరమ్మునుండి యాద రితాత్ముగాంచి యిట్ల నె ఈగర్వి యేల మావెంట వడియె నజ్ఞుడు పహాతభాగ్యుండు పఏ్‌డు మేమెట్లు సములమై మెలగంగవచ్చు నరకాగ్నికీలల దరిగొన్న వాడు బలు కోర్కె వయ్యెర (బతుకు చూర్చెళ్తె

తోట చతుర్జాధ్యాయము 29 వరుంచి కూర్చి సీ హీనుండు బతికి నాతోడ నేసుతో నడవ నెయ్యంబు ఎంత చక,-_గనేీండు నితడు కష్టముల “వూవక నాయొద్ద సొంత కార్యముల నరయుచు నెట్టన నరకంబు చేర నంతనంబిడని యిీజాల్నుని మోము నను తఎంవగేయు. నారక వహ్ని "తాకకుండును గాత చైవంబు కృపను అంత్యదినంబున నందరం బిలిచి యట జవమాఖర్చ్చులు అరనెడు నపుడు వాని నన్నును నొక్క- వరి లేవవలదు అని ముందుగా నిన్ను యూీచింతు "దేవ భదక్తుండు సీకీతి వచియింపుచుండ ఎనుకు వినిఎంచె నీశు దివ్యో క్రి

అతడజ్ఞు _టెనను నితడు పండితుడు అయిన నిద్దరి మొర లంగీకరింతు (్రతుకు వ్యర్థము చే సెవా డట్టులయ్యు నను గూర్చి మొర పెష్టై వినతుడై యార్తి నినృహాయుండయి నిండు దు ఖమున ననువేడు వానికి గనిపింతు వ్రీతి

చాని పాపములెల్ల వరున మన్నింతు న్వర్షంబునకు వాని పంపించు కరుణ

29 కవికోకిల (గంథావళి _పండ్ష భక్కుండు వానితో స్వర్షంబునందు నమవం క్తి కూర్చుండ జంకును స గనునేని యరనికళో ననుము నివి

అంత్యదినంబున నా పాపీ గాంచి సిఘవడకుము య్లు చేనెదవేని నిరయంబులోనిన్ను నిలువుదు రతని నాక సౌఖ్యంబుల నంద వంవెద*ం దురితాత్ము నెడద నెత్తుదలొల్క_ నారి భక్సుండు భక్రిని (పాపుగా నెంచు -దెన సన్నిధియందు తలనిక్కు కంచు అడకువ మేలని యరయడ్లో యేమొ అంగీని శ భత యాత్మలో మురిక్షి గలవాడు నరకంబు తలుపులదీయ "కాళంబుచెవీకయి తడవంగ నేల భగవంతు నన్నిధి వరమ నైచ్యంబు నినృహాయతమేలు నే నను నిక్కు భక్తుండనన్న గర్వంబునకంకు నిను నీవె పుణ్యాత్మనని (వశగసించు కొనుచేని నిజముగా కుటిలుండవీన్చు వర మేశునొద్ద సీవరువ్ర గర్వంబు కాసుకు గొరగాన్సు కరుణింవబోడు పురుషుండవగు బెని పురువ. కారంబు

గురిచి వెన్నకు వతి గుర్రుంపురౌతు చెండు గమ్యన్థలి చేర్వ ఏ లేకుండు విస్తాను వవ్వూండు విధముతలంచి వండితమ్మున్యుని వరికించిచూడ అతడుల్లిపోలిక నంతయుంబార లె ఇఎయివంటిభ క్రి విశెటుకొరయాను తమ్రాలుమన్నింవ దైవం ఎచేడు చై వంబునకు మంచితలచి లోకులకు తవ్వూవేసెడు దుర్విదగ్ధుండు భక్తి ఫలమును భుజియింవగలజె యెన్నటికి మరవరు ప్రాజ్ఞులు మంచిమాటలను జ్ఞప్తి వె్టుకానుము సాదివాక్యంబు వడిమందికిని భ్దక్తివ?కటించువాని కంక దైవము భీతిగలపాఎచేలు సండిత.డైన దరిబెసి = గర్వితుడైన ఖాజి చినిగిన వొక్కా-యి నరిలేనితనము గల వండితవరుండు ఖాజి సౌధమున గోష్టిలో మునిపీరి గూర్చుండియుండె మాజి యాతనివైపు కరకరంజూె వరిచయకరుడైన ఒంటు 'లెమ్మనుచు

ర! కవికోకిల (గంథావళి ప౦డ్ర

వానివొకొ్కా- చెంగువట్టి యిట్లనియొ కలియ వే నీవు ముంగలిఎరినుండ

సర్హ్య తలీదని ఆచవెన్స్క-చనుము నిలుచుండు కాకున్న వెలువడుమిపుడే గొవ్పమనుష్యులు కూడినచోట సాహాసింవకు గోళ్ళశ కి లేకుండి సింపహాంబుపోలిక చివ్వకురాకు కోరినవాజెల్ల కూర్చుండ తగడు వండిత సభయందు వంధమపీరమున దాతృత్వమునుబట్టి తనరు గౌరవము వదవి యోగ్యత చేత పాాఎబ్వంచుచుండు అన్ఫులహితము సీకక్కరయేమి శఈసిస్త్టుపాయమె నీకెనమైనశిమ గారవంబుగ కి్ర9ందికడ గూరుచున్న వాజెత్తువయినుండి వడడు భంగమున పొగ నివులోన వెల్లైగయు చందమున 'వేడినిట్టూర్చు ఎ వెడలించి లేచి దరి బేసి 'వెనుకటితట్టుగూర్చుండె అదియేల నేకొవ్చ నౌను గాదనుచు తగ పూర్వవత్ష సిద్ధాంతంబు లెత్తి వాదించుచుండిరి వండితవరులు మెడలు ముందుకువాపి నుడు బగుప్పించి

తోట చతుర్జాధ్యాయము 295 గోళ్ళ ముక్కుల చీల్చుకొని వరన్పరము పోరులోవడ కోడిపుంజులయ తలవడిరని నీపు వలుకంగ వచ్చు ఒకడు కోవంబున నుడికి మైమరచి వై వెక్కానస్టుల కనిపించుచుండె మరియొకండిరు శేల ధరణిగుద్లి వాదబలంబును వ)కటించుచుండె నరి చక్క-వివరింవ సాధ్యంబు కాని యొక సమస్యను విష్పనోడిరివారు చినిగిన చొక్కాయి చివరగూద్చున్న వాడు తర్క-మునందు పాల్గొన నెంచి కే వ్రించ సింహంబుగతి నిస్టులనియె

బలైన సాదృశ్యములు విమాణములు

నత్యదృషస్టివలయు నవరించిచెవ్చ తెర్క_ంబులోమెడ ధమనులుబ్బంగ వావీనంత నెయేమి సాధించినారు వక్షృత్వ్యమను చెండు వరవనాచేత శాగాను గలదన నభలోనివాడు

చక్క గా వివరింవ సాధ్యమానేని -వేగపవూమటంచు వేడిరివాని

వాగ్ధార కలమున వారిచిత్త, ముల ముద్దుటుంగరమున గుద్దినలక్కం

296 కవికోకిల (గంథావళి పం౦ందడ్ష కకక నతన నకననకే

వడుముద్రంయట్టుల వాగుగానంట రచియించె చితింబు రమణీయముగను చాహ్యంబునకు జాగ బడియున్న వ)తిభ సర్వంకవంబుగ సత్యతందా ల్బె కవటవండితుల వాగ్వాదఫాలమున కలము గీటును పెట్టి ఖంలింవెనతడు వంతిమూలనుండి మేల్‌ భళిభళలీయంచు అవని పుజ్ఞాశ క్కి నగ్గించిమచ్చి "వేమార్లు దీవనల్‌ వెదచ ల్లినారు

వ కృతహయము మై వరకు నెక్కంగ ఖాజివంక నిమగ్న ఖర శటులుంజె

తన వస్టుటంగీని శలవాగ్యీన్సి

యతనికి వంపించి యతిగా రవముగ

అకట మోాశ క్రిని నరయంగనె తి

తమరు విచ్చేయ కృతజ్ఞ తం జల్‌ప యభివందన 'మొనర్చనైతి మిోవంటి

పాండితృ్యధనమున్న ప్యాజ్ఞ శేఖరులు కడవటివదనలో వడియుంటచూచి

జూలినొా ౦దితి నాకు చాలసిగ్ద య్య

నని ఫాజి విన్నవించెను నొచ్చుకొనుచు

వుణయంబుచూపుచు వరిచయకరుడు

ఖాజి పాగా తెచ్చె కడవంక్రినున్న

తోట చళుర్జాధ్యాయము 297 చింపి చొక్కా-వాని శిరముకై_ శ్సే్య్స వాడు దగ్గరకును వచ్చుటగాంచి వలదు వచ్చని చేత వారించు చిట్టు లసనియె దూరంబున నాగుమచ్చటనె గర్వ లాంఛనమగు ఖాజి పాగాను నాతలంబె ప్రొట న్యాయంబుగాదు ఎలన నేనైన నేబదిమూర తలపాగ భారంబు తలడాల్లునేని జీపు గర్యంబున రి క్తులంగాంచి అధముల్ట్టులజూడ నవసర౦ంబగును నను స్వామి -చేవర ఘనుడపవా ఖాజి అనుచు నంబోధించు జననమూంహమనులు అధములట్టుల నాకు నగవడుచుందు మలములేని జలంబు మంటి కూజాను ఉన్న బంగడప్యాత నున్న భేదంబు గలి యెన్నండును తలలోన మెదడు

తెలివి తేటల.ను గావలయునుగాని ఇంత చక్క-నిపాగ యీల నాతలకు తల వెద్దదెనంత గలుగదు. అెలివి గుమ్ముడిపండును గొప్పద్రైయుండు తొలిచిదూచిన లోన తొళ్లగానుండు తలపాగ గడ్డంబు గలుగ నిక్క కము

296 కవికోకిల [గంథావళి పండ్ల అదిచూడ తూలంబు ఇది యుండు గరిక వటమనులో బొమ్ము్లు వాహారంబునకు అగి వడు మానవుండాబొమ్మాయ న్యై వలుకక మౌానంటబు వహియింవమెయి యోగ్యత కొలది సీవ్రన్న తింగోరు వని యట్లు లున్నతస్థానసంబుగలిగి దుర దృష్టమునజిఇ్క- తూలంగ బోకు చావరెల్లు వశంన నలువ మేలగునరి ెరకుకట్టులదాన చితగుణంబు గల దిట్టి తెలివితేటలు లేనివాని నరుడసని నినునెంచ న్యాయంబుగాదు "వెనుక దానశతంబు వేచియుండియును అన నజ్ఞుడు వంకముందున్న గుల్ల వేనెత్త చక్కగా ఇవెప్పెనానత్త కాసిచ్చి ననుగొన "గాంకీంవనెవరు న్యువన్ర్రుంబున చుట్టకు పిచ్చి ఇవరులకన్న తా సెక్కు వగాడు ధనము థాన్యంబున్న ధసకవర్యుండు వ్య జేరాలోన వసియించికూడ ఖర యిళచూరగబోదు ఖర మెయాగానసి ఈవిధంబుగవక్త యెదలోని జ్వేమ మును_వాగ్దలంబున మొదలంట గడిగె

తోం వతుర్థాధ్యాయము 299 కష్టచిత్తులమాట కరకుగానుండు శ్మతువుకడు నేవి జాససేయకుము బలము౦డగ నె విరోధుల తల్మకొవ్వు కటకటంబెరుకుము కసిదీర్చుకొనగ నవకాశమబ్బ్చిననంత రంగమున కార్కొన్న వగదుమ్ము కడుగంగగలవు వాని వాగ్దస్హ న్య చాగురంజిక్కి- గప్బిపుమనియుండి ఖాజి యిట్లనియె

ఎంగదుర్దినమురా యీిానాడునాకు అవ్మి-వేలు మునివంట నాశ్చర్యమంది కరచుచు వానివై కన్నులురెండు జ్యలియించు తారలవలె నిల్చిచూచె అటనుండి యువవక్ష్త్వ యళుకింత లేక బయటి వెడలి యేషక్కకు చనెనొ వానిపోబడినుంత గాన రెవ్వరును నభలోన ఎద్దఎనందడిలేగె

ఈగ ర్వశీలి యిం బెటనుండి నచ్చె ననియందరడిగిరి యటనున్న బంటు బయటివీధి-వచ్చి వలుచోట్టుతిరిగి

వటువ టి మొక్క- బ్లు నిట్టిచిహ్నాములు గల దరిజేసిని కన్నా రెమోారు అని విశ్నచేయగ ననియె నొక్క-ండు

త్‌ 00 కవికోకిల (గంథావళి [పండ్ల క యయ క

అట్టి మాటలతీపు నట్టి చిహ్నాములు

గలయాతడొక్క_జే గలడు వట్నమున

సాదిముహాకవి చాలు శేర్వన్ని

వదివేల దివనల్‌ వర్షించియనియె

అప్రియ నత్యంబునై న నాతండు

రా ఏంత శీపొదవగ నెత్తి చూపించె స న అరుణ్మాపెస్‌. నెల్లూరు

కవికోకిల దువ్వూరి రామిరెడ్డిగారి సాహిత స్ట్‌ 9 1 కవికోకిల (గ్రంథావళి మొదటిభాగము కాన్యములు 6.00 లి “ఆండవ భాగము ఖండ కావ్యములు క్‌_8ా0 ఫ్‌ మూడవభాగము నాటకముయి 4-0-0 శ్ర నాలుగవభాగము వ్చానములు తె_0.-0 ఫ్‌ అయిదచనభాగము గులాబితోట 9-8-0 ( ఆరవభాగము వంక్తతోట 9-80 ఉరి ౯7 ఎడవభౌగము

విడి[పతులు వ నలజారవము శ కావ్యము 0-8-0 9 వనకుమూరి 1-8-0 10 కృషీవలుడు 0-12-0 11 జలదాంగన 0-6-0 లి కడవటిపీక్టోలు 0-12-0 క్రి యువకన్వప్నము 0-8-0 14 పానశాల లి0-0 15 వలితశేశము 1-0-0 16 నత్మత మూల ఖండ కావ్యము 1-0-0 17. నైవేద్యము 2-0-0 18 భగ్నపహృదయము 1-0-0 శం (వథ వు కవిత్వము 1-0 20 _ మ్యిశార్థ శతకము ౧-౬౦ 21 _ నీతావనవానము నాటకము: 140 ౨28 మాధవనిజయం 1-0-0 ౨8 _ మీరాబాయి 1-0-0 బిశ్నీ శాంగెసువాలా 0-8-0 ౨5 నార న్వ తవ్యానములు వ్యానములు ౨-0-0 96 "శలుగుకవితలో కొత్త "తెన్నులు 1-0-0

టే మ. సట ముం ప... హద న ల అ త్స న గ సల జే... ఎట్‌ టట న కరం తను స న. సన టన. టో? మం టి ల టం. గ |. ళా కాం ట్‌ స ఛా చరయ ద యు. చం ( రాణ్‌ యం, టై ల న్‌? త. లో ల్‌ ాపనాం క యు. నం యం ఖ్‌ గా రన్‌ తానాయ న. ర న టు యం వ శన యయ టను ను పట మ సపరోం మాం త చం నే (న పీ రం లోను నయ్‌ సం గ జ్య గ! సాన నచ సస న క న క్త న నే రో . గి ట్‌ ఢీ గర! అ క్‌ డే నో ష్‌ న శేషు రహా యు టు హల ట్రాన్‌ రట న టా క స్టే రంల షష నో. ఇక యతో భక న ను టం న ను క స న్లో స్ట ప్రక న గ నస స. య టట | శ లో న నో య్‌ గ న న |. న. న త టో మ మ. న న. డు తట త్‌ పం న య వ చ నా ద న మ ల సు! లం. య ఇ మం కటి సర ళ్‌ స స ఖ బా త సీ 1 ళ్‌ య రసా. బస్సా శ స వా! న్న చం న సే. క నాల్‌ తో త. కన నర వగ వష [ట్ట సేం యా న ర న్‌. న న. [హు రియా లో అట మును మ ట్‌ టన శు నో స లి? ట్ట న క నం. ఇక నా వ నేల చా! లస స స గో గే” హా చ్‌ చ న్న గ్‌ పనన వవ మం ప వ్య సే స్‌ య టం క న ట్‌ చల్లే వి ర టా కా యు టమ నే గ నో జ ల. యస గస రతన నయ సన తం? స స. బే స్‌ స న రీ! ర్‌( ఫ్‌ కన నో చు మయి! సాచి డున ధా ర ఫ్‌ న్య గడీ నర షమాయానణనే యల యం, టీ ల గై ప మా ల త నన