Telugu Katopanishathu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

| ఊరవతల ఇ క న... జి స / న్న | స్‌. క ఒంక అవ రా ఇవ పపం న . ప అ (తో అల ఈశ చన ఆానో క! , _ అనాస ఖా సి స్త్‌ | స న్‌ ఛావార్డ [వతిపాకకులు :; ఖో / జ ల ల య. వకాశకులు:" “ ఖ్‌ న వ్యాసాశ్రమము-వోస్టు, (వయా) ఏర్చే+ న చిత్తూరు జిలా, (ఆం. ప" - | ఆరవ వరడదదాదండాదరనన ఖ్‌ ల

ల్‌ అ ర + అస్‌ ర్క ౮6 యా న క్‌ యుతి

ళం రాలా

• (&/. లగిచ్పలడ్రాలి

యా స్స జ /

ఓమ్‌ ఓం నమో భగవతే (శ్రీ మలయాళ యతీన్హ్రాయ 0 తొలిపలుకు కఠోపనిషత్తు కృష్ణయజుర్వేదీయ కరళాఖకు సంఐం తావక ణ ధించినది. కర్యప్రోక్తమగుటచే కరోపనిష్తని పేరు వచ్చి నది. ఉపనిషద్వాజ్యయమున స్కుఫ్‌ ఒిస్ట్రమొలు, (వ్రముఖములు నైన దళోపనిషత్తులలో సియ్యదన్యతమము, దీనియందు రెండు అధ్యాయములు, (ప్రతి అధ్యాయిమున మూడేసి వల్లులు గలవు. ఇండుయమ నచికేతసుల సంవాదరూపముతో (బ్రహ్మ విద్య విశదముగ వర్ణింపబడినది, దురూహములగు ఆధ్యా త్మిక విషయములు, ఆత్య్మస్వరూపము కధారూపమున' స్పష్ట పటుపబడినది. శ్రీమదృగవద్గీతలో కొన్నిచోట్ల ఈ కరోపని షన్మం(త్రములయొక్క శబ్దసామ్యము, మజికొన్ని చోటులందు

• శ్‌

అర్థసామ్యమ్ము- కాననగుచున్నది. (శ్రీగురుదేవులు (హ్మ్‌ భూతి మహర్షి శ్రీసద్గురు మలయాళన్వాములవార్సు తమ భావార్థ (మతిపాదనలో దీనిని సోదాహరణముగ వివరించిరి. ఈ ఉపనిత్తులో ఇతర ఉపవిషత్తులరోవలె ఆత్మతత్త్యమే

అతో అవానీ తాత గాక నచికేతసునవి చర్విత స్వాత్హ్విక భావోపేతముగ ఆదర్శ వంతముగ చ్యితింపదడినది.

నచికేతసుని తం్యడియగు వాజ్యశ్రవసుడు. విశ్వజిద్యాగ మును జేవెనుఎల్తి యజ్ఞాంతమున సర్వస్వము దకీణగ ద్దాన మీయవబసియురడును, అపుడే. ఆ యజ్ఞము పరిపూర్ణము ఫల్యవదిము కొగలదు, కాని తండియైన; "వాజ్యశ్రవసుడో

వీ కళోసవిషట్తు పు్యత్రవ్యామోహముచే నతని నటులే ఉంచి, ముసలివై చావ పంపిద్ధముగా నున్న విరపయోగముళైన గోవులను (బ్రాహ్మ ణులకు దానమిచ్చుచ్చున్నాడు. దీవినిచూచి నచికేతను డూరకుండ్డలేక, తండి చేయ యాగము నిరర్ధకమగుచున్న దవి యెంచి, తంగడికి గలిగిన పు్యుతమో హామి నెటుల్రైనా పోగొట్టవ్షలయునను తలంపుతో అఆస్తికభావముతో, బాల చాపల్యముతో చివరికి "తర్మడ్రీః నన్నెవరికిచ్చెదవు:ః” _ అని (ప్రశ్నించెను, (తత కవ్మైమాం దాస్యసీత్రి, రెండు మూడు సార్లు వచికేతను డీవిధముగ తండి నడిగెను. కాని కార్యాం తరవ్య్యగమానసుడగుటచే. తండి ప్పుతుని (ప్రశ్నలకు విసిగి చీకాకు ఇంది "షో. విన్ను మృత్యువున కిచ్చెదననెను, (మృత్యవే త్వా ధదామీతిఎ ళంగడీ కోపముతో నిటు లను చ్రున్నాడని తెలిసియు.. పితృ్మవాక్యపరిపాలకుడగు నచి కేతసుడు తండ్రీ. మాటను పేకీంచక మృత్యువనబడు యముని యొద్దకు వెళ్ల సంసిద్ధుడాయెను, తర్మగ్రివాక్యమును యథార్థము గావిపవలయుననియే నచ్చికేతసుని సంకల్చము.

• పితృవాక్య పరిపాలనకొజకయ్యేగదా _ శ్రీ రామచం (ముడు సమన్తరాజ్యమును వదలి అరణ్యములకేగి పలు బాధల బొందెను, దశరధుడు. భావి పరిణామమును గుశ్తెరు గక (పేమవళమున కైకేయకి. వరమిచ్చెను. కాని (శ్రీరామ చం(దుడు తండ్రీ యిచ్చిన వరముయొక్క ఉచితానుచితము లన్లు విచారించక పితృవాక్యపరపాలనమే కర్తవ్యమని దలచి నర్వమును పరిథ్యజించి పిత్సవాక్నమును' నత్యము గావించెను,

తోరినలుటీ లి అక్షే(ర్రౌవదీ స్వయంవరమునకు పంచపోండవుతు" వెళ్ళిరి. అందు అర్జునుడు మత్స్యయల్నితమును గొటైనుం (చౌపదివి దీసికొని అయిదుగురు అన్నదమ్ములు తల్రియైన కుంతీదేవి యొద్దకు వచ్చి "అమ్మా మేమొక పండును దెచ్చితిమని విన్నవించిరి. కుంతీదేవి వివారించకయే సంతో షముతో "అబ్బాయిలూ! మీగ్లైదుగురు పంచుకొని తినండి అని చెప్పెమ. తల్లియొక్క యామాట సర్వథా లోక విరుద్ధము. అనాచరణీయము, కాని మాత్యోళక్తి పరాయణు లగు. పంచపాండవులు మాోతృవచనమును అక్షరీశః పరిపాలించిరి, ఈలాగుననే నచికేనువికిని పితృవాక్యపరిపాలనము ముఖ్యనమస్యమైనది. పితృవోక్యమును నత్యము గావించు టకు తండ్రియొక్క మోహజనిత వాత్సలన్థమును నివారించు టక నచికేతసుడు ఐహిక సుఖముల నెల్ల త్యాగముదేసి తన జీవితమునే బలియొనర్న్చెమ. అయితే తండ్రి మాటలు విన్న. తరువాత నచికేతసుడు - తండ్రి యాజ్ఞ్యసకారము నేను మృత్యుసా న్నిధ్యమును చేర లను. మృత్యువు మండ్‌ తప్పిం చుకొనువారెవరు లేరు. కాని నాతో మృత్యువునకేమి పవిః న్ఫూత్యువు నన్ను దక్షిణగా స్వికరించిపొందగల ఫలమేమెటీ!- అని విచారింపసాగెను. తంగడ్రిగూడ ముందుకోపముతో "మృత్యువున కిచ్చెదనిని యన్నను తరువాత పళ్ళాత్తాపడప సాగేను. ప్యుశత్రవియోగమునక్రై ఫరితపించుచున్న ళఈంర్‌కి ప్యుకుడు' వైరాగ్యము నుసదేళంచెని.. పుట్టిన తరుహాతో చావ ఆనునద అనివాళ్యోము; 'సస్ఫాముదృవంచుచున్నిది,

ఈం శథోననిషత్తు:

పరిణామము నొంది పండి చివరికి నశించుచున్నది, ఈ శరీరో పరిస్టితియు నంతయే, ,కాన దుఃభించు బెందులకుః మన పూర్వులు సత్యవాక్యపరిపాలనమునశ్రై యెంతటి. త్యాగ మొనర్చిరో స్మరింపుము. కర్తవ్యధర్మము నాలోచించు కొనుము. ఆడినమాటకు వెనుదడీయకుము, ళోకింపకుముః సత్యవాక్య పరిపాలకుడవైై "సంతోషముతో యమాలయము నకు వెళ్ళ నాకనుజ్ఞ యిమ్ము" = అని నచికేవసుడు తండ్రిని (ప్రాక్థించెను. ఇటుల ప్రార్టించి తర్మడినోదార్చి పితృవాక్య పరిపాలనమే. దీక్షగాగల నచికేతసుడు యమలోకమున కేగెను. నచికేతసుని యీ యమళలోకగమన మతనికేగాదు* ఆతని తళ్యడ్రికేగాదు, తన్నిమిత్తమగ నకల (ప్రపంచమున కును మంగళ్యపదమైనది. యమ _ నచికేతసంవాదరూసముతో హ్మవిద్య (పకటికమై భవబంధ పిచ్చేదకమైనది కదా: *“.. నచికేతసుదు తండి యాజ్ఞప్రకారయము యమలోక మున కరిగెను కాని ఆ సమయమునకు యముడింటియొద్గ్న చేడు, యముని సందర్శనము. కానంతవలకు, తాను. వచ్చిన్‌ కార్యము సిద్ధింపనంత వణకు అశ్నాహారముల (గహింపనని పట్టుబరైను. ఈ (ప్రకారము _ దృఢ్యవతుడ్తై నిరాహారిదై భయమ గృహమున నచికేతసుడు మూడు ర్యాకులు గడిపెను. మూడు రోజులైన తరుదాత యముగు స్వగృహమునకు తిరిగివచ్చెను, యవాంగికీ వృత్తాంతము ఒక అతిరివచ్చితమ ద్వారముకడ మూడురోజులముచి ఉపవాసమున్నాడను సంగతి యెజింగింపబడెను, అందులక్కు యముడు మిక్కిలి

తొరివలుక ణి విచారించెను. ఇంటికి వచ్చిన అతిథిని సత్యరించక, తిరస్క' రించినచో, అన్నాహారమును (గహింపకనే ఆతిథి వెడలి పోయినచో ఆయింటి యజమానియగు గృహస్థునియొక్క సమస్త పుణ్యములు సకలైశ్వర్యములు అన్నియు నళించును. ఈ సత్యమును గు_ర్తెటిగిన యముడు తమ గృహమున మూడు రోజుల నుంచి ఉపవాసమున్న నచికేతనుని యొద్దకు వెళ్ళి 'హరవైవస్వతోవకమ్‌' అని కాంతివచనములతో అర్హ్యపా ద్యాదుల నొసగి సత్కరించెను. ఇందుచే అతిధి సక్కార ఫలము, త త్తిరస్కృృతిచే గలుగు అనర్థము స్పష్టపడుచున్నది, సశ్రారానంతరము యముడు నచికేతసునితో మూడురోజులు నిరాహారివ్నై యుంటివి. కాన తద్దోషపరిహారార్థము మూడు వరముల కోరుకొనుమనెను, నచికేతసుడు అక్షే మూడు వరముల కోరుకొనెను, సర్వ(పథభమముగ పితృపరితోషరూపమైన వరమును కోరెను,: అనగా శం్యడ్రి యేవో పరధోరణితో మృత్యువున కిచ్చెద ననెను. కౌని ప్యుతునిపె మోహము గలవ్నాడై తరువాత వతనిని యమగృహమునకు బంపుటకు దుఃభించెను. ప్యురుడో తల్మడ్రి వాక్యము ఆసత్యము కాగూడదను భావముతో యమ. లోకమునకు వెళ్ళెను. ఇట్లుండ యమగృహమునుంచి, తిరిగి. వెళ్లిన తన ప్యతుని జూచి తండ్రి కోపించువేమోయని శంకించి నచికేతసుడు (పథమ వరరూపమున 'నాఠంకికి నాపై కోపము గలుగకుండుగాకః ఉన్న కోప ముషళమించు గాకః శాంతచిత్తుడ్దై, (ప్రసన్నమనస్కుఎడ్లై. (కోధరసారుగైై.

ఓ శరోననినత్తు నీయొద్దనుంచి తిరిగి వెళ్ళిన నన్ను అన్యునిగా భావించక "యితడు నాప్యుతుడే' యన్‌ గ్నుర్తిచ (పేమతో నన్నాద రించుగాకః యని కోరుకొనెను యముడు అఆప్లేయిని మొదట్‌ వరము విచ్చెను, దుఃఖితుడైన తర్మడ్రీని (ప్రనన్నువి బేయుటనునది దృష్ట ఫలము, కనుక ముందుగ. న" కేతనుడు దీవిని కోరెను?

సప్వాధావికముగ మనుష్యుడు లౌకికళాంతి. లభించిన తరువాత" పారలౌకిక సుఖము నాకారంిక్షించును. పారలౌకిక సుధాకాంక్ష (పదిలచుగుచో నొకడు ఇక లౌకిక సుఖమును సయితము (తోసిపుచ్చును. ఇది లోక సహజము,- నచికేత నుడును లౌకికమగు పితృసంతోషరూప వరమును గోరుకొని తరువాత పారలౌకిక సుఖసాధనభూతమైైన అన్ని విజ్షానమును రెండవ వరమగా” కోరెను. (శ్రద్ధాజవైన నచికేతసువికి నీ నరముగూడ ఈయబడెను. అగ్నిలోకమునకు ఆదికోరణ మని స్తుతించ హవనకుండమెటుల నిర్మీంచవలయునో, ఎట్టిన ఎన్ని యటుకలతో వేదికను నిర్మించవలయునో, ఎటుల ఆగ్నెచయన మొనర్పవలీయునో యీ విషయముల నెల్ల యముడు వీపుళముగా. దెలిపెను.. సూక్ష్మ(గ్రోహి? త్‌్ద వంతుడు, జిక్టోసాసరుడునగు. నచికేతనుడు యముడు. చెప్పిన దానినంతయు (కద్ధగా విని విన్నది విన్నట్లు యమునికి తిరీగ్‌ విస్‌పించెను. శష్యువి- మేధాసంపద్తికి, యోగ్యతకు మెచ్చు కొని సంతోషపడి యముడు పూర్య్వోక్తములగు మూడు వర ములకం'బు వేరుగా మటియొక వరము” నిచ్చెను,

శొలివలుప ఠి నాచే ఉపదేశింపబడిన యీఅగ్ని చయనము ఇక మీదట నీ పేరుతో 'నాచికేతాగ్ని యవి పిలువబడును'- అని [పనన్నుడ్హై యముడు ఆతిరిక్తవరము నొకదావినిచ్చెనుం వ్‌ నై థి థి, చచికతసుడు స్వర్గ్షసాధనభూతమైన "ఆగ్నివిద్య'మ వరించినందున నతడు స్వర్షనుభాలిలాషియని తిలంవరాదు. 'మొచటి వరిము స్వెపిత్సి హృచయశా *త్యర్తమైనటుల, ఈ గప అక రెండవ వరముకూడా సకల మూనవ పికార్థమే నరింవలడి నది, కర్యవిష్టులు స్వర్గాది సుములచేశనే వరితృప్తలగు చురు. వారి పురోగతి ఆగ్నిచయనాది. కర్మానుషాన అ మవనరిము, కనుక సామాన్యుల నిమిత్తమై నచికేకమడీ శెండవ వరమును కోరుకొనెనే కాని తన కొజకు గాది నచికేతిస్తుని యంత।ఃకరణవృత్తిది మానసిక యోగ్యతమ పరీకించుటక్షైయముడు అనక (ప్రలోధముల జూపినమ న్‌ న న్‌్‌ అని వాటిని ఆశింపక త_త్హ్వవజ్ఞానత్‌ ఆత్మివిషయక (వశ్ననే ఆడిగినందున నచివేతినువి యశీష్టము, జిక్లాన యేదియో వెల్లడి యగుచున్నది, ళా యే యం (పేతే విచికిక్సా చా! అ మనుష్యేఒస్తీక్యేకే నాయ మృస్ట్‌కి చ్వైకేః ఏతద్విడ్యామను! ష్ణ స్వయీవహం వరాణామేష వర్నస్తృతీయః మనుష్యుడు చవిసోయిన తరువాతి జీవార్మి మిగిరి యుండునని కెందబు, అద్లుండచవి మజికొందటు నెండు విధముభుగ వాదించుచున్నాలు. కావున నీవు నాశీవిషయ

లొ కరోపవి షిత్తు మును చక్కగ టోధించి. సండేహనివృత్తి కేయుము, నేకోరు మూడవ వరమిదియే.

ఈ విధముగ నచికేతసుడు మరణానంతరాత్మా స్తిత్వ మును గుటించి (ప్రార్ధింప నతడు నచివేతసుని జిజ్ఞాసను పరీ “కింపగోరి _నాయనాః యీవిషయమై పూర్వము దేవా దులు సయితిము సందెహఎడిరి. అస్తి - నాస్తి విచికిత్సకు *గురియైరి.. ఈ ధర్యము (తత్త్వము) చాల సూత్మమైనది, సులభముగ (గాహ్యముకానిది. కావున నన్ను బలవంత పెట్టక యీ (ప్రశ్నను వదలి మజియొక వరమును గోరుకొను మనెను, కొని నచికేతసుడు అందుల కంగీకరింప లేదు. - “"అయ్యాః ఈ విషయమున _ పిద్వాంసులు దేవతలు గూడ సందెహించిరనియు, ' సులభ(గాహ్యము కాదనియు నీవే చెప్పుచున్నాపు, కాన మరణొనంతరము జీవునియొక్క స్థితిని మృళత్యురూపుడవగు నీవు దవ్న వేరొక రెటు6గజొలరుం "నీవంటి వక్ష్తనాకు లభించడుకూడ. దీనికి మించిన వేరొక వరముగూడ నాకులేదు, కౌననేను దీనిని తప్ప వేరొక దానిని నరించను” అని నచికేతసుడు దృఢముగా పలికెను,

నచికేతసుని నే విధరముగాన్తైనను ఈ ఆత్మవిషయక (పళ్ననుండి మరల్బవలయునను తలంపుతో యముడనేకవిధ 'ప్రలోళముల జూసెను, "నచికేతసుడా! నూరు సంవత్సర . ముల వయస్సుగల ప్యత్రపొతులను, ఏనుగులను, దంగారును, .అసంథ్యాకములగు పశువులను, అశ్వములను కోరుకొనుము _ఇంతియేగాదు. విశాలమగు మహీరాజ్యమును వరించుము

తొలివలుప లశ ఎన్ని. సంవత్సరములు నీవు జీవింపదలంచుచున్నావో .- అంత జీవితమును గోపము ఇచ్చెదను. . నీక కావలసిన ధనమును, చిరంజీవిత్వమును ఇచ్చి, విన్నీ మహీవలయమునకు రాజునుగ జేనెదను, నీ యిచ్చ వచ్చినటుల సమ్తధోగముల ననుభ వింపుము. వేయేల ___ యేయే కాటా దుర్త ధా మిర్త్యలోకే సర్వాన్‌ కామాగ్‌ 6శ్చందత। (పార్టయస్వ: ఇమా రామాః సరథాః సతూర్యాః న హీదృశా లంధనీయా మను_ష్వ్యైః (| ఆభిర్మత్పత్తాధిః పరిడారయస్వ నచికేతో ।; మరణం మాను(ప్రాక్షీః ॥ మనుష్యలోరమున _ డుర్తభములగు _ నెల్లకోరికలను 'వ్వేచ్చగ కోడకొనుము. వాని నన్నిటివి నీకొసగుదునుం రధముల ననుష్టించి వాద్యథ్వనులతో నుంవరీమణులు నీకై వేచియున్నారు, ఇదిగో: వీరిని స్వీకరించి వీరి నేవల నందు కొనుము. కొమోసధోగముల న్వ్వైరమిుగ ననుభవింపుము, వీరు మనుష్యులప అభించువారుకారు కావువ నిక మరణా నంతరము ఆత్మయొక్క అస్తిక్వమును గూర్చి మాత్రము నన్ను (ప్రళ్నించకము ___ అని యటిల యముడు తన. వాక్ళా తుర్యముతో లోగ్యవస్తు (పలోధనమును జూపి నచికేతసుని మనోరైర్యమును, జిజ్ఞాసాదార్ర్యమును పరీక్షించెను.. కావి దృఢమతి, ఉత్తమాధికారియగు నవికేతిసుడు యముని (ఫలోభములకు లొంగక యీ [క్రింది విధముగ (వత్యుత్తర మీయ నారంభించెనుం (1

తీరి కజోవవిషట్తు శ్వోభావా మ_ర్యష్య యద్నన్హకై తత్సర్వేన్షి). యాణాం జరయ్యవ్రి తేజః ఆపి పర్వం జీవితమల్చ మేవ తవైవ వాహాస్తవ నృత్యగీతే॥ యమాదార్యాః: భోగము లళాశ్వతములు,. రేపటి వరకు ఉండునో ఉండవో నందేహము గలిగినవి. ఇట్టిరోగ విలానములు మరణధర్మముగల మానవుని నమ,స్తే్య్యద్రియ ములయొక్కు. “తేజస్సును పటుత్వమును జీర్ణ మొన రించును, జీవితమా బుద్చుద(పప్రాయము, కావున నీవు నాకీయదలంచిన రామామణులను నీకడనే యుంచుకొనుము, అసప్లే వాహనాదులు, వృత్యగీతములు అన్నియు నీవే ఉంచు కొనుము, నా కవసరము లేదు. న విశ్తేన తర్చ్పణీయో మనుష్యో లప్ఫ్యామహే విత్తమదాక్మచేత్త్వా ! జీవిష్యామో యావడిశిష్యసి త్వం వరనస్తు మే వరణీయస్ప ఏవ ॥ మనుష్యుడు ధనముచే తృప్తినొందడు, ధనతృష్టకు ,మితియెక్కడిది. విన్ను దర్శించినచో నీ కృపాదృష్టిచే వలసి వంత ధనమును, కోరినంత ఆయువును పొందగలము. కాని ఈమి యన్నియు అస్థిరము లే గదాః వాటి నటులుంచి నేకోరిన _వరమునే నాకిమ్ము. అజీర్యతా మమృతానా ముపేత్య జీర్యన్మర్త్యః క్వథస్థః (పజానన్‌ | అవీధ్యాయన్‌ వర్షరతి (పమోడా నతిదీర్దే జీవితే కో రమేత ॥

తొరినలుప గిం వార్థక్యము, మరణము లేని దేవతల సాన్నిధ్యమును జేరియు, వారివలన పొందదగిన ఉత్తమ (పయోజనమును కోరక, ధరాతలమునందున్న విషయసుఖములు రుచ్చములు దుుఖహేతువులు = అని దెలిసియు. జరా(గస్తుడుః మరణ శీలుడునగు. నే బుద్ధిమంతుడు దీర్చజీవితము _ నాళించునుః ఎవడును వాంఛింపడు, నేనును నీసవ్నిధి జేరితిని. కాన నాశ విషయోప లోగములతో బవిలేదు. యస్మివ్నిద? విచికిత్సన్తీ మ్మత్యో | యాత్స్చాన్చరాయే మహతిషబూహి న్నన్తత్‌ 1 యోఒయం వరో గూఢ మమటప్రవిష్టో నాన్యం తప్మాన్నచికేతా వృణీతే 1 ఓ యముడా। మరణానంతరము ఈ జీవాత్మ శరీరముతో బాటు నశించునా లేక విలచియుండునాః యవి అందటును- సందేహించుచున్నారు. ఈ సందేహమే వమ్నను కలకతబెట్టా- చున్నది. ఈ(వళ్న చాల నిగూఢమైనది, దీవివి యెజింగిన గాని నాకు కాంతిలేదు. నీపు ఆళబెట్టిన స్త్రీప్యుత ధన ధాన్యా దులు నా కవసరములేదు.. పరలోక గతాత్మవిజ్ఞావమును మాత్రమే. నాకు దోధింపుము. దుర్చోరము, గహనమునగు ఆత్మవిషయకవరముదప్ప నచికేతసుడు అవిత్యవస్తు విషయక మగు వరమును దేనిని కోరడు ఈ విధముగ నచికేతనుడు తన మనోలీస్టమును స్పష్టమగ వ్యక్తదిజచెను.. దీనిచే నతనియొక్క తీ్యీవమైన దిజ్ఞావ, ఆక్మసందర్శనా కాంక్ష ద్యోతకమగుచున్నది. యముకు చూపిన యెట్టి (ప్రలోభనమునకును లొంగక" "వరస్తుమే

గా. శలోనవిషట్తు వరణీయస్స ఏవ" "నాన్యం తస్మాన్నచికేతా వృజీతే" అని తన దృఢమతినిి లౌకిక నుఖపరాజ్ముఖతను, అఆత్మాలిరతిని యెజఖుకబటచెను.

ఇటుల నచికేతసుడు లౌకిక పారలాకిక నకలనుఖముల యందు విర్నక్షుడె, శషదమాది సారననంపన్నుడై, వివేక వంతుడ్రై,. తీీవముముక్షుత్వము గలవాడ్రై యుండుటను యముడు" (గహించి ఆతని " హృదయములో నభిజ్వలించు చున్న తీవజిజ్జాసాగ్నిని చల్లార్చుట క్రై ఆత్మవిజ్ఞానామృ తము నఖివక్షించెను: ' "ఆ విజ్ఞానవర్షమే నేటికిని యీ కరోపని ష్యదూపమున *.సమ_స్తలోకమునకు "శాంతిని (ప్రసాదించు చున్నది. యముడు (శేయజపేయోమార్ల్షముల చక్కగ వోభజించి[ . వివేక; . దీరుడునగువాడు (శేయోమార్గమును, మందుడు అవివేకి (పేయోమార్గ్షమును అనుసరించుననియ బోధించెను. మజియు (శేయోమార్గమే. గమ్యము. ఆత్య త ళ్యమే విజ్హేయము, ఆశ్మదురూహ్యము,అది తర్క గమ్మ్యముకాదు, 'అయినను దానిని దెలిసికొను ఉపాయము గలదని --*యమేవైష వృణుతే తేనే లభ్యఃి అని త(త్చా ప్త్యృపాయమునుు ఆత్మస్వరూపమును _ఐహువిస్తారముగ సరళముగ బోధించెను... "అధమర్వోఒమృతో భవక్యేతా వద్ర్యనుశా సనమ్‌” 'అ

ఆత్మతత్త్వమును దెలిసికొన్నదానికి ఫలము మరణ శీలుడగు మర్త్యుడు అమృతస్వరూపుగగుటయే. "బహ్మావిదృ హన భనతి' ;ఆత్మవ్చేర్త సాక్షల్‌ (బ్రహ్మస్వరూపుడే యగు

ఠతొరివలుకు రికి)

నవి (బ్రహ్మవిద్యాఫలము వర్షింపబడెను. "బహ్మ (ప్రాప్తో విరజో2.భూద్విమృత్యుః' (బహ్మానుభూతివి దొందినవాడు విర క్రడు అమృతస్వరూపుడు నగుననియు దెలుపబడెను. ఈ (ప్రకారము ఆత్మజ్ఞానము సర్వ(శేష్టమనియు, సకలదుఃభోప శమనమునకు ఆనందటప్రాప్తికి హేతువనియు వర్షింపబడినద్‌, ఇదియే ంథ (ప్రతిపాద్యమగు ముఖ్యవిషయము. .

యమ నచికేళ సంవాదరూపముతో నీ యుపనిషత్తున్నది. కథకల్పితము, అర్థవాదము అని కొందటును; లేదు సత్యమని మటికొందటును భావించుచున్నారు. ఏది యెబ్రయినను యీ ఆవ్యాయికాపద్ధతి దురూహ్యనుగు ఆత్మత_త్వమును దెలుపుదకు సముచితమైనది. దీనిచే [శోతలకు, పారకులకు ఆత్మ విజ్ఞాన విషయమై నూఠనోత్సాహము జనించును. విష యము సరళముగ టోధపడును. కనుకనే కరర్షి యీ ఆభ్యా యికాసరణి ననుగమించి ఆత్మతత్త్యమును సులభముగ టోరించెను.

నావిరతో దుశ్చరితాన్నా శానో నా సమాహితః | నాశాన్హమానసో వాజఒపి పక్షానేన్తైనమాస్ప్నయాత్‌ ॥

పాపకర్మలనుండి నివృత్తుడుకావివాడు, ఇం(ద్రియ చాంచల్యము ఉడుగవివాడు. ఆసమాహితుడు అనగా_ వికిస్తచిత్తుడు, సమాహితచిత్తుడై నను ఏకా(గతాఫలమును గోరుచుండుటచే యెవని చిత్తము నిరంతరము చంచలమై ఆశాంకమై యుండునో అట్టివాడును యీ ఆత్మను _(ిహ్మా

గీ కథోసనిషళ్తు

జ్దానము ద్వారా పొందజాలడు. మటియెవడు దుశ్చరితము అనగా పాపకర్మమునుండి విరరుడో, ఇం్యద్రియచాపల్యము లేనివాచో, సమాహితచిత్తుదో, శాన్త్వమానసుడో అట్టివాడే స్మద్ధు రుకృపచే (బహ్మాజ్ఞానముద్వారా ఆత్మ(ప్రాప్తిని దొందు నవి అదికార విర్ణయము గావింపబచెను, *

"యమేవైష వృణుకే తేన లభ్యః 1

తన్వ్యైష ఆత్మా వినృణుతే తమాం స్వామ్‌ ॥

ఎవడు ఈ ఆత్మను తెలిసికొనవలయునని ఆకాంకిం చునో అట్టి వానికే అయ్యది లభ్యమగును. అట్టి ఆత్మ న్వరూపదర్శనాలిలాషికి ఆత్మ తన _యథార్థన్వరూపమును . (పకటిత మొనర్చుచున్నది. ఇందుచే ఆత్మ సాకెత్కారము ఆత్మకృపాసాధ్యమని తెలియబడుచున్నది. కాన అమృ తత్వ(ప్రా_ప్తిసాధనమైన ఆత్య్మసాక్షిక్కారమును బొంది తమ జీవితమును సఫల మొనర్చుకొనుటశై సర్వజీవులు (సయత్నింప వలయును.

"ఇహచేదవేదీ దథ నత్యమ ప్తి। న చేదివావేదీన్మహతీ వినష్టిః॥

ఈ (కుతిచే (బహ్మజ్జానమే లేక ఆత్మటప్రాప్తయే మానవజీవితము యొక్క సాఫల్యమునకు చిహ్నమని తెలియ బడుచున్నది, ఉత్కృష్టమైన యీ మానవజన్మ్నము నొందియు ఆత్య్మసాకొత్కారమును బొందనిచో, అందులశై. (పయత్నించ వైనా' ప్రయత్నించనిచో ఈ జీవితము వ్యర్థమే, అఠగు

తోలీపలుటు డి అనంత కొలపర్యంతము జన్మమృత్యురూప సంసార్యపవాహ ములో ఐడి కొట్టుకుపోవలసినదే, కాన మహానినాళశీలమగు అట్టి (ప్రవాహములో బడక ఆత్మానంద్యప్రాప్తిని ఐబడయుటయే మానవుని కర్తవ్యము. ఈ ఉపనిషత్తు అట్టి క_ర్తవ్యమును రోచకరీతితో (ప్రదోరించుచు సాధకుని ఆత్మజ్ఞానాభిముఖుని గావించుచున్నది. కనుకనే శ్రీ సద్గురు స్వాములవారికి ఈ ఉపనిషత్తు నందొక _ విధమైన (ప్రత్యేకొభిమానము. _ వ్యాసాశమ స్వాధ్యాయ (గంథ్యషతయములో దీని నొకటిగా (శ్రీవారు పరిగణించిరి. వ్యాసా్యశమము త౦ప్పున అనగా (శ్రీవారి కర కమలముద్వారా సన్యాసాశమస్వీకారేచ్చగలవారు థీ మద్భగవద్గీత, కరోపవిషత్తు, పాతంజలయోగసూ(తములు- ఈ మూడు(గ్రంథములను తప్పక కంరస్థముచేసి యుండవలయు నని కఠిన _ నియమమును బెట్టిరి. ఈ కరోరన్లియమమును పాటింపజాలకయే అనేకులు ఇతర్మ్యత సన్యాసా్నాశమమును స్వీకరించుచుండిరి. ఆత్మతత్ర్వాభిలాషికి ఈ యుసనిషత్తు ఎంతో ఉపకరించుటయే శ్రీవారి యీ నియమమునకు, ఆదేశ మునకు హేతువు. అందుచేతనే శ్రీవారు స్వయంగా ఈ ఉపసనిషత్తునకు "థ్రీ భగవద్గీతా భావార్థము' అను విశేషార్థమును గీళా సామ్యమును జూపుచు (వాసిరి. ఈ ఉపనిషద్భావమునే గీతా చార్యుడు. అర్థత$ (గంచెనేమోయని. తోచుచున్నదిం అనేక చోటులందు శబ్దసాదృశ్యము గూడ కానించుచున్నది. శ్రీవారు వీటినన్నిటిని ఆయా మంత్రముల కాత్సర్యము

స దిటు కఠోవవివత్తు నందు వివరించిచూపిరి. పాండిళక్య(్యపకర్షను జూపక సరళమగు శైలిలో వాయబడియుండుటచే అల్బమగు ధాషాజ్జ్ఞానముగల జిజ్ఞాసులందరికిని నియ్యది ఉపకరించగలదని తలంపు ఈ ద్వితీయ సంస్కరణమున (గంథము యథాశక్తి సంశోధింపబడినది మటియు పారకులకు ముందుగనే (గ్రంధస్థ విషయ మవగతమగునటుల సంగహముగా "తొలిపలుకు" రూపమున కధ, ట(పతిపాద్యవిషయము వర్ణింపబడినది, ముందుగ దీనిని పరించి యైనను సాధకపారకులు (గంథా -ధ్యయన తత్చరులుకాగలరని ఆక, మజటియు (ప్రతిమం్యత మునకును ముందు నూతనముగా 'అవతారికి కూర్చబడీనది. సంబంధజ్ఞానమున కియ్యది మహోపకారము కాగలదు. కాన విశష్టమగు ఈ నూతన పంస్కరణము పారకులను పూర్వారి కముగ నాకర్షించగలదని విశ్వాసము. అయినను ఏవేవి సహజములగు దొసగులుండవచ్చు. విద్వాంసులు తెలిపినచో మరు ముద్రజయందు సముచిత రీతిని పరిష్కరింపబడును, “*ఆపరితోషాద్విదుషాం నసాధు మన్యే (పయోగవిజ్ఞానమ్‌” ఇట్టి మతిని, శక్తిని (పసాదించినుదులకు శ్రీ సద్గురు సర(బహ్మామునకు సభక్తిక నమోవాకములు. ఓం జయ్‌ గురుదేవ్‌ ఇట్లు, సె్యహ్రూ[(పథమవర్హంతి, విమలాన౦ద, 27-5-1003. ] శ్రీవ్యాసాశ్రమము,

ఓమ్‌ ప పీఠిక థ్రీ భగవద్గీత ఉపనిషత్తుల సారమవి గీతాధ్యాన శోకములోనే తెలియవచ్చుచున్నది. న! ల్గోః సర్వోపనిషదో గావో దోగ్జా గోపాలనందనః పారఠరో వత్సస్సురీర్భోక్తా దుగం గీతామృతం మహత్‌ ॥ న! వాణీ థఖ తాః ఉపనిషత్ర్తులన్నియు గోవులు, శ్రీకృష్ణభగవానుడు పాలు పితుకువాడు, బుద్ధిశాలియగు అర్జునుడు భోక్రయగు వత్సము. (అట్టి అపూర్వపామ(గివి గూర్చి) - పితుకఐడిన కీరమే మహత్తైన గీతామృతము, ఉపనిషత్తుల సారమే భగవద్గీత యవి తెలుపదలచుపే ఈ కఠోపనిషత్తును ము[ద్రించుటకు కారణము, అన్ని ఉపని షత్తులకన్నను కఠోపవిషద్భాగము గీత యం దెక్కువగా "గాన ఐబడుటచే దీనవియొక్క (వభావమెట్టిదో విజ్ఞులు తెలిసికొన వచ్చును. ల్లోః విర్మథ్య చతురో వేదాకా మునినా భారతం కృతమ్‌' | భారతో దధిమన్ధస్య గీతా విర్మథనస్యచ 1 సారముద్ధ్భృత్య తం కృష్ణో అడ్జనస్య ముఖే హుఠమ్‌॥

శీ షీశ్రీక

కాజ నాలుగు వేదములను ,శ్రీబాదరాయణము నీన్దు0లు చక్కగా మధించి భారతమమ మహా(గంథము నొనర్చిరి. ఆ భ్రారతమను క్షీరమును ధ్యానముచే కాచి పెరుగుగా జేవెను. (శ్రీకృష్ణభగవానుడు అట్టిభారతమను పెరుగుకడవను గీకయను కవ్వముచేత చక్కగా. చిలికి, పారభూతమయిన అస్బృుతమును (వవవీతమును) గ్రైకొవి అడ్జునువి కొసంగెను. అర్జునునకు 'వేదాంతస్తార ముపదేశించెనని భావముం

శ్లేః భారతామృత సర్వస్వం విష్టోర్వక్త్రాద్వినినృృతమ్‌ |

గిత్సా గంగోదకం పీత్వా పునర్జన్మ న విద్యతే ॥

క! భారళామృతమను సర్వస్వము శ్రీకృష్ణళగవనం తుసీ న్నక్త్రృమునుండి. వెలువడెను. గీత యను గంగోదకమును పానము చేయువారికి పునర్దన్మము గలుగదు. అనగా మోకను సిద్ధించును.

టో సర్వశాస్త్రమయీ గీతా సర్వవేదమయో హరిః | సర్వతీర్హమయీ గంగా పర్వకేజోమయో రవిః ॥ కా॥ సూర్యుడేలాగున సర్వకేజటోమయురైయున్నాడో, గంగ యేలాగున నర్వతీరరమయమైయున్నదో, విష్తుషేలాగున ణ సర్వ వేదమయుర్షైయున్నాడోం ఆలాగున భగవద్గీత సర్వ

పి'శిక థి శ్లో ఛారతే భగవన్లీఠా తథా వామ వహ(వక్షమ్‌ ॥ గాయ(్ర్యాస్సమ్మిళ౦ 1ప్రోక్తం పుణ్యే పాపక్షయేతలథా * శో పాఠేన యతృలం (ప్రోక్తం అర్థక్ట్షానాచ్చతుర్లుణమి ళల అాతీ అక మీ! మదృ_క్తేధ్యశ్ళావణాచ్చ పుణ్యం దశగుణ౦ స్మృతమ్‌॥ ట్లోః వ్యో్యానాచ్చాపి, శ ష్యేధ్యః ॥ పుణ్యం శతగుణం న్మృతమ్‌ క తా॥ మహాభారతమునందు భగవగ్లీతయు, విష్ణు నహ(ననామమున్ను గరివు. ఈ గీత గాయ్యతీ మహేామన్హ మునప సమానము, గాయ్యత్రీ మంఠ్రము పుణ్య(ప్రొప్తకిని, పాసశతయమునకును సమర్హమై మెంత మహిమ గలిగి యన్నదోం గేయ వట్టిదే. పారాయణముదే నెం పుణ్యము గలుగునో, దావికంటె అర్ధముతో గూడ పఠించిన చొల్లు "రెట్ట అధిక ఫలము సిద్ధించును. భగవదృ్భక్తుంకు (శ్రవణము "జేయం చిన పదిరెట్లధిక పుణ్యము లభించును. ఈ గీరకు వ్యాభ్యా నము జేసి భక్తులచే వరింప జేసీనడో, నూరురెట్లధిక పుణ్య ఫలము గలుగును. ఇదేవిధముగా గీత 18 ఆధ్యాయములను ్రీకృష్ణరగవాను రుపదేశించెను. ఖ్లో॥; య ఇమం పరమం గుహ్యం మదృ _క్షేష్వలిధావ్యతి | ధక్టిం మయి పరాం కృళ్వా మామేన్నై ష్యత్యవంశయ।॥

శి సీతిక తాః ఎవడీపరమరహస్యమగు _ గీకాశాస్త్రమును నా భక్తులకు జెప్పుచున్నాడో, వాడు నాయందు - సర్వోత్క్య్భృష్ట మయిన భక్తిని జేసినవాడై నన్నే పొందుచున్నాడు. దీవి యందు సంభళయము లేదు. శ్లో; నచ తస్మాన్మను ష్యేషు కళ్చిన్మే (ప్రియకృళత్తమః భవితా నచ మే తస్మాదన్యః (ప్రియతరో భువి ॥' తా॥ మనుష్యులలో నా భక్తులకు గీతను జెప్పువాని కంపే, ఆధిక (పియమును జేయువాడు మటియొకడు నాక లేనేలేడు.. చూమియందు వానికంపె ఇతరుడు మిక్కిలి యిష్టెడు నాఖ3లుగనుగూడ గలుగడు, అనగా గీతను జను అకు తెలుపువానికన్న అధిక భక్తుడిదివరకు నుండియుండ లేదు, ఇప్పుడుండుటలేదు, ఇక నుండనుటోడు ఆని భగ హనుడు' స్వయముగా వచించెను. ఎమ్‌ తత్‌ సత్‌ టు, ళం మీ చరాచర నుభాభిలాషియగు,

ఓమ్‌ ఉపనిషచ్చబ్దార్హము

కొందరు శాస్త్రకారులు "ఉపనిషత్‌" అను పదమునకు ఈ (ప్రకారము అర్ధము. చెప్పుచున్నారు. సమన్తసంసారక్షేళ పరిహారోపాయ్యప్రదర్శకత్వాత్‌ ఉప నిషాదయంతి __ ఆత్యంతం సంసారక్షేశం నాశయంతి ఇత్యనయా వ్యుత్సళ్తా ఏషాం (గంథానాం ఉపనిషదితి నిర్వచనం కేచిదాహుః” = పమన్తసంపారళ్షేశము నశించునట్టి ఉపాయమును చూపించి సంసారశ్లేశమును మిగుల నాశమొనర్చునవి కనుక యీ (గంథములుపనిషత్తులు, అని చెప్పబడుచున్నవి. మటీ కొందరు. __ "అపరేపునః నర్వస్యాపి వేదైళ్ళ్చు సర్వైః అహమేవ వేద్యః” ఇత్యనయా రీత్యా (బహ (ప్రతిపాదకత్వాత్‌, ఏషాం పునః (గంథానాం సాక్షిదేవ (బహ్మ (ప్రతిపాదకర్వాత్‌, మ ప్రీతి ఇదం వైలక్షణ్యమ లిపేత్య” "వేదముల కన్నిటికి నేనే తెలియదగినవాడను" ఇవి మొదలగు వాక్యములచే ఆయా దేవకా (ప్రతిసాదకత్వమున్నను, సాొక్షొత్తుగా వివి (బహ్మమునే (వతిపాదించుచున్నవి అను అఖిప్రాయముచేత "ఉప సాకెల్‌ విషీదతి” = సాక్షొత్తుగా వపర్యబహ్మ (ప్రతిపాదనలో నుంటున్నది

కనుక '“ఉసవిసత్తు' ఆని చెప్పిరి,

( ఉవవిసచ్యబార్తము చి అ

నవీనులు కొందటు = 'గురోః సకాశే ఏకాంతే విషక్లె శిస్యైః (గాహ్యశ్వాత్‌ అ(తోపదిశ్య మానస్య త_త్త్వన్య ఇమా ఉపవిషద ఇతి" గురువుదగ్గర కూర్చొన్న శిష్యులచేత (గహించ దగిన తృత్త్వము గనుక ఉపనిషత్తులని చెప్పుచున్నారు. "ఉపనిషత్‌" అను పదముయొక్క. యర్హమును శ్రీ జగద్గురు

4 9 న. శంకరాచార్యులవారు అచ్చటచ్చట సంబంద్ర భాష్యములందు సంగ్రహముగా వివరించియున్నారు. అద్దాని నిటిగై కొందము,

దె టా కఠోపనిషత్సంబంధ భాష్యమునందు,

'సదేర్ధాతోః విశరణ గత్యవసాదవార్థస్య ఉపని పూర్వస్య క్విసప్పత్యయా న్తస్య రూపం ఉపవిషదితి” = ఉప ని అను రెండు ఉపసర్గలు ముందు గల్లిన సద్డ్‌ ధాత్వర్థమేమన (1) శ్రైథిల్యము,. (౨ గమనము, (8) నాశనము, "యే ముముక్షవః దృష్టాను,శవికవిషయవితృష్టాః సన్తః "విద్యాం

ట్‌ ణి అజాత

గే షా ఉపవద్య ఉపగమ్యు తన్నిష్టతయా నిళ్చయేన శీలయనన్తె తేషాం అవిద్యాదేః సంపారవీజన్య విళశరణాత్‌ హింసనాత్‌ వినాశ సాత్‌ ఇత్యనేన అఆర్హయోగేన 'విద్యా ఉపనిషదిత్యుచ్యతే'

(ఇ

ఏ ముముక్షువులు ఇహలోక పరలోక విషయముల యం దిచ్చలేవివార్రై విద్యను బొంది తనిస్టుళ్టై విశ్చయముగా శీలించుచున్నారో అట్టివారియొక్కు సంసారమునకు గారణ మగు నవిద్యాదులను నళింపచేయుచున్నది. ఇట్టి యర “సంబం ధముచే విద్య ఉసనిషత్తవి చెస్పబడుచున్నద,.. ఆన్‌గాం' ఉపజ

ఉవమీషచ్చళ్టైర్జీమ 1 విద్యను పొంది, వి - నిశ్చయముగా, సన్‌ = నళించుచున్నది (అవిద్య వళించుచున్నది.) దీవికి (ప్రమాణము, 'నిదాయ్యత౦ మృత్యుముభాత్ప్రముచ్యతే' ఆ పరబ్రహ్మమును తెలిసికొని మృత్యుముఖమునుండి విడివడును. 'పూర్వోక్త విశేషణాన్‌ ముమువ్షూన్‌ వా పరం (బహ గిమయతీతి (బహ్మ్‌ గమయితృ శ్వేన యోగాత్‌ (బ్రహ్మవిద్యా ఉపనిషత్‌ పర్యబహ్మామును బొందించునది గనుక ఉపనిషత్తనగా (బహ్మావిద్య. ఉప ని = మిక్కిలి, సీడదయతీతి సర్‌ = పొందించునది. సాక్షెత్తుగా పర్యబహ్మామును. బొందించునది యుపనిషత్తని యర్థము ఇందులకు (సమాణము "హ్మా(ప్రాప్తో విరజోఒభూద్వి మృత్యుః” (బహ్మమును బొంది కుద్దుడ్డై యమృతత్వమును బొందుచున్నాడు,

మజియు ముండక నంబంద భాష్యమున నున్నదావిని “జూడుడు "య ఇమాం (బహ్మవిద్యామునయన్ని ఆత్మభావేన “ొద్ధాభక్రిపురస్సరాః స్త్తః గర్భజన్మజరారోగాద్యనర్థ : పూగం విశాతయతి పరం వా (బహ్మ గమయతి అవిద్యాది సంసారకారణ౦ చాత్యంతముపసాదయతి, వినాశ యతీత్యుప నిషత్‌. ఉప, ని పూర్వస్య సదేరేవమర్ధన్మరణాత్‌” = ఎవ రీ (బ్రహ్మవిద్యను బొంది యాత్య్మధావముతో శద్ధారప్తలతో గూడుకొన్నవ్నారె యుంటున్నారో, వారియొక్క జన్మజరా రోగాద్యనర్థ సముదాయమును, విషీదయతి, విశాతయ౭ి ఎ భేదించుచున్నది. లేక పర్యబహ్మామును బొందించుచున్నది,

శీ ఉవనిషచ్చవబ్చార్దము మటియు సంపారకారణభూతమగు వవిద్యను నమూలముగ నశింపజేయుచున్నది. గనుక యుపవిషత్తు, ఈ్ళవకారము ఉప ని ఇతి ఉపనర్గ ద్వయపూర్వక సన్స్‌ధాతువుయొక్క యర్థము చెప్పబడినది:

ఇకము 3 తిరీయభావ్యమును "ఉవనిషగితి వివ్యోచ్యతే తచ్చీలినాం గర్భజన్మజరాది విశాతనాత్‌ తదవసాదనాద్వా (హ్మాణో వా ఉపవిగమయితృత్వాత్‌ ఉపవిషణ్ణం వాఒప్యాం పరంసశేయ ఇతి" = ఉపవిషత్తనగా విద్య, అట్టి విద్యమ పొందినవారికి జవామరణాద్యనర్థడాతము నశించుదవలన నుం (బహ్మముమ బొందించుటవలనను, ఈ విద్య యందు పరమ్ముళీయన్సు నిహితమైయున్నది గనుకను ఉపవిష త్తనగా హ్మవిద్య. ఈ (ప్రకారము థీ ఆచార్యస్వాములవారు ఉపని షదిర్థ నిరూపణము జేసియున్నారు. ఇందుచే సంసారహేతు కములగు నవిద్యాదులను, తజ్జన్యములగు జనన మరణా దులను నళింపజేయునవి, పర్యబహ్మామును దొందించునవి ఉపనిషత్తులు అను నర్థము సిద్ధించుచున్నది,

ఓమ్‌ తత్‌ సత్‌ క 116) 0్ష

స్రైరవనవకవరదును పన కవవపుడదో దన కవన ష్‌ ఓమ్‌ ఫ్‌ కో వ మం నమో ధగివతే వైవస్వతాయ మృత్యవే ట్ల ష్‌ న్‌ వ సై (బహ్యావిద్యావార్యాయ వచికేతవే దః ష్‌ నా ఛి గ్‌ శానిపాఠము వై జ ఓంనవా వా వవతు;? ఖ్‌ వె పహనా మవక్తుః ఫి ఫి వవా వీర్యం వరివావహై, ప్లే జ లవ్‌ | తేజవ్వి వావఎణచి మస్తుః పై లో మావిడిపావహో।ః నే కష కసా (1 వమీంశావి సావి శావిః, షా నె అవ్‌ లో జాతి టో త్న షా ఉవవిష్మత్పతిపావితి. వకిమూశత్యి శివా వామ్యుల ష్ష్‌ షా మను వుమ్మెదవుకనా రిమించునావ॥ వ తీ జె (వ్యావివ్యా వింమును మేదుకువురము కలపి ల జూ ప వ్వెరిషి అనాదవింందవమునావ। బ్‌ ఫ్లై మేమిమవరిము... విద్యాముజంద పామర్భ్యముమ క్త ప కిరిపి వంపహావెంచుమునాకః ఫ్‌ వ మా షమవుతి స్వాధ్యాయము కచేవంనమనగుగాకః ఫ్‌ ఖ్‌ చ్‌ లే న. ఖై మేమిమవవము తనకి నొకరము పంషించనొవ క్‌ న కుదచుముగాక: ష్‌ య అవ్యాతక్ళి కాధిలితి కాధిచ్రైవికి తివిరశాంకులు లే( ఖ్‌ చకూకునాకి నః థ్‌ స్వా జ్‌ ఓక్‌ తన్‌ వథ్‌ స్‌ ష్‌ జ షై నన జ్దా

వదద కవ దోతోోదో సుద కుదోదకవట్ల 01 ఓమ్‌ జి ప “ఉత్తిష్టత ః జ్యాగత | (పాప్యవరావ్నిటోధత?” ష్‌ ళ్శ అజ్ఞాన శమమ్బన విద్రించు ఓ జనులారాః లెండు, అజ్ఞాన ౮ ప్లే విదమండి మేల్కొమడు. తత్త్వజ్ఞాలగు నద్గురువుల శరణపొంది ఖ్‌ గ్ర ఆత్మత్నత్త్వముమ దెలిపికొనుడు. శై వ (కళోవవిషత్తు 18.14) శ గ్ల _ తద్విద్ధి ప్రణిపాతేన పర్వివశ్నేన వేవయా! వ్‌ గ్‌ ఉపదేక్ష్యన్లి తే జ్ఞానం జ్ఞానిన _స్పత్త్వదర్శినః ౪ ₹ | వాతి వా వా అాట్‌లాట్‌! దా జో తత్త్వ్యదష్టలగు జ్ఞావి పుంగవుల శరణుజొచ్చి, వారికి ధదక్తీ ఖే గ్జీ పూర్వకముగ నమవ్కరించి, నమయోచితముగ (వ్రళ్నించుము.గురు బ్‌ గ్ల 'పేవచే వారివితృ _వ్తిపణచుము.. అప్పడు వారు వంతుమ్షులై పీక ల్ల గై ఆత్మ విక్రావముము ఉవదేశింవగలరు.

౭ ఫ్‌ | (గీత 4అః 84 ల్లో) ళ్ల గ్‌ ఇహ చేదశకద్చోద్దుం 'పాక్ళరీరస్య వినపః ; ప్‌ గ్‌ తతస్వక్షేషు లోకేషు శరీరత్వాయ కల్పతే ॥ ష్‌

స ల్ల గరి మమమ్యుడు తన భరీరవతనమవకు పూర్వమే. ఆత్మత త్త గ్‌ ముమ తెలిసికొనకపోయినచో. స్వర్గాదిలోకములందు. శరీరమును సే గ్త్‌ ధరించి నానావిధ మఖి దుఃఖముల నమభవింవవలసియుండుమ. లై గ్ల కావ మరణించక మంచే మేల్కొమబ ధాన్యము. ల్లీ శీ (కళోవవిషత్తు 6.4 ల నలగ సంగతు న్ను గతుళ నుల

ఓమ్‌ మ య పం! షె | ము టాక్‌ క. ల కా నంగ! గ్రకఠళోపనిషత్తుల్ణ స్‌ ఆవి ప్రథమాధ్యాయము-ప్రథమవల్లి ఆవకారిక:___వాజ్నశవసుని దానము కథారంభము. మూ॥ ఓం ఉళన్హవై వాజ(శ్రవసస్ప్సర్వవేదసం దదౌ | తస్య హ నచికేతా నామ ప్యత ఆన ॥ ॥ వది ఉశకా .హ _ వై - వాజ్యశవనః పర్వవేదనంందదొ = తవ్య- హ -నచికేతా . నామ. పుతః - ఆన. టీక వాజ్యశవనః = వాజ్మశవువి ప్యతుడగు వాజ్యకవసుడు, ఉళశజకాల (విశ్వశిద్యాగాచరణమువలన లభించెడి ఫలమును అఆధిరిషించిన వాడై, వర్వవేదసం అ లరనయొక్క- వర్వవ్వముమ, దదొజ(దవషీణా రూవమువ ఇచ్చెమ, తవ్య = ఆ వాజ్రనసువకు, వచికేతావామజ వచికేతుడను పీరుగల, ప్ముతః = ప్యకుడు, ఆన =ఉండెమ. లా॥ వాజ్యశవనుడు విశ్వజిన్నామక యజ్ఞమండు బుత్విక్కులకు సర్వస్వమును దానముగ విచ్చెను. ఆయనకు నచికేతసుడను కుమారుడు ఉండెను. ఆవ;___తంర్రి యిచ్చు దక్షీణలను చూచిన వచికేతమవికి కలిగిన భావము. న మూః॥ తగ్‌౦ం హ కుమారగ్‌0 స్తన్తం దకిణాను నీయ చూనాను (శద్ధాజఒవ్‌ వేళ సోఒమన్యత ॥ జ్జ

1 కథోవవిషళత్తు వద తం- హ _ కుమారం. నంతం . దఓిణొాను . వీయమానానుం తద్దాం అవివేశ = సః = ఆమన్యత. టీక॥ స్పన్హం = (వఠథమ వయస్సునందున్న, తం హ ఎ=' ఆ (ప్రపిద్ధమైన, కుమారం = కుమారుడగు నచికేతసుని దక్షిణాను = యజ్ఞ దీ జలు, వీయమానాసు ఇయ్యబడుచుండగా, (శ్రద్ధా ఆప్తిక్యబుద్ది, ఆవి వేశం(ప్రపశించెను, నః = ఆ నచికేతసుడు, ఆమన్యళ = తలచెను, రా॥ వాజ్యశవసుడు యజ్ఞమున బుత్విక్కులకు ద్ని ణల నిచ్చుచుండగా బొల్యావన్థయందుండు నచికేతసుని లో ఆస్పిక్యబుద్ధి (ప్రవేశించెను. ఆస్తిక్యబుద్ధి గలవాడై నచికేత నుండు (ఈ (క్రింది విధముగ) దలంచెనుం అవ;__.తండ్రి యిచ్చు దజీణల గుటించి నచికేతసుడు శంకించు దున్నాడుం మూః॥ పీతోదకా జగ్ధతృణా దుగ్ధదోహా నిరిం్యదియాః అనందా నామ తే లోకాస్తావ గచ్చతి తాదదత్‌ ॥ $ వద॥ పీతోదకాః = జగ్ధరృణా$ = దుగ్ధదోహాఃనిరియ్యదియాః = అనందా॥. వామ _ తే. లోకాః - రాజా . సః గచ్చతి = తాః = దదత్‌, టీక॥ పీతోదకాః = పానము జేయదబడిన ఉదకములుగల, జగ్ధరృణాః ఆ భకింపదిడిన గడ్డిగల, దుగ్ధదోహాః = సపితుకదిడిన పాలుగల, విరిం ద్రియోః = దుర్చలేస్త్రియములుగల, తాః = ఆ గోవులను, దదర్‌_ దానము చేయునట్టి, నః = వాడ, అనందాః నామ = సుభిములేనట్టి వగు, తే _ ఆ (ప్రసిద్ధములగు, లోకాః ఏ లోకములుగలవో, కాకా = ఆ అనందలోకములను, గచ్చతి పొందుచున్నాడు. శా ఎవడు ఇట్టి నిస్సారములగు గోవులనిచ్చు చున్నా చో ఆ యజమాని అసొఖ్యములగులోకముల్నను పొందుచున్నాడు.

(వ్రథమాధ్యాయను _ (వఠమవల్లి 10 అవవ. పిఠా ప్యత సంవాదము, తండడితో వచికేరమడు తన భావమును వ్య క్తవరచుచున్నాడు, మూః సహోవాచ పితరం తత కన్నై మాం దాన్యసీతి ద్వితీ యంతృతీయంతగ్‌ంహో వాచమృళ్యవే శ్వాదదామ్‌త8ి॥ నసదణ నః. హ ౨ ఉవాచ _ పిఠతరం. తతః = కృవ్మై-మాం = దావ్యపిం ఇతి _ ద్వితీయం తృతీయం _తం - హ.ఉవాచ = మృత్యపం త్వాం దదామి = ఇతి. టీకక నఃఆ నచికేతసుడు, పితరం = ఈండివిగూర్చి. తత ఓ తర్నడి। మం = నన్ను, కై = ఎవరికొజకు, . దాన్యసీతి = ఇచ్చు చున్నావవి, ద్వితీయం = రెండుసారులు, తృతీయం అ మూడు సారులు, ఉవాచ హ = పలికెను, తం = ఆ నవికేతనునిగూర్చి, శ్వా = విన్ను, మృత్యవే = మృత్యువుకొణకు, గవామీలి = ఇచ్చు చున్నానవి, ఉవాచ హ = పలికెను, * లా॥ నచికేతనుడు పూర్వోక్త '(వకారము తలచి అనం తరము నన్ను ఏ బుశ్విక్కుకు విచ్చుచున్నావవి రెండు మూడు పర్యాయములు తంటడినడుగగా ఆయన కోవపడీ నిన్ను మృత్యువునకిచ్చుచున్నానని పలికెను. ఆవ; తంగడ్రిమాటలు విని నచికేతసుడు విఠతర్కి౦చుకొనుచున్నాడు, మూ॥ బహూవామేమి (పఠథమా దిహూనామేమి మధ్యమః | కిగ్‌౦ప్విద్యమహ్యుక_ర్తవ్యం యన్మయాబఒచ్యకరిష్యతి ॥ వద॥ దిప్రూనాం _ ఏమి . (వరమ, _ దిహూసాం ౨ ఏమి = మధ్యమః కిం ప్విత్‌ ఎ యమన్యంకర్తవ్యం.యళ్‌ _ఎమయా.ఆద్య-కరిష్యతి. టీకజ దిహూనాం = అవేకమంది శిమ్యలలో, (పథమ = మఖ్యుడన్చై, ఏమ = వద్భ్చు (అగు) చున్నామ్సు దిహూసనాం = అనేకమంది +వ్యూ

[4 శఠోపనిషళ్తు లలో, మధ్యమ = మధ్యముడనుగా, ఏమి = వచ్చు (అగు చున్నాను, యమస్య యమునికికర్తవ్యం చేయదగిన పయో జనము కింప్విత్‌ ౬ ఏమిమున్నదిః:, మయా = నాతో, ఆద్య = ఇస్పుడు, కిం కరిష్యతి = ఏమి జేయమః। తాః ఈ (పకొరము తంగడ్రీచేత వలుకబడిన నచికేత నుడు "అనేకమంది శిష్యులలో నేను మొదటివాడనుగాను, ' మటికొందటిలో మధ్యముడనుగాను వచ్చుచున్నాను. యము నకు నాచేత చేయదగిన కర్తవ్యమేమున్నది? అనగా యము. వికి నా వలన కాగల కార్యమేమి కలదు: నాచే నతడెట్టిపవిని గొమనుః ఆని ఆడీగెను. ం *. అవన: కోవముతో "నిన్ను మృత్యువున కిచ్చెదను అని తరువాత హశ్చాత్తావపడుచున్న తంగడిని నచికేతసుడు ఓదార్చుచున్నారు. మూ॥ ఆనుపళ్య యథా పూర్వే (ప్రతిపళ్య తఠాఒపరే । సస్య మివమ్నర్త్యః సచ్యతీసస్యమివాఒఒజాయతే పునః 46 వది॥ అనువళ్య , యథా _ పూర్వే = (పతిపళ్య . తథా.ఆపరే-సస్యం= ఇవ. మర్త్య = పచ్యతే = నస్యం_ఇవ _ ఆ జాయకే _ పన్న టీక॥ పూర్వే = పూర్వులగు కాత ముత్తాతలు, యళా = ఏ విధముగోః (వ్రవర్తించిరో (దానిన్సి ఆనుపళ్యజ దీర్హ ముగా ఆలోచించుకొనుము, తథా = అదేవిధముగా, అవలరే = ఇతరులు (వవర్తించు విధమును, 'ప్రతిపళ్య= ఆలోచించుకొనుము, మర్త్య మరణమే న్వభావముగా గలిగిన మనువ్యుడు, నన్యం ఇవ = పైరువలె, పచ్యతే = జీర్ణుడై మరణీంచుచున్నాడు, సృన। = మజల, సస్యం ఇవ పైరువలెనే, ఆజాయతే = పుట్టుచున్నాడు. ళా మన పూర్వులగు తొత ముత్తాతలు మున్నగు వారలు ఏ విధముగా _(సవ్వర్తించిరో దీర్ధముగా ఆలోచించు

(వశమాధ్యాయము _ (పథమవల్లీ [18 కొనుము. అదేవిధముగా ఈ కాలమందున్న పెద్దలు ఎటుల (పవ్నర్తించుచున్నారో, దానిని ఆలోచించుకొనుము మరణమే స్వభావముగా గలిగిన మనుష్యుడు, పపైదవలె జీర్ణుడై మర ణించుచున్నాడు. మఅల _పైరువలెనే పుట్టుచున్నాడు. అవః_వచికేతసుడు యమలోకమునకేగుట. ఆచట జరిగిన వృత్తాంతము. మూ! వ్వైశ్వానరః (ప్రవిశత్యతివిర్చాహ్మణోగృహాన్‌ । తప్వ్యై

తాగ్‌0 శాంతిం కుర్వన్తి హర వైవస్వతోదకమ్‌॥ 7 పద॥ వై శ్వానరః = (పవిశతి =, అతిథి -.(వబాహ్మణః = గృహాకాం తన్యం ఏతాం _ శాంతిం _ కుర్వ ని హర. వైవస్వత = ఉదకమ్‌,

టీక॥ వ్లైశ్వానరః అగ్నిహో(్యతుడు[బాహ్మణ్య =(బాహ్మణుడగు, అతిధిఇ

అతిఫిరూపముగలవారై . గృహా = ఆయాగృహములన్కు 1పవిశతి = (పవశించుచున్నాడు, తస్య =ఆ (బ్రాహ్మ ణాతిథి రూపి యగు ఆగ్నిహో[తునకు, ఏతాం = ఈ, శాంతిం = శాన్సివి, కుర్య్యన్తి = చేయుచున్నారు, వైవన్వత = ఓ వై వన్వతుడాః, ఉదకం = పాద్యార్థము జలమును, హర = తీసికొవిరమ్ము.

_ తా॥ అగ్నిహో్యతుడు (బాహ్మణురై ఆతిథిరూపముతో యా గృహస్థ గృహములను (ప్రవేశించుచున్నాడు. ఆగ్ని హో్యతునకు ఈ శ్నాన్సిని జేయుచున్నారు గావున ఓ వైవ స్వతుడాః పాదములను కడుగుకొనుటకు జలము దెమ్ము. అవ; అతిథి తిరస్కారమువలన గలుగు అనర్థము" జెప్పబడుచున్నది. మూ॥ ఆశా్యప్రతీక్షే సంగతగ్‌౦ సూనృతాంచ

ఇష్టాపూర్తే ప్యుతపహాగ్‌ంశ్చ సర్వాశా | ఏత ద్వృం్తే పురుషస్యాల్బ మేధసో యస్యానళ్నళా వసతి (బ్రాహ్మణో గృహే॥ !

11 కలఠోపవిషట్తు ఫదష ఆశా(ప్రతీకే = సంగతం సూనృతాం *౨చ = ఇష్టాపూర్తే ఇ ప పళూకా చ _ నర్వాకా = ఏరత్‌ _ వృం్తే పురుషన్యం అల్బ మేధనః = యస్య = అనశ్నళా = వసతి = (బాహ్యణః = గృహే టీక యన్య= ఏ, అల్బమేధవః = అల్పి(వజ్ఞగల,పురుషవ్య అ ప్పరుషవి యొక, గృహే = గృహమునందు, (బాహ్మణ,=(దాహ్మణుడు, అనశ్నళా ఇ భుజింపక, వసతి = నివపించుచున్నాడో, ఏరత్‌ =_ఈ వివసిండుట యనునది (తన్య అలీగృహ యజమావియగు ప్వరు షువియొక్క ఆశళ్యాఫరీే ఐ లేశ (వతీక్షలను, సంగతం =*నళ్ళ్చురు షల నహవోనమువలన గలిగిన ఫలమును, సూన్ఫతాం = సత్య వాజ్నీయమజన్య ఫలమును, ఇష్టాపూర్తే = ఇష్టాపూర్తముల నాచ రించుటవలన గలిగిన ఫలమును, పృతపశూకాచ =ఇపు(రపశువులను, సర్వాకా = అన్నింటిని. వృం_క్తే = నాశనమొనర్చుచున్నది తాఃఏ అల్బ్యపజ్ఞగల పురుమనియొక్క గృహము నంధు (బాహ్మణుడు భుజింపక నివసీంచుచున్నాడో, ఈనివష సించుట యనునది ఆగృహ యజమానియగు పురుషువియొక్క ఆళా్యప్రతీతలను, (ఆజ్ఞాతములగు ఇష్ట పదార్థ వాంధ ఆశ యవియు, జ్లాత పదార్థా కాంక్ష (తీకయనియు అనబడును) సత్పురుషులో షషావానమువలన గలిగిన ఫలమును, సత్య వాజ్నియమజన్య ఫలమును, ఇష్టాప్పూర్తముల నాచరించుట వలన గలిగిన ఫంమును, ప్యతపళువులను అన్నింటిని నాశన మొనర్నుచున్నది. అవ; యముడు నచికేతసువి వరములను కోరుకొనుమమట, మూ॥ తి(స్రో రాత్రీర్యదవాత్సీర్స హే మే అనశ్న(నృహ్మన్న తిథిర్నమస్యః | నమ,వ్రేఒస్తు (బహ్మన్న్వ ప్తి మేబన్తు తస్మాఇక్చరి (శ్రీన్వరాన్పృణీప్వ ౫ ర

(వ్రథమాఢ్యాయము _ (వ్రథమవల్లి | పద॥ త్నివ్య - రాతి . యత్‌ . అవాత్చీః, = గృహే. మే- ఆనళ్నకాం (బ్రహ్మాకా = ఆతిఫీ . వమస్య, = నమ్మ = కేఅన్తు = (చిహ్మకాం న్వప్తి = మేం అస్తు = తస్మాత్‌ _ (ప్రతిఎతీవ్‌-వరాఖాం న్ఫెణీప్వం టీక॥ (దిహ్మాకా = ఓ (బాహ్మాణోత్తముడాః, యత్‌ = ఏ కారణమువలన, మే = నాయొక్క, గృహే గృహమునందు, నమన్యః= నమస్క రింపడగిన. ఆతిధ్మి = అతధిమా చిచ్చినవాడవ్నై, అనశ్నెన్‌ =భుజీం పకయే, త్మివ్య ర్యాత్య మూడుదినములు, అవాౌత్స్‌ః = విపపించి యున్నాగవో, తత్‌ ఆకారణయివలవ, తే = నీకు,నమ్మ = నమ ప్కారము, అను = అగుగాక (బహ్మాకా = ఓ నచికేతనుడాః, మే= నాకు, స్వవ్తిజమంగళయి, అస్తు = అగుగాక, తస్మాత్‌ _ అందు వళన, (ప్రతి= అందులకు బదులుగా, (శ్రీఖావరొకా = మూడు వరములను, వృణీస్వ నామండి కోరుకొ మము, లౌజ ఊఊ (దావ్మాణోత్తముడా! ఏ కారణమువలన నాయొక్క గృహమున-.దు నమస్యరింపవగిన అతిథివిగా వచ్చినవాశవైై భుజింపకయే మూడి దినముల నివసించి యున్నాడవో, ఆ కారణమువలన నీకు నమన్కారమగు గా౩। ఓ నచికేతసుడాః నాము మంగళము అగుగాకః అందువలన మూడు రాశులకు బదులుగా మూడు వరములను నొనుండి కోరుకొనుము. అవ: వచికేతమడు పికృపరితోషరూవమైన (వరమ "వరమును కోరుచున్నాడు. మూః॥ శాంతసంకల్పన్పుమనా యథా స్యాం ' ద్వీశమన్యునాతమో మాలి మృత్యోః త్వత్చ్రపసృష్టం మా౬భివదే్యత్చ్రైలీత ఏళత్త్రయాణాం (ప్రధమం వరం వృణే, 10 !

11 కఠళోవవిషట్తి పద్మ శొంతసంకల్ప =. నుమవాః.యథా *స్యాత్‌ వీతమన్యు అ గొతమ్మ. మా _. అభి.మృత్యో _ త్వ్యత్పసృష్టం = మౌం అభివదేత్‌ ఎప్రతీత్శ _ ఏతత్‌ _(తయాణా౦.(థమం-వరం _ వృణే టీకళ మృతో = ఓ మృళ్యుదేవా, గొతమ్మ = గొతమగో_తోదృపుడగు నారం్యడి, మా అఖి= నన్నుగూర్చి, కొంతనంకల్ప్య = కాంతించిన వంకల్పషలు గలవాడై, నుమన్నా = (ప్రనన్నహృదయురై, మా అభి = నన్నుగూర్చి, వీతమన్యు। = పోయిన రోషము గలవాడుగా, యథాస్యాత్‌ = ఏ విధముగా నగునో, త్వ(త్పసృష్టం= నీచేత విడువ బిడి యింటికి పంపబడిన, మా = నన్నుగూర్చి, (ప్రతీత్శ = పొంద బడిన స్మృతి గలవారై, అభివదేత్‌ ఇ పలుకునో, ఏతత్‌ = ఇవియే, త్రయాణాం= వీవిచ్చెదనన్న మూడు వరములలో , (ప్రథమం వరం= మొదటి వరముగా, వృణే = వరించుచున్నాడము,. తాః ఓమృత్యుదేవాః: నీవు వరములు నాకీయదలచి నచో మా తర్మడియగు గౌతముడు శాంతించిన సంకల్పములు గలవాడుగా నుండుగాక।ః నాయందు (ప్రసన్నహృదయుడగు గాకః నీచేత తిరిగి యింటికి బంసబడిన నన్నుజూచి 'ఈబాల కుడు నా పృ్యశుడే సుమీ యని. అతనికి క్లాసకళక్తి గలిగి యుండునటుల అన్నుగ్రహింపుము. దీనినే నీవు ఇచ్చెదశన్న మూడు వరములలో మొదటివరముగా గోరుకొనుచున్నాను. అవ: నచికేతసు డడిగిన మొదటి. వరమును యముగిచ్చు చున్నాడు. మూ॥ యథా పురస్తాద్భవితా (ప్రతీత బొద్దాలకిరారుణి ర్మత్చసృష్టః ॥ సుఖగ్‌0 రాత్రీ శయితా వీతమన్యు- స్త్వాం దద్భృశవాన్సృళ్యుమువ్యాత్చము క్రమ్‌॥ [1

(వ్రళమాధ్యాయము = (వథమవల్శి 19 పద॥ యథా _ పురస్తాత్‌ = భవితా .(పతీత్య బొద్దాలక్కి = ఆరుణీ। = మ్యతక్చనృష్ట = సుఖం - ర్మాతీ. శయికా _ వీతమన్యు;. త్వాం _ దదృ్భశివాకా = మృత్యుముభాత్‌ . (సముకక్తమ్‌, టీక॥ బొద్దాలక్కి = బొద్దాలకియనియు, అరుజీ। = ఆరుణియవియు “పీరు గల వాజ్యశ్రవసుడు, మ్యతృ్పనృష్ణ = నాచేత ననుజ్ల యివ్వబడిన వాడై, (ప్రీతః =పొందబిడీన న్మాతిగలవాదై , పురహ్హార్‌ ముండు, యథా=ఏ (ప్రకారమో, తథా * ఆ (ప్రకారము, భవికా = కాగలడు, మృత్యుముభాత్‌ = యమువి ముఖమునుండి, (వముక్ష్రం = విడువ దిడిన, క్వొాం=విన్ను,దదృశివాజా = చూచినవాడ్రై, వీతమన్యుః= పోయిన కోపము గలవాడుగాను, సుఖం = సుఖముగా, రాధీ = ర్యాతులను గురించి (రొాకులందు. శయిరా = శయవించువాడు గాను భవితా = కాగలడు. తాః నచికేతను డడిగిన (సధమ వరమునకు ఆంగీ కారమును మృత్యుదేవత యొసంగుచున్నది. నీవు"నన్ను కోరిన (ప్రకారము నీయందిదివణకు నీ తండి యెట్టి (పేమ గలిగియుందెనో, అట్టి(పేమనే యికమీదకూడా నీయందు గలిగియండగలడు. నా యను(గహమువలన మనన్సునం 'దెట్లి వ్యాకులత లేక నుఖముగా గాత్రిష్ల ని(ద్రించగలడు. ట్‌ క. మృత్యుముఖమునుండి విడువబడిన విన్ను గాంచి (కోధము లేనివాడై శాంకచిత్తుడె (పీతితో నుండగల కు. న. అవనీ అలానా ఆవ;__ ప్వర్ష్యవళశంవ. మూః స్వర్లేలోకేన భయం కించన్నాస్తి నత్యతత్వం న జరయా థిభేతి। ఉభే తీర్త్వా ఆశనాయాపిపానే శోకాతిగో మోదతే స్వర్గలో కే॥ |?

లీ కఠోపనిషత్తు _పదః:వ్వల్లే లోకే ఎన. భయం కించన. అనస్తింన _త్యర- త్వం. న = జరయా _ బిభేతి . ఉభే _ తీరా = అళనాయాపి పాసే = శోకాతిగ _ మోదతే _ స్వర్గలోకే. టీక॥ న్వశ్లేలో కే. న్వర్గ్షలోకమునందు, భయం రోగాదిభయము, కించన = కొంచమైనను, నాప్తి = లేదు, తత = ఆ స్వర్గలోకము నందు త్వం = నీవు, న = లేవు, జరయా = మదిమిచేతను, న బిలేతి = భయపడుటలేదు, అశనాయాపిపాసే ఆకలి దప్పికలను, ఉభే జ రెంటిని, తీర్త్వా = దాటి శోకాతిగః బాహ్యమానవ ళోక విరహితురైై, స్వర్గలో కే= న్వర్గలోకమునందు, మోదతే = నంతో షించుచున్నాడు తాః స్వర్గలోకమునందు. రోగాది నిమిత్త్రములవల్ల గలుగదగిన భయమేమియు గలుగజాలదు. అచ్చట జరా భయమేమియు నుండదు. మటీియు స్వర్గలోకమునం దుండు వారిని ఆకలి దప్పులు బాధింపపు, బాహ్యమానసిక ళోకము లేమియు గలుగజొలవు. సర్వదుఃఖముల నధిగమించి జీవు గచట మిక్కుటమైన నుఖము ననుభవించును. అవవ. రెండవ వరము-_న్వర్షసాధనభూతమగు అగ్నివిద్యను గూర్చి నచికేతసుడు (వళ్నించుచున్నాడు. మూ॥ న త్వమగ్నిగ్‌౦ స్వర్గ్యమధ్యేషి మృత్యో (ప్య(బూహి త్వగ్‌ ౦ (తద్దరానాయ నహ్యమ్‌। స్వర్గలోకా అమృతత్వం భజ_న్త ఏతద్ద్వితీయేన వృణే వరేణ॥ 12 వద॥ సః. త్వం _ అగ్నిం _ న్వర్శ్యం _ అర్వేషి.మృత్యో.(ప్వబూహి. త్వం _ (శద్ధధానాయ _- మహ్యం _ న్వర్షలోక॥ . అమృతత్వం. భజ్బవ్హే - ఏఠత్‌ _ ద్వితీయేన _ వృణే _వరేణ, _

(వ్రఠమాద్యాయము = (వళమవల్లి లి టీకళ మృతో్యోః = ఓ మృత్యుదేవాః, సః=ఆ, త్వం = నీవు, వ్వర్ష$౦ంజ న్వర్గసాధనభూతమైన, అగ్నిం అగ్ని విజ్ఞానమును, ఆర్యేషి = గుర్తెరుంగుదువు, తద్ధధానాయ ఇనశద్ధగల, మహ్యం = నా'కొఅకు, (ప్రబ్రూహి టోధింపుము, స్వర్గలో కాః = స్వర్గలోకమునుపొందిన వారలై, అమృతత్వం (ప్ర మరణరాహిత్యమును (దేవత్వమును), భజన్తే = పొందచున్నారో, ఏతత్‌ = అట్టి అగ్గి విజ్ఞానమును, ద్వితీయేన = రెంగవదియగు, వరేణ వరముచేే వృణేఎవరించు చున్నాడను. తాః ఓ మృత్యుదేవాః నీవు స్వర్షసాధనభూతమైన అగ్ని విజ్ఞానమును బాగుగా గ్నుర్తెరుంగుదువు.. కనుక (కర్ణా వంళుడనగు నాకు దానిని బోధింపుము. ఏ అగ్ని విజ్ణానము చేత యజమానులు స్వర్గలోకమును పొందుదురో అట్టి అగ్ని విజ్ఞానమును నేను రెండవ వరముగా గోరుచున్నాడను. ఆవ: న్వక్షసాధనభూతమగు అగ్నివిద్యను చెప్పెదనవి యముడు (వకిజ్ఞ చేయుచున్నాటి. మూ॥ (ప తే (బవీమితదు మే నిబోధ స్వర్ష్యమగ్నిం నచికేత (పజానన్‌। అన న్హలో కా_ప్తినుథో (పతిష్షాం విద్ధి త్వమేతం విహితం గుహాయామ్‌॥ [4 వదళ (వ. తే- (బవీమి .- తత్‌,..ఉ_. మే- విటోద న్వర్గ్యంం అగ్నిం = వచికేత్య . వజానవ్‌ _. అన్నన్తలోకాప్తిం అథో (వతిష్టాం ఎ విద్ధి =త్వం _ఏతం = విహితం . గుహాయామ్‌, టీక॥ (హే నచికేత్య! = ఓ వచికేకనుడాః స్వర్గ్యం.=ఇ స్వర్గమునకు సాదవదూతమగు, అగ్నిం = ఆగ్నిచయనమును, (పజానకా ఆ బాగుగా వెజింగివ చేమ, శేజవనీప, ఠర్‌ ఉ ణ ఆయగ్పిచయన

శ శకోననిషత్తు విజ్ఞానమును. వ(బవీమి= ఉవదేశించుచున్నాడను, మే నాయొక్క ఉద్లీదేశమువలన, నిబోధ = తెలిసికొనుము, ఏతం ఈ యగ్గ్నివి, ఆనంతలోకాప్తిం న్వర్గలోక సంపా9్పప్తి సాధనముగా, ఆథో = అనంతరము, వతిష్టాం అప్టితివి, గుహాయాం దిద్ది గుహయందు, విహితం = ఉంచదిగిన దావినిగాను, త్వం = వీవు, విర్ధి= _ శెలిసికొనుము కా॥ట నచికేతసుడా। స్వర్గసాధనభూత మైన అగ్ని చయనమును బాగుగా నెటిగిన నేను నీకిపు డుపదేశించు చున్నాడను. ఈ అగ్ని విజ్ఞానమును స్వర్గప్రాప్తికి సాధన మైనదానినిగాను, విద్వాంనుల బుద్ధి గుహయం దున్నదానిని గాను దెలిసికొనుము. ఆవ;__యముడు వచి కేతసువికి అగ్నివిద్యను బోధించుట. మూ॥ లోకాదిమగ్నిం తమువాచ తృన్మై యా_ఇష్టకా యావతీర్వా యథా వా।! స చాపి తత్చ్రత్యవదద్యధోక్త. మథాస్య మృత్యుః పృసరేవాహ తుష్టః ॥ 15 వద॥ లోకాదిం = అగ్నిం *తం = ఉవాచ _ తై = యాః. ఇస్టకాఃం యావతిః _ వా-యథా.వా.సః ౨ చ = ఆపి .తర్‌ _ (వత్యవదర్‌ _ యథోక్తం _ అథ = అన్య = మృకత్యుః = పునః ౨ ఏవ. ఆహ . తుష్షః. టీక మృత్యుః = యముడు, లోకాదిం = లోకములకు మొదటిదగు, తం (వపిద్ధమైన, అగ్నిం అగ్నివి, యథావా = ఏ విధము శశ యావతిః ఎన్ని నంఖ్యలుగల, ఇష్టకాః - ఇటికలు (యక్లి వేదికకు ఉనయోగమైన ఇటికరాన్యు, యాః ఏవియో (వాటి నన్నిటివి, తవ్యై = ఆ నచికేతసువికొలకు, ఉవాచ = పలికెను (నెప్పెన్సు, ప చాపి = ఆ సచిక్షేరసుడును,తత్‌ న అొచెప్పినదావివి,

(వ్రశమాధ్యాయము ఇ (వ్రఠమవల్నీ బ్లో యథోక్తం = చెప్పినది చెప్పినట్లుగా, అన్య ఈ యమునికి వత్య పదత్‌ = తిరిగిచెప్పెను, అథ= అనంతరము, మృత్యుః జయముడు, తుష్టః _నంతోషించినవాడై +పునరేవ మరలకూడ,ఆహ పలి౩ెను,

తా॥ జీవలోకమున _ కాదిభూతమగు అగ్నిపిద్యను హవనకుంగమునకు కావలసిన యిటుకలను, వాని పరిమాణ మును, అగ్ని సంచయ విధానమును విధి (ప్రోక్తముగ యముడు నచికేతసునకు తలియజెప్పెను; అంత నచికేతనుడు యథో_క్రముగా తుచ తప్పక దానిని తిరిగి జెప్పగా యముడు విని సంతోషించి నచికేతసునితోమణల విట్లనియె. ఆవ:___(పనన్నుడైన యముడు మటియొక వరము విచ్చుచున్నాడు, మూ॥ తమ(బవీ త్సీయమాణో మహాత్మా వరం త వేహాద్య దదామి భూయః । తవైవ నామ్నా భవితా౭యవమగ్ని। సృృజ్కాం చేమామనేకరూపాం౦ గృహాణ॥ 16 పద॥ తం _ఆబవీక్‌ = (వీయమాణః =, మహాత్మా ఎ వరం .తవం ఇహ - ఆద్య _ దదామి. భూయః *తవ.ఏవ. వామ్నా = భవితా = ఆయం . అగ్ని, ఎనృజ్యా౦ = చ = ఇమాం = అనేక “రూపాం = గృహాణ, టీక॥ (ప్రీయమాణ్య సంతోషించిన, మహాత్మా = మహాత్ముడగు ఆ యముడు. తం అఆ నచికేతువి గురించి, అబవీత్‌ = పలికెను, తవ = నీకు, ఇహ = ఇచ్చట, ఆద్య ఇప్పుడు, భూయ్య =తిరిగి, పరం వరమును, దదామి = ఇచ్చుచున్నాను, ఆయం = ఈ, అగ్నిః = అగ్ని, తవ నీయొక్క, నామ్నైన ='పేరుచేతనే, భవితాజ కాగలదు, అనేకరూపాం = విచ్శితరూపములుగల,ఇమాం =ఈ, నృజ్కాం౦ చ = రత్నమాలికను గూడ,గృహాణ = తీసకొనుము,

£్‌4 కరోవ విషంత్తు శ్రా యముడు సంతోషించినవార్రై ఓ నచికేతిసుడాః సీవు కోరుకొను రెండవ వరముగాక సీకు తిరిగి ఇంకొక వర మును ఇచ్చుచున్నాను. నాచేత ఉపదేశించబడిన ఈ యగ్ని యికమీదట నీ పేరుతో (గనాచికేతాగ్ని' యని) లోకమందు (ప్రసిద్ధి కెక్కును. విచ్యిత్రమగు ఈ రత్నమాలికనుగూడ నీవు తీసికొనుమా:ః యని పలికెను. అవ; నాచిశేతాగ్ని చయనముచే గలుగుఫలమన్ను వివరించుచున్నాడు. మూ॥ (8ణాచికేతస్టి భిరిత్య సంధిం (తికర్మకృత్తరతి జన్మమృత్యూః (బహ్మజజ్ఞం దేవమీడ్యం విదిత్వా నిచాయ్యేమాగ్‌ 0 శాస్తెమత్యన్త మేతి॥ 17 పది॥ (తిణాచికేతః = (తిభిః = ఏత్య _ సస్టిం = (ఈకర్మకృత్‌ _ తరతి జన్మమృళత్యూ = (బిహ్మజక్జం - దేవం = ఈడ్యం . విదిత్వాం విచాయ్య = ఇమాం. శాంతిం = ఆత్యన్తం _ ఏతి. టీక॥ (తిణాచికేత్య = (తిణాచికేతుడు (వచికేకాగ్నివి మూడుసార్లు ఆను "ప్టించువాడు 'తిణాచికేతుడనదిడును.) (తిభిః మాతృషిత్రాచార్యుల _ తోటి, సస్టిం = నందానముము (సందింధమును), ఏత్య = పొంద్శి " (త్రికర్మకృత్‌ = యాగాధ్యాపనదానములను చేయువాడ్పై, జన్మ మళత్య్యూ = జనన మరణములను, తరతి = ఆతికమించుదున్నాడు, (బహ్మజక్థం జు సర్వజ్ఞుదైన, ఈడ్యం సోోత్రార్హుడగు, దేవం ఎ న్వ(వకాశకుడగు దేవుని, విదిత్వా = తెలిసికొని, విదాయ్య=చూచ్చి అత్యంతం =-మిక్కిలి, ఇమాం ఇ ఈ, శకౌంతిం = ఉపరతివి, '1ఏశి = పోందుచున్నాడు. ళా॥ నచికేతాగ్నిని మూడుసార్లు అనుష్షించువాడు పిత్రా ద్యాజ్ఞలను చక్కగా - పాలించి యథావిధిగా “దూగాదుల

(వ్రళమాధ్యాయము _ (వ్రథమవల్లీ కీ జేసీ జననమకణముల దాటుచున్నాడు. మటియు సర్వజ్ఞుడును, స్లోధ్రార్హుడును _ న్వ(ప్రకాశస్వరూపుడును నగు పరమాత్మను తెలిసికొవి పరమశాంతిని పొందుచున్నాడు.

అవ:__ పూర్వోక్త నచికేతాగ్ని చయన ఫలమువే (వ్రకారాంతర ముగ చెప్పుచున్నాడు. మూ! (తిణాచికేత స్రయమేతద్విదిత్వా య ఏవం విద్వాగ్‌౦శ్చినుకే నాచికేతమ్‌ | స మృత్యుపాశాన్నురతః వణోద్య శోకాతిగో మోదతే స్వర్గలో శే 18 పద॥ (తిడాచికేతః ౨. త్రయం ఏఠత్‌ _ వివత్వా-యః = ఏవం ౨ విద్వాన్‌ = చినుకే _ నాచికేతం = నః మృత్యుపాళాకా పురతః (వణోద్య = ళోకాతిగః _ మోదతే _ వ్వర్గలో కే, టీక॥ (తిణాచికేర్య = (తిణాచిక్షేతుడగు, యః విద్వాన్‌ = ఏ విద్వాంమడు, ఏతత్తయం అ ఈ చెప్పబడిన మూడింటివి (పూర్వోక్తములగు హవనకుండమునకు ఎట్టి యిటుకలు? ఎన్ని కావలయును? ఎటుల చయన మొనర్చవలయునుః అను మూడు. విషయములమృ, విదిక్వా = తెలిసికొవి, నాచికేతం = హాచికేతాగ్నిని, చినుకే = చయన మొనర్బుచున్నాడో, వ్యజవాడు, మృత్యుపాశాకా= మృత్యు పాశముళమ, పృరతః ముందుగా, (వణోద్య=తన శరీరమునుండి దూరముగా తీసివేపికొవి, ళోకాతిగః = మానన దుఃఖరహిరుడై, న్వరలో కే ఇ వ్వరలోకమందు (మోక్షమందు్యు, మోదకే = ఆనం దిసెదన్నాడు" ( న తా॥ ఎవడు నచికేఠాగ్నిని చక్కగా దెలిసికొవి విధ్యుక్త 1పకారము యాగముచేయుచున్నాడో, వాడు మరణ మును పొందకముందే ఆధర్మాజ్ఞాన రాగద్వేషాదిరూప మృక్యు 4

£| శలోపవిషల్తే వింధమును దేహపాతమునకు పూర్వమే పోగొట్టు కొన్నవాదై, మానసీక దుఃఖము నత్నికమించినవారై న్వర్గలోకమున నానందించుచున్నాడు. ఆవ;___రెండవ వరముయొక్కడ ఉపసరహారము, మూడవ వర మును కోరుకొనుమనుట. మూ॥ ఏష తేఒగ్నిర్నచికేతః స్వర్గోో యమవృణీథా ద్వితీయేన వరేణ 1 ఏతమగ్నిం తవైవ (వ్రవక్ష్య ని జనాసం _స్సుతీయం వరిం నచికేతో వృణీవ్వ ॥ క్రి వద॥ ఏష్య తే = ఆగ్ని? = నచికేతః _ న్వర్ష్యః _ యం _ అవృణీథాా- ద్వితీయేసే _ వరేణ = ఏతం" అగ్నెర _ తవ _ ఏవఎప్రవక్యవ్ని- జనాన్య _ తృతీయం _ వరం _ నచికేతః _ వృణీప్వ. టీక హేనచికేత్య = ఓనచికేతసుడా।, ద్వితీయేన = రెండవదైన, వరేణ = వరముచేత్క, యం = ఏ ఆగ్నివి, అవృణీథాా వరించి తివో, ఏష్మ్య = ఈ, ఆగ్నిః = అగి తే = నీకు, న్వర్ష్యః = వ్వర్ష్‌ ప్తాప్త్‌ సాధన మైనది, జనాన్న = జనులందరు, ఏతం ఆగ్నెం =ఈ యగ్నిని, తవైవ = సీకే (నీకు నందింధించినదానివిగానే), (ప్రవ క్ష్యన్త్‌ = పలుకగలరు, తృతీయం వరం = మూడవ వరమును, వృణీష్వ = వరింపుము. లా॥ ఓనచికేతసుడాః: రెండవ వరముచేత న్వర్గ 'ప్రప్తిక్‌ సాధనభూతమగు ఏ నాచికేతాగ్నిచయనవిజ్ష్ఞాన రూపమగు వరమును పొందియున్నావో, అది నీకు సంబం దించినదే. ఇది మొదలుకొని జనులందరు దీనిని నీకు సంబం ధించిన దానినిగొనే (నాచికేతాగ్ని' యని) చెప్పుచుందురు, ఇక నీప నేనిచ్చెదనన్న మూడవ వరమును కోరుకొనుము, జ!

(వథమాధ్యాయము ౨. (వళమవల్లి ల? ఆవ; నచికేతసుడు ఆత్మ రహస్య విషయికమైన మూడవ వరమును కోరుచున్నాడు, మూజ యేయం ఎేకే విచికిత్సా మను షే ఏతద్విద్యామనుశిష్ట స్వ్వయా ఒహం వరాణామేష వర_స్త్పృతీయః 1 ల్లి0 వద। యా. ఇయం _ (పేతే _ విచికిత్సా . మనుష్యే =. అన్తీ ఇతిం ఏకే .నఎ అయం _ అప్పి. ఇతి. చ ఏకే . ఏర్‌. విద్యాంఅనుశష్ట। = త్వయా = అహ౦.వరాణా౦ం . ఏస్మంవరః * తృతీయః. టీకక యౌ ఏ, ఇయం = ఈ, విచికీత్సా = సంశయము (కలద్యో, మను ష్యే= మనుమ్యుడు, (క్రేడే మరణించినవ్వాడుకాగా, అయం = ్రేహేం(ద్రియములకం'టె లిన్నముగ ఈ ఆత్మ యనునది,ఆ ప్తి ఇతిఎ ఉన్నదవి, ఏకే = కొందబును, ఆయం = ఈ యాత్మ యనునది న అప్తిఇతిచ = ప్రేహేర్యదియములకంపే భిన్నమగ లేదవి, ఏకే = మజ కొందణును (వలుకుచున్నారు), త్వయా = వీచేత, అమశష్టః ఇశాసింవదిడిన, ఆహం " నేను,ఏతత్‌ = దీనివి, విద్యాం తెలిసికొంద్దును గాక్క, ' వరాణాం మూడు వరములలో, ఏసష్యఎ ఈ, వర్మ ఇ వరము, తృతీయ, = మూడవది యగుగాక ॥ నాగ మనుష్యుడు మరణించిన తరువాత శరీరేంద్రియ మనోబుద్ధులప వ్యతిరిక్తముగ నీ దేహఘమునుండి దేహాంతర మును పొందునట్టి ఆత్మ యనునది ఒకటి ఉన్నదవి కొంద జును బేదని కొందును పలుకుచున్నారు,. ఈ రెండు పక్ష చ్వులలో ఏది న్యాయమో -తెలిస్షికొనగోర్యుడువ్నాను. వా యీ

శ శఠోవననీసషత్తు సంశయమును నివర్తింపవలయును, ఈ విషయమును మూడవవరముగా దలంచి నాకు బోధింపుము. ఆవ;_నచిశేతనుడు ఆత్మ తత్తోవదేశమునకు యోగ్యుడా కొడా? యవి యముడు పరీ్షీంచుచున్నాడు మూ దేవ్వైర్యత్రాపి విచికిత్సితం పురా నహి సుద్జేయమణురేష ధర్మః అన్యం వరం నచికేతో! వృణీష్వ మా మోపరోత్సీరతి మా సృజ్రైనమ్‌ 11 క. పద॥ దేవైః. అత = ఆపి _ విచికిత్సితం - పురా నంహి =నుష్టేయం అణు, _ఏష్మ = ధర్మః . అన్యం = వరం = నచికేత: వృణీష్వం మా మా.ఉపరోత్సీ = ఆతి. మా = నృజ = ఏనమ్‌. టీకజ హేః నచికేత = ఓ నచికేరుడాః, ఆత = ఈ ఆరత్మతత్త్య విష యమునందు, పురా = పూర్వకాలమునందు, దేవైః = దేవతలచేత గూడ, విచికిత్సితంజ సంశయింపబడినది, సుజ్టేయం = సుఖముగా శెలిసికొనదగినది, న పొ కాదు, ఏషః రర్మ=ఈ ఆత్మధర్మము, ఆణుః=మికీ-లి సూక్ష్మశి మైనది(కావున) ,అన్యం వేరైన, వరం= వరమును, వృణీష్వజవరింపుము, మా = నన్ను, మా ఉవరోర్పీః= విర్భంధించకుము, మా = నన్ను గుళించి, ఏనంజఈ వరమును, ఆతిసృజ = విడువుము. కా॥ః ఓనచికేతసుడాః ఆత్మ విషయమైన ఈ ధర్మము అతి సూక్ష్మమైనది, తెలియ నలవికానిది. కనుక నన్ను నిర్బం ధించక దీనిని విడిచి మటియొక వరమును నీవు కోరుమాయని యముడు బలికెను. అవ; నచికేతసురు కన స్టరచ్చిత్తత్వమును వ్యక్రవరదుచున్నాడు,

(వ్రథభమాధ్యాయము _ (వథమవల్లి లి మూ॥ దేవైర్మశాపి విచికిత్సితం కీల త్వం చ మృత్యోః యన్న సుజ్జేయమార్థ వక్తా చాస్య త్వాదృగనో నలభ్యో నాన్యో వరస్తుల్య ఏఠన్య కళ్చిత్‌ ॥ [2 వద॥ దేవై; అత . అపి . విచికిడ్సితం _ కిల త్వంంచంమృతోో _ యక్‌ న = సుద్దేయం = అర్థ _ వక్తాం చ అన్య = త్వాద్భక్‌ _ అన్యంనంలభ్య = నంఅన్యః = వర్యంతుల్యః = ఏఠస్య = 58చిత్‌ _ టీక॥ దేవైః అపి దేవతలచేకగూడ, అ్యత్ర= ఈ (బహ్మవిద్యావిషయమై, విచికీత్చితం కిల = నందేహింపబడినదిగదా, హే మృత్యో! = ఓ యముడాః, యథఠ్‌ = ఏ కారణమవలన, త్వం చ = వీవును,న మజ్టేయం=సులభముగా తెలియ శక్యమైనది కాదని, అర్థ = పలికి తివో (ఆందుచ్చే, ఆవ్య = ఈ ఆత్మఠర_్వ్వముయొక్క, వక్తా = చెప్పెడువాడు, త్వాదృక్‌ = సీవంటి, అన్యః = మటియొకడు, న వ లభ్యః = లభింపడు. ఏఠన్య = ఈ వనరమునకు, తుల్యః = వనమాన మైనట్టిది, అన్యః=మరొక, వర్య = వరము, కశ్చిత్‌ నల ఒకటియు లేదు, తా॥ ఓ యముడాః ఈ ఆత్మధర్మమునుగూర్చి (అనగా మరణానంతరము ఆత్మ ఉన్నదా! లేదా! ఆని) 'దేవతలుకూడగా సంశయసగస్తుల్టై యుండిరవి నీవే చెప్పుచున్నావుగదాః ఆ కారణ మున ఈ ఆత్మత_త్త్వమునుగూర్చి నీవతె - చెప్పువాడు మటి యొకడు లభింపజాలడు. మజణియు ఈ వరమునకు సమానమగు వేశొక వరమును నాకు లభింపటోదు. అవ. ఆత్మ విషయిక (సశ్ననుండి వచికేఠనువి మజలించుటకె , యముడు మూడు మం(త్రములయందు (వలోభనముల జూప్పచున్నాడు.

ఠి0 తీశోవవిషళ్తు మూ॥ శతాయుషః ప్పుతపౌ(తాన్వృణీష్వ బహూన్సశూన్హ్నస్తి హిరణ్యమళశ్వాన్‌ | భూమేర్మహదాయతనం వృణీవ్వ స్వయం చ జీవ శరదో యావదిచ్చసి ॥ లి సద॥ శతాయుష్క _ ప్యతపొథక్రాన్‌ . వృణీష్వ = బహూన్‌ _ వశకూన్‌ _ హప్తి =. హిరణ్యం = అళ్వాన్‌ _భూమేః, మహత్‌ . ఆయతనం. వృణీష్వ _ స్వయం _ చ జీవ శరదః , యావత్‌ = ఇచ్చపి, టీకథ శతాయుసష్క ఇ నూరు నంవత్పరములు ఆయుస్సు గల్గిన, ప్వుత పౌ(శ్రాన్‌కొమాళ్ళను మనుమలను, బిహ్రూన్‌ =అ నేకవిధముల్గగు, పశూన్‌ = గవాది పకువులను, హప్తి హిరణ్యం గజనువర్ణములను, ఆశ్వాన్‌ = గుజ్ఞములను, వృణీష్వ కోరుకొనుము: భూమే = భూమియొక్క, మహత్‌ విస్తీర్ణమైన, ఆయతనం ఆశయమును, వృణీష్వ = కోరుకొనుము, యావత్‌ ఎంతమట్టుకు, శరద, = పంవత్సరముల్నను, ఇచ్చని కోరుచున్నానోోన్నయంచ =నీవును, తావత్‌ = అంతమట్టుకు, జీన = జీవించుమా. లా॥ ఓనచికేతసుడా!: దుర్తభమగు ఆత్మత_త్త్వమును తప్ప యితరమైన దీర్చాయుస్సుగల పు(త్రప్ర్యాత్వులను, అసం ఖ్యములగు గజ తురగాది. పశువులను, హిరణ్యాదికములను, వి_స్తీర్ణ్షమగు భూమండలమును, వీటి ననుభవించుటకు తగిన నీవు కోరినంత ఆయుర్దాయమును కోరుకొనుము. ఇచ్చెదనని (యముడు పలికెను. ఆవ; యమ (వ్రలోళభవము మూ॥ ఏతత్రుల్యం యది మన్యసే వరం వృణీష్వ విత్తం చిరజీవికాంచ 1 మహాభూమౌ నవికేత_స్త్వ్వమేధి శొమ్లానారక్వా కొమాభాణం కరోమి॥ శి|

(వ్రశమాధ్యాయము _ (వ్రళమవల్లీ శ] వది॥ ఏీతత్తుల్యం . యది _ మన్యపే = వరం _ వృణీస్వ _ విత్తం = చిరజీవికాం . చ . మహాధూమౌొ = నచికేత్యం త్వం =. ఏధి. కౌమానాం _ త్వా = కామభాజం _ కరోమి. టీక॥ ఏతత్తుల్యం ఇ నే విపుడు చెప్పినదావితో నమానమైన, వరం = మఉొక వరమును, వమన్యపే యది = నీవు తలంచిన యెడల, వృణీష్వ = వరింపుము, విత్తం = ధనమును, చిరజీవికాం చ = చిరజీవత్వమునున్ను, వృణీస్వ _ వరింపుము, నచికేత్‌ _ ఓ నచి కేరుడాః, మహాభూమౌ _ విశాలమైన ళూలోకమునందు, త్వంజ సీవు, ఏధి = వృద్దిటొందుము, త్వా విన్ను, కామానాం = కామ ములలో, కామభాజం = కోరిక లన్నిటీని పొందినవావివిగా, కరోమి = చేయచున్నాడను, , తాః ఓ నచికేతనుడాః నీవు ఆపారమగు ధనమును చిరం జీవిత్వమునున్ని కోరినవాడవై యీ మహాభూమియందు వృద్ధి పొందుము: విన్ను 'దేవమనుష్య కౌమనలలో, ఆ_ప్త్పకామునిగా (పర్వాలీష్టములను పొందినవావినిగా) చేయుచున్నాను. ఆవః__ యమ (పలోభనము. మూ॥ యేయే కామా దుర్లభా మర్యలోకే సర్వావ్కామాగ్‌ శృందతః (ప్రార్థయస్వ ॥ ఆ ఇమా రామాన్సరథాస్పతూర్యా న హీదృశా లంభనీయా మనుష్యైః | ఆభిర్యత్పత్తాలీః పరీచారయన్వ నచికేతో మరణం మాఒను(ప్రాక్షీఃా లర్‌ పద॥ యే. యే కామః _ దుర్లభా - మ్నర్త్యలోశే _ నర్వాన్‌ కామాన్‌ = ఛందత్క . ప్రార్థయన్వ = ఇన్మా = రామ్మా =నరథ్యా,

శ్రీః కథోసవీషట్తు అాక్‌ నతూర్యాః = నంహి =“ ఈదృశౌః = అంభవీయాః = మనుష్వ ఎ అభి మృర్చత్తాలి -"పరిచారయన్వ _ నచికేత _ మరణం = మా . అనుప్రాడీ టీక॥ మర్త్యలో కే = మనుష్యలోకమునందు, యే యే కామా = యేయే కోరికలు, దుర్లభాః = పొందనలవికానివో, సర్వాన్‌ = ( ఆయా నమన్తమైన, కామాన్‌ = కోరికలను, ఛందత్య = ఇష్టప్రకారము, ' ప్రార్థయన్వ = కోరుకొనుము, స రథ్యా=రథములతో కూడుకొన్న వార్కున తూర్యా = వాద్యధ్వనులతో కూడుకొన్నవారుమనైన, ఈదృశాః = ఇటువంటి, ఇమాజఈ, రామాః=శ్తీలు,మనుమైఃజ 'మనుష్యులచేత, న లంభనీయా, = పొందుటకు శక్యముగానివారలు, మృతృత్తాలిః = నాచేత వీ కొనంగదడిన, అభి=ఈ యప్పరనవ్తీల చేత, పరిబారయన్వ = పరిచర్య చేయించుకొనుము, వచికేతః ఎ ఓ నచికేతుడాః?, మరణం=జమరణ నందింధమైన (పశ్నను, మాబఒను పాటీ; = అరుగకుమా. శా॥ ఓ నవికేతసుడా: మృర్త్యలోకమందు ఏ ఏ కోరి కలు పొంద నలవికావో ఆ కోరిక లన్నిటిని నీ ఇష్ట్యపకారము కోరుము. మనుష్యులచే పొందుటకు సాధ్యముకాని ఈ అప్ప రనలను నీకు నిచ్చుచున్నాను, వీరిచే పరిచర్య చేయించు కొనుము. కొని మరణ సంబంధమైన (ప్రశ్నను మ్యాతము ఆడగకుము, ఆవ; యమువి (పలోళనములకు లొంగక నచికేతసురు మహా సరోవరము వోలె ఆకృుద్ధాడై (ప్రత్యుత్తర మిచ్చుచున్నాడు. మూ శ్వోధావా మృర్త్యస్య యదన్హక్తైత- త్సర్వేం్యద్రియాణాం జరయన్తి లేజః |

(ప్రఠమాధ్యాయము _ (వ్రఠమవల్లి శక ఆపి సర్వం జీవితమల్పమేవ తవైవ వాహాస్తవ నృత్యగీతే ॥ ॥0 వద శ్యోభావ్యా = మర్త్యన్య యత్‌ = ఆంతక = ఏతత్‌ _ నర్వేం్యడి యాణాం ౨ జరయన్ని కేజి ల అపి ఎసర్వం ౨ జీవితం. ఆల్బం _*ఏవ _తవ . ఏవ = వాహ్వా తవ _ నృత్యగితే, టీక హే అంతక। = ఒ యముడా?, ళ్య్వోధావా? అ నశ్వరములగుభోగ ములు, యక్‌ = ఏ కొరణమువలన, మర్త్యస్య = మనుమ్యువి యొక్క, సర్వేంద్రియాణాం ఇ సమప్తేంద్రియముల యొక్క, ఏతత్‌ ఈ. తేజ్య = తేజస్సును, జరయన్ని = కృశింసశేయు చున్నవో (ఆ కారణముచ్చే, సర్వం = నమృన్తమైవ, జీవితమపి ఇ ఆయుస్నును, ఆల్బమేవ == న్వల్బ్పమే కాన, వాహ్వా = రథాదులుం ఈవైవ = నీకే (ఉండుగాకు:, నృత్యగీతే ఇ వాట్యగానములు, తవైవ = వీకే (ఉండుగాక) తాః ఓయముడా। నీవు చెప్పిన నశ్వరములగు. సర్వ భోగములు సర్వేం్యద్రియముల తేజస్సును (పటుత్వమును) నళింపజేయుచున్నవి. (బహ్మాదుల ఆయుస్స్పుగూడ మిక్కిలి ప్వాల్బ్పమైయున్నవి (ఒచ్చుద్య్వప్రాయము,) ఇట్టి స్వల్పాయున్వు గల నాకు వీ భోగములతో నేమి (పయోజనము। కానా కీయ దిలంచిన రామామణులను నీకడనే యుంచుకొనుము, నృత్యగీతములను నీ గృహమునందే కాపాడుకొనుము. " సర్వ భోగములును వీకే యుండుగాకః నాకిట్టివేపయు అవసరములేదు. అవి నచికేతసుడు పలికెను. అవవ. వచికేతనుడు భోగవై తృష్ణ్యమును, తుచృ్ళత్వమును తెలుపు చున్నాడు, ఫ్‌

| కలొవనిషట్తే మూ॥ నవిత్తేన తర్చణీయో మనుష్యో లప్బ్యామహే విత్తమ(దాత్మ చేత్తా ॥ జీవిష్యామో యావదీశిష్యసీ త్వం వర్నన్తు మే వరణీయప్స ఏవ 1 27 పదః న _ విళ్తేన = తర్ప్చణీయ్య = మనుష్య = లహ్స్యామహేంవిత్తంం అ(ద్రామ్ష్మ - చేత్‌ ,త్వా _ జీవిష్యామ్మ = యావత్‌ _ ఈశిగ్యేపి = శ్వం వర తు ఎ మే _ వరణీయ్య = స్మ - ఏవ, టీ$॥ మనుష్య। = మనుష్యుడు, విత్తేన = రనముశేత, న తర్పణీయ్య= తృప్తి పొందించ దగినవాడుకాడు, త్వా = విన్ను, అ్మదాత్మచేత్‌ = చూచితిమేవి, విత్తం = ధనమును, లప్ప్యామహే = పొంద గలము, త్వం =వీవు, యావత్‌ ఇ ఎంతకాలము, ఈశస్యసి = తలంచెదవో (అంతకాలమ్యు, జీవిష్యామః = (దితుకగలిము,మే == నాక్కు వరణీయ్య = వరించదగిన్మ వరస్తు = వరమైత్మే స్మ ఏవ = అదియే (ఆ వరమే) తా॥ మజటియు అధికమైన ధనముచేత మనుష్యునికి పంతృ్పి గలుగదు. ధనమే కావలసినచో నీ వంటివారి సందర్శ నము. వల్లనే మాకీ ధనము. లభించును. నీవు మేమెరత కాలము జీవించవలయునని తలంతువో ఆంతకాలము నిరా ఘాటముగ్రా జీవించగలము. కనుక నాకీవరము లేమియు 'సక్కలలేదు. నేను వరించిస వరము "ఆత్మ విజ్ఞానమే" అదియే నాకు చాలును. ఆవ; భోగములు తుచ్చములనుటలో, ఆత్మవిజ్ఞానమే వరణీయ మనుటలో హేళువును దెలుపుచున్నాడుం

(వ్రథమాధ్యాయము _ (పథమవల్లి శ్‌ మూ॥ అజీర్యతామమృతానాము పేత్య జీర్యన్మ రః క్వదస్థృః (చజొనన్‌ | అభిధ్యాయన్వర్షర తి(ప మోదా, నతిదీర్హే జీవికే కో రమేర॥ వక వద॥ అజీర్యశాం = ఆమృతావాం _ ఉపేత్య . జీర్యకా _ మర్త్య। - క్వధస్థృ = (ప్రజానకా = ఆభిధ్యాయకా వర్షరతిివమోదాకా = అకిదీర్లే = జీవిళే _ ఈః _ రమేఠ, టీక॥ జీర్యన్‌ అ జిర్ణమగుచున్న, క్వధస్థ్యః = భూమియందున్న, క్క ఆ ఏ, మర్త్య॥ = మనుష్యుడు. ఆజఖీరళతాం = జరామరగ్షాదులులేని, అమ్మృశానాం = దేవతలయొక్కం (సామీష్యముమ),ఉ'పేత్య ఎపొంది, (వజానన్‌ = లెలిసికొన్నవాడై , నర్షరత్శిపమోదా౯ా అ లిప్సర సాదుల విషయ లోగానందములను; ఆభిధ్యాయన్‌ = తుచ్చములవి యెటిం గినవాడ్రై, ఆతిదీర్హే = మిక్కిలి దీర్హమైన, జీవితే*ఆయుస్సునందు, క్‌ ఎవడు రమేత। = రమించును | లా॥ ఓయముడా। జరామురణ ధదర్శ్మములుగల భూలోక వాసియగు మనుష్యుడు జరామరణముల లెని దేవతల సామిపష్య మును పొంది, తన జీవితము అస్టిరమని, శరీరము బుద్చుడ ప్రాయమవి కలంచియు, అస్పరసాదులయొక్క విషయభోగా వందములు తుచ్చములని యొఠింగియు బుద్దిమంతుడగువాడు దీర్చ జీవితము నెటుల ఆళించ్చును! అవ; (వలోభనములను మావి అడిగిన (వళ్ననే చెస్పవల్వపి వదిగా నచికేతన్నుడు యమునితో నొక్కి. అడుగుగున్నాడు, మూ॥ యస్మిన్నిదం విచికితృంతి మృత్యో! యత్నాంపరాయె మహతి (బూహి వన్షథ్‌ ।

శి కశోవవిషత్తు యోబయం వరో గూఢమను(ప్రవిష్టో నాన్యం తిస్మాన్నచికేరా వృణీతే ॥ లి వదక యన్మికా _ ఇదం _ విచికిర్సంతి .మృత్యోయయత్‌ _సాంవరాయే _ మహతి = బూహి _ వ్వ తర్‌ యయః* ఆయం-వరః -ంగూతం, అమ్యవ్రవివ్వః న = అన్యం _ తస్మాత్‌ నచికేక్యా ఎ వృణీతే _ టీక॥ (హే మృత్యోః = ఓ యముడాః, మహతి = గొవ్చదగు, సాంవ రాయే = వరలోకమునందు, యష్మికా 2 మరణించిన తరువాత గల యే ఆత్మ విషయమై, ఇదం = ఈ నంశయమునుగూర్చి. (మరణా సంతరము జీవాత్మయుండునాః లేక శరీరముతో బాటు నశిందువా? అవ్వి, విచికిత్సంతి = సంశయ్యగహ్తులై విచారించుచున్నారో, తత్‌ = ఆ అత్మతత్వ్వముము, న్య = మాకు, (బూహి = చెనుమాూ, య్మ=ప్క ఆయం = ఈ, వర్మ = వరము, గూఢం = ఆరి రహన్యమును. అనువ్రవిష్షః = (వ్రవేశించినదిి (గావ) (ఆత్మ విషయికమైన యీ వరములేక (వశ్న చాల నిగూఢ మైనది. వచికేశత్యా వచిక్షేతనురు, తస్మాల్‌ = ఆఆశక్మవిషయక వరముకం టె, ఆవ్యం = ఇతర పామరు లచే కోరదగిన అనిత్యవస్తు విషయికమైన వరమును, న వృణీరే= వరించడు,

లా॥ ఓయముడాః మరణించిన తరుప-ఆ పరలోక మందు ఆత్మ కలదాః బేదాః అవి దేనిని గుటించి- లోకులు సంశయించుచున్నారో అట్టి ఆత్మత_త్త్వమును నాకు బోధిం పము. ఆత్మ విషయకమైన యీ వరము ఆ౩రహన్యమైనది, నిగూఢమైనది. కనుక దీనికంచె ఇతర వరమునందు కోరిక లేదు. నేవిక వేరు వరమును కోరను. ఈ ఆత్మ స్వరూప మును గుటించిమె తెలుపుమూ యని నచికేతనుడు పలికెను,

(వళమాధ్యాయము __ [(వఠమవల్లి శి?

విః యమధర్మరాజు, నచికేతుడు (బహ్మవిద్యో తగినవాడగునా? కాదా? అవి వకీకించుటకొజకు పైన జెన్సబిడిన _పీయోమార్షముల సన్ని టివి తెలిపెను. (పేయోమార్గములనగా (వవంచసొఖ్యముఅని భావము, విత్యావిత్య వివేకజ్టానము గలవాడే (బహ్మవిద్య కర్షత గలవాడగును నిత్యా విత్య వస్తువివేకము గలిగినదానికి గురుతేమనగా ఇహామ్యత్రవల భోగ విరా గమే యగును, నచికేతనునియం దిది నంపూర్ణముగా గలదు కావుననే యీ యుపనిషత్తులో యమధర్మరాజు చెప్పిన సౌఖ్యము లన్నిటి నతరు త్శణీ కరింవ గల్గె. అన్త్మకరణము వై రాగ్యముచే శుద్ధము గానివావికి (బహ్మా విద్య మపదేశించిన ఊషర క్షేత్రములో వర్నిశమ జేసిన కృషివలె వ్యర్థ మగును, అంతేగాక కళాయిలేవి పాత్రలో వండిన వవ్పుపులును వంటిదీయే యగును, వ్యయ (వయానములు మిగులునేగాని తనకుము వరులకుమ ఉపయోగపడదుగదా।ః

(బిహ్మోదిస్టావరా న్తేమ వైరాగ్యం విషయేసష్వను 1 - యశ్రైవ కాకవిష్టాయాం వైరాగ్యం తద్ది విర్మలమ్‌॥

తాః (బహ్మ మొదలు స్థావరమువణకు గలవమృవ్ల (వవంచ విషయ ములయందు కాకి మలమందువలె విరక్తి జవించుటయే. నిర్మల వైరాగ్య మగును అవి (శ్రీ శంకిరరగవక్సాదులు ఆవరోక్షనుభూతియందు తెలిపిరి.

ఈ లక్షణ మంతయు వచికేతసునియందు మూక్తీభవించియున్నది. కావుననే యముడు (బిహ్మావిద్యను నచికేతసున పపదేశించెము. ఇప్పుడు గల గురు శిమ్యణ ఇట్టి ధర్మమును జూడకపోవుటచేశనే (బహ్మవి్య్యయం దు త్రీర్డులు గాకపోవుచున్నారు.. కావుననే ఆస్టావ్యకమువీం్యదురు జనక మహారాజును గుటించి మూలాగున తెలిపిరి.

ముక్రిమిచ్చసి చేత్తాతః విషయాక్షా విషవత్త్యణ |

తమాఒబఒర్జనం దయా-శోవం నత్యం పీయూషవద్భణ ఇ

శ్ర కఠోపవిషత్తు శ్రా॥ ఓ జనకమహారాజాః నీవు మోక్షము విచ్చగించెదవేని శబ్లి న్సర్శ రూవ రన గంధాది విషయము లన్నిటిని విషమువలె త్యజింపము. కమమ, బుజుత్వమును, దయను, నంతుస్టివి, సత్యమును, ఆమృళము వలె సేవింపుము, మోక్షో విషయవైరస్యం బన్టో వైషయికో రన ఏతావదేన విక్రానం యథేచృసి తథా కురు॥ ననే కాశ మోతమనగా సర్వవిషయములనుండి విడుదల పొందుటడే యగుమ. బస్టమన్లగా విషయములలో నావక్తియే యనబడున్సు. మీ స్వబుద్ధి ేతన్ముశాస్త్రముచేతను, గురువాక్యమ చేతను. తెలియధగినది యిద్రి[యొక టియే. తరువాత మీయిష్ట మేలాగ్గున నుంటన్నధో ఆలాగున జేయపద్చును. వైరాగ్యం పుష్కలం న స్యాత్‌ విస్పలం (బిహ్మాదర్శనమ్‌ | తప్మా దక్ష్యేత విరతిం బధో యత్నేన నర్వదా ॥

శా॥ వైరాగ్యము పరిపూర్ణముగా గలుగనిచో (బహ్మాను దర్శించుట

విస్ఫృలమగుమ. కమక ఆత్మజ్ఞానమును గోరువాడు. ఎల్లప్పుడు (యత్న ఖా ఉం ముతో వైరాగ్యముమ రషీంచుకొనవరియును.

ఈ శ్లోకములను ఇతర (గంథములమండి విరూపించుటకు కారణ మేమనగా, వైరాగ్యము లేనిచో (బ్రహ్మంప్రాప్తి గలుగదవి యముడు చెప్పిన చావివి స్థిరవరదుటకు మామని (గహించునది.

“కఠోపనిషత్తు (పఠమాధ్యాయమఘమునందు 'ప్రధమవల్లి సమా_ప్తము. ఓమ్‌ తత్‌ సన్‌.

ఓమ్‌ కఠోపనిషత్తు అణాల ప్రథమాధ్యాయము -ద్వితీయవళల్లి అవ; యముడు నే. వచికేతనువి పరీఉంచి క్‌నోవ దేశార్డువిగా శెలివికొని (శేయ్య (వేమోమార్గముల చెప్పుచున్నాడు,

మూ॥ అన్యచ్చేయో ఒన్యదుత్రైవ ఆపేయం నే ఉలే నానార్టే పురుషగ్‌0 సినీతః । తయో్ళేయ ఆదదానస్య సాధు

క ఆవ్యత్‌ = (శేయః . అన్యత్‌ ఎఉత ౨ ఏవ _ (సీయః తే . ఉభే = నానార్రే ఎపురుషం _ వినీత = తయోః . శేయ, ఇ అదవానన్య = సాధు _ భవతి . హీయతే _ ఆర్ధార్‌ _ యః. ఊఉ. (ేయః . వృణీతే,

,టీక॥ (శయ = (శీయస్సు, తన్యత్‌ = ఇలేరమైనేది,&ినైవ ఎమలియ్యు (పేదుః = (పేయస్సు, అన్యత్‌ = వేరైనది తే ఉభేఎఆరెండును, వానారే ఇకిన్న ప్రయోజనము గలవై , పురుషం = పరువుని, నినీత్య = బంధీఏచుచున్నవి, తయోః = ఆ్యపేయ (శ్రేయస్సులలో ,శేయ్మ= (శేయస్సును, ఆదడానన్య (గ్రహించువావికి, సాధు = శుభము, భవతి అగుచున్నది, య ఉ = ఎవడ్వైశ్చ, (పేయ్య =(పీయస్సును, వృణీత్తే = వరించుచున్నాడో, స్మ = వాడు, అర్థాతే అ పరమప్పరు షార్ధమునుండి, హీయత్రే. విడువబడుచున్నాడు,

తా॥ ఓ నచికేతసుడాః భిన్నపయోజనములగు మోక్ష కర్మ మార్గములు రెండును అధికారియగు పురుషుని బఐంధించు చున్నవి. ఈ (శ్రేయ్య్మ ్యపేయో మార్గములు రెంటిలో (శేయో

4రీ కథోవవిషత్తు రూపమగు మోక్షమార్గము నవలంబించు పురుషుడు శుభ మును పొందుచున్నాడు. అట్లుగాక అవిద్యాత్మక[పేయోరూప మగు కర్మ మార్గము నవలంబీంచు పురుషుడు నశించు చున్నాడు. అనగా పరమపురుషార్థమునుండి చ్యుతుడగు చున్నాడుం ఆవ; (య, _పేయోమార్గాన సరణ మావవారీన మేఆయినము అధికముగా (యసేమోమార్జ్షానుసరణమునకు కారణమేమో విరూపింపబడు చున్నది, మూః శేయళ్ళ (పేయశళ్చ మనుష్యమేత, స్తా సంపరీత్య వివినకక్తి ధీరః | శేమయో హి ఢీరోఒ లి పేయసో వృణీతే (శేమో మందో యోగక్షేమాద్వృబీతే ॥ / వద॥ .(శ్రేయ్య _-చ-(పేయ్య . చ. మనుష్యం _ఏత్య “తౌ. సంవ రీత్య _ వివినక్తిధీర్యల్యశేయ్య = హి ధీర .అలి = (పీయస వృణేతే -(థేయ, - మంద = యోగక్షేమాత్‌ వృణీడే. టీక॥ (శేయశ్చ= (శేయస్సున్ను._పేయశ్చ=(_పేయస్సున్ను,మనుష్యం= మనుష్యుని, ఏత్మ = పొందుచున్నవి,రిర్య = బిద్ధికాలి. తౌఎ= ఆ (పేయ (శ్రేయస్సులను, నంపరీత్య బాగుగా ఆలోచించి, వివినక్త్‌= వేరుచేయచున్నాడు, ధీర = బుద్దిశౌలి, (పేయన ౨ (పేయన్సు కంఠ, (శేయోహి =(శ్రేయస్సునే, అభివృణీతే మిక్కిలి యిష్టముగ వరించుచున్నాడు,మందః = స్వల్పబుద్ధిగలవాడు, యోగవేమాల్‌ = చేహాద్యుపళయరక్షణ నిమిత్తమువలన, (పేయ్య = (ప్రేయస్సును, వృణీతే = వరించుచున్నారు, తా॥ (శ్రేయః (పేయోమార్షములు రండును మనుష్యుని వెన్నంటియుండును. బుద్ధిశాలి ఆ మోక్ష-కర్య్మమార్గములను 'అెడింటిని చక్కగా. విచారించి వేరుపరచి కర్యమార్షముకంబె

[వళమాధ్యాయము _ ద్వితీయవల్లి 41 మోక్షమార్గమునే అధికముగా (గహించుచున్నాడు. మంద బుద్ధి గలవాడు యోగికషేమములకొజకు కర్యమార్షమ్యునే (హించుచున్నాడు.

వి॥ ఈ విషయమునే గీత అ, 2, ల్లోః 45 లో తెలవడమెనడి లో, శ్రైగుణ్యవిషయా వేదా విప్రైగుజ్యో భవార్డున ; విర్వన్నో విత్యన త్త్వస్థో నిక్యోగక్నేమ ఆత్మవాకా , త్యా ఓ అర్జునా; వేదములు (తిగుడాత్మకయిలగు. విషయములను తెలుపునవిగా నున్నవి, తిగుణాత్మకవిషయ౨లను, వాంఛలను వదలిన్న వాడవుగను, కేవలఎత్త్వగుత విశష్ణుకవుగను, నుఖద్యుభాది ద్వంద్వరహితు" డవుశను, యోగక్షేమరహతుడవుగను, ఆత్మజ్ఞానముగ లవాడ వుగనుకయ్యు హే ఆఎ;_ నచికేతసువి వైరాగ్యము స్తుతింవదిడుచున్నది. మూ?వ త్వ (పియా్యవ్చియరూపాగ్‌ంళ్చ కామాజ్య నభిధ్యాయన్నచికేతో2 త్యసాక్షీః | న్రైకాగ్‌0 సృంకాం విత్తమయీమవాప్లో యస్యాం మజ్ఞవన్తి బహవో మనుష్యాః-॥ శ్రి పద స్మ ౨ త్వం = _పియాళా = (పియరూపాన్‌ . చా కొమాన్‌ .అధి ధ్యాయజా = వచికేత్య _ ఆత్యసాడ్మీ న. ఏతాం = నృంకాం = విత్తమయీం _ అవా్త। యస్యాం-మజ్జస్తి బహవః .మమష్యా, టిక్కు హేనచికేత్య। ౬ ఓ నచికేతసుడాః:, స్క్య= అఆ, త్వం జ నీవు, (పియాన్‌ = పుత్రాది(వియకూసములైన, (పియరూపాొన్‌ = అప్పర నాదులయెక్క (వియరూపములగు, కామాజా =, కోరికలమ, అలి ధ్యాయన్‌ = ఆలోచించుడు, అత్యసాక్యీ = ఆత్నికమించితివి (విడచితివి బహవః _ అనేకులగు, మనుష్యా, ఇ మనుష్యులు, యస్యాం = ఏ నంనృతియందు, మజ్జన్తి నా ముమగుదువ్నారో, మిత్తమయీం =ధనన్వరూపవమగు, ఏతాం=ఈ, సృంకాం= కుర్పిత గతివి వావ్నావ్ల; = పొందకపోతిఏ (విడివాడితివ్సి, $

48 కథోపవిషట్రు ళా॥ ఓనచికేతసుడాః ప్యత పొళత్రాది సంతానమును, భో గైశ్వర్యములను, సర్వకామములను కోరి బహుజనులు వావియందు మునుగుచుందురు. కౌవి నీపు బాగుగా నాలో చించి నీ రస భావమును గుర్తెటింగి దోషబుద్దిచే వానిని. దూర ముగ పరిత్యజించితివి, విత్తమయృమగు ఈ సంకెలలో 'ఐంధింప బడకపోతివి. నీమనోజయము స్తుత్యము, ఆవ;___ (శ్రేయః (పేయోరూపములగు విద్యావిద్యలు పరన్పరము ధాయాశపములవలె విరుద్ధ లఅషణములు గలవవి విరూపింవదిడుచున్నది. మూః॥ , దూరమేతే విపరీతే విషూచీ అవిద్యాయా చ విద్యేతి క్షాలా! విద్యాఒభీష్పినం నచికేతసం మన్యే నత్వాకామా బహవోఒలోలుపంత॥ శీ వద॥ణ దూరం ౨ ఏతే విపరీతే , విమావీ .- అవిద్యా యా ౨చం విద్యా = ఇతి,. జ్ఞాతా = విద్యా = భీప్సినం వచికేతసం _మన్యే- సఎత్నా కామ్యా = బహవ్య = అలోలసన్త, టీక యా = ఏరి అవిద్యేతి = ఆవిద్యయని, కరౌ. శెలివికొనఐడు చున్నదో, యా = ఏది,విద్యేతి చ ఇ విద్యయవియు, జ్ఞాతాజ తెలిసి కొనబడుచున్నదో, ఏతే = ఇవి, దూరం = దూరముగా(మిక్కి-లి), విపఠీతే _ ఖిన్నముల్రైనవియు, విమాచీ = భిన్నవయోజనములు గలవియు (నగును, నచికేతనం నచికేతసువి, విద్యాలీప్పినం = విద్యను గోరువావినిగా, మనే ఇ తలంచుచున్నాను దిహవః = అనేకములగు, కామా = కోరికలు, త్వాజవిన్ను. నాలోలుపన = లో భపరుపవివాయెమ, లో తా॥ జ్ఞానాజ్ఞానములు (విద్యావిద్యలు రెండును మిక్కి-లి వేర్తైనవ్టై భిన్న ఫలముల నిచ్చునవిగా నున్నవి.

(వ్రథమాధ్యయము _ ద్వితియవల్లి (టీ (శేయమును విద్య యనియు, (ప్రేయమును అవిద్య యనియు జ్జానులు నిరూపించిరి,. ఈ ర0డును విరుద్ధములు, ఒకదాని కొకటి చాల దూరము, అందు అవిద్యకు సంబంధించిన 'అనేక 'విధములగు నస్సరసాది కామములు, లోగ్రైశ్వర్యాది (వలోళ నములు నిన్ను మోహితువి చేయలేదు. వాటి నన్నిటిని వరి త్యజ్‌ంచితివి ఆ కారణముచే నీవు విణ్యానురాగివని (జ్ఞాన మును కోరువాడవని) తలంచుచున్నాను. ఆవ; ఆ విద్యాగస్తులగు మూఢుల దుర్గతి వర్ణింపదిడుచున్నది, మూ॥ అవిద్యాయా మన్హరే వ్నర్తమానాః న్వయం ధీరాః పండితం మన్యమానాః ; దం్యద్రమ్యుమాణాః పరియన్తి మూఢాః అంధేన్నైప నీయమానా యథాఒంధాః ॥ ర్‌ వద॥ అవిద్యాయాం *.ఆన్తరే . వర్తమానాః . న్వయం = ధీర్యాం పండితం మన్యమోనాః . దందమ్యమాణా, = పరియనన్తి =ఎమూరఢ్యా = అంధేన =. ఏవ = వీయమాన్నో .- యకఠో ప అంధా? టీక॥ ఆ విద్యాయామ వరే నా ఘనీభూత మైన యంధకారమధ్యమందూ, వర్తమానోః ౨ ఉన్నవారును, స్వయం ఢీర్యొ జు (పక్షావంటురైన, వండితంమన్యమాన్నా = మేమే పండితులమని తలంచువారుమ్కు దల(దమ్యమాణ్యా = (ళమించుచున్నవారునగు, మూఢ్యా. అట్లా నులు, ఆంధేనైవ (గుడ్డివానిచేతనే, పీయామానాః = తీపికొవి పోబడుచున్న, ఒంధాః యథా = (గుడ్డివార్యడవలె, సరియనన్లి ఇ అంతట తిరుగుచుందురు. కాః ఘనీభూతమగు నజ్ఞానాంధకారముచే ఆవరింస బడిన యజ్ఞానులు (వజ్ఞావంతులమని పండితులమని తలంచు వారల్లై యెొచ్చు తస్టులు గల భూమియందు ((గుర్డివానచేత్‌

4 కలోవనిషక్తు శీసికొవిపోబడిన (గుడ్డివారివాలె ఎప్పుడును జనన మరణము అను పొందుచు ఇహపరలోకములయందు దిరుగుచుందురు. వారికీ మార్గము లభింసదు. అవిద్వ మెన్నటికిని ముక్తి "వియ్య జాలద్దు. అవిద్యలో, మునిగియ.న్నవాడు -ఇతరులకు మార్ష దర్శి కాకాలడు. వి॥ గీత ఆ,2-ల్లోం12, 48, 41, “యామిమాం"పృష్పితాం వాచం (వవదన్త్య వివశ్చిత్య। 'వేదవాదరతా, పార్ట 1 నాన్యది ప్రీతి వాదివ్య॥ * కా॥ ఓఅర్జునా! ఆశ్మ్యజ్ఞానము లేనివారు వేదవాక్యములయొక్కకర్మపర వగు అర్జవాదములం దాసక్తురై "న్వర్గాది సుఖములకం 'అవితర మైన: లేదు. ఇట్లవి చెన్సు న్వభావముగలవారగుచు (ప్రసిద్దమయివదియును, పూచిన ఎట్టి బాడిశచెట్టువలె రమ్యమయినదీయ నగు నే వాక్యమును. జెప్పుచున్నారో కామాత్మానన్న్యర్గపరా జన్మకర్మఫల్యవదామ్‌ । (క్రియావిశేషబహుళాం"భోగై శ్వెర్య'గతిం (వతి ॥ శా॥'ప్యుక కళ్ళత ధన్యప్రాప్తియందు. కోరికగలవారును. వ్వర్గభోగ మును గోరినవాగ్షను రై జన్మమనెడి కర్మలయొక్క ఫలము. విచ్చునదియు, ఇహ ' సొఖ్యముయొక్కయు, ఐశ్చ్వర్యముయొకగ్నయు (ప్రా ప్రవిగూర్చిఆ నేక కర్షభేధమల్లు గలదిమైన యే వాక్యమును . జెవ్చుచున్నారో. అట్టివారికి మనమ్సునవిదు ఏకా(గతగాని, విర్మలతగావి యండదు భోగైశ్వర్యనక్సానవాం తయాఒపహృత చేతసామ్‌ | న్యవషాయాత్మికా బుద్ధిస్సమాధ్‌ న విధీయతే ॥ కాగ విషయ సొఖ్యములం దానక్తులయినవారును, (క్రియావిశేష బావుళ్యముతో గూడినట్టియు, (కియాఫలమీను "గురించినదియు, మోదుగ పృన్నమువలె రమ్యమైనదియునగు వాక్కు చేత ఆవహరింపదిడిన మనస్సు గలవారునునగు నక్టానులయొక్క అన్నఃకరణముసందు విశ్వలవ్వరూవము గల నమాధివిష్ట సంభవింపదు, ఇట్లీవారికి జ్ఞానవిస్టయందు. మనను

(వ్రళమార్మాయము _ ద్వితీయవల్లి ,శిర్‌ అవ: అట్టి మోహ్యగస్తులకు గలుగుఫలము విదూపింపదిడుచున్నది మూ॥ నపసామృైూయః (ప్రతిభాతి బాలం

(వపమాద్యన్తం విత్తమోహేన మూఢమ్‌ ఆయం లోకో నాస్తి పర ఇతి చూవీ ప్సనః పునర్వశమాపద్యతే మే ! వదః॥ న . పాంపరాయః। . (పతిధాతి . బాలం . (పమాద్యనం =విత (3 ౮ మో వ మోహేవ . మూఢం. ఆయం _లోక్క న _ఆని* వర్మ = ఇకి _ మావీ _. పున = వశం. ఆపద్యగ్రే . మే. టీకశ సామ్బృరాయః = పరలోక పారన విశేషము, వి _త్తృమోహేన =ధన మోహముచేత, (వమాద్యవ్తం = మిక్కిలి మత్ర్తురైన, మూఢం = అజావ..చే విమోహితురైన, బాలంగప్రతి = బాలంవి గుజించి, నే కూ న భాతి= (వకశింపదు, అయం = ఈ, లోకః = లోకము, (ఒకటే కండు వరః = పరలోకము, వాన్లీ = లేదు, ఇరి = ఈ (వకారము, మావీ ఎతలండువాడు, పృవ్యపువ, =లిరిగి తిరిగి, మే=వాయొక్క,వశంజప్వాడీనమును, ఆవద్యశేంపొందుదున్నాడు. తా॥ ప్వుత దారాదనపళ్వాడులచే విమోహితుడై ఉఆర ఆ ళా అ ఆ తమో (వమత్తుడగు నజ్జావికి పరలోకము, త్యత్పాాప్తిపారన విశే పమ ,పకాళించిడు. (గుద్తపకండు) (పత్యక్షముగా గన న! పడువదిచయే. లోకమవియు, ఇంతకు వేర్తైన. పరలోకము లేకవియు, దలంచి సంసారమున ఆనంతమ లముల కాటవట్టివి కావించువాడు, దూటిమాటికి పుటుచు దచ్చుచు, నాయరీను జు డగుచున్నాడు. ఆవవిం ఆత్మజ్తావము డకకమవి చెవ గావటా్లై యం నే శి క మూః (౮వడణాడూవి జహుభిర్యో న లధ్యః శృణ్వంతోఒపి బహవో య2వవిద్యుః ,

4 కఠోపవిషత్తు ఆశ్చర్యోవక్ర్తాకుళలో 2న్య లబ్ధా- ఒబఒశ్చర్యో జ్ఞాతా కుళలానుళిష్టః ॥ వద॥ (శవణాయ . అపి .దహుభి _ య్య ఎన = లభ్య = శృణ్వంత్యం అపి=బిహవ్య .- యం. న = విద్యుః-ఆశ్చర్యః.వక్తా = కుశల$ = అన్య = లబ్ధా = ఆశ్చర్య, = జ్ఞురా = కుళశలానుశిప్ట్క. టీక దిహుఖ్యి ఇ అనేకులచే, య = ఏ ఆత్మ, (శవణాయాపి ఎవినుట కొణుకును, న లభ్య పొందనలవికానిదో, శృణ్వన్లోపి ఇవినిన వారైనను, బహవ్మ - అనేకులు యు = ఏ ఆత్మను, న విద్యుః= తెలిసికొనలేకపోయిరో, అన్య = ఈ ఆత్మయొక్క, వక్తా = చెప్పు వాడు, ఆశ్చర్యః = అరుదు, కుశల్మ = నిపుణుడగు, లబ్ధా= పొందు , వాడును, ఆశ్చర్య, = అరుదు, కుశలానుశిష్ట। అ విపుణుడగు నాచార్యునిచేత శికితుండగు, జ్జాా తెలిపికొనువాడును, ఆశ్చర్య = అరుదు,

• ళా॥ ఓనచికేతసుడాః ఏ యాత్మ వినుటకును, విని నను దెలిసికొనుటకును నలవిగానిదో అట్టి యాత్మను గుజించి చెప్పువా(డును దెలిసికొనువాండును అరుదై యున్నారు. వి గీత అ.7.ల్లోః ఏ “*మమష్యాణాం నహపేము కశ్చిద్యతతి పిద్ధయే 1 యతశామపి పిద్ధానాం కళ్ళ్చిన్మాం వేత్తి తత్త్వతః కా మానవులలో వేలకొలది సంఖ్యలయం దొకానొకడు ఆత్మజ్ఞాన పిద్ధికొ అకు యత్నించుచున్నాడు, అట్లు యత్నించినవారలలో ఆత్మశుద్ధివి పొందినవారలలో నహితము, ఒకానొకడు నన్ను నిజముగా తెలిపిక్షొని పొందుచున్నాడు. అవ:__ (బ్రహ్మావిద్య ఆతిసూక్మమగుటచే సామామ్యలడచే బోధింస శక్యము కాదని చెన్సచున్నాడు. |

(వ్రథమాధ్యాయము _ ద్వితీయవల్సి 4] మూ॥ న నరేణావరేణ (ప్రోక్త ఏష సువిజ్జేయో బహుధా చింత్యమానః । అనవ్య(ప్రోక్షేగతిర్యత నాస్తి అణీయాన్ష్యతి ర్య్యమణు(ప్రమాణాత్‌ ॥ 8 పద4। న. నరేణ . అవరేణ _ (పః = ఏషః = సువిజ్జేయః.బహుధా చింత్యమానః ౨ అనన్య ప్రోక్తే _- గతిః.ల్మతంన _ ఆవ్ల్‌ = ఆణీయాఃా _ హి _ అతర్భ్య్యం = అణువమాణాత్‌, టీక॥ ఏష్యజ ఈ ఆత్మ, అవరేణ=పీ'నుద్లైన, నరేణ మనుష్య విచేత, (ఫోక్షః = వాక్కుతో చెవ్ప్చబడినదై , బహుధా చింత్యమాన్మ = అనేక (వ్రకారముణగా మనస్సుతో తలంవబడుచున్నదైై, న నువిజ్టేయ్య = బాగుగా దెలివికొన శక్యమైనదికాదు, అనవ్యపో శ్రే = (బహ్మసాషె త్కాంరము. గలివానిచేత జెవ్పదిడిన, అత = ఈ ఆత్మయందు, గతిః= ఆత్మేతరమగుదావి బాడిక, నాప్తి= లేదు, ఆణు(పమాణార్‌ ఇ లఅ్మవమాణవంకం టె, అతర్క్య్యుం ఊహింప నలివిగావి ఆత్మ, ఆణీయాకా హ్‌ = అణుతర మైనదిగదాః తా॥ ఇట్టిదని యాహింప నలవిగాని యణుస్వరూప మగు ఆత్మహీను-డగు మనుజునిచే ననేశవిధముల మన నస్సుతో తలంవబడినద్వై వాక్కుతో జెప్పబడి తెలిసికొనబడదు. బహ్మానాక్షెిత్యారము గలవానిచే చెప్పబడిన్నద్తై సులభముగా బాగుగా తెలియజఒడును. ఈ ఆత్మ పరిమాణువకంటెను సూక్ముమైనందున ఊహిాంప నలవిగానిది. వి; గీత ఆ.!8. లో రి దిహిర వశ భూతానా మచరం చరమేవచ। మాక్ష్మత్వా త్తదవిజ్జేయం దూరస్థం చాన్వికే చతత్‌ తా॥ చరాచర భూతముల వెలుపలము, లోవలను- ఉండునట్టీదియు, స్థావరరూపమయినదియు, జంగమరూవమయినదియు వగు ఆ వరమాత్య

48 శళోవవిషత్తు సూక్ష్మమగుటచే నెజుంగదిడజాలనవిది. ఆ పరమాత్మ దూరముగా మండు సట్టిదియ, నమీపముగా మండునదియ న్హైయున్నది. బిహిర్హ్భృష్టి గలవావికి దూరముగాను, ఆ న్తర్హృష్టి గలవావికి దగ్గజగాము ఉండునవి భావము. అవ్య ఆత్మత త్రము తర్కమున కగమ్మ్యమని చెప్పదిడుచున్నది* మూఃజ నైషా తర్కేణ మతిరాపనేయా (పోక్తాటన్యన్నైవ నుజ్ఞానాయి క్‌ . యాం త్వమాపస్పత్యధృతిర్చతాసి త్వాద్భజ్‌ నా ధూయా న్నచికేతః (పష్టా॥ $ వద॥ నంఏిషా = తర్కేణ = మతిః _ అపనేయా = (పోక్తా = ఆన్నేవ . ఏవ, సుజ్ఞానాయ _(పీష్ట . యాం _ త్వం = ఆపః = నత్యధృతి _ ఐత _ అపి . త్వాదృక్‌ *న్మ = భూయాత్‌ _ వచికేతః _ పష్టా. టీక్క ఏషా ఎ ఈ, మరిః = ఆత్మ విషయక మైన మిద్ది, రర్కేణ = ఊహ చేత, అపనేయా = పొందింవదగినది, న కాదు, అన్యే వ్లైవ = ఇతరుడగు ,నాచార్యునిచేతనే, (పోక్తా ఇ జెప్పదిరినదైై, సుక్టానాయ = మంచిజ్ఞానముకొటకు, భవతి = అగుచున్నది, "హే ఆపేష్టః = మిక్కిలి యిస్టుడవగు నో నచికేతనుడాః, త్వం = నీవు, యాం యే బుద్దిని, ఆపః = పొందితివో(ఆందుచే వత్యధృతిః= సత్యమైన ధైర్యముగలవాడవు, ఆసి= అగు దున్నావు, ఐత = ఆళ్ళ ర్యము, హే నచికేత్య = ఓ వచికేతసుడాః, త్వాదృక్‌ _ నీవంటి, ప్రష్టాజఆడుగువాడు, న్య=మా కొటజర్కుు భూయాత్‌ = కలుగుమగాక। ఠః ఓనచికేతసుడాః నీవ ఏ యాత్మైబుద్ధిని పొంది ధీరుడవైతివో అట్టి యాత్మ విషయకమైన బుద్ధి తర్కముచే _ ఊహలచే' పొంద నిలవిగాదు. అజ్జావికంచ అన్యుడగు

(వ్రథమాధ్యాయము _ ద్వితీయవలి 49 నృద్ధురువుచే చెప్పబడినద్రై. జ్ఞానాపాదన _సమర్థమగుచున్నది. కనుక నీవంటి (పశ్న జేయివాడు మాకు లభించుగాక

వి గీత ఆ,1 బో 02. యదా తే మోహకలిలం బుద్ధిర్వ్యతితరిష్యతి 1 తదా గన్హాఒపి విర్వేదం (శోతవ్యవన్య (శుతన్య చన శాక ఎప్పుడు వీ బుద్ది అక్ఞానగాలున్యమును డాటగలదో, ఆప్పుడు ఇక వినదగిన యర్ధమును ఇదినరలో వినిన యర్హమునున్ను పొంద గలవు. అవ్వుడే వైరాగ్యమును పొందినవాడవగుదువు,_ వేదాంత వర్ద యార్షము గలిగినవాడవగుదువు, అవవ కర్మఫల మనిత్యమవి బోధించుచున్నాడు. మూ॥ జొనామ్యహగ్‌౦ 'శేవధిరిత్యనీత్యం న హ్య్యరువైః ప్రాప్యతే హి (ధవం తత్‌ తతో మయా నాచికేతళ్చితోఒగ్ని= రని త్ర్యైర్ట్రవ్యైః ('ప్రాప్తవానస్మి నిత్యమ్‌ ॥ 1. పద్మ జానామి ౨ = ఆహ౮౦ - శేవధిః .- ఇతి . అనిత్యం.న.పా, అధువై = (ప్రాష్యశే,. హి = (దువం _ తత్‌ _ తత. మయా. నాచికేత్య _ చితః _ అగ్ని అనిత్త్యై, (దవై॥ః = పావ్ల వోన్‌ =. అస్మి = . విత్యమ్‌. టీక్క అఆహంఎనేను, శేవధి, = కర్మఫల లక్షణమైన విధి, అనిత్యమితి శాశ్వతమైనది కాదవ్కీ జానామి = గుంర్తెరుగుదును, ఆ్యధువ్వై= అవిత్యపడార్భములచేత, (ధువం = విత్యమైన, తతీ = ఆపరమాళత్మ వస్తువు, హ్‌ ఇ నిశ్చియముగ్యానపాప్యతే = పొందబగదు, మయా వాచేత్త వొచికేత్వ = నచికేతన నంబంధమైన్మ అగ్ని, = ఆగ్ని 'ఆవిత్ర్యై। అ నిత్యములుగాని, _దవ్వై? = పదార్థములచేత, చిత। ఇ |

ఠీరీ కలీ వనిషట్తు (వేల్చబడినది, తత = అందువలన, విత్యం = (పాపేక్షక) నిత్య మైన న్వర్గమున్న్ము ప్రాప్తవానస్మి పొందినవాడై తిని. తాః భో గ్రై శ్వర్యములు, కర్మఫల . మనిత్యమనియు, అవిత్యమగు కర్మఫలముచే, లోగ్రైశ్వర్యములచే నిత్యమగు ఆత్మవస్తుపు లవింపదని నేనెజుంగుదును. తెలిసియు నేను అనిత్యపదార్థములచేత నచికేతాగ్ని (వేల్చి దానిచే సాపే కక నిత్యమగు స్వర్గమను పేరుగల యమ సంబందమగు స్థానమును పొందితిని, కనుక నచికేతసుడా । నీవు నాకంటె అధిక ధీరుడవు. ఆవ; యముడు నచికేతసు డొనర్చిన త్యాగమును (పశంసించు దున్నాడు. మూ॥ కామస్యాప్తిం జగతః టపతిష్టాం | (కతోరన్నన్యమభయస్య పారమష్‌ । సప్రోమమహదురుగాయం (పకతిష్టాం దృష్ట్వా ధృత్వా రీరో నచికేతోఒత్య(స్రాక్షీః * 11 వద॥ కొమస్య = ఆప్పిం _ జగతః _ (ప్రతిష్టాం _ కతోః. అనన్త్యం = ఆభయన్య = పారం .=స్తోమమహత్‌ _ ఉరుగాయం (వతిష్టాంం దృష్ట్వా = ధృత్యా = దీరః _ నచికేత _ అత్య సాకి. టీకజ (హే వచికేత్య!= ఓ నచికేఠతసుడా। - కామస్య = కోరికయొక్క, ఆ్నప్తిం = (ప్పా్తివి(లేక పరిసమాప్తివి,జగత్మ =లో కముయొక్క * ప్రతిష్టాం జ (పతిష్టమ, (కతోః= నత్కర్మాచరణయొక్క (యజ్ఞము యొక్క), అనన్త్యం _ అ_న్హములేవి ఫలమును, అభయన్య భయములేమియొక్కి, పారం = సీమను, ప్రోమమహత్‌ =స్తుతింవ దగిన గొవ్పడిగు (అణిమార్వ్యైశ్వర్యాద్యనేకగుణ నహితమైన), ,శరుగాయం = విప్తీర్ణమగు గతిని, (ప్రళిష్థాంజ ఆత్మ(తవృయ్కెక

(వ్రభమార్యాయము _ ద్వితీయవల్లి ర్‌! అనుత్తమన్థితివి, దృష్ట్వా = చూచి, ధీర = జ్ఞాన ఎ గంవాడవై, ధృత్యా ద్రైర్యడుచేత్క ఆత్యస్రాడీ = (నంసారథో గణాతమునుు విడిచితివి. .

లా॥ ఓవచికేతసుడాః నీవు సమస్తథోగాపకక్తివి లేక సర్వకామములకు అవధిభూత మైన హిరణ్యగర్భ పదమును, సత్యలోకాదులయొక్క స్థితిని, యజ్ఞఫలముయొక్కం ఆన్నన్త్య మును, అభయపదముయొక్క అవధిని, స్తోతార్హమగు ఆణీమా ద్ర్యైశ్వర్యయు క్రమైన విశొాలమగు గతిని, ఆత్య (తన) యొక్క అను త్తమస్థితిని చూచి యివి యన్నియు (బఐహ్మ క్రానముచే. గలుగు విరతిశయానందమునకు పాటిరావవి యెంచి సమస్తపంసారభోగములను దరైైర్యముతో విడచిత్రివిం కావున నీవు చాల బుద్ధిమంకుడవు సుమాః అవ: ఆత్మజ్ఞానఫలము వర్తింవబడుచున్నది. మూ॥ త౦ దుర్షర్శం గూఢమను(ఫ్రవిష్ణం గుహాహిత౦ గహ్వరేష్టం పురాణమ్‌ | ఆధ్యాళత్మయోగ్లాధిగమేన దేవం మళ్వా ధీరో హర్షళోకా జహాతి ౫ 2| వద॥ తం దుర్షర్శం ౨ గూఢ౦0 = అన్నుపవిష్టం = గుహాహితంం-గహ్వ శేష్టం = పురాణం * అధ్యాత్మయోగాధి మేన = దేవం = మక్వా ధీరః = హర్షళోకౌ _ జహాతి, లీ భజ దుర్ణర్శం ఎచడరాది బా హ్యేం్యద్రియమృంిచే చూడ నభిిగ్గానట్టియు, గూఢం = సూవ్మడైనట్టియు, ఆమ్యవ్రవిష్టం = నర్వధ్తూతనుఅ యందు (వ వశించియువ్నట్టియ (వ్యాఏంచియన్నట్టియ) ణప్లో హితం = బుద్ధి గుహాయందున్నట్టియు, గహ్వరేష్టం = అనే కానర్థనంకులమైన స్ట్థానమందున్నట్టియు, పురాణం= పృరాతనురైవ, తం _ ఆప్రపిద్ధుడైన్క దేవం ల హ్‌. యండి)

శ కఠోవవివత్తు అధ్యాశ్మయోగాధిగమేన = జ్ఞానయోగ్యప్రాప్తివేత, ధీర =ధీరురైన వాడు, మత్వా = తెలిపికొవి, హర్షళోకౌ = హర్షశోకములను, జహాతి = వదలుచున్నాడు. తాః అతికష్టముచేత దెలిసికొనదగినవాడును, చత్తురాది బాహ్యేంద్రియములచే. దర్శింప నలవిగానివాడును, సమన 1షాణులయొక్క బుద్ధిగహయందున్నవాడును, శట్దాది విషయ వికార జ్ఞానములచేత మరుగుపరచబడినవాడును, ఆనేకానర్థ ముల' కారకమైన యీ శరీరమందుండువాడును, పుూతను డును, జ్యోతిర్మయుడును నగు నాదిదేవుని (పరమాత్మను) థీరుర్తైనవాడ్కు అధ్యాత్మయోగముచేత (మనన్సును విషయ ములనుండి మరలించి ఆత్మయందు సంలగ్నపజచుటయే ఆధ్యాత్మయోగము) తెలిసికొన్నవ్నాడై హర్షశోకములను వదలు చున్నాడు. సుఖదుఃఖములకు లోనుగాక చిర ప్టిర శాంతినొంది యానందించుచున్నాడవి భావము. వి॥ గీర ఆ.14. బ్రో? 0. గుణా నేశానతీత్య (తీ౯ా దేహీ దేహనముద్భవాళా ఇన్మమృత్యుజరాదుః ఖై ర్విముకో ఒ మృతమళ్నుత్రే ॥ తాణ జీవుడు డేపోత్పత్తికి వీజధూతనములగు నత్తురజ న్తమోగుణ "ముల మూడింటి నత్మికిమించి. జనన. మరణ, వార్థక్యములు, తదితర ద్యుఖములు వీవిచే విడునబడినవాడ్రై మోక్షమును పొందుచున్నాడు. “అవి ఆర్మతత్త్వ(శ్రవణ (గ్రహణ ఫలమునే యముడు తిరిగి “టోరిందుచున్నాడు. = " “మూ॥ ఏర్వచ్చుక్వా సంపరిగృహ్య మర్త్యః (వవృహ్య ధర్మ్య్యమణుమేతమాప్య ! స మోదతే మోదనీయగ్‌ 0౦ హి లబ్ధ్వా నినృతగ్‌ నద్మ నచికేతసం మన్యే ॥ [8

(వ్రథిమాధ్యాయము _ ద్వితియవల్ని ర్‌8ి, పద్య ఏరత్‌ = (శుత్వా = సంపరిగృహ్య ఎ మర్శ్య। = (వవృహ్య = ధర్మం . ఆణుం _ ఏతం = ఆవ్య. స్మ - మోదతే * మోద వీయం_ హి _ లబ్ధ్వా _ వివృతం _ సద్మ _ నచికేతసం మన్యే, టీకశ మర్త్య॥ = మనుష్యుడు, ఏతత్‌ ఇ ఈ చెప్పటోవునట్టి యాత్మతత్త్వ మును, (శ్రుత్వా = వివి, నంపరిగృహ్య =ఆత్మభావముతో బాగుగా పరి[గహించి, ధర్మం = రర్మసంబంధమైన, ఏఠం = ఈ ఆత్మ తత్త్వమును, అస్య =పొంది, స్యజఆ వివ్వాంనుడు, మోదవీయం = నంతపింవదగినదావివి, లబ్ధ్వా = పొంది, మోదతే హిజనంతపించు చున్నాడుగదా, వచికేతనం _ నచికేతునిగూర్చి, నద్మ = (బహ్మ లోకము, వివృతం ౨ తెరచియంచదిడినదిగా, మన్యే = (నేను తలంచుచున్నాడను, + శా॥ మనుష్యుడు ఈ చెప్పటోవునట్టి యాత్మతత్త్య మును బాగుగా విని ధర్మమును ఆతిసూక్ష్మమును అగునీ ఆత్మత_త్త్స్వనమును ఆనందదాయకమైనదావినిగా తలంచి పొందు చున్నాడు, సంతసించుచున్నాడుగదాః: నచికేతనునిగూర్చి (టబహ్మలోకము తెరువబడినదవి తలంచుచున్నాడను, అవ: నచికేతనుడు సర్వాతీతవస్తువును (ఆత్వను] గుజించి (వళ్నించుచున్నాడు. మూ॥ అన్య[త ధర్మాదన్య(తాధర్మా=- దన్య(త్రాస్మాత్క్యృతాకృతాత్‌ | అన్య[త భూతొచ్చ భవ్యాచ్చ యషత్తత్పశ్యసి తద్వద ౪ న! వద అన్యత = రర్మాక్‌ _. అన్యక = ఆధర్మాత్‌, అన్య,కం.అస్మాత్‌ = కృకాకృళాత్‌ _ అన్యత = భూకాత్‌ _.చ _ భవ్యారల్‌ , చం యని కర్‌ _వళ్యక్‌ తల్‌ నద,

54 కఠోవవివళ్తు -టీకళ ధర్మాత్‌ =శాన్రవిహితమైన ధర్మానుష్టానముకంటె, అన్యత్ర) =

వేరైనదియ, ఆరర్నాత్‌ - అధర్మదనకంటె, అన్యత్రు= వన్రైన

దియు, ఆస్యాత్‌ = ఈ, కృరాకృరాత్‌ = కార్యకారణధూత మైన

మ్రూలసూవ్మ (ప్రవంచముకం టె, అన్యత్ర = వేరై నదియు, భూతొచ్చ=

జరిగినదావికంపెమ,, భవ్యాత్‌ చ = జరుగదోవుదావికంటను

(వర్తమాన మైనూవికం టెను, అవ్యర౦ = వేరై వవయునగు యత్‌ =

ఏ (బహ్మాపదార్థము (గలదో, తత్‌ = దావిని, పళని = (వీవు)

ఎయింగుగున్నాడవు, తత్‌ = దావివి, వద= (నొకు చెన్పుము.

తా॥ ఎయ్యది _శాస్త్రవిహితదర్మముకంటె . వేరైనదో, కార్యకారణభూతమైవ _పప:చముకంటె వేర్రైవదో మటియు నెయ్యది భూత భవిష్యత్‌ వ్నర్తమానములకంటె వేరైనదో, అట్టిదానిని[(తికాలాబాధిత పదార్థమును (పరమాత్మను) ], నీవు ఎజు౦గుదువు. నేను[బహ్మా వివ్యోపదేశముశకు యోగ్యుడనగు చో, నాయందను[గహము గల్లినచొ దానిని నాకు దోధింపుము,

విః గీత ఆ.18. ల్లోః 66,

సర్వధర్మాన్నరిత్యజ్య మామేకం శరణం (వజ, ఆహం త్వా నర్వపాపేభ్యో మోకయిష్యామి మా కుచ

కా నమన్తధర్మములను విడచి నన్నొకనిని మ్మాతము శరణు జొచ్చుము, నేను నిన్ను నమన్తపాపములనుండి విముక్తుని జేసెదను; ద్యుఖింవకుము.

అవ: యముడు నర్వప్రాసష్యమగు “ఓం ఆను (పణవమును ఉనదేశించుచున్నాడు. మూ॥ సర్వే వేదా యతృదమామనవ్ని'

తపాగ్‌ంసి సర్వాణి చ యచ్వదంతి

-యచిచ్చంతో (బహ్మచర్యం-చర న్తి

త్తే పదగ్‌౦ సంగహేణ బవీమ్యూమిత్యేతత్‌॥ 15

(వథమాధ్యాయము _ ద్వితీయవల్లి తీర్‌ వద్య నరక్వే. వదాః. యత్‌ _పద౦ ఆమని = తపాంని నర్వాణీ చ ఎ యత్‌ _ వదన్తి . య త్‌. ఇచ్చంత్య _- (బహ్మ చర్యం _ చరన్తి = తత్‌_తే.వద౦ = సరగ హేణ =|బివీమి =. ఓం ఇతి = ఏతత్‌ టీక॥ నర్వే పదాః ఇ వేదములన్నియు, యత్‌ = ఏ వస్తువును, పదం ఎ పొందదగినచానివిగా, ఆమన ని ఇ ఏకగీిఎవముగా వలుకుచున్నవో, సర్నాణీ తపాంసిట = తవస్సులన్నియును, యత్‌ = దేనిని,వదన్తి= చెప్పుచున్నవో, యశ్‌ = ఏ వస్తువును, ఇవ్ఫంతః = కోరుచున్న వారల్రై, ివ్యాచర్యం = గురుకులవాసరూవమగు లేక (లహ్మ (పావ్లథర్త్వమగు (బహ్యాచర్యమును, చరన్ని ఇ ఆచరించుున్నారో, తల్‌ = ఆ,పదం = వస్తువును, తే= వీకు, సంగ హేణ అపంగ హముగా, (బవీమి = చెప్పుచున్నాడను, ఏతత్‌ = ఈ వస్తువు,ఓమ్‌ ఇతి = “ఓమ్‌ ఆని _గంహింపవలయున్ను తా॥ వేదములన్నియు ఏ వస్తువును పొందదగిన దానినిగా ఇప్పుచున్నవో, తపస్సులన్నియు ఏ -వన్తువును వమోజనముగా జేసికొవి ఆచరింపదిడుచున్నవో, దేవిని గోరుచున్నవారై. గురుకులవాస రూపమగు లేక (బ్రహ్మ 1పా_ప్యర్హమగు ఒహ్మచర్యము నాచరించుచున్నారో ఆవనస్తు వునుగూర్చి నీకు స్యగహముగా దోధించుచున్నాడను. ఆది ఓం అని చెప్పబడును దానినే ఆగహింపుము. వి గీత ఆ. 8. లో 11. యదవషరం పదవిదో వది విశవన్తి యద్యతయో వీతరాగ్యా ॥ యడిచ్చన్లో (బహ్మాచర్యం చరన్వి తత్తే పద్మం నం్యగ్రహేణ (పవక్ష్యే॥ తాః వచార్థసార 'మెలటీంగిన బుషులు, దేవిని నాశము భేవిదావివిగా జెప్పుచున్నారో, రాగడ్చేషములు నశించిన యతులు దేనిని _పవేశించు చున్నారో, _ దేనినిఇచ్చగించినవారగుచు శుక బ్రహ్మాది మునీశ్వరులు బ్రహ్మ

ఫకీ కథోననిషత్తు చర్యవతము నాచరించుచున్నారో దానిని (ఓంకారమును) వీకు నంక్షేన ముగా జెన్చురున్నాను. ఆవ;___ఓంకారము అక్షరపర(బహ్మ న్వరూవమనిచెప్పబడుచున్నది, మూ॥ ఏత ద్యేవాక్షరం (బ్రహ్మ ఏత ద్యేవాక్షరం పరమ్‌ | ఏత ద్ధ్యేవాడరం జ్జాత్వా యో యదిచ్చతి రస్య తత్‌॥ 10 పద్మ ఏతత్‌ = హి = ఏవ . అక్షరం _ (బహ్మ్‌ * ఏతత్‌_హి= ఏవ _ ఆక్షరం - పరం _ ఏతత్‌ _ హి _ ఏవ. ఆక్షరం _ జ్ఞాత్వా యః యత్‌ . ఇచ్చతి = తస్య _- తత్‌, టీకష ఏతత్‌ హి ఆతరం ఏవ౬ఈ యక్షరమే, ద్రిహ్మా= ఆపర(బహ్మాము, ఏతత్‌ హి అక్షరం ఏవజఈ యక్షరమే, పరం ఎ పరబ్రహ్మము, ఏతత్‌ = ఈ, అషరం ఏవ హి = అక్షరమునే (పణవమున్వే, య్య =ఎవ్వడు, జ్ఞాత్వా = (బిహ్మమవి యెలింగి (ఉపాపించి, యత్‌ ఇచ్చతి =దేనిని కోరుచున్నాడో, తన్య =వావికి తర్‌ _ అయ్యది (పిద్ధించుచున్నది శా॥ః ఈ యక్షరమే ఆ పరబ్రహ్మము. ఈ అక్షరమే పరబ్రహ్మము. ఈ (పణవమునే ఎవ్వడు (బ్రహ్మమని ఎటింగి ఉపాసించునో వానికి నేది కోరిన నది సిద్ధించును. అవ: ఓంకారముయొక్క వర్వ్యశేష్టత్వము, తద్విజ్ఞానఫంము నిరూపింపబడుచున్నది. మూ॥ ఏతదాలంబనగ్‌0 (శేష్టమేతదాలంబన పరమ్‌ | ఏతదాలంబనం జ్ఞాత్వా (బహ్మలోకే మహీయతే ॥ [17 పద్మ ఏతత్‌ = ఆలందినం = రేష్టం ఎఏతత్‌ _ఆలందనం ౨. వరం. ఏతత్‌ = ఆలంబనం - క్లొత్వా = (బిహ్మాలో కే . మహీయతే, టీక ఏతత్‌ ఇ ఈ ఓంకారరూపమగు, ఆలంబనం = (బహ్మప్రాప్తి సారనము, తేష్టం జ (ేప్టమైనది, ఏతత్‌ ఆలందినం=జ ఈ ఓంకార రూపమగు ఆలందినమే, పర౦ఇ సదా పర్యబహ్మ్యా నంబంధమైనది,

(ప్రథిమాధ్యాయము _ ద్వితియవల్లి ల] (రేష్టమైనవ), ఏతత్‌ ఆరంబినం = * ఈయోంకారరూసమగు ఆలంబనమును, జ్ఞాత్వా = ఎలింగి, (దిహ్యలో కే ఎృబహ్మలోక మునందు. మహీయతే = పూజ్యుడగుచున్నాడు. తా॥ .ఈ యోంకారము_పరాపర (బహ్మ సాధన భూత మగుటచేత (బహ్మ (ప్రాప్త్యాలంబనము అన్నిటిలోపల నియ్యది మిక్కిలి (శేష్టమైనది.. పరాపర (బహ్మ సంబంధమైన ఈ ఓంకార రూపాలంబనముమను దెలిసికొని (బహ్మాలోకమునందు పూజ్యుడగుచున్నాడు. వి॥ గీఠత ఆ.8, ట్లోః18, ఓమిక్యేకొషరం (బహ్మ వ్యాహరన్మా మనున్మరకా | య ప్రయాతి త్యజన్రేహం ప యాతి పరమాం గతిమ్‌ ఇ తాః (బహ్హ వాచకమైన “ఓం” ఆనునట్టి యేకాశ్షరయి మచ్చరించు చున్నవారై నన్ను (పరమాత్మమ చింతించురున్నవాడ్డై యెవడు భరీర మును విడచి పోవుచున్నాడో వాడు సర్వో త్తమమయిన , మోకష్టానముగు పొందుచున్నాడు. అవ:___ ఆత్మకు జనన మరణాదులు లేవని ఆత్య్మన్వరూవమును బోధించుచున్నాడు. మూ॥ న జాయతే (మియకే వా ఎఏపళ్ళీ-= న్నాయం కుతళ్చిన్న బభూవ కళ్చిత్‌' అజో నిత్యశ్శాక్వతోఒయంపుకాణో న హన్యతే హన్యమానే శరీరే ॥1 ఎం1శ పద న. జాయక్రే * (మియశ్రే = వా _విపళ్చిత్‌ ౨న ౨ ఆయర రుత్య _చిత్‌ _.న ౨ దిభూవ .క్క -దిర్‌- అజః = నిత్య న శాశ్వర్య ౨ ఆయం పురాణ *న = హన్యగరే = హన్యమానే ౨ శరీరే ల!

కీ కభోవఏషటి ల టీక చిపళ్ళిల్‌ ఇ సర్వజ్ఞమగు, ఆయం ఆ ఈయాత్మ, న జాయతే = వుట్టుటలేదు, నమియతే = చచ్చుటయు లేదు, కుతః చిత్‌ =మలీ యొకనిమండి లేకి మటియొక కారణమునుండిగావి, న బభూవ= ఉత్సన్నము కాలేదు, కచ్చిర్‌ న బభూవ ఒక్కటియు ఉత్పన్నము కాలేదు ఆయం = ఈయత్మ్య్మ, ఆజ్య =పుట్టుక లేవిది నిత్య = నిత్యమైనది, శాశ్వత్య ఆపచయ విరహిత మైనది, పురొణః = పురాణ మైనది, శరీ రేష దేహము, హన్యమానే =శస్తాదికముచేత కొట్ట బడుచున్నప్పటికిని, (ఆయం= ఈ ఆత్మ, నహన్యశ్రేజచంపదిడదు. శా॥ సర్వజ్ఞ మగు ఈ యాత్మ పుట్టుటయులేదు, చచ్చు టియు లేదు. ఇయ్యది మజియొకనినుండి లేక మరొక కార జము నుండి ఉదృవించలేదు. అనగా కారణరహితమైనది. ఈ యోత్మ పుట్టుక లేనిది, నిత్యమైనది. అపక్షయాది వికార రహితమైనద్‌, పురాతనమైనది. దేహము _ శస్తాాదికముచేత కొట్టబడుచున్నప్పటికిని ఈ యాత్మ చంపబడదు. వి గీత ఆ. 2, ళో 20. న జాయత్రే మియకత్రే వా కదా చిన్నాయం భూత్వా భవితావా న భ్యూయ। అజో నిత్యశ్శాశ్వతోఒయం పురాణో న హన్యతే పాన్యమానే శరీరే ॥ తా ఈ ఆత్మ ఎవన్సటికివ పుట్టునదికాదు, చచ్చునదియుకాదు, ఇది వజకు లేకుండ మజలి యిష్వుడు ఉద్భవించునదియుకాదు, మజేమనిన పట్టుక బేవిదియు, విత్యమైనదియు, ఎల్లప్పుడుండునదియు, పురాణ మైన దియ్యునైయన్నది, కమక దేహము నశింపజేయబరినదయినను ఈ ఆత్మ వశింవజేయబడదు. ఆవ?___.ఆత్మచంపునదికావిచంపబడునదికొనికాదని చెవ్పుచున్నాడు. మూ॥ హంఠతాచేన్మన్యతే హంఠుగ్‌ం హత శ్చేన్మన్యతే హతిమ్‌ | ఉభౌ తౌ నవిజానీతో నాయగ్‌ం హంతిన హన్యతే ॥[09

(వ్రభమాధాయన్ను = ద్వీతియవల్లి | వద॥ హంతా చేర్‌ . మన్యతే - హంతుం. హతః , చేర్‌ _ మన్యతే - హత౦౨ఉభౌ = తౌ. న = విజానీర్య ౨న. ఆయం _ హన్తి న = హన్యతే. టీక్క హంతా = చంపునట్టివాడు, హంతుం ఇచంప్కటకు, మన్యతే చేత్‌ = తలంచినమెడల, హత్య = చంపబడినవాడు, హతం = చంపబడిన వానివిగా, మన్యత్రే చేత్‌ = తలంచినమెడల, తౌ ఉల్లౌ = వారిద్దరు న విజావీత్య = తెలిపికొనినవారలుగారు, ఆయం అక్షిరేడు (ఈ ఆత్మ, నహంతి అ చంపుటలేదు, న హన్యతే = ఇతరునిచేత చంపదిడుటయు లేదు. తా॥ అనంగ స్వభావమగు విట్టి యాత్మను శతీరమా(త్ర దృష్టిగలవాడై నేను చంపెదనని ఎవడు దలంచునో, మలటియు నెవడు తాను చంపదిడుచున్నటుల దలంచునో వీపభయుల ఆత్మ యనగా నేమియో తెలియనివారుగా భావించవలయును. ఈ యాత్మ ఒకవిని చంప్పటలేదు, . ఒకనిచే చంపబిడుటియులేదు, వి గీత అపి జ, య ఏనం వేత్తి హన్న్హారం యశ్ల్రైనం మన్యత్రే హకమ్‌ | ఉభౌ తౌ న విజానీతో నాయం హన్లివన హవ్యశ్రే, లా॥ ఎవడీయాత్మను చంపువానివిగా తలంచుచువ్నాడో, ఎవరై తే యీ యాత్మను చంపబడువావినిగా తలంచుచున్నాడో, వారిరువురుము త్త మును కెలిసినవారుగారు. ఈ ఆత్మ చంపునదిగాదు,. చంపవిడునదియు కాదు. అవి యెజింగినవాడే నిజమయిన ఆశ్మత_త్త్వ మెరింగినవాడ్డు ఆవ: __ఆత్యయొక్క మాక్మత్వముమ తద్దర్శవవిదానముషు విశదీక రిందుచున్నాడు. మూ॥ అణోరణీయాన్మహతో మషీయా- నాత్యా౭ఒస్య జంతోర్నిషాతో గుహాయామ్‌,

(0 కఠోనవిషట్తు తమ్శకతు? పళ్యతి వీఠళోకో ధాతు పసాదాన్మహిమానమాల్య్మనః ॥ లి0 వద॥ అణోః = అణీయాకా * మహత్మ = మహీయొకా = ఆక్మా = అన్య = జంతో। = విహిత్య _ గుహాయాం = తం _ అ్యకరు,ు = నశ్యతి _ వీఠళోక్క = ధాతు (వసాదాత్‌ .మహిమానం .ఆత్మన్య. టీకః అణో + సూక్ష్యపరీమాణముగల శ్యానాదికముకం అ అణీయాకాఐ మిక్కిలి సూక్ష్మ మైనట్టియ, మహత;। = మహాపరిమాణముగల సృథివ్యాదికముకం చె మహీయాకా = మిక్కిలి గొప్పదైనట్టియ నగు, ఆత్మా = ఆత్మ, అస్య = ఈ (బహ్మాది స్తం జబపర్యంత మైనం జంతో। = (పాణిజాతముయొక్క, గుహాయాం =బుద్ధిగుహయందు, విహిత _ఉంచబడియున్నది, తం = అట్టి యాత్మను, ఆ(కఠ్వు = దృష్టాదృష్ట బాహ్యవిషయోపరత బుద్ది గలవాడు (చూచుచున్నాడు, ధాతుువసాదాత్‌ మనన్సు మున్నగు వింధద్రియ నముదాయము యొక్క (వనన్నత్వమువలన ,ఆత్మన, ఆత్మయొక్క, మహిమా నం = మాహాత్మ[మును, నశ్యతి చూచుచున్నారు. వీతళోకథ = శోకరహితుడగుచున్నాడు. తాః అల్బపరిమాూణముగల శ్యామాదికము కం "బె మిక్కిలి సూక్మమైనదియు, గొప్ప పరిమాణముగల పృథి న్యాదికముకంటె మిక్కిలి మహదత్తరమైనదియు నగు ఆత్మ యా (బహ్మాది'_స్తంబపర్యంఠమైన (పాణిజాతముయొక్క బుద్ది గుహయందు విహిత మైయున్నది. అట్టి యాత్మను దృష్టాదృష్ట వాహ్యవిషయోపరత బుద్ధిగలవాడు మాత౦9మే కాంచుచున్నాడు. విప్పుడిట్టి జ్ఞానము లభించునో అప్పుడు మినన్సు మున్నగు ఇం్యదియములు (పసన్నములైయుండుటచేత ఆత్మయొక్కమహి నును ఎటుంగుచున్నాడు, శోకరహితుడున్ను ఆగుచున్నాడు, 1 వి గీర అ.9, లః 64, 85,

(వ్రఠమాధ్యాయదు _ ద్వితీయవల్లి న! జః రాగద్వేషవియు్రెస్తు విషయావిర్యదియైశృరఃా | ఆత్మవ శ్ర్యైర్విరేయాత్మా (వసాదమధిగచ్చతి ॥

• వసాదే నర్వదుఃథానాం హావిరస్యోపడాయతే 1 (వనన్నచేతసో స్యోశు బుద్ధిః పర్యవతిష్థశ్రే ఇ తా॥ మనస్సును స్వారీనమందుంచుకొన్నవాడ్రై తనకు వశవర్తులుగా నుండునట్టివి. రాగదే,షాదులు లేనట్టివియు నయిన యింద్రియములచే ఆత్మ సంరక్షణకు మా్య(తము గల విషయముల ననుభవించువాడై నము చిత్తశాంతివి పొందుచున్నాడు, మనోనిర్మలత గలుగుచుండగా, వీ బ్రహ్మ విమ్షవికి నమస్త ద్యుఖముల నాశ మేర్చడుచున్నది. విర్మలచిత్తునకు శ్నీఘ ముగా వతి విలుకడ గలదిగా నగుచున్నది అవ;__ ఆత్మ దుర్విజ్రేయమని చెచ్చుచున్నాడు. మూ॥ ఆసీనో దూరం (వజతి శయానో యాతి సర్వతః ౫ “కస్తం మదామదం దేవం మదన్యో క్లారుమర్హతి 2! పద॥ ఆసీనః దూరం = (వజతి =. శయాన్మ = యాతి = సర్వర్మంక్క = తం _* మదామదం దేవం - మదన్యః = కుం ఎ ఆర్జ్మత్సి టీక ఆపీన్య = ఒక్కచోటనే ఉన్నదై ఆచలమై, దూరం=దూరముగా, (వజతి = పోవుచున్నది, శయాన = విద్రించుచున్నదావివలె ఉన్నదైై, సర్వత్య= అన్నివై పుల,యాతి= పోవుచున్నది,తం =ఆ, మదామదం = నంతోష విషాదాత్మకమగు, దేవం= స్వ(పకాళాత్మక మగు ఆక్మమ, మదన్య = నాకంటె అన్యుగగు, క = ఎవ్వడు, జ్ఞాతుం జ అెలిపికొమదికు, అర్హతి జ లేగ్‌ను? శ తా॥ ఈ యాత్మ ఒక్కచోటనే ఉన్నడ్రై, ఆచలమై దూర ముగా వోవుచున్నది. పరుండియున్నదై అంతట వ్యాపించియు న్నది. సంతోష విషాదాత్మకుడగు ఈ స్వ్యప్రకాశాత్మ _ దేవుని నాకంటె భిన్నుడగువాడెవ్వడు దెలిసికొనగలడు ? నా వంటి సూక్ష్మబుద్ధిగల పండితునకే ఆత్మ సువిజ్టేయమగునవి భావము. భవం ఆత్మ విజ్ఞానముచే దుఃభఖవివృత్తి గలుగునవి చెన్సచున్నాడు,

శ కలోవవిషళత్తు మూ॥ అళరీరగ్‌ం శరీ రేష్వనవ స్టేష్వవస్థితి మ్‌ (| మహాంతం విభుమాత్మానం మక్వా దీరో న ళోచదతి ॥ పద॥ అశరీరం. శరీరేషు _ అనవస్టేషు ల అవస్థితం ఎ మహాంతం విభుం = ఆత్మానం . మత్వా. దీరః.న. ళోంతి టీక ధీర్య = బుద్ధిమంతుడు, ఆక్మానం ఆత్మను, ఆశరీరం = శరీర విరహితమైనధావివిగను, అన_ప్టేము అనిత్యములగు, శరీరేషు = శరీరములయందు, ఆవస్థితం = ఉన్నదానివిగమ మహాంతం = గొవ్పదానివిగను, విభుం = వ్యావక మైననానివిగను, మత్వా = తలంచిన శోచతి = ద్కుఖభింపదు. తాః ఆత్మ అనిశ్యములగు శరీరముఎయండున్నను శరీర రహితమనియు, అనిత్యపదార్థములలో నిత్యస్వరూపముగ నున్నదనియు. అన తమహిమోన్నిమంయు, సర్వవ్యాపక మనియు ఎటీంగి బుదిమంకుడు ళోకమోజాముల నొందడు. "విి గీర ఆ 1భ భోః 28. నమం నర్వేషు భూతేమ తిస్టన్తం పరమేశ్వరమ్‌ వినళ్యత్చ్వ వినళ్యన్తం య్మ పశ్యతి న పళ్యతి ల ల నమ న్షభూతము€0 దుండునట్టిద్మి ఆ భూతములు నశించినను నశింపకుండునట్టిదియనగు పరమాత్మను అన్నిటిలోను నమముగా.. నెవడు చూచుచున్నాడో వాడే చూచినవాడు తక్కినవారు నేేత్రములుండియు. ఆత్మ విషయములో నంధ(ప్రాయులే. ఆవ; అట్టి మర్విజ్రేదయమగు ఆత్మ ఆత్మకృపాసాధ్యమవి ఉపాయమును చెప్పచున్నాడు." మూ॥ నాయమాత్మా (వవచనేన లళ్యో న మేధ యాన ఐబహానా [శుతేన | యమేవైష వృణుతే తేన లభ్య- న్త్‌వెష ఆత్మా _వినృణుకే తనూగ్‌0 సామ్‌ గ ఫ్ర

(వ్రథమాధ్యాయము . ద్వితీయవల్సి శ్ర పద్మ న .- అయం _ ఆత్మా = (సవచినేన , లభ్య న. మేధయా న = బహునా = (శుభలేన యం _ ఏవ _ ఏవ్మ .వృణుతేంతేన = లభ్య = తన్య _ఏషః ఆత్మా వివృణుత్తే .తనూం స్వాష్స్‌. టీక ఆయం ఆత్మా ఈ యాత్మ, (పవచనేన = వాాగూవమగు (వవచ నమచేత, న లభ్య పొందుటకు వీల్హైవది కాదు, మేధయా గం డార్ట రారణాన క్తిరూపమగు చేరచేత, న లధ్యః= పొందుటకు, వీలైనది కామ, బహుగా (శుత్రేన = బహుళ మైన పాండిత్యముచేతను, న ల్య॥ పొందుటకు వీలైనదికాద్యువష్క ఇ ఈ సాధకుడు, యం ఏష ఏయాత్మను, వృణుతే = వరించు చున్నాడో, త్రేన = వావిచేక, లభ్య పొందదగినది, తన్య= ఆత్మ కొముడగు అట్టి వావికి, ఏప్మ ఆత్మా - ఈయాత్మ, స్వాం తనూం = పారమార్థికమగు తన స్వరూవముమ, వివృణుత్రే = (పకాశింపదేయుచున్నది. తాః ఓనచికేతసుడా ! ఆత్మ వేదాధ్యయనాది. సాధన ములచేత పొంద శక్యమైనది కాదు. ఏ యాత్మసాధకుడు ఇశర సావనలను విడిచి ఆత్మన టప్రార్టించుచున్నాడో వానికి నీ యాత్మస్వరూపము పత్యక్ష్రమగచున్నది, ఆత్మకామునికి మాత్రమే ఆత్మస్వరూసము అభివ్య క్రమగునరి భావము, వి, గీత ఆ.!1, శోఃర్‌1, ౧4. నాహం వేద్చైర్న తపసా స దానేన న చేజ్యయా | శక్య ఏవం విరో ఇదమ్టం దృష్తవానసి మాంయథా॥ భక్త్యా త్వనన్యయా ళక్య ఆహమేవం విధోఒర్జున . జ్షాతుం (దస్టుం చత్తత్త్వేన (పవేమ్హం చ పరంతప । * త్వా నేను ఎదాధ్యయనపరులచే చూచుటప శక్యుడనుగాను కృచృ చార్యద్రాయణాది కామ్యతపస్పులచే. జూడ శక్యుడనుగాను, దానపరులచే జూడ కక్యుడనుగాను, యజ్లములు జేనినవారిచే చూచుటకు శక్యుడనుగాను

&1 కథోవవీషళ్తు ఓ అర్జనా £ నేను అనన్యచ్వక్తి చేతనే యకథార్థమగా “లుంగుటకును, చూడదు టకను, వాలో ప్రవేశించుటకును శక్యుడ నగుచున్నాను. అవః___ ఆత్మజ్ఞావానధికారివి గుటించి తెలుప్పుచున్నాడు, మూః॥ నావిరతో దుశ్చరితాన్నాశాన్తో నాసమాహితః 1 నాశ్శాన్తమానసో వా2ఒపి టపక్టానేన్తైనమాప్పృయాత్‌॥ పద్మ న - అవికత్క _ దుళ్ళరితాత్‌ .న_ అఆళాన్మ ౨న =. ఆనమా పాఠ -న = అళొనమానన్మ వా ఆపి పజ్ఞానేన , ఏనం.ఆప్పయాత్‌ , టీక్క దుశ్చరితాల్‌ = చెడు నడతనుండి, ఆవిరత్య = చాలించనీవాదు. ఏనం = ఈ ఆత్మను, వాన్నాయాత్‌ = పొందడు, ఆళ్ళ! = విషయ సుఖములవలన శాంతి పొందనివాడును, న పొందడు, అసమాహిత్య = ఏక్యాగచిత్తము లేవివాగును, న = పొందడు, ఆశా న్తమానసోవాఒపి ఐ= ఉపరతి నొందిక విషయ వ్యాప్తమైన చిత్తముగలవాడుము, న = పొందడు, (వజ్ఞానేన = జ్ఞానముచేత, ఏనం = ఈ ఆత్మను, ఆప్నుయాత్‌ = పొందును. | తాః ఓ వచికేతసుడా ఃచెడు నడవడిక కల్లి ఇంద్రియ చలన, ముడుగక యేకా్యగచిత్తము లేక అన్నిటియందు వ్యాపించు చిత్తము గల మనుజుడు ఈ ఆత్మను పొందడు. చెడు నడతను వదలి ఇంద్రియ చలనమురేక ఏకాగచి త్తము గలిగి యన్నిటియందు వ్యాపించక ఉపరతమనస్సు గల మనుజుడు ఈ యాత్మను డ్లానముచేత పొందుచున్నాడు. వి గీత ఆక. ల్లో ర6. అసంయతాత్మనా యోగో ద్యుష్పావ ఇతి మేమతః వళ్యాత్మనా తు యతఠా శకో్యోఒవాప్తముపాయతః ణ కా" యోగము మనోనిిగహాము లేవివావిచే పొందతగినదిగాదు,

(ప్రఠమాధ్యాయము _ ద్వితీయవర్లి ఠీ యత్నశీబడగు మనన్స్పంయమము గలవావిచే అఆభ్యాన వై రాగ్యములనెడి యుపాయములచే పొందుటకు సాధ్యమయినదవి వాయొక్క. మఠము,

ఆవవ__పాధవ నంవత్తి రహితునికి ఆత్మ దురవగాహమను విష యము చెప్పబడుచున్నది. మూ॥ యస (బ్రహ్మ చ క్షతం చ ఉభే భవత ఓదనః మృత్యుర్యస్యోప వేచన క ఇళ్చా వేడ య్యత నః॥ 20 వద॥ యవ్య = (బహ్మఎచ- ష్షతుంఎచ ౨ ఉలేం భవత్యా. ఓదవన; మృత్ముః = యవ్య =. ఉపపేచనం . కః ౨. ఇర్జా వేద. యత్ర, వః, టీక॥ (బ్రహ్మ చ = ద్విహ్మామును, క్షతం చ =క్షత్రుముమ (వర్వధర్మ ముల ధరించియున్న నర్న్వమువనకు పా్రొణిభూతమగు బ్రాహ్మణ క్ష్యతియ వర్ణద్వయముచే. చూపింపబడు జ౦గవమస్థావరాత్మక వివంచము). ఉభే = రెండును. యవ్య =ఏ యాత్మకు, ఓదనఃజ అన్నము. భవత్య్మ = ఆగుచున్నవో, యన్య ౨ ఏ యాత్మప మృత్యు; ఎమృళత్యువు, ఉపపేచవం = అన్నసాధకమో (శాకమ్భు, వః = ఆ యాత్మ, యత్ర అ ఎక్కడ, మండునదియు, కః=ఎవడు (పారవ రహితుడు, ఇళ్టా ఈ ప్రకారము (పూర్వమందుచెప్పివ పాధవ నంపద గలవావినల్భె వేద ఇతెలిపికొనుచున్నాడు (తెరిపి కొన గలుగును) తాం ఓవచికేతసుడాః: ఏ యాత్మకు చరాచరాత్యక మగు ప్రపంచము అన్నముగాను మృత్యువు శాకముగా నున్నదో అట్టి యాత్మ మెక్కడ ఉండునది. తెలిసికొనుటకు ఆత్మప్రాప్తి సాధననంప్తి లేనివాడెవడును సమధ్ధడుకారు, కలోసనిషత్తు 1పెధమాధ్యాయమునందు ద్వితీయవల్లి సమాప్తము, ఓమ్‌ తత్‌ సత్‌ ఫ్ర

ఓపీ ఖో ఒర ఒర త కఠ పనిషత్తు ప్రథమాధ్యాయము -తృతీయవల్సి అవవ గ వృుగ నవ్యభేదముతో జీవాత్మ పరమాత్మల వై లక్షణ్యము దెలియజేయబడుచున్నది, మూ॥ బుతం పిబనౌ సుకృతస్య లోకే గుహాం ప్రివిష్టా పరమే పరార్థ్య 1 ఛాయా తపౌ బంహ్మావిదో వద్ది పంచాగ్నయో యే చ (తిణాచికేతాః ॥ వద్య బుతం _ పిదిన్తా _ సుకృతస్య- లోకే _ గుహాం = పువిక్షా పరమే = పరార్థ్యే _ ఛాయా _ తపా _ బిహ్మవిదః ఎవదన్ని వజ్బాగ్నయ్య “యే - చ = తిణాచికేత్యాం టీక॥ యే = ఎవరు, (తిణాచికేత్వా = మూడుసార్లు నచికేతాగ్ని చయ వము చేయువారును, పంచాగ్నయ్య = గార్హపత్య, దక్షిణాగ్ని, అహవవీయ సభ్య, వనథి యివి వంచాగ్నులు, వీటి మర్య తవ ' 'మొవర్భువారు వంచాగ్నులనదిడుదురు. మజియుద్యు, పర్ణన్య, నృథివీ, పురుష, యోషిత్తులయందు పంచాగ్ని దృష్టి కలవారును పంచాగ్నులనబడుదురు వీరును, బ్రహ్మవిద్య = (దిహ వేత్తలును ఆయియున్నార్నో (తే ఇవార్రు, లోకే = లోకమందు, పరమే= (తేష్టమైన, వరార్థ్యే = బ్విహ్మస్థానమైన, గుహాంఎబుద్ధి గుహను, (ఫ్రవిహ్టై ఎప వేశించియున్న, నుకృతన్య=కర్మయొక్క, బుతం = నత్యమైన ఫలమును, పిబన్తా = అనుభవించుచున్న యాత్యలను, ఛాయా తపౌ = వీడ యెండలనుగా అనగా విలక్షణ స్వభావము గలవారినిగా, వదన్ని = చెప్పుచున్నారు.

(వ్రతమాధ్యాయము . తృతీయవల్లి 8? రాం పూర్వవల్లియందు జ్ఞానాజ్ఞానములు విరుద్ధ ఫల ములు గలవని చెప్ప(బడీనవి. వాని నిక్కడ నిర్ణయించుట కొజకు రథరూపకల్పన( దేసి. రెండాత్మ లుపన్యసింపబడు చున్నవి, ఓ నచికేతనుండాః బరహ్యావ్వేత్తలు దేహమున (బ్రహ్మ స్థానమగు హృదయాకాశమందు (సవేశించి కర్మఫలము నను భవించుచున్న యాత్మలు ,(జీవబ9హ్మాలు) ఛాయాతపములవఠె భిన్నమురైనవని చెప్పుచున్నారు, అన్లే? నచికేతాగ్నివి చయన మొనర్భినవారును, , ద్యు_ పర్జన్య, పృథివీ, పురుష, యోషిళ్తు లందు అగ్నిభావనజేయు . ఆగ్న్యుపాసకులును చెప్పుచున్నారు. ఆవః___పరాపర(బహ్మలు రెండును జ్ఞాఠవ్యములని తెణపుడున్నాడు.

మూ॥ యన్సేతురీడానానామక్షరం (బహ్మ్‌ యశ్చరమ్‌ ।

_. అభయం. తితీర్లఠాం పారం నాచికేతగ్‌ం శకేమహి | ,పదణ యః = పేతు , ఈజానానాం =. అక్షరం _ (బహ్మ ౨ యశ్‌ _ వరం = ఆభయం _ తితీర్షతాం = పారం నాచికేతం _ శకేమహి, టీకజ. ఈజానానాం = యాగము జేయువారలకు, య్య=ఏదీ. పేరు = కట్టవంటిదో (దానివి అనగా నాచికేతాగ్నిని). మటియు. యత్‌" = ఏది, పొరం = నంసారపారమును (ఒడ్డునుు, తితీర్షతాం ఐ దాటు విచ్చగల (బిహ్మ వేత్తలకు, ఆభయం=ళభయకహితమయిన, పరంజ ఆళ్రయస్థానమో అటువంటి, అక్షరం నాశరహిత మైన, బిహ్మ జ వర్యబహ్మమును, (క్ష్‌టం ఇ తెలిసికొనుటకు, శశ్రేమపా =నమ దల మగుదుముగాక 1

తా॥ ఓనచికేతసుడా 1 కర్య్మవిములకు దుఃఖనివారణ సాధనమగుటిచే " నేతువ్నైన నచికేవాన్నిని తెలీస్‌కొందుము గాక। సంసారోత్తరణము చేయ నిగృగల (బహ్యవేత్తలకు ఆ(శ్రయస్టానమగు అక్షరపర(హ్మామునున్ను దెలిస్తీకోందుము

(1 శళోసనిసట్తు గాకః అనగా పరపరా(బహ్మల రెంటిని తెలిసికొనవలయునని కాత్పర్యము, ఆవ, ఉపాధిపరిచ్చిన్నుడగు జీవుడు సంసారమోక్షముల టొందుటకు సాధనములైన దేహేంటద్రియాదులందు రూవకాలంకారముతో రథాది కల్పన చేయబడుచున్నది. మూః ఆత్యానగ్‌0 రథినం విద్ది శరీరగ్‌ం రథమేవ రు; బుద్ధిం తు సారథిం విద్ధిమనః (ప్యగహమేవచ॥ 8 _పద్య"అక్మానం _ రథినం _ విద్ధి _ శరీరం-రథం_౨ఏవ ౨ ఈత _ బుద్ధిం = ఈ = సారథిం. విద్ధి,మనః = వగిహం ౨ ఏవ చ. టీక ఆత్మానం = శరీరాధిష్టిక మగు నాత్మను, రథినం = రథమందుండు వావివిగాను, తు = మఠియు, శరీరమేవ ౬ దేహమునే, రథం = తేరునుగాను, విద్ధి * తెలిసికొనుము, తు = మటియు, బుద్ధిం = మిద్ధిసి, షారథిం = సారథినిగామ్క, మన ఏన = మనమ్బనేే ప్యగహంచ ఇ కల్లెప్ప (శాటివిగాను, ఎవిద్దీ అ తెలిసికొనుము. ల! ఓ నచిన్లేతసుడా £ దేహాధిష్టితాత్మను రథికువి గాను,-దేహమునే రథమునుగాను, బుద్ధిని సారథినిగాను మన న్సును కశ్లెపు (శ్రాటినిగాను తెలిసికొనుము. ' ఆవః__పూర్యోక్షరీతిగవే యిం్యద్రియములందు ఆశ్వత్వము వారో పించి ఆత్మయొక్క భో క్షృత్వమును వర్షించుచున్నాడు. మూ॥ ఇంద్రియాణి హయానాహుర్విషయాం న్తేషు గోచరాన్‌ ; ఆత్మేయదియమనోయుక్తం లో_క్తేత్యాహుర్మనీషిణః ॥| పద॥ ఇంగదియాణి _ హయాన్‌ . ఆహ విషయాన్‌ _ తేమ. గోచ రాన్‌, _ ఆత్తేరయద్రియమనోయు క్రం అ లోకా = ఇతి లహ; ఇ మనీషిజ$,

(వ్రళమాధ్యాయను _ తృతీయవర్లి శ్ర టీక మనీషిణ్య = విద్వాంసులు, ఇంద్రియాణి = ఇంద్రియములను, హయాన్‌ = గుజ్జములనుగా, ఆహుః= చెప్పిరి శ్రుజఆ హయ రూసములగు వింద్రియములయందు, విషయాశా ఇ శట్దాది విషయ ములను, గోచరాకా = మార్గములమగాను, ఆశ్రేర్యదియ మనో య్చుక్తం = దేహేంద్రియ మవస్సులతో గూడుకొన్న యాత్మను, భోక్లేతి = నంసారియనియు, అహు = చెప్పిరి, తాః విద్వాంసులు పూర్వోక్త రథమునకు నింద్రియ ములు గుజ్ఞములనియు, శబ్దాదివిషయములు సంచార మార్గము లవియు చెప్పుదురు, మటియు కర్షృత్వాదిశములు లేని యాత్మ దేహేర్గదియ వనస్సులతో గూడుకొన్నదై కరృత్వ లోక్షృ త్వాదికమును పొందుచున్నది. కాన దేహేంగద్రియ మనన్సులతో కూడిన జీవాత్మను జ్ఞానులు 'భోక్తయందురు. వి॥ గీత ఆ,[5, కోక 7, ర, మమైవాంళో జీవలో శ్రే జీవభూతన్పనాతవ్య ॥ మనవష్షష్టావీసియాణీ పకృతిస్టాని కర్షతి ॥ శరీరరో యదివాప్నోతి యద్వాప్యుతాాం మతీశ్వర; ॥ గృహీత్ర్వైతావి వంయాతి వాయుర్గంధా నివాశయాత్‌ ॥ తా అనాదియైన జీవాత్మ నా యంళమేయై జంతుజొాలము నందుండి (వకృతి నందింధము లగు జ్ఞానేయదియమురైదును, మనస్సున్ను చేరిన ఆరింద్రియములను ఆకర్షించుచున్నాడు. ఇంద్రియాధిపతియగు జీవుడు ఏదేవి యొక దేహమును ఎప్పుడు పొందునో అస్పుడున్ము ఆ డేహమునుండి ఎప్పుడు బయలు వెడలునో ఆప్పుడున్కు పృష్పాదులనుండి వాయువు పరిమళ ముమ గ్రృహించుమాడ్కి. ఈ షడిన్హియములను గ్రహించిపోవుడున్నాడు, అవనంయమను. భ్రేవివానియొక్కం వరవళతను దుర్గతివి వర్ణిందుదున్నాడు,

ఇ . కథోవవిషత్తు మూ॥ యస్త్వవిజ్ఞానవాన్‌ భవత్యయు శ్రేన మనసా సదా। తి స్యేరద్రియాణ్యవశ్యాని దుష్టాళ్యా ఇవ సారథేః॥ 5 పద॥ య్య _ తు _ అవిజ్ఞానవాకా = భవతి _ అయుక్తేన = మనసా = సదా. తస్య . ఇం[డియాణీ =. అవళ్యావి = దుష్టాళ్వాః ఇవ - సారథే, టీక యస్తు = ఎవరైతే, అయుక్రేన = నమాహితముగావి, మనసా = మనస్సుతో, వదా = ఎల్లప్పుడు, (యుక్త = కూడుకొన్నవాడై్రై, అఆవిజ్ఞానవాజా = అవివేకి, భవతి = అగుచున్నాడో, సారథేః = సూతుపకి. దుష్టాళ్వా ఇవ.= చెడుగుజ్జములవలెనే, తస్య =వావిక్కి ఇంద్రియాణీ లు ఇంద్రియముల+ెడి యశ్వవమలు, అవళ్యాని = స్వాధీనములు కానివి, (భవి = ఆగుదున్నవి ) కాః ఓ నచికేతసుడా!; ఎవడు ఏకాగంతలేని మనస్సు గలవార్షైయవివేకి యగుచున్నాడో వానికి ఇంద్రియములు, సమాపితుడుకాని యసమర్థుడగు సారథికి దుసష్టాశ్వములెట్లు స్వారీనములుగావో*ఆ విధముగానే స్వాధీనములుగావు అవ; నరీయమశీలుని స్వథావమును కీర్తించుచున్నాడు. మూ॥ యన్తు విజ్ఞానవాన్‌ భవతీ.యు_క్లేన మనసా సదా | త న్యేందిియాణి వశ్యావి సదశ్వా ఇవ సారధేః ॥ | వద॥ య్య _ తు _ విజ్ఞానవాన్‌ = భవతి _ యుక్తేన . మనసా. సదా. తస్య = ఇంద్రియాణి = వశ్యాని . సదళ్వా। = ఇవ .సారవ్యే., " టీక్క యస్తు = ఎవడ్రైత్రే, నగా ఎల్లిప్పుడు, యు క్రేన *సమాహితమగు, మనసా _ మవన్సుతో (యుక్తః కూడుకొన్నవాడై), విజ్ఞానవాన్‌= జ్ఞానవంతుడు, భవతి = అగుచున్నాడో తన్య = వావిక్కి ఇంది యాణీ _-ఇండియనుల్సు సారద్యే రఢధనూతునికి, సదశ్వా ఇవ (ేష్లమైన గురుములవలె,' వశ్యాని స్వాథీనములై! నవి, (భవన్ని= ఆగృదువ్నవి,) "ఆ

(వీఠమాధ్యాయము _ తృతీయవల్లి 71 కా ఓ నచికేకనుడాః: ఏకాాగచిత్తముగల జ్ఞానికి సర్వేయ్య్రియములు మంచిగుజ్జములు రధసారథికివలేనే స్వాథీ నములగుచున్నవి. అవ;.__అవివేకిక్సి నంయమరహితువికి నంసార్యప్రా ప్రియే గతి యని తెలుపుచున్నాడు, మూ॥ య_స్త్వవిజ్ఞానవాన్‌ భవత్యమనస్కస్పదాఒశుచిః న స తత్పదమాప్పోతి సంసారం చాధిగచ్చతి ॥ 7 వద య్మ"-ళు. అవిక్థానవాళా = భవతి. అఆనువన్య్యః ౨ నదాం ఆశుచ్మి -న.వ్మ్య _౨కత్‌ _పద౦. ఆప్నోతి = సంసారం చ . ఆధిగచ్చతి, టీక్క యస్తు ఎవడైతే, అవిజ్ఞానవాకా జ్ఞానము రేవివాడుగాను, ఆమ నన్కంః = మనోవి(గహ.ఎ లేవివాడుగాన్కు సదా = ఎల్లప్పుడు, అపుచ్చి = ఆపరిశుద్ధుడుగాను, భవతి = ఆగుచున్నాడో, స్య వాడు, తర్‌ = పూర్వమందు చెప్పిన అక్షరన్వరూపమగ్సు పడిం = స్టానమును, నాప్నోరఠి = పొందడు నంసారం చ= జనన మరణరూప నంసారమును, ఆధిగవృతి, ఒపొందుడున్నాడు. లా, ఓ నచికేతనుడా: జ్ఞానవిహీనురై మనోవిగ హములేవి మనుజుడు పరిళుద్ధతలేనివాడ్రై అక్షరస్వరూపమును పొందక సంసారమును పొందుచున్నాడు. వి గీర అ.2 శ్లో 6! ఇస్టియాడాం హొ చరతాం యన్మనోఒనువిధీయత్రే। తదన్య హరతి _వళ్టాం వాయుర్నావమివోమృసి ॥ తా॥ విషయములందు ప్రవర్షించుదున్న యింద్రియములలో నే మనస్సు వాటివి అనుసరించి పివర్తిందుచున్నదో, ఆ మనస్సు 'ఈ మనో న్నిగహము బేవివావియొక్క వివేకజ్ఞానమును, తుపానుగాలి నముద్శము నందు ఓడను ముంచునట్లు హరిందుదున్నది.

(1 కళోననివషత్తు అవ;_నంయమశీలవికి పరమపద(ప్రా ప్తి గలుగునని విశద పరచుగున్నాడు. మూ॥ యస్తు ఏజ్ఞానవా౯ా భవతి సమనస్కస్పదా శుచిః *పతు తత్పదమాప్నోతి యస్యాద్భూయో న జాయతే ॥ పదజయ్య. తు. విజ్ఞానవాకా = భవతి. సమనప్క్క, ౨ సదా . శుచి సః. తు, తత్‌ = పదం = ఆప్నోతి _ యస్మాత్‌ ఇ భూయ్య *౨న = జాయతే, టీరన యస్తు న ఎవరైతే, విజ్ఞానవాఖా జ ఖ్రొనముగలవాడుగాను, సమ నస్క॥ యు క్రమనస్పుగలవాడుగాను, వదా యెల్లప్పుడు శుచ్యిఎ పరిశుద్దుడుగాను, భవతి = అగుచున్నాడో, నతు వాడే, యస్మాత్‌ = ఏస్టానమునుండ్కి భూయ, మటల, నజాయతే = ;పట్టిడో, తర్‌ఆ, వదం =స్టానకు న్కు ఆప్నోతి.పొందుచున్నాడు. తా॥ ఓ నచికేతసుడా! యుక్రమనన్సుగల పరిశుద్ధు డగు జ్ఞాని ఏస్టానమును పొందిన మరల పుట్టడో అట్టి స్టాన మును పొందుచున్నాడు. ఆఅవ:__సంయమశీలుడగు వివేకి పొందు పరమసదన్వరూవమునే వర్షించుచున్నాడు. మూ॥ విజ్ఞానసారథిర్యన్తు మనః(ప్మగహవాన్నరః । సోఒధ్వనః పారమాప్నోతి తద్విష్టోః సరమంపదమ్‌ పద విజ్ఞునపారథి, అయ్య ఎతు మన్మప్యగహవాజా _వర్య.న్మ్య ౨ అధ్వవ్య = పారం ఆప్నోతి తర్‌ _ విష్ణోః =పరమం _ వదమ్మ్‌ . టీకళి యస్తుసర్మ = యే మనుమ్యుడై శే విజ్ఞానసారథి _ వివకముతో గూడుకొన్న బుద్దియే సారథిగా గలవాడుగను, మన్మ(వగ౦వా వాకా మనన్నమ కళ్ళెమును వశమునందుంచినవాడుగను ఉండునో, స్య వాడ్కు ఆధ్వన్య = సంసారమార్షమునక్కు పారం= ఆంక మైన్మ

(వ్రఠమాధ్యాయము _ తృీతీయవల్లి శ్‌; విష్ణోః = ప్యాపకమగు పర్యబహ్మముయొక్క, పరమం (శేస్టమగు తత్‌ ఆ, పదం = ప్రొనమును,నా ఆప్నోతి = పొందున్నాడు,. '

తా॥ ఓ నచికేతసుడాః వివేకాత్మకమగు బుద్ది సారథి గను, సమౌహితచ్చిత్తము కన్లైముగను గల నరుడు (విద్వాం సుడుు సంపారసాగరమును తరించి (శేష్ట మగు సర్వవ్యాపక పర(దిహ్మముయొక్క స్థానమును (పరమపదమున్సు బొందు చున్నాడు. ఆవ; రెండు మంగశ్రములచే ఇర్మిద్రియామల తారతమ్యము వర్తింపదిడుచున్నది. మూ॥ ఇస్ట్రయేభ్యః' పరా హృర్భా ఆక్టేభ్యశ్చ పరం మనః | మనసళ్చ పరా బుద్ధిర్చుదెరాత్మా మహాన్నరః ॥ 10 పద్య "ఇన్టియేభ్య౯ = పర్మా హి = అర్జ్వా-= అర్థేవ్యః ఎచ్‌ *ంపర౦ చున్కయ మనస్క్య _చ _ పరా” బుద్ధి _ బుద్దే, ఎ) ఆత్మో = మహాళజో = వర్య.. టీక ఇస్టియేభ్యః = ఇంద్రిల్టుములకరి' టె; అర్ధ్యా =శబ్రాదివిషయములు, హ్‌ = విశ్చయముగా, పర్మా ఇ(శేష్టములై నవి (మాక్ష్మముర్రైనవ్శి అర్రైభ్యశ్చ = విషయములకం'టెను, మనః = మనస్సు,,పరం = 1శష్టమైనది" మనసళ్చ = మనస్సుకంఅెను, బుద్ధీ విజ్ఞానరూప బుద్ద, సరా శ్రేష్టమైనది, బుద్ధే బుద్ధికంచెను, మహాశ్రజగొప్ప . దగు, ఆత్మా ఆత్మ (మహత్తత్త్వము) పరః లేష్టమైనడి (మాక్మమైనది తా॥ ఆత్మను పొందుటకొజకు బద్ద్యాదీంద్రియ పర్యం తము వోటివాటితో చేరూూని ఆయా నామములను పొందు ఆత్మపష గల తరతమధావము విరూపింపబడుచున్నది. ఓ నచికేతసుడా। స్టూలస్వరూపవమగు వింద్రియాత్మకంటె విష 10

| కశోవవీషట్తే

యాత్మయును, విషయాత్మకంట మన ఆత్మయను, మనో

రూపాత్మకంటె బుద్ధ్యాత్మయును, బుద్ధ్యాత్మకం'పె మహ

దాత్మయును, ఈ (ప్రకారము ఒఓకదానికంట నొకటి (శ్రేష్టము,

సూత్మము. వీటికన్నిటికంపె కేవలాత్మ సర్వోత్కృష్టమై

సూవ్మాతిసూత్మమైయున్నది. అట్టి యాత్మను తెలిసికొన

వలయును.

మూ॥ మహతః పరమవ్యక్త మవ్యక్తాత్చురుష। పరః । పురుషాన్న పరం కించిత్సా కాష్టా సా పరా గతిః! 1!

వద॥ మహత్వ _. పరం. అవ్యక్తం ఆవ్యక్తాత్‌ = పురుషః _ పరః _ పురుషార్‌ _.న. పరం _ కించిర్‌ సాఎకొష్టా. సా వరా. గ్‌త్కి,

టీక మహత్మ = మహత్రుకంటె (ఆవ్యక్తమునుండి మొదట ఉద్భవించి నర్వజగత్తకు కారణభూతమగు తత్త్వము మహ శత్ర్తనదిడును), అవ్య క్తం=వ్య క్తవరచుటకు వీలుకాని వక్యోతి, (నర్వకార్యకారణ శక్రినముడాయరూవము, ఆసు ఎట్నమై, అవ్యాకృతాకాళాది నామ ముచే చెవ్చ దగిననద్నై సర్వమునకు వీజరూపమై,వటవృక్షళ క్రీ నట వీజమునందువలె. వరమాత్మయంయ ఓతపోోతభావముతోనుండు - శక్తివిశేషము అవ్య క్రమనదిడుము, వరం =(శేష్టమైనది (మహాళక్తు కంటె ఆంతర మైనది, అవ్యక్తాత్‌ ఎ నర్వ కార్యకారణ శక్తిరూపా వ్యక్తముకంె, పురుష్క = పురువుడు (వర్వ(త విండియుండు పరమాత్య్ర, పర్య = (శేషుడు (వరిపూర్ణుడగు అంతరుడు, పుడషాత్‌ = ప్పరువవికంటె, వరం = (శేస్టమైనది, కించిత్‌ = ఏదియును, న = లేదు, సాజ అది కౌష్టా =ఆంతిమమైన సీమ (సర్వ నూక్మమునకు నాంతర మైన అవధి, సా అది ఫరా ణు ఉత్కృష్టమగు, గతిః జ రక్షకస్ట్థానము (ఉనన మరణరహితమైన గవ్తవ్యస్థానము,)

(వ్రళమాధ్యాయము _ శృతీయనల్లి 70 ఠా ఓ నచికేతసుడా: సర్వజగదంకుర (ప్రాయమగు మహత్తుకంచె అవ్యక్తమును, సర్వజగదంకురమునకు బీజ భూతమైన అవ్య క్రముకం'టె పురుషుడును, ఒకదావికంటె దికటి అంతరమైనది, సూక్ష్మమైనది. సర్వమునకు అంతర మయి సరిపూర్ణమయినది ఆత్మ. అట్టి యాత్మయే సర్వావ సానము, పరాగతి, అదియే ముఖ్యముగా పొందదగితది. వి॥ గీఠ ఆ.8, లః శి 4కి ఇస్ప్రియాణీ వరాణ్యాహంరిన్షి యేళ్య, పరం మన్య। మనవస్తు పరా బుద్ధిర్యో బుద్దేః పరతస్తు న్మ॥ ఏవం బుద్ధేః వరంబుద్ధ్వా నం న్తభ్యాత్మానమాత్మనా। జహి శత్రుం మహాబాహో, కామరూవం దురానదమ్‌ ॥ తాశ ఇంద్రియములు దేహముకన్న (శేష్టములు, వావికన్న మనను (ేస్టము, దావికం'ె బుద్ది (శేష్ట మైనది. ఆ బుద్ధికంటెను ఏది (శేష్టమో, అదియే ఆత్మయవి (చిహ్మవేత్తలు వచింతురు. ఓ అర్జువాః ఇట్లు బుర్ది = కంటను ఆత్మన (శీస్టమైనదానివిగా నెతీంగి ఆత్మచేత నిశ్చలముగ జేపి ."(విశ్చయించుకొని) కామరూవమయినదియు జయింవవయాన మైనదియనగు శతువును (మాళల(వ్రకృతివి విడువుము, వధింపుముః ఛేదింపము దేహము మొదలు ఆత్మవజణకు ఒక్కొక్కటి పైభాగమన నుండునవి (గహంవనగును, ఆత్మయే పరాకాష్ట ఆవః__ సూక్మెతి సూక్మమగు ఆత్మ షూక్ష్మబుర్ధి గ్రాహ్యమని తెలుపుచున్నార్డు. మూ॥ ఏష సేర్వేషు భూతేషు గూఢో౭ఒళ్మా న (ప్రకాశతే, దృశ్యతే త్వ్యగ్యయా బుద్ధ్యా సూక్షయా సూక్ష్మదర్శిలిః॥ పద॥ ఏషః _నర్వేషమం భూతేము = గూఢ =. ఆక్మా .న _ (వకా కర్రే ఎదృశ్యకే. రు. అ(గ్యయా * బుద్ధ్యా = మాక్ష్యయా, సూత్ముదర్శి;లి,

/4 క్‌ లో వని షత్తు

టీకః ఏష్య ఇఈ, సర్వేషు = నమన్తములైన (దిహ్మ మొదలు తృణ పర్యంతము గల, భూతేషు = భూతములయందు, గూఢః = విగూ ఢమై మాయచే ఆవరింవబగిన, ఆత్యా = ఆత్మ, న (వరకాశరే =

(వకౌశించుటలేదు, తు = కావి, సూక్ష్మదర్శిభ్మి = సూక్ష్మవస్తు

వుమ చూచువారలచేత (పూర్వమందు చెప్పబడిన యింద్రియాద్యాశ్మ

అన్నిటికంటె అంతరమై మాక్మమైన యాత్మవస్తువును చూచు న్వభావముగలవారిచేత్స, అగ్యయా = వీకాగ్రతగల, సూక్మయాఎ

'సూత్మవస్తు నిరీక్షణ తత్పర మైన, మిద్ధ్యా = బుద్ధిచేత దృశ్యతే =

చూడదిడుచున్నది.

లా॥ ద దనచికేతసుడా! పూర్యో _క్తమగు. పురుషస్వరూప మైన యాత్మ, (హ్మాదిస్తంబపర్యంక సర్వభూతములయందు గృుష్టమైయుండి (వకాశించుటలేదు. అయితే అది పూర్వము చెప్పిన (వకాగరము ,ఉంద్రియాద్యాంళర సూత్మవస్తు .దర్శన :శీలురగు పండితులచే (తత్త్వవే _త్తలచేే వాహ్వ్యాంతర వ్యాపార రహితమగు ఏకా్యాగమై సూక్ష్మబుద్ధిచేత చూడబడుచున్నది.

విి గిత అ 0, భోః. 15,-16.

“అజ్జానేనా వృతం జ్ఞానం శేన ముహ్యాన్సి జన్తన్మ $* జ్ఞానేన తు తదజ్ఞానం యేషాం నాశతమాత్మనః,॥ తేషా మాదిత్యవజ్హానం (వకాశయతి తతృరమ్‌॥

క ఆత్మజ్ఞానము అజ్ఞానమే గప్పదిడియన్న. దానిచే _జీవ కోట్లు మోహము నొందుచున్నవి. అట్టి ఆత్మజ్ఞానము నావరించినట్టి యెవరి అజ్ఞానము ఆత్మక్షానముచే నశింపడేయబడినదో అట్టివారల కాత్మజ్ఞానము 'మేఘము వదలిన సూర్యునివలె ఆ పర్యబహ్మస్పరూపమును (వకాళింస చేయుచున్నది.

"అవవ. ఇంద్రియ నియమపూర్వకముగా ఆత్మోసరిబ్ధ్యాపాయము నర్ణింపబడుగున్నది,

(వ్రఠమాధ్యాయను = తృతీయవల్గి 11 మూ॥ యచ్చేద్వాజ్మనసి (ప్రాజ్ఞ స్తద్యచ్చేక్ఞాన ఆత్మని 1 క్లానమాత్మని మహతి నియచ్చే త్తద్యచ్చేవ్చా_న్త ఆత్యని॥ పద్మ యన్చేక్‌ _ వాక్‌ . మనసి _(ప్రాజ్ఞ; రర్‌ - యచ్చేర్‌ = జ్ఞానే = ఆర్మేని = క్షొనం ౨ ఆత్మవి *అమహతి ఎవియచ్చేర్‌ కర్‌ అ యడ్చేర్‌ _ కాన్సే = ఆత్మని, టీక (ప్రాజ్ఞః = వివేకియగు జిక్ఞానువ్వు వాక్‌ = వాక్కును, మనేసి = మనప్పునందు, యచ్చేత్‌ వియమింపనలయును (ఉపనంహారము చేయవలయును), తర్‌ = ఆ మనస్సును, జ్ఞానే = (ప్రకాశ స్వరూప మగు, ఆత్మని = బుద్ధ్యాళ్మయందు, యచ్చేత్‌ = వియమింపవల యును, జ్ఞానం = (ప్రకాశమగుబుద్ధిని, మహతి = మహత త్త్వరూప మగు, ఆత్మవి = కొారణాత్మయందు, వియచ్చేత్‌ = నియమింప నలయును, తర్‌ = ఆ కారణాత్మక మహతత్త్వమును, కొనే = సర్వవికారళూన్యమైన్మ ఆత్మవి = పరమాత్మయందు, యచ్చేత్‌ = వియమింపవలయును, తాః ఓ నచికేతిసుడా! బుద్ధ్యాది .వాగిరదియ పర్యం తము ఆయా యిం్యద్రియస్వరూపమై బహిర్ధత్తమగు నాత్మను బాహ్యమును నిగ్రహించి , బాహ్యాంతరములకు మధ్యవర్తి యగు వాగాది సర్వేం్యద్రియాత్య్మను మునస్పునందును, మనో రూపాత్మను బుద్ధియందును, బుద్ధ్యా ఠల్మను ,మహదాత్య యందును, మహదాత్య్మను కేవల విర్వికారపర్వమాత్మయందును వియమించి పరమాత్మస్వరూసపమును తెలీసికొనవలయును, వి గీత ఆ.క. క్లో 28. యతో యతో విశ్చరతి మనశ్చబ్భాలమస్థిరమ్‌ ॥ ఈఠ స్తతో వియమ్మైతదాత్మన్యేవ వశంన ద్‌;

ఖ! కళోవవిషత్తు తాః చంచలమయినదియు, నొకదానవియందు. నిలుకడ బేవిదియు వైన మనస్సు ఎచ్చజచ్చట నంచరించుచుండునో, అచ్చటచ్చటనుండి మనన్నును మరలించి ఆత్మయందే లయ మొనరించవలయును. (ప్తి 'మొనర్భవలయును, ఏదెద్చటకుండి పుట్టునో, అది అచ్చటనే లయమొందు ను గాని, మరియొక స్థలమున స్థిరముగా లయమొందజాలదు. అవః__ఆత్మసాకెక్కారమ.న్నకై ఉద్చోధన ( హెచ్చరిక గావింప బడుచున్నది. మూ॥ ఉత్తిస్టత జా్యాగత (ప్రాప్య వరాన్నిటోధత *తురస్య ధారా నిశితా దురళ్యయా దుర్గం పథస్తతృ్మవయో వద్‌ న్ని॥ ॥ వద॥ ఉ త్రిస్ట _ జ్యాగత _ (ప్రాప్య _ వరాకా = నిదోధత _ వరన్య ధారా = విశతా = దురత్యయా _ దుర్గం = వఠథ్య ౨ రర్‌ _ కశవయః = వద్ని టీక్య (ఆనాద్యవిద్యయందు వి్నిదించుచున్నట్టియో మానవులారా[), ఉత్తి ష్టత అణ లెండు (అజ్ఞాన వ్శిదనుండ్త), జ్య్నాగత మేల్కొనుడు, పరాకా = (శేస్టులగు గురువులను, (ప్రావ్య = షొండి, నిబోధరత = తెలిపికొ ముడు," తరన్య= మంగలికత్తియొక్క నిశతా -_ తీక్షముగా చేయదిగిన, ధారా = వాయి (ఆ్యగభాగము). (యథా = ఏ్యపకా రమృ్ఫు, దురత్యయా = దాటుటకు శక్యమైనదికాదో, (తథా = ఆ (ప్రకారము కవయ్య = మాక్ష్మదర్శులైన పండితులు తత్‌ = ఆ ఆత్మతత్త్వరూపమైన, పథ్య = మార్గమును, దుర్గం = అతికష్ట ముతో తరించుటకు వీలగునదిగా, వదన్ని _ చెన్పుచున్నారు. లా ఓ నచికేతనుడాః విద్వాంనులు ఆత్మత్నత్త్వమును సొన పెట్టబడిన మంగలిక త్తియొక్క వాడిమివలె సులభముగా పొందనలవికావిదవి చెప్పుచున్నారు. కనుక అనాద్యవిద్యా (చనుస్తలరగు నో జనులారా[.మీరు బెండు్ను అజ్ఞాన నిద్ర

(వ్రథమాధ్యాయము _ తృతీయవల్లీ శి నుండి మేల్కొనుడు. (బహ్మావ్వేత్తలగు సద్గురువులిను నమీపిం పుడు, వారివి ఆ(శ్రయించి ఆత్మ _త్త్వమును తిలిసికొనుడని జనులకు (కతి మిక్కిలి డయతో తల్లివరె బోధించుచున్నది.

వి॥ గీత ఆ.4, ట్లోోరి4. తద్విర్ది (ప్రాజిపాతేన వర్మిపశ్నేన పేవయా। ఉపదేక్ష్యన్ని తే జ్షానం క్లానినన్త త్వదర్శిన, ॥ తా॥ తత్త్వవేత్తలయిన జ్ఞానులు వీకు జ్ఞానము నుపదేశింవగలరు. నమస్కారముచేతను, సమయము జూచి (వశ్నించుటచేతను గురువునప (ప్రీతికరములగు. కార్యముల నాడరించుట చేతమ నద్దురువుల (వవన్నులబేపి వారినుండి ఆత్మజ్ఞునమును తెలిసికొనుము. ఆవ: __విర్వి శేషాత్మజ్ఞానఎుచే నృుత్యునివృత్తి, ఆ మృత త్త్వ(ప్రాప్తి గలుగునివి చెప్పుచున్నాడు, మూ॥ అళబ్బమస్పర్శ్మమరూపమవ్యయం అథా2-రసం నిత్యమగంధవచ్చ యత్‌ | అనాద్యనంత9 మహతః సరం (ధువం నిచాయ్య తన్మృత్యుముధాత్చ్పమ చ్యతే ౪ 15 పద॥ ఆశద్దిం = అన్నర్శం - ఆరూపం _ అవ్యయం ౨ తథా. ఆరనసంం నిత్యం _. అగంధవత్‌ = చ _- యత్‌ _ అనాది =. అనంతం మహత్మ *పరం _(ధువం _విచాయ్య ౨ తర్‌ * మృత్యు ముధాత్‌ = (వముచ్యతే. టిక్క యత్‌ = ఏది, అశద్దిం నా శద్దిము రేనిద్కో అన్పర్శం ఇ న్పర్శము లేవిదో, ఆరూసం = రూపములేవిదో, అవ్యయం = వనాశరహిత మెనదో, తథా = ఆ (ప్రకారము, ఆరనం=రనములేవిడో, అఆగన పచ్చ = గంధమురేవిదో, నిత్యం ఇవిత్యమైనదో, తత్‌ ఇ ఆటువంటి అనాది = అదిలేన్మి అనంతం ఇ ఆఅంఠములేని, మహతః = ముడ్డి

[| కథోవవీషత్తు, వంజ్ఞకమగు మహదాత్మకంటె, పరం = విలషణ మైనటువంటీ, (ధువం = విత్యవ్వరూపమగు ఆత్మను, విచాయ్య = తెలిపికొనిన వాడు మృత్యుముభాత్‌ = మృత్యుముఖమునుండి, (ప్రముచ్యతే = విడువబడుచున్నాడు. తా॥ ఓ నవికేతసుడా: జనుడు శట్ద స్పర్శ రూప రస గంధములులేక నాశరహితమై నిత్యమై ఆద్యంతములులేక బుద్ధివిలకణమై విత్యవిజ్ఞప్తిన్యరూపమగు కూటస్థపరమాత్య్మను తెలిసికొని. మృళ్యువున కభిముఖమగు సంసారమును విడచి ముఃక్తుడగుచున్నాడు. వః గీత ఆ$, లో 21, ॥ బాహ్యస్ప ర్మేష్వనక్తాత్మా విస్టత్యాత్య్మని యత్స్చుఖమ్‌ | స (చిహ్మాయోగయుక్రాత్మా సుఖమకయమప్నశ్తే॥ త్వా బాహ్యవిషయములయందంటవని మనస్స్పుగల పురుషుడు తన ఆత్మయందు సుఖమేదిగలదో, ఆ సుఖమును పొందుచున్నాడు, " అట్టివాడు (ిహ్మనిషయను సమాధీతో గూడుకొవిన మనస్సు గళవార్షై తరుగవి శాశ్వతమయిన ద్రిహ్మసుఖము ననుభవించుచున్నాడు. ॥ అవ: __. ఆత్మ విజ్ఞానఫల్నకుతి జేస్పబడుచున్నది, మూ॥ నాచికేతముపాఖ్యానం మృత్యుప్తోక్తగ్‌0 సనాతనమ్‌ ఉక్త్వా శుత్వాచ మేధావీ బ్రహ్మలోకే మహీయతే॥ 14 వద్య నాచికేతం = ఉపా్యానం = మృత్యుపోక్తం . సవతనం _ ఉక్క్వా = శుంత్వా ఎ చ _ మేరావీ _ బిహ్మలోకే _ మహీయత్రే, టీక॥ మృత్యు.ప్రోక్తం = మృళ్ళువుచేత చెస్పబడిన్మ సనాతనం =(ప్రాచీన మగు, నాచికేతం ఇ నచికేతసునిచే పొందబడిన, ఉపాభ్యానం = వల్లీతయముతోకూడిన కథను, ఉక్త్వా = చెప్పి, (శుత్వాంచ = వివియు; మేధావీ = (ప్రజ్ఞావంతుడు, (బిహ్మలోకే = (బహ్మలోక మందు, మహీయతే = పూజ్యుడగుచున్నాడు.

(ప్రిళమాధ్యాయము _ తృతీయవల్లి శ్ర] తాః ఓనచికేతసుడాః మృళత్యుపుచే చెప్పబడిన (ప్రాచీన మగు నచికేశనసంబంధమగు నుపావ్యానమును వినుటచేతను, చెప్పుటచేతను (ప్రజ్ఞగలవాడై వివేకవంతుడగు . జ్ఞాని (బ్రహ్మ లోకమున పూజ్యుడగు (ముక్తుడగు) చున్నాడు, | అవ:___ఫల్మశుతితోబాటు అధ్యాయ ముపసంహరింపబిడుచున్నది. మూ॥ య ఇమ౦ంపరమం గుహ్యం శావయే[(దృహ్మసంసది। (వయతళశాద్ధకాలే వాతదానంత్యాయ కల్పతే! తదానంత్యాయ కల్చత ఇతి (4 పద్మ యః _ ఇమం = పరమం -గుహ్యం _ (శ్రావయేత్‌ . (బహ్మ నంనది = (పయతః (ాద్ధకాలే *వా ఎతత్‌ . అనన్త్యాయ కల్పతే = త్‌ = అనన్వ్యాయ _ కల్పతే = ఇతి. టీక యః = ఎవడు, పరమం = (శేస్టమైన, గుహ్యం = రహన్యమైన, ఇమం=ఈ ఉసనిషత్తును, దిహ్మాసంసది= బహ్మా వేత్తలపభయందు (లేక) (శాద్ధకాలేవా ఇ(శ్రాద్ధరాలమందై నను, (ప్రయత్య =పరికుద్దుడె, (శ్రావయేత్‌ = వివిపించునో (భోక్తలక్కు, తత్‌ = ఆ (కాద్ధము, అనన్హ్యాయ = అనన్తఫలముకొఅకు, కల్పతే = సమర్థమగుచున్నది, ఇతి = ఇట్లవి కడపట ఆధ్యాయపరినమా ప్తికొఆికు రెండు సార్లు (తదానన్న్యాయ కర్పిత్రే) ఆవి చెప్పదిడినది. తా॥ ఓ నచికేతనుడాః అతిరహవ్యమై (శేషమగు నీ ఉపనిషత్తు (బహ్మాసభయందుగాని, (శాద్ధకాలమందు భో_క్తలకు గాని ఎవడు వివిపించునో ఆ (శ్రాద్ధము అనంతఫలము నీయ సమర్ధమగుచున్నది. కఠోపనిషత్తు (సథమాధ్యాయమునందు తృతీయవల్లి సమా_ప్తము. ఓమ్‌ తత్‌ సత్‌ చవానాణానినాణానిాధి [1

ఓటే ఇచ ఇచ కఠోప తు ద్వితీయా ధ్యాయము -(ప్రథమవల్లి

ఆవ; ___ ఆత్మసాకషొత్కార (వ్రతిబంధమును చూపుటక్షై యీవల్లి

(పారంభింపబడుచున్నది, తత్చ్రతిబంధన్వరూపమైన యిం(ద్రియ దిహిర్ముఖ

త్వము మొదట నిరూపింపబడుచున్నది

మూ॥ పరాబ్చీఖాని వ్యతృణత్స్వయంభూ.___ స్తస్మాత్సరాజ్‌ పశ్యతి నాన్హరాత్మ[్రాః కళ్ళ్చిద్ధీరఃం(ప్రత్యగాత్మానమైక్ష_ దావ్ఫత్తచషేరమృతత్వమిచ్చజ్లా॥

పద్య పరాజ్బీ = కొని _ వ్యతృణత్‌ _ న్వయంభ్యూ _ తస్మార్‌ _ పరాబ్‌ _. _పళ్యతి.న. ఆన్సరాత్మకా _క్క చిత్‌ .రీర్య _ (వ్రత్యగాత్మానం = ఐక్షత్‌ _ అఆవృత్తచవ్య అమృతత్వం ఇచ్చన్‌.

టీక॥ న్వయంభ్యూ = (బహ్మ, వివి = ఇంద్రియములను, పరాబ్బీ ఇ బాహ్యములగు రూపాదులను (పకశింపజేయువావినిగా (బహిర్ముఖ ముబుగా|, వ్యతృణత్‌ = నృష్టించెను, తస్మాత్‌ = ఆ కారణము వఠలిన, పరొజ్‌ = ఇతరములగు శన్దాది విషయములను, పశ్యతి = చూచుచున్నవి, ఆ న్తరాత్మళా = అవ్తరాత్మను న పశ్యతి = చూచుటలేదు, కళ్ళీత్‌ = ఒకానొక, ధీర్య = కొని అమృ తత్వం = మరణము లేకపోవుటను, ఇచ్చన్‌ _ కోరినవాడై , అవృత్తచష్య వమరల్చబడిన చతురాదీంగద్రియ నమూహము గల వాగ్హై (ఆంతర్జృష్టి గలవా డ్రై, వుత్యగాత్మానం = ప్రత్యక్చ్వరూప

ద్వీతీయాధ్యాయము. వథమవల్లి 48 పరమాత్మను, ఐక్షత్‌ = చూచుచున్నాడ్డు (భన్హపి కొలావియమా దూతకాలఖ) తాః (బహ్మ దేవుడు సర్వేంద్రియములను ఆత్మలిన్నము

లగు శబ్దాదివిషయములవైపు పరుగులిడ్గువానినిగా (ఐహిర్ముఖల ములుగా) సృజించినాడు. అయ్యది వాటి స్వభావము. కౌన అవి బాహ్యవిషయముల గాంచునేగాని ఆత్మస్వరూపమును చూడలేవు. కాని ఒకానొక దీరుడు మోక్షమును గోరువారై 'యిం[ద్రియములను బాహ్యవిషయములను౦డి మట్నలించి అంత ర్ముఖ దృష్టి గలవాడ్రై యాత్మన్వరూపమును జూడ గలుగు చున్నాడు. ఆంతర్భృష్టిమాాతమే ఆర్మ సాక్షిత్మారమునకు కారణమని రావము. వి॥ గీఠత ఆ.15, ష్‌. యతన్లో యోగి నైనం పళ్య న్యాశ్మన్యవస్థిరమ్‌। యతంతో౬ప్యక్కకాత్మానో నైనం వళ న్వచేతస్య్య శాః జ్ఞానపిద్దికొఅకు యత్నించుచున్న ధ్యావయోగా నుష్టానవరులు తమయందున్న ఈయాల్మను వందర్శించుచున్నారు. ఆత్మసంస్కారములేవి వారు, అన్మకరణశుద్ది లేనివారు మోషిపేక్షయందు (వయత్నించువారివలె నుండినము, ఈ ఆత్మను దర్శింపజాలరు. ఆ న్హర్భృష్టిగలవారు మ్యాకమే ఆత్మను గాంచగలరు. బహిర్జృష్ట గలవారు చూడజ్ఞాలరు, _ఆంతర్జ్భృష్టిక్రై బాహ్యవృత్తులగు సంస్కారములు వాశము గావరియున్ను

అవ; తృత్త్వవేత్తకు అవివేకికి గలభేధమును వివరిందుచున్నాడుం మూ॥ పరాచః కామాననుయన్లి బాలా___

సే మృతో్యోర్యన్తి వితతస్య పాళమ్‌,

అథ ఛీరా అమృతత్వం విదిత్వా ,

(భువమ్మధునేష్విహ వ (్రార్ధయ్న్దేః స

84 శళోవవిషతు ఆటీ సద్య పరాచ్య = కామాన్‌ = అనుయన్లి బాలా _- శే. మృత్యో, = యనన్లి = విరతస్య = పాశం = ఆథ . దీరాః . అమృతత్వం విదిత్వా = ధువం = ఆ(ధువేషు . ఇహ _౨న ప్రార్థయ్దే, టీక బాలా = ఆల్బ్మపజోలరైన అజ్ఞానులగు బాలుర్ను సరాచ్య = బహిర్ష తములైన, కామాన్‌ = కోరదగిన విషయములను, ఆనయ నీ = ఆనుగమించుచున్నారు, (బాహ్యవిషయములవై పు పరుగులిడు చున్నారు, తే=వారు, వితతన్య వ్యాప్తమైన అడ్డులేని యాజ్ఞగల, మృత్తోః = యమునియొక్క, పాశం = బంధమును, యని = పొందుచున్నారు, అథ = అన్నన్తరము, ధీర్వా = రీరులైన విషయ లోగోవరతిగల జ్ఞానులు, అమృతత్వం = ముక్తతను (మః క్రినుఖ మున్యు, (ధువం = శాశ్వతమైనదానివిగా, విదిత్వా = తెలిసికొని ఇహ = అనర్థ్య్వపాయమగు ఈ నంసారమునందలి. అ(ధువేమ = అవిత్యషదార్థములయందు, (కమపి=దేనిన్సి, న్యపార్థయ వ్హే*కోరరు _తాః ఓ “నచికేతసుడా! విషయసుఖములందాసకక్తిగల అజ్ఞానులు బాహ్యకామములను గోరి జననమరణాదిరూప మైన యనర్ధ్థమును పొందుచున్నారు. క్షానులు అట్లుగాక మోక్షమును శాశ్వతమని తెలిసికొని యీ సంపారమునందు అవిత్యమురై న క్షణిక విషయనుఖములను కోరరు. వి॥ గీత అ,2, ల్లో 71. విహాయ కామాన్‌ యన్పర్వాన్‌ పుమాంశ్చరతి నిన్పృహ,॥ నిర్మమో విరహంకారన్న శౌ నిమధిగచ్చత్కి ళా॥ ఏ పరషడు నమన్తవాంఛలను వదలి ఏ విషయములును కావలయునని తలంపు లేనివాడును, మమకారము లేనివాడును, గర్వము ,లేవివాడునున్నై సంచరించుచున్నాడో వాడు వరమశాంతివి పొందుచున్నాడు “ఫ్రకృతి శమించిన స్టానమగు సరమాత్మను ఫొందురున్నాడుం

ద్వితియాధ్యాయము .వఠమవల్లి శక్‌ ఆవః__నచికేతనుడడిగిన ఆత్మతత్త్వమును బోధింవ నువ[క మించుచు తొంత ఆత్మయొక్క నర్వజ్ఞత్వడు వరించబ మచున్నది. మూ॥ యేనరూపం రసం గనం శబ్దాన్‌ స్పర్శాగ్‌ ంళ్చమైధునాన్‌ । ఏకేనైన విజానాతి కిమ్యర్ర పరిశిష్యతే ఏత ద్ర్వైతమ్‌॥ 8 వద॥ యేన . రూవం _ఎరనం _- గనం = శబొన్‌ = న్పర్శాన్‌ చం మైధునాన్‌ _ ఏతేన = ఏవ _ పీజావాతి “కిం అత్ర =పరికష్యత్రే = ఏతత్‌ _ వై _ తత్‌, టీశథ యేన = యే, ఏత్రేనైవ = ఈ ఆత్మచేతనే, (లోక = జనము రూవం = ఆకారమును, రసం = రనమును, గన్దం అగస్థమును, శబ్దాన్‌ = శద్దిములను, న్పర్శాంశ్చ ఎన్పర్శములను, మైథువాన్‌ = మైకున జన్యసుఖములమ్మ విజానాతి =తెలిపికొనుచున్నది. ఆర = ఈ (ప్రవంచమునందు, కిం = ఏమి. వరిశిష్యతే = మిగిలియన్నది. (ఆక్మచే తెలియదిడని దేనియును లేదవి తాత్పర్యము), వై = విశ యముగా, తర్‌ = అది, (వీవడిగిన విషయము, దేవతలు నందే హించినదియు, ఏతర్‌ = ఇదియే. కా॥ ఓ నచికేతనుడాః: సంపూర్ణలోకము దేహాది విలక్షణమైన మే యీ యాత్మపాధనముచే శబ్దిస్పర్శరూస రసగంధాదులను ఆలిసికొనుచున్నదో, యీ (వపంచమున దేవికి తేలియనిదేదియులేదో అదియే నీవు అడిగిన యా యాత్మ స్వరూవము. దేవతలు శంకించినదియునదియే. ఆత్మపేరణ చేతనే యింద్రియము లాయావ్యాపారములందు. (పవృత్తము లగుచున్నవని తాత్పర్యము. వి॥ గీత ఆ,18, శో? ఇదం శరీరం కాన్తేయః క్షేరమిత్యలిరీయత్రే ః ఏకద్యో వేత్తి తం (పాహుః మేతజ్ఞ ఇతి తన్విద్యి

నీకీ కథోపవిషత్తు ర్క్యాఓ అద్దనాః యి దేహము క్షేత్రమని చెవ్చదిడుచున్నది. దీవివ్మి దీవియొక్కు ధర్మములన్నిటిని యెవదెలుంగుచున్నాడో వానినే క్షేకజ్ఞుడని వేదాంతత త్ర్వవ్వేత్తలు జెప్పుదురు, ఇచట *పజ్టానం(దిహ్మి అను మహావాక్యార్థము తెలుపదిడినది. అవ:_ఆత్మ అతినూక్ష్మము, దుర్విజ్టేయ.యి అగుటచే తిరిగితిరిగి దావినే వేరువిధమగా వర్షించుచు. ఆత్మజ్ఞాని ళోకరహితుడగుసని చెను చున్నాడు, మూః స్వప్నాన్హం జాగరితాన్తం చోఖౌ యేనానుపళ్యతి | మహ్మాన్సం విధుమాత్యానం మత్వా దీరో న శోచతి! 4 పద న్వప్నాన్తం = జొగరితొ నం ౨ చ _ ఉభౌ = యేన ఆమపళ్యతి = మహావ్తం = విధుం _ ఆత్మానం - మత్వా ధీర. నళోచతి. టీక న్వప్నా నం = న్వవ్నమందలి (పపంచమును, జాగరితాన్తం చ = జాగదవస్థయందలి (ప్రవంచమును, ఉభౌ = రెంకైన న్వవ్న జాగత్చపంచములను (లోక్క = లోకము), యేన = ఏ యాత్మ వ్వరూపముచేత, ఆనుపశ్యతి= చూదుచున్నరో, (తం=ఎ అటువంట), మహా నం = గొప్పదగు, విభుం = నర్వవ్యాపకమగు, ఆత్మాన౦= ఆత్మన్ను రీర్య అజ్ఞాని, మత్వా= తెలిసికొని, నళోచతి=ద్యులింపడు. తా॥ ఓ నచికేతిసుడాః లోకము జా(గత్స్వప్న (ప్రపం చములను ఏ యాత్మస్వరూపముచే చూచుచున్నదో అట్టి పరి పూర్జాత్మను క్షాని తెలిసికొని దుఃఖరహితుడగుచున్నాడు. వి ఇదియు పైచ్చెపిన గీతాళ్లోకము ననుసరించియే యున్నది, ఆవః(దిహ్మ వేత్తయొక్క. విర్భయత్వము వర్ణింపబడుచున్నది. మూ॥ య ఇమం మధ్వదం వేద ఆత్మానం జీవమన్తికాత్‌ | ఈశానం భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుపష్పతే। ఏత్యద్వైతత్‌ ॥1 0

ద్వీతీయాధ్యాయము . (వఠతమవల్లి (| వద॥శ యః _ ఇమం = మధ్వదం = వేద = ఆత్మానం _ జీవం * అవి కొతీ = ఈశానం _ భూతభవ్యన్య *౨న = తత్మ . విజూగుప్పతే _ ఏతత్‌ = వై ఎ ల్‌ర్‌, టీక్వ యః = ఎవడు ఇమం = ఈ, మధ్వదం = కర్మఫలమును అనుభ వించుచున్న, జీవం జీవన్వరూపమగు, ((ప్రాణాదిసముదాయ మును ధరించుచున్ను, ఆత్మానం = ఆత్మను, ఆన్తికాత్‌ = సమీ పమునందయండి, భూతవవ్యస్య = కాల్యతయమునక్కు ఈశానం = వియామకపవిగా, వేవ= తెలిసికొనుచున్నాడో, తఠ్య=ఆ తెలిపికొనుట వలన్మ న విజుగుప్పతే = క్షేశమునుపొందడు, వై =నిశ్చయముగ్యా తత్‌ =అద్చి (వీవడిగిన విషయము, దేవతలు నందేహించివదియు ఏతత్‌ = ఇదియే. తా॥ ఓ నచికేతసుడాః ఎవడు (ప్రాణాదిసముదాయమును ధరించువాడ్రై కర్మఫలభ్తోక్తయగు జీవుని. సమీపమునందుండి కాల్యతయవియామకునిగా (ఈశ్వరునిగాా తెలిసికొనుచున్నాడో వాడు ఈ తెలిసికొనుటవలన శ్లేశమును పొందడు, ఆతని శెట్టి భయమునుండదు. ఇదే నీవడిగిన యాత్మస్వరూపము. అవ;ం(బిహ్మజ్జ్ఞావియొక్క- సార్వాత్మ్యదర్శనము వర్షింపబడుచున్నది, మూ॥; యః పూర్వం తవసో జాతమద్భ్య। పూర్వ్యమజాయళ | గుహాం (ప్రవిశ్య తిష్టృన్దం యో భూతే భిర్వ్యపళ్యత। ఏత ద్వ్వైతత్‌॥ 6 వద॥ణ య్య _ వ్లర్వం _- తపసన్మ *. జకం ఆద్భ్య్య పూర్వం = అజాయత _ గుహాం = (ప్రవిశ్య తిస్టన్దం . యః _ భూడేలి = వ్యవశ్యత ఏతత్‌ _ వైం తత్‌ టీకథ య్య = ఏ ముముక్షువు, ఆద్భ్యః = ఉదకములకంచె. (వంచమహా భూతములకం టె), పూర్వం = ముందు, ఆజాయత = పైనో,

శ] శ్రైళోవవిషట్తి (తం - అటువంటి పూర్వం - ముందు, తవన్య = జ్ఞానాదిలక్షణ 'బహ్మవలన, జాతం = పుట్టినట్టిన్ని, భూజ్రేభి = కార్యకారణ లక్షణములైన భూతమురితోడ్క గుహాం. = హృదయుగుహను, (వవిశ్య = (ప్రవేశించి, తిష్పవ్తం = ఉన్నటువంటివానివి య్య = ఎవడు, వ్యవశ్యత _. వివేచవమొనర్చి చూచుచున్నాడో (వాడే (బ్రహ్మను దర్శించినవాడగును, వై విశ్చయఎిగా, ఏశత్‌ = ఇదియే, తత్‌ ఇ అది (నీవడిగిన బహ్మ స్వరూపము, తా॥ ఓ నచికేతసుడాః ఎవడు సృష్టికి పూర్వము సత్య క్రానానందాత్మకమగు (బహ్మమువలన పంచభూతములకంటె పూర్వము పుట్టి కార్యకారణ భూతిములతో సహ సమస్త ప్రాణుల బుద్ధిగుహయండు (పవేశించి యున్నటుల చూచు చున్నాదో వాదే నిశ్చయముగా (బహ్మస్వరూపమును ఎటిం గినవాడు. సర్వకారణమగు నదియే నీవు అడిగిన ఆర్య స్వరూపము. ం ఆవ: ప్రకారాంతరముచే (బహ్మజ్ఞువి సార్వాత్మ్య్యదర్శనయివర్తింపదిదుచున్నది. మూ॥ యా (ప్రాజేన సంభవత్యదితిర్దేవతామయీ । గుహాం (సపిశ్య తిష్ట్రన్తీం యా భూతే భిర్వ్యజాయత।? ఏత దై తత్‌॥ 7 సద యా = (ప్రాణేన = పంభవతి = అదితిః = దేవతామయీ .గుహోం (ప్రవిశ్య _ తిష్టన్లీంయా ఎభూతేభిి వ్యజాయత _ఏతర్‌ _వై.కత్స్‌ టీక॥క యా = ఏ, దేవతామయీ = నత్యదేవతాస్వరూసమగు, అఆదితిః ఇ అదితి, ప్రాదేన= హిరణ్యగర్భన్వరూపముతో, (పరస్మాత్‌ = వర (బ్రహ్మమువలన, నంభవతి=పుట్టుచున్నదో, యా=ఏది, భూతేభ్మి= పృథివ్యాది భూతములతోగూడి. వ్యజాయత=పుైనో, (శాం= అట్టి) గుహాం ఎబుద్ధిగుహను, (ప్రవిశ్య (ప్రవేశించి, తిష్ట్రని = ఉంటన్న

ద్వీతీయార్యాయము.వఠమవళ్లి ఖే (ఆ ప్రాణాత్మను చూడుమ్భు, వైజవిశ్చయముగా, ఏరఠత్‌ =ఇదెయ్యే తత్‌ = అది (నీవడిగిన ఆత్మస్వరూవమి్య, తా॥ ఓ నచికేతసుడా। శదబ్దాదివిషయముల ననుభవిం చుటచే అదితి యనబడు సర్వదేవతాత్మకమైన హిరణ్యగర్భ రూపమైన యే (1పాణాత్మగలదో. మజియు నేది భూతము లతో గూడ నుతన్నమై నర్వపాణుల బుద్దిగహయందు (పవేశంచియున్నదో అవియే నీ వడిగిన యా యాత్మ, ఆవ:_అరజీస్థమగు ఆగ్నియందు (బ్రహ్మాదృష్టి వర్తింపదడుచున్నద్మి మూ॥ అకణ్యోర్నిహితో జాత వేదా గర్భ ఇవ సుభృతో గర్భిణీలిః 1 దినే దిన ఈడ్యో జాగృవద్భి-- రవిష్య్మద్భిర్మును ష్యేభిరగ్నిః । ఏత ద్ర్వైతత్‌ ॥ గి వదః ఆరణ్య _ ఏహిత _ జాత వేపూ గర్భః = ఇవ _ మధృత _ గర్భిజీధ్మి = దినేదిన = ఈడ్యః _ జాగ్భవద్చి; _ హావిష్మది। _ మమస్యేధి . అగ్ని _ ఏతత్‌ వై తక్‌. టీకజ జొతవేద్యా. అగ్ని; గర్భిణీధ్మి = గర్భిణి న్రీలచేత, సుభృృతః = చక్కంగా భరించబిడిన, గర్భఇవ గర్భమువలె, అరణ్యో్యోః =రెండు అరణులయందు (అగ్నిని చిలుకు కపిరియందు, విహిత్య ఉంచ బడినది. మటియు ఆ, అగ్నిి=ఆగ్ని, బాగృవద్భిి = జాగరణ శేలురున్ను వా విష్యద్శీః అజ్యాచిహ విస్పులతోగూ దినవారునునగు, మనుష్యేధః మనుష్యులచేత (యాజపలచేత), దినేవినే = పతీ దినమున్తు ఈడ్య, =స్తుతింపడగినది, వ్వ నిశ్చయముగా, ఏతత్‌ ణు ఈలఅగ్నియే, తత్‌ (వీవడిగిన) ఆ (దిహ్మాస్వరూవము. ” తాః ఓ నచికేతసుడా! గర్భిణీ స్తీలచేసురకిత ముగా ధరింపబడిన గర్భమువలె అగ్ని ఉత్తరారణి అధరా రణి వీటియందు నిహితమై వ్యాపకమ్షైయున్నది. అజ్యాది [1

కీ కళోపవీషట్తు హవిస్పులుగల,అయ్యది (అగ్న్రిజాగరణశీలురగు యాజ్యాది హోమ సామ్మగీయుక్రుళై న మనుష్యులచేత స్తు తింపబడు చున్నది. ఈ అగ్నియే నీవడిగిన యా పరమాత్మస్వరూపము. అవః..(ప్రాణాత్మయందు (బహ్మాదృషప్పి విరూపింవబడుచున్నది. మూ॥ 'యతళ్ళోదేతి సూర్యోల్నన్త్నం య్మత చ గచ్చతి తం దేవాస్సర్వేఒర్చితా_స్తదు నాఠత్యేతి కశ్చన।ఏతద్వ్వై తత్‌॥ $ పద॥ యతః _చ _ ఉదేతి . సూర్య =ఆనస్తం ఎయ్యత ౨ చ ౭ గచ్చుతి ఇరతీ౦0 = దేవా ఆ నర్వే ఎ ఆర్బ్చిత్యొ = రర్‌ ౨ ఊఉ న = అత్యేతి.5, = చన - ఏతత్‌ _ వై తత్‌. టీక్క సూర్య = మార్యుడు, యతశ్చ = ఏ(పాణాత్మనుండి, ఉదేతి = ఉదయించుచున్నాడో, య్యత్రచ = ఏ పాణాత్మయందు,అన్తం లయమును, గచ్చతి = పొందుచున్నాడో, తం = ఆ (ప్రాణార్మిను, _ సర్వే = సమస్తమైన, దేవ్యా = అగ్న్యాదిదేవతలు, ఆర్బిశాః = (వ్రవేశించుచున్నార్ను తత్‌ఉ =దానిస్మి కశ్చన=ఎవడును, వార్యేతి = ఆత్మిక్రమింపడు, వై = విశ్చయముగా, ఏతత్‌ = ఈ (పాణాత్మయే, శరత్‌ = అది (వీవడిగిన పర(బిహ్యా న్వరూవము) || కాః ఓ నచికేతసుడా! ఏ (ప్రాణాత్మనుండి సూర్యుడుడ యంచి లయమగుచున్నాడో, ఆధిద్రైవికములగు ఏ అగ్నా్యాది దేవళలే, ఆధ్యాత్మికములగు వాగాదులు ఏ (ప్రాణాత్మయందు పవేశించియున్నవో. ఏ (బ్రహ్మమును ' (ప్రాణాత్మను ఎవరును నతిక్రమింపలేకున్నారో అట్టి పాణాత్మయే నీ వడిగిన యాత్మ స్వరూపమని తెలియుము. ఆవ:___నానాత్వమును విషేధించుచు భేదదృస్టి గలవావికి జనన మరణమురే గతి యవి వివరించుచున్నాడు. మూ॥ యదేవేహ తదము్శ్యుత యదముత తదన్విహః మృత్యోపృమృత్యుమాప్నోతియ ఇహనానేవపళ్యత్తి॥ 10

ద్వీతియార్యాయము .వథమవల్లి ల! పద॥ యత్‌ , ఏవ. ఇహ -_ తత్‌ . ఆమ్ముత . యర్‌ * ఆము ఠత్‌ _, ఆను =. ఇహ =. మృత్యో, =. నః మృత్యుం ఆప్నోతి _ య్య . ఇహ . నావా * ఇవ = పశ్యతి. టీక ఇహ = ఈ లోకమందు లేక దేహేంగద్రియాది నంఘూతమందు, యత్‌ = ఏ పరమార్థత_త్త్వము (భాసించుచున్నుదో, తదేవ ఎ ఆ వరమార్థత_త్త్వమ్మే ఆమ ఇ పరమలోకమందు (లేక దేహేంది యాదులకు పరముగ్యా (భాసించుచున్నది. ఆము(క్రజ వరలోకము నందు యత్‌ = ఏ పరమార్థతత్త్వము గలడో, తదను ఆవరమార్థ తత్త్వమే, ఇహ =ఈ లోకమందు (కార్యకారణోపాదులతో నామ రూపాత్మకముగా భాపించుచున్నది), య్య = ఎవడు, ఇహ = ఈ పరమార్థతత్త్వమునందు, వా నేన = ఖిన్నభావముగ, వళ్యతి ఎ చూచుచున్నాడో, న్య = వాడు, మృత్యో, = మృత్వ్యువునుండి, మృత్యుం ఇ మరణమును, ఆప్నోతి = పొందుచున్నాడు. తాః ఓ నచికేతనుడాః: ఇహలోక పరలోకములయం దుండెడి యాత్మయొకటియే కాని వేరుకాదు. అనగా దేహేంద్రి యాదులందు, తద్భిన్నముగ నున్నట్టి ఆత్మ ఒక్కటియేకావి వేరు గాదు. అట్టి ఈయాత్మయందు ఎవడు భిన్నత్వమును గాంచు చీన్నాడో, దాడుమృత్యువునుండి మృత్యువును, అనగా" పునః _ పునః జనన మరణరూప పంసారమును పొందుచున్నాడు ఆవ:___ఏకత్వవిజ్ఞునసాధనను చెవ్చుదున్నాడు, మూ॥ మనవై వేదమా_ప్తవ్యం నేహ నాన్నాస్తి కించనః మృతో్యోస్స మ్మత్యుంగచ్చతి య ఇహనానేవపళ్యతి॥ || వద॥ మనసొ _ ఏవ = ఇదం . ఆప్తవ్యం న.ఇహ నానా .ఆన్లిఎ కించవ . మృతోోః . న్య . మృత్యుం = గచ్చతి . య్య-ఇహ నానా = ఇవ . పశ్యతిం టీక॥ ఇదం = ఈ యాత్మన్వరూపము, మవవైవ = మనమ్పుచేతనే, ఆవ్షవ్యం = పొందదగినద్మి ఇహ = ఈ ఆధ్మవ్వరూపమనందు,

శ్రీకి కళోననిష త్త

కించన అకొంచమును, నానా = భేదము, నొప్పి ఆ లేదుయ్య ఎ

ఎవడు, ఇహ = ఈ యాత్మ స్వరూపవ్వునందు, నానేవన =భేదమ.

వలెనే (నానాత్వమునే, వ్యతి = చూచుచున్నాడో, న్య = వాడు, మృత్యోః = మృత్యువునుండి, మృత్యుం మరణమును, గచ్చతి పోందుచున్నాడు.

,త్వా ఓ నచికేతసుడాః ఈయాత్మస్వరూఫముమనన్స్ను చేత'పొందదగినడ్తి. దీనియందు అణుమా్య(త్రమైనను భేదము రేదు, ఎవడు అవిద్యాగస్తుదై. ఆత్మయందు _ భేదమును లేక నానాత్వమును' చూచుచున్నాడో వాడు మాటిమాటికి మరణ మును (జననమరణరూప , సంసారమును) పొందుచున్నాడు.

అవవ... హృదయపుండరీకన్టమగు (బహ్మన్వరూన్నము వర్ణింవదిడుచున్నది మూ! అజష్టమా(త। పురుషో మధ్య ఆత్మని తిష్టతి।

ఈశ్రానోభూత భవ్యస్యనతతోవి జుగుప్పతే। ఏత ద్ర్వైతత్‌ ॥

పద॥ అజ్ఞుష్షమాాళ। _ పురుషః = మధ్యే = ఆత్మని _తిష్టతి = ఈశాన _

భూతభవ్యన్య _ న _ తత = విజూగుషత్తే _ ఏఠల్‌ వై _ తర్‌

టీక భూతభవ్యన్య = కాల్యతయమునకు, ఈశానః = వియామకుడగు,

పురుష్య = పురువుడు, మధ్యేఆత్మని = శరీరమునందు అబ్లాష్ట

మ్యాక్క్మ = అబ్గష్టవరిమాణముగలవాడైై, తిష్షతి = ఉంటున్నాడు,

రతః జ ఆ పురుషుడు కాల్యతయేశ్వరన్వరూపుడగుటవలన, న విజూ

గువ్పత్రేజ(తనన్సు రషించుకొన నిశ్చయింవడు, వై = నిశ్చయముగా

ఏతత్‌ నా ఇదియే, తర్‌ = అది, (వీ వడిగిన (బహ్మవ్వరూపము.)

కా॥ ఓ నచికేతసుడా।ః ఈ దేహమందు హృదయాకాళ

మ్యున, అంగున్నవూ(తుడ్రై యున్న ఆత్మను కాల్యత్రయవియామ

కునిగ్గా బెలిసికొని జ్డాన్ని స్వసంరక్షణను కోరడు. ఇదే నీ వడి

గిని యాత్మస్వరూపమని (గ్రహించుము ఆవః.--ఆత్మ లేక వర్యబిహ్ఞా ,న్వయం(వకాశ మవియ్యు కాలాబాధ్య

ద్వితీయార్యాయము. వ్రళమవల్లి న! మూ॥ అజ్లుష్టమా (తః పురుషో జ్యోతిరివాదూమక॥। . ఈశానో భూత భవ్యస్యస ఏవాద్యసఉశ్వః' ఏళ్టద్వె ర్‌త్‌॥ పద్య అజ్లష్రమా్య్ర। = పురుష = జ్యోతి = ఇవ. అఆధూమక్క ౨ ఈళాన్న . భూతభవ్యస్య _ న్య ఏవ _ ఆద్య_౨సః ౨ ఉ. శ్వ - ఏఠత్‌ = వ్వ = తత్‌. టీక॥ అద్షష్టమాశ్ర। = అబ్షష్టపరిమాణముగల్మ (య ఏ) పురుష్య జ జీవుడు, ఆధూమకః = పొగలేవి, జ్యోతిరివ = త్రేజస్ప్బువంటివాడో మజీయు, భూత భవ్యస్య కొల్యతయమునకు ఈశాన్మ = నిమయా కుడో, సఏవ ఇ ఆకూటస్తన్వరూపుడగు జీవుడే, అద్య ఇవ్పుడ్డు (ఉంటన్నాడు,) శ్వః = శేపున్ను న ఉఎఆ కూదిస్థన్వరూపుడగు ప్పరుషుడే (జీపుడే) (వర్షిష్యతే= ఉండగలడు), వై = నిశ్చయముగా, ఏతర్‌ = ఇదియీ, తర్‌ = అడి, (సీవడిగిన (బహ్మాశత్త్యము | తాః ఓ నచికేతసుడాః: యోగులచే హృదయాకాళ మందు ఏ ప్పరుషుడు' (జీవుడు అంగుష్ట్యప్రమాణుడై.. సర్వ జగన్నియామకుడుగా పకాశమానమగు (ధరూమరహిత మైన) కేజస్సువరె జూడబడుచున్నాడో ఆ కూటిస్థ స్వరూపుడగు జీవుడే యిష్పుడున్నాడు. ఇకమీదటగూడ నతడే యుండగలడు. ఇదే సీ వడిగిన యాత్మస్వరూపము, గీర ఆ.!1%, ల్లో 681, 80, ఈశ్వర న్పర్వభూతానాం హృూద్దేశేఒర్జునః తిస్టతి;. (బ్రామయన్సర్వధూతావి యన్తారూరావి మాయయా॥ తమేవ శరణం గచ్చ ౧ర్వభావేన భారతః తత్ప్రసాదాత్పరాం శాన్తిం స్దానం (పాష్ప్య్వసి శాశ్వతమ్‌ కా ఓ అర్జనాః సమస్త పాణులకు నియామకుడు సర్వొంతర్యామి యగు వీశ్వరుడు (వరమాత్మ దేహయ న్త్రృముల నధిష్పించియున్న నమన్త (ప్రాణులమ మాయావి కీఎ బొమ్మలనువల్నె మాయచేత్ర (తిస్సు సమన్త ప్రాణుల హృదియస్థానమం దధివపించియున్నాడు. ఓ అర్జనాః అన్ని

శి( శతోవనివట్తు విరములచేతను ఆ నర్వేశ్వరునే శరణు పొందుము. ఆ నర్వేశ్వరువి యను (గహమువలన వర్వోత్కృష్టమయిన వకమశాంతిని ఆనగా (వ్రక్కతిరహిత మగు మపరతివి శాశ్వతవగు మోక్షవదవివి పొందగలవు. ఆవ;.__వానాత్వమును జూచువావికి గలుగు దుష్ఫృలమును చెప్పుచు భేదదృష్టిని విషేధించుచున్నాడు. మూఃజ యథోదకం దుణ్గే వృష్టం పర్వతేషు వివావతి। . ఏవం ధిర్మాన్‌ పృథక్‌ పళ్యంస్తానేవానువిధానతిః 14 సద్య యథా _ ఉదకం _ దుగ్గే _ వృష్టం = వర్వశ్రేమ _ విధావతి "ఏవం _ ధర్మాన్‌ . పృథక్‌ = వళ్యకా _ తాకాఏవ _అనువిధావతి, టీకథ దుర్గే ౬ పర్వతోన్నత (వదేశమందు, వృష్టం = వర్షింపబడిన, ఉదకం = జరము యథా = ఏ _పకారము, వర్వశ్తేషు * పర్వత ములయందు తళ్చరిసరనిమ్న(వదేశములందు, విధావతి = పరుగు లిడి (నవహించుచున్నదో, ఏవం _ ఈ (సకారముగ (జీవుడు, ధర్మాకా = ఆత్మలను ((వతిశరీరమునందు, వృఠిక్‌ = వేరుగ పశ్యన్‌ = చూచుదున్నవాడై. తానేవ =ఆ వేరైన శరీరధర్మములనే అనువిధావతి = అనుసరించిపోవుచున్నాడు (పొందుచున్నాడు, తాః ఓ నచికేతసుడా; పర్వతా(గ్రమునందు పడిన యుదకము (ప్రత్య న్తపర్వతములయందు నిమ్నోన్నత (పదే శములయందు (ప్రవహించి భిన్నమై యెట్లు నశించునో, అశ్లే జీవుడు ఆత్మభిన్నములుగాని ధర్మిములను (జీవాత్మలను) శరీరభేదము ననుసరించి (ప్రతిశరీరమందును వేరు. వేరుగ నున్నటుల దలంచినవాడ్రై శరీర భేదములనే దొందును. అనగా ఖిన్నాత్మబుద్ధిగలవా డ్రై సంసారమను గోతిలో పడి శరీరముల వలెనే పుట్టుచు గిట్టుచునుండునని తాత్సర్యము, వి గీత ఆ,16, ళో 00. అనుకీం యోప్‌మానన్నా మూఢా జన్మని జన్మవి;

ద్వీతీయాధ్యాయమ .(వథమవల్లి $ మామ్యపాప్యైవ కౌన్తేయః తతో యా న్యధమాం గతిమ్‌ ర్వా ఓఅర్జునాః అనుర యోవియందు జన్మించన మూఢులు నమ్న చౌొందకయే (_పతిజన్మయందుమ ఆంతకంపే వీచజన్మముమ పొందుచున్నారు, ఆవః__లేదదృష్పి తొలగిన మననశీలుడగు (బహ్మావే _త్తయొక్క విశుద్ధవిజ్ఞాన్నై కరనమగు ఆత్మన్వరూవము వర్తింపదిడుచున్నది. మూ॥ యధోదకం సగ్దే కుద్ద మాసిక్తం తాదృగేవ భవతి। ఏవం మునేర్చివానత ఆర్మా భవతి గొతమః1& ఫ్‌ పద॥ యథా _ ఉదకం _ శుద్దే పర్దం * ఆపిక్తం . తాదృక్‌ _ ఏవ _ భవతి = ఏవం _ మున్నే = విజానత్య _ ఆత్మా _ భవతి _ గౌతమః టీకశ హే గౌతమః = ఓగొతఎిడా; యధా = ష్మివకారము, శుద్ధం = విర్మలమైన, ఉవకంజ జలము, శుద్దే+విర్మలోదకమందు, ఆవిక్త౦ఎ పోయదితినదై + తౌద్యగేవ = ఆ విర్మలోదకమునానే, భవతి _ఆగు చున్నద్మో ఏవం = ఈ (వకారముగ్క విజొనత్క ఎరార్యను దెలిసి కొన్న, మువ్వే = మననకీలుడగు ఎువియొక్క్క్క ఆక్మా = ఆత్మ, (వర్ధమైవడిగ) భవతి = అగుచున్నది తాః ఓ నచికేతసుడా: నిర్మలోవకఎబుందుంచ బడిన విర్మలజలము ఏ (ప్రకారము ఏకరసమై విర్మలిముగానే యగు చున్నదో ఆ (పకారిముగానె టు హ్యేత్ర్యైక్యజ్ఞావమును ఐవిడపిన మననశీలుడగు క్ఞావియొక్క యాత్మయు పరిద్ధమై అలిన్నమై ధాపించును. కనుక భెదదృష్టిని పరిత్యజించి ఆందటును వదా ఆత్ర్యెకత్వదర్శనమునే గాంచెవలయమ-* “ కఠోవవిషత్ర్తుద్వితీయాధ్యాయమున౦దు టఅధమవ ల్ని సమా _ప్తము. ఓంతత్‌ సత్‌ అవాయాలానాలు

ఓపీ కఠళోపనిషతు య్‌ ద్వితీయాధ్యాయము -ద్వితీయవళల్లి ఆవ;__(బిహ్హత త్త్వము దుర్జేయమగుటచే (వకారాంతముచే తిరిగి దావినే విరూపించుచున్నాడు, 7 మూ పురమేకొాదళద్వార మజస్యావ(కచేతసః | అనుష్టాయ న శోచతి విముకక్తశ్చ విముచ్యతే ఏతద్వ్వె తతీ॥ [ పద పరం = ఏకాదళద్వారం =. అజన్య = అపవకచేతన్మ అనుష్టాయ ఇ న _ శోచతి _ వముక్త్మ _ చ = విముచ్యత్తే . ఏతత్‌ _ వై. తత్‌, 'టీక్కో అవ్యక్రచేతన్య .. కుటిఅచిత్తములేని (నిత్య విజ్ఞాన స్వరూపుడైన), (యవ్య=వీ,) అజస్య జన్మాదివికారళూన్యుడగు పర మేశ్వరునకు, ఏకాదళద్వారం పదునొకండు ద్వారములు గలశరీరము ,(చత్తుళ్నోతర్తి నాసావదన కుహరములును, నాభిపాయూపస్థ (బహ్య్మారం్యధ్రముట్సు, నమ్‌నివి వదునొకండు), పురం=పట్టణమో, (ఈం=ఆపర మేశ్వరుని, అనుష్టాయ = ధ్యానముచేసి, నశోచతే. ద్యుఖించడు, విముక్త రాగద్వేషాదులచేత లేక అవిద్యాకానకర్మ బంధనములనుండి విముక్తుడై (జీవన్ముక్తుడై ), విముచ్యతే ఇసంసార దింధముమండి విడువదిడుచున్నాడ.(విదేహము. క్తుడ్జై తిరిగి శరీరమును ధరింపడుు, వై = నిశ్చయముగా, ఏతత్‌ = ఇదియే, తత్‌ = అడి (వీవడిగిన (బహ్మతత్త్వము). లా॥ ఓ నచికేతనుడాః; జననాది వికారములులేని పర (అహ్మమునకు పదునొకండు ద్వారములతో గూడుకొనియున్న

ద్వీతీయా ధ్యాయము _ద్వి తీయ వల్లి శ; యీ దేహమే పట్టణముగా నున్నది, (ఈ పురమందువనివసించు. చున్నవాడు కాబళ్లే యితనికి పురుషుడని పేరు ఈ పట్ట ణస్థమై పురస్వామిమైన పర్యబహ్మమును రాగాదివిముక్తుడ్డై ఏషణారహితుడైై. ద్యానించువాడు జీవించియుండగనేముక్తుడై. (జీవన్ముక్తుడై ) జననమరణరూపమైన _ సంసారబంధము నుండి. విముక్తుడగుచున్నాడు. విదేవాముక్తుడగుచున్నాడని భావము. నీవడిగిన ఆ యాల్మి రృత్త్వము ఇదియే,

వి, గీత ఆ$, ల్లో 18 నర్వకర్మాణ్‌ మనసా వన్న్యస్యాప్తే సుఖం వశీ | నవవ్వారే పురే దేహీ న్లైవ పర్వన్ని కారయన్‌॥ కాళ ఇంద్రియముల వశపరచుకొన్నవాడగు. దేహి మనస్సుచేత నమస్తకర్మలను పరిత్యజించి తావేమియు జేయనివాడును, జేయింపవివాడు మశ్హై తొమ్మిది పాకిన్ల గల పట్టి౫మైన శరీరమందు సుఖముగా నుంటు న్నాడు, ఇచట పదునొకండు ద్వారములు. తెలుపడమైనవి, గీతయందు తొమ్మిది ద్వారములను తెరిపియున్నారు. ఈనవద్వారములు సామాన్య ముగా మనుషాది నకల (ప్రాడులపను గఠివు, ఇది (ప్రాక్సృతజీవుల లక్ష అము, ఆప్రాకృతజీవితము గలుగువప్పుడు కుండలివీ వడోధము ,ిహ్మ రంధము అమ శెండు ద్వారములు తెరువదిడున్ను అవి జీవమ్ముక్తి గలిగి ఈశ్వరత్వము పిద్దించినప్పుడే గలుగును, ఆంఠవఅప మానవుని హృదయ మందు గరి దేవుడు తలుప్ప మూసియుండు దేవాలయ _.నందువరె మూయ బడియుండుమ్ను తలుపు తెరువబదిన తరువాత దేవుడు కనుపించునట్లు పై రెండు ద్వారములు తెరువదిడిన తరువాత ఆత్మదర్శనము గలుగును, డీవికే హృదయ్యగంథి చేదనమవియు, హృదయకమల వివానమవియు పీప్ల. ఆవ; ఆత్మ ఏకశరీరవర్తిగాద్డు నర్వశరీరములండు ఉండునవవి ఆత్మయొక్క సర్పాత్మత్వము వర్ణింఎదిడుచున్నది, 8

01 శ్రశోననీషళ్తు

మూః హగ్‌ంసళ్ళుచిషద్వసుర _న్తరికసడ్డోతా వేదిషదతిథిర్దరోణసత్‌ నృషద్వరనదృతసద్వ్యోమసదబ్షా గోజా బుతకజా అ(దిజా బుతం బృహతీ॥ లి

పద్మ హంసః _ శుచిషత్‌ _ వనుః = అనరిక్షసత్‌ _ హోతా _వేదిషత్‌ _ "అతిథి * దురోణనఠ్‌ నృషర్‌ _వరసఠ్‌_బుతసర్‌ _వ్యోమస్‌త్‌ * అట్టైః = గోజాః = బుతజ్యొ = ఆ(ిజబ్య్బొ = బుతం బృహత్‌.

టీక్క (ఈయాత్మ్ర హంసః _గమనమెనర్చునది, (ఒక శరీరమునుండి

మటజీయొకశరీరమునకుపోవునది, లేక అవిద్యనుహనన మొనర్చునది.) కుచిషత్‌ ఆకాశమున (సూర్యరూపముతో) సంచరించునది,వస్తు = వసువు, అనగా సర్వవ్యాపకమ్న్సైనది, ఆంతరిక్షసత్‌ = ఆకాశమున (వాయరూవముతో) నంచరించునది, వేదిషత్‌ ఎన్ఫథివియందున్న, హోతా = ఆగ్నివ్వరూపము, దురోణసత్‌ = కలశమునందున్న, అతిథి సోమమ్ము లేక దురోణనత్‌ =గృహములందున్న, అతిథిః= అతిథిరూపము, నృషత్‌ = మమమ్యలయందుండునది, వరనత్‌ = (్రీస్టములైన దేవకాది శరీరములందుండునది, బుతనత్‌ సత్యము నందు లేక యజ్ఞమునందు ఉండునది, వ్యోమసత్‌ = ఆకాశమనర ధుండునదియున్నై యున్నది,(మటియు)ఆబ్బ్యా = (శంఖశ్పుక్రిమకరాది రూవము లతో) జలమందుదృవించునవి. గోజా (వీహియవాది రూపముతో సృథివియందుత్సన్నములై నవి, బుతజొః = యజ్ఞాంగ రూనముతో జవించునవి, (లేక యజ్ఞమువలిన బుట్టునవి. ) అ్యద్రిబాః= వర్వతములనుండి నదీరూపముతో ఉత్పన్నములగునవి (ఇవి 'యన్నియ ఆ ఆత్మరూవముల్సే మజీయు ఆ ఆత్మ, బుతం = సత్య న్వరూవమైనది, బృహత్‌ = సర్వకారణ మగుటచే మహత్తర 'మైనదియున్హై యున్నది,

ద్వీతీయా ధ్యాయము ంద్వితీయవల్లి ర లా॥ ఓ నచికేతనుడాః: నీ యీ శరీరరూప పురమం దుండు ఆత్మయే (బహ్మస్వరూపముగాదు, మజేమనవిన ఒక శరీరమునుండి మటియొక శరీరమునకు పోవుచు నర్వశరీర న్నర్తిమైనదియు, ఆకాశమున సూర్యరూపముతో సంచరించు .చున్నదియు, సర్వవ్యాపకమై ఆకాశమున వాయురూపముతో నున్నదియు, పృధివియందు అగ్నిరూపముతో నున్నదియు, కలశమునందున్న _ సోమరసమును, గృహములందున్న _ఆతిథియు ఆ ఆత్మయే. మజియు మనుష్యులతో, దేవతలలో, యజ్ఞములలో. ఆకాసములో నుండునది ఆ యాత్మయే, ఇంకను జలమునందు శంఖజుక్తిమకరాదిరూపముతో నుండు నది, భూమియందు (వీహియవాదిరూసముతో నుండునది, యజ్ఞాంగరూపముతో. నుండునది, పర్వతములనుండి ఉద్భ వించు నదీరూపమున నుండునది, సత్యస్వరూపమై సర్వకారణ మగుటచే బృహత్తైనదియు ఆ యాత్మస్వరూపమేనవి తెలి యుము. అనగా జగత్ర్తులందు సర్వ(ప్రాణులలో, సర్వ వస్తువులలో సర్వాంతర్యామిమై సర్వవ్యాపకమైయున్న . ఆత్మ ఒక్కటేగాని వేజుగాదని లాత్పర్యము, వి। గీత ఆ.?, ల్లోః 10. దిహూనాం జన్మనామనే డ్లానవాన్మాం (వవద్యశ్రే! = వానుదేవన్సర్వమితి న మహాక్మా సుదుర్హభ్య ౫ శాక వివేకియగువాడు అనేకజన్మములయందు అనుష్టానవరుడై కడ పట జ్ఞానవంతుడై సమస్త (ప్రపంచము వాసుదేవన్వరూవమవి తెలిపి నన్ను పొందుచున్నాడు. అట్టి ఏకాత్మజ్ఞానము గల సహామభావుడు దుర్లభుడు, ఆవ:.(ప్రాణాపానాద్నిక యలకుఆక్మయే అధిష్టాన మని చెస్పబడుచున్నది _మూ॥ ఊర్హ్వం పాణమున్న యళ్యపానం పత్యగస్యతి। నుర్యే వామనమాసీనం విశ్వే దేవా ఉషాసగే॥ గి

100 శఠోవవివకతు అాతి వదళ ఊకం౦ం - పాణం ౨ ఉన్నయతి . ఆపావం = (వత్‌ ఆవలి. ధా ఆ యు చన వామనం. ఆపీవంం విశ్వే = దేవ్యా ౨ ఉపావరే. టీక యః ఎవరు (ఏ యాక్య్ర, పాంం =షపాఎవాయుపును, ఊర్జ్వంణ ఉపరిధాగముమ్మ ఉన్నయతి = పొందిండుదన్నదో, ఆపానం = ఆపావవాయువవుటవశణ్‌ (కింకికి అవ్యతి = వివరిశయు చన్నదో, మన్నే అ వ్యారయమర్యడునండు, ఆపీనం ఉన్నట వంటి, వామనం పొంకకగిన. (ఠం ఆ యాత్య్మవ్వకరూఎమమృు | విశ్వే = వమవ్వమైవ, డేవాః = ఇంద్రియములు, ఉపాపతే = ఉపా విందుడువ్నవి (పేవిండుడున్నవి). లొక ఓ నచిశేతనుడాః: ఏవరమాత్మహృత్పిద్మమునుండి (పాణాపానాది. వాయువలను ఉ ర్ట్వారో గమనిమలను బొందించుచున్నదో అటువంటి వకమాత్యను (ళో(ర త్వకృక్షు శాడీర్యడియములు, శజ్దప్పర్శరూపాది విషయములను కాను 'కగా దెచ్చి నమ్చంచుచు పేవించుచున్నవి. - అవ:,డేహస్టమగు ఆత్కయే డేహేం్యదియాదుల కారారమవి చెవ్పుచున్నారు మూ॥ అస సంనమానను శరీరనప్వ చేహినః। ఉమా | ర్ట విస వై స్ట న! | దేహాదియచ మానను కిమ్యనఎర్‌క,లే! పగ వె తత్‌, పణ న పతన న సం లావ ,వద్య అవ్య _ వివంవమానన్య _ శరీరస్టవ్యండేహివ;ందేహాత్‌ _ విదముచ్య మానన్య కిం = ఆగత - పరిశిష్యకే = ఏతత్‌ _ వై ఎ తర్‌ టీకథ శరీరస్టన్య = శరీరమవందున్న, వివంవమావవ్య =దేహమునుండది పరిరష్టమగుడున్న, దేహాత్‌. దేవామునుండి, విచుచ్యమావవ్య = వికువబడుచున్న. దేహివ దేహియగు, అవ్య =ఈ యాత్మ్యకు, అక ఈ దేహమండ్పు కిం ఏమి పరిశిష్యకే- మిగిలియువ్నది వై = విశ్చయమగా, ఏఠత్‌ = ఇవియే. తత్‌ = అడి (వీవడిగిన ఆళ్యర_ర్వ్వముఎ)

ద్వితీయార్యాయమ ఎద్వి తీతు వలి [01 ళం రాః ఓ నచికేతమగాః: ఈ యాత్మ ఈ దేహమును విడిచిపోగా పూర్వోక్తపాడాదులు,. ఇం దియనమకాయము తె. జ స్నా వీటిలో ఏది విలిచియుంటున్నవిః ఏదియు. శేషించుబరేదు. పుకష్వామి వగరముమ విడివిపోగా ఆవగరమవక్కు తన్నగర వామరికును ఎట్టి మరక సంధవించువో అటులనే వురఫ్వామి యగు ఆశ్వ టూ కశీామయును డి తొలనిపోవబనోడనే. కరీర న్దమలగు (పాడే (వయాడకుల గతియు వంతిడేయవి తెరియ వలయును, అన్య వియోగముగరినిన మపక్షణమే యింధ్రి యాదులవ్నియు విశ్వీర్యమలై వినష్షము లగుచువ్నవి. కాన దా ఎలొోటు ల ద న ఈ (పాణే్యదియాడులకు. విలక్షణమె చై తవ్యవంంమెయండు లాటా ౬ టై నదియే ఆత్మ. ఇదియే వీవడినిన యాత్యన్వరూవము, అవి (పాడాపావాకులవలశాక ఆత్యళ కిచేశవనే మానవుడు పే ళ్‌ త ఇటీ జీవింయదన్నాగవి తెబపుచున్నాడు. మూః న (వైాజేన నాపానేన మక్షో జీవిత కళ్చనః వకూ, నే కరరేజతు టీవవి యవ్విన్నేతావపా[శకాం న్‌ అవాని జ చా వరః వ. పాచవంన ఆపావేవ. మర్తంః ఎ జీవతి . క చ న ఇశరేణ తు _ జీవవి. యవ్విన్‌ = ఏకౌంతిపాశికౌం టీకఠ కశ్చన మక్తళ్గ ఎ ఏ మమమ్మకుమ్ము పాడేన = పాణవాడువ చేత, నటీవతి = జీవివమ్ము. అపావేవ ఆపావవాయువుచేత్త వచీవతి ఇ జీవివడుు యన్మికుా _ ఏ యాత్యయండు, ఏత ఇ ఈ పాడాపావమలు, ఉపాితౌజల్బాకయించియన్నవో, ఇరకరేజరు _ (ప్రాకాపావ-(శిరిక్తమైన అట్టిదూత్స చేతవే (మమవ్యల్య, జీవని జీవించుదున్నారు. క్ష రాశ పే నచింతమడా।: ఆక్క దేహమ:దున్నంతవజకు (ప్రాణాపానములు చేహము. వాళయింవ యున్నవి. అక్క

[101 కఠోవనిషత్తు దేహమును విడచుటతోడనే (పాణాపానములును తొలగిపోవు చున్నవి. కొన (పాణాపానములచే మనుజు తెవడును జీవిం వడు. (ప్రాజేర్యదియ సంఘాత మునకు భఖిన్నమై తదాధార భూత మైన ఆత్మచేతనే మనుజుడు జీవించుచున్నాడని తెలియము, వి॥ _పాణొపానము9 విరోధముచేత ధన్యుడనయితినని తలంచ రాదు, _పాణొపానములను ముఖ్య్యప్రాణమయివ యే అత్మ నడుప్పచువ్నదో, ఆ ఆత్మను దెలిపికొనినప్పుడే మానవుడు కృతార్ధుడగునవి (ప్రాణాయామ వరాయణులు తెలినికోవలయును. ఆవ;ట్లయముడు. అత్మత్తత్త్వమును, మరణానంతరము అత్మ స్రితివి తెలిపెద ననుచున్నారు, మూ॥ హ_న్హత ఇదర్యపవక్షెమి గుహ్యం (బహ్మ సనాతనమ్‌; యథా చ మరణం (ప్రాప్య ఆక్మా భవతి గొతమ:॥ 6 పద॥హన్త్న- తే - ఇదం _ _సవక్ష్యామిగుహ్యూం._దిహ్మ _వనాతనం = యథాంచ = మరణం = (పాప్య = ఆత్మా. భవతి . గౌతమ టీక॥ హే గౌతమః = ఓ వచికేతనుడాః హన్త ౬ ఇవ్వరు, గుహ్యం = రహవ్యమైన్న నవాతనం = ప్రాచీనమగు, ఇదం = ఈ (బహ = (దిహృన్వరూవమున్ను తే= నీకు, (ప్రవక్యెమి = చెప్పెదమ (80) చ = మటియు, ఆత్మా = అత్మ ((చిహ్యాశత్త్వము నెరుగవి యెడల, మరణం మరణమును (ప్రాష్య = పొంది యధా భవతి=ఏమగుచున్నదో, (ఎటులుండునోదావివిగూర్చి, ((పవవ్యెమి- చైప్పెద విమము) తాః ఓ నచికేతసుడా। నీకిక ననాతనమైన రహస్య భూతమగు (బ్రహ్మస్వరూపమును చెప్పెదను. మటియు నేబ్రహ్మతత్త్వము నెరుగనిచో మరణము చదొందిన తరువాత ఆత్మ ఏమగుచున్నదో ఆవిధమునుగూడ జెప్పెగదను వినుము

ద్వీతీయాధ్యాయము _ద్వితీయవల్లీ 100 ఆవ:,మరణానంతరము ఆత్మయొక్కటప్టితివి లేకగతిని విశదీకరించుచున్నాడు. మూః యోవిమన్యే (పవద్యన్తే శరీరత్వాయ దేహినః ;

స్థాణుమన్యీఒనుసంయ_్లి యథాకర్మ యథా్శకుతమ్‌॥ ? పద్య యోనిం = అన్నే _ 'ప్రపద్యన్తే = శరీరత్సాయ దేహిన్న-స్పాణుంం అనే - ఆనుసంయనన్లి . యథా _ కర్మ * లుథా *, (శరమ్‌. టీకజ ఆనే = ఇకరులగు (కొంతమంది, దేహిన్య జీవులు, య థాకర్మజ ” కర్మిపతిక్రమింపకుండా, కర్మనను వరించి, యథ్యాశుతం = జ్ఞానము వత్శెకమింపకుండ్డా (ఉపార్ణిత విజ్ఞావానుసారము) శరీరత్వాయ = మనుష్యాదిదేహములను పొందుటొటకు, యోనిం = ఆఅండజ జరాయుజాదియానులమ్మ పఎఎ్యన్లే = పొందుచున్నాడు. అనే = (ఆకములగు, మటికొందటు, స్టాణుం జు ప్టావరత్వమును, అను వంయని = పొందుచున్నారు. తాః ఓ నచికేతసుడా: అకొనులగు కొందజు జీవులు వారివారి ఉపార్జితి జ్ఞానకర్యల ననుసరించి శరీరమును. ధరిం చుటకొటజకు అండజ జరాయుజాదియోనులను పొందుచున్నారు. మటికొందలు అధమసంస్క్కారులు స్పావరత్వమును జడము లగు వృజెదిస్టావరయోనులను వరుసగ పొందుచున్నారు అవవ__పూర్వ(వ్రతిజ్ఞాతమగు గుహ్య(దిహ్యోవదేశము గావింపదిడు చున్నది. మూజ యఏష సుప్తేమ జాగ్నర్తి రామం కామం. పురుషో నిర్మిమాణః!। తదేవ కకం తద్చహ్మ తదేవామృత మునగ్యతే ।; తప్మింల్లోకాళ్శితాన్నర్వే తదునాత్యేతి కశ్చన। ఏత్నద్వైతెత్‌ 4 . వద్య య్య _ ఏష _ షుప్తేమ జాగర్తి *కామం . కామం _ పృరుష్య విర్మిమాణ్య _ తత్‌ *, ఏవ [శుకిం _ తత్‌ ఆ(విహ్హ =రేత్‌ *౨ఏవ . అమ్మతం = ఉచ్యాతి = తస్మిన్‌ * లోక్కొ * (831 _ సర్వే కర్‌. ఉన అర్యేతి _ క్క చం నం ఏతత్‌ _ వై ఎకత్‌,

104 కకోపవిషత్తు టీకక య్య = ఏ, ఏష్య ఇ ఈ, పురుస్క = పురువుడు, సుప్తేషు = నర్వ జీవులు ((ప్రాణాదికమృు నిద్రించుచుండగ్మా కామంకామం = (ప్రతి కోరికను (ఈప్పితార్హమను) , విర్మిమాణః= సృష్టించుచు, జాగర్తి= మేలౌనుచున్నాడో, తదేవ = అదే (ఆతడ్చే, శుకం = పరిశుద్ధ మైవద్కి తత్‌ = అది, (బహ్మ ఎ(దిహ్యాము, తదేవజఅఆదే, ఆమృ తం = వాశరహితమైనదిగా, ఉచ్యతే= చెప్పబడుచున్నది, తస్మికా = ఆ పరమాత్యయందు, సర్వే=సమన్తములైన, లోక్యా =పృథివ్యాది లోకములు, _శిత్యా'= ఆ్యశయించుచున్నవి, కశ్చన ఎవడును, ఉ = నిశ్చయముగా తత్‌ =దివివి, నాత్యేతి = ఆతికమింపజాలడు, వై =నిశ్చియమగ్మా ఏతత్‌ ఇదియ్మే తత్‌ అది (నీవడిగినలత్మ.) తా॥ ఓ నచికేతసుడాా సర్వోజీవులు సమస్తప్రాణాది కము ని్యద్రించుచుండగా ఏ పురుషుడు స్వారీష్షపదార్థములను అపిద్యద్వారా నిర్మించుచు మేల్కొని యుంటున్నాడో, వాడే పరిశుద్ధమై అమృతస్వరూపమగు పరబ్రహ్మ _ దానియందే సర్వ ప్రపంచము అధిష్టిలమైయున్నది, దానినెవడును నతిక మింపజాలడు. ఇదే నీవడిగిన యాత్మస్వరూపము. అవ; దృష్టాంతపూర్వకముగా ఆత్మయొక్క సర్వవ్యాపకత్వమ్ము ఉపాధికృత (పతిరూవత్వము వర్ణింపబడుచున్నది. మూ॥& అగ్నిర్యభైకో భువనం (ఫ్రవిష్టో రూపం రూపం (ప్రతిరూపో బభూవ। ఏకస్తథా సర్వభూతా_న్తరాత్మా రూపం రూపం (ప్రతిరూపో బహిశ్చు॥ రి వద అగ్నిః = యథా _ ఏక్క _ భువనం * (ప్రవిష్ట॥ _. రూవం _ రూపం _ (ప్రతిరూపష్క = బభూవ - ఏక _ తథా నర్వళూకాన రాత్మా రూపం _ రూపం (ప్రతిరూపః _బపహిః - చ, న్‌ టీక యథా = వ్యప్రకారము, ఏక్క ఆ ఒకటియైన, అగ్ని; = అగ్ని, భువనం ఇ లోకమును, (ప్రవిస్ట= 'ప్రవేశంచినదై, రూపం రూవం౦జ

ద్వీతీయా రధ్య్టోయము . ద్వితీయ వల్లి 105 వతి యాకారముము గురించి, (ప్రతిరూప్క = నమానాక్సతిగలది, బభూవ = అయెనో, తథా = ఆకారము, ఏకః = - ఓకటియైన్మ సర్వభూతావ్లరాత్యా = సర్వభూతములయందుండు అన్త్నరాత్మ, రూపం రూపం = (వతి యాళ్ళతిని గురించి, (వతిరూప$,= నమా నాకృతి గలదిగా,. బభూవ ఇ ఆమెను, బహి. అ వెలుపలన్ను (అదియే (ప్రకాశించుచున్నది, )

తాః ఓ నచికేతసుడాః: ఒకేయగ్ని. (ప్రకాశస్వరూప్త మైనదయ్యు, (ఆకాశమువలె విర్వికారమై సర్వడ్వాపకమై యుండియు). ఏ్యపకారము లోకమునందు (పవేశించ్చి ఆయా కాష్టాదిదహ్యుమానపదార్థములకు అనుగుణముగా అనేకరూప ములు గలది యాయెనో ఆప్రకారము ఒకే ఆత్మే ఆయా భూత్ర ములయందు (శరీరములందు) (పవేళించ్చి త_త్తదనుగుణమైన రూపము గలది యగుచున్నది. మటియు వాటికంపటె బయటను తన నిర్వికారవ్యాపకరూపముతో వెలుగుచున్నది. ఆవ:...మజియొక దృష్టాంతము చ్తూపదిడుచున్నది. మూ వాయుర్యథైకో భువనం (ప్రవిష్టో రూపం రూపం (ప్రతిరూపో బభూవ। ఏకన్తథా సర్వభూతాన్తరాత్మా రూపం రూపం (ప్రతిరూపో బహిశ్చ॥ క్త0 పద్య వాయు అ యథా, ఏక్య = భువనం = (వ్రవిన్షః రూవం రూపం = (పతిరూప్క _ బభూవ ౨ ఏక్య్క.తథా ౨ నర్వభూతాన్త రాత్మా = రూపం = రూపం = (ప్రతిరూపష్క - బహిః ౨చ్చ టీకథ యథా = ఏ(పకారము, ఏక్క = ఒకటియైన, వాయుః = వాయుప్పు, భువనం = లోకమును, (పవిష్ట్క=(ప వేశించినదై + రూనంరూవం= (ప్రతియాకృతిని గురించి, (వ్రతిరూస్య = నమాన రూషముగలది, !

104 కఠోపనిషత్తు. అహాటీ దిళూవ = ఆయెనో, తఠా = ఆ ప్రకారము ఏక్క = ఒకటియైన, సర్వధూత్నాన్తరాత్మా = సర్వభూతమలయరిదుండు అంతరార్య, రూపం'రూప౦ ఇ (ప్రతియాకారమును గురించి వ్రతిరూపః బు సమానజ్రావము గలిచేగా?' ఐభూవ = ఆయెను, బహిళ్చ్య = వెలు వలిన్ను (తన విర్వికార వ్యాపకరూనిమ తో నున్నది) తా॥ ఓ నచికేతసుడాః: ఒకే "వాయువు "లోకమందు ప్రవేశించి ఏ(ప్రకారము ఆయా రూసములకు సమానరూపము గలది "'యాయెనో ఆ 1పేకారము ఒకే ఆత్మ సర్వభూతముల యందుండీ ఆయాభూతములకు సమానమైన 'ఆకృతి ' గలది యగుచున్నది.'మటియు వాటికి బయటను తన నిర్వికార వ్యోనక'రూవముతో భాసీంచుచున్నది. మి గీత అ,కి, ళ్లోః 20, . నర్వభూతస్టమాత్మానం నర్వభూతాప్‌ చాత్మవి। ఈక్షతే యోగయి క్రాత్మా 'సర్వ త నమదర్శనః కా॥ః యోగముతో గూడిన మనస్పుగలవాడు నమ వ్షజంతువుల యందును సమభావముగలవాడైై తన్ను 'న్‌మస్తభూతములయందున్న వావివి గాను, నమ్మన్తభూతములను తన యందున్న వానివిగాను చూచుచున్నాడు. ఆవ:_.ఆత్మనర్వవ్యాపక మైనను సూర్యునివలె 'అసంగము, ,విర్జి “వ్త్రము అని నిరూపించుచున్నాడు మూ॥ సూర్యోయఠథా నర్వలోకస్య చత్తు_ ర్నలిష్యతే చాకషైర్బాహ్యదోవైః | ఏకస్తథా సర్వభూతా_న్తరాత్మా న లిష్యకే లోకదుఃఖేన బాహ్యః॥ [1 వద॥ మార్య॥ః . యథా _ఎసర్వలోకన్య _ చడ! న ౨ లివ్యతే = చావవైః = బాహ్యదో షైః =ఎఏకఃక ౨ కథా - వర్వళూతొాన్త్న రాళ్ళా.న . లి్య్యత్తే * లోకద్యుకేన = బాహ్యఃం

ద్వీతీయార్యాయము _ద్వితీయవల్లి 160? టీకళ యథా ౨ ఏ్యవకారము, మారస = సూర్యుడు వర్వలోకన్య ఆ నమ న్తలోకమునకు, చక్కు = న్యేతమై, చాడీషై; = నేశ్రనందిం ధములైన, బాహ్యాదోమైః= ఆవవ్నిత పవార్థ సంనర్గమువలన గలుగు బాహ్యదోషములచేత, న లివ్యతే =”లిప్తడుకాడో, తథా =ల్యపకొ రము, ఏక్క = ఒకటియైన యాత్మ, సర్వభూళా స్తరాక్మా అ నర్వ భూతములయందుండు' ఆంతరాత్మ స్వరూపమై లోకడు+శేన = లోక పంబంధమగు ద్యుఖముచేత, _న లిష్యకే. ఇ ఇింట్పబగ్లునదికుదు, (న్మ,=.ఆ యాత్మ, బాహ్య = వివ$ీతార్యాసననిన కభిగు సుఖ ద్యుఖములకంట బాహ్యమైనద్ని తాః ఓ నచికేతసుడా! సూర్యుడ్నేసకారము సమస్త రోకమునకు చకుః స్వరూపుద్వై, (నేశ్రమునకు సహాయము చేయువాడ్రై ఆ నేత సంబంధములను అపరిళ్ళద్దవన్తు సంస గ్లమువలన కలిగిన బాహ్యదోషములచే నంటలడడో, ఆ్యఫప్రకా రమూ సర్వరధూతాన్తరాత్మయె సర్వజీవల కృత్యములను 'ప్రకాశింపదేయు అద్వితీయుముగు ఫపరనూత్మ శరీరసంభంధము రైన్న జరామధణాది- దాహ్యుదుఃఖములచే లిప్తముక్తాధూ ఆత్మ ఛిర్వికాదము, విర్హిప్తము, ఆత్మ. విపలీతాధ్యాసవలన గలుగు లౌకిక సుఖదుఃఖములకంటె బాహ్యమైనది.. సర్వాంఠర్యామియై అవ్నిశప్రాణులలో నున్నను ఆవి చేయా -కర్మోలపగానీ, కర్మ ఫలములకుగాని కర్త, భర్తగాదు అయ్యది. సొకీమా్యశము, వి గీర ఆ,10, ల్లోః 84, యథా (ప్రకాశయత్ర్యేకః కృత్స్నం..లోకమిమం రవిః | కేతం క్షేత్రీ థా కృత్స్నం (ప్రకాశియతి భారతః ॥ కా॥ ఓ అర్జునాః ఎటుల నొకే. సూర్యుడు వమన్త్వవవంచమును (వ్రకాశింవజేయుదున్నాడో , ఆటులి కేతజ్ఞనుగు వరమాత్మ నమ వ్లశరీర ములు,వికాశింవదేయుచు కరీరధర్యముల ”పెటివి నంటక భయుంటున్నదిః

108 ళఠోవనవిషత్తు అవ... ఆత్మదర్శికే నిత్యనుఖమ్ము శాశ్వతశాంతి గలుగునవి

చెవ్చుచున్నాడ్డు

మూః ఏకో వశీ సర్వభూతా_న్తరాత్మా

ఏకం రూపం బహుధా యః కరోతి! తమాత్యస్థం యేఒనుసళ్య న్తిరీరాః తేషాం-నుఖం శాశ్వతం నేత రేషామ్‌॥

“వద ఏక్క = వశీ _ నర్వభుతా న్తరాత్యా - ఏకం _ రూవం _ బహుధా _ య్య _- కరోతి. తం _ ఆత్మస్థం అయే ఆనుపళ్యన్లి =దీర్యాం కేషాం _ నుఖం _ శాశ్వతం _- న = ఇరరేషామ్‌॥

బీక ఏక్క = సమానాధికుడులేవి ఏకన్వరూపమగు, వశీ = సర్వమును స్వాధీనపరచుకొవియుండు, నర్వభూతాంతరాత్మా = వమృన్తభూత ములక నంతరాత్మన్వరూపమైన యః = ఏనరమాత్మ, ఏకం = ఒకటియగు, రూపం = శుద్ధ విజ్ఞాన ఘనరూపమును, దివుధా = ఆ నేక్యప్లకారమలుగ, కరోతి దేయుచున్నాడో ,తం = అటువంటి, ఆర్మస్థం = న్వశరీరహృదయాకాశమనందున్న ఆత్మను, యేరీర్యా ఏజ్జానులు. అనువళ్నన్ని = శాస్త్రాదార్యోనదేశావంతరము (వత్యక్ష ముగ జూచుచున్నారో, అనుభవించుదున్నారో, తేషాం = అట్టి పరమాత్మస్వరూప సాక్షొాత్కారమును పొందిన వివేకవంలతుకే శాశ్వతం = విత్యమైన్మ సుఖం ఆత్మానందనసుఖము, (భవతి కలుగుచున్నది, ఇతశేషాం = ఇతరులకు న లేదు, (కలుగదు). తాః ఓ నచికేతనుడాః నర్వాంతర్యామియగు. ఏయాత్మ

సమ్మానాధికములులేవిదై, స్థావర జంగమాత్మక సర్వ జగత్తును తనయందుంచుకొన్న దై. ఏకమైన కన శుద్ధవిజ్ఞాన ఘనస్వరూపమును నామరూపభేదములచేత అనేకవీధమల దేయుచున్నదో, అట్టి స్వబుద్ధిగహయందు చై తనన్య్వరూప ముళో-నభివ్య క్రమైన యా పరమాత్మను భాహ్యదృష్టితొలగి

ద్వితియాధ్యాయను ద్వితీయ వల్లి 181 ఆంతర్ముఖులగు నే జ్జానులు శాస్తా్రాచార్యోప దెశానంతరము పొక్షిత్క్మ_రించుకొనుచున్నారో వారికి నిత్యమగు _బహ్మానంద సుఖము గలుగుచున్నది. అవిద్యావ్యవధానముండుటచే ఆజ్ఞా నులకు విట్టినుఖము గిలుగదు,

అవవ (ప్రకారాంతముచే ఆత్మజ్ఞానఫలము నరింపదిడుచున్నది, మూ॥ నిత్యోఒవిత్యానాం చేతనశ్చేతనానా.- 'మేకో బహూనాం యో విదధాతి కామాన్‌ 1 తమాత్యస్థం యేఒనుపళ్య వ్విదీరాః తేషాం శాన్తిశ్శాశ్వతీ నేశరేషామ్‌* - [3 పద॥ నిత్య . అనిక్యానాం _ చేతన _ చేతవానాం _ ఏక్క _బిహూనొాం2 య్య _ విదధాతి కామాన్‌ తం = ఆత్మస్థం = యే _అనుపళ్య న్ని: ధీరాః = తేషాం = శౌవ్ని, -శాశ్వతీ న .ఇరరేషామ్‌. టీక యః = ఏనర్వజ్ఞడగు పరమాత్మ, ఆవిత్యానాం = వశంరువానిలో; విత్యః = నళింపనివాడో, చేతనానాం = చేతనులగు (దిహ్మాది నర్వ జీవులలో చేతన ఒచేతనుడో (వైరన్యముము గలుగజేయవాడో మజియు, ఏక ఇ ఒక్కడై, దిహూనాం = అనేకులకు కామాన్‌ = కర్మఫలరూపములగు కోరికలను విదథాతి = ఇచ్చుచున్నాడో, ఆత్మస్థం = హృాదయగుహయందుండ్సు తం = ఆ సరమాత్మన్సు యే = ఏ్కీ ధీరాః = ధీరులు అనుపళ్యన్తి= (నత్యశముగ జూచు చున్నారో, తేషాం = వారలక్కు శాశ్వతీ ఎనిర్యమైనం ళా న్లిః ఉవ రతి (స్యా్‌ = అగుము), ఇతరేషాం =ఇతరులక్కున ఇ కలుగదు తా॥ ఓ నచికేతసుడాః: ఏ పరమాత్మ నసర్వభినులకు వారివారి కర్మఫలానుగుణ్యముగ ఫలము విచ్చుచు, _ నశించు వానిలో నళింపవివార్లై (అహ్మాదిన్తందివధ్యంశము న్‌గ్గల నర్వ

న! కళ్లోవవిచతు అటో జీవులకు. చేతవవ్వ్శరూపుత్తై వ్వైతన్యపు డా టైటు వ్నాచోం అటి యూ దడినుపయందుంయ పరమాం ఏజామెలు చి జు శో తా వమరళింవబద్‌వవచ్వేం3ైయవ్యత్తులు నలవావైమాచుచువ్నారో వారికి శాళ్వశిమగు శాంతి లభించమ ఇత లకు (ఆక్షాను షై లక వలన తుం, ప్‌ ణీ ఆంకా ్న్‌ ఇ. వమం వళ్యన్ని వర్వశ వమవతమీశ్వకమ్‌ః హె వ్‌ వ్‌ వ పానప్వాత్యవాలఒర్యావం తతో యాతి పరాం గశిమ్‌, కాః అన్ని భూశమరియండదువ్నట్టి. ఈశ్వరుని వమభావముతో జూనదవ్నవామై శవము శవవేత హాంవించుకొవడుు ఆంకంలవ, వర్యో తస్ట్యావమగు మోషమమ మాంయమన్నాను. చ న. అవవ__ఆవినేష్యమగు ఆత్మమ గుటించి వచికేతమవ్కు శవ వంచే హముమచచ్న క్రవరుచువవ్నార్ను ం మూఎ-తిదేతచ్వెతి మమ్యశేఒవిస్తేక్యం మం మవిమ్‌॥ ॥ కఠన్ను శిచ్వికావీయా. కిము భాతి విధాతివాని [| వే వరక శక్‌ , ఏకరల్‌ _ఇరి. మన్వవే ఇ ఆవిస్షే! వైం ఎవరమల మకరం కశఎ వమ _తత్‌ _ విశావీయాం. కిము ౨ కొరి _విథాతి -వాం ీ "అవే మంచే కొరత మ గ! అవిస్హళ్యం జు (€పాకృళ వేరుమళా) ఇట్టీవవి విర్ణయింవ శక్యము గావి మోముం _ పేనమెన, మళం ' (ఇవ్యావంచమఖముము ఉకూూ (శతకాల). కెర్‌ _ఆప్ని ఏతదికి ఇకియవి, మవవే = తలచు అవాళ్తౌ అట్‌. చువారు, శత్‌ అఆయానంవమభఖముము, క-ంమ =పవ్మవరారము, నా! స్‌ విశావీయాం - శంపిశొవనగలము శత్‌ ఆక వకాతికిము = ప్వ్హవకాళవ్వరూవమై, భావించుచువ్నదాా వా. (లేక. విధావశిం బదిగోచననమ్చై విశేషముగా వకాశించుచున్న వా? 9 సనా పక్క శ

ద్వీతీయార్యాయమ ఎవ్వీతీయవళల్లి . రా మీయముడా: (పాన్మతబుద్రిగలవారలకు- ఇటిదవి వా [ప చెప్పివిరూపిరి. శక్యముగాని ఆషమనగు పకమావందవ్వరూప నే చ్‌ చ్‌, మ్‌ పగమాత్యమ నర్వచ్యదియవివృద్తిగల క్లొమణ ఈ హృదయ గుహయ ౦దు 9 దు దావివిగానే తలంచుచున్నారు.దావివి ననేవిరముగా. వలిపికొనగలను?ః ఆది వ్వ్యవకాళరూపమై చెలగొందుచువ్న దా? లేన నాబుస్టిచేత మాడవగగనటుల విళశీష మునా (వకాశంచుచువ్నదా? ॥ అవు... ఆత్మ వర్వ్య్వవకాశకిటు న్వ్మపకాశ.ఎ* అవి విరూవంచుచున్నాడుం మూంవత్మక హూర్యోభాతి వ చవినారకం _ చలీ చమా విద్యుతో చఛావన్తి కుతోఒయమన్నిః: అనాలే. తమేవ ధా నమనుభొాతి వరం అజాత ణ్వె

• తివ్య కాపా సర్వమిదం పవరాతిః [క్‌ వదశిన .తృత _మార్య్య -భొాతి.నం ఛవ్రతారకం న ఇమా ౨ నై! విద్యుక్క వావి కత - ఆయం . అగ్ని. కం ఏవ నాజి. జ్య వావనం ఆమధాతి _ వర్వం _తవ్య* కొపా .వర్వం ఇదం 4 నవా. లు విభాతి టీక తత ఇ ఆ ఎర్యబహ్మామవండ్యు (అ పరబర్యామము మార్య= వర్వమమ (వెశింవజేయువటి మార్యుగు, నధాతి= (వకశంవ | ! దేయుటరేడు, చర్యద్రతారకం.చర్యడ వక్షత్రముల,న భాతి =(వకా శింవదేయుటరేడ్డు ఇమా అ ఈ, విద్యుశః ఇమెరువుది, వధ్వాని = వశ-వడజేదువు, ఆదం ఈ, అగ్నిః = ఆగ్ని కఈతః జఎట్ల వరళింవకేచుము, వర్వం అ మార్యాది వమనవ్వమ, లాన్లం = వ్వయంత్యోకిదై చగళంచయదనవ్న తమేవ = ఆ వర్శబహ్మన్వ హూవమువే, అమధాతి, ఆమవరించి (వకాశంచుచవన్నకి. ఇకంఎఈ్ళ

112 కథోపవీషట్తే

వర్వం = సూర్యాదినమవ్తము, తన్య = ఆ పర(బహ్మముయొక్కో-,

భాసా =కొంతిచేత్మ విభాతి =మిక్కిలి_పకాశించుచున్నది.

తాః & నచికేతసుడాః: ఈ పూర్యాది సమస్తతేజో విశేషములు ఆ పరబ్రహ్మమును (ప్రకాశింపజేయలేవు. ఈ చం(దాదీతేడోరూపములన్నియు ఆ (పకాళశాత్మకమగు పర (బహ్మాము ననుసరించి [పకాళించుచున్నవి. అనగా ఆ పర (బహ్మముయొక్క (ప్రకాశముచేతనే సూర్యాదితేజో విశేషములు శవకాళించుచున్నవి. కొని ఆ ఆత్మ (పకాశనాపేక్ష లేకుండ స్వయముగా (ప్రకాశించునది మటియేదియులేదు. ఆ పర (బ్రహ్మా స్వరూపము కార్యరూపమైన సృష్టియందు (ప్రవేశించి అనేక విధములగు తేజోరూపములతో (వకొళించుచున్నది, కనుక సో పర(బహ్మము స్వ(ప్రకాశరూపమగుట స్వయముగానే తెలియ బడుచున్నదని యముడు పలికెను,

'వి॥ గీ. ఆ.!15, లోః 68.

న తద్భానయత్రే సూర్యో వ శశాంకో న పావక్య | యద్గత్వా న వివర్త న్హే తద్ధామ పరమం మమ ॥

త్వా ఏ విష్ణుప్టానవ.ను (పరమాత్మను పొంది జీవులు తిరిగి జన్మ 'మునకురారో, అద్ధానివి సూర్యుడు (వ్రకశింస జేయజాలడు చందుడు (వకాశిధవదేయజాలడు, ఆగ్ని (పకశింపదేయుజాలదు, ఆదియే వాయొక్కం పరమవదము,

కఠోపనిషత్తుద్వితీయాధ్యాయమున౦దు ద్వి తీయవ ల్సి సమా_ఫ్టము. ఓంతత్‌ సత్‌ కవానానాాామ్యూ

ఓమ్‌ కఠోపనిషత్తు అజాత ద్వితీయాధ్యాయము -తృతీయవళల్లి ఆవః_.-నసంపారరూపమగు ఆశ్వత్తవృక్షము వర్షింపబడుచున్నది, మూ॥ ఊర్థ్వమూలో అవాక్‌ శాఖ ఏషోఒళ్వత్పస్సనాతనః | తదివ శుకం త్యదృహ్మ త దేవామృతముచ్యతే। తి స్మింల్లోకా శ్మిసతాస్సర్వే, తదునా త్యేతి కళ్చున ; ఏత ద్వైతత్‌ ॥ | వద॥ ఊర్చ్వమూల్య - అవాక్‌ శాఖ్య = ఏష్య _ ఆశ్వత్తః.సనాతన్య _ తత్‌ _ ఏవ. శ్ళుకం తర్‌ (దిహ్మ తర్‌ _ ఏవ . ఆమృతం _ ఉచ్యతే = తష్మికా = లోక్యా = (5 - సర్వేంతల్‌ _ ఊఉ న. ఆత్యేతి.క్యఎచ-న _ఏతత్‌ _ వై _ తత్‌, ॥ టీక॥ ఊర్థ్వ్యమూలః = అన్నిటికి పరమైన పరిహృన్వరూసమే _ వేరుగా గల, అవాక్‌ శాఖ్య= స్వర్షనర కాదులను అడ్డముగా వ్యాపించియున్న కొమ్మలుగల, ఏష్మ=ఈ, ఆశ్వత్హః= సంసారవృక్షమ్ము (నళ్వోఒపి స్టాస్యతేతి ఆశ్వర్థః = రేపటీవణకు ఉండక క్షణమాతములో నిం చునదిగాన ఆశ్వత్సమనబడున్సు, నవాతన్య = (ప్రాదీనమైనది (వవాబారూసమున అనావ్రె, (యక్‌ ఆ ఏది ఆస్య ఇఈనంసార వృక్షమునకు, మూలం = మొదలో), తదేవ =సంసారవృక్షమూల మైన దూ (బ్రహ్మాస్వరూపమే, శ్నుకం ఇతేజోమయమైన పరిశుద్ధ స్వరూపము, తత్‌ = అద్వే ద్రిహ్మా= (సర్వమహ త్రగుటచే (బా యనియు, తదేవ=ఆ (దిహ్యాన్వరూపమే, అమృతం = నాశములేవి , దవియ్యు ఉచ్యత్రే ఇ చెప్పదిడుచున్నది. తస్మిన్‌ =ఆ బృిహ్మస్వరూ $05

114 కఠోపనిషత్తు

పమునందే, సర్వేలో ౫ =ప్పథివ్యాది సమృనస్తల్లోకములు, (శతా =

ల్మాశర్దాంచయున్నవి, ఊఉ మటియు/ కశ్చన ఆ, ఎవడును తత్‌ =

ఆ (బహ్మమును నాత్తేతి = ఆఅత్మికమింపజాలడు, వై అ= విశ్చయ

ముగా, ఏతత్‌ = ఇదియ్మే తర్‌ జ అవి(నీవడిగిన ఆత్మత త్త్వము).

తా॥ ఓనచికేతస్తుడా: ఈ సంసార వృక్ష మత్రివిచ్శిత మైనది. దీని మొదలు మీదికిని, కొమ్మలు ,[క్రిందికిని ఉండును. న్నాళస్వ్వభావము _ కలది యగుటచే దీనివి అశ్వత్ధమందురు. అయినను (ప్రవాహరూపమున అనాది యగుటచే సనాతన మనెదరు, ఈ సంస్తారవృక్షమునకు, మూలమైన పరమాత్మ పరికద్ధమ్ము జ్యోతిర్మయమైనది అదియే సర్వమహ _త్తగుటచే ఇహ్మయవియు, సృష్టి పఫళయకాలములందు మార్చుజెందక విర్వికారమై యుండ్తుటచే అమ్మతమనియు చెప్పబడును. ఇట్టి నిర్వికార్శ తేజోరూప సరమాత్మయందే సమస్తలోకములు ఆ(శ్రయమొందియున్నవి. "దానినెవరును ఉల్లఘించజాలరు, నీవడిగిన (బహ్మపదార్థమిదియే.

వి గి. ఆ.1కకోః 1.

ఊర్జ్వమూలమదళశ్ళాఖ మశ నక్తం 1పాహురవ్యయమ్‌। ఛన్జాంసె యస్య వర్ణావి యృస్తం వేద'స వేదవిత్‌ ॥

శా దేవికి 'వేదిములు ఆకులుగా నున్నవో, అట్టి ఆశ్వక్టమనడు 'సీరుగం సంసారవృక్షమును పై భాగమునందు వేరు గలదిగమ్మ (కింది భాగమున కొమ్మలు గలిడిగను, నాశరహితమయివదిగను మహర్షులు జెవ్పు చునాారు. లేక వేదము లీలాగున జెవ్చుచున్నవి. అట్టి అశ్వత్సవృక్షము నెవ డెజుంగుచున్నాడో, వాడే వేదిము “టింగినవాడగుచున్నాడు. అట్టి బహ్మము సెటుంగనివాడు చేదముల జవివినమ. చదువవివావితో సమానుడు, అట్టి పరమాత్మ సింగినవాడు వేదముల జదువకపోయినను చదివినవాడ్నే ఈ అధ్యాయములో గల మొదటిల్లోకముమండి నాలుగు ట్రోకముళివరకు చది

ద్వీతియా ధ్యాయము తృతీయవల్లి 115 విన మొతమే దీని నంపూర్ణమగు నర్థము గోచరము కొగలదు, గీత ఆ,15 మొదటినుండి చదువుడు, . ఆఅవః..జగర్కారణ (బహ్మావిక్రానముచే ఆమృతత్వపా ప్రి సిడిందు నవి చెప్పుచున్నాడు. న షన మూ॥ యదిదం కించ "జగత్సర్వం పాణ ఏజితి ,విన్ఫృతమ్‌ | మహద్భృయం వ(జముద్యత౦ య ఏతద్విదురమృతా_సే భవ్వవి॥ 8 పద్య యత్‌ _ ఇదం _- కించ జగత్‌ _ వరర్ప్టం = (పాడె .ఏజతి ఆ వినుతం = మహదృయం =. వ(జం . ఉద్యశం _. యే .ఏరర్‌ _ విద్యు, అమృకా। = లేం భవన్తి టీకథ యత్కించ అఏకొంచమైనమ, ఇదర౬ఈ, (కవిపిందు, నర్వం = నమన్తమైవ్క జగత్‌ ఇలోకమ్ము (ప్రౌణే * పర(దిహ్మామందు, విన్సృతం బు దియలువెడరినదై, ఏజతి జ కరపమునొందుచున్నది, (చేస్టితమగుచున్నది, మట్తియ వడి ఆవివేకురిక్రు ఉద్యకం ఎ ఎవెక్నెక్తిరింవదిడిన్నవ(ఆమివ= వ్యకాయుధమువ లె, మహదృ్భయం = మహాభయంకర మైనది, యే =ఎవర్చు వ్రీతత్‌ దీనివి (ఈ రహవ్య మున్ఫుు విదుః =;తేలిసికొమచున్నారో, కే * వారు ఆమ్మక్యా = మరణధర్మము లేవివారుగా, భవన్ని = ఆగుగున్నారు. తాజీ ఓ నచికేతసుగా! (బహ్యాది స్టావరారితము వర కుందెడి ఈసమస్తజగత్తు' సర్వ్యవాణులక్నీ (ప్రాతస్వరూవ మగు నా పర్యబహ్మామునుండీ పుట్టి స్వస్వక్తర్శలరదు? వియమ పూర్వకముగా (పవృత్తమగుచున్నది. కనుకనే జగర్కారణ మగు ఈపరమాత్మ తవ్నియమము. గుల్లంమీంచువారీకీ. వప పాజివరె మహాభయంకరమైనది వ్యజాయ ధమును చేత ధరించిన (పధువునుజూచి వేవకురెట్లు ప్రవ్నర్త్‌:కురో, అటపకా రము సూర్యచంద్ర (గహనక్ష(్రాదులవ్నియు. పర([ైహ్మమ

118 శఠోవవిషట్తు యొక్క ఆజ్ఞకు లోబడి వియవమ పూర్వకముగా చలించుచున్నవి, ఈరహస్యమును ఎవరు తెలిసికొనుచున్నారో వారు మరణ రహితులగుచున్నారు. అమృతస్వరూపులగుచున్నారనిభావము. వి గి, ఆఈ.క, ల్లో 105, మాము'పీత్య పునర్జన్మ ద్యుాలయ మళాశ్వతమ్‌ | హిప్పృవన్తి మహాత్మానన్సంపిద్దిం పరమాం గతా, ॥1 కా॥ నర్వోత్తమమగు ముక్తిపదమును పొందిన మహానుభావులు “నన్ను పొందినవారై ద్కుఖభాజనమయివదియు అనిత్యమయినదియునగు జన్మమును మజల పొందరు. అవ:__పరమాత్మనర్వభయంకరము, నర్వశానకము, సర్వవియంత అవి విరూపించుచున్నాడు మూ॥ భయాదస్యాగ్ని_స్తపతిః;భయా_త్తపతి సూర్యః। భయాదిన్ష్రృశ్చవాయుశ్చ। మృత్యుర్థావతి పజ్ఫుమ్మ ॥ వద॥ భయాత్‌ = అన్య = అగ్ని = తపతి _ భయాత్‌ .తపతి _.మార్యః- భయాత్‌ ఇన్జడ చ _వాయుః _చ.మృత్యుఃంధావతి ఎవబ్బుమ్మ. టీకళ ఆవన్య ఇ ఈపరమాఠ్మయొక్క, భయాత్‌ భీతివలన, అగ్నిః = అగ్ని, లపతి = మండుచున్నది,ళభయాత్‌ =(ఈవరమాత్మయొక్క) లీతివలన, హూర్య = నూర్యుడు తపతి తపింపజేయుచున్నాడు, ((వకాశించుచున్నాడు, ఇన్ద్రశ్చ ఇం(దుడున్ను, వాయుశ్ళ = వాయువును, పజ్బుమ్మ = అయిదవదగు, మృత్యుః- మృత్యువున్ను, భయాత్‌ = (ఈ పరమాత్మయొక్కం) భీతివలన, ధావతి = న్వన్వ వ్యాపారమునందు (వన్నర్తించుచున్నవి. తాః ఓ నచికేతనుడాః: ఈ పూర్వము చెప్పబడీన సరమాత్మవలవి భయముచేత ఇంద్రాది సర్వదేవతలును వారి వారి వ్యాపారములందు అతిజ్యాగత్తగలవారలై (పవర్తించు చున్నారు. మృత్యువున్ను తవ్నియమము ననుసరించి (ప్రవర్తిల్లచున్నది,

ద్వీతీయా ధ్యాయము _ఎతృతీయవల్లి 111 అవవ ఈ జన్మలో అట్టి వరమాత్మజ్ఞానమును సంపాదించవిచో జననమరణరూప నంసారము (ప్పాప్తించునని చెన్పుచున్నాడు. మూః ఇహ చేదశకద్చోద్దు. (పాక్చ్ళరీరస్య విిసనః। తతస్పర్లేషలో కేషు శరీరత్వాయ కల్చతే। శ్ర సద॥ ఇహ _ చేత్‌ . అళకఠ్‌ _ టోదుం = (పాక్‌ .శరీరస్యంవిినన్య = తతః - సళ్లేమ _ లోకేషు _ భకిరక్వాయ - కల్పతే. టీకి ఇహ = ఈ జన్మమునందు, శరీరన్య శరీరముయొక్క, వినన పడిపోవుటకం"టె (వినాశమునకు (ప్రాక్‌ =పూర్వము,((బ్రహ్మా = పర్యబహ్మన్వరూనమును) బోద్దుం తెలివికొనుటక, ఆశకచ్చేత్‌ =ళక్తు డగుచొమంచిది.. నంసారదింధమునుండి విముక్తుడగును, లేవిచో), తతః = ఆ పరబహ్మామును తెలిపికొనకపోవుటవలన _ సళ్లేమ లోకేమ = నకల్యపాణినృష్టికి ఆధారభూతములగు పృథివ్యాది లోకములయందు, శరీరత్వాయ ఇ దేహ భావముకొణకు, కల్వద్రే= నమర్థుడగుచున్నాడు. ఠా॥ ఓ నచికేతనుడాః జనుడు తనదేహపాతముకంజే పూర్వమే ఈలోకమందు (ఈజీవితమునందే) పరమాత్మను తెలిసికొవినచో సంసారబంధనమునుండి విముక్తుడగును. లేనిచో జననమరణశీలములగు పృథివ్యాది లోకములలో వివిధ శరీరములను పొందుచున్నాడు, కాబట్టి ళరీరపతనముకంయొ ముందుగానే ఆత్మజ్తానసంపాదనమునకై (పయత్నింపవలెను. ఖా వ్‌. వి॥। గీ, ఆ.5, ల్లో 10. ఇహైవ తై ర్లితన్సర్లో యేషాం సామ్యేప్టితం మన్య | విర్ణోషం పా సమం (బహ్మ తస్మాదృహ్మణీ తే స్ట్‌తాః ॥ తా ఎవరి మనస్సు సకల (పాణులమయెడల పరమాత్మ సమముగా మున్నదను సమభావమందు స్టిరమైయున్నదో, అట్టివారు ఈ దేహముతో వీ లోకమునందే జనన నరణములకు హీతువగు నంసారబంధమును జయిం

“||| కథోవవిషత్తు చినవారగుచున్నారు, పరబ్రహ్మము సమభావముగలది,దోషర హిత మయివద్ది, కనుక అట్టి ద్రిహ్మోానుభవముగలవారు సం పర_బవ్యామందే యున్నవారగు చున్నారు. గ్‌ గీత ఆఅ.$5. లో, కరీం శకోోతీమైవ యస్ఫోఢుం (స్రాకృరీరవిమో క్షణాత్‌ కామకోరోద్భవం వేగం న యుక్తన్న మఖీ నర్వ , _ లా॥ ఎవడీలోకదునందే శరీరమును విరుచుటకు ముందుగానే కామ (్రోధాద్ధిజవ్యమగు త్వీవళను సహించుటకొఅకు శ క్తుడో, అట్టి మనుజుడు యోగసిర్ది గృలవాడున్ను కౌళ్వత సొఖ్యముగలవాడుగను అగుచున్నాడు. ఈ భుకి న్యృతులమ బట్టి చూచిన జీవించియన్నప్పుడే ముక్తుడు గావలయు నవిసృష్టమగ్గుచున్నది అవం.స్టానభేదముచే ఆత్మదర్యన తారతన్యుమును వివరించుచున్నాడు, మూ॥ యథా2_2దర్మే తథాఒబఒత్య్మని యథా స్వప్వేతథా మ పితృలో కే! యథాఒప్పు పరీవ దదృశే తథో గన్టర్వ లో కేఛాయాతిపయోరివ (బహ్మలో కే" గ్‌ పద్య యథా . ఆదర్శే _ తథా - ఆత్మవి _ యథా. న్వస్నీ _ తథా, పిళ్ళృలోకే _ యధా. ఆస్ప _పరి = ఇవ _ దదృశే. తథా _ గన్లర్వలో కే _ భాయాతపయోః _ ఇవ - (బహ్మాలోకే. టీకో య్‌ = ఏ(పకారము, ఆదర్శే అడ్డమంద్పు (1పళివిందిము న్పష్టముగ కవిపించుచున్నదో) తథా = ఆ(ప్రకారమ్ము ఆత్మని విర్మలమైన బుద్ధియందు (ఆత్మ. సృ్పష్టవఎగ భాపించుచున్నదిి, యథా = ఏపికారము, స్వప్నే = స్వన్నమనందూ (జ్యాగద్వాసన వలన పట్టిన వస్తువు అస్పస్టము.గా చూడదిరుచున్నదో), తథా = ఆ (ప్రకారము, పితృలో కే _పితృలోకమువందు (ఆత్మ అస్పష్ట ముగా చూడబడుచున్నది, యుథా = ఏవకారమ్హు అప్పు. -= జలమునందు (అన్పష్టావయనములు గల తన రూపము పరిదద్భళ్ల ఇవ = చోడవిడ్దదానీన్‌లె. నున్నదో (అన్బష్టమేగా. చూడదిడు

ద్వీతీయాధ్యాయమ _తృఠీయవలీ [11 ళం

చున్నద్యో, తథా ౬ ఆ (ప్రకారము, గంధర్వలో కే = గంధర్వల్లోక

మందు (ఆత్మ అనృష్టముగా చూడదిడు చున్నది, ఛాయా తపయో

రివ=ఎండ నీడళివలె, (బ్రహ్మాలోకే (బివ్మాలో కమునందు(భత్య,

దర్శనము స్పష్టముగా నగుచున్నది)

తా॥ ఓ నచికేతసుడాః మనుష్యుడు తన దేహ (ప్రతి చింబమును అద్దనుందెట్టు స్పష్టముగా చూచునో, ఆ (ప్రకారము - ఈలోకమంది నిర్మిలమైన తిన బుద్ధియందు ఆత్మ స్వరూప మును స్పష్టముగా చూడగలడు, న్వప్నమునందు ఉగ ద్వాసవావాసితుడగుటచేతను, పితృలోకమందు. కర్మఫలోప ధోగమందాస్నక్తుడగుటచేతను =న ఆత్మిరూపము . అస్పష్ట ముగా కాననగును, గంఢర్వలోకమునగూడ ఉదధథమునందు. (ప్రతివింబమువలె ఆత్మదర్శనము అస్పష్టమే. ఒక్క (బ్రహ్మ లోకిమందు మాతమే ఛాయాతపములవలె ఆత్మస్వధూసము స్పష్టముగా చూడబడుచున్నది. కాని ఆ (బహ్మల్లోక “ప్రాప్తి బహందుర్హభము. కాన ఈలోకమునందే ఆత్మజ్ఞాన సంపాద నశ్రై (వయత్నింపవలసియుండును,

వి॥ గీత ఆ.6, శో, 40.

(వయత్నాద్యతమానస్తు యోగీ సంజుద్ధకిల్సివ్య | ఆ నేకజన్మ సంవిద్ధన్తతో యాతి పరాం గతిమ్‌,

తా॥ పట్పదలతో యత్నించుచున్న యోగి కల్మషరహితుద్దై అనేక జన్మలయందభ్యసించిన జ్ఞానసాధన గలవారై యోగిపిద్ధివి పొందును. ఆ పిమ్మట సర్నోతత్తమయిన మోక్షమును పొందుచున్నాడు పై జెప్పినపుతి వాకస్టయవలన భూర్చు-రాది ఏడు లోకములలో గళ జన్మములకన్నమ మాన షజన్మ. మోడముకొ లకు శ్రేష్టమయినదవిగ్శహించుకొనవలయును. ఈవిషయమై అనేకిశాస్త్ర.ఎలు గ౭ివ్పు ఇతరకాస్త్రములెన్వియు డీవియందు '

180 కఠోపవిషత్తు జేర్చకూడదవియు. గీతాశాస్త్రమొక్కటియే. విరూపింపబడవలయునవియ తలంచుటచే అట్టి (వమాణములు చేర్చబిడలేదు. అట్టి ,శేష్టమయిన జవ్మ డొరికియ్ము. సామాన్యులు దావియందుగళల సారమును (గహివంజాలక ప్యర్థజీవులగుచున్నారు. అవ: ఆత్మజ్ఞానమును పొందు విధానము తత్ప్చుయోజనము విరూపింపబడుచున్నది. మూ॥ ఇన్టిియాణాంప్పృథగ్భావముదయా స్తమయౌ చ యత్‌ | పృధగుత్పద్యమానానాం మత్వా ధీరో న శోచతి! 6 పద॥ ఇస్టియాణాం = వృథగ్భావం =. ఉదయాన్తమయౌ _ చ, యత్‌ _ పృథగుక్చద్యమానానాం _ మత్వా - ఢీర్య -న శోచతి, టీక పృథగుత్పద్యమానానాం = వీరు వేరు తత్త్వములనుండి పుట్టు చున్న, ఇస్ప్ట్రియాణాం = ఇస్టిియ ములయొక్క, యత్‌ ప్కృసృళ గ్భావ౦ = భిన్నభానఎికలదో దావిని, చ జ మటియు, ఉదయా వ్రమయౌ = ఉత్ప త్మిపళయములను, ధీర్య = జ్ఞావి, మత్వా = *.... శెలిపికొవి, న ళోచతి = ద్యుఖింపడ్డు తా॥ ఓ నచికేతసుడా। ఆకాళాది పంచమహాభూతముల నుండి వేరువేరుగ ఉత్పన్నములైైన ఇన్షి్రియములు విశుద్ధ చిన్యా(తస్వరూపమైన ఆత్మకంటె భిన్నములనియు, జాగ త్ప్వప్నావస్థాదృష్టితో గలుగు ఉత్పత్తి వినాశములు ఇం్యదియ ధర్మములేగావి ఆత్మ ధర్మములు కావనియు దెలిసికొని ధీరు డగు ఆత్మజ్జాని ళోకింపడు, వి గీక అ, 1 ల్లో 2. ఇదం జ్ఞానముపాశ్రత్య మమ సాధర్మ్యమాగత్కా సర్జేఒపి నోవజాయ న్లే పళయే న వ్యథన్తి చక తాః ఈ జ్ఞానము న్నాశయించి నా సమానధర్మమును (భగవ శ్సమాన స్టితివి పొందినవార్తై జగత్చృష్టి కాలమందును జప్మించరు వళ యకాలమందు(మరణకాలమందృు దుఃలింపరు,

వ్వీతీయాధ్యాయము _తృతియవల్లి ఇల్ల! మ! ఆవ:. ఆత్మయొక్క వర్వాంతరత్వవము ,మాక్ష్మత్వమవర్తింవదిడుచున్నది. మూ॥ ఇన్టిియేధ్యః సరం మనో మనసస్ప్త్వ ముత్తమమ్‌ | సత్త్వాదధి మహానాత్మా మహతో2వ్య క్రముత్తమమ్‌॥ ? వద్య ఇస్ట్రియేభ్య - వరం = మన - మనన్య - సత్త్వం = ఉత్తమం సశ్రాత్‌ = ఆధి. మహాన్‌ _. ఆత్మా = మహతః _ ఆవ్యక్త్రం = ఉత్తమమ్‌. టీకళ ఇస్పోయేధ్య॥ - ఇర్దియములకంటె, మవ = మనస్సు, పరం = (గేష్టమైనవి, మనవః ఎమనమ్నుకంటె, నత్తం ఎదిరి ఉత్తమం శషమెవవి వతాత్‌ = బుదికంటె. మ వేక్‌ ఆతౌ, “హా త్ర క్ష ఛై త్వా గజా! ౩ 0౦౬. జుబెకొ ట్టి= బవొడా గట ఆధి _మక్కింలి యధికమైనది, మహత్య మహచాత్మకంచె(మహ త్త త్త్వముకంటొ, అవ్యక్తం =జిగద్బీజభూతమైన వర్వకారణాత్మ నా! అటో లు. ఉత్తమం = (శ్రేష్టమైవది. ,. తాఒఓ నచివేతమడాః స్టూలభూతములగ్తు ఇంద్రియ ములకంటె మనన్చు (శేషము. మవన్నుకంటి బుద్రిపూక్ష్మము, ౦ నే నో బుద్ధికంటె మహషత్తత్వము మాక్ష్ముము, (షము, పంపూర్ణ జగత్త్యప వీజభూతమైన అవ్యక్తము (మూలప్రకృతి మహ తృత్వముకం'ప సూక్ష్మము, (శేషము. కనుక విది బాహ్యమున అటో 0 గాక ఆంతరిమువనే పొందదగినదవి యముడు పలికెను. అవవ. ఆత్మవ్యావకము ఆలింగమ (జ్ఞామరహితము) అవి వెప్పుచున్నాడు, మూ॥ అన్యక్షాత్తు పరః పుషుషో వ్యాపకోబఒరిజ్లి ఏవచ సహానా. శ్‌ యద్దాత్వా ముష్యుతే జన్తు రమ్మశత్వం చ గచ్చతి ॥ 8 నే వరగ॥ ఆవ్యక్రాత్‌ ఎతు పక్క _ పరుష = వ్యాపక్క = ఆలిబ్లం ఏవ = చ యాత్‌ క్సాత్పా - ముచ్యతే -జను;-అమ్మృతత్వంంచ =గచ్చతి. టీక, జన్తుః =(ప్రాజ్‌ (మనుమ్మడు, యత్‌ = వయాత్మవ్వరూపముము, జొత్వా = తెలివికొవి ముచ్యతే = వంపారదింధమునుండి విడువ పెడుచున్నాడో, చజ మటియు, అమృతత్వం = అమరత్వముము [11

1కీకీ కజోపవిషత్తు (మోక్షమును, గచ్చతి=పొందుచున్నాడో( అటువంటి), పరుషః= ఆత్మ, ఆవ్యక్తాత్తు అవ్య క్తముకం' బె, పర్య =(శేష్టమైనద్మి వ్యాపక "మెన ఆకాశాదికముకం' టె, వ్యాపక్క = వ్యాపకమైనదియుు. అలిజి త్‌ స్‌ శ ఏవచఎ వస్తుక్ఞానమునకు 'హీతుభూత మైన బుద్దియొక్కు నంసర్గము ేనిదియనై యున్నది. (సర్వపంసార ధర్మరషాతమని భావము) తా॥ ఓ నచికేతసుడాః మనుష్యుడు ఏయాత్మస్వరూప నును తెలిసికొని సంపారబంధ వినిర్ముక్రుడై అమృతత్వమును బొందుచున్నాడో, ఆ యాత్మ అవ్యక్తముకంట టేష్పమైనదిం మళటియు ఆక్షాళాది వ్యాపక పదార్థములకంట వ్యాసకమైనది, సర్వవస్తుజ్షానమునకు హేతువైన బుద్ధిచే రహితము గాన అలింగము. సర్వసంసార ధర్మారహితమని ళాత్సర్యము, వ్కి గీ, అ.క్క్‌ క్లో 27, 28. న్పర్శాన్కృత్వా దిహిర్భాహ్యాంశృత్తుశైైవా న్తరే (భ్రువ్యో। (పొణాపానా సమౌ కృళ్వా నాసాభ్య నరభారిణొ॥ యతశ్రేస్ట్రియమనోబుద్దిర్మువిర్యోక్షపరాయణ్య ॥ విగత్రేచ్భాళయ (క్రోదో యన్స౫ ముక్త ఏవ సః ॥ శ్వా ఎనడు బాహ్యములగు న్పర్మాది విషయములను బయటనే యుంచి మనమృ్పనందు చొరనీయక దృష్టివి కనుబొమ్మల మధ్య విలిపి ముక్కులోవల నంచర్నించు ప్రాణాపానవాయువులను నమముగా జేసి “యింద్రియములను. మనస్సును, బుద్దిని వశీభూత మొనర్భుకొన్నవాడున్ము ఆశ, భయము, (క్రోధము తొలగిపోయినవాడును, మోక్షమందానక్తి గల 'వాడునునగు మునియో వాడు (మననశీలుడు) ఎల్లప్పుడు ముక్తడ్కే అమృ తత్వము నొందినవాడే యగుచున్నాడు. ఇచ్చట తెలుపబడినది కేవల పమృకయోగము, ఇది అపాయము లేవిని ధ్యానయోగులకు మిగుల వహాయక్షారియగును, ఆవ: ___క్ఞాపకరహితమగు ఆత్మను దర్శించు ప్రకారమ్ము శతి యమయోొజసము విరూపింవదిడుచున్నది

ద్వీతీయా ధ్యాయము -తృతీయవల్లి 110 మూః॥ న సందృశే తిస్టతి రూపమస్య న చతుషా పళ్యతి కళ్ళన్సైనమ్‌ ; హృదా మనీషా మనసా=భిక్ల్‌పో య ఏతద్విదుర మృతా _న్తేభవన్లి॥ రి పద్మ న _ నందృశే . తిస్టతి . రూవం _ అన్య, న, చకుషా పశ్యతి .5ఈః=చఎన*ఏనం .- హృదాం మవీషా =. మనసా అలిక్ష్‌ ప్త = యే . ఏకల్‌ _ విద్యు . అమ్మకాః = తే ఎళవన్‌, టీక్క అస్య = ఈ యాత్మయొక్క, రూపం = న్వరూషమ్ము నందృళే ఆ దర్శనవిషయమై, ((వత్యకమనందు), నతిస్టతి'= ఉండదు, కళ్ళన్న ఇ ఎవడున్ము,చముషా = నేశ్రముచేత. (ఇతరేం్యద్రియముల చేతను) ఏనంఎ ఈయాత్మస్వరూపమును, నపళ్య&ి అ చూడ జాలడు, (మజీయు వీయాత్మ్ర మవీషా = సంకల్ప వికల్చాదిరూవ 'మైన మనస్సును నియమించుదున్న్మ హృదాజహృదయమందుండు బుద్దీచేత్స మనసా అ, మననరూపమైన్త సమ్యగ్ధర్శనముద్వార్థా, అలి క్త = (వకశకమగుచున్నర్శి యే ఎవరు? ఏతర్‌ _ఈయాత్మను ((దిహ్మ స్వరూపముగా), విదుక = ఎటుంగుదురో' శే ఎవారు, అమ్మృక్వా = మరణము లేనివారుగ్భా భవన్ని = అగుడున్నారు, ఠా॥ ఓ నచికేతనుడా?ః త్మస్వరూపము రూపరహిత మగుటచే-చవరాదీం్యదియములకు గోచరమైనదికాదు. మజియు వితరములగు నేయింగదద్రియములచేతగూడా ఈ ఆత్మన్వరూన మును ఎవడును చూడజాలడు,. అయితే సంకల్పవికల్పాదిరూప మైన మనస్సును సంయమమొన్పరగల హృదయస్థ్యమగుబుద్ధ్ది యొక్కటియే . అట్టి' ఆత్మ: నెలుంగుటకు సాధనము. సంకల్పాది రహితమైన ' అట్టి బుద్ధిచే'సమ్యగ్దర్శవము ద్వారా ఆత్మ జూచు టకు శక్యమగుచున్నది. ఎవరు ఈ'యాత్మను (బహ్మస్వరూప ముగా దెలిసికొనుచున్నారో వారు జనన మరణ రధరహితులగు చున్నారు, అనగా. ముక్తులగుచున్నారు.

[4 కథోవనిషత్తు ఆవి__మిద్ధి నినృంకల్పమగుటకు తగిన యోగసాధన, పరమపద ప్తాప్తి వర్షింపబడు చున్నది మూ॥ యదా పజ్బావతిష్టనే క్షానాని మనసా సహః। బుద్ధిశ్ళనవి చే ష్టేత లామాహ్ము పరమాం గతిమ్‌! 10 పద్య యదా = సబ్బు అవతిస్టన్దే = జ్ఞానాని = మవసా .౨సహ = దుద్ధి చ.న. విచేస్షేత * లౌం = అహ్ము _ పరమాం . గరిమ్‌. టీకజ యదా = ఎప్పుడు, వబ్బు = అయిద్వైన్మ జ్ఞానాని జ్ఞానేందియ ములు, మనస్తా వహ ఇమనస్పుతోగూడ, (ఆత్మవన్యేవ = ఆత్మ యందే), ఆవతిస్టన్లే ల స్టరముగా మంటున్నవో _మిద్ధిశ్చ =విశ్చ యాత్మికమగు బుద్దియను, నవిచేష్టేత = స్వవ్యాపారమ నందు చలించదో, (వివిధముగా చేస్పింపదో, లేక విరుద్దచేష్ణలు చేయడో) శాం = దానివి, పరమాం = ఉత్కృష్టమైన, గతిం మోకము గతివిగా, ఆహు్యు = చెప్పిరి, (చెప్పుదురు.) తా॥ ఓ నచికేతసుడా।; చతురాది జ్రానే్యదియములై దును, మనస్సుతోగూడ. ఎప్పుడు. తమతమ విషయవమలనుండి వవృత్తముల్లై ఆత్మయందు స్థిరపడుచున్నవో. మటియు విశ్చ యాత్మికయగు బుద్ధియును స్వవ్యాపారమందు వ్యాపింపక యుండునో అనగా వివిధముగ చేష్టింపదో లేక విరద్ధచేష్టలు చ్చేయక నిశ్చృలమైయుండునో అట్టి దశయే పరమగతి యన దిడును. అదే (శేషమెన మోక్షము. లా వి॥ గీ, ఆక, శో 10, యథా దీపో వివాతస్థో నేంగత్రే పోవమా న్మృకా | యోగినో యతచిత్తన్య యంజతో యోగమాత్మన, ॥ . లొ వియమింవదిడిన చిత్తమగలవాడును ర్యాన యోగాభ్యాపియ నగు ఆశ్మధ్యానయోగియొక్క మనమృనకు గాలి లేవిచోట మండెడి దీనము ఫవ్మవ్రకారము చలించకయుండునో, అట్టి నిశ్చలన్థితి ఉవమానముగా,

ద్వితీయార్యాయము _తృతీయ వల్లి 125 చైెన్పబడినది.... గాలిలేవి స్టములో నుండు. డీవమువలె న్వదూవస్దికిలో నుండుబయే క్ఞానమయొక్కయు,యోగముయొక్కయు పర్యవసానస్థితియవి పాంపవలయును,

ఆవ... యోగన్వదూపముము విరూపిండుదున్నాడు. మూ॥ రాం యోగమితి మన్యన్తే స్టివామిం్యద్రియధారణాష। ఆ్యపమత్తస్తదా భవతి యోగో హి వ్రభవాష్యయౌః 11 వద॥ తాం యోగం = ఇతి ఎ మన్యవ్తే - పరాం ,ఇం్యద్రీయదారణాం = ఆవిమత్తః తద _ భవతి. యోగ హ్‌ = (వళవావయౌ, టీక తాం = అట్టే. ప్టిరాం = అరంచలమైన ఇం్య్రియధారణాం = బాహ్యాభ్య వ్రరేయ్యదియదారణమున్ను యోగపమితి = యోగవవి, మవ్నవ్దే,తలంచుచున్నారు, శతడా= అప్పుడు (ఊగి), ఆ_వమర్తఃం (వమాదము లేవివాడు, భవతి = ఆగుడున్నాడు, హి ఆ ఏంయన, యోగ్యఎదూగము, (వళవావ్యయౌ= జననాపాయధర్మ ములుగలది. తాః ఓ నచికేతసుడాః: పూర్వోక్తమైన బా హ్యాభ్యంత రేంద్రియధారణమునే, అచంచలమైన యాపరమగతివే యోగమునుగా జెప్పుచున్నారు. అట్టి దచళయండు యోగి ఆప మత్తుడగుచున్నాడు. ఈ యిం(ద్రియ సంయమావస్థయందు ఆవిద్యాద్యారోవ రహితమగుటచే. ఆత్మ న్వస్వహపా వస్థితమగు చున్నది, యోగము ఉత్ప ్తివినాశములు గలదిగాన టోగి అసంమక్తుడై. యుండవలయును. ఆవ: ఇంద్రియాగోదరమగు ఆత్మలేనేలేడను అవర్వాడియొక్కం వంశయమును వివారింది నద్దుద్దియే ఆత్నోపలల్థికి సాధనమని విదాపిందు దున్నాడు. | మూ॥ న్రైవవాచాన మనసా (పాపం శక్యో న చత్తువా। ఆహ్ర్రీతి (జవతోఒవ్య్యత కథం తడువలధ్యతే 1 [2 వదకవన “వవ వాదాఎనఎమనపాం (ప్రాప్తం ఎ శక్యంన _- చత్‌షా _ అప్పి = ఇతి (బవకః, ఆనక కరం ర్‌ .ఉపరిరగన్తే,

124 శశోవవిష త్తు టీకళ్ళ (ఆత్మా = ఆత్మ, వాచా = వాక్కుచేత, (పాప్తం = పొందుటకు, (విర్ణయించుటకు) నైవ శక్యథ = శక్యమైైనదివాదు, మవనసా= మనన్ను ॥ చేత చిండింప, న = శక్యముకాదు,. చకుషా = న్వేశముచేతను, న = దర్శింసవీలుకాదు, (ఆత్మా = ఆత్మ), ఆప్తి = ఉన్నదప్మి (టువతః = చెప్పెడువావికంట, అన్యత్ర _ ఇతరుడగు నా స్తికుని యందు, తత్‌ ఆయాత్మన్వరూవమ్ము కఠ౦ం=ఎట్లు, ఉపలధ్యచే= పొందదిడును?, ఠా ఓ నచికేతనుడాః: ఆత్మ అవాజ్మానసగోచరము, అయ్యడివాక్కుచేగాని, మనస్సుచేగాని, నే్య్రాగ్షి ఇతరేళ్ళదియ ముళలచేగావి. పొంద _ శక్యమైనదికాదు. ఈ దృశ్యజగత్తుకు కారణభూతమైన ఆత్మయున్నదని. చెప్పెడు ఆ్నస్తికునికి నూ(తమే ఆది లభ్యమగును; అళనికంటె వేజగు జగక్కారణ మైన ఆత్మలేదని చెప్పెడు నాస్తికునికి అనిర్వాచ్యమైన' ఆత్మ యెటుల లభించగలదు? (శగా విరహితుడెన నా సికునికి -ఖ హ్‌ అటి ల. ఆత్మస్వపహూపము పొంద సాధ్యముకాదని భావము. ఆవ; “ఆత్మ ఉన్నది" అని విశ్వపించు సద్వాదికి మామే ఆత్మయా థార్థ్యజ్ఞానము. గణగునవి చెప్పుచున్నాడు, మూ॥ ఆస్తీత్యేవోపలబ్ధవ్యస్తత్త్వభావేన చోభయోః ఆస్తీ త్యేవోపలబిస్య త_త్త్యభావః (పసీదతి॥ [18 సద్య'ఆప్తి ఎ ఖతి - ఏవ. ఉపలద్ధివ్య। - తత్ర్వభావేన అచ ౨ ఉభ యో _ అప్హి- ఇతి. ఏవ ఉపలద్ధిన్య త త్త్వభావ్య-(వ్రపీదతి, టీక (ఆత్మ) ఆ స్తీత్యేవ = *“ఉన్నది" అవియే, ఉవలబ్ధవ్య = పొందదగి, వది, (కిం చ = మజియు, త త్తభావేన _ ఆత్మ విరుపాధికము నిర్వికారము అను య థార్థజ్ఞానము చేతను (ఉవలద్ధివ్య। పొంద దగినద్ది, ఉభయోః = సోపాధికాత్మా స్తిత్వభావము, నిరుపాధిక శర్త్వభానము * (యకథార్థజ్ఞునమ్య) ఈ “రెంటిలో, ఆ స్తీత్యేవ ఇ

ద్వీతీయాధ్యాయము _తృతీయవల్లీ 1౯1

(ఆత్మ) ఉన్నదనియ్మే ఉవలన్ధిన్య ఇ పొందినవానికి (జగక్కారణ

భూతమగు సోపాధికాత్మ ఉన్నది అని ఆత్మోసలర్టిని పొందిన

వానికి), తత్త్వభావః నిరుపాధికమైన ఆత్మయొక్క యశార్డ్‌

జ్ఞానము లేక స్వరూపము, వ్రసీదితి = (వత్యక్షమగుడున్నది లేక

ఆభిముఖమగుచున్నదిం

తాః బుద్ధ్యాద్యువాధి విశిష్టమైన ఆత్మ కార్యరూపమైన జగిత్తునందు వ్యదాపముతో ననుగతమై "యున్నది అను అస్తిశ్వభావముచేతను మజియు 'వాచారంభణం వికారో నామధేయం మృత్తికేత్యేవ సక్యం' అను (కుతిచే (వికారము వాగ్విలాసము మ్మాతమే, ఘట శరావాదినామధేయమును చంతియే. కారణభూతమైన మృత్తిక మాత్రమే సత్యము నిర్వికారమై, అసంగమై, నిరుపాధికమైయున్న ఆత్మ((హ్మ్ర ఒక్కటియే సత్యము; తద్భిన్నమంతయు మిథ్యా అనుయథార్థ జ్ఞానముచేతను ఆత్మ పొందడగియున్నది. ఈ సోపారికొత్మా _స్తిశ్వకావము, నిరుపాధికత_త్త్వభావము (ఆత్మయాథార్థ్య జ్ఞానము ఈ రెంటిలో 'సోపాధికాత్యఉన్నది' అని. ఆత్మోప లబ్ధిని బొందినవానవికి నిరుపాధికాద్వితీయాక్మస్వరూపము అలి ముఖమగును. (ప్రత్యక్షమగును, తేటతెల్లమగునవి భావము, తొలుత సోపారికాత్మజ్ఞానము గలుగుచో తదనంకర మట్టి వావికి విరుపాధిక (బహ్మాస్వరూపము విస్పష్టమగునని దెలియ వలయును.

అవ ___పరమార్థదిర్శి అమృళన్వరూపుడగునదియు వివరిందు చున్నాడు. మూః యదా సక్వే(పముచ్యన్దే కామాయే=2స్యహృది (శితాః।

అథ మర్ల్యో.మృతో భవత్య్యక (బహ్మసమళ్ళుతే॥ 14

126 కలోవనవీషట్తు వడశి యదా _ సర్వే - (ప్రముచ్యనే . కామ్యా యే - అన్యంహృదీ = శ్రకాః = అథ = మర్త్య * అమృత భవతి అక్ర =(బ్రహ్మా = సమశ్నతే, టీక్క ఆన్య=ఈవి వ్వాంసునియొక్క, హృది=ఎహృవయమందు, (శతొః అ ఆ్యశ్రయించియన్న, యే ఏ్క సర్వే. సమస్తమైన, కామా = కోరికలు యదా = ఎప్పుడు (వముచ్య నే = విడిపోవుచున్నవో, (అపుడు, అఫ=అన్నన్తరము, మర్త్య మనుజుడు ఆమృర్య = మరణములేనివాడు, భవతి. అగుదున్నాడగు, అత ఇక్కడన్నే (దిహ్మా = (బినామ్మున్ము సమవ్నతే = పొందుచున్నాడు. తాః కజ్ఞానోదయమునకు పూర్వము హృదయమున౦ దున్న సమస్త కామములు ఎప్పుడు (జ్ఞానోదయానంత రము) నాశమున్తు పొందుచున్నవో అప్పుడు మరణశీలుడగు మను ష్యుడు జననమరణరూపసంసారము లేనివాడ్రై మ్నుక్తుడగు చున్నాడు. ఆత్మసాకెత్కారమునకు పూర్వము మరణశీలుడై తిదనంతరము అవిద్యాకామకర్మరూపమగు మృత్యువునళించు టచే. అమృతస్వరూపుడగుచున్నాడు. మృత్యువినాశమగుటచే పరలోకాదిగమన మసంభవము. కాన సమస్తబంధనములు 'తొలగినందున అట్టిబ్రహ్మవ్వేత్త యిచటనే జీవి.-చియుండగనే బహ్మస్వరూపమును దొందుచున్నాడు. సాకెత్‌ (బహ్మ స్వరూపుడే అగుచున్నాడని భావము (బహ్మావిద్మహైవ 'భవతి” అని కుతి, ఆవ:_(గంథిభేదనమే అమృత త్త్వమని విరూపించుచున్నాడ్డు 'మూ1 యదా సర్వే _పభిద్యన్హే వృాదయ న్యేహ (గన్టయః। అధ మర్ష్యోఒమృతో భవత్యేతావదనుశాసవమ్‌॥ శ్‌ | సదశ యదా _ సర్వే - (వధిద్యన్తే - హృదయన్య,ఇహ ఎగన్టయ్య ఆథ = మిర్షః = అమృత్య _ భవతి = ఏతొవత్‌ = ఆనళాననమ్మ్‌

వ్వితియాధ్యాయము _తృతీయవళ్లి 124 టీకక యదా = ఎప్పుడు, ఇహ = ఇక్కడ జీవించియండగనే, హృద యన్య = ముద్ధియొక్క, సర్వే=సమవ్లమైన్న గన్తయ్య =్యగంథులు ( ఆజ్ఞానదింధములు), ఠిద్య నే = భేదింపదిడుచున్నవో( అపుడు), అథ = అనరమ్ము మర్ష్శ్యః = మనుజుడు, ఆమృత్య్మ=మరణము లేనివాడు, భవతి = ఆగుచున్నాడ్డు ఏతావత్‌ = ఇదియే, అనుశాన నమ్‌ = (వేవాంతళా స్రముయొక్క) అజ్ఞ (అనగా మవదేశము) లాగ బుద్ధిగతములగు నేను, నాది, నాధనము నేను నుఖిని, దుఃఖివి అఆనునట్టి అవిద్యాాపత్యయములు (హృదయ (గంథులు"నేను' ఆసంగుడను, నిర్వికారుడను ఆసంసారిని, పాషిత్‌ (బహ్మాస్వరూపుడను అనునట్టి (బహ్మాత్మ్య (ప్రత్యయ ముచే తొలగిపోవునో అపుడు మరణశీలుడగు మనుజుడు ఆఅమృతస్వరూప్తడగుచున్నాడు. ఇదియే సంపూర్ణ 'వేదాంత శాస్త్రముయొక్క ఆజ్ఞ. ఉపదెశమని (౧హింపుము. వి॥ గీత, ఆ.6, లో త్‌ే పర్వభూతసికొం యో మాం భజగ్ర్యేకత్వమా ప్రిత్య। ఇ నీ సర్వథావ ర్తృమానోఒపి న యోగీ మయివ ర్తత్వే తా సర్వభూతాంతరాళ్ముడనగు నన్నెవడు ఆభేదబుడద్ధి గలవారై ఆత్ర్మైకర్వస్థితిని బొందినవాడై భజించుచున్నాడోో అఆట్టిఆత్మధ్యానయోగినర్వ విధముల (పవ్వర్తించుచున్నవాడైనను వాయందుండువాడగుచున్నాడు, అనగా హృదయ్య్మగంథులునకించిసామీయగు ఆత్మయొక్క (ప్రబోధముగలిగినవాడు గృహస్టాశమమందుండినన్ను సన్న్యాస్నాశ మమునందుండినను విష్కామ కర్మపరుపైవను లేక యే కర్మము జేమక సవా ఆత్మర్యానపరాయణుడైై యుండినను ముక్తుడే యని భావము, అవః__మందాధికారియగు. (బ్రహ్మజ్ఞాని అన్యదేవతోపావకులు, పామాన్యజనులు పొందు గతి ఆగ్నివిద్యాఫలకుతి విరూపింపదిడుచున్నద మూ॥ శతంచైకాచ హృదయస్వ నాద్యస్తాపాం మూర్జ్చాన శ

180 కఫోవవీషట్త మలినిస్పృత్తైకా ! 'తయోర్థ్యమాయన్నమృతత్వమేతి పిష్వజ్ఞన్యా ఉత్కలీమణేభవన్లి॥ 16 పద॥ శతం చ ఏకా. చ. హృదయస్య _ నాడ్య లాసాం. "మూర్జానం = అభివిస్పృతా _ ఏకా. తయా ఊర్వం _ అయన్‌ "అమృతత్వం = ఏతి = వివ్వక్‌ = 'అన్యాః = ఉత్కంమణే _భవన్ని టీక॥ హృదయిన్య ఇ హృదయముయొక్క్క వాడ్యః = (వధానమైన నోడులు, శతం చ = నూరును, ఏకా చ ఆ ఒకటియ్యు (నన్తి - కలవు), తాసాం ఆట నాడులలో, ఏకొ = ఒకటియగు సుషుమ్న యను నాడ్మి మూర్థానం = శరస్సును, (భిన్వా = లేదించుకొన్సి, అభివిన్సృతా జ దియలు వెడలినడి, తయా = ఆ నాడి ద్వార్మా ఊర్థ్వ్యం = పైకి, ఆయన్‌ = పోవువాడ్డు ఆమృతత్వర= అమరత్వ మును, ఏతి = పొందుచున్నాడు విష్వక్‌ = నానావిధగతులుగల్క అన్యా = ఇతరనాడుల్కు ఉత్క౦ఏమణే అజీవము((ప్రాణముదియలు వెడలుబయందు, నిమిత్తం =కారణము), భవన్తి అగుచున్నవి." తా॥ హృదయదేశమందు నూటజఒక్క నాడులుగలవు. అందు సుషుమ్నయను ఒక నాడి శిరసున్ను భేదించుకొని ఊర్జ్వాభిముఖమై పోవుచున్నది. దాని నూతగ గొనిపోవు పురుషుడు అమృతత్వమును పొందును. (బహ్మవిద్యయందు మందారికారుల్లైనవారును, ఇతర ఉపాసనామార్షము నవలం వీంచినవారును నగు సాధకులు పూర్వో క్తసుషుమ్నా మార్ష ముగ్గ ఊర్చ్వాభిముఖురై సూర్యమండలము ద్వారా (బహ్మ్‌ లోకమును బొంది అమృతత్వమును పొందుచున్నారు. అనగా (్రహ్మలోకమునందు అనుపమ భోగముల నెల్ల అనుళవించి బహ్మాతోగూడ ముక్తులై శా ళ్వతామృతత్వస్థితిని బొందెదరవి తాత్పర్యము. అట్లుగాక వివిధ గతులలో గూడుకొనియన్న ఇతర నాడులు (ప్రాణో్యత్కమణమునకు కారణములగు

ద్వితీయార్యాయము _శృతియవల్లి 181 చున్నవి. అనగా ఉపాసనా రహికుల్హైన అజ్ఞానులు ఇతర నాడులద్వారా బయలువెడలి సంసారబంధమున చిక్కుకొనెదరు, సుషుమ్న ఒక్కటిమా(త్రము ఊర్జ్వగతికిని (మోక్షమునకును), తక్కిన నాడులు సంసారటప్రాప్తికిని హేతువులని తాత్సర్యము.

విఃి ఆంక్తి శోక 24 అగ్ని ర్హో్యోతిరహ కృక్తష్షణ్యాసా ఉర్తరాయణమ్‌: త(శ్శపయాతా గచ్చవ్తి'బహ్మ (చిహ్మవిదో అవా తా ఆగ్న్యభిమానదేవతయు, జోోతిరలిమావడేవతయు, దివసాలి మానదేవతయు. అరుమానముల (వమాణముగల ఉత్తరాయడా[లిమాన దేవతయునుగల మార్షము శుక్షమార్గమవదిడున్ను (దిహ్మావిడులయిన జనులు ఈ మార్షమునటోయివ ోమముగా వర్యబ్రహ్మామును పొందుడున్నారు. ఇది ఉపావవాపర్ధతివి గురించి చెప్పదిడినడవి కెరియవలెను. ఆవ:__ఉవవిషత్చోం క్రమగు నంపూర్ణార్హమును ఉవనంహరింరుడున్నాడు. మూ॥ అబ్గష్టమా(శః పురుషోఒలన్తరంాత్మా సదా జవానాం “హృదయే. సన్నివిష్టః!, తం ప్వాచ్చరీర్మాత్పవృ హే మ్మజ్దాదివేషీకాం రైర్వేణః తంవిద్యాచ్చుక్రమమృతం ఈ౦ విద్యాచ్చుుకమమృతమితి! న! వద్య ఆబ్లాష్టమ్మాకః = పురుష = అ వ్రరాళ్మా ౨ వదా ౨ జవానాం హృదటే వవ్నివిష్టః ఎతం-స్వాల్‌ = శరీరాథ్‌ (వవృహేఠ్‌ ముక్హాఫ్‌ = ఇవ - ఇషీకాం _ రైర్మేణ _ తం _విద్యార్‌ శకం = ఆమృతం _.త౦ = విద్యాత్‌ . శుకం = అమృతం .ఇిడిం టీకళ అబ్లాషమా(క్ర = అల్లాష్టపరిమితిగర, పురుష అ పృరువుడు, (పురమవగా శకీరము,. దావియందు శయవిండువాడు పృరుమడవ బకుము ఆత్మయని భావము) ఆ వ్రరొత్మ = ఆ వ్తరాత్మ (యవ దిడును, ఆయ్యదృి జనానాం = (వకల)్యపాణు యొక ,హృదదే హృదయమువంద్యు వవ్నివిస్థ॥ = (వ్రవేశించియన్నది, తం ఎ ఆ హ్యదదుమ్తుడుండు ఇ న్హరాత్మమ, పాత్‌ ఆ వ్య్తీయమగు,

182 కళోననిషత్తు శరీరాత్‌ _ దేహమునుండ్కి నుబ్దాల్‌ = ముంజిగడ్డినుండి, ఇషీ కామివ = (దానిమధ్యనుండు) ఈనెనువలె (గడ్గీవరకనువల్సె, ధైల్యేణ = ధైర్యముతో (పమాదములేక, (వవృహేల్‌ = వేరుపరుప వలయున్కు తం = ఆ వేరుపరుపబడిన అఆబ్షిస్టమాశప్పరువన్మి శుకుం = వరిశుద్దమగు, అమృతమితి = ఆమృతన్వరూపమని" (పూర్వోక్త చిన్మాశస్వరూప పర బ్రహ్మమని), విద్యాత్‌ అ తెలిసి | కొనవలెను. తం = ఆ వేరు పరుపదిగిన ఆంగుష్టమా (శప్పరువువి,

• శుక0ి0 = పరిశుద్ధమగు, అమృతం ఇతీ = అమృళపూర్వో క్ర చిన్మా_తసర(బహ్హమనిి విద్యాత్‌ = తెలిపికొనవలయును (తప విషత్తుయొక్క- నమా ప్తికొణకు రెండుసార్లు చెల్బదిడినది) లా॥ అంగుష్టమా(త పరిమాణముగల పురువముడు (ఆత్ర సమన్తప్రాణులయొక్క హృదయమందున్నవార్రై అంతరాత్మ యనఐడుచున్నాడు. అట్టి ఆన్తరాత్య్మను “ముంజగరడ్డినుండి దాని ఈనెను పైకిదీసినటుల తనళరీరమునుండి వేరుపరదవఆ యును, పరమాత్మ శరీరములోనున్నను శళరీరధర్మములు లేనిదవ గ్పుర్తిచవలయును. శరీరేందియాదులకంటె. ఆత్మ భిన్నమని యెజుంగవలయును. ఆ వేరుపరుపబడిన ఆంగున్న మాత పురుషుని పరిశుద్ధమైన చిన్మా(తాొమృతమయ (బహ్మానుగా 'దెలియనలయును, ఎ ఆవ: ఆత్మ విద్యాన్తుతికొ అకు విరూపింపబడిన ఆభ్యాయిక (కఠ) ఉపనంహరింవదిడుచున్నది. మూ॥ మృత్యు(ప్రోక్తాం నచికేతోఒథ లబ్ధ్వా విద్యామేళాం యోగవిధిం చ కృత్స్న్నమ్‌। (బహ్మ(పాప్లో విరజోఒ భూద్విమృత్యురన్యో2_ స్యేవం యో విదధ్యాత్మమేన॥ 186 సద్య మృత్యుపోక్తాం = నచికేర్య _ ఆథ . లబ్ధ్వా = విద్యాం = ఏతాం = యోగవిధిం చ = కృత్స్నం =(విహ్మా. ప్రావ్వః. విరణ్య. అభూత్‌ ఇ నిమృత్యు, = అన్యః = ఆపి = ఏవం _య్యంవిత్‌ -ఆధ్యాళ్ళం = ఏన

ద్వితీయార్యాయము _తృతీయవల్లి 1383

టీక నదికేతః = నచికేతపుడు మృత్యు పోక్షాం = యమవిచే. చెవ్ప బరీన, ఏతాం = ఈ, విద్యాం = (బహ్మావిద్యమ్మ కృత్స్నం = నమవమైన్న యోగ్‌విధించ = యోగవిరివిన్ని, లబ్బ్వా = పొంది, ఆభ అఆనన్తరము్మ, (చివ్మా దిహ్మా వ్వరూవమను, (ప్రావ్తః- పొందివవార్తై, విరజ, ఇపావరవాతుడుగన్ము విమృత్యుః =పోయివ మృత్యువుగరివాడుగము (ముక్తుడుగ) ఆళూత్‌ = ఆయెను. అనో,

ఓపి = ఇరరుడుగూడ, య్య = ఎవడు, ఆధ్యార్మం - ఆధ్యాత్మిక విద్యను (ఆత్మవ్వరూపమును), ఏవం ఏవ = ఈసకారముగా నే,

విఠ్‌ = తెలిసికొనురున్నాడో, (న్య = వాడు, వచికేతా ఇన = వచికేకమువివలె. విరజ విమృత్యుః = ((ిహ్మ(ప్రాప్తిద్వారా) పావ రహితుడు, మృత్యువిహీనుడుమ. (భవతి = ఆగురున్నాడు) /

శ్రాః ఈప్రకారము నచికేతనుడు యముంిచేత చెప్ప

వడిన యాత్మవిద్యమ పాధనవల విశిష్టమైన యోగవిరధీవి 'దెలిపికొవి ధర్మారర్మములకతీ తుడ్రై మరణరపాతుడై (బ్రహ్మ (ప్పాప్లిని పొందెను, ఈ (ఫకారముగానే మటి యితరు డెవ 'ద్దైనను ఆత్మవిద్యమ పొందివమెగల వాడునువిరజుడై (పావ

రహిశతుర్రై మృశత్యురహితుడై బహ్మా(పా పివి బడయును. శాంతిమ౦ం [తము మూ॥ నహనావవతు పహ నౌ భునక్తు సహ వీర్యం కరవా వహై।రేజస్వినావరీకమన్తు! మావిద్విషావహై॥ [0 ఓం శాన్లి క్నౌెబ్లి ళ్ళి! వది॥; వహ .నొ. అఆవళతు.నహ_-నొ భనక్షు ఎ వహ వీర్యం _ కరవావహై - శ్రేజప్వి వౌ ఆకీతం -అన్తు-మౌ విడ్విషావహై. ఓం కాంతిః కాంతి కొంఠి,

184 కక్రోపవిష త్త టీక నొ ఇ శీష్యాచార్యులమగు మా యిద్దరిని, సహ = కూడ (వేరు చేయక పరమాత్మ, అవతు = రక్షించుగాక! నా = మాయిద్దరిని, నహ = కలపి మెలసి, ధభునకు = ఉపవిషదరమును అనుభవింప జేయమగాక॥ నహ ఇమేమిరువురము కళూడనే. వీర్యం = (బ్రహ విద్యా సామర్థ్యమును, కరవావహై కలుగజేయుదుముగాక। (నంపాదింతుముగాకః)నా మాయిద్దరియొక్క ఆధీఠం = అధ్య యనము చేయదిడిన (బహ్మవిద్య, తేజస్వి = తేజోవంత మైనద్మి ఆస్తు = ఆగుగాకః మావిద్విషావహై = 'మేమిద్దరము శిష్యాచార్యు లము ఎప్పుడు ద్వేషిందుకొనకుందుముగాక। ఓం కొంత కాంతి, కాంతిః_నర్వదోషములుశమించుటకొటకు లేక ఆద్యాత్మి కాధిభౌతి కాధిద్లై వికములగు ీవిధ ద్యుఖముల యువళాంతిక్రై మూడు సారులు కొంతి శబ్దముచ్చరింపబడినది, తా॥ ఉపనిష్మత్చతిపాదితమగు పరమాత్మ శిష్యా చార్యులనుగు మమ్మిరువురను రకించుగాక। (బహ్మవిద్యాఫలమును మేమిరువురము కలసి మెలసి అనుభవింతుముగాక । మేమిపరము విద్యాసంబంధ సామర్ధ్యమును కలస్తి సంపాదింతుముగాక ; మా యిరువరి స్వాధ్యాయము తేజోవంతమగుగాక! మేమిరువురము ఒకరి నొకరము చ్వేషించుకొనకుందుముగాక అధ్యాత్మికాధిభౌతికాధి దైవిక తివిధ లాపళాంతులుచేకూరుగాక !॥ ఓమ్‌ కఠ్‌ నర్‌ క్ర శోపనిషత్తు ద్వితియాధ్యాయనుందు తృతీయవల్లి సమాప్తము. ఇతి కరోపనిషత్‌ సమాప్తా. ఓం తఠ్‌ సత్‌ _ అజ్తాలాయవాంనా

ఓమ్‌ అకారాది వర్ణాను.కమము అలలంలల అ పట | పట అగ్నిర్యపకో భువనం 104 ఇం దియేధ్య, వరా హ్యారా స! అంగుష్టమ్యాత్మ పురుషోజ్యోత్సి 98,ఇహ చేదళకద్యోదుం * 117 అంగుషమ్మాత్య పురుహోామత్వే. 02 క అంగుషమా[త్యవుకుషో. వరాతా 181 ఉ్‌ అజరగామమకానాం తా వ్యథ కిక జ్యాగత 78 అజోరణీయాకా 5కి ఉళన్ల్నవై వాజ్నశవసః [1 అనపశ్యయథా పూక్వే 14 ఈ అవ్య చ్చేయోఒ౬న్యశ్‌ గ ఊర్హ్వమూలో ఒవాక్యాఖః 113 అన్యత ధర్మాదవ్యత €8ఊర్హ్వం (పాణమున్నయతి శ్ర -అరణోర్నిహితో 80 బు

• అవిద్యాయామవ్లరే 40 యుతం పిదినౌ 46 అవ్యక్తాత్తు పర్య 121 ఇ. అశద్దిమస్పర్శం 70 లి ఆశ రీరగ్‌ శరీ రేవు $:|ఎకోవశీ నర్వ్నభూతా న్రరాళ్మా [08 ఆ ప్తీస్యేవోవలద్ధివ్య। 126 ఎతంయ్ళత్వా నంపరిగృహ్య 58 ఆస్యవిసంవమావన్య 100ఎళత్తుల్యం యదిమన్య పే శి తదాలంబినగ్‌౦ ర్‌ి ఆ తద్ద్యేవాక్షరం 60కి ఆక్మానగ్‌౦ రథినం విద్ధి 65 ఏషకే౬ గ్నిర్నచిశేఈ ౫ ఆశాప్రతీక్షే నంగతగ్‌౦ 15 ఏషసశ్వేమ భూత్తేమ 75 ఆసీనోదూరం (వజతి 6! ప “క ఇ ఇం ద్రియాణాం పృథగ్భావం... 120 లప జగఈ 60 ఇంద్రియాణి హయానాహు,. 8 జ ఇం(ద్రియేధ్యఃపరం మన, 12|| వానామ్యహగ్‌0 శేవధి, (0

([ ప్పట షట త్‌ ప్‌ తగ్‌ంహ కుమారగ్‌0న నం 11|వరాచ్య కామాన్‌ 83 “తం దుర్ధర్శంగూఢం "8; |పర్మాజ్సీవావి 8 తదేతదితి మన్య నే 110/పీతోదరా జగ్ధత్యణొ; 1 'తమ్మదివీత్‌ (పీయమాణ్య 28|పుర మేకొదశచ్వారం న! శాం యోగమితి మన్యన్తే 120/వతే(ివీమి ఓ తిస్రోర్యతీ | బ 'తికాచికేతస్రయం £2501బహూనామేమి శకి (తిజాచికేతస్రిః లి భ్‌ నో ఛయాదస్యాగ్ని। 116 "దూరమేత్తే విపరీతీ 42 మ దేవైరత్రాప్‌ విచికిత్సితం పురా 29 షనపై వేదమా ప్రవ్యం ఠి! దేవైరత్రాపి విచికిత్సితం కిల 2- హత్య పరం “| న మృత్మ్యుపోక్తాం 180 న జాయతే మియత్రేవా 6? య నతత సూర్యో 111(య ఇమం పరమం గుహ్యం ఠి! న నరేజావరేణ శ7[య ఇమం మధ్వదం వే 88 న ప్రాణేన నాపానేన _ 10!1(య ఏష సుప్లేష 108 న్‌ విక్తే న తర్పణీయ, శ8,యచ్చేద్వాజ్మవపి 71 (న సందృశే తిస్టతి 123 యతళ్ళోదేతిసూర్య। ఖీ 'న సాంవరాయ, పితిభాతి 48 (యథాఒఒదర్శే త థాత్మవి 118 నాచిక్షేతముపాథ్యానం శ0యథా పురస్తాత్‌ 18" నాయమాత్మా 62'యరోదకం దుర్గే ! నావిరతో దుశ్చరితార్‌ 84(యకోదకం శకి 0 విత్యోఒనిక్యానాం $109 యదా వంచావతిష నే య, శల4 , నైవ వాచాన మనసా స్‌ నర్వేవభిద్యవ్లే 128 న్హైషా కర్కేణ శ8(యదా సర్వే్య(ప్రముచ్యన్తే 121

(10 పుట! న! యకం కఏ వ 110 శ్‌ శ అజ జ్‌ ం గ్‌ న వా తిడత ॥ ర్‌ శతం వెకాం గ య న''విానవా వక్ర ంయు క్రేం నహ వ్మానవా వ్‌ ఎవత్యయు క్ర శి తాయ. ఒకిశేవాతాశల్‌ |) అలి ఆంకా ఇం శే ల క్ష , యుష్తైవిజ్ఞానవాకా ధివతిదా న గగ కాప్పపంకిద్చి॥ మం 1. కా జు అన క యన్హ్వవిజ్ఞానవాజాధివర్శమనన్న్క]1 శటకాయానీ బావి, శం అకా దా* జ బ్యికా అభలు క. ఇ యసహ్తైవిక్రానవాలావఎతిని వన్య స శయల్చపేం! శని యస్యెవ్నిడం వివకిత్పలతి కి ఫోబావాట కి, వ, 11 కప జు గి ఎలా టన యవపుబూ్యాచక్యతంల గీ: లి త ౬ | అ జీ య జరం తఎన్య కి?! | న్‌) కన వరాలగ్‌ * శే న్‌ కావా న యక కొన్నాం తుం పియా విం హవాంశ్సి 41 యాప్రాడేడ వంకవత శ కం ౬ క్‌ వ 2 దేవ రూవం రవం ంక్రనన్వచై ముక్తేవం డ్‌4 జ్‌ కరం / చయం పీన దిదికిక్సా న 12] స్త తూ లన నో చుడు కామా దకరొః న 1) వాట నే లే ఇ యావిమేగమవక చే శినన్న జగ దితావ్సం రశ నా నకలోకీన లయం /( న్‌ ౯ ట్‌ క లోక విం వప సూన్‌ యువా పలక స్కై స ట్‌ ళా ఇల వాడుకో కవనం వా గ్‌అవస్నె పా *ఓ రా శ శ విచాచారంలరలుా ాంళళ ఇవం వట శా శి | ఆల ఎట్‌ "| క కేవా లంకా జనన ల వ కున ఆ తయో తాగా జ లం ను గ = న్ను న ఫ్లడ్‌ ల ం ఫా ఉంవంళి 1 బ్రా / శి న ౮ శి