Telugu Kakalu Theerina Yodhudu ( 1, 2 Bhagamulu Novel ) - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

గ్‌ తో - మాలల |

• • ళా ర్రాక ( లీ తీ పో న ॥ నా రై వం లే ర ల గ జ్‌ న చ టీ న తప్‌ సై న నట శ మం ము ॥. , వ శి శ ను? న స. " " వట | సలా సం! యం శ్‌ స ్రివ యా నననన .. క... పసు సా కా ల శ్ర సుకు య ట్ర నన రాం వే యయ స. మ ట్‌ స య " ల న య. . ఖ్ట్ణ్‌ టం. - ర్త. ర న! స య. స్ట హీ బ్‌ ం। బగ స | గ్‌ 2 న! లో లాట గో గ్‌ త్త ర గ | టంలో ఇ అమే 1 క్‌ ప స మం ల ॥ మడ 1 ట్‌ “ జ్‌ లో శం ఫస ” య. ల 1 ఉ! ఖం లే. నత స అ. కంల తో వన్నాలా న నం | య / జ గ గ ల న ఖం | ॥ జ ్‌ ఇ (,ఇపక) (౬ ్గ చే ్గ ల్ల క | గ్‌ హాయ హో వానో ఖు , నాం? ల్‌

కాకఠకలుతీరిన యోధుడు (1, 2 భాగములు = నవల ఠరళన;: నికొాలాయ్‌ ఓస్లోవ్‌ స్కీ నినీన్‌ బుక్‌ సింటర్‌ చూోగంటీవారివీథీ ఆర్‌. ఆర్‌. పేట) ఏలూరు

ట్రళమ ముదణ వ్‌ నవంబరు 1593 ఖ్శ [గ రం]. 73 రష్యన్‌ సౌజన్యంతో ॥ నో థ్‌ క్‌ క్ట) - = కలి (3బగు అనునాదం) ఊం రాడా ఐఅరాంచర “హూతడుక రాచంవటిదెా2ికలదినడా వో శీ/గంఓ4 ౧7౧౦౪౯5౯ ళల! ల దా ఠా అగ” ఖ | ఖీ జీ6 “౨కి | ల వం: (000 ల్‌ ' " వ్‌ ము ల అనిన్‌ బుక్‌ "సెంటర్‌ ఆర్‌, ఆర్‌, పేట వీ లూడ

పరిచయం

సోవియటు సాపాత్యంలో నికొలామ్‌ ఓస్టోవస్కీ నవల “కాకలుతీరిన యోరుడుకు (ప్రత్యేకస్టానం వుండి, ఈప్పస్టకం (వ్రాయడం ఒక్క పేకొదు అనలు ఆయన రచనావ్యాసంగమే ఒక పీరకృత్యం౦ం

రోవ్నోరాష్ట్రంలోని ఓస్టోజ్‌ స్కీ జిల్లాలోని విలియా అనే [గ్రామంలో 1904లో ఓస్ట్రోవ్‌స్కీ పుష్టేడు. ఆయవతండ్రి పని ఎద్దడిరోజుల్లో కూలిసవికి పోతూండేవాడు* ఆయన ఆదాయం చాలేదీకాదు- తల్లీ, ఇెల్లెటబ్యా జమీందార్ల 'సేరీలలో కూలికి పోతూండేవారు. ఆంసన అన్నగారు ఒక తాళాలుచేసే వానివద్ద పని నేర్చుకొనేం దుకు కుడిరేడు. ఆ యజమాని తన వనివాళ్ళని నానాపాంసలూ 'పెస్టువడు. గర్భ చరిద్రమూూ కఠినపీడనా మధ్య ఆయనబాల్యం గడిచి వరగ్గశ్యతువులమెడ పరమ చ్వేషాన్ని రగిల్చింది. సాంఘిక అన్యాయాలు మానవుని అవమానాలయెడ తీవ వ్యతిరేకతను రేకొల్పించి. ఆయన తొమ్మిదేళ్ళప్పుడు గొ(రెల్నికాచేడు. పదకొండో యేట షెపెటోవ్కా. అనేయూ(కేనియన్‌ వగరంలోని రై లుస్టేషన్‌లోని హోటల్‌లో వనికి కుడిేడు. మొదటి (ప్రపంచయుద్ధం (ప్రారంభమైనాక ఆయన కుటుందింవాబృ ఆ పట్టణానికి చేరుకొన్నారు.

హోటలులో జరిగే అన్యాయాలు, మోసాలుచూడలేక ఆయన అక్కడే రై ల్వేకర్యాగారంలో మెకొనిక్‌గా వనిచేస్తున్న ఆన్నగారివద్దనే తీరుదడి సమయం అంకా గడిపేవాడు"

అక్కడే మానవహక్కు-లగొారత కార్మికులు పోరాడాలనేవిషయం నేర్చు కున్నాడు. టోల్లి విష్కులు చెప్తూంపే లెనిన్‌ను గురించ్చీ ఆయన అలిప్రామాల్ని గురించీ విన్నాడు,

తమ వూళ్ళోవున్నప్పుడు బళ్ళో చాల తెలివిగలవాడని పేరు తెచ్చుకున్నాడు. కొని షెపెటోహ్కాకు చేరేక తల్లిదం(డ్రులాయనను మళ్ళాదిళ్ళోకి పంపేరు, కొని ఆయనవేసే (వశ్నలకు చికొకుపడి మకాచార్యుడు ఆయనను బగ్యోంచి తగిలే'సేడు,

1917 విష్ణ వం వచ్చేకగాని ఆయన చదువు వృద్దీపొందే అవకాశాలు కలగ లేదు. నగరంలోని పవర్‌ హౌస్‌లో పనిజేస్తూనే స్వయంగా చదువుకోసాగేడు. పాఠ శాలలో ఒక పసొసాతీనమితిని స్టాపించేడు. దానికో సాహళ్య వడ్రిక ఏర్పడింది.

[ఇ

వాటిలో తలమునకలయ్యేవాడు. నయస్సు వస్తున్న రోజుల్లో ఆయన గారిబాల్తీనీ, గాడ్‌ సేఫ్‌ మహావీరుల్నీ కొలిబేవాడు. అ_స్సమానమూ ఏవో ఒకటి చదుపుతూనే వుండేవాడు. యూగకేనియన్‌ విస్త వకవి తారాస్‌ షెవ్‌చెంకో రచనలన్నా, గోగోల్‌ (వ్రాసిన కారాస్‌బల్బా అన్నా ఇవికోసికొనేవాడుం

యూద్రైయిన్‌లో అంతర్యుద్ధం మహాభయంకరంగా నడిచింది, అనాటి అంత ర్గొతీయ జీవివానికి యూ(కైయిన్‌ కేంద్రం అయిందన్నాడు, జె, వి. స్టాలిన్‌, “రష్యాలో (ప్రారంభమైన కార్మిక విష్ణ వమూ, పశ్చిమదిశనుంచి వస్తున్న సామ్రాజ్యవాద (ప్రతి విప్త వమూ అక్కడే ఘర్షి చేయి.” ఇదీ యూగకేనియిన్‌ యువజినుల్ని నర్గపోరాటాల వై పు ఆకర్మించేయి. (దోహంచేసి యుద్ధరంగంలో జర్యన్ల కు దారిఇచ్చేసిన యూకే వియన్‌ బూర్జువాజీతోనూ, విదేశీదుర్యాక్రమణ దారులతోనూ పోరాడుతున్న రహస్య విప్లవ కమిటీకీ ఓస్టోవ్‌స్క్ర్‌ ఆతని మ్మికులూ పాయపడసాగేరు. షెపెటోవ్కా విము క్రిఫొందగానే ఆతడు నగరజీవితం దారిన 'పెట్దడంలోనూ, దొంగవ ర్హకుల్నీ, విష్ణవ వ్యతిరేకుల్నీ పట్టుకోవడంలోనూ విప్ల వకమిటీకి బాగా తోడ్పడ్డాడు.

"షెపెటోవ్కొ-లో మొట్టమొదటచేరిన “కామ్‌సోమాల్‌” సభ్యులు ఆయిదుగురిలో ఓస్టోవ్‌స్కీ ఒకడు. 1919 ఆగస్దులో ఆతడింటినుంచి పారిపోయి. ఎ|ర్రసేనలలో చేరేడు. అతడు 'సేనలలో మంచిసాహసిగా సేరుపర్షాడు. పోలీష్‌(కెల్ల) 'పేనలతోడి యుద్ధాలలో పేరుపడ్డ మొదటిగు[రపు వైన్యంతోకలపి ఆతడు 1920 వేసవిలో తన పట్టకానికి తిశిగివచ్చేడు. అప్పటికింకా యుద్ధం ముగియలేదు. మళ్శీఆతడు నైన్యాలలో వవిచేస్తానవి సిద్ధం అయ్యేడు. అనాటి కాతని వయన్సు 15 ఏబ్యు, ల్యోవ్‌వద్ద అరిగిన యుద్దంలో గాయపడ్డాడు. కుడికన్ను పోయింది. రెండునెలలు హోస్పిటలులో వుండి విడుదలయి షెపెటోవ్కాక చేరుకున్నాడు,

1921లో ఆతడు కీన్‌ వెళ్లేడు. అక్కడ “కామ్‌సోమాల్‌” నిర్మాణానికి నాయ కఠ్వం వహించేడు. రెంశోవేపున రై ల్యే వర్కుషాపులలో ఎలక్టీ 9షియన్‌గా పవి చేస్తూనే పాంశేతిక పరీక్షలకు చదువుకోసాగేడు. ఆవి మహాగడురోనాలు, పొయ్యి లోక్తీ పొయ్యిమీదికీకూ డా కరువొచ్చింది. నగరంలో వంటచెరుకు దొరక్కు-౦డాపోతేే దానిని తీసుకొచ్చేటందుకై చిన్న రై లుమార్గాన్ని వేసేటందుకు కొంతమంది కార్మిక యువకుల్ని తీసుకొని నికొలాయ్‌ ఓస్టోవ్‌స్క పిద్దంఅయ్యేడు. ఎన్నో చిక్కులమధ్య ఆపనిపూలర్తిఆయింది. కౌని ఆ శ్రమకో ఆతని ఆరోగ్యం చెడిపోయిందీ ఇంకొ జబ్బునుంచి పూర్తిగా తేరుకోకుండానే మరునటిఏగాది ఆకురాలు కాలంలో ఆతడు కామ్‌సోమాల్‌లోవి క్యామేడ్స్‌తో కలిసి కలపతెస్పలు వరదల్లో కొట్టుకుపోకుండా

౪

గట్టుకు లాగవావికి వెళ్ళేడు, ద్నీపర్‌ నదినీటిలో మోకొలిబంటి లోతున నిలబడి ఆళ డాపని ముగిసేవరకూ కష్టపగ్డాడు,

యుద్ధంలో తగిలిన గాయం, 'శైఫస్‌ జ్వరం, దిహం తీవ్రంగావచ్చిన క్రీళ్ళ నొస్పులవ్యాథి అతడు కీప్‌లో పనిమానుకోవలపినంత దబలహీనస్టితికితెచ్చేయి. కౌన్వి ఆవథ్యుడుగా పతిగణించబిడ్తి వేశరాజకీయ జీవిశానిక్కీ నిర్మాణాత్మక కృషికీ దూరం కావడం ఆతనికి ఇష్టంకాలేదు. ఏదో ఒకపని చేస్తానంటాడు, చివరకు ఆయన పట్టు దలమీదనే పశ్చిమ సరిహద్దులోని యూేనియన్‌ నగరం చెరెక్టోవ్‌కు పం పేరు. ఆక్కడ పార్టీ కామ్‌సోమాల్‌ కార్యక్రమాలలో చాల గగ్జిగా పనివేసేడు.

1924నో ఓస్టోవ్‌ స్కీ కమ్యూనిస్తుపార్చీ సభ్యుడుగా చేశేకు. అనాటికి పని ఏమీ చెయ్యలేనంతటి అనారోగ్యం వచ్చేసింది. (ప్రత్యేక నిపుణులు మందు లిచ్చేరు. శానిటోరీయంలో ఎంతోకాలం చికిత్సదే-పేరు. కాని రోగంతగ్గలేదు. [0౧7/౫/04/9 నింగా౭టగటత/ పైగా ఎక్కువయింది. ఈ వీరయువకుడు జీవితాంతంవరకూ మంచంమీద గడవవలసిన వాడేనని 1926 ఆఖరుకు స్పష్టంఅయింది. మరోమూడే ళ్ళకి పూర్తిగా గుడ్డితనం వచ్చేసింది. 1930లో కీళ్ళస్న్‌ పూర్తిగా బిగిసిపోయేయి. ఒక్కచేతులూ, మోచేతులూమా(తమే స్వారీనంలో పున్నాయి.

ఆరోగ్యం చిక్కు తుందవే ఆశపోయింది. ఇంక ఓస్టోవ్‌స్కీ తన జీవివానికి ఒకి గమ్యాన్ని, సార్జక్యాన్ని కూర్చుకొనేటందుకు ఒకపధకం వేసుకొన్నాడు. కదలమెదలలేకపోయినా (ప్రజలూ, వారి పోరాటాలకూ దూరంగావుండడం ఆతనికి సాధ్యంకాలేదు. ఈమారు నరోకొత్త ఆయుధంతో రంగంలోకి డిగటోయేడు. రచన లను ఈమారు తన ఆయుధం చేనుకోదలచేడు. కొ త్తగావస్తున్న యువకులకు నూత నో త్తే జాన్నీ, కమ్యూనిను శికణనూ అందించగల లచన సాగించాలనుకొ న్నాడు. ఆ విధంగా పార్టీకి పేవచేయబూనుకొన్నాడు

ఈరీర్హ వ్యాధి ప్రారంభమైన కొత్తలో, ఐబహుళా 1925 లోనో 26 లోనో మొట్ట మొదటిమారు ఆయనకీ ఆలోచనకలిగింది. ఆ(ప్రారంభదినాలలో కామ్‌ ఫోమాల్‌ సభ్యుల కార్యకలాపాలూ వాటినిగురించి కథలు కథలుగాచెప్పడం ఆకఠనీకి బిహు నరదాగా వుండేది, ఆ కథలు చెప్పడంలో మంచి నేర్చుచూపేవాడు, కాని ఆనాటికి వానిని పుస్తకరూపంలో పెట్టాలనే ఆలోచన ఏర్పడలేదు. కమ్యూనిన్దు యూనివర్సి టీలో పోస్టుద్వారా విద్యాభ్యాసం పూర్తిచే పేకగాని తనడేళాన్నీ, (ప్రజల్నీ తననూ కూడా మార్కులెనిన్‌ల ఉపదేశాలు ఎంతగా మాళల్ళ్చివేయగలిగేయో అర్థంకాలేదు.

ఇ

లెనిన్‌ స్టాలిన్‌, లు నిర్మించినపార్టీ తనదేశాన్ని విముక్తి జేయడంలోవన్న గొప్ప తనమూ, తన అనుభవాలలోని విశేషమూ ఆతనికి నృష్టంగా ఆర్థంఅయిందీ అప్పుడే.

పుష్కిన్‌ గోగోల్‌, తరినేవ్‌ టాల్‌స్టాయ్‌, చెహోన్స గోర్కీ మొదలయిన నుట్రసిద్ద రష్యును రచయితల రచనలనాతడు జాగ 'త్తగాచదివేడు. గోర్కీ. (వ్రాసిన *ఆమ్మి నవలా, కథలూ ఆం పే ఆతడు చెవికో పకొనేవాడు. తర్వాత కళ్ళుపోయినాక మి[శులనేూ, బంఘవులచేవా గోర్కీరచనలు చదివిందవొని వినేవాడు. సొపాత్యం గురించీ శ్రామకవర్గరచయితల బాధ్యతలనుగురించి ఆయన (వాసిన భాగాలను విడిగొ (వ్రాయించి పెట్టుకొ నేవాడు. ఆంతర్యుద్రాలాన్నీ, ఆనాటి పోరాటాల్నీగురించి వచ్చిన రచనలను చదివేడు. ముఖ్యంగా డిమి(టట్రీఫర్మానోవ్‌ (వ్రాసిన ఛాపయేవ్‌ తిరుగుబాటు అన్నా, ఎ, వెరాఫిమోవిచ్‌ (వ్రాసిన “లావా (ఐరన్‌ ప్లడ్‌)అన్నా, "ఫెడయేవ్‌ (వ్రాసిన “డిబకుల్‌” అన్నా ఆరడెంతో [ప్రియంగా వినేవాడు.

అ తర్వాత మొదటి పంచవర్ష (ప్రణాళిక, (బ్రహ్మాండమైన పరిమాణంలో పరిశ్రమల నిర్మాణం సాగిపోయింది. నూతనాభివృద్దిని సాధించడానికై (ప్రజలు విప రీతమైన ఉత్సాహాన్ని పవ్రదర్శించేరు. లక్షలసంఖ్యలో కొర్మికవర్షం అసమానమైన వీరవ్వాన్ని ప్రదర్శించారు,

మార్నిటోగోర్‌ స్కీలోవి ఇనుము ఇక్కు. కర్మాగారాల్నీ, దినీపర్‌ వదిమీద జలవిద్యుదుత్చ త్తి కేంద్రాన్నీ? స్టాలిన్‌ గ్రాడ్‌లో ట్రాక్టర్‌ క ర్మాగారాన్నీ, మొదటి (వ్రణాళిక [క్రింద ఎత్తుకున్న పరిశ్రమల్నీ నిర్మించడంలో దేశం ఆంతటితోపాటు కామ్‌సో మాల్‌ సభ్యులు లకలసంఖ్యలో అసమాన క్యాగపాహసాల్ని ్రదర్శించేరు. సమిష్ట్ర వ్యవసాయక్షేశ్రాల వుద్యమంలో కోట్లకొలది రై కాంగం జేరిందిం

ఈ ఘటనలనుధ్య ఓస్ట్రోవ్‌ స్కీ కథానాయకుడు పరిజరిపొందేడు.

1930 లో ఆయన రెండుకళ్ళూ పోయేబమి. మనిషి మంచంమీదీనుంచి దీగలేదు. అ దశలోపుండి ఆతడు శరీరబాధలకు మూలుగుతూనే *కాకబకీరన యోధుడు వ్రాతకు ఉపషకముంచేడు. కొంత (వ్రాపేక మని సాధ్యం అయిందికాదు. చెప్పి భార్యచేత (వ్రాయించేడు. (ప్రియమ్మితులు కొంఠభాగం వ్రాపేరు. ఆవిధంగా దీని రచన 1933 జూన్‌ నాటికి పూ ర్తిచే పేడుం

ఇదీకేవలం రచయిత ఆత్మకథ మా[శ్రమేకాదు. ఓస్ట్రోవ్‌స్కీ చెప్పినట్లు "రామ్‌సోమాల్‌ నభ్యుడు ఓన్టైవ్‌స్క. జీవితమేకాదు. ఇదో నవల”

ఇగ ఆయన ఈ నవలలో తన జీవితంతోపాటు తన నమకాలీన యువజనుల జీవికాన్నికూడా దీనిలో చిత్రించేడుం వ్యతిరేక వాతావరణంలో నూతనతరం ఏ విధంగా రూపొన్ని కూర్చుకొంటూందో, అ వాకావరణాన్ని తన కనుకూలంగా తీర్చిదీద్దుకొ నేబండుకు సాగిస్తున్నపోరాటాన్నీ, సోషలిస్టు నమాజనిర్మాడానిశ్రై ప్రవా నీకంపాగిస్తున్న కృషినీ దీనిలో వివవంచేడు. నూతన మానవుని విలువలను, సూతన సామాజిక, స్పై తికవిలువలను చి(త్రించేడు

ఓస్టోవ్‌స్కీ గొప్పకళాకారుడు. జీవితంలోకనబడే నునిశితమైన వై రుధ్యాల్ని గాని, నూతన సమాజి నిర్మాణంలో ఎదుర్కో వలసివచ్చే కష్టనిష్టుకాల్నిగాని శిధిల మైపోతున్న పాతసమాజంలోని పీడన, రాడనలనుగురించిగాని ఆతడు చెప్పకుండా దాచయ్యలేదు, దాచిపెట్టనూలేదు. తన కథానాయకుని లోపాల్ని చూపించడానికి నందేహించనూలేదు. తన కథానాయకుని పరిణామాన్ని చి[ర్రించడంలో పట్టుబడిదారీ విధానావశేషాలను మానవుల మనస్సులనుంచి తొలగించడం ఏలాగో చూపించడం చేతనే ఓస్టోవ్‌స్కీ రచన కింత (ప్రాముఖ్యకా (వ్రజాదరం లభించింది.

ఖత న! థి

1935 లో ఆయనకూ లెనిన్‌ పదకం బఐహూూకరించేరు. ఆ సందర్భంలో జోపెఫ్‌ స్టాలిన్‌ క అవివందనలు తెలుపుతూ ఇల్లా (వ్రాసేడు:

“నేన్స కామ్‌సోమాల్‌ నభ్యుడుగా 'పెరిగేను, మన సోవియట్‌ మాతృభామి లోని కొత్తతరం యునకుల విద్యాభివృద్దికై నా దొందిలో వూపిరిపున్నంతనరకు కృషిచేస్తాను,”

ఆయన తన మాట నిలవెట్టుకొన్నాడు.

“క్రాక్రలుతీరిన యోధుడు” మలిముద్రణకు తయారుచేస్తూనే ఆయన తన రెండో నవలను (వ్రాయడానికి పూనుకొన్నాడు. “ఆగ్నిగుండంలో” అనే ఆ నవలను (వ్రాస్తున్న కాలంలోనే రెండో ప్రపంచయుద్దపు ఛాయలు పాకుతూ వస్తున్నాయి. బ్రిటిష్‌, ఆమెరికన్‌ సామ్రాజ్యవాదుల (్రోశ్చాహంతో జపాను, జర్యనీలు సోవియట్‌ మీదకి యుద్ధసన్నాహాలు చేస్తున్నాయి. అ పరిస్థితులను వివరిస్తూ ఓస్టోవ్‌స్కీ ఇల్లా అన్నాడు.

“వనం అందరం శాంతంగా దేశపునర్నిర్మాణాన్ని కొనసాగిస్తున్నాం. కాంతి మనజెండా. మనపార్టీ, మన (ప్రభుత్వమూ ఈజెండాను ఎత్తిపట్టుకొంది.. .మనకు శాంతీ కావాలి. కమ్యూూనిజమ్‌ (ప్రాసాదాన్ని విశ్మించాలం పే మనకు కాంతి అఆపసరం,

ళ111 కొని ననచుట్టూవున్న కవటశ్యకుకూటాన్ని గమనించకపోవడం ఆత్మ(దోహం అపుతుందిం

సోషలిస్టు సమాజంలో “పెరుగుతున్న నూతనతరంయునకులకు వారిశ్యతువులు ఎవరో చూపడానిక్తై తన నూతవ రచనలో పూసుకొన్నాడు.

“మనల్ని యుద్దాలలోకి ఈడి స్తే ఒక్కడుకూడా నడమతిప్పకుండా యుద్దంలో విలవిడేటట్లు చేయడమే నా వుర్ధేశం”

ఆ కొత్త నవలలో మొదటి భాగాన్ని మాత్రమే ఓస్టోవ్‌స్కీ పూర్తిచేయ గలిగేడు. ఆ పుస్తకం ప్రచురించబిడి వెలువడిన రోజునే-1936 డి నెందిరు 22న-- నికోలాయ్‌ ఓస్టోవ్‌స్కీ మరణించేడు*

“మరణించేకకూడా మానవజాతికి 'సేవచేయగలగడంకన్న మనుష్యుడు కోర తగిందీ ఏముందీ ?”---అన్నాడు ఓస్టోవ్‌ స్కీం...

నీ

విజంగా అంకే. అంతకన్న కోరదగింది ఏంవుంది? టఓస్ట్రోవ్‌స్కీ కోరిక వెరవేరుతూంది. ఈనాటికీ ఆయన రచనలు దేశదేశాలలో కోల్లకొలదీ యువకులకి ఉత్సాహానందాల్ని కలిగిస్తున్నాయి. మానవసౌఖ్యానికి మార్గాల్ని చూపుతున్నాయి. అంతకన్న కోరదగిందీ ఏముంది ?

న! ఛి న!

ఓస్టోవ్‌స్కీ ఆశయాలను తుపాకీగుచ్ళు ఎలా దూనుకుపోళాయో అలొ ఆశయాలను ముందుతరాలవారి గుండెల్లో నిలబడాలని ఈ నవల చదివితే (ప్రతి మనిషి “కాకలుతీరిన యోధులు అవ్వాలనీ మా ప్రచురణ తరపున కోరుతున్నాం. ప్రజల ముందుకు ఈ పుస్తకం వెళ్ళాలనే ఉద్దేశ ఫంతో ఈ ప్రజా సొహిశ్యాన్ని ప్రచురించాం.

ఇట్లు (పచుళణకర్హ సీ షూపె

ప్రకరణం 1

• ర్రథస్టర్‌ సెలవులకి ముందు పరీక్షల్లో మాయింటికి నచ్చిన వాశ్ళెనర(ర్రా, మీలో” ఉపావ్యాయుడు తరగతివేప్త గుచ్చిగుచ్చి చూస్తూ ధ్రళ్నించేడు ఆయన లావుపాటి సునిషి, మవాచార్యుడి దుస్తుల్లో పున్నాడు. మెళ్ళో శ్రాన్‌ ఒకటి దరు వుగా వేళ్ళాడుతూ వుందీం ఆరుగురు పిల్లలులానలుగురు బాలురూ ఇద్దరు బాలితలూ గదిగబాలేచి నిల్చున్నారు. ఆయనవేవు హడలిపోతూ చూస్తూన్నారు. మకళాచార్యుడు ఆ ఆడ గురిని ఉచ్చిపోయేలా చూసేడు, ॥ ఆడపిల్లల వేస తిరిగి ఆయన “కూర్చోండి” అన్నాడు, అమ్మయ్య అనుకొని వాళ్ళిద్దరూ చటుక్కున కూర్చున్నారు. ఫాదర్‌ వాసిలీ కళ్శీనూరు మిగిలిన నలుగురివేపూ తిరిగేయి. = ఆజల్లా రాండికా 1” ఫాదర్‌ వాసిలీ లేచి నిలబడి కూర్చున్న కుర్చీని వనక్కి. తోసేడు, హడలి పోతూ ఒకరినొకరు ఒత్తుకుని నిల్చున్న అ నలుగుర్నీ ఆమన సమీపించాడు. “న్పిల్రో చుట్టకాల్చే బిడంద్దాయి ఎవరుకా ఒకరిప్రక్క కొకరు ఒత్తుకుంటూ నలుగురూ ఒకే పర్యాయం సమాధానం యిచ్చేరు ఫి “మ్సే మెన్వరం కాల్చ్బమండి (౫ ఫాదర్‌ ముఖం కేపరించింది “ఒకరూ కాల్బరేం ? ఐతే మా యింట్లో రొఫై పిండిలో పొగాకుపొడుం పోసిందెనరువా ? మాట్లాడరేం.” ఎవ్వళూ మాట్లాడలేదు ఆన్లేనే చెప్తా వుండండి. దేబుదేప్కీ దగ్గిరిగా రాండి. తిరగేయచేం:6626ల వాళ్ళల్లో ముగ్గురు ముందు కడుగేశారు తమ జేబులో పున్ననన్నీ పేటి మీద సెస్టే పేరు, వేదులు తిరగేసి కుట్టు మడతల్లో పొగాకు రజను కనవిడుతుందే మోనని ఫాదరు ఐహుపరీక్షగా చూసేడు ఏమి ఠనిపించలేదుం

2

ఈమారు నాలుగో కుర్రవానిని పిలిచేడు.

“మొద్దులా ఆల్లావిల్చున్నా పంరాం”

కు[రవాడు చూప్పల్లో ద్వేషం వలిగక్కుతూ నిశ్శబ్దంగా నిబ్బన్నాడుం

“నా చొళ్ళొంకి శే ఎన్లేవు,” మోరాళ్ళవద్ద టాక్రీలు ఎసిన నీలిరంగు టట్రౌజరూ బూడిదరంగు చొక్కానూ తడిమి చూపేడు.

“జల్లే వేం ? అల్లాంటి వెధవసని ఎవరుచేస్తారో నాకు తెలియచనుకున్నావు కాదూ ! ఇదీనరకటల్లే వదిలేస్తానను కోకు, సీకు ఓమారు ళా స్త్రి జరగాలిసించేం వెనకట్‌పొరి మీ అమ్మ నచ్చి (బ్రతిమాలుకుంటూందని వదిలేశా, ఇంక అదేం పొగదు. ఫోం

ఫాదర్‌ వాపిలీ అ కర్రవాడిని చెవి మెలేస్తూ గది బియటకు తో పేసి తలుపు వేసేడు.

తరగతిలో పిన్లలంకా వణికిపోతూ నిశ్శబ్దంగా తూర్పన్నారు.. వాళ్ళల్లో ఒక్కడికీ పావెల్‌ కోర్చాగినును ఫొద్‌రు క్లాసులోతిచి ఎందుకు పంపేసేడో తెలి యదు, వెర్డీ (బూజక్‌ ఎరుగును. కాని వాగేమీ చెప్పడు. వాడూ కోర్చాగినూ (ప్రియమి(త్రులు, ఆ రోజున పారాలురాని పిల్లల్ని ఫాదర్‌ ఇంట్లోని వంటగదిలో రూర్చోచెస్టేరు. ఆయనవచ్చి పాఠాలు వప్పచెప్పుకొనేవరహళూ కూర్చొని చదవ మన్నారు. అక్కడ ఒక గిన్నెలో ఈస్టర్‌ కేక్‌ తయారు చేయడంకోసం పిండికలిపి 'పెట్టిపండి, కోర్పాగిన్‌ తనతోతెచ్చిన పొగాకు నలిపీ ఆ పొడుం పిండిలో కలిపేడు. ఈ సంగఠి సెర్టీకి ఈస్ప మరెవ్వరికీ తెలియదు.

ఫాదర్‌ గెంపేసేక పావెల్‌పోయి స్కూలు మెట్లమీద చతికిలవిర్దాడు. ఇల్లాజరి గిందనిచెస్తే తల్లి ఏమంటుందో అని భయపడ్డాడు, వాళ్ళు చాల వీదవాళ్ళు, తల్లి ఎకైజా ఇన స్పెక్టరుగారింట్లో వంటపుట్టిగా కుదిరి నానాబాకిరీచేస్తూ ఆకనిని చదీవిస్తూందీ,

ఆతని కళ్ళల్లో వీళ్ళు తీరిగెయి.

“ఏమిటి చెయ్యడం ? అ ఫాదర్‌ ముంవాకొడుక్కి. తెగులా ? రొశ్టైపిండిలో పొగాకగుండ వెచ్యూలనే బుద్ది నాకు ఎందుకు కలిగిందో ? పెర్యోజ్కా-గాడే రేపెస్టేడు *మునలి సీనుగుని ఏడిపిద్దాంరా” అన్నాడు, చేశాం. 'సెైర్యోజ్కా- కేం. దోటిపోతాడు. నన్ను బ్మోంచి వెళ్ళగొడతారు”

ఫొదర్‌ వాసిలీమీద పొవెల్‌కోవం ఈనాటిదీకొచు. ఒకరోజున మిష్కాలెవ్‌ చుకోవూ వాడూ దెబ్బలాడుకున్నారు. టీచరు దానికిశికగా పాంాలయిపోయేకకూడా ఇంటికి పోనివ్వలేదు. ఎవ్వరూ లేకుండా క్లాసుగదీలో అ్టేసెడితే ఏదన్నా అల్లరి చేస్తాడని ఆయన వాడిని తనతో రెండో క్లాసుకు తీనుకుపోయి కూర్చో'పెస్టేదు.

త్రి పావల్‌ ఆ తరగతిలో దెనకొల కూర్చున్నారు. పాాంలు నింటున్నాడు. ఆ రోజున టీచరు భూమినిగురించి ఇతర గో౯లను గుంంచి పౌఠం చెప్త న్నాడు. పావెల్‌కి అదంఠా ఆశ్చర్యంగాఉందీ. భూమి కొన్నినంవత్సరాలక్రీతం ఏర్పడిందనీ. నడ(్రాలు కూడా మనం వున్న భూమివంటివే ననీ ఆయన చెప్తాంకే ఆశ్చర్యం అనిపించింది. మళ్ళీ ఏ గొడవ వస్తుండోననే భయంలేకపోతీ “వై విల్‌లో అల్లి చెప్పలేదే” అనే పేవాడేం పావెల్‌కు చై టిల్‌ అంక కంకోపారమే. పాఠ, కొత్త నిదింధనలు రెండూ తుచివరళూ చదివేపేడు. దేవుడు ఏవారంనాడు ఏమేమిటి సృష్టించేడో వానికి నాలిక చివరనే వున్నాయి. వైబిణ సారంలో మంచి మార్కులు తెద్చుకొనేవాడు. ఆతరు నేర్చుకొన్నదానికి ఇక్కడ టీచరు చెప్పేది విరుద్ధంగాపుంది. అదే మిబో ఫాదర్‌ వాసిలీని ఆడిగి తేబ్బకోవాలనుకొన్నాడు. మీ పారంశాడు ఆయన వచ్చి కుర్చీలో కూర్చున్నాడో లేదో పావెల్‌ చెయ్యిఎన్సే డు. ఆయన అనుజ్ఞశీసుకొని లేచి నిలదిస్హాడుం “ఫాదర్‌ ! రెండోతరగతి మేస్టారు భూమిపుట్టి కొన్ని కోట్ల ఏళ్ళయింద న్నారు. మరి బై బిల్‌లో ఆయిదువేల ఏళ్ళ...” ఫాదర్‌ వాసిలీ హుంకరించేసరికి హడలిపోయి మాట మధ్యనే నిలిసేసేడు. “ప్రమిట్రా అన్నావు. పుంఢథాకోరా ! వైబిల్‌లో నుప్వు చదివింది ఇధీటటా?” మళ్ళీ సమాభానం చెప్పేలోపుగనే ఫాదర్‌. వానిని ఎడాపెడా నాయించి తలకాయ గోడనేసి కొట్టేడు. తెలివొచ్చి చూసేసరికి పాబల్‌కి తాను క్లాసుగది దియట నున్నానవి అర్హం అయింది. తల అంకా నొప్పిగాపుండిం ఆ సంగతి విన్నప్పుడు వాళ్ళమ్మారిట్టింది. మర్నాడు వెళ్ళి కొడుకుని ఐక్యోకి రానివ్వమని ఫాదర్‌ వాసిలీని (్రితిమలాడుకొందీ. ఆ రోజు మొదలుకొని పావెల్‌ కు ఫాదర్‌ మీదతగనికోపమూ, అసహ్యుమూనూ. రెండో వేపున భయమూ లేకపోరేదు. తనకి అన్యాయం జరిగిందని ఆ కుర్రవాడి మనస్సు మండిపోతూంది. అనవసరంగా కొట్టిన ఫాదర్‌మీద వానికి కోపం తీరనేలేదు. ఆయన ముఖం కనబిడితేదాలు ధుమ ధుమలాడువాడు. పళ్ళు కొరుక్కు౦టాడు. ఆది జరిగేక ఫాదర్‌ వాసిలీ వానిని చాలగూర్లు కించపరిచేడు. చీటికి మాటికీ క్లానులోంచి వియటికి పొమ్మనేవాడు. ఏదో చిన్నపొరపాటు జరిగిందని రోజులూ, వాాాలూ తరదిడి చెందీమీద నిల్పోనెక్టువాడు. వానినొక్క ప్రశ్న అడిగేవాడుకాదు. దానికో ఈస్టర్‌ సెలవులకి ముందు పాలు వొప్పచెస్పరేకపోయేడు మళ్ళీ వొప్ప చెప్పుకొంటా నంటూ ఫాదర్‌ వానిని మిగిలిన మొద్దబ్బాయిలకో పాటు ఇంటికిరప్పించు కొన్నాడు. అప్పుడే జరిగింధీ ఘటన

ల!

రొసైపిండిలో పొగాకుగుండ పోస్తుండగా ఎవ్వరూ చూడలేదు. అయినా ఫాదర్‌ కనిపెట్టే పేడు.

పారం అయిపోయేక పీన్లలంకా వియటికి వచ్చే పేరు. మూతి ముగుగుకు కూర్చున్న పాపెల్‌దుట్టూ మూగేరు పెర్టీబ్రూజక్‌ క్లాసులోంచి బయటకు రాలేము, ఇందులో తిన తల్పుపున్నదవి మనస్సు పీకుకూందిం కౌన్కి ఏమీ చెయ్యలేడుం

టిచక్షగది కిటికీలోంచి హెడ్‌మాస్టరు వియటకు కేక వేపాడు.

“క్షోర్భాగినును వెంటనే ఇల్లారమ్మనండిరా.”

ఆకేకకి పావెల్‌ ఉలికిపడి లేచాడు. హడలిపోతూ వెళ్ళేడు.

తి శి శ

రై ల్వేప్రేషన్‌ హోటల్‌ యజమాని పావెల్‌ వేస్ప ఒక్క తణం చూసేడు.

“ఎన్నేళృన్నాయి”

“పన్నెండు”

“పక్కే ఉండు. పనివేసిన రోజుల్లో అన్నం 'పెడకాం. నెలకెనిమిదీ రూబు శ్‌స్తాం. రోజువిడిచి రోజు ర్యాత్రీ పగలూ పనిచెయ్యాలిసి వుంటుందీ. చేతిదెబ్బ కొష్టే గుణంగాని లేదుకదా 1

తల్లి ఆదుర్దాగా భయపడుకూ అటువంటిదేమీ చెయ్యడంది.

“రేదు బాబూ ! దానికి నేను పూచి”

“ఆయితే ఈవేశే వచ్చి పనిలో చేరమనులొ

యజమాని కౌంటరునద్దనున్న పడుదుకు పావెల్‌ సు చూపించేడు.

“జినా ! ఈ కుురవొడిని వంటింట్లోకి తీసుకెళ్ళి (ఫప్రోళ్యాకు వప్పచెప్పు (గ్రిష్కా-కు బదులు వీడిని పనిలో వుంచమను.”

మాంనం కోస్తున్నక త్తిని [్రిందచెట్టి జినా పావెల్‌ను తనతో రమ్మని తల విసిరిందీ. హాలులోంచి ప్రక్కద్వారం గుండా గిన్నెలు కడిగేచోటికి తీసుకెళ్ళింది.

తల్లి పావెల్‌ ని గుమ్మందాక సొగనంపి చెవిలో రహస్యంగా ధై ర్యంచెప్పింద.

“నాయనా 1 పాన్లూష్కా ! ఒబ్ళు దాచుకోకుండా పని చెయ్యి మంచి పనివా డవిపించుకోం”

వాడు వెళ్ళిఫోయేవరటా విచారంగా అలాగే చూస్తూ నిలదిడింది. తర్వాత నెమ్మదీగా కదిలి ఎళ్ళిపోయిందీం

పా(్రలు కడిగేగోట మహా హడావిడిగా వుంది, స్తేట్లు ఫోర్కులు, చాకులు బల్లమీద డొంతరులుగా 'పేరుకుంటూంపే చాలమంది ఆడవాచ్ళు భుజాలమీదీ తుండు గుడ్డలతో వాటిని తుదుస్తున్నారు.

క్రి

రెండు పెద్ద సామోవన్షవద్ద ఒక చింపిరిజుట్టు కుర్రవాడు నిల్చుని మంట పెడు శున్నాడు. వాడు పాఏల్‌ఠన్న కొంచెం పెద్దవాడు.

ఒక పెద్దకొన్హైలో సలసల మరుగుతున్నాయి. ఆవిరి గదీఆంకా కమ్ముకొని మనక మనగావుంది. మనులతున్న వీళ్ళలో పశ్ళేలూ అవీ కడుగుతున్నారు. ఆ ఆవితితెరలో వాళ్ళనుాలు కూడా సరిగ్గా కవవడ్డంలేదు. ఏం చెయ్యాలో తెలియక పావెల్‌ తటపటాయిస్తూ నిబ్బన్నాడు.

జిన్నా అక్కడి చశ్శేలు రడుగుతున్న ఒకా మెవర్దకు వెళ్ళి భుజంతట్టింది.

“క్రూడ్డు ఫ్రోధ్యా (ష్కాకి ఐిదులు వనికోసం మరో కురవాడిని తీసు కొచ్చా. ఏంపని చెయ్యాలో చెప్పిచేయించు.

ఉనా (ఫ్రోళ్యాను పావెల్‌ కు చూపింది.

“అవిడదీ ఇక్కడచని. ఆవిడ చెప్పినట్లు చెయ్యి

ఉనా తనపని పూర్తిచేనుకొని స్వస్టలానికి తిరిగిపోయింది.

శరిష్ష్య పి

ఏం చెయ్యమన్నావన్నట్లు పావెల్‌ (ఫ్రోళ్యా ముఖంపంక చూసేడు, ఆమె ఒక్కక్షణం వానిని ఆపాదమస్తకం పరీక్షగా చూపింది. నుదుటిచెమట జఒత్తుహంటూ చిగజూరిన చొక్కాచేతిని వైకిముడుచుకొందీ. ఆమె గొంతులో పేము మాధుర్యం వినిపించేయి.

“*బదేనంత పెద్దబరుపు పనికొదురా నాయినా! కొన్ని దీనికి తెమలిక ఆంటూ వుండదు. చూడు ఆమూలనున్న రాగి గుండిగ ! దానికింద తెల్లవారకుండా మంట చెచ్యూూలి. ఎప్పుడూ నీళ్ళు సలనలలాడేటట్లు మంట దీగజారకుండా వుంచాలి. ఆప నరమైతే పేళచ్ళుపగలెయ్యాలి. చూడు సొమోవర్ల (క్రింద మంటనంగతి చూస్తుండాలి. ఒక్కొక్కప్పుడు చాకులు ఫోర్కులు కడగాలి. మురికినీళ్ళు పట్టుకపోయి. బయట పారపోస్తుండాలి. ఏవో టోలెడన్ని వనులుంటాయి”

ఆవిడచూటల్లో “ళాస్టోంోమా”ో యాన వినిపిస్తూంది. ఆమాట యాన, రోరజీ చిన్నిముక్కు, కంది ఎ(రవారిన ముఖమూ చూస్తే పావెల్‌ మనస్సు కుదటపడిందీ,

“మంచిదీలాగే పుంది”=-ఆనువొన్నాడు. పాపల్‌. బిడియం తగ్గింది. నెమ్మ దిగానే తన పనేమిటన్నాడు.

“మామ్మా ! ఇప్పుడేం చెయ్యను

పశ్ళేలు కడుగుతున్న వాళ్ళంతా పక్కున నవ్వరుం

“ఫోళ్యా? ఎక్కడో మనమజణ్జ సంపాదీలిచిందే--”

మినిలినవాళ్ళకన్న (ఫ్రోశ్యాయే మరీ విరగబడి నవ్వింది.

జే

ఆవిరితెరలో (ఫ్రోళశ్యా ఇంకా చిన్నపిల్లయేనన్న నంగతి పావల్‌కు తెలియ లేదు. అమె వయస్సు పద్ధెనిమిదేళ్ళకు మించదు.

పావెల్‌ చిన్నపుచ్చుకొని అక్కడున్న కుర్రవాడి నడిగేడు.

“ఇప్పుడు నన్నేం చెయ్యమంటారు

ఆ క్మురవాడూ పకపకలాడుతున్నాడు. మీ “*మామ్మనే ఆడుగు. ఆవిడ

చెప్తుంధి, నేసోతున్చా”-- అంటూ వాడు. ఒక్కో ఉదుటులో వంటగది గుమ్యం గుండా పరుగెత్తిపోయేడు.

పశ్శేలు కరుగుతున్నవాళ్ళల్లో నడికారు ఆమె ఒక్కసావెల్‌కు వవిెప్పింది.

“ఇల్లారా బాబూ ! ఈఫోర్కు.లు కాస్తతుడు”

పావెల్‌ కు ఒక తువ్వాలు నందీస్తూ అమె మిగిలిన వాళ్ళని గదమాయించింది.

*“ఎందుక(ర్రా వికవికలాడునారు? పాపం వాడేమన్నాడగని....3

“ఇదిగో చూడు, తువ్వాలు ఒకళాన పళ్ళతో కరిచిపట్టు. రెండోవేపు చేత్తో పాగ లాగిపట్టుకో, ఇదిగో ఇల్లాగ ఫోర్కు. పళ్ళమధ్యనుంచి తువ్వాలు దూల్చి మకిలి ఏమిలేకండా తుడవాలి. వాళ్ళతో 'పెద్దపేచి వస్తుందినుదు వచ్చినవాళ్ళు ఫోర్కుల్నీ, చాతల్నీ మహావరీక్షగాచుస్తారు. కాస్త మకిలి కనిపించిందంటే ఉరు వాడా ఏకం చేసేస్తారు. యజమానురాలు గూవి కదలేసి వీధి లోకి తో పేస్తుంది, జాగ త్త”

పా'పెల్‌కి ఆశ్చర్యం వేసింది.

“యజమానురాలు! ఆవి దెవరు ? ఇందాక నాకు పనియిచ్చిన ఆయనే యజమాని అనుకన్నా నే.”

ఆమె నవ్వీందీ.

“యజమాని ఒక వట్టీ అజగరం. ఈ చెంబూ, తప్పేలాలాగే వకపదార్థం. అసలు పెత్తనమంకా అవీడిదే. ఈవేళ అమె యిక్కడలేదు. రెండురోజులు చూస్తే వీకే తెలుస్తుందిలే”

అంట్లుకో మే గదీతణిపు తెరుసుొని ముగ్గురు “వై టర్ల” ఒకకతవ్వాత ఒకరు లోతలికి వచ్చేరు. వాళ్ళ చేతుల్లోవున్న తట్టలలో ఎం" లివశ్ళేట దొంతరనౌంతర్లుగా పవ్‌న్నాయిం

తలుపుచెక్కులా వెనుపెళ్సు మెల్లకన్నువున్న ఒకడు గదమాయిస్తూ పని త్వరగా జరగాలన్నాడు,

“చుపగ్గా కానీయ్యండి, పన్నెండు కావచ్చిందీ, మీరింకా ఇల్లాగే వున్నారు.”

ఇంతలో పావెల్‌ వాని శంటబర్హైడు.

“వీ డెవరు ?”

ళా

(ఫ్రోళ్యా నమాధానం ఇచ్చింది.

“కా త్రగా వచ్చేడు”

“క్రొ త్రవాడా ?....పయ్‌” కురాడా, ఇల్లాచూడు....”

వాడు పావెల్‌ భుజంమీద చెయ్యేసి సామోవర్ల వేపు తో సేదు.

“వాట్లల్లో పీరు ఎప్పుడూ మసలుతూండాలి. మంట చూస్తూంచాలి. చూసేవా, చీని క్రింద మంట దిగజారిపోయింది. ఈవేళశేదో అయిపోయింది. కొన్సి రేపూ ఇల్లాగే జరిగిందా ముక్కు బద్దలుకొ స్రేస్తా చూనుకోలో

పావెల్‌ ఏమీ అనలేదు. సామోవర్ల[క్రింద మంట చేసేడు,

ఆవిధంగా చాకిరీ (ప్రారంభమయింది పనిలో చేరిన రోజున పడ్డంత కష్టం పావెల్‌ జీవితంలో ఎరగడు. అమ్మమాట వినకుండా పని ఎగెయ్యడానికి ఇదేం న్వంత ఇల్లుకాదు. చెప్పిన పని ఏంటనే చెయ్యకపోతే పవి సార్గాపడదని ఆ మెన్లి కమ్నవాడు ఖచ్చితంగా చెప్పేపేడు,

గట్టిగావిసిరి పొమోవర్ల[క్రింద మంటలు క్షణంలో లేపేడు. చెత్తడన్బా చేతుల మీద ఎత్తుకొనిజక్క_ఉరుకున వీధిలోకి ఎరికి చెత్తకుండీలో పారపోసి వచ్చేడు. వడి సీళ్ళ గుండిగ్యక్రింద క'శైలు వేసేడు. పశ్ళేలుతుడిచిన తడితువాళ్ళని పామోవర్ల మీద చుట్టి కణంలో ఆరబెట్టి ఇచ్చేడు -- ఒక్క మాటలో చెప్పాలంపే చెప్పిన పల్లా చేపేడు. ఆ రోజున పనులు పూ రర్తిచేనుకొని పడుకొనేందుకు వంటయింట్లోకి వళ్ళే సరికి పావెల్‌ కళ్ళు కేలిపోతున్నాయి. అనీసిమా (పశ్ళేలు కడుగుతున్న వాళ్ళలో వడివయసామె పావెల్‌ వెళ్ళిపోయాక వానినిగురించి జాలిపడింది.

“క్సర్రాడు తమాషాఐనవాడు, అల్లాంటివాడిని అప్పుడే పవిలోకీ ఎందుకు పంపేరో.” (ఫ్రోళ్యా తలవూపిందీ. “*మంవి-పనివాడు; రెండోమాటు చెప్పనక్కర ళ్లేదు”

లూషా “అదెన్నాబృలే--అంది.-*ఆంకా మొదల్లో అల్లాగే పుంటారు”

ఠి శ వ

ఆ వెనకటి రాశశ్రంవా పనిచేసివేస్పి తెల్లవారి వడు గంబలవేళికి పావెల్‌ బాగా అలిసిపోయేడు. తనకు దిమలగా వనిచేయడానికి వచ్చిన కుగర్రవాతకి సామోవర్లు వప్పవచెప్పి దియలుదేవేడు. ఆ బంగమొహం కర్రాడు వికారంగా చూపేడు, సామో వర్షక్రింద మంటలు భగభగ మండుతున్నాయి. పెద్దమేస్తీలా రెండుచేతులూ జేబుల్లో పెట్టుహానిి పళ్ళసందునుంచి ఉమ్మి వేస్తూ తల ఎగరే'పేడ. మహాపొగరుబోతుతనంగా గదమాయించేడు,

“జే చప్పిడిముక్కూ 1 ఇల్లాచూడు, రేప్పు తెల్లవారి ఆరుగంటల ద్యేసకికి యిక్క_డుండాలి తెలుసా 1

శి

“*ఆరింగి కెందుకు ? షిష్ట మారడం ఏడింటికి గా

“దానీేేంకే. నువ్వ ఆరింటి కిక్కడికి వచ్చితీరాలి. వాగేవం'టే పళ్ళు రాలి పోతాయి. నిన్న పనిలోకి వచ్చేచో లేదో అప్పుడే నీలుగుతున్నావు”

పశ్ళేలు కడిగేవాళ్ళు అప్పుడే తనవంతు పని ముగిందుకొని వచ్చేరు. ఆ కగ్రాళ్ళ సంభాషణ వింటూ నిలబన్హైరు. రెండోకుపాడి చెదరింప్రా దభాయింపూ చూస్తే పావెల్‌కి మంట పడ్టింది. అదేదో కన్కు్క్కుంటా నన్నట్లు పిడికిలి ఉంచి ఒక్కడుగు వేసేడు. కొని ఆంతలో తనపని కాస్తా పోతుందేమోనని భయంవేసి తగ్గేడు. ఐనా కోపం చల్లారలేదు.

“ఆడ్లే వాగకు, కొంచెం తగ్గు, మరీ తెగసేలిగి కే ఒధృషర్షనా అవుతుంది, రేప ఏడుగంటలకొస్తాను. సీపాటి నాకు చేతకొకపోలేదు. ఏం? ఓ చూపు చూను కొందానంటా వేమిటి ?

రెండో కుర్రాడికి పావెల్‌ ముఖంవంక చూసేసరికి భయంచేసింది.. ఆశృ ర్యమూ కలిగిందీ. జంకుతూ నీళ్ళ కాగు (వ్రక్కకి తప్పుకొన్నారడు, కొ త్తక్కురాడు "పేచీకి సిద్దం అవువాడని వాడు అనుకోలేదు, గొణుక్కుంటూ వెనకతిరిగేడు,

“*అల్లాగేరే. చూద్దాం”

మొదటిరోజున ఏమీగొడవలు లేకుండానే పొవెల్‌ పనిముగిందుకొోని ఇంటికీ బేరేడు. తానూ వనినాడయ్యేడు. వర్ధినేకూర్చుండి తింటున్నాడని ఎవ్వరూ ఆతడి ననరేరు.

ఉదయభానుడు రంసపమిల్లు కోప్పుమీది కెక్కి వస్తున్నాడు, పావెల్‌ లెస్‌ జీంస్క్‌లతోట దాకేడు. ఆవలి ప్రక్కనే ఆతని యిల్లు,

“ఆమ్మ ఇప్పుడేలేచి వుంటుందో - అనుకొంటూ ఆతడు వడిగా అడుగులు వేపేడు. నన్నా ఈలపాట పొడుకూ నడుస్తున్నాడు.

“*బధ్యోంచి తరిమేస్తే మేం కోంసమునిగిసోలేదు. ఆ చిక్కునూలిన ఫాదీర్‌ నా ప్రాణాలు ఎల్లాహ కొరుప్పు తెశేవారు. ఇక్పురు గిం జీకదావిఏ ఏం

పొవెర్‌ కోరతగుమ్మూనికున్న తాడుగొశ్ళెం తీస్తూంటే అవేళ తనకో సేరీ పెట్టుకొన్న కుుకాడిమాట గుర్తువచ్చింది.

“వెధవ! దుంగలా మొహం వాకూ. ఏవో ఓ రోజున వాగికి నా చేతిలో దెబ్బలు ఈతప్పపు”

పావల్‌ వచ్చేసరికి ఆతనితల్లీ ముంగిటివొకిన్లో సామోవర్‌ [క్రింద నిప్పు రాజే స్తూంది. కొడుకును చూడగానే ఆతురతతో లేచింద్‌.

“*పనెలావుందీరా నాయనా ?

2] $

“బాగానే వుంది

తల్లి ఏదో ఆనలోతూంది. ఇంతలో కిటికీవద్ద నిలబడ్డ అన్నను చూసేడు,

“ఆర్టైమ్‌ వచ్చేడా

“నిన్న రాత్రి. ఇంక ఇక్కడే వుంటాడు. రైల్వే యార్దలో వని చూను కొంటాడు”

పావెల్‌ నెమ్మదిగా వీధి తలుపు తెంచేడు.

అకని అన్న గుమ్మానికి వీపురిప్పి బల్లవద్ద కూర్చుని వున్నాడు. తలుపు చప్పుడుకాగానే వనుతిరిగిచూ'సేడు. దట్టమైన కనుదొమల్లోంచి ఆతని చూపులు చాల గంభీరంగా కనపడ్డాయి.

“*ఏమిరోయ్‌, పొగాకు ! ఎల్లాపుందేమిటి వ్యవహారం

అన్నగా రేమంటాడోనని పావెల్‌ జింకుతూనేవున్నాడు,

“ఆగ్దెమ్‌కి ఆప్పుడే అన్నీ తెలశాయన్నమాట. చీవాట్లు చెప్పుదెబ్బలు తప్పపు” అసుకుంటూ పాపల్‌ అన్నఎదుట జంకుతూ విలబ్హూడు.

అర్దేమ్‌ తమ్మున్త కొ ప్రేదోరజిలో వున్నట్లు లేదు. మోచేతులు రెండూ బల్లమీద అవించి ముందుకు వంగి తమ్మునివేపు ఎకనక్కైమూ, యీసపడింపూ కనబరచేడు*

“*ఇక్క-డికి చదువు పూర్తి అయిందన్నమాట, ఇంక చెత్తా-చెదారం ఎత్తు శావు. ఆంకేనా

పావెల్‌ తలవందుకొని నేలదీటల్ని పరీక్షిస్తూ నిలది్హాడు. అర్జెమ్‌లేచి వంటింట్లోకి పశ్ళేడు.

పొవెల్‌ అమ్మయ్య అనుకొన్నాడు =- “దెబ్బలు తప్పేయి”

తర్వాత భోజనంవేళశ అర్జెమ్‌ బగ్భో జరిగిన గొడన గురించి అడిగేడు. పావెల్‌ జరిగిందంతా చెప్పడు,

తల్లి విచారపడిందే,

“ఇప్పుడే ఇంత అల్లరై తే 'పెద్దవాడయ్యేక ఎల్లా వుంటాడు ? ఎవరి పోలిక వచ్చిందో, ఏమో. వీడితో ఎల్లాగ ? కొంపమీదికి ఏంతెస్తాడో యనే భయం.”

అగ్దెమ్‌ జేతిలోవున్న థాశీకప్పు క్రింద 'పె్టేసి తమ్ముడికేసి చూపేడు.

“ఒరేయి! అయిందేదో అయిపోయింది, ఇంకనుంచేనా జాగ త్తగావుండు. ఒళ్ళునొంచి పనిచెయ్యి. అల్లరిచిల్లర వేషాలేయకు, ఈపని పాడుచేసుకొన్నావా తాట ఎక్కేస్తా, జ్ఞాపకంపుందుకో, ఇప్పటికే అమ్మ నీ మూలంగా బెంగపెట్టుక్కూర్చుందిం ఎప్పుడూ ఏదో పేచీ తీనుకొస్తూనే వున్నావు. ఇంకేనా జాగ త్తగావుండు. ఓ ఏడాదీ పనిచెయ్యి. తర్వాత రై ల్వేడిపోలో అటపెంటిన్‌గా చేర్చిస్తా. ఆంట్లు తోముకుంపే

10

ఏమవుతుందీ ? ఏదో పవి నేర్చుకోవాలిగాని ఇప్పుడింకా చిన్నవాడిని. ఓ ఏడాదీ పోతే ఏవోచూద్దాం. వాళ్ళు పని ఇన్వకపోరు. ఇంక నేనూ ఇక్కడే వుంటాను. అమ్మని పనికిపోవివ్వొద్దు. వెధవ కొంపల్లో చేసిన చాకిరీచాలు. పావ్కా ! ఇల్లా చూడు. ఆస్ట చిల్లరగా వుండకూడదు, "పెద్దమనిషి కావారిగొని, తెలుసా 1

అచ్టెష్‌ లేదేడు. కుర్చీమీద పసిన కోటుతీసి తొడుక్కుంటూం “ఓ గంటా అల్లా శంగొస్తానమ్మా .” అన్నాడు.

వెడుతూ వెడుతూ కిటికీవద్ద నిలబడి పావల్‌ను పిలిచేది.

“పీ కోసం బూట్లూ, ఓదాహ తెచ్చేను. అమ్మనడుగు ఇస్తుంది”

|! శ తి

స్టేషన్‌. లో, హోటలు ర్యాత్రీపగలూ తెరిచేవుంటుంది.

అదో జంక్షను ఆక్కడ ఆరువేప్పలనుంచి రై లుమార్గాలు కలుస్తాయి. రాత్రి వేళ గంటో, రెండుగంటలోతస్ప అసమానం బబ్ళు నప్తాపోతూనే వుంటాయి. ఫ్రేషను ఎన్సుడూ బాడాోవిడిగానే వుంటుంది. వందలకొద్దీ రైచ్ళు ఆ పేషన్‌ గుండా నలుమూలలకీ పోతుంటాయి. ఒక యుద్ధరంగంనుంచి మరోరంగావికి వైన్యాల్ని చేర వేస్తూ రై బృవస్తూ, పోతూనే వుంటాయి. గాయసడ్డవాళ్ళని వేలకొద్రిమందిని మోసుకు వస్తుంటాయి. బూడిదఠంగు. దుస్తుల్లో సై నిపలు (ప్రవాహంలా "స్టేషన్‌ మీదుగా పోతుంటారు.

పావెల్‌ ఆక్కడ రెండేచ్ళ పనిచేసేడు. ఆ కరెండేళ్ళూ అంట్లుకో మేచోటా వంటవండేవోటా తప్ప వాడు మరోపని ఎరగడు. వంటశాల నేలమాళిగ గదిలో వుంది. దాంట్లో ఇరవై నుంది నివాళ్ళు ఊపిరి తిప్పుకునేటందుకు లేకుండా పని చేస్తుంటాడు వంటకాలకీ వోటలుహాలుకీ మధ్య పదిమండి వై టర్లు ఒకచే ఉరు కులూ పరుగులూమీద వుంటారు.

ఇప్పటికి పావెల్‌ జీతం ఎనిమిదీ నుంచి పదికీ పెరిగింది. ఈ రెందేళ్ళలోనూ మనిషీ బాగాపాగేడు. ఒవ్ళ గట్టిపడింది. ఈ మధ్యకాలంలో చాలకష్టమూ పర్డాడు. మధ్య ఆరునెలలపాటు వంటళాలలో అదీఇదీ ఆందీంచడానికి 'పెస్టేరు. కాని మళ్ళీ ఎందుకో ఆంట్లు తోమడానికి పం పే'సేరు. ఎందుకో వంటమేన్తీకి వాడిమీద కోపం వచ్చిందీ. చెవులు మెలేస్తే ఎప్పుడో ఆరాత్తుగా కత్తితో పొడిచేస్తాడని ఆతనికి భయంకలి"౦ది. కష్టపడి పనివస్తాడనేది లేకపోతే పావెల్‌ కోపదారితనం మూలంగా ఆ వుద్యోగంకాస్తా ఎప్పుడో వూడిపోయేద, వాళ్ళల్లో. ఆంత కష్టవడగలవాడ్యూ ఓప్పవన్నవాడూ మరోడులేడు.

(1

మంచి పవిరద్రీసమయాల్లో ప్లేట్లు పేర్చిన తట్టలుతీనుకొని వంటయింటి మెట్లు శెండూ, మూడు ఒక్క అంగలో దాపేస్తూ పరుగులెత్తువాడు.

అర్జూ(త్రిపళ హోటబులోని తెండుహాబ్ళా. వా[గావున్న సమమాల్లో వైట రంకా సామాన్ల గదిలో చేరూరు. డదబ్బుపెట్టి సేకాటలతో కాలక్షేపం చేస్తారు. పెద్దమొత్తాలు చేతులుమారడం పావెల్‌ అనేకమాట్లు చూ'పేడు ఒకటీ ఆంారూబుళ్ళ ఐహుమానాల చొప్పున ప్రతిషిష్టలోనూ ప్రతి వ్టైటరికీ ముప్పయి నలభయిరూబుళ్ల వరుమానం వుంటుంది. ఆదం౫ వాళ్ళు జూదమాడ్తీ, (శ్రాగేసీ తగులవెడుతూంటే పావె5్‌ కెంళో అసహ్యం.

“చచ్చువెధవలు. ఆనైమ్‌ ఎల్లాంటి పనివాడు ! వాడికొచ్చేది నెలకి నలభ య్యెనిమిదీ రూదుళ్ళు, నాకొచ్చేది పది, ఆ మొత్తం వీళ్ళకొక్కరోజులో వస్తూంది తీరాచేసి వీద్ళవేసే పనేమిటి ? ఫలహారప్త పశ్ళేలు అయా ఇనూ మొయ్యడ మేగా. ఇంక ఆ డగబ్బంకా కాగీ, 'పేకాడీ తగలేస్తున్నారు”

యజమానుల్ని చూసినస్లే వై టర్లని కూడా పావెల్‌ ద్వేషిస్తాడు,

“జ్జేశ్చలు నలుపుతూ వెధవలు పందుల్లా దొర్లుకార్రు అక్కడ ఇళ్ళ దగ్గర వీళ్ళ 'పెళ్ళాలూ, పిల్లలూ లటెధికార్లలా వీషాలసోళారు”

కాలేజీలలో వేపే యూనిఫారాలు తొడిగి కొడుకుల్ని ఒక్కాక్కప్పుడు అ హోటలుకు తీసుకొస్తుండేవారు. ఎప్పుడేశ. వాళ్ళు భార్యలు వచ్చేవారు. శుభ్రమైన తిండి వుంటుందేమో వాళ్ళు దొద్దుగా దూదిబో రెములల్లే పుంటారు,

“విబ్ళ పదాసాలు వడ్డించే పెద్దమనుష్యుల దగ్గరకన్న వీళ్ళదగ్గిరే ఎక్కువ డబ్బుంటుంది"- అనుకొనేవాడు పావెల్‌.

వంటకాలలో చీకటి మూలల్లోనూ, సామాన్ల గదిలోనూ ఆర్థర్యాగ్రివేళ సాగే కాషమకలాపాలక్క్కూడా పావెల్‌ అలవాటుపడిపోయేడు. అక్కడి 'పె త్తందార్షకి మానం అమ్ముకోని ఆడవాశ్లేన్వరూ అక్కడ ఒక్కరోజుపనిచేయలేరని ఆతడు (గ్రహించేడు.

ప్రతి చిన్నవిషయాన్నీ ఎంతో ఆన క్రితో, ఆశ్చర్యంతో పరిశీలించే పావెల్‌ కు ఆ జీవితంలోని నిగూఢమైన లోతులు తెలియడం కష్టంకాదు. అక్కడ "పేరుకొన్న మురికి, దుర్వానన ఆతని మనస్సును వ్యాకులవరచేది,

అడ్దెమ్‌ రై ల్వేయార్డులలో తమ్ముడికి బని ఇప్పించలేక పోయేడు, పది హెనేళ్ళ లోపువాన అక్కంగ్లేదన్నారు. పావెల్‌కు పొగచూరి నన్లగావున్న ర్రైల్వే వర్కు షాపు భవనం అంపే ఏదో వెర్రి ఆకర్ష ణ ఏర్పడింది. పోటలు పవి మానుకొని అక్కడి కెప్పుడుపోశానా యని కలలు కంటూండేవాడు,

తరుచుగా ఆచ్చెమికోసం యార్డులకు వెశ్ళేవాడు, ఆతనికోపాటు ర్లైలుపెప్టెలు

12 చూడ్డానికి వెశ్ళేవాడు. అవసరమైనప్పుడు చిన్నపనీ, పెద్దసనీ సాయంచేస్తుం డేవాడు. హోటలునుంచి (ఫ్రోళ్యా పని మానుకపోయేక అతడికి మరీ ఒంటరితనం అనిపిస్తూందీ. ఆమెకూ తనకూ మధ్య ఏర్పడిన స్నేహం ఎంతగాఢ మైనవో ఆప్పుడు గాని తెలియలేదు. తెల్లవారి గిన్నెలు కడిగేచోటికి వచ్చేసరికి అక్కడ పనిచేస్తున్న కాందిశీక స్త్రీలు కైకురుకాయ్‌ కురుముంటూండేవారు. తనకు పరిచితమైన గొంతు వినిపించకపోతే ఏదో పోగొట్టుకున్నట్లు ఆనిపించేదీ. ఒకరోజున పీళ్ళకొగు[క్రింద మంట పెడుతూ కూర్చున్నాడు. ఆ సమయంలో అక్క-డెవ్వరూ లేరు, ్రోళ్యా ఎందుకో జ్ఞాపకం వచ్చింది. ఆమె వెళ్ళిపోయేటందుకు ముందు తానుమూసిన ఒక ఘటన కళ్ళముందు మెదీలిందీ. శనివారంనాడు పావెల్‌ వంటకాలలోకి వెడుతూ వైటర్లు సాధారణంగా సేరాడే అటకేసి తొంగిచూ సేడు. ” ఆట మంచి రసకందాయప్పట్టులో వుంది. డబ్బులెక్క చూస్తూన్న జలివానోన్‌ మహహుషారుగా వున్నాడు. వెనకొల మెట్లమీద అడుగులు చస్పుడయ్యేయి, వెనక్కి. చూసేసరికి (ోలోష్కా- వస్తున్నాడు. పావెల్‌ మెట్ల క్రిందకి తప్పుకొన్నాడు. అక్కడ కటిక చీకటి. (ప్రోభోష్కా- వానిని చూడలేదు. ఆతడు కొద్దిదూరం వెళ్ళేసరికి మళ్ళీ మెట్లమీద గది గబా ఎవరో దిగివస్తు న్నట్లు వినిపించింది, “*ప్రోభోష్కాం ! ఉండు.” పావెల్‌కదీ పరిచితమైన గొంతుకే. (పోలోష్కా- విలబర్హాడు. *ఏంపని ప్రోళ్యా మెట్లు గబగబ దీగివచ్చి, వైటర్‌ రెక్కపట్టుకొంది. ఆమె నోట మాట 'సెగిలిరావడంలేదు. “లెప్టిశెంట్‌ ఇచ్చిన డ్చేక్కడెస్టేవు పోలోష్కా- చెయ్యి విదిలిందకొన్నాడు. జడ్తద్చేమిటింకా ? నీ కిచ్చేనుకొాదూ.” ఫ్రోళ్యా వెక్కివెక్కి ఏడుస్తూ మాట్లాడుళూంది. “ఆయన మూడువందల రూదుళ్ళివ్వలేడూ *” పోలోష్కా- వెటకారంగా గదమేడు. “మూడు వందలట! ఏం ఇస్తేనేం ? అంకా సీకే కావాలేం ? గిన్నెల కడుక్కునేముండ పెద్ద పోకిళ్ళు పోతూందే. వీకిచ్చిన ఏభయ్యే ఎక్కువ నీకంటె

13

అందమనవాహృ బొగా చదువుకున్నవాహ్శూకూడ ఆఅంతకం టబ చవా దొరుకూూరు. ఒక్కం రాత్రికి ఏభయి రూబుళ్ళు ఆ మా(శం ఇచ్చినందుకు సంచోషఎడు, పోనీ అంపే మరో పదిస్తా. లేకుంటే ఇరవై తీసుకో. ఆంతేగాని.... కావాలంపే మరో కణ్ణీచూడు, నేనూ సాయంచేస్తా....”

(ప్రోలోష్కా- గిరున త3ిగి వంటింట్లోకి పోయేడు.

“ద్ర గ్యప్రీన్సుగో

(ప్రోళ్వా అక్కడున్న కళ్రైలరాశినానువొవి వెక్కి. వెక్కి ఏడ్చిందిం

కప్రెల్నిపెట్టి తలకొట్టుకాని (ఫ్రోళ్యా ఏడుస్తుంటే పావెల్‌ గుండె తరుక్కు పోయింది, కాని అతరు చీకట్లోంచి బయటికిరాలేదు

“ఆఖరికి దీన్నికూడా అమ్మే సేరన్నమాటం వీళ్ళకాడు తెగ ! ... ఫ్రోళ్యా] ఏంపని చేసేవు

ఆతనికి [ప్రోభోష్కా-మీది కోవం పదింతలయింది. అ పరిసరాల పరమా వహ్యం అనిపిన్తున్నాయి.

“నాకే ఆర్దెమ్‌ కున్నంత విలంపుంపే.... నా కొడుకుని చచ్చేటట్లు కొడు చునుం"---అని మళ్ళీ ఇంకోమారు అనుకొన్నాడు,

కాగు[్రింద మంటలు భగ్గుమన్నాయి. ఎ(ర్రటిమంటలు నాలుకల్లా పొగి ఎక్కి శిస్తున్నట్టనిపించింది.

గదీ విశ్శద్దింగాపుందీ, కాగుకున్న కకాయిలోంచి ఒక్కాక్కంటబొన్హు టప్పు టప్పున వడుతూవుందిం

క్రీ మకా మిగిలిపోయిన ఒక్కగిన్నెతోమి తీసుకొచ్చేడు. మెరిసేటట్లు గుడ్డతో రుద్రి తుడిచేడు. దానిని ఆరసమీద పెట్టి చేతులుతుడుచుకొన్నాడు, ఆపూట డ్యూటీలో వున్న వంటవాడూ, వానితోడు మనిషీ నిద్రపోతున్నారు. (ప్రతిరోజూ ఈ వేశటప్పుడూ మూడుగంటల సేవు సనుండదు" క్షీ మ్‌కావచ్చి పొవెల్‌తో కూర్చుంటాడు. ఆ ఇద్దం! బాగా స్నేహం కలిసింది.

“క్సిమ్‌కా 1 కూర్చో

ఆ కుర్రాడువచ్చి పొయ్యివద్దసున్న కస్దులరోగు చేరబడి కొచ్ము దారణాప్ప కొని కూర్చున్నాడు.

“మంబలకేసి అల్లా చూస్తున్నావు. శకునం తెలునుకొంటున్నావా

పావెల్‌ అతికష్టంమీద మంటలసుంచి చూప్పలు సుకల్చేడు. ఆతని కళ్ళల్లో విచారరి తొణకుళూంది. క్లీమ్‌రా తనమి[తుడి కళ్ళల్లోవిచారరేఖల నింతవథశెన్నడూ చూడలేదు,

14

“ఆల్లావున్నా వేం 9. ఏం జరిగింది ?”

పావెల్‌ రేచివచ్చి క్షి సుకొ ప్రక్కన కూర్చున్నాడు.

“పం వాబేదు. ఇక్కడుంవా లనిపించడంలేదు.”

“ఏకోజంగింది” క్లీమ్‌కొ చెప్పమంటూ కూర్చున్నాడు.

“ర్య వేళ కొత్తగా జరిగిందేంలేదు. నేనిక్కడ చేరింధి లగాయతు జరుగు తున్నదేం గాడిదచాకిరీ చేస్తున్నాం. తిట్లు తప్ప ఒక్క- మంచిమాట వుండదుకదా-- ఎవ్వడువడితేవాడు మనమీద చెయ్యిచేసుకొంటాడు. అదేమని అడిగేవా దొక్క- డుండడు, ఒద్యు హూనం చేసుకు పనివేసినా ఎవడో ఒకడికి సంతృప్తి కలగదు వాడు మనఆంతు కనుక్కొంటాడు, తప్పు ఆనిపించుకోకుండా చె్యూలని ఎంత ఫతమతం అయినా ఎపరో ఒకరికి వొళ్ళడిగిన వస్తువు శెచ్చివ్వడంలో ఆలశ్య మముందనో, మరొకటో కారణం దొరుకుతుంది. మనగొంతు పట్టుకొంటాడు....”

“అల్లా అరవకురా బాబూ ? అంటూ క్లీమ్‌కొ భయంతో దిక్కులు చూచేడు.

“ఎవరేనా వస్తారు. వాళ్ళ చెవినిసడితే ఇంకేమన్నా పుందా ?”

పావెల్‌ చరునలేచాడు.

“వింటే వినవ్సీ నేనిక్కడపుండాలని ఏడుస్తున్నానా ? ఇంతకంె వీధుల్లో మంచు ఎత్తి సోయడం నయం....ఇదో దొంగల మదుగు. వాళ్ళచేతుల్లోవున్న డబ్బు చూడు. మనని ఎల్లాచూస్తారో చూడ్డంేదూ” ఇక్కడున్న ఆడపిల్లల పాట్లుచూడుం ఎవరేనా వాళ్ళు చెప్పినపనికి వొప్పుకోకపోతే గెంపేస్తారు. పోవహానికి దారిలేని ఆ కాందిశీక స్త్రీలని పనిలో 'పెట్టుహొంటారు. ఏదో ఇంత తినడానిశేనా దొరుకుతుందని వాగ్యొస్తారు. ఇంత రొప్టెకోసం ఎంత సీచానికేనా దిగక తప్పనిస్టితి వాళ్ళది.”

అ మాటలు ఎవరన్నా వింటున్నారేమోనని క్లిమ్‌కా తలుపుద్యలికి పరుగె త్రి వెళ్ళిచూసేడు. ఆయినా పావెల్‌ ఆగలేదు.

“ఒశేయ్‌. వాళ్ళల్లా కొడుతూంపే ఒక్కమాటబాడా లేకండా అల్లా చడవా వంగ? *””

పొవర్‌ అక్కడున్న బల్లమీద చతికిలబడి ఎదురుగాపున్న టేలిల్‌ మీద ఈల ఆసంచి బాద్బున్నారు. క్లి మ్‌కావెళ్ళి కాగుక్రింద మంట ఎగసనకో పేకు

“ఈ వేశేం చదవొత్తూ”

“బకొస్టార్‌ మూసేసేరు. చదివేందుకేంలేదు--” అన్నాడు పావెల్‌

“ఎందుకు మూ సేసేరు

“ష్షాప్పలో వుందేవాడిదగ్గర ఏవోవుందని పోలీసొళ్ళు లాక్కుపోయేరు

“*లాక్కుపోయేకూ ? ఎందుకూ 1?”

15 ఆపిల్‌ రాజకీదూలటు” ఆచవేమిటో అర్ధంగాక క్లిమ్‌కా పొవెల్‌ వంక కళ్ళస్ప"ంచిదూపేదుం “*రాజికీయాలం పే పావెల్‌ భుణాలు కుదలించుకొ న్నాడు, *డ్రేవృడ్తీకేరక. జార్‌ వద్దనటం రాజకీయాలంటారు-” క్లిమ్‌కా పులికిపర్హాడు. “ఏవరన్నా అల్లాంటి పని చేస్తారూ ?” ప్రమోలో గ్లాషా తలపుకోనుకషని లోపలికి వచ్చింది. నిద్రబరుపుతో ఆమెకళ్ళు పొంగి వున్నాయి “మీరిద్దరూ మేబక్క్కూర్చున్నారేమర్రా ! ఇంకా గంటకిగాని బండేదీంాదు. పడుకోండి. పావ్కా 1! ఓ నిమషం కన్నుమూయి పొయ్యినే చూస్తుంటాలే” వ న! శి పావెల్‌ అనుకున్నకన్న త్వరగా, ఎన్నడూ ఆసుకోని విధంగా పనిసూసుకు ఫోవలసివచ్చిందీ- జనవరిలో ఒకరోజున బాాామందుపడుతున్న రోజునపావెల్‌ తనపనీ పూరి చేనుకొని ఇంటికి పోవాలనే ప్రయత్న౮లో వున్నాడు. కాని తరవాత ఎనిచేయవలసిన వంతు వాడు రాలేదు. యజమానురాలితో చెస్తే, ఆమె పావెల్‌ పోవగానికి పీల్లేదంది, మరి తప్పిందీకౌదు. వెనుకటిరోజూ వగలంశా పనిచేశాడు. రా్యతంకా పనిఎళాడు, కాళ్ళూ చేతులూ కేలిపోతున్నాయి. సాయంకాలం ఆద్వేసకికి నిళ్చోలేకుంగా అలసి పోయేడు. రాత్రి వచ్చింది. మధ్య కాళీవేళప్పుడు నీళ్ళరాగుల్లో నీరుపోయాలి. మళ్ళీ మూడుగంటల బిండి వచ్చేవేళశకు నీళ్ళు మరగపెట్టాలి పావెల్‌ నీళ్ళ కోసం కుకాయితిప్పేడు. ఒక్కచుక్క రావడంలేదు. పంపు చెడిపోయిందన్నమాట. చేసేదిలేక కుళాయి అల్లాగే తెరిచివుంచి కన్రైలపోగు మీద కూర్చున్నాడు. బాగా ఆలిసిపున్నాడేమో ఇళ్లే న్మిద్రప ప్రేసిందీ మఠికొంచెం'పేపట్లో కుఠాయి గురగురలూ, బున బునలూ (ప్రారంభించింది సీరు వచ్చింది. కౌగునిండి బొర్హి పోతూంది. ఆ వేళన్చుడు అక్కడ ఎప్వరూపుండరు కనక దాని నెవరూ చూడలేదు. నీరు గదంకాపాకి హోలులోకి కూడా (ప్రవసాంచింది, ప్రయాణీకులు క్రింద పెట్టుకున్న 'పె్టెలక్రీందికీ. సంచుల [క్రింది నీరుపాకింది. శేలమీదనే పడుకొని నిద్రపోతున్న ఒకరినీపు తడిసేవరకు దానినెన్వహా చూడలేదు, ఆ బాటసారి మొరో అన్నాడు. అంతా కంారపడి మూటలూ, పెట్టిరూ పృచ్చుకు పరుగులు (ప్రారంధింజేరు, ఒకటే గంద్రగోళం,

16

ఇంకా నీరు వహ్హానేవుంది.

(పోలోష్కా రెండో హాలులో బల్లల తుడుస్తున్నాడు. గంద్రగోళం విని వపగెర్తివచ్చేడు. గదిగబావెళ్ళి తలుపుతోసేడు. అంతవరకూ తలుపు అడ్డంగా పుండడంవేత అంట్ల గచిలో సీరునిండుగాచేరినా హోలలోకి కొద్ది కొద్దీగా మాత్రమే జాలుకడుతూంది. ఇప్పుడు తలుపుతోయగానే ఒక్కుమాటు (ప్రవాహంలా వచ్చిపడింది.

గోల ఇంకా ఎక్కువై ౦ది. డూ్యూటిలో వున్న వైటప్లు ఆంట్లగదీలోకి పరు గెక్తేప, నిద్రపోతున్న పావెల్‌ మీదీకి (ప్రోలోష్కా ఒంటికాలిమీద లేచేడు.

తనమీదవడి దబదిబా బాదేస్తూంటే పావెల్‌కు ఏమిటో ఎందుకో ఆర్జంరాలేదుం ఒళ్ళంకా దెబ్బలకో కమికి సలుపు పుట్టిందీ,

ఎల్లాగో ఇంటికి చేలేడు.

పొద్దున్నే ఆన్దెస్‌ వచ్చేడు. ఎం జరిగిందేమిటన్నాడు,

జరిగినడంవా పాపెల్‌ పూసగుచ్చినట్లు చెప్పేడు.

“విన్ను కొట్టిందెవరు

= ప్రోభోష్కా”

“*స్తడే పడుకో, ఎక్కడికీ కదలకు”

ఆర్టెమ్‌ ఇంకేమీ అనలేదు. వంకెనున్న కోటుతొడుక్కుని తిన్నగా హోటలు 'కెళ్ళేడు.

(ప్రోఖోర్‌ అనే ఆతడు ఎక్కడుంటాడు ?

అన్హెమ్‌ (ప్రశ్నకు పళ్లీలు కడుగుతున్న గ్లాషా వెనుతిరిగి చూసిందీ.

“ఇప్పుడే వస్తాడు.”

అన్హైమ్‌ తలుపుదగ్గర గోడకి దేరదిడి నిలబడ్డాడు.

“న రే, ఇక్క దేవుంటాలో

అంకలో ఒక మే'వెడు పశ్ళేలన్నతట్ట రెండుచేతులకోనూ ఎ్తిసట్టుకాస్కీ కాలితో తలుప్పనెట్టి (ప్రోభోర్‌ ఆంట్లగడిలో అడుగు పెస్టేడు,

“ఆతడే-ా” అని న్లాషా చూపింది.

అస్టెమ్‌ కదిలి ఎచురెళ్లేడు. ఆతడి భుజంపట్టుకొని కళ్ళల్లోకి గుచ్చిచూశాడుం

“మా తిమ్ముడు పావ్కొని కొస్టేవుపెందుక ?”

(ప్రోలోర్‌ చెయ్యి విడిపంచుకొనేటందుకు [ప్రయత్నించేడు. ఆగ్షైమ్‌ సొగదీసి ఒక్కంటికొ స్టేరు.. దానితో (ప్రోభోర్‌ నేలకరిచేడు. లేవబోయేరు.. కాని. రెండో దెబ్బతో మరి అ [ప్రయత్నంహడా ఇెయ్యలేకపోయేడు,

వళ్లేలు కడిగేవాళ్ళంతా భయపడి తలోమూలకీ పారిపోయేరు.

౦] ఖా

ఆచ్దెమ్‌ మారుమూటచేకుండా వెళ్ళిపోయాడు,

ముఖంనుంచి రక్తం కారుకూంపే తుఠకుచుకులంటూ ఫోలోర్‌ లేచాఢుం

ఆ సాయంకాలం అర్టెం రై ల్వేయార్తులనుంచి ఇంటికి రాలేదు,

తల్లి వాకబుచేస్తే పోలీసులు పట్టుపపోయేరన్నారు,

ఆరు రోజుల త్వాత ఓనాడు అర్థరాడత్రి పళ ఆశ్జెష్‌ ఇంటికొచ్చేడు. తల్లి నిద్రపోతూంది,పావెర్‌ లేచి మంచం నడుమ కూర్చునివున్నాడు. ఆర్టెమ్‌ వానిపక్క-న హార్చన్నాడు

“ఎల్లావుంది? చం పేద్దును....ఆయితే అయిందిలే, ఎలక్ట్రీ రికా స్టేషన్‌ వాళ తో మాట్లాడేను. రేపటినుంచి అక్కడి శెడుదుపుగాని. ఏదన్నామంచినృత్తి నేదృకోవాలి = ఇల్లా ఎంతకొలం ఖా

పావెల్‌ అన్నగారిభఘుజం కౌగిలించుకున్నాడు,

పకరణ౦శి జార్‌ను గద్దెఇందేపేరన్నవ్నార్హ తుపానులావచ్చి పడింది.

వగర (ప్రజలు మొదట దానిని నమ్మరేదు.

మంచుతుపాను విసురుతున్న ఒకరోజున రై లొకటి స్టేషన్‌లోకి తడుములాడు టంటూపల్చు ఆగింది. సైనికులు వేసుకొనే బరువకోట్లు తొడిగిన ఇద్దరు కాలేజీ కు[ర్రాళ్ళూ, గొక్కాచేతులకు ఎ(ర్రపట్టీబన్న ఓ విష్ణ వ వైనికులదళమూ బిండిదిగేరు. దిగుతూనే స్టేషన్‌లోవి పోలీసుల్నీ వారి అధిపతి ఆయిన ఒక ముసిలి కర్నలును ఆరెస్టుడేసేరు. ఆప్పుడు నగర (ప్రజలంకా తాము విన్నవార్హ నిజమే అసుకొన్నారు. ఏీవలో పేరుకున్న మందలో దున్నుకుంటూ వేల”ద్రిమంది స్కే్యేర్‌లోకి చేప కున్నారు.

స్వాహం(త్రం్య నమానత్య౦, సౌభ్రాతృత్వం గురించి ఎన్నడూ విననిమాటలు చెప్తూంటే చెవులు దోర పెట్టుకు విన్నారు.

ఆటుఠర్వాత అంహా గం[ద్రగోళం. ఓమూల హుషారు; మరో వేపున అదుటు. తర్వాత అంకా చల్లబిడిందీ. టౌను హాలుమీద ఎ(రెండా రెపనెపలాడిందీం మార్చేదో వచ్చిందసుకోటానికి గుర్తుగా మెచ్షైవిక్కులు, బిండిస్టులూ టొన్‌హాలులో ఆఫీసుల నాక్రమించేరు. మిగవా ఆంవా మామూలే,

శీకాకాలం అఖరురోజుల్లో గుర్రపు సైన్యదళం ఒకటి వట్టణంలో మకాం 'పెచేరు.. తెల్లవారేసరికి చిన్నచిన్న స్కాార్రస్లుగా చీలి శ్రైలుపెడ్తులన్నీ వెతికి యుద్ధంనుంచి పారిపోయివస్తున్నవారి నందరినీ పట్టుకొంటున్నారు.

గుర్రపు వైన్యంలో వాళ్ళంకా ఆనానువాహులు, తిండి లోపం ఏమీలేదేమో నొగా బిలిసివున్నారు. వాళ్ళ ఆఫీనర్లంతా రాజకుమారులూ జమీందారీ కుటుంబాల వాబ్ళాను, జార్‌ల కాలంనాడున్న ప్లే పటకొలూ అవీ దింగారు వెండి నీటిపూత పూసిపున్నాయి. అవన్నీ చూస్తే ఆసలు దేశంలో విప్లవం అనేదీ వచ్చిందా అని పిస్తుంది.

పావెల్‌, క్షిమకా, సెర్తీబూజక్‌ మొదలమినవాళ్ళ కంటికి మాక్ప్చేమీ కన బడ్డంలేదు. యజమానులు వనకటివాళ్ళే. నవంబరుదాకా పరిస్థితులలో మార్పేమీ లేదు. మ్శొస్టేషర్‌కి కొత్తకొత్త జనం వస్తున్నారు. మళ్ళీ హడావిడి బయలచేరింది. ఆ వస్తున్నవాళ్ళల్లో చాలాభాగం సరాసరి యుచ్చరంగాలనుంచి వస్తున్నవాశే, వాళ్ళని బోల్తివిక్కు లని పిలుస్తున్నారు,

19

వాళ్ళు రావడం ,ప్రారంథించేక యుద్ధంనుంచి పారిపోయి వచ్చిన వాళ్ళని పట్టుకోవడం గురపు సైన్యాలవాళ్ళకి సాధ్యం శావడంలేదు. చీటికి మాటికీ స్టేషన్‌లో రై ఫస కాబ్బలు వినిపిస్తున్నాయి* ఆఫీను కిటికీల తలుపులకున్న అద్దాలు వగిలి పోతున్నాయి. యద్రరంగాలపుంచి వచ్చే వాళ్ళు ఈమారు జట్లుజట్లుగా వస్తున్నారు. వాళ్ళని ముట్టుకుంపే. తుపాకీ తీస్తున్నారు. డిసెంబరు (ప్రారంభంనాటికీ రై ళృనిండా వాళ్ళే

వాళ్ళని ఆపడానికి ఒకరోజున గుర్రపు వైన్యదళం శూవత్తూ 'స్టేషన్‌లోకి వచ్చింది కొని మిషన్‌ గన్‌ గుళ్ళు వాళ్ళని మునురుకున్నాయిం వైలులోవచ్చిన సైనిక లకు చావంపే థధయంచేదు,

యుద్దరంగాలనుంచి వస్తున్నవాచ్ళ గురపుసైన్య దళాన్ని పట్టణం అవలి కంటా తరిమివేసి తిరి" వచ్చారుః

న! న! తి

1918 వసంతంలో ఓరోజున మన ముగ్గురు మిత్రులూ (బ్రూజిక్‌ ఇంట్లో "పేకాట ఆడిఆడి వినుగుపుట్టి వీధిలోకి బయలుదే రేరు*కా'ప్సేపు కోర్చాగిన్‌ ఇంటిఆనర ణలో గడ్డిమీద చదికిలది్హారు. వాళ్ళశమీ తోచడంలేదు. మామూలు కాలక్షేపాలన్నీ పాఠదిడిపోయేయి.. ఆరోజు ఎల్లాగడపటమా అనుకొంటూంపే వీధిలో గుురపు చెక్కల చప్పుడు వినిపించింది, తిరిగిచూపేరు. ఒక గురంమీద ఎవరో వీధివెంట ఉరుకులమీద వస్తున్నాడు. రోడ్డుకీ వాళ్ళు కూర్చున్న వాకిలికీ మధ్యనున్న కాలవను గురం ఒక్క గంతులో దాటింది, రౌతు కోరడి దగ్గర గుర్రాన్ని విలడెట్టి, టోపీ విసిరి వాళ్ళని పిలిచేదు,

“ఆబ్బాయిలూ ! ఓ మాటు ఇల్లా వస్తారా ?”

పావెలూ, క్లిమూ ఒక్కగంతుపసి కోరడికేసి పరుగెత్తే రు రౌతు దుమ్ము కొట్టుకొని వున్నాడు, తలవనక్కి. ఆదిమిన టోపీమీద, కోటుమీద దుమ్ము, అట్టలు కట్టిపంది, నడుము పటరౌని ఒక రివాల్వరూ, శెండు జర్మనీ జేతిబొాంబులూ (వేలాడు తున్నాయి.

“కొంచెం మంచినీబ తెచ్చి పెట్టగలరా

పావెల్‌ ఇంట్లోకి పరుగెశ్తేడు. సెర్టీ అ సైవికుడివంక వింతగా చూస్తూ నిలదిాడు,

“మీ భద్ది*ం అధికారి ఎవరో చెప్పగల ?”

'సెర్టీ గబగది ఆయాసచడుళూ పూర్మో కభుర్లన్ని చెప్పేడు.

20

“రెండు వారాలసుంచి అధికారి ఆంటూ ఎవరూలేరు. హోమ్‌గార్దందీ. వాళ్ళే అన్నీ చూస్తున్నారు. ర్వాశిపూట వంతుల వారీగా సట్టణంలో వాళ్ళంకా గ స్త్‌ తిరుగు తున్నారు, అంతే. మరి నువ్వెవరు

రౌతు నవ్వేడు.

“అన్నీ ఒక్కమాపే తెలుసుకొలిపే 'పెద్దతనం ఇప్పుడే పచ్ళేస్తుందీ సుమీ”

ఇంతలో ఒక చెందినిండా మంచినీళ్ళు తీసుకొని పావెల్‌ వచ్చేడు.

రౌతుకు బాగా దాహం వేస్తూండి వుంటుందీ. ఒక్క గుటకలో చెంచెడు సీళ్ళూ శాగేసి, చెంబు ఇచ్చేపేడు. వెంటనే కళశ్లేం వదులువేసి ఒక్క వురుకులో పెన్‌ ఆడవికేసి ఆదృశ్యమైపోయేడు.

పావెల్‌ క్లిమ్‌ని అడిగేడు .

“ఎవరతడు 1”

క్లిమ్‌ ధుజాలు కుదుపుకుందూ “నాకేం తెలుసు” నన్నాడు.

సెర్టీ రాజకీయ వ్యవహారాలన్నీ తెలిసినవాడిలాగ మాట్లాడేడు.

“మళ్ళీ ఆధికారులు మారుకారని తోస్తుంది. అందుకే నిన్న లెస్తంకీబ వెళ్ళి పోయేరు. డబ్బున్నవాళ్ళు పాఠిపోతున్నారం పే పార్టిశాన్‌లు వస్తుశ్నారనుకోవాలి.

ఆ మాటలు నమ్మదగినవిగానే కనదిడ్డంచేత పావెలూ క్లియమ్మాూ అంగీ కొరిండేరుం

ఇంతలో మళ్ళీ వీధిలో గురవు డెక్కల చప్పుడు వినిపించింది. ముసహ కోరడిదగ్గిరికి పరుగెత్తే రు.

దూరాన అడివి, కొపాలాదాడు ఇంటి (ప్రక్కగా ఆడవిలోంచి మసుష్యులూ, బహ రావడం లీలగా కనిపించిందీ,అఆంతకం పె దగ్గరగా దండు వాటమీద 3 ఫళ్ళు తీసుకొని పది పడిహేనుమంది గురవురౌతులు కనిపించేరు. వాళ్ళ ముందు ఆఫీసర్లు ధరించే దుస్తులలో ఒక నడికారు మనిషి వున్నాడు, ఆతని మెడలో దూరదర్శిని (వేలాడుతుంది. అతని ప్రక్కనే తసకంతకు ముందు కనిపించిన అకడున్నాడు. నతకారతని గుంచెలమీద కోటుకి ఎర్రటి పట్టీ (వేలాడుళూంది.

“నే చెన్పలేదూ”--ఆంటూ వెక్టీ పావెల్‌ను వేలితో సొడిచేడు, "ఆ ఏ(్రైవట్టి చూసేవా? వీళ్ళు పార్టిజాన్లే. కాకుంపే చెవి కదపా.... క్ట

సెర్టీ “హూప్‌ అంటూ ఒక్కగంతులో కోరిడిదాటి రోడ్డుమీదికి పరుఇత్తేడు.

మిగిలినవాళ్ల కూడా అళనివెంట బర్హారు. ముగ్గురూ రోడ్డు ప్రక్క నిలదిడి గుస్రపురౌతులు వస్తూంటే చూస్తున్నారు,

21

రౌతులు దగ్గరకు వచ్చేరు. వాళ్ళతోవున్న వెనకటి రౌతు కుర్రవాఖని దూచి తలపూపేడు కొరిడాతో లెస్టింకీ ఇంటిఎపు చూపించేడు,

“ఎవరిదాయిల్లు ”

పావెల్‌ గుురం (ప్రక్కనే నడక [ప్రారంధించేడు.

“లాయర్‌ లెస్టింకీది, నిన్ననే వాళ్లు వెళ) పోయేరు. ఐబహుళా మీరు వస్తుళష్న రని భయపర్హారు ...”

నడికారు ఆతడు చిరునవ్వు నవ్వేడు.

“స్టే మెవరమో నీకేం తెలుసు ?”

పావెల్‌ ఆతని చొక్కానున్న పట్టీ పపు చూపించేడు.

“అదేం ? ఎవరేనా చెప్పేస్తారు---

రౌతులు పట్టణంలోకి వస్తూంటే ఇళ్ళల్లో జనం వీఢుల్లోకివచ్చి వింతగా చూస్తున్నారు. దుమ్మకొట్టుకొని, ఆలసిపోయివున్న రెడ్‌ గార్త్‌లు నడుస్తూంటే మన ముగ్గురు మ్మితులూ వాళ్ళని చూస్తూన్నారు. రౌతులవనక ఒక ఫరంగ్సీ కొన్ని మర ఈుపాకులూ దిళ్శమీద వచ్చేయి. వాటి వనకాల వీళ్ళూపడ్డారు. ఆ దళం చౌకిలో చేరి మకాం ఏర్పాట్లు చేనుకోసాగేరు.

ఆరోజు సాయంకాలం లెస్తింకీల ఇంటిసావిట్లో బల్లముందు నలుగురు కూర్చు న్నారు. వాళ్ళల్లో ఒకడు రెడ్‌ గార్డ్‌ దళం నాయకుడు బుల్గాకోవ్‌. అతడు నడికారు వాడు. జుట్టప్పుడే నెరసిందీ. మిగిలిన ముగ్గురూ కూడా దళంలోని నాయకులే.

ఆ జిల్లామ్యూపు ఒకటితీసి బుల్గాకోవ్‌ బల్లమీద పరిచేడుం

“క్షామేడ్‌ మెర్మాచెంకో ! మనం ఇక్కడ నిలబడవాలంటావు కదూ! కాని (ొదునే పోవడం ఆవసరం అవి నా ఆభ్నిప్రాయం. రాథత్రివేళ వెళ్ళిపోగలిగతే నురీ మంచిది. కొని, మనవాళ్ళకి ఆమాత్రం విశ్రాంతి వుండాలి. జర్మన్లు ఆ(కమించక పూర్వం మనం కజాటిన్‌ చేరుకోవాలి. మనకున్న బలంతో ఇక్కడ ఎదుర్కోడానికి చూడడం తెలివితక్కువ, మనకున్నదొక్క-ఫిరంగి దానికున్నది నుపష్ఫయిరౌండ్ల మందు. మన బలగం మా(త్రం ఎంతి ? రెండువందలనుంది కాల్బలం, ఆరవై మంది రౌతులూూ జర్మన్లు ఉక్కుగుండులా నెట్టుకు వష్తూంచటే మనం ఆపగలమా? మనలాగే తిరోగమిస్తున్న రెడ్‌ గాధ్రదళాల్ని మరికొన్నింటిని కలుపుకొంటే తప్ప విలదబిడలేం. వైగా దారిపొడుగునా విప్లవ వ్యతిరేకము నునకి అడ్డం తగులువయనేది మంచి పోకూడదు. పొద్దున్నే బయలుదేశిపోదాం, వెశేముందు స్టేషన్‌ ఆవలవున్న వంతె నను కూలగొట్టి మరీపోవాలి. దానిని బాగుచేసుకొనేసరికి రెండు మూడు రోజులవు తుందీ, అది బాగయ్యేవరకూ వాష్ల యముందకురాలేరు. మీరేమంటారు ? మనం ఏవో ఒకటి 'తేల్చుకోవాం”

(మ 7-21

22

దుల్లొాకోవ్‌కు ఎదురుగా కూర్చున్న స్రజ్యోంవ్‌, 'పెదీములు తడుప్పకుంటూ మ్యేప్‌కేపి చూసేడు.

“బుల్లాకోవ్‌ ఇెప్పించే సరి”

కౌర్యికులు రొడుక్కొనే చొక్కాకోవున్న యువకుడు కూడా ఆచే అంగీ కరించేడు.

“బల్లాకోవ్‌ సరిగ్గా చెప్పేడు”

ఆ రోజున మొదట పొపెలూ వగైరాలతో మాటాడిన యెర్మాపెంకో తల అడ్డంగా తిప్పేడు.

“*రఈ దళాన్ని మనం చేర్చింది ఎందుకేం ? ఒక్కుమాటేనా చెయ్యి కలస కుండా జర్మన్ల కు దూరంగా పోతుండగానికా ? వాళ్ళకో ఇక్కడ కలబిడ్డం మంచి దని నా అభిప్రాయం. ఊరికే వరుగెత్తడం అనహ్యంగా వుంది. నన్నడుగుతే ఇక్కడే నిలబడి యుద్ధం చెయ్యాలంటాను”

యెర్మాచెంకో ఆవేశంతో లేచి గదిలో పదారు ప్రారంఖించేడు.

బుల్గాకోవా ఆతనివంక అనంగీకశారలగా చూసేడు,

“*యెర్మాచెంకో ! మనం కాస్త ఎ(రవుపయోగించాలి, ఓడిపోతామని తెలిసీ, సర్వనాశనం అపుతుందని ఎరిగీ మనవాళ్ళని యుద్ధంలోకి పంపటూడదు. అది వర్టి తెలివి తక్కువ. ఒక డివిజన్‌ వైన్యం భారీఫరంగులూ సాయుధ శకటాలకో మన ఎంటదిడింది ... చిన్నపిల్లలాగ మొండితనం చేయడం మంచిదికాదు. కా్యమేడ్‌ యిక్మాజెంకో ! ఇంక నిర్ణయం అయిపోయినళ్లే. రేపు పొద్దునే నగరం వొదిలి పోవాం .. ఇంక తర్వాత విషయం పొరసంబంధాలు గురించి.

“....మనమే అందరికన్నా చిట్టచివర పోతున్నాం జర్మనీవాళ్ళ వెనక భాగంలో పనిబేసేవాళ్ళని ఏర్పాటుచేసే బాధ్యత మనచే. ఇదో 'పెద్దజింక్షను. పట్ట ణంలో రెండు నై లస్టేషన్లున్నాయి. వై ల్వేలో నమ్మకంగా పనిచెయ్యగల కా(యేడ్‌ని చూడాలి, ఆపని జేపేటందుకు మనిషిని ఆలోచిద్దాం. మీదృష్టిలో ఎవరన్నావున్నారా ?

“కళానీ ఫో్య్యోడోర్‌ జకరయ్‌ను వదలడం మంచిది ... ...* ఎ=లన్నాడు వ పక్మాచెంకో,

“ముఖ్యమైనది == ఆత డిక్కడివాడు. పైగా ఫిట్టర్‌ పని తెలిసి్సవాడు, మెకా నిక్‌, ఆండుడేత 'ప్రేషన్‌లో ఏదోపని సంపాచించుకోగలడు. ఫో్యోడోర్‌ మనదళంలో పెంచగా ఎవ్వదాచూడలేదు. ---ఈవేళ రాత్రికిగాని ఇక్కడికిరాడు. నిదానంగల మనిషి, పని చక్కగా జరుగుతుందీ. ఆతడే సరయినవాడు”

బుల్గాకోవ్‌ అంగీకరించేడు.

23

"సాన బాగా చెప్పేవు. మీ కేమన్నా అభ్యంతరం వుందా ?....

“లేదు... ఆయితే అదీ కేలిపోయినస్లే, జకరయ్‌కి కొంఠ డబ్బూ, పని పాగించడానికి అవసరమయ్యే కాగిహాలూ ఇచ్చిపోదాం....ఇంకొక్కటుందీ" వట్టణంలో నిలవపున్న తుపాకుల మాకేమిటి ? ఇంయమించు ఇరవై వేల వై పిబృన్నాయిం జార్‌ ప్రభుత్వం శాగత్తచేసింది. వాటిమాపే ఆంకామశివేరు. వాటినో రై తుమకాం పాకలో దాచేరు. అపైతు వాని వొదుబ్బకొందాషని నాకొమాట కాస్తా చెవినేపేడు* వాటిని జర్మన్ల కి వదలవద్దు. తగల పె స్లేదాం. తెల్లారేలోపున ఆ పని పూర్తవాలంటే ఇష్ఫుడే (ప్రారంభించాలి. ఆ పాకకి నిప్పుపెడితే చుట్టుప్రక్కల ఇచ్లకూడా తగులడ శాయేమో. అదో ఇబ్బిందీ. ఆ పాక నీదాలీక్కీ పుండేచోట వూరు చివరుంది” ఫ్రజ్కోంవ్‌ ఈమారు కదిలేడు. భారీఆయిన మనిషి, ఆతని గడ్డం కొన్ని వారాలుగా క్తి మొహం చూసినట్లులేదు. మనిష్‌ మంచి దృథకాయుడు.

“ఎందుకు తగులవెట్టడం. పట్టణంలో పంచి 'పెస్టేద్దాం”

బుల్గాకోవ్‌ చటుక్కున ఆతని వీపు తిరిగేడు.

“పంచి పెడదామా”

యెర్మాచెంకో హుషారు కనదరచేడు.

“అమృతమైన ఆలోచన. కార్మికులందరిక్కీ అడిగిన వారికల్లా ఇచ్చేద్దాం, జర్మనువాళ్ళ మీద కసితీర్చుకొనేటందుకు చేతుల్లో ఏదన్నావుండనేనా వుంటుంది, వాన్లు ఎన్ని ఆఘాయివ్యాలుచేయాలో ఆన్నీచేస్తారు.. సమయం రాంగానే మనవాళ్ల తుపాకీతియ్యడానికి పుంటుంది* స్త్రజ్కోవ్‌ చెప్పిందే బాగుంది. తుపాకులు పంచి పెడదాం. చుట్టుప్రక్కల పల్లెల్లో ఇవ్వడం భూడా మంచిది. రైతులు జాగ త్త పెడ కారు. జర్మనీవాన్ళ చేతికందినదల్లా పట్టుకుపోవడం (ప్రారంభించి నప్పుడు చేతిలో ఆముధం వుండడం ఎందుకేనా మంచిది”

దుల్గాకోవ్‌ ఆనందపన్హైడు.

“ఆదీ బొగానేవుంది. కాని, జర్యనీవాళ్ల ఆయుఛాలు వొప్పచెప్పమంపే అం తెచ్చియిచ్చేస్తారు”

“ఆందరూ యివ్వరు. దాగ్రత్తజేసేవాళ్ల కొందశేనా వుండక పోరు”. అన్నాడు వెర్మాచెంకో,

ముల్గాకోవ్‌ ఏీమంటారన్నట్లు మిగిలినవాళ్ళ వేప చూసేడు,

“ఆయుధాలు పంచి పెడదాం”కార్మికయ వకుడు ఆ్రతిపాడనను నమక్థించేడు.

“అయితే ఆల్లాగేచేద్దాం”

బల్లాకోవ్‌ కుర్చీలోంచి లేపు,

24

“ఇప్బటి కింే. తెన్సవారేవరకూ కొన్త విశ్రాంతి తీనుకొందాం. జకరయ్‌ వస్తే నా దగరకు చంపండి. ఆతనికో మాట్లాడాలి. మర్మాచెంకో ! సువ్వ వెళ్ళి 'సెంట్రీనోస్టులు పరీకిం విరా”

అందరకూ వెళ్ళేక బుల్గాహావ్‌ పావడి పక్కనేపన్న పడకగదిలో కెళ్ళి మంచంమీద దశసంకోటు పరుదుకొని పడుకొన్నాడు.

చ న! ళి

మన్నాడు ్రొద్దుకే పావెల్‌ ఎలక్టి9క్‌ స్టేషన్‌మంచి తితిగివన్తూ పట్టణం ఆంవా మహాహడావిడిగా వుండడం గమనించేడుం

పెళ్ళినకొద్దీ ఒకే జనరద్ది. ప్రతివారి భుజానా ఒకట్సీ రెండూ ఒక్కాక్క ప్ఫడు మూడూ కూడా రై ఫిళ్లన్నాయి- అదంకా ఏమిటో ఆతనికి అర్థంకాలేదు. హడావిడిగా ఇంటికి పరుగెశ్తే డు, లెస్టింకీల ఇంటివద్ద మెర్మాచెంకో గుర్రం ఎక్క చోతూ కనిపించేడుం

పావెల్‌ ఇంట్లోకి పరుగెక్తే డు. కాళ్ళూ చేతులూ మొహం కడుక్కున్నాడు. అన్బెమ్‌ ఇంకా ఇంటికిరాలేదని తల్లి చెప్పింది. ఆమాట పూర్తిగా వినవిపించుకోకుంవానే పట్టణం రెండో మూలనున్న సెర్తీ బూజక్‌ ఇంటికి పరుగెశ్తేడు.

'సెర్తీ తండ్రి ఇంజిన్‌ 2 )వర్‌ కి అసిస్టెంటు, వాళ్ళకో చిన్నయిల్ల్యూ చేరెడునేలా పున్నాయి

పావెల్‌ వెళ్ళేసరికి నెక్టీ ఇంట్లోలేడు. వాళ్ళమ్మ లావుగా పాలిపోయినట్లున్న మొహం అవిశా పొవెల్‌వైపు ఎంతో రునరుసలాడుగూ చూసిందీ.

“వాడెక్కడికిపోయేడో దేవుడికి తెలియాలి. ఇంకా సరిగ్గా తెల్లవారనేనాలేదు పీశాచం పూనినవాడిలా పరుగెశ్తేడు. ఎక్కడో 3ై ఫివృ పంచిపెడుతున్నారట అక్క తికే పోదుడనుకుంటున్నాను. మతో పెద్ద వీరాధిపీరులై పోయేరు. నాణగు పుతికిశే తచ్చ చెప్పినమాట వినేలా లేరు. వేలేడున్నాడో లేకో తుపాకుబ రావాలట, ఒక్క టాటా ఇంటీకి తెచ్చేడంపే కాట వోలిచేస్తానని వెధవకోచెప్పు. ఏం తెస్తానో ఏంచొావోో మధ్య నాకొస్తుందీ. నువ్వూ అక్కడికేనా ప్రయాణం ?”

పెకీ ల్లిమాటలింకా ఆమెనోట్లో వుండగానే పావెల్‌ వీధి కడ్డంపడి పరు గె _ల్సిపోతున్నాడు.

'పెద్దబాడులోకి వెళ్ళేసరీకి ఒకఆతను రెండుభునాల మీదా రెండు రైఫిళ్లు పెట్టుకొని ఎదురయ్యేడు.

ఏమండి ! అవెక్కడివి

వర్టోవినాలో పంచి పెడుతున్నారు.

త్న] 25

పావెల్‌ మభ్శీపడుగు లంకిందకున్నాడు, శెండువీధల ఆవల ఒక కుర్రవాడు బచవుగాపుండే రైఫిల్‌ ఒక 3 ఈద్చుకొంయా వస్తున్నాడు. దాని చివర నన్నిహడా త "లించివుందిం

“జ దెక్క-డిదీరా

“నిన్న వచ్చినవాబ్ల ఆదీగో ఆ స్కూలు శెదురుగావున్న ఇంటిదగ్గిర వంచి "పెడుతున్నారు. కాని అయిపోయేయి. ఇంకేమీలేవు. రాత్రంకా పంచి “పెడుతూనే వున్నారు. ఇంకక్కడ వట్టి 'పెళ్టైలు మాగశ్రం పున్నాయి. కాన్ని, నేను దీనితో రెండు నంపాదీంచేను”--అన్నాడు అ కుర్రవాడు సగర్వంగా.

ఆ వార్తవిని పావెల్‌ దిగాలుపడిపోయేడు,

“పడిసినన్లేపుంది, తిన్నగా అక్కడికే వెళ్ళివుంపే బాగుండేది. రీ ఎంత పనివేళాను ?

హఠాత్తుగా ఓ అలోచన తట్టింది. వెనుతిరిగి గబగవా పదగె ల్సి ఆ కురాడిని కలసుకొన్నాడు.

“పిక్క రెంచెందుకోయ్‌ ! తే ఇల్లాతే. ఇది నాప,

పావెల్‌ కుర్రవాడి చేతిలోంచి తుపాకీ లాక్కున్నాడు.

కుర్రాడికి మహాకోపం వచ్చింది. పావెల్‌ మీదకి ఉరకలటోయేడు. కొని అతడు ఎవక్కి-జరిగి నన్ని మీదికి తి ప్పెడు.

“జాగ్రత్త 1! గుచ్చుకొంటుందిల

ఏమీ చెయ్యలేక ఆ కుర్రవాడు ఏడుస్తూ వెళ్ళిపోయేడు. పావెల్‌ (బ్రహ్మానంద పడుతూ ఇంటికెశ్ళేడు. గుమ్మంలోంచి వెళ్ళకుండా ఇంటివెనక కంచెదాటి తిన్నగా పాకలో కెశ్ళేడు. వెనుపళ్సైమీద కనవిడకుండా దొచ్చి, దీగివచ్చేడు. చేతులు దులుపు కొని నవ్వుకొంచూ ఇంట్లో ఆడుగు పెచ్తరు.

వి శ థి

యు(కైయిన్‌లో వేనవికాలపు రోజుల్లో పాయంకాల శోభ చాల ఆహ్లాదకరంగా వుంటుంది. షెపెటోవ్కాలాంటి పట్టకాలు పట్టణాలన్లేకాకుంగా చివరలనున్న పేటలల్లే వుంటాయి. వేసవి వచ్చిందం పే సాయంకాలంపూట పడుచువాశ్ళెవళ్ళూ ఇళ్ళల్లో పుండరు. ఇంటి అరుగులమీదనో, ముందరివాకిళృలోనో, రోర్తువ్రక్క పోగుచేపివ రాతిగుట్టలమీద రో జంటజంటలుగా, గుంపులు గుంపులుగా కూర్చుని శేరింకాలు కొడుతూంటారు.

పువ్వుబ వికపించి ఘుమమును వాననలు వదచల్లుతుంబాయి. ఎక్కడో ఆకాశపుటం మల్లో నక్షగ్రాలు మీనుకుమీనుకు మంటుంటాయి. దూరమునుంచి పాటలు కేలివహ్హూ వివిపిస్తుంవాయి....

26

పావెరొకి ఆర్శ్తిచున్‌ వాయించడం అంపే పగ యిష్టం దానినీ వోవ్మో పెట్టని 3౦ వరసలవోవున్న మెట్లమీద సున్నితంా వళ్ళు పరుగె క్‌! స్తూం౮ాడు ...

ఆరోజున సాయంకాలం ఎంకో అనందమమయంగాపుంది. పాపర్‌ ఇంట ముందున్న ఎ(ర్రముంగల మీద చాలమంది సడువువాళ్ళు చేరేరు. పొరుగింటి. కాపీ మేన్తి లువ ాలోద్కొ వాళ్ళల్లో మబోాషారుగావుంది. మగపిల్లలతో కలిసి పాడడం, నాట్యం వేయడం ఆమెకి మహాసరదా. ఆమె గొంతుక సన్నగా, కమ్మ వుంటుంది.

ఆవిడంపే"పావెల్‌కు కాస్తభయం. ఆమెకు నోటి మరుకు ఎక్కువ. ఆకని (వ్రక్క_నహార్యుని కౌగలించుకొని పకాపకానప్వుచూంటుందిం

“ఆరార్జియన్‌ ఎంకబొగా వాయిస్తావు ? కాన్త చిన్నవాడెవై పోయేవుగాని, నిన్ను పెళ్ళిచేసుకొనేదాన్నే, అకార్తియన్‌ వాయించేవాళ్ళంకే నా'కెంచోయిష్టం.”

పావెల్‌కు ఎంతో సిగ్లేసింద. చీకటిపడిపోయింది కనకగాని మిగలిన వాళ్తు చూప్తే ఆటపట్టీంవేవారే. కొంచెం పక్కకి జరిగేడు. కొని, ఆమె వదలలేదు.

“మహదొడ్డవాడి వే. ఆల్లాపారిపోశా వేమిటి? ఆంచూ ఆమె పకపక వవ్విందిం

ఆమె రొమ్ములు అతవి భుజాన్ని గట్టిగా ఎచ్చగా ఆదుముకొన్నాయిం పావెల్‌ మనస్సు ఎల్లాగో ఆయిపోయింది. వాకిట్లో జనం ఆంకా గొల్లన నవ్వు తున్నారు.

పావెల్‌ ఆమె భుజింపట్టుకుని (తో -పేడు.

“*జర్రుగ్రు వొంచెంగ

మళ్ళీ పకపకల్పు వేళాకోళశాలుు వెక్కిరింతలాం

మాటాస్యావచ్చి పావెల్‌ని ఆదుకొంది.

“మనస్సు కలిచి ఎసేవాటి నేదన్నాపాడు పార్‌”

పావల్‌ ఆంగుకులు ఆకారియన్‌ మెట్లమీద సున్నిఠంగా నృత్యంచే పేయి. మఫరమైన ఒక శానపదగితం పాయంకాలపు ఏన్షగాలలలో తేలుతూ వినిపించిందిం గాలి నా గొంతు కలిసిందీ మారూస్యా, ఆమెఎనుక మి"లిన వొళ్ళూ కలిసేరు.

యువకంశాలు దూరాన అడపులలో (ప్రతిధ్వనించేయిం

మధ్యలో అగ్హెమ్‌ కంళం వినిపించిందిం

“*పావ్కా”

ఆకొర్తియన్‌ అప్‌ పావెల్‌ ఏవాన్‌ డేసుకొన్నాడు,

*సోవాలి. చన్ను పిలుస్తున్నాడు”

27

జప్టన్సిటా తొందర ఒక్కపాట పాతి ఎస లాాఆఅందొ మాహన్యా (ల్రిబ మాలిందిం

కొన్సి పాల్‌ ఆగలేదుం

ఎప్రీల్లేదు, రేపు మళ్ళీ పాడుకుందాం. ఇప్పుడు వెళ్ళి తీరాలి. మాలన్న పిల స్తున్నాడు...””

మాటపూ ర్రిచేయకుండానే పావెల్‌ ఇంట్లోకి పరుగె్త డుం

గదిలో తన అన్నతోపాటు మరో ఇద్దరు కూర్చున్నారు. వారిలో ఒకడు ఆచ్టైమ్‌ స్నేషాతుడు రోమన్‌. మక వరో కొత్తవాడుం

“ప్పలిచేవా 1”

ఆగర్టైమ్‌ ళల వూపేడుం లు

“మనం ఇప్పుడనుకున్నాం, మా తమ్ముడు పదే అని త్త ప్యక్తికి పలిచయం చేసేడు.

ఆ కొత్తమనిషి చిరునవ్వుతో చేయి చాపేడుం

ఆన్పైమ్‌ తన తమ్ముడి వేపు తిరిగేడు.

“ప్రావ్కా ! మీ పవర్‌ చేషనొలో ఎలక్ట్రీ )షియన్‌ జ వృగాపున్నాడని చెప్పేవు కదూ? పని దాగా చేతనైన వాడున్నాడు. కావాలేమో తెలుసుకో. ఆడి*చెప్తావు కదూలో

కొత్తవ్యక్తి మధ్యలో అందుకున్నాడు.

“ఆదంకా అనవసరం. ఇతనితో వెళ్ళి ఆ యజమానితో నేనే మాట్లాడేస్తే తీరిపోతుంది”

“వాళ్ళకి మనిషి కావలసినమాట నిజమే. స్టాంకో విచ్‌ జబ్బుగా వండడం చేత ఈవేళ “స్టేషన్‌లో యం(శ్రాలు కడలడంలేదు. యజనూని రెండుమాట్లు ఎవరన్నా ఆపవి తెసినవాళ్ళున్నారే మోనని అడిగి తిరిగివేశ్ళేడు. దొగ్గేసే వాడొక్కండిన్‌ పెట్టు కొని యంథఠంచేత పనిచేయించడానికి భయపచ్హాడు ఎలక్టీ )షియసుకి. మైఫస్‌ ఈ లిందిల ం

“బ్షహనేం. తీరేపోయింది. రేపుపొద్దున్నే వస్తాను. ఇద్దరం కలి'సేపోదాం”

“అల్లాగే”

పావెల్‌వంక కొత్తమనిషి ఎంకో పరిశీలనగా చూసేడు. ఆ చూపులతో షావెల్‌కు ఎలాగో అనిపించింద. కొత్తమనిషి బూడిదరంగు పొడుగు కోటు తొడు క్క్కన్నాడు. దానికి డొత్తాలు 'పెనుంచి [క్రిందకల్లా బిగించేడు. ఆది నరిగ్గా సరిపడదు కాదోలు* వీపుమీద కుట్లు పిటపిటలాడుతున్నాయి. మెడ ఆంటోతు మెడలాగ మంచి వలంగాపుంది. సునిషవి చూస్తేనే మంచి దిలిష్టు డనిపిస్తుంది.

286 ఆశ్హైస్‌ ఆతనినీ గుమ్మందాకౌ పాగనం పేడుం “వ్వరి దిగదిడవా, జకరయ్‌ ! రేపు వెళ్ళిరా” శ న! శు

పార్చిశానొదళం వెళ్ళిపోయిన మూడురోజులకి జర్మనులు పట్టణంలో అడుగు 'పెస్తేరు. అంతవరకూ నిశ్శబ్దంగావున్న స్టేషన్‌లో న్హైలుకూత వినిపించింది. వెన కాలనే వాళ్యోచ్చేరు

“జర్మన్గాస్తున్నార”--ఆనేవార్త వాళ్ళకి ముందే పట్టణం అంకా పాకింది.

చెదపట్ట కదిలించినట్లు పట్టణంఅంకా కలతపడింది. జర్యన్లు వస్తున్నారస్‌ వొళ్ళదీనరకే ఎరుగుదురు. అయినా ఎందుకో వాళ్ళకి నమ్మకం చిక్కలేదు. ఆజర్మన్‌ రాతనులు ఎప్పుడో రావడంకాదుః అప్పుడే వచ్చేశారు. పట్టణంలో అడుగు పెళ్లే రు

ఎవ్వరూ తమనీధిగుమ్మాలూ, ఇంటి కోరజ్యాదాట్‌ బయట అడుగు పెట్టడం లేదు. వీధిలోకి వెళ్ళడం అంపే ఎవరికి వారికే భయంగావుందిం

చండుబాట అవై పనా. ఈవై పునా రెండుపంక్తులుగా జర్మనులు పట్టణంలో (ప్రవేశించేరు. బాగా లేత ఆకుపచ్చరంగు యూనిఫారాలు తొడిగేరు రైఫిళ్ళు సర్వ సిద్ధంగా పట్టుకొన్నారు.వావిచిపరన వెడల్సాటి కత్తుల్లాంటి సన్నీలు తగిలించివున్నాయిం బరుప్టై న ఉక్కుటోపీలు పెట్టుకొన్నారు. వీపల్ని పెద్దపెద్ద మూటలు మోస్తున్నారు అంకూపొంతూలేకుండా ఓ (ప్రవాహంలాగ వాన్ల స్టేషన్‌ లోంచి పట్టణంలోకివచ్చేరు ఐబహువా(గ్ర త్తగా ఏతణంలో ఎవరు ఎదుర్కొన్నా తిప్పకొస్టేందుకు తచ్యూరీలో నడుస్తున్నారు.

“సేనలముందు మౌజర్లు చేతబట్టుకొని ఇద్దరు ఆఫీనర్లు నడుస్తున్నారు. రోడ్లు మధ్యగా వస్తున్నాడు దువాసీ. ఆ దుబోసీ హెట్మన్‌ [క్రింద పనిచేస్తున్న ఒక పార్టంట్‌' మేజరు, పీలిరంగు య్యూశ్రేనియను కోటు వేసుకొన్నాడు, తలమీద ఎత్తయిన బొచ్చు టోపీ వుంది. .

నగరమధ్యంలో వున్నశొకొలోకి జర్మన్‌ సేనలు చేశేయి. బ్యాండు మోగిందిం కాస్తరై ర్యంవున్న వగరవాసులు నలుగురూ అ చుట్టూచేరేరు... దువాసీ ప్రక్కనే వున్న అరుగెక్కి సేనా నాయకుడు మేజర్‌ కోర్స్‌ ఆజ్జాపగ్రాల్ని చదివి వీఏపించేడుం

(1) నగర వ్రజిలంకా ఠి దగ్గరున్న తుపాకులనూూ ఇతర ఆయుధాలనూ ఇరవై నాలుగు గంటలలోపున వప్పచెప్పాలి. ఈ అజ్జి మీరికే కాల్చి చంప్కకాముం

ఇదీనా యౌజ్జం |

29 (2) పట్టణంలో వైనికళాననం (ప్రకటించదిడింది. రాత్రి ఎనిమివిగంటణ దాపేక వీధుల్లో ఎవరూ తిరగకూడదు 'మేజర్‌ కెర్‌ ఏ పట్టణ 'పేనానాయకుడుం వనకటి రోజాల్లో పురపాలక నంఘంపున్న శివనంలోనే విన్ల వానంతరం నగర శోవియట్‌ కార్యాలయం 'పెస్టేరు. ఇప్పుడు దానినే జర్మను "సేనాధిపతి తన కార్యాలయంగా పుసయోగించేడు, గుమ్మంలో ఒక సైనికున్తే కాపలా పెద్దదిః ఆ భవనం వెనవేపు సావిల్లో (ప్రజలు స్వారీనపతిచే ఆయుధాలను జా(గ్ర తృపెట్టగానికి ఏర్పాట్లు చేసేరు, కాల్చి చంపేస్తామనేసరికి భయపడి పౌరులు తమవద్దనున్న ఆయుఠాలన్నిం శస తేవడం (ప్రారంధించేరు. 'పెద్దవాశ్లివరూ రావడంలేదు. చిన్నపిల్లలూ,. పడుచు వాళ్ళూ పట్టుళొస్తున్నారు. జర్మన్లెవ్వరినీ పట్టుకోలేదు, న్వయంగా పట్టుకువావవానికి ఇష్టంలేనివొళ్లు ఎవరూ చూడకుండా తమ యింట్లో వున్న ఆయుధాల్ని రాత్రిపూట రోర్డుమీదపారేసి ఏమీ ఎరగనట్లూరుకొంటున్నారు* బ్రొద్దుపే జర్మన్‌ గ ప్లీదార్లు వాటినిపోగుచేపి బళ్ళలో వేసి కమాండరు కొర్యాలదూ వికి చేరేస్తున్నారు. మధ్యాహ్నం ఒంటిగంటకు సీనాధివతి ఇచ్చినగడువు పూర్తి అయింది. వసూలయిన తుపాకులు లిక్కచూ'సేరు పద్నాలుగు వేలు లెక్క కేరేయి.. అంటే ఇంకా ఆరువేలు దాగేయన్నమాట. వరునపెట్టి సోదాలు ఆ కొననసుంచి ఈ కొసకు పాగించేరు. కాని లాభంలేకపోయింది. మర్నాడుదయమే ఇద్దరు రై ల్వేకార్మికుల్ని తీసుకుపోయి. యూదుల గోరీల దొడ్డిదగ్గర నిల్చోపెట్టి కాల్చేసేరు.. వాళ్ళ యిళ్ళలో తుపాకుణ దొరికేయి. తి శి తి “సేనానాయకుడి అజ్జ వినగానే అర్పెమ్‌ హడావిడిగా ఇంటికి వచ్చేడు, వొకిహ్లో పావెల్‌ కనిపించేడు రెక్క వట్టుకొని నిలేపేడు “కృుపాకులన్నా ఏవన్నా శెద్బావో” కాను తెచ్చిన తుపాకీనిగురించి ఎవ్వరికీ చెప్పకూడదనుకొన్నా పావెల్‌ అన్నగారివద్ద ఆవిద్దం అడలేకసోయేడు. అన్నీ చెప్పేసేరు, ఇద్దరూ 'పెరటిపాఠలో'కెళ్లేర. వెనపథై వెనుకదాచిన రైఫిల్‌ ను దం పేరు, అక్హైమ్‌ దానిచివరవున్న సన్నీన్సీ మొదట వున్న టోబ్దనీ ఠిసేపేడు బేరల్‌ వట్టు

30 కొని ఐలంగెద్దీ కోరడి రాటనిపెట్టి బాదేడు,. రై ఫిల్‌ముడను తుంపులబిపోయిందిం దానిని దొడ్డికావలపున్న థాశీజాగాలోకి విసిరిపారేపేడు.. బై నెట్‌స్కీ జోల్ట్‌నీ పాకీ గోతిలో పారే'సేడు.

“ఒరేయి నువ్వేం చంటిపిల్లడివికావు తుపాకులతో చెలగాటంవద్దు. అల్లాంటి వేమీ ఇంట్లోకి తేవద్దు. గట్టిగా చెప్త న్నా. ఆల్లాటి పనులుచేస్తే ప్రాణాలెగిరిపోతాయి. రోజులు అల్లాపున్నాయి, కొం'బపనులుచేయకు నువ్వేదన్నా జీసేవా ముందు నాపీక మీదకొస్తుంది. కుగ్రాడివని నిన్ను ముట్టుకోరు. రోజులేం బాగాలేవు. తెలిసిందా”

పాఎల్‌ అల్లాగే నన్నాడు.

వాళ్ళిద్దరూ 'పెరన్లోంచి ఇంస్లోకివమ్తూం తే చెస్టింకీల గుమ్మంలో దించఆ"౦దిం లాయరు లెస్టింకీ, భా ఇద్దరు పిల్లబ ఇల్లీ విక్ట బా బింగిదేద.

“మల్ళీ పరలు గూటికి చేరుకుంటున్నాయి. వీళ్ళ దుంపతెగ! ఇంక నానా అల్లరీ [ప్రారంధిస్తాట”---ఆంఎా ఆన్టైమ్‌ గొణుక్కున్నాదు.

ఆరోజంకా వై ఫిర్‌ పోయినందుకు పావెల్‌ విచారంగానే వున్నాడు ఆతని మిత్రుడు సెర్తీమూ(త్రం తనవై ఫర్‌ ను బయటపెట్టలేదు.కగా కంప్కా చెత్తా చెదారమూ పడేసే కూలిపోతున్న ఒక పాఠపాఠలో ఓమూల వాగాలోతూూ గొయ్యితీసేడు. వొడు సరికొ త్హరై ఫిళ్లు మూడువట్టుూబ్బేరు. వాటిని పాతగుడ్డల్లో చుట్టవెట్టి పాతేసి ఆ ప్రదేశం ఆంకా చదునుగా తొక్కేేసేదు. దానిమీద ఇంత చెత్తా చెదారమూపడేపి కొత్తగా తవ్విన గుర్తులు కనబడకుండా చేసేడు ఇంకేమన్నా గుర్తుబన్నాయేమో నని జా(గ్రత్తగా పరిశీలించి సంతృ ప్తపడ్డాడు.

“ఇంక సోదాచెయ్యమను. దొశికినా ఎవరివి పట్టుకుంటారు. ఈపాక ఎవరి దంటారేమిటి ?”---ఆనుకొన్నాడు.

చ షి చ

జకరయ్‌ పవర్‌ స్టేషనులో వనీకి కుదిరి నెలరోజులు 'పెగాఆయిందీ. ఆతనితో పావెల్‌కు గాఢమైన స్నేహం కుదిరిందీ ఆతడు డైనమో ఎల్లా తయారయిందీ, ఎల్లా పనిచే'పేదీ నేర్ప్చేడుః

జకరయ్‌కి పాచల్‌ మీద ఆభిమానం కుగి౦ంది, వనీ లేనిరోజుల్లో అఆరైెమ్‌ ఇంటికీ తన్బకుండా వస్తున్నాడు, మనలమ్మ ఇంటిగారవలన్నీ చెప్తూంపే ఒపిగా వినేవాడు. చిన్న కొడుకు చేసే చిలిపిననులను గురించి ఆమె మహావిచారం తెలిసేది. జకరయ్‌ మంచి ఆలోచనాపరుడు. ఓపికగలవాడూను. ఆతనితో మాట్లా

31

డికే మేరిచూ యాకోవ్‌ లేన్నాకు ఎంతో సంతృప్తి అనిపించేదీ మనసుమీడి బరువు తీసేసినట్లనిపించేద. ఒక్క గడియ'సేపు తన న్యధలన్నీ మరచిపోయేదీ,

పవర్‌ స్టేషన్‌ వొడ్డిలో నిలవచేసిన క(ర్రలాబ్లసుధ్యగా పోఠరూంపే ఓరోాన పొవెర్‌ను జకరయ్‌ ఆపడుం

“సిక 'పేచీయం పే మహాయిష్టమటగా ? మీ అమ్మ చెప్పిందీ, కోడిపుంజులా (ప్రతివాళ్ళమీదికీ వెడవావద”

ఆ మాటంటూ జకరయ్‌ చిరునవ్వు నవ్వేడు,

“ప్పేచీకోరుతనం వుండడం తప్పేంకొదు. కొని, ఎవరికో, ఎందుకు సేన పజలో తెలిసివుండాలి”

జకరయ్‌ వేళాకోళం చేస్తున్నాడో, నిజంగానే అంటున్నాడో హవెల్‌కి ఆర్హం రాలేదు

ఆన్చేశ్తూరికే ఎస్పుకూ వెబ్చలాడను. అన్యాయం జరుగుతూంటే ఊరుకో లేను”

“దెబ్బలాడడ౦లో పనికొస్తాయి. ేలీలు నేర్చు కుంటావా”

జకరయ్‌ ప్రశ్నకు పావెల్‌ ఉలికిపర్ణాడు. ఆశ్చర్యంతో అతనినంక చూసేడు,

*ఆం'క్సే 1

“మాద్దుపుగానికొంగొ

జకరయ్‌ అక్కడికక్కడే బాక్సింగమీద చిన్నపారం శఇెస్పిడు,

ఆ విద్య పొవెల్‌కు ఆంతత్వరగా పట్టుదిడలేదు. చాలమాట్లు జకరట్‌ గుద్దు లకు పడిపోయాడు, అయినా పట్టదలవదలకుండా నేర్చుకున్నాడు,

ఒకరోజున పొవల్‌ అప్పుడే క్లిమ్‌కొ ఇంటినుంచి వచ్చేరు. ఏమీ చెయ్య డానికి కనదిడలేదు. పెళ్లి పెరట్లో మూలగావున్న "= డ్రుమిద్దెసై నెక్కేడు. ఆక్కడ కూర్చోడం ఆంటే ఆతడికి చిన్నప్పటినుంచీ మహాసరదా పెడ్తువుట్టూ. చెగ్రీచెట్లు గుబురుగా 'పేరిగివున్నాయి.. కనక దానిమీద కూర్చుంే. ఎన్వరూ చూడకుండా చుట్టూవున్న పెరళ్ళలో ఏంజరుగుతున్నా దూదొచ్చు

షెడ్డును ఆనుకొనే లెస్టింకీల పెరడువుంది.. ఆ 'పెరడూ ఇంట్లో కొంఠ ఛాగమూ మిద్దెనుంచిచూస్తే కేనిపిస్తుందీ. షావెల్‌ అడ్డంగాపున్న చెట్టకొమ్మలు ఈప్పించి ఆటు చూసేడు, గుమ్మంలో ఒక దిండిపుండి. లెస్టింకీల యింట్లో జర్మన్‌ లెస్ట3ెంట్‌ ఒకడు మకాంచేస్తున్నాడు, ఆతని పనివాడు యజమాని దుస్తుల్ని దుమ్ము దుణప్పతున్నాడు,

32

ఇదీవరకే లెస్టినెంట్‌ ఆగుమ్మాన వస్తూపోవడం పావెల్‌ చాలామార్లు చూపేడు. లెప్టినెంట్‌ లావుగా, పొట్టిగా వుంటాడు. ఎ్మరటిమొగం, కత్తిరించిన చిన్నమీనం. ఏిన్స్‌నెట్‌ 'పెడకొడు. నెత్తిన మె[స్తున్న టోపీ గుమ్మానికి పక్క మన్న గదిలోనే అతడుంటాడు. గదికి తోటవేప్పన కిటికీవుంది. షెడ్డుమిద్దెనుంచి చూస్తే ఎదురుగావున్న కిటికీలోంచి గదీఅంకా కనిపిస్తుంది,

'పేలిల్‌ వద్ద కూర్చుని లెప్టినెంట్‌ ఏవో (వ్రానుకొంటూ కనదిర్తడు. ఆ కాగి తం తీసుకొని గదిబయటికివచ్చేడు. ఆది సనివాగివేతిలో పెట్టి తోటలోంచి గేటు వేపు బయలుదేరేడు. చలవవందిరతిదగ్గరకొచ్చి ఒక్కక్షణం. విలబడి ఎవరితోనో మాట్లాడేడు. ఓ నిమిషంపోయేక లెస్టంకీ కూతురు నెల్లీ వియటికి వచ్చిది. లెఫ్ట్‌ నెంట్‌ ఆమె చెయ్యుపట్టుకున్నాడు. ఇద్దరూ గేన్లోంచి విధలోకి ఎన్లేరు.

కౌంచెంసేపున్నాక లెప్టిసెంటు ఐంటటోతు గదిలో కెశ్లేదు.. దులుపుతున్న యూనిపారం చిలకకొయ్యని తగిలించేదు.. కిటికలలుపులు బారూూ తెరిచి గది అంవా నర్తేడు. ఆపనిపూ ర్తిఅయ్యేక గదితలుపులుమూసి ఎక్కడికో దియలు వేశేడు.

కిటికీకి ఎదురుగావున్న టేబిల్‌మీద బెల్పూ దాని (పక్కన మెరుస్తున్న వస్తు వొకటీ పావెల్‌కి కనిపించాయి.

అదేమిటో చూడాలనిపించింది. నెమ్మదిగా చస్పుడు చేయకుండా చెట్టు కొమ్మలమీదుగా లెస్టింకీల పెరట్లోకి దిగేడు. వొంగి వొదిగి పెరటికడ్డంబడి పరు గెత్తేడు. పేవిల్‌మీద పోల్డర్‌లో మేలురకం రివాల్వరు కనిపించింది.

ఒక్క-నిముషం స్పంలించిపోయేడు. కొంతసేపు తటపటాయించేడు.. కాని, మంచి లివాల్వరును వొదిలిపెట్టాలనిపించలేదు. కిటికీలో కెక్కి, రివాల్వరు ఆందు కున్నాడు. హోల్గరక్కడే పారేసేడు, త్షణంలో పరుగెత్తివచ్చి చెట్టుమీదుగా మిదె ఎక్కేశాడు. దూరాన గుర్రాల కాలలో నైసుకో లెస్టినెంటుబంట్రోతు మాట్లాడుతూ కనిపించేడు. 'పెరడంకా నిశ్శబ్దింగావుంది. పావెల్‌ చడీచప్పుడూ లేకుండా తన "పెరట్లోకి దిగి ఇంట్లోకి వెశ్లేడు.

తల్లి నండుతూంది. ఆమె తిరిగేనా చూడలేదు,

పెన్టై వెవకాలనున్న పాతగుడ్డ ఒకటితీసి కోటుకేబులో కుక్కుకున్నాడు. రెండోకంటివాడి క్కవబడకుండా ఇంట్లోంచి బియటికివచ్చేడు. వాకిలి గేటులోంచి పళ్ళుకుండా కోరడిమీద ఎక్కి. బయటికువికేడు,. రోర్దేతిన్నగా చిట్టడవి కేసి బయలు దేరేడు పరెత్తురూంపే జేబులో బరుపుాన్న రివాల్చరు కాళ్ళకు అడ్తుసడకుందా ఎ్తిపల్టుకొని ఆడవి దగ్గరలోవున్న ఇటికొవం చేరుకొన్నాడు.

5] 33

అవం దగ్గవెవరూలేరు. 'పేర్చినఆవం కూలిపోయిపవుంది, కొనుల్న్‌ పడిపోయేయి. ఇటికలు చెల్లాచెదురుగా పడ్కి పాచిమొలచి వున్నాయి. పొవెలూ;ః ఆతని స్నేహితులిద్దరూతప్ప దాని చుట్టుప్రక్క-లకుకూడా ఎవరూపోరు,. వాళ్ల ఆటలకు ఆవోటు ఏరువెన్నారు. ఆ చుట్టుప్రక్కల (ప్రదేశాలన్నీ ఆతనికి కొట్టిన ఏండేం

నెమ్మదిగా ఆవంలోటలికి దిగేడు, గుడ్డలోచుట్టిన రివాల్బరు ఒకమూలలో పెద్ది దానిమీద ఇటికలు పేర్చేడు. బయటికివచ్చి ఆ కొనుమొదహ్లోటాడ ఇటికలు పేర్చి దారి మూసేశేడు ఆ ప్రదేశం బాగా గుర్తుపెట్టుకొని నెమ్మదిగా ఇంటిముఖం పశ్తేడు.

“ఇంక ఏం జరుగుతుందో.”

ఆ మాట తలుచుొన్నప్పుడల్లా కాళ్ళల్లోంఏ వణుకు వస్తూందీ,

ఇంటికి పోవడం ఇష్టంలేక, వేశకాకపోయినా నరానరి పవర్‌ ప్రేషన్‌ శ్ర వెళ్ళేడు, కౌపలావానివద్ద కాళాలు తీసుకొని తలుపులు తీసేడు. బాయిలర్‌ [క్రింద జేరిన కళ్హైల బూడిద తీపేడు. దానిక్రింద మంటచేసపేడు. బాయిలరునిండా నీరు పశ్హేడు. అంత'పేపూ అతవిదృష్టి లెస్తింకీల యింటిగదిమీద నేవుందీ

పదకొండుగంటల వేళ జకరయ్‌వచ్చి ఆతనిని బయటకు పిలిచేడు,

“మీయిల్లు సోదాచే సే రెందుకు 1

పావెల్‌ ఉలికిపడ్డాడు.

ఆసెళిద్రా $*

“పిదోవుంది. నీకేం తెలియదన్నమాకే”

పావెర్‌కి తెలుసును, కాని, కాను ఎత్తుకొచ్చిన రివాల్వరు సంగతి నాఠడు జకరయ్‌ తోకూడా చెచ్చదలచలేదు. ఆదుర్హాతో వజీకి పొతున్నాడు.

“ఆగర్టైెమ్‌ను అరెస్టుచే పేరా ₹ో

ఎవ్వరినీ ఆరెన్టుచేయలేదు* కాని కొంపఅంవా తన్ల[క్రిందులు చేసిపెచ్చరు”

పాఎల్‌కి భయం ప్పూర్తిగా తొలగక పోయిన్సా అదటు మా(తంతగ్గింది. ఒక్క కణం ఇద్దరూ ఎవరి ఆలోచనలలో వారు మునిగి అక్క-డే విల్యున్నారు. వారిలో ఒకనికి సోదా ఎందుకు జరిగిందో తెలుసుకనక ఆదటుపడుతున్నాడు. రెండో వానికి తెలియదు. కనక ఏండా(గ త్తతీసుకొవాలా యని ఆలోచిస్తున్నాడు,

“దొంగముంవాకొడుకులకీ ఏం అనుమానం కలిగిందో, ఆర్టెమ్‌కి కూడా నా నంగతి తెలిడుడు; చెప్పలేదు. కొని అయిల్లా సోదాచేళారు. ఎందుకో ఇంకొంచెం జొ త్తపడాలి.”

ప్రశ ఓక్క నీమిషం పోయేక యిద్దరూ ఎవరి పనులకు వాళ్ళు పోయేరు. శి థి ఠ

లెస్టింకీల యిన్ల్రంకా చాల అల్లకల్లోలంగా వుందే,

తన ఆయుధం కనబడకపోయేసరికి లెప్టినెంట్‌ తన దిం(టోతు నడిగేడు, వాడు గదీ అంకా వెతికి ఎవరో ఎత్తుకుపోయి వుంటారన్నాడు, ఆమాట వినబడేసరికి లెస్టినెంటు తామసం పట్టలేక క క్రికొద్దీ ఊచిపుచ్చుకొని ఒక్క లెంపకాయ కొ స్టడు ఆ దెబ్బకి కళ్ళుతిరిగిపోతూన్న బంట్రోతు ఎ'బెన్షన్‌లో నిల్బోక తప్పలేదు.

లాయర్ని పిలిపీంచేడు ఆయన అవార్హ వినగానే చొల మండిపడ్డాడు, తన యింట్లో అటువంటి అపచారం జరిగినందుకు కమార్చణ చెప్పుకొన్నాడు.

పొరుగింటివాచ్ళ డొంగిలించివుంటారవని విక్టర్‌ లెస్తింకీ ఆందింజేడు.. వాడి ఆనుమానం పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌మీగకి పోయింది. కొడుకు అనుమానాన్ని వకీలు వెంటనే అప్టినెంటుకు చెప్పేడు, చెప్పడంతరుపు సోదా జరిగింది,

కాని ఏమీ దొరకలేదు. ఆదిచూసేక ఎంఈ (ప్రమాదమైన పనులు చేసినా ఒవ్వ్క్కా-క్కంప్పుడూ ఏమీబాధలేకుండా బయటపడవచ్చునని హచెలొకి_కైర్యంకలిగింది.

'పకరణంతి తోనా కిటికీ దగ్గర నిలబిడి గాలికి వూగుతున్న పోస్టళ్లవంక దీక్షగా చూస్తూంది. చిన్నప్పుదెబ్పుడో పుట్టిపెరిగిన ఈ (ప్రాంతానికి మళ్ళవచ్చి అప్పుడే ఏగాది అయిండి. నిన్న వెళ్ళి ఈవేళ తిరిగొచ్చి నశ్లే వుందీ, ఎక్కడామార్చులేదుః ఎప్పటిలాగే రా న్చెగ్రీపోదల్ని ఆందంగా క త్తింంచేరు పూలకోటలో దారులుతీర్చినట్లు వే పేరు. దారులప్రక్కన తనళల్లికి చాలాప్రియమయిన షృవ్వుల మొక్కలు 'పెంచేరు.. తోటఆంకా తీర్చిదిద్రీనట్లుంది. ఆవే మళ్ళీ మీ చూస్తూంపే తోన్యాకి వినువుపుడుతూందీం కాను చదువుశూన్న నవల చేతబట్టుకొని తలుపు తీనుకొని వరండాలోకి వచ్చింది. మెట్లుడిగి తోటలోకి వెళ్ళింది. నెమ్మరిగా వికెట్‌గేట్‌ తోసుకొని పవర్‌ "స్టేషన్‌కు నీచ్లపంపే కోనేరుకేసి నడిచింది వ్రిడ్డి దాటింది, రోడ్డు కిరుపక్కలావున్న చెట్లను చూస్తూ వడుస్తూందే. కుడి చేతివేప్సన కోనేరుంది. దాని గట్ల వెంబడి రెల్లూ, జమ్మూ దట్టంగా సెరిగిపుంది, ఠోడ్రుకి ఎగంవేపున ఆడవి. "క్వారీ గుంటలకేపి వెడదామని దియలుదేరుకూంటే. కోనేటి వీటిమీద చేపల గాలం వూగుతూ కనదిడి ఆగింది దగ్గశేవున్న విల్లోచెట్టు పంగలకొమ్మల్లో కెక్కిచూసింది నీటి దగ్గరగా ఓక కుర్రవాడు కూర్చుని కనదిగ్తాడు. ఆతనికామె రాకేతెలియదు “బ్లక్క్లడ చేపలు పడరాయా 1?” పావెల్‌ కోపంగా వెనుతిరిగి చూసేడు విల్లోకొమ్మమీదుగా నీటిలోకి వం%చూస్తున్న ఆ అమ్మాయి నాతదెన్నడూ చూడలేదు. ఓడకళానులు తొడుక్కునే తెల్లిల్లౌజు తొడి"ంది. బింగారురంగు జుట్టు "పెద్దముడిగా వేసుకొంది, ఆతనివేయి వజికిందీ. ఎరను తేల్చివుంచే బెండుముక్క. కదిలిందీ “ఇప్‌ పడింద్కీ పడింది” ఆంటూ అమె వెనకనుంచి కేక పెట్టిందా పావెల్‌కి కోపంవచ్చి ఒక్క విదుష్తలో గేలం పైకి విపిచేడు. ఎరతో సహా వెండు గాలిలోకి తేలివచ్చిందిం “షాడు | చేపలుకూడా పట్టుకోనివ్వరు, ఇదెక్కడినుంచి వచ్చిందిరా” అను

36

కొంటూ పావెల్‌ విసుగుతో గేలం దూరంగా వేపేడు. కాని ఆదీ అసువై నోటు కాదు. అటూయిటూవున్న గాంధారిదుంపలనుధ్య పడి గేలం వొటిలో చిక్కుకుంది.

తనుచేసిన పొరపాటు తెలిపేక మరీ విసుగుపుట్టింది. చర్రున వనక్కి= తిరిగి ఆ అన్మూయిమీద దుస్పుమన్నాడు.

“నోప మూసుకూర్చోరేవు. నువ్వల్లా శకేకలెచకే చేప లీచుట్టుప్రక్కలకూడా పుండకుంగాపోఠాయి”

తోన్యా ఎగతాళివేసిందీ.

“పీ ధమసమళలుచూ'పే చేపలు పారిపోళాయి. మధ్యాచ్నాంపూట మరివున్న వావవ్వడూ గేలంపున్నుకు బమయలుచేరడు.

పావెల్‌ షర్యాదగా మాట్లాడాలనే అసుకొన్నాడు. కాన్హి ఆమె మాటలు వినే నికి మవోకోపం వచ్చింది.

“నువ్విక్కడినుంచి వెళ్ళిపోతే (బ్రతుకువూ తల్లీ

తోన్యా కళ్ళు చిలిపితనంగా నవ్వేయి.

“నీ దారి కడ్తున్నానా

ఈ మాఠెమె స్వరంలో ఆపహాన్యంకన్న 'స్నేహభావం ఎక్కువ కనదిగింది, నాలుగూ చెడామడా అనేసి తరిమేద్దామనుకొన్న పాపర్‌ ఆ స్వరం వినబడ్హాక ఏమీ అనలేకపోయేడు.

“ఫీక్రు చూడాలనుంపే ఉండు. చూడు. ఉన్నా, వెళ్ళీనా నాకు పోయేదిలేదు”

పావెల్‌ మళ్ళీ కూర్చుండి బెండూ కాడూ సరిచేసుకోవడం (ప్రారంఖించేడు. గేలం ములికి గాంధారి దుంసల వేళ్ళల్లో చిక్కుకొందో ఏమో గట్టిగాలాగితే తెగిపో తుందేమో. అల్లాంటిదేదన్నా జరిగితే ఆపిల్ల నవ్వుతుందని భయం. “*పోటూడద్వా ఇక్క-_డెందుకు ?” అనుకొన్నాడు.

తోన్యా పంగలకొమ్మమీద కుదురుగా కూర్చుంది. చేతిలోని ప్పస్తకాన్ని తొడ మీద మూసిపెట్టుకొని పావెల్‌ వంకచూస్తూ కూర్చుంది. మొదట మోటుతనంగా పొమ్మన్న మనిషి ఇప్పుడామె అసలక్కడుందన్న శ్లే గమనించడంలేదు.

ఆద్ధంలాపున్న నీళ్ళల్లో ఆమెటప్రతిబింబం కనిపిస్తూంది. పు నకం చదవడంలో మునిగి తన్నుగమనించడంరేదని తోచినస్పుడు నెమ్మదిగా తాడులాగేడు. వెండునీటిలో మునిగిపోయింది. కాడు విగువయింది.

“ముండ మొయ్య చిక్కడింది” అనుకొన్నాడు, ఓరగంట తఈనవంకచూస్తూ చిరునవ్వునవ్వుతున్న ఆమెములం ీటిలోంచి తొం" కూస్తూంది,

ఆ సమయంలో పంపుగొట్టాలున్నవోటికి దగ్గరగావున్న వంతెనమీద ఇద్దరు

3 పడుచువాళ్ళువస్తూ కనిపింపేరు. ఇద్దరూ కాలేజీ విద్యార్థుబ. ఒకడు రై ల్వేయార్గులలో పనిబేన్తున్నాడు. ఇంజనీరు నుఫార్కోకొడుకు. అందమైన జుట్టు, ముడతలమొణ మూను, పిల్లలంకా వానిని మచ్చలమొగం షూర్కా అంటారు, నానిచేతిలో మంచి ఆందమైన గేలం క(రపుందీ. 'పెదవులమధ్య ఒక వేపుగా సిగరెట్టుదో పేడు. వానితో వున్న రెండోవాడు లెస్టింస్కకొడుకు విక్టర్‌. అతడు పొడుగ్గా నాజూకుగా వుంటాడు,

“చ్చూ'పేపూూ అక్కడాపిల్లి ? సీడ్‌వండులా వుంది”-- అన్నాడు షూర్కా తన మ్నతుడి కేసి తిరిగి,

“మంచిసరదా ఆయిన పిల్లల్వే కీచిలో ఆరోఫారం చదుపుతూంది. వేనసప కౌలపు నెలపులకని వచ్చింది. వాళ్ళనాన్న ఇక్కడ ఫాశెస్టరు, మా చెల్లెలు లిణాకు ఆవిడ తెలును. ఓమాటు ఓచిన్నపేమలేఖకూడా (వ్రాసేనులే--- నువ్వంపే నాకెంతో ఇష్టం-నీ సమాఛానంకోనం ఎంతో ఆతురతతో ఎదురుచూన్తున్నా” నందూ ఏమిటో తెగనవ్రాసేను. నాడ్సన్‌ (వ్రాసిన పద్యాలుకూడా దాంట్లో దూచ్చేనుకే,

“అవి డేమంది ?” అని (ప్రళ్నించేడు విక్టర్‌,

మార్కా- దిగులుమొఖం 'పెన్టేడు-- “ఆవిడకి తగని ఆతిశయంలే. పెరి మొగ్రిపు త్తంాలు (వ్రాసి కాగికాలు పాడుచెయ్యకండి. ఆయితే ఆంకా మొదట అల్లాగే ఆంటారుకే, ఈ సంగతులన్నీ మనకి కొట్టినవిండే, వెధవడి-ఈ శృంగార తతంగం ఆంపే నాకు నుహా చెడ్డ చిాకు, నెలలకరదిడి ఏడుస్తూ అస్సురుస్సురంబూ కూర్చో డం నాకసహ్యం సుఖంగా పాయంకాలంపూట చళ్లిగాలిలో తిరక్క యీ తగులాటం ఏమిటి ? అల్లా బారకొనుల కెడికే బోలెడెంత మందీ పడుచుపిల్లబ. మూడురూమిచ్ళ మనవి కావనుకొంపే కావలసినంత నుఖం. వాళ్ళకో యీ గొడవలే వుండవు వాల్కా-తిఖోనోవ్‌ను ఎరుగుదువా ? వాడూ నేను వెడుతూంటాం”

విక్టర్‌ అనహ్యంతో మొగం చిట్లించుకొ న్నాడు.

“షూ ఆచె త్తృముండలకో పోఠతూంటాపూ ॥

షూర్కాం సిగరెట్టుకొన నమిలి ఉమ్మే పేడు

తమడికట్టుకున్నట్లు మాట్లాడకు. వీ తిరుగుళ్ళు నాకు తెలియవా

“విక్టర్‌ వానిమాట పూర్తికాకుండానే అడ్డుకగిలేడు.

ఆఫీ పీకొపండుని కాస్త పరిచయం చెయ్యి.”

“అయితే నడు. లేకపోతే చన్లిగా జారుకోగలదు. నిన్న అవిడ ఒక్కర్తీ గేలం తీనుకు దియలుదేరింది.

ఇద్దరుమ్మితులూ తోన్యాను సమీపించేరు. నుభార్కో నోద్లోంచి సిగరెట్టుతీసి ఆమెకు అభివాదం చేసేడు.

38

*త్రుముకోవా ! బాగున్నావా? వేటొచ్చేవా?”

“ఏంలేదు. డఃరికేచూస్తున్నాొ"-అందీ రోన్యాం

సుకార్కో, విక్టర్‌ చేయిపట్టుకొని ముందుకులాగేడు.

“మీరొక్రరి నాఠరు ఎరగరమకొంటా. ఈయన నామి[త్రం. విక్టర్‌ లేస్తింస్క”

విక్టర్‌ కంగారుగా చెయ్యిచాచేడు.

సంభాష- తెగకుండా నడవడంకోనం సుభార్కో. కాప్యతయ పడుతున్నాడు,

“ఈ వేళ చేపలు పట్టకుండా వట్టినే జార్చున్నావేం

“గేలం మరిచివచ్చాలొ

“న్చే వింకోట్రి తెస్తా ఈలోపున ఇదీ తీసుకో, ఇస్పుడే వస్తా”

విక్టర్‌ కోరిసట్లు పతిచయంచే సేక వాళ్ళిద్దర్నీ ఏకాంతంగా వధిలిపోదాషని సువార్కోో ఆలోచన. కావి, తోన్యా ఆటంకపరచిందీం

“వద్దు. ఇక్కశొకొయన గేలంవే'పేరు, మనం ఎందుకు అడ్డం 1

“అడ్డం ఎపరికి? అతనికా?ొ---అంటూ నుథార్కో. పావల్‌వంక చూపేడు. ళోన్యా చెచ్చేవరకు ఆతనిని చూడనేలేదు

“ఉండు ఒక్కక్షణంలో తోలిపారేస్తాల

తోన్యా వద్దనే లోపునే సుభార్కో పాఎల్‌ దగ్గుకి పరుగెత్తే డు,

“గేలం తీసేసుకుని లేవిపో, ఊ. లే....”

నుభార్కో అరుస్తున్నా పావెల్‌ లెక్కచెయ్యలేదు, గేలం తియ్యలేదు. చుర చురా ఒక్కనూరు చూపే డంతేం

“*రోరుముయ్యి ఏమిటాగొడవ”

“సీమిట్రా, ఎదురుకూడా చెప్తున్నావు. ఓ3 దస్హ్ర్శ్యా! గోతావ్కొ పోవా" ఆంమా నుగార్కోో గంతురే పేడు ఎ[ర్రలతోవున్న డద్బాసు ఒక్క. తన్నుతన్నేడు. ఆచి ఒక్క ఎగురులోపోయి. నళ్ళిల్లో శడింది, సీచ్ళ చింది తోన్యామీద వక్తాయి.

తోనా కోప్పడిందిం

“సువార్కో , వఏమిటాపని. సిగ్గువేదూ ?

పాఎల్‌ ఒక్కఉదుటున లేచేడు. పావరొకు తన అన్న అగ్చెషు పనిచేస్తున్న వై ల్వేచూర్లు ఇంజనీరుకొడుకు నుభార్కో తెలుసు, రెండుతన్నితేపోయి తం[డితో చెప్తాడు. తన అన్నగారు ఇరుకనపడవహాడు. అ ఆలోచనతో పావెల్‌ పసాయించేడు.

ఊకుకుం కే ముందుదెబ్బ పావెల్‌దీ అవుతుందవిపించి నువార్కో కానే చర్రున ముందుకెళ్ళేడు.. గుండెలమీద చెయ్యేసి వెనక్కితోపేడు. పావెల్‌ సీట్‌ అంచున వున్నాడు. తోపుతో నీటిలో పడిపోయేవాడే, కాని చేవలాడించీ ఒక చేపుగా వొతిగీ ఆప్పుకొన్నాడు,

39 పావెరల్‌కన్న సుూర్కోో రెండేబృ పెద్ద. జగడగొండియన్సీ రౌతీడున రు న్నవాడు, గుండెలమీద దెబ్బిపడడంతో పావెల్‌కచ్ళు జేగురుముద్దల మ్‌ రాయి. “ఆలాగేం, మరికానియ్‌.”-ఆంటూ పావెల్‌ ఊతంగా నుభార్కో మఖం మీద ఒక్క- గుద్దుగువ్రేడు. ఆ దెబ్బినుంచి కేరుకొనేలోపున చొక్కా మెడలల్జి ఎట్టు కొని వీళ్ళల్లోకి ఈడ్చుకు పోయేడు. మోకాలు లోతు నీళ ల్లో బూట్లూ పాంటూ తడిసిపోయేయి. పావెల్‌ చెయి పట్టువిడిపిందుకొనేటిందుకు నుఖార్కోో మబో్రయత్నం చేసేడు. తనపని నెరవేర డంతో పావెల్‌ వానిని వదిలేసి గస్తేక్కేడు. సుార్కో వాని ఏంటబద్హాడు. గడ్టైక్కేక పావెల్‌ తాచుపాములా నుస్నుమందూ వనక్కితిరిచేడు. జకరయ్‌ చెప్పినపారం గుర్తు తెచ్చుకొన్నాడు, “ఎడమకాలు ఉంనుకో, కుడిమోకాలు వంచు. కాలు బిశలట్టు. బలం కొర్డీ పిడికిలి బిగించి ఎదుటి వాని గడ్డం క్రింద తగలేలా ఒక్కంపూపులో గుద్దు” ధప్పుమని చప్పు'చైైంది. నువార్కో.. నాలుకా కరుముకొన్నాడు. గడ్డమూ, నాలుకా విపరీతంగా బాధ పెడుకూం డే గొల్లమున్నాడు.జేతులు ఆకాశంలోకి ఎగిరేయి. వెల్లకిలా వెనక్కి. నీటితో దబ్బున ప్డౌడు, తోన్యా విరగబడి నవ్వింది. “భేష్‌ ! మంచిపని జేళావుో పావెల్‌ గేలంకాడు పట్టుకొని ఒక్క ఊపున లాగేడు. తెగిపోయిందీ. చేతిలో మిగిలిన ముక్కతోనే కోనేరుగనైక్కి రోద్దుమీడీకి వెళ్ళిపోయేడు. వెనకనుంచి విక్టర్‌ తోన్యాతో చెప్తున్న మాటలు వినిపించేయి “వాడో పచ్చిరౌడీ. పావెల్‌ కొర్చగిన్‌ అని” స రథ కరి రై లు స్టేషనువద్ద గంద్రగోళంగావుందీ. రైలుమార్గం పొడుగునా కార్మికులు సమ్మె (ప్రారంభిచినట్లు వార్హలు వస్తున్నాయి, పక్కనేవన్న మరో సపెద్టప్రేషన్‌లో కార్మికులంతా సమ్మెకన్నా 'పెద్దదేదో (ప్రారంధిస్తున్నారట. ఏదో (ప్రకటనలు వెంట తీసుకుపోతున్నారని చెప్పి ఇద్దరు డై 9వర్లను జర్మనీవాళ్లు ఆరెస్టుచేసేరు ల్వే పనివాళ్ళల్లో కొందరికి పరల్లేవాళ్ళల్లో నంబింధ బొంధవ్యాలున్నాయి. జర్మసీవాళ్ళి ఎంట పనకటి జమీందార్లు (గ్రామాల్లోకి రావడమూ రైతుల వంటల్న, పకుపుల్నీ ఉ.చ్చుకుపోవడదూ (ప్రారంభమయ్యేసరికి వాళ్ళిల్లో ఆ వేశాలు పుట్టుకొచ్చేయి. 'హెట్యన్‌ సైనికులువచ్చి ర్లైతుల వీపులు చిట్ల గాడుతున్నారు. బిల్లాతంతట

4౦0

పార్షైగాన్న వుద్యమం (క్రమంగా అలునుకొంటూంది. చోల్లి విక్కులప్పుడే ఓడజిను పైచిలుకు ప్వాశాన్‌ దగరాలసు తచూరుచే పేరు.

జకరయ్‌కి రూమధ్యన అనలు తీరికేలేదు. పట్టణంలో వున్న రోజుల్లో ఆతడు ఎంతో పసిచేసేడు. ౩ ద్వేపనివాళ్ళతో సంబంధాలూ పరిచయాలూ పెట్టుకొన్నాడు" పడుచుకారునో 'స్నేటాంచేసేడు. నై ల్వేయార్డుళోని మెకొనిక్‌లలోనూ రంపసమిల్లు పనివాళ్శలోూ గడ్డవాళ్ళను కొందర్ని ఏరి ఐలమైనదళాన్ని కూర్చేడు. అస్దెమ్‌ అభిప్రాయాలు ఏమిటో తెలుసుకొవాలని (స్రయత్నించ్వి బోల్షి విక్‌పార్టీని గురించి నీ అధ్యిప్రాయిం ననిటని ఒకరొజున ఆదిగేడుం

“ఈ వార్చీ ల్నిగురించి నాశేమీ తెలియద .వ్యా--- అయినా నావల్ల జరిగేదే మన్నాపుంపే చెప్పం వస్తాగా అన్నాడు అన్ఫెమ్‌,

జకరయ్‌ తృ ప్రవ్థాడు. ఆర్టెమ్‌ మాటకు నిలబడవాడని స్థిరపరుదుకొన్నాడు. ఇహపార్టీలో చేరవానికంటారా. ఆెమ్‌ దానికి సిద్దంగా లేడు.

“*సరిలే. ఆళనికే తెలిసినస్తుంది.”---అనుకొన్నాడు.

జకరయ్‌ పవర్‌ శ్లేషనులో పనిమానుకొని వై ల్వే యార్డులో కుదరేడు. ఆక్కడ ఆతని పని సులువఆయింది. వర్‌ ఫ్రేషలోన్‌ వున్నప్పుడు గై ల్వేవాళ్ళతో పరిచయం “పెంచుకోవడం చాల కష్టంగా వుండేది.

రైలుచూర్గందుద బళ్ళ రాకపోకలు విధీవిరాసుం లేకుండా సాగుతున్నాయిం యూ్యక్రెయిన్‌ (గ్రామాలలో దోచుకున్న వస్తుపుల్ని బళ్ళశెక్కించి జర్మను సైనికులు తనదు దేశం పంపుతున్వారు. వేలకొర్దీ 'పెళ్టైులవీండా ధాన్యం, గోధుమ, జొన్న, సజ్జి సథువులు ఎగుమతి అయిపోతున్నాయి.

శి ళ్‌ ళి

ప్రేషన్‌లో పెలిగ్రాఖరు పోనోమరెంకోను హెట్యన్‌ సైనికులు అరెన్టుచే పేరు. ఈలవవి పలంపుగా జ9*ందది. గార్హుకూమ్‌కి లాక్కుపోయి. చితుకకొశ్లేరు. అచ్చెమ్‌ తోడిపని వాడు రోమన్‌ పిదో రెంకోపేరు బియటపెద్టీనది అతడే అయివుండాలి,

పవివేళప్పుడు రోమన్‌కోనం ఇద్దరు జర్మన్లూ, హెట్యన్‌ ఆంగరక్షకు చొకడూ స్టేషన్‌ కమాందెంటు అసిస్టెంటూ కలిసివచ్చేరు. కమూండెంటు అసిగ్చెంటు ఓమాటా మంతీ లేకుండా శిన్నగావెళ్ళి చేతిలోపున్న కొరడా కర్రతో రోమన్‌ మొగంమీద కొస్హేడు,

“లంజకోడకా, లేచిరా! నీ వ్యవహారం చూస్తాం

శమాంచెంటు అసిస్టెంటు రోమన్‌ జద్బిపట్టుకొవి గుందేడు.

“ఫ్రచారాలు గిచారాలూ చేయ్యడం ఏమిటో చూపిస్తాం”

వే తః

ప్రక్కనే పనిచేస్తున్న ఆచ్టెమ్‌ తన వేతిలోచనిముట్టు నేలనిపాశేసి చరాచరా వస్మేడుం

“*కొత్తుకొడక ! చెయ్యినదులుో

అచ్చెమ్‌ తనను ని(గహిందుకొనేటందుకు అతికష్టపడుతున్నారు.

అసినెంట్‌ కమాండెంట్‌ వెనక్కి. అడుగేస్తూ రివాల్వరు తీసేడు. ఒకజర్మన్‌ "సైనికుడు కుపాకీతీసి దోల్టు వేసి సిద్దం చేపేడు- కదిలితే కాల్చేయడానికి సిద్ధప్ణాడు.

“ఆగు =

ఆంతసనిషీ ఆ చిన్న సైనికుడిముందు పేమీ చెయ్యలేక పోయేడు,

రోమన్‌ నూ ఆగ్దెస్‌నూ ఆరెస్టుచేపేరు, ఒక గంటపోయేక ఆస్టైమ్‌ను వదిలి "పెస్టేరు. రొమన్‌ము సామాన్షగదిలో పెట్టి తాళం వేసేరు

ఈ అనెన్షుబ జరిగేక ఒక్క మనిషిటాడా పనిలో మిగలలేదు. డిపో వని వాళ్ళంవా స్టేషన్‌ ఎదురుగావున్న పార్కులో నమావేశం అయ్యేరు. స్విచ్‌మెన్‌్‌ స్టోర్‌ హౌస్‌ వనివాబ్ళా వచ్చిచేశేరు.. ఆగళాటి తీవ్రమైనాయి. రోమన్‌న్తూ పోనో మశెంకోనూ విడుదల చేదూలని కోరుతూ ఎవరొ ఒక మెమోను (వ్రానుకొచ్చేరు,

ఆసివ్రట్‌ కమాం"ంటు కొందరు హెట్మన్‌గార్డులను తీసుకొని తివాల్వరు రయళిపిస్తూ మీటింగురోతికి కరుగ్నెగ్రి వచ్చేడు,

“నడవండి. పనిలోకి, రానివాళ్ళ్శందర్నీ అరెస్టు చేయిస్తా. మీలో కొందర్ని కాల్చేస్తేగావి బుద్దికాదు” -

ఆ అరుప్పలకు పనివాళ్ళలో ఉగదేకాల మరింత ఎక్కువై నాయి. ఒక్క "పెట్టున గ్వంచేరు. పరిస్టితి తస్పివచ్చిందని స్రేషన్‌ కమాండెంటు నగరంలో వున్న జక్కన్‌ వైన్యాలకు కదురుపంపేడు, (టక్కులలో వాబృ బయలుదేరేరు,

పనివాళ్ళింవా ఆ వార్తవిని తిన్నగా ఇళ్ళకు పోయేరు. స్టేషన్‌ మేస్టరుబూడా విలబడరేదు. జకరయ్‌ (ప్రయశ్నాలు ఫలోన్ముఖం అయినాయి. స్టేషన్‌లో కార్మికులు మొత్తంగా కార్యరంగంలో దిగడం ఇదే (ప్రథమం.

జర్భన్లు ప్లాట్‌ఫారమ్‌మీద ఒక భారీమరతుపాకిని నిలిపి సిర్దంచేసేరు. ఒక వైనికుడు గురర్రంమీద వేలుపెట్టి సిద్దంగా కూర్చున్నాడు.

స్టేషన్‌లో ఒక్కమనిషిహవాలేకుండా వెళ్ళిపోయేరు.

రాత్రివేళ అనెస్టులు ప్రారంభమైనాయి. అబ్చెస్‌సు బడా అరెస్టుచేసేరు. ఇంటికి పెళ్ళికపోవడంచేత జకరయ్‌ ఆవెస్టు తప్పించుకొన్నాడు,

అకెస్టుడేపిన వారందరినీ గుడ్పు షెడ్‌లో 'సెస్టేరు. పచిలోకి వస్తారా కోర్టు మార్షల్‌ చేయపంటారా అని అడిగేరు

జీ2 రై లుదాంపొడుగునా కార్మికులు సమ్మచేస్తున్నా రు. ఒకర్యాత్రీ పగలూ రైలు బండి ఒక్క-టికూడా ఆటూయిటూ వెళ్ళలేదు. నూటయిరపై కిలోమీటర్ష డూరంలో ఒక పెద్ద పార్టి జాన్‌దళం ్రిడ్డీలు 'పేల్చేసిందిః ర్రైలుపట్టాలు పీకేసింది. తుపాకులు తీసుకొని యుద్ధం సాగిస్తూందిం రాత్రివేళ జర్యన్‌'సేనల్ని తీమకొని ఒకన్లై బవచ్చింది. ్రేషన్‌లోకి వచ్చేక దై9వర్కు ఆతని సహాయకుడు, సైర్మనూ ఇదిగో వస్తున్నామని మళ్ళీ కనదిడకుండా ఇెళ్లి పోయేరు. దానిని కదిలించే మార్గంలేదు. సైడింగులలో మరోరెండు బస్ల సిద్దంగా వున్నాయి. వాటిని తీనుకెశ్శేవారు లేరు, పేషన్‌ కమాందెంటు కొందరు జర్మన్‌ సైనికుల్ని వెంటచెట్టుకొని గుడ్పు "షెడ్‌ తలప్పలు తెరచుకొని లోపలికి వచ్చేడు. వస్తూనే పేర్లు పిలిచేడు. “కోర్చాగిన్‌ పోలెన్‌టోవ్‌ స్కీ, (బూజిక్‌, మీరు ఒక రైైలుబండిని నడిపిం చుకుపోవాలి. కాదంపే ఇక్కడే కాల్చేస్తాం ఏమంటారు” ముగ్గురూ నిశ్శబ్దంగా తలవూపేరు. వారి వెంట తగిన బందోబస్తుఇచ్చి ఇంజన్‌ దగ్గరికి తీనుకెశ్లేరు. రెండోబండికి కొవలసిన మనుష్యుల్ని ఏరుతూ అసి స్టెంట్‌ కమాంచెంట్‌ అక్కడే విలిచిపోయేడు. ఇంజిన్‌ రొప్పుకళూూ వొగరుస్తూ చీకట్లో పరుగెత్తి పోతూందీం ఆగ్టెమ్‌ పారతో ఇంతదొగ్గు ఇంజన్‌లోకి కొట్టి తలపు మూసేడు.. పరికరాల 'పెళ్టుమీద వున్న డచ్చాలో నీళ్ళతో గొంతు తడుపుకొని పోలెన్‌టోవస్కీని పలకశించిచేడు, పోరన్‌టోప్‌స్కే. ఇంజిన్‌ డై 9వర్‌గా రిమైరయినవాడు. ఆరడే ఇప్పుడు ద్హైవరుం “ఏం తారా ! బండిని తీసుకెళ్ళవలసిందేనా ?” . పాలెన్‌టోవ్‌స్కే కష్ళల్లో చిరాకు కనబడిందిం “*నంపుకానం పే ఏంచేస్తావు 1” “తన్నేపి లేచిపోతేనరి.”--అన్నాడు (బ్రూజికి ఓరగంట దొగ్గుపెళ్చుమీద కూర్చున్న జర్మన్‌ సైనికుణ్జి కనిపెట్టి చూస్తూం “ఆ వెధవ అక్కడే లేకపోతే నేను ఆం కేచేద్దున”--అన్నాడు ఆశ్రమం “ఆంకేలే.”---అన్నాడు (బూజక్‌, ఆమాట అని కిటికీలోంచి తల బయటికీ పెట్టి తొంగిచూపేడుం " పోలెన్‌టోవ్‌స్కీ- ఏడో పనీవున్నట్లు ఆర్హైమ్‌ ప్రక్కకి జేరేడు. రహస్యంగా తన ఆభ్మిపాయం చెవినివేసేడు.

క

“ఈ దించిని ముందుకి పోవియ్యకూడదు, ఆక్కడ యుద్ధం జరుగుకూంది. మనవాళ్ళని చంపడానికని వీళ్ళని మనం తీనుకెడుతున్నాం. ఒరే అబ్బాయి! శార్‌ పాలించిన రోజుల్లోకాడా నమ్మె జరుగుతూందంకే నేను ఇంజను ముట్దుకొనేవాడివి కొన ఇప్పుడు దీనిని సరిగ్గా తీనుకెడతాననుకోకు, నమనవాళ్ళకి మనమే నష్టం తెచ్చి పెడితే మరి ద్రితికుండగా తలఎత్తుకోగలమా ? దీనితో వచ్చిన ఇంజరక్‌ గ వరకూ వాట్లా లేచిపోయేరు. బౌనా ! చ స్తేచచ్చేమని వాట్ల సాహనం చేసేరు. ఈ బండిని తీసుకెళ్ళడం మస పనికాదు. ఏమంటావు

“నిజమే కాళా ! కాని వాగిమాపేమిటి 1

పోలిన్‌టోవ్‌స్కైే ఆలోచనలోపర్దాడు. పక్కనున్న పాతగుడ్డ పెట్టి నుదుటి చెమట తుడుచుకొన్నాడు, ఏంచెయ్యడమా అవి ఆలోచిస్తున్నట్లు *పెషర్‌గాజ్‌” వంక తదేక దీక్షగాచూస్తూ నిలుచున్నాడు. మహావు(దేకంతో దిండబూతులు తిడు తున్నాడు,

ఆన్దైమ్‌ మళ్ళీ గొంతుతడుపుకొని డబ్బాక్రింద 'పెస్టేడు.. ఇద్దరూ లోచ వలో వున్నారు. ఆన్దైమ్‌కు జకరయ్‌ మాటలు జ్ఞాపకం వస్పయి.

“బోల్షివిక్‌ పార్టీ నిగురింగీ కమ్యూనిజం గురించీ నీ అధ్విప్రాయం ఏమిటి?”

ఆవనరంవస్తే నేను మీతరఫే అనుకోమని తాను ఆనాడు అన్నాడు,

ఆ మాటలు గుర్తువచ్చి మంచి సాయమేవేస్తున్నా-అనుకొన్నాడు.

ఆల్షి;ల్లార్చేటందుకు సైన్యాల్ని తీసుశెడుతున్నా. మంచిసాయమేం”

ఆచ్చెమ్‌ ప్రక్క-నేవున్న పరికరాల పెస్తుమీద పోలెన్‌టోవస్కీ వొంగి విడో వెతుకుతున్నట్లు నటిస్తూ నెమ్మదిగా అన్నాడు.

“వాడిపని పస్రైయ్యాలి”

ఆర్దెమ్‌ ఉలికిపడ్డాడుం

“మరోదారిలేదు. వాడితల పగలేష్కి లివర్లు నిప్పుల్లో పొరేద్దాం. అవితి వదిరేసి లేచిపోదాం”

ఆశ్చైమ్‌కు 'పెద్దదిరువు దిగిపోయినట్లనిపించింిడి,

“బాగుంటుంది. *

ఆతడు (బూజక్‌ నద్దకెళ్ళి తమ నిర్ణయం రెప్పేడు,

(టూజక్‌ వెంటనే నమాధానం ఇవ్వలేదు. చేస్తున్నదీ చలా (ప్రమాదకర 'మైనపని తమరంకా పిల్లాజెల్లావున్న వాన్ల, పోతిన్‌టోవ్‌స్కీ కుటుంబిం మకీ పెద్దదీ, పూటకి తొమ్మిడీ విస్టభు) లేవాలి. అయినా తనదు, బిండిని గమ్యం జేర్చడం ఈప్పని ముగ్గుగా ఎరుగుదురు,

తశ ఆలోచించి (బూజిక్‌ తన ఇష్టం తెలిపేరు. “కాని వాడిమాపేమిటి ? ఏలి చెద్యూలి?”

అగ్దెమ్‌కు ఆతని ఆనిప్రాయం అవగతం అయిందీ. తిన్నగా పోలెన్‌టోవ్‌స్కీ దగ్గిరికెశ్ళేడు. తలగాపులోనే (బూజిక్‌ ఆంగీకారం తెలియసరిచేడు. అయితే తర్వాత పని ఏమిటో అర్థంలేదు. మ9ంఠ దగ్గరగ వెళ్ళేడు

“భావి ఎల్లాగ *””

పోలెన్‌టోప్‌ స్కీ ఆచ్చెమ్‌వంక పరీక్షగాచూ'పేడు.

నువ్వే మొదలు పెట్టు. ఆరిదరిలోకీ బాగాదిలమైన వాడివి నువ్వు. గునవం తీసుకొని ఒదిలెయ్యి. ఒక్క దెబ్బతో తీరిపోతుంది

అగ్దెమ్‌ కనుకొమ్మబ ముడి వేసేడు.

“నావలనకాదు. ఆ వెధవ తప్పేముందీ ? వాడినీ చంపుకానుం'పే వచ్చేడు.”

పోలెన్‌టోవ్‌గ్క్‌ కళ్ళు చురచురలా డేయి,

“నాడి తప్పేమీలేదంటావు. ఈ పనిచేయడంలో మన తప్పేమిటి మర? ఒక్కటి మరచిపోకు ప్యూనిటివ్‌ సైన్యదళాన్ని తీనుకేడుతున్నామనేదీ మరవకు. నువ్వు ఆమాయకు అనుకొనే వీశ్ళే పారనాన్త ని కాల్చిచంపుకారు.. అయితే తస్పంవా పార్పిజొన్ల ది అనపుకదా! ఇదిగో సువ్వ బలవంతుడ వేగాని ఆలోచనమా[ఠం ఈకష్కువం

“ప్పక్సే సక్కే” అన్నాడు ఆగ్దెమ్‌. ఆతనీ గొంకు వజీకింది. మారుమాట లేకుండా గునపంతీసుకొని బయలుదేరుతూం ఓేపొలి ౯టోవ్‌స్కై నెమ్మదిగా పూదేడుం

“ఆదీ నాకియ్యి- పార తీనుకొనీ "పెండర్‌ లోకి వళ్ళు నేను క్రిందిసుంచి చొగ్గులాగుతున్నట్లు నటిస్తాను. వీలు2ంబడిని ఆవసళమైతే మన్వొాక తగలిద్దువు గాని”

(దూజక్‌ “ఆదే మంచిపనీ” అన్నాడు, వానువచ్చి ఆవిరిగొట్టింవద్ద అఆవీఇవీ సర్దుతున్నట్లు నటిస్తున్నాడు.

జర్మన్‌ సైనికుడు బొగ్గు'పెసై అందన సిగరెట్టు కాబ్బకుంటూ కూర్చున్నాడు. కాళ్ళమధ్యన రై ఫల్‌నొక్కి. పట్టుకొని వున్నాడు. కణానికోమాటు ఇంజన్‌లో పని చేస్తున్నారో లేనో తొంగిచూస్తున్నాడు.

అడ్జెమ్‌ అండరులోకీ రావడంచూచినా వాడాక్తే లెక్కచేయలేదు... వాడు కూర్చున్నచోటనున్న పెద్ద దొగ్గులను. తియాభిసివుందన్నట్లు పోలెన్‌టోవ్‌స్కీం సంజ్ఞచేసేడు. జర్మసీవాడు లేచి దిగివచ్చేడుం

జరీ గునపం దెబ్బతో. వానితల గుమ్మిడిపండులా టప్పుమంది. ఆ చప్పుడికి అగర్జెమూ, (బూజికూ అదిరిపడ్డారు 'వైనికుడిశరీరం ఇంజన్‌, లో పొర్లాడిందీం పోళిన్‌టోవ్‌స్కీ గునపం క్రింద పొలేపీడు, “ఖతం, ఇంక పని ఆపడానికి వీలులేదు ఆతనికంరం వజికిందీ, “ఆవిరిగొట్టం మ్ర్రూలు వూడతియ్యండి* పదీ నిముషాలలో ఆపని ఇర్నార్తి ఆయిందీం ఇంజన్‌ వశం తప్పుతూంది (క్రమంగా[ వేగం తగ్గిపోతూంది.

దూరాన కాటికపోగుల్లా నిపిస్తున్న చెట్లు ఇంజన్‌ హెడ్‌ తైట్‌ వెల్తుక్లో జిగేల్‌ మంటున్నాయి. ఇంజన్‌లోని మంటలవెల్తుల్లో ఒక్కతణం మసకగాకనిపించి మళ్ళీ కాటుకముద్దలయి పోతున్నాయి.[క్రమంగా ఇంజనుదిలం ఇంకొ ఇంకాతీజ్‌స్తూందిం

“ట్ల గ్రుక్కు”

పోళిన్‌టోవొస్క్‌ ఆజ్ఞ వినబిడగానే అర్జైమ తానుపట్టువాన్న కమ్మీపదిలి చీకట్లోకి వురిశేడు, ఇంజను విసురుతో కొంతదూరం అంతమనిషీ గాలిలో (ప్రయా ణం చేపేడు, నేల కాళ్ళకు తగిలింది. అ వేగంతో నే నాలుగడుగులు వేసేడు చౌక్కలోర్లా వడిపోయేడు,

ఆతవీ వెనుకనే మరో రెండునీడలు ఇంజిన్‌ చెరో వేప మంనీ చీకట్లోకి దిగి పోయేయిం /

న! శ$ న!

(బూజక్‌ వంన్లో అసబ (ప్రాణమేవన్నట్లు లేదు సెర్టీ తల్లి ఆఅంటోనినా వాసిలీ్నా గత నాలగురోఎలనుంచి ఒకపే చెంగగావుంది.. ఆమె నుగడిసంగరి ఏమీ తెలినులేదు. కోర్చాగినునూ. పోలెన్‌ టోవస్కీనీ జతచేసి జర్మనీ వాళ్లు ఆతనిని ఇంజను నిడపవానీకి చంపేరనేంఠవరకే ఆమెకు తెలును నిన్న హెట్మన్‌ గార్డులు మగ్గురొచ్చి నానా మాటలూ అని తిట్టిపోయేరు.

వాళ్ళమాటల్నిపస్టి ఏదో తిరరొనుజరిగిందని ఆమెకు అర్థం అయింది. దాల కతంగారుపడింది. వాస్ల అల్లా వెళ ఇగౌనే శిన్నగొ బయలుదేరి 'మేరియావికోలయేవ్నా వద్దకు దీయలుదేరింది.

వంజింట్లో పనిచేస్తూన్న 'పెద్దహాతురు. వాల్యా తల్లి ఏక్క-డికో దియలు చేరడం చూసింది,

“ఎక్ర్టడకమ్మా 1

"క్తోర్చాగిన్ల యింటికి. నాన్నసంగతి వాళ్ళ కేమన్నా 3ెటపీమో ఫెర్టివప్తే అల్లా ఫ్టేషన్‌ శేసి వళ్ళి పోలిన్‌ దోవ స్కీ ఆ యింటికి గోయి శనుక్కురమ్మనుళీ

శం

వొల్యా ళల్లీని కౌగలించుకొందీం

“ఏం భయంలేదమ్మాం”

మేరిడూనికోలయేన్నా మామూలుగానే ఆఅంటోనినాను ఆహ్వానించి కూర్చో పెటింది. ఆమెకు తెలుసునని యీమె; ఈమెకు తెలుసునని ఆమె ఇంతవరకూ అసుకొంటూన్నారు. కాని మొదటిమాటలోనే ఇద్దరూ నిరుశ్సాహపడ్డారు.

లాగ్రి కోర్చాగిన్‌ల ఇల్లుకూడా సోదాచేసేరు, వార్ష ఆన్హైెమకోసం. వెతుకు తున్నారు. అతడు ఇంటికింగానే కమాందెంట్‌ ఆఫీసుకు కబురు చెయ్యనని మేరియాకు పదిమాట్లు చెప్పి వెళ్ళేరు

వైనికులను. చూసేసరికి మేరియూకు పై(పాకాలు పైనే పోయేయి.. వాప్ల వచ్చేసరికి ఇంట్లో ఆమె ఒక్క శ్తేవుండి. పావెల్‌ ర్యా్రిష్ట్ట్‌ కెశ్ళేడు

ఫొద్దుడే రాగానే రాత్రి తమబుల్లు సోదావిరిగిననూట పొచెల్‌వీన్నాడు. ఈన అన్న ఏమయ్యేడోనని క ంగారుపట్టుకొందిం ఆచ్చెమ్‌ ఆశ్టై చసువుగా వుండకపోయినాా ఇద్దరి స్వభావాలూ వేరయినా అన్నదమ్ములకి ఒకరంటే సగౌకికి చాల(పేను. పైకి ఆలా కనబడడుగాని తనకోనం అన్దెమ్‌ ఎంత శ్యాగానితై నా సిద్రపడవాడని పావల్‌ ఎరుగును,

ఆ వార్హ విన్నాక ఆతడు ఒక్క కీణంకూడా నిలబడలేదు. జకరయ్‌కోసం ఫ్రేషనుకు పరుగెశ్లేడు... కాని ఆతడక్కడ రేడు. ఎరిగినవాద్గ కొందరు కని పించేరు. కాని తన అన్నావాళ్ళూ ఏమయ్యేరో వాశ్ళెవ్వరికీ తెలియదు. ఇంజన్‌ తై వరు పోలెన్‌టోవ్‌స్కీ్‌ ఇంట్లో వాశ్శెవరికీ ఆతనీ విషయం తెలియదు. పావెల్‌ వాళ్ళగుమ్మంలోకి వెశ్ళేసరికి చిన్నవాడు “బోరిస్‌” ఎదురయ్యేడు. రాత్రి వాళ్ళయిల్లు కూడా సోదా చేసేరని వాడు చెప్పేడు. పోలీనులు పోలెన్‌ టోవ్‌స్కీ కోనం వెతుకు శున్నారట!

పావెల్‌ ఇంటీకి తిరిగివచ్చి వొళ్ళెవరికీ తెలియదట అని తల్లితో చెప్పేడు.

సః! న! గా

తలుపుచప్పుడు వీనీ వోల్యా తలఎత్తి చూసింది.

“ఎవరక్కడ?”

తలుపుతీయగానే క్లీమ్‌కో మాన్చేంకో ఇంట్లోకి వన్చేడు... వొడి జొట్టరతో పెరిగిపోయి ఆట్టబకద్దివుందీ ముఖం ఆం కందిపోయింది. పరుగె నత్తి వస్తు న్నాడేమో తెగవగరుస్తున్నాడుం

“*మీ అమ్మ వుందా ?”

శా లేదు; ఎక్కడికో వెళ్ళింద”---అని వాల్యా సమాధానం చెప్పిందీ, *ఏక్రండికి *” “బ్పహ్యళ్ళా కోర్చాగిన్ల యింటికళ్ళిపుంటుంది.” ఆ మాటవినగానే క్లీమ్‌కొ గిర్రున తిరిగి వరుగెత్తబోయేడు.. కౌని వాల్యా చటుక్కున వానిచొక్కొం చెయ్యి అందుకొని నిలబెట్టిందీ. “మి అమ్మ....పనుండి” ఆంటూ క్లిమ్‌కో ఆమె ముఖంవేప్ప చూస్తూ తట వటాయించేడుం *ఏమిటాపని ? ఏమిటో చెప్పు. చంపకు” అకరయ్‌ నిషేధాన్ని క్షీమ్‌కా మంచిపోయేదు. ఆంటోవినావాసిలియేవ్నాకు తప్ప మశెవ్వరికీ ఇవ్వవద్దని ఆతడు ఒకజాబు ఇచ్చేడు. అ జామను కస్తాక్స్సి మ్‌కా వాల్యా చేతుల్లో 'పెళ్తేుడు.. సెర్లీ చెల్లెలు అం'పే వానికోవిధమైన అభిమానం. ఆమె నుందరమైన ముఖం చూస్తూంపే ఆమె ఆడిగినదావిని కాదనగలళ క్రి ఆళవిలో లేదు. కాని వాల్యా ఎడ తనకు (పేమవున్నట్లు చెప్పగల రైర్యమూ ఆఅతనికిలేదు. మెతక మనిషి వాల్యా ఒక్క చూప్పలో ఆ కాగితం చదిచేవీంది. తోన్యా! బెంగపడకు. మరేమీ (ప్రమాదంలేదు. అంకా బాగున్నారు. త్వర లోనే వినరాలు (వ్రాస్తాను, మిగిలినవాళ్ళకుకూడా ఈమాటచెస్పు, ఈజాము కాల్చెయి. జార్‌. వాల్యా క్షీ మ్‌కొను (ప్రశ్నలలో ముంచెత్తింది “ప్సిక్రిది ఎక్కడిదిరా, ఎవరిచ్చేరు ** ఆమె భుణాలు పట్టుకొని కుదిపేసరికి క్షి మ్‌కాకి వున్న మతికూడా ఎగిరి పోయింది. అనుకోకుండానే ఆ కూటకాస్తా దియటపెప్రేపేడు, స్టేషన్‌ దగ్గర జకరయ్‌ ఇచ్చేడు” అంతలో ఆ వుత్తరర ఎవ్వరికీ ఇవ్వవద్దన్నమాట క్షాసకర వచ్చిందీం అప్ప ఆమ్మకిఠపస్ప ఎవరికీ చూపించవద్దవ్నాడుం” వాల్యా నవ్విందిం “మంచిదే. ఎవరికీ బివ్చనుతే.పావెల్‌ ఇంటికి పరుగెత్తు అమ్మ ఆక్కడుంది, వార్యా వానిభుజం మీద చెయ్యేని ఒక పూవు ఇచ్చిందీ, కణంలో క్లీమ్‌కా తోటగేటు దాపేసేడు, ఆ రోజున వెళ్ళిన నై ల్వేపనివాబ్స ముగ్గురిలో ఒక్కడూ యింటికి తిరిగి శాబేదు. సొయకాలం జకరయ్‌ కోర్చాగిన్త యింటికినచ్చేడు. రైలులో జరిగిన సంగ శుణ మేరియూనికోల యేన్నాకు చెప్పేడు. ఆమె హడలిపోయిందీ. జకరయ్‌ ఆమెకు

జి రైర్యం డెప్పేడు పదో మారుమూల వూళ్ళో (బ్రూజక్‌ పినఠండ్రి కాపురం వున్నా డన్సీ అక్కడికా ముగ్గురూ బేరేరసీ చెప్పాడు. వా్శీరోజునే ఇంటికిరావడం పడదు. కాన్సి జర్మనీవాళ్ళ వ్యవహారం ఇరుషనపడిందనీ పరిస్థితులు త్వరేలోనే మారగలవనీ డెప్పేరుం

మగాస అదృశ్యం అయినాక అమూడుకుటుంబాలూ ఇదీవరలోకన్న బాగా సన్నిహితం అయేయి. ఉండీ ఉడిగీ వచ్చే చిన్నచిన్న వుత్తరాలు చదువుకొని (బ్రహ్మా నందపడేవారు. వాపలేకపోతే ఇచృుచిన్నవోయేయని దుఃఖపడేవారు,

దారనపోతూ వచ్చినట్లుగా ఓరోజున జకరయ్‌ సోలేన్‌టోన్‌స్కీల ఇంటికి వచ్చి, ఆమెవేతికి కొంఠతడబ్బు ఇచ్చేడు.

“ఇంట్లో ఖర్చుకోసం మీ అయన పంపెడమ్మోయ్‌ ! ఆయనగారు పంపిండే డనిమా(త్రం మళ్ళీ ఎవరికేనా చెప్ఫేవు గనక”

“ఆంచోనినా ఎంతో నిండుమనసుకో ఆతని చేతుబ పట్టాకోరది,

“లల్లాగే. ఇంట్లో ఏమీలేదు. పల్లిలకి ఏం పెట్టాలో అర్ధంగాక ఈ నుకుంటున్నాో

ఉకరయ్‌ తాను తాగ్రత్రపసిన డబ్బులోంచే ఆ డబ్బు తెచ్చేడుం

డద్బు ఇచ్చేసి అతడు స్టేషన్‌ వై పు బయలుడే రేడు,

“వరే. ఏమపుతుందో చూద్దాం. చంపేస్తామని బేచిరంచి సమ్మును పాడు జీయొచ్చు. పనివాళ్ళని పనీలోకీ లాక్కుపోవచ్చుం కానీ ఒకమాటు నిప్పు ఆంటు కోన్నాక ఆది ఆరిపోదు. వీద్ళ ముగ్గుకూ మంచి గట్టిపిండాలం”

వాళ్ళ గద్జితనం తలుముకొన జకరయ్‌ ఎంతో ఉవ్పాహపడ్డాడు.

ళల తలి థి

చోరోజోోవొబొల్కా (గ్రానుం చిట్టచివరన రోడ్డునానుకొని ఒక చిన్నకమ్మరం దుకాణం వుందీ. పొడుగుపాటి పట్టుకారుతో ఎ(ర్రగాకాలివ ఒక ఇనుపకర్తీని దిమ్మె మీద పెట్టి పట్టుకొని పోలేనటోవ్‌స్కీ కూర్చున్నాడు.

వైన కడ్డిన ఆడ్డడదూలానీకి (వేలాడుతున్న తిత్తుల్ని ఆర్హెమ్‌ లాగుతున్నాడు.

“పనిచేతనై నావా డెవ్వడికీ ఈరోజుల్లో వూళ్ళల్లో తిండిలేకపోవడం పుండదు. చెయ్యగలంత పనివుంటుంది”--- అంటూ పోలెన్‌టోవ్‌స్కీ నవ్వుకోన్నాడు,

“ఒకటీ రెండు వోరాలిల్లా పనివుంపే ఇంటికింత పిండీ పిష్టం పంసగలుగు కాము. ర్రైతువొడికి కన్మురి అంపే ఎప్పుడూ ఆఖిమానమే. చూసుకో. ఇమీందారీ తిండి తింటున్నాము. (బూజక్‌ దోరణి ఆంచాపరు. ఆతదెప్పుహూ రై శుల్పోనై తులో అంటాడు, పినతండ్రి ద్వారా వాళ తోపే ఆతనీకి సంబంధాలున్నాయి. వొడి నేమన కానికి లేదనుకో, వీళూ వాహ టఓనాగలీ, ఓగొట్రూ ఆందూలేపు ఈ చేతులుకన్చ

7 తఫ్రి మనకేమీ లేవు. వాళ్ళు శ్రామికులంటారే-ఆచ్చంగా మనమే కొని (బూజక్‌ ఆల్లాకౌదు. వొడిదోకాలు ర్లైలుఇంజనులోనూ వేరోకాలు వల్లెటూక్ళోనూ...”

వట్టుకారుకో ఇనపకడ్తీని మంబల్లో తిప్పేడు.

“మ్సవపవి ఆంత బాగులేదనుకో. జర్మనీవాళ్ళ వ్యవహారం త్వరలో తేలక పోతే మనం మెకటారినోస్తావ్‌కో రాస్తోవ్‌కో జేరుకోవలసివుంటుంది. లేకపోతే ఒక రోజున పట్టుకొని ఉరితీసినా తీపేస్తారు*

“బాగా చెప్పేవ”-- అంయూ అన్టేమ్‌ గొజీగేడు.

“మనవాశ్ళేంచేస్తున్నారో ఏమోం 'హెట్మన్‌ గొార్హులు వాళ్ళని వదిలి'పెప్టేరో లేక

“లాను బాబాయ్‌ ! మనపవి గంద్రగోశంలో పడిందీ, ఇంక ఇంటికిపోయే ఆశ వదలుకోవలపిందే ననుకొంటాల

ఇంజన్‌ దై 9వరు కొలిమిలోంచి ఎ(రగాకాలిన ఇనసముక్క-తీసి నాగలిమీద పెస్తేడు,

“శ్రావీ రెండు దెబ్బలెయ్యి.”

అర్టెమ్‌ "ెద్దనమ్మెట తీసుకొని తలవైకంటాఎ త్తి ధనాధన్‌ కొట్టటం (ప్రారం భించేడు. డెబ్బకుచెబ్బకూ మిణుగురులు ఎగిరి పాకలో మూల మూలలకంటా వ్యాపి స్తున్నాయి.

పోలెన్‌టోవ్‌స్కీ ఆ ఇవునముక్కని తిప్పితిప్పి పట్టుకొంటున్నాడు. అదీ ఆర్టెమ్‌ దెబ్బలకి మైనంలా ఎటుకొవాలంపే అటు సాగుతుంది.

కమ్మరంపాక గుమ్ముంలోంచి వెచ్చనిగాలి వస్తూంది. బయట రాత్రి కటిక శీకటిగాపుంది.

న! త |! త

దూరాన నరన్సు విశాలంగా నల్లగా కవిపిస్తూంది. దానిచుట్టూ పేన్‌ చెటు వొత్తుగా, ఎత్తుగా పెరిగిపున్నాయి.

“అచ్చంగా [ప్రాజంవున్నళ్లే వున్నాయి” -- అనుకొంది, తోన్యా వాని పప్ప చూస్తూ. నరనువొర్డునున్న విండరాళ్ళ(ప్రక్కనే మొరిచిన గర్జిపరుపుమీద పడుకుని ఆమె (ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని గమవిస్తూంది. ఆమె కూర్చున్న మిట్టకు దిగువన వరన్సు, దానికి పైన తోవలో ఆడివి. నరన్సువొడ్తునున్న బండరాళ్ళ నల్లని వీడణు వరన్సు నీటిని మరింత నల్లగా కనవిరుస్తున్నాయి.

స్టేషన్‌ నమీపంలోనేపున్న ఈ రాతి క్వారీకి తోన్యా అప్పుడప్పుడు వచ్చి హార్చువిపోతూ వుంటుంది. రాళ్ళకి గాఠాలు'పెట్టేనా చోట్లలో మూరుచోల్ల నీటివాలుణు

50

బయటపడి మూడుచెరువులు తచూరయేయి. ఇంక తవ్వకం సాగక క్వారీలో పనీ విలిపే'సేరు,

నీటిలో తపఠప చస్పుడు వినిపించి తోన్యా తలఎతత్తిందీ ఎదురుగాపున్న ధుబ్బుల్ని తప్పించి ధ్వని వినవస్తున్నవేప్తు తొంగిచూసింది. ఎవరో దిలంగా నార వేస్తూ చెడపులోకి ఈదుకుపోతున్నారు. ఈతగాని వీపూ, తల మాం కనఐడు తున్నాయి. ఎనుబోతులా బుసలుకొడుతున్నాడు, విళ్ళల్లో ఓ విముషం పిల్లిమం గ్రాలు కొప్టేడు. మునిగి కొంతదూరం ఈదీ పైకితేలేడు. వెల్లకితలా నీటిముదపడుకాని లి ఈదడం (ప్రారంభించేడు.ముఖం మీదపడుతున్న నూర్యకిరణాలకి ముఖం చిల్లించేడు. జేతులు బాదగా చాొచేడు. శరీరం కొద్దిగా వంగివుందిం

వంచిన కొమ్మని తోన్యా వడిలిపెడ్డింది, “చూడ్డం మర్యూదకాదు” అనుకొని నవ్వుకొంటూ మళ్ళీ పుస్తకం మీదికి వంగింది.

లెస్తిం్కాం యిచ్చిన ఆ పుప్తకం చదవడంలో ముని%పోయి, ఎవరో రతి బండలమీదికి వచ్చి నిల్చోడం హవా ఆమె గమనించలేదు. వచ్చినవాని కౌలు తిగిలి ఓరాయి [క్రిందకిదొర్లి చచ్చడయింది. ఆమె ఠలఎత్తేసరికి ఎదుట పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌ విలబడిపున్నాడు ఆంతవరటా ఆతడు కూడా అమెను గమనించనేలేదు. ఆమెను చూడగానే కంగారుపడ్డారు. వెళ్ళిషోవడానికని వెనక్కి. తిరిగేడు.

ఆతని తల తడిగావున్నదని తోన్యా చూపింది.

“కఈతలాడిం రీఠడే నన్నమాట” అనుకుంది ఆమెం

పావెల్‌ తోన్యాను గుర్తుపట్టి అగేడు

“నువ్విక్కంతున్నానని ఎరుగును, హడలు పెట్టలేదు కద 1”

“ప్రమ్రీలేదు. నీకేం ఆక్షేపణలేకంపే ఓ నిముషం కూర్చుని కబుర్లుచెప్పు”

పావెల్‌ అశ్ళర్యంతో ఆమెవంక చూసేడు*

-.. కపీశ్రో ఏం మాట్లాడను

తోన్యా చిరునవ్వు నవ్వింది,

“పోనీ కూర్చో ఆని ఆమే సమీపంలోని ఓ బండ చూషిందీం

“ప్పి పేరేమిటి 1”

“పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌ ౯

“నాసేరు తోన్వ్యాా”

పావెల్‌ విడియపడుతో తలమీద టోపీని చేతుల్లో తిప్పేస్తున్నాడు.

“నిమ్న పావ్యా- అరటారా ? పొవ్కాకన్న పావెల్‌ అన్నదే బోగుందీ వేనల్లాగే ఫిలుస్తా. మవ్వు తరుచుగా...

క్ర

"క్యతలాటకి అనేమాట నాలుక చివరకంటా వచ్చింది. కాని కానాతినిని చూసినట్లు చెవ్పడర ఇష్టంలేక మాట సర్దుకుంది.

*....షికొరు వస్తూంటావా

“త్రర్రుముగా రాను. తీరుదిడి దొరికినన్పుడు....”

“అయితే ఎక్క-డేనా వనిచేస్తున్నావా |

“వవర్‌ మౌస్‌లో దొగ్లీస్తాళ

“ఆఅంతనేర్పుగా కుఎట్టిడం ఎక్కడ నే్చికొన్నావు? అని తోన్యా ఉన్న ట్లుండి అడిగింది.

“నా క న్లీమాట నీకెందుకు 1 అనేళాడు పావెల్‌ తనకు తెలియకుండానే.

తన (ప్రశ్నకు ఆతనికి కోవంరావడం చూసి తోన్యా నవెయ్య౫ానికి పూను కొంది

“కోపం ఎందుక్కు కోర్ళా"న్కొ నరదా కడిచేను అంకే. ఆరోజున ఎంత గుద్దు గుర్రేవో, ఆంత నిర్ణయ పనికిందుు” అంమా పకపకా నవ్విందీ.

“నీకు కష్టంగా వుందా ?”

“నాకేం లేదునుమవూ. నుఖోర్కోకి మంచి ళా స్తి జరిగిందంటాను. బిలేపని చేపేవు. అవునుకాని రోజూ ఇల్లాగే ఎవరితో ఒకరితో పేలీపడుతుంటానటగాలో

“ఏవ రన్నారు ?

“నువ్వు వట్టి పేచీకోరువని విక్టర్‌ లెస్టింప్క్‌ అన్నాడు”

పొవెల్‌ ముఖం నల్లబిడిందీ,

“విక్టర్‌ వట్టిషెధవ, ఆడారి. అనలు తగలనలసిందీ వోడికి. వారన్నమాటలు నేహా విన్నా, ఎందుకని వూరుకున్నాగాని*

“*అల్లారిద్దిక, ఆది మంచిడికామి” ఆరిడి తోన్యా

పావెల్‌ చిరచిరలాడేడు “ఈ పిల్లతో నాకు మాటలేమిటి అనుకొన్నాడు ముందు పావ్కొా పేరు బాగులేదు. ఉప్పుకు నామాటల్లో తస్పుపడుతూందీ ...”

“నీక రెస్టిన్‌స్కీమీద అంత కోపం ఎందుకు

“విడో నసవ అమ్మకొంగుపట్టునీ తిరుగుడు. చపటం అల్లాంటి వాళ్ళనిచూస్తే నాచేతులు చినచిమలాడుకాయి. డద్బుందిగనక సిమన్నా చేసెదము చ్చుననుకొంటాడు. వొదెంక్క విడి డన్చెంత ? మీద చెయ్యివెయ్య సీ వొడి నంగతి చెప్తా మధ్య మధ్య ఒక్కొక్కటి తగుణతూంటేగాని అల్లాంటివాన తిన్నగా వుండరుో

52

లెస్తన్‌స్కీ (ప్రస్తానం తెచ్చినందుకు తోన్యా విచారపడింది. వాళ్లిద్దరికీ పాతఠతపేచీలేనో వున్నాయని ఆమె (గ్రహించిందీ. మాట తప్పించడానితక్తై ఆమె కోర్చాగిన్‌ ఇంటి సంగతులు (ప్రశ్నించపాగిందీం

తనకు తెలియకుండానే పావెల్‌ ఆమె నూటల్లోపడి, తావిక వళ్ళిపోవాలసు కొన్నమాట కూడా నరిచేడు,

“చదు ఎందుకు మానేసేవు ”

“స్తూూల్లోంచి పొమ్మన్నారు”

“ప్ప 1”

పావెల్‌ సిగ్గుపర్షాడుం

“ఫాదిరీయింట్లో రొన్చుపిండిలో పొగాకు బూడిదపోపేను, ఆందుకని, ఆ ఫాదిరీ ఓ దరిద్రుడు. (ప్రాణాలు తీసేస్తాడు” .... ఆందూ ఆతడాకళనంతమా చెప్పేడు.

తోన్యా శ్రద్దగా ఆన్నీవీంది. పొవెల్‌క (క్రమంగా సిగ్గు తగ్గిపోయిందిం ఎంతకాలంనుంవో పరిచయం వున్నట్లు ఆమెతో మాట్లాడేపేడు. అన్నింటితోభాటు అతడు తన అన్న కనబడ్డంలేదనికూడా చెప్పేడు. ఆ కబుర్లలోపడి వారు గంటలు గడిచిపోతున్నట్లుకూడా గమవించలేచు, చివరకు పావెల్‌ ఉలికిపడ్డట్లు లేచి నిల విర్డాడు. -

“పనీలోకిపోయే. వేళయింది. కభుర్లుచెప్తూ కూర్చుంటే వీల్లేదు... పోయి వాయిలర్ల(క్రింద బొగ్గు వెయ్యూలి. దానీలో ఈపాటీకి గొడవచేస్తుంటాడు. సెలపుం వట్టణంలోకింక పరుగెత్తాలి. పోతాల

తో న్యాకూడా లేచిందం

“నేనూ పోవాలి. ఇరద్ధం కలిసేపోదాంగ

“అచ్చే. కుదరదు. నే పరుగెత్తిపోవాలి*

జాపి పందెం వేద్దాం ఎవరు మందెడవారో చూద్దాంలో

పావెల్‌ అమెవంక విరననగా చూసేడు.

“నాతో వందెమా ? నెగ్గలేవు*

“నాద్దాంగా. ముందక్కడినుంచి నడుంలో

పావల్‌ శానుబార్నున్న రాతిమీదిసుంచి [్రీందీకరికేడు తోన్యాకూడ చీగడానికీ చెయ్యి ఆందించేడు.. ఇద్దరూ ఆడవిలోంచి బయటికివచ్చి స్టేషన్‌ వై పుగా వున్న మైదానంలోకి వచ్చేరు.

తోన్యా రోడ్డుమధ్య నిబబిడిందీం

53 “ఫరుగేద్దాంం ఏం? ఒకటీ....వెండూ....మూడు....రా. పట్టుకో నన్ను.” తోన్యా రటిపని పరుగు ప్రారంంచింది.. పావెల్‌ ఆమెవెనకనే పరు గెక్తేడు జర్రంగ్రు అడుగుల్లో అమెను అందుకుంటా---అని పావెల్‌ భావించేడు, కాన్సి స్టేషన్‌ దగరలోకి వచ్చేవరకూ. ఆమెను అందుకోనేలేకపోయెడు. అలరు శణంలో ఒక్కమారు (్రదుత్నంచేసి ఆమెను అందుకొని భుజం గల్టాపట్టు కొన్నాడు, నవ్వుళూూ ఆదూనపడుతూ....“దొరికేవొ అన్నాడు. తోన్యా ఆతనిచేయి విడిపించుకొంటూ “వదులు, భుజం నొప్పిపుడుతూంది”- అందీ. అమె వొగరున్తూ ఒక్కక్షణం ఆతనిని కేరబడి మళ్ళీ ఆంఠలో సద్తకొందీ, పావెల్‌ ఆమె స్పర్శకు తన్మయర్వం పొందేడు జన్సన్నింతవరకు సరుగులో ఆందుకొన్నవాళ్లు లేరు” తర్వాత ఇద్దరూ చెరోదారీ అయ్యేరు.. పొవెల్‌ టోపీవూవి వెలవు తీను కొంటూ వగరంపేపు పరుగెక్తేడు. " బాయిలర్లుండే గదిలో కెశ్ళేనుకి రెండోవాడు అప్పుడే సనిలో వున్నాడు, “ంకా స్త ఆలన్యం చేయకపోయేవూ, వీ వవికూడా నేనే చెయ్యాలా యేంగో పావెల్‌ అతని కోడం లీర్చడానిన్తై భుజం ఠశ్తేడు, “ఏంక్ర'పేపు కణం అర్ధరా (క్రయింది.. దానిలో తన్లైలగుట్టమీద గుగగ్రుపట్టి నిద్రపోతున్నాడు, పావెల్‌ ఇంజన్‌లో నూనెవేస్తి జిడ్డు చేతులు పొతగుడ్డపీలికలికి తుడుదుకొన్నారు. "పెన్టైమీదవున్న గు పెప్పీగారి బాల్లీజీవిం అండుకొన్నాడు. “ఆమె తన సుందరమైన నీలికళ్ళతో రాజపమారుడినంక చూసింది... *ఆమెవీ నీలిక శే” అనుకొన్నాడు పావెల్‌ తోన్యాను తలుచుకంటూ, *క్రాన్తి ఈవిడ తరహా వే॥(3. డబ్బున్న వాళ్ళిల్లాంటిడికాదు. బలేగా పరుగెత్తింది” తోన్యాకో జరిగిన సంభాషణను తలచుకొంటూ పావెల్‌ ఇంజన్‌మూపే మరచిపోయేడు. బాయిలర్‌లో ఆవిరి ఒత్తిడి ఎక్కువై ఇంజిన్‌ మోత'పెగుతూందీ, 'పైవీల్‌ ఊరిశే తిరిగిపోతూంది. ఇంజన్‌కోసం కట్టిన సిమెంటుదప్టా ఆదిరిపోతూండి. పావెల్‌ (పెషర్‌గావ్‌వంక చూపేడు ఎరగీఠని చాటిపోయింది ముల్లు. “కల్లి కడుపుకాల” అనుకొంటూ పావెల్‌ ఒక్క గంతులోపోయి 'పేప్టవాబ్వ అందుకొన్నాడు. రెండుగుట్లు రిప్పేసరికి ఆవిరి తోనుకొంటూ గొబ్బంగుండా గదీ బయటనే వున్న నదినీటిలో బుస్పుమంది, రెండోవేపున మీఠినొక్కి. వీటిపంపు చశ్రానికి పటకా వేసేడు,

ర్‌క దానిలో కోరుతెరిచి గ్కురుగ్కురుమని ధ్వనులు చేస్తూ గాఢనిద్ర పోతున్నాడు, ఓ నిముషంలో (పెషర్‌గాజ్‌లోని ముల్లు మామూలు స్టానానికి వచ్చేసింది పావెల్‌ను విడిచిపెళ్తేక తోన్యా ఇంటికి బయలుదేశింది.. దారిలో వడుస్తున్న దన్న మాజేగానిి ఆమె ఆలోచనలన్నీ ఆ యువకుని నల్లనికళ్ళమీదే పున్నాయి. “ఎంత మరుకుదనం ? ఎవడో తుంటరిఅనుకున్నా. ఎంత మంచివాడు ? సూ్క్కూళ్ళల్లో చదువుకొనే అ చవటలకీ అతడికీ ఫోలికే లేదు.” పావెల్‌ పద్ధతేవేరు.. ఆతడు పుట్టి పెరిగిన వావావరణం తోన్యాకు పూర్తిగా కొ త్తం _ “అయినా మచ్చిక చేసుకోవద్చు. వరదాగా వుంటాడు” ఇంటికి వచ్చేసరికి తోటలో లిజాసుకార్కోం, నెల్లీ లేస్తే! స్కీ. విక్టర్‌ రెస్తినొస్కీలు కనిపించేరు, విక్టత్‌ ఏదో చడువుతున్నాడు. పారంకా ఆమెకోసమే కనిపెట్టుకొని వున్నట్లుంది. పరస్పరాివాదనలయేక తోన్యాకూడా వారి ప్రక్కనే వఐల్లమీదకూర్చుంది. లోకాభిరామాయణం సాగుతూండగాా మధ్యలో విక్టర్‌వచ్చి ఆమె ప్రక్కన కూర్చున్నాడు. “నే నిచ్చిన నవల చదీవేవా?” “నవలా ?....” తోన్యా ఆదేమిటా యని ఒక్కం శ్‌ణం ఆలోచించింది. “అదా....*-ాదానిని చెడుపుగట్టున మరచిపోయేనంది. “ఆండులోని (ప్రేమగాధ వీనన్నా బాగుందా ?” తోన్యా ఒక్కక్షణం ఆలోచించింది. కాలికోరు కొనతో ఇనకలో కొంత 'సేసేవో పిచ్చిగీతలు గీసింది. ఉన్నట్లుండి విక్టర్‌ వంకచూసి “లేదు” ఆందీం “అంతకన్న ఆందమైన (ప్రేమగాధ (ప్రారంలించేను” విక్టర్‌ ఆశ్చర్యం (ప్రకటించేడు “*విజం ! ఎవరు (నాసిందీ *” తోన్యా కళ్ళల్లో నవ్వు మినమిసలాడిందిం “దానికో రచయితంటూ లేడు విర్ణర్‌ కామె మాటలు అర్థంకాలేదు. ఇంతలో ఇంట్లోంచి పీబప్ప వీవీ పించింది. “త్రోన్యా! పీ నేస్తాల్ని పలుపు, టీ శ్రాగుదుపగానిల తోన్యా లేచిందీ ఆమెతోనే మిగకా ఆంకా లేచేరుం ఛి న! చి

5్‌5

మనస్సును ఆవరించిన ఏవో కొత్తభావన పాఎల్‌ను కంగారు. పెడుతూందీ? అదేమిటో అర్థం కావడంలేదు.

తోనా తండ్రి చీఫ్‌ ఫాశెస్టు వాన్సెను. పావెల్‌ స్థితిగతులతో పోల్చిచూస్తే ఆయనా వకీలు లెస్టిన్‌ స్కీ ఒకే ఆంతస్థువాళ్ళు,

పావెల్‌ దరిద్రంలో పుట్టిపెరిగేడు ధనవంతు డనిపిందిన వాళ్ళనిచూ స్తే ఆతనికి మంట. ఆందువేతనే తోన్యాఆఅం పేకూడా ఆతనికి ఏదోబెదురూూ అనునూన మూను. ఆమె తమ తరహాకిచెందిన మనిషికాదు. శాపీమేస్త్ర కూతురు గాలినా లాగ ఆంత సులభంగా అర్థంకాదు. తోన్వాతో మాట్లాడేటప్పుడు ఏదన్నా వెక్కి శింతగా మాట్లాడిన్తా గర్వం చూపించినా ఎదురుతిప్పి కొట్టగానికి తయారులో వుం టున్నాడు. నాగరికురాలై న ఆ నుందరయువతి తన వంటి దొగ్గు వేసేవాడిని వేళా కోళం చేస్తుందనే ఆతని అనుమానం,

ఓ వారంరోజులుగా అషె కనదిడ్డంరేదు... ఓ మారు సరన్సువద్దకి సోయి రావాలనుకొని బయలుడేరేడు. ఆమె కనదిడుతుండేమోననే ఆశతో పనికల్దుకొని వాళ్ళయింటి మీదుగా బియలువేశేడు. కోరడివద్దకు వచ్చేసరికి తోటలో వరిచితమైన గొను కనదిడింది. వంగి నేలనీ దవున్న ఒక వైన్‌కాయతీసి నిసిరేడు,

తోన్యా తిరిగి చూసిండి. పరుగెత్తినచ్చి ఆనందంతో చేయిచాపి. ఆహ్వానిం చిందీ-

చివరకొచ్చేవే. ఇన్నాళ్ళూ ఎక్కరికి పోయేవు? ఆ రోజున నా పుస్తకం ఇరువుగట్టున మరచిపోచూ. తెచ్చుకొనేటందుకల్లా వెల్ల. నువ్వు కనదిగడళావను కొన్నా....రా లోపలికి రా”

అమె గొంతుకలో ఆనందం వెల్లివిరిసింది

పాల్‌ తలతి స్పేడు

“జ హ్యటో

ఉప్ప “

ఆశ్చర్యంతో ఆమె కనుదొమ్మలు వి స్తరించేయి.

“మ్సీ నాన్న కిష్టంపుండకపోవచ్చు, నాకు నమ్మకమే. నాలాంటి. పంథా కోరును తోటలోకి రానిచ్చినందుకు ఆయన నీ చెనుడా లూడగొడవాడు”

తోన్యాకు కోపంవచ్చిండి

అఘోశించినస్లేవుండి, ర్యా మానాన్న ఎప్పుడూ ఆల్లాఆనడు నువ్వే చూస్తావు రాళ

56 ఆమే పరుగెత్తి వెళ్ళి గేటు తీసిందీ అనిశ్విలంగానే పావెల్‌ అమెబంట లోపలికి అడుగు సె స్రేడుం తోటలో గుండ్రని సిమెంటు బల్లపుందీ. వారిద్దరూ వెళ్ళి దానిపన్హ భబార్చున్నారు. “ప్లీక్సు పృ న్సరాలంటే ఇష్టమేనా ? “చాలాఇష్టం” - అన్నాడు పావెల్‌. “అన్నింటిలోకీ వీ కేదిష్టం 1” పావెల్‌ ఒక్కడణం ఆలోచించేడుం శి సిప్పీ గారివాల్లీ” “గ్వ'పెప్పీ అనాలో అని తోన్యా ఆతని పలుకుబడిని నవరించిందిం “ఆ పుస్తకం పీకు బాగా ఇష్టం అన్నమాట” “ట్ల. ఇప్పటీనరకు 65 (ప్రకరణాలు చదివేను. జీతం వచ్చినరోజునల్లా ఓ అయిదు (ప్రకరణాలు కొంటుంటాను. మనిషంటే గారిబాల్లీని చెప్పాలి. మహా వీరుడు అల్లావుండాలి. ఎన్ని యుద్దాలుచేసేడు. అన్నిటిలోనూ అతనిదే పై చెయ్యి. ఎంఠదేళం తిరిగేడో. ఈ వేళ ఆయన (బ్రతికుంటే నేను తప్పకుండా ఆయనతో చేరివుండేవొడిని. ఏమైనానరే,. పడుచు పనివాళ్శని ఆయన చేరదీసే వాడు. అంకాకలిపి వీదవాళ్ళకోనం యుద్ధం చేసేరు.” తోన్యా ఆతని రెక్కపట్టుకొందీం “రామా లైటబరీ చూద్దువుగాని “అబ్బే, నేనింబ్లోకి రాను” “ఎందుకంత మొంఎకనం. భయచేమిటి మన్ను కొట్లాడుతన్న రాళ్ళవనంక చూసుకొని పా2ల్‌ బర గోక్టు న్నాడుం “మీ నాన్నా ఆమ్మా ఏమీ అనరంటావా 1?” “ఈ మారు మళ్ళీ ఆ మాట అన్నావంసే నాఘ నుహాచెడ్డకోపం వస్తుంది” “వరే. కాసి. లెస్టిన్‌ స్కీ మాటోటివాళ్ళని గుమ్మంలో అడుగు పెట్టవిన్వడుం దొడ్డీగమ్మంలో విలదెట్టీ మాట్లాడుకాడు అవసరమైతే. ఓ మారేదో పనుండి వెళ్లే ను కొని, నెల్లీ నన్నుగడిలో అరుగు'పెట్టనిన్వలేదు. తివాసీలో ఏవో పాడై పోళాయనుకొం దనుకొంటాం-ఆంటూ పావెల్‌ నవ్వేడు. తోన్యా ఆతనీభుజం పట్టుకొన లాగి గుమ్మం వేవ్ప నెమ్మదిగా నెట్టింది. “వడు రా”

8] 57

వారిద్దరూ థోజనాల గదీలోంచి ఒక 'పెద్ద గదిలోకి వెన్లేరు.. దానిలో ఒక 'పెద్దనీరువాపుంది, తోన్యా దాని తలుపులు తెరచింది, వరనలుగా పేర్చివున్న కొన్ని వందల పు స్తకాలుచూసి పాల్‌ ఆశ్చర్యప్దాడు అన్ని ప్పసకాల నాతడు జీవి తంలో చూడలేదు.

“వికో మంచిప్ప స్పకం ఇస్తా. నివ్వు తప్పకుంచావచ్చి కానలసిన పుస్తకాలు తీసుశెడుతుండాలినుమా. ఏం”

పావెల్‌ ఆనందంతో తల పూపాడు

“నాక్షు పుస్తకాలంపే ఎంతో ఇష్టం”

ఆ రోజున వారు చాల గంటలపాటు ఆవందంగా గడిపేరు. తోన్యా ఆతనిని అల్లికి చూపింది. అత డనుకున్నంత భయకారణం కనపడలేదు. ఆమె చాల మెంచిదిలా కనబిడిందీ.

తోన్యా పావల్‌ను తన గదీలోకి తీసుకెళ్ళి తన పుస్తకాలు చూపించిందీ,

గదీలో ఒక చిన్న మేవామీద ఒక చిన్న అద్దం వుందీ తోన్యా ఆతనిని మేజావద్దకు తీనుకెళ్ళిందిం

“ఎందుకాజొట్టు ఆంత దుబ్బులా 'సెంచేవు కశ్రైర వేయించుకోరాదాం దువ్వకోరాదా ల

పావెల్‌ సిగ్గుపడ్డాడు.

“మరీ పెరిగిపోతే తల నున్నగా చేయించేస్తా. ఆంతకం'టె జీపేదేమందీ

తోన్యా నవ్వింది. నవ్వుతూనే బళల్లమీదన్న దువ్వెన తీసి జుట్టు దువ్వింది. ళలనచా ఇటూ తిప్పిరూసింది,

“ఆది ! చూనుకో, జుట్టు అందంగా త శైవేయిందు కోవాలి. గడ్డీ మోప్పలా 'పెరగఏకూ డదు”

రంగుమాసిన చొక్కా, మాసికలు వేసిన లాగూ చూసినా ఆమె నాటివిగురించి ఏమీ ఆనలేదు. కౌవిి ఆమె చూపును పావెల్‌ గమనించేడు, తన దుస్తులు పొడుగా పున్నాయసూొవి సిగ్గుపర్తాడు

వెశ్ళిపోయేటవ్సుడు తోన్యా ఆతనిని మళ్ళీ రమ్మని ఆహ్వానించిందీ. రెండు రోజుల్లో వస్తానవి మాట పుచ్చుకొందీ, ఇద్దరూ గేలం వేటకి వెడదామసుకొన్నారు.

పావెల్‌ కిటికీలోంచి తోటలోకి దిగి వెళ్ళిపోయేడు, వీధి గుమ్మాన వెడితే తోభ్యా తల్లి కనిపిస్తుందే మోనని ఆతని నంకోచం.

ఠి న! నో ఇ

658

ఆర్దెమ్‌ వెళ్ళిపోయేక కోర్చాగిన్‌ల యింటి పరిస్థితులేమీ బాగులేపు, పావెల్‌ శెచ్చే జీతంలో ఇల్లు గడవడం లేదు.

లెస్తిన్‌ స్కీలకు వంటమనిషి కావాలని తెలిసిందీ. మేతియా యాకోవ్‌లెన్నా శానువళ్ళి పనికి కుదురుకొంటానండిం కొని పావెల్‌ ఒప్పుకోలేదు.

“వద్దమ్మా ! మరోపనికూడో ఏదన్నా నేచూస్తా. రంపంమిల్లులో చెక్కలు లాటుపెస్టేందుకు మనిషి కొవాలన్నారు. ఓపూట అక్కడికెడకా. మనకి సరిపడక పోదు. నువ్వు పనిలోకి పోవద్దు. పోవిచ్చేనంటే అన్నకి కోపం వస్తుందీ”

ఆతనిని వొప్పించడానికై తల్లి బొలచెప్పిందీ, కాని పావెల్‌ ఆంగీకరించలేదు

మర్నాడే ఆతడు రంపపృమిల్లాటో పనికికుది రేడు. మిషన్‌మీదకోసిన పలకల్ని ఆరబెట్టడం ఆతనిసని. అక్కడ ఆతడెరిగిన కుుర్రవాన్స చాలమంది వనిచేస్తున్నారు. మిషాలెప్పుకోవ్‌ ఆతనితోపాటు స్కూల్లో చదువుకొన్నాడు. వాన్యాకులెషోవ్‌ ఆతనికి ఎతికే. పావెల్‌ విషాతో కలిపి గుత్తపద్తతిని పనితీసుకొన్నారు. ఆదా బాగానే పుంటూందీ.సగటిపూటి రంపంమిల్లులో పనిచేస్తి రాత్రికి పవర్‌ ఫ్రేషన్‌కి పోతున్నాడు.

పదోరోజున పావెల్‌కి కూలిఇచ్చేరు. ఆ డబ్బుతెచ్చి తల్లి చేతిలో 'పెళ్టేడు.

ఆ డబ్బుయిస్తూ ఓ నిమషం తటపటాయించేడు. మాట చెప్పడానికి సిగ్గు పడ్డాడు. ఎల్లాఅయి తేనేం బయటపర్హాడు.

“నాకో ళాటీన్‌షర్డు--సీలిరంగుది--నిరుడుకొన్నాపు గుర్తులేడూ ? అట్లాంటిదీ- కొనుక్కు౦టాను, దీంట్లో సగం నేతీనుకుంటా, కొని వర్వాలేదులే. మ్శీసంపదిస్తా. చూడీ చొక్కా. ఎంత అసహ్యాంగావుందో.”

డబ్బు ఆడుగు తున్నందుకు సిగ్గుపడి, క్షమార్పణ చెప్పుకొంటున్న ట్లు మాట్లాడేడు,

“దాని కేముందిః తస్పకుండా కొనుక్కొచస్తా. బాబూ 1! గుడ్డ ఈవేళ తీను కొప్తాలే. రేపు కుట్టుకా. పాపం నీకు నరయిన చొక్కాయేలేదు.” ఆంటూ ఆమె ఎంతో అప్యాయంగా కొడుకు వేపు చూసింది.

ఆక్కడినుంచి పావెల్‌ మంగలిషాపు కెళశ్ళేడు. గుమ్మంలో ఒక్క- డణం నిలబడి జేబులోని రూదులుబిళ్ళ తడిమిచూసుకొని లోపల ఆడుగుపెక్టేడు.

మంగలి తలపూపి ఆతనిని కాళీగావున్న కుర్చీలో కూరో పెప్టేడు.

మెత్తగావున్న కుర్చీమె త్త లలో దీగదిడ్డట్లయింది. ఎదురుగాపున్న అద్దంలోనీ ముఖంలో కంగారూ, అదూ కనబడుతూంది.

“అంటక శైశెయ్యనా *”

“డః...,రొదు *=(క్రౌపు చెయ్యి”

59

మాటలు పూర్తిగా చెప్పలేక పావెల్‌ నంజ్రలతో తన ఆగప్రాయాన్ని స్పష్ట పలిచేడు. మంగలి చిన్నగా నవ్వేడు.

“అర్ధమయింది.”

ఓ పావుగంట తర్వాత శుభ్రంగ్యా వీటుగా క బ్చిరించ్చి దువ్విన జుట్టూ, అతడూ పాపల్‌ షాపునుంచి బయటకు వవ్నేడు. క్షవరం పూర్తి అయ్యేసరికి ఒళ్ళంవా చెమటలు వచ్చేశాయి, మనిషి డీలా అయిపోయేడు. దువ్వెనకి లొంగనిశాట్టును నీళ్ళ సాయంకో లొంగతీసి మంగలి నీటుగా సవరించేడు.

వీధిలోకి వచ్చేక పావెల్‌ ఒక్కటరీర్హ శ్వానం తీనుకొన్నాడు. టోపీ కను దొమ్మలమీదికంబా లాక్కుని ఇంటికేసి తిరిగేడు.

“క్ర వేషంచూసి అమ్మ ఏమనుకొంటుందో.”

ఇ ళ్‌ క

గేలం'ఏటకి వస్తానని పావెల్‌ మూటయిచ్చి, తప్పినందుకు తోన్యాకెంతో వినువుపుట్టింది,

“లీకోస్లి ఎవరో వచ్చేరు ! రమ్మంటావా ?”

“వవేమనుకొంటారో అనే బాధకూడా లేదనుకొంటాం”

పాఎల్‌ చాలరోజులవరకూ మళ్ళీ కనబడలేదు. (క్రమంగా, వినుపూ కోపం పోయి అతనికోసం ఎదురుచూడ్డం (ప్రారంభించింది.

ఒక రోజున అమె ఎక్కడికో బయలుదేరదోతూండగా తల్లి పిలిచింది,

హివెల్‌ గుమ్మంలోకివచ్చి నిలదిగ్హాడు. ఈ మారాతనిని చాలసేపటి దాకా తోన్యా గు స్తేచట్రలేకపోయింది.

నీలిరంగు సరికొ త్త భాటీన్‌షద్డు నన్లిని పట్లం, సీడలణు కనిపించేలా మెరుగు పెట్టిన బూట్లు, నీటుగా క్తిరించిన గ్రాపు, ఈ నూతన రూవంలో తోన్యా ఇనకటి దొగ్గేసే క్యురవాడిని గుర్తు ట్టనేలేదు.

తోన్యాకు ఆశ్చర్యం కలిగింది. కొని ఆ యువకుడు చిన్నపుదృుకొంటాడే మో నని వెకి తేలలేదు. అతనిలో కనిపిస్తున్న మార్పును గుర్తించనళ్లే నటిస్తా, మాట తప్పినందుకు కోపపడింది.

“చబకాస్తానన్నవాడివి, మళ్ళీ కనబిడనేలేదే.మూట నిలచెట్టు కొ నేదిల్లాగేనా”

“ఈమధ్య రంపంమిళ్లులో పనికి కుదిరేను. కదలడానికి పురసత్తే దొరకడం లేదు”

శానుకొడిగిన చొక్కా, పంట్లమూ కొనుక్కొనేటందుకని ఉపిరితీయకుంగా పనిచేస్తున్నట్లు ఆతడు చెప్పలేక పోయేడగుం

60

తోన్యా సంగతి (గ్రహించింది. (గహించేక పావెల్‌ మీద కోపం ఒక్కశణం వీలనలేదు.

“జ్చెర్రువుకేసి షికొరు పోదామా

ఇద్దరూ తోటదాటి రోడ్డుమీద కొచ్చేరు.

ఇద్దరూ చిరకాలమి(తుల్లాగ మాట్లాడుకుంటూ నడిచేరు, పొవెల్‌ జర్మసు లేస్టినెంటు రివాల్యరును ఎలా అసహరించి దాచేసేడో దాపరికం లేకుంవా ఆమెకు చెప్పేపేడు. కొద్దీరోజులు పోయేక ఆడవిలోకి పటకు తీసుది కెళానన్నాడు.

“క్రాన్సి నేచెప్పందీ ఎవరికీ చెప్పకేం.”

“*వ్వరికీ చెప్పనని తోన్యా (ప్రమాణం చేసిందిగో

పకరణం౦ యూ(వైయిన్‌లో వర్గసోరాటాలు అతితీవంగ్యా భయంకరంగా పగి పోతున్నాయి. అంతకంతకి ఎక్కువగా కొత్త కొ త్ర జనం ఆయుధాలు తీస్తున్నారు. ఒకొ్కంకగ్రా ఘర్షణతో కొ త్త్రజనం పోరాటంలోకి వస్తున్నారు.

“మర్యాదన్తులు నుఖంగాా శాంతంగా కొలంగడిపే పి౦స్టితులు పోయేయి.

శధిలమైపోతన్న చిన్నచిన్న ఇంటి తలుప్తలు తుసాకి- కాల్చులకు దడదడ లాడిపోతున్నాయి. మర్యాదస్థులంకా చుంచిల్లా కొట్టుగది గోడలకే, దొడ్డిలో తవ్విన కందకాల గోడలకో ఆంటి పెట్టుకు హార్చుని వజీకిపటోతున్నారు.

“పిట్లూరాజిట్లు అన్నిరకొల జనంకో విండిపోయేయి, గోలూన్‌, ఆర్బేంగిర్‌ ఏంగిల్స్‌ గార్పియూక్‌ మొదలయిన బందెపోటువొంగలు, పెద్ద, చిన్ననాయకుల యాజ మాన్యాన గుబెర్నియా (తిల్లావంటిది) ఆంకా కలగ తిరుగుతున్నారు,

జార్‌ వైన్యాలలో పనిచేసిన మాజీ సైనికోద్యోగులు, సోషలిస్టు రివల్యూషనరీ షార్టీకిచెందీన ఆతివాదులూ, మితవాదులూ - ఒకశ్ళేమిటి - పదిషుందీని జేరతీయగల వాడల్లా ఒక అటామన్‌ ఆయికూర్చున్నాడు, తమ బిలం పాగినంత (ప్రాంతంలో, సొగే అవకాశం పున్నంతపరకూ (వతివాడూ ఒక రాజయిబోయేడు, వాళ్ళల్లోకొందరు "పెట్లూరాకాలూప సీలి = పనుపుపచ్చజెండా ఎత్తే రు.

గ్రామాల్లోని ధవికరై తులు ఆటామన్‌ కోనోవాలెట్స్‌ 'సేనలలోని గలీషియా రెజిమేంట్లు, ఒకరేమిటి అనేక ములు వాళ్ళకోచేరేయి. వీరందరిని జేర్చుకువి పెట్లూరా “పెద్ద ఆటానన్‌” అయిపోయేడు. రెణిమెంట్లు డివిజన్లుపోగుచేపేడు. సోష లిస్టు ివల్యూషనరీలూ, ధనికరై తులూ మొదలయిన వారుచేశిన ఈ'సేనల్ని శమ్య్యూ విస్టుపార్టిడాన్‌లు నాలుగు వేష్పలనుంచీ కొట్టడం (ప్రారంధించేరు. వేలకొలడి గుర్రాల డెక్కలచప్పుళ్ళు మరఫిదంగులూ, ఫిరంగులు అమంించిన బండిచగ్రాల గరగర లూతో నేల కంపించిపోతూందీం

గం(ద్రగోశాలమధ్య 1919 ఏప్రిల్‌ పాిపోతూంది. ఏరోజున ఎవరు అధి కారంలోపున్నారో ఏన్వరికీ అర్థంకాదు. బొద్దుపేలేచ్సి కళ్ళు నులుముకుంటూ పెద్ద మనుష్యుల అన్నవాబ్శ అనాడు అధికొరంలో ఎవరున్నారో వాకబు చేయడం మామూలయిందీ*

*ఆన్లోనోమ్‌ పె[ర్రోవిచ్‌ ! ఈవేళ ఆధికారులేవరో నీకేమన్నా తెలుసా ?”

62 అవ్లోనోమ్‌ పెటత్రోవివ్‌ వారిపోతున్న పైజామా పైకిలాక్కుంచూ. భయసంటభ్ర మాలకో చీక్కులుచూస్తూ. “నాకు తెలీదు. ఆఫనాస్‌ కిరిల్లిగ్‌ ! రాత్రవరో పూ్ళోకి రావడం వచ్చేరు. ఆ వచ్చినదెనరో తెలుసుకుందాం! వాన యూదుకొంవలు దోచుకోవడం (ప్రారంభిం జేరా పెట్తారా సునుమ్యులన్నమాటం ఇంక “కా(క్రేడ్స్‌” ఎవరన్నా అయికే వాళ్ళ మాటల్లోనే తెలిసిపోతుంద్‌. వీధి సొవిల్లో ఎవరిదొమ్మ (వేలాడదీన్యూలో చూన్తున్నా. జిరాసిమ్‌లియాన్‌ టీ విదాలాగ చూసిమూసి చిక్కుల్లో పడదలమకోలేదు.. పాపం వచ్చినదెనరో చూసుకోకుండా లెనిన్‌ పటం సావిల్లో పెళ్తుడు. తీరాచేప్తే వచ్చినవాబృ 'పెట్లూరా మసుష్యులు, ఆ బొమ్మమీద కబ్లపడగానే ఆతజ్డీ ఒడేసి పట్టుకొన్నారు. “లంజకొడకా ! కమ్యూనిస్తుటవటరా, సీ చర్మం వొలుస్తానుని కూర్చున్నారు. తరు వాత ఏడిస్తే ఏం లాభం ? చెప్తే వినిపించుకొశ్చేదెనరు ? వీధిలో ఎవరన్నా వస్తున్నారనేసరికి ఈ "పెద్దమనుష్యులు చడిచప్పుడులేకుండా తలుప్పలు మూనుకొని కొట్టుగదుల్లో చేరిపోతార్కు ఎందుకేనా మంచిదవి.... . కార్మికులు వీలింపసుష్పరంగు జెండాకనబడితే నుహాఅనప్య్యూం కనబరిచేవారు. యూ(శైయిన్‌లో విజృంభిస్తున్న ఈ బూర్జువాణాతీయ దురహంకొరాన్ని ఎదిరించగల శ క్రి వారికిలేదు. ఏమీచేయలేరు. ఇంక 'పెట్లూరాదళాలు నాలుగు వేప్తలనుంచీ గదు ముకువస్తూంటే తీవ్రంగా యుద్ధాలుచేస్తూ పరిక్రమిస్తున్న రెడ్‌ గార్డుదళాలు కనబడ్డప్పృ డన్లి మధ్య మధ్య హుషారు పడుతున్నారు. దారినేసోళూ రెడ్‌ గార్హుదాలు ఓరోజో 3ండు రోజులో ఆ నగరంలో నిలబడకాయి. ఆ వండు రోజులూ టౌన్‌హాల్‌ మీద ఎ[ర్రగెండా రెవరెప లాడుతుంది. కౌర్మికులు ఆ రెండురోపాలూ అనంద పడవాడు* మొ అఆ దళం పళ్ళిపొానే విరహూహపడతారు, ఆ రోజున (టాన్స్‌ర్వీపర్‌ డివిబక్‌తో కర్నల్‌ గోలువ్‌ నగరాన్ని ఆక మీంచుకొని వున్నాడు. అతని వైన్యంలోవున్న రెండు వేలనుందీ పేరపడ్డ గొంతుకోతరాయిచ్ళు శెండు రోజులక్రితం గోలుల్‌ మంచి అందమైన గు[రంమీద ముందు వహ్హాంటే వెనకన ఆ సేన నగరంలో (ప్రవేశించింది. ఏప్రిల్‌ ఎండ ఠతీవ్రంగాపున్నా కర్నల్‌ కకేషియన్‌ బురథా వేనుకొన్నాడు. గొ(రె చర్యంకో కుట్టిన జాపరోజే కోసక్కులు ధరించేమాదీతి ఎ(ర్రటోపీ--చెర్‌ కెస్కా--ధరించేడు. ఆ వేషానిం్ధా ఆమిరే ఆయుధాలు ఛరించేడు, క్రై జారూ పట్టాక త్రీ పట్టాక త్రీ పిడిలో వెండి మేకులు మిలమిల లాడు తున్నాయి. నంప్పదిరిగిన పైప్‌ పళ్ళ మధ్య కరిచి పట్టుకొన్నాడు.

63 కర్నల్‌ గోబన్‌ అందగాడు. నల్లని కనుదొమ్మలు, ఆరి[(కశ్రాగుడువలన ఆకు పచ్చరంగు కొద్దిగా కనిపించే తెళ్లిని మఖవర్భన్నూ విష్ణ వానికి పూర్వం కర్నల్‌ గోలుజా పంచదార ఫ్యాక్టరీకిచెందిన వీట్‌ రూట్‌ ఫౌలాలలో వ్యవసాయ కాప్పువేత్తగా పనిచేసేవాడు కొని ఈనాటి అటామన్‌ అధి కారంతో పోలుస్తే ఆదీ ఓ వుద్యోగమేనా ? మాట్లాడకుండా వ్యవసాయ ళాప్రనిపు ణుడు గోలుబ్‌ కర్నల్‌ గోలుబ్‌గా అవతరించి అనాటి కల్లోల వాఠావారణంలో బండా ఎక్తే డొ నూతనాగంళుకుల గౌరవార్థం నగరంలో వున్న ఒక్క నాటకళాలా నాట్య మందిరం అయిపోయింది. 'పెట్లూరాను సమర్పించే మేధావులంకా అక్కడ నమ కూడేరు యూ(్రేనియన్‌ పంతులమ్మలు, మతచోధకుడి ఇద్దరు కూతుళ్లు సుందరి అన్య, ఆమె చెల్లెలు దీనా లంత 'పెద్రకుటుందాల వాళ్ళ కాకపోయినా పెద్దవాళ్ళ మనుకొనే మరికొంతమంది మహిళలు కౌంట్‌ పోటోస్కీ కుటుందింలోని న్తీలు వర్తక కుటుంబాలకు చెందినవాళ్లు కొందరు. “న్వతం(తకోనక్కుల”మని చెప్పుకొనే యూ్రేనియను సోషలిస్టు తినల్యూషనరీ మూక కొంతమంది -- ఇల్లాగే ఆంకా చేరేరు. హాలంకా కిక్కిరిసిపుండి (ప్రావీన చిత్రపటాలలోని జాపరో జేకోసక్కుల మాది దుస్తులుధరించి ఆఫీసర్లు బంతులమ్మల అగల్బగళ్ళలో తిరుగుతున్నారు. మి"లిన ఆడవాళ్ళనిరూడా చిన్నచూపు చూడడంలేదు. రెజిమెంటుకాలూకు బ్యాండువాచ్ళ వాయిస్తున్నారు. ఆరోజు సాయంకాలం “నాజర్‌ స్తోదోల్య్యా” నాటకం ఆడడానిక్రై ఏర్పాట్లు చురుగ్గా సాగుతున్నాయి. అయితే కఠరెంటులేదు. ఈ విషయాన్ని ఆంగరత్షకుడు సద్‌లెప్టినెంట్‌ పొల్యాన్‌ప్పేవ్‌ = ఈయన (ప్రస్తుతం తన పేరును యూటకేనియను రూపంలోకి మార్చుకొని భోరుంజూ పాల్యానూవ్చ్యా అని చెప్పుకుంటున్నాడు - కర్నల్‌గారికి నివదించేడు - ఆ సాయంకాలం కర్నల్‌కూడా ఈ వినోదాలలో పాన్గ్లోదలిచేడు ఆయన పాఠ్యాబార్చ్యా మాటవిని ఖచ్చితంగా ఆడ్జాపించేడు, “కరెంటు వచ్చలాచూడు, చచ్చయినాసరే ఎవడో ఎలక్ట్రి[షియనును. పట్టు కుని పవర్‌హొను పనిచేసేటట్లు చూడు. ” “ఆల్లాగౌ” చొవనవసరం లేకుంవానే భో రుంజూపాల్యాసూోత్స్యా ఎలక్ట్రీ ఏషియను ఒకిక్తే పట్టుకొన్నాడు. రెండు గంటలలోపున సాయుధ పైనికుల కాపలాలో పావెలూ, ఒక ఎలక్ష్రిషయ'వా, ఒక మెకొనీహూ పవర్‌హౌస్‌కి చేరుకున్నారు,

64 పాల్యానూక్వా్యా వాళ్ళ ముగ్గురికీ ఒక ఇనుపదూలం చూపించేడు. “ప్రడ్రయ్యేసరికి లై ను వెలగకపోతే మీ ముగ్గురినీ దీనికి ఉశితీస్తాల ఆ బెదరింపు పనిచేసింది. సరిగ్గా వేళకి దీపాలు వెలిగేయి. కర్నల్‌ వచ్చేసరికి హాలంకా నిండిపోయివుంది. వెంట ఆయన మకాంచేసిన హోటల్‌ యజమావి కూతురుమూదా వచ్చింది. లావుగావుంది.. బంగారురంగు జుట్టు. తండ్రి బాగావున్నవాడేమో ఆ కిల్లాలోకల్లా పెద్ద పాఠళాలలో ఆఅమెసు చదగీవించేడు, వానిద్ధరికీ మొదటివరసలో. స్థానాలు భాశీగావుంచేరు,.. వారంాస్థ్రానాలలో కూర్చోగానే కర్నల్‌ ఆట (ప్రారవించవద్భ్చువని సంజ్ఞ చేసేడు. పెంటనే తెర లేచింది. అంతవరకూ రంగస్థలంమీద నిల్బునిపున్న స్యూక్రథారి తప్పుకోడానికి కూడా న్యవదీలేనంత హకాత్తుగా తెర లేచిందీం . నాటకం జరుగుతున్నంఠ'సేపూ అఫీసర్లూ వారితో పున్న నవితలూ ఫలా హోరళాల బల్లిలపద్దనే కాలకేవం చేపేరు. దేశవాళీ పొరాసీసాలు థాశీచే'పేరు. పాల్యానూక్సాా నగరంలో దొరికిన నరుకంకా స్వాధీనంచేనుకొవి వారివినోదంకోనం తెచ్చిపెస్లేడు. నాటకం పూదర్తిఆయ్యేనరికి ఇంచు మించు. వారందరూ ఒశ్ళెరగని స్థితిలో వున్నారు. ఆఖరు అంకం తెరవక్షాక పాల్యానూక్స్యా వేదిక పెకి వచ్చేడు. చేతులూ పుకూ వెంటనే నాట్యం [ప్రారంభం కాగలదని (కటించేడు, జనంఆఅంతా వార్షధ్వనుణుచేసి హుషారుగా కబుర్లు చెప్పుకుంటూ హాలు దిమటికి వెళ్ళిపోయేరు. అంతవరకూ దియటకావలాగా నిలబిడ్డ పెట్లూరా నైనికులు లోసలికివచ్చి కుర్చీలు తీసేశేరు.. గలీజాగాపున్న హాలంకా పూడ్చి శుభ్రం చేసేరు. ఓ అరగంట అయ్యేసరికి హాలంకా మనసో గం(ద్రగోళంగాపుందిం 'పెట్లూరా ఆఫీసర్లు స్థానిక యువతులకో కలిసి ఒశ్ళెరగని శివాలాడేరు.. వారి బూటుకౌళ్ళతొక్కి-డికి నాటకళాల ఆంకా అదరిపోయింది. ఇక్కడ నాటకం పొగుఠున్న నమయంలోనే కొందరు ఆశ్వికులు పిండిమిల్లా వేపుగా పట్టణం వేపు వచ్చేరు. సేటబియట "పెద్దన కొవలొదారు. వారిని చూడగనే ఉలికిపడి “అలారం” ఇచ్చేడు. కొపలావున్న ఇతరులు మరతుపాకుల్ని సిద్దం జేసేరు.. చీకట్లో తుపాకీలకు తూటాల నమన్చేగదుల మీటలు కటకటలాడేయి. చీకట్లోనే ఒళ్లు జలదరించే స్వరంలో హెచ్చరిక వినవిడిందీ. “ఆగాలి ! ఎవరదీ?” ,

క్ర] 65

ఇద్దరు ప్యక్తులు చికల్లో నీడల్లా కనచి్హారు. వారిలో ఒకరు ముందుకువచ్చి జందోరు గొంతుతో అరివేడు,

“ఆటామన్‌ పావ్‌ల్యూక్‌ పటాలం. మీెవరు ? గోలూట్‌ వైనికులా 7

కావలాదారుల మధ్యనున్న ఆఫీసరు ముందుకొచ్చేడు.

“ఆవును

“మూ మసుష్యులకి మకౌం ఎక్కడ 1” అన్నాడు పొవ్‌ల్యూక్‌,

“ఇప్పుడే కార్యాలయానికి ఫోనుచేస్తా” వంటూ ఆఫీసరు చీకట్లో అదృశ్యం అయాడు.

మరునిమషంలో రోడ్డుప్రక్కనే వున్న చిన్న కలీరంలోంచి బయటికివచ్చి ఆజ్ఞ ల శారీడేపేడుం

“రోడ్డుమీదున్న మరతుపాకి తీసెయ్యండి. ఆటామర్‌గారని రానివ్వండిల

విద్యుర్తిపాల ఎలుతురులో చట్టవపగలులావున్న నాటకళాలయందు పావ్‌ల్యూక్‌ గుద్రాన్ని ఆపేడు, నాటకళాలముందు జనం వావావిడిగా తిరగడం చూసేడు. వెంటవస్తున్నవానితో “ఇక్కడేనో హడావిడి చేస్తున్నట్లుంది”--అన్నాడు,

“*గుక్ష్మచ్‌ ! దిగి, మసమూ కలుద్దాం. పిల్లిలు చాలమంది కనదిడుతున్నారు. చనమో ఇద్దర్నిలంకిందుకుందాంో

గుక్మచ్‌ తలవూపేడు, పావ్‌ల్యూక్‌ తనక్రిందీ ఆఫీనరుని పిలిచేడు.

“ప్పావెజో! వూకో వాళ్ళ ఇళ్ళలో మనవాళ్ళకి మకొములు ఏర్పాటుచెయ్యిం 'మే మిక్కడ ఆగుూూము, ఆంగరక్షకుల్ని ఇల్లాపంపు”

నాటకళాల గుమ్మంవద్ద సెట్లూంా తాలూకు పాయుధ భటులిద్దరు వారిని అపేద.

“టిక్కాట్లు.”

పావొల్యూక్‌ వారిని చాల నిరసనగాచూపేడు. ఒకజ్డీ చక్కకు తో వేపేడు, ఆయన ఎరిటవచ్చిన డజనుమందీ గుర్రాల్ని ఐయటకస్ణాసి అప్పుడే అక్కడికి వచ్చేరు. వాళ్లు రెండోవాడిని తో పేశేరు,

కొత్తగావచ్చిన జనాన్ని అందదా గమనించేరు. లేతాళవిగ్రహంలాపున్న పావ్‌ల్యూక్‌ వేపే ఆందరికల్లా వున్నాయి; ఖరీదైన గుడ్డతోకుట్టిన ఆఫీసరు కోటు ఛరించేడు. గార్హుదళాలలో తొడిగే (వీచ్‌లు తొడిగడు. తలవి దొచ్చుటోప్‌ 'పెళ్టుడు, భతానవున్న పటరాని ఒక మౌజర్‌ పిస్టల్‌ (వేలాడుకూందు. కోటుకేులోంచి ట్రేనేడ్‌ తొంగి చూస్తూండి.

66 గోలుట్‌ [క్రిందిఆవీసరు మతబోధకుడి 'పెద్దకూ తురుకోకలిసి నాట్యంచేస్తున్న వేప్పనుంచి గుసగుసలు దియలుదేరాయి. “ఎవరబ్బా |” మతబోధకుడి "పెద్దకూతురు గాగరా ఆమె నాట్య వేగానికి లేచిపోయి. చుద్దూ నిలబడ్డ (ప్రేక్షకులకు ఆనందకరంగా సిల్కు ఆండర్‌ వేర్‌ కనిపిస్తూందిం

జనాన్ని తోసుకుంటూ పావ్‌ల్యూక్‌ హాలులోకి వచ్చేడు. వస్తూనే ఆతని కళ్లు మఠదోధకుడి కూతురి తొడలమీద పడ్డాయి. ఆశిపోయిన పెదవులు వాలుకతో తడుపుకున్నాడు, అక్కడినుంచి సరాసరి మేళగాళ్ళున్న చోటికి చకచకా వెశ్ళేడు,

“పో పాక్‌ వాయించండి.”

ఆ అజ్జి ను మేళనాయకుడు లెక్కచేయలేదు. పావ్‌ల్యూక్‌ కు కోపంవచ్చిందిం కొరడాతో ఓక్కటి అంటించేడు. మేళనాయకుడు వీపు తడుముకుంటూ ఒక్క ఉరుకుతీసేగు. మేళం నిలిచిపోయింది.

హోటలువానికూతురుకి మహాకోపం వచ్చింది. తన ్రక్కనేబార్చున్న గోలుబ్‌ చేయిపట్టుకు లాగింది.

“*ప్పిస్సిట్రా ప్రొగరుబోతుతనం, ఏమిటండీ వూరుకుంటా ప?”

గోలుల్‌ ఒక్కవూప్పులో లీచినిలబడి పక్కనున్న కుర్చీని తన్ని తో పేశేడు చరచరా నాలగడుగులు వేసి పొవ్‌ల్యూక్‌ ఎదట నిలబగ్హాడు. మనిషిగుర్తు తెలిసింది.

వాళ్ళిద్రరిమధ్యా 'పెత్తనంకోసం తగపులాట జరుగుళూంది. ఓ వారం శ్రీతమే కర్నలొకు పావొల్యూక్‌ ఒక బురిడీ తినిపించేడు.. వెడ్‌గార్హులతో గోలుబ్‌

దగాాలు యుద్దంచేసి ఓ మూల తీవ్రంగా నష్టపడుతూంపే పొవ్‌ల్యూక్‌ ఆతనికి సహా యంవచ్చి ఎగర్రొసేనలని వెనకనుంచి దెబ్బతీయశానికి బములు వారిచేతిలోవున్న పట్టణం బట్టుకొన్నాడు. అక్కడున్న కొద్దీమంది రెడ్‌ గార్డు రాపలావావ్శని తరి-ఎసి తనవాళ్ళని 'పెస్టేడు. వాళ్ళ ఎనకాల పట్టణం ఆంకా పూచికపున్సై మిగలకుండా దోచుకున్నాడు, అయికే 'పెట్లూరా దగాలన్నింటిమాదిరిగానే ఆతని సైన్యం కూడా యూదులనే ఎక్కువగా తుడిచిపెట్టింది.. ఆయినా గోలుబ్‌కు సాయం రాలేదుగా, ఈ లోప్పన రెడ్‌ గార్డు రెజిమెంటు గోలుచ్‌ సేనల కుడిపాద్శ్వాన్ని చిందరవందర జేపి తప్పుకొన్నారు.

ఆటువంటి (దోపా, పొగరుబోతు తనకళ్ళముందు తన ఆఫీసర్లు ఆనంది స్తున్న చోటికి రావడం, వచ్చి తన మేళ నాయకుజ్జ కొట్టడమూ చూ సేసంకి గోలుబ్‌ కోపానికి మితిలేక పోయిందీ. ఈ పొగరుటోతుకు బుద్ధి చెప్పకుంపే తన పెద్దరికం నిలదిగదు,

67

ఒక నిమషం సేపు ఇద్దరూ ఒకరి ఎదట వొకరు చూపులతో కాల్చేనుకుంటు న్నట్లు నిలబిశ్తారు.

చివరకు గోలుబ్‌ ఒకచేత్తో జేజులోవున్న రివాల్వరును తడిమిచూసుకొన్ని రెండోచేత్తో కత్తిదూసి హుంకశించేడు.

పుంఢాకోరా ! మావాళ్ళ నెందుక్కొ శ్రేవు

పావ్‌ల్యూక్‌ మౌజర్‌ ను తడుముకొన్నాడు,

“*నగోలవ్‌ గారూ ! తమాయించండిమరి. ఆ ప్రేగంతులెయ్యకండి,. నాకు కోపం తెప్పించొద్దు. త

గోలబబ్‌ ఇంక వినలేకపోయేడుం

“*వధవల్ని దియటికి ఈడ్చి, తలో పాతికదెబ్బలూ తగలించండిం”

గోలబ్‌ ఆఫీసర్లు వేటకుక్కల్లాగ పావ్‌ల్యూక్‌న్తీ ఆతని అనుచరుల్ని చుట్టు వారుకొన్నారు.

ఎలక్టి )క్‌బల్స్‌ (క్రిందపడి చిద్దలయినట్లు ఏ మూలనుంచో తుపాకీకాబ్ప వినిపించింది. పావ్‌ల్యూక్‌ మనుష్యులూ గోలుద్‌ మనుషులూ కలబైరు. ఒకరికొకరు కత్తులతో నరుకష్కుున్నారు. అది చేయివారితే ఒకరిజుట్టు ఒకరుపట్టు కొని గుద్దుకొన్నారు. గొంతులు పసుక్కున్నారు. కౌళ్లకట్టి పడేసిన పందుల్లాగ గిపెడుతూ ఆడవాచ అటూఇటూ పరుగులెత్తుతున్నారు. -

కొద్దిసేపట్లో పావ్‌ల్యూక్‌నూ అతని సైనికుల్నీ కట్టిపడేసి ఆయుధాలు లాక్కున్నారు. చితక్కొట్టి హోలుబయటికి ఈడ్చి వీధిలో పారే'సేరు.

అ కొట్లాటలో పొవ్‌ల్యూక్‌ టోపే ఎక్కడికో పోయింద, ఆతని ఆయుధాలు లాక్కొా=న్నారు మొగం అంవ కొట్టుకుపోయింది, ఏమీ చెయ్యలేని స్టితలో మనిషీ ఉడికి పోతున్నాడు. వీధిలోకి తో'సేపేక పచ పటపట లాడిస్తూ గు(ర్రం ఎక్షేైడు, ఆయన పరివారం అఆనునరించేరు.. టకటకమందూ గుర్రాలు వీధివెంట పరుగు తీసేయి.

ఇంత జరిగేక సరదా చచ్చిపోయింగి, ఈ ఘటన జరిగే ఇంశెన్వరికీ నాట్యంచేసే హుషారు కలగరేమ. ఆడవాబృ ఇళ్ళకు పోజామనవి కూర్చున్నారు; కొని గోలుబ్‌ వినిపించుకోవడం బేదు.

“ఏమీ వీల్లేదు హాణలోంచి ఎవ్వర్నీ దియటికి పోనిన్వద్దు. చుల్చూ కొపలొ పెట్టు.

ఆ ఆజ్జ్టల నమబజరపడానిత్తై పాల్యాసొక్స్యా వరుగులే శ్రేడు,

68 తెల్లివారేవరరూ. నాట్యం. జరగాలిసిందే”-నన్నాడు గోలుబా తనవద్దకు వచ్చినవాళ్ళతో ం “మొదటి వాల్‌ట్ట్‌ నేనే నాట్యంచేస్తాల మేళగాన్న వాయించడం (ప్రారంధిందేరు. నాట్యం ప్రారంభమయిందీ, ఆయితే నేం మొదటి హుషారు రాలేదు. గోలువ్‌ మతటోధకుడి కూతురితో నాట్యం (ప్రారంలించేడు, మొదటి వరస పూర్తికొక పూర్వమే కాసలాదార్లు పరుగెత్తి వచ్చేరు. “*పావ్‌ల్యూక్‌ మసుష్యులు హాలుని కమ్ముకుంటున్నారు” ఆమాట ఇంకాపూ శ్తికొకుండానే వీధిపై పున్న కిటికీ అద్దాలు దిద్దలణయి నేలరాలేయి. అద్దాల చటంలోంచి మరతుపాకీ గొట్టం గదీలోకి తొంగిూసింది. దయ్యాన్నిచూసి జడునుకున్నట్లు జనం దానికి దూరంగా గదిమధ్యకు పరుగెత్తే రుం వారి సరుగుల్ని అనుసరిస్తూ మరతుపాకీ గొట్టం ఆ వైపూ, ఈ వైపూ మనుష్యుల్ని వెళుక్కులటున్నట్లు కదులుతూందీ, హోలులో వేలాడుతున్న దీపాల ల స్తరును గుంచూసి పాల్యానూత్సాా రివా ల్వరు కొల్చేడు. ఆదీ నొంబుపేలినట్లు పెద్ద ధ్వనిచేసింది. చిడ్రుసలైన గావొ "పెంకులు జలజలా సావిళ్లో వున్నవాళ్ళ నె త్రినరాలేయి. వోలంకా చీకటిమునిగింది. దియటినుంచి ఎవరికో ఆజ్ఞాన్వరం వినదిడిందీ. “ఆంకా వియటికి రండి” అ అజ్జతోపాటు వినశక్యంగాని బూతులు తిచ్దేడు. ఆగవాళ్ళంకా వెగ్రిగా కేకలు పెట్టి ఏడుస్తున్నాడు. సం చెడ్యూలో ఆర్తంగాక కంగారు పడుతున్న తన ఆఏనళ్లను సమీకరించేటందుకు గోలువ గదిలో ఆ మూలమంచి ఈ మూలకి హడావిడిగా ఉరుకులెడుతున్నాడు. బయట తుపాకీ కొల్బులు, ఒకపే రణగుజధ్వ వి. ఈ నందట్లో పాల్యానూళత్ళ్యా చర్లగా దొడ్డితణపు తెరచుకొని వీధినపడి గోలుల్‌ హెడ్‌ క్వార్టర్సుకి పరుగెత్తే డు. ఒక ఆరగంట పోయేనరికి నగరంఆంకా ఒక యుద్ద రంగంగా మారిందిం తుసొషలు మరతుపొకుల కొబ్బలకో వీధులన్నీ (ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయి.. పట్టణ ప్రజల కదేమిటో అర్థంకాలేదుం మాట్లాడకుండా. తలుప్పలు చింగించుకొని కూర్చున్నారు చివరకు కొల్పులు చల్లారేయి. వట్టణం సెలుపల పేటలో ఎక్కడో ఒక్క మరతుపాకీమా[త్రం కుక్క- మొరిగినట్లు ఉన్నట్లుండి ఘంయ్‌ మంటూందిం

69 తూర్పున శతెలికేకలు కనిపిస్తూండగా (క్రమంగా కౌల్పులు ఆగిపోయేయి. ... నన! ళీ శ

*[పోగామ్‌ జరిపే (పయన్నాలు జరుగుతున్నాయని వార్హ పృద్టిందీ.నదివొడ్డున బురదమడుగులో కట్టిన యూదుపెటకు అ వార్త పాకింది, శిధిలం ఆయిపోతున్న ఆ చిన్నచిన్న గుడిసెలో కిక్కిరిసిపోయి జీవిస్తున్న ఆ దీద(ప్రజి రానున్న ఉక్సా శాన్ని తలుచుకొని వొజీకిపోయేరు.

సెర్టీబూజిక్‌ గడిచిన ఏడాదంకా. పనిచేసిన (టెస్సులోని పని వాళ్శంా యూదులే. వారితో ఆతనికి మంచి దో స్తీ ఏర్పడిందీ. యజమానికి వ్యతిరేకంగా వాళ్ళంతా ఒక్కకుటుంబం వాళ్ళళల్లే విలిదిస్తారు. వారి యజమాని బ్లి మ్‌స్ట్‌న్‌ పొధ్యమై నంత ఎక్కువపని చేయించుకొని సాధ్యమైనంత తక్కువ జీతం ఇవ్వాలని (ప్రయ త్నించేవాడు. దాని మీద యజమానికి పనివారికీ మధ్య ఎప్పుడూ తగువే. అనేక మార్లు పనివాళ్ళు నమ్మెలు చేసేరు. చివరకి రెండు మూడు వాంలనుంచి (పెస్సు మూతవడింది. దానిలో పద్నాలుగుమంది పవిచేసేవారు. 'సెర్టీ రోజులో పన్నెండు గంటలూ చేతి(పెస్‌లో చిక్రం తిప్పుకూండేవాడు.

ఆరోజున పనివాళ్ళంతా ఏదో కంగారుగా వుండడాన్ని పెర్తీ గమనించేడు. గత కొద్ది నెలలుగా “వీఫ్‌ఆటామన్‌” ప్రకటనలు ముద్రించడంతప్ప (పెన్సుకి మరో పనేలేదు.

కయరోగంతో బాధపడుతున్న మెండల్‌ 'సెర్టీని ఒకప్రక్కకు పిలిచేడు. ఆ కర్రవానివంక విచారంగా చూ 'పేడు.

“ప్రోగ్రాము ప్రయన్నాలు జరుతుగున్నాయని ఎరుగుదువా క్ష

'సెీ ఆశ్చర్యవగ్తాడు,

“భేద, నాకేం తెలియదేల ఇప్పడే డల్‌ పెర్టీమీద ఎండుపుల్లలావున్న అన చేయివేసి నెమ్మదిగా రహన్యం

“ప్రోగ్రామ్‌ జరుగుతుంది. సందేహం అక్కశ్లేదు. యూదుల్ని చితక్కొాడ తారు. ఒక్కటిచెస్పు. ఈ కష్టసమయంలో వీస్నేహితులకి పొయంచేస్తావా ?”

“*క్రప్పకుండా చేస్తాను. కావి మెండల్‌ ! నేనేం చెయ్యాలి.”

మిగిలిన కంపోళటర్లు కూడా వాళ్ళ సంభాషణ వింటున్నారు.

• యూదుశాతిహరి మీద జరిపే దౌర్జన్యచర్యలు. యూరపులోని ప్రభవ్వాలు పనికట్టుకొవి యూదుజారిని పాంసించేటందుకు (సోత్సహించేవి,

70

“మంచివాడివి నాయనా విన్ను నమ్మవచ్చు. మీ తండ్రిమాాతం ఓపని హడుకొదా. ఒక్కమాటు ఇంటికెళ్ళి ఆడిగిరా. ఎవర్నేనా కొందరు ముసిలాళ్ళని ఈ నాలుగు రోజులు దాచిపెట్టగలడేమో తెలుసుకు. ఎవరిని దాచాలో తరవాత ఆలో చిద్దాం. ఆల్లా దాచడానికి ఒప్పుకొనేవాళ్ళింకా ఎవరన్నా వున్నారేమో ఆయన్ని ఆడుగు. ప్రస్తుతం ఈ దారిదోపిడిగాబ్ళు రష్యన్ల ని ముట్టుకోరు. సెర్యోశా! వెళ్ళు త్వరగాంొ

“మెండల్‌ మా యింటిసంగతి ఫర్వాబేదు. నువ్వ లెక్కకేసుకో. వళ్ళే ప్పుడు దారిలో పావకాహ్య క్లిమ్‌శానూ టాడా చూసి మాట్లాడినా, వాళ్ళు కూడా తప్పకుండా కొందర్ని దాస్తారు.”

పరుగెత్తబోతున్న సెర్టీని మెండల్‌ ఘజంఎద్దాకుని నిలవెప్రడుం

“ఒక్క నివవషం. పావ్యా క్రీ్‌మ్కాం లెవరు? వాప్త నీకు బాగాతెటసాం

సెక్టీ తలపూసపేడుం

“శెలియకేం. వాన నాదోస్తులు పావ్కాకోర్చాగిన్‌ అన్న ఒక మెళానిక్‌*

మెండల్‌కు దై ర్యం కలిగిందీం

“*కోర్చాగినా ? తెలుసు మేమిద్దరం ఓ యింస్లోనే పు౦డేవాళ 0. వెళ్ళు త్వరావచ్చి ఏమన్నారో చెప్పు”

'సెక్టీ ఒక్కం గంతునేపి పీధిలోప్హాడు.

|! ! |! 4!

పొవ్‌ల్యూక్‌ మనుష్యులకీ. గోలుబ్‌ మనుష్యులకీ మధ్య యుర్హం జరిగిన మూడోరోజున పో[గామ్‌ [ప్రారంభమయింది

పావ్‌ల్య్యూక్‌ ఓడిపోయి. షెపెటోవ్కా వగిలిపోయేడు. ఆ చుట్టుప్రక్కల కూడా వుండకుండా లేచిపోయి కొద్దిదూరంలో వున్న ఓ చిన్నపద్దణాన్ని ఆక్రమించి కూర్చున్నాడు, ఆరోజు రాథ్రి షెపెటోవ్కాలో జరిగిన దెబ్బలాటలో ఆతని పరి వారంలో ఓ పాతికమందవరకూ నష్టపడ్డారు. గోలుట్‌ జనం కూడా ఆ (ప్రాంతాలనే నష్టపడ్డారు.

చచ్చిపోయినవాళ్ళని తెల్లవారేనరికి శ్మశానానికి జేరవేస్కి ఆప్టే ఆర్భాటం లేకుండా ఆంత్య(క్రియలు జరిపేసేర, ఆ యుద్రం, (ప్రాణనష్టం ఉభయులకీ గర్వ కౌరణంగాదు. అ ఆటామన్ని దరూ కుక్కల్లాకరుమొన్మి ఇప్పుడు చచ్చిపోయిన వాళ్ళ ఆంత్య(క్రియలక ఆర్భాటం చేయడం ఆసహ్యంగా వుంటుంది, పావ్‌ల్యూక్‌ని కమ్యూనిస్టు దోపిడీగాడుగా (ప్రకటించి తాము పొందిన విజంహానీకి వుతృవం చేద్దా

74 మని పాల్యానూత్స్యా ఉదిలాటపడ్డాడు. కాని మతలోధకుడు వాసిలీ నాయకత్వాన పనిచేస్తున్న పొౌరసంఘం దానికి ఒప్పుకోలేదు.

ఆ ఘర్షణ తర్వాత గోలువ్‌నటాలంలో గొణుగుడు (ప్రారంభమయింది. లచా జనం నష్టపడ్డంచేత ముఖ్యంగా అంగరక్షకులలో ఛాలా ఆసంళతృప్లి బియలునేరించి, ఆ ఆసంతృ ప్రినిపోగోట్టి కాన్ష హంషారుచేయడం కోసం పొల్యాచూహ్సాక్రోపో(గ్రామ్‌ి (ప్రారంభింపచేసి కాన్హ కాలక్షేపం జరేటట్లు చెన్యూలన్నాడు. జనంలోపున్న ఆసంతృప్రిని పోగొట్టడాని కదొక్క టే మార్గమని గోలుద్‌తో చెప్పేడు. హోటల్‌ యజమాని కూతురుని పెళ్ళిచేసుకోబోయే ముందు పట్టణంలో కల్లోలం కలిగించడం గోలువ్‌కి ఆశ్హే ఇష్టంలేదు. కాని, చివరకు తలపూ సేడు,

గోలుబ్‌ ఆయిష్టానికి మరో కారణంకూడావుంది. అతడీ మద్యనే సోషలిస్టు తివల్యూషనరీ పార్టీ లో చేశేడు. ఈన వ్యతిరేకులు తనకు *పో[గ్రాముల గాడంి టూపే కెట్టి ఆప్రతిష్టపాలు చేస్తాతేమోనని ఒక భయం. చీఫ్‌ ఆటామన్‌వద్ద చాడిలుచెప్తే ? కొనై తే ఇప్పటినకు శాను శీవ్‌ ఆటామన్‌మీదీ ఆధారచడడంలేదు, తనటబితుకేదో తాను (బ్రతుకుమున్నాడు పైగా ఆచీఫ్‌కి తనవద్ద పనిచేస్తున్న జనం ఎల్లాంటి వాళ్ళో తెలియదా ? తన 23 శెక్టరీ ఖర్చులకోసం కొంపలూడ్చి డబ్బు తీసుకోవడం లేదా ? ఇంక పో(గ్రామగాడంటారనా, నద్చేపేరేవో కొత్తగా రానక్కన్లేదు. ఇదివరకే వుందీ. కొత్తగా మళ్ళిఅంపే మునిగిపోయే దేమీలేదు.

ఒక రోజు పొద్దున్నే పోగ్రామ్‌ (ప్రారంభమయింది.

ఇంకా అప్పటిక కనువీకటిగావుందీ, యూదుపేట పీథలు నిర్మానుష్యంగా వున్నాయి. కిటికీల తలుపులు గట్టీగా వించి వున్నాయి.

శైకిచూస్తే జనం అంకా గాఢనిద్రలో వున్నట్లుంది. కాని ఇళ్ళల్లో ఎవ్వరూ నిదపోవడంలేదు, ఆంవా దుస్తులు వేసుకొని రాబోయే (స్రచూదాన్ని ఎదురుచూస్తూ ఒక గడిలో ముడిచి పెట్టుకు కూర్చున్నారు. అభం శుభం ఎరగని అర్హాలలో వీడ్డలు మాత్రం రల్లులవొడిలో నిశ్చింతగా నిద్రపోతున్నారు.

గోలబ్‌ ఆంగరక్షక దళనాయకుడు సాలోమూగా ఆరోజు తెల్లవారేముందు పాల్యానూక్స్యాను లేపడానీక్తై ఎంతో కష్టపర్హూడు, కావి అతడో పట్టాన లేవలేదు. రాత్రి కలలో పీకపసికిన గూనిపిశాచం ఇగిలిస్తూ ఎదుట వున్నశ్లే ఒణికిపోతున్నాడు. లేపగా లేపగా ఎల్లా అయికేనేం తలఎ త్తీ కళ్ల విప్పేడు. ఏీదుటైసాలోమూగా,

“*లేవ్వయ్య్యూ ! వేళయింది, వీదే ఆలన్యం:”

శ పాల్యానూత్స్యా లేచికూర్చున్నారు. నోటినిండా వున్న ఉమ్మి తుఐుక్కున ఊపేడు,

౫2 “ఏమి టంతపని 1 “యూదువాళ్ళ డొక్కలు చీలేయ్యొద్దూ. మరచే వేమిటి ? పాల్యానూత్స్యా కంఠ జ్ఞాపకంవచ్చింది.ఆత డాసంగతే మరచేడు. కర్నలూ, ఆతవి ప్రియురాలూ కొద్దీమంది మ్మికులతోకలిసి పొలంపోయి విందు చేసుకొన్నారు అక్కండి తిండీ (శ్రాగుడూ ఉదాత్తం అయింది.

పాల్యానూత్సాా లేచి చస్నిళ్ళతో తలతడుప్పకున్నాడు. నాగా తెలివి వచ్చింది వెంటనే హెడ్‌ క్వార్టర్సు చేరి అజ్జలు జారీనేపేడు.

సమయానికి నగరంలో లేకుండా గోలుద్‌ ముఖం తప్పీంచేడు. తర్వాత ఏమన్నావస్తే ఏదో పొరపాటని తప్పుకోవచ్చు. ఈలోపున పాల్యాచూత్చ్యా అడ్డూ ఆపూ లేకుండా తనపని కొనపాగించవచ్చు ఇల్లాంటి కాలక్షేపపు పనులంపే పాల్యా నూత్ప్యకు మహా హుషారు,

ఆంగరతకదళం నూరుమంది అప్పటికే గులెక్కి. హర్చున్నారు. సుష తర్వాత ఏ ఏధమైన ఆటంకం రాకుండా పాల్యాహూత్న్యా దూరదృష్టితో నగం౮ావికీ స్టేషనుకి పనివారియిళ్ళకూ మధ్య కాపలాదారుళ్నిపెచ్దేడు. కార్మికులలో ఎవరికయినా అ వేళంపుట్టి అడ్డువస్తా నే మోనని లెస్తింప్కీల తోటలో రోడ్డుసు కమ్ముకొ నేటట్లు ఒక మరతుపాకీని కూడా 'పెస్రేడుం

ఏర్పాట్లన్నీ చేసుకొన్నాక సొతోమూగాకో సహా గుర్రం ఎక్కేేడుం

బయలుదేరే మందు హళాత్తుగా ఏదో గుర్తు వచ్చింది.

“ఆగండి. మరిచేపోయేను. గోలుబ్‌. పెళ్ళికి బహుమానం తేవర్దూ. రెండు బస్ల తోలుకుపోదాం. మొదట దొరికినవి 'పేనాపరికి. మొదట దొరికినవి 'సేనాపతికి మొదట కనిపించిన పడుడు నాకు, సేనాయన అంగరక్షకుక్తేకదా. ఏమిరా ! ఆల్బం అయిందా ?”

ఈ ఆఖరు వాక్యం సాలోమూగా నుద్దేశించి అన్నదీ, ఆతడు అర్జంకానట్లు మి[ర్రిచూపులు చూసేడు.

“ప్పిక్రేనేమిటి ? అందరికీ సరిపడా పుంటారులే”

పాల్యానూక్స్యాః సాలోమూగాలు ముందుపడుతూంపే. వెవక ఆ నూక నడిచింది,

పొల్యానూత్న్యా ెల్లివానేసరికి ఓ రేండంతస్తుల ఇంటి ముందుకువచ్చి గుగ్రాన్ని విలిపేడు, ఇంటిముందు. “ఫక్పు-బిట్టలకొట్టు అనే బోడ్డు తుప్పుపట్టిన దొకటుంది. ల క క్‌

ఆతని గుర్రం కాళ్లు నేలబెడ్డీ కోడుతూంది

10] 73

“బక్కండ (ప్రారంభింద్దాం-ఆంటూ పాల్యానూన్స్యా గుర్రం దీగేఢు.

“ద్రగండ(ర్రా. ఇదిగో ఒక్కమాట వినండి. ఎవ్వరి తలలూ పగలకొట్టడం మాతం చేయకండి. తరువాత చూసుకుందాం. ఇంక పిల్లల్ని దొరకపచ్చుకొని, ఓపికందా సాయంకాలందాకా తంటాలుపడండింో

వాళ్ళల్లో ఒకడి పళ్ళిగిలించేడు.

“వవ ర్హన్నా రమ్మనేదుం టే....”

నలుగురూ నవ్వేరు. పాల్యానూత్స్యా వానిభుజం తట్టుతున్నట్లు అప్యాయంగా చూసీడు,

“*ఆల్లాపిలిచేదుం పే నీ కడ్డం ఏముందీ ? వెనకాముందూ చూడకు, తో సెయ్‌. పాల్యానూక్సాా మెన్తైక్కి- షాపుతలుపులు తన్నేడు. కాని అవి లొంగలేదు

మొదటి అడుగులోనే హంసపాది, ఇంటిలోపలికున్న గుమ్మం దగ్గరకెళ్ళి తలుపు ఠశ్టుడు, సాలోమూగా ఆతని వనకనే నడిచేడు.

వీధిలో గుర్రపు చెక్కల చప్పుడుఆగ్సి మనుష్యుల పిలుపు వినబవెసరికి లోనున్నవాళ్ళ పెప్రాణాలు పెనేపోయాయి.

ఫక్సు బాగాపున్నవారు. ఆతడు శెండురోజుల [క్రితమే 'పెళ్ళాన్నీ, పిల్లల్నీ తీసుకొని వళ్ళిపోయేడు. ఇంట్లో రీవా అనే పనిపిల్ల నుంచేడు, రీవా చాలా నెమ్మ దస్తురాలు, పంధొమ్మిదేళ్ళ ఆ పడుచు ఆతని ఆ్రికి కాసలా, ఒంటరిగా వుండ టానికి ఆమె జంకుతూండడంచూస్కి తల్లినీ తండ్రినీ వామువచ్చే వరకూ సాయం తెన్చుకోమన్నాడు,

మొదట రీవా వొవ్పకోరలేదు. ఫక్కు మహాగడసరి. బహుశా పో(గ్రామ్‌ వుండ కనే పోవక్బునని ఆమె నూరడించ బూనుకొన్నాడు, ఆడుక్కునేవాడిని దోచుకొంకే ఏం దొరుకుతుంది ?--- అని ధైర్యం చెప్పేడు* వీనికి తోడు తిరిగివద్చేక ఒక దుస్తుకు నరివడా మంచిగుడ్డ ఇస్తానవి ఆశచూపేడు.

వచ్చిన రౌతులు అలాగే ముందుకు పోకుండా పుంటారాయని ఆళపడుతూ, భయంతో వొజీకిపోతూ* ముగ్గురూ లోపణండిపోయేరు. కాని, వారాశించినట్లు జరగ లేదు. గుర్రాలు గుమ్మంముందు ఆగేయేమో ననుకొన్నది భ్రమ అనుకొంటుండగానే దుకాణం తలప్పమీద దబిదీబలు వినిపించేయి.

పీసక్‌ బాగా ముసిలివాడు. జుబ్టింవా ముగ్గుబుట్టలా నెరిసిపోయిండీ. భయంతో చిన్నపిన్లివాడల్లే తేరిపారిచూస్తున్నారు.. రషించమంటూ జెహోవాష మొరపెట్టు కొన్నాడు. ఏ ఆపదారాకుండా ఆ ఇంటిని కాపాడమని దేవళ్జీ వేడుకొన్నాడు. ఆ

74

(ప్రార్ధన హోరులో ప్రక్కననిలబిడ్డ ముసలమ్మకి మనుష్యుల అడుగుల" సడికూడా వినదిడలేదు.

రీవా మూలగదిలోకి పారిపోయి బీరువా ఎనక దాక్కుంది.

వీధి తలుప్తమీద ఒక్కళన్ను వినబడి ముపలాళ్ళిద్దరూ వొణికిపోయేరు.

“కలుపు”

ఈమారు ఆంతకన్న బలమైన తన్న, దానితోపాటు ఓ వరనతిట్లూ విని పించేయిం

కాని లోపలివావ్ల భయంతో వొజీకిసోతున్నారు. తలుప్పతీపే శక్తి కూడా వాళ్ళ చేతుల్లో లేదు

తలుపులమీద రైఫిల్‌ మడమలకో బాదీనచప్పుడు. చివరకు గడియ విరిగి పోయింద. తలుపు భళ్ళున తెరుగుకుంది.

వైనికులు ఇంట్లో జొరదిగ్దారు. మూలమూలలన్నీ వెతికేరు. కొట్టుగదీ తలు పుబ పగలకొస్టేరు. వీధితలుపు గడియలోపలనుంచి తీపేరు,

ఇంక దోచుకోవడం ఆరంభముయింది*

బిట్దలవానులు, పాదరక్షలు మొదలయిన సొమా(గి నంతనూ బళ్ళకెత్తేరు, వాటిపెంట సాలోమూగా గోలుబ్‌ హెడ్‌క్వార్టర్సుకి బయలుదేరేడు. తిరిగి వచ్చేసరికి ఆ యింట్లో మూలగదీలోంచి ఏడో వెగర్రికేకలు వినబడుతున్నాయి.

పాల్యామూత్స్యా తన జనాన్ని కొట్టు చక్క బెట్టవానికి నప్పచెప్పి తాను ఇంటి లోపలి భాగానికి బయలుదేరేడు, అక్కడ ముసలివాళ్ళిద్దహు ఆచడుచూ వటికిపోతూ విలబడి పున్నారు. వ్వేషం కక్కుతూన్న కళ్ళకోచూస్తూ, ముసలి వాళ్ళని బయటికి పొస్మున్నాడు.

“ఫోండిఫొ

తల్లీ, తండ్రీహడ ఆక్కడనుంచి కదలలేదు.

పాల్యాహావ్య్యా ఒక్క ఆడుగు ముందుకుఎపేదు. నెమ్మదిగా కదర్తిని వొర సుండి అయీ లాగటీ క క్‌ లై

“అమ్మా "” అని అ పడుచు ఓ వెగర్రికేక పెట్టింది. సాలోమూగా విన్న డా శకేకనే,

ఆ కేకవిని మైనికులంవా విలవిలలాడుకూ వచ్చేరు. పాల్యానూక్చ్యా ముసలి వాళ్ళ నిద్దరితీ చూ వడు,

“లాప్కపోండి”

లాక్కుపోయేకు. అస్పటీకి సాలోమూగా లోనకి వచ్చేడు.

75

*శలంజతో ఓ నిముషం మాట్లాడి వస్తాగాని ఎవరూ రాకుండా ఇక్క డుండి చూస్తూండు”

అ పడుచు మళ్ళీ కేకలు పెట్టింది. మునలిపీసాక్‌ ఎక్కడినుంచి ఊడిపడ్డాడో పరుగెత్తుకు వచ్చేడు. కాని గుండెలమీద ఒక్కగుద్దు తగిలేసరికి గోడమీద పడిపోయి బాధకు గిలగిలలాడిపోయేడు. ఎప్పుడూ గట్టిగా మాట్లాడి ఎరగని తోయ్‌ఐా పెద్ద పులిలా సాలోమూగామీద వచ్చిపడింది,

“నా కూతుర్ని ముట్దుకుంటార్మటా, లేఆడ్డంోం

ఆంతబలమైనవాడూ సాలోమూగా ఆమె పట్టువిడిపించుకోలేక పోయీడు.

ఈ లోపున పీసాక్‌ళూడా కేరుకొని. భార్యకు సాయం వచ్చేడు,

“దారిలో లేండి”

మసలాళ్ళిద్దరూ పోగడి సొలోమూగాని తోపేసేరు. ఆతతికి కసి పుద్దింది. వెట్టలోవున్న రివాల్యరులా% సుడనుకో ముసిలివొడిన్నెల్తిన ఒక్క పేసేడు, పీసొక్‌ నేలపడిపోయేడు,

గదిలో రీవా గోలవేస్తూంది. తోయ్‌బాని ఇంట్లోంచి బియటికి తోసేసేకు, ఆ ఘటనల కామెమనన్సు. చెదిరిపోయింది, సాయంకోసం వెట్రికేకలు. 'పెడుతూంది. వీపలన్న ఆమె అరుప్పలకో (ప్రతిధృనిస్తున్నాయిం

ఇంట్లోంచి మగ్శీశేకలేం వినబడలేదు.

పాల్యానూత్స్యా గదిలోంచి దియటికి వచ్చేడు. సాలోమూగా ఈమారు శాను దూరడానికి తలపు తొయ్యదోతూంటే అపేడం

“వైళ్ళక్కు అరవకుండా నోరునొక్కి-తే ఉక్కిరి బిక్కిరై చచ్చింది.”

గుమ్మంలో అడ్డంగాపడున్న పీసొక్‌ శవంమీదుగా అడుగువే పేసరికి నల్లగా బిగురూూపవున్న ర క్హప్పమడుగులో కాలుపడిందీం

“ప్పి బ్రాగులేదు.* అనుకొంటూ పాల్యానూత్స్యా వెలుపలికి వెళ్ళిపోయేడు.

పావట్లోనూ, 'మెట్లమీదా కాలినంటుకున్న రక్తం కట్టిస్తూ మిగలిన వాన్లహడా విశ్శబ్దింగా వెళ్ళిపోయేరు,

నగరంలో దోపిడి (దిహ్యాండంగా సాగిపోతూంగి. దోచుకొచ్చిన సరుకుల పంపకం తెగనప్పుడు దోపిడీదాళ్లు ఓ నిమషంసేపు తన్నుకుంటున్నారు. కత్తులు దూస్తున్నారు. పిడిగుద్దులు నిరాఘాటంగా వువయోగిస్తున్నారు. సారాకొట్టులోంచి పెద్దపెద్ద దాడీలు వీధిలోకి ఈడ్యుకువచ్చి మూతలూడ కొళ్టేరు.

దోపిడిగాన్స యూదుల ఇళ్ళల్లో శొరదిన్హారు+

వాళ్ళని ఆడ్రేవారు లేరు. గదులిన్నీ వెళికేరు. సామానులన్నీ చిందరవందర జేపేప. కంటికి ఆనినది పట్టుకుపోయేరు.. మిగళని చింప్రీ బద్దలుకొట్టీ ధ్వంసం

76 జేసేడ. మొదటి రోశాన ఇద్దరే చచ్చిపోయేకు. రీవాః అమె తండ్రి పీసాకొ. కావి ఆ రాత్రి మృత్యువు పేటకో నృక్యమే చేసింది.

పాయంకాలం వేశకల్లా తెగవాగే శేరు. ఎప్పుడు వీకటిసడుళుందాఅని 'పెట్లూరా బలగం కాచుకూ్క్యూర్చుందీం

చీకటివడ్డాక వాళ్ళకి వట్టపగ్గాలులేవు. నిశిరాత్రి చీకట్లో మనుష్యుల్ని చంపడల మసనోనులువు, చివరకి నక్కలుకూడా రార్రివశే బయలుదేరువాయి.

ఆ 3ెండు రాత్రులూ మూడు సగజళ్ళూ జం"న లీభన్చాలు మరవడం ళక్యమే రాదు. ఎంతమంది తలలు పగిల్కీ పీకలు పిసికీ చచ్చిపడున్నారో, ఆ భదూనక దృశ్యాల కెందరి తలలు నెరిసిపోయినాయో. ఎంత కన్నీరు వరదలుకట్టిందో. అవ మానం, అసగోయతతో భ్రరికి మిగిలినవావృ ఆదృష్టవంతులో చచ్చినవాబ్ళు అదృష్ట వంతులో చెప్పడం కష్టమే. తమ చుబ్టూరా జరుగుచున్న ఘటనలు ఎరగకుండా తాను బాధతో తాము మేలికలు తిరిగిపోతూ పడుచుపిల్లలు వీధుల్లో ఎక్కడపడితే అక్కడ కనిపిస్తున్నారు

నరీసమీపంలో ఒక్కచోట మాతం ఈహంతకులకు ఎదుర్కోలు వచ్చింది. కమ్మరి నాష్‌ పెళ్ళాన్ని వీన్ల ముట్టుకోబోయేసరికి ఆతడు చేతిలో వున్న సెద్దసుతత్తితో ఇద్దరి తలలు బగలేపేడు. కుళ్ళిన బూడిద గుమ్మిడికాయల్లా వాళ్ళతలలు విచ్చి పోయేయి.

ఆ (్రమాదవార్హ తెలిసి 'పెట్లూరా బందెపోట్లు పరుగెత్తివచ్చేరు. తను ఇరు వురి ప్రాణాలకోసం కమ్మరి మహాభయంకరంగా పోరాడేడు. చాలా సేపటివరకు తుపాకి కాల్పులు సౌగేయి. ఆఖరున తపవద్ద మిగిలిన ఒక్కతూటాతో భార్యను కాద్చేస్కి నాష్‌ పట్టిచేతులతో మృత్యువును ఎదుక్కొాళ్నడు, గుమ్మం వెలుపలకు వచ్చేసరికి తుపాకిగున్న ముసురుగౌన్నాయి. ఆంళబల మైనవాడూ తడిసినగుడ్డపీలికలా నేలం: లిపోయేడిం

నమీప (గ్రామాలనుంచి కాస్త జరుగుబాటున్న రై కాంగం ఐస్ఫవేసుకొని పట్ట ఇంలోకి వవ్చేరు. పెట్లూరా ఐందెపోట్ల ఎనకాలే ఇళ్ళలోదూరి తమ చేతికందినవి దిళ్ళ్శకెక్కి.౦చేరు. గోలుబ్‌ పేనలలోవున్న కొడుకుకోో బంధువుతో వాళ్శకూడాపుండి సాగనంబగా హవాడావిడిగా గుర్రాల్ని వుఠికిస్తున్నారు. మళ్ళీవచ్చి మంన్ని సరుకులు పట్టుకు పోదామని వాళ్ళ ఆదుర్దా,

'సెర్యోశాదూజక్‌ తండ్రిసాయంతో తను పనిచేసే (పెస్‌లోని పనివాళ్ళనీ సగంమందివరకూ తన యింట్లోనే దాచేడు. ఎక్కడినుంచో వస్తుండగా చింకిరికోటు ముసిలి వాడొకడు భయంకో చేతులు ఆడించేస్తూ పరుగెత్తి రావడం కనిపించిందిం

7

ఆతడోయూదు. ఆ ముసిలివాడివెనుక పెబ్లూరా సైన్యంలోని రౌతు ఒకడు తరుముకువస్తున్నాడు. గుర్రం మీదున్నవాడు కాలిపరుగున పోతున్న ముసలిదగ్గును అందుకోవడం ఆంత కస్టంకాదు. ఒక్క ఉదుటతో దగ్గిరి కొచ్చేపేడు. గుర్రం మెడమీదకువంగి కల్తివిసిరేడు. ముసలివాడు తన(ప్రక్క-కు గుర్రం రావడంచూ పేడు. భయంతో వె(గ్రికేక'పెట్టి రెండుచేతులూ పైకెత్తేడు. అ దృశ్యాన్ని సెర్యోజా చూడ లేకపోయేడు. ముసిలివానిని కాపాడగానికి కాను గుర్రం ముందు కురికేడు

“కృక్రలకొడకా ! వాడి నెందుకురా చంపుకావు ఖం

రౌతుచేతిలో క్తి వెర్యోజానెత్తిన వడిపోయిందీం

పవకరణ౦0త్‌ ఆటామన్‌ పెట్లూరా'సై న్యాల్ని ఎరపైన్యాలు గదుముకొని వస్తున్నాయి.

గోలుబ్‌ దళాన్నికూడా యుద్రరంగానికి పిలిచేరు. వెనుకకాపుకోనం ఒకచిన్న నైన్యాన్నీ "సేనాధిపతి ఆనుచరుల్నీ మాత్రం పట్టణంలో వదిలి మిగిలిన వటాలాన్ని రంగానికి పంసేపేరు.

నగర (్రజలో కదలిక కలిగింది. దౌర్జన్య చర్యలు కా స్తతగ్గగానే యూదుల ఆ ఆవకాశం తీసుకొని చచ్చిపోయిన తమవారిని సమాధిచేసేరు. వారి గుడినెలలో జీవితం మళ్ళీ మామూలు స్థితికి వచ్చేసింది,

పాయంకాలం వేళల్లో కాస్త విశ్శబ్దింగావున్న వేళలప్పుడు దూరాన ఉరుము ల్లొంటి ధ్వనులు వినిపిస్తూన్నాయి. ఎక్కడో దగ్గర్లోనే యుద్ధం జరుగుతూంది.

ఫేషన్‌ నుంచి రై ల్వేపనివారు పనులు వెతుక్కుంటూ (గ్రామాలకు దియల దేరుతున్నారు.

కాలేజీ మూశేసేరు,

పట్టజంలో మార్షల్‌లా (ప్రకటించేరు,

థి ఉం ఠి

నిశిర్యార్రి కన్నుపొడుచుకొన్నా కనిపించని చీకటి. ఆచీకట్లో మిథరేదో, వల్లం ఏదో పడి మోకాళ్ల విరగ్గొట్టుకానేదాకా ఆర్జంకాదు,

ఇల్లాంటి సమయాల్లో పెద్దమనుష్యు లెవ్వరూ ఇల్లు కదలరు. పైవాశ్ళెవరన్నా దీపం వెలుతురు కనిపిస్తే గుమ్మంలో కొస్తారేమోనని దీపం కూడా సాధ్యమైనంత వరకు వెలిగించరు. చీకట్లోనుఖం, ఇంక కొంతమందికి ఇంల్లో,వుండడం తోచదు-= అల్లాంటివాణ్ళ వీధుల వెంటదిడి తిరిగితే తిరగవీ, వాళ్ళగొడవ 'పెద్దనునుష్యులెవరికీ పట్టదు. వాళ్ళమట్టుకు వాస ఏమిచ్చినానరే గుమ్మం దిగరు.

అనాటిరాడ్రి సరిగ్గా ఆల్లాంటిర్యాకే. అయినా అంత చీకట్లోనూ ఎవరో నెమ్మ దిగా వీధివెంట వస్తున్నాడు.

ఆతడు కోర్చాగిన్‌ల ఇంటి దగ్గిరికివచ్చ్సి కిటికీ తలుపు నెమ్మదిగా తశ్తేడు. నమాధానంలేదు. మళ్ళీ గట్టిగా తస్పుగు,

పావెల్‌ నిద్రపోతున్నాడు, కలలో ఏవో వింతజంతువు తనమీద మరతుపాకీ

79 గురిపెడుతున్నట్లు కనబడింది. పారిపోవాలనుకొన్నాడు. కాని ఎక్కడకీ పోలేడు. మరతుపాకి చెపులు గళ్ళువడేలాగ ధనధనలాడింది.

ఆధ్వనికి తెలివి వచ్చింది, కిటికీవద్ద చవ్పుడు వినబడింది.

మంచం దిగేడు కిటికీవద్దకుపో యి చూసేడు, మనిషి వున్నాడనేగాని అదె వ్వరో ఆర్థంకాలేదు.

ఇంట్లో కానొక్కడే వున్నాడు. తల్లి పెద్దకూతుర్ని చూడబోయింది. అమె మగడు పంచదార ఫ్యాక్టరీలో మెకానిక్కు. అర్టేమ్‌ వక్కపూళ్ళో ఎక్కడో కమ్మరం పేనుకుంటూ రోజులు గడుపుకొంటున్నాడు

అయితే ఆన్పైమే కావాలి.

పావెల్‌ అలోచించి కిటికి తలుప్పశీద్దామనుకొ న్నాడు,

“ఏవరది 1

బయటమనిషి కదీలేడు. నెమ్మదిగా నమాధానం వినిపించింది.

“నేను జకరయ్‌ని.”

రెండుచేతులు కిటికీ కమ్ముల పట్టుకొన్నాయి. తర్వాత ఫియోడోర్‌ తల కిటికీలో కవబడింది.

“శ రాత్రి ఇక్కడుండిపోయేటందుకు కొచ్చేను. ఏమీ అభ్యంతరం లేదు గదా?

“ఏమిలేదు. ఎవ్పుడొచ్చినా వీకేం అభ్యంతరంలేదు ఎక్కు

ఫియాడోర్‌ అలికష్టంమీద కిటికీలోంచిదూరి లోపలికి వచ్చేడు.

లోసలికి వస్తూనే కిటికిమూ'సేడు, కాని కొంఠ'సేవటి దాకా అక్కడే నిల బర్హాడు. ఎమో వినడానికి బ్రయత్నించేడు. అంకలో సుబ్పంచాటునుంచి దంగద్రుడు వెలువచ్హైడు. వెన్నెలలో రోడ్డంకాన్నష్టంగా కనదిడుతోందీ, జకరయ్‌ పరీక్షగాచూపు అనినంత మేరచూ'పేడు.

స్ప అమ్మని లేపంకదా *

కానుతప్ప ఇంట్లో వేశెవరూలేరని పావెల్‌ అన్నాడు. ఇంక జకరలయ్‌ బెధురు తీరి గట్టిగా మాట్లాడేడు.

“ఆ కసాయి వెధవలు నా వెంటదిగ్హారు. ప్రేషన్‌ఘటన తర్వాత నొ కోనం వెతకడం మొదలుపెస్టేరు. మనవాళ్లు కొ న్తగట్టిగా నిలదిడితే పో(గ్రామ్‌నారు అ వెధవాయల పని పస్టేవాళ్ళం. కొని, జనం ఇంకొ తయారు కాలేదు. అందుకే లాభం లేకపోయిందీ. ఇంక నాకోసం వెతుకులాట (ప్రారంభమయింది. ఆప్పుడే రెండు మాట్లు వలలోసడ్డంకపనీ అయిందీ ఈ పూట చూపునాసిలో తప్పిపోయిందనుక్నో

80 అడ్డదారిన ఇంటికీలోతూ సాకదగ్గర అనుమానంతోచి నిలబడ్హా. చెట్టా వెనక నన్నీలా కనబడింది, చల్లగా వెనక్కి తిరిగి ఇల్లావచ్చే'పేను. నీకేం అభ్యంతరం లేకపోతే ఇక్కడ కొన్నాళ్ళు మకాంచేస్తాం ఏమంటావు? సరేనా ? ఆతడు వచ్చినందుకు పావెల్‌కు ఎంతో సంతోషంగా వుందీ. ఈ మధ్య పవర్‌హౌొస్‌లో పని జరగడంలేదు. ఇంట్లోనే వుండిపోతున్నాడు. ఇక్కడా ఎవ్వరూలేరు. తోచడంలేదు. ఇద్దరూ పక్కలు వేసేరు. పావెల్‌ వెంటనే నిద్రపోయేడు. ఫియోడోర్‌ సుట్టకాలుస్తూ చాలసేపు మేలుకొనే వున్నాడు. మధ్యలో ఓ మారు లేచ్చి ముని (వేళ్ళమీద కిటికి వరకూపోయి చాలసేపు వీధివేపు పరకాయించి చూసేడు. చివరకు ఆలపువచ్చి పడుకొని నిద్రపోయేడు. విద్రలోటాడా తలగట్లదిండు క్రింద పెబ్టిన రివాల్వరుమీద చెయ్యి తియ్యలేదు. న! ప! న! తలవని తలంపుగా నచ్చిన జకరయ్‌ పావెల్‌తో ఎనిమిదిరోజులు గడిపేడు. ఆ ఎనిమిదిరోజుల స్నేహం పావెల్‌ జీవితాన్నే మార్చేసింది. ఎన్నో కొత్తసంగ తులు ఆతనినుంచి తెలుసుకొన్నాడు. పోలీనులు తనను పట్టుకొ నేటందుకు రెండునూట్లు దారి కాయడంతో తప్పని నంగా ఓ మూల తల దాదుకోవలసి వచ్చింది. ఆ తప్పనిసరి నిర్వ్యాపారతలో పావెల్‌కు ఎన్నో నంగతులు మారిపోసేరు. ఆనాడా (ప్రాంతాలలో కల్లోలాలు రేపు తున్న మురాలమీద కసి ఎక్కించేడు, ఆకిసులభమైన భాషలో అన్నీ వివరంగా ఆర్థంఆయ్యేటట్లు చెప్పేడు జక రతీ. అతనిలో అనుమానారేవీ లేవు ఆయనకు తన బాట ఏదో విస్పష్టం. సోషలిస్టు రివల్యూషనఠీలనీీ సోషల్‌ డెమా(కట్లనీ, పోలిష్‌ సోషలిస్టులనీ, మరొకటనీ చెప్పుకొనే ఈ పార్టీ లన్నీ కార్మికులకు శతువులేనని పావెల్‌ కు ఆర్థం ఆయిందిం కార్మికులకోనం, బీదలకోసం, మడమతిస్పకుండా పోరాడేది ఒక్క- కమ్యూనిస్టు పార్టీ యేనని కూడా తెలుసుకొన్నాడు. అంతవరకు పొవెల్‌కు ఇవేమీ తెలియదు. జకరయ్‌ కొకలుదేతిన కమూనిస్టు. 1915 నుంచీ రష్యన్‌ సోషల్‌ చెమా ఠటిక్‌ లేబర్‌పొర్టీ సభ్యుడు. తన అనుభవాలను, జీవితరహస్యాలను చెప్తూంపే పావెల్‌ చెవులు దోరపెట్టుకు విన్నాడు. “న్నప్పుడు నేనూ నీలాగే వుండేవాడివి, ఏదో చెయ్యాలనే అదుర్దాయేగాని పించెయ్యాలో తెలిసేదికాదు. నేను దరిద్రంలోపుట్టి 'పెరిగేను, తెగళిస్సి కొవ్వు

ఖ1] 81

బిలిసిన షాపుకారి బిడ్డల్నిచూ స్తే ఒచ్ళురగిలిపోయేదీ అందనస్పుడు ఓ తెర బాదేవాకీ ఇంటికొచ్చేక మళ్ళీ మా నాన్న నన్ను కొస్టేవాడు ఒంటరిగా సాదద్దామంపే జరిగే పనా, కొర్మికుల ప్రయోజనాలకోసం పోరాడే వాళ్ళకు ఉండవలసిన లక్షణాలన్నీ వీలో వున్నాయి. అయితే చిన్నతనం. వర్గ్షకలవాం అంటే ఏమిటో తెలియదు. నే చెప్తా విను. నీలో బాగుపడేవాడి లక్షజాలున్నాయి ఎనక్ళెల్లాపోతేనేం అని చేతులు ముడుచుకు కూర్చునే ఆనంఅంపే నాకు మహాచెడ్డ అసహ్యం. (ప్రపంచం అంకా భుగభుగ లొడిపోతూంది. బానినలంకా లేచేరు.. ఇంక వెనకటి (బ్రతుకులు లాభంలేదు. ఈ సమయంలో మనకు కావలసింది రై ర్యసాహసాలున్న వాళ్ళుగాన్ని చిటుక్కుమనేసరికి బిలబిలలాడుతూ పరిగెత్తిపోయే బొర్తింకముండాకాడుకులుకారు.”

జకరయ్‌ తన మాటకు బలంగా ఒక్కగుద్దుగుద్రేనరికి ఐల్లి మణముణలాడి పోయింది.

లేచి మహావేశంతో గదిలో పచార్లు (పప్రారంభించేడు.

వనేమీ లేకపోవడం అతడికి ఏలాగో పుంది. ఇక్కడెందుకు ఆగిపోయేనా అని మధ్యమధ్య భాధకలుగుతూంది. వెంటనే కదీలి రెడ్‌ఆర్మీదళాలను చేరుకో వాలనే నిర్ణ .హనికి వచ్చేడు,

అతడు వెళ్ళిపోయినా పార్చీపని ఆగిపోదు. ఇక్కడ తొమ్మిదిమంది పార్టీ నభ్యులున్నారు. వాళ్ళే పట్టణంలో పనిచేస్తారు.

“నే లేకపోయినా వాళ్లు చేసుకుపోగలరు. ఏ పని లేకండా కూర్చోవడం నాతరంకాది. ఇవ్పటికే పదినెలలు నిష్టారణం వ్యర్థం చేపేను.”--అని జకరయ్‌ బాధపడ్డాడు,

ఓ రోజున పావెల్‌ “నిజంగాచెప్పు, నువ్వెవరివి 1” అని అడిగేడు.

ఆ ప్రశ్న ఏమిటో జకరయ్‌కు మొదట అర్ధంకాలేదు

“పెలియదా

“నువ్వు టోల్షి విక్కువో, కమ్యూనిన్దువో అనుకొరటున్నా"

ఇజకరయ్‌ పకపక నవ్వేడు.

“బం కే. అయితే దోల్షివిక్కన్నా, కమ్యూనిస్ట న్నా, అర్హం వొక్కపే*

హరాత్తుగా జకరయ్‌ నవ్వుమావి పొవెల్‌ ముఖంనంక దీక్షగా చూసేడు.

“సరే, సీకు అర్థం అయింది. పేచీలేదు, కొని ఈ మాట మరెక్కడా ఆనకు, నోరు శారేవా నా వెంట దిడూరు”

పావెల్‌ గంఏరంగా తలవూపేడు

ఆపె ల్రిప్తింద్రి”

82 ఇంకిలో బయలమాబల వివిపించేయి.. సిలవనైనా పిలవకుండా ఎవరో తబపో పేడ. అవచతి చసన లోకి చేయిపోనిచ్చేడు. వచ్చిన మనవి ష్‌వి చూకూూవే వేదుల పేవేమి.. నెగ్గిన కట్టుతో సెర్టీ (బ్రూజక్‌ ముందూ. పెనకాల వాల్యాం క్లిదికాదా నపటో అమెను పె సైమ. 'పెళ్టి సూశవవచ్చి పావెల్‌ చుజందీద చెయ్యి వే పేడు. ఆనిప్ప చూవాలవి ఇదయణవేనేషు.. కాని, వాల్యా నన్నాక్కడివీ పోనివ్వ వంయె "వార్యా ఒక్క శే జాతో కావకం క్షిఐరాకి ఒప్పుదలకాలేదు. ముగ్గురం విషలువేతేరొ వాలాళ మాటమధ్యలో సెక్సీ తోరుమూసిందిం “గమాలడ్‌బ్బా. ఇవ్వాళ క్లీ మకాము ఏడిపించేస్తున్నారు. క్లి మకా చిడువఫవ్వు వర్వేకు “వాడిచేటు అన. ) చూస్తున్నాకుగా. మెదిదడుకి దెబ్బి తగిలింది, పాపం ! అ మాలకోత్‌ంకా వవ్వయం కత్తిచెబ్బ/తగలేక "వెక్టీ ఇంకా పూర్తిగా తేరుకోలేదు నీరసంగా పావెల్‌ ఏంచంమీద చతికీలబగ్హాడు. వలుగురూ బాకాథానీలో పడ్డారు. మామూలుగా వెరీ చంమాటకారి.. అల్లాంటివాడీ ఘటన జరిగేక ఏలాగో వుంటున్నాడు. 'పెట్లూరా సలతో జరిగిన పేచివిషయం జకరయ్‌కి సవిస్తరంగా చెప్పేడు. ఇదివరలో జకరయ్‌ (బూజక్‌ల ఇంటికి చొలొమాట్లు వెళ్ళేడు. వాళ్ళ మునుర్నీ బాగా ఎరుగును, వాళ్ళంపే అతని కభిమానమేహాడం చిన్నతనంచేత ఎష.హలు బాగా తెలిదుకపోయినా వాళ్లపుట్టిన వర్షం మొక్క ఆళలూ, ఆశచూలూ వప టతినిలో క్యోతకమపుకూంబాయి. పోగ్రామ్‌ రోజుల్లో యూదుకుటుంబాల్ని అను .బక్ళిల్లోదాచిన. వివరాలు వాస్త చెప్తాంపే ఎంకో ఆసక్తిగా ఏన్నాడు ఆ సాయంకాలం ఆంకా వాళ్ళవి కూర్చోపెట్టి బోల్షివిక్‌ లను గురించ్తి లెనిన్‌ సుగురించ్చీ ఆనాటి రాజకీయ భుటనలను గురించీ చెప్పేరు. , టాటం విడిపోయేనరికి ర్యన్రి చాల పొద్దుపోయిందిం జకరచయ్‌ (ప్రతిరోజూ సాయంకాలం ఎక్కడికోపొయేవాడు, అర్ధరాత్రికి తీరిగి వచ్చేవాడు : తమ వెళ్ళికోయేక పట్టిణంలో పుండేవాద్యు చేయవలసిన పనులు ఏర్పాటు చేస్తున్నాడు. ఒక రోజు రాత్రి అతడు తిరిగిరాలేదు. పొద్దుపేరేచి చూసేసరికి రాత్రి జకరయ్‌ రాలేదని పావెల్‌ (గ్రహించేడు,

న!

ఏవో (ప్రమాదం జరిగిం దనిపించిందీ. అదరావాదరా దిట్టలు వేసుకొన్నారు* వీఏతలుపు కాళంవేస్తి చెవిని ఆలవాటుగా 'పెఫ్టేచోట దాచేరు.. తిన్నగా కి మకొ ఇంటికి వెళ్ళేడు. ఫియోచోర్‌ వృత్తాంతం అక్కడ తెబన్తుందని పూహించెకు ఆతడు వెళ్ళేసరికి క్షి మ్‌కాతల్లి బట్టలుతుకుళూంది ఫియోనోర్‌ సంగతి ఆంగేసకి ఆమె ఘంయ్‌మంది,

“నాక్రిదేపని మీ ఫియోడోర్‌ ఎటుపోయేడో చూడ్డమేనా ౫ నాకు చెప్పకు, వాడిమొహం తగులడిరిం జోజురిభాగాడు ఇల్లి వాళ్ళతో మీకేంపనగర్రా? నన్నడిగితే మీంంకా -క్షిమ్‌ళా యే మీరంవా వట్టి...”

క్లి మ్‌కాతల్లి వట్టికోపిష్ట నోటిదురును మనిషను.

పాఎల్‌ క్షి మ్‌కాయింటినుంచి సెర్టీయింటి కెళ్ళేదు. ఆక్కడ : భయం చెస్పేనరికి వాల్యా ఫర్వాలేదంది.

“ఎందు కంతభయం 1! ఏ స్నేనాతుడింట్లో ఆగేనో.”

భయం ఎందుకన్నదేగాని వాల్యాకుకూడా గుండెలు టుష్ట. వున్నాయి.

పావెల్‌ ఎంకో'సేపు (బూజక్‌ల యింటివద్ద ఆగరేనివాష్త తిండంని మంటున్నా వినిపించుకోకుండా దియలుదే రేడు.

ఆ వెళ్ళడం వెళ్ళడం తిన్నగా ఇంటికే వెశ్ళేడు. తను వీధిలోకి బయలుదే లే గాని జకరయ్‌ ఇంటికి వస్చేడేమోనని మనన్సు పీకింది.

కొని తబప్పకాళం అల్లాగేపుందీ. భాళీయింట్లో అడుగు'పెట్టడానికి మనస్సు చొప్పక వాకిట్లోనే చాలసేపు దిగాలుపడి నిల్చుండిపోయేడు.

కొద్దినిముషాలు అలా నిల్బున్నవాడికి ఏం తట్టిందో చరాచరా దొడ్లాకి వెళ్ళి కొట్టంలో 3శ్ళేడు అటూ యిటూ చూసి మిద్రెపైకి తన మామూలు చోటికి చేరు కొన్నాడు. పాతగుడ్డ పీలికలలో దాచిన రివాల్వరు బయటికి తీసేడు.

రివాల్వరు జేదులోవుంటే ఏదో రై ర్యం అనిపించింది. హుషారుగా స్టేషన్‌ వేవు పెశ్ళ్శేడు

కొని, అక్కడా జకరయ్‌వార్త యేమీ తెలియలేదు. ఇంటికి తిరిగినస్తూ చారిలో ఫారెస్టు వాన్హైన్‌ గుమ్మంముందు ఒక్కక్షణం నిలబ్తైడు కాని ఇల్లూ వాకిలీ నిశ్శబ్దింగా వున్నాయి. మగ్శీ మందుకు నడిచేడు. ఇల్లా వాకిలీ మనుష్య నంచారం వున్నట్లు లేవు. గడ్డిగాదం 'పెరడంకా మొలిచి జీఐరుగావుంది, అడ చూన్తూంపే పావెల్‌ మనస్సు ఎందుకో ఖేదపడింది, .

84 తోన్యాతో ఆఖరుమవారు ఆతడు చాల గట్టిగా పేచపెట్టుకానీ మరావేపు పోలేదు. అదీ జరిగి ఆప్వుడే-₹లదాటి పోయిందీ. ఆ జగడంకాడా తలవని తలంపుగా తటస్థమయిందీ, అ రోజున ఆమె అనుకోకుండానే రోడ్డుమీద తటస్టపడిందీ. ఇంటికి పిలి పించింది. ఆమ్మా, నాన్న బోల్షావ్‌స్కీల యింటికి ఏరోవిందుకు పోతున్నారు. ఇంటి వద్ద ఒక్క ర్రినీ వుండాలి. పావ్లూషా ' నువ్వు రారూడదూ ? లియోనిద్‌ ఆంధ్ర యేవ్‌ వ్రాసిన పాష్టాయిగులోవ్‌ చదువుకుందాం. ఓమాటు చదివినా సీతో మళ్ళీ చదువుకా. సరదాగా పుంటుంది. రాం” ఆమె పెద్దకచ్ళు ఎంతో ఆశతో ఆతనిపేపు చూసేయి” “అల్లాగే.” ఇద్దరూ ఎవరిదాశిన వారు పోయేరు. పావెల్‌ గదిగబా మిషన్ల గదిలోకి వెళ్లేడు. ఆ రోజంకా తోన్యాతో సరదాగా గడపవచ్చుననే నంతోషంతో ఆతడు త్వరత్వరగా పనులు పూర్తిచే పేడు. పాయంకాలంవెళ్ళి తలుపు తస్తేసరికి తోన్యా కంగారు పడుతూ తలుపు తీసింది. *మా యింటికి 'పై వాశ్ళెనరో వచ్చేరు. వాళ్ల వస్తారనుకోలేదు. రా లోపలికి. పావెల్‌ పళ్ళిపోదామనుకున్నాడు. వనక్కి తిరిగేడు కూడాం కొని తోన్యా రెక్కపట్టుకొందిం “ర్వా లోపలికి, వాళ్ళకి నిన్ను పరిచయంచిస్తాలొ ఇద్దరూ వంటగదిదాటి ఆమె గదీలో శెశ్ళేరు. “ఈయన నా మితుడు పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌.” = అని ఆమె అక్కడున్న ముగ్గురికీ ఆతనిని వరిచయంచేసింది, వారిలో ఒకామె లిజాసుఖార్కో,ఆమెకొంచెం నలుపయినా ఆంది మైనమనీషం కాలేజీలో చదుపుతూంది. చిన్నినోరు. అందంగా శిఖచుట్టింది. సన్నగా పొడుగ్గా వన్న ఒక యువకుడు ఆమెప్రక్కనున్నారు. నల్లనకోటు తొడిచేడు. వొనననూనె (వ్రాసి నున్నగా తలదువ్వేడు, వారిద్దతితో వున్న విక్టర్‌ లెస్టిన్‌ప్కీతో ఆతన్‌కి బాగా సరిచయమే, అసలు తోన్యా తలుప్పతీపేసరికి కనిపించింది కూడా ఆతసి ముఖమే.

66

లెస్టిన్‌స్కీ తలఎ_క్రేడు. కోర్చాగిన్‌ న వెంటనే గుర్తు;స్దేడు.. ఆతని ముఖంలో ఆఖ్బర్యం (ప్రరిబింబించిందీ.

పాపెల్‌ కొద్ది కణాలు. నిళ్ళ్శబ్దంగా గుమ్మంలో నిలబడు. విక్టర్‌ను చూమ్తూం టే వొట్ల రగిలి పోతూంది. తోన్యా (గ్రకాంచింది. పరిస్థితులు చక్కబిరచే టందుకు పావెల్‌ ను లోపలికి రమ్మనిపిలిచి లితాను సరిచయంచేసిందిం

అంతపరకూ ఆ కొత్తవానివంక ఆవ క్తితో చూస్తున్న లిణా కుర్చీలోంచి లేచింది,

కాని పావెల్‌ ఆదేం గమనించలేదు, గిరుక్కున తితిగేడు. వీధిగుమ్మంలో తోన్యా ఆతనిని అందుకొని రెక్కపట్టుని నిరేసింది,

“ఎందుకు పారిపోతున్నావు ? నిన్ను చూపిద్దామని నే ననుకొంటూం పే...”

పావెల్‌ ఆమె చెయ్యి విదిలించుకొని కసిరికొస్టుడు,

“ఆ చవటముందు నన్ను (ప్రదర్శించవక్కర్లేదు. నీకిష్టమైతే కావచ్చుకాని, ఆ మూకఆంకే నా కసహ్యం. వాళ్ళతో నాకు పొత్తుకుదరదు. వీ స్నేహితులు వీళ్ళని ఎరిగివుంటే అసలు వచ్చేవాడినేకాదు”

తోన్యాకు చొల కోపం వచ్చింది. కాని ఆపుకొందీం

“విమిటామాట ? నీ 'స్నేహితులెపరనికాని, మీ ఇంటి కెవరొస్తుంటారనిగాని నే నెప్పుదేనా ఆడిగేనా ”

జన్సవ్వైవరినిచూసినా నాకేం బాధలేదు, ఇక న్యూతం ఈ యింట్లో అడుగు "పెట్టను"

ఆఅమాటలనేసి పావెల్‌ చరాచరా వెళ్ళిపోయేరు,

ఆటుకర్వాత తోన్యా మంకనబడలేదు. తర్వాత పో(గ్రామ్‌ ప్రారంభమైందీ, యూదుకుటుంబాల్ని దాచడం, దాటించడం హడావిడిలో అతడా పేచీ సంగతే మిచి పోయేడు. ఈ వేళ హంత్తుగా ఆమెను చూడాలనిపించింది.

జకరయ్‌ కనిపించకుండా పోవడమూ ఇంటివద్ద ఎవరూ లేకపోవడమూ పావెల్‌కు ఎంతో బాధగావుంది. ఇంటికి పోవాలనిపించలేదు. ఎదురుగా ఎంతో దూరంవరకు సన్నగా రోడ్డు కనిపిస్తూంది రోడ్డంకా గతుకులూూ గోతులూ, ఎండల్లో కరిగిన మంచునీటిబురద ఇంకొ ఆరలేదు, ఎదురుగా దూరాన కూలిపోతూ, కూలిపోతున్న ఓ యింటిగోడ వెనకరోడ్డు వక్కకుతిరిగి కనునురుగయిందీ,

శ తి న!

ఒకరోర్డు కూడలిలో విక్టర్‌ లెస్టిన్‌ స్కీ లిజాతో మాట్లాడుతున్నాడు. వారున్న

చోటికి ఎదురుగ్మావిరిగిపోయిన ఓ 'పెస్టైకొట్టు వుంది, దానికి “అనిశోదకంగ అని

థం

(వ్రాసిన బోర్లు తల్లక్రిందులుగా (వేలాడుకూందీం

ఆమెచేయి పట్టుకొని విక్టర్‌ ఎంతో వినయంగా (ప్రార్చిస్తున్నాడు.

“వస్తావుకాదూ? మోసం చెయ్యహడదుసుమూ ?” లిజా కళ్ళెగరేస్తూ ఆలాగేనంది.

“ఠప్పకుంజ వస్తా, కాని వేవచ్చేదాకా ఆగాలి సుమా?”

వెళ్ళేటప్పుడు లిశా ఆళాభరితములై న చూపులతో ఆతనివంక తిరిగితిరిగి చూసింది.

కొద్దీఆడుగులువేపేక ఎవరో ఇద్దరు వీధినులుపుతిరిగి రోర్డుమీరికిరావడం చూసిండి. వొళ్లు తన కెదురుగా వస్తున్నారు. ముందువస్తున్న ఆతడు పనివాళ్ళ దుస్తులు వేసుకొన్నాడు. విశాలమయిన వక్షన్దలం ఆతడు చాలా వబిలవంతుడని చెప్తాంది. తలమీద నల్లినిటోపీ మొగందీదికంటా దీగలాగుకొని వుంది. కంటి కింద ఏదో దెబ్బరగిలి నల్లగా కమిలిపోయివుందిం

ఆతడు యిమాయించి వూగుతూ నడుస్తున్నారు.

ఆతని వెనక మూడడుగులలో 'పెట్లూరా సైనికు డొకడు దై సెట్‌ను ముందు వాని వీపునానించినట్లు పట్టుకొని నడుస్తున్నాడు. సైనికుడి మొలదజ్రీ క్రిరువేపులా తూటా నంమలు (లాడుతున్నాయి. వాని కోటు బూడిదరంగులోవుంది. నెత్తిమీద గొ(రెదొచ్చుటోపీ వుందీ. వానిక్రింద నుంచి రెండు చిన్నకళ్ళు ముందునడుస్తున్న వాని మెడ మీదనే వున్నాయి. ఆతని మీసాలు పొగాకు కసరుకో పసుష్పపచ్చగా వున్నాయి.

లిశా నడకవేగం తగ్గించి రోడ్డు ఆవలివేపు నడిచిందీ ఆ సమయంలోనే వెనక వేస్తన పావెల్‌ రోడ్డుమీద కనబర్హాడు.

శిధిలగృహందాటి రోడ్డు మలపు తిర్గానే పావెల్‌ కూడా వాళ్ళని చూసేడు. ఉలికిపడి విలబడిపోయేడు. వస్తున్న వాళ ?ల్లో ముందున్న జకరయ్‌ని గుర్తు పన్హేడు,

“ఇదా కారణం ?”

జకరయ్‌ నమీపించేడు. పావెల్‌ అవేశంతో తబ్బిమృ అవుతున్నాడు. అలో చనలు పరుగులు తీన్తున్నాయి. క్షణం నిలవిడి అలోచించడానిక్కూడా వ్యవధిలేదు, ఒక్క పే నత్యం కనదిడుతుంది- జకరయ్‌ సని ఆయిపోయింది.

ఆ ఆలోచనలతో స్పంభించినట్లయి. పావెల్‌ విలదిడి పోయేడు. ఇప్పుడేం చెయ్యాలి ?

87 అఖరు నిముషంలో ఆతడికి తన జేబులో పబ సంగతి పైచకంవచ్చిందిం తననుదాటగానే సైనికుశ్త రివాల్వరుకో కాల్చెయ్యా లనుకొన్నాడు. జకరయ్‌ దాటి పోవచ్చును. ఆ ఆలోచన తట్టగానే పావెల్‌ మనన్సు కుదుబవడిందీ. గడిచిన రోజునే ఫీయోడోర్‌ ఓ మాట అన్నాడు. “*ఆపనీకి దీట్టమైనవాళ్ళు కావాలి .. ఆమాట జ్ఞాపకం వచ్చింది. చటుక్కున తిరిగిచూసేడు. పట్టణంలోకి పోయే రోడ్డు నిర్మానుష్యంగావుందీ. ఒక (ప్రాణి కూడా కనబిడలేమ. ఎదుట ఒక ఆడుదీ రోడ్దేపోతూండడం గమనించేడు. ఆమె ఆడ్డురాలేదు. కూడలిలో చీలిన రోడ్డుమీద ఎవరన్నావున్నారేమో ఆతనికి కనబడడంలేదు" చాలాచూరాన ఫేషన్‌ సమీపంలో ఎవరో కొద్దిమంది కనిపిస్తున్నారు. పావెల్‌ రోడ్డుప్రక్కకు తప్పుకొన్నాడు. కొద్దీ గణాల దూరంలోవుండగా జకరయ్‌ ఆతనిని చూపేడు. ఆ(ప్రక్యాశితంగా పావెల్‌ కనిపించడంతో జకరయ్‌ ఆడుగు నెమ్మదీగాపడిందీ. నన్నీ వీపులో గుచ్చుకొందీ, “*జా(గత్త నరిగ్గా నడవకపోతివా వీపుమీద తుపాకీమడమ నాట్యంచేస్తుంద” = ఆంటూ ఆ ైనికుడు కీచుగోంతుకతో అరిచేడు, జకరయ్‌ అడుగు వేగంగాపడింది. పావెల్‌తో ఏదో చెప్పాలనుకొన్నాడు కాని ఏమితోచిందో అగేడు. చెయ్యి మాథం వూపేడు. వనుపురంగు మీసొలవాకూ ఆ సైనికుడు తన వేపు శ్రద్ర మాపకుండేటందుకు జకరయ్‌ దరికి వచ్చినప్పుడు పావెల్‌ వెనక్కితిరిగేడు. ఆ జరుగుతున్న దానికో తనకేమీ సంచింధంలేనట్లు. కాని ఏవోభయం మనస్సును పీడిస్తూ నేవుంది, “*గుశితప్పి జకరయ్‌కి తగిలితే...” కాని ఆ సైనికుడు పక్కకు పచ్చేసేడు. ఇంకా ఆలోచించేటందు కేనా వ్యవధి లేదు. నైనికుడు పక్కకు వచ్చేసేడు, పావెల్‌ ఒకగంతు వేసి వానిచేతిలోని తుపాకీ వద్దుకొని నేలవేపు నొక్కే'సేడుం నన్నీ [క్రిందనున్నరారికి తగిలి ఖంగుమందీ, వైవికుడు ఒక్కక్షణం నిర్పాంత పడిపోయేడు, ఆంతలో కేరుకొవి తుపాకీ లాక్కోటోయేడు, పావెల్‌ కన బలం అంకో

68

వుపయోగించి పట్టువిడవకుండా (వేలాడేడు. ఆ గుంజులాటలో తుపాకి పేలిందీ గుండు నేలనున్న రాతికి తగిలితూగి పక్కనున్న గోతిలోపడింది.

శాల్పుచప్పుడు విలబడగానే జకరయ్‌ పక్కకుగంతేడు. గిరుక్కున తిరిగేడు. ప్రావల్‌ చేతిలోంచి తుపాకీ లాక్కునేటందుకు పెట్లూరా పైనికుడు మహా 'పెనుగులాడు తున్నాడు. చేతులు మలిపడి బాధగావుర్నా పావెల్‌ వదలడంలేదు, కోపంవచ్చి అ 'ప్రైనికుడు ఆతనిని క్రిందచడకో పేరు. క్రీందపడ్డా ఆతడు తుపొకి వదలనేలేదు. పైగా ఆతనితోపాటు సైనికుడుకూడా [క్రిందవడ్డాడు.

శెండడుగుల్లో జకరయ్‌ వచ్చిపడ్డాడు. వస్తూనే ఊతం తీసుకొని వైనికుడి గూఐమీద ఒక్కగుద్దు గుద్దేడు. ఎముకలు పటపటలాడేయి. మరుక్షణంలో మరో దెబ్బ. ఇంకొకటి. పెట్లూరా సైనికుడి శరీరం జావకౌరిపోయి. (ప్రక్కమన్న గోతిలో పడిపోయింది.

జకరయ్‌ పొవెల్‌ను లేవదీసి నిల్చోబెప్టేడు.

తి ళి శవ

నురునాడు పాతఫ్యాక్టరీవద్ద లిజా ఈనను కలుసుకొనేటందుకు వాగ్దానం చేసిం దవ్న హుషారులో విక్టర్‌ ఈలపాట పాడుకుంటూ (ప్రక్క రోడ్డునపడి ఓ వంద గణాలు దూరం పెశ్ళేలోపుగనే ఇద౦కా జరిగిపోయింది.

లిజాసుభార్కో (పేమకలాపాలు పాగించడంలో అఖండ (ప్రజ్ఞావంతురాలవి కాలేజీలోని సరస యువప్పంగపులలో వ్రథ్యాతిపుంది, సెన్యూన్‌ జలివనోవ్‌ ఓమారు శానామె పక్కలో చేరేనని చెప్పేడు. కాని. సెమ్యూన్‌ కోతలరాయుడు. ఆనంగతి ఎరిగిన విక్టర్‌ ఆమాట నమ్మలేదు. కాన్సి ఆనాటినుంచీ వాళ్ళ్గసంబంధం మనన్సులో 'మెదులుతూనేవుందీ. ఆమాట నిజమో, అబిద్దమో రేప్పతేలిపోతుందీ ఆనుకొన్నాడు,

“వచ్చిందం'శే వదిలిపెట్టను. ఏదేమైనా ముద్దుపెట్టుకో నిస్తుందీం "సెమ్యాన్‌ చెప్పిందే నిజమై తే....”

అ దారినేవస్తున్న ఇద్దరు 'పెట్లూరా సైనికులు ఆతనికి ఎదురయ్యేరు. వాళ్ళల్లో ఒకడు గుుర్రంమీదకాచ్ళు ఒక వేపుకేవేసి గోడమీద కూర్చున్నట్లు కూర్చున్నాడు. వాని చేతిలో తోలుఐకెట్‌ ఒకటుంది. ఐహుళా గుర్రానికి నీరు పెట్టవానికి పోతూండి వుంటాడు. రెండోవాడు గుర్రం ప్రక్కనే నడుస్తున్నాడు. పొట్టిచొక్కా3 వదులు లాగూను. ఒకచేయి గు[క్రంమీదవున్నవాని మోకాలిమీద వేపి ఏదో చెప్తు న్నాడు"

విక్టర్‌ వాళ్ళువస్తూం టే దారితొలగి ప్రక్కకు నిలబడ్డాడు. దాటిపోగానే మళ్ళీ దారిలోకి తిరిగేడు- ఇంతలో 'పెద్దరోడ్డుమీద తుపాకీ కాల్చిన చస్సుడు వినిపించింది

12] 69

నిలిబడి వెనురిరిశేడు. అచ్చుడే గుర్రం మీదున్నవాడు ఆ ద్వని వినవచ్చిన విప్ప గుర్రాన్ని ఆదిలించేడు. రెండోవాడు కత్తి సవరించుకొని పరుగెత్తుతున్నాడు.

విక్టర్‌ కూడా వాళ్ళ వెనకాలనే పరుగెత్తే డు ఆతడు 'పెద్దరోడ్గుకు తిరేసికి మరోకాల్పు చప్పుడు. గుర్రం వెగ్రిగా ఉరకలు వేనుకొంటూ వస్తూంది. రౌతు రిక బిలతో పొట్టలోతన్ని దాని నింకా పరుగెత్తమంటున్నాడు. వచ్చి వచ్చి దగ్గరలో వున్న ఇంటిగుమ్మంలో గుర్రాన్ని నిలిపేడు.

“లేవండి. మనవాశ్షే ఒకజ్చీ చం పేసేరు”

మరుక్షణంలో ఆయింట్లోంచి బిలవిలలాడుతూ పదినుందీ దియటకు పరుగెత్తి వచ్చేరు. వస్తూండగానే తుపాకి బోబ్దలు టకటకమన్నాయి.

విక్టర్‌ ను అకెస్టుడే పేరు.

చాలమంది రోడ్డుమీద నిలబగ్హారు. వారిలో విక్ణరూ లినా భూడా వున్నారు, పాక్ష్యం కోసం ఇద్దర్నీ ఆపేరు.

మొదటనే లిజా భయంతో కొయ్యబారి నిలబడి పోయిందేమో జకరయ్‌నూ, కోర్చాగిన్‌ నూ చూడగలిగింది, వారామె ప్రక్కనుందే పరుగెక్తేరు, తోన్యా ఆరోజున తమకు పరిచయం చేసినవాడు ఈతదేనని గుర్తించిందికూడా. ఆమె ఆశ్చర్యపడింద్పి

వాళ్ళిద్దరూ ఆమె ట్రక్కనేవున్న కంచెదాటి తోటలో పడ్డారు. మరుక్షణంలో గుురపురౌతు వచ్చేసేడు. తోటలో వరుగెత్తుతున్న జకరయ్‌ చేతులో తుపాకీ కన బిడింది. (ప్రక్క గోతిలోపడ్డ తోడిపైనికుడు తూలిపోతూ వొళ్ళు దులుపకొని పైకి వస్తున్నాడు. పరిస్థితుల్ని గమనించి రౌతు తన గుర్రాన్ని కోరడిచేపు రిప్పేడు.

జకరయ్‌ ఆగేడు, గిరుక్కునతిరిగి, శాంతంగా తుపాకీఎ్తి కార్చేడు, దానితో రౌతు హడలిపోయిగుగ్రాన్ని తిప్పి వుడాయించేడు,

పిడిగుద్దులకి పళ్ళు కదిలిపోయి, 'పెదపులు వాచిపోయి వున్న _సైనికడినోట మాట భూడా సరిగ్గా రావడంలేదు.

మొద్రుపీనుగా ! ఖై దీని చెయ్యిజారిపోనిచ్చేవు. పీకు ఇరవయ్యయిదు బెత్తం దెబ్బలు శిక.”--- అన్నాడొకడు.

మహా మొనగాడివి. చేతిలోంచి జారిపోయేడుట, ఆకు[ర లంజకొడుకు మీద పడకాడవిగాని కలగన్నానా ?

లిడాను బాలా (ప్రశ్నలు వేళారు. ఎస్కాడ్డు సైనికుడు చెప్పినవే ఆమెకూడా వరించింది కొని; ఆ క్కురవాడనరో ఆమె ఎతిగినా చెప్పలేదు. ఎరుగుడు ననలేదు అయినా బం(టోతులు వాళ్ళని వదలరేదు. తీసుకుపోయి సేనాధిపతి ఎదుటసెస్టేరు. (ట్రశ్నలువేపి విసి"ంచి విసిగించి పాయంకాలం వదీలేరు,

80

లిశాను దిగబెట్టానికై విక్టర్‌ వెంటవచ్చేడు,

కమాండెంటు ఆఫీసునుంచి ప్రేషసుకి చాలాదూరల. ఇంతదూరం బద్దరూ చెట్టపట్టాలు వేసుకొని నడిచేరు. ఇటువంటి సదవకాశం లభింపచేసిన ఆ ఘటనకు ఎక్టరు అభివాదనలు తెలిపేడు,

తన ఇంటిచాయలకు వచ్చేకగాని లిజా కోర్చాగిన్‌ను తాను గుర్తపట్టినమాట చెచ్బనేలేదుం

“ఫె దీని విడిపించిన దెవరో తెలుసా

“నాశెల్లా తెలుస్తుందీ నో

“ఓట రోజున సాయంకాలం తోన్యా ఓ పడుచువాడిని మనకు పరిచయం చేయ బోయిందీ, జ్ఞాపకం వుందా

విక్టర్‌ నిలబిడిపోయేడుం

“పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌

“ఆతడే కోర్చాగిన్‌ అవి చెప్పినక్లేగుర్తు. ఆ రోజున ఎల్లా పరుగేశ్తేడో చూచేపుగా. ఆతడే

విక్టర్‌ నోట మాటరాలేదు.

“వీక్ర నమ్మకంగా తెలుసా

“ఆహా! ఆ ముఖం బాగా గుర్తే నాకు

“*అయికే కమాందెంటుకు ఏందుకు చెప్పేవుకావు

లిజాకు అసహ్యం వేసిందీం

“అల్లాంటి వెధవపని చేస్తావా ఖా

“వెధవపని ? ఆ నైనికుడిమీద పడ్డదెవరో చెప్పడం వెధన పనా ?

“కాక్క మర్యాద పనముకొంటున్నావా ? వాళ్ళు చేస్తున్నదేమీ ఘనకార్యమో మరచిపోయినట్లున్నా వే. కాలేజీలో ఎంతమందీ యూదుఅనాధులు చేరేరు. తెలియదా? ఇంకౌకోర్చాగిన్‌ విషయం వాళ కి చెప్పకేం? చాల్చాలు. ఇల్లాంటివాడి వమకోబేదుో

లిశా సమాథానం లెస్‌జిన్‌స్కీకి చొాలాఆశ్చర్యం కలి%ంచింది. కొవ్కి ఆమెతో పేచీపెట్టుకొంపే రేపటికి తాను వేనుకొన్న పధకంకాస్తా బెడిసిపోతుంది. కనక విషయం మార్చేడు,

“కోపంవద్దు లిణా |! హాస్యానకంటే ఆంతకోపమా 1?

“ఈ హాస్యం నాకు నచ్చలేదునుమా !”---అంది ఆమె కష్టై విరచినట్లా

నుధార్కోల యింటిదాకావచ్చి విక్టర్‌ వెనుతిరిగేడు.

జఆల్రిన్రా 1 వనస్తావుకదూ $”

క్ర ఆప్రమో చూద్దాం ఇంటికిపోతూ విక్టర్‌ ఆలోచన సాగించేడు. “వీక్షడి వెధవపనిగాతో స్తే తోచవచ్చునే బంగారు తల్లీ! కావి నాకచేం వెధన పనికాదు. ఎవరు ఎవరిని విడిపించినా నాకేం నందింధం లేదనుకో లెస్‌జిన్‌స్కీలు (ప్రానీన పోలిష్‌కులీన కుబుంనీళలు. వారికీ యుద్ధంలోని ఇరుపకిలమీద సమానమైన అనహ్యభావమేపుంది. వాళ్లు మన్నించేడల్లా పోలిష్‌ కులీన (వ్రభున్వాన్ని మాత్రమే. పోలిష్‌పేనలూ. దానితోపాటు “రెక్‌పోస్పోలిటాం త్వరలోశ్చ వస్తాయని వాళ్ళవిశ్వానం, ఆయినా కోర్బాగిన్‌ గాడి పీడనదల్భు?- శేటందు కిదడో దారి అనిపించింది. “మెడలు విరిచేస్తారూ” లె5జిన్‌స్కీీల కుటుందింలో విక్టర్‌ ఒక్కడే పట్టణంలో దిగదిగ్తాడు. పంచ చార ఫ్యాక్టరీ అసిస్టెంటు మేశ్చజరు భార్య ఆతని పినతల్లి. అయన కుటుందిం వాళ్ళంవా ఇప్పుడు నార్భాలోనేవుంటున్నారు. ఆయన తండ్రి సిగిన్మండ్‌ థెస్‌4న్‌స్కీ వారాలో ఒక (ప్రముఖవ్య క్రి విక్టర్‌ నరాసంి కమాండెంటు ఆఫీసులో 'కెశ్ళేడ్సు మరో కొద్రిపేపట్లో నలుగురు పెబ్లూరా సైనిపల్ని పెంటచెట్టుకొని విక్టర్‌ కోర్చాగిన్‌ల ఇంటిచపు బయలుదేరేడుం దూరంసుంచే ఆ ఇంటివేపు చూపించేడు. “ఆ దీపం వెలుతురు కనిపిస్తూందే కిటికీ. ఆదే ఇల్లు. మరి నే వెళ్ళనా? “వెబ్ళ్య మిగిలిందీ మేం చూనుకొంటాం, మంచి సాయం చేసేవు” విక్టర్‌ చరచరా వెళ్ళిఫోయేడు. |! క! |! న! ఒక్క- గుద్దుగుద్ది తో పేపేసరికి పావెల్‌ లుంగచుట్టుకొని ఆ చీకటిగదీలో వడిపోయేడు,. దెబ్బను కాచుకొనేటందుకు చాచినచేతులకు గదీగోడలు తగిలేయి, చుట్టువారా తడిమేడు. ఒక మంచంలాంటిడి తగిలింది. మాట్లాడక దానిమీద చదికిలదిడ్హాడు. వొళ్ళింకా దెబ్బలకి హూనం అయిపోయి నలుపుతూందీ* తనను అఆరెస్టువే పేరం కే ఆతవికెంకో ఆళ్చర్యంగా వుంది. తననుగురించి వాళ్ళకి ఎల్లా తెలిసింకో. తఈననెన్వరూ చూడలేదే, తననేంచేస్తారోమరి. జకరయ్‌ ఎక్కడున్నాడు?

• పోలిష్‌ కులీన కుటుంబాల (ప్రభున్వానికి పేరు.

పకరణ౦ 66 ఆపెద్దయింటికంతకూ ఒక్క కిటికీవద్ద మాత్రమే వెలుతురు కనిపిస్తూంది. దొనిక్కూడా తెరలు రిగవేసే పున్నాయి. వియట గుమ్మంలో కస్తేసిన కుక్క (సోర్‌ దీక్కులు వ్రరిధ్వనించేలాగ గయ్‌మంది.

తో న్యాకు నిద్రమగతలోనే తల్లి మాటలు వినిపించేయి.

“ఇంక నిద్రపోలేదు, రా, లిజొం”

గాలిలో కేలివస్తున్నట్లు నడక్కా వెచ్చని అశ్షేషమూతో తోన్యా మగత వదిలి పోయింది.

చిరునవ్వుతో ఆహ్వానీంచిందీ,

“*లిజ్సా వచ్చేవు. చాల మంచిబానీవి, నాన్నగారికి (ప్రమాదం తప్పినన్లే. (ప్రస్తుతం న్నిద్రపోతున్నారు. ఇన్నాళ్ళకీ రోజునే అమ్మా, నేనూకాస్త కన్ను మూసేంం. చెప్పు, వూళ్ళో సంగతులు” అంటూ ఆమేను తన (ప్రక్కలో హ పృండబెట్టుకొందిం

“వంగతులకేం బోలెడన్ని పున్నాయి. కాని నెమ్మది మీద చెప్తాగా”

లిజా చిరునవ్వు నవ్వుతూ మెకటారినామి హైలోవ్నా వేపు కన్ను ఎగరేసింది.

తోన్యా తల్లి నవ్వింది. ఆమె 'పెద్ద ఆంతగ_శైగాకపోయిన మంచిచురుకై నదీ హృదయం మంచిది. వయస్సు మున్ఫయ్యారుదాటినా వడుచుదనపు (ప్రధమదశలో వున్నట్లు కనబడుతుంది.

“కొంతసేపు వెళ్ళిపోతానుగాన్సీ నా చెవుల్ని పడదగిన వార్తలేమీ లేవపే.”. అంటూ అమె హాన్యమాడుతూ ఓ కుర్చీ లాక్కుని కూర్చుంది,

“*బ్లక్కృడికి మా చదువులు పూర్తిఆయినప్లే. అదో విశేషం ఏడోతరగతి వాళ్ళందరికీ సరీ ఫికెట్లు ఇవ్వాలని దోర్దువా్ళ నీర్హయించేరు. టబ్రతికేను. ఆ దిక్కు మాలిన జొమి[టీ. అల్లి(బ్రా పేరుచెప్తే అనహ్యం వేస్తూంది. వాటివలన ఎవరికేం లాభమో ? ఏమిటో, ఇల్లా యుద్దాలు జరుగుళూంపే చదువులేం సాగుతవోగాని మగపిల్లలు ముంచుకు చదువువామనే అంటారు... ఇంక మా మాటా. పెళ్ళిళ్ళు య్యేక ఈ అల్టినా ఎవడిక్కావాలి ?---అంటూ లివా ఓ నవ్వు నవ్వింది.

కొంత సేపు వాళ్ళతో కబుర్లుచెప్పి యెకటారినామి హైలోవ్నా తనగదీకి వెళ్ళిపోయింది.

05

లిజా తోన్యాకు దగ్గరగా జరిగి. ఆమెమీదకు (వాలి సన్నగా రోడ్డుమీద జరిగిన ఘటనలన్బీ చెప్పింది.

“త్రోనెచ్కా! అ పరుగెత్తిపోయినవా డెవరో చూసేసరికి బిత్తరపోయే ననుకోొ

తోన్యా ఎంతో అన క్తితో ఆమె చెప్పిన కఠథనంకా విని తల కదీపిందీ.

“కోర్చాగిన్‌.

తోన్యా వలికిపడింది.

“కోర్చాగినా 1”

తోన్యాలో ఆసక్తి కలిగించగలిగినందుకు లిశాకు ఎంతో హుషారు కలిగింది. విక్టరొకూ తనకూ నడిచిన వాగ్వాదం సాథినయంగా వర్చి ౦చింది.

ఆ మాటలువింటూ తోన్యా నిశ్చేష్టురాలయిపోయింది.. కొని మాటలధోర జ్‌లో లిణా అ సంగతిని గమనించనేలేదు.

(శ్రాగుబోతు భోదంజూకథను తోన్యా వినిపించుకోనే లేదు. ఆమె మనస్సులో ఒకే ఆలోచన వబాధిస్తూందీం

“పెబ్లూరా వైనికుడిమీద పడ్డదెవరో విక్టర్‌లేస్‌జిన్‌స్కీకి తెలిసిందీ, అయ్యయో్యా! లిజా ఎందుకు చెప్పింది!”

ఆ భావమే అనుకోకుండా దియటపడిందీ.

“ఏందుకు చెప్పేవు లా

లిజాకు ఆ (వ్రశ్న అర్థంకాలేదు.

“హివ్‌లూషాని గుంచి లెస్‌ఉిన్‌స్కీకి ఎందుకు జెప్పేవే....ఆతడు పోలీసు లకి చెప్పేస్తాడు...”

“చ్రెప్పడే, అల్లాంటివని చేస్తాడనుకోను. ఆతడికేం పట్టిందేం 1

తోన్యా ఆవేశంతో మంచమీద కూర్చుంది,

“వీక్సు తెలియదే లిజా? వాళ్ళిద్దరికీ పడదు. పైగా... పొహ్లాషానుగురించి విక్టర్‌ కిచెప్పి చాలా పొరపాటుచేపేవు.”

ఇప్పుడుగాని తోన్యా ఆందోళన లిజాకు అర్థంకాలేదు, పొన్లూషా ఆంటూ అపేరు రెట్టించడంతో ఆమె కదివర్లలో ఛాయామా(్రంగాపున్న అనుమానం స్థిర పడిందీ.

పొరఠపాటుచేసే ననీ విచారవడింది చాలాసేపు మౌనంగా కూర్చుండిపోయింది తోన్యా మనన్సులో (పేమఛాయలు వ్యాపించడం ఆశ్చర్యం కలిగించింద

“ఒక మామూలు కూలికుర్రవాడిమీద తోన్యాకి (పేము”

96

వివరాలు ఆడుగుదా మనుకొందీ. కొని సమయం కాదని వూరుకొంది. తన పొరపాటుకు క్షమించమన్నట్లు ఆమె చేతులు పట్టుకొంఓ.

“విచారించకు, తో న్యా”

“లేదు. నా ఆలోచన పొరపాపేమో, విక్టర్‌ ఆలాంటివాడు కాకపోవచ్చు నేమోలే”

ఇంతలో దెమిచూకోవ్‌ అనేవాళ్ళు తరగతి పడుమవా డొకడు రావడంతో ఆ (ప్రసంగం అక్కడితో ఆ*పోయిందిం

'స్నేహీతులు వెళ్ళిపోయేక్క వారిని సాగనంపృరూ తోన్యా చాలసేపశివరకూ కోరడిగుమ్మంలోనే విలదిడింది. చల్లనిగాని మొగాన్నిగాడుతున్నా ఆమె కదలలేదు. దూరాన పట్టణంలోని యిళ్ళల్లో దీపాలు ఎ(ర్రగా మీనుకు నిశుకు మంటున్నాయి. తనవా డొకడు ఆ యిళ్శల్లో దేంట్లోరో పున్నాడు. రానున్న మాదం కూడా ఆత నికి తెలియదు.

అతడికి తాను క్ఞాపకంవుందో లేదో. [క్రితం పర్యాయం కనిపించి ఎన్నో రోజులయిందీ. అనా డాతడిదే తప్పు. ఆయితే ఏదో జరిగిపోయింది. రేపేనా వెళ్ళి చూసింావాలి. స్నేహం కలుపుకోవాలి. తమకు "స్నేహం మళ్ళీ కలుస్తుందనే విష యంలో ఆమెకేమా్యాతం సందేహంలేదు. అ రాత్రి గడిచిపోతే.... కాని ఆ రా(కే ఎన్నోగండాలు గడవాలినుంటుందీ.

ఆ రాత్రి తెల్లవార్లూ ఒక్క పేమాట మనస్సులో మెదులుతూంది.

“రాశి గడుస్తే....”

ఇంట్లో ఎవ్వరూ లేవకపూర్వమే తెల్లవారకుండానే తోన్యా లేచిందీ. పక్క వాళ్ళకు తెలివిరాకుండా నెమ్మదగా చప్పుడుచేయకుండా వాకిట్లోకి వచ్చింది.(బసోర్‌ని విప్పి వెంటతీసుకుని పట్టణంలోకి బయలుచేరింద్‌ం

కోర్చాగిన్‌ల ఇంటిగుమ్మంలో కొచ్చి ఓ నిమషం తటపటాయించింది. మళ్ళీ మనన్సు స్థిరపరచుకొని గేట్‌ తీసింది. బసోర్‌ తోక ఆడిస్తూ ముందు నడిచిందీ....

ఆనాడే సాయంకాలం వేళ అబ్దెమ్‌ ఇంటికొచ్చేడు. ఆతడు పనిచేస్తున్న కమ్మరి పట్టణంలోకి వస్తూంటే ఆతడి బండిలో తానూ వచ్చేడు. గుమ్మంలో బిండిదీగ్‌, కూడా తెచ్చిన పండిదిస్తా భుజాని కెత్తుకున్నాడు, ఆతని మిగతాసామాన్లు తీసుకొని కమ్మరి వచ్చేడు. ఇంటి తలుపులు బార్లా తెరచివున్నాయి. అవ్రెమ్‌ అరుగుమీద గుమ్మం పక్కన బిస్తా దించుకొని తమ్ముజ్జే పిలిచేడు.

“సావ్కాలొ

సమాధానం లేదు. "

13] రి

ఆప్పిబయింది ? ఇంట్లోకి వెళ్ళవేం ?”- అన్నాడు వెనక నుంచి కమ్మరి,

ఇద్దదా లోనికి నడెచేరు. తనసామానులన్ని నంటింద్లోపడేసి అగ్హైమ్‌ పక్క గదిలోకి పళ్ళేడు. గదిలో సామానంకా చించరవందగా పడుందీ- ఇన్లింతా పాత బట్టలు చెల్లాచెదురుగా పడివున్నాయి. ఆ దృశ్యంచూసి అశ్హైమ్‌ న్దంభించిపోయేడుం

ఏమీ ఆర్హంరాలేదు,

“ఏమిటిదంతా "

“అంకా తల్లకిందులు చేసివుందే.”---అన్నాడు కమ్మరి,

“ఎక్కడికి పోయేడో వీడ---అన్నారు ఆర్హెమ్‌.

కాసి. ఆతనికి నమాధానం ఇచ్చేటందు కక్కండ ఎవ్వర్తూలేరు

కమ్మి పోతానని వెళ్ళిపోయేడు.

ఆగ్దెమ్‌ పెరట్లోకి వెళ్ళి చుట్టూ తిరిగి చూసేడు.

“ప్రదేమైనా డబ్బా ! తలుపులు బార్లా తెరచిసోయేడు.

ఇంతలో అడుగులచప్పుడు వినదిడి వినకఠతిరి*చూ'పేడు.ఎదురుగా పెద్దకుక్క దాని వెనక ఓపడుచు,

ఆమె అచ్చెమ్‌ను చూర్తూనే “పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌ ఇంట్లో వున్నాడా అందీ

“వాడికోసమే. నేను చూస్తున్నా. కావి, ఎక్కడికి పోయేశో దేవుడకి తెలి యాలి. నే వచ్చేబిస్పటికి తలుపులు తెరిచిపున్నాయి. పావ్కా. కనబడలేదు, అయితే నువ్వు వాడికోసిమే వచ్చేవా

తోన్యా ఆతని (నశ్నకు నమాధానం ఇవ్వకుండా ఎదురుప్రశ్న వేసింది.

“మ్సీర్ర పావెల్‌ అన్న అన్దెమా ?

“నాను, ఏం 1

తోన్యా నమాధానం ఇవ్వలేదు, తెరచివున్న తలుపులనంక విచారంతోచూస్తూ విలదిడిపోయింది. “నిన్న రా్యకేనా రాకపోయేనే--” అనుకొందీ. ఆమె మనస్సు క్రలతపడిందీం

ఆమె వేపు ఆర్పైమ్‌ ఆశ్చర్యంతో చూస్తూ నిల్చున్నాడు

“శ్పైర్రు వచ్చేసరికే తలుపుతెరిచి పుందన్నమాటం

“పావెల్‌ తో పనేమిటో ఆడడొచ్చాల

తోన్యా దగ్గరగావచ్చి బెదురుకూ డిక్కులుచూసి రహస్యంమాట్లాడుతున్నట్లు నెమ్యదీగా చెన్పందీ-

99

ఆశ్చైమ్‌ పులికిపచ్హాడు.

“ఆ వెస్టా 1 ఎందుకు ?*

“వడ్రవండి లోపలికి వెడదాం.”

లోపలకి వళ్ళినాక తోన్యా తనకు తెలిసినదంతా ఆచ్చెమ్‌కు చెప్పింది. ఆతడు నిశ్శబ్దంగా ఆన్నీ విన్నాడు. చివర నిరుక్శాహంతో విసుక్కున్నాడు"

“ఇదొకటా ఇప్పుడుం అందుకే ఇల్లు ఆంత కంగాళిగా వుందీ, వాడీ న్యవ హారంలో ఎల్లాచిక్కుకున్నా గబ్బా! ఇప్పుడు వాడెక్కడున్నట్టు ? అపునుగాన్థ అమ్మాయి | నువ్వేవరివమ్మా $

“ఫారెస్టువానెన్‌ తుమానోవ్‌ మానాన్నారే. పాఎల్‌ నా నేస్తం”

“ఆల్లాగా 1. వాడు తిండికేమి ఇబ్బందీ పడుతున్నాడోనని పిండ్తీ పిష్టం పట్టు కొబ్బ్చేనుం తీరాచూస్తే వాడు ...

తో న్యా, ఆగ్జెమ్‌లు నిశ్శబ్దంగా ఒకరిముభాల నొకరు చూస్తూ చాలపేపు నిల పడిపోయేరు. ఆఖరున తోన్యా పోళానని కదిలింది.

“*వెడ్రవానింక. మీకు పావెల్‌ కనిపిస్తాడేమోం మళ్ళీ సాయంకాలం వస్తాం ఏం జరిగిందో చెప్పుదురుగాని”

ఆచ్టెమ్‌ నిశ్శద్దింగా తల వూపేడు.

న! ఖత న! క!

శేశాకాలం అంకా ఓ మూలకుచేరి నిద్రపోయిన ఈగ వొకటి యుమ్మంటూ రొద (ప్రారంవించింది. మూలనున్న ఓ కుక్కిసుంచంమీద ఒక పల్లేవారివడుచు కాళ్ళు [వేలాడవేసు క్కూర్చుంది. నిర్టీవములబిన చూపులతో అమె నేలఎస ఆలాగే చూస్తూ చాలసేపు వుండిపోయింది.

కమేందెంట్‌ పెదవుల నంటిపట్టివున్న సిగవేట్టుముక్కను ఓీలుస్తూ సికిం దాగా దీగువన “షెపెటోవ్కానగర కమాంచంటు, ఖోరున్‌ రూ” ఆని ముద వ సేడ. గుష్యంలో చప్పుడైతే తలఎత్తి చూపేడుం

చేతికట్టుతో గుమ్మంలో సాలోమూగా నిలబడిపున్నాడు.

“ఏమిటిల్లా కొట్టుకొచ్చేవు ?”

ఊరికే కొట్టుకొచ్చేనా. బోగునెట్సు* ఒకడు చేతిని ఎముకకంటా నరికేడు,” దేశభక్తులతో వబోగున్‌ ప్రసిద్దుడు. ఆయన పేరిట రెడార్యీ రెజిమెంటు ఏర్పడింది. దానిటోనివాడు దోగునెట్పుం

99

ఎదురుగ కీ ఒక 3 వున్నదని హడా గమవించకుండా సాలోమూగా అమ్మా అలీచుని మూతులకు లంకిందుకొన్నాడుం

సువ్విక్క_డేం చేస్తున్నట్లు ? మందు తింటున్నావా ?

మందుతినడం నురో లోకంలోనే. యుద్ధరంగం వాళ్ళు గట్టిగా గదుము కాస్తూంపేనా.”

మంచంమీదావున్న ఆ యువతివేప్త తలఎగరవేస్తి కమాండెంటు ఆకనిని అపేడు.

“*నరేలే, తర్వాత మాట్లాడుకుందాం”

సాలోమూగా అక్కదున్న ఒక కుర్చీపీటమీద దమ్మున చదికిలదిక్తాడు. టోపీ తీసి ఒగ్శో 'పెట్టువొన్నాడు, స్వరం తగ్గించి వచ్చిన 5ని చెచ్చడం_(ప్రారంలించేడు.

“నో్‌ల్సుక్‌ పంపించేడు నన్ను, ఓ డీవిజ5్‌ రెగ్యులర్‌ పెన్యాన్ని ఇక్కడికి పంపిస్తారు. వాటిని సరిచూడ్డానికే నేను వచ్చేను. మన “పెద్ది ఎవరికో విచేశనాయ కుడిని తీసుకుని వస్తాడనుకుంటా, ఇస్పుల్లో “పక్కండాడులు” పుండవు, ఏమిటి (వాన్తున్నావు ఖా

కమాండెంటు నోట్లో సిగరెట్టు ఒకచక్క-కు పెదవులతో లాక్కున్నాడు,

“జకడో కుగ్రాడు వొరిక్‌డు, జకరయ్‌ అంపే తెలుసుగా ? రై ల్వేవాళ్ళని మనమీడికి పుసికాల్చేడు, వాడు. స్టేషన్‌ దగ్గరే మనవాళ్ళకి వట్టుదిడ్డాడు.”

“ఏమిటి ? దొరికేడూ+” సొలోమూగా కాను కూర్చున్న కుర్చీదిల్లను కమాం 'డెంటు 'పేఐల్‌కు దగ్గరగా లాక్కున్నాడు.

“ఆ పేషన్‌ కమాండెంటు ఓమెల్చెంకోకు బ్య[ర్రలేదు. అ జకరయ్‌ను ఓ కోనక్కువొడినిచ్చి ఇక్కడికి పంపేడు. దారిలో ఈకుర్రాడు ఆడ్డంకొట్టి జకరయ్‌ని విడిపించుకుపోయేడు. పట్టపగలు, కోసక్కుతుపాకీ లాక్కున్నారు. పహ్మాడ కొట్టి నదిరిటోయే![3, జేఠనై కే పరుగందుకో మన్నారు. జకరయ్‌ తప్ప్నింమకు పోయేడు, కాన్సి వీజ్జిదొరక పుచ్చుకొన్నాం. అదే ఈ 8పోర్దు”

కమాండెంటు తన ఎదుటవున్న కాగివల దొత్తిని ముందుకు గెంపేడు, పసాలోమూగా కొగికాణ ఎడంచేత్తో తిరగేస్తూ ఓమారు ఈమూలనుంచి ఆ మూలకి తిరగే పేడు.

“వాడిచేత ఏమీ చెప్పించలేక పోయేరన్నమాట”

*ఆయిదు రోజుచబ్నంచి ప్రయత్నిస్తున్నా. ఎన్నడిగినా “నాకేం తెలియదు, నేనెవ్వరినీ విడివించలేద”నే ఆంటాడు కుర్రవెధవ ఎస్కొంర్టు సిపాయీ వాడినిచూడ గానే గుర్తపస్వేడు నలుగురూ ఆపేరుగనక గాని వొడి పీఠ నులిమేసును, ల్రైదీని

100 జారవిడీచినందుకు ఓమెల్చెంకో పాతికదెజ్బలు కొగ్టింబడేమో మండిపోతున్నారుం వాడిని పట్టుకోవడం కష్టమైపోయింది. ఇంక వాడిని అస్టేవుంచడం ఆనవసరం. ఖరం చేసెయ్యనిమ్మని ఆడుగుతూ హెడ్‌ క్వార్టర్సుకి (వాస్తుగా.”

పొలోమూగా తుబుక్కున ఉమ్మిష'పేడు.

“నేశ్రై శే పటినట వొగించి వుండేవాడివి. నీకు చేతకాదు. తత్వళాప్త విద్యార్థి కనూంగెంటుగా పనికొస్తాడా ? రెండుచురుకులు తగిలింపించేవా 1

“నినోటికి అడ్డంలేకుండాపోతూందీ. అ్టే ఆధిక (వ్రసంగంచేయకు. ఇక్కడ నేను అధికారిని. సీప్రన క్రి ఇక్కడ అనవసరం”

సాలోమూగా కంమాండెంటు ఆవేశంచూసి ఫక్కున నస్తాదు,

“*పిన్విటా ఆవేశం ! కొంచెం తమాయిందు మరి. నుహ్వాం నీసమస్యలూ, మంటగలవనీ. నాకు వాటివ్రమేయం ఆక్కగ్లేదు. ఎక్కడన్నా రెండు సీసాలు పొమోగా దొరుకుతుందేమో చెప్పు.

కమాండెంటు పళ్ళు ఇగిలించేడు.

“చూద్దాం”

పాలోమూగా వేలితో కాగిశాలను చూపించేడు,

“ల్బదీగో చూడు. ఆ క్కురవెధవ నంగతి చూసెయ్యూలనుకోంటే వాడు వరహా రేళ్ళవాడని (నాయకు, పదైనీమిదేళ్లు వెయ్యి. ఆరు నెల్చిమీదికొమ్ము వంపురివ్పి నున్న చేసెయ్యి. లేదా సీ గోల ఎవడూ వినిపందుకోడుో

న! ఛి ఛి

బందివానాగా వుపయోగిస్తున్న కోట్టుగడిలో ముగ్గురు వై దిలున్నారు, మంచం మీద ఓ మూలగా పలృనికోటు తొడి"న ఓ ముసలాడు కూర్చుని ఖున్నరి. ఆతడు మంచంమీదనే మరంప'పేడు. అఆతనీయించ్లో కొందరు 'పెట్లూరా నికులు మకాం జేసేరుట, వొళ్ళగు[రం ఒకటి కనదిడకుంశా పోయింది. దానికోసం ఈ ముస లొడిని పట్టుకొన్నారు.

గదిలోనే [క్రింద ఒక వయన్సుమళ్ళిన శ్రీ చదికిలబడి కూడ్చుంది. అమె సొమోగా అమ్ముతుండేదీ ఒక వాచీ దొంగిలించిందని ఆమెను లాక్కొాచ్చేరుం మూడోవాడు కోర్చాగిన్‌, ఒళ్ళంతా దెబ్బలతో హూనమై పోయింది. తెరుపు మరపుల్లో కిటికీ క్రింద వుండచుట్టుకొని పడివున్నారు.

న! ళ ఖ న! కొంఠసేస్ప గడిబేక సిపాయీలు భయంతో వొజికిపోతూన్న ఓ పడుచును

101 గదిలోకి తీసుకొచ్చి వదీలేరు.

అమె ఒక్క కణం గదీ అంవా కలయనూన్తూ నిబ్బంద. తిన్నగా -ళ్ళి పామోగా ఆమె వద్ద కూర్చుంది,

పామోగా ఆమె ఎగదిగా చూసింది,

“ఏం పిల్లా ! ఎంకుకు పట్టుకున్నారు

సమాధానం లేదు. అయినా సామోగాచూమె వదలలేదు,

“ఎందుకు పట్టుకున్నారు ? సామోగాకోనం కాదుగదం”

ఆ పల్లెవడుచుకు ఆ (సశ్నలు వింటూంపే విసుగువేసింది. లేచింది.

*ప్రమ్సీకాదు. మా అన్నమూలంగా....”

“అతడేం చేస్తుంటాడు 1”

ముసలాడు గంయ్‌ మన్నాడు,

“ఎందుకల్లా పప్పుకుతింటావు ? ఉన్నదాధలకు తోడు నుఫ్వా (ప్రళ్నలువేసి విసిగించాలా ?”

సామోగాయామె చ్యరున షంచంవేప్ప తిరిగింది.

“నన్ను అదుప్పలో పెట్టవానికి నువ్వెనరివి ? నీతో మాట్లాడ్డంలేదు.”

ముసలివాడు తుబుక్కున ఉమ్మి వేపేడుం

“నో రుమూసుకళూ,ర్చోలొ

ఇంకెవరూ మాటాడలేదు. సల్లెపడుదు పైమీద కశ్చుకున్న కండువా నేలని పరుచుకొని తలకింద చెయ్యి ఎత్తు పెట్టుకొని పడుకుంది.

పామోగాయామె ఏదో నమలడం (ప్రారథించింది. ముసలివాడు కొళ్లు క్రిందికి దింపి (వేలాడ చేనుకార్చున్నాడు.. నెమ్మదశా చుట్ట ముట్టని వెలిగించేడు, ఘాటైన పొగ గడినంలత వా ఆవ౦ించిందిం

పొమోగాఆమె దవడలు కదుపుతూనే గొణగడం (ప్రారంభించింది.

“ఆ దీక్కుమాలిన కంపులో తినడం ఎల్లాగ? గది అంవా గౌలుకంపు పుట్టిపోతూంది”

ముసలివాడు ఆసహాస్యం చేసేడు,

“చిక్కి.పోతామేమౌనవి భయమా ? ఫర్వాలేదు, నాలుగురోజు లిక్కడుంపే గుమ్మాలు వెడల్బు చేయించవలసి వచ్చేలాపుండి. ఆదంకా ఆల్లా బారుకోకపోకే ఆ కగ్రాడికి పెట్టరాదు 1”

ఆమె కొరకొరలాడింది,

“పెట్దననలేదు. ఆడిగికే వద్దంటున్నారు. సీ మళ్లే నేనేం తినెయ్యడంలేదు,

102 కొంచెం నోరమూనుక్కూర్చో”

పల్లెచడుచు ఆమెవంక తిరిగిందీం

“ఆతని నిక్కడికెందుకు తెచ్చేరో నీవేమన్నా తెలుసా?

తన నా ప్రశ్నవేసినందుకు ఆమె కొండ ఎక్కింది.

“*ఇక్కండ్‌వాడే. కోర్చ్ఫాగినా రెండో కొడుకు. వాళ్ళ అమ్మ ఓ సంటపుట్టి

ఆ మాటలంటూ అటూ ఇటూచూసి ఆ యువతివేపు వొంగి నెమ్మదిగా రహాస్యం చెప్పిందు.

*మా యింటి డోజూలివాల ఇంట్లో ఓ సరంగువుండేవాడి.. ఆతడో దోల్లి విక్కు. ఆరడిని విడిపించేడుం.”

తాసు విన్నమాటలు ఆ పడుచుకు గుర్తువచ్చేయిం

“వాజ్జీ ఖతంచే పెయ్యనిమ్మని అడుగుతూ పాడ్‌ కృార్దరుకి (వ్రాస్తున్నా”

న! ళథ శ

ఒక దాని తర్వాత ఒకటిగా నైన్యాలతో న్రైలుబిపృవచ్చి ఆ జంకక్షనలో ఆగుతున్నాయి... వాటిలోంచి ఓ (బ్రవాహం మాదిరిగా ఐగ్కులర్‌ నటాలాల దిగు తున్నాయి ఆన్తవ్యస్తంగా అబూ ఇచూ పోతున్నాయి... నాటగుపెఫైల పొడుగుని కవచం ఆప్క్ఫున రైలు వైడింలోకి వచ్చి నిలబడింది. మూసిన 'పెళ్లైల్లోంచి గుగ్రాల్నీ, మూతబకేని పెష్టులనుంచి ఫిరంగుల్నీ దింపుతున్నారు. దిగీ దిగడంతో టే గుర్రాలకి జీనులుతగిలించి రౌతులు జనసమ్మర్రం మధ్యనే సవారు సాగిస్తున్నారు. స్టేషన్‌లో కాల్పలాలకు చెందిన సైనికులు అటూఇటూ తోనుకుంటూ తిరుగుతున్నారు. స్టేషన్‌ వెలుపల మైదానంలో గుర్రపుదళాలు బారులు తీరు తున్నాయి,

తను సైన్యదళాలను పిబస్తూ ఆఫీసర్లు ఆదూ ఇటూ హడావిడిగా ఉరుకులెత్తు తున్నారు.

'ఫ్రేషన్‌ కందరీగల తుట్టలా రొదగావుందీ. (క్రమంగా ఆ జనంఅంకా పటాలాలుగా ఏర్పడ్డారు. ఒకదాని తర్వాత నొకటి (బ్రవాహంలాగ _నైన్యదళాలు నగరం వేపు నడిచిపోతున్నాయి. కిర్రుమంటూ బబ్ల కదిలేయి. దగలలోంచి వెనకబడ్డవాడ్ళు రైఫిల్‌ డివిజన్‌ వెనక కాగ్గిడ్చుకొంటూ నడుస్తున్నారు.

వీళ్ళందరికీ వెనకాల హెడ్‌ క్వార్జర్సు కంపెనీ నూటయిరవై మందీ గొంతుక లిప్పిపాడుకూ చకచక నడిచిపోతున్నారు.

ఏమిటీ గొడవ ?

10

ఇదం౫ా దీమిటి ?

ఏమిటి ఈ గోల ?

'పెన్లారా తన పైన్యదళాలకో వస్తున్నాడిదీ ...

వాళ్ళని చూడ్దానికోసం పావెక్‌ కోర్చాగిన్‌లేచి కిటికీవద్ద 'కళ్ళేడు.. ఇంకా బాగారా(్రికాలేదు. కాని, చర్రాల గరగథలూ, సైనికుల ఆడుగుల చచ్చుడూ వాళ పాటలూ గోలగా వినిపిస్తున్నాయిం

వెనకనుంచి సన్నని గొంతు వినిపించింది.

“నగరంలోకి సైన్యాలు వచ్చేయి.”

కోర్చాగిన్‌ వనక్కి తిరిగేడు.

గతదినం తీసుకువచ్చిన పడుచు కవబడింది.

పామోగామామె (ర్నిస్తూంపే ఆమె కధను ఆతడది వరశే వినివున్నాడు. నగరానికి ఏడు వెర్ట్‌లలో వుందివాళ్శవూరు. వాళ్ళలన్న అిట్‌సో(ం కమ్యూనిస్టు దళాలలో డేరేడు. సోవియబ్‌లు ఎర్చడ్డప్పుడు వీదనై తు కమిటీకి ఆయన అధ్యక్షు డుగా ఎన్నుకోబ్లాడు,

శెవార్మీ ఆప్రాంతంనుంచి వెళ్ళిపోతున్నప్పుడు ఆతడు కూడా వాళ్ళ వెంట పోయేడు. ఇప్పుడా కుటుంబాన్ని వీన్శపీడించుక తింటున్నారు. వాళ్ళకున్నదే ఒక్క గుర్రం. దాన్ని తోలుకుపోయేరు. తండ్రిని కొన్నాళ్ళు జైలులో పెట్టి హింసించేరు, (గిటొసో్కో ఆధిపత్యం వదాంచిన వీదరై తు సంఘంమూలంగా ఒది% మదిగి వుండ వలసివచ్చిన (గ్రామమున సద ఇప్పుడు కసితీర్చుకుంటున్నాడు, ఉక్మో శెవరొచ్చినా వాళ్ళించ్లో మూం చూపిస్తున్నాడు. ఆ కుటుందిం అడుగింటి పోయింది. మొన్న ఆహారు కళూంచెంటు వళ్ళేడు. మునసబ ఆతశ్తీి ఈఅమ్మాయివున్న చోటికి తీసు శెశ్ళేడు. వాఢామె మీద కన్నేపేడు. సంగతులు కనుక్కోవాలనే పేరుతో ఆమను తనకో తీను ఇచ్చేడు.

ఎంత పప్రయత్నంచేసినా కోలచ్చి"నొకు న్మిదచట్టటంలేడు మంచిపోదామన్నా మరపుాకుంగా ఒకేఒక (సశ్న మనస్సుని పీడిస్తూందిం

“*ఇంపం సేయదలవేరోలో

కముకు దెబ్బలకి వొళ్లు ఆంకా సలుపుళూంది. జకరయ్‌తోవచ్చిన ఎస్కార్డు గారు చంపే పేగు.

ఆలోచనబ మవిపోవడం కోసం ఆ ఆవాళ్ళ్‌ సంభాషణ ప్ప దృష్టి మళ్ళించేడుం

104

కమాండెంటు తన్ను ఎలా వేపుకుతిన్నాడో, తాను ఏవిధంగా నిరాకరించిందో, “గదిలో పెట్టి తాళం వేస్తే ఎక్కండి కెడతానో చూస్తానుగా"యన్నచెదరింపూ పూసగుచ్చి నట్లు అ పడుచు సామోగాఆమెతో చెప్తూంది.

గదిఅంకా కటిక"కటి. ఇంకో రాథ్రి గడపాలి. ఆమాట తలుదుకుంపే ఉక్కిరి విక్కిరి అనిపిస్టూంది. ఇప్పటి కిదీ ఏడోరా(త్రి. అయినా ఎన్నో నెలలు జరిగిపోయినట్లనిపిస్తూంది. నేలరాయిలాపుంది. ఎటుదొర్లి నా ఒళ్ళు పచ్చి పుండులా వుంది. గదిలో అస్పుడింక ముగ్గునే మిగిలేరు. ఎక్కడేనా వోక్కా- తెచ్చి పెట్టమని సామోగా ఆవిడను వదిలే'సేరు, ముసలివాడు కుంపటి'పెట్టుకున్నంత సుఖంగా ఒమూల పడుకుని గుురుపడుతున్నాడు. ఎక్కడా చీకూ, చింకలేదు మనిషికి. ఏమీ జరగనచ్వే గగర్రపడుళున్నాడు. ఆ పల్లె కడుచు పావెల్‌ పక్కకి వచ్చిపడుకుంది. ఇద్ద3కీనూగా నిద్రలేదు. పానల్‌కు గతంరోజున కిటికీఎదర సెర్తీకనబచ్హాడు. ఆక్కడున్న ఇళ్ళల్లో దేనిలో తన మి(త్రుడున్నాడో తెలియక ఒక్కొక్క కిటికీ వేపేచూస్తూ ఆతడక్క-త చాలాసేపు నిబ్బన్నాడుం

“నే నిక్కడున్నట్లు వీడికి లెబనన్నమాట”--- అమకొ న్నాడు పావల్‌.

ఎవరో ఇచ్చేరంఎూ మూడురోజులనుంచి గార్లులు పుల్లరొ శ్రైతెచ్చి ఇస్తున్నారు ఎవరిచ్చేరంపే చెప్పడంలేదు. ఇంక ఈరెండు రోజులనుంచి కమాండెంటు (ప్రశ్న అతో విసిగిస్తున్నారు.

ఏమిటిదంకా ?

ఎన్ని అడిగినా తానేమీ చెప్పలేదు పైగా తనకేమీ తెలియదు పొమ్మన్నాడు, కాను ఎందుకు తెలియదన్నాడో తనకే తెలియదు. తను చదీవిన పుస్తకొలలోని వీరు ల్లొగే దై ర్యంగా, పట్టుదలగా వుండాలని ఆతని కోరిక. ఆయినా తన్నుపట్టుకొన్న రోజున “కొల్చిపాతెయ్యక ఎందుకు వీజీ తై లులో 'పెట్టడం”--అని ఒకడంటూం టే తనకు వణకుప్పట్టింది. పదహోా తేళ్ళ వయస్సులోనే చచ్చిపోవడం ఆంటే చాలభయం వేసింది. చచ్చిపోయేక ఇంక (బతికిపుండడం వుండదు.

(క్రీస్టినాకూడా ఆలోచనలో పడింది. పొవల్‌ కన్న ఆమెకు ఎక్కువ లెలుసు తనను ఏంచెయ్యదలచేరో బహుశా ఆతనికి తెలిసివుండచేమో....

పావెల్‌ నిద్రపట్టక పక్కమీద ఆటూఇయా దొర్లుతున్నాడు. |క్రిస్టి కు అతని మీద జాలిపుట్టుకొచ్చింది. తన విషయం టూడ ఆందోళనకరంగానేవుంది. గదిలోకి చంపేటచ్చుడు కోమాంచెంటు చెసినా నదికంపు నామ మరివిపోలేకుండావుంది, “రేపు నీ సంగతి చెప్తా. నన్నుకాదంపే గార్టుబూమ్‌కే వప్పచెప్తా కోసక్కులు నిన్ను వదులువార సుకోకు”

14] 105 ఎక్కడా అయ్యో అనేవాసలేరు. (గిట్‌స్కో కమ్యూనిస్టులతో చేరడం తప్పు తనదా ? అబ్బి! ఎన్ని బాధలు! పనోబాధతో చుమ్మలు చుట్టుకుపోయి యేడ్చింది" “*ఎందుకేడుస్తావు క్రిస్టినా దుఃఖంపట్టలేక తన బాధలన్నీ చెప్పుకుంది, ఆతడు నిళ్శద్దింగా ఆ భుజంమీద చెయ్యి వేపేడు, ఆమె హడలిపోతూ కన్నీళ్ళు కుక్కుకుంది. “చ్చితవధ చేసేస్తారు. నాకు ఎక్కడా దాశికనదిడ్డంలేదు.” పావెల్‌ మా(త్రం ఏంచెప్పగలడు ? ఇద్దరిదీ కొంచెం ఇంచుమించు ఒకేస్టితిం ఆమెను లాక్కుపోవడానికి వచ్చినప్పుడు కాను ఎదుర్కొంటే? కొట్టి చంపే సారు లేదా నరికేస్తారు. దానితో ఆఖరు, ఆమెను వూరడించేటందుకు ఆమె చేతి మీద నెమ్మదిగా తశ్టేడు.. ఆమె ఏడ్పుమానింది. గుమ్యంవర్దనున్న సెంట్రీ దారి పోయేవాళ్ళని “ఎవరది”--అని (ప్రశ్నిస్తూండడం ఒక గాలే మధ్యమధ్య వినిపిస్తూంది. ముసలివాడు గాఢనిద్రలో వున్నాడు. కాలం గడవడమేలేదు. ఉన్నట్లుండి ఆ పడుచు ఆతనిని కౌగలించుకొని దగ్గిరికి తీసుకొంది.” “*బ్బద్రిగో విను. నాకు మరోదారి లేదు. కమాండెంటు కౌకపోతే కోసక్కులు, ఆ వెధవ నన్ను మొదట ముట్టుకొన్నాడనే బాధ కలడకుండా నువ్వు...” “క్రిస్టినా ! ఏమిటామాటాో కొని. ఆమె వదలలేదు. ఆమె పెదవులు ఆ లీకల్లో ఆతని పెదవులన్తై ఈడుములాడేయి. ఆమె మాటలలోవున్న మార్దవం, నిరాడందిరత్వం -- ఆతనికి అర్ధమయిందీ. తర్వాత అతనికీ మైమరుపు కలిగిందీ. ఆ తలుపునున్న తాళం ద్వారంలో శాసలావున్న కోసక్కు, కమాండెంటు, దెబ్బిలు ఏడురోజులబాధా ఆలసటా అన్నీ ఆడుగున పడిపోయేయి. కన్నీటతడిసిన బుగ్గలూ ఆవేశంలో ఉడికిటోతున్న పెద వులూ తప్ప మరో (ప్రపంచం శ్ఞాసకంలోలేదు, హంరాత్తుగా తో న్యా జ్ఞాపకంలో మెదిలింది. ఆమె నేలాగ మరచిపోగలడు ? ఆ కళ్ళని మరవడం సాధ్యమా ? అతికష్టంమీద ఓపిక తెచ్చుకున్నాడు [క్రిస్టినా కౌగలి విడిపించుకొని లేచి నిడ్డాడు. తూలిసోతూ కిటికీవూస పట్టుకొవి నిలదొక్కుకున్నాడు. కాని క్రిస్టినా వన కనే తడుములాడుకుంటూ వచ్చింది

106 ోోవీం 2౯ ఆమె కోరిక ఆం౨ ఆ ఒక్కమాటలో వినిపించింది, పావెల్‌ ఆమెబేయి సట్టుకాన్నాడు. “వద్దు. (కిస్టినా ! నువ్వు బొలామంచి ...” ఇంప నగేనో అన్నాడు. కాని ఏమన్నదీ అతనికే తెలియదు, ఒక్కం నిముషం ఇద్దరూ నిశ్శద్దింగా నిలబగ్తారు. పావెల్‌ మంచం దగ్గిరికెళ్ళి పడ్టెమీద ఆనుకుకూర్చుని ముసిరివానివి లేపేడు. శీలి చుట్టిప్వు కాకా |” క్రిస్టినా వైగుడ్డ నిండుగా కప్పుకొని ఒకమూల పరుగొని ఏడ్చింది, మరునాడు కమాండెంటు కొందరు కోనక్కుల్ని వెంటచెట్టుకువచ్చి [క్రిస్టినాను తీసుకుపోయేడు. గుమ్మంలోంచి ఆమె *ఏంపని జేళావి అన్నట్లు పావెల్‌ వంక తిరిగిచూసింది. ఆమె వళ్ళిపోయేక ఆతని మనస్సు ఎన్నెన్నో విచారాలతో కొట్టు మిట్లాడిపోయిందీం ఆరోజింకా పావెల్‌ను మాట్లాడించడానీకి తాత ఎంతో (ప్రయత్నంచేపేడు. కొని సఫలుడు కాలేకసోయేడు. ద్వారంలోని రక్షకుల కమాండెంటు గార్డు దళమూ మారి కొ త్తవాకు వచ్చేరు. పాయంకాలంవేళ కొ త్తవై దీని ఎవరినో తెచ్చేరు. పావెల్‌ ఆతనీని గుర్తుపడ్రేడు: పంచదార ఫ్యాక్టరీలో వ్యడంగిపని చేసే వాక్కు దోలిన్నిక్‌ ఆతనిపేరు. పొట్టీగ్కా మంచిబలంగా వుంటాడు, ఒక చిరుగుల కోట్యూ దానిక్రింద పచ్చనిదొక్కా తొడుక్కున్నాడు. గదిలోకి నహ్హనే చూట్టూ ఒక్కమారు కలయచూ'సేడుం 1917 ఫ(బ్రవకలో డోలివ్వికొను పొవల్‌. మొట్టమొదశసారి చూసేడు ఆప్పుడే విష్తవపారింభ సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. (శజబు పెద్ద పెచ (“దర్శనలు జేస్తున్నారు. నగరంలోకూడా (ప్రదర్శనలు జిరుగుతున్నాయి... వానిలో శమ్యూ నీస్టుల పేరు మొట్టమొదటి మారుగా వినిపించసాగింది. ఆతడు చూసిన మొదటి తమ్యూనిస్టు దోలిన్నిక్‌. రోడ్డుప్రక్కనే వున్న కోరడి గుమ్మంచీ దనిలబడి ఆతడు సైనికులకు వుపన్యసిస్తున్నాడుం ఆ నాడాతడు తన వుచన్యానాన్ని ముగిస్తూ అన్న మాటలను పొవెల్‌ మరచిపోలేదు. “మీరు లోల్లి విక్‌ల మాట నమ్మండి. వాశ్ళెన్నటికీ గోహం చెయ్యరు.” ఆటు తర్వాత మిశ్ళీ దోలిన్నికొ కనిపించనేలేము. రోజంవా మాస్లాదేందుకు మరో ప్రాకి లేకుంగా నోరు కట్టుకుని కూర్చోవడం ష్టం అనిపించిందో ఏమో ముసలి కాత కొత్తవాడు రావడంతో ఎంతో ఆప్యాయం

107 వెలిబున్చేడు. దోలిన్నికొకూడా వళ్ళి ఆతని మంచంమీద ఒక చివరగా కూర్చు న్నాడు. సిగరెట్టు ముద్డించి బాాధానీ వేసేడు,

తర్వాత ఆతడు కోర్చాగిన్‌వన్హ కొచ్చేడు.

“*ఏమన్య్యూ ! నిశ్నెందుకు పట్టుకొన్నారు 1”

పావెల్‌ను ఎంత కదిలించినా బొన్సు కాదు తప్ప హారుమాట రావడంలేదు. ఆతని మనన్సులో ఏదో అనుమానం చేధిన్తూందని దోలిన్నిక్‌ (గ్రసాంచేడు. ఆలని మిద చేసిన ఆరోశణ ఏమిటో తెలిసేక చాల ఆశ్చర్యం పసింది.. (ప్రక్కానే స్థిమితంగా వచ్చి బాదృన్నాడు,

“జకరయ్‌ని తప్పించింది సువ్వా ? అస్యావ్యడిపే. నిన్ను వాన పట్టు కొన్నారని తెలియనేలేదు నుమా

పాపల్‌ ఆశ్చర్యపన్హాడు. వెంటనే ఆ అధిప్రాయాన్ని గ్రోసివేసేడు

“నేమ జకరయ్‌ ఎవరో ఏరగను. ఓమాటు వాళ్ళ చేతుల్లోపడ్టాక ఏ కేను పెట్టినా పెడకారు.”

దోలిన్నిక్‌ చిరునవ్వు నవ్వుతూ దగ్గిరికి జరిగేడు.

“అది సరిలేరానాయనా ! నా దగ్గర దొచనక్క-గ్లేదులే. నాకూ తెలును”

ముసిలివానికి వినదిడకుండేందుకు బాగావం'” చెవిలో రహన్యం చెప్పేడుం

“జకరయ్‌ని నేనే పూరుదాటించేసు ఈ పాటికి ఆడంగుకి చేరుకొనే వుంటాడు. ఆతడే అన్ని నంగతులూ చెప్పేడు”

దోలిన్నిక్‌ ఒక నిముషం ఆలోచిస్తూ కూర్చున్నాడు.

“వువ్వు గట్టివాడివే. వీ సంగతి వాళ్ళకి తెలిసిపోయి, నువ్వు దొరికిపోవడం ఏంబాగాలేదు”

ఆకడు కోటుతీసి నేలమీదవరిచ్చి దానిమీద గోడకి జేరబిడి కూర్చున్నాడు, చేబులోంచి కౌగితంతీసి పిగరెట్టు చుట్టుకోవడానికి సన్నాహం (ప్రారంథింబేరు.

దోలిన్నిక్‌ ఏమీ బాగాలేదన్నదెందుకో పావెల్‌కు ఆఅర్హంఆయింది. ఆతడు చెప్పినదాంట్లో ఆదిద్రంలేదు. వికరయ్‌ తప్పించుకొన్నాడు. ఈపాటికి...

'పెట్లూరా కోసక్‌ పేనలలో (ప్రచారంచేపేడని దోలిన్నికును, అరెస్టుచేపేరు, వారు లొంగిపోయి కమ్యూనిస్టుల తరపున తితిగిపోనడం మంచిదంటూ గువెర్నియా (అల్లా విష్ణవనమితి (వ్రమరించిన కరవ(క్రాల వాతడు పంచిపెస్రేడనేది ఒక ఆరోపణం

ఆతడు పావల్‌కు తన విషయాలన్నీ పూర్తిగా చెప్పడం మంచిడికాదను కొన్నాడు,

108

“కుర్రాడు, కొట్టడం (ప్రారంధిప్తే నిలబడగలడోో లేడో

రత్రి పడుకోటోయేముందు తన భచూన్ని చూచాయగా ఆతనితో చెప్పేడు.

“దూడ కోర్ఫాగిన్‌ మనం గట్టిచిక్కుల్లో పున్న ప్లే కనదిరుతూంది. ఐనా చూస్తాంగాలో

మర్నాడు మరో కొత్తఖై దీనీ శెచ్చేరు. డొప్పచెవుల మంగలి ప్లోమా జెల్‌ట్సర్‌ను నగరంలో ఎరగనివొచుండరు.

“ఫత్తూూ బ్లు ఎన్టీనూూ (టా క్లైన్‌ బర్లూ కావలసివస్తే ఎదురు నన్నాహం చేసు కోన్సీ వూభ్యోవున్న యూదులకేం పట్టింది. వాశ్ళెస్పటికీ వినరు, నే చెప్తున్నా నమ్ము. ఫక్కుకి బట్టలం౦గడివుంది. (టాక్రెన్‌ దిగ్గ్‌క 0పే పిండినమురవుందీ. నాకేముంది? కాలే కడుపులుతప్ప మిగతావాళ్ళ 'శేముంది ? ఏమీలేదు. వట్టివికొర్లం. బొనంటావొ, కాదంటావా? ఆయితే నా కడుపులో ఆలోచన దాగదునుమా. ఈ వేళ ఓ ఆఫీస రుకు క్షొరంచేన్తున్నా. కొత్తగా నె న్యాలతో వచ్చిన మనిషీలే. ఆయనకు క్షౌరం చేస్తూ ఆడిగేసేను-- “ఇక్కడి పోగ్రాముల సంగతి 'పెట్లూరాకి తెలపా? రాయ బారం పెడితే మాట్లాడకాడా ఎ అన్నాను. అఆరరెరే. నా దిక్కుమాలిన నోడూరుకోదు. ఏదో పేచీ తెచ్చిపెడుతూనే వుంటూంది. ఆ ఇంతకీ ఆ ఆఫీసరు ఏంచేపేడో తెలుసా ? క్షారంచేపేను. తలదువ్వి, పొడరుకొట్టి ఆలంకరించేక డబ్బులివ్వడానికి బిదులు నన్ను ఆరెస్టు చేస్తున్నానన్నాడు. అధికారులమీద ఆందో ళన జేస్తున్నావట.”

జెల్‌ట్సర్‌ గుండెలు కొట్టుకొన్నాడు.

“నేవు చేసిన ఆందోళన ఏమిటో చెప్పు. ఆమాట ఆడిగికే....బింకోలులో 'పెనైయ్యడమేనా ?”

ఆ ఆవేశంలో దోలిన్నికో చొర్కొాగుండీని ఒమారు లాగేడు. చేతులుపట్టుకు గుంకేడు ఓమారు.

దోలిన్నిక్‌ చిరునవ్వు నవ్వేడు.

“నిజమే ష్లోమా ! నీలాంటి తెలివై నవాడు చెయ్యవలసినపనికాదు. వేళాపొళా చూనుకు మాట్లాడాలి. ఎన్ని చెప్పు. నువ్వు ఇక్కడికి చేరడం ఆన్రే కేమంకాదు సుమీ”

జెల్‌ట్సర్‌ తలవూపేడు. నిరాశతో చెయ్యి ఏదిలించేడు. ఇంతలో తలపు తెరదుకుంది. సొమోగానూమెను లోపలికీ గెంటి తలుపువేసేరు. ఆమెతూలి, టాలబిసిపోయి, టత్రోసినవాడీవి నానాతిట్లూ తిట్టింద

“నుప్వ్యూం వీఠకమాందెంచయా. మన్నుగానూ, నే తెచ్చి 'పెట్టీన పొరాగ్రాగి

109 ఉక్కి-రిబిక్కిరయిచావాం

కాపలాదారు తలుప్త భళ్ళునవేపేడు. వియట తాళం వేసినచప్పుడు వినిపించింది,

ఆమే కొంచెం 'సేసటికి స్టిమిత వడ్డాక తాత పలకరించేడు,

“మళ్ళీ లాక్కొాచ్చేరన్నమాట. ఏం చేస్తాం? కూర్చో, నర్తుకో

ఆమె తాఠ వేపు చురచురాచూసింది. తనమూటతీసుకొని దోలిన్నిక్‌ దగ్గరగా చేతి కూర్చుందీం

ఏనో నాలుగునీసాల సారా తెచ్చేదాకొ కమాండెంటు అవిజ్జీ వరిలిపెళ్తుడు తన పనయ్యేక మళ్ళీ కొట్టులోకితో 'పేడు. _

హరాత్తుగా గార్కుగదిలో కేకలు వినిపించేయి.. తర్వాత ఎవరో పరుగెడు తున్న చప్పుడు. ఎవరో ఆఫీసరు బొంగురు గొంతుకతో అరుస్తున్నాడు. గదీలో వాళ్ళంతా నిశ్శబ్దింగా అబకించేరు.

య ఠి త తి

ఇదే సమయంలో చర్చిముందర మైదానంలో వింత వింత ఘటనలు జరుగు తున్నాయి. మైదానంలో మూడుదిశలలో ఒక డివిజన్‌ 'పైనికులు చతుర(సదళాలుగా యుద్ధ నన్నావాంలో నిలదిడివున్నారు.

చత్చికి ఎదురుగా కాల్పలపు రెజిమెంట్లు మూడు చతుూూలుగా తీరి నిలదిడి వున్నాయి.

ఈ హైైన్యం 'స్కోరా "వై రెక్టరికున్న 'సేనలన్నింటిలోకీ దిలమైనద్సీ (శ్రేష్ట మైవదీనని సళ స్తి, పంవరపనసడిన్పలు దోకించినట్లున్న టోపీల్యూ మాస్పి చిరిగిన దుస్తులూ వాళ్లా నై ఫిష్ల “ఎట్‌ రెస్ట్‌” (24 ౯45€) లో పట్టుకొని నిలదిడి వున్నారు.

మొదటచెప్పిన డివిజన్‌లో చేరినవారంకా (ప్రధానంగా భూస్వామివర్షాలనుంచి వచ్చేరు. పోనియట్లకో పోరాడవలసిన అవసూన్ని వాళ్లెరుగుదురు. జార్‌ వైన్యాలు ఆయుథాగాంాలనుంచి తీసుకొన్న ఆయుధపరికరాలతో నుసజ్జితంగా వున్నారు. ఈ డివిజనును 'పెట్లూరా తన రంగంలో అతి కీలకస్టానంలో వున్న ఈ రై లుకూడలిస్టలాన్ని కాపాడటానికి తెచ్చేడు. షెపెటోవ్కానుంచి ఐదుదిశలకు రైచ్ళు వెడవాయి. ఇల్లాంట్‌ కూడలిస్టలం చెయ్యినారికే 'పెట్లూరాపని ఆఖ నే. అసలు ఆయన చేతిలోవున్న (న్రదేశమే స్వల్చం. చిన్న జిల్లాపట్టణం విన్నిట్బా ఆయన (పభళ్వ కేంద్రం,

ఆవేళ చీఫ్‌ ఆటామన్‌ 'పెట్లూరా స్వయంగా తన సైన్యాల పరిశీలనకు వస్తు న్నాడు. ఆయనరాకకు సన్నాహంగా సైన్యాలు సంసిద్ధం చేయదిక్ఞాయి.

116

మైదానంలో మారుమూల ఎవ్వరూ చూడకుండేచోట కొత్తగా చేర్చుకోబడిన వైనికుల్ని నిల్పోబెన్టేరు.. వొళ్ళకాళ్ళకి బూట్లులేవు, యూనిఫాఠరాలూలేవు. ఎవరికి అందినచొక్కా- వాబృవేనుకొన్కి అల్లాగే వచ్చేసేరు. నిద్రపోతూంపే మంచాల మీంచి లేపుకొచ్చినవాళ్నూ దారికొచి దారినపోతూంపే నట్టుకొచ్చినవాబ్యూను వీళ్ళు ఒక్కళ్ళకీ యుద్దం తెలియదు. అ ఆస క్రీలేదు.

“మనం ఆంత దద్దమ్మలమేంకాదు.”--- ఆనుకుంటూ వీలువొలికి తే పారిపోవా లనే నన్నాహంలో వున్నారు.

'ెట్లూరా ఆరీసర్లు చాలమంది (గ్రామాలకుపోయి.. దొరికిన పడుచువాళ్ళను పట్టుకొస్తున్నారు, వాళ్ళని దళాలుగా నిభలించి ఆయ ధాలిస్తున్నారు. రెండు మూడు రోజులయ్యేసరికి వాళ్లు ఒక్కొక్క శ్ళే చల్లిగానారుకుంటున్నారు. ఓ పచిరోజులయ్యే సికి వాళ్ళు ఒక్కొక్క శ్ళే చల్లగా జారుకుంటున్నారు. ఎ శదిరోవాలయ్యేసరికి ఎవర్యో తెలివితక్కువ నన్యానులుతస్ప ఎవరూ సైన్యంలో మిగలడంలేదు.

ఈతరహా నైనికులకి బూట్లు ఇవ్వడం దండుగ అసలే బూట్లు వొటికి కావ లసిన పశికరాలూ దొరకడంలేదు. ఆయినా చేర్చుకొన్న (ప్రతిపైనికుడికీ బూట్లుఇవ్వ మని అజ్ఞిలునచ్చేయి, చొనితో కాలిజోడు ఆకారంలోవున్న తుక్క౦కా వాళ ) కాళ్ళకి అమిరింది. కౌన్‌ అవీ కాళ్ళనివుండడం ఎల్లాగ ? కాబ్ళాా తంసరులూ వపయో గించేరు.

ఆ కొలిజోళ్ళతోనే వాళ్ళని కవాతు జేయించేరు.

కొల్చ్పలం వెనక గోలుబ్‌ గురపుసైన్యం బారులు తీరిందీ,

ఈ తమాషా చూడవచ్చిన పట్టణవాసుల్ని దూరంగా వుంచడానికి ఆశ్వికభటు లను 'పెళ్లేరు.

వచ్చేదీ “చీఫ్‌ ఆటామన్‌” ఆమె. ఇల్లాంటి సందర్భాలు అన్నప్పుడూరావు. ఆ తమాషా చూడ్చానికి పట్టణ (ప్రజఆంతా విరగదిడ్డారు.

చర్చిమెట్లమీద కర్నలులూ, కెవైనుల్తూ ఫాదిరీ కూతుళ్ళు ఇద్దరూ యూకే నియన్‌ ఉపాధ్యాయులు కొందరూ కొందరీిన్వత౦[(తకోనక్కు” పార్టీ వాళ్ళూచేరేరు. గూనిమేయరుకూడా వాళ్ళమధ్య నిలడ్హాబడు. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే నగరంలోని “పెద్దఇళ్ళ” వాళ్ళంకా అక్కడున్నారు. కాల్బలాల ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ జనరల్‌ ఒక కశేషి యన్‌ చెర్కెష్కాతో అక్కడే నిలబగివున్నాడు.

ఫాదర్‌ వాసిలీ ఈస్టర్‌ పండుగళ్లో ధరించే మంచి దుస్తుల వెకితీస్తున్నాడు.

'సెల్దారాకి ఫనపా+గతం ఇచ్చేటందుశ్తై ఏర్పాట్లు జేసేరు. కొ త్తగాచేరిన

111 వైనికులచేత (వ్రమాణం తీసుకోవడం ఆనాటి కార్య(క్రమాలకో ఒకటి. అ అవసరం కోసం పనుప్పు సీలిరంగులజెండా వైటికితీపేడుం

“పెట్లూరాను తీసుకురావవానికై డివజన్‌ల్‌ 'పేనాధిపతి పాఠ దొక్కికారులో "స్టేషనుకు చై లుదేరేడు,

ఆ౭ిడు ఆలా వెళ్ళగానే కాల్చ్బలాల ఇన్‌ ప్పెక్టర్‌ జనరల్‌ కర్నల్‌ చెర్న్యాక్‌ను, పిలిచేడు,

“శమాండెంట్‌ ఆఫీస్తూ మిగిలినవీ సరిగ్గావున్నాయో లేవో పోయి చూడు మాడా కొందర్ని తీనుకెరు. ఎవరైనా ఖై దీలుంపే కనుక్కో, పీరేపోయే సోశార కాన్ని పట్టుకుంటే వదిలెయ్యి,”

చ్న్యాక్‌ టక్కున తిరిగేడు. ఎదుట కనిపించిన కోనక్‌ పైన్‌ ను తనవెంట రమ్మన్నాడు. ఇద్దహ గుర్రాల్ని పుంకించేరు

ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ జనరల్‌ ఫాడిరీ కూతురువంక తిరిగేడు.

“*విందు మాసేమిటి ? అగ్ని సిద్దంగావున్నాయూ 7”

“ఆహా ! కమాంచెంటు మహాశ్రద్ద తీసుకొన్నాడు”

మాట్లాడుతున్నంత'సేపూ ఆమెకళ్లు ఇన్‌ స్పెక్టరు నుందరముభాన్ని తడుము శూనే వున్నాయి,

ఉన్నట్లుండి (పేక్షకజనం కదలబా౨ందీ? ఎవడో రొతుగు[ర్రాన్ని దొడుతీయిస్తూ వస్తున్నాడు, డూరాన్నుంచే చేయివూపుతూ కేశపెన్తేడు,

“వస్తున్నారు

ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ ఆముగు ముందుశేసేడు.

“హిలిన్‌”

ఆఫీసర్లంవా తను తమ స్టానాలకు పరుగెత్తే రు,

'పెట్లోరా కరు చర్చిని నమీపించేసంకి బ్యాండువాన్న “*చిరంజీవతి యూకే యన్‌”..-అంమా పొబట అందుకొన్నారు,

డివిజన్‌ కమాండరు వనక అయాసవడుతూ *లీఫ్‌ ఆటామన్‌” కారుదీగేడుం "పెట్లూరా అంత పొడు హూ పొట్టీగాకుండా మధ్యరకంగా వుంటాడు, ఆబోతులా మెడ తెగదిలిపి పుంటుంది. ఆ లావుమెడమీద కోనుగా తలకాయ సీలపెట్టి విగించిన ట్లుంటుంది. నీలిరంగు పొడుగుకోటు తడిగేదుపసుపురంగు జెళ్చిమంచి హోల్‌ స్టరులో (టొనిం? తవాల్వరు మిసమినలాడుతుంది, తలమీద ఛాకీబోపీ దానికి ఏంగాణీతో చేసిన వీళ్ళ తగిలించివుంది.

(112

వైమన్‌ పట్లూరానిచూస్తే యోధుడని అనిపించదు. అసలు సైనికునీ ఆకారమే లేదు.

పేడో ఆపంతుస్టితోనే ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ రిపోర్టు విన్నాడు. తర్వాత గూవిమేయరు ఆయనకు స్వాగతం ఇస్తూ మాట్లాడేడు.

పరథ్యానంగానే 'పెట్లూరా అన్నీవిన్నాడు, ఆయన దృష్టి ఆంకా అక్కడ సమీకరించిన పైనికులమీదనేవుంది. ఇన్‌ స్పెక్టరువేపు తల ఎగర వేసేడు.

“ఇహ (ప్రారంభిద్దాం

జెండాకుప్రక్కనే అమర్చిన వేదికమీదీ కెక్కి. 'పెట్లూరా పది నిమషాల పేప్ప పైన్యాలకో పుపన్యాసం ఇచ్చేడు.

ఆ వుపన్యాసంలో పృక్సాహంలేదు. (పయాణంలో అలసిపోయేడోయేమో 'పెట్లూరాలోనే పుళ్చాహంలేదు. ముందే ఏర్పాటు చేసుకొన్నట్రకారం సైవికులు “స్టావా “స్లావా'--అవి నినదిస్తూంటే పెట్లూరా తన వుపన్యాపాన్ని ముగించి వేగక దీగేడు, నుదటనుంచి కారుతున్న చెమటను జేమరుకూలుకో అద్దువాన్నాడు. ఇన్‌ 'స్పెక్టరూ డివిజనల్‌ కమాండరూ వెంటవస్తూంపే పెట్లూరా సైనికదకాల తజిఫీ ప్రారంధిందేడు,

కొత్తగా చేర్చుకొన్నవారి దళాలమధ్యనుంచి చెడుతూం టే "పెట్టారా ముఖం చిల్లి ంచేడు. ఏసువుకో పెదపులు కరమకొన్నాడు.

తజబీఫీ అఖరున కొత్త రిక్రూట్ల పటాలాబు ఒకవరస్త (క్రమంలేషండా మందలాగ జెండావద్దకు నడిచేయి. అక్కడ ఫాదర్‌ వాసిలీ వైవిల్‌ భతబిట్టుకొని నిలబడి వున్నాడు. సైనికులు ఒకరి తర్వాత ఒకరు ముందు చైబుల్‌నూ, తర్వాత్‌ జెండాకొనభాగాన్నీ కళ్ళకద్దుకొంటున్నారు. అ సమయంలో తలననీ తలంపుగా ఒక ఘటన జరిగింది.

ఏ విధంగా సాధించేరోగాని ఒక ప్రతినిధివర్గం మైదానంలోకి రాగలిగేరు. తిన్నగా పెట్లూరావద్దకు వచ్చేరుకూడా,. రాయవారులకుముందు కలపవర్హకుడు బ్ల వ్‌స్టీన్‌ చేతిలోని పశ్లేంలో ఒకరా సై వుప్పుపెట్టుకాని నడుస్తున్నాడు. ఆయన వెంట ఐట్టలదుకాణదార్సు ఫక్సు ఇతరవర్ధకులు వచ్చేరు.

ని వస్టీన్‌ బహువినయంగా నమన్మ్కంరించి పళ్ళెం పెట్లూరావేపు వాచేడు. ('ప్రక్కనేవున్న ఆఫీసరొకడు ఆపళ్ళేన్ని అందుకొన్నాడు.

“నగరంలోని యూదు (ప్రజలం (ప్రభుక్వాధిపతులైన తమ.డ గౌరవం, విశ్వాసం (ప్రకటిస్తున్నాము. మా వినతి పద్రాన్నీ గ్వీకరించ (ప్రాక్టన”

15] 113

చేతికిచ్చిన కాగితాన్ని పై నుంచి క్రిందికి ఒక్కమారు 'పెట్లూరా చూపేడు.

“బాగుందీ”

ఫక్కు ముందుకరుగు ఎపేడు

“మ్హా దుకాణాలు తెరుముకొనేటందుకు అనుమతించాలని మా (ప్రార్థన. పోగ్రా ముబ జరగకుండా రక్షణకల్పించాలని కోరుతున్నాము

ఫక్కు చివరిమాటలను అన్నస్టంగా గొజిగేడు

ఆ మాటబ చెవినిపడగానే 'పెట్లూరా కనుదొమ్మలు చిట్లించేడు మున కోపం దీపించింది.

“మ్లా పైన్యాలు పోగ్రామలప దీగవు జ్ఞాపకం వుంచుకోండిలో

ఫక్సు నిన్నృహతో చేతులు శారవిడివేడు.

'పెట్లారా భుజం అదిరింది. సమయంగాని నమయంలో రాయబారులు శావడం చాలా చికాకు కలిగించింది. మీసాబ పెదవులకో పట్ట పీక్కుంటున్న చగోలబ్‌ వేప తిరిగేడుం

“కర్నల్‌ 1 ఇడిగో నీ కోనక్కులమీద ఫివ్యాచు వచ్చిండి. విచారణచేస్పి తగిన చర్యలు తీసుకోం”

తర్వాత ఇన్‌ స్పెళ్టరు వేపు తింగేడు.

“పెశేక్ష [ప్రారంభింయు”

గోలక్‌తో వ్యవహశించవలసివస్తుందని పానం ఆ రాయబారు లెన్నడూ అనుకోలేదు. ఇప్పుడాపరిస్థితి ఎదురయ్యేసికి చల్లగా జారుకొనసాగేరు.

ప్రజల దృష్టిఆంకా ఇప్పుడు కవాతువేపే వుందీ. అఫీనక్ల ఆజ్ఞచ అంగు ఖంగున వినిపించసాగేయిం

గోలుద్‌ పైకి ఏమీ కోవం లేనట్లూ రాయబారుల దగ్గింకెశ్ళేడు. వాళ్ళకి మాత్రమే వినిపిండేటట్లు తిప్దైడు,

“ఫోండి. గాడిద కొడుకుల్లారా. మళ్మీకనిపించేరంటే శ్రైమా వండేస్తా”

బ్యాండు (ప్రారంభమైంది మొదటి పటాలం 'మైదానంలోంచి కదిలింది. వారు 'పెన్లారా విలదిడిన వేదిక(ప్రక్కాకు రాంగనే ఒక్కమారు “స్తావా అని నివదించేరు, అక్కడి నుంచి ముందుకు కదిలి, రాజనీధిగుండా ప్రక్కాపీరులలో అద్భృశ్యమయి పోయేరు. తర్వాత ఒక్కొక్క కంపెనీయే ఒకదానీ తర్వాత మొకటి వందనం చేస్తూ కదిలిపోతున్నాయి. వానీముందు సీటయిన యూనిఫారాలలో ఆఫీసర్లు షికారు పోళున్నట్ల చేతిలోక(ర్రలు వూప్పషంటూ నడిచిపోతున్నారు.

114

పెరేద్‌లో ఆఖరున కొత్తర్యికూట్‌ దళాలువచ్చేయి. ఒకరిగొకరికి ఆడుగు కలియదు. ఒకరికొకరు (తోమళొంబూ మందమాదిరిగా వావ కదిలివచ్చేరు.

వాళ్ళని సంగ్గావుంచడావికీ. నడివేటట్లువేయం నికీ ఆఫీసర్లు ఎంతయినా శ్రమ పర్పారు, కాని లాభంలేకపోయింది. కార్ళిడుస్తూ నడుస్తున్నారు. ఒక కంపెని వళ్ళి పోయింది, తెండోకం'పెనీ చేదిక(ప్రక్క నడుస్తూంది. దానిలోని ఒకరై తు కుర్రవాడు 'పెట్లూరా వేపు నోరుతెరపెట్టిచూస్తూ గోతులో అడుగులేసి బోగ్లాపడ్డాడు. వానిచేతిలోని వై ఫలు రాళ్ళమీదపడి ఘల్లామంది, లేవకానికి (ప్రయత్నించేడు. కాన్సి వెనకవాన వచ్చి తో క్కే'సేసరికి మళ్ళీదోర్లబడ్తాడు.

ఆ ఘటనచూసి (పేశకులలో కొందరు పక్కుననవ్వేరు, కంపెనీ విడిపోయి చెల్లాచెదురుగా మైదానానికి అడ్డుపడి తోచినట్లు పొగిపోయేరు. పడిపోయిన కుర్రవాడు రై ఫిల్‌ తీసుకుని పరుగెత్తిపోయి తనవాళ్ళలో కలిసేడు,

ఈ దృశ్యం చూడడావికిష్టంలేక 'పెట్లూరా తలతిస్పృుకొన్నాడు. ఇంక కొస కంటా నిలదిడ్డం ఇష్టంలేక వేదికదిగి రారువేపు చరచర నడిచిపోయేడు, ఆతని వెన శనే వస్తూ ఇన్‌ స్పెక్టరు బహువినయంగా అడిగేడు.

“తమన విందుకుండరా ””

'పెట్లూరా పుల్లవిరుపుగా సమాధానం ఇచ్చేడు.

“ఉండను”

చర్చిచుట్టూవున్న కోరడివర్ద 'పెళ్టీబ్రూజిక్‌, వాల్యా క్లీమ్‌కాలు నీలబిడి ఈ దృశ్యాలన్నీ చూస్తున్నారు. సెర్గీకోరడికమ్ములు ఎట్టాన, తన ఎదుటవున్న ఆ జనంవంక మహా అఆసవ్యాంకో చూస్తున్నాడు.

“పోదాం, రా, వాల్యా! తమాషా ముగిసిందిలే”--- ఆని గగ్జిగా ఎక్కి-రింతగా అన్నాడు, చుట్టుప్రక్కలవాళ్ళంవా ఆతనివేపు ఆశ్చర్యంతో తవారిదూపేరు.

వాళ్ళవేపేనా చూడకుండా సెర్డీ ద్వారంచేపు నడివేడు. ఆతని వెనకనే ఆతని చెల్లెలు వాల్యా మిత్రుడు క్లిమ్‌కా ఆమసరించేరు,

ఛి ళం న!

కర్నల్‌ చెర్న్యూకూూ కోసక్కుకెపైనూ కమాండెంటు ఆఫీసుదగ్గరే గ్యుర్రా లను ఆపి దిగేరు. వార్తాహర నైనికు డొకడు కనిపిస్తే గుర్రాల్ని అతనికి వప్పచెప్పి గదిగబా ఆఫీసులో (ప్రవేశించేరు

“క్రమాండెంటు ఎక్కడ 1” వార్తాహర వైైనీకుడు నత్తేడు. “*ఎరగనండి. ఎక్కడికో వెళ్ళేరు”

115

“ద్దర్హ్యాక్‌ అఫీసంహా కలయచూ'సేడు. మహావహ్యూంగా చెత్తా చెదారంకో పంద. గదినిండా లడ్డదెడ్డంగా పక్కలువేసి వున్నాయి. కొంతమంది ఇంకా దొర్లు శూనేవున్నారు. మరికొందరు పక్కలేనా చుట్టువోకండాలేచి ఎక్కడికోపోయేరు.

“ఏమిటీ పందులగుంట. పందుల్లా దొక్తుళూ పడుండడానికి ఎవబృ ఆనుము తంపేరురా”

ఇెర్న్యూక్‌ కోపంతో కేకలు'పెడతూ చేతిలోన కొరడాతో ఎడ'పెడ విసిరేడు,

ఒక కోనక్కులేచి కూర్చుని (కేనుస్తూ సజీగేడు.

“ఎందుకల్లా అడిసిపడితావు ? ఇక్కడా ఒకడు ఆడిసి పడేటందుకున్నాడు, చాబలేల

“*ఏమి(ట్రా అన్నావు

ఆంటూ చెచ్నా్యాక్‌ ఆటురిరిగేడు,

“ఎవరనుకున్నా పురా, దిద్యాష్‌! నేశెవర్నో ఎరుగుదువా ? తర్షల్‌ చెర్న్యూ కీని. తెలిసిందా. గాడిదా. లే. ఏం కదలరేం ? చర్మం వలిపించేస్తా

మహాకోపంతో చెర్న్యూక్‌ గార్హుగడిపవు ౧రికేడు,

“*ఒక్క-నిమషం ఇస్తున్నా, ఆ చెత్తచెదారం ఇంకా ఊడ్చి బాగుచెయ్యాలి. పక్కలు ఎత్తెయ్యాలి, ఆ వెధన మొహాలు కడుక్కోవాలి. పచ్చిపాళ్ళల్లా వున్నారు. మిరు కోసక్కులా ?”

అ కోపంలో చెర్న్యూక్‌ దారికి అడ్డంగావున్న నీళ్ళ కడవను ఒక్కతన్ను తఈన్నేడు.

'కెప్టైన్‌కూడా కావలసినంత హంగామా చేసేడ. నోటికివచ్చిన తిట్లల్లా వువ చోగంచాడు. వాటికి సాయంగా మూడుకొనల కొరడాతో వీపులు ఇిచ్ళుమనిపించి ఉఊరికించేడు

“ఏక్‌ ఆటామన్‌ కవాతు మైదానంలో వున్నారు. ఇక్కడికీ రావమృు లేవండి”

కోసక్కులు పరిస్థితు బాగులేవని (గ్రపాంచేడ. కొరడాలతో వీపచిశ్లేలా వందవి (గవాంచేరు, కర్నలొ చెర్న్యూక్‌నంగరి వాబ్ళు ఆదీవరశే విన్నారేమో.... గదిగది కరిలేరు.

మరుక్షణంలో ఆఫీనంవా ఒట్బిడిఆయింది,

“థె దీల సంగతిహడా చూడ్డంమంచింది.”--- అని కెఫైన్‌ సలహా ఇచ్చేడు “వీదృ ఎల్లాంటివాళ్ళని చేర్చేరో ఏమో. *వీఫ్‌ఆటామన్‌” చూస్తానం పే 'పేచీవస్తుంద”

116

ఆప్పద్రి్యా తాళం. తలువుతియ్యి.”--- అని చెళ్న్యూక్‌ కొసలాదారును అడిగేడు. సొర్పెంటు పరుగెత్తివచ్చి తలుప్పతీపేడు,

చెట్న్యూక్‌ కమాంచెంట్‌ ను పిలునుకురమ్మ న్నాడు

“కమాండెంటు ఏడి ? ఎంతసేపు కూర్చోవాలేం ? పిలుచుకుూండి. గార్తుని వొకిల్లోకి పిలవండి ర్లైఫిళ్ళని న్టైనెట్లు లేవేం ?”

“మేము నీన్ననే వచ్చేమండీ”---ఆంటూ సార్దెంటు సర్చిచెప్తూ కమాండెంటు కోసం పరుగెత్తే డు.

శెప్టెన్‌ కొట్టుగదీతలుపును కాలితో తన్ని తోసేడు. లోపలవున్న వాళ్ల కొందరు కదలలేదు.

“తలుపు బార్లాతెరు. కనబడ్డంలేదు.”---అని చెర్న్యూక్‌ ఆజ్ఞాపించేడు.

తలుపు బార్లా తెరిజేరు. ఆతడు లోనికివచ్చి ఖైదీల ముఖాలు పరీక్షగాచూ'పేడు.

మంచం మీదకూర్చున్న ముసిలివానివంక తిరిగోనిన్నెందుకు పట్టుకొన్నారు” అనీ అడిగేడు.

ఖఇంగునున్న ఆ గొంతుక వినేసరికి ముసిలివాడు భయపడ్డాడు, మంచం మీది మంచిలేస్తో, కట్టుకున్న లాగుపైకి లాగి పట్టుకొన్నాడు.

“నాకు తెలియదండి. లాక్కొచ్చిపడేనరు. కూర్చున్నా. మా ముంగిట్లో కట్టినగుురం పోయిందే. కొన్సి నాకు దాని గోడ పం తెలియనే తెలియదు.”

కెపైన్‌ మధ్యలో ్రళ్నించేడు-ోఎవ3 గు(రం [౯

“పటాలపు గురర్రంలేండి. మాయింట్లో మకాంచేసిన సైనికులే దానిని ఆమ్మి రాగేసేరు. ఇప్పుడు నేరం కామీద 'పెడుతున్నారు.”

చెళ్న్యూక్‌ మునలివానిని *ఆపాదమ స్పం8౦ం ఒక్క పర్యాయం పరీకగా చూసేడు.

“వీ బిట్టాపొతా తీనుకు పరుగెత్తు. ఫోం”

మళ్ళీ ప్రశ్నకు కూడా కావియ్యకుండా సామోగా యామె వేపు తిరిగేడు.

ముసలివాడు తనచెవుల్నే నమ్మబేకపోయేడు. కిళ్ళు చికిలిస్తూ కేపైన్‌ను అడిగేడు.

“నన్ను పొమ్మ౦టారా

ఎంత త్వరగాపోతే ఆంతమంచిదన్నట్లు కెఫైన్‌ తల ఎగరవేసేడు.

అప్పుడే చెర్న్యూక్‌ సొమోగాయామెసు (ప్రళ్నిస్తున్నాడు.

“నిన్నెందుకు పట్టుకొన్నారు

(17

నోట్లోవున్న రొప్టెముక్కను నమలకుంగానే మింగేసి ఆమె టనీమని సహ ధానం ఇచ్చింది

“అయ్యగారూ 1! దురన్యాయమండి. ఆలకించండి. దీదముండని. నా సారా కాగి నన్నే జై లులో పెట్టడం ఎక్కడన్నాపుందా

“సారా వ్యాపారం చేస్తావా ?*

“వ్యాపారంలేదు. బండలులేదు. కమాంచెంటునచ్చి నాలుగు సీసాలు సెట్టు శెశ్ళేడు. ఒక్కకానీ చృతిలో పెట్టలేదు. ఆదీ వ్యాపారం. ఇచ్చినంకా లాగెయ్యదం, ఏగాని ఇవ్వకపోవడం. ఇదికూడా వ్యాపారమేనా ? మీరే చెప్పండి.”

“బాలునులే. ఫోం

'రెండోమాటు చెప్పించుకొనేవరకూ ఆను నిలబిడగేదు. "తన బుట్టతీసుకొని వొంగి వొంగి దండాలు పెడుతూ గుమ్మంవేప్పు జరిగింది.

“మీతల్లి కడుపు చల్లగుండాలి.”

దోలిన్నిక్‌ ఈ వ్యాపారం అంకా కళ్ళొర్శకుండో చూస్తున్నాడు. ఇదంకా ఏమిటో వాళశ్ళెవళ్ళకీ తెలియడంలేదు. ఎవళ్ళో 'పెద్దఆఫీసర్లు వచ్చేరనీ తమసంగతి 'శ్రేల్చేస్తున్నారవీ అర్హంఆయింది.

ఈమారు చెర్న్యూక్‌ దృష్టి దోలిన్నిక్‌మీద పడింది,

“పీ మాపేమిటి 1”

“కర్నల్‌ గారు పలకరించినప్పుడు లేవవేం ?” ఆని'కెప్టెన్‌ గర్దించేడు,

దోలిన్నిక్‌ పొవళాళశంగాలేచి నిల్చున్నాడు.

“*నిన్నెందుకు సట్టుకొన్నారు [7

దోలిన్నిక్‌ నున్నొగీపిన కర్నల్‌ గ్హూన్నీ, 'మెలితిప్పిన సన్నని మీపాన్నీ చూస్తూ ఒక్కక్షణం నిశ్శబ్దంగా నిలదిగ్హాడు. మనస్సువో ఆలోచనణ సకుగులు వానేయి. నోటికొచ్చిందీ చెప్పిచూద్దాం--అసువాన్నాడు.

“ఎనిమిదిగంటలు దాపేక వీధిలో పున్నానని పట్టుకొచ్చేరు.”

దానిఫలితం ఎలావుంటుందోనని ఆదుర్దాతో ఎదురు చూసేడు.

“రాత్రి వేళ నువ్వేంచేస్తున్నావుమరి

“అప్పటికి రా(త్రికొనిదేనా ? పదకొందుగంటలేఐందీ. ”

ఆ సమయానికి నోటికొచ్చింపేడో చెప్పేడేకాని ఆది ప్రయోజకారి కాగలదని ఆత డూహించనేలేదుం

కొని కర్నర్‌ ఆజ్ఞ ఏనేసిరికీ రాదు కదలలేదు,

“లేచిఫోగ

118

తనకోటుకూడా తీసుకోకుండా దోలిన్నిక్‌ హవా విడి్శా ఎళ్ళిపోయేడు. ఆచ్చటికస్పృడే కెఫైన్‌ తర్వాతిలై దీని (ప్రళ్నిస్తున్నాడు.

ఆందళికీ ఆఖరున వాళ్ల కోర్చాగిన్‌ను ప్రశ్నించేరు. ఇదయవా జరుగుతూంపే ఆశ్చర్యంతో చూస్తూ ఆతడు కూర్చుండిపోయేడు. వోలిన్నిక్‌ విడుదలయ్యేడంటే ఆతనికీ మొదట నమ్మక కలగలేదు. వాళ్ళెందుకు వదిరేస్తున్నారో? దోలిన్నిక్‌ ని... కర్ఫ్యూఅజ్ఞ ధిక్కరించినందుకు పట్టుకొన్నారన్నాడు.... ఆప్పుడు ఆలోచన శట్టింది.

కర్నల్‌ మామూబగా జెల్‌ట్సర్‌మ ప్రక్నించేడు.

“*నిన్నెందుకు పట్టుకొన్నారు

ఆదుర్థాతో వజికిపోతూ ఆ మంగలి సమాధానం ఇచ్చేడు,

“ఆందోళన శేస్తున్నా నంటారు దేవరా ! కొని ఆంగోళన ఆంపే ఏమిటో నాకు తెలియదు”

చెట్య్యూక్‌ పావధానుడయ్యేడు.

“పిమ్రి పేమిటీ ? ఆందోళనా ? నువ్వేం ఆందోళన చేసేవు ?

జెల్‌ట్సర్‌ నాకేం తెలుసునన్నట్లు చేతులు వెళ్ళబెళ్లేడుం

“అదేమిటో నాకేతెలియదు. చేఫ్‌ఆటామన్‌ గారి కివ్వడానిత్రై యూడులనుంచి దరభాస్తుమీద సంతకాలు సపెట్టిస్తున్నారన్నాను.”

“ఏమిటా దరఖా స్తేమిటొ-- అన్నాడు చెర్న్యూక్‌, నమిలే'సేలాగచూస్తూ కెస్టైన్‌ జెలొట్సరు దగ్గరకెన్తే డు,

“ఫ్రోగ్రాములు జరక్కుండా చూడనలసిందంటూ అర్షీ. తమవెరగని చేమందీ ? ఈ పట్టణంలో పెద్ద పో(గ్రామ జరిగింది. జనం అంతా హడిలి పోయేరు,

చెచ్న్యాక్‌ మండిపడ్డాడు.

“చాల్లే. లంజకొడకం దరఖాస్తునంగతి మరిచిపోకుండా వీపు...”

మాట నగంలోనే కెఫైన్‌ వేపు తిరిగేడు,

“వీడిని జాగ్రత్త పెట్టు. 'హెడ్‌క్వార్టర్సుకు తీనుకురా. వీడినంగతి నే కను ప్కాంటా, ఈ దరవాస్తులూ అదీ ఏమిటో చూస్తాం

బెర్‌ట్సర్‌ గిడగిడిలాడేడు. కాని కెప్టెన్‌ కొరడాతో ఒక్క పేసేదు.

“నోద్మయ్‌ ! తొత్తుకిడక. *

జెర్‌ట్సర్‌ బాధతో కళ్ళనీళ్ళు కుక్కుకుందూ మూలకుపోయి. కూర్చున్నాడు. ఆతికష్టంమీద ఏడ్పు అపుకొన్నాడు.

119

ఈ హడావిడి జరుగుతుండగా పావెల్‌ లేచినిలబడ్డాడు. జెర్‌ట్సర్‌ రక ఖైదులో వున్నదాతడొక్క- డే.

ఇద్న్యాక్‌ ఆతనిముందు నిలదిడి అపాదమ స్తకం పరీక్షగా చూసేడు.

*న్సు వ్వేంచేస్తున్నా విక్కుడ లో

కర్నల్‌ (ప్రశ్నను టలాయించడానికి వీల్లేదు. నోటికి వచ్చింది చేప్పేడు,

“బూటుమడమకోనం జీనుమె త్స కో సేను”

*ఎవరిదా జీను

“మా యింట్లో ఇద్దరు కోనక్కులల్ని పెద్దేరు. వాళ్ళదో పాఠజీనుంది. దాని 'మెక్రనుంచి ఇంతముక్క-. కోనుకున్నా, నన్నిక్కడి కీడ్డుకొచ్చేరు”

ఏదన్నా మెర్తగా మాట్లాడితే థై దునుంచి బయటవడవవ్చుననే వెగ్రిఆశతో “ఆదీ తప్పని తెలియదండి.”-- అన్నాడు,

కర్నల్‌ పావెల్‌వంక చికొకుపడుతూ చూపేడు.

“మహాగట్టివాళ్ళ నేరేడు. వెధవ కచూంచెంటుగిరీ....ో

ద్వారం వేపు తిరుగుతూ కర్నల్‌ పొవెల్‌ను బొమ్మని అరిచేడు.

“ఇంటికి ఫో, మీనాన్నతో చెప్పు. ఇలాంటి పధవపనులు చెయ్యకుండా ఓమారు బుద్ధీ చెప్పమను, వెళ్ళు”

అందరూ గదీవదిలి బయటకువచ్చేరు. పావెల్‌ కు ఇంకానమ్మకంలేదు. ఉద్వే గంతో గుందెలు కొట్టుకొంటున్నాయి. చటుక్కున నేలబిడివున్న దోలిన్నిక్‌ కోటు తీసి భుణాన వేసుకున్నాడు, కర్నల్‌ కేసి తిరిగికూడా చూడకురడా ఐయట జారు కున్నాడు. మరుక్షణంలో వీధిలో పడిపోయేడు,

జెలొస్తరు దురదృష్టవంతుడు. లై రీలలో అతడొక్కడే మిగలిపోయేడు. హడలిపోతూ ద్వారంవేపు ఆడుగువేపేడు.. చుట్టుప్రక్కల ఎవరూలేరు బసుటకు పోదామని ఆరని ఆలోచన కొని ఆ సమవమానికే సెంట్రీగార్లు గదికివచ్చేడు, వస్తూనే కొట్టుగడి తలుపుమూపి తాళం వేసి గుమ్మంలో వై రాయించేడు,

ముంగబ్లోకివచ్చేక చెర్నూ్యూగ్‌ తిరిగచూపేడు. కాను బేసినపని సంతృష్తి కరంగా వుందనిపించింది

“మనం రొవడం మంచిపశే అయింది. చూడు. ఇక్కడ ఎంత అనహ్యూంగా వందో, ఈ కమాంచెంటుగాడిని ఓ రెండు వారాలపాటు దొక్కలోపడేస్తే రోగం కుదరిపోతుంది. సర్వే నడు పళయించిళి

సార్దంటు వాకిట్లో తనదళాన్ని బారుశీల్చి నిల్చోపెస్టేడు, కర్నల్‌ రాంగనే ఆయనదగ్గరకువచ్చి పేల్యూట్‌" చేసేడు

120

“ఆంకా సక్టేశాంగో

చెర్న్యూక్‌ రికాణులో కాలుపెట్టి ఒక్క ఎగురులో గురరంమీద కూర్చు న్నాడు. కెఫైన్‌ గ్యురం మొరాయిస్తూం టే దానితో తంటాలుపడుతున్నాడు. కర్నల్‌ ఈ శ్ళెం సవంంచి చేతిలోకి తీసుకొని సార్ణంటుకు కర్తవ్యం నిర్హేశించేడు.

“కాను పోగుచేసిన తుక్కు పరుకునంతనీ నేను వదిలి'పెళ్తునని మీ ఠమాం డెంటుతో చెప్పు. ఆతని వ్యవహారం బాగులేదన్కీ ఓ రెండువారాలపాటు గార్డుగదీలో శికపడుతుందన్నానని చెప్పు. ఇంక, ఆ గదీలోవున్న వెధవాయివి, హెడ్‌ క్వార్డ ర్పుకి వెంటనేపంపు, గార్డుని సంసిద్ధం చెయ్యి.”

సాన్టెంటు పేట్యాట్‌ చేసేడు.

“చది తం”

కర్నలూ, కెప్టైెనూ చశ్చిముందున్న మైదానంపపు గుర్రాల్ని వురికించేరు. అప్పటికప్పుడే పెరేడ్‌ ముగిసిపోవచ్చిందిం

త్తు శిథ తి

ఒక దాని తర్వాత ఒకటిగా పెరటికంచెల ఏడింటిని దాటి పావెల్‌ 'పెరళ్ళ కడ్డబడి పోతున్నాడు. ఆయాసం వచ్చేసింది ఏడురోజులనుంచి తిండీతిప్పలూ సరిగ్గా లేవు. కాబృచేతులు కసి పడేపినట్లు చశీకటికొట్టులో పడివుండడం, ఆతని బలం అంకా ఇ"రిపోయిందీ. ఆడుగుకూడా పడ్డంలేదుం

ఇంకిస్సు దెక్కండికి వెళ్ళడం? ఇంటిమాట తలపెట్టనుకూడా కూడదు. (బూజక్‌ ఇంటికెడిర్రే ఆక్కడ తన్ను ఎవరన్నా చూస్తే వాళ్ళ కొంపకు చుట్టుకుంటుంది.

ఏంచెయ్యాలో తోచలేదు. మళ్ళీ పరగు (ప్రారంధించేడు. కూరపెరళ్ళకు అడ్జపరి, మళ్ళీ కంచెలమీదుగా ఎక్కిదిగుతూ పట్టణం చివరకు చేడకొన్నాడు* ఎదురుగా 'పెద్ద ఎత్తయిన కోరడీ అడ్డుతగిలింది. అటూ ఇటూ చూసేడు. కోరడికి ఆవలగా ఫారెస్టువాాన్‌ ఇల్లు కనబడేనరికి ఆశ్యర్యం వేసింది. అనుకోకుండానే ఆతనికాస్త అక్కడికి లాక్కాబ్బేయి. అక్కడి శెళ్లాలనే ఆలోచన సీక్షణంలోనూ లేదని చెచ్బగలడు. కాని, రావడం అక్కడికే వచ్చేడు. ఎల్లా జరిగిందో ఆతనికి ఆర్టింగాలేదు.

కొంచెంసేపు విగ్రాంతికావాలి. కాన ఆలోచిందకొనీ తర్వాత ఏంవెచ్యూలో నిర్ణయించుకోవాలి, ఫానస్టు వారన్‌ పెరట్లో ఓకూలగా పాఠ ఒకటి వుండాలి. ఆటువేపు ఎవహ రాడు. అక్కడ్‌ దాసకోవచ్భు.

16] 121

ఆటూయిటూచూసి నెమ్మదీగా కోరడిఎక్కి. లోపలికురికొడు. బెట్ల గుపురు ల్లోంచి లిలగా కనిపిస్తున్న ఇంటిమీద ఓ కన్నువేసి 'పెరట్లోవున్న పాకవేపు నడిచేడు, కాని తీరాచూస్తే పాకచుట్టూ వుంటూవచ్చిన పువ్వులతీగలూ, చెట్లూ చచ్చిపోయి బంగనదియలులావుందీం వేసవికాలపు ఎండల్లో అవి చచ్చి ఎండి పోయేయి.

ఇంకో చోటికి పోదామని వెనకతిరిగేడు. కాని ఆ ఆవకాశం లేకపోయిందిం భొంయ్‌మంటూ ఓ కుక్క మీదకొచ్చింది. చరాలున వెనక్కితిరిగేడు. ఇంటివ్రై పు నుంచి ఒక పెద్దకుక్క. ఉరుకుల్లో వచ్చేసింది. దాని అరుపులతో. పెరడు ఆంతా (ప్రతిధ్వనించి పోతూంది.

దానిని ఏనక్కికొట్టవానికి పావెల్‌ తయ్యారయ్యేడు. మొదటితన్నుతో అదీ వెల్లకిలాపడింది. మళ్ళీసర్లుకొని మీదవురకడానికి పొంచి సిర్దంగా తయారయిందీం ఇంతలో ఎరిగున్నగొంతు వినిపించివుండకపోతే అ కయ్యం ఏ విధంగా ముగిపేదో,

“నర్‌ ! సర్‌ |! రా”

తో న్యా పరుగెత్తుకొంటూవచ్చి కుక్కు మెడనున్న పట్టీచట్టుకొని వెనక్కిలాగి పట్టుకొంది. ఆటు తర్వాతకాని ఆమె పావల్‌ను చూడలేదు. అప్పుడైనా ఆమెవెంటనే ఆతనిని గుర్తుపట్టలేదు,

“బక్క డేం చేన్తున్నావు ? నిష్కారణం పీకేనును అదృష్టవంతుడివి. చగ్గర్లోవుండిపోయాగనక గాని.”

అస్పటికి ఆతనిగుర్తు తెలిసిందీ, అప్పుడేనా ఆతనిలో కోర్బాగిన్‌ పోలిక బన్నాయనేగాని, ఆతడే కోర్బాగిన్‌ ఆయి వుంటాడనుకోలేదు.

పావెల్‌ అమెను పలకరించేడుం

జశ్రోన్యా |! గుర్తుపట్టలేదా ”

ఆమె ఆశ్చర్యానికి మేఠరలేదు. వెగ్రిగా కేకపెట్టి, ఆదుర్దాగా ఆతనివేస్ప పరుగెత్తిందీ,

“*న్సవ్వా ? పావెల్‌ 1”

తోన్యా తనను ఉసికొల్పుతూందనే (భ్రమతో (టెసర్‌ ఒక్క గంతువేసిందీ,

తోన్యా దాని నెత్తిమీద రెండు కొట్టింది

*పడుక్కో పడుకో”

నర్‌ వెనక్కి తగ్గిం. తనకేదో ఆవమానం జరిగిపోయినట్లు వనకకాళ్ళ మధ్య తోకముడిచి ఇంటి వేప్పు నడిచిందీ,

తోన్యా పావెల్‌ చేయిపట్టుకొందీం

122

“నిన్ను విడిచిపెక్లేరా "ో

“నన్ను పట్టుకొన్నట్లు పీఖ తెలసునన్నమాట ఇల

నాకన్నీ తెలుసు. లిణా చెప్పింది. అయిశే....వాళ్ళు వదిలిపేళ్తేరా ? ఎల్లా రాగలిగేవు

“వద్రిలేపేరు. ఆయితే పొరపాటున వదలి'పెళ్టే రు. మాట్లాడకుండా చక్కా వజ్చేను. ఈ పాటికి మళ్ళీ వెతుకుతూ పుండివుంటారు. ఇరికి ఇక్కడికి రావర౦ం, ఎల్లావచ్చేనో నాకే తెలీదు. మీ పాకలో కాస్త పడుకుందామని నా ఆలోచన, కాళ్ల తేలిపోతున్నాయి”

దవా దాక్షిణ్యం, అద్దూ, అనందంతో ఆమె ఉక్కిరివిక్కిరి ఆయి పోయింది. ఆతని రెండుచేతులూ పట్టుకుంది.

జప్ప* పెట్స్‌ నువ్వంటే నాకెంత (ప్రేమో శెయసా ? మొండితనంగా ఆరోజున అల్లా వెళ్లి పోయేపు నా కెంత కష్టం కలిగింది? ఇస్పుడేనా వచ్చేవు. మళ్ళీ పోనివ్వను. ఏమైనాసే. మాయింట్లో పీలుగానే పుంటుంద సీ యిష్టం వచ్చినంకకాలం వుంచొచ్చు”

పావెల్‌ తలతిప్పేడు.

వాళ్ళకి నేనిక్కడ దొరికిపోతే ఏమున్నావుందా ? నేను రాను.”

అమె ఆతనిచేతులు గట్టిగా పట్టుకొంది.

“రాకపోతే ఇంకెప్పుడూ. నీతో మాట్లాడేదిలేదు. మీ ఆర్హెమ్‌ ఇంట్లోలేడు. అయన్నిపట్టుకాని ఎస్కాంర్టుతో ఇంజను నడపకావికి తీమపోయేరు. రై ల్యేవాళ్ళంద 8% పట్టుకుతీసు3ెడుతున్నాడు పనిలోకి. ను) నం జ్వక్కండికెడదామని””

పావెల్‌కూ ఆభయం లేకపోలేదు. తనకు (పేమప్వాతు?లైన ఆమెను ఇద్చ్బిందీలో పెట్టడం ఇష్టంచేదు. కొని తప్పనూలేదుం ఆకల, అలసట, దాధతో లొలిగిపోయేడు.

తోన్యా తనగదిలో సోఫామీద ఆలనిని కూర్చోబెట్టి తల్లిదగ్గర కెల్లింది,

“ఇల్లా విను. అమ్మా! కోర్చాగిన్‌ నా గదిలో వున్నాడు. తెలుసుగా, అతడు, ఆనలు సంగతి విను ఒక బోల్షివిక్‌ నావికుడు తప్పించుకుపోవడానికి ఆతడు సాయపర్డాడు. దానికోసం అనెస్టుచేసేరు. 3 లలోంచి తప్పించుకొచ్చేడు. ఎక్కడికి పోవవానికీ రోటులేదు. అమ్మా అతడిని మనింట్లో పుండనిద్దామే.”

ఆ మాటలు చెప్తూంటే తోన్యా కంరంనిండివచ్చింది*

తల్లి కూతురుముఖంలోకి పరేక్షగాచూసిందిం

“ఉండనీ. కౌని ఎక్కడ వుందుతావు

423

తోన్యా సిగ్గుపడిందీం

“నా గదిలోనే. సోఫాలో పడుకుంటాడు. ఇస్పటిమట్టుపు నాన్నారికో చెప్పవద్దు”

కూతురు తడదిడుతూ నూట్లాడటంచూపి తల్లి ఆమెవంక తేరిపాఠిచూసింది.

“*ఇ్షతని కోసమేనా ఈమధ్య ఎల్లాగో పుంటున్నావు?”

క

“క్రాన్సి అతడు యింకా బాగా చిన్నపిల్లగాడు”

తోన్యా తన గౌనుకొంగు నలుపుతూ సిగ్గుపడిందీ. -

నిజమే....అయికేనేం. పారపోయివచ్చాడుగనకగాని లేకుంటే కాల్చే-సేవారే.”

కోర్చాగిన్‌ మకొము ఎకటా౨నామి హైలోన్నాకు చాలా కరగానే పుట్టించింద్యీ ఆకని అరెన్టు, కా మెవ్వరూ ముక్కుమొగం ఎరగని ఈ షిల్లవాడిమీద కూతురు మమకారమూ ఆమెకేదోలా వున్నాయి.

కాని తోన్యా దానిని గమనించలేదు, తల్లి ఆంకికరించినన్తే తేబ్చుకుంది, ఇంక పావెల్‌ సౌకర్యాల విషయం ఆలోచించసాగింది"

“అమ్మా ! అతడికి ముందు స్నానం ఏర్పాటుచెయ్యాలి. రైలులో చొగ్గేసే వాడిలా మహామురికిగా పున్నాడు. ఎన్నాళ్ళయిందడో సీళ్ళుపోసుకొని, ఆనంగతి నేను చూస్తాలే *

ఆమె వెంటనేవెళ్ళి పొయ్యిలో నిస్పేసింది, కట్టుకొనేటందుకు విట్టలు పెతికి తెచ్చింది. అస్నీసిద్దంచేసి పావెల్‌ దగ్గరకొచ్చింది. మాట కవకాశం ఇవ్వకుండా శిన్నగా స్నానాలగదకి లాక్కుపోయింది,

ఈప్టై దిట్టలస్నీ మార్చుకో. ఇదిగో కట్టుకునేందుకు తెచ్చేమ. వీదిట్టలు వతు కుకఠాలే. అవి బాగుచేసేవరకూ వీటిని కట్టుకో.” అంటూ అక్కడున్న కుర్చీవేపు చూపింది. వానిమీద వీలీరంగు నావికల కోటూ, ఒకలాగూ వీటుగా మగత పెట్టి వున్నాయి.

పావెల్‌ ఆశ్చర్యపడ్డాడు. తోన్యా వన్విందీ,

“టమాటు విచిత్ర వేషాలకోసమని వీటినివాడేను. నీకు సరిగ్గా సరిసడకాయి, ఊం ఇంక కదులు. నువ్వు పీళ్లుపోనుకొనేవరికి అన్నం ఏర్పాట్లు చూస్తా”

అమె దబియటికిపోయి తలుపువేసేసింది. ఇంక జిట్టలు విడిచి వీచ్ళపోను కోవడతఠతప్ప పావెల్‌ మరోమాట ఆవడానిక్కూడా న్యవధి నివ్వలేదు

ఒకగంట తర్వాత ముగ్గురూ--తల్లీ, కూతూరూూ కోర్చాగినూ- కలిపే లోజ నానికి కూర్చున్నారు.

124

పావెల్‌ ఆపురాపురంటూ వున్నాడేమో మూడు మాట్లుమారు. వేయింయ కున్నాడు, ఎకటారినామి హైలోవ్నావద్ద మొదట కొంత విడియపడ్డాడుకాని, ఆమె చూపిన ఆదరణలో అది వదిలిపోయింది.

భోజనం అయేక అంకళా తోన్యాగదిలో చేరేరు. ఎకటారివా కోరికమీద పావెల్‌ తన కథ అంవ చెప్పేడు,

అతడు తన కథనం ముగించేక ఎకటారినా ప్రశ్నించింది.

“ఇస్సు డింకేమిటి సీవధకం ?”

పాచెల్‌ ఒక్కక్షణం ఆలోచించేడు,

“మాటు అనెమ్‌ను చూడాలి. తర్వాత యిక్కండినుంచి వెళ్ళిపోవాలి”

“క్సాన్సి ఎక్కడి కెడకాపవు ?”

“ఉమాన్‌కిగాని కీవ్‌కిగాని చేరుకోగలననుకొంటా, ఎక్కడి కనేదీ ఇంకా నేనేమీ అనుకోలేదు. ఎక్కడికో ఓళోటికి పోవాలి. పొధ్యమైనంత త్వరగాపోవాలి.

పరిస్థితులలో వస్తున్నమార్పులు చూస్తుంటే ఆతని కొళ్చర్యంగా వుంది, ఆ రోజుఫ్రొద్దుట ఆ చీకటికొట్టులో వున్నాడు. మధ్యాహ్నానికి తోన్యా (ప్రక్కను కుభ్ర మైన దుస్తులలో కూర్చునిపున్నాడు. పైగా విడుపెలయిపోయేడు కూడా

జీవితగఠి ఎంత విచీత్రంగావుందో అనుకొన్నాడు . ఒక్కతణంలో అకా శంలో కొరుమేఘాలు కమ్ముకొని వుంటాయి. మరుక్షణంలో సూర్యుడు జాజ్వల్య మానంగా పుంటాడు. మళ్శీపట్టుకొంటారేమోనన్న భయంలేకపోతే. ఆ కణంలో అతనికన్న ఆనందపురుషుడు వేరొక డుండడ.

ఈ 'పెద్దఇఖంటిలో కూర్చుండి వున్నంతమా[(తన ఆ౫ెస్టు తప్పించుకోవడం పాధ్యంకాదవి ఆతచెరుగును. ఇక్కడ దాగడంకన్న, వెళ్ళిపోవడమే మేలు, అయినా వెళ్ళిపోవడమం'టే ఎల్లాగో అనిపిస్తూంది. ఇక్కడే కూర్చుని తోన్యాతోకలసి గారి బాల్లీకళ చదుపుతూంకే ఎంత బాగుంటుంది. ఆమాట తలుచుకుంపేనే ఎంకో సంతోషం అనిపిస్తూందీ. తనలాగే గారిబాల్లీ కూడా నిలవనీడలేక చాలా కష్టపడి వుంటాడు. తాను జై లలోవున్నదల్లా ఓఒక్క- వారం రోజులే కాని ఏడాదినుంచి వున్నట్టనిపిస్తూందిం

ఉహుం. తనలో యోధుడికుండవలసిన లక్షణాలులేవు.

ోప్టిల్సి టాలోచిస్తున్నావు క

తోన్యా ఆతనికేసి వొరిగి (ప్రశ్నిస్తూంద, అమె నీలి కళ్ళలో ఆగాధాలు కన్‌ విస్షాయిం

“క్రిస్తినా నంగతి చెప్పేదా ?”

125

“చెప్ప”

తనతోపాటు ఖై దులోవున్న అ పల్లెబూశిపిల్ల విచారకరగాధను పావెల్‌ నెమ్మదిగా వినిసించేడుం

టక్‌టక్‌ మంటూ గడిచూరంలో వెంకడ్తముల్లుచక్కంర్లు ముగిన్తూ౦దీం

*....మళ్ళీ కనిపించలేదు.” అని ఆతడు అతికష్టంమీద ఆమె కథను ముగిం చేడు. తోన్యా విచారంతో తలవొంచుకొందీ. ఆమె కళ్ళ నీద్శకమ్మేయి.

పావెల్‌ ఆమెవంక పరిశీలనగా చూసేడు,

“ఈ వేళరా(్రి నే వెడకా”

“పెప్సీ లేదు, ఎక్కడికి పోవడానికి వీలులేదు”

తోన్యా ఆతనిజుబ్దును వేళ్ళతో సవరిస్తూ (బ్రితిమా లుతుగ్నృట్లు మాట్లాడిందో

“త్రోన్యా, నువ్వోసాయం చేసిపెట్టాలి. స్రేషనుకు ఎవ౨నేనా పంపి ఆన్దెమ్‌ వంగి తెబసుకోవాలి. సెర్యోవాకి ఓ చీటీ ఇస్తాను. ఒకవోట రివాల్వరొకటిదాచేను. అది తెన్చుకోవశానికై నేను పోవీలుకాదు. సెర్యోజా తెచ్చిపెడకాడు. వాొడికా చీటి అందించగలవా *

తోన్యా లేచిండి.

“నేన్స ఇప్పుడే దియలుదేరుతున్నా. లిజా సుఖార్కోను చూడాలి. మేమిద్దరం కలిసి స్టేషనుకెడవాం. ఆ చీటి ఏమిటో (వ్రాయి సెల్యోడాకి పట్టుకెళ్ళిఇస్తా. ఆత డుండేది ఎక్కడ ? విన్ను చూడాలంటే రమ్మనేదా ?

పావెల్‌ ఒక్కక్‌ణం ఆలోచించేడు

ఆంవాల్పరు తీసుకొని చీకటిపడ్డాక మీ 'పెరటిదగ్గరికి రమ్మను

తోన్యా తింగివచ్చీ్‌నంకి చాలా ఆలస్యమయింది. అప్పటికి పావెల్‌ గాఢ నిద్రలోవున్నాడు. ఆమె తశ్లేటప్పటికి లేచి కూర్చున్నాడు,

అచన్పైమ్‌ ఈవేశే తిరిగివచ్చేడు. ఇక్కడి కిస్సృడే వస్తాడు. ఆతనికి హామిగా వుండశానికి లిశానాన్న వొప్పుకొన్నారు. దానిమీద ఓగంటపేవు తిరిగి రావడానికి ఒప్పుకొన్నారు. ఇంజిను సేషనులోపుంది. నువ్విక్కడున్నావని చెప్పడానికి వీలు లేకపోయింది, చాలఆవససరంగా మాట్లాడవలసిన పనివుంది. ఓమారు రమ్మన్నాను. అదుగో వచ్చేడు”

తలుపు తియ్యవానికి తోన్యా పరుగెత్తింది. తన కళ్ళను కానే నమ్మలేనంత ఆశ్చర్యంతో అచ్దెమ్‌ గుమ్మంలో నిలదిడిపోయేడు. తోన్యావెళ్ళి తండ్రి పడుకున్న చదితలుపు గట్టిగాజేరనేసింది. ఆయన ైఫగ్‌తో మంచంచేదున్నాడు, ఆన్నదమ్ముల మాటలు ఆయన చెవినిబడకాయిం

(420

మరుక్షణంలో ఆర్టైమ్‌ తమ్ముడివి గాఢంగా ఆలింగనం చేసుకొన్నాడు.

ఖః ఠి ఉ |!

చివరకు నిర్ణయం అయింది. పావెల్‌ మరునాడే బయలుదేగువాడు, కణాటిన్‌ ఎశ్ళెరైలులో (బూజక్‌ ఆతడిని తీసుకెళ్ళడానికి సర్పాటుచేస్తానని ఆచ్చెమ్‌ చెప్పేడు.

అగ్దెమ్‌ 'పెద్దమా టకారీకాదు, ఆర్భాదిం మనిషీకాదు. ఆల్లాంటివాడు కనదిడ డనుకొన్న తమ్మురు కనబడేసరికి ఆనందం పట్టలేకపోయేడు.

“బంకన్నీ ఏర్పాటయినన్లేనా? రేప్పొద్దుపే ఆయిదు గలటలకల్లా వేర్‌హౌస్‌ దగ్గరకెబ్ళు, బొగ్గు, కస్టైలూ దింపుతూన్న సమయంలో నువ్వు చల్లగాదూరు. ఓగంట కూర్చుని మాట్లాడితే బాగుండును. కాని పోయితీరాలి. రేప నిన్న పంపించే వెడతాం రై ల్వేపనివాళ్ళందర్నీ ఒక వెటాలియన్‌గా ఏర్పాటుచేస్తున్నారు. జర్మన్గు వున్నప్పుడు జరిగినస్లే ఇస్పుడూసు. తుపాపలమాపి పనిచయేస్తున్నారు.”

ఆన్హైస్‌ విడవలేక విడవలేక తమ్ముడివి వచలేడు.

చీకటిబడింది. పిస్టల్‌ తీసుకొని 'పెర్టీవచ్చే పళ ఆయింది. ఆతడు వచ్చేటంత వరకూ పావెల్‌ ఆ చీకటి గదిలో ఆ మూలసుంచి ఈ మూలకు పచార్లు (ప్రారం థించేడు, తోన్వ్యా ఆమె తిల్లీ జనృగాపున్న తండ్రివద్ధ టూర్చున్నారు.

కోరడిమూలలో సెక్టీని పావెల్‌ కలునుకొన్నాడు. మ్యితులిద్దదూ ఎండో ఆప్యాయంగా చ్చతులూ, జ్ఞైతులూ పట్టుకొని మాట్లాడుకొవ్నారు. 'సెర్టీకో వాల్యాకూడ వచ్చింది. చాల నెమ్మదిగా గోంతుతగ్గించి వాళ్ళు మాట్లాడుకొన్నారు.

“ప్టప్తోల్‌ తీసుకురాలేదు. మీ 'పెరటినిండా పెట్లూరా సైనికులు మకొంచేసి వున్నారు. దొడ్డినిండా ఐచ్శవిప్పేరు. నెగచ్ళు మండుతున్నాయి. ఆందుపేత చెట్టు ఎక్కడం కుదరలేదు. రివాల్వరు తేలేకపోయేను.”

పావెల్‌ ఆతనిని ఆళ్యా సించేడు.

“ఫర్వాలేదులే. అడి లేకపోవడమే మంచిదేమో. తుపాకీకూడా వుండగా చొరికిపోతే మరీచిక్కు. కాని. దానిని పోనివ్వకు, తీసి జా(గ్రత్త పెట్టు”

వాల్యా పావెల్‌కు దగ్గరగా జరిగిందీ,

“నువ్వెప్పుడు బయలుదేరుకావు ?”

“ర్రేప్ప తెల్లవాశేముందుల”

“ఎల్లాదాటి సోయి వచ్చే వేమిటి ? చెప్పు”

నన్నని న్వరంలో పావెల్‌ జరిగిదంకా చెప్పేడు. ఆఖరున మి(తులనుంచి "నెలపు తీసుకొన్నాడు, ఎప్పుడూ ఎరగనిది ఆరని కంఠం నిండివచ్చిందిం

127

హాల్యాకంరంటాడా గద్గీదికం అయిందీ,

“వెళ్ళిరా మంచిపోపలొ

ఇద్దరూ చీకట్లో కలిసిపోయేద,

ఇల్లు నిశ్శబ్దింగావుంచ. గడిదూరపు టక్కు టిక్కులు తవ్చ మరోధ్వని వినదిడ్డం లేదు.

ఆ యింత్లోవున్న వాళల్లో ఇద్దరికి అపూట నిద్రచ సై స్పికేలేము. మరో ఆరు గంటలలో విడిపోనున్నప్పుడు నిద్రమాశ్రం ఎల్లావస్తుంది ? బఐహుళా మవ్శీహు కోవడంఠూడా జరగకపోవచ్చు, తమ మనన్సులలో వున్న భావోద్వేగాలను విప్పిచెప్పు కొనేటందుక్కూడా వ్యవధిచాలదు.

యౌవనపు పొంగులేగాని వాంఛ నెరుగనిదళ. కొగిలి.తలూ, ముమ్తులూమధ్య మైమరచి జాగగదతీతస్తితికి బోయేవ మన్కు,

తల్లి_వమతప్ప పావెల్‌ ఇతరులనుంచి తన్నులేగాని యతరం ఎరగడు. ఎప్పుడూ కష్టాలుతన్ప ఎరగడు, ముద్దుబ యేమలో ఇంత స్వర్గ అఆనుభవంవుంటుం దనినూగా అతనికి లెలియదు, నేటికీ యువతి ఆతనికా నుఠం రుచిచూపిందిం

ఆమెతలను గట్టిగా ఆదుముకొని మూర్కొన్నాడు. ఆ చీకట్లో కూడా ఆమె కళ్ళు మీలమిలలాడుతున్నట్లు తోచేయి?

*శోన్యా 1! నిన్నెంతగా (పేమిస్తున్నానో చెప్పలేను, చెప్పడానికి నాకే తెలియదు”

ఆతని మెదడు స్పంభించినట్లుంది. ఆమె శరీరం ఆతని స్పర్శకు అఆవళమై పోతూంది ...కాని. ఆతరు కొగిలింతను మించి సాహసించలేక పోయేడు.

“త్రోన్యా ! ఈ గంద్రగోళాలల్ని తగ్గిపోయేక ఎక్కడో ఒకదోట మెకానిక్‌గా పని దొరకకపోదు. సీకింఠా అనాటికి ఈ మమకారం, ఆధిమానం, (ప్రేమ వుంటే నా భార్యవు అపుదుపుగాని. నిన్ను నె త్రీన్‌ పెట్టుకుంటా. నిన్ను కష్ట పెట్టను. బాధించను”

ఎకటారినామిహైలోవ్నా కాము కౌగిలించుకొని వుండగా చూస్తే అన్యధా భావిస్తుందనే భయంతో ఇద్దరూ దూరం దూరంగా జరిగి కూర్చున్నారు,

ఒక౦కొకరు మరచిగోకండా (ప్రమాణాలు చేనుకొన్నారు. నిద్రచేమికో కళ్ళు మూనుకపోతుం పే తెల్లివాశేముందు తలగడలపై వాలేరు. అస్లే నిద్రచోయేరు.

పొదుపే ఎకటారినా షాఎల్‌ను లేపింది. ఆతడు హడావిడిగా పక్కాగేదు, ప్నానాల గదిలోకిపోయి దుస్తలు వనువొంయాం౦గడగా అమరు తుర్ని లేపింది,

(28

మసకచీకటిలో యిద్దరూ స్రేషనువేపు పరుగెత్తే రు. దొడ్డిదారని కలవఆడితుల చగ్గర 'కెశ్ళేసరికి అక్కడ ఆన్టైెమన్‌ ఆలన్యమైపోతూందని ఆదుర్షాపడుతు కనిపించేడుం ఇంజను వనక బొగ్గు పెళ్లై నింపిపుందీం

మీరు వెళ్ళేసరికి ఇన్‌--బుస్‌ మంటూ "ెద్దఇంజను దొగ్గుపెస్టైకోనం వచ్చింది. శేవిన్‌లోంచి (బ్రూజిక్‌ తోంగిచూస్తూ కనబిగ్హాడు.

తోన్యాకూ, ఆర్హెమ్‌హూ నెలవుచెప్పి పావెల్‌ హడావిడిగా ఇంజన్‌లోకి ఎక్కేడు. ఆదీ ముందుకు సోగింది. పావెల్‌ వెనక్కితిరిగి చూసేడు. దూరాన ఇద్దరూ లీలగా కనిపిస్తున్నారు. గాలిలో ఆమె బ్లౌజు రెపరెప కొట్టుకొంచూంది, జుట్టు చెదురుళూంది. అంతదూరంలో ఆమె చేబురుమాలు ఎగరవేస్తూంది.

అచ్చెమ్‌ తోన్యావంక చూసేరు. ఆమెకళ్ళ సీలాలు కమ్యుతున్నాయి. అర్థం అయింది. ఒక్కనిట్టూర్పు విడిచేడు,

“పావెల్‌ చిన్నపిల్లడనుకొన్నా. వేళ్ళద్దరూ....”

రైలు దూరాన అదృశ్యం అయేకఆతడు తోన్యానుంచి సెలవు తీసుకొన్నాడు.

ఆరని పెద్ద అరచేయిలో ఆమె చిన్నిచేయి అదృశ్యం ఆయింది,

“మరిచిపోకు”

దూరాన రైలు వేగంగా పరుెత్తిపోతున్న చస్పుడు వినిపిస్తుంది

17] (పకరణ౦ 7 ఒక వారంరోజులపాటు నగరంచుట్టూ శందకొలూ ముళ్ళికీగల కంచెలూ

లేజేయిం ఫిరంగికాల్పుల మోతలు, తుపాకీ చస్పుళ్ళమధ్యనే నగరవాసులు నిద్రపోయి లేస్తున్నారు. ఆర్తంాశ్రిదాపేక ఓ గంటసేపు హోరుతగ్లేది, ఆన్చుడుకూడా మధ్య మధ్య బొట్‌పోస్టులలోవున్న దళాలు ముందుకు గదుముకొనడానికి (ప్రయడ్నించి నప్పుడు తుపాకుల 'ఫెళఫెళలు వినిపిస్తున్నాయి. తెల్లవారేసరికి రైలుస్లేషక్‌ వద్ద నున్న ఫిరంగిదళం హడావిడిగా త న్యూరీలు (ప్రారంభిస్తుంది. నల్లని ఫిరం "మూతులు ఉన్నట్లుండి భయంకరంగా గ్వొహ్తన్నాయి, మళ్ళీ ఇంతమంచూ గుండూ జారశానికి సైనికులు చరచర కదులువారు. ఫిరంగిరాల్బేవాడు. *లాన్యార్షు లాగినవ్చుడల్లా నేల కంపించిపోతూంది, పట్టకానికి రెండుమైళ్ళలో పున్న (గ్రామాన్ని కమ్యుకుంటా ఫిరంగిగుళ్ళు మ్నూ మంటలూ ఎగచిమ్ముతున్నాయి. అ(గ్రామాన్ని శమ్యూనిస్టు వైన్యాలు అక్రమించుకొని నిలబిడిపున్నాయి.

(గ్రామంమధ్యన ఒకఎ త్తయిన గుట్టమీద పోలీ£ మరం ఒకటుంది. ఆసురం ఆవరణలో కమ్యూనిస్టులు తమ ఫిరంగుల్ని పెక్షేరు

ఆ ఫిరంగి సైన్యంలోని కమిస్సార్‌ పేరు శామోట్సిన్‌, ఆతడు ఫిరంగిదిండి వెనకదన్నుమీద తలపెట్టుకొని ని(ద్రపోతున్నవాడల్లా చటుక్కున ఆది3చడి చేవేడు, నడుమున బెల్టాపెట్టుకొంట్రూ తలమీదుగా యెగుడుతున్న ఫిరంగగుళ ధ్వనుల్ని ఆలకించేడు. ఆవి పేలిన ధ్వనులతో మరం ఆవరణఅంవ (ప్రతిధ్వనించిసోతూందీ,

“అ నిద్ర ఏదో రేపు చూర్దాం. లేవండి.”

ఫిరంగిదిలగం కూడా వానిప్రక్కనే పడుకొనివున్నారు. కమిస్పారునూట వినదిడగానే వారు గబగబాలేచేరు, ఒక్క పీవోర్చుకొ మాకం బద్దకంగా ఆవలిస్తూ అరతెంచిన కళ్ళతో దిక్కులు చూసేడు.

“ఇంకా తెల్లవారనై నాలేదు,. అప్పుడే మొదలెస్టేర్కే మండాకొడుకులు, కేవలం ఏడిపించడంకోనం కాకపోతే ఏం ములిగిపోయిందని

జామోట్సిన్‌ నవ్వేడు,

“ఠౌడీముండాకొడుకులు- వాళ్ళకి నువ్వు నిిదపోయేవో కేదో పగ్టిందోా ?”

ఫిరంగి దిలగం గోణుగుళూనే కదలేరు.

130

కొద్దీ నిముషాలలో కమ్యూూనిన్దుల ఫిరంగులు టాడా సమాధానం ఇవ్వడం (ప్రారంభించేయి. ఈమారు నగరంలో గూడా వాని (ప్రతిధ్వనులు వినిపించసాగేయి.

నగరంలోని పంచదారపఫ్యాక్షరీ పొగగొట్టావికి చివర నాలుగుపలకణు అమర్చి దానిమీద ఒక 'పెన్లూరా అఫీస్‌రూ, "టెలిఫోను మనిష చైరాయించేరు. కొట్టంలోబలి సుంచి ఒక ఇనుసనిచ్చెన వుండి, దానిమీదుగా వాళ్ళు పైకి చేరేరు.

ఆక్కడినుంచి చూస్తే పట్టణంఅంకా కళ్ళకుకట్టినట్లు కనిపిహ్హాంది, వాన అవసరమైన దీశగా ఫిరంగులు కాల్చడానికి ఆజ్ఞ లిస్తున్నారు. వాళ్ళచేతుల్లో వున్న దూరదర్శిసులలోంచి నగరాన్ని ముట్టడిస్తున్న కమ్యూనిష్ట్టన్యాల పోదిడులన్నీ కనిపిస్తున్నాయి. ఆ రోజున కమ్య్యూనిస్టుసెన్యాలు మసాచురుగ్గా వున్నాయి. దూరం నుంచి ఎడాపెడా కాల్చుకుంటూ ఒక సాయువ ైలుస్రేషన్‌ 2 పుగాా నెమ్మదిగా జిగి వస్తూంది, దాని వెనకగా కాల్బలదళాలు దాడికి బయలుదేరి వస్తున్నాయి. అనేక మార్లు బాహాబాహి పోరాటంలో సగరాన్ని స్య్వారీనపరచుకోవవానికి ఆనాడు ఎర్ర వైన్యదకాలు ప్రయత్నించేయి. కాని పెట్లూరా సైన్యం పట్టువిడువలేదు. కందకాలు నిజంగా నిప్పుల్నే ఉముస్తున్నాయి. ఎడతెరిపిలేని కొల్పులధ్వనులు విడదిరచటానికి వీలులేకుండా కలిసిపోయి పెద్ద హోరుగా వినిపిస్తున్నాయి. ఆ గుళ్ళవర్షాన్ని తట్టుకో లేక బోల్లి విక్‌ సైన్యాలు వెనక్కి. తగ్గవలసివస్తూంది. ఎండలో సైవికులు యద్ద భూమికి బలిమైపోయేరు.

ఈ వేళ కమ్యూనిస్టు _న్యాలు ఎగతెరఫి లేకుండా మహాంట్టుదలతో యచ్చం సాఇస్తున్నాయి. తుపాకి కాల్పులతో దిక్కులు (ప్రతిధ్వనించిపోతున్నాయి. పొగ గొట్టం మీదినుంచి చూస్తే వారు ఒక్కొక్క అడుగే గదుముకొని వస్తున్నారని తెలుస్తూంది. పదడుగులు పరుగెత్తడం దొక్కదోర్లా పదుకోవడ౦ం్య చటుక్కునలేచి మరో పదడుగులు వేయడం--ఇల్లాగే గదుముకొని ముందుకు వస్తున్నారు. ఒక క్షణంపాటు ర్రైలుస్టేషను వాళ్ళ చేతుల్లో పడిపోయినన్లే. అనిపించింది... 'పెట్లూరా నైన్యాలలోని కొద్దిపాటి రిజర్వుదళాల్ని అటు వురికించేరు.. కాని ఫలితంలేక పోయింది. బోల్షి విక్‌ వైనికులు వారి రక్షణలలో గండికొ స్టేరు. శతువుల కాల్చ్పుల్ని కూడా లెక్కచేయకుండా తెగించి వీధుల కద్డుపర్డారు. స్టేషన్‌ (క్కనే వీధులలో కౌపుదలగావున్న 'పెట్లూరా .వెన్యం మూడోనెజమెంటు వారిని ఆపడానికి ఆఖరు (ప్రయత్నంచేసి విఫలనయిందీ. బోల్లి విక్కల ఒత్తిడిని తట్టుకోలేక గోడలూ గొందెలూ దూకి నగరంమధ్యకు పారిపోయింది. వారు మళ్ళీ సర్లుెని నిలబైూనికి (ప్రయత్నించేలోప్సున ఎ(ర్రవైన్యం వై నట్లతో దాడిచేసి వీధులన్నింటినీ శ్యతువిముక్తం చేసింది

131

రై ల్వేపనివారి కుటుంబాలు ఇళ్ళ నేలమాళిగలలో తలదామకొంటున్నాయిం (బూజక్‌ కుటుందింకూడా మంచుపెళ్తులావున్న ఆ మాళిగలో చలికీ. భయానికీ చొజీకిపోతూ కూర్చున్నారు. ఎర్రసేనలు వీధుల్లోకి వచ్చేయని తెలిసేక సెర్లీబూజ కొమ పట్టుకోవడం ఎవరికీ సాధ్యంకాలేదు. వాళ్ళ ఆమ్మ గోలచేస్తున్నా వినిపించు కోలేదు, వీధిలోకివచ్చేసేడు. అదేసమయంలో ఒకసాయుధ మోటారు 2గిగా కొలుస్తూ వీధివెంట వెళ్ళిపోయింది. దాని వెనువెంటనే పెట్లూరా వైన్యూలు ఉరక లేస్తూ పారిపోయివచ్చేయి.. వాళ్ళల్లో ఒకడు సెర్తీ ఇంటిఆవరణలోకి వచ్చేడు. మెళ్ళోవున్న తూటాల వెసా నెల్తిమీద టోపీ వై ఫిలూ అక్కడపావేసి వొడ్డి పు కోర దిఎక్కిం వుతికిపారిపోయేడు. 'సెర్టీ వీధిలోకి తొంగిచూ'సేడు. ెట్లూరా.సైనికులు కాలికివచ్చినట్లు పరుగెత్తుతూ నగంనికి నై రుతిదిశలోవున్న ' చిన్న స్టేషన్‌ వేపు ఫోతున్నారు. వారికి ఎనక కాపుగా నిలదిడి సాయుధ మోటారుశకటం కాల్పులు పాగిస్తూంది. నగరంలోకి వున్న దండుదాటచమీద వరసంచారంలేదు. ఇంతలో దూరాన ఒక ఎ(ర సైనికుడు కనిపించేడు. కొంతడూరం పరుగునవచ్చి, పడిపోయి వట్లుగా దొక్కబోర్లా పడుకున్నాడు. అలా పడుకొనే కాలున్తున్నాడు. దాని వెనక ఒకడు. ఆ ఎనక మూకడు.., వాళ్ళ రాకను గహనిస్తూ సెర్టీ గుమ్మంలో నిల బడ్డాడు, ఎ(ర్రసైనికులు లేచి మళ్ళీ పదిబారలు పరుగెశ్రి పడుకొన్నారు మళ్ళీ కాల్పులు... మళ్ళీ లేచి పరుగు....ఇంతలో ఒక చీనావాడు మెడనిండా వల వాటుగా మరతుపాకి తూటాల బెల్పులతో వచ్చేడు, రెండుచేతుల్లోనూ. రెండు చేతిబాంబులు తీసుకొని ఆతడు ఉరకలేస్తూ వచ్చేడు. వాళ్ళవెంట మరో ఎ(ర్రసైనికుడు భుజాన మరతుపాకీ పెట్టుకొని వచ్చేడు. ఆతడినిచూప్తే ఇరవయ్యేప్లకూడా వున్నట్లులేదు నగరంలో ఆడుగు పెడుతున్న ఎ(ర్రసైన్యదళాన్ని చూసేసరికి సెర్డీ సంతోషం పట్టలేక వీధిలోకి పరుగెత్తివచ్చేడు.

“*లిందాబాడ్‌”

సెర్టీ హరాత్తుగా పరుగ్నెత్తివస్తూ ఆచుకోరేక చె నావానిమీదపర్డాడు. ఎగ సైనికుడు మాట్లాడకుండా ఆతనిని ఆఖరుచేపేసేవాడే, కాని సెక్టీముాన కనిపించిన ఆనందోక్సాహాలే ఆతని (ప్రాణాన్ని కాపాడేయి

వై నావాడు రొప్పుతూనే ఆపగేడు

“పెట్టారా ఎక్కడున్నాడు?”

సెర్టీ వానిమాటను. వినిపించుకోనేలేదు. ఒక్క గంతులో వెనక్కి వెళ్ళి 'పెట్లూరాసైనికడు తమ అవరణలో పాశేసి పోయిన తూటాలచెట్టి మెడలో వేసు కొన్నాడు, టోపీ నెత్తిన పెట్టుకొని ఆ తుపాకీ తీసుకొని ఎర్రదళాల వెంటబిర్డాడు,

132 నైరుతి దిశగావున్న చిన్న స్తేషనును పట్టుకొనేవరకూ ఎవ్వరూ అతనిని గమనించనే లేదు. పేషన్‌లో పెప్లూరా సైన్యాల తాలూకు మందుగుండు పామ్నుగితోనూ, నరఫ రాలకోనూ రై లుబన్ఫ నిలబిడివున్నాయి. వాటిని ఎ(ర్రపైన్యాలు పట్టుకొవి, సెట్లూవా సైన్యాన్ని దూరానపున్న చిట్టడివిలోకి నెడ్డు సేయ. ఆక్కడ విగ్రాంతి తీసుకొని సర్దుకొనేటందు నిలబశ్హాయి. ఆ సమయంలో వెర్టీ వాళ్ళ దృష్టిలోపర్దాడు. ఇంతక్రితం మరతుపాకీతో కనిపించిన ఆ యువసైనికుతు ఆతనినిచూసి ఆశ్చర్యం ట్రకటించేడు. “న్సుప్యెక్‌ గ్రారీనుంచి వచ్చేవు ఖం “ర4 వూరివాదినే. మీ కోసమే ఇన్నాళ్ళూ కాదుకూర్చున్నా.” మరుక్షణంలో అరనిచుట్టూ ఎ(ర్రసైనికులు చాలమంది గుమికూ డేరుం లై నావాడుకూడా వాళ్ళల్లో వున్నాడు. ఆతడు శెర్తీని తాను చూపేనవి వచ్చీ రాని రష్యన్‌ భాషలో చెప్పేడు. “న్చేన్సు చూసేను. *ఎ(ర్రవైన్యం ౯0దాబాద్‌” అనడం విన్నాను. ఆతడు టోల్షి విక్కే, మనవాడే. గట్టీవాడు.”--అంటూ ఆతడు 'పెర్టీ టజింతడ్జి 'పెద్దనవ్వు నవ్వేడు. వెరి ఆనందం పట్టలేకపోయాడు. ఆతడీని వాళ్ళు తమకో వెంటనే చేర్చు కొన్నారు. వాళ్ళతోకలిపి అతడు సన్నీలతో దాడిచేసి స్టేషన్‌ పట్టుకొన్నాడాదె. వగర(జ వీధులలోకి వచ్చిందీ. ఈ వారంపదిరోజులగా వాన కదల డానికిలేదు మెదలవానికిలేదు. నానాఆగచాట్లూ పడుతున్నారు. ఎ(ర్రపైన్యం నగరం లోకి ప్రవేశించగానే నేలమాళిగలలోంచి బయటికి వచ్చేస్తి గుమ్మాల్లో నిలదిడ్డారు. 'సెక్టీతల్లీ, ఆతని చెల్లెలు వాల్యా గుమ్మంలో నిలబడి ఎ(ర్రవైనికులకో కలిసివెడు తున్న సెర్టీని చూసేరు. వానినెత్తిమీద టోపీశ్రదు. మెడలో వల్లెవాటుగా తూటాల బెల్చా, భుణాన న్రైఫిలూ పున్నాయి. ఆంటోనినావాసిలేవ్నాకు ఆతనినిచూడగానే ఎంతో కోవం వచ్చింది. “సెర్యోనా చివరకీ సేచీలో దిగేడన్నమాట. రైఫిల్‌ ఒకరి వేసుకొని ఊరే గడందాడాసు. ఆనక ఏం గొడవలు ఎస్తాయో....అని భయపడుతూ ఆంటోనినా కంగారువడింది. ఆస్రెర్ర్యోత్లా! ఇంటికీరారా“--అంటూ అమె అరచింది. “జశేయ్‌ ! నిర్భాగ్యుడా ! ఇంటికిరా చెప్తాను.” ఇదివరశేన్నోమాట్లు గూలపో[లుతిన్న పెర్యోజా ఈవేళ తల్లీ వేపు కష్లరిమి చూసేడు.

433 ఇక్ష(నకే ఆరవకు. నేను వచ్చీడిశ్రదు” ఆంబోనినా కోచం పట్టలేకపోయింది, “మి అమ్మకు చెప్పేసమాఛానం ఇదట్రా నిర్భాగ్యుశా! అయికే ఇంక ఇంత్లో అడుగుపెట్టు చెప్తాను” సె్తీ వెనక్కితిరి” మాడా చూడలేదు. “ర్రాన్తులేల

నోటమాబరూడా లేకుండా ఆంటోనినా నిలదిడిపోయిండి. ఆమె[వ్రక్కానుంచే వరుశకర్వాత వరుసగా సైనిక వది కదీలి ముందుకు పొగిపోయిండీం

వాళ్ళలో ఒకడు ఆమెకు ఆక్యానం చెప్తూనే ముందుకు కదిలిపోయేడు.

“పిగ్రవకమ్మా! నీకొడుక్కేమీ ఫర్వాలేదు. కమిస్సార్తై వస్తాడుచూడుం”

ప్రాటూను అంకా హుషారుగా నవ్వుతూ కదిలిపోయింది. కంపెనీ అ(గభాగం నుంచి పాట వినిపించింది

*--=వీరకొహళుల (మోగుతున్నవోయ్‌ పోరుకు తుపాకి నె తృండోయ్‌ "ప్యేఛ్చారాజ్యము సౌధిందటశ్షై మన వీరత్వముచూపి....

సైనికులంవా గొంతు కలిపేరు ఆ గొంతులమధ్య సెక్టీ జందోరాకంరం ఖంయ్‌మని వినిపించింది

లెస్టిన్‌స్కీల ఇంటి కోరతగేటుముందు. ఒక అట్టి కట్టి ఎంది దానిమీద రెన్‌ క్రమ్‌” (ివెల్యూషనరీ కమిటి అన (వ్రాసివుంది- దాని (ప్రక్కనే పెద్దపోస్ట రు అరికిపుంది. దానిలో ఒక పొడుగుపాటివైనికుడు “రెడార్మీలో చేరేవా ?” అన్న మాటవేపు వేలితో చూపుతున్నట్లు చిత్రించదిడింది.

అ రాత్రి అంవా రాజకీయళాఖకు చెందిన మనుష్యులు పట్టణంఅంతటా పోస్టర్లు ఆతికేరు. వానిప్రక్కనే షెపెటోవ్కా. (ప్రజలగురించి శివెల్యూషనతీ తమిటీ చేస్తున్న మొట్టమొదటి ప్రకటన కనదిడుతూందీ

“కాయేడ్స్‌ ! శ్రామిక నైన్యాలు నగరం పట్టుకొన్నాయి. సోవియల్లి అధి కారం తిరిగి నెలకొల్పబిడిందిం నగరంలో కాంతి-భద్రకలను కాపాడవలసిందని కోరుతున్నాం. దుర్మార్గలయిన హంతకుర్ని తరిమేసేం. వాళ్ళింక రాకుండా పుండా లంపే, వాళ్ళు మళ్ళీ కనబడకుంచా చెయ్యాలంటే రెశార్మీలో చేరండి. కార్మిక (ప్రజల (వ్రభుశ్వాన్ని సర్వవిధాలా బిలపరచండి. 'సేనాదళ నాయకుని చేతిలో నగర

134

'పేనలమీదీ అధికారం వుంటుందీ. పొరపాలనా వ్యవహారాలన్నీ రివెల్యూషనరీ కమటీ చేతుల్లో వుందీ,

(సం) దోలిన్నిక్‌.

ఆఅధ్యకడు రివెల్యూషనరీ కమిటీ, లెస్టిన్‌స్కీల యింట్లో కొత్తమువాలు కనిపించేయి. “కొ్యమేడ్‌” అన్నమాట

నిన్నటివరకూ [ప్రాడాపాయకరంగా వున్నదల్లా, ఈవేళ ఆదీ గౌరవనీయం అయింది. నాబగు మూలలా ఆమాపే వినబడుతూంది, “కామ్రేడ్‌” అనే పిలుపు నేడు సర్వార్థ పాధకం.

దోలిన్నిక్‌ న్మిదాహారం ఎరగడు, విష్ణ వకర్య్రధన్వాన్ని స్టాపించడంలో ఆ మాజీ వ[్రంగికి ఊపిరిసలపడంచేదు.

“పార్టీకమిటీ” ఆనేమాట వ్రాసిన ఒక కాగితం ఒక చిన్నగదీ గమ్మానికి ఆంటించివుందీ. ఆ గదిలో కొ్యేడ్‌ తొణకకుండా వేణకకుండా గంభీరంగా ఇగ్నా త్యేవా కూర్చుని పుంది. సోవియటు (ప్రభుత్వళశాఖల స్టాపన బాధ్యతను రాజ కీయ ళాఖవారు ఆమెకూ. దోలిన్నిక్‌ళూ వప్పచెప్పేరు.

మరుాటికిల్లా అపినులు ఏర్పన్హాయి. గదులలో 'మేశాలు, వానిమీద మైన్‌ రైటర్లు వానియందు గుమాస్తాలు ఆంకా ఆమిరేరు పూజస్కీకి నగరంలో నప్ల యిల బాధ్యత వవ్చచెప్పేరు. ఈ విధంగా సోవియటు ఆధరారం కొలూనుకొంది. పూజిస్కీ నగరంలో పంచదార ఫ్యాక్టరీలో మెకానిక్‌వద్ద తోడుగా పనిచేసేవాడు. చాల నమర్హుడు, కోంగారు మనిషీకాని. ఆతడు మహాజట్టుదలకో తనపనికి పూనుకొన్నాడు. పంచదార ఫ్యాక్టరీ యజమానులు ఆప్పటికి చసేదేమీలేక అణగిపడివున్నా మహా కసిగా పున్నారు. పూజిస్కీపోరాటం వాళ్ళతోనే పడింది.

పంచదారఫ్యాక్ష రీకార్మికుల్ని నమా వేనపరచి ఆతడు వున్న పరిస్తితులను వారి ముంచు పెన్టేడు,

“మళ్ళీ వెనకటిబాధలు మనపండవు. మన తాత తండ్రులూ మనమూ ఈ పోటిస్కీలకి నానాచాకిరీ చేసేం, చాలునింక, వాళ్ళకి మననం రాజభవనాలు నప్హయి చేస్తే ఆ మహా రాజులు చావకుండా మనకింత కూడు పడేళారు”

*ఫోటిస్కీదొరలూ సాంగుజ్కో ప్రభుపులూ ఎంత కాలంనుంచి మనవీపుల మీద సవారుచేస్తున్నారు ? రష్యన్వు యూజకేనియను కార్మికుల్ని పీల్చిపిప్పిచేసినళ్లే పోటిస్కీ. పోలీమకార్మికుల్ని ఎంతమందిని పీల్చిపిప్పిచేయలేదు ? వాళ్ళే ఈవేళ సోవియటు (ప్రభుత్వం పోలిషు కాళ్యికుల్ని నేలవెట్టి రాసేస్తుందీ నుమాయని హెచ్ళ రస్తున్నారు. - వ్‌ కు స ఎ

135

“*క్షాయేడ్స్‌ ! ఆమాటలు నమ్మవద్దు. వివిధజాతుల కార్మికుల కీనాడున్న౦త స్వేచ్చ మవెన్సుకూలేద. (శ్రామికులందరూ పోదరుణు, ఇంక ఈ 'పెద్దలమాటా 1 వాళ్ళని జాగ్రత్త పెడదాం. భయపడకండి

ఆతడు దిల్లమీద ఒక గుద్దుగుద్ది తన వుపన్యాసం కొనసాగించేదుం

“అన్నదన్ములమధ్య 'పేచీల్తూ రక్తపొతమూ కలిగించిన దెవరు ? శతాబ్దాల పొడుగునా పోలిష్‌ రాజులూ, (ప్రభువులూ పోలిష్‌ రైతుల్ని తురుష్కులతో యుద్దా లకు తోశ్రరు. ఒక శాతిమీద మరోశాతిని ఎగవోశ్రరు. వాళ్ళమూలంగా ఎంతర క్షం (వపాంచిందో ఎంతెంకశ్రీసి కష్టాలు వచ్చేయో ఒక్కమారు క్టాపకం చేనుకోండిం వానినలన లాభపడ్డ దెవరు ? ఇంక ఇదెంకో కాలం సొగదు, పీడకుల్ని మట్టు పెట్టేదాం. *(స్రపంచ కాల్మికులారా ! ఏకముకండి.-- అంటూ టోల్షివిష్క లిచ్చిన నినాదంతో వాళ్ళకి గుండెలు ఆచరిపోతున్నాయి. మన క్షేమం, భవిషత్తు ఆందులోనే వున్నాయి. కా(మేడ్స్‌ ! కమ్యూనిస్టుపార్టీ లోకిరండి. చేరండి"

“ఒకరోజున పోలిష్‌ రిపల్లి కూ ఏర్పడుతుంది. కాని ఆది పోటిస్కీలరాజ్యం గాక్తి సపోవియటురాజ్యం అపుతుంది. పోటిస్కీలవంటి వాళ ఇనితీ'పేస్తాం. పోవియటు రాజ్యంలో ఆధికారం ఆంవా మనదే. మీరం౫ (బోనిక్‌ 'పెటాస్తన్‌స్కీని ఎరుగుదు రుగా ? ఆయనను మనఫ్యాక్షతీ కమిస్సారుగా తివెల్యూషనరీ కమిటీ నియమించింది. “ఇదివరలో మన ఆవాహన వినర్జనాలేదు, ఇకముందు మనదే సర్వమూ. కా(మేడ్‌)! ఇదీ సంకోషించదగిన రోజు" కాచుపాములు దొరియలలోదూరి బుసలుకొతుతున్నాయ వాటీని లెక్కచేయకండి. కార్మికుల (ఫ్రయోజనాలనే గమనించండి. (ప్రపంచంలోని (పజలందరి* సోదరులమగా భావించండి. వారికో సోదరభావం నెలకొల్పండిం”

ఎంతో ఆవేశంతో హృదయపూర్వకంగా మాట్లాడి పూజిస్కీ- వేదికదిగేడు, నభలోవున్న పడుదుకారు ఆంతా జయజయధ్వనులు చేసేరు. 'పెద్దవాబ్శు మాట్లాడ టానికి వెనరాడేరు. రేపు బోల్ని విక్కులు వెళ్ళిపోకే తమ (ప్రాణాలు (మాదంలో పడవాయని వాళ్శ్ళ్గళభయం. [ప్రాణం తీయకపోయినా పనిలోంచి పోమ్మం పేచాలదా ?

స్టానికపాఠళాలో పాధ్యాయుడు చెర్నోపిస్కే దోల్షి విక్‌ ఆభిమాని. ఆయనను నగరంలో విద్యాశాఖక కమిస్సారునుగా చేసేరు,

“రెవ్‌కమ్‌” కార్యాలమానికి ఎదురుగా స్పెషల్‌ సైన్యదళం ఆఫీను తెరిచేరు, “రెవ్‌కమ్‌” ఆఫీసులో పనులు వాదృచూస్తారు. ఆ ఆఫీసు ఆవరణలో రా్రిబ్గ మర తుపాకీ సిద్దం చేయబకుతుంది, దాని తూటాబెల్డులు పాముచుట్టల్లా చుట్టుకొని తుపాకీబ్రీ2లోంచి తొంగిమాస్తూన్నాయి. దానిప్రక్కనే యిద్దరునైనికుణు రై ఫిళ్ళతో కౌపలా నిలబూరు.

136 కొయేద్‌ ఇగ్నా త్యేవా ఆఫీనులోకి వెడుతూ వాళ్ళదగ్గరకెళ్ళింది. “నీ కెన్నే చృంటాయి."--అఆని ఒక వైనికుణ్జీ ప్రశ్నించింది. “పదిహేడు” “*ఈపూరేనా ?” ఆ వడ.వావాడి చిరునవ్వు నవ్వేడు “ఆ, నేను మొన్నయుద్ధం వేళనే ెకార్మీలో చేశేను” ఇగ్నాత్యేవా ఆతనిముఖంవంక పరీక్షగా చూసింది. “*ప్సీ నాన్న ఏంచేస్తుంటాడు 1” “ఇంజిన్‌ డై 9రు ఆసి సెంటు” అ సమయంలో దోలిన్నిక్‌ ఒక సైవికుచ్చే వంటవెట్టుకొని గుమ్మంలోకి వచ్చేడు, ఇగ్నా త్యేవా దోలిన్నిక్‌ను అపింది. “ల్లిల్లాకమ్యూనిస్టు యవజనసంఘాన్ని చూడ్డానికి మనిషి దొరికేడుం ఇతడే. ఈపూరివాడేనటం” దోలిన్నికొ 'సెర్టీవంక పరీక్షగాచూ'పేడు. ఆ యువకుడు సెక్తీ యే. “న్సవ్వా. జెథార్‌ కొడుకువికారూ ? మంచిది, పోయి. పడుచుకారునందర్నీ కొట్టుకురాలో ెర్టీ ఆశ్చర్యంతో వాళ్ళముాలు చూసేడు. “న్సర్రి మూ దళంమాట “ఆ సంగతి మేం చూస్తొంలే-- అంటూ దోలిన్నిక్‌ మెట్లు ఎక్కేడుం మరో రెండురోజులయ్యేనతికి యూ(కైయిన్‌ కమ్యూనిస్టు యవజనసంఘం ఏర్పడింది. ఈనూతన జీవిత ప్రవాహంలో 'సెర్టీ తలమునకలయ్యేడు. వూళ్ళోనేవన్నా ఇంటికెళ్ళడం కూడా మరచిపోయేటంతపని. పెర్టీబ్రూజక్‌ళూడా బోల్లి విక్‌ అయ్యేడు, యూటశ్రేనీయన్‌ కమ్యూనిస్టుపార్టీ కమిటీ ఇచ్చిన కార్డును నూరుమాట్లు జేబులోంచితీసి చూనుకొన్నాడు, యువజన సంఘం సభ్యుడ్తూ కార్యదర్శిగా నమోదుచేస్తూ ఇచ్చినప్య్రం అడి, అదీచూసినా ఇంకా ఎవరన్నా నందేహం కనబరిస్తే 'మొలనున్న మాన్‌లికిర్‌ రివొల్వరు వుండ నేవుంద. పావెల్‌స్పణ్యమాయని అది తనకి మి"లింది, పాపం ఆత దెక్కడున్నాడో,

18] 137 “ర్రెవ్‌కమ్‌' వప్పబిప్పిన బాధ్యతలను పూ ర్రిచేయడంలోనే ఆతనికాలం గడు న్తూంది, ఈ వేళకీ నేళ ఇగ్నాన్యేవా ఏదోకొత్తపని ఇన్వడానిక్రై ఆతనికోసం కనిపెట్టు కొవివుంది. డివిజనల్‌ రాజకీయళాఖా కార్యాలయానికి ఇద్దరూ ఒళ్ళి ఏవో యిన్ని పత్రికలూ, పున్దకాలూ తీసుకురావాలి, గుమ్మంలో రాజకీయళాఖవాలూకు మనిష ఒకరు ఒక కారుకో వీళ్ళకోనం కని పెట్టుకొనివున్నాడు 'సేర్టీ ఆఫీనులో. ఆడుగు "పెడుతూనే మళ్ళీ బయటకు పదుగెత్తె డుం

'ెద్దప్టేషలో వున్న ఒకచో సోవియట్‌ యూగ్రనియన్‌ డివిజన్‌ తాలూక రాజి కీయాఖ ప్రధాన కార్యాలయం పనిచేస్తూంది. సెక్టికాగానే కారు బయలుదేరింది దారిలో ఇగ్నా త్యేవా ఆతనిని ఒకే (ప్రశ్నలు.

“న్సిప్పని ఎల్లాజరుగులూంది? మీ సంఘం ఏర్పడిందా ? మీ 'స్నేహతుల్నీ పనివాళ్ళపిల్లల్ని, యువజన సంపములో చేర్చించాలి. కమ్యూనిస్టు యువజనసంఘం ఎంత వేగంగా ఏర్పడితే అంతలాభిం. దానికోసం రేపో కరవ(త్రం త ఎారుచేద్దాంం నాటకంహాలులో 'పెద్దర్యాలీజరిపిద్దాం. రాజకీయళాఖలో ఉస్తానో విచ్‌ అనే ఆమె వుంది, ఆమెని నీకు పరిచయం బేస్తా. ఆమె యువజననంమాల్లో పనిజీస్తున్నట్లు గుర్తు”

పడుతూనే ఇగ్నాత్యేవా ఉ స్తీనోవిచ్‌ను ఆతనికి పరిచయం చేసింది, ఆమె పద్దెనిమి దేళ్ళపడుచ్చు నల్లటి క్తిరించినజుట్టుం కొకీదుస్తులు వేసుకొంది. ఆమె సెర్ట్డీకికి ఎన్నో పనిసులుపులుచెప్పి, అవసరమైనప్పుడు పాయంచేస్తానని వాగ్జానని చేసింది. తిరిగివచ్చేటస్పుడామె ఆతనికి 'పెద్దకట్టపు స్తకొలూ, పత్రికలూ ఇద్చింది. యువజన సంభు నియమావళి కూడా ఆతని చేతిలొ పెట్టింది"

ఆరాత్రి ఆఫీనుకు తితిగివచ్మేసరికి వాగాపొద్దుపోయింది, ఆతడు వచ్చేటప్పటికి గుమ్మంలో వాల్యా కనబడింది. కనిపిస్తూనే ఆరవిని ఇవాట్లు పెట్టింది.

“ప్పిక్సు పిగ్గుండద్దటిరా ? ఇంటికి రాకపోవడంలో నీవుద్దేశం ఏమిటి? అమ్మ ఒక'పేఏడుపు. నాన్నకి మహాకోపంగాపుంది, ఇంటికిరా. "పెద్ద రభస అయిపోతుంది”

“ఏం ఫర్వాలేదులే. ఇంటికి రావాడానికి నాకు తీరికలేదు, ఏదేమయినా ఈ రాథ్రి రావడం అసలేపడదు, అయితే నువ్వురావడం మంచిపనే అయింది. నీతో మాట్లాడాలి. రా లోబలికిల

పెళ్తీ ఎంతో మారిపోయే డనిసించింది. వాల్యా తన అన్నను గు శ్రేఎట్టలేక పోయింది. ఎంతో హుషారూపున్నాడు-

ఇద్దరూ కూర్చోగానే. పెర్డీ సరాసరి తాను చెప్పదలచినది చెప్పడం (ప్రారం ఛించేడు,

“*వార్యా | నువ్వునాడా కామ్‌సోమాట్‌లో చేరాలి అంచేఏమిటో నీప

136 శెలియదా ? కమ్యూనిస్టు యవజననంఘం అన్నమాట. నే నిన్సుడిక్కడ చేస్తున్న పని ఆదే. నీకు నమ్మకం లేదుకడూ ? చూనుకోలొ

సెక్టీ ఇచ్చిన కాగికాన్ని వాల్యా తీనుకుచదివింది" ఆమెకుంకో ఆశ్చర్యం కలిగింది.

“కామ్‌సోమాల్‌లో నే నేంచేస్తాను ?

“*నోలెడంత పనిపుంది, నన్నుచూోడు. నిద్రపోవశానిక్కూడా నాకు తీరిక లేదు. ఎంతో (ప్రచారం చెయ్యాలి. మీటింగు పెట్టాలని ఇగ్నాత్యేవా అంటుంది. అక్కడ నేనేమాట్లాడాలట. నాకుచేతవాదు.ఆందులో ఎదో తిరకాసు వుందనుకుంటొ తీరాబేసి తగలజెడకానేమోం ఆది సరేగాని, నువ్వు చెప్పు, చేరువావా

“నాకేం తోచడంలేదబ్బా! అమ్మకి తెలిసిదంపే గొడవడేసి చం పేస్తుంది.

“అమ్మమాట అల్లావుంచు. ఆవిడవేం తెలీదు. ఆస్పమానం తన పిల్లలు తన (ప్రక్కనే వుండాలంటుందీ. ఆంతే. సోవియటుంజ్యం అంపే ఆవిడకి అయి ష్టంలేదు. వైగా అదంపే ఆమె కిష్టమే ఆయితే తనపిల్లలు మినహా మిగవాఅందరూ యుద్ధంలో 'కెళ్ళాలని ఆవిడవుద్దేశం. అది మంచిదంటావా? జకరయ్‌ ఏం చెప్పే వాడు? పావెల్‌ నిచూడు, వాళ్ళమ్మ ఏమంటుందో అని కూర్చున్నాడా ? మన బ్రతుకు తెరువు చూసుకోడానికి మనం యుద్ధానికి అవసరమైతే దిగాలిసిందే. నువ్వేమంటావు? ఎంకో బాగుంటుంది. నేను మగపిల్లలలోనూ, నువ్వు ఆడవాళ్ళల్లోనూ. పనిచేద్దాం. అపునుగాని క్లి మ్‌కాగాడు ఏమయ్యేడు ? వాడి సీవేళ పట్టుకోవాలి, నువ్వేమంటావు మరి? మాతోసపే వుంటావా? వుండవా? ఈ ప్పస్తకందూడు. అన్ని సంగతులు తెలుస్తాయి” త

కామ్‌సోమాల్‌ నిబింధనావళిని జేులోంచితీసి ఆతడు వొాల్యాచేత బెస్టేడు. ఆమె ఆతనీ ముఖంవేపు తేరిపారి చూస్తూ, నెమ్మదిగా ఓ (ప్రశ్న వేసిందీ.

“పెట్లూరా మళ్ళీ వస్తే”

'సెక్లీకి ఆ విషయం ఇంతవరకూ తట్టశేలేదు. కొంచెంసేపు ఆలోనంవేడు.

“నేవ కే మిగిలినవాళ్ళతోపాటు పోళాను కొని సీమాట ఏమిటి? అప్పుడు అమ్మ నిజంగా గోలపె ప్రేన్తుంది”

వాల్యా ఆలోచించింది.

“ఆమ్మకి చెప్పనేవద్దు. మనిద్దరిలోనే వుంచుదాం. అచే చేలు”

“ముంచి ఆలోచనే.

ఇగ్నా త్యేవా గదిలో ప్రవేశించింది. సెర్టీ చెల్లేల్ని ఆమెకు కరచయం జీపేడు.

139

“న్లూ చెల్లెలు, వాల్యా- కౌమ్‌శోమాల్‌ లో చేరమంటున్నా కొ్యమేడ్‌, ఇగ్నా శ్యేవా బాగా పనికొస్తుంది కౌని మా అమ్మకరోనేవంది పేచీఆంవ. వెండోకంటి వానికి తెలియకుండా వాల్యానుచేర్చుకోగలమా ? ఒకవేళ మనం నగరం వదలి పెట్టి పోవలసి వస్తుందమకో. నేనై తే అందరితో వచ్చేస్తా. కొని వాల్యా? ఆవ్చుమీ అమ్మ గోలపెస్రేన్తుందని దాని భయం.

కుర్చీలో కూర్చుని ఇగ్నా త్యేవా జాగ్రత్తగా వివి ఆలోచించిందిం

“వరే, అదే మంచిదీం”

న! చ న!

పట్టణం నాలుగుమూలలా అతికిన పోస్టర్లు చూసుకొని నగరంలోని యువ కుణు చాలమంది మీటింగు రోజున వచ్చేరు. నాటకళాల నిండిపోయి. కిటకిటలాడు టూండది. పంచదార ఫ్యాక్టరీ కొర్మికుల బ్యాండు మోగుతోంది. మీటింగులోకి వచ్చిన వాళ్ళల్లో చాలమందీ హైస్కూలు విద్యార్థులూ, ఉమ్నాసియిం విద్యార్థలూను. వాళ్ళకి మీటింగుమీదకం"ట మీటింగుతర్వాత వుంటుందన్న సంకితకచేరీమీద ఆసక్తి "హెచ్చు. దానికోసమే వచ్చేరుకూడా

వేదీకమీదికి ఉయెజ్ఞా (రాలూక్రా. కమిటీ కార్యదర్శి కా(ేడ్‌ రాజన్‌ వచ్చేడు,

అందరికళ్ళూ ఆతనివేపు తిరిగేయి. ఆయన వువన్యాసాన్ని ఆరి[శద్రగా విన్నారు. దేశంలో జరుగుతున్న యుద్దాల్నిగురించి చెప్పే యువకులంకా కమ్యూ నిస్తుపార్డీ ని చిలపరచాలన్నాడు. ఉపన్యాసం పకడ్పండీగానే పుందిగావి దానినింగా “ఛాందనమార్కుు వాదులివీ “సొంఘిక శాతీయ దురహంకారులిని ఏమి కేమిటో మాటలు కెగవాడేడు. ఆది ఎవరికీ అర్ధంకాలేదు. అయినా ఉపన్యాసం ఆఖరున అందరూ చప్పట్లుగొట్టి, హర్షధ్వనులు చేసేరు. తర్వాత సెర్టీ మాట్లాడువాడని (ప్రకటించేరు. ఆతరు వేదికమీదికి వచ్చేడు.

తీరావచ్చేక ఆతడు భయపడిన్లే జరిగింది. ఎదురుగా జనంకనదిగ్డాక ఏం మాట్లాడాలో ఆతనికి అర్థంకాలేదు. అధ్యక్షస్ణానంలోవున్న ఇ్నాత్యేవా చిన్నగా నలహాఇచ్చి దియటపడేసిందీం

“ఒక చిన్నకమిటీని (ప్రారంభించడం గురించి చెప్పు”

సెర్టీకి నులువుదొరికింది. నరానరి విషయం అందుకున్నాడు.

“పతే. చెప్పేదంవాచెప్పేరు. మీరు విన్నారు. ఇంక సంఘం (ప్రారంఖిద్దాం. ఎవరుచేరువారో పేర్టిన్వండిం”

140

సభ ఆంకా నీశ్శబ్దిం అయింది. ఉస్పినోవిచ్‌ ముందుకువచ్చి మరలఆదుకుంది. మాస్కోలో యవజనసంఘాన్ని ఎలా ఏర్పరజేరో సభికులకు వివరించింది. ఆమె మాట్లాడుతూంపే సెర్తీ ప్రక్కగా నిలబడ్డాడు

సంఘాన్ని పెట్టుకారచానునగానే మాట్లాడకుండా పూరుకున్నందుకు నభికుల మీద ఆతనికెంతో కోపంవచ్చింది. మనస్సులోనే పచ్ళుకారికేడు, వనాళ్ళకేసి ఉరిమి చూ'పేడు. వాళ్ళు ఉస్తికోవీవ్‌ ఉపన్యాసమూ వినడంలేదు. జెలివాకోన్‌ ఆమెవంక అనహ్యత తెలిపేచూపులు పరపి (ప్రకనున్న లిశాసుధార్కోతో ఏదోచెప్పడం సెర్తీ గమనింబేడు. మీటింగు మొదటివరునలో భమ్నాసియంలో చదుపుతున్న ఆడపిల్లలు కూర్చునివున్నారు. వాసృమభాలకు దట్టంగా పొడరువలించేరు. కిలకిలనవ్వుకుంటూ ఏవేవో కబుర్లు చెప్పుకుంటున్నారు ఉపన్యాసాలు వినడమే లేదు. పదికఠు (పక్తగా ఓక వేపున రెవార్మీయవకులు నిలబడి వున్నారు. వాళ్ళలో తనకు పతిచితుడై న మర తుపాకీ పడుచువాడుకూడా. వుండడం 'సెర్తీహమాపేడ. పేదిక అంకును ఆనుకొని కూర్చుండి సీకాకోకచిలకల్లా సింగారిందుకొని నభకు వచ్చిన లిజాసుఖర్కోనూ, అన్నాఆన్మోవ్‌స్కా నూవూ ఎంతో అసహ్యాంతో చూస్తున్నాడు. వాళ్ళిద్దరూ తమ పక్కనున్న యువమ్మితులకో మహాకమిర్లుచెప్తూ పుపన్యాసం వినడమేలేదు.

ఎవ్వరూ తన వుపన్యానం వినడంలేదని (గహించి ఉ స్తికోవిచ్‌ త్వరగా ముగించి కూర్చుంది, తర్వాత ఇగ్నాత్యేవా లేచింది. ఆమె కాంత గం$ీర విగ్రహం చూపి సభికులు సల్లాపాల్ని కట్టి'పెస్టేరు.

“క్రామేడ్స్‌ ! ఇంతవరకూ చెప్పిన సంగతుల్ని గొరించి జ్యాగత్తగా ఆలో చించండి. మీలో కొంతమందయినా విప్లవంలో గగ్జిగా పనిచేస్తారనే నమ్మకం నాకుంది. పనిచేయకానికి మిమ్మల్నిఎవ్వరూ ఆటంకసరచరు. రావడం, రాకపోవడం మీ యిష్టంమీదుంది. మీ అభిప్రాయాలుకూగా మేము వినడం మంచిడి. మాట్లాడ దలచినవాన్ల రాండి.”

మరల సభలో నిశ్శబ్దం, ఒక ఓణం తర్వాత ఎనకసుంచి ఎవరిదో గెంతు వినదిచంచె,

“నే హూట్టాడువాలి

ఆంకా ఆధ్వని వేప తిరిగేరు. మెల్లకంటి మిషాలెవ్చుకోవ్‌ జనాన్ని ఒల్తి*ంము కొంటూ వచ్చి వేదిక నెక్కేదు.

“ఇప్పుడున్న పరిస్థితుల్లో మనం దోల్లీ వికష్కులవెంట వుంగడమే సరిఆయిన సని, నేసువస్తున్నా. పెరోశ్యా నన్ను ఎరుగును. కామ్‌సోమాల్‌లో నేనుడేరుతున్నా”

'పెర్టీకి (బ్రహ్మానందం కలిగింద. కొసనున్నవొడు వేదిక మధ్యకు గెండేడు;

141

“మ్రాపేర్యా కామేక్స్‌ ! నేను కెన్పలేడూ. మిషామనవాడు. వాళ్ళనాన్న నై ల్వేస్విచ్‌ మెన్‌, కారుకిందఎడి చచ్చిపోయేడు. ఆందువేతనే అతడు చదువుకోలేక పోయేడు. జిమ్నూసిమానికి వెళ్ళకపోయినా ఇల్లాంటి సమయాల్లో ఏంచెద్యూలో ఆతనికి తెలుసు”

నభలో గోల ఐబగలుడేరించ తల నున్నగా దువ్వి, బాగా టి"టాగావున్న ఒక యువకుడు లేచాడు. కానూ మాట్లాడుకా నన్నాడు.

అత్ర్యామేడ్సు ! మీరు అడుగునున్నదేమిబో నాకర్థం కాలేదు. నుమ్మల్ని రాజి కీనూల్లో దిగమంటారా ? అయితే మేం చదువుకొనేదెప్పుడు ? జిన్నూసియం చదువు అవాలి కదా? ఇచేవో, కాలింకానాలాంటికోో (గ్రంథాలయం లాంటిదో అయితే వనేరుమాట, వస్తాం. ఆడేవాన్శ ఆడుకొంటారు. చదువుకొనేవాడ్శ చదువు కొంటారు. కాని రాజకీ మాల్లోకి దిగడం అంహపే కోరపీకకు వుంతెద్చుకోవడమే. దీని కెవ్వరం అంగీకరించం.

ఓఖుషేవ్‌ వేదిక దిగుతూంపే సభలో హర్షధ్వనులు చెలరేగేణ. ఓలు షేవ్‌ నగరంలోని ఒక వై ద్యుని కొడుకు, జిమ్నాసియం విద్యార్థి

ఆతని తర్వాత మరతుపాకీ యువకుడు వేదికమీదికి వచ్చేడు. నభలో నవ్వు వినదిడింది. మండివచ్హాడు.

“ఎందుకు నవ్వువారు. గాడిదల్లాంా ఈ

ఆతని కళ్ళు చింతనిప్పులల్లే ఎ(ర్రదిద్దాయ, మనిషి కోసంకో వొజికి పోతున్నాడు.

“నాపేరు ఇవాక్‌చాచ్కూ, నేనో ఆనాధను, తల్లిసీ తండ్రినీ ఎరగను, ఓఇల్లూ వాకిలీలేడు. వీధుల్లో తిరిగుతూ 'పెరిగేను. దొరికిననాగు ఓ రొన్హైముక్క దొరికింది. నెలలో ఎక్కువరోజులు ఉపవాసాలకోనే గడిచేయి. కుక్కకంటె కనా కష్టంగా (బ్రరికేను. అమ్మా, నాన్నాచాటున 'పెరుగుతున్న మీకు ఆబితుకు అర్ధంకాదు. ఇంతలో సోవియటు (ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. ఎ(రసైనికుల కేరదీసేరు,. నావిష యంలో శ్రద్దతీనుకున్నారు ఒక పటాలావికి నేను దత్తుపోయేను. వాళ్ళే నకు బట్టి లిప్పేరు. [వాయడం చదవడం నేన్చేరు. అన్నిటికన్నా (ప్రధానమైనది మచేషిఆం టే ఏమిటో చెప్పేరు. మనిషిలా (బ్రతకడం నేచ్చేరు. వాళ్ళమూలంగా నేను టోల్షివిక్కు గానేవుంటాను. మేము దేనికోసం యుద్దం బిస్తున్నామో నాకుతెలుసు, మాయుద్ధం బీద వాళ్ళకోసం కూలి వాళ్ళి (ప్రభుత్వకోసం, మీరంతా మెటికలు విరుచుకుంటూ కూర్చు న్నారు ఈ పట్టకాన్ని విడపించడంకోనం రెండు నందలమండి పైగా కౌ్యేడ్చు చచ్చిపోయేరని ఎరుగుముం

శృత్ర2

శార్కూగొంతు అంగ్‌ మంటూ హోలంకా (ప్రతిధ్వనించింది.

“మవ సుఖంకోసం మనం బాగుండాలని వాళ్లు (పాజక్యాగంచేపేరు. దేళం నాలుగుమూలలా యుద్దరంగాలలో జనం చచ్చిపోతూం ట్రే మీరిక్కడ రంకులరాట్టాల మీద వికోదస్తున్నారు.”

శార్కూం ఉన్నబ్లుండి అధ్యతృస్థానం చేప్ప తిరిచేడు, వేలుపెట్టి వోలువంక చూపేడు,

“పళ్ళతో మాటలు వ్యర్థకాలక్షేవ౦ం వాళ్ళకి ఆర్థం అఆవుతుంచనా ? ఏమీ లాభంలేదు. కడుపుకొలుతున్న వాడితో నాలుగుంగ్భా లోబలికిపోయేవాడు వేస్తం కట్టడు. ఇంతనుందిలో ఒక్కడే ముందుకురాగలిగేడు. అతడూ దతిద్రుడూ, అనా ధుడూకనకనే ముందుకువచ్చేడు, ఏం భర్వాలేదు....”

ఇార్కూ మళ్ళీ సభాసదులవంక తిరిగేడు. ఆతని గొంతు యుణరయుణలాడి పోతూంది

“మ్వీర్రు రాకపోతే మా పని ఆగిపోతుం దనుకోకండి. మిమ్ముల్ని (ప్రాడీయ పడకా మనుకోవద్దు. కట్టకట్టుకు చావండి, మీఠో మాట్లాడవలసిందొక్క- పే వుంది మెషన్‌గన్‌ ! మరతుపాకీ ! 1”

జార్కూం వేదీకదిగి అటూ యిటూ చూడనుకూడా చూడకుండా హోాలువదిలి వెళ్ళిపోయేడు.

నభాధ్యతు లెన్వరూ నంగీతకచేరీ ఆయ్యేవరకూ నిలబడలేదు.

“రెవ్‌కమ్‌'కు తిరిగిపోతూ 'సెర్టీ ఒక్కనిద్దూర్చు విడిచేడు,

“రసాభాసు. జార్కూసరిగ్గా చెప్పేడు. ఈ జిమ్నూాసియంమూకతో లాభం లేదు. వాళ్ళకో మాట్లాడితే మంటప్పడుతుంది.”

“ఆశ్చర్యం ఎందుకు *””-- అందీ ఇగ్నా త్యేవా.

“ఆక్కడ ఒక్క కార్మికుల పిల్లవాడన్న వున్నాడా ? వాళ్ళలో బాలామందీ మధ్యతరగతి మేధావివర్గంవాశ్ళే, వట్టి కబుర్లపోగులు, నువ్వువెళ్ళి రంపంమిల్లా పినివాళ్ళలోనూ పంచదార ఫ్యాక్టరీ పనివాళ్ళలోనూ పనిచెయ్యాలి. అయితే ఒకటి. ఈమీటింగుకోసం పడినశ్రమ ఆంవా వ్యర్థం అనుకోక, విద్యార్థుల్లో కూడ మంచి వావృంటారుల

తఉస్టీనో విచ్‌ అంగీవారం తెలిపిందీ. *నొను”

“సెర్యోజా ! మన అవిప్రాయాలు అందంకీ నచ్చచెప్పాలి. ఆదీ మనపని. కి కొత్తసమపష్యమీదీకీ కాళ్మికుల దృష్టినితిప్పాలి. మనం ఎర్నోమీటింగులు, మహా నభలు, సమావేశాల జరపడం అవసరం. రాజకీయశాఖ స్టేషన్‌ దగ్గర్గో వేసవి

143 బాటకళాల ఒకటి [ప్రారంభిన్తూంది. కొర్రి రోడాల్లో (గచారకర్లై లు ఒకటీ వస్తూంది. అప్పుడు మనపని మంచి బాగాజరుగుతుంది, లెనిన్‌ ఎమన్నారో తెలుసా వ్రజిల్ని. కోట్లమంది కొర్మీకుల్ని పోరాటంలోకి తీనుకొ'స్తే కప్ప మనం నెగ్గలేము.”

ఉ స్తినోవిద్‌ స్రేషన్‌కు బయలుదేశేసరికి రాత్రిబాగా పొద్దుపోయింది.. సెక్డీ ఆమెను అంతవరటా సాగనంపిడు,. 'వెలపు తీనుకొంటూ ఆతవామెచేయి పట్టు కొన్నాడు. ఆమె మువాన చిరునవ్వు రేలగా తోచింది

తిరిగివస్తూ 'సెక్తీ తమయుంటిె శేడు. తల్లి తిద్దినంత సేపూ తలవొగ్గేడు. తండ్రి హూడా ఆందుకొనేసరికి నమాధానాలు (ప్రారంభించేడు. కొడుకు నో రువిస్పేక జభార్‌ వాసిలీ విచబూజక్‌కు మాట తోణకలేదు,

“జర్మన్లు వచ్చినవ్చుడు నువ్వు నమ్మెచేపేవు. ఇంజన్‌, లో కొపలాదారుని చంపేసేవు. ఆప్పుడంతా ఇంటిసంగతి నీకు ఫ్ఞానకమేపుంది కాదూ” కాని ఆపనులు చేసేవు ఎందుకు? పనివాడుగా నీ మనస్సు మంచేదో చేడ్డఏదో గమనించింది. అంతే నేనూను. మన యింటి సంగతి ఆలోచించలేదనా ? ఆలోచించేను, మేము వనక్కి తగ్గవలసివప్తే మిమ్మల్ని బాధిస్తారని నేనెరుగుదును. ఆయినా ఇంటివద్ద వుండటం నాకు సాధ్యంకాదు. ఎందుచేతనో నువ్వూ ఎరుగుదువు ఎందుకీ అనవసరపు అల్లరి? నేనో మంచిపని చేస్తున్నాను. బాగుందనాలిగాని, అన్లింకొదు చేయవలసింది నువ్వు నరేనంపే అమ్మా వూరుకుంటుందిల

జార్‌ వాసిలీని. చెంచిమీద ముళ్శమీమన్నట్లున్నాడు. దిగ్గమీసాలూ, దుబ్బు గడ్డం మధ్యనుంచి పచ్చని పళ్ళు కనిపించేలా నబ్వరు,

“రౌంగ వెధవా ? పర్గచై తన్యం ఆంటూ మొదలెపూ ? సీ మొలనున్న తివోల్వరుచూపి భయపడి గూదిను సాగడీయనని దైర్యం కాబోలు,”

గూదిలు సాగదీయడం మాటవచ్చినా ఆతని కంళంలో కోపం ఛాయా మాథత్రంగాహడ లేదు,

“వరే ఫో వెడుతున్నవాడికి అడ్డంరావడం ఎందుకు ? కొని అన్సడస్పుడో మాటు ఇంటికివచ్చి పోతూండు. వెళ్లు”

న! |! న! |!

రాశ్రివేళల తెచివున్న వీధిదారంలోంచి పెలుతురు వీధిగుద్మూలలో వడు తూండి తెస్‌తిన్‌స్కీల యింట్లో వకీలగారి దిల్లవుద్దూ సోఫాలలో అయిదుగురు మవుష్యుణ కూర్చునిపున్నాడు. దోలిన్నిక్‌, ఇగ్నా త్యేవా రహస్య పోలీసుఅధికారి తమో షెంక్కో రై ల్వేకార్యికుడు షూడిక్‌ రై ల్వేకర్మాగాంలనుంచి వచ్చిన ఓపష్టాప్పు

144 కూను. వీరు ఐదుగురూ రివెల్యూషనరీ కమిటీసభ్యులు. కమిటీ మీటింగు జరుగు తూందిం

దోలిన్నిక్‌ విల్లమీదికినంగి ఇగ్నా త్యేవావంకచూస్తూ మాట్లాడేస్తున్నాడు.

“యుద్ధరంగానికి సరఫరాలు వెళ్ళాలి. పనినాళ్ళకి తిండికావాలి. మనమూ పట్టణంలో అడుగుపెట్టగానే దుకాణాల వాళ్ళు ధరలు పెంచేసేరు, వాళ్ళు సోవియటు నోట్లు పుచ్చుకోమంటున్నారు. వెనకటి జారిస్టు దాపాయలో, కెరెన్సీ. నోట్లోతప్ప చలామణీశావడంలేదు ఈపళ షనం భార్చుని ధరలు ఏవిధంగా నిర్ణయించాలో లెక్క-లుకట్టాలి. నిర్ణయించిన ధరలకి వర్హకుబు తమసరుకుబ అమ్మరని మనకు తెలును, వున్నదంకా దాచేస్తారు ఆ పద్ధతిలో సోదాలుచేస్తి సరుకును స్వాధీనపరచు కోవలసిపుంటుందిం ముద్దుముద్దుగా వ్యవహరిస్తే లాభంలేదు. కార్మికుల్ని మరీమాడ్చ డంలో అర్థంలేదు. కా్యమేడ్‌ ఇగ్నా త్యేవా సనర్ని తొందరపడవద్దంటూంది. అది 'మేభావులకుండే పిరికిదనపు లక్షణం అంటాను. కోపంవద్దు. నేను ఆలోచించే మాట్లా డుతున్నాను. ఇక్కశపేచీ చిన్నవ ర్హకులదికాదు. హోటల్‌ యజమాని బోరిస్‌గాన్‌ మేడలో నేలమాళిగలున్నాయన్కీ వాటినిండా ధాన్యం దాచేగనీ ఈవేళన్నే తెలిసింది.

'పెద్గూరా రాకపూర్వమే పూగ్శోవున్న '"పెద్దవ్యాపాడలంకా తమనరుకు ఆక్కడ దాచేసేరటల” " దోలిన్నిక్‌ హేళనగా తిమో'షెంకో వేపు చూసేడు. ఆతడు ఉలికిపడ్డాదు.

సీశెల్లా తెలిసింది 1”

ఇల్లాంటివార్హలు సంపాగించవలపినదీ శాను. కాన్సి తనకీ సంగతి తెలియనే లేదు, దోలిన్నికుకు తెలిసిందీ. అదీ కొంచెం చికాకు అనిపించిందీ.

దోలిన్నిక్‌ నవ్వుకొన్నాడు.

“నాకన్నీ తెలుస్తూంటాయి సోదరా ! నాకు తెలిసింది, అదొక్క 'పేనా ? విన్ను నువ్వూ, డివిజనల్‌ కమాండరు కారు డై 9౨వరూకలపి ఓఆరనీసా పారప ప్టేసిన వార్తాళూడా నాదాకా వచ్చిందీ”

శిమో షెంకో కంగారుపర్హాడు. సిగ్గూకలిగిండి. ఇష్టం లేకసోయినా మెచ్చు కోకతప్పలేదు.

“దే వాంతకుడి వే”

ఇగ్నా త్యేవా ఆయిష్టంగా మఖం చిట్లీంచింది. అది చూసేక మరి నోటమాట రాలేదు. ఈ వ(గ్రంయమండాకొరుక్కి. అన్నిసంగతులూ తెలుస్తాయి. అని మనస్సులోనే ఆనుకొన్నాడు. -

" దోలిన్నిక్‌ తనకు వార్డతెలిసినపద్దతి చెప్పేడు,

19 |] 145

“సెర్టీబూజక్‌ నొకన్చోడు, హోటలులో పనిచేసే వొడినెవరినో ఆతదెరుగు నట జాన్‌ వంటవాళ్ళకి ఏంకావాలం సే ఆది ఎంతకొవాలంటే ఆంత ఇస్తుండేవాడని ఆ కరవాదు చెప్తాండడం 'సెర్గీ విన్నాడు, నిన్నసోయి అ మాళిగ సంగతేమిటో వివరంగా తెలుసుకువచ్చేడు ఇచ్చుడు మనం తెలుసుకోవలసినదల్లా ఆదెక హడుందీఆగి తిమోషెంకో , మీ వాళ్ళకిచచ్చు. కొవలసివస్తే సెర్తీని తీసునెట్లు రో ౫ దాగుందా పవ్యాలక్రీ కార్చికులకీ గాడా సరఫవాలు ఆందించగలుగు వాము.

ఒకలరగంట తర్వాత ఎనిమిదిమందిసాయ. ధ ైనికులు హోటలువాని యింటి తబపు త రు కొ త్తవాన్స రాకుండా ఇద్దరు ద్వారంలో కాపలా నిలదిగ్హారుం మిగవావాళ్ళు లోచలికెళ్ళేరు,

పొథటయిటర్‌ శాన్‌ లావుగా పొరా పీపాలా వుంచాడు. ఓ కాలునేదుం క (్రకాలుకో కుంటుకుంటూ వచ్చేడుం

“ప్పుడేం వుంటుంది ? కాయమేడ్స్‌ ఇంత రాత్రివేళ”

వార్‌ వెనక ఆతని జాతున్ల నిలదిడివున్నారు. పక్కగడిలోంచి జాన్‌భార్య దుస్తులు వేసుకొంటూ ఆయాస డడం వినిపిస్తూంది,

మీయిల్లా సోదా చెయ్యశానికి వచ్చేం.

ఇంస్లో గ్రతిఆంగుళంయేా దింాశా(గ తగా శోధించేరు. దొడ్లో 'పెద్ద*రన్‌ నింజ కడ్చైలూ, కంపలాసపేర్సి వున్నాయి. ఎ్నోసావిశ్శ, వంటకాల, పెద్దట్టు గదీ అన్నిటినీ ఆరిశ్యాగత్తగా కంట్లో వ్తిపెట్టుకు వెతిశేరు. కాని రవాస్యపు నేలమాళిగ పొడ దొరకలేదు,

వంటళాల (ప్రక్కనేపున్న చిన్నగదిలో పనిపిల్ల ఒకామె నిద్రపోతూంది. ఆమెకీ సోదాసంగతే తెలియదు సెర్టీ వళ్ళి నెమ్మదిగా ఆమెను లేపేడు,

“*సునవ్విక్కండ పనిజేస్తూన్నావా న్‌

ఆ సనిక శై దిగృమ చెందినట్లు వ్యర్రిదూప్తలుచూస్పి కంది! నిండుగా కప్ఫు కుందీ,

“రొను నువ్వెవం వేం

సెక్టీ ఆసలు సంగతి చెప్పెరు,

“లే. దిట్టలు వేనుకోలొ

విశాలంగాపున్న వంటకాలలో తిమోపెంకో హోటల్‌ యజమానిని ప్రశ్నలు వేస్తున్నారు. అతడు బుకాయిస్తున్నాడు.

“మాయింిట్లో నేలమాళిగ లేవీ లేపు, మీరూశికే అనవసరంగా శ్రమపడు తున్నా రంతే. ఒకప్పుడు నాకు చిన్నహోటలు పుండేదీ ఇప్పుడేంచేదు, నేనుపెద్ద

146

వున్నవాడినేంకాదు. 'పెట్లూర్నాసెన్యం నాదగ్గిరపున్న దేదో వూడ్చుకుపోయేరు. ఏలాగో (ప్రాణాలతో బయటపడ్డాను. సోవియట్‌ (ప్రభుత్వం ఏర్చడిందంటే నాకెంతో ఇదీగా వుంది. నాకున్నదేదో మీకళ్ళముంద వేవుంది. చూస్తున్నారుగా.”

తాన్‌ తనపొట్టీబేతులు నలుదిక్కులకూ తిప్పేడు. మాటలు అంత తియ్యగా వున్నా కళ్ళతో మాతం హాక్చిమార్చి పమసుష్యులవంక ఉరిమిచూస్తున్నాడు,

తిమోషెంకో జెడుకరఎడుం

*ోట్రరు కే చెచ్చవన్నపాట., ఆఖరువర్యాయం మళ్ళీ చెప్త న్నావిను మాళిగ ఎక్కడుందో చూపించు”

జాన్‌భార్య ఆదూసపడుత్తూ తమకే లినగానికి ఏమీలేదంది.

“క్రామేడ్‌! మాకే తిండిలేదు, వున్నదంకా వాళ్ళే పూడ్చుకుపోయేకుో

దానికిగ"దృలంగా ఏడవడానికి ప్రయర్నించింది, కాని కుదరలేదు.

“పీకే తిండిలేదంటున్నారే, మరి పనిమనిషిని ఎల్లా థిరిస్తున్నారు.”-- అవీ సెర్టీ పళ్నించేడు,

“ఆమె పనిమనిషికాదు. ఎవరో అనాధ, పేదదాలిక. పుండేందు 3ెక్కడా శోటులేదుగనక మాయించ్లో వుంటుంది. క్రిస్టినానే ఆడగండి. ఆవిదేచెప్తుంది.”

తిమో'షెంకో కింక కోపం ఆగలేదు.

*సరి, అయితే ఇంక మా పని మేం బేస్తాం”

తెల్లవారిందీ. పోదా ఇంకా జరుగుళూనేవుంది. పదమూ డుగంటలనుంచి శ్రమపడుతున్నా ఫలించలేదు. తిమోషెంకోకు విసువు కలిగింది. ఇంక పోదా మన్నాడు, సెర్లీ పని పిల్ల గదికూడ సోదాబేసి ఇంక బయలువేరుదామనుకుంటు న్నాడు. ఆ సమయంలో ఆతని ఎనకనే గుమ్మంలో నిలబిడ్డ క్రిస్టినా విహునెమ్మ చిగా అసలురహస్యం చెప్పేసింది,

“వంటగదీలో పొయిలన్న ఆరుగు కింద చూడు.”

మరో పదనిముషాలలో ఆ ఆరుగు విప్పేపేరు. (క్రిందికి ఇనపనిచ్చెన కన దిగింది. మరో శెండుగంటలలో లారీలు బస్తాలకోనూ, పీపాలతోనూ కదలిపోవడం ప్రారంఖించేయి. చొట్టుప్రక్కల వీసలవాళ్ళంకా ఆంతసరుకు దాచబడడం చూసి నోచ్ళతెరిచేరు.

తి తి వ

ఒకరోజున ఎండమండిపోతూం పే చిన్నమూట చంకనడెట్టుకొని మేరిచూ చూకోవ్‌లేవ్నా కోర్చాగినా వూళ్ళోకి వచ్చింది. పావెల్‌ సంగతి సందర్భాలు ఆన్టైమ్‌ నోట విని ఆమె ఏడ్చింది. ఇంక (బితుకెందుకు అనుకొంది, కాని ఏలాగో (ట్రక్ర

147

తప్పదు. తిండికి పని చూసుకోవాలి, ఎగర్రనైనికుల బట్టలు వుతకడానికీ వాద 'వైవికులకోపాటు వాళ్ళకీచ్చే రేషన్లు ఇప్వవానికీ ఏర్పాటు చేసుకొంది.

ఒక రోజున అన్దెమ్‌ హవావిడిగా ఇంటికి వచ్చేడు, గుమ్మంలో అడుగు "పెడుతూనే “పావ్కా వు ల్స్‌ రం వచ్చిందమ్మా” అన్నాడు.

ఇద్దరూ కూర్చుని పాల్‌ జాని చది వేరు,

“అన్నయ్యకు,

నేను నజీవంగానే వున్నాను, పెద్ద ఆరోగ్యంగా లేకపోయిన్సా తుంటిమీద ఛుపాకీదెబ్బ రగిలింది. కాని మానుతూంది. ఎముకకు దెచ్బేమీ తగులలేదని డాక్టరు చెప్పేడు. ఆందుబేత నన్నుగురించి చెంగపెట్టుకోకు, ఫర్వాలేదు. నయం అవుతుంది. హాస్పిటలుసుంచి బియటకొచ్చేక పెలవు దరికనవృ. కొద్రిరో+లపాటు ఇంటికొస్తా, ఆమ్మ ఎక్క-డుందో తెలియలేదు, వ్రాస్తే సమాధానం లేదు. నేనిచ్చుడు కా్యయేడ్‌ కోటోవ్‌ స్కీ నాయకత్వాన ఏర్పడిన ఆశ్వీకదళంలో చేరేను ఆయన పేరూ, పరా[్రిమమూ గురించి కథలు చెప్పుకుంటారు. నుప్ప్వూ వినేవుంటావు ఆటుపంటి మనిషని ఇంతనరకు చూడలేదనుకో, ఆయనంటే నాకు మహాఇష్టం, అమ్మ ఇంటి కింకొ రాలేదా? వస్తే నా నమస్కారాలు చెప్పు. నీకు చాలా యిబ్బిందులు కలిగిం చేను, క్షమించు.

భవదీయుడు, పావెల్‌”

“నాయనా! ఫారెస్టువానైన్‌ ఇంటికెళ్ళి ఈ ఉత్తరం సంగతి చెప్పిరా, ఆశ్చెమ్‌”

పొవెరొనుగురించి అటుతర్వాత రోజుంకా మేరియా ఏడుస్తూ నేవుంది. తెలిని ఈక్కువ'పెద్దమ్మ. ఏ హాస్పిటలులో వున్నాడో ఎ(డ్ర'పేనా వ్రాయలేదని పదిమాట్లు నిష్టార్చు విడిచింది,

ఉత త జ! న!

సెర్టీ ఈమధ్య రై లుస్టేషన్‌ దగ్గరికి తరదుపోవడం ఎక్కువయింది, స్టేషన్‌ 'కటైన ఒక ఆపపచ్చరంగు వేసిన 'పెస్టైలో డివిజనల్‌ రాజీయళాఖవారి (ప్రచార కార్యాలయం వుండి. ఆ పెళ్టైలో ఓక ((క్కన ఉ స్తికోవిగా ఇగ్యాశ్యేవాల అపీనుపుంది. పెకీ వచ్చినప్పుడల్లా ఇగ్నా త్యేవా “నీరహన్యం నాష తెలుసులే అన్నట్లు చిరునవ్వు నవ్వుతూంటుంది.

ఆతరు కాక్‌నోమాల్‌ భిల్లాకమిటీ కార్యదర్శి శీటా ఉ స్తిగోవిాతో చాల "స్నీహంగా వుంటున్నాడు, ఆమెనుంచి పువ్యకొన్న పు స్పకాలూూ పత్రికలూతో పాటు ఆన్యక్షానందాన్నికూడా ఆతడు వచ్చినచ్చుడల్లా మూటకట్టుకొని పోతున్నాడు,

148

ట్ర్‌లిరోజూ డివిజన్‌కు సందింధించిన నాటకళాలకు కార్మికులూ, ఎర ని కుటూ అత్యధిక సంఖ్యలో హాజరవుతున్నారు. పన్నెండో సైన్యానికి చెందిన (దచారకరైలు సుందరమైన పోస్టర్లతో వైడింగులో నిలదిడివుంది.. ఇరవై నాలుగు గంటలూ వప్పృపోయవాంతో బండి కివకిటలాడుతూ. వుంటుంది. బండిలోనే చిన్న (ధెన్సు వుంది పికలు, _.ర ్టాలు ప్‌ొస్టర్లు ముద్రించి _.వావాంలా బయటికి తోసెస్తున్నాడు. 6:దరం 0 నషీ 0లోనేవుంది,

ఓకరో-? సాయంకాలం "తీ ఏనోపనిమీద నాటకగాలకు వచ్చేడు, రీటా కొంలమింది ఎ(ర్రై2నికులతో మాట్లాడుతూ కనిపించింది, ఆ ర్యాలి ఆతడామెను రాజకీయ శాఖలో పనిచే సేవాళ్ళబసలవరణా ది?ట్టడానికి వష్నెడు.. తిరిగి వళ్ళి పోయేటస్సు డామెచేతిని తనజీలిలోకి తీసుకొని అన మనస్సునంవా ఆమె ముందు 'పెచ్టేడు,

“రీటా! ఎప్పుడూ నీతోనే పుండాలనీ, నిస్నమొడాలనీ అనిపిస్తూంటుందీ. నీతో వున్నంత సేపూ ఎంతో సంతోషంగా వుంటుంది, నిక్వొకమారుచూస్తే కఠిన హుషారులో ఎంత సేపయినా తలఎత్తకుంగా పని చెద్యగలననిపిస్తుంది.ో

రీటా ఒక్క క్షణం ఆతని ముఖంలోకి చూసింది.

“ఇదిగో రా్యయేడ్‌! ఒక్కటి చెప్తావిను, ఈ మాదిరి (వేమగింాలు ఇంకె స్పృడూ నావద్ద పాడకు, నా కవాస్టే రుచించవు”

చీవాట్లులిన్న దిడిపిల్ల వాడిలాగ 'సెక్టీ సిగ్గుపడ్డాడు.

“మరోలా అనుకోకు....మన మిద్దరం స్నేహితులమే ననుకొంటున్నా.... ఇప్పుడు నేనన్న వేవీ విష్ణ వ్యడోహెకారాలు కొవుగదా, సరే....ఇం కెప్పుడూ అననసువేో

త్వరత్వరగా ఆమె 'సెలవుతీనుకొని 'సెర్టీ తన ఆఫీసుకు పరుగె్తిపోయేడు.

తర్వాత చాలరోజులవరకూ ఆతడు ేషన్‌ చాయలహ్క-డా పోలేదు. రావ డంలేదేమని ఇగ్నా త్యేవా అడిగంది. కొని ఆతడు తీరుబడి వుండడంలేదని చెప్పి తస్పిందుకొన్నాడు, నిజానికి తీరుబిడిలేనిమాటకూడా నిజమే. శ |! |! న

ఒకరోవి రాట్రి పంచదార ఫ్యాక్టరీ యజదూసుణ రాప్పరాలున్న వీధగుండా ఎడటాండగా తెవకమ్‌ సభ్యుడు ఎూదిక్‌మీద ఎవరో తువాకీకొర్చేరు. వనుఎంటినే ఆ (ప్రాంతంలోని యిళ్శన్నీ హోదాచేసేరు. సోదాలో చాల ఆయుధాలూ రౌొగితాలా దొరికేయి. పద్రాలనుంచి నగరంలో పిల్చుడిష్కైకి సంబంధించిన “నిలెట్స్‌ అనే రహస్య సంస్థ వివవాలు దొరికేయి.

149

వెంటనే “౭వ్‌కిమ్‌” కార్యాలయంలో సమావేశం జరిగిండీ ఉస్పికవిం కూడా చానికి హజరయింది. ఆమె “ర్తీని పక్క-కుపిలిచి తీసుకెళ్ళింది

“పి మగతనపు ఆహంరారానికి దెబ్బితగిలింది కొటోలునేం ? నీస్వంతన్యన హోరాలతో పార్టీ పనులు నష్టనరుస్తున్నావన్నమాట. ఆదిమంచిదిరాదు, కామేడ్‌”

ఆటుతర్వాత సెక్టీ మరల రై లుస్టేషనుకు రాకపోకలు సాాంపము,

ఆతడు జిల్లామహాసభకు హాజరయ్యేడు, శెండు రోజులపాటు దీర్చచర్చలు జరిగేయి. మూడోరోజున (ప్రతినిపలందతితోకలసి ఆతడుళభూడా ఏరుదాట్సి అక్కడ అడవిలో మకొంపెట్టిన జారూచ్చ్నూ బందెపొటువొంగిల మురాతో ఓరోజ్యూ ఓర్యాశ్రీ యుద్ధంలో పాల్గొన్నాడు. శారూడ్నూ 'పెట్ట్లూరా పేనానాయకులలో ఒకడు,

శిరిగివచ్చేక ఆతడు ఇగ్నా త్యేవాను చూడటోయేడు. ఆ సమయంలో గటా కూడా అక్కండేవుంది. అక్కడినుంచి వాళ్ళిద్దటా ఆమె బసవరకూ వెళ్ళేరు. విడి పోయేటప్పుడు ఆతడామెచేతిని తనబేతిలోకి తీనుకొని నిమిరేదు, రీటా కోపంతో చెయ్యిలాక్కుంది, మళ్ళీ చాలరోజులవరటా ఆలడు (ప్రచారక ర్రైలువనేపు ముఖం చూపించలేదు. పనివచ్చినస్పృడుకూడా రీటాసు ఆతడు కలుసుకోవడం చేదు. ఎందుకు రావడంలేదని ఓమారామె అడిగిందీ*

“*ఏంలాభం? కార్మికవగ్గానికి శతువునుఅన్నో మరాకటో చీకవాట్లు తినడ మేగా”

న! చి తి

కక్రేషియన్‌ ఎర్రజెండా డివిజన్‌తో ర్రైళ్ళు ప్రేషన్‌లోకి వక్సీయి.. వానికి సంబంధించిన ముగ్గురు కమేండర్లు “రెన్‌కమి ఆఫీసుపవచ్చరు, వారలో ఒకడు సన్నగా, పొడుగ్గావున్నాడు, ఆతడు సరాసరి దోలిన్నిక్‌ వద్దకు వచ్చేడు,

“బ్బంకోమాట చెప్పొద్దు. మా గుర్రాలు చావుకి సిద్ధంగా వున్నాయి. వంటనే నూరుదిళ్ళగడ్డి చూడు”

ఎంటనే సెర్లీ ఇద్దరు ఎ(ర్రసైనికుల్ని వెంటతీసుని గడ్డి తేవడంకోసం బియటిడేరేడు, ఒక (గ్రామంలో ధనిక వైతుల కోందరు వాళ్ళిని వొచ్చారు. ఎగర సైనికుల ఆయుధాలు లాక్కుని నిహడిజ్యంగా చితకూళ్ళరు. కుర్రవాడుగదాయని "3ెర్రీని కొద్ది డెబ్బిలకో వదిలిపెస్టారు. వీదన్హై తుసం ౦ వ్యా ముగ్గురిని దిండిలో చేసి పట్నం చేరేసేరు.

మర్చ్నూడు ఒక సాయధదళిం ఆపారు బళ్ళిండి. ఆ న్నూడే కావలసిన గడ్డి సషహాడింది,

150

చెబ్బలసంగతి తెలిస్తే తన యింట్లోవాళ్ళు కంగారు పడకారవి సెర్టీ నాలుగు రోజులపాటు ఇగ్నా త్యేవా ఐిసలోనే వుండిపోయేడు. రీటా ఆతనీని చూర్తానికి వచ్చింది. ఈమారు అమెయే ఆతనిచేతిని తన చేతిలోకి తీసుకొని నిమిరింది,

న! ఛి వ

ఒక రోజున మంచి ఎండవేళ రిటాను చూడశానిక్లై సెర్తీ (గ్రచారక3లు దగ్గిరకొచ్చేడు. కభుర్లుచెప్తూ మిిశుడు పావెల్‌ (వ్రాసిన లేఖన ఆమెకు చదివి విని పించేడు. ఆతనిని గురించి ఆమెకు ఎన్నో కమక్లుచెప్పేడు. ఇంటికి తిగిపోతూ “చిట్టడవిలో కోనేల్లో స్నానానికి వెడుతున్నా” నన్నారు.

తలవంచుకొని పనిచేస్తున్నదల్లా రీటా తల ఎ గింది.

ఆటీ ళం అలో ఇెడవులో సీన్ల నిర్మలంగా, చల్లగా స్నానానికి ఆహ్వానిస్తున ట్లున్నాయిం “నేను పోయి స్నానంచేస్తాను. వెళ్ళి రోడ్డుమీదకూర్చో”మని రీటా ఆతనిని అజో చె

పంపేసింది.

సెర్టీ రోడ్డు వ్రక్కనేవున్న 'పెద్దదిండమీద కూర్చుని చెరువులో రీటా ఈదుతూన్న ధ్వనులు వింటూన్నాడుం

దూరాన తోన్యా తుమూరోవా (ప్రచారక రైలులో సైనిక కమిస్పారుగావున్న చుజానిన్‌తోకలిసి ఆటువేపేవస్తూ కనబడింది. చుజానిన్‌ ఆఫీసర్ల యూనిఫారంలో వున్నాడు ఆమెతో ఏదో మాట్లాడుళూ వస్తున్నాడు,

ఆనుధ్య పొవెల్‌ ఉత్తరం 'సెర్డీకి తెచ్చియిచ్చినది తోన్యాయే. ఆత డామెను గుర్తుప ప్లేడు, దగ్గరకువచ్చేక ఆమెటాడా ఆతనిని శేరిపారిదూసింది.. ఎవరో గుర్తువేసుకొనేటందుకు (ప్రయర్నిస్తున్నట్లనిపించింది. దగ్గరకువప్ప్చేక సేర్తీ చేవ

అవి జం ళా ళా ణీ

లోంచి పావెల్‌ జాదుతీసి ఆమె కందించడు.

“ఢడ్‌! ఒక్కత్‌ణం ఆగండి, నావు త్తరంలో మీవీిషంయటాడా (వొపేడుం

తోన్యా అ జామి నందుకుంది. ఆ మూలనుంచి ఈ నూలకీ చదివేసి తిరిగి ఇచ్చేసింది,

“*ఇ౮కేనన్నా వార్తలు తెలిసాయా ?”

క హంం

వెనుకనుంచివస్తున్న రీటాకొళ్ళ[క్రీంద్‌ గులకరాచ్య చస్పుడయి. మిశొనీన్‌ తరిగిచూసేడు, రీటానుచూసేక ఆయన తోన్యాకో నేమ్యదూ “నడు పోదాం

151

రీటాగొంతుకలో వెక్కిరింత వినిపించిందీం

“క్రాామేడ్‌ చువానిన్‌ ! పొద్దుటినుంచి రైలులో సీకోనం వెతుకుతున్నారే”

చువానిన్‌ ఆమెవేష అయిష్టంగా చూ పేడు,

“మరేం తొందరలేదు. నేను కనదిడకుంకే పనులు ఆగిపోవు”

వాళొద్దహూ వెడుకూంటే రీటా పరీక్షగా దారివేపే చూస్తూ నిలబడిందీ,

“ఈరంగేశీరాయుగికి సెలవిచ్చి పంపెయ్యడం మేలొ-- ఆండి రీవా

ఓకు చెట్లతలలు గాలికి ఉగులాడుతూం టు ఆడవి యముమ్మంచూండి. పరుపు ప్రీధగావన్తున్న చన్లినిగాలికి (ప్రాణం తేలిళోతూంది. సెర్తీ స్నానానికి తాను బియలు

ఆతడు. తితిగివచ్చేవరటా. రీటా రోడ్డుకు దగ్గరలోవున్న చెట్టుమొదల్లో కూర్చుంది. ఇద్దరూ కబుర్లువెస్పకుంచూ అడవిలోపలికి దియలుదేరేరు. ఒక చెట్ల గుంపుక్రింద ఒత్తుగా పెరిగిన గడ్డిలో కాస్పేపు కబూపృన్నారు, అడవి ఆం (ప్రభం ఈంగావుంది. ఓకుచెట్లు చల్లనిగాలిలో గుసగున లాడుతున్నాయి, రీటా తలక్రింద వెండుచేతులూ పెట్టుకొని గడ్డిమీద పదుగానిపుంది

సెక్టీకచ్ళు అమెకొళ్ళనున్న మాసికలువేసిన బూట్లమీదపగ్హాయి. తనబూటు కూడాచిరిగి వళ్ళుబయటికి రావడం చూనుకొన్నాడు. నవ్వొచ్చింది,

“ఏందుకు నవ్వుఠావు ఇ2

సెర్టీ తన బూటుచూపేడు.--” ఈ బూట్లతో యుద్దాలేంచేస్తాము ?”

రీటా నహాధానం ఇవ్వరేదు. ఆమె ఆలోచనలు మరెక్కడోవున్నాయి, కొం "పీవటికా ఆలోచనలలోంచి బయటపడింది

“చుజానిన్‌ పార్టీసభ్యుడేగాని వట్టిపనికిమాలినవాడు. మన కార్యక ర్హలు చింకి9 బట్టలతో తిరుగుతూంపేే, ఆతనికా గొడ నేవద్దిదు, పార్టీలోవాడులా వుండడు.... ఇంక యుద్ధరంగం పరిస్థితి నిజంగా చాలతీ[నంగావుందీ ఇంకా వాలకాలం తీవ యుద్దాలు త ప్పేలాగలేవు”

ఆమె ఒక్కతణం పూరుకొని మళ్ళీ (ప్రారంభించింది,

“సెర్టీ ! మనం మాటలకోట్సీ చేతులతోటీకూణా యుద్దం నడపాలి, కామ్‌ సోమాల్‌ సభ్యుల్లో నాలగోవంతు మందిని 'పేనలలోకి తీసుకోవాలని కేంద్రకమిటీ నిర్ణయం తీనుకుండా నీకుతెలుసా? నన్నడుగుతే మనం ఇక్కడ ఆప్టే రోటులుంటా మనుకోను.”

అమె గొంతులో ఏదో కొత్తదనం వినిపించి సెర్షీ ఆశ్చర్యపర్షాడు ఆమె నల్లనికళ్ళ వేపు చూస్తూంపే ఆతని శరీరం పరవశమబిపోతూంది, కాని సంభాశందు కొన్నాడు,

152 ర్‌ దూూర్తూా లేచికూర్ముందిం “పి వోలు శీది ? సెర్టీ “బుశడుమున్నాడు “ఆ కుల్‌ ముం శరోడుకులు లాక్కున్నాపొ రీటా కేదులోంచి మిలమిలలాడుతున్న పీన్లైలు పెకి తీసిందీ “ఆక్‌ చెట్టకూడు” రీటాపి్లోలు ఇరవైమైదు అరుగుల దూరంలో వన్న ఆబట్టు మొదలుఎపు తికగిందీ. గు5వాడా చూడకుండానే టరట * వాల్చింది. చెరడువూడి (క్రిందపడింది. “నూ'సేవా *”” ఆనందంకో ఆమె మళ్ళీగార్మింది. మీ పెరహాడి గడ్డిగోచడిలిది. ఈమారు పిచేలును ఆలని కందించింది, “పద్‌ చూద్దాం. ను వ్వేలా కాలుస్తాన్‌” 'ఫెళ్లీ కొల్బినవానిలో మూడింట ఒకవంతు. గురళప్పేయి. రీవా ఫాలేద న్నట్లు చిరునవ్వు నపవ్విందా “*శఈమా(తం కూడా కోల్టగలవనుకోలేదు” ఆమె పిస్తోలు క్రింద పెట్టి మరల గడ్డిలోఎడక వేసింది. ఆమె గొసుబిగువుల్లో గుండ్రని రొమ్ములు పీటపిటలా డే.ఎం “సెర్జీ | ఇల్లారాల ఆతవామె (క్కాకు జేరు, “ఆ ఆరాశంచూడు, ఎంత సీలిాపుంనోం సేకన్శ ఎడా ఆలాగేవున్నాయిం ఆలా పుండ-.ాడదు. అక్కురంసులో వుం లి. ౧లిం౦ ఎ చాల బుఆకిరంగు” కీటా ఉన్నట్లుండి లేచికూర్పుంది. చటుక్కున ఆకని తల రెందింతులో పట్టుగాని 'పెదినుల ముచ్తు పెట్టు గెందిం న! జి శా వండు "లలు గడిచేయి. ఆకుూలుగూాలం వచ్చింది, నెద్ముడా వీకటివడింది. చెట్లూ జేములూ చీకట్లో కరిసి” "యేయిం డివిజనల్‌ 'హెడొర్వార్టర్సులో కెలిగ్రావ్‌ గుహాస్త్రా తన యం(త్రందీద టకటక లాడిస్తున్నాడుం “మెదటి డివిజన్‌ దీఫ్‌ ఆఫ్‌ స్టాఫ్‌కు, షెపెటోవ్కా. తిపల్యాషనరీ కమిటీ ఆధ్యకనికో ప్రతి. ఈ తంతి అందిన పదీగంటిలలోగా నగరింలోని శౌర్యాలయాలన్నీ తరలించాలి. పట్టణంలో ఒక్క పటాలాన్ని ఎన్‌. తెటి మెంటు 'సేనాధివతి ఆధీనంలో పదలండి, రాజకీయగాఖను, అన్ని సైనిక

20. 153

వ్యవస్థలను, బారాంచేవ్‌ ప్రేషనుకు తరలించాలి. ఈ ఆజ్ఞను అమలుజి)పి

వెంటనే డివిజన్‌ కపాండరుకు తెలియపరచాలి. ( సంతకం.)

మరో పదినిముషాలలో ఈవార్హను తీసుకొని మోటార్‌ నైకిబషీద వాపై

హధదుకు నగరశధులలో బరునకదికేడు. లిన్నగావచ్చి *“రెవఠమి కార్యాలడి.6 ముందు అగేడు. ఇంకా మోటారు గురగురలాడుతుండగనే ఆతడులోనికి ఎరుచ దోలిన్నిపప 'పెలిగ్రామ్‌ అందిందేడు. మరుక్షణంలో తేనెతుట్ట కదిలినట్లు జనం కదీలేరు.. త్యేకరా్య్యాలకోనం నిశ్రేశంచదడిన కంపెనీవాకిన్లో చంక్తలుర్‌రిందిం మనో గంటకు సొమాన్లుకీనుకొని బన్ల పోడోర్‌ క్క 'ప్రేషను వేపు తరలేయి. ఆక్కడ వానకోసం వె న్చేరార్లు సిద్రంవున్నాయి

"టెలిగ్రామ సంగతి వినగానే సెర్డీ మోటర్‌ వైకిల్‌ వాలా వద్దకు పరుగెశ్తేదు.

ఉరాయడ్‌ || ప్రేషన్‌వరకూ నన్ను ఎక్కి-౦ంచుకు తీసు కెళ్ళగలవా ఖం

“ఎక్కు గర్జగా మాత్రం పట్టుకో

(ద్రచారక వాన్‌ అన్పుడే వైలుకు తగిలించివుంది. దానికో పది గణాల దూరంలో రీటా నిలదిగివుంది, పెక్టీ అమె భునాణు వట్టుకొన్నాడు. ఆతిప్రియమైన వన్తువునేకో పోగోట్టుకుంటున్నట్లు ఆతని మనస్సు కొట్టుబుట్లాడుకూంది.

“ర్యా 1 సెలవు. మళ్ళీ ఎప్పుడో కలుసుకుందాం. మంచిదోకుం

ఆతని కళ్ళల్లో నీబ్లచిమ్మడం ఆతనికే కంగారుపుద్దించింది. మాట్లాడితే ఏడ్పు వచ్చేస్తుం క మోనవి భయం కనిగింది.

థి న! ఠి ఈ

తెల్లివాకేనరికి పెట్టణమ్హూ ప్రేషనూహాడా లాశీఆమిపోయేము. పట్టణంవద్ద 'వెలవుతీసుకొంటున్నట్లు అఖరుదిండి “గి పెడుతూ వళ్ళిగలోయింది. తియర్‌ గార్డ్‌ పటాలం రైర్వేలై న్‌ రెండువేపులా స్టానాలు తీసుకొంది,

చెల్లనుంచి పండుబాకులు జలజల రాలుతున్నాయి. సుడిగాబులు రాలిన ఆకు లను వీధులవెంట త రెముకెశ్ళేయి.

'రెకార్మీవాళ్ళ పొడుగుకోటూూ తూటాలచెల్టూతో సెక్తీ పంచదార ఫ్యాక్టరీ సమీ పంలోవున్న “క్రాసింగ్‌” వద్ద కొవలా వనిలబ్తూడు. ఆతనికో మరో డజనుమంది ఎ(ర్రఎనికులుహాడా అక్కడున్నారు- పోలీష్‌ పేనలు నగరాన్ని నమీపస్తున్నాయి,

న! న! యి

అన్హోనోవ్‌ 'ప్మెటోవిక్‌ తన పొరుగునవున్న జిరాసింలియాన్‌టీవివ్‌ ఇంటి ఈలువు తక్తేడు, ఉరాసిమ్‌ బట్టలు వేనుకొంటున్నవాడు కిటికీవద్దకొచ్చి తొంగిచూ'సేడు.

“ఏమిటది

154

వీధన వెడుతున్న ఎ(ర్రసైవికలవంక ఆవ్లోనోమ్‌ కన్నుగిలిపేడు.

“అయ్యలు వెడుతున్నారు

జిరాసివమిముఖం దుః భాకులమయింది.

“పోలి షవాళ్ళి నీళాన్‌ ఏమిటో నీకేమన్నా తెలాసా ?”

“జఒంటితల రాంబిం దనుకొంటాను.”

“ఎక్కడన్నా సంపాదించగలవ్వ్కొా ఒకటి *”

అవ్లోనోమ్‌ బుర్రగోక్కున్నాడు. ఒకఏ3ెండు నిముషాలు ఆలోచింకేడు.

“వాళ్ళకేం 9? లేడికి లేచిందే (ప-హణం, పెగుడ్డ దులిపి మజాన పేనుకూ పోశారు. కొని మనకేబాధ. వచ్చిన (ప్రతికొత్త ఆధెకారితోశూ బాధపడేది మనం.”

హరాత్తుగా మరతుపాకీ ఒకటి యణముణలాడింది, స్రేషనుదగ్గర ఒకఫిరంగీ మోగింది. వెనువెంటనే రైలుహూత. గుంయ్‌మంటూ ఫిరంగిగుండొకటి ఫ్యాక్టరీ కంతదూరంలో రోడ్డుమీద పడి థఢామ్మున వగిలింది. ఇన్నిరాబ్యా, ఇంత దుమ్మూ ఎగిరింది. వీలిరంగు పొగచుస్రేసింది, నిశ్శద్రింగానూ, విచారంగానూ ఒక ఎ(రసైన్య దళం ఛోర్డేకదిలి పోయింది. దారిపొడుగునా వాళ్ళు మధ్యనుధ్య వెనక్కి తిరిగి చూస్తూనేవున్నారు.

సెక్టీ కనుగొలుకులనుంచి ఒకచుక్క_ బుగ్గవంటణారిందిం రెండోకంటివో దెవడికీ కనబడకుండా ఆతడు చటుక్కున దానిని ఒశ్తే సుకున్నాడు. సెర్టీ ప్రక్కనే పొడుగుపాటి అంతెక్‌ క్లోపోటోవ్‌ స్కీ నడుస్తున్నాడు, ఆతడో రంపంమిల్లా పనివాడుం ఆతగు రైఫిల్‌ గుుర్రంమీదినుంచి వేలు తియ్య నేలేదు. ఏవో ఆలొచనలో నుగ్నుదై వున్నాడు. సెర్టీమథఖం చూడగానే ఇంక పట్టలేకపోయేడు,

“వాళ్లు మనకుటుంబాల్ని నానాబాధలూ పెడవారు. నేహూ పోలీష్‌వాడినే గనక నాకుటుందించీద్‌ మరీ కసిగాపుంటారు. మానాన్నని రంచంముల్లులోంచి తగిలేసి, చీతకకొడకారు, ఆయన్ని మనతో వచ్చెయ్యనుశ్నా. కాని కుటుంబాన్నివదిలి రాలేక పోయేడు. ఆ లంజవాడుకుల సంగతి కనుక్కానేవరకన్నా ఇక్కడ నిలబడ చేకున”

“అఆ ఇరుకురోక్లూ బురదా దుమ్మూ కొట్లాడేసందులూ కూ లిపోతూ అసహ్యాంగా వున్న చిన్నచినఇర్యూ వదిలి పోడానికే వాళ్ళకి నునను వొల్చడంలేదు. వాల్యా మొదలయిన వాశ్ళందరో రహన్యంగా పనిజేయడానికై వెనక డిగబడిపోయారుం పోలీష్‌ “వైట్‌ గార్ల దళాలు నగంన్ని నమీపిస్తున్నాయి. వాళ్ళకి దనూదాకీణ్యాలు లేవు, (క్రూరత్వం మూ ర్తీభవించినట్లుంటారు.

ఎ(ర్ర'సేనలు వెళ్ళిపోతూంపే రై ల్వేకార్యికులు విచోరవదనాలతో చూస్తూ నిల బడిపోయేరు.

సెర్టీ వెనక్కి, తిరిగి కేకేసేడు

“కా మేడ్స్‌ | మ్ళీవొస్తాం. మఠిచిపోకండీంల్‌

కశ్రకరణ౦ రి మసక వెలుతురులో నదినీరు మిలమిలలాడుతూంది. చిరూలికి కెరటాలు

గట్టులనున్న గులకరాళ్ళల్లో గలగల మంటున్నాయి. గట్టుల (అక్రాలనేవున్న మెరక లలో నీరు కదలడంలేదు. కొని నదిమధ్యన మూ కం *రకలేస్తూ సోతూంది. గోగోల్‌ అమరత్వం (్రపొదించిన గం“ర సుందతరం'ణీ ద్నీవర్‌ ఇది, నదీ కుడిగట్టు వర కంగా తెరోసినట్లుంది. ఎడమగట్టున వేసవికాలంలో ఇసుళతిన్నెలు ఏర్పడవాయి.

కుతిగట్టున అయిదుగురు మనుష్యులు ఒకచిన్న కందకంతవ్వుకొని మాక్సిమ్‌ మరతుపాకి పెట్టమూర్చున్నారు. ఏదో రైఫిల్‌ డివిజన్‌ బాపతు ఎలగోల చౌకీఇది, మరతుపాకీ (ప్రక్కనే నదివేపు ఎదురుగా సెర్టీ బూజక్‌ పడుకొనివున్నాడు,

ఎడతెగని యుద్దాలలో అలసిసొలస్తి పోలి[్‌ ఫిరంగుల ముందు నిలవరేక ఎర్రసైన్యం వెండురోజుల[క్రితం కీవ్‌ నగరాన్ని వదలిపెట్టి నది ఎడమగట్టుకి తిరోగ మించింది. అక్కడ కందకాలు తవ్వుకొని నిలవొక్కుకుంది,

తిరోగమనం, విచరీతమైన సైన్యనాశం, కీవ్‌ను శ్యతువులకు పవ్చచెన్పవలసి రానడంతో ైన్యాలన్నీ దీగులుగా వున్నాయి, శత్రువుల చ్యక్రబింధంలోంచి ఏడో రైవిల్‌ డివిజ5్‌ ఎంతో పరాక్రమంచూపి పోరాడి దియటపడింది. ఆడపుల కడ్డువడి మాలి౯్‌ స్టేషన్‌ నమీపంలో ర్రైలుకట్ట ఎక్కింది, ఆచేపునుంచి గద్జిదెబ్బ తీసేసరికి పోలీష్‌ పేనలు విచ్చిపోయీయి. కీహ్‌రోడ్డు నిరాటంకం అయింది,

కొన్కి కీవ్‌నగరం చేతులనుంచి జారిపోయించే అనే విచారం వా౭నివదలలేదు

దార్నిట్సాసుంచి పోలీష్‌ సేనలు ఎ(ర్రసేనలను తరిమి ఎసి దానినిఆ(క్రమించేయి చార్నిట్సాటప్రక్క-నేవున్న రై ల్వేట్రిడ్తిని ఆ(క్రమించేయి. ఎడమగట్టున తాలూనుకొనే పాటి (ప్రడేళాన్ని సంపాచెంచేయి. కౌన్సి వారు అక్కడినుంచి ముందుకు సాగడానికి చేపిన ప్రయత్నా లన్నింటిని ఎర సైన్యం విఫలపరచింది.

నది వపుచూస్తూం సే సెర్తీకి గతరోఎా ఘటనల్నొ కళ్ళికుకట్టినట్లు కనిపించేయి

నిన్నమధ్యాహ్నం ఆతడున్నదళం పోలీష్‌ సేనలమీద ఎదుర్కోలు జరిపింది, తీవ్రమైన యుద్దంసాగిందీ. అడే అతడు పాస్గాన్న మొట్టమొదటి బాహాబాహియుద్రం ఒక పోలిష్‌ సైనికుడు సన్నీ అమర్చిన నైఫిర్‌తో మీదికొచ్చేడు. ఏమిదో దిడబిడ లారుత్కూ మహావు(దేకంతో మీగికొచ్చిన వానిని _సెక్టీ ఎదుర్కాంన్నాడు. వై వళ్ళు

156 రొపాడేయి. పోలిష్‌వాని సన్నీవి పక్కకుకో సేసి సెర్టీ ఒక్క పొడుప్పతో వానిని కగ తేర్చేడు,

సెర్టీవయ్యి వణకలేదు. ననుమ్యుల్ని యుద్ధంలో చంపక తప్పదని ఆతనికి తెలుసు. 'స్నేహాలంటే ఎంత చెనీకోనుకునేవాడై న్యా మనను ఎంత మెక్రనిదయినా ఆత డా హత్యాకాండ సాగించక తప్పదు. స్వభావికంగా ఆరడు (కారుడుకొడు కుటిలుడూకాడు. అయినా కొంతమంది పరకష్టోపజీవులు అమాయకులకు విషం నూతిపోసి తనమీదకి ఎగతో పేరు. వాళ్ళకో యుద్ధం తప్పదు, (ప్రజలు ఒకశినొకరు చంపుకోనక్కరలేని రోజును త్వరగా సన్నిహితం చేయడంకోసం ఈ హత్యాకాండ పాగించకతప్పదు.

పరమానోవ్‌ వెనుకనుంచి భుజంతన్లేడు.

“లే ఇక్కండినుంచి కదులుదాం. లేకుంటే వాళ్ళ కళ్ళ పడగలంం”

వ ఖ న!

ఇక్కడికి ఏడాదీనుంచి పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌ తనజన్మభూమి ఆ మూలనుంచి ఈ మూలకీ ప్రయాణం చేస్తూనే పున్నాడు. మరఫిరంగిదిళ్ళమీద, ఫిరంగిబళ మీద, గుర్రాలమీద కూర్చుని ఒకటే తిరుగుడు, మనిషి ఎదిగేడు. కష్టాలు పరిశ్రమతో గట్టిపక్హాడు. ప్రపంచజ్ఞానం నంపాడించేడు. మెడలో మోస్తున్న శూటాలబెల్డా విరువుక్సీ భుజానవేనువొన్న ర్రైఫల్‌ బరువుకీ చర్మం పుచ్ళుపడిి మాని, కాయలు కౌచిపోయింది.

అ ఏవాదిలోనూ ఆతడెన్నో భయంకరదృశ్యాలు చూసేడు. తనలాగే బట్టా పారా తిండీ తిస్స్పలూ లేకపోయినా ఆచంచలమైన వర్షచ్చై తన్యంతో శతువుల్ని ఎది రిస్తున్న వేలకొలదిమంది సహచరులతో ఆతడు యూ[శైయిన్‌ ఆంకా తిగేడు. రెండు పర్యాయాలు మాశశమే ఆతడా యుద్రాలలో పాల్గోలేదు.. మొదటిషాటు తుంశమీద కుపాకిదెబ్బతగిలి హాస్పిటలుకు చేంనప్పుడు, రెండో చూరు 1920 ఫబ నరిలో వచ్చిన మైపన్‌జ్విరంతో పడివున్నప్పుడూను.

పోలిష్‌వాళ్ళ మరఫిరంగులకు చనిపోయినవారికన్న ఫన్‌ జ్వరంతో ఎక్కువమంది అతడున్న పన్నెండో సైన్యంలో చచ్చిపోయేరు. పోలిషసేనలను ఉత్రర యూ(కెయిన్‌లోకి రాకుండా ఆ రోజుల్లో పన్నెండో సైన్యం సురీర్హమైన రంగంలో యుద్దం చేస్తూంది.

పావెల్‌ జ్వరంనుంచి పూర్తిగా కేరుకోక పూర్వమే తన దళంలోకి వచ్చే సేడు. ఆ దళం కజాటిన్‌ = ఉమాచ్‌ బ్రాంచి రైలులైన్‌ మీదున్న (ప్రాంటోవ్కా 'ప్టేషనును కాపాడురూందీ, ఆ ప్రేషను ఆడవిమధ్యన వుంది. చిన్న 'ఫ్రేషను భవనం,

157

చుట్టూరా శిధిలమైన కొద్దిపాటి గుడినెలూ తప్ప అక గ్రాడేమీ లేవు మూడేచ్ళగా నిరంతరం సాగుతూన్న యుద్దాలమూాలంగా అక్కడ మనుష్యులు బతకడం అసంభవం అయిపోయింది, ఆ స్తేషను ఎన్నిమార్లు చేతులు మారిందో,

"పెద్దమార్పులకు సన్నాహాలు జరుగుతున్నాయి. పన్నెండో వైన్యం వి వర్రీ ఈంగా నష్టపడి శిధిలావస్థలో కీవ్‌ వేపుగా తిరోగమిస్తున్న కాలంలోనే రెండో వేప్తన ఛామిక (ప్రభుత్వం శ క్రియుక్తుల భాడదీనుకొని పోలిష్‌ నైన్యాలమీద గగ్టిదెబ్బతీయ డానిక్తై సన్నాహాలు చేసుకొంటూంది.

యుద్ధాలలో గడితేశన మొదటి అశ్విక సైన్యాన్చి ఉత్సర కాకేషసునుంచి యూ(శ్రేయిన్‌కు తరలిస్తున్నారు. నాలుగు, ఆర్కు పదకొండు, పద్నాలుగు అళ్విక డివిజన్లు ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా ఉమాన్‌ ప్రాంకానికి చేర్చోదిక్షాయి. అవి దారిలో మహాఅల్లరి చేస్తున్న మాఖ్నోదిందిపోటు దళాల్ని నిర్మాలించి వెనుకభాగాన్ని గట్టిపరదుకొని సిద్దం అ-.హ్యూయిం

పదహారున్నర వేీలనుండి కత్తులుడూసి ముందు కరకడానికి సిదంగాపున్నారు.

నన్నాహాలన్నీ పూరర్తిచేనుకొనే లోపున శతువు ఆటంకాలు కలిగించకుండా ముందు శా(గత్తపడకుండా చెయ్యడం ఎల్లాగ అనేదే ఎర్రసైన్యం నర్వ నైన్యాధ్యత లస్వీ నై రుతిరంగ అధ్యకల్ని వధిస్తున్న నమన్య- అశ్విక సైన్యాలను అక్కడికి తీసుకురావడం నికామాటంగా సాగేటందుకు కావలసిన శా(గతృలన్నీ తీనుకొన్నారు. ఉమాన్‌రంగంలో దాడులు తగ్గించేరు. మాస్కోనుంచి థార్కోవ ప్రథాన కార్యా లమోనిక్కీ అక్కడినుంచి పద్నాలుగు, పన్నెండు సైన్యాల (ప్రధానకొర్యాలయాలకు నంానరి తంతి సాగుకూంది. సంకేతభాషలో వార్తల్ని టెలిగ్రాఫ్‌ తీగలు మోసుప పోతున్నాయి

“*ఆశ్వక సైన్యాల కేంద్రీకరణమీద దృష్టిపడకుండా పోలిప్‌వాళ్ళు దృష్పి మళ్ళించండి.” బుడెన్నీ ఆశ్విక వైన్యాల సమీకరణకు ఆటంకం వచ్చేఘట్టంలోతవ్చ పోలిష్‌ వాళ్ళని యుద్దానికి కవ్వించడంలేదు

చొకీలో నెగడి మండుతూంది. వల్లనిపొగ చుట్టలు చుట్టుకొంటూ పైకెగ స్తూంది. ఆ పొగలో దోమలు ఉక్కిరి టక్కి-రిమై పారిబితున్నాయి. మంటల చుట్టూ అర్ధచంద్రాకారంలో సైనికులు పడుకొని పున్నారు. ఎ(రనిమువాల మంట వెలుగులో మిలమిలలాడుతున్నాయి, కుమ్ముమీద పెట్టిన మెస్‌టిన్నులలో నీరు పొంగులు వారుకూందిం

హంరాత్తుగా విస్పలో వేసిన దుంగగక్రిందనుంచి నంట భగ్గుమని (ప్రక్కనే పడుకున్న ఒక సైనికుడి జుట్టు మాడి సురసురలాడింది. చటుక్కున తలతీనుకొన్లి

156

తప్పుకొన్నాడు. ముస్టూ వున్నవారంకా నవ్వేరు,

నతికారుమనిషి ఒకతను మంట వెలుతురులో కూర్చుని రైఫిల్‌ గొట్టం తుడుచుకొంటున్నాడు.

“కుర్రాడికి ప్వ్యరాలంకే మవోవస్టం. మంటలేడింావా తెలిదుడం లేదు”

మిళౌకడ. అందమొన్నిదు,

“కోర్చా“న్‌, ఆ చదిపచేదో గట్టిగాచదువు, అందరం వింటాం”

కోర్చాగిన్‌ చిరునవ్వుతో తల ఎ డ్రేడు,

“క్హామేడ్‌ ఆంగదోషుక్‌ చాలమంచిప్పు స్తకం, విడవ ఎర్టిరావడంలేదు.”

ఆతని (ప్రక్క-నేవున్న మకోయువకు డడేంపు స్తకం ఆన్నాడు.

“పేమగాథఆయితే నాకు మహాయిష్టం”

నలుగురూ నవ్వేరు. మాత్వీచుక్‌ కస్పెగచే సేడు.

ఉసఫెరెద్రా ! (డైేమ అనేదీ మ దొడ్డదిల

ఓ నిముషం వూరుకొని మళ్ళి ఆందుగెన్నాడుం

“*మప్రాఆందంగా పుంటా మో నీవెనకాల పథుగెళ్తేసరికి ఆడపిల్లల రాలి జోళ్లు వారాని కొకటి ఆంగిపోతుంది వుంటాయి. ఒక్కలోపం వుంచెగాని లేకపోతే నువ్వు ఆపరమన్మధుడివే. లోపం అల్లా చప్పిడిముక్కుది. అయినా ఫర్వాలేదు. ఓరా(త్రి ముక్కుకి *నొవిట్‌ స్కీంగెనేడ్‌ ఎలతియ్యి, తెల్లవావేసరికి చక్కబడుతుంందిొ

నలుగురూ ఫక్కున నప్వసరికి మరిఫరం" బళ్ళకి కట్టిన గుర్రాలు ఉలికిచడి తిరిగితిరగి చూ'పేయి.

'సెరెదా అ ఆసహాస్యాన్ని లెక్కచేయలేదు.

“ముఖం తీరుకాదు చూడవలసింది, బ్యురలోవున్న గుంజుచూడాలిగాని ... సీసంగతే చూనుకో. నీ నాలిక మహాచురుకేగాన్సి వట్టి అడ్డగాడిదకున్న తెలివి.”

ఇద్దరూ కిచ్యూనికి దూసుకొంటూం పే సెక్షన్‌ నాయకుడు తాశాతినోవ్‌ కోప వస్తాడు.

“ఎందుకగా డెబ్బలాడుకొంటారు ? కోర్చాగిన్‌ను చదవనీండి, విందాం,”

“ఆద సవైన పని, పొవ్‌లూవ్కా- ఎదన్వయ్యా “లా అంటూ చుట్టూరా పున్న జనం సమక్తించేరు,

పావెల్‌ నెగడికి దగ్గరగా జరిగేడుం

• నొవిట్‌స్కీ(గెనేడ్‌ రమారమి పదిపొను లుంటుంది.. దానిని మళ్ళతీగ శంచెల్ని ధ్వంసం చేయడానికై ఉపయోగిస్తారు.

159

“కాయ్రేడ్స్‌ ! ఈ పుస్తకం పేరు గాట్‌, పటాలం కమిస్పారు ఇచ్చేడు, మంచిబాగుంది. ఓపిగ్గా వింటామంపే చదువుతాం”

“*క్రాన్సీ ఎవ్వర్నీ కోరు విస్పనియ్యంలే,

మరికొంత సేపటికి కమిస్సార్‌ను వెంటవెట్టుకొని రెజిమెంటల్‌ కమాండరు కాగ్రేడ్‌ పుజూరేవ్‌స్కీవచ్చేనరికి (గంథపరనం మహచ్వేగంగా సాగిపోతుంది. పది పదకొండుమంది కబ్బా పొరకుడిమీదనే వున్నాయి,

“రెలి మెంటు కాలూకు స్కౌట్లలో సగంమండి ఇక్కడేవున్నారు. వాళ్ళలో నలుగురు మరీ చిన్నవాశ్ళే, అయితేనేం మంచిసైనికులు అడుగో ఆ చదువుతున్న వాడు కోర్చాగిన్‌, ఆ తోడేలు కళ్ళల్లా కళ్ళూ అతి నూశార్కూ. వాళ్ళిద్దరూ 'స్నేహి శుణ, నోటితో పైకి చెస్పుకోరుగాని ఒకశితో ఒకరు పోటీవడి పసుబుచేస్తారు, మాసహ్కెబ్లలోకల్లా కోర్చాగిన్‌ గద్దివాడు. ఇప్పు వాతనికి పొటీ మరొకడు వచ్చేడు, వాళ్ళిప్పుడు రాజకీయ (ప్రచారంకూడా (ప్రారంభించేరు. మంచి వనివేస్తున్నారు. పడుచు కారంకా వీళ్ళని “యంగ్‌ గార్త్‌” అంటూంటారు, పేరుకి తగినవాచ్ళులే”--యంటూ పుజూరేవ్‌స్క కమిస్పారుకు దూరంనుంచే పరిచయం చేసేడు.

“చదువుతున్నదీ రాజకీయ బోధకుడా 1

“ఉహు, ఇక్కడ రాజకీయాలు చెప్పేవానిపేరు (క్రామర్‌,”

పుజూ3వ్‌స్క్‌ గుర్రాన్ని ముందుకు నడిపేడు.

“క్షామేడ్స్‌ ! అభినందనలు”

కమాండర్‌ గుర్రంమీదినుంచి క్రిందికి డిగ్సి తమవేపు రావడంమూసి అంతా లేచి నిలదిక్హారు.

“చలికాగుతున్నారా?” ఆంటూ కమాండరు చిరునవ్వు నవ్వేడు, నైనికులంవా కమూండరుకు నమస్వారం వేసేరు, కమిస్సారు ఇంకా ముందుకువళ్ళే (పయ ఠ్నంలో గుురం దిగనేలేదు,

8ివాల్వర్‌ హోలొస్టప పక్కకు తోనుకుంటూ పుజూశేవ్‌స్కీ కోర్చాగినొ (ప్రక్కన చదికిలదిర్హాడు.

“*పిగనెట్‌ కొలుద్దానవూ ? నావద్ద మంచి పొగాకుందిో

కమాండరు సిగరెట్టు చుట్టుకొని ముట్టింపడు, కమిస్పారు ఆయనకోసం కని “పెట్టవొని గుురంమీదనే వున్నాడు.

“దొరోనిన్‌ ! నువ్వు నడు* ఓక్షీణం కూర్చునివస్తా. హెడ్‌ క్వార్జర్పునుంచి ఈబునొ స్తే మనిషిని పంపు”

శమిస్సారు వెళ్ళిపోయేడు,

160

“నదుపు, నేనూ వింటాం

పుస్తకం చివరకంటా చదివి పొవెల్‌ క్రింద పెళ్టేడు. ఒక్కక్షణం వరకూ ఎవ్వరూ షూట్లాడలేదు. గాడ్‌ స్లే దుఃఖగాథ అందర్ని మనసుల్నీ కలత పెట్టిందిపుజూ రేవ్‌స్కే. సిగరెట్టు పీలస్తూ చర్చకోనం ఎదురుచూస్తున్నాడు.

'సెరెదా విశ్శద్దాన్ని భంగించీడు.

“విచారకరపైన గాగ. ప్రపంచంలో అల్లాంటి మనుష్యుబన్నారన్నమాటం అన్నీకష్టాలిన్వరూ పడలేరు. కాని ఒక అదర్శంకోసం మనిషి ఎంతైనా త్యాగం చెయ్యగలుగుకాడు”

ఆ ప్తస్షకం "సేరెదాను బొగా ఆకర్షి ంచిందిం

బెలాయాజెర్కోవ్‌ నుంచి వచ్చిన ఆం(దూషాఫోమిచేవ్‌ అవేశం (బ్రకటించేడు.

“ఆతని గొంతులో క(రకూరిన ఆ మతబోధకుడు దొరికితే పీకి ఏిసిగేస్తాల”

ఆంధదోష్పుక్‌ కుమ్ముమీదవున్న ఒకపాత్రను నిక్సృలకేసి నెట్టుతూ తన అభి (ప్రాయం (పకటించేడు.

*ష్రావాధికమైన దానికోసం (ప్రొావాలిన్వవానికి సునిషి నందేహించడు. దాని మీదవున్న విశ్వాసమే ఆతనికాబలం ఇస్తుంది. వాను జేస్తున్న పని మంచిదేన నేభావం ఏర్పడితే మనిష్‌ చొవుకి భయలడడు. వీరులు పుస్దేది అల్లాగే. నేనోకు(ర్రాణ్రి ఎరుగు దువ. వాని పేరు పొనైకొ, ఒ-స్సాలో తెల్లసేనలు (విప్లవ వ్యరిశేకత తెలపు. విన్షవం ఎరుప్పగా గుర్తు.) వానిని చుట్టువారేయి. ఆతడు వాళ్ళందర్నీ దగరగారావిచ్చి జేంవాందు నేలకొశ్తేడు, దాని ఆదురులో తాను చచ్చిపోయేడు. ఒక స్తాన్‌ శతు వుల్ని అతంచేసేడు. చూస్తే వేలెడు కుర్రాడు. మనం ప్కస్తకాల్లో చదివే మనుష్యు ల్లాంటివాడేం కాదు. కొని ప్పస్సకాల కెక్కించనలసిన మనిషిమా(తం అవును. మన జనంలో ఆటువంట్‌వాళ్ల ఎందరో పున్నారు.

ఒక చెంచాతో గిన్నెలో వస్తుపు కదీలించి ఇంత తీసి నోల్లో వేసుకొని, కజ్యు చికిలించేడు :

“కొందరు కుక్కచావు చచ్చేవాళ్ళూ లేకపోలేదు. చాల ఆవమానకరమైన చావుచస్తారు. ఇక్యాస్తావ్‌ దగ్గర జరిగిన యుద్దంలో ఒక విషయం నాకళ్ళతో చూపేను. ఇజ్యాస్తావ గోరుక్‌నదిమీదుంది. (ప్రొనవు వట్టణం. అక్కడో చర్చి వుంది. కోటలాగే కశ్హేరు దాన్ని. మేమాఎట్టణంలో (భవేకించేం, సన్నగా మెలికల తిరగపవున్న కొందుల్లో ఒక్కొక్కళ కన్న నడవచేరు. ఆందువేత బారుతీరి వడు శున్నాం. మా కుడిపార్యాన లెడ్డీష్‌ కంపెనీ కమ్ముకొనివుంది. గొందుల్లోంచి రాజవీధికి నవ్చేనంకి ఒక గుమ్మంలో చెట్టుకి మూడు గులు క్టేసి కవది్తాయి.

21] 161 ఇంకేముంది? ఎవళ్ళో పోలిష్‌వాప్ల దొరికేరులే అనుకొన్నాం, పదిమండి ఆ యింటి వేపు వురికేం. లెడ్టీష కంపెనీ కమాండరు రివాల్వరువేత పట్టుకొని మా ముందు వురిశేడు,

“*వీధిద్వారం తేరిచేపుండి అందరం లోపలజొరదిక్తాం. కాని లోపల వున్నత పోలిష్‌వాచ్ళుకాడు. మన మనుమ్యులే. గస్తీ గ్మురపదళంవాదృ, వాస మా ముండు వన్తున్నారు. వచ్చి వెవపని చేస్తున్నారు. ఆ యింట్లో ఓ పోలిష్‌ అఫీనరు వుండేవాడు ఈ యోధులు వెళ్ళి వాడి పెళ్ళాన్ని నట్టుకొన్నారు. చెరుస్తు న్నారు లెస్టిష్‌ ఆఫీసరు ఆ దౌర్జన్యం చూడగానే అవేశం పట్టలేకపోయేడు,. వాళ్ళి భాషలో ఏమేమిటో తిడుకూ గీ పైనిషడొకడి రెక్కపట్టుకొన్నాడు, మిగవావాళ్ళ నిద్దంనీ మేముసట్టుకొన్నాం. ముగ్గురినీ దియటకు లాక్కువచ్చి విలచెక్టేం అక్క డున్నదల్లా రష్యన్హ ౦ ఇద్దరం. మిగిలినవాళ్ళంకా లెట్టిష్‌వాశ్ళే. ఆ కమాండరుపేరు గ్రైదిన్‌. ఆయన చెప్పేదేమీ నాకర్థం కాకపోయినా ఆ ముగ్గుర్నీ ఖళం చేయమన్నా చనేది ఆర్థం చేసుకోవడం కష్టమేంకాదు. లెద్దేషువైనికులు మహాగండలు, నదురూ వెడురూ లేదు, మారుమూట్లాడకుండా అ ముగ్గుర్నీ పశువులసాలవేపు ఈడ్చుకు పోయేరు. వాళ్ళపని ఆఖరు అయిందని నాకు తెలుసు. వాళ్ళల్లో ఒకడున్నాడు. చెట్టంతమనిష తలుపుచెక్కలా వనుపన్లై వాడూ దేవరపోతులావున్నాడు. ఆ మొహంచూస్తే [క్రింద ఉమ్మి వేయబుద్ధిపుట్టదు, ఇంక వాడు చేసిన హంగామా చూసి తీరాలి. ఓ అడముండకోనం నన్నుచంపువరట్రా అంటున్నాడు, మిగవాఇద్దరూ బాబ్బాబిని [దితిమాలుకుంటున్నారు.

“నాకు చాలకష్టం అనిపించింది. కమాండరువద్దకెశ్ళేను. "కా్యమేడ్‌! వాళ్ళని చంపి నీ చేతులెందుకు ఖరాఐచేసుకొంటావుం విచారణకు పెట్టి శికింపచెయ్యి, ఇంకా పట్టణంలో యుద్రం ముగియలేదాయే. ఈ వెధవలకోనం మన పని పాడుచేనుకో వన్ద---అన్నాను. ఆకడు నాకేసి పెద్దపురిలా చూపేడు. నిజం చెప్పొక్తూ. అమాట ఎందుకు అన్నాను; అనిపించింది. తుపాకీ నాకేసి తిప్పేడు. ఏడేళ్ళసుంచి యుద్ద రొంగాలలోపున్నాను, కొని అంఠభయం ఎన్నడూవేయలేదు. కాల్చేస్సి మకీ కూట్లాదేలా కనీపించేడు, ఏదో వర్పోరాని రష్యన్‌ భాషలో ఆంిచేడు నాకేం అర్థం కాలేదు. “మన రక్తంకో మన ₹ంగాకి రంగు “సేం. ఈ వెధవలు మన సైన్యానికే ఆటప్రతిష్ట తెస్తున్నారు. ఇల్లాంటి దొంగచనికి మరణమే శిక్ష”... అల్లాంటిడే ఏదో చెప్త న్నా డనిపించింది,

“ఇంక అదీచూడలేక వీఏలోకి పారియేను నేనూ వీధిలోకి వచ్చేసరికి

182 తుపాకీ కాల్చులు వినిపించేయి. ఆ గీదళం మాతో మెలిటోపోల్‌ దగ్గనుంచీ వస్తూందీ. ఒకప్పుడు వాట్ల మాల్నోతో వుండేవారట. చెత్సమాకో ఆంధద్రోష్సుక్‌ నిస్సల్లోనుంచి పాత్రతీసి తన ఎదుట పెట్టుకొని, రొశ్రైకోనం మూటవి ప్పేడు.

“అల్లాంటి పాదిచిళ్త అ-సుడద్చుడు మనలోనూ కనిపిస్తుంటారు. ఎవడు ఏలాంటివాడో ఎల్లాగ చెప్పడం” ఆందరం విస్త వకారులమే నంటారు. వాళ్ళ మూలంగా మనందరికీ బఐవ్‌నామ్‌. ఆయికేనేం ఆటువంటి ఘటన చూడలేము. ఆ దృశ్యం ఎన్నటికీ మరవలేను.”

ఆంటూ ఆతడు మసలుతున్న టీ చచ్చించి కథ ముగించేడు,

నలగురూ నిద్రకుపడేసరికి రా్రిగడిచింది. సెరదా గురు వినిపిస్తూంది. పుజూరేవ్‌స్క్‌ గురపుజీను తలక్రింద పెట్టుకొని ఆక్కడే నిద్రపోయేడు. ౮జి కీయాలుచెప్పే శ్రామర్‌ ఒక్కడూ తన నోట్‌ బుక్కులో ఏదో (వ్రాసుకుంటూ కూర్చుండిపోయేడు.

మరునాదు గ్తకిపోయివచ్చి పావెల్‌ గుర్రాన్ని చెట్టుకుకస్టేపేడు.. అప్పుడే టీ తాగ్‌ పాత్రక్రింద పెట్టిన క్రామర్‌ను సిలిచేడు.

“చూడు (క్రామర్‌ . ఒకటో ఆశ్విక సైన్యంలోకి నేను మార్చించుకొంపే ఎల్లాగ వుంటుందంటావు ? నాలుగూ చూస్తూంటే వాశ్ళేవో పెద్దదే తలపెట్టినట్లు కనిపిస్తూంది. పనిలేక ఆంత సైన్యాన్ని చేరుస్తారంటావా? ఇక్కడుంపే ఆవేం కనబడపుం”

(క్రామర్‌ ఆతనివేపు ఆశ్చర్యంతో చూసేడు.

“*మార్చించుకొంటావు ? _వైన్యాలలో ఒక యూనిట్‌ నుంచి మరోదానిలోకి మారడంఅంకే సినీమాలో సీట్లు మార్చుకొన్నళ్లు నసుకొంటున్నా వా”

“ఎవళ్ళు ఎక్కడుండి యుద్రంచేస్తేనేం ? వెనక్కి పారిపోవడం లేదుకదం”

కొని (శ్రామరు ఆ అఆవభిప్రాయానికి సుతరాం అంగీకరించలేదు

“కాని (క్రమశిక్షణ? పాఎల్‌ ! నువ్వు మంచివాడివగాని వా ఆరాజకం మనిషివి. నీకు తోచినట్లల్లా చే పెయ్యిచ్చుననుకొంటున్నావు. అబ్బాయి! మన పార్టీ క్రీ కామ్‌సోమాల్‌కీ (క్రమాకణ (ప్రాణంలాంటిది. ఏం వచ్చినా ముందు పార్టీ సంగతి ఆలోచించాలి. మనం అందరం అవసరం ఎక్కడుందో ఆఅక్క_డుండాలిగాని ఇష్టప్రకారం తోచిననోట పవుండాలనుకోకూడదు. మార్పుకోనం నువ్వు దరకాస్తు పెట్టగమూ, పుజూరేవ్‌స్కీ కాదనడమూ అయిందిగదా? ఇంకాఏమిటి ?

శ్రామర్‌ ఆవేశంతో మాట్లాదేడేమో గొంతు పొడినోయి దగ్గవచ్చింది,

163 ఆతడు చాలాకాలం (పెస్సుల్లో పనిజేపేడు, సీనప్పకిలం రొమ్ముకి పష్టేస్తి తరుచుగా దిగ్గలు పొంగబారుతుంటాయిం

కొంత పేపున్నాక పావెల్‌ తన అరధిప్రాయం ఖచ్చితంగా చెప్పే పేడు,

“*న్సవ్వు చెప్పిందంవా వాగానేవుంది. కొని, ఏది ఏమి అవన్వీ నేమమా(త్రం లుచెన్నీపేనల్లో చేవేదే.”

మరునాడు సాయంకాలం పావెల్‌ అ చౌకీదగ్గర కనబడ లేదు,

న! ! న! |!

(ప్రక్క (గ్రామంలోని పారళాల విల్తింగుముందు బడెన్నీ అశ్విక సైనికుల "పెద్దవలయంగా ఏర్పడి నిలబిడ్హారు. మధ్యన మరతుపాకీ బండిమీద ఒకడు కూర్చుని ఆరా్తాయన్‌ వాయిస్తున్నాడు, ఆతనికి దానిని వాయించడం చాగా జీతకాదు. ఆతని ేళ్ళక్రింద నది కుయ్యో మొగో అన్నట్లు మధ్య మధ్య ఒక్కాక్క-మారు అడ్తూంటుంది. ఆ వలయంమధ్యన హోపక్‌ నాట్యంచేస్తున్న ఒక అఆశ్వికుడు ఆ సంగీతం విని ఏం చెయ్యడానికీ తోచక నిలబడిపోతున్నాడుం

ఆ పటాలం అప్పుడే (గ్రామంలోకి వచ్చిందేమో వూళ్ళో పడుచువాళ్ళంకా చుక్టూచేరి ఆపాటలూ, గంతులూ చూస్తున్నారు.

“శ్రోప్తాలో! ఊం గెంతు. ఆడీ, ఏయ్‌? ఆకార్షియన్‌ వాయించన.న్య్యూ! చూస్తా కేం? +

అ వాద్యగాడి (ద్రేబృ్‌ ఇనుసపట్టాల్నికూడ సున్నితంగా వంచెయ్యగలవే గాని ఆ సున్నితమెన మెట్లమీద జరగరేకుండా వున్నాయి.

“మాఖ్నోగాడికి అఫినాశీకుల్యాబ్కా- చిలై పోయేడు, పాసం. అేశకపోశే ఆకొ శ్లియన్‌ ఎంత బాగావాయించేవాడు. ఎప్పుడూ మనప్కేే(డ్రన్‌ షడిచేతి వేప్పనే వుండే వొడు, చచ్చిపోయేడు. పాపం, మంచి పోటరీీ మంచి వాద్యగాడూం”-- అంయవా ఒక ట్వోకురు విచారం తెలిపేరు,

వలయంలో నిల్చున్న పావెల్‌ ఆ మాటలు విన్నాడు. జనాన్ని ఓ త్రీగించు కొని విండివద్దకెళ్ళి అకార్హియన్‌ తిత్తులమీద చెయ్యి వేసేడు. గీతం ఆగిపోయింది.

వాద్యగాడు కనుదొమ్మలు నుడే సేడు,

ఈష్టిన్సటి బ్‌

తోప్తాలోళూడా నిలదిడిపోయేడు, మబ్టాజనం కోపంకో గు్యర్రుమన్నారు.

“*పమిట్రడి గో

పావెల్‌ వాద్యాన్ని తీసుకొన్నాడు,

“నేను వాయించిదొస్తాం”

164

ఆశ్విక నైనికుడు అనుమానం కనబరుస్తూనే వాద్యంతీపి ఆతని కందీంచేడుం

మంచి అలవాటున్నవాడల్లే పావెల్‌ పటకామెళ్ళో తగిలించుకొని ఆకార్తియన్‌ కాళ్ళమీద పెట్టుకుహర్యున్నారు. విననకగర్ర తెరచినన్లు తిత్తులుసొగదీసి నెమ్మదిగా నొక్కుతూ మెట్లమీద వేద పరోె్రించేడు, మృదుమధుర సంగీతం (ప్రవాజాంలా వినిపించింది.

తోప్తాలో చేతులుచాచి పెద్దపక్షి ఎగురుళున్నట్లు వలయంమధ్యకు వచ్చేరు. ఆతని శరీరంవూదాంచలేనంతగా మెలికలు తిరిగ పోతూంది.గిరున రిరుగుతున్నాడు. పిక్కలమీద, తొడలమీద మోకాళ్ళమీద తలమీద, నుదుటిమీద జోడుముడమల మీద. నోటిమీద సంగీవానికి ఆనుకూలంగా లయ వేస్తున్నాడు

నంగితం ఆంతకంతకు చురుకుఅందుకొంది. వెరె గిస్తూంది.తోప్తాలో కొన్ల రూడిస్తూ, దొంగరంలా గ్మిరున తిశిగేడుం

శ వ జ!

బుచెన్నీ ఒకటో ఆశ్విక సైన్యం కొన్ని గట్టిదెబ్బలు తీసి 1920 జూన్‌ 65న పోలిష్‌ సరిహద్దు'పేనలలో గండికొట్టి తోవికిదూశింది. మూడో పోలిష్‌ వైన్యాన్నీ. నాలుగో వైన్యాన్నీచీరి చెరో వేప్పకూ నెష్టేసిందీ.. వారిని అడ్డగించవానికై జనరల్‌ పొవిస్కీ. నాయకత్వాన ఒక అశ్విక బ్రిగేడ్‌ వచ్చింది. వారిని ఓడించి రూజినూ వేపుగా పొగింది,

పోలిష్‌ 'పేనాధిపతి మంచి బలమైన వైన్యాన్ని తెచ్చి యుద్దరంగాన్ని కమ్ము కొనేటందుకు కుపయోగించేడు. అయిదు టాంకులు (పో(గెబెప్పె సప్రేషన్‌ నుంచి యుద్ధరంగం వేపు వెళశ్ళేయి. పోలిష్‌ సేనలు ఆశ్విక సైన్యాన్ని అర్జుకొట్టడం కోనం జారూద్నిత్పూవద్ద సమీకరించేయి. కొని ముదెన్ని సైన్యం శారూద్నీత్చూను పక్కకు దిగతోక్కి పోలిష్‌ వైన్యాల వెనకవై పు చేరుకొన్నాయి.

బుదెన్నీ ఒకటో ఆశ్విక సైన్యాన్ని పెంటదిడి దెబ్బతీయడంకోసం జనరల్‌ కోర్నిస్కీ ఆశ్విక తివిజసును వురికించేరు, ఒకటో ఆశ్వికవైన్యం కజాటిన్‌ వేపు వెకుతుందని పోలిష్‌ ఆధికారుల ఆంచనా. ఆది బోలిషపేనల వెనకభాగంలో మంచి కీలకస్టానంలో వుంది. ఆ వువేశంకో కోర్నిస్కీ సేనలు బువెన్నీ సేవలను వెనక వేప నుంచి గట్టీదెబ్బ తీయాలనే ప్రయత్నంకో బయలుశేయి. కొని ఈ ఎత్తు ఫలినంఠతం కాలేదు. పోలిష్‌వాన్త తమ రంగంలో ఏర్పడిన గండిని పూడ్చుకోగలిగేరు, బుడెన్నీ వైన్యొలప వెనకబలం లేకుండా చేసేరు. కాని ఒకపెద్ద ఆశ్విక్వనైన్యం తమపంక్తుల ఎనకభాగంలో వండడం మహా(్రమాదకరంగానే వుండిపోయింది. వారు ఏ మూల

165

నుంచి మీదపగళారో. తమ (వ్రచూణాల అయుపుపట్లన్నీ వాళ్ళిచేతుల్లో వున్న స్షైం వైగా కీవ్‌ దగ్గరున్న తమ సేనలను వెనక వేపునుంచి ఏ కణంలో దెబ్బ్యసినా శీయవచ్చు.

బచెన్నీ అశ్విక వైన్యం దారిలోపున్న వంతెనలు, రైలు వంతెనలు కూల గొడుతూ ముందుకు సాగింద రైలు వట్టాలు పీకిపారేసింది. దానితో కీవ్‌నుంచి పోలిష్‌ పేనలు పాఠిపోవడంకూడా కష్టం అవుతుంది.

జుటోమిర్‌ అనేరోబి ఒక పోలిష పైన్యంయొక్కం ట్రధాన కార్యాలయం పెందని ఖైదీలనుంచి దుచెన్నెకి తెలిసింది. నినానికి ఆ యుద్రరంగ (ప్రధానకార్యా లయమే అక్కడుంది, ఆ వార్తవినగానే ఒకటో అశ్వికనైన్యాదపరి రుటోమిర్‌ నూ బెత్రిచేవ్‌నూబాడ ఆ(క్రమించాలని నిర్ణయించుకొన్నాడు. రెండూ రై ల్వేజంక్షనులూ (భుత్వ కార్యాలయాలున్న ల్లా శేంద్రాలూను.

జూన్‌ 7న శేదీన లిల్లవాలేసరికల్లా ఒకటో ఆశ్విక సైన్యం యటుటోమిర్‌ వేపుగా అతివేగంగా కదిలిపోతూంది.

మాల్నో బందిపోట్లచేతిలో చచ్చిపోయిన అకొర్షి యన్‌ వాద్యగాడు కుల్యా బ్క్కోస్టానే పావెల్‌ తన అశ్వికదళం కుడివేపున స్వారిచేన్తున్నాడు. ఆ దళంలొని వారంవా పట్టుపట్టి ఆతనిని తపుదళంలోకి చేర్చించుకున్నారు. అంతబాగా ఆకార్షియన్‌' వాయిస్తున్నవానిని విడవడానికి వాళ్ళు అంగీకరించలేదు.

గుర్రాలు నురుగులు కక్కుతున్నా పవైన్యం ఎక్కడా ఆగలేదు. రుటోమిర్‌ నమీపంలో వైన్యం నాలుగుమూలలకీ విస్తరించి కత్తుణుడూపి నగరంమీదచడింది.

గురపుగిట్టల తాకిటికి నేల కంపించింది. గ్యురాల సక్కిలింపులకు దిక్కులు ్రతిధ్వనించేయి. రికాబుల్లో నిలదిడి ఆశ్వికులు సింహనాదాలుచే పేరు

నగరంలో సైన్యం (ప్రవేశించింది. తోటలు వీఫబణ, రోడ్లు గుర్రపుచెక్కల క్రిందగా వెనక్కి. పరుగులు తీస్తున్నాయి.

పోలిష్‌సేనలు ఈ ఉత్పావానికి ద్మిగృమంచెందేయి. ఎదుర్కొడానిహ్కడా అవి గద్దిగా (ప్రయత్నించలేదు. ఒక్క దెబ్బలో నగరంలోని దిలగం నాశనం అయి పోయింది

తానెక్కిన గుర్రం మెడమీదుగా ముందుకు వంగి, విచ్చుకత్తితో పావెల్‌ తోప్తాలో ప్రక్కనే బముహోమిర్‌ ్రదేశించేడు, పోలిష్‌ పైన్యం తుపాక్రీతీ పేలోపున తమ కత్తులకెరమై పోవడం తనకళ్ళితో చూసేడు

గురర్రపృవెక్కులనున్న నాడాలు వేధల్లోపరచిన రాళ్ళమీద నిప్పుకణాల్ని చిమ్ముతున్నాయి. ఒక వీధిమలణప్పలో రోడ్డుసుధ్యనున్న మరపీరంగి వారి నెదు

166

దొ్కందీ. పోలిష్‌ టోపీలు నీలిరంగు యూవిఫారాలకో ముగ్గరు పైనికులు దానివెనుక వొదిగిరికూర్చుని (వీర్‌ లో తూటాల బెల్టులు మేపుతున్నారు. నాలుగోవాడి చొక్కాకాలరు మీద దింగారు జలవరు మిలమిలలాడుతూందీ. అతడు మౌజరుతీసుకొని వాళ్ళ(ప్రక్క నిలబడిపున్నాడు,

తోప్తాలోగాని, పాపెల్‌గాని గుర్రాల్ని ఆవలేకపోయేరు, అవి తిన్నగా మర తుపాకీ వేపు సరుగెత్తె యి. మరతుపాకీ సృత్యువు నుముహ్హంది. ఆఫీసరు కోరా గిన్‌ మీదకీ మౌజర్‌ కార్చేడు, కొని గు9తప్పిందీ. గుండు ఆతనీ ణుగ్గను గీసుకు పోయిందీ. మరుక్షణంలో గృురం ఆఫీసరును తోసేసి తొక్కింది.

సురతుపాకీ టపటపరాడింది. తూట్లుపొడిచేసినట్లు తోప్తాలో గుర్రంతో సహా నేలకారిగేగు.

భయంతో పావెల్‌ గుర్రం వెనకకాళ్ళమీద లేచింది. ఆతడు క శ్ళెంవిగపట్ట్‌ పడిపోకుండా కొదుకొన్నాడు. మరుక్షణంలో గృురం మరతుపాకీమీది కుకిందిం పావెల్‌ క్తి ఒక్కవినురులో దగ్గరగావున్న ఒకపొలిష్‌ సైనికుడి తలను ఉత్తరిం చింది. అదే విసురుతోనే క్తి రెండుపపులనుంచి మరొకని తలమీదపడవానికి పిద్ధంగా వైకివచ్చింది. కాని అంతలో గు(రం మళ్ళీ ప్రక్కకు తిరిగింది,

కట్టతెగిన ప్రవాహంలా ఎర్ర గుర్రపు సైన్యం వచ్చి పడింది. వీథి మూలలో కత్తులు మిలమిలలాడేయి,

పట్టణంలోవున్న వై లుగదులు కేకలకో (ప్రతిధ్వనించిపోయేయి.

జైలుగదు లన్నీ స్త్రీ పురుషులకో నిండిపున్నాయి. నగరంలో యుద్దం జరు గుతూందని వాళ్ళకితెలిపింది. తమ విముక్తి సన్నిపాతం ఆయిందనిపిస్తున్నాా ఆ మాటను నమ్మలేకపోతున్నారు. ఆంత హరాత్తుగావచ్చింది, దాడిం

కొద్రిపేంటికి జై లుగుమ్మంలో తుపాకీకాల్సుల వినిపించేయి. సురుక్షణంలో జనం పరుగెత్తుతూవచ్చేరు, ఇంకో నిముషంలో ఎన్నోరోజులుగా అఈిస్తూ, నిరాసస చిపోతున్న మాటలు వినివించేయిం

“రామేడ్స్‌ ! మీరు ఏడుదలయ్యేరు.ల

పావెల్‌ ఓగది గుమ్మం ఎపు పరుర్తెమ దానకి తాళం ఎసీవుంది. ద్వారం పక్కనున్న కిటికీలో పదితలలు ఒకదాని నొకటి వొత్తని కనిపించేయి. పావెర్‌ ఆవేశంతో తుపాకీ మడమకో తాళం కస్పమీడ బొాదడం (ప్రారంథించేడు.

“ఉందు. ఈ బాంమితో దీన్ని(బ్రద్దలుచేద్దాంలొ---అంటూ మిరోనోవ్‌ అతనిని పక్కం-కులాగి జేబులోంచి చేతిదాంబు తీసేడు.

ప్లాటూన్‌ కమాండరు సిగార్బెంకో అ చేతీిబాందు పూడలాక్కున్నారుం

“*మత్రిలేదా యేం, తెలివితక్కువ పెద్దమ్మా $ తాళాలు తెస్తున్నారు. వుండు

187 తుపాకులు వెనకనుంచి పొడిచి నడీపిస్తూం టే కాళంచెవులకో వై లరువచ్చేష మికొద్ది సేపట్లో తలుపులు తెరుచుకొన్నాయిం శ్రీల పరమం మహానందంకో గంతులు వేస్తూంపే జైలు వాకిళ్ళు నిండిలోయేయి.. ఒకరి వొంటి* నరమైన బిట్టలు లేవు, ఎన్నాళ్ళయిందో స్నానాలు జేసి.

పావెల్‌ తలుపుతెతిచి గడిలోకి పరుగెత్తెడు,

“క్రామేడ్స్‌ ! మీరు విడుదలమ్యేరు. ఎఎం వైన్యం మేము పట్టిణం

పట్టుకొన్నాం.”

కళ్ళసీబృ కమ్యుకూంపే జూూమె పరుెత్తివచ్చి పాఎల్‌ను కౌగిలించుొంది

ఎంకో (ప్రియదం సపు దొరికినట్లు వెక్కి వెక్కి ఏడ్చింది.

ఆకై లులో పోలిష్‌ఆధెకౌర్లు ఆయిదు వేల డెబ్బ మ్యుక్క-మంది బోల్షివిక్కూల్నీ శెడార్మీలో పనిచేసే రాజకీయ (_-చారకులు శెండువేలమందినీ బంధించివుంచేరు. కొడ్డి దినాలలో తుపాకుల వాతదడనున్న వీరంద3) వికుదలవేయడం ఎర సేనలకు చాల గొవ్పవిజయం. ఏడువేలమందిపీరులు స్మ తపువంక్తులలోకి వచ్చచేరుతున్నారు వార జీవివాలు అంధకారంలోంచి ఒక్కచూరు వెలుగులోకి (స వేశించేయి.

ఖై దీలలో ఒకడు పాఎల్‌ను చూడగానే పరుగెల్తివచ్చి కౌగలించుకొన్నాడు. ఆతడు షెసెటోవ్కాలోని ఒక (పెన్సు చనివాడు. ఆతనిపేరు క్యామూల్‌ లెలేర్‌,

ఉ |! ఇ

"షెపెటోవ్కాలో పోలిష్‌ సేనలుచేసిన దారుణాలను గు96చి శామ్యూల్‌ లెలెర్‌ ఇెప్తూంపే షావెల్‌ ఒళ్లు జలదరించింది,

*ట రోజారా(త్రి వాళ్ళు మమ్మల్ని అందర్నీ పట్టుకొళ్నారు. ఎవడో దొంగ వెధవ మిలిటరీ పోలీనుకి మా సంగతి చెప్పేడు. అందరం దొరికిపోయేం, ఏంకొస్టే రనిచెప్పను.” నాకే తక్కువదెద్చిలు తగిలేయి. మొదట్లోనే నేను నొ శ్ళెరక్కుండా పడిపోయేను. మిగతావాళ్ళు నాకంటె బలంగా వున్నారు.

“మ్సేన్లు చెప్పవలసినదంటూ మిగలలేదు. దాచవలసింది ఆనలే లేదు. మన కంటె వాళ్ళకే బాగా తెలిసేయి. మనంచేసిన (చతిచనీ వాశ్ళెరుగుదురు. మవలో ఎవకో(డ్రోవా లేకపోతే వాళ్ళ్శకిఅవన్ని తెలియడం పాధ్యంనాదు. ఆఅరోజులు తలము కొంపే కంపరం పుడుతుందనుకో. పట్టుపడ్డవాళ్ళల్లో చాలమంది నీకూ తెలును. వాల్యా[బూజక్‌, రోవా(గిట్‌స్మన్‌.రోజా, ఎంతమంచిపిల్లి ! పడి హేడోయేడు అప్పుడే జొరదిగింది. ఆ కబ్బా ఆవీ పాపం సాషాదిన్‌హ్యాను నుప్వేరుగుదువు శదూం మాకోపాపే కంపొణిటరుగా పనిచేపేవాడ మేనేజరుగాతివి ఎవ్పుడూ వెక్కింరించుత్తూ చొమ్మతే సేవారు- ఆతడిన్తీ జమన్నూసియమ్‌ విశ్యార్డుణ నొవొ పెల్‌ స తుజట్సులమా

168 తీశుకుపోయేరు. బహుశావాబ్యూ నీకు జ్ఞాపకం పుండేవుంటారు, మిగిలినవాళ్ళు కూడొ ఆక్కడికివాశ్ళే. కొద్రిమందీ జిల్లా శేయ్యద “నుంచి వచ్చినవాద్యున్నారు. మొత్తం 29 మందిని చట్టుకున్నారు. వాళ్ళలో ఆరుగురు ఆడవాష్ల. అందర్నీ నుహాఘోరంగా వాధపెస్టేరు. మొదటీరోజునే వాల్యానూ, రోగానూ చెరిచేరు. ఆ రాడపిఎధవలు వాళ్ళని తోచినట్లల్లా వాంసించి మ్మీగదుల్లో పడేసేరు. అస్పటినుంచే రోజాకు మరి స్టీమిఠంచెడి కొద్రిరోజుల్లో వెగైశ్చిపోయిందిం

“ఆమెకు పిచ్చిఎత్తడం అబద్రమ%, అఆదంవహ నటన ఆనీ వాళ్ళ వూహ. ్రశ్నలువేయడం, చావగొట్టడం, ఇంకా ఆమెను చూడలేకగోయే మనుకో. ఆఖరుకి తీసుకుపోయి కార్చేసేరు. ముఖమంతా గాయాలే. వ(ర్రిచూపులు సన్తైయి. పదిహేడే ళృపిల్ల తోంభయ్యేళ్ళదిలా ఆయిపోయిందీ.. కార్చేసి వాళ్శామెకు ఉపకారమే జీసేరనాలి.

“అఖరునరకూ వాల్యా(బూజక్‌ మహోగస్జిగా నీలబిడింది. వాళ్ళంవా వీరుల బొవుచచ్చేరు. ఆబాధలన్నీ ఎల్లాపడ్డారో అనిపిస్తుంది. పావెల్‌ ! వాళ్ళచావులు చా భయంకరం, చెప్పలేను.

“వొల్యా చాలా (ప్రమాదకరమైన పనిచేసేది. పోలిష్‌ హెడ్‌ క్వార్దర్సులోని వైర్లెస్‌ ఆపరేటర్లకో కత్తుకలిపింది. ఆ వార్తలన్నీ తెచ్చి మనణల్లా కేంద్రాని కిబ్చేదీ. దీనికితోడు ఆమెఇంటివద్ద ఓపిర్తోలు, రెండు. చేతిబాంనులూ సోదాలో దియటపర్షాయి. ఎవడో బద్మాషు ఆ చేతిచాంబుల్ని ఆమెనద్ద ఇచ్చి, పోయి ఆవార్త ఆందించేడు. హెడ్‌ క్వార్టర్సును పేలగా స్టే పేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారని ఆరోపించే టందుకు కావలసిన దొంగసాడ్యుం ఆంవా వాళ్ళు త.౮రుబేసేరు,

“ఆ రోజులుగురించి చెప్తాంపే బాధకలుగుకూంది పావల్‌, కాని చెప్ప మంటున్నావు గనుక చెప్తున్నా వాల్యామా నంద్దరికీ *నికకోర్టు వు3క్షవేసిందిం మిగిలినవారిని కాల్చెచ్యూలిని విధించేరు. మాతో కలిసి పనిచేసిన సోలివ 'సెనికుల్ని ఆంఠకు రెండురోజులునుందే విచాశించేరు. కార్చారల్‌ న్నెళార్కో ఆనేపై న్‌ ఆసరేటరుమీద దేశ(నోహ నేరమూ, వైన్యాలలో కమ్యూనిమ్లు (్రచారండే పేడఏ ఆరోపించేరు. కాల్చెయ్యమన్నారు. యుద్దానికిశార్వం అయన లోజ్‌లో ఎలక్సి ష్‌ యన్‌గా బనివేసేవారు.. ఆతడు తనశిక్షమీద అప్పిక్‌చేసుకోరేను.. 24 గంటలా తర్వాత అతడిని కాల్చిదం పే పేరు.

“ఆయన్‌ కేసులో వాల్యాను సాద్యం ఇన్మున్నారు. 'స్నెగూర్కో- కాను "సేవలలో కమ్యూనిస్టు (నచోరంచేసినట్లు వొప్పుకొన్నాడవీీ దేశ(దోహానేంాన్ని ఆంగీకరించలేదనీ వాల్యా తర్వాత చెప్పింది. “పోలిష్‌ సోవియట్‌ సోషలిస్తు రిపబ్సికు

22] 169

నా మాతృభామి--ఆన్నాడట “నేన్స ఫ్రోలిష్‌ కమ్యూనిస్టుపార్టీ సభ్యుగినే. నా ఇష్టానికి వ్యతిశేకంగా నన్ను వైన్యాలలో చేర్చేరు. నన్ను చేచ్చేక నాలాగనే యద్ద రంగాలకు ఈడ్చుకువచ్చిన జనం కచ్ళు తెలిచేటందుకు శాయళకుకలా పనిచేపేను. కావాలముకొంపే పురితీసుకోండి. నేనునూ(త్రం దేళదోపానికాను, కొటోను, మీరు 'పెద్రమన్యులదేళాన్ని మాతృభామిగాచూస్తారు.. కార్మిక కర్ష కులదేశం నా మాతృ భూమి. నా మాతృటామి త్వరలోనే ఏర్పడుతుంది. ఆ విషయంలో నాకేమా[తం సందేహంలేదు. దానిలో నన్నెవ్వరూ దేశ(దోహి అఆనలరు.”-_- అన్నాడట.

“విచారణ తరువాత మమ్మల్నందర్చీ కలిపేవుంచరు. ఇంక కాల్చెయ్యడానికి ముందు 2లుకి తెచ్చేరు. రాత్రికి రాఢ్రి బోస్నిటలు (బ్రక్యంన వైలుకెచురుగా ఉతి స్తంభాలు పాశేరు. రోడ్డుకి దగ్గరలోనే ఆడఏకి ఆవలా 'పెద్దగోయ్యి. పున్నవోటు మనుష్యుల్ని కాల్చెయ్యడానికి ఏరుకున్నా([3. మా అందరకీ ఒకే పెద్దగొయ్యి త వ్వేరు.

“వూరందరికి తేలియాలని మాకు విధించిన శితలు నగరం అంతటా (ప్రక టించేరు.. (ప్రజల్ని భయపెట్టదంకోనం వాస దిహిరంగంగా వురులు తియ్యాలని నిర్ణయిండేరు. ఉదయంచేళనుంచి జనాన్ని తోలుకురావడానికి పూనుకొన్నారు. అవి భయంకరంగా వుంటాయని తెలిసినా కొంతనుంది అదీచూద్దానున్నట్లు వెళ్ళేరు. కొద్దీసేపట్లోనే క్రై లుబియట 'పెద్దగా జనం పోగయ్యేరు. జనంచేసే ధ్వని యుమ్మవి మాగదుల్లోకంటా వినిపిస్తూందీ, జనానికి వెనక వేపున వీధిలో మరతుపాకులు నిలి "పేరు. నాబగువేపులనుంచీ పోలీనుల్నీ ఆశ్వికపోలీసుల్ని తెచ్చేరు.. ఒక బెటాలి యన్‌ సేననితెచ్చి వీధుశ్తోనూ గొందుటోనూ కొపలాపెస్టేరు.. ఉరితీసినవాళ్ళని వడెయ్యడంకోసం స్పంభాలకు దగ్గరలో నే ఒక గొయ్యి త వ్వేరు.

“ఒకటీ ఆరా మాట మధ్యమధ్య మాట్లాడుళూన్నా అందరం చివరిచడియలు లెక్కపెడుళూన్నాం, మాట్లాడుకొనేవన్నీ రారే మాట్లాడేశాం. సెలవులు త్రీను కొన్నాం. రోశా ఒక్క వే గదిలో ఓ మూలవార్చుని ఏమేమో గొణుక్కుం టూంది. ఆ దెబ్బలు తిసీ బాధలుపడ్తీ దౌర్గన్యాలకు గురిఆయీ వాల్యా లేవలేని స్థితిలో పడివుంది. మాతోపాటు, ఆపూశివాశ్ళే ఇద్దరు కమ్యూనిస్హు పడుచులున్నారు. వారిద్దరూ అక్కచెల్లెళ్ళు. ఒకరికొకరు కౌగలించుకొని ఏడుస్తున్నారు. పల్లైప్రాం కాలవాడు స్టెపానోవ్‌ అనే అతడు మాతో పృందేవాడు తన్ను పట్టుకోవచ్చిన ఇద్దరు పోలీసువాళ్ళని కొడ్డేడని ఆత్చే లాక్కొాట్చేరు.. ఆ పడుచుల ఏడుపుచూసి అతడు కోపంచేసేడు. “కా్యమేడ్స్‌! ఏడవ్వద్దు. ఇక్క-డేడుస్తే ఏద్చేరు, అక్కండమాతం వీడవకండి. ఆ దొంగఎధవణ మనల్నిచూసి నవ్వేపరిస్టితి కలిగించకూడదు.

170 వొద్గ మనమీద ఎల్లగూ దయచూపరు. మనం చావకతప్పదు. తప్పనప్పుడు దర్గాగా చద్దాం. వాళ్ళని [ప్రాదేయపడదోము, తెలిసిందా, కామేడ్స్‌! చచ్చేటప్పుడు వీరుల్లా చద్దాం.

“తర్వాత వావ మమ్మల్ని తీసుకెళ్ళడానికి వచ్చేరు. వాళ్ళముందు జ్వార్‌ కోవొల్క్యం వచ్చేడు, వాడెవరో తెలుసా? గూఢచారిదళం (ప్రధాని. మహా(క్రూరుడు, పాంసించి ఆనందించే రకం, పిచ్చికుక్క. ఆడపిల్లల్ని వాడే చెరిచేవాడు. వాతి కోపికలేకపో తే పోలీనువాళ్ళకి వస్పళెప్పిచూస్తూ ఆనందించేవాడు పోలీసులు విచ్చు కత్తులతో రోడ్డుఫొడుగునా రెండుబారులుగా నిలదిడివున్నారు. ఆ పంప్త లమధ్య నుంచి మమ్మల్ని ఉరిస్తభాల దగ్గకు తీసుకెశ్లేరు,

“తుపాకీ మడములతో పొడిచి కొట్టి వరసకు నలుగురేసి చొప్పున నిలవెల్ట్‌ జై లులోంచి బయటకు తెచ్చేరు. తిన్నగా ఉరిస్టంభాలకెదురుగా మమ్మల్ని నిల్బో బెఫ్టేరు. ఉరి తియ్యబడేవాళ్ళు చచ్చిపోతూంపే చూస్తూ మావంతుకోసం కనిపెట్టు కొని వుండేటట్లు చేయడం వాళ వుద్దేశం, ఉరిస్ప్టంభం బాగా ఎత్తుగా బలమైన దూలాలతో కశ్తేరు. వైనవేసిన ఆడ్డడూలంనుంచి బలమైన పగ్గంతో వేసిన మూడు ఉచ్చులు వేళ్ళాడుతున్నాయి వాని[క్రింద ఒక బిల్లవుంది. దానిమీదీ కెక్కడావికీ మెట్లు, బల్ల చివరభాగం ఒక కరమీద ఆనీంచివుంచేరు ఆ కర కావలసి నప్పుడు తీసెయ్యొచ్చు, దానిని తీపేస్తేబల్ల పడిపోతుంది. మమ్మల్నిచూడగానే జనంలో గొణ గుడు (ప్రారంభమయింది. ఆందరి కళ్ళూ మా మీదనే పున్నాయిం మా బంధువులుహడా అ జనంనుధ్య వున్నారు. వాళ్ళని గుర్తుప ప్టేముకూడా.

“కొంచెండూరంలో ఒక భవనం అరుగుమీద పోలిష్‌ పెద్దలూ, ఆఫీసద్గూ దూరదత్శినీలతో వినోదం చూస్తున్నారు. బోల్షివిక్కుల్ని వురితియ్యడం. వాళ్ళకి సరదాగావుంది.

“కాళ్ళకింద మంచు మెత్తమెత్తగా వుంద. మంచుముక్కలకో ఆడినంకా తెల్లగా కనీపిస్తూంది, చెట్లమీద దూదిపింజెల్లాగ మందు దట్టంగా కప్పుకొనివుందిం మంచమవింజెలు ఎగిరివచ్చి మా మూూలమీద పడుతున్నాయి. శడి (క్రమంగా 88% మువాలనీర శాలువారుతున్నాయి.. ఉత్‌ సంథధం వరహ బాట తివాపతిచినట్లు కాళ్ళ[క్రింద సుందు మె త్తగావుందీ. మా కరీంాలమీడ గట్జీదిట్టిలుకూడాలేవు అయినా ఎవళ్ళకీ చలి ఆనిపీంచడంలేదు. స్టాకింగులకో నడుస్తున్నాననే జ్ఞాపకమేలేదు స్టైపానోవ్‌కుం

“ఉరి స్తంభాల (నక్కంన్‌ మిలిటరీ (ప్రొసిహ్యటక్వూ పెద్ద ఆఫీసర్లు కొందరూ నిలదిడిపున్నారు. చిట్టచివరకు వృతితీయనలసిన వోల్యానూ, నురో ఇద్దరివీ జైలు

171

నుంచి బయటికి తెచ్చేరు. ముగ్గురూ ఒకరిభుశాలమీద ఒకరు చేతులు వేసూని ఆనుకొని వస్తున్నారు. వాల్యా ఆ ముగ్గురిలో మధ్యనపుంది. అమెకు నడ్తినే న! _క్రికూడాలేదు. మిగకా ఇద్దరూ పట్టుకొన్వి పాయంఇచ్చి నడిపింమొని వస్తూన్నారు. అయినా ఆమె ఓపికపున్నంతలో తలఎత్తుకొని గంఫరంగా అరుగు వెయ్యడానికే పప్రయత్నిస్తూంది. నైపానోవ్‌షాటల్నామె మంచిపోలేచు. “క్యమేడ్స్‌! మనం వీరుల్లాచా వాలి. ”--- అన్నమాట ఆందతి మనస్సుల్లో మెదులుతూనేపుంద. ఆమె వూలుజాకెట్టు తొడిగంది. కోటూ ఏమీలేదు.

“జ్వారోోవస్కేంకి వాద్ళు ఆల్లా ఒకరిచేతులొకరు పట్టుకొని నడవడం ఇష్టం కాలేదు రాదోలు, వెనుకసుంచి గెంపేడు. వాల్యా ఏదో అంది. ఓ ఆళశ్వికపోలిను వాడు కంచీతో మొగంమీదకొన్లే డు. చూడవచ్చినవాళ్ళల్లో ఒక న్సీ వెద్రి కేక పెట్టింది, జనాన్న్రీ పోలీసుల్నీ తోనుకొనివచ్చిశడవానికి (ప్రయత్నించింది. కాని ఆమెను పట్టుకుని లాక్కుపోయేరు.. బహుశా వాల్యాతల్లి అయివుంటుంది. ఉరి స్తంభాల దగ్గరకు రాగానే వాల్యా పాటటప్రారంధించింది. అటువంటి స్వరం ఎప్పుడూ వినలేదు. మరణయాషతలో మాత్రమే బహుశా మానవుడు అంత ఆవేశంతో పాడువాడోఏమో. “వార్జావినూంకా” ఆని అందుకుంది. మిగిలినవాళ్ళిద్దరూ గొంతు కలి'పేరు. కోచంపట్టలేక ఆశ్విక ప్కోనులు కొరడాలతో వాళ్ళని బాదడం (ప్రారం ించేరు. వాచ్ళ (క్రిందపడిపోయేరు. మూటల్ని మోనుకెళ్ళినట్లు మోసుకుపళ్ళి బల్ల ఎక్కించేరు.. వారికి విధించిన శిక్షను గబిగది చదివేసేరు. ఆది ఇంకా పూర్తి కాకుండానే ఉరికాడు మెడకు తగిలించేరు.. తగిలిస్తూంకే మేము (ప్రారంధించేం.

“ఆక్రలిమంటల మలమలమాడే--అనాధులందరు లేవండోయ్‌ం”

“*సిపాయీలు నాలుగుమూలలనుంచీ మామీద విరుదుకుపర్తారు. ఆ దెబ్బల మధ్యనే ఉరిదిల్ల[క్రిందపున్న కమ్మిని తుపాకీ మడమలకో కొట్టి తో సెయ్యడం, ముగ్గుహా వేల్లిడిపోవడదూ చూసేను.

“మిగతా మమ్మల్నందర్నీ ఆ (ప్రక్కనేవున్న గోడకి వరచెట్టి నిలవెళ్తేరు, ఆక్కడ చెప్పేరు మాలో పదిమంది చలు 20 ఏళ్ళ ఖై దుశిక్షలుగా మాక్చేరట, మిగిలిన పదహారుపరినే ఆక్కడే కాల్చిచం పే'పేరు.

గొంతు బిగిపిపోతున్నట్లు శామ్యూల్‌ చొక్కా మెడపట్టీ పీక్కున్నాడు. ఆతని వళ్ళు వొజీకిపోతున్నాయిం

“మూడురోజులదాకొ ఆ శవాలల్లాగే ఉరికాళ్ళకి వేలాడుతూన్నాయి. వాటినద్ద రాశ్రీసగలూ కౌపలా పెస్టేడ, తర్వాత వాట్ల మరికొందరు ఖై దీల్నితెచ్చ మాలో 'పెపేరు. వాళ్ల చెప్పేరు. ఆ ముగి్రిలోనూ మించిబలవెన తోదా౫న్‌ శరీరం వే-డు

172 తున్న రాడు నాబగోరోజున తెగిపోయిందట. అద్సుడు గవ ఇద్దర్నీకూడా తీసి పాకేసేరట.

“ర్రాన్సి ఉరి స్తంభాలు తియ్యలేదు. మమ్మల్చిక్కడికి తెచ్చేనాటికవి ఇంకా

అక్కడున్నాయి.. కొ త్తవాళ్ళకోసం వాటి నక్క-డే వుంచేరు.”

శామ్యార్‌ నీఠవదృష్టితో ఎదుటచూస్తూ ఆలాగే వుండిపోయేకు.. కధనం ముగిసిందని పావెల్‌కుకూడా అనిపించలేదు. మెలితిరిగిపోయిన తలలతో ఆ మూడు శరీరాలూ ఆతనికళ్ళముందు ఆడుతున్నాయి.

దియట ైనికులను సమీకఠించడానితై ఊదుతున్న బారా వినబడింది పాఎల్‌ ఉలికిసర్తాడు. క్షీణస్వరంతో కామ్యూర్‌ను పిలివేడు.

“నడు పోదాంలో

ఇరు ప్రక్కలా గురపు సైనికులు కొపలాకాస్తూంపే వీఏవెంట పోలిష్‌ సైనిక వైదీలు వళ్ళిపోతున్నారు. జైలు గుమ్మంలో రెజిమెంటల్‌ కమిస్సార్‌ ఒకనోట్‌ పుస్తకం కాగతంమీద ఏదో ఆజ్ఞ గిలిగేడు, దానిని స్కా్వా(డ్రన్‌ కమాం డరు చేతికిచ్చేడుం -

“క్షాయ్రేడ్‌ ? అంతిపోప్‌ ! ఇదీ తీసుకో. ఖైదీలందర్ని నొడ్గొరోద్‌-- వోలిన్‌స్కీకి ఆశ్వికదళాన్ని తోడిచ్చిపంపు, గాయపడ్డవాళ్ళకి వైద్యసహాయం ఇప్వు, వాళ్ళని బళ్ళశెక్కించు. పట్టణానికి ఇరవైమైళ్లు తీసుకుపోయి వదిలెయ్యి. వాళ్ళు ఇష్టంవచ్చిన చోటికి పొమ్మను. వాళ్ళతో సపెట్టకూ్కూర్చోలేము.. కొవి ఒక్కటి ఖై దీల్నిమా(త్రం బాధించడం కూడదు. శా(గత్తం”

పావెల్‌ గుర్రం ఎక్కుతూ కామ్యూల్‌కు ఆది చూ పేడు,

“విన్నావా ? వాన మనవాళ్ళని ఉరితీస్తున్నారు. మనం వాళ్ళని తోడిచ్చి మరీపంపుతున్నాం, ఎల్లా చెయ్యగలుగుతున్నామంటా పు

రెజిమెంటల్‌ కమాండర్‌ ఆతని వేపుచూసి గురుమన్నాడు.

“ఖైదీల విషయంలో [క్రూరంగా వ్యవహరిస్తే మరణమే శక. మనం వాళ్ళవంటి వాళ్ళంకాము”

పావెల్‌ తిరిగిపడుతూ రివెల్యూషనరీ మిలిటరీ కౌన్సిల్‌ (ప్రకటనను జ్ఞాపకం చేసుకొన్నాడు. దానిని రెజిమెంటులో చగివి వినిపించేడు.

“కార్మిక -- కర్ష కుల డేశం తన ఎ(ర్రసైన్యాన్ని అభిమానిస్తుందీ. దానివి చూనుకొని గర్వపడుతుంది. ఆ _వైన్యాలు తను కేతనాలకు ఒక్క. మచ్చకూడా తగలవివ్వవ”

173

“క్ర మచ్చకూడా తగలనివ్వప”---అనేమాట పాపెల్‌నోట ఆప్రయ

త్నంగా వచ్చేసింది ఇ య న! |!

నాలుగో డివిజను షుటోమిర్‌ను పట్టుకొన్నచ్చృడే ఏిడో నైఫిల్‌ డివిజను చెందిన 20వ బ్రిగెడు ఓకునినోవో (గ్రామం సమీపంలో ర్యమేడ్‌ కోలికోవ్‌ నాయ క్వూన ద్వీపర్‌ నదిని దాటిందిం

25న వ ఫర్‌ ఉవిజహ బిష్కర్‌ ఆల్వికట్రిచేడూ కలిసివున్న 'సేనాభాగం ద్నీపరునడిదాటి కీవ్‌-కోరో స్పైన్‌ నై బమార్గములోని ఇహ్హాప్రేషనును _ట్టుకొని 2ైలు దారిని ఆడ్డం కొప్టేటంయవై ఆజ్ఞలు శారీతయినాయి.దీనితో పోలిష్‌ సేనలు కీవ్‌నుంచి పారిపోయేటందుకున్న ఒక్క అవకాశమూ చెబ్యునారిపోతుందీ,

'షెపెటోవ్కాకొామ్సోమాల్‌ సంస్థకుచెందిన మిషాలెవ్‌వమకోవ్‌ ఈ నదిని దాటుకూ మిరజించేరు. ఆల్లలాడుతున్న పాన్‌టూన్‌ బ్రిడ్డిమీదుగా వైన్యంతూర్పుగట్టు నందుకోనడానికి చరుత్తుమూంది. ఎక్కడినుంచో యుమ్మంటూ ఫిరంగి గుండొకటి పడి వంతెనలో కొంతభాగం ముక్కలై పోయింది. మిషా తూలిపోయి ఒక “డవ (క్రింద నడిసోయేడు. మపెకి కేలలేదు. ఆతవానదికి బిలిమైపోయేడు. ఎనకాలే వస్తున్న మెకిమెంకో ఆనే చడువువాడు కేక పెన్సేడు.

“*మిష్కా. ! మీష్కాయే. పావనం

ఒక నిమషం న్నీసరునడి సారంగు సీటివంక ఆరిభయంతోచూస్తూ నిల దిడిపోయేడు. కాని పనకవస్తున్నవాబ్ళ తో 'పేస్తున్నారు

“చవటా ! ఏమిటి చూస్తున్నాపు ? నడు”

ఇంక ఆద్య్యూ అసడానికి వగా వ్యవవఏలేదు.వాన్లన్న టబ్రచేడ్‌ను దిగతొక్కి ల శ్పుడే చాలమంది తూర్పుగట్టుసు ఆక్రమించే పేరు

తర్వాత నాలుగురో.*లకిగాని మిషా మరణవార్త నెర్తీకి తెలియలేదు, అబ్బటి కప్పుడే బ్రిగేడ్‌ బూకాఫ్రేషను పట్టుళొని కీవ్‌కు ఆఫిముఖంగా తిరిగింది. ఏలావైనా చ(క్రణంధంనుంచి బియటపడి కోరో స్పైన్‌ చేరాలని పోలిష్‌ పేనలు అతితీ(వ్రంగా తిరుగు దాడులు చేస్తున్నాయిం

దొకిమంకో సెర్టీ ప్రక్కనే నేలచరుకొని అవిాామంగా కాలుస్తున్నాడుం రైఫిక్‌గొట్టిం య్యర్రునని కాలిపోతూంది. బోల్దురిమ్యుడం వెయ్యడం రూడా సీలు కాలేసి నిరాశచ్హాడు.. తల వైకెత్తకుండా తగుజాగృత్త తీసుకొనే పెర్టీవంక

“వాలిపోతూంది. పక్కన పెట్టవలసిందే కొంతసేపు”

తుపాకుల చప్పుళ్ళలో ఆ మాటబణ సంగ్గా సెర్టీకి వినిపించనేలేదు.

174

చప్పుళ్ళు కొంతతగ్గేక మెకిమెంకో యధాలాపంగా మిషామరణవా ర్ధచె స్పేడు

“పీమిత్రుడు ద్నీపర్‌లో మునిగిపోయేడు. ఏ చెయ్యేనా ఆందించేలోపుగా కొట్టుకుపోయేర”

చెప్తూనే మి వైఫ్‌ అందాన్ని బోబ్బులిగించి కౌల్చ్బడం (ప్రారంభించేడు.

బెర్పిచేవ్‌ స్టేషను పట్టుకోడానికి వెళ్ళిన పదకొండో డివిజనును పోలిమ'పేనలు చాలతీవ్రంగా ఎది3ంచేయి. నగరవీధులలో రక్తమే (ప్రవహించింది. మరతుపాకుల జల్లులో ఎర్ర ఆశ్విక పైన్యం పీధులలో విరుచుకుపడింది. నగరంపట్టుకొంది. చావగా మిగిలిన పోలిష్‌ సైనికులు పారిపోయేరు. రై ల్వేయార్డులలోవున్న రైలుబన్న యధా తధంగా ఎ[ర్రసైన్యంచేత చిక్కేయి. పోలిష్‌ సైన్యాలకు అన్నింటికన్నా పెద్దనష్టం మరొకటి కలిగింది.

యుద్ధరంగాని కంతటూ మందుగుండు నరఫరాచేస్తున్న గిడ్డంగి పేలిపోయి వాట్ల చాలానష్టపడ్డారు. రమారమీ పదిలక్షల గుళ్ల ధ్వంసమైనాయి. ఆ చప్పుడుకు వగరంలోని ఇళ్శ్న్ని పూగిపోయేయి.

టుటోమిర్‌, వెర్టినేవ్‌లు ఎర్రసైన్యంచేతుల్లో పడడంతో పోలిష్‌ పేనల వెనక భాగం రక్షణరేకుండా అయింది. దానితో వారుతమ్ముదుట్టుకొంటున్న ఉక్కువలయం నుంచి బయటపడడానిశై కీవ్‌ నగరంవదిలి విమటకువచ్చేసేరు,

యుద్ధరంగాల సుడిగుండంలోపడి కొట్టుకుపోతూం టే పావెల్‌కు కాలజ్ఞానమే లేకుండాపోయింది. కానొకిడున్నాడనే వ్య క్రిత్వం కూడా మంచిపోయేడుం యుద్ధం చేసేవా “నేని అనెడి మిచిపోయి,చుట్టు[(క్కంల వాళ్ళలోలీనమైపోవాలి. మేము, మా రెజిమెంటు, మూ స్య్యే్యడను మాట్రీగేడు-లనే దే వాళ్ళ ఆలోదనా

పరిస్తితులు అతివేగంగా మారిసోతున్నాయి. (ప్రతిరోజూ ఏదో కొత్త సంఘటన తటస్టపడుతూందిం

బుడెన్నీ ఆశ్వికనైన్యం కొండవిరిగిపడ్డట్లు మీదపడిందీ. దెబ్బమీద దెబ్బ తీసింది. పోలిష్‌ సేనల వనకభాగంలో రక్షణలన్నీ శఛలం ఆయిపోయేయి. విజయో న్యాదంలో బుడెన్నీ సైన్యం నొవో(గ్రావ---వోల్యాన్స్క్‌ మీద విరుచుకుపడింది. ఆది పోలిష్‌ రక్షణలకు గుండెకాయలాంటిదీ. వారు చాల గట్టి ప్రతిపటనలు నెదుక్కొా వలసివచ్చిందీ. కొండ నెదుక్కొాన్న అఆలలలా వెనక్కి. విరిగిపడుతున్నారు. మళ్ళీ మళ్ళీ ముందుకొస్తున్నారు.

పోలిష్‌ 'పేనలు నహా(ప్రమాదంలో పర్తాయి. ముళ్ళతీగల కంచెలు నగరం లోని పైన్యాలు ఇస్తున్న (ప్రతిఘటన ఇవేవీ వారిని కాపాడలేవు. జూన్‌ 27న వుద యమే బుడెన్నీ సేనలు గుర్రాలు దీగకుండానే స్తుకొనదివి దాపేసేయి. నొవో గాడ్‌-

176

వోల్యాస్స్క్‌. (ప్రవేశించేయి.. పోలిష్‌ సేనలు కో3ెట్సొవేపు పొరపోయేయి, రెండో 'వేపున ఆదేరోజున 45్‌ వ డివిజన్‌ నొవీంామిరోపాట్‌నద్ద న్లుకొనదిని దాపేయి కోబోవ్‌స్కీీ ఆశ్వికటల్రిగేడ్‌ ల్యూబార్‌ స్కంంధావారం మీదచడిండి,

ఒకటో అశ్విక నైన్యానికి రేడియో స్టేనను ద్వారా సర్వ పేనాధిపతినుంచి ఆజ్ఞల అందేయి. అశ్విక విలాన్నంతమా కేంద్రీకరించి రోన్నోను పట్టుకోమని ఆజ్ఞ, ఎ(ర ఆశ్వక నైశ్యాలదాడిని తట్టుకోలేక పోలిష'సేన నాలుగు వేపులకీ పారిపోయింది,

మహోద్ధృతంగా యుద్దాణ సాగెపోతున్నా ఈ రోజుల్లో పావెల్‌ తలవని ఈలంపుగా అన్నగారిని కలునుకొన్నాడు. స్టేషన్‌లోవున్న సొయుధ రై లువద్ద ఏదో సనివుండి ట్రిగేడ్‌ కమాండరు పాపెల్‌ను పంపించేడు. అతడు గుర్రయయీద, గ్రైలు శబ్ద పెందిదేపడి పొయుధవైణ మొడదటిపెళ్లై దగ్గరకు వెళ్ళేడు కవచం నందుల లోంచి నళ్లిని ఫిరంగిగొట్టాలు పైకి కనిపిస్తూంపే ఆనైలు దు శ్చేద్యం అనిపించిందిం చక్రాలకు కాపుడలగా బిగించిన ఇనసరేకుల్ని తప్పించి చాలామంది పనివాళ్లు ఆయిల్‌ 'శేన్‌లకో ఇరునుల్లో నూనె పోస్తున్నారు.

ఒక ఎ(ర్రసైనికుడు దికెట్‌తో సీళ్లుతెస్తూ ఎదువై కే పావెల్‌ అతణ్జీ అపేడుం

“కమాండరు ఎక్కడున్నాడు”

అ సైనివడు ఇంజనుచూపేడు,

“ఆక్కడంొ

పాఎల్‌ ఇంజనులోకి ఎక్కేడుం

“క్రమాండరును చూడాలి”

ముఖంనిండా స్పోటకం మచ్చలున్న ఒకపవ్య కి ఆతని వదక వచ్చేడు

ననేయాండదినన స బై

పావెల్‌ జేవలోంచి ఉత్తరం తీపిఇచ్చేరు,

“బ్రిగేడ్‌ కమాండరు ఇచ్చేరు, ముట్టినట్లు కవరు మీద నంతకం చేయండి.”

కమాండరు మోకాలిమీచ కవరు వొత్తుపెట్టుకొని సంతకం గిలికేడు, దిగువన ఒకపనివాడు ఆయిల్‌ కేన్‌తో మధ్యచక్రానికి వొంగినూనె పోస్తున్నాడు, ఆతని వీపూ, టౌజర్‌జేఎలో దోపిన రివోల్వరుమడమా మా(క్ర6 కనిపిస్తున్నాయి

శ్రమాండరు ఇచ్చిన కవరుతీనుకొని పొవెల్‌ ఇంజనుడిగేడు. గుర్రం కశ్ళేలు సవరించేడు. ఎక్కటోతున్నాడు. ఇంతలో ఆపనివొడులేచి వెనక్కితిరిగేడు. పావెల్‌ గుర్తు వపస్రేడు. ఒక్క పురుకులో వెళ్ళి కౌగలించుకొన్నారు

“ఆన్థెమ్‌”

176

అచ్చెమ్‌ జేతిలోని నూనెడబ్బా శ్రీందవడిపోయి 0దీ. ఇద్దరూ గాఢంగా కోగి లించుకొన్నారు. అన్దైమ్‌ తన కళ్ళను తానే నమ్మలేకపోతున్నాడు.

“పావ్కా 1 నువ్వేనుట్రా ఖా

సాయుధరై లు కమాండరూ, తదితరులూ చిరునవ్వులకోచూస్తూ నిలదిస్హారు.

“అన్నదమ్ములు ఆనుకోకుండా కలుసుకొన్నారు.”-- అని చెప్పుకొన్నారు,

న! న! న!

ఆగను 19న ల్వోవ్‌ (ప్రాంతంలో ఒక దుర్హటన జరిగింది. యుద్రమధ్యిలో పావెల్‌ టోపీ (క్రిందపడంది, దానిని తీసుకోడానితై గుగాన్ని ఆడు. ఆతని ముందున్న స్కాడ్రన్లు పోలిష్‌ సేనల స్థానాలను గండికొట్టి లోల టప్రమళించేయి. ఆ క్షణంలోనే వదివేపు గుర్రాన్ని దౌడుతీయిస్తూ పొదల మధ్యనుంచి దెమిదోవ్‌ పావెల్‌ను సమీపింపేడు. (ప్రక్కనుంచి వెళ్ళిపోతూ వార్తచెప్పేడుం

“డివిజన్‌ కమాండరు చచ్చిపోయేడు.”

పావెల్‌ తెల్లపోయేడు. కూండరు లెటునోవ్‌ మంచి వై ర్యసాహపాబన్న వాడు. రత్నంలాంటి మనిషి. ఆతడు చచ్చిపోయేడనేసరికి పాఎల్‌కు ఎంతో కోబం వచ్చింది

ఇంక ఆ అపళంలో గుర్రం అలసిపోయివన్నా పదెలల్తించి యుద్ధంలో తలపడ్డాడు.

“చంపండి! పురుగుల్నిచంపినట్లు చంచండి ! పోలిష్‌ ల్లాలై (పికాచాల్న్రిను నాశనంచేయండి ! మనలెటునోవ్‌ను చంపే పేరు.” అనే చేకలతో యుద్ధరంగం (ప్రతి ధ్వనించిపోతూంది. పొవెల్‌ తన ఎదుటనున్న ఒకి అకుఎచ్చ యూనిఫారాన్ని రెండు తుండేలగా నం౦కేసి ముందుకు గుర్రాన్ని వు3కించేడు, తమ డివిజనర్‌ కమాండరు మరణంతో ఆపశపరులై న ఆశ్వికచైన్యం ఒక పోలిషపటాలాల్ని పూర్తిగా సంహ రించేసిందీం ై

ఆటుతర్వాత పారిపోతూన్న పోలుల వెంటబ్తైరు. అ దశలో పోలిష్‌ ఫిరం గులు కొల్చులకు అందుకున్నాయి. [ష్టాస్నెల్‌ మృత్యువును చిమ్ముతూ గాలిలో ఎగు రుతూ వస్తుంది,

హరాత్తుగా పొవెల్‌ ఎదురుగా 'పెద్దమంట కనబడింది. చెవులు భుక్ళుపడే బిట్లు చన్సుడు.' తలకు రసీమని ఏదో రగిలించి. కళ్ళుతిరిని నేలపర్షాడు. పడడంలో గ్యురం మెడమీదుగా ముందుకు విసివేసినట్లు పడిసోయేడుం

కళ్ళు చీకట్లు కమ్మేయి.

23] పకరణ౦9 ఆక్టాపనుకు పిల్లి తలకాయంత కన్ను, కన్ను నడిమిని ఎరప్పజీర వున్న

ఆకుపచ్చని ఎలుగు. దానికి అనహ్యాకరమైనం పొడుగుపాటి బీతులు, ఆవి పాముల్లా చుట్టుకొంబూ మెలికలుపడుతూ మీదికి వస్తున్నాయి, అవి కదులుగూంపే “రడులా వీటలువారి గట్టిపడిపోయిన చర్మం గరగరమని ధ్వనిచేస్తూంది. అక్షోపస్‌ కచిలింది. ఈనముఖంలోకి చూసింది, దాని చేతులు మీద పాపతున్నాయి, అవి చల్లగ్యా సూదు లతో గుచ్చుతున్నబ్లనిపించేయి. ఆది ముక్కుతో ముఖంమీద పొడిచింది. మెలికలు తిరుగుతూ తన రక్తం కాగేస్తూంది. తన వొంబ్లోంచి రక్రరి దియటికి పోతూంది, ఆక్టోనను వొబ్ల దిరువెక్కిపోతూంది. ఆ ముక్కు ఇంకా రకం పీల్చేస్తూనేవుండి* పీల్చినకొన్టీవాధ భరింప శక్యంగాకుంవావుంది,

ఎక్కడో దూరాన మసుష్యుల కంఠం వినిపించింది,

“నాడి ఏలావుంది

ఎవరో ఆడగొంతు సమాధానం ఇచ్చింది,

“నాడి 138. జ్వరం 103.1. పొడుగునా నంధిలోని వున్నాడు”

ఆక్టోవస్‌ ఆదృశ్యమైపోయింది, కౌని బాధ అదృశ్యం కాలేదు. ఎవరో తన నాడి చూస్తున్నట్లు పావెల్‌కు అనిపించింది. కళ్లు తెరుద్దామనుకున్నాడు, కనురెప్పలు తెరవలేనంతబిరువుగా కనిపించేయి. ఏమిటింత పడిగావుంది. అమ్మ పొయ్య మంట వెయ్యడంలేదుగద. మళ్ళీమాబలు వినబిర్హాయి.

“నాడి ఇప్పుడు 122,”

మళ్ళీ కచ్లతెరవా లసుకొన్నాడు, కొని లోపల ఏరో నుందిణు నండుతూండి. ఉక్కి-రిబిక్కిరిగావుందిం

ఎంతో దాహంగావుంది, లేచి వెంటనే ఏదో తాగాలి. కొని ఎందుచేతనో లేవతేకుండాపున్నాడు. శాలుచేతులు కదిలించాలనుకొన్నా కదలడంలేదు, శరీరం చెప్పినమాట వినడంలేదు. అమ్మ మంచినీప్ల తెస్తుంది. అవిచతో చెప్పాలి తన ప్రక్కనేదో కదులుకూంది. మళ్ళీ ఆక్టోవనుగావి వచ్చిందా ? అఆదిగో.... చింత నిప్పుల్లా కళ్ళూ ఆదీ ,..

డూరంనుంచి ఇందాకటి మృదుస్వరం మళ్ళీ వినిపించింది

“*ఫోళ్యి ! కొంచెం వీళ్లకే”

178

(ఫ్రోళ్యా ఎవరబ్బా ! జ్ఞాపకం చేనుకొనేటందుకు చేసిన (ప్రయత్నం ఆలని ళక్రికి మించిపోయింది. మళీ స్మృతితప్పి౦ది, అంతలో మళీ తెలివివచ్చి నీచ అడిగేడు,

“దాహం”

(ఫక్యనే మాట వినిపించింది

“తెలివొస్తుంది”

ఈమారు మరీదగ్గరలో ఆతినృుదుపుగా మాటలు వినిపించేయి.

“మంచినీస్త కావాలా కాయేడ్‌”

“వాళ్ళు నన్నే అడుగుతున్నారా ? అయితే జల్బగా పున్నానా ఏమిటీఐర్మం ఆ ట్రఫస్‌కాడూ. ఆవేౌ--మళ్ళీ ఇంకోమారు కళ్ళతెరవగానికి [పయత్నించేడుం ఎల్లాఆయి తేనేం తెరిచాడు. ఆరతెరిచిన కళ్ళకి మొట్టమొదట తన తల మీద ఏదో వ్యారటీ బింతిలాంటి వస్తువు కనిపించింది. ఇంతలో నల్లటి మరాఠటేదో తనమీదికి వంగడం మూలంగా ఆ ఎ(రటిదీ కనిపించడంలేదు. 'పెడదవులకేదో సీసొమూత తగి లింది. కోట్లో తడిత*లింది. లోచల మంటలు చల్లారేయి. తృప్తితో సన్నగా అన్నాడు.

“చాలులో

ఆన్దే కనబడుతున్నాన్నా కామేడ్‌”

తనమీదికి నంగిన నల్లనిఆకారం ఏవిటో తెలియలేడు. మళ్ళీ మగతకమ్యు తూంది. ఆలోపుగానే రెండుమాటలు చెప్పేడు,

“చూడలేను, కాని వినబడుతున్నాయి...”

“ఈ విధంగా ఈడ్చుకు రాగలడనీ ఎవ్వరం అనుకోలేదు. ఇంచుమించు (ప్రాణం పోసుకున్నాడు. గట్టిసరీరం. నినాన్హాడిమిరోవా నీదే ఈచలన. నువ్వు విజంగా ఇతనికి ప్రాణంపోపేవు.”

ఒక న్పీకంరం వినిపించింది

“సంతోషం.

పదమూడు రోజులు స్మృతిలేషండా వడివున్నాక ఆతనికి [క్రమంగా తెలిఏ వొచ్చింది. నెమ్మదీగా కోల్కొాన్నాడు, ఇంచుమించు చచ్చి(బ్రతికేడు, పునర్హన్మం కనిపించేనన్నీ కొత్తగా వున్నాయి. ఒక్క తలకాయే కదలదు. పర్టీలమూలంగా కదలలేనంత బరువు, కదల్బలేకున్నాడు. కాని మిగిలిన ఒళ్ళంవా స్వాధీనంలో క వచ్చింది. చేతివేళ్ల కదలించగలుగుతున్నాడు.

శ చి త

179 మిలిటరీ హాస్పిటలులో జూనియర్‌ డాక్టరుగా పనిచేస్తున్న నినావ్లాడిమిరోవా ఈన గదిలో పేవిల్‌ పప్రక్కకూర్చువి చిన్న నోట్‌బుక్‌ రిరగేస్తూంది.. దానిలో సన్నని అతరాలలో నుందరంగా (వ్రాత కనదిడుతూంది. ఆగన్హు 26, 1920. ఆం వ్యలెన్ను వై లలో అతిప్రమాద దశలోపున్న వెనికుల్ని తీనుకొచ్చేరు, వారిలో ఒకనికి నెల్తిమీద బాల పెద్దగాయం తగిలింది. గదిలో మూలకిటి!ీ పక్కగా ఆతనికి మంచం వేశాం పదిహేదేళ్ళవాడు. ఆతని జేబులో దొరికిన కాగి కాలూ కేనువివరాలూ వుంచిన కవరు ఒకటి నాకిచ్చేరు. ఆతని పేరు పాఎర్‌ ఆంగదెయేవివ్‌కోర్చాగిను. అ కాగిాలతో బాగా నలిగిపోయిన యూ(శైయిన్‌ కామసోమాల్‌ నభ్యత్వపు కార్తు ఒకటుంది. (967) చిరి"న ఎ్మర్రసైన్యపు గుర్తుకారు ఒకటీ రికన్రైజాన్సు చనిలో అసాధారణ సాహనత చూపినందుకు అభినందిస్తూ రెజిమెంటల్‌ అర్హరుప్యక్రం ఒకటీ వున్నాయి. దిహుళా ఆతడే (వాసుకొని పుంబాడు. ఓ చీటిహూడా వుంద. దానిలోంోనేను మరణిస్తే నా దింధువులకు తెలియచేయండి. వారి అ(డ్రను--మెకానిక్క్‌ అచ్దెమ్‌కోర్చాగిన్‌, శై ల్వేడిపో షెపెటోవ్కాం ఆగస్టు 198 న తలవై ఈ గాయం ఈగిలినప్పటినుంచీ ఆతడు ఒళ్లు ఎరగడు, కేప అనాటోపి స్టెపారో వివ పఠీషిస్తారు. ఆగన్జు 27. ఈవేళ కోర్చాగిన్‌ గాయం పతిశలించేం. చాలా లోతయిన గాయం, తల ఎముక చిల్లి౦ది. ఠఈల కుడిపార్శ్గం ఆంవ పడిపోయింది, కుడికంటిలో రక్తనాళం తప వాపిపోయిండి. చీకు వాపు వ్యాపిందకుండేటందుకు అనాటొలీ ప్రపారోవి? ఆ కన్ను తీసెద్యూలన్నారు. వాపుతగ్గుతుండేమో చూద్దామని నేను నివారించేను. కుర్రాడు అందవికారంగా తచూరవుకాడేమోననే నసాబాధ, కు[రవాడు కోలో్కోటవర్భు ఆంగ వికలుజ్జీ చెయ్యడం ఆవ్యాయం, ఆన్ఫ్హమానం నంధెమాటబ. తెగ ఆాటపడుతున్నాడు. మాలో ఎవరో ఒకరం నిరంతరం ఆతనిపక్కనే కొదుకువుంటున్నాం, నేను ఇంచుమించు ఆతని మంచం వదలడమే లేదు. వయన్సు ఎంతోలేదు. ఆప్పుడే చావడం విమిటి ఎల్లా గయినా (బితికించొలని నా పట్టుదల పొధించితీరాలిం నా వంతు ఆయిపోయేకళూడా నిన్న ఆతడి వార్డులోనే చాలాగంటలు గడి "పేను. అక్కడున్న వాటిలో మకీ గడ్రు కేను ఆతనిదే. ఆతని సంధివింటూ కూర్చున్నా. ఏవో శథచెప్తన్నట్లు చెప్పేస్తున్నాడు. ఆతడీనిగురించి చాలాకబుర్లు

180 తెలిపేయి. ఉన్నట్లుండి ఒండబూతులు మాట్లాడుతున్నాడు. అతడినోట ల బూతులు వినడం నాకు చాల బాధకలిగించింది. ఆతడు (బితుకుకాడనే నమ్మకం అనాటొలీ 'ప్టెపానోవిచ్‌కి లేదు. “ఇల్లాంటిపిల్లకాయల్ని వైన్యాల్లో ఎందుకు చేర్చుకుంటారో ఆర్ధంకొదు” అని ఆయన గొణుగుతున్నాడు అఆగన్దు 30 కోర్చాగిన్‌కి ఇంకా తెలివిరాలేదు. ఆసాధ్యరోగాల వార్షుకి ఆతనిని మార్చేరు. (్రోళ్యా ఆతని మంచం వదలడంలేదు. ఆమె అతడిని ఎరుగునని తోస్తుంది ఎన్సుడో ఇద్దహ ఒకచోట పనివేసేవారట, వాని విషయంలో అమె ఎంతదయ చూపుతూంది! ఇంక లాభంలేదనే అనిపిస్తూంది. సెష్టెందిరు, 2౭ రాత్రి 11 గం. ఈ నేళ నుదీనం. కోర్చాగిన్‌కు తెలివినచ్చింది. (ప్రమాదదశ దాటింది. నీన్నా, మొన్నా అసలింటికేపోలేదు. నేను, ఒక మనిషిని బితికించగలిగేమన్న నంకోషం పట్టలేకపోతున్నాను. మా వార్డులో ఒకడు (నితికేడు. (ప్రాణాలు తినేసే ఈ పనిలో ఒక ప్రాజీని (బ్రతికించే మన్నదొకపే సంతోషం, రోగుణ పిల్లల్లా అనిపిస్తారు ఎంతో ఆప్యాయం చూపి స్తారు. నాకూ వాళ్ళంపే ఎంతో ఇరీగాపుంటుంది. వార్ల వెళ్ళిపోతూంటే. ఏడుపొ స్తుంది. ఆది తెలివితక్కువ ఆఏ నాకు తెలుసు, ఆయినా ఆపుకోలేను. 'పెప్పెంబరు, 10 ఈ వేళ కోర్చాగిన్‌ పేర ఆతని బింధువులకు మొట్ట మొదటిసారి జాబు (వొపేడు. తన గాయం ఆంత పెద్దదేంకాదనీ త్వరలోనే విడుదలయి ఇంటికివస్తా ననీ [వ్రాసేడు. మనిషికి బాగారో క్రనష్టం అయింది, పాలిపోయి చూస్తేభయం వేసేలా వున్నాడు, 'సెస్టెందిర్కు 14 కోర్ఫాగిన్‌ ఇన్నిరోజులకీవేశ నవ్వేడు. ఆతడు నవ్వితే చాలా వాగుం టుంది. నయస్సుకు తగని గాంభీర్యం వుందీ. త్వరగా తేరుకొంటున్నాడు. (ప్రోళ్యాతో ఆతనీకి దొల స్నేహంవుంది. ఆమే ఎప్పుడూ ఆతని మంచందగ్గరే వుందూంది, నన్నుగురించి ఆతనివద్ద పొగిడింది వాచోలు, ఆతడు నన్ను చూడగానే చిడునవ్వుతో పలకశిస్తున్నాడు. నిన్ననో (ప్రళ్నవేవేడు. “డాక్టర్‌ . నీచేతిమీద ఆ నస్లటి మచ్చలేమిటి, డాక్టర్‌!”

181 నంధిలో ఐన్నస్పురు ఆతడే నా అబ్బలుపట్టుకొని పీకేపేడని చెప్పలేదు. "సెప్టెంబరు [7 వౌర్చాగిన్‌ నుదుటిమీడి గాయం వేగంగా మానుతూంది. గాయం కట్టుకస్టి టప్పుడు బాధను ఓర్భుకోవడంలో ఆతడు చూప్పతున్న శ క్రిచూస్తే మా ఆందికీ ఆశ్నర్యంగావుందిం ఆటువంటి కేసుల్లో సాధారణంగా రోగి తెగమూలుగువాడు. పట్టుకోలేము, కాని, ఈతడు మాట్లాడడు. కట్టువిప్పి ఐడిన్‌ పూవేటప్పుడు నరాలన్నీ విగప ప్లే స్తాడు. ఒక్కొక్కప్పుడు స్మృతీ ఠస్పృతుంది. కొని మూలగడం మాకం మూలగడుం కోర్చా”న్‌ మూలిగేడం పే అతనికి స్మృతి తప్పిందన్నమా పే, అంత ఓద్పే ఎక్కడిదో. ఆశ్చర్యం! 'పెప్టెంవిరు, 21 ఈ వేళ మొట్టమొదటిమారు. చ్రాలకుర్చీలో కూర్చోబెట్టి కోర్చాగిన్‌ను బాల్కనీలోకి తోసుకెళ్ళేం. మొక్కలూ. ఆవీచూచి ఎంత ఆనందపడ్డాడు? పరి శుభ్రమైన గాలి తాగినట్లు పీల్చువొన్నాడు. తలఅం౮ కట్లతోపుంద. ఒక్క కన్ను చూత్రమే బయటకు వుంది. ఈ (ప్రపంచాన్ని మొట్టమొదటిమారు చూస్తున్నట్లు ఆ నొంటికంటిలో ఎంతో ఆశ్చర్యం, అనందం చిపించేయిం 'సెప్టెందిరు 26 ఈవేళ ఇద్దిరు పడుచులు కోర్ఫాగిన్‌ కోసం హాస్పిటలుకు వచ్చేరు. వాళ్ళతో మాట్లాడ్డానికి నేను [క్రిందికి వెశ్ళేసు.. వాళ్ళలో ఒకామె చాల అందంగాపుందీ తోన్యా తుకూనోవా ఒకామపేరు. రెండో ఆమె పేరు కాతియానాబుకానో వ్‌స్తావూ కోర్చాగిన్‌ స్మృతిలో లేనప్పుడు తరుదుగా తోన్యా పేరు వుచ్చరించేడు.. వాళ్ళను చూడనివ్చేనుం అహ్హోదిర్సు 8 కోర్చాగిన్‌ తోటలో ఒక్కడూ. తిరగగలుగుతున్నాడు. హాస్పిటలునుంచి ఎప్పుడు వదుణవారని అడుగుతున్నాడు. శ్వరలోనే--అన్నాము. ఆ పడుచులిద్దరూ ఆతనిని చూడవానికై తరుదుగా ఆసుపత్రికి వస్తున్నారు. అతడెప్పుడూ మూలగక పోవడం ఎందుకో ఇప్పుడు తెలిసింది. ఆతనినే అడిగేను. “గాడ్‌ స్లే చదువు ఎందుకో అర్థం అపుతుంది”-- ఆన్నాడు ఆక్టోదిరు, 14 కోర్చాగిన్‌ అసువ్యత్రినుంచి విడుదలయ్యేడు. కంటికట్టు విప్ఫేసేరు. తలకి

182

మాత్రం ఇంకావుంది. కన్ను గుడ్డిదయిందిం కొని ఆలా కనిపించదు. ఈ కర వాడిని పంపెయ్యడం విచారకరంగానేవుంది. తాని తప్పదు. జబ్బు తగ్గేక ఎడవారు. విహుళా నుళీచూడం.

వెళ్ళిపోతూ నావద్దకు వచ్చేడు---“*ఎడంకస్నుపో తే ఒకలావుండేది. ఇప్పుడు తుపాకీకొల్బడం ఎల్లాగ 1

ఇంకా యుద్దం కాష్యత్రయమే.

జ! |! న! ఠి

హాస్పిటలునుంచి వెశ్లేక ఆతడు తోన్యా బసవేసిన బురాకోవ్‌స్కీల యింటి వద్దనే కొన్నాళ్ళున్నాడు,

ఆతడు తోన్యాను కొామ్‌సోమాల్‌ కొర్యకలాపాలలోకి తీసుకువావడానికి పూను కొన్నాడు. పట్టణంలోని కామ్‌సోమాల్‌ సమావేశానికి రమ్మని తీసుకెళ్లేడు. తోన్యా ఒప్పుకుంది. బట్టలు వేసుకొని వీధిలోకినచ్చేసరికి ఆమె వేషంచూసి ఆతడు జౌడుకర చేడు. మంచి ఆందమైన దుస్తులూ అవీ వేసింది. కొని ఆ అలంకారాలు కామ్‌సో మాల్‌ మీటింగ్‌లో ఎప్చెట్టుగా కనిపిస్తాయనుకొ న్నాడు.

చానిమీదనే ఇద్దరూ మొట్టమొదటిమారుగా జగడం ఆడుకున్నారు. “ఏమిటీ వేషం”--అని అత డడిగివస్పుడు ఆమెకు కోపంనచ్చింది,

ఆందరిలాగే నేనూ ఎందుకు వుండాలి? నావీషం నీక నచ్చకపోతే నేనూ రాను, నువ్వే ప్ల”

మీటింగులో రంగుమాసిన చొక్కాలూ, బ్లౌ లమధ్య తోనా దుస్తులు కొట్ట వచ్చినట్లు కనబిగ్హాయి. పావెల్‌ చిక్కుల్లోపడ్డాడు. పడుదువాళ్ళంంా ఆమెను చరా యిదాన్నిగానే చూసేరు. ఆదికని పెట్టి తోన్యా నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించడం (ప్రారం రించింది

వార్భులవద్దనున్న కామ్‌సోమాల్‌ సంఘ కార్యదర్శి పాన్‌ క్రాటోవ్‌ పావెల్‌ ను చాటుకుపిలిచి తోన్యావేపు కన్నుగిలిపి చూపుతూ ఆడిగేడుం

“ఈ టౌమ్మని నువ్వేనా తీసుకొ స్త”

పావెల్‌ కటువుగా *టొను” అన్నాడు

“ఎమ్‌, చూస్తే ఆమె ఇందులో ఇముడుతుందనుకోను, మర్రి బూర్తువాతత్వం గల దల్లేవుంది. ఇక్కడి కెల్లా వచ్చింది”

పాపల్‌ కణతలు కొట్టుకొన్నాయి.

“ఆమె నా స్నేహితుంలు, నేనే తీనుకువచ్చేను. తేలిసిందో? బిట్టలమీద్‌ మోజు ఎంఠపున్నా మనకి శతుకోటిలోనిదీకాడు. విట్టల్నివట్టి మనుష్యుల విలువ

183 తట్టడం మంచిపద్రతికొదు. ఎవర్నితీనుకుంావాలో ఎవర్నితీనుకుంకూడదో నాకూ తెలుసు 'పెద్దరికం వెలి"ంచక్కు కా(మడ్‌” ఇంకొ ధూర్తుగా సమాధానం ఇచ్చేవాడే, కొని మిగిలినవాళ్ళందరిలోనూ అ భావాలేవున్నాయని (గ్రహించడంచేత తగ్గడు. అ కోపంఅంకా తోన్యామీద చూపించేడు, “చెప్పేను, ఎందుకీ వెధవ్వేషాలు.”-- అని మవనులోనే బాధపడ్డాడు, ఆరోజు మొదలకొని వాంస్నేహం విడిపోయింది. జీవిశాంతం వుంటుం దమకొన్న స్నేహదింధం చల్లబడిపోతూం టే పావెల్‌ మనస్సు ఎంతో దుఃఖపడిండీ, = చాలరోజులు గడిచేయి కలుసుకొన్నప్పుడూూ మాట్లాడుకొన్నప్పుడూ అల్లా వారు అంతకంతకు దూరం అయిపోశున్నారు. తోన్యా చూపించే చవకబారు అహం నారం పొవెల్‌కు దుస్స్పహం౦ అయింది ఇంక స్నేహం లాభంలేదని ఇద్దరూ (గ్రహించీరు. అఖరుఎర్యాయం పపెచెస్కీబా లో మాట్లాడువొన్నారు. బాగ్‌లో బాటలన్నీ రాలిన ఆశలతో నిండి పున్నాయి. నదిపక్క-స్షవున్న మిట్టపె చన్నమండపంవుంది. అక్కడ నిలదిడి [కిందపారుకున్న ద్నీపరువైపు చూస్తూన్నారు, రై లుటిడ్డి క్రింద సుంచి ఓ తొట్టిపడన నిండు చూలాలులావచ్చి వారిని దాటిపోయిందీ. అప్పమిస్తున్న సూర్యుడు (తువానోవ్‌ దీనికి బంగారు మలామాచేస్తున్నాడుం తోన్యా దృక్కులలో విచారం దీపించిందిం “మన 'స్నేహం అఖరు కొవలసిందేనా 7” అంతవరమా అమె ముఖంవంకనే చూస్తున్న పావెల్‌ కనుదొమ్మలు ముడేసి చిన్నగా నమాధానం ఇచ్చేడుం “శ్రోన్యా! ఈ నంగతి ఇదివరకే ఆలోచించేం. నీమీద నాకు (పేమవుండేద్‌. ఇప్పుడుకూడా మళ్ళీ (పేమించగలననే నా వూహ, కాన్సి వేనల్లా చెయ్యగలగాలం పే నువ్వు మా మనిషివి కావాలి, నేనిప్పుడు వెనకటి పాన్‌లూషానుకాను, పార్టీ కన్న నిన్నే ఎక్కువగా చూసుకొనేనాటుంపే నీకు తగినభర్హను కాలేను. ఏమంటావా నాకుపార్ణీ తర్వాతనే (ప్రియదింధవు లంవాము” దిగువన దొర్లి పోతున్న నీలి సీటివంక చూస్తూంపే తోన్యాకళ్ళు నీళ్ళు కమ్మేయిం తనకు చిరపశిచిత మైన ఆయుభాన్ని చూస్తూంటే పావెల్‌కు ఎంతో జాలి తలిగింది, ఆతడామె భజంమీద చెయ్యి వేషేడు

184

“క్రోన్యా! మాతోవచ్చెయ్యి, పెత్తండాన్లని తుదయు్యంచేటందుకు ఇద్దరత కలిసి పనిచేద్దాం. ఎంకోమంది చడుచులు మాతోసాటు కష్టాలా, దొధలంణ తడు తున్నారు. వాబ్ళ లాగ చదుకొని వుండకపోవర్ను, అయి తేమా(తం--ను వ్వెందుకు మాతో చేరకూడదు? చుజానిన్‌ నిన్ను తస్పుదార్లు పట్టించడానికి (ప్రయత్నించే దన్నావు.. వాడోవ్యర్దుడు కొ(య్రేడ్సు నీతో స్నేహంగా పుండడంలేదంటాపు, ఎదో నాట్యపువిందుకు వెడుతున్నట్లు ఆ వేషం ఎందుకువేపేవు ? నీ తెలివితక్కువ గర్వమే ఇంతబేసింది, మిగిలినవాళ్ళంతా వేసుకుంటున్నారుగదాయని నేనీ రంగు మాసిన పాతమిలిటలీకోటు తొడుగుతున్నానంటావా? కూలివని చేసుకొనేవాడిని (డేమించగలదై ర్యం సీకుంది. కాని ఒక ఆదర్శాన్ని నువ్వు (పేమించరేకున్నావు. నిన్నువిడిచిపెట్టడం నాకు విచారంగానే పుంది, నిన్నెస్పటికీ మంచిపోలేను.”

ఆత డింకేమీ అనలేదు.

మరునాడు జకరయ్‌ సంతకంతో నగరంలో ఒక పోస్ట్‌ రుచూసేడు. ఆతడు ప్రాంతీయగూఢాచారి కావిఆధిపతి, పావెల్‌ మనన్సు పరకలు వేసింది అతికష్టం మీద జకరయ్‌ ఆఫీను (ప్రవేశించేగు. నెంట్రీలు ఆతనిని లోనికి పోనిన్వమన్నారు, వాళ్ళతో తగాదా'పెట్టుకొంచే అశెస్టు చేయడందాకొ వచ్చింది. కాని మొత్తందీద పాధించేడుం

జకరయ్‌ ఆతనినీ ఘనంగా ఆహ్వానించేడు. యుద్దంలో ఆతని చెయ్యి పోయింది. ఓ ఫిరంగిగుండుతగిలి చెయ్యి ఎగిరిపోయింది,

సంభాషణ వెంటనే పనిమీదికి మళ్ళింది.

“యుద్దానికి పనికివచ్చే దళవచ్చేవరళకూ విస్త వద్రోహుల్ని ఆజీచెయ్యడంలో నాకు సాయం చెయ్యి శేపుకా” అన్నాడు జకరయ్‌.

ఠి ఖతి థి

పోలిష్‌ తెల్ల'సేనలతో యుద్ధం ముగిసింది, వారిని ఎర్రపేనలు వార్సాకంటా తరినకొస్టేయి. ఆలసిపోయ్యి, తగినంఠ వస్తుసానుగగిలేక్క సరఫరాలు దూరం కాన డంతో శతువులను నిశ్శేషం జేయకుండానే వెనుతిరిగేయి. తర్వాత తర్వాత పోలులు సగర్వంగా చెప్పుకొన్న “విస్తులా*విజయం” ఇదే. పోలిష్‌ సోవియట్‌ సోషలిస్టు తిపబ్లి కొనుగురించీ కన్నకలలు నెరవేరలేదు,

రక్తంలో తడిసిన దేశం తాత్కాలికంగానై నా యుద్దవీఠామాన్ని అిలషి స్తూందేం క

& వొార్సాముందు (ప్రవహిస్తున్న నది

24] 185

పావెల్‌ ఇంటికి వెళ్ళలేకపోయేడు. షెపెబోహ్కా పోలిష్‌వాళ్ళచేతుల్లో మిగిలి పోయింది, కాక్కా-లిక స3వాద్దులోకి వచ్చిందీ.

పావెల్‌ రా(త్రిందిగచ్ళుెకా (గూఢచారిళాఖ) కొర్యాలయంలోనే ఏదో ఒకి పనిచేస్తూ వుండిపోతున్నాడుం తనపట్టణం పోలిష్‌వాళ్ళ చేతుల్లో వుండిపోయిందన్న వార్త ఆతనిని కంగారు పెట్టింది,

“యుద్దవిరమణ సంధిమీద సంతకాలు జరిగేయం పే మాఅమ్మ అవతలి సర హద్దులో వుండిపోతుం దేమిటి

జకరయ్‌ ఆతనికి దై ర్యం చెప్పేడు,

“దివాళా సరిహద్దు నదివెందిడే గోరుర్‌మీదుగా పోవచ్చు. ఆల్లాజరిగితే మీకూరు మనశేవస్తుంది. వీదేమయ్యేదీ తెబుస్తుందిగాల

నైన్యాలను పోలిష్‌ యుద్దరంగంనుంచి దషీణానికి తరలిస్తున్నారు. ఏమం పే సోవియట్లు పశ్చిమాన పోలిషరంగంలో దూవచ్చకక్తి వినిమాగిస్తున్న అదను చూను కుని లాంగెల్‌ [్రిమిదూనుంచి ద్నీపరునడి వెందిడే యెకటారినో స్లావ్‌ రాష్ట్రం వేష్ప ఉ త్తరదీశగా దాడి (ప్రారంభించేడు,

పోలిష్‌రంగంలో యుద్ధాణముగి పేయి కనుక సోవియట్‌ (ప్రభుత్వం క్రిమిదూ నుంచి విష్ణ వవ్యతిరేకుల్ని తుఏచిపెట్టాలని అవై పుగా పేనలను పంపింది.

సైన్యాలు, సామ్యగులతో కీవమీదుగా ఎన్నో ర్రై లుదిచ్ళ దశిజంవేపు కద లేయి. రాకపోకలు చిక్కులో పడకుండా కాదుకొనేటందుక్లై ఛెకాశాఖ విధివిరామా లెరక్కుండా పనిచేసింది" ప్రేషన్లనిండుగా రై శ్శే. ర్రైళ్ళను నిలిపి వుంచేటందుకు నెడింగులులేక ఎన్నోమార్లు రైళ్ళు ఎక్కడి వక్కడ నిలబడి పోవలసివస్తూంది. ఏదో డివిజనును వెంటనే పంపాలంటూ ఆజ్ఞలను 'టెలి(గ్రాఫ్‌ గుమాస్తాలు అనుక్షణం పంపుతుళశ్నారు. ఆందుకొంటున్నారు. దేనికదే అత్యవసరం, (టప్రధానమూను,

“అన్నిటికన్నా టప్రధానం....మిలిటరీ ఆజ్ఞ లైన్‌ భాశచెద్యూలి”

ఈ ఆజ్ఞను వంటనే ఆఅమలజరవకసోతే మిలిటరీకోర్టుముందు "పెడతాను నుమాయని (ప్రతి ఆజ్ఞాపద్రానికీ వెనకాల ఒకతోకకూడా వుంటుందీ,

నిరాటంకంగా చిన నడివేటట్లు చూపేబాధ్యత స్థానిక రహదారి ఛెకొది,

"పీనాధిపతి ఇచ్చిన ఫలానా నంఖ్యగల ఆజ్ఞ (ప్రకారం వెంటనే తమ ైన్యా లన్న రైలు కదిలేటట్లు చేయమంటూ సైన్యదళశాల కమాండర్లు ఛకొ కార్యాలయం లోకి విరుచుకు పడుతున్నారు. శివాల్వర్లు యశీపిస్తున్నారు. అసాధ్యమని ఎన్ని చెప్పినా ఒక్కరూ వినిపిందకోరు. “చచ్చిఆయినాసకే దిండిని వెళ్ళేటట్లు చేయాలి”ఆంటారు, నానాతిట్లూ తీగవారు. మరీ'సపేచీ పతిస్టితులలో జకరయ్‌కి కఐురుపంపువారు. అంత

186

వరహా ఒకరికాకరు చంపుకుంటారేమోనన్నటు ఆమీ:-కంటున్నవావ ఆయన రాకతో చల్లబిడవారు. ఎక్కులాంటి ఆమనషనీ నకూధానం సవాంచని ఆకంశాన్నీ చూసేక రివాల్వర్లు హోల్‌స్టర్లతోకి చేరుకొనేవి

ఒర్క్క-క్కప్పుడు తలపోటు ఎత్తిలోతూంకే షాపెల్‌ రై లుస్తేషనుకు వెళ్ళ వలసివచ్ళేది. ఛెకాలోపవి ఆతని నరాల్ని తోడేస్తూంది,

ఒకరోజున నుందుగుండుపెస్టైలు పేష్పివున్న ఒక “స్తాబ్‌కార్‌” మీద సెర్టీ (బ్రూజిక్‌ కనిపించేడు. ఆతనిని చూడగానే ర్డీ ఒక్కవురుకున బండిదిగివచ్చి మీద బిడి కాగలించుకొ న్నాడు

“ప్రావ్కా ! నిన్నుచూడ్డంకోనే గుర్తు పరే సేను”

ఇద్దరూ ఒకరికొకరు చెప్పుకోవలసినవి దోలెడన్ని కభుర్లున్నాయి. వాళ్ళ (క్రీతంపర్యాయం కలునుకొన్న తర్వాత ఎన్నెన్నో ఘటనలు జరిగేయి. ఒక౦కొకరు ప్రశ్నలతో ముంచెత్తే రు. సకూధానాలకోసం ఆగకుంవానే కళభుర్లు చెప్పేపేరు. ఆకభుర్ల హడావిడిలో ఇంజనుకూతకూడా వినబడలేదు. ర్రైలు బయలుదేరేకగాని పెర్టీ మిశుక్తేవదలి బండి ఎక్కలేదు.

ఇంకా చెప్పుకోవలసినవి ఎన్నో మిగిలిపోయేయి. 'నెర్రీ దిండితోపాటు ప్లాట్‌ ఫారమ్‌మీద పరుగెత్తుతూ వెనక్కి. తిరిగి ఏవో కేకచేపేడు, అప్పటికే రైలువేగం ఆందుకుందూందీ. ఇంక ఆగడానికి శేదు.చటుక్కున ఎగిి అకపసెర్పులో ట్రపశించేడుం

'సెక్టీ వశ్ళేకకాని ఆతనికి వాల్యా మరణవార్త తెలిసి వుండదనే సంగతి పొవల్‌కు తోచలేదు. మెపెటోహ్కనుంచి వవ్సేసేక ఆలగక్కడికి మి వెళ్ళనే లేదు. మి(త్రుక్త చూసిన సంతోషంలో పావెల్‌ ఆ సంశరి చెల్చడమే మరివేడు.

“తెలిచుకపోవడమే మంచిగ. మవస్సుకి దేంగవుండదు.” ఆనీ సంతృప్రి ప్పైడు పొవెల్‌, మ తనమిితుము కనబడడనే సంగతి ఆ౮ని$0 తెలును. సెర్తీకి తెలియచ్సు తన మరణం నమీపిస్తూందని, బోగీపైన కచ్చుమీద్య చల్లటి గాలిలో నిలబడి మి్యత్రుని ఆకారంకోనం వెతుకుతూ. దిగంచాలకు చూస్తున్న సెక్టీని దోరో 'షెంకో అనే ఎ(ర్రవైనికుడు గీగిరమ్మని పలివేడు,

సెర్టీ నవ్వేడు.

“భయంలేదు. గాలీ నేనూ నేస్తాలంగ

ఒక వారంపోయేక మొట్ట మొదటిరోజు యుద్దంలోనే ఇెదీరివచ్చిన తూటో ఒకటి సెర్డీకి తగిలింది. ఆతడు తూలిపోయేడు. గుండెలు బాధకు చీరుకుపోతూంపే రెండుచేతులూ గుండెల కదుముకున్నాడు. మళ్ళీ గాలినీ పట్టుకొంటున్నట్లు చేతులు

187 చాపేడు కూని రాయిలా నేలదిడిపోయేదు. నిరీవములై గావాపడిపోయిన ఆశళ్ళు అనంఅమైన యూ(కెయిన్‌ మైదాన న్ని పరి]లిస్తున్నట్లు తెన్చ వేయకుండాచూస్తుర్నాయి. టి న! నన!

నగల్ని పిండివేన్తున్న చెకా ఆఫీసుపనితో పావల్‌ ఆరోగ్యం వాగాచెడిందీ, ఈలపోట్లు తరుపుగా వస్తున్నాయి. ఒక పర్యాయం వరుసగా రెండువాతులు నిద లేకంగా సనిడేయవలసివవ్చింది. మూవోరోజున న్మృరితవ్పి సడిపోయేడు, ఇంక జకరవయకో కదలక తల్చద ఎెన్నాడు,

“జక్రరయ్‌ 1 నేను మరో పనేదన్నా చెయ్యడం మంచిదనుకొంటా. మెషిన్‌ షాపులోచేతినే బాగుంటుందని నాపూహం అలవాటయిన పని, నాతల కేదోవచ్చిందీ, పైన్యాలలో బవికిానని సైనికళమిషన్‌ వాద చ ప్పేపేటుకావ్సి ఈమాదగిరివని యుద్ద రంగంకన్ని అధ్వాన్నం, నుకీర్‌ మూూచుద్టూ 3ండు రోజుల తిరిగేసరికి నాపని ఆయిపోయింది కతొన్నాబ్శు విశ్రాంతి తీసుకోవాలసువాంటాం నిల్చోడానికైనా న! లేకుంటే నీకేం వంయోగఎడకాను

పావల్‌వంక జకరయ్‌ ఎంతో పతిూపంతో చూ పేడు.

“నాన్ను, స్‌స్ట్‌కేం బొ సన్నట్లులేదు- నావే పొరపాటు. చాలరోదూల క్రితమే విన్ను పంపెయ్యవలసింది, వాని పని తొందరలో నీ సంగతే చూడలేకపోయేను,

ఇదీ జం*న మరు?డే పావెల్‌ కాస్‌సోమాల్‌ ప్రాంతీయకమిటీమందు హాజి రయ్యేడు. ఆతనిని కమిటీపనులలో వుపయోగించుకోవలసిందంటూ ఒక సర్టిఫికెట్‌ కూడా తీసుకొచ్చేడు, ఆఫీనులో వున్న వడుచువావాస(కం తీనుకొని ఓమారు చదీవి పక్కన పెట్టి పెద్దఆరిందాలా కిభుక్లు మొదలె స్టేడు :

“ఆరానుంచావ స్ట ? మంచినోశే. నీకు పనిమాపడం ఎంతపని! ఎంతమంది వచ్చినా వద్దనేట్లుందా ? ఎందులో వనిజేస్తావు * కమిస్పార్ల కాఖలోనా ? వస్తూ? ఫోనీ....వార్చులవద్ద ఆందోళనా కార్య(క్రమంలో....? ఆడివద్దూ, ఆదీవాలా మంచి వుద్యోగంనుమా ? స్పెషక్‌ రేషన్లుబాడా ఇపారు ,..”

పావెల్‌ ఆతవిహాటకప అడ్డంపశ్ళేడు __

“కార్ల కౌర్పానాలో ఎనిచెయ్యడం నా కిష్టం”, _

ఆగశరువవాడు అఆ అఎప్రామాన్ని మంగవేక పోయేడు,

కార్ల కాచ్చానాలో ? ఉహు ఆక్కడ మసుష్యుబ అవసరం అనుకోను, ఏమ యినా ముందు ఉస్టికోవివని కణబసుకో. ఆమె ఏవో ఒకటి చూన్తుందీ,

ఆతడుంళ్ళి ఆస్టికోవిగని కలుసుకొని మాట్లాడేడు. అతడు పనిడేయటోయే వలే వష్కషాపుల్లోనే కామ్‌సోమార్‌ కార్యదర్శిగా పనిచేయడానికి నిర్ణయం జ3గెంది.

'30డవభాగం ప్రకిరణం౦ 1 ఆర్టరాశ్రీ అయింది. ఆఖరుటామ్‌హడా గణగణలాడుతూ. డిపోకు వెళ్ళపోయింది. చంటద్రకాంతి కిటికీలోంచి పక్కమీద పడుతూంది. మిగిలిన గదిఆంకా చీకటి, మూలనున్న కేవిల్‌మీద లై టు[క్రింద కాంతి పశ్శెంలోపోసినట్లు గుండ్రంగా పడుతూందీ, ఆ వెలుతురులో నోట్‌బుక్‌ తెరిచి దానిమీదీకి వంగి రీటా (వస్తూంది. సూదిలాచెక్కిన పెన్సిలు ఆతరసంక్తుల్ని విడిచిపెడుతూ జరిగి పరు గెత్తుతూంది. మ్మే 24. “నా భావాల్ని కొగిఠంపైన పెట్టడానికి మరోషారు (ప్రయత్నిస్తున్నాను. మధ్యని ఎర్నో రోజులు వెళ్ళిపోయేయి. గడచిన పర్యాయం (వ్రాసి అస్పుడే ఆరు వారాలు ఉరిగిపోయేయి. కాని, చేయగలదేముంది ? డైలీ (వ్రాయడానికి వ్యవధి ఎక్కడ ? అప్పుడే అర్హరాత్రి ఆయిపోయింది. ఇంకొ రాన్తూకూర్చున్నాను. నీద్రరావటమేలేదు. కా్యమేడ్‌ నెగాల్‌ వెళ్ళిపోతు న్నాడు, ఆయనింక సెంట్రల్‌కమిటీలో పనిచేస్తాడు. అ వార్ష మా అందశకీ బాధకలిగించింది. ఆయన మహాగట్టి పిండం. ఆయనతోకలసి పనీచేయడం మా అందరికీ ఎంత వుపయోగకరోం అయిందో ఇంతవరకూ మాకు తెలిసిరాలేదు. అయన వెళ్ళిపోతే గతి తార్కిక భౌతికవాద తరగతులు జరగ). మేము ఎంత వరకు వచ్చేమో ఆయన నిన్న పరీక్షించేరు. అదయ్యేసరికి ఇంచుమించు తెల్లవారింది. ఆదీ పూర్రఆయ్యేనరకూ మేము అక్కడే వున్నాం. గుబర్నియా కొమ్‌సోమాల్‌ కమిటీ కార్యదర్శి అకిమ్స్‌ ఆ పాడుముండావాడు టప్టా ఇద్దరూ వచ్చేరు దానికి, టష్టా గర్వం, నర్వజ్జి త్వంచూస్తే నాకు నుసోమంట. పార్టీ చరత విషయంలో ఒక మట్టంమీద చర్చవచ్చినప్పుడు పొవెల్‌కోర్చాగిన్‌ అతనీ నోరు మూయించేడుం ఆదిచూసి 'నెగాల్‌ (బ్రహ్మానందపడ్డాడు. ఈ రెండు నెలలూ బాగా గడిచేయి. ఫలీవా లంత బాగున్నప్పుడు వడ్డకష్టం కనిపించదు, మిలిటరీఏరియా స్పెషల్‌ డిపార్డు 'మెంటుకు జకరయ్‌ను బదిలి చేస్తున్నారట, ఎందుకో?

189

*సెగ్రాల్‌ తన శిష్యుణ్జీ నావద్దకు పంపించేడు. “నేను వని మొదలుపె_ ను. దానిని నువ్వు పూర్తి చెయ్యాలి.” అన్నాడాయన. “మధ్య ఆపెయ్యక, దీ యిద్దరి ఒకరినుంచి మరొకిరు నేర్చుకోగలది బోలెడంతపుంది. ఈ కురాడు ఇంకౌ దాశలో పడలేదు. దుందుడుకుకనం ఎక్కువ, ఆవేశంలోపడి కొట్టుకుపోశాడు. ఆతనిని దారిలో పెట్టాలంటే నీకే చేతనవును, రీటా , మరిచిపోకు. ఎప్పుడేనా (వ్రాస్తూండ్సు మాస్కోలోనే వుంటాగనకం”

“ఈ వేళ 'సెంట్రల్‌కమిటీ సోలోమెన్‌ స్కీ జిల్లాకమిటీకాక కార్యదగ్శిని పంపించేరు. ఆతనిపేరు వార్కూ. ఆతడిని నే నిదివరకే ఎరుగుదును.

డీమి(ట్రీడుబావా రేపు కోర్చాగిన్‌ను తీనుకువస్తాడు. డుబావా ఆంతపొడుహూ పొట్టీగాదు. మంచి ఐలమైనవాడు, 1918 లో కామ్‌సోకూల్‌ చేరేడు. 1920 నాటినుంసీ పార్టీ నభ్యుడు. “కార్యిక(ప్రతిఘటని నంఘానికి నంబంధించినవారనే కారణంతో కామ్‌సోమాల్‌ ణిల్లాకమిటీనుంచి విపాష్కరించదిడిన ముగ్గురిలో ఆత నొకడు. ఆతడిని దారిలోకి తేవడం మహాకష్టం అయింది. అతడో ఆనంఠణిజ్ఞాసుపు, పారం జరుగుతున్నంత సేపూ (ప్రశ్నలతో విసిగించేసేవాడు. మాట జరగనిచ్చేవాడు కాదు. పారం పక్కదారులుపళ్చేది. నా దగ్గవే చదువుతున్న టఓల్గ్లాయురెనేవాకూ అతనికీ ఆసలుపడేదికాదు. మొట్టమొదటిరోజునే ఆతడామెను ఎగాదిగాచూపి వ్యావ్యానం (ప్రారంభించేడు-- “వీ వేషం ఏంబాగులేదమ్మాయి! ఆగుగున చర్మం వేసి కుట్టిన పాంట్టు, బుతెన్నీటోపీ, కల్తీ నీ వేషానికి నరిచడవాయి. నీ ఈ వేషంలో మగా కాకుండా ఆడరీకాకుండా వన్నావు”--అన్నాడు.

“*టల్గా ఘంజుమంది. తప్పేముంది? నేను కలగవేనుకోనలసివచ్చింది డుబావా కోర్చాగిన్‌ ప్నేషాతుడన్లేపుంది .. చాలీపూటకి. ఇక పడ శేస్తాో

ఖు చి తి

సూర్యుని ఎండ వేడికి నేలంకా దీటలు వారిసోతూంది, రై ల్వేప్లాట్‌ ఫారాలను శలిపే ఓవర్‌ బ్రిడ్డిమీడి రై లింగులు ముట్టుకుంటే చ్యురుమంటున్నాయి. ఆ ఎండ వేడికి నీరసపడిపోయి. కొళ్ళుఈడ్భుకుంటూ జనం వంతెన ఎక్కి. దిగుతున్నారు. వారంవ౨ా ౩ లుప్రయాణీకులేకాదు. గై ర్వే కాలనీ జనం పట్టణంలోకి పోయేటందు తఠదే దారి

మెట్లమీద డిగుతూ పావెల్‌ శ్యటానుచూపేడు. ఆమెముందే స్రేషనుకొచ్చి వంతెనవద్ద నిలబడి వస్తున్న వాళ్ళిని చూస్తూంది,

ఆమె దగ్గరవరంఎావచ్చి పాల్‌ ఆగేడు, ఆతనిని రీటా చూడలేదు. ఆతడు ఆమెనంక పరీక్షగా చూ'పేడు, చారలర్లాజ్‌ చౌతదారు నీలిరంగుగుడ్డతోకుట్టిన గొను

190

వసండి. మెత్తన తోలజాకెట్టు భువానవుంది.. ఎండలో రిరగడంచేత న్‌ల్లబిడన ముఖం, దువ్బులాపున్నజుట్టుు ఆ ఎత్రినతల, ఎండపొడలో చిట్లించినకళ్ళు చూస్తూంటే తన మిత్రుంాలూ, ఉపాధ్యాయురాలూ ఆయిన ఈమె జిల్లాకామ్‌సోమాల్‌ కమిటీ బ్యూరో సభ్యురాలేగాక.... ఆ ఆలోచనతట్టగానే ఆతడు తన “పాపపు ఆలోచనలకు వినుపకొన్నాడు. ఆమెను పిలిచేడు.

“*గం౦టనుంచి నిలదిర్హా సువ్వుచూడనేలేదు. రా, మనబిండి వచ్చింది”

ఇద్దహూ ప్లాట్‌ ఫారంమీదికివున్న గేట్‌ ద్వారా (ప్రవేశించేరు.

కామ్‌సోమాల్‌ జిల్లా మహాసభకు రీటాసు (్రతినిధిగానూ, ఆమెకు నహాయంగా కోర్చాగిన్‌నూ గతదినం గుబిర్నియా కమిటీ నియమించింది. దానికి బయలుదేరేరు. ఐండి ఎక్కాలి. ఆ రోజుల్లో రైలు ఎక్కడంఅంపే ఆంతింతల్లో లేదు. ఆసలు రై సృరానడమే ఆరుదు. ఒకవేళ వచ్చినా అయిచుగు5వోరూడిన ఓకమిటీ దానివి దఖలుపరచుకొనేద. వాళ్ళకా అధి౨రం ఎనరచ్చేరో తెలియదు. మొత్తంసుద ఎవర్నీ ప్లాట్‌ఫారనిమీదశేనా రానిప్చేవారుకాదు. వాళ్ళ మనుష్యులు గేట్లలో రొపలా వుండేవారు. ఆదినరకే బండీ కిక్కి౨సివుండేది కొ త్తజనం ఎందరో ఎక్కడం పాధ్యంకాడు. కొన్వి దిగదిడేవారు ఎవరు? ఎవరికివారకే తొందరం మళ్ళీ బిండి ఎిక్పువొస్తుందో ఏమో, అందుచేత వేలకొగ్రీమంది గేట్లలో దూరేవారు. ఆరోజుల్లో 'ళిష్టేషనూ భయంకరమైన ముట్టడిలో వున్నట్లుండేది. తరచాగా కచాకచ్చి ముష్టా ముష్టి యుద్ధాలు జరిగేవి.

ప్రాట్‌ఫారంమీదికున్న గుమ్మంవద్ద మూగినజినాన్ని ఒత్తిగించుకొని పావెల్‌ లోపలదూరడానికి ప్రయత్నించేడు. కాన్సి లాభంలేకపోయింది. ఆతనికి రైలు స్టేషన్‌ అనుపానులన్నీ తెలును. కవక ఆదారి లాభంబదనుకొన్నాడు. రీటాను వంట తీసుకొని “పార్శిల్‌ రూమ్‌” గుండా స్తాట్‌పారంమీదికొచ్చేడు. అక్కడా జనమే. ఆలికష్టంమీద నాలుగో పెస్టైద్యారందగ్గిరి కొచ్చేరు.. 'పెశ్టైగుమ్మంలో ఒక “ళో వుక్యోగి నిలబిడి ఉక్కకి నీచ్ళుకారిపోతున్నాడు, తోసుకొస్తున్న జనాన్ని ఆసేస్తూ న్నారు. విధీ విమంలేకుంగా ఓకేమాట.

“పెళ్చునిండిపోయిందిం. మెట్లమీదా, టాప్‌నావక్కొద్లు. ”

ఓనానికీ మహాకోసంగాపుంది. కటీవాళ్ళచ్చినటి క్కె-ట్లు ఆతనీ మొళానపొడిచి చూపిన్తున్నా(3. తిడుతున్నాళ్సు కేకలు 'సెడుతున్నార్కు. నెట్టుతున్నారు. (ప్రతిపెన్హై వద్దా ఇచే స్తితి ఇంక చూమూలుగద్రతిలో అయిశే నై లేక్కడం సాధ్యంకాదన పొవెల్‌ (గహెంచేడు. ఆ బంతకో వెళ్ళక తప్పదు. లేదా అసలు మీటింగే అప మకోవలసివస్తుంది.

191

కీటాను ఒక పక్కకు తీసుకెళ్ళి ఆతడు రానుచేయదలచిన పనిని వినంంచేడు ఏలాగోజలాగు పెస్డైలోకి వెడతాడు, కిటికీ తెరుప్తాడు. లోటలినుంచి చెయ్యి అందడీంచనాడు, ఆమె లోపలికి దూూలి, మరోదాశవేదు.

“నికోట్లు ఇల్లాఇప్వు. అడితొడిగితే ఆవరర పట్రాలు వేశే అక్కన్లేదులి

కోటుతొడుక్కుని తివాల్వరు పేబులో వసువొన్నాడు, మూటాముల్లే తీటావద్ద వడలి పెస్టువద్దకు సెళ్ళేము. ఆక్కడ మూగినజనాన్ని ఒిగింపుకొని తమ్మిఎట్టు కొన్నాడు,

“వియ్‌ కాయేడ్‌ ! ఎక్కడికి

గుమ్మలోవున్న చెకొవుద్యోగిని ఓరికంటకూస్తూ పావెల్‌ మెట్టుమీద కాలు "పెప్టేడు.

“స్పెషల్‌ డిపార్టుమెంటునుంచి వస్తున్నాం లోపల వున్నవాళ సందతిదగ్గరా కమిటీయిచ్చిన టిక్కంట్లున్నాయోం లేదో చూడాలి.”

సందేటోనిక్కీ మారుమాటకీ అనకానంలేనంత ఏంకంగావుంది, ఆమాట,

శేఐలోంచి పెకి తొంగకూస్తున్న పాఎల్‌ రివాల్వరు మడనుచూసి. చెకొ వున్యోగి నుదటినున్న చెమట తుడుపు కొన్నాడు?

“లోపల అడుగు పెట్టగలిగితే వెళ్ళు”

మోచేతులకోన్తూ భుజాలకోన్యూ అపసరమైతే పిడికిబ్లవయోగించి పావెల్‌ (వవేశించేడు, [క్రిందనున్న జనాన్ని దాపేందుకు పైచెర్తు ఆందయబు ఎట్టునాసీ, బిల్ల చివరల ముని వేళ్ళిమీద నిలదిడీ అతడు మధ్యకు బేరేడు, కూర్చునే బఐన్లిల మధ్య విపరీతంగా సామాస్తుచడేస్కి వానిమీద జనం కూర్చుని వున్నారు, వాళ్ళ తిద్దా, బూరులా ఆతడు లేశ చేయడంలేదు.

“కళ్ళు కనదిడ్డంచేదట్రా ఏేదుంపకిగ !--- ఆం.వా ఒక లొవుపొటుయావు అతనిని రిట్టవానికి లంకిం పకొండి. వెర్తు వంవవడలి కూర్చునే దిళ్లలమధ్యకు దిగ డంలో పాల్‌కాలు అమెకి కగిలిందీ అనలే వలమైనమనిషి, పైగా నూనె డబ్బా ఓధ్యోపెట్టుక్కూర్నుంది, ఎడా "పెడా సీల్లక్రిందా, మీద్మా మధ్యనా నీవేచో గబ్బాలు, సీసాలు, పెప్టెచ్చి సంచులు దిట్టలు ఒక చేమిటి నానావన్తుసామథ్రీ వుండి, పెస్టైలో వూపి తిరగచంలేదు,

పొవెల్‌ తిట్లు తేక్క చెయ్యడంలేదు.

“ప్పిద్ర్‌ టిక్కెట్టు 7

“పిమిటీ ఆం వా అమె గొంయ్‌ పని లేచింది

ఎదుటి చెర్తుమీరిసుుంచి ఎవడో తొంగచూ'సేడు*

192

“వాస్కొా- ! వెధవమొహం ఎవడో వచ్చేడు, టిక్కెట్టు కావాలట చూడు, పరలోకాని కోటిక్కట్టిచ్చిపంపు. లేల

ప్రావల్‌ నెత్తిమీదనే ఎవడో కదిలేడు, వేటకుక్క. కళ్ళల్లాగ ఆతనికళ్లు శౌర్యం వెలారుస్తున్నాయి.

“అవిజ్జీ పలకతించినక్కగ్లేచు. ఎందుకిప్పుడు టిక్కట్లు 1”

ఆతస (పక్కనే మరో ముగ్గరు. నలుగురూ ఒకరినొకరు జశ్తుకొని కూర్చు న్నారు, వాళ్ళ మవఫాలుకూడానే ఎవళ్ళో పావలెకు ఆర్హంఆయింది. వాళ్ళు ఛాన్యం వర్హకుణ. ఎన్ని దౌర్హన్యాలై నా చెయ్యగలరు, ఎడ్కుడ ధాన్యంవుందన్నా కొనేస్కి చాచ్చి విచరీతవైన ధరలకి మారు.రం బేస్తుంటారు. పావెలీకు వాగ్శతో పెచి పెట్టు కూర్చోడానికి వ్యవధిలేదు,. ముందు రీటాని బండిలోకి ఎక్కించాలి.

కిటికీ పక్కనేదిల్లమీద పెద్దక[ర్రపెనైైపుంది. ప్రక్కనే నై ల్వేయూనిఫారంలో వయసు మళ్ళిన ఆతశొకడు కూర్చునిపున్నాడు.

“ఎవరిదీ పెథ్టై

మఖం కనబడకుండా పక్కకుతిరి* పైవెర్తుముద కూర్చున్న ఒకామే నాతడు చూపించేడు.

“*ఆమేదీ”

కిటికీ తెరవాలి. తెరవాలం సే పెళ్టుఅడ్డం, మరోశోట 'పెళ్తేటందుకు చోటు లేదు. పావెల్‌ దానినిఎత్తి దాని యజమానుూాలి చేతిలోనే సెక్టేడు.

ఒక్కానిముషం పట్టుకోవమ్మా ! కిటికీ తెరవాలి”

“నాపెళ్లై నెందుకు ముట్టుకొన్నావు ఖః

ఆమె చప్పిడిముక్కూ వికారపు ముఖమూ పావెల్‌ వేపు ఒక్కక్షణం తిరిగి చూసి తన పక్కకూర్చున్నవాడిని ఆదేళించిందీ.

“మోటా ! ఏమిటి వీడి వ్యవహారం ?”

మోట్కా- బూటుకాలికో పావెల్‌ నడ్డిమీద ఒక్కతన్నుతన్నేరు.

పోలార్‌ మరొకటి పుచ్చుకోనా ఇ వ్‌

పావెల్‌ తన్నినా ఏమీ అనలేదు. కిటికీతియ్యడం హవావిడిలో వున్నాడు,

రై ల్వేపని వానిని కొంచెం జరగమన్నాడు.

అడ్డంగాపున్న ఇంకోడబ్బాతీసి పక్కనపెట్టి కిటికీ దగ్గిర భాళీ చేసేడు. దగు వనష్లాట్‌ ఫారంమ్‌ద రీటా నిలవబిగిపుంది. ఆతనిమఖం కనదిడగానే ఆమె తన సంచీ ఆందించింది. వెంటనే దానీని ప్రక్కనే కూర్చున్న లావాటీియామెఐడిలో పడేసి ఒంగి రీటాచేతులు పట్టుకొన్నాడు, గార్డు చూ పేలోపున ఆమె బండిలోకి వక్చే

25. 193 సింది. ఆమెను చూడగానే పెసైలోవున్న దొంగవ ర్హకుకొక్కమొయిని తిబ్బడం ప్రారంధించేరు. [క్రిందనిలదిగ్హానికి చోటులేకపోనడంచేత ఆమె పైెర్తు ఆందయవట్టు కొని కిండదిల్లఅంచున కాలుపెట్టి నిలబడివుంది. నాలుగుమూలఅల నుంచీ ఒక పేతిట్లు,

“ద్రొంగ వెధవనిమూడు. తాను వచ్చిందేకాక తన ముండనికూడా తెచ్చేడు”

రీటా పైనే మరోగాంతు,

“మోటా | వాడిమొహాన ఒక్కటితన్నుల”

ఆమె తనక(రపెన్టై పావెల్‌ నెత్తినపెట్టి పట్టుకొనివుంది. అమెకో నహా అందరూ తిడుతున్నారు. ఆమెన తిట్టిస్తున్నానేయని పావెల్‌ చాల విచారపడ్డాడు. కొని ఇెయ్యగలదిలేదు. పున్నలోశ్ల సర్దుకోవాలి.

“ప్పిన్త మ్య్యూ దారిలో మూటళియ్యి. ఈ కా(మేడ్‌ కాన్గ నిలబడుతుంది అని అతరు 'పెవెర్తులోవున్న మోట్కాను అడిగేడు, కాని, వాడిచ్చిన బూతు సమా ధానంతో ఒళ్లు మండిపోయింది. ఆవేశంతో తలనరాలు ఉబ్బిపోయి పోటు (ప్రారం ఛించిండీం

“ఉండు తొత్తుకొడక 1 సీపచి చెప్తా

ఆమాట ముగిపేలోపుగానే వాపస్కా. ఆతని నెత్తిమీద ఒక్క తన్ను శన్నేడు.

నలుగురూ వానిని హర్షి చేరు,

“భేష్‌ |! మాళటిల

పొఎల్‌ ఇంక జర్భుకోలేకపోయేడు, ఆటుసంటి సందర్భాలలో అన్టే తట పటాయించకుండా చెయ్యదచలమకొన్నవేదో చేసిపారేస్తాడు.

“దొంగవ్యాపాాలూ మీదా లంజి....మీయిష్టం వచ్చినట్లల్లా సొగిపోతుందను కంటున్నా రేం (౫

ఆాఆంటూ. ఒక్క ఎగురులో పెచెద్తు ఎక్కేపేడు. ఎదురుగావేపున్నా మోట్కా- ముఖంమీద పిడికిలి బిగించి ఒక్క- గుద్దుగుద్దేడు. ఆదెబ్బవిసురుకి వాడు చొర్జి [క్రిందనున్న వాళ్ళ నె శ్రినవర్డాడు

వెను ఎంటనే జీఐలోంచి రివాల్వరు తీసేడు

“మీరంతా డిగుకారా ? కొల్చెయ్యనా

శథ అడ్డంతిరిగింది. రీటా అన్నీచూస్తూ తివాల్వరు సిద్దంగావుంచిండి. కోవ్చా గిన్‌ను ఎవడై న ఎదుక్కొ-న్నాడా వాడుఖతం అయిపోవడు. కాని ఎవడూ సాహ పించలేదు. అంతనరకా అశ్షరిచేసినవారంవా విలవిలలాడుతూ [్రిందికిదిగేరు. పా ఎల్‌ శీటాను వైకెక్కించేడు,

194

“స్తువ్విక్కండే వుండు. వీళ్ళసంగతి నేనుచూస్తాల

రీవా ఆతనిని ఆపడానికీ (ప్రయత్నించింది,

“ప్టిళ్ళుతో పేచీఏమిటీలెడ్డూలొ

“పిక్చ తెలియదు. ఇప్పుడే వస్తా

ఆతడు మళ్ళీ కిటికీతెరిచేడు. ప్లాట్‌ఫారమ్‌మీదీకి వురిేేడు, ఇదీవరలో తాను ఇెకాలో పనిచేసినప్పుడు తనపై వుద్యోగిగాపున్న లెట్టిష్‌వానితో కొద్ది సేపు మాట్లా డేడు, వెంటనే పెళ్టైలనుంచి జనాన్నిదింఫేసి కొగిరాలు తనిఫీచెయ్యడానికని ఆయన ఐయలువేరేడు.

తనిఖీ జరుగుతున్నంత సేపూ ఆ ఆఫీసరు గొణుగుతూ శేవున్నాడుం

“పెళ్టెలనింగా దొంగ వ్యాపారులేవని చెప్తూనేవున్నా. ఒక్కరూ విని పీంచుకోరు.

పదీమందీ *ఛెకొ మనుమ్యులువచ్చి 'సెశ్సైలన్నీ థా[ీచేయించేరు.. పొవెల్‌ వొళ్ళకి సాయం నిలబడి కొగిశాలు తనిఫీచేయించేడు. ఆతడు ఆళాఖతో సంవింధాలు పూర్తిగా తెందుకోలేదు. కొమ్‌సోమాల్‌ కొర్యదర్శి అయ్యేక గడ్జీవడుచువాళ్ళని ఎంద రినో ఏరి *ఛెకొలో పనిచెయ్యడానికని పంప్పతూనేవచ్చేడు తనపని పూర్తిఆయ్యేక ఆతడు పెళ్లులోకి వచ్చేడు. బళ్ళు మళ్ళీనిండేయి. కాని ఈమారు ఎక్కినజనం వేరు; రెజార్మీసైనికులు, ఫ్యాక్టరీలకూూ అఫీసులకూ వెశ్ళే జనమూ ఈమారు విండేరుం

'పెపైలో ఒకమూల పైంర్తుమీద రీటా పావెల్‌ టార్చున్నారు. వాన కూడా తెస్తున్న కౌగికాల కట్టలతో ఆవెర్తుమీద భాశీయేలేదు. ఏలాగోఇరుక్కుని రీటా పడు కుందీ.

“ఏలాగో కష్టపడదాం.”

ఎట్టకేలకు నై లుకదిలిందీ- (పక్కనే ప్లాట్‌ఫారంమీద తమపెళ్సైలూ, నూనే డబ్బాలూమధ్య కూర్చుని ఆ లావుపొటి యామె అఆరుస్తూండడం వారి చెవులపడిందిం

“జకేయ్‌ దుంకా! నా నూనెడబ్బా ఏమయిందిరా 1?”

కొగితాలకట్టల మధ్యపార్చుని ఇద్దరూ తఈమకో తెమృ్చుకొన్నరొప్టెలూ, పళ్ళూ తింటూ జరి%న ఘట్టం దెన్చు”ొని నప్వుకొన్నారుం

ర్హైలు, శిధిలం అయిపోయిన పెస్తల్ని ఈడ్చుకుంటూ. నెమ్మదిగ బయల దేరింది. [క్రమంగా చీకటిపడింది.

రీటా అలసిపోయివండడంచేత మూటలకు జేరబడగానే ఇస్తే నీద్రపోయిందే. పొవెల్‌ళూడా అలసివున్నాడు. కొని పడుకునేందుకు చోటువేదు. చల్లనిగాలి కిటికీ లోంచి రివ్వున విసురుకూ జోకొడుతూంది, ఐండి ఒక లోట కుదీపినప్పుడు రీటాకు

195

'శెలివివచ్చింది. పక్కనే పావెల్‌ పిగచెట్టు చివరనున్న నిప్పురవ మిలమిలలాడువూ కనదిడుతూంది. ఆమెకు ఎక్కడ్‌ ఇబ్బంది కలుగుతుం దోనని ఆతడక్క-డే అలాగే ఎంత'పేపయినా కూర్చుంటాడు. ఆతని న్వభావం ఆది,

“*కోర్చాగిన్‌ ! బూర్జువా అలవాట్లు కట్టి పర్ట్‌ ఇల్లా పడుకోలొ

ఆమె మూటబస్రి, వక్కజరిగి అతనికోసం గోటుచేసింది. పాల్‌ ఆమె పక్కనే పడుకొని కాద్శుచాపుకున్నిడు తిమ్మిరులు ఎక్కిపోయిన కాళ్లు జిలణల లాడేయిం

“రేపు బోలెడంత పనుంది. మాట్లాడక పడుకో.”=-అంటూ ఆమె ఆతనిని పడిపోకుండా పొడివిపట్టుకొంది, అమె జుట్టు ఆతని చెక్కిళ్ళమీద గిలిగింతలు "పెడుకూంది,

పా_ల్‌కు రీటాఆంచే అనితగారవం. అమె స్నేవాతు?లు కామేదేగాక, రాజకీయ గురువుకూడా, అయినా ఆమెలోని నీత్వం ఆతనిని ఆకర్షిస్తూ నేవుంది అిస్షక్రింద ఆతడామె శరీకాకర్త ణను గమనిందేడు. ఇప్పువామె స్పర్శపరనశత్వం బెండిస్తూంది. ఆమె ని్ళింతగా పడుకొనిపుంది. కాని ఆమె ఊర్చ్పులాతనికి వెల పుట్టిస్తున్నాయి. తని మునికి సమీపంలోనే ఆమె పెదవులున్నాయి. ఒక్కమారు ముద్దుపెట్టకోవా అనిపించింది. కాన్సి అతికష్టంమీద న్మిగహించుకొన్నాడు,

ఆతని కదలికలలో రీటా ఆతవిభావాల్ని (గ్రపాంచి చిడనవ్యునవ్విందిం ప్పరుషవాంఛలోని నుఖమూ (కేషపా్యతుని మరణంనలన దుఃఖమూటాడ ఆమె ఎరుగును, అమె ఇద్దరు గోల్లివిక్కులను వరసగా (పిమించిందీ. కొని ఇద్దరూ “పై ట్‌గాక్తల తుపాకుల కెరఆయిగియేరు.. మొదట ట్రీగేడ్‌ కమాండరు ఆమెను ఆఅకర్షంచేడు, నెంచోహారు ఒక సీలి కళ్ళిక్కుర్రవారు-ర్జీ -ఆమె (పేమకు పాత్ర మద్యేడు,

త్వరలోనే వింపూపులో పావెల్‌ప నిద్రవద్దిపోయింది.. మరునా డుదయం కౌవి తెలివిరానేలేదు+

తి చి త

(గతిరోజూ పనులు తెముల్చుకొనేసరికి బాగా రా(ర్రి ఆయిపోతూంది. తీటాకు 'దైరీవాపేబందుకు తీరికే వుండడం లేదు కొంఠన్యవధితర్వాత మీ ఒకటీ అరం మాటలు పుస్తకంలో కనదిడసాగేయి.

అగస్టు 11+

గుదెర్నియా సమాపళం ఆయిపోయింది. అశిలయూ(కేనియన్‌ మహాసభకని

అకిమ్స్‌ మిఖ్టైలో వగ్పెరాలంకా పళ్ళిపోయేరు.. రిపోద్డులూ వగ్పెరా కాగితంపని

196 ఆంకా నా మీదపడిందీ. డుబొవానూ, పొవెల్‌నూ గువెర్నిదూ. కమిటీలో పనివేయ మని పంపేరు. పెళోర్‌ స్కీ జిల్లాకమిటీ కార్యదర్శి ఆయ్యేక డిమి[టీ పారాలకు రావడంలేదు. పొవెల్‌ చదవాలని కావ్యతయనడుతున్నాడు. కొన్మి అతనికి భా! వుంపే నాకువని! నాకు థాశీపున్నప్పు జాతనికి హడావిడి. రైల్వేలలో వని మరీ ముమ్మరంగా వుండటంచేత కాససోమాల్‌ కరవాళ్ళని ఏదో పనిచెప్పి తరుచు తీసుకుపోతున్నారు. నన్ను చూర్తానికి విన్న జార్కూ. వచ్చేడు. తనవద్దపవున్న వాళ్ళని తరచు పీలుస్తున్నారపీ, ననుమవ్యులు లేక తనసని మొండిపడుతూందనీ ఆఠడంటాడు, ఆగను, 23. నిన్ననేసు వరంహాలోంచి వెడుతూంకే. మేనేజరు ఆఫిసుముందు పాంగ్రొ టోవ్‌తోచూూ మకొకరికోనూ కలిసి పొవెల్‌కనిపించేడు. నేనువచ్చేసరికి పాఎల్‌ మోటి వీనిపించిందీ,

“కూర్చున్న ముండాకొడుకుల్ని కాల్చిపారెన్యూలంటాను. “నా ఆజ్ఞలు కాదనకానికి నుష్వరోవన్నాడు, రైల్వే వంటచెరుకు కమిటీదట, ఇక్కడ మా ప్రస క్రి ఏమీలేదట. ఇక్కడ పోగుబడ్డజనం అంకా ఆదేమాదిరి బటాచోర్‌లు”.... ఆవనక ఒక్కవరసన బూతులు. పాంథ్రాటోవ్‌ నన్నుచూసి పాఎల్‌ను పొడిచేడు. అతడు గీగ్రున తిరిగిచూచేడు, నన్ను చూడగనే వెగ్రిమొగం వేసేడు. ఇంక నా వేపు కూడా తిరిగిచూడకుండా వళ్ళిపోయేడు. మళ్ళీ కొన్నాళ్ళవరకూ ఇటునుఖంచూపవడు. బూతుల్ని ససాంచనవీ అతదెరుగు....

అగన్షు, 227,

ఈ వేళ బ్యూరో సమావేశం ఆయింది. పరిస్టితుణు చాల ఆందోళనకరంగా వున్నాయి. అవన్నీ వివరాలు [వాయడం ఇప్పుడు సాధ్యంకాదు. అకిమ్‌ [ప్రాంతీయ మహాసభనుంచి వచ్చినప్పటినుంచీ ఏదో దిగాలుగావున్నాడు. నిన్నటిరోజున ఆహార వదార్చాలు తెస్తున్న మరోనైలును పడగొస్తేరు. ఇంకీడై రీని (వ్రాయగలుగుకా ననుకోను. ఇప్పటికే ఉండుండి [వ్రాయడం జరుగుతూవుంది. కోర్చాగిన్‌ ఎవ్వు డొస్తాడో మొన్న కనిపించి తానూ జార్కూ, మరోముగ్గురూ కలిసి “కమ్య్యూన్‌* (ప్రారంభించబోతున్నామంటూ చెప్పేడు.

న! |! 4 |!

ఒకరోజున రై ల్వేవర్కుషాపుల్లో పనిచేస్తుండగా పొవెల్‌ను రీబా ఫోన్‌లో పిలిచింది. అనాటి సాయంకాలం ఆవిడకు పనేమీలేదు. తామ చదువుతూ మధ్యలో వదిలి పెట్టిన పుస్సకాన్ని పూ ర్తి చేద్దాం రాగలవా అని అడిగిందీ.

ఆమె యూనివళ్శిటీవీధిలో కాప్పురంవుంటూంది. కొంచెం చీకటివడేవేళకి

197 పావెల్‌ సళ్ళేడు.. వీధిలోనుంచిచూస్తే పెనమేగడమీద ఆమెగదిలో దీసంపెలుగు శనీపిస్తూంది. గదిగబా మెట్లుఎక్కేస్కి తలుపుతోపి లోవలఅడుగు పె స్టేడు.

ఆమె మంచంమీద కామేడ్సుని ఎవ్వరినీ కూర్చోనివ్వదు. అల్లాంటిడి ఇప్పుడు సైనికదుస్తుల్లో వున్న ఒక పడుచువాడు దానిమీదపడుకునే వున్నాడు, ఒక శివాల్వర్సు కిట్‌ బాగ, రని నత(త్రంకుట్టినటోపీ (వ్రక్క-నేవున్న పేవిల్‌మీద కన బడుతున్నాయి. ఆతనిపక్కలో రీటా కూర్చుని కణుర్లుచెప్తూంది. పావెల్‌ నుచూడ గానే ఆమె ముఖం ఉగ్షీ ప్రమయిందిం

పడుకునివున్న వ్య క్రికూడా ఆతనిని చూడగనే లేచి కూర్చున్నాడు.

రీటా వారిద్దరికీ పరిచయం చేయటోయిలది.

“*షావెల్‌ ఈయన....”

నూతనవ్య క్తి పావెల్‌తో కరచాలనంచేస్తూ తన పేరు శానే చెప్పుకొన్నాడు.

“ద్రావీద్‌ ఉ స్పినోవిచ్‌....”

రీటా ఎంతో సంతృ స్రీ సంకోషమూ వెల్లివిరిసేలా నవ్వింది.

*తలవని తలంపుగా వచ్చేడుల

పావెల్‌ ఏవిధమైన ఉత్సాహమూ చూపలేదు. దావీద్‌తో కరచాలనం చేసినా ఎందుకు వచ్చేనా అన్నట్లు చూసేడు, దాపీద్‌ కోటుచేతిమీద నాలుగు చదరాలు కుట్టి వున్నాయి. కంపెనీ కమాండరుగుర్తు ఆది. దానిమీదనే పావెల్‌ చూపు లున్నాయి.

_ తీటా ఏదో చెప్పబోయింది. కాని మధ్యలోనే పావెల్‌ అందుకున్నాడు.

*శ వేళ సాయంకాలం వార్భులవడ్డ కలప ఎగుమతి పనివుందీ. తీరికవుండ చని చెప్పడానికే వన్చేను. నీకూ చుట్టం వచ్చేరు. ఇంకపోతా. (్రిందమిగిలినవాళ్ళంతా శఈనిపెట్టుకొవి నిలబడ్డారు.”

మాడమాటకుకూడా వ్యవధి ఇవ్వకుండా ఆతడు వెళ్ళిపోయేడు. గదిగది మెట్లుదిగడం వివిపించిందీ, తలుపువేసిన చప్పుడు. మరల నిశ్శబ్ధం,

దావీన్‌ ఏమిటిది అన్నట్లు చూ'పేడు,

“పదో గంద్రగోళంలో పున్నాడల్లే పుంది.”---అంది శ్రటాం

దూరాన వంతెనవద్ధ ఒకరై అఇంజను బుసలుకొడుతూపవుందీ. దాని ఊపిరితో పాటు మీణుగురులు గాలిలో ఎగురుతూ కొంత పేప్ప మిలమిలలాడి పొగలో అదృశ్యం అప్పుకున్నాయి.

కేలింగుల్ని ఆనుకొని పావెల్‌ నిలదిడివున్నాడు. ఎదురుగా రైల్వేలై న్‌మీద

196 సిగ్నల్‌ రంగుదీపాలు కన్నుగిలుపుకూంపే చూస్తూన్నాడు. ఏవేవో ఆలోచనలు కొట్టుమిట్లాడుతున్నాయి.

“*రీటాకు మగడున్నాడం టే నాకు బాధఏమిటి ! తనకు మగడులేడని ఆమె ఎన్నడన్సా చెప్పిందా ? మగడున్నాడు. ఉలపేనేం? ఎందుకావాధి ? ఇదంకా వాంఛా రహితమైన శుద్ద్యప్రేమకప్ప వేశేమీకాదనుకున్నానుగా....ఈ పరిస్థితి ఏలావచ్చింది?”

పావెల్‌ తననువానే సవాకోటిప్రశ్నలకో సమాధానపరచుకోచూ పేడు,

“ఆతడామె భర్త అవునో కాదో. దావీద్‌ ఉ స్పినోవిడ్‌ ఆమె అన్నకావమృం పినతం(్రికానక్చు. ఆదే నిజం అయితే ఆయనవిషయింలో చాలా అన్యాయం చేసే నన్నమాట, నాకన్న అధముడు వేరేవుండడు. ఆయన అక్నో, మగడో తెలునుకో వడం 'పెద్దకష్టమేంకాదు. అన్నో, సినతం(డ్రో అవుతాడు. ఆయనతో ఆంత అన భ్యంగా వ్యవహరించినందుకు నమాభఛాన౦ం ఏంచెప్తాను? లాభంలేదు. ఇంక ఆమెను తరుముచూడడం. తగ్గించాల్సి”

ఇంజిను గీపెట్దడంకో అతని ఆలోచనల కంతరాయం కలిగింది.

“చాలులునీబాధ పొద్దుపోయింది. ఇంటికి చేరుకోవడం మేలు,

న! వ | క

రై ల్వేచనివారు నివసించేపిట లోలో మెంకాలో ఆయిమసురు యువకులు ఒక చిన్న కమ్య్యూన్‌ (ప్రారంభించేరు. వార్కూ, పావెల్‌. క్లావి'సెక్‌ ఆనే జెకొయువకుడు, శై ల్వేయార్డులలోని కామ్‌సోమాల్‌ సంస్థ కార్యదర్శి నికోలాయ్‌ ఓకునేవ,. ఛెకాలో పనిచీస్తున్న సైఫాన్‌ ఆర్త్యఖిన్‌ ఈఅయిడుగుటా కమ్యూనులో సమ్యులు.

ఓగది అద్దెకు తీసుకున్నారు. మూడురోజులపాటు దానిని ఊడ్చి, కడిగి వెళ్లా వేసి శుభ్రంచేసేరు, ఎన్నినీకు +మోళారో లేక్కంలేదు. చుట్టుప్రకలవావ్న ఏదన్నా తగులదిడ్డంలేదు గదా యనుకొన్నారంకే ఆశ్చర్యంలేదు.

పడుకునేందుకు గడమంచాలు తయారుచేసుకొన్నారు. పార్కులో రాలినఆకు సంచులలో తెచ్చి గోనెగుడ్డ సంచులలో కూరి పరువులు కట్టుకున్నారు. గోడమీద 'పెట్రోవ్‌స్కీ పటం ఒకట్సీ "ెద్దమ్యాపూ వేలగక్తేరు. గది మెరిసిపోతూందిం

కిటికీలముధ్య గోడవిడేర్‌ వెట్టి షెల్ళు, దానినిండా పుస్తకాలు, దేవదారుగుల్లలు తెచ్చి వానిమీద కార్డులోర్లు ముక్కలుకొట్టి కూర్చుందుకు కుర్చీపీటలుగా తయారు చేనుకొన్నారు. ఆల్లాంటిదే పెద్ద పెళ్లై తెచ్చి చిన్ననీరువాచేనుకొన్నారు. వేర్‌సౌస్‌లో గుడ్డచిరిగిపోయిన విలియర్హ్సు బల్లవొకటుంపే నలుగురూ సాయంపట్టి తెచ్చి గదీమధ్య 'పెస్టేరు. పగటిపూట దానివి పేమల్‌గా పుపయోగిస్తారు రాత్రి క్లావిసెక్‌ దానిమీద

199 వడుకొంటాడు, అయిదిగు హు రమ సొమానులన్నీతెచ్చేరు. క్లావి సెక్‌ వాటన్నింటినీ లిన్దువాసేడు. దాని నాతడు గడిలో (లగడవానన్నాడు. కాని మిగవావాప్ల అభ్యం తరంచెప్పేరు, గడిలోపున్న సామానులన్నీ సమిష్టి ఆస్టియని (ప్రకటించేరు. పంప దనకు రేషన్లు అప్పుడూ అప్పుకూ ఇళ్ళనుంచివచ్చే సరుకులు అన్నింటినీ ఆంకా నమానంగా ఆనుభవించాలిసిందే. ఇంక స్వంతఅ స్త్రి అనేదల్లా ఆయుధాలు ఒక్యం పే ఎవరన్నా నమిష్టిహక్కును అతి[క్రమించిన్తా మిత్రుల్ని మోనగించినా తక్షణం శమ్యూన్‌లోంచి తొలగించాలని ఏక(గీవంగా నిర్ణయించేరు* అబహిష్క రణతో పాటు గదిలోంచి కూడా తరిమెచ్యూలని ఓకునేవూ, క్లావివెకూ పల్టుపక్తేరు అడీకూడా ఆమోదీంచబిడింది. గృహ(వ్రవేశంరోజున జల్లా కామ్‌సోమాల్‌ కార్యక ర్హలంకా వచ్చేరు. పొరు గింటివాళ్ళ దగ్గర పెద్దబాయిలర్‌ ఎరుపు తెచ్చేరు. టీపార్టీకోసం వాస నలుగురూ పోగువేనుకున్న శర్కరకాస్తా నెలవై పోయింది. టీవాడేక ఇల్లంతా ఆదిరిపోయేలాగ పాటకు అందుపన్నారు, దుఃుఖమయందీ జగమూ శష్టమయం మన జీవితమా తలకాల౦ం తష్టాలుంటాడూ ?ణా ఆగు అదే ఆఅరళోదయ వేళా, ఫొగాకుఫ్యాక్టరీనుంచి వచ్చిన ఆల్యాలగూటినాపాట (ప్రారంధించింది. తల మీద కట్టుకున్న ఎ(దజేబురుమూలు ఓ 'పెడకు జారిపోయిందీ- కచ్శుఎగరేస్తూ నవ్వ తూంది. అమె నవ్వుతూంటే అ చుట్టుప్రక్కల విచారం అనేది నిలవిడలేదు. పద్దె నిమిదేళ్శపడుచుదవపు ఆనందోత్సాప'లలో ఆమె కళ్ళకీ జగమంఠా అరుణారుణో దయవేశా ళోభాపతిప్లావితంగానే కనదిడుళూంది* ఆ మెబేయివిసురుట్టూ గోంతె ర్తిండ, మన కంఠం జగ(ద్రంగమున (పతిధ్వనితం కాస్సీ మనజెండా విదద౦ంచలమున పరిభమితం కానీ మన కవోష్టరుధిరరోచి జగముద్దీ పం కొసీ.... ఆరోజున ఆకూటం విరిపోయేసరికి చాలాపొద్రుపోయింది. |! జ! |! న! "జలిఫోను మోగిందీ. వార్కూశరిసీవరు నందుకొన్నాడు,

200

సెక్రటరీ ఆ' సులో కామ్‌సోమాల్‌ కార్యక ర్తలువేతి గగ్గోలు చేస్తున్నారు. వాళ్ళని ఆదిలించేడు.

“శ;రుకోండి. ఏమీ వినిపించడంలేదు”

గొడవ కొంచెం తగ్గించి.

“న్సవ్వా. అల్లాగే. ఇప్పుడే ...ఆజెంగా ఏమిటి?....చూమూలుపాపే. వార్భుల నుంచి వంటచెరుకు మోయడమేనా ?....ఏమిటన్నావు ?....లేదు.. ఎక్కడికీ ఎంట లేదు....ఇక్క- దేవున్నాడు....మాట్లాగాలా ?....ఒక్క-కణం ఆగు...”

జార్కూ పావెల్‌ను రమ్మని సంజ్ఞ చే పేడు,

“త స్టికోవిచ్‌ పలుస్తూంది. ”

పావెల్‌ శిసీవరు నందుకొన్నాడు. రీటాగొంతు వినబడింది.

“టౌన్‌లో లేవనుకొన్నా, ఈవేళ సాయంకాలం నాకు థాళీయే. రాకూడదూ? మాఅన్నయ్య వెళ్ళిళోయేడు. టౌన్‌మీదుగా వెడుతూ, దార్లో వన్ను చూసిపోదామని చీగేడు. రెండేళ్లు దాటిపోయిందీ. ఒకరినొకరు చూసుకొని...

ఆమె అన్నగారు!

పావెల్‌ ఇంకేమీ వినలేదు. ఆరోజూసాయంకాలం కానుచేసిన అవకతఠనకపనీ, వంతెనవద్ద ఆరోజార్యాత్రి కానుచేసిన ఇ్రకతిక్ఞా జ్ఞాఎకంవచ్చేయి. ఈ వేళ సాయంకాలం ఆమెనుచూసి ఇదేదో కడముట్టించాలి. (పేను ఎంతో బాధా మనస్తాసమూ కలీగిం చింది. వీటన్నింటికీ ఇదీ సమయంకాదు.

ఫోన్‌లో గొంతు పిలుస్తూందిం

“వినబడ్గంలేదూ 1

“వినిపించకేంం వినిపిన్తూంది, అల్లాగే. బ్యూరో మీటింగు పూర్తికొగానే అల్లావస్తాం

ఠి న! క!

ఓక్‌ చెక్కలితోచేసిన ఐరువై న అపేవిల్‌ను రెండు చేతులతోనూ ఫట్టుకునీ పొవెల్‌ ఎదురుగావున్న రీటా కళ్ళల్లోకి చూ వేడు.

తన మాటలకు ఆశ్చర్యంతో ఆమె కళ్ళారపస్పడం కనిపించింది. కొగితం మీద పరుగులు వారుతున్న 'పెన్సిలు ఒక్కమారుగా నిలబిడిపోయిలిటీం

“ంచేత

“శ్రీరుబడి పుండటంలేదు. నువ్వుమా(త్రం ఎరగవూ? ఎంత ఇబ్బందిగాపుందో? ఏం చెయ్యను. తప్పదు. మానుకోవలసిం దే”

26 1 201

చివరమాటలలో మొదటిటిగువులేదని ఆతనికే ఆక్థంఆయిందీ. మనస్సులోనే వినుక్కున్నాడుం

“ఎందుకీ ననుగురు ? నంూనరి ఎడుర్కోగల వైర్యం లేదన్నమాట”

మనస్సు దృఢపరుముకొని ప్పల్లవితిచినట్లు మాట్లాడే సేడు :

“ఆరీగాక్క నీతోనే కొన్నాళ్ళనుంచి చెప్పాలనుకొంటున్నాను. నువ్వుచెప్పే నమాధానాలు నాకేమీ అక్షం కౌవడంలేడు. వెగార్‌ ఉన్నప్పుడు చదివిందేనో ఆంతే సీదగ్గిర చదువు బుర్రకెక్కడంలేదు. పొఠాలుకాంగనే టోక వేవద “౨కెళ్ళి మి చెప్పించుకొంటున్నా. తప్పునాదే ననుకో, ఈ బుుర్రసరిగ్గా పనిచేయ్యడంబేడు. మ) కాసి తెలివిగలవాళ్షీ చూనుకోవాలసిం దేలో

అమె ఆతనిముఖంలోకి పరీక్షగాచూస్తూంది. ఆమె చూపులనుంచి తప్పించు కోవడానికై తలతిప్పుకొన్నాడు. ఇంకా అనుమానం ఏమీరేకుండా చెప్పేసేడు,

“ఇంకీపారాల సాగించడం శుష్కుడండుగం

ఆతడు లేచేడు. కొలితోనెమ్మదిగా పర్చీ పక్కకునెన్తేడు, ఆతని మాన క శ్రెవాటువేస్తే నెత్తురుముక్కలేదు. తలవొంచుకొని టోపీ నెత్తిన పెట్టుకొన్నాడు.

“వరి సెలవా? నీపని చాల'పేపు సొడుచేసేను. క్షమించు. ఈవిషయం ఇదీ వరశేచె ప్పేస్తే బాగుండిపోయేదీ. చెప్పకపోవడం నాదేలోపం.”

రీటా అనాలోచితంగానే కరస్పర్శచేసింది. కౌన్సినివానికి ఆతనిమాటల కామె నిస్తవైరాలబిపోయింది.

“పావెల్‌. వీదేం తప్పుకాదు. నీకు ఆర్జంఆయ్యేలాగ పారం చెప్పలేకపోతే ఆతప్పు నాది కొని...”

పావెల్‌ ఎంకో బరువుగుంచెతో గుమ్మంవీషగానడిచేడు. మెల్ల(క్రింద ఒక్క నిముషం నిలబర్తాదు, కాని ఏం చెప్ప్సేటందుహ వేళదాటపోయింది ...చెప్పిహ(బ్రం ఏం లాభం ? ఎందుకూ చెప్పడం ? ఆవిడ వేళకోళంచే ప్లే తల(వేల వేసుకుని రావ ఈమేగా ? ఉహుం

|! న! న!

శిధిలమైపోయిన రైైలుసెస్టైలంా ఇంజహ్ల సెడింగులలో చేరుకున్నాయి. గాలి నుక్లతిరుగుతూ కలపఅడితీలలోని రంపపుపొట్టుతెచ్చి వాటినిండా చల్లుతూంది.

పట్టి*ందుట్టూ అడవులు. అడపులనిండా అర్లి క్‌ దిందచెపోటుమూక. పగి పూట చుట్టుప్రక్కలనున్న పల్లైల్లోనో, చిద్దడవుల్లోనో డాగుకుందారు. చీకటివడానే రై అకట్టవెందిడేచేశ్సి నట్టాలు పీకేస్తున్నారు. అపనికాస్తా చేసేసి మళ్ళీ మదుగుల్లోకి జేరుకుంటున్నారు,

202

ఆ విధ్వంస[క్రియల ఫలితంగా ఎన్నోఇంజన్లు దొర్తి పోయేయి,” 'పెస్టైలు తునా తునక లయేయి. నిద్రలోవాళ్ళు నిద్రలోనే పెనైలమధ్య చిక్కుకుని చచ్చపోయేరు. ఎంకో ధాన్యం. గోధుమ మద్టీపాలయిందీ

ఉన్నట్లుండి ఈ బందెపోటు దొతిగలగుంపు ఏదో వూరిమీద పడుతుంది. దీక్కుతెలియకుండా నాలుగు తూటాలు కొలుస్తారు. సోవియట్‌. కార్యాలయం ఎదుట కాస్పేపు కొల్పులు సాగుకాయి. ఓమూల అక్కడ యుద్దం జరుగుతూండగానే నురి కొందరు గుగ్రాలమీద పూభ్యోపడవారు. కనిపించినవానినల్లా నరికేస్తారు. కన్హాలు కొగ్జినస్త్రే అంత నిశ్శంకగానూ మనుష్యుల్ని నరికేస్తారు. తూటాలు కరువు కొవ డంచేత తుపాకు లుబయోగించడం తగ్గించేరు

బావ్యాకాండ ముగియగానే వొళ్లు వచ్చినవ్వా వచ్చినస్లే మాయమైబోరంాడ. వాళ్ళకి అన్నినోట్లా కళ్ళూ చెవులు వనిచేస్తున్నాయి. ఆకశ్ళే (గ్రామసోవియటులో ఏంజరుగుతుందో చూస్తాయి. మతజటోధకుడిఇంటికీ, (గ్రామంలోని ధనిక రై తుల ఇళ్ళకూ ఆడపులతో నంబంధాలు చాలావున్నాయి. అక్కడినుంచే తూటాల పెళ్టులు, మాంసం కట్టలు సొరసీసాలు వార్తలు ఆడపులకు చేరుతున్నాయి. (క్రమంగా ఆర్లిక్‌ చెవి కంటా పెడతాయి

ఆతనిచేతిలొ వున్న వాళ్ళంకా కలిపి రెండుమూడు వందలమందికి మించరు. కొని వొళ్లషంతవరకూ పట్టువడకుండా తప్పించుకుసోతున్నారు. కారణం వేరేవుంది. వొళ్ళంవా రెండోమూడో చిన్నగుంపులుగా విడిపోయి రెండుమూడు తిల్లాలలో. ఒకే మారు దోపిళ్లు నడిపిస్తాడు. వాళ్ళందర్నీ పట్టుకోవడం అసాధ్యంగావుంది. ఆవెనకట్‌ రొత్రి బందెపోటు అరోజున ఏమీఎరుగని రై తులా పొలంలో శాంతంగా వనిచేసు కొంటూంటాడు, ఏ గుర్రాన్నో మేవు కొంటూంటాడు. గస్తీ గురపు 'సెనికులు రోడ్డేఎడుతూంటే ఏమి ఎరగనట్లు చుట్టకాల్చుకుంటూ గుమ్మంలో నిలబడి చూస్తూం టాడుం

అలగ్గాండరు పుజూరేవ్‌స్కీ తన రెజిమెంటుతో ఈదోపిడిమూకల వెంటబడి విధీవిరమంలేకుండా మూడు భిల్లాలలో తరుముతున్నాడు. ఒకటి రెందుమార్లు వాళ్ళ పోబడి దొరికింది, దెబ్బితీసేడు. ఇంక ఆర్హిక్‌ అన జనాన్ని రెండు జిల్లాలసుంచి ఉపసంహతిందుకోఠ తప్పిందికాదు.. ఇప్పుదు వాళ్ళో జిల్లాలో కెంఠభాగంలో మాత్రమే ఈమ దురంకాలు పాగించగలుగుతున్నారు.

చ ఉ థి

వగరంలో జీవితం మామూబొానే జరిగిపోతుంది. అయిదు మార్కెట్లూ జన

సమ్మగర్దంగా వుంటున్నాయి. వాళ్ళందరియావా ఒక్క పే. పొధ్యమైనంత తక్కువ

203

ఇచ్చి వీలయినంత ఎక్కువ లాగెయ్యూఅనే ఆంగుడిలేని ఆమితలాభపరుల పని మహాజోరుగాపుంది, నీతీ న్యాయం ఏికోళానా ఎరగని కొందరు జననుధ్యంలో కిలిసి పోతున్చారు. 'పేడమీద ఈపుటీగలుచేరినట్లు వగరంలోని దుష్టస్వభావులం౮ా (ప్రజల్ని మోసగించి, దొతికినంతకవరహ నొల్లుకగొనేటందకు ఐజార్లలోపడ్డారు. వన్తున్న కొద్ది పొటినై చ్ళు ఇల్లాంటివాస్శనే మరికొందరిని తెచ్చిదిగవిడుస్తున్నాయిం దిగిడిగడంతో వాప్త మూటా ముల్లేకో మావ్కెంట్లలో పడిపోతున్నారు.

రాత్రిపూట విశార్లు ఏర్మానుష్యంగా వుంటాయి. చీకట్లో దారుణ శతీర్చిపున్న ఆ కొట్లని చూస్తూంపే భయం రూడా వేస్తుంది,

ఎంతో దై ర్యంవుం పేతస్ప్య చీకట్లో ఇక్కడికెవరూరారు. సికొట్టుమూలలో

ఎఉవరుదొగివున్నారో,తరుదుగా ఇక్కడ రా(త్రిళ్ళుహత్యలు జరుగుతున్నాయి. పహరా వాన ఒంటరిగా రావకానికి భయపడి నలుగురిని చేర్చుకొని వష్నేసనికి అక్కడో శవం, రక్తపుకిగా తప్ప మనమేమీ కనబిడవు, హంతకులు ఎన్చుడో పారిపోయి వుంటారు, ఈ గలభాలకో సాధారణంగా మార్కెట్లలో బిసచేపేఇనం ఎక్కండివాళ్ళ తడ నూయమైపోయేరు,

మార్కెటుకెదురుగా. వీధిలోనే *“జరయన్‌” సినీమూహాలుండి. దీపాల వెలు గులో వీవినీధిఆంకా వట్టవగలులావుండి. హాలొముంగిట జనంమూగివున్నారు. హాలు లోని తెరమీద ఏనో రగేమదృ్శశ్యాల్ని చూపిస్తూ ట్రొజక్టరు యుమ్మంటూంది. మధ్య మధ్య ఫిలింతెగిపోతూంది, దీపాలు వెలుగుతున్నాయి. (కకలోకంలోంచి ఒకకే గంద్రగోళం.

నగరం మధ్యభాగంలోన్తూ పేబగ్లోనూ. జీవితం యధాపూర్వంగా నడిచి పోఠూన్నట్టుగానే కనదికుకూంది. పరిపొలనావ్యవస్తకి గుందెకాయ అనదగిన గుం త్నియాపార్సీ కమిటీ కరొర్యాలయంహావా (శ్రేకాంతంగాపుంది. కొని ఈ (ప్రళాంతత "కేవలం చూపులకి మాత్రమే,

నగరంలో పెద్దకల్లోలానికి సన్నాహాలు పొగుతున్నాయి. వలైలనులగి దూర (ప్రవేశాలనుం"వచ్చి శుపాకులు చంకల్ని తగిలించుకొని తిరుగుతున్న జనానికి ఏదో శల్లోలం రాటోతూందనితెబను. ధాన్యం వ్యాపారులపేరుకో రై లుబిళ్ళిటాప్పలమీడ్యా 'పెప్టైలమెట్టమీద నిలబిడి ఎదోవిధంగా వచ్చిపడ్డవాళ్ళూ ఎరుగుదుడు, వాళ్ళు తమ మూటల్ని బిగారుకు పట్టుకెళ్ళేదానికిబదుల్కు తాముఎరిగివున్న చిరునామాలకు తీసుకు పోయి ఆందిస్తున్నారు,

వీళ్ళంతా ఎరుగుదురు, కొన, కార్మికచేటలకీ తెలియదు, బోల్లి విష్కులూ ఎరగరు. వారికి తెలియకుంవానే తుఫాను రేగుళూండి

204 నగరంలో ఏంజరుగుతూందో అయిదుగురు లోల్లి విక్కులకి మాతమే తెలుసు. శెడార్మీ 'పెట్లూరా పైన్యాల్ని చిందరవందరచేసి పోలెండులోకి తరిమి వేసింది, కొని, హోతశేషులు కొందరు దేశంలో పుండిపోయేరు. వాళ్లు విదేశీయుల మద్దత్తుతో తిరుగుబాటుకు తయ్యారీలు చేస్తున్నారు. ఆలామిగిలిపోయిన 'పెట్లూరామూకని చేర్చి ఒక దళం తయారుచేయడానికి సన్నాహాలు జరుగుతున్నాయి. కు[ట్రదారుల కేంద్రకమిటీక్రింద “షెపెటోవ్కాలో ఒకసంస్త వనిచేస్తూందీ దాంట్లో నలభయ్యేదుగురు సభ్యులున్నారు వాళ్ళల్లో చాలమంది గతంలో వఏిప్పవ విడోవా కార్యకలాపాలలో గట్టిగొ పనిచేసినవాశ్ళే. అయినా ఇంశేం చేస్తారులేయని *;ళా వాళ్ళని వదలి వేసింది. . - ఫాదర్‌ వాసినీ విన్నిక్‌ ఆనే పైన్యోదోోగి, 'పెట్లారా సైన్యంలో వుద్దోోగిగా పనిబేసిన కుజ్యెంకోలు ఆ సంస్థకు నాయకులు సామూతిన్యా ఆనే ఒకడు ఖిల్లాఎక్సీ క్యూటిహ్‌ కమిటీ ఆఫీసులో ఏలాగో దూరేడు. అక్కడుండి రహస్యాలన్నీ చేరవేస్తు న్నాడు. వానికి ఫాదరీ హాతుచృుఇద్దరూ, విన్నిక్‌ తండ్రీ తమ్ముడూ సహాయం. సరిహద్దులోవున్న స్పెషల్‌ డిపార్టుమెంటు కొర్యాలయంమీద ఒకరాత్రి వేళ చేతిబాంవులకో దాడిచేయడమూ ఖై దీల్ని విడిపించడమూను, ఆవకాళాలుంపే గ్రైలు 'ఫ్రేషను పట్టుకోవడం-ఇదీ కుట్రదారుల కార్యడక్రమం. ఈలోపున కుటట్రదళాలకు ఆఫీసర్లను రహస్యంగా నగరంలోకి చేరుస్తున్నారు. తిరుగుబాటుకు నగరమే కేంద్రంగాపుంటుందీ, బందెపోటు దొంగలముకాలునగూన్ని ఆనుకొనిపున్న _ఆడవుల్లోకి చేరుకొనివున్నాయి. పీటి వ్వారా రుమేవియాలోకీ, పెట్లూరాదగ్గరికీ ఏజంట్లు వస్తూపోతూ వున్నారు. ఛి తి న! ఫియోడోర్‌ జకరయ్‌ ఆరురోజులనుంచి తన ఆఫీసువదలి బయటికి రాలేదు. న్మీదాహారాలులేవు. నగరంళో జరుగుతున్న తిరుగుబాటు [వ్రయక్నాలను గురించితెలి సిన అయిదుగురు టోల్షి విక్కులలో ఆతడొకడు, పెద్దపులిని వెంటాడి మదుగు నమీవంలో మాటువొడ్డిన వేటగాడల్లే ఆతడు మంచిబిగువులో వున్నాడు. గంగద్రగోళం చెయ్యకూడదు. హడావిడి పనికిరాదు. ఆరవజ నిక్కూడా వ్యవధానం ఇవ్వకుండా పులిని హతమా ర్చెయ్యాలి. ఆప్పుడుగాని (ప్రశాంతంగా పని జీనుకోవడం కుదరదు. అంతవరకూ చెదురే. కాన్సిఆలోచన పలినివెదర కొట్టెయ్య

205 కూడదు. ఈమాది౨ జీపన్మరణ భట్టాలలో ఓర్పూ వట్టుదలా మాత్రమే విజయాన్ని పొధించిపెడతాయిం

గడ్డునమయం సమీపించింది. రేప్పరా్రి తిరుగుబాటు నడపాలని కుటదారులు విర్ణయించుకొన్నారు.

కాని అ రహస్యం ఎరగని టోల్షి క్కులు అయిదుగురూ తామే మొదటి 'చెబ్బతియ్యాలని నిర్హయించుకొన్నారు. తిరుగువాటుకు వమయంరేపని వాళ్ళసుకొంటే దెబ్బతీయడానికి ససుయం నేడెనని వీళ్లు నిశ్చయించుకొన్నారు.

ఆరోజు సాయకాలంవేళ వై ల్వేయార్డులోంచి సొయుధ రైలు చడీచప్పుడూ లేకుండా బయటకు వచ్చింది. మళ్ళీ తలుపులు యిధాపూర్వంగా మూనుకొన్నాయి.

రహన్యభాషలో 'టెలిగ్రాములు ఉరకలు వేపేయి. వెంటనే ఎక్కాడివాళ్ళక్కడ హెచ్చరికగా నిలబ్హైరు.

అకిస్‌ జార్కూకూ "టెలిఫోన్‌ చే పేడు,

“నమా వేశం వూర్తయిందా ? ఇక్కడ మీటింగొకటుందీ, జిల్లాకమిటీ వెసక్ర టరీని తీనుకొని వెంటనే రా. వంటచెరకు సమళ్య మరీగొడవగాపుంది. వివరాలు ఇక్కడి కొచ్చేక మాట్లాడుకొందాం.”

“ఈ వంట చెరుకసషస్య మన ప్రాకాణకిస్తూంద”ని జార్కూ విను క్కున్నాడుం

లిప్కే కార్యదర్శు లిద్దికని యమస్పీడులో హెడ్‌ క్వార్టర్సుకి తీసుకెళ్ళి వడి లేడు. ఆఫీసులోకి వెళ్ళేకగాని వంటచెరుకును గురించి మాట్లాడేందుకు తమరిని పిలువలేదని వాళ్ళకి తెలియదు.

ఆఫీనుమేనేజరు కేబిల్‌ మీద మరతుపాకీ ఒకటి ఆమర్చివుంది. స్పెషల్‌ వైన్యానికి చెందీనవాళ్ళిద్దరు దొనిసరంశామా ఆంకా చూస్తున్నారు. టౌన్‌ పార్టీ నుంచీ, కామ్‌సోమాల్‌ నంస్థలనుంచీ వచ్చినవాన వరంశాలదుట్టూ నిశ్శబ్దింగొనిలదిడి కొపలొ కాస్తున్నారు. అపినులో గువెర్నియాకమిటీ బ్యూరోసమా వేశం అప్పుడే ముగిసింది

గదిలోంచి వీధిలోకి రెండు పీల్‌ 'అలిపోన్‌ తీగలు వేసి వున్నాయి. వానిమీదుగా గదిలోంచి లోస్టాయిలో సంభాషణ సాగుతూంది. గదీలో అకిమ్‌, రీటా, మిక్లే లో లున్నారు. యుద్దరంగంలో రాజకీయ సలహాదారుగా పనిచేసినన్వుడు వేసిన యూని

ఫారంలోవుంది రీటా. తలని వైనికులబోపీ ధాకీ దుస్తుల. చర్మపుకోటు బెల్డు నుంచి మౌజరు.

జొర్కూ. ఆశ్చర్యంగా అడిగేడు-”ఏమిటిదంకా 1

ఆప్రచ్చరిక కవాతు. నరానరి మీగిల్లాకు వెడుతున్నాం. అయిదో. కౌల్చల

206

పారశాలలో ఈవేళ (ప్ర్టీ ను కోపం రాలీజరుగు హంది. " "వీ, "ంగులమంచి కాష్‌ సోచూల్‌ నభ్యులు సకూసం అక్కడికే వచ్చేస్తున్నారు. ఆసలు సంగచేమిటం'పే చడి చప్పుడూలేకుండా అక్కడికి చేరుకోవడమే.”

పొతనిలిటరీ స్కూలు ఆవరణ నిశ్శబ్దంగావుంది. పెద్ద పెద్ద ఓక్‌ చెట్ల [క్రింద సీడలు నల్లగా దిన్యూలలా కనబడుతున్నాయి. ఒక పెద్దచెరువునిండా గాంధారితీగాం శెబ్లదు బృలకోనిండి నీరుకనబడకుండా మూసుకుపోయిపుంది.

మైదానంమధ్యన తెల్లని ఎత్తయిన గోడ వెనకొల స్కూలు భవంతివుంది. అందులోనే ఇప్పుడు రెడార్మీ కమాండర్ల పారశాలవుందీ.

అర్ధూత్రి కావచ్చింది, ఎక్కండా కదలికా మెదలికా వున్నట్లులేదు.. దారిన పోయేవాళశేవరయినా చూస్తే పారళాలలో వాళ్ళంకా నీద్రపోతున్నా రనుకౌంటారు. కాని అంవా వీ(దపోతూంపే గేట్‌ఠలుపలు బార్లా ఎంయకు తెఠచిపుంటాయి ? గుమ్మంలో నిలబడ్డ ఆ ఏకటిపోగులు రెండూ ఏమిటో? ఆక్కడచేరిన నొాళ్ళందరూ ఆ రోజున పొారళాలలో ఒక్కరూ నిద్రసోవడంలేదని ఎరుగుదురు, ఒక మారు హెచ్చరిక వినపడ్డాక నిద్ర ఎవ౨శేనా సొధ్యమా ? ఎక్కడ ఏంపనిచేస్తున్న వాన్ల ఆక్కడే ఆ సని వదిలి పెట్టి పరుగ శివచ్శేరు. 'సిల్‌మీటిం గ్‌లనుంచ్చి కామిసోమాల్‌ సమా వేళాలనుంచి సరాసరి వచ్చేశారు. నిశ్శబ్దంగా ఒకళ్తూ ఇద్దరూచొప్పునవచ్నే రు, ముగ్గురికిమించిన జిట్టులేదు. వచ్చేటచ్బుడు వార్చీ కొర్దుల్కు కొమ్‌సోమాల్‌ కొర్తులు తెచ్చి కోవలసిందే. అవి లేనివంని పారశాల ఆవకణగుమ్ముంలో ఆడుగు పెట్టనివ్వలేదు.

మీటింహాలులో అస్పటికే చాలమంది చేశేరు, కిటికీలకు దట్టమైన కాన్వాను గుడ్డతెరలు బిగించేరు. ఈపనికి రప్పించబడిన దోల్షి విక్కులు (ప్రాంతంగా వట్టలు కౌల్బుకుంటూ కబుర్లు చెన్పుకుంటున్నారు. మామూలు రిల్లపు ఇంక రహస్యం ఏమిటని వాళ్ళ ఆశ్చర్యం. ఇదీ నిజమైన హెచ్చరికే ననేదీఎవరికీ తెలియదు. స్పెషల్‌ దళాలలో (క్రమశిక్షణ పద్దతుబు అలవాటువేపేటందికు ఈహవావిడి అంహా చేస్తున్నా రని వాళ్ళవూహ. కాని ఆదివరలో యుదరంగాల అనుళవం వున్న వానృమా[తం పారళాల అవరణలో అడుగు'పెడుకూనే ఏకోవుందని గగహీంచేపేరు, వట్టినే అయితే _ అంత జాగ్రత్తలు తీసుకోరు. మిలిటరీ పొరళాల విద్యార్ధులు బయట ప్లామాన్లుగా నిలబడుతున్నారు. గునగుసలలో ఆజ్ఞలు జారీ అపుతున్నాయి. మరతుపాకుల్ని విశ్శ ద్రింగా అవరణలో జేరవేస్తున్నారు. భవంతిలో ఏకిట్‌కీలోంచీ కూడ ఇంత వెలుతురు శ్ర కనబడ్డంలేదు,

“ఏవో పెద్ద ఏర్పాన్లే జరుగుతున్నయ్యే”.... అన్నాడు పావెల్‌ దుబోవ్‌తో.

207 దుబోవ్‌ కిటికీలో ఎవరో అమ్మాయి (పక్కన టాకర్కునివున్నాడు, ఆమి నాతడు ౩ండు రోజులక్రింతం జాట్కా- ఇంటివచ్హ చూసిన జ్ఞాపకం,

దుబావా నవ్వుతూ పావెల్‌ భుజంత ప్రేడు,

“ఏం భయం చేస్తూందా ? భయంలేదులే. యుద్ధం ఎల్లాచెయ్యాలో మేము నేద్పకాం. ఈవిశ్ణీ ఎరుగుదువా ? ఎరగవు. ఈవిడపేరు అన్నాం ఇంటిపేరు తెలి యదు కాన్కి ఆవిడ వుర్యోగం తెలుసు. ప్రచారకేంద్ర కార్యాలయంలో ఆందోళన శాఖ ఈమెచేతిలో నడుహ్హందిలో

ముఖంమీద వడుతున్న ముంగురులు వెనక్కి. తొనుకొంటూ అన్నా పావెల్‌ వంక ఆశ్చర్యంగా చూసింది. కొర్చొగిన్‌ ఆమెవంక పరీక్షగా చూసేడు. ఒక్క నిముషం ఇద్దరూ ఒకరికొకరు అనిమేషంగా చూషుకొన్నారు. ఆన్నా కళ్ళు ఆతనిని నవాలు చేస్తున్నట్లున్నాయి. పావెల్‌ సిగ్గువడి తలతిప్పుళొన్నాడు. లేనినవ్వు తెచ్చు కొని “మీలో ఆంకోళనభాగం ఎవఏది * “అన్నాడు

ఇంతలో హాలులో ఏదో హడావిడి వినిపించింది. కం'పెనీ కమాండరు ఒక కుర్చీఎక్కి. “మొదటికం'పెన్కీ పంక్తిలో నిలదిడండి వేగం--”అన్నాడు,

గుదెర్నియా కాధ్యవక్ష ఆధ్యటిడికోన్తూ ఆకిమ్‌తోళూ కలిసి జకరయ్‌ హాలు లోకి వచ్చేడు. వాళ్ళిద్దదూ ఆక్కండి కచ్చడవ్చుడే వచ్చేరు. హాలంతా ఆమూలనుంచ్చి, ఈమూలకి జనం నిండిపోయేరు.

మరతుపాకీ పీటమీద గుచెర్నిదయూ కార్యవర్గాధ్యతుడు ఎక్కినిలదిడి చేయి ఎన్తేడు. ఆంవా నిశ్శబ్ధం ఆయింది.

“క్రామేత్స్‌ ! చాల ఆవసరపన్య (ప్రమాదకరమైన పనిమీద మిమ్మల్నం దతినీ రప్పించేము, ఇచబ్చుడు మీకు చెప్తున్నవిష నూల్నే దేశరక్షణావసరాల దృష్ట్యా ఒక్కక్షణం [క్రితంాడా చెప్పళానికి వీలులేకనోయింది. ఈ సట్టణంలో వ్యా యూై యిన్‌లోని ఇతరం.ట్టికాలలో హా నేపు-త్రి విస్త వవ్యతి రేకుల తిరుగుబాట్లకు ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయి. పట్టణంనింగా వై ట్‌గాధ్ట ఆఫీసర్లు నించగోయేరు, పట్టణంచుట్టూ దిందెపోటు చౌంగల గుంపులు మోహరించివున్నాయి.. కటదారులలో కొందరు సాయుధశకటదగాలలో (ప్రవచించి 2 9వర్లుగాడేరేరు. ఈక్కుటనంతహూ సకాలంలో “3కొ కనిపెగ్టింద. ఆందుకే పార్టీఖలకూ, రామసోమాల్‌ శాఖలకూ ఆయుధాలిచ్చి సంసిద్ధం చేళాం. ఒకబోద్సీ తెంచోరీ కమ్య్యూనిస్టుపటాలాలు పైనికపాఠళాల యూనిట్ల తోవ్యూ. ఛెళా దళాలతోహా కలిసి పని.ప్రారంభిస్తాయి. సైనికపాఠళాల యూనిట్లు అప్ఫుడే తమ ;నికుద వెళిపోయేయి, ఇస్ఫుడింక మీరీవంతు, పదిహేమనిముషాలలో

208

ఆయుధాలు తీసుకొని వరసలో నిలబడాలి. ౫౨ైఎ జతరమ్‌ ఈ పనిలో నాయ కత్వం నచాస్తాడు. యూనిట్లనాయకులు ఆయన ఆజ్ఞలను పాచెంచాలి. పరిస్టితులు ఎంత క్షిష్ణంగాపున్నాయో మీకు నేను వేరేచెస్పనక్కంన్లేదు, రేపటి తిరుగుబాటును ఈవేశే ఆణీచెద్యూలి.”

ఒక్క పావుగంటలో వారంహ ఆయుఛాలకోసహా స్కూలుముంగట దారుతీతి విలబ్లూరు.

శదలమెదలకుండా నిలబడిన ఆ పైనికుల్ని జకరయ్‌ ఒక్కమారు ఆమూల సుంచి ఈమూలకు చూసేడు. ఆపం క్తికి మూడుఅడుగులు ముందు తోలుపటవాలకో నడుముబువీగించిన యిద్దరు నిలబడివున్నారు. వాళ ల్లో ఒకడు బెటాలియన్‌ కమాం డరు, ఆతనిపేరు మెన్యెలోం వృత్తికి ఒక ఫాండ్రీలో పనివాడు. భేవాళుడంతమనిషి ఎరల్సు (ప్రాంతంవాడు. రెండోవాడు కమిస్సార్‌ ఆకిమ్‌. ఒకటోకంపెనీ పటాలాలు ఎడమపక్క-గా విలదిడివున్నాయి. వారికి రెండడుగులుముందు కంపెనీ కమాండరూ, రాజకీయశిక్షకుడూ నిలబడిపున్నారు. వారివెనక మూడువందలనుంది కమ్యూనిస్టులుం

జకరయ్‌ సంకేతం ఇచ్చేడు.

“బయలు దేరండి”

మూడువందలమంది నిశ్శబ్దంగాపున్న నగరవీధులలోకి కదిలేరు.

నగరం ని(ద్రిస్తూందిం

ల్వోవ్‌స్కాయావీధిలో దీకాచూ కెదురుగాచటాలం దళాలుగా ఏడ్‌ పోయిందీం ఇదే వారి కార్యరంగం.

వారు నిశ్శబ్దింగా అక్కడున్న భననాలసు దట్టును పైరు,

నగర మధ్యభాగంనుంచి ఒక కారు హెట్‌లైల్ల వెలుతుర్లో చీకట్లను చీల్చు కంటా ల్యోవ్‌స్కాంయా. వీఠికివచ్చి, బెటాలియన్‌ కమాండర్‌ వార్యాలయంవున్న దుకాణం అరుగుప్రక్క-న నిలబడింది.

హ్యూగో లిపష్కే ఈమారు కారులో తన తం్రినీ తీసుకువచ్చేడు. కారు నిలబిడగానే కమాండెంటు [క్రించికుికేడు. లెట్టిష్‌లాషలో కొడుక్కి. ఏదో చెప్పేడు. కారు బయలుదేరింది. క్షణంలో రోడ్డుమలుపు 85% ఆదృశ్యం ఆయిపోంద్‌. లిక్కే చేలు స్టీ రింగ్‌ మిద్సా కళ్ళురోడ్తు మీదా అతికేస్తి వెరర్రివేగంలో కారును పోనిస్తు న్నాడుం

ఆ రోజూరా(్రి అంత వేగంగా కారునునడపవలసిన అవసరంవుంది. ఏదన్నా (ప్రమాదం జరిగినా ఈవేళ ఆతనిని శిడించే పరిస్థితులు లేవు

ఉల్కంలా లిప్కే. వీధుల్లో దూనుకుపోతున్నారుం

27] 209

కారులో నగరం ఆ మూలనుంచి, ఈ మూలకు (ట్ర మాజించవలసివచ్చిన జక రమ్‌ ఆతని నేర్పును అ)నిందించేడుం

“శ్ర వేళశరా(త్రి ఎవ)ఎమీదా కారెక్కించకపోతే రేపు నీకు ఒక బంగారువాళీ బహుమానం ఇస్తా

“*ప్య్యూగోముఖం వికసించింది,

*ఆ మూలనులుపులో పదిరోజులళికు తప్పదనుకున్నా....”

కుట్రదారుల (ప్రశానరార్యాలయంమీద మొట్టమొదట దెబ్బతీపేరు, కొద్దిపేన ట్లోనే చైరీల్తూ కావాల కవిబ్ళా స్పెషల్‌ డిపార్డమెంటుగుమ్మంలో వోజరు పెట్ట బ్హూయి.

దికాయావీఏి 11వ నెందిరుఇంట్లో జుచెర్డు ఆనే ఆతడుపుంటున్నాడు. తిరుగు బాటు వ్యవలోరాలలో ఆతడు చాల ప్రమఖపాత వహిస్తున్నాడని “ఛెకొకు వచ్చిన సమాచారంవన్లి తెలిసిందీ. పోడోల్‌ (ప్రాంతంలో పనిచెయవవసిన ఆఫీసర్ల పట్టిక ఆతనివద్దనే వుందట,

సీనియర్‌ లిప్కే. ఆతనిని పెట్టుకోవవానికి స్వయంగా దికొయావీధికి వచ్చేడు, జూవెద్ద నివసిస్తున్నవాటా కివకీలు తోటలోకివున్నాయి. తోటగోడఆవలే సన్యాసినుల మరం, ఆ ఎళటచ్చుడు జునెర్డు ఇంటివద్దలేడు. ఆరోజుఅంకా కనదిడనేలేదని ఇరుగు ఫొరుగువాన్మ అన్నారు. సోదాచెసేరు. వాళ్ళకి కావలసిన పేర్లూ, చిరునామాలూ దొరికేయి. ఒకమూల సెచ్తునిండా చేతిబాందులుకనణడ్దాయి. తన మనుష్యుల్ని గదిలో రహన్యంగావుంచ్చి దొరికిన కాగిాాలు పరీషించడం కోసం ఒక్కగడియ గదిలో నిలద్హైడు.

దిగువనతోటలో మిలిటరీస్కూలులో చదువుతున్న పడుచువాడు ఒకడు సెంట్రీ

డ్య్యూటీలోవున్నాడు. ఆతనికి దూరాన మూలగదిలో దీపం వెలుతురు కనబడింది. శీకళ్లో ఒంటరిగా తోటలో కాపలాపుండడం వినుగనిపిస్తూందీ. కొంచెం భయంగా కూదాపుంది. గోడమీదనుంచి ఎవరూ పారిపోకుండానూ, రాకుండానూ చూన్తుండ మన్నారు అత్హ. వెలుతురు చూడగానే (ప్రాణంలేచివచ్చింది. ఉన్న ఇబ్బిందులత తోడు చంద్రుడు మ వృల్లో దూరిఫోతున్నాడు. మవక చీకట్లో తుష్పలూ, పొదలూ భయంపుట్టిన్తున్నాయి. తన బై నెట్‌తో చీకట్లోనే రెండుపోట్లు పొడిచేడు. ఆక్కడేం వుంది ?

“వాద నన్నిక్కాడ ఎందుకుపుండమన్నట్లు ? ఆగోడ ఎవరు ఎక్కగలరు ? ఆంత ఎత్తుంపే....ఓమాటు ఆ కిటికీ దగ్గరకెళ్ళి చూసొద్దాం

ఓమారు గోడకేసిచూస్తి నెమ్మగ్యా కుళినఆకుల వాసన వేస్తున్న మూలలోంచి చిమటక వచ్చేడు కిటికీనద్దికు వచ్చేసరికి లిక్కే. అప్పుడే పేవిల్‌మీడి కాగికాలుతీస్తూ

210

న్నాడు, అచేక్షణంలో గోడమీద నీడ ఏకోకనబవంది. అక్కడినుంచి గదిలోని మనిషీ, కిటికీవద్దనున్న 'సెంట్రీకూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నారు. ఆసిడ గోడపక్కంనే పున్న చెట్టుకొమ్మలు పట్టుకొని పిల్లిలా చచ్చుడుచేయుకుంకా తోటలోకిదీగేడు. నెమ్మ దిగా పాకుకుంటూ వచ్చేడు, శైజారుకో ఒక్కపోటు గొంతులో పొడిచేసరికి కిమ్మన పండా సెంట్రీ నేలని చాపచుట్టలా దొన్హి పోయేడు.

తుపాకీ పేల్చినప్పుడు తోటలో నాలుగు వేపులా కాపలా పెట్టిన 'సెంట్రీలు 'హెచ్చంకగా నిలదిక్హారు. వాళ్ళల్లో అయిదారుగురు ధ్వని వినవచ్చిన వేపుగా ఒత్తుకు వచ్చేరు. వారి అడుగుల చప్పుడు తోటలో (గతిధ్వనిస్తూంది. గదీలో లిక్కే-దిన్లి మీదకు వొంగిపోయేడు. తలమంచి రక్తం కారుకూందీ. ఆయన చచ్చిపోయేడు కిటికీ తలుప్పలు చిద్దలయేయి. కావి హంతకుడు గదీలోని కాఇగవాలు అందుకొనేటందుకు వ్యవధిచేకపోయింది.

నన్యాసినుల మరం గోడ'వేపునుంచి ఇంకా కాల్పులు కొంతసేపు సాగేయిం హంతకుడు గోడఎక్కి. వీదీలోకి వురిశేడు. లుక్యానోవ్‌ల తోటమీదుగా పారిపోవ డానికి ప్రయర్నిస్తూ షెంటబడ్డవారిమీద కాలుస్తున్నాడు. కాని ఇంతలో ఒక గుండు దెబ్బతగిలి పడిపోయేరు,

ఆరా(్రి రాాశ్రంవా సోదాలు జరుగుళూనేవున్నాయి. గృహకమీటీల రిణిస్టర్లలో పేర్దుకవబడనివారూ అసుమానకరమైన పద్రాలన్నవారూ ఆయుభాలున్నవారూ వందలకొడ్ది మందివి ఆ౩ెస్టుచేసేరు. వారంద3౨న థెకాఆ' సులో విచారణచేస్తున్నారు.

ఒకటిెండుగోట్ల కటదారులు ఎదుక్కొన్నారు. యిల్యార్‌స్కాయా ఏఏలో సోదాకి వెళ్ళినప్పుడు ఆంటన్‌ లెబవేవను ఒకడు మువామునీ కాల్చింసేముం

సోలోమంకాబెటాలియన్‌లో ఆరం్యాత్రి అయిదుగురు చచ్చిపోవూరు. ఆరితేరిన కమ్యూనిస్టుయోధుడు శాన్‌లిప్కే మరణం “ఇెకోకు చాల నష్టకరం.

ఆయికేనేం విదోహంల తిరుగువాటు మొగ్గలోనే తుంచి వేయబడింది.

ఆర్యాకే షెపెటోవ్కాలో ఫాదర్‌వాసినీ ఇద్దరు బాతుళృకోసహా. ఎరస్టు అయ్యేగు.

పరిస్థితులుకొతిచెం శాంతపజ్తాయనుకొం'టే నురోపప్రమాదం ముంచుకొచ్చింది రైల్వేలమీద నడక స్పంధించిపోయింది. ఆంపే నగరంలో తిండి దొరకదు. శీతా కొలంవస్తూందీ. అచలిలో నుంటవేసుకోవాలంపే ఇంత కరస్పల్ల అయినా వోరకదుం

పొయ్యిలోక్రీ పొయ్యిమీదికీ.--ఇదే ఇప్పుడు అత్యవసరంగా కావాలి.

పకరణం౦ వి జకరమ్‌ నోట్లోంచి పైవ్‌తీసిి నుసి దులిపేడు. నిప్పు ఆరిపోయింది.

గువెర్నియా కార్యవర్గం నమావేశం జరుగుతూలదీ, చైర్మన్తూ నభ్యులూ కాలుస్తున్న చుట్టపొగ గదిఅంవా చుట్టుకుపోయిందిం ఆ పొగలో గదిలోహరు ఉన్న వాళ్ళి మొగాలుహూడా నరా కనదిడ్డంలేదు.

చైర్మన్‌ ప్రక్కనేకూర్చున్న తోకశేవ్‌ చిరాకుగా తన పిల్లి గడ్డం పీక్కుంటు న్నాడు, ఆర్హంలేని నుచీర్చ పదవాలంకో ఎృపన్యానం కొడుతున్న ఒక దిట్టతల మనిష పప్పు కొరాహెరా చూస్తున్నాడు.

ఆకిమకు ఆ చూపులు కూన్తుంపే చిన్నతనంరో చూసిన పందెపు కోడిచూపు గుర్తువచ్చింది.

సమావేశం (ప్రారంభమై గంటకిపెగా ఆయిండీ ఆ బిబ్టతల ఆయన రైల్వే వంటచెరుకు సంఘం అధ్యపడుం

ఆయన తన ఎదురుగావున్న కౌగిహాలచొత్తి నోమారు తిరగేస్తి మళ్ళీ వుప న్యాసం (ప్రారం౨ంచేడుం

“ఈ పరిస్థితులలో 'ఎదెత్నియాకమిటీ నిర్ణయాల్ని రై ల్వేమానేజ్‌ మెంటు నిర్ణయాల్నీ అమబణ జరపడం ఏ మాత్రం సాధ్యంకాదు. ఇంకో నెల్లాళ్ళకి కూడా నాబటపవందల ఘనమీటర్లకన్న ఎక్కుంన వంటచెరుకునస్ష యిచేయరేము. కావలసిందీ అవెఎనభయివేలు ఘనమీటర్లు అది వేవలం.... ఒక్కక్షణం నరిైన నూటకోసం తడుములాడుకొని....*....అసంభవం.”-- అన్నాడు. తనకేదో ఎవరో వాధకలిగించి నట్టు 'పెదవులు3ండూ ఇంత పొడుగున ముడివేదు.

బాలసేపు ఎవ్వరూ మాట్లాడలేదు

జకరయ్‌ పెఫ్‌ను చిటి3ెనవేలితో +ిలికి బూడిద పారపోపీడు. చివరకు తోళ్‌ రేవ్‌ విళ్శచ్దాన్ని భంగింపడుం

“*ఆనవసరంగా కదుర్లు ఎందుకు ? రై ల్వే వంటజెరుకు నంఘంవద్ద వంట చెరకుబేదు, ఇక వుండదు....ఆంచేనా *””

బిద్దితల ఆయన దుజాబ కుదుప్పకున్నాడు.

“క్షమించు కొయేడ్‌ ! మేమయికే వంటచెరుకు లొట్లుపెచ్తేం. కానీ తెజ్చేం దుకు కూర్గం....”---కౌని మాట పూర్తివేయలేకపోయేడు, జేబుడుమాటతో బట్టతల

212

తుడుకుకొన్నాడు. మళ్ళీ దానిని జేబులో పెట్టాలని తది.యులాడ్కి చివరకు తన రాగ్‌ కాలమీద పడేసేడు.

ఒకమూలగా కూర్చున్న డెనెర్కో (ప్రశ్నించేడు.

ఆ కు[ట్రదారులకో చేరిన నిపుణుల్ని అఆవెస్టుచేపి చాల రోవాలబిందిగదా, ఇన్నాళ్ళూ ఏం చేస్తున్నారు? వంటచెరుకు తీసుకషరావడానిత్తై మీరుబేసిన పనేమిటి?”

దిట్టఠలాయన ఆ వేపు తిరిగేడు ...“త "నన్ని పెస్టైలు సరఫరా చెయ్యకపోతే వంటచెరుకుతీసుకురావడం సాధ్యమేకాదని ఇక్కడికి మూడుమార్లు రై ల్వేమండ్రిత్వ శాఖకు (వాసేను”

తోకశేవ్‌ ఆతనిని ఇంక మాట్లాడనివ్వలేదు.

“*చ్రెప్బేవు విన్నాం, అవునుగాను, మమ్మల్ని చవటల[క్రింద జమకడుతున్నావా యేం 1...

బిట్టళల ఆయన హడలిపోయేడు,

“విష్ణ వవ్యతిచేకులు అల్లరివేస్తూంకే ఆబాధ్యత నాదా ?”

“క్రాన్సి సీకు తెలుసునా లేదా ? రైల్వేలైన్‌కు దూరంగా ఎక్కడో కలప కొడుతున్నారని నువ్వు ఎరగవు 1”

“విన్నాము. కౌని నాకు సంబంధించని విషయంలో నేను పైవాళ్ళకి ఫిర్యాదు ఎల్లాచెయ్యను 1

ఈమారు (పేడియూనియన్‌ కౌన్సిల్‌ ఆధ్యతుడు (పళ్నించేడు.

“*మీ మనుష్యులు ఎంతమంది పనిలోవున్నారు ?”

“రమారమి రెండు వందలు”

“అంపే ఒక్కొక్క అన్నఖరావీగాడు ఏడాదికో ఫనమీటరు చొప్పున తెస్తా డస్నమాట.”---అవి తోకరేప్‌ బుస్తుమన్నాడు

(శ్రేడ్‌ యూనియన్‌ దై ర్మన్‌ వదలలేదు.

“౩ ల్వే కలవకమిటీకి 'స్పెషక్‌ కేషన్లు ఇస్తున్నాం. పనివాళ్ళకి తిండిపెడు తున్నాం. మీరు చేన్తున్నసనేమిటో చూస్తున్నావా ? మీకు రెండుపగన్ల గోధుమపిండి పనివాళ్ళు కోసమని ఇచ్చేం. అదేమయింది ?”

నాలుగు వేపులనుంచీ (ప్రశ్నలు వర్షంలా కురుస్తున్నాయి. చుట్టుముసురు కుంటున్న రుణదాతలను తప్పించుకో ప్రయత్నిస్తున్న రుణ(గ్రస్తుడిలాగ బట్టఠతలాయన వవేనో సమాధానాలు చెప్తున్నాడు. సరాసరి సమాభానాలు చెప్పకుండా కాలిది మెడక్సీ మెడద్‌ కాలికీ వేస్తున్నాడు. ఆక్కండుంపే చిక్కులున్నాయని (గ్రహించేడు. బయట బడడంక్షేమ ననిపించింది. ఇంటిదగ్గరపడుచు పెళ్ళాం, తనకోసం కనిపెట్టు న్కాంర్భువి

2489 వుంటుంది, పోయికబుర్లు చెప్పుకుంటూ శుట్రంగా తిండితినక ఏమిటీపీడఅనుకొన్నాడు. ఆయనఇస్తున్న నమాభానాలను వింటూ జకరయ్‌ తన నోట్‌బుక్‌లో (వ్రాసు కుంటున్నాడు.--“*ఈ మనిషిని నిగాలో వుంచాలి, ఇతనిది కేనలం చేతకానితనం కాదు. ఇతని సంగతులు రెండుమూడు ఇదివరశ్రే నా చెవినిసడ్డాయి....ఇంక చర్చలు ఆపి మనిషిని పంపేస్తే పనిచూసుకోవచ్చుి

అ మాటలు అధ్యవడు కూడా చదీవేడు. సరే నన్నట్లు తలవూపేడు*

జకరయ్‌లేచ్చి వరండాలోకి వెళ్ళి ఎక్కడికో ఫోన్‌ చేసేడు, తిరిగివచ్చేసరికి *అధ్యతడు తీర్మానం చదుపుతున్నాడు :

*....విధ్వంన[కియలదృష్ట్యా రై ల్వేవంట చెరుకుసంఘం నిర్వాహకుక్త రొల గించడానిక్రీ కలపకోత వ్యవహారాలను ఫరిశీలనశ్రై అధికారులకు వప్పచెప్పకానికి నిర్ణ 'యించదిడిందీల ల

ఏం పీకకి చుట్టుకంటుందోయని దిట్టఠలవాడు భయపర్ణాడు, కొన్తి ఇంత శేలిగ్గా బయటపడినందుకు సంతోషమే కలిగింది. “విధ్వంస క్రియలదృష్ట్యా” పుద్యో గంసుంచి తొలగించడం మొత్తంమీద తనపై నమ్మకం లేకుండా చేస్తుంది. కాని, అదో పెద్ద సమస్యకాదు. ఇంక టోయార్కా-లో జరుగుతున్న అల్లిరా? ఆదీ తన వ్యవహారానికి సంబంధించినది కొదు. “ఏదో పేచీ తవ్వితెచ్చేరనుకున్నా. చాపుతప్పి కన్ను లొట్టిపోయినట్లయింది, ,

ధైర్యం చిక్కింది. కాగితాలు సంచిలో "పెట్టుకొంటూ ఆతడు నోరుసెట్టుకు దబొయించాలను”ొన్నాడు.

“నేనెంత స్పెషలిస్టునయినా పార్టీ వాజ్జీకాను. మీరు అనుమానిస్తే అనుమూ నించండి, నాదేం తప్పులేదనడానికి నా ఆంఠతరాశ్మే సొకీ. నాకు వప్పచెప్పిన పనిని ఇెయ్యశేకపోడూనం పే సాధ్యంకాకపోవడంచేతనే....” | ఎవ్వరూ ఏమీ అనలేదు. బిట్టఠల ఆతడు గది పదిలేడు, మెట్లు గబగబా దీగ్పి వీధిలోపడి “ట్రరికేనుా బాబూ!” అనుకొన్నాడు.

"_ “మీ పేరేమండి?”” -.. తన పేరు అడుగుతున్న మనిషి సైనికులు వేనుకొనే ఓవర్‌కోటు తొడిగి వుండడం చూ'పేసుంకి అతని గుండెలు రుల్లుమన్నాయిం

చె....ర్వి....స్స్కీంంంం .

ఇెర్విన్‌స్కీ గదివదలగానే కమిటీ నభ్యులు పదముగ్గురూ. పేలిల్‌చుట్టో దగ్గరగా కుర్చీలు లాక్కున్నారు.

జకరయ్‌ ఒక న్య్యూపువిప్పి టేబిల్‌ పెన పరిచేడు,

వైఫ4

ఇదీగో బోయార్కా స్టేషన్‌ ఇది, ఇక్కడికి ఆరువర్‌స్టులలో కలస కొడు తున్నారు. అక్కడ రెండులక్షల పదివేల ఘనమీటర్ల వంటచెరుకు లాట్లు పెద్టీవుందిం కొన్ని వందలమంది ఎనిమిది నెలలపాటు కష్టవడి పనిచేసి ఆదంవా పేశ్చేరు, కాని లాభం ఏమిటి? మహా(దోహం జరిగింద, నగరానిక్కీ రై ల్వేలకూ కూడ కశ్రైలురేవు. ఆ వంటదెరుకును ఆ ఆరువరొస్టులూ స్రేషనుకు చేర్చాలంపే అయిదువేల దబిస్ఫ నెల రోజులు, రోజుకు కనీసం రెండు తడవులు తిరిగికే జరుగుతుంది. అక్కడికి వూబ్ల బాడా దగ్గర్లోలేవు, దగ్గరపూరు 15 వెర్‌న్టులలోపుంది. వగా ఆర్గిక్కూ వాడి ఐంది పోటులన్లూ ఆ చుట్టుప్రక్కంరే పున్నారు. అంపే సమిటన్నమాట ? అనల పధకం ప్రకారం చెట్లకొట్టుకు ఇక్కడ (ప్రారంధించి స్టేషన్‌వేష్పు నరుభ్కాంటూ రావాలి, కొని, ఆ దొంగవధవలు అల్లా ఆడపుల మధ్య పు నరుక్కుంటాపోయేరు. వంట చెరుకు స్టేషర్‌కు చేర్చకుండా చెయ్యవానికే వా "నిచేసేరు.. వాళ్ళు సర్తాశే అంచనా “పేరు. తీరా చేసి నూరుబనృ కూగా నునకు దొరకలేదు మనల్ళీ దొంగదెబ్బ కొద్దే రు. వాద [ప్రారంధించదలచిన తిరుగుబాటుకన్న ఇది తక్కువ టప్రహదకరమేంగాదు ..”

జకరయ్‌ పిడికిలి విగించి మ్యూప్పమీద ఒక్కగుద్దు గుద్ధేరు. అతడు చెప్పక పోయినా పరిస్థితులు ఎంత (ప్రమాదకరంగా వున్నాయో అందరికీ అర్థం అయింది. శేశాకాలం వస్తూంది. నుంమ పడుతుంది. హోస్నిటచ్ళు, స్కూట్ళు ఆఫీసులు లక్షల మందీ (ప్రశానీకమూ ఆ నుంచులో బిగిసిపోవలసిందే. పేషన్లు అనంతో ఏిండివుంటు న్నాయి. వారిని కదీలించడానికి ఐళ్ళులేవు వారాని కొకటితప్ప.

ఎవరికివారే విళ్శబ్దంగా కూర్చుని ఆలోచనలో పడ్డారు,

మరల జకరయ్యే [ప్రారంలించేడు

“క్రామేద్స్‌! ఇన్పుడున్నదారి ఒక్కటే. ఈ మూడు నెలలలోపన ప్రేషను నుంచి కలబలాట్లవరకూ ఏడువెరొస్ట్‌ల డూరమూ నన్న రై లుదారి వెయాలిం అందులో మొదటి భాగం ఆరువాాంలలో పూ త్తి చెద్యూలి. గడిచిన వారంరోజుల నుంచీ ఇచి ఆలోచిస్తున్నాను, మనకి మూడువందల ఏభయిమండి. వనీవావ్శా, ఇద్దరు ఇంజసీట్లా కావలసిపుంటారు. పుష్పా = నోదిక్సాలో కావలసినన్ని రైలు పట్టాలున్నాయి.. ఏడు ఇంబిన్లున్నాయి.. వేరొపొనులలోంచి కామ్‌ సోమాల్స్‌ వాటన్నింటినీ ఇయటకి తీపేరు. యున్ధానికి సొర్వం పష్ఫా = వోదిక్సా నుంచి పట్ట ణంలోకి ర్లైలువాట కలపాలనే ప్రయత్నంవుండేవ ఉవ్నచిక్కల్లా ఒక్కటే, దోయార్కాలో ఎనివావ్శ ఐినవేసేటందున చోటులేదు, ఉన్నగుడిపెలు జూలిపో

215 చేయి. పదీహేనేసిరోజులకో జట్టు చొప్పున ఆక్కఢికి పనివాళ్ళని బంపారి. ఆంతకుమించి ఏకబిగిని ఎవడూ నిలబడలేడు. అకిష్‌! కామసోమాల్స్‌ని పంపు దామా?ొ

ఈన (ప్రశ్నకి నమాధానంకోనంకూడా ఎదురుచూడకుంవానే ఆతఢు తన వుపన్యాసం కొనసాగించు.

“కామ్‌సోమాల్‌ ఎంతమందీవుం పే ఆంతమందిని వెంటనే ఆక్క-డికింపారి, సోలో మెంకా కామ్‌సోమాల్‌ వుంది పట్టణంలో కొందరున్నారు. బని చాలా చాలా కష్టం సందేహంలేదు. కౌన్సి ప్రమాదం ఎంత భయంకరంగా ఎదుర్కొం౦ట౮ాందో తెలియచె'స్తే వాళ్ళు తప్పకవస్తారు. చేస్తారు, నాకొనమ్మకం పుందిలో

నమ్మకంలేనట్లు తలతిప్పేడు. రై ల్వేఆధికారి,

*పిమ్సీ లాభంలేదసుకొంటాను. ఓ మూలవూలు ఏ క్షణంలోనైనా ప్రారంభం ఆయ్యేరోజులు, వెంటనే మంచువడుతుంది. ఈ పరిస్టితుల్లో ఏడు వెర్‌ స్ట్‌ల పొడు గునంసన్నరే ఆయితేనేం=--రై లుదారి వెయ్యడం...”

జకరయ్‌ మధ్యలోనే గయ్‌మన్నాడు.

“అఆంగ్రీవాసిలీవి2! వంటచెరుకునుగురించి ఏం చెయ్యూలాయని సువ్విదివరశే ఆలోచించివుంకాలిసింది. కాని సీకా తీరికలేకపోయింది. ఇప్పుడు తప్పదు. ఆరైలు చారి వేసితీరాలిసిందే. చేతులముడుచుకుకూర్చుని చలిలోబిగిసి చావదలదుకోలేదు. ఏమంటావు”

టి న! చి

కొవలసిన పనిముల్లకో పెడ్టులన్ని రై లుశెక్కించేర, జనం ఎష్కుతున్నారు. సన్నని తుంపరపడుతూంది. రీటా తొడిగిన తోలువొక్కామీద న్వచృమైన వర్షపు విందువులణ జారిపోతున్నాయి,

అమె తోకరేన్‌ శో కరచాలనంచేసి సన్నని గొంతుకో వీడ్కోలు ఇచ్చింది,

“పని పూరర్తిచేనుకుంా”

ఆ ముసలివా డామె నెయో అపేకగా చూపేడు,

“అముంశాకొడుకులు అక్కనే నివడద తెచ్చి'పెప్టేరు మీరంవా ఇక్కడి పని చూసుకోండి. ఆక్కడ పనేదన్నా మొండిపడిందం టే, సించెయ్యాలో ఎక్కడ దబాయించాలో కాస్త చూస్తుండండి. ఇక్కడి జనం నరానరి బచనిచెయ్యడు. ఆఫీసు ట్స్‌ పైకి క్రిందకీ తిరుగుకూంపేఠప్ప ఓ వనీ జరగదు. ఇంక దిండిలోకిపోరా, చళ్ళ మ్మా!”

216

ముసలాడు కోటు దొత్తాలు విగించుకొన్నాడు, అఖరు నిముషంలో ఆమె యాధాలాపంగా అడిగినట్లు కోర్చాగిన్‌ వస్తున్నాడా ఆంది.

“ఎక్కడా కనిపించినట్లులేదు. ఆతడు రొనడంలేదా?”

“లేదు. నిన్ననే ఆతడూ, నూపరింటెండెంటూ కలిసి అక్కడి ఏర్పాట్లు చూడ్డానికి ట్రాలీలో వెళ్ళేరు.”

భుజంమీద ఓకోటు (వేలాడేసుకొని, చేతిలో సిగరెట్టుతో ఆన్నాటోర్‌ హార్ట్‌ జార్కూ, దుబొవాలతో కలసి అటువచ్చింది.

వాబ్ళ వచ్చేలోపున రీటా మరో(ఫ్రళ్న వేసిందీం

“*కోర్చాగిన్‌ పారాలకి వస్తున్నాడా?”

వమబసలివాడు ఆశ్చర్యంతో చూసేడు.

“*పష్రారాలేమిటి ? వాడు సీ దగ్గరకొదా చదువుహూంట ? నిన్నుగురించి ఎన్నో చెప్పేడు, నువ్వేంటే మహాగురి”

నిజమేనా అన్నట్లు చూసిందీ రీటాలాగనిజమేనా ? నేను పాఠం చెప్పేక, శెలియలేదంటూ ఆతడు నీ దగ్గిరకెన్నడూ రాలేదూ?

ముసలివాడు పకపక నవ్వేడు :

“నాదగ్గిరికొ” ఒక్కమాటుకూడా రాబేదు”

ఇంజిన్‌ గీ'పెట్టింది. పక్క'పెళ్చైలోవున్న ర్లావిసెక్‌ కేకేపేడు,

“క్షామేడ్‌ ఉ స్థినోవిచ్‌! మాతాతని వదులు. ఆతడు రాకుంటే మాపని ఏం కాను?

తోకరేవ్‌ ఏదో అనడానికి నోరు తెరిజేడు. కొని ఆలస్యంగా వస్తున్న ఆఅ ముగ్గురూ ఆతనికం౦ట బిగ్దారు. మాట తిస్పుకొన్నాడు. దుబావాకు వీడ్కోలిస్తున్న అన్నాకళ్ళల్లో కనబడ్డ విచారరేఖలు గమనించి తలతిప్పుకొన్నాడు,

ఠి ఖ ! |

వర్ష ౦ ముథానకొడుతూందీ, పీటితోవిండిన నీలిరంగు మబ్బులు ఖామిమీద పాకుతున్నాయన్నంత దీగువన కదులుతున్నాయి. ఆకు రాలిపోయి చెట్లన్నీ మోళ్ళలా వున్నాయి.

ఆడవిమధ్యన దీక్కులేనిదానిలాగ ప్రేషనువుంది. గూర్కుస్తాటొఫారమ్‌నుంచి అడవిలోకి కొత్తగా తవ్విపోసిన మట్టిగట్టు నల్లగా కనిపిస్తూంది. ఆగట్టుకు ఇరు వేపలా జనం చీమలలాగచేరి పనిచేస్తున్నారు.

కాళ్ళ్శక్రింద జు[రుపాములు లేస్తున్నాయి. కొందరు గడ్డపలుగులతో తవ్వు తూంపే కొందరు పారలతోకోట్టి మన్ను ఎత్తుతున్నారు. డెబ్బడెబ్బకీ ఏ రామో ఈ/లి ఖంగ్‌మని ధ్వని వినిపిస్తూందీ,

28] 217

ధారకట్టి పోస్తున్నట్లు వర్షం కురుస్తూనేవుందీ, చన్లిని పీరు పనివేన్తున్నవాళ్ళ దుస్తుల లోపలికంటా (ప్రవేశిస్తూంది. జల్లలకి గట్టుగా పేరుస్తున్న మన్ను కరిగి అండలు దిగజారుతున్నాయి.

బిబ్దలు వొళ్లు తడిసిముద్దయిన్నా బొగా చీక 5౨వడేవరకూ వాళ్లు పనిహానడం లేదు. రోజూ చీకటివడేసికల్లా పోతగట్టు ఆడవిలోపలికంటా పాకుకుంటూ పోతూంది.

'ప్రేషసుకు అంతడూరాన శిధిల మైపోయిన ఇల్లుఒకటి కనదిడుతూంది, లాక్కు పోవడానికి వీలయినవన్నిటిఏ ఇదివరకే లాక్కుపోయేరు. కిగికీ--, దర్వావాల బదులు గోడల్లో 'పెద్దపెద్ద కంఠలున్నాయిం గాడిపొయిమీద ఇనపతలప్ప లాష్క పోయేప. వైనవేసిన పెంకు చారిపోయి వాసాల్లూ గుడ్దాలూ ఆస్టికంరాకాల్లా కనబడు తున్నాయి

నాలుగు 'పెద్దగదుల్లోనూ నేలకుచేసిన కాంథ్రీటు మాతం చెక్కుచెదరలేదు. రా(త్రిజాట ఆ నాలుగువందలమందీ ఆచెమ్మనేలనే తడిగుడ్డలతోనే పడుకొని నిద్ర పోతున్నారు. గదిలోకి వవ్న్చేముందు గుమ్మంలో వారు దిట్టలు పిండుకొన్నప్పుడు నల్లని బిరదనీరు మెట్లమీద శాలుకడుళూందీ. వ్తూన్ని బరదనీ నానాబూతులూ తిడుళూ తడినేలని గడ్డి కరుదుకొని పడుకుంటారు. ఎచ్చదనానిక్తై ఒకరిగొక్కల్లో ఒకరుదూరువారు. తడిదిట్టలనుంచి ఆవిరులు వైకిలేస్తాయి. కాని ఆవి ఆరడంఆంటూ వుండదు. కిటికీలక్కీ గుమ్మాలకీ జుల్లు కొట్టకుంచా గో నెతెరలు మేకులతో దిగకొ వరు జల్లుకొట్టకపోయినా తెరలమీదపడినసరు గదుల్లో జాలువారుతూంది. శారిపోగా మిగి లినపెంకులమీద్యా దేకులమీదా వర్ష పుజల్లులు మృదంగం వాయిస్తున్నాయి. ఈదురు గాలి ఈలలు వేస్తూంది. -

కూలికోయిన వసారామూలని వంటళాలపెస్తేరు. తెల్లివారేసికి ఇంత మరుగుతున్న టీ ఇస్తారు. ఆది వగి పనిలోకి వెడవూరు. ఉడక పెట్టిన దుంచలూ, ఉక్కుముక్కలా బిగిపిపోయిన వల్లవిరొళ్తై రోజురోజూ తినలేక నోరుచచ్చి పోతూంది,

పట్టకాధికారులు అంతకన్న మొకటి నప్ప యి చెయ్యలేదు.

నూపరించెలచెంటు వలేశియన్‌ నికోడిమోవిర్‌ పొటోష్కన్తూ 'పెక్నీషియన్‌ వఖులెంకోలు ఇద్దరూ "ప్టేషన్‌మాస్టర్‌ ఇంటివద్ద మకాం సెస్తేరు,

'ఫ్టేషన్‌లోవి ₹ెకాఆఫీనరు ఖోల్యావాగదిలో తోకరేవ్‌ మకాం'పెచ్వేడు.

ఎంతో ఓర్పుతో జనం కష్టార్నినహించేరు. రోజురోజూ రై లుకట్ట ఆడవి లోఎలికంటా చొచ్చు కుసోతూందిం

215

వాళ ల్లోంచి కొందరు పారిపోతూనూపున్నారు. ఓమారు తొమ్మిదీమంది, నరో రోజున ఆయిచుగురూను.

పని (ప్రారంభం అయిన ఓ వారంరోజులకి మొట్టమొదటిమారు మహాకష్టం వచ్చిపడింది. రా(్రిబండిలో రావలసిన రొన్హులు రాలేదు,

దుదావా తోకరేవ్‌నులేపి ఆవార్హ ఆందించేడు. ఆతడు మిర్రబరుక్కుంటూ ఆలోచనలోపగ్హాడు.

“ఆసలుకథ ఇప్పుడుందీ.”-- అంటూ అతడు వడివడిగా దుస్తులు వేను కొన్నాడు

భోల్యావా అప్పుడే గదీలోకి వచ్చేడు. అతనిని చూడగనే తోకరేవ్‌ చేయ వలసిన పనిచెప్పేడు. ః

“స్పెషల్‌ డిపార్దు మెంటుకు ఫోనుచెయ్యిగ్‌--అంతలోనే ఆయన - “రో ఫై రాలేదన్నవార్హ్‌ ఎవ్వరికీ తెలియనీయవద్ద” అని దుబావాను హెచ్చరించేడు.

రై ల్వేబలిఫోన్‌ ఆవరేటర్లతో ఓ గంటపేపు దెబ్బలాడి, లోల్యావా ఇకరయ్‌ ఆఫీసును పిలవగలిగేడు.. స్పెషల్‌ డిపార్టుమెంటు సహాచూధికారి జకరయ్‌ ఫోన్‌ దగ్గరకు వచ్చేవరకూ తోకరేవ్‌ కంగారుపడుతూనే పున్నాడు

వారి వినగానే జకిరయ్‌ మండిపడ్డాడు,

“*ప్రమ్విటి? రొ '్రైరాలేదు? ఆసనీ చేసిందెవరో కనుక్కుంటా వుండు

తోకరేవ్‌ మహాకోవంగా వున్నాడు.

“ఆరీనరే. రేపు జినానికి ఏం తినపెట్టిను ?”

జకరయ్‌ ఏం చెయ్యాలా యని ఒక్క గడియ ఆలోచించేడు,

“ఈ పేళరూళకే లిప్కేబ్వారా కారులో రొశ్లై పంపుకాను. ఆతడు దారీ ఎరు గునురే. తెల్లవారేసరికి తెచ్చి ఇస్తాడు.”

తెల్లవాలేసరికి రాళ్హైలబిస్తాలు వేనుకొవి కారు స్టేషన్‌ ముందు. హాజిరయిందిం రాఢత్రి తెల్లవార్లూ న్మిదలేకపోవడంకో కళ్ళుమూనుకుపోతూం పే లిక్కే ఆతి ఆలస బగా కారుదిగేడుం

రైలుబాట సీర్మాకానీకి అనేక ఆటంగాల వేదుర్కోవలసివస్తోందీ.. పట్టాల క్రింద వెయ్యగానికి స్త్‌ సట్లలేవని నై ల్వే కాఖవోరు. (ప్రకటించేరు.. పట్టాలనూో- 'ెస్లైల్నీ బాబపస్తున్న చోటికి తీసుకెళ్ళడానికి తమవద్ద బళ్ళా, లాక్రలూ పవీలేవని పట్టగాధికారులు తెలియపరిచేరు. తీరాచూ'్తే ఇరజిన్ల కే చోలా మరమ్మతులు కొవలసి వున్నట్లు కనబికిందీ. మొదటి జట్టు పదీహేనుకోజులూ పనిచేసివళ్ళిపోలే. వాళ్ళ

218 స్టానంలో రెండోజట్టు రావాలంపే మనుమ్యులు లేరు. ఉన్ననాబృ బాగా నలిగి పోయేరు. వాళ్ళని ఉంచడంలో అర్థంలేదు. పార్టీ నభ్యులలోని నాయకుల ఆ రాత్రి స్టేషన్‌ షెడ్డులో కూర్చుని తెల్లవార్లూ పరిస్థితుల్నిగుళించి ఆలోచించేరు.

_ మదనా డుదయమే తోకరేవొ దువావా, క్లొవిసెక్‌లు పల్లణం పళ్ళేరు. ఇంజన్ల ను మరమ్మతువేసి, పట్టాలు త్వరగా తెద్చేటందుకని తమతో ఓ అరడజను మందిని వెంటచెట్టుకు వశ్ళేరు. క్లావిసెక్‌ రొశ్రైలననివాడు. కనక ఆతనిని పనివా ళ్ళృకి రొళ్లైల సస్తయి బాధ్యత ఇచ్చిపంపేరు. మిగకా వాళ్ళంవా ఆష్బా-వోదివ్యా వెళ్ళేరు,

ఇక్కడ నిర్మాణ (ప్రదేశంలో వర్షం విరీవిరామం లేకుండా ఒక్కలా కురుస్తూ నేపుందిం

|! |! ఉ ఉ

పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌ బురదలో కూరుకుపోయున పాదాన్ని అతికష్టంమీద లాక్కున్నాడు కొలికి చల్లగా తగిలింది. బూట్‌ నడనుజారిపోయిందనుకొ న్నాడు. ఆదవరశకే జోళ్లు అరిగి దొత్తలుపడి పనిలో చాల బాధ కలుగుతూందీ, ఆవి ఆరడం అంబూరేదు, అడుగే పేనరికి లతలతలాడుతున్నాయి. ఇప్పుడు మడమే పూడిపో యింది. చల్లగా మందులావున్న దురద తగిలి కొలు జీవ్వుమవిపోతూంది. ఎంతో వినుగుగా తిట్టుకొన్నాడు, ఒక కాలికి చెప్పులేకుండా పనిచెయ్యడ6 సాధ్యమే కాదు. చేసేదిలేక తిరిగివచ్చేడు, వంటశాలలో గాడిపొయ్యి (ప్రక్క-నేకూర్చుండి కౌలినున్న బారదగుడ్డ విప్పేస్కి మొద్దుణారిపోయిన కౌలు నిప్పుఖవేప్ప వాపేడు

*. లైన్‌మన్‌ భార్య ఒదార్క వంటవానికి నవోయంగా పుంటూందిం పావెల్‌

పశ్ళేసికి వీట్‌ దుంపలు తరుగుతూంది. ఓదార్కా (ౌాఢధవయస్కం, స్టూలశరీరం, మంచిదిలిష్టకాలు, ఆఏడవేతిలోని కత్తి మహావేగంతో అడుతూం పే. రెండో వేపు తరిగిన ముక్కలు చిన్నగుట్టి పడిపోతున్నాయి

పావెల్‌ రాకను ఓరగంట గమనించి ఆమె కశైవిరిచినట్లు అనేసింది.

“త్రిండికోసం వచ్చేవేమో. ఇంకా వేళకాలేదు. అలా పని ఎగకొట్టి వచ్చి నందుప సిగ్గులేదూ? పొయ్యిమీడీనుంచి. ఆ కొళ్లుతియ్యి. ఇది వంటశాల అనుకు న్నావ్వా నీళ్ళగడి అనుకున్నావా?”

నంటవాడు గదిలోకీ వచ్చేడు,

వేళకానివేళశ కాను వంటగది కెందుకు నచ్చేడో సమాధానం చెప్పుకొన్నాడు,

“ర్రీనిద్తుంచతెగీ ఈబూటు చిరిగిపోయిందీం”

220

వంట ఆతడు చిరిగిపోయిన బూట్‌ పరీక్షించి ఓదార్కా వేపుచూపేడుం

“ఆమె మగడు జోళ్లుకుట్టగలడు, వెళ్ళిబాగుచేయించుకో, శ్రకపోతే లాభం లేదు. జోడులేందే ఒక్కఘడియ జరగదు

ఆ సలహావిని ఓదొార్కా. ఈమారు పావెల్‌ను పరిశీలనగా చూసింది. మనిషిని తప్ఫుఅర్ధం చేసుకొన్నానని (గహించింది,

విర్శొగమాటంగా తనతప్పు వొప్పుకుందిం

“వట్టీ శీపారిగాడి వసుకొన్నాొ

తనకు కోపంరాశ్రదన్నట్లు పావెల్‌ చిరునవ్వు నవ్వేరు, ఓదార్కా. ఆతని బూట్‌ చేతతీనుకొని పరీత్సగా చూసింది.

“రీనిక్రి మాసిక వేసి లాభంలేదు. అయికేనేం వుండు చెప్తా మా ఇంట్లో పాఠజోడు ఒకటి పడుంది. ఆదిస్తా, ఈ బూట్‌మీద తొదుక్కో, రాలునెప్పిపుట్టదు, వట్టికాలికో తిరగడోకు నిష్వ్కారవం చచ్చిపోకావు, మందుకు3'సే రోజులువచ్చేయి.

ఓదార్యా. ఈన చిాకునంత హా మరచిపోయింది. క_గి క్రింద పెట్టి హడా విడిగా ఇంటికెళ్ళి పాతఛభడావుతోడూ, పొడుగుపాటి గుడ్డపీలికా తీసుకొచ్చింది.

అమె తెచ్చినగుడ్డ కాలికి చుబ్జుకొని ఛడావుతొడిగేసరికి (ప్రాణం హోయిఅని పించింది. పావెల్‌ కృతజ్ఞ త దీపించే చూప్పులకో ఓదార్కాను అఆవినందించేడు, ఠి జ! న! త

తోకరేవ్‌ నగరంనుంచి ధుమదుమలాడుళూవచ్చేడు.కమ్యూూనిస్టుపార్టీ నభ్యులు ముఖ్యమైన వారిని భోల్యానాగదీకి పిలిచేడు, దుర్వార్త వారి చెవీని వేసేడు.

“ఫొడ్తుగునా ఆటంకాలే, ఎక్కడకెళ్ళినా పనిసాగిపోతున్న ప్లే కనఐడుతుందీ, తీరాచూ'స్తే ఏమిజరగదు. (వ్రతిచోటో విద్రోహులు పుట్టలు, పుట్టలుగా వున్నారు. మన (బతుకంతా వాళ్ళతో పేచీలోనే గడిచిపోయేలాపుందీ. ఇదిగో పరిస్థితులేం నాగాలేపు. మనక దిదిలీ మనుమ్యు లింతవరకులేరు. అసలెందరున్నారో తెలియడు పింజనమంసు పడడం ఏరోజాయినా [ప్రారంభంకావచ్చుసు. ఆనాటికి ఏవిధంగా అయినా నరే చి త్తడినేలలుదాటి ముందుకుపోవాలి. లేకపోతే నేలవి*సిపోయిందా ఇంకేపనీ నడవదు. వానాకంగాళచేస్తున్న వ్య క్తుల్ని అక్కడ పట్నంలో దులుపుళూండగానే, మనం ఇక్కడ రెట్టింపు వేగంతో పని నడపాలిపిపుంది, ఈ గర్లైలుమార్గం వేసితీరాలి వేస్తాము. చచ్చినా మానం, పేయలేకపోతే మనం దొల్లి విక్కులమే కాము”

ఆతని కంరం ఖంగుఖంగుమంది. చూప్పలు నిశిత్‌ మైనాయి

“శ్ర వేళనే మనం సమావేశాల జరపాలి. పార్టీ సధ్యులందరికీ తబురందిం చండి. మనం అందరం రేపటినుంచి పనిలో దిగుదాం. పార్టీ సభ్యులు కౌనివాళ్ళని

221 ఇళ్ళిపొమ్మందాం. మిగూ అందరంవుందాల. ఇదిగో గుదెర్నియా కమిటీతీవ్యానంలొ తోకరేవ్‌ చేతిలోని కాగికాన్ని పాంథకోటోవ్‌ తీసుకొని మడతవిప్పడు ఆతని వెనకనే నిలదిడ్డ పావెల్‌కొర్చాగిన్‌ వైకి చడివేపేడు :

“అత్యవసర పఠిస్టితులదృష్ట్యా కామ్‌సోమాల్‌ నభ్యులంతా పనికొనసాగించ వలసిందే వంటచెరుకు విళ్ళకెక్కించి పంపేవరకు వారక్కడే వుంవాలిం

(నం) రీటా ఉ స్పినోవిచ్‌.

(గుజెర్నియాకమిటీ కార్యదత్శిస్థానే)

వనంటవసారా జనంతో కిక్కిరిసిపోయింది. ఆలౌ న ప్రదేశంలో నూటఇరవై

మంది నిబదున్నారు గోడల్ని వొత్తోొని వల్లలెక్కి, కిటికీ దొతిమిల్లో ఎక్కడ కాస్టగోటు దొరికికే ఆక్కడల్లా విలదగ్హారు

పొంథ్రాటోవ్‌ నమా వేశాన్ని ప్రారంభించేడు. కోక రేవ్‌ కొడి పేవు మాట్లాడేడు ఆతడు చేసిన (ప్రకటన నభలో ది(గృమ కలిగించింది

“క్రమ్యూనిన్టుల్యూ కామ్‌సోమాల్బూ పనివదలి వెళ్ళరు”

చానికి తిరుగులేదన్నట్లాతడు చేయివూసేడు. అచేయి పూప్పలో ఇంటికి తిరిగి పోవడంకోనం పెట్టుకొన్న ఆశలన్నీ శుడునుకుపోయేయిం

కొద్దిక్షణాల పేవు పెద్ద రణగుణధ్వవి, అసలే మనకగావున్న గుర్డిదీపపు వెలు శురు జవం కచలికతో అసలే కనదిడకుండా పోయిండీ, కనునీకల్లో గలభా మరంత ఎక్కువయింది, (ప్రతివారికీ “ఇంటిమీద చూప్పవారిండి. ఇంక ఒక్కక్షణం ఈకష్టాలు శట్టుకోరేము అనేపేరు. కొద్దిమంది అలోచనలోపడ్డారు. కొని చనివొదిలిపోతానిన లయపటపడ్డవాడు ఒక్క-గే,

ఒకమూలనుంచి ఎవ్వరో దిండబూతుల ఆనంాతో తాను ఇంటికి పోతాననే భావాన్ని (సకటిచేండు,

“ఉతిపెట్టుకు చావమనండి, నేనిక్కడింఠ ఒక్కరోజు కూడా వుండేగలేదు, ఈప్పువేసినవాడిచేత కరినమైనపని చేయిస్తారు. దానికిఅర్హం వుందీ, కాన్సి మేంచేసిన నేరం ఏమిటి ? ఇంఠవరకు పుండడమే మా తెలివితక్కువ. ఇస్పటికేవచ్చి రెండు వారాలయింది. బాలు, కూడ్చుని తీర్మానాలచేసే వారెవరో వారినేవచ్చి పనిచెయ్య మసండి ఈ దిఠదలో మగ్గి పోవాలసుకొనేవా రెవరన్నావుంపే వుండండి. నాకు మాథ్రం సాధ్యంకాదు. రేపు వెళ్ళిపోయేదే+”

ఓ కునేవ్‌ వెనకనే ఆ మాటలు వినదిశ్చాయి ఎవరో చూద్దానని ఆతడు ఆ"పల్లిపేడు చణంకాలం ఆ వెలుతురులో కోపోర్టీ ప్తమైన ముఖమూ ఆ వేశంకో

222 తెరిచిననోరూ కనదిగ్హాయి. గుర్తుతెలిసింది. గువెగ్నె.వా ఆంగోరళాఖలో గుహాస్తా కొడుకు,

“ఏం ? ఎవరని చూసుకుంటున్నావా * నాకేం భయంలేదు. దొంగతనం ఏమీ చెయ్యలేదు.”

ఆగ్గిప్తల్ల ఆ౨పోయింది. పాం[క్రాటోవ లేజీడు .

“ఏమిటామాటి పార్టీ బాధ్యతను కరినకరకం అనే 'పెద్దమనిషి ఎవరయ్యా?”

ఆతా గుడ్డీ వెలుతురులో నే (ప్రధమ్మశ్రేణిలో నిలదిడ్డ వామువాలను పరీక్షించ డానికి విఫలయత్నం చేసేడు.

“లేదు. కొయ్రేడ్స్‌ ! మళ్ళీ పట్నంపోయేటందుకు ఆవౌళశంలేదు. మనచని ఇక్క-డేపుంది మనం వెళ్ళిపోయేవూ జనంఅంకా చలికిబిగుసుకుచచ్చిపోతారు. ఈపని నెంత త్వరగా పూర్తిచేస్తే ఆంతత్వరగా ఇళ్ళకిపోతాం. వెనకనుంచి మాట్లాడిన ఆయనమాదిరిగా పారిపోవడం మన ఆశయాలకు విరుద్దం, (క్రమశిక్షణకు భంగకర మూను....”

పాంధ్రాటోవ్‌ ఆసలు దీర్రోపన్యాసాలు జేయగలవాడుకాదు. కొని అతని ఈచిన్న పృపన్వ్యాపాన్నికూడా వెనుకనుంచి విననస్తున్న గొంతుకే అడ్డుకొట్టింది,

“ష్రార్ట్సీ సభ్యులుకానీవారు పోవచ్చుకౌదా

“నిరభ్యంతరంగా.”

పొట్టికోటు తొడుక్కున్న ఒకకురడు జనాన్ని వొత్తింందుకుంటూ ముందుకు వచ్చేడు, కాసుశోమాల్‌ కార్డు ఒకటి గదిమూలనుంచి ఎగిరివవ్ని, హింథశ్రాటోవ్‌ గుండె లకు రగిలి బల్లమీద వడిందిం

“ఇదిగో సీకార్డు, నువ్వచ్చే ఓ ఆట్టముక్కకోసం నా ఆరోగ్యం చెడగొట్టు కోవడంలేదు.”

చివరిమాటలను మీలేస్తూ నాలుగు దీక్కులనుంఏ కుపిత కం౮లులేచేయిం

“ఏమనుకొంటున్నావ్యు ఆలా గంటు వేస్తున్నావు ?”

“*ర్రోహపువెధవం”

“కామ్‌సోమాల్‌ అంపే గార్లో, బూర్లో అనుకున్నాడు.”

“ఫొమ్మనండిల

జప్పిగ్తి ఎక్కడున్నాడు, ఈ పేనుగాడు ?”

ఆతడు తలవంచుకొని గదలోంచి వెళ్ళిపోయేడు, కుష్టువానినచూోచి ఆసహ్వ్యాంచు కొన్నట్లు ఆతనికంహా దారి ఇచ్చి పక్కకు తప్పుకొన్నారు అతడు ఎళ్ళీపోయేక తలుపు గేరవేసేరు,

223

ఆతడు పారవేసిపోయిన పార్టీరార్డుుు పాండ్రాటోవా తీసి దీబం ఎక్టికి ముద్దంచేడు.

ఆట్టక నిప్పుముట్టుకొన్ని మెలికలు చుట్టుకుపోతూ కాలిపోయింది.

శ శి

ఆడవిలో తుపాకీచప్పుడు (ప్రతిధ్వనించింది. ఒకరౌతు శిధిలగృహం పక్క నుంచి అడవిలోకి గుర్రాన్ని పరుగెత్తించేడు. ఒక కణం తర్వాత +ఫిలగృహాం లోపలినుంచి జనం పరుగెత్తుకొంటూ వచ్చేరు. ఎవరో తలపుగొశ్ళెంలో దోపివున్న క(ర్రముక్కచూ పేరు. దానికో కాగితం చుట్టివుంది, అగపున్లి గీపేరు. గాలికి అరి పోకుండా చేయిఆడ్డం పెట్టి ఆ వెలుతురులో కాగితంతుక్కను చది వేరుం

ఉజ్రేన్చిపోండ్రి, ఇంటికి తితంసోండి. లేదా అంద)౦నే ఖాల్నిపొనేస్తాంం రేష శార్రిలోపు లేచిపోవాలి-ఆటామన్‌ చెన్నోక్‌,”

చెస్నోక్‌ ఆర్లిక్‌ ఐిందెపోటు ముూవాడు.

చ తి న! రీటా బల్లమీద అమె డైరీ తెంచిపెట్టుహ్కర్చుండ డిసెందిర్తు 2

ఈ వేళనే మొట్టమొదటి పర్యాయం మంచుపడింది. వింజిమంచు చాలతీవ్రంగా ఇడిండి, మెట్లమీద వ్యాచెస్తావి ఓల్షిన్‌ స్కా ఎమరయ్యేడు, ఇద్దరం వీధిషికొరు దియలు డేరేం.

“మందుసడ్డరోజున నాకెంతో హాయిగావుంటుంది. ఇల్లాగ పింజమంచు పడు శూంపే మఠీ సరదాగా వుంటుంది. కదూ”

*నా ఆలోచనలన్నీ బోయార్కామీచనే వున్నాయి. అందుచేతనే మంచూ, పింజమంకూ నాకు సరదాగా తోచడంలేదు, పైగా ఎంతోదాధ అనిపిస్తూంది. అమాసే చెప్పేను కారణంతోసహాో ...

“ఆడి కేవలమూ ఆత్మ(ప్రత్యయనేయ భావరోరొజి ఆన్నారు. ఆలాగే ఆయితే యుద్ధకాలంలో అనందం, సరదా అన్నీ మన్నాచేంపవలసిందే. కావి జీవితం అలా పాగదు* దుఃఖం, బాధ మొదలయినవన్నీ యుద్దం జరుగుతున్న అగ్యశేజ్‌కి మాటత్రమే పరిమితం. అక్కడ నమృత్యుపువండ విస్తూంటుండి. ఆయినా అక్కడ కూడా జనం నవ్వుతూనే వుంటారు. యుద్దరంగానికి వెలుపలఅన్నీ మామూలుగా జరిగిపోరోనే పుంటాయి : జనం నవ్వుకారు. ఏడుస్తారు. ఆనండిస్తారు.. బాధలు పడవారు, (పేమకలోపాలు సాగిస్తారు. వికోదిస్తారు. హుషారు పడవారు”

ఓల్లి నొస్కీ మాటలకో ఎగవాశే ఆపహాన్యమూ ఎక్కడాలేదు. ఆయన విదే శాంగరాఖలో పుచ్వేగి 1917నుంచీ పార్టీ లో వున్నవాడు శుభ్రమైన ఐట్టబ వేస్తాడు,

224

నున్నగా గడ్డం గీసు వెంటాడు, అత్తరు పులముకొంవాడు. మా యించ్లోన్నే 'నెగాల్‌ వాటాలో వుంటున్నాడు. ఒక్కొక్క-ప్పు 'దెప్పుడేనా చూడ్చానికి నాగదికి వస్తుంటాడుం సరదాగా మాట్లాడవాడు. యూరపునంతనూ ఎరుగును ఎన్నోఎళ్ళపాటు పౌరిస్‌లో వున్నాడు. కాని ఆతునతో స్నేహం నాకు సాధ్యంకాదు. కారణం ఏమంటే ఆతని దృష్టిలో నేను వి ఆడదానిని, ఆంతే. నాపార్టీ సభ్యత్వం అంత (ప్రధానంకాదు ఆయనకు అవిషయంలొ తన ఆని(పప్రాయాల నెన్నడూ దాచుకోలేదు. నిజమే. నిర్భ యంగా తన ఆభ్మిప్రానూలు చెప్పేస్తాడు. ఆలాగని నాతో వ్యవహరించేటన్వుడు పెద్ద మనిషితరహా తప్పడు, మంచి లడ్డులు కనబరుస్తాడు. కాని నా కాతడంమే ఇస్టం లేదు.

“ల్షి న్‌స్కీచూపే యూరపియన్‌ మ్య్యూదలకన్న జకరయ్‌ నిరాడందిరత్వం ఆంపే నాకిష్టం,

“వోయార్కానుంచి వచ్చే వార్తలన్నీ చాల సంగ్రహంగా వుంటున్నాయి. రోజుకో వందపాజనేల రైలుమార్గం వేస్తున్నారు, రై లుకట్ట రాయికట్టుకునోయిందిం దానిమీద చిన్నచిన్న గాడికొట్టి స్లీ పర్లు వేస్తున్నారు. మొత్తం ఆంకా కలిసి రెండు వందల నలవై మంది పనిచేస్తున్నారు. కొత్తగా పంపించినజినంలో సగంమంది పారి పోయేరు. అక్కడి పరిస్టిల చాల భయానకంగావున్నాయి. ఈ పింజమంచు పడు తూంపే వాన పని ఎల్లా సొగించగలుగువారో. దుబావా వెళ్ళి వారం ఆయిందిం పృష్ఫా-వోదీన్పాలోపున్న ఎనిమిదీ ఇంజిన్ల లో అయిదింటిని మా(త్రమే మరమ్మతు జేయగలిగేరు. మిగిలినవాటిలో వేయడానికి కావలసిన యంత్రభాగాలు దొరకలేదు.

“*ట్రామ్‌కార్‌. అధికారులు డిమిట్రీమీద దొంగతనం నేరం ఆరోపించేరు. పుష్పాంవోదిన్పామంచి పట్టకానికి నడుస్తున్న (ట్రాంకార్లను ఆతడూ అతని అను చరులూ ఆపేసి జనాన్నిదింపేస్రి వాట్లలో దోయార్కా నైలువాటకోసం ౨ైల్వే స్ట్రీపర్లు ఎక్కించి తీసుకునోయేరు. ట్రామ్‌లడ్వారా వారు ప్రేషన్‌కు పందొమ్మిది వేగన్ల స్థీప్లూః పట్టాలూ బేరవేససేరు, ట్రాంపనివాచ్ళ హుషారుగావాళ్శకి సహాయంచే పేరు.

“ఇంకా పట్టణంలో మిగిలిన సోలో మెంరా కామ్‌సోమాల్స్‌ రాత్రి తెల్లివాట్లా పనిచేసి పట్టాలు వెన్రైల కెక్కించేరు డిమ్మట్రీ ఆతని మనుష్యులూ వాళ్ళనిహడా వంటబెట్టుకాని బోదూర్కాుకు వెళ్ళిపో మేరు.

“*దుబావావేసిన పనినిగురించి కామసోమాల్‌ బ్యూరోలో విచారణ జరపడానికి అకిమ్‌ వొచ్చుకోలేదు. (ట్రామ్‌శాలఖలో పాగుతున్న అధికార దుర్వినియోగంగురించీ పత తతలతనానానానా

• సాజెనే ; రష్యను మానము---సాజినే ఏడు ఇంగ్లీషు అడుగులకు సమానము

29] 226 వళ్ళ తిప్పట గురించీ దుబావా ఎన్నో సంగతుణ చెప్పేడు. రెండు కాన్లనుమించి ఇవ్వము ఆచేకారటు వెం

“అయిన్మా శుప్తా రహన్యంగా దుబావాను మందలించేడు. ఈ గెతిల్లాదాడుల్ని ఈపాటికి ఆపమని చెదిరించేడు, లేకపోతే జైలు తవ్పదన్నాడు, పేచీలుకప్ప సఖ్య పడహానికి మార్గమే లేకపోయించా అన్నాడుం

“దానికో దువావాకు ఎంకో కోవం వచ్చిందని--

“మప్య్యూ కలంసోటుగాడిపేగా * పోయి మాట్లాడక పోయేవూ ? చింతపండు బుట్టలా కుర్చీలో చఛతికిలవిడి కమిర్లు చెప్తాపు రై లుపట్టాలు తీను కెళ్ళకుండా బోయార్కా- వెడరాననే అనుకొన్నావా ? ఇక్కిడ భూర్చుని అందరికి అడ్డం వచ్చే చిదులు కొంతపుపయోగమేనా అపుతుంది, నిన్నక్కడికి తో సేప్తే. తోకరేవ్‌. నీకు బుద్దేనా చెప్తాడు--అంటూ డిమిట్రీ ఆవీసంతా ఎగిరిపోయేలాగ అంిచే'పేడు.

“శ్రుప్తా వెంటనే దుభావామీద నేరారోపణ వ(త్రం తయారుచేపేడు. అకిష్‌ వన్నుపంపేసి పదినిముషాలు గట్టీగా గీవాట్లు పెస్టేడు. తుప్తా వెర్రిమొగం. వేనుకొని వెళ్ళిపోయేడు,

ఊవెంబరు 3 గుడెర్నియా కమిటీకి ఈ'వీళ మరోకం'ప్టెయింటు వచ్చింది. ఈమారు ఇదీ రహదారిశాఖ శెకానుంచి వచ్చిండి. పాంటక్రిటోప్‌, ఓకునేవ్‌ మొదలయిన వాళ్ళంతా మోటోనిలోవ్కా ప్రేషనుకు వెళ్ళి అక్కడ భా/గావడిపున్న ఇళ్ళకాలూళు కిటికీలూ, ద్వారాలూ పీష్కపోయేరట. వాటిని వేగనుకి ఎక్కిస్తూంపే స్టేషనులోని ఛెకా వుద్యోగి వారిని ఆవెన్టుచేయబోయేడు. దానికో ఆతనివద్దవున్న ఆయుఛాలు లాగేను కొన్నారట. రివాల్వరు తోటాలుకిపేసి బిండిబయలుదేరాకగాని ఆవట్టి శివాల్వరు ఇన్వలేదట. కిటికీలూ, దర్వాజాలూ పట్టుకుపోయేరు.

“మరోఛార్డీ * టోచూర్కా నై ల్వేవిలవలనుంచి తోకరేవు ఇరవై ౨పూడ్ల మేకులు తీనుకుపోయేడని నై ల్వేసరభరా కాఖవారి ఆరోపణ, స్లీ పర్లుగా పనికివచ్చే కలప లాగితెచ్చి సాయపడిన రై తులకు ఆమేకులు కూలికిబదులుగా ఇచ్చేడటం

“ఈ సంగతులన్నీ జకరయ్‌కిచెస్పేను ఆయన నవ్వ్చేపేడు. “వాటిసంగతి నే చూస్తాలే ఆన్నాడు.

ఆరె బాట విర్మాణం చాల ధూకుడుగా జరిగిపోతూండి. ఒక్కాక్కరోటుకు ఎంతెంతో విలువ. (ప్రతిచిన్న పనికీ ఇక్కడ ఎంకో కభసదేయవలసివస్తూందిం ఆటంకకారుల్ని ౦డీ డిడిగీ గువెర్నియూకమిటీ ఆఫీసుకి పిలిపించి దబాయించవలసి

అ పూడి ఏ రబష్యను హనము-36 పొసుల దిరువుషు సమానముం

226 వస్తూంది. ఆక్కడవాన అవీను పనిపద్రతులకు తిలాంజలి ఇడ్చేసి ఆవసాన్ని నట్ట పనిచేనుకుపోతున్నారు.

“టల్లిన్‌ స్కీ నాకో చిన్న ఎలక్టి 9క్‌న్రవ్‌ బహుమతితెచ్చేడు, దానిమీద నేనూ ఓల్లాయు రెనేవా ఇద్దరం చేతులు వెచ్చకాచుకొన్నాంి. దానిని వెలిగించినా గది ఎడి ఎక్కలేదు. ఆల్లాంటిదీ ఆడవిలో ఆ గడ్తుచలిలో వాశ్ళెల్లావుంటున్నారో, హోస్పిట లలో రోగుణ ఎన్నికంబచ్ళు కప్పినా నొణికిపోతున్నారని ఓల్గాచెప్పింది, రెండేసి రోజుల కోనూరు ఆక్కడ నెగళ్ళు వెలిగిస్తున్నారట

“వద్దు. క్యామేడ్‌ ఓల్నిన్‌ స్కీ |! యుద్దరంగంలోని దుఃఖం, వెనకపీటీనకూడా బాధేకలిగిస్తుంది,

డిసెందిరు శీ

రొ(తిఆంవ మంచుకురుస్తూనేపుంది. మంచుక ప్పేసిందనీ. ర్రై లుబొటలో మంచు

తీసెయ్యడావికి పనులు ఆపవలసివస్తూందనీ బోయార్కా-మంచి (వాసేరు. జనవరి 1

(1922) నాటికి ర్రైలుబొట (ప్రధమభాగం కలపఅఆడితుల (ప్రారంభందాకా వేసె

య్య్యడం పూర్రికొవాలని ఈవేళ గుచెర్నియా కమిటీ ఒకతీర్మానం చేసింది. ఆవార్త

ఇలియగానే తోకరేవ్‌ “ఈలోపునే చచ్చిపోకుండావుంపే తన్చకుండా ఆ రోజునాటికి పూర్తి చేస్తాం, లే.” అన్నాడటం

“కోర్చాగిన్‌ను గురించిన వార్తలే తెలియడంలేదు. పొంక్రాటోవ్‌లాగ ఆతడూ ఏదో నెత్తికి తెచ్చుకోకుండా వుండడం ఆశ్చర్యంగానేవుంది. అతడు నా ఛాయలకి కూడా రాకుండా తప్పించుకుపోనతం ఎందుకో ఆర్ధంరావడంలేదుం

డినెంబిరు 5 రై ల్వేనిర్మాజు ప్రదేశంచీద నిన్న బందెపోట్లు దాడిచేసేరట. న! తి న!

మెత్తగా దీగబపపోతున్న మందులో గుర్రాలు కాభ్ళీడ్చుకుంటూ నడుస్తు న్నాయి. మధ్యమధ్య మంచులో కప్పబడిన ఏ పుల్లమీడకో అడుగువడి. ఫటుక్‌ మంటుంది. గుర్రం బెదిరి మందుకు అడుగువయ్యకుంశా మొవంయిస్తుంది, వెనక మంచి కొరడా చెబ్ళునంటుంది. ఆ దెబ్బతో పరుగెత్తి ముందుకుసోతున్న వాటిని శలునుకొంటుందీ,

మంచులో కస్పబడిపోకుండావున్న పోతగట్టుకి దీగువన కొండవంచలో వది పన్నెండుమంది రౌతులుకనబడ్డారు. కొంతదూరంవచ్చి గు(ర్రాల్నినిలవెక్టేరు. కళ్ళెం, జీనులింకులు తగిలి నన్ననిధ్వని వినిపిస్తూందీ నాయకుడి గుర్రం ఒళ్ళు నిదిలించు కొంది

227

తళనాయకుడు యూ(శ్రేనియన్‌ భాషలో మాట్లాడేడు,

“*దచ్చినంతమంది వున్నారు, కాన్సి లే, దెద్బికి దెయ్యం వదిలిపోతుంది. రేపు తెల్లవారేలోపున తరిమెయ్యమని అటామన్‌ వొరవారిఆజ్ఞి, వంటచెరుకు ఆడితులకి దగ్గరపర్షారు”

“ఎన్నై న్‌ వెందిడే ఒశేవరసలో వారుస్టేషన్‌దాకా వెళ్ళేరు. పాఠతన్యూ-ల్‌ బిల్లింగ్‌ దగ్గరలోవున్న వల్లడికనదిడగానే నడక వేగం తగ్గించేరు. చెట్లగుంపు చివర ఆగిపోయేరు. పళల్లిడిలోకి రావగానికి వ ర్యం చాలలేదు.

నిశీధి నిశ్శబ్దాన్ని చీరుకుంటూ. తుపాకీ కాల్పులు వినిపించేయి. వెన్నెలలో తెల్లగా వెండిచెట్టులా మెరసిపోతున్న టికి అఆకులనుంచి మందుపింజలు జిలజిలరాలేయిం చెట్లముధ్య తుపాకులు కలుస్తున్న సాడు మెరపులల్లే చిన్నచిన్న వెలగులు కనదిడు తున్నాయి. చవుడురికిన గోడలగిలాబా మన్ను పెళ్ళలు తూటాలుతగిలి జలజలూలి పోతూంది. పాం[క్రాబోవ్‌ ఎంతో పేచీ తెచ్చుకొని వంపాదించిన కిటికీలూ, అద్చాలూ,

తుంపులు తుంపులబిపోయేయి.

మొదటిచప్పుడు వినగానే గదిలోవున్న జనం చటుక్కున లేచేరు, కాని, గడిలో కే తుపాకీగుళు ఎగరడం (ప్రారంభంరావడంతో ఎవరికివాశే చదికిలదిర్డారు.

పాఎల్‌ వియలుదేరదొతుంపే దుబావా ఆతనికోటు పట్టుకొని లాగిబార్చో "సెస్టేడు

“ఎక్ర్యడికి ?”

అచ్తూసాస్తాల”

“కల పైకి చూపితే చస్తావు, పడుకో. చవటతలకాయు”

ఇద్దహూా దర్వాణా పక్కనే వక్కపక్కగా వడుకున్నారు.. రివాల్వరుతో ద్వారాన్ని కమ్ముపంటూనే దుబావా నేలనికరుచుకు పడుకున్నాడు, పావెల్‌ లేచి గొంతు కూర్చుని 8వాల్వరు సవరించుకొన్నాడు. దాంట్లో అయిదే తూటాలున్నాయి. ఒకగదీ థాళీగావుంది. బేరల్‌ తిప్పేడుం

హంరాత్తుగా కాల్పులు ఆగిపోయేయి, (పతిజక్కంరూ ఎంకో ఆదుర్దాగా ఎదురు చూస్తున్నారు.

“ఆయుధా లున్నవాళ్ళంవా ఇటురండి,”--దుబావా సన్నగా ఆజ్ఞాపించేడు,

పావెల్‌ ఎంతో నెమ్మగీగా తలుపుతీపేడు. వెల్లడిలో ఒర్కం మనిషి కూడా లేడు. మంచుపింవెలు దట్టంగా పడుతున్నాయి

పదిగు[రాలు అడివిలో పరుగు పెడుతూ పోవడం కనదిడింది,

మరు౭డు పట్టణంనుంచి ఒకరై లుకొరువచ్చింది, దాంట్లో జకరయ్‌్స్‌ ఆకిమ్‌లు వచ్చేరు. వారిన సేషనులో తోకరేవ్స్‌ భోల్యావాలు కలుసుకొన్నారు, ఆదిండిలోనే

226

ఒక మాక్సిం మరతుపాక్సీ మరతుపాకీ తూటాల" బులనో పెడ్దాల, రెండు డజన్ల రైఫన్మ్యావచ్చి, షాట్‌ ఫారంమీద దీగేయిం

నలుగురూ రై లుబాట పోస్తున్న వోటికి వెళ్ళేరు, జకరయ్‌ తొడిగిన హిడుగు కోటుచివరలు మంచులో జీాడుతున్నాయి. సముద్రంలో నొక వూగుతుంపే ఆచు కుంటూ నడవడం అలవాటు ఆతడికింకాపోలేదు. ఆతడు ఒకప్పుడు నొకలలో పని జేపేడని ఆ నడకపట్టిచ్చేస్తుంది. ఆకిమ్‌ ఆతని పక్కనే ఆడుగుకలిపి వడుస్తున్నాడు. వాళ్ళతో సమావంగా నడవడానికి తోక రేవ్‌ మధ్యమధ్య పరుగె త్తవలసివమ్తూంది.

“బందేపోట్లు దాడిచెయ్యడం భయం ఒక్క_టేకాదు మనఇబ్బింది. లైన్‌ ఎసే

చారిలో మిట్ట ఒకటుందీ, దురదృష్టం. ఏంతప్వినా తవ్వాలి” య

తోకరేవ్‌ నిలదిడి అరచేతులు దోసిలిపట్టి సిగరెట్టు వెలిగించేడు. నాలుగు గుక్కలుపీల్చి మధ్శీవాళ్ళ్శని అందుకోడానికి పరుగెత్తే డు. ఆతని రాకకోనం అకిమ్‌ కొంతదూరములో విలబిగ్డాడు. కొని, జకరయ్‌ నడిచిపోతున్నాడు*

“అనుకొన్ననాటికి పవిపూ ర్హవుతుందనే అనుకొంటున్నావా --- అన్నాడు ఆకిమ్‌ం

తోకరేవ్‌ ఒక్కక్షణం ఆలోచించేడు.

“ఇదిగో, అనలు సంగతి ఇది. మామూలుగా ఆయికే పనిపూరర్తికౌద్దు కావి, చేసితీరాలి.

ఇద్దరూ వేగంగా నడిచి జకరయ్‌ని అంచుకున్నారు. తోకరేవ్‌ చెప్పుకు పోతున్నాడు:

“ఈ పరిస్తితులలో రై ల్వేలై న్‌ వేయడం అసాధ్యమని పాటోష్కి-నూ నేనూ మ్యూతం ఎరుగుదుం. జనంలేరు. పనిముట్లు తక్కువ. కాస్కిమిగరాఅందహ ఏమైనా నరే అనుకున్ననాటికి ఎనిస్గావ్రాచేసితీరాలనే పట్టుడలకో వున్నారు. మంచు బిగిసి చచ్చిపోకుండావుంటే పనీపూర్తిఆవుతుందిన్నది ఆందుకే మీకే ఆలోచించండి. నెల రోజులనుంచి తవ్వకం సాగుతూంది. ఈ పాటికి నాలుగోబిదిలీ మనుష్యులు వచ్చి వుండాలి, రాలేదు. ఈనాడు పవిచేస్తున్నవాళ్ళల్లో ఎక్కువనుంది మొదటవచ్చిన్‌ వాళ్ళే. పడుచుదనపు బిగువులో పనిచేసుకుబోతున్నారు.. ఆందులో సగంమంది వజీకిపోతున్నారు. వాళ్ళని చూస్తూంటే వాధకలుగుతుంది. అల్లాంటిజనం దొరకడం కష్టం. ఈ దిక్కుమాలిన (ప్రదేశం వాళ్ళల్లో ఎందర్ని పొట్ట'పెట్టుకురటుందో....”

ళ్‌ తి లి

స్టేషనుకు ఒక కిలోమీటరునరకూవచ్చి చిన్నర్సైలుబాట ఆగిపోయింది

228 అక్కడనుంచి ఒకటిన్నర కిలోమీటర్లవరోకే స్లీపర్లు పడ్హాయి. అదిగువన మిట్టదాకౌ గట్టు మామే పడింది. _

ఈ భాగంలో పాంథ్రోటోవ్‌ నాయకళ్వాన పనిచేస్తున్న ఒకటోదళం ని్మా ఇం సొగిస్తూంది, నలభయిమంది న్లీ పర్షుతెచ్చి ఆసరున్తున్నారు. ఒక పిల్లి గడ్డంవాడు కర్రదుంగలుతెచ్చి పోతగట్టుమీద పడేస్తున్నాడు. పొడుగునా ఆచేవిధంగా నెడ్డిబన్ఫ దుంగలు జేరేస్తున్నాయి.. పక్కనే పొడుగుపాటి ఇనపకమ్ములు రెండు వడేసి వున్నాయి. స్లీచర్లు ఎగుడుదిగుళ్ళు లేకండా చూసుకోడానికి వీటి నుపయోగిస్తున్నారు. ఇంక గట్టుమీద రాయిరస్పావేసి దిమ్మిసా వేయడానికి గుద్దల్తి గునపం, పార ఏది వుంపే దానినే వువయోగిన్తున్నారు.

శ |! న!

స్లీ పర్లు వేయడం ఎంతోశ్రమతో కూడినపని త్వరగా జరగదు. అవి నేలలో గడ్టీగా కుదుడుకొనేటట్లు చేయాలి. లేకపోతే వల్దాలు నమనంగా ఆనవు,

స్తీ పర్లు అమక్చే నేర్ప అక్కడున్నవాళ్ళలో ఒక గాడికే వుందీ, లైన్‌ ఫోర్మన్‌ లగూటిన్‌ ఏభయినాలుగేళ్ళవాడు, మధ్యకు పాపిడితీసి రెండు వేపులకూ విరిచిదువ్విన నల్లనిగడ్డం. ఆతడు మొదటినుంచీ బోయార్కా. పనిలోపున్నవాడే. వడుదువాళ్ళతో సమంగా కష్టపడుతున్నాడు అందంమన్ననలూ పొందనవాడు లగూటిన్‌ పార్టీ సభ్యుడుకాడుం కొని, పార్టీ సభ్యుల సమావేశాలకు ఆతనిని పిలిచి గొరవస్టానం ఇస్తున్నారు. ఆలా పిలవడం గౌరవించడం ఆతని కెంతో ఉత్సా హంగావుంది. ఆపని ఏదో వూర్తి అమికేగాని ఇంటికి వెళ్ళనని పుండిపోయేడు.

“మ్రీకే చూనుకోండని వెళ్ళిపోతే ఎల్లాగ? అనుభవంవన్నవాక్ల చూను ఫొంబూంపళచ్చ ఏదయినా పొడుకావచ్చు, నాకు ఆ ఆనుభవంపుంది. బున్రిఎ గింది మొదబ ఈనాగివరదా ఎన్నిచోట్ల ఎన్ఫిస్టీ వర్లు విగించేనో నానే జ్ఞాచకం లేదులో

అలాగే వుండిపోయేడు.

న! | న!

లహాటిన్‌కి పనిబాగా తెబనునని పాటోష్కిన్‌ చూపేడు. అందుచేత ఆ ప్రదేశానికి తనిఫీకోసం ఎప్పుడోగాని రాడు, తోశరేవ్‌ అకిస్‌నూూ జకరయ్‌నీ తీను కొవి పని జరుగుతూన్న చోటికివచ్చేసరికి పొం[క్రాటోవ్‌ ఒక సీ పరు విగించడానితై గాడి తవ్వుతున్నాడు,. (శ్రమకి ముఖం జేవురించిపోయింది. అంత చలిలోనూ చెమ టలు కారిపోతున్నాడు. ఆకిస్‌ ఆతనిని గు ర్రేపట్టలేకపోయేడు, మనిషిబాగా చి శేరు.

230 చప్పీదవడలు పడ్డాయి, కళ్ల గుంటలు వక్షేయి.

ఆకిమ్‌ను చూడగానే చాలఉత్సాహంతో కరచాలనం చేసేడు.

“అమ్మయ్య! పెద్దలు వచ్చేరే.”

ఆందరు పని నిలిపేరు. పారకొట్టుడు చప్పుడు ఆగింది, తనచుట్టూ చేరిన వాళ్ళ ముఖాలు పీక్కుపోయివుండడం ఆకిసుచూ'సేడు. వాళ్ళ కోట్లుతీసి నుంచులోనే ఒకపోగుగా పడేసేరు.

లగూటిన్‌తో కొద్దిసేపు మాట్లాడేక తోకరేవ్‌ వచ్చిన వారిద్దరినీ తవ్వుపని జరుగుతున్నచోటికి తీసుకెశ్ళేడు. పాంశ్రోటోవ్‌నికూజ తనకో రమ్మన్నాడు. ఆతడూ బయలుదేరేడు. జకరయ్‌ ఆతవిని పక్కనపెజ్టుకొని నడుస్తూ సంభాషణ కప(క్రమించేడు.

“*పాంగ్రాటోవ్‌! మోటోవిలోవ్కాలో ఏం జరిగిందో ఏమిటో చెప్పు, ఇకా మనిషీచేతిలో ఆయుధం లాక్కోవడంలో సువ్వు కొంచెం ఆతిగా పోయేవను కుంటున్నా.

పాంథ్రాటోవ్‌ చిరువవ్వు నవ్వేడు.

“అతనూ నేవూ కలిసి ఆలోచించి చేసిన పనే ఆది. తన ఆయుధం లాక్కో మని ఆతడే చెప్పేడు. కుర్రవాడు మంచివాడు. అతడికి సంగతులన్నీ చెప్పేను. విని ఏమన్నాడో తెలుపొ?-- ఇదీగోనయ్యా! మీ కష్టాలు నాకుతెలుసు, కొని ఆకిటికీలూ, దర్వాజాలూ మిమ్మల్ని పట్టుకుపోనిచ్చే ఆధికారం నాకులేదు. రై ల్వే ఆస్తులు ఎవరూ దోచుకుపోకుండా కాపలాకాయమని క్యమేడ్‌ జెర్పిన్‌ స్కీ ఆజ్ఞలు మాకున్నాయిం ఇక్క.డి స్టేషన్‌మాస్టరుకి నామీద పీకలనరకూ వుందికోపం, నేను వచ్చేక వాడ్‌ దొంగతనాలు సాగటంలేదు. వక్కాబిందిమాన్‌, ఇప్పుడు మీరు కిటికీలూ, దర్వా జొలూ పట్టుకుపోతూం టే చూస్తూవూరుకున్నానా నామీద రిపోర్టు చేస్తాడు. రివల్యూష నరీ(ట్రిష్యనల్‌ వాళ్ళు నా పీకపట్టుకుంటారు. కాని, మీరోపని చెయ్యండి. నాచేతిలో తుపాకీ లాగేనుకొండి. సామాను తీనుకువిపోండి. ప్రేషనుమాస్ట రు రిపోద్డుచెయ్యక పోతే కథేవుండదు*”-- అన్నాడు. మేము చేసేసేము. అపునుగాని, ఈ రలుపులూ, దర్వాజాలూ మా న్వంత ఇళ్ళకోనం కాదుగదొ....”

జకరయ్‌ కళ్ళల్లో కనదిడిన హాసరేఖనుచూపి పాంట్రాటోన్‌ రైర్యంగా అనేసపేడు.

“కొయేడ్‌ జకరయ్‌ ! కావాలంకే మాకు శిక్ష వెయ్యి. కొని ఆకుగ్రాజ్టీ ఏమీ చెయ్యకు

231

*ఆయపోయిందేదో అయిపోయిండిలే, మళ్ళీ అల్లాంటి పనులుమా[తం చెయ్యక ఆది (క్రమిక్షణకు భంగం. ఒర శ్రమపద్ధతిలో ఆధికారవర్గాన్ని అణిచి వేయగల స్లోనుళు మనకిప్పుడు చిక్కింది. ఆది నదిలెమ్‌, మనం మాబ్లాడుకొనే దీంకొ ముఖ్యవిషయం వుంది.

జకరయ్‌ బిందెసోల్లదాడివి గురించిన వివంాలు అడగడం మొదలు 'పెప్టేరు.

శ త వ

వటోయార్కా- స్టేషనుకి నాలుగున్నర కిలోమీటర్ల దూరంలో రైలుదాట కడ్డంగా మిట్టవుంది. జనం మిట్ట తవ్వుతూం'పే ఏడుగురు రక్షణగా నిలబ్హారు, కొల్యావావై ఫిలూూ కొర్చాగిన్‌ పొండ్రాటోన్‌్‌ దుబావ్శా ఖోముబోవల రివాల్వట్లా వాళ్ళి ఆయుధాలు.

పక్క-నేవున్న రాలిమీద కూర్చుని పొటోష్కీన్‌ పిదోలెక్కలు వేస్తున్నాడు. ఈ పనిమీదపున్న ఇంజనీరు అతడొక్కడే దొంగలచేతిలో చచ్చిపోయేకన్న పని వదలి పారోయినందుకు తిట్లుతినడమే మెరుగు ఆనుకొని 'పెక్నీషియన్‌ వకులెంకో ఆ వేశవదయమే పారిపాయేడు,

“నేలంవా నల్లరాయయిపోయింది. ఇది తవ్వేందుకు కనీసం రెండువారా లయినా పడుతుంది.”-- అన్నాడు పొటోష్కి-న్‌ పక్కనే దిగాలుగా నిలదిడివున్న ఖభోముబోవ్‌ొతో,

ఖభోముబోవ్‌ దుబ్బమీసాలు పెదవులతో లాక్కుంటూ *హు” లన్నారు.

*ఈ ఖైనంతా వెయ్యడానికి మనకి ఇరనయ్యుయిదు రోజులు వ్యవధిఇచ్చేరు, దాంట్లో పడిహేనురోజులు ఇత్కి-డే సడుతుందంటున్నాపు”

“*పిమో జరుగుతుందనుకోసు, ఇల్లాంటీ పరిస్తితుల్లో, ఇటువంటి పనివాళ్శతో నేనెప్పుడూ బనిజేయించలేదు,. అయినా ఇాతీ పబొరపాటుకొననమ్భు ఇదివరకు నా అంచనాలు రెండుమాట్లు త ప్పేయి”

ఈ మాటలు జరుగుకూంటే జకరయ్య్‌ ఆకిమ్స్‌ పాం[క్రాటోవలు మిట్టదగ్గిరికి వచ్చేరు

రై ల్వేవర్కుషాపులలో మెకానికొగా పనిచేసిన పీటర్‌ తత్రోఫిమోవ్‌ కొర్నా గిన్‌ను మోచేతితో బొడిచి ఆగంతులను చూసేడు

“*ఏక్షర్రు వచ్చేరో చూసేవ”ో

వాళ్ళనిచూడగానే కోర్బాగిన్‌ చేతలోని పారతోశ్చి మీబ్దడిగి పరుగెక్తే డు, జకదయ్‌తో కరచాలం చేస్తూంటే ఆతని కళ్ళు ఆనందంతో మెరిసేయి

232

“పావెల్‌! ఈ వేషంలో నిన్ను గుర్తుపట్టనే రేకపోయేనేగ

పాంథ్రాటోవ్‌ వీరనంగా నవ్వేడు ;

“దానికి వేషం అనేది ఛాలపెద్దమాటం అన్నీ చిరుగులే. పనిమాని పారిపో యినవాళ్శ ఆతనికున్నకోటు ఒక్కటీ ఎత్తుకుపోయేరు.. ఇప్పుడున్న చొక్కా ఓకునేవ్‌ది. వాళ్ళంతా ఒక కమ్యూన్‌ పెట్టుకున్నారు. ఎరుగుదుపుగా. పావెల్‌కి ఫర్వాలేదులే. పడుచుర_క్రం. ఇంకో వారంపదిరోజులు సిమెంటునేలమీద పడుకో గలడు. గడ్డిపడేసినా ఆదంత పుపయోగకరంగా పుండడంలేదులే, ఆ పదీరోజులూ పూర్తి అయ్యేసరికి మంచి పైన్‌ కరర చెక్కలకో శవపృపెన్లై సిద్దంచేయించడం మంరిపోకు. ”

ఓకునేవ్‌ భర్వాలేదన్నాడు.

“ఫర్వాలేదు. పావ్‌లూష్కా-ని మేం వాాగత్త పెడవాం. వంటకాలలో ఓదా ర్కా=కి సాయంగా పనిచెయ్యమంబాంత్ర. తెలివితేటలుంపే చొటు మాటునీ ఓ పిడికెడునోట్లో వేసనుకొంటాడుు పొయ్యిదగ్గర చేరచ్చు. లేకపోతే ఓదార్కానే ఆంట కొగచ్చుల

ఆ మాటకు అఆంవా పకపకనస్వేరు. ఆ రోజున వాళ్ల నవ్వడం అడే మొదటి మాటు |

ఛి అ చి ళి

జకరయ్‌ మిట్టనాలుగువేవ్పలూ చూస్తి సెడ్డిలో బియలుచేరి కలపలాట్లదగ్గరికి వెళ్ళేడు. అతనికో తోకరేవూ పాటోష్కనూ. వెంబడించేరు.. ఆతడు తిరిగివచ్చే వేళ కింకా పనివాళ్లు తవ్వుతూశ్చేపున్నారు. వీపు ఎత్తకుండా పారకోట్టుడు సాగిస్తూనే వున్నారు. జకరయ్‌ ఆకిస్‌ వేపు తిరిగి నెమ్మదగా అన్నాడు:

“ఇక్క-డ మీటింగు లక్కగ్లే దు, (వ్రచారం, అంగోళన అవసరంలేదు. తోక రేవ్‌ చెప్పినట్లు వీళ్ల రర్నాలమొలకలు., ఇల్లాంటివోట్లనే యోధులు కాకలుతీరడం.”

తవ్వుతున్నవాళ్ళని జకరయ్‌ ఎంతో ఆత్చీయతతో చూసేడు. కొద్దిరోజుల శ్రితమే వీరువైన్యాలలోకి వచ్చేరు. విప్లవం (ప్రారంభమైననాడే వాళ్ళు క త్తిపన్హేరు. ఈ వేళ ఏకాగ్రతతో వై లురోడ్డు వేస్తున్నారు.

ఠి శ థ్‌ న!

ఎంతో మర్యాదగాన్సే ఆసుమానానికి తావియ్యకుండా ఫాటోష్కి.ను అమిట్టను రెండువారాలలోపున తవ్వడం సాధ్యంకాదని జకరయ్‌తో చెప్పేడు. ఆతడా వాదన లను పరధ్యానంగా విన్నాడు. మనిషి ఏదో ఆలోచనలళో మునిగివున్నాడు.

చివరకు ఆలోచనలలో౦చి బయటపగ్డాడు.

30] 233

“మిట్టతవ్వకం అపి, దిగువన పని (ప్రారంభించండి, చీనిని మరో పద్దతిలో

పగలకొడదాంగ ల -. స్టేషను3ెళ్ళేక ఆతడు చాలపేప్ప “బెలిఫోన్‌వద్దనే కూర్చున్నాడు. దిమట గుమ్మంలో ఖోల్యావా కాపలానిలబిడి ఆతని మాటబ వింటున్నాడు.

“*ఏరిచూ మిలిటరీ కొర్యాలయాధికౌరిని పిలు, వెంటనే రైలువాట వేస్తున్న చోటికి పుజూవేవస్కీ పటాలాన్ని పంపమన్నానని నామాటగాచెస్పు, ఒక్కక్షణం ఆలస్యం లేకుంగా బిందెోబ్లని ఇక్కడమంచి ఠరిమెద్యూలి. మందుగనుబ నా పేవాళ్ళతో సొయుధనై లును పంసమను, మీగిలిండ నేచూనుకుంటా. నేను తిరిగి వచ్చేసరికి ఆలన్యం ఆపుతుంది. అక్టరార్రి వేళకి కారుకో స్టేషనువద్ద సిద్ధంగా వుండ మన్నావని లిప్కేతో చెప్పు”

వారకానుల్లో జనం ఆంకా నమా వేశంఅయ్యేరు. కొద్రిసేపు ఆకిమ్‌ మాట్లాడేశ జకరయ్‌ (ప్రారంధించేడు. ఇష్టాగోష్టిగా ఒక గంట నేవు గడిచిపోయిందీ. రైలువాట జనవరి ఒకటినాటికి పూదర్తికావలసించేనవి జకరయ్‌ ఇండితంగా చెప్పేడు.

“*క్య్క క్షణంనుంచీ ఈపనికి యుద్ధరంగప్పస్తాయి. నిన్తున్నాం. ఇక్కడున్న వారిలో పార్టీసమ్యులంకా దుబావా నాయకక్వాన (వత్యేక కంపెనీగా పనిచేస్తారు. ఆరుదళాలకీ వేరేవేరే పనులు ఏర్పాటుచేస్తాను. ఇంకజరగవలసిన వనిభాగాన్నంతనీ ఆరదగా విడతీస్తాం. ఒక్కాెక్కవిభాగం ఒక్కొక్క దగానిది. ఎవరివవి ముందయి పోతే వారు వెళ్ళిపోవప్పు, (ప్రతిదళంలోనూ బాగా పనిచేసినవారికి “ఎ(ర్రజెండా వదకం” విహూకతించవలసిందని గువెర్నియా కార్యవర్గం (ప్రభుశ్వాన్ని కోరు తూందిం

'వర్వేరదళాలప నాయకుల్ని బూడా ఏ్ప్చాటునే పేరు, మేక్‌ పొంగ్రాబోవ్‌ కొ్యమేడ్‌ దుదావ్సా కా, బోమువోవ్యా కొ, అరాటిన్‌ కొ, కొర్చాగిన్‌ కొ ఓకు నేవ్‌లు దళనాయపబ,

“శఈపనివాధ్యత్య రాజకీయనాకత్వం౦, అధికారం ఇదివరకులాగే, ఆంటన్‌నికో ఫోరోవిచ్‌ తోకకేప్‌ చేతిలోనే వుంటుంది” అంటూ జకరయ్‌ తన వుపన్యాసం ముగించేడు

గాలిలోకి ఎగశ్రేసిన పావురాలు రెక్కలు టపటపలాడించినట్లు నభ్యులంచా చప్పట్లుకొట్టి హర్ష ధ్వనులు చేపేరు.

ఆకిస్‌న్తూ జకరయ్‌నూ సాగన౦ంపడానిక్తై ఇరవై మంది వరకూ 'సేషన్‌దాకొ వెళ్ళేరు ౬

కోర్చాగిన్‌తో కరచాలనంచేస్తూ జకరయ్‌ ఆతని చిరుగుబూట్లు చూసేడు,

2234

“వీ క్రాళ్లు కాయ్యదారిపోలేమగద. వుండు వెళ్ళగానే కొ త్తబూట్లుపంపిస్తా.”

“*కాద్యువాచినట్లు కనదిడుతున్నాయిం”

పావెల్‌కు ఇంతలోనే సుకొకటి గుర్తునచ్చిందీ. చటుక్కున జకరయ్‌ చేయి పట్టుకొని ఆతురతగా అడిగేడు,

“నా తివాల్వరులో మూడే తూటాలున్నాయి. మరికొన్ని వుండాలి. నీ దగ్గరే మశ్నా వున్నాయా రో

జకరయ్‌ విచారంగా తలరిప్పేశు. పావెల్‌ కళ్ళల్లో నిరాశ (ప్రతిబింబించింది. వెంటనే తన పటాకానుంచి నౌజరు తీసేడు.

“*ల్బదీగో, ఇది నీకు బహుమతి”

తన చిరకొలవాంళితం సమకారుకూందన్న పంగతి చూస్తున్నా పావెల్‌కు నమ్మకం కలగలేదు. కాని మొజరుపు పటాకొతోనహాతీసి జఇకరయ్‌ ఆతని మెడలో పపేడుం

“శ్రీసుకో. తీసుకో. చాలరోజులనుంచి దీనిమీదనీకన్నుపడింది. కాన్ని దీనిని మనివాళ్ళ్శమీచే పుపయోగించేవు గనక జాగ్రత్త, ఇవిగో దానికి తూటాకట్టలు.”

ఇతరుల కళ్ళల్లో కనిపించిన ఆశల్ని పావెల్‌ గమనించేడు.

“ఏయ్‌పావ్కొా- ! ఒక జతబూట్లూూ కోటూఇస్తాను, అది నాకిప్తౌం-అని ఎవరో ఆన్నారు.

పాం[క్రాటోవ్‌ పావెల్‌ వీపుమీద పొడిచేడు.

ఉచ్చేన్స "ఫెల్టుబూట్లు ఇస్తాను ఇచ్చెయ్యి, ఆదీవుంచి మాత్రం లాభం ఏమిటీ ? ఆ ఛడపులతోనే వున్నావా [క్రిస్టమస్‌ దాకా వుండవులొ

వ్లైలుకారు మెట్టుమీద కాలువేస్తి ఆది వొత్తుగా చేసుకొని జకరయ్‌ రివాల్వ రుంకుకొనే ఆధికారచ(తంమీద సంతకంచేసి అందించాడు.

థి ఇ జ!

మరునాడుదయమే పాయుధన్తై లు యముణరుణలాడుతూ వచ్చిస్టేషనులో నిల దిడింది. ఇంజనునుంచి తెల్లని ఆవిరి మంచుగాలిలో ఆదృశ్య మెపోతూందీ. ఉక్కుకవ చాల వెనుకనుంచి తోలుదుస్తులు వేసిన సైనికులుదిగేరు. మరోవొద్ది గంటలలో మందు గనులునా పేవాళ్లు ముగ్గురు వెళ్ళి గుమ్మిడి కాయల్లాంటి రెండు నల్లని వస్తువుల్ని మిట్ట మీద నాటి, వానికి రెండు పొడుగుపాటి ప్యూజులు తగిలించేరు. జనానికి హెచ్చరికగా రెండుమార్లు తృపొకీ కాల్చేరు. ఆచవుడు వినగానే ఎక్యడివాళ్ళృడ నర్తుకొన్నారు. అగ్గిపున్లగీసి ప్యూజు ముట్టించేరు. ఆదీ చురచురలాడుతూ ఆంటుకుంది.

ఒక్కక్షణం ఆంకా శ్వాసహావా విగపట్టి నిలదిస్హ్తారు. ఇంతలో భూమిఆదిరింది

236

ఒక (బ్రహాండ మైనళ క్రి మిట్టిను చీల్చి, "పెద్దపెద్ద రారిబండలను ఆకాళంలోకీ ఎగ చిమ్మంది. రెండో(ప్రేలుడు మొదటిదానికన్న చాల బలమైనగ్గి, అదీ చేసిన ధ్వని చుల్టూపున్న ఆరణ్యంతో (ప్రతిధ్వనించిలదిం

పొగ దుమ్ము ఆణిగింది. ఇదివరకు మిట్టగాపున్నచోట ఇప్పుకో పెద్దగొయ్యి పడిందీ, రాహు మంచు ముక్కలూ ఎంతో దూరంవరహ చెదిరినన్హాయి.

(వేకు మూలంగా ఏర్పడ్డ గోరివేపు జనం పాఠరల్పూ పలుగులూ తీనువొని పరుగెత్తే రు.

ఠి ఈ _ 4 ఓ

జకరయ్‌ వెళ్ళిపోయేక పని ముందు పూస్తిచెచ్యూలని దణలమధ్య పోటీ (ప్రారంభమైంది. న

బాగా రాత్రివుండగానే కోర్చాగిన్‌ చప్పుడుకొకుండా లేచేడు. ఇతరులులేవ కుండా పిల్లిలా అడుగులు పనుకుంటూ వంటళాలలోకి వెశ్ళేడు మంచులావున్న సిమెంటు నేలమీద తిమ్మిరెక్కి పోయినకొళ్ళు ఆనుతున్నది కూడా ఆతనికి తెలియడం లేదు. పొయ్యివెలిగించి టీ తదూరుచేస్తి తన దళాన్ని లేపడానికి వెళ్ళేడు,

మిగకా దళాలవాళ్ళంకా లేచేసరికి తెల్లిగా తెల్లారి పోయింది

ఆరోజు వుదయం దుబావాదళం చల్లుల తించూన్నప్పుడు పాంథకోటోన్‌ వచ్చేడు. అతడు మహావు(వేకంతో “చూసేవా మిఠ్య” అన్నాడు దుబావాతో.

తెల్లివారకుంవానే పావ్కా తన దళంవాళ్ళ్శని తీసుకుపోయేడు. ఈపాటికి వాళ్ల వదిపాజెనేలబినా పపేసి వుంటారు. నే చెప్పన్నా విను. ఇరనయ్యయిదో తేదీకి ఈమపని సార్తిచే సెద్యూలని నై ల్వేకార్తానా కుగాళ్ళందతికి కి(రెక్కించేడటం మన ల్నందర్నీ దిగతొక్కాలని కాదోలు, అదేం సాగదు”

దుదావా స్లూనహానంచేపేడు. రై ల్వేకార్‌షాగవాన్ళ చేసినపనికి ఈతని కింత అక్కను ఎందుకో తెలుమ, అసణు విషయం ఆతనిస్నేహతుడు పావెల్‌ మిగిలిన ఆందరిమీదా సొడ్డునేపేడు. ఒక్కమాటేనా చెస్పకుండా అక్కడున్న వాళ్ళందర్నీ నవాలుచేపేడు, "

"స్నేహితుడుకాన్కీ మరొకళ్ళుకానీ నెగ్గినవాడే ఉత్తముడు-- అన్నాడు పాంథ్రా టోవ్‌,

నడిమధ్యాహ్నమప్పుడు కోర్చాగిన్‌దళం మంచిపట్టుగా పనిచేస్తున్న సమ యంలో విళ్నం వచ్చింది. రై ఫళ వద్ద కావలాగా విలదిడ్డ సెంట్రీ దూరాన ఆడవిలో కొందరు గుర్రపురాతులు తమ వేపుగా వష్తాండడంచూసి హెచ్చరిక కై తుసాకీకార్చేడు,

2నల్‌ పావెల్‌ వెంటనే ఆందర్నీ పిలిచేడు, . “*ఐందెపోట్లా ! తుపాకులు తియ్యండి ఆతడు తనచేతిలో వున్న పార కక్రిందపారేస్తి కొమ్మకి తగిలించిన మౌజర్‌ ఆందుకోడాని క్రై చెట్టు వేపుగా పరుగెత్తే డు, . మిగిలినవాళ్ళుకూడా చటుక్కున రై ఫిళ్ళు ఆందుగౌన్నారు. ర్లైలుబాట అంచు వెంబడే మంచులో బోరగిలా సడుకొని రతణ ప్రసుకొన్నారు. గ్యుర్రాలమీద వస్తున్న వాళ్ల దూరంనుంచే టొపీలువూపుతూ పినో సంజ్ఞచే పేరు, “కాయేడ్స్‌ ! కాల్చ్బకండి. ఆగండి” బడెన్నీటోపీలు, దానిమీద ఎ(ర్రని నతగ్రాలతో ఏభయిమంది రోడ్డుఎక్కేరు. పని(ప్రదేశాన్ని చూసుకోవడానికై పుజూలేవ్‌ స్కీ రెజిమెంటుకు సందింధించిన దళం ఆది, ఆ దళనాయకుడి గుర్రం చాల అఆందంగాపుంది. నుదుటన తెన్లనిమచ్చ. నబప్పకుతిరిగిన ఎరుప్పరంగు గుర్రం, డాని ఒక చెవి చివరి భాగం తెగిపోయింది. పాపెల్‌ ముందుకెళ్ళి కశ్ళెం పట్టుకొన్నాడు. గుురం సంకోచంతో పక్కకు ఆడుగు వేసి నిలబడింది, “టలిస్కా ! మళ్ళీ కనబడకావనుకోలేదే” -- ఆంటూ పావెల్‌ మెడ కౌగ లించుకొని ముఖం త శ్లుడు. . దళనాయకుడు పావెల్‌వంక ఒక్కక్షణం పరీక్షగా చూపేడు. మనిషని గుర్తు వ ఫ్రేడు, “కోర్చాగిన్‌కొదూ ! గుర్రాన్ని గుర్తుపట్టగలిగిన వాడివి వీ పాఠ స్నేహితుడు 'పెరెదాని గుర్తుపట్టలేకపోయేవా ? బాగున్నావా 1” |! ఠి |! వ ఈలోపన రై ల్వేలై న్‌ నిర్మాణాన్ని త్వరితపరచశానిక్తై అదుూూ పట్టణంలో ఎక్కుంవై ౦ది, అదీనిన్మాణంలో కూడా కవబడసాగిందీ కామ్‌సోమాల్‌ జిల్లాకమిటీలో వున్న మగవాళ్ళందరినీ జార్కూ. హడావిడిగా దోయార్కాకు రవాణా చేసేడు. సోలో మెంకాలో ఆడవాళ్ళు మాత్రమే మిగిలేరు. రై ల్వేస్కూలునుంచి కొంతమందే విర్యార్థుల్ని కూడా పంసపేటట్లు చేసేరు. తను చేసినదానిని అక్రిముతో చెప్తూ హాన్యమాడేడు, “స్తీ కార్మికులు మా(క్రమే మిగిలే/స. నా కుర్చీలో తాల్యాలగూటీనానుకూర్చో వెట్టి, గుమ్మంలో *“మపాళాళాఖి అని బోర్డు తగిలించెద్యూలి. తిన్నగా దోచూర్చాకి పోవాలి-అని ఆలోచిస్తున్నా. ఇంకమంది ఆడవాళ్శమధ్యన మగాజ్ఞీ నేనొక్కడినీ

237

వుండడం ఎల్లాగోవుందీ, వాళ్ళ చూపులు చూస్తే ఒంటిమీద జె[రులు పాకుతున్నట్లుం టూందీ, “అందర్నీ తోలేసి తానొక్కడూ వై రాయించేడుి --- అన్నట్లుంటాయి ఆ చూపులు. ఇంకా ఏమన్నా తిట్టుకొంటున్నారో ఏమో. నుప్వు నన్ను వదిలిపెట్టాలి”

కొని, ఆకిమ్‌ నవ్వి వూరుకున్నాడు.

బోయార్కాకు కొత్తపనివాళ్ళు వస్తున్నారు. రైల్వే పాఠళాలనుంచి అరవై మంది వచ్చేరు

౩3 శ్వే అధికారులతో జకరయ్‌ నూట్లాడి కొత్తవాన ఇసవేయరంకోసం నాలుగు పెన్టులు పంపేటట్లు చే'పేడు.

దుబావాదళాన్ని పనిలోంచితీస్తి ఇంజస్తూ, ఆరవయ్యయిదు మూతలేవి ర్రైలు కార్లూ తీనుకురావకానికై. పష్పా-వోదిక్సాకు పం'పేరు. ఇదికూడా వాళ్ళవంతు పనిలో భాగంగానే లెక్కకడకతామన్నారు.

వశ్ళేకుందు దువావా తోకరేపవను పిలిచి, క్లొవిసెక్‌ను పట్టణనుంచి రప్పించ మనీ, కొత్తగావచ్చిన వాళ్ళదళం ఒకటి ఆతని బాధ్యతలో పుంచమీ సలహా ఇచ్చాడు. తోకరేవ్‌ ంటనే ఆ విధంగాచేపేడు. దువావా కోరికలోని అంతర్యం ఆతనికి తెలియదు. కొ త్తగావచ్చినవాళ్ళు తమతో ఒకజాదు తెచ్చేరు

సోలో మెంకాసుంచి అన్నా (వ్రాసిందది .

డిమిట్రీ. నీ కోసం నేనూ క్లావిపెకూ కలిపి పుస్తకాలు ఏరి తీసేం, వీకూ, అక్కడ పనిచేస్తున్న వీరస్రామితలకూ అభినందనలు, మీరంతా మహాగట్టీ వాన్లు ఓపిగ్గా వనిచెయ్యండి. నిన్నటితో ఇక్కడున్న కలపకాస్తా చుప్తాగా పంచిపెస్టే'సేం. ల్లావిసెక్‌ నిన్ను అడిగేనని చెప్పమన్నాడు. ఆతడు చెడ్డవాడు, లోయార్కాకు పంప వలసిన రొశ్రైలన్నీ ఆతడే తయారుదేస్తున్నాడ్కు పిండి జల్లించడం చోవి తదూరు చెయ్యడం అన్నీ అఆలిడే చేస్తున్నాడ. ఇంకెవళ్ళనీ నమ్మి ఆపని వప్పచెప్పడు. ఎక్కడ సంపాదించేడో మంచి పిండి తెచ్చేడు, లొశ్హై మవోబాగుంటూంది. సాయం కాలం లగూటినా, అర్హ్యుఖిన్‌, క్లావివెక్‌ ఆప్పుడప్పుడు జార్కూ. వగ్దెరా మన మి(తులంకా నా గదిలో చేరుతుంటారు. అప్పుడప్పుడు చదీవినా మొ _తృంమీద అనేక విషయాలమీద, ముఖ్యంగా వోదూర్కాం గురించి చర్చలు ఎక్కువగా సాగిన్తూంటాం. ఈసు3నికూవా పనికి రానివ్వలేదని ఆడపిల్లిలకి తోకరేవ్‌మీద కోపం పీకెల మట్టుకుంది. మీగిలినవాళ్ళల్లాగ మేం మా(క్రం కష్టపడలేమా ఆంటారు. వాళ్ళనాన్న చొక్కా. తొడుక్కొని వెడతా. ఎల్లా రానివ్వరో చూస్తానంటూంది కాల్యా,

“ఆది చెప్పినంతపనీ చెయ్యగలదిమా[త్రం అవును. పావెల్‌ కోర్చాగి

న్‌ను అడిగేనని చెప్పు అన్నా”,

238 ణి ఛి శవ

ఉన్నట్లుండి మంచుతుపాసు వచ్చిపడింది. కారు మేభూలు అకాళాన్నంతవీ మూసేసేయి. నుంచు దట్టంగా కురుహ్తూందిం శీకటిపడేసతికి గాలి అందుకుంది. చెట్లు వూగిపోతున్నాయి. మంచుపింజల్ని విసిరికొడుతూ వూళరేస్తూంది

తెల్లవార్లూ మంచుతుపాను విసురుకూనేపుంది. గదులలో తెల్లవార్లూ నెగళ్ళు మండుతూనేవున్నా జనం వొణికిపోతూనేవున్నారు. ₹ఏలం ఆయిపోయిన ఆ భవనపు గోడలు వేడిని నిలపలేపంగాపున్నాయి.

పొదుట మోకాలిలోతు నుందులో దున్నుకుంటూ తమ తమ నెకనులకు వెళ్ళవలసివచ్చింది. ఆకాశంలో ఇంత మబ్బు పినరుకూడా లేదు. సూర్యుడు చర చరా ఎక్కి-వస్తున్నాడు.

కోర్చాగిన్‌ తన బింటాను తీసుకొని తన సక్షన్‌లోని మంచు తీసెయ్యడానికి వెళ్ళేడు. చలికి మనిష్‌ ఎంత బాధపడకాడో అప్పుడు తెలిసినంతగా మరెప్పుడూ ఆతనికి తెలియలేదు. ఓకునేవ్‌ ఇచ్చిన పల్ఫనికోటు చలి నాపలేకుండావుంది. కాలి నున్న ఛడావులనిండా మంచే. మంచులో జారుతూంది. అవికూడా విచ్చిపోయేటట్లు న్నాయి. చల్లని నేలమీద పడుకోవడంచేత మెడమీద రెండు సెద్దపెద్ది గడ్డలు లేజేయి. మెళ్ళో చుట్టుకొనేటందుకు తోకరేవ్‌ తన తుండుతెచ్చి యిచ్చేడు.

కళ్లు నిప్పుల్లా వున్నాయి. మహా పట్టుదలగా మంద పారతో కొట్టి మంచు వెల్సి విసురుతున్నాడు. ఆ సమయంలో ప్యాసింజరు్యుబెయిన్‌ ఒకటివచ్చి స్టేషన్‌లో ఆగిందీ. ఇంజనులో నీప్పు దీగజారిపోయింది. ఎల్లాగో కశేదాన్ని ్రేషనులో చేరవేసింది. దొగ్గుపెడ్డులో ఒక్క క్యర్రముక్కగాన్వి దొగ్గుపినరుగాని లేదుం

కరో బొగ్గో ఇచ్చేరా ఒళ్ళిపోతాం.. లేదా నైడింగు ఫాలీ ఇవ్వండి. ఇంజి సులో శ కివండానే లాగించేస్త--నని ఇంజన్‌ దై౦వరు స్టేషనుమాస్ట రుకు కేక పెట్టిచె ప్పేడు.

బిండి సైడింగకు పోయినిలబడింది. (ప్రయాణీకులకు పరిస్టితి చెప్పేరు. అ ఇంజనుకో బండిని ఆక్కటడికి తేవడమే గగనమైపోయింది. (ప్రచూజీకులు ఆశిచేరు తిచ్చరు.

మైైబునూర్దణ వెంటబడుతూంపేవెళ్ళి తోకరేప్‌తో మాట్లాడమని పేషన్‌ మాస్షరు ఆయనను చూపించి పంపేడు,

“నిర్మాణం పనిదాధ్యత ఆంకా ఆయనది. సస్లెడ్డీమీద కలపతెప్పించి ఇవ్వ వ. గీళక్తకోసం వో దుంగలు వాడుతున్నారు”

239

గార్డులు తోకరేవ్‌ను కలుసుకొన్నారు.

“ఇస్తాను కావి దానికి వెలఇవ్వాలి. ఆదీ మూ కలపకద్యా ఎన్నిచెప్పినా మంచుతో మాపవి అడ్డీందీ. మీ జండీలో కవీనం ఆరేడువందలమంది జనం వుంటారుం ఆడవాళ్ళనీ పిల్లల్నీ బండిలో వుండవిన్వండిం మగవాళ్ళనివచ్చి పాయం కాలందాకా నుంచుతీ వెయ్యమనండి. కలప ఇస్తాను. కాదంటారూ సంవత్సరాడిదాకొ అందులోనే వుండమనండ్కి మా అభ్యంతరం లేదు

న! ఠి |

తామున్న వేపుగా వస్తున్న జనాన్నిచూపి పావెల్‌ ఆశ్చర్యపడ్డాడు వాళ్ళ ముందు తోకరేన్షా వస్తున్నాడు. జూ

“*మ్రాడ్రు ఆ జన౦. ఇల్లాగే వస్తున్నారు ఆడవాష్ళ కూడా”

తోకరేవ్‌ పావెల్‌ను పిలిచేడు.

“*ఇదీగో వందమందిజనం వస్తున్నారు. వాళ్ళకి వనిచెప్పు. కూర్చోనివ్వకుం”

వచ్చినవారందలికీ కోర్చాగిన్‌ పనిచూపించేడు. నీటుగాపున్న యూనిఫారం, చొచ్చుకాలర్వు వెచ్చని కార్కాల్‌ టోపీ ధించిన జక పొడుగుపాటి వ్యక్తి తన చేతిలోవున్న మంచుపార నావల విసిరికోన్లేడు. అతని (వక్కనే ఒక పడుచువుంది. ఆమెకూడా విలువైన దుస్తులలో నేవుంది.

“*న్సేన్సు మంచు ఎత్సను. నాచేత ఈ పనిచేయించేటందు కెవరికీ అధికొరం లేదు. నేను ఇంజపీరుని. అడిగితే ఈ పనిచేయింపిస్తా. కాన్తి ఈ మంచు ఎ శే టందుకు నీకూ, నాకూ కూడ నిర్బంధం లేదు. రూల్పుకిది వ్యతిరేకం. ఈ మున లాడు కాననాన్ని ధిక్కరిస్తున్నాడు. ఆకనిని జైలులో పారేయించగలను.--” ఆంటూ ఆతడు పక్కనున్న పనివానిని పిలిచేడు

ఆప్సి స్వేస్త్రీ ఎవరు?

కోర్చాగిన్‌ వచ్చేడు,

“మ్సీర్రు పవిచెయ్యడం లేదేం?”

ఆ వ్యక్తి ఎంతో అసహ్యం వుట్టిపడేబట్లు పావెల్‌ను ఆ పొదను స్పకం పరిశలించేడుం

*స్పువు ఎవరేం?”

“నేనో పనివాణ్ణి”

“పీర్రో నాశేం వనిలేద. మీ మేస్త్రియో ఎవరున్నారో పంపు ..”

కోర్చాగన్‌ కసుడొమ్మలణ ముడిపర్ణాయి,

240

“మీకిష్టం లేకుం కే పనీచెయ్యకండి- కాని మేము టిక్కట్టుమీద నంఠతకం 'పిట్టనిదే మిమ్మల్ని రైలు ఎక్కనిన్వరు, ఆదీ మా అధికారి ఆజ్ఞ

“మమా పేమిటమ్మాకొ-- ఆని అత డామెనంక తిరిగేడు. ఎదుట తోన్యా తుమకోవా. ఆతనికెంకో ఆశ్చర్యం కలి'ంగి.

చిరుగుగుడలూ, తాళ్ళు కట్టీన చెప్పులూ మెడలో కుబృగుక్తై ఆతడూ కానెరిగిన పావెలేనని తోన్యా నమ్మలేకపోయింది. ఆతని కళ్ళనుపట్టి తప్ప మనిషిని గుర్తుపట్టడమే సాధ్యంకాదు. పావెల్‌ కళ్ళ నామె నరవలేదు. ఈ మాదిరి మనిషినేనా తాను మొన్న మొన్నటివరకూ (పేమించినది?

అమ యీ మధ్యనే పెళ్ళిునుకొంది, మగనితోకలసి ఆయన ఉద్యోగపు వూరు పెడుతూంది. ఆయన రై ల్వేడిపార్దమెంటులో మంచివుద్యోగంలో పున్నాడు. చిన్న నాడు (ప్రేమించిన మనిషి ఇల్లాదారిలో అగతగులుకాడని ఎవరనుకొంటారు? ఆతనితో కరచాలంచేయడానికి సందేహించింది, వాసినీ ఏమనుకొంటాడోఏమో. కొర్చాగిన్‌ చివరికిల్లా తయారయ్యే డేమిటి? చివరకి కూలివనిలోంచి బయటపడరేక పోయేడన్నమాటం

ఆమె సందేహిస్తూ నిలబడిందీ. తనభార్య వేపు వీదెవడో తేరిపారచూస్తున్నాడే అనే కోపంతో రై ల్వేఇంజఏరు విసురునవెళ్ళి ఆమెపక్క నిలబడ్డాడు.

“శ్రోన్యా! పోదాం నడు. ఈ లాజరోన్నీని చూస్తేనే మంటపుట్టుకొస్తూండి.”

గై సెప్పీ గారీబార్జీచదివిన కోర్నాగిన్‌కు లాజరోన్నీ ఎవరో తెలుసు,

“నేను లాజరోన్నీనై తే కొవమ్భు కాని నువ్వె వర్టి బూర్జువా ఛభండాలుడివి.”

కోర్చాగిన్‌ ఈమారు తోన్యావంక తిరిగేడు.

“క్రాామేడ్‌ తుడానోవా! పారతీసుకో, ఈఆంబోవా నీకు ఆదర్శ"....క్షమిందు సీశేమన్నాదబింధుపు వాదగదాకొ

పావెల్‌ ఆమె కాళ్ళనున్న దొచ్చుబూట్లవంక చూసి చిరునవ్వు నవ్వేడు,

“మీ రిక్కడ నిలబడ్డం అట్లే కేసంకాదు. మొన్న రా బం దెపోట్లదాతీ జరిగిం దిక్కడం”

మారుమాటకు ఆవకాశం ఇవ్వకుండా ఆతడు వెనుతిరిగిపోయేడు, చిరిగి పోయిన్‌ చఢాపుమడమ ఈడిగిలబడుతూ ఆతని నడకసు దీగపీకుకూందిం

పావర్‌ ఆఖరుమాటలకో రై లేఇంజనీరు ద్యుర్రతిరిగింది.. తోన్యామాడా అళడు అగి, పనిచేపేటట్లు చేయగలిగిందీ.

సాయంకాలం పనిముగియగానే బాటసారులంవా స్టేషన్‌ వేపు బయలుదేరేరు. దిండిలో గోటుండదేమోననీ తోన్యా భర్త ఆందరికన్నాముందే పరుగెక్తేడు. తన

31] 241 వెనకనేవున్న పనివాళ్ళికి దారివదలి తోన్యానక్కకు నిలబిడింం, వెనకాల బాగా అలసిపోయి కాళుఈడ్యుకుంటూ పావెల్‌ వస్తున్నాడు,

ఆమె ఆతనిపక్కనే నడున్తూోోపావ్లూషా” ఆని పెలిచిందిం

“నువ్వు ఈ స్టిిలోవుండగా చూడవలసివస్తుందని నే నెప్పుడూ అనుకో లేదునువూ. ఇంతకన్న సులువుపని ఇవ్వవలసింది నీకు ఈ పొటికి ఏ కమీస్సా రుకో ఆయవుంటావనుకున్నా. ఎంత దురదృష్టవంతుడివి ...”

పావెర్‌ నిలబ3ి ఎంకో ఆశ్చర్యంకో ఆమె కెగాదీగా కూసేకు.

*ఆంత .. వ్నెల విననక[రలా తయారవుావని నేను ఆనుకోలేదు... ”

తోన్యా చిన్న పుష్వుకుంది,

“మాటదురునుతనం పోనిచ్చుకున్నావుకాదు* _

ఆంకవరకూ నేలనానించి నడుస్తున్న పారను భుశానిశెత్తుసని కోర్చాగిన్‌ పదడుగుణ ఎసి నిలబ్హూడు,

“నె వినయంకన్నా నొ దురుసుమాట ఎక్కువబాధ కలిగించదులే కా(మేడ్‌ ! ఇంక నాబ్రతుకును గు30చి నువ్వేం విచారపడకు, చెడిగోయిందేమీలేదు. అసలు చెడినది వీ జీవికం ఇల్లా తయారవుకావని నేనెన్నడూ అనుకోలేదు. రెందేళ్ళ (క్రితం ఇల్లాగే వున్నావా ? కూలివాిడికో కరచాలనం చేయకానికి నందేచాంచే వుండే దానివా? ఈవేశ కలభావుండలకో వాసన ఎత్తిపోతున్నావు, నిజానికి మన ఇద్దరి మధ్యా మాటలకేం ఆవవశంలేదు”.

ఈ ఉ గా

అశ్హెమ్‌ కాను పెళ్ళిచేనుకోదోతున్నానప్కు. పెళ్ళికి తన్బక రావలపిందనీ పావెల్‌ నా ఎనాపేడు,

ఉత్తరం చదువుశూంసే గాలివిసురుపు చేతిలోని కాగితం ఎగిరిపోబింద్సి ఇప్పుడు పెళ్ళి*దుకలగాలేవు, ఏమీలేవు ఈ చరిస్పితలలో కదలకానికి వీలా ? నిన్ననే పాంగ్రాటోవ్‌ దళం మహాఎగంగా పనిచేసి ముందుకు సాగిపోయింది ఎల్లాగేనా మొదటివాడుగా రావాలని ఆతని (ప్రయత్నం. వనకటిలా “పోనిలే” అన్నట్లులేదు. తనదళం వాళ్ళని తరుముతున్నాడు.

జనం పనిలోచూపుతున్న పట్టుదలచూసి పాబోష్కాన్‌ ది(రగోక్కున్నా డు “*వీబ్ళ మనుష్యులా, రాకుసులా?” అని ఆతని ఆశ్చర్యం. “వీళ్ళకీబిలం ఎక్కడిది? ఎనిమిది రోజులపాటు వాతావరణంలో మార్పురాకుండావుం పే కలసకొట్టుళృదగ్గ శెళ్ళిపోతాం. నిజంగా చూడతిాందపును, ఏళ్ళు అంచనాలు వూహలు మించి పని జీన్తున్నారు”

242

శొను తచూరుచేసిన రొన్హులు అఖరుమూటలు తీసుకొని క్లావిసెక్‌ నగరం సుంచి వచ్చేడు, వస్తూనే తోకరేవ్‌తో మాట్లాడేడు. అక్కడినుంచి కోర్చాగిన్‌ను వెతుక్కుంటూ బయలుదేరేడు, ఆతనిని కలునుకోగానే అమికానందంకో కరచాల నంచేసేడు. క్లౌవిసెక్‌ మూటలోంచి స్వీడన్‌లో తయారుచేసిన ఆందమైన చర్మం కోటు పైకితీపేడు. మెత్తని దొచ్చచర్మంతో దానికి లైనింగ్‌ వేసేరు, క్లానిసెక్‌ ఎంతో ఆభిమానంతో చర్మాన్ని చేతితో దువ్వేడు.

“ఇదిగో ఇదీ నీకే ఎవరిచ్చేరో తెలుసా ? చెప్పుకో ? ఎరగవు? చెప్పుకో లేవు ? వట్టిమొద్దువన్నమాట. క్యమేడ్‌ ఉస్తినోవిద్‌ నీ వెక్కడ కొంకరించుకు పోళావోనని దీనివి పంపింది, టఓల్షిన్‌స్కీ, దీని నామెకిచ్చేడట, ఆల్లా ఆతని చేతి లోంచి తీసుకొని వీకిమ్మని సరాసరి నాచేతిలో పెట్టింది. ఓసన్నని చొక్కాతో మంమలో నువ్వు పనిలోకి పోతున్నావని ఆకిమ్‌ చెప్పేడు. తానిచ్చిన కోటు ఇల్లా పంపుతూంపే చూసి ఓల్షిన్‌ స్కీ వెర్రిమొగం ప సేడు. “*నేనాక్యామేడ్‌కి ఒక మిలిటరీ కోటు పంపిస్తా” నన్నాడు, కొని రీటా నవ్వేసిందీ. “*వర్వాలేదులే. ఈ కోటు తొడుక్కుంపేనే బాగా పని జరుగుతుంది. ”---అంది,

పావెల్‌ ఆశ్చర్యపశ్తాడు.. ఒక్క నిమషం ఆలోచించి చాలా ఖరీదయిన అకోటు తొడిగేసుకొన్నాడు. తొడిగే తొడగడంతో చలికి మొద్దుబారిన చేతుళూ, గుండెలూ వెచ్చబడినట్లయిందిం

శ = శి శ రీటా తనగై రీలో (వ్రాసింది. డీవెందిరు 20, వరసన ఒకదాని తర్వాత మరొళటిగా మంచుతువానులు, మంచూ హోరు గాలీను. బోయార్కాలో ఇంచుమించు పని ఆఖరుకొవచ్చింది. ఇంతలో ఈ తుపా నుబవచ్చి పని ఆగింది. పీఠలమట్టుకు మంచులో దీగబడి పోతున్నారు. రాయిలా వీగిసిపోయిన నేలని తవ్వడం మాటలుకాదు. ఇంకొక్క ముప్పాతిక కిలోమీటరు దూరం మిగిలింది. కానీ అదే మరీ కష్టంగాపుందిం

జనంలో మైపాయిడ్‌ జ్వరం బయలుదేరిందని తోకశేవ్‌ (వ్రాసేడు. ఆస్పుడే ముగ్గురు మనుష్యులు పక్కే పేరట”

డిసెంబరు 22.

కామ్‌సోమాల్‌ గువెర్నియా కమిటీ విసృత సమావేశం జరిగింది. బోదూ

రానుంచి ఎవ్వరూ రాలేదు. అక్కడికి పదిహేడు కిలోమీటర్ల ఆవల విందెపోటు

దొంగలు ధాన్యషనైలు కూలనో సేరు, రై లుకట్టపనిలో వున్నవాళ్ళందరినీ అక్కడికి వెళ్ళమని అఆహార?ాఖ (ప్రతినిధి ఆజ్ఞలు పంపేడు,

243 డిసెంబరు 23. బోయార్కానుంచి మరో ఏడుగురు ఇఫాయిడ్‌ రోగుల్ని హాస్పిటలుకి తీను కొచ్చేరు. వాళ్ళల్లో ఒకునేవ్‌ ఒకడు, భార్కోవనుంచి వస్తున్న వైైలులో మ్మైొమీద కూర్చుని పప్రయాణంచేస్తూ చలికి కొంకతించుకొని చాలామంది చచ్చిపోయారు. ఆ శవాల్ని తీసేస్తూంపే చూసేను. హాస్పిటళ్ళలో ఒక్కంనెగడి మండటంలేచు. ఈ దిక్కుమాలిన మందు తుపానులు ఎల్లా పోతాయోగాని ? డిసెంబరు 24, జకరయ్‌ని ఇప్పుడే చూసేను. నిన్నరా(్రి అన్లైకూ ఆతని చయూవత్తు బందె పోటు బలగమూ బోయార్కామీద దాడిచేసినాడన్నవార్హ నిజమేనని చెప్పేడు. రెండు గంటల సేపు యుద్దం సాగింది. తీగెలు తెగిపోయేయి.. తెల్లివావేవరకూ జళరచయ్‌కి కూడా అసలువార్హ వివరంగా తెలియదు. బిందెపోట్లని తరిమేశారు. కౌని తోకరేవ్‌ గాయపగ్దాడు. తూటా రొమ్ములోంచిపోయింది. ఈవేళ పట్టణంలోకి ఆయనను తీను కొప్తారు. ప్రాంట్‌ర్లావిసెక్‌ రా్రిగార్డుదళం నాయకుడు. ఆతడు చచ్చిపోయేడు. దొంగల్ని మొదటచూసి హెచ్చరిక ఇచ్చినది అతడే, దొంగలమీద ఆకడు కాలు స్తూనే వున్నాడు. కాని బిర్తింగులోకి వెశ్ళేలోపుగానే మీదపడిపోచయేరు. క్లావి సెక్‌ను నరికేసేరు. వనివాళ్ళలో పదకొండుమంది గాయప్హారు. ఈపాటికి రెండుస్కార్వ(డ్రన్లు గుర్రపు వైన్యమూ, ఒక పాయుధరైై లూ అక్కడికి చేరుకొనే వుంబాయి, “విర్మాణంబాధ్యత పాం[శ్రాబోవ్‌ చేతిలో పెస్టేరు ఈవేళ గ్లూబోకీ (గ్రామంలో దాగివున్న బందెపోటు గుంపులో ఒకభాగాన్ని పుజూరేవ్‌స్కీు చుట్టుముట్టి పూర్తిగా తుడిచి పెప్టేపేడు.. పార్టీకి నందింధించని కొందరుపనివాళ్ళు రైలు"సం కూడా చూడకుండా, ర్లైలురోడ్డు వెంబడే నడిచి బయలుచేరేరుం డిసెంబరు 25 గాయవడ్డ తోకరేవున్తూ తదితరుల్నీ తీసుకొచ్చి హోస్పిటలులో చేర్చేరు* ముసిలాషెని (బతికించగలమనవి డాక్టర్లు అంటున్నారు. అతడి కింతనరకు స్మృతి రాలేదు. మిగిలిన వాళ్ళకి (పాణభయంలేదుః మాటా. గుబ్న్నెయా. కమిటీ! బో-హర్యానుంచి 'పెలిగ్రాం వచ్చింద- “బండెపోటుదొంగల దాడికి సమాధానంగా మేమూ సాయుధరై లులోని వైనిపలూ గ్మురపువైన్యంలోవివాహ్శ శలిసి సమావేశం జరిపేము.. దానిలో ఎన్ని కష్టాలు వచ్చినా చిన్నరై లుదారివి స్పూర్తిబేసి జనవరి ఒకటో తేదీకి పట్టణంలోకి వంటచెరుకు తేవాలనీ తీర్మానించుకున్నాము. జనాన్ని అందరినీ నమీకరించి పవికి పూనుకొంటు న్నాం. కమ్యూనిస్టుపార్టీ జిందాబాద్‌ !

244 సమాచీశం అధ్యతడు ; కోర్చాగిన్‌. కార్యదర్శి ; చెన్‌, ఎ క్లావి=కొకు సైనిక మధ్యూదలకో సోలో మెంరొలో అంత్య(క్రియలు జరిగేయి. ఖ ఖ గమ్యం చాలసన్నిహితం అయింధి. కానిపని బహునెమ్మదిగా జరుగుతూ ౦దీ (ప్రతిదీనం చాలమంది టైఫాయిడ్‌ తో పక్కలేస్తూన్నారు, పనిలో ఆవనరంగావున్న చేతులు లోటవుతున్నాయి. ఒకరోజున తూలిపోళూ కోర్చాగిన్‌ 'ప్రేషనుకివన్నేడు. ఆతనికి కాబణ్గ విల బిర్డందేము. కొర్రిరోజులనుంచి జ్వరం వస్తూంది. రోసుకు తిదగుతున్నాడు. కాని, ఈ వేళ కదలలేకుండా వున్నాడు. అదివరకే మైఫాయిడ్‌తో పనివాళ్ళనంథ్యి తగ్గిపోతూం టే ఇవ్పుడు మరొకడు రోగస్హాడు, కొని పాపెల్‌ శళబిండ. జ్వరంనస్తూన్నా నాలుగై దురోజులు ఏలాగో ఓపిక వేసుకొని అంద౦ంకోపాటు పనిలోకి వెళ్ళేడు. కావి. ఈవేశ మరి ఆతని బండతనం పనిచెయ్యలేదు. కోటురొడిగినా జకరయ్‌ ఇచ్చిన బూట్లు తొడిగినా చలి ఆగడంలేదు. అడుగు వేసినన్పుడల్లా గుందెల్లో జూాలంపుర్చుకు పొడిచినట్లు బాధ. పళ్ళు శటకటలా డిపోతున్నాయి. కళ్ళు తిరగిపోతున్నాయి. ఎల్లాగో కాళ్ళుఈడ్భుకొంటూ ప్రేషన్‌లోకి చేరుకొన్నాడు. అక్కడేదో హడా విడిగావున్నట్లుకోచి నిలబర్హాడు. జ్వరంతో కళ్ళు ఎ(ర్రబిడిపోయివున్నాయి. ఆతి కష్టంమీద కళ్ళ తెరవేడు. ప్లాట్‌పారంపక్కన పొడుగునా గుడ్పుబండి విలబిడి వుంది. దానివన్నీ గూడులేని ప్లాట్‌కార్‌ లే. వాటినుంచి నన్న గైలుదారికి కావలసిన పట్టాలనే స్లీ పర్లనీ జనందింపుళున్నారు. చూస్తూనే పావెల్‌ కూలిపోయేడు. లోర్లా ప్తైడు, తల నేలని కొట్టుకున్నప్పటి నెప్పీ, జ్బరంకో కాలిపోతున్న ముధానికి మందునేల తగిలినప్పుడు హాయి అవిపించిన చన్లదనమూ.... ఎన్నోగంటలకి ఆతనినిచూప్కి వారకానులకి తీసుకుపోయేరు. మనిషి వొద్ళ ఎరగడు. తెగ ఆయానసడుతున్నారు. సాయుధ వ లబలోవున్న చిన్న డాక్టరు వచ్చి చూ'పేడు. అెఫాయిడూ, న్యుమోవిచూ కలిసివున్నాయని చెప్పేడు. జరం నూట ఆరు డిగ్రీలుంది. కీబ్ళవావేయి. మెడమీద పృచ్ళు. కాని డాక్టరు వాటివలన (ప్రమా దంలేదసే న్యుమోవిచూ, బ్రఫాయిడ్‌బ (ప్రాణంతీయడానికి వాలుననీ అన్నాడు, వట్టణంనుంచి రిరిగివచ్చిన పాం(్రాటోవా, దుబావాబు పావెల్‌ను (ికికించ డానిక్తై శాయళక్తులా పనివేస్తున్నాట.

245

పావెల్‌ వూరివాడే ఆయిన అల్యోషాకోభాన్‌ స్కీకి వప్పచెప్పి ఆతనిని వాళ్ళ ఇంటికి చేర్చమన్నారుం

కోర్చాగిన్‌ దళంవాళ్ళంకా వచ్చేరు. ఖోల్యావా బొచ్తేలులా జనాన్నికోను కుంటూ లోపలకొరదిగ్హాడు. వాళ్ళని చుట్టూ పెట్టుకొని పాంగక్రాటోవ్కా దువావాణు ఏలాగో అతికష్టంమీద కిక్కిరిసిపోయిపున్న రై లుపెన్సైలోకి పావెర్‌ను వేరఎసేరు. (వ్రచూజికులు ఆతడు మైఫస్‌ గి ఆని అనుమానించేరు లోపలికి రానివ్వమున్నాప. చారిలో కిటికీలోంచి దియటికి తో పేస్తామన్నారు.

ఖోల్యావా తుపాకీ తీసేడు. “ఇడి అంటురోగంకాదు. మిమ్మల్నందర్నీ బయటకీ ఈడ్చివేసి అయినా ఇతశ్రీ రైలులో పంప్పకాం. గా(గత్త. రైలు స్టేషన్సన్ని టికీ కణురువేస్తునా. ఆతనిమీద వెయ్యిపడిందం పే ఇంతమంది. దొక్కలో తోయిస్తా.. ఇదిగో ఆల్యోషా ! పొవ్కామౌజర్‌ తీనుకో, దగ్గిరి కెవడునచ్చినా కౌల్చిపారెయ్యి, ”

బన్సుమంటూ రైలు స్టేషమలోంచి దియబడదేశింది. నిర్ణవంగావున్న ప్లాట్‌ ఫారంటేద దుబావా విబ్బని వ్రైలపోయినవేపే చూస్తున్నాడు, పాం(క్రాటోవ్‌ ఆతని దగ్గిర ౩ెళ్ళెడు

“ోిరికి విట్టకడవా డంటానా” -

ఆ (సశ్నకు సమాధానం రాలేదు,

“నిత్యా నడు, ఏంచేస్తాం ఇంక బాధ్యత అంహ౨ ననమీద వుంది ఆఅ బళ్ళన్నీ ర్యాత్రి దింపించి పొద్దుటే ఇంజన్లలో విప్పు వేయిద్దాం,”

రోగపడీ రైలులో (వయాణంగేన్తున్న కోర్చాగిన్‌ ను ఎక్కండా ఎన్వరూ చీంపకుండా చూడవలసిందని ఖోల్యావా రైలుదారి పొడుగునాపున్న ఛెకొ మ్మితులకు తంతివార్హణ సంపేడు,. వాన అలాగే అని తిరుగువార్త పంపేనరకు నిద్రకుపడ లేదు

ఠి వ ఖళి

రై బమార్లంలో దిగువన ఒక జంక్షన్‌లో గుర్తుతెలియని ఒక యువకుని శవాన్ని బిండీలోంచిలీపి ప్లాట్‌పారంచీద పడేపేరు... ఆతదెవరో, చావుకు కారణం ఏమిచో ఎవహా ఎరగరు, పైషన్‌లోని వెకొవుద్యోగులు ఖోల్యావా తంతి గుర్త జేసుకొవ్కి పరదగెత్తి శేరు చనిపోయిన ఆ యువకుడి శరీరాన్ని “*మోర్ష్‌” (శవా లను 'పెట్టేగద్రికు పంపించి ఖోల్యా వాకు ఆతనిమిత్రుడు చనిపోయేడని తంతి పంపేరు

246

కోర్చాగిన్‌ మరణవార్త బోయార్క-మంచి గువెర్నియా కాంసోమాల్‌ కమిటీకి తంతిద్వారా తెలియపరచబడిందీ,

ఈలోపున ఆల్యోషాకోధాన్‌ స్కీ పాపల్‌ను ఆతని యింట్లో దీగదెట్టీ తాను జ్వరపడి మంచంఎక్కేడు,

ఇణనవరి, 9-

ఎందుకు నాకీవాధ? ఇదీరాస్తూం మే ఏడుపొస్తూంది. రీటా ఏడుస్తుందన్తీ అంత బాధ పడుళుందసీఅంపే ఎవరన్నా నమ్ముకారా ? కన్నీద్శ బలహినతప నిదర్శ నమా ? వాకన్నీగ్శీవేళ మనస్సు కోతఫలివాలు, విజయం లభించింది. చలిబాధ, భయంతగ్గిందీ. రైలు ప్రేషన్ల న్నింటా వంటచెరుకు పుష్కలంగా పేర్చిపుంది. విజ యోత్సవం జరిగింది. నగరసోవియటు వి సృతసమా వేశంలో రైలుదారి నిర్మాణంలో పాస్గాన్న యోధలందళికీ సన్మానం జరిగింది. ఇటువంటీరోజున నాకీ దుఃఖంనమిటి? ఈ విజయసాధనలో ఇద్దరు (ప్రియమ్మి[కులు క్లావి సెక్‌, కోర్చాగిన్‌ ప్రాణాలు బలి ఇచ్చేరు.

పొవెర్‌ మరణవార్తతో నా కళ్ళుఏడ్డాయి. ఆతడు నాకంత (ప్రేమపాత్రుడనే సంగతిని నేనింతసరకు గుర్తించనేలేదు

ఇంకా డైరీ అపువ. మళ్ళీ తెరుస్తాననే నమ్మకంలేదు. యూ(క్రేనియన్‌ కామ్‌ సోమాల్‌ కేంద్రకమిటీలో వువ్యోగం ఇస్తానన్నారు. అంగీకరిస్తూ రేపే భోర్కోవ్‌కు (వస్తాం

పకరణం౦తి కొని పడువారక్తం విజయంసాధించింది, పావెల్‌ శమైఫాయిడ్‌ జ్వరంనుంచి

బయటపూడు. నాలుగోమాటు చావుతప్పి బియటప్డూడు. కాని అతడు మంచందిగి కింద కాలణనెస్టేనంకి నెల తిరిగివచ్చింది. ఐక్క-చిక్కేడు. పాలిపోయేడు. కాళ్ళలో పట్టులేదు+ గోడ అనకాచేనుకొని తూలుటా నడిచేడు. తల్లిసాయంకో వెళ్ళి కిటికీ వద్దచాల సేపు నిలదూడు. వనంతోదయ మయింది. ఎండ వేడికి కరిగిన మంచునీరు రోడ్డుమీద వల్లాలలోచేరి ఎండలో మిలమిలలాడుతూంది, ఆ రోజునే మందు కరగడం (ప్రారంభమమింది,

కిటికీకి ఎదురుగా చెగ్రీచెట్టు కొమ్మమీద కూర్చుని పిచిక ఒకటి దొద్చు నవ శింయకొంటూనే మధ్యమధ్య పావెల్‌ వేపు అనుమానంగా చూస్తూంది,

పావెల్‌ నెమ్మదిగా (వేలితో కిటికీతలుపుమీదా కొస్హేడు.

“స్పవ్యూ నేనూ శీతాకాలపు గండంగడిచి దియటవడ్డామన్నమాటం

ఆళవి తల్లి ఉలికిపడింది,

“ఎవరితోటిరా మాటలు 1

“పిచ్చిక్ష....ఆడిగో చూడు ఎగిరిపోతూంది*”.--అంటూ పావెల్‌ మంద హాసంచేపేడు,

వనంతరుతుపు సగం గడిచేసరికి పావెల్‌ మ్శీపట్నం పోవాలనే ఆలోచనలో పడ్డాడు. మనిషికి నడవగల వోపిక వచ్చింది, కొన్సి ఏవో ఆనారోగ్యం ముంమ కొస్తూంది. ఒకరోజున దొడ్డిలో నడుస్తూంటే వెన్నులో చెస్పలేనంతవాధ కలిగింది, కౌక్లు విలదిడ్డంలేదు. అతికష్టంమీద గదిలోకి చేరగలిగేడు. మరునాడు డాక్టర్లు జాగ త్తగా పతిశలించేరు. వీపు పరీషిస్తుండగా డాక్టరుకు వెన్నుపూనమీద లోతయినగుంట కనిపించింది, అశ్చర్యం కలిగందిం

“*రదెబ్బి ఎక్కడ తగిలింది

“రోవ్నోయుద్రంలో, మూడంగుళాల ఫీరంగిగుండు ఒకటి మా వెనకొల రోడ్డుమీద్‌ పేలింది. ఆపేలుడులో ఒక రాయి ఎగిరివచ్చి వీస్త్వన తగిలింది

“ఆయితే ఎల్లా నడవగలగేవు + ఎప్పుడూ బాధకబిగించలేడూ 1

“లేదు, దెద్బితగిలేక గంబ్యో రెండుగంటలో లేవలేకపోయేను, తర్వాత

248

నెప్పికింది. గుర్రం ఎక్కను. మామూలుగానే సొగిపోయింది. అనాటి కీనాడు శఈబొధ కనిపించిందిలో

ఆ గాయపుమచ్చ పరిలిహ్హు శార్టరుముఖం చాల గంఏమయింది.

కోబొనవ్యా ! పరిస్టితి నాకేమీ నచ్చలేదు. వన్నుపహూనకి ఆంత దెబ్బతగలడం బాగులేదు. కౌస్కే ఇదివరకటల్లేనే తగ్గిపోతుందేమో చూద్దాం.”

పావెల్‌ చొక్కాతొగుక్కుుందాపుంపే డాక్టరు ముఖంలో సానుభాతీ, సంచా పమ్వూ (ప్రరివింబించేయి.

న! చ న!

ఆచ్చెమ్‌ ఆ త్తవారింట్లో పుంటున్చాడు. ఆతనిభార్య పేరు స్తోషా. చాల ఆమా యికంగా కనిస్తుంది. వీదవై తు కుటుందింలో పజ సెరిగింది. ఒకరోజున పావెల్‌ ఆన్నగారిని చూడదోయేడు. చెత్తా చెదారంకో అసహ్యుంగావున్న చిన్న ముంగిలి వాకిట్లో మున్నుకొట్టుకానిపున్న చిన్నక్యురవాడు గంతుచేస్తున్నాడు. పాల్‌ వాకిట్లో ఆడుగుపెట్టిగానే వాడు నిలబెక్టేడు :

“*నీం కావాలి? ఏదిన్నా ఎత్తుకుపోదామనా ? బాగత్త! మా అమ్మ చంపే స్తుందీ”

ఆ మాట వినదిడగానే అ పాఠఆకుటింటి కిటికీ ఒకటి తెరుచుకుంది. కిటికీ లోంచి ఆచ్చెఐ తొంగమూసేడుం

“రా రా, పావెల్‌”

పచ్చబిడి శెరుడులాపున్నముఖమూ ఆవిడా ఒకముసిలిది పొయ్యివద్ధకూర్చుని వుంది, పావెల్‌ పక్కనుంచి పడుతూంటే ఆమె ఆయిష్టంగా కోరచూపుమూసి ఈల తిప్పువెందిం

చిన్సచిన్న జడల వేసిన ఇన్దరు ఆడపిల్లలు పొయ్యి పక్కనున్న తిన్నెమీద కూర్చుని కొ త్తవానివంక ఆశ్వర్యంకో చూస్తున్నారు.

బిల్లవద్దహర్భున్న ఆర్లెమ్‌ ఏదోచికాకుగా కనిపించేడు, తల్లికిగాని, తమ్ముడికి గాని వానీ 'పెళ్ళివేసుకోడం ఇష్టంలేదని అతచెరుగును. కొన్నితరాలనుంచి పట్టకాల్లో పనిచేనుకు బ్రతుకుతున్న కుటుంబం తమది. మూడేళ్ళపాటు పొరుగంటి కాపీమేన్సీ కూతురు గాల్యా ఆంపే మోదాపడి తిరిగేడు, ఆమెకూడా కుట్టుపని నేర్చుకొందిగాని వగ్జినేలేదు. ఆమెనుకాదని ఏమీతెలియని ఈమొద్దుని పెళ్ళిచేసుకొన్నాడు. ఆయిదు నోళ్ళకి ఆతడొక్క డేసంపాదన. వగలల్లా రై ల్వేవర్కుుషాపులో రెక్కలునుక్కలు జేసుకొని ఇంటికొచ్చేక మూలబడ్డ వ్యవసాయాన్ని పునరుద్దరించడానితై నాగలి దున్నుతున్నాడు"

ఠి న! | న!

32] 2489

అన్నగారు 'పెటీబూర్డువా వావరణంలో పడికోయేడని పాపర్‌ అనుకొంటు న్నాడసీ ఇప్పుడు అక్కడి పరిస్థితులను పరిశీలిస్తున్నాడనీ ఆన్హైము ఎరుగుదును,

ఇద్దరు ఎ3గున్నవ్యక్తులు ఏకోదాతిలో తలుసుకొన్నప్పుడు మాట్లాడుకొన్నట్లు అన్నదమ్ములిద్దరూ దూధాలాపంగా రెండుమాటలు మాట్లాడుకొన్నారు. కొంతసేపు న్నాక పావెల్‌ ఎడవనని లేచేడు, కాని అన్హెమ్‌ ఆ పేడు.

ఆక్రాప్పేపుఆగు. తిండితినిపోదువుగాని. స్తోషా పాలుతెస్తుందీ. అయితే రేప వెడరానంటాపు, బాగా వోపిక చేరిండా ”

స్తోషా ఇంట్లోకివచ్చింది పాపల్‌ను పలకరించి రెండుమాటలు చెప్పేక, పాకలోంచి పివో తేవాలి సాయంపట్టిడావికి రమ్మనీ అన్టైసును పిలివిందీ+ ముటి ముటలాడుతున్న ముసలామె పావెలూమా(తం అక్కడమిగిలేరు.కిటికీలోంచి దూరాన చగ్చిగంటలు వినిపిస్తున్నాయి. అవి వినబడగానే ముసలామె చేతిలోని గరిట కిండ 'పెట్టి గొణగుడు (ప్రారంధించింది.

ఆ ఈడిక్కుమాలిన ఇంటిచాకిరీతో కాస్సేపు (ప్రార్థన చేసుకొందానున్నా కుదిరి భావడంలేదు”

పావెల్‌నంక ఓరగంటమాస్తూనే అమె పైనకప్పుకొన్న దుప్పటి చిలక కొయ్యకు తగిలించింది. మూలన ఒకబల్లమీద పొగచూతిపోయిన దేవవా విగ్రహా లున్నాయి, వాటిముందరపోయి నిలవిడింది. పుల్లలమాడిరిగావున్న మూడు వేళ్ళుదగ్గ రగాపట్టుకొని, తన శరీరంమీద శిలువ గీనుకొంది,

"పెదవులు కదుపుళూ నెమ్మదిగా (ప్రార్ధన సాగించింది,

“స్వర్గంలో నివసించే తంగడి సేకిర్సి ఆతయం .”

వొకిస్తో ఆడుకొంటున్న కషృర్రవాడు అక్కడున్న ఒక నళ్లపంది సరడ్డిషీద శూపృని *చల్‌ 1! చర్‌ $ ఆంయా చిన్ని మడమలకో డానింలక్కులలో పొడిచేడుం

పంచి ఉలికిపడి దొడ్డిఆంకా పరుగులు (ప్రారంధించిందిం పీపునవున్న అకుర్ర వాడివి తో వెన్యూలని దాని కాష్యత్రయం, కౌని ఆ దిండసన్యాసి పట్టువదలడం లేదు.

ముసలామె (ప్రార్ధన మాని కిటికీలోంచి దియటకు చూసింది

“*టతిభడవా ! దిగు, నీ చర్మం నొలిచేస్తా. సీదుంపతెగూ”

వంది ఏలుగై తేనేం వీస్పమీదవున్న బరువును దులసరించుకోగలిగిండి, మన లాష సంలృ ప్రిపడి మళ్ళీ గొమ్మల ముందు చేరిండి.

ళు దేవొ

250

అ క[రవాడు నెప్పితో ఏడుస్తూ కళ్లాముహ్క- వోడిపోతూంపే చొర్కాతో తురుదుకుంటూ గుమ్మంలో హోజరయ్యేడు.

“అమ్మమ్మా ! ఎదన్నా పెట్టవే...”

ముసలామె వానిని రసిరికొట్టిందిం

“నేను ప్రార్దనచేనుకోవడం కనబిడ్డంలేద(ట్రా గుడ్డి వెధవా! ఏమళ్నా పెట్టాలి ...

ఉండు పెడతా...”

ఆమె బిల్లమీదనున్న బెత్తం తీసేసరికి క్యరవాడు కణంలో మాయమయి పోయేడు. పొయ్యి ఆరుగుమీదవున్న ఆడపిల్లలు కిచకిచలాడేరు,

మళ్ళి మనలామె దై వటప్రార్ధన ప్రాంభించింది.

పావెల్‌ లేచేడు. అన్నగారు వచ్చేవరకూ ఆగకుండా వాకిట్లోకి వచ్చేసేడుం కోరడి తలువు జేరవేస్తూంపే మునలామె మూలకిటికలోంచే తనను పరీక్షగా చూస్తు న్నట్లు కనబడింది,

అస్టెమ్‌ ఇక్కడ ఎల్లావచ్చి పడ్డాడు ? ఇంకింకే. యాపజ్జీవం హోష్య్యామి. స్త్యోషా ఏడాదికో పిల్లని కని పడేస్తుంది. సేడలోపురుగులా ఆర్టెమ్‌ ఈ జంజాటంలో ఆఅతుక్కుపోళాడు- చివరకు వర్కుషాప్పపని మానుకోవడం కూడ తటస్థపడుతుందో ఏమో”

పాచెల్‌ నిర్ణనంగావున్న ఆ నగరవీధుల్లో నడుస్తూ ఆనేకవిధాల ఆలోచనలలో మునిగిపోయేడు.

“వాడిని రాజకీయాలలోకి లాగాలనుకొ న్నాను.”

మరునాడు ఈ చిన్నపట్టణం వదలి పెద్దపట్టకానికి పోతున్నానకీ మళ్ళీ తన మితుల్నీ సహచరుల్నీ కలునుకొంటానన్తీ పావెల్‌ హుషారుప్డాడు, పెద్దపట్టణం ఆతనిని బాగా ఆకర్షించిది.ఎప్పుడూ నమ్మర్షంగావుండే అవీధుల్కు అంతులేని జన (ప్రవాహంహడావిడ్రి (ట్రాములగణగణ్య కొర్ల ఆరుపులు ఆతని కేదో చెన్పలేనంత, ఉజ్జీవం కలిగిస్తాయి" అన్నింటికన్నా పెద్దపెద్ద ఫ్యాక్టరీ విల్తింగులు బొగాచూరిన కార్దానాలు, యంగ్రాలు, యుమ్మనిరొదజేపే ట్రాన్స్‌మిషన్‌ చెల్జులు మళ్ళీ ఎప్పుడు కనదిడవాయాయని ఆతని మనన్సు కొట్టుకుపోతుంది, "పెద్దపెద్ద సైవీల్పకోసం, యం(్రాల నూశెవానన కోసం. అతని మనస్సు ఉత్త ప్రమపుళూంది+ ఈచిన్నపట్టణం వీదుల్లో నడుస్తూంకే ఏదోదిగులుగావుందీ, పొరుగూరు వచ్చినట్లుంది. వీథల్లో పగటి పూట నడుస్తున్నా ఏదోబాధగానేవుంది, గుమ్మాల్లో కూర్చునివాతావానీ వేపే ఆడవాళ్ళ కదుర్లు వినకూ డదనుకొన్నా చెవిని పడవాయి :

261

అ్పవరీ అక్కుపక్షి”

*క్షయరోగపక్షీలావున్నాడుం

“కోట్లు మంచిదే తోడిచేడు, ఎక్కడెత్తుకొచ్చేడోగాని.”

అచేవోరణిలో వ్యావ్యానాల్యూ ఉపాథ్యానాల్యూ ఆవన్నీవింటూం పే పావెల్‌కు అసహ్య మనిపిహ్హాంది.

చాలకాలమయింది, ఇవన్నీ మిచిపోయ్యి తాను పనిచేసి స్నేహితుల్ని సంపా చంచిన పెద్దపట్టణంతో ఏవో సన్నిహత సంబంధం ఏర్పడింది,

ఆలా నడిచినడిచి వైన్‌ ఆడవివద్దకు వచ్చేపేడు అక్కడ బాటనీలిపుందీ, కుడి వేపున అడవికి ఆవల పాతఠజైలు గోడలమీద నాటిన ఇనప ఈ"బెలనారూ, దాని వనక ఎత్తయిన తెల్లిని భవనాలూ కనిపిస్తున్నాయి. ఒా

దానికి ఎదురుగావున్న మైదానంలోనే వాల్యాను వురికిసేరు. ఆమెరోటి వాళ్ళని కాల్చిచంపేరు, ఉరిస్తంభం నాటిన (వ్రదేశానికివెళ్ళి పావెల్‌ నిశ +బ్రింగా ఒక్యనిమషం నిలద్హాడు. తర్వాత మిట్టిఎక్కి; విప్లవ వ్యతి రేకుల రొర్జన్యాలకు గురిఆయిన వారందరినీ నమాధిచేసిన గోతి వేపు నడిచేడు,

మరణించినవారి ప్రియదించవులు ఎంతో (పేమగా నాటిన స్పూ9స్‌ మొక్కల నీడల్లో నమాధిస్టలం చన్లిగావుండి, మిట్టమీద పెన్‌ చెట్లు కొండసాలుపుల్లో సిల్కు శివాసీ పలిచినట్లున్న పచ్చిక కన్నులకు చళ్లిగా కనిపిస్తున్నాయి.

పట్టణం చివరిభాగాలలో ఏమిటోలావుంటుంది మను, చెట్లు గునగునలాడు శుంటాయి. వసంతరుతుళోభలో భూమి పునరుజ్జీవితమమిండి ... ఈ (ప్రదేశంలోనే పాఎల్‌ మ్మితుబ వీదతనంలో మగసోతున్నవారు సుఖజీవితం గడపకలిగేటందుకని ఈమ (ప్రాడాలు బలిపెరు. బానిసపుట్టుకలనుంచి విముక్తిచేయడానికే వారు బలి దానం అయ్యేరు,

పావెల్‌ నెమ్మదిగా తలమీడిటోపీ తీసేడు. అతనిమనన్సు గోరాకులితమై పోయింది,

మమష్యజీవితం ఆతడి ప్రియతమమైన అస్తి దాని నాతడు ఒక్కమారు మా(క్రమే అనుభవించగలడు, వళ్ళాత్తాపంకో కుమిలిపోనక్కన్లేకుండ్రా గతజీవి కాన్ని తలుకొని దుఃఖపడనక్కగ్లేకుంచా ఆ (బ్రతుకు వెళ్ళిబుచ్చుకోవాలి. చచ్చి పోయేటప్పుడు "ప్రపంచంలోకల్లా మానన స్వాతం[త్యపోరాటం ఉత్తమో త్తమ మైనది. దానిలోనే నా ళక్రియుక్టులన్నీ వినియోగవరిచేను.”--అని సంతృ ప్తపడ గలిగేదట్లు బ్రికరాల. ఏ క్షణంలో మృత్యువువచ్చిపడుతుందోనన్నట్లు (బ్రితికివున్న (పతి పడిదూ ఉపయోగంలో పెట్టాలి.

252 ఈ ఆలోచనలతో కోలర్చాగిన్‌ సమాధిదగ్గరనుంచి పనుతిరిగేడు, వ న! చి

కొడుకు ప్రయాణానికి ఏర్పాట్లు చేయడం తల్లిశంతో బాధగాపుందీ, ఆమె కళ్ళల్లో నీచ్ళతిరుగుతున్నాయన్కీ తన దుఃఖం కనబడకుంశా దాచుకొనేటందుకు టప్రయత్నిస్తున్నదన పావెల్‌ చూసేడు.

పాన్తూషా! వుండిపోరాదటటా. ముసలిదాన్ని ఒక్కంర్తినీ వుండాలి. పిల్ల లెందరుంచే నేం లాభం ? 'పెంగి పెద్దవాళ్ళయ్యేదాకానే తర్వాత మనకి ఒక్కడూ కొడు. ఇప్పుడు పట్నం ఎందుకో చెప్పు? ఇక్కడే శుభ్రంగా వుంచొచ్చునే ఎవ ర్హేనా చిలక ఆక్కడుందా ? కుగ్రాళ్ళంతా ఇంకే. ఒక్కడూ తల్లికోనన్నా చెప్పరు, ఒక్క మాటాపలుకూ లేకుండా ఆర్టెమ్‌ పోయి 'పెళ్ళివేసుకు లేగొప్చడు. వాడికతాతవు నువ్వు. కాలో, చెయ్యో విరిగికేతప్ప నువ్వు కనబడవు. ”--అఆంటూ ఆమె నెమ్ము దిగా మూటకట్టింది,

పావెల్‌ తల్లిని కౌగలించుకొన్నాడు.

“నాకింకా ఎవ్రీ ఏర్పడలేదమ్మా! బౌనుకాని, ఏ పక్షికాప& అంతకి తగిన దొంతని ఏరుకొంటుంది. నేను చిలకనే నంటావా?”

కొడుకుకూటలకు తల్లి నవ్వుకుంది.

“ప్రపంచంలో వున్న బూర్జువాలందరికీ సెలవీచ్చేపేవరకూ నాకు పిల్లా సీచూ ఎవరూవొద్దు చెప్త న్నావిను, ఎంతకాలంకో అంటావా? ఫర్వాలేదు. వాళ్ళింక ఎంతోకాలం నిలబడలేరు. త్వరలోనే ప్రపంచ (ప్రజలందరూ ఒకే ఒక రిపల్సికుగా ఏర్పడకారు. అప్పుడు యావజ్జీవం నానాకష్టాలూపడ్డ నీటోటివాళ్ళని ఏ ఇటలీకో వీశ్రాంతికోసం పంపిస్తాం, అక్కడ నముద్రంవొడ్డున వెచ్చగ్యా సుఖంగా పుం టుంది. అక్కడ శశాకాలంఅంటూ వుండదట. కోటీశ్వరుల పెద్దపెద్ద భవనాలుం టాయి, వాటిల్లో మీకు విగ్రాంతి మేముపోయి. అమెరికాలోని బూర్జువాలని ఖతం బేసేస్తూంపే మీరు నులిఎచ్చని ఎండలో విగాంతి తీసుకొందురుగాని.”

“నువ్వుచెప్పేందీ బాగానేవుంద్కి కోథలాగం కాన్తి అంతవరంా నేనుబతికి వుందొర్తూ....సరిగ్గా మీరాత ఇల్లాగే వుండేవాడు. ఎవ్చుకూ. వీడో కలలుకంటూ వుండేవాడు, మహాపొగరుదోతు. చచ్చి ఏ స్వర్గానవున్నాడో. సెబాహ్టాపల్‌ యుద్దంలో ఓ చెయ్యీ కాలూ పోయ ఇంటికిచేరేడు. ఆతడు చేసిససేవకి రెండున్రాసులా, శిబ్బిన్హ మీద రెండు వెండి విళ్ళ్గలూ చొక్కొాకి గుచ్చిచంపేరు, బాగా చండుముసిలి తనందాకా (బితికేడు, (బ్రతికినంతకాలం మలాదశిద్రం అమభవించేడు. మః కోపిస్ట. ఎవడో ఆఫీనరుని చేతిలోవున్న పూతంక(ర్రతో నెత్తినికొచ్వేడు, ఆ నేరానికి ..సీగాది

253

పొటు బింకోలులో పడేసేరు మిలిటరీక్రాసుణు చూనన్నా వాళ్ష వదలలేదు. అమీ కాతపోలికే నువ్వు, ఏమీనందేహంలేదు.” |

“వెభ్మిపోయేటవ్యుడు ఈ మాటలెందుకమ్మా! ఏదీ. ఆక్వాయన్‌ ఓమాటిల్లా ఇయ్యి ఎవ్నాళ్ళయిందో ముట్టుకొని...”

ఆతడు తలనంమకొని ఆక్వామన్‌ వాయించడం (ప్రారం?ంచేడు.. ఆతని నంగితజ్ఞానంలో పొడసూపిన కొ త్తగమరాలు విని తల్లి ఆశ్చర్యఎడింది. ఆతచెవ్సు హ ఇల్లా వొాయించగా ఆమె వినలేదు. ఆ పాటలుకూడా కొట్టపే వేప్ల నకటల్లే మెట్లమీద చిసానున్నితంగా పరుగులు తీస్తున్నాయి. కాని ఈమారు ఆవి సృష్టి స్తూన్న న్వరాలు కొ త్తవి, ఆతిగంఎరంగా పున్నాయి

తి శ న!

పావెల్‌ ఒక్కడే ప్రేషసుకు పళ్ళేడు,

ఐండి బయలుదేరేటప్పుడు దుఃఖం భరించలేక ఏద్బేన్తుందని అతడు తల్లివి శావద్దన్నాడు.

ప్లాట్‌ఫారంమీద కాచుకొనివున్న జనం తోనుకుంటూ బండిలో ఎక్కేరు, పాపల్‌ పై చిన్లఎక్కి- సర్తుకు కూర్చున్నాడు. కింద వెక్కుతూ, చగుతూ అఆటూఇఎవూ శదుబతున్నజనం కేకలు పెడుతూ, వాదనల్లో ఏమేషుటో అభినయం చేస్తున్నారు,

బిండిలోకినవ్చినవాదృ తమచేతుల్లో మూటలు కనబడకుండా కూర్చుందే బల్లల [క్రిందికి తో వెయ్యడం ఇంకొ సాగుతూనేవుంది,

రైలు దియలుకేక హజవిడి చల్లారింది. (ప్రదూజీకులు నర్తుకుకూర్చువి మాూటబణవిప్పి తినడం (ప్రారంభధించేరు,

పావెల్‌ విద్రపోయేడు.

క! న! న! న!

కీవ్‌లో బండిదిగేడు. నగరం నడిదొగువవున్న (శెష్పాతిక్‌ వీధికి బియల దేశేడు: నెమ్మగగా వంతెన ఎక్కేడు. ఏమీ మార్పులేదు. డైైలింగుల మీదచేయి జారుస్తూ నెమ్మదీగా నడిచేడు. (క్రిందికి దిగేముందు ఒక్కక్షేణం విలబ్హాడు, వంతెన మిద ఆ సమయంలో ఒక్కమనిషి కూడాలేడు. చీకట్లో ఈన ఎదుట కనిపిస్తున్న విశాలదృశ్యం ఎంతో అకర్షణంగాపుంది. దిగం ౫లవరచూ చీకటి నల్లగా వెల్వెట్‌ గుడ్డపరచినట్లు కనిపిస్తూంది, అ౩ెశంలో నతగ్రాలు భాస్వరం ముక్కల్లా. మెరుస్తు న్నాయి. దిగువన దూరంగా మన్నులు మిస్నులు కలిసిననోట లతల” లప దీపాలు శికట్లని చెదర గొ _స్తూన్నాయిం

254

ఎనరో గడ్డగా వోదీంచుకొం వ ఈన వపు రావడంతో పావెల్‌ ధ్యానభంగం అయింది. నెమ్మదిగా నగరదీపాలనుంచి చూపులు తిప్పుకొని వంతెన దిగేడుం

(ప్రాంతీయ స్పెషల్‌ డిపాద్దమెంటు ఆఫీసులో వాకబుచేస్తే జకరయ్‌ చాల నెలలక్రితమే పబ్నంవదిలి వెళ్ళిపోయేడన్నారు.

ఆరోజున డ్యూటీలో వున్న మనిషి పాఎర్‌ను ఎరుగడు, నిజంగా ఈతడు జకరయ్‌కి 'ప్నేవాతుడేనా యని చాలసేవు నిదానంగాడూసి. చివరకిచెప్పేడు. తుక్కై స్టాన్‌లో పనిచెయ్యగానికి ఆయనను ౫ ష్కె.0బ్‌చంపేరు, పొవెల్‌కు అవార్హద్రిగృము కలిగించింది. మారుమాట్లాడకుండా వెనక్కి తిరిగేడు. ఎంతో నీరసం అనిపించి మెట్లమీద చదికిలబాడు.

పక్కనుంచి దముణఎణలాడుతూ. (టాష్‌కారు పరుగెత్తింది. జనం వస్తూ పోతున్నారు. ఆడవాళ్ళ నవ్వులు), యుపకులు హుషారుకబుర్లు ముసలివాళ్ళ తొక్కు మాటలు వినిపిస్తున్నాయి. జనప్రవాహోనికి తగ్గుదరే లేదు. దీపాలతో మెరిసిపోతున్న (ట్రాములు, కస్నులు మిరిమిట్లుగొలిపే కారు హెడ్‌ లైట్లు దగ్గరనేపున్న సివీమాహాలు ముందున్న దీపాలు-ఎక్కడపడితే అక్కడజనం -- వొళ్ళనంభాషణలు -- రాత్రివేళ వగరం స్వరూపం ఆంకా ఎట్టఎగుట కినబడుతూంది !

జకరయ్‌ వెళ్ళిపోయేడని వినడంకో కలిగిన దుఃఖం అఆనందడి చూస్తూంటే తగ్గింది. ఇప్వువెక్కడి వెళ్ళాలి ? తన స్నేహితులంవావుండే సోలో మెంకా పోవా లంపే చొాలమారంపుంది, దగ్గరలోనే యూనివర్సిటీ వీధివుండాలని గుర్తు వచ్చింది అక్కండికి వెళ్ళొచ్చు, జకరయ్‌ తర్వాత చూడాలనుకొన్నది రీటానేకదా. ఆ రాత్రికి ఆకిను ఇంట్లో గడపొచ్చు.

దూరంనుంచే కిటికీలో వెలుతురు కనబడింది. ఒక్క క్షణం భావోద్వేగాన్ని చిక్కబట్టుకొని తలుపుకో పేడు. ఒక్కక్షణం మెట్లుమీద నిలబ్హాడు. లోపలినుంచి మాటలూ, గ్లైటర్‌మీద వాయిన్తున్నపావా వినబగ్దాయి.

“ఓహో | వై టహ్ల్హ ఆవీ రానిన్హూంది. బింకం సళ్ళిందన్నమాటం”-- ఆను కొన్నాడు. మెళ్లుక్కి. తలుప్కమీద నెమ్మదిగా తప్టేడు. తగా మరూలూకొ పడుచు ఒకామె తలుప్పతీసింద. ఆమె కోర్యాగిన్‌ వేపు ప్రగ్నార్డ

“వసరు కావాలి *”

ఆమె తలస్ప జేరవేస్‌ పట్టుకొండీ, పరస్టీతిని అర్థం చేసుకొన్నాడు. తన (టయత్నం ఇక్కడా నృధాయే ననిపించిందీం

“జ స్పినోవిచ్‌ వున్నదా ?”

255

“ఆమె ఇక్కడలేదు. గతజనవరిలోనే ఆమె థార్కోవ్‌ వెళ్ళిందీ. ఇప్పుడు మాస్కోోలో వుంటూందని విన్నాను”

“క్షామేడ్‌ ఆకిమ్‌ ఇక్కడున్నారా ? ఆయన వెళ్ళిపోయాడా

“ఆయనా లేడు, ఓడెస్పాగుబెర్నియా కొమ్‌సోమాల్‌కి ఆయన ఇప్పుడు కార్యదర్శ”

వెనక్కి. తిరగడంతప్ప చేయగలదిలేదు. వట్నం వచ్చినప్పటి పుళ్చాహం సగం చచ్చిపోయిందీ.

రాత్రి గడిపేటందుకు ఏదోచోటు చూనుకోవాలి.

వెనకటి స్నేసాతు లెవరూ వున్నట్లులేదు. వాళ్ళకోనం తిరిగేసరికి రాళ్ళతిగి పోతున్నాయి.” --ఆఅనుకుంటూ పావెల్‌ ముందుకునడిచేడు. ఆయినా పాం[క్రాటో పనా వట్నంలో వుండకపోతాడా, ప్రయళ్నించి చూద్దామనుకొన్నాడు, ఆతడు వార్భుల దగ్గర్లోవుండేవాడు. సోలో మెంరాకన్న అదీ దగ్గరలోవుంది.

పాండ్రాటోవ్‌ ఇంటినమీపానికి చేరేసరికి పావెల్‌ బాగాఆలిసిపోయేడు, “ఇతడు కూడా లేకపోతే ఇంకెన్వరిని వెతకను. పోయి ఆ పడవ[్రింద పదుకొని రాతి గడపేస్తా” ననుకొందూవెళ్ళి తలుష్కత స్టేడు,

మనలామె తలుపుతెరిచింది. ఆమె పాంక్రాటోవ్‌ తల్లి"

“*ఇగ్నాల్‌ వున్నాడా మామ్మాలో

“బస్పుడే వచ్చేడుల

ఆమె పావపెల్‌ను గుర్తుపట్టలేదు. వెనక్కితిరిగి కొడుకుని పిలిచింది,

“ఇగ్నాత్‌ ! నీకోసం ఎవరోవచ్చేరు నాయనా

పావెల్‌ ఆమె వెనకనే ఇంట్లో అడుగుపెట్టి గదీలో భుజానవున్న “కిట్‌ బాగ్‌” చింపుకున్నాడు. పాం్రాటోవ్‌ దిల్లవద్దహర్చ్భుని భోజనంచేస్తున్నాడు, కొద్దిగా వెనక్కి. తిరిగిచూస్తూ....

“నేనే. హూర్చుని మాట్లాడండి పొద్దుటినుంచి కడుపులో ఎమీపడలేదు,”--- ఆంటూ కరకెడ్డు తీసుకొన్నాడు,

పావెల్‌ ఒక పక్క-గాపున్న కొలుకట్టుకట్టిన కుర్చీలో కూర్చున్నాడు. తల నున్న టోపీతీసి తన ఆలవాటు్రకారం దానితో మొహం తుడుచుకొన్నాడు,

“*ఇగ్నార్‌ కూడా నస్నుగుర్తుపట్టరేకపోయేడే. అంతగా మాళిపోయేనా”- అని ఆతని ఆశ్చర్యం,

పొంగ్రాటోవ్‌ ఒకటిశెండు గరికెలప్పలుసు జూ[రుకొన్నారు, ఎంత సేపటికీ పచ్చిన ఆఠడు మాట్లాడకపోయేసంకి వెనక్కితిరిగేడు

256 “ఏం మాట్లాడ ఏం ? చెప్పు” కోట్లో పెట్టుకోదలదిన రొడ్డైముక్క మధ్యలోనే ఆగిపోయింది. వచ్చినఆతని వేపు గుడ్లుమిటకరించి చూసేడు. “ఎవరిది...”

పొంగ్రాటోవ్‌ కంగారూ, ఆశ్చర్యమూచూసి సాఎల్‌ పకపక నన్వేడుం

పాొం[్రాదోహ్‌ వెరిగా కేక పసేడు, “పొవ్కా. ”

“కాని నువ్వుపోయేవనే అనుకుంటున్నాము. ఆగు, నీ పేరేమిటన్నాపు?”

ఆతని ఆరుపుణవిని ఫాంగ్రాదోవ్‌ పెద్దఅక్కా, తల్లీ పక్క-గరిలోంచి పరు గృత్రివస్నేరు. ముగ్గురూ పావెల్‌ ను ప్రశ్నలతో ముంచేత్తే రు చివరకాతడు పావెల్‌ కోర్చాగినే నని ధ్మృవపరచుకొన్నారు.

ఇంస్లోఆంవ నిద్రకుపడ్తాడక వాడా పాంగ్రాటోవ్‌ గడచిననాలుగునెలల ఘటన్‌ లూ పావెల్‌కు వినిపిస్తూనే పున్నాడుం

*$ిబాాలంలో జార్కూ,; మిత్మ్యైలు భార్కోన్‌ వెళ్ళేరు సన్యాసులు, ఎక్కడి కెశ్ళేరని ఏపూహ ? కమ్యూనిన్హు యూనివర్శిటికి నుమా, (ప్రవేశ పరీక్షకు చదుపుతున్నారు. మొదట్లో మేమంహా పదిహేనుమందిమి వుండేవాళ్ళం ! “భవదీ యుడు గాడుహడా చదువుకుంటానంటూ దరధాస్తు పెళ్తేడు. రంసందుమ్ముతో ఎంతకాలంలే అనిపించిందీ నాకూను. కాని పరీశలోర్దువొబ్ళు నన్ను పొమ్మన్నారు”

ఆనాటి ఘటనలు తలచుకొని పాం్రాటోవ గురగురలాడేడు.

“మొదట్లో ఆం వాగావేవుంది, అన్నీబాగానే వున్నాయి: నాకు పార్టీకార్డు వుంది. కామ్‌ఫోమాల్‌లో చాలకౌలం వున్నా. నా గతచర్మితం కుటుంబిగాథలు అన్నీ బాగానే వున్నాయి. కాని, “జికీ.యాలదగ్గిరే వచ్చిపడింది దిక్కుల”

“పరీత్తదోర్డులో ఒకరితో వాదం ఎసుకున్నాను. ఆతడు వేసిన ముండా([్రళ్న చూడు. “కా(మేష్‌ పొం[క్రాటోవ్‌ ! సీకు తత్వగాస్తం ఏమన్నా తెలుసా ?” వెధవది నాకొసంగతి కించిత్తూ తెలియదు. కాని మాతోపాటు వార్చులదిగర ఒకడు సనివేసే వాడు, చిన్నరనంలో [గ్రామర్‌ స్కూలులో చదిడు. మధ్యలో కొంతకాలం బలా దూరుగాతింేడు. సరదాకోసం రేవుపనిలోకి వచ్చేడు. ఆత డేబుశేమిబో చెప్చేవాడు (గగ్రీనుచేశంలో కొందరు మహాబుచ్చీమంతు లుండేవారట. సీమి అడిగినా వాన సమా ధానం ఇచ్చేవారస్సీ వాళ్ళని తత్వవే త్త లనేవారశీ దౌప్పేవాడు. డయోణినీజో, ఏకో "పేరు చెప్పేడు. ఆతడు (బ్రతికినపున్నంతకాలం ఒక సీళ్ళకోట్టిలోనే కూర్చున్నాడుట., వాళ్ళల్లోకల్లా మహాతెలివిగలవాడుం డేవాడటం. నలుపును తెలుపన, తెలుపును నలుపని దలసైమాళశ్లునా తిరగేస్కీ బోర్లవేసీ ఒప్పంచేవాడట, వద్దివాయథానీరాయుళ్ళు అన్న

93] 267

చూజు ఆ (ప్రళ్నకూగానే “బోల్తాకొట్టించాలవా సీఎత్తోఎ-అనుకొన్నా వరీక్షకుడు తన్నుమెదుషుతూ నావంక చూస్తున్నాడు ఆడగడం తడువు ఈపీనుని చమాధాన6ం చెప్పేసేను. “తత్వశా ఫ్రం వట్టిబావాథావ్రీ మసిపూసి మారేడుకాయ జేయడం,దానితో నాకేమే (ప్రసక్తిలేడు. కొ్యమేక్స్‌ 1 పార్టీ చరత ఆంటారా ? అడగండి. చెప్తాగా అన్నాను. కిత్వళా ప్రెమం పే ఈలమాషా అభిప్రాయం. ఎల్లా వట్టుబడించాయని ఇంక ప్రశ్నలు (్రారంధంచేరు. చెప్పేను ఆ విద్యార్థి వంగతీ ఆతడుచెప్పిన కథలూ వినేనతికి వాస పక్కలు పట్టుకొని ఒకకే నవ్వు, వాది తప్పేశావచ్చు. కొనిమహా తట్టుకాలు వేసుకొచ్చింది. “ఏం వెర్రిపీనుగు వసుకొంటున్నారా చేం 1 అని లేచి చక్కౌవచ్చాను,

“తరవాత గుచెర్నియాకమిటీ మీటింగులో అ పరీక్షకుడు నన్నులంకిందుకొని పక్కామూడుగంటలు వుపన్యానంతో వూదరపెప్టేసేడు. వార్భుల్లో పనికివచ్చిన కుర్రాడు ఆయినవ్వీ కానివీ కలిపిచెస్పినట్లుతో స్తుంది.తత్యశా ఫ్రం మంచిదేననిపిస్తూందీం ఛాలా ముఖ్య[[నదడటకూడాం

“దుబావా శార్కూలు పరీక్షలు ప్యాసయ్యేరు. మిత్ర్యై ఎప్పుడూ బాగానే చదువుకాడు. కాని జార్కూ నాలాంటివాడే, ఆయినా పతకం వనిచేసిందనితోస్తూందిం ఏదేమయితేనేం నేనువెనకబడిపోయేను, వారువళ్ళిపోయేక నాకు వార్భుల్లో అసి సైంటుగావేసేరు. అంతవరకూ వడుచువాళ్ళని గురించి మేనేజర్లని వేపుకుతి నేవాజ్డీ ఇప్పుడు నేనే మేనేజరునయ్యేను. ఇస్పుడెవడన్నా పనిలో బద్దకిస్తున్నట్లు కనిపించేడా మేనేజరుహో దాలోన్తూ కామ్‌పోమాల్‌ కార్యదర్శిహోదాలో నూ చెం వాడిపారేన్తున్నా, నాకళ్ళల్లో దుమ్ముకొట్టడం ఎవళ్ళతరంకాదు. ఆదీ నా వ్యవహారం. ఇంక అకిమ్‌ నంగతి వీకు తెలియనేతెబను, వెనకటివాళ్ళల్లో తుప్తా ఒక్కడే ఇప్పుడు గువెర్నియా తమిటీలో వున్నాడు. పెనకటిసనే ఇప్పుడూ. తోకరేవ్‌ సోలోమెంకా జిల్లాకమిటీ కార్యదర్శి. పీతో కమ్యూన్‌లోవుండేవాదేే. టకునేస్త్‌ ఆతడిస్పుడు కామ్‌సోమాల్‌ శీల్లాకమిటీలో వున్నాడు. వాలా రాజకీయ పిద్యాశాఖలో పనిజేన్తుందిం నువ్వు కారు షాపులలో చేస్తాంతనఎనిలో ఇప్పుడు తృ్యెయేవ్‌ పనిచేస్తున్నాడు, మేమంతా ఎస్సు డన్నా గుచల్ని .కమిటీలోనే కలుస్తుంటాం. త్య్యెకాయేవ్‌ తెలివిగలవాదేగానికొంచెం గర్విస్టిం అన్నాబోర్లార్ట జ్ఞాపకంవుందా ? అవిడకూడా సోలో మెంకాలో నేపుంది. పార్టీ జీల్లాకమిటీ మహిళాళాఖ నామె చూస్తూంది. ఇక్కడికి ఆందర్నిగురించీ చెప్పేను. పాన్లూషా ! పార్టీ చాలమందివి చదువుకొనేందుకు పంపింది. వెనకటి కొర్యకర్త లంకా గుబెర్నియా సోవియట్‌ స్కూలలుకో, పార్టీస్కూలుకో వెడుతున్నారు. నన్ను మాడా వడ్చేఏిడాదీ సంపువామన్నారు”

256

వోన్స బడుకొనేనరికీ ఆర్రరత్రి దాటిపోయింది. మీర్చాడుదయం పొవెలో లేజేనరికి పౌంగ్రాటోవ్‌ వార్చులకీ ' వళ్ళిగోయేడు.. సిగ్గా ఆకని పోలికలోనేవుండే తతని చెల్లెలు దూశ్యా పాపేల్‌క్‌ టీ తెచ్చియిచ్చి, గగ్గరకూర్చువీ ఒకటే కదుర్లు పౌరంభించిందీ. ఆతని అన్నగాకు మెరైన్‌ ఇంజఏరు. ఇంటివద్ద వుండడంబేదు*

పౌపెల్‌ వీధిలోకి బయలిదేరదడోతురి పే దూళ్యా జ్ఞాదకం చేసింది.

“మరిచిపోకు. ధరోజనావీకి రా”

న! ళి ళ్‌

పార్టీ గువెర్నియా కమిటీ ఆఫీసు ఎస్పటల్లే మహా హడావిడిగాపుంది. తలుపు తియ్యడం, పెయ్యడంవిధీవిరామం లేదు. ఆవీసునించాన్తూ వసారాలలోనూ జనమే. లోపలి గదిలోంచి మైపునై టన కొిటకటధ్వని వినిపిస్తుందీ,

ఎవళ్ళయినో ఎరిగినవాళ్ళు కనబడవారేమోనని పావెల్‌ కాస్సేపు వసారాలో తచ్చాలేడు. కొని ఎరిగిన మొవాలేవీ కనబడలేదు. ఇంక సరాసరి కార్యదర్శి చగ్గిరి కెళ్ళేడు ఆతడు సీలిరంగుకోటు తొడిగి 'పెద్దపేవిలు వనక కూర్చునివున్నాడు, పావెల్‌ గదీలోకిరాగానే ఒక్కనూరు తలపైకెత్తి చూస్తి మళ్ళీ తన [నాతలో మునిగిపోయేడు.

పొవల్‌ ఆతనిఎదుట టార్చుని, అకీమీ తర్వాత కార్యదర్శిగా వచ్చిన ఈ కొ త్రవాని రూవురేఖలు పరిశీలించేడు.

కార్యదర్శ తన(వ్రాఠ పూర్తిచేసుకొని తలపైకె క్రేడు.

“*న్పీక్తేం కావాలి ?”

పావెల్‌ తవ కథనంతనూ చెప్పేరు

“కాయేడ్‌' ! ఇప్పుడు కేయవలసిందల్లా పార్ట్‌ వభ్యత్వపు పట్టీకల్లో. నాపేరః మ" చేర్చడమే. తర్వాత రై ల్వేవర్కు షాపులకు పంపండి. ఆ విధంగా సూచనల నివ్వండి”

కొర్యదళత్శి తనకుర్చీలో జేరగిలబిడ్డాడు.

జస ర్షు శభ్యత్వపులిస్దులో చేర్చడానికేనుంది. సులభమే.” తర్వాత్‌ వెంత నంచేహతలో జర్షాడు”

“వర్కుషాపులకీ వంపడమే కొంచెం ఇబ్బంది. అక్కడ త్పెెతాయేవ్‌ పని చేస్తున్నాడు. అతడు గుకెర్నయా కమిటీ సభ్యురుకూడాను. మీకు నురోపని సీదన్నా చూడవలసి వుంటుందట

కోర్చాగీన్‌ కనుదొమ్మలు ముడీపడ్డాయిం

258

ఆజ్స్యెశాయేవొపనికి నేను ఆడ్డంపోబోము పార్టీ కార్యదశ్శిగాగాక వాపనిలోకి పంపమని అడుగుతున్నా. నా అరోగ్యం ఇంకా పూ న్తిగా కుదుటపడలేదు. కనక వన్ను మరో పనిలోకి పంపఠండిం”

కార్యదర్శి ఒస్ఫృకొన్నాడు. ఒక చివ్న కొగితం ముక్కంమీద ఏదో గిలికేడ్ము

“ఇది కా్యమేడ్‌ తుప్తా కివ్వండి, ఆతడే అన్ని వంగతులూ చూస్తాడు”

తుప్తా దగ్గిరికి వెళ్ళేసరికి అతడు తన అసిన్టైంటుని చీవాట్లు పెడుతున్నాడు, ఆ వాగ్వాదంవింటూ పాల్‌ ఒక్క-నిముషం నిలబడు, అదెంతహ తెమిలేలాగ కోనదిడక పోయేసరికి ఎదుటప్తూరు.

ఆత్షృస్తా 1 మరోమాటు తీరుబడిగా వాగ్వాదం "పెద్దగొందవుాని, నావ్యన వోరం గురించి నర్హడానికి ఇదిగో జాబు తెచ్చేను*” -

తుప్తా కాగితంేస్సీ మనిషి కేసీ మార్చి మోర్ని చూసేడు, ఎంతోసేపు ఆతని కేమీ ఆర్థంకాలేదు. ఆఖరుకి తెలిసింది. "

=. అగ్రి సువ్వుట్రా ? అయికే చచ్చికోలేదన్నమాట* ఇప్పుదేమిటి చెయ్యడం? పీపేరు పట్టికల్లో కొ్లే'పేరల్లేవుంది. నాచేత్తో నేనే సీ పార్టీ కార్డును కేంద్రకమిటీ వాళ్ళ కిచ్చేము పైగా అనాభా లెక్కల్లోహడో ఫీపేడు లేకుండాపోయిందే. ఆ లెక్కల్లో చేరనివాద్శ లేవన్సనవి కామ్‌సోమాల్‌ " శేజద్రకమిటీ ఆదేశం వంపిండీ, అందుచేత ఇంళ మామూలు సర్దతిలో దరశౌస్తు పెట్టుకోవడమే నీకున్నదారి” రుప్తా కంఠం సదమాళానం కోరడందేదు

పావెల్‌ ముఖం చిట్లించేడు.

“మళ్ళీ వెనకటినాటకం (ప్రారంలించేవన్నమాట. నీకు నయన్సు ఆస్హేరేక పోయినా కొగికాల వురుగుకన్న కనాకష్ట౦, ఇంక నీకు జ్ఞానం - రావడం ఎప్పుడు చాలోద్కా

శ్రేలకుట్టినట్లు తుస్తా ఎగిరిపస్టాడు,

“నాకేం సలహా లివ్వవక్క-న్తేదు. ఇక్కడి వనిబాధ్యతనాది. ఆదేశాలన్నవి ఆచశించడానికిగాన్సి ఆతి(క్రమించడానికికొదు. నీ లిట్టుటోతుతనం ఏమిటోచూస్తా నన్ను పురుగంటాపం 7

ఈ అఖరుమాటలు వెదిరింపు న్వరంతో ఉచ్చరించేడు. చేయివిసిరి ఇంక పొమ్యన్నట్లు సూచించేడు. ఎదటపెట్టివున్న వుత్తంాడొ త్తి దగ్గరకు లాక్కు న్నాడు,

పాల్‌ నెమ్మదిగా లేచేడు, గుమ్యుందాకొ పళ్ళీక పీదో గుర్తవచ్చి మీ ఈిగేడు, ఈస్తా ఎదురుగా 'పేవిల్‌ మీద పడివున్న చీటి శానుతెచ్చినరి-తీను కొన్నాడు ఆరడుచూస్తూ వూడకున్నాడు. పక్క_నున్నగుమూస్తా అన్నీ గమనిస్తూన్నాడు

260

పావెల్‌ వనక్కి తిరుగుతూ అవ హేళనగా ఎ శ్రినొడిచేడు.

“అంకా బాగానేపుంది. లెక్కలన్నీ నేను తారుమారు చేసేను. సే, చెవ్వు కుండా, చెయ్యకుండా చచ్చి వూరుకొంటున్న వాళ్ళకో ఎల్లా వ్యవహరిస్తున్నావో గాని పోపం! ఆమినా ఎనవపా రోగపడహాడదనికాని చావహాడదనికాని, అదేళా లలో వుండి వుంటుంగనుకో ను

తుస్తాగుమాస్తా పట్టలేక ! హో! హో! హో! అని నవ్వేడు.

తుస్తా (వ్రాస్తున్న 'పెన్సిలుమొన విరిగిపోయిందీ. విసుగుకో దానినాతడు నేల బెట్టికొస్టేడు. ఆతడూ ఏవో అనదబోయేడు. కాని అలోపునే గదిలోకి వప్వుతూ తున్ఫతూ చాలమంది తోసుకువచ్చేరు. వాళ్ళల్లో ఓకునేవ్‌కూడా వున్నాడు. సావెల్‌ను గుర్తుపట్టగానే మహానందపడ్డాడు. అంతులేని పళ్నలు వేసేడు మరోకాస్తపేఎటికి మరింతమంది వచ్చేరు. వారితో ఓల్లాయురినేవా కూడావుంది. పావెల్‌ను చూడ్డం తోనే ఆశ్చర్యం, ఆనందంతో చ్రాలపేచటివరకూ అతనిని వట్టుకొని వదిలిందేకాదుం

వచ్చినవారికల్లా తన శభ మీ మళ్ళీ చెప్పేడు.

తన మ్మికుల ఆనందరు సొనుభూతి, కౌగిలింతలు, కరచాలనొలు హడా విడిలో పావెల్‌ తుప్తాతోడి అనుభవాన్ని ఒక్క-నిమునం మరచేడు.

ఈన్‌ కథంకాచెప్ప్స్‌ కుప్తాతో జరిగిన నంభాషణ విని నలుగుకూ గంయ్‌ మన్నారు. కుప్తాను తినేపేలాగచూస్తూ ఓల్గా కార్యదర్శి గదిలోకి విసవిస నడిచింది,

-ఓకునేవ్‌ మిగిలినవాళ్ళని “రాండి అన్నాడు.

“రాండి. నెక్టానోక్రాను చూద్దాం. ఈ నంగకేదో ఆతడు చూస్తాడు.”

ఫావెల్‌ను రెక్క-బట్టుకొని ఓకునేవ్‌ లాక్కుపోతూంప్కే మిగిలిన వాళ్ళంతా ఎంటబన్హైరు. విలవిలలాడుతూ అందరూ ఓల్గావెనకనే కార్యదర్శి ఆఫీనులో జొర బడ్డారు.

“*శుస్తాని అఫీనులోంచి తీసేసి ఓ ఏగాదీపొటు పాంశ్రాటోవ్‌ [క్రింద మూటలు మోయించొలి. ఆతడికి అధీకారం మదం...”

ఓకునేవ్‌, ఓల్లాలు తదితరులు తుప్తాను ఆఫీనులోంచి తిసెయ్యాలనిడిమాండు జేస్తూంటే గుబెర్నియా కమిటీ కార్యదర్శి పొనుభాతిగా విన్నాడు.

అన్నీవిని కోర్టాగిన్‌ను మళ్లీ తీమకుంటాం, ఆంటూ అతడు ఓల్లాకు భరోసా యిచ్చేడుం

261

సందేహరి ఆక్కశ్లేదు. కోర్చాగిన్‌ ను తీనుకుంటాం. వెంటనే ఆతనికి కొత్తకార్లు ఇస్తం. తుప్తా వగ్గి ఆభంథదా మనిషి. నేను ఎరుగుదును. కాన్సి తనకు వప్పచెప్పిన పనిని బాగా చేస్తాకు నేను అనేకరోట్ల చూసేను. కొమ్‌సోమాల్‌ జభానాలెక్కలు ఒక్కగోటా నిగ్గాలేవుు ఒక్క అంకెను నమ్మడానికి వీల్లేదు, ఇక్కుగామా(తం అన్న న్మక్రమంగా వున్నాయం తుప్తా తరుముగా రాత్రి తెల్లవార్లూ కూర్చుని పనిజేస్తుంటాడు. మీ 9 ఎరుగుదురు. అందుచేత నా అభిపాయం ఇది: ఆకనిని తీ నెయ్యడం ఎంకో'పేపుకాదు. కాని ఆతని స్థానంలో వచ్చేవాడు వట్టీ క యుర్లసోగయిన్నా పతి తెలియకళోయిన్సా మనకి ఆధికారమదనుక్తులూ వుండరు అఫీనులో ఒక్కపనీ జరగదు. ఆతనిని వనిలో పుండనిద్దాత. కొస్త గట్టిగా చీవాట్లు "పెడూను, దానితో కొన్నాళ్ళ తిన్నగావుంటాడు. తరవాత చూనుకొందాం”

ఓకునేవ్‌ వొస్పృకాన్నాడు,

-“నకే వుంగం, రా పావ్లూషాశే మనం సోలోమెంకా పోదాం. ఈవేళ రా(్రి క్లో బ్బలో కార్యకర్తల మీటింగుండి “*కోలర్చాగిన్‌ మాట్లాడుకారొ-ఆన్నా మంపే ఎంత ఎల్లావుంటుంది 1 నువ్వు చచ్చిపోకపోవడం వుందే చాల అద్భుతంగా పుంది పాళ్లాషాం చచ్చిపోతే శ్రామికవ్గానికి నీవల్ల వునయోగం ఏం వుంటుంది,

-ఆంటూ అతరు మి్యక్రుని దుజంమీద్‌ చెయ్యివేసి తీనుకుపోయేడు. “టల్లా 1 నువ్వూ వస్తావొ

“ఆహా

థి థి త

కోర్పాగిన్‌ లోజినానికి పాం(శ్రాటోవ్‌ల యింటికి వెళ్ళనేలేదు. అసలు ఆ రోజునే అటు వెళ్ళలేదు. సోవియట్‌ భవనంలోని తనగడికి ఓకునేన్‌ ఆతనిని తీసుకుపోయేడు. సంపాదీంచగలంతలో మంచి భోజనం సనుహచ్చేడు. ఆతని ఎదు రుగా ఒకకట్టి వా్వాప(త్రికీలూూ జిల్లారామ్‌సోపూల్‌ బ్యూరో నమావేశాల మినిట్సు (వ్రాసిన పెద్ద వైళ్ళా ఆతని ఎదిది వడేసేడ

“ఇవన్నీ ఓమారుచూడు. నువ్వు మైఫస్‌తో మంచాన ఫడివున్నప్పురు ఎన్నెన్నో జరిగిపోయేము. మళ్ళీ సాయంకాలం వస్తా. ఇద్దరం కలిసి క్నృబ్బుకి వెడ చాం. ఆయానం అనిపిస్తే కాస్సేపు పడుకో

ఓకునేవ్‌కు పోద్దఫోరియో చేతవట్టడమం పే తగని అసహ్యం. అది పరుష క్రిందపడేసివుంచేడు. ఇంక అన్ని రకాలరాగితాలూ జేబుల్లో కూరుకొన్కి వెడుళున్నా నవి చెప్పి వెళ్ళిపోయేడు.

242

పాయంకాలం ఆతడు వబ్బేసరిక్షి- గది ఆంకా కాగితాలే. పరుప్పకిందపున్న ప్ప స్తవౌలువూడా వియటికి వక్ళేపేయిం వాటిలో కొన్ని 'పేలిల్‌ ఎక్కేయిం తన మ్నిశ్రుడి తలగడ క్రింద కనబడివ కేం దఠమిటీ జాఎుల్ని చదువుతూ పావెల్‌ మంచం మీడ కూర్చునివున్నాడు.

ఓకునేవ్‌ కోపం అభినయించేడు,

“గది మహా అందంగా చే పేవుకొదూం పుండుండు, అవన్నీ రహాస్యపత్రాలు, పీవోటిగాడికి గదీ వప్పచెప్తే ఇంతకన్న మరొకటి అవుతుందా ?”

పాదెల్‌ నవ్వుతూ వుత్తరం ముగించి పక్కన సెస్తుము

“ఇదేం రహస్యం పుత్తదం ళాకులే, కాని చీపానికి నీడకోసం చాటు పెట్టిన వు త్తరంవుంది చూడు, దావిమీదవుంద. ధహస్యం అని చూడు. ఇది చినరలు ఎల్లా కొలిపోయిందోల”

“ఆ దీష్కుమాలిన పుత్తరంకోనం మూడురోజుల నుంచి వెతుకుతున్నా. ఏమైపోయింనో అనుహంటున్నా, ఆ జ్ఞాఫకంవస్తూందిం వోలింప్పేవ్‌ దాన్ని ఏడ కోసం ఆడ్డం 'పెప్టేడు. తర్వాత దానికోసం గదంశా తిరగే సేడు”

ఓకునేవ్‌ ఆ జాం తీనుకొని జాగ్రత్తగా మడిచి పక్కకింద డో పేడు.

“అన్నీ మొవచ్చి సర్గుకుంధారా లే, కొస్థ ఎంగిలిపడి క్లబ్బుకి పోదాం. రా 'పేవిల్‌ దగ్గరకులాక్కో”,

కాగికాన్ని చుట్టివెట్టిన ఎండు హె[రింగుచేస నొక జేబులోంలీ రెండురొ ఫైలు మరో జేఐనుంచీ తీసేడు పేవిల్‌మీద వ్లూపట్రిక కాగితం ఒకటి పరిచేడు. హెర్రింగ్‌ చేపతల చేతిలోపట్టుకొని, 'వేభిల్‌ వంచనేసి కొట్టిదులి పేడ్తు.

'వీవిల్‌మీద కూర్చుని దవడలు ఆడిస్తూ ఓకునేనేవ్‌ మహాహుషారుగా ఆనాటి వార్హలన్నీ వినిపిస్తూ, హాస్యాలాడుతున్నాడు,

తి న! చి

క్ల బృుదగ్గరకెశ్ళేక వెనకదారిని వేదిక వెనకనున్న తలుపుగుండ ఓకునేఛ్‌ పావెల్‌ ను లోపల (ప్రవేశ పెళ్తేుడు, విశాలమైన ఆహాలులో వేదిక సమీపంలోవున్ని పిదూనో పక్కన కాల్యాలహటినా అన్నా బోర్జార్డులు నై ల్వేశిల్లా కామ్‌సోమాల్‌ నభ్యులకోకూర్చుని మాట్లాడుతున్నారు. రై ర్వేవర్కుషాపుత్లోవి కాఘ్‌సోమాల్‌ సంస్థ కార్యదర్శ వోలిన్‌' 'ప్వేవ్‌ అన్నా కెదురుగా కూర్చునివున్నాడు. ఆతనిముఖం మిగుల మ్యున ఆపిల్‌పంకులాపుంది. గట్టిదుబ్బులా జిస్టూ, మరీ మాసి రంగు థెలియకుండా వన్న తోలుకోచూనుం

వక్‌ అతనినక్కనే, పియానో మూతమీద మోచేయి అనుకొని త్య్వెకాయేవ్‌ నీల బడివున్నాడు. ఆళనిముఖం చోలా ఆందమైనది. మలచినట్లుంటాయి "పెదవులు, ఎ(ర్రనిజొట్టు చొక్కానై దొత్తం త"లించకుండా వొడిరే సేడు. ఒకనేవ్‌ గదిలోకివచ్చేసరికి అస్నామాట వినబడింది. ఆకా క్రవాళ్ళని చేర్చుకోడానికి కోంతమంది లేనిపోనివన్నీ తేచ్చిపెడవారు. త్వెకాయేప్‌ అదే తంతు” త్యెవాయేప్‌ చాల కటుపుగా సమాధానం ఇచ్చేడు, “క్రాన్స్‌ ప్రోమాల్‌ ఆం పే వనధోజనం అనుకున్నావా యేం?” శాల్యా ఓపనేవ్‌ను చూడగానే “అడుగో నికోలాయ్‌!” అందీ, “ప్పమిబ్రబ్బా! అంత హుషారుగా వున్నాడు” నలుగురూ ఓకునేవ్‌ను తమమధ్య కూర్చోబెట్టుకొని ప్రశ్నలతో ముంచె శ్రేరు, ఎక్కడి కెశ్ళేవ?ో “పని (ప్రారంభిద్తామాని " ఓకునేవ్‌ ఆగమన్నట్లు చేయిఎశ్తే ఊ “టక నిముషం పుండండి. తోఠరేవ్‌ రాగానే ప్రారంభిద్దాం" “అడుగో వచ్శే'పేరూ” అందీ అన్నా, జిల్లాపార్టీ కమిటీ కార్యదర్శి రానే వచ్చేడు, ఆతనిని కలునుకోడానికి ఓకునేవ్‌ చరుగెత్తే డు, “ర్కా బాదాయ్‌! నా స్నేహితుడి నోకరినిచూపిస్తాను. ఇల్లా వేడిక వెనక్కిరాం జదునుకోచేం, తోక రేవ్‌ సిగరెట్టు నిలుస్తూ “ోపిమిటడి”” అన్నాడు. కొన్సి ఓకునేబ్‌ వదల లేదు. చేయికట్టుకాని లాగేకు ” తి ఇ |! ఠి ఓకునేవ్‌ చేతిక్రింద గంట 'గంయ్‌ి మంది. వడ్డి వాగుడు గున్త్లలుకూడా బీలిక్కివడీ మాటలు కట్టిపేస్టేరు, తోకశేన్‌ వెనుక వేపున పచ్చని (ఓములో “కమ్యూనిన్హు మాని ఫెస్టోరచయిత పభానదుల్ని అవలోకిన్తున్నాడు. ఓకునేవ్‌ సభను (ప్రారంభిస్తూంటే తోకరేవ్షా వేదిక ఎక్కి వింగ్‌లో నిలబడి నమయంకోసం వేచివున్న కోల్చాగిన్‌నంక ఎంతో ఆప్యా యంతో చూస్తూన్నాడు, “క్తాయేడ్స్‌! ఈవేళ అచెండాలో (వ్రస్తుకనిర్మాణ సమస్యలచర్చ (ప్రాధానాం శం. దానిని [ప్రారంభించడానికిముందు ఒక కాయేడ్‌ మాట్లాడ్డానికి అసుమతికో రేడు.

264

ఆయనను మాట్లాడనివ్వాలని నేన్తూ తోక రేవూకూడ ప్రతిపాదిస్తున్నాం.”

సభికులు ఆంగీకరించేరు. ఓకునేవ్‌ పిలిచేడు,

*మాట్లాడవలసిందిగా పావ్కా కోర్ఫాగిన్‌ను ఆహ్వానిస్తున్నాం”

నభలో పున్న నూరుమందిలో కనీసం ఎనభయిమండి కోర్చాగిన్‌ ను ఎరుగు దురు. పుట్‌లైబ్లు వెలుతురులో తనుకు ఫరిచీతమైన విగ్రహం నిలదిడి వుపన్యాసం (ప్రారంగించగానే అందలూ సంతోషం, ఉక్సాహంతో చప్పట్లు కొ ప్టేరు.

“రాయెడ్స్‌ొ

కోర్చాగిన్‌ కంఠంలో వు(డ్రేకం నినదిడకపోయినా మనిషి చాల ఉన్పాహంగా వున్నాడు

“మ్సి[క్రులారా! మీతో కలిపి పనిచేయడానికి మళ్ళీ వచ్చేను... వచ్చివందుకు బాల ఆనందంగావుంది. ఇక్కడ నా మిత్రులు చాలమంది కనిపిస్తున్నారు సోలొ మంకొలో కామ్‌సోమాల్‌ సభ్యులసంఖ్య వెనకటికన్న నూటికి ముష్ఫయి పెరిగిందని విన్నాను. వర్కుషాపుల్లో సిగరెట్‌ లై టర్లు తయారుచెయ్యడం మానేపేరనీ, రైల్వే యార్డుల సమాధుల్లోంచి పాతక శేబరాల్ని పైకితీసి మరమ్మతులకోసం పంపుతున్నారనీ తెలిసింది. అంపే సనవేశం పృనరుణ్జీవం పొందుతున్నదన్నమాట. శకి కూర్చు కొంటున్నదని ఆర్థం. మన జీవికాల కొక గమ్యం చికింది. ఈ సమయంలో నేప చచ్చిపోతానా ?

కోర్చాగిన్‌ ముభాన చిరునవ్వు వెలిసిందిం

జనం చస్పట్లుకొడుతూ, హర్షధ్వనులు చేస్తూండగా పావెల్‌ వేదికదిగి అన్నా, కోలలు కూర్చున్నచోటికి వెళ్ళేడు. వాళ్ళిద్దరూ ఆతనీ వేపు చేతులుచాచి తమమధ్య జా ర్చోవెట్టుకున్నారు.. తాల్యా ఆతని చేయిపట్టుకొని చాల సేపుదాకొ వదలలేదు, అన్నా తెరిచిన కన్ను మూయకుండా ఆతనిసంక ఆశ్చర్యంగా చూస్తూందధ్ధి

|! ఠి |!

రోజులు గడిచిపోతున్నాయి. కాన్ని, గదుస్తున్నక్లే అనిపించడంలేదు. రోజూ ఏదో కొత్తే. పొద్దుపేలేచి పావెల్‌ ఈవేళ ఈపనిచెద్యూలనుకొంటాడు. కొన్ని తీాచూసేసరికి అనుకొన్న పనంకా జరగదు. రోజులో గంటణు చాలడం లేదను కోంచూంటాడుం

అతడు పొవెల్‌గదీలోకి మారేడు, రై ల్వేవర్కుషాపుల్లో ఎలక్టీ 9కల్‌. పిట్ట

టకు ఆసిస్టెంటుగా పనిలోచేరేడు.

కాష్‌సోమాల్‌ నాయకత్వం (ప్రస్తుంనికి తీసుకోను అన్నప్పుడు ఆతనికి ఓకునేవ్‌తో పెద్ద చర్చపడింది, కాని చివర కాతడు ఒప్పుకొన్నాడు.

౩4] 285

“వర్కుషాపులో కాణసాచుకు బజాప్పంటావం పే ఇక్కడ నునుమ్యులు లేప జవ్బగాపున్నానని సాకు చూపించకు. మైఫస్‌నుంచి వియటపర్డాక నెలరోజులపాటు క[ర్రపుచ్చుకొని తూలితూలిపడుతూ వనిచేపేను. నాకన్ను కస్పదోకు. పొవ్కా! నీ వ్యవహారం నాకు 3బసు. ఇందులో రహస్యం వేరు, చెప్పు”

“*కోల్యా! చీచాటి అబిదంచాన. నిజమే. చదుపుకోవాలని డూన్తున్నాల

ఓకునేవ్‌ ఎ" ౨గంశేపేడు.

“నేచెప్పలేదూ. అసలు నంగతి వేరు. నాకు మాతం చదువుకోవాలని లేదంటావా? పెద్ది నున్వే మొనగాడివై నట్లు, నువ్వు చదువుకోవానికి వెడితే ఈ బిండిని మేం లాగాలేం ? అదేం పనికాదు. రేషుపొద్దుటినుంచి ఆర్మనై జరుగా పనిచూడు”

కొని చాలపేపు వాదన జఏగేక ఓకునేవ్‌ వొప్పుకొన్నాడు.

“వరే. రెండు నెలలపాటు మాట్లాడను. నీవిషయంలో టంతో మెత్తగా పుంటున్నా. తెలుసా * కాని త్ప్వెాాయేవ్‌తో ఈ వ్యవహారం సొగదు. ఆతడు కాస్థ పెంకెచుుటం. ఏమనుకున్నా వోలొ

వర్కుషాపులో పావెల్‌ అడుగు "పెట్టగానే త్యెకాయేవ్‌ చెదివేడు,. ఇంక నాయకత్వంకోసం తగువు (ప్రారంభమపుతుందని ఆతడు అవిప్రాయపపర్పాడు.. అది తనకు అవమానంగా భావించేడు. గట్టిగా ఎదురో్కోటవాలని దృఢపరచుకొన్నాడు, కాని త్వరలోనే తన అభిప్రాయం తప్పు అని (గహించేడు. తనను కామ్‌ శోమాల్‌ బ్యూరో నభ్యుణ్తీగా చెయ్యడానికే (పయక్నాలు జరుగుతున్నట్లు తెలియగానే కోర్చాగిన్‌ కార్యదర్శి ఆఫీసుకు వెళ్ళేడు, ఓకునేవతో మాట్లాడేనన్సీ తనపేరు ఎజెండానుంచి తీపెయ్యమ) అడిగి తీయించి వేసేడు.

షాప్పులో వున్న కామ్‌సోమాల్‌ నెల్‌లో పాఎల్‌ రాజకీయతరగతులు సీను కొన్నాడు. కాని బ్యూరోలో పనికి వొష్పుకోలేదు. నాయకత్వంలో ఆతనికి స్థానం లేకపోయినా సమిస్టివార్య[క్రమా లన్నింటా ఆతని పలుకువిడి స్పష్టంగా కనిపిస్తూనే వుండి. సహచరుడుగ్యా ఆర్భాటం ఏమీలేకుండా అనేక సందర్భాల్లో తృ్యెవాయేవ్లాను చిక్కుంల్లోంచి వియటపడే'పేడు. |

ఒకరోజున త్స్వెతాయేవ్‌ షాపులోకి వచ్చేనరికి అందరు కాన్‌ సోమాల్‌ నద్యులూ పార్టీ సభ్యులు కౌనివారు మూడుడజన్ల మందీ కిటికీలల్నీ కడిగేవారూ, మిషన్ల వద్ద పేరుకుపోయిన మడ్డిన్సీ మట్టిని గోకేవారూ యార్జలోవున్న చె త్త నంతనూ బయటకు తీసుకుపోయి. పారేసేవారూ మహా హడావిడిగా వున్నారు.

266

పావెల్‌ 'పెద్దచీపురు తీసుకొని సిమెంటునేలని పట్టుకొన్న నూనెమరకలూ, ట్‌ మరకలూ, తుడుస్తున్నాడు.

“*వసంతోత్సవాలాయే౦?” ఏమిటీ అలంకరణం?”

“ఈమడ్డి చూస్తూంటే అసహ్యం వేస్తూంది.. ఇరవయేళ్ళ ఈమధ్య చీపురు కట్ట మొహం శూసినట్లులేడు. ఒక్క వారంలో చూడు కొ త్తదానిలాగ చేసేస్తాం.”

త్యెవాయేవ్‌ దుజాలు కుదుపుొొని ఎళ్ళిపోయేడు,

తమ వర్కుషాపును శుల్రం చేసుకొన్నాక ఎలక్ట్రి9క్‌ బనివాష్ళు ఫ్యాక్టరీ యాడ్డమీద పడ్డారు. పనికిరాని వస్తువులన్నీ తెచ్చి అ మార్తులో పడేహ్రండడం మామూలు, ఆల్లాగ ఏళ్ళతరబడి పడేసిన పొమానులక్కడ పేరుకొనిపున్నాయి. రై లుదిండిచ(క్రాలు, ఇరుసులు, తుపష్పుసట్టిన ఇనుము, వైలు పట్టాలు, చిఫర్లు ఇరుసు చివరవుండే "పెట్టెలు (కంచాలు) ఒక పేమిట్‌ పలగొత్త టన్నుల సొమ(గి తుప్పు పట్టిపోతూంది. కాని ఫ్యాక్టరీ మేనేజ్‌ మెంటు ఆఎడుచువాళ్ళని అడ్డగించేరు.

“ఇంతకన్న ముఖ్యమైన పసులు చాలా పున్నాయి. యార్డు కేంతొంద రొచ్చింది 7

ఇంక ఎలక్టీ 95 పనివొన్న చేపేచేముంది? తమ షాపు కెదురుగా కొంతమేర వాగుచేసుకొన్తి గుమ్మందియట తీగలకో ఆల్లినచాప కాళ్ళుతుడుచుకొనేటందు పడేసి సంతృ ప్రి పడ్డారు. కాని షాపులోటల పనిపూర్తిఆయ్యేక కుద్రకార్య[క్రమం కొనసాగు తూనేపుంది. ఒక వారంపోయేక చీఫ్‌ ఇంజినీర్‌ నట్‌ చూడవచ్చేసరికి షాపు దీపాల కాంతిలో ధగధగలాడి పోతూంది. ఇనపచువ్వల కిటికీలను పట్టివున్న దుమ్మూ సాలె గూకూ పోవడంతో వెలుతురు శుభ్రంగా (ప్రవేశిన్తూంది. మెరుగుపెట్టిన. డీసిల్‌ ఇంజిన్ల బాపతు రాగి భాగాలు ఆ వెలుతురులో మిలమిలలాడుతున్నాయి. యంత్రాల దిరువు భాగాలకు కొత్తగా ఆకుపచ్చరంగు వేసేరు. చశ్రాల అకులకి పనుష్పరంగుకో చారలు గీసేరు.

శ్రీజ్‌ చాల ఆశ్చర్యపడ్డాడు.

“బాగుందీ”

షాపులో ఒక మారుమూల ఇంకొ కోంతమందిచేరి బగువేత కొనసాగు న్నారు, న్హ్రీట్‌ ఆవేపుబయలుదేరేడు. దారిలో రంగుడబ్చా తీసుకముళూ కోర్వాగిన్‌ ఎదురయ్యేడు,

“మాట---అనీ ఇంజనీడ ఆతసీని ఆసేడు.

“మీరు చేస్తున్నపని చాలా వాగుందీ కౌన్క్‌ రంగులు వక్యండ సంపొదించేప?

267 నా అనునరిలేనిదే రంగులు ముట్టుకోవన్హని గట్టిగా చెప్పరేదూ ? ఇల్లాంటివాటి "కాడా రంగుణ ఎక్కడ కేగలం ? మనకున్నది ఇంజన్ల కే చాలదుకదా,”

ఆర్రేదు మీరు పానేసివ డబ్బాల అడుగులుగోకి తీపేం.. రెండురోజులు కష్ట పడికే కష్టపడ్డాం. కాని ఇరవయ్యయిదు పాసులరంగు తీసేం. క్యమేడ్‌ ఇంజనీర్‌! 'మేమిక్కడి నిబంధనలు --టెని ఆం్యక్రమించడంలేదు.

ఇంజనీరు బిక్క మొగం వేపేడు. ఆనవసరంగా తొందరపర్డామే అను కొన్నాడు,

“ఆయితే కాసీండి....బాగుంది....ఈ పనెందుకు (ప్రారంధించేరు ...వర్కు షాపు శుభంఛావుంచాలనే (ప్రయత్నం ఎందుకు వచ్చింది? ఎవతి పనివారు పూర్తి చేసేకనే చేపేరకదు ?”

ఇంజఏరు స్వరంలో దిగ్బా9ంతి వినఐడుతూండి

“రాను. మీలేమనుకొన్నారు

ఆక్రాని

కామేడ్‌ స్త్రీక్‌ ! ఇందులో ఆశ్చర్యం ఏమిలేదు. దుమ్మూ ధూశీగురించి శఈమ్యూనిస్టులు పట్టించుకోరని మీ కెందుకు అనిపించింది 7”

రంగు ఇంజనీరుమీద పడకుండా తప్పించుకొని కోర్చాగిన్‌ వెళ్ళిపోయేడు.

(ప్రతిరోజూ పాయంకాలం పావెల్‌ లై (దిరీలో హాజరవూడు, ఓరా(త్రివరకూ ఆక్కడే పుంటున్నాడు, లై (బేరియన్ల తో స్నేహంచేసేడు. వాళ్ళని ఒప్పించి తనకి కావలసిన పుస్తకాలకోనం దీరువాలలో వెత్కుకొనేటందుకు ఆధికారంసం పొదించేడు. నిచ్చెనవేనుకొని గంటలతరచిడి ఒకటి తర్వాత ఒకటిగా పుస్తకాలన్నీ తిరగేసేడు అక్కం-డివన్నీ పాఠప్ప సకాల. ఆధునిక (గ్రంథాలన్నీ ఒక్క-వీరువాడు మాత్రమే వున్నాయి. మార్కు (వ్రాసిన “కాపిటల్‌” జాకొలండన్‌ (వాసన *వరన్‌హీల్‌ (ఉక్కుపాదం వగ్రైరాలన్నీ దాంచ్లోవున్నాయి. పొతఠవు స్పకాలు తిరగేన్తుం కే “స్పార్టకస్‌” కనదిడింది. దానిని 3ండుం్యాతులలో పూర్తిచేసేడు, బాగా నచ్చింది. తెచ్చి వీరువాలో మాక్సింగోర్కీ. రచనల ప్రక్క-నపెచ్దేదు. ఈ విధంగా విష్ణవభావో ష్టసకొలయిన ఆధనిక సొసావ్యాన్ని వెలికిరియ్యడంలో కొన్నాళ్ళు గడిచింది.

లై (ద్రేరయన్లు ఏమీ అనలేదు. ఏ పుస్తకం ఎక్కడున్నా వాళ్ళకేం పట్టలేదు,

గా! వ |!

ఒక చిన్నఘటనతో అంతవరకూ (ప్రకాంతంగా సాగిపోతున్న రై ల్వేవర్కు షాపుల కామ్‌సోమాల్‌. జీవితం అల్లకల్లోలం ఆయింది. మరమ్మతుల పనిచేసే

268

కోస్త్యాఫిడిన్‌ విదేశాలనుంచి తెప్పించిన మంచి ఖరీదయిన డడ్రిల్లును ఒక ఇనప ముక్కమీద విరగకొష్టడు ఫిడిన్‌ పరమబద్దకుడు.. చప్పిడి ముదం స్కోటకం మచ్చలమొగం ఆతడూ 'సెల్‌కమిటీ సభ్యుడు, నిన్లత్యుం మూలంగానే డ్రిల్లు విరిగి పోయింది. అంతకన్నా ఆధనుం, దానిని పాడుచెన్యూలనే చేసేవా అనిపించిన ఘటన అది.

అదొకరోజు పొద్దున్నే జరిగింది. మరమ్మతులననిలో సీనయరు ఫోర్మసు కోస్తాకు ఒక ఇనపముక్క- ఇచ్చి దానిమీద చిల్లులు కొయ్యమశ్నారు. కొస్త్యా మొదట నిరాకరించేడు, కాని ఫోర్మర్‌ దిలవంతంమీద తీనుగౌని డ్రిల్లింగ్‌ యం (తంలో 'పెస్టేడు. ఫోర్యన్‌మీద పనివాళ్ళకి అంత సద్భావంలేదు. ఒకప్పుడు మెన్సి వికి పార్టీలో వుండేవాడు. ఫ్యాక్టరీ జీవితంలో ఏమీకలగచేసుకోడు. కామ్‌ సోమాల్సొ అంటే ఆతని కిష్టంలేదు. (ప్రాణాలకోడేసి పనిచేయించే రకం, వని తెలుసును. ఏమా[కం (ప్రాల్మాలికలేకుండా తనపని చేసుకులోకాడు, కోస్తా (డ్రిల్లలో నూనె వెయ్యకుండా *పొడిగానే దొత్తకోస్తున్నాడని ఫోర్మన్‌ భోడోరోవ్‌ చూసేడు, 'పెంటనేవెళ్ళి మిషన్‌ ఆపేడు. . “కళ్ళులేవాయేం ? అంతకన్న డిల్లుచేపేసద్దతి తెలియదా?” ఆ విధంగా చేస్తే డ్రిల్లు ఎంకోకాలం మనదనే వుద్దేశంకో ఆఅతగు కోస్త్యాను కేకలు వేపేడు,

కోస్త్యా ఎదురుతిరిగేడు. లేరు మళ్ళీ నడిపేడు. ఆ విషయం చెప్పడానికే భోడోరోవ్‌ పంటనే డిపార్డమెంటు ఆఫకారిపద్దకు వెళ్ళేడు కాన్సీ ఈలోప్పన కోస్త్యా డ్రిల్లపవి చస్తుండగానే దానినల్లా వదిలి నూనె తేవడంకోసం వెళ్ళేడు. ఖభోడోరోవ్‌ మళ్ళీ వచ్చేసరికి నూనెవేసి ఆతడు ఆనవసరంగా అల్లరీషేపేగనిపించాలని ఆతని వూహ. రాని నూనకాన్‌తో వచ్చేసికి (కిల్లు విరిగిసోయింది. ఫిడిన్‌ను ఐర్తరపు జేయాలని పిఫార్సుచేస్తూ. డిపార్టుమెంటు అధికారి పెకి రిపోర్టు చేసేడు. కామ్‌ స్తోమాల్‌ 'సెల్లబ్యూరో ఫిడివ్‌ తరపున నిలబడి కామసోమాల్స్‌మీద లోడారోవ్‌కు శక్షవున్నదనీ, ఆదే గీనికి కారణమఏ వాదన (ప్రాంభించేరు. మేనేజ్‌ మెంట్‌ ఫిడిన్‌ను బిర్హరపు చేదూలన్నారు. కేసును వర్కుషాపులోని కామ్‌సోమాల్‌ కార్యవర్గం ముందు పెష్టేరు గొడవ (ప్రారంభమయింది.

కోస్త్యాను చీవాట్లు పెట్టి, మరోపనికి పంపేస్తే చాలునని కార్యవర్గసభ్యు లయిదుగురిలో ముగ్గురి అభిప్రాయం, వారిలో తృ్యెవాయేవ్‌ ఒకడు. ఫిడిన్‌ను ఆసలు శికించనేహాడదన్నారు, తతిమ్మాఇద్దరూ,

త్యెకాయేవ్‌ ఆఫీసులో కార్యవర్గం సమావేశం పిలిచేరు. ఎ(రని గుడ్డవరిచిన పెద్ద "పేలిలుచుట్టా బెంచీలు బల్లలు వేసివున్నాయి. వొటన్నింటిని వ్యగ్రంకార్జానాలో

269 యవ కమ్యూనిస్దులే తయారుచేనుకొన్నారు. గోడలమీద నాయపల దొమ్మలు న్నాయి. కేబిలు వెనకనున్న గోడనంతనూ ఆవశిందేటంత పెద్ద రై ల్వేవర్క్‌షాప్‌ బ్యానపవుంది.

శ్పెవాయేవ్‌. ఇప్పుడు “హోల్‌ మైమ్‌వర్కరుిగా వుంటున్నాడు. వనృ€కి ఆయి ఫహెంగ్రీసనివాడు. కొని నిర్మాణవ్యవహారాలలో కుశలత వుండడంచేత కామ్‌ సోమాల్‌ నిర్మాణంలో నాయకుడుగా నియమించబిశ్తాడు, కామ్‌సోమాల్‌ జిల్లాకమిటీ కార్యవర్గసధ్యుడు గుదెల్నియీ కమిటీసభ్యుడూను. యంథత్రకర్యాగారానికి సందింధిం చిన ఫౌంద్రీలో పనిచేసేడు. ఈ మధ్యనే రై ల్వేషాపుల్లోకి వచ్చేడు. (ప్రధమంముం ) మేనేవ్‌ మెంటు వ్యవసాోంలట తన చేతిలోశే తీసూన్నాడు. అత్య విశ్యాసంగల మనిషి. కాని కొంచెం తొందరపాటుపుంది. మొదళశినుం. ఇతర కొమిళోమాల్‌ సథ్యులలో శొరవ తలఎ త్తనివ్వకుంగానే చేసేము. (ప్రతిదీ తానే చేసుకొనేవాదు. కొన్సి అన్నిపసునూ చెయ్యలేడు... దానికో విసుక్కొని ఇతరులెవళ్ళూ పనిచెయ్య డం లేదనేవాడు.

ఆఫీసులో అలంకారాణకాడా ఆయన వీతిమీదుగానే జరిగేయి.

మెత్తలున్నసోపా ఒకటి క్ల బ్సుగదిలోంచి తెప్పించి తనగదిలో వేయించేడు, ఇప్పువాతడు దానిలోనే బూర్చుండి సహావేశాన్ని నిర్వసాన్తున్నాడు. కార్యవర్శం సభ్యులకు మాత్రమే (్రవీశంవున్న రహవ్య సమావేశం ఆది. పాక్తీ ఆరవై జర్‌ భోముబోన్‌ మాట్లాడబోతూం పే తలుప్పకొట్టిన చస్పుడయింది, తృ్యెళాయేవ్‌ విను క్కున్నాడు- మీ చస్పుడయిందిం కాత్యాబెలెకోవా లేచివెళ్ళి తటప్ప లీసింది గుమ్మంలో కోర్చాగిన్‌ విలదిడివున్నాడు. ఆతనిని లోనికి రానిచ్చి ఆమె మరల తలుపు వేసేసింది,

ఆక్కడ కాశీగాపున్న ఒక కుర్చీలోపావెల్‌ కూర్చోరోళూం కే త్ప్యెకాయేప్‌ పిలిపడు,

“*కోర్చాగిన్‌ ! కార్యవర్గం రహాస్యంగా సచూ సళీమవు హందిం

పావెల్‌ సిగ్గుపడ్డాడు. మొగం కందిగోయింది.. నెమ్మదిగా శేవీబవంక తితిగేడు.

“నాక తెలుసు, కొని ఫిడిన్‌ వ్యవహారంలో మీ అభిప్రాయం తెలుసుకోవా లవి వచ్చేను ఆ నందర్భంలో నేను చెస్పవలసిందొకటుండి. పీనుంటారు ? నేను వుండడం మీకేమన్నా అభ్యంతరచూ

నాకేమీ అభ్యంఠతరంలేతు, కొని రహస్య నమా వేశాలన్నవి కార్యావర్గసమ్యు ఇకే పరిమితం, ఆ సంగతి నీ పరగవా? జనం ఎక్కువై నకొర్డీ చర్చలు సోగారి,

270 పర్యవసానం శేల్చడం కష్టం అవుతుంది. ఆయినా వచ్చేవుగనక కూర్చో కోర్చాగిన్‌ క ఇంత చిన్నపుచ్చుకోవలసిన పరిస్టితి ఎన్నడూ తటస్థపడలేదు. ముఖం చిట్లించేడుం

“ఏమిటీ ఆర్భాటం” --అఆని ఖోముబోవ్‌ అయిష్టం కనబంచేడు. కాని పావెల్‌ ఏమీ ఆనవద్దని నివారించి మాట్లాడక టభూర్చ్భున్నాడు. శ్రోముటోవ్‌ తన (ట్రసంగం (ప్రారం భించేడు,

“నే చెచ్పదలవుకొన్నది. భోడోరొవ్‌ పాఠకాలం మనిషే. కాని (క్రమిక్షణ మాసేమిటి? కామశోమాల్సంవా డ్రిల్లులు వించెయ్యడం (ప్రారంభిస్తే వని ఎల్లా జరుగుతుంది ? ఆంచేకాదు, పార్టీ సభ్యులు కానివారికి మనంచూ'పే ఆదర్శం ఇదా? నావుద్దేశ్యంలో కోస్తాకు గగ్జి హెచ్చరిక నివ్వాలి”

ఆతడు పారి చేసేవరకన్నా ఊరుకోకుండా తృ్వెతాయ్వే అభ్యంతరం చెప్పాడు. కదివియుషాలు గడిచింది. నభికుల ఆలోచనవల్లావున్నాయో కోర్చాగిన్‌ వసికస్హుడు, చర్చ ముగించి వోటుకి పెట్టబోయే సమయంలో తానూ మాట్లాడు తానన్నాడు. త్యెళాయేవుకి ఇష్టంలేదు. ఆయినా అంగీకరించేడు.

పావెల్‌ ప్రారంించేడు. ఆ ప్రయత్నంగానే ఆతని కంరస్వరం శఠినం ఆయిందిం

“ఫిడిన్‌ వ్యవహారంలో వా ఆధిప్రాయం చెప్పాలనూంటున్నా, కాయేడ్స్‌ 1 పిడిన్‌ వ్యవహారం ఘనకో హెచ్చరిక అనాలి కోస్తా చేసినపనితో లేడు అసణ విషయం నేను నిన్న కొన్ని లెక్కలు సంగగాంచేను.”

పావెల్‌ చేదులోంచి ఒక నోటువుక్కురీసి చదవడం (ప్రారంభించేడు.

“వీటిని "మైమ్‌కీపర్‌” దగ్గర తీనుకొన్నాను. వినండి జ్యాగత్తగా ; మన కొమఫోమాల్స్‌లో నూటికి ఇరవ్టై ముగ్గురు రోజూ పనిలోకి ఆయిదునుంచి పదిహేను నిముషాల వరట్‌ ఆలస్యంగా వస్తున్నారు, అదో మామూలై పోయింది. (ప్రతినెలా ఒకటి రెండురోజులపాటు చెప్పనన్నా చెప్పకుండా పచేలోంచి గ్లై ర్‌హాజరయ్యేవాళ్ళ నూటికి పదిహేడుగురు దాకా వున్నారు. పార్చీవాదృకాని పడుదువాళ్ళలో నూటికి పర్నాలుగుమంది గై రుభోజరు అవుతున్నారు. ఇదిమూస్తూం పే కరుకల్చి పెద్టీనట్లుం టుంది. ఇంగా కొన్నిలెక్కలు (వ్రాసుహచ్చేను, వినంతి ; పార్చీసభ్యుల నాటగు శాతంమంది శెలకోరోజు పనిఎగ వేస్తున్నారు. నాలుగుకాతం పనికి ఆలన్యంగా వస్తు న్నారు. పైవాళ్ళలో పదకొండు ళాతం నెలకోరోజూ గైర్‌ హాజధవుశున్నారు* పద మూడు "తం తచ్చకుంగా ఆలస్యలంగా పనిలోకివస్తున్నారు. విరిచివేసిన పనిముట్లలో నూటికి తొంభయివరంా పడువువాళ్ళవలుల్లోనే విరుగుతున్నాయి*వాళ్ళల్లో ఏడురాతం కొత్త గావచ్చినవాన్న. నీనిఅర్థం ఏమిట్‌ ? పార్టీ సధ్యులకన్నా, పైవాళ్శకన్నా కామ్‌

271

సోమాల్స్‌, ఎక్కువ నాళనం చేస్తున్నామన్నమాట. ఆన్నివోట్లా ఇచేమాదిరిగా లేమ, ఫౌండ్రీలో పనిబాగావుంది. ఎలక్‌ టిక్‌ పనివారిలోకూడ ఫరవాలేదు. మిగతా ఆంతటా ఇంచుమించు ఒకేమాదిరిగాపుంది. (క్రమశిక్షణగురించి చెచ్పవలసిందాంట్లో శశాంశం కూడా భోముబోవ్‌ చెప్పనేలేదని నాలాధిప్రాయం. ఈ ఎగుడుదిగుళ్ళన్ని నరిచెయ్య గానికి చెంటనే పూనుకోవాలి. ఇక్కడ ఆందోళన(ప్రారంవించడం నావు స్టేశ్యంకాదు. కాని ఏీకోరోట (ప్రారంభించాలికదా. ఈ నిర్షష్యన్న్‌ బద్దకాన్ని తుద ముగించాలి, పెట్టుబడిదారీ యజహానులకోనం పనిచేసినరోజుల్లో ఇంతకం'పె బాగా పని జరిగేది లని పెద్దవాస నిర్మాగమూటగా చెప్త న్నారు.ఇస్పుడు యాజమాన్యం సునచే.ఇం కెం చుకు సరిగ్గా చనిచెయ్యు వాడదు? తప్పుకోస్తా్యాచాా మగూాకతిదా యునిరాదు. తిప్పు నునదే.ఠప్పు జ౦"నర్చుడు పంటనే చర్యతీనుకోవానికి బదులు మనమే కోస్త్యావంటి వాళ్ళని ఎనకేనుకువస్తున్నాం.

“ఇప్పుడే కోస్త్యావంటి ఉత్త మోత్రవపేడు లేడని సామోభిన్తూ. బుటిల్యాకూ అన్నారు. మంచి కార్యకర్రయట. చురుక్రైనవాడట, ఒక ర్రిల్లను వించస్తేనేం ? పొరపాటు ఎవరికేనా వస్తుందట. ఆతడు మనవాడూూ ఫోర్మన్‌ పరాయివాడూనట,.... మనలో ఎవరన్నా ఖోడోరోవ్‌తో ఎన్సడన్నా మాట్లాడిచూసేా ? ఆతనికి మప య్యేళ్ళ పని అనుభవం పసుందీ, మనం ఇప్పు డాతని రాజకీయాల్ని గుంంచి చర్చించ బోవడంలేదు. ఈ వ్యవహారంలో ఆయన దేమీ తప్పులేదు.మనం ఎంకో వీలుపన పనిముల్లని ధ్వంసం చేస్తూంపే దియటవావై నా ఆయన (ప్రధుత్వ ఆస్తిని కాపాడ టానికి ప్రయత్నించేడు. ఈ పరిస్థితుల్ని వమంబారు? మనం ంటనే చర్యతీనుకొని ఈ న్యవహారం సరిదిద్దుకోవాలనంటాను,

“బని బిద్రకుడుగ్యా ఉత్పత్తిని పాడుచేస్తున్నవాడుగా, ఫిడినును కామ్‌సోమాల్‌ నుంచి దిర్తరపు చెద్యూలి. ఈ వ్యవహారం అంతనూ గోడవార్తా పత్రికలో చర్చకు పెట్టాలి. ఛలివాలకు భయపడకుండా ఈ లెక్కలన్నింటినీ సంపాదకీయ వ్యానంలో చర్చించాలి. మన౦ బిలీయంగా న్నాం. తగినంతమంది గగ్జివావృన్నారు. -మన వాళ్ళలో ఆరవై మంది వరణా వదోయార్కాలో బనిచేసినవావృన్నారు. అక్కడి రీత్షకు బొగా నిలదిడ్డవాళ్ళే. వాళ్ళ నహాయమూ, తోద్చాటుకో మనం కష్టాలనుంచి బియటపడగలం. అయికే మన దృక్పధంలో :నార్పువూ(తం రావాలి ”-

సాధారణంగా కాంతంగా మాట్లాడే కోర్చాగిన్‌ చూపిన అవేళాన్ని చూపేసికి త్యెతాయేవ్‌కు అళ్వర్యం కలిగింది. పావెల్‌ నిజహూపం చూడ్డం ఆతని కిదే (ప్రధమం, ఆతడు చెప్పింది నిజమేనని ఎరుగుదును. కాొన్సి బిసిరంగంగా ఆమాట వొబ్బకోడానికి దమ్ములులేకపోయేయి. (బ్రళ్ళతం కామసోమాల్‌లోవున్న నిర్మాణ

272 పరిస్థితుల్ని తీవ్రంగా విమర్శిస్తున్నాడనీ తన్ను ఆధికారంనుంచి పీకేపేటందు పూను కొన్నాడనీ ! పూహించుకొన్నాడు, తన శ్మశువును నేలకరిపించె చ్యూలనుకొన్నాడు. మెన్లైవిక్‌ భోడోరోవ్‌ను సమర్థిస్తున్నాడంటూ పావెల్‌ మీద విరుచుకుపడ్డాడు.

చర్చలు మూడుగంటల పేపు తీవ్రంగా సాగేయి. పర్యవసానానికి వచ్చేసరికి రాథ్రి బాగా పొద్దుపోయింది. సత్యవిషయాల్ని కాదనలేక, సభ్యులలో హెచ్చుమంది కోర్చాగిన్‌ను నమ్షైస్తూంచే ఉండబట్టలేక త్స్వెళాయేవ్‌ మండిపోయేడు. ఆ అవే శంలో తొందరపడ్డాడు, చోటు తీసుకొనేముందు. కోర్చాగిన్‌ను ఐయటకుపొమ్మని ఆదేశించి ్రశాతంత్ర పద్దతుల సుల్లంఘించేడు.

“ఆలాగే. పడవా, నీ వ్యవహారం బాగులేదు. కొ్యమేడ్‌ త్వెశాయేవ్‌ ! నీ దోరజీలోనే కొనసాగించే టట్లయికే రేపు ఈవిషచూన్ని సర్యసభ్య సమావేశంలో పెడవాను. అక్కడ సీ మెతారిటీ చెల్లదు. త్వెతాయేవ్‌ ! పొరపాటు చేస్తున్నావు కాయ్రేడ్‌ భోమాటోవ్‌ ! సర్వసభ్యసమా వేశానికి ముందు పార్టీ (గ్రూపులో ఈ విష యం ఆలోచించవలసినవాధ్యత నీమీద పుందిల

తెళాయేవ్‌ పెంకెతనంగా కేకలు (ప్రారంఖించేడు.

“*బెద్రితిస్తున్నావాయేం ? పార్టీ [గూపుముందు అపెప్టేదదో నేనే పెడకాను. సీ వ్యవహారంకూడా తేల్చవలసిందే. పవి జాధ్యకతీసుకో నికి సిద్ధంగా లేనప్పుడు ఇరరులకి ఆడ్డంరాకు.”

పావెల్‌ బయటకువెళ్ళి తలుపు జేరనీసేడు. నుదురంవా ఉడికిపోతూందీ. చేయితో ఒత్తుకొన్నాడు. నిర్ణవంగావున్న ఆఫీసునరండాలు దాటి వీధిలోకి నచ్చేడు. పిగనెట్టు వెలిగించి ఒక్కదమ్ము పీల్చేడు. సరాసరి తోకరేవ్‌ వుంటున్న చెడ్యేనా మిట్ట వేష బియిలుదేరేడు.

వెశ్ళేనరికి తోకరేవ్‌ రాత్రి ధోజనప్రయత్నంలో వున్నాడు,

“ర్వా లోపలికి. కమిశ్తేమిటి ? డార్యా ! వీడికో ప్లేటుతో జావసట్టుకురాం”

తోక రేవ్‌ భార్య దార్యాఫోమినిచ్చా మొగుడిలాగాక పొడుగ్గా పుష్టగావుంటుందీ పాొవల్‌కోసం ఒక ప్లేటులో డొన్నఅంబివితెచ్చి బల్లమీద పెడ్డింది.

“రా నాయనా

|! న! ళ్‌

తోకరేవ్‌ వై ల్వేవర్కుషాపుల్లో పనిచేసే రోశాల్లో. పావెల్‌ వాళ్ళయింటికి తరుచు వహ్తూపోతూండేవాడు, సరదాగా కాలక్షేపం చేసేవాడు. కాస్సీ ఈ పర్యాయం పట్నం వొచ్చేక అక్కడికి రావడం ఇదే మొదలు.

పావెల్‌ చెస్పినదంకా తోకశేవ శ్రర్రగావిన్నాడు. మధ్య మధ్య ఆ, ఊః

35] 223 అనడంతప్ప వ్యావ్యానాలేవీ చేయలేదు. అంబిలివాగేసేక జేనురుహూలుకో మీసాలు తుడుదుకొని కంఠం నవిరిందకొన్నాడు,

“వీఆవ్రిప్రాయం బాగానేవుంది. ఈ నమన్యని ఏనాడో ఎత్తుకోవలసిందీం జిల్లాలో మెక్కడావున్నకంటె రై ల్వేవర్కుషాపల్లో పార్చీ సభ్యులు చాలమందీ వున్నారు. అందుచేత పని అక్కడే (ప్రారంభించాలి. చినరకు నుప్వూ తృ్యెవాయేవూ "పేశీప్దారన్నమూట. అశ్చే అవేందాగులేదు. అతడు కొంచెం తలవీరునుమష. కాన్ని నువ్వందతితో నర్గుకుపోయే మనిషివేనే ? అపునుగాని వర్కుషాపుల్లో నీ పనేమిటి?

“ఒక డిపార్దుమెంటులో పనిచేస్తున్నానంే. అయిశే సాధారణంగా (ప్రతిపని లోనూ కలగచేనుకొంటూనేవున్నాను. మా వెళ్లులో రాజీయ అధ్యయన తరగతులు నేనే తీనుకొంటున్నానుో

“కార్యవర్గం కో వున్నావా

$ 'ీర్చాగిన్‌ నందేసాంచేడు*

“అంతగా వోవికచేరలేదుగదాయస కొ స్త చదువుకొందామనీ నాయకత్వంలో కొంతకాలం దూరంగా పుందామనుక్నొనుో

తోకరేవ్‌ అసంతృప్తి (ప్రకటించేడు.

“ఆదానంగతి. ఆరోగ్యం అంటున్నావు గనకగాని నిన్ను చీవాట్లు పెట్టివుండే వాడీనిం ఇప్పు డెల్లాపున్నావు ణి ఓపిగ్గా వున్నావా ఖా

ఆబో

బాగుందీ ఇంక సపనికిరిగు తటసటాయింపులు కట్టి పెట్టు దూరంగా శూర్చుంపే వ్రయోజనం ఏమీపుండదు, బాధ్యతకాస్తా తప్పించుకుండామని వీ ఎత్తుం బొనా ? రేపు అన్ని దారిలో'పెట్టుకో, ఓకునేవతో ఓమాటుమాట్లాడువానులే,

పావెల్‌ అద్హూ కనదిరిచేడు.

“వదు 1 బాబామ్‌ 1 నాకు పనేమీ చెప్పవద్దని నేనే ఆడిగాను”

తోకశేవా ఎకసెక్కెంగా “అ అన్నాడు

“వువ్వడిగేవు, అత డొదిలేసేడు. ఇంక దీతో ఎల్లాగ వేగడం ?....నరే, కూర్చుని అ పేపరు చదువ్వు వింటాను. కళ్ళు కనబడకుండావచ్చేయిో

న! శ న!

వర్కుషాపుల్లోని పార్టీ కార్యవర్గం కామ్‌సోమాల్‌ కార్యవర్గంలో ఆత్యధిక సంభ్యాకులుచేసిన నిక్షయూన్ని ఆమోదించింది. పనిలో (క్రమఃికణను వ్రపశపెట్ట డానిక్తై పార్టీ కామ్‌సోమాల్‌ (గ్రూపులు పూనుకొన్నాయి. కార్యవర్గ నమా వేశంలో

274 త్చ్వెళాయేవ్‌ను గట్టీగా దుయ్యబిస్టేరు మొదట డబాయించబోయేడు, కాని కార్యదర్శి లోపాఖిన్‌ పట్టుకొన్నాడు, ఇంక మాటపెగలలేదు. లొంగిపోయి తన తప్పు నొప్పు కొన్నాడు, మరునాడు గోడావార్తా పత్రికల్లో వచ్చిన వ్యానపరంపర చూ సేనరికీ రైత్వే వర్కుషాప్పలో పెద్దణఅలజుడి బయలుడదేరిందీ. వ్యాసాలను చదివేరు. చర్చించేరు. ఆకో * సాయంకాలం జరిగిన యువకుల నమా వేశంలో ఎన్నడూలేనంతనమంది హోజి రద్యురు. ఆ సభలో (ప్రధానంగా దీనిమీ దనే చర్చలు జరిగేయి. ఫిడిన్‌ ను కామిసోమాల్‌ నుంచి బహిష్కరించేరు.కోర్చాగిన్‌ ను కార్యవర్గంలో కి తీనువొని, ఆతనికి రాజకీ మాధ్యయన తరగతుల నిర్వహణను వప్పచెప్పేరు. ఈ నూఠనదళలో 3 బ్వేవర్కుషాపుల్లో పరిష్క30చవలసివస్తున్న నూతన సిమస్యలగు"ంచి వెన్హానో వుచెప్తూం పే సభ్యులంకా దిహద్ధగా విన్నారు. సమా చేకానంతరం పొవెల్‌ తనకోసం కాచుళబ్కూర్చున్నాడని త్యెకాయ్‌వ్‌ చూసేడు, “సిరో మాట్లావాలి. కలిసివెడదామా అన్నాడు పావల్‌, త్యెకాయేప్‌కు కోపంతీరలేదు, “ఏం మాట్లాడాలి ?” . పావెల్‌ నిశ్శబ్దంగా ఆతనిచేయి పట్టుకొన్నారు. ఇద్దరూ పదిఆడుగులు వేసి ఏెంచీవద్ద అగేరు. పావెల్‌ బెంపిమీద కూర్చుంటూ. ఆతనిని హడా రమ్మన్నాడు, “ఒకక్షణం కూర్చుందామా ?” తృ్యెయేవు హూర్చున్నాడు. ఆతనినోట్లో సిగరెట్టు ఎర్రగా వెలుగుతూ, చళ్ల బడుతూ కాలుతూంది* “త్శ్వెతాయేవ్‌ 1 నామీద నీకెందుప కోపం ?” ఒక్క-త్‌ణం ఎన్వరూ మాట్లాడలేదు. త్వెవాయేవ్‌ ఆశ్చర్యం నటించటోయేడు. కొని కంఠం వజికింధ, “అదాసంగతి, ఇంకా ఏవో మాట్లాడుళావసుకొన్నాసు.” పావెల్‌ అతని మోకాలిమీద చేయివేసేడు. “ోడిమ్కూ ! ఎరగనట్లు నటించకు. డీప్లొమాట్లకిగాని మనకామాట లెందుకు ? నే నంపే నీవ్యతిరేకతకి కారణం ఏమిటి ?” త్యెరాయేన్‌ పల్లేధుకాయలమీద కూర్చున్నట్లు బిల్లమీద్‌ ఆటూయిటూ కదీలేడు. “*ఏమిటామాట ? నీమీద నాకు కోపం ఏమిటి ? నా అంతట నేనే నిన్ను

205 పనిచెయ్యమన్నాన్యా లేదా ? అప్పుడు చెయ్యననావ్న, ఇప్పుడు పని ఇవ్వడం లేదంటున్నాపు”

కొని ఆతని పలుకుల్లో ఆత్మవిశ్వానంలేదు. పావెల్‌ వదలలేదు.

“న్సవ్యు చెప్పడంలేదు, కాని నేను చెప్పేస్తా. వీ పనికి ఆడ్డంంాదలచేననీ నీ వుద్యోగం వపూడలాక్కోవా లనుకొంటున్నాననీ నీవూవా. ఆవూహ నీకు లేక పోశే కోస్త్యా వ్యవహారంలో మనిద్దరికీ 'పేచివచ్చేదిళాదు. మనం ఇచేమాదిరిగా వున్నామా మనపని తగులడుతుంది. మనిద్దరికి మాళమే సనందింధించిన దయితే ఏదెల్లావున్నా బాధలేదు, నన్నుగురించి నువ్వేమనుకున్నా నాకు బాధలేదు. రేపటి నుంచి మనం ఇద్దరంకలిసి పనిచెచ్యూలి. ఇల్లావుంచే ఏంచేస్తాం? విను. మనమధ్య 'పేలీవద్దు... మన మిద్దరం (శ్రామికులం. అన్నిటికన్నా నీకు మన ఆదర్శంమీదనే ఆధిక(ప్రేమవుం పే, చేతిలోచెయ్యి వెయ్యి. రేపటినుంచి మనం మ్మితుల్లా ననిచేను కొందాం. కాని సీమనస్సులోంచి ఈ దురభిప్రాయూలన్నీ వదుల్చుకో. కటట దుద్దీ చూపించకు, లేకపోతే మన పనిలోవచ్చే (ప్రతిదెబ్బహా తన్నుకోవడం (ప్రారంభిస్తాం ఇదిగో నా చెయ్యి. స్నేహం కోరుకూ నీకందిస్తున్నా. తీసుకొంటావా?ో

శ్సె్యెశాయేన్‌ తనచేతిలో చెయ్యి వేస్తూం పే, కోర్చాగిన్‌ సంతృప్తితో చిరుం నవ్వు నప్వుకొన్నాడు

ఖ చి న!

ఒక వారం గడిచింది. పార్టీ జిల్లాకమిటీ ఆఫీనులో బని వేశ ఆఖరుకావచ్చిందిం ఆఫీనులన్ని నిశ్శద్దింగా పున్నాయి, తోకరేన్‌ మాత్రం ఇంకొ 'మేశావద్దనేపున్నాడు. పడకకుర్చీలో కూర్చుని ఆరోజున వచ్చిన రిపోర్టులు చదువుతున్నాడు, తలుప్పళట్టిన చప్పుడయింది,

“ంాండిలొ

కోర్చాగిన్‌ దిలోకివచ్చి ఎందు (్రన్నావబలను పూర్తిచేసి కేవిబమీద 'పెప్టేడు.

“ఏమిటిది”

“అబాధ్యంగా ఇంకి పుండదలచుకోలేదు బావాయ్‌ ! ఇస్పటికే ఆలస్యమై పోయిండి, నన్నడిగితే. నుప్వూ ఆదే ఆధిప్రాయంలోవుంకే సీ సహాయానికి దాల శృతణ్ఞాడిన్నై వుంటాను.”

తోకశేవ్‌ కౌగివాల $క్ని కచూస్పి పావెలొనంక దీక్షగా చూసేడు. పెన్‌ తీసు కొన్నాడు,

276

రష్యవ్‌ కమ్యూనిస్టుపార్టీ (బోలి విక్‌) సభ్యత్వం కొండిడేట్‌గా పావెల్‌ ఆం(దైెయేవిచ్‌ కోర్చాగిన్‌ ను సిపారసుచేస్తున్న కామేడ్స్‌కు పార్టీలోపున్న స్టానం-- అనే కాలముకు ఎదురుగా “1903 ఆని (వ్రాసి శ్రీంద సంతకం చేసేడు.

“బ్షదీగో, నువ్వు ఈ ముసిలివాడికెన్నడూ అనమానం తీసుకురావనే నమ్మకం నాకుంది, తీసుకెళు”

శ న! ఇ

గదిలో ఉక్కు భరింపళక్యంగాకుండావుంది. ఎవరికి వారే ఎప్పుడువోళామా, ఎంత పగంగా సోలో మెంకాలోని చల్లని చెస్ట్‌నట్‌ చెట్లనీడల్లోపోయి. కూర్చుందానూ ఆనే ఆలోచిస్తున్నారు.

చెనుటలు కారిపోతూంటే త్పెెశాయేన్‌ లేచేడు.

“మూ సెయ్యి, పావ్కా 1! ఇంకొక్క-నిముషం కూడా కూర్చోలేను.”

కాత్యూష్వా మిగిలినవాళ్ళూ ఆతనిని బలపరిచేరు.

వాళ్శంవా లేస్తూంపే గోడనున్న పురానామోడల్‌ ఎరిక్సన్‌ జలిఫోన్‌ గణగణ లాడింది. త్స్యెతాయేవ్‌ రిసీవరు అందుకొన్నాడు. గదిలోవున్న గొడవలో మాట వినబడ్డంలేదు. గట్టిగా అరుస్తున్నాడు.

సంభాషణ పూర్తిచేసి రిసీవరు దీంబేసి కోర్చాగిన్‌ వేపు తిరిగేడు,

“ప్రేషన్‌లో పోలిష్‌ కాన్సలేట్‌ తాలూకు రై లుకార్లు రెండువున్నాయి. వాటిలో వీసాలు వెలగడంలేదట, వైరింగేదో చెడిపుంటుంది. పావెల్‌, నువ్వువెళ్ళి వాటి సంగతి చూడు. చాల ఆర్హంటు, *

రెండుపెనైలూ ఒకటో ప్తాట్‌ఫారంమీద వున్నాయి. అందులో ఒకదాంట్లో దీపాలు వెలుగుతున్నాయి. రెండోదీ చీకటిగావుంది.

పావెల్‌ వెళ్ళి పెళ్టైలో (ప్రవేశించడానికై. కమ్మి పట్టుకొన్నాడు, ఇంతలో పేషన్‌ గోడపక్క-నే పున్నవా రెవరో గదిగబవచ్చి ఆతనిచేయి పట్టుకొన్నారు.

“ఎక్కడికయ్యా 1”

ఎవరికో ఎరిగినగొంతుకే. పావెల్‌ వెనుతిరిగిచూ'సేడు, చర్మపుకోటు, ఆబోప్తీ సన్నని కొసవేలిన పొడుగుపాటి ముక్క, ఆ అనుమానపుచూప్పలు గుర్తు

ఆర్హ్యుఖిన్‌. మొదట నాతడు పొవెల్‌ను గుర్రించకపోయినా ఇప్పుడు తెలిసిందీ. భుజంమీద చెయ్యితీ సేసేడు. ఆతనిభుణాన వేలాడుతున్న పనిముట్లసంచీ చూసేడు.

“ఎక్కడికి బయలుచేనేవు ?”

పావెల్‌ సంగతి చెప్పేడు. రైలుపెళ్తు వనుకనుంచి ఎవరో ఎదుటకు వచ్చేరు.

“ఒక్క కీణం. కండక్టరును పిలుస్తానుండు.

277

కండక్టరుతో కలిసి పావెల్‌ 'పెస్లైలోకి వెశ్ళేవరికి నీటయిన దుస్తులధరించిన వ్యక్తులు చాలమంది. దానిలో మాట్లాడుకుంటూ కనిపించేరు.. ఒక టేదులువద్ద గుమ్మంవేవు వీపుతిప్పి ఒక స్తీ కూర్చుని ఎదురుగావున్న పొడుగుపాటి ఆఫీసరుతో మాట్లాడుళూంది. ఆతడు రాగానే వారు తమ సంభాషణను నిలిపేరు.

ఆదిండిలోని పైర్లు సరిగ్గానేవున్నాయి. ఆంత సేపూ ఆతనివెనక అడుగులో అడుగు వేసుకుంటూ కండక్ష(3 కనిపెట్టు నేవున్నాడు,

“ఇక్కడేం లేదు, దేటరీ పనిచేస్తూ నేవుంది. నడు రెండో'పెళైలోకి, ఆక్కడే వుండాలి లోపం ఏదో”

కండక్షరు తాళం తిప్పేడు. ఇద్దరూ చీకటిగావున్న రైలుపెళ్తై కారిడరులోకి వెళ్ళేరు. పావెల్‌ చేతిలోని టార్చితో శాాగత్తగా పరిశీలించి అనలు లోపం ఎక్కం డుందో కని పెస్తేడు మరమ్మతు పూర్తికాగానే కారిడర్‌లో దీపం ఓమారు వెలిగింది,

“పెస్టైలో దిల్చులుమాడిపోయిపుంటాయి. మార్చాలి.

“ఆయితే దొరసానిని పిలుచుకుకావాలి. తాళంచెవి ఆమెవద్దవుందిల్‌

పావెల్‌ను ఒక్కడినీ అక్కడ వదలడం ఇష్టంలేక కండక్టరు ఆతనినికూడా రమ్మని తీనుకెశ్ళేడు,

ఆమె మందరపెన్లైలోకి వచ్చింది. ఎనక కోర్బాగిన్‌ ఎక్కేడు, కండక్టరు గుమ్మంలో నిలదిశ్తాడు. సీటుమీద రెండు తోలు పెళ్టైలున్నాయి. ఒక సిల్కుబిట్టి వాని (ప్రక్కన నిర్లక్ష్యంగా పడేసివుంది.. కిటికీపక్కనున్న 'మేజామీద అలత్తరుబుత్తీ, వానిటీబ్యాగూ వున్నాయి. సోఫాలో ఒక (ప్రక్కంన ఆమె చదికిలజడింది. జుట్టు వొత్తుకుంటూ పావెల్‌ పనిని గమనిస్తూంది.

కండక్టరు గుమ్మంలోంచి తొంగిచూస్తూ “మేజరుగారు వీరుకావాలంటున్నారు. నన్ను వెళ్ళమంటారా” అని అడిగేడుం

వెళ్ళమందీ ఆమె

ఆ సంభాషణ పోలిష్‌భాషలో నడిచింది

కాశిడరులోని దీపంవెలుతురు ఆ స్త్రీ భుజంమీద పడుతూండ్‌, ఆమె తొడిగిన గౌను ఆరినున్నితమైన లయాన్స్‌ సిల్కు గుడ్డతో పారిస్‌లోని సుసమర్జులయిన కుట్టుపనివాళ్ళు తయారుచేసినది, ఆ దుస్తుల్లో ఆమెభుజాలూ, చేతులూ బాగాకని పిన్తున్నాయి. చెవులలో రక్నాలతమ్మంట్లు మిలమిలలాడుతున్నాయి. ముఖంమా(తం పెడలోంది. పావెల్‌ స్కూ)9డైె వరుతో ఇల్చ్బులపైన తగిలించిన చిక్కంవిప్పేడుం మరునిమషంలో పెళ్లేలో దీసంవెలిగింది. రెండోవిల్చు ఆ స్త్రీ కూర్చున్నసోఫాకు వపైనవుంది, ఇంక ఆదీచూడాలి.

278

కోర్చాగిన్‌ ఆమె ఎదుట నిలబ్హూడు

“ఆ దిబ్బ చూడాలి.”

“దేస్తా అని ఆమె పరిశుద్ధమైన రష్యనుభాషలో సహాధానంఇచ్చింది. ఆసెలేచి అతనిపక్కకు వచ్చింది. ఆతడామెను గుర్తుసన్చడు, విబవంపుగాపున్న ఆ కనుదొమ్మలు, ఆ పెదపులవిగుపు ఆతనికి బాగా పరిచితమే. సందేబాంలేచు. నెల్లీ లెస్తింప్కయే. ఆతనిమఖంలో ఆశ్చర్యం దీపించిండి. ఆ సంగతిని ఆమె కని 'పెట్దకపోలేదు. పావెల్‌ ఆమెను గుర్తునట్టినా ఆమె అతనిని గుర్తుపట్టలేదు. ఈనాలు గేళ్ళ్గలోనూ ఆతడు బాగా మానిపోయడు.

ఆతడు ఆశ్చర్యంతో తనను నిదానించిచూడడం ఇష్టంరేక ఆమె గుమ్మం వేపు తిరిగింది. పావెల్‌ దృష్టిమళ్ళించుకొని బల్బును పతి!లించేడు, చిక్కంవిప్పీ, బల్బు తీపేడు. దానిని వెలుతురులో పరీక్షగాచూస్తూ అ్యవయత్నంగా పోలిష్‌ భాషలో ఆమెను (ప్రశ్నించేడు.

“విక్టర్‌ కూడా ఇక్క-దేపున్నాడా ?”

ఆమె ఆశ్చర్యానికి మేరలేదుం ప్రశ్నవేపేక వెనుతిరిగి చూడకపోయినా బాల'సేపటివరకూ సమాథానరరాశపోయేసరికి ఆమె కంగారు ఆర్థంఅయిందిం

“అతన్ని ఎరుగుదువా

“నాగా ఎరుగుదును మా పొరుగునేగా వాళ్ళయిల్లు. నువ్వు నన్నెరగవా?”

పావెల్‌ అమెనంక తిరిగేడు.

నెల్లీ ఆశ్చర్యపడిందిం , “*నుప్వు....పొవెల్‌ వికొవూ....మీ అమ్మ...”

“మీ యింట్లో వంటపనిచేసేది, “ఆని కోర్చాగిన్‌ ఆమెకు జ్ఞాపకంచే'సేడుం

“ఎంతవాడ వయ్యేవు? వట్టిఆల్లరివొడివిగా వుండేవాడివి. నే ఎరిగినప్పుడు.”

నెల్లీ ఆతనిని ఆపాదమస్పకం పరిశీలగాచూసింది.

“విక్టర్‌నుగురించి ఆడిగేపండుకు ? మీ యిద్దరికీ అంత నేస్తం లేదను కంటానే”---అంది ఆమెం

పొవెల్‌ కోర్చాగిన్‌ స్కూ3ివిగించేడు,

_ చోవిక్టర్‌ నాకు కొంచెం బొకీవున్నాగు. కనిపీస్తేచెస్పు, వర్చటికై నా నసూలు చెయ్యగలననే అనుకుంటున్నానని...

"ఎంత ఇవ్వవలసిపుంటాడో చెప్పు, నే నిచ్చేస్తా.”

కోర్ఫాగిన్‌ బాకీ ఏమిటో ఆమెకు బాగాతెలుసు. "పెట్టారా స్రైనకులకు పావెల్‌ను

279

పట్టిచ్చిననంగతి ఆమె ఎరుగును. కాని ఈ “రౌడీని ఆవహే ళన చేయాలని ఆమె ఆవిధంగా అందిం

పావెల్‌ ఏమీ అనలేదుం

“బొనుకాన్మి మా యిళ్లు వోచుకుపోయేరన్సీ ఆలనా పాలనాలేక శికస్తుపడిపో శూందనీ విన్నాను. నిజమేనా? లతలూ, అకామంటపమూ పీకేసివుంటారను కొంటాలో

“ఆయిల్లు ఇంకమీదికాదు. మాది ఆరీ, మా ఆ స్టినిమేను పాడుచేనుకోము.”

నెల్లీ ఎకసక్కెంగా నవ్వింది

“సిక్సు పాంాలు బాగానే వంటపద్టినట్లు కనదిడుకూంది. ఆదృష్టవూద్తా ఈ వైలపెస్టై పోలిష్‌ రాయబారులదికానడం, నేనేగీనికి అధికారిణిని కావడజరిగిందిం ఎసకటిలాగే ఇప్పుడూ నాకు 'సేవచేస్తున్నాపునువ్వు, నేను హాయిగా సోఫాలో పడు కొని చదువుకోగలిగేటందుకోసం నువ్వు దీపాలు బాగుచేన్తున్నావు. మీ ఆమ్మమా బట్టలు వుతికిపెై ది. నువ్వు సబ మోనుకొచ్చేవాడివి, మ్ళీ పనకటి పరిస్థితులలో నే మనం కలుసుకోవడం తటస్థవడింది.”

ఆ మెకంఠంలో విషం, విజయగర్వం (ఫ్రరిబింబించేయి. చాకుతో ఇన్సులేషన్‌ వైర్‌ చివరిభాగాన్ని గీకుతూ పావెల్‌ ఆమెనంక అనహ్యం ఉట్టిపడేలా చూసేడు.

“వీకోసమే ఆయితే ఒక్క. మేకుకూడా కొట్టివుండేవాడినికాదు. కాని, బూర్జు వావర్గం డిప్లొమాట్లను నృష్టించింది. కనక ఆ అపే మేమూ ఆగవలసివస్తూంది. వాళ్ళ గొంతులు మేము కోయడంలేదు. పైగా ఎంతో మర్యాదళస్తున్నాం. మీఠంటె "మేము ఎన్నో రెట్లు నయం”

నెల్లీ మఖం కందిపోయింది

“*వార్సాను మీరు పట్టుకోగలి" వుంచే మమ్మల్ని ఏించేసి వుండేవాడిని? నన్ను జె మాకొట్టివుం దేవాడివ్యా ఉంపుడుక శైగా ఇంట్లో పెట్టుకొనేవాడివా?”

ఆసె సవిలాసంగా గుమ్యృంలో నిలబిఎపుంది. కొకెయిన్‌ వేసుకోవడం అలవాటుతో నుక్కులు ఆదురుతున్నాయి. సోఫామీద దీపంపెలిగించి. పావెల్‌ చిగివచ్చేడుం

“విన్నా? నిన్ను చంపడం దెడదరూడ ఎందుకు? ఎప్పుడో ఆ కొకెయిన్‌తో నువ్వే చచ్చిపోళాపు ఇంక నిన్ను వుంచుకోవడమూ ? నీకంటె ఏీ గుడిసెవేటుదైనా చయమేంి

280

పావెల్‌ తన సంవీతీసుకొవి గుమ్మంవేపు వచ్చేడు, ఆమె దారితొలగింది. ఆతడు కారిడర్‌లో నడుస్తూంటే వెనకనుంచి దుస్‌మన్న ధ్వని వినిపించింది.

“కమ్యూనిస్టుముం డాకొడుకు”

ళ ఖ న! ఠి

ఆ మరునాడు పావెల్‌ లై బ్రిరీకి వెడుతూంటే కాత్యూషాజెలనోవా కనిపిం చింది. ఆమె అతనివౌక్కా చేయిపట్టుకొనీ నవ్వుతూ నిలచెట్టింది.

*ఎక్ర్యడికా హడావిడి? పాతరాజకీయాలూ, పరిజ్ఞానమూ కోసమేనా?”

పావెల్‌ అదే ఎకసక్కె-ప్పరోరణిలో సమాధానం ఇచ్చేడు.

“బై రీకి మామ్మాకో

అతడామె తుజంపట్టుకొని పక్కకు ఒత్తిగించి ముందుకు ఆరుగేసేడు. కొళ్య్యూషా చేయి వదిలించుకొని ఆతని పక్కపక్కనే నడిచింది.

“ఇదిగో పామ్లాషా! ఆ స్పృమానమూ చదువేనా? ఒకటి చెప్తావిను, ఈ పళ రాథ్రి విందుకుపోదాం. ఆందరూ జినాగ్గాడిష్‌ ఇంట్లో చేరుతున్నారు. ఆడపిల్లలంకా నిన్ను తీసుకరమ్మంటున్నారు. విన్ను చూస్తే రాజకీయాలు తప్ప మరోధ్యాసలేదు. ఎప్పుడన్నా కాస్త సరదాగా కాలక్షేపం చెచ్యూలని వుండదూ? మధ్యనోరోజు చద వకపోతే మునిగిపోతుందా?”

“*విందేమిటి? ఏం చెయ్యాలేం?ో

శాత్యూషా నవ్వుతూ అతనీని మౌాకోళం పట్టించింది.

“ఏం చెద్యూలట! (ప్రార్థనలు చేయనక్కంశ్లే దు. సరదాగా కబుర్లు చెప్పు కుందాం. నువ్వు అకార్తియన్‌ వాయిస్తావుకావూ. నేనెప్పుడూ విననేలేదు. నాకోస మన్నా ఈవేళవచ్చి వాయించు జినా పినతండ్రివద్ద అకార్తియన్‌ వుందీ. కాని వాయించలేడు. నున్వో రాంబాణంపురుగులా తయారయేవు, ఆడపిల్లలకి నువ్వంటే మక్కువ కామ్‌సోమాల్స్‌ వినోదీంచకూడదని ఎవరుచెప్పేరు? రా నిన్ను సాగ దియ్యలేనుబాబూ! ఇదిగో రాశపోయావా మనిద్దరికీ జగడంతప్పడు. వీతో నెల్లాళ్ళ దాకా మాట్లాడనునుమాం”

కాత్యా ఇళ్ళకు రంగులువేయడం వృత్తి. నుంచి కా్యమేడ్‌. మంచి కొమ్‌సో మాల్‌ కార్యకర్హ, ఆమె మనసునొప్పించడం పావెల్‌కు ఇష్టంలేదు. కనక తనకు ఇష్టంవున్నా లేకపోయినా వస్తానన్నాడు,

ఇంజన్‌ చై వరు గ్గాడిష్‌ ఇంటివద్ద పడుచువాళ్ళంకాబేరి హడావీడిగావున్నారు. 'పెద్దవాళ్ళంశా ఓ గదిలోకి తస్పుకొన్నారు. 'పెద్దహాలూ, వెనకాల పూలతోటలోకి గుమ్మంవున్న వసారానూ పడుచుకారు వినోదాలకోసం వదిలేసేరు. మొత్తం ఆడ

36] 281

పిల్లళా మగవాబ్యా పది హేనుమందిదాకా అక్కడ జీరేరు. పావెల్‌తో కాత్యూషా వచ్చెనరికి “పొన్ఫ్రంలమేతి అనే ఆట సాగుతూంది. వసారాలలో ఒకదానివీపు కొకటి అనింవి రెండుకుర్చీలు వేసేరు. అట తల్లి పిలిసేస౦కి ఆడపిల్ల ఒక ర్తే మగపిల్లవాచాక హా చటుక్కున వచ్చి చెరోకుర్చీలోనూ కూర్చున్నారు. ఇద్దరూ వీపులానించి భార్చున్నారు. ఆటకల్లి “*పావురాలకి మేత పెట్టండి” అని కేక చేసిండి. ఇంకకూ ర్చున్నవాళ్ళు కూర్చున్నశ్లే వెనక్కివిరగబిడి పెదవులు తాకించేరు. వాళ్ళ విరగవాటుకు చుస్టూవున్న జనం విరగదిడి నవ్వేరు.

తర్వాత “రింగు ఆట, పోస్టుబంటటోతుి ఆటా ఆడేరు. ఈ రెండూకూడా ముద్దులు పెట్టుకొనే ఆటలే. పోస్టుబం(టటోతు ఆటలో ఆటగాప నలుగురిమధ్యాగాక గదిలో దీపాలు ఆశ్సేసి అక్కడ చాటుగా ముద్దుపెజ్టాకోవాలి. ఈ ఆటల మీదఇష్టం లేనివాళ్ళకోసం ఒకమూల పేవీలుమీద “పువ్వుల అటి రార్డులకట్ట పడేసివుందిం పావెల్‌ ప్రక్కన పదహారేళ్ళ నీలికళ్ళపడువు చేతి ఆ కార్డులకట్టలోంచి ఒక కొర్డు తీసి ఆతనివేతిలో "పెడుతూ నెమ్మదిగా ఆంది.

కొడ్తీ ఏళ్ళ [క్రితం పావెల్‌ ఈ మాగీరి వినోదాలకు హాజరయ్యేవాడు, ఈ ఆటలలో సంాసరి పాల్గ్లోకపోయినా వీనిలో ఆతనికి తప్పేం కనపడలేదు* కొన్సి ఇప్పుడాత డీమాదీి పెట్టీదూర్జువా జీవితపద్దళుల తొలీసొంలీ పట్టించు కోవడంరేదుం ఆందువేత ఈ వినోదమంతా ఆతనికి ఆపహాస్యంగా కనబడింది.

ఆయినా తనచేతిలో కౌర్డువుంది.

దాంట్లో “స్పై లెట్‌” కెదురుగా *'మస్వంసే నాకెంతో ఇష్టం) అనే మాటవుందే.

పావెల్‌ అఆ అమ్మాయివంక చూసేడు. అమె ఆతనినంక విడియపడుతూ చూసింది,

“*షందుకు ?”

ఆతని ప్రశ్నకు ఆర్హంలేదు, ఈమారు మూరా ఇంకోకార్లు చేతికిచ్చిందీ*

“న్బల్రావ్రీో

చులావీ కెదురుగా ఒకమాటివుందిం

“నువ్వే నాకు ధ్యేయం.”

కోర్పాగిన్‌ పాధ్యమైనంతవరకు తన కంకాన్ని సర్దుకొని ఆమెదం౦క జాలిగా చూసేడు,

“ఏమిటి ఈ తెలివితపష్కువ వ్యవహారం ?

282 మూరా వె[రిమొగం'వేపింది' ఏం చెప్పాలో అర్ధంకాలేదు. బుంగమూతి పెట్టి మూరా “కోపంవచ్చింబా”-- ఆవి అడిగిందీ. పావెల్‌ అ(్రళ్నకు సమాధానం ఇవ్వలేదు .ఆమె నుగురించి (ప్రశ్నలు వేయడం (ప్రారంభించేడు. ఆమె సమాధానాలిస్తూంది. మూరా 'పెకండరీస్కూలులో చదివింది, అమె తండ్రి కారొషాప్పులో పనిచేస్తున్నాడు. ఆమే పొపెల్‌ను చాల రోజులనుంచి ఎరుగు, ఆతనితో పరిచయం పెట్టుకోవాలను నాంది? “నీ యింటి పేరేమిటి 1 “*వాలెం ప్సేవా” “*యార్దులలో కామ్‌సోమాల్‌ కార్యదర్శిగావున్నది మీ అన్నేకాదు ఖా “బాను” ఇంక పేరీయేలేదు. జిల్లాలోకల్లామంచి కొమ్‌సోమాల్‌ కార్యకర్హ అనిపించు కొంటున్న వాలేంచ్సేవా తనచెల్లెలిని వట్టిమూర్తుకాలినిగా వదిలి పెడుతున్నాడు. ఈ ఏడాదీ ఈమధ్య ఆమె తన'స్నేహితులరో కలిసి ఈమాదిరి ముద్దులాట లేన్నింటికో హోజరయింది. ఆమె పావెల్‌ను తన ఆన్నగారిగదిలో చాలమార్లు చూసేనందిం తన పక్కనున్న అతడికి తన(ప్రవర్హన వచ్చలేదని మూరా (గ్రహించింది. _ ఆతని ముఖాన కనదిడిన ఆపహాన్యపు నపవ్వునుచూ'సేక "పావురాల మేతి అటకి రమ్మన్నా ఆమె వెళ్ళడానికి నిరాకరించింది. మూరా ఆక్కడే కూర్చుని చాల సేపు శబుర్లుచెప్పింది, ఇంతలో జెలనోవా వారుకూర్చున్న చోటికి వచ్చింది. “ఆరార్డియన్‌ తీనుకురానా *” మూరావంక కొం'బెగాచూస్తూ మీరిద్దరూ 'స్నేహం కలిపేరే--అందిం పావెల్‌ ఆమెను తమపక్కన కూర్చోచెట్టుకొన్నాడు, గదిలో జనంనప్వుతూ, తుళ్ళుతూ గొడవగొడవ చేస్తున్నారు. “*న్చేన్సు వాయించుదలచుకోలేదు. మూరా నేనూ పోతున్నాం” “ఆయితే నునను కలిసిందన్నమాట”--అనీ జెలనోవా ఇద్దర్నీ మార్చిమార్చి చూసిందిం “ఆదసరేగాని కొత్యూషా ! మనంతప్ప కామ్‌సోమాల్సిక్కడిం కెనరేనో వున్నారా ? లేక మనకొక్కళ్ళకేనా “పావుాలమేతి అంకే యిష్టం “బస్పుడింక ఆ అశ్లరిచిల్లరి ఆటలు ఆడబోనడంలేదు. ఇంక డాస్సుచేస్తాం.” కోర్చాగిన్‌ లేచేడు “ఆదీసరే. నువ్వు డాన్సుచెయ్యి, నేనూ, మూరా పోతున్నాం.” చి త చ

283

ఒకరోజున సాయంకాలం అన్నాటోర్జార్డు ఓకునేవ్లా గదికి వచ్చిందీ, గదీలో కోర్చాగిన్‌ ఒక్కడే వుశ్నాడు.

*ప్రాదెల్‌ ! పనిలోవున్నావా ? సిటీ సోవియట్‌ విసృత సమా వేశంపుందీ, నువ్వుహడా వొన్రావా? ఒంట)గా వెళ్ళడం ఇష్టంలేదు. చాలరాత్రి కావచ్చు.

కోర్చొనిన్‌ ఎంటనే బియబదేరేడు. పరుష్పమీదవున్న మౌజరు తీయబోయేడు కొని ఐరువనిపించి వదిలేసేడు. (డ్రాయరులో వున్న ఓకునేప్‌ రివాల్వరుతీసి బేఐలో వేసుకొన్నాడు. ప్నేపాతుడికో చీటివ్రాసి అక్కడ సెట్టి గదితలుప్త తాళం వేసి తాళం చెవి గుర్తుగా పె ప్రడుం

వి స్పృతనమా వేశం జరుగుతున్న సినీమాహోలువద్దవారికి ఒల్గాపాం(క్రాటోవులు కవబిగ్హారు. వారునలుగురూ ఒకేలోట కూర్చున్నారు మధ్య విశ్రాంతి సమయంలో నలుగురూ స్క్వేర్‌లో కాస్సేపు షికారు తిరిగేరు.. అన్నా అనుకొన్నళ్లే మీటింగు ముగిసేసరికి బాగా వొద్దుపోయింది.

రాధి దాగా పొద్దుపోయింది, చాలాదూరం పోవాలికూడా. ఈపళ నాగడీకి రాకూడదు ?”

అన్నా రానంది, “ఇంటిదాకా డిగ పెట్టడానికి పావెల్‌ వస్తానన్నాడు.

ఓల్గొ పాం(కొటోపులు రాజవాట వెందిదేదిడి దియలుదేశేరు. మిగకా ఇద్దరూ సోలో మెంకాకు వెళ్లే కొండ రోడ్డున దియలుదే రేరు,

రాథ్రి ఉక్కగా, కటికచీకటిగాపుంది. వి నృృతసమా వేశం ముగిసి సభ్యులంకా ఇళ్ళకు వియలుడేరేసరికి పట్టణం మాటుమణిగింది, నగరమధ్యంనుంచి పావెల్‌ అన్నాలు వేగంగా నడుస్తూ బియలుదేరేరు. నిర్ణనంగావున్న ఐజారులో గ స్తీదళ వాలిని ఆపిందీ, కాగివాలు పళీక్షంచి వదిలేసేరు. మరల ఇద్దరూ పార్కుదాటిి థాళీజాగా మధ్యగా వేసినరో డ్డు మీదికివచ్చేరు. ఎడమవేపుగా తిరిగి రై ల్వేగోదాము లకు వక్కగొవున్న 'పెద్దరోడ్తు ఎక్కేరు.. ఆన్నాకు భయంగావుంది. భయంగా చీకట్లోకిచూన్తూ తనమిితుడి ప్రశ్నలకు సరిగ్గాసమాధానాలే ఇవ్వడంలేదు. "టెలిగగ్రాపు స్త్పంభంచూసి జడుసుకొన్సీ ఆడి ఏమిటో తెలిసేక పకపకనన్వింది. తనభయం ఆత నికిచెప్పి పక్కంగా ఆనుకొని నడవసాొగిందిం

“నా వయస్సంవా ఇరవై మూడేచ్ళు, కాని మునలమ్మలా వజీకిపోతున్నా. అలాగని పిరికిదాన్ననుకోకు ఈ వేళ ఎందుచేతనో మనస్సు ఎలాగోవుందీ. నుప్వుంకే భయంలేదు. కాని నా భయం తలుచుకొంపే నాకే సిగ్గేస్తూంది”

పావెల్‌ నిర్చీకత్య సిగరెట్టు వెలుగులో కనదిడుతున్న కనుబొమ్మల వంపూ,

284

చీకటి రాశ్రిపుట్టిస్తున్న భయాన్ని పొరదోలిందీ. నిన్నరా(్రి పట్టణపు శివాళ్లలో జన గిన ఒక ఘోర హాత్యగాధ విన్నాక కలిగిన భయంహాడా సర్తుకొంది.

గోదాముల్ని దాపేరు, చిన్న వాగుమీదున్న వంతెనదాపేరు. రోర్లేబడి రైల్వే జిల్లాన్తూ పట్టణాన్నీ కలుపుతూ రై లుబాట [క్రిందుగా నిర్మించిన అండర్‌ బ్రిడ్డీ, కేసి నడిచేరు,

కడివేపున దూరంగా నై బస్పేషను దాటిపోయింది. ఆక్కడరోర్తు రైల్వే డిపోకేసి తిరిగి ఆక్కడ అభఖరవుతుంది. తనవీధికి వచ్చేసిన ప్లే, ఆండర్‌ టిడ్డి వైన రై లులై నుమీద రంగురంగుల స్విచ్చిరీపాలూూ పెమాఫర్‌దీపాలూ. మిలపుల లాడుతున్నాయి. దూరంలో డిపోవద్ద షంటింగ్‌ ఇంజను బుసలుగౌడుతూందీ.

ఆండర్‌ ిడ్డి మలద్వారంలో వీధిదీసం ఒకటి పెలుగుతూంది. గాలిలో దీపం వూగుతూ ఓమారు అగోడమీద్యా మరోమారు ఈ గోడమీదా వెలుతురు పడుళూంద్సి

ఆండర్‌ ట్రిడ్డి ములద్వారావికి పదిగణాలడూరంలో 'పెద్ద రోడ్డుపక్కన చిన్న ఇల్లొాకటుంది రెండేళ్ళక్రితం ఫిరంగిగుండు తగిలి దానిగోడ కొంతభాగం కూలి పోయింది. ఆ రం(ధ్రం ఇస్పటికీ ఆల్లాగేవుంది. రోర్డుపక్కన కూర్చుండి ఈన దుస్థితి వెళ్ళబోనుకొనే ముష్టివాడిలాగ ఆది తన దీనదరిద్రావస్టను (ప్రదర్శిస్తూంది. వైన ట్రిడ్జిమీడ ఏదోర్తైలు పరుగెత్తిపోయింది.

“అన్ముయ్య ఇంటికొచ్చేపేం” అని పెద్దనిట్టూర్సు విడిచిందీ అన్నా.

పావెల్‌ ఆమె పట్టుకొన్నబేయి వదుల్భుకొందామనుకొ న్నారు. కొన్సీ ఆమె వదలబేదుం ఇద్దరూ శిథిలగృహం (ప్రక్కనుంచి ముందుకు వడిచేరు.

హశాత్తుగా ఎనకనేదో చప్పుడయింది. ఒగరుస్తూ ఎవరో పరుగెత్తివచ్చి వారిని కలుసుకొన్నాడు,

కోర్చాగిన్‌ చేయి వదలించుకోబోయేడు, కాని అన్నా స్తంభించిపోయి చెయ్యి వదీలిందేకాదు. ఎలాగో వదలించుకొనేసరికి సమయం మించిపోయిందీ. ఎవరో ఆతనిగొంతు పట్టుకొన్నారు. మరునిముషంలో అతడిని వెనక్కితి ప్పేడు. చేతితో చొక్కాంమెడపట్టీ పట్టుకొని మెలితిప్పుతూంటే. గొంతు బిగిసిపోతూంది.. రెండో వేపునుంచి రివాల్వరుగొట్టం కళ్ళముందు నిలబడింది.

పావెల్‌ కళ్ళు ఆ గొట్టంతోపాపే కదులుతున్నాయి. మృత్యువు గొట్టంలోంచి తొంగిచూన్తుంది.. ఆ గొట్టంనుంచి కన్ను మలుషకోనడంకూడా సాధ్యంకొవడం లేదు. అఖరు గడియకోనం కని'పెట్టుకొనివున్నాడు. కాని ఆ దొంగా చెందుచేతనో కాల్చలేదు, వాడి 'పెద్ధతలకాయ, మాసినగడ్డం, మీసంఇడల్పు అంచుటోపీ క్రింద మంచి కనగడుళున్నకచ్ళు పావెల్‌ కంటబిశ్హాయి.

286

దొంగలు ముగ్గురున్నారు.. వాళ్ళలో ఒక్క-డు భయంకో వొజీకిపోతున్న అన్నాను అ పాడుఇంట్లోకి లాక్కు-పోవడం పావెల్‌ ఓరగంటచూ'సపేడు.. చేతులు 'మెలితిప్ప, వాడు అమెను [క్రిందపడేపేడు. మూడోవాడు పావెల్‌ వంక వచ్చేడుం శిధిల గృహంలో కొట్లాడుతున్న ధ్వని వివిపించింది. అన్నా ఒకపట్టాన లొంగడం లేదు. వెగ్రికేక నేసింది. కాని అ దొంగ వెంటనే ఆమెనోల్లో టోపీకూ రేడు. పావెల్‌ను పట్టుకొన్న దొంగ చూపంశా అన్నాను చెరిచెవాడిమీదనే వుందీ, బహుశా వాడే ఈ ముూకి నాయకుదేమో తనకు వాటా లేకుండాపోవడం వాచెకిష్టంలేదుం తాను పట్టుకొన్నవాడు వట్టి కురనాగష్ములా కనిపించేడు. ఇల్లాంటివాడివలన భయం లేదసుకొన్నాడు,

"నె త్రిమిద రెండుమొత్తి పొమ్మంటే మీ పట్నింలోశెళ్ళిగాని తిరిగి చూడడు”---అనుకొంటూ వాడు తన పట్టువిడిచేడు,

“ల 1య్‌లంజి....ఫో, నో రెక్తేవంపే జాగ త్త”

దొంగ తన రివాల్వరుకొట్టం కోర్చాగిన్‌ నుదుటి కానించేడు.. “౬4, ఫో అని వాడు తన రివాల్వరు నేలకి వార్చేడు.

కోర్చాగిన్‌ వెనక్కితూలిపోయేడు, ఓరగంట దొంగవపు చూస్తూ పక్క వాటుగా పరుగు[ప్రారంభించేడు. కాను కాలుస్తానేమోనని ఆ కురవొడింకొు భయ పడుతున్నాడనుకొని దొంగ వెనుతిరిగి శధిలగృహం వేపు నడిచేడు,

పావెల్‌ చబుక్కున జేబులోంచి తివాల్వరు తీసేడు. గిరుక్కున తిరిగేడుం ఎడమచేయిచాచ్చి గురిచూసి కాల్చేడు,

దొంగ తనతప్పు (గ్రచాంచేడు, కొని, సమయం మించిపోయింది. చేయి ఎక్తేరోపున గుండు గొక్కలో దూరింది,

ఆ దెబ్సికు వాడు తూలిపోయి విడ్డగోడకి కొట్టుకొని మూలిగేడు, నెమ్మదిగా నేలకి దొర్హిపోయేడు, ఆ చస్పుడు విని ఒకదొంగ ఇంట్లోంచీ దియటపడి రైల్వే డిపోవేపు పరుగెక్తేడు, పావెల్‌ వానమీదికి కాల్ఫేడు. కాని కగలలేదు. ఇంతలో మూడోవాడు వొంగి పరుగెత్తుతూ బ్రి్తిక్రింద చీకట్లలో కలిసిపోయేడు, మే రివొ ల్వరు పేలిండి. కాని అదీ తప్పింఏ. మరోదూరు కొల్బు, బ్రిడ్డి ములద్వారంలో పడిపోయిన దొంగ మృత్యుబాధకో గిలగిల కొట్టుకొంబున్నాడు,

కోర్ఫాగిన్‌ వెళ్ళి అన్నాను లేవచ్‌పేడు. ఈన భయంకరానుభవపు బాధలో ఆమె మనన్సు పనివేయడంలేదు.. గిలగిలకొట్టుకొంటున్న దొంగవేపు అనిమెషంగా చూస్తుంది, తనకింళ భయంలేదనేదికూడా ఆమె మనస్సుకింకా పట్టలేదు.

286

కోర్చాగిన్‌ ఆమెచేయి పట్టుకొని దీపపు పెలుతుర్లోంచి పట్టణం వేపు రొడ్తు మీద చీకట్లోకి లాక్కు-పోయేడు. ఇద్దరూ రై లుస్టేషన్‌ వేపు పరుగు (ప్రారంధించేరు అండర్‌ ్రిక్తివద్ద రై లుకట్టమీద దీపాలు మినుకునుంటున్నాయి.. అపుడే ఆవేపు నుంచి రై ఫిల్‌ కాల్చిన చప్పుడు వినవచ్చివీం

శి ఇ ఠి

బెళ్యావా మిట్టమీడిన్న అన్నాఇశిటికి జీదకొనేనరికి కోళ్ళుకూస్తున్నాయి. ఆమె మంచంమీదవడుకుంది. సిగరెట్టుకొలుస్తూ, ఉంగరాలుచుట్టుతున్న పొగను గమనిస్తూ కోర్ఫాగిన్‌ 'టేవిల్‌వద్ద కూ వృన్నాడు. తనజీవితంలో ఈవేళ చంపినవాడు నాలుగోవాడు,

(ట్రపంచంలో ధై ర్యమంటూ ఒకటున్నదాయని ఆతనికి ఆలోచన కలిగిందిం ప౦శుద్రసత్వమంటూ వుంటుందా ? రివాల్వరు నోరు తనకళ్ళముందు ఆఅడుతున్న౦త “పీపూ ధయముతో చేష్టలు అగిపోయేయి. కళ్ళ అంతబాగా కనఐడకపోనడం జేతనూ, ఎడమచేత్తో కాల్బవలసింావడంచేతనూ నాదొంగలిద్దరూ పారిపోగలుగుత ? ఏమీకాదు. కొద్దిదూరంలోనే అయిపుంపే వొళ్ళు అకుల్లాగ రాలిపోయేవారు. కాని ఉద్రేకం, తొందరపాటు, కంగారు ఇవన్నీ అళల్ల3 పెస్టేయి.

'పేవిల్‌దీసం వెలుతురులో పావెల్‌ తలనీడ గోడమీద పడుతూంది. అన్నా అ సీడను చూస్తుంది. ఆతని కదలికలన్నీ గమనిస్తుంది. కళ్ళు (ప్రకాంతంగా వున్నాయి. కాని మనన్సు ఏకాగ్రతను నుదుటిముడతలు న్య క్తికశిస్తున్నాయి.

“ప్రావెల్‌ ! ఏమిటి ఆలోచిస్తున్నావు 1”

ఆ హూాత్ర్రశ్నతో ఆతని ఆలోచనలు చెదిరిపోయేయి. ఉలికిపడి చటు క్కున ఆ సమయానికి తోచింది చెప్పేసేడుం

“*కమాంచెంటు ఆఫీనుకెళ్ళాలి. జరిగిన సంగతి రిపోర్టు చెయ్యాలి”

ఎంతో నిస్సత్తువ అనిపిస్తున్నా, బలవంతంగా లేచేడు.

అన్నా ఒంటఏగా వుండవానికి భయపడుతూంది. ఆతని చేయిపట్టుకు వదల రంలేదు. ఆ తరువాత సర్తొని గుమ్మంవరకూ సాగనంపింది. ఆ యువపడు చీకట్లో అదృశ్యం ఆయ్యేవరకూ ఆమె అక్కడనే నిలబడింది.

అంతవరకూ ఆండర్‌ టవ్రిక్టివద్ద జరిగన హత్యచేసించెవగ్రో అర్జింగాక రైల్వే గార్డులు తికమకపడుతున్నారదు. పాఎల్‌ రిపొద్దకో ఆ రహస్యం మంమలాన విడి పోయింది, చచ్చిపోయినవాని పీరు ఫమ్కూం ఆని గుర్తుపక్తేరు. వాడు హంతకుడ్యూ బందెసోటు దొంగగా 'పేరుపడ్డవాడు, కొంతకాలం డ్రైలులో వున్నాడుకూడా,

287

అండర్‌ ్రిడ్డివద్ద జరిగినముటన నురునాటికల్లా అందరికీ తెలిసిపోయింది పావెల్‌ త్వెశాయేవ్‌లు తలవని తలపుగా దానిమీదనే పేలీపర్హారు కూడాను,

పని మధ్యలోవుండగా త్వెతాయేవ్‌ వర్కుషాపులోకి వచ్చేడు కోర్చాగిన్‌ను వియటకు పిలిచేడు. ఆతనిని వసారామూలకంటా తీనుకెశ్ళేడు, మనిషి ఎంతో ఆందోళనగా వున్నాడు. ఏం నూట్లాడాలో, ఎక్కడినుంచి (ప్రారంభించాలో తెలియ ఉంలేదు*

“విన్ననేం జరిగిందో చెన్ను”

“పీక తెలుసుననుకొన్నా నే.”

'త్వెతాయేవ్‌ భుణాలు కుదుప్పకున్నాడు. ర్తి వద్ద జరినఘటన మిగిలిన వాళ్ళందరికన్నా అతని'కెక్కున ఆంవోళనకరం అయిందనేసంగతి పావెల్‌కు తెలి యదు. పైకి ఏమీ ఎరగనట్లున్నా ఆతడు అన్నాగోర్లార్దమీద మనను నిలిపేడు, ఆమెకోనం తాప్యక్రయపడేవాద్శ ఇంకా చాలమంచేపున్నారు, కాన్సి ఆందరికన్నా త్వెకాయేవ్‌ అమెను గాఢంగా అభీలసిస్తున్నాడు. ట్రిడ్డివద్ద జరిగిందంవా ఇవ్పుడే లగూటీనా అతనితో చెప్పింది, ఇంక మనిషిలోలేడు. ఆతనికొశ నంగతి తెలియ లేదు. ఆ విషయం నరానరి పావెల్‌ను ఆడుగలేడు, అయినా తెలునుకుతీరలి. తన భయం కేవలం స్వార్ధ్థపూరితమన్కీ నీచమనీ అనిపిస్తుంది, కొని నమనన్సం కోభంలో అనస్నీ మరచిపోయేడు.

“కోర్ఫాగిన్‌ ! ఇల్లా విమ. ఈ సంగతి మనిద్ధరిమధ్యనే వుండిశోవాలి. అన్నా కోసమని నువ్వు ధహన్యంగా వుంచుతూండివుంటాపు. కాని నన్ను నమ్మవచ్చు ఒక్కమాట చెప్పు. దొంగ నిన్ను పట్టుకిన్నస్పృడు మిగివినవాద్ళు అన్నాను ఫరిచేరా గ

మళ్ళీ అంతలో సిగ్గుపడి తలవంచుకొన్నారు

పావెల్‌కు అనలుబాధ చూచాయగా అర్థమయింది,

“*అన్నామీద మనస్సు 'పెట్టుకొని వుండకుంపే అంత అదుర్దాపడరు. అయితే ఆమెమెడ (పేమేవంపే....” ఆ (వ్రశ్నవేయడంలో అన్నాయెడ (ప్రకటించిన ఆవ మావకర ధోరటజీకి దాలాకోపం వచ్చింది

“ఏందుకు

త్చ్యెశాయేన్‌ ఏదో గొజిగేడు అ (వ్రళ్న పావెల్‌ ఆర్థం అయిందని (్రపాంచేడు, కోటం వచ్చిండి

286

“బాతాథాపీవద్దు. సూటిగా సమాధానం చెప్పు”

“అన్నాను (పేమిస్తున్నావా ?”

త్వెశాయేవ్‌ చాలసేపు నిశ్శబ్దంగా వూరుకొన్నాడు. అఖరుకిబొని ఆన్నాడు.

కోర్చాగిన్‌కు కోవంవచ్చిందిం కొని ఏమీ అనలేదు. మారుమాటాడకుండా పనక్కింతిరిగి ఎళ్ళీపోయేడు.

ఉ ళ్‌ క! న!

ఒకరోజున ఫావెల్‌ పడుకొని చదువుకొంటున్నాడు. ఓకునేవ్‌ ఏదోచెప్పాలనే ప్రయత్నంలో చాలపేపు తటపటాయిస్తూ మంచంచుట్టూ తిరిగేడు. చివరకు ఒక విర్ణ దూనికి వచ్చి మంచంమీద కూర్చునీ [ప్రారంభించేడు.

“పారాష్కా- ! నీకొకటి చెప్పాలనుకొంటున్నా. ఒక విధంగాచూస్తే ఆదీ ఆంవ(ప్రభానంగా కనిపించకపోవచ్చు. కొని మదొకవిధంగా చాల అవనరం. చూడు, తాల్యాబగహూటినా నేనూ కొంచెం ఘర్ష అపడ్డాం. మొదట ఆమెయంపే నాకెంతో ఇష్టంగా వుండేది. కానీ తాల్యారోరణి తెలునుగా....ఆ వివరాలన్నీ ఎందుకుగాని, నిన్ననే మేమిద్దరమూ నఖ్యపడ్డాము, ఇద్దరం కలిసిపుందామనీ మా దాంపత్యం ఎలావడుస్తుంవో చూద్దామనీ అనుకొన్నాం. నాకు ఇరవై రెండేచ్ళువచ్చేయి, ఇద్దరికీ వోటుంది. సమానహోదాలో ఇద్దరం కలిసిపుండాలనుకొంటున్నాం. ఏమంటావు 1”

కోర్చాగిన్‌ కాస్సేపు ఆలోచించేడుం

“నే నేం చెప్పాను ? మీరిద్దరూ నాకు మ్యిత్రుకే. మనందరం ఒకేపార్టీకి చెందినవాళ్ళం. తాల్యా నుంచిఆఅమ్మాయి. ఇబ్బందు లేమీ వుండవు”

నురునాడు కోర్బాగిన్‌ డిపోవనివాళ్ళ హాస్టలులోకి బనమార్చేడు. మరోకొడ్డి రోజులు పోయేక అన్నా నూతన దంపతులకు సన్మానంచేసిందీ. భోజనభాజనాలంటూ ఏమీలేవు. నలుగురు కూర్చుని కబుర్లు చెప్పుకున్నారు. తమకిష్టమైన ప్షిస్తకాల లోంచి ఇష్టమైన భాగాలుతీసి చదివేరు. చాలాపాటలు పాడేరు. కాత్య్యూషా జెలనోవ్కా వోలిన్‌ తేవాణ ఆకార్షియన్‌ ఓకటి తీసుకొచ్చి, పావెల్‌ చేతిలో 'పెళ్తేరు. ఆకడా రో ౫న ఎప్పటికన్న చాలనాగా వాయించేడు. పాం[కాటోన్‌ నాట్యం [ప్రారంభించేడు, పావెల్‌ నోరువిప్పి ఆకాశ్తాియన్‌తో గొంతు కలిపేడు.

పాపం ! కోల్చకు పోయేడంటూ డెనికిన్‌ చెవిలో పడినాదంటే అమ్మో! ఎంతగ ఏడ్చేస్తాడోం

అరాన్సయన్‌ను వోలిన్‌ న్వేవ్‌ చేతిలో పెట్టి పావెల్‌ *యాల్లోబ్కా" నృత్యం

ప్రారంభించేడు. ఆతడు తన జీవితంలో నృత్యం జేయడం ఇది మూడోమాటూ, ఆఖరు మాటూకూడం

37] (పకరణం౦ ఫస్రరిహద్దు నిశ +బ్తింగా శతృన్వాన్ని (ప్రకటిస్తూ రెండుంా టలు ఒకదాని కెదు

రుగా మకొకటిపారివున్నాయి. వాటిలో ఒకదానికి చిగత్రిక పెట్టి తోమి నలుప్ప, తెలుపు రంగులు వేసేరు. దానిపైన రాంబిందుదొమ్మ మేకులతో గగ్టిగాకొట్టివుంది. రెక్కలు విప్పి, రాటను కొళ్ళకో గద్దిగాపట్టుకొని, కొనదేలిన వంపుముక్కు ముందుకుచాచి రాందిందు విషపూరతములంబన చూపులతో ఎదుటి రాటనున్నను తీ కొడవలి చి(్రిం చిన పలకను తెగచూస్తూందీ. మంచిబలంగ్యా గుం(డంగా చెక్కిన ఓకుూటను గట్టిగాపాతి దానిమీద స్తుతీ కొడవలి చిహ్నాంగా ఆమచ్చేరు. రెండురాటలు చదునుగా వున్న నేలమీదనే పాతేరు. కావి వానిమధ్య పెద్ద ఆగాధంవుంది. రెండు రాటలకూ వెనక రెండు ప్రపంచాలున్నాయి. మధ్యనున్న ఆరడుగుల మేరలో ఎవరు కాలు 'పెద్టీనా (ప్రాడాపాయానికి సిద్రపడవలసిం దే

అదో సరిహద్దు, మ

నన్లపము(ద్రంనుంచి ఆర్కిటిక్‌ నముద్రంవరకూ కొన్నివేల కిలోమీటర్ల పొడుగున ఈవిధంగా రాటలుపాత్తి సు క్రీ కొడవలి చిహ్నాంచెక్కిన సలకలు దానికి ఆఅమర్శ్చివున్నాయి. రాంబందుచి(త్రం తగిలించినరాట బూర్జువా పోలండునా సోవి యటు య్యూూకెయినుహూ మధ్యసరిహద్దు. అది బెరెక్టోవ్‌ పట్టకానికి పదిమైళ్ళ దూరంలోపుంది. దానికెదురుగానే పోలిష్‌పట్టణం కోరస్‌ వుంది. స్లాపాటనుంచీ అనా పోర్‌ వరహ ఈ సరిహద్దు “ఎప్‌” పటాలం కాపలాలో వుందీ"

స3హాద్దు స్తంభాలు మంచుకప్పిన మైదానాలగుంకవాా అడవులు నంికిన థాళీ లలో లోయలలో, పశ్వతళిఖాలని ద, నదిగబ్లని వరుసగా నాకేరు.

ఆవోజున చలి కఠవేచ్హాంది. 'ఫెళ్టుకూట్ల క్రింద మంకుముక్కలు గరగరలాడు తున్నాయి. ఒక పొడుగుపాటి రెవార్మీ సైనికుడు సుత్తీ కొడవలి స్తంభందగ్గర బమళలుదేతి గస్తీ (ప్రారంధించేడు. పొడుగుపా 9 బూడిదరంగుకోటు తొడి "ఫెల్టు బూట్లు వేపేడు. ఆ పొడుగుకోటుమీద గొ(రైవోలు కోటు వేసేడు, పెద్ద మెడపట్టీతో మడమలదాకా (వేలాడుకూన్న ఆకోటు ఎంత మందుతుపానులోనై నా చలి అనిపించ నివ్వదు, అకడు తలమీద తలపాగా చుస్రడు. చేతులకి గొరెకోలు “మిస్టెన్లితొడి గేడు. భకాని రైఫిల్‌ (వేలాడుకూంది. వెంట్రీకి నిస్రేశించినదాటలోనే నడుహ్తూ చుట్ట

290

కాలుస్తూ ఆనందిస్తున్నాడు. మైదానం భూముల్లో కిలోమీటరు కొకడు చొప్పున సోవి యట్‌ గ స్తీదార్లుంటారు. పోలండ్‌ వేపున ఇద్దరుంటారు.

పోలీష్‌గ స్పీవోడు సెంట్రీబాట వెంబడే రెడార్మీ వానివేపు వస్తున్నాడు, ఆకు పచ్చరంగు యూనిఫారమ్‌ అతనిది. రెండువరనల్లో దానిమీద దొత్తాములు మెరుస్తు న్వాయి. తలమీద రాంబిందు చిహ్నం తగిలించిన టోపేవుంది. భుజపట్టీలమీదా, కొలన్‌ మీదా రాంబందుబొమ్మలు దండిగా వున్నాయి. కొన్సి వాటివల్ల చలి కొంచెం కూడా తగ్గలేదు. గడ్డుచలికో మూలుగుల్లోంచీ వణుకు పుట్టుకొస్తూంది. చెవులు బండ బారిపోతూం పే చేతులతో రుద్దుకొంటున్నాడు. తిమ్మినైక్కి-పోతున్న కాన్ళ నేలని దాదుతున్నాడు. తొడుక్కున్న గ్లోపులు పల్బనివి కొవడంచేత చేతులు కొంకరించుకు పోతున్నాయి. ఆత వొక్కక్షణంవాడా నిలబిడడానికిలే ఏ. నడుస్తూండవలసిందే, లేక పోశే చలికి కీష్లు వీ*సిపోతాయి. ఇద్దరు వెంట్రీలు దగ్గరపన్హాక “జోల్నీర్డ్‌” రెడార్మీ సైనీకుడితో సమంగా నడక(ప్రారంఖిస్తాడు.

సరిహద్దులో సంభాషణ నిషిద్దం, కిలోమీటరు దూరంలో వున్న రెండోగ స్ట్‌ వొడుతస్ప దగ్గరలో ఎవరూ లేకపోతే ఇద్దరు గ స్తీదార్లూ మాట్లాడుకొంటున్నారో, అంతర్జాతీయ న్యాయసూగ్రాల్ని అత్నికమన్తున్నారో ఎనరు చూడవచ్చారు ?

పోలీముగ స్టీవానికి పొగ తాగాలనివుంది. కాని అగ్గిపెళ్టై బారకానుల్లో మరిచి పోయేడు. కసితీర్చుకుంటున్నట్లు సోవియటుదేశం చై పునుంచి గాలివీస్తూ గ స్తీదారు కొలుస్తున్న పొగ వాసనను మోసితెచ్చి వూరిస్తూంది పోలీషువాడు ఆగి వెనక్కి, తితిగిచూ సేడు. కొంపతవ్వి కెసైన్‌గాన్సి లేస్టినెంటువొరగారుగాని తనిఖీకి గుర్రాల మీద ఏపుట్టమాటునుంకో (ప్రత్యక్షమైతే ? కాని ఎవ్వరూ కనబడలేదు. కచూపృమేర దాకా తెల్లగా ఒశేమంచు. ఆకాశాన ఒక్క మన్చుతునకకూడా లేకంగా నీర్యలంగా వుందిం

పోలీషగ స్త్రీవాడే మొట్టమొదట అంతర్జాతీయ న్యాయసూధ్రాన్ని ఆతిక్ర మించేడుం

“క్షామేడ్‌ ! లైటుందా

(ధెంచినై ఫలు భుజంమార్చి, క్యర్రలల్లే కొయ్యదొరిన వేళ్ళతో కోటుజేదు లోంచి సిగరెట్టుపె్టై నతికష్టంమీద బయటికితీ పేడు,

రెడార్మీ సైనికుడు వానిమాటను విన్నాడు, కాని సరిహద్దులో మాట్లాడరాదవి నిబంధన అదీగాక వానికి కావలసిందేమిటో న్పష్టంగా తెలియలేదు, అందుచేత సమాధానం ఇన్వకుండా తనదారిని పోతున్నాడు. మెత్తని ఫెళ్టు బూట్లక్రింద మంచు 'పెళ్లలు నలిగిపోతూ గరగరలాడుతున్నాయి.

291

ఆక్రాయేడ్‌ దోల్చి విక్‌! లై టువుందా? ఓ అగ్గి'పెళై ఇల్లా గిరవాటునేసినాసి రే”

ఈమారు సోలిషువాడు రష్యన్‌లో మాట్లాడేడు,

రష్యను సైనికుడు ఆతనిని ఆపాదమ సకం ఒక్కంవూటు పరీక్షగా చూసేడు “ఆయ్యవారినని ఆయిపోయినట్లుందోొ అనుకొన్నాడు. “పాపం బూర్జువానైనికుడై తే నేం ఛస్తున్నాడు, ఆ గుడ్డల్లో ఈ చలిలోకి రావలసినచ్చింది.. గంఠులే సేడంటే వెయ్యడూ. దానినోడు పొగ ౨గేటందుకు అగ్గి పెళ్తుటాడా. లేదుకొదోలు.” రెవార్మీ 'సెనికుడు ఆటు తిరక్కుంకానే ఒక అఆగ్గిపెళ్లై ఆతనివేపు విసిరేసేడు. పోలీషవాడు అడి [క్రిందసడకుండా గాలిలోనే అంచుకున్నాడు. ఎర్నోమార్లు ప్రయత్నం చేసిచేసి సిగ వెు ముద్జించేడు, ఈమారు ఇష్టంపున్నా రెగార్మీ సైనికుడు హనూ చట్టవెవ్కారం

“ఆదీ అఫ్రపెట్టుకో నాదగ్గర ఇంకొకటుందిలే.”

సరిహద్రు ఆవలి వేపునుంచి పోలిష్‌వాడు నమాధానం ఇచ్చేడు,

“ధ్రాంక్సు వద్దు. ఈ అగ్గిపెళ్చై నావద్దచూసేరంపే రెండేచ్ళు జైలులో వదేస్తారు”

శెడార్మీ సైనికుడు అగ్గిపెస్టైను తీనుకొని దొమ్మవంక పరీక్షగా చూసేడు. దానిమీద విమానం దొమ్మ ఒకటుంది. (ప్రోపెళ్లరు బదులు దానికి పిడికిలి బిగించిన ఇయ్యి ఈగిలించినట్లుంది. దానిమీద * హెచ్చరిక” ఆనే మాటలు (వ్రాసివున్నాయి.

“నిజమే. ఇది వాళ్ళకి భన్పించదు.”

ఆ సైనికుడు రెడార్మీ వానితోపాపే అటూ, ఇటూ నరుస్తూనేపున్నాడు, కొన్ని అ అనంతనిర్దన మైదానభూమిలో ఏకాకితనం అనుభవిస్తున్నాడు.

వ ఠి ఠి

'మిట్టపల్లాలులేని చదునుభూమిమీద గుర్రాలు అడుగుతప్పకుండా నడుస్తునాయి వాని కదలికలకు జీనులు లయతప్పకుండా కి(రుమని ధ్వనిచేస్తున్నాయి. చన్లనిగాలిలో గుర్రాలు వూపిరి వదిలినస్పృడల్లా పొగలూ ఆవిహ్ల చిమ్ముతున్నట్లు కనదిడుతూందీ, నల్లగు[రం ముక్కుపుటాలచుట్టూ మంచుతుంపరులు తెల్లతెన్లిగా కనిపిస్తునాయి, ఎంతో విలానంగా ఆడుగువేన్తూ, బొడుగుపాటి మెడవంచి బెటాలియన్‌ కమేండరు ఎక్కిన మచ్చలగోడిగ క శ్ళేన్ని నమలడానికి ప్రయత్నిస్తూంది. ఇ ద్దరు రౌతులుకూడ పొడుగుపాటి కోట్లు తొడిగి, నడుములకు పటకాలు బిగించారు. చొక్కా చేతులమీద మూడేసి ఎ(ర్రవి గుడ్డముక్కలు చదంలుగా కుట్టిపున్నాయి. వారిద్దగిమధ్యా నేశా ఒక్క-'పే బెటాలియవ్‌ కమేండరు గానవిలోవ్‌ కోటుపట్టిలు ఆకుపచ్చగా పున్నాయిం ఆయన సహచరుడివి ఎ(ర్రగావున్నాయి. గావిలోవ్‌ సరిహద్దు గ స్తీదళాలలో పుంటు

292 న్నాడు. ఈ చెబ్బయి కిలోమీటర్లపొడుగు సరిహద్దునీ కాపలా కాయవలసిన బాధ్యత ఆతనిది. ఆయన సహచరుడు బెరెజ్జోవ్‌నుంచి వచ్చిన బెటాలియన్‌ కమిస్పారు కోర్చాగిన్‌, సార్వజనిక సైనిక శితడా కార్య[క్రమంలో ఆతడొక ఉద్యోగి. గడిచినరాత్రి బాగా మందపడిందిం తెల్లనిమంమపించలకో నేలంవా కొత్త తివా* పశిచినట్లుంది. ఇద్దరూ ఆడవిలోంచి వస్తున్నారు. సరిహద్దు రాటలకు ఈవల నలభయి. గనాలలోవున్న బయలులోంచి వెడుతున్నారు. ఉన్నట్లుండి గా(విలోవ్‌ గుగన్ని నిలిపిడు కోళ్చోగిన్‌ ఏమిటో అని వెనక్కీ తిరిగేడు గాగనిలోవ్‌ గురంమీడినుంచే వంగి మంచులో ఏదోలాగినట్లు కనిపిస్తున్న చారికను పతిశీలిస్తు న్నాడు, ఏకో భొత్తులుహూతి జంతువసని ఆది. దానిసిపట్టి ఆది ఏవేపుగా వెళ్ళిందో చెప్పడం సాధ్యంకాదు. కొని చెటాలియన్‌ కమేండరు చూస్తున్న దాశాడనుకాదు. దానికి రెందు అడుగులు ఆవలగా మంచుఫింజెల (క్రింద మనిషి అడుగులు కనిపిస్తు న్నాయి. లది మనిష ఆడుగులనడంలో వందేహంలేదు. ఆజాడ సరాసరి ఆడవి చేష్పనశేవుంది, దానినిపట్టి ఆ వచ్చిన వాదెవరో పోలండు నరిహద్దు వేపునుంచే వచ్చే డనడంలో సంచేహంలేదు. చెటాలియన్‌ కమేండరు గుర్రాన్ని ఆదీలించి అడుగుల డొడ వెంచిడే గ స్తిబాటవరటా వెళ్ళేడు. అక్కడి నుంచిచూప్తే పోలిషహద్దు ఆవల పదిపన్నెండు అడుగుల దూరంవరకూ ఆ ఆడుగులు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయిం “ఎవడో రా్రివేళ సరిహద్దు దాటివచ్చేడు” అంటా చెటాలియన్‌ కమేండరు గొణీగేడుం “మూడో ఫ్లాటూన్‌ వాళ్ళు ఆజ్యాగ తృగావున్నారు, ఈసంగఠరిగురించి ఉదయం రిపోర్టులో ఏమీ[వ్రాయలేదుు వీళ్ళ ముండ మొయ్యం” ఆతని ఉర్చులు చలికి పేరూూని మీసాలమీద తెల్లిగా కనిపిస్తూంది. చూరాన ఇద్దరుషునుష్యులు రౌతులు నిల్చున్న వేపు వస్తూ కనిపించారు. ఒకడు నట్లనికోటు తొడిగేకు. వానిచితిలోని న్లైఫిర్‌ చివర తగిలించిన వడల్పాంటి (ఫెంచి నై నెట్‌ సూర్యకాంతిలో మిలమిలలాడుటూంద్వి రెండోవాడు పసుపుపచ్చని గొ్యై చర్మంకోటు తొడి"న తెడార్యీై నికుడు.మచ్చలగు[రం శికొబురో తొక్కలో ఆదమ గానే చరచర నడిచింది. రౌతులిద్దదా గ్తీదారులకు మెదురుంశ్ళేరు, వారు దగ్గరకు వచ్చేరు. తెవార్మీ సైనికుడు భుశానవున్న గై ఫిర్‌ చేతిలోకి తీసుకొన్నాడు. నోట్లోని సిగ వెట్టుముక్క వుమ్మేశాడు, ం వెటాలియన్‌ కమేండరు నైనికుడికో కరచాలనం చేయడానిక్తై చేయిచాచేడు. అవ్యాయయేడ్‌ ! నీ వీట్‌లో ఏమీ కొ త్తబవేవకదం శెవాల్మీ నైనికుడు చేతికికొడిగన మిస్టైన్‌ హడావిడిగా పూడలాగి కరచలన

293

చేసేడు. గుగ్రందీద కూర్చున్నా చేయిఆందుకోడావికి గా(విలోవ్‌ వంగనే ఆవసరం లేకపోయింది. అ పైనికడు ఆంత పొదుగున్నాడు,

పోలిష్‌ సైనికుడు దూరంసుంచే ఈ దృశ్యంచూ'పేడు, ఇద్దిరు 3ెశార్యీఆపిసర్లు ఒకసాహస్య వైనిజడిశో. కరచాలనం చేయిడమూ స్నేహితుడితో మాట్లాడినట్లు మాట్లాడడమూ అతనికి ఆళ్నర్యం కలి"ంచింది. కాను మేజర్‌ జవపస్కేతో కర చాలనంపోస్తే ఎలావుంటుందో మనన్సులోనే కల్చ్పనజేసుకాన్నాడు. కాని ఆ ఆలోచన తోచేసతికే భయంస్కి దగ్గర ఎవరన్నా పున్నారేమోనని తిరిగచూసుకొన్నాడు.

శెడార్మీ సైనికుడు రిపోర్టుబిజ్చేడు.

“కర్రా మేడ్‌ వెటాలియన్‌ కమేండర్‌ 1 ఇస్పుడే డ్య్యూటీలోకి ఎక్కను”

*ఆన్రాడ చూసేవా ?” యు

*బంవొ లేదు”

“డ్రి రెండునుంచి ఉదయం ఆరుగంటలదాకొ డ్యూటీ ఎవరు 7

“మరో'పెంకో, కొ(మేడ్‌ వెటాలియన్‌ కమేండర్‌

“సక్తే కొంచెం కనుగలిగిపుండు.”

కమేండరు దియలుడేరపోతూ ఒక చిన్న హెచ్చరిక చేసేడు,

“*వాళ్ళవెంట వెంటనే నడుస్తూండడం ఎంత తగ్గిస్తే అంత మేలు”

మరల గుగ్రాలుబియలుదే రేయి దెరెడ్లోవ్‌ రోడ్డుకెక్కి ఇద్దరు పక్కపక్కల్ని గుర్రాలు నడుపుతుశ్నారు. దారిలో కమేండరు సరిహద్దు ఇద్బిందులుగురించి చెప్పుకు పోతున్నాడు.

సరిహద్దులో ఎప్పుడూ కంట్లో వత్తుణపెట్టుక్కూర్చొవాలి. ఒక్కక్షణం ఏమరిరివాా తర్వాత బాధపడవలసి వస్తుంది. మాపవిలో కను వఎప్పవాల్బవానికి వీల లేదు. పగటిపూట సరిహద్దుదాటడం ఆంత సులభంకౌదు. కొన్వి రాత్రి అమక్షణం హెచ్చరికగా వుండవలసిండ్చే కా(య్రేడ్‌ కోర్చాగిన్‌ ! నువ్వేచూడు. నాగస్తీ పరి మితిలో సరిహద్దు వాలు హూళ్ళానుధ్యసుంచి పోయింది. దానికో కావలసినన్ని చిక్కులు చుట్టునాన్నాయిం గ్పవాళ్ళని దగ్గరదగ్గరగా పెట్టినా ఈవై పువాన ఆపై పునా ఆవైపు వాషావై పు నాపుడు గెచ్చిన్తాపుణ్యంవచ్చినా తస్పకుంగా పోయివస్తుంటారు, వాళ్ళయిళ్ళ కావల పదడుగుల్లోవాగు. వాగులో కాబతడిరాదు. ఇంక ఎవరినాపగలం దీవికితోడు దొంగతనంగా సరుకులు చేరవేయడం జరుగుతూంది. ఆదంత హెచ్చుగా లేదనుకో, ఏ ముసలమ్మో ఒకటినెండు సీసాల పోలిషవాడ్కోయో మూకటో ఏీవోతెస్తూం టుంది. కొన్వి సరిహద్దు నియమాలక్కు విరుద్రంగా జనం రొకపోఠలు విశృంఖలంగా

294 సాగిపోతున్నాయి. వారివనక చేతిలో బాగాడ వృ ఆడుతున్నవాజబృు కొందరు సని జేస్తున్నారు, పోలిస్‌వాళ్ళ సరిహద్దు (గ్రామాలన్నింటా పెద్దపెద్ద దుకాణాలు తెంచేరు. విన్నావా? వాటిలో ఏ సరుకుకొవాలన్నా దొరుకుతుంది. ఆ సరుకు ఆపూళ్ళల్లోవాళ్ళకే నంటావా? అక్కడున్నదంకా దశిద్ర రై తాంగమేకదా 1” బెటాలియన్‌ కమేండరు మాటలువింటూూసరిహద్దులో ఆంతుపొంతులేని గో జీవితం గడపవలసిపుంటుందని కోర్చాగిన్‌ వూహించుకొన్నాడు. “దొంగవ రక మేనా అంతకన్న (ప్రమాదకరమైన వ్యాపారమేచన్నా సాగు శూందా *” బెటాలియన్‌ కమేండరు ఆలోచనలోప వ్లాడు, “ఆదే నచ్చిన చిక్కు.” |! జ! ఠి ఠః బెరెజ్టోవ్‌ అడవులమధ్యపున్న చిన్నవట్టిణం. యూదు జనాబా ఎక్కువ, ఆక్కడోవనీ ఇక్కండోనాలుగూగా రెండుమూడుపందల ఇళ్షున్నాయి.మధ్యన ఒక పెద్త సంతమార్కెట్టు, దాంట్లో ఒక పారిక దుకాశాలున్నాయి. మార్కెట్టంవా చెళ్తా చెదారం, 'పెంట్సా పేడకో మహోగలీజుగా వుంటుంది, పట్టకానికిచుట్టూ నై తుల ఇళ్ళున్నాయి. పట్టణ౦ంమథ్య యూదులయిళ్ళ నానకొస్క కసొయిసాలకి పోయేరోడ్డు మీద శధిలంఅయిపోతున్న ఒక (ప్రాచినకాలపు సినగా!్‌ (యూదు వేవాలయం)వుంది. ఈనాటికీ ప్రతి శనివారం సినగాగ్‌లో జనం చేరుతున్నా వనకటంత 'హెచ్చులేదు. రదీ (యూదుపూజా) కి చేతినిండా వరుమాసంలేరు. ఈ మారుమూల వూర్మో కూడ పడుచుకారు తనను గౌరవించడంలేదం పే 1917 లో జరిగిన ఘటన చాల చెడ్డదే ననిపించింది. ముసలివాళ్ళు ఇంకా కో షెర్‌ ఆహారమే తీసనుకొందూ వుండివుంచొచ్చు కాని పడుదుకారు చాలమంది దై వనిషిద్ధమైన పందిమాంసం తింటున్నారు. ఆ మాట తలుచుకొంకే ఒళ్ళు గరిపొడుస్తుందీ. రవీ బకూవ్‌ వినుపూ కోపంకో దారిలో పెంట బోగులో తినడాని కేదన్నా దొరుకుతుందేమోనని కుళ్ళగిస్తున్న ఒకపందిని దిలంకొత్తీ డొక్కలో ఒక్కతన్ను తన్నేడు. బే3క్తోన్‌ ఇల్లాకేం్యద్రం చేయబడిందనే సంతోషంలేదు. ఆక్కడికొచ్చిపడి, ఆచారాలన్నీ తల్యక్రిందులు చేసేస్తున్న కమ్యూ నిష్ణులమీద ఆయనకు ఏమాత్రం సద్భావంలేదు. రోజూ ఏదో ఒక అనాచారవార్త వినబడుతూందీ. నిన్నటికినిన్న తనయింటిగుమ్మంమీద ఒక నోటీసు. “యూ(కైయిన్‌ యంగ్‌ కమ్యూనిస్టులీ క, చెతెన్టోవ్‌ జిల్లాకమిటీ” ఇదేదో (ప్రమాదకరమైనదే అబిపుంటుందనుకొన్నాడు రవీ, ఆలోచనలలోపడి కొట్టుకుపోతూ ఆయనదగ్గరకు వచ్చేవరకూ. సినగా% గుమ్మంమీద ఆంటించిన నోడీసును చూడనేలేదు. "

295 ఆక్మ్మ'వీఖ్‌ ల్ల బ్బులో శ్రామికయువకులనభ జరుగుతుంది. కార్యవర్గాధ్యకుడు లిసిత్సిన్‌ కామ్‌ సోమాల్‌, జిల్లాకమిటీ కాక్కా-లిక కార్యదర్శి కోర్చాగిన్‌లు (ప్రసంగి స్తారు. ఉపన్యాసాల అనంకరం తొమ్మిదో తరగతి పిల్లల వాద్యకచేరీ వుంటుంది” మహాకోపంకో రదీ ఆ చోటీశును చింఫిపారే పేడు, “*ప్రారంభపుమిండి జ! తి తి ఊభ్య్ళో చర్చిపక్క-నున్న "పెద్దరోటమధ్యగావున్న పాతఠతభవంరి మవాచార్యుడిదీ అ౦తయింట్లోనూ అతడూ పెళ్ళామూ హం పుండేవారు. ఇద్దరు ముసిలాట్యా నిర్జీవమయిన(ితుకు (బ్రతికేవారు. వాళ్ళలాగే ఆ యిల్లాకూడా దుమ్ముకొట్లాడుతూ నిర్జీ నంగానే వుండేది? ఇప్పువాయింస్లోకి కొ శ్రజనంవచ్చేరు. పాతవాన్ల పోవడంతో పాటు అబింటిదరిద్రంబాడా వొదిలిపోయింది. చర్చి సెలవులరోజుల్లో ఆతిధులను ఆదతించకానిక్తై వుసయోగిస్తూండిన ఆ పెద్దహాలు ఇప్పుడు ఎల్లి 3ళలా జనసమ్మ ర్తంగానే పుంవాంది. ఆమించ్లో వె3క్రోవ క మ్యూనిస్తుపార్టీ కమిటీ (ప్రభానకార్యా లయం పెస్టేరు.. ముందుహాలులో అడుగుపెట్టగానే కడిచేపుగా గదికనిస్తుందీ. ఆ గదిద్వారంమీద నుద్దశో “కామ్‌సోమాల్‌ భిల్లాకమిటో అని (వ్రాసివుంది, సార్వజనిక నైనిక ద్వితీయ శ+తవాపటాలంలో మిలిటరీ కమిస్పారుగావచ్చిన కోర్చాగినే కొత్తగా ఇక్కడస్టాపించిన కామ్‌సోరూల్‌ జిల్లాకమిటీకి తాశ్కాంలిక కార్యదర్శిగా నియమించ బ్తూడు. అతడు దినంగౌంత సేపు ఈ ఆఫీసులో పనిచేస్తుంటాడు. అన్నాయింటివద్ద యునకులంకా చేరి విశోదించి అప్పుడే ఎనిమిదినెలలు గడిచిపోయేయి. ఆది నిన్ననే జరిగిందనిపిస్తూంది. కోర్చాగిన్‌ తనఎమటమన్న కౌగి తాలను పక్కకుకోస్కి కుర్చీలో వేరగిలదిడి ఏవేవో ఆలోచనలకు సక్హాడు, ఇల్లంవా నిళ్శద్రింగావుంది బాగా చీకటిపడింది. పార్టీ కమిటీ ఆపినులో హాగా ఒక్క-రూలేరు. కమిటీకార్యదక్శి (త్రోఫిమోవ్‌ ఇంటికిపోయి. చాలా సేపే అయిందీ, కోర్చాగిన్‌ ఒక్కడే ఆంకయింస్లోనూ వున్నాడు. కిటికీ అద్ధాలమీద మంచుపింజెలుపడి లతలు చిిర్రించినట్లుందీ. 'పేటిక్‌ మీద కిరోసిన్‌ దీపం ఒకటి వెలుగుతూందీ, దొనిఎదుట జార్చుని కోర్చాగిన్‌ తనగతజీవితం అంవ౫ నెనురు వేసుకుంటున్నాడు. రై ల్వేకార్‌ షాప్పలోని కామసోమాల్‌ సంస్థ ఆగస్టునెలలో మరమ్మతులవై లతో యేకటానోస్లావ్‌కు పంపింది, అ బిండిలో నూటచూభయిమంది ది[లుదేరేరు. వారు (ప్రతిస్టేషనులోనూ ఆగుతూ కావలసిన మరమ్మతులుచేస్తూ పనికింాని తుక్కుకొర్లని పక్కకితీసేస్తూ ఇంచుమించు చలికాలం వచ్చేంతవరకూ పర్యటించేరు. వారు ఆవిదంగా సినెల్ని కోవోనుంచి పోలోగీదాకా తితిగేరు, ఈదేశంఆంతటా ఒకప్పుడు మాఖ్ళో దిందిపోటు

296 దళం నానాకల్లోలంచేసి విధ్వంస[్రియలు సాగించింది, గుల్యే-పోల్యేలో. వాటర్‌ టవర్‌ బాగుచేయడానికే ఒకవారంపట్టింది. విధ్వంసకులు డైనమైట్‌ తో వాటర్‌ టాంక్‌ను పేలగో సే పేరు ఇప్పుడు వారు ఇనపరేకులుతెచ్చి మచి మాసికలువేపేరు. ఫిబర్‌పని తెలియకపోయిన్సా బరువుపనికి ఆలివాటులేకపోయినా కోర్చాగిన్‌ గంటల తరదిడి రెంచిపచ్చుకొని వేలకొద్ది దోల్దులు బిగించేడు.

ఆకుంాలకాలం ఎళ్ళిపోళూందనగా మరమ్మతుల రైలు తిరిగిపచ్చిందిం దానిలో వెళ్ళిన నూటఏభయిమందీ మళ్ళీ వర్కుషాపుల్లో పనిషప్రారంించేరు.

ఈమధ్య కోర్చాగిన్‌ తరుచు అన్నాయింటికి వస్తూ పోతున్నాడు. మనిషిలో వెనుకటి ఆందోళన తగ్గింది. మీ ఆతనిమువాన నవ్వు కనదిడుతూంది........

రై ల్వేవర్కుషాపు యువజనం ఆతనిదుర్టూచేతి వనకగికధలన్నీ ఆప్యా యంగా చెవులు దోరచెట్టుకు వింటున్నారు. తమసు అచి వేస్తున్న రాజరికాన్ని కూల దొయ్యడానికై రై శాంగంచేసిన తిరుగుబ్స్యానుగురంచ్చి స్టెఫాన్‌రాజిన్స్‌ పుగాదేవ్‌ వగైరాలు నడిపిన తిరుగుబాట్లను గురించికోర్చాగిన్‌ వాళ్ళకి వరసన చెప్పేడు.

ఒకరోజున ఆన్నాయింట్లో చిన్నకొరంవాచేరి కణుర్లు చెప్పుకొంటున్నపస్పుడు పావెల్‌ ఆ కణంనుంచి తాను పొగవాగడం మానివేస్తున్నానని (ప్రకటించేడు.

“ఇకనుంచీ నేను పొగ కాగపు.”

ఆదంవా తలవనితలంపుగా తట స్తపడింది. ఆరోవన అక్కడికి వచ్చిన వాళ్ళలో ఒక పడువువాడు ఏవో మాటలసందర్భంలో పొగ ్రాగదడంవంటి ఆల వాట్లను మనుమ్యడు వదుల్బుకోలేడ న్నాడు, అందహా తలోవిధంగా మాట్లాడేరు. మొదట కోర్భా*న్‌ ఏమీ అనలేదు. కొని కాల్యాపదలలేచు. చివరకు చర్చలో అతడూ కలగచేసుకొన్నాడు.

“మనుష్యుడి అలవాట్లు ఆతనిమనస్సుకు అధీనంలో వుంటాయి. అంశేగాని మనస్సు అలవాట్లకు బానిసగా పుండకూడదు. ఆలాకాకపోతే యింకమనం సాధిం చేది ఏముంటుంది?”

తృె్యెతాయేవ్‌ ఒక మూలనుంచి ఆంటించేడు.

“పెద్దకబుర్ల కేం? చెప్పడానికి బాగానేపుంటాయి. కోర్చాగిన్‌ ఇన్నికబుర్లు చెప్పన్నాడే,. వాటిని తానే ఎండుకు చేసిచూపిండు ? అతడు సిగరెట్టుకాలస్తాడు. అనో దురలవాటు, మీరంకా ఆ మాట ఎరుగుదురు, ఆతనికీ తెలుసు. కాని దానిని మావడంలేదు. ఈ మధ్యదాకా ఆధ్యయన తరగతులలో “విజ్ఞానప్రచారం” చేపేడుం కౌని తనమట్టుకు కాను బూతులు మాట్లాడడం మానలేదు. పెనకటంతగా లేకపోయినా,

౩8 297

అప్పుడప్పుడేశా బూతుబి మాట్లాడుతున్నాడని ఆతనితో పరిచయం వున్నవాళ్శింద రికీ తేబను. ఎందుకొచ్చిన హటలు)....పరోపదేశ పాండిత్యం...”

ఆంవా నిశ్శబ్దిం తె-యేవ్‌ కంఠంలో వినిపించిన పక్కిరింత ఆక్క డున్న వారంద౦లోచా డి్నాశన్ని చల్లార్చింది. కోర్చాగిన్‌ ఒక్క నిమషం ఏమీమాట్లాడలేదు. నెమ్మదిగా నోన్లోపున్న సిగరెట్టుదీసి నేలను రాపేపేడు,

“*బక్ర పొగ శ్రాగటోవడంలేదు. ”

ఒక్క-నిముషం వూరుకొని మీ అన్నాడు:

ఆద్రిలాశా అన్నాడనిగాక నా ఆరోగ్యంకోనమే దీనిని మానులున్నాను. దురలవాటు మాన్చుకోలేనివాడు నిష్ప్రయోజుకుడు. ఇంక బూతులు మాట్తాడ్డం ఒకటుంది కాదు? అఆ దురలవాటును చాలవారకు మానుూ”ొన్నాను. వపెనకటంత ఎక్కువగా చెడ్డమాటలు నానోటి రావడంలేదని దీమ్కాయే చెప్పెడు.. సిగరెట్టు మానివేసినంతత్వరగా బూతుబ నోటణారకుండా చేనుకోలేము. అందుచేతనే అది కూడా మానేసేనని ఇక్కడే చెచ్పలేకపోయేను. కొని అవిహడా మానేస్తా

త తి క!

మంవపడటం (ప్రారంభమపుతుందనగా నది దీగువకవస్తున్న కలసతెప్ప లకో నదీ కదలమెలకుంవా వుంది. ఆదళలో అకురాలూలంలోవచ్చే వరదలు వచ్చిపడ్డాయి. వరదఎటివిసురులో కలపకాస్తా కొట్టుకుపోయి. మగ్శీ పట్టణములో కలపకరుపు ఏర్పడుళుందనిపించిందిం ఎంటనే సోలో మెంకొ వంటచెరకు తెప్పల్ని బయటకులాగనానికి జనాన్ని పురికించింది,

మిగ లినవాళ్ళకన్నా వెనకబడకూ డదనే పట్టుదలతో కోర్చాగిన్‌ తనకు పడి వెం పట్టినమాట దాచి పెస్తేడు. కలచఆంవా పైకిలాగి గట్టుమీద పేర్చేసరికి వారంపట్టిందిం ఆ వారంరోజూలూ మంమగడ్డలా కరుస్తున వీటిలోనూ చెమ్మలోనూ వవిచేపేడేమో పెద్దపెట్టున జ్వరంవచ్చింది. రెండు వారాలపాటు కీళ్ళవాతం తీవహపంలో బాధ పెగ్టింది, హోస్పిటలునుంచి తిరిగివచ్చేక పనిలోకివచ్చినా చెంచినద్ద నిల్చోలేకుండా వున్నాడు. ఫోర్యన్‌ ఆతనివంకచూస్కి విచారంతో తలరిప్పేడు. కొద్దిరోజులు పోయేక మెడికర్‌టోర్డు ఆతవిని పతిశలించి పనిచేపేస్టితిలో లేడని తేల్ళేరు. పని లోంచి పం పేస్తూ, జీఠం యిచ్చేపేరు. 'పెన్సన్‌ ఇవ్వాలనిచెప్తూ అవసర మైనకాగితాలు ఆతనిచేతిలో 'పెష్టరు. కాని ఆతడు పెన్షన్‌ తీసుకోజ నికి విరాకరించేడు.

వర్కుషాపులు వదలిపోవడంఅం'పే కోళ్చాగిన్‌కు ఎంతో బాధకలిగిందీ. చాల నెమ్మదిగ్యా క(ర్రమీద అనుకొనిగాని నడవలేకున్నాడు, అడుగుతీసి అడుగు

208 వేసేసరికి ప్రాణం జిలార్చుకుపోతూంది. ఇంటికోమాటువచ్చి చూసిపొమ్మని తల్లి తెగవుత్తరాలు (వ్రొస్తూ౦ది. ఆమె గుర్తువచ్చినప్పృడల్లా ఆఖరున అమె అన్నమాటలు జ్ఞాపక౦వస్తున్నాయి. *క్రాల్రో చెయ్యో విరిగినప్పుడుతప్ప నువ్వుకనపడ పు” గువెర్నియాకమిటీ ఆతని కామ్‌సోమాల్‌ కార్డునూ, పార్టీ కార్డునూ ఆతనికి తిరిగి ఇచ్చింది. బయలుచేరిపోయేటప్పుడు కొద్దిసుందికో మా్రంచెప్పి గాచి్గా బయలుదేరి స్వగ్రాంచే రేడు, శెండువాాలపాటు ముసలమ్మ కౌచ్ళు కొచింది? తోమింది. నెలరోజులు తిరిగ్‌వచ్చేసరికి చెత్తం సాయంలేకుండా కదలాడగలిగేడు. రోజులు గడచినకొర్రీ ఆతనిముఖం ఆనందంతో ఉర్తీపించించి. మళ్ళీ రైలెక్కి గుచెర్నియా కేంథ్రానికి వెళ్ళేడు. మూడురోజులు తిరిగేడు. చివరకు మిలిటరీ? కణ దళంలో రాజకీయ పప్రబోధకుడుగా వుపయోగించుకోమని నిశ్మాణశాఖ (ప్రాంతీయ సైనికకొర్యాలభాన్ని ఆదేశిస్తూ అస్టైాప్యతం పంపిందిం మరో వారం (ప్రచూణంచేపి రెండో బెటాలియన్‌లో మిలిటరీ కమిస్సారుగా ఒక చిన్నపట్టడానికి వచ్చేడు. కౌమ్‌సోమాల్‌ పప్రాంతీయకమిటీకూడా ఆతనికి పని వప్పచెప్పింది. ఆ చుట్టుప్రక్కంలు చెదురు గొదురుగావున్న కామ్‌సోమాల్స్‌ను సమీక రించి జిల్లా యవజనసంఘాన్ని నిర్మించమన్నారు, ఆ విధంగా మరొమారు కొత్త టీవితం (ప్రారంభనుముంది. అ ఇ గ! దియట మహా పడిగాపుంది. కార్యవళాధ్యటని ఆపినుగడి కిటికీలోంచి చెర్రీ చెట్టుకొమ్మలోపలికి తొంగిచూస్తూండి.. బాటకు అవల పోలిఇచర్చిగంట గోపురం మీదఖన్న బంగారుశిలున సూర్యుడి ఎండలో మిలమిలలాడుతూంది. కిటికీ ఎదుట పచ్చగడ్డిలో బాతుపిల్లలు తిండికోసం దేవులాడుశూ తిరుగుతున్నాయి. కార్యవర్గం అధ్యతుడు అప్పుడే తనబేతికి అందినరిపోర్టును కడముట్టా చదుపుకొన్నాడు. ముఖం చింకాకులనుయింది. తలగోక్కుంటూ కూర్చుండి పోయేడు, వెరెక్టోవ్‌ కార్యవర్గఆధ్యకుడి' పేరు నికోలయ్‌విచ్‌ లిసిట్సిన్‌. ఆయన వయస్సు ఇరవై నాలుగుగేళ్ళకు మించదు, కొనీ ఆ మాటచెప్తే ఎన్వరూ నమ్మరు, సుంచి విలంగ్యా నలంగాా భయంవేపేలా వుంటాడు. చూస్తే మపష్ఫయ్యయిదు పిళ్ళవాొడిలా కనిపిస్తాడు. 'పెద్దతల, వలిసినమేడ, ఉచ్చి పోయేటట్లునూ సే పిల్లికళ్ళు, ఐలముచూ పట్టుదలనూ సూచించేచునుకం,. నీలిరంగు కొలిసట్టీలు ధరించేడు. నలిగిపోయి

299 రొంగుమాసిన దుస్తులు వేసుకొన్నాడు. కోటుమీద జేబుకు ఎ(ర్రజెంవా పదకం తగి లించివుంది.

తంగ్రీ శాకాలాగే లిసిట్సిన్‌ కూడా చిన్నతనంనుంచీ కష్మురంపనివేసేడు, విసవంనాటికి తులాఫిరంగి క ర్యాగారంలో లేతుమీద పనివేస్తున్నాడుం

ఓకరోజారా[్రి ఈ తులాతుపాకీపనివాడు. రైఫిల్‌ భుజాన వనుకొని కార్మిక ప్రభుత్వ నంస్టాపనకు లేచేడు, ఇంక అదే దియలుదేరడం, విస్త వమూూ. దానిని నిర్వదిన్తున్న కమ్యూనిష్టుపార్టీ కోల్యాలిసిత్సినును మంచి ఒడుదుడుకుగా వున్న చోటికల్లా పంవుశూవచ్చేరు. అన్నిలోట్లా ఆతడు తనపనిని విజయవంతంగా నిర్వ హిస్తూనే వచ్చేడు. పొధారణ రెడార్మీవైనికుడుగా బయలుదేరినవాడు. రెకిమెంటల్‌ కమేండరుగ్యా కమిస్సారుగా వైకివచ్చేడు. -

యుద్దజ్వాలలూ, ఫిరంగుల మోతలూ ఇస్పుడింకలేపు. ఈనాడు నికోలాయ్‌ లిసిత్సిన్‌ సరిహద్దు ఇిల్లాలో పనిచేస్తున్నాడు. జీవితం విశేషంగా ఒడుదుడుకులు లేకుండా సాగిపోతూంది, పంటలకు నందింధించిన రిపోర్టులు చదువకోవడమే కార్యవర్గాధ్యపడి కిప్పుడుపని. వాటిని చదుపుకోడానిక్కూడా అతనివన్యవధి చాలడం లేదు. ఎంకో రా(్రిదాకా వాటికోనే కూర్చుంటున్నాడు, కొన్సి ఇన్పుడు చేతికివచ్చిన లేఖ మగ్‌ ఆయనను గతజీవితపు అనుభవాలలోకి ఈడ్చుకుపోయిండి,. క్లుష్తమైన భాషలో ఆదీ రాబోతున్న (ప్రమాదాన్ని గురించి హెచ్చరిస్తూంది,

అలతిరహస్య౦

లిసిట్సిన్‌కు బెరెజ్లోవ్‌ కార్యవర్గం అధ్యకుడు....

“వరిహద్దులో ఈ మధ్య నంచలం ఎక్కువగావుంది. పోలిష్‌వాళ్ళు ఈమధ్య ఒక 'పెద్దగుంపును సరిహద్దుణిల్లాల్లో భయోత్చాతం కలిగించడంకోసం నరిహాద్దు లోపలికి పంపేరు, తగిన దింవోదిస్తు చెయ్యి. వసూలుచేసిన వన్నులడబ్బునూ, ఇతరవిణలవగల వస్తువులనూ (ప్రాంతీయకేంద్రానికి పం'పెయ్యమని అఆర్హికళాఖకు శెలియపరచు. ! !

జిల్లా కార్యవర్గం ఆఫీసులోకి ఎవరువచ్చిన్సా లిసిట్సిన్‌ గదిలోంచిచూస్తే కనిపిస్తారు. ఆతడు తలమె_కేటప్పటికి మెట్లమీద పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌ కనదిర్తాడు, ఒకకణానికి తలుపుకట్టీన చప్పుడయింది

పావెల్‌తో కరచలనంచేస్తూ లిపిట్సిన్‌ ఆతవినీ కూర్చోమన్నాడు,

ఆపి శో మాట్లాడాలి”

300౮

ఒక్క గంటసేపు యిద్దరూ ఒంటరిగా కూర్చుని మాట్లాడుకొన్నారుం

కోర్ఫాగిన్‌ ఆఫీసుగదీలోంచి బయటకు వచ్చేసరికి పొద్దు తిరిగిపోయింది. ఆతడు బయటకువస్తూం పే గుమ్మంలో లిసిట్సిన్‌ చిన్నచెల్లేఐు ఎదురయింది. చాల విడియంగల అమ్మాయి. వయనస్సుకుమించిన ఆలోచనలుగలది. కోర్చాగిన్‌ ఆమె నెప్పుడూ ముద్దుగా అన్యూకహ్కాసి అనే పిలుస్తాడు. ఆమె కూడా ఆతడంటే అభి మానం చూపిస్తుంది. ఆతడు ఎదురుపడగానే జుట్టు వెనక్కి. తోసుకుంటూ సలకరించింది.

“అన్నయ్య పనిలోపున్నాడా ? మేరియా నికోలయేవ్నా అన్నం వడ్డించు క్కూర్చుంది.

“*లోపలున్నాడు. ఎవ్వరూ లేరులే, వెళ్ళిపిలు”

మదనాడుదయం తెల్లవారకివూర్వమే మంచి బలమైన గుటాలుకట్టిన బదు మూడు కార్యవర్గకార్యాలయం ముందువచ్చి నిలబిడ్హాయి. వానికోవచ్చిన మసుష్యులు ఏదో గునగునలాడుకొన్నారు. ఆర్హికళాఖ గదిలోంచి సీలుచేసిన పెళ్తైలుతెచ్చి బిళ్ళలో ఆమర్చేరు. మరో కొద్దినిముషాలలో అవి దండుబాటకేక్కేయి. వాటికి కొపలగా కోర్ప్ఫాగిన్‌ నాయకత్వాన ఒక సైనికదళం వెళ్ళింది. అక్కడినుంచి పప్రాంతీయకేంద్రం రమారమి నలభయి పెర్‌స్టులుంది. అందులో పాతిక ర్‌ స్తులు అడవిలోంచి వెళ్ళాలి రక్షక బలగం నహాయంతో విలువైన వస్తువులన్నీ మంరక్షితంగా (ప్రాంతీయ అర్థికళాఖ కార్యాలయంలోని ఇనుపపెళ్పులోకి చేర వేసేరు,

ఇది జరిగన కొద్రిరోజులకు ఒక ఆశ్వికుడు నురగకక్కుతున్న గుగర్రంమీద బెరెక్టోవాకివచ్చేడు.. ఆతడు సరిహద్దుసపునుం వస్తున్నాడు. అతడు వీపల్లోంచి గాల మీద వస్తూంటే జనం. ఆశ్చర్యంతో విరగదిడి చూస్తుర్నారు.

కార్యనిర్వాహకవర్గం ౌర్యాలయంముందు గుర్రాన్ని ఆపి క్రిందికి ఉరిశేడు. మొలనున్నక త్తి మెట్లకితగలకుండా చేతితో ఒ్రిసట్టువాని ఆఫీసులోకి గదిగది ఎక్కి-వబ్బేడు. ఆతడుతెచ్చిన కవరుమీద నంతకంచేసి లిసిట్సిన్‌ లోచలికాగితం తీపి కొని చదీవేడు. కొగితం యిచ్చివెయ్యగానే రౌతు వెనక్కితిరిగి గరం ఎక్కేడు. ఒక్క-క్షణంకూడా దానికి విశ్రాంతియివ్వకుండా గి(ర్రునతిప్పి మరల ఉరికించేడు.

ఈకాగితంలో ఏంవుందో కార్యనిర్వాహకనర్గం ఆధ్యకడికితప్ప ఎవ్వరికి తెలి యదు. కొని పట్టణలలో వాళ్లు ఏదో ముంచుకువస్తూందని పసికచ్చేరు. ఇక్కడున్న చిన్న వర్హకుల్లో మూడువంతులమంది దొంగసరుకుల గేరగా+ ఫై ఆ వ్యాపారం పాగించడంలో ఏదన్నా అపాయం వన్తూందం టే ఇ్టే పసికశ్హేశ క్రి పట్టుబడింది.

వైనిక శక్షణాదళం (ప్రధానకార్యాలయంనేస్ప ఒద్దరు స్యక్తుణు గవిగచానడిచి

301 పడుతున్నారు. వారిలో పొవెల్‌ కోర్చాగిన్‌ ఒకడు ఆయన మొలని తివాల్వరుంది. అదెవ్సుకూ ఆయనవెంటనేవుంటుంది. కనక దానిలోకొత్తలేదు. కొని రెంకోమనిషి తోఫీమోవ్‌ మెడలోకూడా. తివాల్వరు పుండడంకో చూచినవాళ్ళంవా ఏివోవి శేషం వుందనుగొన్నారు.

మరో ాదినిమషాలకు పదీపదీ్‌హేమమండది రై ఫిళ్ళతో బయటకువచ్చేరు. రైఫిళ్ళచివకల సలు తగిలింవివున్నాయిం వారంకా వేగంగా కూడలిలో వున్నమిల్లు వేపువె శ్ళిఫోయేకు. ఊధ్యోపున్న పాక్టీ స్యులక్రీకామ్‌శోమాల్‌ సభ్యులకీ పార్టీ కమిటి అ"సుల్లో రై ఫిన్లసంచిపెసరు. నెత్తిన కోసక్కు టోప్కీ మొలధట్టీలో మౌజరుకో లిపన్సి క గురంమీద గాలప్పుళో వెళ్ళిపోయేడు. ఏవోవిశేషం వుందన్నమా పే. పెద్ద బనారునుం", పక్కపిరులనుంఏీ కూడ జనం వారుకున్నారు.. ఒక్కపిట్ట భూడా తవంబడ్డంలేమం ఒక్యకణంలో దుకౌొణలన్ని మూసేసేకు. తలుపులకి పెద్దపెద్ద తాలు తగిలించేరు. ఎండబాధిస్తూన్నా పెంటకుబ్బల్లో నే ముకుంటూ సందుల”, కోఖ్ళా తిరుగుతున్నాయి.

పట్టణం చివరవున్నతోటల్లో కాపలాదార్లునిలదిద్హారు. అక్కండినుంచిచూస్తే చుట్టూవున్నపొలాలు కనుదూపుమేరవరకహా అదంలాగ కనిసిస్తాయి. వొటిమధ్యనుంచి దిట్టలు ప౦చినట్లున్నరోడ్డు చాలదూరంవరకూ దృష్టిసధంలో వుంటుంది.

లిసిబ్సొన్‌ కు ఆరోజున ఆందినప(తం చాల క్షు పంగావుంది.

“గత్రధా(త్రి పోదుబ్‌ స్కీ. (ప్రాంతంలో చిన్న ఘర్షణజరిగేక నూరుమందీవున్న ఒక శతుదళం రెండుచిన్న మరతుపాకులకో సరిహద్దులో జొరదిడింది. తగినదిందో బిస్తువేయి. ఆ శ(శతుదళంశాడ స్తావూటా అడపులవరబా కనదిడింది, తర్వాతఎటు పోయేరో తెలియలేదు, వాళ్ళని వెంటాక్షానికై రెడ్‌ కోసక్కు. కంపె*ని పంపుతున్నాను వావ ఈపగలే బెరెజ్లోవ్‌ చేప్పు వస్తారు. వాళ్ళే శ్యతువు లనుకోకు

గాద్రిలోవ్‌,

(సరిబాద్దునటాలం కమేండరు)

మకోగంటలో సట్టాంంరోడ్డుకిద ఒక ఆశ్వికసైనికుడువస్తూ కనిపించేడు, ఆతనికి ఒకకిలోమీటరు దూరంలో మగౌైందరు ఆశ్వికులువస్తున్నారు. కోర్చాగిన్‌ బహాజా(గ్రత్తగా వాళ్ళ పోకడలను పతిశరిస్తున్నాడు. ముందువస్తున్నవాడు ఏదో కోసక్కు-రెజిమెంటు హాల కృుసైవికుడు. రికవ్హై ణాస్సు వ్యవహారాలకింకా కొత్తం అందువేత ఆతడు ఎంహోనా(గ త్తగావస్తున్నా రోర్డుపక్కసున్న తోటల్లోని కాపలా దార్లు ఆతనిని కనిపెద్ద పేరు. ఆతడు తెబనుకొనకపూర్వ మే రోడ్డుపక్క నేవున్న పొదల్లోంచి సాయు సలయిన జనంచటుక్కునవచ్చి చుట్టుముప్లే'పేరు. వాళ్ళచొక్కాల మీద గుచ్చివున్న కామ్‌సోమాల్‌ బిళ్ళబచూసి ఓ వెస్రినవ్వు నవ్వేడు, వాళ్ళతో

302 కొ'స్పేపుమాట్లాడ్‌ వెనకనే వస్తున్నవారివేపు గురాన్ని పురికించేడు. కొపలాదార్లు కోసక్కుద గాన్ని దాటించి సాగనంపి మళ్ళీ తమతమస్థానాలలో కాపలా నిలబిగ్హారు. శ(తుదళం పుద్ధేశం నెరవేరలేదు. వారిని కోసక్కు- పేనలు వెంటాడి నిలబడ కుండా తరుముకూంపే వాద నుళ్ళీ సరిహద్దు ఆవలకు జారుకున్నారు.

ఆ ఇిల్లాలో సోవియట్‌ జీవిాాన్ని నెలకొర్పేటందుకై పందొమ్మిదీమందీ యువపళలు బరాపట్టుదలగా పనిచేస్తున్నారు. ఇక్కడ పరిపాలనావ్యవనృ కొత్తగా ఏర్పరచబడంది. కనక తూమొదలు తుడుమ్‌ దాకా అన్నీపెతుక్కోవడమే, దానికితోడు సరిహద్దు దగ్గరలోవుండడంచేత ఎప్పుడూ దిహంజా(గత్తగా పుండకతప్పదు,

సోవియట్లకి ఎన్నికల ఏీర్చాట్లుచేయడానికీ దొంగలనుతరనువానికీ, వైద్దానిక కార్యక్రమాలు స్చాటుచెయ్యకానికీ దొంగవ్యాపారాలు సాగకుండా చెయ్యడానికి లిసిళ్ళిన్‌ (్రోపిమోక్షాకోర్భాగిన్‌లు తమకందుబాటులో వున్న కొగ్గిమంది కార్యకర్త లను పెట్టని రాత్రీ పగలూ అనకుండా పనిచేస్తున్నారు. రకణలను దిలపరచే టందుక్తై పార్టీలోనూ, కామ్‌ఫోమాల్స్‌లొనూ చేసేపనికి ఇవన్నీ ఆదనం,

గుర్రందీగి డన్కుబిల్లదగ్గర కూర్చోడం, పైనికశికణ ఇస్తున్నచోటికిపోయి చూసికావడం తర్వాత క్ల దృుస్కూలు రెండో మూడో కమిటీమీటింగులు---ఇదీ రెండో బెటాలియన్‌ కమిస్పారు దినచర్య మొలదట్టీలో మౌజరు తగిలించుకొని ఆతడు తరుచుగా రాత్రంతా గుురంమీద తిరుగుతూనే వుంటాడు. డొంగసరుకులు జేరవేసే వళ్ళను అటకాయిస్తూనే పుంటాడు,

బెరెజ్టోవ్‌జిల్లా కామ్‌సోమాల్‌ కమిటీలో కోర్చాగిన్స్‌ లిడాపోలెవూల్‌ లున్నారు లివా వోల్గాప్రాంతంనుంచి వచ్చింది. మషాళాశాల వ్యవహారాలు చూన్తూందీ, వారితో నున్న మూడోవ్య క్రి పేరు మొంకారజ్వాలిఖిన్‌. పొడుగాటివాడు. ఆందమైన విగ్రహ మూను. కొద్దికొాలం [క్రితంనరకు జిన్నూసియంలో చదివేరు. ఆయనకు సాహస గాఠలూ, వీరగాథలూ చదవడమంశే మహాఇష్టం, పెర్లాక్‌ హోమ్సుకధలూ లూయా ది వ్యెనాక్డ్‌కభలూ హృాత్కవిలి, ఈమధ్యవరకూ జొల్లాపొక్టికమిటీ మేనేజరుగా వుండేవాడు. కొమ్‌సోమాల్‌లోజీరి ఆంకా నాలుగువెలలుకూడా కాలేదు. కౌన్సి మిగిలిన యునకపలవద్ద కానేనాడో దోల్షివిక్‌పార్టీలోచేరిన ఆరిందా పోకిళ్లపోతాడు. సంపేటం దుకు మకొకశెవ్వరూ లేకపోవడంచేత ఎంతో తటపటాయిస్తూనే (ప్రాంతీయకమిటీ ఆతనిని దెరెక్టోవ్‌ పంపింది. అక్కడ రాజకీయ అధ్యయన తరగతులు నడపడం ఆతని కిచ్చిన పని,

న! న! చి

303 మిట్టమభ్యాహ్న మయింది. మహా శడుకుగావుంది. (పాజిశాలం ఆంవానీడలు వెతుక్కుంటూంది. కుక్కులుకూడా పాకలక్రిందచేరి. వగరుస్తూ బద్దకంగా కన్ను మూసుకొని పడివున్నాయి. నూతిపక్కనున్న బురదగుంటలో దొర్జాడుతున్న పందీ తప్ప మరో(ప్రాజి చూపుమేరలో కనదిడ్డంలేదు. కోర్చాగిన్‌ చెట్టుకుకట్టిన గుర్రాన్ని విప్పేడు. మోకాలు బాధకు 'పెదవులువిగ పట్టి ఎల్లాగో జీనులోచేరేడు, పారళాల గుమ్మంలో నిలదిడింది. “క్రాయేడ్‌ కమిస్పార్‌ ! మళ్ళీ కనిపిస్తారుకదూ ?” గుర్రం హడావిడిపడుతూంది. మెడచాపి క శెంలాగుతూందిీ, “సెలవు. క్యామేడ్‌ రకిటినా ? ఆవిషయం తేలిపోయిన ప్లే. రేపు మొదటి పారం చెప్తానన్నమా పే” కళ్ళెం వదలడంకో గరం వేగంగా నడక(ప్రారంభించింది. హఠాత్తుగా పెద్దపెద్ద కేకలు వినిపించేయి. ఇచ్ళు అఆంటుకొన్నప్పురు వినిపించే ఏడ్పులాఅనిపిం చింది గుర్రాన్ని వెనక్కితిప్పేడు, ఎవరో నై కుస్తీ ఆనూనపడుళూ పూర్యోకిపరుగ్నెత్తి వస్తూంది. రకిటినా ఆమెను ఆపడానికి ఏళ్ళిందిం చుట్టూవున్నఇళ్ళల్లోంచి ముసలాళ్ళూ ముతకవాళ్ళూ బీలవిలలాతూ వచ్చిమూగేరు. పడుచువాళ్ళూ పనిచెయ్యగలవాహ్మా అ సమయంలో పొలాలమీద పనులకుపోయేరు. “ఫమ[రోయి. రండి. రాండ్యరోయి. చంపేస్తున్నారు. ”--అని అన్సీ ఒగరుస్తూ ఆరుహ్తూందీం కోర్చాగిన్‌ వెళ్ళేసరికి ఆమెచుద్దూ జనం అంవామూగేరు, తెగ్యప్రళ్నలు వేస్తు న్నారు. కొని ఆమె అరవడంతప్ప ఏమీచెప్పడంలేదు, “వం పేస్తున్నారరోయ్‌.... నరికేస్తున్నార్యరోయ్‌...” ఒక ముసిలివాడికి వినుగేసింది. “ప్పిమిటాఅరుపు ! ఎవరు చంపుతున్నారు ?) ఎవరిని చంపుతున్నారు ? నీ పీడుషుమండ” “మనవాళ్యా పోదువ్‌ట్సీవాహ్శ కొట్టుకొంటున్నారగ్రా. సరివాద్దులదగ్గిర పేచీ వచ్చింది. వాళ్ళు మనవాళ్ళని చంపేస్తున్నారు” అర్థంఅయింది. ఆడవాద్ళ ఏడ్పులు (ప్రారంభించే![వ, ముసలివాళ్ళు చిందులు తొక్కడం (ప్రారంభించేరు. కణంలో ఆవార్హ వూరంవా వ్యాపించింది. “పోద్రుబ్‌ ట్సీవాళ్లు మనవాళ్ళని కోసేస్తున్నారు. సరిహద్దులపేచీయే మళ్ళీ...” మంచాలమీదనుంచి లేవలేనివాబృతప్ప తతిమ్మా ఆందరూ ఐఇయలుదేరేరు,

3064

విరి'సెలు గొడ్డట్యూ తీపేరు. కోరడిరాటలుపీకి ధవాన వేసుకొన్నారు,. దెబ్బలాట జరుగుతూందన్నళోటికి బయలుదేరేరు. ఏటా ఆ పేచీ ఓమామూాలయిపోయింది,

ఒక్క-డెబ్బవేపేసరికి కోర్చాగిన్‌గుురం ముందుకురికింది. ఆతని కేకలూ, అదిలింపులతో వేగం హెచ్చించింది. కాళ్లనేలనికూడా అననంత వేగంతో పరుగెత్తు తున్న జనాన్ని దాటుకొని గాల్తీసింది. ఎదురుగా చిన్నమిట్టమీద గాలి మిల్లాచ(క్రం ఆకులు చేతుబబారదాపీ ఆప్బతున్నట్లు కనిపించింది. కుడివేపుగా నదిగట్టున పల్లపు వీళ్లు వున్నాయి. ఎడపు-పున చూపు ఆనేటంతమేర రై పొలాలే. గాలిలో రైచేలు కెరటాలు వేస్తున్నాయి. రోడ్డుపక్కన పాపీపువ్వులు ఎరగా కనిపిస్తున్నాయి. వానా వరణం ఎంతో వేడిగావుంది. ఎక్కడా ఉలుకూ, పలుహాలేదు. కావిదూరాన నదీవొడ్డు వేషృనుంచి వుండివుండి కొట్లాడుతున్నవాళ్ళకేకలు వినిపిస్తున్నాయి.

దీళ్ళ చేవుగా గుర్రం పరుగెత్తిపోతూందీ. “కాలు చెసికింద్రా మా యిద్దరిపనీ ఆథఖరే”-_- ఆనిపించింది పావెల్‌కు. కావి ఇప్పుడు ఆగశానికి వల్లే దుం గుృురం మెడ మీదికంటా వొరిగి గాలిహోరుమంటూ చెవుల్నిదూసుకుపోతూంకేు వినడం తప్ప చేసేదిలేదు.

జనం ఒశ్ళెరగని అవేళాలతో కొట్లాడుకొంటున్న గోటికి ఆతడు సుడిగాలిలా విరుచుకుపడ్డాడు. అప్పటికే చాలామందికి వొళ్ళంపట రర్హూలు కారుతున్నాయి.

మువాన రక్తంకారుతూంచే పరుగెత్తిపోతున్న ఒకయువకుక్తే ఒకముసిలాడు కొడవలివూడిపోయిన పిడికరతో కొట్టి తరునుతున్నాడు, పక్కినే భేవహాళుడంత మనిష్‌ ఒకడు [క్రిందసడిపోయినవాని నొకజ్జీ బూటుకొలితో ముడ్డిమీద తన్నుతున్నాడు పావెల్‌ గుర్రం విసురుకు ముసిలాడు బొక్కటోర్లా సడిపోయేడు,

చేతులుకలిపి కలబడిన జనంమధ్యకు గుర్రాన్ని పురికించేసరికి నలుగురూ శెదిర్కి చెదింనోయేరు. వాన తేరుకొనే లోపుగానే గుగ్రాన్ని అబూఇటూ వురుకు లెశ్చించి జనాన్నింకా తరిమేశు. భయ'పెడికేతస్ప వీళ్ళని తరమలేమనుకున్నాడు. రివాల్వరు తీసేడు, *ోఫోండి, దొర్భాగ్యుల్లారా! ఒక్కొక్కంన్లే కాల్చిపారేస్తావొంగ పీనుగుల్లారా $”

మహాశ(క్రోషంతో వికారంగా అరుస్తున్న జనంమీదుగా పైకిరివాల్వరుకాల్బేడు. గుర్రం సున్నాలు తిరుగుతూంటే పిస్టలు టపటిపలాడుతూంది, డొమ్మిలోని జనం కొందరు కత్తుల్తూ కొడవళ్ళూ కిందపారేసి పరుగెత్తిపోయేరు. ఆలోటంతనూ కలగదొక్కు.త్తూ విధివిరామంలేకుండా రివాల్వరు కాలుస్తూ ఎట్టకేలకు ఆతడు పి స్టితుల్ని ఆదుపులో 'పెస్టేడు దొమ్మినేరం తమమీదకు ఎక్కడవచ్చి పడుతుందోవని ఎవరికివారే రై తులంవ౨ పారిపోయేరు. రెండో వపువ ఈరౌతుకూడాా ఒకేమొయిని శివాల్వరు కార్చేస్తున్నాడుం

39] ౩06

ఆదృష్టవళాత్తూ దొమ్మిలో ఎవ్వరూ చచ్చిపోలేదు. గానూణు తగిలినవాస్ల నెమ్మదిగా తేరుకున్నారు. త్వరలోనే జిల్లాజడ్డి సోదుబ్‌ట్సీలో కోర్డుపెట్టి విదారణ జ౦పేడు, కాని పేచీకి అనబరారకులెవరోమా[ం బయటపడలేదు. జడ్జీబోల్డి వికష్కులకుండే పట్టుదలా, ఓపికాతో వాళ్ళుచేసినదెంత దూ్మూర్గపుపనో రై తులకు చెప్పవానికి ప్రయత్నించేడు, అటువంటి దౌర్జన్యాలను సాగనివ్వం అన్నాడు.

“క్త్మామేడ్‌ జడ్జి ! తచ్చంవా నరివాద్దుల్లోవుంది. అవి(ప్రతివిటా పేచీలు తెస్తు న్నాయి”

తప్పృస3వాద్దులదై నా కొందప్రై] తుణు ఆ దొమ్మీకి బాధ్యత వహించవలసి వచ్చింది.

ఒక వారంరోబాలుపోయేక ఒక సంఘంవచ్చి భూమికొలచి తగావా(ప్రదేశంలో రాళ్ళుపాడేరు.

నర్వేయరు కోర్ఫాగిన్‌తో మాట్లాడుతూ -- “ఇక్కడికి ముషృయ్యేళ్ళ్శనుంచి చూస్తున్నా. ఎప్పుడూ పేచీలు వచ్చేది సరిహద్దుల్తోనే”- అన్నాడు. ఎండలో నడిచి అ ముసిలివాడు చెమటలు కక్కుతున్నాడు, ఎండకీ నడకళూ బాగా ఆలసిపోయి వున్నాడు,

“దిబృపంచిన పద్తతిచూప్తే మనకళ్ళని మనమే నమ్మలేము. కాగిళూలి పోతున్నవాడుహడా ఇంతకం'పి తిన్నగా గీతలుగీస్తాడు. ఈపొలొల హద్దులంతకన్న అధ్వాన్నంగా వున్నాయి. మూడేసిఆంగల వెడల్పు పీలికలు. ఒకవేవున దీంట్లోకీ మరో వేపునదాంట్లో తోనుకుపోతుంటాయి. ఒక్కొాక్కతరం వంచుకోవడంతో అవి ఇంకా చిన్నచిన్న ముక్కలయిపోతున్నాయి. నే చెప్పన్నావిను. మరో ఇరవై యేబ్ళ పోయేనుకి గన్లేగాని పొలాలు మిగలవు, ఇప్పటికీ నూటికి పడివంతులమేర ఈ విధంగా నిరుపయోగం అయిపోళూందీ,”

కోళ్చాగిన్‌ చిరునవ్వు నవ్వేడు,

“కాయేడ్‌ వ శ్వేయర్‌. ఇరవై యేళ్ళనాటికి అసలుగట్లనేవే వుండనండీ.”

ముసలివాడు ఆకనివంక సరీళగా చూచేడు,

“కమ్యూనిస్టు నమాజంలోననా ? ఆబ్బో! అదేనాటి మాటో.”

“అదనోవ్కా కోల్లోడ్‌ పేరు విన్నారా 1”

“నీ ఆలోచన అర్థమైంది, లే

“మరింకేం

నే ఐదనోవ్కా- వెళ్ళేను, కొని అల్లాంటిది నూటికొఠ్కటీ, కోటికొకటీను.

న్వేయర్లు ఘానుల్నికొలుపుకుంటూ పోతున్నారు. ఇద్దరు పదుచువాళ్లు సరి

శం హద్దులో కొయ్యసిలలు పాతుకుపోతున్నారు. ఇదినరకు పాతివపీలలు చిదిక్కి చెదలు పట్టీ గడ్డిలోకనదిడనట్లున్నాయి. సరిగ్గా ఆక్కడే కొ త్తసీలలు పాతుతున్నారోలేదో వని ఇరుపప్పలానిలబడి రైతాంగం మహాపతిశీలనగా చూస్తున్నారు. ట్‌ న! ఉ

దిక్క-చిక్కిపోయివ గుగర్రాన్నిబాడేస్తూ బండివాడు వాటసారులకో నటనట వాగేస్తున్నాడు.

ఈ కొమ్‌శోమాల్‌లంవా ఎక్కడినుంచి పుట్టుకొచ్చేరోగాన్సి మా రోజుల్లో ఇల్లాంటివి ఎరగం, ఆ పంతులమ్మే మొదట చీనినితల పెట్టింది. ఆవిడ . నెరుగుదురా? రకిటినా ఆవిడ పేరు. పడుచులంజ. అంత యోగ్యతవున్నవేంకాదు. పూ్ళోపున్న ఆడవాళ్ళంద౦కీ యుడ్డి"ల్లువూంది. వాళ్ళకి ఏమిపేమిబోచెప్తూంది. ఇంక ఏంచెప్ప మంబారు. ఒకమే రభస. ఈవేళ కట్టుక"న్న పెళ్ళాన్ని కొట్టడానికి వీలులేదుకదా ? ఇదివరకిల్లా వుండేదా? కొస్తచిరాకు పుట్టినప్పుడల్లా ఒకటో రెండో తగిలించేవాళ్ళం, మభ్శీమాట్లాడేవాళ్శా ? నె త్తినగుర్డేసుకుపోవలసిందే. ఇప్పుడల్లాకాదు. ఎంతరళస, ఎంతగోల, ఎంచుకుచెయ్యి చేసుకొన్నాముూ యనిపించేటట్లు ఒక పేఅల్లరి. (ప్రజా కోర్జుల్లో పెడవామవి చెదిరింపు. ఇంక పడుచువాళ్ళున్నారు. వాళ్ళవాడుతెగ. మాట్లా ఢుకేచట్టాలూ, శాసనాలు వప్పచె ప్పేస్తున్నారు. ఏమన్నాఆంటే చాలు విహాకులిచ్చేస్తా మంటుళ్నారు. మా గాంకౌవుందిం నోట్లో నోలికవుందా అనిపించేది అలాంటిది ఇస్సుడో(ప్రతినిధి అయికూర్చుంది. ఆడవాళ్ళకి పెద్ద ఆమబిఫోయిందన్నమాట. ఊళ్లు వూళ్ళనుంచిజనం ఆవిడకోసం వస్తున్నారు. ఆసంగతి వినేసరికి నా ఆరికాలిమంట నెత్తిశెక్కింది. ఓవరస ఉతుకుదామసుకున్నా. కాని తమాయించుకొని, ఛెస్స్‌ ఎవ రేడుపువాశ్ళేరుస్తారు మనకెందుకులే అని వూరుకొన్నాా ఇంల్లోపనిపాటలు మామూ లగా నడిచిపోతున్నాయి. ఇంకేగోతిలో దిగితేనేం అనుకున్నాం”

చొక్కా. కొలరులోంచి కనదిడుతున్న రొమ్ము నోమారుగోకుకొని బండివాడు చదుకువిసిరేడు. గురం ఓ ఆరుగు చురుగ్గా వేసింది. దిండిలో ఇద్దరున్నారు. వాళ్ళ వరోకాదు, రజ్వాలిఖిన్‌ ఒకడు. లిశా ఒకామె. ఇద్దరూ పోదుడ్‌ట్సీకే వెడుతున్నారు. మహాళా (ప్రతినిధుల్ని నమా డేశపరచడానికి లిశా వెడుతూంది. స్టానిక సెల్లుకి సహాయ పడి పనివేయించేటందుకు రజ్వాలిలిన్‌ను వంపేరు.

లికా ఎగకాళిగా దిండివాడిని ఓ (పశ్న వేసింది.

“ఆయితే కామ్‌సోమాల్స్‌ అంటే నీకు ఇష్టంలేదన్నమాట.”

విండివాడు గడ్డం దువ్వుకుంటూ ఒక్కక్షణం ఆలోచించేడు.

“ఇష్టం లేకపోవచానికేమంది ? వాళ్ళకదో అటగాపుందీ. నాటకౌలూ అవీ

30

అడుతున్నారు. అడుకోన్కీ వాళ్ళసరదాలు ఇన్సుడుగాక మరెప్పుడు? మొదటిరో జుల్లో కుర్రకారు చెప్పినమాట వినకుండా అయిపోతున్నారనుకొన్నాం. కొని ఇస్పుగశాభయం అనిపించడంలేదు. (శ్రాగడంఆంపేన్తూ కాగిఆల్లరిచేయడం ఆం'టేనూ వాళ్ళ కేమా(త్రం ఇష్టంలేదని చెప్తుంటారు. అంవా చదువుమీదప్షారు. ఒక్కటి ఆ దేవుడిమాట తల పెట్టకుంపే బాగుండును" చర్చి లాగేసి క్త బగా వుపయోగించుకోవాలని వాళ్శ్ళప్రయ త్వం. ఆదేం బాగులేదు. దానికోజనం ఎదురుతిరుగుతున్నారు. కాన్సి మొత్తం మీద ఫర్వాలేదు. బాగానేవుంది. కాని. నన్నడిగితే వూణ్శోవున్న చెత్తకారీజనాన్నందర్నీ చేర్చుకోవడం తప్పంటాను. ఒక్కడికి పైమీద గుడ్డవుండదు. కూలి చేసుకుం పేగాని పొట్టగడవదుం చావెడునేల ఓక్కళ్ళకీపుండదు. అదీ పీళ్ళసామాళకం కాస్తడపృ గలవాళ్ళ పిల్లల్ని అఆ దరిమానాలహ్కడా రానివ్వరు”

దిండి విడబిడలాడుతూ మిట్టదిగి, స్కూలుబిల్తింగు కెదురుగా ఆగింది,

శ న! ఖ్‌

స్కూలులో పనిబేసేఆమె వారిద్ద్రికీ గదులుచూపించి, కాను గడ్డిపరచుకొని నిదకుపడింది. లిక రజ్వాలిలిన్‌లు అప్పుదే ఏవోమీటింగుకి వెళ్ళివచ్చేరు. సభ ముగిసేసరికే పొద్దుపోయింది. స్కూలుపాక లోపలంకా చీకటిగావుంది. లివావస్తూనే దిట్టలుతీసేసి పక్కమీదచేరింది. వెంటనే నిద్రపజ్రసింది. ఒకరాత్రి వేళ రగణ్వాలి[ిన్‌ ఆమెవొచ్ళు తడుముతూంటే తెలివివచ్చిందీ. ఆతనిపప్రయత్నం ఆర్హంఆయింది.

“నీమిటడి 7

“స్‌ మాట్లాడకు. ఒక్కశ్జీపడుకుం పే తోచడంలేదు. నీకు నిదతప్ప మరో గొడవలేదా” క్‌

“బంకచాలిందయ. తీయ్యిచెయ్యి. మంచందీగులొ

లివా ఆతనిని మంచంమీదినుంచి తోసేసింది. రజ్వాలిఖిన్‌ నవ్వుచు స్తేఆమెకు తగనిమంట. పట్టుకొని ఓవరసతిస్రేదే. కాని నిద్రముం పపవహ్హందేమో మళ్ళీ పడక ఎసిందిం

రన్వాలిలిన్‌ వదలలేదు.

“ఆ. తద్దూ. ఇవోసరదా, స్యాసంగాని పువ్చుకొన్నావేమిటి కొంపతీసి, వమీఎరగనిదానిలాగ నటించకు, నన్ను మభ్య పెట్టక. నిజంగా సువ్వు (ణా సేవకు రాలివై కే నాసరదాతీర్చు, తర్వాత నిద్రపోదుపుగాలలే”

ఆమె నిద్రలో ఆతనిమూటబ విననూలేదు. నహధానం చెచ్బనూలేదు. అమె మాట్లాడకపోయేసరికి ఆంగీకరించినన్లే ఆతడు భావించేడు. మంచంమీదకూర్చుని, లివా భుజంమీద చెయ్యి వేపేడు.

లివాకు తెలివివచ్చింది. చ్మరుమని బేచింది.

808

“జాగ్రత్త రేపుపొద్దున్న కాయ్రేడ్‌ కోర్బాగిన్‌తో చెప్పిచూస్తా నీవ్యవహారం ఏమిటో”

రజ్వాలిఖన్‌ అమెచేయిపట్టుకొని నన్నగా బతిమాలుకున్నాడు.

“మ్పీకోర్చాగిన్‌తో చెప్తే నాకేం భయమనుకున్నావా? నేచెప్తున్నావిను. వినకుంటే వదుబవాననుకోకుల

ఒకచిన్న కుమ్ములాట. రెండులెంపకాయలు ఛెచ్ళుమని ఆచీకట్లో వినిపించేయి రన్యూలికిన్‌ తప్పుకొన్నాడు. లివా తడుముకుంటూ వళ్ళి తలుపృతీసి వీధిలోకి పరు గెత్తింది. వీధిలో విలబడి గంయ్‌మంది.

రడ్వాలిఖిన్‌ పళ్ళుకొరికేడు.

“లోపలికి తగులడ వే చవటముండా $”

ఆతడు తన పక్కచుట్టితీనుకొని చూరుకిందపరచుకొని ఆరాత్రి గడిపేపేడు. లిశా లోపలికి ఎళ్ళి తలుపుగడియ వేసేసుకుంది.

పొద్దుపే ఇద్దరూ తిరిగిబయలుదే రేరు. రజ్వాలిలిన్‌ ఈమారుబండిలో కూర్చో కంహ్యా బండవానిపప్రక్కన కూర్చున్నాడు సిగరెట్లు తెగకాల్చేస్తున్నాడుం

“ఈదూలగోండిలంజ నిజంగాపోయి కోర్చాగిన్‌తో చెప్పేస్తుందోయేమో, దీవి దుంపతెగ. ఇంత కొరకరాని కొయ్యలా పుంటుందనుకొన్నానా ? ఆవేషం, భాషా చూస్తే రంభా, వూర్వసీ అనిపిస్తుంది. కొని, తీూచూనవాలం పే దీనిలో అందమా ? కొని, దీనితో పేచీపెట్టుకొంటే అల్లరిచేస్తుంది. ఇదివరకే ఆ కోర్చాగిన్‌ గాడు నన్ను ఓకంట కని పెట్టి వుంటున్నాడు.”

రజ్వాలిఖిన్‌ నెమ్మడిగా దిండీలోపలికిచేదేడు, కాను రాగ్రిచేసినపనికి పిగ్గు పడుతున్నట్లూ, విదారవడుతున్నట్లూ ముఖం'పెట్టేడు. తలనొంచుకొని క్షమార్చణ చెప్పుకుంటూ గొజిగేరు.

ఆతనిఎత్తు నెరవేరింది. వూరుదగ్గిరికి వెశ్ళేలోపునే రాత్రి ఘటనగురించి కానెవరికీచెప్పటోనని లిడా ఆతనికి మాటఇచ్చింది.

ఖి థి ఖు

సరిహద్దు[గ్రామాలన్నింటా వరసగా కామ్‌సోమార్‌ సెల్లులు ఏర్పడ్డాయి. కమ్యూనిస్టు వుద్యమం మొక్క ఈ మొలకల్ని జిల్లాకమిటీ సభ్యులు అఆతినేర్పుతో (పోదిచేపేరు. కోర్చాగిను, లికాలు రోజులో ఆత్యధికభాగం స్టానికసంఘ సభ్యులతో నే గడుపుతున్నారు.

పల్లెటూళ్ళకిపోవడం అంటే రచ్వాలికిన్‌ ప ఇష్టంలేదు. రై తుయువకుల్ని కూడగట్టుకోవడం ఏీలాగో తెలియక్క వ్యవహారాలు పాడుచేస్తున్నాడు.. వాళ్ళతో

309

కత్తుకలపడం లిగాహ కోర్చాగిన్‌ కూ అవలీల. ఆడపిల్లలకు లిా అంపే మహా అభిమానం, ఆమె వాళ్ళిల్లోకలిసిపోతుంది. వాళ్ళల్లో కామసోమాల్‌ వుద్యమంచీడ అసక్తి కలినించింది, ఇంక కోర్చాగిన్‌ను భిల్లాలోవున్న యువకలందరూ. ఎరుగు దురు, సైన్యాలలో చేరదగిన వజునువచ్చిన యువకులలో పదహోరువందలమందీ ఆతవి వెటాలియన్‌లోనే (ప్రాధమికళిక్షణపొంచేరు. ఇక్కడి[గ్రామాలలో (పచారా నికి ఆతని అకార్తియన్‌ ఎంతో పనిచేసింది. ఆ సంకితం పనిముట్టుమూలంగా కోర్చాగిన్‌కు జిల్లాలోని యువకులలో ఎంతో మంచిపేరువచ్చింది. ఆతడు వూళ్ళోకి వచ్చేడంపే సాయంకాలం పనిపాటులు అయిపోగానే వాాతనిచుష్టూచే రేవారు. పాటలువినేవారు. చాలమందియువకపల్ని కామ్‌సోమాల్‌ వుద్యమంలోకి తీనుకూవ డంలో తోడ్చడినడి ఆ మధురసంగీతమే ఆ సంగితంతోపాట్టు ఆ సడువువొడి మాటలుకూడా వారువినేవారు. మిలిటరీ కమిస్సారుగా, కామ్‌సోమాల్‌ కార్యదర్శిగా తమ మధ్యకువచ్చిన ఆ నై ల్వేపనివాని మాటలకు వారు ముగ్గులయ్యేవారు. (గ్రామా లలో కొత్తకొ త్తపాటలు వినబడసాగేయి. బైబిహ్మ్య నువార్హలకీ (ప్రక్కన ఇళ్ళలో కొత్త కొత్త పుస్తకౌలు (ప్రత్యక్షం అపుతున్నాయి.

ఈ దశ వచ్చేసరికి దొంగవ్యాపారులపని మరింత ఇరుకునపడింది. సంహద్దు దగాల్నేగాక కామ్‌సోమాల్‌ నభ్యుల్నికూడా. వారు కొచుకోవలపివచ్చిందీ, కామ్‌సో మాల్‌ నమ్యలు (ప్రధువ్వాన్ని బిలపరుహ్తూ గట్టిగా తోడ్పడుతున్నారు.. ఒక్కొక్క ప్పుడు కామ్‌సోమాల్‌ నభ్యులే అ పుశ్సాహంతో శత్రువుల వెంటదిగుతున్నారు. కోర్చాగిన్‌ వారికి సహాయంగా పరుగె త్తవలసివస్తూంది,

(గిషమట్కా-లోరోవోద్కా. మహాదుందుడుకు కుర్రవాడు. పోదుబొట్స్కీ సెల్లు కార్యదర్శి. ఆవేశపరుడు. ఎప్పుడూ. ఏదోవాదన వేసుకూ్కూర్చునుంటాడు. మఠవ్యతిరేక్యప్రచారంలో మహాపట్టుదలగలవాడు. ఆతడికో రోజున దొంగవ్యాపా రులు కొందరు పూళ్ళోమిల్లులోకి రా(్రివేళ దొంగసరుకుణు చేరవేసే ప్రయత్నంలో వున్నారని తెలిసింది. వంటనే కామసోమాల్‌ నభ్యులందర్నీ కూడదీసేడు, కాల్చడం నేర్చుకొనేటందు కుపయోగించే ఓ రైఫిలూ, 3ండుసన్చీల” వాళ్ళ చేతిలో వున్నాయి వాటికోనే ఆర్రగాతత్రి వేళ బయలుదేరి మిల్లు కంతదూరంలో కాపలాకొచేరు.

దొంగవ్యాపారుల (ప్రయన్నాలవార్త సరిహద్దులోని గూఢచారిశాఖకుహడా తెలిసి వారోదళాన్ని పంపేరు. చీకట్లో రెండుద గాలూ తలదిక్తాయి. కొని నరిహద్దు దళం వొళ్ళ్‌ మెలకువమూలంగా తప్పిందిగాని కామ్‌సోమాల్‌ దళం చాల నష్టపడి పుండేది. వాళ్ళు ఆ కు[ర్రవాళ్ళవద్దనున్న ఆయుధాలు లాగేసుకొని నాలుగు మైళ్ళ డూరంలోవున్న పూరికంటా లాక్కుపోయి, కొట్టులో పెట్టి కాళంవసేన,

316

ఆ నమమానికి దూదృట్బికంగా కోర్చాగన్‌ గ్యావ్రిలోవ్‌ ఆ|ీసులో వుండడం తటస్థపడింది. మర్నాడుదయం బెటాలియన్‌ కమాండారు రార్రిజంిగిన వృత్తాంతాన్ని కోర్చాగిన్‌తో చెప్పేడు. ఆతడు పెంటనే గుుర్రంమీద ఆ యువకుల్ని జైలునుంచి తప్పించడానికై బయలుదేరేడు.

బందిఖానాలో ఆ యువకులకు కాబలాగాపున్న గూఢచాశిశాఖవాడు కోర్చా గిన్‌కు రాత్రికథఆంకా చెప్పి పకపక నద్వేడు.

“క్తామేడ్‌ కోర్బాగిన్‌! వీళ్ళనేం చెయ్యదోవడంలేదు. దీబ్దమైనవాళ్ళులేం కొని ఇకమముందు మా పనికి ఆడ్డంంఠకుండా కా స్పెగట్టిగా చీవొట్లుపెట్టు”

కాపలాదారు తలుపతీసేడు. కోర్చాగిన్‌ లోపలికెశే డు. పదకొండుమందీ శామ్‌సోమాల్‌ నభ్యులూ లేచినిలబిర్తారు. తల (వేలవేసుకొని దొటన(వేళ్ళతో నేల వ్రాస్తూ సిగ్గుపడుతున్నారు.

కాపలాదారు తెచ్చిపెట్టుకొన్న కంఠంతో గర్తించేడు.

“మ్రూడు. మా పనంకావీళ్ళు తితర్‌ చితర్‌ బేసేపేరు.. ఇప్పడింక ఏరినూ హెడ్‌ క్వార్ట ర్ఫుకిపంపి వీళ్ళసంగతేమితో కనుక్కుంటాం.

(్రిమట్కా తల ఎ క్రేగు,

“క్షామేడ్‌ సభారోవ్‌ |! మేంచేసిన తప్పేమిపేం ? ఎంకోకాలంనుంచి అ ఐందిమాన్‌'గాళ్ళని కనిపెట్టివుంచేం. సోవియట్‌ (ప్రభువ్వానికి తోడ్చడాలనేదే మా పుద్దేశం. కాని, మీరువచ్చి మమ్మల్ని బంధెగానాలో 'పెడతామంటున్నారు.”

కోర్చాగినూ సథారోపూ కొంతసేపు ఒకరు (బ్రితిమాలుతున్నట్లూ, ఒకరు ససేమిరా ఆంటున్నట్లూ నటించేరు. చివరకు ఆ క్యురవాళ్ళకి తగివంత వెదురు పుట్టిం జేమనిపించేక సభారోవ్‌ మె త్తదిడ్డట్లు నటించేడు.

“ఇం కెస్పుడూ సరిహద్దుల్లో షికొరునెట్టబోమని వొన్న వాగ్జానంచేస్తే మీరు వోమీ నిలదిడేఎకంలో వాళ్ళనివదిలేస్తాను. మాకు సహాయంచెయ్యాలనుం పే వాళ్ళు ఇయ్యవలసినవి బోలెడున్నాయి.

“అల్లాగే. వాళ్ళకీ నేపూచీ. ఇంకెప్పుడూ ఇల్లాంటి పనులు చెయ్యరులే.”

క[రవాద్శ పాటలుపాడుకుంబూ పోదుబ్‌ స్కీకి తిరిగిపోయేరు. ఈ సంఘటన పైకి పొక్కకుండా మాపుచేపేసేరు.. తగ్వాత కొద్దిరోజులకు (ప్రభువ్వాధికారులు మిళ్లయజమానిని ఆ రెన్టుచే పేరు,

శ తళ ఠీ ఠి మైదాన్‌---విల్లా ఆడవులళో కొంతమందీ జర్మన్‌ ధనికరై తులు వలనవచ్చి కాపురం వుంటున్నారు. ఒక్కొాక్కపొలంలో ఒక్కొాక్కనైతు చిన్న కోటల్లాంట్‌

3౩11

యిళ్శుకట్టుకొని వ్యవసాయాలు చేయిస్తున్నారు. క్కొక్కయింటికి కనీసం ఆర కిలోమీటరు దూరంపవుంటుంది. ఆంకోన్య్యూక్‌ దిందెపోటుమూక ఇక్క-డనుంచే తమ బందెపోట్టు సాగిస్తున్నారు. అఆంతోన్యూక్‌ శార్‌ సైన్యాలలో పార్దంట్‌ మేజరుగా వుండేవాడు. ఆతడు తనదగ్గరె దింఛపున్నే ఏడుగురిని చేరదీసేడు. వారంకా సరమ కిరాతకులుగా పేరుటడ్డవాశ్ళే.. అందతికీ పస్తోద్స సరఫరాచేస్కి వారిసహాయంకో చారుబకాచి దోపిడీలుసొగిస్తున్నాడు. మనుష్యుల్ని చంపవానికి వాొళ్షేవ్వరూ వెను తీయరు. డబ్బున్న జక్టీదేరగాళ్ళనై నా దోచుకోవడానికి ఆతనికి ఆభ్యంతరం లేదు, సోవియట్‌ కార్యక ర్తల్ని హింసించడానికి వెనుతీయడు, అంతోన్యూక్‌ ఎప్పుడూ ఒక్కచలోటనే వుండడానికి ఇష్టపడడు. ఒకరోజున ఇక్కడ ఇద్దరు కో ఆపరేటివ్‌ గుమాస్తాలను నిలువునా దోచుకుంటాడు. రేపు ఇరపై కిలోమీటర్లు దూరాన హాజరయి ఏ పోస్తుబం(టోతునో అర్డుకొట్టి కట్టుగుడ్డలతోనహా వూడ్చుకుపోతాడు, ఈతడికి మరోదిందెపోటువొంగ గార్తీతోడు. వీళ్ళిద్దదూపోగడి ఆ (ప్రాంతంలోని సైనికద శాల్నీ రహస్యకాఖ దళాల్నీ మహాతిప్పట 'పెడుతున్నారు. అంశోన్యూక్‌చెరెక్టోవ్‌ చుట్టుప్రక్కలనే తిరుగుతూ అన్లరిచేస్తున్నాడు. పట్టణానికి పోయేవాటల్లో ప్రమయాశిం చడంకూడా (పమాదకరంగావుంది. ఆతడిని పట్టుకోవాలంటే దొరకడంలేదు సైనిక చళాలు వెంటదిడి పట్టుకొంటాయని తోచినప్పుడు చత్కగా నంిహద్దుదాటేస్కి పోలం డులో కొన్నాళ్లుకూర్చుంటాగు. సర్లుమణిగేక హరాత్తుగా ఏదోమూల హోజరవుతాడు. దోరకకుండా తప్పించుకపోగలుగుతూండ డం మరీ [ప్రమాదకరంగా తయారయింది. వాడుచేసిన దోపిడీవార్హ వచ్చినప్పుడల్లా లిసిట్సిన్‌ పళ్ళుకొరకడంతప్పు ఏమీ చేయ లేకుండావున్నాడుం

“ఈ కాచుపాముతల ఎప్పుడుచితక పొడుస్తామో ? బద్మాష్‌ వీడిపని పట్ట డానికి నేనే స్వయంగా బయలుదేరవలసివస్తుంది.”

జిల్లా కార్యవర్గం అధ్యతడు రెండుమార్లు కోర్చాగిన్‌నూ, మరోముగ్గురు శమ్యూనిస్టుల్నీ తోడుజేసుకొవి ఆంతోన్యూక్‌ వెంటదిర్షాడు. కాని, రెండుమార్లుకూడా వాదు తప్పంవకుపోయేడుం

(ప్రాంతీయ కేంద్రంనుంచి చెరెశ్తోవ్‌కు ఒక (ప్రత్యేక దళాన్నితెచ్చేరు. ఐందె పోటువొంగల్ని నిర్మూలించడం కోసమే వీరిని తీనుకొచ్చీరు. అ దళం నాయకుడి పేరు ఫిలాటోవ్‌. సైనికవృత్తిలోకి రాకపూర్వం ఆతడు దర్గీపనివాడు. యువకుడు, నరహద్దుకు రాంగనే నిదిందనల(ప్రకొరం అతడు తనదళం రాకను జిల్లా కొర్యవర్లా ధ్యటనికి తెలియపరచాలి. కొని ఆతడల్లాగ చేయలేదు. ఆ దొంగల వ్యవహారం ఏకో తానే చూ సెచ్యూలనే పడుదుదనపు ఆవేశంతో సంనరి సరిచాద్దుదగ్గరలో వున్న

312 “వెమాకీ అనేపూరు చేరుకొన్నాడు. ఆతడక్కడికి వచ్చేసరికి ఆర్తరాత్రి ఆయింది" వస్తూనే పూరు చివరగావున్న ఒకయింట్లో మకాం వేసేడు,

ఈ సాయుధదళం ఎవరిదో, (గ్రామస్టులకితెలియదు. వారుమకొంచేసిన యింట్‌ ప్రక్కనే. ఒక కామ్‌సోమాల్‌ సధ్యుడున్నాడు. అతడు వీరి రాకను గమనించి వెళ్ళి గ్రామ సోవియట్‌ ఆధ్యకనికీ చెప్పేడు. ఆయనకు ఫిలాబోవ్‌ దళం సంగతి తెలియదు. దిందెపోటు దొంగలే వప్నేరనుకొన్నాడు వెంటనే ఒక యువకమ్యూని స్దువి పంపి జిల్లాకేంద్రం సహాయంకో నేడు, ఫీలాబోవ్‌ మూర్తత్వం ఆరోజున చాలా మంది (ప్రాణాలు తీసేదే. (గ్రామకోవియటునుంచి వార్తరాగానే రాడ్రికిరాత్రి లిసిట్సిన్‌ వది పన్నేండుమంది సైనికుల్ని తీసుకొని బయలుదేరాడు. వారు సూసరి ఫిలాటోవ్‌ దళం విడిసిన ఇంటివద్ద గుగర్రాలుదిగేరు. గోడఎక్కి. లోపలజౌరబిగ్తారు. గుమ్మంలో వున్న నెంట్రీని ఒక దెబ్బతో పడగొక్తేరు తలుపులు తోనుకొని లోపల ప్రశ 0చారు. లిసిట్సిన్‌ ఒక చేతిబాంబు తీసేడు.

“చేశ్రులెత్తాలి. లేదా ముక్కలకింద 'పేలగొ స్త సాం”

ఆతని గర్హనకు కిటికీతలుపులు ముణ ౨ణలాడేయి.

మరునిమషంలో నిదద్రపోతున్నవాడ్ళు ఉలికిపడి లేచేరు. నిలదిడటానికి ప్రయ త్నించి వుంటే గుండ్రపర్షం కురిసి ఆందిరు చచ్చివుందేవాశ్ళే, కాని జేతిబాంబుతో నిలువెత్తుమనిషి గుమ్మంలో కనిపించేసంకి బూట్లాడకుంశా చేతులఎ శ్తేసేరు. కొద్రిసే వటిలోనే ఈ “బిందిపోట్లని, వీధీలో వరసన నిలవెళ్టైరు. ఆప్పుడు ఫలాటోవ్‌ తమ పరిస్తితిని గమనించేడు. లిసిట్సిన్‌ చొక్కామీద వున్న చిహ్నాంచూడ్డంతోనే శామెవరో ఎందుకొచ్చారో చెప్పటోయేడు.

లిసిట్సిన్‌కు ప'హాకోపం వచ్చింది. అనహ్యంతో తుఎక్కువ ఉమ్మేపేడు

“*చవటాం”

థి ఇ నో ఏ

జర్మనీలో విప్లవం వచ్చిందనీ, హోందిర్గులో వీధిపోరాటాలు జరుగుతున్నా యనీ వార్తలు సరిహద్దులో కర్ణాకర్షైగా వినిసించేయి ఆ (ప్రాంతం అంకా మహా వుర్రిక్త౦గా వుంది. ఎంతో అకురతో [సజలు పత్రికలు చదువుతున్నారు. పడమటి దేళాలలోకూడా విష్ణవజ్వాలలు కనిపిస్తున్నాయి. యువకమ్యూనిస్టులు ఎ(రసైన్యాలలో బేరడానిశై వేలసంఖ్యలో “దరఖాస్తులు పడేన్తున్నారు.కోర్చాగిన్‌కు బాగాపనితగిలింది, సోవియట్‌ ౨౫్యం కాంతివిధానాన్ని అవలంనించదలచిందనీ ఇతర రాజ్యాల మీదీకి దాడిచేయటోవటం లేదని ఆతడు నచ్చచెప్పగానివై ప్రయత్నిస్తున్నాడు. కాని దానినలన ఫలితం అంతగాపుండటంలేదు. మతభోధకుడి ఇంటివనుకనున్న తోటలో

40] 313

రోజూ జిల్లా అంతటినుంచి వచ్చిన యువక మ్యూూనిన్దులు నమావేశాలు జరుప చున్నారు. ఒకరోజున పోదుబ్‌ట్స్కి యువకమ్యూనినులు సాయుధంగా శిల్లాకమిటీ ఆఫీసుముందుకు వచ్చి నిలదిగ్హారు. వాళ్ళరాకను కిటికీలోంచిచూసి కోర్చాగిన్‌ వై టకు వచ్చేరు. భోరోవోద్కో నాయకత్వాన పదకాండుమండి పడుచువాళ్లు మిలిటరీబూట్లూ కిట్‌ వాగ్‌లతో నపితంగా గుమ్మంముందు నిలదిడివున్నారు,

కోర్చాగిన్‌ ఆశ్చర్యంతో (ప్రశ్నించేడుం

“ఏమిటి దిగషా

నమాధానం చెప్పడానికిదిదులు ఖోరోవోడ్కో కనుటొమబ ఎగరేసిడు, కోర్చాగిన్‌తో కలిసి యించ్లోకి వళ్ళేదు. లిక్కా రజ్వాలిఖిన్‌ వగ్చైరాలంవా నూతనా గంతుకునిచుద్దూచేరి ఏమిటీ వాగావిడియని ్రశ్నించేరు. ఖోరోవోదోో- తబపులు వేరవేస్తి కనుబొమ్మలు చిట్లిస్తూ తపుాకవృచ్చేశ్యం తెలి పేడు. |

“కా్యమేడ్స్‌ ! ఇదొకనమాదిరి నమూనా న్య సమీకరణ అని చెప్పాలి, ఇల్లా చేదూలని నాకేతోచింది. మనం జర్మన్‌ బూర్తువాజీకో యున్దం చేయటోతుశ్నామన్మీ పోలిష్‌ పానూతో((దొరలు) కూడా యుద్దంతప్పదనీ జిల్లా శేంద్రంనుంచి రపూన్యంగా తంతివచ్చినట్లు ఈవేళ పొద్దుపే వీళ్ళతో చెప్పేను, యవకమ్యూనిస్టులందర్నీ నైన్యా లలోకి తీసుకోవలసిందిగా మాస్కోనుంచి ఆదేశాలు వచ్చేయనిచెప్పేను, యుద్ధంలోకి పోవడానికి భయం వేసేవాన్స ఆమాట (వ్రాసియిచ్చి ఇంటివద్ద దిగదిడిపోవమృనని చెప్పేను యుద్ధం మాట రెండోమవిషి చెపినిసడనీయవద్దన్నాను. ఒకరొశ్హే ఇంత మాంనమూ తెచ్చుకొమ్మన్కీ మాంసం దొరకకసోతే నాలుగు వుల్లిపాయలు తెమృకో మన్నాను. అందరూ రహన్యంగా వూరుదియటికి చెరుకొని, సరాసరి ల్లా కేంద్రానికి వెడదామవ్రీ అక్కడ ఆయుధాల నిస్తారనీ చెప్పేను. దానిఫలితం ఇడి. నన్ను కళు తలో పెట్టి వివరాలు లాగాలనుకొన్నారు. కొన్సి నేనేంచెప్పలేదు. ఏర్పాట్లు చూనుకొని ఇయలుదేరమని గడిమే పేను. ఇళ్ళవద్ద పుండిపోవాలం కే చెప్పెయ్యమశన్నా, ఇష్టా పూర్తిగా రావాలంపేనే రమ్మన్నా. అంవా ఇళ్ళకు బయలుదేరేరు, ఎవరువప్తార్కో ఎవరు శారుకుంటారో యని చాల మధనపడ్డా, ఎవరూరాకపోతే ఏం చెయ్యడం ? 'సెల్లిను రద్దుపసరచి మరోవూరికి లేచిపోవడం తస్ప దారిలేదనిపించింది. గుంచెలు పీచుపీచుమంటూవుం పే పూరిదియట అనుకున్నచోటికి చేరేసు, కొద్రిపేపటికి ఒక్కొ క్క-రే రావడం (ప్రారంధించేరు. వారిలో కొందరికి ధయంగావుంది, వాళ్ళమెగాలే చెప్త న్నాయి. ఎంతదా'స్తే మాత్రమేం? పరిమండీ వచ్చేరు. ఒక్కడూ తవ్పిపోలేదు, మా పోదుద్‌స్కీీ పెర్‌ అంపే ఏమిటనుకున్నారోలో

314

లివా పోలెవూఖ్‌ ఆశ్చర్యవడింది. తేరుకొని చివాట్లు పెట్టటోయింది. ఈమారు ఆరడు ఆశ్చర్యపర్హాడుం

“*ఏమిటామాటా, వాళ్ళవి పరీకించవానికి కిదేమంచిపద్దతి. వాళ్ళందరూ ఏలాంబివాళ్ళో తేలిపోయింది. ఇందులో మోసం, డగా ఏముంది? మొదట చెప్పే నట్లుగా వాళ్ళని (ప్రాంతీయకేంటద్రావికి ఈడ్చుకు పోదామనుకున్నాను. కాని పాపం అలసిపోయేరు, కొళ్ళు తేలిపోతున్నాయి, కోర్చాగిన్‌ ! మీరో చిన్న ఉపన్యాసం యివ్వండి. ఏం, ఇవ్వరూ ? ఉపన్యాసం లేకపోతే బాగుండదు. పైనిక సమీకరణ (ప్రస్తుతం నిలిపేసేమనోో మరొకటో చెప్పండి. వాళ్ళని కా స్తవుచ్చేయండి.

ఖతి ఉ వ

ప్రాంతీయకేంద్రానికి పోవోలంపే కొన్నిరోజులు [పప్రయాణంచేయాలి. జిల్లాలో పనివత్తిడి చాల ఎక్కువగాపుంది. అందుచేత కదల వీలుగాక కోర్చాగిన్‌ (ప్రాంతీయ కేంట్రానికి వెళ్ళడమేలేదని చెప్పాలి. కాని సందువొరికితే చాలు రజ్వాలిఖిన్‌ పట్టడా నికి పరుగెళ్తుతూంటాడు, 'ఫెన్ని మోర్‌కూపర్‌ కధలలోని సాయకులల్లే ఆచేవా ఈచేతా ఆయుధాలు పట్టుకొని గుర్రం ఎక్కి. బయలుడేరేవాడు, అడవిలో వెరుతూ ఉడతల్నీ, పథల్నీ కొలుస్తూందేవాడు. దాశిపోయేవారిని వారెవరో, ఎక్కడికిపటోతు న్నారో అడిగి దబాయించేవాడు పట్టకానికి దతిదాపులలోకి వచ్చేక ఆయుధాలు జేదుల్లోదాచి ఏమీఎరగనట్లు కామ్‌సోమాల్‌ [ప్రాంతీయకమిటీ కార్యాలయంలో (ప్రవే శించేవాడుం

ఒకరోజున [ప్రాంతీయకమిటీ కార్యదర్శి ఫెడోటోన్‌ ఆతనిని “టెరెజ్లోవ్‌ కబుర్లేమిట”ని ఆడిగేదుం

"ఫెడోదోవ్‌ ఆఫీసు ఎప్పుడూ హడావిడిగానే వుంటుంది. ఒకతిమాట వొకతికి వినబడకుండా పదీమందే ఒకేమాటు మాట్లాడేస్తుంటారు. ఆ పతిస్టితుల్లో పనవిచేను కోవడం సాధ్యమయ్యే, వనికాదు. నలుగురు మాట్లాడుతూంపే వింటూ, అయిదో వానికి సమాధానం ఇస్తూనే నమే మో(న్రాసుకొంటూంటాడు. ఫెడోటోవ్‌ అష్టావధానం జేస్తున్నట్లు, అతడు చిన్న వాడే. కని, 1919నుంచీ పార్టీ సభ్యుడుగా పనిచేస్తున్నాడు అవిస్ల పదినాల్లో తప్ప మవొరోజుల్లో అయితే పది హేనేళ్ళకు(ర్రవాడికి పార్టీ సభ్యత్వం దొరకదు.

అరని ్రశ్నవిని రజ్వాలిలిన్‌ దగ్గరగా వచ్చేడు,

క్ట బోలేడన్ని విషయాలున్నాయి. నిబ్బన్నపాటున చెప్పడం పాధ్యంకాదుం తెల్లవారింది మొదలు రా(త్రిపడుకునేదాకా ఒక కేనలుగుడు. ఒకటారెండా చూడటానికి? తూనుంచి తుడుందాకా అన్నీ చూసుకోవలసిందే, నేను రెండు నెల్లులవ్రారంభించేనుం తెలుసుగా ? బొనుగాన్మి నన్ను పిలిపించిన పనేమిటి ?

315

ఏదో 'పెద్దవ్యవహారం పూర్తిచెయవలసివవాడిలాగ రజ్వాలిలిన్‌ పడకకుర్చీ దగ్గరకులాక్కు ని కూర్చున్నాడు.

ప్రక్కనే పేబుల్‌వద్ద కూర్చుని కాగితాలు చూసుకొంటున్న క్రిమ్‌స్కే ఆతని మాటవిని తలఎ త్తిచూ పేడు.

మేము నిన్ను రమ్మనలేదేం కోర్చాగిన్‌కు కబురం పేముగానిలో

రజ్వాలిఖిన్‌ సిగరెట్టు ఒక్క పీల్పుపీల్చి బొగపూ దేడు.

*కోర్చాగిన్‌ కు ఇక్కడికి కావడం ఇస్టంవుండదు. అందుచేత మిగవాపను లకు తోడు ఇదికూడా నామీదనే పడుతూంది ...మొ త్తంమీద కార్యదిర్శులపని మహా వీలుగా వుందిలే. వాళ్ళు చేత్తో ఒక్కపని చేయనక్కగ్లే ద. గాడిదచాకిరీఆంకా నా లోటిగాళ్ళమీద పడుతుంది. కోర్చాగిన్‌ నంహద్రువేపు వెడితే. మళ్ళీ రెండుమూడు వారాలదాకౌ దర్శనం ఇవ్వడు. అన్నిరోజులూ ఆ పని నామీదేపడుతుందిో

జిల్లా కార్యదర్శి పదవికి తనకంబ సమర్లుడు దొరకడన్నభావం ఆతని మాటల్లో ధ్వనించింది. ఆ సంగతిని ఆందహా (గహెంజేదు.

రణ్వాలిలిన్‌ వెళ్ళిపోయేక "ఫెదోటోవ్‌. ప్రక్కవాళ్ళతో ఆతనిహాటలమీద వ్యాభ్యానించేడు.

“ఈతడిధోరజీ నాకు నచ్చలేదు *

రజ్య్వాలిఖిన్‌ ఎత్తులన్నీ ఓ రోజున తలవనితలంపుగా నలుగురిలో దియటపడి పోయేయి.

సాధారణంగా జిల్లా కేంద్రంనుంచి వచ్చినవారు ఫెడోబోవా ఆఫీనుకువచ్చి ఈమ కేంద్రానికి సందింధించిన టపాఆంకా పట్టుకుపోవడం అలవాటు, అలాగే ఓ రోజున యాదృచ్చికంగా లిసిట్సిన్‌ వచ్చేడు. అతనికో మాట్లాడటంలో రణ్వాలిఖిన్‌ ఎత్తు దియటసడిందీ.

లిసిట్సిన్‌ ఎళ్ళిపోయేటవ్పుడు 'ఫెడోటోగ్షా మరీమరీ చెప్పేడు.

“కోర్చాగిన్‌ ను ఓమారు పంపించు అతడు మొగం చూపడమేలేదు”

“అల్లాగే. కొన్సి ఆతనిని అ ఫ్రే పెట్టుకొ నేవయత్నం మాత్రం చెచ్యుదు, మేము ఒప్పకోము నుమ”

|! వి న!

ఈ ఏడాది అహ్టోదిరు విస్త నోత్సవాలు సరిహద్రుపప్రాంతంలో ఎప్పటికన్న ఉత్సాహంగా జరిగేయి. సరిహద్దు[గ్రామాలలో ఉత్సవాలను అరిపించేవాధ్యత కోర్చా గిన్‌ నాయకత్వాన ఏర్పడిన ఒక కమిటీకి వస్పజెప్పేరు ఆరోజున పోదుబాట్స్కలో

316

మూడూళ్ళజినం 'పెద్దసభ జరిపేరు. సభానంతరం అయిదువేలనుందీ అరకిలోమీటరు పొడుగున వరుసలుదీరి నిలదిడి పెద్దవూరేగింపు జరి పేరు. మిలిటరీబ్యాండువాయిప్తూం టే ఎ(ర్ర7ంవాలతో సైవికశిక్ష్‌ణ పొందుతున్న బెటాలియన్‌ ముందునడిచింది. సరిహద్దు గీతికు ఆంతడూరంలో సోవియట్‌ హద్దులోపలనే ఆ పూరేగింపు సాగింది, వరిహద్దు మూలంగా రెండుగా శీలిపోయిన (గామాలగుండా ఆ పూరేగింపు నడిచింది. ఆటు వంటి వూరేగింపును పోలండ్‌ వేప (ప్రజలెన్నడూ ఎరుగరు. పూరేగింపు ముందు భాగాన బెటాలియన్‌ కమాండరు గానిలోవూ్యూ కోర్చాగినూ గృురాలమీద వెదుతు న్నారు. వారివెనక బ్యాండు మోగుతూంది. గాలిలో ఎ(ర్రజెండాలు రెపరెపలాడు తున్నాయి. వూరేగింపులో పాడేపాటలు దీగంవాలలో (ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయి. దారి ఫొడుగునా పండుగముస్తాబుచేసుకొని రైతు యువకులు వినోదంగావచ్చి చేరుతు న్నారు, రంగురంగుల దుస్తుల్లో యువతులు కిలకిలలాడుతున్నారు. వయసుమీరిన వారు గంలీరంగా నడుస్తున్నారు. ముసలివాబృ విజయానందంలో బోసినవ్వులు చిల కరిస్తున్నారు. కనుచూపుమేర ఒకటే జనపవాహం. వారికో ప్రక్కన సరిహద్దు శరకట్టలాగపుంది. అన్నీవేలమందిలో ఒక్కరుకూడా ఆ కరకట్ట దాటడానికి (ప్రయత్నించలేదు. జనం తన (ప్రక్కనుంచి ముందుకు సాగిపోతూం పే కోర్ఫాగిన్‌ వారినిచూస్తూ గుర్రాన్ని ప్రక్క-కుతీసి నిలబెఫ్టేడు,

కీకారణ్యాలనుంచి ఇగ్గీ పుఛానలుదాక

ఎ(ర్రపేన శెదురేముంద్‌....--అన్న కామ్‌సోమాల్‌ పాట పక్కట్రక్కనే ఆగపిల్లలపాట వినబడుతూంది.

కొండపక్క కోనలోవ

పడుచుపిల్ల పాటపాడె....

సంతోషాన్ని వెలిబచ్చుతూ చిరునవ్వులతో సోవియటుసరిహద్దు కొపలాదార్లు వూరేగింపుకు స్వాగతమిచ్చేరు. పోలిష్‌గార్డులు ఆశ్చర్యంతో నోరుతెరిచేరు.స౦భాద్దు (గ్రామాలలో జరిగిన ఈ వూరేగింప్పహడ్దుకు ఆనల విపరీతమైన సంచలనాన్ని కలిగించింది. జెండాల్మీ గురర్రాపుగ స్త్రీవైనికులు వెనక్కి. ముందుకీ గుర్రాల్ని వురికిం జేరు. పోలిష్‌ నరిహద్దుదళాల్ని అయిదింతలు'పెంచేరు, ఆవసరం వస్తుందేమోనని దగ్గరలోపున్న పర్వతాలమాటున రిజర్వు సేనల్ని పెళ్త్టేరు ఈ వూరేగింపుసంగతిని సోవియట్‌ అధికారులు పోలిష్‌ వైన్యాధిపతికి ముందే తెలియసరచినా ఇంత హడావిడి చేపేరు. సరిహద్దుకు అనల ఎంతో గం(ద్రగోళం జరుగుతున్నా వూరేగింపు అను కొన్న(ప్రకారం పాగిపోయిందీ. పాటలు, ఆటలు, ఉత్సాహధ్వనులకో సోవియటు నరిహద్దుగ్రామాలు (ప్రతిధ్వవించిపోయేయి.

317

సరిహద్దుకు అనల ఒక దీచ్చిమీద పోలిష్‌ సంట్రీ నిలదిడిపున్నాడు. వూరే గింపు [క్రమం తప్పకుండా అడుగులు వేనుకుంటూవచ్చింది. కవాతుపాట మొదటి చరణాలు మణిల్లుమని వినిపించేయి.. సెంట్రీ చటుక్కున ఎయేన్ల న్‌లోకివచ్చేడు రైఫిల్‌ చేతిలోకితీనుకొని *“సాయధవంచనం” (0౯61694 2౯59) బేపేడుం “క్రమ్య్యూన్‌ ఉందాబార్‌” అన్నమాటలు స్పష్టంగా కోర్చాగిన్‌ చెవినిపర్డాయి.

పావెల్‌ తిరిగిచూపేడు. ఇ అభివాదనచేసినడి కానేనన్నట్లు పోలిష్‌ సెంట్రీ చూపులు చెప్పేయి. పావెల్‌ ఆశ, ర్యానిక్రీ ఆనందానికీ హద్దులేదు.. ఆతనినంక కబృవప్పగించి చూస్తూ నిలబడిపోయేడు.

మ్నితుడు ! పైనికదుస్తులక్రింద ఆ మానవహృదయం వూరేగింపుదారుల మెడ పానుభూతితో నంత బ్పమపుతూంది. పావెల్‌ నెమ్మదిగా ఫ్లోలిష్‌ భాషలో అభివాదన తెలిపేడు,

“వమస్తే కామ్రేడ్‌

పూరేగింపు పొగిపోయేవరకూ పోలిష్‌ సెంట్రీ ఆలాగే నిలబడివున్నాడు. పావెల్‌ ముందునడుస్తూ మధ్యమధ్య తిరిగి చూస్తూ నేవున్నాడు, దూరాన అనల్లినినీడ అలాగే విలదిడివుంది.

అతడు నిలబిడినచోటికి దగ్గకలో మరొక పోలిష సెంట్రీ వున్నాడు. మీసాలు నెరిసివున్నాయి. ఉక్కురంగులో వున్న అతనికళ్ళు ఉక్సాహాన్నిగావి, కోపాన్నిగాని ట్రకటించడంలేదు. ఆంతకుపూర్వమే. విన్న అభివాడన ఇంకా పావెల్‌ చెవుల్లో గింగురుమంటూనేవుందీ. తనదగ్గరలో వున్న నెంథట్రీకూడా అభివాదనచేసిన క్లే ఆతడు భావించి వునరభివాదనంచే సేడు.

“నమస్తే, కాయయేడ్‌ [౫

నమాధానంలేదు.

గా(వ్రిలోవ్‌ చిరునవ్వు నవ్వేడు. ఆతడంతవరకూ జరిగిందంతా చూస్తూనే వున్నారు.

“ప్పీకోరికలు చాల "పెద్దవయ్యా | ఇక్క-డ పెద్దిన వాళ్ళందరూ వట్టి కొల్బ్చల 'వైవికలే అనుకోకు, వాళ్ళలో కొందరు జెండార్కేలున్నారు. ఇతగాడి చొక్కాం చేతి మీద ఆగుర్తుచూడలేదు ? ఇతడుమా[్రం జెండాన్మేయే సందేహంలేదు.”

ఊరేగింపు ముందుభాగం మిట్టదిగి సరిహద్దుమూలంగా రెండుగా చీలిపోయిన (గౌమంలోకి (వ వేశిస్తూంది. సోవియట్‌ హద్దులోవున్న (గ్రామభాగం 'పెన్దసంరంభంతో నభకు సన్నాహాలుచేసింది. (గ్రామస్తులంవా సరిహద్దులో పున్న వాగుమీది వంతెనదాకా పూరేగింపుకు ఎదురువచ్చి స్వాగతం ఇచ్చేరు. (గ్రామంలోని పడుచుకారు రొడ్డు కిరు

318 వేపులా బారుబుతీరి నిలబడ్డారు. పోలండ్‌ సరిహద్దు (గ్రామభాగంలోని జనంఆంకా ఇహ్మ చెట్లూ ఎక్కి. ఆ ఏనోదాన్ని పరిశలిస్తున్నారు. పైకి ఎక్కలేనివారు తను కటీవాల ముంగిళ్ళలోన్తూ కోరడి గుమ్మాలలోనూనిలబడి వాగుఆవల జరుగుతున్న కార్యకలాపాల్ని చూస్తున్నారు. ఊరేగింపు రొడ్డుప్రక్కల నిలబడ్డ యువజన పంక్తులమధ్యకు రాంగనే బ్యాండు ఆంతర్జాతీయ గీతాన్ని అందుకుందిం

“ఆకలిమంటల మలమలమాడే=- అనాధరులంవా లేనండోయ్‌

తర్వాత విశాలంగాపున్న మైదానంలో సభ (ప్రారంభమయింది, రంగానికి ఒకవేపున ఎత్తయిన వేదిక అమ్చేరు. దానిని పచ్చనిమొక్క-లూ, తీగలతో సుంద రంగా ఆలంకరించేరు. అనేకమంది ఒకరి తర్వాత నొకరుగా ఉపన్యాసాలిచ్చేరు. పడుచువాళ్ళూ, జుట్టు వెలిసినవాహ్యూకూడ ఉపన్యసించేరు, కోర్చాగిన్‌బాడా యూ((కేని యన్‌ భాషలో పుపన్యాసం ఇచ్చేడు. ఆతని కంరస్వరం సరిహద్దు అవలకంటా ఖంగున నినిపిస్తూందీ, ఆ వుపన్యాసాన్ని (ప్రజబవింటే ఏమి వుక్చాకాలు పుట్టు కొస్తాయోనని ఇెండార్మే అధికారులభయం. ఇంక ఒక్కక్షణం ఆగల్‌ విగల్‌ నవుండా కుండా జనాన్ని తరనడం (ప్రారంథించేరు. నగ్లైకొంలు గాలిలోకి తుపాకుల కొల్ఫి జనాన్ని భయ 'పెస్టేరు,

కొల్పులు వినబడగానే పోలిష్‌ (గ్రామభాగంలో వీధులన్నీ నిర్మానుష్యం ఆయి ఫోయేయి. జెండార్మే తుపాకీ కాల్పులు (ప్రారంభంకాగానే యునకులు ఇళ్ళకప్పులూ,

-... భెట్టుకొమ్మలూ దీగేసేరు. సోవియట్‌ భాగంలోని (ప్రజలా దృక్యాన్నిచూసి నీరవంగా చూన్తూ పుండిపోయేరు. ఆ దృశ్యాన్నిచూసిన అవశంలో ఒకముసలి గొ్యరెలకొపరి విసవిసావచ్చి వేదికనెక్కి. వుపన్యానం (ప్రారంధించేడు. అతని కంఠం వు(దేకంలో వొణుకుతూంది.

“నూ 'సేర్యా నాయనలారా! ఒకప్పుడు మననీ అలాగే పీక్కుతినేవారు. ఈవేళ మనకాస్టితి తొలగింది. రై తే నేకు (గ్రామంలో పెద్ద. నగై కాలు మచ్చుకుకూడా కన బడరు. 'పెద్దకుటుంబాలవాళ్ళ 'పెత్తనంవూడిందిం మనపీపులు బెత్తాల దెబ్బలకి తట్టు శేరడంలేదు. మ్‌ ఆపెత్తందార్లువచ్చి వీపుమీద కూర్చోకుండా చూసుకొ నేదాధ్యత మీది. ముసిలాడినై పోయేను. పెద్ద పుపన్యాసాలివ్వగల శక్తాలేదు.. చెప్పగల శ్రే పుంపే చెస్పవలసిందిమా[త్రం బోలెడుంది, జార్‌ చక్రవర్తుల పరిపాలన సాగినంత కొలం కడుపు కాలుతూంకే, దర(దంలో కుంగిపోతూ దున్నల్లా పవిచే'పేం....ఆదిగో అటు చూస్తున్నారా ? ఆంతే...”

• పోలిష్‌ ఫాసిస్టు బలగానికి పేరుం

313

ఆతడు ఎండపోయి పుల్లలావున్న తనచేతిని పోలిష్‌[గ్రామభాగం వేపుచూపుటూ

చంటిపిల్లవాడిలాగ గొల్లాన ఎడ్బేడుం

తరువాత (్రిమట్కా లోరోవోద్కా వుపన్యసించేడు, మహావు(దేకకఠంగా వన్న ఆతని మాటలువింటూ గా(నిలోవ్‌ పోలిష్‌సరిహద్దు వపుచూ సేడు. ఎక్కడన్నా ఏిపోలీను వాడన్నా కూర్చుని అ వుపన్యాసాన్ని (వాసుకొంటున్నాడేమోనని ఆతని యనుమానం. కాని ఆటువంటి వాశ్ళెన్వరూ కనదిడలేదు. వాగుగట్టా ఆవలఆంకా నిర్ణనంగావుందిం వంతెనపక్కవుండే 'సెంట్రీవికూడా వాద తీసేసేరుం

“బ్రితికేం. ఈవేళ వుపన్యాసొలమీద విదేళాంగళాఖకు అసమ్మతిలేఖ రాదన్న మాప”

అ మాటకోచి అతడు చిరునవ్వు నవ్వుకొన్నాడు.

ళ న! న!

ఒకరోజున రా(ర్రి మంచివర్షం కురుస్తున్న వేళ ఆంతోన్యూక్‌ ఐందెపోటు మూక గొడవ నిర్మూలమైపోయింది. మైదాన్‌ -విల్లాలోని ఒకధనిక జర్మన్‌ భూస్వామి యింటి పెళ్ళికి ఆంత్యోనూక్‌ తన అనుచరవర్గంతో సహా శోజరయ్యేడు. విందులో ఆరడూ అతిథిగా పాల్గొన్నాడు. అవార్హ ోలిన్‌ స్కీ (గ్రామానికిచెందిన లై కాంగానికి అందిం,

"పెళ్ళికి బందెపోటుదొంగలు వచ్చేరన్న విషయం అక్కడి ఆడవాళ్ళనోట ఆల్లా అల్లా పాకిపోయింది, వెంటనే ఆ(గ్రామంలోని కొమ్‌సోమాల్‌ నభ్యులు పన్నెండు మంది చేతికి అందిన ఆయుధమల్లా తీనుకొని బండిలో మైదాన్‌ -విల్లాకు దబియలుదే రేరు, బయలుదేరేముందు సహాయంకోసం వార్తాహరుక్తి బెరెక్టోవ్‌కు పురికించేరు. “సిమాకీ వద్ద ఫిలాటోవ్‌దళం కనదిడేసరికి ఆ వార్తాహరుడు వెంటనే ఆ వార్తను వాళ్ళచెవిని వసేడు, ఆ వార్తవినగానే ఫిలాటోన్‌ ఎకాయెకీని మైదాన్‌--విల్లాకు బియలుదే రేడు.

ఈలోపున (భోలిన్‌స్కీ కామ్‌సోమాల్సొ మైదాన్‌ విల్లాకు చేరుకున్నారు. 'పెళ్ళి అరుగుకున్న ఇంటిసమీపంలో అంతొ న్యూక్‌దళం మకాంచేసింది. ఆ యింటిని చుట్టు ముద్దీ కాల్పులు ప్రారంభించేరు. బించిపోట్లు ఇంబ్లోగోడల వనక రక్షణలు తీసుకొని ఆ చుట్టుప్రక్కలకు వచ్చినవాళ్శంద ౨మీద కాబ్బబసాగించేరు. వారుఆయింట్లోంచి బయటపడడానికి ఎన్నోమాట్లు (ప్రయర్నించేరు కొని కామ్‌సోనూల్స్‌ ఆ ప్రయ శ్నాన్ని సాగనివ్వలేము. ఆంతోన్యూక్‌కు ఇల్లాంటిచిక్కు. లిదివరకు అనుభవమే, అన్చిమాట్లూ చేతిబాంబూలూ, మరతుపాషలూతో గండికొట్టుకొని దియటపడి పోగలిగేడు, ఈమారుకూడా ఆతడు తప్పించుకుపోగలిగేడేవామో. (బోలిన్‌ స్కీదశంలో

320

అస్పుడే ఇద్దరు చచ్చిపోయేరు. కటికచీకటి. కొని మంచిసమయంలో ఫిలాటోవొదళం వచ్చిపడింది. తనరోజులు చెల్లిపోయేయని అంకోన్యూక్‌ (గ్రవాంచేడు. లోంగడానికి బదులు చేతికివచ్చినట్లల్లా కాల్పులుసాగించేడు. తెల్లివారేముందు ఫిలాటోవ్‌ ఆయింటిని పట్టుకోగలిగేడు. దొంగలు ఏడుగురూ చచ్చేరేగాని, ఒక్కడూలొంగలేదు. ఈమూకని నిర్మూలించడానికి ఆరోజున నాలుగుప్రాణాలు దిలిఆయిపోయేయి. వాళ్ళల్లో ముగ్గురు (లోలిన్‌స్కీ యువకులే.

చ చి శ

ప్రాంతీయ సైన్యదళాలు ఆకురాలుకాలంలో నిర్వహీంచదలచిన మూకయుద్దా లలో పాల్గొనేబందుక్తై కోర్చాగిన్‌ బెటాలియన్‌ కుకూడా ఆహ్వానంవచ్చింది. ఒక రోజున హోరున పర్షంకురుస్తూంటే బెటాలియన్‌ బ౮సలుదేరింది. [ప్రాంతీయ కేంద్ర కార్యాలయం అక్కడికి నలై కిలోమీటర్లుంది. ఈదూరంఆంకా వారు ఒక్కరోజులో నడిచేరు. తెల్లివారేముందు బయలుదేశ్తి ఓ రా(్రివేళకు చేరుకున్నాళు. బెటాలియన్‌ కమేండరు గుసేవూ ఆయన కమిప్యాఢూ గుగర్రాలమీద వచ్చేరు. ఆ దూరం నడిచే సరికి బెటాలియన్‌లోని ఎనిమిదీివందలమందీ బాగా అలపిపోయేరు. వస్తూనే బార శకాసుల్లోపడి నిద్రపోయేరు, నరునాట్‌ పుదయ మేమూకయుచ్చాలు [ప్రారంభమపుతాయి. (పాంతీయ వైన్యం (ప్రధానకొర్యాలయంవారు బెటాలియస్‌కు కదురం పేసరికే ఆలస్య మయిపోయిందీం

ఫ్రొద్దుట పరిశీలనకోసం బెటాలియన్‌ ను వారులుతీర్చి నిలచెస్టేనరికి దాని న్వరూపమే మారిపోయింది. యూనిపారాలుు సరికొత్త ఆయుధాలలోవారంకా గుర్తు పట్టలేనంతగా మారిపోయేరు. ఈవెటాలియన్‌ క మంచిిక్షణ నిచ్చేటందుకై గుపేవూ, కోర్చాగినూ మహాశ్రమ పడ్డారు. తమ్రమ విఫలంకాలేదనీ. తమ బలగం పరీక్షకు నిలబడగలదనీ వారిద్దరకూ మంచి విశ్వాసమేపుంది. ఆధకారుల పరిశీలన ముగిసిందీ, కవొతు మైదానంలో వెటాలియన్‌ నేర్చు ప్రదర్శించబడి మెప్పొందింది. ఆంతా ఆయి నాక కమేండర్లలో ఒకడు గుర్రంమీదవున్న కోర్చాగిన్‌ను చూసి రుసరుసలా డేడు.

*గృర్ర మె క్క నేం ? చెటాలియన్‌ కమేండర్లూ కమిస్పాస్లా గుర్రాలమీద వుండే ఆధికారంబేదు. కబేళాలో గుర్రాన్ని వస్పచెప్పేసి కాలినడకన మూకయుద్ధా లలోవచ్చి పొల్లో,”

గుర్రందిగితే తానా మూకయుద్దాలలో పార్గొనలేనని కోర్చాగిన్‌ ఎరుగుసు, అ కొళ్ళవాపుతో ఒక్క కిలోమీటరు దూరంకూడా నడివలేడు. పటకాలు (వేలవేను కొన్న ఈ డబ్బాగాడికి ఆ విషయం చెప్పడం ఎల్లాగ ?

“కాలినడకన మూకయుద్ధాలలో పాల్గోలేను.”

త్త] 3౩21

“ప్పి 1

సమాధానం ఇవ్వాలి. తప్పనినరిఆయి కోర్చాగిన్‌ నెమ్మదిగా తనస్టితిచె స్పేడు,

“నా కాళ్లు వాచేయి ఓ వారంరోజులుపాటు నడవడమూ, పరుగులే త్తిడమూ వాకు సాధ్యంకాదు, కాని మీవెవరో తెలునుకోవచ్చున్నా కా(మేడ్‌ 1

“ప్పి శెజిమెంటుకు నంబంధించిన వైన్యాధికొరి వర్గానికి ఆద్య పణ్డీ నేను, తెలిసిందా? గుగర్రందిగమని మళ్ళీచెప్తు న్నా. అవధ్యుడివై తే సైన్యాలలోకిరాకూడదూో

పావెల్‌ కొరడాతో మొగానకొట్టినంత బాధపడ్డాడు. కోపంతో వజికిపోయేడు, కాన్కి గుపేవ్‌ ఆతనిచేయి గట్టిగా ఆవీుపెష్టేడు. ఒక్క క్షణకాలం అభిమానమూ, ఆత్మనంయమనం మధ్య ఆతని మనస్సు కొట్టుమిట్టాడీపోయింది. కాని తనమాట పొగలేదని ఒక పైన్యదళంలోంచి మరో పైన్యదళంలోకి మారిన రెడార్మీ సైనికుడు కాదిప్పుడు తానో బెటాలియన్‌ కమిస్సారు తనవెనకనే తాను శిక్షణనిచ్చిన బెటాలి యన్‌ నిలబడివుంది. పై అధికారి ఆదేళాన్ని కానుధిక్కరించడం వాళ్ళకెంత ఆలును చిక్కుతుంది ? మాట్లాడకుండా గుర్రాన్ని దిగేడు, బాధను అణచుకొనేటందుకు పళ్లు విగించి బెటాలియన్‌ కుడిపక్క నడిచేడు.

ఠి న థి ఈ “

ఛాలరోజులపాటు వాతావరణం చాలబాగుందీ. మూకయుద్దాలు ముగిసి పోవచ్చేయి. ఆయిదోరోజున సైన్యాలు షెపెటోవ్కా. సమీపాొనికివచ్చేయి. ఆక్కడే మూకయుద్ధాలు ముగుస్తాయి. క్లి మెన్‌ టోవిచీ (గ్రామంనుంచి దియలుదేతి రైలు స్టేషన్‌ పట్టుకొ నేబాధ్యతము టెరెజ్ఞోవ్‌ బెటాలియన్‌కు వస్పచె ప్పేరు,

కోర్చాగిన్‌కు ఆ (ప్రాంతమంకా కొట్టినపిండి. స్టేషనుకు ఏదారినిచెడితే సులభంగా చేరుకోవచ్చునో అతడు గుసేవ్‌కు చెప్పేడు. బెటాలియన్‌ రెండుభాగాలుగా చీలింది. రెండుభాగాలుగా చెరోదిశగ్యా ఎంతోదూరం చుట్టుతిరిగివచ్చి వెనుకవైపు నుంచి స్లేషన్‌లో జొరదిగ్దారు. ఆ ఎత్తుగడనంకా అఖినందించేరు. బెరెబ్టోవ్‌ వెటా లియన్‌ స్టేషన్‌లో తిస్టవేసిందీ అంతవరకూ స్లేషన్‌ను కొపాడుతున్న పటాలం సగం జనాన్ని కోల్పోయినట్లు విర్థారణచేపేరు. ఆ సటాలం స్టేషనుకు ఎదురుగా వున్న అడవుల్లోకి తప్పుకొంది,

బెబాలియన్‌ రెండుభాగాలలోనూ ఒకటి కోర్చాగిన్‌ అరీనంలోవుందీ. ఆతడు పేషన్‌ చేరగానే తన సైన్యదళం ఎక్కడెక్కడ నిలవబిడాలో ఆదేశించేడు, మూడో కంపెనీ కమేండర్‌ తోనూ, రాజకీయబోధకుడితోనూ మాట్లాడుతూ. వీధిలో సీలబడి వుండగా ఒక ఎగర సైనికుడు సరుగె త్రి వచ్చేడు,

322 “రె ల్వే శ్రాసింగులవద్ద మరతుపాకుల్ని కాపలాపెళ్టేరో లేదో కమేండరు కనుక్కో మన్నారు. పతిశీలనసంఘం వస్తూంది” పావెల్తూ ఆతనితోవున్న కమేండర్లు ఒక(క్రాసింగ్‌ వద్దకు వెళ్ళేరు. రెజిమెం టల్‌ కమేండదా ఆయన ఆంగరత్షకులూ అప్పటికే ఆక్కడున్నార. విజయవం తంగా దాడి జరిపినందుకు ఆయన గుసేవొను కొనిడూడేరు. ఓడిపోయిన బెటాలియన్‌ ప్రతినిపబుహడా ఆక్కదేపున్నారు. తమ స్థితిని సమర్టించుకొనేటందుకు వారొక్క మాటకూడా ఆడలేదు. తలలునంచుకుని నిలబశ్హూరు. గుసేవ్‌ వినయంగా సమాధానం ఇచ్చేడు. “ఈ గొప్ప నాదికాదు. కోర్చాగిన్‌ దారిచూపించేడు. ఆతడీ (ప్రాంతాలవాడే.” వైన్యాధికారి వర్గాధ్యతడు పావెల్‌ కేసి తిరిగి ఆపహాస్యమాడేడు. “అయితే నుప్వు బాగా పరుగెత్తగలవన్నమాటే. గొప్పకోసం గుర 'మెక్కేనన్నమాట, ఆంకేనా . ఇంకా ఏదో అనదోయేడుగావి, కోర్చాగిన్‌ ముఖం చూసేక మరి నోరు పెగలలేదు. ఉన్నళాధిరారులు వెళ్ళిపోయేక పావెల్‌ గుసేవ్‌ను పిలిచేడు. “అతడి "పేరేమిటో చెప్పగలవా + గుసేవ్‌ అతని భుజం తస్లేదు, “*ఆ నడుమంథత్రంగాడిని గురించి బాధపడకు, అతడి 'పేరు చుశానిన్‌. ఒకప్పుడు ఎన్‌ సైన్‌గా పుండేవారు అని జ్ఞాపకం ఆ పేరు ఎక్కడోవిన్నట్లుంది గాని ఎక్కడవిన్నాడో ఎంతకొట్టుకొన్నా కోర్ఫాగిన్‌కు జ్ఞాపకంరాలేదు. " న! శ థి ళం మూకయుద్దాలు మగిసేయి.. జెటాలియన్‌ను అధికారులు చొల మెచ్చు కున్నారు. అది చెవెళ్తోవ్‌ తిరిగి వచ్చేసింది. కోర్చాగిన్‌ జవ్బగావున్న తల్లివి చూడ్చానికి రెండు మూడురోజులు షెపెటోన్కాలో ఆగేడు ఆ వెంషురోజుల్లోనూ రోజూ వన్నెండుగంటలపాటు ఏకవిగివి ఒశ్ళెరక్కుండా నిద్రపోయేడు. మూడో రోజున ఆచ్దేమ్‌ను చూడటానిశ్తై రై ల్వేయార్లులకు పెశ్ళేడు. పాగచూర్కి నల్లగావున్న ఆ భవనంవద్దకు పోయేసరికి ఆతని(ప్రాణం లేచివచ్చింది.. దొగ్గు పొగ పీలుస్తూంపే ఎంతో సంతృప్తి అనిపించింది. ఆతనికిష్టమైనచోటు ఆది. తన కఠర్యంతవ్రీయమైన దేదో కోల్పోయినట్లు ఆతడు ఎంకో బాధపగ్దౌడు. ర్రైలుకూత విని ఎన్నో నెలలయి పోయినట్లు అనిపించింది. ఓడనరంగు చిరకాలం ఇంటివద్ద వుండిపోయిన్సుడు

323 సము[ద్రంమీద (పప్రయాణంకోనం నతమఠత మైపోయినట్లు ఆతడు కాను దొగ్గువేసిన రోజులూ ఎలక్టిషియనుగా పనిచేసినరోఎాలూ తలుముకొని నిట్టూర్చులు విడిచేడు ఆ ఆలోచనలనుండి ఎంతో 'సేపటికిగాని తేరుకోలేకపోయేడు, ఆన్టైమ్‌ ఇప్పుడు ఫోర్జి వద్ది పనిచేస్తున్నాడు, ఆతనితోటాడ పావెల్‌ లెక్క'పెడ్దినట్లు మాట్లాడేడు. అన్హెమ్‌ నుదుట ముడతలు కనిపిస్తున్నాయి, ఆళని కిప్పుడిద్దరు పిల్లలు, బాగా ఇబ్బందులు పడుతున్నట్లు ఆ మొగమే చెప్తూంది. కాని ఆతడేమీ పెకి కేలలేదు.

ఒక గంటసేపు ఇద్దరూ ఒకరిప్రక్కు నొకరుకూర్చుని ఏవేవో పనుణ చేసేరు, తర్వాత విడిపోయేరు.

రై ల్వేశ్రొసింగ్‌వద్ద పావెల్‌ గుురాన్ని నిలవెస్టేడు.. చాలసేపు స్టేషన్‌ వేపు చూస్తూ అక్కడే నిలదిగ్హాగు. ఒక్క నిమషంపోయేక గుర్రాన్ని ఒక్క పేసేము, అది రోడ్డు వెంబడే ఆడవుల్లోంచి గాలపతీసింది,

అడవిలో వళ్ళవానికిప్పుడేం భయపడనక్కలగ్లే దు. బోల్షివిక్కులు పెద్ద విందికబోటుదొంగల్నీ, చిన్నచిన్న కన్నగాళ్ళనీ అజచివేసేరు. చుట్టు.నక్కల (గ్రామాల వ్రజ లిప్పుడు గుండెలమీద చెయ్యివేనుకొని సుఖంగా విద్రగొగబగు తున్నారు -

ఒకరోజుమధ్యాహ్నం పొద్దు వాటాలిన వేళకు పొవెల్‌ బెరెశ్తోవ్‌ చేరు ఏన్నాడుం లిశాపోలెవూల్‌ వరుగెత్తివచ్చి శిల్లాకమిటీ ఆఫీనుముందు. ఆతనికి స్వాగతం ఇచ్చింది,

ఆమె ఆతని భుజంమీద చేయివేసి లోవలికి తీసుకెళ్ళింది, ం

*ఫెవ్సు లేకపోతే తోచడంలేదు,”

కోటు వివ్పీ చేతులోకితీనుకొంటూ పాఎల్‌ (ప్రశ్నించేడు.

“*రజ్వాలిఖిన్‌ పిడీ 1”

అయిష్టంగానే లిచా సమాధానం యిచ్చింది,

“నాకు తెలియదు........అన్నట్లు మరిచేను, జ్ఞాపకం వచ్చింది. సీ బదులుగా సోషయాలజీమీద పాఠం కానుచెప్తానంటూ పొద్దుటే అన్నాడు. ఆ విషయం తనదే గాని నీదికొదు అన్నాడు”

పావెల్‌ కిది ఆశ్ళర్యమూ, ఆయిష్టమూకూడా కలిగించింది. ఆతనికి మొదటి మంచీ రజ్వాలిలిన్‌ మీద ఏకో ఆసంతృ ప్రవుంది విసుక్కున్నాడు.

“*సూ్యూలలో ఏంగొడవలు తెచ్చిపెడతాడో........”

“ఏమీ ఫర్వాలేదులే. నరేకాన్సి ఏమిటీ సంగతులు ) (గుషేవ్కాకుగాని వెశ్ళేవా? అక్కడివాబ ఏమంటున్నారు **

324

కీద్ళు సలుపుతూంటే సోఫామీద పరుచుకుపడుకొవి పావెల్‌ ఆమెచెప్పిన కథర్లన్నీ విన్నాడు

“మొన్న రకిటినాను పార్టీనభ్యురాలుగా తీసుకొన్నారు. అమెకూడా రావగంకో నన పోదుబ్‌ స్కీ సెల్లు మంచి బలంగా తయారయింది. రకిటినా చాల మంచి అమ్మాయి. ఆమెఆఅంపే నాకెంతో ఇస్టం. ఉపాధ్యాయులుకూడా మవ వేప్ప చేరుతున్నారు. కొందరప్పుడే చేరిపోయేరు.”

న! చి చి

పార్టీ ఉిల్లాకమిటీకి కొత్తగా కార్యదశ్శిగావచ్చిన లుచికోపూ, కోర్చాగినూ తరుచుగా పొయంకాలాలప్పుడు లిసిట్సిన్‌ ఇంటివద్ద కలుసుకొంటున్నారు. కేలిల్‌ దగ్గరగా కుర్చీలు లాక్కు-ని ఇంచుమించు తెల్లవారేవరకూ ముగ్గురూ కలిసి చదువు తున్నారు.

వారు చడుపుకొనే గదికి అనుకొని పడకగదీవుంది. లిసిట్సిన్‌ భార్యా చెల్లెలూ ఆ గదిలో పడుకొంటారు. తమ చదువువలన వారికి నిద్రాభంగం కలగ కండేటందుకని రెండు గదులమధ్యవున్న తలుపవిగించేస్తారు. ఇంక ఎంత సేవు కూర్చున్నా ఫర్వాలేదు. ముగ్గురూ ఏదోప్పు స్తకంపుచ్చుకొని సన్నగా చదుపుకొంటారు. లిసిట్సిన్‌ కు చడుప్పకోవాలం పే రా(త్రితస్ప నురోవ్యవధిలేదు. ఆయినా పావెల్‌ వూళ్లు తిరిగి వచ్చేసరికి మిగిలినవాళ్ళిద్దరూ చాలదూరం చదువుకుపోయేవారు. కాను వారిని కలటసుకొనేటందుకు ఆతడెంతో ఆతురతప డేవాడు,

న! ఖి ఖి

ఒకరోజున రాత్రివేళ ఎవరో (గిషముట్కా. భోరోవోడ్కాను చంపపార వేసినట్లు పోదుబొస్కీ కభురువచ్చింది. పావెల్‌ హడావిడిగా గుర్రాలసాలకు పరుగె శ్తేడు. మోకాబృ బాధనుకూడా లెక్కచేయలేదు. గుర్రంమీదపడి సరిహద్దులదిశగా దౌడు తీసేడు.

(గొమసోవియట్‌ కౌర్యాలయంవున్న కుటీరంలో ఒక బల్లమీద స్పూ)స్‌చెట్టు రెమ్మలుపరిచి (గ్రిపుట్కా= శరీరాన్ని వుంచేరుు శవంమీద ఎ(రజెంగాకప్పేరు, నరిహద్దు కాపలాదారు ఒకడూ కామ్‌సోమాల్‌ ఒకడూ గుమ్మంలో కొపలావున్నారు. అధికారులు వచ్చేపరకూ వాన్మఎవరినీ లోనకు అడుగు పెట్టనిన్వడం లేదు, కోళ్ళాగిన్‌ పటీరంలో ఆడుగు పెళ్టేడు. శవం ముఖంమీడీ గుడ్డతొలగించేడు.

శవం ముఖం తెల్లగా మైనంముద్దలాపుంది. మరణ వాధతో కనళకలన్నీ

325 వికృతంగావున్నాయి. తల ఒకవై పుగా ఒరిగివుంచి. సన్నని అయుధంకో కొసేరు కాబోలు తలమీద లోతైన గాయం కనదిడుతూందీ.

అ యువకుడి (ప్రాణాలు తీసినవాళ్ళెనరో ? తల్లికాతడొక్కాడే బిడ్డడు. ఈండ్రి మిల్లులో పనిచేసేవాడు. తర్వాత వీదవై తుకమిటీకి సభ్యుడయ్యేడు. విస్తవ కాలంలో యుద్ధంలో చచ్చిపోయేడుం ఆనాటినుంచీ తల్లి తన ఏకపుథత్రుడిమీద [ప్రాణం "పెట్టుకుని జీవిస్తూండిం

కొడుకు చచ్చిపోయినవార్హ విన్నాక అమె మరి లేవలేదు. ఇరుగుపొరుగులు ఆమెను వూరడించడానిత్తై నతమతమవుతున్నారు. అక్కడ కుటీరంలో కొదుకు విర్టివంగా పడివున్నారు. తనను కొట్టిండి ఎవరోకూడా చెన్పలేదు

(ిషట్కాను చంపినవా ర్హతో భామం ఆంకా అట్టుడికినట్లయిపోయిందీం కామ్‌సోమాల్‌ నాయకుడుగా వీదవై తుల న్రయోజనాల రక్షకుడుగా ఆతడు[గ్రామంలో చాలమందీకి (పేమపాశుడయ్యీడు.

ఆ వార్తవిని రకిటినా సీడుస్తూకూర్చుండి. కోర్చాగిన్‌ గదిలోకి వచ్చినప్పుడు కూడా ఆమ్‌ తలఎ త్తలేదు

ఆతడామె (ప్రక్కనేపున్న కుర్చీలో చదికిలదిగ్దాడు,

“భ్రక్రిట్రినా ! ఇతనిని చంపింది ఎనరంటావు ?”

“మిల్లువాశే అయివుంటారు.దొంగవ్యాపారులకి పక్కబల్లింలా వున్నాడేమో, వాళ్ళే చంపేసివుంటారు”

న! వి ఠి

ఖోరోవోద్కో. ఆంత్య[క్రియలకి రెండు (గ్రామాలవాళ్ల హాజరయ్యేరు, కోర్బా గిన్‌ తన బెటాలియన్‌ ను తీనుకొచ్చేడు తమ కా్యమేడ్‌కు ఆఖరి వీడ్కోలు నిచ్చే టందుకై కామ్‌సోమాల్‌ అందరూవచ్చేరు. గా(విలోవ్‌ రెండువందల యేభయిమంది సరిహద్దు దక్షకుల్ని తీనుకుని (గ్రామంమధ్యనున్న చౌకుకో హోజరయ్యేడు, మిలిటరీ బ్యాండు చరడా గీ్‌కాల నాలాపిహ్హూం చే ఎ(ర్రదెంగాలు కప్పిన (టిషుట్కాశవ పేటికను చౌకొలోకి తీసుకొచ్చేరు. అంతర్యుద్ధకాలంలో వీరమరణం పొందిన యోధుల సమా ఛఈలవ్రక్క-నే సమాధితీపేరు, శన పేటికను దానిలో నమాధిచేసేరు.

మట్కా మరణంతో (గ్రామంలోని వీదటప్రజి ఏకమయ్యేరు. వ్యవసాయ కూలీలూ, చీదరై తులూ కామ్‌సోమాల్‌ ను దిలపడుస్తామని ప్రతిజ్ఞలు చేసేరు. నమాధి వద్ద జరిగినసభలో చాలమందీ వుపన్యసించేప, అందరూకూడ హంతకుల్నిపట్టి

326 శికీంచాలనే వ్య(గ్రతను (ప్రదర్శించేరు. వారిని లాక్కునివచ్చి (గ్రిషుట్కా సమాధి వద్దనే విచారణ జరిపి శిమీంచాలన్నారుం

మూడుసార్లు తుపాకులుగర్జించేయి. అప్పుడే విరుచుకువచ్చిన స్పూ)స్‌ కొమ్మలు సదూధిమీద పతిచేరు. అ రోజునే సాయంకాలం కామ్‌ సోమాల్‌ 'పెళ్లుసమా వేశం ఆయి రకిటినాను కొ త్రకార్యదత్శిగా ఎన్నుకొందీ,గూఢచారిదళం సరిహద్దుశాలనుంచి కోర్చాగిన్‌కు కదురందింది. హంతకుల జాడలు దొరికేయి !

ఒకవారిం పోయేక డిల్లాసోవియట్ల రెండో మహాసభ పట్టణంలోని సినీమా హాలులో జరిగింది. డానిలో లిసిట్సిన్‌ పుపన్యసించేడ.

“గ్రాయేడ్స్‌ 1! గతనంవత్సరం ఈ జిల్లాలో మనం చాలాపనిచేయగలిగేం. జిల్లాలో సోవియట్‌ పాలన దృఢపడింది. దిందెపోట్లని నిక్మూలించేం. రహస్య వర్త పల్ని తుడిచిపెస్టేపేం. పల్లెల్లో వీదనై తుల సంఘాలు సర్చాడ్తాయి ఏడాదీ[క్రితంకం పే ఈవేళ కామ్‌సోమాల్‌ సంస్థ పదింతలు బలంగావుంది. పార్టీ నిర్మాణం వ్యాపిం చిందీం ఈమధ్యనే పోదుబ్‌ప్కీలో కులక్‌లు కాామేడ్‌ భోరొవోదో్కోను చంపేసేరు. మిల్లు యజమాస్సీ ఆతని అల్లుడూ ఈహత్యచే పేరని బయటపడింది. వాళ్ళని వెస్టుచే పేరు. కొద్దిరోజుల్లో గువెర్నియా కోర్టులో విచారిస్తారు. హంతకులకు మరణశిక్ష విధిం చాలని కోరుకూ అనేక (గ్రామాలనుంచి వచ్చిన (ప్రతినిధులు మహాసభకు తీర్మానాలు పంపేరు”

నభలో హర్ష ధ్వనులు ఇెలరేగేయి.

“స్పెశవి యట్‌ ప్రభుత్వ శ్మత్రువులు........ముర్పాబాద్‌.”

లికాపోలెవూఖ్‌ ఒక గుమ్మంవద్దకువచ్చి వేదిక పైనున్న పావెల్‌ను నంజైచేసి పిలిచింద్‌,

బమటకు రాగానే ఆమి ఒక కవరు నాతనీ కందించింది. దానిపై “ఆరంటు అని (వాసివుందీ. చిం పేడుం

“కామ్‌ సోనాల్‌ బెరెడ్డోవ్‌ జిల్లాకమిటికి........

జిల్లాపార్చీ కి ఒక (ప్రతి పంపడంఅయింది........

కొమేడ్‌ కోర్చాగిన్‌ను జిల్లానుంచి రప్పించి గువెర్నిదూకమిటీలో కామ్‌ సోమాల్‌ నంస్థల బాధ్యతలను వన్పచెప్పాలని గువెర్నియాకమిటీ తీర్మానించింది.”

గతనంవత్సరం ఆంకా కాను పవిచేసిన తిల్లానుంచి పావెల్‌ పెలవశీను కొన్నాడు. ఆతడు వెళ్ళిపోయేముందు పార్చీ జిల్లాకమిటీ పమాపేశం ఉరిగింది.

327 ఆసమావేశంలో చర్చసీయాంళాలు రెండే.(1) కాాయేడ్‌ కోర్చాగిన్‌కు పార్చీ సభ్యత్వం ఇన్వదం, (2) కామ్‌శళోమాల్‌ ిల్లాకమిటీ కొర్యదర్శిపదవినుంచి అయనను విడుదల చేసినట్లు పథ్రాన్ని ఆ మోడీంచడం, పావెల్‌ ను లిసిట్సిన్స్‌ లిడాలు విడువలేక విడిచేరు కరచాలనంజేసేరు. కౌగ లించుకొన్నారు. ఆత డెక్కిన గుర్రం వాళ్ళవాకిట్లోంచి రొడ్డుమీది కెష్కు తున్నప్పుడు వీడ్కోలునిస్తూ ఒక డజన్‌ రివాల్వర్లు నినడించేయ,

పకిరణ౦త్‌ మోటార్లు లాగలేక గ్మురుగు[ర్రుమంటూం పే ఆతికష్టంగా (టామ్‌కారు పండుక్లుయేవ్‌గుట్ట ఎక్కింది. ఓపెరాభవనంనద్ద దాంట్లోంచి చాలమంది యువకులు దిగిపోయేరు. తర్వాత అదీ ముందుకుపోయింది.

“బ్షప్సటికే ఆలస్యమైంది. నడవండి చూస్తారేం ?”- అని పొంథగ్రొటోవ్‌ తోడివాళ్ళని తొందరచేసేడు.

నాటకళాల గుమ్మంలో ఓకునేవ్‌ వాళ్ళని కలుసుకున్నాడు.

“*జక్రా! మూడేళ్ళ[క్రీతం మనంయిక్కటడికి వచ్చినప్పుడుహడా ఇనేపరిస్థితులు జ్ఞాపకంపుందా ? ఆనాడు “కొల్మిక (ప్రతిఘటని సంఘంఅంటూ దుబావా వచ్చేడు. పెద్ద పభజరిగిండి. మళ్ళీ ఈ వేశరాత్రి వాడితో కు స్తీ పట్టవలసినస్తుంది”

గుమ్మంలో ప్యాసులు చూపించి అందరూ హాలులో ఆడుగు పెస్తురు,

“ఆ్రదేచోట్క అదేచరిత్‌ పునరావృతం అపుతూంది” అన్నాడు ఓకునేస్‌కు నమాధానంగా పాంథక్రాటోవ్‌.

నాలుగుమూలలనుంచి *ఉళ్‌ ! ఉళ్‌ !” మని వినబడడంతోనే ఆ మి(దత్రవర్గం మాటలు కట్టి సెస్టేరు. అప్పటికప్పుడే మహానభ సాయంకాల సమావేశం [ప్రారంభ మైంది. కనక వారంకా ఎవరికిదగ్గరగా ఏసీటువుం పే దాంట్లో చదికిలబడ్డారు. వాళ్ళు వ్యెశేసరికి ఒకయువతి వేదికమీద ఉపన్యాసం ఇస్తూందిం

“వేళకొచ్చాం. అవిడ చెప్తూంది విను”--ఆంటూ పాం్రాటోప్‌ చిన్నగా పక్కనున్న ఓకునేవొను పొడిచేడు.

క, ఈవిషయాన్ని చర్చించడానికై మనం చాలకాలం వ్యయపతిచేం. ఎంకో ఓపికగా చర్చించేంకూడాను. ఈ చర్చలో మనకు చాలనంగతుణు తెలిసి వచ్చేయి. మన నిర్మాణంలో టట్రాట్‌స్క్‌ అనుచరులకు ఓటమి సిద్ధించింది. ఆదీచాల నంతోషకరల. మా మాట నెవ్వరూ విననై నాలేదని వారు చెప్పలేదు. వారికి తను అభిప్రాయాలు చెప్పడానికి ప్పూర్తిఆవకాశం ఇచ్చేం, నిజంచెప్పాలం పే వారికి మనం కలిగించిన అవకాశాల్ని దుర్వినియోగం చేసేరు. ఆనేకవిధాల పార్టీ శితణను మీరి ప్రవర్రించేరు”

శాల్యా మంచి వు(దేకంతో మాట్లాడుతూరదీ. కళ్ళమీదికి పడుతున్న జుట్టును మాటిమాటికీ వెనక్కు తోయటంలోనే ఆమె వుద్వేగం కనబడుతొంది.

42] 329

“శిల్లాలనుంచి వచ్చిన కొమేడ్స్‌ చాలమంది ఇక్కడమాట్లా దేరు. (టాట్‌ స్కీ వాదులు అనునరిన్తున్న పద్దతులు పీలాపుంటున్నాయో వారందరూచెప్పేరు. సిటీపార్టీ మహాసభలో వారు తమ అలిిప్రాచూన్ని చెప్పువొనేటందుకు ఆపకాళం కలిగించాలనే అకభి[పప్రాయంకోనే జిల్లావంఘాలు వారినిక్కడికి బుడ్రిపూర్వకంగా పంపించేయి. ఆ ఆవకొళాన్ని వారు పూర్తిగా పుపయోగించుకోలీకపోతే ఆ లోసం మనదికాదు. ఇిల్లాలలోనూ తమరిని నమ్వంచేవారు లేకపోవడంతో కొంతస్ఞానోదయం అయిం చేమోమరి. సభలో ఒక్కరూలేవడంలేదు. నిన్నటివాదనలు ఈ వేళ రావడంలేదు.”

కుడివపు మూలలోంచి కకోరస్వరం వినీపించింది.

“చ్చే మీంకా చెప్పవలసింది చాలాపుందిం”

శాల్యా ఆ థ్వని వినవచ్చినవేవు చూసింది

“ఆల్లాగే దుబావా ! రా మాట్లాడు. వింటాం

దువావా ఆమెవంక కొరూరా చూపేడుం

“నమయంవచ్చినప్పుడు మాట్లాడువాను లే”

తన న్వంతఠతణిల్లాలోనే మొన్నటిరోజున తనక కలిగిన వరాభనం గుర్తువచ్చి ఆఅతనిమనన్సు మెరమెరలాడిందిం

వథలో గుసగుసలు వివివంచేయిం ఉండలట్టలేక పొంథకోటోవ్‌ ఒక్కశేక "పెస్టేడు.

“పార్టీ ని ఇంకోవూపు పూపష్పదాసునుకుంటున్నా వేం ?”

దుబావా ఆకంఠన్వరాన్ని గుర్తుపచ్దేడు, కొమ్మి పనుడిరిగిచూోడలేతు. పెదవులు కరచుకొని తలవంచుకున్నాడు

కాల్యొ మళీ (ప్రొరంధిందీండీ.

“టాట్‌ స్కీవాడులు పార్టీశక్షణను ఏలా ధిక్కరిన్తున్నారో దుబొవా వ్యవ హారంచూస్తే చాలు ఆర్ధం ఆపుతుంది. కామ్‌సోమూల్‌ నంస్తలో ఆకడు దొలకాలం వున్నాడు. మనలో చాలమందికి అతడు తెలును. ముఖ్యంగా ఆయుధాల ఫ్యాక్టరీలో వవిచే పేవాళ్ళకి చాగా తెలుసు, ఆతడు భార్కోవ్‌ కమ్యూనిస్తు విశ్యవిద్యాలయంలో చదువుతున్నాడు. అయినా మూడువూలుగా అతడిళశ్కడే మమ్‌స్కీతో కాలక్షేపం చేస్తున్నాడు. యూనివర్శిటీలో పాఠాలు జరుగుతున్నకాలంలో వాశ్ళేసనిమీదవచ్చేరు? పట్టణంలోని (ప్రతిపేటలోనూ. వాబ్ళ సఠలుపెళ్తురు. కొద్రిరోజులనుంచి మమ్‌స్కీ తిక్కంరిరిగినట్లు తోస్తూంది. వీళ్ళవిక్కడికి పంసిందెవరు ? వీళ్ళకితోడు ఇతర వంస్పలనుంచి అనేకమంది (టాట్‌ స్కీవాడులు వచ్చిచేరేరు. వొళ్ళంతా వీదో ఒకప్పుడు

330 ఇక్కడ పనిచేసినవాశ్ళే, వారంతా ఇక్కడపార్టీలో గం్యద్రగోళం పుట్టించాలని వచ్చేరు. వీళ్ళంకా ఎక్కడున్నారో. ఏంచేస్తున్నారో వాళ్ళు సభ్యులుగాపున్న పార్టీ శాఖలకు తెలునునా ? తెలియదనేవా వుద్దేశం.”

టౌాట్‌స్క్కీవాదుఐ ముందుకువచ్చి తమపొరపాట్ల నంగీకరిస్తారని సభవారు ఆశంచేరు. వారువచ్చి తనుతప్పు పంధాను ఒప్పుకోవలసిందంటూ తాల్యా విజ్ఞప్తి బేసింది, వొబృవస్తారనే ఆమె ఆశ, ముఖాముఖీ మాట్లాడుకుంటున్న,ట్లే అమె వారికి విజ్ఞ ప్తచేసింది.

“మూడేళ్ళ [క్రితం “కార్మిక పతిఘటని సంఘం అంటూ దుబావా ఈ నాటక శాలలోనే మనందరికీ చెప్పవచ్చేడు. జ్ఞాపకంపుందా ? ఆనాడతడు చెప్పినమాటలివి. “ప్రార్టీపతాక నెన్నడూ క్రింద పెట్టను” కాని, మూడేళ్ళలోపున ఆతడు చేసినదేమిటి? ముఖంమీదే. చెప్పతున్నా. దుబావా పార్టీపకాకను నేలబావేసేడు. ఇంకా ఏదో చెప్పాలిసివున్నదట. దాని అర్థం ఏమిటి? అతడూ, ఆతని మిితులూ ఇంతవరకు బేసినదాంతో తృప్తిపడలేదన్నమాట ఇంకా తరవాయి మిగిలిందన్నమాటం”

పభలో వెనకనున్నవాశెవరో కేక వేసేరు:

“తుప్పాసువచ్చి అ చెరామీటరు సంగతేమిటో చెప్పనీండి. వాళ్ళ వాావరణ వనిపణుడు ఆతడుంల

నాలుగు వేపులనుంచీ చిరాకుపడడం వీనబడిందీం

“ఇప్పుడా వేళాకోళాలు 1

“పార్టీమీద యుర్రంమానుకారో లేరో స్పష్టంగా అడగండి.”

“పార్టీ వ్యతిరేక ప్రకటన (వ్రాసిందెనరో చెప్పమనండి”

ఆంతకంతకి ఆవేళాలు ఎక్కువౌతున్నాయి.. జనాన్ని పూరుకో బెట్టడానిక్తై ఆధ్యశుడు ఒకే మొయిని గంటకోడుతున్నాడు, అ గొడవలో కాల్యామాట ఎనరికీ వినదిడ్డంబేదు. చాల పేపటివరకూ గండ్రగోళం తగ్గలేదు. తగ్గినాక ఆమె మరల (ప్రారంభించింది.

'పేటలలోని క్యామేడ్స్‌ (వ్రాస్తున్నవు త్తంాల్నిచూ స్తే వారంశా మనకో నేవున్నట్లు కనబడుతూంది, ఆదో నంకోషకరవిషయం నునొచ్చిన ఒక వుత్తరంలో ముఖ్య భాగం చచువువా వినండి. చీనిని [వాసింది ఓల్గాయు రెనేవాం ఇక్కడున్న వారిలో భాలమందికి ఆమె తెలుసు, కొమ్‌నోమాల్‌ (ప్రాంతీయ కమిటీ ఆర్గనై జేషనల్‌ శాఖ వాభ్యురాలుగా ఆమె పనిచేస్తూందీ.”

తన ఎదట ఐల్లమీదవున్న ఫ్రైల్‌లోంచి ఆమె ఒక కొగితంతీసి 'పెనుంచి క్రిందికంటా ఒక్కమారు చూసిందిం

331

*ల్విగ్షిల్రివ ననులన్నీ అఆగిసపోయేయి.. పేటలలో (టాటొస్కీ వాదులు ఇదివర 'కెన్నడూలేనంత అసహ్యకరమైన విధంగా దుమారం లేపుతున్నారు... దానివో బ్యూరో నభ్యులంకా నాలుగు రోజులగా పేటలకే చేరవలసివచ్చింది. నిన్ననో భుటన జరిగింది దానితో పార్టీపార్టీఆంవా ఉడికిపోయించీ. నగరంలో వున్న సెల్లులు వేటిలోనూ తనుకు మెచార్చీ లేకపోవడంతో, (వ్రతొమటనవారు ఈమ జనాన్నందర్నీ చేర్చుకొని (ప్రాంతీయ నైనిక శాఖలోని పార్టీ ఖను ఆక్రమించాలని ప్రయత్నించేరు, ప్రాంతీయ విద్యాశాలలోనూ [ప్రాంతీయ (నశాళికొ నంఘంలోనూ పనిచేస్తున్న ఈమ్యూనిస్టులహడా ఆ పార్టీశాఖక్రిందనే వున్నాత, దానిలో వున్నది నలభయి 'రెండుమంది. అక్క-డికి ట్రాట్క్సీవామలంతా పోగయ్యేరు. పార్టీవ్యతిరేక వున బ్యాపాలు గుప్పేపేరు. సైనికళాఖ నభ్యుల్లో ఒకడు బయటపడి “పార్టీ వాళ్ళు మేము చెప్పినట్లు వినకపోతే తన్నేస్త” అన్నాడు. ఆ మాటకు (ట్రతిఘటనం అంకా వార్ష ధ్వనులు చేసేరు. అన్పుడు కోర్చాగిన్‌ లేచేడు. “అ ఫాసిస్టు వెదిరింపులకి వర్షం తెలుపుతున్నారే. మీరు పార్టీ సభ్యులేనా ?--అన్నాడు, కాని వాద ఎంతగొడవ చేపేరని? ఒకటే కేకలు. బల్లలు గుద్దడం. కుర్చీలు ఐవదరలాడించడం, అతని

_ మాటలు పసాగనిప్తేనా? ఈ అల్లం చూసేసరికి పార్టీ కాల సభ్యులందంక అనహ్యం

వేసింది. కోర్చాగిన్‌ను మాట్లాడనివ్వాలన్నారు. కావి ఆతడు మాట్లాడ నానికి (ప్రయత్నిస్తే గోల (ప్రారంభమయింది. కొర్చాగిన్‌ గర్జించేడ్కు “ఇదన్నమాట మీరు చెప్పే ప్రకాతం[త్రం ఆంపే. మీరు ఎన్ని ఆరచినానే నే మాౌట్లాడేశీరూ*” ద్రాల మంది ఆతనిమీదపడి వేడీకనుంచి లాగివేయదోయేరు. పెద్ద గందరగోళం జరిగింది. అతడు మానలేదు. వాళ్ళని తోసేసి వుపన్యానం సాగించేడు. కౌనివాద్గ చాల మండి పోగయి, ఆతనిని ఈడ్చుకుకోయేరు. మెట్లమీంచి తోసేసేరు ఎవశో భటా శోర్‌ ఆతని ముఖంమీదొట్టి గాయపరిచేడు. తర్వాత ఇంక ఒక్కడుకూడా మిగల కుండా పార్టీశాఖ నధ్యులంవా వెళ్ళిసోయేరు. ఈ ఘటనతో వాళ్ళకచ్ళు విఎస్చాయి*

కాల్యా వేదిక దిగిందీ,

తి తి త |

గుడెర్నియా పార్టీ కమిటీకి సందింెంచిన (ప్రచారళాఖ పనిచి సెగాల్‌ రెండు నెలలసుంచి చూస్తున్నాడు. ఆతడుకూడా నభకో ఆధ్యళ్షవర్గంలో వున్నాడు, తోక రేవ్‌ ప్రక్కనే కూర్చుని (ప్రతినిధుల వుపన్యాసాలన్నీ దిహంగ్రద్ధగా వింటున్నాడు, ఆ నిమిషం వరకు కొమ్‌సోమాల్‌లో పనిచేస్తున్న యువకుబే నభలో మాట్లాడేరు.

“ఈ కొద్ది విళ్ళలో ఎంతటి వాళ్ళయ్యేరో....” అనుకొన్నాడు ఆతడా వప న్యాసొలు వింటూం |

332 “ప్రతిఘటన వాళ్ళకి ఆరికాళ్ళ[క్రింద మంటలు పెడుతున్నారు... అసలు వాళ్ళింకా రంగంమీదికిరాలేదు. (ట్రాట్క్స్వీ వాదులపని ఈ కుర్రాళ్ళే పశ్హుస్తున్నారు” ఎ-అన్నాగు నెమ్మదిగా తోకరేవ్‌తో, తుప్తా హడావిడిగా వేదీకనెక్కేేడు. అతత& వస్తూంటేనే సభలో నవ్వులూ, వెక్కిరింతలూ బియలుదేరేయి. అఆ ఆవహేళనకు ఆనమ్మతి తెలిపేటందుకు అతడు ఆధ్యకనర్గం వేపు చూపేడు. ఇంతలోనే గంద్రగోశం ఆగిపోయిందీం “ఇక్క-దెవరో నన్ను కాలజ్టాని అన్నారు. మెగార్చీ రామేర్సు నా రాజ కీయావిప్రాయాల్ని గౌరవించే పర్డతి అదన్నమాట... .” నభ ఆంకా సక్కువనవ్వితడి. తుప్తా ఆధ్యతుడికి విన్నవించుకొన్నాడు. “మీరు నన్వొచ్చు. కొని నే చెపుతున్నా వినండి. యువకులు బరామీటరు లాంటి వాళ్ళని లెనిస్‌ టోలెడన్నిపార్లు అన్నాడు” ఉన్నట్లుండి సభఅంరా నిళ్ళ్శబ్దిం ఆయింది. నభళలో ఒకమూలనుంచి వివరో (ప్రశ్నించేరు. “లెనిన్‌ ఏమన్నాడు 1 తుస్తాకు హుషారు సృట్టీండు “ఆల్టోబరు విష్ణ వానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నప్పుడు పట్టుదలగల కౌర్మిక యువకుల్ని సమీకరించమళ్కీ వారికి ఆయుధాలనివ్వమనీ, నొకాసైనికులతో చేర్చి మంచి కీలకస్టానాలకు పంపమనీ లెనిన్‌ చెప్పేడు. అయన చెప్పినమాటలు చదవ మంటారా? అట్లాంటివాటిని (వాపిసెట్టుకొంటూంటాను” తుప్తా తన పోర్టుఫోలియో వెతకడం ప్రారంభించేడు. “వాధవడకు. మాకు తెలునునురే.” “కాని ఐక్యతగురించి ఆయనేం[వాపేడు 1” “ఎనకటి కాయమేడ్స్‌క్కీ కొత్త కా్యయేద్స్‌కీ లెనిన్‌ పోట్‌పెళ్లేవా 1” తుప్తా ఈ (ప్రశ్నలమధ్య కాను చెప్తున్నదేమిటో మరిచిపోయేడు. “యురెనేవా (వ్రాసిన వుత్తరాన్ని ఒక దానిని తాల్యా లగూటినా ఇప్పుడు చదీవింది. వాద(పరివాదాలలో ఎక్కడన్నా కాస్త ఆతిగాపోతే దానికల్లా సమాధానం ఇవ్వవలసిందం ఓ సాధ్యమా *ొ ష్‌ సః స్త మమ్‌స్కీ ప్రక్కనేకూర్చున్న త్స్యెళాయేవ్‌ చికాకుపడ్డాడు “చవటపీనుగ....” మమ్‌స్కీ. నెమ్మదిగానే నమాధాన్‌ం ఇచ్చేడు.

“త్ర వెర్రిసినుగ మనపనికాస్తా పాడుచేసి కూర్చునేలా వున్నాడు”

చుస్తా పెద్దగొంతుకో అరుస్తున్నాడు.

“ఆధికనంఖ్యలో పున్న మీరంకా నుకా కట్టగాలేనిది మేంకడికే వచ్చిందా?”

నభలో గగ్గోలు వియలుదేరింది.. వలుమూలలనుంచి కుపిత కంశాలు గర్పించేయిం

“అంటే మళ్ళీ బోల్షి విక్‌, మెన్లైవిక్‌ ఖేదాలా 7”

“రష్యన్‌ కమ్యూనిస్టుపార్టీ పార్ల మెంటులాంటి దేంకాదు”

“మ్ర్యాస్నికోవ్‌నుంచి మార్టోవ్‌బాకా ఆందరికీ వీళ్ళు పూజచేన్తున్నారు.”

శుస్తా నిరాశతో చేతులు పైకెత్తి రూడించేడు. మళ్ళీ గలగలా మాట్లాడేడు.

“గ్రూపులు కజ్టేటందుకు మనకు అధికారంపుండాలి. లేకుంటే థిన్నాలిప్రా (యాలు కలిగిపుండడం ఏలాగ ? మంచి కట్టునాటుగా పవిచేస్తున్న ఆధికనంథ్యాక చుకాతో పోరాదేటిందుకు మరోవిధంగా అయితే ఆవకాశం ఏముంటుంది?”

మరల అఆల్తకలోలం (ప్రారంభమయింది. పాంక్రొటోవ్‌ లేఛి ఒక్కికేక ఇప్టేడు. న్లైకళ్లలం (1 వ్‌ థా

“మ్రాట్లాడనివ్వండి. ఏంచెప్తాడో విందాం. ఇతరులు దాచిపెట్టాలనుకొన్నవి ళుప్తా మన చెవినిపడేస్తాడు”

వభ ఆంకా సిశ్శబ్దిమయింది. కాను చెప్పరానిదేదో చెప్పే'సేనని తుప్తాకు అర్హంఅయింది. మనస్సులో ఆలోచనలన్నీ చలగుండుపడ్డాయి నాలుగుమాటల్లో ఈన పుపన్యాసం ముగించే పేడు.

“మమ్మల్ని పార్టీ లోంచి దిహిష్కరించవచ్చు. గెం'అయ్యవనచ్చు.ఆల్లాంటిపని ఆస్పుడే (ప్రారంభమయిందికూడా, కౌమ్‌పోమాల్‌ గువెళ్నియా కమిటీనుంచి నన్ను పంపే'పేరుకదా? కానీండి. ఎవరుచెప్పింది నరిమైనదో త్వరలోనే తెలుస్తుంది”

తుస్తా వేడికడిగి వచ్చేసేడు.

త్పెతొయేవ్‌ ఒక చీటివ్రాసి దువావాకష పంపేడు,

“మి శై! నువ్వుపోయిమాట్లాడు. అంతమాక్రందేత పరిస్థితులు చక్కబిడ శాయనుకోను. కథ అడ్డంతిరుగుతూండి. తుప్తా సాడుచేసినవరకేనా నరిదిడ్దుకోవాలి. వొడిదో మట్టిదు(ర్ర గవ్వలడబ్బొ [2

దుబావా మాట్టాడువానన్నాడు. వెంటనే ఆంగీకరించేరు.

ఆతడు వేదికపైకి వస్తూంటే నభ విళ్శబ్దింగా ఎదురుచూసింది. సొధారణంగొ ఉవన్యాసకులు (ప్రారంభించబోయేముందు సభ అఆ విధంగా నిశ్శబ్దింగాపుండడం మామూరే, కొని దుబావా విషయంలో అడి అయిష్టప్రకటనేతన్న వేరుకాదు, పెల్లి

334

మీటింగులలో ఆతడుచూపిన ఆవేశం ఈ రోజాకు చల్లారిపోయింది. రోజురోజుకీ వువ్సాహం సన్నగిల్లిందిం వెనకటి మిత్రులందరూ గట్టిగా చీవాట్లుపె ఫ్రేనరికి నెత్తిన సీబృపోసినల్లయింది. ఇంకమిగిలిందల్లా దురహంకారం. మనమాట చెల్లలేదేయనే పట్టుదల. దానితో కసిప్పద్టింది. తనదీ తప్పని వొప్పుకోవవానికి సిద్దం కావడం లేదు. సభలో ఎక్కువమందిని ఇంకా దూరం చేసుకొంటానేమోనన్న భయం వొక టున్నా మాట్లాడెద్యూలనే నిశ్చయించుకొన్నాడు. ఆతని కంరంలో వుళ్చాహం లేక పోయినా విస్పష్టంగా వినిపించింది.

“న్లా హూటకు ఆడ్డురావద్దు. గోలచేసి గంద్రగోశపరచవద్దు. పించెప్పినా లాభంలేదని నాకు తెలుసు. అయినా మా అభిప్రాయాలుచెస్తా. చాలమంది మీపవినే వున్నారు*

ఆరడు మాట్లాడి ముగింజేడు. నభలో 'వెద్దదాంబు సగిలినట్లయింది, నాలుగు మూలలనుంచీ కోపావేశంతో కేకలు వినిపించేయి.. ఒక్కాక్కంమాట ఆతవిక్‌ కొరవాదెబ్బలా తగులులూందిం

“పిగ్టులేడూలొ

“పేదికోరులు ముర్దాబాచ్‌”

*క్యపాటికి చాలించు.

నాలుగు వేప్పలనుంచీ నలుగురూ ఆపహాన్యం చేస్తూంటే. దుబావా తనచోటికి పోయి కూర్చున్నాడు. ఆ నవ్వులతో అతడి వ్యవహారం కడ ఆంటింది.. వాద్య అతనిమీద కేకలు పెట్టి గంద్రగోళంచేస్తే ఆతడేమీ ఆనుకొనివుండేవాడుకాదు.. అప స్వరంలో పొటిపాడిన నటకుడిని ఆవ హేళనచేసినట్లు ఆతనిని ఆర్లరిపెన్టేరు. ఆధ్యపడు తరవాత నూట్లాదేవారిని పిలిచేడు.

“ోముమ్‌స్కీ మాట్లాడుంాడు.

షుమ్‌స్కీ లేచేడు.

“నేను మాట్లాడబోవడం లేదు

పాంగ్రాచోవ్‌ గర్జన వినిపించింది.

*“వన్ను మాట్లాడనివ్వండి.”

ఆతడు మహాకోపంతో వృడికిపోతున్నాడని ఆ కంఠస్వరాన్నీపట్టీ దుబోవో (గ్రదాంచేడు, చాల నొప్పికలిగినప్పుడాతని గొంతు ఆలాగేవుంటుంది. ఆ పొడుగు పాటి బలిష్ట విగ్రహం గబగబా అడుగులు వేస్తూ వేదిక వేపు నడిచివస్తూంకే. డుబావో మొగం ముడుచుకొన్నాడు. పొంథ్రాటోవ్‌ చెప్పబోయేది ఆకరికి శ్రబుకును,. రెండు రోజులక్రితం సోలో మెంకాలోపున్న తన పాఠ మృులతో ఆతడు మాట్లాడేడు.

335

వాళ్శంకా 'ప్రతిఘటని నుంచి లేచిరమ్మని తనకు ఎర్నోచెప్పేరు.. తె ్యకాయేవూ, షుమ్‌స్కీచూత్రం తననన నిలదిగ్హారు. అంవా తోకరేవ్‌ విసలో కలునుకొన్నారు. పాంశ్రాటోవ్‌, ఓకునేవ, తాల్యాః వోలింప్సేవ్‌, జెలెనోవ్యా స్తారోవరోవ్‌ ఆర్జ్య ఖిన్‌లు అక్కడున్నారు. పార్టీలో పేచీలు తీనుకూవద్దని ఎవరు ఎన్నిచెప్పినా దుబావా వినిపించుకోలేదు. చర్చలు నడుస్తూండగా త్నెెతాయేవ్‌ను తీనుకుని లేచి పోయేడు, దాని అర్ధం స్పష్టమే. తనతప్పుమ ఆతడు వొచ్చకోదలచలేదన్నమాట. షమ్‌స్కీ వెళ్ళినోలేదు. ఆగేడు, ఆతడిప్పుడు తానేమీ మాట్లాడదలచడం లేదన్నాడు, “క్రలేజా. లేని పుస్టికాలపురుగు. వీడిని దిగపీశే పేరన్నమాటలా” అనుకొన్నాడు దుబావా, అతని కెంతో కోపంగావుంది. ఈ పేచీలో మితులందరూ డూరంఅవు తున్నారు. యూనివర్శిటీలో జార్కూతో చెడింది. తమరు నలభయ్యారుమందీ జేసిన (ప్రకటనను ఆతడు పార్టీ బ్యూరో సమావేశంలో నునిశితంగా విమర్శించేడు, ఈర్వాత పేచీ ముదిరింది. ఇంక మాటలుకూడా లేకుండాపోయేయి.. అటుతర్వాత ఆతడు చాలమార్లు అన్నాను చూ్హూనికి నచ్చేడు. దుబావా అన్నాలకు ఏడాది క్రితం "పెళ్ళయింది కొని, ఇప్పుడు ఇద్దరూ వేరువేరుగానే వుంటున్నారు. ఆమెకీ తనకూ అధిప్రామాలు కలవలేదు. అసలే అంతంతగావున్న తమ యిద్దరిమధ్యా సంబంధం జార్కూ రాకతో మరింత బెడిసింది. ఆమెమీద తనకేమీ అనుమానంలేదు. ఆతని మేద ఈర్ష్యాలేదు. ఐనా తామున్న పరిస్థితుల్లో జార్కూవచ్చి అన్నాను చూసిబో తూండడ౦ ఆతనికెంతో 5"పంగావుంది. జార్కూతో 'స్నేహం మానమని ఆతడు చెప్పేడు. ఆమె కంయ్‌మంది. దానితో తమ యిద్దరిమధ్యా మరింత చెడింది. ఆమెతో చెష్పనేనా చెప్పకుండా అతడీ సభకోనం లేచివచ్చేడు,

పాంగ్రాటోవ్‌ గొంతు అతని ఆలోచవలను చెదరగొట్టింది.

ఆక్రామేడ్స్‌!”

పొంట్రాటోవ్‌ సరాసరి వేదిక చివరకంటా వచ్చి నిలబడి తన వుపన్యానం (ప్రారంభించేడు.

ఆఇక్కండికి తొమ్మిదీరోజులనుంచి “ప్రతిఘటని వారి ఉవన్యాసాలు వింటు న్నాం. ఓక్క- విషయం చెస్పడంఅవనరం,. తోడి వివ్ల వకారుల్లాగా సహచరుల్లాగా వారు (ప్రసంగించలేదు. శ(తుత్వంకో కపికో తిట్టుటోతుతనంతో మాట్లాడేరు, శేవలం తిట్టుగోతుకనం చూపించేరు.. లోల్లి విక్కలు పార్టీ లో దుర్డుబావా పద్రతి వవలంబిస్తున్నారన్నారు. వర్గానికీ, విప్ప వానికీ (దోహంచేస్తున్నారన్నారు. ఫా ర్టీ అంపే (ప్రేమ విశ్వానం కిలిగి గట్టిగా వనిచేస్తున్నవాళ్ళొని పెత్తందార్లవి తిస్టేరు, కశమ్యూనిన్టుహర్చీని విర్మించుకువచ్చివారిక్సి జార్‌ల జైళ్ళలో నానాఆగచొట్లుపడిన

3936

వారికి, కొమేడ్‌ లెనిన్‌ నాయకత్వాన మెన్షైవిక్కులతోనూ (టాట్స్కీతోనూ. ఎడ తెగని పోరాటాలు సొగించినవారికి వాళ్ళిచ్చినమర్యాద అది. శతువులుకూడా ఆమాట లనరేరు. పార్టీ కీ పార్టీ కార్యక ర్రలకీ తేశాఏమిటి? ఈ గం(ద్రగోళంఆంతా దేనికి ? శెడార్మీ యువకుల్ని 'సేనాధిపతులమీదికీ, తమిసార్లమీదికీ, వైన్యకార్యాలదూలమీదికీ ఏగతో లేవారిని ఏమనాలి? అందులోనూ శత్రువులు చుట్టిముట్టి వుండగా? నేను మెకొ నికొగా పనిజేస్తున్నంతవరకూ మంచిదేన్‌ంటాడు [టాట్‌స్కీ కాన్మి రేపు ఏపార్టీ సెశ్రటరీనో అయితే నిల్చున్నపళాన 'పెత్తందారునై పోతాను. “కుర్చీ కుంపటి గాజ్జయిపోతాను. ఆశ్ళర్యాకరంగాదూ ? “ప్రతిఘటన క చెందినవారిలో పె _త్తందారీ తనాన్ని వ్యతిరేకించి, (ప్రజాతం(త్రపద్ధతులకోసం పోట్లాడుతున్నవారెవరో చెప్తా? తుప్తాచూ? ఉదోగివర్గ దొరతనం చూపినందుకు ఆతని సీమధ్యనే పదవితగ్గించేరు. తృె్యెకాయేవ్‌ కాదుగదా? ఆతడి (ప్రజాతం(్రాభిమానాన్ని సోలో మెంకా ప్రజలందరూ ఎరుగుదురు. పోదోల్స్క్‌- జిల్లాలో తవ లుష్టంవచ్చినట్లల్లా వ్యవహరించి నానాగందద్ర గోళాలూ తెచ్చినందుకు గుదెర్నియా కమిటీసుంచి మూడుమార్లు తీసేసిన ఆఫనాసి యేవ్‌ వీళ్ళకోనే వున్నాడు. పార్టీ శిక్షణకు గుంఆయినవారంవా ఏకంఆయ్యేరన్న మాట (ట్రాట్‌స్క్‌్‌ ఏపాటి టోల్లి విక్కో. పాఠవాళ్ళని చెప్పమనండి. లోల్లి విక్కు అతో ఆతడేవిధంగా పోరాదేడో తళుదుగా పార్టీలు మారేడో వాళ్ళు చెప్పగలరు. అదంఠా వింటే కొ త్రకగవాళ్ళకి పుపయోగమేనాపుంటుంది “ప్రతిభుటని వారితో చేసిన పోరాటంలో. నున పడుచుకారంకా గడికేశేరు.. సిద్ధాంతసమస్యలు అఆర్డం ఆయ్యేయి. 'పెద్దీబూర్డువా ధోరణలకు వ్యతివేకంగా సాగించిన పోరాటాలలో మన పార్టీ సభ్యులూ, కామ్‌సోమాల్‌ సభ్యులూ దిట్టపర్హారు. ఆక్తికంగానూ, రాజకీయం గానూ నర్వనాశనమైపోతామని “ప్రతిఘటన”వాదులంటున్నారు. జోస్యాలు చెపుతు న్నారు. వారి జోస్యాల విలువేమిటో కాలం చెప్పంది. మంచి అనుభంవున్న తోక శేవ్‌లాంటివాళ్ళని పనిలో వాంగేసి దుబావాలాంటివాళ్ళని పార్టీ నాయకళ్వానికి తీసుకురావాలంటున్నారు. పార్చీతో సొగిస్తున్న పోరాటం ఏదో మహా వీరకృత్యం లాగా భావిస్తున్నాడు దుబొవా. ఆల్లాంటివాళ్ళు నాయకత్వానికి మేము వొప్పుకోము. పాఠ టోల్షి విక్కుల స్థానాలకు కొ ట్టవాళ్ళను తీసుకొస్తాం. తొన్కి దుబావాలాగా చనం చిక్కుత్లో వు న్నప్పుడు పార్చీమీద విరునుకుపడేవాళ్ళని మాతం తీసుకుం ము, మన పార్టీ లోని ఐక్యత చెడదీయజ నికి వొప్పుకోము. పాత సభ్యులూ కొత సభ్యులూ మధ్య పేచీలు రానివ్వం, లెనిన్‌ నాయకత్వాన, 'పెటీబూర్తువా ధోరణులతో విరతతరాయంగా పోరోటం సాగించి విజయం పాధిస్తాము”

తం] 337 హర్షధ్వనులమధ్య పాంగ్రొటోన్‌ వేదక దీగేరుం న! న! తి

అ మరునాడే పదిమంది తుప్తా దిసలో చేరేరు.

చుబావా తన కార్య(క్రమం వారిముందు పెన్లేడు,

“వుమ్‌స్క్రీ నేవూ ఈవేళ భొర్కోన్‌ వడుతున్నాం ఇంక ఇక్కడచేసేదేమీ లేదు. మీరు సాధ్యమైనంతవరకు ఒకరూటింగా వుండటానికి (ప్రయత్నించండి, ఇంకిప్పుడు చేయగలిగిందల్లా కొన్నాళ్ళు కని పెట్టిచూడడ మే, అలిలరష్యామహానళ మనల్ని ఖండిస్తుంది. కాని, మనమీద అప్పుడే నిరృంధాలుపయోగిస్తారనుకోను, మెడార్టీ వాళ్ల మనకింకోమారు ఆవకాశంయిచ్చి చూద్దామనే ధోరణిలోపున్నారు. ఇంకిస్పుడుు ఈ మహాసభ అయ్యేక మన(ప్రదారం సాగించామా పార్టీ లోంచి నెఫ్రేస్తారు. అప్పుడేంచెద్యూలనేది మనమింకా ఆలోచించుకోలేదు. ముందేమపు తుందో ఇప్పుడేమీ చెప్పలేము అంశే. ఇంక చెప్పేదేముంది?”

ఆజానుబాహువయిన స్తారోవోరోవ్‌ నత్తుపహూ ఆ పధకానికి అభ్యంతరం చెప్పేడు.

“పీ ధోరణి ఏమీ ఆర్థం కావడంలేదు మిశ్యా! మహానభ నిర్ణ మానికి మనం చిస్టలం కానక్కరలేదా

త్సె విలౌయేవ్‌ మధ్యలో అందుకొన్నాడు

“మాటవరుసకి మాత్రమే బద్దులం. లేకపోతే నీపార్టీ కార్లు లాగేసుకుంటారు, కొన్నాళ్ళు ఆగిచూద్దాం, ఏమవుతుందో. ఇంక పోదామా?”

తుప్తా ఏదో చికాకుతో కుర్చీలో తెగకడిలేడు. షుమ్‌స్కీ తెల్ల మొగం వేస్కి చోళ్లకొరుక్కుంటూ కిటికీదగ్గర తల వేల వేసుక్కూర్చున్నారు. త్చ్యెతాయేన్లా మాట లతో గిరుక్కున తిరిగేడు.

“ఆ పద్దతులు నా కిష్టంకాదు. మహాసభ నిర్ణయానికి తట్టుబడి వుండాలని నా అభిప్రాయం. మనకు కొన్నినమ్మకాలున్నాయి. వాటికోసం నిలబడి దెబ్బలాడేం ఇంకిప్పుడు మెజారిటీ నిర్ణయానికి కట్టుబివాలిసిందే....”

స్తారోవోరోవ్‌ అంగీకారం కనవిరచేడు.

“నేరూ అదే చెప్పాలమకొన్నాం

దువావా పుమ్‌స్కీ వేపు పక్కిరింతగా చూసేడు,

“న్స వ్వేదో చె్యూలని ఎవ్వరూ అనడంలేదు. గుజెర్నియా నహాసభలో “ఠంపలుి వేసుకొందువుగానిలే,”

మువిస్కీ చరున లేచాడు,

338

“డిమి(టీ! నీమాటల ధోరణి నాకేం నచ్చలేదు. నిజం చెప్తావీను. నీమాటలు నాకసహ్య మనిపిస్తున్నాయి. ఓమాటు ఇల్లా చేశానేమిటా ఆని తిరిగిచూచుకో దిడ్దీ పుడుతోంది”

దుబావా *పోడూ అన్నట్లు జేయివూపేడు,

“నువ్వంతకన్న ఏదో వెలిగిప్తావని నేనేం అనుకోలేదు. వెబ్గమరి ఆలస్య మెందుకు

దుబావా తుప్తా మొదలయిన వాళ్ళతో కరచాలనం చేస్తి వెళ్ళిపోయేడు. వెన కాల షుషమస్కీ- స్తారోవోర్‌ప్‌లు వెళ్ళిపోయేరు.

న! గా! న!

1924 వ సంవత్సరం జనవరి. విపరీతమైన చలి. మంచుతో నిండిపోయి దేశంఅంవా విగిసిపోతూంది. నెలలో పదిహేనురోజులు గడిచేటప్పటికి తుపానులు, మంచువర్షాలు (ప్రాంంభమై నాయి.

దక్షిణ పళ్ళిమ రై ల్వేలన్నీ మంచుకో కప్పబిడిపోయాయి. చెలశేగుతున్న (ప్రకృతి శక్తులతో మానపులు యుద్ధాలే చేస్తున్నారు" మంచునాగళ్ళ కాలూకు ఉక్కు పారలు మంచు పొరల్ని తవ్వితీసేస్తున్నాయి. రైళ్ళు పోవకానివ్లై బాటలు సరిచేస్తు న్నాయి. పెలిగ్రాఫ్‌తీగెలు మంచు బరువుగా (వేలబడి, తుపానుగాలివిసురుకు తెగి పోతున్నాయి. వన్న పన్నెండు "టెలిగ్రాఫ్‌ లై న్లలో ఇండియూ-యూరవు లై న్‌ ఒకటీ రెండు (ప్రభుత్వం లైహ్ల మొత్తం మూడు మాత్రమే పనిచేస్తుకాయి.

'షెపెటోవ్కా స్టేషన్‌లోని "టెలిగ్రాఫ్‌ ఆఫీసులో మూడు యం(త్రములు విధి వివామం లేకుండా కటకట--టక్‌టిక్‌ మంటున్నాయి. బాగా అలవాటున్నవానికి గాని ఆ మాటలు అర్జంకావు.

యంనశ్రాలవద్దవున్న ఆపరేటర్‌ పడుచుల కింకా అను వం తక్కువ వాన మైపుచేసిన పేపు పొడవు ఇంకా ఇరవై కిలోమీటన్లేనా ఆయివుండదు. వారిప్రక్క-నే పనిచేస్తున్న ముసలి ఆతడు రెండువందల కిలోమీటన్ల కన్నా ఎక్కువే మైపుటేసేడు. ఆపేవు చదివిశేగాని వస్తున్నవార్త అర్థం కాదనేదాధలేదు. కంనమైన మాటలూ, నానుడులూ వచ్చినప్పుడు ఏమిటా దీనిఆర్జం అని ఆలోచనలోనూ పడనక్కన్షేడు* యంత్రం టిక్కు--ట్‌క్కు మంటూంటే ఆతశా ధ్వమళు చెప్పే ఆత్షూల్ని కాగితం మీదికి ఎక్కి౦చేస్తున్నాడు.

“ఆందరూ అందరూ అందరూ”

ఆమాటలు (వ్రాసుకున్నాడు ముసలిఆతడు.

“మంచు తీసెయ్యమంటూ మరో సర్కు్యులరు కాబోలు”

339

బయట మంచుతుపాను హోరుపెడుతూందీ. మంచు ముక్కలువచ్చి కిటికీలక్రు కొట్టుకొంటున్నాయి. ఎవరో తలుపు లిట్టుతున్నట్లనిపించి ఆతడు ద్వారం పప్ప రితిగి చూసేడు, కిటికీ ఆద్దాలకు మంచు అతుక్కుని దొమ్మలు గీసినట్లు కనదిడుతూంది. ఆ వింతవింత చి(శ్రాలు మానవ మృాతు=వ్వరూ గీయడం సాధ్యంవాదు,

ఏవేవో ఆలోచనలలోపడి ఒక్కనిమిషం ఆతడు పెలి[గ్రావధ్వనుబు వినలేదు, అంతలో జ్ఞాపకం వచ్చింది. చటుక్కున టేపు అందుకొని చది ఎడు

*జవవరి 21. సాయంకాలం ఆరుగంటల ఏఏయి నిముషాలకు...”

ఆ మాటబు (వ్రాసుకొని ఆతడు పప్ప వదలిపేస్టేడు. తరువాయి మాటలు వినడానిక్తై [శద్దగా కూర్చున్నారు,

“నిన్న గోర్కీతో మరజించినాడు....

అతడు నెమ్మడిగా ఆ హూటల్ని కాగకంమీద (వ్రానుకున్నాడు. తన నీర్హ జీవి ఈంలో శుభవార్హలూ, అశుభవార్త - ఇల్లాంటివి అతడు అనేకం [నవాసుకొన్నాడు, సుఖమో దుఃఖమో ముందు ఆతని చెవినిశడుతుంది, ఆతని బేతిమీదుగా ఇతరులకు అందుతుంది, 'పెలి[గ్రాములలో వచ్చే చిన్న మాటలూ, క్ల స్టమెన వదాలూగురించి ఆలోచించడం మానేసి ఆతడు చాలకొాలమయింది యం(తంచేపే ధ్వనులువింటాడు, మరోయంత్రలాగ వాటిని కాగితంటీదికి ఎక్కించుకొంటాడు.

ఇస్పుహ ఎవరో చచ్చిపోయేరు. ఎవరికో తెలియదిరున్తున్నాడు మొదటి మాటలు ఏమిటో ముసిలిఅతడు మరిచిపోయేడు. మళ్ళీ యంత్రం మొదటికివచ్చింది.

“ఆందరూ అందరూ అందరూ” తర్వాఠక ఒకో్కోక్కఅకరాన్నే యం[త్రం కట్‌ కటలలో చెప్పుకుపోతూందీ-

“వ్హా....డి...మి....ర్‌ ........ఇ..-.లి...చ్‌”

ముసలి "బెలిగ్రాఫడు ఆ మాటలను ఎక్కడికక్కడ కాగితంమీద (వ్రాను కొన్నాడు. ఆతనికి వినువుగానేవుందేగాన్సి విచారం అనిపించడంలేదు. ఎవరో వ్లొడిమిర్‌ ఇలివ్‌ అనే అతడు ఎక్కడో చచ్చిపోయేడు, ఈ విచారవార్త ఎవ౦కో పంపదిడుతూంది. వాబ్ళ దుఃఖ బాధతో కుమిలిపోతారు. కాన్సి తనకేమీ ఆవా ర్త వందింధంలేదు. ఏకో యూదృచ్చికంగా ఇది తనకు కెలిసిందేగాని ఆయనెవడ్యో ఏమో.

యంత్రం కట్‌ ....శది..-.కొట్టింది, మళ్ళీ కొన్ని కట్‌శట్‌లు కొన్ని కట కశటలు, వరఠిచితమైన ఆ ధ్వనులనుంచి ఆతడు అళరం భబూర్చుకొచి (వౌనుపన్నాడు, మొదటతరం “లె”, రెండోది “నిొొ* తరువాత “న్‌” (వ్రాసి పొల్ల విశిందాగా రెండు మెలికలుద్రిప్పి ఏటవాలణగా రానిచ్చి వ్రాపేరు

340

యలత్రం ఒక్కక్‌ణం ఆగింది. ఆ వ్యవధిలో ముసలివాడు తానునవాపిన అక్షరాల కేసి చూసుకున్నాడు.

“లె....వి....న్‌*

యంత్రం తనపనిచేనుకుపోతూందీ, కొగితంమీది అక్షరాలు పరిచితంగా కన విడగానే ముసలివాడు ఉలిక్కిపడ్డాడు. మళ్ళీ కానుననాసిన వార్హకేసి చూసుకొన్నాడు.

“లెనిన్‌

ఏ లెవిన్‌? 'బెలిగ్రామునంతనూ మళ్ళీ చదీవేడు. తనమువృయ్యేళ్ళ పుద్యోగ కొలంలో కాను (వ్రాసినవార్హను తానే నమ్మలేనిస్థితి కలగడాని కిదే ప్రధమం.

మళ్ళీ రెంరమూడుమార్లు 'పెలిగాం చదువుకొన్నాడు. ఎన్నిమార్లు చదివినా ఆదేవార్త.

“న్లాడిమిర్‌ ఇలిచ్‌ లెనిన్‌....మరణించేడు.

ముసలివాడు ఆవేశంతో లేచేడు. 'పేపు చేతిలోకి తీసుకొని మళ్ళీ చదివేడు. రెండుమీటర్ల వొడుగునపున్న 'పేప్ప, తాను నమ్మ లేకుంవావున్న వార్తను మళ్ళీ కనబితి చింది. వెళ్లమొగం వేసేడు, వెర్రిగా కేకేసేడు.

“లెవిన్‌ చచ్చిపోయేడు”

తి న! టి

ఆ మరణవార్త "టెలిగ్రాఫ్‌ ఆఫీసునుంచి శేషన్‌లో పడింది. అక్కడినుంచి మంచుతుపానుకు అడ్డుపడి రోర్లెక్కిందీ. సట్టాలుదాటింది. మూపినతలుపులు తోము కొని రై ల్వేషాపుల్లో వొరబడింది

షాపులో మొదటిగాడిమీడ ఒకఇంజను నిలబడివుంది. దానిచుట్టూచేరి కావల సిన చిన్నచిన్న మరమ్మతులుచేస్తూ పనివాభ్ళు కొందరు హశావిడిగావున్నారు. పోలేన్‌ టోన్‌స్కే ఇంఅను అడుగున కూర్చుని ఏయేభాగాలు ఇబ్బందిపెడుతున్నాయో మెకా నిష్కంలకు చూపుతున్నాడు. నిన్చుపెప్టెలోని ఇనపకడ్తీలకు వంపులుతీస్తూ జఫార్‌ (దూజహ అగ్హైమూ వంగుని వున్నారు. ఆధార్‌ కర్షీక్రింద దిమ్మెపట్టుకొనిపుంకే అన్హైమ్‌ సమ్మెటతో కొడుతున్నారు.

జార్‌ పెద్దవావై పోయేడు. ఈకొద్దివళ్ళల్లో మఖం ముడుతలుపడిందీ, జుట్టు నెరిసింది. నడుం వంగింది. కళ్ళు గుంటలుపడ్డాయి.

వ్వారంలో ఎవరోమనిషివచ్చి నిలదిడ్డట్లయిలది.సం దెవీకట్లలో ఆ నునిషెవరో తెలియలేదు. ఆతడేకో అన్నట్లనిపించింది. కొని సమ్మెటదెబ్బిలలో మాట వినబడ లేదు. ఆతడు మరింతదగ్గరకువచ్చేడు, ఆన్టైెమ్‌ సమ్మెట నిలిపేడు,

“కాామేడ్స్‌ 1 లెనిన్‌ చచ్చిపోయాడు

341

ఆగ్దెమ్‌ చేతిలోనినమ్యెట నెమ్మదిగా నేలకు జారింది, అవార్హ చెప్పినవాని చొక్కాంచేయి. గట్టిగా పట్టుకొన్నాడు

“ఏమిటి ? ఏమిటన్నావు

ఆవా ర్హతెచ్చిన ఆతడు ఆయానంతో వగురున్తున్నాడు,

“నిజమే, కా(యేడ్స్‌ ! లెనిన్‌ చచ్చిపోయేడు”

అతడువెమ్మదిగా చెప్పడంతో ఆర్హైమ్‌ అవార్త నిజమేననుకొన్నాడు. అప్పుడు కాని ఆవార్హను తెచ్చినది స్టానికపార్టీ కార్యదర్శి అని అర్థంచేసుకోలేదు.

ఆవార్హ వినదిడగానే ఇంజను[కింద గోతిలోనూూ వక్కంన చ(క్రాలవద్దా పని జేస్తునవారంవా టిలబిలలాడుకూ వచ్చేసేరు అనేక (ప్రశ్నలువేసి తమ నాయకుని మరణవార్హ వివవాలు తెలునుకొన్నారు,

బయటనెక్కుడనో ఒక ఇంజిను గీపెట్టిందీ. ఆధ్వని విన్నవాళ్ళందరి గుండెల్లో ఆదుర్పాపుట్టించింది. దానికూత ఆగేసంకి మరోమూలనుంచి మరొకటి శూసింది. బానితోపాటు మూడోడి అందుకొంది ఈ ధ్వనులతో (ప్రతికలుపుతూ పవర్‌ స్టేషన్‌లోని సైరన్‌ అందుకుంది. ఈ కూతలన్నింటినీ విసదిడకుండా. చేస్తూ కీవ్‌కు బయలుదేరుతున్న ప్యాసింజరుంటెయిన్‌ తాలూకు రాత్షసిఇంజన్‌ గంయ్‌ మంది

"షెపెటోవ్కానుంచి వార్చావశ్ళే ఎక్వొంపెస్‌ స్టేషనులో వుండి. ఈ రూతలు ఒక్కమారు (ప్రమాదమాచకంగా వినబడ్డంతో కారణం అడిగేడు. లెనిన్‌ మరణ వార్త వినగనే ఒక్కకణం ఆలోచించి నెమ్మదిగా చేయిఎత్రి విజిల్‌ కువున్న గొలుసు లాగేడు ఈ పనిచేసేక మరి తనకు ఇంజనుమీదికి ఎక్కవలసిన పనివుండదని ఆతచెరుగును. మళ్ళీ ఆతనిని ఈ రైలు నెక్కనివ్వరు. ఆయినా ఆతడా గొలుసు లాగేడు. ఇంజినుకూత [ప్రారంభంకానడంకో రైలులోవున్న పోలీష్‌ అధికార్డూ రాజకీయనాయకులూ ఉలికిపడి పరుగ్నల్తివచ్చేరుం

(ప్రజలు వందలసంఖ్యలలో రై ల్వేయార్తులలో గుమికూడేరు. తలుపులుకోను కొని ఆ 'పెద్దళభవనంలో జొరదిగ్హారు. హాలుల్పు వరండాలు గదులు జనంతో నిండీ పోయేయి.

అందరూ నిశ్శద్దింగాపున్నారు. స్యారకసభ (ప్రారంభమయిందీ. 'షెపెటోవ్కా (ప్రాంతీయకమిటీ కార్యదర్శి షరాట్రిన్‌ వువన్యానం (ప్రారంభించేడు.

“కొధేడ్స్‌! ప్రపంచ శ్రామికవర్గనాయకుడు లేనిన్‌ ఇకలేడు. లోల్షివిక్‌ పార్టీని నిర్మించి శ్యతుదువేద్యం చేసిన ఆ మహాన్య క్రి మరజించడంతో పాకి

3౩42

తీరనిలోటు కలిగింది....మనపార్టీ నాయకుడూ మనవర్గనాయకుడూ మరణించటంతో కౌర్మిక వర్గంలో నుసనర్జులయిన యోధులంకా పార్టీలోకి వచ్చిచేరాలి.....”

బ్యాండుమీద చరమగీతం ఆలాపించదిడింది. సభలో వారంతా టోపీలతీపే “పేరు. పదిహేనేళ్ళ ఈ మధ్యకాలంలో ఏడ్పిఎరగని అచ్చైమ్‌ వెక్కివెక్కి. ఏడ్చేడుం

న! న! న!

రై న్వేపనివారి క్షజులో సభ (ప్రారంభమయింది. ఇసక వేస్తే రాలకుండా పున్నారు జనం. చోటుచాలక క్లబ్బు బయట, బలిలో వొజీకిపోతూ ఎందరో నిల బడివున్నారు. క్లబ్బు గుమ్మంలో వున్న ఫర్‌ చెట్లకొమ్మలనుంచి మంచుముక్కలు లస్పరులా (వేలాడుతున్నాయి. గదీలో ఉక్కకి ఉఃపిరాడడం లేదు.

అంకసభలో ఒక్కరుకూడా మాట్లాడటంలేదు. దుఃఖంతో అందరిగొంతులూ నిండివచ్చేయి. ఏదన్నా మాట్లాడినా గుసగుసలతోనే సంభాషణ సాగిపోతూందిం తుపానులో సరంగునుపోగొట్టుకొన్న ఓడలో నిజనంలాగ వారంకా విదారవదనాలతో వున్నారు,

బ్యూరో సభ్యులు నిశ్శబ్దంగావచ్చి తమస్టానాలలో కూర్చున్నారు. సిరోపేంకో నెమ్మదిగా గంటనెల్తి అందుబాటులో పెట్టుకొన్నాడు. నెమ్మదిగా వాయించి మళ్ళీ దిల్లమీద పెప్టేసేడు, అంతా నిశ్శద్ద౦ం

ఖు శౌ ఖతి

(ప్రథానోపన్యాసం అయిపోయేక పార్టీ కార్యదర్శి సిరో-టెంకో మాట్లాడడానికి లేచేడు. స్మారకనభల్లో సాధారణంగా ఆటువంట్‌ (ప్రకటన వినదిడదు. ఆయినా ఆనాడు ఆతడుచేసిన (ప్రకటన ఎవరికీ ఆశ్చర్యం కలిగించలేదు.

“*తమరిని పార్టీలో చేర్చుకోవలసిందిగా కోరుకూ చాలమంది పనివారు దర వాస్తు ఫంపించేరు.. ఈ దరభాస్తుమిడ ముష్ఫయ్యేకుమంది సంతకాలు పెస్ట్రరు వారి దరవాన్తు ఇది. +

“దశీణ--పళ్ళిమ నై ల్వేలోని షెపెటోవ్కా పేషన్‌ బోల్షివిక్‌ పార్టీకి

మన పార్టీనాయకుని మరణం బోల్షివిక్‌ పార్ట్‌లోకి నూతనసభ్యులను ఆహ్వానిస్తూంది. లేనిన్‌ పార్టీలోచేరే అర్హత మాకున్నదేమో విచాశించన లసిందిగా ఈనభవారిని కోరుతున్నాము.” బాని[క్రింద రెండు వరసలలో నంతకాలున్నాయి. సిరో-పెంకో ఒక్కొక్క పేరునే ఆచిఆచి చదివేడు. “స్టానిప్తావ్‌ జిగ్ముండోవిద్‌ పోలెంటోవ్‌ స్కీ --ఇంజిన్‌ డై )౨కపా-ముప్య చ్యూరేళ్ళి పవి అనుభవం...”

343

నభలో అంగీకార సూచక మైన కలకలం వినదిడింది.

“ఆస్టైష్‌ అంధ్రామేవిన కోర్ఫాగిన్‌ - మెకానిక్‌ -- పది హేడేళ్ళపని అనుభవం-ా”

“వార్‌ ఫిలిస్తోవి”్‌ (బూజక్‌ ---ఇంజనుదై వర్‌ --ఇరవ మ్యుక్కం ఏళ్ళ పని అనుళభవం-ా”

రై ల్వేవనివారిలోకల్లా జెట్టీలనదగిన వారిపేర్లు ఒక్కొక్కటే. చదువుతున్న కొలదీ సభలో నమ్మతిసూచక మైన ధ్వనులు అంతకంఠ కెక్కునయ్యేయి,

"పేర్ల న్నీ చదివడం పూదర్రిఅయ్యేక మొట్టమొదటి పేరువాడు-- పోలెస టోపస్క్‌ఎలామాట్లాడకానికి లేచేడు. మరల నథ నిశ్శబ్దం అయింది,

ఆ_......నే చెప్పేబందుకేముంది? వెనకటిరోజుల్లో పనివాడి (బతుకు ఎల్లా వుండేదో మీరందరూ ఎరుగుదురు, జీవితకొలం అంవ౨ా బానిసలా నానాచాకితీ బేసేను. ముసలితనం వచ్చేసరికి ముస్టెవారిస్టితిలో వున్నాను. విప్లవం వచ్చేసకికి నంపారభారం, 'పెద్దదనంకో పాక్టీలోకీ రాలేకనేపోయేను. శ(్యత్రుపకిన ఎన్నడూ చేరకపోయినా పోరాటాలలో ఎన్నడూ పాల్లోలేదనే చెప్పాలి. 1805లో వార్సా కార్‌షాప్పల్లో నమ్మె వచ్చినప్పుడు నమ్మెకమిటీ సభ్యుడుగా వుండేవాడిని. దోల్షి విక్కాల్నే బలపరుస్తూ వచ్చేను, ఆ రోటాల్లో నేను మంచి పడుచుతనంలో వుండే వాడివి. చూటవప్తే దూసుకోమనే రోజులు. అయితేనేం గతన్ని చెప్పుకొని ప్రయో జనం ఏంపుందిలెండి. ఇలివ్‌ మరణంతో నా కడుపు తరుక్కుపోయిండి. మన మి[కుడు మన బింపవ్వ, సన రక్షకుడు పోయేడు. ఇంక ఈ వేళతోసరి. ముసలి వాడవై పోయేననేమాట ఇంక నానోటరానివ్వను నా మనస్సులో వున్నది ఎల్లాగ ఇెప్పాలో అర్హంకానడంలేదు. నేను పెద్దమాటకారినికొదు. ఈ ఒక్కనూ పే చెప్తా నాదీ బోల్షివిక్కులతీ ఒకమే దారి. అంతే........

అతడు నెరిసిన జుట్టుగుండా చేత్యివేళ్ళుపోనిస్తూ ఏం చెప్తారన్నట్లు నభకేసి చూసేడు.

అయన విజ్ఞప్తికి సభలో ఒక్కరుహూడా వ్యతినేకత తెలుపలేదు. పార్టీ సభ్యులు కొానివారుకహూడా తను ఆఎప్రాయం తెలపాలని అహ్వానించేరు.. కొని ఎవ్వరూ పోలెన్‌బోవకు వ్యతితేకం చెప్పచేదు.

ఆతనిని కమ్యూనిన్తుపార్టీలోకి తీసుకొన్నారు.

ఏదో గొప్పవిషయం తమకళ్ళముందు జరిగిపోతున్నట్లు (ఫ్రతివారికీ అని పించింది. పోలెన్‌టోవ్‌స్క్రీ వేదిక దిగివచ్చేడు, ఆస్హైమ్‌ ఆ స్టానంలో నిలబిశ్తాడుం

వశత ఆతనీకి తన చేతుల్ని ఎక్కడ'పెట్టుకోవాలో తెలియలేదు. నెత్తినున్న టోపీతీస్‌ రెండుచేతులతో నలిపేస్తున్నాడు. బాగా నలిగి పాతబడిపోయిన గొగరెచర్మపు కోటుకు దొత్తాలు తగిలించకుండా వదిలివేపేడు. లోపలవేసిన సైనికచొత్కా మెడపట్టీకున్న ఇ తృడిదొత్తాలు రెండూ తగిలించివున్నాయి. మొత్తం వేషం ఆంకాచూస్తే మనిషి విలాసంగ్యా థా[గా తిరుగుతున్న వాడల్లే కనిపిస్తున్నాడుం

అర్పెమ్‌ సభనంతనూ ఒక్కమారు కలయచూ'సేరు, ఒక్కప్రక్కన పరిచిత మెన్‌ స్త్రీముఖం కనబడిందీ. తము యింటిపొరుగున వుండిన కాపీమే స్తీకూతురు గాలినా. తనతోపాటు కుట్టుదుకాణంలో పనిచేస్తున్న పడుచులకో కలసి ఆమె సభకు వచ్చింది. ఆమె చిరునవ్వు తనను తమిస్తున్నస్లూ, తాను చేస్తున్నపనికి అంగీకారం తెబపుతున్నట్లూ అనిపించిందీ

“ఆగ్టెమ్‌ ! సీవిషయం చెప్పు”-అన్నాడు సిరో'పెంకో.

కాని తనవిషయం చెప్పుకోవడం అంటే అచ్చెమ్‌కు అంత నులభంకాదు. అంతమందిముందు నిలబిడి మాట్లాడడం అలవాటొకటిలేదు. తన మనస్సులో పేరు కునివున్న భావాలనన్నింటినీ ఏలా బయటపెట్టాలో ఆతనికి ఆర్థం కాలేదుః సాధ్యమూ అనిపించలేదు. మాటలకోనం తడబూడు. కంగారుపుట్టింది. మతి నోట మాటకావడమే కష్టమయింది, ఆలాంటి చిక్కుపరిస్టితి అతని కెన్నడూ కలగలేదు తన జీవితంలోకల్లా ఆతి(ప్రధానమైన చర్య తీనుకోబోతున్నానన్తీ ఆ చర్య తన కష్టమయజీవితంలో నూతనానందాన్ని కలిగించగలదనీ ఆత డెరుగును.

ఎట్టకేలకు అతడు (ప్రారంధించేడు.

“చ్చేము నలుగురం వుండేవారంంి

హాలు ఆంకా నిశ్శబ్దంగా వింటూందీ. ఆరువందలమంది అతడేంచెప్తాడో యని అవ్యాతురతగా వింటున్నారు.

“డబ్బున్న వొళ్ళ యిళ్ళల్లో మాయమ్మ వంటప్పట్టీగా వనిచే'సేదీ. మానాన్న ఎలావుండేవాడోనాకుఇఖందుమింయ జ్ఞాపకంలేదనే చెప్పాలి. ఆయనకూ మాయమ్మకూ ఎన్సుకూ సతిపడేదికాదు. మహా౮ాగేవాడు. ఆందువేత మమ్మల్నందర్నీ మా అమ్మే సాశేదీ. అంతమందిని పోషించడంఅంకే మాటలుకాదు. మహాకష్టపడేదీం నెలరోజులూ తెల్లవారింది మొదలు రాత్రి ప్రొద్దుపొయేవరకూ నానాచాకిరీ జేస్తే తిండి పెట్టి నాలుగురూవుళ్ళు ఇచ్చేవారు. రెండేళ్ళపాటు స్కూల్లో చదివే అదృష్టం నాకు దొరికిందీ. అక్కడికి ఆదేగొన్స. అక్కడ చదవడం, [వాయడం మానం నేర్చేరు నాప తొమ్మిదేళ్ళప్పుడు ఆమ్మ నన్ను మెషీన్‌షాపులో పని వేర్చుకొనే

తశ] 345 టందుకు వప్పజెప్పిందీ. ఆమె చేయగలడీమా[తం ఏంవుందీ ? మూడేళ్ళపాటు ఆక్కడున్నా. ఆ మూడేద్యూ నాకింత గంజిపోయడమే నాకిచ్చిన జీఠరం........ఆ షాపు యజమావి ఒక జర్మనీవాడు. చీడ ఫాయెర్‌ స్టర్‌, మరీకు[రవాడినని మొదట నన్ను పెట్టుకోనన్నాడు. కొన్సి మంచికండప్పష్టివున్నవాడిని, మాఆమ్మకూడా మరో రెండేళ్లు వేసింది. ఆ జర్మనువాడిదగ్గర మూడేళ్ళువున్నానన్నాకదూ. అక్కడ నాకేమీ నేర్పలేదు. ఇంటివనులు చేయించేడు ఆ యజమాని శుద్ద తాగుబోతు వానికి వోడ్కా అందించలేక నాచేతులు నొప్పులుపుస్తేవి .... వోడ్కా ఒక్కసేనా ? బొగ్గులు తెమ్మస్తీ ఇనుము తెమ్మనీ పంపేవాడు .... ఇంక ఆయన భార్యపుండేది నాచేత నానాచాకిరీ చేయించేది. కూరలు తరగాలి. ఆంట్లు తోమాలి. చెయ్యి దురదగా వుండేదోయేమో ఓకారణం అనిలేకుండా అస్తమానం వెజడుతూండేది. గూబిలు పాగతీపేదీ.... మొగుడు తాగుతున్నాడని ఆయనతో పోట్లాడేద. పోట్లాడి నన్ను బాదేది, ఆ దెబ్బలు తప్పించుకొనేటందుకు వీధిలోకి పరుగెత్తే వాడివి, అంతకంటె వెళ్ళడం ఎక్కడికి ?) మాఅమ్మ వుంటున్నచోటు అక్కడికి నలై మ్మైళ్టంది, తీరా వెడితేమాతం నన్ను పోషించగలదా '?....పోనీ షాపులో మాతం అంతకన్న బాగుందా ఆంటే అదీలేదు. అక్కడిపెత్తనం ఆంకా యజనూనితమ్ముడిది. వాడో పాడుపీనుగ. నన్ను ఏడిపించడంఅం పే వాడికో సరదా. పిలిచి 'ఒరేయి, అ వాషరు పట్రా”--అనేవాడు. తీరా పరుగెత్తివళ్ళి తీసుకురావడానికి పట్టుకానేసరికి చేతులు అంటుకుపోయేవి. అప్పుడే దాన్ని కొలిమిలోంచి తీసివుంటారు. మామూలుగా నల్లగానేవున్నా ముట్టుకానేనరికి చేతులు చ్యురునునిపోయేవి. నేను గొల్లున మంటకు ఏడుస్తూం ప్రే వాడునవ్వలేక దొర్లి పోయేవాడు. ఈ బాధలు పడలేకపోమెను, చెప్ప కుండా ఇంటికి పారిపోఎను, నన్నేం చెయ్యమనాలో అమ్మశకేమీ తెలియలేదు. మళ్ళీ అ జర్మసీవాడిదగ్గరకే తీసుకెళ్ళింది. దారిపొడుగునా ఆమె యేడ్చినయేడ్పు నాకిప్పటికీ గుర్తు. మూడో ఏడాదిలో వాళ్లు నాకు పనినేర్పడం (పారంభించేరు. కొట్టడ౦, తిట్టడం మామూలే. నేను మళ్ళీ పాఠిపోయేను. ఈమారుస్తారోస్థాంటినోవ్‌కు పారిపోయెను. అక్కడ వొఠ రొన్రైలదుకాణంలో పనికి కుదిరేను. ఏజ్జర్థంపాటు గిన్నెలూ కప్పులూ కడగడంలో వ్యర్థం చేసుకున్నా. ఇంతలో యజమాని జూద మాడీ ఫ్యాక్టరీ అమ్మేస'కున్నాడు. నాలుగు నెలలపాటు మాకొక్క కో పెక్కుకూడా జీతం ఇవ్వలేదు. చివరకు కనదిడకుండా పారిపోయేడు. అక్కడినుంచి జెర్మింకా వెళ్ళి పవిచూనుకొందామని రైలు ఎక్కేను. అక్కడ ఒక రై ల్వేపనివాడు నన్ను చూపి, నాకథంతా విని జాలిపర్డాడు. వాశేదో కొద్దిగా పవిచేతనవునని చెప్పేను. అతడు నన్ను తమపై ఆధికారివద్దకు తీనుకెళ్ళేడు. నేను తనమేనల్లుస్ణైని చెప్పి,

"346 ఏదన్నా సని ఇప్పించమన్నాడు. నా ఆకారంచూసి వాళ్ళంతా నాకు వదీ హేడుపిళ్ళన్నా పుంటాయనుకొన్నారు. అక్కడే మెళానికుకు సహాయంకోసంి తీసుకున్నారు. ఇంక ఈనాడు నేను చేస్తున్నపనిలొనంటారా ! ఇందులో ఎనిమి దేళ్ళనుంచివున్నాను. ఇంతకన్న నా గత చరిత్రనుగురించి చెప్పడానికి ఏముంది * ప్రస్తుత చతిత్రమీ అందరికీ తెలిసిందే ". భేతిలోని టోపీతో నుదుటనున్న చెమట వొత్తుకొని అర్దెమ్‌ ఒక్క నిట్టూర్పు విడిచేడు, అతడు ఆసలు చెప్పవలసిందేదో చెప్పనేలేదు. చెప్పడం కష్టంకూడా అయినా తప్పదు. ఎవరో ఒకరు ఆడిగితీరుతార్సు ఆతడు ము-ఖ ౦ చిట్లించేడు మరల (ప్రారంభించేడు. . “విఫ్రవకాలంలోనే నేను పార్టీలో ఎందుకుచేరలేదు ? మీలో ఎిన్వరయినా ఆ (ఫ్రళ్న అడగవలసిందే. కాని ఏంచెసప్పేది ? ఇప్పటికేనా మించిపోయిందేమీలేదు, వయస్సు మీరిపోలేదు. కొని, పార్టీలో. జేరాలనే రోరణీ ఈనాటివరకు చఉందుకు కలగలేదు ? చెప్తాను. దాచవలసిందేమీలేదు. ఆనా డు గుర్తించలేకటోయేం. జర్మనీవాళ్శమీద తిరగబడిననాడే 1918 లో పార్టీలో జేరిపుండవలసిపుంది. నరంగు జకరయ్‌ ఎన్నోమాట్లు చెప్పేడు, 1920 దాకా నేను రైఫిల్‌ పట్టుకోనేలేదు. గొడవ లన్నీ అజిగిపోయేయి. తెల్లపేనల్ని నల్లినమ(ద్రం ఆవలకంటా తరిమేసి ఇంటి కొచ్చేం....తర్వాత సంసార జంజాటంలో పడిపోయేను, "ెగ్గామూ పిన్లలూ.... “ఇప్పుడు తెలిసివచ్చింది. లెనిన్‌ చచ్చిపోయేడు, పార్టీ పీలుపునిచ్చిందీ. ఆదీ వినవిడ గానే ఒక్కమారు జీవితం వేపు తిరిగి చూసుకున్నా. అంతవరకూ లోటుగా బాధ “కలిగిస్తున్న దేమిటో తెలిసిందీ. మన (వ్రభుత్వాన్ని కాపాడుకొన్నమా(తంతో చాలదు లెనిన్‌ చనిపోయినాక మనమందరం ఒక కుటుంబంలాగ కలిసివుండాలి. పుంటేనే సోనవియటు రాజ్యం పర్వతంలాగ నిలబిడగలుగుతుంది” " “ఆ విధంగా ఎంతో అభిమానం (పచత్మిస్తూ మెకానిక్‌ తన పుపన్యాసం ముగించేడు. ఉపన్యాసం అలవాటులేకపోయిన్సా అనర్గళంగా అతనినోట మాటలు చొర్లి వచ్చేయి. ఆ నాలుగు మాటలూ చబిప్పేపేక ఆతని మనన్వు ఎంతో కేలిక చడింది. నిటారుగ్యా (ప్రశ్నలకోనం ఎదురుచూస్తూ నిలబ్హైడు.

• నభఆంకా నిశ్శబ్దింగావుంది. సిరోపంకో ప్రక్నలకోసం పిలిచేడు. " “వ్రళ్నలు వేస్తారా 1 -. " నభవారంవా ముఖముాలు చూసుకున్నారు. మొదట ఎవ్వరూ ఏమి ఆడగ లేదు. ఇంఠలో రైలులో బొగ్గు వేపే వొకడు లేజేడు.. అతడన్ఫుడే నరాసర్క .వనిలోంచి వచ్చేడేమో నల్లగా బొగ్గుగా వున్నాడు,

347

“ఆడ్రిగేందుకు ఏముందీ ? అతడి వెళగనివారెవరు ? అతనిని చేర్చుకోండిం పఖిచె్పండి. అంక”

కమ్మరం పనిచేసే గిల్యాకా లేచేడు, లోనున్న అపేశమూూ భయటనున్న వుక్కొతో ఆతనిముఖం కంగీవుందీం |

*ఈ కాయమేడ్‌ మంచివాడే. మిరఖభాలు మార్చేరకంకాదు. నమ్మవచ్చు. సిరోజెంకో ! వోటుకి పెట్టటయ్యా!”

సభలో వెనకభాగంలో కామ్‌సోమాల్స్‌ కూర్చున్నదోటినుంచి ఓక కంఠం వినవచ్చింది. .. | .

“కాయేడ్‌ కోర్చాగిన్‌ వ్యవసాయం'పెన్సేడు. రై తుజీవిశానిక్రీ కార్మికభావాలకీ నమన్వయం వఏలాచేస్తాడో చెప్తే బాగుంటుంది

నభలో ఆ (ప్రశ్నకు అయిష్టంతెలుపువూ. గునగునలు వినబిడ్దాయి. ఎవరో అసమ్మతి కెలిపేరు. - "

“మాటోటి పామరుకి ఆర్థంఅయ్యేలా చెప్పు, అదేమిటో. కభుర్లు చేతనపును గదాయని....

కాని, అన్దెమ్‌ నమాధానం చెస్పుకోడానికి పూనుకొన్నారు.

“అడగవలసిందే. నేను వ్యవసాయం పెట్టినమాటనిజిమే. అయినా నాకన్న శ్రామికవర్గచై తన్యాన్ని వదులుకోలేదు. సరే.గతంలో ఏమయిందో. ఈ రోజునుంచీ ఇంక అటుపోను. నా కుటుంబాన్ని రై ల్వేయార్లులకి దగ్గర్లోకి తెచ్చేనుకుంటాను. ఇక్కడే సుఖం. ఆ దిక్కుమాలినభూమి నా [ప్రాణొనికివచ్చినట్లు తయారయింది.”

నభ్యులంకా ఆతనిని పార్టీ లో చేర్చుకొనేబందుకు నమ్మతిగా చేతులు ఎ శ్రేరు అనందంతో ఆన్టైమ్‌ వేదికడిగి తన స్టానం వేప నడిచేడు. వెనుక వేపునుంచి సిరో "ఎంకో కంఠం వినిపించింది,

“*పిక[గీవంగా........

తర్వాత జథార్‌(బ్రూజక్‌ వేదికమీదకివచ్చేడు. ఇదివరలో ఈతడు పోలిన్‌ టీవ్‌స్కీకి నహాయంగా వుండేవాడు. కొని, ఈమధ్య ఆతడు న్వయంగానే ఇంజన్లు నడుస్తతున్నాడు. శ్రామిపడుగా కాను గడిపినజీవిాన్ని ఆతడు వివరించి (ప్రస్తుత కాలానికి వచ్చేడు,

“నా విడ్డలు (ప్రారంభించిన పనిని కొనసాగించడం నా కర్తవ్యం. దుఃఖంతో మూలదిడి వుండడం వాళ్ళకి ఇష్టంగాపుండదు. నేను మూలబిడి వుండగానికికాదు వాన మరణించినదీ, వారి మరణంవలన ఏర్పడిన థాళని భఖ క్రీెచెయ్యూలనే ఆలోచ

348

వేనా ఇంఠకాలం నాకు కలగలేదు, కొని నాయకుడే మరణించడంతో నా కళ్ళు విడ్డాయి. గఠతంగురించి నన్నేమీ అడక్కండి. ఇకముందు మాతన జీవికాన్ని (ప్రారంభిద్హాంొ

ఆతని కంఠం మందగించినా న్పష్టంగ్యా ఆందరికీ వినిపించింది. బాధాకర మైన ఘటనలు జ్ఞాపకంవచ్చి అతనిముఖం మ్లూనమయిందీ. నభికులంకా అకరనిని పార్టీలో చేర్చుకొనేటందుకు ఆమోదం తెలుపుతూ చేతులెత్తేరు. దానిని చూసేనరికి ముఖం విడిందీ. తలనంచి అభివాదనం చేసేడు.

కొత్తగా పార్టీలోకి నభ్యుల్ని చేర్చుకొనేటందుక్రై (ప్రారంభమైన ఈ నథ చాలరా(్రిగడిచేనరకూ సాగిందీ. అందరూ ఎరిగినవ్యక్తుల్నీ, ఉ త్రములన్నవారినీ, జీవితంలో మచ్చ అనేదీ లేనివారినీ మాత్రమే చేదృకొన్నారుం

లెనిన్‌ మరణంతో లకలనుంది _ కార్మికులు బోల్షి విక్కుపార్చీలో చేరేరుం వాయపడు మరణీంచేడు. కాన్సి పార్టీ నధ్యులు నిర్ఫూహపడలేదు. నేలలో బాగా వేళ్ళ పాఠుపన్న చెట్టు చివరకొమ్మలు నరికేసినంతనూ(క్రాన చచ్చిపోదు. _

పకరణం౦6 హోటలులోని నాట్యమందిరం గుమ్మంలో ఇద్దరు మనువ్యులు నిలబిడీ వున్నారు. వారిలో పొడుగాటివ్య క్తి “పిన్స్‌నెజ్‌” 'పెస్టేడు జబ్బకు “కమాండెంట్‌ అనే అక్షరాలతో ఎ(ర్రనిపట్టీ వుంది,

రీటా ప్రశ్నించింది

“యుగకేనియన్‌ ప్రతినిధులసభ జరుగుతున్న దిక్కడేనాో

పొడుగుపొటి ఆ వ్యక్తి గుమ్మానికి అడ్డుగా నీలబిడ్డాడు.

“బామ. మీకేంకావాలి. చెలిగేట్‌ టికెట్టుందా?”

రీటా జేబులోంచి ఒక కార్తుతీసింది, దానిమీద *శేంద్రకమిటి సభ్యుడు. అనే అక్షరాలు ఉచ్చెత్తుగా గిల్బుజేయబిడినవి వున్నాయి. అఆదిచూడగానే వెంటనే ఆకడు అఆమెప మ్య్యూదచూ పేడు,

“వెళ్ళు కాామేడ్‌! ఆలా ఎడమచేతిమీదుగా కోన్నిపీట్లు భాగా వున్నాయి”

రీటా లో నికివెళ్ళి వా$ీగొవున్న ఒకనీటులో కూర్చుంది,

నభ అప్పుడే ముగియవచ్చింది, అధ్యకడు ముగింపమాటటి చెప్ప న్నాడు, ఆకని కంఠం ఎక్కడో బొగా విన్నట్లనిపించింది,

“అఖిల రష్యన్‌ కాంగ్రెస్‌కు కౌన్సిల్‌ను ఎన్నుకోవడం ప్పూర్తిఆయింది, కొం(గ్రెను మరో రెండుగంటలలో (ప్రారంభం కొటోతోంది. ఒక్కమారు ప్రతివీధుల “పీర్లు చదువుతా వినండి” "

ఆ కంఠం అకిమ్‌ది. ఆతడు పేర్లు చదువుకుపోతూంపే రీటా (శ్రద్దగా వింటూడి. తమపేరు రాగానే ఒక్కొాక్కటప్రతినిధే చేయి ఎత్తుతున్నాడు,వారిచేతులలో వ్మ్రపీ తెల్తవీ కార్డులు కనదిడుతున్నాయి

మధ్యలో బాగాపరిచితమైన " పేరువినదిడింది--- పాంగశ్రాటోవీ,. రీటా తిరిగి చూసింది, దూరాన (ప్రతినిధుల వరుసలమధ్య ఎత్తినచేయి కనబిడింది. మనిసి మఖం కనదిడలేదు. పేర్లు మరల ముందుకుసాగిపోయేయి. తెలిసినపేరే మరొకటి వినదిడిందిం

“*టక్రునేన.......ో

వెనువెంటనే మరొఠటి-=

350

ఉకార గ్రాం 400440

సభ్యుల ముభాలకేసి వరీక్షగాచూసి జార్కూను గుర్తుపట్టిందీ.ఎంతోదూరంలో లేడు. పక్కవాటుగా కూర్చునివున్నాడు, ఆతడే. పాన్యాయే. సందేహంలేదు. ఆ ముఖంకూడా ఏలాపుంటుందో పూ ర్రిగా మరచిపోయింది. ఎన్ని పళ్ళయింకో చూసిమరి. -

శేర్లు చదువుతున్నారు, హకాత్తుగా ఒకపేరు వినదిడి రీటా ఉలికిపడిందిం

“కోర్చాగిన్‌......

దూరాన ముందువరుసలో ఒకచేయిలేచింది, దిగిపోయింది, రీటా మనస్సు ఆ వ్యక్తిని చూడాలని గుబిగువిలాడిపోయింది. ఆ పేరుగల తన (ప్రియమ్నితుడు ఎన్నాళ్ళ[క్రితమో చచ్చిపోయేడు, అచేయి కనబడినచోటునే కణ్శర్చకుండా చూస్తూందీ కాని తనముందున్న ముాలన్నీ ఒక్కలాగే కనిపిస్తున్నాయి. రీటాలేచి గోడ (ప్రక్కగా ముందువరసలకేసి నడిచింది,

అకిమ్‌ పేర్లచదవడం౦ పూూర్తిఆమింది. జనం ఒక్కమారు లేచేరు, కుర్చీలు జరిగి బరబరలాడేయి. నవ్వులూ కబుర్లూ వినిపించేయి. ఆ రణగొణధ్యనిని మించి పోయేలా ఆకిమ్‌ అరుస్తున్నాడు.

“*నోల్లోయ్‌ ధియేటర్లో....ఏడుగంటలకి....మరవకండి....”

ఆ హాలకువున్నదీ ఒకపేద్వారం. అ ద్వారంచేపుగా జనం తోసుకుంటూ వస్తున్నారు. ఆ జనసమ్మర్హంలో తన పాతమ్మితుల్ని. పట్టుకోవడం చాలకష్టం. ఆకిమ్‌ వెళ్ళిపోయేలోపున అతనిని పట్టుకోవాలి. మిగిలివాళ్ళని అతడే చూపిస్తాడు.

కొంతమంది గుంపుగా రీటాపక్కనుంచే ద్వారం వేప్ప వెడుతున్నారు. వారిలో . ఒకరు కోర్చాగివొపేరు ఎత్తడం వినిపించింది.

“ఏమయ్య్యోవొ, కోర్చాగిన్‌ ! తోనుకుపోదాం నరు”

తనకు బాగా పరిచితమైన కంఠన్వరం వినబడింది. ఆన్వరాన్ని ఆమెఎన్నటికి మరనలేదు.

“పే, కానియ్యి, నడు,”

రీటా చటుక్కున వెనకతిరిగింది, ఎదురుగా నళ్లని వొడుగుపాటి యువకు డొకడు ఖాకీ యూనిఫారంలో కవీపించేడుం . .

రీటా ఆశ్చర్యంకో కళ్ళింతచేసి ఆతవివంకచూోసింది. మరుషీణంలో ఆత డామెను కౌగలించుకొన్నాడు.

“ర్రీట్రాగ

351 అన్వరం పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌ ద (బతికివున్నావన్నమాటు” | అ మాటలతో ఆకనికి కథ అర్ధం అయింది, . తనమరణవ్నార్డ విజంకాదని ఆమె ఎరగనే ఎరగదు. హాలులోంచి జనంఆంకా వెళ్ళిపోయారు. నగరంలోని ముఖ్యమైన దివారు. శ్చ్వెర్కాంయా వీధిలోవుండి ఈ హోటలు, హోటలు హాలులోసల నిశ్శబ్దింగావున్నా కిటికీలోంచి వీధిలోదిబ్ళు మనుష్యులు వస్తూ పోతూన్నధ్వని వినిపిస్తోంది, హాలులో గడియారం ఆరుకొచ్టింది, కొన్సి వారిద్దరికీ కాలంత్యరగా గడిచిపోతున్నట్లనిపించిందీ. క్షణం [క్రితమే కదా కనబిడిందనిపించింది. కొని వేళ ఆయిపోతూంది. ఏడుగంటలకి ఖోల్జోయ్‌ ధియేటరులో పుండాలి ఇద్దరూ కదిలేరు, _మెట్లుడిగుతూ రీటా పావెల్‌ వంక ఒక్కమారు. పలీక్షగా చూసిండి, మనిషి వాగా ఎదిగేడు.. తానిప్పువాతని భుణాలు చగ్గరశేవచ్చింది ముఖం గంఫీరంగావుంది. ఆంతకుతన్చ మనిషిలో మార్పులేదు, “ఇప్పుడేంచేస్తున్నాపు ? ఎక్కడుంటున్నావు ?--ఆడగనేలేదు. పావెల్‌ చిరునవ్వు నవ్వేరు. = “క్రాష్స్‌సోమాల్‌ (ప్రాంతీయకమిటి కార్యదర్శిగా పనిచేస్తున్నాను. దుబావా చెప్పినట్లు “గుమాస్తాగిరీ” “దుబావాను చూసేవా ?” “ఆ, తలుచుకుంటే విచారం కలుగుతుంది, . ఇద్దరూ పీధిలోకినచ్చేరు, కార్లు గుంయ్‌మంటూ దూసుకుపితున్నాయి. ష్‌ ఇంట్లన్నీ వస్తూ పోతూన్న జనంతో *“యుంి అంటున్నాయి. ఇద్దరూ ఏవేవో అలో చనలలోపడి టోల్లోయ్‌ ధియేటర్‌ వరకూ మాటమంతిలేకుండా నడిచే పేరు, వెశ్ళేనరికి ధియేటరువద్దజనం గుమిహడివున్నారు.ద్వారాలవద్ద రెహాల్మీ సైనికులు కాపలాపున్నారు వాని ఏమరించి నెట్టుకోనిపోవడానికి జనం ప్రయత్నిస్తున్నారు. కొవి కాపలాదారు _ (పతివిదర్నేగాని లోవికి పోనివ్వడంలేదు. తను అధికారప(త్రాలను చేతిలో పట్టుకొని (ప్రతినిఫలు లోవలికి పోతున్నారు. ధియేటరుచుట్టూ కామ్‌ సోమాల్‌ జనసము(ద్రం. మనోసభ (ప్రారంభానికి సోజి రయేటందుకు వారికెవ్వరికీ టికట్లుదొరకలేదు. ఆయినా ఏదోవిధంగా లోపలమారాలని వారి ఆలోచన. కొంతమంది తెలివిగలవావ్న (పతినిదుల మధ్యచేరీ ఏదో ఎర్ర కాగితంమొక్క- చూపిస్తూ ద్వారంవరకూ నెట్టుకు పోగలిగేరు. కొంతమంది ఏదో మోసంచేసి ద్వారంకూడాదాటి లోపల ఆడుగుపె్లురు. అక్కడకూర్చున్న సెంట్రల్‌కమిటి సభ్యుడ్కో వన్తున్నవారికి స్థానాలు చూప్పకూ,

352

పంపుతున్న కమాండెంటో పట్టుకొంటున్నారు. విర్మొగమాటంగా వియటకు పంపే స్తున్నారు. వారి ఆవస్టచూసి టిక్కెంట్టులేని సోదర(పేక్షకులు మహానందపడుతున్నారు.

వభలోకి రావాలని అక్క-డచేరీన వారిలో పదోవంతు మందికికూడా ధియేట రులో చోటుదొరకదు.

రీటా పాపెల్‌లు చాలశ్రమపడి ద్వారంవరకు నెట్టుకువెళ్ళేరు. కార్లమీద, విన్సులమీద్య (టాములమీద (ప్రతినిధులు వచ్చిపడుతున్నారు. ఆలావచ్చినవారు ద్వారంవద్ద 'పెద్దగుంపు ఆయ్యేరు. రెడార్మీ మనుష్యులూ ఇతర (ప్రేక్షకులూ వారికి దారిఇచ్చి గోడల (ప్రక్కగా విలబ్హారు. ఆనమయంలో ద్యారంనద్ద ఒకకేక విని పించింది.

“*దొమన్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ వాళ్ళరాండి.”

“రాండి కా్యమేడ్సు ! మనపక్షం నెగ్గింది”

“హుగర్రా”

పావెల్‌ రీటాలకో కామ్‌సోమాల్‌ బొడ్డిధరించిన ఒక యువకుడు కూడా ద్వారంలోంచి దూరేడు. కమాండెంటు కన్నుగప్పి సరాసరి (ప్రతినిధుల సీట్లవేపు నడిచేడు, మరుక్షణంలో జనంమధ్య కలిసిపోయేడు.

వెనకగావున్న రెండుసీట్లూ చూపి రీటా వానిలో కూర్చుందామంది.

ఇద్దరూ కూర్చున్నారు.

“నిన్ను ఒకటి అడగాలనుకొన్నా. వెనకటి సంగకేననుకో. ఆయినా సమా ధానం చెప్పాలినువూ. అప్పుడు మనతరగతులకు రావడంమానేస్కి "స్నేహం తెగతెంపులు చేసేవు, ఏమిటి కారణం

రీటా కనిపించినప్పటినుంచి ఈ[ప్రశ్న వస్తుందనుకొంబూనే వున్నాడు. కాన్ని (వశ్నవచ్చాక పావెల్‌కు ఏంచెప్పాలో తోచలేదు. ఆమె ముఖంవంక చూసేగు. ఇద్దరి చూపులూ కలిసేయి. తనరహస్యం ఆమెకూ తెలునునని అర్ధంచేసుకొన్నాడు.

“ఎందుకో నువ్వూ ఎరుగుదువనుకుంట్టా రీటా. అదంకా మూడేళ నాటి మాట అనుకో, కాని అనాడుచేసినపని చాలతప్పు అనిపిస్తూంది. కోర్చాగిన్‌ తన జీవితంలో 'పెద్దప్కీ చిన్నవీ ఆనేకతప్పులు చేసేడు. ఆదీ వొటిల్లో ఒకటి”

రీటా ఒక చిరునవ్వు నవ్వింది.

డ్తపోద్డాతం బాగానేవుంది. ఇంక అనలు నంగళికి రా”

పావెల్‌ నెమ్మదిగా చెప్పుకుపోయేడు,

శర్మ 353

“అర నావౌక్క-డిక ప్ప అనకానికి వీఐచేమ, గాచ్‌స్ట్రే అతని విప్లవ శృంగారమూ ఆంతపని చేపేయి. తమ అదర్శాలకోసం జీవితం అంకితం చేసిన వీరపురుషుల జీవివాలు ఆరోజుల్లో తెగచది వేవాళ్డీ. వాళ్ళలా వృండాలనేడి నాఆశయం, నీమీద నాకెంతో మనన్సువుండేది. కాని గాడ్‌'ఫ్లే దానిని ఆణచివేసేడు అదంళా తెలివితక్కువ న్యవహారంలని ఈనాడు ఆసుకొంటున్నా. ఎంతో విచారమూ కలుగు తూందిలొ |

“*అయికే గాద్‌'ప్లే వినయమై నీఆభి[పప్రాయం మార్చుకొన్నావా?”

“లేదు, రీటా. అదేంకాదు. మన మనోదిలాన్ని పరీక్షించుకొనేటందుకు అన వసరపు నాధలు పడకాడదనేది నా కిస్పుడు అర్థమముంది. గాడ్‌'ఫే సాహనం, కష్ట సహనశ క్రి ముఖం చిట్లించకుండా మూలగకుంవా ఓర్చుకోగల(ప్రతిభ్యా పీటిని నేను చాలమెచ్చుకుంటాను. నమాజంలోని ఏ ఒకవ్యక్తి జీవికంకోనూ పోల్చడానికి వీలు లేని ఉత్తమ జీవితం గడపాలనేడి నా ఆశయం.”

రీటా మాన చిదనగప్త కనపడింది. ఆమె ఆలోచనలు భూతకొాలంలో విహరిస్తున్నాయని ఆమెముఖమే చెప్పింది

“మూడేళ్ళ(క్రీతం ఈమాటచెప్పివుం పే ఎంతవాగుం డేది.”

“బాగుండేది. నేనునీకు ఒక మామూలు స్నేహితుజ్తీ మాత్రమే...”

“ఆంతకన్న ఎక్కువే అయివుండే వాడివి”

“ఆ పొరపాటు దిద్దుకోలేమా

“లేదు. సాధ్యంకాదు కామేడ్‌ గాడ్‌'స్లే ! మించిపోయింది.

శీటా చిరునవ్వుతో తనభావాన్ని విశదీకరించింది.

ఈన్సాక్హో చిన్న హతురుంది ఎరుగుదువా ? వాళ్ళనాన్న ఆం పే నాప అమిత యిష్టం. మేము ముగ్గురం విడిపోలేము”

ఆమె పావెల్‌ చేతిని నెమ్మదీగా రట్టిండ, ఆతడెంత వ్యధపడతాడోసని ఆమె ఎంతో భయపడింది. కాని ఆమెళభయం అకారణమని (గ్రహాంచగలిగింది, ఈ మూడేళ్ళలో ఆతదెంతో గట్టిపడ్డారు. కారీరకంగానేకాదు. మానసికంగాకూడా దృథ వడ్డాడు. తనమాట కాతనిమనన్సు చాలనొచ్చుకుంది, కౌని అదేమి మాటల్లో కేలలేదు

నేక పోగొట్టుకున్నదానికన్న పొందవలసిందే చాలావుండి”

ఏదో మాటవరుసకు చెప్పింది కాదన్సీ హృదయ పూర్వకంగా ఆంటున్నదే నస్వీ రీటా (గ్రహించిందిం "

354

'వేదక సమీపంలో వున్న స్థానాలకు పోవలసిన సమయము అయింది, లేచి, యూ్రేనియన్‌ (ప్రతినిధులు కూద్చున్న ముందువరుసల్లోకి వెళశ్ళెరు బ్యాండు (ప్రారంభమైంది. “భవిష్యత్తు మనదే”. = ననే మాటలు (వ్రాసినగేనర్లు హాలంకా రెపరెప లాడుతున్నాయి. వేలకొద్దీిమండి హాలులో, “బాక్సులల్తో గేలరీలలో కూర్చునివున్నారు. ఆంతుపొంచులేని క్రి సోమతులు గల ఓక మహాత్తర సంస్థలో వారంతా సభ్యులు, వేదిక వెనుకనున్న తెరమీద “భవిష్యత్తు మన దే” అన్నమాట 'పెద్ద పెద్ద అక్షరాలతో చిగ్రించబిడింద.. పలకొలదిమంది కళ్ళు దానిమీదనే వున్నాయి,

ఇంకా జనం వస్తూనే ఉన్నారు. మరో కొద్రినిముషాలు గడిచేయి. తెర తొలగించబడింది. రష్యను కమ్యూనిస్టు యువజనసంఘ కేంద్రకమిటీ కార్యదర్శి తడబడుతూవచ్చి వకటనచే'పేడుం

“రష్యన్‌ కమ్యూనిస్టు యువజన సంఘం ఆరవమహాసభ (ప్రారంభమయింది విస్త వంయొక్కం ఉదాత్తత శక్తి ఆడతణంలో కనిపించినంతగా పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌ కు ఆంఠపపూర్వం ఎన్నడూ ఆనుభవంకాలేదు. ఏదో చెప్పలేని ఆనందం, అభి మానం అతనిలో వుప్పొంగాయి. బోల్షివిక్‌ యువవీరుల మధ్య నిలదిడగలిగిన అదృష్టానికాతడు ఎంతో గర్వపడ్డాడు. -

మహాసభ జరిగినన్నాళ్ళూ ఆరనికి పూపిరతిరక్కుండా పవితగిలింది. తెల్ల వారిందీ మొదలు రార్రి (్రొద్దుపోయేవరకూ ఏదోపని, ఆందుచేత రీటాను మరల ఆఖరురోజునేగాని కలునుకోనడం పడలేదు, అ రోజున యూనియన్‌ (ప్రతినివలు కొందరితో ఆమె వచ్చింది, -

“మహాసభ పూర్తికాగానే రేపే వెళ్ళిపోతున్నా. మళ్ళీ మాలట్లాడుకొ నేటందుకు వీలుచిక్కుతుందో చిక్కదో. అందుచేత నాన్రైరీ రెండు నోట ుక్సులో (వ్రాసింది ఇస్తాను. ఒక చీటీకూడా పుంది. పుస్తశాలుచదివి పోస్టులో నాకుపంపించు. వీతో చెప్పాలనుకొన్నా, చెప్పివుండని నంగతులన్నీ వాటిలోచూచుకో, కనబడతాయి.”

పావెల్‌ ఆమెతో కరచాలనంచేశాడు. ఆమె ముఖకవళికలను మనస్సులో ముద్రీంచుకొనేటందుకు (ప్రయత్నిస్తున్నట్లు చాలసేపు ఆమెవంకనే చూస్తూ నిల బ్డాడుం _ |

అనుకొన్న (ప్రకారం మరునాడు ధీయేటరు మెయిన్‌గేటులో వారిద్దరూ ఒకరి నొకరు కలుసుకొన్నారు. ఒకచిన్న పు స్తకాలకట్టనూ, పీలుచేసిన, కవరును రీటాఆతని చేతిలో పెట్టింది, చుట్టుప్రక్కల అంకా జనమే. కనకవారిలో ఒక్కరూ సెలవు

355 తీసుకొంటున్నప్పుదెట్టి వు(దేకాలను ప్రదర్శించలేదు. రీబాకచ్ళు చెమ్మగిల్లాయి.

• అవెకు తనమెడగల అధినం గల లోతులమ ఆతదా కళ్ళలో చూదుకొన్నాడు, మరునాడిద్దరూ చెరోరైలులోనూ చెరో $ిశగానూ వెళ్ళిపోయేరు. పావెల్‌ ఏక్కింన దిండిలోనే యూ(క్రేనియన్‌ (ప్రతినిధులు చాలామంది (పచూణంచేన్తున్నారు.
• కీవ్‌నుంచి వచ్చిన కొంతమండి (ప్రతినిధులు ఆతని బిండిలోఎక్కారు. పాయంకొలం (పయాణీకులంకా పక్కలు పరుమకొన్నారు. ఓకునేన్‌ (ప్రక్కనున్న బల్లమీద గుర్రు పెడుతున్నాడు. పావెల్‌ నెమ్మదిగా దీపందగ్గరకు జరుపుకొని వామివిప్పేడు* “పావెల్‌ ! ఈ మాటలు నీతో చెప్పేవుందును. కొని అంతకన్న జాఐలో (వ్రాయడమే మేలలే-ఒక్కటిమాత్రం గుర్తుంచుకో = మసహానభకుముందు మనం
• మాట్లాడుకొన్న విషయం, నీ జీవిశాన్ని మోడుచేయసీయకు, నీవు మంచి మకో 'వైర్యం గలవాడివస్కీ నువ్వు ఆ మాటను మాటవరునకు ఆనివుండలేదనీ నాకు తెలునును, జీవితంవిషయంలో ఏదోలే అన్నట్లు నేను వ్యవహరించలేను, హృదయ పూర్వకమైన (పేమ వున్నప్పుడు వ్యక్తిగత నంబింధాలు మార్పుపొందికే పొంద వచ్చు. నీ విషయంలో నేసు ఆ విధంగా వ్యవహరించేను. కాని యౌవకో(దేకాలకు నేను లోనుకాదలచలేదు. ఆందులో మకిద్దరకుకూడా నుఖంపవుండదు, కాని నువ్వు పీ స్వవిషయంలో ఆంత కళోరంగా వ్యవహరించి వుండకూడదు. పావెల్‌ ! మన జీవితం మొదటినుంచీ చివరకంటా శరాటంగానే వుండనక్కశ్లేదు. నిజమైన (పేమకు, అందువల్లి కలిగే నుభాలకూ జీవితంలో ని'షేధాలుండనక్క_ గ్లేదు. “ఇంక సీ జీవితగమ్యుం గురంచి నాకేమీ అద్దూలేదు, అఆభివందనలు.... ఈక్షాన పొవెల్‌ ఏమేమో అలోచించుకుందూ జావినుచిం పేప్కి కిటికీలోంచి దియటకు పారేపేడు. రీటా యిచ్చిన నోటు ఐక్కుంలు రెండూ తెల్లివారేనరికి చది వేసేడు. కాగితంతో చుట్టి పోస్టుచెయ్యవానికి సిద్దం చేపేడు. ఓకునేవ్‌, పాంగ్రాటోవ్‌ వగైై రాలకోకలిసి ఆతడు థార్కోవ్‌లో దిగేడు. కీక్లలో అన్నాతో వున్న తాల్యాను తీసుకరావడాని క్రై ఓకునేవ్‌ కీవుకు పెడుతున్నాడు. యూ(శేనియన్‌ కామ్‌సోమాల్‌ కేంద్రకమిటీ నభ్యు లుగా పాంగ్రాటోవ్‌ను ఎన్నుకొన్నారు. ఆతనికి కీవ్‌లో పనుంది, వాళ్ళతో వెళ్ళి కీన్‌ లో అన్నాన్తూ దుబావానూ చూడాలనుకొన్నాడు పావెల్‌. కీన్‌లో పోస్టాఫీనుకవెళ్ళి రీటాకు పు స్తకొలపార్పెల్‌ పంపేడు, తిరిగి వీధి శోకి వచ్చేసరికి మిగకా అందరూ వెళ్ళిపోయేరు. ఇంక ఒంటరిగానే ఇియలుదేరేడు,

356

అన్నా, దుబావాలు కాపురం వుంటున్న ఇంటిముందచే (టాము ఆగింది. అకడు దీగి మెళ్లెక్కి రెండోఅంతస్టుకి వెళ్ళేడు. మెట్లకు ఎడమచేతిప్రక్కన అన్నా గదివుందీ, తెలుపు తక్టేడు. ఎవరూ పలుకలేదు. అంత (ప్రొద్దున్నే పనిలోకి ఎందుకు పెడు తుంది? (ప్రక్కగదీ తలుపు తెరుచుకొందీ. విద్రమొఖంతో దుబావా బయటకు వచ్చేడు. ముఖం దొగ్గులా మాడిపోయింది. కళ్ళు గుంటలుపశ్లేయి. మనిష్‌ మాట్లా డితే ఉల్లిపాయల వాసన, సగం తెరచివున్న తలుపులోంచి లోపలమంచంమీద ఎవరో ఆడడీ పడుకొన్నట్లు కనిపించిందీ

అతడు రలుపులోనికి చూస్తున్నాడని కనిపెట్టి దుబావా బయటకువచ్చి తలు పుల నొక్కేపేడు. ఆతని మొగంకేసికూడా చూడకుండానే మాట్లాడుతున్నాడు.

“కామ్రేడ్‌ దోర్హార్థకోసం వచ్చేవనుకుంటా, ఆమె ఇక్కడ పవుండటంలేదు. వీకా సంగతి తెలియదా ?

కొర్చాగిన్‌ అతని ముఠంవంక పరీక్షగా చూ పేగు.

“తెలియదు ఎక్కడుంటూందీ .

దుబావా వున్నట్టుండి మండిపడ్డాడు.

“చచ్చింది.”

“....దువావా తేనుస్తూ వెక్కిరింతగా మొదలు పెస్టుడు.'

“ఊరుకోటెడదామని వచ్చేవు కాబోలు పాపం. థా!భర్రీ చేయొచ్చు. మంచి నమయానికివచ్చేపు, ఫర్వాలేదు. వర్దంటుండని భయపడకు. నీమీద ఎంతోయిష్టమన అదే ఎన్నోమాట్లు చెప్పిందిలే. ఈ ఛాన్సు పోగొట్టుకోప....ఆ వేడిమీదే వెళ్ళు, మీయిద్దరి మనస్సులూ, శరీరాలూ కలుస్తాయిలే....”

పాపెల్‌కు ఎంతో కోపంవచ్చింది. కాని మనస్సు నతికష్టంమీద నీ[గపాంచు కొన్నాడు,

“పమటిల్లా ఆయ్యేవు, దుబొవా! ఇల్లా త మయారోపువావని ఎప్పుడూ అనుకో లేదు. వెనక ఇల్లా వుండేవాడివికాదు ఎందుకు పాడయిపోతావు 1”

దుబొవొా సిమెంటుగోడట వేరబ్హారు. గోడ నేల చన్లగావుందికాబోల్డు నజికేదు,

.. తలుపు కెడచుకుందీ.. బుంగమొహం ఆడదొక ర శనిపించి దుబావాను పిలిచింది. .

“*లోపలికీరాం ఎందుకక్కడ నిల్చున్నావు ?”

ఆమెకు మరోమాట అనడానికి ఆవకాశం ఇన్వకుండా తఈలుపుబ మూసేసి చుబొవా అడ్డంగా నిలబ్హూడుం -

357

“వ్యవహారం మాకం బాగుండి. ఎల్లాంటి స్నేవోలు చేస్తున్నానో తెలు న్లూందా! వీగతి ఏమపుతుందీ

ఇంక దుబావా ఒక్కమాటకూడా వనిపించకోదలచలేదు.

“వేనెవర్తి పక్కలో పడుకోవాలోళుడా నువ్వే చెస్పాలా ? వీ ఉపదేళాలింక చాలించు. వచ్చివచోటికెళు,. దుబావా (క్రాగ్తి ఐశారుమండలతో దొర్లుతున్నాడని చెప్పుకో

పావెల్‌ ఆతని దగ్గరకు వెళ్ళి ఆ వేళాన్నీ ఆనహ్య్యాన్నీ ఆణచుకొంటూ పాతవు చెప్పటోయమేడు.

“మిత్య్యా ! ఆ ఆడదాన్ని వొదుల్బుకో, చెప్పతున్నా విను...”

దుబావొముఖం నల్లిబడిందీ మారుమాట్లాడకుండా తన గదలోకి వెళ్ళి పోయేడు.

“చవట” - అనుకంటూ పావెల్‌ నెమ్మదిగా మెట్లుదిగిపోయేడు,

నో! న వి

రెండేచ్ళు గడిచిపోయేయి.. నిత్య మాతనఏటనలకో రోజోలూ వూూలూ, నెలలూ దొర్హిపోయేయి. ప్రపంచంలో మొట్ట మొదటిమారు తమదేశ సంపదలను దేశ భవిష్యత్తును తఈమచేతులలోకి తీసుకొని పదహారు కోట్లమంది ఒక మహత్తర మైన పూనికతో పని (్రారంధించేరు. యుద్దాలలో విధ్వస్తమైన ఆన్తకవ్యపస్టని పునర్మించుకొన్నారు. దేళం బదిలపడిందీ, కొ త్త ఉక్సాహం పుట్టుకొచ్చింది. ఫని మాని మూలదిడిన ఫ్యాక్టరీలు మళ్ళీ తిరిగేయి.

ఈ రెండేబ్లా పావెల్‌ వంచిననడుం ఎత్తకుండా చనిబే'సేడు, వద్ది నేకూర్చుంకే ఆ మనిషికి తోచదు. బద్దకంగా నిద్రలేచి పదికొ స్రీనరికి నీరసంగా పక్కంమీదికిచేరే స్పళావం గలవాడుకాదు. ఒక్కంక్షణం వ్యర్థంచేయడం జ)గికే (పాఇంకొట్టుమిట్టాడ్‌ పోతుంది

అ రెండేహ్య్‌ నిద్రకూడా నరిగాపోలేదు. రార్రి పొద్దుసోయేవరటూ ఆతని గడిలో దీపం వెలుగుతూనేవుంటుండి. కిటికీలవద్ద నలణగురోో ఆయిదుగురోచేతి ఏదోపు స్తకం చదువుకుంటూ కనిపిస్తారు, ఈ రెందేళ్ళలోనూ మార్కు. (వ్రాసిన “కాపిటల్‌” మూడోఖాగాన్ని తుజ్ఞంగా చది వేడు, "పెట్టుబడిదారీ విదానంలో నొప్పి శలగకుండా జలగలా పీల్చి వవ్పిచేయడం ఎల్లా జరుగుతుందో వాళ్ళకి అర్దం అయిందిం కోర్చాగిన్‌ పనిచేస్తున్న [ప్రాంతంలోనే పనిచేయవానికి రజ్వాలిలిన్‌ వచ్చేడుం ిల్లా కామ్‌సోమాల్‌ నంస్థ్టకు కార్యదర్శిగా నియమించవలసిందని గువెర్నియాకమితీ

358 సిపొద్స వుత్తరం ఇచ్చి ఆతనిని వంపింది. ఆతడు వచ్చినవేళకి కోర్చాగిన్‌ ఏదో పనిమీద వెళ్ళేడు, ఆతడు మరల వచ్చేసరికి బ్యూరో రజ్వాలిఖిన్‌ను జిల్లాలోకి పంపించింది

ఒక నెలరోజులు పోయేక పావెల్‌ రజ్వాలిలిన్‌ జిల్లాకు చూడడానికి వె శ్ళేడు, "పెద్దగా సాక్యుం లేకపోయినా కొత్త కార్యదర్శినిగురించి ఆనేక కథలు వినిపించేయి. ఆకడు (క్రాగుడు (ప్రారంధించేడు. జోహుకుమ్‌గాళ్ళని చుట్టూ చేర్చుకొన్నాడు. పార్టీ పనిమీద శ్రద్దాభక్తులున్నవాళ్ళనీ గదిమేస్తున్నాడు. ఆ వివరాలన్నింటినీ ఆతడు బ్యూరోముందుంచేడు. అంతా విన్నాకకూడా బ్యూరోలో కొందరు' రశ్వాలిలిన్‌ ను గట్టిగా మందలించి వదులుదానునేసికి పొషెల్‌కు ఎంకో తామసం కలిగింది, లేచేడు,

“ఆతనిని మళ్ళీ పార్టీలోకి తీనుకోటాడదనీ, బహిష్కరించాలనీ నా అధి ప్రాయం

ఆ (ప్రతిపాదనకు అందరూ నిస్తస్టులయ్యేరు. ఆదీ చాల కఠోరళిక్ష్‌ అనీ ఆధిప్రాయపడ్డారు. కొని పావెల్‌ తన పట్టుదల విడవలేదు.

“ఆ చవటని పార్టీనుంచి (తో పెయ్యడం ఆవసరం. మానవుడుగా అభినృద్తీ ఫొందేటందుకు ఆతనికి అన్ని ఆవకాళాలూ వున్నాయి. కొని కామ్‌సోమాల్స్‌లో కలియలేక పోయ్యేడు”

పొవెల్‌ బెరెజ్రోవ్‌లో జరిగిన ఘటనను వివరించేడు,

రజ్వాలిలిన్‌ ఉగుడయ్యేడు. .

“వ్య క్రిగత కక తీర్చుకొ నేటందుకు పావెల్‌ పూనుకొన్నాడు, వట్టీ సీలాప నింద విని ఇదంకా (ప్రారంభించేడు, తన కేమన్నా పొక్యంవుంపే ఎదుట పెట్టి మనండి. కోర్చాగిన్‌ ఏదో దొంగవ్యాపారం చేస్తున్నాడని నేనంప్రే ఆమాట పట్టు కొని ఆతనిని పార్టీనుంచి బహిష్కరిస్తారా ? ఏమన్నావుంటే (వాతమూలక మైన పొత్య్యం తెమ్మునండి.

“*వంపర్యాలేదు. కావలసిన సొత్ష్యం అంకాతీనుకొస్తా”

రజ్వాలిఖిన్‌ గదీ విడిచిపోయేడు. ఓ ఆరగంట'సేపు పావెల్‌ తన సాక్ష్య ఛారంచూప, బ్యూరోను వస్పించేడు. కామ్‌సోమాల్‌లో వుండదగనివాడుగా నిర్ల యించి రత్వాలిఖిన్‌ను బ్యూరో బహిష్కరించింది.

న! టి శ వేసవి సెలవులిచ్చేరు. ఒకరితర్వార్‌ ఒకరు పొవెలొతోడి కార్యక ర్హలందరూ 'పెలపులమీద వెళ్ళేరు. ఆరోగ్యం బొగుండనివాప్త సముద్రతీర (ప్రాంగ్రాలకు

359

వెళ్ళేరు. కానిటోరియములలో వుంచేటందుకు కావలసిన ఆర్హిక నదుపాయాలు నమకూర్చుకోవడంలో వారికి పావెల్‌ నహాయవ్హైడు. పనికి నలిగి, నీరసపడి వారు 'సెలవువొరికేసరికి వరుగెత్రి పోయేరు. వారుచేయనలసిన పనికూడా పావెల్‌ మీదనే పడింది. అతరు గొణగనై నా గొణగకుండా ఆ భాాన్ని తీనుకున్నాడు, వెళ్ళినవాళ్ళు ఆరోగ్యం కూర్చుకొని తిరిగివస్తే కొత్తవాళ్లు వెలపుతీసుకొంటున్నారు. వేసవికాలం పొడుగునా ఆఫీసులో మనుమ్యులు కక్కువగానే వున్నారు. కాని, ఏనని మాను కుండి ? పావెల్‌కు ఒక్కరోజుకూడా విగ్రాంతిలేదు.

వేసవి గడిచిపోయింది. ఆకుంాలుకాలం, శీశాశాలమూ వస్తూందం పేనే అతడికి భయం అప్పతూంది. గాలిమారడంతో శరీరంలో బాధలు మళ్ళీ 'హెచ్చుకాయిం

ఆ ఏడాది వేసవి ఎప్పుడువస్తుందాయని అతడు రోజులు లెక్క పెట్టుకున్నాడు. పైకి చెప్పడానికి ఒప్పుకోకపోయినా ఏపేటా తనశక్తి దిగజారిపోతూందనేది ఆతనికి ఆర్హం అయింది. కానున్న స్టానంలో పని చాలావుంది. ఇంక చెయ్యలేనని కొడి శ్రిందపడేసి పనిచెయ్యలేని స్థితిలో వున్నట్లు న్టిఫికెట్‌ తీనుకొనిపోవడమో లేక కదలగలిగినంతవరకూ ఆఅక్కడేవుండి ననిచెయ్యడ మోతప్ప మారుదారిలేదు. అతడు శదలగలిగినంతనరకు తనపవి మానరాదనే అనుకున్నాడు.

ఒకరోజున ఏరి.యూకమిటీ (పార్టీ) మీటింగు జరుగుకూంది. డాక్టర్‌ బార్దెలిక్‌ నభలో పాపెల్‌పక్కంనే కూర్చున్నాడు. ఆయన ఏనాడో బోల్షివిక్‌ పార్టీలో చం రహన్య కార్యక రగా పనిచేసినవాడు. (ప్రస్తుతం అ (ప్రాంతంలో (ప్రశారోగ్యశాఖ చై శెక్టరుగా వుంటున్నాడు.

“కోర్చాగిన్‌ ! నువ్వు ఆరోగ్యంగా కనదిడ్డంలేదు. ఏలాపుంటున్నాపు ? మెడికల్‌ కమీవన్‌ నిన్ను పరీక్షించించా ? పరీశచేయించుకోలేదు.. అనుకున్నా అబ్బాయి ! సీవొళ్ళంకా మరమ్మతు చేయవలసివున్నట్లు కనిపిస్తూందీ, గురువారం నాడు ఓమారు రా, పరీకచేస్తాంగో

పావెల్‌ వెళ్ళినేలేదు.. అతనికి తీరికలేదు. కొన్నాళ్ళచూసి అయనేవచ్చి పావెల్‌ను మెడికల్‌ కమీషన్‌ ముందుకు లాక్కుపోయేడు. ఆ కమీషన్‌లో ఆయనొక నభ్యురు. నరములకు నంబింధించిన వ్యాధులలో ఆయనకు (ప్రత్యేకనై పుణ్యంపుందీ మెడికల్‌ కమీషన్‌ ఆయనను పరీ ఓంచింది దీర్చ కొలం 'పెలపుఇచ్చి శ్రీిమిచూలో వుంచాలి. వైద్యం చేయించాలి: లేకపోతే చాల ప్రమాదకరం

360

ఈ సిపార్సుకుముందు ఆతని కారీరకరోగాల లాటిన్‌ పేర్ల పట్టీక ఒకటిచ్చేరు దానినలన పాపెల్‌కు ఆర్థంఆయినదీ వొక్క కేలాఆసలు జబ్బు ఆతలి కళ ల్లోలేదు. అసలు నరాలకూడలి దెబ్బతింది. ఆ దెబ్బకూడా చాలాతీన్రమైనదిం

కమిషన్‌ నిర్ణయాన్ని బార్లెలిక్‌ పార్టీ బ్యూరోముందు వుంచేరు. కోర్చాగిన్‌ ను వెంటనే విడుదలచేస్తి సెలవు ఇవ్వాలనే (ప్రతిపాదన ఏకగీీవంగా అ మోదీంచదిడిందీ ఆర్గనై కేషనల్‌ డిపార్దమెంటు అధ్యషడు స్పిక్నేవ్‌ వచ్చేవరకు తనకు 'పెలపు ఇవ్వ వద్దని కోర్బాగినే కోరేడు. మనిషి అనేవాడు లేకుండా కమిటీని వదిలిపోవడం ఆతనికి ఇష్టంకాలేదు. బ్యూరో ఆంగీకశించింది. బార్టెలిక్‌ కాదన్నా ఆతనిమాట పొగలేదు.

మరో మూడువారాల్లో పాపెల్‌ సెలవుమీద వెడతాడు. అదే ఆతనిజీవితంలో తీసుకొనే మొదటి సెలవు. యూపటోలియా ళానిటోరియంలో ఆతనికి మంచం శేటాయింప్ప జరిగింది. ఆ వార్తను తెలుపుతూ ఆయనకో శాదుకూడా వచ్చింది. _

ఈ మూడువాాలూ ఆతడు మరింత కష్టపడి పనిపాగించేడు. ఏరియా కామ్‌ సోమాల్‌ వి సృృతసమాపశం జరిగించేరు.. సగంసగంగావున్న పనులు పూర్తి చేసెయ్యడానికి పూనుకొన్నాడు. పని మధ్యలో వదలిపోత్తే కొత్తవాళ్ళకు అర్థం కాదని ఆరని ఆలోచన

సమ్మదతీర ప్రయాణసమయం దగ్గరపడింది. సరిగ్గా ఆ రోజుల్లోనే చాల ఆఅనహ్యకరమైన ఘటన ఒకటి జరిగింది.

ననమ్ముశక్యంకాని ఘటన అది.

ఆ రోజున పార్టీ ప్రచారశాఖ కొర్యాలయంలో మీటింగువుంది. తనపని పూర్తిఆయ్యేక పావెల్‌ అక్కడికి వెళ్ళేడు. వెశ్శేసరికి ఆఫీసులో ఎవరూలేరు. ఇతరులు వచ్చేదాకా ఏదో పృస్సకం తీసుకుని దీరువావెనకాల కిటికీవద్ద కూర్చు న్నాడు. మరి కాస్తసేపటికి నలుగురూ. వచ్చేరు. దీరువా ఆడ్డంవుండడంచేత ఆరడికి వాహ్ళా, వాళ్ళకి ఆతడూ కనదిడ్డంలేదు. కొని ఫయిలోకంఠం.- గుర్తుపట్టి గలిగేడు. ఆతక్యాప్రాంతీయ అఆక్సికళాఖలో పనిచేస్తాడు, పొడుగయినవాడు. మనిషి చూడముచ్చటగా చురుగ్గావుంటాడు. తాగుూరసీ ఆడవాళ్ళవెంట పడవాడని చెప్పు కుంటారు. ,

సయిలో ఒళప్పుకు పాన్చెగాన్‌ దశకాలలో బనిజేసేడు ఆ రోజుల్లో మాల్నో మనుష్యుల్నో, మకొకళ్ళనో ఠరగేపేనని తెగగొప్పలు చెప్పుకొంటూంటాడు. ఆత నినిచూ స్తేనేచాలు పావెల్‌కు సరిపడదు. ఒకనాడు ఒక కామసోమాల్‌ పడుచుపడుస్తూ

శీర] 361

వచ్చి పావెల్‌వద్ద అతనిమీద ఫిర్యాదుచేసింది. ఫయిలో ఆమెను. 'పెళ్ళిచేనుకొంటా నంటూ దగ్గిరికి చేరేడట. ఇద్దరూ ఓవారంరోజులు కొప్పరంకూగా చేసేరట, తర్వాత ఆతడు వెళ్ళిపోయేడు, ఇప్పుడు కనిపించినా మాట్లాడడు. ఆ సమన్య కం(టోల్‌ కమిషన్‌ ఎదుట విబారణకు వచ్చింది. కొని, ఆ ఆమ్మాయి ఈన ఆరోపణకు సొత్యం చూవలేకపోయింది. ఫయిలో బియయటపర్డాడు. కాని పావెల్‌కు ఆ అమ్మాయి చెప్త న్నది నిజమేనని తోచింది. ఇస్పుడాతడున్నట్లు ఎరగక వాళ్ళు 'స్వేచ్ళగా మాట్లాడు పంటూతపే పావెల్‌ ఆశ్చర్యంతో వింటున్నాడు. "

“వయిలో! ఎల్లావున్నదేం వ్యవహారం ?”

అ (ప్రశ్న వేసినవాడు (గిటోవు, ఆతడు ఫయిలో (ప్రియమి[తులలో ఒకడు, ఏమీ తెలియదు, మూద్దడు, నంకుచిత న్వభాపుడూ. అయినా ఆతడేలాగయాడో (వచారకుడయ్యేడు. ఆలా పిలిపించుకోవడం ఆతనికి మహాసరదా. ఏమీ నందర్భం లేకపోయినా తానాక [పచారక కార్యక ర్తనని ఏదోవిధంగా చెప్తూనేపుంటాడు.

ఆల్క రేయ్యి నిన్ననోపిల్దనిపట్టుకొన్నా కొరోతయేవాని ఎరుగుదువుగా. ఆదీ లొంగేఘటంకాదన్నావు జ్ఞాపకంవుందా చూడు. మనం రమ్మం పేరాని ఆడది పుంటుందేం

మరో బూతు అభినయంతో ఫయిలో ళన విజయ వా ర్హను మిత్రులకు అందించేడు. "

ఆమాట వినేనంకి పొవెల్‌ మండిపోయేడు, కోపంతో వజికిపోయేడు కొరోతయేవా మహిళాశాఖ అధ్యకురాలు, తనతోపాపే [ప్రాంతీయకమిటీలోకివచ్చిందిం ఉక్సాహవంతుంాలనీ. పనికి వినుక్కోదన్సీ మంచిస్యభావంగలచనీ పావెల్‌ ఎరుగును. స్రీ లెవరువచ్చి ఏ నహాయం, ఏ సలహాకోరినా జాగ త్తగా ఆలోచించి సమాధానం ఇస్తుంది. కమిటీలోవున్న ఇతర కార్యకర్తలకు ఆమెమీద ఎంతో అభిమానం, ఆమెకు 'పెళ్ళికాలేదని పావెల్‌ ఎరుగును. ఫయితో నాట్లాడినదీ ఆమెనుగురించేనని ఆతడు అర్దం జేసుకొన్నాడు.

ఇంతలో మూకరెనరో ఫయిలో నిజాయితీని శంకిస్తూన్నట్లు నటిస్తూ రెచ్చ గొన్టేవ.

“కోతలుకొయ్యకు, ఆవిడంపే మేము నమ్మం

“కోన్తున్నానూ! మనమం'పే ఏమనుకుంటున్నా వేమిటి ? మహామహావాళ్ళని లొంగదీ పేను. ఇది లెక్కేమిటి? ఉన్నదల్లా ఏంచెద్యూలో ఎల్లామాట్లాడాలో తెలిసి వుండాలి. వాళ్ళధోరణి తెలిసిపుండాలి. ఒక్కొక్కరి పలకని స్తేచాలు పక్కలోకి

| |

362 . వస్తూందీ, అల్లాంటిరకం. చెస్‌ ! ఏం లాభంలేదు. ఇంక కొందరున్నారు. వాళ్ళు నెలరొజులై నా కదలికి చూపించరు. (ప్రధానమైనది వాళ్ళ మన ఫ్టత్వాన్ని ఆర్థంచేషు కోవాలి. సరిగ్గా అతికేటట్లు మాట్లాడాలి. ఒరేయ్‌, ఆదో 'పెద్దళాస్త్రంఆనుకో. మనకి ఇల్లాంటి స్యనహారాలన్నీ కొట్టినపిండి” ,

ఫయిలో ఆత్మసంతృప్తి కనబరుస్తూ పకపకనవ్వేడు. (శోతలంతా రెచ్చగొట్టి, ఆతడు చెప్తూంపే నోళ్ళు తెగర్రవెట్టి వింటున్నారు. కోర్చాగిన్‌ లేచేడు. పిడికిష్లవిగించేడు. గుండెలు గుబగుదిలాడిపోతున్నాయిం “మామూలు అల్లాటప్పాకభుర్లకి కొరాతయేవా లొంగదని నాకుతెలును కాని వదిలిపెట్టడం నాకు ఇష్టంగారేదు, పైగా (గిటోన్‌తో పందెంకూడా వేపేను, పన్నెండు సీసొల పోర్ట్‌వైన్‌ పందెం. అందుచేత కొంచెం దొంగఎత్తులు ఎత్తే ను. చెప్పొద్దూ. ఒకటిరెండుమాట్లు ఇంటికెళ్ళి పరిచయం ఛేసుకున్నా. కాని దానివలన [ప్రయోజనం వున్నట్లు కనిపించలేదు. వైగా నన్నుగురించి నానాఆవాకులూ (వ్రచారంలో వున్నాయి. బహుళా అవి ఆమెటాడా వినేవుందొద్చు.... పెద్దగా చెప్పడానికేముందీ. నుభామునీ (ప్రయక్నాలు లాళంలేకపోయేసరికి ఇంక పక్కదారులు తొక్కక తప్పిందీకాదు. హా, హ్హ. బలే తమాషాచేసేను. నా దుఃఖగాథ ఆంకా వినిపించేను. యుద్ధంలో ఎల్లా కష్టాలుపద్దానో చెప్పేను, దేశంఆంకా తిరిగేననీ, అన్నిరకాలకష్టాలు చవిచూసే ననీ చెప్పేను. ఎక్కణ నా మనస్సుకునచ్చిన ఆడది దొరక్క-పోవడంబేత ఇల్లా మంచంకోగులా పుండిపోయేనన్నామ. నా అని వలకశించే దీక్కుకూడా లేదన్నాను. అల్లాగే ఏవేవో చెప్పేను....ఆమె బలహీనత కనిపెట్టి కభుర్లుచెప్పేను ఆయినా ఎంతజఇబ్బింది పెట్టిందని ? ఓదళలో తిట్టి లేచిపోదామనిపించిందికూడా. కాని మరి (ప్రతిజ్ఞ మాపేమిటి ? అదొకటి వచ్చిందామె, అందుచేత వదలవానికి వీలులేదు. ఎల్లాగ్లై తేనేం ఆ పెంకితనం వదలించేను. ఏమిటనుకొన్నారేం. దానికి మగాడి మొహంహడ తెలియద(ర్రా” ఆత్షతయోని ! అక్షతయోని |” ఫయిలో చెప్పుకుపోతున్నాడు. పావెల్‌ మహాకోపంతో ఆదరిపోతూ వచ్చేడు. “వెధవా” “నేను వెధవనా ? చాటునకూర్చుని ఇంరులాడుకొనే మాటబవింటున్న నుస్వెవరివి ?” . పావెల్‌ ఇంకా ఏదో అన్నాడు. ఫయిలో (త్రాగిననిషాలోవున్నాడు, వెంటనే చొక్కా కాలరుపట్టుకొని గుంజడం మొదబపెళ్టేడు,

363

“త్రిడతావటరా 1--అంటూ ఒక్కంగుద్దు గుధ్రేడు,

పావెల్‌ పక్కనున్న ఓకకుర్చీ ఎతత్తికొళ్చేడు. ఆ దెబ్బతో ఫయిలో నేల కశిచేడు. ఆదృష్టవళాత్తా అ సమయంలో పావెల్‌ దగ్గర రివాల్వరు లేకపోయింది గాన్సి ఫయిలో ఖళఈం అఆయిపోయేవాడే.

ఏమైతేనేం, తెలివితక్కువపని జరిగిపోయిందీ. (క్రిమియాకు ఐయలుదేరనల సిన రోజున అతడు పార్టీ కోర్టుముందు విచారణకు నిలబిడవలసివచ్చింద్తి

వగరంలోని సినిమాపాలులో పార్టీ నాయకులంకా సమావేశం అయ్యేరు. ఈ మఘటనమీద పేద్దపెద్ద చర్చలు (ప్రారంభమైనాయి. పార్టీ నీతినియహాలు, వ్య క్తిగళ సందింధాలు గురించి తీనమైన వాదోపవాదాలు జరిగేయి. అసలు సమస్య మూల పడిందీ. దానికి నంబింధించిన సాధారణ నమస్యలన్నీ బయటకువచ్చేయి. ఫయిలో మహాదురునుతనంగా వ్యవహతించేడు, అపహాస్యంగా నవ్వుతూ తన తల పగల కొట్టినందుకు (ప్రశాకోద్డులో కోర్చాగిన్‌కు వై లుశిక నేయిస్తానని వీకాలు (ప్రారంధిం చేడు. ఎవరు ఏ (ప్రశ్న అడిగినా సమాధానం చెన్పడానిక నిాాకరించేడు.

“నన్ను అడ్డం పెట్టుకొని నోటికురద తీర్చుకుందా ననుకుంటున్నారేం ? ఉహ, మీకు తోచిన నేంలు అరోపించండి. నామీద ఇక్కడున్న ఆడవాళ్శందంికి కోపమే. వాళ్ళముభాలుకూడా చూడనని అక్కను, మీ రేమిటో అగుగుతున్నారు. ఈ కేపే అదిద్దం ఇదే 1918 రోజులయితే ఆ పెన్రిపీనుగ కోర్చాగిన్‌గాడి పని చెప్పి వుండేవాడిని. ఇప్పుడు మీది రోజు, చావండి”

ఫయిలో ఇంకేమీ చెప్పడాని కష్టపడలేదు. ఇంకొక్క క్షణంహడా ఆక్కడ నిలదిడ లేదు. .

పార్టీ కోర్డుఅధ్యకడు పాపెల్‌ను పిలిచేడు, ఏం జరిగింనో చెబ్బమన్నాడు.

పాపెల్‌ అరికష్టంమీడ ఆత్మని[గ్రహంచేసుకొని తొందరపడకుండా చెప్పడం 'ప్రారంవించేడు.

“*బదంకా నేనుఆఠర్మని[గ్రహం చూపించలేకపోవడంచేత వచ్చింది, ఆలోచనకు పని చెన్నకుంగా చేతులు మూసరమే పుసయోగించేరోజులు గడిచిపోయేమి. వివోపొర పాటున జరిగిపోయింది. ఆ కోపంలో వయిలోను కొస్టేశాను. గడిచిన కొద్రియేళ్ళ యీమధ్య ఇల్లాగ డుందుడుకుతనంగా నాకు నేవై చర్య తీసుకోవడం ఇచే మొదలు, వాడిని కొట్టడం తప్పుకాదు గాని కొట్టడం నాపొరపాసే, ఫయిలో లాంటివాళ్ళని చూస్తే మంట పుడుతుండి. కమ్యూనిన్హు విష్ణ వరారుకు ఆతడిలా సశుపులాగా వ్యప శించగలుగుకాడం పే నమ్మలేకుండా వున్నాను. నేనువేసినదీ తప్పే అణునా దాని

364 మూలంగా మనకమ్యూనిస్తులు వ్యక్తిగక జీవితంలో ఎలావుండా లనేగదీ నటగురి చర్చలోకి వచ్చింది. ఆంతవరకది మంచిది” అత్యధిక నంఖ్యాకులు ఫయిలోను పార్టీ నుంచి దిహిష్కరించాలని చెప్పేరు. అదిద్దపుసాక్ష్యం చెప్పినందుకు (గిటోవ్‌ను గట్టిగా చివాట్లు సపెళ్టేరు ఈమాటు మళ్ళీ అల్లాంటి పనిచేస్తే పొర్టీ లొంచి బహాష్కరించాలని తీర్మానించేరు. ఆరోజున ఆసంభా షణలో పాల్గొన్నవారంకా తమ అపరాధాన్ని స్వీకరించేరు. అందుచేత హెచ్చరికలు జేపి వదిలేసేరు. పావెల్‌ నరముల బలహీనతన్వు అతని అనారోగ్యస్థితిని గురించి డాక్టరు బొన్పెలిక్‌ సభముందు చెప్పేడు. అటుతర్వాత పావెల్‌ పనిని ఖండించాలని ఎవరన్నా చెప్పినా సభవారు స్వీకరించే స్టితిలోలేరు. ఆతనిమీడి కేనును తీపేనుకొన్నారు. హివెల్‌ను విడుదల చేసేరు. / ఉ న! ళ న! కొద్దిరోజులకు పాపెల్‌ ధార్కోవ్‌ బయలుదేశేడు. తననుపనినుంచి విడుదల చేయవలసిందని ఆతడు పదేపదే కోరగా (ప్రాంతీయకమిటీ చిట్టచినరకు ఆంగీకరిం చింది, అతనిని యూగశ్రేనియన్‌ కామ్‌సోమాల్‌ సంస్టకు వప్పచెప్పింది. మంచికితాబు ఇచ్చేరు. ఆక్రిమ్‌ కేంద్రకమిటీ కార్యదర్శులలో ఒకడు. వార్కోవొచేరగానే పావెల్‌ ఆతనిని కలుసుకొని జరిగిన కఠ ఆంకా చెప్పేడు. ఆకిమ్‌ పావెల్‌ తెచ్చినప(తం తీసుకొన్నాడుపార్టీ యెడ అంతులేని విశ్వానం” వున్నదని డాంట్లో(వ్రాసివుంది. (ప్రక్క- నింకో వాక్యం, “మంచి ఆలోచనాపరుడ్చే కాని ఒక్కొక్కప్పుడు ఆత్మ నిగ్రహాన్ని కోల్పో తుంటాడు. ఆయనలో ఏర్పడిన నరాల బలసహినతే దీనీకి కారణం” అకిమ్‌ దానిని చది వేడు. మంచి కిళాబే ఇచ్చేరు. కాన్కి ఆ ఘటనతో దాని గొప్పతనం కొస్తోపోయిందిం సరిలే. ఏంచేస్తాం? ఎంకో జాగ్రత్త అయినవాడికికూడా అల్లాంటివి తటస్థపడతాయి, దీగువకువెచ్ళ. ఆరోగ్యం కుదటవర్హాకరా. అప్పుడు వీకిచ్చే పనేమిటో ఆలోచిద్దాం” ఆకిమ్‌ అతనికెంకో అప్యాయంగా వీద్కోలిచ్చాడు. ఉ న! ఖి గ్‌ కేయ్యదకమిటీ అధీనంలో వున్న కమ్యూవార్త్‌ కానిటోరిదూనికి పొవెలొచేరేడు. గులాదీవనం మధ్య, ఆలయంగ్రాలు చిమ్మే నీటిధారల మిలమిలలో తెల్లని కానిటో శియ) భవనాబున షయ. వానిచుట్టూ (దావ పందిదృ, అ్రదేశం ఆంకా వేనలి వెలవుల్లో అరోగ్యం చేహార్చునేటందుకు వచ్చినవారికో విండివుంది.... ఒక లేడీ

365

డాక్టరు పావెల్‌ పేరును రిజిష్టరులో (వ్రానుకొంచి. ఆ పెద్దభననంలో ఒక చివరగా వున్న విశాలమైన గడి నొకచానిని ఆయనకు కేటాయించేరు. గదీ అంతా ఆతినీటుగా వుందీ. పక్కంబిట్టలు తెల్లగా మెరిసిపోతున్నాయి. వాతావరణం ఆతి (ప్రశాంతంగా వుంది, "

పావెల్‌నస్తూనే స్నానంచేసి బట్టలు మార్చుకొన్నాడు, బీచ్‌కి బయలుదేరేడు,

ఆతడు కూర్చున్నచోటికి ఎదురుగా కనుచూప్పమేర వరటా చలవరాయి పంచి నట్లుగా నము[ద్రం (నళాంతంగా కనబడుతూందీ దూరాన చిగంకాలు కలిసినచోది చర్రని సూర్యకాంతి నీటిమీద జాలువారుతూందీ. అరుళోదయ కాలప్ప మనకవెలు తురులో దూూన పర్వకాల నల్లవి ఆకారాలు ఆకాశప్క టంచుల్లో మలిచినట్లుగా కన బడుతున్నాయి. ఆ స్వచ్చమైన నముద్రపు గాలిని ఊపంతిత్తలలో నింపుకొంట్యూ ఆ (ప్రాంత సీలసముద్రదృశ్యాన్ని చూసి, ఆతడు అనందంచేడుం

ఒక తరంగం నెమ్మదిగా దొర్హుకుంటూనచ్చి ఆతని పాదాలను తాకి తిరిగి పోయింది.

[పప్రకిరణ౦ ₹£

"కేంద్రకమిటీ శానిటోరియానికి వెనకనే "సెంట్రల్‌ పోలీక్సి నిక్‌ వుంది. శానిటోరియంలో పుంటున్నవాబ్ళ వీచినుంచి తిరిగే వచ్చేటప్పుడు పోలీక్సి నిక్‌ ఆనర జప అడ్డుపడి రావడం చూమూలళుం పోలీక్లి నిక్‌ ఆవరణ గోడపక్కున ఓక ఖర్జూ రప్పచెట్టుంద, చాన్మికిందనున్న రాతిసోఫామీద పావెల్‌ ఒక్కడూ ఆ (వళంత వావావరణంలో విశ్రాంతిగా కూర్చుంటూ వుంటాడు. తోటల్లో వస్తూ, పోటాండే ఇనం అక్కడినుంచి కనీపిస్తూంటారు. కానిటోరియంలో సాయంకాలంపూట వాయించే బ్యాండుసంగీకాన్ని వింటూ అనందీంచవచ్చును. -

ఆరోజునహడా ఆతడు అక్కడికే వచ్చేడు. సముద్రస్నానం, ఆతసస్నానం అయ్యేక బద్దకంగా ఆ రాతిసోఫామీద పడుకొని కునుకుతున్నాడు,

తుండు పక్కనే ఆరవేసేడు. దానిప్రక్కనే కుర్చీమీద భర్మానోవ్‌ (వ్రాసిన “తిరుగుబాటు నవలపుందీ.

శానిటోరియంలోకి వచ్చేకకూడా ఆతని తలపోటు తగ్గలేదు. ఆతని జద్చు ఏమిటో డాక్టర్లకు ఆంతుచిక్కంలేదు. ఈ భాధలకు మూలం ఎక్కడుందో పట్టుకోవా లని వాళ్ళింకా తంటాలువడుతూనే వున్నారు. అస్పృమానం ఎవరోఒకరు పరీక్షిస్తూనే వున్నారు. ఆ పరీక్షలకు విసుగు పుడుకూందికూడా. ఎంత బాదగావుందం పే-ా ఈనవార్తు డాక్టరుక్కాండా దొరక్కుండా తప్పించుకోవడం (ప్రారంధించేడు. వార్డు డాక్టరమ్ము చాల నుంచిది. పార్టీ సభ్యురాలు, తమాషా యైన పేరు-.- మెరుసాలిష్‌ చిక్‌. పావెల్‌ ఎక్కడున్నాడో పట్టుకొని, పి స్పెషలిన్లునో కలుసుకొనేటట్లు వొప్పించడానికీ ఆమె తలప్రాణం తోకకువస్తూంది.

“అబ్బ ! వినువుప్పట్టి పోతూందచ్యూ! రోజుకు ఓ ఆరడజనుమాట్లు చెప్పిందే చెప్పడం! పైగా నొనొఅభండద్రా (ప్రశ్నలూను. మీ అమ్మమ్మకిగాని కొసమ్మెరి వుండేదా? ముత్తాత తండ్రికి కీళ్ళనెస్పులుండేవా? ఏమిటీ (ప్రశ్నలు. వాళ్ళకేం రోగాలుండేవో నేను చూసేనా ? నే పుట్టి బుద్దీ ఎరిగినాక వాళ్ళమొగంకూడా చూడలేదు. నాకుసెగ రోగమోో నసవాయిరోగమో వున్నదని చెప్పించాలనే (ప్రతిడాక్టరు కాప్యతయమూం. తల'టెంకె ఎగరకొడకాననేనరకూ వదలరే. నన్ను కొ స్పవిశ్రాంతిగా పుండనీయండి. ఆంశేచాలు ఇక్కుడవుండే అరువారాలు వరీక్షల్తోనే గడపవలసివస్తే నిజింగా పిచ్చెర్తి పోతూందీ,. ఎవరితలో పగలకొట్టీనా ఆశ్చర్యపడొద్దు”

367

దొవసాలిమ్‌చిక్‌ ఆత మాటలకు నవ్వుతుంది. హాన్యనూడుతుంది. ఓ పడీ నిమషాలు ఆ కమిక్తూ ఈ కబుర్లూచెప్పి రెక్కపట్టుకొని లేవదిన్తుంది. బాతాఖానీ వేస్తూ ఇద్దరూ సర్జన్‌ దగ్గరకు వెడవారు* వ.

ఈవేళ ఆటువంటి పతీక్షలేమీలేవు. భోజనానికి ఇంకో గంట వ్యవధివుంద అందుచేతనే విశ్రాంతిగా కళ్ళుమూసుకొని వడుకోగలిగేడు, ఇంతలో ఎవరో పస్తు న్నట్లు అడుగుల చప్పుడయింది. ఆతడు కళ్ళు తెరవలేదు. “నిద్రపోతున్నాననుకొని వాళ్ళే లేచిపోతారులే”--అనుకొన్నారు, కాని ఆ ఆళ ఫలించలేదు. పక్కనేవున్న కుర్చీ కిరుమండి. వచ్చినవారు ఎవరో దాంట్లో కూర్చున్నారు. నన్నని పశరిమళం గాలిలో శేలివచ్చింది. కూర్చున్నవారెవరో ఆరుదన్నమాట. శచ్ళ తెరిచేడు, తెరవ గానే కనిపించినడి తెల్లగా మిలమిలలాడిపోతున్న గౌను. మెత్తని స్లివృర్లు తొడిగిన కాబ్య, ఇంకాస్త తెతిచేనరికి మగనాడల్లే కత్తిరించిన వాఎాడ్‌ జుట్టు. రెండు పెద్దకళ్లు ఎలకవళ్ళలా చిన్నగా సన్నగాపున్న పలువరస పావెల్‌ కళ్లు తెరవగానే ఆమె చిరునవ్వు పెలయించిందిం -

“నిద్రాభంగం చెయ్యలేదుగదా 7

పావెల్‌ నమాధానం ఇవ్వలేదు. అది మ్యూదకొదిని ఎరుగును. కొని ఆమె అక్కడుంచడం అతనికి ఇష్టంలేదు,

ఆమె పర్చీలోవున్న పు స్తకంతీసి పుటలు తిప్పింది

“ప్పీద్రా

44 డ్రం శ

ఒక్క-డణం నిళ్శద్ది౦.

*మ్సిరు కమ్యూనార్డ్‌ కానిటోరియానికి నచ్చేరుకదూ 1”

పావెల్‌ అయిష్టంగా అటుఇటు కడిలేడు. తన్ను వడిలిపోకుండావుం దేం ఖర్మం? మంచివిశ్రాంతే. ఇంక నారోగం ఏమిటని (ప్రశ్నలు (ప్రారంభిస్తుంది కాటోలు, (ప్రశ్నలు (ప్రారంభిస్తే లేచిపోవలసిం దే

“క్రాద్రులో - -

“మిమ్మల్ని ఆక్కండచూసిన జ్ఞాపకం

పాపెళ్‌ లేచి పోవాలనుకొంటుండగా వెనకనుంచి మరొక కంఠం వినీ పించింది

“పిమిటి దొరా ! ఏంచేస్తున్నాపు

పావెల్‌ కన్ల వూూర్తిగా విప్పేడు వీచి దుస్తులలో ఒక పడుచు దొరాష్రక్కన పర్ఫీచేతిమీద ఆనుకొని కూర్చుండి,

368

• ఆమె కోర్చాగిన్‌ ముఖంవంక పరీక్షగా చూసింది,

“క్చామేడ్‌ 1 మిమ్మల్ని ఎక్కడో చూసిన గుర్తు, మీది భార్కోన్‌కాదూ ?

“బ్లాన్సు”

“ప్సీ రెక్కడ పనిజేస్తున్నారు ?”

ఈ సంభాషణను తెంచెయ్యాలనుకొ న్నారు పాపెల్‌.

“పెంట్రా తుక్కూ. ఊడ్చే కాలలో”

ఆమె పక్కున నవ్వేసరికి కోర్చాగిన్‌ పులికిపడ్డాడు

“మ్సీరు కోపంగా వున్నట్లున్నారు ?”

అ విధంగా వారిద్దరిమధ్యా స్నేహం కలిసింది. భార్కోవ్‌ పట్టణకమిటీ బ్యూరోలో దోరారోడ్కి.నా సభ్యురాలు, ఆ తర్వాత ఇద్ధరిపరిచయం పెరిగాక ఆమె అనాటి ఘటన స్ఞాపకంచేసి నకవకా వవ్వుతూనేవుండేదిం

| తి శ శా

ఒకరోజు మధ్యాహ్నం తలాసా శానిటోరియంలో ఆరుబయలు డాన్సు ఇరు గుతున్న సమయంలో పాపెల్‌ జార్కూను చూసేడు. అందులోనూ చిర్రఠ ఏమి టంపే “ఫాక్పుటాట్‌” నాట్యంలో ఇద్దభూ ఒఠరికొకరు నందర్భపడడం,

చొలా పు(్రేకకరమైన పాట- “యొవనావేశాల [వ్రజ్వల(దొకులు”--పూ ర్‌ కాగానే ఒక జంట నాట్యరంగంలోకి పురికింది. వారిలో మగవానినె తిన వ్యారనిటోపీ పుంది. మొలనేవో మెరుస్తున్న జూలరువంటిదుంది. చొక్కాకాలడు కొట్టవచ్చి నట్లు కనబిడుతూంది. మెడలో విల్లుమాదిరి “మై” బిగించేడు. ఆంతే. ఆటవికుడి వేషాన్ని ఆనుకరించాలనే కాన్మతయంకాలోలు, అఆడున సహచరుకాలు బుట్ట దొమ్మలా, గుడ్డలమూటలావుంది, శానిటోరియంలోని రోగుల మంచాలకూ, కుర్చీ లకూ వెనక నిలబడిపున్న జనం వినోదంగా వ్యాఖ్యానాలు చేస్తూవుంటే అఆ జంట “ఫాక్సుటట్రాట్‌” (ప్రారంభించేరుు మహా ఆసహ్యంగాపుంది. ఆ వేషమూ, ఆ మగాడూ, ఆతని నంటిపెట్టుకొని పట్టుకొన్న ఆ భూతకీ రంగంమీద అసభ్యకరమైన అభినయనం చేస్తున్నారు పొవెల్‌ వెనక వేపున ఎవరో లాపుపాటిఆయన్‌ ఆ వేశంకో వొగరుస్తున్నాడు. లేచిపోదానుని బయలుదేరుతూంపే ముందు సంక్రిలోంచి కేక వివిపించింది "

“క రంకుగోల ఈ పొటీకి చాలు

అ కేక జార్కూదిం .

“పియానో వోయించేవాడూ, ఫీడేలువోడు వోయించడం నిలెపేరు.. వేదికమీడ

బీ, 389

వున్న జంట మెలికలుతిరగడం మాని నిలణన్హైూరుం కుర్చీలూ, మంచాలూ. వెనక నున్న జనం ఈలలూ, కేళలూ మొదలుపెట్టారు

“నాట్యం చేస్తూంటే ఆ వద్దవడం ఏమిటి $”

“"యూరప్పలో డ్యాన్సు శేయడంలేదా

“మ్మశి అన్యాయం”

కమ్యూనార్డ్‌ కశానిబోరియంలో విశ్రాంతి తినుకొంటున్న చెరెపోపెబ్సు కమ్‌ సోమాల్‌ కార్యదర్శి పెర్వోజా జుబానోవ్‌ వేళ్ళు నోట్లోపెట్టుకొని చెవులు గింగుర్లు ఎ శ్లేలాగ ఈల వేపేడు. ఆయనవెనశ మరికొందరు. ఆ గొడవతో నాట్యానికి చిగిన జంబ సేడికనుంచి జారుకుంది. ఆ వినోద (ప్రదర్శనాల అధిపతి వచ్చి ఈమ (టూపు పెళ్ళిపోతూండని (పకటించేడు,

ఆప్కెబ్ర వొదులుతుందిలో

నళలుగురూ పకపక నవ్వేరు

పావెల్‌ ముందుకువెళ్ళి జార్కూను కలుసుకున్నాడు. ఇద్దరూ పొవెల్‌గడి శెశ్ళేరు. కూర్చుని చాలసేపు బావాభానీ వేసేరు. పార్టీ పప్రాంతీయకమిటే ఒకదాంట్లో ఆందోళన, (ప్రచారళాఖలో కను పనిచేస్తున్నట్లు జార్కూ- చెప్పేడు,

“నేన్సు 'పెళ్ళిచేనుకున్నాన్సు తెణసా? త్వరలోనే బిడ్డ తండ్రినికూడా కొటో చున్నాను” పావెల్‌ ఆళ్చర్యాం ప్రకటించేడు

“పెళ్ళిచేనుకొన్నాపూ ? ఎవరిని”

జేబులోంచి ఒకఫొటోతీసి జార్కూ. ఆత నిచేతికిచ్చేడూ

“గుర్తపట్టగలవా ”

తార్కూపక్కంన అన్నాబోర్జార్డ్‌,

పావెల్‌ కు మరింత ఆశ్చర్యం కలిగింది,

“*దుబావా ఏమయ్యేడు

“మ్రాస్కైలో వుంటున్నాడు పార్టీలోంచి బీహిమ్క్మరించేక యూనివర్శిటి మంచి వెళ్ళిపోయేడు, ఇప్పుడు బౌమన్‌ 'బెక్నికల్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో వుంటున్నాడు. ఆతడిని మళ్ళీ తీనుకొన్నారన్నారు. అదే నిజం అయితే దోల చెడుగేనంటాను పూర్తిగా చెడిపోయేడు మనిషి. ఇప్పుడు పొంట్రాటోవ్‌ ఏంచేస్తున్నాడో తెలుసా? షిప్‌యార్దులో అసిస్టెంట్‌ డై రెక్టరు మిగిలినవాళ్ళొినంగతి నాప ఆప్టేతెలియదు. ఒకళ్ళ కొకళ్ళం దూరం అయిపోయేం. దేశం తలోమూలకీ చెడరిపోయేం.. అప్పు

270 - డప్పుడోమాట కలుసుకోని వెనకటిరోజులు శ్ఞాసతం చేనూొంటూంపే బాగా వుంటుంది”

దోరా ఆమెవెనక ఇంకొ కొందరు గదీలోకి వచ్చేరు. అమే జార్కూ కోటునవున్న పఠకంచూసి పావెల్‌ సు (ప్రశ్నించింది. “మీ మిథ్రుడు పార్టీ సభ్యుడేనా ? ఎక్కడ పనిచేస్తున్నారు 1” ఏంచెప్పాలో తోచక పావెల్‌ తికమకపడి ఎవో నాలుగు మాటలు దెప్పేడు. “అయితే ఆయన పుండడానికేమీ అభ్యంతరంలేదు. ఈ కామేడ్స్‌ ఇప్పుడే మాస్త్కోనుంచి వచ్చేరు. అక్కడి పార్టీ సంగతులు చెప్తారు. నీ గదికివచ్చి ఒక మాదిరిగా పార్టీ సఘ్యల సమావేశం జరుపకొందా మను”ొన్నాం.” పావెల్‌ జార్కూలుతప్ప మిగకా అందరూ ఎంకో కాలంసుంచి పార్టీసధ్యు లుగా వున్నవారే. బ్రూషేవ్‌ మాస్కో కంట్రోల్‌ కమిషన్‌ సభ్యుడు. టట్రాట్‌స్కీ తినొవీవ్స్‌ కొమనేవ్‌లు (ప్రారంభించిన నూతన (ప్రతిఘటన పార్టీని గురించిన సంగ తులు ఆయన చాలా చెప్పేడు, " “ఈ క్లిష్టస్టమయంలో ఎవరిస్థానాలలో వారుండాలి. నేను రేపు బయలుదేరి పోతున్నా+-ఆని ఆయన ముగించేడు. ఇదీ జరిగిన మూడోరొజుకల్లా కానీబోరియం ఇంచుమించు థాథీ అయిపో యింది. పావెల్‌కూడా నియమితకోలం ముగియకుండానే దియలుదేరేడు. కౌమ్‌సోమాల్‌ కేంద్రకమిటీకూడా ఆయవను అఆపగానికి (ప్రయత్నించలేడి. పొరిశ్రామిక కేంద్రాలలో ఒకచోట ఆతనిని కొస్‌సోమాల్‌ కార్యదర్శిగా నియ మించేరు. వారం తిరగకుండా ఆక్కడ పట్టణళాథి సమాపేశంలో ఆతడు వృపన్యానం ఇచ్చేడు. (| ఆ సంవత్సరం ఆకుూలూలంలో పొపెల్పూ మరిద్ధరు పార్ట్‌కార్యకల్హలు ఫ్రమాణం చేస్తున్న కారుమంచులో శారి ఒక గోతిలోపడిందీ. కారులో వాళ్ళంతా గాయపడ్డారు. పోవెల్‌ కుడిమోకాలు చితికీసపోయిందేం కొద్దికొజుల తర్వాత ఆయనను థార్కొా-వొ్‌లోపున్న సర్తికల్‌ ఇన్‌ స్టటూ్యూట్‌కు చేర్చేరు డాక్టర్లు ఎక్సెరే పరీక్షచేసేరు, చిసరకా కౌలుకు వెంటనే ఆపచేషన్‌ జరగా లని నిర్ణయించేరు. ' పావెల్‌ సరేనన్నారు, మెడికల్‌ కమిషన్‌ ఆధ్యతడు లేచేడు. అయన్‌ వెనకనే మిగిలినవాబ్యొ ళేచేరు “ఆయితే రేప్పపొద్చున్నం” ,

371

ఒక చిన్నవార్త. ఆందులో నొకేమంచం వుంది, వార్తు చాలాపరిశు్రంగా, ఆందంగా, హోస్పిటల్‌ మందుల వాసన వేస్తూపుంది. పావెల్‌ ఆటూఇటూ చూసేడ్చు మంచంపక్కన తెల్లని గుడ్డపరచిన కర్చీదిన్లి ఒకటుంది. అంధే,

నర్సు భోజనం తీసుకువచ్చింది. పావెల్‌ తిప్పేసేడు. మంచంమీదే కూర్చువి ఉత్తరాలు (వ్రాసుకొన్నాడు. మోకొలువాధకి ఆలోచనలు తోచడంలేదు. ఆ బాధమూ లంగానే తిండి తినాలనిపించలేదు,

నాలుగు పుత్తరాలునవాసి పక్కన పెళ్టుడు. నాలుగోది ముగిస్తూండగా తెల్లటి గొన టోపీపెట్టిన ఒక వడుగు నెమ్మదిగా తలువుతోనుకొని లోన ప్రవేశించింది,

గదిలో మసక చీకటిగావుంది. ఆ గుడ్డివెలుతురులో ఆమె సన్నని కను చొమ్మల్తూ 'పెద్దపెద్ద కళ్ళూ అస్పష్టంగా కనిపించేయి. ఆమి చేతిలో పోద్దఫోలియో వుంది. రెండో చేతిలో ఒక కాగితమూ, 'పెన్సిలూ పున్నాయి

“నేను ఈ వార్డులో దాక్టర్ని. నిన్ను బోలెడు (ప్రశ్నలు వేయవలసిపుంది పీకిష్టంవుండన, లేక పోనీ సమాధానాలివ్వక ఠప్పదు* ||

ఆమె మధురమందహోనం (ప్రశ్నల వినుగును పోగొట్టింది తన్నుగురించే కాదు. తాతముక్తాతల్ని గురించిగూడా ఏకరువుపెడుకూ పొవెల్‌ గంటకుపైగా ఆమెతో గడిపేడు.

తి ఠి త

== ఆపరేషన్‌ గది, మూతులమీద్య ముక్కులమీదా గొజ్‌గంతలతో వున్న జనం. నికేల్‌ వనిముట్లు మెరిసిపోతున్నాయి. . ఒక పొడుగాటిదల్ల, దానిక్రింద పింగాణీచేపిన్‌,

పావెల్‌ దిల్లమీద నడుకొంటున్నప్పటికింవా డాక్టరు బేతులురుద్దుకుంటున్నాడు, మిగిలినవాస్మ ఆపరేషన్‌కు కౌవలసిన పప్రయక్నాలు హవావిడిగా చేసుకు పోతున్నారు, పావెల్‌ వెనుతిరిగి చూసేడు. నర్చు పన్సెట్‌లహ, లాన్సెట్‌లనూ నీటుగా ఆమరు నాంది,

వార్డు డాక్టరు బాజినోవా అతనికౌలు కట్టువిస్పృళూందీ. -- “వెనక్కి చూడకు కోర్చాగిన్‌ ! వెదురుపుడుళుంది”

పొవెల్‌ వెక్కిరింఠగా నవ్వేడుో*ఎవరిక్కి డాక్టరు ”

కొద్ది నిముషాలతర్వాత తలకొక బుట్టలాంటిడి తగిలించేరు. ఆది బొలా బరుపుగాపుంది. పెలుపలనుంచి డాక్ట రు గొంతు వివిపిస్తూందీ ఇటు ర్‌ ఇస్తున్నాం. ముక్కుతో గాలి గట్టిగాపీల్చ, అంకెట లెక్క

ల

372

దుట్టమూతలోంచే పావెల్‌ సమాధానం ఇచ్చేడు.

“అల్లాగే. కాని ఒశ్ళెరగవిదశలో ఏమన్నా అన్నా క్షమించండేం”

డాక్టరు చిరునవ్వు వనప్వుకున్నాడు.

క్లోరొఫారం చుక్కలు ఉక్కిరిబిక్కిరిచే పే తియ్యని వాసన

పావెల్‌ గట్టిగా పీల్చుకునా 'షైడుం స్పష్టంగా వుచ్చరించడానికి (ప్రయత్నిస్తూ లెక్కపెట్టడం (ప్రారంభించేదు. విషాదాంత నాటకం ప్రధమాంకం ముగిసిందిం

న! ఖి న!

అర్హైమ్‌ కవరుచించేడు. మునన్సులో ఏదో బెదురుగావుంది. చేతులు వణకు తుండగా కాగితం పైకితీపేడు.. ఆదుక్హైతో మొదటిపంక్తులు గబగబ చదీవేడు, తర్వాత్‌ కాగితం ఆంకా ఒక్కమారు తిరగేపేడు.

“ఆర్దెమ్‌ ! మనం ఒకరకొకరం తరుచు జాబులు (వానుకోనడమేలేదు. ఏడాది కోమాటో, రెండుమూట్లో అంతేకాని ఎన్నాళ్ళకోమారు. (వానుకుంటానున్నద ముఖ్యంకాదు. బంధనాలు తెంచేనుకానేటందుకు నువ్వు కుటుంబంతోసహా షెపె టోవ్కా-నుంచి కణాటిన్‌ రై ల్వేయార్లులకి కాప్పరం మాళ్చినట్లు (వ్రాపేవు.. స్తోషారీ, ఆమె ఐంధువులదీ చిన్నరైతుల మన స్పృత్వం. అదే నీకు బంధనంగావుంది. స్తోషా లాంటివాళ్ళని మరమ్మతుచేయడం కష్టం, మకాం మార్చినా సీ ఆశయం సఫలమవు శఈుందనే నమ్మకం నాకులేదు. వయన్వా వచ్చింతర్వాత చదవడం కష్టంగాపుందం టాపు కాని బాగానే చదువుతున్నట్లు కనిపిస్తూండే. ఫ్యాక్తరీని నిడిచిపెట్టినన్సీ పిట్‌ సోవియట్‌ రై ర్మన్‌ అధికారం తీసుకొననీ నింాకరించడం నరిమైనపనికాదు. . సోవి యట్‌ అధికారం ఏర్పర్దానికై నువ్వుకూడా తుపాకీ పట్టిలేదా? ఆల్లాంటిన్పుడు అధి కారసదవీ తీనుకోడానికేం ? రేపే పట్టణ సోవియబ్‌ ఆధ్యక్షనదవి. తీసుకో, పవిచెయ్యిః

“ఇంక నావీషయం. నాజిన్బువీమిబో అర్థంకావడంలేదు. తరుచుతరుచుగా హోస్పిటళ్ళకి చేరుళున్నా, ఇక్కడికి రెండుమాట్లు తరిగి చెక్కులుతీ సేసేరు, రక్తం, విలం క్షీజీంచింది, కౌన్సి ఇదంశా ఎప్పుడుముగుస్తుందో ఎవ్వరూ చెప్పడంలేదు.

“నేను చేసేపని వదిలేపేను.. *రోగిప్టి' వుద్యోగం తీసుకున్నాను. ఎంకో వాధ ఓర్చుకుంటున్నా. ఇంతకీ ఫలితం ఏనుంటే నా కుడిమోకాలు కదలడం మానే 'పిరిదే,, అళ్ళంగ్లా గాయాలమచ్చలు, ఇంక ఇప్పటికి వాళ్ళు కనిపెట్టిండేమిటో చెప్పనా ? ఏడేళ్ళ కితర వా వెన్నెముకకు ఏదో దెబ్బతగిలింది. దానివలన ఏదో శాల న్యవహారం బెడి'సేలా పున్నదంటారు. మళ్ళీ పనిలోకి వెళ్ళే ఆవకాశంపుంపే ఎంత వాధ'3ె నా సిద్దమే.

పత

"*స్వవిక్రిరాకుండా పోవడంకన్న జీవితంలో దురదృష్టకరమైనదీ లేదని నా భానం. ఆటువంటి ఆవసరం ఏర్పడుతుందన్నా నామనస్సు వొప్పుకోడంరేదు. అందుకే వాద ఏంచేస్తామన్నా నేనేమీ మాట్లాడ్డంలేదు. అయినా 'పెద్దగా (ప్రయోజనం లేకుండావుంది, మబ్బులు మూనుపపోతున్నాయి. ఆంతకంతకి మొదటి ఆసరేషన్‌ ఆయ్యేక నడవగల ఓపిక రావడంతోనే పనితో చేరేను. కాని ఎంతోకాలం గడవ కుండానే మరీ లాక్కొచ్చేరు ఇస్పుడింఠ యుపటోరిచూ కానిటోరిచూనికి పంప్ప కారటం రేపే బయలుదేరుతున్నా. కాని ఆచ్చేమ్‌, నాగురించి ఆద్తూపడకు, అంత సులభంగా (ప్రాణంవొదిలే భుటం కాదిది. ఇంకా ముగ్గురికి నరినడా (ప్రాణశ కక్రిపుందిం మనిద్దరం మళ్ళీకలుస్తాం. పనిచేస్తాం. నీ ఆరోగ్యం సంగతి మరచిపోకు, తలకు మించినపని ఎత్తుకోకు, ఏమంటే మనళరీరాలు మరమ్మతులకొచ్చేయం టే పార్టీకి విప శీతంగా ఖర్చుఅవుతూంది. మనం సంపాదించిన అనుభవా గ చదువుకుని నంపా దించిన జ్ఞానమూ హాస్పిటళ్ళకు బలిపెట్టనలసిం దేనా ? అభివాదనలు--

“ప్రా వెల్‌”

ఆన్టైమ్‌ ఈశాణు చదుపుతున్నప్పుడే అక్కడ పావెల్‌ డాక్టర్‌ వాజనో వావద్ద 'పెలపవు తీనుకొంటున్నాడు

బాజనోవా అతనితో కరచాలనం చేసిందీ,

“ఆయితే రేపే [క్రిమియా (ప్రయాణం అన్నషాట, మరి ఈరోజంకా ఏం చేసావు |

చై ఆక్రాయేడ్‌ రోర్గినా ఇప్పుడిక్కడికి వస్తూంది. తన యింటికితీసుకెళ్ళి తన

వాళ్ళకో పరిచయం చేస్తానంది. రాత్రి ఆక్కండేషంటాసు శేప్ప ఆవిడే స్టేషన్‌లో చిగగడుతుంది.

బాజనోవా దోరాను ఎరుగును. పొవెల్‌కోసం ఆమె దాలమార్లు హోస్పిటలుకు వచ్చింది,

. శక్రాన్సి కొయమేడ్‌ కోర్చాగిన్‌, మా నాన్నగారికి చూపిస్తానం పే నొప్పు “కున్నావు. అమాపే మంచిపోయేవన్నమాట వీ జన్బాసంగతి ఆయనకు చెప్పేను, ఆయనకూడా చూస్తానన్నారు. ఈవేళ సాయంకాలం వీలుపడదూ 1

పావెల్‌ వెంటనే ఒప్పుకొన్నాడు.

ఆ సాయంకాలం బాజనోవా తన తంశడ్రిగదీలోకి పావెల్‌ను తీసుకెళ్ళింది,

అయన బాల టఫ్రసిద్దికెక్కిన శ స్త్రచికిత్సకుడు, కూతురు హాస్పీిటలునుంచి ఎక్సొంరేచిక్రాలూూ రోగవివరణలూ అన్నీ తీనుకువచ్చింది. అన్నీ చూసినాక ఆయన లాటిన్‌భాషలో ఏనో వ్యాధ్యానించేడు, అనాటి చెవినివిడగానే బాజినోవా నిసాంత

374 పోవడం పావెల్‌ కంటబిడింది. తనమీద వొంగి పరీక్షీస్తున్న ముసిలిడాక్టరు బట్టతల వంకా పక్కనే నిలబడి చూస్తున్న ఆయన కూతురువంకా మార్చిమాల్చి చూసేడు పరీక్ష ముగిసేక పొవెలొలేచి బట్టలు వేసుకొన్నాడు. డాక్టరు పెలివుతీసు కొన్నాడు తనశేదో సమావేశంలో పాబ్గ్లోవలసిపున్నదవీ, తన పరీక్షభలిశాన్ని తనకూ తురు చెప్పుందనీ చెప్పి వెళ్ళిపోయేడు. -

బాజనోవో ఆతనిని తన అఫీనుగదికోకి తీసుకెళ్ళింది, అక్కడున్న సోఫాలో పావెల్‌ అర్థళాయి అయికూ పృన్తి ఆమే ఏంచెప్ప దో అని కని పెట్టుకొనిపున్నాడు.

ఆమె తండడ్రిచెప్పిన విషయాన్ని చెప్పడానికి సాహసించలేకుండా వుందిం ఎల్లాచెప్పాలా అని తటాపటాయిస్తూంది. పావెల్‌ శరీశాంగాలలో వ్యాపిస్తున్న వాపు బొల భయంకరం. దానినింతవరకు వీమండూ ఆపలేకుండాపుందీ, ఆమె తండి పావెల్‌కు అపలేషన్‌ చేయడం తన్వుఆంటాడు. “ఈ పడుచువాడి ళరీంాంగాలన్నీ విగిసిపోశాయి. కదల్బలేడు. అ ప్రమాదాన్ని నివారించగలశ క్రి మనకులేదు....”

ఆదీ ఆయనకీర్పు:

డాక్ట రుహోదాలోగాని 'స్నేజాందృష్ట్యాగావి అసలుసంగతి ఆంకా ఆతనీకి జెన్చడం మంచిదికాదని ఆమె స్టిరపరచుకుంది. ఆందుచేత ఆతిజా(గ త్తగా తూచి తూచి మాట్లాడింది. "

“భాామేడ్‌ కోర్బాగిన్‌ ! యువటోతియాలో మజ్టీపట్టీలు వేయడంవలన మంచి ఫలికాలే వుంటాయని నా అభ్మిప్రాయం, మళ్ళీ ఆకురాలుకాలం వచ్చేసంకి నువ్వు పనిలో వచ్చి చేరగలుగుకావనే నానమ్మకం.”

ఆంత'ేపూ అతరు తనవంక చాల వరిశీలనగా చూస్తూనేవున్నాడన్న విష యాన్ని ఆమె గమనించలేదు,

“నువ్వు చెప్పిందాన్నిబట్టి---నిజంచేత నువ్వు చెప్పకుండా దాచినదాన్నిపట్ట చూస్తే పరిస్టితి ఆంతబాగలేదని తోస్తూంది. నాదగ్గరేమీ దాపరికంవద్దని చెప్పేను మరచిపోయేవు, నాకుతెలియకుండా ఏమీ దాచనక్క-గ్లేదు. భయపడి మూర్చపోతా నన్నో నీంాశపడి పీక పు త్తనించుకుంటాననో ఆను5 "కు, కాని నా భవిష్యత్తు ఏమిటో నేను తెలుసుకొని ఉండడం మంచిదో” - ౨.

పీదో వేలకోళందూటలలో పెట్టీ సహూధానం ఇవ్వకుండా తన్చుకోవాలనీ బొజనోవా చూసిందీ. పావెల్‌ ఆమెనుంచి ఆరోనాన_ వీమాటా లాగనేలేకపోయేడు.

వెళ్ళిపోయేటప్పుడు దాక్టరు అతనితో కరచాలనం చేసింది.

“మన స్నేహాన్ని మరచిపోకు కోర్చాగిన్‌ ! మన భవిష్యత్తులు ఎలావుర వాయో ఏంచెస్పగలం ? ఎప్పుడేనా నా సహాయంగానిి, సలహాగాని కావలసివస్తే

376

“తన్నక(వ్రాయి. నే చేయగల నహాయం ఆంకా చేస్తాను.”

ఆతడు క(రమీద దిరువుగా అనుకొంటూ, ఎంతోకష్టంమీద వాకిబ్లోపున్న బండిలోకి ఎక్కుతూం పే బాజనోవాచూస్తూ ఒక్క నిర్టూర్చు విశచిందీం

తి న! తి

పావెల్‌ యపటోరియా చేశేడు, ఎండలు తీక్షణంగా వున్నాయి. డిప్ప టోపీలకో జనం హడావిడిగా అటూఇటూ తిరుగుతున్నారు. పదినిమషాలలో కారు ఆగంత్నుకులను ఒక రెండస్టుల భవనంమందు డింపింది. ఆచే మెనాక్‌ కాని టోతియం.

డ్యూటీలోవున్న _ డాక్టరు పెంబినే పావెల్‌ను 11 వ నెంబరు గదికి తీను 'కెశ్ళేడు. య్యూకేనియన్‌ కమ్యూనిస్టుపార్టీ కేంద్రకమిటీ ఆతనికోనం ఒకగదీని శిజర్వుచేయించింది " . “మిమ్మల్ని క్యామేడ్‌ ఎద్నిర్‌. గడిలోవుంచుకా.. ఆయన జర్మనీ దేశస్థుడు, తనగదిలో తోడుగా రష్యను నెవరినై నా పుంచమనికోశేదు.”

పావెల్‌ గదిలో ఒకపక్కగా తసచేతిసంచిపెట్టి తిరిగి చూసేడు. ఒక మంచం మీద అందమైన జుట్టూ నీలిరంగుకళ్ళూగల అసా మీ ఆకనికి చిరునవ్వుతో స్వాగతమిస్తూ కనదిగ్దాడు. "

“గృసైన్‌ మోన్గెన్‌, జెనో'స్పే క్షమించండి. సుడినం

జర్మనువాడు తనపొరపాటును సవిరించుకుంటూ ర క్రంలేశ పాలిపోయిపున్న సన్నవిచేతిని పావెల్‌ వంక చాచేడు.

మరుక్షణంలో ఇద్దరూ చిరపరిచితుల్లాగ కబుర్లు చెప్పుకొంటున్నారు, పావెల్‌ అతనిమంచం పక్కకు తనకుల్చీలాక్కువి కూర్చున్నాడు. వారి సంభాషంలో “మాటలు తక్కువా అభినయం ఎక్కువా. ఈ 'ఆంతన్షాతీయభాషిలో మాట్టాడు తశంటూ వారు బాలపేపు ఆలాగే కూర్చుండిసోమేరు. . ఎద్నిర్‌ జర్మన్‌ శ్రామకుడు,. 1923 లో హాందిగ్గ్‌లో వచ్చిన తిరుగుబాటులో పాల్గొన్నాడు, ఆప్పుడు జరిగిన కాల్పుల్లో ఒకగుండు తుంటిమీద తగిలింది. ఆప్పటికి గాయంమావినా ఈమధ్య మళ్ళీ వచ్చిచేసింది, మంచంపస్హుడు ఆతడు ఎంతదాధ పడుతున్నా పైకి ఎప్పుడూ చిరునవ్వుకోనే వుంటాడు, దానినిచూసే పావెల్‌కు అయనమెడ ఎంతో ఆ$ిమానం అన క్తి తలిగింది

ఆయనా తానూ జఒకేగడిలో వుండడం పావెల్‌కు నచ్చింది. ఉదయంనుంచి పడుకొనేదాకా రోగాణ ఏకరువు పెడుతూ. మూలిగిచంసే మనిషకాడు ఈయన పైగా ఆయనతోపుంపే కష్టాలు మరిచిపోకారు.

376

తనకు జర్మనుభాష రానందుకు పావెల్‌ ఎంతో చింఠపర్డాడు.

“జర్మన్‌భాష రాకపోవడం ఏం బాగులేదు.”

శానిటోరియమ్‌ ఆవరణలోనే ఒకమూల తూగుడు కుర్చీలున్నాయి.. వాటే ప్రక్యన వెదురుక[రలతో చేసిన టేబులూ కొన్ని పడకకుర్చీలూ వున్నాయి. (ప్రతి రోజూ పాయంకాలం వై ద్యంఅయ్యేక శానిబోరియంలోవున్న రోగులయిదుగురు ఇక్కడే చేరేవారు చర్చలమధ్య కాలం గడిపేవారు. హాస్పిటలు పరివారం వీర యిదుగురికీ *కమిన్‌టరన్‌ కార్యవర్గం"-- ఆవి పేరుపెళ్టేరు.

ఎబ్నర్‌ ఒక పడకకుర్చీలో పడుకొనివుంటాడు. పాచెల్‌కు నడవడానికి నిషేధంపుంది. ఆతడు మరొకదాంట్లో వొరిగేడు. ఇస్తోనియాశాతికి చెందిన వీమన్‌ మూడోవాడు. భేతాళడంతమనిషి. వ్యాపార వాజీజ్యళాలలో పనిచేస్తూం డేవాడు ఆయన, మార్తాలారిన్‌ అనే లెట్టిష్‌ననిత చూడానికి పద్దెనిమిదేళ్ళ పడుదులా కన ఐడుతుందామె. అయిదోవాడు లెదెనేవ, మంచి ఎముకపుష్టిపున్న పైబీరియానాడు. ఆతనిజొట్టు అప్పుడే నెరిసింది. అక్కడున్న అయిదుగురూ అయిదుణాతులవాళ్ళు- జర్మన్‌ ఎస్తోనియన్స్‌ లెడ్టిష్‌, రష్యన్సు యూగ్రేనియను, మార్తా వీమన్‌లు జర్మన్‌భాషను బాగా మాట్లాడగలరు. వారిని ఎబ్నర్‌ దుబాసీలుగా వుపయోగించాడు. ఒశేగదిలో వుండడంచేత ఎబ్నిర్‌కూ, పావెల్‌ళూ దోస్తీ బాగా ఏర్పడింది. మార్తా వీమన్‌, ఎబ్బర్లు ఒకేభాష మాట్లాడగలరు. కనుక వారిమధ్య దోస్తీ 'పెంపొందింది. లెదెనేవ్‌టా, పావెల్‌టా చదరంగదోస్తీ *

లెదెనేవ్‌ రాకపూర్వం శానిటోరియంలో చదరంగం పండితుడు పావెల్‌ ఒక్కడే. అంతకుపూర్వం ఏమన్‌ చదరంగంలో నిపుణుడు, ఆతనిని పావెల్‌ ఓడించి పండితుడనిపించుకొ న్నాడు. ఆ వోటమితో ఆ ఇస్తోనియన్‌ తల్ల[క్రిందులయిపోయేడు. బొలరోజులనరకూ పావెల్‌తో మనసిచ్చి మాట్లాడనుకూడాలేదు.. కొని హళాత్తుగా ఓరోజున ఒక పొడుగాటివ్య క్రి కానిబోరియంలో చేరేడు. కోర్బాగిన్‌తో చదరంగా నికి కూర్చున్నాడు. తనఆట వోడించేవాడు వచ్చివుంటాడని పావెల్‌ అనుకొనేలేదు. మామూలుగా రాజు ముందర కోటకట్టడం (ప్రారంధించేడు. మధ్యనున్న బంట్లను గెంటి లేదెనేవ్‌ ఎదురెత్తువే పేడు. చదరంగంలో నిపుణుడనేపేరు వుందిగనుక వచ్చిన (వ్రతివారితోనూ రెంచాటలు వెయ్యడం పావెల్‌ విధి. (ప్రతిఆటకు బోలేడుమంది చుట్టూచేరి మనా గం[ద్రగోళం చేస్తూంటారు. ఆరోవాన తొమ్మిదీ ఎత్తుబ వేసేసరికి పావెల్‌ ఆట చిక్కులోపడింది. లేదెనేవ్‌ నెమ్మదిగా ఇంబ్లనుకోస్తూ తనకుదారి లేకుండా చేస్తున్నాడు. తన (్రలికకి ఆటలో గగ్గివాడేనని అప్పుడు ఆర్హం ఆమిందీం (ప్రారంభంలో ఆశా(గ్రత్తగా ఆవినందుకు విచారనైడు.

48. 377

తనతెలిప్కీ నేహ్బృ ఆఅంవా ఉపయోగించి పావెల్‌ మూడుగంటలపాటు "పెసుగులాదేడు. కాని లాభంలేకసోయింది. చూసేవాళ్ళ్‌ కింకా అర్ధంంకపోయినా అతనికి వోటమి తప్పదనిపించిండి. (ప్రతికషివంక చూసేడు, లెదెనేనకూడా అళని వేపే చూస్తూ చిరునప్వు నవ్వుతున్నాడు ఆయనవా అర్హం అయిందన్నమాట ఈనను టడించిన కోర్చాగిన్‌కు ఎప్పుడు పరాభవం కలుగుతుందా యని కనిపెట్టు”ొని వున్న ఇస్తోనియన్‌ కింకొ ఆర్హంకానేకాలేదు,

“ఒక్క బంటుకూగా లేకుండా పోయేవరకూ ఆటసాగించడమే నాఆలవాటు”

పావెల్‌ మాటలకు లెదెనేవ్‌ అంగీకారసూచకంగా తల ఊపేడు.

వారిద్దరూ ఆయిదురోజుల్లో బడి ఆటణ ఆడేరు. వాటిలో ఏడింటిలో పావెల్‌ ఓడేకుం నెండింటిని గెలుచుకొన్నాడు. ఒకటి ననినమూనమయిండి.

వీమన్‌ (బ్రహ్మానందపగ్డాడు !

“మంచి ఆటఆడేవు. క్యమేడ్‌ లెదెనేవ! మంచి ఆట చితక్కొ ఫ్రే వేవుకాదూ మమ్మల్నందర్ని ఆత డోడిస్తే ఆతడిని నువ్వోడించేపు, హా, ప్లా 1”

“టడిపోయినప్పు కెల్లా వుండేది అని అతడు పావెల్‌ ను హేళనచే పేడు,

పావెరికు “పండిత” కితాబు పోయింది. అయినా లెదెనేవతో మంచి నేస్తం శలిసింది. తనకు చదరంగం ఆటలో మెలకువలు అంతంతగా మాతమే తెలుసుననీ అ దెనేవ్‌కు ఆటలో సులువులు బాగా తెబునుననీ ఆతడు (గ్రహించేడు.

వారిద్దరిలో ఒక నమానఠ్వింవుంది. కోర్చాగిన్‌ పుట్టినపిడాదే లెదెనేవ్‌ టో ఫి వికి పార్టీలో చేరేడు. పాఠతరం లోల్లి విక్కల కొకడూ, కొత్తతరావి కొకరూ (్రకివిపబగా వారిని పేర్కొనవచ్చును. లెదెనేవ్‌ తన జీవితం అంళా రాజకీయ పోంాటాలలోనే గడిపేడు. ఎన్నోఏిళ్ళు రహన్య జీవితంగడిపేడు. చాలపిటృ కైళ్ళల్లో వున్నాడు. విస్త వానంకరం అశి(వభానమెన (ప్రభుక్వోద్యోగంలో చేరేడు. 'శెండోవాడు మంచిసడుచుదనంలో వున్నాడు. ఆతడు పనిచేసింది ఎనిమిదేశ్మే అయినా ఒక జీవికకాలంలో చేయగలపనిని ఆ ఎనిమిదేళ్ళ ఆల్పవ్యవధిలో పూర్తిచే పేడ ఈవేళ ఆ వృద్దుడూ, ఈ యువకుడూకూడా జీవితంలో మహాఅనుభవాలను గడించ్చి ఆరోగ్యంచెడి కానిబోరియం బేరేరు* .

ఎబ్నెర్స్‌ కోర్చాగిన్‌లు వుండేగడి సాయంకాలం వేళల్లో ఒక మాదిరిగా శ్ర బ్బులా వుండేదీ రాజకీయవార్తలన్నీ ఆక్కండికి వచ్చేవి, నవ్వులూ కబుర్లతో గది (ప్రతిధ్వవించిపోయేది. వీమన్‌ సంభాషణల మధ్యన ఏదో మోటునరసం ఆడే వాడు. వెంటనే మార్తా ఓవేపున్తా కోర్చాగిన్‌ ఒక వేపునా పట్టుకొనేవారు, ఏదోసూటి పోటిమాటకో కూర్తా ఆతవినోరు నొక్కేది.. కొని అటువంటిది ప్రయోజనం లేకుండా పోయినప్పుడు కోర్చాగిన్‌ అందుకునేవాడు. .

378

“ఫీ హాస్యం ఆడుక్కుతిన్న క్షేపుందీ”-అనేది మోర్తొం

“బ్షల్లాంటి ధోరణి నీకెల్లా పట్టుబడిందా యనిపిస్తూంది” అనేవాడు కోర్చాగీన్‌ కోపాన్ని అణచుకొంటూ. " తుట్దపెదవి తుడుప్పకుంటూ వీమన్‌ నలుగుర్నీ హేశనగా చూసేవాడు.

“రాజకీయ విశ్ణానశాఖి అంటా తెరచి, కౌమడ్‌ కోర్చాగిన్‌ ఆధ్వర్యంలో వుంచ్చి బూతు, మంచిమాటలను కేటాయింపచెయ్యడం ఆవనసరంలా కనిపీస్తూందిం మార్తా అభ్యంతరాన్ని ఆర్థంచేసుకోవచ్చు, ఆమె అడదీ, అందరి ఆడవాళ్ళలాగే ఎనెం ఆంపే తెన్టెం అంటుందీ, కొన్ని కోర్చాగిన్‌ ఏమీ అభంశుభం తెలియని అమా యకుడిలాగ నటిస్తున్నాడు, గుర్దొచ్చి పిల్లను పెక్కినించినట్లుంద్కీ ఈకడిపద్ధతి....”

ఇంక కమ్యూనిస్టు సీతినియమాలమీద చొల తీవ్రంగా చర్చలు జరిగేయి. బూతువేళాకోళాల బొచిశ్యానోచిక్య్యాలను గురించి చర్చలు జరిపేరు.. ఒక్కొాక్కళ్ళ వాదసలను మార్తా ఎబ్బ్నర్‌కు ఆనునదీంచిందిం

“దై ఎరోటికే ఆనగ్లోపే---ఏం లాకంలేదు. పొవెల్‌ ఆభిప్రాయం నాకు నచ్చింది”

ఏమన్‌ పెనక్కితగ్గక తప్పలేదు. సాధ్యమైనంతవరకు వేశాకోళాలలో పెట్టి వియటపడన౫ానికి ప్రయత్నించేడు.. ఇంకెస్పుకూ బూతుకథలు చెప్పడం మాన పేడుం

మార్తాకు పంధొమ్మిదేళ్ళకం'బ వండవి, అమె కామ్‌సోమాల్‌ సభ్యురాలయి పుంటుందనీ పొఎల్‌ ఆలోచన, కానీ ఆమెనయస్సు ముష్ఫృ మొకవళ్ళనీ, 1917లోనే పార్టీలో చేశిందనీ, అట్వేయస్‌ శమ్యూనిస్టుపార్చీ లో ప్రమఖనభ్యురాలనీ విన్నప్పుడు ఆతని ఆశ్చర్యానికి మేరలేదు. 1918 లో వైట్స్‌ ఆమెకు పునోక్షవేసేరు. కాని తర్వాత శ్రైచీల మార్చోకంలో సోవియట్‌ యూవియన్‌ అమెనూ మంవొంతమందచి క్యమేడ్స్‌నూ తీసుకుతెచ్చుకుంది. ఇ:స్సుడామే (ప్రావ్హాసంపాదకవర్గంలో పవీచేస్తూందిం రెండో వేపున యూనివర్శిటీలోచేరి చదువుకూంది. పొ ఏల్‌ ళూూ ఆమెకూ మధ్య స్నేహం ఏర్పడింది. ఆదీవరలో ఎబ్నర్‌ను చూగ్తానికి తరుపగా వహ్తూపోతూపుండివ ఆమె ఇస్పుడాజుట్టులో ఒక_ర్హై అయింది. |

ఈ కౌరణం చూపించి లట్వియన్‌ రహస్య కార్యకర్త ఎగ్జిట్‌ ఆమెను హాస్యం పట్ట్‌ంచేవాడు. “మాస్కోలో ఇంటివద్ద పొపం ఓజోల్‌ సీకోసం ఎంకో బెంగపడివున్నాడ్వే మార్తా! ఇంత అన్యాయం వుంటుందా ?”

ఒకరోజు పొద్దుక్కే గంట మోగకపూర్వమే శానిటోరయం ఆవరణలో ఉక శొకి అరుపు వినఐడిందీ. దొనిని తరిమి వెయ్యడానికై హాస్పిటలు ఆన్రైంచెంట్లు అవా యిటూ పరుగులు పెస్టేరు, ఎన్నిర్‌' కాకికూతను చాల ఆద్భుతంగా ఆనుకరించగలడు"

379

ఇప్పుడు కూసింది ఆతడే. (ప్రతిరోజూ అలాగహసి ఆస్టైెంపెంట్లు కంగారుగా కాకి కోసం వెతుకుతూం పే ఆనందిస్తుంటాడు. .

పావెల్‌ కానిటోరియంలో ఒక నెలరోజులున్నాడు. వెళ్ళిపోయేరోజులు సమీ పించేయి. హఠాత్తుగా వున్నట్లుండి ఆఠనిస్టితి చెడింది డాక్టర్లు ఆతనిని మంచం దీగ వద్దన్నారు ఆతని స్టితిచూసి ఎబ్నర్‌ చాల బాధపడ్డాడు. ఆంత వుక్సాహాళం, పట్టు చలావున్న ఆ యవకపడు ఆంత చిన్నతనంలోన్ష ఆరోగ్యం కోల్పోవడంచూపి. ఆతడు చాల విచారపద్డాడు, కోర్చాగిన్‌ను గురించి డాక్టర్లు చెప్పిన మాటలు మార్తా

ద్వారా విన్నాక ఆతడు మహావిచారవద్షాడు (| -

ఆటుతర్వాత కానిటోరియంలో వున్నన్నిరోజులూ పావెల్‌ మంచంమీదనే వుండిపోయేడు. తాను పడుతున్నబాధ పక్కవాళ్ళకిటాడా తెలియకుండా బాచేడు.. కొని మార్తా ఆతని ముఖంలోని పెల్లదనంచూసి (గ్రహింజేసింది. మరోవారానికి. పావెల్‌ కానిటోరియమ్‌ మంచి పెళ్ళిపోతాడనగా యూగక్రేనియన్‌ కేంద్రకమిటీనుంచి ఆతనికోలేఖవచ్చింది. కానిటోతియం డాక్టర్లు పావెల్‌ పనిచేయగలస్థితిలోలేడని (వాసినమీదట కేంద్రకమిటీ ఆతనికి మరో కెండునెలలు సెలవిచ్చింది. ఆ శాబుతో పే ఖర్చులప డబ్బాకూడా వంపించేరుం

జక రయ్‌వద్ద బాక్సింగ్‌ నేర్చుకొన్నప్పుడు తగిలిన దెబ్బల్ని ఎంత సంయతంగా స్వీకరించేడో ఆంత వోర్పునూ అకడు ఇస్పుడుకూడా కవబంచేడు అప్పుడు దెబ్బ తగిలి పడిపోయినా వెంటనే మళ్ళీలేచేడు.

ఇంఠలో ఆకనికి తల్లిదగ్గరనుంచి ఓ పుత్తరంవచ్చింది. యుపటోరీయాకి దగ్గర్లోనే ఒక చిన్న సము(ద్రపువొడ్డు వూళ్ళో ఆమె 'స్నేపాతురాలు ఆల్సినాకుత్సం పుంటూంది. ఓమాటుపెళ్ళి చూసిరమ్మని (వ్రాసింది, వాళ్ళిద్దరూ కలుసుకొని పదీ 'హేనేబ్ళ దాటిపోయింది. [్రిమియాలో వుండగానే ఓమారుపోయి చూసిరమ్మంది. ఆజాబ పావెల్‌ జీవితంలో 'పెద్ధమార్చును తీసుకురావడానికి కారణభూతమయిందిం

ఇంకో వారంరోజులకు తన కానిటోరియమ్‌ మ్మితుల 'పెలవుతీసుకొని పాపల్‌ పడవఎక్కేడు. ఎద్నిర్‌ ఆతనిని కౌగలించుకొని సోదరుడిలా ముద్దు పెట్టుకొన్నాడు, ఆవేళకి మార్తా లేకపోయింది. అమెతో చెప్పకుండానే ఆతడు బయలుదేరే పేడు.

మర్నాడు పొద్దుపే పడవదిగి రేవులో బండిచేనుకొని పావెల్‌ తనతల్లి "స్నేహాతురాలియింటికి వెళ్ళేడు. వాళ్ళిదో చిన్నయిల్లు. ఇంటిచుట్టూ చిన్నతోటవుందీ.

కుత్సుమ్‌ కుటుందింలో అయిదురు జనంపున్నారు. అల్చినా గృహజమాను రాలు వయన్సుమళ్ళిన మనిషి, కొంచెం లాపుగ్యా నల్లగా వుంటుంది, ముసలి ముఖంపడినా మనిషినిచూస్తే పడుచుదనంలో ఆందమైనదేననిపించే లక్షడాల

380 శనిపిస్తాయ. అమెకీద్దరుకూ తుళ్లు. లోలా కాడూవాళ్ళ వేర్లు. లోలాకు ఒకకొడుకు చిన్నపిల్లడు. ఆయిదోవాడు ముసలికుత్సుమ్‌. కోపిష్టీ మోటుమనిషీను

పత్సమ్‌ కోఆపరేటివ్‌ స్టోర్సులో పనిచేస్తున్నాడు. చిన్నపిల్ల తాయా ఆనాట్‌కీ పపనిదొరికికే ఆపనిచేస్తూంటుంది, 'పెద్దామె లోలా మైపిస్టు, ఈమధ్యనే మగడినుంచి వేరుబడిబోయింది. అతడో శుద్ధ కాగటోతు. ఆన్తమానం కొడుతూండేవాడు. ఇప్పు డామె ఏపనీ చెయ్యడంలేదు. ఇంటివద్దనేవుంటూ తల్లికి ఇంటిపనుల్లో సాయం చేస్తూందీ. -

ఈ ఇద్రరుకూ తుళ్ళూకాక ఆల్చినికు జార్జి అనే కొడకు ఉన్నాడు, పొవెల్‌ వచ్చిననాటికాఠరు లెనిన్‌ (గ్రాడ్‌ వెళ్ళేడు. కత్సుమ్‌ కుటుందింఅంకా పొవెల్‌కు మహాదరంతో స్వాగతం ఇచ్చింది. ముసిలివాడు మాతం అనుమానదృష్టులతో అమిష్టం కనబరిచేడు.

అల్సినా ప్రశ్నలన్నింటికీ పావెల్‌ ఓర్పుగా నమాధానాలిచ్చేడు. వాళ్ళని అడిగి కుటుందిసంగతులు అన్నీ తెలుసుకున్నాడు.

లోలాకు ఇరవై రెండేళ్లుంటాయి. పెద్రపోకడలు ఎరిగిందికాదు. కత్తిరింపు జట్టు తీర్చిదిద్దీన ఆవయవాలు. స్నేహప్యాతమైనముఖం మొదటిరోజుననే పావెల్‌ఈు బాగా పరిచయం అయింది, కుటుంబరహస్యాలన్నీ చెప్పేసింది

తండ్రి మహా కర్కోటకుడు. ఎదురుమాట వినబడనివ్వడు. సంకుచితస్వభా వుడు. దుల్లిర్వి, పొగరుబోతు, ఆతని పేరుచెస్తే ఇంటిల్లిపాదీ వొజీకిపోతూంటారు" ఆరని పిల్లలకే ఆతనియేడ అభిమానంలేదు. పాతిశేళ్ళనుంచీ కాపురంచేస్తున్న భార్యకు ఆతనం పేవ్యతి రేకం. అడపీల్లలెప్పుడూ ళల్లినజిన విలబడేవారు. ఇంట్లో ఎప్పుడూ జుగవాలే. ఆ జిగవాలతో వాళ్ళజీవిశాలు కుంగిపోతున్నాయి.

ఇంట్లో మరొపీడవున్నదని లోలా చెప్పింది. వాళ్ళ తమ్ముడుగార్డి వగ్జిపనికి మాలినమనిషి. కోతలరాయుడు, శుద్ధపెంకె, బద్దలు ఆందంగావుండాలి, విస్తట్లో ఏదీ లోటుకొకూడదు. కొంచెం (శ్రాగడంకూడా పట్టుదిడింది, తల్లికి వానిమీద్‌ మహో పేను. స్కూలుచదువు పూర్తికాగానే పట్నంవెళ్లాలి డబ్బతెమ్మని కూర్చున్నాడు.

“యూనివర్శిటీలో చేరుతా. లోలోవుంగరం అమ్మెయ్యి, ఇంకేమన్నాపుండక ఫోదు. చూడు; నాకు డబ్బుకొవాలి. ఎక్కడోచూడు. ఎల్లాతెచ్చినానరే”.. అన్నారు.

శానడిగినదానికి తల్లి కాదనదని శార్జికికెలును. తనమీదపున్న ఆ (పేమను ఆతడు దుర్వినియోగసరున్తున్నాడు, అక్కలంటే వానికి ఏమ్మాతం ఆభికూనం, గొరవంలేదు, అల్సినా నుగడినుంచి తీసుకోగలిగినంత తీసుకుంది. రాయా తెప్నేది పుచ్చుకొందీ. అద్కీ ఇదికలిపి కొడుక్కు, సంపంది. అక్కడ జార్చి ప్రవేశపతీక్షలో

2381

డింకీకొసేడు. లెనిన్‌(గ్రాడ్‌లో పినతండ్రివద్రవుంటూ హాయిగా తిరుగుతున్నాడు, మధ్యమధ్య డబ్బుకోసం "బలి(గ్రాములుకొట్టి తల్లిని ఏడిపిస్తూంటాడుం

పావెల్‌ వచ్చిననాడు సాయంకాలంగాని కాయా కనబడలేదు, తల్లి ఆమెకు వాడావిడిగా ఎదురెళ్ళింది. ఎవరోదింధువులు వచ్చేరని తల్లి కూతురుతో చెప్పడం పావెల్‌ విన్నాడు. కాయా సిగ్గుపడుతూ గదిలో టెడుగుపెట్టింది.. సంకోచపడుతూ శరచాలనంచేసింది. ఆ కొత్తయువకునిచేయి ఈగీలేసరికి ఆమెముఖం కందగడ్డలా అయిపోయింది, ఆమెచేతులు ఐలంగ్యా కాయలుకాచివున్నాయని పాఎల్‌కరన్సర్శలో ఆర్జంచేనుకొన్నాడుం

శాయాకు పంధొమ్మిదేళ్లుంటాయి. ఆంత అందమైనదీకాదు. పెద్దపెద్ద కళ్ళు, మంగోలియన్‌ వాళ్ళ్శకిలాగ ఏటవాలుగావున్నాయి కనుదొమ్మలు, ముక్కు తీర్చిదిద్ది నట్లుంది. ఆమాయకత్వాన్ని తెలిపే నిండుపెదపులు: ఆకర్షణీయమైన రూపం, చారలగొనులో రొమ్ములు ఏటపిటలాడుతున్నాయి.

అయింట్లో అక్కంచెల్లెళ్ళిద్దిరికీ చెరాగదీపుంది. కాయాగదిలో నన్నని ఇనువ మంచం ఒకట్వి ఒక శేటిలూవున్నాయి.. సేబిల్‌మీద ఏవో చిల్లరసామాన్లుు ఒక అద్దం పున్నాయి. గోడలనిండా ఫొటోలూ, బొమ్మలూ (పేలాడుతున్నాయిం కిటికీలో రెండు పువ్వులకుండీలున్నాయి. ఒకదాంట్లో ఎర్రగా జిూానియన్‌ పువ్వులూ, గువాటి రంగు ఆస్టర్‌ పువ్వులు మరోదాంట్లోనూ ఆకర్ష కంగా కనిపిస్తున్నాయి. కిటికీకివున్న లేస్‌తెర లేతనీలిరంగు రిబ్బన్‌తో ఒకపక్కకులాగి ముడేసేరు

“జ్ఞాయా మగ్గాళ్ళనెవ్వరి* తనగదీళలో అడుగుపెట్టనిన్వదు. మరి నిన్నెలా రానిచ్చిందోగాని"-- అని లోలా చెల్లెల్ని ఆటివడ్టించిండి.

మనలివాక్యుండే ఇంటిభాగంలో ఆతడు వచ్చినమన్నాడు అంగా టీ టేబుర్‌ వద్ద చేరేరు. తన ఎదుట జార్చున్న అతిధికేసి మధ్యమధ్యచూస్తూ కుత్సుమ్‌ కన్స లోని టీ చెంచాతో కలుపుతున్నాడు,

అప్పటి పెళ్ళిళ్ళకి ఓ నియమంఅనీ కట్టుబాటుఆనీ పున్నట్లు కనదిడద, ఈవేళ పెళ్ళిచేసుకున్నామంటారు. రేపు విడిపోయేనుంటారు.. వాళ్ళచిత్తం. ఆడిగే వాడూ, చెప్పేవాడూ ఆంటూ వున్నాగా”

ముసలాడు దగ్గుతెరవచ్చి ఉమిసేడు. కొన్హ సర్దుపన్నాక వేలుపెట్టి పెద్ద కాతుర్ని చూపిస్తూ సాయించేడు,

*ద్రాన్నిచూడు. ఎవరితోటి చెప్పనేనా చెన్పకుండాపోయి.. వాడ్డీ పెళ్ళిచేసుకు శిచివచ్చింది. విడిపోవడంకూడా ఆంతనుబవుగానే చేసింది. దానిస్కీ దానిపిళ్లవాడినీ మేపడం౦ంమా(త్రం నా నెశ్రినపడిండింో

382

లోలా బాధపడింది. సిగ్గుపడిందీ. కళ్ళనీళ్లు తిరిగేయి. పావెల్‌కు కనదిడ పండా పుండాలని తలతిప్పృకుందిం, .

పావెల్‌కు పుండబిట్టిలేదు. -

“ఆయితే ఆ చవట పెద్దమ్మతో లే పడివుండాలంటారా 1?”

“పెళ్ళిచేసుకోవాలనుకొన్నప్పుడు ఆ మాత్రం తెలివి పుందెద్దూ?

అల్పినాకు కోపం, వినుగూకూడ కలిగేయి. .

“ఇంటికొచ్చిన 'పెద్దమనీషిఎదుట ఆ మాటలేమిట్‌ ? మరోమాటలేమీ దొరక లేదా

ముసలాడు భార్యమీద విరుచుకువడ్డాడు.

“పం మాట్లాడాలో నాకు తెలును. నాకు బె ప్పేపొటీదొనివయ్యే వే!”

ఆ రార్రి చాల పొద్దుపోయేవరకూ కుత్సుక్‌ కుటుంబొన్నిగురించి ఆలోచిస్తూ పావెల్‌ నిద్రపోలేదు. చూదృచ్చికంగావచ్చిి. ఆ కుటుందిపు గొడవల్లో చిక్కు పన్నాడు. ఈ గం(ద్రగోళంలోంచి దియటపడేటందుకు తల్లికీ కూతుళ్ళకూ తానేవి ధంగా సాయంచెయ్యగలనా అని ఆలోచించేడు. తన్‌ (బ్రతుకే ఓదారిన పడలేదుం తాను నర్రుకోవలసిన సమస్యలు బోలెడున్నాయి. ఏదన్నా పనిగట్టిగా చేయాలనుకుంటే పెనకటంత సులువుగా తెమల్బుకో లేకుడాపున్నాడు

ఆ కుటుంబంలో వొళ్లు సుఖపడాలం పే ఒక్క-కేబారి. ఎవరికివారు విడిపోవాలిం తల్లీ, కూతుహృ ముసలాడిదగ్గరనుంచిపోవాలి. కాన్కి ఆదంతసులభంగా అయ్యే పనికాదు. ఆ కుటుంబంలో విష్ణ వాన్ని తీసుకొచ్చి నిభాయించగలళ క్రి ఆవకాశం పావల్‌కు లేవు. నాలుగురోజులుండి తనదారిన తానుపోతారు. మళ్ళీవాన్ల కనబడను కూడా కనబడకపోవచ్చు. గం్యద్రగోళం తెచ్చేకన్న ఎల్లావున్నదల్లాగే వొదిలేస్తే వొళ్ళతిప్పలు వాప్టపడశారు---అనిపించిందీ. కాన్సి ముసలాడివాలకం, మాటలూ గుర్తువచ్చి ఆలాసనికి రాదనుకున్నాడు. ఎన్నో ఆలోచనలు కలిగేయి. కొని తర్వాత్‌ అవేవీ లాభందేదనిపించింది" ,

మర్నాడు ఆదివారం. వీధిలో తిరిగి ఇంటికివచ్చేసరికి తాయా ఒక్క- రేవుందిం మిగిలినవాళ్శంకా ఎవరోబంపవుల్ని చూడగబోయారుం |

పావెల్‌ ఆమె గదిలోకి వెళ్లి, నీరసంగా కుర్చీలో హాలబ్హూడు.

“సరదాగా ఎక్కడికీ పోయిరా వం ?” - .

కాయా సన్నగా సమాధానం ఇచ్చిందిం

“ఎక్కడక్సీ షెల్లాలనిపించదు.”

383

రాశ్రికాను చేనుకున్నపధకం గుర్తువచ్చింది. దానినామెకు చెప్పాలను కొన్నాడు,

మిగిలినవాశ్లైన్వరూ రాకపూర్వమే తాను చెప్పవలసిందంతా చెప్పాలని అతడు నరానరి అనలువిషదూనికి వప్చేపేడు,

“*జల్లావిను కాయా! మనిద్దరం నేస్తాలం. ఎందుకీ మొగమాటలు ? కొడ్త శోజుల్లో నేను వెళ్లిపోతాను. నేను చిక్కుల్లో వున్నప్పుడే మీ కుటుందిం బాధణ చూడ్డం తటస్టపడింది, కాకపోతే పరిస్టితులు మరొకవిధంగా వుండేవి, ఒక్క ఏవాడి (క్రిఈం మనకు పరిచయం కలిసివుంటే ఆందరం కోలిసి ఇక్కడనుంచి పళ్ళిపోయే వాళ్ళం. ఎక్కడికెళ్లినా నీకూ లోలాకు బోలెగన్నిపనులు దొరికేవి ముసలాడి చంకా అకోపద్ధతి, ఆయనగారికి నచ్చజెస్పడం ఎవరితరమూకాదు. ఏదెల్లావున్నా ఇప్పుడు చేయగలడి పింలేదు. నా భవిష్యత్తుఏమిటో నాకే తెలియడంలేదు. ఇప్పటి చుట్టుకి నేను కేవలం ఆనచ్యుక్తే, ఆ విషయమై అనుకుని లాభ9లేదు, నన్ను మి పనిలోకితీనుకోమని దెబ్బలాడదలచుకున్నా. డాక్టర్లు నన్నుగురించి ఏమేమిటో నానా చెత్తా వ్రాసిపెళ్టేరు.. ఎంతకాలమైనానకే మందుపుద్చుకు బాగుపడి రమ్మంటారు కా(యేడ్సు. నరే ఆ నంగతిచూనుకొందాం........నీ విషయం అమ్మకి (వాసిచూస్తా అవిడ ఏమంటుంకో విందాం, వ్యవహారాల ఇల్లాగేవుండిపోవడం మంచిడికాదుం కొని ఒక్కటి గుర్తుపెట్టుకో. నువ్వు నీ (ప్రస్తుత జీవితపద్దతులకు స్వ_ఫ్రి చెప్పవలసి వుంటుంది. ఏమంటావు

కాయా ఆకనినేపు చూసిండి.

"మాడృకోనాలనుంది. కాన్సి మాడద్భకొనేళ క్రి వున్నదాయని 1

పొవెల్‌ ఆమె సండిగ్గస్టితిని ఆర్థంచేనుకున్నాడు.

“ఫర్వాలేదు కాయా! అ అధిప్రాయంవుంపే (శఈ్రమంగా అన్నీ చక్కందిడ శాయి. మీ అన్ముసీ వాళ్ళనీ విడిచి వుండగలవా ?”

ఆ (ప్రశ్నకామె ఆళ్చర్యపడింది. జక్కువ్‌ణం సంచేహించిండీ,

“*అమ్మనిచూస్తే జాలివేన్తుంది. నాన్న ఓమూల (ప్రాడాణ తీస్తున్నాడు, ఇప్పుడు జార్డిజకడు తయారయ్యేడు. వాగంపే ఆమెకు ప్రాణం వాడు ఆమెను "పెడుతున్న ఇచ్చ్బిందులు చూస్తూంపే నాకే బాధ అఆనిపిస్తూండి........

ఇద్దరూ బాలపేప మనసిచ్చి మాట్లాడుకున్నారు. కా'స్పేపటికి వాళ్శింకా తితిగి వస్తారనగా పావెల్‌ ఆమెను వేఠాకోళం చేపేడుం

384

అష్సీనాన్న ఎవరికో ఒకడికిచ్చి ఈపాటికి పెళ్ళిచేసి వుండవలసింద్చే ఎందు కూరుకున్నాడోగానిం”

ఆ ఆలోచన తోచేసరికి కాయా హడలిపోయిందిం

“వద్దు. నాకుపెళ్ళీవద్దు ఏమీవద్దు. లోలాపడ్డ సుఖం చూసేను. పెళ్ళీవద్దు, 'పెటాపలూ వద్దు”

పావెల్‌ నప్వేడుం

“ఆంకా నిర్ణయం జేసేసుకున్నానంటావు. కానీ అందమైన పడుచువొచెవ డన్నా కనబడిక్సే అప్పుడు చెప్పాలి”

“వద్దు. పెళ్‌ అయ్యేదాకా ఆంకా 'పెద్దమనుష్యులే.” "

ఆమను సమాధానపరుస్తూ పావెల్‌ ఆమె భుజంమీద చెయ్యివేసేరు.

“ఆదీసరే. కాదూ! మగడంటూ లేకపోతే బ్రకకలేకపోపు.. కాని పడుచు హాళ్ళందరిమీదా అంతకోసం ఐకే ఎలాగా? నేనుహడా నీమీద కన్నే సేననుకోలేదు గదా. అంతవరకు నయం” -- ఆందూ ఆతడామె భుజం త్పేడు,

“పీనబోటిగావ నాలాంటివాళ్ళని పెళ్ళిచేసుకోరుం

ఛి న! న! ॥

కొద్దీరోజులుపోయేక పావెల్‌ థార్కోన్‌ వెళ్ళిపోయేడు. కాదూ లోలా, అల్చ్సినాలూ ఆమెచెల్లెలు రోశా స్రేషన్‌వరహవచ్చి ఆతనికి వీడ్కోలిచ్చేరు తన కూతుళ్ళని మరచిపోవద్దనీ, వాళ్ళకేదన్నా దారి చూసవలసిందనీ అల్చినా ఆతవితో వదేపదే చెప్పింది. ఆత్మీయుడు విడిచిపోతున్నట్లు ఆతడు పెడుతూంపే ఎంతో విచారపర్దాడు. కాదూ కళ్ళనీబ్ళ పెట్టుకోంది, లోలా ఆడిస్తున్న తెల్లని రుమాలూ, కాయా కట్టుకొన్న చొరల గొనూ కనబిడేంతనరకు పావెల్‌ కిటికిలోంచి తల తియ్యరేదుం |

థార్కోంన్‌కు బేరగానే ఆతడు 'పెట్యానావికోక్షా గడీకి వెళ్ళేడు. అసమ యంలో దోరాని ఇబ్బంది పెట్టడానికి మనస్కరించలేదు. కొంచెంసేపు విశ్రాంతి తీసుకున్నాక కేంద్రకమిటీ ఆఫీనుకు వెళ్ళేడు. ఆక్కడ అఆకిమ్‌ వచ్చేవరకూ కూర్చు న్నాడు, ఆతడువచ్చేడు, ఇద్దరూ మాట్లాడుకున్నారు. తనకు వెంటనే పనియివ్వాలన పావెల్‌ డిమాండు, ఆకిస్‌ తల అడ్డంగా తి ప్పేడుం

“పావెల్‌ ! అదేం కుదరదు. మెడికర్‌ కమిషన్‌ నికయం చూసేం. దానిన నగ్జి నీకు పనిచెప్పవద్ధన్కీ వైద్యంకోసం న్యూరొ పాధలాజికల్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ క పంపాలనీ కేంద్రకమిటీ నిర్ణయం తీసుకుంది.” న్‌

తం] 385

“కమిషన్‌ వాశ్ళేనో ఆంసేమా(త్రం నాకేమిటి? నిస్ను బరిమూలుకుంటున్నా, ఆకిమ్‌! నాకేదో ఒకపనిచ్చిచూడు. ఒక హోస్పిటలునుంచి షూ హస్పిటలకు తిరగ లేక నాప్రాణంచాలొస్తూందిం”

ఆకిమ్‌ లొంగకూడదనే (ప్రయళ్నించేడు. “డాక్టర్లు చేసిన ని ర్థయమా, మరొకటా ? పాొవ్లూషా ! చూడు. నీబాగుకోనమే చెప్పేరంటావా?”

పావెల్‌ వదలలేదు. చివరకు ఆకిమ్‌ లొంగక తప్పలేదు.

మరునాడే పావెల్‌ కేంద్రకమిటీ వ్పెషల్‌ డిపొర్టుమెంటులో వని[ప్రారంగ6 చేడు. పనిఆం వూ (ప్రారంభిస్తే క్రమంగా బలంకలుగుతుందని అతనివూహ. కాని, ఆదంకా వట్టి పొరపాటు అధిప్రాయమని త్వరలోనే (గ్రపాంచేడు. పేవిల్‌దగ్గర ఏక బిగిని ఎనిమిదిగంటలూ పనిచేస్తున్నాడు. మధ్యలో ధోజనానికిహాడా లేవడంలేదు. మూడో ఆంతస్థునుంచి అన్నిమెట్లూదిగి వీధలో అ చివరపున్న (్రభుత్వథోజన గృహానికి పోలేకనే ఆతడు *లంచి కట్టిపెస్టేడు. ఉన్నట్లుండి ఓకాలోో చెయ్యో మొద్దుబాతిపోతూంది, కొద్దీ నిమషాలవరకూ కదలలేడు. ఇంచుమించు రోజంకా జ్వరంగానే వుంటున్నాడు. ఒక్కాక్కరొజున పక్కమీదరేచ్చి కూర్చొనుకూడా పాధ్యంకాదు. అ బాధతగ్గి లేపగలిగేనరికి ఆఫీను వేళలుకూడా మించిపోతున్నాయి. చివరకు ఓరోజున ఆఫీసుకు వేళకుంాలేదని హెచ్చరించేరు. దానితో కానింక పనిలో వుండడం సాధ్యంకాదని పావెల్‌ (గహించేడు.

అకిమ్‌ ఆతవికి సాయసడ్డంకోనం రెండుమూట్లు ఒకపనినుంచి వేరోపనికి మార్చేడు, కాని తప్పలేదు. మళ్ళీ పనిలోకివచ్చిన నెలరోజులకే ఆతడు మంచం పస్టేడు. వాజానోవ్‌ వీడ్కోలునిన్తూ చెప్పినమాటణు గుర్తుకువచ్చేయి. వెంటనే జాబు (వాపేడు. అడి ఆందగానే అమె వచ్చింది, ఆతనికి తెలియకుండా దాచినసంగతులు చెప్పింది. హాస్పిటణులో వుంచడంవలన (ప్రయోజనం ఏమీ వుండదందిం

“అయితే హోస్పిటలుకు పంపవలసిన ఆగత్యం ఏమీలేనంతగా బాగుపడిం చన్నమాట నా ఆరొగ్యం ?”

పావెల్‌ హాన్యమాడి (కోసి వేయటోయేడు. కానవ్వి విఫలుడే అయ్యేడు,

కాన్త వోపిక చేరగానే ఆతడు కేండ్రకమిటీముందు హోజరయ్యేడు. ఈమారు ఆకిమ్‌ “ససేమిరా” అన్నాడు. ఏదన్నా హోస్పిటలుకు పోవలసిం దేనన్నాడు.

పావెల్‌కు వినువు పుట్టింది.

“నేనెక్కడికీ పోవడంలేదు. పెళ్ళి లాభమూలేదు. అన్నీ తెలిసినాయనే చెప్పేడామాటం నాఎదుట మిగిలిందొక్క- పేదారి- పెన్ల్నను తీసుకోవడం, 8మైర్‌ కొవ డమూను. అ పనిచేయడానికి నేనేమాశం వొప్పుకోను, నేను పనిచేయకుండా

366 నున్వఆపలేపు, ఇంకొ ఇరవై నోలుగేబ్ళకూడా నిండలీము. అప్బుడే పనికి పుపయో గించనంటానేం ? హోస్పిటళ్ళకి తిళగడం నాకేం నచ్చడంలేదు. లాభంలేదని తెలిసి తిరగడం ! అడ్చే. ఏకో ఒకపని నేను చేయగలిగేది ఇవ్వు, ఇంటీదగ్గరేవుండి పని చేస్తాను. కాదంపే ఆఫీనుకే మకౌం మార్చేస్తా. గుమూస్తానవిమా(తం వచ్చు, వచ్చేకాగిశాలక్రీ పం పేకాగికాలకీ ముర్దర్లుతగిలిస్తూ కూర్చొనం పేమాగత్రం నాకు చేత కాదు. ఏదో కొద్రిగొప్ప వువయోగపడుతున్నాననే సంతృప్తి కలిగించేపని ఇవ్వు” పొడెల్‌ ఆవేశంతో బిగ్గరగా అరవడం (ప్రారంభించేడు.

ఆతనిదశకు ఆకిమ్‌ చాల విచారపడ్డాడు. తన జబీవిశాన్నంతనూ పార్టీకే ఆంకితంబేసిన ఈ యువకుడు పార్టీ కొర్య(క్రమాలకు డూరంగా పుండాలంకే ఎంత దాధపడుతున్నాడో అనిపించింది, ఆతనికి చేయగల సాయం చెచవ్యూలనిపించింది, మూల కూర్చుండమంపే బూర్చొగలడా ?

“అల్లాగే పావెల్‌ ! గంద్రగోళపడకు. రేపు సెక్రటేరియట్‌ సమావేశం వుంది. నీనంగతి కామేడ్స్‌కి చెప్తా నేను చెయ్యగలదీ ఏమా[తంపున్నా చేసితీరు తాను. నరా -

పావెల్‌ అతికష్టంమీదలేచి, అకిమ్‌ చేయిపట్టుకొన్నాడు.

ఇంక మూలదిడి అణగారిపోవలసినవాడినేనంటావ్యా ఆకిమ్‌ 1”

అకిమ్‌చేయి తన గుండెలమీద 'పెట్టుకొని మళ్ళీ ప్రారంభించేడు

“ఊపీడన్నంతవరకు నన్ను పార్టీకి దూరంగావుంచడం ఎవరితరమూకాదు. చచ్చిపోతే అది వేరుకూట, ఈ విషయం గుర్తుపెట్టుకో”

అకిమ్‌ వమీ అనలేదు. పావెల్‌ ఉత్తరకుమార (స్రజ్ఞలుకావని ఆర్‌ డెరు గును. యుద్దంలో అపాయకరంగా గాయపడ్డి వీరుడి శక ఆది, కోర్చాగిన్‌ లాంటీ వాబ్ళు మవొకలావుండలేరని అత చెరుగును.

రచనా కార్యక్రమానికి పనికివచ్చేటట్లుంకే ఆతనినాక పెద్ద పత్రికా కార్యా లయంలో నియమించదలచినట్లు ఆకిమ్‌ రెండురోజులు పోయేక పావెల్‌తో చెప్పేడు ప(్రికొ కార్యాలయంలో పొవెల్‌కు ఎంకో మూ్యూద చేసేరు, పత్రిక . ఆసిస్టెంటు ఎడిటర్‌ వెనకటితరం పార్టీ కార్యక ర్త య్యక్రేనియన్‌. పార్టీ సెంట్రల్‌ కంట్రోల్‌ కమీషన్‌ అధ్యకుడూను. ఆయన పావెల్‌తో మాట్లాడేడు :

“కాామేడ్‌ ! నువ్వేం చదువుకున్నావు ?

“*ఎలిమెంటరీన్కూలులో మూడేళ్ళ చదీవేను.”

పార్టీ నడిపిన రాజకీయ పాఠశాలలు వేనికన్నా వెళ్ళావా?”

క! దు క

387

“కొంతమంది ఇవేమీ అక్కశ్లేకుండానే మంచి జర్నలిస్టులు కొగలుగుకార్ము శాగ్రేడ్‌ అకిమ్‌ నిన్నుగురించి చెప్పేరు. ఇంటిదగ్గరే కూర్చుండి చేయగలపనినే ఇస్తాము. చేయడానికి కావలసిన సౌకర్యాలు కలిగిస్తాను. కొన్సి ఈ పనికి కొంత పలిస్టానం కొవాలి ముఖ్యంగా పాహిత్య౦ం, భాష తెలిసీపుంవాలిం ॥

ఇక్కడకూడా వరాజమాన్నే ఎదుర్కోవలసివచ్చిందని ఆతడు (గ్రహించేడు, ఒక్క అరగంట'పేపు నంభాషణతో తనకున్న చదువు చాలదని తేలిపోయింది, ఆతవిచేత ఒక నమూనావ్యానం (వ్రాయించేరు, దాంట్లో స్పెల్లింగు తప్పుల్యూ రచనా దోషాలూ ఎ్యర్రపెన్సిలుతో గుర్తుపెట్టీ తనచేతికిచ్చేరు. తబ్బృలు మూడు నాలుగు చజన్లున్నాయి

ఎడిటరు అతని నోచదాన్చేడుం

“క్రామేడ్‌ కోర్చాగిన్‌ ! వీకు సమక్థత వృండి, కౌన్సి కష్టపడి బాగా (వ్రాయ డం అలవాటు చేనుకో. నీకు వ్యాకర*ందు. సీ వ్యాసం చూస్తే రష్యనుభాష కూడా బాగా రాదనిపిస్తూ౦దిం ఆచో ఆశ్ళర్యంకాదు, పాపం, నీకు చదువుకొనే టందుకు వ్యవవే దొరకలేదామె. కొని ఏంచెయ్యం, నిన్ను ఉపయోగించుకోగల అవకాశం మాకులేదు. నీకు సామర్హ్యం పుందన్నాం ఎందుచేతనో తెలుసా? సీ వ్యాసంలో విషచూణ బాగున్నాయి. (వాతను నంస్క-రిస్తే మంచి బాగుంటుండం కాన్సి మాకా వ్యవధానంలేదు. ఇతరుల వ్యాసాలన్తూ (వ్రాతలనూ సంస్కటరించగల వ్యక్తులు మాకు కొవాలి” |

కోర్చాగిన్‌ కరమీద ఆనుకొని ఆతిభారంగా లేచే డు, కుడికనుదోమ్మ ఆదిరిందీ

“ఆర్థమయిండి. నాకు జర్నలిజమ ఏమీ తెలియదు. దొగ్గువెయ్యడం పని బాగా తెలును, కొంతవరకు ఎలక్ట్రీషియన్‌ గా పవిచెయ్యగలను, గుర్రపుస్వారి బాగా తెలుసు, కామ్‌సోమాల్‌ యువకులచేత పని చేయించగలను. కొన్సి మీపని నావల్ల నవుతుందనుకోను.”

అతడు అభివాదనం చేసి వెళ్ళిపోయేడు

వసొరా మూలలో తూలిపోయేడు. ; కిందపడేవాడే. కొని ఎదురుగా వస్తున్న ఒక మసిళ అతనిని పట్టుంది.

“పం కొ(మేర్‌ ! అనారోగ్యంగా వున్నట్లున్నా వే”

మరల మామూలుస్టితికి వచ్చేసరికి బాల'సేప్తు పట్టిందీ. ఆంతనరకూ అమె అకనిని అలాగే పట్టుకొందీ- నెమ్మదిగా ఆమెచేయి. విగలించుకొన్సి క(ర్రమీద జేరబిడి నెమ్మదిగా వెళ్ళిపోయేడు

3868 ఆదీనం మొదలుకొని తన జీవితం [క్రమంగా జీర్ణమై పోతున్న ట్లనిపించింద్క ఇంక పని లాభంలేదు. అంతకంతకి ఎక్కువగా మంచంమీదవే వుండిపోతున్నాడు. కేంద్రకమిటీ అతనిని పనినుంచి తప్పించి, "పెన్షన్‌ ఏర్పాటుచేసిందీ. సకాలంలో ఆతడు అవధ్యుడయిపోయిన కార్మికుడనే సర్ఫిఫికెద్దూ పెన్షన్‌ కలిసి వచ్చేయి. కేంద్ర కమిటీ ఆతనికి డబ్బు ఇచ్చింది. తోచినలోట పుండగానికి అనుమతిస్తూ ప(క్రాలనూ పంపింది.

' మాస్కోకివచ్చి విశ్రాంతి తీనుకోవలసిందని కోరుకూ మార్తా జాని (వ్రాసింది. ఆతడు మాస్కోకి వెళ్ళాలనుకొంటున్నాడు. అశిలయూనియన్‌ పార్టీ కేంద్రకమిటీ ఆయినా తనకు ఏదో చిన్నపని-కూర్చుని కదలనక్క-న్లేకుండో చెయ్య గలడి-ఇస్తుందేమో [ప్రయత్నించాలని ఆశ పీడిస్తోంది. మాస్కో వెళ్ళేడు. వైద్య నహాయం తీసుకోమన్స, మంచి హోస్పిటలులో ఏర్పాట్లు చేస్తామనీ....అక్క-డా అదే మాట. పావెల్‌ నింాకరించేడు,

మార్తా ఆమె స్నేహితుంలు నాద్యా సెటర్సన్‌లు కలిసివుంటున్న ఇంటీ వాటాలోనే పావెల్‌ మకాం చేసేడు,

అత డక్కడ పంధొమ్మిదిరొజులున్నాడు. అ ఆడవాళ్ళిద్దరూ పనిలోకి పొద్దున్నేపోయి రాథ్రి తిరిగివచ్చేవారు. మార్తాదగ్గర మంచిపు స్పకాలు బోలెడున్నాయి. పావెల్‌ పగలంకా చదువులో కొలక్షేసం. చేసేడు. సాయంకాలం ఆ పడుచులుండే వారు. వాళ్ళస్నేహితుూచ్ళు వచ్చేవారు. అందరూ కబుర్లు చెప్పుకుంటూ కాలక్షేపం చేసేవారు.

కత్సుమ్‌ కుటుంబం ఆతనిని తమపూరు రమ్మంటూ జానున్రాసేరు,. వాళ్ళ ఇంటిపద్ద పరిస్థితులు మరింత పాడుగా వున్నాయస్తీ ఆతనిసలహా సహాయాలు కొవాలనీ వాద్య కోరేరు, "

ఒకరోజు ఉదయమే గుస్యార్నికోవ్‌ వీధిలోవున్న మార్తాయిల్లువదలి పావెల్‌ రైలు ఎక్కేడు, శిశిరర్తువర్షాల బురదలోంచి రైలు ఆకనిని అతివేగంగా దక్షిణ దిశగా వెచ్చని సముద్రతీరప్రాంకాలకు తీసుకుపోయింది పావెల్‌ కిటికీవద్ద కూర్చుని తన (ప్రక్కనుంచి వెనక వేపుగా దూసుకుంటూ పరిగె త్తిపోతున్న "టెలిగ్రాఫ్‌ స్తంభాల కేసి చూస్తున్నాడు.

ప్రకరణ౦ 8 నముద్రతరంగాల కాకిడికి వొడ్డునున్న గుట్టిలన్నీ రంపపు పళ్ళలాగ కోసుకు పోయేయి. దూరాన వున్న టర్కీ. వేపునుంచి పొడిగాలి ముఖాన కొడుతూంది, నము (దంలో కట్టిన సిమెంటుగోడ వెనకాల హార్చరు (ప్రళాంతంగా కనిపిస్తూంది. సము ద్రం వొడ్డుదాకా కొండగుట్టల సౌలుపుల్లో తెల్లని కుటీరాలు వ్యాపించివున్నాయి పట్టణం వెలుపల దూరంగాపున్న ఈ పాఠపార్కులో నిశ్శబ్దింగా వుంటుందీ. బండి రాలిపోయిన మాప్సల్‌ అకులు గడ్డి మొలిచిపోయిన పార్కు బాటలమీద నిశ్శద్రింగా దొర్లి తలు “పెడుతున్నాయి. పావెల్‌ పట్టణంలోంచి ఒక పర్షి యన్‌ వాని గుర్రందృిండీలో వచ్చి ఇక్కడ దిగేడు.. బాడుగ డబ్బులు ఇచ్చేస్తూం'పే వాడింక పుండదిద్దలేకపోయేడు. ఇక్కడి కెందుకొచ్చేరుబాబూ ! ఒక్క- ఆడపిల్ల కనబడదు. ఓ వినోనం వుండదు....నక్కలుతప్ప కనదిడప్పు .... ఇక్క దేంచేస్తావు ? మిస్టర్‌ తొవారిష్‌ | రా. పట్టణంలోకి పోదాం” పావెల్‌-ఆతనికి డబ్బులిచ్చి పంపే'సేడుం పార్కు. నిర్ణ్షనంగాపుంది. సము[ద్రంవొడ్డున ఒక రాతిదిండమీద బెందీవుందని ఆతడు గమనించేడు. నెమ్మదిగా అక్కటడికిపోయి. కూర్చున్నాడు. శిశిరర్తు సూర్యుడి వేడి నులివెచ్చగా తగులుళూందిం తనజీవితంలో వస్తున్న నూతన ఘట్టాల్నిగురించి ఆలోచించి పధకం నిర్జ యించుకోవడంకోసం ఆతడక్కటడికి వచ్చేడు. పరిస్థితులను సనూలోచనచేసి నిర్ణ యాలు రొవలసిన సమయం వచ్చిందీం ఆకనిాాకతో కుత్సుమ్‌ కుటుందింలో గొడవకు 'పిచ్చుపెరిగేయి. అతడు వచ్చేడని వినగానే ముసిలాడు ఉ(గుడై పోయేడు. 'పెద్దరభన లేపేడు. వ్రతిఘటనను (పప్రారంభించవలసిన బాధ్యత కోర్చాగిన్‌ మీద పడిందీ. ఆతని పనక తనభార్యా కూతుళ్ళ తనను ఎదురో్కోంవడంతో ముసలాడికి మతే పోయింది. పొవెల్‌ ఇంట్లో అడుగు పెట్టిన రొజునే ఆ కుటుంచిం రెండు శతృశివింాలుగా మారిపోయింది. ముసలి వాచ్ళుందే ఇంటిభాగానికి కాళంపడిందీ. రెండోభాగంలో. ఓక చిన్నగదీలో పావెల్‌ అగ్దెకు దీగేడు ఆతడు ముందుగానే అద్దెచెల్లించే పేడు ఈ యేర్పాట్లుచూస్సి ముసి

390 లాడు స్పంభిపోయేడు. కోపంవచ్చింది. తఈన కూతుళ్ళు తను చెప్పినమాట వినడం లేదు గనక వాళ్ళని పోషెంచవలసిన బాధ్యత తనకు లేదు పొమ్మన్నాడు. అల్సినా యుక్తి యుక్త గా మగడితోనే పుంటూందీ. ముసిలాడు తనవాటా వదలి ఈవల అడుగుపెట్టడు, పావెల్‌ ఎక్కడ ఎదురుపడతాడోయని ఆవైపు తల ఎత్తికూడా చూడడు. ఆంత ద్వేషం, కాని వీధిలో మాకం మరోగొడవ చేస్తున్నాడు, ఇంట్లో 'పెత్తనం తనదేనని నిరూపించడానికి అదో మార్గం, కో-ఆపరేటివ్‌ షాపులో పనికి వెళ్ళవానికిముందు కుత్సుం జోళ్ళుకుట్టడమ్యూ వ్య్రంపనీ చేస్తుండేవాడు. తనబింటివెనకనే చిన్నవర్కుషాపు కట్టుకున్నాడు" ఇప్పురు తను ఇంట్లో ఆధ్రెకువచ్చినవానిని ఏడ్చించడంకోసం అ దుకాణంతెచ్చి వీధిలో పెట్టాడు. పావెల్‌ కిటికీ కెకురుగా గంటలతరబడి ఏదో చప్పుడు చేస్తున్నాడు, కోర్చాగిన్‌ ను చదువుకోకుండా ఆన్లరి పెడుతున్నా గదా యని సంకోషిన్తున్నాడు. “ఉండు-ా-నీ కుద్వాసన చెప్బకపోతే....” అంటూ గొజుక్కునేవాడు. దూరాన సమ్ముద్రంషీద ఏకో ఓడకాలూకు పొగగొట్టం ఆకాశంలో నల్లని బాలికను గీస్తోంద్కీ నీటికాకులు గుంపులు గుంపులుగా 'పెద్దరాదచేస్తూ సమ్ముదం వేపుగా ఎగిరివస్తున్నాయి. అరచేతిలో గడ్డం ఆనించుక్కూర్చుని పావెల్‌ ఏమేమో ఆలోచిస్తున్నాడు. చిన్ననాటినుంచి నేటివరబా ఆతనిజీవితం ఆంవా కళ్ళముందు కనపించినట్టయింది. తా నీ ఇరసై నాలుగేళ్ళు జీపిగాన్నీ ఎలా గడిపేడు ? గర్వసడదగిన విధముగా తన జీవికం నడించిందా ? ఒక్కొక్క ఏకాడే జ్ఞప్తకి తెచ్చుకున్నాడు. అ యా ఘటనల మీద నిష్పక్షపాతంగా తీర్మానం చేసేడు మొ _త్సంమీద చూస్తే తాను పిగ్గిలవలసిన విధంగా జీవించి వుంగలేదనిపించి ఆమ్మయ్య అనుకున్నాడు. తప్పులయికే చాలా వేసేడు. పడుదుదనప్ప అనుభవకూన్యతవలన జేసిన తప్పులే అవి. ముఖ్యంగా ఆశ్ఞానవకాన జరిగేయి. కాని అన్నింటికన్నా గర్వపడదగిన పని ఆతరు చేసేడు. సోవియట్‌ విభవసోరాటాలలో ఆతడు పాళ్లోన్నాడు. ఎర్రజెండా ఆర క్రిమకు ఆతని నెత్తురుకొట్లుహూడా తోడ్పర్హూయి, కదలమేదలలేని స్తితి వచ్చేవరకూ పార్టీ కౌర్యోకీర్టల మధ్యనే ఉన్నాడు ఇప్పువై తే రోగపడిపోయేమ, అ(గగ్రేజీలో నిలబడలేడు, హోస్పిటళ్ళకు చేరడం తన్పృ ఆతడు చేయగల వేమీ లేదు. వార్సాను ముబ్దడించిన రోజులు ఆతనిమనస్సులో వెరిలేయి. మంచిపట్టులో ఆతడు దెబ్బతిన్నాడు. గ్యురంమీదినుంచి పడిపోయేకు. ఆతని మిత్రులు లేవదీ'పేరు. గాయాలకు కట్లు కళ్సేరు. స్రచరువాళ్ళకి వప్పచెప్పారు. ఆటుతరువాళనే వారు శత్రువు వెంటద్దైరు. అ వైనికుడికోసం స్కా్య్యా(డన్‌ నిలిచి

391 పోలేదు. ఒక మహదాశయసాధనకోసం పోరాటం జరుగుతునస్పుడంతే, ఎవతి కోనమూ ఎవ్వరూ ఆగశానికి వీలులేదు...కొళ్ళు పోయిన “గన్నర్‌”లు ఫరంగి బళ్ళమీద (ప్రచూజించడం అతడు అనేకళార్లురూ సేరు. వాళ్ళ పేరు వెస్తే శ్యతువులు వజీకిపోతారు. మహాదైై ర్యం, మంచి గురీను. శత్రువుల వంక్తులమీద వాద మృత్యువును నాట్య6 చేయిస్తారు. వాళ్ళని చపటలాలు ఎంత ఆభిమావిస్తాయి ? కౌని ఆటువంటి వాళ్ళసంఖ్య విహన్వల్పం. కా నా సంఖ్యలోవాడు కాదు.

ఇప్పుడు కాను పరాజయం పొందినట్లు తేలిపోయింది. ఇంక పార్టీ కార్యకర్త లలో ఓకడననుకొనేటందుకు అవకాశం లేకుందాపోయింది. ఇప్పుడేం చేయటం +? తన భవిష్యత్తు ఇంకొ దారుణంగా వుంటుందని బాజనోవా చెప్పేసింది. తన కింక మిగిలినవి బాధలే, ఏమిటి చెయ్యడం ? ఆ (ప్రశ్న, సమన్య ఆతనికళ్ళముందు పెద్ద అగాధంలా కనపడుతూంది.

ఈన జీవితంలో తాము కోరిందొక్క కే. యుద్దరంగంనుండి పోయి మూల పడవలసిన స్థిత రాకూడదనే దొక్కటే ఆతనికోరిక. కాన్కి ఆది విఫభలమయింది. ఇంక (రికి [పయోజనం ఏమిటి ? ఏమి అనందం వుంది ? రోజులు గడపడం ఎలాగ ? తినడం, తాగడం కోనమేనా మన (బతుకు ? కొమేర్పు ఆంకా ముందుకు “పోఠుంపే దారితొలగి చూస్తూ నిలబిడవలసిందేనా ? పోరాడుతున్నవాళ్ళకి తన విరునౌకటా ? కన ఆళలను విఫలం చేసిన ఈ శరీాన్ని నేలగలపడం ఉఊత్తమో త్తమం కదా? ఒక్క గుండుదెబ్బతో--వనొదిలిపోతుంది. సనుయం ఆసన్నమె నప్పుడు చావడంకన్న మంచిగా బిరికినదానికి వేరేగుర్తు ఏముంటుంది ? తన

"బాధలను విముక్తం బేసుపన్న సైనీకుడి నెవరు తప్పుపడూారు ? - ఆతడు జేను తడుముకున్నాడు. (బ్రౌనింగ్‌ పిస్టలు మడమ చదునుగా బేరికి తగిలింది. నెమ్మదిగా దానిని పెలికితీ పేడు. "

“చివరకీగతి పడుతుందనుకున్నానా

నల్లని రివాల్వరుగొట్టం ఆతనిపపు చూసింది. ఆతడు పిస్తోలు ఒడిలో పెట్టు కొని తనపరిస్టితిని పర్యాలోచించేడు,

“తెరివితష్కవపవికాక మశేమిటి చావడానికేం, ఎనడేనా చొవగలరు. పెద్ద కష్టంకాదు. అడి వీరత్వమూకొదు. జీనితంలో కష్టమనిపించినప్పుడెప్పుడేనా శాల్చుకుచానవచ్చు. కొని కష్టాల నధిగమించి సుఖమయజీవికాన్ని అమర్చుకోవడం లోనే వుంది గొప్పతనం, కష్టాల, నష్టాల ఉక్కుచ(ట్రంలోంచి దియటపడాలి. దాని కోసం నువ్వేమన్నా కృషీ (ప్రయర్నంచేసేవా ? నొవోగ్రాడ్‌ --వోలిన్‌ స్కీవద్ద

392

ఆరోజున పది హేడుమార్లు ఎదురుదాడిచే సేం. ఎన్నో వ్యతిరేక పరిస్థితుల్లో చివరకు నెగ్గేం... ఆంతకం'బి ఎక్కున కష్టమాయిదీ. రివాల్వ్సరు ఆవలపెప్రేయి.. రెండో మనిషికిదీ తెలియనివ్వకు, కష్టంగావున్నప్పుడే జీవించడం నేర్చుకోవాలి. ఇతరుల కసయోగం అయ్యేవిధంగా జీవించు.” .

ఆతడు లేచి రోర్డుపెంబడే క్రిందికిదిగేడు. ఒకబండివాడు ఆతనిని ఎక్కించు కొని పట్టణందాకా తీసుకొచ్చేడు. ఫొవెల్‌ అక్కడ ఐండిదిగి నడక(ప్రారంవించేడు. దారిలో వార్తాపత్రిక కొన్నాడు, ఆరోజున దెన్యూన్‌ బెద్ను క్లబ్‌లో సిటీపార్టీకమిటీ మీటింగు జరుగుతుందని దానిలో ఓ వార్త కనబడింది. పావల్‌ ఆటుతిరిగేడు

ఆతడారోజున ఇంటికినచ్చేసరికి రార్రి బాగాపొద్దుపోయింది. పా ర్రీమీటింగులో ఆతడుపన్యసించేడు. ఆతని జీవితంలో ఆదే ఆఖరు బహిరంగసభ పుపన్యాసనువు తుందని ఆతనికేంతెలుసు ?

జ. న! తి

ఆతడు ఇంటికి వచ్చేటప్పటికి తాచూ ఇంకా నిద్రపోలేదు. పావెల్‌ చాల రా(త్రివరహ ఇంటికి రాకపోయేసలికి ఆమెమనస్సు పరిపశివిధాలయిపోయిందీ, ఏమయి పోయేడో అనుకుంది. ఎప్పుడూ ఉక్సాహంకోదీపించే ఆతనికళ్ళు ఆరోజు వుదయం ఎందుచేతనో విచారంగావున్నాయి. ఆత డు తనస్టితి ఇదియని ఎప్పుడూ ఎవతితోనూ. చెప్పడు, కొని ఆరోజున ఆతనిచూప్పచూసేక ఏదో చాలబాధలో వున్నాడనిపించిందిం

తల్లిగదీలో గడియారం రెండుగంటలు కొట్టింది. మరి కాస్తసేపటికి వీధిగేట్‌ చప్పుడయింది. గౌను తొడుక్కుంటూనే ఆమె తలుపుతీయడానికి వెళ్ళిందీ లోలా తనగదిలో నిద్రపోతూ, ఏదో పలవరిస్తూంది.

పావెల్‌ చావడిలోకి రావడంతో తాయామనస్సు తేలికపడింది,

“వమయ్యేరో అని కొట్టుమిట్టాడిపోతున్నా.”

“ప్రాణంవున్నంతవరకూ నాకేం భయంలేదు కాయా! లోలా నిద్రపోతుందా? ఈ వేళ ఎందుచేతనో నిద్రరావడంలేదు. వీతోటి మాట్లాడాలి. లోలా లేస్తుందేమో, సీగదికి పెడదామా 1?”

కాయా నందేసాంచింది. అప్పటికి బొగా రార్రీ అయిపోయింది. ఆ వేళప్పుడు అతడిని గదిలోకి రానిస్వడం బాగుంటుందా ? అమ్ము ఏమంటుందో ? కనీ ఈతడే మమకొంటాడో. ఏం చెప్తాడచ్చా !-ఆనుకుంబూనే ఆమె తనగదీలోకి దారికీపిం దీ.

గదిలోని మసక వెలుళురులో ఆతడామెకు ఎనురుగ్యా చాల ద గిర గా హద్బన్నాడు.

60] 393

ఆశ్రాయా | నే చెప్పవలసిందీడీ 5 మనజీవితం ఒక్కొాక్క-ప్పుడు తమషా పల్టీణ కొడుకూంటుండి. వాటినిగురించి ఆలోచించడంకూడా ఆశళ్చర్యమనిపిస్తూందీ, చడిచినకొడ్ది రోజులుగా నామనస్సు బాగుండలేదు. ఇల్లా ఎంతకాలం (ద్రితకడమో అర్జకావడంలేచు, నాజీవితంలో ఇంత నిరాశ ఎప్పుడూ ఎరగను. ఈవేళ నాలో నేనే *రాజకీయకమిటీి సమావేశం జరిపించేను. ఎంతో (ప్రధానమైన తీర్మానం చేసు కొన్నాం అదేమిటో చెప్తాను విను. ఆశ్చర్యపడొద్దు”

-.. గడచిన కొర్డివెలలుగా తానుపడుతున్న వాధనీ ఆరోజున పార్కులో తన మనన్సులోసడ్డ మధననూ ఆతడామెకు చెప్పేడు,

“జరీనా స్థితి ఇంక ఆ (వ్రధానవిషయం ఏమిటో చెప్తావిను, మీ కంటుందింలో తుఫాను ఇప్పుడే (ప్రారంభమవుకూంద, ఇక్క-డిమంచి వళ్ళిపొదాం.. వీలయినంత దూరం పళ్ళిసోదాం. మనజీవివాన్ని సరికొత్తగా (ప్రారంఫద్దాం. ఒకమారు ఒక నిర్ణయం చేనుకొన్నాక దానిని తుదముద్ది సాగించే న్వభానంనాది, సీడీనాదీ జీవితాలు ఇస్పటిమట్టుకు నుఖంగా లేకపోవచ్చు. కాని వాటికి జీవం ఫోస్తానులే. వేచెస్పింద్‌ అర్థం అయిందా? వా జీనిత వహచలరివిగ్యా నాభార్యగా వుండటానికి అంగీక తిస్తావా కో

ఆతని మాటలను (శ్రరగా వింటూబాడ్యన్న తాచూ అఆ చివరికూటలు విని వులికిపడి౦దీ*

“నవ్వు ఇప్పటికిప్పుడే నమాధా:0 ఇవ్వాలనడంలేదు.. ఆలోచించు బాగా, ఇల్లాంటీ విషయూలలో ఇంత మోటుగా వ్యవహాతిన్తున్నానని నీకు ఆశ్చర్యం అని పించనచ్చు. కాన, నీకూ నాకూ “"కోర్టింగూ వగ్లైరా అభినయాలననసరం, నా చేయి. అందిస్తున్నా. దానిని అందుకొనడంవన్లి విచారించవలసిన పరిస్థితి కలగ నివ్వను. మనిద్దరం ఒకరికొకరం బాగా వపయోగపడగలం. నేననుకుంటున్నరీ, నిర్ణయించుకొన్నదీ యిదీ: నువ్వు నిజమైన బోల్షి విక్కువయ్యేనరహ మనయీ నందింధం అమలులో పుంటుంది. నిన్ను బోల్లి విక్కును చెయ్యలేకపోతే నేను ఒక పైసాకుకూడా కొరగాననవచ్చు. ఆ రోజువరకూ మనం కలిసిపుందాం. 'పెద్దదాని వమ్యేక విన్నీ చింధనాలనుంచి విము క్రిచేస్తాం అప్పటి శిలావుంటుందో, ఏమోం నేను పూర్తిగా పనికిరకుండానే. పోవచ్చు. అటువంటి పరిస్థితే ఏర్పడితే నాకు కట్టుబడి పుండనక్కగ్లేదు.”

అతడు కొద్దినిముషాలకాలం నిశ్శద్దింగా కూర్చుని మళ్ళీ (ప్రారంవించేడు:

“న్షరే ప్రస్తుకానికి లేద్దాం”

394

అత డామెచేతినిపట్టుకొని కొద్దీ పేపు మాట్లాడకుండా నిలదిడిపోయేడు. ఆమె అంగీకరించిన ప్లే భావించేడు. .

“నన్నెప్పుడూ వదలిపోవని (ప్రతిజ్ఞ చేస్తావా ?”

“మాటతప్ప నేనివ్వగలదీ ఏముంది తాయా? నా వంటివాన తమమ్మిశతులకి లోహం తల పెట్టరని నమ్ము ....వావృకూడా నన్ను (దోహంచెయ్యరనే అను పంటాను”

“ఇంత హకాత్తుగా ఇప్పుడే నీకు సమాధానం ఇవ్వలేసు.”

పావెల్‌ లేచేడు.

“తెల్లవారిపోవచ్చింది- వెళ్ళి పడుకో.”

ఆతడు తనగదిలోకి వెళ్ళేడు. బిట్టలుకూడా మాడ్చుకోకుండా అల్లాగే మంచం మీద వొరిగేడు. పడుకున్న మరుక్షణంలో నిద్రపట్టింది,

ఠి చ |!

పావెల్‌గదీలో కిటికీ ప్రక్కగా వేసిన ేవిల్‌నిండా పుస్తకాలు 'పేరుకుపోయేయి వగరపార్చీ లైైబరీనుంచి తెచ్చుకొన్న పుస్తకాలు పడ్రికలు, నోట్‌బుక్కులు బొత్తుణి బొత్తులుగా 'పేరుకున్నాయి.. ఒకమంచం, రెండుకుర్చీల్రు తాయాగదీకి అతనిగదికీ మధ్యనున్నద్వారాన్ని కప్పుతున్న పెద్ద చైైనాపటం. అంకే ఆ గదిలోవున్న పొమాన్లు. స్థానిక పార్టీ కమిటీవారు పొవెల్‌కు పుస్తకాలు పత్రికలు కావలసినవన్నీ పంపుశామన్నారు. పట్టణంలో పెద్ద పబ్లి కొలై బిరీవుంది.. దాని మేనేజరుతో చెప్పి పొవెల్‌కు ఏప్పుస్టకం కావలసినా పంపమన్నారు. ఇంక ఏకపార్శిశే. తెల్లవారింది మొదలు రాత్రి ఎంతో. వేళయ్యేవరకూ. అతడు చదువుతూ (వ్రాస్తూ కూర్చోడం చూస్తూం'పే లోలాకు ఎంతో ఆశ్చర్యంగావుంచీ. భోజనానికి ఏంలేచేవాడో, మిగిలిన శౌలం అంకా చదువుళూనేవుండేవాడు.. పాయంకాలంపూట అక్క చెల్లెళ్ళనిద్దర్నీ కూర్చోచెట్టుకొని తాను చదివినవింతా వాళ్ళకి చెస్పేవాడు .

ఆర్హరాశ్రిదాపేఠ ముసలికుళ్సుమ్‌ ఎప్పుడన్నా వాకిట్లోకినస్తే పొవెల్‌. కిటికీ తలుపుల్లోంచి వెలుతురురేకలు కనబడేవి, ముని వేళ మీద ఆటువెశ్ళేవాడు, తలుపు కరం నందుల్లోంచిరూస్తే (్రాయపవద్ద, దీపంటప్రక్క పుస్తకం మీద వొరిగివున్న ..... ముసలివాడు గొణుగుడు (ప్రొారంవించేవాడు,

“పెద్దమని షైనవాడు ఈ వేళస్పుడు నిద్రపోతాడేగాని ఇల్లా చమురులర్వు చేయడు, కానే యింటిపెద్ద నవ్నట్లుందే వీడి వ్యవహారం- వీశొచ్చినప్పటినుంచి ఆడపిల్లలిద్దరూ చెప్పినమాట వినకుండా అయ్యేరు.” .

395

జరతడు గొణుష్కంటూ తనగదిలోకి పోయేవాడు

ఎనిమిదేళ్ళకి ఈనాడు పావెల్‌కు కావలసినంత తీరుదిడి దొరికింది. వీబాధ్యవా నెత్రిమీదలేదు. తనకు దొతికిన వ్యవధానాన్ని ఆతడు చదువుకు వినియోగించేడు. రోజుకి పర్దెనిమిదిగంటలు చడివేడు.. ఆతని ఆరోగ్యం అంత పరిశ్రమను రింగ గలదా అంపే చెప్పడం కస్టంం

ఒకరోజున తాయా మామూలుగా అన్నశ్లే చెప్పినమాట పరెస్టితులను పూర్తిగా మార్చేసింది.

“మన గదులమధ్యనున్న తలుప్పకి అడ్డంగో ర్రాయరంపే తీపేపేను.. ఎప్పు దేనా ఏదన్నా మాట్లాడవలసిపుం పే నంనరి వచ్చే వెయ్యి. లోలాగదిగుండా రాన క్కంశ్లేదము”

పావెల్‌క ఎంతో పృక్సాహం కలిగింద ఈయనా నంతోషంతో చిరునవ్వు నవ్వింది, ఉభయులమధ్యా ఐంధుక్వము స్టిరపడింది,

ళ్‌ న! తి

“కిటికీ తలుపుచెక్కల సందుల్లోంచి వెలుతురింక కనబడ్డంలేదు. కూతురు కళ్ళల్లో దాచినా దాగవి అనందకేఖల్ని తల్లి గమనించింది. రాత్రులు నిద్రపోవడం లేదని కళ్ళ[క్రింద ఏర్పడిన నన్లినిసీడలు చెప్పతున్నాయి. ఆమె పాటలూ గ్రైటర్‌ వాద్యధ్వనులా ఆ చిన్నయింట్లో తరుచుగా వినబడుతున్నాయి. కొని కాయా పతి పూర్ణంగా ఆనందిస్తూందనడానికి వీలులేదు. దొంగచాటు కొపురానికి స్త్రీత్వం తిరుగు బాటుచేస్తూంది చిన్న చుర తే తల్లి వస్తూందే మోనని భయవడుతూంటుంది. తలుపు గడియ పెట్టుకొంటున్నానేవేం అని ఆడిగితే ఏం చెప్పడం 1 ఆమెకదే. సపెద్దబాధగా వుండి. సొవెల్‌ అమె భదూళలు పోగొట్టవావికి చొల (్రయతర్నించేడుం

“ఎందుకమ్మా! భయం? ఎవశ్శేమనుకోనడానికి ఏనుండి ? మనిద్దరం దంపతులం మనగదిలోకి ఎవ్వడికీ రావడానికి వీణలేదుో

ఆ మాటలకో నంతృ ప్లిపడి తాయా ఆరని రొమ్ముపై తలపెట్టుకొని కౌగ లించుకొని పడుకొనేది ఆమె ఉచ్చ్యాన నిశ్వాన(క్రమాన్ని వింటూ కాను కదిలితే ఆమెకెక్కడ నిద్రాభంగం అవుతుం వోనన్నట్లు ఆతడు కదలమెదలకుండా అలాగే వుండేవాడు,

శాడూ కళ్ళల్లో ఆనందరేఖల వెనకనున్న కొరణాన్ని మొదట గమనించినదీ లోలా. ఆ రోజునుంచి అక్క చెల్లెళ్ళమధ్య దూరం ఏర్పడింద్‌, " త్వరలోనే తల్లీ

396 గ్రచాంచింది. అమెకు చాలకష్టం కలిగింది. కోర్చాగిన్‌ ఇల్లాంటివని చేస్తాడా అని పించింది,

“ఆతని కిదీ తగిన పెళ్ళాంకాదు. చివరికీ సంబింధం ఎల్లా పరిణమిస్తుందో” ఎాఆనీ ఆమె లోలావద్ద భయం (స్రకటించింది.

మనస్సులో ఎంత బెరుకుగావున్నాా థై రంచేసి కోర్చాగిన్‌వద్ద ఆమాట తీను కరాలేకుండావుందిం

(శ్రమంగా నగరంలోని యువకులు కొందరు పావెల్‌ గదీకి రావడం (ప్రారం వీంచేరు. వారువచ్చినప్పుడు గదీకూడా చాలడంలేదు. వాళ్ళ పాటలకో ఆ చిన్న యిల్లు (ప్రతిధ్వనించిపోతూందిం

పావెల్‌కు ఆతి ఇష్టమయిన పాట ఒకటుంది.

ఈ [ప్రపంచమంతా దుః;ఖమయ(6...4..4

అదే తరుచు వీనబడుతూంది.

(ప్రచారకార్యక్రమం నప్పచెప్పవలపిందని వేధించగా పార్టీకమిటీ పావెల్‌కు అధ్యయన తరగతులు నడపమని వప్పశెప్పింది. ఈ యువకులకు విద్యావి్ఞానాలు తలిగించడంలో ఆతని రోజులు గడిచిగోతున్నాయిం

మళ్ళీ చుక్కొానిసట్టు దొరికింది. ఆతని జీవితనాక దారినసడింది. మధ్యలో మునిగిపోతుందేమో ననిపించేటంతగా వరిగింది. కాని ఇస్పృడాదశ దాటింది. చదువు కోవడం. తద్వారా కొర్యరంగంలో కురకడం ఆనే ఆళ సఫలం అయ్యే లకడాలు కనదిన్హాయి.

కొని (బ్రతుకు అతనిబాటలో ముళ్ళకంచెల్నే నాటుయూంద.. ఒక్కొక్క ఆటంకం ఆతని గమ్య్యూన్ని డూరంచేస్తూంది.

శాయాతమ్ముడు జార్జి ఒకరోజున ఉన్నట్లుండి లెనిన్‌ (గ్రాడ్‌నుంచి భార్యను పెంటచెట్టుకొని వూడిపడ్డాడు. ఆతని భార్యతం[డ్రి ఆ వూల్లోనే ఒక బారిష్టరు. అత్త వారింటనే మకాం పెట్టి ఆతడు డబ్బుకోసం తల్లిని వేధించడం మొదలు పెస్టేడు.

కుత్పుమ్‌ కుటుంబంలో ఆదివరకేవున్న పేచీలు జొర్జిరాకతో మరీన[క్రించేయి. అతడునస్తూనే తండ్రిపక్షం వహించేడు. ఆతనిమామగారి కుటుంబంవాళ్ళకి సోవియట్‌ వభుత్వంయెడ అయిష్టం. వాళ్ళతోకలిసి కోర్చాగిన్‌ ను ఇంటినుంచి తరిమెయ్య డావికీ కుట్రలు (ప్రారంధించేడు.

397

జొర్లి వచ్చిన మరో రెండువూలకి లోలాకు మరోవూర్ళో ఏదో ఉద్యోగం దొరికిందీ. పిల్లవాడిన్కీ తల్లినీ తీసుకుని ఆమె వెళ్ళిసోయింది. తర్వాత పావెల్‌, భార్యకోకలిసి దూరంగాపున్న మరో సముద్రతీరనగవానికి వెళ్ళిపోయేడు.

శ న! తి

ఆప్టైమ్‌కు తమ్ముడిదగ్గరనుంచి ఉత్తరాలు తరుముగా వస్తూండవు, ఏకో ఎక్నో నెలలకో వుత్తరం సిటీ సోవియట్‌ పేవిల్‌మీద ఆతనిపేరగో (ప్రత్యక్షం ఆఅబునప్పుడు పరిచితమైన ఆ (వ్రాత చూడగానే గుర్తుపస్రేసాడు. అమితమైన ఆనందం పొందుండు,

ఈ వేళ అటువంటి ఉ త్తం ఆతనిచేతులకు వచ్చిందిం

“పావెల్‌దీ. వాడిక్కడుంపే ఎంత బాగుండేది? ఎంత సాయంగావుండే వాడు !”---ఆనుకొన్నాడు.

“ఆచ్దెష్స్‌ ఈమధ్య నాకు సందర్భపడినవన్నీ (వ్రాయాలని టూర్చున్నానుం అల్లాంటివి సీకుఠలప్ప మరెవరికీ చెచ్సకోను, నా సంగతి నువ్వెరుగుదుపు, నన్ను అర్థంచేసుకుంటావు, ఆందుకే నీకు (వాస్తున్నా+ ం

“*నా ఆరోగ్యం అంతకంతకి చెడుతూందీ, ఒకదెద్బినుంచి తేరుకుని నిలబడే నరికి మరోదెబ్బ. ఆదీ మొదటిదానికన్న భయంకరంగా తగులుతూంది. నేను దావి ముందర నిలబిడలేకున్నా, మొదట నా ఎడమచెయ్యి పడిపోయింది. ఆది చాలద న్నట్లు ఇప్పుడు కాళ్ళకి వచ్చింది. నాగదిలో ఆరికష్టందీద అటూయిటూ నడుస్తున్నా ఈప్ప మరో చోటికి పోవడింలేదు. ఇప్పుడు అదీ కష్టంఆయింది. మంచంమీదినుంచి కంచంముందుకు పోలేకున్నాను. ఇం వొధలున్నాయనిపిస్తూంది. రే పెళ్లా వుంటుండో నాకేతెలియదు.

“బప్పుడు ఇల్లువదలి బయట పాదచలనంచేయడంచేదు, నా కిటీలోంచి చూస్తే సముద్రం ఎదురుగా కనిపిస్తూంటుంది. నేను చూస్తున్న (నపంచంఅంక అంతే. శరీరంచెప్పినమాట విననిస్టితి ఏర్పడితే అంతకన్న డొర్భాగ్యం వేరుండదు, ఆందులోనూ మహాతుపానులో తోసుకుని ముందుకుపోతున్న నీవంటి యోఘలమధ్య జీవించాలని కలళుగనే బోల్షి విష్కకి ఆది మరీ దుర్భరం,

“ఇప్పటికీ అ(గశ్రేజిలో నిలబిడగలననస్తీ అందరికోపాటు ఈ పోరాటంలో పాల్గ్లోగలననీ ఆశ చావలేదు. అఆ ఆశ పోగొట్టుకోవడం న్యాయంకూడాకాదు పదేబ్లగా కామ్‌సోమాళ్‌. పార్టీ నాకు పోరాటపద్దతులు నేర్చేయి “టోల్షి వికష్కులు

358: పొధించలేనిదంటూ లేదూ--- అన్నారు నాయకులు, ఆ మాట నా కెందుకు వర్తించదు ? “ఇస్సడై తే నొకొలంఅంకా చడుపుకోవడంలోనే గడచిపోతూంది. పుస్తకాలు తెగచదువుతున్నా అర్హెమ్‌! చదివినంతవరకు బాగానే చదివేను. (ప్రానీన (గ్రంథాలన్నీ చదివేను. కమ్యూనిస్టు యూనివర్శిటీ . వగుపుతున్న పోస్టల్‌ పాఠాలతో మొదటి సంవత్సరం పరీక్షలలో ప్యాసయ్యేను, పాయంకాలాలప్పుడు కమ్యూనిస్టుయువకులకు అధ్యయన తరగతి ఒకటి నడుప్పతున్నాను. పార్టీ కార్యక్రమాలతో ఈ యువకుల ద్వారానే సంబంధం పెట్టుకుంటున్నా. సరే, తాదూ ఒకౌమెవుంది. అమెకు రాజక యాలూ, ప్రాపంచిక విషయాలు నేర్చడానికి నా శక్తి యావత్తూ వుపషయోగిస్తూన్నాః ఆమె నన్ను ఎంతో (ప్రేమగా కాపాడుకొస్తుంది. మేమిద్దరం మంచి స్నేహంగా వుంటున్నాం. మాయింట్లో 'పెద్దఖర్చులేం లేవు. నాకు ముపష్ఫయిరెండు రూబుచ్ళ 'పెన్ష న్‌వస్తుందీ. కాయా కొంతసంపాదిస్తూంది. రెండూకలిపితే నూ జీవితంబాగానే *వెళ్ళపోతూంది. పార్టీలోకి నేనెల్లావచ్చేనో, కాయా కూడా అలాగేవస్తూందీ. కొంత కాలం ఎవరింట్లోనో పనిమనిషిగా చేరింది. ఇప్పుడు ఒక (ప్రభుత్వహోటల్‌లో వశ్శేలు కడిగేపనికి కుదిరింది. ఈ పూభ్ళో పరిశ్రమలు పెద్దపేంలేవు. “మొన్ననే మహిళాశాఖవారు ఆమెను ప్రతినిధిగా ఎన్నుకున్నారు. ' అధికార ప(్రంచూనుకొవి ఎంతనందిరపడిందని? ఆవిడవిషయంలో అది వట్టి ఆట్టముక్క కాదు. ఆమె ఒక కొ త్తమని'షే ఆయిపోయింది. అమె అభివృద్దికి నేను చెయ్య గలదంతా చేస్తున్నాను. ఏదన్నా "పెద్ద ఫ్యాక్టరీలో ఆమెకు పనిఇప్పించాలి. అంత మంది కాలర్మికులలో ఒకర్తెగా ఆమె రాజకీయాలలో పరిపక్వం కాగలుగుతుంది కొని ఇక్కడవున్నంతలో మంచిపుంతే తొక్కింది, | తాయాతల్లి ఇక్కడికి రెండుపర్యాయాలు వచ్చింది. ఆమె తనకు తెలియ కంచానే కూతుర్ని వెనుకటి జీవితపద్దతులవేపు లాగాలని ప్రయత్నించింది. తను (ితికిన పాడ్కుబతుకే కూతురూ (ద్రితకాలనడం మంచిదగికొదని అల్పినాకు నచ్చచెప్ప -డొనికి ప్రయత్నించేను. కాని దానివలన ఫలితంలేదు. చివరకు అమెతో పేచీతప్ప దని అనిపిస్తూంది. నమస్తే, ఆజలీప్రా పల్‌,” అ | ం పాత మాత్సెస్తాలో అయివోనెంబరు. కానిటోరియం. ఒక పెద్దకొండమీద ప్రేగు ఈ కానిటోరియం. మూడంతస్టులభవనం. - దానిచుట్టూ దట్టమైన అడిని,

3939

దొనిగుండా సమ్మదంకంటా ఏటవాలుగా వున్నరొడ్డు. కానిటోరియం చుట్టూ వేడినీటి వూటల్సు కిటికీతలుపులుతీస్తే నీటివూటలమీదీమంచి గంధకపువాసన గుప్పునగొడు తుంది. గదిలో పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌ ఒక్కందేవున్నాడు. రేపు మరో ఇద్దరు రోగులు వస్తారన్నారు. అప్పుడు ఆయనకు గదిలో మకొకరు తోడుగావుంటారు. గదిబయట అడుగులు చప్పుడు వినిపించింది. ఏదో పరిచితమైన తఠంఠంకూడా, చాలమంది మాట్లాడుతున్నారు. వారిగొంతులమధ్య ఆగొంతుబాగా పరిచిత మైనదిగా వినిపిస్తూందిం ఎవరిదోగాని, (క్రమంగా గుర్తతెలిసింది. “లెదెనేవ్‌ ఇన్నోశెంటి పావాలోవి=.... ఆతడే.”

పావెల్‌ తనమి[తుజ్ణీ పేరు పెట్టిపిలిచేడు, మరుక్షణంలో ఎవరో పిలుస్తున్నా రంటూ లెదెనేవ్‌ గదిలో అడుగు సెస్ట్రేడు, మంచంపన్చైమీద కొడ్చుని మహాపంకోషం (టప్రకటించేడు, ,

__“కోర్చాగిన్‌ ఇంకా డిట్టంగానే వున్నాడన్నమాట. బాగుంది. ఏమిటద్యూ కదుర్లు. ఇదిగోఇంతే. ఇక మందం దిగబోననిమా్యతం చెప్పకు. ఆదేం లాభంలేదు. నా సంగతేమయిందోచూడు. నన్నుకూడా గూట్లో కెక్కి౦చెదయ్యూలని డాక్టర్లు ఎంతో ప్రయళ్నించేరు. కాని వాళ్ళతరమా ?

భెదెనీవ్‌ పకపకన న్వేడు,

కొని ఆ నవ్వువెనక విచారం, దుఃఖం ఇమిడివున్నాయని (గ్రహాంచడం పొావెల్‌కు కష్టంకాలేదుః

రెండుగంటల పేప ఇద్దరూ కధుర్లు చెప్పుకున్నారు, మాస్కో వార్తలన్నీ లెదెనేవ్‌ ఏకరువు పెష్టేడు, సమిసష్టికేగ్రాల్ని నిర్మించాలనే (గ్రామ జీవివాన్ని నూతన పద్రతులలో తీర్చిడిద్దాలనీ పార్టీ నిర్ణయించినట్లు ఆయనేచెప్పేడు, అవా ర్హణ పావెల్‌సు ఎంతో ఉక్సాహపరిచేయి

“ఏక్ర్యండో మూల యూ(శైెయిన్‌లో హగావిడిగాపున్నా వనుకుంటున్నాను. కొని, నువ్విక్కడనే వున్నావు. బొగా లేచేమీ, ఆడిసరే. నేను నీకన్న ఆధ్యాన్నంగా వున్నాను. మంచం డిగువాననుకోలేడు. కొని ఫర్వాలేదు, దిగేను. ఈ రోజుల్లో సుఖంగా కలం గడిపేద్దా మనుకుంపే లాభంలేదు. ఏమీ ప్రయోజనం వుండదు, పని జరగదు, కొస విగ్రాంతిగాకూర్చుని ఊపిరి కూర్చుకుంపే బాగుండుననిపిస్తూంటుంది వచ్చే కాలమా, పోయే కాలమా ? రోజుకో పదో, పన్నెండో గంటలు వనిచేయడ మంపే తలప్రాణం తోకకి వస్తుంది. ఆలాఆనుకోవడమే కాదు, కా స్తదిరువుతగ్గించు కంటాను కూడా, కొని ఎంకో సేపా? మి రాత్రయ్యేసరికి అంతకి రెడ్డింపు పని

శతీ00 మీదపడిపోతుందీ. ఎప్పుడూ అంతే. యంత్రం బలపడి, చక్రాలు వేగంగా తిరిగిన కొద్దీ మనం ఆ వేగాన్ని అందుకొనేటందుకు పడుచువాళ్ళంగానే వుండిపోవాలి” లెదెనేవ్‌ ఒక్కమారు నుదురు తుడుచుకొని నన్నగా అన్నాడ్‌ :

“అదంకా అల్లా వుంచు. వీ సంగతేమిటి -

తమరు విడిపోయినతర్వాత జరిగిన ఘటనలన్నింటినీ పావెల్‌ క్షుష్పంగా మిత్రుడికి చె ప్పేడుం

ఠి ఠి న! |

డాబామీద చెట్ల నీడలో ఒక బల్లరుట్టూ శానీటోరియంలోని రోగులంకాచేరి కూర్చున్నారు. వాళ్ళల్లో ఒకడు (ప్రొన్హా చదువుతున్నాడు. ఆతని నల్లనికోటూ. మాసి నలిగిన బోపీ, మాసినగడ్డమూ గుంటలు పట్టీపున్న సీలికట్ళాం ఆ అకారం అంకా ఆతడు చెయ్యితితిగిన గనిపనివాడని తోపింపచేస్తూంటుంది. [క్రిషన్‌ చెర్నోకోజోవ్‌ గనుల్లో పనిమాని పన్నెండేళ్ళయింది, అతి (ప్రధానమైన ప్రభుత్వోద్యోగంలో (ప్రవే శించడానికే ఆతడు గనులు వదిలిపెప్టేడు, ఆయినా ఆనాటి అలవాట్లు పోలేదు, అప్పుడే గవిలోంచి బయటికి వచ్చినట్లు కనిపిస్తాడు. ఆతని ఆకొరం వడక మాటతీరు అన్నీ అతడు వదిలి పెట్టినవృత్తిని జ్ఞాపకం చేస్తుంటాయి.

(ప్రాంతీయ పార్షీ బ్యూరోలో చెర్నోకోజోవ్‌ సభ్యుడు. (ప్రధానమైన (ప్రభుత్వో దో్యోగంలో వున్నాడు. ఏదో జబ్బు ఆతనిని తినేస్తూ౦ది. కాలుకుళ్ళింది. ఇక్కడికి ఆరు నెలలనుంచి ఒక పేబాధ. మంచం దీగడంలేదు,

ఆయన శెదురుగా ఏదో ఆలోచనలోపడి సిగరెట్టుమ వూ దేస్తూకూచుందీ జిగారేవా. అమె పూర్తిపేరు ఆలెగ్దాంగ్రా అలెన్బెయేవ్నా జగానేవా ఆవిడ వయస్సు ముషృయ్యేదేచ్శ, తన పద్ధెనిమిదోయేటనే పార్టీలో చేరింది. సెంట్‌ పీటర్స్‌దిక్ష్‌లో రహస్యంగా వనిచేసిన రోజుల్లో ఆమెకు “షురోచ్కా అని పార్టీ సభ్యుల్లో పేరు, వైదీశియాకు. (ప్రవాసము పంపబిడేనాటి కామెనయన్సు ఎంతోనా ? ఇంకా బాల్యం టాడా వదల్లేదనాలి.

అక్కడున్నవాశలో మరొకతనిపేరు పాన్‌కోవ్‌, అతరు తలవంచుకొని ఒక జర్మన్‌ పత్రిక చూచుకుంటున్నాడు. మధ్య మధ్య తలఎత్తి కిళ్ళనోడు నవరించు కుంటున్నాడు. ముపృయేళ్ళవాడు, వస్తాదులావుంటాడు. ఆటువంటి వాడికి కొలు ఈచుకుపోయిందీ, మంచి (వాయసకాడు. పగికా నంపాదకుడు, అతడు ప్రభుత్వ విద్యాశాఖలో వనిచేసేడు. యీరోపు వ్యవసనోంలల్న ఆయనకు కరతలామలకం. చాలా భాషలు వ్చును. పెద్దగా కలుపుగోలుళనంగా వుండడు. చెర్నోకోజోవ్‌కు ఆయనమీడ అమిత విశ్వానం. "

61] 401

పావెల్‌ కూర్చున్న కుర్చీవేపు తల ఎగరవేస్తూ ణగారేవా చెర్నోకోడోవ్‌ను (పశ్నించింది,

“ప్పి గ్యద్రల్రో వుంటున్నది ఆయన అన్నమాట $*

పేపరు చదువుకుంటున్నవాడల్లా చెర్నోకోశోవ్‌ తల ఎ్తి చూసేడు, అతని మఖం ప్రపు న్లమముంది,

“ఆవును. కోర్చాగిన్‌ అతడే. మూర్యా నువ్వుతప్పకుండా అతనికో పరిచయం "పెట్టుకోవాలి. పాపం, రోగపడిపోయాడు కొని ఎంతో సాయపదేవాడు. కామ్‌సోమాల్‌ జన౦లో మొదటి తరానికి చెందిన ఘటికుడు, అకవికి సాయపడాలనే నిర్ణచూనికి వచ్చేసు. మనం కోంచెం చెయ్యి ఇచ్చామా ? ఆతడింకా చనిబేస్తాడుం”

చెర్నొకోజోవ్‌ మాటలు పావెల్‌ చెవిని పత్తాయి

“జ చ్చేమిటి ఖం

“అంతర్యుద్ధ ఫలితం. వెన్నెముకకు సందింధించిన జబ్బట. ఇక్కడి డాక్ట రుకో మాట్లాడేను. పడవాతం శరీంానికంతకూ వ్యాపించే (ప్రమాదం పుందన్నాడు”

“నేన్స పోయు తీనుకొస్తావుందు--=అని జిగారేవా బయలుదేరింది.

అడది మొదలుకొని వారిద్దతికిళూడ "స్నేహం కలిసిందీ. జిగాలేవా చెర్నోకో జోప్‌లు తన జీవిశాంతం ఎంకో నన్నివాతుబుగా వుంటారి, జన్బుపడి కదలలేని దశలో (ప్రాపుగానుంటారనీ కోర్చాగిన్‌ ఆక్షణంలో ఎరుగునా ?

జీవిత్యసవంతి యధా(కారం చొర్లి పోతూంది. తాయా పనిచేస్తూంది, పొవెల్‌ చదుపుకొంటున్నాడు. మశ అధ్యయన తరగతులు (ప్రాఠంవిద్దామసుకొన్నాడు. కాని ఇంతలో సురో వడిచుట్టువచ్చింది. రెండుకాళ్ళూ పడిఫోయేమి, ఒక్క కుడిచెయ్యి మా(క్రమే ఆతని స్వాధీనంలోవుంది. వబ్ళుబిగించి లేవడానికి మహాప్రయత్నంచేపేడు కాని సాధ్యంకాలేచు. ఇంక కదలలేనని పాంచేడు. ఆతనికి సహాయం చేయలేక పోతున్నానేయన్న బాధను పైకి కనదిడకుంవా కాయా దాచూొంటూంది. పాంల్‌ తహార్చణ కోరుతున్నట్లు చిరునవ్వుతో పలకశించేడు

“తాయా 1! మనిద్ధరం ఇంక విడిపోదా. మన ఏర్పాట్లలో ఈ విధంగా అయిపోళానేమోననే ఆలోచనరాలేదు. ఆ విషయంలో ఏంచెయ్యాలో ఈ వేశకూర్చుని ఆలోచిస్తాలో

ఆమె అతని నింక మాబ్లాడనివ్వలేదు. అతని గుండెల మీద తల పెట్టుకొని పెక్కి- ఎక్కి ఏచ్చందిం

తీ02

తనతమ్ముని నూతనపరిస్థితి వార్హతెలియగానే అర్చెమ్‌ తల్లికివాసేడు. మేరియా యూకోవ్‌లేన్నా ఎక్కడిపవి అక్కడ వదీలేసి వెంటనే కొడుకు దగ్గరి కెళ్ళిందీ, ముగ్గురూకలిసి వుంట్టున్నారు. మొబ్లమొదటినుంచీ ముసలితల్లీ, కోడలూ అరమరి కలులేకుండా సఖ్యంగానే వున్నారు.

కాయా సిజీశోవియట్‌లోకి ఎన్నికయింది. ఆవార్హనెంతో వుక్సాహంతోవచ్చి చెప్పింది. ఆరోజు మొదలుని పావెల్‌కు ఆమె కనబడడమే తగ్గిపోయింది. వగ లంకా కానిటోరియంలోని వంటశాలలో. పనిచేసేది. పశ్ళేలుకడిగే పనికి ఆక్కడ కుదురుకుంది. అక్కడి పనికొగానే తిన్నగా సోవియట్‌ కు వెళ్ళేది. తిరిగి వచ్చేసరికి ఏంకో రా(త్రిఆమయ్యేది. బాగా ఆలసిపోయిపుందేది. కాన్సి ఆక్కడ పనిలో కలిగిన అనుభవాలు ఆమెనెంతో పుక్సాహపరిచేవి. త్వరలోనే ఆమెపార్తీ నభ్యత్వంకోనం దరథాస్తుచేస్తుంది. చేయాలని ఆమె ఎన్నాళ్ళనుంచో వుబలాటపడుతూందీ, ఆ రొటి రావాలని ఎంతో ఆసక్తితో ఎదురుచూస్తూంది. ఇంతలో పావెల్‌మీద మకో ఆపద వచ్చిపడింది. దురదృష్టం ఆతనిమీద్‌ మరో దెబ్బతీసిందీ. మొదట కుడికన్నులో మంట పోటు (ప్రారంభమముంది. తృరలోనే అదీ ఎడమకన్నుకు కూడా పాకింది. కళ్ళు పొరలు వేసినట్లయేయి. ఏమీ కనబడ్డంలేదు. గుడ్డితనం ఎంత భయంకరమో పావెల్‌కు మొట్టమొదటిమారుగా అర్థమయింది.

ఆరని మార్గంలో ఇదోకొ త్త ఆటంకం. చాల భయంశరమ్యూ అతి[క్రమించ లేనిదీ, దీనికో శాయాకూ, అతని తల్లికీ ఎంకో నిరాశకలిగింది. కొని ఆతడు ఆతి శాంతంగా గంశీరంగా వారిని పూరడించేడు,

“చూద్దాం, ఏమపుతుందో. ఇంకేమీ ప్రయోజనం లేకపోయిన్సా పనిచేయడం అనేది ఇంక ఆసంభవమనిపిప్తే ఈ నాటకం కట్టి పెస్టేయడ మే మంచిది,”

పావెల్‌ తన మిత్రులకు జాబులు (న్రాసేడు. వారతనిని పూరడిస్తూ, దై ర్యం చెహ్హూ తిరిగి (వొసేరు.

ఈ కష్టదినాలలోనే ఒకరోజున కాయా మహోక్సాహంకో ఇంటీకివచ్చింది.

“పాహ్తాషా ! నన్ను పార్టీలో కేండి పేటుసభ్యుకాలినిగా తీసుకున్నారు.

సిల్‌ సమా వేశం ఎలాజరిగిందో తన దరళాస్తును ఏలా అంగీకరించారో ఆమె మహోళ్సాహంతో చెప్పూంపే కాను పార్టీలో చేరిననాటి దినాలు గుర్తువచ్చేయి.

“కామేడ్‌ కోర్చాగినా ! బాగానేవుంది. ఈ ఇంట్లో మనం ఇద్దరం ఒక 'ఫేకను”---ఆంటూ అత డామె చేయిపట్టుకున్నాడు.

403

ఒకమారు వచ్చి తనను చూడవలసిందని కోరుకూ ఆ మరునాడే పావెల్‌ జిల్లాపార్టీకమిటీ కార్యదర్శికి జామి(వాసేడు,

ఆ సాయంకాలమే బురదకొట్టాకొనిపున్న కారొకటి గుమ్మంలో ఆగింది. మరుక్షణంలో వాల్కర్‌ గదీలో ఆడుగుపెళ్తేడు. ఆతడు లెట్టీష్‌ జాతివాడు. నడి వయసువాడు. 'పెద్దదుబ్బాగడ్డం. వన్తూనే పావెల్‌తో కరచాలనం చేసేడు,

జృల్లావుంది ? నీపద్దతేం బాగులేదునుమీ, ఈపాటికి మంచంనొదులు. నీదో వూరుకి పంప్పకాం, ఏమంటావు ?-- అంటూ నవ్వేడు

తాను వెళ్ళవలసిన మీటింగునూటకూడా మరచి ఆతడు రెండుగంటలకాలం అక్కడే కూర్చుండి కభుర్లు చెప్పేడు. కాను చెయ్యగలదే పీగోపని ఇవ్వమంటూ పావెల్‌ (ప్రారస్తూంటే సంచెయ్యవానికీ తోచక గదిలో ఆబూఇటూ పచారు (ప్రారం భించేడు. -

“అధ్యయన తరగతులమాట ఎత్తప. కొంతకాలం విగ్రాంరితీసుకో, నీకళ్ళ సంగరి చూస్తాం, ఏమన్నా కుదీశే అవకాశంపుందేమో (పయర్నిద్దాం. మాస్కో వెళ్ళి ఎవరినన్నా స్పెషలిన్టును చూస్తే ? ఆలోచించు...”

... మాటమధ్యలోనే పావెల్‌ అడ్డంవచ్చేడు.

“క్రామేడ్‌ వాల్మర్‌ ! జనంమధ్య వుండాలని నాకోరిక ప్రస్తుతస్థిరిలో ఆదీ మకీ ఆవసరం. ఒంటరిగా వుండలేను. ఏమా(త్రం అనుభవంలేని చిన్నవాళ్ళని నాదగ్గిరికి పంపించు, పల్లెటూళ్ళలో కుర్రాళ్లు మనకీ అతివాదపోకడలు పోతున్నారుం అప్పుడే కమ్య్యూస్‌లు. నిగ్మించాలని పూనుకొంటున్నారు. కామ్‌సోమాల్స్‌ సంగతి సీకు తెలుసుగా ? పద్టిపుంచేవాన్న లేకపోతే వెనక ఎవరన్నా వున్నద్వీ బేనినీ చూనుకోకుండా తోనుకుపోవారు. ఒకప్పుడు నేనూ అల్లాగే వుండేవాడిని.”

వచారుచేస్తున్నవాడల్లా వాల్మర్‌ గదిమధ్యలో విలదిడిపోయేడు,

“వీక్రీనంగతి ఎల్లాతెలిసింది ? నాదగ్గిరి కీవేశే వచ్చిందీవా ర్త”

పావెల్‌ చిరునవ్వున వ్వేడు.

“నాభార్యచెప్పింద, బహుశా అమెను ఎరిగేవుంటావు. నిన్ననే ఆమెను పార్టీలోకి తీసుకొన్నారు”

“*కోర్చాగిన్సా సీభార్యయా? ఏమిటీ, చెప్పేవుకావు”

వాల్మరు కొద్దినిముషాలు నిశ్శద్దింగా నిలబిస్హాడు. ఏనో ఆలోచన తగడ్జిందీం

“డ్ఞాసకంవచ్చింది. లెవ్‌ చెన్సెనేవ్‌ పంపిస్తాం. అంతకంటె మంచికా(మేడ్‌ ని

చూడపు నీకు సరిపడేమనిషి, మీరిద్దరూ భేషుగ్గా కలిసిపోతారు. హైట్రీక్వెస్సీ

త౦4 (టావ్యిటిర్లు మీరిద్దరూ... నేనొకప్పుడు ఎలక్ట్రిషియనుగా వనిచేసేమలే. దానికి నందింధించిన మాటలు దొన్లి పోతుంటాయి. లెవ్‌ ఓరేడియో అమర్చిపెడకాడురే. అల్లాంటివాటికి ఆతడు పులి. వాళ్ళింట్లో ఇయర్‌ ఫోన్లు తగిలించుకొని తెల్లవార్లూ కూర్చుంటూపుంటాసు. మా అనిడ చివరకు అనుషూనపడేటంతవరకు వచ్చింది, వేళకాని వేళల్లో ఇంటికి రావడంలో పుదేశమేమిటని నిరేసింది.”

కోర్చాగిన్‌ చిరువునవ్వు నశ్వేడుం

“*వెర్నెనేవ్‌ ఎవరు ?

“మన వకీలు, నిజంచెప్పాలం పే నాకు బ్యాలట్‌వాట్య౦ ఎంతపాటి చేతనపునో ఆతడికి వకాలతూ ఆంధేచేతనవును. ఈమధ్యదాకా ఒక ముఖ్యమైన వుద్యోగంలో వుండేవాడు. 1912 నాటినుంచీ మన వుద్యమంలోవున్నాడ. విఫ్రవంనాటినుంలీ పార్టీనభ్యుడు. అంతర్యుద్రం రోజుల్లో రెండో ఆళ్విక వైన్యంకాలూకు రివల్యూషనరి (టిబ్యనల్‌లో సభ్యుడుగా వుండేవాడు, ఆరోజుల్లో ఆసెన్యం వైట్‌ గార్గుల్ని ఏరి నలి పేస్తూంది. కొన్నాబ్ళ జారిట్సిన్‌లోన్నూ దక్షిణరంగంలోనూ పనిజేసేడు. తర్వాత దూరప్రాచ్య రిపబ్లి కొకు సందింధించిన సుప్రీం మిలిటరీకోర్డు సభ్యుడుగా పనిచేపేడు. అక్కడ చాల ఇచ్చిందులుపర్హాడు. చివరకు క్షయపట్టుకొందీ. దూర (ప్రాచ్యం వదిలేసే కాకేషనుకి తితిగివచ్చేడు. వచ్చినకొ _త్తలో గువెర్నియాకోర్డులో ఆధ్యతడుగా పనిచే'సేడు, తర్వాత "బరిబోరియల్‌ కోర్డు ఉపాధ్యశుడయ్యేడు, ఇంతలో ఊపిరితిత్తులు బాగా చెగిపోయేయి. ఇక్కడికినచ్చి విశ్రాంతి తీసుకోవడమా చచ్చి పోవడమా, అంతే వచ్చేడు. మావకీలు అతడు. పెద్దపనేంవుండదు. ఆతనికి తగినపని, క్రమంగా మనవాబ్శ అతనికో సెల్లు వప్పచెప్పేరు. అక్కడినుంచి కిల్లాకమిటీలోకి ఎన్నుకున్నారు. కొద్దిరోజుల్లో ఒక రాజకీయపాఠళాల పని వప్ప చెప్పేరు. ఇప్పుడు కంటటోలు కమిషనులో నభ్యుడయ్యేడు. చిక్కునమస్యల్ని విష్పడంకోనం వేసే ప్రతి కమిషనులోనూ ఆతడు తస్పకుంవాపుంబాడు. అతడికి వేట ఆంపే మహాసరదా, రేడియోఆం శే చెవికోనుకుంటాడు, ఉన్నవొశే పూపిరితి త్తి.

కాని అల్లా కనిపించడు. మనో హుషారై నవాడు. ఆవచెస్సృుడేనా మరజీంచినా కొహ్లకమిటీ అఫీనుకీ కోర్టుకీ మధ్య ఎరోడ్డుమీదనో మరజీించవలసినవాదే.

పావెల్‌ ఆతని వ్యాకృవాసనోన్ని ఆపేడుం [

“ఆతనికంత పని ఎందుకిచ్చేరు, ఇదివరకటికన్న ఆతనికి పని ఎక్కువ యిందీకదా,”

వాల్మర్‌ ఆతనివంక చి(రంగా చూసేడు.

405

“సిక్సు ఏ అధ్యయన తరగతినో ఇస్తాననుకో. అప్పుడు ఆోవ్‌ ఏమంటాడో ఎరుగుదువా ? *అంతపని ఎందుకిచ్చేరు -ఆంటాడు. అయిదేబృ హోస్పిటళ్ళలో ఇనసమంచాలమీద పాకురులా డేకన్న ఒక్క-సిడాది గట్టీగావనివేస్తే చాలదా అంబాడు, మనవాళ్ళ ఆరోగ్యంగురించి శ్రద్ద తీసుకోనై నా తీనుకోకుండానే సోషలిజాన్ని నిర్మించవలసివన్తూందిలో

“ఆయన అభిప్రాయం నవై నదే. అయివేన మూలదిడి (బితికేకంపె ఒక్క ఏడాది పనిచేయిడం మేలంటాను. మనం ఒక్కొక్కప్పుడు మనళక్రియుక్తుల్ని దుర్వినియోగం చేపేన్తుంటాం. ఆదీ వీరత్వం అనను, చేతగానితనమూ, ఆవాధ్య త్వమూ అంటాను. నా ఆరోగ్యగురించి అశ్రద్ద చేసినందుకు ఇవ్చుడు విచారిస్తున్నా ఆదిఆంకా అశశ్రద్దేగాని, వీరత్యంకాదు. ఆ తెలివితక్కువ దుస్సాహసానికి పూనికాని వుండకపోతే ఇంకా కొన్నేళ్ళు సనిచేయగలిగేవాన్తే.. నిజంచెప్పాలంపే అతివాద రోరణీ బాలారిష్టాలలో ఒకటంటాను”

“*ఇస్పుడేమన్నా అంటాడు. కాని కౌస్తహూపిరినేనికే మకీ ఈమాటనొక్కంటీ గుర్తుండదు”--అనుకగొన్నాడు, వాల్మరీ.

మళ్నూడు సాయంకాలం లెవ్‌ బెర్బెనేవ్‌ వచ్చేడు. పావలూ ఆతడూ ఆర్హ రాత్రివరకూ. కూర్చుని కభుర్లు చెప్పుకొన్నారు ఎన్నేళ్ళ[్రీతమో తప్పిపోయిన సోదరుడు మళ్ళీ కనదిడినప్పుడు కలిగినంత ఆనందం ఇద్దరికీ కలిగింది,

పొద్దుటే కొందరువచ్చి కోర్బాగిన్‌ ఇంటికప్పుమీద రేడియోకోసం ఒకతీగ లాగుతున్నారు. ఇంటో లెవ్‌ రేడియో పెట్‌ అమరుస్తూ పాఎల్‌తో తన అనుభవాలన్నీ చెప్త న్నాడు. పావెల్‌కు కబ్లలేకపోవడంచేత లేప్‌ ఎల్లావుంటాడో ఎరగదు, కాదూ ఆతని ఆకొరాన్ని వరించింది. మంచి పొడుగై నవాడవీ రాగిజుట్టూ, నీలికళ్ళూను. ఆ వేశపరుడు---అనీ చెప్పిందీ. మొదట మాట్లాడినప్పుడు ఆతని ఆరా౮ంన్ని పాప్‌ అల్లాగే పూహంచుకున్నాడు.

లీక్రటిపడేవేశికి గదిలోని మసకశికట్లో రేడియోతాల”కు మూడు. వాల్వులూ మీలమిలలాడడం (ప్రారంభించేయి. లేన్‌ “ఇయర్‌ ఫోనుిలను పా పెల్‌ చేతికిచ్చేడు. మొదట ఏవేవో కూతలూ, అరుప్పలూ ఒకపేగొడవగా వినిపించింది. ఓడరేవులోని (ట్రాన్స్‌మీటర్లు *వీన్సొ వీప్‌ ఆంటూ చెవిలో ఒక కేహోరు. ఎక్కడో సముద్రంమీద వున్న ఓడవొకటి “కట్‌కట్‌, కట్‌కట్‌” అంటూ వై్లెస్‌ సంశేశాల్ని పంపుతూండి. నెమ్మదిగా “బటన్‌” తిరిగింది. ఆ గం(ద్రగోశంమధ్యన స్టేషన్‌ను పట్టుకొందీ.

సన్నగా, స్పష్టంగా మాట వినిపించింది.

406

“మాస్కో రేడియో ఫ్టేషను....మాస్కో....మాస్కోం”

కేడియో పెట్టు చిన్నదే, ఆయినా రమారమి ఆరవై ప్రేషన్లు దానిమీద వివిపిస్తున్నాయి. ్రపంచంళోని అన్ని (ప్రాంతాలూ పావెల్‌కు అందుబాల్లోకి వచ్చేయి. ఆతడికి దూరమైపోయిన (ప్రపంచమూ, జీవితమూ “ఇయర్‌ ఫోన్ల” గుండా ఆతనికి సన్నిదాతం ఆయేయి. మరోమాటు జీవితపు నాడి దొరికింది

పావెల్‌ ముఖంలో కనబడిన దీ ప్తినిచూ'పేక్క చెర్పెపేవ్‌ ఆంత వీరసంలోనూ నంతృ ప్రిపొందేడు.

ఇల్లంతా విశ్శద్దంగావుంది. కాయా విద్రిలో ఏవో పలవశిస్తూంది, ఈమధ్య ఆమె ఆతనికి కనబడడ మే ఆరుదయింది, నీరసంగ్యా చలికి వజికిపోతూ ఎప్పుడో ఓరాత్రివేళ ఇంటికివస్తుంది. అంతకంతకి ఆమెకు పని ఎక్కువవుతూంది. థా! రోజంటూ పుండడమేలేదు. ఆ విషయంమీదనో ఓరోజున బెర్పెనేవ్‌ అన్నమాట లాతనికి జ్ఞాపకం వచ్చేయి.

“భార్యాభ రలిద్దరూ పార్టీ సభ్యులే ఆయికే వాబ్శ ఒకరికొకరు కనబడ్డంటూడా వుండదు. కొని దానివలన రెండు ఉపయోగాలున్నాయి. ఒకరిమీద ఒకరికి మోజూ తగ్గదు, దెబ్బలాడుకునేందుకు వ్యవధివుండదు.”

ఆతడేం అభ్యంతరం చెప్తాడు? అంధే జరిగేదీ. తాయా సాయంకాలం ఇంట్‌ కొచ్చి తనతోనే కూర్చున్న రోజులున్నాయి. ఆ రోజుల్లో వారిద్దరిమధ్యా ఈనాడు న్నంఠ ఆదరమూూ ఆవీగూనమూలేవు. ఆనాడామె ఆతనిభార్య. సహధర్మిణీ, కొని, ఈవేశ ఆమె ఆతని?ిష్యురాలూ పార్టీ కామేడూను...

కాయా రాజకీయంగా అభివృర్తీ పొందినకొలర్‌ ఆమె తనతో గడిపే ఘడి యలు తగ్గిపోతాయి. తప్పదు. అనుకొన్నాడు, "

మళ్ళీ అతనికి అధ్యయన తరగతి నొకదానిని వప్పచెప్పేరు, మళ్ళీ యువ కులు రాకపోకలు, మాటలు, పాటలు, చర్చలతో ఆయిల్లు ముఖరితమై సోతూంది. వాళ్ళతో కాలం గడుపుతూంపే పావెల్‌లో నూతనోత్సాహం పుట్టుకు వస్తూంది.

వాన లేని సమయంలో ఆతడు రేడియో వింటూ పంచాడు. "లోజనం?ళ “ఇయర్‌ఫోన్‌”లు తీయించడం ఆతని తల్లికి ఇంచుమించు అసాధ్యంగా వుంటూంది.

కళ్ళ లేవి లోపాన్ని రేడియో తీర్చింది. ఏదో తెలుసుకోవాలనీ వినాలనీ, నేర్చుకోవాలనీ ఆతని కొకపే ఆశ. ఆ ఆసతోనే ఆతడు తన శశీరకష్టాలను మరవ కలుగుతున్నాడు. కళ్ళబాధ, కాళ్ళబాధ ఏదీ కనబడ్డం లేదు.

పావెల్‌ తర్వాతీతరం కామ్‌సోమాల్స్‌ మాగ్నిటోసప్తాయ్‌లో సాధించిన విజి యాల వార్తలు రేడియో వినిపించినప్పుడు ఆతడెంతో ఆనంగించేడు.

తి07

మంచుతుఫానులు, శరీరాన్ని విగతీసేసే ఉరల్‌ పర్వకాల చలివలాఉంటాయో మనస్సులోనే వూహించుకొన్నాడు, హోరున గాలి నిసురుళూంట్కే మంచుతుంపులు సుడులు తిరుగుతూంపే ఆరుబయట పెద్దపెద్ద ఫ్యాక్టరీ బిల్లింగుల కప్పులమీద, ఆర్కు-లై ట్ల వెలుతురులో పనిచేస్తున్న యువకమ్యూనిస్తులు ఆతని కళ్ళముందు మెదిలేరు.. ఆ కర్మాగారం, యం(శ్రాలూ మంచుళుఫానులో పారై పోకుండేందుకు వాన ఆంఠకష్టానికీ సిద్రపర్డారు. వాళ్ళం శెంకో తరానికి చెందీన కామ్‌ పోమాల్స్‌, వారికో పోల్చిచూస్తే కామం ఆ ఆడవిలో రైలుమూర్గం వేయగానికై పడ్డఠష్టం ఒకకష్టమా అనిపించింది. దేశం, దేశంకోపాటు (గజి ఎంత అభివృడ్తీ పొందేరు ?

ద్నీపర్‌ నడిలో ? ఉక్కుచట్రాన్ని విరగకోనుకొని నీరు మనుమ్యుల్నీ యంగ్రాల్నీ విసరిపారేసింది.. ఆ గండి పూడ్చవానికి కామ్‌సోమాల్‌ యువకుల్ని పిలిపించేరు, ఉరికించేరు. రెండురోజులు మహాపోరాటం జరిపి ఆ యువకులు (్రవా హోన్ని అదుపులోకి తెచ్చేరు. ఈ పోరాటంలో కామ్‌సోమాల్‌ సంస్థకు చెందిన కొత్తతరం యువకులు ముందుండి పనిచేపేరు. ఆ వీరలలో తన మీతృడు ఇగ్నార్‌ (ప్రాంకాటోవ్‌ పేరుగూడా వినసడ్డవ్వుడు పావెల్‌ ఉత్సాహానికి మేరలేకపోయింది,

పకరణ౦9 మూస్ప్కో వచ్చిన కొద్దీరోజులవరకూ. పావెల్‌ ఒక ఇన్‌ స్టిట్యూటులో

మకాంచేసేడు. దాని ఆధ్యకుడు ఆతనిని ఒక (ప్రత్యేక అన్సతిలో చేర్చించేటందుకు యేర్చాటుజే పేడు.

పడుదుదనమూ ఆరోగ్యమూ వున్నస్పృడు మనిషి ఎంత దైర్యంగా ఉండ గలణో ఆతనికిప్సుడు ఆర్థమయింది. ఇన్వుడల్ని చిక్కులే తటస్థపడడంకో దైర్యం అనేది (ప్రతిష్టకు సందింధించిన సమస్యగా అయింది.

న! శ వ

పావెల్‌ కోర్చాగిన్‌ మాస్త్కోకు వచ్చి ఆప్పుడే ఏజ్జర్ధనుయిందీ. ఈ పద్దెని మిదీమాసాలు ఆతడు ఆంచులేవి బాధపడ్డాడు.

• శీళ్ళ ఆస్పత్రిలోని ప్రొపెసర్‌ అవెర్బాచ్‌ నిజపరిస్థితిని పావెల్‌కు సృష్టంగా చెప్పేపేడు. చూపు వస్తుందనే అశలేమీ లేనన్నాడు. భవిష్యత్తులో వాపుతీస్తే కను గుడ్లు ఆపరేట్‌ చేయవచ్చును. ఈ లోపున వాపు వ్యాపించకుండా చూడవానికి ఒక ఆపరేషన్‌ జరగాలి అన్నారు.

ఆపనేషన్‌ పావెల్‌ అంగీకారం కోకేరు అవసరమనుకుంటే ఏం చేసినా సరేనని ఆతడన్నాడు.

వైరాయిడ్‌ తిత్తిని ఆవరేట్‌ చేయడానికి ఆతనిని బల్ల ఎక్కించేరు. గంటల తరబడి ఆపరేషన్‌ సాగింది, ఈలోపున మూడుమార్లు మృత్యుచ్భాయలు ఆలుము కొన్నాయి. కాని పావెల్‌ద గట్టిప్రాజం ఏీమవుళుందో ఎల్లావున్నాడోనని పాణం కొట్టుకుపోతూ తాయా వచ్చింది. ఎదురుగా పావెల్‌ ్రశాంతంగ్యా. చిరునవ్వువో కనిపించేడు. అతను పడిన బాధ ముఖంలో కనిపిస్తున్న వెర్చైవాటునుబన్జి అర్జం జేసుకోవలసిందే.

ఆమెను చూడగనే అతడు నైర్యం చెప్పేడు

“ఏం ఫర్వాలేదమ్మా ! నన్ను చంపడం అంతశేలికేం కాదులే, ఈ ధన్వంత రులమాటలు బోటు అయ్యేటట్లు చేయడానికేనా నేను (ికికిపుంటాను. నా రోగం, ఆరోగ్యం గురించి వాజ్ళ చెపుతున్నవన్నీ నిజమే, కొని, వపనీ చేయలేనంటున్నారే ఆదిమా(శ్రం పొరపాటు చూస్తూ వుండు”

52] 409

నూతన జీవిశాన్ని నిర్మించుతున్న పార్టీ సభ్యులకో పాటుగా పనిచెయ్యాలని

ఆతని దృఢసంకల్పం. తాను చెయ్యవలసించేమిబో ఆతడు నిర్దారణ చేసుకున్నాడు. వ అ ఖు

శీికాకాలం పళ్ళిపోయింది. వనంతరుతువు వచ్చింది. ఆప్పుడే ఫావెల్‌కు మరో అశేషన్‌ జరిగింది. మనిసి బహు నీరసంగాపున్నాడు. ఆపరేషన్లు ఇంక వద్దనుకొన్నాడు, రోగంబాధకనృ రోగుల మూలుగులు, ఏడ్పులువినడం చాలకష్టంగా 'వుంది. హోస్పిటలులో ఇంక వుండాదనుకొన్నాడు.

డాక్టర్లు మరో ఆపరేషన్‌ చేస్తామన్నారు. కాని పావెల్‌ నికాకరించేడు,

“వద్దు. ఇంక చాలునులేండి. వై ద్య విశ్చానంకోనం నా రక్తం ధారపోసింది చాలు, మిగిలింది నాకుండనివ్వండి. దానిపనివుంది.”

ఆ రోజుననే ఆతడు పార్టీ కేంద్రకమిటీకి జాదు (వాపేడు. వై ద్యంకోనం తిరగడంలో ప్రయోజనం ఏమీలేదసి తన భార్య ఇక్కడే పనిచేస్తోంది కనక తాను కూడా మాస్కోలో నే వుండికోకాననీ (వ్రాసేడు. పార్టీని సహాయం కోరగం ఇడే (ప్రధమం. పార్టీ ఆతని కోరికను అంగీకరించింది. మాస్కో సోవియట్‌ ఆయనకు యిల్లు చూపించింది. ఇంకెప్పుడూ ఆడుగు పెట్టటూడదనుకొంటూ పాచెల్‌ హోస్పి టలునుంచి లేచివచ్చేడు.

(ోపాట్కిన్‌స్కాయాలోని ఒకపక్క వీధిలో పావెల్‌ దిన ఆ వీఏ (టపళాంతంగా పుంటుంది.ఇల్లుకూ డా నిరాడందరంగొపుంది ఆచిన్నయిన్లే ఆళనికి భవ్య (ప్రాపాదంలా ఆనిపించింది. మధ్యలో ఆర్హాగర్రి తెలివివచ్చినప్పుడు పావెల్‌ ఎంతో ఆశ్చర్యపడుతూంటాడు, హాస్సిటలుకు పోవలసిన అవసరం వుండదని నమ్మకం కష్టంగావుందీ అతనికి,

తాయా ఇప్పుడు పార్సీ సధ్యుంాలయింది. మంచి పనిమంతుాలు,ఆమె జీవితం ఆంత నంకోషకరంగా లేకపోయినా ఆమె ఫ్యాక్టరీలో పేరుమోసిన పనివాళ్ళల్లో ఒకర్తె గా లెక్క. పెద్ద వేషభాషలు ఎరగని ఆ పడుచుమీద తోడిపనివారికెంకో (వేమా, ఆభిమానమూను. వా రామెను ఫ్యాక్ట రీలోని (శ్రేడ్‌యూనియన్‌ కమిటీకి ఎన్నుకున్నారు. మంచి బోల్లి విక్‌గా పరిణతిపొందుతున్న భార్యను చూచుకొన్న సంకోషంలో పావెల్‌ తన కష్టాలను మరిచిపోతున్నాడు,

శు వి వ

ఒకనాడు బాజనోవా ఏడో పనిమీద మాస్క్కోవచ్చి కోర్చాగిన్‌ ను చూడడానికి వచ్చింది. ఇద్దరూ బాలసేపు మాట్లాడుకొన్నారు. త్వరలోనే పార్చీసక్యులమధ్య ఛనిచేయడానికి వస్తున్నానంపూ అతచెంకో ఉక్సాహపన్తాడు.

త1౦0

పాపెల్‌ తలలో నెరసినవెంట్రుకలు బాజినోవా కంటబిగ్హాయిం

“నువ్వు చాలాబాధపడ్డావు. తెలుస్తూనేపుంది. కాన్సి సీ పుక్సాహం ఏమ్మాతం తగ్గలేదు. అంతకన్న కావలసింది ఏముంది ? గడచిన అయిదేళ్ళూ. నువ్వొక లక్ష్యంతో సాధికచేసేవు,. ఆ సాధన గమ్యాన్ని చేరుకొనవానిక్తై వుక్సాహపడు తున్నావు. బాగుంది. ననిటి ఏ కఠకం

పావెల్‌ చిరునవ్వు నస్వడు,

“గ్రేస్ప నా మిత్రులు ఒక స్టెన్సిల్‌, అట్ట తీసుకొస్తున్నాడు. దాని సహాయంతో కం క్తిమీద పంది పడకుండా (నాయిచ్చుం _ఆటువంటిసాధనం ఒకటి లేకపోతే నేను (వ్రాయలేను ఎంతో ఆలోచించగా, ఆలోచించగా అ వుపాయంతట్టింది. అట్ట చివరి బాగం గగ్జిగా వుంటుంది. కనుక నా జేతిలోని స్టెన్సిలు తిన్నగా నడిచిపోతుందీ గాని దాతితప్పడం జరగదు. ఏంటవాస్తున్నదీ చూడకుండా (వ్రాయడం చాలకష్టమే, కొని ఆసంభనం మాం కాదు. ఒకమారు ప్రయర్నించిచూ 'సేను. నాకుతెలును దానికి అలవాటు పడాలం'పే కొంతకాలం పడుతుంది. కొని నెమ్మదిగా (వ్రాయడానికి ఆలవాటుపడ్డాను. (ప్రతిఆక్షరం ఎంకో ఆలో చించి(వ్రాయాలి. (వ్రాపేను. ఆకష్టఫలితం సంతృప్తికరంగానే కనిపించింది.”

పావెల్‌ (వ్రాత (ప్రారంభించేడు.

కోటోవ్‌స్కీ డివిజన్‌ వీరకృత్యాలనుగురించి నవల(వ్రాయాలని సంకల్పించేడు. ముండే దానికి 'పెస్టేపేరు మనస్సులో మెదిలింది : యోధసంకానం,

ఆతడు తనకొలాన్నంతనీ ఆ పుస్తకం (న్రాతకే వినియోగిస్తున్నాడు. నెమ్మ దిగా ఒక్కొక్క పం క్రిచొష్పున పుటలు బయటపడ్డాయి. చుట్టూ ఏంజరుగుతున్నా గమనించని నిష్టలో ఆతడు దానిని (వ్రాస్తున్నాడు. కల్పితప్యాతలలో లేనమయిపోయి, వారి కష్టసుఖాలను పంచుకుంటూ ఆతడు (వ్రాసుకుపోతున్నాడు. ఒక కళాఖండాన్ని సృష్టించేటందుకు రచయితలుపొందేబాధు చికాకు అతడి కనుభవమయ్యేయి. కాను ఎంతో రసాత్మకంగా వున్నాయసీ మరచిపోలేమనీ అనుకున్న ఘట్టాలు కాగితం మీదికి ఎక్కేసరికి పేలవంగా కనిపించేయి.

తాను(వ్రాసిన (ప్రతిమాటా ఆతడు గుస్తపెట్టుకోవాని. చిన్నచప్పుడై తే ఆతని ఆలోచనాసూ(కం చటుక్కున తెగిపోతుందీ, పని నిలిచిపోతుంది. కొడుకు తపన చూసేసంకి తల్లికి ఎంతోభయం, ఆందోళనా కలుగుతున్నాయి.

ఒక్కొక్కప్పుడు. పేజీలకు పేజీలు (ప్రకరణాలకు (ప్రకరకాలు గట్టీగా వప్పచెప్పుతున్నట్లు చదీవేవాడు. అటువంటి సమయంలో కొడుక్కుమతిపోవడం లేదుగదాయని తల్లి ఎంకో ఆందోళనపడేది. అతడు పనిచేసుకొంటున్నప్పుడు ఏమీ

శీ11 అనేడీకాదు. కాని పనిపూర్తిచేసేక (క్రిందపడివున్న కొగికాలను ఏరి దొత్తుపెక్లే టప్పుడు చిన్నగా అనేదీ: + “మరోపని చేయకూడదా పొన్లూషా ! ఇల్లారోజంకా (వాస్తూహాడదృం పే” ఆమె భయాలు చూసి ఆతడు వకొలున నప్వేడు, తనకు మతిపోలేదనీ భయ పడవద్దనీ ఆశ్వాసించేవాడు. జ! ళ్‌ ఠః ఖి పుస్తకంలో మూడు (ప్రకరణాలు పూర్తిచేసేడు.. వాటిని ఒచెస్పొలో వున్న తన సహయోద్దలకి పంపించి, వారి అధిప్రాయం తెలువమన్నాడు, కొద్దిరోజులకే వారు ఆతని పనిని మెచ్చుకుంటూ జొదున్రాసేరు.. మెచ్చుకోలు వచ్చింది. కాని (వాతట్రతి రాలేదు, ఆదిపోన్టులో ఎక్కడో గల్లంతుఆయింది. ఆరునెలలు కష్టపడి చేసిన పని కొరగాకుండాపోయింది.. ఆది ఎంశబాధ? తనదగ్గరవున్న *ఒక్కటప్రతీ ఎందుకుపం'పేనాఅని తర్వాత ఆతడెంతో విచారపడ్డాడు. ఆవా ర్హవిన్నప్పుడు లెదెనేవ్‌ ఆతనిని కోప్పడ్డాడుం “అంత అజాగ్రత్తగా ఎందుకున్నావంటి....నరేలే. ఏవో జరిగిపోయింది. ఆయిపోయినదానికి అనుకుని లాభం ఏమిటి? మ (ప్రారంభించు. “కాని ఆరునెలలు కష్టం నష్టపోయేను. రోజూ ఎనిమిదేసి గంటణ కొట్టు కన్నా అచ్చి” మ్మితుజ్జి సమదాయించడానికి లెదెనేవ్‌ ఎంతో కష్టపగ్దారు" మళ్ళీ ప్రారంభించడంతప్ప ఏంచేస్తాడు ? లిదెనేవ్‌ ఆతనికి కొగికాలు తెచ్చి యిచ్చేడు. (వ్రాతష్రతిని మైపు చేయించేటందుకు ఏర్పాట్లుచేసేడు. అరువారాలలో మొదటి (ఫకరణం పూ ర్తి ఆయిందీ, కోర్ఫాగిన్‌లుపున్న యింట్లోనే మరోవాటాలో ఆలగ్గెయిన్‌ల కుటుంబం నివసిస్తూందీ ఆ యింటివాళ్ళ 'పెద్దకొడుకు "పేర ఆలగ్గాండరు, కొమ్‌సోమాల్‌ జిల్లాకమిటీలలో ఒకదాని కాతఠడు కార్యదర్శి, ఆతనికో చెల్లెబుందీ. ఆమెపేరు గాలా విహు చుడశ్రై నదీ, పద్దెనిమిదేళ్ళ పడుచు, ఫ్యాక్టరీ స్రైనింగ్‌ స్కూలులో చదువృకుంది, తనకు “కార్యదర్శి” (వ్రాతపని చూసి'పెడుళుందే మో అడగమని పొవెల్‌ ఈన తల్లిని గాల్యావద్దకు పంపేడు, ఆమె ఒకరోొజాన వచ్చింది పొవెల్‌ ఒక నవల (వాస్తున్నాడని విని చాల అనందపడింది, - “క్రామేడ్‌ కోర్బాగిన్‌! నీకు పాయపడళాం. వాటా కొంపల్లో ఆరోగ్యవిరు లనుసరించాలంటూ నాన్నగారికోసం సర్కు్యలర్లు తయారుచేయడంకన్న యీ పని సరదాగా పుంటుందీ”

412

అరొజునుంచి పావెల్‌ (వ్రాత రెట్టింపు వేగంతో నడిచింది. ఒకనెల పోయేక జరిగిన పని చూసుకుంటే ఆతనిశే ఆశ్చర్యం వేసింది. గాల్యా ఉత్సాహంతో పనిచెయ్య డమూ, ఆముకు ఆ పనిమెడ గల సాసుభూతీ ఆతని కెంతో తోడ్భర్ణాయి, ఆమె జేరిలో కలం కాకీతంమీద గరగరలాడుతూ పరుగెత్తిపోతూంది. (వ్రాసిన భాగంలో ఏదన్నా నచ్చిన భుట్టంవస్తే దానిని ఒకటికి సరీమాట్లు చదివేది. ఎంతో అనంద పడేది. పావెల్‌ను ఆభినండింబేవి, అ యింట్లో ఇతరులెవ్వరికీ ఆతనికృషి నఫలం అవుతుందనే ఆశలేదు, ఆదో కొలక్షేపంగా మాత్రమే భావిస్తున్నారు. ఆతనిమీద విశ్వానంగలదీ ఒక్క గాల్యాగూ(క్రయే.

ఏవో పనిమీద పట్టణంవిడిచి పోయిన లెదెనేవ్‌ కొన్నాళ్ళకు తిరిగివచ్చేడుం పావెల్‌ (వాసినంతవరకు చూసేడు,

“ప్పూర్రిచెయ్యి.. నీ కృషి గళ్రైక్కుతుంది. ఆనందపడగలుగుకావు. పార్టీ సభ్యులమధ్య నిలిచి పనిచెయ్యాలని నువ్వు కన్న కలలు త్వరలోనే సఫలం ఆవు కాయి, నిరాశపడకుం

పావెల్‌ ఉక్సాహంచూసి ముసలివాడు సంతృప్తితో వెళ్ళేడు,

గాలా ఒక్కరోజుకూడా మానకుండా వస్తూంది, మరపురాని గళ జీవితపు ఘట్టాలను పనరున్మీలితంచేస్తూ ఆమె -చేతికలం కాగికాలమీద పరుగులు తీస్తూంది, ఏవో జ్ఞాపకౌలకో ఉక్కి-రివిక్కిరయిపోతూ ఆతడు కూర్చుండిపోయినప్పుడుఆతని కళ్ళకేసిచూస్తూ గాల్యా ఆతవి మెదడులో పరుగెత్తుతున్న ఆలోచనలను పసిగట్టి డానికి (ప్రయత్నిస్తూంటుంది, ఆంత నిర్మలంగావున్న కనుగుడ్లు ఏమీ చూడలేకపోవ డం ఏమిటో అనుకొనేది.

(ప్రతిరోజూ పనంశా అయ్యేక ఆరోజున (వ్రాసిన దానిని ఆమె అతనికి చదీవి వినిపించేది, అతడెంతో (శద్దగా వివి కనుబొమ్మలు చిగ్లించేవాడు, _

“ఏం కా్యమేడ్‌ ! బాగానేవుందే ? బాగులేదా 1”

“లేదు. గాల్యా$ నచ్చలేదు”

తనకి నచ్చని భాగాలూామ్మి్‌ కానే (వ్రాసకొనేవారు. . ఒక్కొక్కప్పుడు విసువుప్పస్తేది. స్రెన్సిలు పాశేపేవాడు.. తీఎళంమీడ విసుగుపుట్టి కలం విరిబేసి గంటు పెస్ట్రవాడు, ,

పుస్టకం ముగియవస్తున్నకొర్దీ ఏవేవో ఉథదేకాలు ఉవ్వెత్తున తోసుకవచ్చేవి ఎంతో విచారం కలిగేదీ. (ప్రపంచంలో అనందం, ఆత్మీయత అనుభవించే అవకాశం

= తనశెందుకు లేకపోవాలని బొధకలిగేది. కాన్సి. అ ఆవేశాలకు లోనవుకే. ఫలికాలు మరీ పొడుగాపుంటాయి. - .

శత13

ఫ్యాక్టరీనుంచి కాదూ ఇంటికివచ్చేనరికి చాల సొద్దుపోతూంది. అప్పటికి ఆతడింకా పనిచేస్తూనే వుంటాడు. వచ్చి అత్తగారితో నాలుగుమాటలాడుతుంది తమ సంభాషణ కొనసాగితే పొవెల్‌ పని చెడుతుంద్‌ని ఆమె భయం. అందుచేత నెమ్మదిగా పోయి వడుకుంటుందీం

ళా గా న!

ఎట్టకేలకు ఆఖరు (ప్రకరణం (వ్రాసేడు. కొన్నిరోజుల వరనగా (వ్రాసిందంకా గాల్య్యా చదివి వినిపించింది.

రేప (వ్రాతప్రతిని లెనిన్‌ గ్రాడ్‌ ప్రాంకియపార్టీ కమిటీ పొంస్కృృతిక కాఖకు పంపుకాడు. వాళ్ళకి నచ్చితే (ప్రచురణ కర్ధలకిస్తారు....అప్పుడు....

అ ఆలోచనకే ఆతని హృదయం ఉద్విగ్నం అయింది. ఆదే న్యక్రమంగా వుంపే మళ్ళీ కొ త్తజీవితం ప్రారంవిస్తాడు. కొన్ని ఏళ్ళిపాటు అవిశ్రాంతంగా కృషి చేసి పాధించిన జీవితం అది....

పుస్తంం భవిష్యత్తుకో పావెల్‌ భవిష్యత్తూ తేలిపోతుంది. (వ్రాత్యపతిని వాళ్ళు తిరగ్గా ప్టేస్తే దానితో ఆతని పని ఆఖరు. కొన్ని భాగాలు బాగులేవంపే వాటిని మీ తిరగ (వ్రాయొచ్చు.

ఆతనితల్లి (వాత(ప్రతిని పాళ్శిలుగాకట్టి పోస్తుఆఫీసుకు పట్టు కెళ్ళింది. ఆనాటి

య! చి చి ళల నుంచీ ఎంతో ఆతురతగా ఎదురు చూడడం (ప్రారంభమయింది. పావెల్‌ తన జీవి తంలో ఎన్నడూ ఏవుత్తరంకోనమూ ఇంత ఆతురత చూపివుండలేదు, (పొద్దుటి టపా పాయంకాలం టప్పా మళ్ళొ (పొద్దుటి టప్పా కౌన్సి లెనిన్‌ (గ్రాడ్‌నుంచి సమా ఛానం రాలేదు.

(పగ్రచురణక ర్హలు మూకీభావం వహించడంతో ఇంక లాభంరేద నేఆనిపిస్తూంది. రోజురోజుకీ నిరాశ హెచ్చుతూంది. పుస్తకం ఎందుకూ పనికిరాదనం పే తన(్రితుకు వ్యర్థమేనని పావెల్‌కుకూడా అనిపించిందీ. ఆ ఆళాభంగాన్ని ఆతడు భరించలేడు. ఆంతపని వ్యర్థమైతే ట్రితికి లాభం ఏమిటి ?

అటువంటి సమమాలలో పార్కులో మిట్టగుర్తు వచ్చేది. ఆతని మనస్సులో ఒకే ఒక(ప్రశ్న మెదులుశూంది.

ఈ ఉక్కుదోనును విరగకొట్టి షార్టీ సభ్యులమధ్య నిలచిడగలిగేటందుక్తై నా యావచ్చక్త్తి వినియోగించేనా

“బ్జేస్పేన్సు చేయగలదంకా చేపేను”--అనుకొ నేవాడు

&ీ14 ఆ అనిళ్చీతసితి దుర్భరమైపోయిందీ. 'మేరియా కొడుకుకంపే ఎక్కువగా లెనిన్‌(గ్రాడ్‌ పుత్తరంకోసం ఎదురుచూస్తుందీ. ఆమె ఒకరోజున పరుగెత్తుషవచ్చి శుభవార్త వినిపించిందీ “లెనిన్‌ గ్రాడ్‌ నుంచి బెలిగ్రామ్‌”ం అది [ప్రాంతీయకమిటీ పంపిన "టెలిగ్రాం. “నవల చాొలా దాగుంది, ప్రచురణ కిచ్చేం. అభినందనలు.” ఆతని హృదయం ఎగిరి గంతేసింది. ఆతని కోరిక సఫలమయింద. ఉక్కు బోనును విరిచేపేడుు నూతనాయుధం చేత బట్టి పార్టీ సభ్యులమధ్యవచ్చి నిలిచేడు, అబల ట్రై యా

• ఇందులో వచ్చే కొన్నిమాటలు అకార్జియన్‌ ః

హోర్మోనియంవంటి ఒక సంగీత సాధనం, అటామన్‌ ;

“పెద్ది అని అర్థం, హెట్మన్‌, అని జర్మన్‌ (ప్రాంతాల్లో పిలుస్తారు తుల "పెద్దలు, జాతి పెద్దలు అటామనస్తుగా పిలువబడకారు. తర్వాత రాష్ట్ర్రాధికారులుహడా ఈ పేరు ఉపయోగించారు, ఈస్టర్‌ ః

గ్రీన్తు పునర్జ్దన్మపొందిన రోజున జరుపుకొనే క్రై9 స్తవ పండుగ, ఏప్రియల్‌ మొదటివారంలో వచ్చే శ్యుకవారం (60:4 ౧౫౮4 _ గుడ్‌ ప్రైడే)ే తర్వాత వెంటనే వచ్చే ఆడివాాంం యీ పండుగ జరుష్పకుంటారు. కిలోమీటర్‌ :

రశూరమి 5 ఫర్లాంగులు, వేయిమీటర్లు, మీటరు ఆంపే 39 ఆంగుళాలచిల్లరం పార్టిజాన్‌ ః ౯

మామూలు జీవితం జరుపుకుంటూ కొన్ని సిద్దాంతాల కోసమై ఆయుధాలు తీసుకొని ఆవసరం అయినప్పుడు యుద్దాలలో పాళ్లొనేటటువంటివాలిని యీ పేరుతో పిలుస్తారు.

"పెట్లూరా ఫి

సోవియట్‌ విప్లవదినాల్లో యూశ్రై)న్‌ రాష్ట్రంలో చీఫ్‌ అటామన్‌గా తన్ను తాను ్రకటించుకొన్న బూర్జువా జాతీయవాది, ప్యోగోమ్‌ :

పున్హకంలో పోగ్రామ్‌. అవి ముద్రాాత్షనం జరిగింది. యూదులను హింసించే బందుకై జరిపించిన దారుణ చర్యలను పో(గోమ్‌ అనే పేఠకో వ్యవహరిస్తారు యూరప్‌లో ప్యూడల్‌, బూర్జువా ఫొసిష్ట్‌ (పభన్వాలు ప్రజలదృష్టిని మళ్ళించే టండి శై ఒక (క్రమపద్దతి (ప్రకారం నడిపించేవారు. ఐండిప్ట్‌ ;

యూదుతారి సోషలిస్టులు యీపేరుకో పిలపబిడేవారు. వీరుుకమంగా బూర్లువా ణాలీయవాన దృక్పథాన్ని అవలంవించి కమ్యూనిశాన్ని వ్యతివేకించే స్టితకొచ్చేరు, బోల్షివిక్‌ ;

రష్యన్‌ సోషల్‌ డెమోక్రటిక్‌ లేబకుపార్టీ (మొట్టమొదటిరోజుల్లో రష్యన్‌ కమ్యూసి స్ప పార్సీ చాపంయిదిలి కార్యవర్గం కొన్ని సిద్దాంచాలమీద ఆధిక నంఖ్యా కులు అల్పసం వ్యాకుణగా ఓటుచేసింది. ఆందులో ఆఫిక సంభ్యాకులని బోల్షివిక్‌

అన్నారు. ఆల్పసంవ్యాకుల్ని మెస్షివిక్‌ అన్నారు. ఇవి పార్టీలో తెండు దోరబులగ స్థిరపడిపోయి చీవరకు రెండుగా విడిపోయినాయిం

శ16

మెన్షివిక్‌ ?

*టోల్షి విక్‌ ఆనేది చూడు. రూబుల్‌ $

ఇదోక రష్యానాణెవణ, నూరు కో'పెక్కులు ఒకరూబుల్‌. రెడ్‌గార్డ్‌ 3

రష్యాలో దోల్షి విక్‌ విష్ణ వంవచ్చిన మొట్ట మొదటిరోజుల్లో ఫ్యార్స రీలలోనూ, (గ్రామాలలోన్తూ పేటలలోనూ ఆత్మరక్షణ దళాలు ఏర్పరచబడ్డాయి. ఈ దళాలను “3ె్‌గార్డ్‌ దళాలు అనేవారు, బోల్మి విక్‌లు ఏర్పరచిన యీ శెడ్‌గార్డ్‌ దళాలకు పోటీగా స్వార్థప్రయోజనపరుల వాలు కొన్నిదకాలను సఏర్పాటుచే సేరు, వారినీ వై ట్‌గార్డ్‌ దళాలు ఆంటారు. రెడ్‌ గార్డ్‌ దళాలే [క్రమంగా ఎ(ర్రపైన్యంగా మారాయి. వెర్‌ ;

ట్‌

రష్యన్‌ దీర్చమానం, 3500 ఆడుగుల పొడుగు, లేక ఇంగ్లీషు మైలులో రమారమి 2 వంతులు వై ట్‌గాక్డ్‌ ;

రెడ్‌ గార్డ్‌ చూడు. సపామోగా ;

వంటసొరాం పామోవర్‌ ; ,

మన యిళ్ళలో నీళ్ళ కాచుకునేటందుకై ఉపయోగించే బొయిలర్‌మాదీరగా ఉంటుంది, దీనిని రష్యనులు టీ కాచుకొనేటందు కుపయోగిస్తారు. "సెర్యోజీకొ థి క

“క” ఆనే అడరంతో చేర్చీ సెర్యోజికా మిష్కా్య పాష్కా, ఆని కున్తుగా పిలవడంలో ఉపయోగిస్తారు. సంస్కృతంలో “స్వాస్టేకన” ఆనేదానికి యిది సరిగా సంిపడుతుందిం పోషలిన్ట్‌ రివల్యూషనరీ ణ్‌

ఇదొక బూర్జువా జాతీయవోదపార్టీ , హెచ్చుగా యూశ్ర్రైనోకు నరీమితం, న్వతం[తకోనక్‌ రాష్ట్రం అనే నివాదంయిచ్చి వీరు టోల్నివికొ విస్తవాన్ని (ప్రతి ఘటించారు.

0-0

యళ వక్‌ న్న / ల్లో ౧9. క్‌ న్‌ ఫ్‌ ( ఉట [4 “| ్ట పాళా ళ్‌ ఎర గ

ణము. | పు సాం శ... “శీనికం మనిషి కఠ్యంత (ప్రియతమ సంపద” అంటాడు నికొలాయ్‌ ఓస్ట్రోవ్‌స్కీం న 1 అకవికదీ ఒకే ఒక్కసారి పొందిన నరం. వృధా జీసుకున్న సంవత్సరాల గూర్చి , చో [జై పళ్చాళత్తాపంతో కుమిలిపోయేలా (బ్రతకకూడదు, నీచమూ, ఆల్బమూ ఆయిన గకం న 9 గూర్చి పిగ్గుతో చితిక్రిపోయే స్టితి రానేహాడదు. చనిపోయే క్షణాల్లో -- నా జీవితం వ .. ళక్రియుప్తలూ (వ్రవంచంలో కెల్లా ఆక్యున్నత ఆశయ మైన మానవశాతి విముక్తికే "..' .. ఛారపోశాను. అనుకోగలిగేలా మనిషి జీవించాలి. 2. . 4904 వించి 1936 వరకూ ఆల్బాయస్కుడిగానే ఆయినా ఆలా ఢీరోదా తృంగా బ్‌! 1 ఎరు జీవనం గడిపొడు నికాలాయ్‌ ఓస్టో0వ్‌స్కీ. యిరువదేండ్ల ప్రాయంలో అంకర్యుద్ద | క “పోరాటాల్లో తీవ్రంగా గాయపడి కంటిచూప్ప కోల్పోతూ మంచమెక్కారు, ఆదిగో , .. | | అవ్వుడే “కాళలతీరిన యోధుకు అనే యీ ఉక్తేజకరమైవ నవలకు రూప్పవిచ్చింది.. లే | 1 ౨ + పోవియట్‌ తొలినంవత్సరాల్లో యువజనాల గురించీ (యేమ; పోరాటాలగురించీ "బో ] స. నహయోధుల్లేన తన మిత్రుల గురించీ కమూవిగ్దు లీక్‌ యవసభ్యులగురించీనూ. న [7 1 బూ ననలలోవి పొత్రలన్నిటికీ మాతృక లనదగ్గ నిణ న్యక్తులున్నారు ప్రభానప్మాత = ్లీ ౪. ఇ అయిన్‌ పొవెల్‌కోర్పాగిన్‌ ఎనరోకాదు. స్వయంగా రచయితే. మ. స ీసంపైన మనిషని గురించి ఓ కఠ” రాసిన బోరిస్‌ పోలెవాయ్‌ అంటాడు, “పర్య లాలి వసో సముద్రాలు : గడచి పౌచెల్‌ కోర్చాగ్‌న్‌ ప్రపంచమంకా పర్యటి | ౫ ఆకా. లేగాం పాటల్లోనూ ఉత్తమ మ్యికున్ని పోగుచేమకుంబూ, వికాలాయ్‌ ,.. |. . న ర కలసిన యోధుడు" లక్షలాది పాఠకుల్ని ఉగ్రూతలూగించి ల హ్‌ పత అనక 300 ముద్రణలు పొందడమే కాకుండా 42 యితర