Telugu Kaatamaraju kathalu 2samputam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

వీర గాథలు - ॥! ॥ (లో షః వ్‌ | టో | (4 హల! రండవ సంపుటం (కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు. గంగ - కాటమరాజు తరకవాదము. కాటమనాజు దక్షిణాది ఆవుల మేప్తు భట్టు రాయబారము, కోటపాటి తాటి వృక్షము తెచ్చే కథ. వేడుక బొంగరాల కథ. యర్రగడ్డప్తాటి వోట్లాట్‌ అగుమంచి కథ. భక్తిరన్న కథ న. “+ నంపాదకుడు : " ల్యూ డా! తంగిరాల వెంకట సుజారావు, ఎంఎ. పిహెచ్‌డి ళా. ఉన్నా వగటడు తిరువతిరావు, యెంటయుి, పిహెచ్‌ డ్‌ ప. ' గ చుం బాన ౯ ఖం పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం

వీర గాథలు - ॥ కొలమ రాజు కథలు ర60దడవ సంపుటం (కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు, గంగ - కాటమరాజు తరకవాదము, కాటమరాజు దక్షిణాది ఆవుల మేపు, భట్టు రాయబారము, కోటపాటి తాటి వృక్షము తెచ్చే కథ, వేడుక బొంగరాల కథ, యర్రగడ్డపాటి పోట్లాట, అగుమంచి కధ, భక్తిరన్న కధు నంపాదకుడు . డొ తంగిరాల వెంకట సుబ్బారావు, ఎంఎ, పిహెచడి గనువోయకుడు డా| చన్నా ప్రగడ తిరుపతిరావు, ఎంఎ. పినాచడి 1908 పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం హైదరాబాదు-4.,

644స%1% ౧గ౮౮ గగి?గ4&౬౮ - ఉ 0౦01160100 061606 6211265 ౪0! -॥ 0౪7 0! ₹. ౪6౧%2[2 56002 ౧౭౦ (ఆ పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం హైదరాబాదు గ జో ఖ్‌ ప్రచురణ సంఖ్య : 204 ప్రధమ ముద్రణ : 1978 (ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమి ద్వితీయ ముద్రణ * 1998 శి ధి నగల భాం నాన్ను ప్రతులు :1000 (టం ఎ ళ్నా మా * భ్‌ ళో వెల రూ: 120-0 / న్‌ రమే శ ఎ న | ల క ॥ షం బన న చా జ ట్‌ = 0% డగ ప్రతులకు * చా. వ్ర డైరెక్టర్‌, ప్రచురణల విభాగం సం పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం భి లలిత కళా క్షేత్రం, పబ్లిక్‌ గార్డెన్స్‌, "| నాంపల్లి, హైదరాబాదు - 500 004. [న ముద్రణ కేశవ ఆర్టు ప్రింటర్స్‌ 11-5-397/1/3, రెడ్‌ హిల్ఫ్‌ హైదరాబాదు = 500 004. ఫోన్‌ : 3325404 158%. 10 81-86073-42-6

ఆచార్య నాయని కృష్ణకుమారి ళ్‌ లలిత కళా క్షేత్రం, వ జ ఉపాధ్యక్షులు స పబ్లిక్‌ గార్డెన్స్‌, ఫ్రట్టి శ్రీరాములు తెలుస్‌ విశ్వవిద్యాలయం య! హైదరాబాదు-ఓ. = సమర్పణ భోధన, పరిశోధన, ప్రచురణ అనే మూడు విషయాలు లక్ష్యంగా, తెలుగు సాహిత్యం, భాష చరిత్ర, కళలు - సంస్కృతి వంటి రంగాలలో కృషి సల్పడానికి 1985వ సంవత్సరంలో పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఆవిర్భవించింది. పూర్వం ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య, సంగీత నాటక, లలితాకళా అకాడమీలు ఇందులో విలీనం కావడం వలన పైన పేర్కొన్న లక్ష్యాలతో పాటు మరెన్నో బాధ్యతలు దీనికి సం(క్రమించాయి. అన్ని విశ్చ్శవిద్యాలయాల వలె కేవలం పరన పారనాలతో సరిపెట్టుకునే అల్ప పరిధి కాదు దీనిది. మన సంస్కృతిని ప్రపంచం నలుమూలలకు వ్యాప్తి చేయడానికి ఉద్దేశింపబడిన “సాంస్కృతిక విశ్వవిద్యాలయ” మిది. ప్రచార సాధనకు పరికరమే ప్రచురణ. మా ప్రచురణ విభాగం ఈ ధ్యేయాన్నీ, జ్ఞాన (ప్రదాన ధ్యేయాన్ని సమానంగా నిర్వహిస్తున్నది. ప్రచురణ కార్యక్రమానికి అనుగుణంగా, ఈ విశ్చవిద్యాలయం యిప్పటికెన్నో ప్రముఖ (గ్రంధాలను (ప్రచురించింది. వ్యాఖ్యాస్రవంతి శీర్షికను సుప్రసిద్ద పండితులచే (ప్రాచీన కావ్య ప్రబంధాలకు వ్యాఖ్యానాలు (వ్రాయించి ప్రచురించింది. ఇప్పటి వరకు ఈ ప్రణాళికలో కుమార సంభవం, కాశీ ఖండం, శివరాత్రి మహాత్మ్యం, ఉత్తర హరివంశం వంటి (గ్రంధాలను వ్యాఖ్యా సహితంగా ముద్రించింది. తెలుగులో పేరు పొందిన ప్రాచీన ఆధునిక (గ్రంధాలను ఇంగ్లీషు, హిందీ భాషల్లోనికి అనువాదం చేయించి ప్రచురించింది. తెలుగులో విజ్ఞాన సర్వస్వ సంపుటాలను తయారు చేయించే కార్యక్రమంలో విశ్చసాహితిని, హెస్టరీ అండ్‌ కల్చర్‌ ఆఫ్‌ ది ఆంగ్రాస్‌' అనే పేరుతో ఆంగ్లంలో ఒక సంపుటాన్నీ ప్రచురించింది.

బఅఎం ఎజ్ఞానంలి ఎర గాధలు” ఒక విలక్షణ ప్రక్రియ. జానపదులనే కాదు శిష్టులను సైతం తలలూపించే విశిష్టతగలది. వందలేళ్లుగా పండిత పామర జనాన్ని రంజింపజేసే 'వీరగాధ' శ్రీనాధునంతటివాడిని ఆకర్షించింది.

వీరగాధల సేకరణ కొంత మేరకు జరిగింది. కానీ పరిశోధన ఎక్కువగా

జరగలేదు. మౌఖిక రూపంలో ఉండే ఈ గాధలను సేకరించడం చాలా కష్టం. సేకరించిన వాటిని ప్రచురించడం మరీ కష్టం. ఈ గాధలను ప్రత్యేక సందర్భంలో వృత్తి గాయకులు పాడుతారు. ఆయా కులస్థుల ఆచార, కర్మకాండలలో వీటిని (ప్రదర్శించడం కూడా జరుగుతుంది. ఐతే ఈ గాయకుల సంఖ్య తగ్గిపోవడం దురదృష్టకరం.

గాయకుల సంఖ్య తగ్గినట్టే, పాఠ్యం కూడా తగ్గడం విచారకరం. సుమారు ముప్ఫై ఏళ్ళ కింద సేకరించిన పూర్తి పాఠాన్ని పరిశోధకులకు, వృత్తి గాయకులకు అందుబాటులోకి తీసుకుని రావడం ఒక హర్షభరితమైన ప్రయత్నం.

ఈ (గ్రంధ సంకలనకర్త ఆచార్య తంగిరాల వెంకట సుబ్బారావుగారు జానపద విజ్ఞాన రంగంలో సుప్రసిద్దులు. ప్రముఖ పరిశోధకులుగా పేరు పొందినవారు. ఆంధ్ర దేశమంతా పర్యటించి క్షేత్ర పర్యటన చేస్తూ ఈ వీరగాధలను సేకరించారు. వీటితో పాటుగా తాళ పత్ర (గ్రంధాలను, పారాంతరాలను కూడా పరిశీలించారు. సుమారు రెండు వందల పుటల విపులమైన పీరిక కూడా రచించారు. ఈ (గ్రంధాన్ని లోగడ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ ప్రచురించింది. ఇది ఇప్పుడు పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం మలి ప్రచురణగా మీ ముందుకు వస్తున్నది. పారకుల ఆదరాభిమానాలు చూరగొంటుందని ఆశిస్తున్నాను.

టా ల... తు ల యమ౮ంంళి హైదరాబాదు ఆచార్య నాయని కృష్ణకుమారి తేది : 13-8-1998

పసావ (పశ్తావన

ఈ కాటమరాజు కథా చృకమును గూర్చి నాకు తెలిసిన సమస్త విషయ ములు మొదటి సంపుటరను పీరికలో విపులముగా చచ్చించియుంటిని,. ఇటీవల కొన్ని నూతన విశేషములు తెలియ వచ్చినవి. వానినిట స్మరించమట సముచితము. క్‌థల వరుస్మ్కకమము వ్‌

ఈ వీవగాథా చ !ము (0 1112చేంం/ర16)న ముష్పవి తెకు కధబున్న వని చెప్పుదురు. వీని వరుస _,కమముకు గూన్చి మొదటి సంపుటమున తెల్సి యుంటిని. ఆ _కమములో పెద్దిరాజు కథకును పోలురాజు కధకను మధ్య నుండదగు సింహా, దిరాజు కథ, ఎటనూకరాజు కధ, నలనూకరాజు కథ అను మూడు కథలు ఆలభ్యములని [వాసియుఎటిన. కాని వానిలో ఇబీవల ఎఅనూక రాజు కథ లభించినది దానిని ఈ ర0డవ సంపుటములో మొదటి ఆనుబంధ ముగా న్‌చ్చితిని,

'కాటమరాజు దక్షిణాది ఆవులమేపు' అకు కథకే “పుల్లరి కథ'* అను నామాంతరము కలదని మొదటి స-పుటము పీరికలో (వాసీయుంటిని, అగి సరికాదు. పుల్టరికథ ఆకున3 _పత్యేకముగా నున్నదని నా ఇటీవలి పరిశోధన వలన తెరిసికొంటిని.

*“శంగ-కాటమరాజు తరకవాదము ఆను కధ తరువాత “ఎజ్టియ్య వావము' అను కధ వచ్చునని తెలిపియుంటిని. కాని ఈ ౩ండు కదలను నిశితముగా పరిశీలి పగా “గంగ-కాటమరాజు తరకవాదడము" యొక్క మరియొక్ష డదూవమే “ఎల్ల ఎ తకం వాది ఆగ ఆలియవచ్చినడి. ఇందు కాటమకాజుశకు బదులుగా. ఎల్డ మ్మ గంగతో తరకవాదము చేయుకు. అందువలన దీనిని [పథాన కథల వరుసలో కన్న ఆసముబంధమువనముంచుట సముచితమని తోచినది, 4 ష్‌, న. అ నో న్‌ య. జ లో పైగా దీని వాత మిక్కిలి దుష్టముగాను, అన్యయక్షిష్టముగాను ఉన్నది.

భశ “ఎజ్జగడ్డపాటి పోట్లాటి అను వీరగాథకు _పత్శంతరమొకటి కలదు. దీనిని అనుబంధములో నిచ్చితిని. ఇది ఆనంపూర్ణము. అయినను ఇందు కాటమరాజు యుద్ధ్వపయత్నములు (బొల్తావును (ప్రార్థించి తెచ్చుట, బీరినీనికి ఠాణ్యము నేర్పరుచుట మున్నగునవి విపులముగా వర్ణింపబకిన వి, ఇవి _పధాన కథలో లేవు.

మొదటి సంపుటమున ఎనిమిది వీరగాధల నిచ్చియుంటిని. అవి వరుసగా (1) ఆవుల వలురాజు కథ (2) పంప్పాది కధ (8) పెద్దిరాజు కధ (4) పోలు రాజు కధ (5) బలీ కురవ పోట్లాట (6) కాటమకాజుకు పట్నం కట్టిన కధ (7) కరియావులరాజు కథ (8) పాపనూక కథ. ఈ రెండవ సంపుటమున తక్కిన తొమ్మిది కథలను వరుసగా నిచ్చుచున్నాను, (9) కాటమరాజు ఉత్తరాది ఆవుల మేపు (10) కాటమరాజు దక్షిణాది ఆవుల మేపు (12) భట్టు రాయబారము (18) కోటపాటి రాబివృక్షం తెచ్చే కధ (14) వేడుక బొంగరాల కథ (15) ఎజ్జగడ్డ పెటి పోట్లాట (ఏడు రాండలు) (160) అఆగుమంచి కధ (17) భ క్రిరన్న కథ, వీనిలో వేడుక బొంగరాల కధకు “ఆలుగుల-పోలు", “ముమ్మయ్య-పోచయ, బొంగరాలు” ఆను రెండు అసంపూర్ణ _పత్యంత రములు కలవు. వానిని ఆనుబంధమున చేర్చితిని, ఆభ్లే “భక్తిరనన్న కథ'కు గల ఒక అసంపూర్ణ _పత్యంతరమును కూడు అనుబంధమున నిచ్చియున్నాను, అనుబంధ ములలో పత్యంతర వీరగాధలేకాక ఈ కాటమరాజు కథాచ్యకపు టవగాహనకు తోడ్పడెడి గండ్రపాలెము. శిలాశాసకము, ఖడ్గి తిక్కన వృత్రాంతమను దెలిపెడి కొన్ని కై ఫీయళులు, చాటుపద్య్మములు చేర్చితిని,

ఈ రెండవ సంపుటమున తొమ్మిది వీరగాథలున్నవి. ఇందు అను బంధముగా నిచ్చిన యరనూకరాజు కథను కూడ మొదటీ సంపుటమున. చేర్చు కొౌనినచో అందలి వీరగాథల సంఖ్యకూడ తొమ్మిదియేయగును. ఇట్లు మొత్తము నాకు లభించిన వీరగాథల సంఖ్య పదునెన్మిది యగుచున్నది. నా దృష్టిలో ఈ కథాచ్మకమున ఇంకను లభింపవలసిన కథలు ;

1. గంగ పుట్టుక

2, పల్లికొండ పుట్టుక

లి, సింహా డిరాజు కధ

న.

4. నలనూకరాజు కథ

5. భ్హైరవ కురువ యుద్ధము

6. పుల్లరి కిధ

గ పాపనూక వలపోత

8. ఆగుమంచి వలపోత భాషా విశేషములు ;-

ఈ కాటమరాజు కథల భాషను గూర్చి ఖొషా శాస్త్రజ్ఞులు కూలంకషముగొ పరిశోధింప వలసి యున్నది. ఇది జానపదుల సజీవభాష. ఉద్చారణ విచేయమగు శకి మంతమైన వ్యావహారిక భాష. ఇట్టి నిసగ్ల భాషలోని (దుతము మీది యడా గమములు, విసందిళో యడాగమములు, పదాని వచ్చెడి “యి, యౌాయొ, యే, వు పూ. వొ, వో'లు మున్నగువానిని నేను మొదటి సంపుటమున అచ్చులుగా శేసి సరళ (గాంథికముగా మార్చివేసితిని ( అప్పుడు గురువర్యులు ఆచార్య పింగళి లక్ష్మీకాంతము గాకి పల్నాటి పీక చరిత పరిష్కారణమును ఆదర్శముగా పెట్టుకొంటిని) అట్టి సంస్థరణము కూడ తప్పనియు, అడి ధాషా శాస్త్రజ్ఞుల పరిశోధనకు ఆటంకమును కలిగించుటయే కాక వారిని తప్పుదారులు. పట్టించు ననియు గుర్తించి ఈ రెండవ సంపుటమున ఆ పరిష్కరణ సాహసమును విడ నాకితిని నా స్టూలదృష్టికి ఈ వీరగాథల భాషలో కానవచ్చిన కొన్ని విశేషముల నిట నుట్టకింతును.

(1) అచ్చులలో "ఆ, ఆ'లు మాతయే కలవు. తక్కినవేవియునులేవు. “ఇ, ఈ లకు బదులు *యి, యీ'"లును, 'ఉ, ఊ, లకు పదులు “వు, వూ,లును, బు" కు మారుగా “రు ఆకు అక్షరముష, 'ఐఎ, ఏ", లకు బదులుగ “యె, యే' లును, 'ఐ" కు బదులు "అము అనియు, 'ఒ, ఓ' లకు బదులు 'వొ, వో లును, “బాకి బదులు “అవి అనియు కలవు. పూర్ణదిందువు, విసర్గ ఉన్నవి. ఆనునాొ సికోచ్చారణమును సూచించుటక్రై ఈ పూర్ణబిందువు “బహ్మ" వంటి కద్దములలో కూడ " బంహ్మ' అను రూపమున చొప్పింపబడినదె దీసికి చెంహ్య, "బెమ్మ" ఆను రూహింతరముబ కూడ కలపు దీర్టము మీక సావ్యపూర్లము కొన్ని పనములలో కానవచ్చు చున్నది.

ఉదా: పోంగాను, రాంగాన్ను కాంగ, యేంటి గంగ

య. (8) శిష్ట భాషలో కొన్ని పదములలో రెండవ _ఆత్షరములో నుండు (వాస్వ ఆకారము ఈ జానపద భాషలో [హస్వ ఉకారముగా మారుట సాధార ణము. ఈ మార్చు దేశిపదములలోను, తత్సమ పదములలోను కూడ కానవచ్చు చున్నది. ఉదొః మొదులె న, బలుగము, బసువన్న, పరుమటి, తలుపు (తలపు), గంగురేగులు, పణుతులు, వుదుకము, పరుమాన్నము, తముకము, జలుకము, దేవుతులు, సిరుస్సు, సుడులు, ఆరుభటము, పరుష దీనికి వ్యతిరి క్రమగు మార్పుకూడా (.ఉ- ఏ” అ- ) అచ్చటచ్చట కాననగును. ఉదా: 'కుసమ పువ్వుల రవికె” “ధారణీశ్వరుడు”, మగవరో, (మగువరో[) మరికొన్ని పదములలో రెండవ ఆత్షరములోని ఇకారము కూడ ఉకార ముగా మారినది. ఉదా? పెద్దురాజు, వారుజన్నేత్కి ఆరుషించ్హి పారుజాత మరికొన్ని మార్పులు: అగా ఎః గెడ్డ పచ్చ గెడ్డలు, యరగెడ్డపాడ్డు రెణభేరి, రెజబొబ్బిలు, యెతీళ్వ రులార, శెంభునిగుడి, శెలవు, శెంఖము, శెరములు, శెంక, చెద రంగము, జెయము ఇ-గ” ఐ-: తై 9మూరులు ముగ” రి=; (కివ్షస్నానము, (పివి, (దిష్షముగ, (వికా ( వృథా ్స =కి-సొ -ఆ-; దక్షణము ( దక్షిణను ) వ్‌ ఆమ్‌-/ఆవ్‌-; కంసల్య ( కౌసల్య )) కమిగిలి ( కౌగిలి ) గవిరీ మనోహర ( గౌరీ మనోహర ) సవిఖ్యంబు ( సౌఖ్యంబు )

శ3

(శి ఈ కాటమరాజు కథలలో లిపి చిహ్నమువేని రెండు ముఖ్యధ్యని విశేషములున్నవి. (1) 'అ-ఎి లకు మధ్యగా ఒక ధ్వని కలదు (౫). ఇది కొన్నిచోట్ల ' ఆ, ఆ'ల తోను, మరి కొన్నిచోట్ట 'ఏ' తోను హల్లులకు చేర్చి [వాయబడినది. ఈ హల్లులలో కూడా 'య, ళ,చి అకునఎ ఎక్కువగా ఉపయో గింపబడినవి. ఇంకను కొన్ని చోట్ల ఈధ్వని %' వత్తుతో సూచింప బడినది. ఈ ధ్వని యందు [హన్వదీర్షములు రెండును కలవు. ఇది పదాదిని, పదమర్య మున్మ పదాంతమున కూడ వచ్చును, ఉదా: ౫-; య,రన్న, యలమంచి, యసగంగ, యలనాగ, యాడ దూరిన,

యామారక్క, యాదవ బలము. యాణ్ధిర్థము, యాటలు, శలవు, ళాొనలు, శాయక, చమట, చవులు, బాత.,

_౩౫ఎ: పొడావులు, పాడేవులు, బొల్లావు, బొల్వవు, పళ్లాలు, బల్లేలు,

మొండ్యాలు, బల్యాలు, పళ్యాలు, తాటాకు. రాగాకు, మామిడాకు,

న. దివ్య

ఈ ధ్వని |కియాపదముల చివర కూడా కానవచ్చు చున్నది.

ఉదా: వచ్చ, చూచ, పాయ్య ఆయ, యెత్తించ, చింద్య,

ఈ ధ్వని పెక్కు చోట్ల యతిస్థానములో కానవచ్చుచున్నది దీనికీ ఇ,ఈ, ఎ,ఏలతో బహుళముగాను, ఆ,ఆ,ఐ,బౌలతో క్వాచిత్మముగాను యతిమైతతి పాటింపబడినది.

(1) ఆస్లే *ఆ-జ"' లకు మధ్యగా మరియొక ధ్వని కలదు (౨) (ఇది తుకుభాషలో (పత్యేక వర్ణముగా నున్నది). ఇది ఎక్రూవగా 'వి ఆను హల్లుతో కలిసి వచ్చును. “క,బ"లతో క్వాచిత్మముగా నున్నది. ఉదా: వరి, వరుగు, వనధ్శి వనర, వక వయినాన (వై నాన) వయ్య్మన, వశికరము, వలురాజు, వనమాల, వనిత, వన్నెల్క వార్తలు, వొతము (వక్షము), వొజాలు, వొచ్చె, కొమారుడు, బత్తుడు, బంగరాలు. ఈ ధ్వని కూడ అ-ఒ లు థెటితోను యతి మతి నెంపు చున్నది.

ఖ్‌ హలులు ; యి ఈ కథలలో ఓత్కా శకట రేఫ తప్ప తక్కిన హల్తులన్నియు కలవు, మవో[పాణములకు బదులు అల్బ్క[పొణములు (గనమైన, బారము, దనకొండ, సిద్దిరాజు ఇత్యాది), ఆల్ప్బ్వపాణములకు బదులు మహాపొణములు (వథిటి, శంఖ, ఖరములు, భంధువులు, సాంభమూ ర్తి, ధొరలు ఇత్యాది కొన్ని తావులలో వాడ బడినవి, అయినను మహాపాణములు చాలవరకు సరిగా పాటింప బడిన వనియే చెప్పవచ్చును. దంత మూలీయమైన చ "కారము" త్స" గా వాయబడినది.. (పత్సల వడ్యాణము) దీనికి సశ లతో యళి వేయబకినది. తాలవ్య చకొరము ఇ,ఈ, ఎ,ఏ లతోనే కాక అ టౌ లతో కూడ కూడియున్నది. “చఇైవులు"' ఆకు పదము “చౌలు'గా [వాయబడినది. కొన్ని చోట్ల '“చవులు' గా కూడ | వాయబిడినది. ఆకారమతో కూడిన చ, జలు దంతమూలీయము లై నను వ్యవహారములో కొన్ని పదములలో నవి తాలవ్యములుగనే ఉచ్చరింప బడును. ఈ కథలలో తాలవ్యో చ్చారణ గల బెల్లపు బారు. జడ మొదలగు పదములున్నవి. వ్యవహారములో దంతము+లీయోచ్చారణ కల పదములు ఈ కథలలో కొన్నిచోట్ల తాలన్యములుగా నుచ్చరింప బడినవి. (“చదరంగమాడుచు చెల్లింపుకొనుచు”) సకారమనకు టదులు ళ₹కారము, లఅలకారమునకు బదులు ళకారము ఈ కథలలో ఎక్కువగా (పయోగింప బడినవి. సశ : శిరిదేవి శెలవు, కలవు, తుల, వెగళ్తి చాశిగా, శింహ్మాసనము, పశిలన్న, కశినీడు, పశిబిడ్డ, సమిశెను, కావల్సు, దరిశించెను, కాళ న నళనన్న, సము, భూతళము, చుళసి, కళిసములు, కళ్యాణము శ్వాసొక్షరమైన 'హి నాదాక్షరముగా నుచ్చరింపబడు సందర్భములలో హ్వ' లేదా 'హ్మ” గా చూపబక్షినది. ఉదా: “సింహ్వము” 'శింహ్మసనము (= సింహాసనము శకటరేఫ యెకఫ_డను వాడబడగలేదు. "భస్మము" ఆము అర్థము నిచ్చెడి 'నీలు శబ్దము కూడ సాధురేఫముతోనే వాయబడినఏ్‌. ("నిన్ను నీరు ఛేయక నిలువ మిచ్చోట”)

నే! + శిష్టభాషలోని హల్లులు ఈ కాటమరాజు కథలలోని జానపద భాషలో ఎట్టు మార్చు చెందినవో ఈ కింది విధముగా చూపవచ్చును, జ్జ వా గ్నవ సర్వగ్నుడు, యగ్నెభలము, మనోగ్నానము. చఎ వ శ =: శకము, కాట (చేట) చం పాస =: సచ్చిన, సంపి, సయ్యన చం హా త్స ఫి పత్సల, రత్సరావులు, బుత్సగా, ఎజి = పాఎ ద =: పూచించె (పూజించ = టిప్‌ -ా = స్‌మ్‌ -: యిసుమంటి (ఇటువంటి) ఎడ్‌ = /- డ ౫ ఇ: పణతి (పడత్సి, పషిణి (పసికి) _౦డ -హ -న్న - వున్నంగ (వుండంగ్య ఎడ్‌ -హొ -ట్‌ న వేట్క (వేడూ) త్స్య జా క్ష: మక్షరేఖలు, మక్షవల్పభుండు . “అద ం-గా -గ =; ముంగల (ముందర) _ద-ఫా _-త -: వుతకాలు . దఫా న : మీన (మీద) _ఎన-౫ -ణ =: వణిత, మణీిష్సి ముణిగెతేను _నఫా = 2 : కామిణిి అంగణామణులు =న్‌ = ఏొ -డద్‌ =: మడిసి (మనిషి) ఎరగా _-ల: ముందల (ముందర్భు ముంగల (ముందర) ఎలప - ళం; నళనన్న, సళము మొదలగునవి, ఎళఎపొా-ల-; (మిక్కిలి తక్కువ) కల్యంబు ఎవ-సా ఎమ: శిముడు, దేముడు =ఎవఎ-సనసా-బి -: దైబాల (దైవాలు శా స : (తక్కువ) పసుపత్కి సూరుల మఠము, పసువులు శహాష ; పషువులు షఫహౌ స ; (తక్కువ) మడిసీ (మనిషి) సఫా శ: (చాల ఎక్కువ) శిరిదేవ, శెలవ్యు శలవు తుల ఇత్యాది

ఇ

సఫా : పషిణి (పసిడి), పరుష (పరుస)

=ఎంహా-గొ -హ్వ-/-౦హ్మ-: “సింహ్వూము", శింహ్యసనము సంధులు;

యకారంబును వువూవొవోలును తెలుగు మాటలకు, పద్య్మపాద ములకు మొదీటనే కలవు, _దుతము మీద యడాగమములు, విసంధి కోకొల్లలు. ఒక్కమాటలో చెప్పవలెనన్న ఈ కాటమరాజు కధలు సర్వత జానపదుల ఉచ్చారణకు విధేయమైన లిపిలో నున్నవి.

అత్తునకు కొన్ని చోట్ల నిత్యసంధి కానవచ్చుచున్నది. ఉదా: అమ్మాడు మాటలు, ఆలాడు మాటలు

ఇళ్తునకు అచ్చు పరమైనపుడు సంధి నిత్యము. ఉదా: తాటాకు (తాటి ఆకు

రాగాకు (రాగి ఆకు) = (రావియాకు)

మామ్‌డాకు (మామిడి -- ఆకు)

ఇత్తునకు హల్లు పరమైనపుడు కూడ సంధి కానవచ్చును.

ఉత్తునకు అచ్చు పరమైనపుడు మ్మాతము సంధి నిత్యము కాదు. ఇంచు మించు పతీ సందర్భమునందును విడదీసి యడాగమము చేసి [వాయబడినది. ఒక వేళ సంధి జరిగినచో జానపదోచ్చారణ మే పాటింప బడినది, ఉదా; అపుడిట్టగనియె.

పైకి వ్యతిరేకార్థకము వలెనున్నను వ్యవహారములో విధ్యర్థకములగు సంధులు కొన్ని కలవు ఇవి ఈ కథలలో హెచ్చుగానున్న వి. ఉదా: చెప్ప మనెను ( చెప్పుము-1 ఆనెను 3, చేయమనెను ( చేయుము _౧ అనెను ). కొన్ని కొన్ని పదములలో “కొని” కి కాదేశము చేయబడి వ్యతిరేక కాంర్దకము వలె భాసించుట కూడ కలము. తృణము చేబూనక (చేబూనుకొని. కొన్ని పదము ౧౯ పదమర్యాళ్ళు లోపించు చున్నది. ఉదా. ధేశ్యలు, మడులు, గోపాల్కులు, బన్వన్న ఎట్కా,

౫111 కొన్ని తత్సమ పదములలో గుణసంధికి ఒదులు సవర్డదీర్చ సరి చేయబ డిడి ((వసుఢీశ' ) అక్ష్తటామలలోనే కాక త క్షి ని పదములలో కూడా జడ్జ్‌ లోపించుచున్నది, ఉదా; ఆయలార = (ఆయ్యృలార), యరనన్న == (యరనన్న 1 యరగడ్డపషాడు ( యె రగడ్డపాడు 1. యరనూకరాజు ( య్శర నూకరాజు), నలనూకరాజు (నల్లనూకరాజు) నర్వనామము; *త్రాను' ఆకు ఎత్మార్థక సర్వనామము ఈ కాటమరాజు కథలలో అన్ని చోట్ల “నేను ఆను ఉత్తమ పురుషార్థములో _పయోగింప బడినది. ఉదా: లాను = నేను తనను డా నన్ను తా=నే (తా జూడవలెనుడానే జూడవలిను) తనకు == నాకు, తవవి = నావి, తమరు == మేము, తమను == శిష్టోచ్బార ణాభాసము: ( ?9ల9 5620642961226101 ) ఉదా; శంఖ (శంక), ఖర ములు (శరములు, వఖటి (వకటి): ఖండించి (ఖండించి, వేడికలు (ఏకికల్పు, హేష్యము (ఏష్యము ), వ్తెరయ్య (ఎల్జియ్య), యిఘ (ఇక, ఆఘుమంది (అఆగుమంచి), సాంభమ్పూరరి (సాంబ మూ ర్రి, భూటకము (బూటకము), ఖద్దు (కద్ధ, యిఖను (ఇకను), హసమాన ఘమడు. (ఆసమాన ఘనుడు), హల్దకల్లోలము (ఆల్బకల్లోలము, (ప్రవళించె (పవళించె), వెడిరించి (ఎదిరించి), విద్దరు (ఇద్దరు), వెగిసెను (ఎగిసెను), ళు ఏడేర్చు (ఈడేర్చు), హాచ్చర్యము (ఆళ్చర్మమ్ము, శఖునము (శకునము), ఖరవాలపము (నరవాలమ్ము, ఘట్టిగా (గట్టిగా), వాకరణ విషద్ధములగు పదములు, సమాసములు : ఇదా. 7 స్కీమ్స్‌ చేస్తిమి, చూ స్తిమ, కరవాలు (కర వాలము), దివ్యన (దీవెన)

నక కొబట్టదు (అవసరము లేదు), దేశాంతి (దేశదమ్యర్శి నీరజనే త్రి, వారుజనే త్ర పల్లవనే తి చం్యదబింఒ (చందబింబానక, కమలజగర్భుడు (కమల గర్భుడు ళా ఆ 5 లేదా కమలజుడు), దేశా దిపతులు (దేశాధిపతులు), స్రైంమూరులు ఆడథ్రీలు, ; క వత క్‌ అన్నము భోంచేస్కి రాజుక్కు రణముక్కు మొ॥ వైరి సమాసములు ; ఉదా: గో పెద్దలు దేవతా బొంగరాలు చిత కన్నుండ్య రెణబొబ్బలు, రక్త పచ్చడమ్ము రక్త యేరులు, పుడమీశ్వరుడు జానపద నిరుకక్రి; ( 201 6౯౧౦1081) ఉదాః; దళబాయువులు (దళవాయుల్సు, పరమ వుపకారి (పరోపకారి), వేడుకలు (ఏడికలు), సంచమవాయిద్యములు (పంచ మహా వాద్యములు, జలా చందుడు (జరాసంధుడు), మధురాక్షి (మదిరాక్షి ), అనిరుదుడు (అనిరుద్ధుడు), ఆనిచందుడు (వారిళ్చండుడు), విడిమేలు (విడియ ములు),పట్టాభిరుదుడు (పతాపర్నుదుడు), పదివేలు చేయించి(పదిలము చేయించి), అవుసత్యము (ఆసత్యముృుు థ్రీలు (శ్రీలు అనియేక (ఆనేక) మధురాయత్రాష్ని (మదిరాయకతాక్షి), వాఠ్యనిర్మాణము థి ఈ ద్విపదలలో ఏ పాదమున కాషావమే తె చెప్పబడినది ఒక పాదము నుంకి తరువాతి పాదమునకు వ్యాపించిన వాక్యములు ఆసలు లేవనియే చెప్ప వచ్చును. ఆయినను క ర్తృపదము బహు వచనములోన్ను దానికి న:ఐబంధించిన (క్రీయ వకవచనములోను ఉన్న వాక్యములు పెక్కుచోట్ల కలవు. ఉదా; కాంతలు=వచ్చె; వనితలు చల్లె; ఆఎదరు-పడును; రఘుపతి నలనన్న -భాషించు చుండదె; వల్లవ వీరులు-ఒరిగెక ; పొలసినవారు-కన్పించె; అమరంగ నుండాన అందరు బడును.

న.

ద్హిపద పాదములను వానిపద వ్య త్తిగాయకులు పాడుచు వ్యాభ్యానించు ఓలో కొన్ని మాటలు అధికముగా చేరి ఛభందిస్సునకు.. క్రై థిల్యము.. తెచ్చినవి. ఉదా: “మచావతారము వం (వ స్తివొయి)-మద నవల్లభుడ'''

“చప్పన్న దేశాల-(ధేన్యల)-చాల మేపితిని”

కొన్నిచోట్ల ఈ శైదిల్యము మరింత హెచ్చుఓటచే రచన వచన ప్రాయ మగుట కూడ సంభవించినది. ఉదా “వారికి వడదిడ్డ పుల్లరి ధనమెల్ల వప్పించవలెను"

ఈ వాక్యమునందు పద్యపొదము “వారికి పుల్లరి వప్పించవలెముి ఆని కాని లేదా “వడబడ్డ ధనమెల్ల వప్పించవలెకు' అని కాని ఉండవలెను.

ఈ కాటమరాజు కథలలోని భాషను గూర్చియు నిఘంటువులకెక్కని పదజాలమును గూర్చియు, ఆనాటి జానపదుల ఆచార వ్యవహారము లను గూర్చియు నమ్మకములను గూర్చియు-ాకికోర. పరిశోధకులు (పత్యేకముగా కృషి చేయవలసి యున్నది, 2. కృతజ్ఞతలు ఫి

ఈ రెండవ సంపుటమును సమకూర్చుటలో నేను సంహిదించిన కాళష్నత గంధములతోపాటు ఆం ధపదేశ్‌ యాదవ సంఘ మాజీకార్యదర్శి ఫ్రీ ఆరాధ్యుల పిచ్చయ్యగారు (తెనాలి తాలూూ, యడవూరు) దయతో నొసంగిన "కాటమ రాజు ఉ త్రరాచి ఆవులమేపు', “బొంగరాల కథ, “భక్రిరన్న కధ ఆను వాని నుపయోగించు కొంటిని, అమబంధములో నిచ్చిన “ఎజనూకరాజు కథ'ను పసా చించిన వారు కూడ శ్రీ పిచ్చయ్యగారే! అట్లే మదరాను పభుత్వ (పాచ్యలిఖిత పుస్తక భాండాగారమున నున్న “కాటమరాజు చర్చిత (౨. గెం. 1040) “భట్టు రాయబారవు' (0. ం. 1048), ఎట్టగడ్డపాటి హోట్టాట (0. ౫౦. 10981) “కోటవాటి రాటివ్యడం తెచ్చే కఠ (0. సెం. 1081)-ఆను వాత ప్రతులకు కూడ చేడు పరీలించితిని, ఆ పు స్తవ భావకాగారారిపతి (క్యూ రేఓరు) శ్రీ సి, ఆర్‌ విట్ళోదాటగాము పై వాత్వవమలమ పుతికలు తీయించి గాకు సకాలములొా పంపీంచినారు,

ప. మొదటి సంవుటము నందు వలెనే దుష్కురమైన ఈ రెండవ సంపుట పరిష్కరణమున గూడ _ప్రియమ్మితులు డా, చన్నాాపగడ తిరుపతిరావుగారు నాతోపాటు అహోరా తములు ళమించి నాకు చేదోడు వాదోడుగా నున్నారు. పై మువ్వురకును నా కృతజ్ఞతా పూర్వక నమస్క్బృతులు. ....... 44 శుద్ధ పతులను సీద్ధము చేయుటలో నాకు తోడ్బ్పడిన చిరంజీవి జి. యన్‌. మోహన్‌కు నా శుభాశీస్స్పులు......44.446 కాటమరాజు కథ లనేకములు. నిరత్షరకుకులై న గాథాకారుల నోళ్ళలో [భష్టములగుచు, చివికి పోవుచున్న తాళస్మత (గ్రంథములలో కిమిదష్టములగుచు నశించి పోవుచున్నవి. ఇట్టి వానిని నేను అష్టకష్టముల కోర్చి సేకరించి రెండు వేల ఆయిదువందల పుటలకు పైగా నున్న ఈ గాథాచ|కమును నిర్మించితిని. సాహసౌదార్యములతో ముందునకు వచ్చి ఈ కాటమూజు వీరగాథలను రెండు సంపుటములుగా _పకటించిన ఆంధప్రదేశ్‌ సాహిత్య ఆకాడమీ వారికి ఐదుకోట్ల తెలుగు _పజానీకముతో పాటు నేనును మిక్కిలి బుణపడి యున్నాను,*4.4.= ఇటు “జ్ఞాన భారతి' సుఠధీ జన విధేయుడు బెంగుళూరు పింగళ-'వ్యాస పూర్ణిను" తంగిరాల వెంకట సుబ్బారావు 807. 1977

విషయసూచిక విషయము పుట (పస్తావన | 0. కాటవురాజు వుతరాది ఆవులమేప్పు ట్‌ (ఆవుల మేపులు - వుత్తరరాండం) పుట. కే (ప్రార్థన క్షీ 2. కాటమరాజు ఆవులను మేపుచు థ్రీకై లమల్లికార్డునుని క దర్శించుట 8. కాటమరాజు శ్రీశైల పర్వత పాంతమున న పండెండేండ్లు ఆవులను మేపుట 4. యాదవుల ఆయుస్సును గూర్చి శివుడు 8 (బహ్మను (పశ్నించుట క... చితభాను సంవత్సరములో యాదవులు చెల్లనున్నారని శీ (బ్రహ్మ శివునితో చెప్పుట 6. కాటమరాజు మందలో శివుడు షామమును సృష్టించుట తీ 7. మేపులు రేక ఆవులు కృశించుచున్నవని కాటమరాజు ! పద్మనాయునితో చెప్పికొని వ్యధనొందుట 8. కాటమరాజు ఆలమందలను కొండలు దింపుట 8 9. ఆవుల అవస్థలను జూచి (తిమూ ర్తులు తమలో తాము 10 ఆలోచించుట 10. తిమూర్తులు బలిజల వేషములతో కాటమరాజు శే ఆలమం౦దను పరిశీలించుట 11. _దిలిజలు ఆలమందల అధిపతిని ఆన్నేపించుట 129 12. బలిజల ఆక్నేపణను య్యరయ్య కాటమరాజుతో చెప్పుట క్‌

ఏళ 1 11 18, బలీజలను తోడితెమ్మని కాటమరాజు య్యరయ్యను 15 ఆజ్ఞాపించుట 14, య్మరయ్య బలిజలను (బతిమాలి తీసికొనివచ్చుట 16 15, గోపాలకులు ఆవులను సపేరుపేరున పిలుచుట 11 18. గోపాలపలు ఆవులపాలు పితుకుట 18 17. బీర్నీని జాగిలముల పూర్వజన్మ వృత్తాంతము 19 18. కాటమరాజు బలిజలకు విందు చేయించుట ౭0 10. బలిజలు కాటమరాజు పూర్వవృత్తాంతము చెప్పుట ల 2౨0, దషిణావిని నల్లసిద్ది రాజ్యములో మేపులు లలి విస్తార ముగా కలవని బలిజలు చెప్పుట 21. గద్దిజాతులు రిం 29, కాటమరాజు ఆలమందలతో దక్షిణాదికి తరలుట క! 23. కాటమరాజు ఇసినేకువ్వ వద్ద మజిలీేచేయుట లి 24. _ఏడునూతలపాటివద్ద్ధ చిలకల అలజడికి కొన్ని ల్‌ ఎద్దులు చెల్లుట 25, ఎద్దులు చెల్లినందుకు కాటమరాజు దుఃఖభించుట 21 26. వర్షము కురిపింపుముని కాటమరాజు ఈశ్వరుని 28 (ప్రార్థించుట 27, కాటమరాజు (పాణత్యాగమునకు సిద్ధపడుట లం 28, ఈశ్వరుడు కాటమరాజుకు పత్యకత్షమగుట వం 29, ఈశ్వరుడు పశువుల కొరతై పాతఠతాళగంగను పెకి తప్పించుట 80 $0. కాటమరాజు ధనకొండకు పోయి సిరిదేవి దీవెనలు లి! హైందగోరుట 81, కాటమరాజు దొనకొండ పయాణము 82 $ల9. _ఆయితమరాజాదులు కాటమరాజును ఎదుర్కొనుట కర్‌ 8. కాటమరాజు స్వాగతమున క్రై దొనకొండ పట్టణమును 88 ఆలంకరించుట ఫ4, కాటమరాజు తనకును గన చెల్లెలు పాపనూకకును జరిగిన శ అన్యాయమును సిరిదేవితో చెప్పికొని దుఃభించుట

నేసి

శ... సిరికేవి కాటమరాజును ఓదార్చుఓ శశీ

$6 కాటమరాజు దక్షిణాదికి పోవుటక్లై ఆర్లి సిఎ తగ్‌ దీవెనలు గోరుట

87... సిరిదేవి పాకనాటిలోని వాత పగలు జ్జ ప్రికితెచ్చి శ కాటమరాజును పోవలదనుట

$8. కులపగ తీర్రునని కాటమరాజు _పతిజ్ఞచేయుట త్త

898. పగభూములలో పశువుల మేపులు వలదని సిరిదేవి శీర వారించుట

899. కాటమరాజు సిందేవిని దొడ్డికడుపు కోరుట త్ర

900. కాటమరాజు మందకు తిరిగి వచ్చుట ర్‌1

48 కాటమరాజు అలమందలో ఆరవెల్లికి పయనమగుట వ్‌ఏ

48, _ సికిదేవి యాదవకాంతలతో కలిసి ఆరవెల్లి ర్‌కి దొడ్డికుడుపున శేతెంచుట

44. దొడ్డికుడుపు వేడుకలు వఫ్‌ల్‌

శీ5. యాదవకూంతిలు బసవన్నను పూజించుట ర్‌కి

48, సిరిదెవి వీరుల ఆయుధములను పూబింపగా వ్‌ ఆపశకునమగుట

47, పోచయ్య కాటమరాజుతో పంతములాకుట వ్‌?

శీర. వీరగంగ తన భర్రయగు కాటమరాజును చూడజోవగా 58 బసవన్న అడ్డువచ్చుట

49, _ వ్రీరగంగ ఐసవన్నను శపించుట ధం

50. విందు కుడుపులు 59

51. కన్టసుఖములను కలసి ఆకుభవించుడని సిదేవి 60 కొడుకులకు హితబోదచేయుట *

52. సిరిదేవి కాటమరాజును దీవించుట 62

53. యాదవకాంతలు తిరిగి ధనకొండకు వచ్చుట 638

54. కాటమరాజు పొకనాటికి పయనమగుట 8?

55, _బసవన్నను పులిపట్టుట 64

56. పద్మరాఘవుడు పులితో నిరాయుధుడ పోరి వథించు'? గక

57. కాటమరాజు పాలేటివద్ద నిలుచుట 05

58. గంగ-కాటవమురాజు తరఠవాదము ['గంగ తర్కము” లేళ పాలేటి కథ]

పుట 1... పాలేటి ఒడ్డున కొటమరాజు ఆలమంద నిలుచుట 66 2 గంగ కాటమరాజును అడ్డగించుట 87 8. కాటమరాజు గంగకు భుకక్రి పెట్టననుట 68 4, గంగ తనకు మొక్కి పూజింపుమనుట 88 ఈ, గంగ కాటమరాజును దక్షిణాదికి పోనివ్వననుట 89 6. కాటమరాజు గంగను తిరిగి పొమ్మనుట 70 7... గంగ ఆలమందపై సేసలు చల్లగా ఆవులు ఆల్లకల్లోల మగుట 70 8. గంగ తన మహిమలు చెప్పుట /1 9. కాటమరాజు ఆడళ క్రికి మొక్కననుట 72 10. గంగ కాటమరాజుకు ఆర్ల పెంటరణమును జ్ఞ పిచేయుట 78

11, _యరగడ్డపాటి పోట్టాటలో గంగకు తృప్తి కలిగింతునని కొటమరాజు ఆనుట 74 12. గంగ కాటమరాజుకు అంబరీషుని సాటువ చెప్పుట 75 18. గంగ కాటమరాజుకు వసుదేవుని సాటున చెప్పుట 78 14... గంగ ఆవులను గగ్గోలు పరచుట 80 15... గంగ శక్తి దేవతలను రప్పించుట 82 16, కాటమరాజు శక్తులను ధిక్కరించి ఆలమ౭దను ఏరు డాటించుట 8 17... గంగ మట్టిపెయ్యను గుంట్నికింద దాచుట రశ 18. కాటమరాజు మట్టిపెయ్యను వెదకించుట 8ిల్‌ 19. గంగ కాటమరాజుకు మల్లికాదేవి సాటువ చెప్పుట రిక్‌ ౨0. పోలురాజు గంగను ప్రార్థించుట రికి చి[, గంగను కొలువుమని పోలురాజు కాటమరాజుకు కలలో చెప్పుట 67 22. కాటమరాజు గంగకు కొలుపు చేయించుట 88 విత. కాటమరాజు పద్మనాయుడు గంగను (ప్రాక్థించట 90 విశ కాటమరాజుకు గంగ పంచలింగాల వృత్తాంతమును తెలుపుట ర ఓక్క గొంగ కాటమరాజుకు 'సెలవిచ్చుట రతి £ిఠ... కాటమరాజు గంగకు చెయ్యెత్తి (మొక్కుట 908

11. కాటమరాజు దక్షణాది ఆవలమేప్పు [ “ఆవుల మేప్పులు-దక్షిణ రాందం' లేక జన్నివాడ కథ] పుట

12. కాటమరాజు తాను సాధించిన పగలను బంధువర్గమునకు

తెలుపుట రీ ల. కాటమరాజు సిద్ధిాజుపై పోలురాజు పగను తీర్చుకొన గోరుట ర్‌ 8. యాదవులు నెల్లూరి భూములలో తమ కవులావులను మేపుట 08 4. కాటమరాజు తన వారికి భూరిదానము లిచ్చుట 87 5. కాటమరాజు జన్నివాడ గుంటి నెక్కుట 08 6. కాటమరాజు పద్మనాయునితో చదరంగ మాడ దలచుట 98 7, పద్మనాయుడు కాటమరాజు శౌర్యమును పళంసించుట 09 8... పల్లికొండ పెరుమాళ్లు బాహ్మణవేషమున కాటమరాజు వద్దకు

వచ్చుట. 101 9, కాటమరొటు బాహ్మణుని పూజించి బలము చూడుమని కోరుట 108 10. (దాహ్మణుడు యాదవ వంళ |కమమును వివరించుట 109 11. (వాహ్మణుడు కాటమరాజు పూర్వజన్మ వృత్తాంతమును చెప్పుట 106 19, .బాహ్మణుడు జన్నివాడ గుంటి చర్మిత చెవ్పుట 108 18. _కాటమరాజునకు నెల్లూరి సిద్ధిరాజుతో ఏడుతరాల పగలు గలవని

(దాహ్మణుడు చెప్పుట 109 14, _ఆలమందలను స్వేచ్చగా మేపుడని కాటమరాజు యాదవులకు

అనుమత్రి నిచ్చుట క్షే 15. కాటమరాజు గోగణములు పాకం౮ాటిలోని వరిచేలను వనములను

ధ్వంసము చేయుట [11 ]1డి, వక్త బొతులు 18 17... పంఓ పొలములు ర్వృంసమువాగా నెల్లు-ర కాపులు సిద్ధిరాజునకు

కౌండెములు చెప్పటోవుట 115 15. సిద్ధిరాజుం వారీ కొలువుకూట వర్ణనము 116

న!

19. కాపులు సిద్ధిరాజుతో గొల్లరాజు ఆగడములు చెప్పుట 117 20, సిద్ధిరాజు కొపులను ఓదార్చి ధనమిచ్చుట 118 21, మరి కొందరు కాపులు “గౌల్వరాజును పొడిచి మందలను కొల్లలాడింతు"

మనుట 119 లలి, సిద్ధిరాజు కోపించి కొండెగార్యడను కొలువు నుండి గెంటింపుడని

ఆజ్జాపించుట 121 వ8, ఓరుగంటి బాసన్న సిద్ధిరాజుతో యాదవుల _పతాపమును

చెప్పుట కేవ వ, సిద్ధిరాజు కొండెగాండను బంధించుట 128 £5. కొందరు కాపులు పట్టపు రాణి తిభువనదేవితో మొర పెట్టు

కొందమనుట 12లి ల8, మరి కొందరు కాపులు చిన్నరాణి కుందమాదేవితో కొండెములు

చెప్ప నిశ్చయించుకొనుట 1లి4 లి?. కాపులు తమ బందిగాలు మాన్పుమని కుందమాదేవితో

మొర పెట్టుకొనుట లర్‌ 28, కుందమాదేవి గొల్లరాజు ఆలమందలకు పొడిపింతునని కాపులకు

అభయమిచ్చుట 128 29. కుందమాదేవి తన అన్న పడవీటి భావరాజును రప్పించుట 197 80. కుందమాదేవి తాను విషము పుచ్చుకొందునని అన్నలను

బెదరించుట 128 శి1. పడవీటి భావరాజు చెల్లెలిని బుజ్జగించి కోరికను తెలుపు మనుట 128 లి గొల్పరాజు ఆవులను వేయించుమని కుందమాదేవి అన్నను కోరుట 180 లలి. వాపకార్యము తలపెట్టిన చెల్లెలిని భావరాజు దూషించుట 181 లిక. కుందమాదేవి ఆలుక 189 లర్‌. గొల్లరాజు మందలను పొడిచి వత్తుమని కోయటోయలు

కుందమాదేవిని ఓదాద్బ్చట 188 86, కుందమాడదేవి కోయబోయలకు ధైర్యము చెప్పీ ఏడువారాల

సొమ్ములిచ్చి పంపుట లళి

ఇని 11 కి?.. గొల్లరాజు పశువులకు హాని కలుగరాదని సిద్ధిరాజు భావరాజును హెచ్చరించుట 194 88 ఆవులకు వేయుటకై బోయలు భావరాజు సెలవు కోరుట 186 89. భావరాజు బోయలను మందలించుట 197 40 కుందమాదేవి తన పెంపుడు చిలుకచే కాటమరాజు ఆలమందలను బెదరగొట్టించుట 189 41, కాటమరాజు అనతిపె పద్మనాయుడు చిలుకను బాణముతో కొట్టుట 189 49, _ దెబ్బతిన్న చిలుకను చూవి కుందమాచేని దుఃభించుట [142 శ9, కుందమాదేవి బోయలకు రహస్యముగా వాబులంపుట 149 44. టోయలు మాటుగా కాటమరాజు ఆలమందకు చేరుట 149 శర. గోపాలకులు అవుల ఆదమరచి పెన్నలో ఈదులాడు చుండుట 144 48. బోయలు ఆలమందలను వేయుట 14 47. గాయపడిన ఆవులర క్తము వరదలై పారుట 147 48, గాయపడిన ఆవులు ఎద్దులు జన్నివాడ గుంటి చుట్టుకు చేరుట 149 49, గాయపడిన ఆలమందను చూచి కొటమరాజాదులు ఆడలుట 150 50. గోనంగులు యరయ్య కోపించి నెల్లూరును ముట్టడింతమనుట 161 51. ఆవులన్న యరయ్యను శాంతపరచుట 151 52. యాదవులు ఆలమందకు తగిలిన బాణములు తీసి భదపరచుట 1592 58. చనిపోయిన ఆవులను ఎద్దులను చూచి వొటమరాజు శోకించుట, 1538 గడ. గాయపడిన పశువులు పగ తీర్చుకొగుటకే బతికియున్నవని కాటమ రాజు చెప్పుట, 154 55. చనిపోయిన ఆవులసు ఎద్దులను యాదవులు కైలాసము పంపుట. 155 58, చనిపోఎిన పశువులు రంకెలు వేయగా కాటమరాజు వానికి అభ మ మిచ్చుట. 156 57. కాటమరాజు గొల్తెనలు ఎ త్రించి కొలువు దీరుట. 157 ర3 సిస్ధిరాజును తోడ్షితెమ్మని కాటమరాజు కింపదీలను పంపుట 158 ఛ9, . సిద్ధిరాజు గొల్లరాజును చూచుటకై బయలుదేర బోవుట 100

వయసే ౪

80. _గొల్లరాజును చూడబోవలదని కుందమాదేవి భర్తను వారించుట 161
81. తాను దుస్వప్నము కంటినని కుందమాదేవి భర్తతో చెప్పుట 182 62, సిద్ధిరాజు తనకు మారుగా పరివారమును పంపుట 1685
82. సత్యమును పలికించుడని యాదవులు సిద్ధిరాజు పరివారమును

సవాలు చేయుట 166 64. కుందమాదేవి పెంపుడు కొడుకు పిన్నయ్య సత్య_పమాణము చేసి

చచ్చుట 167 65, తిక్కన మంత్రి పిన్నయ్యను తిరిగి _బతికించుట 168 రి8. ఆవులను వేసిన బాణములను యాదవులు తిక్కన మంత్రికి

చూపుట 168 67. దేవతలు యాదవుల యెడ పక్షపాతులై యున్యారని తిక్కన మంతి

నిందించుట 169 88. శివభక్తుల కాస్త్రములు చెప్పి తికన మంతి యాదవుఅను

నిరుత్తరులను చేయుట 170 69. గోసంగి వీరులు బోయల తలలు నరికి తెబ్చి సత్యము

పలికించుట 172 70, సిద్ధిరాజు బలములు పారిపోవుట 174 71. చెల్లెలి మాటలు విని భావరాజు గోహత్య చేయించెనని _పజలు

సిద్ధిరాజుతో చెప్పుట 175 "ల్ల సిద్ధిరాజు భావరాజును బోయలను బంధించుట 175 ౯9, నెల్లూరును ముట్టడింతుమ 3 గొల్పరాజులు సిద్ధిరాజుకు

జాబులంపుట 176 74, యాదవుల శ క్రిని తలచుకొని సిద్ధిరాజా భయపడుట [77 75, మేడ యెక్కుచుండగా సిద్ధిరాజుకు గోహత్య గోరుచుట్టుకొనుట 179 76. సిద్ధీరాజు తస తల్లి గుణమతిదేవి నగరుకు వెళ్తుట 180 "7. కు.వమాడేవిని వికిచి , రిభువనదేవిని ఏలుకొనుమని

తిల్లి కుమారునికి చెప్పుట 1681

జా 78, (తిభువనదేవి సౌందర్య వర్ణ 189 79. (తిభువనదేవి పోతేరమ్మను పూజించి పరములను బతయుట 188 80. యాదవులు నెల్లూరి కోటు ముట్టడించి ధ్వంసము చేయుట 185 81. _పాకనాటిని ధ్వంసము చేసి కాటమరాజు యృర్రగడ్డపాడులో గుడారము లెత్రించుట. 186 12. భట్టు రాయసారము (5ల్లి రాయభారము పుట కేం నల్లసిద్ధిరాజుభట్టు కాటమూజును దీవించుట 188 £. కాటమరాజుభట్టు కొమారబంగారము సిద్ధిరాజు భట్టుకు కులగో।,తములు అడుగుట 188 లి. సిద్ధిరాజు భట్టు రాజకృంగావళి తన వృత్తాంతము చెప్పుట 189 4. కొమార బంగారము రాజశ్ళంగావళిని వచ్చిన పనియేమని (పశ్నించుట 0] 5. రాయశ్ళంగావళి పుల్లరి అడుగుట 192 8. కొమార బంగారము యాదవుల సత్యసంధతను నిరూపించి పుర్పిరి నిచ్చుటకు నిరాకరించుట 194 7, దేవతలు యాదవ పక్షపాతము వహిందిరని రాయళ్ళంగావశి ఆరోపించుట 106 8, సిద్ధిరాజు యాదవుల ఆవులను బోయలచే వేయించెనని కొమార బంగారము ఆశేపించుట 198 0. రాయళ్ళంగావళి సిద్ధిరాజుల యుద్ధ పవ్శాకమును ,పశంసించుట 200 10 కొమార బంగారము యావవ వీరుల పరాకమముకు పొగడుట 201 11. రాయళ్ళుంగావళి యాదవ వీకులను కించపరచుట 8008

న. 19, కొదూర ఐంగారము యాదవులను పురాణ పీరులకో పోల్చి చెప్పుట 205 18. యాదవుల నమ్మక దోహమును రాయళృ్ళంగావళి ఆక్షేపించట _ ల06 14, కాటమరాజు ఛప్పన్న దేశములను జయించిన మహావీరుడని కొమర బంగారము బప్పుట 208 15. రాయళ్ళంగావళి కొమార బంగారము మాటలకు ఆతిశయోక్తులనుట 210 18. కొమార బంగారము యాదవ వీరుల పరాకమముకు పేక పేరున పశంసించుట 212 17... రాయశ్యంగావశి యాదవులను గేలిసేయుట 216 18. కొమార బంగారము రాయశ్శంగావళిని దూకుట 218 19, రాయశ్ళంగావళి సిద్రిరాజులమ పాండవులతో పోల్చు ఐ220 వ0 య్యరయ్య నెల్లూరును ముట్టిడించుటను, పద్మరాఘవుటు కు.దమాడేవి చిలుకను కొట్టుటను కొమార బంగారము జ్జ విచేయట 22. | 21. రాయళ్ళంగావళి గొల్లల వెంగలితనమును పరిహసించుట లి2ిర్‌ 22, కాటమరాజు కోపించి సిద్ధిరాజుభట్టును శిషీంప నెంచుట. వ్లీల్ల? ౨8, దూత ఆవధ్యుడని పద్మనాయుడు కాటమరాజును వారించుట, వవ? 24. కొమార బంగారము గొల్లల గొప్పతనమును కీర్తించుట తల8 £5. కాటమరాజు సిద్ధిరాజుభట్టుకు కట్నములిచ్చి అంపుట 280 88. ఫల శతి 280 18. కోటపాటి తాటి వృత్తం తెచ్చే కథ శ, సిద్ధిరాజు పంపిన భట్టురాయభారము విఫలమగుట వ81 8. కోటపాటి నుండి తాటికమ్మను తెమ్మని కాటమరాజు చుట్టువారి యరయ్యను నియాగించుట ౭291 8. యరయ్య తాటికమ్మ కొరకు కోటపాటికి బయలుదేరుట 988 కీ. లాటి వృక్షముస కాచుచున్న రావసిని, పందిని, గండు చీమను య్యరయ్య జయించుట లరిళిథి

తయ ౯11 (1. యరయ్య కమ్మకు మారుగా తాటివృవమునే పెకలించుకొని వెను దిరుగుట లరి4 8. కోటపాటి రాజ యరయ్యు అడ్డగించి పరాభూతుడగుట 285 7, లాటి వృక్షమును పెకలించి తెచ్చిన యరయ్యను కాటమరా జొదులు (పళంసించుట 286 8. కాటమరాజు అయితమ రాజాదులకు యుద్ధమునకు సైౌయము రమ్మని లేఖలు (వాయుట బ్రతి? 9. కాటమరాజు కాలారిచే కమ్మలను డొనకొండకు పంపించుట 988 10. దొనకొండ పురవర్ణనము 238 11. కాలారి కమ్మలను ఆముతమ రాజునకు సమర్పించుట లతల 19. సిరిగిరమ్మ మ్మాతమే కమ్మలను చమవగళలదని అయిశమరాజు మంతి చెప్పుట ల$ 189. అయితమరాజు కమ్మల శుభాశుభములను గూర్చి (పశ్నచూచుట లిశీక్సీ 14, శకున ఫలితము యుద్ధమని పల్లికొండ ఏష్యము చెప్పుట లక్తర్‌ 15. కాటమరాజు పల్లికొండకు (వాసిన జయలేఖను సిరిగిరమ్మ చదువుట లి4ీ5 18. కాటమరాజు సిరిదేవికి (వాసిన జయలేఖను సిరిగిరమ్మ చదువుట. లి్కరి 17. కాటమరాజు ఆముతమ రాజాదులకు వాసిన లేఖను సిరిగిరమ్మ చదువుట వత్త? 18. యుద్ధ లేఖలను వినిన సిరిదేవి శోకమున మూర్చిల్లుట ల్రిశ9 19. ఆగుమంచి తన తల్లియగు సిరిదేవి పతపాతమును ఆమ్నేపించుట 249 20. జయలేఖలు విని సంతసించిన ఆఅయితమరాజు యుద్ధ సన్నద్ధుడగుట 9251 ల1, మేడబెట్టిన పాపనూకను తోడితెమ్మని ఆమితన్న బాలధాజుభను నియోగించుట రిల

క... ౨9. పాపనూక మేడదిగిరా నిరాకరించుట లర్‌ కీ వ8, రణమున శ్రేగనున్న అయితమ రాజును తల్లి సిరిదేవి దీవించుట లిర్‌ర్‌ 24. అయితమరాజు ధనకొండ పరిపాలనను తన చెల్లెలు ఆగుమంచికి ఆప్పగించుట ౭57 25. అయితమరాజు ముమ్మయ్య పోచయ్యలను బుజ్జగించి రాణివాస రక్షణకు నియమించుట 257 ల6. అయితమరాజాదులు దండుతో యరగడ్డపాటికి పయన మగుట 258 £7. అమితమరాజు దండు పారేట సిలచుట 281 20. కాటమరాజుభట్టు వచ్చి అయితమరాజు దండును (పశ్నించుట ల62 £9. అయితమరాజు భట్టు తమ వృత్తాంతమును దెలపుట £89 80. కాటమరాజు వచ్చి పల్లికొండ అముతమరాజాదులను సంభావించుట ౭68 14. వేడుక బొంగరాల కథ

1. అవతారిక 266 వ. ముమ్మయ్య పోచయ్యలు వేడుక బొంగరాలాడుట 266
2. ముమ్మయ్య పోచయ్యలు దేవతా బొంగరాలిమ్మని సీరిదేవి కొమరక్కలను కోరుట 267
3. అపభములను తెచ్చెడి దేవతా బొంగరాలను ఆడవలదని సిరిదేవి కొమరక్కలు బాలురకు హితవు చెప్పుట 767 5, _ఆగుమంచి దేవతా బొంగరాలు తెచ్చి బాలురకిచ్చుట 269
4. బాలురు సంగడీలతో కలిసి పందెముల చవికెను వెళ్ళుట 269 7, టొంగరాలాట ఉపారంభము ల]
5. సంగడీలను ఉద్దీలుగా సమకూర్చుట లి?2
6. పురస్త్రీలు బొంగరాలాటను వేడుకతో చూచుట 2739 10, పంచెము కట్టుమని పోచయ్య ముమ్మయ్యను సవాళు చేయుట ళా

ప 11... పందెపు వలదని ముమ్మ్యయ్యా వోచయ్యుకు హితపు చెప్పుట 274 13, పందెము ఒడ్డుమ పహోచయ్య ముమ్మయ్మును బలవంతము చేయుట 275 1ేలె, ముమ్మయ్య తన పచ్చల కంఠమాల విలువను చెప్పుట 276 [క్త పోచయ్యి తన తులసి వనమాల మహిమను పొగడుట ల 15. వలురాజునరకు తులసి తీర్థము పోయుట 276 16. సింహా్నాది రాజునకు తులసి తీర్థము పోయుట ౭78 17... పెద్దిరాజునకు తులసి తీర్థము పొయుట ౨70 18. యరనూకరాజునకు తులసి తీర్థము పోయుట 279 19. నలనూకరాజునకు తులసి తీర్థము పోయుట 280 ౨0. పోలురాజునకు తులసి తీర్థము హోయుట 280 వ21.. కల్లందుల హోలిశేనెకి తులసి త్రీర్టము పోయుట 281 ఏ2. యరగడ్డపాడులో బాలరాజులకు తుల తీర్థము అవశ్యకమకట 289 23. బాలురు ఫందెపు బొంగరము లాడుట 282 24. ముమ్మయ్య వేసిన బొంగరము కోమటి అచ్చమ్మ కాలిలో దిగబడగా ఆమె మూర్చిల్దుట 28లి 2. ముమ్మయ్య అచ్చమ్మకు ఉపచా"ములు చేయుట 288 28. అచ్చమ్మ ముమ్మయ్యను దూరుట 284 57. ముమ్మయ్య తన అన్నల వార్తలు చెప్పుమని ఆచ్చమ్మను కోరుట 285 28, అన్నల వార్తలు సిరిదేవికి తలియునని అచ్చమ్మ చెప్పుట 286 జె9, బాలురు అఛ్చమ్మను ఆమె ఆ తవారింట దించుట 287 80. సిరిదేవి కొలువుదీరుట ౨87 81. _ బాలురు అన్నలవా ర్తలు చెప్పుమని సిరిదేవిని నిర్భంథించుట ౨88 8౨. సిరిదేవి బాలురను మభ్య పెట్టజూచుట 288 88, తమ్ము దీవించి పాలేటికి పంపుమని బాలురు సిరిదేవికి ఆనలు పెట్టుట 280 94, ఆయరములు చూపి సిరిదేవి బాలురను భయపెట్టజూచుట 292 85. ఆలుగులపోలు చూచి బాలురు వీరాలాపము లాడుట లలి

యున్‌ న 86. బాలురను యుద్ధమునచు పంపుమని ఆగుమంచి తల్లికి చెప్పుట ౨2౪5 87. బాలురను యుద్ధమునకు పంపజాలక సివిదేవి దుఃభించు : బి06 త8. అగుమంచి తల్లికి ధైర్యము చెప్పుట 298 89. సిరిదేవి బాలురను దీవించుట 2909 40. ముమ్మయ్య పోచయ్యలు పాలేటికి (పయాణమగుట 800 41. శకునములు. 80 1 యము 15. యరగడపాటి పోట్లాట నక; ౮ ౧ 1, అవరారిక మొదటి కాండము ర్రిష్కనామాత్వుని కథ" లేక “చల్లవారి జగడము”

లీ కాటమరాజు యరగడ్డపాటిలో కొలువుదీరియుండుట 809

8. నెల్టూరినుండి భట్టు రాయబారము పచ్చుట 80%

9. కాటమరాజు వై ముఖ్యము లి04

10. కాటమరాజు యుద్ధమునకు సిద్దమగుట 806

11. _సిద్ధిరాజు యుద్ధమునకు సిద్దమగుట 809

7, తనను రణమునకు పంపుమని ఖడ్కతిక్కన నలసిద్ధి నర్థించట 81కీ

8. ఖర్గతిక్కన రణమున కేగుట 816

9. చర్చి పిన్నమనేడు ఖడ్గతిక్కనను చంపక విడుచుట 817

10. ఖడ్గతిక్కన విరుగ 818

11. తండి సిద్ధనమంతి ఖడ్గతిక్కనను దూరుట 818

12, పురజనులు ఖర్గతిక్కనను అవహేళన చేయుట తరి

18, _ భార్య ఖడ్గతిక్కనను అవమానించుట 820

14. తల్లి ఖడ్గతీక్కనను పోటుమాటలాడుట 820

15. ఖర్గతిక్కన పతినబూని కరనమున కురుకుట 891

16. బ్రహ్మ రృుదయ్య పిన్నమనేని శంకబాపుట తవిలి

న. [1 ఒఅహ్మ రుచయ్యి ఖర్ష తిక్కాన్నలు ద్వంద్వ యుద్ధఒులో మడియుట లక్షల 18. బహ్మర్మ్నుదయ్య మ్ముతికి పిన్నమనీడు దుఃభించుట ఏ26 19. సిద్ధన మంతి రణథూమికేగి ఖద్గతిక్రైన కండలను ఐరి తెచ్చుట 827 20. అడ్గతిక్కన సతి సాగుమానము చేయుట 828 91. నలసిద్ధిరాళు వీరపరివారముతో రణభూమి శేగుట 820 229. చల్లి పిన్నమనీడు తన వారిని పెచ్చరించుట 880 28. కొమార సిద్ధిరాజు రణమున నిహతుడగుట 88 ఏ4. కన్తూరి సిద్ధిరాజు కదనమున కురుకుట 885 వళ. చల్ల పిన్నమనీడు, సోదరులు యుద్ధమున మడియుట 885 "రండవ కొండము బొల్గ్లావు జగడము £ఓ6, నల సిద్ధిరాజు పోరునకు తలపడుట 887 27, నల సిద్ధిరాజు సేనలో ఆపళకునము లగుట 888 28. సంధ్య గోపాలుడు ళకునములను విప్పి చెప్పుట 388 29, సంధ్య గోపాలునితో వీరనాయకుకా (పలాపించుట 869 80. నల సిద్ధిరాజు వీరనాయకులను ఆప్రమత్తుల్హై యుండగోరుట 840 81. యాదవులు టొల్దావును ఆలంకరించుట 842 89 బొల్హావును (ప్రార్థించుట లశ 3 తికి. _బోల్లావు యుద్ధము 845 84. బౌల్లావు రాగా సేనలు పరుగువారుట 858 85. _ చెదరి పారిన సేన సిద్ధిరాజుతో మొర పెట్టుట 856 88. సంధ్య గోపొలుడు ఘంట వృత్తాంతము తెలుపుట 35? 87... సిద్ధిరాజు వీరులను బొల్లావు మీదికి పంపుట 859 88 _ మాయోపాయమున బొల్లావు వీరులను మడియించుట 860 89. పారిచి వీరులు బొల్హావును రాజు నెదుట (పశంసించుట 3868 40. సిద్ధిరాజు మండిపడి బొల్బావుపైకి బోయలను పంపుట 884

ల...

41... బొల్తావు మీదికి బోయ లెగపడు.ట 8ిరిర్‌ 42. _బొల్లావుకు వైకుంఠ పాపి 8687 48. _బొల్లావు దివికేగిన వార్త బోయలు సిద్ధిరాజుకు విన్నవించట _ 868

మూడవ కొండము

పీరినీడు యుద్ధము శక. _సిద్ధిరాజు యాదవుల నోడింప నాలోచించుట రిరి9 శర సిద్ధిరాజు రాక విని బీరన్న గోసంగుల పిలిపించుట 870 శ8. _గోసంగులు బీరన్నను చేరి కీర్రించట 872 త్త, వీరన్న గోసంగులతో అయితన్నను దర్శించుట 878 48. _వీరభ్నదుని పార్థించి బీకన్న బీరము నూపుట ఠి?5 49. భీమన్న సిద్ధిరాజుకు బీరన్న నెరిగించుట తి? 50. వీరన్న ళక్రికి నలసిద్ధి_బమయుట త78 51. వీరన్న నలసిద్ధి పైకి నడచుట ఠ్‌70 ర52. _ సిద్ధిరాజు సరదార్ల పరాకు బాపుట తిం] 58. గోసంగి మూకలు, వీరన్న వె కుంఠమొన కేగుట 882 ఈ, _నల్లిసీద్ధి కొప్పుకొండలో దాగటోవుట 888 55. కొప్పుకొండలో కొమ్ము కశినేడు తారసిల్లుట 866

నాల్గవ కాండము

కరియావుల రొజు యుద్ధము

కరి... ఆయితమ రాజాదులు నలనన్న కడకు వచ్చుట కి86 క్‌7.. కరియావుల రాజు యుద్ధ సన్నద్ధుడగుట 887 55. జగన్నాథునికి నలనన్న అఆప్పనములు సమర్పించుట 889 50. అల్లు దాడెన్న కటకమునకు పప్రయాణమగుట 891 60. పల్షికొండ పగల నేర్చాటు చేయట శ91

5111 పుట 61. అయితమరాజు భట్టుతో నలసిడ్ధికి కబురుచేయుట త్రి 69, కొటమరాజు-సిద్ధిరాజుల బలములు రణమున కలియుట 80కి 68. కాటమకాజు పచ్మరాఘవుడు సొగటాలాటలో పంతములు తెలియుట 8005 64. కరియావులరాజు యరసీదికాజును వధించుట 897 ఐవవ కాండము .దాలరొాజుల యుస్ధము 65, పోచయ్య పగతుర తలలు ఖండించుట 89908 66. పోచయ్య పంతమునకు నలనన్న మెచ్చుట 809 67, ముమ్మయ్య మృతికి పోచయ్య పీచారిందుట 40! 68. పోచయ్య ఉ_గుడై విజ్బంభించుట 408 69. యుద్ధములో యాదివులు ఆలసి ఆవులన్న కడ కేసుట 405 70. నలనన్న యాదవులను ఓదార్నుట 4068 ఆరవ కొండము ఆవుల యొద్దుల జగడము-= య్మరయ్యల యుద్ధము 71. _నలనన్న పల్లికొండతో తమపాటు విదారించుట 408 72. పల్లికొండ పంతము చెప్పుట 408 78, పొపసిద్ధిరాజు తన దండుతో పయనమె వచ్చుట 400 ళ్గత్త సంధ్య గోపాలుడు పాపసిద్ధికి సమయము చెప్పుట శ] 75. సంధ్య గోపాలుని మాటలకు వీరులు చప్పరించుట శ] 76. ఆవులు లేగలు అందరిని ఆదిరించుట 413 77, పల్లికొండ య్యరయ్యతో పంపులేర్పరచుట శ్రీ15 78, యరయ్య యెద్ధులను ఆవులను ఆహ్వానీంచుట 416

గగన! 79, అవులు ఎద్దులు యుద్ధము సేయుట 4108 80. ఆవుల యెస్టల పోరునకు దేవతలు హార్షించుట తల] 81, యరయ్య కలియబడి హాపసిద్ధిరాజు పనిపట్టుట త్తం]! ఏడవ కాండము -కాటమరాజు యుద్ధము 89. కాటమరాజు పద్మరాఘవుడు యుద్ధమునకు సిద్దమగుట తపక 88, భక్తిరన్న రాలేదని పశువులన్న తలపోయుట త్తీబడ్తీ 84, భక్తిరన్న రాకనుగూర్చి పల్లికొండ చెప్పుట 4ీ92ర్‌ 85. పపపతి పల్లికొండ సెలవు వేడుట తీ26 86, _నలనన్న రణమునకు నడచుట 4వ? 87. నలనన్న రూపమును చూచి నలసిద్ధి ఆశ్చర్యపడుట 428 88. కాటమరాజు నలసిద్ధి కయ్య్గమున గలియుట 425 89. _ సిద్ధిరాజు మడియగా చింకర్ల భీమన పద్మరాఘవునితో పోరుట త్రి 00. యుద్ధభూమి వర్ణన ఉల్రిబై 91. యాదవుల గెల పునకు హరిహరులు మెచ్చుట శీలత 92. భక్తిరన్న వచ్చువరకు రణరంగమును వీరగంగ కాచియండుట శీలిక్‌ 16.అగువుంచికథ

పుట 1, అవతారిక త్ర వ. పోలురాజు సంకొనము తీర? 8. ఆగుమంచి సొందర్యవర్ణన ఉపరి క, అగుమంచి గుణములు తీలిర 5. అగుమంచి రెడ్డను పిలువనంపుట శీత౦

6. పాలేటినుండి అన్నల వార్తలు రాలేదని ఆగుమంచి శివర్శాతి జంగమార్చన చేయనెంచుట శ్రీశ!

ఓ

7, శివరాత తమయింట అచ్చికాలేదని కొమరమ్మ ఆగుమంచిని

వారించుట శీతల వ్‌ అన్నల వార్తలు తెలిసికొనుటక్రై ఆఅగుమంచి గంగను

వేడదలచుట శీథీత 0. కామరమ్మ (వాహ్మణులను పిలిపించుట క్తీశ్తీ5్‌ 10. జంగమార్చనకు ఏర్పాట్లు చేయుడని అగుమంచి కెడ్డను

ఆజ్ఞాపించుట తగి 11. ఆగుమంచి తల్లి నగరుకు వచ్చుట శీ49 19. వదినలతో కలిసి ఆగుమంచి శివరాతి ౭క్క-(పొద్దుండుట 440 18, యాదవకాంతలు నల్లచెరువులో మాఘస్నానములు చేయట శీర! 14 ఆగుమంచి జంగమార్చన చేయుట ఉర్‌! 15. ఆగుమంచి శివుని పూజించుట శీ5లీ 16. శివుడు కళతప్పి ఎరుపెష్కూట శర శ్రీ 17. _పాలేటీ రణమున అన్నలు చెల్లుదురని ఆగుమంచి

ఏష్యము చెప్పుట శ్రీ5శ్త 18. అగువంచి శివాది దేవతలను (ప్రార్థించుట కీర్‌ర్‌ 19, శివరాత్రి జాగరము 456 20. గంగకు వేటలు బోనాలు తెండని సిరిదేవి చాటింపు వేయించుట 458 వ1, ఆగుమంచి వీరగంగతో పగడసాలాడుట 460 22. ఆగుమంచికి శిరసంటుటకై సిరిదేవి కోడర్మడు నిరాకరించట 481 8. అగుమంచికి శిరసంటుటకై సిరిగిరమ్మ సిద్ధపడగా

ఆపశకునమగుట 4609 బి4. _అఆగుమంచి ళకున ఫలితము చెప్పుట శీర్రిశ్రీ 25. ఆగుమంచి స్నానవర్ణము తీ6థీ 26. స్నానపు నీరు పనసలకు నిమ్మలకు పారుట 465

న్‌గ్‌న్‌?!

27, శివర్శాతి స్నాన ఫలితముగా తన తండి అన్నలు 4 గిరి

రణమున చెల్పరని కొమరక్క అగుమంచితో చెప్పుట 28, అగుమంచి తన అన్నలకు కీడును శంకించుట శీర్ర8 29. దాదులు ఆగుమంచిని శృంగారించుట త్తీగ్రిం 80. అగుమంచి తన అన్నలిచ్చిన చీరలు సొమ్ములు ధరింపగా అవి

అపళకునముగా సొంపు దప్పుట 41 81. భక్రిరన్న రాక సూచన 4"0 32. కాటమరాజు మరణ సూచన క. 88, _అయితన్న మరణ సూచన 4/2 ల, భట్టావులన్న మరణ సూచన 479 కిర్‌. కరియావులన్న మరణ సూచన 470 తిరి, యృరయ్య మరణ సూచన శీ74 87, ముమ్మయ్య మరణ సూచన తత్త 88, బసవన్న మరణ సూచన 47[్ర 89, _ వీరినీని మరణ సూచన త 40, అగుమంచి తన భర్త యిచ్చిన చీరలు సొమ్ములు ధరింపగా ఆవి

శుభసూచకముగా సొంపు మీరుట జీ7 41. తనకు సాగుమానము లభించునని ఆగుమంవి వీష్యము చెప్పుట 8 49, గంగను దర్శించుటక్షై ఆగుమంచి యాదవ కాంతలను

పిలువనంపుట శ్రీ/9 4తి, గంగను పూజించుటక్తై ఆగుమంచి యాదవ కాంతలతో

బయలు దేరుట శ్ర] 44, అగుమంచి గంగను ళృంగారించుట 488 *5. అఆగుమంచి గంగకు పొలు పోయగా అది రక్రమగుట 4రక 48. అగుమంచి గంగకు బోనాలు పెట్టుట శగ్రక్త 47, యాదవ కాంతలు గంగకు నివా? నిచ్చుట 485 48, తన ఆన్నల క్షేమమును తెలుపమని ఆగుమంచి గంగను

(ప్రార్థించుట శీరిగ్ర కీ9ి. గంగ దుఃభించుట 450

ననగా 11 50. ఆగుమంచి గంగను దూరుట కీర్రి0 51. యాదవ కాంతలు తిరిగి నగరుకు వచ్చుట 49] 52. యాదవ కాంతలు అగుమంచిని ఓదార్చుట 402 68. గంగ ఆగుమంచికి కల చెప్పుట 4989 54. అగుమంచి తల్లి నగరుకు వెళ్ళుట తీరి 55, ఆగుమంచి వదిన వీర గంగతో తన కల చెప్పుట వీరగంగ కల విప్పి యాదవ ఏీకుల మరణమును అలుప్రుట 500 రె య్‌ 17. భక్తరన్న కథ పుట ఓ. ప్రార్థన 510 2. భక్తిరన్న థ్రీశ్తైల పర్వతముపై జపము చేయుట 510 8. తరమునాటి పెద్దలు తమకు గయలో పిండ (పదానము చేయుమని భ క్తిరన్నను కోరుట 511 4, భక్తిరన్న కాశియ్యాతకు పోదలచి ధనకొండకు వచ్చుట 511 5. సిరిదేవి భక్రిరన్నను కాశికి పోవలదనుట 518 8. భజక్రిరన్న తల్లిని కవిలెలు తెమ్మనుట 518 7. భక్తిరన్న కవిలెలు చూచి ఏష్యము చెప్పుట ర్‌ 16 8. పాపనూకను దయతో చూడుడని భ క్రిరన్న బంధువులకు చెప్పుట 514 9. భక్తుడు కాశికి బయలు దేరుట 515 10. భక్తుడు మార్గమధ్యమున పుణ్యక్షేత్రములు దర్శించుట 516 11. భక్తిరన్న కా? చేరి ఆచటి దైవములను సేవించుట ర5్‌1రి 12, భక్తుడు గయకు వచ్చి శాద్ధము లాచరించుట 519 13, _భక్రిరన్నకు స్వర్గస్టులెన పెద్దలు కనిపించుట 520 14, ముమ్మయ్య పోచయ్యలు పిండములక్తై చేతులు చాచుట 5్ర8ి 15. బాలుర మృతికి భక్రిరన్న దుఃభించుట 5్‌లికీ 16. భక్రిరన్న దొనకొండకు మరలుట 526

నను111

17... భజక్తిరన్న విశ్వేశ్వరుడిద్చిన రథముపై దొనకొండ చేరుట ర్‌పిన్‌ 158... సిరిడేవి నగరులో భిక్షము గొనుడని భక్రిరన్న శిష్యులను

బంపుట ర్‌ఏ0 19. _భక్రిరన్న అర్థర్యాతివేళ సిరిదేవి నగరుకు భిక్షక్రై వచ్చుట 5్‌క? £0. _ సిరిదేవి కోడండు అన్నము లేదనుట 527 21. భక్తిరన్న భార్య మేడాంబ తనయింట అన్నము కలదనుట 528 ౨2. _భక్రిరన్న మేడాంబ తెచ్చిన అన్నముపై విళూతిచల్లీ

వెడలుట 528 28. అయ్యగారికి ఎంగిలి అన్నము పెట్టటోతివని సిరిదేవి కోడలిని

మందలించుట 529 వత, ఉడికిన అన్నపు మెతుకులను మొలకె త్రించమని సిరిదీవి కోడలిని

పరీక్షించుట ల్‌తి0 కళ్‌. సిరిడేవి కోడలికి గౌతమ సాటువ చెప్పుట ల్‌80 2ర్క,. గౌతముడు పక్షులను మట్టి విడిచి పొమ్మృసుట 501 వ... గౌతముడు మట్టిని సరికించుట ల్‌తివై £8.. వేయించిన వితనములను గౌతముడు మొలకెత్తించుట న్‌ఫలి ఏఏ. మేడాంబ అన్నపు మెతుకులు మొలకె త్రించుట 584 త0.. సిరిదేవి తాను నోచిన నోములు కోడలికి చెప్పుట ర్‌తై4 తి... సిరిదేవి కుష్టు జంగమును తెచ్చి పూజించుట 586 తె. సిరిదేవికి శివుడు _పత్యక్షమగుట ల్‌తి? ఏ8 భక్షిరన్న పుట్టుక 588 లీ4. సిరిదేవి భక్రిరన్నను నగరికి పిలపించుట 0588 లి5. _సిరిదేవి భక్రిరన్నను గు ర్తింపలేక పోవుట 589 వెళ... యరణప్ప భకక్రిరన్నను గుర్రించుట 640 8. _పాపనూక ఎచ్చట నున్నదని భ క్రిరన్న అడుగుట 540 85 యరణప్ప భ క్తిరన్నకు పాపనూక వృత్తాంతము చెప్పుట ర్‌శ1 తలి. వాపనూకను మేడ బెట్టినందులకు భక్రిరన్న దుఃఖిచుట ర్‌42 *ఉ0. యాదవ కాంతలు కౌశితీర్థమును గొని పాపనూక మేడకు

పోవుట న్‌శలి

తగకకీగు

త1. వాపమాక మేడదిగె రాననుట ర్‌శ్త్తే 4వ భక్తుడు ముసి నదివద్ద గాయపడిన బసవన్నను చూచుట గ్ర్‌డ్తీక్త 48. _భక్తిరన్న బసవన్నను ఆనునయించి ధనకొండకు పంపుట ర్‌4ీ5 ఉఉ, భ క్రిరన్న పాలేరు దాటి యుద్ధరంగమును చేరుట ర్‌కీర్‌ శర, భక్రిరన్న యాదవులు పడియున్న రణభూమిని చూచుట 540 46. భక్రిరన్న కాటమరాజు క శీబరమునుచూచి కోకించుట ర్‌క7 త్త, తమ్ముడు అయితమరాజు క శబరమును చూచి భక్రిరన్న

దుఃభించుట వ్‌ 19 45. కరియావుల రాజును చూచి శోకించుట న్‌48 49, భట్టావుల రాజును చూచి శోరంచుట ల్‌ 1 50. పెయ్యల యరయ్యను చూచి భోరించుట ర్‌ 9 51. తన చిన్నతమ్ముడు ముహమ్యాయ్యును చూజ వ్తం

అడలుట ౧550 ర్‌ం, పద్భరాఘవుస క ఫబరమును చూవి భక్షిరన్న శేకి. చు! *) లలి... పుత్త్రమరాజును చూచి శోకిందుట | వ౫1 54, అల్లుడు పోచయ్యను చూచి వగచుట ర్‌లి1 ల్‌ర్‌, నాచకూళ్ళ నాయుని చూచి దుఃభించుట ర్‌5్‌1 56. చట్టువారి యరయ్యను చూచి శోకించుట 5్‌ర్‌వ వ్‌, తమ్ములను మరదులను తలచుకొని భధ క్రిరన్న పిలపంచుట ర్‌ర్‌2 58. భక్రిరన్న పడియున్న పల్లికొండను అవతార మూ ర్రిగా

క్రీ ర్రించుట ర్‌ర్‌తి 59. _భక్రిరన్నకు శివుడు _పత్యక్ష మగుట ర్‌ర్‌&ీ 60. కొమ్ము కశినేడు భ క్రిరన్నను చూడ వద్చుట 554 61. చనిపోయిన యాదవ వీరులకు గంగ పాణములు పోయుల ర్‌5్‌ర్‌ 62, _వీరకథ ఎల్లకాలము నిలుగునట్టును, యరగర్జవాడు పుణ్య త

మగునట్టును శ్‌వుడు వరమిచ్చుట ర్‌5్‌ల 69. భక్రిరన్న చాగలకొండకు వచ్చి చల్లవారిత్తై విలపించుట 556 రి!.. భక్తిరన్న మంగలివాడు వచ్చి ఒరగిన బొల్దావును బీరనేనిని చూచి

దుఃభీించుట 565 7

న్‌గగిక 65. బసవన్న ధనకౌండ చేరుట 558 668. యాదవకింతలు గుండమున కాయ త్తపడుట 558 67. సిరిదేవి కొమరక్కం లక్కసిరి కూటాలలో అగ్ని కాహుతి యగుట 560 68. _ఆగుమంచి సాగుమానము 560 69. బసవన్న ముక్కన్ను తెరువగా ధనకొండ పట్టణము భస్మమగుట 561 "70. యాదవకాంతలు కై లాసమేగుట 561 అనుబ౦ంధము"*్నా! యరనూకరాజు రథ | మొదటి సంపుటమున పెద్దిరాజు కథకుడు పోలురాజు కథకును మధ్య నుండవలసిన వీరగాఠ |]

1. అవకాగిక 562 ౨, ఎరుకల పగతీర్చుటకు యరనూకరాజు ఏనుగమలను నిలుచుట. 63
2. య్యరభూపతి తన దళములతో యరనూకరాజుపై దండెత్తి వచ్చుట 568 4, యుద్ధమునకు కట్టాయ త్తపడుడని యరనూకరాజు తిన మంతి పులిముద్దు రాఘవుని హెచ్చరించుట త్ర్‌గశీ
3. యరనూకరాజు యుద్ధమునకు సిద్ధమగుట 5్‌6+
4. ఎరుకులను శృతువుల కప్పగించమని యరనూకసీత భ ర్తకుచెప్పుట వో "౧. శరణాగతులను శ్మతువుల కప్పగించుట ఆధర్మమని యరనూకరాజు భార్యకు చెప్పుట 565
5. యరనూకరాజు తన దళములతో యుద్ధమునకు బయలుదేరుట రర
6. యాదవ దళములు య్యరభూపతి దళముల నెదుర్కొ నుట 567
7. యాదవ వీరులు యరభూపతి సోదరులను జంపుట 569

శాత!

11. యరభూపతి తన గజబలముతో యాదవుల నెదుర్కొనుట 5809
12. యాదవవీరులు య్యరభూపతి గజబలమును మట్టు పెట్టుట ర్‌70
13. యరనూకరాజు య్యరథూపతిని చంపుట ర్‌71
14. యాదవవీరులు యుద్ధమున మడియుట 571
15. రణభూమి వర్ణన 578 18, యరనూకరాజు భట్లకు తన ఆడియార ములిచ్చి ఇంటికి పంపుట 56738
16. యరనూకసీత దుస్ప్వప్నమును గనుట ర్‌74ీ
17. యరనూక సీత యాదవకాంతలను పిలువనంపుట ర్‌/4
18. యరనూకసీత యాదవకాంతల నాదరించుట 576
19. యుద్ధమున కేగిన భర్త ఏమయ్యెనో యని యరనూక సీత

యాదవకాంతలతో చెప్పి చింతించుట 576 £1. యరనూకసీత కల చెప్పటాయాదవకాంతలు కల విపష్పుట 570 22, _భట్టావులరాజు గరిడిలో సాము చేయుట 579 ౨8. భట్టు ఆడియారములను తెచ్చి యరనూకసీత కిచ్చుట 580 24. _ గరిడిలోనున్న భట్టావులరాజుకు భట్లు అతని తర్మడి

మరణవార్తను చెప్పుట 582 25, భట్టావులరాజు దడుఃభించుట 582 28. _భట్టావులరాజు తల్లి నగరుకు వచ్చుట 588 ల7. యరనూకసీత తన భర్త ఆడియారములతో సాగుమానము

"సేయ సిద్ధపడుట 584 98. రణభూమి కేగి తండి క శేబరమును తెత్తునని భట్టావులరాజు

(ప్రతిన సేయుట 584 29. రణభూమికేగవలదని యరనూకసీత కుమారుని వారించుట 585 80. భట్టావులకాజు తల్లికి ధ్టైర్యము చెప్పి తన్ను దీవించి

పంపుమనుట 586 $1. యరనూకసీత కుమారుని దీవించి పంపుట 587 82. పరివారమును వెనుకకుపంపి భట్టావులరాజు ఒంటరిగా

యుద్ధభూమి కేగుట 588 లలి, యుద్ధభూమి వర్ణన [09

మ.

84, భటావులరాజు రణమూమిలో తర్మకి కళేబరమునకై వెదుకట 00 35, భట్టావులకాటు కనకనందుల'పెంట రణములో మరణించిన

మామలను చూచుట 590 36. వకవీర పెంట రణహమి వర్ణన 591 87, _భట్టావులరాజు తందడిని గానక ఏకవీరను (పార్థించుట 5909 88. _భట్టావులరాజుకు ఏకవీర పత్యక్షమగుట 593 89, భట్టావులరాజు ఏకవీకతో తరకవాదము చేయుట 509 40, ఏకవీర భట్టాపులరాజుకు తండి కళీబరమును చూపుట 505 శస తండి కళటరమును చూచి భట్టావుకరాజు దుఃభించుట 5906 42, ఏకవీళ యకనూకరాజునకు [పాణము లిచ్చుట 508 శీఫి యకనూకగాజు పుతునితో సంభాషించుట 508 44 యకనూకగానవామల వ శీబరములను ఏకవీర పట్టణమునకు

చేర్చుట 601 శల, _తర్బకిని తెచ్చితినని భట్టావులరాజు తల్లికి నివేదించుట 609 468. యరనూకసీత భర్త కశేబరమును చూడవచ్చుట 604 శీ, యరనూకసీత వలపోత 605 495. _సాగుమానము చేయుటక్షై గుండమును [తవ్వుడని

యరనూకసీత ఆజ్ఞాపించుట 606 త9. _భట్టావులరాజు తండికి దహనసంస్కారము చేయట 607 50. యరనూకసీత సాగుమానమునకు ఆయ కపడుట, 608 ర1. యరనూకసీత కూతురు నాగమ్మకు చనుగుడిపి ఊరడించట 608 52, యరనూకసీత తన బిడ్డలను పెంచుమని వదిన పుల్లమ్మను

కోరుట 609 58, _యరనూకసీత తన బిడ్డలను భ క్తిరన్న కప్పగించుమని

చెప్పుట 611 54. యరనూకసీత భక్తిరన్న గుర్తులు చెప్పుట 611 55. యరనూకసీత దానధర్మములు చేయుట 612 56, యరనూకసీత సాగమానము 018

జం! అనుబంధము --!! య్మరయ్య తరకవాదము పుట

1. గంగ ఆలమందలము చెదరగొట్టుట 614
2. యరయ్య గంగగు నీ వెవరవంి పశ్నించుట 615
3. గంగ తన్నెరిగించుకొని తనకు మొక్కి పూజ సేయుమనుట 816 4ఉ. కాటమరాజు చిల్లర దేవతలకు 'మొక్కడని య్యరయ్య పలుకుట 610
4. యరయ్య గంగ తప్పులెన్నుట 626
5. గంగ తన మహిమలు పొగడుకొనుట 697 7, గంగ ఆలమందలను కలవరపరుచుట 629
6. య్యరయ్య అవులెద్దులను పాలేరు దాటించుట 680 0, గంగ మట్టి పెయ్యను దాచుట 631
7. కాలాడలు గంగవార్తలు కాటమరాజుతో చెప్పుట 6087
8. కాటమరాజు వచ్చి గలగను ధిక్కరించి పలుకుట 6987
9. గంగ తాను యాదవుల ఇలవేలుపు ననుట 680
10. గంగను కొలువదగునని పద్మనాయుడు కాటమరంాజుతో చెప్పుట 640
11. కాటమరాజు గంగకు కొలుపులు చేసి _మొక్కూట 640
12. గంగ కాటమరాజు నన్నుగహించుట 641 అనుబంధము”!!! | అలుగులు పోలు పుట
13. అవరారిక 649 బి ముమ్మయ్య పోచయ్య వేడుక బొంగరాలాడుట 042

న్యా

8. ముమ్మయ్య పోచయ్యలు దేవతా బొంగరాలిమ్మని సిరిదేవి

కొమరకగాలను కోరుట 646 4. అపభములను తెచ్చెడి దేవతా బౌంగరాలు ఆడవలదని సిరిదేవి

కొమరక్క_లు బాలురకు హితవు చెప్పుట 644 5. అగుమంచి దేవతా బొంగరాలు తెచ్చి వాలురకిచ్చుట 6845 6... బాలురు సంగడీలతో కలిసి పందెముల చవికెకు వెళ్ళుట 646 7 బొంగరాలాట పారంభము 647 8. సంగడీలను ఉద్దీలుగా సమకూర్చుట 648 9. పురన్రీలు బొంగరాలాటను వేడుకతో చూచుట 648 10... పందెము కట్టుమని పోచయ్య ముమ్మయ్యను సవాలు చేయట 69 11... పందెము వలదని ముమ్మయ్య పోచయ్యకు పొతవు చెప్పుట 650 12... పందెము ఒడ్డునుని పోచయ్య ముమ్మయ్యను బలవంతము

చేయుట 650 19. ముమ్మయ్య తన పచ్చల కంఠమాల విలువను చెప్పుట 651 క్షే పోచయ్య తన తులసి వనమాల మహిమను పొగడుట 652 15, బాలురు పందెపు బొంగరము లాడుట 658 16, ముత్యాల మళలిసెట్టి ముద్దుకోడలు టొంగరాలాట చూడవచ్చుట 654 17, ముమ్మయ్య వై చిన బొంగరము కోమటి బాచమ్మ

కాలిలో దిగబడుట 85 18. ముమ్మయ్య బాచమ్మకు ఉపచారములు చేయట 6్‌5్‌క్‌ 19. బాచమ్మ ముమ్మయ్యను దూరుట 655 20. ముమ్మయ్య తన అన్నల వార్తలు చెప్పుమని బాచమ్మను కోరుట 658 వే ఆన్నల వార్తలు సిరిదేవికి తలియునని బాచమ్మ చెప్పట 667 22. బాలురు బాచమ్మను ఆమె ఆ త్రవారింట దించుట 657 వ9. సిరిదేవి కొలువుదీరుట 656 4. బాలురు అన్నల వార్తలు చెప్పుమని సిరిదేవిని నిర్బ్వంధించట _ 658 వళ... సిరిదేవి బాలురను మభ్యపెట్టజూచుట 659 £0.. బాలురు సిరిదేవిని నిలదీయుట 6060

రో || ముమ్మయ్య పోచయ్య బొంగరాలు

1. ముమ్మయ్య పోచయ్యలు గంగరావుల బయలులో బొంగరాలాడుటకు సిద్ధమగుట 661
2. _ దేవతా బొంగరాలు తెమ్మని బాలురు సిరిదేవి కడకు బోడికలకు పంపుట 661 స్స్‌ [ప్రమాదకరమగు దేవతా బొంగరాల నిచ్చుటకు సిరిదేవి సకాకరించుట 662 శ సిరిదేవి పలుకులకు కోపించి, బాలురు దేవతా బొంగరాలు తెమ్మని సంశడీలను పంపుట 6698 క. కొమరగిరి చెప్పగా సిరిదేవి సంగడీలకు దేవతా వొంగరాలిచ్చి పంపుట 664
3. బాలురు బొంగరాలాడుటక్రై గంగరావుల బయలుకు వెప్తట 665
4. నంగడీలను ఉద్దీలుగా సమకూర్చుట 666 ర్న. పురశ్రీలు బౌంగరాలాటను వేడుకతో చూచుట 688 ర పోచయ్య-ముమ్మయ్యలు పఐదెము కట్టుట 667 అనుబంధము = !* య్య్మరగడ్డపాటి పోట్లాట క్‌. ((పత్యంతరము) పుట
5. అవతారిక 668 ల. కాటమరాజు దక్షిణ ధూములలో పశువులను మేపి తిరిగి పాలేటికి వచ్చుట 668 ఏ. కాటమరాజునకు యుద్ధశకునము లగుట 669 శ యరయ్య గోవు భాషాంతరములు విష్ఫి చెప్పుట 671

మ... 5. కాటమరాజు రణోత్సాహము 6759 6. యాదవవీరుల రణసన్నాహము 672 7, తనకు కోట లేదని కాటమరాజు చింతించుట 679 8. కోట కట్టుట వీరలక్షణము కాదని పద్మరాఘపుడు చెప్పుట 674 0. చల్లవారిని తోడి తెమ్మని కాటమరాజు పద్మనాయుని పంపుట 675 10. చల్ల పిన్నయ్య సాగల కొండ కాణ్యమును విడిచి రా నిరాకరించుట రి? 11. కాటమరాజు బొల్త్హావు మహిమను [పశంసీంచుట 679 12, _పద్మరాఘవుడు వేగర్లచే బొల్హావును వెదకించుట 680 18. వేగర్లు బొల్దావును దర్శించుట 680 14, కాటమరాజు తన పరివారముతో బొల్హావుగు దర్శింపనేగుట 6838 15. కాటమరాజు బొల్లావును అలంకరించి పూజించుట 6985 16. కాటమరాజు బొల్గావును తనకు యుద్ధమున సాయపడుమని (ప్రార్థించుట 685 17. కాటమరాజు బొల్లావును తోడ్కొని వచ్చి కాణ్యమున నిలుపుట 687 18. పద్మనాయుడు చిల్లర ఠాణ్యములను ఏర్పరచుట 688 19. బీరినీడు గోసంగి వీరులతో కొలువుదీరుట 689 ర0. కాటమరాజు తనకు ఠాణ్యమీయలేదని వీరిసీడు చింతించుట 690 21. బీరసీడు తన గోసంగి దళముతో కాటమరాజును దర్శింపనేగుట 6801 29. పీరినీడు కాటమరాజును ఠాజ్యమడుగుట 6902 28. కాటమరాజు బీరినీనికి మంగల్లిపాడు ఠాణ్యమును నిర్ణయించుట 694 అనుబంధము = * భకక్తిరన్న కథ (పత్యంతరము) శ. అవతారిక 6906 £. భక్తిరన్న థ్రీశ్లైలపర్వతము మీద జపములో నుండుట 696 8. తరమునాటి పెద్దలు తమను ముక్తి పొందెంచుమని క్రి రన్నను కోరుట 007

టు. శీ భ క్రిరన్న కాఫియ్యాతకు సపోగోరుట 609 5. భక్రిరన్న ధనకొండకు వచ్చుట 698 6, భక్తిరన్న తల్లి నగరుకు వచ్చుట 699 ౯, భక్రిరన్న తనను కాశియా త పంపుమని తల్లినడుగుట 700 8. కాశిపోవలదని తల్టీ భ క్రిరన్నను (బతిమాలుట 700 9, కవిలలు తెప్పించుమని భక్తిరన్న తల్లి నడుగుట "702 10. భ క్రిరన్న కవిలెలు చూచి గత ఏష్యుములు చెప్పుట 708 11. పాపనూకను దయతో చూడుడిని భక్రిరన్న చెప్పుట 706 19. ఛభక్రిరన్న కాశికి పయనమగుట "05 18. భక్తిరన్న దారిలోగల పుణ్యకే_తములను దర్శించుట /06 14. భక్తిరన్న కాశిచేరి శమేేత దేవతలను (ప్రార్థించుట 709 15. భకక్రిరన్న కాశిలో ఏటిమీద ఆరునెలలుండుట 710 16. పెద్దలకు పిండ (ప్రదానము చేయుటకై భ క్రిరన్న గయ కేతెంచుట 711

1. భక్రిరన్న వలురాజు వల్హ మ్మలకు అన్నము వేయుట ళా
2. సింహాదిరాజు సింహాదది సీతలకు అన్నము వేయుట ౯192 19... పెద్దిరాజు పెద్దమ్మలకు ఆన్నము వేయుట ౯15
3. యరనూక రాజు యరనూక సీతలకు ఆన్నము వేయుట 7718
4. నలనూకరాజు నలనూక సీతలకు అన్నము వేయుట 714
5. భక్రీరన్న తన తండి పోలురాజుకు అన్నము వేయుట ౯/1క్వ
6. కల్పందుల మారినేడు మారెమ్మలకు అన్నము వేయుట ౯15
7. కల్పందుల ఫోలినేడు చిటినూకలకు అన్నము వేయుట 715 ఏర్‌, అన్నములక్రై బాలరాజులు చేతులు చాచుట 7/16
8. భక్రిరన్న బాలరాజులకై దుఃభించుట 717
9. అ క్రిరన్న కాని వదలుట ౯718
10. భక్రిరనన్న మేఘరథముపై ధనకొండ చేరుట 719 లిం. పాడుబడినట్టున్న ధనకొండను చూచి భక్రిరన్న విచారించుట 710
11. భక్రిన్న ఆర్టరాతివేళ ధనకౌండ వీకులలో దిక్షముకుగుట 7లలి 81... అన్నము గలదాయని సిరిదేవి కోడండను (పశ్నించుట గలి శ93, భక్తు భార్య మేడాఎఎ భక్తువ;ప ఆర్నము పెస్టబోవుట 72%

గగగంా111 88. భద్తిరన్న అన్నముపె విభూతి చల్లిపోవుల "బిర ౨4, _అన్నపుమెతుకులను మొలకె త్రించుకుని సిరిదేవి మేడాంబను పరీక్షించుట 7928 లర గౌతమ సాటువ "7ల|్ర త6, _ మట్టి వర్ణన 7227 న్‌7.. గౌతముడు మజ్ఞిని నరుక బూనుట 728 88. పక్షులు గౌతముని శపించుట 799 శి9, గౌతముడు నుట్టిని నరికించుట 781 40. గౌతముడు తన భార్య జలకన్యకు విత్తనములు తెమ్మనుట 7839 శ[.. వేయించిన కొజ్జలను వి ర్రి జలకన్య పంట పండించుట 788 4వ, _ మేడాంబ అన్నపు మెతుకులు మొలకె త్రించుట 784 48, సిరిదేవి భక్తిరన్నను తన మేడకు రప్పించుట 785 శీ4, _సీరిదేఏ్‌ భక్తిరన్నను గు ర్తించలేకపోవుట 79గ్‌ 45. యరణప్ప భక్రిరన్నను గు ర్రించుట 787 4రి, పాపనూక యేదియని భక్తిరన్న తల్లిని పశ్నించుట 788 శ. యరణప్ప భక్తిరన్నకు పొపనూక వృత్తాంతము చెప్పుట 740 48. _పాపనూకను మేడ బెట్టినందులకు భ క్రి రన్న దుఃభించుట 740 అనుబంధము"! శాసనములు- 3 ఫీయతులు

(1) గుండ్లపాలెము శిలాకాసనము-యాదవ వంశవర్ణనము "74ీలి (11) స్టానిక చరితలు (18వ సంపుటము)-రణతిక్కన వృత్తాంతము. 438 (111) పట్టపురావి కై ఫీయతు-ఖర్గతిక్కన వృత్తాంతము 758 (1) ఖడ్గతిక్కనను గూర్చిన చాటు పద్యములు 7586

(7) సిద్ధవటము కై ఫీయతు-ఆవుల పరుపు 76

నె11% అనుబంధము *|! రంనుడు కథ (విష్ణుభాగవతము)

1. ఇష్టదేవతా ప్రార్థన 760
2. కవివంళొదికము 761
3. రావులు తనకు భారముగా నున్నారని మహాదేవి (బహ్మతో మొర పెట్టుకొనుట 762 శ, రాక్షసులను వధింపుమని (బహాదిదేవతలు విష్ణుము* రిని (పార్థించట 788
4. విష్ణువు యాదవ కులమున కృష్ణావతారమునెత్త నిళ్చృయించుట 764
5. కంసుడు, దేవకిని వసుదేవునకిచ్చి వివాహము చేయుట 765 7, _ దేవకి అష్టమగర్భమున జన్మించువాడు కంసుని వధించునని అకాశవాణీ పలుకుట. /66
6. కంసుడు తన చెల్లెలిని నడుకబోవుట 766 ౪9. తమకు పుట్టిన విల్లలనిత్తునని వసుదేవుడు కంసునికి వాగ్దానము

చేయుట 787 10. దేవకి గర్భవతి యగుట 768 11... పుట్టిన బిడ్డను వసుదేవుడు కంసుని కప్పగించుట 769 129. కంసుడు మంతులతో ఆలోచించుట "69

18. మొదటి ఏడ్డురి సుతులను చంపనని కంసుడు వసుదేవునకు వాగ్దానము చేయుట 770
19. దేవకికి ఆర్షుకు కొడుకులు పుట్టి పెరుగుట 770 15, _ నారదుడు కంసుని కడకు వచ్చుట 771
20. నారదుడు కంసుని జన్మ్మపకారంబు చెప్పుట 778
21. దేవకీ సుతులందరిని చంపుమని నారదుడు కంసునికి చెప్పుట. 778
22. కంసుడు వనుదేవుని మభ్యపెట్టి కుమారులను తోడి తెమ్మనుట 775
23. ఆపటలాడుచున్న కొడుకులను దేవకి పిలిపించుట 775
24. దేవకి కొడుకులను అలంకరించుట 776 21... దేవకి కొడుకులకు బుద్ధులు చెప్పి దీవించి పంపుట 77

వక, కంసుడు తన మేనల్తుండ్హను పువ్వుల తోటకు తోత్కొలని

పోవుట ౯778 2౨8. కంసుడు బాలురను పువ్వులు కోయ నియమించుట 7779 £4. కంనుడు బాలురను బంధించి నరుక బోవుట "780 25, బాలురు మేనమామను దీనముగా (ప్రార్థించుట 781 వర, కంసుడు మేనల్డుండ్ల నార్లరిని వధించుట 788 ౨7, కొడుకుల చావుచూచి వసుదేవుడు దుఃభించుట 785 28. _ దేవకీదేవి దుస్స్వప్నమును గనుట 786 ౨9. పు్కతుల దుర్మరణమును విని దేవకి శోకించుట 787 80. వసుదేవుడు దేవకిని ఓదార్చుట 788 81. ఉగసేనుడు కంసుని దూషించుట 789 ల82. కంసుడు తండిని బంధించుటి 700 లీల. బలరాముని పూర్వజన్మ వృత్తాంతము 7080 84. _ దేవకి ఏడవ గర్భమును రోహిణి గర్భమునందు చేర్చుటకై విష్ణువు

యోగమాయను నియమించుట 799 శిర, దేవకి అష్టమ గర్భమున పుట్టటోవు శిశువును చంపుటక్రే కంసుడు

కట్టాయ త్త్రపడుట 790 లికి. శ్రీకృష్ణ జననము 704 87, _ థ్రీకృష్ణుడు తల్లిదండులకు విశ్వరూపము చూపుట 795 88, తనను రేపల్లెలో యశోదకడ దాచుమని శ్రీకృష్ణుడు తలికి

చెప్పుట క! 89, యోగమాయ యళోద గర్భమున పుట్టుట 797 40. _్రీకృష్ణుని మహిమచే చెరసాల తాళములు ఊడిపడుట 708 41, వసుదేవుడు గాలిగానిని తప్పించు కొనుట 798 42, మ త్తగజములు ఛ్రీకృష్ణుని కోట దాటించుట 7909 ఉలి, _ ్రీకృష్ణునకు శేషుడు తన పడగలతో గొడుగు పట్టుట 799 శక ్రీకృష్ణుని మహిమచే వసుదేవుడు యమునానదిని దాటుట 800 45. వసుదేవుడు ్రీకృష్ణుని యళోద్యపక్కలో నుంచుట 801 46. యోగమాయ ్రీకృష్ణుని అక్షేపించుట 801

1 47. కంసుని ధిక్శరించి పలుకుమని థ్రీకృష్ణుడు యోగమాయకు చెప్పుట 802 489, యాదవుల ఆలమందలో గంగవై వెబయుమని శ్రీకృష్ణుడు యోగమాయకు చెప్పుట 608 49, గంగ కీర్షిని స్థిరము చేసెదనని భ్రీకృష్ణుడు చెప్పుట 6504 50. వసుదేవుడు యోగమాయను చెరసాలకు చేర్చుట 805 51. కంసుడు శిశువును చంప వచ్చుట 806 52. యోగమాయ ఆకాశమునకెగిరి ్రీకృష్ణుడు కంసుని చంపనున్నాడని చెప్పుట 807 58. నందుడు బలరామకృష్ణులకు పుతోత్సవము చేయుట 808 54, కంసుడు బాల కృష్ణుని చంపుటక్షై భూతకిని పంపుట 810 55. భూళతకి గొల్లభామ వేషమున రేపల్రెకు వచ్చుట 811 56. పాలుకుడిచి బాలకృష్ణుడు భూతకిని చంపుట 818 57, చిన్నికృష్ణుడు శకటాసురుని పరిమాక్చుట 815 58, చిన్నికృష్ణుడు తృణావర్తుని పరిమార్చుట 81ఫ్‌ 59. యశోదకు చిన్నికృష్ణుని నోటిలో సమస్త లోకములు కనబడుట 817 680. బలరామకృష్ణులు బాలురతో ఆటలాడుట 818 61. గోపకాంతలు శ్రీకృష్ణుని దుడుకుపనులు యశోదకు చెప్పుట 819 62. యశోద శ్రీకృష్ణుని రోటికి కట్టుట 822 68, _థీకృష్ణుడు మద్దులను పడగొట్టుట 828 84. నందుడు రేపల్లెను విడిచి పరివారముతో బృందావనము చేరుట 898 65, బలరామకృష్ణులు బృందావనములో విహరించుట 824 66. బలరాముడు వత్సానురుని చంపుట 825 67. థ్రీకృష్ణుడు బకుని సంహరించుట 826 68. _ భ్రీకృష్ణుడు పామును చంపుట 827 69, థీకృష్ణుడు గోపాలురతోగూడి చల్దులారగించుట ౭27 70. బహ్మదేవుడు శ్రీకృష్ణుని పరీక్షించి పరాధూతుడగుట 828 71. బలరాముడు ధేనుకాసురుని వధించుట 829 7ల్ని. భ్రీకృష్ణుడు కాళింగుని మర్చించుట 880 798, థ్రీకృష్ణుడు కొర్చిచ్చును (మింగుట 892

111

"74 బలరాముడు _పలంబానురుని చంపుట 888 75... గోపికా వస్త్రాపహరణము 884 78. థ్రీకృష్ణుడు వి పకాంతలకు వరమిచ్చుట 887 77... ఇందుని పూ జింపవలదని శ్రీకృష్ణుడు యాదవులకు చెప్పుట 888 78. ఇం్యదుడు కోపించి యాదవులపై రాళ్ళవాన కురిపించుట 889 79, _ థ్రీకృష్ణుడు గోవర్ధనగిరి నెత్తి యాదవులను రక్షించుట 840 80, ఇందుడు ్రీకృష్ణుని శరణువేడుట 842 ఏ1, భ్రీకృష్ణుడు వరుణుని బారినుండి నందుని రక్షించుట 82 82, రాస్మకీడ 848 88. థ్రీకృష్ణుడు విద్యాధరుని భాపవిముక్తుని జేయుట 848 84, బలరామకృష్ణులు శంకరాసురుని వృషభాసురుని సంహరించుట రశ శీ 85. నారదుడు రామకృష్ణుల విషయము కంసున కెరింగించుట రశ 88. _రామకృష్ణులను తోడితెమ్ముని కంసుడు అకూరుని రేపల్లెకు

పంపుట 845 6. రామకృష్ణులు ఆశ్వరక్కాసుని చంపుట 846 88. రామకృష్ణులు అఆకూరునితో మథురకు వచ్చుట 847 89. _ శ్రీకృష్ణుడు కుబ్దను అను[గ్రహంచుట రక్త 90. కంసుడు పూజించెడి విల్లును శ్రీకృష్ణుడు విరుచుట 8క్కరి 91, కంసుడు రామకృష్ణులను తన కొలువుకూటమునకు

రప్పించుట 849 99. రామకృష్ణులు కువలయాపీడమను ఏనుగును చంపుట 849 909. రామకృష్ణులు చాణూర ముష్టికులను సంహరించుట 850 ర్త, శ్రీకృష్ణుడు కంసుని వధించుట 850 95. రామకృష్ణులు తల్లిదర్శడుల చెరలు బాప్కి ఉగ సేనునకు

పట్టముగట్టుట 8క్‌1 06. రామకృష్ణులు నందుడు మొదలగు యాదవులను

సత్కరించి రేపల్లెకు పంపుట 852

౦

కళ అచ కాటవురాజు వుతరాది ఆవులమేప్పు అలం ఆవ్ఫల మేప్పులు - వుత్తరకాండం పార వార్థన శ్రీ మల్లికార్జునుని సేవించి మొక్కి. పరగ జాహ్నవి గంగను (ప్రార్థన జేసి ఆమరంగ గణపతిని ఆత్మలో దలచి. శారదను కొనియాడి చెయ్యెత్తి కమలగర్భునికిని 1 కరములు మొగిచి (మొకి్య- *=4,= ౨ నామది దలచి కవులను (హెర్టించి కథ చెప్పెదాను టం కా ై కాటమరాజు ఆవులను జుప్పుచు శ్రీైల మల్లికార్జునుని దర్శించుట గోరక పాలకుడు కొదమసింహంబు సుగీవునివంటివాడు హరుడు పద్మ గోవుల రవకుడు గోపాలకుండు నాయుండు శవరూపమైనట్టి శివుని పంపునను కూరతనాయుడు హరతమ్ముండు వపురాణమ్ములు చెలగి చదువుచును వరపాలకులు సురులు గోపాలకూలు రవిజేజు యాదవ రాజశబరుడు సుందరీమణులు లక్షనాణ్యాలవంటి ఆమికతా భామెళ్ల ఆవులమేపి వారు రఘురామునివంటివాడు రాజు కాటమ (రఘురామునివంటివాడు రాటు రాజు కాటమరాజు

1. *కమబబజు గర్బునికి అని మూలము

లో కాటమరాజు కథలు (అడ ణునివుటివాడు) తమ్మును... మరునాడు పర్వతము మాధవుడు యరయ్య యెక్కి సంగరితో హనుమంతు చట్టివారి పర్వతాల మల్లప్పకు పడ్షిసాగి మొక్కి య్యరయ్య _బూదిగ్లై కొని పెద్దభూపతి సుతుడు ఘనతతో వుత్తర కాంభోజి మేపి భక్తితో శివునికి పరగతానపుడు సరువవై రులనెల్హ చట్టలుచీరి జంగమార్చనచేసి సద్భక్తి తోను తెగువ వీరుల్నదుంచి ధీరుడనిపించి _ లింగవస్త్రములిచ్చి లీలతోడుతను తరతరము పగలెల్ప తరిమి పోరాడి _సంగతితో గంటలు శంకు లిప్పించి చెరుకూరు పగకు-రాజు-చతురత వడియలకు గోవుల వకకోటి మెరసి యిప్పించి మరియు కిష్టరేవునతి మందలావులు తడియక యిప్పించి తావుదొడ్లు దాపె వేయించి తొమ్మిది దోనల బండ-కాటమరాజు- _ పన్నెండు యేండ్దు రాజు పన్నెండు తోరణముదూరి మలలు తేరాలసిద్దప్ప అనే దేవునికి మొక్కి. దండి బారుడు మేపె తరగనిపూరి. తెలుగురాయుని చెర్లో థేన్వలు నిలిపి కాటనురాజు శ్రైవైల పర్వత (ప్రాంతమున పండెందేండ్లు ఆవులను మేప్పట యాడాదిమేపినా యేమి తరుగదాయ _ సంపూక్ణముగ మందలు సాగెనావేళ ఆంఒల్ట్ప మలయెక్కి అవులుమేళ సిద్దుల మేళముచొచ్చి యెద్దులుమేళ పెంపైగ దశ్వల పెద్దమంయెక్కె యెద్దులు సిద్దులు యేకాంతమాడి

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు త్రి ముద్దు తమ్మునితోటి ముచ్చటలాడి దోనబండ కురువ యెక్కి దోరావులు ఆమనిగ మందలు ఆజోతిమల మేళ యెక్కె అనువైన మందలు ఆ ఠావు తర్తి అగణితముగ మందలు అచ్చోట తరి కనిమొన చేసుక కవులావులు మేళ 'పేరుసొగి మందలు పిల్లుట్ల మల మన్నీని యెద్దులు మలలెక్కి. మేళ యెక్క ఎరుకుమలయెక్కి యెద్దులు మేశ తర్షక యాడాది తగమేయుచూను చుక్కల పరవతము చొక్కముగ నందిముద యెద్దులు మానందిమల యెకిి- యెక్క (గకు్రూన పొతాళగంగ నదికి వచ్చి ఆందమైయుండెను ఆవులు యెడ్డులు సంగతితా యూదవులు స్తానంబ జోకైన కపులావు లచ్చోట డిగెను చేసిరి మేకపోతు కురువ యెక్కి మేయుచు ళృ్ళంగారము” రళలతో సిరిగలిగి నుండె యుండె నీలవర్టుని మందలో నీరి పూరియును చెరుకూరి ప? మరచి శివుని ఆరుట్ల మలమెక్కి- ఆవులు మేశ పూజింపుచు వాలాయముగ మేళ వకకొన్ని సరసుండు పన్నెండు సంవత్స దినములు రముళలు పషిణికొండమల యెక్కి పాడావులు పన్నెండు పర్వతాలు పశుపతిరా జు మేశ నిండిన వైపుల నిదానముగ మేపె. యేనుగ కురువయెక్కి. యెద్దులు మేళ యాదవుల ఆయుష్షును గూర్చి విపుడు (బహ్మను పశ్నించుట ఆంతట వకనాడు హరుడు తలపోసి సంతతముగ _ఐంహ్మను చారంగ బిలిచి

త్రీ కాటమరాజు కథలు చింరశాయక యితడు చేరి పర్వతాలు యాదవులకు ఆవిస్సు యెన్నాళ్ళు సంతోషమున పగ సొధించబోక యిచ్చానొ పగమరచి యిటువోలె పశువుల వెదకి కవిలెలు చూచి యెరిగింపు మేపుచు మనిన- భోగమ.లుమించి పోడుయెక్కడను [బంహ్మ కవిలెలు చూచి పరమేకు కనియె చృితఖాను సంవత్సరములో యాదవులు చెల నున్నా రని రా (బ్రహ్మ శివునితో చెప్పుట “పరమేశ్వర ః; యాదవులకు చేరువరకు వచ్చె''నని చెప్పెను బంహ్మ పనిలేదు యిఖను (బంహ్మాచెప్పిన వినెను పర మేశ్వ యేటిమీదడ ఆరునెలలకు యెద్దులు రుండు ఆవులు సగహములన్నిటి వకగతులు గమ్మనెను చ్శితభాను సంవత్సరాన చెల్ల,ఎన్నారు ఆరసి యామందలకు అపజయ మాయ, అర వెయేండ సంవత్సరము ఆంతంము జా గొ ల తిరిగి రాటమరాజుమందలో శివృడు కొమమును సృష్షించుట య ౩) ర్రెలన్నియు వరిశ* కవులావులు దేవతామలలకు తామడాం్యబము బుచ్రె చిక్కై. శంభుని మందకు చేటు గల్చించె పజివులు నిరుపూరికి పళాపించసాగె అంభోయని అరిచె ఆవులు యెన్టులు దేవతామలమీద ధేన్వలుండగను *. *వణపు కలిగెను

కాటమరాజు వుత్తరాది అవులమేపు న్‌ మలల వామణాంబము మ:దమీవకి. ధేన్వలు పుసూరు వని చెసపం సాగా వచ్చి కురులేగటావులకు గుండెలు పగితై యరగోలుచిచ్చుపడి యెొదురుమలఃిగాతె నరావులు యెత్తుఐని నడువ లేవాయి పెట్టు చిచ్చులుబడి పెద్దమల గొాలె యడ వకుపులకు యొద్దుల యెక్నులు మాను మాను వొరిశ మంటలు మండె యెంచె తనకు తానే తగులుకొని తరువులగాలె మిన్ను వురమదాయ మేఘాలు లేవాయ యేప్మెమాకులయట్ట* యెద్దులకు వచ్చె మేఘాలు పడవాయ మెగుపు పుష్టదాయ ఆరె మాకులయట్ట ఆవులకువచ్చి వాన కురవదాయ వలగాల మాయ జమ్మిపండ్ల్డు తిని దేవులు ద్గగ్ధుత్తికలు దేశముల కరువాయ ధేచ్టులు నిన్నె. 'పెట్టైను ఆరుద వరిశ ఆరుకార్రైల వరుపాయ తునికిపండ్లు తిని ధేకువులు దూపలు పునర్వసు పుష్యమి వరళశ ధూమి గొనెను కరువాణు తోకచుక్కయట్ట ఆవుల దొడ్డిమీదికి మఖపుబ్బ వరిసి మండు వేసంగులా,.వ వచ్చె వుత్రర హన్తమి వొరిళ వుకిగె నాన నూతిలో నల్లనీరు జుంటిజేనియ లాయ! కాలము భూమిలో కసువు పచ్చ కర్పూర. చిత్ర స్వాతి వొరిశ సిమ కరువాయ మాయ విశాఖ వొరిః ఆవులకు విషమైతోచె నిండిన చెరువులు న్నిభమై తోచక అనూరాధ వొరిశ ఆవులు నొచ్చె దొరువులు భావులు యొండి దొడ్డ జ్యేష్ట మూలలు వొరిశ ధేన్వలు చిక్కె యట్ట తోచ లేగలు చిక్కైను తెస్సయట్ట కాలమాయ మేనులు వరిశ మేత కరువాయ థ్రీరామ కవులావులు చిక్కుపడె నన్ని కొాలము. కురుదలించె కవులావులు పంచవన్నె కవులావులకు పాణ చికెప ఆవుస్థలాయ". 6, తోచెను 7. (ప్రాణావస్థలాయె

6 కాటమరాజు కథలు మేపులు లేక ఆవులు ర్యశించుచున్నవని కొటమరాజు పద్మనాయునితో చెప్పికొని వ్యథనొందుట ఆవుల బడలి3 ఆవులన్న జూవి ఐలువైన గూడూరు బండి ఆత్మహరు నలనన్న యా పద్మనాయుని బిలిచి. యయేలూరు చెందళూరు ఏలిన యలమ। “నమ్మిన సంగడమా। నా చిన్ని కటార్ల _బొల్ట్లవరము కాణయాచి

మరిది । యలమ। రేచర్హ గోోతుడా । రేమంతుడ వినుమ।ః మేడితోక బట్టని మేరినీశ్వరుడ ! రణ రంగ పార్టుడ | రాఘవ చంద | నల్లజొలు తొక్ర్టాని నాయుని కుమార? వేళ్ళ వంగరాల వేలాపతి యలమ ;8 వింటికి ఆర్జనుడ | విష్పర్ణ సింవామ : మంతనాల చిలుక! మరితి పెద్మరాఘవ గాజు యింటికి కర్తీండ | ఘన రాజు యెన్లవారు బట్టింది యలమ ! పాలకూటి లకు మరది । సంగడము । నాయుడ ! నీతోటి సంగడము పట్టీన నీవు నేను బట్టింది నెత్తుముకూటి నాటి నుంచియూను సంగడము ఆవులకు యిటువంటి అవిధి నే యెరుగ నెత్తురుకూటికి నెనరైన మరది దండి కార్తెలు వరిశ నాయుడ రరి వేలాపతియలమ ! వేలు మస్నీడ | యింప రాదు యేగినాడు యలనాడు 8 వక యేడు పన్నెండు కారెలు వరిశ నాయుడ దున్ని బలువు యట్ట దోచె యొలిగినాడ్తు యలనాడు వక్క మహా పళయమైన తామ డాంబము సమయమందు మంద మీదికి వచ్చె చెదబెట్టించిన వెలమనాయుని కుమార: కౌమ్ముగల న్నరావులను కొండలపాలు నగిరె కంటికి నాయుడ వాదెండ్ల చేస్తిని కల్లుడ్‌ 1 8. ఇలాపతి వెలను ! 9. వేగినాడు, వెలనాడు

కాటమళాజు వుత్తరాది ఆవులమేపు మంచి మంచి కవులావుల మహనంది మరియు పంతపోత మారికే వైెచె మఠ పాలుజే స్తి అడవిలో మృగములు అవి తెల్టదాతె కోలు పెట్టితినోయి కొదువలేని ధేన్వల పల్లికండ మన మంద పరిణామము అమ్మనాటి థేన్వల ఆబట్రమల పాలుచేస్తి వింటె పెద్దలనాటి ధేన్వల పెద్దమల పాలుచేస్తి మనమున దూరుచు మరియు నేమనునొః పారుట్టమలకు గోవుల పాణాలు శవ గురువు భ త్రినన్న!9. చింతించు ధారపోసి నేమొ? యేలాగు ధరియింతు యేమి సేయుదు ఆలుగునేమొ మనమీద ఆమ్మ యే నాయుడ ? మనునా గట్టకు దారపో సి గంగి మైలావుల అమ్మ దూరిన ఆయితన్న యేమనునొ? చట్లకు దారపోస్తి జడదార యెద్దుల కొమరక్క మనమీద కోపగించునేమొ యేలాగు ధరియింతు లింగము.ద పుత్తమరాజు మనమీద పోనాడునేమొ యెద్దులు చెల్లె వల్లవులు తిరమందులు వగిసేరు!1! రొళ్ళుకు కోలుపెట్టితి రాచకన్నెలను నాయుడ | భ(దేభములవంటి బిసవమ్నుద యెద్దులు నాయుని సంగడము బస్ట య్కెరి న్మిదజోయిన రీతి నిలమీద చెల్లె అంపననియేరు న్మరావు లన్నియు నాకు సైదోడు పద్మనాయుని సంగడము ఒబ్జి గోపం విడనాడి ధేన్వలు విడిచి పోగాను పరామగ్శింవో పగవారమై చూడ భావ్యంబు గాదు రాఘవుని సంగడము బజ్బి రాజు యెద్దుల శల్యాలు యేకులె. నిండె ఆవుల మరిచె ననియఏ పండుటావుల శల్యాలు పడుగు అవులమీది పేమ ఆది మరిచెనని పేకలాయె యేరు పోవులు వై చినట్లు భూమిమీద టాము మలల థేన్వల దించక మంచి పని కాదు బోయల జాగిలాలు బొజ్జలు పెంచె పర్వతాలు దించక పశువులు (బగుకవు మాల వాండ్హ బిడ్డ ఎకు మాళ్చర్థ "ఎ చేసా ధభూకి మేగదలో నగుచు పెరిగి. శిముని దగ్గరకు శీగమ వగ్చి

రి శాటమరాజు కథల పాలు నేతులు అమృత పశ్శాిమున నీలకంఠ స్వామి! నీకు _మొక్కెదను నుంచి పశవులకు కరువాయ పట్టంగ రాదు పర్వతాల మల్లయ్యను ప్రార్ధన జేసె; యిక్కడ వుండుట మాకు వుచితంబు “కరుణించు వో స్వామి; కైలాస గాదు నిలయ: పోయి వచ్చెదోనని పురహరుని తోను చెప్పి ఠా కదిలెను సర్వ కానలును కొటమరాజు ఆలమందచలను కొండలు దింప్పట బంధువర్గము. బిలిచి పయనము వుర్ణబడి మందలు వుండక కదిలె గమ్మటంచు బల్లాలు వంకిళ్ళు బాకున్తై జాలు “మాపటి వేళను మందలు దాటించి వల్లవులు యాదవులు సాహసోత్త ములు పరామరిక లేకుంటె పాపము తగిలీని19 మొల్లమిగల గొల్లలు మూకలు కదిలె ఆదరణ లేకుంటె అత్య]8 తగిలీని గొల్లెన యెద్దులు కోరకావళ్ళు మలల ధేశువు లుంచ మంచిది గాదు చల్లవారి మందలు సయ్యన కదలె, పర్వతాలు దించకుందె పశువులు య్మరపట్టు గుడార్డు వింజామరములు (బతుకవు మర్లవారి మందలు మరి వేగ కదిలె తర్చించు గోకులము తముకు సేయించి హనుమంతు పకిగెలు ఆలవట్టములు జయవారము చాటించు”” మని చెప్పె. ఘనమైన యాదవులు కదిలిరి కొంత నపుడు మొభమన్నెగుడార్హ మోనుటెక్కేలు! యృరయ్య పద్మనాయుడు యాదవ రాఘవుని మందలు రయమొప్పకదిలె. లీకులు వెనకముందుగాను యెద్దులు కదిలె, తర్జమని డాంకలు తముకుసేఎుచె. కోట గోపాలకులు గొబ్బున కదలె 12౨. తగులును నుమా! 139. వాన 14. మీనమెక్సె ములు (7)

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు రి గోపాలకులంత సెలగోలల బట్టి సంగడిపాయన సలుగుటెద్దులు దిగెను వూపెట్టి ధేన్వల వూర బిలుచుచును నడిగడ్డ (ప్రాంతాన నడిచె గోకులము యేపెల కుకువను యొద్దులు దిగను. యెన్నుకుంట సవ్వలకు యెద్దులుమేసె దాపుదాపున కదిలె దండైన కోడలు యెగువమల గోకులము దిగువమల నిలచె హనుమంతు మోద బెడ్డు ఆవులు లేగలు దిగువమల గోకులము దీమసము చెడక ఘనమైన ధేన్వలు కానలుబట్టై పాడావుల కురువన వారి భోగపతులు చెలరేగి దిగివచ్చె శిఘి రేశ్వరముకు!్‌ దిగెను అనువైన మందలు ఆ రావు తర్డె యెళ్తుటావుల కురువన యల్లావులు పులిచెరువు మడ్శతోవ భోరున కదిలె దిగను ఆమశిగా మరియు ఆపులెల్లాను మత్తేభములవంటి మన్నెసలుకు బెడ్డు ప్రాముదొన కురువన బాగొప్పదిగెను.. యెత్తుబడి ధేన్వలు యేపెలకు వరిగె దూడల తల్లులు తుమ్ములబయలు పర్వతాననుండి బాటలవెంట దాడివెళ్ళినరీతి తర్లైనా వేళ ద్వారావతిరాజుమంద తర్షక నిలచె 'పెద్దదామకురువన యెద్దులు దిగను నిలచెను మందనావులు మద్దులనీడన మరిఠాగ నీళ్ళు నిట్టపాసములను అద్దుగా యెగదల ఆవులెల్హాను తెరువులు తొలిగి ఆవులు తేకు!7లకు పెద్దచెరువున నీళ్లు పేర్మితోోతాగ వరిగె ముందరి మందకు మురికాయె నీచ మానావతి కవులావులు మద్దులకువరిగె యెనికి గోకుళముకు యినికెను బురద కా, టేని కవులావులు కానుగులకు వరిగె ఆకొని ధేన్వలు అరవంగ సాగె వేపల నీడను రాజు వెల్లావుల నిలిపె కావిరాళ్ళకురువ (గర్కున దిగను తుమికి మానుల నీడన తూలెడి ధేన్వలు యెంక దేపని కురువన యెడ్దులు నక్షిచె వల్లివుల గోవులు వనము నీడన నిలచె పంగిటిపాయన పాడావులు నడిచె ఆరుట్ల నీడన రాజు ఆవులు నిలచె సంగడావులు కుదుప చాలున నడిచె చెట్టనీడన రాజు చెలపెయ్యలు నిలచె సర్షకొండన నకిచె సలు* టెన్టన్ని పెవివిళ్ళ కవులాపులు పేక్మితో నిలచె మర్లవారి ధేర్వలు లన్ని నడిచె.. ముస్టి కవుళలావులు ముమ్మరమాయె 15. శిఖరేళ్వారము 1/7. శేకు

10 కాటమరాజు కథలు మంతనాల [ప్రాంతాన మళ్ళి మెయ్య ముసిలి గయ దాల్పున ముంచిమేయ (సాగ సాగే (కొండల) (ప్రాంతాన కోడెలు మేసె రచ్చయేముల ! కాడ (రాజుధేన్వలు నడిగడ్డ (పాంఠాన నడిచె గోకుళము మేసె) పడుమటి ధేన్వలు [ప్రాంత్యానరాగ కోడి కురువన గుడార్హు దిగెను నరసింహుల కొండన న్నరావులు ఆరవై సంభాల ఆమృతపు బావి (మేస్రె. గుడారు యెత్రించె గొబ్బున రాజు (బో) దవాడ రేవున బోరున వచ్చి గుడారులో,.2242444 142 మోదమున ధేన్వలు ముందుగా వచ్చి రాజు రాఘవుండు రయమొప్పనుండిరి. ఆవుల అవస్థలను జూచి (తిమూర్తులు తమలో తాము ఆలోచించుట ఆరీతి వున్నంగ!19 అపుడు న్మరావులు మందలావుల ఆపద మరియు దేవతలు యేటెకు వొరుగుచుయెడ లేక మేళ£0 వినిరి లలోని ధ్రేన్వలు తల్పడిల్లసాగె [బంవ్వూ విష్ణు మొదలైన పరమేశ్వ పశుపతిరాజు మంద పట్టజాలక వుండె "రుండు యాదవరాజు మంద యాక 21 కోక మూడుకోట్ల మునులు ముదము తోడు మాయ తను ఆవుల ఘోరము ఆకాశ మంటె ఆరుకోట్ట రుషులు అఆప్టదిక్సాలకులు కవులావుల ఆపద తై లాసమంటె వినిరి సురభుల బడిలికె సురలెల్ల వినిరి ఆవులు ఆకటికి ఆ ఘోరింపగాను 18. వేముల 19, ఉండగా 20. మేనెను, 21. పక

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు 1 (తయమూర్తులు ముగ్గుకు తలపోత నీరున పుట్టిన పూరి సీకి స్తి మనుచు చేసిరి; మాయచేసి వీరిని వారిని మడియించ “ఆవిస్సు!8 (పమాణం యాదవులకు వలెను యికను కనక రథాలెక్కి కవులావుల చూచి చ్మితభాను సంవత్సరాన చెల్లనున్నారు పుష్ప రథాలెక్కి పుణ్యనావులచూచి యాదవులకు ఆవిస్సు యాణ్ణర్ధముంది చెరిచేవారము మనమె మేపులు చెప్పే తొల్లిపగ యాదవులకు తొలగి పోరాదు వారము మనమె ముత్తువతాత పగలు ముందరున్నావి పపవుల బతికించ మనమె పగదీర్చ దక్షిణాదిన యాదవులకు సమయ మనమె కారణము ముగురు [తయమూర్తులు మూడురూప వడ్డవలెే మేఘాలు వారి భూములను ముల కురువవలె వరుషాలు కుంభ్యదోణముగ ఐలిజల రూపమున బడుగుల రాజుకు పట్టవలె మేలుపులు పరిపూ ర్తిగాను మేపులు చెప్పవలె మేపించవలెను.ో పల్పవాది రాజు మనస్సు (భమియించ వలెను (తిమూర్తులు బరిజల వేషములతో కాటమరాజు ఆలమందను పరిశీరించుట ఆసిమి సంచులు తమ అంకెమున కడమ దేవతులంత గౌరీలు అయిరి జేర్చుక పయినగాండ్హవలె వచ్చి పకవులజూచి విశ్వేసు డప్పుడు వీరి శెట్టి ఆయ మళ్ళి మళ్ళిచూచి వారీమందలావులను చెలువందగ విస్ణు చెన్నమశెట్టి ఆయ దేవతులౌట యెరిగి దేవతాసుర భులు (బంహ్మదేవుడపుడు (బంహ్మ శెట్టి ఆయ పార్టి బెదరినయట్టి పొడ్రగని నిలిచ 29. ఆయుష్షు,

19 శాటమరాజు కథలు గంగమైలావులు లింగమ్ముద యొడ్తు కిరువుదీరె మనకు కలిగి మోక్షంబు బసువన్న మొదులై న బసువమ్ముద _ ధేన్వల సంతోషము దేవతులు వినిరి యెడ్డు సురుభుల బడిలికె సురులెల్లజూచి శిమనికి యెదురుగా నిలిచి చింతింప కడలేని భ కితో కవులావులజూది సాగె *పాలసమ్ముదము వుబ్బి పారినయట్లు చల్లవారి పుల్ణయెద్దు సలుకుటెద్దులును చాలినన్ని ధేన్వల సంతరించినాడు (బంవ్మదేవునిచూచి బాలుబాలున యెంత ఘనుగో యితడు యవ్వడో' ఆరిచె యనుచు బొల్లావు శళంఖుచ కాల పోతుకోడెలును “కాపువారివి ధేన్వలు అనిరి గౌరీలు ఆదివిష్ణును జూచి అంభోయని అరిచె ఆంత యాజ్జ్ఞర్థమని ధేన్వలు హేష్యంబు ఎరిగి “కాపువారివికావు బలిజల కవులావు" ముక్తిగలిగెననుచు ముగురుమూర్తుల లనిరి జూచి అవియన్ని 'పెదవిళ్ళ్శఃకిఆవులు అనిరి యవరివిగావు యివి యాదవుల వనిరి బరిజలు ఆలమందల అధిపతిని ఆకేపించుట కొందరు బలిజలు కోపంబుతోను మూసీచెప్పను యింత మూర్జులా వారు “*కండితముగ యాదవులవికావు రాటువంటి సుఠరభుల యేలిన ఘనుడు మువి యవరివో కటకటా మరిచెనో కడు పాపమనక యాదవులయితే వారు యరగకున్నార 2 [వుడపువ్వున్మరావులు వుడతసార వానకురిసిన తావున వారు మేపుదురు యెడ్డు పురిగలఠావున పుల్తరిబెట్టి బొడ్డుమచ్చసక్క-ని బోగపతులూను సీరుగల ఠావున నిలిచి మేపుదురు _ లెక్క-పెట్టగరాని లక్క పెయ్యావులు వ£8. వెద యిండ. ఛా

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు 18 పొడవన్నె జాలలు బూదమబ్దిలును వున్నాడొ తేడొయీ వుసురు తమకేల పొగరవయసు కోడెలు పోతుబెద్దులును అన్నదమ్ములు చేరా? ఆ౩ంపతిఏి6 వడా సముదము యెళ్ళియురసిన యట్లు2* _పకాని లేగా। యిందుకు పాలన లేదొ? సంగడావులును యెడపక నూరావును యేలిన వానిల్లు కడమంచి ధేన్వలు గాలిధూళకిని అంపకోలంత పోగ అఆనరంగ వినర? మేపులులేక కన్ని కెలు రూప్పులుచెడెను తమవంటి ఆకలి తమవంటే దప్పికి కొమ్ము సన్నముగల కోరకృరేవులు25్‌ తమవలె చూడక ధర్మంబు దప్పె అడుగులు సన్నాలు అచ్చక[రేవులు. పపవుల యేలనేల? యింత పొపంబు బోడెంత చక్కున బోగపతులూను యేల? వేలాపతి ధేన్వలకు వెన్నులు యెండినవి గోవుల యేలనేల? యీ మఘోషతమకేలః మానావతి దేన్వలకు మలుగులు వజ్ఞంబు గుడిచిన వంటిన బట్టున? యెంకినవి. పరిమళ (దవ్యంబు మైనిండ నలది మోహవతి ధేన్వలకు మనసులునొచ్చె పరుపుమీద తాగు పవశించ చెల్లున? సిరిగల ధేన్వలు చిన్న బోయినపి న్నిదయెట్లు బట్టు నిర్విజ్జుడగుచు? ఆవుల యేలిన ధాత అవనిలో లేడు. అధికమిగు బావంటు ఆంటకి పోడు కొబిలు. మేపేమన్న వారికీ మేపులు లేవ? దిక్కుగలిగి వుంది భూమి ర ిగి లచ్చగా వేపుల యెచ్చోట గలవు" షపురురు తలావొక మాటాశి తమకేల యనుచు దిక్కులేని ధేన్నలుగాగ దెసివదు అప అయ్యాగాండ్డు ఆ తెకువులు ఒట్టిరి చున్నవి. గోపుల గొచేటి గోహిల వొరులు వవపవులయలిన దాత పరి) వుంట గౌరీలు, అన్నమాట (గక్కున వినిరి పపవుల మేపవ ఆతని పాణ ఆయ్యలు అక్నమాటలు ఆందరు వినిరి మెట్ట? యాదవ వీర వరులు యేమని పలికిరి? యిన్ని ధేన్వలను యేలినరాజు వఓ. వెళ్ల వికినినయట్లు వీల్‌, కటియావులు. 2కి. అగిపతి,

కేశ కాటమరాజు కథలు “ఆవులన్నకు తమ్ముడు ఆవులమందకు నీడలకు యొత్తించె రాజు నీలి దళవాయు పట్టుగుడార్హు య్యరయ్యకు యీ వార్త యెరిగింప మంచుకు యెత్తించె రాజు మైనపు వలెను" జిడ్జిగుడార్లు గోపాలకులు యరయ్య కొలువులో పన్నెండు స్తంభాల గుడార్డు వాగుగా నిలిచి: యెత్సించె “బెజవాడ బెబ్బులిః పెయ్యల్మెరయ్య!। మూడుగుడార్లనడుమ ముత్యాలపందిరి నలనూక రాజుకు నందనుడ వనగ ముత్యాల పందిర్నికింద దేవేర్యద గోవుభాష క్మతీడ! కొదమ సింహంబ! తమకము యెద్దుల జ్ఞానంబు యరయ్యకు తెలుసు దేవేరద శమకముమీద కాటమరాజు తెలిసి తెలియగలేక ధేన్వలు చిక్కై పవ్మనాయుడు తాను పరగ కూర్చుండి పయనాలు నడిచేటి బలిజీలు వారు చదరంగమాడుచు చెల్లింపుకొనుచు మనమంద నావులజూచి మం చెప్పి నారు మెండైన బలముఎ షారసి కొలువంగ కడలేని మేపులు కలిగివున్న ంగ సంకోషముశవున్న సమయంబునందు యాల సీపరు ధేన్వలః యా౯పాపఎబు? అన్నకు (మొక్కు-చు అటు చిన్నబోము కదిలిపోయిరి చెప్పి (క్రమవుంి మనకు వలనెప్ప తముకాన వరిగె య్రరయ్య విన్నవించితిమి మీకు వివర వరుగుట తాజూచి వల్చవులరాజు : మం('మును” “నా తమ్ము నివంక పద్మనాయుడా అనిన గిగ్గునలేచి అతి వేడ, తోను చూడు అన్న కొలువుకు వచ్చె యాగవులు సిరిరప్పి యరయ్య చిన్నబోయినాడు తాను కొరిగేటి గోపాంకలు కౌంగుబట్టువారు కాటరాణు కొలువు యేకమపున చీనివిరు గోపాలకులు చేబట్టినారు నన్నది ౩ పగగసాల పందెము పద్ద ఆడిరివె? యెండలకు యెత్తించె రాజు మొండి పందెమాడి వోడితివొ పట్న పావులను పట్టగుడార్హు

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మెపు 15 సలుగు 'దెద్దుల పందెము చయ్యన నాడి వోడివా స్తివేమొ వొలురాజు మనమడ 1” బలిజల ఆకేపణను ఎజ్జయ్య కాటనురాజుతో చెప్పుట “అన్నరో వోయన్న ! అవులన్న ఆకిలి యారగనిది ఆది ఎంత బతుకు? వినవె ! మనుష్యుల వలె మన మంద నావుల వోడి నీ కొలువుకు వొకనాఢు రాను జూచి వొలురాజు మనమడ । వల్లవులరాజ। “పరోపకారులు నోరు యెరుగని కల్యాణపు సోముని కాంత పెద్దమ్మ సురభులు యేడి వరమడిగి యాలమంచి పెద్దమ్మ మేపక చంపేది మేలటే తమకు? కులపగలు దీర్చ నిను కొడుకును ఆవుల పొనిడిరి అన్న నిన్ను దిగనాడిరి గన్నది యెద్దుల జూచి మన యాదవుల తిట్టిరి అవుల మీడి (పేమ అన్నః లేదాయ. పపవుల జూచి షన పద్మనాయుని కాట కోటేశ్వర 1 కాటమరాజ | దూరిరి కటకట గౌకిలు కవూావు౨ (జ ఎ “మందకు టశవాయ లేడ 2' ఆరి కెలిపిన మాటలు తెలియ జెప్పేను మరియు పోనాడిరి “ఆవులే తల్లులు ఆంబోతు వీ 6 యులు “పీనత్పముగ ధన్యులు వూరికే వుండ వొలుచూరు ప్యులు తోడంక్టి ఎ వగ్బె హారి కసువు పరిపూ ర్తిగాను మలుచూకు సర్గలు అక్కచెక్టైల కట్టని" అని చాం కడుడూరి పోయిరి.” అక్కలన్లళ్ళు ఆకలి యరగంట బలిజలసు తోదిస్ముని కాటసురోణు ఎజ్జయ్యను ఆజ్ఞా పించుట యరయ్య మాటలు యదవము గ'పంగు “"యెందరకు గౌకీలు? య్రరయ్య। సురియలు గాడినరీతి సురుప్యామనెను; మెొంళ లక్క పోదురు ?

16 కాటమరాజు కథలు వారిని తోడి తేవలెను వాలాయముగను కూడ బోయి గౌరీల కూతవేసి నిలిపె భూములు చరించేటి పుణ్యలు వారు చై చాచి కేకలు చయ్యన వేసి కామదేనువులకు మేతలు కలవని తాము నిలువుమని యయరయ్య నిముష యెదడగకుంటే వారు యెట్లు ఆడేరు ? మృాతమున వారిని తోడి తేవలెను వాలాయముగను బాట కడ్డము వచ్చి పరగ నిట్లనియె: దండిగా పోషించి తోడితె” మ్మనిన *“*పోకుడు గౌరీలు యాల పోవు అని చెప్పి య్మ్యరయ్యి కతి వేగమునను చున్నారు? గంధ విడియం బిచ్చి కమిగిట జేర్చి వినరయ్య చెప్పేను విశదంబుగాను ఆంపిన యరయ్య ఆయత్తపడను ఘనుడైన మా యన్న కాటమరాజు 'పెనమై సెలగోల పట్టించుకోని మా యన్న మీతోను మాట్లాడ వలసి లేగదూడ లఘువున లేడి లాగునను మనవి చెప్పి మిమ్మున మళ్ళి పొదలకు వడిగను పోయి వురుకుచును రమ్మనెను” వాగులు కుప్పించి వడి వెగ.యుచూను పోయేటి గౌరిలు హోక అటు నించి తన పొడుగు చెట్లను వెగర ౮ాటుచుకు “అన్న యవ్వరా మీట అడవిలో కనుచూపు మేరను కనెను గౌరీం మమ్ము పొడిమి ఆటు జూచి పొయేబి వారిని రమ్మని పిలిచేరు రాము పొమ్మని౨ ఎజ్జయ్య బలిజలను _బతిమారి తీసికొని చక్చుట

ఆ మాట కెరయ్య అడ్డంఓ వచ్చి “బసువన్న పావమాన : బత్తుని యానః శరణార్థి నేనని చెయ్యెత్తి సముక్కి. పర్వలాల మల్దప్ప పాదాల సామి! (ఫ్రీ మహావిష్ణువుకు సరివచ్చు నట్టి _ వొర్టేస? పాదమాన । పల్టిచాండసామి। ఐలిజలతో జూచి పరగ నిట్టనియెః: అందరి యాన దాటి ఆరిగితిరై న

వ్‌, బొల్లియావు నడా

కాటమరాజు పుత్తి ” ది అవులమపు 1" తన ఫిరను భిండించి తపక మపుడు గననోటి ధేన్నల నయమొప్ప గలిగిన చరణముల నన్నిథి, జేరులు"ని నిన యేగవ రాజును అమ్ముడ య్యరయ్య నిలిచిరి బలిజీలు నీవెవ్వరనిరి తన పేరు" అడిగిన యృరయ్య హరుషంబతోను.. వాడ యేమి యెరుగని వారుల వలెను తన సవిసానంబు తగ చెప్పదొణిగె ౨9 “*యెొఐమకు బిలిచెకషు యాదవ రాజు 2 “యెడ్ల సంపమ్నుడ, యేకాంతరాయుడ ఆ రావుతర్లి మంద కరిగి రావేళ పడల సంపన్నుడ, భరతుడయ్మరయ్య, కాటమరాజుని కన్నుల జూచి బా! రాచమందకు దళవాయు, రాజుకు వొప్పగ రాజును వొర్జించి రిట్లు తమ్ముడ, "నిండు చర్యదుని టోలు నీమోము తీరు శూరత్వ రణరంగ బూరుడనెను చెక్కుటద్దము బోలు చెక్కిళ్ళి రకు మ! కిటరౌట వాలువన్నీం బంటను వ్యజముల కిరీటము వాలు గన్బులును సుఎవాణి బంటను హూరుడ నేను కృష్ణవంశము రాజును కృష్ణు డన మద నావుల కెల్ల మగ్నీడినేసు వచ్చుఏో గవి సెన పిల్లర్యగోవి గర గొడ్డలియు ఆ రాజు మోయుూంతి అముడు అల్టికె వుకెళాలవ9 అడ్డ విభూది చూడగ ఏ జఎవోత పెదు త జంరుఎము గలుగు విభూది *డార కండను విడిముటు చేసి జా ల లు రొ న:మని ,..౨శము నలనూక రాజు అవుఐ లేగల అటు వాయ దొలి పు;కుడ శేను మరి పృథి వెల్లయమగ గోవాలకులు నిద్రంవిరి గుడార్హలోన బెఒవాడ బెబ్బులి పేట్టఏ కోట న! గోపొలకులు ఆవులను పేరుపేరున పిలుచుట అంతట (₹పకగ్రా పొడిచే అటు తెల్లబాకె పేరన్ని కవులావుు పేకపేర పిఠిచిరి కోడి గోలాలకులు గొబ్బుస లేవి “సురభి ధేపద రావె! సుందరి రావె! ప్చరి వు పదాళ్ళు పాల కడవలుగు గరుటుని తల్లి రావె! కొచేరి రావె! కొక గోహిలకులు తలకోల లందిరి పాలవెల్లి రావె' పాంచాలి రావె! వమ పగచు హే యని మందలాపులడు చాల కొడుకుల చెల్లి ధక పాదమ్ము! ళా క్‌ (ష్‌ లతలా 28. సవిసరము £9. అఆల్లీక వడిసెల 2)

18 కాటమరాజు కళలు థ్రీ లత్మమమ్మ్యు! సిరి ముద్దుబొమ్మ! అమ్మ నీవు రావెః అంజని రాఒ। బాల (బహ్మచారి! పాండవుల గొంచ!' కల్చతరువు రావెః కరువరి రావెః శృంగారు కన్య రావె! చిత్తారు ('పతిమె! సార్ష టంకమ రావెః; శుభముని రావెః గంగా భవాని రావె! కామాక్షి రావె! భోగావతీ రాచ! బొండు మల్లె రావె! పార్వతీ దేవమ్మః భాగీర్ని80 రావె! మానవతి రావమ్మః మద్‌రాక్ని రాబె! కొదుమ సింహమ రావె: గోపిదేవమ్మః తిపుర సుందరి రావె తియ్యమామిడి' కలికి చిలుకల కొలికి! కాముని తల్లి। రావె! తొలకరి మెరుపు రావె। దొరసాని రావెః శ్రీగంధమా రావెః చిన్నారి రావెః మూల ధనమరావె!' మంరిపెమ రావః కంచి కామాక్షమ్మ: గవిరిదేవమ్మః పెయ్యల తల్లి రావెః పెరుమాళ్ళురావెః యృరమళల్లి రావెః యశోద రావెః రాముదేవి రావె! రాజ హంసము రావెః గుమ్యపండు రావె! గురివింద రావె! పొల బీందెః పచ్చిపగడమ రిమ్మిః [పాణ్యపదమ రావః భాగీరథీ రావె వింజామరమ రావె! వి*జాటి పంక్రిః కలుపస్తరువఃి£ శీగందపు మాన! గిజేర్యదిని తల్లి రావె! కంసల్యః! చిప్ప ముత్యమ రావెః చిలుకలకొలికి! రావె! ఆణి ముత్యము రావె ఆమపల తల్రిః నిత్యమల్లి రావెః నిధ్యామ రావెః పంచ రత్నమరావె దాంధవుల బాసిః” 'పెడి కొండ రావెః; పరమ వుపకారిః గోపాొలకులు ఆవుల పాలు పితుకుట హస్త మెత్తి మొక్కి ఆవుల బిలచి వాట్ట పోయిన ఆవుకు వొచ్చె (ప్రాణాలు తాలు చుక్క పొడవంగ దోరావును (తయమూర్తులు మంద జొచ్చిరి ద్‌ బితికిరి దూపదీరె మలు చుక్క బొడువంగ మారావును దేవతలు మందలు జొచ్చిరి ధేన్వలు బితికిరి (బకికె యెంకి పోయిన ఆవుకు అలిమిరి బుభ్టి గౌరీలు మంద జొచ్చిరి కరువులు దీరె 80 .భాగీరథి 381. కౌసల్య 82. కల్పతరువు

కాటమకాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు 19 ఆఅవుఆవు వద్దను అమృతము పితికిరి. లీసిరి కడగాగు తీవరంబుగను ఆవు ఆవు పితికిరి ఆరిచేతి గుందెడు చల్లవారి పుల్లయెన్టుప మర్షవారి ఆవుల పితికిన పాలు ఆదు కాగు లాయ మబ్బె యెన్దుకు ఆరు కాగల పాలు ఆత్తివేగమునపు యెక్టుంకు కాగెకు వాలు య్యరయ్య మూడు కాగులుగకొచి ముద మొప్ప పంపించ నంత _ గోలెములో |పాలు (తాగి గుగార్జో ముందుగా గౌరీలకు మీదు వక కాగు పవళించ. పీర్నీని జాగిలముల పూర్వజన్మ వృత్తాంతము గోవర్ధన గిరిని గొడుగుగా యొత్తిన కడసారి రణమున కట్టడ మీకు మవాధవు గోపాలు మదగున డాగి వైరుల మాములంబు వారి రక్తంబు బెగిదంపు రాళ్ళవాన దెబ్బలు తాకి హరి నియమించిన ఆనతి దాత పడిపోవు;వు కృష్ణుని పాదములకు వొరిగి మాట తప్పక కవులావుల మందలో నిజరూపమెనట్టి నీలవర్డునితో బుదై మాధవ మీ వంశమువారి మందలో గుణవంతుడనే జాగిలము గొడుగుల మేము నీడనువచ్చు జొగిలాలమై పగ సాధింతు మయ్య హనుమంతుడనే జాగిలము ఆవోరమ మాకేమి ఆన తిమ్మనిన ఆందలములో వచ్చు అడిగిన (ఫీకృష్ణు ఆహారము చెప్పె (పతాపుడనే జొాగిలము పల్లకిలో వచ్చు వాలాయ,మగ మా వంశమువారి హరి యానతిచ్చిన అమృతమె గాని మందలోన మాంస్సం బక్షింఫవు మన్నీని గండ్డు హోశు జాగిలాలైై పుట్టిన యపుడే కాగెడు పాలు వీక్నేని గండ్లకు బంపిరి, హెలు నేకులే గాని మాముసం బసువమ్ముద గుడార్లలో (బావ్మాణుల భషీంప రాదు చాత

ల కాటమరాజు కధలు రాటమరాజు బరిజలకు విందు చేయించుట గౌరీలకు ౨ంచులికి గావించి రివుద. బంరుఐ సాగ చార్యుల డర యూన దోరావుఐ వాయశము దొప్పలతొ నెమ్ము వారు తరిపియావుల పాయసం జన్నావుల అయ్యగారి ముందర ఆ నై తేలు వేసీ "పెరుగు జలకము చిలకరించి జాగు కాయ*గు మీగడతో పిండి వంటలు మ్‌నివపు పాయసము వడ్డించిరి ఒలతుల 2ంఓ కూరలు సకల పదార్థనులు స్మడును లెల్ల ఆల్ట-పువూరగాయలు అనియేక రుచుటు.. గంగిమైలావుం కమ్మని నెళ్ళా బెల్లపు చాసకు 'పేకన నెయ్యి వాసిగా ఎవపూజ వారంలచేసే పక్వంగ వండిరి పాల కడియాలు కందమూల ఫకాడులు వామగూరలుమ పంచ పదార్థములు పాకంబు చేసి పవ్యబృవూరగాయ పెకుు తొరసంద్దు “రారయ్య గౌరీలార। రాజుల బిలబీని (పనాదపడిరంత పకగ గౌరీల మాతోను యిందులు మందలో వాబి చెంబులతోను యేన్నీష్ళు వార్చ బక్షింతురు” యెండి చెంబులనీరు యుంగిలి వార్చి అనిన గౌరీలు తాము ఆప్పుకిట్టనిన : పట్టు జముకానము పరిపించి వేగ “మీ ఆవులు పేదలు మీరు పేదఎను. కూస్పుండ నుంచిరి రూర్మితోడుంను మాకేమి యిందులు మీ మందలోను?ొ. గౌరీలకు కుంకుమ గోవ జవ్వాజి ఆమాటకు గోపాలకులు అప్పుడిట్లనిరిి అనల థ్రిగంధము. అనువంద గూబ్ప “మా యావులు పేదలైతే మేము ఆవుఎన్న పద్మనాయుడు అతివడ్వ- 'పీదలమ? తోం ఆష్ట అవిశ్వర్య ములు! ఆవుల కల్వాన జేసిన ్రీగంధమలది మందిలో గలవు గౌరీఐకు చైముట్టి గంధంబు నఠలది వచ్చేది మంచిడి మీవారము మేము” పచ్చని బాకాలు పండుటాకులును అసి చెప్పి యాదవులు ఆతి వేగమునను. గాలించిన సున్నము గంధ వికియములు (పాజమ్మాకు విస్తళ్ళు పంచ పళ్ళాలు తాంబూలములు యిచ్చి పట్టు తశిరీబులు గావించి గప్పిరి పన్నీట జలకమాడి బంతులు సాగించి, మందవెల్లి పచ్చడాలు మరియు దుప్పట్లు నేరేడాకులు తెప్పించి న్సైతేలు గూర్చి శ్రీరామ మాడలు శివకొల్లగాను ఎ లిమావిదు క! అన్టెక్కంములు

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు నే మూడావుల గుడిచేటి ముచ్చకరికోడెను.. యేడావుల గుడిచేటి యెరమస్టైకోడెను యుచ్చిరి గౌరీంకు యేకి చిత్త మున యిబ్చిరి గౌరీలకు యేక చిత్తమున నాజగావుల గుకిచేటి నల్ప జార్జకోడెను కాటమరాజుతో గౌరీలు ఆనిరి: చెట్లకు 85 కానుకలు యుచ్చిరివేగ బలిజలు కాటమరాజు పూర్వువృత్తాంతము బప్పుట “వినవయ్య యాదవ విమల చార్మిత' కోటి దేవతులెల్ల గొబ్బున వచ్చి మరియు మీ పుర్వోత మంతాయు!కి చాటున వున్నట్టి చల్లబాన చూచి వినుమ! _ చుట్టుచేరుక దధి జ్యురిరివారు శంకరుడు కాముడు సరిపందెమాడి రెట్టన టోయడు లేచి వారిని జూచి కాముని వోడింప ఘనుడు శంకరుడు ఘట్టిగొ చేదుడ్డు కటైతో బూని ఆంభోజుబెళముః*కు అటుచారవచ్చి. కొట్ట బోవగ తాము గొబ్బున లేచి ఆంభోజుబెళ మున అన్నమమురుతాముీశీ తిట్టకురొ మేము దేవతుల మనిరి ఆక్షయమైవుంటే ఆపవిక్థికి గాను కొట్టటోయిన 'సెలగోల తావిడిచి కరువాయ భూమెల్ల కాముడు చిక్క ఆయ్యయ్యొ యీ యెంగిలమృతము సురులు మునులు రుషులు సుడివిడి మీరు చిక్కి నెయ్యము తోడుత నేల యంటితిరి ? సరగున దేవతలు శంకరుని వెతికిర్‌ అనిన దేవతులు తా మప్పడిట్లనిరి సుడివడి దేవతులు సురలెల్ల హూడ్‌ “అమృత మెంగిలని అననేల మీరు? అలసి ఆకలిగొని అన్నిట వెరచి యెంగిలి అమృతానికి యెగ్గులేదనుచు" అంభోజు బెళముకు ఆరుదెంచిరంత అని దేవతలు సురలానంద మంది ఆవులు గల రాజు ఆ చెళములోన ఐడుగులై న దేవతలు బడలిక దీరి గోపాలు లంత వొక కుండకు పెరుగు “బడుగుల రాజిని పలికి దారు పోసుక అటు జ్కురి పొజలోన కుండ బడుగుల రాజనే పద్దు దెల్లినది మాటి తామందకు మరలి యుండగను _ వారి మనమలు మీరు వారంతవారు కిక. వెట్టులకు 86. పూర్వోత్తరమంతయు ౨7. లిల్స లం సుధా ల్నా 88. అన్నము, అమృతము 29. అభివృద్ధి ళా = నళ [ | తీ | న | లో హాం చన /..

వి కాటమరాజు కథలు దాటనాకలు అనక ఒలిజలు ఆచక గౌరీల మాటలకు కాటమగాజు లరగుపులు మాకు అటు తెస్సనాయ “భూములు చరించేటి పుడ్యాత్మ్నులు ఆనంద వంతలు ఆమ్షురి తిచుటాయ మీకు యందుకు చిలి సివి యాదవరాజు ? కామధేశ్వలకు మేత కద్దు యే రావుక' యిందులు పెట్టిన యివరంబు యేమి” దకిణాదిని నల్లసిద్ది రాజ్యములో మేవులు విసారముగా న్‌. థా అజాత రలవని బలిజలు చిప్పుట ఆవులన్న మేపులు అడ్షిగినయపుడె చెరువులలో నీళ్ళ శ్నేమకాలము కద్దు ళ౭కాని గౌరీ చెష్పంగ సాగిరి ; గుంటలలో నీళ్ళు గుళ్ళకమ్మకు సొటి యరట్రాడ నుండి వాకనాడు యిటు... చవిటి మడుగులలో సీళ్ళు తర్తవయ్య సము్ముదముకు సరివచ్చు నదనిధానము కద్దు నలసిద్ధి భూమిన _ పాళేరు దాటినది మొదలు పారిమెయ్య నెలకు మూడు వరుషాలు నెల్లూర గలవు కడ్డు యీ దినము మొదలుకొని యికువని యేరుదాటితే కద్దు యెద్దులకు మేత వానలు మొలకల చెరువు వెమక ముంచి పొరైను కాలంలు పొలుప మెను కద్దు (నో య లి [ద వొరుద లాయశఠి,.. త్రీగెల చెరువు వెనుక తిరిగి మెయ్యకద్దు మద గులలో నిష మరి పొలములో... అ భూమిన మేపులు ఆధికముగ గలవు మేపు దేశముల కేడువేలు కనిగిరి చెరువు కుుటల వుగి కొలు*!గురుతైన చేపులు ఆ భూమిగాని మీ ఆవులకు చాలదు గడ్డిజాతులు "పెశకేమిడి గడ్డి పెద్దావుల పొడవు మలప వంకెన గడ్డి మమషం పొడువు గుకుకు చెంగలగడ్డి క్కురలేగల పొడువు చేక బోదగడి చెట పొడువున కద మో ఉ ౮౯ ౧ ననన చ న కం 40. వజదలాయె 41. ఉదకములు

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు లలి గోగుడ నేడగడ్జి గొడ్డుటావుల పొడువు యొలికి కొమ్ముల అలుము యెదమరు కారె కామంచి కరియాపుల పొడపు నాలుకయు దోషకాలిగడి దోసిమేయ కద్దు సంత కుదురు గడి సవ్వడు సన్నపు 60 న న మడుగుల వెంట గరిక మసిలి మేయ గడ్డి కద్దు. వుప్పి చెరువు వెనక వున్నది గాల ములు గుచి, యింతరాని పిల్ల బిసర శెల్తు గడ్డి కలదు రెక్కకామంచి ఉం న్య లు షం! యం అముము నేలసోము గడ్డి నెదురు గడ్డి బొంత చిప్పెర గడ్డి. పోక బొగడ దొక్కదోలుడు గడ్డి దోరావుల పూరి, పొడుగు వెన*ముద గడి, వెల వడపు గడి, పిల వాలుడు గడి పిల్లపిసర అణువు యా వ న! ల! గొ 04 వ్‌ చిలుక వాటుగాను చెలికెల మేపు హల కావలి గడ్డి పొడియావుల మేత చెలి3ెల మేపులు చేంమెయ్య కద్దు కొండ సోమి గడ్ధి కొండ కామంచి పెంట యిరుగుడు గడ్డి "పెంట చామపూరి. యేటివెంట కద్దు యెడద్డులకు మేత పెంట తర్షితె మేసు పెద్ద బకావులు కారుజొన్న కారుకంది కారు అనపతీగె వూదరగడ్డి వృురంకి గడ్డి కారు అలుము కారు గండుత్తరేణి దాండపొల గడ్డి దొడ్డి యిరుమేల కొండ గుమ్మడి దెండ గోకులపు గడ్డి యులికె నాచుగడ్డి యర చిప్పెర తమ్మడి గింజ అలుము తుమ్మిపిండి అలుము రొమ్ముబండ కుచ్చెలి రోకటి బండ వానలకు పచ్చిగడ్డి వరపాటిగాను అలుము పల్మ చిప్పెర గడ్డి పచ్చని గునుక మదనపువ్వు మారేడు మాదేవి సెదేవి కురులేగ టావులకు కుందురు గడ్డి కారాడు సాల్వబండి గణపతి ఆలుము గోళ్ళు చిప్పెర గడ్డి గోల గడి మూడాకు ఆలుము మువ్వంది పొన్న తీ 60 ళం క. కాకి దిపె-ర గడి క౯ంయముము గడ్డి కలపొన్న నెలపొన? తెల్పగురివింద త ఠం ఓ ళ్‌ లు పద్శతీగెల గడ్డి హైలేరు యిరుమేల శేషగు త్తి అలుము చెప్పనలవి గాదు నల్లగోగడ గడ్డి నరావుల పొడవు పల్లేరు దూసరి పాపటి గంజేరు నెల్లి చామ గడ్డి నెదురు గడ్డి ఆబె మామిడి పుల్ల ఆకు తీగెలును లంక రాముడి గడ్డి రాచిలుక రెక్క విలుకోట తుత్తురు పిల్ల విచ్చి ఆలును పాల కోవెల గడ్డి పాడావుల మేత నక్క పెంటి తుత్తురు లెక్క లేదనిన కొండ చిప్పెర గడ్డి కొండకామంచి సేసై న బెంచలి పిల్లి బిచ్చిలిని

లో కాటమరాజు కథలు పలేరపాటి మీవ పొలబుంగలు “పంగంగ దళవాయు వో సల దాంపపవచ్చు పద్మనాయుడ! యుటువంటి చేపులు యొద్దులకు గలవుః చల్ల ఎండ్ష యిప్పెర్ల యేలిన చాల వడ్డ పేర్ణకన్న ఒడ్డపేర్దు చాల భాగ్యమంతుండ గర్జ పేర్ణకన్న వద్ద పేద్ద చాల గౌరీలు కారు వీరు దేవతులుగాని గొల్హరాజ! పపవులకు కొల్లలు మేపు!” తక్కిన దేవతలుగారు_ తయుమూర్తులు అని చెప్పి గౌరీలు అదృశ్యమైరి గాని” ఆవులన్న పద్మనాయుడు అళ్చర్యపడిరి. చేతులో చెయివేసి చెల్పించి నవ్విరి, కంపటీలు గోపాలుకులు కలువర పడిరి తమకు వేయించి గోకులము తర్షుమసి రాజు రాఘవుండు రాస్యము*కి సాటించె. తలపోసి5 కాటమరాజు ఆలమందలతో దక్షిణాదికి తరలుట ఆ మరునాడు మందలు కఆమనిగ ఆదిలె. యంక టేశుని మడన యల్హావులు మేళ గుడార్డు కదిలెను కోటియెన్టులు కనలె టేకలపెంట దనుక సెలపెయ్యలు మేళ మం కెనయెడ్డు కదిలె మంద $ంపచలు టు=కి మానివాగు నుడిపెలపాడు కదల. గురుగుల పాయమడ గుట్టలతోక కోరికతో కదిలెను కోడెలొక కోటి చిందగమానితోక అందగల మోట కోడెలు కదిలెను గొడుగులు కదిలె జర్ణమూల దనుక సయగుటెడ్డు మేళ అరిగెలు కిదిలెను అ గొబ్బుగాను మోతాన యెక్కైను మర్షవారి ధేన్వలు పల్లకీలు కదిలి పశుపతి కదిలె నార్టపాయ కురవన న్మరావులు దాది పేరు సాగి కదిలెను పేరైన కవులావులు యెలగలపాయ చవ్వలకు యెకిి తా థ్రీరామ కవులావులు చేరి సాగి నడిచె వవి ఉపతేరు తీసినట్లు సాగె గోకులము నూతి కొండలు యెక్కి థ్యాతెన బముఖమున ధేశ్వలు కూర పెంట ధేస్వలు చాలున వచ్చి అంబట్ల కొండంత ఆవులు నిండె

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవులమేపు ల్‌ యిశినేకువు చవ్వలకు యేతెంచెభేన్వుల యిశినేపవ్వ యెక్కిరి యదుకులో త్త పావచెత్త మేయుచు పోనంగ సాగె ములు ఆవులన్న పచద్మనాయుడు అందరు యాదవులు కాటమరాజు యిశినేకువ్వ వద్ద నుజిలీ చేయుట “*వినవోయి మరిది రాఘవా । విమల మనము దక్షిణాదికి మరి పోవు చార్మిత చున్నాము యిశినేకువ్వ మహస్తళ:ఎు విను మళ్ళీ వచ్చేది నిజమో మరుణమే నిజమొ రాఘవేంద 1. అది తెలియకాదయ్య ఆరిహరుల మాయ యిటువంటి తావుశ యీర్యాతి మనము కలియుగ |1పమాణము కడవెషదనుక వుండవలె యిక్కడ వొకవార్త వినుము నిలుపవలె మన కీర్తి నిఖిలంబుళోన ఆవులకు యిక్కడ అతివేగ దొడ్డు కువు్వతొ క్కి మనము గోపాల్కులంత వేయించుమని చెప్పె. వేగాళమునను దవ్వుల దేశాల తార్యాణముగను రాజుమాటలు విని రాఘవేశ్వరుడు చూతాము రావయ్య చోద్యంబుగాను” పసుల వారిని బిలిచి బాగుమీరంగ అని వారు యిద్దథ ఆరషంబుతోను తెప్టెలు బెట్టించ దిట్టముగాను కువ్వపైకి వచ్చిరి, గుణవిశాలుండు గుడారు వక్కటి. గురుతు మీరంగ చప్పన్నదేశాలు తార్కాణముగను యెత్తించ దొడ్డ నడుమ హేరాళము తప్పక చూచెను ధారుణీశ్వరుడు గను. “విష్పర్ణ సింహ్వమ ! వినవోయి జముభానము పరిపించిరి జననాథు మరిది! లిద్దరు. తప్పక నీవు చూడు దవ్వుల చూపు అనాగతము తలపోసి అప్పకిలాయె:. దౌడ్డిన యా కొండ దొనకొండ చూడు ' “వకనాటి పూటము వో రాజ సీవు శేర్మితో ఆమిరు పెయ్గల తిప్ప ఘ్‌ట్టిగా దొడ్డు వెయ్యుటక్షు కారణం చూదవోబము రాఘవ | చోద్యయిగాను బేమి?"” పరుగ దక్షిణాది పొటించి చూడు “విసవయ్య రాఘవ। వివరమంవత పశిమిగ వున్నాది పాకనాడంత' యును సూర్యాధిపతిచేత చోద్యంబుగాను

వ్ర కాటమరాజు కథలు నీళ్ళు గనిపించును నిజముగాచూడు !”' అంతలోపల చర్నదు డరుదెంచి వచ్చె వో రాజశేఃరా ! వల్లవుల రాజు! కాంతిగా వెన్నెల కాయంగసాగె దూర భారపు చూపు చోడ మై యుండు. ఆంత చుక్క బొడిచ ఆటు తెల్లవారె. సూర్యకిరణాలను చూచితిని అచట కాంతుడే యాదవ కాటమరాజు అంటివి గాకను ఆవులరాజ ! వుదయకాలమున శివపూజ తాచేసి యెక్కడి దూరంబు యెంత భారంబు కదులుముని సాటించె కంపటంబులను అగుపడునని మీకు ఆనలిచ్చితిరి రాజు మాటలు విని రయము తోడుతను కానిమ్ము అటకు మరి కడువేగమునను పొదుల వాకిళ్ళు తా భోరున దీసి పోవుచున్నాము భూతలాధీళ 1” పుర బిలచిరి ధేన్వల మర్ష చాల్చునను అనిన కాటమరాజు అప్పుడిట్టనియె : తర్జిరి ఒంపటము దరిమేర లేక “*వచ్చిపోయినది గురుతు చరటైన వుర్లకౌండ కురువన వు త్రముని ధేన్వలు గురుతు తర్పెము మందలు దాపు దాపునను వొంచి పోవలెనయ్య వో రాఘవేంద్ర కొమ్ముపాయ చాల్చున కోడెలు నడిచె యెల్ల లోకములకు యెన్నిక గారు యర జరితోకన యెక్కి యా ధేన్వలు యెల్ల నిశాని తా యెతించు” మనెను. లందపాయ వంపున మందలు దిగెను రాజు మాటలు పద్మరాఘవుడు వినియ యీదువ కట్టవ యెల్లావుల జరియు నికాని యె త్రిచి నిఖిలంబు లెరుగ శోధించి తూళ్ళపొడి చెట్లు తా (త్రవ్వి పపపతి రాజేరదు పద్మరాఘవుడు మోదము తోడుత మందలు దిగియు కుశిలముగ ఆ కొండ గొబ్బున దిగిరి మెరుగు చెన్నుని కురువ మీనుగ వచ్చి పసమించు తముకముపైన కూర్చుండిరి పులిబండ కురువ యిరుమేల తా మేళ ఆర్వాతి _పొర్దుబుచ్చి అతివేగమనను గూబలవాగు మడకు గొబ్బున వచ్చె భారత పురాణముల్‌ బాగుగా వినుచు రాజు గోపాల్కులు రయముతో వచ్చి యీ రీతిగా నుండె యిలనాథుచండు పరగ యేజ్జూతలపాటను దిగిరె ఏడునూతలపాటి వద్ద చిఒక్లల అలజడికి కొన్ని యుద్దులు చెల్లుట

ఆంబట్టమల చిలుకలు అమృత శంభుని మందయెంట చెల్లీంచినడిచె

మారగించ మరిగి జ్యోతిమల చిలుకలు మేళలు మరిగి

కాటమరాజు వుత్తరాది అవుల మేపు చ! ఆడత ర్లి చిలుకలు ఆవుల మీదకి వచ్చె. కొమ్ములు కిందుగ బడి గోవులు చెల్లె రాంభవుని చిలుకలు రాచిలుకలు కదితె ఆశ దప్పి యొచ్దులు అవనిపై వొరిగి ఆకుచిలుకలు కదిఇ ఆవులవెంట ఆరు నూర్లు లెకళంాపుడు గవినెలు యెండిపోయిన న్నరావుల మీద (తవ్వించి వేగమె వాలె. పకుగంగ యిుద్దుల పాతి వేఎఎంచ చిలుకలు పచ్చగా వారె ఆకులవలెను గంధము కస్తారి కఠిపిం౨ చల్లి ఆరునూరు యొద్దులు ఇరెత్తి చూచి పుకుగూను జవ్వాజి పువ్వులు బరిపించి చిగుకుటాకని (బమసి శిరసెత్ర్తి చూచి వుత్తమ జంగాలు వుగేయశంగ ఆళచే యెద్దులు ఆందుకోజోగ సత్యమా జంగాలు శంభఖులు పూరింప గుబగుబ మయుగసి ఓిలుకలు కొండ ఒకు ఘకగన వామిద్యములు ఘంటనాదులు వురితె (మోవంగి యెగిసిన చిలుకల యెద్దులు చూచి ఆపులన్న పవ్మనాయుడు ఆతి వేట్క (బ్రమలుడిగి యెద్దులు బొలుదాలున తోను అరిది గంటవేసి యెద్దుల కైలాస మంపె ఆరునూర్హ యెద్దులు అర్ద కిందుగను ఎద్దులు చెల్లినందులకు కాటమరాజు దుఃఖించుట యకి పష్టధదుడు యద్దులకుగాగ గుంధిళ్ళ "పెద్దయ్య కూలిను వెషుక ఆపరాన శోకము అణచ6కేక కొల్యాణాన బుట్టి కన్నవారిని గలిస్తిమి మవియు పద్భ్యనాయనితో మందలింప కన్నవారిని మెడాసీ రవులావుం నాగ గలిసితిమి గోడుగోడున అడిలి గోళ్ళ కన్నీరు చేశ 8 గర్భమువందు. వెదలిన వాప వేళ్ళకు చిమ్చుచు వెతవడనాగ మనుహంలేక సర్వాసియె. మేడమీద “దూడై శ సంగడమ !ముప్పర్త మరిది మందలింపగగు మలన చెల్లిన రేకులు మననులో వుండె. పాపకు కస్పిపకనోయి. పద్మరాఘ యింకగా దుఃఖము యుటువతె నుండ వడ |! యెడ్డులు వొకిగెకు వోర్వ్యంగలిను ఆప్పలే తల్లు-. ఆభోతులు. తండులు

లగి కాటమరాజు కథలు తొలుచూకి పడ్డలు తోతబుక్టువులు దేవతల పంపున తెస్తి తమ తం్మడిని మలుచూరి పెయ్యులు మాకు సైవోడు తన [పాణవిభునిమీద తరుణి పెద్దమ్మ ఆబోతు కోచెలు అన్నదవ శ్ర్‌లును గొనకొని నిష్పుల గుండముకు బోత బసువన్న పాదానకు తన శిరస్సుకు నిండిన |పాణము నిప్పులకు యిస్ర _పతిలంకెచేస్తి తముకము మీద గుండి తల్లి పాప నమ్మిన ధేశ్వల నిన్ను మెడవాసి నూకకు చెల్లిపోగా గుండె చె.రఎ రాఘవ 1” చన్ను యుచ్చేటి ఆ సమయంబు నందు అని గోడు గోడున అడితె నలనన్న పాప కనకన ఆడితే వజలు కస్తి పశుపతి అడలంగ పచ్మరాఘవుడు: పడిరి “రాజులకు 5స్తిపడ రాదయ్యా బావ! నన్ను జూచి కవకవ నవ్వె మా తల్లి బావ పట్టపురాజ ॥ పలాపించనేల? తల్లి మ.ఖయముచూచి తాసు నవ్వితిని (బహ్మ[వాలు తప్పవు వావయిటు... చెల్లెలికి వగుపనై తి యెడ్తచెట్టకు వగపు విషమ” పెట్టె” ఆంతట రాజు ఆ నాయునితో నసియ; ఆరాజు మాటలకు ఆ నాయుడిట్రనియె: “కల్యాణనున మాతల్లి కలగన్నగాడు “యెన్నరాని భోకము యొట్ట్లనోయి రాజ యి౭ంత దుఃఖ ..లేదముయిటువిశు మరిది! మీరిన దుఃఖము మీకేల బావ? అయ్యా చెల్లిన వెనక ఆర్య ఆ* వాలు అనిన రాఘవునితో అప్పుడిట్లనియే: లెంకలు తెచ్చిననాడు లేదు దుఃఖంబ “యినవోమి రాఘవ । యీ ధేన్వలన్ని పద్మనాయుడ : యేడేండ్ష దాలుడై నేము. పనిచెడి పోవంగ పపపతి రాజు తల్లి దాత అంపించుక తచ్చడిరణముకు చూచెనని జనులంత చోద్యపడియేరు బోతి యీ పాణమేటోకని ఈశ్వరుని దలచి కొనక వెతికితి కదు దుఃఖము లేదు నిలచి స్త్నోతముచేసె నీలవర్జు-డు: వర్షము కురిపింపునుని కాటదురాజు ఈశ్వరుని (ప్రార్థించుట “పార్వకీశ్వరః యీశః పాకశాసకగ।; దోప సివారణ । దురిత సంహార । గవిరీ మనోహర! గం. పాడేశః పాలలేచన యీక। బసువ వాహనుడ:! యీశ్యర సరివేశశశ*! యీశ మందా”? అంనాడు సురులను అసురులు గూడి

శాటమరాజు వుత్తరాద్‌ ఆవుల మేపు ల మసలుచు పర్వతపు మవ కడలి దివి రడుదెగ నంపిందు ఘన మఘములను తరువగా ఫణి బలికె “దధిశేన నేఎ ఘడవు మావాలి కర్తపు నివు విషము (గకుూడుగాన విడుపు ముని కూరిమి వరుషంబు కృరియించు స్వామ్‌ పలక పసవుల _బతికించు ఫాలలోచనుడ! ” విడువక తరిచిని విషములు (గక్కి= అని పెక్కు విధముల హరుని విషము బుట్టిన మరి విడిచి దేవతులు కొనియాడి వెల్‌బడుచు నీ మరుగు వెనుక ఘనమైన వల్లవుల కాటమరాజు ; జొచ్చినను “ప్పతమా నాతోను పలుకవు నీవు విషమారగించిన వీశశీశ్‌ మందార |! యంత చేసితి నీకు యీళ! లోకేశ! = రసికుడ మమ్ముల రక్షణసేయు సంతరించేటి మాపాలి స్వామి నీవనుచు దీక్షించు!కి మమ్ము౧ దీనళరట్యః యెలళ పాత క చేస్తి యిుందత నిన్ను” యేరువ భూమికి యగ వెష్లుతాము కాటమరాజు (వాణత్యాగమునకు సిద్ధపడుట ఆని శిముని దూరు ఏ ఆ నలనన్న కరమ.లు చముకుశించి ఘనత నిట్లనియె : తన చేతి కుంతళవు తగ ధుఃపి=చి “'వక్రక్సే వినవియ్యః పశుపతిరాజు యెగవేసి రాజు తా యెదురొమ్ము వొడ్ధై పనవులకెరకు తా ._పాణాత్యము**గను హరిహరాదుల మాఃరుచే ఆ కుంతళంబు వశదెశ] యున్నాడు వల్లవుం రాజు గగన మార్గంబున [దలక నిలిచె హరవారా అక్కడికి అరుదెంచకున్న పరుగు బారుచు నాగదుడు సమంఏమౌొట నిజము స్వామి యూ వేళ పల మేశ్వరుసి కడళేగి అని చెప్పి నారదుడు అరిగెను వేగ, ఈశ్వరుడు కాటమనరాజునకు (పత్యషమగుట పరమాళ్ము డప్పుడు పరువుశ వచ్చి. పవప3 రాజు:ఏ (ప్రత్యతమాయె ఘంటల కుంతళం ఘనుడందుకోని శరణార్థి చేసెను చేయెత్తి రాజు దివిము-డి పర మేపు దిగివచ్చి నిలచి యెక్య-డి భరణార్థి యాదవరాజ ? శర. ఈళ 6. దివించు €7. (పాణవాళ్య న ననన

ల్లి కాటమరాజు కథలు యెంత నాహసుదవు యేల నకింప శంభుడ! ఆవులకు కామ డాం బము అంతకవప యేటికి ఆవులరాజ |! తోచె కచ్చితము కాయను కారణంటేమి | అక్కడ కొన్ని ధేన్వఎ హతమాయ “యిగవయ్య లో కేళః యీళ్తురాః సివు స్వామి నా స్తితి పప్పేని నా న్నామి వినమః పలలు డిగివొ స్తిమి మంతనాల చాయి చప్పన్న దేశాల-ధేశ్వల- చాల వ్వేపితిని గౌరీలు-పాక నాట-మేపులు కలవని అప్పేనము బెట్టకి ఆవుల మేపితి చెప్పిరి దుర్గాలు మేపితి తుమురు తుమురుగను _ పోవుచున్నాము భూతేళ వినుమ ! భార్గవి నది దాటి పరువున వొస్త్తి యిక్కడికి వ స్తిమి యీశ్వరా నేడు పన్నెండు వత్సరములు పరువతం మీద వొచ్చిన యొడ్డు బూడ వారిగెను కొన్న ఆవుల మేపితి హరహర విశమ। ఎెఘ నేమి సేయుదు యీళ్వరా నేను?

ఈశ్వరుడు పశువృులకొార 3 పాతాళగంగను పెకి

య య అప్పింమట

ఆని తలపోయంగ ఆ సాంకమూర్తి: వేవేగ తన మరిదితో విచారముచేసే: “తలపోయ నేటికి తాష్మతఫేల ? “"నాయుడా! యిటు వినుమనా చిన్న గోవులకు నీళ్ళు మరి కొల్లలు "సీతు"” మరిది £ అని తలచి శివమూర్తి తన చాతనున్న ఆవులకు యిక్యడ అలసట తీర (తిహలం గిరగిర (తిప్పి కానచట పోవలె యెత్తు తర్లి పొద్దున లేచి గజహలముతోన గడ్డ పెళ్ళగించె పొక నాటికి బోవలె పద్మరాఘవుడ | గుబగుబమని వురిమి గుబ్బ బిలుకొనుచు కలియుగ ప్రావాణను కడ వెవ్ళర్‌ నక్త జలము లుద్భవించి జలజ బారె నిలువవలి మగ క్రిర్ర నిఖిలంబు తెవగ గూబగుండము వాగు గుబ్బబిలిపారె తన రూపు (నాయించె ధారణీ స్వరిడు ఆవులు సీచ్ళ తాగి ఆనం కమందె కలి;యగము లోపల ఘకులార వి ఏడి ఘనుడు సాంబమూర్తి కై లాసమరిగె తనపేరు నిలువవతె ధరజను లెరుగ ఘనుగ్లై న వల్లవుు కాటమరాజు అని పద్మగాయనిశో ఆనతి ఇచ్చ

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేవు వ్ర] కాటమరాజు ధనకొండరు పోయి సిరిదేవి దీవెనలు పొందగోరుట “వినవయ్య రాఘవ విన్నవించెదను బావలు మరదలు-మీఏ-బంధువులు దినకకుడ భూములు తిరిగి మేపిఠిమి వుండంగ సీమ భూములకు మళ్ళితిరగి వొచ్చితిమి కులకోడి బంధువులు మీకు "ఎరువులు సవలగ పరువతాలు శోధించి వొస్సిమి వుండంగ మాల్యవంతములు అవుల మేపుక వస్తివి తనకు యెశ్వరు లీక తలిదండ్రులు లేక్ష భూములు తిరిగిన ఆవులకు భూతబలి బంధువులు లేకుండ బలగము లేక పెట్టవలెను రాజ్యభూములు లేక రాజులముగొక నానా దేశము తిరిగిన అవులకు వాపము వహిదొలిగే కొరకు పట్టితిమి నరబలి పెష్టవలెను సంగడము పాళ్ళు తిరిగిన ఆవులకు పచ్చబల్సి పర్నాల్లు యేండ్లు పట్టితిమి సంగడము పె్యవలెను.. పరచిత్త'ము పరజ్ఞానము పరగ నీ వెరు ఆమ్మతో విడారముచేసి ఆవు దొడ్డి గవు గుడుపవలెను పకిలంకె సంగడము పాయకు బావ ।ః అమ్మ దీవెనలేకి అరుగం.;3రావ పూరిమెట్లవారు యీ భూములు యేలేటి తల్లి దడీవెనలేక ద&ణాది పోరాదు నాడు మేలు కీడుకు లోనై మేనత్త వున్నది. తొల్లి ధనముకొండన తొమ్మిది వారికి యెరిగింపక పోను వరుసనగాదు ఆంగళ్లు నాయుడా! దుప్పుడు ధనముకొండన యిన్నూరు ముందుగా విదారింపక ముప్పవును అంగళ్లు మురిద్‌ (పొద్దుపోయి ధనముకొండన పొన్నం ఆయితన్న యేలే ఎనముకొండకు ఆంగష్ళ అంవుకూ తనను” రూము బోమిు ధనముకొండ నజాజుల పద్మగాయుడు ఆ టకు పకపక ఆంగష్ళు నవ్వె; పువ్వుల అంగట్ల పుక వీథులంత ““అదేమయ్య ధనవ :కొందమీద పఎమణాగు౨ అంగట్ల పట్నాన తరుచు అశ పుట్టింది? పద్ధెనిమిది వణాలవారు పట్నాన ఆన్నలు తమ్ములు మీ ఆమ్మ వుండంగ వున్నారు

లిల్లి కాటమరాజు కథలు వృద్ధిబొండి పున్నారని వినిబచె తనకు. తొలుచూరి పడ్డ ఎ తోడబుట్టుపులు నానివాడలు జూచి నాగి రాలవు షులుమూరి పెయ్యలు మాకు సైవో ఏ వేళ్ళవాడలు జూచి వెళ్ళి రాలవు కామధేన్వలు మాప కన్నతల్లులును ఆటపాట వారిని చూచి ఆదమరచేవు యితరులు నాకేల ముప నమ్ము రాఘవః పున్న వూ ఆడవారు కన్నతల్లులను తమ్ములు యేలి ధనముకొండ జూచి తోలుమోకులు దండెగోలలు యమారక తమను మరిచేటి నీవు పట్నము జొచ్చిన మరునాడు పపవుల పరామరికె వుంచు వపవులమీద మరిచేవు మునిమాపున పడ్డ ఆవుల ముని పశువుల మరచిన పరగతులు నిండు మాపున యెత్తించు మమ్ముల మరిచేవు మారశుడ నీవు నడిజొముని పడ్డ ఆవుల నడి జాము5 ఆ లకగోపాల్కుల అందరిని మరిచేవు యెత్రి చు సిరిగల బసువన్న శివపూ.! మరిచేవు నీయెడుట పడ్డ ఆవుల నీవె సారళ నాయుని మాటలు ఆవులన్నికు యెత్తి)చు నారాసాలాయ మానావతీ ధేన్వల మనసులో వుచు “యెంత మాటాడితివి యేవయ్య ఖ్రీరాషు కవులావు5 సీచిత్తాన వుంచు! మరిదిః య్యరయ్య పద్మనాయుడు యాదవు యెరిగి పద్మానాయడా రోరి కాడితివి? లంధటొరిక్తి దొడ్డిన గట్టిన బిరుదు దొనకొండన కర్పూర విడియము గంధ కస్తూరి విడువ అలది మందన గట్టిన కశ మారమ్మ కవుధావుల వప్పగించి కమిగిట జేర్చి నగురున విడువ ఆందతిచాత దివ్యనకర ఆపుడు పుచ్చుకొని తల్లివున్న ధనుముకొండకు తగనంపు _ తికు:సందుల వారి దిండ్దమీవ శ్రీరామ నన్ను ముదికలు మెోసపె కాటమరాజు దొసకొండ (ప్రయాణము ఆజానవాహులు యాదవవరులు రాజువెంట పంపనమైరి రణకూరులెల

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు లి నండగోపాల్కుల నంనన్న చూచి అమరంగ ముచ్చి తమ అమ్మతో మందుగా అందరు ముస్తీదులైరి ననియె వల్లవులు గోపాల్కులు వైళంబుగాను “ీవినవమ్మ వో,,,044060009 వల్దవులు రాజులు యిరదంకల వలం 44406460, ంపూడొ గొలవ జగములో నడిపింతు జనులు తిరుమందుల వారు తిరుగ బారుకొని మెచ్చంగి మెరసి ఫలములతోను మెండుగా అని చెప్పి రాజు తానచ్చోటు తర్టి గొలువ మారుకాపురము వెళ్ళి మాధవుడు పంకజనాభుని యిరు పార్శ్వములందు కదిలె పమిడికాడ వించామరములు యాదవ చేరి దరిశించెను చెన్నరాయులను రాజుకు విసర “ల్రీహరి నందనః [శితపారుజాత:ః వెండికాడ సురటీలు యిర్ముపత్యాల దేవేయ్యద వందితః దీనుల దాత। విసర (పహ్ల్హాదు కభయంబు పరగంగ నిచ్చి నడ వింధ్యాదిబోలె నలనన్న కదిలె కశ్యపు డునిమిన ఘననారసింహ ఆయ్యోధ్యాజు తమ అమ్మను జూడ (దవుపతి 49మానంబు తగు వేట్టాగొచి ద్వారావతిరాజు తమ కళల్లిని జూడ ఆశయ వలువలు యిచ్చిన స్వామి కొవురొప్ప దిగివచ్చి కొణతాల కరుణించువే మమ్ము కంసమర్దనుడ। ” నడువ రక్నించుమని _మొక్కి- రాజు తాక ద6ఠఅె కమసయగా తూర్పుగండికి వచ్చి యిండ్ల చెరువుకు వెళ్ళి వేగమె వొచ్చి జవొడ్డున సిలచి 4264222222 246 కుభేరు చింతకాడ కూడి పారె దండు “యీ స్తళము మహస్తళము వుత్తరాది పగలు వుక్కణగించి యినరయ్య మీరు పోరుకు దక్షిణాది పోవలె ననుచు మము గన్న తల్పియు మగువ మనిసితోలు తమటాలు మరి వేగ పెద్దమ్మ యెత్తించ ఏట వ టట 00202 4866444600 యీౌడ్‌ గుబులు గుబులున వురిమె గుబ్బటిలి (పకి శల సిలుపవలె పరగంగ యాడ నట్లు అసి తల్లి హపంబు ఆపుడు గావించి. తమటాలు వాయించిరి తగు వేట్క-తోను 4444 కన్తూరి ఘనత నై వేద్య పినయెరువ బెదిరె పెదయెరున బెదింె శీర, (చాగది 3)

క్ర కాటమరాజు కథలు రాజు వున్న ధనముకొండ రంతు వాయించేటి వాయిద్యములు వాలః ఘనమాయ మేళాలు దిగులువడి ధనముకొండ దిశలెల్లగ ప్పె కాశవారిగంగు గజ్జం తమ్ము ఆలరంగ వైభోగముల ఆ రాజు రేపటి కొలువున రేమంతుని వీర కొలువున బయట కుభేరు చింతకారు గుభుల్‌ గుభుల్‌ మూడ నిలువుల పొడువు ముత్యాల మనుచు మేడ తమటాల ధ్వనులకు ధరణీశు కొలువు గడియారము మొగసాల కల మండ విని అశ్చర్యపడిరి వీరు వారణక పము (కింద పట్నము యిట్రట్టాయ వప్రజలు కనక సింహాసనాల గద్దె మీదటను ఫీతిల్లిర ఘనుడు అయితమ రొజు గాంభీర్య చూపులవారు ఆయితన్నకు సుడ్డి కాలి వినిపించిరి పల్టికొండ రఘుపతి పరగ వల్లభన్న ““బాలరాజు అయితన్న | మన అన్నలు తమ్ములు ఆత్మవర్గంబు పట్నంబుమీద బావలు మరుదులు బంధుజనంబు అప్పటప్పటికిని ఆర్భాటము లాయ వెరసి విరువై 50 నాలుగువేల బలంబు తమాటాల (మోతలు తరుచుగనాయ కాలిబలంబులు కదసి తనను గొల్వ గొడుగులు పడిగెలు కొమ్ములు దండిగా రాగాలు జంటగ వాడువారు వీరణాలు సరి పందెము లాడుచు సయ్యనువారు తడుములు వాయించిరి తుది కిన్నెరుల్‌ మీటుచు కీర్త నలవారు మేరగాను” రావణ అస్తాల వారు రాజుకొలువునను అఆవార్హవిని అయితన్న అపుడిట్ల వోరుగంటి మేళాలు వొరుసతో గనియె; కదిలె *బావాః పల్లికొండ! మన పట్నము చందదగిరి మేళాలు సానె టోగముల మీనక్‌1 వారు యొవ్యరి దళ మోకాని యెరిగింపు ఆటపాటలవారు ఆక్కడ తరుచు మనిన క0. ఇరువై ల1.మీద నం

కాటమ౦'జు వుత్తరాదె ఆవులమేం లి పర్చికొండ అమితమరాజుతో పఠికి మదుగువెట్టి పరిక మనకు వయ యిట్లనియె: దొయు '““ప*వారొ మనవారొ పముజు పల్లికొండకు తెలియని. భావ్యంయి లేర్చరచి మేమి? యెదురుగ వచ్చిన యెరిగింతు మీకు గతహేష్య మెరగిన ఘకుడు యెవ్వరోకాని వారు యెరుకలె"'దనిన పెల్లికొండ పల్లికొండ మాటలకు పట్టభ(దుండు మనవారొ పగవారొ మనస్సున చూడ ఆమితన్న పుత్తన్నతో అరుషించి మతలోన మన్నించి మరుగు బెట్టి పలి నాడు “పూరిమెట్ల చెన్నకేళవ। పుత్తమ _ నడి తముకు 'సేయించీ నాగరమైన రాజః గృురాల పంజుల గొబ్బున డండు పవగ ధనముకొండ మన పట్నము రప్పించు'"మని శిలవు రాజు లాగిచ్చ మీద ఆమాటకుపుత్తన్న ఆతి శీగమునఎు వళ్చేవారు ఎవ్వరో వై నము తెలియ మావకూళ్ల మల్డును మతి వేగ బిలిచి దాయ. "“'గోటకంబుల మంచి గోవ తేజీల హకిగురువు పల్లికౌండ నడిగిన పల్పన గట్టించు'"మని పలికె నావళ యపుడె అయితమరాజాదులు కాటమరాజును ఎదురొగసుట రాజు మాటలు విని రయమున నపుఢు పెక్షివి పల్లంబు పచ్చల వాగె వాజీల కన్నింటికి వైనవైనాన రారేఖలయ మరియు రశ్నభూషణ పగ్లికౌండ యెక్కేటి పంచకల్యాణికి ములు పిగ్లి జల్లులు మంచి బిరుదు లమరించి కరియావుల రాజు యెక్కాటి గంద వల్లధన్న యెక్కేటి వాసిగల రేటికి గత్తెర తేజిక తెల్టని ముక్యాల తెలివైన సరులు బిదుదైన ముత్యాలు పిల్లి జల్దులు అయితన్న యెకేటి అల రూప నాచకూళ్ళమనేని నట బి్తర తేజికి రాయునికి

[01 కాటమరాజు కథలు హెచ్ట్యైన ముత్యాలు హేమంపు త ప్పెట్టు పిల్పం్యగోవులు మణులు ధారబూరలును రూర్చిన సములు మెడ్‌ గుండ్డ తవమటాఐ మోతలకు భూమి "పేకులును తత్తరపడషిగ పుత్రమ రాజు యెక్కే-టి పువ్వుల సన్నాయిలు గిడిగిప్ట సన్న వీరణాలు సీలనికి వన్నెగా పంచమ వాయిద్యములతోను కక్కుల కల్యంబు కంచు పక్కెరయ పచ్చల పాలకి పల్లికొండ యెక్కె సిరిబాల ముమ్మయ్య యెక్సే-టి హంసల పాలకి అయితన్న యెొక్కె చ్మితపిడుగును వాహనంబుల యెక్కిరి వారు వీరనక చాగ్రై న కంరాణి బన్నసరములును గుడిపాటి గుమికిన గృురార పంజులు కల్పందుల పోచయ్య యెక్కేటి గదిలె కత్తు తేజీకి మృరిపాటి గమిడిన మన్నీలు కదిలిరి మళల్లెపువ్వుల సరులు మణులు యుండ చెరువు గమిడినయిలు మూక మెడనిండ కదిలె మర్ష పిన్నమనేని మడిమె తిరుగని _ దొండవాగు మొదలుకొని దొరమన్నె బంటును వారు మావకూళ్ళ మల్దురౌతుల మంచి నలనన్న దళములు నడచి రాగాను తేజీల అయిళన్న పంణలు ఆడికొని నడిచ పల్పాలు గట్టించి పయనంబు జేసె కాటమరాజు అవుట (శ్రమమెరుగలేక ఆర్నుచు కదిలెను యాదవ బలము యెదురుగా ఆయితన్న యేతించెదండు గడల ఆరిగెలవారు కత్తులవారు హనుమంత పడిగెలు ఆలవట్నములు కాలమూకల భూమి [గక్కటిలగాను జూచి తిరుమందులు యెక్కిరి దివ్యలేజీల ఆవులగన్న యనుచు అయితన్న వల్లవులు యెొక్కిరి వాహనంబులను ఆతి సంతసించె విలుమూక బల్హాలు వీకనాయకులు గరుడ పడిగెలు జూచి కాటమరాజు తేజీల నెక్కిరి నై జాలవారు అనుచు శుపాకి యిలుమూక తురుతున కదిలె

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు ర/ 'పెరగెను భుజములు పెద్దరాజు అనుచు ఆయితన్నను కొలిచిన మొదుల్తెన యాదవరాజు గొ చెలసి అందలాలు వారు దిగిరి దీనుల్లై _మొక్కిరి దీవించె గురువు ఆవులన్నను జూచి అబితన్న హైలకి అన్నలు దమ్ములు ఆత్మవర్గంబు “ దిగను బావలు మరుదులు దింధుజనఠిబు పచ్చల పాలకీలో పల్లికొండ రాగ అంజలి చేసికొని ఆనందమంది పవపతిరాజు పల్లకి దిగెను బలాదూరు ,రిష్టితీసిరి పట్టపురాజుకు వేనుయొక వేడ్కుతో యెదురుగా అన్నకు యెదురుగా వొచ్చిన వొచ్చి అపకీర్తి యనుచు పల్పికొండకు (మొక్కి. (ప్రార్థన చేశ ధరణీప డయితన్న షోడక దానంబు ఆంతట పల్లికొండ అతి సంతసించి లిచ్చె కనకదండ పల్లకీలో రాజును ఆవులమంద పరిణామము అఆడిగె కమిగిట జేర్చి ఆయితన్న ఆయితమరాజు ఆవులన్నను జూచి సర్వగ్నుడు దనమ కొండ దయతోను సాష్టాంగ దండంబు బెబ్ధి. సంతోషమడిగె తమ్ముని కమగిట జేర్చి తప్పకజూచి ఆవులన్నను కొలిచిన యాదవ యెనియొక*+ (పియముతో "సేనలకు యెదమున జేర్చె. అయితన్న తాంబూళం అందరికి నిచ్చ కొమరమ్మ పు త్తమరాజు గొబ్బున పల్లికొండను కొలచిన పరివారమునకు వొచ్చి కర్పూరవిడెము కాటమరాజు యిచ్చ తమ బావ నలనన్నకు దండంబుబెబ్ది పల్లికొండ ఆవులన్న పల్టకీలు కరియావుల రాజు కడువేట్క52 తో యెకిగారి వొచ్చి వల్లివులు తిరుముందులు వయినాగ కరుణతో నలనన్నను కమిగిలించు గొలువ కొనెను ఆ తమ్ములు గలసి అభ్వాల నెక్కి వల్లభన్న వొచ్చి వందన మొనర్చి బాలరాజులు యేలేజి పట్నానికి అల్లు డాడెన్న వొచ్చి అతిభక్తితో కడిలిరి _మొకెా *భన్సి యేక 52, వేడ్క

లిరి కాటమరాజు కథలు అమ్మ వ కొమరిగిరికి అప్ప కన్నుల పండుగ కలిగెను చూడ యరణప్పకః కోలవారి నాగినేని గొబ్బున బిళచి మాధవుడు వచ్చెనని మరి వేగ చెప్పిరి “వల్లవుల రాజు ధనముకొండకు ఆవార్న కొమరగిరి ఆమ్మసి8దేవి వచ్చుచున్నాడు యరణప్ప అప్ప అఘుమంచి సిీరిగల పట్నము శృంగారించు" యాదవ సతులు మనివ వీనుల పండుగ విని సంతసీంచి కాటమరాజు స్వాగతమున తై దొనకొండ పట్టణమును అలంకరించుట అని ఆనక్రిచ్చిన ఆ పనులవారు మామిడాకు తోరణాలు మర్ల వారి పరికింప వీథులు బాగుసేయించి యిండ్హ వీథులు వూడ్చించి విడినీళ్ళ చలించి అందముగ తోరణాలు ఆంగళ్ళవెంట అంగళ్ళు అలికిరి అశ్రివేగమునడు _ తమలపాకు తోరణాలు తగువేట్క భీగంధాన ఆలుకులు చిలికించి గట్టిరి రపుడు వట్టి వేళ్ళ సపారాలు వాడవాడలను కాంతలు చల్లికి కస్తూరి వేగ కురి వేళ్ల నపారాలు కూటాల నడుమ మెండైన గోడలు మె౯పన చేసిరి పట్నము శృంగారించి బాగేరు పరచి అగరు పన్నీ ర ఆదూడకును వారివారి లోగెళ్ళు వైనవైనాన చినా ల గంధము చిలకులు చట్టతి ముత్యాలతో పంచవన్నె ముగ్గులు పల్లవ దవాణము వన్నెలు డీర్చిరి పరచి చిరువుందు. వారి దవాణము దిర్పత్తిరు పెడీ పశ్హైములో నివాళి దాగేరు పరిచి పరచి దొనకొంశ భృంగారంచి తోరణాయ.. మంగళా హారతులు దీర్చిరి మగువ గట్టెరి లందరును రాగాకు * గోకణాలు రాచలోగిళ్ళ “నాకి అకు = రావియాక్షు *

శాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు క్రి ఆంగనలు సంతోషమున ఆటు కొలువు “నాతండి నీకీర్తి నధి నిధులకన్న దీర్చిరి అన్నాష్ళ వర్ధిల్లు అన్నరో నీవు; ఆవులన్న పల్లికొండ అయితమ ఘనమైన రాజుకు ఘనత తోడుతను రాజు జముఖానము పరిపించి చదు పట్నము జొచ్చెను యాదవ పట్ట రేరుపరచి భ్మదుండు పల్లికొండ కూర్చున్న పట్టభ్యదుండు అడుగులకు సిరిదేవి ఆత్మిపియము వల్పవులరాజు యిరువంకల నుండి తోను దివాణములో పరువాదిగు పారవేసి మడుపులు బరిపించ మాధవుడు శావలు 58చేసీరి చెలువొప్పగాను రాను ఆవేళ సిరిదడేవి అక్యంకొమరక్క బజార్జ వెంటను పల్లకీలు జేర్చి కర్మూర విడెములు గంధకస్తూరి అడ్డగోడల వెంట అందలాలు జేర్చిరి తబుకుతో తాంబూళము ళల్లితానిచ్చె వీర పరివారమును విడిమట్టున ఆందరికి పంచిపెట్టి ఆవులన్న వుందిరి యపుడు మొగసాల ముందర రాజు తా నించె తాను విడ్యము శాయక తలవొంచు మొలల చవికలో మొక మండపాన కొనెను అల్లుని గనుగొనె అక్క కొమరక్క బాల కొమారుని చూచి భగ్గుమనె బలాదూరు. దిష్టితీసిరి పట్టపురాజుకు గుండె పశ్హైమున నివ్వాశి పట్టి పొడిరపుడు *'నీవేల తలవొంచేవు: నీకేల తండి? యదటను ఆవులన్న యరణప్పను కనుగొంటి నిన్నునే కాటమరాజ! కనగొనె వినిపించు మందపరిణామము విన్న పాదాలకు (యమొకెాను పట్టభ్మదుండు పము యేమిః ఆవె్సుుక కొమరగిరి ఆత్రకు జయమొ అపజయమొ చెప్పవలెగాక (మొక్కౌను జమము చాలదని నీవు చింతింపు తమ తల్లి సిరిదేవికి దండంబు బెద్రైను చున్నావొ?'"” ననా 58, వేవలు

40 కాటమరాజు కథలు రాటమరాజు తనకును తన చెల్లిలు పాపనూకకును ఎఏగిన అన్యాయమును సిరిదేవితో చెప్పికొని దుఃభించుట చలయెత్తి నలనన్న తల్లివంశజూచి పెందోట ముద్దమ్మను మాయమ్మ తలుపుతో కోకము తట్టు ముట్టాడి పేర్మితో బిలిచి “యేమి. చెప్పుదు తల్లి యెరుగరా నామా నీవని నమ్మికె పుచ్చుకొని మీరు? అప్పుడు ముద్ధమ్మ అమ్మతో ననెను; అమ్మను యేమందు, అయితన్నను కన్న కుమారుడు నాకు కాటమరాజు యేమందు? తమ్ముడు రాఘవన్నతోటి దయ యరణప్పను యేమందు?ః తనకు వుంచి పెంతు యవ్వరున్నారు? వస్తుభూషణాలు వారి కిద్దరికి పల్రికొండచు దూర పనియేమి తనకు యిచ్చేను నమ్మవే యింతి సాక్షిగను తమ్ముల దూరను ధర్మమా తనకు? చెంచీతిరాలి కన్న చిన్ని పాపమ్మను మమతల మబిషివి మగువరో నీవు పెంచి బూడేర్తును పేర్మీ తోడుతను సీకురేని దయ మరి వకరి కేల? ఆరీతి కళ్యాణాన అరమర లేక తమ తండి పెద్దన్న 'పెద్దమా యెండ నీడ కన్ని యెరగక తాము దేవులు కళ్యాణాన 'పెరుగంగ కరకంఠ కళ్యాణము పోయి కాలము చేసిం మూర్తి సాహపమంతులు దామసాని మామలు వల్లవుల భ క్రికనన్న వచ్చె అక్కడికి చెల్లికి చెంచీతరాలు చెల్లెలు పాపనాక్షి అంస్యగూడి. చెల్లిరి యాదవులు కుంచెన వారిపాలు కుప్పిలచి పోసి కొంత వల్లవులవారి వంశము యెత్తి అమ్ముగుండాన హతమయ్యె ఛాడు పాషమ్మ ఆమ్మిగూవి చెల్లిరి యావవ సతులు పాపక్ము గోతాఎ పాకంగ విరియ తన్న లిల్లివం్యడులు కళ్ళాణాన తిరుమందులవారి వంశము తీర్చి చెల్లగాను పాడంగ చాపు దండె రేరు తకుకు ఎవ్వరు లేరు

శాటమరాజు వుత్తరాది ఆవులమేపు త్త భారి గో[తాలు పొడంగ భత్రినన్న _ గుండానకు పయనమై గురుతులు వినెను చెప్పె పల్లికొండ మొదులైన పందుముల _ మాకు వప్పగించి మడిసి రిక్కడను వార్ని నావారు అంటివి నమ్మికగాను చెల్లెలు పాడంగ శంకరుడు వినెను సీవారు అయితేము నిజమేది మాకు? శివగురువు విని చిరునవ్వు నవ్వె మద్దులు మారేష్మ మారు పలుక వలెను ముద్దుచెల్లెలు మాటలికు ముచ్చట పెద్దన్న _ పెద్దమాదేవులు పేర్వేడ పడెను: వలెను మా పెదతండి 'పెద్దమాదేవులు రాతి నందులెల్ట రంక వెయ్యవళిను డేశముగాని దేశములకు వొచ్చి కలుకోడి కుయ్యవలె కలుపొన్న అన్నదమ్ముల బాసి హతమైరియీడ పుయ్యవలిను కాటమరాజును కాంత పొపనాకి సాక్షుల పలికించి సథ మెస్తౌని కలిగినారని విని కరుణతో నేను రాచబాలల యివ్వరాదయ్య మాకు" వచ్చినాను యిక్కడికి వల్లవుల అమ్మ ముద్దమ్మ ఆడిన మాటలకు గురువ అన్న భత్తినన్న ఇలాగె యనుచు పెంచి యీగేర్చినవారు పేర్మితో సోమవారమునాడు సోమశేఖరుని మీరు నమ్మి పూదించెను నరనాథగురువు చెల్లెలిని తమ్ముని చేపట్టినారు అమ్మ గుండాన అన్న కత్తినన్న అన్నదమ్ముల పుతులము ఆరమర పువ్వులు వేయించి పూర్వము దెలిపి గేద... ఆరిన గుండాన అగ్ని పుట్టించి ఆందుకు ముద్దమ్మ అప్పుడిట్టనెను: వారిని బలికించి వారివారి యనిరి *మాటచశేమి యెొరుగ కాడిశిరి మద్దుఐ బలికించి "మారెళ్ళ బలికించి మాయలవారు మీరు గంగురావుల చేత ఖద్దు అనిపించి భూములు తిరిగేటివారి మాటలు హైడిగ గూర్చున్న (పజల మెప్పించి భూటకముగొక సభవారి నందరిని సయ్యనిపించి వారు యాదవులు సోమవంశము వారు పల్లకీలు అందలాలు పదార్థములు కుంభిళ్ళపై పెద్దుకాజు కూలుట వసువ వాహనములు వరుసతో యెరుగవు యిచ్చిరి ఆంబ్యార వీథి రాగ అమ్మ పెద్దమ్మ

లి కాటమరాజు కథలు గెలసి తెచ్చి గురువు మమ్ము కడ పౌలుట్ట మల పాలాయ షపాడేవులూను గెలిపించి. శంఖుచ కాల చక్కని యెద్దులు కన్నవారిని అన్నమమ్ము కలిపెనని అంక పొంకముగ దరికొని అవి వుంటిమి కొన్ని చెల్లైను అయ్యవంక వారిని గలిస్తి మి దికుగ్రాదెస లేకుండ ఠేన్వలు చెల్లె ఆయ్యయో తల్లి. వాగుల పౌలాయ వడి లేగతల్లులు కన్నవారిని గలిస్తిమి కడతేర కొలుకుల కన్నీరు గొదకొని దాయెను కురియంగ భ త్రినన్న యేమి చేసు [ళమయిశ. చిలుకలవంటి ధేన్వలు శెల్లెనో తల్పి కాక? హంసల వంటి ధేన్వలు ఆడివి హరిగురువు పల్లికొండ అఆతడేమి పాలాయ చేసు: సమిళను నేటితో సరిపుచ్చుకునెను పూర్వకృతము యీరీతి పూనివుండ నీకు సొద లేదాయ నిజమంతురాల గాను నందుల వంటివి నరావులు చెల్లె అందరు కాపురాలు కాయంగ చెల్లిలికి దగ దూపలు లేక తల్లడింపుచును అర్మత మేడలాయ పాగలుచు ధేన్వలు పోయెను తల్లి పశువుల మందలో పట్నంబు తనది మన్నె కవులావుల వెన్నులు వెండి యెద్దులగూడి తనకు యెతి పట్న కన్నీరు బెట్టుచు గడగడ వణుకుచు మాయ సాగమ్మ సగిలేటి వెంట సత్యమ బసువన్న పాదొనకు తన శిరస్సుకు సురుభుటు (పతిలంకె చేస్తి వొర్గుచు అవి కొన్ని వొారిగెనోయెమ్మ అయ్య నాటి ధేన్వలు ఆడివి పాలాయ యెన్ని చెల్లిన తన కేమియని వుంటివే? సీనాటి ధేన్వలు నిముషమున చెల్లే మందలావులు చెల్లంగ మంచిదే తల్లీ? 'పెద్దలనాటి ధేన్వలు బెళమున చెల్లె. పశువులు చెల్పెను పగదీరెనా తల్లి? గుండ్ర్లమల పౌలాయ గోవులు కొన్ని యొద్దులు చెల్పంగ యేటికని వుంటి వే. య్మ్యరమలకు కోలుపెట్టితి యెద్దుల గు రాలు వున్నంగ న్నరావులు కొన్ని యాలనని బాలు బాలున అరిచ బసువము,ద సిరిగల ధేన్వలు చెల్లగా సివు యెద్దులు సిరి నమ్మి వుంటివే చల్లంటో తల్డి?

కాటమరాజు వుత్తరాది అవుల మేపు శీలి అందలాల నమ్మి మందలు మరచి. పేరు నడుగవై తివి పెద్దరాజు చిందైన ధేన్వలు నీకు చిత్తాన లేవు సుతుడని పల్లకీలు నమ్మి పసవుం మరచి తోడికోడలు కొడుకునుగాగ దొరియ మూడుకోట్ల ధనమ: ముందర చూచితివి వున్నంగ యెందు బోయ మామీద దయ యేటికి కోడేలు చల్లంగ నీకు గుండె లెటు లేదు నిలిచ పగవార మైతిమి పరామరిక లేదు యేడుకోట్ట ధనము నీయెచుట సిరిదేవి మామీద చిడ్రంబు లేదు వున్నంగ న్యాయమా నీకు న్వరావుల నూక? అడివిన వున్న రాజుమీద ఆణికె కోమలి నీవు గన్న కొడుక్కులెతేను లేదాయ పేమవుంచి వారిని పెంపు పల్లెల పట్నాలు బంధువుల జూచుక “ససియుదువు రాజ్యభూములు జూచుక రాణువను పుణ్యాంగన నీవు గన్న ప్వుతులె తేను జూచుక మన్నించక తమవలె మరిచేవ తల్లి? ఆవులన్నను తలవని ఆత్మ వున్నాదె? రాజ్యభూములు యేలించి రాజుల సీ కొమాళ్ల జూచితే నిండెనా మనసు? శాయక మామీద సీ కెట్లు మర్డు లేదాయ? యలనాగ నీవు యాల యేరుచేసేవు? అల్లుండ్తు ఆడబిడ్డలు అల్జుదామెర తల్లిదండులు వుంటే తమకు యిలాగ బలుగము కారడవి పట్నము కట్టుదురా తల్లి?" బావకొమారుడను తలి పగవాడను పల్లికొండను దూరి బాంధువుల దూరి గాను తమ్ముని ఆయితన్నను ళల్లిని దూరి మేలు కీడు యెరుగవు మేలటే తల్లి? ఆందోళన పడంగ అవులన్నను చూచి ఆవులమంద పరిణామము అదియేమి. రఘుపతి పల్లికొండ రాజును జూచి యెకుగవు సిరిగల పుత్త్వమరాజు చింతింపసాగె మరచితివె కవులావుల మా తల్సి నీవు కొలుకుల కన్నీరు కొమరగిరి యారాలి ఓిడ్డలముగాగ చయురపవికము దెచ్చెను చేస్తి వి యరణప్ఫ దుఃభించె యాదవ నళులు

శీ శాటమరాజు కథలు నలనన్న దూరంగ నారసాలాయ _ శివశివా యని మొక్కి సిరిదేవి లేవి బావకొమారుని మాటలకు భస్యమనె రాజు చరణములకు వారిగె రామ గుండె రామా యనుచు సిరిదేవి కాటమరాజును ఓదార్చుట నా తండి; నాయన్నః నా దావ పసిమసి యన్నారు పళాపము పుుత। యాల మాకు అధిపతిని మాయయ్య! నీవు కోటి లేగలు పది కోట్టగా బెంతు యేటికి రావోయి వో యెట్టి కొమారః. పచ్చిక లేకుండ పడ్డలావుల యీాడేర్తు సీ తమ్ముడు యేలే భూమి నీవు కూడు బెట్టి పెంతును కోటానకోట్లు యేలట గాద? ముత్రరిపి లేగల ముత్యాల వలెను పాలకీలు అందలాలు పాదార్థ మెల్ప యెత్తువడ్డ గోవుల యీడేర్చి 'పెంతు నీ సొమ్ములు గావ ప్వుత : ఆనాటీ ధేన్వలకు అనుమాన పడకు నీకేల చింత ? వెమ్యులకులుగా 'పెంతును బావలు మదురులు యింత బలుగము యీడేర్తును తండి / గలిగి మానాటి ధేన్వలకు మగువ మంచిది తండి! నీ యంతేసి తమ్ములు గలిగి కాదు అప్పలు చెల్రెండ్డు గలిగి ఆత్ములు యీనువడిగా మందలు యీడేర్తు గలిగి తల్మడి | సీ వెనుకవారే నీ తమ్ము లెల్లాను పోయిన ఆవులు పొంకము గావు నీ సొమ్ములు అవి, నీ కేల చింత? యిమ్మడి ముమ్మడిగా యీడేర్చి పెద్దల నాటి ధేన్వలు సస్తె పెయ్య పెంతును లుండీని యేడుకోట్ల ధనము యేటికి శమకు ? పదివేల గోవుల పాలు టోసి పెంతు గొబ్బున యీడేక్త కోడెలావులకు తలావులు బోతేము తరుపుల వీడేర్తు మూడుకోట్ల అర్థము ముంగిట గలిగి ఆయ్యలనాటి ధేన్వలు హతమైపోతేను తాత ముత్తాతం తండుల పగలు నీనాటి ధేన్వలు నిలిచీని తండి : వుత్తముడ ! సాధి స్తివి వాక్కడివె వెన్న బెట్టి పెంతును వెలలేని పెయ్యల ఛాలు

కాటమరాజు వుత్తం"”ది అవుల మిష ్తీల్‌ నాయన్నః పెద్దన్న నలనన్న్యః విపమః. అంణీప టాగ్‌ నేప అరఘనయలోం పాయక సీవు కుఎపగలను దీళ్ళ కుంటయి చేయిఐతు కోపము సీకేం? ఆ ఘనమే చాలు అర్థంఎయా = తాల్మితో చెరువుఎ త పవేటా పపవుల చావు ఘనమః నీ వాణమె వేయింతు మీరు లెస్సై వున్నది మాపను బాల. నీరు బస్థుం చెప్ప నిగ్నుపోషింప బాగ్లైవున్నది భాగ్యంబ గరిగె నాకు తరముగాదు ననుగన్న తర్మడిః వోఅఆయ్యః నామాట వొకటి వేగమే నీవుఎ యొద్దు లావులను వినుము కడువేగ నంపించు కాటమరాజ। అక్కడ చెల్లిన గోరులముకు తెపష్పలుగ ఆ”.ంతు చొప్పవాములును అనుమాన పడకు. తీగెమలు చెట్టి ధేన్వం యీడేర్తు సాగెమ్మ సగిలేటివె-ట చక్కిాగొ సివు కొంటల పొడవు కొర కుపష్పలును మిగిలిన గోవులు మీవ యూదవుఐ వున్న అవు౨ బెంచి తండలు సేతు నగిలేటి వెంటను బాగ నీవు అమనిగ సేయింతు అవులకు యేటివెంట దిగిన యంతలోపఐ ఏ యెద్దులకు తటుకున నూటొక్క నూతులు అల్లి 3 చొప్ప వాములు ఆరిసె (తివ్వింతు తండి: గోవులకు నూతులకు యాతాలు నూటొకటి తిమివె వావఎలు బెట్టింతు తరము బెట్టి గారుండ బాగుగా నూటొక్క భావులు కోరిన, గడ్డిమోపులు కోసి తెప్పించి తవ్వింతు.. గబటార్ల కాతను ఘట్టి వాములు గోవులు నీళ్ళతాగ గోలంకులు పెట్టింతు”' (తవ్వింతు కాటమరాజు దడ&ీణూదికి పోవుట్ని తల్లి సిరదేవి దీవెనలు కోరుట ఆమ్మాడు మాటంకు ఆదిరిపడె గాజు “న రావుల నిరితేవిః నాతల్లి ఫినవె। కోపము పట్టలేక కొడుకు లిల్లిక్లై యరశని మాటలు యేటి కాడిలివి ? చూచి: సాగెమ్మన సగిలేబి చాలుగా నీవు

శీడ్ర కాటమరాజు కథలు నూతులు తవ్వించే' ని నుడివి ఒవితల్లి! కుంభాలు బొయ్యకగాని కూడదు తగ్గ సాగమ్మ నగిళట నూతుల బండలు అప్పలలో దొడ్డిగుడాపు ఆమనసిగాను

బడును. భూముల. డిరిగిన ఆవులకు భూతపలి యీ నూతుల యాతాలు మురునులు బెట్టవలెను

యిురుగును శక్తుల భుక్తుల చాలుననిపించి

బావులలో చట్టుబండలు బడును కొండ భూతాలకు కోబలి బెట్టవలెను చెరువులు కుంటలన్ని చెట్లలో గలను ఆంచి వచ్చె మన అవుల వెంట పెట్టిన వాములు పెనుచిచ్చు పడును ఆవులకు జయము ఆందాక లేదు వాములన్నియు కాలి వట్టి కరువవును అమ్మ కొమరగిరి ఆవులలోను ఆంత ఆగర్వు యిటువిను తల్లి! దొడ్డిగుకుపు సేయడు దొరకొని పట్టరాదు టేకుచెట్లు బయలుగ మేపితి మీరు యేపెకు వొరుగు యెడలేక మేపితి చల్లంగ మండలో సరిపాలు బెట్టి గోడుగోడు మనంగ గుణమాడ తల్లి సివదేవి ము డక్షిణాది బంపు

వొస్తిని కోబలి అనిపించు గోవులలోను ఆ యావుల పంచితము అం నీరులాయ అ:వ్మాః దక్షిణారకి అంపుమా నేదు దవ్వుగాదు యిదిగొ దక్షిణాది భూమిన కొరరగిరి నీవు దొడ్డిగుడిపిన వెనుక ఆవులకు మేపులు అనుమూకములేదు. దీపించి కాసలు ధీక5త వేసి దక్షిణాది బోనగిరి తలుపుక వచ్చి. అఆరువుల పాకనాటికి అంపుమమ్మ పచ్చిపూరి కసువు పరిపూ గ్ర్‌గాను యిపుడె కంచి నెల్లూరి దనుక కడ€న మేపులు ఆత్త డీవెనలును అమ్మ దీవెనలు మంచి మేపులు గలవు మందలావులకు మ ర్ర్యతోకమున యా మాట నిలిచబీనిః?్‌” నెలకు మూడు వరుషాలు నెల్లూర గలవు అమ్మాను కొమరగిరి ఆ మాటల గౌరీలు మేపులు గలవని చెప్పిరి కవుడు పాకనాబికి బలిజలు పైనమై పోవుచు అవ్ములు గుచ్చినట్టు ఆభులు గుభు మాకు చెప్పిరి మేపులు ముగలావులకు లాయ పరభూములు తిరిగిన పంచిటన్నె రుదపు బుట్టి గుండె రుల్లుమనగాను

ధేన్వలకు కొడుకాడు మాటకు గోరకలై నట్టె* బలిబెట్టక అవుకు బడిలికె షేరదు బీవవలు యిట్లయ సిరిదేవి బలికె : కులగిరి పర్వతాలు తిరిగిన అవులకు

కుంభాలు పోయవలెను

జోరకలి అయినశ్తై (0

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆపలమే తీ షిరిదేవి పొరనాటిలోని హాతపగలు జ పికి అచ్చి జాం కాటమరాశును జోవలదనుట *“'యిటువంటి మాటలు నీవు ఆర్హమద్దు దక్షిణాది మీక తండి: యిట్లాడవచ్చున 7 పగలు వూ్నూయి కట్టడి దక్షిణాది పొమ్మన్న ఖర్ములు పోలు కాజు పగ వున్నది పోవద్దు కొడుక। యవ్వప ? వాలాయముగ వాకనాడు విద్దోయి పాకనాటికి పొమ్మన్న పాపకిర్ములు కొదుక! యన్వరుః పగగణా".లకు బోయీది పంత౦ంబు వక్కనాటికి పాకనాడు వద్దోమి గాడు కొడుకః పగవారము గాదు యీ మాటలు ఆపవుల పొకనాడు అమిరాడు ౮౦ డడీః పలగ నీకు యచ్వరు చెప్పి3 నీలకడ్డ సః. మేనక్త్ర వర్దనగ మేము. వద్రనగ కింది నెల్లూరి దనుక కడుఎనీడేలం మామా రలఐపు మాతండి నీవు” మంచి పని కాడు నా మనవి వంటి ఆమ్మాగ బాట ఎ వన్నియు వి్‌గాయు విన మ॥। సమ్మతంబున కార్మసాహసంమినను దక్షిణ బోనగిరి తలమకు తం గిః కాంలిగల చం్రదుఎడు కాటమెరాజు మచ్చరమంలు వచ్చీని మాధవ కాంజల మాటలు విని కవకద నవ్వె విమ £ కులపగ తీర్తనని కాటనురాొజు (వతెడ్డ జేయుల “పచవుల మేపులు అడుగ వొస్తె. మొగదానికి చెల్లు? మగువల ప పగడలుప మన్నా నః చెల్లు ఓగాక పగదెలిపి *వి నాకు పరిణామ.నవాయ కాంళిసోముని సరమడిగి కొంత చెప్పితివి గురుతులు సిరిటీవి అంభను "పెద్దమ్మ మరచి వెరచియుందె మాకేమి కీర్తి

శ్శీర్రి కాటమరాజు కథలు కొడుకును. ముమ్మనెను కులపగలు కూరుల సాధించని కూరత్వమేలః దీర్చ వాలాయకుగ దక్షిణాది వలగొని తల్లి పకిణ్ధ నిలుప తగ వీరికీర్తి పోదు” కల్ల గాము జగములో వానవొచ్చీని తాహపుర వంపమువంటి ఒలుగము పోయిన పగ మేము పొదలు/” చేసీ తల్లడింపుచును సాధించకుంటేను జన్మమా తల్లి? తెగ కార్యపు మాటలు నలనన్న ఆరిన పగలు ఆడుగుజొడ యెత్త తెగువతో నాడె కున్న పగభూములలో పశువుల మేప్పులు వలదని సిరిదేవి వాశంచుట ఆవులన్న మాటలకు అంతట ఫిరిడేవిః. పిలల 'పేరుపేరు పేరు లణచేపః “అయిదుగురు మీఠండుణ హత యంఎఘంచి ఆకుతీగె కొనసాగెనని మై) వెనుక వువటి అయిదుగురికి శిలమొదులు అన్నలార కొ..సాగిన ఆపకీగె కొనలు తదిమెట్టి మీరు రాజుల సంగడము పర్మరాఘవుదు కలిగి కడతేరిరని కన్నుల జాస్తి బష్హై యిరువంద కలిగి యీడేరి ననుచు నారయిఎని సంగడః ౩ బల్టి నట్టేట పుబ్ది మరి వెనకటి వార్తలు మరవ ముంచితి వి ౧మున్నాము. పద్మనాయుడు నాయింటికి మరచిన మాటలు మంటలు చేసీ పాపాత్కుడాయ కొరువులు యగదొయ్యకు కొమార కాట'ఏరాజు నాయింటికి కాలన్ఫుత్యు నీవు! వాణు ఆరిన పగలకు అందరు హః మైనారు యగరప్య నాయి:టికి యము బంధుఫులు చెల్లంగ జూలల) స్నారు డతేది యెరుగ బాలల పాకనాటి పాలు చేసీవ కోరి గోపహిల్కుల దానవుల పగచిర్చ పెద్దలు చెల్పంగ పిల్లలున్నారు

కాటమరాజు వుత్తరాది అవుల మేపు శ్వర చట్టివారి యరయ్య చలపట్టుట వల్లవుల మొగరాజ। వద్దయ్య! పగలు యెడగ నామాట వినవోయి ననుగన్న కంకి వల్దవుల తిరుమందులవారిని మారుభూమషులు మప మానమ తలంపు” పురికొల్చి కాటమరాజు సిరిదేవిని దొడ్డికుడుపు కోరుట అనిన హాాగుడై అవులన్న బలికె; _థ్రీవైస్టుల వెనుక వేసుక చిండుభళ్ళా “ఆడిన మాటలు అడకె అమ్మ శాలిని నన్నుబంపు దొడ్డిగుడిపి "న్మరావుల చంపితా చెల్లిరని చెప్పగా వినవ ? నూక!” యెంటనేమీ పినతండి యరనూక దొడ్డిగుడుపుమన్న మాటకు దొరకొని రాజు అడిలె దొడ్డిగుడిపిన మరునాడు తొలగక చెడ్డపని యిది యేమని చేతులు పిసిక కొమార | ““వింటివే యరణప్ప యీ నలనన్న మరునాడు మందపోటు బోయ మరచి మాటలు రందరును యీటెల పోట్లాయ యీ మాటలెల్ల యరభూపతిరాజుతో యరనూకరాజు యలమంచి వొలురాజు యేలు వీకుడొట యెరుగవా వినుము కొమార। గాలమున వారి నొటిశుండి మన వంశంబువారు తామరదంపమైన తనయులు దాము మంద దొడ్డిగుడుపు మరచి యున్నాము తుళ్ళ్యడూగుచునుండె తుదను దొడ్డిగుడుపు చేస్తే దొడ్డకణమాయ మీ తాత మందగుడుపు చేస్తేను మం లెస్స గాదు దొడ్డి గుడుపుచేసె దొడ్ద రణమాయ వక్కనాటికి దొడ్డిగుడుపు వప్పదు ఆయిన ప్వుతులు అఆముదుగురు వారు తర్మడి।” అన్నల మొఖము తమ్ములు గానక సిరిదడేవి మాటలకు చిరునవ్వు నవ్వి- ఖండ్పెల 'కేర్చడిరి మిమ్ముగన్న ““మరువవే యిన్నాళ్ళదనుక మహ " వారలును లెస్సాయ తల్లిః మాకు పెదదావ మీకు పెదతం్యడి యవ్వరిని దొడ్డిగుడుపు యేమిచేసిందిః 4)

ర్‌0 కాటమరాజు కథలు కారుణము యిటువలె కానున్నదని “నలనన్న £ యిఖ నొకటి నామాట పలికె వినుమ।: వారివలె బెదరించి వద్దనకు అమ్మ। నీ తమ్ముడు యేలే ధనముకొండ అందరి బెదరు నాకు ఆటు చెప్పకు తల్లి ద్వారావతి టోలు వారినాటి దొడ్డిగుడుపు వమ్మకుంటేను ఆమరావతి ఆయివున్నది నానాటి దొడ్ధిగుడుపు నాకు వొమ్ము అన్నదమ్ములకు నమ్మ పల్లికొండ మీరు పట్నము క్రి అయివొచ్చు దొడ్డిగుడుపు ఆవులకు యేర్చాటుగా పట్నము యేలు తనకు మా తండీ 1 అయికాదని మాటలు అమ్మ వద్దనకు తల్లి ఆడుమాటలకు తలవంచుకొనెను: నీవు దొడ్డిగుడుపు నీపాదాల సాక్షీ “'చెల్పంటో వో శల్లిః చెప్పితివి అవునె తలచిన పని నీవు తల్లి వద్దనకు అవులే తల్లులు ఆంబోతులే తం్మడులు హరిగురువు కన్నను అధికులు లేరు. తొలుచూరి పెయ్యలు తోడబుట్టుకలు హరిగురువు పాదమాన అడ్డమాడితి మలుచూరి పెయ్యలు మాకు చెల్లెండ్డు వెన! ఆవులలో ఆబోతు కోడెలు బసువన్న పాదమాన ః బత్తుని అనః అన్నదమ్ములును ఆదివిష్ణు బౌల్లావు పాదమాన । నొయకమైన ఆడవారు నాకు సెజోడు హరిహరుల యాన! వారకాంతలు నాకు వావి చెల్లెండ్దు ఆదివారంఅమావాస్య నేటికి ఆయిదు దొనకొండ ఆడవారు తోడబుట్టువారు దినము లున్నది యెరిగి యెరుగకను యేటి కాడితివి తల్లి! ఆదివారం దొడ్డిగుడుపు ఆవులలోను అమ్మః నిను చూస్తి అత్రను చూస్తి పట్నములో వారు మీరు పైనమైవచ్చి పందుముల యరణప్పను జూస్తి మెలడ్రైన దొడ్డిగుడుపు బెట్టు మేదిని (కామిత వా లోన యెరుగ” కడమవారిని చూడ కారణము లేదు అమ్మ సిరిదేవి అత్త కొమరక్క యీడ వున్నవారిని యిందరిని మారు మాటాడక మంచిదని వొప్పిరి చూస్తి (ప్రజలు మ+ంచిదనిరి పల్లికొండ వొప్పె పర శ్రీను చూడ పట్నము చూడ రాజుఘూటలకు ఆయితమరాజు పరమ పత్సివత పాప్తంబు లేదు" తావొప్పె

కాటమరాజు వు త్తరాది ఆవులమేపు ర్‌1 ఆమ్మ నూకాంబికె అన్నము యిచ్చగా మరుదులకు ముచ్చె పల్లికొండ, భోంచేనమనెఏ. రాజుకు గొలచిన రాచ పరివాశముకు సజ్జనాల మేడకు సయ్యన నేతెంచి ష్మడుచులు చేసి సంతోషపరచి చికసాప బరిపించి సిరిదేవి యపుడు అయితన్న పల్లికొండ అప్పు కొమరప్ప పల్లికొండ నడుమ బావమరుమలు “"పద్మనాయుసి మహ్మృప్రాణ యిరుమేర [ప్రదముగాను ఆవులన్ననడుమ అన్నదమ్ములు ఆశీర్వాదముచేసి అడిగితి ననుమి యిరుమేర య్మరయ్య చట్టివారి యరయ్య పంచపదార్థము పరుగ భోంచేసి యాదవుల వారంత యెంగిళ్ళు వార్చించిరపుడు అందరిని అడిగితిమని చెప్పు కమ్మని గంధము కస్తూరి నలది ఆవులన్న నీవు” పచ్చిపోకలు మంచి పండుటాకులును కాటమరాజు మందకు తిరిగి వచ్చుట ఆవులన్న లేచి ఆమ్మకు కలవల రాజువొలె కృత్రీడు రాగ (మొక్కెను. గుడారులో కొలువున్నవారు గొబ్బున లేచి తెరమరుగునవున్న దెస రాజుమొక్కై పద్మనాయుడు వంనల పాలకీ ఆతివేగ పల్లకీలు ఆందలాలు యెక్కింరి యెక్కెను ఆడభ్రీల కందరిక్తి అతివేగ చెప్పెను య్యరయ్య చట్టివారి య్యర్రయ్య వేగ దొడిగుడుపుకు రమ్మనెను దొరల సరస వల్ణకీలు యెక్కి సంతోషమునను ఆయితన్నను గోపాల్కులు ఆతని పాలకులెల్ల వకశుపతిరాజు హనుమంతుని గమిని యాదవరాజుకు యెదురుగా వొచ్చిరి, పట్టము వెళ్ళి పద్మనాయుడు రాజు పల్లకీ దిగిరి, రఘుపతి మొదలైన రాజు లందరికి కళమిగట చేర్చుకొని కడునంతసించి వుండుమని వొప్పగించి వుర్వీళ్య్వరుడు “దిండు విడువనని నాతో దీమసము గదిలె. బలికి మాపటివేళ "స మంద కేశె-చె ఆగ్తరస్తనె రవి యవక్‌హాజ! మ్మో

ర్‌ల్త కోటమరాజు కథలు యాడ మరుకమరో లపని యెడురు ఆంవరు వ్నేమొమవి ఆప్పుుస్న డెప్పె, ఆ చూచుచున్నాను,.,.. ఆవవారముగాడు అమావాస్‌ాము వ. దూడంబుశ వొసివి బములాధ వాప డొడిసకుప వచ్చేరు మంది, నాటీ ఠం ఆ ఘశుడ!్‌ ఆపుుబమంద పరిణావుము ఆతి ల నూ మాయన్న పల్పికొండ మరిది వగిెరమున ఆఅమితశం.. వినిపించు రాఘవః ముక డిార 9” ోం గా వాట్‌ తమ్ముడు పతన ధనము ఆవులమంద పకిణామము అంతయు య న కొండవారు చెప్పెను ముమ్ముయ్య హోదయ్య ముద్దు చెప్పెప పద్మశాయుకు శవడా దాంలపు నంచముగను తమ వడిన యరణప్ప తల్రి వామి జలకములాడి సుద్ది వస్త్రముల గట్టి ళు ళం బట ణు ను! కొమరకగా పాయక అందరు అన్నము భోంచేసి నలివాశ్నీ మాయత న రావుల నూక మంచి గంధమునలడి మల్లైలవాన్పున వ య చెల్లేండ్డు వదినెలు తెమాన వున్నార?' ఆరాత్రి న్నిదించిక ఆటు తెల్లవారి. *' “పటములో వున | పజలు చో ఈ ఆజా మనవారు ం పాటీ అద కాటమరాజు ఆలనుందతో ఆరవెలికి పయనమగుట [య వల్పపులకాజు యిరువంకిలనుండి వలవులు తిరుమందులు వకుసతో కడిరిరి రా తిరుమండులెల్ల కొలువుదీర్చి వుండిరి మంగలకుంటక మరునాడు వచ్చిరి ఖ్‌ రం వా అర్థ వడు చేరె రాజు ఆ మరునాడు రంగ న యెలుకొండ రాయుని చూచె అక్షవీడు గంగకు ఆ,పొడ్డు టోనాలు ఛ్రీవెషవుల పిలిచి తిల్లకలు యెకించె అ _ఒ ౧౬ జాల ళు అనో పోలురాజు పట్నమని పాసగంగ నపుడు స్వామికి సమారాధన చేయించె రాజు సొశ్‌ బ్బ శ పోలురాజు కాణయాచియని కిరింవి చేరెకు వాగమడుగు శీ ఘంబుగాను పొగిడి అర వెల్లి మిట్టల ఆవులన్న నిలచె అదేని్‌ కంల. జీ న చెలరేగి కంధాన చేరికందరును అర వెర్లిన గుడార్హు ఆతివేగ యెత్తించె న నో క. నలా... ం ఆస జ్జ సత్యముగల కరర సింహులకు నకల దిగ్విజయుండు సార్వ భౌముండ వీ. = వం సమారాధన సేముంచి నయముతో యెతించె నామగిరి గుడారు

కాటమరాజు వుత్తరాది అవుల మేపు ర్‌లి పర(గ్రూదళముల వైరు తన మరిది రొఘవునితో తలపోత చేసె పద్మరాఘవుడు లిల్లిని పల్లికొండను తమ్ముడై తన్నను సిరిగలిగి యెత్తించె చిలుకల గుడారు వల్లివుల తీఠమందుల వరుస యాదవుల రాజు తమ్ముడు య్మరయ్య రాఘవుని కావట కలకూచ్ళు గంప జొతరలు సరస భావింప రమ్మని పంపె కాలరిని తేజమున యె త్తించి దివ్వమౌ కాలరి మారెన్న కదిలివచ్చె వేగ గుడారు ఆలాగు పల్లికొండ అయితన్న అమ్మకు చలము వి్మికమశళాలి సార్వభౌముండు “ఆర వెల్లిన మందలు ఆవులన్న నిలచె చెలువమౌ గుడారు చల్లవారి ఆరవెల్లి దొడ్డికుడుపు ఆవులన్న య్యరయ్య రమ్మనెను” యేరువరాజు గోకుళము నడుమ కలిత సంతోష విశాంతుల్లై పొంగి హేరాళముగను అలివేణి బాటించె ఆరవెల్సి దొడ్డికుడుపు ఆరవల్లిన యెత్తించె గుడార్డ 'పేరుపేరు చాటించి పిలువుమని చెప్పె ఆవుల నడుమ పనిబడి చొటించె _పజలెల్ల వినగ భూములు తీరిగిన ఆవులకు భూతజలి చెటవలెనని ట్‌ సిరిదేవి యాదవ కాంతలతో రరిసి ఆర వెల్లి దొడికుడుపున కేతెంచుట ణి 0) పట్నాన కలయట్టి భాంధవు తీర్థము నడిచినట్టు తిరుమందులు కదిలేరు లందరును అర్థిమందారులు ఆ వల్లవులు కదిలేరు ఆరువేల వల్లవులు యేడువేల కొమరగిరి సిరిదేవి గోపకాంతలును తికుమందులు కడువేగ రథమెక్కి కదిలె కొమరక్క్ల ఆరవెల్లికి బోనాలు ఆయత్తపరచి. రథము బండియెక్సె- రమణి సిరిదేవి వీకు వారనకు:డ్‌ బుంటింట టో వెం బుద్ధిమంతులు పుఠకజకల-త పదిలిరి పారు గొల్ప బోనాలు పట్టించుకోని నరక్షలయ హృద్రవైళ్యు కదింరు

ర్‌డీ కాటవురకాజు కథలు వకునతో పదైనిమిది వర్ణములవార కౌల్లారు బండ్తూడు కొందరు యెక్సికి కంకుచు దిండ్లు కూతుక్య జుక్కిరి. చల్లని మామిళ్ళ సకసకు వచ్చికె శంఖుదార చాకు జనపతులు కడిలేకు పవలికొండ వలవులు పెనమె వచి-రి న. లా వా (ఆ బు కాంతలు మొదడలెన కాటమన్న వల్నవుకలు తికుమండులు వెళశవెనాశ నూ. నా మా మొనా నలగంగ బోనాలు మందర పుణ్మకాంతలు వెసుక సంతోషమును కదిలేరు నకల ఆటువెడుక ఆయితన్న ఆ పల్లికొండ యాదవులు వాపమేడ వారుసుక పాలకీలు కదిలె కూతుడ్శ పక్షకీలు కోడండ్డు నిపుజుతడుగ పొంగెను నెలత తాజూవి ఆందలాలు వేకుళపకి పాపమ్మ వెలవెఐ బోయ ఆందముగ ఎక్తిరి నుందరీమజులు భేరీ మృదడ౭ంగములు పెక్ట ధమామీలు ఆపులన్న వీరగంగ అలివేణి కరి బజూరకొమ్ములు చాల భోరు కొలువంగ యావులనాగ ఆకూడి (మోవంగ ఆ రాజు కడిళ ఆవేగర అందలాలు ఆరివేగ డయెక్కిరి. కరియావుల రాజు ఘపడు వళ్లభన్న భట్టావుల సూర ముమ్మయ్య సురరాజు ముమ్మయ్య కూరుడు చినమల్లు పోచయ: లు వి దండిగా ఆందలాలు తగు వేడ్క పరశంగ వేడుక *4ల బాగుగా యెక్కిరి యెక్కిరి. వల్టవులు తిరుమందులు వరుస పాలకీలు నడిపించె పణతి ఆగుమంచి యాదవులు ఆలవేజణి వాంకీ సరస వారి పల్లికొండ వుభయ పార్య్వ్యముల కడిలిరి ఆందలాలు కడదిలె పల్లకీ లందలాలు బారు లేర్చుకిరి ఆగుమంచి వీరగంగ ఆతివె మశల్లైల వాగును మరివేగ దాటి లందడకు పు నూటా! సా కొమాచ్ళు నెర మంతి మక్కువతో కడిలేరు మానినీ వరులు మణులు నాటక సాలలు నడిపించిరపుడు వింతగా ఆరవెల్లికి వేడుక తోన గుదిపాడు దాటి కూడ హపారిరంత పంతమున బోనాలు పారుగొర్హ పకిగలు గొడుగులు పజించుకొని లి కడుపులు బడుగుల రాణు తమ బలగము చూచి 4 ఏకికల

కాటమరాజు వుత్తశాది ఆవుల మేపు ర్‌ర్‌ చేడుక విలసిల్ల యెదురుగా వచ్చి కమ్ముక పాపను కానక చింతించె పల్లికొండను జూచి భయభక్తితోను _ పల్లికొండను ముందర బెట్టుక అల్లంతట దండములు అర్పించే రాజు బాంధవులు తాము పల్లికొండ అంతట పల్లకీ దిగెను గుడారు లోపలికి గొబ్బున వొచ్చిరి వల్లవుల కాటమరాజును వాంఛ పట్టు తివాశీలు పరిపించి రపుడు నెత్తుకొనెను.. పట్టభ్యదులు చుట్టు పల్లికొండ నడుమ తం్మడితోడ బుట్టిన ఆత్రకు దండయు కాల హేష్య మడిగెను కాటభూపాలు వెట్టెను యిల బుద్ధిమంతుల దీవించి పల్లీకొండ తమ తల్లి సిరిదేవికి తగు వేద్కుతో.. “చ్చితభాను సంవత్సర చై తదళమి మొక్క శనివారమునాడు అన్నల దమ్ముల ఆశిగారవించె ఆ రాత్రివేగిన ఆవులలో పబృ్బృము” తమ్ములందరు రాజుకు దండంబు బెబ్టిరి దొడ్డికుడుపు "వీడుకలు ఆ రాతి వైభవము ఆపుడు గావించి. శృంగారముగాను చెరుకుల గోలలును పర్వతపు యెదుళ్ళ పందిటి కింద గురుపోతు జల్లులు కుసుమ పువ్వులును సరసమై వన్నెలు సమకూర్చిరంత ఆరిట్టి నిమ్మకాయలు ఆ పనసపండ్డు పంచవన్నెల ముగ్గుపలకల వేసి బోనాలకు వీరగంధము బూసి పంచమ వాయిద్యములు బలువడి ధన కనక వస్తువులు ధర్మ దేవతకు (మోవంగ బెట్టిరి కంభము కాకర్ష కల(ప)దెప్పించి. సువ దేవుని దెచ్చి ప్రార్థన చేసిరి సంభవ బియ్యము పోలు చాలుగా పరగంగ భూమిపై పవళించెనపుడు బోసి ఆంతట బనువన్నకు హారతులు దాడీ పాల వెల్లి శృంగారించిరి పందిళ్శ్ళకింద భూతబలి గావించి భూమి శ కులకు ఫల పుష్పజాతులు పందిళ్ళు గట్టి తుష్టి గావించెకు శ్రీష్టిలోపలము గంగసురుగులు చక్కిరాలు వరికూజటి ముుంభాలయ వటా వృక్షముల గజనిమ్మ పండు పొడువు

568 కాటమరాజు కథలు క్మొరకూటి కుంభాలు గోపురముల గంగను యాదవులకు శివగంగను తాను పొడువు తమ్ముడు పోతురాజు అమ్మ భవాని కూడును దీపములు గుళ్ళ పొడువునను కడనుండి వూరికే కాబట్టొదనుచు కడవల పానకం కల కూర వంటకం దక్షణ పారుగొర్ల దామెన యాటలు వూర్ణితము గావలెనని వొనర నరికిరి భూతాలకు దషతణంగా రక్తము తర్టి యేరులై పారె నంజుడు కుంభాలు నల్ప దామెన యాటల తరుచుగా నరికిరి కొండలవలెను ధీమంతుడు చేయించె దిబ్బేల పొడుగు అప్పించె భూతాలకు ఆర్బిశమాయ పొర్హెను నెత్తురు పోయె దక్షణము “వాప్పిరి భూతమృగములు వో మర్షవారి గంగ మనసందు వొచ్చి రాజ ! వినుము అలివేణి సిరిదేవి అక కొమరక్క జంగిలి దైవములలో యెంగిలికి కాలహేష్య మడుగ కదిలి వొచ్చిరపుడు వొప్ప యాదవకాంతలు బసవన్నను పూజించుట అడ్డ తెరఅ చాటున అతివె లందరును కరమర్థి పుట్టిన ఘనుడవు నీవు పడ్డలావుల చూచి బసువన్నను పరగంగ మమ్మేలు పంచ్నాదిదేవ ! వేడిరి. సరసమౌొ బసువన్న స్వామివి నీవు “పశుపతివాహన ! పార్వతి బసువ పురాణమున బాగుగ వున్న (పియుడ |! నసచరాచరంబు సరగంగ నీవు పపపతి మందను (పబలితివి నీవు పచరింప పంపా ఏ బాగుగ మాపాల వసుధ జనులెల్లరు వందనము సుచిరముగ వున్నట్టి శృంగార మూర్తి ! జేసేరు సీలకంకునికిని నజ వాహనంబై న రసికుడ బసువన్న ! రక్షించు నీవు సలలిత సక్కీ రి పరగంగ నిలచి జయ మంగళము నీకు జగదీశ్వకుండ! కాలుకువ్వి రంకె కిణేలున వెయ్య కరకంరు వాహనమై ఘనముగా నీ యెదుట నిల్వను నెవ్వరికి తరము ? మందలో పరగంగ మందలో భక్తితో బుట్టి

కాటమరాజు వుత్తరాది అవులమేపు 57 సరసముగ జగతిలో సరగంగ నిష్ట కొమరగిరి సిరిదేవి కోడండ్తు అశపమంచి పరగంగ మాపాల భక్తి పున్నట్టి మమతతో బసువన్నకు మంగళ వొరుసతో నివ్వాశి వోస్వామి సికు 1" హారతులు ఇచ్చిరి సిరిదేవి వీరుల ఆయుధములను పూజింపగొ అపశకున మగుట పొలతి వీరగంధము పోలుగా బోసి పట్టుక కి శేషువు పడగ త్రినట్టు అలివేణి తెమ్మనె మూడు పడిగె మోతలు _మోగ ఫణీవిహ్వవలెను అఆయుధంబులుగు సిరిదేవి కొమరక్కం చిన్నబోయిరంత కాటమరాజు చేతిఘంటల కుంతళము యరణప్ప అగుమంచి యేణాచ్ని వీరగంగ హైటించి రాఘవుడు పట్టిన విల్లు గడగడ వణికెను కాంత సిరిదేవి వీరన్న చేతిది పిడుగుల కత్తి కొడుకు కాటమరాణును జూచి ఆరూరి ఆ కత్తి ఆర్భ్బించి నిలిపె గొబ్బున దలికె: మొగతన విక్రమ మాధవు కుంతళము. *“'కొడుకా! నలనన్న! వోకుల ఘంటల కుంతళము యేడు ఘనముగ దీపఘకుడ! (మోగంగ కడువేగ ద&షణాది కయ్యంబు గలుగు వింటికి కోపంబు విరసము బూని పుడమిలో దక్షిణాది హోవడ్టు కొడక! విల్లు వెక్కుబెట్టిన విధమున నపుడు కణగిరి మలలకు కవులావులమేపు” ఆల్లె కోపుయెకి ఆర్భాటము లాయ పోచయ్య కాటమరాజుతో పంతములాడుట ఆంతట మరివొచ్చి ఆవులన్న బలికె: కమ్ముక కుంభాలకు కదిలెను ధేన్వలు “వింతగా ముమ్మయ్య! వినుము పురుష వరేశ్యుండు పోచయ్యను పోచయ్య! పిలువమనిరి ముమ్మయ్య డేన్వల ముందుగా కరమర్థ పిరిచిన కదిలి రావాయ నిలువు! తిరుమందుల ధేన్వలు దీకొని నిలిచె

ర్‌ం కాటమరాజు కథలు రణముకు యేగుదామని రాకుండె “మామా కాటమరాజ ! మాట ధేన్వలు వినవయ్య | ముమ్మయ్య ధేన్నలు ముందుగా వొచ్చె కూటికి మీధేన్వలు కుంబాల కాశించె వేడుక పోచయ్య ధేన్వలు యేగవాయ పోటుకని మా ధేన్వలు పోక నిలిచినవి నపుడు పతి వీరకంకణం పగతులమీద ఆడబిడ్డ కొమరుండు ఆడంగి భూతేశ వినవయ్య భూపతి నలనన్న। రేకలవాడు ఆప్పుడునా ధేన్వలు ఆవులన్న వినుమ ఆడీన మాటకు ఆడకట్టు గట్ధి కుప్పలుగా బొడుచు గురుతు నామాటి” వీరగంగ తన భర్తయగు కాటమరాజును చూడబోవగా బసవన్న అడ్డువచ్చుట అప్పుడు ఆగుమంచితో ఆవులన్న బసువన్న తటకున అడ్డము తా వచ్చి వీరగంగ నిలచె “సంతోవషమున వినవమ్మ సభియ _ వచ్నిన బసువన్నను వామాక్షి చూచి వకమాట “ఆసమాన కునుడ। వో అవుఠార నెలమితో వకమాట వినవమ్మ మూరి మీయన్న నీలవర్జుండు అడ్డముగ నిలుచుంటి అక్క కళలు చక్కనివాడు కాంతి వీరగంగకు ” చందుండు యేతట్టు చూచినా యెడము లేకుండ సురరాజు భోగము సౌంపైనవాడు ఆడ్డముగ నిలుచున్న దొడ్డ దుఃభాన వారిమూర్తి కీర్తితో ఆఅమరినవాడు చెడ్డకోపముతో గంగ శపియింపసాగె: చూపు చక్కని రాజును చూతును ““అయ్యయ్యొ బసువన్న అక్కన్న!” ఆత్మమందు నేను చూతునని అడ్డతెర సుదతి తానెతీి. యెన్నో వరాలకు విభు జూతుననుచు అడు చూట బోయిన ఆడ కన్నుల పండుగాగా నమ్మియుంటి వరమూ ర్తి

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు 50 హసమాన ఘనుడు నీవు ఆత్య సతి పతులనుచు (బహ్మ (వాళగాక గట్టుకొంటివి కండ్తచూపు లేవాయ గవిరీశః యెన్నటికి” దోషము అంటీని తొలగవే ఐసువన్న _యెన్నివిధముల వేడిన యిట్టట్లు కదలక పతులకు సతులకు యెడబాపినవారికి యున్నంత యాగంగ యోగి కోపమున్‌ అత్యంత పాపమని అనుకోంగ కన్నుల వుడుకము కవగొని కురియంగ యెకగవ?.. చిన్నబోయి గంగ శిర సెత్తి చూచి సత్యమంతుడవు బసువన్నఃచాటు దీకొని బసువన్నను తిట్టంగ సాగెః దియ్యవయ్య! వీరగంగ బసవన్నను శపించుట ““హైక్రశాసనుడని భ క్తితో కొలిచితిమి యవ్వరు రాఘవా యెరిగింపు”మనిన పాపపు ఐసువన్న పాలేట నిన్ను ఆమాటకు రాఘవుండాడెను మాట కోపాన గోరకుల కుమ్ముదురు నిన్ను ““మాయక్య వీరగంగ'' యని పతులకు సతుల కెడ బాపిన దోషము పలికె నాయుడు తుపాకి వేట్ల చాత నీమేతు తునియల్తె “సమర నిళ్శంకుడ! చక్కని మరిది: పోను అతివె మాటలు కాబోలు ఆంబులైె లాకె కొప్పుకొండ నున్న కోరలపులి నిమ్న సంతతముగ పరమటి సము_దాన తప్పక పట్టేని తథ్యమీ మాటః”' దోయని తోలిన దోషంబు బాయ అని యిట్లు దూరి తాను ఆలమట పరుమటి సము[దాన పాయకనేను పడెను బసువన్నపాదము భ క్తితో గడిగి అవులన్న రాఘవునితో ఆప్పుడి దళశకంరు మ్వితులు ధనకోట నిలచి ట్తనియె: ధనకోట వస్తువలు తగువేగ దెత్తు “దోయని బఐసువన్నను తోలినవారు ధనకోట స్తానంబు తప్పక సేతు” విందు కుడుపులు అని రాఘవువికి చెప్పు ఆటు సమ వణితెను కాంచి వల్లవులకు తిరుమం యాన దులకు

60 కాటమరాజు కథలు యనయంగ అన్నము వేర్చాటుగాను నూటొక్క కొమాళ్ళు నూరు బంతులు పరుమాన్నము నెయ్యి బహుపిండి సెగి వంటలు అఆరిటాకు నై తెలు అందరికి వేసి కాయకూరలు మంచికలపు నేతులును పరువడి జలుకము పరుగ చిలికించి కాటమరాజు కంపటీలందరికి పరమాన్నము హేముషళ్ళిమున దెచ్చి కోట్‌ గోపాల్కులు కోటి యగ్న పరపూ గి రొాజాన్నము బంతుల ఫలము వొడ్డింఛి పల్లికొండ సరస పట్టభ్నదుడు నల కట్టాయము పిండివంటలు కడీయపుటట్టు నన్న అర్జ్మపతొపంబు అరిటిపండ్లూను కాటమరాజు సనరుస కరియావులరాజు వడపప్పు కూరలు వడియాల పులుసు కరియావులరాజు ఘనుని యా సరుస చాల రసావళ్ళు చక్కెర తేనె ఆరిఏర భట్టావులరాజు అయితన్న అచ్చ ఆవుల నెయ్యి ఆమృతము యిద్దరు మొదులు పల్లికొండ వలపట పద్మరాఘవుడు. యెచ్చుగా వొడ్డించ ఆనియేక రుచులు అల్ల రాఘవుని సరుస అవృబాషి అన్నము భోంచేసి అన్నదమ్ములును య్మ్యరయ్య పన్నీట చై గడిగి బాగాలు అంది పొనగ ఆతని నరున పుత్రిమరాజు అన్నలు దమ్ములు ఆత్మవర్గంబు అతివేగ చట్టివారి య్యరయ్య సడుస వుండగా సీందేవి వాకమాట చెప్పె కోటి గోపాల్కులు గోపాలవరులు కష్ట సుఖములను కలని అనుభవించుడని సిరిదేవి కొడుకులకు హితబోధ చేయుట ““వినవోయి కాటమా! వీరహంకార ! దొనకొండ లోపల దొఠతపండు దొరికిన అన్నదమ్ముల కొమాళ్ళ ఆందరు శగ అన్నదమ్ములు సరిగాను మీరు భోంచెయ్యుడి” ఆవులమందలో అరిటిపండు దొరికిన చెప్పిన తల్లికి చెయ్యెత్తి మొక్కి

కాటమళరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు 61 అప్పుడు తల్లితో ఆడె నాకమాట పహెకనాడు బోయిన ఫలమేమి లేము “ఆడినమాట తప్పకు అమ్మ సిందేవి! వైళాఖ మాసానకు వరుషాలు గురిసీన నీవు జెప్పినట్లు నిజముగా మేము ఉఅరునెలఐదాకి అక్టంకి పొవెలిని ఆలాగె భోంచేసేము అమ్మరో మేము. పకవతం మలల పచ్చిక సువు గలిగీని మరువవొద్దు యీమాట మనసులో అమబితన్న యేలు భూమి అవులన్న వుంచు యేలుమ తప్పదు యీమాట తల్లి సిరిదేవి"” అయితన్నను వంపుషూ ఆవులవెంట అనిచెప్పి అమ్మకు ఆ స్తముల్‌ మొగిచి రధనముకొండ మేలుకీడు తగ ఆవుల పల్లికొండ కాటమరాజు పద్మరాఘ మంద్‌ వుడు. పాళ్ళుబంచుకొని పరగ భోంచెయ్యుడి వల్లభన్న కరియావుల రాజు వరుస అయిుదుగుకు వక్క-తల్లికి అన్నద నతన్న మ్ములుగారః య(రయ్య చట్టివారి యరయ్య అయిదుగురు కొమాళ్ళార! వో అన్న ముమ్మయ్య లార। గుడారులోపల కొలువుదీర్చివుండిరి. యరగడ్డపాటి కురుష్నేతము వమ్మదు కొమరకగా సిరిడేవి గ్యోతాల మనకు పెద్దలు. యరగడ్డ చెరుకూరు యేగి మేపె మీ చక్కని గోపకాంతులు సభియలు తండి కొలువుండిరి ముక్కంటి పోలురాజు మునుపు బంధుజన చింకామణిపట్టభ దులందరూ పోట్టాడిరి అందరు వొచ్చిరి అమ్మకొలువుకును ముక్కంటి ప్తుతులు ముగ్గరు వున్నారు పల్లికొంగకు సాష్టాంగము చేశ పక జలోధీరుండు గుణోధీరుండు పకరాజు మనోరీరుండు తల్లి కొమారునికి తర్దమని కలవిచ్చె మనోభీరుండనే మండలాపలికి పాకనాటి దేశము పదుమనె తల్లి వారు ప్పుతులు వీరు వరుస సిద్ధిరాజులు *తాట [ూపాల! యో కాంతి పూరియు నీళ్ళకు పుల్లలకు టూమి చందుండః యిచ్చిన పగ యీదు యర సిద్ధిరాజు మగళతన ప్మకమార్క! మాట విన వచ్చును కార్యము వలదయ కొమర (2? వయ్యః “కార్యంబు నాకేల వో కన్నతల్లి | పాకనాటికి బోవలె పశువులకు కార్యంబు వల్లకు కవులావుల మేపుదు మేపులు గలిగీని

68 కాటమరాజు కథలు వలసిన పుల్ణరి వప్పించి వారికి పే. నే బెంచిన వీరన్న వున్నాడు ఆవుల కిదుపుల మేపుము అమ్మ ఆ మాట చెప్పెద ఆత్మందు వుంచు సిరిదేవి పవ్మ రాథువుని విల్లు పట్టిన కుంతళము “నామాట మీఠితివి నాకన్న కొడుమ సింహము వీరన్న కొంగవాలు కొమార । కత్రి (ప్రేమ నే చెంచిన పిన్నలు గారు ముప్పిరి గొనె ఆయుధాలు మూడు కాటమేశ్వురుడవు కావు కరకంఠుడవు పోలు నడుమ గాని ముప్పిరి గొని శేషువు (మోతల చాత కోటీవేలు చేసు కొడుక నీ బుద్ధి పట్టు గ త్తి కాదు ఫణిరాజు కాని పట్టభదుని సంగడము పట్ట పట్టభ్మదుడు తమ్ముని పంపకు పశకులకు భ్యదుండు బాటపరువులకు కొంచెపు కార్యములకు పట్టిన _పెగ్నె పంత మీడేర్చు నాయుడు వీరన్న నమ్మిన బంటు రఘుపతి నీవు లక్షుమన్న నిను మొయ్య కార్యము నే ధరించినాను య్యరయ్య ఘనమైన యేనుగ గణాలమీరికి పంపు ఖగపకి నీవు కాపాడు నీ తమ్ముని. పట్టట్యపని తమ్ముని పదవే౨ంతైన చట్టివారి య్యరయ్య నకల పట్టట్ట్‌న ౩ దాచము వ్‌ట్టుచీరె యాదవులు వ్యజమవలెకు కొలిగిక సంగడము కట్టడ సీకు యేకువరాజు సగవారు యెడిరించు వేళ ఆ లక యాదవులు ఆడగల రహితుల మొన మేద ఆంపువు కంపటము బీరన్నను” యిలా'పతి తిరమందులు యిక్షిడ నీకు గిరిదేని కొటమురాజును గివిం పట *“అంవ రికి వీడ్య మిచ్చి అమ్మ తర్తి దీవెక ఆవ డ్‌ గారారణ మై సిరిదేవి యం; కందువ దీవించవే వో కచ్నతల్లి; *పరరాజు భోగ ఏబు సురపలి బోలి తల్లివి సేవు ధర్మదేనతవు కగరా& గలిగ్‌న షుసకీ ర్తి. గలిగి

జాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేపు 69 పరమ పావబుడైన భగీరథున శోలి ముగురు మూరుల కరుణ ముద పరగిన ్రీరామభదుని పోలి మొవ్ప గలును కాళింగు మర్టించి కంసు రక్కసులు అమ్మదీవెనలు ఆచం దతార్కామ యిల వధియించిన బొల కృష్ణుని టోలి య్యాని ముగురు మూర్తుల కాదిమూలమై కమ్ముక సాయమై కాపాడ వలెను” యుండు యాదవకాంతలు తిరిగి ధనకొండకు వచ్చుట తల్లికి పల్లికొండకు కాటమరాజు అనువుగా యరణప్పకు ఆగుమందికి దండంబు బెట్టి చెప్పి కల్లరి రిపురాజు ఘనుడు య్యరయ్య కోడండ్హ అందరిని గొబ్బున దీవించి తల్లికి అత్తకు ధరణీపకు విన్నవింనె నడలి పుత్తమరాజు నాచకూళ్ళు వల్లవ కులపతి వైనాన నపుడు నాయుడు కరియావుల రాజును ఘనుడు పట్టభదునికి దండ _పణామంబు చేసి భట్టావుల రాజు పుత్తమరాజు ఆ సత్య వతుండు కరుణతో నలనన్న కమిగిట జేర్చె. వుత్తమాంగన పాప వున్నదని చెప్పె అమబితన్నకు ముమ్మన్నకు ఆవులన్న _ పల్లికొండ ముందర పి శ్రణీకాంతలు యపుడు నడిచిరి వయినాన విడియనులు వారికి ఇచ్చె వల్లవ కాంతలు వచ్చిరీ ధనముకొండకు మేన _తకు దండమెట్ట మెలత దీవించె కాటమరాజు పారనాటికి పయనమగుట ఉవిమ సంవత్సర వెలయ కార్తీక _ పొసగ కాటమరాజు పొదిలెను నిలచె పసమించు ళుక్త పంచమినాడు నమ్మగల కంపటము నాలమష నయమైన గుడార్హు నంది దెక్కేలు గోపాల్కులు ముసి దాటి గోకుళము మునగపాట _ నిమ్మళలాదుని సేవించి నిలచి పార్థించి నిలిచె “కైలాస గిరివాస! ఘన త పోద్ధార్క శవృష

రశ కాటమరాజు కథలు యేనగ చర్మింబు యిల పచ్చడంబు సయిడావులజనపతి సకలయాదవులు ఘనము గావించిన కల్మాణమూ ర్తి మరిది రాఘవుండు మందలావులును బెబ్బులి చర్మంబు పెంపొంద సికు మరిపూడి నూకలాంబను అబ్బురముగ దోవతి అతివేగ చేసి మాధవుడు సేవించి నిబ్బరమెనట్టి నీలకంరుండ”' అ డంకిపల్లె చేరి ఆ పొదు నించి ఒ ట టు గ నక సదృ్భక్రితో వేడి జనపతిరాజు అ్మడంకిపల్లె కొండల ఆవుల మేపి “చంద శేఖరుండ! జడల శేఖరుండ! యెద్దుల య్యరయ్య యదువంశ ఘనులు పొందగ ననుబోవు పుణ్యచర్శిత!?” (పొద్దున కదిలించె బొమ్మిరెడ్డి పల్లెను (పణుతించి వేడియ (ప్రార్థన చేసి కనిగిరి తిప్పల కవులావులు నిలచి ఘనముగ సేవించి కానుకలిచ్చి కొన్నిధేన్వలు కోపలేట నిలచె బసవన్నను పులి పటుట స! కోరలపులి అపుడు గోవుం నడుము సాహసంబున బసువన్నను సారల అప్పుడు బసువన్నను వోగుడై పులి బటె ఈవా టబ చూచె కరి మకరంబులు కదిసి పోరినట్లు కోపమున కాం. 000000, కరి శ్రీహరివేక్తి కలసి వేడినట్లు చెలవుడౌ బసువన్నను దారలఫపులి రాజు రాఘవుని జూచి రయమున బలికె : చూచె “అజుడై న మందకు అరిః ట్ట లేడు సీలకంరుడు దిసువన్న నెకికోప సాజిగల బసువన్న సరిరంకె వెచె మూన పోటు రంకెలకు భూమి లోరుకొలు కాలుదువ్వి పులివి చూచి ఖణీలున వంగ సై రంకెవైచె. కోపలేట ఘాతగా కూతలు అయ్యె” రాహు సూర్యునిమీవ రాగడిలిశటు మ క జగ అరి పద్య్మరాఘ్టవుడు పులితో నిరాయుధుడై పోరి పధించుట యేపున కడిలి వచ్చె యెలమి పురియును ఐసువన్న పోం టము చూచి రాఘవుడు. కాలాగ్ని రుదుడై ఘనరాజు మరిది:

కాటమరాజు వుత్తరాది ఆవుల మేషు 685 జవింట వేస్తినైన వీరకూరులు కోవున నార్చిరి గోపాల వరులు మెచ్చము. మన్ది మాడయెక్తైన పెద్ద కోరుయను కఠారిని వేస్తినైడ కాటమరాజు వొద్దికతో చెట్లు వపవసతో దిగెఎ మెచ్చవా'" రాఘవుండు రాడాయ రాజు చా వొచ్చి మెండుగా కేతువ చందుని [మి2గిన రాశువున్న తావుకు తరయమున రీత వొచ్చి రెండు డాలుపలు బట్టి రేఖమొయ్య పులియి కాఘవుండు పొదనీడన కుండ వుండంగ రొమ్మున కాలువేసి రోకట "పులిని చంపితివి రాఘవు! భుజగ క్తి 1గుమ్మినట్టు మెరసీ చెనికి నెతుర్ముగమ్మి వీరె కాలువలు. కరి మకరంబులు కదిసి పోదరంగ పద్మనాయుని వెనుక బసువన్న కిరి రాజును విడిపించిన ఘనుడవె వొచ్చె రాఘవ! పద్మరాఘవుండు పర్శాకచుళాలి పపువుల నడుమను పులి బసుపన్నను నిమ్మశించి బసువన్న నిలిచి బటైను ఆంతటను విశదంబుగా బట్టి విడపించితీవి"" కాటమరాజు పాలేటి వద్ద నిలుచుట కంద విడియమిచ్చి కంపటీలు తాసు అీఠీథ్రీ భీరాములూ సీవే కలవు. ఆందముగ పాలేట ఆవులన్ని నిలిచె ఏఎధాళ 5)

గంగ - కాటమరాజు తరకవాదము (గంగ తర్కము” లేక “పాలేటి కథ”) పాలేటి ఒడ్డున కొటమరాజు ఆలమంద నిలుచుట థ్రీ రాజాధిరాజు రాజు కాటమరాజు అలవలపాటి రేవున వారి అందలాలు దశ్నీణాదికి ఆవుల తర్షించుకోని దిగరు బలువైన సంపదలు హపాలేట నిలచె మూడువేల లేగలు ఆవులు ఆరు నూరు గుత్తికవ్వము ముద్దుమోము. లేగలు యాదవులు కొందరు ముస్తీదులై వచ్చి మందపాటి రేవున తరమునాటి గోకులము వచ్చి ముచ్చావులు! దిగెను రాహ్మ్ళరు మిట్టల దిగను మర్హ వారి ఆవులు మట్టి పెయ్య బొల్లావు యెద్దులు భోగావతి న్యరలు మొదలుగాను వచ్చి లింగాల కొండకు యెదురుగా బొమ్మి రెడ్డిపల్లి మిట్టల వారి నిలచెను యొద్దులు బోదొవులు దిగెను మారుట ర్నుదుండు బీరన్న మంచి జరితారు గుడార్డు జగజంపు గోసంగులు గొడుగులు. చెలువుండు చెన్నయ్య తేజంబు మించి చల్ల వారు యేగురు సాహస ఘనులు మంగొలపాటి రేవున వారి మందలు సకలాంబర భూషిత సంపన్నులై దిగను వచ్చి గొల్లలు కంపటిలు గొడుగులు చాకిరేల మిట్ట వారి సలుగుటాపులు పడీగెలు గొనుచువచ్చి దిగెను కోటపాటి రేవున వారి కొట్టడీలు దిగెను కొమరొప్ప రణలేరి గోకులము మిగిలిన న్మరావులు మీరిన యెొద్దులు గొబ్బున వచ్చి తిదమందులవారి భేనువలు దివ్యర్చిష్టి కోపులేటిరేవున లిసువన్న గొబ్బున ఎరిగి నిలచె. యేరుదాట నివ్వదని గంగయెద్దులు ఆరువేల గోపాలకులు అండెలు తలపోసేను యెద్దులు

గంగ-కాటమనరా. తరకవాదవం 6 ౨వ తొర్యవ మేకగాము వాక తం ప పకాఎరిశింతామని అని ఆప్పులు సించెసు పలకీ రందరును; పకునాయుకు అవున, భరములు . "యర య్య గంగ రాటమరాజును అడ్జ్డగించుట ధర పసిట్టడు కాటమరాజు ఆయుధపుఎ చేతుల ఆమరకం/బట్టి దషిణావి భూ.లస పావేకు కోపుకకు పచ్చగడ్డలు నెరమోసి కొ౬వుకు ఆర్వున్‌లు గంగ యిగవుఓ3 వృచకము యొద్దులకు కోపంబుతోను దాటరాదాయ యేజి నాల్చున వుస్తీదులు యెత్తిన. కాయవలస లపగదట్టి కవులావులకు గుడార్డు దాఓటరాదాయ ఆవులు యెొడ్డుబు యాదపులనందరిని పాచేరు వతకము కొండలకు పాలేట ఆవృలను పకుగులు యెగబారకు వారింపనసి పన్నెండు రేవుల శక్తుల గంగ గుగతా వయనమై _గక్మూన వచ్చి పదిలముగ గుంచి సుపలు మెచ్చిన పవిణ్‌పుట్ట. ఠాగీరథి గు-టికి _పార్థించి వచ్చి చిలుకల రవికె (దొడిగ్యి. కూర్ముంఎ భేవల్ల గంగ గుంటిపై కెక్కి వీక సేం కొప్పు వీపున జదలు రూతలు కసె వోంారములు చేసెను ఆకుచురాశాఒ ఆందెల పొదమువ ఆవుల బెదెరను అట్టిట్టు చెదిర చెంపల వీరగంధము చెవుల భాగీరథి పలుకములరు బలువైన శక్తులు బవి౦రంలుకు ఒ౯వంత ముగా బచ్టెరి పాంటివెంటకు కమ్మలు కుంటెనలు కంరమున తీగె. పేరుగల భూతములు పెద్ద టొబ్బలు సరస గుత్తిపూసలు గురుగింజ పెటుచు దండలు... తలలు విరదోనుక ఆవుల తరవీంగ తీర్చిన భూషణములు తిలకం౦బు సాగిను నొసట యేకజడల గంగ యేటినడుమున నుండి హస్తమున పషిణి కంకణము ఆవుల కదలపఐఎడా అరిక ద్టినంత ఆమికిన సొమ్ములు వె “పడత్హ నాయుడు అ-శజుడు పరగ య" య్య" పారఠా:శరము

68 కాటమరాజు క॥ిలు నిర్భంధమంచే సెను గంగ నిలిపెను సీరజన్నేతితో రాజు నిలచి తా బలికెను మందలను కాటమరాజు గంగకు భు _క్రిపెట్టననుట “వాలాయముగ వు తరాదిన వాతేరు నీ కింత పరుగు రేమిబికి ? 'వరుషమలు తక తలియెక ఆవుల ముందర తెరచాటు ఆవుల మేపులకొరకు అంగణరో! [(పెతిమె పలెకు మేము. పరువులు బారంగ నిన్ను పరామరి పచ్చికసవు పాఠనాట పపవులకు శింపవలెఏ కద్దనుచు మండలు మృర్రిపూడి ఈర్ష వాలేబ చేకొని గౌరీలు చెప్పిరి మాతోను కొలింకిము మేరగాను గోకుల ఎ ఆమాట మీదగాను ఆవులు మేమున్న ద్‌గెఏ గడి దాటిపోగాను కాటిపాప వలెశు... వారంగ నిన్ను మేము పరామవిశించ కన్నులు (దిప్పేవు గంతులు వేసేవు వస్తిమి ఆటవారి పడుగువలె ఆడేవు సారిక. రద్దిళాయక నీపేరు రవణి మాతోను కొండ సెలలె కాని గొప్పనడులు చెప్పచే మాకును తెలిసి వుండే గావు యవంతి జాలవు నీవు చేమిటికి యీపాటి నదులకు విచాకము రాదు | పూవు? ఆరూతి” నా యావులు వక్క రోవ్వలు నిష్ను గొరిచిం యెగంప జంగని దాజటీని మాతోను నలుగుటెద్దులకు జంగాలకు చాఎచు.. రేపటి మజిలీకి తర్ణవలె మెము చౌళళించి దాటను మన్నేరు చాయను తర్టవే కడకు పయ్యావులు వురిమి నిను బాఓటలుగా ఆప తిరిగితివై న లంగణరో ఎకు (దొక్కేని కించిత్తు భుక్తి పెట్టననెను కాటమరాజు గంగ తనకు (యిక. పూజించుమనుట వాటమకాజు కొలవనంళలి గం ఆమూకిగా కదసి అడె నొక మాఓ క్‌వవవ వచై-

గంగ-కాటమరాజు తరకవాదము 69 “యేమోయి నలకన్న ! యెరుగవు చేపట్టి పూజించవోయి చెలగి పాలేట నా మహిమ అఆర్థించి దక్షిణాదికి నీ యావుల ఆవులు యెడ్డ్దులు యాదవులు నీవు యెంటను పాకనాటి దేశముకు పాలేకు దాటి. పాయక వచ్చేను పశుపతి రాజ ! గడచి పొయ్యేనని వున్నావ కాటమ _ భిగీరథి మాటలకు పశుపతి రాజు రాజ? కినిసి యా గంగతో కేరుచు పలికె యదుకులాధీశ్వర ! యేటి కే బుద్ధి ? “పలు గొంటు మాటలు (పగ్యలాడేవు నాతోటి మచ్చరము న్యాయమా నీకు ౩ కలకంరిరో భుక్తి కావలసిన గొంటుతనము బొయ్యేది గొరగాదు దానవై తే నీకు ఆరవెల్లి కుంధాలకు అరుచెంచు వేగ ఘట్టిగా పూబించవోఎి కవులావుల సీవంటి ళ క్తులకు నిభిలంబులోను వెంటను పప్పును కూరలు పాయసాన్న ములు శాపాడుక వచ్చేను ఘడి దాటనిచ్చేను కుప్పతెప్పలుగా బెట్టి వచ్చినాము భు కి పెట్టక పొయ్యెద నంటివి కోమలిరో ! పోచె భూనాథ ! నిన్ను ఆగ్గడ వేతెంచి ఆరగించవళెగాక కొండలకు వురికింతు గోపాలకుల నెల్ల కోపలేటను నిలచి కొలవమంటేను దూడల ఆవుల తూలాడ చేతును సారెకు భుక్తి పెట్టను శక్సిరో పోవె' గంగ కాటమరాజును దడిణాదికి పోనివ్వననుట పెద్ద భూపతి సుతుని జూచి గంగ కరుగదు నీ మనసు కాటమరాజ | 'పెళపెళ నార్చి కొసరక నీ ఆవుల నేను కోపలేట ముంతు ఆదిళక్రి కదసి ఆప్పుడిట్టనియె : సంగతిగా నాతోటి చలము నీకు వద్దు ““'యదువంళము రాజ | యెమ్మె నీ _ బుద్దిమంతుడవై తే పూజించు నన్ను కేల? అడగ వలసిన వసువలు నాచేత చేరి పూజించవోయి చెలగి పాలేట అడిగి పుచ్చుకోవలెగాక సద్దు శాయక పోతివైన సరసుడ కంటు చేసుకుంటివై న కాటమరాజు నలనన్న । సరసముగ దక్నిణాచికి తరి పో వ్వ" ఆపద పుట్టింతు సీ ఆవులకు నెల్ల

1 కాటమరాజు కథలు కాటమరాజు గంగను తిరిగి పొమ్మనుట బల్లిదుడు కాటమరాజు గంగతో (దిష్టింప తరముగాదు దిగ్గజముల పరగ న్‌ట్టనియె థి వంటివారు లక్ష త్రి బట్టుక చేత కనకశూలంబు పద్మనాయుడు య్యరయ] బలిమి బిత్తరి పోవె నీ బింకాలు మాని గలవారు పుల్లయెద్దు మట్టెయెద్దు పురహరుడు _ వామాక్షిరో యెరుగవా వారిని గెలువ బసవన్న _ ధీమసమున యంతటి ధీరులున్నారుః కల్లరి కోడెలు గంగమైలావులు అరుపరుకీ యాదవువులు అంబుధి కఠకంఠిరో కానవు గర్వించినాపు మంద దేవతులు నామందకు జడడారయెద్దులు బాల పైయము నీరూపు పడుచవు క్కురలు నృరలు గుజ్ఞారి తరుప్పలు నీవు వాసిగల కన్నెకలు వారి నరావులు పోగునూళ్ళమారి ! పోగుల దుండి 1 వీరన్న వరమున విరుదు గోసంగులు పసపూత చెంపల పలజగలు అరిదాసుడు చెన్నయ్య అచ్యుతుని ”. దూలంగ బంటు జగడము నీకు చెల్లదు జరగవే మళ్ళి" గంగ ఆలమందపె 'సీసలు చల గా ఆప్పులు యూ యం అల్లక ర్లోలమగుట భాషించి కాటమరాజును పాలేరు ఆరిమొన గట్టుక అర్హయె త్రి చూచెను దాటకుండ మంచనడుమను నిలిచి మరియు నేర్పుతో వొచ్చి గంగలేవుల ఆకికట్టి నిట్లనియె పచ్చని వీరసేస పకువులపై జల్తె *నా మహిమ గంటివా నలనన్న నీవు? గద్దించి యెద్దుల గడిదాట దరిమెను యేరీతి నున్నవో యెద్దులావులును ? ఆర్భాటములకు మందలు హ్‌ల్ల ఆ కీత్తి నిన్ను జుబ్టేది అనుమానము కల్లోలమాయెను గాదు కుదరక ఆవులు గుంపులు గూడెను గొప్ప కొంచె మెకుగవు గోకులాదీళ:ః

గంగ-కాటమరాజు తరకవాదము ౯7] కావరపు మాటలు కల్లలాడేవు క త్తి రుళిపించేవు కన్నులు [దప్పేవు ఆబద్ధ మాడేది అదియెంత మ్మాతము కరకంరుడు నా మందలో ఘనుడు నిబద్ధిగా పూజించవోయి నీకు నిష్ట ఐసవన్న జూపేను' ప్రత్యక్షమై వున్నాడు పదరక నాతోను అసుర నంవారిని జూచి రాజు యేజివెంటను పరువులు యేటికి నీకు? ఆబ్ళన నవ్వి సాట్రిగా నాతోటి చలము నీకు వద్దు భానుతేజమూ ర్రితో పలికె నొకమాట _ బట్టావులు ,దొకీగాని భాగీరథి “యెగకవారి పడుచవో పోవమ్మ* యలనాగ నీవు? కుందనపు బొమ్మవలె కుల కేవు సారెకు బుట్ట నెత్తిన బెట్టుక బూటకము పాలేట నిలచి నీవు బాదళించేవు జూపేవు సెలగోల సింహాలు చేపట్టరు నిష్ను ఆర్భాటము కాయకు మందలో భూమండలిలో పోవె భుక్తి సీప ఆవులు (గొక్కేని పెట్టను” గంగ తన మహిమలు చెప్పుట భూనాథు మాటలకు గంగ భోరున మూడు లోకములు నేకు ముక్కంటి పలికె నేను “*వినవోయి కాటరాజః వివరంబుగాను వనయం తములుగ్‌ నేశు వాకుూన నేకు సందడని పొయ్యేటి శ క్తినిగాను జప సంధ్యలును నేను జగములు నేను చెన్ను మీరగ పూజలు నీచేత తీర్థనిధులు నేను దిశలెల్స నేను చేయించుకొందు ఆకాశమందు నేను అమరులు నేను వాడ కాట్లాటలు వద్దోయి నాతోను యిన్ని రూపులు తనవి యీశ్వరుడు నింకాలు మిక్కిలి నీ బిగువు లెల్ల గంటి యెరుగును బసువన్న సాజిగా పలికితివి నాతోను అవుకారాల కన్న యెమ్చు యాదవ ఆ మాట యెకుగుకుము ఆవులన్న నేకు రాజ । మరుగుడెల్చి చెప్పేది మాటవాసి గాడు కోరి పూజలు చామయవోయి గుట్టున వుండవోమి గజవిశాలు-డ! కానసాగనిత్తును'" క “పారిపో వేగి పాఠాంతకము 5. “వన న్య్యములి

7లి కాటమరాజు కథలు కాటపురాజు ఆడశక్రికి _మొక్యంననుట గంగాడు మాటలకు కల్యాణమహీపతి తిముర చు కాటమరాజుతో గంగ నిలచి యా శక్తితో నిమ్మళాన బరికె తిరుగ నిట్లనియె “మాయమారి మాటలేల మగువరో “నాకేటికి మొక్కవు నరనాధ నీవు? నీకు + _మొకిగాతే (బతికేవు మోసములేదు మునుపటి వార్తలు మూలమైన యల్లప్పుడు బస్వన్నకు యాల మాటలు (మొక్కుచున్నావు:ః ఆడితివి నాతోను అంగనరో నీవు బస్వన్న యవ్వరు ? పశవులెల్ల వల్లవుల వారి చేతి పూజలు వప్పినా యవ్వరు? నంజటివి కంట చుట్టు మయవరు? కరకంఠుని సంతోషమాయను సభిఎపరో మాకు శిరసందు యవరు ? మళ్ళవే దొనకొండకు మందవెళ్ళినీవు యీ జగమెల్ల యవరు ? పల్లికొండ పెద్దలు పట్నాన వున్నారు జన లెల్ల యవరు ? నందుల సిరిదేవి నాతి అగుమంచి పూరి నీళ్ణ యవరుః భూడేవి యవరు? పొందుగా పూజలు పొలతు లందరును వురుగు మెరుపు యవరు ? కొలిచేరు మొక్సేరు గారెల గోసేరు వుదకమెల్ల యవరు: ఆడళ క్రి పూజలు ఆరమర లేక ఆయుధమందు యవరు ? అందుకోవలెగాక ఆడవారి చేశ ఆత్మలో యవరు? ఆవుల మంస పూజఎ ఆరవవు నీకు పాల నముద మంచెవరు? యాదవులు కోపించేసు ఆవులు ఆతని పొదవందు యవరు (దొక్సేసి నలుపు తెలుపు యవరు ? తియ్య బెల్లి మాటలు తిరిగి పోవమ్మః లంకయందు యవరు? అక్కజముగా సీస హస్తములె త్రి యే బాట జూచిశా యెడల సందులేదు (మొకగను". వుడదలవాని పుక్కిట వుందు నేనెపుడు రాజు (మొక _నన్నప్పుగు మొల్ల కుడి భుజమందు! చూసుకోరంజ సుగంధి కూర్మము మోసియున్నాను రి “భాగమందు' పార

గంగ-కాటమరాజు తరక వాదము గ8్రి యెడమ భొగమందు"? చూసుకోరాజ।; ఆకండికగథండ జూచేవు దవడ యేకమైయున్నాను లాడించేవు ముందు పారజూచుకో రాజ ॥ తక్కేవు చొక్కేవు తలజడలు మోడు లోకములు నేను (దిప్పేవు యెనక మళ్ళి చూడు రాజ 1 సారస వేపేవు చలపట్టి వచ్చేవు యేకమై వున్నాను మీరేవు కేరేవు మిన్నంటి వచ్చేవు యే బాట వున్నాది ? చేరేవు మీరేవు చెల్లెకథ బొయ్యేవు యేసందు వున్నాది ? పొంచేవు మించేవు పొమ్మిన్న బోక యెవ్వరికి | మొక్కీన యెరుగవు గాక తరుపులను తరిమేవు తప్పక చూచేవు అన్ని రూపుల వుందు* దేవరక్రై తే యూ బుద్ధి దేశాన లేదు వరిహరుల వద్దము లఘువున వచ్చేవు లంచవమకిగేవు సాధకపు మాటలు చల్దని గుణాన యెరిస్తివో జడిస్తివో యెష్ళు నామంద ఆవులన్న పూజించవోయి దొమ్మరిదాని వలె దొరకొని ధరమీద అడుగు తర్షనిత్తుమ”” పాడేవు ఆడేవు పల్లటీ లే సేవు చలపట్టి గంగతో రాజు సయ్యన పలికె పళ్తిదా లాడేవు పండ్లు గొరికేవు “నాతోన యెదిరేవు రంకె లేసేవు యేగిరాలాడేవు యెడ్డు (దొక్కేని బిరమున వచ్చేవు పేరెములు బారేవు యెన్ని బోర్చెములు బోయినా పడిరేవు వదిరేవు పాతర లాడేవు నీ కేమి కద్దమ్మ ? మెదిలేవు కదకేవు మెడలు దిప్పేవు కో3ం పూ౭లు కానక గోపలము వూగేవు వూచేవు వురిమేవు గంగ వెప్టమ!” గంగ రాటమరాజుకు ఆర్ల పెంట రణమును జ్ఞప్రిచేయుట కాంతవబసితో9 గంగ కదసి మరి స్తివో తొల్లిటి మాటపట్టు నీవు ? వావించెను లీవు యెరుగుడువో యెరుగవో “అవుళన్న నా తోటీ హాంకార యెరిగింతు నీకు మేల నీకు; 9, “కాంత నంవోరి పాఠ

"శీ కాటమరాజు కథలు కల్యాణమందున కడుచిన్న మరి స్తిలో; యీమాట నీమనసున బాలుడవై యుండి లేదొ ? యెదక వొ స్తివి రణము పెద్ద రాజును జూపమంటివి పెట్టే యేడేండ్హనాడె నంటివి భుక్రి కల్లి నడుమ గంగరేగుల బయట కల్పలాడితివి రాజ! యేపాటి గణుతి ఆర్షపెంట రణమందు కెక్కేవు? అల్లిమాని వద్దను నాటిమాటలు నాటికి చెల్లెనో నీనాలుక సౌవసుడు మీ తండి పొడుగాయెనో సమిసీ యుండగాను. చెడ్డతనము వచ్చీని శంకింపకున్నావు కానక మీ తర్యడిని ఆ కల్లిమధ్యమున ఆపాటి వాడ వయితే యాదవరాజ ! రెయ్యిన్ని పగలుగా మీ తండిని యేది నీ మహిమ యెద్దులను తరించు రెణమందు వెదకి నాయాగ్న చాతను నృరావులెల్ల, నెలవులు గొనక వృకమునీడను మేత నీళ్ళ లేక మెడవిరచి యున్నవి గూర్చుండి. కోడెలు అర్హువంచి పూరి కొరకంగ లేవు పలువరి)పుచు నీవు దేవతుల లేగలు పొలులేక లేశమ్మాతమును (ప్రార్థన కాయంగ తర్షలేక యున్నవి వాటి తల్లుల దగ్గరకు ఆ గగన మధ్యమున నుండి కల్లికి _ మేను వాడి పపవులకు మెళ్లు మిదిసెను దిగి వస్తివి వద్దు పూజించవోయి వల్లవుల రొజః నిలిస్తిని సీ యెదుట నీవేమంటివి రాజ ? కాపాడుక వచ్చేను కలకాల మండు” యరగడ్డపాటి పోట్లాటలో గంగకు తృపప్రి కలిగింతునని కాటమరాజనుట * మదన వల్చభుడు 10) గంగతో మరియు తప్పుదునటె నేను తరుణి యిటు నిట్లనియె వినమ। “మంచిమాటలాడితివి మగువరో నీవు యేటిమీద ఆరునెలల నాటికి యరగడ్డ ఆర్షపెంట రణాన నేను అన్న పాటను మాటలును శతువుల నెల్పను చెలగి చెండాడీ

గంగ-కాటమరాజు తరకవాదము /7ర్‌ భూతళంబున నీవంటి భూతాల కెల్ల ఆవులు యేనూరు ఆర్థమొక కొంత యిక యెనకటి ముచ్చటలు యేల బంగారు జలపోత పష్షిణి పూజల పెటె చెప్పెదవు? మందనడుమ నుంటేను మరి యవ్వరికి వల్లమ్మ గొలిచె నంటివి వస్తువలు పొత్తులు పోక ముసానంటివి అందుక విచారించుక అయిదుగురు యలమంచి తావంటివి యెకుగుదురు రాజులు పెద్దలంటివి ఆడబిడ్డను బిలచి ఆళ్ళిము యిచ్చి నారు పూని యీామాట నీబుద్ధిలో నుంచు కొమరక్మ-_తావచ్చి గొబ్బున నిలచి ఆ రీతి పంప్పాది అయ్యలనాడు అన్నివస్తువలు విడచి మాంపత్త దేశము విడచి యీ దేశతాభకిని కొమరక ఎ ఆరుదెంచ దలచిరి అయిదుగురు ధనముపెట్టె యెత్తుక దాచుకొన్నాది నాడు కొలిచేను కొమరక్క గోరతి నెలకు పంపా(ద్రిలో పాళ్ళు పంచేటి కొరకు ఆడబిడ్డకు అల్లెమిచ్చినామని ఆతివెరో దివాణములో వస్తువలు దివ్య మేము భూషణములు తిరిగి ఆించకాదు దివ్య పుకుషులు మంద నడుమకు వుంచిరి మంచి మెచ్చరు వస్తువలెల్ల క్తోరిమా పెద్దలు కొమరక్కకు దొడ్డనడుమ పల్లికొౌండ దొరసినట్లు యిచ్చినామనిరి గాను యలనాగ మాతోను చెప్పి వున్నారు అయిదు వాకిబిదీసి ఆవుల పంచికి పూజలు యే తావున పుచ్చుకున్నావు అందరికి అన్నిపాప్త సరిపోవగాను ఆ తావుకే పోయి ఆరగించవలతె గాక ఆధిక మయిన పొలు వొకటి అవుల నీళ్ళ నడుమ నిలచి నీరజనేత్రి! మంద నడుమను గొప్ప మాటలాడకే కొలువను నిమ్న” గంగ కాటమరాజుకు అంబరీషుని సాటువ చెప్పుట వల్లపుల రాజుతో గంగ వయ్యన మూలెకె మాటాకితివి ముమ్మాటికి నన్న బలికె; వినిపింతు యీమాట వృత్తాంత మెల్ల **వోయి కాటమరాజు! వనరి తిరమండులు కొౌలిచేరు తిరిగి గాంభీక్య | పొమ్మంటివి

"78 కాటమరాజు కోథలు కొమరక్కకు అళ్శిమిచ్చినామని అచ్చోటన నిలచి అంబరీషని 18 కొలువ నంటివి నాతోను బిలచిరి యే రీతి కొలువక యెట్లు పొయ్యేవు? ఆవులకు రొజుగమ్మని అభయస్త ఆ సందు నీకు తెలపేను అవులన్నః మిచ్చిరి వినుమ మునులతో బిలికిరి ముగ్గరు దేవతులు ఆవులు జగత్రందు లేక అమృతము _ తమ నిజరూపులు మందలో నిర్చెద లేక మనిరి కొండ బెళము నందు గోవులు దేవతులు మందలో పుట్టిరి జగపతి వున్ననాడు గంపింప ఆ నాదేకి హరిహరులు _పార్థి.చి శిముడు బసువన్న శ్రీహరి బొల్హావు ఆనతిచ్చిరి నాకు కమలజగర్భుడు పుళ్లెద్దు కన్నెకలు ఆవలకు కర్రలు యాదవులు తరుపులు మునుపు గంగమైలావులు ఘనతతరూపు వారిదాత పూజలు వలసినట్టుగాను సురులు దేవతులు యెద్దులు సుందరీ యిచ్చేమని నమ్మించిరి యిలమీద మణులు దేవతలు దేవతులు యెద్దులు దేవేరద ఆంభోజీ దెళమున అనేక యేండ్డు మొదలుగాను వుంటిని కాపంబు వూర్ణితమాయ యీరీత్తి బుట్టించిరి యాశ్వరులు నాడు శాపంబు చెల్లెను జగతికి దిగివ స్తిని _ భాగీరథమ్మను (ప్రార్థించి నన్ను ఆవులకు దిక్కుగలిగె ఆంబరీషులు!11.. తెరువు యిచ్చిన బెళానకు ధేన్వుల పుట్టిరి కళ వచ్చెను కామధేనువలు లేక కలియుగ మందు పాషాణమై వున్న ఆవులకు పాణాలు జగతి నడువదని దేవతులు వచ్చెను తలపోసిరి అప్పుడు సంతోషించి ఆంబరీషని హరియ రాజులు ముగ్గరు [రి బిలిచి 14 ఆరుదెఎచి బెళముకు అప్పుడు నా చేతికి అప్పగించిరి నాడు 12, *వారి వారాదులు ముగ్గురు 18, “అంబురుడు పారఠా౨తరము 14, “అంబురుని బిలిచి"

గంగ-కొాటమరాజు తరకబాదము గ్గ గంగ నా మారని [!రక6రుడు ముందుకు బేదము లేదు ముశవోయు చెప్పెను రాజ! బువ్నికి రాచపట్నము రుదుండు నిరనాధ ' భుక్తి పెట్టవోయి నాకు గ్దైను ఘనుడిఎ గొను | అడ్డబొట్టు యీబూది ఆరుడు 15 పరుగున నవ్వొచ్చి రాజు పల్షవ ధిరీయి౨చెనం. నేతితో తిరుమణికాపు జేసి థభ్రీవిష్ణు గ్నోతాన పల్లవన్నేతితో పలికె నొక మాట : స్తిర మండులని పేరు పెట్టిరి వేగ. '"'గాయక మేటికే గంగరో నీకు? పశుపతి సింహాసనానకు _పధాశ వుకుములు వురిమేవు వుదకము పట్టణము గాను బుట్టించేవు విజయాంభోజునికి గట్టైను విష్ణు రాగతనమున వచ్చేవు రాతిపై నెకిగ్రా దేవుండు రాతిపై నెక్కేవు రంకెలు వేసేవు ఆతని వంశమువారు హరి ఆర్బేవు కూర్చేవు ఆవులు (దౌక్కీని!? దాసులై ర నీ మహిమ జూపితివి సీరజన్నేతి ॥ పీర ఆంభోజుప శివపూజ ప నా మహిమ జూడుమా న్యరావులెల్లి ల క్తుడాయెను.. కోపాన వున్నవి కోడెలు సహగాను శైవులు వల్పవులు, చెస్నుని దాసులు యరయ్య సెలవు లిక యెద్దులు స్త్‌ మందులు16 నిన్ను హరి కట్టడి చేసిరి హర హరాదులు యేమనక వుర్నావి యెళ్ళు నాముందు నాడు సాధువని పున్నావి తరుపులు నీవు వన్లిమ్మ కోడండ్లు వజీతె లై దుగురికి వూరికే పాలేట వుదక మెల్టాను పొత్తుబోకయుండంగ పొలతి అడుసుగా (దొక్సేని అది యెంత తానిపుడు మ్మాతము వల్లమ్మ కొమార్తె వక్కతె కనుక పెల్లురికి పాలేరు పెద వ్యొరుగాను ముద్దు కూతురి దాత వక్క ముద్ద వరషము కురిసెను వాగులు యేరు బెట్టించెను లాయ సీలకంరుడివి నీవు నిజరంాణి తాను సి మనసున వుంచకే గంగరో! నీవు 15, వాకుడు ననన 16, “తిరమందులు' పార భేకము 17, “ఇదిరేని పాఠరభఖేదము

70 కాటమరాజు కథలు కామధేనువులు తొక్కేని గంగరో బలగ వారిచేతి పూజలు చెల్లిన వెచుక చూడు. వల్లమ్మ కోడండ్డు వనిత లై ముగురు వాడుగో య్యరయ్య వచ్చేని చూడు. సీతమ్మ, పెద్దమ్మ. సిరిగల కాంతిలు వీరుగో గోపాలుకులు యిటు యరనూక, నలనూక, నందుల సిరిదేవి చూడవమ్మ పట్టి పూజలు గౌంటిని పంప్పాదికోను పంతము నీకు చెల్లదు పాలేరు విడచి ముందు కొలిచిన వారికి మదమొప్ప తొలగవే కడకు తొక్కని నేను యెద్దులు!! ఆమితమైన వస్తువులు యి స్తిని అడిగి ఆవులు యేటికి అరుదెంచెనై న నట్టుగాను నీళ్ళనడుమ మెదలకుండా నిన్ను పశువుల మేపులకు పాలేరు దాటి మట్టు బెద్టేసి పరిణాన బోవుచున్నావు పాకనాటి పదరకు వెళ్ళవురుకు పాలేరు దాటి” దేశమునకు నలనన్న మాటలకు నవ్వెను గతగ : నరనాథ పూజించవోయి। నాకన్న “*ఆడితివి మంచిమాట అవులన్న ఘనుతవు వినుము కోడెలు అమ్మకానికి కొనసాగి రావు యవ్వరు కొలిచిరి యెరిగించు మంటివి పుల్లంకి కాసైలె పుట్టించలేవు చెప్పేరు యీ మాట జనవాధ వె.ఐడిక వచ్చేను యేరు దాట నిచ్చేను యినుమ!9 కొదనళని రొక్కం కోట్ల తొల్లి సీపెద్దలు దొడ్డగా నన్న పరియంతము తుమ్మపూడి యలమంచి [తుశెముగా నరనిథ ; కూడ 3ష్టేను నమ్ము ప్రుండంగ నామాట ఆవుల వల్లమ్మ కొలిచెను యాదవ కాంత గంగ కాటమరాజుకు వనుచేవుని సొటుసన చెప్పుట యవ్వరి బాలవని యాల అడిగితివి యెకగవా నా గగ యేమోమిగొా=! 18. “తొక్కని ఎన్దులు తొలగవే కఉకు అనిన గాఫంగము అదు. 19. వినుము వి ఎంబడి అన్నచో యతిభంగము జేదు

గంగ -కాటమరాజు తరకవాదము 70 ముందు నందుని యిట ముద్దుల సురులు వెరగందిరి చుక్టఎరాజు పట్టినై జడీసెను వుండంగ యెకుగవా వుర్వీశ నన్న? ఆంధాకార మాయును ఆవనీళః నాడు ఆందుకు ఆనమాలు చెప్పేను వసుదేవుడు వెరగంది వాక్యూన యాదవరాజ నన్ను వక కార్యము కొరకు వనర జన్మించి యేమని బపార్థించినవే యెరుగవా వుంటీని రేపల్లె లో వుర్వ్‌ గంపింప రాజ? మామను చంపుట కొరకు కస్నులు తెరువని బాలుని కడతేర్చు మాయవేషమున వచ్చి మనెను 22 పుట్టవా మధురలో పుండరీ అనాటికి వసుదేవుడు అనేక విధముల కాంకుండవై తలచి _మొక్కడా నాకు ధరణీక 1 ఆతని మహిమకు వెరచి అంత తనకు పర్మాకమము లేక యొమ్మెగా నీవు నాతో యెదిరించినావు పారిపోయి వొచ్చిన వారి పెగ ఆంనాడు (మొకిగానందుకు భూదవ లేపొటి ? రాజః మామకు వెరచిన మాట నీమనసున _ విలసితనఎగ తెంవు యిస్తిని నాడు లేదొ? న్యాంపముగ [కిష్టమ్మ 1 నా మరుగున యెఏిగినందుకు యాల దాస్తిని యదుకులాధీశ । (పాదాలు రక్షించుకు:టివి పళ్టదాలు పలికేఫవ ఫాలేటీ వాడ్డున పగవారిని గెలి స్తివి తళ్టీదం డిని వొప్ప/ ంచి ళర్టితివి ఆ౨దున నాగుకుతు :మరగరు పబ్నంబు!! యహదవులు మీరు రళిలోను రేపల్లెలో వాగేనని వాస్తిఎి యక వుశముకు నేప అనేశ వేల యేరులు వుప్పొాంగె యగవుబ్బె యేండ్లు యమున _ కాపొక్షుక వస్పిని కడలేరిస్తిని, నేరు ఆకాశము | మో సెన అవని ఘూర్దిల్లె పిల్లకాలువలు యెంకి బింకవంాడేవు 21. “వురిటిల్లు పాళాంతరము న్‌్‌ ల ర్‌ం, రిించును నెను (దరిచేర్ళు)

80 కాటమరాజు కథలు కాల్వకే నెమలుగా జేతు గంగ నాపేరు. దిరది5 వచ్చేవు బిగువు చూపేవు రాసెపోని మాటలకు రబ్బకెకే-వు _ వాదుల చేసేవు వలదు పోవమ్మ భూనాధ! పూజించవోయు సీఏ హాగులెంబడి వున్నావు వంటివగ నీవు బుద్ధేలలేదు?”.. పేలవు 'పెకిగేవు పెక్కూలాడేవు కరకంఠు రాణితో రాజు (టగకుగన జంకేపు బొంకేవు జగడ మాగేవు బలిక. సారహెంకు తిరిగేవు సలపద్చ వచ్చేవు “ఆడ వేల్పువు సీకిత అసురతన మరుగులు నెలిపేవు మద్దు లెక్కేవు మేల? కొంటె చేతలేగాని కోమలిరో నీకు లేని మాటలు పుట్టించేవు నెళవులు స్థిర బుద్ధి లేదాయ దేవతవు కావు యెతికేవు యీసారి£8 నను జూడు విధమెల్ల నిన్ను కోపంబు చేసేవు కోడెం తరిమేవు ఇండింతు యాదవుల దాత నిన్ను కేకలు వేసేవు గద్దించ వచ్చేవు కదలకుండాను గుంటిమీవ యెక్కేవు గుడ్గె రజేసేవు ఆశించక యిప్పుడు నా ఆవుల చేతులు జాచేవు చేరి వొచ్చేవు మంద విడచి కలకల నవ్వేవు కల్పలాడేవు పోవమ్మ సీకింత పొద్దేల బోదు!” గంగ ఆవులను గగ్గోబు పరచుట అచ్చట నిలచి గంగ ఆ రాజును పారెను నదులెల్ల పశువులకు మోపాయ జూడంగ పోచేత్సి పాలేరు పారి పారసాగెను కోపించి అదలించి కోపాన అరచి వరదలు ముంచెను వాగులు నిండెను వురిమిన ఆవుల వృరికించి తలిమె కసురెత్తి పాలేరు కానుగలు ముంచెను కొమ్ములు వంచుక ధేన్వలు కొట్టు గుంటి మీద వుదకము కొండల మిట్టాడెను పొడుగున మెరుపులు బుట్టెను మేఘములు పొలుపార వెల్లి బుట్టి పొర్లి పారసాగెను (గమ్మెను అవు లేగను గానక ఆరవంగసాగెను [ప్రళయ వాయువులు సిరి పట్టెను. కంథున మందంత చల్దాచెదరమాయ వర్షములు మందలు ముంచెను మద్దులెక్కి పూచెను ౨8, “ఈ తూరిపాళ భేవవము లా

గంగ-కాటమరాజు తరక వాదము రి కోడెలు చీదర గొట్టి కొమ్ములు వంచెము “భదాజి! వినవమ్మ పాలేడ నీవు చిల్లర్తె పోయెను పపవులు చెన్తెక్కి. గడ్టెగా పూజలు కావలసినదాన వైతేను వురికెఎ బుద్ధిమంతునితోను పోరు ఓకేల ? మందలు వుద్ధరించెను మందలాపవులు శ్రీపస్టు బొన్హావు చీగ్గజము లెడ్డులు తరిమెను హరిహరాములు మంద అఆలివిగాదు నీకు యీతలాయెను ధేన్వలకు నీరు వెల్లి. గిక కూతురు పెండ్రి గినిసి యాడిన విరిసెకు యట్లు ఆరినిక్టులాయెను యెద్దులకు ఆకాశం బసవవాహనుడు వాడుటో బసవ వురిమెను న్నను చూడు మోరలె త్తి చూచి మొద్దుపారి నిలిచెను రుషులు తపస్వులు ర్ముద గణాదులు నలనన్ని యెదుట నధిక కోపమున _ పురహర (ప్రమథులు భూపతి మందన ఆపరూపముస గంగ అప్పుడిట్టనియె: సలుగు బెద్దులె జన్మించె సంగతిగా *“యేమోయి రాజ! నీమంద చూడు నప్పుడు యొద్దులు చూడు అన్టదిశ్చాలకులు కావిలి యాచవుల ఆవులేగను చూడు అరవంగ లేక మందకు తెప్పలె నీళ్ళపైన తేలాడుచున్నవి. _ దిమ్మరి ! వగలమారి ! దిష్టించి చూడు ఆపద పాలేట నీ ఆవులకు బుద్దెిను యక్కడ నీలవేణివో కరగదా నీ మనును కొాటమరాజ : యెమ్మెకత్తెవో కాన యీళూరి ననుజూడు యిదమెల్ల సోలేవు పేలేవు సొమ్ములు దూలంగ నిన్ను గాంభీర్యము నీక్షు లేదు గద్దించ వచ్చేవు ఆవుల యెద్దుల యాదవుల మిమ్ము _ గుట్టున పోవమ్మ కొలవను నిన్ను!” ముంతును పాలేట ముమ్మాటికి నేను యొద్దులు పాలేటికి యేతెంచి రాగాను మారుమాటాడకు మాధవ నలదన్నః _గరిమితో దొనకొండ గంగమ్మ యపుడు గొబ్బున పూజించవోయి రాజ ! మొగధీరుని కాటమరాజును కోరిన వస్తువులు యిచ్చేను"' మోసపుత్తు ననుచు సోమవంశమున రాజు సోద్యంబు రాజుయెదటికి శక్తుల రమ్మని పిలిచెను గాను పంపులు పుటైను పాలేటి వెంట ః ఆరూరిగా నిలచి అప్పుడిట్టనియె : ర్స

| కాటమరాజు కథలు గంగ శ కి దేవతలను రప్పించుట అవి “ఆంగనరో రావమ్మ ఆరవెల్సి గంగ! మలుచమ్మ |! హోచమ్మ | మహ మందలావుల వురికించు మరిపూడి మ్మాయిః మిరు దశుక మంగోలుపాడికి ఆవుల మళ్ళించ చక్కని వేగుచుక్క !' సభియ రమ్మ | రావమ్మ: కొల్దాపురి రావె కోపలేటి గంగ ౫ సలుగుటా వుల వురికిందు సాకిరేల కోడెలు ఆవుల వురికించు గోపాలకుల గంగ | నెల్ల కోరిన వరములు కొంగు బంగారమై _ కామాక్షి రావమ్మ కావేటి గంగః కోడెలావుల వుకకించు కౌమలీటి యెద్దుల తర్జి పోకుండ యేటికి గంగ ? తరుముడి”' పరుగున రావమ్మ బట్టుపల్లె గంగ! తన తమ్ముని పోతురాజును దాయంగ పయ్యావుల పోకుండ పదిలముగ బిలచి వుండు అక ఇలకు తమ్ముని ఆరుషించి పిలచెను నాకు తోడు రావమ్మ నంద్యాల “ఫోడీపుంజుల తోటి కోలాటకాడ £ యల్సమ్మ 1" మేకపోతుం తోటి మేలాటకాడ | నడ్షియేటికి వురికించు నరావుల నెల్ల గంగలకు తమ్ముడ |! గావు పోతున్న £ మావురమ్మ్య । మారెమ్మ ॥ ఘాంకళి.. పొంగుబారి యద్దులను పోకుండ నిలుపు" దేవి; అందరికి సెలవిచ్చి గంగ కమ్ముక రారమ్మ 1 అవుల గడి అర్భాటము చేసెను దాబకుండ కూడిరి శ కులు గుంపులు గుఃపులుగ ముద్దుచెత్సెల రావె ముత్యాలదేవి పేరెములు దారుచు ఆవులముందర స్తిరమందులవారి ధేనువలు తిరిగి వేటాడ£క సాగిరి పోకుండ ఆర్భటములు చేసి గంగ గుంటిపై చిన్నారి పొన్నారి చిట్టేలి గంగ |! కెక్కెను రొజు ఆవుల వృరికించు రాషెతీర్ధము దిక్కులు చీకట్టు గప్పి దిగ్గజములు చరకు వణికెను

గంగ-కాటమరాజు తరకవాదవను రత శూలంబు జశిపించ సుములు గోవాలకఓలు ర్ఫుకిసిరి కొల్లాయ మంద యరగందిదివిల్‌. ద్రం యొద్దుల యాదవుల జూచి పోలేక యెొస్టులన్ని పోటురంకెలు పమ్యూన నవ్వెను భాగీగభి ఇంగ; వెసెషు అక్కాజముగ గంగ ఆరుభట[ చూచి నాలుకలు చాచుకొని న్యరావులెల్ల కాటసురాజు కడుపులుబ్బి పడెను కళదప్పీ యంత మంద గోవాలకుల జూచి ఎకివేశ ఐలికె: కాటమరాజు శక్తులను ధికరించి ఆలమందను వఏరుదాటించుట *జడదారు మండలి! బట్టి బోయిన య్మరయ్యః చట్టివారి యవణణ్ఞ ॥ మీరు గోపన్న [26 పెద్దివోయిన రామన్న ! చల్లవారి వపరువునబోయి శ్రకుల పట్టితెండి య్మరయ్య మీరు! సంఎగటావుల తోలుడి సాక్ష తప్పకుండ ముత్యబోయిన పావన్న!' ముంగర తప్పక ఆగుండు తలశోలలు వేయడు రంగయ్య। పట్టిగ కడలచేని పపవుల తోలుడి” ఆవుల తరుమకుండ అరికట్టుడా అని యిట్లు సెలవిచ్చి యాదవుల బంపె మీరు! పొందుగా (పార్థించిరి బొల్లావు శంకుదార మల్పయ్య! చెవుల బసవన్నను నారయ్య 1 ఆవెళ అవతారమూ ర్తులై జడలు తూలాడేబి ళక్తులబట్టి అకలంక ముగ వచ్చి కానుగుల గట్టండి గట్టిగా మీరు! ఆవుఎన్న ముంచర ఆటువేగ నిలవని కొండగొడుగు ఎంగటః గోవుదార బసువన్న రంకె వేసె పపవుతెల్ర లేవ లకుమయ్యః బొల్లావును చుట్టుకొని ధేశ్వలు ముందల ఆవుల తోలుడీ ౬ స్తీదులై హోడెములు తొక్కుచు మీరు. సలుగు బెద్దులకు కళవచ్చి చౌకళించి యరణణ్ఞ యెద్దుల యేర దాటతోలుకి దాటెను ఎ వళ వెం వ6, *జడచారు గోవన్న జట్లిబోయిన మండలి పాళాంతరము

రికీ కాటమరాజు కథలు కోడెలు తరుపులు గో పాళవర్గము ఘూర్టిల్చైను భూదేవి కొండలు ధ్వను యెరుదాటిన యెద్దులు యేకరంతు | లె త్రెన2? లాయను. లింగాలకొండ వీరులు నిలచి చూచేరు అవల రవధూ? ఆకాశము గప్పెను గంగ మట్టి పెయ్యను గుంటి [కింద దాచుట సురులు వెరగందిరి చొక్కెను గంగ కోడెలు యెద్దులు గో పాళ వర్గము మళ్ళవాయను పశువులు గంగకు మరి సిర్మలాన గోకుళము వచ్చి వళము గాదాయ లింగాలకొండవద్ద నిలచెను తిరుగ వక బుద్ధి తెంసెకు ముందల గోళము మురువైన యెద్దులు తిపుర సంవోరికి మాలకొండ మేరగాను వారి అల నీలవేణికి ఆసురసంహారికి మందలు దిగను పరుగులు బారంగ గంగకు సీలకంకఠుడు బసవన్న లింగము[ద ప్రైచెమటలు. పుష్లైను ఎద్దులు యెద్దు రవధూళి యేకజడల గంగకు పోలురాజుకొండ యెక్సి పోటు కప్పెను నిండార కావురి రీతి రంకెలు వేసె్సు రాల్బుచు నిప్పులు రాతిపై ధుమికి గంగరేగులు చుట్టుక గంగ ఆవల నడుమ మట్టి పెయ్యను మైలావులు ఆరుంధతి రీతి శిలలు చూచి యెద్దులు తిరిగి షొదులుచు పోగాను గంగ పోడెమున ముమ్నూరు (తొక్కుచు. బాలు వాలున ఆరచెను పశువులు సీళ్ళనడుమ లంకించుకొని నిలిపేను దిగి వచ్చెను గుంటికింద సల్లా పిన్నయ్య సకలభోగమున వచ్చి తరుపును గుంటికింద దాసి వేగందె సాగల కొండపాటి మేరగా వారి ధారుణి కక్కటిల్లంగ కాండవమాడె సంపదలు దిగెను పంకజనాభుడు కాటమరాజు పాలేరు పాలేటికి దక్షణము భాగంబు నండు దాదెను పాటికి దకణము భాగంబలు నందు

గంగ-కాటమరాజు తరకవాదము గిర్‌ కొండకు తూర్పున భాగంబు నందు కొలువు దీర్చి వుండంగ గోపాళ యేసపెల చెలికెలో యెల్ల గుడార్డు వర్షము యెల్ల గుడార్హు యె త్తించె హేమాది పెద్దమంద కంపటీలు పేరు గల రాజు యాదవులు వా స్తమానము అయ్యెను అవుల మ్మేమంబు కొటమరాజుతో చెప్పవచ్చి మందలు నిలచెను నారు గోపాలంచం దుండు కొలువుగుడారు లోను కాటమరాజు మట్టి పెయ్యను 'వెదకించుట “రఘురామ చందుండ। రాజ గోపాలకుల పిలిచి గొబ్బున పలికె కాటమరాజః “యే జాడన వున్నదో యేగంజె మీరు మథ్ధిపెయ్యను వెదకితిమి మన జాడలు కట్టుడీ తరుపును వెదుకుడి "' మందలో లేదు అని చెప్పి ఆ రాజు హాచ్చెర్యమంది పాలేరు వెదకితిమి మన పసవుల భావింప ధనుముకొండ పల్పజడల గంగ మంద చూస్తిమి ఆవును గుంటికిద ఆమరంగ నుంచి అపరూపమై వున్నది ఆవుల గుండెక్కి ఆ గంగ గుణ్జాన ధుమికి మందలోను* వాలవాలా యని వాలలాడి వచ్చెను నరనాథుతో చెప్పి నవ్వె ఆ రాజు గుంటికింద తరుపును కూర్మితో నిలిపి గంగమహిమ దెలిసి ఘనుడు వాలాయముగ బుజ్జగించి వచ్చెను గంగ కాటమరాజు నిజరూపు గైకొని నీరజనేతి పలికెను: గంగ కొాటమరాజుకు మల్లికాదేవి సాటువ చెప్పుట “మల్లికాదేవి తొల్లి మవోభక్తురాలు మగువ నీ మందను మాయదధేనువై నీవు చం(ద్రగు ప్ర పర్వతమందు పుభైకు సెలగి వేలిన నాడు 28 చలం, చెలగిపలిననాడు లాం లా

08 కాటమరాజు కథలు ఆరవై వేలేండ్డు పూజించి 29 ఆశనికి సాయముగాను అందరు అపుడు శంభునికి అమరతశ౦మార మందలో వున్నాము మాయవేషమున గించెను. నీలకంఠుడు బనవన్న లింగమ్ముద పాలారగించి శ్‌ముడు పర్వతముల యొద్దులు యందు. (పమథగణాదులు పపవుల మందలోను శెలాసము యిచ్చెను కపిలావు సలుగు టెద్దులె జన్మించె సంగతిగా వరములు నపుడు ముందల కలియుగమందు వారి సతులు ఆవల వరుసతో పుట్టిరి కామధేన-రో। నీవు యేకాంగులు కోడెబు తన రూపు యదువంశమున వొలురాజు గంగమైలావులు యెలమితో బుట్టును యొద్దుల యీ రీతి బుట్టించెను వలు రాజు పలసతి వారణాసి కన్నె యీశళ్వరుకు నాడు వారణాసి కస్నెష వరము లిచ్చి పూజ చేసి పోతివైన భూనాథ నీకు వున్నావు మంచిది ఆమె గర్భమునందు ఆవుల వాలు నన్ను కొలవక పోత్రివైన గోకుళము “" రాజుప రాజును ప్టోలురాజు పుద్దెను పెన్న యీ సందున పెట్టింతు” ననుచు కామధేషవులై కరకంరున కృపను. ఆ రూపు మన్నించి అవురూపు దాల్చి! ఆవుల మందలో పుపైకు యాదవుడై. తరుపుకు గుంటికింద తగ నొప్ప గించి అపుడు పళయకాలమూర్తి వుండె పాలేట నంత పోలురాజు గంగను (పార్థించుట ఆర్మాత్రిశికి హోలురాజు ఆక్కుత లింగాలకొండ నుండి నిజలింగమూర్తి భోనలింగము.. తర్లి వొచ్చి జొన్నవిని సన్ను తిన£ి8 ఆవుంన్న తో గగ అల్రిగి వండ నిలచి గాను ల్‌ సి లివి “అవుల' లికి, నన్నిధిని

గంగ_-కళకాటమరాజు తరకవాదము 87 పార్థనజేసెను పోలురాజు కోరి పూజలు గొంటివి గోకుళము భాగీరథి గంగను: వెంటను **థ్ఞద్రడ్రై భయంకరి! శరణె శంకరి! కాటమరాజు కొలువడని కపటంబు శరణ పరంజ్యోతి! శరణె భవాని వుంచకు శరణ గవిరీశ్వరి! శరణె జటాజూటి' బాలలు యెరుగరు నిన్ను పట్టి శరణ జొన్నవి గంగ! శరణె పూజలు శాయను పల్లవపాణిః తరమునాటి వేల్చువు దయ శరణె పల్లవపాణిః శరణ పరం వుంచవమ్మ జ్యోతిః మందలు అరికట్టికు నీ మనసున ఆవుల మందలు నీవమ్మః అలుక వుంచకు సీకేటికి? కార్యము ముందల వున్నది గంగరో।ః (ప్రాణమే నీసొమ్ము భక్తి యెకమగవా? వుంచవమ్మ 1 తరుణి గంగవు ధలామేళకు కోపంబు శాయకు గోపాల్కులమీద యాదవుల రాజును అమ్మాః నీ బాలలు యాదవులు మీ తెప్పించేను మీసేవమల రక్షించ వారము వమ్మ !"” యదువంశమున నీవు అనేక వేల వేండ్లు*ీ గంగను కొలువుమని పోలురాజు కాటమరాజుకు కలలో చెప్పుట ఆని యిట్లు గంగను అటు తనయుడు కొటమరాజు తగు శాంతపరచి వేత్యూతోను మరి వెచుక పోలురాజు మందలోకి నిన్మలాన గుడారులో ని దించగాను వచ్చి. మారుట శంధునివరె రాజు ఫ్రీ మవాదేవుండు శివలింగమూ దరి మతియంకు చెప్పెను

రిల కాటమరాజు కథలు “కాంతిగల చర్యదుడాః కాటమారాజ! మని పెద్దలు తొల్రిగంగను కొలిచిరి గంగ మన మందలకుకళ కలిగినా "పెంపాయను మంద గంగను యేల్చు కొలువక పోరాదు గంగశు కొలువక పోరాదు కాదనరాదు మందయా* గంగను కొలువుడీ పూదించి దక్షిణాదికి భూనాధ: పూబితమయ్యి ని 6” పోతివైన లీలగా పోలురాజు నిష్టలు చూపెను తలచిన కార్యము వీడేర్చు మళ్ళిను లింగాలకొండకు మరి శరమునాటి వేల్పు వుదయమాయ పోలురాజు నాపేకు పొందుగా ఆంతట వల్లవుల కాటమరాజు వినుమః న్నిదవయినాన లేచి ఆదిశక్రితో కంటు ఆవులన్నాః పద్మనాయని పిలిచి పలికె నీకు వద్దు నొక మాట; కొటమరాజు గంగకు కొలువు చేయించుట “ఆవుల మేపులకొరకు దక్షిణాదికి వనర యాదవుల నందరిని వక్క ఆరుదెంచి పోగాను (పొద్దలతోను కలహము పాలేట కల్పించె గంగ రమ్మని పిలిపించి రాజు తా లేచెను మద్టెపెయ్య లేదాయ మందలు ఆడెను జలకములు అరుదకి తర్గవాయ వస్త్రముల; గభ్ధిను కలలోము పోయరాజు గంగను రణభఖేఏ వేయించి రాజుతా తర్షెను కొలువమనె. పాం కావిష్ళు ముందర పదివేలు ఆనవాలు యిచ్చెను ఆయ్య అంిగెను కదిలెను లింగాలకొందకు గోనెల వీయ్యాలు కొట్టిడీలు కదడిలెను అయ్య చెప్పిన మాట ఆది గడవ యాభై వేల యాదవులు యలమితో రాచుకి?.'” వచ్చిరి వర 'ఊ్చతమయ్యేనిపార.. 87, “అడుగు చాటరాదుపార. లర. ఆర్థ్ర

గంగ-కాటమరాజు తరక వాదము 89 ముందర బసవన్న లింగమ్ముద గాంభీర్యముగ గంగ కనక పుట్టము యెద్దులు గట్రైను గోపాలుకులు కదలిరి గొడుగుల గుత్రముగ దొడిిగెను కుసమ పువ్వుల సీడన రవికె పద్మనాయుడు ఆవులన్న భరుతుడు మగటమున కిరీటము మంచి భూష య్య్రరయ్య ణాలు వీరన్న చన్నయ్య బిరుదు అమరంగ ధరియించి హ స్తమున గోసంగులు బద్దిను చట్టివారి య్రరయ్య సాహస ము౨జాత కంకణము ముకువెన ఘనులు చ[కము గంగను వేడను కదిలి రందరును వక చాత శంఖు వనరంగ బట్టి ముందల రెణభేరి ముక్కమ్మి ఆయుధము వకచభాత ఆంబు వకచాత కుంతలము హాలము వక బాత సురటి వకచాత నరగలు వీరణాలు కత్తి వక బాత గద వక దాత నాగసొౌరములును వినపకోల వక బాత వీదె వక చాత బూరగలు కొమ్ములు భూమి అసుర పునికెల పేద్ద ఆమరిన గంపింప సింగాణి ఆరూఢిగా _మోగ యాదవులు పషిణి ఆంబులు ప్దె నొక చాత కదిలిరి గదా ఆయుధము గంగకు నరనాథు కదిలెను నడిచె ఢమామీలు కనకశూలంబు హైబేటికి ఆవులన్న భాగీరథిని చేడెప ఆరూఢిగా బభ్రైను ఆభిళోక మాత ఆనందభరితుడై ఆరుదెంచె నచ్చుటికి ఆఅఆమరగా గంటి పై ఆనంద మాడుచు వొలురాజు మన వంశ మని వొనర వుండె యాదవులు రాగ వున్నంత సం్యభము జూచి మెరసి మాయముగ మట్ధెపెయ్యను దాచి. చక్కన మొకమున నన్నపు గుంటికింద సిరినవ్వు భావింప రను కొండ పల్లజడల గంగ పషిడి పుత్తడిబొమ్మ పగడపు కొమ్మ వాలాయముగ గుండెక్కి యెదురుగా లీంగాలకొండకు యెదురుగా నప్పుడు నిలచెను గంగ

00 కాటమశరాజు కథలు చల్లని వెళను సరుసుడు నలనన్న _ నీళ్ళతడి యొత్తి నిండు వొన్నెల బాగిరితి సరసను పశుపతి నిలచెను చీర గట్టిరి కంపటీలను 89 బిలచి _(గక్రూన వాలుజడల గంగకు కంఠమాల బలికెను: సొమ్ములు “*హ స్త్రమానముగాక శలికె వురువున ధరియించిరి వురువైన యాదవులార మీరు సొమ్ములు పొంగట్ల పొంగించుడి పొందుగా మల్లెలు విరజాజులు మంచి గేదంగులు మీకు" పువ్వుల దండలు భుజకీర్తులు అని చెప్పి ఆవులన్న ఆదిశక్తి ధరియించిరి గంగకు ఆభరణములు ధరియించి అఆవులన్న సంపూ రర్రిగా పూజలు సకల నిలచెను: యాదవులు. ఆరగింపులు గంగకు అర్పించివేగ చేకొని యెదిరించిన జాన్నవికి సాం్యబాణి ధూపములు సాలుగ “యిపుడు వేయించిరి పాలతో గుంటిపై జలకంపు లార్చి కాటమరాజు పద్మనాయుడు గంగను (ప్రార్థించుట నిండు వేడుకతోను నీరజ నేత్రి మాల్యవంతములు నీవు మహాపర్వత పద్మనాయుడు ఆవులన్న సద్భకితో ములు నీవు నిలచి 1పళయ వాయువులు నీవు ఆరూడఢిగా పార్థించిరి ఆదిళ క్రి పరంజోతివి నీవు గంగను: పరంజోతివి నీవు పర మేళ్వరివి “హర హర కాంభవిః ఆదిలక్ష్మి సివు గంగ మూడు కన్నులవాని సతివట మజ్ఞగ (తిపుర పురములు నీవు డిగ్గజ ములు నీవట ములు నీవు

గంగ-కాటమళాజు తరకవాదము రై జంట కంటను నీవట 109 సకలంబు యేక పూజలు ముందర యేనుగ నీవట మదడులు మింట కంటను నీవట మిగుల పరిపూరర్రిగా గంగ పెట్టింతు నీకు వేల్పువు నీవట తిమిరేటి రాజుల శిరస్సులు గొట్టి కల్చ్పవృక్షము నీవట కామధేనువు దొరకొని నీకు తోరణాలు గట్టిస్తును స్‌వట గ్నురాల బారుల నరికి గుట్టలు సాగరములు నీవట సంజీవు నీవట వేయిస్తును కాశీపురము నీవట ఖడ్గంబు సివట ఆమితముగ గావింతును ఆరగింపులు సురగణములు వేంచేయ సురకీర్తులు సీకు మెచ్చ అవుల పోలురాజు పగలు మాకు మునుల (ప్రార్థన నుండి మూడులోక ఆనుకూలమయితేశు ములనుండి నరపతి శిరస్సులు గొట్టి రాసుల పాపసంహారివి పాలేటనుండి పోయిసును" పూజలు మా చాత పుచ్చుకోవలసి ఆని యిట్లు గంగను ఆతిళాంతపరలి దిట్టముగ మందలో నిష్టలు చూపితివి ఆవులన్న పద్మనాయుడు ఆతిళాంత హర హర కాంభవిః ఆవుల రక&ంచు పరచి మై పెయ్యను మా కిచ్చి నిలచి ప్రార్ధన కాయగాను నీరజన్నేత్రి మన్నించ వే గంగ ఆవులన్నతో వీరగంగ ఆప్పు ఆర్థపూజలు యిప్పటికి అమరెను డిట్లనియె సీకు సంతోషమున పొంగి ఆడే నొక మాటః రాటమరాజుకు గంగ పంచలింగాల వృత్తాంతమును ఆలుపుట “పపపతి. నలనన్నః పాకేట నన్ను పూజఎ ఆఎటేఏ భూరోకమందు కొలువక ముఏఎనె సలమున టోతిఏ రాజః వికుు కాటమకాజ! నన్నెరుగపు మీకు ముందెరుగలేక గాకః

రితి కాటమరాజు కధలు కకను పాలేటి కాదని మీరు హరిపిష్ణు లీలను ఆల్డుడున్నాను తావులు జేసుక తరాతరమందు యతీశ్వరులతోను యరగడ్డ పాటను లోకసులె మీరు ఆబిదుగురు హరుడు నమ్మించినందుకు అంకసరి 2... యరగడ్డపాటను పుట్టని పూని తపస్వులై హరిహరుల అంకసరి పుట్టీని హరి కృప వలన మెప్పించి కల్రియుగమందున కామధేనువులు నెలవుగా వుండంగ నేర్చున వచ్చి కలసి చండ పచండాలు శంకరులు వారు అఘోర యుద్ధముచేసి ఆవులతో చెరుకూరు యేలుచుండిరి జపతప (పాణాలు ముల చాత వొప్పగించకగాని అందరికి ముకి వారిలో వారికి వైరంబు పుట్టె లేదు మహా విద్ధము చేసీ మడిసి ఆని యిట్లు నమ్మించి హరిహరుల రచ్చటను నాడు దివ్శబుషి దివాకరబుషి దీర్హబుషి అదిగనుక పాలేట ఆనాటి పెద్దలు మ హేశ్వరబుషి తమకు మోక్షము లేదనిరి వీరు భక్తులు గనుక శిముడు శిముని అడిగి పుచ్చుకొన్న ఆదిళ కిని (పత్యషమై నేను వారితో పలికె నొకమాట యిటు పట్టి పూజలు గొందు పకపతి నీచేత వినుడి యేవ్యమెరిగి పుచ్చుకొందు కైలాసము యిప్పుడు మీకు లేదు యెరుగవుగాక యేదో తరమున యదువంశమున కాటమరాజ! యా సళముగాచితి పుట్టి క నేను అందరు కర్తలై మీరు అంబరుషులై పాలేరు ధనముకొండ యరగరడ్డపాడు | పుట్టి అయిదుగురు పెద్దలు అందరిని నేను ఆత్మ సంతానము కలిగెనని సకల _ తెచ్చివుంచి నేను వెలసి ముందెరిగి భోగములతోను [ప్రాణాలు అయిదుగురు కరకంఠ భక్తుడు కలియుగానకు పంచలింగాలకుగాను శంభుడై నీమీద హరిపిష్టు లీలను వున్నార కాటమరాజః వుర్విలో వెలసి

గంగ-కాటమరాజు తరక వాదము ట్ర పలుకిరు యిప్పుడు పపపతిః వినమ పల్లికొండను హైకనాటి దేశమున నీవు పశువుల ఆరుషించి మీరంత అన్నవచమ్ములును మేపుక.. పల్లికొండ రాకగాని పలుకరు తిరిగి భూమెల్ల స్తిరపతులు] లింగాలు సేవించి. చండ పచండాలుగొ శంకరుని మగిడి పాలేటసు మందలావులు వంశమున నిలచినపుడు పుట్టినారు ఆమరలింగాలు గొనకొండ రాజులు దొరలు మునిషనుమలవారు గంగ కొటమరొజుకు “సెలవిచ్చుట పగవారు దక్షిణాదిన పట్టజాలక ఆవుల మేపుక పోలురాజు పగలు వున్నారు సాధించి ఆ భూమిలోకి పోయి అరుదెంచి మీరు కేమాన రమ్మని” సెలవిచ్చెను గంగ కాటమరాజు గంగకు చెయ్యె తి (మొకుగ్రాట టె ఆవులన్న పవ్మనాయునికి ఆవిల&్మీ ఆందరిని దీవించి ఆకింతలిచ్చెను గంగ ఆమరంగ యాదవులు గంగకు పట్టుమూ పిఠళాస పెపూత గంధము అస్త ములెత్తి (యమొక్కిరి చెలగి రాజులకు యిచ్చెను చెయ్యెత్తి ఆదిలక్ష్మీ గంగకు పూజలు చేయుచు మొక్కిరి నుండిరి యాదవులందరు వేయిన్నూరు కోట్లు యాదవులకు (ప్రీ మంగళం... యేకజడల గంగ శ1.. తిరువతులు

కొటవురాజు దక్షణాది ఆవులమేప్పు (“ఆవల మేప్పలు-దకణ రాండం” లేక 'జన్నివాడ కథ”) రాటమరాజు తాను సాధించిన పగలను బంధువర్షమునకు తెలుపుట (్రీరాము వంశమున సిరిసంపదలు శశి భాస్కరుని వంటి చిన్న తమ్ముని గలిగి బిలచి (వారి) మందలోపల గలరు మంచి. యెలమితో (రమ్మని 'పెయ్యల సజ్జనులు వెరయ్య బిలచి ద్వారావతి మొగరాజు (తన)తమ్ములు కరి (వీర) వైరులకు గనుడు కరి తాను యావుల రాజు ఆర్చి భూముల నెల్బ ఆవులు మేపిరి తమ్ముడా రమ్మని నళనన్న బిలచి అయోద్య మొగరాజు అన్ని జలాచర్మదుని బట్టి చట్టలు చీరిన దేశములు అట్టి వీముని నెలవు ఆవుకుల మరది గో(వు) గణములకు మేత కొదవ చట్టవారి యరయ్యను (రాజు) దగ్గ లేపండ రకు వించి అమెత చేయించి(నాడు) యాదన బల్లిదురు వేగరు బిహు వి్మికమ రాజు పరులు తన గోకులములోనున్న లిగిన కొల్లలాడని సత్యగజపు నిల్రనగ బంధువుల(ను చల్లవారిని రాజు కార్మితో పిలచి పొందుగా నిలిపించి పొసగ డంటవై రుల తున్మ తలలు కర్నడించి నిట్లనియె. మీరిన మారాజు మేటి తమ్ముడనంగ అసమాన ధీరుడ్రైన అవులన్నకు వీరినాయుని అత్యంచ (పేమతో మరది వించి (ప్రభగల వేట్కతో పద్మనాయం మంద గోపాలకుని మరియ బిలచి మన్నించి

కాటమరాజు దకణాది అవులమేషు ట్ర కంపజీఐకు పిలిపిం)ి కవుగిటికి ఆంచితంబు* కివులాపయ చేర్చి పంచుకొని పాళ్లు యాకర్ణ ముష్టులను వేట్ళతో బిలచి ఆంచితంబుగ పుణులై ఆటు పెద్దలను బిలిపించె (రాజు చెల్లినారు 'పెద్దరిక మూశ వారిని చంపిన వారిని (తా జెప్పెద) మనవి చెప్ప దొరకొనెను మాధవుడు వినుడి ఆవులన్న ముత్తాత పగవాజ్జి మొ త్రివేసితిని “ముందు మన పెద్దలు మూడు తమ తాత పగవాజ్డీ సంహరించితిని లోకములు సింహాది (రజ) పగవాజణ్జీ చీలి కదనిల్చె వలురాజు గనుడు వేసితిని మన తాత _ పెద్దిరాజు పగవాణ్ణీ పెరికి వేసితిని ఆతని కొమాళ్లు యెంచితే అతి బల యరనూక (రాజు) పగవాజణ్ణి దేవులు యేపణగించితిని పంచమ యేదాంతులు బల్లిదు రేగురును నలనూక (రాజు) పగవాజణ్ణి నరకి మించిన డేళా దిపతులు మెచ్చి వేసితిని కొనియాడి కాటమరాజు నిద్ధిరాజణ్నూపై పోలురాజుపగను పోలురాజు పగవచ్చె (తమ్ములార[) వా భూములకు వచ్చివలసినట్టుగను పోరాదు మనము. పుల్లరి ధన మొప్పి పెన్న లోపలను వాదు (దగ్గరకు) వచ్చెను సిద్దిరాజుల _కల్లలాడకుండ (దేవగణంబులు) వారికి మనకు సాక్షులున్నారు. పొందులు చేసికౌని పోరాదు మనము యల్దదేశములు మశ కథలు అమ్మ (సీకెదేవి) వద్దనంగ యెన్ని తెకగావలెను (పాకశాదు) అవుఎ మనము పా లోపల(మన) సత్యము చాటి ఆగరులమై వస్తిను హారి భూములకు వుండవలెను

ర్ట కాటమరాజు కథలు వొప్పు తప్పులు లేకుంటే(గాని) నిన్ను నీకు చేయక నిలువ మిచ్చోటి పుచితంబు గాదు (ఎసి) పగచెల్బి కయ్యంబు తగువు గెలిస్తేగా ౩ ధర్మంబు గాదు (ముందు) బలిమి చేతాము(౧ ని) ప్మతాలు చించక (కాని భివ్యంబు అందాక మేపుడి (మన అవుల చేత గాదు. (నెల్లూరి రాకకు) కందుముతో సిద్ధిరాజూ మనము సత్యమున వుంటె మేపరయ్య (మన) (వారికి వడబడ్డ (పుల్లరి) ధనమెల్ల కవులావుల బాత వప్పించవలెను పశువులు (వచ్చె) వచ్చేననీ భూమి వరవోలు వక రాశి వంచించక పోసీ పారిపోవలెను మాడలు వక రాశి మంచివ్వగాను _ యేటిమీద ఆరునెల్లు యడ చేసీ యడగర్ల చేతను యెంచించవలెను భూమి (వచ్చినారు సిద్ధిరాజును పిలచి (మనము) చెయ్యి. యడ చేసిన షరతు యాడాది పుచ్చుకొని వెళ్ళెను “'మా(వద్ద) పుల్టరిధనము మీప కడచేసి పోదాము (యీ భూమి) చెల్లి స్తిమి కవులావులు మేపుడి నీరును పుట్టిన పూరెల్టను నీవు మా చెలగి యీ భూమిని చేలు సాగాను కి సీప్‌ మెయ్యనియ్యండన్న (గోపాలకులు) సీరున పుట్టిన వాడవు నీవు సాగాను! మేలాయెనని వచ్చిరి నిన్ను కొనుక్కుంటిమి నీవు మా సొమ్ము యాదవ్పలు నెల్లూరి భూములలో తమ కవులావులను 'మేపుట యగవిడిచిరి కవులావులు పంజుము నాగవారము పరగ యారాళముగనుః నున్నది నెల్లూరు పడమట గన్నవరమయ్య యేపురి యలగ్మరు యరగుడిపాడ్డు ఎ నవాగాను ల పళామున టా

కాటమ రావు దకణాది ఆవుల మెపు ట్ట మఎమాడు. రేమాకు మరి మల్లెపాడు మాగివిడిదిం కివులావులు యారా యీమ భీమవరం యలిముద్దపాడు ళముఇను కోటి గుంపులపల్లి కో టేలపల్లి ఆ రాజుమ:ద నాప్పుఎు పరపకిమేసె రాకగళ్శిపాడు రావుల కొల్లు పెన్నఎంట గోపలము పేపనాగి గంటి కో_వాడు కంపమడుగుల నడచెకు వాడు. విరంగా ఆ పెన్న విడిమేల ఒండి పడమట వెలుగొండ పంచలింగాల జన్నెవాడవావా జమిడి గుడెరులు కొండ యొత్తించెము రాజు యే కొదువ లేక కరివెద్దు యాకురవ కంభమ్ము మించిన పక్షిగల మీగడాంబరములు స్రనియ అఆంచితమ్ముగాను గుడారులు ఆదూరు పందేల అన్నిబో యనిపల్లి అమరంగ య త్రించెను (మీరగను) కాటమరాజు తనవాంకి భూరిదానము లిచ్చుట పడిగలు గొడుగులు పంచమారూతడి సూర్య్యపధానులు సౌంపుతో జేసి మరుదులు గొలువంగ మన్నీలు (బ్రాహ్మలకు దానమిచ్చిరి (తన) దొరలు ప్రధానులు తాను పెన్నలో స్నానమాడి ప్రేమలు గూడి. ళాస్త్రగంధము అడుంతలు సొంపుతో వాలలాడిరి గోపాలురు ఆలమ్ములు ఆలది గూడి. భూరి దానంబలు పొసగంగ జేసి స్నానములాడి చాలించి దౌళ* మంచి గంధంబు మరుదులకు పూసి వస్త్రములు గట్టి౨ కసూరి తమ్ములకు కలయంగ పూసి తిరుమణి తిరుచూర్జము తిరుముందులు వస్తువులు దెప్పించి వాకికిప్పించి ధరియించి? లక్షలకు దేదిన పక్షల కడియాలు యీభూతి వల్లవులు యేట్కతో సక్కని తన రాచ తమ్ములకు నిచ్చి ధరియించిరి .

0 కాటమరాజు కథల, చెక్కిన (నివ్యరత్నాల చావ-పు మాణివ్యాల కిరీపక మలు ముర్దవారి కడియాలు కిచ్చెను మక్యవతో తీరుమందుల మడుషు.క.. చెంకునున్‌ చృకాల కిరీటకములు నిచ్చెను చల్లవారి కిచ్చెను తీరైన కిరీటకములు తిరుమందుల వారి కిప్పించెను కామరాజు జన్నివాడ గుంటి నెక్యూట యెొల్ద రాజుల కీర్తి యెక్కువగాను దట్టముగ విరిమేల పట్టు గుడార్లు గొల్పరాణులకీర్రి గోతకుల మందలాలు యెగసి మద కవల్టభుడు పావనుడు గుంటు దిరుగ వాకు గుడార్హు చల్లనివేళను జన్నెవాడ గుంటికి యె తించెప చేరంగ వచ్చెను కులళేఖరుడు తాను నిచ్చెళ్ళు జేర్చెంచిరి నిడిగంటి గుంటికి ఆ గుంటికి రాజు అనశ్వరించి మొకి (బాహ్మలు దీవింప భట్లు పొతడంగ “యీ గంటితో సాటి యే రాటికైన నిడిగంటి గుంటెక్కెను ఎర్మల వాటింప జగతిలో పరగంగ గలది చరితుడు అనుచు దగ్గరకువచ్చి ఆశీరంవెంచి ఆపెన గోపొలుులు పటు సాలక తు జా జ టబ | మొక్షి నెక్కిరి నిచ్చెండ్దు గావించి నికిగంటి గుంటికి వుత్తములు కొందరు'గోవు గో'యనికి ఆపైన మేగడాంబరములు గుడార్లు.. చెలగి పల్దపఫులంత “శవ3వా యనిరం యె కత్రించెకు కొందరు గోపాలబ్రూలు *షొయింద (మెరసి ఆమీదను) పడిగలు (గోయింద్భ)' యనిరి నే గోడిగలు పట్టుబెక్కె ములు కాటమరాజు పద్మనాయునితో చదరంగమాడ దలచుట గుంటెక్కిన నలకన్న కూర్మితోడుతను “యినవయ్య వెప్పేను యుప్పర్డ్ణ పవ్మనాయని విరిచి (పార్థించి పలికె; నాయట!

కాటమరాజు దవణాది ఆవుల మేపు ట్ట యు౭టి ఈర్జున చరిత: యిను యుట్టాగనె నలనన్న యివకంబుగాను రామేవ్వవ! “విను వద్యకాఘవః పీకు వారనక ఎముప్పర్ష పోతునేడు గర్భరత్నకారః వోడు గెల్పులు:వవలెను (మనము) మందలో (పధానిః మరిది ఆడివందులకు పద్యరాఘవ।. కేడువచ్నిస యబులాకు మనము మునుము గంధర్వ గనుడ!(యినమ,) కోరుకోరామ విన్నవించెదను యెందుకు స దాంగము (యీ)జన్నెవాడ గుంటిమీద /.. యెల పుచ్చరాదు స్వదాంగము6 ఆడవలె (మనము) శ్ధ్థి రామచందుండు చెలగి యెల్రరాణలు ఆడే చ్యదాంగము వుండన్నాళ్ల యీడుగాదు మనకు (5న) పశువులు కొస్తీ మి బారెడు బాసికాలు చేత పట్టవలడు (పభ్యాతిగాను మనోగ్నాన మేక్చరచి (మన) అనుమాన మేటికి ఆరగడియలోను మందను తర్ణించి ాహ్మణ్ఞి అడిగిగాని శ్దదాంగము అట్టి యెద్దులపేరు యేనుగులబారు ఆడరాదు నాయుడా"” కూడి యావులపేకు గురాంబారు అనిన గోపాలకు లప్పుడేపోయి చెలగి గోపాలకులు చ్చితికారులును నెల్టారె పడమట ఆ దినమంతయు పెదబిళ్ల యాకరులు పెద్ద సేదార్లు తిరిగి ముష్టిగల కింపటీలు ముంగలబారు” [ఆ] కాటమరాజుకు కరములెత్సి (ఆన్సి స్వదాంగ ఇలమును జయ (మొకి్యారి మేర్చరచిరి * యెందు వెతికిన (బావ్మణుండు పసిణి బానబాలు పట్టుకొని చేత మందుమార్గ మాయను” పద్మనాయుడు కాటమరాజు శార్యమును ప్రశంసించుట అని విన్నవించగ ఆ పద్మరాఘవుడు “*కడల చుక్కల రాజ! (వో) అపన తా నవ్వి అపురిట్టగనియె: కాటమరాజః

106 కాటమనరాజు కథలు యీపాటి పనికి బాహ్మణున యేజెకి.. చెప్పితివి యామాట వొప్పరాదు అడిగితవి? తనుకు (అక్కడ) తనికోటలోవలికి దట్టించ... గొప్ప దుర్గ ఒ్మిలు కొట్టి సాధితి యకికి వాత నాడు సాధించి జయిమేసు హెతాళ భూమికి పరుగున పోయి కొంటివి హోయి దేవతలందరిని పొగడమన (చక, కూటబుల దేవరాజుల మెప్పించి కొట్టి సాధించి ఆమిదు వస్తుప్పులు మూడు భూచకాల బికుదులు పొందుగా పెట్టించి వ స్తిపోయి పపపతి రాజ! పుచ్చుకొని వ సివోయి భూవాల మవావతారమున (ప స్తివోయి) కుండ; మనడ వల్లధుడ! కొంకణ గశమును కొట్టి సాధించి పోడవమి "సి వస్తివి (వో) వకిణి కీలుకోష్ము వసుధపై భూహాలకుండః చెలి స్తివి అచెమంటి నాడు నీ కనుమాను వరకి ర్తి ఘడుడవు ఆరవకట్టు హమ రాజుమున ల యీపాటి పనికి బాహ్మణు నేషటి.. ఆవు మేపించిన ఆనాడు సాగాను అగిగిపపి? వాహ్మఖ్జే పిలిపించి బలమడుగుదా న్యాయమా సంపూర్ణ నరనాథ మన్న రాజువు గావు వరుడి యాల్టైయాకు దేవులు యెద్దు లొవులు ఒగతిపై ఆరుగుకు చక్రవర్తుంనై న మేపించిన నాడు సాగాను పడపవిమగురు మహా పభుప్తంతెన | దాహ్యణి పిలిపించి బలమడుగు చి జా ట్‌ 6జి తగప్పు గెలిచి సాధించి ధర: దామన్న రాజువు గావు లోపలను యాభై యారు రాజ్యములు యను పపం వాస బం వడ కాముడద్ప వంటి వంటె- వవ అంగ, వంగి కళింగ కాక్మీర, ఉట అను ఆవాస ంలు బిడిన కాంభోజి,

కాటమరాజు దదణాది ఆవల మేవ 101 కామరూప, సవిర, సౌరాష్ట్ర, ఎననొాసు యాధమ్యుఆరు ర! యీ వ! మహారాష్ట్ర, రాజ్టువు ల మగధ, మాళవ, నేపాల, కేరళ, ఆవుల మేపించిన ఆనాడు సాగాను చోళ, పంబెళ్ళ. గౌళ, మళయాళ, (చాహ్మజ్జి పిలిపించి బఐమగుగుదాొ సింహనందన, [దవిళ కర్నాట, మన్న రాజుఫు కొవు కరాట, నీరు మటల కోన, సప్పుల కోన. కూరాట, అహనాట, నాట, రయ్యాట, హపైముల కోన, తే కోను విషపు గోస పులింద, కుళింద, విదర్భ, విధేయ, కారుబిచ్చు కోన, చీరటి కోన, వస ఒమిశిక, బర్భర, కేయక, కొసరక, నాధి కోని, కుంతల కొరత, హరసేవ. వంగ, మాతంగి పక్వతిం మహాళ క్తుఎ తెంకణ, కొంకణ, మత్స్య, భద, లచ వాశిళ్ట సెంధవ, ఆవుల మేపించిం ఆనాశు పాగా వాచ్య, హరిసిత. గుజ్జరి, యౌవన. _వాహ్య్మళ్జి పిలిపించి బఎమడు నా జాలవిందు, సప్పరసిందు, బొబ్బ, మర రాజా ద జన్మ, యిపాటి పనికి బాహ్మజ్జి యేమిటి ఓ ణ విశేష, మాళాహళ , నేపాళ మాగధ, కడిగితిని ? హైంచాల, చోళ, మృత్య. పు౪ంగ, యూ అక్కర కొరకు (బాహ్మండు శూర సేన, వంగ, బర్భాట, యెక్కడా రేడు గాంధారి, నీమాట వృథగాదు నిజమౌటగాని కాశ్మీర, కూరిసెల, బంగళ, గుజ్జరి, సీమనోగ్నానమున వక అవుసర సల్వ, సింధు, కొంకణ, వంగ, కార్యము పుట్టక పోరాదు సివంగి, వంగ, లలాట జన్నివాడ జశంటిమీదను స్రదాంగము జయములేదు రాజ! పర్లికొండ పెరుమాళ్ళు (దాహ్మ ణవేషమున కాటనుకావా వదకు వచ్చుట ళల అనిన కాటమరాజు అపుకిట్టగినియె ఆ కీడురావియముతాచే గ్‌ “య్య రా ఆం (గలరా లా స్‌” ఆ న సు _ ల ౯.

109 కాటమరాజు కథలు (పలిగ్నె నదాంగం పట్టియాడ క్‌ షాయవస్తాంలు కనకకమంకలాలు వలెను” పషిణివన్నె నుదుట పట్టె పర్థనము ఆనంగానే పెన్న పాంచము[మున్న దండాపు కోలకు తగిన కె వళ్ళు వల్లెకొండ పెరుమాళ్ళు మెండైన జపమాలిక మెరుగు జంజెంబు బలం చెప్పుతానని [దాహ్మ డై వచ్చిను గొబ్బున వకచాత గొడుగొప్ప బట్టి తన మతిలోను సంతోషించి తల దర్భవుంగరములు తగ (వేళ్ళ బెట్టి పోయ దొడగెకు :. అత్షంత పుటికలు అరచేత బట్టి యల్ల దేశముల (ఆవులు) మేపించి చెంగావి వలిపంబు చంక పుస్తకము (నాడ) యాదవరాజు అవుధరించుకోని అటువలెనే (పల్లె చెల్లంటో ! నెల్దూరికి చేరంగవచ్చెను కొండ పెరుమాష్మ) వెడలి జన్నెవాడ గుంటిమీక చ్యదాంగిము.. బంము చెపుతానని (వక ) వాహ్మడై ఆడుచున్నాడు వచ్చెను ఆడిన సదాంగము ఆమమాన దొరణేశ్వరు"డు కడకు మాయెను దబ్బున వచ్చెను (వారి పవవులమీద (సూర్య) “శుభమస్తు" ఆని వచ్చి శభ (గహణం పట్టనున్నాది ముహూ ర్ర్తమున (ముంగల కోయ) బోంయలనుండి రాజువున్న గోకులము సౌరబడి పోరు పుట్టనున్నాది” వచ్చెను ఆ కాటమరాజు అకిగె్షగన్నక గోవులు గోపాల్కులు గొబ్బున సత్యంబు ఈఆమకని పల్లి కౌలవ చూచిరి 'పెరుమావ్మి పసవులు కంపటీలు భావించి చూచిరి బఐము చెపుతా .ని (తానే వక గొల్లిండ్ర (దాసు గూర్చుండి కుల వ్యాక. వత్చెన పావనండు ధారుణీశ్వరు కడకు భోరున (ప్పె రాటమరాజు(వున్న)కడకు ఘనుడు కొండ వున్న దేవళంబు వెడలకు రాంగాన్వ స పానము వ ద్రాన్నము వామ డా

కాటమరాజు దదనాది ఆవుల మేపు 10) కాటమరాజు చాహ్మణుని పూవంచి బలము చూడుమని కోరుట (బాహ్మణుడు వచ్చెనని భటులు చెలువొప్ప నమస్కారంబు చేసి చెప్పంగ యిట్లనియె : ళు ఆమాటవిని (కాటమ)గాజు ఆనంద “చొచ్చోటనుండి సీవు యేతెంచి మున బొందెకు నావు ? వో బాహ్మణమ్యా! గొప్చున స్మదాంగము గుండు దిగ యేమి మీ దివ్య నామంబు యెరింగించ వుకికి వయం |! వాహ్మణునెకి యెదురుగా భక్తితో ముచ్చోట శేతంచిన యేమి కార్యంబు టోయి. (తమ వల్లవులు తిరుముందులకు కన్నంత మును మొకి్యా గ్‌శత మమయువమైగాను తోడుత తెచ్చి (గాచ్చారీ బలము చూవవయ్యు స్తానంబు చేబుంచి (సన్నద) సద టో వాహ్మణో త మంద | రాంగము పెన అని ఆవతివ్వ గాను యాదవులజూచి కూర్చుండబెటైను కులపావనుండు తీరుగా ఆందరిని దీవించి పలికె (అ సరు పన్నీరుతో (బాహ్మణుని బంధుజన గోపాల పరివారంబు దాను హైదములు గడిగి (గంద మచ్చంతలు10 కడుకొని తన పైన జల్లుకొనెను ధారుణీశ్వరుడు దెచ్చెను చల్వగంధ పుష్పములు చందనము ఆలదెను వాహ్మణుడు యాదవపంశ హసమమును వివరించుట దీవి-వి బాహ్మయుడు దివిజులుప్పొంగ మంథార ధారుండ ! గంధర్రఘక*డ “(వో్రోయాదవ గాంభీర్య ! అభిం (విషమ, వినోద |! లాలా క్మ్‌ అన్తరు ర గవాచాం 10. గంధమపి-లలు

104 కాటమరాజు కథలు మీ యాదవవంశపు చాలు (బ్రహ్మ కొమారుండు 11బృంగు అవుతారము వినుడి మహాముని ముందు మీజన్మంబు మూలమట్టుగను బృంగు మహాముని కొమారుండు కందువతో చెప్పేన(మీీ కథ యెల్ల అమృతుండు వినుడి అమృతుని కొమారుండు ఆది విశ్వ మంథాడి (గిరి సముదము తర (బహ్మా వంగ మరి గోవు పుట్టె. ఆవి విశ_,బహ్మ కొమారుండు గోవుల యెంటనే(గోోవుల రక్షకుండు సూర్యుడు (పుల్ణెన్సు సూర్యని కొమారుకు చెనేశ్రరుడు గోవుల రక్షకుండు కొనితెచ్చిన చెనేశ్వరుని కొమారుడు నయ అమృతము నేందుండు హరహర దేవాదిదేవతలకు పంచి నయనేందుని కొమారుడు కాల పెల్టించెను శంకరుండు ఆ యుగం పొడిమారి ఆడియం కాలశంకరుని కొమారుడు దుండెను (తీశంకరుండు!8 గోవుల రక్షకునికి జయంతుడు యని (త్రీశంకరుని కొమారుడు వక కొమారుడ్తు జన్మించెను హరిచ్చందుండు ఆ కొమారునికి ఆగసనందనుండు హరిచ్చందదుని కొమారుండు అని వక కొమారుడు జన్మించెను లోహితాస్యుండు అగసనందన కొమాగడు సింహ లోహితాస్యుని కొమారుడు నందనుండు దుందుభానుండు18 సింహనందకు కొమాటడు ఆగన దుందుభానుని కొమారుిడు నందవుదు యవనాశ్వుండు ఆగసవందను కొమారుడు యవనాప్వని కొమాతుండు ఆవిశారాయ ఖ-డు మహందాత 14 ఆదిశారాయయున కొపాకుడు మహందాత కొమారు:ండు ,బహ్న్మ కృతాసంధనుండు.!5్‌ ళ్ళను ఓల (తిళుకుడు. 1 ఘుంధుమారుడు.. 14, మాంధాత శే కతన. ధుడు

కాటమరాజు దకణాది ఆవుల మేస్ప 105 కృళాసంధనుని కొమారుండు హరి కొమారుండు హర్దుడు8ి! దాత్వసందనుండు హర్షుని కొమారుండు దశరథుడు దాత్వసందనుని కొమారుండు తశరథుని కొమారుండు కకస్తుంు!6 థశ్రిరామవుండు కకస్తుని కొమారుండు కల్మష ్రీకాఘవున కొమారులు కుశలవులు, బాంధవుండు!? కుశలవుల కొమారుండు కల్మషజాంధవుని కొమారుండు కుంచ గోపాంకుండు అమిత సత్వుండు కుంచగోపాలకుని కొమారుండు ఆమిత సత్వుని కొమారుండు సర్వేశ్వరుండు ఆంబకీషుండు సర్వేశ్వరుని కొమారుండు ఆంజఒరీషుని కొటారుంగు సోముండు శేళగోపాలకుండు సోముని కొమారుందు డిల్లీబు!8 శే గోవాలకుని కొమారుండు డిల్లీబుని కొమారుడు బగికాజు ఆనంద గోపాలకుండు బగిరాజుని కొమారుడు రఘు ఆకంద గోపాలకుని కొమారుండు రఘువు కొమారుడు భాస్కరుడు వసుదేవుడు భాస్కరుని కొమారుడు అగ్ని వసుదేవుని కొమారుండు వరుందు!8 ీకృష్ణుండు అగ్నివరువి కొమారుడు క్మీగగతుండు.. భ్రీకృష్ణుని కామారుండు మన్మథుడు శ్నీగగతుని కొమారుండు బసాసు మన్మథుని కొమారుండు ఐపాసుని కొమారుడు మగిలి ఇం, దదేవుండు మగిలి కొమారుడు పులివారి ఇందదేవుని కొమారుండు ఆనంద పులివారి కొమారుడు దీరుడు 'సేముండు ధీరుని కొమారుడు యక్షధీకుకు ఆనంద సేమని కొమారుండు యమక్షదీరుని కొమారుండు దక్ష ఆంభోదు కుక్షి కొమారుండు వినకుత్ని£ి9 ఆంభోకు కొమారండు ఘట్టంబోథి వినపషీ కొమాకుండు విన్సట ఘట్టంబోఏ కొహారముండు వీకంటో విస్సటి కొటారుండు హరి ాశాావస్టడ్‌ స ల్మామవాకుడు 15. దిలీపుడు 19, అగ్నివర్డుడు £0. వికు&్న 21. అజుడు

1గ8 కాటమరాజు కలు వీంంటోధి కొమారుండు తెడెయాట ౨8 వెళ్తైను రాజు విజయంబోది తేజంబుగాను విజయంబోధి కొమారుందు అసురుసురు మని దప్పిక జిక్కి రాయంటోధి ఆ కాట నించి రాయంటోధి కొమారుండు విషసర్చంబును రాజు వెనుకంట చంచుంబోరి వచ్చి చంచుంటోధి కొమారుండు జలంబోధి అక్కడ శుకాచార్యులు అతికూర్మి జలంబోధి తొమారుండు కనకంబోధి బిడ్డ దేవయాని కనకంటోధి కొమారుండు రాక్షసేశ్వరుని కొమా ర్తె రమణి యయా, దివి£ి శర్మి ష్ట యయ్యాది కొమారుండు కవులావుల కారణమున యయ్యాది కై కొనె గంగురాజు నిద్దరిని కవులావుల గంగురాజు కొమారుండు వారి యుద్దరికి యదు తుర్వసు ఆవుఐ భూపతి (దుహ్మ్యు ఆవుల భూపతి కొమారుండు ఆవుల అను పూరు లనువారు అయిదుగు అమృతయ్య కొమాళ్లు ఆవుల అన్ఫుతయ్య కొనూరుండు యదు వంశమున పుట్టిన యాదవులు ఆవుల వలురాజు మీరు వలురాజు కొమారులు అయిదుగురు, పురహరుడు వంశమున వారు యెవరంటే- పుణ్యాత్ములు మీరు సింహాదిరాజు, పెద్దిరాజు, వారిలోని వారే వల్హివులు యరనూకరాజు, నలనూకరాజు, తిరుమందులు పోలురాజు, వైనవైనాన సూర్యవంశము మీది యయాది పెంగ్లెన కొన్నాళ్ళకు (నాహ్మబణుడు కాటమరాజు పూర్వజన్మ వృత్తాంతమును చెప్పుట కృతాయుగమాయెకు ' తేశాయుగ ద్వాపర యుగమునాటి ధర్మాళ్ళులు మాయెను మీరు వతి యయాతి ౯ చంవనోాోోోోోాోాాాాా

కాటమరాజు దదణాది ఆవులమేవు 107 ఆదిమూర్తులై జన్మించి యాదవుల కనక మీపాలను గిల్‌గి వుండేను యిండ్ష (నాడ్సు చేవేంద లోకము తెగి యిలవెల్ల సరదోలు యిప్పటిప్పటికి కొల్లలాడిన గోవురూపమై జన్మించె కందర్పజనకుకు మీమంద నావై పుట్టె గోయిందమూ ర్రి సాటాంత రాగోం జమిలి సురులు గోపాలుగల్తై సౌగసుగా ఇక్కెములు పుట్టిరి. ట్రీమంతు డివ్వంగ (మీకు) సేమాలు సురకాంతలు గోపికా సుందరులై గలిగె పుట్టిరి ముందుకొమ్ము పోట్లు నాది విష్ణుతో జన్మించి (గోపాల, పీరులే ముమ్మర ముగాను దిగిరి. కురుక్నే తమున మీప వొంగిననాడు ద్వాపరము నాటి బిరుదులు మెచ్చి భ్రీమన్నా వాయణు-డు దకించు కొనిరి మిమ్ము వై కుంరాని కుంచెను నందుని కుమారుడ వై నారాయణ ముందు రుక్మిణి పెంకి కందువతో మూర్తి! నాడ దూడల గా స్తివి తొణికి కొన్నాళ్ళు శకుపాల దంతవ్యక్తుం శిరసులు హరుడ వై జన్మించి ఆమిుదవనాడు నరికి భూపాలకుండవై (పుడ్తివ) పౌండక వాసుదేవుల పట్టి సాధించి గోపెమ్మ యింటము యిలయెల్ల సరదడోఎ యిప్పటిప్పటికి ఆ గోపెమ్మ గర్భమున రూ్యో గట్టిగా బిరుదులు గ్లై కొంటి వసియు పుతుడవె (యా) కలియుగ [ప్రాంతమున యేళోద పెంచుకొన్స వాసుదేవుడ వె కాట ధూపాల! -్‌ (వ స్తివయం) పెద్దమ్మ దేవులకు పెద్దిరాజునకు శెలికాడవై పుకిలివి చిన్వ్నవకలాకు కల్యాణ సోమప్ప ఘన వరముచేక వడుగు జుజెంబు వేసి3 గొర్గావె క్రొచకుడవై పుట్టిక8ిఎ కోర్కె విపులు తోరుతడు పైడివుత్రరీయం వెండివ్వుత జందెంయి

103 కాటమరాజు కథలు చాహ్మణుడు జన్నివాడ్‌ గుంటి చరిత చెప్పుట యెక్కితివి నీవు గనగ యీ నడ్షిగంటి చదరమైవున్నది (సే అంటి రాజులకు) గుంటు స్వదాంగమాడ వొకరై తె బస్మమై వారుగుదు నిగిడివేసిన పర్వతము నిడికల్లు లిచ్చోట అవును నిడిగండి గుంటి ఆవుట నిజము పాఠ వేసిన పర్వతము పార్యడ చెప్పెదను కల్ప వను పాండగంటి గుంటి ఆగుట ఒలము జార విడచిన పర్వతము జన్నెవాడ చెప్పెదసు గుంటు జన్నెవాడ గుంటి అవుట జయము యీ గుంట చ దాంగమాకి తొల్లి ॥ చెప్పెదను గంధరుంలు వోడినారు రాముని కులనతిని (సీతను వారుయవరింటే_ రామణ్మబహ్మ బట్టు వికమారు(_లాడి గిట్టి చెరం గొంపోయి లంకలో పోయినాడు వుంచిననాడు విధియాడి మహంధాత విధిచేతనే డెబ్బదిరెండు వేలు (సిరిశానలు వాడెను దండు గూర్చుకొని దేవతలు యీ గుంట స్మదాంగమాడి వనచరో త్తమ శౌల్ల వారాధి గట్టంగ స్వర్గము కోల్పోయి సరమతమయిరి వనచరులు కొండలు వడి తెచ్చు వేళ కా ర్తవీర్టుండు యీ గుంట సెదాంగ అనుమంతుడు పర్వతము అందుకొని మాడి రాంగను కరములు గోల్పోయినాడు పరశు (అప్పుడే వారాధి కట్టబడిన వార్త రాముని చేత విన్నాడు అఆర్గురు చృకవర్తులు పదహార్లురు ఆన మంతుష పర్వతము అవనిపై రాజులు విడిచెన. యీగుంట నృదాంగమాడి వాతా విడిచిన పర్వతవు వేక్పపౌడునున హతమై పోయినారు పె గి(యుండశు)

కాటమరాజు దివమణాది ఆఫవులమేం 10౪ అటుగాసే మీరు సదాంగమాడ టోవు వోరు గెల్బు రనరాఒగ్నద వో రాజ చున్నారు మీక్ష కాటమరాజునకు నెల్లూరి సిద్ధరాజుతో ఏడుతరాల పగలు గలవని (చాహ్మణుడు చెప్పుట నాటనున్నదయ్యా నెల్లూరి రాజులకు. పపవుల యేషుర్లకుండుడీ పగటి మీకు చింతగాను యేడు దరాల పగలు మీ యెదమున వుండుడి (మంద) యేషురకి (మీ) వున్నవి వుచితంబుగాను పన్నెండు దరముల పాతటబోయిన యెల్టుండి వుదయాన్నుండి యద పగలు మందు మీరు షాతటోయిన పగలు మీ హాల కళిగి ఆదవుంచుడి దయ వో యానవు వున్నాము లారా! (ఆ) పగలు ముంగల వుండంగ ముందు ఈశ్వరనామ సంవత్సరము వలిఎగ్లై కొంటివి నుండి (ముందర కోయి) బోయిలనుండి .... నీమనుల్టిం పూరి నివుగ్లైకొంటివి (యారిక్రి పోడు పుట్టవన్నాది. అడిగినంగ పులి (ళనము ఆతనికి యిరవై యొక్కు దినము వొడబగితివి యికిముందు నాటికి అతడే సత్యా వుఎటేస సీవు పశవుల మీవ (సూరా (గాణము నత్యాన వుంపేను పట్టమన్నాది అతడికి వడలార్డ పుల్లకిత నమెల్ల సివు పహ ౮ (గ్రాము పగటి వింతగాను గై కొంటివి వల్లవులకు తిరుమందులకు యీ సిద్ధరాజు మనసు సంతోషపకచి గొల్పలకునెల్ల అటువెషుక పోయి పగలు వున్నవని కల్రగాదు తగిలేని గాణ క్రీషెంత బట్బులచేత లె: గ్రాలు పెట్టించు రాజ

110 కాటమరాజు కథలు ఆ నాద మీమీన వృంటేము ఆద మీకు ఆంపకు యాదవులు అపుడిట్టగనిరి : న్వుర్గింబు లెదు బహ్మో | వష్టో ! ముతడు శ ఆచం్యదతారార్వామపును. కాని చిల్లరదై వము కొటోడు యితడు (హణము శరిరాు ముట్టిగవ మానము మావవజన్మములు జెప్ప మరి మాటన బుట్టినది మహాత్ముండు గండ్‌ ? (ఆఅటుగనుక మాట దప్పరాదు వంశవా ర్తలు జేసి వుంచుకొన మహిపతులకెల్ల లేమైతిమి” యుటువంటి (మి కార్యము యీదేర ఆడిన యాదవుల జూచి కాటమరాజు కున్నది ఆపుడిట్లగనియె : యురగడ్డపాటి మీద యూమారకుండ “యితడు యెవరనుకున్నారో వో పదిలమై వుందరయ్య బడుగుల రాజ |! యాదవులార |! పోయి వచ్చెదనయ్య ముతడే నెల్లూరు పల్లెకొండ పేరు పుంషరీకాక్షుండ |! మాళ్ళు సుమ్మీ! దయవుంచు వ?మీడ ధర్వాత్మకుండ మన": పంచాంగ బలము చెప్ప దేవదాహ్మణులాము మా దీవెన వొచ్చినాడు దొందమి. మన1 సుచాంగబలము. ఎప్ప ఆఅం౨న కాటమాజు ఆశి వేట్క తోను వొచ్చినప్పుడే తిన రొండు ౨ జమలు తలదా.వ మన వాలరాజులు అన్నన సూకడ బెరిగి సుమ్మి వో పద్మనాయుడా !” ఆనందముసు జెంది వేగంవె బల్యె వి ఆమ*ట విని పద్మనాంపషుడు ఆపు “పభమసు | జయమిస్తు || దీర్టయు గిట్టగనియె ? పస్తు ! “యెల్ల రాజులతోటి పొందవును ఆనందమున దీఏంచి అక్షంశలు వేసి మనకు మందవెళ్ళుచు బాహ్యాణుడు తనతోటి సంగడమట తమకు యీ మాంసమైపోటె యనకు అందరు చూడంగ అక్కద నెత్తుపషకహూటి పొందు నెలనెన మరిది!” అదృశ్యమై పోయెను పా

కాటమరాజు దతీణాది అవల మి 11 ఆలమందలసు "స్వేచ్చగా మేప్పడని కాటమరాజు యాదవృఐకు అనుమతి నిచ్చుట అనిన కాటమకొజు అపుడిట్లగనియి కుదురు ఆరామడ కదులు “యితడు ఆడిన మాటలు అన్నియు పన్నెండావుడ నిజము. కదిలిన వోయి రావఐధేఒవులు కల్పకాడు అన్నియు కానున్న పములు రామథధేయపులు కాంటోధి మసెసు వల్లవులు తిరుమందులు వారు పీరనక చ్చవారి గోగణములో ఒ వఏడి యెల్లినేటి తనక యెడబాయ కుండుడీ గుడార్హు యెడబాయకుండుడీ వో యాదవు గుడార్జనీడను కొలువుతీర్చి లార |! కూర్చుండిర ంత కడు వేట్కతో మీరు కలిసి పుల్లెద్దు బొల్హావు మదము బసవన్న వుండరోయి.. గట్టిగ గుడార్డునీడ కిడలవ వ్వ డె యిక పుల్లరి వారిసౌమ్య్కు భూము.ఎ వువడిక వేడుకతో _ వుర్వీక్తామండు మశ సొమ్ము. జెలగి పద్మరాగ..*తోను కాటపురాజు పశువులు యెగవిడిఎ మేపుడీ చవరంగమాడ సాగ భయమేమి లేకను వెమ్యుడేలక చృదాంగము వేసి యెడ్తను యెగవిడిచి మెపుడీ మాడసాగె యేమి గాపెచ్చెను :? పదిలషిలకు చ గాంగము పట్టి కవులావు తెగవిడిచి మేపుడీ యాగసాగె కాదన యవి౨కి కారణము లేదు” అనిన మాధవుని మాటలాకు మందనావులు ఎగవిడిచినారు కాటమరాజు గోగణములు పాకనాటిలోని వరిచేలను వనములను ధ్వంసము చేయుట పకపఓరాజు గోకు.ములోను దరియెక లత అనక వార్‌ పరువాడి వాకనాటి కవులావులు

శల కాటమనకాజు క;లు మాధవి వవలావుటు సండుగోం బౌగ్పు పూూచులు మేసె జన్నె వాడ మేసెనుు ఫవము యె=కితూపు చదవెన£ వనిచూపు ౨ఒరుమే_ కారి యెల్లడంంల మేసె* ధూళాయె_ "పెడితూము చరువెనకి బాం:కి వుసింకల చెరువులు గొప్పగ వారి గ మేసెము వుష్కుటావులు మేసెకు రాగితూము చెకువెనుక రాజనములు మొక్కళ్ల్ళపు యెద్దులు వరీ మేసెను మకుగ(వారగ మేసెను క-గ్గుతూము చెకువెుక కాంభోధి నీరనాయని కవులావులు పెం.టాలు మేసెను నిండెను ళూపాల్కూని కవిలావులు భూములు మొగళ్టచెమువు గప్పుకొని బోడావులు గప్పుకొనెను చెన్నయావులు ధూతరించి ఆంటోతుఎ గోదేవుల కదబడి రారుట్టు విరుగగమేసె మెచ్చెను కనిగిరి చెకువులు కాంభోధి గొడ్డుటావులు మేసె ఆడ్డమార్గము కారుజొన్న కదబడిమేసె లీక కందిల చెరుపులోను వారి పాలు గురుస్తున్న వరి మేసెకు ఆఅంభారములు మేసె ప:డువరి మేసెట పొంగుటూరు మురుమేల టోడావులు పద్మరాఘవుని కవిలావులు పరువడి మేసెప మేసెను ఆ(గవోరనులు యిరుమేల ఆగర చాకిచెర్ల ఇరిమేం చల్లవారి కవి మక్షావులు లావులు వుగకోపముతోను వుర్ణబడి మేసెకు వచ్చి చేకినయట్టి వరి భస్మంబుచేసెను జాల బొల్జావులు సంగటావులును పంఓకాలువలు తొక్కెను. బట్ట నేల యీనినరీ3 నెల్లూరి యిరుమేల బయలుగాకు తెళ్ప బొల్లావులు వక దేము డెరుగును పార్టకరువులు మేసె మట్టు యెర మక్షావులు యెన్నూరు గోట్లు మల్దాడెను ముష్టు కవులావులు మున్నూరు కోట్లు

కాటమరాజు దకణాది ఆవుల మేవు కేప్‌ య ల్ల కవులావులు వెయ్యిన్నూడ చెల్లించ అరువం+? జంవీసతరువులు కొట్టు. తా?త వంతా? నాతవవవనెము పెద వెల్ల కవులావులు పదన్నూరు పుషుసొగసున వొవ్షపూరి పుష్ప కోట్లు బహు పవమెశి. వినుత బాలాజి కవులావులు పట్టుసాలవి కదతె మందశొవులు కచుపులుమేసె భూమి. చెల్లించె తుప్దచు వడిగెల్బుచూమను యలమ కవులావులు యెల్లివిరిసి చెల్లించి దాటుచు చెలగ పృక్షములు భూమి రాశి ఖజేలున రంకెలు వేయుచు పంటరెడ్డి కవులావులు పట్టుసాలక యెస సిద్ధ టప్పుసూను వషఫలములు భూమి మెరసి అర్భితపు కవులావులు అన్నియు గోవులు చెల్లింపుకొనుచు కడువార గూడి వచ్చి నిర్భితప్తు కవులావులు అయిన అంభారములు మేసి కేవులు జేరి నికళంబులలోను వికసించి గోవు గణంబు లక్కడ కడగుర్తు ఆత్మ అమచుపై యితను మోపు లేదు 'పెంచటల్లు చూను శృంగారపు తోటలు చీకాకుపరచె పెల్లుగా బిగువారజే సె జల్డున నిల్పక మతృరంబున వనములు మట్టు జిల్లు నిల్పక (పక్క చెల్లించెపాలు మల్దాడ్‌ చుముకులై వేగ్ణుతో జొరచ్చు పషిణిమ్మ పనప పిప్పిలి సమ్మ విచ్చగాను హెటిని మగుళ నెమరువెట్టుచు వృక్షములకింద జేరి గణఠార సంతోష కార్మి వనములు _అవులు వుండిశద్లే వుండి అటు మలియించు కర్పూర మహా చెల్లింపుకొనుచు తురంగములు వడ జాతులు : లా ఆ నెల్లూరి చెరువు వెనకాల మేసిన వరిసేలు యెషుమంటి వంటే- కాటమరాజు కస్తూరి నిగనాలు, గాజుగొరిలూడు 8)

[116 కాటమరాజు కథలు రొజనాలు, రవిగుత్తులూను కాడిక చెక్కాలు వీగిబండలు రెక్కలు రెక్కార సంగులూము జొడీ రాక్షసూలు, పున్నమివెన్నె లలు డినసరులు, ముత్యపునరులు వింటి సింగప్ట, రాణి ఖర్జూరము, గజదంతాలు, ముగటకందలు రామాయణ ఏరంబ చెక్కివ్లు య్మర్రమచ్చలు, గోధుమలు గజపతి గుష్ట గదప గన్నేర్లు దొమ్మర కేతువులు క్యపవసంగులు _ శ్రీరామవంకెట్క సీతభోగులూకు కళింగ పూవులు, యర వొడ్డూప గురపు తోకలు, గుజ్జుమొలకలును గుమ్మడి గుత్తులు, కొమ్మగౌరులును రాజనపువడ్డు, రామతలం్మబాలు కాంటోడి వంకెలు, రామగిరివంకెలు తేజముతో ముత్యాల అరుదైన వడ్లు పులి వీసాలు. సాటిలూను, శాంభవీవడ్హ్డుడు, నసన్నవడ్డూము ఆత్మసరులూను, (తివెంగళి మెచ్చులు కాంటోచె పడ్డును, కన్నెపు తెల్ప మారావులు, యర మాకావును గుత్తులును యలిక మోరలూను, మ్మిపరావులూను యెనుగామోదములు. యెలవంగిపు కళింగ వొడ్డూను, పొన్నలూను, వడ్డు, గొంతెలూను, మునిపళ్లు, పిచ్చిరికూనిరాలు, దిరుములు, రాణి రాక్షమోక్షలు, రామద్వార నల్టవడ్డు, కలను ఆక్షము గనెపలు, ఆతికె సన్నవడ్డు కాటికాడి కన్యలు, యీగబండ్తును ఆచ్చరువుక రాలై , యెలమిన పున్నమి వెన్నెలలూను, వింటి ఆంసలు సింగహ్హను యతపువ్వువంకెలు, విరివల్డు వడ్డు మార్తపుగుటకలు, పడుగు ఆకులు సితకోరలై జిగులు సన్నాఎ మొలకొల్కు గగ్గాజాలలూ.ప, వాసిగాలినయ్టై వరింపు వద్దూను పచ్చగన్నేరువడ్లు, ఫలాతులూను, బొవిళ్లు వరులు, బంగారుతీగెలు తదియ రోజనాలు, ముత్యపుజారలు _ సండిగాల వొడ్డు, సంబంది వొడ్డు కవిపుకియాలు, ఏమరామలు మోదురుతోటి మేలైన మొదఠలెన వంకిప్ణ మొదలుగల రాజని లై “వొడ్డు రాగుమ్మష్ణ కరిణి పిషిని జూల కాకిరక్కవొద్దు- మంచి జిలకిరవద్డు పట్టి; డ్షూను ముటుమంటి వొడు మేపించినాడు వొట్ట మోంలవది లోక వదం న ఆ కాటమరాజు

శాటమరావీ దదణాది ఆవుల మేపు 115 ఆటువంటి వొడ్డుమేసి చవుల పెల్లుగా హౌమనులు వీ వారగ. బేసి మందలన్ని జెల్లున నిల్చకి చెల్లించె పాలు పంట పొలములు ధ్వంసము కాగా నెల్లూరి కాపులు సిద్ధిరాజునకు కొండములు చెప్పవోవుట అటువతె గతకొన్ని మెయ్యంగను కిద్దా యుటువంటి కర్మమెక్కడనైనా ఆసీమ కాపులందరు జూసి అసూరు భూమిలో రాజులంతా పుల్లరికిత్తురు వుసూరుమనిరి గాని పసిబిడ్డ బాలలు (పణాలింప దొడగిరి సీరున బుట్టిన పూరెల్ల యివ్వ పల్లవాది నల్లసిద్ధిరాజు భూమి ॥ నీతమా తమకు? (ప్రజలు ఆల్లడ తల్పడ బడిరి ఆ ఖర్ముడిచ్చిన కవుష్ట కాలవేసి అల్లాకుల్లార మెరి నెల్లూవి (ప్రజలంత భూమిని అసూరు వుసూరుమనిరి ఆ సీమ హెడుజేసి పోడామనిరి పాకనాటి కాపులు (ప్రజలు యెన్నడు యూ పాపము యెరుగరు వేకమున పోదామనిరి యీ భూమి వారు కాకిపాడు జేసి రపెకళాడనుండి వచ్చెనోగాని యా ఆ మాటకు అన్నిదిక్కుల చౌదరులు గొల్లరాజు ఆందరు గుమిగూడి పీడి యావులు పోటుటోను మాకు పశువులు జాడ చెప్పుదామని వక్క ఆగరువు లాయెను పరుగున కదిలిరి చెరువులు చేలన్నిమాకు యెరువులు వుద్దగిరి భీమనేడు, వుదయగిరి ఖీకు జేసెను నేడు యెరువులు జేసెను మాకుయీ గొల్ల సిద్దపట్ల తిమ్మనేడు, శృంగారపు రాజు మల్టి రెడ్డి మరుగుమోసమాయె మనరాజు బుర్ధి గండికోట గంగరెడ్డి, గణపతి శాత మాదిరెడ్డి వర్డనలేమైతిమి మనమంతా ఆతని ఆదివెళ్ళి మాదిరాజు, ఆందరు వద్దనే యుంటిమి గుమిగూడుకొని

116 కాటమరాజు కథలు వొజ్జలు చెమటగాను ధోవతులు య్యృరగుంట మాదిరెడ్డి మళ్ళ వూడగా యదురాడుకొనుచు సిక వీడి తలపానలు జీరాడగాను కోమల జమదంకి కాపులు ఆందరు వెరి అనుకుంటూ మొరో కదిలిరి యనుకుంటూ కూడి5ి యెలమలు రెడ్డు గుమిగూడి మ్య్మొరోయనుకుంటూ మూకలు కొనిరి గూడుకొని కొండెములు సిద్దీరాజు కౌలువులో పరుగున కొండెము చెప్ప బారలు నిలిచిరి చాపుసంటూ చెయి చావమని వేగ చెప్ప చొప్ప కట్టలపరె చేతులు విరుము దొరకొనిరి రుంటూ పొట్టచెకువులు మాదిరెడ్డి కదని కొట్టాక కొనుచు సిద్ధిరాజులవారి కౌెలువుకూట వర్షనము ఆ వెళ సిద్ధరాజులవారి కొలువు మురిసేటి రాజులకు ముకుగా యే విధముగా నుండెను-_ కొయ్య యితడు '్రీ వ్మికమార్కా సింహాసనాపురము కరికిన్నులు చింతామశీ కలయట్టి అన నొప్పు నెల్లూర అకివేట్య_తోను రాజు వాలింప భాషండు బాహుజలుండు చేతుల పరశువేజి చెన్నందగల పల్పవావత్ముండు పటుసౌహసఘపుడు రొజు బలిమి చెలిమియుగల బసవళంకరుడు పకగ సత్యము యేర్పాటు గలవాడు కాలక్నుదుండు భూకాంతుండు కలలోన బొంకని కరుణా _ ముతడు సమ్ముదుండు ప్యత ఎర మరగజ భాముతేజుండు పాటిదప్పని యట్టి పరమపుణ్యుండు విరిసించిన రాజులకు శరను అసహాయ కూరుండు " దుంపతడు అతిభయంకరుడు

కాటమరాజు దతణాది ఆవుల మేపు 117 వెరపు మరపూలేని వికమళాలి కుటల కుంతల వక్ష్యకుంచయు కోటి లక్షల దుర్గములు కొల్లలాడిన గలవాడు ఘనుడు శుందారమణి అగుసు నట్టిగాను దట్టించిన రిపులకు దనుజ వల్లభుండు గనుపట్టి సింహాల గద్దెపై నొరగి మన్నీ లకు జనులకు మదన వల్లభుడు 'పెనుకొని దాకాల పెనమలగరించి పుడమి గలిగినయట్టి నలసిద్ధి రాజు కన్నుల కిరీటమున రాజు గరిమతో కోర్ఫెతోడుత యిలాగునే కొలువు బెట్టి... గూర్చుండగాను వజాల పతకంబు నారాజు వల వింజామరంబులు వెలియ వకలక్ష నొప్పవేసీ పసిజి బద్దలవారు పరగ కర్పూర మిళిత గంధ మాతలు వెయ్యున్నూరు పన్నీరు సౌదియించి బాగుగా నలది యెండి బద్దలవారు వెబ్యున్నూరుకోట్లు విద్యామంతులు కైవారం చేయంగాను గరిమి తోడుతను కలిమిగల్లిన తెరుగొప్ప భూలోక దేవేం్యదుని వేడ్కుతోను కొలువు అలిపంబు వక కొత్త అఆడపంబు అని చెప్పబడెను అటువంటి కొలువు బర కొప్పులు సిద్ధిరాజుతో గొ ల్లరాజు ఆగడములు చెప్పుట కొలువుకూటములో రాజు కూర్చుండ మాడలకు ఆశపడి మమ్మమ్ము గాను కొంబీవి చెయిసాచి మనవిగా కాపులు చెప్ప. చిత్త నెయ్యకు ఆశపడి సీవు యేఠే దొడగిరి సీమమ్ముకొంటివి “డున్నడు యీ పాపము యెకుగము. రాశి వరహాలు యెంచుకొనేవేగాని రాజ! మోసపోత్‌వి రాజ! నిర్మూలమాయెను నెల్టారు రాజ్యము పుల్లరికి ఆశపడి వోరాజ ! భూమమ్ము గొల్లరాజుకు భూమి కొల్లలుగా కొంటివి యిస్సివి

118 కాటమరాజు కథలు యే సీమ రాజులమినా యెరుగుదును నిపష్న కొనుక్కున్నామంపటే నీవేమి గాని చేయగలవు రా=? యాీసీకు రాజ్యమంతా నిర్మూల నుడుగులోనే వకమాట కడుగాన మాయెను వై తివి (గాస బెట్టి గొల్పరాజును కర్మాన కీడు రానున్నది తెలియడు నీవ బొందితివి కానవు గొల్లరాజును వక కడకు పుడమిలో రాజులంతా పుల్లరికిసురు గెంటించు మనెసు గాని నీమాట కొరకు నిలచితిమిగాని నీడన బుబ్టిన పూరెల్ల రివ్వ సీత్రమా కాకుంచె వక భూమికి కడు జూర సీకు? బోదుము” నీరున బుట్టినాడవు సీవు సాగాను సిద్ధిరాజు కాపులను ఓదార్చి ధనమిచ్చుట ఆ మాటకు సిద్దిరాజు అనుమానం పాటించిన అవును భస్మమై పోవుకు పడెను వినుడు పలికేను వీరు వారనక తన వద్ద చౌదర్హను దగ్గరకు బిలచి పండదు పాకనాడు పారదు పెన్న గణరార సంతోష కల్మితుండై25 యీ యేటికి యెండిపోయిందన కోండి పలికె: వో కాపులార! “గొల్ల రాజుకు కౌలు కొల్పగా మీదటికి మీకు మాన్యములిచ్చేను గాని యిస్తిన యేటి యెంట మాన్యాలు యిచ్చిన యీ కౌలు యిక తప్పరాదు యిచ్చేను గాని మాట దప్పితే రాజుకు మతిదప్పే మన్నేటి యెంట మాన్యపొలాలు ననేకు ముచ్చేను గాని వాటంపు సభలో వప్పుకావశేకు యిత్తులు కూలి కౌలిచి యెగ వికిచి నూజికి వెయ్యున్నూటికి నుడిగి మీకిస్తును బొంకరాదు వై

కాటమరాజు దవణాది ఆవుల మేపు 119 కోరి కయిష్శ బొాయకుండుడి కోటేలు సత్యంబు తప్పరాదు దేవతలు పండిన సాక్షులున్నారు కొలతూమున కొలవక వాస్తు మచ్చరములు చాయరాదు కర్మము కొటారిని పెట్టక అట్లే విచ్చేదనుము కంప కోట కట్టించి ఘనమేరపరచి మన కోటకు పెట్టముగాని అబ్బురము యిదిమాట దప్పను వీకుల కంపను కాను గాదులు కొటారికి అడ్డుబెట్ట కొట్టు తిట్టు అబ్బురము కాను గాదులు అవరగా లేకుండ నిచ్చేను” యిప్పుడే సెలవిస్తిని యికనేమి యిచ్చిన గై కొందరు యెల్ల చౌదరులు అనుకోకండి. వచ్చిరి సిద్దిరాజును యెచ్చకము అబ్బరాములు కొని గాదులు అందు లాడిరి కోండి మీరు తమలోనే తాము సంతోష పడిరి యవరు మొర పెట్టినా యరగమనండి ““సిద్దిరాజు యెందు బోతేనేమి? ఆతని దండి నేను యుండంగ దనమేమి సీమ యెందు టోశేనేమి? లెక్క? గొల్లరాజు యెందు టోతేనేమ్‌; ఆతన గొల్లరాజు యేడు పిడికిల దనము గోవులెందు బోతేనేమి? యిస్తానన్నాడు తేటి పంట యేటిని పోవుకుగాని పెన్న పాలేరు అడ్డము గట్టు చాలును మన యింటికి రాదు మనకు పపవుల జాడ జెప్పవస్తేను మన కోరి కవుళ్ణు యిచ్చేనుగాని మీ కింత పదార్థను గల్లిను కొండాలు మానుడీ ఆవుల జాడ చెప్పవస్తేను మనకింత యిప్పుడు ఆడివి కవులావులు గాసే అర్థము గరిగెను గొల్లరాజు మాట నిలిపినాడు ధనమందుకొని కాపులు రాజు దగ్గిర మనము మాట దప్పితే మార్గంబు గూర్చుండిరి గాదు మరికొందరు కాపులు “గొల్పరాజును పొడిచి మందలకు కొల్ల లాడింతు'మనుట మరి వెనుక కొందరు కాపులు మండలాధీశ్వరుండు మంది మేళము మండుచూ వచ్చిరి తోను

190 కాటమరాజు కథలు సానవరుల్లె 29 వచ్చి సయ్యన పన్ను అంటె పడి చచ్చును నిట్లనిరి పంచుముల పెద్దినీడు “లజ్జమానిన చౌదరులారాః వోరాజ! యింతవాటి వారు అంతాగూడి మీదగ్గర లంచమందుకోని యెంత శెత్తుకొనిరి? యితరులవై వచ్చి యీడనున్నార?'” “*గ్గొల్లరాజును పొడిచి మంద కొల్ల అని ముఖము సూడక నాడిరి లాడించి మునుపటి వారిసి ఆతడు యిచ్చేధనము మేము యిచ్చే” వారుగాక మళ్ళీ పదహారుగురు మనిరి చౌదర్హు వచ్చిరి మడివేసిన కాపులు ముంగర వారు యెటువంటి వారంటేవు.___ విడుగడలు ధనమివ్వ నేరరు పుక్చుకోనేరరు “రానై న గొల్టరాజును ముందుగా అటువంటి చౌదర్లు వారు జంపితేను సావిడి కొండికాడు జలదంకిరెడ్డి చిల్ణరగోపాల్యూల సీమెల్టదోలి సందువీగివచ్చి సలాము చేసెకు తోలి తెచ్చినవారి గోకులము మీదొడ్జి నగిరి కొండిగాడు నందివాడ గట్టగలము పోతినాడు కొల్లలాడి వారి పదార్థము దెచ్చి నామన విగావచ్చి నామనవి వినమనెను మీ కొటార్ని బెట్టగలము జూతకానికి పెద్దవాడు బౌమ్మనరెడ్డి నీమాట గలిగితే చాలు నిమిష యింట్లో యేడ.యీగలు యెత్తు£ిగి మ్మాతమున చచ్చు యెనగంటి సింగన్న మసిబూసి గొల్లరాజును మరకటించ వొట్టి వొట్టేగాని వాసిగాడు వొట్టి గలము మాటలుకాని నీ కొలువులో వకమాట కనుగిల్పి సెగజేసి కనుగంటి కావాలంటేను నాయుడు కోయబోయలను రప్పించి మంద సంటబానికి బాసిగాడు చాగిదెర్ల కొల లాడించి టొమ్మవీడు బందిపోట్లు బడి మంద బజ్జిహ్టాచేసి యీ నెల్లూరికాపులు గట్టబడేరు కోటలో పెడుదుము వోరాజ ! నీమాట అనంగ గలిగితేను” వ, చనవరు ఆ నాలాల న్‌.

కాటమరాజు దడణాది అవులమేవు 121 సిద్ధిరాజు కోపించి కొండెగాం్యడను కొలువునుండి 'గెంటింపుడని ఆజ్ఞాపించుట

ఆ మాటకు సిద్ధిరాజు ఆగుడై వీళ్ళను మన కొలువులో వెళ్ళ మండేను 1 దోలించ'మనెను గొర్పిరాజును పొడవమన్న మాటవిని “సావిడి కొండిగాండను తన సిద్ధిరాజు పౌలపౌల పాక్కెను సముఖాన వద్దు' ఆనెను చంపమన్న మాటవిని సిద్ధిరాజు తల 'మాటవెనుక మాట మలిపుట్టకుండ వంచుకొనెను బందిగాన వేయించి మరి పదిలము 'హెపసిద్ధిరాజా యిది పాపంబు” చేఎటుంచ 'మనెకు అనెను పాతప్పులు యివ్వమని బరతాలు *“కొండ్రెకు సిద్ధిరాజః కుమార పెట్టిరి సిదిరాజ! లి ఓరుగంటి బానన్న సిద్ధిరాజుతో యాదవుల (ప్రతొపమును చెప్పుట ఆవేళ వోరుగంటి (ప్రతాపర్నుదుండు. కాపుల యెదుటనిలిచి యేమను పంపిన పరిచారకులును చున్నాడు శి తన మేనల్లుళ్టును యుగాక్షణము “రక్షో రాజ ! మునుకోలలు డీసికొని ఆపి రమ్మంటే మీకు మూకలై పోయి ఆపర్యాసు కాపు బాషన్న ఆ రాజుల గొల్ల గోపా ల్యూ లచేత పెట్లుబడి సన్నిధిని పరగకూర్చుండెను రాను కట్టకి వున్నది ఆ కాపు మాటలను దాసన్న అది తుదిమొదలు వెరగానితోడనే ఆలించి వినెను మీరు వో సిద్ధిరాజ 1 చడుకు దిగ్గున లెగిచి ఆ పఠీషు కాపు యీ కాపుల మాటల విని దాసన్న గొల్లరాజును పగజేసి కొనకుము

122 శాటమరాొజు కథలు అళడు అవుతార పురుషుండు ఆవుల ఒహుదూర పరమాత్మ నలనన్న భక్తమందార : వొక్క రెణజములో జంపిరి నందివాహన! సకళ ఆనంద వోరుగంటి _పతాపరుదుణ్ణీ భూతేళ్వర |! వొచ్చిన వొప్పుకై నీలాన్ని విందు చేరకె మాకుయీ వరములిమ్ము" ఆయితమరాజు మరిది. అనుచు (ప్రార్థన చేసి ఆ ళంభునికి పురిమెట్ల చెన్న కేశవు పేరిట వాడు (మొక్సి- పుత్త్వమరాజు చవుకళించి కూర్చున్నాడు చక్కని ఆళ్వాన్ని స్వాధీనముచే సెను రాజు ఆసుమౌాన విికముండు పుడమెగసి కూర్చున్నాడు భూపాల యిక మట్టి సూతమన్ని కుండు యీర(పతాపుండు కత్తులు నాటవలఠెనని కట్నాలు వుక్య్తూటల గుల గడ్డె వొనరంగ తెప్పించి బన్నించినాడు వుక్కుకబాయి తొౌడిగించె భోజ సన్నవలిపంబు సీరలు ఆమీద రాజుకును పరపించినాడు అవి కట్టువర్గములై వుండెను కాంత జాజులు పరపించి జననాథుండయి చందునికి తమ రాజును యిందు £? భోంచేయవలెనని పలిపించి యాదవుల్ని పిలిపించి ఆయితమరాజును వక మోదంబుతోను విడుదుకు పంపిరి పిలపించి మోదంబుతోను పన్నెండు పిండి వంటలు వుక్కుటలుగుల గద్దెమీద వొనర పాలకడియములు కూర్చుండ మనెను దివ్యాన్నములు తెప్పలుగా వొడ్జించిరి అందు కయితమరాజు అనుమానపడక రారాః వోరి కాపు బాసన్నః నీవు శనపొల శంభుణ్ణీ తగ భక్తితో దంచి యాభై య్యారు దేశములు “శివ శివా! మహదేవ! శంకర | చెల్లించి తెన్చిన కాలకోటి విషము సర్వేశ్వర! విందు లలా

కాటమళాజు దదమణాది అవులమేపు 128 కూరల్లో సంధించి పెట్టి గొల్బరాజును ఆ విషము విరిగి ఆమృతమై చంపమంటేను యుండెను ఆ యాదవులకు మునుపు ఆ యాదవులకు విషము ఆందుకు _పతాపర్నుడుండును మహీ నేనే పెడితినయ్య వో నలసిస్టిరాజః సంతోషించి యిట్లగని పలికె: సీ పాడంబు లాన “వోయీ గొల్తరాజః యిప్పటి అన్నము వొడ్డించినాక ఆయుర వారిలోకి ఘనులకు నీవు భక్తుడవె తివి ఆ నీలకంరునికి జురు జ్యురున భోంచేసి గరు మెచ్చితినోయి' ఆని గొల్పరాజుకు గ్యరున లేపిరి యిచ్చెసు పచ్చల పల్లకి" సిద్ధిరాజు రౌొండెగాండను బంధించుట ఆ |పకాపర్నుదుని మాట రాజు “స్పూల్లిడ్తి కొండి గొళ్ళను మన మనసుకు దెచ్చుకొని సముఖాన వద్ద'నెను గొల్పకాజును పొడవమన, మాటవిని “ఆ మాట వెశుకమాట మరి సిద్దిరాజు పొలపొల పొకె్యాను పుట్టకుండ చంపమన్న మాటవిని సిద్దిరాజు బందిగాన వేయించి వీళ్ళని పదిలము తలవంచుకొనెోు చేయించ" మనెను “హైప సిద్దిరాజ! యిది మహా పాతప్పులు గొనమని వార తాకు పాపంబు" అనెను బెబ్టిరి “కొండికి సిద్దిరాజః వోయి కుమార బందిగాన వేయించిరి బందిగములో సిద్దిరాజః కాపులు పలవరించేరు వీళ్ళను మనకొల్వు వెళ్ళ దోలించ' మనెము కొందరు కాపులు పట్టప్పరాణి | తిభువనదేవితో మొర పెట్టుకొంద మనుట “మసమొొరు మొక్టథదాయె శ్వీదసాదలు (బతికేది మనము మసమాట చక్కదాయెను గతిలేదు మనమాట కడతేరదాయె

[24 కాటమరాజు కథలు మంచిమాటలాడిన వారికి మంచి అ రిభువనదేవిగాని మన బాధలు మాటకి దొరికెను యీడేర్చు గలదు పషువులు గల గొల్పరాజుమీద ఆందులో కొందరు కాపులు అందుకే మనము పాపము దలిస్తేను మసిరి? ఆ పమవుల వాత్య మనకు తగిలిన ఆ౨త మార్గనున రాజును యేకాంత దని వారు మునను మన కొరకై మహామనిమిక సొయిళపు పయాము శాస్త్రమునాము జెప్పితేని సూస్త్రమెక్కించి మనమాట వినక వున్నాడు ఆ మాధవుని మరి పిలిపించి మాటాడత మదనవల్లభుండు బరచి చెప్పిన మాట సిద్దిరాజు చెపినిబెట్ట _ నిటలాక్షు గోష్టులంపు మూట కున్నాడు. కట కటా కాపులార। యిట్టి కటికి కొందరు చౌదర్లు సొదబెట్టుకొందా నాయము మన్నారు చేయగా దగున మీ వెరి బుద్ధిగాక కొందరు విషం బుచ్చుకుందామన్నారు మరి మరి బందిగములు అందులో కొందరు కాపులు అందుకే మా గర్భంబు లందు మనిరి? దయవుంచు కాపులను దగ్గరకు బిలచి “పట్టపుదేవికి బోయి మొరబెట్ట మన్నాను భయమాని మరిపించ కుందా మనిరి గలచు యీాజాయగా నగరము ట్వేలేటి పెద్ద పదరయ్య పోదాము మనకు బాధలు దేవరాయల కుమా రై తిభువనదేవి లేవు” దివ్య రత్నాంగి దిక్కు అని మనకు మరికొందరు కాపులు చిన్నరాణి కుందవమాదేవితో కొండెములు చెప్ప నిశ్చయించుకొనుట, అందులో కొందరు కాపులు “యిప్పుడు (త్రిభువన దేవిమాట అందుక్రేమనిరి? యేమి పారకున్నది

కాటమరాజు దకణాది ఆవుల మెపు 125 యిష్పుడు ఆ డేవులమాట వాసరించి మంచై పోయిామె వించుకు నాడు రమన్నా రాడు యిప్పుడు తిభువన లోకానలేఏ మెతో విచారానికి రమ్మన్నారాడు దివ్యరత్నాలగి భయమెంతయు లేక పట్నపుదేవులను కుందను పెండ్డాడినాడు కందర్చ ఆంటరాద౦ కుంద ఆనపెట్టినాది మఘనుశు పట్టాభిషేకరుండు పగటి పడవీటి పట్నంయేలేటి విడర్భ భోగంబులాను రాజుకుమా క్రై యేవేళ కుందతో యెడబాయ బావరాజు చెల్లెలు బంగారు బొమ్మ కున్నాడు ఆ కుందను పెండ్లాడిన నాటినుంచి ఆ కుందకు చెప్పితే మనమాట పట్టపుదేవిచేతి అన్నానికి రాజు కందువపడేను” కాపులు తమ బందిగాలు మాన్నుమని కుందమాదేవితో మొర పెట్టుకొనుట అని ముక్కాళ కాళకు ముప్పెయేసి తొల్లిటివలె కాదమ్మ నీ యిబుడు వరాలు లంచంబులిచ్చి మంచి దోసకారి ఆయెను వెడలి కుందనూదేవి మేడకు పోయి. కడితేరి _బతుకేడి కానరాదమ్మ *'వో కుందమా దేవులూ ! మీ యేటిమీద ఆరు నెలలాయెను కుమాళ్ళమమ్మాః యెడచేసి నీ యిబుడు దయవుంచి మామీడ తప్ప భూమి పపువుల కెగవికిచినాడ. పాలించవమ్మ! బాయమా తల్లి! పులరికి వొప్పి నీ యిబుడు యాదవరాజు యేడు పిడికెల భూమమ్మినాడు ధనము యిస్తేను మన్ననతో వుంటిమి నీ యీ పెన్న హైలేరు ఆడ్డముగట్టు మాన్యపూళ్ళలోను చాలునని యెన్నడు యీ పాపము యెకుగము.. సీరున బుట్టిన పూరెల్ల మువ్వ తల్లి ! సీతమా తమకు

1లడ్రి కాటమరాజు కథలు నటల ఒటైనవాకు నీవు నీ ముబుడు. కండగి3 పట్నాలు రండ పొలాలు క సాగాను. గొల్లరాజువారి గోవులచేత నీ పసుపు కులరూని కిచ్చిన పందుమ.. కొల్పలనా మేపింది వాడు నాగవారము కుదార్నముగా దలచి వారి పపవులు పాడుగా మేసె యెంత యర సిద్దిరాజు యెన్ని నో యమ్మ! జెప్పినగాని సీ కోమల జలదంకి కొంగు ఐంగారం సత్యము దప్పనంటున్నాడు దేవతలు నీ తలగడ కట్నాలకిచ్చిన సాకులున్నారనచు జన్నెవాడగ్‌ పొలము మా బందిగాలు మాన్పవో మమ్మ | వారి పషువులు వో యమ్మ పాడుగా యెందైన షపారిపోయేముగాని"" మేసె రుందమాదేవి గొల్లరాజు ఆలమందలను పొడిపింతునని కాపులకు అభయమిచ్చుట ఆ మాటకు కు-దమాకగా అధిక “య-.కరంయ్య కాపులారా! కోపమూని మ్యెరులై తిరి మీరు మన్నించ మారు కొదువ ముందె)గితే ఏ గొల్పరాజురు మార్కొనివట్టు యీ సంద.కే రానీయను కొండలు కీకొన్నట్టు వురు.ఎలు వబ సుపోక సిద్ధిరాజును యెవరో వడిగార్పినట్టు యఎగగ్గొల్పినారు వురుములు వక్షినార్చి ట్లు మరఫుల _ పమరుజ దొరికిన కొరకే తన చందమూన 1పపాణగుమ్మినాడు కోసాములు వేశరంగ కాంతళములు యు! నన్నెనా అమ్మగ ఎవాడే ము-వంగశ యీ భూమియంపు రాజులు కట్టుకోరి ఆదవినా కోపమూన పుణ్య "బు గలదు ॥ ఎఎబనిమీవ ఎళ్ళుగ మెటికల. నమి ంచి గొల్లరాజును $కషకల్లిలో మురిచెను పొడీపింతును మాటలై ఏంంకుచు కుంద కల్లి గొల్హరాజును కొల్పలాడింతు కంటగమునాను

కాటమరాజు కథలు 1శ్తప జన్నెవాడ గుంటిమీద పద్మనాయుడు గాజు వింఓను చ్యదంగమాడ రామాచిలుకా! రామాచిలుకా, గొల్ల బిడ్డా యెంత కోపాదారోగాని పన్నుగా నిన్ను కోరిపెకితినే రామాచిలుకా, రామాచిలుకా!” పక్షి నేసినా పాపకర్ముడు ఆన్‌ బాణము తియ్యంగనే చిలుక రామాచిలుకాః (పాణము విడిచెను అగ్నిదానము చేసెను అ నీలవేణి కుందమాదేవి బోయలకు రహస్యముగా జాబులంపుట కడలేని దుఃఖమున కరకర జాబులు పట్నానికి మీరు పరుగున వెళ్ళి కర కర జాబులు కరిచింట్ల,వాసెను. మరుగున వీ కమ్మలు మరివేగ కడమ పావురాల మెడల యివ్వర మ్మ" కమ్మలుగట్టి పట్నాన భావరాజును మరిపించినారు “*భావరాజుకు యెరుక లేకుండ సందజాముకాడ వారి ఆవుల పట్నానికి మీ వెయ్య జరిగిరి కొందరు నోయలు మాటుగా కాటమరాజు ఆలపుంద టు చేరుట ముని మాపు పొక్టువేళ వామ పరగ;సా ఆబ్బినిడు, పసల పిన్ను మ త్యాలాడిరి జోతుం సోమనిడు, ఆవనికి మరిది సరిహొద్దువేళను బాడలు చెప్పకొనిరి లవనికి మరిది అగ్గి మైసినీడు, యేకువ తెల్టవాకంగ యెడలిరి దబ్బిసీడు ఆల్బిసీడు, దచ్చి సరివి బోయీలు నీడు, భావరాజును యెరగకుండ మీనుగా వశ్శినీడు, మీసాల తిరుమళి, కోయబోయీలందరును కనకపు :ఎల్టిగిడు, గట్టికొప్పు యెరవళ వారి యెడ్డను వెచ్యును మూతినీడు, కదలిరి తొమ్మిది?;లమ ౨ది తొడబడీ మూకలు వారు యెవరివరం'ే-

శ్రేతీ | కాటమరాజు కథలు తీగల చెరువుగట్ట కాల్వలోకి దిగారు ఆఓముగా దను వియ్యక విళ్లు ఆనుమానపడిరి రిక్కంలు యాలలు పెట్టుచుఏ చింగల ఆపవ్పలు సింహాల పొడుగున రొట్టము షుసురుకొనుచు వొక్కౌాక్క యెద్ద యేపగుల వక్క-సి వడదోళ్లవాట ఐల్లై ములు పొడవు వేపిమాకుల వెండలుగొని వారి యీ ఆవుల గాసే గోపొలణలు యెడ్డను జూసిరి మహాధికులనంగ టోదురు కణికీమాకుల యెక్టునుగొని వారి వారు యెక్కడ వున్నారో కవులావులు జూసిరి అముకుమముతేగ్గాని జిల్లేళ్సు యెడ్డుగొని దిగసిరి విలు వారి ఆవులు వెయంరాదనిరి (లు ర్తి న! ల తంగేప్ల ఆండగౌని తలవిళ్లు జూసీరి చూపుల చొప్పన్న జోయనుబోను ళా నం! దోశల అంబులు దొడగి తొడలు చూసిరమ్మనిరి సరసుకొని మాటుగావుండి చూ స్తవున్నాడు చారి మార్గంబులెల్ల గోపాలకులు ఆవుల ఆదమరచి 'పెన్నలో ఈదులాడు చుండుట ఆవేళ గోపాల్కులు ఆవులు మరచి పట్టపగలు సూర్య్యగహణ పట్టింది 'పెన్నలో గోపాల్కులు 'సేరబంతు గనుక లాడుచున్నారు (గహణస్థితి ఆడుగువారు గంతులు అల్ప పల్లికొండ పెరుమాష్ట చేయువారు (దొవ్మణుడై వచ్చి రావుచేతను సూర్యుడు నాడే బలము చెప్పిన నాటీ దివసం చేరికె కటుబడెను మొల బి వచ్చె నాడేవారి గోవు గణములకు హెచ్చరికంబుగా పెన్నలోను (పాణమ్మీది కొచ్చెను వీదులాడు!క్‌వారు. ఆవేళ గోపాలకులు ఆవుల మరచి

శాటమరాజు దశణాది ఆవుల మేపు 14న పెన్నలో గోపాలపలు 'పేదబంకతు గొబ్బలా బొండంగ వుబ్భి సింహాలు లాడు చున్నారు వుద్టినగాని ఆంటు ముప వేసి ఆలంకుపడువారు వుర్వపైబడి పౌర్హాడంగ యెద్దు మా అద్దే పట్టుబడ్డాయని అంటె ఆతికమాయెనని తూయుచూను. వురదాష్ట తీసికొని వోరుగా బిళ్లలాడు వారు పిల్లి కొట్టుకొనేటివారు దిప్పలాడుచూము. తొల్లిటి శాపంబు తగిలిన కాడను గడ్జెరి బొడ్జెరి గట్జాడుకొనుచు..... తొల్టి దూర్వాస మహాముని కాపంబు గండాభేరుండా లాడ-వారు దగిలి కావరంబునను యమునలో గోపాంకులకు పసువులు యేవాల్లిరి పడుచులు యాచవులకు ఆవులకు సాగాను ఆటలాను (పాశవోనీ ఆయెను బాగీర్డి వుబ్బుచువోక గోపాలకులు ముసిక సాక్షిగాను లోపలమ ఆవులను మరచివుండిరి యాదవులు సుద్దులు జెప్పమని సోరాదిగ ఆపుడు గూర్చుండబెట్టిరి బోయలు ఆలమందలను వేయుట అనిన సూపుల సొప్పన్న బోయ యెగరేసి చెలువారు యెక్టులావులకు పోయి చెప్పినాడు బోబూ)కు. తేనెరేపిన క8ని తెువతోడుతను చెప్పిన బోయీలు సైగలు చేసకౌనిరి వలపట మొద్దులు వంల బడదోసిరి తమకు యిదేసందు ఆయనని చెదురుకొని ఆవులు చిచ్చుకు కుడేళ్ళకొండ యిమమేం వావి బారినట్లు గోవులకు ఎరికట్టిరి అర్జువెత్తి చూచుచు వారి చెలువు నపరాత గురుగుంటన ముడి లేకుండగాను బట్టుకొని బోయగాలికి ఆవులు పోగులై నిలచె 10)

46 కాటమరాజు కథలు కా(త్రీణి!ీకవులావులు యేక వుత్త్రమాసురభులను వులుకుట్టు చేసిరి రణమాయకు చుక్క పెయ్య లరువంగ పల్లైకొండ ఆవులకు బాణాలు చూడియావుల చేసిరి నాటకు చూడియావు లరువంగ తామరనాటి యెడ్లప తాకెను బాణాలు చుక్క పెయ్యల వేసిరి మందమండి అవులు మరివేట్లు పడెచు పాకిచూవులు ఆకువంగ పసలేగం గొదగొని చేసేరు వారి గొడ్డుటావు ఎను వేసిరి కొట్టి యిలపడవేసీరి లోదులుం పక్కలేగలు ఆరువంగ వాడియావుల ఠ్‌ంగూల వేసిరి చందగికి బాణాలు యెడ్డకు కరవులు వనరం కడికాట్టన చెక్కి ళ్టనాటెను వొడిచిరి శిరసు వాలబమిగాపండి సి5పాదమ బకి వచ్చేటివారి వుకు_టావుల ఎ దాక బొడిచిని యెళికి మువ్వుగెం జవేయు పొర్లబడి వచ్చేటివారి బోడావుల యెడములేకుండ జొడిచిరి అఆలలంటోసొల అంపకోలలు నాపెను పొగరు వయసు వచ్చేయెడ్డు బాలుబాలున ఆరిచె వసిలేగలెల్స పోటు కెదురె కె పరుగులు బారంగ చుకకలు ఆంటో గని యెద్దు రంకెలకు తగిలించిరి ఆంటబోదులు కదిసి చురకలు తగిలిఎచిరి వారి చూడి అచేపూని పొడువుతామని వచ్చి పడ్డలకు పొంకముగ నిలచి కోడెలవేసిరి కాళ్ళు విరగంగ ““ఆవులనలన్న సెలవులేక మన శ్రీరామ కవులావులు చిందుచిందుగా మంది పొడవరాదు వేసిరి బసవన్న సెలవులేక మనము పట్టి వేల్పుల కవులావులు వేసిరి పొడవరాదు బోయీలు కాతీణి సెలవులేక మనము వారిని సురభిధేకవలు సూలుకుట్టి వేసిరి కదిసి పొడవరాదు న్‌ న్యాసిధేనుం క్త చల్లుగా వేసిరి

కాటమరాజు దకణాది ఆవుల మేపు కేశ్మ? యరన్న సెంవునేక మనసు మన్నోగహణమున యెడ్డు మార్కొని యవ్వరిని పొడవరాదు నిలచెను యెన్నడు యకనారి నామన్న యెనక తీసిపోక బోయీలు వాడి యెడదాడ లేదు యంబులు దొడగిరి నేడు సూర్యగహణము కానుగ యేపెరిగి వేసేరు వారి యెద్దు వచ్చెను లావులాను యిచ్చోట చేట్టు బడ కారణ మువుంవ వుక్ణబకి బాడాలు గట్టిగా వేసిరి కొవోఎ మాకు మాశవతి యుబులు ముక్కుగోప్ల మాయచేత చిక్కితిమి మనము యీ గొట్టివేసిరి బోయీలచేత'” యెండి చుప్పి బాణాలు యెదముల అని యరవక జశవక యరిచించి గొట్టిరి వారిపోక టోల ఆంబులు నెత్తిపుముపన గొట్టివేసిం గాయపడిన ఆవుల రక్త ము వరదలై పారుట సింగిణి బాణాలు యెడ్లవు చిత్రవర్ష కుష్పికోలలు యొడ్లకు కుళికిదింపు మాయె లాయెను డొన యింటి కోలలు యెత్తకు సోన చందవంకి బాణాలు యెొడ్తప వానాయెను చెక్కిళ్ళు నాటెను తొండమతి యంబులు యొడ్డకు చిరువాలము ని౨పి సిరిపాదములదాక తొడలు దూర్చిపారెను యెతికిన నువ్వుగింజ వెయ్య యెడవ యిక వింటి యమ్ములు యెడ్డకు లేకుండ యీపులకు న్లిను వొల్లెల్సి బాణాలు వొత్తుగగాటెను గాజ దారసాలు గంగడోలుల దూసి. యొడ్లకు రూపులు దప్పి యెదమరూన పొరెను మాను గన్నెర్లకు ఆలుగులు యెడ్డకు గల్దుగ ముంగల యెడ్డకు దగి? వెనక దూసి పారెను ఆవులకుచూసుకొని పారెను

148 కాటమరాజు కథలు యెద్దరూపుదప్పి యేదురూప పొాన్నమాడ బొల్యావులు పొడిచి మాయెక బోయీలు వోగిమోన బాణాలు 'యెడ్డకు వాత్తుగ పోట్లు యెంట ర_ంబు పొట పొట నాటి కుడియంగ పొవళోన బాణాలు వేసిరి కారేటి రక్తంయి కాఐవలై పారంగకు టోయి నాయకూలు కురిగేటి ర్క్తంజు కుంభ సూర్య కిట్టలులు జమదొళమల ధోకణమై తగ హఠరంగకు బోయముప్పిప్ట యెడ్డను గొట్టిన ర క్రఎబు యేరువాతై జెర జారిప్ల నావరలు దూసువొని పాకం వుకవడిగావచ్చి యెడ్డ ము వురువులుగా కాలువఐ వెంట ర్క్తఎబు కాలువలైై బ్‌ొెడిచిరి పాఠంగను కి ణించివచ్చే యెక్షను కముట్ల నరికిరి. బోరున వానకురిపినట్లాయెను చేరిగళ్ళే యెడ్డకు చెక్కిళ్ళు నరికరి రక్తము పెన్న వెళ్ళిపిరిసి పారాయ యెటుగా గురకాలు వాటు బల్దాలు నాటు బొడచిరి ఆ కనిగిరి చెరువులోకి ర క్తంబు రేఒగుల యెడ్డకు యేట్టు పోట్టు కాలవలై షాతిను అయెను పత్తికొండ పేరిటి ఆరణపు డేనవులు ఆరునూప ఆవ్చలకు ఆంబుగాయాలు వేటు పడె నాపిను యేసిరి బోయీలు యెరగంది 5పుడు కాటమరాజు ఆవులకు గాయాలు (గేణరికి దివసవమౌట కానరు బోయీలు నాదిను ఆకాశం యరడాలు కప్పుకిన్నాది ఆప నూరి ఆనుమంతు యెడ్డకు సూత్యుడికను సుతుడుగ మీరు యేట్లు పడెను పసువులు వచ్చిన పాకములు ముంగ యాబె నూరు లింగమ్ముద యెడ్డు గాను యేట్లు పడెను. పనుగులు సుక్కలు పొడిసినను పన్నెండు లక్షల విసవమ్ముద యొడ్డు పాపంబు త ఏకనిరి యేట్టు పడెను

కాటమరాజు దకణాది అవులమేపు 140 సిలవులేక ఏవులావులు మనచేత దాను గోవులు సంపించే తగ చల్లవేట్ల పడెను పాపకర్యురాలు ఆవులు వొకిచేమంటేను తమ యాలాలు వలెనూ వేలలు బెట్టు అందరిని చంపగలవు కొనుచు యెడ్డను పొడిచేమంటేను మనషు వారివారి సావిగివులు వడి యేమి చేయగలము సెప్పుగొనుచు యేక జాగ రాకున్నది వక వంశకు బొగ్గుమల సాపులు బట్టుకొని జరుగుదామనిరి బోయీలు తిరిగిరి దుగ్నానులై పోయి దేశాలు దూరికి గాయపడిన ఆవులు ఎద్దులు జన్నివాడ గుంటి ం చుట్టును చేరుట సెగవారి వోచు పారిపోయిన వెనుక చెల్లంబు జన్నివాడ గుంటుకి చేరి ఆవులు యెడ్తను రణ మేలు కొనెను రంతటాను గోవులు ముచ్చులు గొబ్బున వెడలేని బాణాలు వెడ్డకు పట్లు దెలంచిరి పోట్లాయెనని అంపకోలలతోను వెడ్డుకొట్టు జాడకొరకు ర కము జన్నెవాడకు వృడ్రడుచూను ఆరెను బాణాలతో యెడ్తు ఆవులు బాలు పేసలు జీరాడగొవచ్చి ఆవులు బాలున అరచుచు యెడ్డను పేగులు జీూడంగ పెంటకు పెసుగొని జన్నె వాడ గుంటికి మళ్ళిరాను. పొర్లబడి య్యరయ్యకు అకు జాస్తుం మార్చట పొద్దుకు ఆవులు యేట్లుబడి టేను మంద పెంటకు జేరెను గొళ్ళిల్లలో దొరబడి గొటరించ పెన్నలో యేట్టుబడి పెయ్యలు సాగెను లెగసెను

150 కాటమరాజు కథలు గాయపడిన ఆలమందను చూచి కొటమరాజూదులు అడలుట ఆడి ఆడి చృదాంగ మారాజు అటు ఆవులు యేట్లుపడెను అవస్థగ సాలించెను వచ్చెను గుష్పునా చ్వదాంగము గుందె దిగ యాల్దేయారు దేళాలు ధేనువులు వురికీ మేపితిమిగాని గట్టయెంట ర క్రంబు పొందుగా యీ కీడు తమకు యెదుట యన్నడు తొడసీ లేదు ఆవులు యెడ్డు యేట్లు పోట్లు జూసి. చెవులేక యెడ్డు వారికి చెల్ల యేట్లు గోపాల్కులు అడల దొడకొౌనిరి పదెకు” యెదము రక్తంబు దుడిసి అని అడల దొరకొనగు వెశపడుతారు ఆ యావులన్న పద్మనాయుని బిఐచి పలికెకు రాజు బ్రీకర విజయుండు బీరనాయుండు “'యీనాడ. యినవోయి నా ఆంళరురై వచ్చి అన్నకు _మొకిిా సిన్నమరిదిః చిన్నబోయిన వాడవు చెంచన్న మన యద్దులావులు యేమయ్యెనో మనెను యవరు గల్లిరి కన్నులు సోక విచ్చిణి కమ్ముసు యద్దులను జూసీ నా యయారవున విడలి59 జొచ్చినాను యదురూపమై వచ్చినాకు కొమ్మున యీడు వచ్చి గోవులను మోదుగులు బూసి బూరుగుల మీవ బూసి (వాలినట్లుండెను యన్నడు రాని దుఃఖముల బూరుగులు బూసి మోదుగుల మీద యెలుగె తి ఆడలేరు వొరిగి నట్టాయెను. ఆరువేల గోపాల్కులు అంవరు నెత్తురు మడుగుల నేలను పగిలిన రీతి వచ్చిరి కోసారక వేటు పడెను గోవులిచ్చోట ఆవులను జూసి యన్నడురాని దుఃఖాన యెలుగె త్రి ఆడలేరు

కాటమరాజు దక్షణాది ఆవుల మేసు 151 గోసంగులు, య్యరయ్య కోపించి నెల్లూరును ముట్టడింతుమనుట కత్తిమొన గోసంగులు కారుచిచ్చువలె కారుచిచ్చువలె వచ్చి అన్నకు వచ్చిరి (మొక్కి: ఆంష గోపాల్కులు ఆందరు వచ్చిరి “సితాల్మి యికమాను ధర్మ శేఖరుండ యిట్లని పలికిరి వీర తేజంబుతోను: నీ కోపంబు లేదయ్య గుణవికాలుండ *'గొప్పదుర్గములని కణిగి మన ఆవులను వెయ్య యవరికి కొదవుచేయకుము రాజ! కాగణము లేదు దుర్గములు బొడిపించి దలిచెంచి యడ్డను వేయించినవాడు పంతకు వత్తుము ఆవుల నలనన్న నలసిద్దిదాజుగాని ఆలనాడు అనుమన్న లంకకాల్చి మనమది మరివొక కరువుపగ భస్మంబు చేసినయట్లు చేయలేదు పట్నము కాలవేసి పాడుచేసి కోయ బోయీలచేత పొడిపించగా వొత్తుము అన్నా ఆవులన్నః కొచిగల గేలాలు పుచ్చుకొని చిత నల్పమేడ స్తంభాలు నడిమికి రౌతులూను వేయింతుమంటే అన్నా తరిమి నెల్లూరు పట్నము దాడియాడు ఆవులన్న |! వత్తుమంటే ఆవులన్న రాణివాసము ఆంతా లగ్గము పట్టింతు యెద్దులు వేయించిన యేగురు మంటే అన్నా ఆలవున్న"”! సిద్దిరాజులను బట్టి అనిరి గోపాలు/లు ఆ రాజుతోను బద్ధెగొ రెలుగా నరికింతు మన 'పెనము కోపమున పెయ్యల బాగీ ర్రి గంగకు వో అన్నా! వెరయ్య ఆవులన్న:” ఆవులన్న య్య[ర్రయ్యను శాంతపరచుట అనిన ఆవులన్న అప్పడిట్లగనియె: *నా సహచేవుని వంటి సక్కని తమ్ముడ ! వినుమ

152 కాటమరాజు కథలు శోకము లేదు మనకిలసురులా హనుమంతుని పర్వతము పంపి వినుడి సంజీవితెచ్చి చచ్చిన వెడ్డను ధరణిపై నుంచి సంజీవితెచ్చి తమ్ముని కలుసుకొని కచ్చికి పోయేది వుచితంబుగాదు తరిమి రావణ్యాబహ్మ తలలు యేట్లుఒడి ఆవులు యెడ్డ ఖండించిరి పొర్ణాడగాను అది యెరికి కలిగి వున్నది ఆందరికి మఠముకు పొయ్యేడి మర్శాదగాదు మీకు సిద్ధిరాజు మరిది పడమటి భావరాజు _దేవసామలు మెప్పించి వారి పర్యాగము దాను మన్నిలా అప్పనము చెల్లు అనిపించి పండుగగా పంపమన్నాడు సిద్దిరాజును సాంతముగా తప్పినాడు శీసుడు పువ్లులకు వచ్చి ఆతడు అని తికిగిపోయినాడు దేవతలు సొషలు పలికించి ఆటు ఆతని యెషకలేక బోయీలు మా వెనక యెచ్దను వేసినారు.. చెల్లుగాను గుష్పుమని సెంవిత్తు మీకు యతశ్ష్హకు వెయ్యటము సిద్దికాజు మీ వనుసార పగదీర మరిసాం యెరుగునో నురగడో గాని కుంటేను సిద్దిరాజు మనము కల్లలాడవాదు యతకి యీ తూమి యంతయు మీకు మహా మనవిగ జెప్పేను యాటాడుదువ్ల గాని మా యన్వలోరః సీశలు హింసలవలె ఆమఘోర అమిణిలో రావణుని బాణము. తగిలి పడుతూవున్నావి లవ్మణ ఆన్నాయని మూర్చిల్సి అని మనవిగ జెప్పి తమ్ము” కి పోయెను కోపములు మాన్చెను తల్లి పోక రాగ వుండు తమ్ముని కొరకు యాదవులు ఆలమందకు తగిలిన బాణములు లీసి భృదపరచుట పట్టుగల్లు దెప్పించి యడ్డవంటి పాలించి త్రీ స్తవున్నాకు పరగ దాజణాలు లూదవులు

శాటమరాజు దవణాది ఆవులమేపు 1 చిల్లాల అంటోది సేరి చెల్లంటో కొరేటి రక్తంబు కొలవలై శివుడా పాఠరంగను గొరకల అంబులు దీసె యెడ్డు పింజలాల వంటి రక్తంబు ఆగోరంబు పడంగాను పిక్కటిల్ల సాగెను శడుపులో చిక్కిన దాణాలు వారు గజగండమెయున్న గాయాలు జూసి పాలించి తీశారు పట్టుగొల్లుల చేత బంగారు బిందెలతో రాజు పన్నీరు విల్లైెపుటలుగులు బలిమిగా పట్టి దెప్పించి నీశారు ఆభయ మం్నతించి రాజు ఆ కొర్రెలు విరిగిన బాణాలు పట్టి మంద మీద చల్లించినాడు తీశారు యేడు లక్షల యడ్లకు యేట్లు పోట్లు చట్టవారి య్యక్రయ్య పట్టి తీసేను మూసుకొనెను పొడియావుక వెంట దాణాలు ఆకు లక్షల ఆవులకు అఎబుల తియ్యంగ గాయాల వానెను పద్మనాయుడు బాణాలు పట్టి కాటమరాణు ఆవులకు గాయాలు తీచంగ కప్పుకొనెను అవులు యొడ్డు వాబుదాలున అరచి యడ్తని వేసిన యేకుపెళ్ల బాణాలు (పాణాలువిడిచెను ఆవులు వేసిన ఆరుపెట్ల డొణాలు జోరున రక్తంబు జొటజొట ఆమర౨గ పెట్టిలోపల పెచ్టి కురియంగమన లక్కామ్ముదలు జూచ్చి రాజు నగరున వుంచిరి. చనిపోయిన ఆవులను ఎద్దులను చూచి కాటమరాజు ళోకించుట “మూడుళూములు బాయ మూడెడ్డు తిరుమల తిరుమందలు నట్టి చెల్లినమ ఆమ్మపాం వచ్చిన యేడు దిములు బాయను ఆవు ఆ మాలక్ష్మి ఆనేటి ఆవు వొకగాటే వొక్కటే చెల్లి నను చెల్లితేరు

151 శాటమరాబజు కథలు తల్లిని బోలిన ధర్య్మధేనువులు తమకు ఆంతట సల్లవారికి సాగించి చెల్లైచు సావిజి పాగబొమ్ము ఆగుమంచి ఆడవిడ్డను ఆవు నీవు పోయిన పీనుగులను నమ్మ వొక్కటి చెల్లించినను వచ్చును” హైపనూకను బోలిన పసిలేగలు పొమ్మన్నాక తలికే యెక్కూవ లేచెను _పొద్దకాడలకు యెడతిల నాతడు నందులవంటి యెడ్డు నాడి కంకప్డ మారిపోయి బోయల యిడుమాట్టు చెల్లినను జూసి భక్రిరన్నపేరిట బస్వలింగము ద పసువులు వచ్చిన జాడనే బోయి యెడ్డు యేట్లుపడెను నాయడాః పరుగున మళ్ళివచ్చి పల్షెకొండ పేరిట ఆరణపుధేన్వలు చెప్పెను కొటమరాజుకు చేతులు యేట్ట పగేను నాయుడా! మొక్కి: ముమ్మయ్యను పోచయ్యను బోలిన “అన్నరో వోయన్న! అన్న ముద్దులేగలు చెల్లెను అవులన్న' చ్మితభాను సంవక్షరం చేరివయ మన ఆవులు యెడ్లము వేసిన నాయుడా। బోయీలు కాలాంతము చేరికాయెను బొగ్గుమాలలో వున్నారు పోయి కవులావులకు చూళాను” గాయపడిన పశువులు పగ తీర్చుకొనుటకే (బతికి యున్నవని కాటమరాజు చెప్పుట అనిన కాటమరాజు అపుడిట్ట గనియె: నెల్లూరు రాజుల మీద పగదించు “యిరవై యొక్క దినము నాటికిగాని కొరకు [పాణాలు విడువక అది జగడమ. ముడిచిరాదు యరగడ్డపాటి యెదురు బారులమీద ఆ ంహవులు దప్పిగాయములు దగిలి పగడీర్భమని యెడ్డు పంకమున జరిగిన వారికి యెడ్డు జీవాలు వుండెను” విడువక

కాటమరాజు దడణాది ఆవుల మేవు 155 యడ్డను గొట్ల గాయకుల పతి వాటిలో యిర వైయొక్కా ఆవులు యీబూది _పసొదం మేసితే. పదిహేను యొడ్డు (పాణములు గాయాలు కాసినాయి రీతి కట్టబడె విడిచెను నపుడు చనిపోయిన ఆవులను ఎద్దులను యాదవులు 3 లాసము పంప్పుటు యూ (పాణములు విడిచిన అవులును సమాధులు దీయించిరి జంగాలను యెడ్డును బిలిపించిరి కాబండ్లమీద బెట్టుకొని సీలామంతులు యెొలు తిరుగువారు పంచమా వాయిద్యములు వాయించు కొనుచు కొనుచు పంచగంటలు (మోవంగ ్రీరాము కవులావులు యడ్రను పర మేశ్వరుం డాలకీంప శృంగారించుకొనిరి దేవగంటలు _మోవంగ సిరువులు వుప్పాంగుచూను దేముడాలకింపగాను తిరుముందులు వల్దవులు తిరుగువారు దిగిపోమిు గొబ్బిలలో దించిరి కొనుచు యడ్డ్లను అవులను చెలగి వల్లవులెల్స శివశివాయనిరి మారేడు ప్మ్యతి మంతి హరిషతి కొందరు గోపాలుూలు 'గోయింద నేరేడు పతి యీనె మగకాయలు గోయింద' యనిరి పూజలు పాంచాలి సాది విచ్చి పై వ్రతములు కొందరు వుగ్గోవుగ్గో కొలుసు బోసిరి అనిరి గనమైన సాదులకు గచ్చువిల్లు!* తండువాపరి పంపులై రి 'సేయిుందిరి, దాసాన దాసుళ్లు ఆడుతు పాడుతు శివలింగ యడ్డకు దేవపూజలు జేసిరి ఆపెన్న వొత్డుకు వారు అందరు సత్యముగల సురభులకు చెయ్యె త్రి వచ్చిరి (యమొక్కింరి 99. గచ్చు ఇల్లు

156 కాటమరాజు కథలు దిగివచ్చి పెన్నలోను తీర్థంబులాడిరి భింగనూ ర్తను జేసిరి జంగాల తిరుమందుల వారి యెడు చెల్లినందు కన్నము వోసించిరి లకు దాసోగ మాడించిరి సర్వేశ్వరుని , పల్లికొండ యెదురేవున స్తానంబు కొలువులోను లాడిరి పొదివెలు దివ్యరథములు పట్టు వల్ల వులవారి ఆవుల చెల్లించినందులకు కొనుచు సంగపు యెదురేవున స్తానంబులాడిరి పల్లికొండ గుడినాధుని పంపటనిలచి తడి పట్టు చీరెలు ధరణిపై విడిచిరి అఆత్తుల కిండ యడగిరినాథునికి దివ్య వస్త్రములు గట్టిరి తెరుగొప్ప యౌాకాంతులు వొప్పించికి గాను గంట వాయించిరి యడ్డ్గకు కవిలేశండ1 గోోరాల వారెల్ల గుడార్లు జొచ్చిరి బంపిరి పంచకాతి నాటికి సమాధులు పా-ంచిరి!0 చనిపోయిన పశువులు రంకెలు వేయగా కాటమరాజు వానికి అభయమిచ్చుట అంభోయని యగచె ఆరు ధేనువులు పలవరింపసాగెను యోజనములు రంళి నాడులు విని రాజశేఖరుండు ఆ మీదట హరిహరా దేవేరద యిట్టగనియె : దేవతలు ఆకాళమున ధేనువుల ఆర్భాటము పగిడి రథములు పట్టించిరంత లాయెను అంత రధములు యెక్కక పద్మనాయని వీఆచి పలికెను రాజు: ఆకాశమున ధేనువలు “ఆకాశమున రంకెలు ఆదియేమి కాలుదువ్వి ఖడేలున రంకెవేసెను నాయుడా ? వుష్పరథములు యెక్కుక అనిన మాటలకు. పద్మరాఘవుండు ళూపాలుగని యడ బాయలేక ఆపుడిట్టగనియె ః

కాటమరాజు దకణాది ఆవులమేపు 15%? యినుషు. కాటభూపొల! యిన్న యిక ముంగర చరబహుళ ఆమాన వించెదాను మొదలుకొని యెద్దుం సావిగ్నెల. తమ్ముడు మూడునెల్ల పద్ధెనిమిడి దివములనాటికి యృరయ్యకు దెలుసు యరగడ్డ పాడున వోయన్నః వొరగ య్యరయ్య నావిగ్నె యెద్దులకు నున్నాము

దెలుసు” ఆమతము వారగవలె యెడ్లు ఆనిన మాటలకు యరయ్యను ఆ రాజు యడవాసి సోతువున్నామని బించి నిన్ను పాయలేకి యెడ్డు పలవరించే “హరిహర దేవేర్యద దేవతల పేరిట నన్న శమ్ముడ! య్యరయ్య వినుము అభయమిచ్చి పంపవేఆన్నరో।నీవు” శాంంబు యెసగుకువు మరి హేష్య ఆ మాటకు కాటమరాజు ఆవులకు కాలంబు యెరుగుదువు యడ్తకు సాధ్యే వాతాంబు యెకుగుదువు ఆవులకు యడ్డకు ఆభయ వాస్త తమ్ముడా! చాల ళాస్త్రంబు మిచ్చెను లెరుగుదువు "వో చక్కని తమ్ములారా! వో నిన్ను నేను యన్నడు అడుగలేదు సహోదరులారా! ఆడిగిరిని తమ్ముడా! ఆంత్యకాలముక మీరు వెకుంఠము వెళ్లిన మూడునెలల తరమెరిగి చెప్పవోమి గమ్ముడు పద్ధెనిమిది రోజులకు య్యరయ్య నీవు యరగడ్డపాటున తమరు యేట్టుపడి ఆ మాటకు య్యరయ్య అన్నకు మువ్వతమైతేను (మొక్క్‌ యిట్టగసియె;. (గక్కున మిమ్మును కలియవస్తాము” “చి తభాను సంవత్సరము మనకు అని మనవిగ జెప్పి పంపేను ఆ చేరికయ్యెనయ్య యావులన్న కాటమరాజు గొల్లినలు ఎత్తించి కొలువు దీరుట

మగిడి జన్నెవాడ కూను మళ్ళి భూచ[కాల గొడుగులకింద భూపాల వేతెంచిరి, కుండు

ాాతంళ్లన్‌

158 కాటమరాజు కథలు కొలువై కూర్చుండెను కులభూష నీర గొల్లిళ్ళకు రావి కుండలాలి ణుండు యిలవేలియటె యెల్ల గొల్పిళ్ళు లబ ళా ళా జన్నెవాడ. గుంటను కాపేషణలు దాతనెనా సకల దూదిపట్టు గొల్రిళ్ళ (వాముంచినారు చిలకచన్నె గొల్లిప్ట చిత్తరువు గొల్లిప్ట ఆవులను యడ్దను ఆ గుంటను (వాసిన చితారు వన్నెగొల్లిళ్ళ మలీపించెను నామగిరి గొల్లిష్ళ నవనందుల గొల్లిప్ల న! ళలుణ నందులగా మలిపించెను సూస్త్రం తెలివైన రతచెల్లి తీగ గొల్లిష్ల బుగాను తామర పూవన్నె దాతు గొల్లిప్త నరవలన్నిటివి లక్షవరాలు ధనము . పొలుపు మీరగ సూర్యపుటము ఆ గుంటను సిక్షేపము అప్పుడు జేసిరి గొల్లిప్త సిద్దిరాజుకు విధము సిద్ధించదాయెను కొమరప్ప చందిర కావి గొల్లిప్ట సత్యము దప్పక విధానము దశఒజ సాయాలు కుదేరిన పక్షషట్టు గొల్టిప్త నిక్కడ ఆ గొల్లిక మీదను గరుడ రాణ అని నికషేపము చేసిన ఆమరనాడు పడిగలును జన్నెవాడ గొల్లిప్ట ఆతమణమ తీముంచి కంఠీరవం పకిగ ఎను పల్లెకొండ యెొదురేవున బారుల హనుమంతుడు పడిగలును వ త్రించెను ఆలవాటములు వివిధమున గొల్లిబృ యె త్తించిన గొల్లిప్ల యే కొదువ బారులుగా చేయించెను. భాను లేకుండ కులజుండు పట్టు గొల్లిళ్ళ పసిడి కొండలాలి భూచకాల మండపము (క్రింద యళ్ల గొల్లి ళ్లకు యెరిడి కుండలాలి భూనాయకుండు కాగి గొల్లిళ్ళకు కంచు కుండలాలి కొలువై కూర్చుండెను కులశేలరుండు సిద్ధిరాజును తోడి తెమ్మని కాటమరాజు కంపటిలను పంపుట పెన్నలోకి తోడితేరోయి. ఎక్క కీడురాను ముట్ట మూమున్నేడు పరుగునపోయి యేకాల తిమ్మనీడు చెడలిరి కంపటిలు వేడుకతోను

శాటమరాజు దకణాది ఆవులమేపు 150 పెదవెళ్ళి అమ్మినీడు కివుటావుల యిష్ట్రమైన పదార్థము మీరయెబ్నకో కమ్మిచెంచు వలెను అందలాలు మొక్కి వారు అందరు. యాభెయారు కశకిరాసులును కదలితి గరుడా స్తఏభముఎయ పోగాను పల్లకీలు యెక్కి. పరుగున కిదలిరి వరాహాల ఆంభ్యవలగ్‌ లా లు ఆవేళ సిద్దింజు అష్పదమ్ముంఎను పొంచి మావలు ముచి పొడుగసన యల్లగొడుగుల నీడల రత్నములు యింజామరములు విసరంగ యెంచి మిరు అముడుసురు అన్న కాలితే నవరత్నములు కాంతులు ద్‌మ్ములును మెరియంగ సహొదరులకు పధానులకు యిచ్చి ఛ్మత జామరములు చేరిపట్టంగను మీరు ఆకిగిన చతురంగ బబఒములతోను సిద్దిరాజు కవిళ్లో లెక్యలుగాన యాభె యారు సారివెళ్ళినాడు డేళాలు గెలిచి ఆవేళ గొల్పరాజు అదుగో తెచ్చిన వస్త్రములు నేటితో మహారాజు వచ్చేనంటేను వాషచేసినాణు యెదురుగా సిద్దిరాజ వేతించినవేళ అందులకు మహారాజు “మన్నించు సిద్దిరాజః మా మనవి అతి వేశుకతోను వినుమ తడవు చేయక రావయ్య యే దినాన చెప్పుడు మాటలు వింటేవో సిద్దిరాజు తప్పకుండగను మా చెతురు దెవసము దగ్గరకు గుడి దిరిగి పాటికి వీ రాసకార్గములు వచ్చెను ప్వాతాగముగ రావయ్య బాసలకు మాశమగుమము తిరిగిపోవలెను సిలువ వలెను పెన దేస్సన సెపాదానవు పట్తుకొని మడిగపోయి మేము మామందలాకు మాపిన్న పెద్ధ మీరు మెరాడానము .. తరయినాది పెద్దలు తమ్ములు నీవు పట్టకొని వైనమై రావయం వో పర్టవాది యన్నార పుల్లరి ధనముమీరు సిద్దికాజ” యెష్నకోవలెను నిజములు దెలిపించి నిష్టలు చూపి

160 కాటమరాజు కథలు సిద్ధిరాజు గొల్లరాజును చూచుటకై బయలుదేర బోవుట ఆ మాటకు సిద్దిరాజు అనందముము సర్వ సేనలు తమ్ములు దామం చదురు పొందెను దిగ్గున లేచిరి పదివెల విధముల వార్థనము చేసి ముస్తీదులైరి తాము “సూ స్తిరటయ్య చక్కని ఆంతఃపురంబులోను ఆరిగిరివారు తమ్ములార! గాంలీర్యులారః అంతలో కుందమాదేప్తలు తన దండినాయకలార ! యిబునికి యెదురుగా వచ్చెను ధర్మవతులార । పాదములు విచ్చి డిస్టితో నివ్వాళి వృతియో త్రములార! సరినిగ్గలార! తీసుక పోయెను నాదు రాజ్ఞంబు యిచ్చినవోయి జలక మొవ్చుగ నాడి ధవళవస్త్రంటు నా సహచరులార। తిలకంబు కసూరి దిద్దిరి నాదట సర్వశాస్త్ర ,పధానులార ! కడువేట్కతో నపుడు కమ్మని సరినిగ్గులార । రుచులు వినుత వి్మికములార ; అన్నము టోంచేసి ఆవనీశ్వరుండు వింటిరా మీరు 1 దివ్యగంధము పూసి దివ్యాంబురాలు కడనుండి కడదాక గొల్లిరాజుతో కద్ధిను పొందు కాదంటిరి మీరు దివ్యభూషణములు పెట్టీ మనకన్నా సత్యము కలవాడు దివ్యమాణిక్యములు గదరోయి ఆమరవల్దభుండు డివ్యకిరీటక ములు దరియించిరి పసుపుల మెప్పించిన మ్మాతాన రవి కంటములు నిండు తన (ప్రాణమిచ్చెనన్న రత్నారములును 44 యిక్కడ పసువులు వచ్చినంతలోన పునర వినోదముగాను ఆతనికి పాణము కన్నముల సరిది యవ్వాని యెచ్చుఆనినను ఆతనిని _ తెలివైన రావణము తత్త్వాలు పాకట్లు జూదము యీ కణంబు నను బెటిరి పైనమై రమ్మని దాటించెరాజు ల భతి మరుట (1. ఈళ్నవాంకమునవ్‌్‌్‌్‌ాొాాాాొొొ

కాటమరాజు దకణాది అవులమేపు 161 గం డాపెండెములు కారవొప్పి నవరత్నమైన దీరుదములు అన్నియు రాయిచ్చిరి బెట్టి కరముల దండ కడియములు తానమూరర్రి గిాణమైన తనర దోహ మెరియంగిను మెరుగ నవరత్నగచితమైన వ్యజాల చిరమించి బంగారు చెరుగుల కాలి వుంగరాలు కొారములు లింగవార గట్టించె రాజు ఫ్రీ గంగరాముగా సిద్దిరాజు తగుట అటువలె సిద్దికాజు అతి వేట్క తోను కబామిలు కాటమరాజు ముందుకు కదలి వచ్చేను సిరులు వుప్పొంగ దొడిగి దగవగొ అడప మాదవుని బిలిచి రాజు అపుడిట మణి పసిడి గషియె: దగదగామణిపసిడి తగుటపము గాను. “రావోయి అడప మాదవన్న ! గుబగుది మనగాను ముఖమున గొల్లరాజుకు మంకు గొబ్బున పోవలెకు బుఖాయి పూసి కందువతో గొర్తిరాజుకు కట్నాలు పదివేళ్టకూపది పసిడి వుంగరాలు దేవోయి రదసె లావుల భుజకీర్తులు మెరియం మంచి సొమ్ములు గొంచు ముండరకు గసు బోవలెనము” గొల్లరాజును చూడ బోవలదని కుందమాదేవి భర్తను వారించుట అనిన కట్నాలు పట్టించుకొని కదలి “పువ్వులు వేయించిన దానను నేము హపోవంగను వేసినవారు బోయలు కుందమాక్యా యెదురొమ్ము గొప్పు యెట్టాగునైనాను గొర్జిరాజుతో మాట గుప్పు మనెను వచ్చింది కాటోలు తన మననున కుందమాదేవి పూరు అని కోటలు యెల్లకుండ రాజును కున్నాది మాట మరిపింతును ఆంతలోనే కుందమాదేవి ఆపుడిట్ల మాట మరిపించకుంటేను గొల్లరాజు గనియె : మక్కుటించ గలడు” 11)

162 కాటమరాజు కథలు ఆర్‌ పవిషవంచేత కుందాన యిబున్నికి “వట్టక్రేనపు నీవు భావ్యం గాడు అడమెత్రించె. చతుకు భుజుఐడై స వాటాలు “గొల్తరాజు మందకటోయమిున మకు నె ంగారింయుకోని మార్గంబుగాడు. పరవశితుపై చూఎదోపుచున్నాడు పుండలాలు యేలేరాజులు వారి మండ వారి మందలో మంకలు యెకుగ చూడరాదు మౌర్షర౬ం లెకుగ దౌడ్డరాజులు మీరు వారి దొడ్డి వారి ధేషమవలు డేవత కవులావులు చూడరాదు వారి పసువుక _బహ్మ రుదులూను వనువులు కాసే గొల్జరాజులు వారి మందకు వోయివచ్చి నీహాట మీ పౌరుషము యెరుగరు వినేనుు గాని” మోసము రానున్నది గొల్లముక్కు అవి చెయ్యు విడిపించుక అతి వారు శీ గముగను నుట మూర్తమున దనకు యెడబాసి పైనమై ఏ౨దలెప పల్లవ సిద్దిరాజు కడకుబోరాదు ఆ పెైెనము మాన్చ వలెనని బిడ్డలు లేవట్టి నే గొడాలునై తిని కుందమాదేవి కణ 3ణ అడిలె కేవారి గౌరంబు నోము బట్టీనాను అడిలి నప్పుడు రాజు ఆనుమాన పంతమున గౌరమ్మ పలమిస్త పడెను నన్నాది “పడుచు బుద్దివి గాంగ పలవ యల్లి నేము తనకు యెడబాసి కడకు రించెదవు టోరాదు పోకుండ జేసి వే పొలతిరో నీవు కిడుచేడుకతో యీ రాతి మనము అష్టబోగములు గలిగి ఆలాగ కలసివుండవలెను"' నేమిటికి?” అన్‌ చెయ్యిబట్టి తియ్యటోయెను జననాథదేవి తాను దున్స్వప్నము కంటినని కుందమాదేవి భర్తతో చెప్పుట అ హౌట విని కుందమాదేవి ఆడె “కలగంటి పాణేశ కంగంటి వయ్య నొకమాట కల వివి నామాట కొాదనకయ్య

కాటమరాజు దతణాది ఆవులమేపు 168 యీ కన్నకలలు పెద్దలకు జెప్పి వేదశాస్త్ర పురాణములు మేము కాకున్న పనుల్రై తె అక్కడకు కదలి చెప్పంగగలము పోవయ్య మనోగ్నానపు కలలు మేము మరి తిక్కనామంతతి నిక్కడికి పిలి చెప్పంగగలము” పించరయ్య త త్రరపడరుండ తబ్బిబ్బులాడక (దోయి నరసీంహ బట్టును తెప్పించ మాయదారి కలలు కుందమరి చెప్ప రయ్య సాగెను ఆరతలు సోమయ్యకు మీరు “*యా్రై యారుదేశాల రాజుల వార్తలు యెరిగించ రయ్య తనకు బిక్క తిమ్మబట్టును యిక్కడికి యెకుక లేదాయెను యెక్కడ పిలిపించరయ్య రాజులు గూని తిమ్మబట్టును గొబ్బున యెకగ్రాడకు బోయిరేమి తనకు పిలువుడీ'' యేమిటి కార్యము? పిలిచిరి పెద్దలను _ప్రేమతోడుతను _బరిణలో ఆమరిన అభరణములు అన్నీ వచ్చిరి పెద్దలు వవ్వరి చొచ్చిరి మందసమున అమిరిన వదర్తంబు కూర్చుండ బెట్టిరి కూరిమితోను భూషణములు వలెను కుందమాదేవిని చూచి కూర్మితో మరుగున ననెను “వకరి మాటలు బలికిరి తన కేలనయ్య? “వో కుందమాదేవులూ! నీవు యేసీమ గొల్లరాజు మన సీమకొచ్చె కలగన్న వినమెల్స _డర్మకవుస్తకానిచ్చె మనరాజు ధూమి కలగన్న విధమెల్ల (గకుగంన + ఆరవకట్టు రాజ్యాన వారి ఆవులు వెప్పవమ్మ మేపుకోంగాను పయనమై వున్నాడు రాజు పంప అరవ కోయబోయలు వారికి వలెను మనము తవణాదం బట్టి సివు కలగన్న విధమెల్ల [గక్కున తక్షణాదఠబట్టి గొల్పరాజును చంప జెప్పమమ్మ దలచి నారట శివళాస్త్ర పురాణములు మేము చెప్ప వారి రాజ్యములో గొల్లరాజును గలము చంపుదామని

164 కాటమరాజు కథలు చంపుదామని వారు చెవులాడక యెడ్డను వేసి గొల్లరాజు యెత కుడువని పోయిరట కలగంటినయ్య అర్వుభూపతి విని ఆ్యగుడై వణికె కలవరపడి గొల్లరాజు యవరిని వారిని జంపరాదు మన రాజ్యములోన కానంగ లేక మారురొజ్యము పోయి మరచి నన్ను అడగాలని కలగంటి నయ్య వుందైన గాక వో సిద్దిరాజ! ఆరవ చిష్కుకోమి కోయిబోయీలు నిజముగ తాను మిమ్ములను ఆడగాలని పగ కలగంటినయ్య వో మదన వల్పభుడః ఆదీ యెందుకు పోరాదు గనక ఆడిగిన గొల్లరాజుకు నీవు అడ్డము కడకు బోయినాక వారి కవులావులు చెప్పి మనసీమ జాడ రాకుండ జంపి వెరపించవయ్య నివ్వాడ కల జరుగుదామని గాని గంటినయ్య!! యిప్పుడు కాదనక నా మాట వినక _ కాలముకు కీడు యెట్లు రానన్నడో వుండరయ్య వచ్చువారికి”' మరి వెనుక గొల్పరాజు ఆప్పుడ. విపులు ఆ రాజుతో మన సీమకొచ్చి ఆవతిచ్చిరి; జన్నెవాడ గుంటిమీద సదాంగ “విను సిస్టిరాజః కుందమా దేవుల మాడంగను చెప్పిన మాటలు వారి ఆరివాణ బోయీలు ఆకుడజాలు ముయనస్నీ నిజమే నీవు సత్యము వచ్చి పయిగా నున్నావు ఆ గొల్లరాజు ఆదమరచి వుండగాను గొల్లరాజుకు _కెనికి పెనుగులాస' యడ్డను ఐడవేసి యాగరణము చేసి చున్నావు వారి పసువుల వాణాలువేసి యుక్క-డ మీవారు అవుట యెరుగము (పాణాలుగూల్చి గాని మనసివాజడ వేసి మన సీమకూను _ వారుపషవుల బాణాలువేసి (ప్రాణాలు జౌడలు లేకుండగాను జరుగ కలగంటి గూల్చి నయ్య _ గోవులను వేసి తిరు గొడువ లేషండ సోబనముందు తాను యెడ్దను వేసి వారి పాకియావులు వేసి పారిపోతా గొల్లరాజు నిజము

కాటమరాజు దవమణాది ఆవుల మేపు 18్రిఫ్‌ నీమీద దయగలిగి యిందీవరాశ్ని పెద్దలన్న దమ్ముల పంపవలె నని కుంద కలగా మంటే పాణము కడ కట్నాలు పెట్టి మీకు యిష్టమైనట్టు ముభ్రైగాక ఆ మాటకు సిద్ధిరాజు ఆనందమును వాడి బఐంపిన మాటలకు మెరుపునమై బొందెను; పోతే. కుందమను మన్నించి తొడలపై యెంత కామేమున యేకారణము కూర్చుండ బెప్టకొని జంపుదురు కడలేని వేడ్కతో కొంత నిట్లనెసు, యాదవ నలుగు యీనైన గొల్ల “నీవంటి సత్యభామ ఆష్ట దిగ్గాల 5*జును గలది గుణము తెలియకగాని మీరు పోరాదు సిద్ధిరాజు ళనకు మారుగా పరివారమును పంపుట పట్నము సాటించెను పజలు వినగాను పంపిన పనివారు వొక్క పరుగున వారి పశువుల మందకు బోను పోయి పెద్దలను పిలిపించెను. “నోయి యాదవ గాంభీర్య! యద కోమట్టు బలిజీలు గొబ్బున వంశ తిలకః పొమ్మనెను మా నెల్లూరి పిన్నపెద్దలు అన్న బలిజీలు దెసయ బంపె నందరిని దమ్ములును వారితో తిక్కన్న మంతి (గక్కున పంపితే వస్తిమయ్య వో పశుపతి కదిలె రాజః వారితో నెల్టూరి (ప్రజలందరు కదలిరి అనిన కాటమరాజు ఆవార్తలు విని పెన్న లోపలికి బలిమిడి పిన్న (పళగల వేట్కతోను పద్మరాఘవుని పెద్దలును బిలిచి (పియము తోడుతను పెన్నలోనికి “ఆడగవయ్య రాఘవ్‌ ఆవార్త పని వచ్చిరి వారిని" సత్యము పలికించి వసిమని ఆభిల రాఘవుండు అపుడిట్రగనియె పనివారిని పంపిరి. పట్నము వారితోను ఆ పద్మ గొట్గరాజు కడకు ఆంపిన పెద్దలును రాఘవుండు:

166 కాటమరాజు కథలు “ఆయిదుగురు సిద్దిరాజులు అన్న వారీ పిన్న పెడ్డలు విద్వాంసులు దమ్ములు వచ్చి నారయ్య వొక్క పరుగున వస్తేను మాపట్టపు యినకులాధీశ్వరా!: యినవయ్య రాజు కదిలి వచ్చెను మనవి” రాకుంటే మా కంపటేలు అక్కుడికి ఆ మాటకు కాటమరాజు ఆంపె కదిలి వచ్చేరు కంపటీలను మీప యవరు వచి సనారో యెరిగించ” పంపెను రాజుకడకు పరగ వేడుకను మనిన పంపిన కంపటీలు వక్క పరుగున అమాటకు పనివారు అపుడిట్ల గనిరిః టోము “పల్పవాది రాజులు రాలేదు వోపద్మ పెళ్నలో నిలచిరి పిన్న పెద్దలముందు రాఘవుండ! సత్యమును పలికించుడని యాదవులు సిద్ధిరాజు పరివారమును సవాలుచేయుట యడ్డను వేసినావి యేకుపెట్లు!5 మీరు సత్యము దప్పినను మేము బాణాలు సత్యము దప్పినాను ఆవులు వేసినావి ఆనుపెట్లు వాణాలు పారేటి పెన్న పడమటికి ధనము పెద్దెలనే దేవళ్ళ సన్నిధిని తె దటవలెను న్‌ ! నిలిపిరి తూర్పు ముఖముండు దేముడు “మీ సత్యము పలికించి ధనము సారి పడమటికి వుండవలెను పుచ్చుకొనమనిఠి గుడిమీద నందులు గుబ్బటిలవలెను వరహాలు వకరాశి వంచివ్వగ మీరు రాతినందులు యిపుడు రంకె మాగలు వకరా[ మంచిన్వగాను చేయవలెను యెడగళ్ట చేశను యెన్నించుకోమనిరి యంపలూరి కాలభైరవుడు మీరు మేమును దేవళ్ళక్రేమొ యేక బొబ్బి పెట్టవలెను పరదక్షి ణము తిరిగి ననన 4ర్‌, పడు పెసైలు

శాటమరాజు దవణాది ఆవుల మేపు 167 యిరుగులు పోలేరమ్మ *“యెరుగుదు మేము యవరము గొల్లరాజులకు యెరుగుదు' ఆనవలెను నత్యము దప్పినాము గామని సీలకంఠదేవుడు నిజము నిజమని పెల్టైలో బాణాలు కట్లు విడిపించి పలకవలెను కట్టుకోమనిరి”' అన్ని దేవస్థలాలు “ఆవును అవునని పలకదలను కుందమాదేవి పెంపుడు కొడుకు పిన్నయ్య సత్య ,పమాణము చేని చచ్చుట ఆ మాటకు పిన్నరు ఆపుకిట్ల గిరిగిరా దిరిగిపడి మూర్చబోయెను గనియె.. పిన్నగారి పిన్నయ్య పడ్డప్పుడే సిద్దిరాజులవారి వంశము సక్యము వోడీరీమి ఆనుకొనిరి దప్పినాముగానుని .. పల్లెకొండ దేముడు పడమట మొక కుందమక్క- పెంచుకున్న మాయును 'పెంపుడుకొడుకు. గుడిమీద నందులు గుద్బిజీలసాగె పిన్నగారి పిన్నయ్య పెన్నలో రాతినందులన్ని రంకెలువేసె మునిగి యిరుగులు పోలేరమ్మ యొరుగుడు దోసీడు వుదకాలు దోసిట యెరుగుదును అనెను పుచ్చుకొని యంపలూరి కాలల్రైరవుడు యేక యేడు మంటపములు యెగలి బొబ్బ పెభ్రైను తిరిగి వచ్చెను సీంకంథ దేవుడు నిజము నిజమని మేము గొల్లరా జులమీద సత్యము పలికెను దప్పినాముగామని _ అన్ని దేవస్థలాలు అవును అవునని పలికెను పిన్నయ్య పకి సామ్మిగాను పలికెను పలికినప్పుడే పిన్నృయ్యన 1పాణాలు. అంతట గొల్లరాజులు గెలిచితిమి బోయెకు అఆనుకోనిరి ముకుంసనోట పిన్నయ్య ర క్తంబు (కొవ్వ (కొవ్వాన ఆర్చిరి కోపంబు (గక్కెను శోను

188 కాటమరాజు కథలు లిక్యాన మంతి పిన్నయ్యను తిరిగి (బతికించుట అందుకు తిక్కనా మంతి ఆగుడై. యితనికి పడిపోను యేమి కారణము మండెను లేదు “వోరి గొల్లరాజూలార ! మీకు యీ పనికి రాను తగగదని వై రంబుయేలః (ప్రసాదము సాలిల్లెకు యెటువలె గెంచితిరి? మీకు యెలిమిగ మూర్చలు దెలిసి పిన్నగారి వచ్చెను? పిన్నయ్య యీ దేవళ్ళ్శకు యెక్కడ సత్యము? దిగ్గున లేచెను ఆంతట తిక్కనమంధతి మీకు యెక్కడ సత్యంబు"? యావవులజూచి మంతి యే మను పెన్నలో వుదకంబు దోసెడు దెచ్చి చున్నాడు? పిన్నగారి పిన్నయ్యమీద ప్రీతితోజల్లి “వలపక్ష దేవుళ్ళ పోకిళ్ట *యీ పెన్నదేముడా! యితడు సీ యెరుగుదుము మేము పేర8టవాడు యీ దేవుళ్ళ సాక్షులు మాకు నిజము యితడు మా కుంద పెంచుకున్న గాిదనెనుు పెంపుడు కొడుకు ఆవులను వేసిన బాణములను యాదవులు తిక్యాన మంతికి చూప్పట అందుకు కంపటీలు ఆ(గులై వారి పిన్న పెద్దలుజూసి పడిమూర్చ కణిగీరి పోయిరి దేవతలు సాకులు గాకుంకే ధనము పడి మూర్చపోయిరి బిల్లిటల్లులోను కట్టు కోమనిరి [గక్కున జూసిరి గోరబాణాలు అందుకు పిన్న పెద్దలూను ఆందరు యేమనిరపుడు? లెగిచి పింజలవంటి రక్తంబు పిక్కటిర్లి పెట్టెలో వాదాలు కట్టుగా విడచి గాను (గ్రక్కున జూసిరి పకుువుల వేసిన ఆంప కోలలవెంట రక్తంబు జడజడా బాణాలు కురియంగ

కాటమరాజు దవణాది ఆవులమేపు 169 నెత్తురు యేరుల్తైె నెరిబారంగను “యివి పడవీటి భావరాజు పందియేట్లు" దబ్బరికండ్ర రక్తంబు దప్పెను అనిరి యెక్కడి బాణాలు యివి మాకు “యివి మీ బొగ్గుమల టోయీలు యేమి కారణము? వుక్కుటల్లులు” అనిరి ఆ మాటకు యాదవులు అనుచు “యివి మీ కనిగిరి బటోయీల వచ్చిరి గొరకలు అంబులు' అనిరి “యివి మీరు వశువులను వేసిన బాణాలు" ఆనిరి దేవతలు యాదవుల యడ పకపొతులైయున్నారని తిక్యంనమంతతి నిందించుట ఆ మాటకు తిక్కన మంతి వోయి భోగము చేసేటి వరసలు ఆపుడిట్రగనియె దప్పెను ఆ సిద్దయ్య బీమనేడు శీగంటె బలికె సీరున బుట్టిన పూరికి మీకు తిరణము పల్కు చేవాసిగల 'పరాని గట్టుకొని పల్కెనావేళ ముట్టడి వేసినద్దే వుండంగాను *"యీ బాణాలు మావంటేను దేవస్థలాలమీద ము సీదు దప్పినను భయంబుగాదు గొని ముకగ్రాబియ్యమైనను మూడు అప్పుడు దొంగలు అవునానబడును జాములకు లేదాయెను యా దేవళ్ళకి యేమి సత్యంబు? మీ పశువులు మంద వుండంగొను మీకేమి సశ్యముః తమ పర్మారము రావెరుతురు చెలగి నెల్లూరి సీమను తింతలుగ వస్తేను దేశాల పజలు భయంబుగాడు గాని గుపితెను మీరు కవులు బుచ్చుకొని మీకు కూడా నీ వన్నముగనుక మీకవులావులు మేపిననాటి నుండి మేము దేవళ్ళకు తిగబుట్టు మాకు దేవస్థలాలమీద పరామరిక ఆయినాము లేదాయెను. ఆవరగ మీ అవుపాలు పొయ్యంగాను ళంతీలు చేసెడి కావలు దప్పెను

170 కాటమరాజు కథలు యవరు గంగనేమని మేము యెగ్గ ఆట గనుక దేవళ్ళ్శకు యేమి చాయమైతిమి సత్యంబు? మీకేమి సత్యము? యాల్రైయారు దేళాల దేవప్శ పేరులు ఆ మాటవిని గొల్లరాజు కంపటీలు బెట్టుకొని గొదకొని వచ్చిరి ఆవులు పిలికీ యెల్లగాల పీనుగులు *వోయీ తిక్కన మంతి! నీవు పిలువంగను యదుళాస్త్రము గనుక పౌలుకాగుతా దేవష్ట మామీద పక్ష ఘనుడవని తమరిని యెగ్గు చాయరాకు మాడినావి యే దైవము తొల్ల్పిటి దేవతలు పర్వాతాల మల్లప్ప మీ యింట యవరిక్రె నాను భక్తి రన్న్నై పుట్టినాడు గనుక పాపము. చేసినవారికి భ క్రినైనా యీ పెన్న పల్లికొండ పెరుమాళ్ల వుండును మీయింటను కిల్లచేసిన వారికి కననైై న వుండును ఆరిగురువై జస్మించినాడు గనుక తప్పకుండా చెప్పుకుంటివై న కడమ దేవళ్ళు కివులావులైై పుట్టినారు మీ తావులు జేర్చ” మనిరి గనుక శివభక్తుల శాస్త్రములు చెప్పి తిక్కనమంత్రి యాదవులను నిరుత్తరులను చేయుట ఆ మాటలకు తిక్క నమంతి అబన (బతిమాలెను పరగ విడిచి పెద్దిను నవ్వె. అటువంటి అర్జునుడు ఆప్పుడిట్రగను బెలగి తొల్లిటి శాస్త్రము చెప్ప మెచ్చి ల దొడంగెను పంచపాదములిచ్చె పర మేళ్వరుండు పర మేశ్వరుండౌట యరగక కాళ్రీ వీశ్వరుణ్ఞి వో కష్ట పాండువారి అర్జునుండు టోయివాడు వెనువెంటనే తగిలి ముందిల్లు చెప్పుకాల నాట పూని తప్పున దన్నె చొచ్చుకొని పుక్సిటా వుదకంబు పెనిండ వూసీ పడవేసి మీద పరగి వొండుగా కరకుట్లు దినిపించి కలు ధాగించె దొక్కి. /

కాటమరాజు దతణాది అవుల మేపు [1 ఆటువంటి బోయవానిని ఆప్పుడే తమ తండి తలనరికి ధరణిపై మెచ్చి వై చెను (వమథుగిగా జేసె భక్రితోడుతను అంతట మేక షెంటికలోను ఆందకా టోనెఆయి పొదిలోపలాను మెర సెను దేముడు నిమ్మపు భక్తురాలు రోసేలంబిచ్చు _ తన్నుదు ననివాడు తనకేల అనక కోని తండి (పాణము లిస్తాను కొడుకును రేవులు వాగులు నెతిని మొత్తెను దగ్గిరికి రావోడును కొట్టినా నిమ్మపుభక్రి గొబ్బునా ఆంతట దవ్వనేమిటి అయ్యాః మీ మెచ్చి అయితమరాజు పొదిలెడు వరాలుక్షై సంతోవమిచ్చె వోరుగంటికి పోయి నీలకంఠుని యీ దేవళ్శకు యక్యడ సత్యము జూచి వినుడి నిజభ కి పేరట (పతాపర్నుదుడె తొల్లి ఆ కాట కో దేశ్వరుండూను పుభ్ధైను వనక ది స్తిరమునాను మేక పెంటిక అటువంటి (పతాపదుని అప్పుడే లింగము జేసి వోడించి కొడుకు యక్కంటియ్య ఆనువాడు మిమ్మును గెలపించాడు సవిడేడు మందల పాలువెచ్చి పాపపు ళంభులింగము కని పుట్టి యిన్నిపాలు యింటికి పోయ నియ్యక నావట తాగుమని పొయ్యంగను యడచేసి యిటువంటి దేవుళ్లు మిమ్ముల యిసిక లోపలికి పోంగాను యక్కడి కలసిరి దేముండు. నాడు నరసాక్షులు కూడదని మీరు ఆకలి గొన్నవాడని పోయుండగాను దేవుళ్ల గుణములు యెరిగి దేవ అంతట వింటికాడ నండి కంటి సెష్ష్షలు కోరినారు బోయిండు. ఆ డేవుప్ల మిమ్ము అని కాలిచ్చినను వెలుపలి కోపమున 'పెడకాం వారు సత్యము దప్బిన వారు కారు దన్నెను ఆ దేవళ్లు మిమ్మునే కూడిని మీకేమి ఆమేక పెంటి నయ్యపుడు తన్నిన కారణము కోపమన

[17లి కాటమరాజు కథలు మీరేమి కారణము మేమడిగి 'పెదిములు దడుపుచు పెంపిళ్ల పోదాము” మొవ్వుచూను ఆ మాటవిని కంపటీలు అముమానం కడు చిన్నబోయి లీతిల్లి నానా పడిరి దిక్కులు చూచుచుండిరి మారుమాటాడక మళ్ళి చూచు చూను తిక్కనమంతి కాస్త్రమూన చిక్కు జొడ బోయిన వారు చంది వెరుక బరిద్దరూను లేక యేమాట తెలియమున యనమక వుండిరి గోసంగి వీరులు బోయల తలలు నరికితెచ్చి సత్యము పలికించుట అంళట దొంగల జాడాలు బోయిన జన్నెవాడి యెడ్డనేసిరిం వో చొప్పల్లు వొచ్చిరి నాయుడన్నః చొప్పల్లు వొచ్చిరి చూపులు వారు మేము కండ్ల గానకుండ టోయిరి చెప్పిరి అవేళ వాల్లేర్పగాను వారు పది యెనిమిది దినము లాయెను అవులు యెొడ్డుకు గొరకలు వేసిరి= చూవుల జాడాలు బోయిన వారు వో నలనన్న యడ్లను జాడ టోయీలు యడవాసి ఆవులు యెడ్డుకు గొరకలు వేసిరి | రాంగాను మళ్లి మల్లీ సూసుకుంటాను- వో జాడ బట్టుకొని పోంగాను కొండ చెల నాయుడన్న లున్నారు కల్పరపూడి చెరువు దాటీరి అని పథవుల వేసిన బోయీల జూడ నలా నల్లని వాష్ల కాళ్లు జూసి ఎరా యెరని వాళ్ళు జాడకాళ్ళు జూసి యేలపదాలు బాడు వాలి విళ చకగనివాళ్తు చున్నారు; కొల్లలుగా వారి ఆవులు యెడ్డను వలపదము:_ వేసిరి వో నాయడన్న నిన్నో మొన్నో యెరుగ జూసి పల్లమే పల్లమే పోయిరి

కాటమరాజు దకణాది ఆవుల మేపు 178 గొల్ల రాజుల ఆవుల యెడ్డ నరములు శరములు నలినలి నరికిరి చాల మేపీరి బోయీలెల్లను యిచ్చగా బొడిచిరి యిలమీద మగిడి కౌండా చెరువు దాటీం- గూల్చిరి వో నాయుడన్న _ చీకాకుగా టొడిచిరి చిందు బెందయగాను గొప్పయెడ్డా భూమిగూలేరు- వో సక్కుసక్కుగా నరికిరి సంహారంబు నాయుడన్న గాను విండ్రవద్చీ గుండ్లు వెక్సి.రించీకి॥'" దొంగలు (బతిమాలంగాను కొందరు అని పసువులు వేసిన బోయీల పొరిపోవంగాను జూసీ. తమకములు దప్పి తగిలి దొంగలను యాల పాటలు పాడంగాను ఘాతుకులు పొయ్యాక కనిగించిరి నంజుఖృ కరకుట్టు నల్లని కాళ్లు స్తరువులలోను గొందులలో దాగిన మది దప్పి సుందరాంగి మ శ్రీబట్టి కొందరిని గూల్చిరి వొకరి కాడు వకరు వొనర బెట్టుకొని కల్లుగాను గాడించిన యట్లు కల్లుగొ సీళ్లశరపొదరిళ్ళలో న్మిదబోవంగాను జంపిరి అదిరిపాటుగ దొంగలను ఆగబ్బుగా డా సేటి రిపులను యెన్నుదగిలి టొడిసిరి నరికిరి వీరన్నతమ్ములు బిర్డుదెన ముగలు _ కుంభిని పైబడ గూల్చిరి కొందరిని చెన్నయ్య తమ్ములు చితమన్నీలు పొడిచిరి కొండ దాల్పుల బాటను సూరి కటార్డు బుచ్చుకొని చెండు కొందరిని బొండుగా వబొడిచిరి కొందరిని పొడిచిరి కొందరిని చికాకుగా నరకిరి చెక్కిళ్ళు దూవషించిరి ముక్కులు. పొలియక దొంగల బొడ్డులు కోసిరి చెక్కిళ్లు ,మక్కులు చెవులు అయిదుగురి పెద్దదొంగల విరిచి దొావులును*? కట్టుకొని పిక్కలు పిపవళు యేస'ప ఆయిదు పచ్చితలకాయలు నరకుకొని కరములు వక్కపరుగున వచ్చిరి పెన్నలోపలికి కాళ్ళుపు పాదములు నరవంలు వొచ్చికి పగటింతగాను పెద్దమాట శిరములు రంతులు శర, కీడలు 4. జశావువులును

శ74 కాటమరాజు కథలు పెడబొబ్బల పిళ్ణ పెద్ద రంతులకు అప్పుకు తీక్కనమంతి చేతికి సిద్దిరాజు వారిమూక పౌగడంగను అఆడుగమని చెప్పిరి పచ్చి తలకాయలు ఆటువచ్చి అడిగిన చెప్పిరి ఆ దొంగవారు పలుకమని పిలచిరి ““అన్నంబుపెట్టి ఆ పాపకర్మురాలు దేవతల సత్యాన రాతినందులు అవులు వేయ్యమంటేను మేము ఖబేలున రంకెలు వేసినాను అచ్చశకీగట్టు కొన్నాము చచ్చిన శిరసులు ధరణిపై వేసీ యేడు వారాల సౌమ్ము లిచ్చి యొడ్లను రంతటను వెయ్య మంటేను ఆవలించే శిరసులు 'అవుదువు మేము యేసీతిమయ్య యిక యేమన్న అవుదువు' అనెను చెయ్యండి” (పాణములతోడి ఆముదుగురు దొంగలు _బతిమి లాగడం, సిద్ధరాజు బలములు పారిపోవుట ఆందుకు తిక్కన మంతి ఆటు “సిద్దమా మలరుచి చిక్కసోమయ్య చిన్నజోయె. బలమంతు చెన్నుండు పట్టుబడెషయ్య ఆ మాటలువిని సిద్ధిరాజుల బలము యెట్లు వస్తిమయ్య యీ చెడుగా నక" వెరచి పారిపోయిరి. అని పారిపోవంగాను ఆభయస ఆ మందివారు తమకు ఆపద వచ్చెనని మిచ్చేరు వురికిరి వక కొందరు. యాదవులు అందరిని మన్నించె కౌందరు గొల్పరాజు గెలిచె నన్నష్పుడే అభయ స్త మెచ్చేరు తమురుకొని కోట నున్నారు నమ్మించి మరల రమ్మని అందలాలు పడదుమికి సందొలగు *“హెరిపోగరోయి వారు పర్వాములార! పారిపోగరోయి పల్లకీలు దిగ వురికి పారిపోయేవారు భయమేల మీక బట్టు _దాహ్మణుండు తిక్కన మంతి పట్టుబడెను తమకు ఆర్తి ఆడబిల్డ యజబులు మారు దిక్కూలేదాయెను చాత నాటా

కశాటనురాజు దడణాది ఆవులమేపు 175 ఒక్కసాము గనక అని అజయపస్త గొల్లరాజుం వారికీ చేయెతి . న. మిచ్చినను మొక్కిలరి ఆ మాటవిని సిర్దిరాణల వాళ ఆనంద మ:ఐదిరి గొల్లరాజులు ,పతాని .పజలు మగిడి వచ్చిరి టు బు చెల్లెలి మాటలువిని భావరాజు గోహత్య చేయించెనని (ప్రజలు సిద్దిరాజుతో చెప్పుట గొల్పిలు గెలిస్రిరని గొల్బిన మెచ్చిరి పడవీటి బోయీలచేత వారి పపవులు సిద్దిరాజు వోడెనని స్తీగంబె బల్కిరి వేయించినాది కలలేలు దాస్త్రలు గౌబ్బున దీవించిరి. పశువులు వేయించంగాను మన పెన్నలో సానంబులు సల్చిం బాసలు తప్పె ఆప్పించుకోని గొల్పరాజుకు పగాయె మనము గొల్పరాజులు గెలిచినారని గొబ్బున చెల్పెలు మాటవిని బావరాజు చెడుబుడ్ది టోయి తలచె హోయి సీద్దిరాజుల గూడి పౌసలుచు. వారి పపపులు వెయ్యంగాను మన చెప్పిరి ప్రాణాలు దప్పెను అమ్మా అక్కా అని ,పజలు నేరములు వచ్చెడు మన నెలవులు అఆసురుసుకు మనిరి దప్పెను *వ్రో సీదిరాజ! మీ కుందమాదేవులు అపకిర్తి వచ్చెను ఆవుల చి తో మ. యెంతపని చేసెశయ్య! వెయ్యంగను హైపంబు దలచి గోహత. వకిగటు ఆలళలోల మాయెకు నెల్లూరు జ ళల నా! ళు చి మ కొనెను ఆగుబ్బుగా జేసెను” శ సిద్ధరావా భావరావాను బోయఐను ఐంధించుపి ఆ మాటవిసి సిద్దిరాజు ఆనగుడె అమాటపవి కొమార సిడ్టిరాజు మండెశు ఆగుడై కణిగె

176 కాటమరాజు కథలు పడవీటి మీదబడి బావరాజు నపుడు క గుడపదట్టి వారిలోని పోయి పట్టి తెప్పించి బందిగాను 49 కలికున్నాడు చేయించెను కొట్ట బీమనెన్ని 50 క్షోటల్రో వెయ్య పడవీటి పట్నాన వుండే బోయీలను మస్‌ర్‌ దెప్పించి పట్టి బలిమిని పదిలము చెయ్యమనిరి బోయీలను దెప్పించి కోటలో గూడెమంటెి బటోయాల వలనలు దీసి వేయించెను మన కోటలోకి రమ్మనిరి చాటించెను గొల్పరాజుకు తరతరములు రాజు యెరుగుదునని సారె సారెకు యేలిన పల్లెలు పేటలు విడిచి యెడఠాకి చిక్కుల్ణ కోటలోకి రమ్మనిరి గజబమీలు భీమనేడు గాదియంత వట్టి చేసిన విడిపించి వాడు నెల్లూరి కాపరిపు పట్నాలు విడిచి ఖీమనేడు చెయ్యంగ మన భూములు బల్మిగుదములు పదిలము చేయించెను పోయెను తుర్యముగా పడిలమని చెప్పె లక్ష వరవోలు వారిచేత లంచమందు తనర పడికోట్లు బటులతోను కోని వుత్తర గ్నోపము యొక్క పలుమారు ఆ పాతకి తమ భూములు వుర్వీశ్వరుండు బయలు చేయించెను గగనమున అటుదాయ తమ్ములూను మందలోకి వారి మన మాటలు సిద్ధిరాజు తలపోత చేసెను. జాబులు ఆంపుచున్నాడు నెల్లూరును ముట్టడింతుమని గొల్ల రాజులు సిద్ధిరాజుకు బాబులంప్పుట ఆంతట గొల్లరాజుల జాబులు అప్పుడె యెద్దుకు యెడిసికోని ఆవులు అరసి వచ్చెను; కోని “ఆంతట లెక్కలు సాధించుకోని మూడునెల్ల పద్దెనిమిది దినముల అవ్వాని మన్నీలు నాటికి ముట్టక్షి వెయ్యకపోము”

కాటమరాజు దవణాది ఆవులమేపు 177 అని జాబులు తెన్ని నుమ్మమెకాడ తమ్ములు దళ వాయులు దండి నాయొ చెరికండించి పోయిరి కులతోను అవి సందించుకోని సిద్దిరాజు విషరాములు చేసి యాదవుల శక్తిని తలచుని సిద్ధరాజు భధయపడాట గొల్పరాజుకు పుల్లరి క్రొ్య్తవగ చేసిన తశ చేంను చిక్కాడు యిసిమి గొాలరాలు అావాటీ లౌ యిచ్చిన గొల్లరాజు ముకువులు చక్కని ఆయతమరాజు యితనికి చేసికొనెను తమ్ముడు గలడు సీరున పుట్టిన పూరెల్ల యిస్తేచు యేరు వారమునాను కొండలు నిలపంగను ఆడదాని మాటలుపిని యేలింరాఐ బావరాజు అంతనె పళికి అపకీర్తి తమ వోపడగంటి పటాప ప్పుతుని దెచ్చెను వోక్తించిచార యింత కర్మము వచ్చెకు దినమందు గముడు కాహారోది షప యరుగ వనాలు వల వము రం మునుపు ఆడిగినంత ద్రవము ముచ్చే అవని ౧౨౨ ఎపౌగాబుకు హవె వంటి ఎ సవద్మ గాయ న సెల లు ఆశపాతమున మోసము వచ్చేదె చయరకదిన ససెగా వగిరంటు యేడాదిలోనె వారి వాని +! పుల్లరి గాశమంపేప గోనవెల ల యటూడేకెచని వింటిమి గావ నాటిు అడిగితిమైన దేవతలు సామలు మారొగైన గంరు హై యశ్నలార ప([*నప మనమాట నిఠిపికొసగణ వార చెం న మనకు తెగువ చేయరాదు కోటలు పల్లెలు కొల్లలాడ వంగు కాలి వెలుసిచ్చిన వనుక తిరిగి జన్నెవాడ చాక వారి యిడ్డన" కయ్యానికి పోరాడు కూ. లాడ. 51. శొలు (పాడి కన్నడము, పిఏ ట్రతావరంన్‌ 12)

178 శాటమరాజు కథలు సనకివోస్‌ మన నెల్టూరి చైట వారి బొల్హావు చాలు పొంకంబు పనిచారకులు కొందరు చిందు . లొనర్బ ది.కుగాపలిఒ వారి యెడ్డే దాలు యెన్నెగల మరియు దెవతలు మెప్పిఐఏీ వారు ఫొడువగను పఘుగద హాయి” వెనుక గు రాలు పొడువ వారి గోసంగులు మనము పుల్లరి యివ్వమనుం చాఎదురు మార్కొసి పొంనాను.. కోటా..కోట్ట్రనము చంపను బారి బలములతో కూడి వారు తరిమి గోసంగులు చాలుదురు లాద+గామ కాళిదళముల పొడువను వారి బజ్జిజ్జు చేసి ఆ పపపతి రాజు కంపటిలు చాలుడుకు అడుగంగ పుల్లరి యియ్యకుంటేను. కోట పోట్టాట కొదువగాకుండ 'సెలవిసు మరి యెనుక నామాట నిలుపగలిగితిర్రైన నా సంహరింతురు గాని యన్నలార అమితతో వుండరోమి నా నా మనవి వినరోయినా తమ్ములార మీరు తమ్ములార మందబోయీలు అంటేను మనకేమి యటె జన్సెవాడ కాడపఏు వార భయము వ మన సత్యము కొరకే మాట యెడ్డు చెల్లి:ందులకు నిలుపవలెకు. గట్టిగా నెల్లూరి మీదను .ట్టకి దాణ పరాకమళాలి వారి వెయ్యకపహోరు పుతమరాజు నెల్లూరి విరియేల58 నేల గతము యెంత మచ్చేడు గనుడు చెయ్యక పోరు పాండవ భీమునియంత బలిమి పో8ినకారితి గోపాలుకులు కలవాడు పోనీయరాదు చట్టవారి య్యర్రయ్య నామాట వినరోయి నా తమ్ములార వారి నీ*వాయుండు చాలు బింకంబు అటు కోటలు వెళ్ళకవుండుడా లణచ యేమాట వినక

కాటమరాజు దమణాది అవుల మేపు 179 కోటబోయిగాని, కొమ్మలోమిగాని పనివారిని బిలచి పలికెను రాజు నామాట లేకకు కోటలు వెళ్ళకుంకిరీ గొల్హరాజు ఆవుల మీదను మీరు" గోపాల్కుం ఘీవను అనుచు తమ్ములకు రాజు మనవ్‌గ ఆంపకోలలు వేసి అని సెస్తిరైని ఇప్పేము. అడ్డముగ నరకింతునిని సాటించెను కొలువు యీడు గొలపి గొబ్బుగా రాజు లెగచి మేడయెకు్యూ చుందగా సిద్ధిరాజుకు గోహత్య గోరు చుట్టుకొనుట గముఖ్ల వేయించి కలె మేడలకు నేడు గోరు వికగిన తనకు అడప మాధపుండు దాను మేడ యెదరొమ్ము గుష్పుమనె తనకు" లెకమ్పుతాగు అనిన మాటలకు మాదపుండు ఆడప మాధవుని బిలిచి రాజు ఆప్పుడిట్ల అనెయెః ఆపుడిట్ల గనియె. “"మొదలని ఆడదానికి అర్హదం “తనసాటి రాజులలోను లలవంపు చెప్పు'న్నారు జేసె. శ్రీ మాటల విన్న పురము దొని సూరకత్తుల మహా విషము బచ్టే యెంత స క్రిససుమ్ము రాజ! కండలు చేసి నోటికి ఆందింతు' నని శ్రీ మాటవిని నరేపడు కిపహత్మి గిటగటా పండ్తు గీటుచు రాజు వొందడా? అని విచారము చేసి ఆ రాజు “స్రీ మాటవిని రాపణుండు శసులు అపుడు గోలో నాడు మేడలెక్కుతుండంగ మెట్టు జారే ఆడదానిమాట మీదైన నీమా% కాలు కించాయెను గోరు విరిగి బొట బొట కురియంగ మద్ది కులమున నీమాట దప్సించెను రక్తము చయ్యన బాధలు పెట్టి చంపి సివె “యేమి ఆడప మాదవన్న! స్రీ హత్య గోహత్య సిద్ధించి గపుడె యెన్నడు యరగను

160 కాటమరాజు కథలు పవవులను. ఎసిన పాపము హత్య మీ అమ్మను జూస్తేనుగాని దేహము చుక్ట సము గుబులు ఆణగదురాజ, గోహకృసుట్టకొనెం మీ వెద. నీ చల్లని జూ స్తేంంగాని సయవము కొచ్చి గుబులు అంగద రాజ్‌ పాపకర్ములకు బోడే పాపవియ్యె సిద్ధిరాజు తన తర్లి గుణమతిచేవి ననరుకు వెళ్ళుట ““అవురా ఆడప మాదవన్నః దాన్న్‌ కుమారుని మొగమున వోవ-బు జూసీ పన్నెండ్డు యేండ్ర నుండి పాఠక “వో కన్న కొడుక! వో గారాదాల వుఃటిని పట్టిః తన అమ్మను జూస్తేనుగాని తన వో నధికుమారి! మరవత గాంభధీర్యాః యదము చల్లారదు!" పన్నిద్దరు సూర్యులు _పకాళంచే మణి; ఆవె దిళంవగవ మేడలకు దిగి వచ్చె. వున్నతమైన కాంతి లేకున్నది నపుడు మొము తెాఏ ఆమ్మ మడలకు వచ్చె" వ చినుటోమి వున్నావు సిద్ధంయగా ము స్‌స్ట్‌రాజు సూర్చు మడమర వ్రుత్తందు తల్లి గుణమతిడేవి తడువులకు దక్షిణమున వచ్చెను. పందెము వాడి వచ్చేవో పట్నము వాడి తని కుమారుడు అనుచు అగో వచ్చేవో పాద్యంబు లిచ్చి దము ఆక్షి వచ్చేవో చెప్పవోము ఆ ఒజఐమతిదేని అప్పుడు పలికె; కొడుక పలికిన తల్లిని భక్తితో బిలచి కుంవను తెచ్చిన నాటినుండి నాచేతి ధరి చి సానలబడి (మొక్కి దండంబు అన్నానికి మం దెపోతివి బెట్టె నీకు వచ్చిన కొదవలు చెప్పుమోయి తడయ3 (మొక్కిన తల్లి తన వో కన్న కొమార!” కొమారుని అక్కునజేర్చి ఆనిన మాటలకు సిద్దిరాజు ఆపుడిట వ్వ్‌ మాణి్య్యాల దిష్టి దీయించి గనియె; పలికెను

కాటమరాజు దడణాది ఆవులమేవు 191 *“ఆంతపని ఆమితేను ముందాక సిద్దిరాజు బాసతప్పినాడని డ్రేవతలు వత్తునాః సాక్షిపరికినారు తల్లిమాట విన నెతిని తనకు ఆటువంటి గొల్టడాజు నెల్లూరు నిజమాయె ముట్టడి చేయక పోడు” సీవు వొద్దు అనగా తెచ్చిన కుందంహి. ఆ మాటవిని గుణవతి దేవి అషన జీవులు పలికె; కుందమాదేవులు మంది మేళ మును తన అ" పడవీటి భావరాజు చేత వారి వవీవులు బేయిందెకు కుందషూచేవిని విడిచి తిధువనదేవిని ఏలుకొసుమని తఠి కుమారునికి బప్పుట గా “హట రునవైజివి నా తనయ నీవ చశనరోడ ఎ ధళ్మ పర్కివత యెన్ని, జెప్పిన వివక ముంతపని ధర్మము డేవతలు ఆక్షిలె జేస్తివి _తభువవదే౨ి దివ్యమాణిక్యము (భష్టుదాన్ని దెచ్చి _పతతము (వాణము మీద వచ్చినా యింతపని జేసితివి చేసునా?ః యీవేళ దొంగలచేత పొడిపించి అటు తేరకత్తె గాంగ యింత తెగువ నట్టాయెను కేసును గాక ఆద్భష్టము కడలేని పాపలు కట్టి యీ పట్నవు దేప్పులెతే యింతపని తమ వింటనుళళ చాయంగ గలరిదా? పశువులు చేయించ మనిన పాపంబు కుల భార్యను విడిచిన కులకర్ముడవు గలదా? సీవు ఆవులు వేయించ మనిన అత్య తమ పణితిని బొడిచిన పాపిష్టుడవు నీవు వింటను యీవేళ కాంత మేడకు రాక యెడబాసి గోవులు వేంయిచమనిన గోహత్య వుంటివే గోరు చుట్టుకొనెప లాలో 55, తమ యింటను

189 కాటమరాజు కథలు యిడబాసి వుంటివే యింత కాలము _ నీ యాకాంతము నీవు యాకాంతము దాక గాను కరిసు తి కారణ సుదాసి యిడువకుండ వోయి కొమారః భోజసుముం తి అయిన కూర భత యేడ.కతోను”

• సేకమ్ము. అను మాటలకు కొమారుండు ఆ తల్లికి వారి రులష డ్హరించ యీ వింతినిక్‌6ి (మొక్కెను. విడిచిన దోషము కుందను తగిరిన కీడు కొడుకా। యిక నైన (తిభువనదేవి సౌందర్య వర్ణన వనక యేష యెక్కి హోంగా ఎ కళకు మిసిమిశా కషుల కాటుక తేకు వట్మతోము వచ్చిన వంగిన కామాకి దోలుకు కడ్రమేడలోను బంగారు వతిష తిన్నని తిరుమణి తిలకంపుబొట్ట వంపి ప్య్యిన గంధి. కలికి ముక్కున ముంగర అమతుచు మందనమువ ఆమికంు నవరక నుండెను రూషణముల వలెకు. పలువరుస 'పెదములు పగడంపురీగెలు మారున సతికిని మరి సవిపోచు మృకువైన చెక్కిళ్లు ముత్యాల శృంగార నవరత్న భూషణము బావికాలు వలెను కమ్మలు వెవలపువ్వులు కర్ణములు పద్మరేకుల బోలు పసనించు కన్నులు నిండును తుమ్మెద రక్కులబోలు తూగిన రవికంఠముత్యాలు రత్నవారములు కురులు మంగళస్తూతమురంగైన తీగ నెలవంక చర్నదునిటోలు నీదైన ముంగర బరువున మోయంగలేక నుదురు కుచముల నడుమను యేలాడు కుంకుమ ముత్యాల పాపిడి బొట్టు నవరత్న వారములు

కాటమరాజు దదణాది ఆవుల మేపు 183 కరములు ష్యదువైస క్రంకణంబులు యపలనాగ వగతీరు యెష్కా-పు గంధి మరియ. కిలికి కోకిల గీర్వాజికి వున్నంతకే? పాటులైన పీషదు౬ దాగ్రైన తొడలు తని బక్తి వేడి కిన్నులపండువ కోమలి పిక్క.లకు కుదురై న గాంగ పాదములు. గౌరవించిన పణితి తననగుర ఆమరికగా జేయ ఆకివె శృంగారము పదవంగు బంగారు కవలతో పద్మిని గంధి దాడుల దగ్గరబిలచి పణ్‌తి తామర పూపవసశ =రుణిపై విల్లగనియె గంధము (త్రిధువనదేవి ఫ్లో లేరమ్మను పూజించి వరములను బడయుట *క్రకమండునురు దాకులు రాజుల కడమ పపలకు నిన్ను వల్లన్మమ వద్ద నిన్నే నమ్మినాను నీకు మొక్కి-నాను సేవక ధర్మమ్ము సేస్తూ వుంగరమ్మ (మొక్కు వొప్పుకోవమ్మ ముక్కంటి కడమ దాదులు నేను కడు వేట్క రాణీ తోను కుందతోను అలిగి కండువవాడీ యిరుగుల పోలేరమ్మకు బోణాలు తన యిబుడు నన్నెరిగి వచ్చినాడు వొప్పించి వచ్చిన మోహము జూస్తిని యా గాంభీర్యమునను మొక్క-ప్పగించి మొక్కు వొప్పుకోవమ్మః వచ్చేదాకను “పణితి తావచ్చినను అని గం(డక త్తితోను శిరసు గరేలున వబోడెలు గుచ్చ వుత్త రించెను గవిరమ్మ గుగి దగ్గరకు వచ్చినను వుత్రరించిన శిరసు వరువడి లెగిచెను కడుభ క్రితోను యెగసిన శిరసు జూచి యేకానపోయి బోణాలయ మాన్పించి ఆ (తిధువనదేవి దుర్గ మును పడిలాన తానందుకొనెను అందరు వినంగాను ఆడె కొకమాట తన భయభ క్రితోడు తీరుగా శిరసు “యెన్నడు కుందని యెషదాసి వొడెః ఆపకించి నాయిభుని మొగము. జూస్తేను చాలు తీరుగా అతికించి తన దివ్యానదీవించి

18% కాటమరాజు కథలు యదము గష్తున నడిరి అదళించి. _ నీవు ఆయినమేలు నిష్టలు జూసితిమి పలి౩ యే పోలిమినిన రాగ నిక్కము ““వంచమ్మ నీవయను కావరము పల్కుము” కాక తనరూపు రేఖలు తనసక్కదనము వాసి యెమగక మోసవుచ్చితివి నన్ను మూరర్షించి తన కత్తి తనయింపు యేసీమ మగని తలయైన మొక్కు తన సొంపు యీడ్చేర్చెననెను సకల యీ సౌమ్ములు నర్వంబు దెచ్చి ఆప్పగింతురుగాక శిరష ఆ తిభుపినదేవి ఆమరంగనపుడు వుతరించెకు జోగి వలెళ్ళంగారించి సొమ్ము వుచితముగ నీకు ముందు గాతోను లన్నియుకు మాట ముదలకించ వెతివి కారిన ర క్రంబు కస్తూరిజేసి (గక్కున తరిగివెయ్య వొష్పుగా సీకు. చిక్కని ర క్తంబు శ్రీగంధము చేసి నీవు నోములాంటి వుంటివె పచ్చకళల చక్టందడశము వడ్చాడ్మి నలినాయతాష యిపుడు నిన్ను నోమనిత్తునటవె నెలతిరో కలకల నవ్వుతా కమిగిట జొచ్చె నేను వరమిచ్చి దీవించెను వనితను యిల రూపంబు విడది పాపంబు చెమ్యుబిట్టి విచ్చెగది హ స్తముళి కానుకొని ఆమరంగనుంచి పణితించ తమపు పట్నపుదేవుల “ఆమ్మ! జీవాలు లేని బొందిమీవ రట్టుచేస్తివి నీపు న్‌ అస్తాలు వాలితే ఆ పట్నపు రాజులు వింటేశు తమకు [1పాణము వచ్చేటి వరము పణితి బాదలు వచ్చును. నీకిస్తి నమ్మ! గుట్టుతో సీవిభుని కూడికిని పోయి. వో ముదిత సీకి స్తినే” నని చెక్కిలి ముందదుయీ పట్నాన మొక్కు నొక్కి వచ్చినవారు అక్కున జేర్చి వరమిచ్చి దీవించె మొక్కువచ్చినవారు ముదములై వణిత చెయ్యిబట్టి భక్తితో కడకు వున్నారు వోర్చిల్లెను

కాటమరాజు ద&ీణాది ఆవులచేపు 185 ఆలో ,తిభువ'.దేవి అంశఃపురము. తన యిబునితో గూడి తరళాక్షి నకు ఆరిగెడు వుండెను. యాదవులు నెల్లూరి కోటను ముట్టడించి ధ్వంసము చేయుట ఆంతట గొల్లరాజు అవులు యెడ్డు పనస పొన్నలు నరికించి పార కోటపై నడిచెను కోటానుకోట్లు వేయించిరి కోటపైకి వచ్చెము మాటమారమున మరియు కర్టూర వకములు నరికించి నెల్లూరి యిరుమేల నేల యీనిన రీతి దొడ్డు వేయించిరి వల్లవులు తిరుమందులు వారి నాగమల్లి తోటలు నరికించి కలయ కవులావులు (దొకి్కి-ంచిరి చల్తవారి కవులావులు వుల్లి మివియను. పనుపు వుల్తాసముగ సంగుదిడ్ద్డూను (దొక్రి-ంచిరి మేడ ఎగా వచ్చివుంటే పాకి మరి యీ చిలగగము కంద యావులును మట్టుమల్డాడి కోడెఎ కదుపులు వోటాక కోట్లు దోస పచ్చ తోలలు డోచమని కోట యిరుమేలను గొడ్డుటావులును విడిచిరి గాటముగ యిరుబయిల గాసి నడిమి నరికించిరి నారికడియములు5? వుండినను ఆరుట్ట్లుకి నరికించిరి అడ్డమార్గము సలుగు 'జెద్దులు మంచి లేక సంగటావులును మరి శృంగారపు తోటలు చిచ్చు ముంగల బారులై మొన లేరుపడెను వేయించిరి యనక ముందల గదిలినుు యాక మవరలబున వవములు మట్ట బారుగను. మల్లాడిరి పోక వనములు నరికించి దూడలకు ఫలములు కాసేటి బలువెన పోగులు వేయించిరి మాకులును నిమ్మలు నకికించి సీడలు వేయించిరి 57. నారికేళములు 58, అరటులు

186 కాటమరాజు కథలు నిమిషమా తాన నరికించి ఆడేటి గానుగల అడ్డు పెట్టించిరి వీడ్రరేయించిరి. పొనకలు బెల్లాలు పెయ్యలకు యెడలేని నిమ్మలు యేరు పనసలును మేపిరి పువ్వు దీగలు దెళ్చి పొదరిళ్ల గొబ్బిళ్లు పొనకలు గోవులకు జేసిరి యెగవిడిచిరి బావులు గలిపించిరి దుర్చళము గాను అంతట కాపులు “శరణు శరణ'నిరి వనమెల్లను గాడ్బి వనపొలకుల గౌట్టి "కావు కావు' అనిరి కాపులు తెరువుకు తరువులు నరికించి బృందావనము కాపులు తెరువుకు బోకుమని లూను కవులిచ్చి రొజు పురములు గొల్బిరి అంభోధుల గల్చిరి గుండెలు మెడలును గుబ్బడిల్లంగను ఆ వనము యీ వనము ఆనకుండా ఆంతట కొన్నూళ్ళు అల్లకొల్లార ఆకుతోటలు (దొక్కి-ంచిరి మాయెను, చెండు బెండు లాకిరి శృంగార వనములు పాఠనాటిని ధ్వంసముచేసి కాటమరాజు యృరగడ్డ పాడులో గుడారము అ త్తించుట పల్లెపట్టాలెల్ల పాడుగ జేసిరి బలిగెను వాగ ర్తి మేరగాను వలసలు దీసిరి బయలు పల్లెలు బొగ్గము పాడాయెను బొస్సుమలలు బట్టిరి బోయీలు మాలి కొండలు యేలేటి మన్నీల విడచిరి బొమ్మినీడు చిల్లరి (పజలంతా చెడి పారిపోయిరి నిన్ననే విడిచెను నెడబాసైన ఆపద వచ్చెనని పజలు అడవుల _ యేపేల, యరగ్నురు, యరగుడిపాడు బట్టిరి మరుమూడు, రేమాడ్కు మన్ను హపొకనాడంఠాను పాడై పోయేను విడిచినను శిరమున పెరమున చిచ్చుచేయించెను. తొలినాడు పాడాయెను గెంట్లు రాగూల్మి ఆంటే యెలనాడు దొరమన్నివారు

కాటమరాజు దడీణ?ది ఆవుల మేపు 187 అంతట గొల్పరాజు గుడార్హు ఆక్షణము య్యరగడ్డ పాడున యె త్రించెను రాజు తీయించి (భీరాములు. పరీధావి నామ సంవత్సరములో మార్గశిర బహుళ దళమీ ఆదివారం నాటికి జన్నివాడ కథ సంపూర్ణము. (వాసినవాడు గుజ్జర్లపూడి కోటయ్య కొమారుడు పెంటయ్య 'వాసిన పుస్తకం

న్‌ ఫర ంగాల రర ధటు రాయిుజెలిమం య (5ర్లి రాయడారము) ళం న లఅసిదిరాజుధటు రాటమరాజును దివించుట:= ళం ఇ ళు సీనమాలిక : ““బహ్మాయవ్పర న్‌ు బహు గృహమస్తుకా ఓఏ గోపాల కుటుందాధార! చూడామణీ! రమ్యతో యాదవ రాజచందః దాహుబల సోమతరు పరకరామః శుభమనురా నీకు సమర కుసల మసురా నీకు కుసునముబాబుని నిళ్ళంక! సా లేజ హస వి కమా! ఆసహాయ శూరః వసుముతి యాదవ వంశ(కలు ఐళంరంమసు ఓ కివ రావ పురీ తిలక సింీస వాగేల స్‌ు న ఆ సమస్తుకా వం జగనాధ' కల్యాణ షసురా (పు కడెం మతయును మంబాగ! కగుణిలంపు యాదవ గాంలీ ఫ్య పారిజాతో వుధరయ పావనుండ! ఘనుడ!” కాటమరాజుభట్టు కొమారబంగొారము సిద్ధిరాజుభట్టును కులగో_తములు అడుగుట:=ఎ ద్విపద ; పసపతి నటువలె (పస్తుతి శాయంగ [క్రమమొప్ప నతని కన్నెదుట నిలచి రసికుండు పపపతి రాజుల భట్టు నమస్కారము చేసి నీతిమార్గమున కొమార దింగార మనేేటి ల్‌ట్టు ఆమర చండేశ్వాకునితో గొబ్బున వచ్చి అప్ప *ట్రయె: న ననన. క శోభిల్ల

భట్టు రాయబారము 189 “దండమయా సనీకుదైవగుపమూరక్తి. తూబ్బు పడమర థుధ పూర్వ నిండు వేడుకతోడి నించి మెక్కడ? పాలో తేదభెచ్చు మీ రావూ దేఫంబఎ పేద అన్ని మార్గ ..ల నుహారాజు _ ఎచట నీ పుష్ప వట్టవం పేరు అవిశ్వర్యము గంఠంపగా. షమ మొ పేరేమి మంతి పేరేమి? విన్నప్పుడే మాకు చెన్నడీపింవ గొనకొని నీ రాజు గోోతంబు పేరు నిను జూడ గలిగెను మేము మహా కృతి సీవు గొలిచిన చేవుని పేరు కృవార్దుల మెతిమి అన్నదమ్ముల పేరు ఆతి_పేమతోను ఠి లా 5 ఈ కన్నుల పండుగాయ కరుణ సోబెల్ల! కిన్నతం డి పేరు ఘనత నీపేరు దీవించి చదివేవు తావెక్కడిచిసీకు తప్పక మాతోను తాత్పర్య మొసగి కేవలము నీ మహిమ కేఠంపంిడు. చెప్పుమా! భట్టు వేవేగ చెవుల భూసురులో భల్లా భూతేజనంబులో పండవగాను” యేసీమ మన కులము? యేమట్లు మీకు? సిద్ధిరాజుధట్టు రాజన్ళంగావశీ తన వృత్తాంతము. తెలుపుట ఆడిగిన మాటన ఆవవన అంధక శీకుత పొకనాడు దేశంబునందు . ప! పలికె వశమాట బంాారముతోన:; పషుగా తరుజడల (ప్రబలి యున్న్టీ దాగి న ఏకగా దషిణాద భూమి బొలాది గంగకు సరివచ్చు పెన్న వ, ఆనది కా సమీపంబున- సీన మారిక : భూలోక సాకమై పొగతంగ నెల్హారు ఫ్రీ వీర వికమ సీంహ్మపురమ ఆ పస్టణంబున అమకంగ తూర్పున నూకంద పభంంశ మహిళ వనవ ప లా ప శోభిల్లు |

1900 కాటమరాజు కథలు ఆ నగరంబున కడు దశ్నిణంబు చెలువార వేమార సెట్టి బావి ఆపురి పడమట అఆంభోజ రాబిచే పాకటందైన తటాక మమరు ముప్పారు నవ్వీటి వుత్తరపు దిక్కున మున్నేరు కెదరైన పెన్నదనరు ఆ రాజధానికి మహారాజ మార్గంబు గంధర్వ సింధూర బంధురంబు ఆ పుటభేదన మందున్న పణతులు రత్నంబు బొమ్మలు రమణమెరయ రేగ. సకల విద్యల (ప్రవీణత చెల్వుమిగిలి వీరభటులకు నెలవెన విభవమనగ లి వినుతి కెక్కిన నెల్లూరి విభవ మహిమ మంజరీ ద్విపద ముక్కంటి కొమారుడు జనోధీరుడు గజ శృంగములకు కట్టు మట్టు జనోధీరుని కుమారుడు మనోధీరుడు కురకరపట్నాలకు గుండెదిగులు మనోదీరుడి కుమారుడు కరపట్నాలకు కన్నళల్లి మన్మసిద్ధిరాజు కుంభినిమీద శంభుని గుడి సాషి కొండొక సిద్దిరాజు గండగోపాల అంభోజ నెల్టూరు ఆ ఠావు మాది సిద్ధిరాజు తొల్లి ధరణికోట అమరలింగానకు _ కస్తూరి సిద్ధిరాజు కొమారసిద్ధిరాజు (బాహ్మల కన్యకు జన్మించినవాడు తల్లి యేగురు సిద్ధిరాజు దళవాయు మూడు కన్నులవాడు ముక్కంటి భీమన యీశ్వరు భారద్వజా గ్మోతుండు పటభ దుండు ట్టభి 1 న న 5, ఈ పదభ్భమే యించుక మార్చుతో ఛాటు పద్యమణి మంజలి (ప్రథమ భాగమున నున్నది. చూ,వుట 80.

భట్టు రాయబారము 191 వరవితరణ గుణ వంశ వర్థనుండు బలువైన ఘనుడు లారద్వ్చాజగ్యోత నవరసొలంకార నవ మన్మధుండు కులుండు శివకీ త్రగలరాజు నల సిద్ధిరాజు అతనికి _పరాని అతిసత్య వాది భానుజులేండు సార్వభౌముండు పృధివిలో చింగర్ల భీమనేడొకడు జగుమేలు కానాధిపతి సిద్ధిరాజు మనుజేప నల సిర్ధిమఇ్యతి అయినట్టి ధరమీద షోడకమహాదాన వినోద కరుణావటాడ గాంభీర్య సమర్థండు శుభకీర్రిగల రాజు నలసిద్ధిరాజు స్థిరకీ ర్తిగల వంశ తిక్కన్న పొగడ వాసి కెక్కిన సూర్యుని వంశమున రాజభూషణుడు రసికుడు జనించె మా తండి శీమడనదగు నల సిద్దిరాజు గాయకుడు నా పేకు రాజ్యశ్ళంగావళి మంతులు గొల్వ భూసుకులు మీరిన కవృలకు మేదిని నమస గొనియాడ రించి సిర్ధిరాజనంగ లోక (పసిద్ధి రాజు భారతి సుతుడనగ పరగ సహోద దక్షిణ సముదము దరిమేరగా రుండు తేలు భువిలోను వుభయ పూజ్యుండ నేను చూర్పు సమ్ముదము తుదిమేరగా బహుమాన్మ వర్యుండు నాపేరు యేలు భట్టుదేవరను”” కొమార బంగారము రాజశ్య్ళంగావళిని వచ్చిన పనియేమని (పశ్నించుట “రట్టయ్యగారుః భళాః లెస్సాయె యితడి వేడిన యిచ్చు అష్టభోగములు గాను అన్నదానము కొరకు ఆశించ వస్తిరా భట్టకేవర వైతె భాగ్యంబు సిద్ధించె వపఠగంగ పెట్టించు హైయసాన్నములు యాచిగ లక్షణాన యేతెంచి వస్ర్రదానము కొరకు ఆశించి వ పస్తిరా మారాజును పనసుతించి యిచ్చు పట్టు వస్త్రములు ఆనుసరించితి వెన ఆవనిలోపలను భూషణము లేదని పొగడగ వస్తిరా దానధర్మాత్ముడు యితడు ధక రసికు డెన్నగ యిచ్చు రత్నాంబ గుణళారి ఠములు

192 కాటమరాజు కథలు కనకంబు లేదని ఘనునిపుడు కోర్కాతో ముప్పించు కోడె గంటివా యెద్దులును యిప్పుడే యిప్పించు యెన్ని గోదా..మిచ్చిన కొంపోదు నంటివే వొలసినను లేదనకి యిప్పించు లే* లావులుకు పరిమళ [దవ్యాళకు (పస్తుతించి భూదాన మిచ్చిస పుచ్చుకునే నంటివే వస్తివా అడిగిన యిచ్చు మా అయితశమరాజు గురుతుగా యిప్పించు పునుగు యేమి నీమవసున యేమి కోరినను జవ్వాజి కామితార్తము లిచ్చు కాటమరాజు [గాసము లేదని ఘను పొడగంటివే. దాసి యేశ్యలు రెండు తప్పక విడిది రాశిగా బోయించు రాజనములు అంధతెక ఆశపడి యేమి అడిగెదపు యేరు సాగదున్నవచ్చి యెడ్డనడిగితివే ఆడుగుమూ రాయళ్ళంగావళి భట్టు!” రాయశృంగావళి పుల్లరి అడుగుట “బహ్మవాయువుకి కావలె బకుగుల వివర మంతయి మీరు విన్నారో రాజ! వినరో ధర్మంబు గలయిట్టి ధర్యాళ్ములు ఆలనాకు మీ యాదవులు అందరూ మీరు గూడి పొగడ వచ్చినయట్టి భూసురులకు _ నెల్లూ3 లోపలికి నేర్పున వచ్చి బొట్టకు అందలాలలో గూర్చి ఆరువందుకొని యడపక మీరన్ని వస్తువులు యేక చ్యకంబుగా యేలినయట్టి యియ్యగలవారు. సిద్ధిరాజనగ లోక పసిద్ధిగల ౯ జుతో సకలగుణారారః। సర్వజ్ఞ యవరు అపుడు మీ యాదవులు అడిగి వొక పనికి వచ్చిన వాఖటి ఆడుగ రొక మాట రాదు 'ఆమరావతీ భూమిని యాదవుల యేమి నిత్యమని యెరిగించు మంటివా మేము ఆ వార్త నీతోడ ఆనతి విచ్చెదను అమరావతీ భూమి ఆ కరువాయ ఆవులమేపు కె ఆంపిన వడంబడి కక లి ఇవ్ముయువ

భట్టు రాయబారము 108 పశువులు పదమూడు 6లవ్షలు గల ఆందుుగల మాంాజు యోలిని యొక వారలు జెప్పి

కొమర తొమ్మిది కోటి గోవులు వీకభటుఐకు పుప విహతంబు ౫ము గిువు వాతమవె పుల్లరి విచ్చేన యేమెః

యేమి అడిగిన పుల్లరి యిచ్చము గొల్లనీన పుల్ల3 గోపుమీవ బచ్చలి మేము" మెల్లశే బోయి మంచలింఎ

అని పలుమారు పీయములు పలుకు వచ్చేనని వస్తిమి వసుధేశతలవ।

. కొంచు.. మాడలీమన్నా వూడకున్నా యో ల్రీమినేనికి బాల పియోక్తులు చెప్పిన కోడలేమైనా చమ్నుగుడున్తు న్హావో అప్పుడు మా ఖీమినేకు మారాజుపు చమురు చాలపండా లేదో తరిచుట్టు

తగ యుక్తి జెప్పె కొన్నారో పూరికి నీళ్ళకు పుల్లరి వడంబడి వారీలో వారికి వైరంబు పుట్టైనో మాగలు కోడెలు మంచి యావులు వఖరి మాట వకరు వనగూడ యాడాది నాటికి యిచ్చేము మేమని. కారణంబేమిగా కలిగియున్నదియో సమ్మతముగా రాగి శాసనాలు వివరంబుగా నెరిగి వివరింతునంటి

వాముంచి. గుట్టుమార్షమున నీ గుంమెల్ల గంటి

యిచ్చిన వచ్చిరి మునుప మీ రట్టుశాయక ధనము రాబట్టు తెలసి యాదవ లె యాడివుుమీదంల. ఆలుగ నేమిదికి?

ఆడిన మితి తప్పె అఎపిన రొాదాయ నే బోయి యా వార్త యేప్పన అందుకు మాసిద్ధిరాజు కోపగించి చెప్పి కోర్కెతో బెట్టు కొలువు కూర్చుండి. మరువార్త కొంచు మగుడి పోవస్తిని వీరభటుల పరివారకము,ఎ చేగంబి యిందు నిమిత్యమై సిను చూ స్తినిరాః పిలిచి. జౌ భట్టనౌడు తేగము యియ్యమని లాకీముచేసి పుల్లరి ఘనముగా రాను తెమ్మన్న యాచిక లక్షణమున యేతెంచి వచ్చి 13)

| లశ ఆశాటమరాజు కథలు ఆ సరించవచ్చిన అర్థిని కాను పల్దవాది రాజుల భట్టును నేను” పుక్లరి ధనముకు పూనివచ్చినయట్టి కొమార బంగారము యాదవుల సత్యసంధతను నిరూపించి పుల్లరి నిచ్చుటకు నిరాకరించుట “వో వెరి! వో జీవః వో వ్వెరిళట్టః నాటికి పాకనాటికి నడుమ పాలేరు యీ వెరిబుద్దులు యెక్కడ బుద్ది కదుమ నుండి బుచ్చినమ్మాతము ధనమ. యితని _నలనన్న పుడమి రాజుల వలనే చాత పూరికి నీళ్ళకు పుల్లరి మాట్లాడి పుడ్చుక వెచ్చానికి అందుకు మీరు ఆడిగినంత ధనకు వొప్పెఎ వెళ్ళవైతివి భట్ట! మారాజు వొకటి ఆడుగమంటే వఖటి కౌలుష్మతాలును పెన్నలో బెట్టి _ అడుగబొయ్యేవు సభవారు మీ సిద్ధిరాజు సంతోషమంద పులవ లెత్తుమంటే వూళ్శడిగ బాస తప్పి మీ సిద్ధిరాజు పశుల బొయ్యేవు వేయించి ఆలణపకి తలపోసి ఆంటే చందాన ఆస నిప్పుడు దనము అడుగు దాన మడ.గమంటే దగ్గర వచ్చి నట్టంపె భూనాధుని యెదుట పుల్లరి అప్పనము అడిగినంత ధనము అడిగితివి వప్పె మా రాజు యిట్టి వెరిబుద్ధి యేమనగలను? చిరుమన యేలువాడు చిక్కలర్ల పుట్టిననాటి నీ తలప్కురె గుణమెల్ల లీమిచేడు నీ రాజు యెట్టంపెః నీవెట్ట వస్తివి; మరి తిక్కన మంతి మన్నీల యీ రాచకార్యము నాకేల ననక బొమ్మినేడు కౌలూరి సిద్ధశ్న కదులుమన్నపుడె. బచ్చుల కోమట్ల ఐలిజల వారు యేషు మరగ ర్యాతి వెన్నెలబైట వచ్చిరి పెన్నలో వసుధీప కొలువుకు ఎహౌ "సెడ్‌ నూ వన్నెలబవైట పుల్లరి పాలు పుచ్చుకొని వచ్చిన స్తవ సంకర ఎ పుణ్యునయరవు కమ్మ చెన్నమనీడు అతడుబా లె్నే

భట్టు రాయబారము 195. మస్నేల బొమ్యనడు మఎ్యతిపక్కపి శిలలు పబుక రాదొాయ చిన్న బోయ పెగడ భీమినేడు పిన్నలు పెద్దలు భీమినేడుండ కొలువులున్న కంపటీలు గొబ్బున మీ రాజు కౌయివిచ్చె లేచి మే మందుకొంటిమ తీర్థ (ప్రసాదాలు తెరగొప్ప మీ రాజు సత్యంబు నిలుప లేదాయ ఆంద కొని పాటి దప్పినవారు పొకనాటి దొరలు ప్రార్థించి పెన్నలో పడ వైచినపుడె పైటి తప్పిన మాట పట్టంగరాదు యేడు గడియలు పెన్నలో పడవైచి హైప్రాత్ముడు సిద్ధిరాజు పలికి యెదురొకయ దె నందులకు గుడిమీది నందులు కూడి నటైాయ కోపించి భీమినేడు గొబ్బున లేచి గుడ్డూరి సీలకంరయ్య గుడి దిరిగి “యెట్టి మా సత్యంబు? యేమిట యెడ్త వేసిన వారి మీదను శలలు దప్పితిమి? వరిగినట్టాయ వట్టిమాటల దూర వలదుగాకః యిద్దరు చూడంగ యెరుకలసాని మీకుకు మాకును మేదినియందు సిద్ధిరాజు మీద నరిగిరి కొట్టసాగె సంగమా దేవుడు హౌం, యన్నాడు సభవారు చూడంగ సంగ మేళ్వరుడు అతడు యెకుని ఇల్లి యేమి చేస్త? గో న్టహములు మూతలు మూసీ మంప అఆంవట శారదనే (బాహ్మడు వచ్చి సీత్రాము బాసలు సయంశ దెమ్మనెస రాగి శాసనాలు చదివెం4404664=4 2 పిన్నలు పెద్ద. కే తో వారు యెక్కాడి తగవోయి యర సిద్ధివాజః పెన్నలో పల్లి వౌండ పెడవాళ్ళు మోసహోతిమని పెద్దలు సొన్ని మొఖ మడ్డగించి గయ్యాశి కాతల కడదసి వంందుగాగు.. సన్నుతి పెద్దలు చప్పట్లు కొట్టి సయ్యన వచ్చెను బాసకు చింకర్ష సభ సత్యసంధులు ర్వుల్ణున లేవిగి థీమినేడు.. పెద్దిలు నెల్లూరికి పెన్ముతోవ పట్టిరి చంగాయి వస్త్రం *లము తడి సతు. పాలిరోపాలి వోడితిషుసి పగవారము సంగమా దేవుని సమిష్టి నిలిచి చిన్నబోయెనాడె నిగ్థబతె మీసల పెరుమాళ్ళ ,పపాదము 'పెష్నలో సిద్ధరాజు వైచే నాటి మాట మొసునండేవము 2౬

కేలరీ శాటమరాజు కథలు చెల్లిన కవులు మొన్నోయి గొల్లి చచ్చిన యొద్దుష నా రాజు సగము యణ లు చి రావోయి. అంటేను రహితీర్థ మనేటి పైకము యేమి? మూడు చొద్లులు చెల్లె మూడు పటనని వద్దని మా నఎనన్న పచ్చె ౧ లు టె వ! న జీ భూములు కాయ పాలేటికి ఆవు వకటి చెల్లెను అప్పుడు పెద్దలు నాటి మాట మనసునందేమి లేక పుల్లరి ధనము చెల్పెననిరి యేటికిని నిన్నంపె యెరసిద్ధిరాజు అవు చెల్లిన ధనము అది లెక్కజేసి అంపితేనేమి మీరు ఆర్థి వారుగొక ఆర్నూరు జేసుననిరి నికి యెరుగక రాయభిరము యొద్దులు వేసిన పసినంబులు యంక ఫివెట్లు వ స్తిషి? శేసునంటే . వచ్చితివని నీవు వచ్చిన తప్పేమి యిన్నూరు చేసుననిరి వచ్చి ధర్మముతప్ప వరుసగాదు ఆహ్నాటికి యిన్నూరు వెరసి సీకు పాషాణములు పలికించి వేయగను వాలి గలిచినామి నస్నూరు యిచ్చేమనెఏ మీసిద్ధిరాజు పుల్చరేడివి? తిరిగి మల్లిపో బొట్లః" లె 0 యు లు యు దేవతలు యాదవ పక్షపాతిము వహించిరని రాయశృంగావళి ఆరోపించుట శ 4 వుత్తర కా! గొట్టరాజు వుత్తముడు.. బొడ్డుగల కోడెలన్నీ ౮ భూ వాథువా నలనన్న ముచ్చే మంటిరి సత్యవాక్యానికి సాటిలేదనక నీరున పుట్టిన పూరెల్ల నాడితె నేమి తట వట మాటలు తక్కిడిమార్గాన మా వాసి తప్పుట మందలావులచేత అవులోడిన మాటలు ఆడపొయ్యేవు తోట ఫలములు అన్నితొక్కిాంచి అల్పనాడాడినట్టులు నేడాడ వైతివి మేపితిరి తగులూరి పందెము తగులబడ్డట్టు వనములు నుగ్గాడి వరిచేబు మేపితిరి వక మాట వక తప్పు నా రాజు కోలలు గాలించి కొల్లజేసతిరి వడబడె గాక నిండిన పావనాడు సిర్మూలవులు ఆచి యబువలె నంటివే చేసి

భట్టు రాయబారము 17 పండిన వరిచేలు పాలు జొచ్చితిరి చదవల దబిసవన్నై జనించినాడు కడ్‌చేరి వుబ్ణంగ కానికె కోడలు కడమ దేవతులెల్ల కవులావులై పుఫ్రి ఆడగ వస్తేమమ్ము ఆవలించి గంగ ములవేలపై కాపాడుచున్నాది వైచితిరి నీరు గంగా మహిమ నిజరూపు గనుక యాడ పుల్లరి నెయ్యి యక్కుడి పారకుండా నిలిపె పెన్న వుదకాలు కోడెలు. పమిడిపాల శీలలు పలికిస్తు మనుచు మాటలాకక తిరిగి మల్లి పొమ్మనచు ప్తల్పరి యియ్యక పొయ్యేది విహిత కొరగాని కాతలు నుడుగువాో తప్పు ధర్మమె నిత్గంబు పూరేళ్ళు దక్కితే పుల్లరి దక్కేన (రరను న్యాయంబె తటవటబు జేసి దేవండ్ర సాక్షిగా గోం వుపూరమే ముంచేప వువిశకముగాదు అవని పుట్టిన పూరి ఆంతయు మేపి. పీన్నకరువున పెద్దకరువున బాల రాతరంటు శాకల వచ్చి పెన్నలోను చంవబావి స్తి మనుచు సామెత వకటి బాసలు చేసి శిలలు పలికిస్తీరి నిజమని జనులు కొందరుకు మీరు బాసలు చేసేది పొషాణాలు నీరు జుంటి తేనైతే పూరి కర్న్చూర పలికించేది యీ సందు వుపాయము మైతే యరగడు మవాత్మ మైళాంబము నీ మంద ఆ సీద్ధిరాజు ఆది యెట్టువలె నంటీవా మీదికి వచ్చె తొల్లి రఘుపతి స్నుగ్లివుకు అటువంటి వేళ మిమ్ము ఆదరించు అభయ స్త మిచ్చినట్టు కొన్నది (టవ్మ యిపుడు భాగీరథి గంగ ఆదివకటి విచారించు యాదవరాజు! ఆలాగు మీకును ఆభయ మిచ్చినాది సిరి కినిసిన వచ్చేనా, మంచితనమున చల్లవారి యింటను చతుర మొఖొాల వచ్చేని (టవ్మా కినిసి మా సిద్ధిరాజు కీడు దలచినగాని పుల్వయెడ్దె పుద్ధె భూలోక మెరుగ పాళము చొచ్చినా పట్టి సాధించు మీరాబ్ధి శయనుండు చరిగి మీ ఆంత వారి తోను ఆర్కాతుచేసి మందలో గంతులు చల్లవు కాటమరాజ! ఆరూధి బొల్లావు ఆయి పుట్టినాది బుద్ధి మాని వెరి బుస్థులు పో [వ్రమదలు చూడంగ పర్వతాల పెద్దరాలు మాని పెట్టమా పుల్లరి మల్టప్ప

100 కోటమరాజు కళలు సిద్ధిరావా యాదవుల ఆవులను బోయలచే వేయించెనని కొమార బంగారము ఆక్షేపించుట “యిను రాయళ్ళంగార కంచ వీడు చెలకె అరికట్టి వివరంబుగాను తెమ్మనకుండ మునుపు మీరు మూర్థపుతనము కంచి విజయనగరము గట్టి మీ ముందర చెరురులు మోపులు గట్టి సందు యీ పధాని భీమినేని పఃపి మీ నీర్న పుట్టిన పూరి శలవంటి మీకు రాజు గూడె మాడెలకు గోవులు బోయిన యితకారి మాటలాడి రప్పించి నేడాడిన మాటలు నాటికి రావంటివి మాయ వాదము చేసీ మంచివాని వలె వకటి గనక బోయిన యీమీ దాయకులు సిద్ధిరాజు నేమంబు బలికె సొమ్ము శానేలు నెల్లూరు పట్నంబు లోపల _ వకటి పదవోరుగా యిచ్చెదనంటివి పూని సత్యవాక్యం పుద్టించెను యీ పతానికి మొదలు కవులు పరమేశ్వరుని కొమారుడు యీశీమ కరుణము తిక్కన మంతి. వినాయకుడి సాక్షిగాను...... (వాసిన పతాలు వై నాన వినుమ పెల్టీకొండ పెళ మాబ్ళ పెారరేటి పెన్న కడగి యా విషుభవ కార్నీక శుద్ద నెల్లూరి ఇరుగులసాని నెర సాక్స్‌ పంచమీ గురువారము నాడు మనకు మూలసానలింగము పసిదాస తెలిపిన పరమపుణ్యుండు =. మొదమొప్ప చెలువొందు కాంపటములు వైకుంఠ కంచి వరదప్ప సాక్షి చెన్నమనాయినికి భూమి ఆకాళవాణి బొంకని సాకే యియేలు సిద్దిరాజు యేేలిన కవుల పృథధివిలో చెందు వోబలేశ్వరము యెన్నాప్ల మీకవులావులు యే భూమి సావ్న్‌ మేసిన పర్వతాల మల్లప్పపతి సాక్షి అన్నాష్ణ మాసీమ అగ్ని బేకుండ మనకు యెచ్చోట వర్షం హెమ్చుగా కసీ; వికుకొండ వీరభ్యదుంకు వినయమున అచ్చోఓనెల్లమీ అపుల మేవ్యక్ష ” సాకి

భట్టు రాయరము 40 ఆనుచు తన వాలుబెట్టి ఆకులలో పడమటి సము దాలు చాయ వాసి పళశువులు గచలె నమ్మ బాసలుజేసి నయములు దశ్నణపు సమ్మదం చరిమేరగాను బకికీ పెన్న వెంట య్‌ నెల్లూరికి పేరు కమ్మ చెన్నమనాయకికి కమ్మ సాగ కదితె (వాయించె పన్నుగా లక్ష్మిదేవి పున్నమపరువడి మము బంపె పూర్వుకాలంబు నాడు దినాలు తమ్ములు సిద్ధిరాజు ధర్మంబు దప్పె ఆకువర గండసిద్ధిరాజు యుద్ధాలు నందవాడ చెరువుకు మాయావులు శ్రింగారమున నాయకుల పంపె కీళ్ళకుంాగాను బొగ్గిట వెంట మందావు వేయించె మనమ సిద్ధిరాజు కల్లిరి చేరువెనక* కానకలు నీడ్‌ కవులు యిచ్చి తప్పిన ఖలచిత్తు నీలవర్డుని మంద సిలిచివుండగా మోము జూచి కనుగొన దోషంబు కలలోననై న పందగిం అమ్ములవాడు పగవీటి మాట నిజమైన మాన వేశులకు భాసరాజు మాటాడి తప్పితే మానంబు తప్పుట వచ్చి ఆవులచూచి మచ్చరంబున వుడుముకు రెండు వుండు నాలుకలు కొక బెదుర్దు పెట్టి కొవ్వున నార్బ కవులు యియ్య వక నాలో కవులు పోకుండ మందలావుల యిచ్చి తప్ప పౌడిపించినాడు వాలాయము మీ సిద్ధిరాజుకు పొక్తిచిరి యెడ్డు బోయ నాయకులు (వాసినటులై న పొద్దబోయి పాలేలకు పొర్పిపోతాను యిమ నిన్ను పంపుట యేమి యేపెలు ఆండగొని యెద్దుల వేసిరి కారణము? కానుగలండగొని కవులావుల వేసిరి బొంకు నాలుక చెరచుట వాయి పోట్లు దాకిన యెడ్డు పడి పొల్పాడ దప్పడు గడగిరి కోలలు గజ నారసములు రెండేండ్లకు యేట్లుపోట్లుగా వేసి ఘనమైన యెనులకు కందనములు నాడు చేసిన కాత నాటితోనే సర నాటీ తోడత నెల్లూరికి తోడక రావద్దముచు భ్రీరామ బాణాలు శిరసులు గాడి న. చెరువు వెనుక 5. శామగుల నీడ

లిం కాటమరాజు కథలు గుమ్మడి గింజ ఆలుగులు కుతికె యెట్టికీరై పోయె యెరుగవా భట్టః దింపాయ అట పొట్టి శిరనులు అన్నితావుల పరువాతి ఆలుగులు పక్యాలు గాడి పడగొట్టడా తొల్పి గండగొడ్డఓ డొనవింటి ఆ౩బు-. సోనలాన నయ భార్గవ రాషుడు? యెద్దు రూపము డప్పి ఆరీతి మిమ్ముల ఆందరిని బట్టి యేదురూప మాయ పోరిలో వఖరిన్తైనా పోనియ్యక చంపి యెద్దు వొళ్ళు జూచితే యరహేమ బద్దిగొర్ల 'సేబుంతుము భాగీరడీ వర్ణ మాయ గంగకు వర్జము లేని యెడ్డు వరణమును బడసె ఆయిన తడవాయ గాక అబి మూడు భూములు శెయ్యు మూడు లోకముల యెద్దులు శెల్లై దైవకట్టడి మీ సిద్ధిరాజుకు అన్యమేలే తీర్థమనేటి అవువఖటి చెల్లె దగ్గర వచ్చి కావరంబున పూని ఘనుడు సిద్ధిరాజు వదరక పలుమారు వసుధీకు యెడుట గోహత్య పాతరానకు యెరువక కదలి రమ్మను మీ మీ కలవారినెల్ల” మునుపు కామధేనువను చంపి కా ర్తవీర్యుండు రాయశ్యంగావళి సిద్దిరాజుల యుద్ధ పర్మాకమముకు పశంసించుట అనిన రాయశ్ళంగావళి మరపు వోసారి మరి కనుగొని ఆతనితో కమ్మటి పలికె: సాయ నాయకులు “వోయి మాకు ము_దట వోడక్ష నీవు యెరుగక యేసిరి యెడకు మూటి శాయ వాకీతనము కాము బొయ్యేవు. వేసిన యెద్దులకు యేల పడింరి గయ్యాలి దాతల గడిచెర మూధనం చాల పశువులు గలచోట యియ్య దై ళమారి యెప్లాకుతావు; చచ్చేవెన్ని లేవు

భట్టు రాయబారము వి01 పల్లవ నఃసిద్ధి పట్ట భదునికి గ్యురపు పిల్దలకును శేగటావు పుల్లరి వడబడి భూమికికాగ న్నరావులను దోరె నాడందులోనె వుత్తకరో చిత్త వక్కొక్కచోట ఆంచులోపల మించి ఆవులుగాను యెత్తుఐడి మీ అవులు యో ్నో దావవు వొప్పుగా పుచ్చుకో వశటికి రెండు యిలలో కాకి మాతోడమ కక్క-సాలాడి అందులో యివి కొన్ని ఆనుకోను మా కవులు వెయ్యి మాడెలు కోడెలు తగును పుగమీప కీయక పొయ్యద మంటేను ఆంటువంటి తెగువ సీయండుస లేము కడగెలిచి మిమ్మును కదలి పోనీడు తెడ్డ శెగినప్పుడే కొయ్యడిగిసెట్టు పుసుకుతో మా ధశము వొడ్డించి పిదప వవిగి ఆ సామెత్రై వచ్చె మీ వక్త యసగంగ రాజ్యాపికి యేగుడ్తీ మీరు తగిలి పెట్టుమనంగ తగవే స్తిమందురు పరవుషూరిని పశయేబి కనుచు తగవు లోపల బొంక తావచ్చె మీకు తెకగెల్ల మీతోను తెలుపుమున్నాను అయిశ పశువులు యెన్ని? అరయ కాసేపు మశసు దిలాస చేసుకొని “ ధనమెంఎ?. ఆలోచనకు దేసి ఆపైన రండి మీ మందెమేలమున మిక్కి లిగాగ ఘనముగా పోరాడగలవారు కారు గొంకక పట్టిన కోటకీ జొచ్చి గజములు అళక్వాలు కం లొటిపిటలు వంకదారులకాడ్‌ వారి జేరినట్లు భూకంపటం బెల్ల పూని యేతంచి పుటిన సీమలో పూరెల్ల మేసి పెళ పెళ ఆర్బిన పెదవులు పెరిగిన యెద్దుల పెద్ద కోడెలను తడవుచు అరయఎగ యేకు వేలు అడవుల కురికేరు యాదవులంక ఆంపుమనంగ కోట్ల పరియంతంబు కూడిన వేళ పల్లవ నలసిద్ధి పట్ట భదునికి పోట్టాట కుడుముల వేట్లాట కాదు తోలి ఆంపినాడు..444422224424*.. గద్డరి చేతల గద్దించ రాకు అందుళోపల మంచి అరుదైన వాని పెద్దరికాలు మాని పెట్టు పులరిని” ముందుగా పుచ్చుకో మూటికి మూడు కొమార బంగారము యాదవవీరుల పరాక్రమమును పాగడుట విను రా-పశళ్ళంగార! పనిబూని వ స్తివి పసిపుల్లరికిని వివరవంతుడని

లలి కాటమరాజు కథలు అకుపు చమవుఎ చెప్ప అన్ని పీప్‌ ఎ తికుగు.డులు విజఒత విగముం సాహసులు ఘసడి నంటివి యీడ గక్ష-చి అకుచు లేతంబున అవని యాద యిప్పుడు వులు యేతావు చదివేవు? యేతాపు చెప్పేవు రామచందదుని వార్త రసికత వినుచు వసపోసినట్టుల వదరేవు గాక చతుర్వేదముల కై సాగరంబులను వక్కొాక్క- విధమున వరసి వెదకి సోమకుని జంపి వక చూచినను రూపమునను చక్కగా వకమాట జవాబులేదు చక్కగా రాక్షసు9 చంపి కొమ్మునను యవ్వరని చూచితివి యాదవవరుల? _ వుర్వితా నిలిపెను వక రూపమునను వివరించి చెప్పేను వినవోయి భట్ట! కనక కళ్యపునదే కడుప్పువయ్యలుగ ద్వాపర మేలేటి ధర్మ సేనుండు వనర నఖముల జీ3 వక రూపమునను ఆపద బాంధవుడు ఆ పల్లికొండ అల వామను౭డై అకుగులు గొల్చి పల్లీకొండ యాదవుల 'బహ్మాది బభిచ్మ కవ ర్తిని పరిచె నొక్క-టను ముఖుడు. వాడక క్షత్రియులు వైనాన నరికి ల్రీమ బలసేనుండు బికుము వీరుండు గండగొడ్డంటను కార్త వీర్యుణ్ణి సార బలకాలి ఆ చట్టువారి వొండొ=డె (దుంచెను వక రూపమును య్యరయ్య జగమేలు ఆ రామచం్నదుడై పుట్టి అమీత పరాకముడు అడ్దనుండు వొగి రావణుని జంపె వొక జనియించె రూపమునను రేచర్హ గ్మోతుండు రణహరు డతడు ఆ రీతి మిము జంప అఖిల లోకము పద్మనాయడు భోగభాగ్యాల పంట లెరుగ సకల విద్యాకళా సత్కీర్తి ఘనుడు మా రాజు జనియించె మరి సాహసమున నకులుండు నాచకూగ్గనాయుండు సీతాపతియైన శ్రీరామచందుండు చూడ యీతడే ధరమీద యెంచి చూచినను సహదేవు డాతడు సాత్విక గుణుడు యికతనికి సహోదవరుండు యిన భూదాన సేసుండు పు త్తమంాజు వంశకులకిలకు యేవురు పాండవుల యాదవ ..న ఆదిశేషుడె లక్ష్ముణుకు ఎరడు వేడుక య నడ పాడు మరుఘామి యరనన్న

ధట్టు రాయబారము ర0$8 దశరద రాజే దవ వ చెపి.” అంపుదునె 9ిలాదంతులు ధరం నడంండు పాంయ నలఖీక వార్చి ఆసమానశ మండ వచం నాడి హనమ ఎారుటుుపుా ఎపేమి సుమి శా ఇ హీకేవిక సుర శ పురము? శశుఘృ్నండు.. భూనాథు చేమము పుల్లరహాట రమణతో 5ర8యమయాపుల రాజశీభరుకు బాగకి బుపక చప్పిశవెల్చ భరతుండేలిన ఆఅభయోర్మపట్టణము యిచ్చిన పృతాలె ముల రాముముద వొనకొండ వచ్చి* కంపటి వాయుసుతుండు వరుసతో శ్శంగార దనము పూదోట పచ్చ3ెక్కూల చిలుక. .లంకయిండ్డు అంబెట్ట పెద్ద్వమల ఆకుట్టకోన పక్షి నేసిన వామే పవనజు వాలు పపువులున్న కోన పసఏణసాల ప:లమౌ నెల్లూరు పష్టణము లంక అరుదుగా ఆలమి-చు తుద రావణుడు సిసి శుంగ ఆ మాయహ్యుగము యరగడ్డ కునమగ మీ భూమి పపవుల చేపు ఆర్వాతి చంపుదుము అందర మిమ్ము చరుకూరి జగదమే సీఠామశో దేవి పదరక సలుమారు వసుఢధ్రేప నెముట చర గొంపోయిన వాలణుడె కదలి రట్మును భట్ట! మీ సిద్ధిరాజు మీ కలవారినెల్ల” కవులెల్ల వెచకంగి కొనో జూడ రాయశ్యంగావళి యాదవవీరులను కించపరచుట **విశవోయి యాదవ వీరుల భట్ట! గురంబు పొడగంటె పనుపడ మీవారి పొరుషంబెల్ల గుట్ట కురుకుదురు మించి మా ముందర మితిడేక లేక వెరిగౌల్లల బికుడు వెయిచేల గతులు యె:చేవు పాతెప యుప వగూగు కలపి కేవివి వెన్నె కల్పించి ఆడ ఆడవుఎ 30గేఎ యావ. పంప యావవ చంళంబు బముఐగూట్బ యకండి నహ వుబు- నం హదవా షం పు్వ్పి-విపుించి వాదం పడగొట్టి

లిం కాటమరాజు కథలు దబ్బర బుద్ధులు తప్పవుగొక కద౬ంబు శేగిన కాటిగు రాలు యిట్టి అనేకులు నీమందలోను చదవక జగడంబు చేయంగ గలవెః చేటు దెచ్చుకొనేది కేమంబుగాదు పెరుగు పాలును లౌగి 'పెద్దబాకులను యాడ బుట్టినవార్ని ఆడ చల్దార్చి. _కావళ్ట _మోయింగ కడలేక పెరిగి ' ల ఆ వారు భట్టున గాక బ్శొరలు 'పెంచుక బోగువఠలి నుండు యగ్నదోలినప్పుడు యెగసి న్మర మానిసులెల్బ ననిసేయ గలరెః యామిగత యంత గాశంటబైన యెద్దులపౌజు అగ్గిలోపల బడి అట మడియుగాక దంతిఘటతోడ వుద్ధతి పోరగలదెః అటువంటి చందంబు యాదవులెల్ల న్న్మరావుల కదుపు నాణ్యం బెయైన గట్టిగా నీ బుద్దిగ్రై కొని వినుము గ్యురపు పొౌజుతో కూడంగ గలవెః నీచుబుద్ధులు మాని నీతులు చెప్పి యాదవ సైనికులు యెందదేగాని చచ్చేరు యాదవులు సత్యమీమాట నెల్లూరి సెహసుల నెడిరించ గలరె? వారు దావగ నీకు వచ్చునా కొంత పౌడవుచాగరకు చెప్పి పొగడేవు సారె వారు లెస్సగ నుంటే వచ్చును గాక యేమిటికి పొడవులు శన్నేలు రాజుకు తప్వొపష్పు లేక యంచి చూచినను మంచి బుద్ధులు చెప్పి మగుడింప బూరుగు తానెంత పొడుగు వలయు 'పెరిగినను యేకులతో బాకులు యెంత చేసినను _ చందనముతో నడి సరితూగ గలదెః నాటనోపునా అవి నలియును గాక యలమి జీలుగు చెట్టు ఆదెంత పచ్చిపాలను (దాగి పపవుం గాచి లావెన మచ్చరింతురు వారు ఆల మేడకంబాల నాచంగ గలదే? మదమచ్చరమున పాములు బారలు పదినూరులై న పేదవాని కోపము. పెదవుల తీట _ చిష్ణువావానముతో వివదించగలవెః చేతగానిది యేమి చేయంగ గలడు యలమి దూదికొండలు యెంత పూని దీపము చూచి పూనకము లెల్ల ఘనమెన మలుప వచ్చి ఆదియందు అనలంబు వకయంత అణపంగ మలగునా యెట్లు గలఅవె? కోపించు నీ మంద గోపాలులెల్ల మడియించి యున్నషట్టి చావక పోదురే సమరంబులోన ఇషు తేభములును

భట్టు శాయబారము ల$ పొదలి సింహము కూడి పోరంగ కబ్చి చెప్పుకునేవు ఘనత మీరంగ గలవా? వూరక యుండంగ వుటసు అరుదైన సీమంద అవులెతై. పోడేమొ పరికింప బెబ్బులి పట్టంగ గ వె. నాతవ పొగడుదుగాక వద్దస నేల?” వద్దనుండేటి వారల బలిమికి కొమార బంగారము యాదవులను పురాణ వీరులతో పోల్చి చెప్పుట జీవో రాయశ్ళంగారః వనరంగ కూడి అంబుల వాన కురిసేటి వినుము యపుడు సౌవాస ఘనుడితడు సార్య 'పంచబాణుని బోలు బడుగులరాజు "భౌముండు యెంచి చూచిన యితనికి మనసున వాక్కున మరి చాతలందు యిదయొక్కా దృఢ మె? అని చేయ యితనికి అమఐచి త్రంబు బసువశంకర బిరుదు పట్టమె క్కే- యేడేండ్లకును సాము చేసేటినాడు టప్పుడు వేబ్కతో రణమున వెవ*చోవంగ. పపవుల (కేపులపై వచ్చునపుడు కడువేట్యా బొంధవుల కలసేటె దుర్మార్గుడవు గనుక దూషించితీవు యపుడు రాయవారులైతేను రాజ సముొన గడినుండి శ్యతువుల కదసేటియపుడు వసుధపై దండెత్తి వచ్చేటి యప్పుడు కడుసావనుండగు కాటభూపతికి కుసువ బాణుండగు గోపాలకునకు పుడమిలో యితనికి వడినాక్క వసుధతో యితనికి వడినాకథా- దృఢమె? దృఢమె? మంచి గంధము చాల మైనలదు భ్రీరామ చరితంబు చెవుల నపుడు విన్నపుడు మించి ఆని రక్తంబు ముంచిన విమతుల ఆర్భాటములు వెసవిన్న యపుడు యపుడు యెంచి పూబంతుల వేసేటి తమ్ముల గనుగొని తగ మరియు యపుడు నపుడు

లీగ్రగ్రి కాటమర"*జు కథలు నమరంబులో రిప్పుల చంపేటి పంమరామునితోను. పరికింపగాడు యపుడు.. సరిగ కీర్తింపనౌ నత్కీర్రివరుడు అమిత సత్య తుడు యాదవ రావణ కుంభకర్ణాదుల గొన్న రాజుకు రావచందుని సాటి రణములో యితని కెంచగ యిప్పుడు యిది యితడు యొక్క దృఢమె? కురురాజ బలముల కూల్చిన యట్టి యితనికి సాటిగా యిప్పటి రాజు అల కిరీటికి సాటియగు చూడ నితడు [ప్రతి యెంచరాదు యే పగళతురనై న కలగక మధురలో కంసు పొరిగొన్న కృతయుగ _తేతాయుగ ద్వాపరములు బలభి దరాముని (పతిబోలు నితడు యితని యెంచగవచ్చు యెవ్వర్నికెన నాటి నృపులను గాని సాటిగా నిటను కార్త వీర్యుని బట్టి గర్వంబు నడచు నేటి వారలనెంచ నేరంబ యగును యాదవుల నమ్మఠకదోహమును రాయశ్యంగావళ అధికేపించుట “రావోయి యాదవఐ రాజుల భట్టః మన్నీల బొమ్మినేడు మందాన్సల కారుణ్యముల బల్కా కర్తవు గావు జూచి మీరేమి చేతురు? మిమ్మాడదగదు మన్నె మాకులతోను మళ్ళి గోలించ వనములోపల జొచ్చి వడి (మాకులెల్ల కనుగొని యాదవ కంపిటిలు వచ్చి చెట్లెల్ల గొడ్డండ్ల చెలరేగి కొట్ట మస్నీల బొమ్మినేనికి మనవిగా జెప్పి ఆబ్టి కట్టడి దొంగ అందులో నొకడు గోవు [గాసము నొప్ప కొదలేని వారిలోపల జొచ్చి వడి మాకులెల్ల పుణ్యం జకుు-గా నరికిన చందంబునాయె గోవుల రక్షించుకోండి యీవేళ చిలకట్టు నేరములు చింకర్ణ ఖీమినేడు అడిగినంత ధనము అంపేము మేము యీలాగు చేయట యెరుగడు రాజు అవుల నొకయేడు ఆదరించు మనె మీరు వచ్చినరాక మీరున్న వునికి సకల వస్తులు మీక సమకూర్చు అది చూచి మా రాజు ఆడుగంగ తగదు గలము గడ్డి నీళ్ళును లేక కారియలాడు వకియేడు మీభూమిని వుండ గొడ్ల భూమికి తోలయకొని వచ్చునాడు నిమ్మసియు

బిట్టు రాయబారము బ0? అని యిట్లు ప తిము ఆప్పుడే వాసి మురగషఘండగ బొమ్మ మురిపే పల్లవరాజుకు పంపిన జూచి దటంచు యక్కడి గొల్లరాజు 1యెకరుగము రక్షించువార్‌ని రమ్మని పిలచి మనము భక్షింప జూచిన పనిలేదు ముంత యేమి అవసరమాయ ? యెరిగి కరుపుబడి వచ్చిన కాలమైతేను రమ్మనిన _ కాకినెపముల యెన్నగా దగు మీకు ఆతరడొచ్చి మీచేత ఆఎదె కిట్నములు శేలింత లాడఎగ గెలుతురే మీరు? కవులీయ నీమంద కంపటీల తోడ చెల్లు కాలము మీక్సు చేరువయాయె మా రాజు కొలువులో మరి వేగ నిలిచె యెక్కడ పోయెదరో బుంక అపుడు యాదవులు మాట్టాడ నేరకను రాజునకు బూడిద కప్పు నిప్పుక్తై వడిని చికిింతిరి మీమీవ శివుదయ తప్పె (తొక్కిన కరువని శేమని రీతి యన్నడు నారదుడు యేతెంచి మీకు చివికి పోయిన కొండచిలువ చందాన పంచాంగమును జూచి ఫల వెడమాట లాడంగ వ్వెరులు వీరు మెగ్నోనాడో అడిగినంత ధనము అంపేము మేము. అప్పుడే ఏ౨ప- యంతయు దీరె అనినంత దయ దలచి ప్పుడవప మితి ఆరమాస ఎ మీవ నున్నాది చేత నొక్కు కవులు వీటి నిప్పించె. చిక్కడు దివనాలు చిక్కి మాసీమ నుండంగ మాంచి మాటలుసు యుఐఇడగను ఆమీద (పళయంబు లాయ మీపచరుఎ యెకు-డు చాతల యెంత న జెల్లు పేఠేమొ లొటిపిటల్‌ పెదవులు ఆరమాస మది మీకు అధికమై మృదువు యుండ కోరింత పొదలెల్ల గోరి నట్లాయ పనులకు మీకును పాలేటిలోను జేనెను మా ఖీమినేనికి యిచ్చి కూలునని చెప్పిన గురుతు నామాట యీనేల వకయింత లేకుండ మేపీ వర మిచ్చి నతడై న వధియించు మిమ్ము హైళేటి గడిచేరి బలిమిని మాటలు యేమిటికి చచ్చేరు * యేగశొక కడరో ఆడంగ ఇకులు మిమ్మవు గందురోము. యిట్టి డృుర్భమ మీకు వలవదీవేళ డావక పసులకు సంజీవియిసే చచ్చిన ధనమీక స్వర్గంబు లేదు

200 కాటమరాజు కధలు యిచ్చిన కలుగును యిం దలోకింబు నా పుల్టరియిచ్ని నమ్మత పరచి అలనాడు పంపెద మన్నట్టిధ ము ఏంణాం వుంగపడీ _పజంతో టెద్దు వడబడి నంతయు వశగూర్శి మీరు అకితే ఏప్మన అవిక నేల్టరుల మనవిగా చెప్పికొని ఒక8మీవ దక్కి... పలికితే బౌంకని పరఎపుమ్యలును నేడుమా వల్లను నేరమున్నాది పసీ పట్టభ:దుం బహ్మన కొప్పి అని విన్నపము చేసి యనగ బొంకిక పాపట ఆభయ మడిగినను యేమిట బాయ? కరుణ తోడుత మిమ్ము కాచు స్థికీర్తిగల మంతి తిక్కన మారాజు (పగడకు శరణని వచ్చిన మరణము చేయడు _ ఆరువేల వరాలు అప్పుడిత్తుముని శరణాగత బిరుదు జరపినవాడు వొడబడు మిమ్మును వకరైనగాని మితియు మేరయులేని మిక్కిలి బాధింపగా వొడబడితిరో నాడు? ధనము కార్య కక్కు ర్రిన కరణాని కప్పుడు మీరు గడించినట్టు మీరు చెప్పితిరి వొడబడి లేదనుట వొగి లెస్సగాడు మీరు గడించిన మితిమేర ధనము విపృదోహముకన్న ఆపద కొకవేళ అడ్డు పడనీక విషమైన మేలు దాచంగ ఆ ధనము దకష్కునా మీకు? చప్పగా వినవాకో కాస్త్రంబునం:ఎ ధనకాంక్షబడి భూమి దాతురు _బాహ్మని సౌమ్మును (బొహ్మని తెచ్చి కొందరు. .... 444 644 04 44 ఆది గానకయ మిమ్ము సామెత చెప్పుదురు స మైన యిచ్చి అడుగంగ రాదు నామాట విని పొండి నమ్మి సద్గలికి'' కాటమరాజు ఛప్పన్న దేశములను జయించిన మహా వీరుడని కొమార బంగారము చెప్పుట: *విను రాయ శృంగార త్తత్రరించగ బట్టి తలలను (దుంచి వివరంబుగాను కొంకణ దేశాలు కొట్టి సాధించి ఘనమైన రాజు మా కాటమరాజు - వంకీణి కీల్కామ్మ వరుస చెల్లించె వుత్తర కాంభోజ వుర్వీకులెల్ల " కాళింగ భూమిని కౌలొవుల మేపి

భట్టు రాయబారము 800 వెలయంగ సత్ర క్షి వెలసిశవాడు. సౌరాష్ట్ర వీరాట సౌర దుర్గముల (దావిడ దేశాది ధకణీశ్వరుల (దుంఎ నవకోటి బిరుదంబు నడిపినవాడు (కొవ్వు లంచంబుగా ుడిపిన ఎడు మరాటఓ లొటముల మందొవుల మేపి మాగధ మాళవ మంమార క్యాముడై నెర సాహసంబుగ నిఠిపిన వాడు మగసింహ దిరదాంక హరసేన క్షితి పాలకుల గొట్టి మాన్యుడై నాడు బిరుదు పెండెరము కాల బెట్టినవాడు ఘూర్జర నేపాళ కువలయేళ్వరుల మచ్చ కురుభూముల మందావుల చెల్లగా గుదియచే చెల్లించినాడు మేపి సింధు కాళ్మీరాది క్షితిపాలకులను చెలగుచు వారితో చెలిమందినాడు గమనించి వారిచే కవులందినాడు మలయాళ గాంధార మహ పరగ పుళింద భూపతుల నిర్జించి రాష్ట్రిములను హేలతో రణభేరి వేయిలచినాడు చెలరేగి బిరుదులు చెలగించినాడు కుకుర కౌంకణ భూమి గోవుల మేపి బాప్లాక గాంధార బహు భూము సకలాభిరాము డై చతుగత మెరసి లందు సుధేష్ట చాపస్య చోడ భూములను బహు బలశాలియ్రే ప్రబలిన వాడు యెదురించు _వైరుల ౦ఎల అణచినాడు కర్ణాట తుపభూమి మశతతో మేపి అంగ వంగ "భూమి అవుల మేసి దుర్గ్దయ రాజుల దునిమిన వాడు భంగ (పతాపుని పడజ-పినాడు కాక్మీరపడులను కన్నడుల నోర్చి పాండ్య సౌవీరాది పతుల నుగ్గాడి భాను తేజుండె పరగిన వాడు చాణూర మల్లుల చంపినవాడు తౌవ్వీర భూమని కౌలావుం వేపి పాందాల భూమెల్ల పపవుల మేపి నవనాథ సిద్ధుల నయము గన్నాడు యంచ కీ రులచేత సౌచ్చినవాడు కర్ణాట (దావిడ గవాన భూములను వుభయ విదర్భ విరోధుల నణచి కోవరాలుండంగ కూలార్చినాడు భుజ పర్మాకమముచే పొలు యవ్వరు కదియించి యవరు పొందినాడు కినిసినను కోసఐ కీరాత కుంతంంబుల యవరు ఆ రాజుతో యెదిరి నిలిచినను వాసిగా మూకల వధిబించినాడు వాని పోనీయక వనుధపై కూల 14)

ల 0 కాటమరాజు కథలు హోర నావులచేత పొడిపించి డు పూని మీ నెల్లూరి పుర పరులనెల్ట వడసార మీరాజు వధియింతు ననుచు వెశుదగిలి మారాజు వెంటనున్నాడు కంకణంబులు చాత కట్టుకున్నాడు వదలక పలుమారు వదరేవు చాల నిలుచుట ముందర నీతియు కాదు _ కదలి రమ్మనుమీ మీ కలవారినెల్ల” వెలసిన సాహస వి్నికమఘనుడు

రాయశ్య్శంగావళి, కొమారబంగారము మాటలను

అతిశయోక్తు లనుట '“అవునోయి యాదవ అవనీశు భట్టః పలుకు రూపెరుగని పనికి మాలిన కవితకు పోషణము కలదు మీవల్ల వాని యేకుగు వక కొంత యెదిం వాల్మీకుడని గొప్ప పలు నేర్చరివి పొకిచినను (బహ్మాయువని వచ్చి పాడని వాని

యీవలావల దూరి యేగ నేర్చకివి తుంబురుతో తులదూప నేర్చరివి కా సొకటీయక కల్లలు నాటి యింత లీకుంటేను నీ మందలోను యిీగి కద్డండని యెంచ నే్చరివి యాదవులందరు అవునకట యెట్లు? అప్పులతో ఆట లాగేటి నాడి యవరి ముందర సీవు యెంచ అతడు కుబేరు డంచనగ నేర్చరివి బొయ్యేవు గలంధంబు కస్తూరి ఆందనసివాని బూరె గంపల కాడ పొర్దదండాలు చందనంబే యని చెప్ప నేర్నరివి వడి సక్కూగా నిన్ను వ వనరాడు తంగకు పూవొ టి గం నీచపవాని ఆయిన నిటువలి ల వ్వ పాడెడే వాసక భెగసి వదర నేర్పరివి మాటమ పందె మొక్కటిగాని పట్టనివాని వుత్రరమీయక వాగి నుండరాదు ఆసహాయ కూరుడంచనగ నేర్చరివి పిమ్మట దలపోయ వెరితనమగున యక నులమనుట యెరుగని వాని నెరసాహసాత్ములై నేప మా తేవలాసభుడ్‌ ఎ ఆలుప నేర్చరివి ముం” థ్రీ ల హమ) చెంపనివాని సారెకు చెప్పుట జంపు పుష్టుటమ అల .న్వ్నథట డన అనగ సర్చరివి

భట్టు రాయవారము ల] వుప్పెన కమలునే వుడుత పోతవాల _దాగె పొట్ట బట్టివదో చప్పుడుకు *= ఆతడెక్వరి తోను అసి సేయగలడు? సరిసేయ యివి గూబ జఎకుఎు. బోడావుల చెన్నయ్యను పొగికితిప చాల గాక యాడ పొడిచి గెలిచె? యెక్కడ యవ్వడు సరసుడు ? యవ్వడు చంపె? సుక్ళతుడు ? చెప్పట్ట కత్తులు చెంపశిఖలే కాని యెవ్వడో యీ మహిని వెరవక చెప్ప నేటికి ఆతని చాత నేమౌను ? చెప్పు; యరనన్న ఘనుని మహ యెక్కువగ చల్చి పిన్నయ్యను సాహసుం డనెదవు చెప్పేపు తొల్లి ఆతడు యవ్వరితో పోరి గెలిచె; సరిసేయ యే రాజు సాటికి వచ్చు? ఆతని తమ్ములు అతి హరులంటివి పారెడి ఆవుం పట్టనేగాని అట్యుకితం బెవరితో అని చేసి చేరి జగడ మొకింత చేయగాలేడుః గెలిచిరి ? చట్టు వారెరయ్య సాహసువంటివి వారినర్ష బాంబలివాడ సంతతి కట్ట 1 మొదలు చట్టుగల్లు మొలపై పరికిచప, న టక కంబ వాడు నిలుచునాః పోటు ఐ-టా చా" పొగడి3వి సీవు నారహళ్ళ్శనామని నాయము సాజశా యస్వర చంపిాదతడు ? చెప్పేవు బొల్లావు నెక్కువగ పొగడి చెప్పేవు కొంచెపు బండ్ర నెంచ కొదవయు గాదు బొల్హ్పావు ముపేడ పోంలో గెలిచె. ఆతిపర్నాకముడని ఆయితమ రాజు మసిలినే) ప్వతుప మన్నీడు సారెకు మాతోను చదివేవు 'పజ్జ బీకనాయడు ఆతడు పాహసి యెతె అట చెరుకూర అసహాయ హకడని ఆకని పోలురాజు నొనటి పోటును దాక్‌ జెప్పితివి మృరికి తలకడగ మందలో జెల్లె పుష్టిన అఆమికోనాడు పొలిసె తం్మడిపగ తీర్చక తానెందు బోయె? తలిదం[డి. యెష్కవ సంపదల యలమంచి నాడె గైకొని పెంచె నందుల సిరిదేవి పోయి తల్లి చన్నులపాలు తనివార నాడు రావెరచిన వాడు నేడు రావెరచు గుడిచెనా? పుత్తమరాజును పూని చెప్పేపు తల్రీ చం్చడుంవద్ధ తగ పెరగి నాడో యెత్తు సొగటాలాట యెగుగస్‌ వామ

లల కాటమరాజు కళలు తన కడ గెలిచితే దగ్గరవచ్చు కరియావులన్నను ఇగ్గస్టు డందువు అనువు గారుంటేను అటు మళ్ళి పోవు వోరుగంటి జగడాన వొకనాడు బుద్ధి ఫోవిడి దుష్ట బుద్ధులు దళలచి పిలిచె అనిలోన బడి చావ అతనికి నేల? వోరుగంటి మూక నొకనాడు గదిమె పోచమ్మ ముమ్మయ్య పొగడితిందాక ళారికకు దెలువను శాస్త్రమున్నాదెః వే చూపు మెక్కడ వెలసి రనిలోనః పెద్దరికములు జెప్పి _పేవేవు గాక పలుమారు లాతసి బలము చెప్పేవు తరచు వదరక ధనము సరగున లోట చేత్తామసి లోకంబునెరుగు పంపు” కొమారబంగారము యాదవవీరుల పర్మ్శాకమమును "పేరు పేరున (పశంసించుట “రాజుతో పలుమారు రావోయి వరుసతో మీపురి వద్దపనిలిది యెదుట 'ముయ్యేడు దినములు ముట్టడి వేసె రాజుల చెప్పేను రాయళ్ళంగ ర! అతడు చేసిన చాత అవి నాటలేవొ? యే రాజు సాహసుడు యే రాజు ఘనముగా నలసిద్ధి ఘనుడన్న మాటి ఘనుడు; అ స్తవ్యస్తుండు అతడని చెప్పనేల? యే రాజు పుణ్యాత్ముడు? యెరిగింప దండు గూడిన యపుడె తలచూప వోయి! వెరచు (కొవ్వూరగా బలిసి కొలువు యరసిద్ధిరాజును యెన్నమభట్ట। గూర్చుండి యెక్కడ పొక్షిచెను? యెక్క డ్‌ జగజంపు మాటచే చాటి పల్కెదవు గెలిచె? సౌరిది సమ్ముతముగ సోమరుల నెల్ల కదిసిన చీబోతు గాంభీస్యమేను యేల చెప్పెదవీడ యెక్కువ చేసి? నలసిద్ధిరాజును తలకప గట్టః మతిమాలి సుజనుడని మరిమరి యెడమబచేయి కుడిచేయ యెరుగవి పొగిడేవు వాని మనుమసిద్ధిరాజు మరియెన్న తగదు. కొని యాక పొగడుళు కాండ దశరధ లషుండు తన పొరుషమున చెసెదవు

భట్టు రాయబారము 8] 8 ప్రాపస్యిరాజు. పజ్ఞ చెప్పకుము పట్టణంబుకు కొల్ల బెట్టేటిరాడు జగడ మింతెరుగకడు సాహసి కాడు సీ రాజు రాలేదొ నీవపుకు లేవా సీత్రిమంతు దటంచు నీవు చెప్పితివి బలిమి చెకిపోతిరో పరిజనము లేదొ యేకితి యెరుగని యేకాంశ మతడు పోయి బంట్లును దండు పోయి పిక్కతో చేసిన పీ3ైన పాయ రాలేక కొమర సిద్ధిరాజు గుణమైనవాడు సిద్ధిరాజుకు మొదలు సిగ్గింత లేదొ పలికితి సభగోసు పలుమారునీవు కోరి చేతుల కూర కోయ బోమిుతివొ కల్లలాడితి భట్ట కావరంబునను మది యించిరోచూడ మది దప్పి రాయబారావకు రాజని వస్తివి నారొ పోరు పొందెరుగవు బుద్ధేమి లేదు వరుసతోను నగళ్ళవారు దోచంగ తిక్క యె త్తెనొ లేక దెస తప్పినావా. పొంచులు నున్నారొ (పొద్దులు గూక బల్నువెన ధూళము పట్దెనో నీకు చెలగి మీపట్నంబు చేరురూరు సేయ పెళ్య మెక్కెనా లేక భమను పగ నిర్వహించని (బతుకది యేల? గొన్నావొ కటకటా [కిండు మీమ వనవు గాక యెప్పుడు చారస్త మేమైన కద్దొ కుటిల బుద్ధులు మీప కొరగ్తాపు భట్ట! పాడి గాని మాట పలికేవు గొక వడముడిగా జొచ్చె వాంతి వెళ్ళుంగ వొప్పిన మాటయు వాకటైన లేదు. మరియను వినవోయి మా మందలోను (బ్రహ్మ రాష్షసి నిన్ను పథైైనో లేక మిన్ను చెడబడ నురిమి మీద తడబడ నేటికి దగ దొట్టినావా వచ్చినను రాజళ్ళంగావళి రమణతో నీవు ఆరచేత ఆచేటి ఆధికు లున్నారు తగవు వివేకము తప్పి తిరిగేవు సిద్దుడాతడు పరథ్రీ వర్జితుండు యేల యీలాగున (పేలేవు భట్ట! వితరణ కడ్డండు విఖ్యాతి పరుడు 1పజ్ఞలు యిచ్చట పని సేయరావు మతిమంతు లెంచగల మంచి సజ్జనుడు కడు కొవ్వి మాతోను కచ్చకు రాకు పుజ్యాత్ముడగు పెద్ది భూపాల చెడ కారణము మీకు చేరక యాయె సుతుడు మునుపును మీరును మూర్థులని చాల కాంతి చందుండు మా కాటమరాజు మమ్ము నడుగ వారి మనముల నడప యెొకగవా వో భట్ట? యిఖ వక్క మరి మేము కోటపై నెరయ దండెత్తి మాట లావులు మెరబుంచి లగ్గల కెక్యి-

లిశ్య శాటమరాజు కథలు యెరుక మరపు లేదు వెన్న పగ యాదవరాజును యెంచిన చోట వారికి యెంత వానినైన యేపణగించు యెన్నండు చూపండు యెన్ని బలము చెప్పెదు భట్ట నిలిచి చూచినను మాయెదుట చేతప్పు వాతప్పు చెదరని గుండె యెద్దులే చాలు మీ యేనగుల చంప పిరికి కండయు లేని బిరుదు సలుగు బెద్దులు మిమ్ము సమయింప రాహుతుడు జాలు కాటమరాజుతో కలియుగములోను బొల్హావు మీరాజు పొరిగొనజాలు యవ్వడు రణభూమిని యెదిరించ దికు[ంలు చూచేరు దెసదప్పినారొ గలడు; పలికిన నూటకు (పతి పల్యలేవు డాకతో మారాజు టముకుసేయంగ వున్మాదమేమైన వున్నదో యేమొ దక్షిణదేశంబు తల్చడంబందె దిమ్ము తలకెక్కెనో దెస దప్పినావొ పాకనాడు చెదరె పలినాడు వణకె కటకటాః పుల్పరికా నీదు రాకః గౌడదేళశంబెల్హి కళవళమందె యరుకగల రాజు మా అయితమరాజు ములికి నాడంతయు వులికిపడె నాడు అర్థి కల్పకము మా ఆయితమరాజు కాకినాడంతయు కాకిపారాయె కొట్టి పగవారిని గుట్టలు పెట్టు కంచి భయంబందె కటకము జడిసె ఆబిను తముడు మా ఆయితమరాజు గుత్తి రాజులకెల్ల గుండె దిగులాయె ఆయితమ రాజుకు ఆతికూర్మిమరది చందదగిరి రాజులకు చింత ఘనమాయ పుణ్యవెభవళాలి పుత్తమరాజు ఆడోనిరాజులకు మోదంబు దప్పె పున్నమ చం,దుండు పు త్రమరాజు రేనుకొండ రాజు పెద్దరికము లుడిగె. భుజ పరా[కమళాలి పుత్తమరాజు కాటమరాజును కడు జెప్పినపుడె. కొప్పుకొండ భూమి కొదవలేకుండ కడుపులో పిండాలు గజగజ వణక కడు సౌహసంబున గవనిలో జొచ్చి చెలగి మా రాజును చెప్పీనచోట _ బ్రీకరంబుగ బట్టి బెబ్బులి గొట్టి భూమెల్స్ల మంచువలె భోరున గప్పు _బబ్బరించగ గవని బయటకు దెచ్చి పెద్ది భూపరిసుతి పేరన్న యపుడె. కొంకుల గాలాల గుప్పించి పట్టీ వెన్నిచ్చి మన్నీలు పెన్నబడి చనిరి _ వీరన్న కంబాన విరిచి కట్టించె వలురాజు మనుమని వార్త విన్నపుడె అట్టి సాహసుడు మా ఆయితమరాజు వాగర్హి మేరగా వలసలు దీస్తె భూసురాశీర్యాద పుణ్యాత్ముడగును

భట్టు రాయబారము 215 పుత్తమరాజు లా నుక్కు కంబమును కెరళి మూకలనెల్ల కిటకిటపరచు వైనాన తన్నెను వగి నాక్కనాడు. వెన్నిచ్చు సేనల వెనకంజవేసి కక్కసపు వెరుల కడుపులు చించి సమరంబులోపల చం పేనుగాక చనగిన పగవారి చర్మము వాలుచు విడుచునా వూరక వీరుండు రాజు గబ్బి విరోధుల కండలు చెండి భట్టునని వచ్చేవు బంధుల పిలిచి చెండాడి రాజుల చెలరేగి పొడుచు. పారిపొయ్యేవారు భట్టు ననదగునెః రట్టడి పగవారి రణమున (దుంచు భట్టావుల వల్లభన్న పౌరుషము బద్దెన పగవారి బలము నుగ్గాడు వినుమ కుచ్చిళపు రాజుల గుండెలు పొడుచు. యేనుగు మటములు హేరాళముగను సిద్ధిరాజుల బలము బీకాకు పరచు యెత్తి వచ్చినగొని యెళ్లి యేనుగుల పుత్రమరాజొకడు పోరిలో సిద్ధి సింహంబు త్రై వడి బీకాకు పరచు భూవరకు దళమంత పొరిగాన జాలు మరలి సంగరవీథీ ఆరుల సాధించి యరనన్న ఫైరుషము యిటు విను ఆవలీలగా బొడుచు ఆ రాజ భట్ట! ఘనుడు రాజు తమ్ముడును విరాజుల దిగులు ఆతనికంటెను ఘనుడు అతి కలనెన శంకను గననట్టివాడు వ్మికమమున పదివేలక్రై నను పదరనివాడు కలిగి వెలసిన వాడు కరియావులన్న లవ్య పెట్టడు నూరు లక్షలనైైన వాలి స్నుగీపుల బాహువి।[కమము వారసిన రాజుల వొక్యలాగునను కలిగి వెలసిన వాడు కరియావులన్న దుర్మార్గులను బట్టే తృటిలోన గజరాజుకంటెను భుజ పర్మాకమము యంచు కలిగి వెలసిన వాడు కరియావులన్న సమరంబు చేసేటీ సమయంబునందు చక్కనివారిలో చక్క్యంనివాడు ఆడిన మాటను ఆడని రాజు బిరుదుల గన్నాడు పేరెక్కినాడు నిర్మూలముగ జేసి నెల్లారునంత తోరంపు రత్నంపు తొడవులవాడు రమ్మన్న వచ్చును రాయశ్ళంగార! మీరిన వైరుల ధీరత మెరయ వెస నాక్కమాటకు వినవోయి భట్ట! వనరంగ యాదవ వంశంబు నందు కడగొట్టు తమ్ముడు కాటలూపతికి కలియుగ భీముడు కరంయావులన్న ముమ్మయ్య యనువాడు రట్టడి తనమేల రాయళ్ళంగార | మొశసినవేళ గట్టిగా యిటువిను గర్వంబుమాని

లగి కాటమరాజు కోథలు యేల శంకిల? వీరులు యెదిరిన గాని నిఖిల సమర్థండు సీకిపాలకుడు కాలాంతకుండగు కాటమరాజు కాంతి చందమం9ండు మా కాటకుకాజు డమర తికూలంబు తగ మూడు పొట్ట రావకముు పొదలి యిచ్చోట కండ్లు భట్టనంచును వచ్చి పలికేవుగొక కల దేవుడెంచ మా కొటమరాజు వొకని కిరిటంబు వొక పొరుషముగ తగ శంఖ చ|కముల్‌ ధరిమంచినట్టి వొకని మా ముందర వొక కొండ కరివరదు డెంచ మా కాటమరాజు చేసి వర్ణింప యాదవ వంళశంబు నందు పూని చదివెద వీడ పొద్దేమి పోదః కర్టుడౌ యీవిని కాటమరాజు ఆందెల బండివలె ఆరడికి సెచి అర్జునుక్రై వడి ఆరిపీర వరుల నిందలు పల్కను నీతియా నీకు? గర్జించి గెలుచు మా కాటమరాజు టక్కులు నిక్కులు టక్కరి కండె తుండెంబులు గాజేయు ననిలో మాటల గద్దించు రివుల మా కాటమరాజు ఆడకు మూర్ధతను ఆటు చాటుకొనకు పాండునందనులతో ప్రతి యనవచ్చు హరికి ఆదరువై అవనిలోపలను రణహరుడై నట్టి రాజశేఖరుడు గురుతుగా వెలసిన గొల్లలు మీ వినుతి కెక్కిన బాహు వికమోన్న _ పాదుకొని సంపదలు ప౦ఖ్యాతిగాను తుడు యదువంళమౌటను యరగవా భట్టః తనరు షోడళమవోదాన వినోది యవ్వని ముంగల నీ పజ్ఞలెల్ల వినయ భాసురుడు వివేక దవ్వుగా నలసిద్ధిధవు దెలిపెదవు సంయుతుడు. పేరు సిద్ధిరాజు సపెద్దరికమేగాని ఆతుల ప్రతాపి మవో ధైర్యశాలి. యేకాంగి జగడము యెక్కడ చేసె? దురిత దూరుండు బుఠ పొగిచేటీ మావద్ద పొగడకు భట్ట; తోషితేర్చదుఐడు బింటుతనముల నీడ పచరించబోకు శా స్రపాతుడు సర్వశాస్త్ర కోవిదుడు రాయశ్యంగావళి యాదవ్వలను గేలి చేయుట “వివో? యావవవీరుల భట్ట జవసమ్మతంబుగా చె ప్పెదబుద్ధి

భట్టు రాయబారము రగ సారెకు మాతోను సామ్యను లేల? పపపుల తోడొ%ని పోయి సామంత దేవుడని సరగ చె*రింతు భూములను బేతాశు డగుగాక ఖీతేమి మాక? కసవు మేపినయట్లు కాదు గట్టిగా నీబుద్ధి గ్లైకొని వినుము కయ్యంబు నదియ్యర మంటిపై నడచెనో యేమొ బాస పథక్రాలిచ్చి పండిన చేలు యర పొర్ణాడదా య్మరమంటిలో ను? గాసిపుచ్చినయట్లు కాదు కయ్యంబు సాముచేసిన వారు జగడంబు చేసె అడవుల కొండల అవుల మేపి యీమహి జనులెల్ల యేడ గడిసేరి యున్నట్లు కాదు బితుకుదురు కయ్యంబు ఆలనాడు సాముసేయగ యాలదవుతో సిద్ధిరాజుల భూమి చెలరేగి మేపి కౌలువనున్నట్టు కాదు కయ్యంబు గద్దించి పడునట్లు కాదు కయ్యంబు ఐలమి పీనుగులై రిపులు సమసినపుడు చెలగి మాటలె కాని చేతనేమౌను? కలహమాడిన యట్లు కాదు కయ్యంబు మాధవుడు నలనన్న మాసాొటి కాడు అన్నదమ్ముల రాజ్యము అది [కుంగ మా రాజు జగడాన మీరు చాలుదురేః (దొక్కి మనసున వారిధుల్‌ మరి దాటవచ్చు ఘనత నెక్కినయట్లు కాది గనుకొని కాలువ కడు దాటరాదు కయ్యంబు మాటలే పోబ్చైతె మదగజము చంప తలపొౌలములో బెదరి నిలబడ్డ గోవు యీటెలు కత్తులు యేల గడీంసః కలవిలుచుకున్నట్లు కాదు కయ్యంబు. పొడువు పొడువుమన్న మాటె ఆవుల కావరివి అటు పాలు నీప్ట పోట్టులె తాకితే కలిపి (తాగినయట్టు కాదు కయ్యంబు కడనుండి సేయరా కయ్యమెండ్రైన మురు9 పాలును జున్నుముద్దలు దావడికిని రాక సమరసం ఐగునే? మెసవి వివర మించుకలేక వెరివై నావు గ్మ్యరున [తేపుట కాదు కయ్యంబు రచ్చలేటికి నీవు రాజు నేరిచితే చేసిన వెన్నల “ససెగపొంత కాది యిచ్చవచ్చిన ధనము యిత్తురు నీకు కాసున కమ్ముట కాదు కయ్యంబు._ పొర్షింపు మాటల పొర్టబొయ్యేవు గోవు లావుల పొలకుంకల నించి కురుచ బుద్ధులు సిప కూడుతే రాజ! కావష్ట మోయుప కాదు కయ్యంబు చుట్ట చుట్టుక యెొత సుడిగిన పాము

లీ: కాటమరాజు కథలు పుట్ట జొద్నేటము ను చట్ట నెర్తింళు: సర్వదా చూడు హెయనారరలంత? యరనన్న్న మీవద్ధ యశదాయ దివిని దూరాన మీరెంత మరును లాడినను నరిగాలు నానించి నప్పటికి గాని నేర్పుతో బల్కుడీ నెల్లూరి ధనము వొప్పింపంగ తలపరు మీరు నృషులతో యింత చేసినగాక యెటువలె గొల్లమంద బుద్ధులు కూడ నుందురో! విక్కడను పుల్లరీయక మీరు పొగులు గుట్టుతో మా ధనము చుండెదరో! గురి తీర్చుకుంచదె. పంతాలుమాని మా పైక మిచ్చెదరో!”” కొమారబంగారము రాయశ్య్ళంగావళిని దూరుట “*మేలుభళా! భట్టః మెచ్చవలె నిన్ను యేవూరు సాహసంబు? యేవూరు గాలి జముదాడివలె కరము వదిరేవు రొజు? యింకనసీ బుద్దుల యేల చెప్పేవు? చేవాసి మాటలు చక్కనేర్చితివి టొంకులే వుగ్గుగా పోసింది తల్లి యాచకులకు పరియాచకుడగుచు వంకర దండాలు వడవడ మాటలు చూస్తిమి నీయందు సుకృతము లేదు మాకు కానగవచ్చు మరియేల చెప్ప _ ఆ సాదిగాని వలె ఆప్పటప్పటికి ఆదిగోను పులి అందె అడిగోను తోక మూసు తెరచుచు వత్తువు మురిసెమే కానవచ్చే నంటి కడు నేర్పుతోను లేక సిర్ధిరాణచ్చటః సేనలు యాడ, (విహ్మపురివాడలో తమ్మిదొరసాని వచ్చె యీశ్వరు దండు వచ్చెడు యెమ్మెలు యెళ్తులు యిచ్చోట నంటివి చెల్లవు వూరకే పొగులుచు వూగులాడేవు యే తావుమాటలు ఆ తావునందె అవనిలో యేలాగు అగ్ని రాజెముశు?. చాతకాని వాదాలు సెచవు మాకు వెరివిగాని వివేకంబు లేమ వదుకు కూరల నిట్లు వదరకు సాకు సిస్ధిరాజు సాహచుదపచు /” మకచు ఆరూరి జెప్పేవు యావ. యెవకా. చదవు చెప్పిన గుడవు చాటడా నీకు

భట్టు రశాయళారము లర వుపదేశ గురుడైన వొగి చెప్పలేదొ. పుర్ణరేడది భట్టః కల్రలాడితివి బెప్పక యుండంగ చేడు గుణము పల్లవ నలసిడ్ధి పంపెను నిన్ను పీకు సరద్గుణుండ సె బాల సభవార లెంచి తప్పించగాలేరు ధరనెంతవారు చదువుల శారదను చాలినావెందు సజ్జనులకు బుద్ధి సరిజేయవచ్చు చదువ నేమగుః సెలవి సత్యంబు మూర్జుల దెలుపను ముక్కంటి లేదు వళమె; అంధుని బోలినట్లైతివి నీవు వదరుబోతులు యెంతవారి వద్దనైన. మంచివాడ చనంగ మహిపతియొద్డ (ప్రాప్తంబు లెరుగక పడుదురు భువిని కొంచెపు బుద్దులు కొరగాపు భట్ట భూసురాశీర్వాద పుణ్యులౌవారి (ప్రల్లద మాడేవు పుల్లరి యనుచు దూషించువారును దుర్గతి పడుదురు చెల్లదు సీ (పజ్ఞ చాలించు మికను భయమెరిగి నీతులు పలుకంగ నెల్హార నుండంగ నీతి గొదనుచు వలయు పల్లవ నలసిద్ధి పగగల్లి పంపె పట్టభ్మదుండైన పకపతి యెదుట _ అంపిన వస్తివి ఆ స్త్వవ్యస్తుడవు మొద్టి గోడిగవలె మిట్టి వగియేవు కాక కంపటులు మీ క్రెరగాండ్లనక రాయబారము మాడ రాదాదు భట్ట! పసుల పాతరలోకి వస్పివిగాక సీతి మాటొకటైన నేర్చుకోవద్దః పసువులు (దొక్కేని పారిపో భట్ట కాకర కాయలు కడుపెద్ద కాగ పయ్యావు తొర్టించి పడ దొక్కె చేదు యెక్కవౌనట్టు చెలగె నీగుణము పొయ్యిని గొదకొని రోమాలు కొప్పరించుకొని చయ్యన నాక దిక్కు ఖరుగుమా అదల6చ వచ్చేవు ఆంత కంతకును భట్ట! దురుసు మాటల వేమి? దుర్భాష లేమి? సిద్ధిరాజునకును బుద్ధేమి బేదు చలివీమ గరిచిందో? జన్ని బుద్టీందొ? వద్దని చెప్ప షీ వద్ద ధృతిలేదు వులికి పడుచున్నావు వొకొ-క్రా పెద్దవాడవె కాని బుద్ధింత లేదోః వేళ కూతులు పంఠాలు నిక్కూలు నిన్ను దొర్ల సరసనుండి దొరసితినందు గబ్బి పచనేరిస్తి వి బర్ల కాపరి కావు ఖట్టువుగాని అర్హుడవు గావంచు ఆషంత గూడ వెరె త్రిశట్టల వెక్కిరించేవు చేపట్ట డెన్నుడు సిస్టికాజు నీమాట తర్దిపో నీనెత్తి దయ్యము గొట్టి

ల్లిల్రి0 కాటమరాజు కథలు యీశ్వుర ప్వుతుడని యెంతురు కాయకున్న పెద్ద కమికెమన్నాడు జనులు దగ్గరికి పోవంగ ధ్జైర్యంబు లేదు కాసుకు కొరగావు గైతోరు నిన్ను దూరాన బెట్టిన తురాయుల దండు పూజమానుండవై రాజువద్ద వుండ ఆలకోల పెట్టకు ఆగదన్నట్లు బాధ్యుండ వనగావు ఆబాధ్యుడవె గాని ఆళవచ్చిన వారు చేసేర రణము యీడ ఆడని దిక్కు లింతియే కాని పోటు చూటుల నెన్నా పోనేర్చు యన్నడు యింలేసి యెరుగము కొంటివి మునుపు. వారిది జలములు వర్షించినట్టు యరసిద్ధి దళములు హేరాళమనుచు హేరాళముగ వచ్చి యేమి చేసేరు? వెరపింప వచ్చేవు వేసాల భట్ట అగ్నితాకు నిమిత్తము అడలి మందలించగ నేర ముందుగా నిన్ను? రణభూమి నూర్డు ఆపె పది నూర్లు లక్షలును ఆగ్నితగులుబడి అడవంతగాలు తరి రమ్మనకుంచె తలి దండు అంతటి వారు మా యాదవుల నగ లాన! సంతతి రాజుల సమయింప గలరు యెందరు వచ్చిన యేమి చేసేరు యదువంశ తిలకులు యాదవ మండలాధీశుని మాధవుని బలములు పుణ్యులు అమిత వ్మికమ కాలులు ఆత్యంత _ అదరు గుండెలులేని ఆసహవాయ బలులు వరులు సమరమన్నప్పుడే సంతోష మగును బెదరించ వచ్చేవు బెబ్బులి వలెను కొర్పకార్యడ మూక కోటానకోట్టు _ తిమరక నెల్లూరు తిరిగిపో భట్టః” పల్చివల రాజుల బలము లెంచెదము రాయశ్యంగావళి సిద్ధిరాజులను పొండవులతో పోల్చుట “*ధనమది యంతమ్మాతము అట్టంట యేమంట యాదవరాజః గొల్లరాజ! మంచితనంబున మా థూమికి వచ్చి తగవు దప్పితి ౧౫౪ ధనముక్ర నీవు పపవులు మేపికి పభ్యాతిగాను ధనముత్తై మీరాకల గోగణము మేపిలిరి కొదవలేకుండ దావబోదురుగాక అందుకు సహియించె నల సిద్ధిరాజు

భట్టు శాయబారము వలి] అదియైన దలపవు యాదవరాజ! కొమర సిద్ధిరాజును గృహస్థు అన్యాయ మణనునీది యాదప రాజ ! డందురు సత్యముగల సిద్ధిజన పౌలుమీవ సహదేపుకంటేను శాస్రజ్ఞుడనుచు స్వామి (దోహము తోడ సజిగిలివి వాప సిస్ధిరాజును పజ కొనియాడు గాక ఆయిన ఆ పాండవులు అయిదుగురి యిక్కడ అక్కు డ యవరుచూచెదరు కంటె యూళ్వరుండును నీకు యిచ్చెనో లేక పాటి సేయగవచ్చు ప్రభువు రర్మ మింతయు లేము తగదు మీ సిద్ధిరాజు బుద్ధి. ఆ రాజుతో సాటి లేరు యెక్క-డను (పల్రదమాడంగ హైరుషం బగునె? బయిసి మాలును నీకు బాగులేదింక పాండు భూవరు సుతులు మా రాజు చేబిక్యి- మరియును తిరిగి పరగ నందరును యెొక్కడికి పోగలడా యీ ధర్మజుకంటబెను తగ బుద్ధికాలి గొర్పిరాజు? నలసిద్ధిరాజును నమ్మజాలుదుము పగచెడి మందల పారెడుగాక నకుల నందనుకంటె (పకట చలము కశాయక ధనము వ్నికముడు చెల్లించురాజ! ఎబ్బయ్య నెల్లూరును ముట్టడించుటను, పద్మరాఘవుడు కుందమాదేవి చిలుకను కొట్టుటను కొమారబంగారము జ్జప్తి చేయుట *పాలర్రికో పాలిగల్చి ప్రజం అన్నరో! వో యావులన్న! ఆలింపు మెప్పించి లీక లేకను గల్లి లోకరక్ష్షణము మలిదేవి వెంటను మందావులుండ పాలిలో పాలిగెల్చి (పజల మెప్పించి కడు పట్టభ్మదుడు కాటమరాజు ఆరుదెంచినావు మహానందమనగ కొలువు తీర్చియ రమ్ము తమ్ముండః య్మరయ్యః డాను కూప్పండగాను అనిపిలిచి ఆ౭తట యేమని య్యరయ్య పలికె ఆవుల (వేలుంచి నందుకు నేడు

ల్ర్రిలీ కాటమరాజు కథలు మన్నెదుర్గాలను మరి పొడిపించు నిత్స వెయి పుళ్లేటి నిమ్మ గోరాడె అవుల (వెమించినందుకు అరువై పరువుగల సం పెగలు ఆరు కర పట్నాలు అటు పొడిపించు పరగంగ మేసె ఆవుల (వేయించి సందుకు ముందు పొద్దు వెయి పుట్దేటి పొగడిత గాంచు పసుల వేసిన వాని పల్లద మడపు బొడ్డు పల్చెలు మేసె బోడావు లిలను ముమ్మారు సెలవిచ్చె తమ్ము నల్లమల తోటలు న్మరావులు మేళ డైరయ్యకు బుల్లిని అల్బము పురుల మేపించి (వేలి వుంగరము ఆనవాలుగా యిచ్చె కోసేటి రాజనము కొయ్యకరికట్టి ఆనవాలందుకొని య్యరయ్య అంత వేసేటి కుప్పలు వేయకరికట్టి రథసప్తమీ తిధి రవికి పొంగప్ట యెండువరి తొక్కించి పండువరి పెట్టంచ వలెనని పెన్న వెంబడిని మేపి పచ్చాకు పందిష్ణ పంపించె నతడు వేమాల బావిలో వేనీళ్ల చేది పాలతో పొంగళ్ళు చాం చేయించి నలసిద్ధి చూడగావలెనని రాజు సూర్యసికి చెల్లించి “ కూర్చు తమ్ముడు తెలిగుడారు నెత్తి సూర్యోదయమున _ కోరుడు మేపియ కోటపై రాగ జమిలి మందకు గడుమ కుందమాదేవుల కూరిమి చిలక జయభేరి వేసి వోడబేరి ప-పిన వొప్పుల కుప్ప సమనేడు కోటుల సంకె ధేకువలు _ వడపప్పు బెల్లము వరుసగా మేపి మిడుతల దండుగా మీరి ఆమందలు పంజరంబున చిల్కపదిలము సేయు అన్ని నెల్లూరిపై మిన్నంది కదలె బంగారు గొలుసులు పరగ తీయించి నేం పల్లెలు బెదరి నెల్టూరు దిద్దై చిలుకను పంపెను వెలికి కుందమ్మ వలురాజు మనుమని వార్త విన్నంత చిలుక పలుకులకును చిత్తాలు మండీ వాగ(రు మేరగా వలనలు దీరె వేలుపు ధేనువులు విసవిసలాడె "పెద్దిరాజు కొమారుని పేరు పసిభాష తెలిసిన పరమ పుణ్యుండు విన్నపుడె యీ రాజు చెలికాడు యీ పెన్నబడీ రాజులు వెన్నిచ్చి చనిరి రాణుమరిది ఆరిగెలును మే'సె అగ్గిసె గోరాడె పద్మనాయడుచూచి పరగ వ్వి 9దె పండ తొగెలు మేసె పనన కోరాడె నాయడు వింటికి నారి యెకి, -ంచె

ట్టు శాయబారము ల౭3 పిడిపట్టు ముత్యాలు పదివేలు సేయు చలమకులమున దింటు చట్టువారి యెకుపట్టు ముత్యాలు య్మరయ్య యేేడువేలు సేయు. చిగురు మామిడిమీద చిలుక తలగత ముత్యాలు దగ ధగ మనుచు దోలించె సూర్యుని ఆ వింటి చూచినట్లుండు యెగుర దోలిన చిల్కను యేసె చం్యదుడు ఆ వింట జ్యలియించు రాఘవుడు చుండు. చిలుక బాణము లొకి సిద్ధిరాజు [మానువిల్లు గాదు మరి భూతవిల్లు నగర హోలురాజు బాణము పొదివెళ్ళదీసి వాలె కంబొన ఆ బాణముతోడ వాలాడి బాణను వంకలు డీర్చి బాణము తీముంచె పట్టపుదేవి తన తమ్ముడును చౌదంతి యేనుగుల. చిలుకయు .మూర్చిల్లై ఆపవకి కట్ట జగ జంతు [కోల్చులి పైమంత వెంబడి చిలుకను వెస పారవేసి గొల్ట బాణము తన నగర భ(దంబు చేసే చట్టువార్యెరయ్య సరగున బిలిచి వింటికోల రాక కాని విడిదికి రాను రావోయి తమ్ముడా; పొదికోల రాక కాని బోంచేయరాను రమ్ము య్నరయ్యః తూరుపు తెల్లవారె లార పొడువంగ పండ్లకు వచ్చిన పమలై తేమ పడమట పొద్దుగూకె _బహ్మాదు యింతకు వచ్చేన యుదె లెరుగ హైరిపోవు.. పైడిగుబ్బల గొడుగు పోర వచ్చిన చిల్క పోక నిలిచింది పద్మిరాఘవుడు శృంగార వనములో చిగురుమామిడిని హైరటీగె గదలి వచ్చి నిలచెను చిలుక [వాలినడి కూర్చిన యట్టి చక్యగా దూరాన సర్వేవల్లీ చిలుక గవనివద్ద వెయ్య వపంతముగాదు చర్లివారి గోసంగి చమిడినాయని వెలయంగ మనకు టొ్‌మ్మ కోటి గోపకులచే కొవ్వున నార్చి _ శూరుపు కొత్తశొాన తూగుటుయ్యాల చెప్పట్లు కొళంచి చిలుక తోరింయ ఆరవేల పిడికత్తులు ఆనుమనాయని ఆస మహ సంచోస మాయెసని పలికె చెన్ను

లలిత "కాటమళతాటా కళలు పిలిచెను వారి రాచకొనూళ్ణు రంత" ఆ చె్పకాము నరికించి పావురాలు దోచేటి వయ్యాళి బైట్‌ పంంచూడె వన్నిన పన్నృష్టిరు రెద్టప దేవపూజ గుడార్డు ధేశవు నిలిచె పట్టి పట్టుకోరలు చుట్టలు చుట్టి పెనుగొండ గవనివద్ద 'పెళునాల బైట మందలోకి ఆ రామి మరి 'పెయ్యల యరనన్న యెద్దులు నిలిచె తెచ్చినాడు కోటసందున చవుదంతి గోలెలు తొలిపించి వాలు హోయిస్తే కొమ్ముటేనుగుల గముకులు పొడిపించి తముకు జగజంతు [కోల్చులి సామంతగొల్ల "సేీయింప చట్టువార్నెరయ్య సలుగు బెద్దులు కోనాట గంగరాజు గడిలోన లేడొ? నిలిచె పల్లెల పట్నాల పరి=నము లేదొ? వాసిగాలు యెద్దులకు ఐంతులుగట్రి (నగర) సద్యోగమై నరపతులు హరిగురు మం్యతాల అవులెద్దులకు లేరొ? సంగడావుల సంకె సంకల్పమునను సాకిన గురాలు సైన్యాన లేవొ? వేలాది యెద్దుల మేలుకొలిపించి సెన్యాన నవకోటి క్షత్రియులు ఆందెల యెద్దులు అవుగుకాల్‌ దాట లేరొః పెండేల యెొద్దులు "సేరెటులు వార న్యాయశీలుడు రాజు నాడు నెల్లూర పొగరుమై సంకెక్డు పోటు రంకెలు లెడా? నెల్లూరను లేవెతివో నీవు? వేయ. నాడె జగిదము 'సేషిల వయములు యెద్దులకు యకనన్న యే3-ంతమాడె పల్కక ముందరావుల ధూళి ముత్యాలమేడ యెందు వోయికివోయి మెరిథట్టుః నడిమి ఆవులధూ[ నల్లమేడలను వుఫ్పరిగ పెనెక్కి వున్న మీ దేవి కోడెల రవధూళి కోటయెల్ల కమ్మె శరణోయి! శరణు! నీ చెల్లెలిమారు రాహిని వాస్వాదాంక లగ్గడీవులుగా.. పరగ కల్యాణము పాపన్న మారు పొకిపించె అన్నల చెల్లెలు ఆగుమంచి మారు కొప్పెర పానకాలు గోపకులచేత పందుమల యరణప్ప పైడివారి కొల్పలాడించె నల్లులకు బెల్లాలు తల్లిమారు ఇసువయెద్దుల మేపి పరగ ఆమీద ఆడవారు చెప్పేది అపకీ రి మీకు కౌలువు దీరిచి రాజు కూర్చుండు ఆరునెలలాయె మా యర సిద్ధికాజు నట్టి వెలికొండ చాలుగా వేటాడబోయె

భట్టు రాయబారము లవర్‌ నెల్లూరి పట్నాన నలసిడ్డి ల్‌ు పట్టుకోశను పొదిగి పట్టపేసునగుపై కోవూరి మిట్ట*రు కోఓలై రామ వీటిలో ముయ్మేడు వీధుకేగించి మందలో బాణము మవ్శువంపించు మ3ంవలో దానఘు మళ్ళ సంపిఏచె ఆని వేడె శరణంబు ఎందరు చూడ వింటికోం వచ్చెనని విడిదికి వచ్చె శరణాగత బిరుదు చెల్లించు మనెప పొది కోల వచ్చెనని భోంచేయ వచ్చె రాజు తమ్ముడు యరయ్య వారి పళ్శిరమున వారి మాచలను అంతటను వారు పంపినయట్టి పట్టు చీరయును ఆరయమంటే కాచి యాదవ బిరుదు వారి పట్టపు టేన్గు పరగ నెల్లూరికి తన ఆలమందను తర్జించుకౌనెను పసుపు కుంకమల కై పద్మరాఘవుడు గజనిమ్మ తోటలు ఘనమైన మేడలు పరగంగ దేవికి పంపంగ లేదౌ అన్న మాటకున్లై విరుగ _దొక్కించి వదరకు పలుమారు వసుధేశు నెదుట కోవూరి మిట్టలను కోరిక నిలిచె కదలి రమ్మనుమీ మీ కలవారి నెల్ల!” పళ్ళెము నిండను మాడలు పోసి రాయన్యుంగాపశి గొల్జల వెంగరితనమును పరిహసించుట వోయి బంగురుధళ్యః వొనరంగ మేతనీబ్శ ఏ వేళ మేనులు డస్సి వినుము హిలేమి లేకుఐటె పఫవుల తోలుక యింత గర్వంబేల యీ మందలోను? వచ్చిమా భూమిలో వదిగి ఆప్పుసొమ్మడిగితే ఆదిరదిరి పడెదవు యంంకియును పొగురు డీకొల్పుచు పోరేజిమీడ నలిని ధర్మాత్ముండు నలసిద్ధిరాజు వడి రంకె వేసిన వార్త నిజమాయ నెల మూడు వర్షాలు నెల్లూర గ్‌రియు రూపంబు గలిగితే కోపంబువచ్చు మీకు వచ్చిన మొదలు మేపులు గలిగి కోపంబు (బహ్మత్య కొనితెచ్చు నట్టు పచ్చి పూరిని డిని పపవులు ఐబలియు మీ సీమ కరువనమాసీమ కొచ్చు ఆ పాలు తాగి మీకు ఆడనేవచ్చు నాడెందు బోయెను నపుడు కోపంబు అమిత సత్యవతుడు ఆ సిద్ధిరాజు యెందు బోయెఏ కోపము యాదవ. తిమిరి పలుమారు నిందించేరు సారె రాజః రామరామాః ఆగని రంగెంతుకోయి 15)

ల్రిలిగ్ర కోటమళరెజు కథలు పాపంబు యెన్నటికి పాపుకోగలరు? చీడపురుగులు చేలు చెరిచెయ్యంగ కాశికి పోయిన కడ తాలిగి పోదు బయటి తోటలనన్ని వరిజేస్తి మ టిరి ధరణికి నెతయు తాలిమికద్దా కోటలో మేలైన తోటలు లీవ? అంత తాలిమి కద్దు అవనీశ్వరునకు రసవర్గములు పండు టాకులు లేవ? యీవికి కర్టుండు వితరణళాలి కోపించి చలువరా కొట్టి నరికించి సత్యహరిశ్చం్యదు సరసేయవచ్చు గోలెలు దొలిపించి గోత్నీరములను ఆడిన తప్పడు అవనీశ్వర్నుండు పోయించి అందుల పోషిస్తి మంటి వకపాటి రాజైత వోపిక గలదు మతిభమ్టు గొల్పలకు మరి బుద్ధిలేదు మేలైన కోరుదల మేపితినంటివి కొంచుపోయి యాదవుల సీరబుట్టిన పూరి కోరనిచ్చితిమి కూర్చుండరాద? గడ్డి భవిష్యానకు ఘనుడు సిద్ధిరాజు _ఆడవుల యందును తిప్ప లేకుంటె యాల కనిపించుకొను యెరుగరు పరగ దొనకౌండను వప్పంగరాద? మీరు ఆది జూచి హర్షించు అయితమరాజు చిలుక జంపితిమని చెప్పేరు (పజ్ఞ మేలు మేలని చాల మెచ్చును చిలుక జంపను రామ చిలు కెంతగడ్డు? మిమ్ము వోడపేరుల చాత వొప్పైన చిలుక _ తెలియకిపోయ మీ తెలివెంచనేల? తెమ్మంటె దీవుల తెత్తురొక ౦వ వెను కచింతించుట వెరిపనిగాని చిలుక మ్మాతమునకు సిద్ధి రాజు కావలెనని రాజు నడిగినను భూపాలుడు దాని మీరిన రాయి దయసేయు ఆబుక చేసునటోరి! యాదవరాజః మనును నిండిన చెరువుల నెరయ తవ్వితిమి మీరు చేసిన చార మీకు తగుగొక పండిన చేలెల్స పరిచేస్తి మంటిరి వెరి గొల్లలు మిరు యేమిచేసినను యెంత్రైన కష్టపడి వేయిసెగాక మనసున నుంచడు మా రాజ మొగలిగున్న చెరువు మొగ్గలెట్టగను ఘనుడు ఆచి పౌరుషంబని ఆనుకొనదగదు అట్టి సాత్వికునిపె అలుకతో మీరు శృంగార వనములు చేకొని నరకి క్రొంచము అటిగంటిరి కొలువు రంగైన పూదోట రాచ అవులను ల లోపలను మేపితి మంటిరి,..,...... చల్లని నీష్ళను సము_దాము దాక వొదిచేసీ వనములు పోషించవలెను మెల్లనే పారును మితిమేర లేక

భట్టు రాయబారము ర్దిలి? తిన్నంగ వుజణ్ణంగ తిమిరేరు గాక గోఎ(డ కప్పకు నోరు గొప్పది లేద? పులులతో స్నేహంబు పొసగ దెబ్బల యెలుగువలె బొబ్బరించెదవు భుజగముల దబ్బర కాదు మాధనముకు యిపుడు పొందు చేసిన వారు పోదురు కొద్ది _ గొల్పవంకరబుద్ధి గొబ్బున మాని వో[టించి పలికెదవు వక చెల్లించుమీ రాజ! చెడిపోక మీది” గొప్పగాను కాటమరాజు కోపించి, సిద్ధిరాజుభట్టును శిశ్షీంప నెంచుట ఆ మాటలను విని అధిక కోపమున గట్టిగా యీ భట్టు కడుకొవ్వి గమకించి కాటమ కాంతి చందుడు యెదుట కన్నుల్నెరగజేసి కనుయెమటనున్న _ మాట మాటకు చుల్క మాటాడుగాని తన మరిది వంకను తప్పక చూచి--- గొల్ల గొల్హిని యంత (కొవ్వియన్నాడో “నాయడ;। వినవోయి! (వేలగట్టి అమ్ముల వేయించ వలదః నా చిన్నమరిదిః చూచేటి నయనాల నూదులు (గుచ్చి వెలలేని సంగడీడ! వెలమ తిత్తి వలిపించియు తిమురులు ఆణచి నాయండ! మందలో యోయించి మన రణభేరి పాయరాని సంగడీడ! గుభులు గుభులున గుండె పద్మనాయండః ఘూర్టిల్హ గాను కులమున వెలమ? నా చెలిమిని గొల్ల! వాయింగ వలదటో చెలికాండ్ల చిత్తమః చెర గున పెడిః పద్మనాయుండ! ” దూత అవధ్యుడని పద్మనాయుడు కాటమరాజును వారించుట ఆ మాటలకు భట్టు ఆతి లీతి పొంది పద్మనాయడు మంచి వాడౌట దాత గడ గడ వణకుచు కడు వేగమునను కాటమరాజుతో గ్నకున ననియెః పద్మనాయని వెముక భట్టులా నిలిచె. “కాంతి చందుండః వో కాటమరాజ।ః కోపంబు గల రాజు కోపంబు తొంగ నిజలోక పృుతుడ! నీలవర్డుడః

ల్రీ2ర్రి కాటమరాజు కథలు వంచశ గల యట్టి వసుథీశగండ: ఆవిగాక వకిరాజు అంపెకు గనుక 'పెంపున వనవంయ్య పెస్టిరాజు పగరాజు వాటబ పలుకక తశడ్రుకి కొమిరః మన భట్టు పోయిన మనమన్నమాట భట్టన (దాహ్మణ (వ్రవరుడనంగ పగరాజు వద్దు పలుకక తగదు వుభయ దళాలకు వుర్చులింగాలు వారికి కట్నాలు వలనుగా ముచ్చి భట్టును జాహ్మని కొట్టినవాడ వారి భూమికి అిట్టుప వసుకేక పంపు” తిట్టిన వారును ధృతినెందు లేరు రొమార బంగారము గొల్లల గొప్పతనమును కీర్తించుట అనియీడు మాటకు యాదవథట్లు ముద్దు గోపాలుడు మూరితి గొల్ట గొనకొన్న ప్పలివతె కొలువులోపలప వత్చుని జంపిన వాడుగు గొల్పి పలి3 పల్టపరాజు భట్టుతో నతడుఎ శఎల్పుడె ఖర దెత్యు చంపెచు గొల “మాటమాటకు గొల్ల గొల్లవనియేపు.. ముతడు సామాస్కుడే యెంచిచూడంగ మువముగా యాభూమి మోసెఏ (బహ్మదేవుకు గొల్ల పపపతి గొల్ల గొల్ల (బహ్మనుకన్న అీపతియును గొల తరిొాండ లాగ _లాడాయెగాల్ల పావనరు్నదుడు యేర్పాటైన గొల్ప సాగరము లెక్కల చల్లెను గొల్ల దేవేరడుడును గొల్ల చివిజులు గొల్ల వేచ్సుక్ష (వేపల్లె వెలందుల గూడి భావింప ర్నుమండ్తు పరగంగ గొల్తి కొల్పలాడిన వాడు గొల్లతడు కాడ, మా కులమున బుద్దై మదనగురుండు కన్నులు ఆరువని చిన్నబాలుం డె మా కులంయబున పుచ్చి మరియు కోపించి శకటంబు కూల్చెను గొల్లి సూర్యుండు ముద్దుల బాలు డ్రై మూడవ నెలను మా కులంబున బుట్టై మరియు దానవి చనుబాలు (రాగెను గొల్ల చందుండు యాడాది కుర రె యిల తృణావర్తు మా కులంబున బుద్దె మౌని గణం౦బు మెడబట్టుకొన్సి వాని మృతిచేసె గొల్ల మాకులంబున బుద్ది మరియెక్కు-వేది? తల్లి వెస్నెలపనె తను రోలగట్ట అవునోయి భట్టః నీవాడు కోతగును కొమరు.డె మన్టులు కూలంగయిడ్చె గొప్ప మాటల నెంత కొప్పరించేవు

భట్టు రాయబారము ల్రిల్సిర్పి భట్టు నంచుశువచ్చి బెసిపోవుటకు తోవ చూచుకొనియ తొలిగేవ లెస్స కాటమేశ్వరు నిట్లు కొరులాకితివి [గహియించవో భట్టః ఘనుని దేవేయదు డెక్కిన దివ్యర థంబు మందకును భావజ హర వరభక్తుండు యెకె మేడలు చూస్తివి మాడలాసకును పరులకు వె్నీని దాహు ఐబలుండు కోడలు (దొక్కేని గోకులం బెల్ల పరకాంత తిల్లిగా భావించినాడు ఆలసవైతీవి భట్ట ॥ ఆస్థానమునను యిటువంటి రాజు కనుయెదుటను పొసగించు నుడిలేదు బౌంకేది తరుచు నిలచి వన్మకాగు పిట్టవలె వదరేవు చాల తాటోటు మాటలు తప్ప బలికితివి పోక సోకెత్తెనో పొదిలేవొ గాక్‌ సుగావ నుంటివో చూడునామంద తిక్కయెత్తెనొ లేక దెస తప్పినావొ వ్వగసింహము కోరలు వూచంగ వత్తి గింజల వలె పంద్షు తెఠచెదవ్స తరమెః నూతిలో కప్పవలె కాతరించేవు వెబ్బులి మీసాల పెనగాడ నలవెః? _ ఆ రాజు భట్టుగా అర్హ్మడవు కావు వకసి రాజును చెనక వకరాజు వశమే? పూజారీవై వాళ పొట్టబోసికొను మళసి రాజును చెనక మన్నీల తల్లి పోగొట్టగో తంబళి కొన కగునె? గేలి మాటల చాత గెల్లురటోయి || హైరిపోవగ చంపు పోర బొమ్మగట్టు కూడు లేదంటివా కులకాయకమున పేరుగల దొరలకు పేటులెత్తించు. కారిడవుల శ్రేగి కద్దెలు గొట్టీ జారి పోయినవారి చంపు నిశ్చయము కాసు కమ్ముక నీవు కడుపు పోసు తత్రరించకు భట్ట! తడఐడకు సభను కొను మ్మిశాన కంపజేలు మీర యెద్దులును భట్టవా భారంవు భట్టవు గొవు కాటమ (పభువెంట కదలి రాగొను భట్టవా నీవు యెంబెట్టవు గాని శతు రాజులు చెదరి చెలకట్టర్తైరి యుద్ధము శాయక వసగము ధనము మాధవుడు మీళూమి మగడి సిద్ధిరాజును రమ్మను భ్రీఘంబు సీవు వచ్చినను యేసీమ రాజులకు ,.= మన్నె రాజులకెల్ల మదములు దీయు తాలిమి దివ్యాయుధముల పోట్లాడ మేకషడః వో ళట్ట'మెవన బొయ్య్మేవు మా రాజు కాటమ మ్య్మాపాలు డిపుడు వూళ్ళు వుడ్డాదెను వువయగి౨ బెవరె. వుం కొమ్ముల ఆ మువాఎ చేస సావిప్ల సందనాగె చఇదగిరి చెవరె. యేశుగుకకు యెద్దు అళ్వావకావు

లిల0 కాటమరాజు కథలు తరుపుకు తట్టువ బంటుకు బంటు కదిలి రాని రాజుకు మాగండుకాలి రాజుకు రాజు కాలారికి కంపటీడు బొమ్మ మీ సిద్ధిరాజుకు మా యెద్దుకాలి రాకుంటె దిగుపంతము రమ్మను వేగ బొమ్మ వేగమె సిద్ధికాజును వెడలి రణము శాయగ యెత్తి రాగ రమ్మనుము మారాజు పట్టు కోకఠల జుట్టి పలుపైగా పెనచి తల్లి రాని రాజుకు తరుపు నాకు పెనచుటగాదు మీ కల్లి యందు పొలిబొమ్మ తగ సిద్ధిరాజులకు దామెన పలుపు" చెల్లిరాని రాజుకు చెడికాలి బొమ్మ కాటమరాజు సిద్ధరాజుభట్టుకు కట్నములిచ్చి అంప్పుట అని కట్టుతో చెప్పితందరు చూడ ఆంపీంచె సంతోష మధికంబు గొగ వినయాన కట్నాలు వేగ తెప్పించి వచ్చెను నెల్లూరు వడి మీర భట్ట పంపించె పశుపతి (పజలెల్ల మెచ్చ ఫల్మశుతి యిచ్చెను శంభుండు యిహపర వాటంబుగా విన్న వను దేశ్వరులకు సుఖము రాయబారంబని రంజిల్లు జగతి యిది విన్న (వాసిన యిష్ట ఆయు రారోగ్య భాగ్యంబులు గలిగి టోగములు పూజ్యమై యీకథ పూర్ణమై సదయుడై యిచ్చును సర్వేళ్వరుండు యుండు కాటధూపాలుని కథ యవ్వరైన థ్రీ మంగళ మహా.....

కోటపాటి తాటివృత్షం తెచ్చే రథ సిద్ధిరాజు పంపిన ధట్టురాయవారము విఫలమగుట ఆంత నా భూపతి యాదవులు కొలువ బుద్ధిగలిగియు భట్ట; పోపొ”మ్మ సంతసంబున సధాస్థలి నుండగాను టంచు నలు వెంద నెల్లూరి నలసిద్ధిరాజు పట్టుకోకను వక్కపలుపుగా మెలిచి చెలిమితో బంపిన చెలగి ఆవేగ భట్టుకు మెడజుట్టీ పరగ భూపాలుడు రాయభూషణ నుతుడు రొజుల భట్టు ఆనియెనా భట్టుతో అందరు వినగ రాయభారము వచ్చి రంజిల్లివేట్స “నిను జకేయటనుగాదు నిన్నేలు పశువుల మందలో (వబలుచున్నట్టే రాజులు పశుపతి పొడగాంచి పస్తుతించియను యేవురి మెడలను య20పొందు కల్లి ఆసమాన ధీరుడై అప్పుడిట్లనియి? తావున యిట్టులే దామెన యనుచు “వనుధాధిపతికి వడబడినట్టీ ధనము తెలిసియుండగ నీకు తలియ యిచ్చి యివ్వక నీవు యిటువలె జెప్పితిమి నుంట తలకకు"మని భట్టును దగ్గరకు మంచి కారము కొదు మా మవోరాజు పిలిచి పుల్లరి ధనముత్రై పొసగ నన్నంపె ఘనవస్త్ర భూషణ కలితుగా చేసి, పల్లవాధీశ్వరు పైకంబు యిచ్చి “*యినకులాధీశ్వరులు యేవురిని పోవ్సట వుచితంటు భూపాల? యిపుడె అనగ పైనమై రమ్మను బలముల గూడి" "అవుర మిక్కిలి (కొవ్వితివి యదట అని భట్టు బొమ్మన్న యాదవరాజు నిలచి ఘనమైన యట్టి గోగణముల మంద గద్దించి పలీకిన గర్వంబడంతు తనరుచు నున్నట్టి రావును గడచె యుద్ధంబు శాయక వసగను ధనము నెడనెడ వణకుచు నెల్హార్మితోవ సిద్ధిరాజును వేగ చలగి రమ్మనుము_ కడు వేగమున భట్టు కదలిన వెనుక కోటపొటి నుండి తాటికమ్మను తెమ్మని కాటమరాజు చట్టువారి యెరయ్యను నియోగించుట ఇంత కాటమరాజు ఆ మరునాడు మంళతనంబున ళన మరది కిట్టనియె:

లీఫిలి కాటమరాజు కథలు “పరగండ ఖైరవః పద్మరాఘవుడ రాజాధిరాజులు రాపోని కావు నరనాథుగ్రై నట్టి నలసిద్ధిరాజు గాజుకొండకు అసుర కావలున్నదియ పూజితుడగు రాయభూషణనుతుని కొప్పుకొండను పెద్ద కోర పందొకటి హేజీబుగా నంపె యీ మందలోకి యెప్పుడా తరువున యామరక ళట్టు వచ్చినయపుడె పగ నిశ్తయంబు యుండు ఘట్టిగా తెలివిడిగా మరిదెలిజే గచ్చయు కోరింద కలియ అన్నదమ్ములు మనము బలిసినను ఆందరొకటబైతె అచ్చుగా తరువున అల్లి యున్నదియు పన్నుగా పగవారు పై కాయలేరు మొగబంటు లెవ్వారు మోవాకు లేను కమ్మలో యీ వార్త గట్టిగ్మావాసి _ తెగువ యీ మందలో తమ్ము డై తమరాజుకు దండు ధీరులగువారు? ” రమ్మనుచు అనిన భూనాథున కనియె రాఘవుడు అమ్మ వున్నపట్నానకు అంపవలె “భీమబఐలుండను బిరుదు పొగిడించు కమ్మలు సొమజంబుల వైరి చట్టువార్నెరు నమ్మతంబుగా మంచి సౌరని ఆకు వున్నత సత్వుండు వగి శూరు” కొనగల మోవాకు కుదురు చక్కనిడి డనుచు కనుగొన మందలో కమ్మ దొరకి” పమ్నుగా బలుకుచు పద్మరాఘవుడు దన అప్పుడు తిలకించె య్మరయ్య వంక ఆందుశ్లేమని నవ్వి ఆ రాఘవుండు ఆప్పుడు చూచిన ఆతివేగమునను మందర ధీరుతో మరియ నిట్లనియె _ భీకర శ కీతో పృథివీ నెదుర ““కొనగల మోవాకు కోటపాటియును ముళుళిత బాస్తుడై ముందర నిలిచిః వనరగ నున్నది వుర్వి నెన్నగను “కాట భూపాం! వో కాంతి అన నగుచు మరదితో ఆవసీపడనియె చం్వదుండ! “రాదివృక్షందిని ధర నెన్నుటంతి మాట మాటకు ఆతి మాత రాటి వృశృముకాదు దనుజులకోట పౌరువము కుదురు పొడుగునుజూడ కొండయై యేమని చెప్పెదము? యెంత తోచు మ్మాతంబు? అది మతంగుల కొండ ఆగును ళూమిలో ఆవియొక్క_ భూరి చెప్పితివి చో మరిది! మన మందలో గల మగవీరు లెన్న

కోటపాటి తాటివృమం తెచ్చే కళ తిరిల్రీ ఘన శార్యములు గల కదన పుప్పొక్షి గందవొడి పుశుగుజవ్వాజీ సాహసులు. తెప్పించి యిచ్చిన తెరగొప్పనంది వకరి కొంబటెకు పకరు అప్పుడు రాఘవుం డనియె తమ్మునికి వుత్రమో త్తసులు “సాహస వి కమఃళాలి।; యరయ్యః [ప్రశటింపశేల వీ బలముల గూర్చి? లాహుబలంబున పైనమై వేగ మొనకజేసి నన్నంపు మోవాకు దెత్తు” పనివడి యా కోటపాటికి నీవు ఆనగ యా నలనన్న ఆల సహోదరుని వనరంగ పోయియా వక తాటికమ్మ ళూషించి యావేళ భూపాలు గపుడు ఆనుర క్రి తెమ్ము నీ" వనిన భాషా చమత్కారి పద్మరాఘవుడు యరయ్య కర్పూర గంధము కస్తూరి ఆగురు ఎజ్జయ్య తాటికమ్మ కొరకు కోటపాటికి బయలుదేరుట ఘనవేగమున విడిది కడళేగి వేణువాద్యము తగ యడమ యపుడు భుజమునకు ఆనవైన కొత్త చల్లాణము తొడిగి గండ గొడ్డలి పూని కరవబన బాకు కనకా-బరము గట్టి తలను గొజ్జంగి కుండలంబులు కర్ణకోటి కింపెసగ పూల దండలు జొర బూన్చితలపాగ సందిట తాయెతులు సరికొత్త తెలివైన వనమాల తిరుమణి మెరయ నాసలికి వీలసిల్లు గోడిగలు వెంటనే తేర ఆణిముత్యాలను అమరు శలగోల కొలువగా య్యరయ్య కోటపాటికిని తాటి వ్యతమును కొచుచున్న రావనిని, పందిని, గండు చీమను ఎజ్జయ్య జయించుట రాగ అచ్చట వక రోశ్నసి చూచి మెండుగా వచ్చియు మిడిగుడ్డు కొలీప్‌ తేజమై జమలెల్ల దిగులు కొనంగ కన్నుల నెరయ్య గక్టించి దైత్య రొండ గాసెకి గాజుకొండ్‌ పండ్డు గీటుదు రాజు భయపడ దానవియు బొబ్బ

లలిత కాటమరాజు కథలు రింపుడు రాగాను రు రయ్య అపుడు మెండుగా మోచేత మోకాట మెదిపి ర ప్పెర్దు కొట్టేటి రాక్షసిని చూచి పెరికిన నొ పంది పృథ్విపై వరిగి భీకర శ క్రితో పృథివి యల్లాడ సొమ్మసిల్లియు కొంత సేపటి దాక ఆకొన్న పులివలె ఆ[గహంబెసగ దిమ్ముపట్టగ నుండి తెలిసి గొడ్డలి (తిప్పుచు కొట్టగా అడలి దిక్కులను వడ్డు కూలిన [కియ వసుధ మూర్చిల్సి కురుచ బారిన గోవ కోడె చందాన తెప్పిల్లి రాక్షసి దేహంబు సుక్క. చూచి చోద్యమెన చొప్పున ఆనుము తెప్పు తెప్పునబడి తిరిగి చూచుచును కొమ్ముల వేగడ కోరియా పంది వడి వడి నా తరువు వదలి దవ్వుల నెనయగ దండి వేగమున కొండలను పోయిన పిమ్మట భుజగంబు లెల్ల పడిపోయె అంతట పంది దాయగా వచ్చిన తరిమిన వుట్టి వక్కటియు. దిక్కుల గానక తిరిగి వేసారి పొదలోన నుండి ఆ భూమీప యక్కడ చంపునో యీ రాజటంచు గనుచు కారాకు [కిందుండె గండు మదియించి కోరలు మాటి మాటికిని చీమయును వదకొని చరియించి వడి గీటు హేరాళముగ వెడలి అడ్డంబు నడువ కొనుచు అచ్చట ఆ చీమ నరికాల రాచి యెదురు దాకినయంత (గచ్చ కోరిందయు కడకు పోనొత్త్రి య్మ్యరయ్య దాని నిగ నిగ నామంబు నిలువున దోప రెండు కొమ్ముల బట్టి దండి తరువున నుండి ఆంతట నిట్టలనియె రోషమున ఎజ్జయ్య కమ్మకు మారుగా తాటివృతమునే "పెకఠథించుకొని 'వెనుదిరుగుట “పరగ కాటమరాజు పద్మరాఘవుడు ముదురు లేతయు చూవి మోవాకు పరువున వక తాటిషరమ్ము తెమ్ము వకటి అని నన్ను బంపీనా రంత్సియే కాని సదయుడు మాబావ చపృకపాయ అనుర క్రితో టోమి అంతట నన్ను

కోటపాటి తాటివృతం తెచ్చే కథ ల85 యిది యది యని యెట్ట లెకగుదు. వూచి చూచియును (మానొక కొంత నేకు సేపు వుదురు బిడుకున వచ్చి పోవగా అ్యుత వరభక్తుడు ఆ తేమ నేల? గ్మోతుడు చస్పని పని యొకటి చెట్రాకు వకటి. అలనాడు రామ కార్యార్థమై పోయి వప్పుగా గొంపోవ వలవదు నేను తెలివొప్ప సంజీవి తెచ్చిన వాయ (వాలాకు కమ్మలు వారికే తెలియు నందకు తన మది నపుడు (ప్రార్థించి. యీలాగు చింతింపనేల నా కనుచు అందున్న పక్షులు అట్టిట్టు చెదర పెంపైన యాఠతాడి పెకలించి నేను కుదురైన య్యామాను కూకటి వేళ్ళు కొంపోదు మా బావ కొలువులో పదపడీ పెకలించి పటు శార్య కంత” మషామ అని నిశ్చయము చేసి ఆరాజఘనుడు చక్క బోవగ మళ్ళి సావాసంబునను వనరగ వుంగరంబుల చేత తరువు కోటపొాటి రాజు ఎజ్జయ్యను అడ్డగించి పరాభూతుడగుట పెక్కు బలములు వచ్చి వేసిన పిమ్మట యరయ్య పలికె: లీకరాకృతిని “పపపతి నలనన్న పద్మరాఘవుని కొని పోవు చున్నంత కోటపాడేలు యెరుక లేకను తలుపు లెవరు దీసి మనుజ నాయకుడుకు మన్నీల గూడి నను యెవరించి “నీవు యెందేగుదు ? ధరణిలో తోకకు తగిన బందెయును నిలువు ! తియ్యక విడువము తెలిసుండు యేది నీయూరు?ః నీ వెవ్వరః” వనిన డనుచు లాడిని చేబూని తరిమి యరయ్య వెయ్యేసి విధముల విన జెప్పితింత” దూడ లావుల దొడ్డి తోలిన యట్లు అనుచు వేగమె తొడి నటు గొంచు కోటపాడేలేటి కుంభినీశ్వరుని వచ్చె. కోటలో చొర్మదోలి కోట తలుపులును

వ్లీగ్రిగ్ర కాటమరాజు కథ తాటివృక్షమును "పెకలించి అచ్చిన ఎజ్జయ్యను కొటమరాజాదులు చ్రశంసించుట ఆనువాందు నలనన్న ఆ ప్తవర్గంబు తాటివృక్షము దెచ్చి తగనిల్పె నిచట కొలువుగా కూర్చున్న కొలువు అతులిత భుజళ క్రి ఆతి పరాకముడు లోపలను యిశనికి సొటిగా నెంచగా వినవె పొలుపుగా కూర్చున్న బుధ ధరమున్ను ఆంజనీతనయుని నకని జనో తములు పరగంగ ఆ సింహబలుని వక్కరుని భటులు గాయకులును జహూుమన్నె యిరవుగా భూపజలు యెన్నుదు వారు చెపుగు వటు (ప్రవీణులు వీరభటులు సరిశాయ వారిలో సమమైన శకి గోపకులతు పరికింప నాల్గవ భాగంబు కలదు” జ్‌షష్టి విద్యల జనపాలు రంత అని చాల హార్షించి అవనీశ్వరు-డు *ఆఅవురః య్యూకియ నెన్న అజునకు ఘనమైన కస్తూరి గంధంబు పూసి వళశమెః?్‌ కప్పుర విడియంబు ఘనతతో నిచ్చి అనుచు భూసురకోటి ఆశీర్వదింప అప్పుడు (వాలాకు కను వెన కమ్మ వినయంబు తోడుత యరయ్య కతించి ఆ వెన్క “కడువేగ లొడి అపుడు చ్మితవేగంబున జేలువొప్ప మునుప్తు శొనగఅ సూరమాను గొబ్బున దెచ్చి యక్కడ నుండే ఆ కావునందు రనకొందకును జాబు దనర (వాసేది మక్కువ నీ తరువు మరినిల్చి గొనకాని యారాజు కొలువలో రమ్ము!" నిలవ అని వేగమున నంప అఆ యరనన్న అందుకు నలనన్న అతి సంతసిల్లి _ మునుపు దెచ్చిన తావు ముదముతో మందర ర్రీరుండు మరిది కిట్టనియె: చేరి “అ(కేయ గో_తుండు ఆసవోాయ పాదులో నా తరువు పదిలమె యుంచి శూరుడు మరలి [గక్కునవచ్చె మది సంతసిల్లి యీ దోట్టువార్మెరు యంత ధీరుడు! సరస నలనన్నకు సముఖాన నిలిచె. ఠాటాకు దెమ్మన్న తటుకున బోయి

కోటపాటి కాటివృవం తెచ్చే కథలు వ్రీపి] కాటనురాజు అయితమను రాజూదులను యుద్ధమునకు సాయము రమ్మని లేఖలు వాయించుట పెద్దిళూపాలుని _పియ తనూజుండు వేయి భంగుల గొప్ప విన్నపముగాను వద్దిక రాఘవుండు వనర మెల్పునను మా యోగక్షేమంబు మరివేగ వాయు ఈలకొని ధనకొండ ధరణీళశ్వరులకు అటమీక యీకయ్య మయ్యేటి రార్త చెలగుచు లేఖలు చెప్పివాయింప వివర౦బు భాసుర కీర్తి _పధానశేఖరుడు తటుకున (జాయుమీ దండు రేఖలు (వాయను లియించి చదువు రమ్మనుచు (పాకట ఛప్పన్న ళాషాధికారి పసుల మేపిశ వార్త పనుల కాట భూపాలుని కరుణ తోడుతను జంపి నది మేటిలై _పభవాందు పసుల జంపిన యట్దీ పాపాఠత్ము మితభాషణుండు వార్త కందర్చు సొటిగాగల రామచర్నదు మడిలోన పగవారు మకియింప గోరి బెలగుచు పిలిచి ఆ జనవాలు డనియె:; యెవిరించి యివ్చోట కదసిన వార్త “చెప్పెదవిను రామచం ద!. పదివేల విధముల బాగుగ (వాయు వివరంబు కదలి రాగలిగిన కలియ వచ్చేది” (ప్రమదమున మా బావ పల్లికొండకును అని రామచం్యడునకు ఆవనీశు చెప్పె కొమరక్కు సిరిదేవి కో ర్కెౌయిద్దరికి వినయాన లేఖలు వివరంబుగాను చెలువొప్ప మన యోగ క్మేమంబు పల్లికొండకు నపుడు పర్మేక (వాయు మొకటి చెరుకూర ఆలనాడు చెల్లిన రాజు తల్లిసిరిదేవికి తాల్మితో వకటి ఆలియ జెప్పిన వార్త తేటగాయిపుడు బాలరాజులు వుండు పట్నాని తరిపులో బారంగ తగ నొప్ప కొకటి (వాయు వాలాయముగ నాసి వైనాన జూచి కరుణతో అంతట కరియావులన్న తప్నొాప్పు లేకుండ రరణిపుడు వరుసతో ఆవెన్క భట్టావుంన్న వినగ ఆంత అయితమరాజు అవనీశ్వరునకు అప్పుడు లేఖల నన్నియు జదివె పుత్రమరాజుకు పొందుగానీవు విని దాల వేట్కను వేగంబె రాజు

లీ38రీ శఆాటమళరాజు కథీలు వనధి గంఖీరుండు వంశ వర్ణనుడు వరుసతో జేసియు వెనాన బట్టి తన (వాలు చేసిన తగు లేఖలన్ని వురువెన తన చేతి వుంగరంబునను ఘనముగా జలటైను కడు లక్క ముదల జేస్టిగక్కున చం;దికలును నపుడు కాటమరాజు కాలారిచే కమ్మలను దొనకొండకు పంపించుట శబురున నా రాజు కాలారి బలివి వుదకము చేరువ వనరగా నిలిచి కాలారి చేతికి కమ్మలందించి ముసిలోన గావించి ముఖమార్జనంబు “వైళంబె కమ్మలు వైనాన గొంచు. పొసగ తిరుమణి దాది టొట్టు బాలరాజులు వున్న పట్టణము పోయి ధరియించి బాలరాజులకును పల్లికొండకును పలు తెరగుల సూర్య,ప్రార్థనము చేసి (వ్రాలు కమ్మల నిచ్చి వరల వేగమున ముదమిప్ప ఆ చద్దిమూటయు విడిచి చదివించుకొని దండు సన్నాహ సదయుడై కఠుపార చద్ది భోంచేసి ములను జలముల చేతుల చయ్యన కడీగి యదుకులాధీకుల యిటకు చలగుచు సవరించి జతనాన లేచి రమ్మనుము" తడవు కాయక అందు తరలి వేగంబె అని చెప్పి కాలారి నపుడు బోధించి. పడమట ఆరజూము అనియేక వివరాల అతనితో దెలిపి పరియంత మునకు ఆమరంగ చద్దిమూటంత గట్టేంచి ధనకొండ పట్నంబు కొమరొప్ప నా దనకొండ కంపించె తాత్చర్యమునకు అంతట కొలారి ఆ కమ్మ గొంచు ఘన చేగమున జేరి కాలారి సూడ అఆతివేట్క. ధనకొండ కంత నేరేర ముదమొప్ప నడుదారి ముసి గాంచి యందు దొనకొండ పుర వర్ణనము ఆ వేళ ధనకొండ ఆత సంభ్రమ దేవేళ్ళద భోగమై తెలివి డివింప మున అలర వాద్యములును ఆంగళ్ళవెంట

కోటపాటీ శాటివృకం తెచ్చే కథలు క్రీీ0 చలగుచు ఘోషించు శంఖ చప్ప చోద్యంటై న చాలు కాహళులు రావులును ఘుమ ఘుమ వాసించు కుంద అచ్చట గలిగిన అటకు చేరువను జవ్వాజి రచ్చగొ కూర్చుండి రాజు కమనీయ మగు మంచి కహ్రారి తమ్ముడును- అగురు అమ్మనుజాధీప అల్లుడెనట్టి యే దిక్కుచూచిన యెల్ల భాగ్యములు ముమ్మయ్య-పోచయ్య ముద్దు శోధించి చూడనే చోద్యమై యొవ్చ బాలురును | జొటి మించిన మంచి జాతి సేంపేంగ ' కొమరొప్ప జగజంపు గొడుగులనీడ భావింప మొల్తల పరినుళంబులును ఆమరంగ బొంగరా లాడుచు నుండ ఆ బొవులను జూడ మందలో కాలారి మారన్న రాగ అమృతోదకములు ముందుగా సిరిబాల ముమ్మయ్య చూచి మెలికల సోపానములు మించి “అన్న కాటమరాజు అంపిన భటుని యుండు కన్నుల సైడగన గలిగెను నేడు యేగరిడిలో వారి నెలమి గై కానిన యే వార్త తెచ్చెనో యెలమి వేడుకల వకరి మించినవారు వకరు శూరులును ఆవార్త నాయనను ఆడుగుది యే కవీశ్వరునితో-యెదిరి భాషింప మనుచు ఆ కాళిదాసాదు అనవచ్చు కవులు బాలలు యిద్దరు పరుగున బోయి యే గృవాంబున జూడ హెచ్చుకళ కొలారి నప్పుడు కౌగలించుకొని గలిగి పేవేగ కర్పూర విడియంబునిచ్చి బాగ్లైన చిత్తరువు 'ప్రభవింపు ఆవుల పరిణామ మడిగె ముమ్మయ్య చుండు “*వినవయ్య కాలారి! వినర మారన్నః యే సావిడిని కొలువెవరు కూర్చున్న గొనకొన మావారి గోగణంబులకు భూసురాశీర్యాద పుణ్యవ ర్తనులు ఆరూఢీ షేమమా? అన్న! కాలారి! ఆ సభాపతిచైన అయితమరాజు 'ఫీకుకెక్కిన పెద్ద పృధివీో సుతుడు వాసవు నట పోలి వసుర నింపొంది నలనన్న, ఆ పద్మనాయు, డెరయ్య మేడలు మిద్దెలు మేలు చవికెలును చెలగుచు నున్నారె క్మేమాన వారు? వాడలు శృంగార వనముల తోడ చేదంతి యేనుగు చట్టువార్నెరు నప్పైన థనకొండ వూరి ముందరను ఆవిరళ స్ఫూ ర్తిచే ఆనంద ముగను

ల్లీ కాటమరాజు కథలు బొల్లావు వినుమన్న బౌ...ద విసిపి.ప సూర్యుండు వేగంబె కూకులను (గుంకె చరి వారేవురు సాహసోన్నతులు ఆవేళ కాలారి ఆత్మలోపలను- ఆండగల కంపటము యాదవులు *యీవేళ యీ జాబు లిచ్చితినేని లక్ష అయితన్న బందుగులు అయిన మండలాధిపులెన మన్నె మూకలును వారెల్ల మందలావులు పెక్కు మసలు వైనాన జూచియీ (వాలు కమ్మలను కోడెలును ఆపద పడియెదరు అది నిశ్చయంబు యొద్దులు ఆ సలుగు బెనుము యా పాప కర్మంబదియేల లాదిగను నాొకనుచు పరిణాన నున్నారె భవహరు కృపను! మదిలోన తను తానె మార్గంబు వీరన్నయును లక్ష బిరుదు రెలిసి గోసంగులణ “వదయంబు గానిచ్చి వుర్వీప అందరు సేమమే? అన్న కాలారి”” నకును అని రాచ ముమ్మయ అడుగు గొదకొని కొంపోయి కొలువు మాటలమ కేతెంచి వినియు మారస్న౦త విన్నపము సదయుడై యున్న నేసె; ఆ జనపాలునకును “అన్నరోః ముమ్మయ్య। అల్టుడ! చదివించు కొమ్మన సమయంబు గావి ముద్దుః యీ సంజ చీకటి నియ్యరా 'దనుచు యెన్నగా ఫోచయ్యః వినరయ్య మీరు భాసురంబుగ నున్న బాలు రవ్వేళ ఆలమందలనుండి అరుదెంచు వరకు ఆమ్మకు సిరిదేవి కాబాలు రపుడు ఆవులెద్దులు యాదవాళి య్మరయ్య సమ్మతంబుగ జెప్ప సరగ సిరిదేవి ఆవులన్నయ్య నాయండు శేమంబు యెమ్మె మీరగ మేమమెన్న మెండైన ధనకొఇడ మేదినీపతిక్రి “కొలారి! గడిముండీ న్నలనన్న కమ్మలంపించె సదమలాచారుండు జనపాలవకుడు కడమ వార్తలున్లు భూ కమ్మలో అధిక సాహసుడగు నలనన్న మంతి గలవు” పద్మరాఘవుడును పయ్యె ల్మెరయ్య అని-యిట్టు మాకన్న ఆ బాలురకును మంద నావులు మన్నీలు భటులు

కోటపాటి కాటి వృక్షం తెచ్చే కథ లకీ] సారు పోషకుడగు చట్టువార్నెరు ఆ రీతి గడపిన అటు నిద చెంది పరిణామమే?" యన పలికె కాలారి: తారల చందదుడు ధవళమై కాయ 'స్పరకులతో జను సుజనపాలునకు... నాలుగో జామాయ నటచుక్క క్షేమమే” అనినను సిరిదేవి అపుడు పొడువ (ఢశేమతో దాసుల పిలిచి చెంబులను తెలివిగా పశ్చిమాదిని శళాంకుండు జలముల తెప్పించి సరగ నిప్పింప [గుంకిన కోకములు గుబులుగా కూయ చెలగుచు స్నానము బేసి కాలారి ఆ కమలాప్తుండు అంత తూర్పునను వచ్చి కూర్చున్న ఆ వనితల చేత _ గట్టుపై నెకియు కాంతి ఠా జూపె పంచ భమ్యంబులు పచ్చళ్ళు పెరుగు ఆ వేళ పట్టణంబందు పెల్లుగను లోంచేసి కాలారి పొగడుచు లేచి _ పటహ మృదంగాది బహ్ముశుతుల్‌ సిరిదేవి సెలవడిగి చెప్పిన విడిదికి చెలంగ ఆరిగె నంతట కమలాప్తుడు (గుంక. నిటలా భక్తుండు నిజమానసుండు ఆఅంఠట అంఎతమరాజు అప్పుడు అటమున్నె మేల్యా-ంచి కొలువు అయితమరాజు అంతయు జొలించి అంళఃపురముకు ఘటితమై మెరయ కల నావి నొంది సంతోవమున వచ్చి స్నానంబు చేసి మరి వేగముగ ముఖ మార్జనము చేసి కృత్తివాసుని పూజ బత్తి గావించి. పరగ దివ్యవిభూతి ఫాలమున దాల్చి దివ్యగంధంబును తెరగొప్ప నలచి శంభుని బూబించి జననాథు డంత దివ్య మాల్యంబుల తెరగొప్ప దాల్చి గాంభీర్యమున కొల్వు గద్దె శే౭ెంచి తరగొప్ప లోంచేసి దివ్య జేజమున కూర్చిన ముత్యాల కొల్వుచావడిని చేరి యిరుగడలును సేవక వృత్తు _ కూర్చున నా రాజు కొల్వులోపలను లొనరింపుచును చెలులొక కొంత అన్నలు తమ్ములు ఆ ప్తవర్గంబు నడవ మన్నీలు దొరలును మంతులు జననాథు డైతన్న చెలులు కొల్వగను భటులు మేలిమి బంగారు మేడలో కరిగి పల్టికొండయు సరస భట్టావులన్న చాల వేడుకతోడ శయ్య పవళించి పుత్తమ రాజును వుతమ ఘనుడు సరస సాహిత్య _పసంగ సంగీత కర్లరి రిపువైరి కరియావులన్న పరులు పురాణముట్‌ వక సత్య సంధులు రాజు సముభాన కొంత పొద్దు నిల్వ 16) ॥

లల్ల శాటమరాజు కాలు భట్లు పైగడంగ (బాహ్మలును పాడేటి ఆటల పొటలవారి దీవిప కినుచు పుంణముల్‌ జట్టును తమలోన సాధనలు చాయ విఎచున్న యంత కాలారి కమ్మలను అయితమరాజునకు సమర్చించుట ఆవేళ కాలారి ఆప్పుడు వచ్చి భానుతేజుం డిబకు పంపినలేఖ వేవేగముగ భూమివిభు కొలువు సహజ్యవాతయుగాదు సన్న జొచ్చి చిన్నెలును పల్లటి వేసి ఆ పలికొండకు యీ జాబు తెలియదు యదుకులా అల్లటే వేసియు ఆయితన్నకు అనిన అమితమ రాజు అప్పుడిట్ల మొక్కి నియ; కడియాల చేతుల కిమ్మలందియ్య “విశకవోయి మంతి! యీ విశ్వావబ్బు వడికముగా ఆ రాజు వుతరాలంది లోన రాచకరణంబగు రామచందుకును ఛప్పన్న భాషల శేషాహి వషచు లేచి యా రాజుచే లేఖ లందువిని వప్పుగా పొగుడుదురు వన్నెవాసిగష చం్చదికలో ఆకు చయ్యన దీసి సీవెట్టి వారైన నిమిష మ్యాతగున అందులోపలి వైనమంత,యు దెలిసి. వివరించి చమవకు వెలయ మండలాదీశుడు మరివేగ నిపుడు (పాలలో దందు రమ్మను వార్త లా విన్న దిక్కుల కరణాలు దివ దినిల- చను వించక మక్కువగా నెన్నమం్యతిరోః " ప మనసులోపల నుంచి మంది సీకు తెలియదటన్న నెగులోంద శేఖరుడు మడిస ఘనవేగమ.న కమ్మ గట్టిగా చుట్టి చేకొని యీకమ్మ చదివేటి మలి మాన వెశ్వరునితో మంతి సీవె దెల్పు'*'మటన్న నెరమ-_౩ యిట్లనియె: మదిని గమనుజేో! విరునేడు మందలో నుండి

కోటపాటి తాటివృమం తెచ్చే కఏ ల4ల సిరిగిరమ్మ మాత్రమే కమ్మలను చదువగలదని అమయితమరాజుమంతతి చెప్పుట భావించి పరికె: “భూచాల చం్యదుండ్‌ సాటువ కెక్కిన సభవారి నంపి నేనెంత వాడను యీ యుర్విలోన బంధు సహోదరులు మఘనులెక్కువగు వారుకలరు నాకన్న పల్లికొండయును పరమేష్టి సతిమైైన భారతీదేవి ఆందరు నగరికి అప్పు డేతెంచి కోరితమును జేసి కూరిమి చేత మరివేగ ళారదా మండపంబునను వారిజ పువుబోడి వాకిజనేషతి ఆరూఢి వరుసతో అపుడు గూర్చున్న వారిజగర్భుని వరమున గన్న అప్పుడు కూటాం కడ్డ తెరగట్టి సీ ముద్దు కూతురు సీలాలవేణి కప్పుర గంధుల కడు వేట్టూ బిలిచి- (ప్రేమతో గొల్బియ _పియమార “కొమ్మలాకా మీరు గొబ్బున పోయి పార్కి అమ్మ నూకాందికకు అటువిన్న తెలుగు అరవ:బునుు (తుపవ వంచి మరారి) సిరిదేవి కొమరక్క సిరిభోగ లింగ చెలగి కన్నడమును చదివ నాగరము సరసన అగుమంచి చష్టు మారమ్మ నరనార। మీ పుతి నలినాయతాక్ని పందముల యరణప్ప పైడివారి తల్లి తెరగొప్ప ఛభప్పన్న డేశీయ భాషలు ఆందరిని తోడుకొని అతివేగ రారెకో అక్కమలాక్షికి ఆంత తెలివిడియ అని వారి లోపలికి నంపి అబితన్న మక్కువ మీర మా మనవి చేకొనియు తన ఆప్తు లందరు తన చుట్టు కొలువ ఆక్కడికి యాకమ్మ లంపక కొని గంగరేగులు మంచి ఖర్జూరములును తక్కిన వారికి తగదు తెరియంగ”' బంగారు పళ్యాల బాగొప్ప నుంచి ఆని విన్నపము కాయ ఆంగీకరించి పంపిన లేలలు ఫలముల నడుమ ఘన వేగ యా రాజు గద్దెపై లేచి వప్పగా నుంచియు వారితో ననియె; ఆట పాటలనన్ని అపుడు ఆలించి

డడ కాఒమనాజు కథలు ఆఅంపతసురాడు కమ్వుల కుకాతురదులను గూకి- జా . పశ చూచుట “వినరడ్యు సళవారః వివరం చునవేగమున 2వ "డం మీక జసు. పాస కూడ్య కిక వాలతు జననామ్‌ కంపన అడలేకి లిపుడ. లండప సు సకలంబజు చావలి సండేవా మెడం ఆఏచాల గ్‌్‌పె ఆక్‌ కొమకక చకవళ్న చూతము వవరల? నమమగా అకక చళ్చి మారయ మశము.. చెలులు సికడెవియు శు రాకమకు యల. పుష్యం డీఓకు వంపు లేకప ఆరికేజి లాకంపె ఆ స్‌వషర మ్మ షిరడేవి కడకిపుడం శీ రుమంపిచంను వపగకాల “పైపై వంకల జూ ఘజా= నా చిన్న కూతుకు నాకి సీకిరియ యపరణప్ప చూచి ఈశ మదిలోన చోద్యంబునంది.. తగన్గొవ్చ పెకివాకి తల్సియ సకస రలముళల భిర్టూర వలమందె చా కొమరక కోడం యు కమ్మ కెటవంద మన వసులు అయన ... లండికకు కాగలవు ఆమకంశ హర్చండి ఆక పొలరి అయలేళిలు పచ్చకొన్నంత కోడండు కలహ:ంజ వాలేటకటగట నిజము" సిరికేవి కోడండు చి తకువుల వలె అని విక్ళదుంపంగ ఆంతనా చెలలు వకసతో గూర్చున్న వెశాన సరస అణు మ్మాతమున లోయి ఆంతః నెరిత లందరు గూకి నెమ్మతో పురమున గొలువ కొమరగరి సిరిదేవి కోడండతోను ఫలములు లేఖలు పంప నచ్చటికి కలసి మెలసియన్న కాంతల బీలువ వడిమీర సిరిదేవి తొడలపె ౧ఎ౦డి కనక పూటోడుల కైవడి తోను అచ్చట సిరిగిరి ఆవి చూచి తాను చపదె?చి ఆడ్డతెర దాటున నిలువ పశ్హిములో నున్న ఫలముల విడిచి కుసుమ కోమలు లెల్ల గొబ్బున వేగంబె జయలేఖి వెలది యందుకొనె వచ్చి. ఆందిన వార్తల ఆటు పెద్దలకును వసిడి పీరములెల్లి పకగ డెప్పింది చందనగంఠులు చెప్పి రంళటను

' కోటపొటి తాటి వృకం తెచ్చే కథ రీకీర్‌ చెప్పగా వినివారు శకున ఫలంబు ఆకిగిన వివరంబు ఆంతలో దెలిసి అప్పుడు రిఘపతిని అడిగిరందరును కడువేగ రఘుపతి కలకారి కనియె శకునఫలితము యుద్ధమని పల్లికొండ ఏష్యము చెప్పుట “జఇనులారః వినుడు యీ శకున ఆందరు పెద్దలు ఆయితమరాజు

ఫలంబు ముద్దుకూతురు జూచి ముదముననిరి అనికి సిద్ధమగుదురు యాదవులెల్హ ““అమ్మరో సిరిగిరి; అమ్మ వెలురాజుసుతు కంటె వలురాజు వినవమ్మః కంటె నెమ్మది చదువంగ నేర్చితివమ్మ! యిలలోన యీ జగడ మెక్కువ షాక దేశమునుండి పశుపతిరాజు గలదు భూనాథుడే తనకు పు ర్తెంచినట్టి గాంభీర్యలక్ష్మి! వో కాంతాలలామ। జయలేఖ లిపుడు నీ చేయిబట్టినట్టి అంబుజన్నేతి!వో అలినీలవేణి! ' దయచేసి మాకిపుడు ధరణీశపుతి ఆబితన్నపట్టి! వో అల సిరిగిరమ్మ వినిపింపు జయలేఖ వివర౧బుగాను” వయినాన జయలేఖ వరుస అనిన చం్నదిక దీసి ఆ సిరిగిరమ్మ వినిపించు” పెన్నువేలు వాలాకు బెట్టి అప్పుడును అని పల్క రఘుపతి నందరు ఛప్పన్న భాషల శేషాహిమూర్తి పహైగడ ఆంపిన జయలేఖ అందరు వినగ- జననాథు డంపిన జయలేఖలపుడు కాటమరాజు పల్లికొంఢకు (వాసీన' జయ లేఖను సిరిగిరమ్మ చదువట | “స్వస్తి సమస్త విజయగుణాధార! నలనన్న చండ్మపణామంలు చేసి వసి పెడి వీరుద! ఆర్జి గంభీర! చెరిగి విన్నపములు కేమమందరము భువన జనారాధ్యః భోగ దేవేరద: యీ యెడ అభిలాష యేయెడల రవితేజః సర్వజ్ఞః రక్షకుండైన మాకు బావ రఘుపతికిని పరగ మీ మరిది

య. కాటమరాజు కథలు పాయని మోహవిభాంతియ ఆషర క్తితో మంద కరుదేర వలయ యపుడు ఆలనాదు మీతోడ అయ్య ప్యోలాజు అనియేక మార్గముల ఆత్మ మీవదన _ చిలుకలమ్మరికడ చెప్పినవార్త వనజములుగన వాంఛయున్నదియు. చిత్తాన నండెనా శీఘముగ వచ్చి యాదవరాజ్యు మేలించి యీడేర్చ నిత్తెముగ యరగడ్డ నిలువుడీ మీరు ఆదిమూ ర్రివి నీవ అవనిలోపలను పాటను నిలువుడిమీరు మీరు అటు అనువాంద గత హేష్యమంత యెరుగు కానక దువు విన్నపమంతయు యిది యనుచు కాటమరాజు సిరిదేవికి వాసిన జయలేఖను సిరిగిరమ్మ చదువుట అటు వెనక వకలేఖ అప్పుడు దండు గడిపిన వాని తనయు చదివె- డెతన్న “'శ్రీపార్వతీదేవి సీత భగవతియు అండగల కంపటీలందరు మాకు 'భ్రీపాపనాళని శ్రితలోక గంగ చేతులో చెబివేసి చెప్పి యొప్పితివి అరుదైన యట్టి యా అన్నపూర్ణయును యే తావునను మీకు యేమి గల్గినను సరినొప్ప భారతసావ్వితి సతియు _ ఆ తావు ఫలము మీరందరు గూడి పరమ పత్కివఠా పద్మినులైన ఆంచిత ప్కుత మిళాదులతోను వారి సమానమై వైభవమొందు పంచుకభోంచాయ పద్దశి యిదియ ఆక్కకు బావకు అమ్మకు మొదలు అని యిట్టు దీవించి ఆప్పుడంపితివి చక్టాగా నలనన్న సాష్టాంగముగను అనియేక విధముల అప్పుడు (మొక్కి పంపిన వివరము వనరంగ బోధించి వినుడి ఆల పాకనాటికి ఆంపితి మమ్ము ఆక్కడ నుండి మీ ఆనతి దాత తల్రిరో; ఆ మాట తనలోన నిలచె కొర్తీక మాసాన కదలి వచ్చితిని మనములోపల మిగుల నున్నాది వార్తగా దేశములు వనర దిరిగిత్తిని అమ్మరోః నీమది నెమ్మదినుంచి భారతి కృప చాత పరిణాన మేము అంత విన్నప” మని ఆటనుంచి సురభులతో యెడ్డు సుఖమేపులంద్యు అప్పడు

కోటపాటి తాటివృమం కెచ్చే కథ విశ? కాటమరాజు అయితమరాజాదులకు (వాసిన లేఖను సిరిగిరమ్మ చదువుట అంతట వక లేఖ అందుకొని పడవీటి కాదరాజు పొపాత్ము చదివః డగుచు “స్వస్తి భ్రీమత్సు గుణ సంపన్ను పొడిపించె యెద్దుల బోయల బాత లైన మూడు భూములు చేయు అవును సుస్థిరముగ ధర్మ సుగుణపమయోరి'! చెల్లె బంధు $రోరత్న! బాహుబల రామః దొరకొని చంపెను దుర్మార్గుడయ్యె మందర నగరర! మానుషయోధః! పకల వేసిన యట్టి పాపాళ్ము శాస్త్ర వాక్య (ప్రతిష్థాపనాదార్యః తలలు శ్రీకాంత పరిపాద సేవాధురీణ! చసుధ గూల్చిన కాని వచ్చుట లేదు నొకసుత పొరి నాయకులైన తరమైన పగయాడ దాగనో చేకొని కభముల జయరాములైన యనుచు కరి ఘటముల వైరి! కరియావులన్న! వెరవున భూములు వెదకుచు రాగ పరళ క్రి భట్టావుల వల్దభన్నకును యేడు తరముల పశ యకగడ్డపాట పొసగ ఆయితమ రాజు పుళత్తమ యీడైన జగడము యింపుగా రాజుకు గలిగె పశపతి నలనన్న పంపిన రేఖ పుల్లరి వడంబడి భూమి మేపితిమి మాఘ [తయోదఃశి ఆదివారముకు పల్పవ రాజుతో పగయు యేర్పడెను బాగుగానున్నాము ఐలముల తోడ థభ్రీడేవి పతియైన శ్రీహరి కృపను లక్ష కంపటమును రాఘవుడు వాదించి వసులెల్స వనగూాడే మనకు మేము అలిగి పోవగ విందు అయిన దక్షిణ దేశాన తరలి ధేనువుల చందమున పరగంగ నాసేతు బంధనము కలిగె నాకును యిపుడు కయ్యంబు కరిగి శాయ మరల వచ్చియును మా మందలనెల్లి (గక్కున మనశకి కలిగిన జన్నవాడను నిల్చి చలగి వేడుకల యిపుడే మన్ననచే మది మరచి యుండినను

లం కాటమరాజు కథలు వక్కరై యీపనులు యీడేర్ప (వవిమల యెదురు కోలు వలయు (పథ్యాతిగాను అటు గాక మీయంత ఆత్మవర్గములు సకల వాద్యంబుల సన్నాహమలర నిటలావు కృప దాత నిందరు సకల పార్థివు లెల్ల సన్ను తింపగను గలిగి యెంతొ వేడుక పెండ్రీ కేశేరవలెకు పగ నిర్వహించేటి పనవులు గలిగి అంత బంధువులు మీ రరుదేర హిమ'సేతు మేరగా యీ జగము వలయు పొగడ తాత వక్కడు మన తం్మడులు విమతుల నిర్జించి విఖ్యాతి మింళు వేరు ఆంత శ క్రియ మాక్షు ఆత్మలో తాత తండుల పగలు దరికొనివచ్చె గలదు వచ్చి కలియుడి మీరు యింత వారయు మీకు యెంగింప వాలాయముగను న్న వలయు. నిళ్చల చిత్తాన నిటకు వచ్చేది ఆలనాడు సిరిదేవి ఆడు వాక్యములు కాక మీ మనసులో కపట మందినను కలిమి కొరకు గాను కమ్మలంపితిని యీ కమ్మలను జూచి ఆలాగె మీమది హర్షంబు పుర్ది యీ క్షణంబునను (వాలాకు విన్నంత వచ్చి యిది మీరు యెక్కువ కాపురాలు యెసరెడి దండ్లు కూర్చుకొని మీ దళమల (పలు మీకు తక్కిన దూడలు దళముల నెల్ల పెండ్లి చందము వలె [పేమతో తల్లించుకొని కృష్ణ దాటుడి మీరు "రండి పుల్ప గడ్డ యలమంచి నుండుడా సోమేశ్వరుని సభ శోఠనములైన వెన్క (పేమతో ఐసవన్న పెండ్లి నన విదియ తదియలకైన వేవేగ యింట యిటకు యిల సిద్ధిరాజింట యిుంకి పూబంతి కదలి వచ్చియు నీవు కలని వెలయంగ బసవనకు వేడగ వలయ శోధించి మాఘ బహృళంబున మంచి లగ్నంబు చన్నవారిని జూది సమరంబు లోన బాగుగా గలదని (బాహ్మలశ్నారు వున్నవారిని జూచి వొగి రణము శివర్శాత్రి దిననున స్ధిర లగ గమందు గుడిపీ

కోటపాటి తాటివృమం తెచ్చే కథ బత్తి పోరాడి రణనులో పొలిసిన యట్టి తటుకున వీలైతె తరలి వచ్చేది వారి కాంతలనెల్ల వైకుంర మనుపు యిది కార్యమని మీప యింత ఆంశలో సేనకు అన్న భక్తివన్న (వాసితిమి అంతట రణముకు అరుదెంచె నేని యిచి మదినుంచేది వివర సాయుజ్య పరవికి సౌపాన పదవి మంతయుము” శాయంగ గలవాడు జగతి లోపలను ఆటు మీద పనులకు హరిగురువు లడుగు యుద్ధలేఖలను వినిన సిరిదేవి శోఠరమున మూర్చిల్లుట అని లేఖ చదివిన అంత సిరిదేవి పదములు భూకాంత పైని నిల్వకను విని జాల మదిలోన విభాంతి చేతుల పిసఘుకుచు చెల్లటో యనుచు బొంది. ఆ తన్వి శోకార్టి ఆవనిపై కొరగి తన సుతుడు అఆయితన దండు వనజాక్షి కన్నీరు వసుధ పై గురియ బోయినను ముగిణిమందై కడు మూర్చయు తన మది నెటువలె ధైర్యంబు నొంది నిలుచుః అప్పుడు సిరిదేవి అవనిపై వరిగి మొగము వెల వెల బారి మోమును తెప్పరిల్లకున్న సిరిదేవిని జూచి వంచి అన్నల చెల్పెలు ఉగుమంచి వచ్చి సోగ కన్నుల నీష్ళ జొట జొట కన్నీరు తుడిచియు కడు లేవదీసి కురియ మెరుగు పట్టుకాలు మెడనిండ కప్పి ఆఅదరుచు ఆ దేహమంతయు వడక వురమున చేర్చుకొని వువిద యిట్లనియె! అగుమంచి తన తల్లి యగు సిరిదేవి పతపాతమును ఆక్షేపించుట “కట కటా! వోయడక్యు! కడు యిటు వలె మూర్చపో నేటికి సీప+ ద్రైవ్యపడుచు. పరగ దవ్నిణముకు పంపి నీ కిపుడు

౭50 కాటమరాజు కథలు పరికింప నంంన్న గగబడు నాయ పలికిన మాలకు పంపెను గాక యేరాలి కొడుకును వేరుగ చూచి ఆసహాయుడే యమ్మ ఆవులన్నయును మారు భూమికి పంప మన సెట్టు పసుల చాతనె తన పగ గెల్వగరలడు నిలిచె. భూనాథు డమితన్న పోకున్న గాని సీకన్న కొడుకై తె నీవు ఆంపుదువః కానున్న పనులెల్బ కాకపోవిపుడు ఆ కాటళూపాలు నంపితివి గాక చెలిమితో దీవించి జయము గమ్మ పక్షపాతివి గాక పకుపతిని నీవు నుచు దక్షిణాదికి పంప ధర్మమా సీకు? ఆలివేణీ నీ సుళుల అంపవే తల్లి? ధరణిపై వానికి తల్లి యుంటబేను వలదు నిష్టారంబు వలదె వోయమ్మ। పోరాడ రిపులపై పొమ్మనునె తల్లి; నీకు మూర్చయు పోను యేటికి కట్టని చీరెలు కావువో యమ్మః మిుపుడ” కన్నకడు పేమియు కాదమ్మ నీది ఆని దూరబలికిన ఆంత సిరిదేవి యేటి మాటలు నీదె వేరుబంధమును తన మూర్చ తెలివొంది తనలోలెనె పాటించి నీ సుతుల పాటి లేదమ్మ తాను యెంత కపటివిగాక యెన్న నీసుకుల అంతంత పెదవులు అటు తడుపు సంతోషమున బంప దాలవైతివిని కొనుచు పగపాటు దలపోసి పాకనాటికిని చింతించి సీరిదేవి శివుని తా దూరె సగమైన బలమును సోయమంపకను వో పార్వతీనాథః వో భక్తవర్యః ఆంనాడె నలనన్న నంపితివమ్మ ఆ పగభూమిలో ఆవులకు మేపు తెలిసె సీ కపటంబు తేటగా నంత కద్దని చెప్పి యా కాటభూపాలు యతని పొమ్మనగానె యిటు మూర్చ సిద్ధిరాజున్నట్టి సీమ కంపితివి వచ్చె పీరికి వారికి సరిపోరు పెట్టీ అతని పొమ్మన నోరు ఆడెనె తల్లిః యేరీతి దాగితివి యేమందు నిన్న దళకంరుడాది ఆ రైత్యుల నెదరి పట్టభ్యదుడు దండు పైనమైనాడు వసురపె గూల్చేటి వైభవం బెసగ యెట్టు కట్టడ్‌ చే స్తివీశ్వరా!” ఆంత ్రీరాముండు ఆ నలనన్న యనుచు పంతగించి యా గిపుల పరిమార్ను మగువలు దానును మందిరంబునను నిజము పొగులుచు అఆడలుదు పొలతియున్నంశ అలనాడు వకమాట ఆర వెల్లి కరగ

కోటపాటి తాటివృమం తెచ్చే కఫ లీ51 జయళేఖలు విని సంతసించిన ఆయితమకాజు యుద్ధ సన్నర్ధువగుట అంత ౨వవచుకా వు ఆ వల్లదగ్ను ఉంమెక్ట వాకర్ష శొండమనేడు కాంతి సమామంవ రరియోవు-న్న ఆఎరయెంగ చెన్నూరు ఆరణి జే్చి జయలేఖ విని వారు నలంతోషమంది. అర్ధవీడు దొనకొండ అల రెండు “దయమీర బంధుసోదరులును దాను యెరకువులు ద్వాపరమేలిన ధర్మరాజైన అద్దంకి వినుకొండ అమ్మన్న (బోలు ఆ పల్లికొంగల ఆనుమతితోను ఆరుదై న మూకల ఆబటుపిల్వనంపి వుభయ పార్శ్వాలను వుండి తమ. బ్రీకరంబుగ రణభేరి వేయించు పనులు నయముగ ఆ సభొనాయకుల నిల్చి ఆభిమతి నొనరించు ఆప్తుల మనియె అమిత వైభవముల ఆయితమరాజు “అన్న కాటమరాజు ఆంపిన లేఖ తమతల్లి నగరికి తర్దయు వచ్చి విన్నప్పుడును నుండ విహితంబు తల్లిని వూరార్చి కానంత వేగ గాదు జలకమొప్పగ నాడి శంభుని నపుడు దష&ీణ భాగాన దండు గుడార్షను చెలువొంద పూశించి భ్రీమంబె వేచి యీ క్షణంబున బోయి యి-తె చూ పాబుపొంద భోజన శాలలో కరిగి డనిన అన్నలు తమ్ములు అపుకు భోంచేసి దరణీస శలవున తద్దయ నందె.... పన్నీరు గంధంబు పైనిండ నలది రగురీతి పయనమై డశత్షిణముగను అడపవారెల్లరు ఆకు చుట్టియ్య డేరాల నె త్తిరి తెరగొప్ప వారు కడువేగ మొగసాల కడ కేగుదెంచి ధారుణీశ్వరునితో తగ విన్నవించి కొలువు మొగసాలలో కొమరు మిగులంగ పలువగ నేజా తుపాపలనారిని కులబాంధవులు రెండు కొలువ ఆనవైన యా ళృతి సాయుధము కరణాలు వారి. పరగంగ రఘుపతి పుత్తమరాజు ఘనమైన యాభ ద గజనములవారి ధరబలాధికుడైన అయితమరాజు తోడైన గుురాల “దొరమన్నె వారి కల్పరిపులకు వైరి కరియావులన్న దండు 'పైవంబని తగ జూాటిగరంత వల్లభన్నాదిగా వరుస కూర్చుండి వలకు మీక దళవాయుల కవియె: సకం ాస్తపుంాన సంపన్నులైన "కృులకులందు పాకు కొవ్చర్ల కోట సకం విద్మలవారి సరగ రప్పించి

లలి కాటమరాజు కథలు అ రాతి జోగరమటు చేసినట్టు వల్పవ కులపతి వరుసతో నిచ్చె భారత పురాణములు బాగ వివరించి. బేరీమృదంగముల్‌ పెక్కు సభను సత్రావులెల్ల సన్నుతులు వాద్యములు సేయ ఆరూఢీ మోయంగ ఆవనీశ్వరుండు విభవాన దేవేందు విధమున బోలి నావంటి పెద్దను మల్లెనోకాని వీర కూరత్వమును వివరించి చూడ _ వేవేగ పిలిపించి వేట్క- నిట్లనియె: ఆరూరి వికమార్కుని టోలి “గాప్ప రేజీలును గోరాజములును తనక త్రి దిక్కుల ధరణి వేయంగ జల్లులు సమకట్లు చాల సవరించి ఘన దానమునను ఆ శిర్ణనిటోలి వల్లన గట్టు” మని పల్కెనం వుత్తమోత్తమ కళల వొగి చందు తటను: పోలి రాజు శలవందియు రావలన బోయి సత్యభాషల వార్చిందు బోలి వాజుల కన్నిటికి వెన వైనాన యీ రీతి కొలువుండి వాగెలు బంగారు వన్నె సమకట్లు యిలతలాధిపుడు బాగ్రెన కట్టాడీ బన్న సరములును దారణ సురులకు తన యాచకులకు పికిలి తలాటాలు బిరుదు జల్లులును గాన విద్యాఫొఢ కవి తార్కికులకు నకలంక బంగారు నాదు టందెలును దానంబు .లిచ్చుచు తగ వేట్కనుండె బాలార్క బిళ్ళల పగడ నేవడాలు ధరణి లీకటి వాసె తగ చుక్క పాలసంకుల పేర్ద పసపు రుమాళ్ళు పొగిచె తర్చెన బంగారు టంగీ బిగించి నెరిగొండ పై నపుడు నిలిచె పరిగె పద్దినములు పెని సవరించి సూర్యుండు సిగె ఒందు జీరాలు సింగిణి విళ్శ అఆ సమయంబున అప్టదిక్కులను తగగ బొమిడికములు తగ ధరియించి వాసి మీరగ కదలివచ్చెను దళము వు త్రమ రాజు పువ్వుల నీలనికి అచ్చుగా గావించి ఆయితమ రాజు కత్తుల కళ్ళింబు కంచు పక్కైరము వీర పరివారము విందారగించి ముత్యాల ముఖ మరుగు మూడు వారికి విజయముల్‌ వరుసతో నిచ్చె ముఖములది సొమ్ములు కట్నాలు సొన్న టంకాలు. వింతగా రిపులమై విజయంబు నొందె గమ్మున వాసించు కెట్టు వస్తాాలు కొంత్రెన చాళువ గొలుసు జల్లులు సవరాలు జమి.లిటెక్కౌ ములు లిరుగగల

కోటపాటి తాటివృమం తెచ్చే కథ వరకి పంతగించిన [కియ పట్టుక రాగి పురితోలు పల్లంబు పాము అమిుతన్న యెక్కేటి ఆఅపరూప వాగెయును రాయనికి. పిసడి తలాటంబు పట్టువెరి అందె రావిరేకలు మణి రత్నభాషికము పసిమించ పువ్వుల పేరులు వేసి లావణ్య ఖనియైన లాలుసర జుల్లీ కరియావులన్నెకు్కూ గండ కత్తెరకు ఆసుర్‌ ముఖముల అంచె హనుమంత బిరుదైన మువ్వల పిగిలి జల్లులును బిరుదు తక్కిన గ్నురాల తగ నఫంజోళ పసిమించు యర గోవాలమసు పక్కెర తేజ్లీల పల్లన కట్టించి బిరుదు మావంటి కడుమర్లు మరివేగ వచ్చి వేగంబె ధరియించి వేతుకతోను అవనీశ్వరుని తోడ అంత వినిపించె వరభక్రి భట్టావుల వల్ల భన్న అప్పుడు అలయితన్న హయ శితకునకు యెక్కు కప్పుర గంధంబు కడువేట్క. నిచ్చె తురగంబునకు నొళ తొండ బంధు సోదరు జూచి పలిష పల్లము వైచి అయితన్న: సరిటోర రత్నాల సరి ఫెన వైచి “* ౩ందర పైెనమై ఆతిపెన రండీ ఆరివేగ అల్లు దొడెన్న యెక్కేటి యిందు జాగే- మ్య ముది పండు" వున్నత హయముకు వొనర వేగంబె గనుచు 'మేడబెట్టిన పాపనూరను తోడి అమ్మని అలుతన్న దాలరాజులను నియోగించుట నందుల నూకాంబ నగరు కేతెంచి మశసు లోపలి చింత మాన్ని అప్పుడు ఆయితన్న ఆతివేగమునను మీరంత వప్పుగా ముమ్మయ్య అల్లుని జూచి. ఘవవేగమున నిటకు (గక్కున కహృర గంధుల కడువేట్క బలిచి రండి” అప్పుడే అందలము అతివేగ బట్టి అని వారి బింపిన ఆలాగ పోయి “బాలల వెంబడి పైనమై పోయి నిబ్బరంబుగ మేడ నిచ్చెన చేర్చి ఆం మేడలో నున్న ఆతివె పాపన్న గొబ్బున మేడకు కోర్కెతో నెకిా-

ల్లీ కాటమనాజు కథలు చేడెలు పోచయ్య చిన్నమున్మయ్మ హేఠావం గ దండు వెడలుచు మేడ ఆ౭తరువుకు మేకొని యెక్కి మిమ్ము ఆ పవహాపగనుగొని అని రిట్టు లంచ; కన్నుల చూచి పోగల వార యనుచు “వో పరమ పావని! వక విన్నపంబు మన్నెరాజయితన్న మిము కరియావుల రాజు ఘనుడు మేడచించి అముతన్న తమ సముఖానకు తరలి రమ్మనెను పొపనూక మేడ దిగిరా నిరాకరించుట అనెడు అన్నల మాట కతివశోకమున వారందరును మేడ వెళంబె డిగ్గి కన్ను లనీర్నించి కాత యిట్లనియె: ధారుణీశ్వరునితో తగ జెప్పి “*వో చేడెలారః మీ కుచితమా యిట్లు? రపుడు: " అవసీశ్వరుడు మిమ్ము ఆంపె “"అన్నరో! హపెైపకు ఆనియేకములుగ యేలాగు? విన్నప మొనఠింప వినక యా పాప మాళల్లి సిరిదేవి మరి వేగ మునుపు అన్నల పేద్దలనా సిరిదేవి ఆయితన్న మొదలైన ఆ దూరుచు మిము చాల దూరె సహోదరులు మీ చెల్లెలు” కన్నుల పండువుగా జూచుచుండు అని విన్నపము శాయ యెన్నడు రఘుపతి మన్ననతో.ఏ ఆదుతిమరాజు కడమేడ నుంచియు కన్నతల్లియప తం మది చింతించి తల్లిని దూరి కడసాగి యిటు పిల్వ కారణంబేమి? వారిధి గంభీర వంళ వర్ధ పడు నను మేడనుంచియు నాతి సీరిదేవి. ధరజీప డైతన్న తా పైగచమయ్యె కనుగొన దోషంబు కలలోననైన చీనాంబ రంబులు చెలు పెందగట్టే ఆంత్య కాలము వచ్చె యాదవుల చక్కని ముత్యాల చౌకళ్టి పెట్టి కిపుడు కెంపుల వృుంగరాల కేల కడియములు యంత్రెైన గాని యీ మేడ దిగననుచు సొంపైన ముత్యాల జోడు హారములు అన్నదమ్ములకును ఆతి వేగ మీరు కడు పెద్ద ధరియించి గండ విన్నపంబును జేయుడిది బుద్ధి” 'పెండెములు ఆనిన నడుమున వడ్డాణము నేమమునను

కోటపాటి తాటివృమం తెచ్చే కథ లీర్‌ర మస్తకమున వృజ మకుటంబు బెట్టి తల్లి సముభానకు తా తరలి వచ్చె కస్తూరి గంధంబ కరమొప్ప నెలది వల కులజుడు వచ్చుట జూచి చన్న రిపులప వైరి జమిశియు గట్టి కొమరక్కా సిరిదేవి కొలువుండె నంత పున్నమ చందుడై పొంకంబు అమిత వికమళాలి ఆమితమరాజు మెకసీ వుల్గంబులో భక్షి వుల్లసిల్లంగ అన్నలు తమ్ములు ఆత్మ ఒంధువులు తల్లికి అత్రక దండంబు వెట్టి మన్ననతో బావమరుదు లాదిగను “వో యక్కంః వో యమ్మ! ఆ రీతి భూషణాల లలవడ దాల్ఫ్చి వొనరంగ మీరు ఆరూఢిగా వచ్చి ఆమితమరాజు దయమీర వర రిపు దళములపైని యిరుగడలను గొల్వ వీర శూరత మాకు విఖ్యాతి గలుగ యిలతలాధిపుడు ధీరతతో మమ్ము దీవించు తల్లి!” రణమున శకేగనున్న అయితమరాజును తల్లి సిరిదేవి దీవించుట అను పుతు వాక్యముల కంత పరభూములకు పోయి పవవుల మేపి సిరిదేవి కెకలి వారలతోడ కయ్య మేమిటికి? మనమున ఖీ తిల్లి మరియు ఆందిన కార్య మేలాగ్లై న జేయక నిట్లనియె: యిందరి కీలాగు లేఖ లంపించి “వో యాదవాంభోరిః ఆంపిన జయలేఖ లంది మీకిపుడు వో పూర్ణ్చచం(దః వప్పుగా పెనమై యున్నట్టివారి దయమీర వో ధర్మ ధర్మవర్తనుడ! ఆంపక పోరాదు ఆత్మజులార। యెన్నా నోములు నోచియే నిన్ను ఆంపితే ఆట మీకు ఆమిన కొదవేమి? గంటి. కదలిన శకునాన ఘన పుణ్యలార! అన్నరో నే నిన్ను ఆంపుదున దండు? కదనంబులో రిపుల కల్చుగా జంపి తొల్లి శాప ఫ5ంబు తోడయ్యెనేమొ ఆరిపు బలముఆ కపజయం బొసగి వలని సాహసములు వడ్డన్న వినరు విరివిగా మీ ఒలము విజయంబు ఆలనాడు వద్దంటె ఆ మాట వినక నొంది నలనన్న తాబోయె నట దక్షిణాది

కర6 కొటమరాజు కోంలు పవహత్య జేసిన పాపాత్ము తలలు _ లరూఢి దీవించి అంపవే తల్లి! వసుధపై ఖండించి వై భవంబునను అని యిట్టు లైతన్న ఆడుమూటంకు యిల జనుళ్‌ పొగడంగ యెంతా విని వేట్కా సిరిదేవి వేవేగమునను వేడుకను తన సుతుల శిరముల తగ తలపూవు వాడక తరలి''రమ్మనిన 'ససేసలిడియ ఆను వాక్యములు విని అయితమ _ వనచాక్షి దీవించి వెళందే యపుడు; రాజు “నా యన్న; నా ప్యత! నా వంళతిలక! మనవిగా తల్లికి మరియునిట్టనియె యియ్యెడ దీవన లిటు వినరయ్య “త్రల్లిరో! మామీడి దయచాత నీవు దళ దేశములు (దుంచి ధ్యాతి బాలించు పర్పివరాజుల బలములు విడిచి దశరథరాముని దయ మీకు గలుగు తల్లి మము డీఏించ దగనటో యత్ము! విమలశౌర్యుడు కా ర్తవీర్యుని జంపు యర్ణలోకములోన యన్నగా తల్లి జమదగ్ని రాముస శౌర్యంబు గలుగు యిరు వయిజ్వకమీడ్‌ యెక్కుంక్తైవడిని యెలమీద స్వాదుల యేపణచినట్టి పరగంగ దయయుంచు (పభ్యాతిగాను జలథద రాముని (ప్రఖ్యాతి కలుగు దూషింప వందమ్మ! దుర్దనులన్సైన విరటు ధేనువులెల్ల విడిపించినట్టీ భూషింపవలె దగ ప్పుతులవలెను _ కిరీటికి గలయుత కీర్రియ గలుగు సత్యంబు నిలిపిన సమహకు పభము. పిగతురకు వెన్నీక బాహుబలమునను “నిత్యమా దేహంబు నీటిపై బుగ్గ పగతుర యరగడ్డపాట పొడవగను సత్యంబు నిలిపిన సకల పుణ్యములు అమరేందు పొగడంగ ఆ రాజు మీరు సత్యయి నిలిపితే సాచెవరెక్కు సమరంబులో నొక్క సమయాన సత్యమే జఇయమని చాటు వేదములు టోరి సత్య్మసంధుని బోలి చరియించువారు కలియుగ మెన్నాళ్ళొ కడరేరు సత్యలోకానను సన్నుతించెదరు దనుక సత్య వతము టోం సాటి లేదెంచు నిలుపుడీ మీకీర్తి నివిలంబులోన” ఆటు గనుక వారిపై ఆతిభ క్తి నిలిపి * ఆనుచు దీవెన లొసగ ఆందరు తటుకున యిటు మాకు తగ ళాసలిడక నపుడు పాలేటి జగడమౌ పాలి గాకుండ మనసు సమ్మదముగా మరియండీ పాలిపంతంబు లేర్చరచి పోరాడ " రంత వీర కథ లోకమున విరివి కమ్మనుచు

కోటపాటి తాటివృకం తెచ్చే కథ లై అయితమరాజు ధనకొండ పరిపాలనను తన చెల్లెలు అగుమంచికి ఆఅప్పగించుట అంత ఆయితమరాజు ఆగుమంది వెలయ వఐాలించుమీ విశ్వాస పరుల జూచి కలలోననై న బొంకని సత్యవతుల యెంతొ సం్రభమవుత్రో యిట్లని ముద్దు బాలకులను ముమ్మయ్మ పలి: పోచయ్య “అన్నల చెల్పెలాః ఆగుమంచి వినవా యిద్దరి నిట పుత్తు యిక తోడుగాను అన్నమందకు మేము ఆరుగంగ దొంఠేటి నుండి మన దొరమన్నెవారి వలయు మంతెన మూకతో మరల నంపెదను యిది మొదలు శివరాత్రి యిటవచ్చు డిన దిన వార్తలు దినచరులదాత దొక అనువంద పంపెద అక్కరో! నీకు వదిలముగ దొనకొండ పాలించు పాలేటి వారలు పావురాలచాత నీవు వైళంటె లేఖలు [వాసి యంపుకును పంట యేరువరెక్త పద్మనాయకుల = నేటికుండి శివర్శాతి నెలమాన మెరిగి వంటరిగానున్న వక్కొక్కు. బలము మాన కేతెంతురు మఠము జంగాలు పటుబలంబున జనుల పాలించు నీవు వడయుల శన్నంబు వడి తృ ప్తిగాను కట కట యిదిగొ యీ కాపు కరణ తడయక అ౭పించు తగ్గు వేట్మాతోను ముల అయితమరాజు ముమ్మయ్య-పోచయ్యలను బుజ్జగించి రాణివాన రశతణకు నియమించుట ఆని యిట్లు అయితన్న అచట అగ్నిదేవ కుల వర్మపసాదకులు బాలురకు మీరన్న। ననియేక విధము నచ్చన బుచ్చి విఘ్నంబు కాయక వినుడొక్క మాట “సిరిబాల ముమ్మయ్యః సింహ ఆవులన్నయు లేఖ అంపినంతులకు వికముడ! పోవలెనటు మేము పోకున్న తప్పు శరినరదు నిజదాస కల్లందులపోచ ఆవులమందకు అతి వేగ పోయి 17)

£లర కాటమరావా కథలు ఆవులన్నము గాంచి ఆడిధ క్రితోడ రాజి వాసముగకు రణహరులయ్య ఫాలరోచన్నుడెన పసులన్న గాంచి. పోడిమి ధశకౌండ పురినుండు యిఅలోని వింతల యింప్పుగా దెలిసి డయ్ళాఃో పసుల మందల వార్త బాగుగా దెలసి అని యిట్టు లపుతన్న ఆలర దశమి తిథి వచ్చు నంతట వత్తు ఐ*లురకు మిటకు అసయేక విధముల హక్ష్యంబెసంగ ఆవులన్న అనుమతిని ఆంపించు అఆక్కి-రెడ్డి మొదమామ అనువుగ కొనియు బిలిచి వేవీగ (కోల్పుల వెల్లకొండల మక్కువ మీర నా మహిపాలు చాల్పులకు డనియె: తెరగొప్ప వేటాడి ధీరత మెరసి *““వినుడి సాహసులారః వివిరంబు కరి సింహ శార్దూల శరభముల్‌ గాగు మరియు ధన ధాన్యముల మీర ధనకొౌండ చిలకలు పొవ్చరాలు చెలగు డేగలును మీద తెలివగు సారంగిమలు కెరఎ కుటుంబము గృహయిల మీద జక్కుపములు నరవి హెచ్చరికతో పరగుడి మీఎ” రాచ గోల్వంకలు ఆరామ భూములను. కయి జీతగారడను కడువేగ పిలిచి కాచిన ఫలములు కర్నూరములును ఆముళన్న వారితో అప్పుడిట్రనియె; పరగంగ భట్టుచే పట్టించు కొనియు “సాహపఘపషలారః సజ్జకులార।ః మరలి వచ్చెదమయ్య మహ వాహుబలంబున పధ్యాతి గలిగి వేగమునను పదిలాన వుండుడీ పట్నంబులోన యిచ్చోట మీరిద్దరు యెసక యిదె నిలు డెచ్చరిక యిదె పోదు" మెసగంగ మనియు అచ్చుగా బొంగరాలాడుడీ చాల అయితమరాజూదులు దండుతో ఎజ్జగద్డపాటికి పయనమగుట ఆ వలంఖులు పైడి అల పల్పకలతో దండుపైనము లయ్యు తగ వేబ్క నడచు

కోటపాటి లాటీవృమం వచ్చే క్‌ధ లర్‌ మన్నీలు దొరలును మంతి వెర్గంబు నందివాహను. సరస నన్నాహములతోడ చయ్యిన క్‌నలి నంఫాౌంపుతోను రారాజు ననుమతి అటుముమ్ని గానె పండువషుల రఘుపతి పల్టకి కదలె కోరిన వన్తువులు కొదువలేకుండ పరగంగ పల్లికొండ పల్లకి కదలె చక్కెర కట్నాలు సన్నబియ్ముములు కరియావులన్న గండకత్తెర నడచె బుకొంాలు గందవొడి పునుగు ఆ వెనక పల్లకి అయిత మరాజు జవ్వాజి వే వేగము" నెక్కి విజయంబు పోకలు కంట్లాలు పొన్నుబాకులును శాయ చేకొని యొకకొంత చేరువగ నడువ _ అరుదుగా గదలెను ఆ సరస నపుడు పట్టు తివాసీలు పరజాలు కొన్ని నాచకూళ్ళ నాయడు నేతివారి దిట్టముగ ముందర దీరత నడవ ముద్దయ్య పద్టిమందాలును పరుపులు దిండ్లు ఆ చెంత గద్‌లిం ఆళ్వాల నెక్కి పెళ్టెల చీరలు పెద్ద అడపములు అరువైన ఆ సరస ఆండలం బెక్కి గొట్టడి యెద్దులు గౌబ్బున నడువ వర సెట్టి భట్టావుల వల్లభన్న కదలె ముట్టడి సేయంగ ముందుగా గడిలె.. పుత్తవ.రాజును పొంది యేతెంచె గొప్పెన గూకార్డు గోడ సరాడలు. అవరళంబుగ మేఘమతి అనుతేటి వొప్పుగ్గా యె త్రిన యెొచ్దులు నడచె ఆవన్‌శ్వెరుని సుతుడు అల్లుదాడెన్న అటు ముందుగా జండ అదింగొని మెండుగా తేజిపై మెరవడి గదలె కదిలె కొండు వారి కొండయ్య గోవుల ఆటు వెనుక కానలు ఆంతయు గంగయ్య కదిలి మెండైన మూకతో మెరసి చనుదేర విలుమూక యీబెలు నూరిన కేడెములు నేజాలతోటి వెస తుపాకుణను నెరితెగ కదలెను నేతి ముద్దయ్య వెలు గొందగా నూరు వెళ్ల కొలువు గడలు మంచి గొప్ప ఛ్యతములు బంతులును గంభీర వాద్యనులు గాలి గొలవారి నాగినేడు గొబ్బున గదిలె 'దెక్కెములు వెండి కుప్పె కటార్దు శంభుని పల్లకి సరసనే కదలె వింజామరములు

లీం0 కాటమరాజు కథలు దండిగా పిన్నయ్య తాకదలె నంత _ గంగ వారపు గమిడి గడిమన్నెవారు జగజంపు గొడుగు బు జమిలి పొంగుచు కడిలిరి బోసు కలగంగ చెక్కెములు విండ్హ చెరువు గమిడి విడిమూక పగడంపు చాయల పటువైన నగలు కొంత తందరను భేరీ మృదంగములు మెండుగా కదలిరి మెరసి (మోయ యాడుచును సందడింపుచు రాజ సన్నాహములును అచ్బాళి మూకతో ఆశ్వాల నెక్కి సరదార్లు తోటట్లు సయ్యన గదలె _ కొచ్చర్ష గమిడిని గొయ్యిన గదిలె ఆ రాజు యిరుగడల అను వొంద _ గుడిపాటి గమిడిని గురాఐ వెక్కి భట్టులు వర్‌వడిగా దండు వచ్చె నాక్షణమె చేరి కైవారముల్‌ చేయుచు రాగ పొట్టఫొటి గవని బొందియల బార్లు వరుసతో ,బాహ్మణ వరులు దీవి:ప _ కట్టుగా కదిలిరి కడు మోదమునను విరివైన ధనకొండ వీథు లూరేగ హనుమంత గవనిని అయితమ రాజు బాలరాజులు పోవు పయనంబు తనతోడ మూకల తరలించి కదలె తెలిసి పాడి గొర్లను విడిచి పడ పొడిపించి చెలియ లందరు వేగ సేసలు యిల పిక్కాటీల ఆశ్వదళము కెల్ల గొనుచు ్రీరామ మాడలు చేతుల కొలది విలసిల్లు శృంగార వీథి కేతెంచి యిర వంద నిచ్చుచు యేతెంచుచున్న చెలియలు దీవించి సేసలు వైవ కొల్లకార్యడందరు కూడి ముందరను భూతలా ధీశ్వరు పొడగని పొగడి _ మల్లెల వాగును మని వాు చూప ఆ తరుణులు కుంకు మటు చల్లిరంత ఆ సమయంబున అయితమ రాజు తగ నొప్ప అబుతమధరణీకు చూచి యెసగంగ దొడ్డతన మేలు మన్నీల మగువలు గందవొడి మరి చల్లి దనకొండకును వారి తగమల్లి అంపి రపుడు యినకులాధీసండు వేగంబె కదిలి జనునాథులను చూచి చెలగి యావేళ పొదిలి నిమ్మనారధుని పురముకేతెంచి ఘన వసంతము దెచ్చి కాంతలు పొరిలె నిమ్మనాధుని పొడగాంచివారు చల్లిరి ఆంటచగిరి పల్తికు అబితన్న వెగలి ఆంశ నా మూకలు ఆతి భీకరమున అండగిరి భీమేస నపుడు సేవించి పంర-బి లాడుచు పరి పం గతుల

కోటపాటి కాటివృమం ెచ్చే కథ ల31 అయితమరాజు దండు పాలేట నిలచుట త+కొని వక లక్ష దళముల లోడ అచ్చటచ్చటనిల్చి ఆటు లెచ్చరింప బాల రాజయితన్న పాలేట నిలిచె పారేట నీ రీతి _పభ్యాతిగాను నిలచె గ్గపు దండు నిలచె వలనొప్ప రఘుపతి వసుధేశుడుండే నేకుగులు ఆవేః నలనన్న ఆ రాఘవుండు నిలచె దళములు పెక్కు నిలచె దేవేందు జనదెంచు రఘుపతియు దివ్య తమకమున గండ ఖేరుంచని గ హనుమంత సమముగా గూర్చుండి సందడాలింది జెండాలు వెసనెత్తి చాటించి రచట కొమర భంగరుభట్టు గొబ్బున బలిచె సూర్యుడంతట గుంకె చుక్కలు *'యిటు విన వో భట్ట! యా పొడిచె (పొద్దదేమొ ధరణిపె యాదవధవు కిరి పొగడు పటువాదములు చాల పాళేటి వెంట విధమున చం్టదుండు వువయించె.... పెక్కుమోత (మోగెఎ భేరూదములు తూర్పు యిను డస్తమించెను యీ సంధ్య వేళ ఆది చూడమనివట్లు నడచెను మింట మన దళంబులో లేక వఃరివకరి ఆంత అయితమ రాజు అల సఖులు దళమొ తాను సరగ మనపై వచ్చు శతులోకాక సంతోషమున నున్న సరదార్డు యెవరై న మ్మితులో యేమిటో తెలిసి పొగడ వేవేగ రావలె వినుమొక్క మాట బిరుదై న వాద్యములు పోరుకు తొడిబట పోరాదు మనము పిర్ల(గోవులును దూరంబు తెలియక దొరకొనరాదు భ్రేరులు శంఖములు పెద్ద భూరుగలు నీవేగి యీవార నేర్పున దెలిసి పంచవాద్యంబులు బలువిడీ మోయ వేరేగ ర ''మ్మన్న వేట్కనా భట్టు పంచాలి దివిటీల బారుల గాంచి యెచ్చ రింపుచు దండు యేగుచు వారు

లిగ్రెలి కాటమరాజు కథలు కాటమరాజుభట్టు వచ్చి అయితమరాజు దండును (పశ్నించుట పరువ్షన బోయి యూ దబిలముల జూచి తోచి యుండగవలి దొడ్డ కార్యంబు ఢీగడై యా భట్టు తెరగొప్పపలికె. _ ధాతక్తైనను మంద దాచంగ రాదు “వో వీర పరివార! వొనరంగ వినుడు పోతుటీగై నను పొలియంగ రాదు యీ వసుధేశ్వరుం డెవ్వడు? యిటకు చూపుల వెరుమాన చూడంగ రాదు సాహసంబున వచ్చు చందంబుదేమి? భూపతులకు మంద పొడగట్ట రాదు సాహసంబున మందసరస కొచ్చితిరి యిద్శిపొద్దు ముదివేళ యీ రణవిజయుండు మా రాజు నలనన్న పటాటోపము కణగి శతు నెల్టి కల్గుగా జంపు యిది వచ్చి నిలుచుట యేమి బలువైన ఠాణ్యాలు పరిపించి కార్యంబు? యిపుడు మీది గోత్రముపేరు మీ తండడిపేరు బలువుగా యరగడ్డ పాటను నిలచె పదపడి మీరేలు పట్టణము. పేరు భటులు ముప్పదివేలు బహు ఆదియంత వినిపంపు డతివేగ మీరు కాల్భలములు గొదకొని మీరేల కూడినారిటను? నిటలాక్షుతోనై న నెదిరింప గలరు బందుగులో మీరు? పగవారొ మాకు? దాచక చెప్పడీ దళములోవార! చందం బదేమిటో చాటింపరయ్య ఆయితమరాజుభ్టు తమ వృత్తాంతమును 'దెలుపుట అనిన ఆంతట భట్టు ఆ భట్టుతోడ _ పోలురాజు కొమారుడు భోగ యినకులాధిపుడున్న విడిపట్టుకేగె దేవేరదుడు ఆడిగిన యర్థంబు లంత తెలుపుటకు బాలరాజ్రై తన్న పట్టభ్మదునకు వినయాన భట్టుతో వివరంబు పలికె ఆల పల్లికొండకు ఆదిపెద్దలకు *““కొమరబంగారమా! కొమర ధనకొండ యేలేటి ధరణీశ్వరులకు వినవయ్య। అన్నగమ్ములకును ఆత్మవర్గముకు ఆమిత వికమళాలి యాదవరాజు జమలేఖఐను గొంచు చెలగి కాలారి నలరాజు మనుమడు వార్తమన్నీడు వైైనాన ధనకౌండవచ్చి లేఖలను

కోటపాటి కాటివృకం లెచ్చే కథ 289 నన్ను కాటచురాజు ఆుప్‌ంచె వనుచు మెరసిన యొకలక్ష మెందు వున్నతంబుగ జెప్ప వొయ్యన లేచి రాహుళులు అన్న అంపిన కమ్మనంది కరసునను పరగిన మూకతో బసవదేవునికి కన్నుల కద్దుక కడువేగ జూచి పెండ్లని వినిదేము (య్రేమతోడుతను వైనాన వల్లపుల్‌ విన చడివించి తమ్ముడు జఅయితన్న తగవచ్చె పైనమై వచ్చితి బలవ.లతోను ననుచు ఆత్రేయ గోతులు ఆష్బతవల్దవులు. తెగువ చెప్పినమాట తెచ్చి మదిలోన ధాతి వెలసిన యట్టి ధర్మవర్తనులు ప*వారు గొరనుమి బాంధవులనుమి యసగంగ విఠవ డీవృ్యద సము అన్న నలనన్నకు ఆయితన్న చాల లగుచు మన్ననలు చెప్పెనని మరి వసుధి మించినయట్టి వంశచర్ధ విన్నవించు” నలు అని భట్టుకును చాల హర్షంబు పుట్ట పల్లికొండ రఘుపతి భట్టావులన్న ఘన భూషణఎబులు కడువేగ ఎచ్చి వల్లవకులణులు వంశవర్థనులః ఆ-పిన ఆఫట్టు ఆఅరిసం భమనదన భుజ బలాథిపుడై న పుత్తమరాజు యింపొందగా వచ్చి వృత్తాంత గజవైరి భీకరుడు కరియావులన్న మంక నాచకూళ్ళ నాయుడు నేతి ముద్దయ్య నలనన్నకును దెల్ప నాత్మలో మెచ్చి రాచ బలములు కొంత రౌతు అల్లు పల్రికొండను జూడ పై నమైనంత దాడెన్న కాటమరాజు వచ్చి పల్లి కొండ అయితమరాజూాదులను సంఖావించుట మందర ధథీరుండు మహిసత్వ ధనుడు సరదార్లు వకకొంత జతనమై నడువ పద్మ రాఘవుడును పెనమైవచ్చె అందలం బిక్కెను అవులన్నయును యరనన్న చట్టువారి యరన్న అందమా పల్లకిని ఆల రాఘవుండు మొదలు హేమ పల్లకి పెని యరయ్య యెకీ'- పరివార మొక కొంత బలిసి అమితమౌ బంగారు ఆఎందలము కొల్వగను పైని

బిగ్రిశ్తీ కాటమరాజు కథలు చుట్టు వారెరయ్య సయ్యశయెక్కి. _ పగవారి నిటువలె పాలించలేదు. దిట్టమౌ కాగు దివిటీలు వెయ్యి ఛప్పన్న దేళాల ధేనువులమేపి పట్టించిరప్పుడు _పభలి శంఖములు వొకొ,క్క. దేశావవున్న శృతువుల డిట్టమై వూదుచు దిద్ధిమిధ్వకల వుక్కణగించితిమి వుక్విలోపలను బూరలు దారలు పూని గౌరులును మానవేళ్వర । అవుడు మనుజ ఆరూఢ్మిమోవంగ అవనీశ్వరుండు లోకమున వచ్చుట గినుగొని వారికెదురుగను _ పనిబూని వెలసిన పర మేశ్వరుడవు యచ్చరికె అయితన్న యాదవులు యనయంగ నూట .ఎరువది యేండ్ల గొల్వ మీరు తమ్ముల పుష్దేటి తగవచ్చె నంత యిల తాత తండి పగలీడేర్చినావు తమ్ముల గనుగొని తమ అందలములు యీనాట నినుబోల యింత పల్పికీలను తగ్గి భావ రఘుపతికి సాహసుడు లేడు నలనన్న మననుళో నటు (మొక్క నంత కలియుగంబున నీదు కథనిలుచు కన్నుల దీవించే ఘనుడు రఘుపత్రియ నంత” వినయంబునను రాగ వీరశేఖరుడు _ అని బాల భూషించి అక్కున జేర్చి దండంబు బెట్టినను తరిని య్యరయ్య మనసున సంతోషమున నొప్పుచుండె దండంబు బెట్టైను చుట్టువార్మెరు ఆ సమయంబున ఆయితమరాజు అందరిని దీవించి ఆ పల్పికౌండ యసగ తమ్ములు సుతులు ఆందరు పొగడగా అపుకు నలనన్న యదుకులాపతులు కమిగిట జేర్చుక ఘనుడు భావలు మరుదులు భందువులతోటి రఘుపతియు ఆ వీర శూరులు అందరు వచ్చి నగుచు మెళ్టిన నలనన్న కిట్లనియె:. పసుపతి నలనన్న పాదపద్మములు “పసుపతిః నలనన్నః టట్టాభి షేక పొసగ (మొక్కిన. వారి పొగడి వసుధలో యాదవంశ కుల తిలకః దీవించి ముమకొని మీ తాత ముతాతలందు అయితన్న గనుగొని ఆవులన్నియును యనయంగ మీ తండులేవురు దయమీర గొనియాడి తమ్ముల మునుపు నపుడు _ అగబడ నిర్వహించిరి కాని,,, కర పల్టవములచే కడు లేవడీసి

కోటపాటి కాటివృడం తెద్చే కథ £రి5్‌ వురువార నెత్రికొని వుర్విపై దించి. కదలివ స్తిమి మేము రాటళూపాల[” అనుజుల తమ్ముల ఆవ్మబంధువుు అని విన్నపము శాయ అమితన్న కొనియాడి గణగన్న గొబ్బువ పలికె నవుడు ప్రో రాజు కుమార! భో.;దేవేం్చదః అఆనివేక విధముల అపుడు బాలరాజై నట్టి పట్టధ్నదుండ। గొనియూడిి అందరు వస్తిరి ఆలరిన వేట్టా తన మరిది రాఘవు తనుజేరి కొలువ ముందు నా తమ్ముడు ముమ్మయ్య దొరకొని హరిగురువు తోడుగా నడువ యేక నరనాథుడయితన్న నలనన్నతోడ యేడి నా అల్లుడు? యేడి పోచయ్య తన ఆత్మవింధువులను తగిన పెద్ద కడువేగ మీ వెంట కదలి రాలేదః లును కొళ్ళాత పోయిన కడు పుణ్యఘకనుడు మరలి వారందరూ మాటలాడుచును వాసిగా మిము గలసి వారు రారైరి ఆరుదుగా ఆరువది ఆరుకంభాల కానిమ్ము ద్లై వసంకల్ప మెబ్టిదియొ! * చెలువొందపట్ట జముకాళ పరచి ఆను వాక్యములకును ఆమితమవజు అంత పువ్వలపాన్పు అటు పరచి పైని వినుమని నలనన్నతో యిట్లని పలికె: పందుముల రఘుపతిని పరగంగ *' ఆరయంగ శివగురవు అన్నభ క్తి నునిచి రన్న ఆందరు నలనన్న ఆవ లీవలను పరిణాన గయయందు (వభ్యాతినుండు పొందుగా గూక్చుండి పొద్దు యిప్పటిమము గలియ యి టకురాలేదు చూచుచును యప్పటికి వచ్చునో యెరుగంగరాదు. కద్దు లేదనకుండ గల ళానలెల్స ముమ్మయ్య పోచయ్య ముద్దుబాలకుల ఆర్యాతి పెండ్రి యాలోచన రీతి అమ్మ వున్నట్టి యా ధనకొండలోను రముపతి నలనన్న రాచకార్యములు సమ్మతముగా కొంత ళానలగూర్చి పగసాటి పంతములు భాషించుచుండె నెవ్మాడి వక కొన్ని నేర్చులు దెలిపి ఫ్రీరామార్ప్చణమస్తు పదిలమని ధనకొండ పట్నాన వుంచి థ్రీకాములు నీవే గలవు

వేడుక బొంగరాల కథ (ఆ లుగుల పోలు అవతారిక థ్రీపార్వతీనాధు చిత్తమువ దలచి _ చెప్పనేర్చినవారి సేవకుడ నేకు గోపాంకృష్ణుని కోరి నుతియింది పృథివిలో ముమ్మయ్య (విహ్మదేవునివేడి భాగిరథికి మొక్కి పోచయ్య లిర్ధరు సింహయానకు (మొక్కి చెలగి ధనకొండ లోపల తగ వేట్కాతోను గణపలికి పనిబడి కఠరసరి బాలలిష్టరును సాష్టాంగ మొనరించి సరగున బొంగరాలాడిన పూనిక వినుడి (మొక్కి సంగతి చెప్పెద శవణానందముగ ఆహ్టైది వర్జాల! ఆయ్యల గొనియాడి యింపుగా సభవారు యిందరు మీకు ఆది మహాకవులకు హస్తములు కంపింప మూ కథ ఘనులార విశడి, మొగిచి ముమ్మయ్య పోచయ్యలు వేడుక బొంగరాలాడుట ముమ్మయ్య పోచణయ్య ముద్దు చి,తభాను సంవత్సర శివరాతి వాలలును దినము ఆమ్మనగరు బొంగరాలు ఆందుకొని శాస్త్రవంతులై న చిన్ని వాలలును వేగ దేవేంద వై భోగ ధీరులై వండి కనకసరి పచ్చల కంఠసరి బాలలు దేవతా బొంగరాలు దినదినము వారు అనుదినము బొంగరా లాడుచు నుండ సంతోవచిత్తు లై చతురత నాడ పధ్నాలుగు యేండ్డు పర్యంతము ఆంత్యకాలము వారికి అయ్యేటి దనుక తుదకు 'ఆరుదైన బొంగరాలు ఆడుచుకుండిర

వేడుక బొంగళాల కథ 211 వేడ్కలో నాషీ3 వెంకి షులికి బచ్చన దొంగరాలు పదివేలు బొంగరాలు చేయించిఃీ ఆడి చారించిరి అవి ముద్దరించి ముమ్మయ్య పోచయ్యలు దేవతావొంగరా లిమ్మని సిరిదేవి కొమరక్యలను కోరుడ పోచయ్య ముమ్మయ్య పొంకంబు యిన్నాళ్ళ దనుకను వేడుక చా మెరసి బొంగరా లాడీలీమి “పెద్దలనాటి బొంగరాలు పెద్రిల పదిలముగ దొచినారు బంగారు నున్నవి బొంగరాలు యిద్దరము పలుకరించకగాని ముదమొప్ప అవి మాకు ముందర యివ్వదు తలి” బెటించు ళు టి అని యిట్లు తలపోసి అమ్మనగరుకు. సిరిలక్షి పార్వతి సరివచ్చు మీకు వచ్చి వెలడిరోః యిప్పుడు హేమ చనవున బాలలు తల్లి సముభాన బొంగరాలు నిలచి మారు మాటాడక మంది వాక్యమున కామిత వలార్థలె కరములు మొగిచి తీరైన బొంగరాలు దీవించి “పద్మలోచనలార! పద్మినులార । యియ్యండి” విద్వా-సులై నటి వో వెలదుఠార! జ= థి అశుభములను తెచ్చెడి దేవతా బొంగరాలను ఆడవలదని సిరిచేవి కొమరక్కలు బాలురకు హితవు చెప్పుట బాలల మాటలకు పణతు లిట్లనిరిః దేవతా బొంగరాలు తెమ్ము టి రిపుడు ““వాలాయముగ బాలలావ। ఆవి మీకు వద్దురోయి అన్నలార వచి? మీరిపుకు విషడీ టం. 2, “వదిలము చేయించి

లిద్ధిప్ర కాటమరాజు కథలు ఆరుగురుశీ చ్మళవ ర్తులు పదహార్గురు తరతరము బొంగరాలు తరవనే రాజులు వెరతు పరగంగ నాడిరి పనిబూనీ వారు వశముకాసి బొంగరాలు వద్దు వరుసతో వారంత వర్ధిల్లర్లైరి మీ''కనిన అంతరేసివారు సహ ఆ యుగమందు సిరిదేవి కొమరక్క చెప్పిన కంటసమున కొందరు కళలహమున మాటలకు కొందరు వరుసతో బాలలకు వజాలు నాటీ పోయినారను మాట భూమిలో వీపున మొనలు వెళ్ళి నట్టాయె: విందుము “సంపదల కాళించి శరీరములు జయముగాని బొంగరాలు వేమాన దొచుక వుండి బతికేటి వారికి భయమటే తల్లి? ఆడ మీకేటికి ఆన్నలారః ఏిమడి తతికాలము చేరుంవ సవత్సరము పాయక ఆడిన ఫలమేమి మీకు తిరిగింది! యప్పటివలె మీరు యేర్చాటుగాను చోయమ్మ సిరిదేవి! వద్దనక నీవు త్తప్పులు వొప్పులు తరువాత లేక పసిడి బొంగరాలిచ్చి పంపవే తల్లి! నేను చేయించిన బచ్చన టొంగరాలు కీవతలాడినారు దివ్యబాణములవంటి జోడికిలార! మీగు టొంగరాల బంగారు ములుకుల బాగైన బయట బొంగరాలు ఆడుడి అన్నలార। ఆందముగ మీరు అవి తెచ్చి మాకిచ్చి ఆంపవే తల్లి!” దేవతా బొంగరాలు తెమ్మనవచ్చునా? కంఠసరి బాలల కదలికలు చూచి: రామలక్ష్మణులు రమణతో నాడి *నేచెన బొంగరాలు నేనియ్య రాదు సీమెల్స యెరుగంగ సీతను అగుమంచి యిస్తేను ఆన్నిటికి లెస్స గోల్పోయిరి. సరియని బొంగరాలు సైదోడు ఇసై ఐలభ్యద కృష్ణులు పరగంగ నాడి అనుమాన ముండదు అన్నలార! జగములో ద్వారక సమయదే నాడు యెపుడు నాటి నుండి బొంగరాలు నేటి ఘనవేగ బొంగరాలు [గక్కున దె | దనుకాను మ్మనిన

వేడుక బొంగళాల కధ లర అగుమంచి దేవతా బొంగరాలు అచ్చి దాలురకిచ్చుట సిరిదేపి మాటవిని థ్రీ ఘిమే పోరి... పుచ్చుకొండి బాలలారః పుత్తడి హరిహరాదుల పార్తించి ఆరంబు బొంగరాలు” క బులి లిచ్చి హెచ్చుగా ముమ్మయ్య యలమి మందసము తలుపులు మరివేగ పోచయ్య దెళరచి అందిరి బొంగరాలు అగుమంచి దాత దుండైన బంగారు జలపోత టొంగ కందువతో లింగమ్ముద కలిగిన రాలు బొంగరాలు జాల వల్లికలోను జననాధభు చెల్లెలు ముమ్మయ్య అందుకొని (మొక్కను ఆతివేగమున దీవించి అగుమంచి వేగ యిత్సె. విష్ణముుద టొంగరాలు వీర లు ణి అలరంగ సన్నపటబ్టు చీర పరిపించి శూరుండు అమీద కనకము రాశి పోయించి పచ్చందుల పోదయ్య పరగ తానందె రాశిపై పెట్టుక రమణి తానవుడు అక్షయం౬గ వారు ఆతి పేట్టతోను వేమారు అక్క స్తీ వెలది ఠాడెచ్చి ఆ:పిందిన బాలలు అమ్మనగరు 'భీషని బోలిన జలపోత బొంగవూలు వెడలి అతివేగ దీంంచి అగుదుంచి యిచ్చెః: రంజిల్లు ఆమితమ రాజు “పతి వాదించక బాలలార! మీరు కొలువుండేటి వోడు గెల్పులు లేక వుర్విపై మీరు మర్దికాయల మేడ వద్దకు వచ్చిరి. ఆడుడి బొంగరా- హరిహరుల బోలి దాలురు సంగడీలతో కలిసి పందెముల చవికెకు వెళ్లుట పట్టయిన చేుషాలకు పల్లాలు వైచి. గజ బిరుదు అనువాడు [గహరాజు ప్‌స్పు వాగెలు బట్టుక బాలలకు అనువాడు దెచ్చిరి వదలక బొటికలు పరగంగ నపుడు

ల్లీ?0 కాటమర5'జు కథలు ముగమొప్ప వేడుకలి ము స్తీ ముఠ్యాల గొడుగుల సేద మి య్య చేసిరి కదిలె వేడుకల నెక్కిరి యిద్దరు సంగడీబము. చిత్తజుడు పోచయ్మ శ్నీఘమే ఆందలాలు యెక్కిరి అతివేశమున అపుడు కొందరు పట్టుగొలని సభ బాగొప్ప గదిలె కొందరు సంగడీలు గృురాలు నెక్టిరి ముందుగా బొటికలు పొట్టేళ్ళ నెక్కి కొదువలేని బొంగరాలు గొలుసుల అ దలాలు యెక్కి మరికొందరు పేద్ద గదిలీరి కుంటు కొమ్మ వేడుకలకు సూర్య కొందరు సంగడిలు గోడిగల పుటము వాగిలు నెక్కిరి పట్టు కుచ్చుల మంచి బంగారు సూర్య సోమవీభులవెంట కూరులైన పల్లాలు బాలలు ముత్యాల కచ్చులు ముఖ పేరేల [దొక్కిాంచు బిరుదు మరుగులూను మేషముల పుత్తడి తీరుబ్లు పువ్వులమంచి తప్పెట్లు పిల్లగోవు వరల డాకాలపెండెము జగ్గుల ము స్తీకు స... భీకరంబై నట్టి గిరుదు మేషముల వుహింగములచేర వూరు వళ్ళికాన కొదువలేని ఎంగారు గొలుసుల పేర్టు అప్పుడు ఘోవ్షించి ఆవని క=పిప మట్ళ సౌమ్ముల బటువైన వేషవులు నెట్టన వాద్యములు నెరసి ధరియిచి (మోయంగ బొటికలిద్దరు కడు వేడుకల వచ్చిరి పట్టణము వారెల్ల (బమసి చూడంగ వేడుకలవంక జూచి చుట్టాలు విష్టండు పోచయ్య యీశ్వరుడు వేడ్కపడి అపుడు ముమ్మయ్య అచ్చగా పల్టకీలో అలర వేడుకను వాలాయముగ బాలలు వచ్చిన యెచ్చుగా ముమ్మయ్య యెక్కెనా విధము వే ముప్ఫై ఆముదుగురు బాలలు పచ్చందుల పోచయ్య పల్టకీలోను ముమ్మయ్యను గాలచిరాగ మచ్చికతో నెక్కి మరివేట్క కదిలె

వీడుక బొంగరాల కథ ర్రీ?1] అప్పుడు ముప్పైమిఐటికి అల్లుని హగెలు కురుసాలెలు* వారందుకొనిరి గొలచిరాగ మేఘముల వెంట నసీలమేఘముల యిద్దరువెంట అర వైపైగా దెచ్చికి యిరుగడల రాగ మరివేగ సురపొన్నమానుల కట్టిరి ఆకుదెన గచ్చుటరిగెలు పట్టంగ యికుగడల సంగడీలు యొక్కిన బంగారు టొంగరాలు పట్టించుకోని అందలాలు సంగడీలు దాము సయ్యన కదలిరి అన్నరావుల ఐయట ఆంచలాలు బొడ్డుగంటలు ప్పీరెములు బారుచూను దిగను వేడుకల టోడికలు హెచ్చరికతోను ధన్యులకు బట్టిన జగజంపు వడీవడీ బాలలు వచ్చిరీ కదలి గొడుగులు పొలుపొందు వేడుకలు పోడిములు కొండరావుల (క్రింద గొడుగులు డొలకంగ బేర్చిక్‌ బాలకులు బొంగరాల బయటికి పండిన చనసల (కంద పల్లరీళు దెచ్చిరి చేర్చిక్‌ తెద్దిరావుల ఐయట దేవుని పందాల చప్‌కలో బోలలు సంగడీలు గుళ్ళవద్ద అందరు కొలువుదీరి అతి వేట్క- పుట్టమెగసి బాలలు పొట్టేళ్ళు దిగిరి నుండిరి జొంగరాలాట (పారంధము ఆలరంగ బొంగరాలు రాముడు లక్ష్మణుడు రమణతో ఆడుదామనుచు నాడిరి కొలువున్న బాలలు గొబ్బున లేచి. ధరయెల్ల యెరుగగా ద్వాపర కాశలు బిగువార కట్టిరి వేగ యుగమందు వాసిగా బొంగరాలు వాకందుొనిరి బఐలభళద కృష్ణులు పరగంగ నాడిరి కుశలవులు ఆకిరి కొంతకాఒంము దూర్వాసు కాపమున డుల్లిరి (లేతాయుగమునాడు తెరగొప్పగాను యాదవులు చాన షనొలట 6: ఫమవు లోలిన వేషములు దెచ్చి

లా? కాటమరాజు కథలు పేదఒ కలియుగమున పెంవాఐక ఇ ఫేవ వంశం అచెవంపితు వలెనని పరీషితు వంకా ఎల వె (వ్రహ్య్‌ 'తిమారు ల వరణ బెౌం”కాటు డీవించికి. తరితరము నాజిశ్వంకి దాకా ఆంటోరి విలమున అంబకీషుకు వ ప. గొర్తి దాచిన బౌంగకాలు కాతిపె నిలిపి కుంలిని మీక రాళ్ళెల్ల గోవులె పోచచయ్య ముమ్ముయః బొంగరాలు పుట్టెను ఆకిరి సంగడీలను ఉద్దీలుగా సమకూరు-ట సా! పొంగుచు బాలలు బోడికల జూచి మరవక వీరిక్టరు మ3వేగ వుర్టి నవంగడీల వడ్డీల సమకూర్చిరపుడు: కరియావుల కవకన్న। గాలము “జెడ్ది బోయినమల్లు! బడదార వెంకట స త్తన్న షి ం సు బం యిద్ది ఒవరిద్దకు వద్ది గిమ్మనెసు పకగ అురక్షకు ప్త: వక్త చిదైటోదున కరాడ సింవో ది మెరైటో ఎన వావర పుద్రైదూపుం ఉక)-ను! చెసుు। ఆ ప. మళ్టిగా మీ రిద్దకు కడువేగ వద్ది అవడము గ మీవక్దరు అడుడి వురి శంఖుదారి చెన్ను! చవుల ఆ౨ పల-_పంగడీలు ఆచిరి నారాయణ। బొంగరాలు పొంకముగ మీరిద్దరు బొంగరాల పోడ్తిమితో బాలలు బొం*కాలాడంగ వుద్ది వనముల నీకల వాసిరి గెరలు! తరికోటి ధర్మన్న; తమకవబ రాశన్న। ఛా ఆర్ష టా పుర స్త్రీలు బొంగరాలాటను చేడుకతో చూచుట మలు నీవ వెం.. ం లామలు అరుమోయ బావులు మూడు ఆగుమంచి కట్టించిన ఎక్యకాల బావి ననా కంక కతన శన గా వచ్చి! వ్రజలు

వేడుక బొంగరాల కం లగాత్ర ముమ్మయ్యి క్‌జ్జంచిం ముత్యాలబావి సంగకిం ఆటలు సభవారు చూడంగ నిమ్మలు మారెట్లు నేరేళ్ళు చుట్టు బొంగరాలాడేరు పోచయ్య సిరిదేవి కట్టించిన చె-గల్వదావి ముమ్మయ్యు ఆకువీళల ఒ వికి ఆటు దషిణాన వకచేత బొంగకాలు వకచేశ జాలెలు కల్లోల కాంతలు గంగరావుల బయట డాచేత బొంగరము వలచేత జాలె మల్లెలు జాజులు మారేష్ళ పశససలు పుచ్చుకొని బొంగరాలు పృథివెల్ల గురుతై న శంభు గుళ్ళ దాపునను ఎరుగ కూర్మితో బావుల కూడలి నడుమ పదివేల దీరింది పాలమాని వుద్దీబు వకరొకరు వొనరంగ బట్టిరి బొంగరము ఆరుదైన బొంగరాలు ఆడుచుకుండికి పాలమాని బొంగరానికీ పగిడిది బాలల ఆటలు వచ్చి పజల చూచేరు ములికి పాలకావిళ్ళవారు బారుగట్టుకొని యేనూటికి డీరింది యేదెమాని సిరిబాల ముమ్మయ్యకు చేరి చూచేరు బొంగరము తిరుపతి పరుషవలెను తిరుగు యేగెమాని బొంగరానికి యెండిది బారుకొని ములికి లోరున చూచేరు పోచయ్యిను పట్టునూలు దాపిన బలువైన ముంచుకొని టొంగరాలు మురుస్తూ చూచేరు ముమ్మయ్యను చుట్టిరి జాలెలు చోద్యంబుగాను ముంచుకొని సిరిబాలలు ముమ్మయ్య చిన్ని కొంతలు మగువలు గంధర్వత్తీలు పోచయ్య సంతోషమున చూచేరు సభవారు వేశక బొంగరాలు వకవిడుత నిండి నాడిరి పందెము కట్టుమని పోచయ్య ముమ్మయ్యను నవాలు చేయుట అడి దాలీించియు అప్పడు పోచయ్య వల్పవుల ముమ్మయ్యతో వక మాట పలికె 18)

వ్రీత కొటమళరాజు కథలు “కల్పరిపులకు వైరి కంఠసరి ఆకతిమి యింతదశుక అవునని ముత్యమా। మెచ్చంగ అమర విభునికి జోడు మాయమ్మ వోడు గెల్బులులేకి వుల్లాసమునకు సెదోడు వడిగల వో మామ! వాది నా మీద (ప్రేమగల నా మేవమామ। పతి వాదించి అలరు పు త్రడిబౌమ్మః ఆమృతంపు ఆడపలె బొంగరాలు అవనెల్ల నెరుగ గుమ్మ వొడుగెల్పులు రెండు కనవచ్చు వలసి పగడపుకొమ్మ | గాకిపుడు సిరిభామవమ్మ। _ వాటముగ పందెమిపుడు వప్పుకో విష్నపముచేసేను వినవె వోమామః మామాః" యిన్నాళ్ళ దనుకను వేడుక బొంగరాలు పందెము వలదని ముమ్మయ్యకు పోచయ్య హితవు చెప్పుట పోచయ్యనాటలకు పోలురాజు వనర అమృకపు తేటః సుతుడు: వన్నెల మూట “రచ్చరాపుల చిలుక। రఘువంళ ధరణి కనకపు కోట! ధర్మజుని తిలక।ః మాట! కొమనాల సీంహమః। గుణవికాలంబః: పోర శిపులకువైరిః; పోచయ్య సమర బఐబలఖీమ। సర్వజ్ఞ వినుమః వినుము! చిటినూక పట్టి చెలగి జగబెట్టి పరగ వాదంతాము పందెమది వినుము గట్టిగ యేనుగును బట్టి కరముల గొట్టి వనర యిద్దరిసందు వోడుగెల్పు హరివంళమున బుట్టిన ఆగుమంచి అయితేను పట్టి! ఆనుమానము కలదు అల్లుడ। ర విలేజఘనుడః రాజులకు అల్లుడ, హేోచయ్య! భాను సమానువః సలధి చ బలుడః నీవు గనుక లొడిలే నేరుబు వచే

వేడుక చెంగ౮*ల కవు 275 శ్రాను గనుక టెకితే వం వంపు నీక. కాముకు మలిసెట్టి రమణతో నాకి వోముప చెపు" ట్‌ తో మనకు. జమదగ్ని గోల్పోయెను చీకటి ఆటలకు బొంగరాలు ఆడకుదాము కోనలోప వినుము. రామ లక్ష్యణులును రమణతో నాడి దేవతలు ఆకి తొల్లి దేశముల సీమెల్ల చొరుగంగ సీతను గోల్పోయిరి వికిచిరి.. కుశలవులు తమరాడి ఘోరాజిలోను కౌరవులు వాండివులు ఆక్తి కాపురాలు యసగంగ తండ్రి మీక విడిచిరి లెదిరించినారు తాతలు ఆక్షిరి ధనములు వోడిరి వోడు గెల్పులులేక వూరిక్రేమనమ బలరామ క్ణులు పరగంగ నాడ అడుదాము బొంగకాలు అల్లుడ! జలములో ద్వారక సమిశకు నాడు పోచయ్యః"' పందెము ఒడ్డుమని వోచయ్య ముమ్మయ్యను బలవంతము చేయుట మరివేగ హోదయ్య్మ మామ మాఓలు “యంత మాటాకితివి విని యదుకులాదీ శః అరయ:ంగ వకమాట ఆనతి యిచ్చెను! పోరు వచ్చిన వెనుక తల్లి పుట్టింటి పందెము వప్పుకొమ్మని పలికె పేరు చెప్పుకుంటేను బిరుదు ద క్కేనః పోచయ్య. వెనుకకు తియ్యనేటికి వినవే కందువతో ముమ్మయ్య కలకల వో మామ,; నవ్వె; కనకము వక పందెము కవులావులు “యంత చెప్పినగాని యెరుగవు నీవు వక పందెము పందెము కావలెనని పరిరేవు సారె. మెడనున్న సొమ్ములకు మేటి యేమి పందెమడిగిన యిస్తును నేను పందెంబు ర్రీమంతుడ! కోపంబు తెచ్చుకోవద్దు" వీటితోనె వోడుగెల్పులు వినవె మామాడు మాటాకు మరి చిన్ని వో మామః పోచయ్య ఆడుగు దర్శక వొడ్డుమనెను పంతముతా పోచమయ్య పలికె నావేళ పోచయ్య

లీ76 కాటమరాజు కథలు అల్జుడు మాటలకు అప్పుడు *““'మూమరో వో మామః సిరిబాల ముమ్మయ్య ముమృయ్య।ః వొప్పుగా హోచయ్యతో వొనర సీ మెడను వుండేటి పచ్చల కంఠ ఇట్టనియె: మాల “'అక్క కుమారుడవు ఆడితివిగాక లక్షలకు దీరినది పచ్చల కంఠమాల తక్కిన వాాడ్రెతె తలవంచ గఎన ; వనమాం కంఠమాల వకగరిచేసీ వక్కపందెము నీవు వొప్పితివి భూనాఠః బొంగరాలు పూనె యిపుడు ఆడుదము"” రెండో పందెము లేదనరాదు అవి యిట్ల పోవయ్య అడిగినందులకు మూడో పందెమున కంటు మొకసి ఆఅఆఏన అల్లుని జూవ ఆగ్నుడె బలిక; ఆడితేను'” ముమ్మయ్య మాటలకు మరిశెప్పె పోచయ్య; ముమ్మయ్య తన పచ్చల కంఠమాల విలువ చెప్పుట కడువేగ కోపాన్ని కన్నుల ఘనమైన వజాల బూ కంరనరియ దొరయంగ ధనకోటి స్తానంబు తగనాడి తెచ్చి బడబాగ్నిరీతిని పలికె ముమ్మయ్య; వనరంగ రత్నాల వజ “కట కటా; నషతాల కంఠమాలకును కంఠమాలకును వ(డంగి చేసిన వనమాలపేరు కొయ్యపూసలు సాటి కోరితివినీవు దుడ్డుచేయని దెట్లు తోచె పోచయ్య వొయ్యన నిట్టాడ వాకెట్టు దోచె ఆమ్మ వున్న ధనకొండ అంగళ్ళవెంట చెల్లెలు కొడుకువు కాంగ చెప్పితివి అమ్ముదురు కానుకొకటి ఆ గాక తుంసి పేద్ద చెల్లుక యిటువంటి చిన్నమాటలునుః కుబేరు చింతవడ్డ కొండ వాగులను రాపణ (బ్రహ్మను రణములో బట్టీ సెలెస్సగా వెరిగి చాల వున్నావి కావరం బణచిన యీ కంఠసరిమాల కూలి వాండుబోయి కోసి రంపాల తాపీకిని మర్ధింసి ధపస్సుషు వించిన వెలబెబ్టే అమ్ముదురు రాగికాసులకు

వేడుక బొంగరాల కథ లి? వాసి కెక్కినయట్టి వజాల బొలుడు ముమ్మయ్య ఆడు వాక్య సొమ్ములకు ములు దాసరిపూసలు సరిశాయ తగునె? కల్లందుల పోచయ్యకు కత్తులైనాటె గం్మడతనంబులు (గ్రక్కూన మాని ఘనమైన యీటెఎ నాదినట్లాయె వుండుమూ పోచయ్యః గురిజెసి బల్లా గుమ్మినట్తాయె వుండుమచ్చోట” ధారుణి మిన్నును కారసిలినట్టాయె సమర నిక్శంకుండు సరగ నిట్లనియె పోచయ్య తన తులసీ వనమాల మహిమను పొగడుట “*శోచని మాటాడెచవు కాహైడు వనమాల కడశేర్చునెపుడు డొారనంట నీవు శాపము కోపము శాంతగుణములును యాచకులు పెట్టుదురు యిటువంటి వోపికతో రషీంచు యీ వనమాల సొమ్ము "పేద లెక్క దీరిన సొమ్ము నీవు పెట్టలేవు దాపులు మాపులు నీ ధాస్యవస్తువులు లెక్కదీరని సొమ్ము నే పెట్టిశాను కృపతోను వనమాల గురుమోక్ష మేనమామవు గనుక మించి వకమాట మిచ్చు ఆకితివి గనుకను అవును కాదనక వనమాల కొంచనము వున్నదా మామ? తడవు బట్టిన ముమ్మయ్యః లాశితి కానక ఆడుచుంటివి ఘనుడ గాక ముమ్మయ్య! హెై్షాది దేవుండు సకల జీవుండు సీసొమ్ము మహిమీద నిక్షేపముచేసె వంచనము. లేనట్టి యీ వనమాలపేరు. పాషాణమై యుండు బాల ముమ్మయ్య! ముగ్గురు త్రె౦మూర్తులకు మూఅ వో మామ ముమ్మయ్యః వకవార్త స్తంళమైన వినుము జగమెర్లి రక్షించు దెన్నుని వనమాల సామెత చెప్పేను జగమెర్లి ఎగుగ పుజ్దింప గిట్టింప భువనంబు లెరుగ మీ కొతలు యేడుతరాల వారు యిట్టి వనమాలకు యూ డేడగలదు? ఆయిదుగురు మీతండులు పోట్లుబడి యేనూరుకోట్ట భూమండలం బెల హతముగా జెల్లిగి యనభైై నాల్గు లక్షల జీవులనెల్ల

ల్రి7్ర్ర కాటమరాజు కథలు వారికి మోక్షముగల్లె ఈ వనమాల కలిగిన రావు కలుగ తెలిపెను మామ నుండి పీ బలువె న కంరమాల భరియించిన ఏడకుతరాల వారికి ఇహపరమల ఠావు [తోవ చెప్పుమా ముమ్మన్న। సరిపోను తనకు వలురాజునకు తులసితీర్థము పోయుట తమవారినుండి మీ తాత తం[డులకు వక్షమున పోట్టునాటి వరిగె మీ తాత ఆమర పురికి తోవ అలనాడు కలిగె అచ్చోటమా తాత గరిముత్ర బోయ బొంకు గాదామాట బొల్హావు డుండగాను పాదమాన మీ తాతకు తులశితీర్థంబు యిస్తేను వావిళ్ళ గుట్టల వంగల బయట యిహపరములకు (తో వగలిగె కాపుల కరణాల వెనక వేసుకొని విబుధనాధుడు మెచ్చె కలభూత గంగురాజుమీద కదిసి _ సురలోక పుణ్యము చూడలిగేచు యుద్దంబు అచ్చోట నా వనమాల వశీకరము చేసెను ఘనుడు మీఠాత వలురాజు ఆయ కాలము కురుదలించ గంగదయ నీ కంఠమాల యేమి వశీకరము తప్పె మామః వురుస్తలాలు క మీతాతకు గాయాలు నాటి సింహాది రాజునకు తులసితీర్ధము పోయుట ఇంకను వకమాట వినవె ముమ్మయ్య యిడిబడి యుద్ధము చేసి (వీకుడై భీ కూర్మము మీద మీ పెదతండి చెలగి) సింవో[దిరాజు గట్టిగ యెదురొమ్నున గాయాలునాటి థీ వైష్ణవుల కొరకు సింధుకళ్ళాల. సింధుభల్దాని రాజు) శీరసులు నరికి రాజులమీవ

వేడుక బొంగరాల కథ ల్రి?9 చం్యదాయుధముబు నాట్‌ చెల్లె మీ తండికి తులశితీర్థములు పో సెనో మీశంి మామ। ఆచోట మా భూనాథ శంకరుండు వుండగాను 'పెద్దిరాజునకు తులసితీర్ధము పోయుట మావి మీడ మీ తండి పెద్దిరాజు హతముగా చెత్లెను మీ తండి మారాచ పగలకు మరిదండు కదిలి పెద్దిరాజు యేడేడు కుంభిళ్ణ్హయేక తెగటార్చి అచ్చోట మా కాత దామసాని కడ కుంభిణి మీద కదసి పోరాడి పోతినేడు బఐహువాకి పోట్టు పెద్దిరాజుకు దామసాని పోతినేడు దండిగల జూంతి3ె తొలువులాయ శూరు డుండగాను యిమ్ముగా రొమ్మునయీటెలు నాటి. తులశికీర్థములు యిచ్చేను మీ లక్ష వెయ్యి జూాంబుల రాజుల తంికి సంహరించి ఆనోటనా వనమాల వశికరమాయె వన్నెగల పలుగురాళ్ళ వరిగె మీ సీ కంఠమాల యేమి వశికరము తం్యడీ మనూమః। ఆర్లపెంట రణమునందు అల్టిమాను వద్ధను యరనూక రాజునకు తులసితీర్థము పోయుట యరుకుల పగలకు యరనూక' రాజు యేనుగుకొండ తావాయెను యర యేనుగనాథు కొండకు యేతెంచి నూక రాజుకు పోయి. ఆచోట పులిమద్దుల రాఘవుండు య్మర భూపతితోను యెఏరించి పోరి పుణ్యడుండంగ యెదురౌమ్ము గాయాలు యేకముగ _ తులకితీర్థము యిచ్చె మీ తండికి నాటి

2౭80 కాటమరాజు కథలు ఆచోట నా వనమాల వశికరము సీ కంరమాల యేమి వశికరము ఆయ మామః? నలనూక రాజునకు తులసి తీర్థము పోయుట నున్న బెజవాడను మీతండడి నల నడికల్లున చెల్లె మీ తండి నలనూక నూకరాజు రాజు కంచుకు కాలు దువ్వి కదసి పోరాడి ఆచోట మావద్ద సూరినేడు వుండంగ నంది క్రేళవరాజు చేతి నరుకులు తులశీతీర్థము యిచ్చె మీ తండికి తగిలి పోలురాజునకు తులసితీర్ధము పోయుట ఆవల పోలురాజు అతి వ్మికమళాలి. మంద మీదికి వచ్చిన బాణములు ్రీరంగనాథుని చిత్తమున సేవించి మరిమీదప డెను సీమ భూములకు మల్లిరాగాను వృక్షము తిరుగు వోకర వీర క్షేత చెరుకూరికి పడమర చిలకల మ్సరి మాయె చిలకల మరరి దగ్గర ఆవుల మంద కాయలు రాలినట్లు కంపజీలు రాలిరి వుండంగ అకులు రాలినట్లు యాదవులు చెల్లిరి జంగాలు వచ్చి మీ తండ్రి మరుగున మరి [కింద రక్తము మడుగులు జొచ్చిరి గద్దైను మరుగున జొచ్చిన జంగాల మరల _ అప్పుడు పల్టికొండ రఘుపతికి ఐట్టీయ్యక ముప్పైమూడు కోట్లు ముప్పెర్ప్తు నాటీ థ్రీశె లమునకు బంవెను మీ అయ్య ఆరవయ్యారు గాయములు ఆతి పోలురొజు భీకర మాయె జంగాల కొరకు మంచువంటి పట్టలేను (ప్రాణంబు నిలుపలేను జోయిదండు బొంది మంచు వంటి బోయదండు మంద గంటలో కె లాసము అంపవే మామ! మీడికి నడితె నై

'జేడుక బొంగళాల కథ వీర] అని యిట్లు ఇడిగినంములము అపకు నొసలు హోట్లు వాకి మీ తవడి పోలుకాజు వొరిగి వుండగాను వికూడి మంతించి పలికొంగ వా తండి తుల$్‌సీవము ముచె అ రా ఆ భి ఆ గాయాం వైచెను మీ తంకికి పల్లికొండ గాయాలు సోణలాయె ఆచ్చట నా వవమాల వశికర నకూడ మాచై అక్కడ పోలు రాజుకు అతి భార సీ వనమాల యేమి వశికర మాయె మాద్చు మామ; కలందల పోలినేనికి తులసితీరము పహోయుట న్‌! థు యికనొక మాట విశవెవోమామ! శీఘముగ వచ్చికి దచిట్టినూక కడకు కల్లందుల హోలినేడు కాళ్ళకి చిట్టినూక కొల్లు సికిదామర కొల్లు లైరవుక కుకువ దగ్గిర. పొదయ్యకు పెంచుకొనే_ అని జాల డీకుల జంపి కానల నకికి వచ్చిరి గట్టిగా యెకురొమ్ము గాయాలు నాటి. అప్పుడు అగుమంచి ఆతి చిత వొత్తుగా నడుకులు త్వరగ వచ్చె తగిలిననాడు వచ్చిన ఆగుమెంచి చేతికి వయ్యన అప్పుడు మా తల్లి చిట్టినూక చిక్టినూక గుండానికి అఆందముగ నిమ్మపండు సాగుమానము కావలెనని ఆగ్నిదేమునికి యిచ్చీన చందాన సయ్యన లేచి. యిచ్చెను ఆగుమంచి చేతికి పయనమై ఆప్పుడు పరుగున రాగ వయ్యా చిజ్టినూక యేకు నెంలు బొంనె వుుటిని నేక మంకళాపపి తోశ మకిసె శో వర్లివుల కాఎతలు రికమందుల గుండమున కాంతలు

లిర్రిల్లీ కాటమరాజు కథలు యరగడ్డపాడులో దాలరాజులకు తులసి తీర్ధము ఆవశ్యక మనుట యిక నొకమాట ముమ్మయ్య ముద మొప్పగా తుల? తీర్ధము యర? డ్జపాటికి మ.ందుతీయవలెను బాలరాజు లందరు పైనమై వల్లవులకు తిరు మందులకు పోయినారు వైకుంకము లేదు కాలము వారికి నిండి గాయాలు వుల్లసము లాడగ మామ పడితేను వుచితంబుగాదు యిల యల్ల వెరుగంగ యుద్ధములు* పందెము సఠిపోతె పరగంగ నివుడు చేసీ. సందేహము పడక జాలెలు వాలాయముగ (బంహ్మవాత చుట్టు మామ। చెరిగితేను పొసగంగ సరిపోను బొౌంగరాలాటొ యెదురొమ్ము గాయములు యీవలావల వెడలిలేసు బాలురు పందెపు బొంగరము లాడుట ఆనిన ఆల్లునిజూచి అతి సంతసించి బిరబిర శికాశాలు* బిగువారజుట్టిరి పచ్చఆ కంథమాల పరగ వనమాల _ ఆటలకు బొంగరాలు ఆడంగ సాగిరి సరిపందెము చేసి జాలెలు చుట్టిరి ముందుగా పన్ని వాడ్డి మమ్మయ్య పరగంగ నప్పుడు పలికె ముమ్మయ్య వైచె “ఆవులు ధనములు ఆక్యప్పకు వెనక బిన్నివాడ్డి వెసె పోచయ్య మేము పుచ్చుకొనె బౌంగరము పుడమెగశి భావింప సరిసొమ్ము పాలిచ్చినాము ముమ్మయ్య వనరంగ వాటికి వప్పను పందెము _ వెచ్చుగా కుంబిణి వొడ్డి వేళ నావేళ వనమాల కంఠమాలకు వోడు గెబ్బలు లేక వక విడత వప్పె పందెంబు నాడిరి

"వేడుక బొంగరాల కద రర వడివడిగ నవాడలగ 2 కోవంలు ఆప్పుకం ౫ పం అంవంద తగ వేటా బొంగరాలు జాల జూడ్‌ జుట్టిరి మబ్బు హైడుున వెగశి మాయ యగశి కావున నార్చి యాదవ బొంగరం కులపతి. సభవారికి కానరాపండ రురిన యవ్వరు జూచిన యరుగరాకుండ వెగ సె రివ్వున బొంగరం నిలచి తానేః ముమ్మయ్య వేసిన బెంగరము కోమటి అచ్చమ్మ కాలిలో దిగబడగా ఆమె మూర్చిల్లుట వెగనీన బొంగరం యవ్వరు అఆదరిపాటున బొంగరము ఆతివకాలు యకుగకుండ నాదె దిగడిన బొంగరం తుకుతున వచ్చి. దద్దడిలి యా కాంత తబ్బిబ్బులాయె ఆంత సభవారిలో ఆశ్చర ఎుగానుు.. కత్తివలె బొంగరం గాడి పదనాట అంత్యకాలయు వారికి అయ్యేటి నెత్తి నీవ్ళకడవ నెలత తానపుడు తుదకు భుజమున బైన పూబోణి యపుడు బాట దప్పి అడవిలో పడ్డ ముత్యాల మల్లి సెట్టి ముద్దుకుమార్తె చందమున వుత్తమ పత్మివత వారిగె ధరమీద చేటుకు బొంగరం చేడె కాలునాటె వ్యజాల మల్లి సెట్టి వాసిగల కోడలు గరీన మీగాలు గాడి యా సజ్జనో త్తముంాలు సొమ్మసిలిబోయె, బొంగరము ఆ కొంత మూర్చిల్ల ఆందరు జూచి ఆరికాలు గద్దెకు అవనిపై నారిగి కోక పై గప్పిరీ కూడి రిరుగడల ముమ్మయ్య అచ్చమ్మకు ఉపచారములు చేయుట అప్పుడు ముమృయ హళహర కర్పూర - దెప్పి-చి కర్తముల ఎమచచు పూరంంచి

ల్రిర్రి4 శాటమళరాజు కథలు కారున బట్టించి కడు నావ్వకుండ గట్టిగా గాయము కట్టించె నపుడు 'పిరికె బొంగిరము పిరికి వారకుండ గాయము గట్టినపుడే యా కాంత (గక్కున దీయించి (కచ్ముర నతడు లా వేగ పుక్కిట కాంబూలము పొత్తిగా వైచి దేహము వనట మాని తెప్పరిలి చూచి పట్టచీర దెప్పించి పట్టలు చేసి అచ్చమ్మ ముమ్మయ్యను దూరుట అడలుచు ఆ కాంత అసురుసురు కటకటా హెచ్చుగా కన్నుల మనుచు వుదకాలు రుడిసి తోచినయట్లు తా దూరసాగె పొటపొట కురియంగ పూబోణి తాను “అయ్యయ్యొః ముమ్మయ్యః బడలిక బోలుచు పాప మెరుగకొను థ్ర్‌హత్య గట్టుకుంటివి మూడు 1పాణాలు గొంటేవి వయ్యన జనులెల్ల వోర్వలేని ముమ్మన్న నీవు మాటలు బలిమి గలిగికె నీవు 'బతుకవలె ఆడికెలకు లోనై తి అన్న ముమ్మన్న! గాని తోడబుట్టుకలని తా జూడ వస్సిని _నెలమితో వినయంబు నేడెరుగ వైతివి చేరము నావల్ల నిందమోపేరు ఆయిళ్వర్యమొ చొత ఆత్య కూర్మితో పెద్ద సెట్టి కూతురను నేను గట్టుకుంటిరి కోటికి పడగె త్తెనవారి కోడలను నేను అందలాలు పలకీలు అణిగేది తనసాటి వారిలో తలవంపుగాను న యెరుగరా? తేసిరి బాలలార। చెల్లంటో మ్సీరు హ్పైౌచుగా మీయన్నల కొచ్చిన చేకొన ర త్తవారు, జనుల నోరు (తోవలు మీకు యన్నడు వబ్నీనిః ముయ్య తన వుసురు మీకు యన్నడు మూకుడు గద్దటే ముమ్మయ్య తగిలీని?” వినుమ? ఆని కోమటివారి అచ్చమ్మ పవ్షపాతము చేసి పాపము కోపించి పలికె. కట్టుకుంటిరి ఆ మాటలు బాలలకు ఆలుగుల్తె నాటి మచ్చికతో బుట్టిల్లు మరిచేర నిచ్చేర?

వేడుక బోంగరాల కథ లీక భామాడు మాటలు బాలలకు బాక్కులె కల్లిలో పగవారు కుమ్మినట్టాయ నాది విల్లవుల ముమ్మయ్యకు వ్యజాలు నాటీ సిరినాల ముమ్మయ్య చిన్న పోచద్యూ ఒల్లేఎ పక్కల పరిమినట్లాయ గురిచేసి బల్లేల గుమ్మినట్టాయ బాలలు కోమటి భామను జూన కల్లందుల పోచయ్యకు కడు వేగమునను ముమ్మయ్య తన అన్నల వార్తలు చెప్పుమని అచ్చమ్మను కోరుట చాల చక్కని యింఠత్‌।ః సభీయ ధనకొండ నున్నాళ్ళ తోబుట్టుకవని మెరుగుల దొంతి! సారెలు నడిపోము సైదోడః నీకు మరుని పట్టపుదంతి। మళల్లిపూదింతి! నేరము లేకుండ నేడువో యక్యా! మరువంపు పూబొమ్మ మగువ వనరుగ మీవారికి వప్పజెప్పేము పుత్రడిబొమ్మ! (పాణముగల పర్యంతము దనుక అమిత నవ్వుల కొమ్మ; పోడిమిగ పుట్టింటికి పోకుండ నీకు యలనాగవమ్మ సంతతముగా నీకు సారెలు నడిపేము ఆలిపేడీ యరణప్ప ఆగుమంచి నాతి నీ వాడినవి నివ్వుల మాటలు మారు గావు పెడివారి తల్లి మా పాపన్న మారు. బౌంగరము నాడబట్టి పుట్టపూర్వాలు దయగలిగి యీ మాట దై వగతి ముందర వచ్చేటి మోసంబు తెలసి వినుమ ఆడితి వో యక్క్యః నీవాడిన మాటలు మువుడు ఆడిన మాటలు కొమరప్ప సిరిడేవి కొల్వులోపలను యేర్చాటుగాను ఆ మాటలు వారితో అనతియవలెను దయగళల్లి చెప్పవే వో కొమ్మః చెల్లెలు నలిరాష చెప్పవే శాతోనః నీవు మారు యళలనాగ న్నీపాణము యటువంటి మొనసి కోమటి మాటకు మోసంబు దమ్మ? లేదు. ఆమరంగ జెప్పవే ఆక్కరో నీవు." క నకాంవిరములు కట్నాలు సొమ్ములు అనిన ముష్ముయ్యతో ఆ కాంత బలికె;

బ్రర్రిగ్ర కాటమరాజు కథలు “మ్సేగిని కమ్మరి బటి జేసి. కజవ చర్యగా మా యనుజులు చనిన కాదనక వినుము సొగర్భమందొక్క యా వార్త పాణి చక్కగ చెప్పవే సభియరో నీవు నాదొక్క పాణి నా యన్న లార! ధవముకౌండ రాజులు తల్లిన వార్త మూడు (వాణాలు కొంటికి ఉమ్మనణ్న దాొవక చెప్పవే 'సెదోడః నివు వినమ*”” కొసరిక యావార్త గొల్లున “అక్క నీమాటలు ఆనుకూలవమ్మ జెప్పమి”ో అన్నల వార్తలు సిరిదేవికి తలియునని అచ్చమ్మ చెప్పుట బాలల మాటలకు పణతి యిట్లనియె; దిమ్ము బట్టి మిమ్ము తిట్టితిని గాక “కలియుగమున ధనముకొండ మీ అన్నలు పోయిన వార్త మీ అమ్మ కడువేట్కతోను సిరిదేవి నడుగు యేలిన వారలు యెరుగుదుముగాస్‌ మీ మేన త కొమరగిరిని మీ ముప్పైనేల కోటలు మూడుదుర్గాలు క్‌ రజుగుదు నోయి యిప్పుడు స్థిరమై యేలించి ఆమరంగ జెప్పేని ఆ్బాలార! మీకు యెరుగుదుముగాని [కమమున వున్నట్లై కన్నిపల్లి జెప్పీని యలమంచి పంప్పాది యిడిచి అన్నల చెల్లెలు ఆగుమంచి నడుగుడీ యెలుపలకొచ్చి. వున్నట్లు జెప్పీని మీకు వుచితంబు గాను పాలింది ధనముకొండ పట్టణము కోపము మాటలు గురిశాయ రాదు లేలింది. ఆపద మాటలవి నిజము గావు యిటువంటి వార్తలు తా నెరుగుగాని పరవారి మాటలు పాటింపరాదు కంఠసరి బాలలార । కడమ వార్త హోరోరి జాలులారః పోరాదు నొప్పి నెరుగు యెడపక పురిలోకినే నెటువలె పోదు? ముమ్మయ్య బొంగరము ములికి కడుువేగ బంపరోయి. కంఠమాల నాటిసందుకు బాలలారఃో

వేదుక బొంగరాల కథ కర్ర? దాలురు అచ్చమ్మను ఆమె అత్తవారింట దించుట యిఇపైన మాటలు వెలడిశబెప్పినకము అనుమానపడవర్షు ఆయ్యలార! మీరు కంపటీలెక్కేటి కనకదండ పాలకి నేరము తనవల్ల నిందకు మీరు బెట్టిటోయిన మల్లును ళలవడిగి వరునతో పెనుకొండ పుఠరహరులు యపహుడు మీరు అట్టి వాలకి దెప్పించి ఆ పాలక్షిలోన మరివేగ నేరములు మన్నించు” అతివను గూర్చుండనుంచి మనిన అతివేగమునను [పియముగ వొప్పించ పెద్దలిట్లవిరి: పరగ బెస్తల చాత బట్టించుకోని “అయ్యలార! యంతటి వారలక్రైన సురిటీలు విసరంగ శూరులై న బాలలు ఆటల తమిని తరి వారొచ్చిరి ధనముకొండలోకి వాతప్పు చేతప్పు వచ్చును వినుడి పెద్దలె న కోమటిపెద్దల బిలిపించి యిది యంత పని మీరు వేంచేయు” వద్దికతో బాలలు వడం* డజెప్పిరి మనిన యిద్దరిక్రి తశిరీబులు యిచ్చిరి వేగ ఆ త్రవారింటికి అతివెము వప్పగించి "కద్దు వక నేరంబు కాయుడు మీరు ఆతివేగమున బాలలు తమ అమ్మ చేదప్పి బొంగరము చేరుదెగి వచ్చి సముఖమైం ఆతివకాలు నాబెనని అనుమాన పడక సిరిదేవి కొలువు దీరుట కూటాల నడుమను కురువేళ్ళ కొమరక్క సిరిదేవి కొల్వు చవికెలో గూర్చుండి పాటించి సీరిదేవి భామలు దాము వియ్యాలు సిరిదేవి యిరుగడల పొంతి కా రత్నాల్మపోలు బోయించి నుండిరి తెలివై న శీత్రాళ దిన్బెంబు నిలిపి బైట వాకిట సందుముల యరణప్ప కొమర బంగారపు కుప్ప బోయించి శౌసయలది" అని జానవదుల డచ్చా.ణ

285 జాట్రమరాజు కథలు ఆగుమంచి మొదలైన ఆరుధాంగ సలి చలం యాకవథ్రీలు సముభాన లకుయిలు నుండిరి జాలురు అన్నల వార్తలు చెప్పుమని సిరిదేవిని నిర్వంధించుట పరుగున వచ్చిన బాలలు పొట్టేళ్ళ విన్నపము జేసేము వినరమ్మమీరు దిగిరి టొంగరములు మీ బాత పుచ్చుకొని దరవాజ లటు జొచ్చిళల్లీ సముఖభాన మేము నిలచిరి ఆంగనామణులు! మేము ఆడంగ సిరిడేవి కొమరక్క-కు కీమఘమే బోతిమి (మొకి/రి. పాటించి బొంగరాలు పట్టీ ఆడంగ కొమరప్ప సిరిదేవి గొబ్బున దీవించి వేటుదప్పి బౌంగరము. వెళదికాలు గుప్పున బాలలను కూర్చుండ నాటి మనెను నాటిన కోపాన నాతి యిట్లనియె నిబ్బరముగ బాంలు నిలచి ముట్లనిరి శమీ అన్నల కొచ్చిన (తోవ “క్తొామరక్కు వో యక్క! కృప మీకెన్నడొచ్చీని?' నందులనూక! వో యమ్మః యిట్లని వుల్లాసమాడె సైమజగంధులార। భ్రీకాంతలార! ఆ వార్త జెపుమంటె ఆమెగ్గిపోయె బామిసీమణులార! వో పణతులార! నీవెంత లేదనక మేము ఆడిగిన మాట వౌప్పైన పల్లవు3 వో వెలదులార! అన్న పోయినవార్త ఆన తీయవమ్మ మచ్చికతో వదిన మరదండ్డు మీరు కన్నతల్లివి నీవు కల్టలాడవని మేము ఆలర వేకువచుక్క ఆక్క-కొమరక్ష్య అడుగంగ వచ్చినాము అమ్మ సిరిదేవి ఆలరంగ భూదేవి అమ్మ సిరిడేవి! కడువేగ జెప్పవే వో కన్నతల్లి?" పన్నుగా వినరమ్మ పరాకు శాయక సిరిదేవి బాలురను మధ్య పెట్ట జూచుట ముమ్మయ్య పోచయ్య ముచ్చట్లువిని అమ్మయు కొమరగిరి అప్ప యిట్లనిరిః

వేడుక బొంగరాల కథ వీరి0 “వివేక మెరుగని వో వెరి ““యకువక19 ధనముకొండ యాదవు బాలులాగిః లేలుచునాారు యవరెందు టబోయముగేమి? యేమిటికి పరిణాన వున్న దాలలార! మీరు మీకు; విషివాకులు గోరేరు యెరరి ఆ వార్తలు మీకేల? ఆటల తమిని బాలలార భూవల్లభులు రాజుణు పూజితులై యెక్క డెక్కడి వారు హెచ్చరిక వుండంగ తోను యేమి యాటలాడేరు ముద్దరు మీరు (గక్కున వేటలాడ కదలి పోయి ్రీమంతులై నట్టి చిన్న బాలులార।ః నారు టొంగరాలాటలని పుట్టిన వా ర్తలేగాని దేవస్థలాలు కొందరు (తిపురాంతముల సంగతిగా మీ యాటలతా కొందరు చూడవలెను భావజ గురుడైన పల్పెకొండ రఘుపతి తనయుల ఆటలు తల్లి చూచి మెచ్చి మారకాషురి చన్నరాయనికి మహా తేను సం్య్భమము గొను ఘన వేగ శౌర్గుంబు కానవబ్బీని శావలు చేబించ సోయినాడు ఆడుడు బొంగరాలు ఆన్న భారః శనివారము నాడు మీరు” పరగంగ యాదవుల పట్టభ[దుండు అని యిట్లు సిరిదేవి ఆడుమాటలకు పర్వతపు మలల వెంట పండి (కమమెరిగి బాలలు కలకల నవ్వి: వేటలకు “యేమి మాటలాచేవు యెరుగని వుర్వీశ్వరుండు తిరిగీ వచ్చి దాని వలెను యిరుగుల సాని వాటముగ అన్నల వార్తలు జెప్పితే కుర్వ వద్ద నాటక సాల లాడించు యెరిగి వుండేము ళల్లీ యాల చున్నాడు దాచేవు? మాటవాసి కలిగిన మన్నెసింహంబు గురుతుగా చెప్పవే కృప నందుల ఘక్షియలో భట్టావుల ఘనుడు నూక!” వల్లభుండు 10. వెరువక * “యివి అని జానవదుల ఉచ్చారణ 19)

ఓఏం0 కాటమరాజు కథలు (తిపుఠాంతక దేవుని తీర్థంబుతోను వరుసతో నేట రేపట వచ్చేరు రృపతోన జంగమార్చన చేయించి బాలులారః కల్టూరి భామన్నకు గరుడళావ తిరుమందుల వల్లవులు తేజమై చేయించి వున్నారు వల్పవ కులజు౨డు వచ్చుచున్నాడు చల్లావారి బౌల్లియావు చట్టివారి త్రై 9లోక్య మాధవుడు ధన్యుడై తన్న య్మరయ్య కై జీతపు దొరలు కలిగిన బాంధవులు పెయ్యల యరణన్న పద్మరాఘవుడు వెలికొండ సొల్పున వేటలాడ బోయి వైనాన వీరన్న వారి గోసంగులు నారు బసవన్నయెద్దులు బలువైన ఆవులు బలువైన మృగముల పందుల పపవుల దతణాదిన పరిణాన యేనుగుల మేపుక గొలుసుల బట్టించు కొచ్చు చున్నారు. పాలేరు దాటితిమని పట్టభదుండు ఆని వాలాయముగ జాబులు వాసి అటు వార్తలన్ని వాసి కాటమరాజు అంపించినారు తనపేరట కమ్మల ఆంపించినాడు కొమరమ్మ పుత్రమరాజు కొందరు వాటముగ కాలారి వచ్చెను మొన్న దొరలు వస్తువులు యక్క డెక్కడ నుండి ఆమరంగ వూరిమెట్ల హరికి వేవేగ వచ్చేది యరుగరా? తేరు తిరునాళ్ళ చేయించ పోయినారు. వస్తువులు ధనకౌండకు రాగ వూరిమెట్ల చన్నరాయననికి ప్తతమ చూడరా? రాజు వాలులార! అంతేసి పనులేమి రావు పేరిట వాడని పెండ్రిచేయించి జాలెలు జుట్టిరి సముఖాన మీరు వస్తూవున్నామని జాబులు (వాయించి ఆడుడు బొంగరాలు అన్నలారః అంపించీనారు యిపుడు" సుస్తిరముగ ధనకొండ సోమవంళ మంత తమ్ము దీవించి పొలేటికి పంపునుని బాలురు సిరిదేవికి ఆనలు పెట్టుట అమ్మాను సిరిదేవి ఆనతిచ్చినను _ కడువేగ ముమ్షయ్య కల్లందుల పోచయ్య

వేడుక బొంగళాల కథ | ఆమరంగ వకమాట అడిరపుడూను; థీ కూర్మము కల్యాణము జాబులు “తల్రీరో! యీ మాట బాదితివి నీవు యేమగనాథు కొండకు పంపినారు కల్పలాడితివి నీవు వో కన్నతల్లి! బెజవాడ వద్దను పర్తులు పెట్టీ ఆందరికి అన్నిపనులు అమ్మరో సీవు కాపురము చెరుకూరికి కదలివచ్చిన వందనపు మాలు వో తల్లి సిరిదేవి; వార్తలు నీలాటి రేవుల సీళ్ళకడవల వారు జాబులు వస్తేను చదివించుకొంటిమి వాలాయముగ ధనకొండ వారు యీ భూమి రాజ్యము యిన్నాళ్ళదాక వీరనక యెలితిమి వాలాయముగ పోయిన వార్తలైన చాలు యెకళ్లైను తల్లి సరసంబుగాదు వింటిమి అలసించరాదు అంపవే తల్లి; అన్న మందనుండి ఆతివేగమునను ఆంత్యము వచ్చింది ఆంత కాలారి మాయన్న కమ్మలు దెస్తేను నీ వెరుగవ?ః కమ్మలు చదివించి తల్లి కడు చింతింప పనిలేదు శివుని దూషింప మోర్చుబోడయె? రాదు సొమ్మసిల బోతె చూచె ఆగుమంచి. శమ తోరము కట్టి దీవించి మమ్ము (భమ నీకు తెలియదటె తల్లి సిరిదేవ! అమరంగ పాలేటికి అంపవే తల్లి: యేమన్న వార్తలు మేము పంపితివైన నీకు పగ్న యెరుగమటె తల్లి? దక్కునమ్మ వో యమ్మ తల్లి! అన్నల వార్ర ఆంపకుంటివై న అపకీర్తి నీది లన్నియును బసవన్న పాదమాన పంపకుంటివైన ఆతి వేడ్కతో మిమ్ము ఆడిగితిమి యనగంగ ర్రై9మూర్తులు యెదురు గాక చూచేరు దేవాధిదేవుండు తొల్లి జీవములు అన్నల పొడమాన అంపకుంటివై న” గట్టి మన్నీని తమ్ముని మాటలు విని భావించ రథములు పంపిరీ వేగ కర్నూర గంధులు కడు చిన్నపోయి జాగాజాగాల సం్యభమ మాయెనని వప్పుగా వకమాట వనరంగ బలికిరిః ఆగతి (వాయించి పంపినారే తల్లి : (బిహ్మ తై9మూ ర్తులు బాటలు నరికించి

లిం కాటమరాజు కథలు ఆయుధములు చూపి సిరిదేవి బాలురను భయ పెట్ట జూచుట “* యటువలె జెప్పిన యరకుగరు పటుతరముగ నిలిపిరి పరుజులు బాలలు కిందుగాను మాటలతో నిలుపలేము మనసులు ఆయుధాలు చూచి బొలలు యరుగుదాని. హ్యాగ్బులె నిలచిరి దీరత యిడ్డరి దిట్టతనము చూతాము ట్రేరవుని రీతిగ ఆర్భాటంబు చేసి సురియలు తెమ్మని సిరిదేవి బలికె నురియలు చూచుచు బాలలు సురియలు జూడక కానీ సుక్కరు శూరులై నిలచికి బాలలు వెకువక బాలలు వీరభ్నదుని రీతి అలుగులు చూడక కాని ఆణగరు పెడబొబ్బ లార్చిరి పృథివి బాలలు గంపింప బాలలు భయపడి కాని పైనాలు బడబాగ్ని రితిని పలికి యిట్లనిరి: మానరు” ఆట కలిపోలు బోసి ఆయుణాలు దెప్పించి అలుగులు పోలు చూచి బాలురు వీరాలాపము లాడుట “అమ్మరో నిరిదేవి! ఆయురాలు దెచ్చి నారసములై తేను నదురటే తల్లి? నిమ్మళాన నీవు నిలిపినావె తల్లి చేరి పగళుల నుగ్గు సేయమటె తల్లి? నవ్వులకు నిలిపితి నాతల్లిః నీవు సురియలు చూపి మమ్ము ఆ వార్తలకు చెప్పక ఆడుగు (సుక్కనాడ వస్తివాః తర్గసీయము . కరీన రొమ్మున కాటించు కుందుము కన్న మందెమేళమున కొనీవుగాక ఆలుగుల జూపి మమ్ము అదిలించ యన్నంగ లోకాన యెదురెవ్వరు వస్తివా? తమకు

“దేడుక బెంగరాల కథ రంల తొలగక మొనలపై దూకుదుమా యిఖన్తై న పోకుందె యిహ తల్లి? పరములకు [తోవ వుల్లసములాడ కే తల్లి వుచితంబు గాదు లేకపొయ్యిని ఈమకు లేమరో। కల్పరి రిపులను గండించగలము వినుమ చేడెలాడిన మాటలు చెవుల (శమమెరిగి కాశిటోయిన కంఠమాల విన్ననుండి గురువు కడుపులో బాణాలు కళపెళ మనెను రహస్యము చెప్పిరమ్మని తిరుగుచున్నవి మీకు తెలియదుగాక పోయినాడు వూరికారాడిన వార్తలు వింటేను హేష్యమా కాశీలో యెరిగించ ఆప్పటినుండి తమకు అలుగులు నాటి కుంటేను గుప్పున గుండెలు [గుచ్చినట్టాయె యేరేశ్వరుడు మమ్ము యన్నటికి ఆడవారాగిన ఆడికెలకు తల్లి! నమ్మడు దండిగ శరీరములు తాకినట్టాయె సదాశిముడు మాకు సాయుజ్య యీ ఆయుధములు జూచి మివ్వడు యిట్లు బెదిరితేను దూరము తెలిసిమమ్ము దీవించి నీవు ఆలములో వైరుల వాతముసేళుమె. ఆరయంగ పాలేటికి ఆంపవే పల్చి! తల్లి! చెరకూర పోలురాజు చెల్లిననాడు యడపక వార్తలు యట్లు ఆడితివిః ఆరువేల వల్లవులు ఆరువేల తిరు గడినుండి పెద్దిరాజు కమ్మలంపిఐచెను మందులు యన్నాషళ్ళ పట్నమేల యడము లేదు పన్నెండు వేల యిండ్ల బాంధవులు నెల్ల తల్లి పిన్నల చేపట్టి పెంచమని తర్మడి పన్నుగా ఆయితన్న మూడు అప్పగించి పల్లెకొండకు అయ్య గడియలు పట్నంబు యే హోయరాజు (పాణబంధువులతో పాలేరు తళ్చి అప్పగించిన పూట అందరిని 1పాణంబునకు వెరచి పంతంబు తోడుకొని విడచి పోయినాడు హారిగుకు పూట (ప్రాపు చేసుక యిట్తాడ పరగంగ వప్పగించి దాగిరేను యిప్పుడు మేము కదిలివెళ్ళక కాని అపకీర్పి వచ్చును అన్నల వింపేను

లిక ' కాటమరాజు కథలు వొప్పడు తమ తంగడి వో యమ్మః వొడ్డిన పంజులమీద వొరగవరలె వినుము త్రి వేవేగ పంపవే యరగడ్డపాటికి దండిగా చల్లవారు తొలునాడు పూట వప్పగించిన వెనుక పోయి మరునాడు కాశిలోకి అడ్డావుకట్టను ఆవులపోట్టాట కంఠమాల భ క్రినన్నను [గక్కున మరునాడు బీకన్న మంగవాలిపాటను నడిగి అరయంగ యుద్ధిాము అమిదోనాడు తోడితే బోవలె త్వరితముగ మేము తమకు యడములేదు దెవసాలు యిద్దరము _ ఆవులకు" యెద్దులకు ఆరోనాడు పోయి జగడము పలుకరించకకాని భక్తుడు రాడు వేవేగ రాజు రాఘవునికి యేడోనాడు అమరంగ మమ్ముల ఆంపనట్టయిన జగడము ఫపోకమానము మేము పొలతి సిరిదేవి ముందుగా యుద్ధము ముదమొప్పతచేసి చేకొని పంపకుంటే శ్రీహరి కనక గొలుసుల కట్టించుకొని పొదమానః వస్తుము యిట్దై మమ్ము పంపకుంటె యీశ్వరుని యిద్ధరిక్షి మోసంబు యిహపరములకు ఆన! [తోవ దిట్టముగ పంపకుంటె దేవే్యద కందువతొ తమ్ముని కలపవలె తల్లిః లోకాలు అమ్మరో! దీవించి అఆంపనటబ్రైన పట్టి కొల్పలాడేము మాపగ్నె కొమ్మరో। బండారంత కొల్పలాడుదు చూచేవా? మా కల్లి! వినమమ్మ సిరిదేవి యిర్యదాడిసురుల ఆత్రివేగమున నీవు ఆంపకుంటి వెన ధనకొండలోపలికి తోడుకవస్తుమూ? _ శీతాళదిబ్బెము సిందుజేతము శల్లిః మునుపు పోయినవారి పోట్లాట పలుమారు నీతోను పట్టి ఆడేది ముందుగాక తలికె తగదు వెనక పోయినవారు వీటిలోన డీకొని ఆలుగులు పోలంత వారము సేతుమా వుక్కు టలుగులమీద వొరగవలె తల్లి తల్లిః ఆక్కడివారి కయ్యముద్ధక శాలిక్షె

జేడుక బొంగరాల కథ 2905 ముదముతో వకమాట ముదమొప్ప _ మారుమాటడితివైన మామీదయానః వినుము సిరిదేవి చెరుకూరి శిలలు పాదమాన! మేదిని కొల్లగాను మేలుకొల్పి పల్రికొండ పాదమానః వత్తుము పంపకుంటి వెన పోవలె పాలేటికి (పొద్దున్నె ల్లి! బొల్లేవుపాదమాన'! పోవలె తమరు దీవించి పంపవే ధీరత తల్లి! అక్క న్నతోటి అంప కుంటివెన.'' విడెమిచ్చి లిరుమందులకు వీరళాలువ దిక్కరించి బాలలు'కీకొని పలికితేను లిచ్చి యన్నగల కొమరక్కం వెలది సిరిదేవి కడువేగ పంపవే వోకన్న శతల్లి! చిన్నబోయి యిద్దరు శిరసులు వంచిరి దాలురను యుద్ధమునకు పంపమని అగుమంచి తల్లికి చెప్పుట అప్పుడు ఆగుమంచి ఆన్నల చెల్లెలు అయితన్నను హైలేటికి అంపేటి వొప్పుగ తల్లితో వనరంగ ఐలిక యపుడు “కొామరక్క. వోయక్క! కృప ధై ర్యమువిడచి నోట తడిలేక నందుల నూక! వుంటివి [భమలు మీకేటికి వోభామలార?ః వకరిని వకచూపు వకరిని వకచూపు దక్షణాది భూమి ధనముకొండ వలపక్షము చూస్తివి వప్పదు తల్లి నుండి నీకు యిటువఠలె జూడ విహితంబు ఆవయముగ రాజు ఆవుల గాదు మేపటోయెను కొమాళ్ళ మీదనెల్లి కృప నందుల కాటమరాజు మీద యింత కరుణ నూక। లీదాయ సమముగా జూడకుంటె జనులు రట్టావులరాజు పరగ య్యరయ్య యేన్నేరు కరియావులరాజు మీద యింత కరుణ ముమ్మయ్య పోచయ్యి అంటి లేదాయ మోహంబు పుచ్దె పగవారిగ జూచి పంపితివి తల్లిః సమ్మతము గాదటే సభియ వోతల్టి!

ల్రిర్రిగ్రి కాటమరాజు కథలు కయ్యము వచ్చిన వెళ్ళకన్నళల్లివి మేలు దక్కదు నీకు మేదినిలోన సీవు మాటలు కధ్నలె మరినిల్చుగాని వయ్యనె వేరు శాయవద్దు వోయమ్మః దిటము దెచ్చుక బాలల దీవి=చి బాలుల దీవించి పంపకుంటి వైన పంపు” దాలురను యుద్ధమునకు పంపజాలర సిరిదేవి దుఃభించుట కూతురి మాటలువిని కృప నందుల _ ఆటపాయపు బానల ఆగుమంచి నూక వినవె శాంతి మూర్తులు దప్పె కాంతకు పోట్టాటకు నేనేట్టు పొమ్మందు నేను? నపుడు బాలల దీవించి పగవారి మీడికి కడుపులో లీతిపుట్టి కడు భయము _ యేలాగు అంపుదునె వెలది ఆగు నొంది మంచి? వాలు కన్నుల వెంట వచ్చు కన్నీరు భోగాన బెరిగిన భుజబల భీముల కలవరపడుచును కాంత సిరిదేవి పగవారి యీటెల పాలెట్టు జేరు? తాగన్న కూతురిని తప్పక జూచి; గర్జాన బెరిగిన కంఠసరి బాలల ““ఆక్కన్న! వుపకారము ఆడవైతివి యేరీతి బంపుదు యేమనివారి సీవు మీదికి? యెక్కులు దెలిపేవు యేమి పగ చెల్పంబో అక్కన్న; మన్ని యుండెనే? సింవాముల తోడబుబ్టి తోడు దయతోడు బల్లేల మీదికి పంపుదునే యెట్లు? యందుడ యాకాదళ ర్ముదుల యమునివారి పిడుగులై మాటలు పెంపు జేసేవు మీదికి కన్నతల్లి నేను కడుచిన్ని బాలం అగుమంచి యేరీతి అంపుదు నేను? పన్నిన మూటెల మీదికి పంపుదునె పదరె బాలుల వసుల పాతరిలోకి యెట్లు? కాదనక నేనెట్లు కలని కంపుకుకు? చూసిచూసి పగవారి సురియల పనస పండ్త సూరవిడ్‌చి మీదికి భక్తి నయ్యను గంటిని పసి బాలుల యెట్లు పంపుదునె నేను? గొనకొని పాలేటి కూలేది యెకుగ!

“శీడుక బొంగళరాల కథ లర? ఆరిటిపండ్త సూరవికిచి అయితన్నను సోమ వంశమంత ళోధించి పాలేట గంటి యముడు దివ్యబెట్టి యెది కేది ఆరయంగ పాలీట ఆజిగేది యెరుగ! యెరుగ 1 ముత్యాల చూరవిడిచి మున్మయ్యము పైయుక ధనకొండ గంటి పట్న మంతయును క త్తుల పాఠాల కానలేనైతి! కాయలు కొట్టిన మానౌట కానలే నైతి సూర్యకాంత నోము నోమి కూరుల తల్లి దం్యడులు లేని తనయుల గంటి దోడుకొని మురివేము పొలేట మునిగేది యెరుగః తల్లి మన బాలల తావుంచదాయః చందకాంత నోములు నోమి చందుని సంతులేని బాలలకొ తోడుకొనిపోయి గంటి. సంతుగల అయితన్నను చందులు హపాలేట సమిసేది యెరుగః తో వుంచదాయః జేవకాంత నోములు నోమి దేవతుల భృదేభముల వంటి బొలుల గంటి పంపకుంటేను ఆవలన్న పగతోబి అక్కన్న ః నిదవచ్చునంటె నేడు వోయక్క! యెరుగ పాండవ అర్జున్నునివంటి బాలల ఆర వెల్లి వద్ద ఆడిన మాటలు బంపకుంటేను నేరములు వచ్చేది నేనెరుగనైతి గుండె కూడు బట్టునటె కూతుర! బాగుగా ధనము పంచిపెట్టే నంటి తమకు గాక ధనకొండ పండిన ధాన్యాదులెల్ల పగపాలు 'పెట్టుమంటినా బాపునే గోనెల బట్టుక హైలేటికి కొంచు ద్లై వమా! పోవుట యెరుగ। పంపాది యలమంచి పరిణాన హరిహర ఐవ్మోదు లందరును గూడి (బతుకంగ కోరుపాలు చేసేది కూతుర! యెరుగః తప్పదెచ్చె పల్తెకొండ తానేమి సేతు? ధనముకొండ వలము దషణాన రామకుల గో[తానికి రమణి యో హైలేట కూతుర! పనివడీ యమునివారు పంచేది యముడాయ పల్రెకొండ యేమి యెరుగ। సియుదునుః. కోమటి అచ్చమ్మ కోపపు మాటలు

రర కాటమరాజు కథలు ధీమంతులకు యీటెలై తగిలేది కొయ్యకాయ యిగుకుపెట్టి కొంచాన యెరుగః ప్‌ంకీ అ తింటి కోడండ్లు ఆడిన మాటలు అయ్యయ్యో! యెపవై ఆతినిష్ట పొత్తపు నేజాం పోట్టాయ గదవెః నుండంగ అమ్మయింటి బిడ్డలు ఆడిన మాటలు పండిపెరంత పాలేటి వెంట అమ్మరోః దాలలపు ఆంబులాయ దట్టించి పగవారు తరిగేది యెరుగ! గదవె! కటకటా! బాలల కల్లి కంపితేను అచ్చటాడిన మాటలు అగుమంచి లాటాకు మంటగదే తన మది వినవె వో యక్క! పోచయ్యకు బల్లెముల పోట్లాయె ముమ్మయ్య పోచయ్యను మునికల్లి గదవె కంపలేను ముత్తాల మల్లి సెట్టి ముద్దు కూతురు కుమ్మరామము చిచ్చుగదే కూతుర! మాటలు తనకు వుళ్తమ కతియలకు వుక్కు తెగవచేసి దాలల దీవించినంబిరా టలుగులాయ మొగలిమాను సోడుగదె ముదిరరోః వ(జాల యెల్లి సెట్టి వారి కోడలు తనకు మాటలు పగవారి మీదికి బాలల పంపమంటివి బొజ్జలో జముజాలి పోట్టాయ గదవె! తగునపే ఆక్క! నీకు దయ లేదు యలమంచి ఆకు తీగె యెరువు గాక” కశ్చినని వుంటిని దయతోడ సిరిదేవి దద్ధరిల్లి పలికెను చెలరేగి పూకొమ్మలు చిదిమేది భయము దెలుపసాగి పణతి యెరుగ అగుమంచి మొదట్ట పడెను మోసులు యిగురు సిరిదేవిని బిలిపించి సామెతలుగాను పెర్దైను చేరి అక్క బుద్ధులు చెప్పంగ సాగె విరిదప్పి మోసులు విరిగేది యెరుగ! అగుమంచి తల్లికి ధైర్యము చెప్పుట “తలిరోః నీ కొక్క ధర్మంబు తొల్టి టి వారికన్న దొడ్డటే వీరు? చెప్పేను

జీడుక బొంగరాల కథ రిరి0 రామలమ్ము౯లు యిద్దరు లంకపైకి ఆకూకి రేణుక ఆంపదా ళల్లి రాగ కవరవుల మీదికి ఘన పాండవుల కంసల్య దీవించి కానలకు పంపదాః? కుంతి భూలోక మెరుగంగ పుతుల దివించి ఆ వెలది దీవించి అంపదా నాడు : ఆలనాడు కుశలవుల అంపదా సీత? ఆరుగురు పదహారుగురు సహాయమై వూర్తితముగ దీవించి వనర యకోడ్‌ పోమిరి అర్జుని మీవికి కృష్ణుని వారికంటె దొడ్డ వారటే వీరు? ఆంపదా నాడు? బాలల దీవించి పంపవే తల్లి ః వూకుమంతు దీవించి అంకిందేవి నేం మిన్నుగలంత కాలము నిలలీని పనివడి పంపదా పాతాళ లంకకు ? మాటలు పరశరాముని దీవించి పరగ (గక్కున దీవించి కన్నతల్లి కొర్తవీర్యుల మీదికి పంపవే 1?" సిరిచేవి వాలురను దీవించుట అఆగుమంచి మాట విని ఆమ్మ పోయిరా కల్పందుల పోచయ్య! నీవు కొమరక్కం-, రామలక్ష్మణుల బోలి రారయ్య మీరు ఆయుధాలు విడిమేలు!1! ఆవేళ భైరవుని పగిదిని బలముల గెలిచి దెచ్చి జయమొంది రారోయి చిన్న సయ్యన దీవించిరి చకగాని బాలల : బాలలార! “*ఆచం[ద తారార్కమై అవని సూర్యుని చందుని సురలను టోలి లోపలను మరివేగ ధనముకొండ మగిడి పోచయ్య! ముమ్మయ్య! పురహరుల రారోయి బోలి పెకొని వచ్చిన పగతుల నుగ్గాడి వర్ధిల్లు ముమ్మయ్య! వాసుదేవుని జేయించి రారోయి సిరిబాల కరుణ ముమ్మయ్య! మర్దించి పగతుల మట్టి మల్లాడి తరిమె పగతుల బట్టి తలలు అండీంచి వాయునందనుల బోలి వరిల్లు నీవు: భోరున తిరిగి రావోయి ముమ్మయ్యః సేపే, వీడ్యములు ౫ విడెములు ౫ విడి మేలు

ఘ0 కాటమరాజు కథలు ఆవులన్న ను జూచి ఆముతక్పను ధనముకొండకు రాండి ల న జూచి మేలు వారలు కొంచుక మేటి పలెకొండను జూచి బదాంక౯ాజుల జూచి న ధనముకొండకు చర్చివారేగుర సాహనుల జూచి రాజపూజితులార ! రారయ్య మీరః” బొల్లేవును జూచి ఐబసవన్నను జూచి. రేజముగ దీవించి తెరుగొప్పగాను ఆదరక బెడరక అన్నలార। మీరు అమ్మాను కొమరక్క ఆయుధాలు గొదకొని బీరన్నను గోసంగుల జూచీ విడ్యములు బలరామ కృష్ణుల పార్థివుల టోలి ముందర కొమరక్క ముదముతో బాలలార ' నేరించి పరిణాన రారోయి! నిచ్చె. ఐలువు కార్యమైతె భావమరుదులు _ సిరిదేవి పోచయ్యకు శ్రీమమే బంధువర్గంబు యిచ్చె కాలు కాలు మెలుసుక కార్యంబు సురియలు బుచ్చుక బాలలు సేయడ! శూరులై యపుడు వాలాయముగ కాశిబటోయిన వల్లవుల అత్రకు సాష్టాంగము ఆగుమంచికి భర్రినయ్యను (మొక్కిరి వార్తలు వేవేగ వయినాన ఆడగి ముత్తవ్వకు సాష్టాంగము (మొక్కె మువూ ర్రములు పన్నుడ మోదంబు పోచయ్య తోడ బాలలకు వేవేగ పశ్లేలతోను యిలలోని బాలలార! యిం్యదుని పొలుపుగా అన్నము టోంచెయ్య బోలి బెట్టెను ళంపువ్వు వాగక్‌ తరీక ముమ్మయ్య పోచయ్యలు పాలేటికి (పయాణమగుట బాలలు లోంచేసి పైనంబులెరి గొడుగులు పడీగెలు కొల్వు యలమితో సంగడీలు యేర్చడి రంత చెక్కైములు టోడికలు బోంచేసి పొట్టేళ్ళ నెక్కిరి. అనోవేగమున అఆరిగెబ వట్టి

వేడుక బొంగరాల కథ 01 ఘనవేగ వచ్చిరి బాలలు కలకల పెట్టు తుపాకీలు పెద్ద బాణములు నగుచు జల్లులు యీబటెలు జగజంపు అశ్విచింపగా!18 అలర పుశోపితులు గొడుగులు వాసిగల బాలలు వచ్చిరి వేగ బల్లీలు నేజాలు బాకు జము జాలములు భజిం్యతీలు రుంజలు జహు ముమ్మయ్య క్రై జీతము మూడువేల వాద్యములు మూక తేజముగ [మోవంగ ధీరుల్లై బాలలు కమ్ముగ యిరుగడల కదలి రా వేగ ఆడశ్రీల చాతను ఆంపించుకిని పొందుగా మూడువేలు పోచయ్య హోగ్రిమిగొ దాలలు పొట్రిళ్ళ నెక్కిరి కై జీతము సంగ వెక్కిరి సరుగున తేజీల ముందర మూడు మొనలు ము స్తీదు గంగవరపు గవిడిని కదలిరి బాలలు కదలె. బటులున్ను జెట్టిలు పరివారము దొరలు శకునములు బాలలు పాబేటికి పెనమై పోగాను యిలలోన యీశఖువమెటువలె పాలగరుడులు రెండు నున్నది? పరవ కట్టగాను తెలుపునూ అల్డుడ! తెలువంద యడమ నుండి కుడికి యేతెంచె నిపుడు” నపుడు “"వలనొప్ప వినవయ్య వో మామః కుడినుండి యడమకు గ్యురిమిడి నీవు జడెను పొలగరుడులు రెండు పర్వ అది జూచి ముమ్మయ్య అల్లుని కట్టినందుకు బిలచి ఆరుషించి ఆవుల;:..+*.= న! భావింప కల్పందు జాల పోచయ్య (ఆసంపూర్ణము) 12, ఆశీర్వదింపగా **“అలుగులపో లు “'ముమ్మయ్య-పోచయ్య జొంగరాలు అను పేర్ణతో మరి కెడు అనమ[గ అనంపూనక్న (ప్రత్యంత రములు లభించుచున్నవిః అవి అనుఒంధము నందీయబడినవి.

యరగడపాటి పోట్లాట ఓట ఆ వలో అవతారిక ఫ్రీ జామ్మ వీరశేగంగ చిత్తమున గుకుత్తై న కొమనాల గోతాద్ధి దలచి చందుడు లాబితంబుగ విఘ్న రాజునకు యనయంగ గంగుల యళల్లయ్య (మొక్కి కూర్మి కమలామని నాయకలబుగా గొలది తనయుడు సర్వన తగు కమలాషిీయగు ధవళకాంత సహోదరుడు గొనియాడి పినయల్లి యనువాడు (ప్రియముతో కమలేశు కిర్రించి కమలాప్తు దలచి జనులు శరిచర్మ ధరుడైన ఘనుని ప్రార్థించి వలనొప్ప ఖ్రీనాథు వచన పద్ధతిని పైవష్టి విద్యల సరసుల నుతింది._ చెప్పెను యమళాత్త చెరిత కవివరేణ్యులకు నమసాారంబు మంతయును జేసి. వినుపింతు యాదవవీరుల చెరిత వారిపాద సేవకు డతిభక్రి పరుడు యీ కథ యాదవవీర పోట్టాట యదు వంశ కులజుడు ఆ కథ వృత్తాంత మది యెబ్టీదనిన- వేడుకపరుడు మొదటి కాండము తిక్యనామాత్యుని కథ లేక చల్లవారి జగడము కాటమరాజు యరగడ్డపొటిలో కొలువుదీరి యుండుట థ్రీ కరంటటైెనట్టి శ్రీవిష్టు లోకమున ఆ కాటమరాజను ఘనత పుణ్యుండు కతన తనే కనన దశశనన నన సస ప క్ష తీ జావ్నావీ

యరనడపాటి పోటాట 5కి క నా ఆమిత వికమళారి యావవరాజు ప3వాకకులు అపుడు పాపకి వే గ ౯ వ్‌ 0. న ఇన ల ఇల కుముద దాంరవండకు గానం తపమౌా నుడాద్ద ఈ నొప+మెతి శా ౮ హోకుండు తం నాపు యావీర తమక ఎ వసుక 'పెక్ట౯ాజు వకనండనుండు మేవర+రచి బ్‌ శ జ న్‌ ల పగకునె పవపవుల వాకనాట చుపి పమున చితవమవు గుడాకు క నో పులి బువా-క పొలుచు వచ్చి పకినంగయెతికి గన ల. మ. న వెలయ వెకంజన యకగడ్తపాట ఆ ముుకకను యె తి ముఠాఃల ఘ్‌నా. దా ర! అవన జే చ్‌ పఠివాడి రాజుతో పగదీరు ననుచు నుడార్తు క! అణాకి. కే హీ “వంటను రణవీరగంగ గరుడు నలునడల దొ తికి నవకత్సాల అజ్‌. యా యుగములకు గుడార్డు ॥ లో వీఠగంగ ముండర రణవీరులమె పచ+వనె, గుఠారు పరగంగ ము వ! ప. ళు క్‌ న్‌ మము యెతి5 పరగ పోటాడకుడు ముకడ పగ గలు భనాలును సంధాల యణ ఆ కుజ అలి. సంవారింతు" నామతీక్థపు శసడారు అనుచు తన మదియందు ఆత్మలో కొలువు గుడాద్ద గొబ్బున యె త్రిరి దలచి గూడారు రతా-ల నూకాను ముత గా దెం ణల అాణానీ పరినిదాకకుల దించి పలికెను రాజు: గూవార్తు వెలిపట్టు గూడాష్లు దాం నా. నే కీ కా ల వాలు “హెరేకు గడిచేసి పరగ చుంతలప చ తించ చల్లపటు ఆన ౧ అ దషణమండు గుడారు మాతండ్షి పోలుకాజుకు మరియ మైనపుజిక్డు గుడార్డు వానలకు మరి ం మా నెడురుగాను చాలా యెలిర5ి య తమరుండే లాపుకు తమక మేర్పురరి. పచ్చపట్టు గుడార్తు చల్లపండట మో ఆఅ ది ల ఆ రణవిదడి తమచుటు బహు గుడార్డు అ ఎజ్‌ ఠరమ+ముగాను యడలకేక దె తించికియరపటు ళ్‌ అవనీ జు వ! గుడారు చొతించ' మని గొబున గుడార్తు క అవాలి హి ణు జెప్పె నందు సందున ముత్యాల చలవ ల! ల యేపెన పడాకు మెండంా గుడార్తు న. ళా నా నే నెతించ మనుకు తరచుగా నెకికి రరబుక నంత ఎ వే అనుచు కాటమరాజు ఆరి యది హా

ల్రీ0 ఆాటమరాజు కథలు గుడారు గుడారుకు పసిడి కుండ నలనన్న చూచియా నట సంతసిల్లి నెత్రించిరి తన మరిది పద్మనాయుడు తాను ఘన శరభ శార్దూల గండ తగు వెట్కతోను భేరుండములు నలభై నాలుగు స్తంభాల గుడారులలో కర వీరదులన్నియ కడువేడ్క కొలువై నవ్వుచు రాజు యెత్తిరి వల నొప్ప పంచమా వాద్యములతోను నెల్లూరు నుండి భట్టు రాయబారము వచ్చుట నెలకొని వుణ్ణంగ నెల్లూరి నుంచి బడుగుల రాజువు బవా కీర్తి రసికుండు ఆనభట్టు రాయవారిగను వపకాప। సిద్ధిరాజు పంపిన భట్టు శ్రిఘమే ఘనరిపుల సంవారః। వో కాటమరాజ! వచ్చి. సోమ వంళాధిరాజ! వక్య కాటమరాజు యె త్రించిన గుడార్జు చోద్యుంబు వినుము= కనుగొని చూచి. వడంబడిన పుల్లరి యియ్యక ఆళ్చర్యమందుచు ఆ భిట్టు వచ్చి వచ్చింది నీకు కనుగొని రాజుకు కనుయెదుట అపకీర్తి వచ్చెను యిుకను నిలిచి అడుగ్లైన తర్షక ఆర్భాటములు చేసె భట్టు ఆమరంగ నిలు పుల్లరి యిప్పించు నిటు అటు చదివె; చూడక" *“కాటమరాజ! (బివ్మాయవు కావలె సీక్షు! కాటమరాజు వైముఖ్యము ఆ మాటవిని రాజు ఆగుడె మండి “వాడు పుళ్టరను మాటకు వనరుగా కొమాళ్ళ బంగారమనే భట్టును చెప్పి గొబ్బున బిలిచి

య్శర గడ్డపాటి పోట్లాట 805 కడువేగమున వాసి కదలి రాయవారము చెడె రాయన్నవంత పొమ్మనము' కొండంత నెత్తిపై కొని పూరికేగె విని యాదవుల భ్టు వివర కలియుగ కర్జుండు కాటమరాజు మేక్చడను భిట్టు తిరిగిన చూచి పక్కున నవ్వి భట్టు భట్టు కథ సంభాషించి వెలయు పద్మనాయునితో విచారించి= రపుడు. 'నాయుడ! వినవోయిః నా చిన్న '“రాయబారము చాలు రసికుడ! మరిది వికము పాయరాని సంగడీడ। కడు పుల్లరి ఆంటేసు కాసు వక పద్మరాఘవుడ। 'చెయ్యము ధర్మ యుద్ధమునకు తగ దొరుకునో యీ మాట మీ రాజుకు వివరించి యమచు చెప్పు కారణ యుద్ధము కలిగితే మనకు అందుకు మీ రాజు ఆతి క్రైలాసమనుచు వుగుడాయెనా. మనకిట్లు సంతోషమై వుండగాను దందెతి మీ రాజును తర్షి తొల్లి మన పెద్దల పగలు రొరకొని రమ్మనుము వచ్చె కాక మా పెద్దల కడు యుద్ధ పల్టవాది రాజుల పాలటి వర్ద మహిమ. పట్టి పోట్టాడవరె మా తర్మడి చెప్పంగ మీ రాజు చెవి సోకివుంటె వకిజ్ఞ యీడేరు యిప్పుడు కదనమంటెి యిటకు ఆమికొని సిద్ధిరాజు అంపిన భట్టు రావరచు పగలు చాటుదు పోయ పగ నిజము తరుచు మాటలు మాని దాగుండు ఆయ మనుడి* రాయభారం బోయి వారి రాజులకు ఆమాట విని యా రాయళ్ళంగావళి చెప్పి మగుడి చేగమున యెప్పుడు వతురో యెకుగంగ రాదు యాదవుల ముందును కట్టాయత్తు పడవలె మరిదిః రాయభార మాడి కడు వేగ మనము అంత చింతా[కాంతుడై రాయబట్టు 20)

రిం జాటమకరాజు కథలు కాటమరాజు యుద్ధమునకు సిద్ధమగుట అని ధనముకొండనున్న వెకుక చేయించెను వేవేగమునను ఆయితమరాజుకు అవేళ సూరద్యుండు హస్తాది కఠిగె పల్లికౌండకు జాబు వక్క పెరుగున ఆ పొద్దు యాదవృల అంవము గాను (వాసి పరవాన్నములు మెలుమ్‌ ఒంతి క'లారి చేతికి జాబు (ముక్కున భోంచేసి యిచ్చి మరి నిదపోయిరి మందవాలకులు త్వరితమున రమ్మనుచు త్మీవముగ భల్దాన తెల్లివారె భానుడుదయించె బంప అప్పుడు పల్లీకొండ ఆముతశమరాజు పద్మనాయునితో రాజు ఐల్కె. నా బాలలు భట్టావులు రాజు పరగ చణమె యరయ్య “వరుసతో రనకొండ లాజులు సకల సం భమముతో యుద్ధమునకు వచ్చేటి వరక్షు చనుదెంచి వచ్చిరి. టొల్లావు మట్టావులకు పొసగ నాచకూళ్ళ నాయుడు, నేతివారి చల్లవాకికి ముస్టయ్యి పగ చేరువాయెను పైనము కార్యమునకు సంతోష కలితులై గమ్మనుచు వచ్చిరి మఠ యెపక చేయించు మరిడిరోః గడి పగలకు వెరు కరియావుల రాజు . నీవు. పంచలింగాల కొండవద్ద నెల్లూరి మంచి"దని నాయుడు మరి పగలు నిర్జింప సంతసిల్లి చాల వేడుక నొంది సరగ యేఠెంచె. వెలయ పద్మనాయుడు య్మరయ్యను బిరుదుక త్రి మన్నీడు యా లీరినేడు దీలిచి “పగతుల కరులను పట్టి వధింతును" “పకుబాస తెలిసిన భావజ్ఞమూ ర్తి! అని వేడుక నాందుచు ఆతివేగ పగ యెరిగించు పోయి పపవులకు వచ్చె. నీవు దొనకొండ నున్నట్టి దుర్గాధిపతులు ఆన్‌ చెప్పి నాయుడు ఆ చల్లవారికి వచ్చిరి అండరు వసుధ కంపింప

యృరగడ్డపాటి పోట్లాట త్ర / పల్పికొండ వచ్చి గంగను ప్రార్థన తిరుమందుల వారు గొలిచిన దివ్య చెసె: స్వరూపి; “పృథివి ఆకాశమి భువనము మా కారణ చూడను మరియు లేనినాడు పొలేట యేక జలంబు నీవై గంగః వెలుగుచు ఘనమైన గుంట వెలసిన గంగరో।ః నుంటివి నీవు ఆండాండంబులు నీవు వల్ల వుల తిరుమందుల (బహ్మాండంబులు నీవు వై కంఠవాసుల జేయు అండముల బుట్టిన ముగ్గిరికి ఆదరువు సహాయమై యుద్ధము చేయించు నీవు నలియరో! గంగ!" తగ సూర్య చంద్రులకు దారివి నీవు పల్లెకొండ వేడంగ గంగ [ప్రత్యక్ష ఆతలంతములు నడప అంబవు నీవు మాయ, మింట మంటను నీవు మిగులు చెలగి దర్శన మీయ సేనలందరును వేల్చువు నీవు హస్తములు ముకుళించి ఆమె అన్ని విధాలైన ఆయువు నీవు 'సెలవంది యేక స్వరూపివై యేలుకో నివు ఆప్పుడు వీరేళాలు హ స్తమున మదములు వుకిగింప మాతవు నీవు వుంచి జగములు వెలిగింప జగదేఏి నీవు గంగతో సెలవంది లింగాలకొండ ఆలరు అకార ఆకారము లన్నియు కడకు యేతెంచె నీవు గుడారు వెడలి కాటమరాజు గొబ్బున ్రీషరుష కారిణివి నీవు సిద్ధిజనములు వచ్చె నీవు పల్లెకొండకు దండ (పణామంబు జేసి వోంకారుడవు నీవు, యుగ మవి పట్టపు రాజు అయితన్నను (పస్తుతి కాళివి నీవు జేసి శరణన్న వారి? చేపట్టు నీవు అందరుని కౌగలించుకొని అరిషింది ఘనులు (ప్రార్థన సేయు గంగవు నపుడు నీవు కోర్కెతో అందరు లింగాల కొండకు అమర వల్లవులు కొలుచు వోంకార నెకిరి రూపి! ఘనముగా గంగరేగు కడరు యేతెంచిరి

808 కాటమరాజు కథలు /;6సరేంఎ వెందవున్న లింగాల ముప్ఫెైమూడు పోట్లు నీషు ముందుగా కన్నుం జూచి నాది వహఎయని హరసి.చె మరియ అప్పుడు అరువైయ రు పోట్లు నాకు పర్పకొండ ఆతీభారమామయ త/ప లింగమైన తం డికి కొమూచ్ళు.. హరిపురికి సెలన్‌చ్చి మామ! చందపు పెథ్ధి నిన్నంపుమంటె ప్లవెంచకు కలిసి అందరును ఒల్లవుల వీోమామ! వద్దని చెప్పితివి (వదక్షణ హరి తల్లిదర్యడులు లేని బాలలకు తగ పంగాక్షరుండై స తమ మామను సీవుడిక్కు (పార్థించె: పంచకాండముల చెల్లినవాకి సుతు “3వాః శివః శంకగ! శరణు మహ బాసుగా దెచ్చి దేవ యింత లంతల బాలల యీడేప్ప ఫ్‌క్తవరుల పాలి పరమేశః యీళ;ః మంటివి లొల్ల్‌ చ ఎదగుప్తుడు విప్పని దొడ్డ దొరకొని బాలల ధనముకొండ పూజలు యేళించుమంటివి పళిష్ట పర్శంతంచేసి పర మేళ్యరుని మల్లివచ్చే చ్చితభాను సంవత్సరాన కప శిశువుల మారు ఆఅపుఎ వంరాజు ఆద్యష్ట వశమున్న చితథాము సంవత్సరాన యీాపగ వల్లమ్మకు సీద్ధముగ వచ్చు పోలురాజువై పుట్టితి పురహరుని తనకు పంచలింగాల కొండ తావని కృపను పలికితివి అ రూపమున హరుని అటు పూజచేసి గంగరేగుకింద ఓంగమె వృందునంటీవి తుద, జంగాలక్రై దురములో సీవు ఘనుడ వోమామః పరిణాన జంగాల పర్వతం బంపి సీమాట మీరక పెంచితి మామ! చూడ చోద్యముగ చోడ దళమును మీ కృపవాత చుట్టుకొనె నీప అరలేక పెంచితి మామః నాతో వారహరా బుని తలవని ఆటు హరించి పలుకు పారజూచి. డాసిరి పగవారు దగ్గరవచ్చె చకు.గా ౪కి కానాప శానం నూల్చి

యరగడ్డపొటి పోట్లాట 5809 బాలుల పూట వప్పుకొని పరుగంగ పదిలెముగ ఠాణాలు బాగుగా నిలిపె మాకు ఆసమయమున బీరునేకడు అతి పగ దీర్చ సెలవిచ్చి పంపుమీ వేగముగ (మొక్కి మమ్ముః సెలవు దయసేయమని సన్నిధి పల్లికొందమాటలకు లింగాలు నిలచె పకపక నవ్వి *మంగోలిపాటను మీ ఠాణాలు ఆవల పోలురాజను లింగమూర్తి మరియుండ' మనిరి (వత్యవషమై పల్లెకొండను పరగంగ ఆయితమరాజు పల్లెికొండ ఆతిభక్తి మెచ్చి తోను పగ దీర్చమని సెలవు బాగుగా యిచ్చి కాటమరాజు పద్మనాయుడు కడు అందరికి సెలవిచ్చి ఆ లింగమూర్తి భక్రితోను ధీరులై సెలవంది కొండ దిగివచ్చి ఆడినారాయణుని ఆత్మలోదలచి రపుడు గంగ విలువేల్పును ఘనముగా దలచి వీర తముకము దగ్గెర వేగంబె నిలచి పరవీర తముకానికి (పదక్షణముచేసి పల్లికొండ రాజుల పరగంగ పిలిచి ఆ వీ తమకముమీద అపుడు పట్టపురాజు అయితన్న తమకము కూర్చుండి యెక్కి పయనమని చెప్పె భీమ దుర్యోధనుల బిరుదు కరియావులరాజు ఘనుడు వల్లభన్న (పతాపంబు వినుచు నాచకూళ్ళ నాయుడు నేతివారి రామాయణము వినుచు రమణ ముద్దయ్య వీరతమకంబు పైని పోచయ్య, ముమ్మయ్య, పుత్రమ సౌగటాఐబు ఆడుచు సొంపు రాజు తోడుతను మొదలైన విలాఢ్యులు మోదము పగకు యెదురుచూచుచు నట్టు తోడ యుండగానుం సిద్ధిరాజు యుద్ధమునకు సిద్ధమగుట అంతట నెల్లూరను ఆ సిద్ధిగాజు నాయకుల తామును నాట్యశాలలోను పంళముగ వీర పరివాఠరము గొలువ అ యవసరంబున అపుడు కూరుచుండి

లి10 కాటమరాజు కథలు పశువుల మందను భట్టు రాయబార హా్మ్నాసలై మండుచు అవనీశ; మాడి నిన్ను మగుడి వచ్చిరాజు కొలువు భట్టు తూంనాడుచు యావవులు దుడుకులు మరివేగ నిలచి ఆకిరి ముకుళిత హసురై రాజుకు మొర పుల్లరి యమ్మంటే పొడిపింతు మనిరి చెప్పసాగెః: మళ్ళీ నీవంటి భట్టువచ్చి మనిమి “సిద్ధిరాజః నీవు పంపిన శీ ఘమే "చేసినాను పోయి కాను వకటియ్యము కొబిట్టి యంది పంచలింగాల కొండకు తూర్పున యుద్ధముకు రమ్మను మీ రాజును హాలేటివర్డ యిపుడె యేమి కొదువయులేక యాదవరాజు నీవు ఆంత శకుడవు కాకపోతె శరణు వన్నె వన్నె గుడార్దు వాడ యేర్చడను న్‌ పడుమనుము విరివిగా యె త్తించినాడు హాంకారములుచూపి ఆడిరి రాజక విచ్చి తముగను విని సిస్ధిరాజు వివపడ్రై (వాలె బాగుగా నలల్రే నాలుగు స్తంభాల హా(గుడై మండుచు అట్టిట్టు చూచి గుడారుతో పగడపాలాడంగ మన్నీల దొరలను మంతుల బిలచి- కనుగొని రాజును కడువేగ చదివి “సాహసులార! వినుడు వోక్షతి పశువుల పుల్లరి యివ్వక పరుగున యులార। వస్తివి భారత పురాణములు చరివేటి గో వప్పిన ధనము యివ్వక వ సివి (ప్రాజ్ఞులార! యిక్కడికి చదువరులారః వినుడి యీ యాద శిలాక్షరము వంటిది సిద్ధిరాజు వుల సావాసమెల్ల రనము మునుపు కౌరవులనాడె మూర్చలు నేద్పతో ముడుపులు కట్టిన యనుచు ధనమును నెల్లూరి కంపిన మనసు లోపల దాల మాత్సర్యముండె అడుగు సాగనిత్తు నన్నను రాజు భీమినాయుశు అనియేక (పియములు వ్వుగుడై మండె చెప్పి గొదకొని యాదవులు మవ భూమిలో యాకవులు పుణ్యాత్ము కోపమున భేచ్చి బనుచు

యరగడ్డపాటి పోట్లాట 811 సత్యము తప్పని గరసులని చెప్పగా కడువేగమున ఐంపె కచిలి కవులిచ్చి నిలిపితి కవులావులలెల్స రమ్మనిచు ళూమి నీళ్ళ బుట్టిన పూరెల్ల మేపి ఆంపీిన రేఖలకు ఆవని ఆకాశంబు ఆనేక దుష్టు పపవులు యంత కంపింపగా దండు కదలి యేతెంచె చేసినాను. తిరుణామల తిప్పరాజు ఫ్రీకంర రాజు తనువులో సత్యంబు తప్పక వుంటిమి యిరు పదివేలతో యేతెంచె నపుకు, యిప్పుడు గొల్లలు విపకీతముగను పెవవేగి చాక్కు రాజు పెదవరుద రాజు రాకున్న దిగు పంతము రంపమని మచ నజములతోడ మరివేగ వచ్చె, పండును ఆఅష్టకౌండ అచ్చిరాజు ఆదివన్నె వోంకారములు చూప్‌ ఆడిరి యిపుడు మారాజు పదును కల మాటలు పలికిన వెనుక తర్లెను మూడువేల దళముల తోను, గొల్పరాజు మాలానకు గొబ్బునదండు గయ కొండ నేలెడు ఘకుడు గంగ వెళ్ళకుంటే రాజు వెరచె ననియేరు' రాజు సిద్ధన తిక్కనను శ్రీమఘమే పిలిచి పడి కీల దళములతొ పరగ నేజెంచె, *వడయగికికి రేఖలు (వాయించు వుర్ణుకొండ సోమన్న వుదయా దె మనెను ముమ్మయ్య “కోట్ల పరియంతరము దండు సైహసులై కదిలిరి సార్వ దళముల గూడుదురు గాని తోను చీట్లు వాయించి తిక్కన! ఆదుకొని దండె ల్తె ఆముకొని వచ్చె థశ్రీరంగానికి ఆంపు చన్నపట్టణము యేలు చంద శేఖరుడు వాలాయముగ దండు వత్తురు గాని. పరగ దేవముని వెంగయ్యతో కొలలు విరచిన బోయ గుట్టాల బలములు దాల కంపు యనయంగ దండెత్తె యాదవుల వేలు లవలు వచ్చు వివర మేర్పడు" మీద ననెను పట్టుకోట బసవరాజు పొపతిమ్మ అనిన తిక్కన మంతి అన్ని రాజు దిక్కులకు కట్టుజల్లులు గడలు గుమిగూడి వచ్చె

812 కాటమరాజు కథలు రాకోట యేలు రాయ శృంగపతి మన్నె మరిది యేలేటి మంచిగంధము అతివుగ కోపమున ఆతివేగ వచ్చె మాదిరాజు చోరమండలము యేలు సురియల యేకాంగి మూకతో యేకెంచె నపుడు సోమన్న చోడమండలమేలు సురియలు సబదంతి మూకతో సరగ నేతెంచె సోమన్న పరగ కొళహత్తి పాప తిమ్మరాజు మెండైన మూకతో మెరసి యేతెంచె వెలుకంచి యేలేటి వెంగళపతి రాజు పసవుల మంద కంచె పవి లక్ష జోళ్ళ గ్భురాలతో జోకతో వచ్చిరి పవి కోట్టు (పళగిరి పట్టణమేలు పద్మశేఖరుడు మసలుడు కదిలిరి మరి వేగముకను రభసంబుతో దండు రాగిడిలగాను గొల్లమంద కంటెకు కోటాను కోట్లు నందికనమ నాగరాజు నాల్గు వేల అల్లూరి మూకలు ఆరకుదె)చి వచ్చె తోను మౌళము సౌరాష్ట్ర మగధ అందెల గడలచే అప్పు డేతెంచె భూపళశులు నార్నవనము యేలు నంగ భీతినేడు కాశ్మీర కర్నాటక కాంభోజ పరులు వేడుకతో దండు వేగంబె వచ్చె బర్మర కేకయాది బహు మూక నందివాడ పోరినేడు నన్నూరు లెల్ల మూకతోను ,[దావిడ కొంకణి ధరణిపాలకులు సందు గల్గెనని సరస నేతెంచె భావింపగా ఆంధ భూపతులు పచ్చమల తిమ్మరాజు పెదవటి సింధూర కుంకరు శింపపాలకులు బావరాజు మొద లెక అందరు నెల్లూరి కేతెంచి ఆళ్వాశి మూకతో అప్పు డేతెంచె రపుడు బలవంతు డగువాడు పట్టతో కరి మోటకంబలు కాల్బలంబులును పిన్నయ్య సర్వేపల్లి మెట్ట సర్వ దళాలు నిలచె విలుమూక పన్నెండు వేలతో వచ్చె. వేగుచో సందము వెలివిరిసి నట్లు తొమ్మిదివేల విలుమూక జోతులం బాగుగా నేతెంచు ఒహుళమై నందు సోమినేడు నిలచిరి వజీలు నిర్విదారమున సమ్మతముగా దండు సరిగ నేతెంచె

య కగడకపాటి పోటాట న్‌ రి దళవాయనవు ల=పివ త పెవేట్‌ పకమానా ములు మెంది బవచి ము తో చైజించి పగమ్‌వ కావార్త పోయి విషపింప చేళాధిపతుంతో దినకర చేవావము కడువేసమున వ వచమున దొకి. కొకింపువంతెన పపడంటు లోవ, జా ఆ ఇ ఆన-లు వమ్వులు ఆప వనవ్లంబు ఆంభతబ భూపాలకు అ మము యు ఉం అతో (రో రా యన్న్శల రేజీం యకి_ కికుతల వ్వంతు కకి_వ మెంతి వరముల బాహు ఒంసేఎవె వీక్‌ ్పపకివాక దిఓని వై పొతులు. చెంవి దామరములు చేని పట్టద కొలువంగ ముత్యాల గొడుఎల వష మిళులు సుకులు సామంతులు కావు ఒహువాక్య మేభముతో ఎలువికి చచువెంవి కంతట కానలో నిలిచి మోవ దసముతి మొక దేగారిపతులు మహిహిలు డేతంచి మంతులుదానమ.. పదివడాగతిలు పట్టించ- నపుడు డూకాన కాగాను దుర్గావివతులు యెపలై యెనిమిది చేం యేకానగి తగు వాడులు డీకి కిడదళము పవీపలు న. లండకడు వెలయ తొంభె వేలంవుతిమవో కును వ నో భానకల యీాళ్ళుకుడు దావల వెంట ఆశ -మొలుకి వెశుకగను గకిపించె చేడముక గాను... సెరిది డుగిమిడవేం చొక్కపు కఠి తురంగంబులు మశవీర భటులు నుల్విపలుకు వికివైన లొటపిఓలు. వెసకాగ యికవైయారకు లక్షలు యూన జూచి గోక్తిగలు వారి పటాకోపము వారిమున్సీకు కరులు మూడువేలు గడలైదు మ్‌ వారి సన్నాహ:ఐబు వరుసతో జూచి లతలును ఆప్తుడు సిద్ధికాజు ఆతి సంతసిల్లి పకగంగ లొఓపిటలు పది అముము వంధుజనులు తాను పట్నాన కరిగె. వేలు యేకాజు పకివార మేర్చరపించి పసగల పవృల హైంకీలు హకు వారికి భత్యాలు వలసి శజ్టిచ్చి సకిగలు నొకలక్ష ఆందళాలు నూరు దొర మన్నె దారిని తోక తెప్పించి వెసగంగ సూక్యపటము. అవమాకు తతా ల ఛ్యత

క్‌ క్ష కాబచునాజు కళలు వ న జ్‌ జ అ జ కి వరస మపి ₹ండ్‌ంచేల్ల యంత విహాళోవ [న వమీకీ దబ వ్‌ క వింజామరంలలుం జంత పరా కమం 2ంతవాకోపు డమాము లేనూకు డాలు వేనూకు ఐహ్బ రిలిచని. చెటువకచన కో జ్‌ చ ద కొచుకావ. జజంపు కాని గ్‌ న్‌ ఫ్‌ జాతీ మ గొడ గులినూకు యమల్టపొసి ఒకత్‌ నాజివాడు జు వాక్‌ తుపాకీలు మాక తామ్మిడ్‌ లవలును యాకలేకు అకమ2న హూలాం బంకు ఆవనూడ పంపిళ మశ దొకంచెంన దాగా న. న్‌ా! అ గడిమన్తె. చాకుగా సవాకగాక బోదు మె ళా శీ నడిపి కొలకాం ద నాలుగు వేలు చంపి చతుప యాకవలంనెతే గ్నా జూ ఆవాజ్‌ బా. న! అ ల న ఐక దిహువార్య మేళాలు పమకగ నన్తూకు సమకంబునంకు [1 క న. లు ఆం క్షీటంం ఎన్‌ మహివాలుకిటు చూచి చుకి సంతసిల్సి మశ చౌక _ మొన దాలు మక్తిమఐప అతులిత పకావళకాలి ఆ సీకిరాజు వారిని బా వా తన హిత మంత్రుల కాయంగ కిలిది. వాకిమందలోన వాసుడేవుండు జ ౯. నె ల వరం సతోవికం నావాకలన జూచి. అకూకి దొలావు ఆమి పుక్లినాడు హితమంతి సహోదరులతో బుట్లని... పరకశ కవ నహాయ మనియూకవుణ జా (నా ౮ లడ పరికె: వకకుళునా?రు ప వ ల న న రు కేజై ఇ ల న. బీ = కనుగొంటిరా టకు ఘరవీకు ఆకిగాక వాకికి ఆధకర్తైర్యందు య అల నా ఇ ఫీ ధ్‌టుల? పుకణింప గవి వాత పులియన్న యట్లు న. ని ్‌ యవ్వరిని కనుగొన్న డేకాం॥ి ఆక వ2ైన రాజాన ఆ చకవామ ద ఖా నే 4 పశ ఎకులున సాహసుడుగాని వారితో సరిపోర లేడు నఎని్‌ షె అ యవ్వకి సావాసం వెన్న గోచరము... అని మకి సిక్షిరాజు అచుమానపకగ చం | త్త చాక ఇష యా జా తనను రజణమునకు పంపమని ఖడ్లతిక్తూన నలసిద్ధి న్‌! నరి౦ంచుటి థి తాజ్‌ ళ్‌ ఆనిన తిక్కన మంతి అమిత “పలవుం సిక! పటాధి షేభఖరః జూ య ం ఠం ళో సంతోషమువన్నుఎ మెదిని

య్మరగడ్డపాటి పోట్లాట రి15 చలవారని యెంచకరును నాకు మైరకండావేసి పటంగ గంవః ల - గ పశమ్మాాతము గారి యీ సర్హుదళాలు యాష? చల్చవామ చల్లివాకును యావవ కొనలు యెంత।: యాడ మిగుల మన దళముల మితికేక వీర విశంకుండ' నేకు వక్కాడనే యుండు - " పో శరణకుచు నినుగొలుచు రాజులు సంహరించి వత్తును సావాసముగాను శానాపళానలు గంహరముగ రాజును గెద్దించినట్టుకు ఆందలాల రాజులు యండరో గలరు చల్లవారి నందరిని సమముంచి వత్తు ఫైరుషంబున వచ్చినారు పాలక్రీల చక్కగా నరుకుదు సమరంబులోను రాజులు చాల పల్లివాది రాజ! పంపుము నన్ను" కనుచూపు మేరన వున్నాది ఆ అనిన భూనాథు=కు అందు కేమనక కాలిదళము అభ వూరకవుండె; ఆ మరునాడు పగ ఆంటే నెల్లూరు పాగలుచున్నాది. వనర తిక్థ్తనమం్యతి రాజుతో కార్యంబంటే యీ కానానళొనలు వప్పుగా పలికె: కలకల నవుచున్నారు “రరజీళః ఆటు నన్ను నిన్న భుజం భుజంబల వొరిస్తే సీకొలువున దండంపమన్న బుక్కాయి రాలుచున్నాది ఆమరంగ ఆ మాటప శని ₹ఖ వారిస్తే శ్రీ మల్లెలు అని దెల్పవై తివి రాలుచున్నావి యేమి నీ వృద్దేకము? యెరిగింపు' కత్తికత్తి వరిసిన వుక్కుపొడి మనగ రాలుచున్నాది నవ్వి తిక్కన మంతితో రాజు యేతట్టు చూచినా మన దళము నప్పుడిట్రనియె- మూడామడ ఆరలేక కుదురు 'కరణాల దేవూరు? కయ్య చెదిరితే ఆరామడ మన సేన లున్నావి మేవూరు? యీ డళములకు సాటి ఆని పరికింపకు చరువను బాసలు యాదవుల తలచకు రాజః దెలుప కులగిరి పర్వతాలు కోరి చెప్పినచోట (వాయను (వాయిఐప వ్యవహారసరణి తెలియ పోలు పల్లె తిప్ప లేసాటి లెక్కింప మీప చెల్లినకి, ఆంతెగాని యేరునిండి పారంగ వె. పరిచెట్టు పగతుర నిర్జింప పనికాదు మీకు

వ్‌! కాటమరాటు కథలు నరుల కండలు రాల్చు ఘట్టిగా సెలవిచ్చి రాజః నను నలవాటు లేదు* కారమునకు పంపు" ఆ రాజు మాటలకు తిక్కన పెపెని అడుగంగ రాజు పరగ అప్పుడిట్టనియె: సెలవిచ్చి “కరణమని మాపాల కరుణ వుంటే గంధము కస్తూరి ఘనముగా బూసి బాలు తబుకుతో తాంబూలము తగగ (బాహ్మడని చూడకు యీ పట్టభాను యుప్పించి తెల్చుండ పోయిరమ్మని చాల పోషించి పంపె. యీ పనికి నన్నంపు యీడేర్చి వత్తు ఖడ్గ తిక్కన రణమున కేగుట పంపిన యాతను మవి చదరక నిలిచిరి సమరంబులోన (పతాపంబుతోను “గోవింద! గోవిందః యనుచు వుత్తమాళ్వాన్ని వొనరంగ నెక్కి గోపాలవర్గంబు కొలువంగ జగజంపు గొడుగుల నీడ వేవేగమున రాచవీరుల గదిసి సలలితంబుగ వెల్ల దామరంబులను _ గాండివములతోడ కలిసి పోట్టాడ మదగజంబులతోడ మహిమ డీపింప గడలు గడలు చాల కదిసిరి బలము లిగ్గ తిక్కనమంతి కదలె రేజీల వాణిజ గదాళములు వ౦కిణీలు గొదకొని చాగలకొండ శేతెంచె. కొంత ఆవేళ చల్లివారు అళ్యంతబలులు కటార్దు నాకకొంత కత్తులును కొంత దేవేషద లోగులై ధీరులై వుండంగ ఆట్టవాసము చేసి రనియేక తడవు తన బలములు గడిచేసె పరగ చలముకొని యెండలో సమసిన రీతి యా మంతి ఆకు లన్నియుప డిన ఆ మరి ఆప్పుడు తిక్కనమంత్రి ఆర్బుచు మీద కదిసె వడి బేసి నురగాలి విసిరిన యపుడు కదిసిన యాదవులు ఖడ్గము కారాకు డుల్లిన త్రై వడి తోను లందుకొని మడిసెను తిక్కన మంతి ఐలమెల్లి,

య రగడపాటి పోట్లాట త్ర ౪ ౮0 న యమ బలములకు చాల యేబు చలవారు నిలిచిరి నా బలమెల ణి ళా ళు పోట్టాయ సమెసె “వడి చేసి యుద్దాన తికంన నేనున్న ఫలమేమి? నిపుడు చల్ల ఎ ఆ యా వక్కడే యున్నాడు” భూపతులు ఆని యాదవులు తలచి ఆలంబు యేకుగులపై దూకి యదువుల కశాయకము సమమిుంళతు" కదలక నిలిచిరి ఘనముగ నంవ. అనుచుతన అళ్వాన్ని అటు మరి తలచె తిక్కన మంతి వీకుకొల్చె తనలోను- కపటారి గజములపై కదిసి రాగాను, “వద్దు వద్దనగ రాజు యిబకు వచ్చితి నేను చల్ల పిన్నమనీడు ఖర్గతిక్యనను చంపక విడుచుట చల్ల పిన్నమ నాయుడు సార్వ వెసగొని _వాణాలు యిచ్మినారు భౌముండు కీర్తి ప్రబల వలె ననుచు అల్సంతటను నిలిచి ఆప్పుడిట్టనయె: పుడమిలో యాదవులు పుణ్యాత్ము “పోర నిల్చుము వోయి భూసు లనగ రోతముడః కడసారి (బహ్మత్య కట్టుకోరాదు సరిగాచు మాతోను సమరంబుశాయ ఆ మీదట నీవు అన్నియు అ_గజులు మీరు యాదవులము యెడగుదువు మేము భూమీకుడెరుగని పోరు నీకేల? వ్యగము మామీడ వుంచగా రాదు యవ్వరు చూచేరు నీవు యద్ధంబు ళతరతరముల నుండి మా తాతు శాయగను? తండులు తొల్లి దవ్వున వున్నాడు మీ దారుణీశ్వరుడు భట్టులను బాహ్మణులను పరగ పోరు నీకేల? బుధపుంగవ! వె షవృలను హపోవోయి। న వెట్టీ చెరలు విడిపించి వెనుక వేసు కొని

818 అాటమరాజు కథలు ధారుణీశ్వరుడు సిస్థరాజును దండెత్తి ఆని ముట్లు చల్ప పిన్నయ్య *టు రమ్మనుము" వేగ చెప్పె, ఖడ్గ తిక్కన విరుగు అన విని తిక్కన ఆశ్వముపై నుండి మునిదళముతొ వచ్చి ముందుగా మనసులో వక నీతి మార్గంబు ఐలసి దలచి- పగతుల చంపుదు పల్లవరాజు “యతి [పాసనీతులు యరగని కవి చూడంగ యాల? లూ చల్లవారిని నే షతుంతు సుతి గూర్చి పాడని పొగను పద సమరంబులోను మేలః అనుచు తిక్కన మంతి ఆత్మ దల పతి చూచి మెచ్చని బంటుతన పోసీం మేలః అని కాయ కప్పుడు అచ్చట జాసి యితరులు మెచ్చని యీటె సాధనము తన బలమంతయ ధ్యాతి గోల్పోయి యాల? చనియె నంశట గృహమునకు నే బోయి రాగణకు యిష్పుడు చమ్యున నపుడు చెప్పినను ఐహు బలముతో రాజు పయనమై వచ్చి తండి సిద్ధనమంతి ఖడ్గతిక్కూనను దూరుట అశ్వంబుపై డిగ్గి ఆలసట దీర్చి యేమి తోచక తండితో యెదు అళ్వాలలో కేజి నపుడు కట్టించి రాడకున్న తనువు లోపలవున్న దాహంబు తీర్చి అప్పుడుతన ప్పుతుండు యాదవులకు గొనకొని శయ్య పె కూర్చుండగాను (వోడి) సిద్ధనమంటతి తా ్రీఘమే వచ్చి పారి వచ్చి నాడని పలికె నొక సుద్ధుల వార్తలు సుతుని ఠానడిగె మాట;

యరగడ్డపాటి పోట్లాట $[0 పబకెను వక మాట పెద్ద కాలము పగరుకు వెన్నిచ్చిన ప్రాణుబు నాడు యాల? “కొడుక। మన వంశము పేరు వారులకు వోడి వచ్చి అవనిలో కలదంచు మనుటకన్న సిద్ధన తిక్కన' సిష్టిలోపలు సరగ రణములోన సమయుట మేలు పులికడుపున గ్యొరెపుట్టిన చందమున పందవు పిరికివి గాని ధావజ్ఞుదవు కలిగితి నాయింతి గర్భంబునందు కొవు చదువున శాస్త్రాన సాహసమునందు యెందుకు యీ ప్రాణంబు యాల తిక్యానః నీ పాటు ధీరతలేరు అనగ యీ బతుకు?” సావాసంబున వారిన సాధింతునని అనుచు సిద్ధనమంతి తనయుని పోయి ఆటు తూలనాడె. యింతగా వెన్నిచ్చి యిటువలె రాను మొగతనంబున బిట్ది మొగవాడ నమచు పురజనులు ఖడ్గతిక్యానను అవహేళన చేయుట ఘసమైన తిక్క,నమంతి తానపుడు జగడానకు నీవు చనుదెంచి పోతివి తన మది అంతయు తలగక యుండె.. తాటాకులు మోసి తగ వాాయనేగాని అప్పుడు పులజనులు అందరు ఆతని చెలగి యుద్ధము శాయ నీబాత చప్పట్లు గొట్టుచు జాతులాడుచును యేమౌనుః కేకలు వేయుచు గేలి బట్టించిరి: మెరువడి నిలచిన మేలైన మొనలు “వివేక మెరుగని వెరి కరణము. సరిశాయ అవి యజ్ఞళాలలు గావు! గాక హరులతో పోరుగాని అఆశీంతలు గావు! ఆవనీశ్యరా। నే బోయి అని (పళయమైన తుపాకి వేట్టుగాని చేతునవియు ప్రయోగ మంత్రాలు గొవుః వూరే చెప్పని వొక పొద్దన్నట్లు శ, అరులకు

తలం కాటమరాజు కథలు అట్టహాసములు” ౨ కమ్మని పొశంబుతో సమముగాదు సంధ్యాని స్థానములు గావుః కయ్యంబు! చనుదెంచు చకాలు చక్కిలాలు వండిన పిండివంట బారిగొననే కాని గావు! బంటుతనం బేవూరు? (బాహ్మ ఘనమైన బాణాము గారెలు గావు! డేవూరు? ఆర్బీన కత్తులు అరిసెలు గొవుః ఆనుచు పురజనులు ఆండరు ఆతని పూని పొడిచే దిల్లాలు పూర్ణ అనేక విధంబుల ఆన్యంబు చేసిరి కుడుములు కావు; యందరు యెన్ని అడిగినా తిక్కన కుంతాల పోట్లు యిప్పుడు కూరయు వెరువక వుండెను గాదు భార్య ఖర్థతిక్కునను అవమానించుట కావున మధ్యాహ్నకాలంబు ఆయ “కూర్చుండి స్తానంబు గౌబ్బున సేయు" పరగ తిక్కనభార్య పత్మివత గనుక అని చెప్పి వచ్చెను తమ ఆ త్రదగ్గిరికి పగతులకు వెన్నిచ్చి నావిభుడు *గొబ్బున స్తానంబుచేసే నీకు+తురు వక్కపరుగున వచ్చి వస్తుంది ఆయను ళన విభుడు అంసినాడనుచు_ తీర్చి అడ్డబొట్టు స్తిరముగా బెట్టు కడువేగ విభునికి కాగిన నీళ్ళు గంధము చెక్కిళ్ళను ఘనముగా బిందెలతో చన్నీళ్ళు బిర బీర దెచ్చి బాసి పసిణి చెంబుల నీళ్ణు పాకంబుచేసి పళ్ళిములో ఆన్నంబు బాగుగా బెట్టు" అక్కడ పట్టెమంచములు అడ్డంబు ఆత్ర్తతో మనవిగా ఆటువిన్నవించ బెట్టి మామ సిద్ధనమంతతి విని మరి సంతసిల్లి ఆద్దశేరు చసుపుముద్ధ ఆమరంగ తన సతికి కొన్ని బోధించి తగ నుంచి వీడుకొల్పె తల్లి ఖడ్గతిక్కనను పోటుమాట లాడుట స్తానంబు చేసె కొమారుడు, తగ పీతితోడత తల్లి పీఠంబు వేయించి సంధ్యవార్చి, అన్న౦ంబు వడ్డించి ఆతిభ క్తి తోను భోజనపు కాలకు వచ్చి పొందుగా _ 'ఆకొని వస్తివి కొమారః అరులకు నిల్చె నోడి

యృరగడ్డపాటి పోట్లాట త్ర! భోంచేయ'మని సెలవు పొంమగా అప్పుకు బహుళెస్స ఆన్నంబు యిచ్చె భోంచేసి పప్పకూర అన్నము పకగ కర్పూర వికి మమ ఘషన లోంచేసెస సేయిచసు ఆమృతము వడ్గించె ఆ సమయ పసగల జాజులు పరచిన పాన్పు మమునను పైని వేగ ఆవులపాలు విరుగంగ కాచి నీంగల తిక్కన నిిదభోనించి అన్నములో బోళ ఆ విరుగుదాలు కలలోను తిక్కన కత్తులతోను కన్నున జూచి తిక్కనమంతి కండె మొండెములుగా నరుకులుగనిలేచె లా బలి3; తెల్ల తెల్ల వారంగ తిక్కన “పణతిరో! వో తల్లిః యీ పాలు మేల్కొని విరిగినది యేమి” సందధ్యానుష్టానములు చయ్యన దీర్చి యివి నొకు బోసిన విచ్శితమేమిః?” _ గంధము కస్తూరి కడువేట్క నలది ఆన్న కొమరుని జూచి ఆ లల్లి సవరిల్న భూషడాఎయి అలంక ఏంచు వలికె కొని “ఆరుణోదయివేశ ౬౩ యెట్టిదో కాని వేవే” లోంచీసి విడెమందుకోసి ఆవులు పెయ్యలు అటు మెయ్యబోయి రాతిని యున్నంగి టుద్ధికలాచె వేగంజి హరులతో పోరాడి ఆటుమీద నీవు తను తర్మకి సిద్ధనను తగ విరిగిన నినుజూచి విరిగెను పాలు" పిలుచుకోని అనిన కుమారుడు అప్పుడేమనక అతులిత _పతాపళాలి అప్పు దిట్టనియె: తన ధృతియంతయు తప్పక నిల్చి ఖడ్గతిక్యన (పతినబూని కదనమున రుగుముట *వో ఠతండిః విసువుకొనక విను యెదుబలమల మీకికి దేతెంచు విన్నపంబు చున్నాను నా యొక్క కీర్రియ నానంద వారిని చంపి మళ్ళి 2 స్తినా మొంద మేలాయ 21)

ఫ్రం కాటమరాజు కలు వెరాడి వారి చాత పొలసితినైన తిమురుచు రాగాను ధీరత మెరిసి నీవు అక్కడి కార్యవార్త నిజమని _ వురవడిగా తేబిపై వురుకుచు రాగ తెలిసి ఆజిలో రాగాను యాదవులు జూచి వేచే; తన రిజమును వెతకంగ చల్ల పిన్నమనాయుడు సరగ రమ్ము £ నిట్లనియె ఆముకొని పగవారని నేను హతము _ఘల్డున నవ్వి యా విపుని జూచి శాయంగ “తన బలమంతయు ధ్యాతి గోల్పోయి కనుగొని పగవారకు నా ఖండలు మనుజేప కొలువుకు వక్కడు నరికినాను మగిడీ పోడేను పరగ యెముకలు వున్న పోరుదు మాననాధీశ్వరుని మంత్రి వర్గంబు పగతుల (దుంతు పూని యితనికి రోషంబు వకచోట వుండదు వనరగా బొందె పుట్టించినారు కదనంబులో టొందె సీవు తగ బంధుజనుల దూషణము కానకుంటేను తా నోర్వలేక ఆ దుర్గ ఘోరయుద్ధంబు నందు సరగ కొంత దళమును జతగూర్ను ఆక్క్యడక్కడ ఇండలు కొనియ యెగిరి పడుచుండెనై నను బుద్దీబాలని యట్టి భూనురుడు ఆవి తిక్కన ఖండలని తెలియంగ మనతోను చూడుము" యుద్ధంబు శాయను యేతెంచినాడు ఉం" చెప్పి తం్య"క్రి దజ్జంబు పెట్టి సర్వదా (బాహ్మణుడు చావకపోడు చశ్ర బిరుగునుగం సరస్వతిని (బ్రహ్మత్య మనకును వాధింపః పోదు నుతియి-+చి. అని ఇంపకున్న యిశతడు లఫ్నేగు తిక్కన అళ్వాన్న్‌ యెక్కి చంపకపోడు జనపునకి త? బెప్పి శౌర ఫంబుతోను చంపకుండగ రాగ దావగా రాదు కదసి కొంత దిళము కంగా? యందుకు గతియే ఎ యెటుస్తి నడవ మన్న- సకన్‌ పేలు వ అ జగం ఏవు గొడుగులు

యృరగడ్డపాటి పోట్లాట త్‌2ఏ ట్రహ్మర్ముదయ్య పిన్నమనేని శంకచాపుట బాగైన తన మంత బహ్మ గోదావరీ నదులు కులనికి దై న్నాచ్ళి ర్తువయ్యి ఆదిత్య చర్వములు ఆవని యెన్నా్మి ధీమంతు డిట్లని తెగ విన్నవించెః కలియుగ మహత్మ్యం యెన్నాబ్ళ *రీమంతుని తలచి చింతపడ నిపుడు యావవ పుణ్యకథలు చలముకొని పోరాడ చనుదెంచు నిలుచునన్నావ్ల నపుడు మా పేరు అవనిరో మరివేగ నిలుపు" కుంవర్ణములు దెలుప కూడ చెవరిక్తైన “వారవారా' యని తలలింగమును అవనిలో రాఘవులు ఆ పణతి కొరకు ఆచ్చోట నిలిపి రావతేశ్వరుని దుంచడా గంధ మక్షింతం ఘనపూజ బేసి రణవీథిలోను: మారేడు ప్యత్రియు మల్లెపువ్వులును వైరుల యెక్కువనక వసురపె శిరమందు ధరియించి కూల్చవలెను శివలింగమునకు యెదికించినపుకు యెవడ్రెతే నేమి?; వీఠటోనము తనకు వేగ చెల్లించి వధియింపవలెగాని వర్ణింప తగదు కానుకలు తమలంటు కడు భూసుకుం డతడని పోరాడకున్న నొప్పగించి నే జేతు ౪ఆతగతో నేడు యుద్ధంబు మరిరూప దీవములను మవహదేవువకును (బాహ్మడు ఆతడు శివబాహ్మడ *“మేడినిలో మాకు యీ మేరు. నేను నిలుపు (ావ్మణునితో పోరాడ భావ్యంబు సూర్యులు చం్యదులు సురులు మాకు సావ్షీగను అతని చంపి రాను వాతమైతినైన మీరక నడిపించి నీటిళో మేరగా యాదవ బలనాథః యిటు నీవు" వినవయ్య! (హ్మరుదయ్య-ఖడ్ల తికగాన్నలు ద్వంవ్ను యుద్దములో మడియుట అని విన్నవించి ఆ (దివ్మార్ముదుండు కడువేగమున పీకకాశగా గ్‌ట్లి

24 కాటమరాజు కథలు వీభూతి ధరించి వెలయ రుదాక్షలు పరగ (బ్రహ్మర్నుదుడు బస వేశ్వరుని ఆధరణాలు సొమ్ములు అలంకరించి. తుకంగముకు మించ దూకించె ఆతడు నపుడు మహలింగమువు తన మనస్సునందు బారుల తెగటార్చి బాపుశే యషచు జేర్చి ఐంటు ఇంటు కదసి బహు తా నాత్మపూజయు త్వరితముగ జేసి యుద్ధమాయె ఆలింగనం జేసి అర్హ్మ్యపాద్యాదు లిచ్చి. వాటంగ చూబచియు వడి, నరుకువారు ఖర వాలము! చేపటై ఘనుడు వు త్రమాళ్వాన్ని _బహ్మరుదుని పై ద్ద్‌దయ్య నురికించెనపుడు పరికింప నా వీరభ్ళదుని రీతి యెద్దును దూకించె యేకాండముగాను వక కొంత యాదవులలో పృథివిపై యెగ సెపు పెంధూ? వనరంగగొల్వ యపుడు ముఖనాయకుడై ముదముతో వేగ కదనంబులో యిద్దరు కానరాకుండ వేవేగ ర్ముదుండు వృషభయి నెక్సె ధరణి ధూమము గప్పె తరశుగా అది యెరిగి తిక్కన అశ్వమును నపుడు దూకించె, యక్కడ చూచిన యాదవులు మరి యా (బవ్మార్ముదుండు యడలేక కదిసి మార్కొని నిలిచి యక్కడెక్కడ ర్నుదుడే త్మీవ త్మీవముగా తిక్కనమంతతి యెదిరించినట్లు తిప్పె ఖగ్గంబు యక్కుడ చూచిన యాజిలో నపుడు ఖరవాలము ర్భుళిపించె (బ్రహ్మ 8క్కనమం తి జగడములాడి ర్మదయ్య తిడ "పులాడి తక్క అశ్వంబు తిమురుగా నకువ అంళించు ఖడ్గము అందుకొని ల్‌క్కిరి చెట్టచు యపుడు (తొక్నింపుకొగుచు వైదల వొక్కొాక్క నై నాన్మదుంచి తశమి యా తక్కవ దళముల సెరికె అప్పుడు రణము రో అట్టలు చట్టలును నంగశతోన చే) చబుషన గొట్టి తలఎ వాహులు తరచు మొత్రమై ము ఏల మెరిసె నరుకంగ మయుఃడెషలు

య: కశడపాటి పోటాట ర్‌లివ్‌ యా ళా లు కప'ల ౬ఐకలుూూ నుంచెలు కాలె వురవకడిన వది, పకువెతి సెసివయును నూ. పా. వనర తిక_స మంత్రి దశమెల్ట కటపెట ఇలసరింఏ ఘలుమల్లు అపకు తిక_నకు గాయాలు ముకువుకి వ్టి ఠాళములు కావ ఆవలీంగా నామె మెకుపులవలె మీక మెకయువు చూచియారవులు చోద్యపకుకొచుచు విత్తు శికంన వకరాతై దసువారి నారు... చరపులవలెగొప్పసక్తిని వేయాచుకు పెకు.కొక-సితోక ముకువుకు పోరిక పకా లంచ పెపగాడ కదు రణమునతిక-న కండలు వకకు శికానపె వలకు రాలె నెక్లెకలం యుక్టంణ' గొరకొవి తిక.న మవోే అన్‌ ఇహ ప కండు కోపముతోమ ఆటు డకలపోసే అడళించికుకుజీ ఆయకాన వెచె అ టా కుజా నికిచికి అంతట సీడిజ్టులన వ ఆయుకాన వైచి ఆ ళా శ్‌ అపుడు తికపన మంతి అగ్ని ఇహ్మా ద్రకయ్యా లో ౯ జా చా జా అజా ౬ చందమన వగలు సభిములు లెని విపై కరిసిన కోవాగి. కను+ల బడ్‌ యె వ. డొరియంగ వొరుుచు కు దుయువ గంబతోను అడిళలించి తికవనమం తి తతికొనియా మంతి తల ఆయరాన వెచె డుంచివెచె మునా. జా. య్‌ ఘవమెన డుదుకకు ఆ వాటు దప్పె ఆతనిచే ఆయుధములు ఆతవి షై ౦ కోపించి కరవాలము రుకిపించె శచ్రములు ఠుకుండు ఆముకొని యారవులు ఆకుకొని స్‌ టీ విడిఐడి రణమున యిద్దరు పోరి రపుడు తప్పించుకొని వారు రరణిపై యెగిసి. తిక్కనను పరిమార్చి తన మూలా జో లంమించి వెనుకకు రాగడిల్తుచను పంతమూడ్చి పరగంగ రూకుగు పరగ అపుడు (బవ్మార్ముడయ్య అటు పొడుచుచుక మూార్భబోయ ఠాటింని నరకుచు తామసంబునమె

లింగ శాటమనాజు కథలు బహ్మరుదయ్య మృతికి పిన్నమనేడు దుఃఖించుట చల్ల పిన్నమనాయనికి (బ్రహ్మ అరుదుగా విలు వేల్పు! వని ర్ముదుండు సమిసెనని చెప్పిరి కొలదినగాని అనేక చింతించి ఆప్పుడు లేచి పరికింప నీ బుణము బాపుకోలేముి తన సహోదరులై న తమ్ములు తాను అనుచు పిన్నమనాయుడు ఆనుజులు సాహసఘనుడు వరిగిన చందంబు దాను చూచి పరగ (బాహ్మణుని గుణములు తగి వయ్యల్తె వున్న దేహంబు చూచి యెంచుచును సాహసధీరుడ్డై చల్ల పిన్నమనాయు... చింతించి ఆనేక విధముల దలచి డీటనియె. అంతయు సమాధి ఆతనికి "కటకట బహ్మర్ముదుండః కట్టడి యేర్చరచి సీపు మాఖ బహుళ ఆమావాన్య యటువలె (ాహ్మడా; యీశ్వరుని మంగళ్వారము నాడు మహీమ _ వేగంబె ఆతనికి యేర్పరచె నపుడు యాదవులకు _బహ్మత్య యంటకుండ _ గోబిలములో (బ్రహ్మర్నుదుని చేసె గూర్భ్చుండ బెట్టీ యితనిచే పోరితివి యిక్కడ విమలముగా శంఖములః వీరణాలు వొరిగితివి (మోవ పర వుపకారివి పావననమూ ర్తి! సీలకంఠుని సముఖాన నిక్షేపంబు పరగంగ తమ కొరకు (ప్రాణాలు చేసె యిస్తివి వెనయంగ నందరు యిండ్లకు చనిరి. యెన్నెన్ని జన్మాల యీ లోకమ=దు సిరిగల తిక్కన చెల్లిన చిరిరవారు యనయంగ నీ బుణము మెటు ఆంతయ నెల్టూరి కేతంచి రపుడు వాపగలము సిద్దన మంత్రి కొలువుకు కీఘంబె మాతోడ నాడిన మాటల (క్రమము పోయి బూతలంబున నీకు పూజ లౌనరంచు ర, ఇల వేల్చు

య్యరగడ్డ పాటి పాట్లాట 5927 నిలిచి చెప్పిరి తిక్కన మంతి పరగ (బహ్మర్నుదునితో సరిపోతె నిస్టర కార్యంబు కసి మసంగుచు వుప్పుకల్లుగొ చిదిమె 'యద్ధంబులో కొందరు యాదవుల (బహ్మరుదునితోడ పతి నిల్చి పోరె (మంచె వొండొరులను వారు ఖండించుకొనిరి కొదమ సింవ్వూము లేళ్ళు గుమి థీక వివోరులై తెగిరి యిద్ధరును జొచ్చినట్టును తిక్కన రుదయ్య దివి కేగినారు' కణుకులుగా నరికి కల్లుగా జంపె సిద్ధనమం్నతి రణభూమినేగి ఖడ్గతిక్కాన కండలను ఏరి ఆతచ్చుట ఆ మాటవిని సిద్దనపుడు రణరంగ కలువలరాజు భాస్కరుడు సొ&గను భూమి కొనియాడ పగ (దుంచితివి కొడుక వేచేగ తన కొడుకు రణము వెశకను సీరణము వచ్చె వారిజగర్భుని వనిత సాషీగాను తన కొడుకు చేసిన మోర నిలిపితివి నీ కీర్తి నిలిలంబునందు యుద్ధంబు చూచి. అనుచు వెతకెను బాల అబ్బరపు అట చోద్యమనుచును ఆరచు కొడుకును చిట్టనియె వెతకంగ కొడుకు రూపు యేకరూపు “కొడుక ।; నీరణము లేక వారుడెంచవలెను ఆనవాలు తండడితో చెప్పినట్లుగా నరులు యెంచుట కొడుక: మరియు న్యాయంబు కాదు. కడువేగ యుద్ధములో తన ఖంగలు ఘనమారః తిక్కనమంతి 1 అన్ని గజకంఠరీరవుండవు యంతయు రణములో వెదజల్లినట్టు వృుండెయిన కులాఢ్రీశ్వరుండు యా జలధిళో మీనంబులు చలించునట్లు సిద్ధిరాజు యెగసి పడుచుండెను రక్తములో పేరుకలయా పుణ్య పెన్న య్మెరని ఇండలును సాషగను కనుగొని అది చూచి కన్నీరుబెట్టే

$98 కాటమరాజు కథలు కావి ధోవతిని ఖండలు కడు వేగ అనువుగ నెల్లూరి కప్పుడేతెంచె ఫొదిపి ఖర్గతిక్కన సతి సాగుమానము చేయుట వుణ్య్రీ తిక్కన పొందై న భార్య పుష్యఫలమని శుతులు పొందుగా తన విభుని తెచ్చెనని మామకు బలుకు యెదురుగా వచ్చె. పతి నెడబాప నీకు పరగ దోషంబు పాదార్చన చేసెను పవానికి నా (పాణవిభునితో నన్నంప'మనిన కానపుడు విని సిద్ధన మంతి వ్క్మిపవరుల కావి ధోవతిలో వున్న విభుని దిలిపించి కండలు చూచి యిది మంచి వేళయని వెర వేర్చడను ఘల్లున నవ్వెను ఆ విపకాంత అప్పుడు' సాగుమానము ఆయ నావేళ *వో మామ। వినవయ్య వాక పరిపరి విధముల రాజును పలికించి విన్నపంబు రపుడు సత్య పురుషుల శ్రీల సమ్మతి యంతయు జెప్పిరి యటనున్నవారు వినుము “*యినకులాధీశ్వరు-డః పురి పత్కివత పురువడి కన్న పరము వల్లభుండ! ముందై తే అఆనిలోన తిక్కన హతమాయ తగను తన (ప్రాణేవడు తను నయ్య! జేరుదనుక ఆ అనఘుని భార్య ఆతి యెదురు చూచుచునుండు ఆ పుణ్యకాంత పుణ్యకాంత సాగుమానము ఆయను జననాథ! పురుషుడు ముందైన పుణ్యఫలముల అనిన మమత పతి గూడి యిద్దరు పరమునకు అచటి

య్శరగర్డ పాటి పోట్లాట రిం నల సిద్ధిరాజు వీరపరివారముతో రణధూమి శేగుట ఆ మాట విని సిద్ధిరాజు వోగురై డేకునుల దామతో యర సిష్టరాజు లెచి ఠానకి5 లామసింవక లేవి దండు కదులు చిక్కం నొకవావ చొకంపు మనుచు న్‌షెలు చాటింపు సేముంచి సకల భాషలకు బంగారు తీగె దాక్టైన కడలు కట్టాయిత్తు పరచె కడువేగ దళము పెందెగట్ల డలు పెదజల్లి గడలు కనకము వేట్కతో కట్నాలు ఘంటలు ఆంచెలు కట్టిన గడలు మాగలు యనయంగ పదునైన యీబెలు పలక వాసగా పరివారములకు యిప్పించె రాజు నె్శశయుచు రాజు భంటు ఆనక రాజాధిరాజు ము స్తీకు విలమూక వకమొన దారి దహతముగా ధనము లిప్పించె యేకపరచి అవని ఆకాళశంబు అటు బట్టుకొనగ (ప్రళయుడై నడచెచు పాప సిద్ధిరాజు లీకరముగా రణభేరి వేయించ కటినఐపు మూక విచ్చుకత్తులతోను నపిరీలు బజ్టిరి నాదు యకలే: పేకుగల సరదాక్డు బిరుద మన్నీలు బూరగలు కొమ్ములు ఖూమి దద్దరిల ముస్రీమలై తుపాకి ముందర నవశవ త ప్పెట్లు తడెమెలు తరచు వెలయ సంతోషమున వేడుక మీర వాద్యములు కస్తూరి సిస్ధిరాజు కదడిలె నాషణమె బేరినాదులకు క ప్పెట్ట మోతలకు వన్నె లకు గృురాలు వనరేరుపరచి దాడని ఫీశ్వరుని? దండు కదిలె ముచ్చవాడ పల్లాలు మువ్వలు అల్లాడ ధర తల్పడిల్ల కరాళింపుచు ఆశ్వాలపై గట్టిగాకట్టి చయ్యడ కదలిలి సరదార్హ మొదల పల్డాలు ఐందు చేసిన ఆక్వాంబారు పరగ ళ్ళంగారించి భళ్యదగజమురిను నడవంగ ఆలంభునకు ము స్రీదు అంబారి తురంగముల కొలి రూ పెర్షైగయ యె త్రించి కుమార సిద్ధిరాజు ఘమోటకము నెకి- పెన య్యరపట్టు పరము లెత్రించి బాకు జంజాళములు పకగ చేపట్టి క క ననన 7. ఛారుణీళశ్వరుని

లీల కాటమరాజు కథలు ఆవలీవల రాజు ఆండను రాగ చయ్యన శూలాలు బండ్లు రాను గడి మన్నె మూకలు వెనువెంట సాగించ కదిసి నడువంగ ఆ విరోధుల దండు అచ్చోట సావాసులు మన్నీలు సరికొని రాగ గదిలెను, విచ్చు కతులవారు ముందర గోరు కత్తులు గొడ్డండ్డు గొబ్బున విమతులై నడువ | దెచ్చి జల్లి గడలును దాల జమిలి కారడవి నరికించె ఘనుడు లోపలను. 'దిక్కాంములు బాటలు చేసిరి పరిదారకులును వింజొమరంబులు రాజు యిరుగడల _ ఆవల సిద్ధిరాజు అవలీలముగను వేయ బారులు నడిపించె బాటల వెంట బంగారు గొడుగులు రాజుకు కనుగొని చాగలకొండ శానలు పట్టిరి వేగ కన్నుల జూది సురటలు పట్టిరి చూడ చోద్యముగ డాకొని వచ్చెను దండి దళములును ఘనుడు నలసిద్ధికాజు గజముపై చల్పవారితో సేన సరిపోర జేసి నెక్కి దశమి గురువారమునాడు దంఢు కార్యమునకు చనుదెంచె కడు తగ నొప్ప నిలిచె వ్యుగమునను కనుగొని చల్లవారు కడు సంతసిల్లిరి గండగోపాలరాజు కడు వేగముననః చల్ల పిన్నమనీడు తనవారిని పెచ్చరించుట వాట్టున నవ్వి చల్ల పిన్నయ్య అప్పు 'హేరాళముగ దండుపై (పతి యేతెంచి డిట్లనియె రాగ “కొమరొప్ప తిక్కన కొంత పిన్నయ్య పిలిపించి బీరుదుకలవార్ని దళమున్ను తమ హిత భాందవుల దాయంగ బిలిచి హతమాయనని రాజు ఆతిరోవ పుట్టి “వినరోయిః చెప్పెద వీరభటులారః సర్వదళశముతో గూడ రాజు సిద్ధిరాజుకు యింత శానలు లేవు సరగనే తెంచె మరియేమి యెరుగని వెరి గొల్లల అనీ పరికింపుచు ఆటు పారజూచి మంధలు

యరగడ్డపాటి పోట్లాట 531 జగడానికని చెప్పిన యిందరు దాపల పోట్లాడి బావురే యనుచు చయ్యనరారు గాడకొని యావవులతో పోరరపుడు, వారిచైె ముందుగా వనర వైళ్ళినవెనకి చలముకొని అంబులు రుకి డాసి చంపక వీకు డాబు న్‌దియముంప శాయగడరోయి. గడలు గడలు కాల కదిసెను కటార్డ జంటాళములు కత్తులు బలము మఠియు. పొడిచిన యీటెలు పొత్తెములు విదిని వ్యజంపు మొనలుగల వంకిణీలున్ను వరుగుచు ధరమీద వాపోవువారు నేజాలు సురాలు నేర్పుతో బట్టి కడలి యాదవులు కటార్ల నరికిన బాకులు సురకత్తులు బూని బాపురే వాటుకు రెండు తునియలై వసుధపై యనుచు వదగువారు భళి భళి యనుచు మీరు బాగుగా కటాప్ట పొడిచిన కడు నిలువలేక నపుడు (పాణమూర్చనాంది వరువారు; ముసీడుల్జె మీరు మొనసి వైచై తారసిలి చేతే ఫకుకులాకి యెదుకెక్కిన తండర నొందుచు ధర అప్పుడు కొల్పదండు ఆళ్చర్యమంది కూలువారు మొనసి కలువరమొండది మోరెత్రి బరిసెలను బల్లేల డూకి పడబొడిచి చూచి. రణమున వరిగిరి వీరరౌతులును; వదుట అడవులు దిట్ట పురికించి రండి వురువడి బాణాలు వురమున వెడలి తొణికి చంపకుడి దోష:బు వచ్చు కమ్ముచు రక్తము కాల్వల్లై పార మార్కొని నిలిచినవారిపై మరువకడి శరీరముల కుంతాలను చెల్లించి చెయ్యి పఫొక్తచిన చెండాడి చంపను శలివని పలికె హరియన ముక్షౌాట ఆని తలచువారు; గొల్పలు కంపజీలు గోసంగి బిలము బఐటువుగా యాదవులకు వీవున తరచు మన్నీలెల్ల తలపడిరప్పుడు బరిసెలు వెళ్ళి ఆవేళ వేవేగ ఆయుధాలతోను రామ రామాయని తలచి రశమర్య వడి కరసీ నరికి వురికెనె పెనెగసి మున సురియలతో పొతన శూకులై నిలచి చ్మకాల కొందరి శిరస్సురకు వేసిన సకిగదసి వయ్యాం స్పాలేతెంచి

రిరిల్తీ శాటమళరాొజు కథలు కంఠములు తెగి పర హరాయని చల్ద పుణ్యుండను నభలుండు కడు డలచువావ యతడు సురక త్రి విడిక త్రి సుకియలతోను పగతుల వఢియింప వటు సరి పోరి రిపులను సాహసులు కోరమూర్రి గూల్చిరి ఆందడరి తమ్ముడు ఆ వెంకటా దది ఘోర యర్థము చేసిరి గోసంగు పంచ వాండవులకు చల్చవారు లపుడు [వతియన వచ్చు బొహు బలములతో పట్టి పోట్లాడ అప్పుడు వారు యేడుగురు గోసంగి బలములు కూలిన కొంత అన్నదమ్ములును చూసి వొప్పుగా దశమియ వొక పీన్నమనాయుడు సౌరిడి నిట్లనియె (పొద్టంకి 'సవమిసె మన దళములు పగ ళాన కోత్రిక యొప్పగా నాకి రవళాల గట్టి వున్నాది" నెలవంక తిరుమణి నేర్పుతో డీర్చి కొండరు మన్నీలు ఆతిఘోర వాయుదేవ పూజయు వరువతో జేసి యుర్ధంబు కాయంగ పతియ పూజించి భక్తితో నిలిలి భోరున యా చర్లిరూపతి సుతులు “వో గిరి పాలకుడ! వో దేవదేవుడాః భక్రిగల పిన్నయ్య పగలకువైరు వో హైప సంవోరక। వో పరమేళః ఆ చల్లి గోవిండు వారికి సరివచ్చు. సకల జీవులకును సంరకతకుడవు రఘురాముని తలచి భ క్రిచేవారు యెన్నడు మీ చింతయేను స్వామిః రాషసుల చంప మాకు అంతవాడు ఆ చల్ల ఆనంతు గలడు. మా నిన్న పర్నాకమముకని కై లాస సత్య హరిశ్చంగదునికి సరి మిమ్ము" యనవచ్చు అని వేడి మొక్కిరి ఆ తర్వాత ఆ చల్ల గనుడు కోనేరు కృణంబుననుః భీమునికి సరివచ్చు పృథ్వి లోపలను దళమి వకపొద్దు తగ నొప్పజేని అధిక పరా క్రమళాలి ఆచ్చుతుడు (వపియకుతో తమ్ముల పిలిచె దగ్గకికీ గలడు “చక్కని తమ్ములారః భరతుని అంతవాడు కాహుబల శాలి సాహసులార।

జం ఉట య వెచ్తవాటి పోటాలు పప న ౯ చా ఉక ఊక వజదూమలో ౯వ వాలు కివముద వమన డెత్‌ ళి గా గ! క కా = ల హాని కిం జ. వాచ అ"చుక౯ క౬£వఒట వాక చంప మును. మో ప. అనానో. వ్‌ చ చంతియె- చివా? వివిన మడ వ్‌ కి జ ఏ ఇ. టి అబ గే *.శి టగా అల లోవ. _ ముం శస బుంజస్హై పచ. లుల టా వ్‌ స క తిమెకిమై ఆవవకి వివిద వి వడు _ న న పవ౯కు చషం లట ముమెంని వెపు కిము వాను వదా మవేచువా మె కి క జా దే ఇం ఎన ఒ చా క వ ఇ టే హాజీ బో, ఫీ 4 ల్‌ క వ్‌. జ . న నాది నము ఒది 92 తమో ఖమ కలెయమెను దపచైవక వద నీ కి క్‌ు ళ్‌ హా వి పె తలు ఇ ణు ఇ జంప్‌ ఈకిష వొకివపఎను వాపు వివిద మావి వణింమినికీచు ప. ల క జ్‌ జ ద్‌ ఇ _2 ఇజ్‌ విజవ్తఎ నమకాన సతి వప కను విప యం కిమ్యిలు పేసిలో వా ల మెలి ఈ న్యా వకు ఆకా జీ న. న 4 = జజ ల న. వెకువకిలు తము్య్చులార: మునకు ఆవవాతి పి సిలిది సికవాజా అటా ళం త టు కీ టి న యే = ఇ వెక ఒము లకు వారి మాం చా ఇర, జు క క = =. అజ . కో చె. అజసులణ నాజినకు వాకిచాపక ఆ$క్ర్యము దొవని అస్తు దిస్టవిడమ: = ఆ ఖు ళ్‌ ఇ ఇట్లాజ ల్ల జు తదియమంవము లదు చవ ఎవనమువకు మిస్యది అ ా వ్‌ొజ ఎ క్‌ ల జున్‌ ళ్‌ న! అసి చవీ మిన మం అయారమమద నుమీయమెనుముము [. మ ఓ జా నో ౫ న 4 ౬ య జు కణకతో చొుకుకు రడవాఐ పష క్‌ంకీళా పణం మర మద డిందికి అ షి క్‌ టాముతుపడీద్‌ షూ. ఉ€ వాని షి ఫ్‌ ౯ న వ స” శ ఎరకాశలు కలివి వక” ర్‌ మి అని నావానసట సిం లి ప! గా! జ = నీ యా. పనసువావవటది ప! అ క్‌ మిం బి ల రలా.ల కాకి నకాకట కరిదుఐది వీరరిలుంతో “వాడ వివిద ల. హ్‌ వ్‌ అతా ళ జ్‌ నే అ ఇ" ముత్యాల ేోరములు ముశియపవు మే యును జు శీ జ క! నో యు చం కొదూ సికివావ చ దున ఇంప ఛి హు జ్‌ ఒర న న ఇన్నా ఎ జ అల న శి ర క. జ క్ష. అ రాచ లె టె ఆ వజ హజానంలో ఆ వాతుడిాఎట్‌ జో జాం న. జు శః వలి ల ఎంపిన నో ఇక జీ అ గెవూా. .వకాజు మంకు వ్‌వకీన యతి మాక డో న 4! నే వి విసి. మనాయాడు క యె ఆ న య జట 2 ల అ ఇ సంరదంల నకు ఆ ళ వంక కవికి క అవకు వావవామిలై తామా ల్‌ ల మ్‌ వా నా క అక ఎజి ఎర కవ ల అక్‌ అ? నామ మి న ఇ క్‌వఆ వాలు

క్రిర్టీక్క కొటమరాజు కథలు ఆర్భాటములు చేసె ధరణి పేర్కొని యుద్ధంబు పెనగి ఆగుభగుల్‌ యనగ 'సేయుచును ర్పుడిసి పగతుల గుండెలు రుల్లున _ డీకొని సేయుచు శరములు బగుల కరములును శేష వేజింహలు! చెల్లించినట్లు! కో యనుచు వేయుచు కో యని ఆ సూర్యకాటార్హ అప్పటప్పటికి ఆర్భ్బుచును ర్ఫుళిపించి మెరుపు చందమున శేకలు వేయుచును కెవలి నుండ నరుకుచును పులులు పుళులు కదిసి పోరు ఘాతలు జేయుచు కదిసి పొడిచినను చందమున వరుగుచు రణమున వాలీరి కొంత చలముకొని పోరాడి చల్ల పిన్నయ్య మోరయుడ్ధము చేసిరి కుంభిణి మీద వాహఃబల వ్వ్యుగుడై సర్వదళములు _ఆరీతి యుద్ధము సేయునట్టి భళిభళి యనగ సమయ.మునను ఆర్బుచు కోపమున ఆంకించి కదిసి చల్లవారి గోసంగి సమిడిగు బొమ్ము ఆ కొమార సిద్ధిరాజు ఆళ్వాన్ని మదము టేనుగుల నైనను బొడిచి మట్టగలవాడు వసురపై ఆశ్వము వరుగుట ర్వొరిగి చిల్లర మూకల కొనల జంపి కొమార సిద్దిరాజు కోపించి దూకె హాగుడ్రై మండుచు అర్చుచు మిగుల కదిసిరి అప్పుడు కడు వ్యుగమునను తన చేతి కత్తికి పగతుల చెరకు ఆ పిన్నయ్య తమ్ములు అవని చందమున కంపింప కుడిని యెడమను విసురుచు అంతకంటె బలులు ఆతి కూర్చుచు రిపుల బలారీకులు ల్యాప నూరు మ..నేలుగ తెగఐడ వారి? గొల్బిన వనర యాదవులు నరుక యన్న తరఃబిగాని వెలయు సమిసెను బొంచెలు రణమునందు సావాసులు లేకుండ మార్కొని రణములో మరియు అప్పుడు పిన్నవ వాయడికి అతి సర్దార్డు రోషపుడ్దీ

యృరగడ్డపాటి పోట్లాట రలీర్‌ అట్టవాసంబున ఆముకొని పోరి వినిపించినప్పుడే వితాకులెరి ఆ కొమార సిద్ధిరాజు పై ఆస్రము మరి నిబ్బరించి నలసిర్ధి యెత్రి మండలేశ్వరుడు కడువేగ ఆ సూర్యకటారులను పనివడి కస్తూరి సిద్ధిరాజును పైనము తడయని కోపాగ్నిచే తల చుంచివై చె చేసి కొమార సిద్ధిరాజు కూలిన యపుడే "నీవు దళములు చాల నిప్పుడే పోయి కన్నుల చూసెను కసూరి సిద్ధిరాజు క్షణమున చల్లవార్ని సమయమిుంచి మరియును నలసిద్ధి మండుల్టేళ్వరునికి రమ్మనెను కస్తూరి సిద్ధిరాజు కదనమున కురుకుట ఆరుడై న బలముతోను ఆరు చైచ్చై. తారసిల్లి చెలరేగి పొకిచి ఆశ్వంబులక్కి- లాకియు నరుకంగ తలలూడనపుడు కస్తూక సిద్ధికాజు కదలి తావచ్చె శరముల కుంతలాల!1] చెల్లించి కదసిరి యుద్ధమునకు ఘనముఖ్యు పొడిచిన లంత వారియని తలదుచు అటు భార్ముఖంబున!19 కొంత కదిసి వరుగువార నరకుచును చక్రాల కొందరి శిరములను వేసిన చల్గ పిన్న మనీదు. నిగోదరులు ఆముద్ధమున మడియుట సగ్యాశ్యుత్తై సెట్టి మా చచ్బవారికి ధర్మాక్యులై నట్టి తగు చల్మవారికి వంపంం ఫారి2+ైని 12. ౧కళ్ళువాటె యె త్రివచ్చిన బాణాలు యదముల వ )ని మళువక శలచి) ఆ నాటె చల్చవాకికి వొంచి విడిచిన బాణాలు వురువున దాపటి హెరిశ్వాన డొజాకత్తి వెడలి గరుకులాయ పిక్యగంల పక్కల బిగువు నందిళ్ళ 10. కాద్ముకంటన 11 కుళాల 1 పొళల్ళాాన

886 కొటమళరాజు కథలు వీపున మోపున యడలేక మొనసె శివకేశవులను దలచి [శీరాములను వేడి

గాయాలు హరిముఖ్యులైే నట్టి ఆ చర్చివాడ అప్పుడు చల్లవారికి ఆతిభారమాయ ధర మూర్చ గతులై రి తందర కుడిచి బాల పగతుల చంపి చెండాడి 'ఘోర రూపంబున కుంభిణిపై వరిగి కొంత పగ దళముల ఘోరాజిన వనర ఆ యేడుగురు వరిగి రచ్చోట

గూల్ని ఆంతట మృతమైరి ఆ చర్ల వారు. తన మనస్సున హరిహరులను తప్పక తలచి న

'రెంఉవ కా_ఉము నల్ల సిద్ధిరాజు పేరునకు తలబడుట ధరీణీశ్వరుడు దండు ఆంత కోల్పోయి. వచ్చి ఆక్యావు కట్టు వై ళంబె జ లు 6౬ ట అ తమ్ముడు సిద్ధిరాఃా ముక్క్టుడ నిలచి వర నూతెననుచు.. దిరిసెల కేడి దిన్నెల బయల మవిసి చిం 'నపునా మ్‌ంసిస్థి నుడ కరయెక్టు కృుకువకు నడిచేసి మొనలు లంంరుడు ఆహాు 'పెంటేలు ఆనె, టోయిన ఘన వుగి కోపుడై గంయును "పల్లె యెక్సి.. యీద* భీమవరం .డిరుట్టు చేసి కిదులుమా సె ప్పి మశ వీచముపెంట... చీటి పజటసపహొడు ఆలఫ్ము.ల చాయకి అపమూరు గుళ్ళు ఆఎ మే చేసి కణ కణ హముఐచిరి *ంచు ర భేం నెల్లివాగు కూకరి సరగశి చేసి నఫిరీలు బట్టవ ఎడు ముడ్‌ లీక మారినీని పల్లె మంగోలి వాడు తుడుములు కొమ్ములు తుడి మేర దామ్‌సెట్టి చెరువు దంతెల బఐఎలు లేకుండ కంపమడుగు పాడు గడిచేసి అన్నీటి నాదు చేసిరి ఆగుభగుల్‌ మొకలు కొనగ గుజ్జర్ల వాగు యిభుడేల గురపు పచ్టిరి రాజుకు పట్టు గొకుగులును రౌతులును వింజామకలబణలు విరివిగా వేయ ఆరీతి నిలిచెను ఆనసీప దండు మొనళకొని ధట్షు పొవడుచుముండర రాచ బలములతోను నలసీద్ధి రాజు నడువ తరువైన మన దళము తప్పక కదలివచ్చె! రాజు కయ్యంబు శాయ చూచి "పరగ యావవుంగు పంచలింగాల. "పరగ యాదవులు పారి పోకుండ కొండ పడమట వెలుగోడను లోవరంప కనిచూవు మేరలో కని సిద్ధి రాజు పడిలాన వుండుడి 24)

9893 కాటమరాజు కథలు దిట్టమీగను వుడు" మకుచు రొజు పొతులు సహో +ళకులు ముష్ట దిగుమబిలి చేసె. బాంధవులు గొడుగులు పకిగెలు గుమ్మట (పధానులు వారి పరివార మంత గృురాజు నరనాథళు మురుమేల నట సమయమున పడికాగ తేజీలు భద గజములును విరివిగా బఐఅములు వేగందె నిలవె, శూలాల బండ్లును సొరిది బాణాలు నలసిద్ధిరాజు "సేనలో అపశకునము లగుట దండు నిలువున సర్వదళముల మీద యకయంగ మనదంకు యచ్చోట అప్పుడు వక్క- విధమున దిగగాను అవుసఖినఓ8 మాయె. అనేక విధముల జవృుకఖుశ మాయె మెండైన రాగాలు మెరసాడ సాగె. అవాగత వేష్కుంబు యెరుగుదురు వీతువులు మింటిపై చెలరేగి పలికె మీరు అవుతల ప్రెడికంటి అదిరిపడి లేచి. యీ ₹ఖున మంతయు యెటువలె పాలపేరెము బారె పాములు నడళొళ్సె నున్నదిః నేల నాడువచోట నిలచెను గవి యీళఖున పక్షులు యేమను చున్నారు? అలంబులో చాల అవుసభిన మాయె యీ పక్షులు పలికేటి పలుకులు అందుకు సిద్ధిరాజు ఆశ్చర్యపడెను లతణములు సంధ్య గోపాలుని చయ్యన బిలిచి యీక్షణంబున మాకు యెరిగించ” “విను సంధ్యగోపాలః వివర మనెను మంతయును నంధ్యగోపాలుడు శకునములను విస్పి చెప్పుట జననాథు మాటలకు సంధ్యగోపాలుడు . "భాను కులధీశ్వరః పట్టాభి షేకర। డినకరుని _పార్థించి దిక్కులర్చించి. నేనేమని చెప్పుదు నిట్టి విచిత్మంబు ఖగవులు పలికిన [కమము ఠా దెలిసి నన్నడిగినందకు నరనాథ! నీకు త అవళవన లాలా

య.రగడపాటి పోట్లాట కక న! శా వినిపింప*,-వ __త్తాంచి న ర ల అవుతల పైడికంది అవంపెడీ పడశలు మడిచిన పాముల యూచిాందమము కు నాన అఆడరిపాటు? చాళ్లు అరుచెంము పట్టపు ౮ జునప పైకి పకిలు న్‌టకు గొడ్తుుులు బలుమృగము కిము పెక్టినందుకు వుపై ప వేసి వురఠికిను గలరు పంఠము గల కానల పక ౫ జొక్తవు గొప్పా కొండగా 3 సయించు వాసినందయలక గూదిం ళటాలం “ఏ కాల తులు కొవవజే పకివావరము తకిమి చంపిన రేషవుప డాగినవారు వకూలలి గలమె లీఠత్సు గాసలవాము బికుదుల వడి గారి శఖనాన వియుదీ?్‌' పహోనాకి పెన్‌ దండం సుకుగాలి గుడొన్లు సుకం వక్తివెడి మవదంకు వక్కవంకలు పడగొటినండుకు బి ప! ౬ సరదాష్ట ఆచనేకమం అడవులకు వెరవి ఆటు కనుపెంటి పలికిన కారణార్థమున పంతాలు దొల దభముపై ఆజిలో మవ యేసుగులు హతముగా వారెడుటాకు మడిసేని వనరైన లొజిపిటలు వరణ పాల పక్షులు పేరం వారశవ నున్నాడు యెందికు శీ శువుల శఖూల చిల్లర మాకిలు వాలాయముగ మన ఆక్వాలు కూతలు పెట్టుడు గుట్టలవి=. వోవు ప్‌ వక్తి వరుగగలవు. వాసికెక్సిన సూర్యవంశ కులధీళ! ఆర్లి పులుగులు గూయ ఆ యా ళఖున పంతతిబు ముట్లు పంతము నకు గాగ౧లంకుి సంధ్యగోపొలునితో వీరనాయకులు (పలాపెంచుట ఆసి సంధ్యాగో పాలు రాజుతో విసిరి రాజుకు గొలిచే కిల ఆడుచుండగను పరకిాకంబు

త్ర0 కాటమరాజు కథలు పత్తిహళ మన్నెవారు పరగ మూ వింతమాటలకు నాయకులు: నిన్నేమనవచ్చు ? ఆ సంధ్య గోపాలునకు ఆంద ఆవుకు వెరచేమా+ ఆపకీ ర్రిగాక। రిట్లనిరి: అవతారము లెత్తినా వెషువక మేము “వో సంధ్య గోపాళః సభినగాడవా ఘనముగా పొడుతుము 5దిసి నీవ? పోనీయక మీతాత తండులు మిమ్ము ఏ బెంచి సింహము న్తెశాకు చీరశలవాలము ఎలయ చనువుచాత పులినై న గయిజొచ్చి పొబ్బ బిగించి యెదుర్తాశకషన్న చలష.స యెదఎంచి మంద మేళము చేసుకొని రాజుతో చంఫగలవార ము మాటాడితివి గక రెండు చేతుఎంతోడి చెంగి శూరు పలములు యేండు? పవర మే దు? డెదురైన కొరమాలినట్టి యా కుటిల మావవుకు బంటుకన ముక పరిమాకృ తృణము చేబూనక]* తోలితే వురుకు గలవారము యింతమాటకు నీవు విచ్చితముగకు వాక్త టొల్తేవుకు వోకుదుమూ దొర మన్నెనాయకులు దొడ్డ మేము? సరదార్డు చిక్కి-ంచి బర్లేల చిమ్ముదుముగావి ఆవుకు వురుకుదురని ఆరుదు వట్టి కయంబు పట్టించితివిగాక చెప్పితివి కట్టుమూ నీ కవిలె కట్టునూ లాలు! నలసిద్ధిరాజు వీరనాయకులను అప్రమత్తులై యుండగోరుట అని యిట్లు పరివారము ఆడిన “వినరోయి! నామాట విచితమనక అందుకు చొక్క రొక్య్టరు పదిలాన వుండుడి ఇని రాజు మదిని ఆవేళ నంతసిల్లి రాతి పంతంబుగల వీర పరిబారము భ్యదపేనుగుల మీద పట్టించు కల్లశాయగరాదు దివిటీలు

యవెడవాటి పేెటొటి జూ అమ వా న వవ శ్‌ సా గి సీను మవ 2 టీకి పె ల ఇ ళు అ న వ క వ వ స ఆపి మపి చీకీ తీపి 2 ఏ -ం ఎ - హా. న చీమ ల్‌ శె వికి శే ఆఎ౨- కి వ = వంబకికాంత్త యు వపనివ మించి కావడి న దికంము ఎంంలల* న! జ్‌ వత్తి కు ఇజీకి పవని వేపూవి ము న ల బంటును వెవదం పటం ఉల లాడా మువానే అవ ఉప అమా వవ ఎలాం న ప ఎ జజ క కలా అవిటి మాంక్‌ - ఇ జ యజ చో ఆ వెంక వళ ఇవి అమకవి 2టవావవమన్‌ కాందక ల మ శ్‌ ము పితా కః చు జ అం బా తంబత్తి వేమ వుకంలాన నవ వ మివ టై ఇ ళా ఇల జజ మొ నవ బాజా వలదని ఇకా విర్తుకీ వెదవ హె ంంంా కనా మె .. వె వలలకు మడిమ వాకా వెవమా వువమవ్‌ అలుల అవ ల షక్‌ సీమా జాం జబ రిలపీలంలులు పాహివీ కీ మము జశంనాం వవ మంమ వొంక శీల ఇ న. న 1 న. న్‌ నత న. ణక అస జం చా శా అ ళా న. తగ్రొప వాడాను చచ వం వై తు వనక మిచెప రొ ల వెలు ఆతి ఎ ఇ అలా వలా వంక కవ నా జ ఉం నో ఇఇ అ కాలవలు చప హాల ల్‌ చ చాశా చె ళ్‌ ళు వడ న సా నవ పభ భే అకా టు. జు జు సీం ళ ళా ణీ సీ శ హాక్‌ + నాయకులు దొకలు నివదిము అవ ఆంరల కవి ఎవ కన వచన న లనూ ఇ. ఆముచుపకి వండ క 2 శె = మువీ కః! ఇ జతి జీత. 2 ల. వజ నాల అచ డా. అ అ మొ సా శా వ వాడా శా కా నా ట్‌ తా. టై అజ 2 న! చ్లా. ళు యంతవా వనక చెవవివదలి డు ఎంచుంప లొని కవముద కన టే పై ఇ వు న ల 2 లు బ్‌ న. “ యూకవుంంపిను వెనబము ఇడా చంకా వికకోమున మావ ఉం రా ళా ళ్‌ చి ఎం. జవ క ఎ ౬ 2న ఇ క అవుకాకమూ న మని ఆఅవుచచా క ఆపండక్తు చటినామమేలు అవనే చూ జ! షె జ వ్‌ ల. శా ల జు 1” య ం ఉ అదాక్‌ వ్చానుకినీ అటు సళ్ళా కా ఇచ్చను ల అయో” ల! న ॥ తలా మై కాక అవకనాా మాహాాలు ఊఉ ఇన *. వివ ము వెలు అం - లూ హు ( ॥ ॥ యా ఇం ఇ ఆవిషకాశ' చొాంకి బొకి-వళం చకవి మిప్ని కూ న లు జ యె శాక న న త్రగనంకు చ తంజణచాగా వాణి ఒ- కా య క్తీతేల కు చలల చైనా ఎన ఆ జ వా ౬ ఇబ పి పకి ల కలం లర పు ఆక లా పకి పన్‌ ఒం లపక్‌ ఊ బా చొ జజ జా యక్‌ ఇ అవవవం కాడు నామాట ఆలికీధడి అ వంవట కొదమినవాకు ద 3ల 2 శా లి జాజ్‌ జ్వీ యం జ శ ఎజి మ్‌ త ఉమూునా నా అవి య అ లి ఇ అభవ అవి నాం లోీ ఇ నళ యయ కా మ మావ లతను పిటి క వదల ల? అశీ ఇ క్ష ల ఎ ఇ “ యా... ఎ చ వాివటి జ | కా త రౌతు యా వెల్‌ వక్‌ ఒంటి శ ల. నప లం వారల చర మొ వాజనవచ "చివకు మె మిము విస పక్‌” న్‌ా, న జ ఖం. మగాడ నా లా ది

ల) కాటమరాజు కళలు సర్వదళములతోను తగ తవ వెంట అయితన్నను తగ గూర్చుకొనిన విలుచుకొనియ చయ్యన వచ్చి చల్లవారితో పోరి పంచమహా వాద్యములు పరి పకి సమయుంచి మించి గతుల మార్కొని యెచిరించి మరి వల్లవులు తిరువ దులు వైన వై నాల నిలచినాడు పష్షిణి బి:;దె గాజు గిన"లతోను వీర తమాము మచము యెొక్సిన గంధ మక్షింతులు యపుడె. దివునామంబులు ఈరు మార్ణములు ఆ :వత్తుపడితి ఆపుడె యాదవులు " గొంచు ఆది విష్ణు బొల్తేవు యెక్టులావులప అపు తగిగట్టి ౨ధరణములు గోసనంగి బంముళలు చీకన్న మొనలు గొంచు పషిణి ఫమకము చుట్టు వున్నారు పసిడి బిందె సరు బాగుగా గొడుచు పగరుకు యెమరెక్కి.. కంచు కొమ్ముల భూమి కక్క్కటీల పల్రికొండః సీ సెలవు కావలెనని గాను పరగనున్నారు అసుర ముఖాల గుడారులో విలభ్యద శేభరుడు: పల్లికొండ ఆదివిష్ణుండు మూర్తిః పొంకముగా వున్న బొల్దావు కడకు యేకాద? నేడు యవ్వకికి వంతు? కళలు గులుకుచు ఆవు కడకు సెలవు దయసేయు'" మని పలికి నేతెంచిరి సన్నుతి జేసి దివ్యమూర్తి పల్లికొండ తెలిసీ కా లేచి యాదవులు బొల్తావు నలంకరించుట పల్లీకొండ రాజు (వపదవషణంబులు ఆవు రూపము అముక తిరిగి ఆవనారాయణునికి గోవురూపంబై న గోపాం మూరర్రికి ఆందషుగా నెమట యెమక5ాకు పషిణి బిఎవెం తీరాన పాదములు చందమున కడిగి. తిరువణి తిరుచూర్జము దుర్ధిరా క్షణమె

యృరగడ్డపాటి పోట్లాట 918 ఆలడిరి మేనున అగరు గంధంబు మృదువైన ముత్యాల మువ్వల పేర్లు ఆటు పుకుగు జవ్వాది ఆలదిరి చాల _ ఘంటల సరసన ఘనముగా వేసిరి సురయించి కస్తూరి చల్లి సురజీలు వూంపరము చుట్టు ధరియించిరి విసరి వురువు గజ్జలును ఘుష ఘుమ వానన గుబులు వజంపు సరులు అనవచ్చు వనరెన కొనగాను గజ్జలును రుణ రుణయనుచు చలగుచు మూగ అఆ స్వ గజ్జెలు వేసిరి ఆవుకు సందు నాలుగు పాదముల నాదుటందెబు సందులను చేసిరి వొతాళ విఘ్నేశ్వరునితో పంతంబు ఆవుకు శృంగారించెను ఆమిుతమా గెలిచి రాజు ఆవుకని తెచ్చినాడు రాజు ఆర్థనాలు మేలిమి ఘంటలు మెడను మెండుగా ఘంట వేసిరి. పొందుగా ఆవుకు బొడ్డుగంట వేసి రత్నాలు దాపీన రాగిరేఖలూను ఆభరణాల సొమ్ములు ధేనమవుకు తళ తళా మరయ నొదుట అఆలంకరించిరి ధరియించి రపుడు పల్లెకొండ నివ్వాశి పళ్ళిములు బట్టి కొమ్ముల బంగారు కుప్పె ధరియించి హారతులు యుచ్చిరి ఆదిమూర్తికిని రహిమించ మెడచుట్టు రంగుగా ఆప్పుడు సొంబాణీ ఆగుబుగులు నపుడు గాను గోమేధికం చెక్కిన బంగారు మహిసాౌష్‌ వేసీరి పొగలు మిన్నంట గొలుసు వేసిరి బొల్లావును పార్థించుట అగరు పొగ చీల్చుచు ఆవుణ్ణంగ “*పర్శలహ్న స్వరూప! వో పరగ మామయు అల్లుడు మ) యదట బొల్లాఎః నిలిచి గోపి నామములు గం గోవింద హస్తము ముకీలించి ఆవు యేడు మూర్తి! కొనిరి

లశ కాటమరాజు కథలు యోగులను కక్షించిన యో శివ దోహి బౌరారి జంగాల చకలు శామధేనువ। బట్టంగ హరులకు నరులకు ఆదరవు నీవు వచ్చి షపోలరాజు మరుగు యొశజకిరి మాకు కొలువ మూర్తివి మరి పరవుపవాక రై గ పట్టిగ్నలేవ ఆడివిష్టుండవు పంతాపి సుకదివన పార్థ డేసె పుడమిలో జను లెల్ట ఆకుడుగ మనమే చేకొండివి మాయన్నరూవిః పౌళడ పొందుగా జంగాల ఎంట చోతిని ఆవు అవుతారమున మందలతో గ్‌కుక అరుదుగా ఒట్టి. అందుకు వీవు చక మా తంకిని నిరతముగ జూచితిమి నీ రూప అవనిపై గూళ్ళితివి మెల ఆ పగలు నేటికి ఆషకూుమాయ రూపులో పళ్యుక్ష దూప:బు మాకు బలు పైన కాంతో పగ్శరాజు రాగ చూపుతో చూచిన సూవ్మురూపంబు మనచల్ల పిర్నయ్య పాసి పోర నిత్యపాపము వాయ నిను చూడ తనవంతు పగతుల చంపి రరణిపై గలిగె గూలె పరగ మళల్లికాదేవి పర మేశ్వరువి జల్లవాడుగో! పగవాడు ఆద మకొని పరగ వరమడిగిన సురులు వచ్చె పడిమాలి మనకు సరిగడ వేసి మార్మొ-ని (ప్రత్య సురుభులై (పబలితిరి నిలచి గనుక బయలు యుద్ధము శాయ కోరినట్టు మాకు కోక్కెలీడేర పంతంఒ౬ గెలువ కైలాస వాసుని కాపము కలిగెను నీవు దిక్కని చాల నెక నమ్మి నాము మాకు మాతండ్రి పగదీర మమ్ము పరమున సుఖిమించ జన్మపావనము రక్షింపుము లెతిమి. “పరగ యెద్దులావులు' అని సౌఖ్యమన బొందితిమి వో పగతులు వచ్చి సత్యసుకభిః “తలకోలలు వేసి తకీిమిపద్బకుము" చలగి పోలరాజు యా చరకువాడ నీదు మహిమ యెరు*క నిట్టాడు నున్నంగ వారికి

_ ఇఇ ఇ 8 చ్యసి ఇ ఇ ౫ టయ. త్త ము ! క ఇ గా 32“ ఇట తీ జ శన క ర స వూ క ఎ ఈ ఇ నవత వదన వెవడచే సమా ఉంచి లా. న! ఖు ెకి మెకింంవవినప్పుం అకుము మాము ఆవి వ శివోద న స న న ణా న! ఆికిలవంవం చు వమవ ఊోవ ఉం. అచ వం వావ కావున ఉం వ జా క ఇ ఇ మఖా ఇ వ్వా లస ఇచ పష వమ వాచ చచ వమన పవని జూ న క న ఇ శా న =. వె జ కా జ ఇ శ 1 ఒ ళ్న న. ఎటువెవప ఎ పవి వవ వ అవ వమ ముక వాపు ల శి _ ఇ | న ఇ వ. ల. న. అ ఇ ణ్‌. ళు కి (త న న్‌ న అ ఇ ౯ గ జం ఉం వజ ఇ ల ఇ నాం మాటా చపువీమాు అనల్‌. చున్‌ వత్త ఘీ జ జు జ వచు వ జస ఇ లా భా యా క స కశ ఇ ఇ ఇ. వైచాపిఎ ళ్‌ 2 ణా. చ అ శశి 9 ళన (= యు ఆని 22 సై చక అవునా శల వంచిన వప వెత వాం తన బలు ఎం కు ఇ హ్‌ జా జ తివి అరై + ల! త ఎ ఇ జ్‌ అభబఐ - షమ "టరౌటా ఒలిక్‌ న వావఎవపట అ. వ వ వై పహహెమూాశీ నే క ప క ను వ్వ క య న్య అయి 2 మకా న! వాలీ ఇవా * ఇ పలి? వవి కీడు వివవ”2 మావకై వా2పెలంలా వాం - ల వి ఇవా జ మకా ఇ మాల ఇం వోలు ఇ ఇ క కాళి = దవిటీల కామమ టె వింవమాకి = య జ్ర షి షి వశీ ఇ ళా క ఉట లి లల వాం ళు శై ఇ న కపి ఇ ఖీచాము పిపిలావవవ శమ చి వీత కోవా మన్న నకి ( ఇ రి మె నలా న ల ళ్‌ ఇ 3 న య = శ డివిటీల వెలడ అవ నీకా మావ వావిమా శాకింవి పెచుల అవి వాజ్‌ లో ల యు ల ఇ న కటల డం ఇ లి ఇ వి ళా శీవావ కూపమె్య చి లె కాము మచ పుకమమి ని మవిపుం సజ మా న! జు చి లే త్‌ ఈ వా జ వాచా ఇ పెకి గండాకు చెంలి భా గా =కాని వ్‌శికిళ్షి నాలి నే వాల . + వచా వౌెమి ముల ఇస్‌ చూత ఖు ఈ గ. ఆకి:చి వివ యా ఆవమా కి క్లోడాక్సి నా న శ జమా లా సిమునో జ న్‌ న్‌ ల ణా ల ల బలి "శ శి జె రివ తికిప2శ భూము పెెవాకి బపఎకీ విమంళ చా డ్‌లుకెచచాను పెదవతెపము ఓవ ఇ ఇ నే. మె _ ఆవ: మకుమాులు మజ మెము "నవ వాన వ ల వ 2 ఇ ళీ = కె క జ అ క స = ఆ ఇ వైఎ కాల మల వై ఇ లై అ ఇ ఒం వెరి వ మసక న నా క ర త తా జు కి యళ డై ధన. ల నా లవ జు తి

846 కాటమరాజు కథలు యెగిసెను ఆ గడ్డ యోజనంపొడుగు ముఖశత హస్తుడై ముందర నిలిచి నలసిద్ధిరాజు ముంద” సరదార్హ *వో రాజ! వినవయ్య।ః వారికథ ఘన గుంపుగా వున్న గడ్డపై బడెను వింతగాదు తలలు పుచ్చలు పగిలి తర్షక యా గడ్డ పరతేమి?; ఆవుకు ఆఅడాడ వింతగాదయ్యః మెదడు చిందిన సరదార్డు మన దండమీదికి మరి కదలి వస్తు మేఐనిపైన తామసంబుగ కొమ్ము ధగగు గుచ్చి వరిగిరి వజజీలు వసుధ పై నంత వనర చిమ్మిన గడ్డ మందటి యాలోన మరి తిప్పరాజు వసు ధీళ్వరుండః ఆశ్చర్య మందుచు వచ్చి అటు అని యిట్లు రాజుతో ఆజ చుుడగను చూడగాను పక్కికూళ్ళ మన్నెవారు కోపించి మించిన కొంచపుగడ్డ పగపీరనాయకులు 'తిరుణామల తిప్పరాజు నెత్రిపై ఆ సంధ్య గోపొలునితో ఆప్పు బడెను డిట్లనిరి యగుక్కు మిక్కు మనక కూలె *“పంతగాడ వనచు పలికితిమిగాని నచ్చోట పొగరుచే ఆబోతు పొడిచి ఆ గడ్డ ఘాతలకు దండు అట్సిట్టు ధరచిమ్మను చెదరి. దుమ్ము రేగునుగాని గడ్డ సృణమంత సర్వళానలు సిద్ధిరాజు సరగ రావెరచి లేవదు తమ తమ యాలములకు దగ్గర అవు చిమ్మినది అని ఆరుదు నిలచె చెప్పితివి మది దలపోయుచు మరియు అస్మికాంతముగాను ఆడిశివి మాట నిట్టనియెః ఘనకార్యములు సేసికొని గడిపిన *వానలేని పీడుగాయ వో స్వామిః” వారమే గాని యనుచు గగనంబుపై నుంచి గడ్డలు రాళ్ళు “మిన్ను విరిగెనేమొ మనపాలి మిత్తి పడి వకరు కుండ పరువడి దళము అఆవునేమో' యనుచు యిపుడు మడిసెసు వింత ముటుల “చోద్య "'మనుచ సంధ్యగోపాలు నేడ లేదు రాజుకడకు చనుదెంచి చెప్పంగ కథల ఎ చెవుల వినలేదు

యరగడ్డపాటి పోట్లాట 847 యిదియేమొ మహిమమని మాకు మెండ్యంబు దగ్గిరికి మెల్లనె వచ్చి వింతగా దోచు కాలి వుకులు చూచి కడు చౌకళించి నీవు చెప్పినమాట నిజమైతె చాలు ఆవల పడదడూకె అవలీలముగను మరి కారణముగార ఆవు ఆరితే పంకిన వెచ్నుదొక్క బంతి నేంయుచు వరియ:తలోది? తన వాలముకు చుట్టి ధరణికి గణచి బంబఐ తెల్లవార ఆమావుపై గది తొక్కిన సిమసె* తుపాకి మూక ఆడవులదాగిన ఆ కొ-డ కుప్పించి మేకృంబ కూలంగ దన్నె గృహలంచున్న తన్నిన మేడ౦బు తకువాక నున్న తలకోలలసు బట్టి తావ గట్టుమపో మనీ లపై వు5కి బపు మాయగ దివ్యద్భష్టి తెలసిన ఆవు నెగిసీ దేవతమూలరర్తి కానలకు పిడగై చెల్లించి పొడిచి పంతములు పలుకంగ వినెను పరగ సిలచి ధిక్కరించి నిటు ఆటు చూచి బొల్జేవు ఆటు వక్క కొమ్మున అదట విడి పాదము తాటించి బఒరంకె వేసి పొడిచి కొండలు ధ్వనులిచ్చె కుంభిణి వణి౩ యిటు తన్నిన తలల వగసి రాలి ఆకాశము ధ్వ'ఏ బలీకె అమరులు యడలేక వినగ ఘహోరయుద్ధము చేసె గోవిందమూ ర్తి వుక్కుటాల మీడికి వుడవడి బొల్లేవు బౌల్లేవు వచ్చేశంటే భూనాథు బలము యగసి ఘల్లున ధూకి మన్నీల హల్టకొల్లారమై అటు తిరిగె మొనలు యడపక పొడిచె మొత్తమై నిలిచెుు ఆవుపై మొనసి వుక్కుడాల మన్నెవార్ని తన్నిన రాలేక వుర్వి.పై యెగిరిరి సాహసులై నిలచిన వారి చందంబు కుప్పించి పొడిచెను కూల పీనుగులు చూచి ఆ మేడ్యంబు దగ్గర అధికులనెల్ల తన మది ఆవు తలచి ధరకూల్చు మున్నూట విలుమూక మునివాత విధము పెన్నీని పగళుం మీ3కి నాల్గు వాద వ్రాలు చలమున యెపరించి చంపె బొల్లేవు ఆని దండు మూ"పై నెగసె అధిక కోపముచాత ఆదివిష్ణువు తపకు చందమున బొల్లేవు

848 కాటమరాజు కథలు తలలు తెగబడ పొదాలు తాపించి ఘల్లున పైడూకె అవు ఘనుల దూకె పడదా కె తిరిగి చూచిన శిరస్సులు ద్‌బ్బలై లేవకుండా తొక్కి రేది కోపాన వుండె నాదు టందెలు (మోగ నాట్లు పాదాల కుడిన యెడమన పీముగులు గుట్టై పాదాలు తాదించి యగసె పగతుల వుండె పైన ఘన శంఖు చ్యకము గల గరుడు _ తన్నెను సంబెట యేట్టు రాకినయట్లు బొల్లేవు పరియలైై పురెబు పడగ ఆడాడ యే తట్టు చూచిన దళము యెడలేక వనర గుండెలు బద్దలై వరిగిన కదడిసె దళము చాచిరి యీటెలు అవుపై సరగ పొడటూపు పగతుల బొల్లావు అపుకు విలుమూక సుడిసి తన్నిన పేగులు కాల శన వాలమున దట్టి తరిమి చంపంగ చుట్టుకొని వచ్చు చికిగ్రాన చిల్ణర సేనల జూచి కొందరు విలమూక గుంపులె వున్న “అవతారమూర్రిని అయివుండి నేను కొమ్ము చక్కగ వంచి కుదురుగా వక్కొ-క్కరిని చంప వడివిడి కాదు" పొడిచె ఆని తన దేహంబు అటు మించ "పెడ ముఖముగా వెంట పేగులువెళ్ళ "పెంచి. వాలము మెడకు చుట్టి వడినేల గొట్టే పరగ హనుమంతుండు వాలము హైలేర గంగ భూపాలుని జంపె పర్వతాలకు చుట్టి నందికనమ నాగరాజు నడికల్లున పెకలించి తెచ్చిన చందాన పెనసి అచ్చె కానపుడు కొందరు మన్నీలు గుట్టలై పడీరి తన వాళమున కొంత దళమునుచుటి యడలేక చంపెను వెద ఆదిమూర్తి యె డ్రి నేలను గొట్టె యడలేకయుండ కందుకంబును టోలె కాంతితో నెగసీ ఘన రాద కోపమున ఘఎంటలు ఘల్లున పడదూకి గజముల చూచి మువ్వలును చేరువన 9డి ఆయావు చంగలింపంగ చలరేగి మోగంగ ఆవు (శ్రీహరి గని రాజు చింతింప సాగే చవృకశింపుచును

య,్శరగడ్డపాటి పోట్లాట ట్ర్తర్ణి ఆశ్చిర్య మండదుచు రాజు ఆటు ఆల మాయైశనసప్‌ ఆ యాదిమ్మూరకి చిసలుక్‌నిచు సీంహమె యేమ ల మైకి దికి లఘమ గజము సివహము చూవవలు వరించిన క్ష చేసె బొట్టు ఘ* సింహమని యేషెులుకిలువక వైరున్‌ కశుగొని రాజు వ*దివ్పీ మంచె ముండె కల్తుపడ్తిపః యేనుసులు కిష్తువరిగె పంఠాన సుకలి కాజుమై బడికాగ - కొన్ని ఘన గజముల మీదకి అవు ఘమష్పాన అద కొన్ని చూచె ఆళ్బాల దారు దూ3 హయషమిల నెసి తన్నిన అవనిపై ఆవును చూచికి అచల ూంటీలు | వరిగె మరి నిద్బరింఒడి కారిపిరి మదపు తంళ్ళు పోట్లాట చందమున తాకిన దేపగుల యపుడె మీపెళ్టి యేపగుల కికుశ కఏసె ఘప్పన అక్యాల గుండెలు మదపుటేఒగల జొకిచి ఆవు మట్టి ” ఐక్తలుగా బగిలె మల్డాడె విలవిల తష్నకొని విడిచె పాణాలు రరణి గుబ్బరంటే గ దానవు లండరుప గొడకొని ఆణుల తన కొమ్మున యగసి కుంభ స్తళమలు ఆవు తన్నిన ట్‌చ్చి యేనుగుల మెదడు ప రెలు పడజిమ్మి వమట బొల్లావు గుట్టలుగ్‌ పడివుండు కుంభిణిలోను ఆవలీలగా జంపి అచ్చోటు బాసి కొండల వలె మొండాలు ఘోర రణమున నిల్చి గొదకొని గొత పెట్టుచుండు చూచి మరి యగసి తన్నిన మావజీలంత కంచు భేరీలును కనక తప్పట్లు శలలూడి మొండాలు ధరపై కూలిరి వరిగిరి రణముపై వగితార చూచి తొండములు బిగ్నదొక్కి. ఆవు సిరిలేని దేవళాల వలె సిరితప్పి తిరిగి పోనీక గురాడ్డ కుతికెలు పొడిదిన గుండెలు చినిగి వుండరాదని తలచ ఆ వుగమూర్తి వెన్నున కొమ్ము వెడలి యేశుగులు గొడుగులు పడిగెలు కూలంగ వరిగె తన్నెను తల లావాలా

850 కాటమనాజు కథలు పడదీసి డేరాలు పాదాన జుబ్ది తమ ఆయువంఒల తరచుగా నాటి భూం మీద మద్చప్పుటముగా నెగసి _ చిత్త విత్తు? చెల్లేటూరు దివిటీలు చల్దార్చి దిష3-లాలించి ఆపు వచ్చేశం అప్పుడు బెవరి మొల పొడుగు పీనుగులు మొడాల ఆ ఘోక రణమున ఆప్పుడురకంగ నడుమ గుడార్లు చేర్దు కొంఠదులు తగులుకొని శిలబట్టి రక్రాన నిఐచె దేశఘవ అటు త్చుకిందు గా బకి తాండు వాకు యిటు చూవి నెళవు చీకబివళ నెప్పెరుళలేక యదరించి యుద్ధంలు శాయయన్వరు ఆవు తావ్విన దొరల బక్షిర లేక ఆటుతొలగి కీళ్ళు అలుపు దీకశ ఎ.డె ఆరరూూము వకి పాపలాశుచు నాపోవు చు-+కి0 సేపు ఆ వీరనాయపలు పిక్షిఎడి అపుడు వీరనాయకులు ఆండరూ ఆవేళ వురకంగ కత్తులు యీటెలబు రణమున కడు వలలప తగులుబకి వా్లోవుము౨కిర పారవ్వైచి అడిదాని చదాగ ఆపత బడళేక చిత్తు వితుగ చల్లంగ చిక్కి నవారు యేమిటి! వస్తీమని వె వుడుదువారు కొందరు మన్నీలు గుట్టల బట్టిరి అక్కడ కత్తులు బేడీలు ఆటు బదరి చిల్లర మూకలు బెగడొంది పారవైచి పోయి. మళ్ళీ చూచుచు వారు మరియు పొదలు దూరి ఆడాడ పొంచుండ నురకంగ సాగిరి పడివారి పాదాల్లో పడి చేవదేక ఆప్పుడు మేఖంబు అటుగప్ప మింట 'హరిహరీ నారాయణ! కావు" కప్పెను చీకిట్లు ఘనళాన మీద వ నియేటీవాం ఆవు వచ్చేరాక వారికి ఆటు చక్కని మేడ్యంబు సందున చూరి కానరాక పరుగున వురకంగ ప్పురెలు పగిలి ఆ వీరనాయకులు అప్పుడు ఆపద నొందుచు అనిం వారిట్లుః వురుకంగ “యీ గండము గడచి కడితేరితిమైన వకరిపై బడి వకరు వడికట్టు బడికి బోనాలు పెట్టుదుము నెల్లూరి తల్పడింపుచు వాకు శర్ద కిందులైరి హోలేరు తల్లి!" కత్తులు నేజాలు కడు వంకిణులు చాలను దండయిలు సమర్పించువారు

య ్రగడ్డపాటి పోట్లాట కిర్‌! కాలికొద్ది వురకి దు మన్నెవారు ఆవలీలగా పొడుతు'నని పళికెను కావరపు మఫ్నీలు కడుదూర.ఎమిన వాడు వువకి నితిమార్గుం డొకటు వారితో నిలిచి ధీరులె నిలచి తెంగె ముట్లనిం; యుట్టనియెః “వోరి! మనకన్నా డొంకొడుకు “దగ్గర లేడని అవు తరుచు ,(పేలేరు లజ అనె విడు ఆవు అయితే యే_ునులకు వురికేటి వారి వూకడించు నొకడు అళ్వాలక్షై యదరించదు “పరుగుబారకండి మెనమీచ ॥ సరదార్ష బటులమ దొరగ్డ యే బడికిల్లు పడ్డావ" సాహసులను గూల్చి పోటు బ-భ్రెక్రఐ ఆకి్యడి పోగులు. మాయగా నుండి అవుచాత చంపించు ఆమురి కొంటిరి తిన్నంగ పంతాలు పలుకంగ సాగిరి; పంతాలు పలికిరి చాటున పడి *'పగలు గాదాయ- ఆవు వుండలేక పడుగెడలు వేసి. యేటికి చావవలె యీ మాటు3 పగదీర పొడుతు'మని పలుకును వుండు” మనెను వకడు అవునని తలపోసిరి అంవరు నపుడు *యెరగకుండా మనము వెశుకకు *“ఠరుముచు తోకమోర తా డాసి నెత్రినపుడు యిస్పడేమాయ” నని యీటె నేము హానుమంతుడనుకొంటి ౩౨ చేబూని యావురూపుి ఘంటలు ఆఎదెబు కదల దాటించి “ఆ రూప్పుళాదు నీవు అంటివి కొని అటుమళ్ళి కుప్పించి అవు తట్టెగిసి కరులపై నురుకంగ ఘడ్టీగొ చూస్తి వెనక లగువున నిలిది వెరవక కొదమ సింహము రూపుగొనుండె యిట్లనియె: మరియు *యా రీతి పొడిచిన ఆవులు వినరోయి।; యదట వుండి నేను డేడవుండు వివరించి చూస్తి ఆవును మన గుంపు అటు శంఖు చ్మకములు చెలగి అల్లాడు చదరకున్న

$ర్‌లి కాటమరాజు కథలు ఆదివిష్టవు ఆమకుంటి ఆ కాదువడి చల్లలో" నినె వాఠితోము యావురూపు వోబళ ఆమఎూడు వక వార్త చెప్పెను యీ రీతి వుండగా యింతపడుట “ఆట పాట గాదు ఆవు వచ్చెనైన యేమిటికి? నజ్జులుగా దొక్షే-ని నవ్వులుగాదు అన్నలారాః ముక మీరు అవుకు చాటుశ వుండరోయీ చాలు తలచక గాయకుడి” మన పూర్వ ఫలమనుచు మరి తండారిగా జప్పి తా నిలువలేక తలచరోమిః' గుజ్జక్తు వోబళ గురాన్ని దిగవికిచి ఆ వీర నాయకులు అటు తలపహోసి= బొజ్జ పిసుకుకొంచు పోసాగె నప్పుడు *యీ కొలువు బడేటందుకన్నా కూరు చయ్యంపువోబళు జంజాలి ఆటవేసి తెచ్చుక తిన్న తూట డీగెలవంక డూ౩ గాపదకు ఆలబఐలం లేక వుందుమనెగి వారు “సాగిరాగ మొదట శెిఖునము సందగోపాలు మాట గాదాయ చెప్పచేస్తిమి గాక _వేగరాన వస్తిమని వెతకుడిచి వారు సందకాడ వక దిక్కుకు కాని ₹ఖునాన వచ్చిశందుకు ఆవు జరగమైతిమి' ఆనగ కల్లుగా జంపె "తనవెంట కొందరు తగిలి రార్రైతిరి యిఖనైవ నెల్లూరికి యిప్పుడే పోయి గాని మళ్ళి మంచి శిఖునాన వత్తు'మని పొడిచి చంపుదు అవు మిగిలిపోయెను పలుకువారు గాని. *“యన్నండు ఆవువార్త యెరుగము పోయ" ననగా వినెను పొడబాల గొని సోమన్న వుండూరి పరిణామాన వుండు" “నేను తరిమితి ఆవును మనువారు తలచూపకుండ "సందె గోపాలుని మాట సత్యమనక తోడు యవ్వరులేక తొణికి పొడవ వక కావరమున ఆతని పోనాడబట్టి వెరచి వస్తిని ఆవు మళ్ళీవచ్చునో సంధ్య వేళకు దిక్కుకు జరగమైతిమి యేమో ఆనగ యే చాలున వచ్చునో యెరిగి వోస్యపరచినవాడు ఆండ పొదనుండి పొడతాము "వెరచి పలికేరు నా పంతమెంచేరు

తెల్పవారితే ఆవ్రకు రేటముక్‌జూచి అందరము నెల్లూళ్‌కి ఆకినిదా' నిం వక్కుతనేపోయి మన సిద్ధిరాజు ఆని యిట్లు వాలికి ఆటు తోదింట్టు వరికి నేను అమకోను వినెషు ఆవవష్ణువప పరగ తోలుకువత్తు నా పుంతంబు కొంటీజి పంతాలు పల. ౨" _..౬ చూడు. గోవుకు వెళరి కొందప కొ..యాః యిట్టట్లా వేగింి యిఘ లెండు మాటి రూములు మనస్సున ఈతలపోసెు 0 కెల్పవారి యిక్ష్తడికి అవు లేకంటినైన ఆవ త్ర బొల్లావు రాగా "సేనలు పరుగువారుట “చంపంగ చిక్సిన కానల నెక్లె ఆ ఘంట రధృఎలంకు రాజు. వుకికి అడవుల బట్టిన వుడుటు టుంది మాశర్తైరి అఆడలు చుుడగు కౌంటు యం వేనీడ వుడుట యెకుగరో వారి ఆ ఎవ నిబ్బరమో _ వచ్చెను ఆవుయని వాపోవుచూ తిరిగి యుద్ధ ఎ కాయ నామీద ధీరులు. దాగిన పొదవిడిచి తల్లకింపుడు కలరో వడి నాయపలు వురకకంగ వుకవావ్ళి ఆంతట నిలువక ఆ పంతములు యుగ మాని యాద తీగెలు చుట్టుకొని పడ వుకుకగల వారెలే నేఏడ వుండ వెచుకుచు. _-. న నేమిడికి సాహస మంళఠూలు వురకంగ వరికిన వారిపైఐడీ వొగి చంపరాదు చబుకు భంగి గుఠి దెంసి ఆసుర మొఖాంకు కోరింద తెబ్బలు మొఖమున గ.” దొరుకు వేగ వచ్చికేను" న్‌€ ఖని వుగకోవి మై అపుడు బొత్హావు కండల గీరిర లళక్రాబ కాల్బ్యరై కాళ్ళ ఆఅండెల్లుమోగ్‌ కొలు అాటించి గౌళ ఘన ళంకెవేసీ జొడ్దునంట నాడించె 23)

న! కాటమరాజు కథీలు వెళపడుచు వురికిరి ఆవు వెన్నంటి పారవైచి గడాస్ట్ర వోబప పరుగులు ననుచు పాఠరంగ బాగైన నాయకులు పరుగు బారంగ ఘంట వడిలో వుండి ఘబషు౫? వాగె వు్యడ కంపను బడి లేచి వొగి ఆ చప్పుడు విని సామినేడు వురకసాగిరి ఆవొచ్చెననుచు ఆ ఘంట ధ్వనులకు అవు వచ్చె తందరలాడుచు తా. వుకికి ననుచు చలపట్టి ఆవు నన్ను చంపవలె తల్లడింపుచు వురుకుచు తాము ననుచు ఆడల సాగిరి నా వెనునెంట వచ్చె యేమిసేయుదు పాడి యావుల కొల్లయని వక్క ననుచు పరగున వస్తిమి అని గజ్జక్తవాగు గొబ్బున దాబెను తల్లి వీడ్డలు యనుచు కావు తగ తూములేరు దాటి తా తిరిగి బారకుండ చూచి దిక్కులేని చావాయయీా నలుగడల అఆలించి వినెనా తూడితీగలలోను ఘంటనాదు నక్కలే దిక్కాయ నట్టడవిలోను వస పెట్టచును యతడు వెతపడుచు వురికిరి వీరు వారనక గచ్చపొద చొచ్చి పొడబాల సోమన్న పొడతెరువుగానక పిట్ట కీచుమన్న బెట్టులికి పడుచు యాడదూరిన సందు యనరేని నరులకు పోయుబం?ఎ పొడబాల పౌదలు సోమన్న అడ యీగను దూరిన కనులు పొడుచుచు పు-డె దేహమంతయును కచైభాదరోన జీరలు జీరలు జర్జరితముగను సిద్దిరాజుల శానలు బన్‌ పోంవాగాడ తగిలిన కొదర్తి పోట్టు తరచుగా నాటి పొదల గుట్టల దాగి ఆనపు పొసగ బలిమిని పొదమారి పరుగు బారంగ పడుచుము వెనువెంట వో ఫు యీటెకో వెడలె దాగి దంక వాలం లస చైవం = స్పం గుంట ఎంచె జరజర దూసె అనుచు అప్పుడవి నట్యకొని ఆ వెంట పరచ్చి

య,రగడపాటి పోట్లాట 2౭55 [టా 0 న. యక్కత దానన కానలు ఆవును పంతమున నుడావలో దేతుచుండిరి పవళించి యంతె ఆదిమూ క్రి బొల్హావుప అంత ము తెల్లతెలవారవన. తొరిదవా చెంసి పాొగిచెను ఆ రణము వెళ్ళను ఆడివిష్ణుండు పలికె నావా దిపష్టాల కలపమి కలువలున్న కొలను కడకొచ్చి లెక్షలేక కోపాన యికషడు వవయాదకి చేతెంచి కదసిన కోదాన యోాభద వచ్చె నజముల చింపి ఆవవుఐ దానశ అపనీిశైరూలు ఆఏగెలు భేకీలు ఆటు ఒగ్గు చేసి పొదల దాగిన యిట్టి వోటుమన్నిలు శరదా్య బంటు9 సాహనుఐఎ గూల్చి వ3ెం దాగా చక్తుసు బన్నాలు 66666643 ంం2రీ మోళ్ళ మోపుశన €చి ఆవుప ఆందలాల రాజులు వందలుగ మోచెత్తి చూచి జంపి వొంగివెంగి ఆవుఎ వె పొలకీల రాజులను బవరంబున వెతకిరంత గూల్చి ఆ లేదివాక చూచి ఆవు చేడు ఆందెలు గడలన్ని ఆటు లేదనాచ్తు విరగ్నదొక్కి. జననాథు దగ్గిరికి లేచి రాగాను తుడుముల భేకీల తొక్సి- కలువకింపుచు పొడబాల సోమన్న రెక్కరము చేసీ కట్టపొదలోను వడి వన్నె డమామీలు వక్కలు చేసి “అదె వచ్చె! ఆదె వచ్చెః బొల్లావ వరిహరులు చాడంగ హరుబు ఆదిగో' అద్‌గో!' ఆ పటు పొగడంగ దద్దరిల్దుదుండంగ చంక్త నాహాకులు నారసింహుని రూపమై నటు గదలి వెరవకు మషుచు ఆతని వచ్చి పొఎవెళ్ళు దీసి ఆంతట బొల్లావు ఆతి వేట్కతోను “అదె వచ్చె! ఆడెప్కైౌ, ఆసురుమొభాల గుడారు అ"పచు-డగాను కప్పుడేతె=లి “ఎడియకుడీ' ఆగ్‌ సు చంచెకడి వారు 16 ఇవ్కడద లొంత (గంథపాతము.

ల58 శోాటకురాజు కథ యెదురొమ్ము సరచికి యలిత సిద్ధిరాజు నదే చేశిరందక్కను లేరదనుళు మొగిచి హ స్తముభెతి భయము దెలుపుచు అతని 'ఫతపద' మొక పెట్టసాగిరీ మనుచు చెదరి పాళిన "సేన సిద్ధిరాజుతో మొర పెట్టుట “అవనీశ్వరా। మేము అవ్పతో చాల యీర్మాతి సంసిన దళము యింత ఆపత బశళీక ఆడవుఅకు నురకంగ ఆంతే అనుచు వరెల దాగుంవడి చిక్కు కంపలను చెప్పి చెప్పగళీము రాజ! చేరి నీవు అంధఏ తాబున ఆతకంపమున చాడు" జొంశీ ఆ మాటకును రాజు ఆళ్చర్యపడుచ్తే ఆక్షచే సంసెప]7 అయ్య మన ఆ రాజు మం,తులు అందరు యా దళము రోణములో నిలచి సంద్యవేళనే చెప్పె సంద్యగోపాఘ్ర తయెటు చూచిరాను ధరగప్పీ వర్‌గ్‌న పంతను కాదనిరి మన ధశములో దళములఅజూచి పలుగ్గాకుతెళ్లి “శ్రీరామ! బొల్లావుచేసిన యేట్ధంబు యెక్తుగని మాటకు నీవు యెగవ కోన్నుల జూడ మాకు కారజణమాయ' లేడనక్ష అని తాసమున వొంజి రాజు అవ్వా ఘట్టిగా నుండుమని కట్టడి చేస్పివి డిట్లనియె; నీవు చెప్పిన కట్టకిలో భట్టిగా “కాని శఖుశేనె నిలచిన కారణం నుంటిమి బిదియా" పైనుంచి యాగర్మ పడు చందమూన _తించిను గుడార్లు వేగంబె దించి ఆంబరీద్గుల1*నుంఛి ఆవు పడటోత చారణీశ్వరుని జీండు తర్లె ఆవలను శంఖు చృకముగళ ఆవ మన యెడముగా బయలను యె త్తించె శాన గూళ్చ్‌ గుడార్ణ గజముల ఆళ్వాఅ కజ్లణా జంపె హేరాళముగ నిలిచె యా రాజు దంగు

యశరగడ్డపాటి పోట్లాట క్‌? డేరాలు యె త్తించె ధీకుడ్లై రాజు కొండలు ధ్వనులచ్చె కుంభిణి ఆరె అట రాజు మంతులు ఆశ్మ అప్పుడు సంసిన మూకలు ఆంతంత భందివులు గామ గొదకొని డేవాల్లో కూమండీ రంత ఘంట ధ్వనులకు మేము తల్పకిల్తాము సర్వదళములము సభవా)౨ని బిలిచి యుబ్బకి భత్యాలు యువ్శినా వక్షు వురవీశ్వరుండును వాయ్య్మన బలి3: _పాణాలు కలిగితే బలకుహఏంనిు: విచ్చుక తుఐవాకు! విబమూకవారు: ముబ్బకి భత్నాల ముబుతచ్తి గడిమన్నె మూకలార |! ఎకో కాలబిలంబులార।! మరియు వివి యా రాజు మనని కంచు టవీగెలవారః అవుకు సాంచి కనుగొని పారి ఆ సంధ్య గోసాపతో రాజు జాగకాండ్త వెషవెంటపోయి. సరిపోరి అప్పుకిట్టనియె పనిబకి హతము కాయ పైనమై ““కాగెకి ఘంటళలు మన గజముల రంకి మెషకు యిబ్బడి బత్యాలు జీవిరాలు (మోనగుదున్నవి ఆ _మోత మిన్నంటి ముప్పింతు మీక ఆవు గంటల నాదు కొండ లవిరంగ అను రాజునకు మొక్కి (మోగె ఆప్పుడిట్లనిరి అ మోత లక్షణం విది “రాజ! యీ ర్యాత్రీ బొల్లావు యెటువలెను?'" రణమందు జొచ్చి అడిగిన సంధ్య గోపాప హస్తములు యిచ్చగా జంపెను వేలు లచులును మొగిది నురుగుచేండగ అవు ఘంటనాడులకు (మోతపుట్టిన రీరు మొదలు వచియించె నంధ్యగోపోలుడు భుంటి వృత్తాంతంబు తెలుపుట “ద్వాపార యుగమంక విహుకాల కోర్ముండు కంసుడు దుర్మార్గులైన బవు రకశ్రాసుండు బాణాసుపడ నరకానురుడు కాలయవనుడు బకుడు గడుసు పొం్యడక వాసులును (పళయుండు

858 కాటమరాజు కథలు విను ధేషకాసుకుండు వుజ్ణంగ దేవేందుడు వానకు దంతవ క్తుంండు వెరువడు యనుచు వినుడు సొల్యుండు మురదైత్యు (ప్రళమైన వీడుగులు పంపేకు మొదలుగా యపుడె భూదేవి మొయ్యఎక హరికి శ్రీ కృష్ణునిపై దూకి చిరసమయాన మొర పెట్టిన అతడు పరిమార్చ డాసివచ్చిన పిడుగు డాచాత బట్టి మధురలో కృష్ణుడై మన జుడై పుష్టి వడిసి పట్టిన పిడుగు వనర బంధించి పరగ ద్వార౫పు5 పట్టణంబు నేలి కరుణచే యా విశ్తాకర్మ బిలిపించి అంత భూంకి చంపి ఆనుకుల “వినుము తూ కలియుగమందు గూల్చి యా విశ్వకర్మ పదహారు వేల గోపి శ్రీల్లభమయించి పాతాళవి ఘ్నేశ్వరుండు పరమాత్ముని చిన్నవార్లై యుండి శ్రీ కృన్ణమూ రి పూజ యిర్శదుని దేవేర్యదుని యఃత సేయు సమరంబున చేరి నాడింపు వాంగ్షనిన ఘనమైన యా మంచిగంట గావించు వెరువలేక థ్రీకృష్ణమూ రి వక్క అదిగాక జాంబవుడు ఆదికలమందు వేలునాను గడచి జన్మములెల్ల కలియుగ మందు గోవర్టనగిరి గోటనే యెత్తి వీరన్న వరమున వీరన్న యనగ మరియు నా గిరికింద మనుజులనెల్ల _ఆదికులమున బుట్టి అతడు. చేపట్టి కరులు సింహాలు కదిసె హితవుగాను యూరభ్యదుని చేతి కరపాలకము!? మేకలు తోదేష్ట మిళితమై యుండె యీడ్రైన వెలుకలు పిల్లిలు యేకమై వుండె గోసంగి పేరిట కొంగవాలు కత్తి ఘన వాళాదూర్లు గండ యిప్పుడే శ్ఞావించు యినుము యిఖ భేరుండమూలు _ మొకటీ యేకమై పతులు 'ేలయుమునుంగె కోర్కతో యా కోడెక త్రి గావించు వైరి వర్గము లేకుండ వసుధ ఆ కత్తితో దొల అక్కర గలదు" జీవులకు కలికావతారుడు చెప్పిన [క్రమమున రవ్షకురై కృష్ణుండు దొంక్ష్య పెట్ట నపుడు గొను కొవించె యావిశ్వమఘను డంతలోన

య్యరగడ్డపాటి పోట్లాట రర ఆవి చూచి కృష్ణుండు హాళ్చిర్య కరుణతో పాతాళ విఘ్నేశ్వరుని పడుచు కినినొని ఆ దివ్యాయుదంబులకు కృష్ణుండు భాష్‌ంచె హరక్షించి పరగ పమ్మతిగ ఆనతి యిచ్చె; పగడసాలాడను బాగుగా దలచి “*చలగి మిమ్ము చేపట్టగలవారు ఆడి పంతము గెంచి అప్పుడు రాజు వేవేగమున వచ్చి వేక్తినయపువ ముమ్మారు గెలిచెను రాజు మువముతో సవోాయం గమ్మ ని చెప్పెచు స్వామి నిలచి పాస్థివంి యా మంట పకగ చేపట్టి వొడి విఘ్నేశ్నమకు వద్ణియా ఘంట పాఠాళ విమ్నేశ్వన నకి దాసా కొమ్మని రాజుకు గొట్బన ముచ్చె యిచ్చి కవులావులు మందకు ఘంట ఆ ఘంట నాచించి బారువ పూజింప గానివచ్చె గర్వుడై యిచ్చిశ ఘనని తలప బొల్తావుక ఛరియించె వొత్తున డశచు ఘట్టి ఆవుతారము వికిచి కృష్ణుడు ఆఘంఓనామ ఎంత యంతో ఆ యమవంళమందు కాటమరాజుగా పుట్టి కాలావుల మేపుచు వెతకి సిద్ధిరాజు వీరులను బొల్లావు మీదికి పంపుట విన్నపము చేసిన విని సిద్ధిరాజు యెకువక (ప్రాణములకు యెదురించ వ్వుగుడ్డి మండుచు ఆ రాచమూకల వలెను బిలిచి నందికనమవాగరాజు; ఆనంద “ఘంట చంపు ఆవుగాతలు గొని కొటమరాజుః వెననొక్కు ఆవుకు వెరచి (ప్రాణంబు వాగర్ర లీమరాజు! వలపళక్తి దాది నూరేండ్డకు మించ తగనుండ పాపరాజు! గలదా? కందకూరి గంగరాజు! కసూరి దావును పుట్టువు సర్వేశ్వమండు తిమ్మరాజు! కట్టడి చేసిన క్రమము మదినుంచి

880 శాటమరాజు కథ (పదత్రికోట బసువరాజః పద్మా ఆ యార్పులు విని ఆవుతాలేచి గోపరాజః నిజమని శంఖతో నిలిచె బొల్పావు విటకోట అబ్బరాజు! యిందభోగం నిలచిన ఆవు మీద నెదరి విలుమూక అక్కిరాజు తెంపుగా విండ్లను తెగనిండ దీసి సజ్జనరామరాజః సంకల్పసిద్ధిరాజ! వికిచిరి బాణాలు వేయు విధములను వింద్యాద్ది జగ్గరాజః ముష్పుడు పోయి అప్పుడు బాణాలును ఆవుపెరాగ బొల్హాపును వెషుతగిలి పోనీయక పింజలు ధ్వనియని పెను మోతలె చంపి (మోవ శీఘాన ర”మ్మని శళలవిచ్చె రాజు అతలించి దూకుచు అవుపై గదసిన యీడు కొల్పిక రాజులు యీవెలు యేమి యెకుగని ఆవు వెరిగానుండి అంది. కడిసి రానిచ్చి ఆవు కాలు లాటించి సానక త్తుఎ అందరు జబురుగా నంది వద్ధికి రానిచ్చె తన వాలమున జుద్ధో విల్లనంబులు పొడులు వెసగ ఆడలంగ చంపెను అవనిపై తామంది రాజులును ఆప్పుడు రాజులు అవని కంపింప _ చలరేగి ఆయావు కొనల మీద కదనంబు కాయను కదసి రంతంత పడి తన్ని చంపుచు వారెందు ఆవు జూడను వచ్చి అవును జూచి జొచ్చినను నెమ్మది ఆసురమొఖం గుడారులో పొడిచి చంపుచు ఆవు ఆవు న్మిదబోవంగ పరిమార్చగాను గొనకొని యార్చుచు కూడిరి సంసిరి లాచమూళలు సొహసులెళ్షి యిరుగడల మాయోపాయమున బొల్లావు వీకులను మడియించుటి ఆర్భాటంబులు విని ఆయాదిమూర్తి పండ్దు వూడిన ముసలి రాగడిల్లును కదిసి రాచమూకలచూచి బడుగోద వలెను తన విశ్వారూపంబు దాచి బొల్దావు గజ్జలు మువ్పులు ఘంటలు నళులు సూయకూపము దాల్చి మరి లేవలేక ఆవుపై జోరీగ లాడిన యట్లు

య (రగడ్డపాటి పోట్లాట 861 పిడుదులై కరుచుక పెనగి “జోరీగలతో ఆవు సుక్కిందిగాని యున్నయట్లు కొమ్ము వకటున్నది యీ అవు ఆ రీతిగానున్న అవుపై కొచ్చి కొంచిమనరాడు రాక్‌ చేరువనుండ రాణువలెల్ల బలిసి వుంటే యీ ఆవు బహు యడముగా నిలిచిరి యింగ్లెక్కు పెట్టి పలువ'గవిరి వెసదీసి బాణాలు వేసిరి యిరుగడలు “గుండె మునర తగిలితే రయముగా ఆదివిస్ణువు బొల్హావుకు ఆగురు గూడారు యెత్తి బాణములు మందలో నుంచక యీడ మరి భక్తుల మీదను ప్రమథ గణముల తోలినారు దాత వేసిన బాణాలు యెత్తి పోయగాని మ (తాక్షతలు వేగ మరి చల్లినట్టు వక్క శరమంటిన ఆవు వరుగు ఆ రీతి తెలియక ఆఅ రాచమూక నిక్కాతను వెసరేగి దాల వెయ్యంగ సాగిరి తోకబట్టుక దీసి తోలుక పోయి యంత వేస్‌న ఆవు యేమనక పొందగా మనరాజుకు పోలిక చూపి యున్న మరి చంపవలెయీ రూపు అప్పుడు కొందరు అటు డాసివచ్చి మామీను£ంచరాదు ఆంతటంతట నిలది ఆవును చూచి ఘట్టిగా మనమీద కార్యంబు చేసి “బాణాలు వెయ్యకుడీ ఆవుపడీ మట్టిమల్లాడిన బొల్లావు లేవలేదు" మందనున్నాడో అని యిట్లు ఆడుచు ఆందరుగూడి కల్లుపడి' వురిక3నో కారగవులాకు పొంచి చూచిరి ఆవు పోలికలన్ని యందు చొచ్చెనో కాని వెతికి సాదెంది “యీ ర్యాతి యుద్ధం చేసింది యీ బాలు బాలున ఆరువంగ బలాల ఆవు కాదు టబొడ్‌చి వంటి కొమ్ము ఆవు కొనీ యిది మన మందరమును చంవిన ఈవను వట్టి ముసలి ఆవు మామీద కూల మన కానల ఠ్మాతి మహీ మీద చంపి పోవలె రోజు సముకం ఉూరో గూల్చిన వారి పంఠాలు వికమచు తన వాలము ఆవు దీని బిడ్డ ఆవు'ననె వకచు బెంచి 20. మూమీన = మహిమ్‌ద

రిల కాటమరాజు కథలు తన విశ్వరూపాన తాను వడి లేచి వచ్చి ఆసురముఖాల గుడార వద్ద కదసిన దళముపై కాలు తాటించి యుండె. ర్నుడిసీ బెమ్మడిపోయి రాణువ జాలి నలుగడల వృరికిన ఆటు రాచమూక బడిన గుజ్జర్త వాగున అందరు గూడి వట్టి వారికి నెల్ల తన వాలంబు జుట్టి అలనట దీర రాచమూకలు ఆలోచన బిగువక అంకించి వెలిగించి యెత్తి పడిరి వడసి నేలను గొల్దె పురెలు “ఆవుచే రాచమూాక ఆంతయు మడి? వొప్పలె పొగెలె వనరంగ మనము రాజుకు వద్ధికి చలగి యా బౌల్హావు శానల మీద నరుగ వడిసీ తన్నిన కొందప వరగిరి పద్ధతి గాదిపుడు పరగ రాజులకు ధరను సరగ రణమున పగతుల చంపను యెందు జొచ్చిన పోనియ్యక చావ వెనుతగిలి ఆవు _ కట్టడి కలదు కాకున్న మనకు కారణ పొగిది చంపుచు అవు మిపుడు” పురిమార్చగాను అఆనుచునుండిరి ఆడి అతిరోషమునను సంసిరి రాచమూకలు సావాసు లెల్ల మరి రాచమూకలకు మరి రోషపుట్జి చిక్కిన వారిపై చలగి దూకంగ *పొడువుః పొడువు!” మనుచు ఆవు రాకలకు వెరచివారు పొడుములు (దొక్కుుచు ఆగుబుగులైరి కదిసిన శ్రీరామ గరుడ బొల్లావు వెరచి వురికే వారి వెనుదగిలి ఆవు పాదములు దట్టించి పగతుల మీద సందుల గొందులు సాదించి ఆవు కొమ్ముల గొరిశల కౌనగిట్టలాను యెందు జొచ్చిన పోనియ్యక చంపగ ,వ్వగుడై పొడిచెను వురివి బొల్దావు అప్పుడు వురికిరా రాచమూక అడవి ప్లంలాదుని చిరుగోళ్ళ పదును చేకొనిరి కలదనుచు లెస్సగ రణమందు ఆవ యంతయు తాను నరసింహుడె తగ గూలు నిలచి న మనుచు యెటుపార జూచిన యదరించ కదనంన రాచమూకలు గగ్గోలు పడగ యవ్వరు లేరు చౌకళించి వుగ్షికి శానపై దూకె

య్మరగడ్డపాటి పోట్లాట 8038 వాసీ కలవారు వడి చేరి పొడువంగ దుడ్డు కోలలు వారిని దురమంమను శూచి వాలంబునను చుట్టిరా దీసీ గూల్చి విరిచి నుగ్గులు చేసెను యీటె ఆడ్డ కత్తుల వార్ని హతమణిచి లన్నియును చంపె వీర రౌతుల తలలు యెగుంపడ తన్నె జందాళముల వార్ని సమరమున తనపైన గడలు చేసి తందరనొంది గూల్చె అటు మళ్ళి వుదకుట వొట్దీ అరికట్టి తలపక్తి శతువుల తలలూడ తన్నె గుదులు కొమ్మున గుచ్చి యుతిచిమ్మే మానవుల జీవించ మరి యాడదిమూ ర్తి యెగిసెను పీనుగులు యోజనం యదరు నెవ్వరు లేక వేడుక దీర పొడువు ఆవు పగతుల చంపి ఆనందమంది రివ్వు రిప్వున తటాలున చివిపైన రణములో శిలబంటి రక్తములో పడెను నుంచి కొన్ని దళములు పైబడి కొందరు వచ్చి ఆసురముఖాల గుడారు వద్దన వాతమైరి యుండె పారిన వీరులు బొల్లావును రాజునెదుట _పశంసించుట ఆప్పుడు కొందరు అతశేవులు వచ్చి ఆవుకు తోకగాదయ్య హనుమంతుని (మొక్కుచు చెప్పిరి రాజు ముందర వాల మనవచ్చు నిలచి వంటి కొమ్ముకాదు ఆవుకు జనో పల్చివాడి రాజః వినుమ వ్యకాయరంబు. సరిణామ మెల్ల శంభు భ్యకంబులు చేరి అల్లాడు పోరాడి అవు చాత పొలసిరి దేవః ఆసుర తలాటములు గల ఆవు కన్నులు చూస్థిమి ఆవు [కమమెల్ల అవనిపై యెగిసెను వినుము నరసింహమూర్తి యనినట్లు యెన్న పాదాలు నాల్గు పదను చ[శ్రాలు టోలు దగుష పైపిల్ల గొధ్రైలు యెనిమిది యెదురగావచ్చి ఆవును వెరువక | రామవాజాలు టోలు చూస్తె

8064 కాటమరాజు కథలు ఘట్టిగా శ్రీవరి గరుడవాహనమెక్కి. కల్టగాదోయి రాజు కదలిన విధము కల్లగాదో రాజ కదలిన విధము పరగ యాదవులకు పగచాతగాని పరగ యాదవులకు ముందుగా కాకుంటే వోరాజూ! నీన్సను కనుగొని తామర పద్మ ముఖంబు హరియని వేడిన పాపమంతయు వీక్తి కలవరేకలు టోలు కన్నుల తీరు పరమ పావనులై పరము ఆ కర్ణములు చూడ ఆనంద మవుకు పొందుదువు” ఆ దివ్యవామం ఆమరంగ చూసె ఘట్టిగా శ్రీహరి గకుడవాహన మె శీ సిద్ధరాజు మండిపడి బొల్లావు పైకి బోయలను పంపుట ఆని విన్నవించిన ఆ సిద్ధిరాజు మిణుగూరి బొమ్మినీడః మీవగ ఘనమైన కోపాగ్ని కన్నుల కొండు! దొరియంగ తొమ్మిదివేలు విలమూక జోతుల వేలును రెండేసి వేలు గలయట్టి సెమినేడ! టోయల పిలిపించ భూనాయకుండు పయనమై రారోరి బటనాయకులార। 'పరకసాని ఆబ్బినీడు! పట్టలో యిమ్మహిన వెలసిన యిట్టి సావహాసులు పిన్నయ్య! మీడ గురిపోతు వన్నయ్యః గుజ్జర్ద పరుగంగ మీరు మీ బలములతోను వోబులు; వేవేగమున బోయి వెయ్యేసి మరో సాతంనేడ। మశుకుల విట్టల! బాణాంతోను వంటరి మరినీడః వయసు ముకుందు! తోలివేయడీ ఆవును తుపాకిగుండ్ల' జల్లిచి ధన్నీడ! సాతర్ష పరచి। అని యిట్లు పేరు పేరున ఆటు బొగ్గుమల చంయదయ్య। లోగ చెప్పగొను సంబినేడ! పయనమై కట్టాయుత్తుపడి వచ్చిరంత విగ్గల కామినీడః నెలవరి భ్రీమినీడః _ మొగచి హస్తముల రాజుతో మొనసీ జన్నవాడ పామినీడ। జక్కం_ యిట్లినిరి! చోబప? "ఆవు చేసిన యార్థం ఆంతింతగొదు

య్మరగడ్డపాటి పోట్లాట తిరిర ఆవు మీదికిగిచినవారు హతం నేడు మా యుద్ధం నీవు కను" మనుచు అవుట నిజం అని చెప్పి బోయలు ఆంతయు వచ్చి రాజవు మా ప్రాణరక్షకుందివు నీవు ఘనమైన బొల్లావు కడ కేగిరింత. వొల్లావు మీదికి బోయ అెగబడుట అవ్వను చూచిరి ఆఫ్వర్భపడుచు యెదురిండ్ల వారిని వెనుతగిలి చంపె యచ్చరింపుచు విం్హు యలమి తొమ్మిదివేల విలుమూక టోతుల పెకెత్తి సోమినేని పొందిరి బాణాలు బొల్దావు మీదట కుమ్మిరణములోను కూల్ప్చె బౌల్లావు తెట తెటా విండ్డును తెగనిండ డీసి. గురుపోతు వన్నయ్య గుజ్జర్ల నిలచిన ఇవుమీద కదిసి వేయగామ వోబుపను నిప్పుల మీదను నెయి చల్రినట్లు నరములు శిరములు నబ్దుగ్మాదొక్కి గుషప్పెడి అంబులకు ఆవు గొదకొని వీర నృసింహు డై వినుతులగూల్ని చూచి. ఆరికోపమున పగతుల ఆవని పై యేటికి గండ్రుమీను యెదురెక్కినట్టు గూల్చె వేటకఠోయల ఘీద వేగంబె నడిచెను ఆ సమయమున ,.టోయలకు ఆతిరోవ నడచిన బోయలు నంత గుమిగూడి పుట్టి యెడమ కుడిని చేరి బాణాలు తీసిపోక ఆవును. తీరకొట్టుకాని, యెడలేక వేసిన "*చెరివెగదా అవు చెల్లించి పొడిచెనో చెవిన బొల్లావుపు శంఖయు లేక యనుచ్లు చీదర కొట్టుచు చెల్లించి దూకె తరిమి చంపసాగె తలచూపకుండ పొడిచిక శ్యతువులకు పొట్టలు చించి ఆవును యిచ్చోట హతము కాయశవు: వడి రకర్గారలు వరదలై పార ఆవుకు వురికితే అపకీ రి గాక ం (ప్రేసలు తెగి నేల పేరుల్రై రాల అని పౌధషంబున- అతివేగ కరిసీ యదకివి భల్దాలు వేసేటివారు మల్లెమొగ్గ అంబుల మరి వేయసాగిలి. వారిని మెచ్చుచు ఆవు వడి వడి చిర్షికోల ఆంబులు చెల్టించి వేసిరి వెగసి వెగచర చాణాలు వేసేటివారు సింగిణి విండ్లవారిని చెండు చెండాడె

$86 కొాటమరోజు కథలు ఆరీతి బోయలు ఆవుమీద అంఖి౨చి గన్నెరాకు అంబు ఆవుకు గాయాలు కదిసిన నాబెను ఆలయక అవ్వ ఆ రేయు పగలు తిరమందుల వారి బౌల్దావుకు వొక విధమున పోరి పగతుల తిరుమణి తిరుచూర్జం వసుధపై కూల్చి ఘనముగా కూరినను గాయాల అప్పుడు బొల్దావు థ్రీహరిని దలచి వెంట అతి భారమును జొంది ఆవు పొతపు నేజాల ఆవును పొడువంగ తలపంగ సొగిరీ కనక రథముల పైనుండి హఠరిహరులు 'గోవింద! గోవిందః యని ఆవుకు కనురెప్ప వెయ్యక కోలల వేసిరి చూచి ఆవు యుద్ధంబునకు *రామాః రామాః' యని ఆవును చోద్యంబు పడుచున్న రణ మొల్లుగొను ఆటుమీద తలచిన హరి సంతసిల్లి. బక్కల పిక్కల ఆంబులు ఆవుకు మము చారరమ్మని మరి చాతవున్న భారముగా నాబెకు అవన్నీంరలు వేసిరి వారిహరులు తమకం దగ్గర పల్చికొండప తెలిసి మునులు "గోవింద! గోవిందః యనిరి చల్లగి దేవతులు ఆవుమై కాసలు తిరుమందుల గోపాలకులెల్లి చల్లిరి అప్పుడు పల్పవుల రాజులు అప్పుడు బొల్లావు తనపై అక్షింతలు “వరహరా!' యనికి చూచి. యేడు సానలు లీరిన వెండి సంతోషమున నిలిచి ఆవు సరగ నేజాపోట్ట వేడంగ ఆవుకు యెదురొమ్మున ఆప్పుడు అప్పుడు సందించి ఆర్చినాయకులు నాబెను పుటమెరిగి' బల్లా పొడిచేటివారు ఘాయాల బాణాలు ఆవు సరికల్టీ 'పేరుజేప్ప అవును పెనగొని డాసి వెడలె చోక్కచువ్వల గడల చొచ్చి పార్వతి అంబుల పరువెట్టి వారు పొడువంగ పెనగొని యిరుగడల పేరాల పరమాత్ముని తలచి ఆవు బాలు బోరుచే బాలున ఆరుచుచును

యరగడ్డపాటి పోట్లాట 8037 గుమ్మడిగింజి ఆంబుల అవా ఆకొని బ్‌ొల్తావు ఆలుఎలు నుప్పుంగిసొకి ఆవగంచ పండగకి ఆంఒలు వా పవను దాహముగొని బౌ వువక్తదారలు వచ్చి _దావుచు యడపక ఆవుకు వెయ్యం౫ సాగిరి ధథీరులై న బోయిము:ిల దిండ్లు కదిసి బోయలు ముట్లు కిపిలావు _విప్పుచును మీద వింతగా పున్నెపు వెన్నెఅ గాయంగ చదరక యుడ్దంబు చేయచుుండగను అంతంత పిల్లడీపులు ఆడినయంట్లు పెక్కు ముంగిసలతో పేద్ద శేషండు. పంతపు సురభి ఆటువతె ళాయుగ హైహసాన పోర చందమున ఆవు _ అంతట నండి ఆమరులు చూచి కొమ్ముల చిమ్ముచు గొరిశల ఆవు పోట్టాటకు వోళ్చర్యపడిరి మట్టుచు బొలావుకు వె కుంఠ (పొప్తి న. మ్‌ న! మెచ్చిరి కనకరథం చేలు మేలనుచు నటుమించి తుంబురు నారదులు విషస్టుదూతలతోను వింజామరంబులు పొగడ అంపిన ఆవుముందర ఆటు నిల్చి తనయెతు పగతుల ధాతిపై గూల్చి దూతలు మనుజ లోళఠమునండి మరియు అప్పుడు సురకాంతలు ఆషింతలు బొల్జావు వెయ్య గ ఆకాళవీథినుండి ఆపురులు చూడంగ ఆ విష్ణ్టదూంల ౨రఎబుపై ఆవు యే?ావశినాడు యిరవైయేడు నెక్కాంచి ఘడియలపీద బేవడుందుళు. దివిఒండి మోవంగ కరివరదుడు ఆంపిన కనకరథ కురిపించిరి ఆవుపై పుష్పవవషంబు మెక్కెన పష్షిణి విమానంబుపై నెక్కి ఆవు అరిగెను బొల్లొవు ఆ విష్ణుకడకు చలగ విష్ణడూతలు శొవలు ఆవు రథమెక్కి ఆరుగంగ జూచి కాయంగ

ఫీరిరి యరగడ్డపాట్రి పోట్లా& చోద్యమందుచు బోయలు సోలి తమ పొడుగు వృక్షమలు తామె సౌక్కుచును దాటుచును ఉటకిలంలలంంంలంంజలలంం24లంతీస.. భూనాథు దగ్గరికి బోయలు వచ్చి పొదలుచు బోయలు పుడమిపై కడు వేగమున నల్చి కరములు మొగిలి నెగయుచు జనపతి కావార్త చెప్పిరందరును బొల్లావు దివికేగిన వార్త బోయలు సిద్ధిరాజుకు విన్నవించుట “వో పల్ల వాథీశః నో పట్టాభిషేక! నెమ్మది గుడారులో నిలివియండంగ పలువైన పగ చచ్చ పట్టపురాజః వో రాజ; నీ వంపు వు.గంబుతోను వీనుల పండుగా వినవయ్యు రాజ; పోయి బొల్లావు పోలిక చూచి ఆ యాదవుల మందను ఆవనీ యడపక బొణాలు యీవలావల యంటిమి వెడల ఆది విష్ణువుగాని ఆవుగాదయ్య! "వేసిన కదలక యేకముగ యన్న వుదయా_స్రమానంబు వక్క కై వడిని బల్లాల బరిశల పరువడి పొడిచిన కదసీిన బలముల కల్లుగా జంపి గాయాలు యీవలావలకు కొనవచ్చు మితిలేని ఐలముల మేదినిగూల్చి వేళకు అలుపు సొలుపు న్నిద వోరంబటు లేక హరిహ్మరులు మెచ్చి రథము ఆవుకు యీ రీతి యడపక యుద్ధంబు పంపిరి శాయుగ కగసారి ఆయావు కదకరథమెక్కి గగనంబుపై నుండి దేవతలు పుడమి జనులును చూడ పోయను కనుగొని చూచి డివికి సురులు మునులు చూచి చోద్యపడి మమ్మును యేమనక ఆవు మది వేగ వుండె గనుక మెచ్చి పువ్వులవాన మేలుమేలనుచు మా [ప్రాణములు గడిచి నిను ఆవుపై కురిసెనుఆ భావమేమొ చూడగలిగెగో

మూడవ కాండము సెస్థరాజు యాోనప్వల నోడింప నాలోచించుటి ఆస వవ్‌ “చక ఆ ఉట్ధిరాలు ఆ౨తకు మంచన ఎతిహిద్నడెతె విగితమ్చులు శాప వక విచారము... గొదకొని మట్టింతు కొమ్ము దేపగల చేసె: చాత ఆ వామదే_వ ఆ వవిష్టుందు వశమిగాని అవుకు వతియుంచివట్టి పాంచ యూ టోయలేచాలు చలగి యీచీన యొువ౬ంఒ శాచుదు యుద రరిముకు"£9 ఇ ఛి అఆవుచే సంసె ఆకు దైన శభయి అని యిట్లు నహోచరులతో ఆకుచు చల్లివారిచే మం దినిమన.సె రాజు కొంత వీర పందారముతో రాజు విశమని చల్ణ్దవారు నమంవకు సఖము బలిమి పలికె; సషచు “ఆ వీరినీని హతము సేయుటకు వుండిరి యాదవులు వురుచల్ల ఇడిగె... చేకాదినేకు యిచ్చోటజేసి చల్లవారు చెట్టనందుకు సంతోష వేకువనే దండు వేగంటె కదలి మాయె వుదడూన బారును వొక కౌంత ఆవు దివికేగట మనకు ఆప్‌ మహీ యేక్చరచి లెగన్సు కదసి గోసంగుల కిల్లుగా జంపి యిక యావవుల చంప యంత మకిపోయి గొల్పిరాజు మంద వత్యాతంబు చుట్టకొని మాతంగి దంఓట మంగల్లి పొట తరిమి యా యాదవుల తలలు ఆధిక ధుజకొాలియని ఆళని చెప్పెద'ఏ ఖండించి సంసంగ ధిక్కిన దళము కాలవున్నదీ పశువుల చరలను పట్టుగా బట్టే యంత్రెన వక్కడు యేమి యెసగంగ నెల్టూరికి వేగుదా”మనెకు కయగిలకు కోపాన్ని కన్నుల గురియుచు రాజు న జ కడ మ న 29. యుర్ధర౭గము నకు 24)

ర్‌/0 కాటమ౮"*జు కథలు ఆ పొద్దు సర్వ దళములు అచ్చోట హైరాంచనకీ. బసు యేక్చకచి నుచె. పమపడి ముం. భా ఎనువము.చె ఆంతట సూర్వుండు అన్నాది కచగె.. రూప కావర్పుంత :హడి "' సిద్ధి ] బాగుగా చివిజీలు పద్దిరి అపుడు రొజు తుపతు జమీగుల త్వరితముగ భూపాలు నటు దండు పొద్దున గదిలె పిలిచి భేరీ డమామేల పెప్తకొన మోఏ అప్పుడు విచ్చుక త్తులవారిని ఆయుత్తు బారులయ మంగోనవాటపు. నిలచె, పరచి సిద్ధిరాజు రాకవిని వీరన్న గోనంగుల పిరిపించుట ఆవేళ భీరన్న అనుజులు దాము తూముతో తూమెడు తుమ్మ గొబ్బెన గల్పపట్టు గుడారులోను పువ్వులును పరగ జమ్ముఖాన పరిపించుకోని ఆ నీలకంకుంకి అయి పూజచేసి ఆపెని పులితోలు ఆమరంగ ఒరిచి. తామరలు కలువలు తగు విరిజాజులు పంచాక్షరి యిరి చర్మము పరుపుగా కరముల చేబట్టి ఘనుత వేడు చును బరచి. పంచభూత ములకు పరత త్వ్యమునకు స్తిరముగా ముక్కంటేశ్వరుని స్వామికి వాక్కటి సమర్పణంబు దేదీప్యముగను సేయుచు పైడి జంద్యాలలో లింగాల ఆక్కడ యీశ్వేమని వేడుచు వీరేశ్వరుడె పరగంగ నిలిపి యుజ్జంగ కడు మంచి తీర్థాన గంగమైలావుల _ అప్పుడు చెప్పిరి అధికరులు వచ్చి పాలు “మసిలినేడుప్పుతః మాతంగి గోోతః అభి పేకము చేసి యా బీరినీడు సిరిదేవిపెంచిన శివుని వరపుతః పంచ ఘంటలు యల పలికించె పశుపతి నె 'మ్మితః భృదావలార। నపుడు పల్లవాద్‌ సిద్ధికాజు బారు లల్లవిగో! (ప్రమఖథుల ఘ౭టలు _పణవంబు యేనుగులు లొటపిటలు (మోవ పరాళముగను

య రగడ్డపొటి పోట్లాట త్ర/1 అల్లవారు గో! వచ్చిరి తశ్వాం నెక అత్త ఇత్తి ఎదవ వ, ఆవైచెవరాచు మానవెశ్వమసి దండు మెరివెచ్చె మెరుపుక త్తి సంద కీడు, నంగొ మెష్దపాను లంకు అని విన్నవింనిన ఆ బీరునేడు వైకగడ మసిలిలేక్కు వాలు త్రి సరగ తన మవిని సంతోషమాయె మనుచు తన బంధువర్గమువకు తన తిరునడల మసిలినేడు, దిదుడుల సహోదరులకు దాలినేడు వినయుడై కక్తూర విడియంబులిచ్చి రొంపి గడ్డం నాగినేడు, ర్నుదవాను గొబ్బున సాహస:టమగుఎ గోసంగుల లింగ్‌న నెల్ల ౩:పుల కొమ్మినెము, కెంవాను గుబ్బిల రంతుల కడువేగ బిలిచె కొండ వచ్చిరి గోసఐగి బలముఒందరును పట్టుగత్తి హెపిశేడు, దాకుం ఆనువైన బిమకులు ఆయువఐటులును బెప్మనేడు కొంగవాలు కత్తులబువారు గంగులంక సూరంనేడి, గల్లహాగు కోరసిగవారు బొడ్డు బంగారు పరుజులు పట్టు కత్తులవారు కంచుటరిగెఎ పోలు, గంధి మబ్చినేడు వెండి కత్తులవారు వింత పరుజుల నిచ్చకయ్యఎ లెమ్ము, నెలవరి ఒంపు వారు పెద్దకతి వేశన, చేపోలి మాధవు దండ్రైన పడిగె ఇంజాలములవారు నదన సందునేడు, సమిడెక సన్నపు తిరుమణి సంకుటరిగలవారు పాకమబొామ్మ సరిగె కాలి గొలుసులు సంకుటర5ి ఆరిగెల కంచెప, ఆంచెల వాసు గలవారు. చెన్నుసావడి మన్నీడు, సిమిడి వాగు అర్థనాల జల్డులు ఆడ్డ కత్తులవారు య్పెరు మావుపిడి బాకులు మరివంకిణీలు గుడిపెట్టు గుండన్న, గుమ్మడి ఆమరించి బీరుదులు ఆరహుడాల:=ది హపారినేడు బొడ్డుగంట రంగన, టోడెపాటి కారుపోతుఐ సోమినేడు, కార్చిచ్చు సింగన తిమ్మినేకు విడిదంపు వురుమన, పిడుగు వీరలు మొదలైన వీకగోసంగులు సూరినేడు

లలి కాటమరాజు కల వారికి కొమరు నాడాలు తమ తొడలు సగుచుచు తాము కొ తచల్లడాలు సొక్కుచును కమనియ్యముగ చందకావి ధట్టిలు కీగసంట చూచుచు కెరలి పలుకుచుము కడు రత్నములు చెక్కిన తప్పెట ధ్వనులకు తావెల్లయనుచు కాలి గగ్గెరలు అప్పుడు చిందమలాడి ఆడిపాడుచుకు కుచ్చుల తురాజటూలు కుసుమపూత మ త్తేభముల రీతి మసలుచు వచ్చి రుమాలలు ఆరువేల గోసంగులు హరిని వరదూసిన కత్తులు వనర బౌడ్డు దలుచుకొని ఘంటలును మొత్తమై బీరక్న ముందర శిలవి కంచు టరిగెలు మంచీ ఘంటల వారికి ఆధిపతులు వచ్చిరి నలుగురు వడ్డాణమలు చినగబ్బి పెదగబ్బి చెన్నయ్య నీటుకోర సిఘలు నిలువు తమ్ములును తిరుణామాలు చినరంతు పెవరంతు బీరన్న వొళ్ళల్లా గంధాలు వరుగు తమ్ములును రుమాలలును ఆనిమొన నాల్లువేలు ఆ మత్తు పడికి ఆడకాడకు ్రీహరి అవుతారములు _ బీరన్నకు .మొక్కిరి భీకర వాడుచు లీలతోను వేడుక కేకలు వేయుచు కొంత వేడుచునుంగిరి విభవమంతయును గీసములు గీటుచు మిన్నుచూచుచును గోసంగులు వీరన్నను చే కీ ర్తించుట “వో ఆదిజాంబవ! వాశపరి రుద! వరివీర సేవ్యులె వసుధ లోపలను “ఎండచూపినయట్టి ఆకలంక పరుడః శివరాధ మందిన (శేష్టుులమనుచు గూతంగముని వరద! ఆ మహాదేవతలు ఆటుపడి మారి మరి దివ్యరూప! అరుంధతియై పుట్టిన ఆ మహామునుల గుహేశ్వరుని కృపను అతి ఘోర కారణమున వసిష్టు కన్యకను గూడె ళపమున వారి కులపావనులు ఆవతాగపరులు

య రగడపాటి పోట్లాట 870 నక ౯ ౮ మసిలి నేడను యొక్క పొందుగా వీళూతి పొస* ధఏముంచి మరిపుణ్యళాలి చేతులో లింగాల జంఠధ్యాలనిగియు కురిసతి మసిలమ్మ కోరిక వలను కనక పువ్వులు పట్టుదట్టి కాశగాగట్టి వీరన్న వై పుట్టి బిరుదు వహించి వొబాన వీరగంధం వొప్పుగా బాసి ఫాలలోచను కృపకు సిరిదేవి తల్లి సిరిదేం యిచ్చిన సొమ్ములు పట్టివై 'పెంగి ధరియించి బాహుబల సేచుడా! భి దావతారః ఆమితన్న యిచ్చిన హ స్తకంకణాలు పరగితి భూమిలో ఐహు అన్నియు దేహమున పర్శాకమ.డ '” ఆల౦కరించుకొని ఆనిమిట్లు ప్రార్థించి అఆమరంగ ఆరువేల గోసఐగులు మురుగడల (మొక్కి ఆవని గంపింప ధరణి వణకంగ తప్పెట్లు వాయించి కడువేగ తప్పట్లు కంచు రంతులు సేయుచు రాగడిల్లుచును కొమ్ములును ధరణి దూూమము గప్ప చిందు వాయింపు కొనుచు వసుధ ఘూక్టిల్ల దొక్కుుచుకు ఆవులన్న పల్లికొండ ఆముతమారాజు విరగడల నుండిరి విరివిగా నంత కడకు అంతట వీరన్న ఆతి భలాధిపుడు వంగనర శలవడుగ వచ్చె బీరన్న దేవపూజలు చేసి దేవునికి మొక్కి- వీరన్న గోసంగులతో అయితన్నను దర్శించుట బాగుగా తమకంపైని ఐిలరాము సొష్టాంగ దజ్జములు సయ్యన బెట్టి వలెను ముకుళిత వాస్తుడై నిలచి ఆయితమరాజు పల్లికొండ మురియుచు బలికె: ఆందమైయుండ '*మా కారణము యెరిగి మమ్ము నడుమ కృష్ణు వలెను నలనన్న యీడేర్చిన వెజగ.. దీకుడః పల్లికొండః దివ్యజ్ఞానమూ ర్తి! కనుగొని వీకనన్న కడుడాసి వచ్చి అన్న కాటమరాజ! అవుతారపసుడ।

ర్ట? కాటమరాజు కథః అముతమరాజః నీవు నామీద అవువేడుక తీరెహరిపురి కేగ ఆత్యంత్మ పేను. శివపురికా శివభక్తుడు చేరి రాడాయ మనతల్లి సిరిదేవి మాయలుగావు మీ ఆందరి మ.ందర యి వలచంటి అమృతము సాకు వలసిన ఘడియనెనా వచ్చి యుద్ధముకిక కాయకు పంపుకీ పేరుగా సిరిదేవి పెంచింది నన్ను ముష్పుడు నర్ను మీ రణన. యీకేర్తు మేలు తలపడి పగతు౨ తాను హతము సేతు మేలనచు మీ కన్నులను చూది మది వేడుక వేయు ఘటంబుల యేస/౧లతోను పడుగు ఆనువంద నూరువేల అళ్వాలతోను తమకముపై నుండి నా (పతాపమెల లక్షల కోట్ల పర్శంతరం రంగుగా చూడుడీ శ్రీరాములార। రాణువుతోను అన్నలు తమ్ములు అల పరగ సిద్ధిరాజు వచ్చినాగని బావమరదులు దొనకొండ పట్టణమునరు ఆందరి ముందర నేను ఆనిసేయ ఆవులన్న కాలారితో ఆంపెకు విధము జొమ్మువి8ి అఆందముగా గూదుండీ కమ్మల వార్తలు విని అందరు మా యన్నలార! కలకల నవ్వి సీఠ 3 హనుమంతుడు చేరి యాలంక వస్తిమి యరగిడ్డపాటికి యిది కాల్చి దగ్ధము సేయు కవడి నేను జయవార్త యనుచు కరుల నురుమూడుదు రణకల్లి కడువేగ ముందరి కార్యమున 'సీయురును కన్నను ఘోర్తించి నరుకను కొంగవాలుక త్రీ ఆంపేరని చాల ఆశతో వుంటి పట్టుక త్తి శలవిచ్చి పంపవలె నన్ను” నామతి యెకిగి పెంచితిరి మరి నేటి అని విన్నపము శాయ ఆందరు దనుక పొంగి థ్రీహత బొల్హావుకు కలవు యిచ్చితిరి హ3గురువు పల్లికొండ ఆవతి యిచ్చి ఆపిన పగతుల అవు ఆవనిపై సరగ మరుగునకున్న ఛాయల కళి గూల్చి వం శాటు. వళ కాను ఉచ్చాంలాదిడుూ

యరగడ్డపాటి పోట్లాట 8075 తరముల నాటి ౩ త్రి తగనుంచె సిరిదేవి కొమరక్కును చింతలో భువిని తలచి చిలికించె కస్తూఎ శ్రీగంక మిర్చించె పల్రికౌండను దలచి బ త్రిరన్నకు (ప్రార్థించి యాకత్రి పరగ శలవిచ్చి [మొక్కి ఆంతట వీరన్న ఆతి వేట్నతోను బొల్లావు బసవన్నను టోరున దలచి పల్లికొండ రాజును పరగంగ్యమొక్కి. ఆవులన్నను. కీర్తించి ఆయితమ . శలవండి ఆక త్రి చేరువను నిలచి రాజును కొనియాడి హరి హక _బహాకుల అందరిని ఆ వీరభ్ళదుని అపుడు పార్థించె: (పాక్థించి వీరధదుని (పార్ధించి వీరన్న వీరము సూపుట *వ్రో దక్ష సంహార। శరభావకార! బికుముగల బలళాలి వీరినే దంత నీది పతాపంబు నేకు నాకిమ్ము పరనంగ ఆక త్రి (పార్థింప దొగగి; మాతండి మసంటేడు తల్లి మారమ్మ “పిడుగుల తునియః। వో పట్టుక త్రి సీ పేకివాడపు *ఒంటు నేను నీ పదును నీ బలము నేను నిన్నుపూడించి నీ పాదతీర్థంబు యెరుగుదును అనుభవించి నీవు అటువేగ వచ్చి దేవకి శనయుండు తెలియ వురివిలో వారి గర్భాన వుత్పత్తి నిన్నెరుగు చేస్తివి కావించిన ఆ విశ్వకర్మ తొనెరుగు నీరన్న యకు పేకు పెట్టె మాతల్లి. యితరులు నీ మహిమ యరగ యీపట్ల సీమూరి యియ్యవోదేవః రెవ్వరును సీమూర్తి కలిగితే నిభిలంబులోను కృతయుగము నాడు దేవతులలోము సమకంబఒలో 6పుల చక్కు లైరవు అను పేర భైవవకత్తి సేయుదుష"". వీరరదుంపేర వెంము వాలంబు అనుచు ,పాక్థిచంగ ఆ వీరభదుండు. వాటికి సాబిగా వర్ణింపదగుకు తన విశ్వరూపంబు దణుచేసె నపుడు పళయమైన పిడుగుల బజ్జి బంధించి

878 కాటమరాజు కథలు గోస.గి పేరట కొంగవాలుక త్రి పరుజులో చెయివేసి పదిలముగ బట్టి వనుదేవ తవయుండు వసుధగలించె పద్దెగలు కట్దైను పాలు పోయించి ఆ అవుతారము దికిచి ఆ కృష్ణ ప తావతో పల్చెపలు దూసి -సా మి ఘాటైన కాపు నచ్చుటకగంండి ఆ వంశమ యని కాటమ జై తన మనస్సుకు బుద్ధి మార్గంబు యిపుడు కదన మేర్ప్చరచె జెప్పే: వున్నారు యాదవులు [వుగులై “యెరుక మరిపించి జీవాత్మ యెముని మువుడు సన్నిథికి యాదవులకు ముందర ఆవు పోవక పరమాత్ముని చారహోవతె సమరంబు నిత్యంబు మనుస! మాధవ బంటుకు మరిపంపు యకుచు వైరుల పొశగని వికుగకే మకుస। ఆనాతు థ్రీహరి ఆనతి యిచ్చె మేరువ కంచెను మింతువు గాని చారపులులు తనకు జాగిలాలామయె ఆదంకేవోగు డె ఆయుధంబు విరుగడల కడసిన విమతుల హబ్బ చూచి అత్మ రచితబిుగ నాప అవుసరము _ వుక్కుగుండై పగతుల కలిగె వుడికించవలెను పరగంగ నీవు నాకు పంపితివైన _ చెదరళే వో మనుసాః. పెల్లా భూమినున్న కత్తి నాదు భుజముకు (మోతలకు రమ్ము (మోతలకు యెదురెక్కు (మోగవలె నా మనన్సులో చాల నమ్మిక గాని కలదు” పొరలకేవో (పాణి! పోరుబలనులు అనుచు (పార్థించంగ ఆ పట్టు క్రి చూచి అతి వేగమున యెగసి హరులెల్ల!క్‌... జడియక కల్లుగా చంపుదువు కాని చూడ పగతులు దాలరని వో క్తి; పదును వలపటి భుజకుందున వాలెను కత్తి దియ్యకుమి కత్తి భుఖ న నిలచిన మదగజములు బరిమా రువు గాని" కడు సంతసిల్లి ఆని యిట్లు తన మస్సు ఆంతయు కత్తికప్పుకు వమసా్కారంబు చేసి చెప్పి

య,రగడపాటి పోటాట 877 టా. లా నా. తన మరది చెశయపి- తా_-ప అంతయు నటుమూవి అకార-పకికి; యె ౬ హా 6 మరయు. ముంతిటి ధిజ కి యవ్వరో నె శ్‌ ఆపవేల గోసవపలు ఆతి హార్యకె యితడు వారు వక వేటున మాప వుకవిపెపచెు లం జ్‌ క. జ ః ల ల మెండుగా మువమేఎం మర సిరా. చకంగా ఇకక. చెకకు చసన ధరణవణ నప్పెటు ధ.ణీయమాా మాణు తృణమా నకికె కడు ధలు చలం మానవులెల్ల కర -టిలచూంు వెమ్యా చెండు వేలెగన యూతవరావన భుజ ఐబలావపుడ కదతెభు*" కి వశం వన్‌ తల్లీ నోము ఫంమెంతో మెకిసీ గాని వరకీసి యా కతి వం యుశిపివవ మివడు సామపూజ యేమ వా =జీ చెలగి పుసవడి చేసి తాచౌకళి:చి చేసినాడో ధకణీప బలమల తప*క చూడ యితనికి వీశంయయవు చెటువతి ల వ్‌ న! త మెకనీ శేకడేసి మీసంబు తీకి ఎచెంనో వరము చై ఆశీ కతి ఇల్మి తనకు కల్లిశ నతువ యింతటి రాజ్టుంబు చ్యులికిమి గొని ల =శీ చి_తంబులో చావ సీంహా . శససమ యుత బలాకిపుకు మెక డా లడు కదడసి చెరకుగోల కండి వచిచట్టు కపులువంచవటఎయ ఆఎ కఠలు చొకకడన. యాది చెపుదురు [ట్‌ ం శ యాటవాలుగను ఖీమినేడుః వారి మందకు మరివెచినశశీ యూమాకు ఘారిలి పిచ పెదవె నీవు క్‌ నా! ఇ మా జా మోకు మీవాయెప మొనలు కింవాయ ఆ ముడలోకి అటు పోమి వళ్తువు వాటున అఆ మాకు వసురధపె వరిగి ఆ మంకలో కెల్ల ఆరి హరనుడినడు మామ వరగంగను మన్నీలు ధొరలు యతని పేచేమి? లీమన్నః ధాం శి మానవేశ్వరుందును మంతి వర్గంబు యెరిగించు' మనెకు న్‌ ఫిమన సిదిరాజుకు వీరస? నెరిగించు£ చవియిాంలె అఆఆలి పోలి లం జులు ఈం థా (౮ న్‌ జ టు! అప్పుడు భీమన్న అతివేగటనకు... 'మానచేళ్వర! వారి మంద లోపలకు ల. న! చెప్పంగ దొడగెష సిద్ధిరాజుతోను

878 కాటమ జు కథలు యేనుగులతోనై న యెదిరించ కిదమవారు అందరు మనసుగలవారు గలవాడు కాస భీమ బలకాలియని పొగిగించు కారణంబున మాతంగి కన్య కొనుచు గర్భమున యంత్ర న చల్చవారి యరనన్న వీరభ్మద వరమున వెలయ జన్మించె వకడు (పేమతో నూకాంబ పెంచిన కొడుకు ఆతనిక న్న మహాఘనుడని [పియమార నామంబు బీఏనేడర్యశు చెప్పుదురు. పుడమి వీరికి సాటి ధుజబలులు లేరు ఆమరంగ జాన కంటెను అని విన్నవించిన ఆ సిస్థిరాజు కరియావులరాజు విని రాజు తమ్ములతో యిట్లని పలి: వీరన్న శక్తికి నలసిద్ధి (బ్రమయుట శీబ్లిన్ని ఘ్యాతమునకు యీ భుజళ క్రికి అనిమొన యేర్పరచిరి ధరమీద భదావ కారుడు గాకుంటె ఆటువేగ మరియు నిరుడైతె ఆ మాను నరకంగ లేడు. పడ్జెండువేల యింటివాడుకి పర్టాల మరి నరికిన వాడికి పిన్నయ్య మరి వూడలన యంత? వన్నెవెయ్యి గ్నరాల ఆరయంగ సారసత్తులై న చందంబు వంకిణీ యులును మాను నరికిన వారికి మానవులు వాటముగ నుంచిరి వైనవై నాన యీడు గారు ఆశ్వాల బారును ఆయత్తు పరిచి యేనుగ ఘటలను యేర్చరచు" బగులుగా తుపాకి మొనలు బాగుగొ మనెకు వుంచి మన. జేప మాటలకు బారు. యేర్చరచె భానుకులాధీప మదగజంబులును నక నానన ననన

య రగడపాటి పోట్లాట ర్ర్‌79 ౪ ౮ ౧0 వీరన* నలసిదిపెకి నదచుట న అరా బైట బాకులై వుజ్ణంగ ఒలముల జూద... చెలరేగి నరుషు చేవాకులాకు వుగుకై లీకన్న వుకమి తాచూచి. గుప్పించి గుద్దిన గుండెలు చిచుతు చేతి పట్టుక త్రి చలగి ధుకపించి గోసవగు లందకు మోర యుక్తంబు తపకు తపపక మెరిసె పగతులు మడలటీం మిమతుల మలఖాలుగాను తందకకుడువ. వీకభ దుసిపోతె వీరన్న యపహండు దాతుపై నె*సు లైరవు చంకాన కదసి కొమ్ము టేకుగురి + కొడకొని లీకన్న గోనంగులు తాను కిల్లిలో గూల్చి మర గజంబులు మీద మరీవేగ కుంభ సభయిలు గరికిన మెకడు కదెనె న కప్పలె యండు కదిసిన యా భదగజములు మదగజంబులమీది మావుజీలనెల్స డీకొలిపిి తృణమాతముగ జూచి మసిలమ్మ పుతుండు మారొంాని తెగనరికివైవ నిలచి ఆంబారి యిలమీవ ఆమనేదార్తు ఆదలించి మెకువడి ఆంచె కాటించి చిత్తు చిత్తు" బక్టి చెల్లించి నకిక్షిన దట్టించి అండెలు రళరళ యశ వాటు వాటున వరిగిర వడును యేజికి మచ్చములు యెమకెక్కి నట్లు మన్నీలు కొండలై వచ్చేటి మోర గజములము ఘోటకంబుల వాకు గొాదకొని తొండాలు తెగనరిక్రిన తునియలై రాలి కదిసిరి మొండాలు యెగురకునని యీటబెలు నేజాలు యినుప హలాలు మొరపెట్టుచుండు.. భీ5నేడిపైని బెదరక చబాచిరి ఆ మీద చెలరేగి ఆగుడై మండి తన ఆరిగె తొాగడలు తప్పించి దూరి దామన యాటలను నరికినయట్లు కరవాలములు అన్ని ఖండించి వెచి దండి యేనుగల నెల్ల ఠరమీక గూల్చె. పొరుషంబున తన పంతంబు మెరయ చన్నయ్య చెలరేగి కనలు మీద రణముశ ఆళ్వాల రౌతులనె్సై బాసల తెగటాక్సె బాపురే యషచు దురమగ వేటాగు తునియలుగాను గుబ్బులు ర౭తులు కచసి వైచకు కొంగవాలును వాటికే తగును యరుగడల అళ్ళాల నరుకంగ ఆళ్ళ్చర్యమంది

కాటమరాజు కథలు తీల విలమూక పర్టాల జొగి లాం పద్దెండ్డు జదజరదీనీ పిన్నయ్య:. ఘశమైన జాగిలాల యేనగుల మీడ ల నరకంగ వశము యేమి గవియించి శాయగలము?_ చిక్కిన జాగిలాల కానపై ఏడిచె 'లుపుచు రాజు వెకక చవ్వకళించి కదిసి జాగిలా లపుడు వున్నాడు బెబ్బులి సంబెట పెళగి యేనుగల కెళ్ళి వురుక ర్మాతి గాదాయ _ గబ్బితనమున యేనుగల గర్జించు నూరేండ్లు నేటితో ఆయను' కరచు యనుచు. గాలి జాడల తీసి గయ్యాలివాడు ఏన్నయ్య పరగ విలుమూక నరుల కాళ్లబట్టి నయముతో యీడ్చు కదిసి యా ఆపవర్షంబు సాళ్ళపక్ని యగు జాగిలము కదిెసీ 5 కురిసిన చందమున వేయ సాగబట్టి రివుల చ-పంగ సాగె 'వ్వు రివ్వున బాణాలు రాగ _ బేతాళ సరిపెన బిరుదు గజమలను తట్టిరి చెలగుచు వాని గూన గురాలను గొదకొని కరచు అరిగెలగు తట్టిరి వాని కొండరు గోసంగులు కోలాహలము " బాణాలు యగదట్టి మింటికి గొను పర్టాల పిన్నయ్య నంత పెద్దకత్తులు రుళపించి పెనసి కునకలు గాగ వేసె నరుకంగ నార్చుచును వారు ఆల్లనంతంత వడి బార గొను ఏ వేల విలుమూక బాగుగా పటార్ష పిన్నయ్య బలమెల్ల వరిగె చూడ _నలసిద్ధి రాజుకు నమ్మిన బోయలు కునియలె రొప్పచు వరిగె ఆ బారుల వీరన్న బాగుగా చూచి ౩ వేల దళమును వీరన్న ఆ నాయకునితో కదిళ ఆ వీరునేడు పారంగజూచి వొన్నెవెయి గుురాల ఏ కత్తిని నరుకుతే తొలగును వంకిణిమల్లుతోను గాక చన్నయ్య పోరాడె చిత్త విత్తుగాను 'మలకు నాకు యూడు చిన గుచ్చి అఎువాడు చన్నయ్య గాదనుచు తమ్ముడు

యృరగడ్డపాటి పోట్లాట త్రి! మిణుగురు బొమ్మతో మెకసి గొల్హర్హి లాడెస్టై గుమి వొచ్చినట్లు పోంవాడె. పౌర్టించి పొడిచిన చెల్లిరౌక కౌలత మరియు పెదరంతు మవో అప్పుడు విమతుల ఆజిలోపలము రోషమునష కూల్చంగ శిరసులు పప్పలై వుండు పరకసాని అబ్బితో పట్టి పోరాడె రణమున సంసిన తలలు రానుల్తె వారి వారికి తగిన వారితో పోరి వుండు నడి కల్లిళో నిలచిన నలసిద్దిరాజు గుబ్బులు రంతులు కవసి పొడిచినను మళయాల సాహసు* మరి మో5ాజితో సంసి గుట్టలై వుఇి వీడుకొలిపె ఖార్ముఖంబుననీరన్న కత్తి చిల్లర గోసంగుల మీద చెలరేగి విసురులకు మించి తలరెగిసి నూరేసి ధరణిపె ఇడును గూడెగాండ్హను బట్టి గుదులుగొ గుంపులు ఐడిరంత గోసంగులు చాత (గుచ్చి రాల బలంబలు కరులు లొటపిటలు వంకిణి మల్లును వడి దదుంచివవైచి నేల మీవపు యు.డె నెరపిన యట్లు కొంకుల గాలాలు గుష్పంగ సాగిరి సిద్ధిరాజు సరదార్హ పరాకుదాపుట ఆరాజు చూచియు ఆళ్చర్యమండి యిఖ మీకు సేయుడా యేక మంగడలపతి రాజు మనస్నీల బిలచి; యుర్ధంబు" “సరదారులారా! వో సాహసులాంా! అనుచు తుపాకులువార్ని అనిమొన వారులకు వాడని ఆతిహరులార' నిలపి కరి ఘోటకములను కాల్చలంబులను యీటెలు బల్టాల వారితో యిట్లని మరి మావటీలగు మంచి సరదార్ష పలికె టొరకొని గోసంగులు తుంచి “హైందుగ రంజకం పొగవెంట ధూకి రండరిని సాహసంబున గోనంగుల సమ వకరికి వకరైతే వదుగ రెవ్వరున యించు' మనెను

పరల కాటమరాజు కథలు దాగుగా బోయిఎయ భళి భి యషప వదసి గోసంగుల కిల్లుగా జంపి తమ మందుగుండు : తగ బారు తువాకి గుండ్లు గోసంగులకు చేసి తొడిబడ న సంధించి రంజకం సయ్మున బోసి చిత్తవాన మఏిసినట్టు జొత్తు జానకి రాబ్ళ చక్క్రంగ రగిల్చి చినుకులును భూనభోలోకములు భోరు కలుగంగ _గుండ్డ వెంటను రక్తము కురియంగ కొండలు ధ్వనులిచ్చె గుబగుబా సాగె యనగ ఆ మందు పొగలకు ఆ రవధూ? దండైైన గోసంగి దళముల మీద మరి యెగసె మి౭టిపై మబ్బు వడిగండ్లతో తొలకరి వాన చందమున గురిసినట్లు కావురులో బీరన్న కత్రి రు?పించ తొడబడ గురియించిరి తుషాకిగుండ్లు మెరపులై మెరిసెను మిన్ను వెనువెంట బాణాలు వెసకాల్మి విడిచి గంపింప పోగిమి (తొక్కుచు బల్లాల మూకలు తాటించి నరుకుచు ధిర గూల్చె పొగవెంట దూరి నపుడు 'ఘోరించి పొకిచిరి గోసంగులు ఆపుడు గోనంగి మూకలు, వీరన్న వెకుంఠళమున కేగుట ఆరువేల గోసంగులకు అంబులు నాటె చయ్యక తన వంతు పగ సంసెను నకసిక పరియంతరం నందరికి గనుక తగిలె శ్రీ మవోదేవుండు శివలింగ మూర్తి ఆవేళ దేవతలు ఆటు చోద్యపడగ _ తన వరప్పుతుడు తన భ క్రిపరుడు బాగుగా గోసంగులకు ఆతి దాలగా ఆలిసెను నా సముూనవైన ॥ భారమాయ అలుపు దీ“గ నుండు అని తలచి తుపాకి గుండ్లకు బీరన్న గుండెలు నప్తుడే తునిగె

య్యరగడ్డపాటి పాట్టాట 888 భారపు గాయాం వీరన్న పరగా నన్నీడు చెల్లెను మండ బలిమి తీసె. చ్యుని తలచె రణమున వరిగిన రాణువుఎ చూచి పైకొన్న ౪౨ఎల పాటపై వమగె అప్పుడు సిస్థికాజు ఆళ్చర్యపడెను కుగియడమ వరిగికి గోసంగు లఎత యిటు మీద యాదవులు యెంద జాగిలాలు బీనస్నై సకస - పరిగె రు్నారొ దండిగా గోస3*ఎలు ద్వావశింాడు అబట్ధిలో _పొష్ట్ర గూకినమష్టు వై కుంఠషునకు వొరిగి ఆవిగిరా వేళ అవునేమొ యనుచు వీరన్న చెల్లెను పృచ్నెకంపింప కడువడి చింతించి ఘకర్రైర్యముగను వారి మందకు గిమిడి వడి దీసివట్లు _ మగుడి తన సేనకు మళ్ళిను రాజు నల్ల సిద్ధి కొప్పుకొండలో డాగబోవుట ఆచ్చోట నుండక ఆ పొద్దు రాజు గణుతింప యాదవ ఘఎలెల్ల వినిర్ర కొప్పుకొండకు దండు గొబ్బున తలకొండ వాటను దారశించి నేడు నడిచె. వలనొప్ప దళములు వచ్చుట జూచి కొప్పుకొండన వున్న కొమ్ము తన బలముతో తాను తగగ నిట్టనియె కసినేడు 'రారోయి ఘనులార! సిద్ధిరాజు ఆంతట కనుగొని ఆ బలములు చూచి మయూవేళ భూలోక మాతను భోరున దలచి నీ“న్నచే రణమున బెగడి భీకిల్లె కుంభిణి మూక్డిల్ల కొమ్ము నాదించె ఐలములు చెదరి యిట్లు పారిపోదలది కొండలు ధ్వనులిచ్చె కుధిరాలు వరిగె యిక్కడ మనమున్న గండ భేరుండములు కదలి లీతిల్లె వివరమెకుగును కాదు మృగములు శార్టూలములు పారిపోవ కొప్పుకొండను మంచి గగనంబు చెదరి చుక్కలు గృహలున్నవనుచు (వాలుచుండి విడిబడి వచ్చుట విధమెల్ల చూడుడు" పెడదాత కొమ్మంది 'పె౬ధార పట్టె అని యిట్లు పళుకుదు ఆయిత్తు పడగ

వ! కాటమరాజు కథలు కూచిధార పట్టిన కొమ్ముకిశనేడ.. కిన్తుం సంకుమ గందంజఒ లిళ్ళి ధారానాదషిను వీని 3నేలవార అ+భించి రణము “కు అతివేగ విచ్చిరి ఆ విరఘనలు ఆచుడెంచమన్న మంతన బుగి అ స్తమానంబు వేళ సిద్ధిాాజు బలములపై కానలు గడిసె తను జేరవిచ్చిన దార శింబినేడు కొప్పుకొండలో కొమ్ము కశినేడు తారసిల్లుట కదిసిన సిద్ధిరాజు కలవరమంది మగడి వచ్చిన దళము మళ్ళిపోకుండ తన మంతివతుుతో మన బలము చుట్టుకొని తలపోసె నపుడె: మాతాబులె త్రి “ల్రీహరి బొల్దావు చేసిన నమరంబు కాయు"డని యుద్ధమునకు శలవిచ్చె రాజు యెడలేక పీనుగులు వెండినిండగాను కాలిడళములు కదిసె కనకపొడి రాల ఘనుడ. బీరన్నచే గజములు అక్వాల దూకించి యాదవుల అశ్వములు ఆంది నరుకంగ బలములు యెడలేక పడియు౨డే కదసిన అశ్వాల యాదవులు కల్లుగా రణము జంపీరి సంసిరి గోసంగులు సందులేకుండ దార సంబినేడు కదిసె దళముల ర్మాతి రణమున వుండరాదనుచు మీద మనము యోధ బారుల తెగటార్చి వియిలం వచ్చిన యిక్కడ వారి బాపురే యనుచు బలము వున్నాడి వారు వీరును కదసి వ్యజాయుధముల యాదవ ఐలములే యందు వంకీళ్ళను కదిసిరి వృజీబ కొంత చూచినాను చెలరేగి పోరాడి చెల్లిరొక కౌంత అయినా కొదువయు అనుమానమేల చేరి యిండ్లతో కలసి చలగి సాధింప వలెగాక సమరంబునందు చెట్టాడిరి

యరగడ్డ పాటి పోట్లాట 855 రొమ్మున ఆంఎయ-ంనాఓ రొమ్టుము పభకిర ణాంతోను షదిన్నెడి సూష్మ కవయు-చ రురువడులు సుందరుడి రాశా నం గ వనంా ౦వ అవంద చం కేతంం భమడం రాజు తరవళ్ళ రిత్తులు తక*ంగా నాటి సం వొర్దుత' రాజు ఉవన్యన నినియెః యాదవులు పకి లక్ష ములమీవ “నేషఘు చుషురి మీద నె 3ంచఎతెనో గార్ని. యెదిరించి రామన్న యాఎవుల మీదికి అక్కడ సిద్ధిరాజు బం ఎపతో ఘడీయ శెండు ఘడియ.కు కదసి హెతమైర యావవుము పోవతె.పో రణమున యానగవుల చంపీ అని తమ్ములును తాను లక్షగోల్పోయి ఆడుచుండగను నాలుగో జొమాయ నట చుక్క *“అవును అవు'ననుచు ఎ €ందరా వేళ పొడిచె. యెదురు చూచుచు నంత విమటలై మున్న--- అజుయాలలలలి 25)

నాల్గవ కాండము కజీయావుల రాజు యుద్ధము ఆఅయితరపషపు రాశామలు నంనన్న రము పచ్చుట. మూడు నదులు వకచోట మొశసి కరకింఠ (పి.వమైన కలువలు యున్నట్టి - మొుడలు క్షి లాసముకు దీటుగా ఘన సంనుకి? _ ఆగరు శ్రీగంధంబు అడ్నింతలూను ముందు వేర వేర ఆన్న వై నాన దెచ్చి ఫాలలోచనుడున్న భావంబు దెలసి నసజ్జఎఖంబున చలువల పరచి ఆవేళ నఢివేపూ ఆబమితమ రాజు పరమేశ్వమని అంము దానుగా నిలిపి శిష్కుడె తనపాలి ఇంభు పూజింప పంచామృతంబులు బాగా దెచ్చి గురుతైన కన్నిక గుణ్జఐబు నంద పంచాక్షరీ మంతం పఠన గావించి జలక మొప్పగనాడి ధవళములు గట్టి మరియును వేద మ"[తోదకనులు భసిక 'తిపుండంబు భవ్యర్ముదాక్ష అభిషేకములు చేయుఅ నమయమంచు సృృిక హారములు పరగ ధరియించి యేకార్రి పంచారి యలమి షడార్రి మల్లెలు మొలలు మరి జాజి పూఎి మంగళా ర్తులు బాడి మరి పూజచేసి చల్లగా వాసింపు సంపెంగి పూలు రమణతో మహిస్తాన్ని సాం బాణి ముషళములై. విడుచు మొగ్గ ధూపము తామరలు ఆరయంగ శివునికి ఆర్చించి నిలిచి విరులు దామంతులు విరులైన మంచి ఆ పార్వతీరమణు అపుడు పార్థించె మరువంపు పష్యతియ “శరణు గిరిజానాధ! శరణు లోకే! మాచప్యతియును శరణయ్యి భూదేవ! ళరణు పరమేశ! మారేడు పృతియుమరి జమ్మి పృతి భవదూర (తిపురాంత భక్త మందార 8, కుగ

డవా టా వం! య్శరగడ్డ టి పోట్లాట వ్‌ఠి? నంది వాహఎప"' ఆకంద భూతలే?! మెచెంను తావవం వెననూం: వెసి బు లుందుశేఖర! మాం -ఎహపక ౨ ఆషపపగాడి. రం పటే మ శ యు ౬ ల్‌మ్ము" వనివకి లేవీ. వం- లిటెంచె ౪ చై మీ అని మొక్కి శింధుని అపుడు ప్టపురాజు ఆమిాన్నా పె యు గన పాక్టా-వె ఆలాగు దాంకాజుల ఎంచద శపుడు అసికి ముసీబాయ ఆయితమ రాజ వాలీట సా” బాలా చేసి చల్తాడము దొడిగెను సరిపొద్దు వేని. జంధ్యాలు సుకొరి వాహ్నవి వేడి వనర శ్రీ;ంధంబు వొప్పగా బూసె అప్పుడు వీరగంధం బ-దచే మెున ఆలములో తువాకి గుండ్తు కసూరి బొట్టు డు ఘమెషుగొ దది జానీ యా అయుధథంబులును ఘన దాహుల-.మన కడ్రియముల్ను నరికిన కెగకుండ నటు దూర కుండ పేట్టి వ, జాంగి తొడిగను వలపుల రాజు రంజితమెనటి రత+ హారిములు ఆ లొ న. టు వ. వింతగా శిరమందు పీరజడ అల్లి తగ నొప్ప భూషణాలు ధిరిమించి విరజాజులు తురిమి వేడుక మీర రంత పరగ మాణిక్యాల పతకంబు పుతకి పువు-ం 3ళలు గట్టిం ధరియించి. చలగి సూర, కిటార్తు చేపటుకొనరి ల రే స! పచ్చల కడియములు పష్షిణి నుతైదు లొచ్చిం ముద మొప్ప నంత వుంగరములు హా రరియావుల రాజు యుద్ధసన్నద్ధు ఉగుట కరియావుల రాజు కడు ఫాహసమున _ బిరుదులు ధరియించి పమవకడిని వచ్చి రీరుడ్రై నెలవంక తిరుమణి దిద్ది నలభై మూళ్ళవట్టి నడిమికి గట్టి వురమున వీరగంధం వొప్పుగాబూసి యేకాంగి భీము౨ ౦6ఎగప రాగోల కరముల చామపూ కడియములు వకనిచే పట్టి.-చ వోపై) యట్లు పెటి వశరెన చెంగావి వలిపెంబు గటి ట్‌ జాం ట్‌ మేలైన రత్నాల మెడనూలు వేసి కరియావుం రాజుగజ పై నెర్తె డాకాల పెండెంబు ధఠియించె నత ఆందరు ఆళ్వాల ౬ మ౭౮9గ వెక్రా

ఏ౬8 కాటమరాజు కథలు పొందుగా బొఐరాజుల పొష్టేండ్ష బంధు సహోదరుం దావలు నోరి మరుదులు ఆస్పుడు బలమెల్ల ఆనిమొన వుంచి ఆందరూ రాజుకు అఆధక్రి మొక నాచకూళ్ళ నాయుడు. నేతివాం అంజలి చేసి ఆ ఆ టయతమరాజు ముద్దయ్య కనుయెదుట నిలిచెను కడు పోచదయ్య ముమ్మయ్య పుత్తమరాజు సాహసమున కరియావుల రాజు ఘకుడు జ=థాళం పరిపించె జవనాథు గపుడు అ మతిన్భ లుస్తవంచి అందరిని కూర్చుండనుంచి పరోపకారి భట్టావుల వల్లభన్న కస్తూరి గంధంబు కళింప బూయించి వదలు. యనయంగ కర్పూల విడియ గొప్పైన నందుల మిమ్మె-గి కొలువుగుడారులోను ౫ులనాథు డైతన్న యుల్లని పలికె: పల్లికొండ కాటమరాజు “అఆన్నః వో యున్న। _వుంన్నః పద్మనాయు=డు విముము నంగతివుర్ను రాజు సముధానకు అన్ని దేశ _బుల సీవు ఆవుల వారు పైనమై వచ్చిరి పశుపతి మేఫంగ కడకు యుచ్చోట పరవారు యదరించినాను భేశీలు విరదాలు బిరుదైన శంఖులు ఆచ్బోట వారిని హతము చేసినావు ఆరూఢి |మోవంగ అవని గంపింప _ పన్నుగా ధనముకొండ నేను ఆ రాజు సిద్ధిభట్టు ఆపరూప పాలించి యేలుచు సరస్వతి యన్నడు జగడంబు నే ళాయలేదు చేరి కై వారం చేయించుకొనుచు యేడు తరాల పగబు యిక్కడ వెనువెంట వింజామరంబులు చేకూడె వేయుచునుండ నానుండి నీ యెదరు నని గొనకొని ముత్యాల గొడుగుల శాయగలిగె నీడను ఫ్రీరాము కళలవంది లక్ష్మణ సీతక్రై వచ్చిరి ఆందరు వంళవర్ధను కడకు పోరి ఆల్లంతట వస్తూనె ఆళ్వాల దిగిరి యింద్రజిత్తును పట్టి యిల నలనన్న కొలువుకు కాలినడకను గూల్చినట్లు వచ్చి

యరగడ్డపాటి పోట్లాట స్‌ కదనము కాయా మూసు కట్ట అనిన మారాడక కాటమరాణా గలదు ఘనమన నుడొర్షు దిడరు బట్టించ వో నరనాథః మీ యెదుట వాగలవికి. కనుదృష్టి యురద్ధంబు కానవచ్చేటట్టు భంగి యనయంగ దారులు యేర్వ్నరచ:”గు దాటున్న గుడార్తు చక్కగ బట్టించు కలికి జగన్నాథు కిడ"ం0డి గాటమ.గ యె త్రించు వాడ యపుకు రేర్పడును”.. తటుపశ దన్నేరు దాసళ్లు విచ్చి యగు నంశకల తిలకు విమల పపపతివ పౌడగని పళికి ముటినిరి. మళతోను జగన్నాథునికి నలనన్న అప్పసములు సమర్పించుట *'వన్తుమతి యాదవ వంశకుల ఆడుగు దర స్వామి ఆంపు తిలక। వరమెచ్చి నరనాథ నీవు జగన్నాథం సరగ మమ్మిష్పుడే జగన్నాథు దరిశనమున కడకు వరములు నాలుగు వరుసతో నడిగి పంపవయ్య స్వామి (ప్రసాద "మశగ యిప్పించుకొని వస్తూ ఆ దేవునికి కడు సంతిసిల్లెను కాటమరాజు అప్పెనం వడబడి మీకు ఆంపమంటిరి తన యన్నదమ్ముల డాయంగ మూడువేల వరహాలు మున్నూరు పిలిచి: ఆవులు “వినుడు సాహసులార! వివర మూడు పోతుటెడ్డు ముదమొప్ప మంతయును వినుడు వనర జగన్నాథఠునికి నేను వొప్పింది పరగ రాచకుమారుని బంగారు నిజమె హైలకి. పంపక తీరదు మన పని సాగకుండ యీ వస్తువులనెల్ల యియ్యక మీరు దాసుల పంపింది స్వామి దయ సాహన్సులె యుద్ధమునకు ఎంతె చాటు చదెంచవఎదు 25, ఓడల

800 కాటమరాజు కథలు వనర మన అందరిలో యవరైన వడిమీరి సిద్దిరాణు వచ్చి యున్నాడు వకరు ఆ సిద్ధిరాజుమీకకి కలవిచ్చి మమ్ము జగన్నాథుని కావ చేయుచునుండ యుద్ధంబు శాయను 'పంపుదువుగాని యవ్వరు జౌయ్యేరు యెకగించ'"' కుటిలాకి హరిదుగ్గ కొలను99 మనెను వుండంగ నలనన్నతో ననిరి నవ్వుచు అందరు యిటువంటి పనులకు అంపకయ్య “'“అన్నరో వో యన్న! ఆవులన్న: మమ్ము” వినుము అనిన మారాడక కాటమరాజు ; యెన్నెన్ని యేండ్లకు వేడుక మీర _ ఘనుడైన తన బావను కనుగొని యుద్ధంబు గలిగెను అన్నాః పలి కె; యిప్పుడు మాకు “పందెముల వో బావః పల్లికొాండ కళలు గులుకుచు మిగుల వీరకాశలు రఘుపతి! గట్టి యవ్వరిని బొమ్మన్న ఆ వీరగంధం ధరియించి మిగుల యిట్టాడుచున్నారు ఆయుధాలు ఆ౭దినాము నీ యవ్రురు పోవలెనో యెరిగింపు కన్నుల యెదుట బావో మేము యుద్ధము చేసేమే కాని ఘత హేష్యము యెరిగిన ఘనుడు అనుచు మాకిట్లు సంతోష పల్లీకొండ మయ్యుండగాను యెతి పట్టభ దునితో ముట్లని పలికె: వొప్పుగా యిందరిలో వకరు “విమలాత్ములారః మీ రందరిచ్చోట ఆయినాను కదనంబు కాయను కట్టడి గలదు అప్పెనపు కాసులకు ఆరుగంగలేము భందు సహోదరుడు అర్థ విహీనులకు పరిశ మబ్చిన భయపావనుండు చందాన ఆందరికి కడుపిన్న అల్లు దాడెన్న ఆకొన్నవారికి పరవాన్న మబ్చిన యితనితో యుద్ధము కాయను యట్లు యవ్వుకు లేరు కాలారి లౌటిపిటలు కరితురంగములు

య్మ(యగడ్రపాటి పోట్లాట వ్‌] అతివేగ కట5-నికి అంపవలయు యితడీనుంచి మన వంశం యిల యితని రూఢికెప్పు”' అల్లు దాడెన్న కటకమునకు [1పయాణమగుట పల్లికొండ యీ కీ పంపుళాయగను మురహరుని సేవలకు మువ్వల కాటమరాజు ఆముతన్న కలకల రంగదాసు నవ్వుచు పరమ వుషూరి యా పెమ్యూవుల అల్లు దాడెన్నను హ6ికించి పిలిచి చెన్ను అనుగు కుచూరునికి హరుష పుట్టించి దేవుణ్యాపులు గాచు ధర్మవర్థనుడు కనకదండె పాలకి ఘ“త చెప్పించి. కావటి కదిరిని కరుణతో బిలిచి పాంకికి యకమం డు బెస్తల వావికి భత్యాలు వరుసతో నిచ్చిః యేర్పరచది ““అన్నలార! మీరింక అవుల ఆల్లు దాడెన్నకు పదహార్షురని ముచ్చి దోలుకొని ముందుగా వాహాల మూట గ్‌ట్టించి వెన్న ంగ మీ కటుంబొలు వెం బెట్టుకొని మందలో మున్నూరు అవులు పుణ్య పురుషోత్తముని చూడ మరి వేగ యేర్చి పొండి వేవేగ”ొ ఆరూఢిగా మూడు అబోతులాను ఆకుచు కొమారునికి ఆటు వప్పగించి కాయుక లేర్చరచి జగన్నాథమునకు _ పరగ దాసులతోను పసాడ మంది గోవుల తోలను గోపాలకులను అందరిని పైనముచేసి అటు వేగ పేరపేరున యాదవుల పిలిచె పంపి నా వేళ (పసాదంబు పంచి పెట్టించె పరిజనంబుల కెల్ల పల్లికొండ పగల నేర్పాటు చేయుట “మినకులాళిపు దండు యెత్రించి పందుముల వోబావ। బలా దివ్య రాగ పురుషః దేశాధిపతులెల్ల ధీరుల్లై రాగ పైకొని సిద్ధిరాజు బారుల గదసి

క్ట కాటమరాజు కథలు యెవ్వకెవ్వరితోను యెదిరించ వలెనో వుకువుగా వుండవెల్లి విరిగోపు తోను యెవ్వ)కి దొరకు కో యుద్ధంబుశాయ సిరిబాల ముమ్మయ్యః సేయ పగలను యేర్చరుచు పక్యాతి గాను యుద్ధంబు పంపచే యిట మమ్ము బలము పెవచేగి భావరాజు పెద తరువారు మీదికిని” రాజుతోను అనిన పల్రికొండ అంతలో దెలిసి నేతవారి ముద్దయ్య। నీవు వయ్యశ వారితో వ ర యిట్లనియెః ననిసేయుము “యందరికి పదశము యీడుగా నారూఢి నాచకూళ్ళ రాయడా' లు నీవు కయ్యాన హతముగా మవకు కట్టి పేకకల యాసుత్తి లీయనితో బోరు గండు. పుపష వువధుంశ వె హోచయ్య! వారిలో సంరొవరు పైశ వైెచగ నవ యిటువళె పోట్లాడుత నే జెప్పి'ట్లు తిపగామాల శిప్పస్కుతో కరియావుల రాజుః కదసిఐ బలమ ల దీరత పోరు తో. కొండువారి కొండయ్య! గోవుల యర సీద్ధిరాజుతో యుద్ధంబు గంగయ్య! కాయునమూ మె-డ్రైన బలముతో మెరసి భట్టావుల వల్లభన్న। పరగ | పోరాడు” సీ బలము తోను పలికొండ యీ రీతి పంపు మట్టి మల్లాడుమా పాప సిద్ధిరాజును లేర్పరచె, గండ గోపాల రాజు కస్తూరి సిద్ధి కాటమరాజు పల్లికొండ కడు రాజు తోను వేగమునను ముందుగా ఆయితన్నః మెరసి యుద్ధము కాయను శలవు యిందరికి పోరాడు యనిరి అయితమరాజు భట్టుతో నలసిద్ధికి కబురు “సేయుట అప్పుడు అయితమరాజు ఆ కానల ఆపకూప సరస్వతి అను భట్టును ఇచ్చి బిలిచి

య_రగడ్డపాటి పోట్లాట తలికి ““సిద్ధిరాజు కడకు శీఘమే బోయి పరగ యాదవులంటబె యుద్ధంబు కాయను ముడ్‌ మంచివేళ భయమొందినారో పాలిబెట్టి ఆవు పాలిగాకుండ భయముచే లీరదు (బహ్మకట్టకికి పాలిపంతము యేర్చరచి యేమి తోచక మీప యీ రీతి పభ్యాతిగాను సున్న నకరొకరు కదిసి వైదవెగాన ఆయితన్న తమ్ములు ఆ యజ్చరోవనులగం యె” కిగాను బావమరదులు యుద్ధ.బు శాునల పవపు క్‌దసీ కయ రాలు శాయ కారణము యుల్రె = ల్‌క ముపుడు రణమాగయెవర్‌ - లమంచకు.... కనక యావవం మిమ్మ గడచి ( పౌొయ్యేరు ఆనకిచ్చిన ధట్టు న సరగ హపనపులు విడిది బోలు సంతోషముగను పరుగుశ వచ్చి సిర్దిరాజాస నస్తుకి యుద్ధము శాయకు బులి మంచివేళ చేశ. పిళిచి వివరించి రమని యిటు “పరా.కమకాలి “ఎమరాజు భస్టాు పంపినారు" నేబ. మేవినీశ్వరు.స విని .భట్టుకు మేలు చకువెంచి యుద్ధముశకు సాగి కట్నాలు రాలేక రాకట్దు వుంగరాలు రత్నకడియాలు అఆదిరిరో లీరన్న ఆపద చార భట్టుకు సిద్ధిరాజు బహుమావమిచ్చె. చన్నమ్మ చలరేగి చేసిన కాటమరాజు-సిద్ధిరాజుల బలములు రణమున కలియుట అప్పుడు సిద్ధికాజు ఆరి వేగళేచి తమకంబుపై నెక్కి తాన .డగాను భేకీ చృుదంగ౩ఎలు పెద్ద సరగ భేవ_మోతంకు సరదార్డు బూరుగలు మొదలు కణభేరి వేయించె రాణువ కడల

క్రీర4ీ కాటమరాజు కధలు మొనలు యేర్చరచి కదిసిరి సంగ నారిబిగువు నభ్శమండగకు మొ త్ర్త్రముగ మూక తటతట పంచభూతములు అప్పుడు నిలిచిన అయితమరాజు వాపోవగాను లాను చూచి ఆర్బుచు గుప్పిరి జప తమ్ములకు మరుదులకు తా శలవు శరములును యిచ్చ యూటెలుతో కదిసి యుద్ధరంగమున పంపు చేలు యేర్పడి యాదవులు _ చౌకళింవుచు దూకి చంగి పరకువడి రాగ రుశపించి ఆవుదాలపై నిలచి ఆ సిద్ధికాజు వాటనుగ పోట్టాడుదుు పరువడి వచ్చేటి యాడవుల పడుసు మన్నీల పారంగ జూచి. అడిదంబుల దట్టుచు యాదపఫులు చోద్య మందుచు నుండె శూరుడై ఆటు చౌకళించి రాజు నురియలతో నరికి రణహరులై ముందుగా జగడాన ముమ్మరముగాను నిలిచి ఘనమైన బాణాలు కాల్చి ఆరిగెలు తాటించి ఎన్ని యగదట్టి రొక్కడను గొదకొని గోపాలకులు ఆటువెనక తుపాకులు రణ మొల్డుగాను అగుబుగులుగాను. చీకాకు పరచిరి శిరము లెత్తగను ఎపెటల తుపాకులు నరకుచు రణమున నార్చుచు కొంత పెట్ట కాల్చినను విడువక పోరాడు విధమున కొంత గుబులు గుబులున కొండలు పోచయ్య ముమ్మయ్య ప్రోతమి మీ5 ఘూర్టిల్దుచుండె ఆప్పుడు బాలలు అశ్వముల నెక్కి బాణాలు జబుర్జంగులు పరగ బవాలరాజుల కదసి బలుయుద్ధమునకు (మోతలతో పల్లికొండ తమ్ము పెనము చేశ భూమి తల్పడించెను భోరు కలుగుచును ఆనతిచ్చిన _కమమున కదిసిరి విలుమూక ఖర్గహంబేర్చి " హరివంశవరులు మూకలు మూకలై మొనసి తప్పక వారితో తలపడి యుద్ధము యురువంక ముష్ప్ఫరిగొన్న కోపమున కాయగనుు

య_రగడ్డపాటి పోట్లాట 505 కొటమరాజు-పవ్వరాఘ వుడు సౌానటాలాటలో పంతములు తెలియుట ఆ సమయమున వీకతమకమున “యర్ధమలో వార్త మటు క చెలిసింటు" చ య యు పపప"ా నలనన్న పద్మ రాఘపుడ. అజము తం మకిదినుంతి ఆక్చ పషిణి లవికి. ఒకు పై (ార్చువగి సూయుంచి రసిపమండు యా పవ్మరాఘవుం మేరువు ధైరంబు మెళ్ళ్చి సౌనటాలు డనియె:.. సారెలు పాశెపై చయ్యన నిలిపి *“ఆమితవ రాజు బాలలు చనర నిప్పును లలనన్న వాచికెలు అఆమరయాదవులు ఆందింప సరగ యుద్ధము సేయ సమయంబు పద్య్మనాధుడు పారెలు పంపుకేర్వరచ యిడియ “'ఆరిదశమలు యాదవుల అలించి మనవార లే రీతి మసలుచున్నారో చూడు పగవార లేరితి పారుచున్నారో ఆరయంగ భూదెల్పు అన్నియు అక్కడి వార్తలు మనకు అని నివ్వి దెలుపయవరు యాదవ దళము యెొకపు పస్తి యని సొగటాలు పరదళము నలుపు పట్టియాడవలెను. అని ముట్టు పొలిచెసుు ఆ ఆందులో దెలుప్పదురు హరిహరులు రాఘవుండు మనకు ఆవులన్న తలచ ఆత్మలోపలను పట్టుమా సొగటాలు పరగ గణపతిని దలచి హరుల పట్టిచయూడుదుము (పార్థించ బావరో తెప్పించు పాళిసాచికలు “యిక్కడ సౌగటాల యీ అని ముట్లు మరివ పద్మ రాఘవుం యాటలోను డనగ అక్కడ నా తమ్ముల ఆని అవుననుచు కాటమరాజు హల్లున దెబుపవళికు నవ్వి

లింగ కాటమరావు కథలు అని భారతిని తలచి పాచికలు పరగ యిరుదళములు నంసె విడిచె యా పాళములమీద *లారపందె'మని రాజు పక్కున యాదవుల పోల్చిన యరని సారెలు నవ్వె అయిదు కరెలుపండె ఆంతలోపలను “యిప్పుడు నా తమ్ములు రిపుల “నీ పంతమే నిజము నిజము నీదేకు" విరగబొడిచేరు. అని యిద్దరు వుప్పాంగి అని ఆప్పుడు రాఘవుడు అటు ముట్లు వారు పుచ్చుకోని ఆడుతు వుణ్ణుుగ యాదవుల “పందెముూడ నేడు లెస్స రణమున అయినాను వక్కరొక్కరు కదిసి రిపుల నా పందెము చూడవా నరనాథ వైనవైనాన తీలక।'" చక్కగా నరికి సమరంబులోను ఆ స్తములచే నలచి పాచికలు నరికిన శరములు నలిగులి ఆయె అవినిపై విడుచు హరి నెంచి మూర్చితు లయ్యేటి వారు జక్క, దగడవై చె సాహసంబునను ళంకేమియును లేక చలరేగి మించి “పగదళంబులు సంసె బావరో కొంకులు నరికిన కూలు అశ్వాలు చూడు ర్నుిపించి కటార్దు యాదవులు యిష్పుడు మించిన యిలగూలు సాహనంబు గొను హరిదళము సూర్య సోమ వీథులు యేర్పడ అని సారెపొడిపించి ఆ యెరుపు చొచ్చి నరకంగా గెలిపించి ధర మీద పీనుగులు తరచుగా నుండె ఆతివేగమున రాజు ఆప్పుడు నేలపై పరువడి నిలచి వుచ్చుకొని పౌడిపించినాను తప్పక వహారిదలచి “తమ్ములకు మేల్వంతకారు లనీ మెచ్చియు వారు మేలనుచు' తరిమి యాదవుల నరక దద్ధరిల్లిరి అప్పుడుఠా వైచె ఆ రాజఘనుడు కొంత సదా ఆదేచూడ సంతోషమనుచు పారేటి ర కంబు పె జల్లుకొనియు సావాసంబున ఉన్న రెండు సారెల చచ్చిన వారందు జొచ్చేటి వారు చీరె

య,షరగడ్డపాటి పోట్లాట లై? నజ్జు నజ్జుగా సువియలు నరికి= బల్డాల నేపాల పాలైతి యమనువారు యపుడె. తలపడి యాదవులు తరిగి పగతులను (పాణాల విదచుచు పరగ నిట్టి బలములు సమముంచి భూపాలుల తల్లి దండ్రులు భార్య తిన వారిని జూచి యడవాసి రరియావృలరాజు యర సిద్ధిరాజును వధించుట యర సిద్ధిరాజు యెక్కిన యేనుగు తీరకిట్టి మూకల తెబవతో నరికి మీవకి యినప రాగోలలచే యిట్టట్టు లార్చి కరియావుల రాజు గజము నడపించ యర సిద్ధిాజును యేకాండముగ అమిత వికమళాలి ఆ కాటమరాజు గొధై తమకముపె నుండి రా, జూడగాను యర సిద్ధికాజు యెక్సిన గజము యేనుగుపై నెక్కి యర సిద్ధిరాజు భోరున కొండవలె భూమిపై పరిగె శమ్ముక రాగాను కరియావుల రాజ కరియావుల రాజు ఖండించి వైచ. కరులపై నురికించ గణక తోడుతను (ఈ కజియావుల రాజు యుద్ధకాండము అసంపూర్ణముగా తోచుచున్నది)

ఐదవ కొండము దాంరాజుల యుద్ధము పోచయ్య పగతుర తలలు ఖండించుట సిరిబాల ముమ్మయ్య సింహ నలనన్న వోక్షము పెట్టి నవ్విన పర్మాకమమున యందుకు చేరిన మూకల నెల్ల చెండు బెండాడి. పంత మీడేర్తునని ముమ్మయ్యితో విడబడి వుండ వెల్లి విరిగోపుతోను పళికిరిని చలముచే సాధించి సాహసంబునను ఆవులు దక్షణాదికీ అరుదెంచి నపుడు పోరి పగతుని రొమ్ము పొడిచి ఆరువెళ్ళి గంగను అపుడు ,పార్థించి పడదోసి కుంభాలు బటోయిఐంచి కోర్కెలీడేళ దండి విరోధులనెల్ల ధరణిపె గూల్చి కవులావుల మంది మక్కూన లేవ పచ్చందుల పోచయ్య నిచ్చ మమ్మయ్య పోచయ పెళ్ళికొడుకు ముద్దు బాలంలార కన్నె కుమారకము యేలే కమనము ఆవుల పిలువమని అనతి యిచ్చ గంగు రోజును అర లేక్‌ పిలిచితిమి ఆవుల మనము చన్నపట్టణము వేలు దేవముని ఆరవెళ్ళి వద్ద అవేళ నన్ను వెంగళయ్యను పోనాడినిను మెచ్చ పొందుగా మామ తిరణామాల తిప్పయ్యతో ధీరత పద్దు కొాదువాయనని నేడు నా పంతమీడేర బోరి ఐవా విధముల నార్చి పగ ఆగుడై తన చేతి ఆయుధంబునను సంహరించితిమి తరమి వారి ముగ్గురి తలలు ఖండించి పగవాని శిరస్సులు పనపతికి నేను తరిగిన శిరస్సులు తన దాత బట్టి; పాదకానుక పెట్టి పంత మీడేర్చి “ఆలనాడు ఆరవెళ్ళి వద్ద అవుల వత్తును వో మామః। వక ఘడియలోను పిలువ అల్ల నేరేడు వడ్డ ఆనవాలు గాను ఆవుల పిలువంగ అవి రావటంచు

యఃకగడపాటి పోట్లాట 809 జ జ ఖయాం! జు కి అ౯లపట దివ * పుండు వో మామ శిరస్సులు కొనివచ్ళె శ్రీ వీక లు అవ కూము క తాప మూపు. మకి..ఎపు మామతో పట్లిక్‌ండ కాటమకాజు శాంభబాల మందె పద్య నాయునరి శి ల ఇ ఠా జా జంబు నేడు కాకికి దారం వతు వగతుల శరసు*ల మూడు లా న్‌ అన్‌ మటు ఒఎమయె కు హైద వక బెల్లి యణ ఈ ల ల వ్‌ వ ॥ా ఆకఘవూటు చెపి పకగంగ నివాళి పబవ వ [. న! ల వాట్ట -౬ అరం నహ టారను చలాచచ ఇ వేచదుం పసంతమునకు నలనన్న చఊఉుచ్తూట మి య [౮ న హలున గవె-౬ఒ వల్లవుం రాజు నాడు అవ్వల పిలవ లేడని నివు లా ల రొ “ఇతని సాహసమెల్ల ముట్లని తెలియ నవ్వి నపష్పటిషంది నలశన్న నిజము దడా లొ బ్‌ న. వ. జ శ వలె" నారసాలరై యుం౩ె నామది యందు నాధ ల న శద ణ్‌ డో పోచయ్యతో రాజు పొసగ రుట్లనియెః.. నేడు గొడకొనిపోరి మోరాజికోనేఒ శ తా అ చదిన శికను ఒ“"ణమండదు చాక కోసీ పోతుల శికసు సుల మీ సె జ న. వుణ్ణంగ కోరిక మీర ట్‌ హి నే లేజమెన శికసుులు యేకురచి పరగ మీ హిడకాసికి పళటితి చేను చూలు జీ మో ప! తెసివామటకు?. మేలని తెచి?నా మెచ్చుకో వెతీవి" అనన హ్‌ 5 పూ. ల షం యీ సకవాక్ష నీవు నాడించి నరికి మామ అలునితోను మరి యిట్టు ల్వ న్‌ తక మాదైతె మాకు తెలపంగ లసి్‌యె; లం? శై శై ఇ వళ సాొవాసంబడన్‌వు పగతుల సనాధింది ఆగుడె మండిపకడిపోదయు అప నర్రిక్తి జు మా ౭ మ తిను: అలుడాః కరసు-లు కానుక అట్లు వో ళా లలో ణ్‌ క్యా జ తెలి కొడుకని నను చెకర తెనుశంటివి లు దా అవాని కీల నాక్షిర్‌వి అంత వాతైతేప ఆల్టుడా! కీవు నీతమ్ముడరి ముదమ్ముయాం తగును చచ్చిన కికస్సులు పలికించు లి తళ చి ం=ఐటివి చక-ని పోచయం? ఆ శి న్‌ ట్‌ అ క నము చా బొో.డంగ చల్తాచె ఆరి సాహస మంకు ఆలుడా నిష లు యు పడే ్ట్‌ోో యా మామ?

400 కాటమరాజు కథిలు మామాడు మాలకు మరి చిన్న బందా కమాలి కామంటె పలవు హొచయ్యికు శిరస్సులు గోరు చుట్టుపె యూదె గుచ్చినట్టాయ ఖీఎనికి సరొచు అంద ప్తథిఎ పూని కటార్డ కొచ్చి పొడిచనట్టా.ను లెపలను మంటయై మిన్నంటి మరచి దేహంబు లంకలోపం తొల్లి రావణుని చంపి అర లేక పరమాత్ముడలి బీవంబు ఘనషుని విభీషుణు”కి పప్టేలు యా పద్దు గొలువమని హరుల గట్టిన నాడు _పార్థించ పలకచవాచు శిరస్సులు వో వో పరమాత్మ! నా నిజ మొక్క పవ్మనాయుడా! డెనుగుడువు జరసంస్థునితోనుకో చలగి కృష్ణుండు పంతముగ శిరస్సులను పలికించి సరిపోరెనని విందు సమరంబునందు మనుచు నాడు వేడిన శ్రీహరి వేడుకపడుము పలుకవాయ శిరస్సులు వో పరగ శిరస్సులకు (పాణంబు లిచ్చె పద్మనాయుడా! ఆగ్నుడె పోచయ్య ఆర్భాటంబుచేసె కిడు పరిశరాముడు కా ర్తవీర్యుణి మీసాలు యెగవేసీ మిట్టిపడె వేయి కరములు [దుంచె వేడుకమీర శిరస్సులు నాడు పలుకవాయ శిరస్సులు ధరణీ మున్నుగ ఆదిరె తమకంబు వో పద్మనోయుడాః వణికె యితడు సత్యముగల సావాసురి రణవీర తమకానవున్న రాజు, డనుచు పల్లికొండ, పోచయ్య పరుగు పొగుడుచు దాల ఆశ్చర్యమందుచు అప్పుడిట్లనియె; “మేలు భళా' యని మెచ్చి అల్లుణే “యింత సాహసఘనుడు యితడు ఆప్పుడు మూడు విడియము లిచ్చి పోచయ్య ఆతీసాహసాన వుండిరి ఆర్జనునికిసాటి అనవచ్చు యితని. _శలవంది రణవీథికి సరగ నేతెంచ,

య్రరగడ్డపాటి పోట్లాట శ్రీం! ముమ్మయన మృతికి పోచయ్య విజంంంచుట జంబు నేరేకూడ చారంగ వచ్చు వానరాడాయమ లం మ్మ వష్న కాంతి పమిడి తంగేవ్యన్ని వారంగ చూచ చం మండు కవగొని వెంకిన ముమ్ముయ్య కాన “నేను వచ్చిన దనుక అల్టనేరే[ు రాకుష్ని వద్ద ఆలించి తన మామము ఆంవంద పిలిచె. పంతము వుంమనని పళికింవ *వీఠనందుల మామః। యిక్కడ లేవు మామః యక్కడ వున్నావా నేఐ యేమి పంతము కాడికి వ స్తిని పర్ధతులు సేయుమును? గలచి' విజయ నందుల మామ! కలకల నవ్వి పోచయ్య ఘనవాల వనరంగ పలుకవే! వేసె కంచునందుల మామ । కపటంబు “వాలరా వోథతీక' వంశ వర్థమడః చేస్తేీవి వాలరా వల్లవాది వంళకుల తిలక! గజ నందుల మామ! నీకు యిక్కడ వాలవాలో నీకు వల్లవుల మామ! గడి చెప్పి పోతిని వాలరా రావు వడిచిన వల్లవుల యెందు పోతివి మామః యెందు వెద ముమ్మకు వాలః కదను బొందికి పోయిన బాల ముమ్మన్నకు కదసిన మీ దళములు మీ అన్న వాల! కల్లుగా జంపంగ వాం వేయుచు పోచయ్య మండలించ తామ సింపంగ లేక దళములపై సాగ దూకి. గాయాలతో ముమ్మన్న కళ దప్పి చండాడు చున్నావ చేరి వోమామ యుండగా ఆల జాలము లాగ నేను ఆల్లుజ్జి ముమ్మన్న వీరజడల ముకిచిన గనుక పువ్వులు ఆనవాలు తప్పి అవలీలగాను తెప్పలుగ ర క్రాన తేయచు నుండి దాగి వున్నావ నన్ను తందర జాయః' జొత్తువలె రక్తాన సౌంది వుజ్ణుగ అని నాటగు దిశల రణవీథిని వాలయు దాగ నెత్తురు వరదలోనుండి జూచిశ వాలనమాట వకకాన వినెసు ల త్‌ 26)

తం కాటమరాజు కథలు హాగరు చూచి వీచయ్య మందలించ అండలేడని నన్ను అటు తిరుగు సాగె చూ స్తివామామః గయల మవర్రన్న కళడదప్ని అప్పుడు సంధించి అమకొన్నిదా? యుండంగ మాయగా పొడిచికటే మాయి బల్హానః దన ర్‌ రంది తాత్పర్థ్యముగను పూని శ్మతువుల సవ్ర పచమార్చగాను లొణసి హం మావును పరుగంగ వెసిరా బాణాల ని్న? తొడలపై చేర్చి యిరుగడలవచ్చి వాణాలు యడము మృదువుగా అబ్బుడు, మామ ముద్దుల లేకుండ ముఖము, వలపల నరుక దాపల వెడలెనే మామ కన్నుల విష్పములు కాలువలై పార దాపల సరికట్టి వలపల వెడలెనే జిలుగు సన్నపు చం్యదళాలు చేపట్టి మామ దరదర ముఖమున ర క్రధారలుదుడిచి సూర్యకటారితో సీవు చూడ “చంద బింబముటోలు చక్కని చోద్యముగ ముఖంబు వెన్నంటి నరుకంగ మాయవె.ఎవేలు కాంతి చెప్పగలేను ఘనుడ వో గూడి మామః' నేశాలు వంకిణీ నారసాలతోను క్‌జగి నెత్తురు కరుండ్లున దేహంబు యదరొమ్మున పోట్లు వెడలెనా నీకు చంగావి వలపంబు చేదుడిచ నంత _ వారిలో సాహసులు వృజాయుధ “వీ మామః। యీ కాంతీ కళలుగల ములును " దేహంబు వు త్తముడ పోట్టుబడి వుచివిపై పొ త్రపు నేజాల పగవారు పొడిచిరా నొకిగి వి మామః గన్నెరాకు అంబులు తాకెనటి మామ నేను విచ్చినదాక నేరేడువద్ద దొనియింటి కోలలు తుదల దూసెనే నిలువక పగతులమీద యేల మామ? నెదిరించితివి? వెడలెనే నీతో యె త్రివచ్చిన బాణాలు వల ౩ పగతులను వల్రిలోపలను రుల్లు రుల్దున బాణాలు నీకు సందు బామల నరకంగ వాహులు లేకండ నొచువపె మామ

యృరగడ్డపాటి పోట్లాట 40 ) కంచువంటి టొంచెకి ఘకియ కపటము పుంచకేఘండ వో మూమ! లళోపంక వట్టి వగపులు గావు వల్పవ్పుఎ మామః కడుపులో బాణాలు విత్తులు నాటెశా. పద్దుగా చూడు ౮ పర్వా ఘుమెల్ల మామ? నిన్ను చంపిన పగవాజ్ణి నేగు వల్లవుల వారికి వ్వృజాయుధాలు నాటె హతము చేతు వై నముగ పోట్లాడి వరిగిరా వీరతమకం రాజుమేషు తగిలించు ముమ్మన్నః దుక తిరుమందుల వాకికి చివ్య బాణాలు తన తొడలపై నున్న మామను నాటి ధంజణిపై తేృ్చే ధీరులై వరిగిరా దిన్యరణ మందు? పైగప్పి కనకవన్నెల ఆమరంగ నీ వెంటనేను అర్ధనైతినో పట్టుళాలవయు యనుచు పోచయ్య ఉగుడై విజృంధించుట అ్యగుడై పోచయ్య అళ్వాన్నియెకిి మోరు మఘోరుమనేటి విధము కాలు లాటించిన అశ్వం కరాళించి గోపాలకులనెల్ల దూకె వేడుకమీరి బలము వెలయ ' చేరి విమతులతోను చేసె యుద్ధంబు నురుమాడి పోచయ్య వక్కడే పదివేలతో పోరి యేనుగుల ఆళ్వాల యన్నగఠల అప్పుడే వెనుతగిలి హతము కాయంగ బలము కాల్బలంబుల నరికి కల్లుగా చంపి విరివిగా రణమంకు వరిగిన విరము ఆమీద పగతులు-ఆముకొని కదసి _ ఘోరాటిలో పీనుగులు గుట్టల రుళిపించి బల్లాలు సంధించినాను యుండు బాచి బల్లాలమీద చౌకళించి పోచయ్య దురములో శిరస్సులు దొంతుం భంగి తడయని కోపాగ్నిచే తలలు గుట్టలై యుండేను కొడువ బేకుండ ఖండించి ఆరీతి రణమందు యాదవులు కదిసి ఆముకొని పోచయ్య హతము వెను దగిలి సరదార్హు యిల శాయంగ కూల్చ/?ను

జీ | కాటమరాజు కథలు ఈ చూప ఎవరది తరచు మన్నే పింసిన బల. పల విల్లుగా ఇంపీ విడిఎడి రణముశ వెశ్లేటివారు క యేకాండిము తడబడి రిణమున దాగేటివాను గొద్టె తాటి బొందుల సంమ దాగేటివారు నాచకూళ్ళి ఎయకుడు నేతీవాం పారిపోయి అడవులు పట్టేటివారు ముగ్ద్య చచ్చినవారికి కించ చొచ్చేటివారు సాహసులె వైచుఐను రణమ:ది కడువేగ దొంతుల సందున కడవ గూల్చి లన్నట్లు ఆంయక సౌంవాక జట్టహాస బున తలల గుట్టల సందు దాగేటివాప పలికౌంచ చెప్పిన పద్దు మ్‌కకిను వెళ్ళిటి వాకికి యూదవులు తపపీేమయు వైనము* వాత వారీ వదల జంపి అనక. మేరువ ధీకులై మేవనిమడ యె35ిలచు మన్నీల వీకులె క్‌దసి ఆరూడి హోట్టుడి అందుల రక్తః ఆతి పర్మాకిమకాలి అయితప.రాజు ఆ స్త్రమావమువళ ఆవపినిపే బారె మితిమీద శతువుల కయమగా. పాలిటికి యెదిరించి ర కు దక్షిణ వంికి ముకు గండదగోపాలరాజు కిస్తూరి సిద్ధిరాజు వారుచుండెను పగవారి రక్తం తోడుగా అందరితో మొనసి పోరాడి. అంబరవీధి) దేవతలు ఆవంద యిరువుగా వుండవెళ్ళి వీరగోపు మందిరి ఆనువానిని అప్పుడు యాదవులకు ఆతిభారమాయ సింబాల ముమ్మయ్య సింహ యెక్కిని ఆళ్ళాలకు యేట్లు పరాాశమమగను పోట్టాయ ఆర్బుచునరికిన వీరగోపు అవనిపై. వక్కరొక్కరికి అంబులు వైన వరిగె వైనాన కస్తూరి సిద్ధిరాజు మీద కదసీ వజాంగి సురియలు వంకిణీలు ఆయితన్న నాటెను మదగజంబుల బొడిచి మంచి తిరుమందులవారి దివ్యదాణాలు అళ్వాల గూల్చి ఆంచరికి వక్క ఘడియలో అలుగులు కస్తూరి సిద్ధిరాజును ఖండించివై చె నాబెఏ రిరియా వులరాజు కదుసాహసమున

య్మరగడ్డపాటి పోట్లాట 405 హనివ-క్‌ రాజులకు అటు మూర్చ దళము లెక కాలి పరివారంబు కదనమున వరిగౌ శ్రీహరి భక్తలై సిరశకల తోను ఆనిలోన యాదవ విలము హత పక్కెర తేజీలకు బల్లాలు నాటె మాయ పుత్తమ రాజు యెకిి=న అహ్వాదికి సూర్యుడు అరుగు వేళాయ పువ్వులనీడ కదిసి ఆవులు మందకు అటువచ్చు వేళాయ కత్తుల యీటపెం కసిగందు లాయ సీకిజ్జు ల్రైనట్టి సీతిమంతులకు వల్లభన్న యెకే-టి వాసిల తేజికి. ధర్యయుస్థము కాయకు తగని వళ్ళెల్హ నేజాం విడిపడి నాటి వేశాయ కడమ ను రాలను కడు గురుతు పల్లవ నలసిద్ధి పట్టాభి షేకరుని లేకుండ తమ్ములు చెల్లిరి చాల దవముకు | నడవక ఆంబులు యదపులనాటె మడిసె యదువంశ కుల తిలకులు యావవ యేసుగులు లొటపిటలు వెలయ పుణ్యులు నథంములు అకమస గృండే పింకి కండలు ని మరి రచ దళవులు మన్నె ఆ సాహసులు మూకలును యెదు రొమ్ముశ పోట్ట్లతో యేకాంగి. హేరాళముగ మడిశ రణమున వీరుతై యెడము లేకుండ సమరముశ చల్లక నిలిచిన హతమాయెనని రాజు హాళ్చర్య నజ్జనమంతులు పడుచు ధనముకౌ.డ యేలేటి ధారుజీశ్వరుడు వ్వుగుడ్తై యుండెను వురవీశ ఘనుడు తప్పక వారిని గొలిచిన వనరైన యుద్ధములో యాదవులు అలసి ఆవులన్న రడచేగుట అపుడు ముత మహాూజు ఆమక గాయాలు ఎళావలావల కాశరాగా ల) యాదవులు వల్లవ కులాఎపులు వచ్చిరె మగడి జొత్తుపలె మ క్త్‌ంబు జొల్బటిల్లంగ శిరుమందు ల్రనట్టి ధీరులు మొగలు

శ్నీ03్ర కాటమరాజు కథలు కత్తులు నాటిన శరిక శిలతోను గజ నారసలబుల పోట్టు యర నాచకూళ్ళ నాయుడు నేతివారి గన్నేరులే యనుచు ముద్దయ్య _ మల్లె పువ్వులు ధరించినట్లు మరి పోచయ్య ముమ్మయ్య పుత్రమరాజు వేసిన బాణాలు కరియావులరాజు ఘనుడు అముతన్న వేసిన బాణాలు యడలేక నాటె పరువుపకార భట్టావుల వల్రభన్న వెరగొప్పు పువ్వుల ఐంతులై మొదలు తేజంబు మెరసి బలాధిపులకు యదురు రొమ్మున పనసలు మామిళ్ళు ఫలమంది నట్లు బల్లాలు నాటి యసగంగ వువ్వులు పిందెలు చీలికలై అల్పాడు కండల రక్తం వికసించికట్లు చిమ్మించి పారు ఆరీతి యాదవులు హరికృప వలయము కశి గండలై గట్టి గాయాలు రక్తం అళ్వాలు కోలుపోయి ఆచోటు దాసి కమ్ముచు యాదవులు కలకల వుశ్వాస నిశ్వాస వూపిక్లతోను నవ్వుచు ఆయిగూర్చి నట్టు ఆప్పుడు వచ్చిరి బూరుగ వృక్షాలు పూసిన యట్లు ఆమితన్న వెనువెంట అంది పారుజాతపు పువ్వులు పరగ యాదవులు ధరియించి నట్లు పొందుగా దాసాని పువ్వులు గూర్చి బాకుల పోటు గాయాలు పువ్వుల నట్లు బంతులే యనుచు ఆవులన్న కడకు అప్పుడు వచ్చిరి. నలనన్న యాదవులను ఓదార్చుట తమ్ములు రాగాను తప్పక చూచి భక్తిగా తమ్ములతోన పలికె నొక తమకముపై నుండి ధరణిపై దూకి మాట: యెమరుగా వచ్చి వారిని యెత్తుకొని “నాకన్న ఘమలార! నాయన్న దీవించి లార! సతుల వర్ణితుండు సం్యగామ విజయుండు

యరగడ్డపాటి పోట్లాట ర! పగతుల మీదికి మీరు పైనమై పోయి. చిమ్మించి రక్తం చింది కాశలపెని భూకాంతుపై నిలచి భుజళ క్రి మెరసి రణములో రామభ్యదుని తమ్ములు చలముకొని వారితో సమరంబుచేసి వలెను కోలావాలము లె మీ కోరిక లీడేర నా బయికగడల అందరు వెలయు దండి బారులనెల్ల ధరణిపై గూల్చి విధములును వేడుకతో మీవంతు దళము వెస కరక్షంఠు కృపవలన కారణమిట్టాయ గూల్చు వరకు వున్నదేదాలు”నని తమ్ముల మీ దేహాలు బడలె”ా దీనాత్ములార!ః వూరడించి, పరగ ధ-ముకొండ పట్టణ మేలుచు తన పట్టు శాలువన రక్త ధారలు మల్రేల పానుపులమీద మసిలేటి తుడిచి, దేహాలపై కళదప్పి ముఖములు కావురుగ ప్పి ఆంబులు నాటీనవి ఆతిబలులార ! కందు బారివుణ్ణంగ కాటమరాజు పరగ జాజులమీద పండిన డేహాలు రవళాలు చేపట్టి రవరూ?ి తుడిచి, అందరికి బల్లాలు నాటివవో అందరికి విడిముట్టు ఆనందం “గు అధిపులార!ః. గొప్పగా శవనందుల గుడాక౯లోను పన్నీట స్తానంబు అమర్చి పంచ పట్టు జముభానములు పరిపించి వేగ, (పాణాలు ఆయితన్నకు పట్టుతివాసి అమర పల్లికొండ పంచిన ప్రజ్ఞ యీడేర్చి అవయకుండ యెగకత్తు- పోట్లు నాటి తిమ్ములారః భ్రారంపుగాయాలకు తులసిపతి కమ్మని కస్తూరి గంధం ఆలడదేటి తెప్పించి, మేనులను [పాణవోని గాకుండ పట్టు వస్తాంల కారేటి రక్తం కరుండ్ల పైని మట్టిగా గాయాలు కట్టించె అలదరికి కసూరివలె రణదువ్వ కప్పియున్నాది

ఆరవ కాండము ఆవుల ఎద్దుల జగడము = ఎజ్జ్బయ్యల యుద్ధము నంనన్న పరి కొండతో తమ పాటు విచారించుట నలనక్న ఆ పద నాయుడిద్దరుకు “వ సగంగ టొల్హావు యేకాదశినాడు బల పల్లి కొండలతో వేడుక సిట్టనిరి ఆమర ద్వాదశినాడు అమరి బీకన్న బలభదమూ రి, వో బావపల్లికొండ! తయోదశివాడు తగ బాంరాజులు చెలగి మన యాదవులు చేసిన యనయంగ కేవట యవ్వరి వంతు? యుష్థంబు పల్తికౌండ వో దావః పరగ మాఖబహుళ ఆమావాళ్య అనతిమ్ము” మ౭గళ్లారంబు యొదలు ఘకుడు వల్లికొండ్ర కాటమరాజు దాగుగా తంబళ ఒహ్మరు దయ్య క్‌నియె దళమి నుమువర ఎ నాడు తగచల్ల వారు పల్లికొండ పంతము చెప్పుట “పరగ సిద్ధిరాజు బలములతోను కదనంబుళలో చంప కట్టడి గలము యసగంగ పోరాడ యుద్ధరంగమున కోరి యా పగవారిని పుల్పయెద్దు చట్టవారి య్‌రయ్య సౌవానంబునను దిసవన్న (భ్రీకంఠము రాజుమీద చలరేగ ఆరూడి యెదిరిని అందరిని గూల్చు”' మించి ఆని యిట్లు పల్లికొండ అను వార్త ఘట్టిగా పోరాడ్ష కట్టడి కద్దు వినచు మరీవేగ పవాకి మవగజంబులకు ఆ ర్నాత్రి వుండిరి అన్టభోగముల మస సలుగు టెన్దులు కదిసి సమరంబు చేస్తి

య్మరగడ్డపాటి పోట్లాట 409 పాపసిద్ధిరాజు తన దండుతో పయనమై వచ్చుట అక్కడ సిద్దిరాజు ఆ_గుడై మండి మతిమంతుడై నట్టి మన్నీల జామున తెబ్లవారున గరదార్హ బొమ్మినేకు భటుల మొదలైన పరివావరము మొనలు రమ్మని పిళిపించి రాజు కా పలికె యేర్చడియు “యాదవుల మీదికి యేకుగ ఘటముల. గడ్తిచెను దళములు గపిరి భేరీలు ఆక్వాల ననీ టి ఆమితు పరచి నవాదుచేసికి వాదు యడశేక అ ప్రవివార మకు అధిపతియైన ఘన బిరుదు టెక్కములు హాపసిద్ధిరాజును పైనము గండ భేరుండములు గమ్మనుము”. కుకురాజును టోలె కుుంజరము నెక్కీ= “ఆంకించి రణమునకు ఆరుగంగ విరుగడల రాజును వింజామరంబులు మాకు వెచ్యి తొండాల యేసగులు శలవిమ్ము నలసిద్ధి ఇయ శేఖరుడః దొడ్డిమీవికి వచ్చి అడిగిన తమ్ముని ఆలర దీఎంచి మెండైన కానలు మెకసి యేతెంచ నలసిద్ధిరాజు వారిని నని కాయ యేకోశామున త మందకు బంపె. 'హేరాళముగను పొలు పొందగా సూర్య పురముల ఘనమైన యేనుగులు నీడను కాల్బలంబులును కదలె తురంగములు కనక పొడి రాల గ్యురాల బారును గొదకొని వచ్చ బలములు యిరుగడల బాగుగా నక్షిచె నలుదిళములు జూచి నరావులెల్ల పడగ గొడుగులు గల పరగ మ్సిరి మ్పిరి చూచెను యిరులవలెను నాయకులు మద గజంబుల చూచి మరి వెనువెంటనే కదిసి వివరముగ సలుగుటెడ్డు నడువ గదసి రంకెలు వేసు కాలు దువ్వుచును వక ఘటం చేశుగులు వడి మావటీలు కాలబలం చూచి కంపజీలె పాపసిద్ధిరాజు పన్ని ద్దు చాలుగా నిలచిరి సమరంబు కాయ దళవామువులు

1. వేకువ జామున

శీ[0 కాటమరాజు కథలు దివ్యదృష్టిగల మంద లేనువలు వడ ఇండ్ల తొలకరి వాన కనుక గురిసినట్లు ఆళ్వాల నెడిరించి ఆవులు నిలచ తొడి బడ గురిసెకు తుపాకి గుండ్తు యేనుగుల నెరిరించి యెద్దులు నిలచ యిరు మూకఎవాకు వేగంబె కదిసి బలముల యెదుట గోపకులెల్ల వరుస తెలివైన అంబులు తొడిగి తెగనిండ యేర్చడి నిలచెనుు యా రాజదళశము వీసి మరి చూచి యాశళర్య నును బొంది బాణాలు మంద పై పరువడి వేళ యిట్లనిరి మంచువలె బాణాలు ముంకుకొనె “గజముల ఆశ్వముల మంద కాలబలములను కుంభిణి మీదను కదిసీ మోర వక్క-టే బొల్లావు లక్షలుగూల్చె - యుద్ధంబు ఆటువంటి యెద్దులావులు గల యిల పాళఠెయకచుక యీటెిల యాదవుల మంద వారు యీ మందమీదికి యిప్పుడు వ సిమి పరువడి సేయులు దూరరి బాస మనము కుయి చప్పటము లేకుండ లేర్పుడుచు కూలట నిజము అంతటంతట కదిసి జగడము వారు అని కద సుసమయాన అటు కాయగాను అగుబుగులుగాను యాదవులు యెద్దు లావులు తుడుము డమామీలు తుదిమేర లేక యరపింత లేక తడిమి కడిమిన భూమి దిగులు పల్లికౌండ శలవు లేక పగతులపై కొనగాను ఐడరాక పరగ తుపాకి బలము లందరును నిలిచిన మైలావుల నీతి యెరుగ లేక యాదవుల అవుల యెద్దుల మీద పాప సిద్ధిరాజు బలము లందరును గుభగుళ యని కదసి మనస్సున దలపోసీ మరియు గుబ్బిటిలగాను నిట్లనిరిః వెస కాల్చిరి తుపాకులు యడము “మన మొనలు యుద్ధమునకు మరి లీకుండ కదిసినారు తొడిబడి యాదవుల మీద తుపాకి యాదవులు రణముసకు యొదురెకిా గుండ్లు రారైరి”

యృరగడ్డపాటి పోట్లాట న! ఆసందు దెలియక సంద్య గోపాలుని మందపై తుపాకి మందు గుండులును బిలిచి యగపక బాణాలు వెసగొల్బి విడిచిన పాప సిద్ధిరాజు గోపాణనిశో పరగ యెడుకెక్కిరానీ కారణము యేమిటిది నిట్లనియె: సంద్య గోపాప?ఃో “పరగ మన దళములు యెకుకెక్సి. విం సంద్య గోపాప విన్నపము పరువడి చేసి చేసె" సంధ్య గోపాలుడు పొపనిద్ధికి సమయము. చెప్పుట *వికు రాజశేఖర 'వివవ మంతయుకు. చేసిరి యీవేళ యవరికి శలవు పరగ యాదవులకు పెద్ద పల్లికొండ గాలేము కలకు ముప్పుడు యెక్టుళలావులు యాదవులు ఘకుడు పల్లికొండ ఆఅవాగతములు కొందరు చెప్పవలయు పైశమై వున్నారు మశ పంజుల గూల్చ వెలయు పల్లికొండము హేష్యములు పల్లికొండ $ లవు లేక పైకి రాలేదు తెలుసు పల్లికొండ కాటమకాజు పల్లీకొండ శలవు రేక యేపఒలు పద్మనోయుండ కావు యెడ్డులకు శలవిత్తురు మన యేసుగుం దిన దినమున యెవరివకికి _దిష్షి చంప నూహించి. ఆవులకు కలవిత్తురు మన ఆళ్వాల చల్లవారు బొల్బావు సరగ వీంనేడు గూల్ప ఆయతమ రాజు యాదవులు కాలబలంబాల హతము చేయుదురు ఆంద రిదివరకు యాదవ ఘనులు పల్లికొండ చెప్పిన పఃపున యుద్ధము యిప్పుడు వారికి శలవు యిస్తు వున్నారు" నంధ్య గోపాలుని మాటలకు వీరులు చప్ప6ంచుట అని ముట్లు పంతములు అటు ఆ పకివారమువిని ఆశ్చర్యమందడి చెప్పగాను వీరనాయకు లెల్లి యిట్లని పలికిరి;

క] ఏ కాటమరాజు కళలు జీపఠగంగ సంధ్య గోపాల; రాజ సమ కానవున్న రాణువురెళ్ల పంతము ళెప్పితివి “వూర జంగిట ఆవులను వార్త ఆ వేళ బొల్లావు పంతము చెప్పితివి నిజమె అషువంటి ఆవులని సీవు అమర పోల్చి చూచిన బొల్లావు వంటిది చెప్పితివి వక్కటియన్న బొల్లావు రూపంబు యీ ఆఅవులలో దళములు కదసివుంటే ధూకి పోల్చి యొుకికినాను తలలూడ తన్ను వక్క టైనా లేదు వనరంగ వినుము యేనుగల అళ్వాల యెడలేక చంపు యిప్పు డావుల నంద పై మన అందరిని యీ వేళకు హతకుగా దళము కదిసి గాల్చు గడికొని తుపాకులు కాల్చిన అపుడె అమరంగ యీయెద్ద లావులన్నింటికి మ్మిరి చూచి యెద్భ లావులు య్యిరుల మరియు చిన్నవాండ్డు భేయ భంగి మలుపుచు బాణాల మోతకు ఆవులు పరగ అన్నిట మేపుకొని ఆటు తోలుక వురకంగ తెత్తురు తొలిగి పోకుండ యాదవులు పణతులు కట్టివేతురు యీ పాడావుల దొడ్డితోలినట్టు నన్నింటిని మళ్ళించకుంటె యీవేళకు మలలకు దొరకొని చిక్కిన వాటి దొడ్డ వురుకు పెట్టుదురు" వూర జంగలి ఆవులతో సంధ్య తమళలోను యీరితి తలపోత చేసి గోపాజ! 'పోటుకాండ్ల వలెను బోరున మనము చాలించు యీ పంతము చక్యంగా"' గొల్లరాజు మంద అంటే కొల్టకు దనిరి, వసిమి పలికిరి యిట్టని పరివార మెల్ల వొట్టు టావుల తాష్ళ పట్టుకోరాక విని పాప సిద్ధిరాజు విస్మయమంది దండెన సరదార్హ రాజు బలము యేమి తోచక రాజు యేమనకుండ చూచి మది నుస్వమింపుచు మరియు యిలవర గండరాజు యింటికి పోయి నుండగను యీటె బోతే మాడ ముతుమం కొల్లకు వక, ..గుంపు లైరోంత ప నస్తిమి అల్లంతటను నిలచి ఆవుల చూచ్చి యీటె భోయన మాడ గొనకపోడు

యరగడ్డపాటి పోట్లాట త్నీ[ ఫ్ర తల కోలలతో,?ని ఆవుల లన్దిచ తల కోలలు గట్టిరె తవేట్టతోను లేము. తల కోలలు చేపట్టి ఆవుల దాయంగ అవులు దొంకితే ఆవి లక్షపరహాలు" వచ్చిరి ఆని విచారము చేసి ఆ యీదెఐన్ని పోల్చి ఆవుల జూవి పొసగ నిట్లిరి మట్టుగా తలకోలలు మర సేతు పెయ్యావు నాదని పలికెను వకడు మనుచు నల్ల సపొతడల యావు నాదనె వకడు రాళ్ళసందున బెట్టి కొన్ని రయమున పుల్లావు నాదని పోల్చెబ వకడు విరచిరి మైలావు నాదని మరి పలికె నొకడు కాళ్ళ దొక్సి పట్టి గడలు కొన్ని యీరీత పోలుచుచు వెలయ విరిచిరి వుబ్బుచును రాష్ట లేవాయనని తలపోత చేసి బారుగా నిలిది తలకోలలు పట్టుక కొంత ధట్టీలన్ని గొబ్బువ చించి యెత్రిరి చేరాప్ల పేనిరి చలరేగి ఆంత ఆవులు లేగలు అందరిని అదిరించుట తలకోలలు చూపిన అవులు వుండిన యెద్దు లావుల చూచి వుర్వీకు త్వరిత ముగలేచి బలము జిరకొట్టి యెద్దులావులు చీదర రేగి హల్లకల్లోలమై అటు పారి పోయిరి తాచుబాముల రీతి తరమంగ సాగె కొల్లకాండ్త మూకలు గుంపుల తలక్రోలలు ఆటువేసి దైవమాయను వురికి మళ్ళిమళ్ళి చూచుచు మరివేగ వురికి ఆడ మొత్తముగా నిలిచి ఆడిరి వేసిన తలకోలలు వెలయ వకమాట; నురుమాడుచు. “పంంము సంధ్యగోపాప పరగంగ (తొక్కుచు నురుమాడుచు తోక చెప్ప లెత్తుకొని తత్తవలు గాదని రాజువద్ద పరివార కొట్ట దువ్వుచు కడు రంకె వెయుచు మెల్లి మొనసి పురికెడు నార్ని మోరెత్తి. అవి పూరజంగి లావులని వాటిని చూచుచు బట్ట

శీ 4 కాటమరాజు క ఇలు తగినన్ని యాదెఒ తం కోలలు తవమకుతామీ వచ్చు మన తాొవుల చేసి౨ దనుక అవులు యెదురెకి-"-పుడే ఆన్నీడ అగరు గొప్పుడు ఆవె వచ్చునపుచు వస. పడగొట్టపుడి లేగల తడెగుడెలతోను వేగిరాన రాకున్న మన తలల సూక్ష్కవైన సన్నపు చువ్వలతోను పెంచులుగా _దొక్కు వూరపశువుల లిగల వొగి తోలినట్టు వెక్క డొక్కలు చినగ కొందరిని _ ఆవులతో తోలుదము”' అని అందరు దొరకొని పొడుచు చేపట్టి (ప్రాణాలు గడపుకొని పరుగున హేపెట్టి తోలంగ యెగికె లేగలును విస్తిమిొొ కానలు తోలంగ ఆవులు ధిక్కరించి అని యిట్లు వారంత ఆకుచుండగాను చిరికొట్టి ఆవులు చ్నిరుమురాడ్‌ ఆవుల ముందర నేగలు ఆడుచు పట్టి తోలుమని బలములు గదిళ నుండి చలరేగి లేగలు చంగళిపుచుసు చల్చాటము లాడుచు చంగలింపుచును (శేపుల నటు దొక్సి కికురుపడె ఆవుల యడబాసి దూరముగా దళము ఆడుచునండె ఆగ్యరు గేయని ఆరచి ముత్తురువురులు చిన్న లేగల జూచి చేరువకాండ్తు లేగలు అర్హకొని లేళ్ళవలె యెగసి ముదమొంది నాయకులు మొనసి మేదినిపైజూచి మెండైన దళముల యిట్లనితి రాటించి తన్నిన తలలూడిపడెను “అన్నలారాః మీకు యింత ఆపద కాలు తాటింపుచు కడులేగలెల్లి యాలః లేళ్ళ గుమిచూచి సీంహములు అవులన్నియు మనకు హ స్తగత లేచినట్లు మాయ యడపక పగతుల యదములు పగుల దూరాన వున్నవి [శుష్టచు లేగలు తన్నుచు తొక్కుచు లేగలు ఆవులతో కలియకుండ అడ్డము దళములు గూల్చి పోయి. నాలుకలు చాచుచు నతికోపమునను లేగలు తోలుకరావచ్చు పగవారు శృతువులు అరికట్టటోయి లేశమ్మాతమున వరికి తల పునకలు వూడిపడ తన్ను తగ వీటి తోలే తల్టులన్నియును తోకలు గిట్టబు చిక్క దొర్హెడ కన్నె

య రగడపాటి పెట్లాట తీ1లై / ళా లె నం చి ల ం జ అ ఎ ధేషవుల దస్శంకిదా . తెముపు చెల్దాటము లాహమచు లెలచేంతె ఆరదు నుందగాము యదరించి అల యస గూ పగదళి పము చుటుకొని లంలపటో నా! | న్‌! భుపి తొరినాకు టా చం న అవుల దగ్గ కి వెమంషె కోపింవి లేఫలు కౌట్టిమట్టాది అతంటై వావని చుట్టునున్న దిళవిలు సుడివడ యల న. పొష్టేంన్హలె తాకి ఇవంవ చంపుచు 'యరశక లేనలగి వసి మాచు ఆను.రు గేయిని తల్లులు నూ. సు చొ యఎంపపాచారు ఆటు పిలిచినా ల ఒం న్‌ ర 4 = ఆశకు వచి* ఆ కలొల్ల”.డ్త నీ శలవులక యెద్దులావులు చెల్లింపు మ ళా ధా ళం యు రోషించి లెగలు డురివారి చంపె చున్నావి ఓ చా గొదకొని తేగలు పగతులు యెక్టులావులకు శలవు యిచ్చి పంపు ల! 'ఘోష్నించగాగు ళ₹ర్చరచి పద్మనా.షుడి. రాజు పల్రికాండతో ఎ. యిష్పుడు యెవ-రెవ-"మీక రస్నా క! ం మరి వేశ సిద్ధిరాజు దళము మందపే యెదిరించవలెకు? చి కదసి. ళలవిచ్చి పంపు మని చెప్పెను రాజు యెద్దులావుల తరవురా వెంతపరచి నన తు పర్షికొండ ఎజ్లయ్యతొ పంపు లేర్పరచుట యా 6 అజ్‌ వ్‌ పల్లికొండ లేచి పంపు లక్పకచె ఆ చెప్పి తమ్ముని మరిదిని ఆట ఇక్తీ కీ గ బరు ఒబరున కొఓమరాజు వీచె కౌగిలించి నందరిని “వా కోర్కె పుతులపై మనసు తమ్ముడు య రయ్య ఏ డాయంగ రింజిల్ల బిలిచి మింవి పగతుల మెదడు మేదినిమీద' మరిది చటవావ య రనాను మరివేగ కపలుగ రాలంగ మోరయుదంబు బి ఖా చా ల చి బిలిచి వో తమ్ముడా! వో మరిది! “ముడ్డ్దరు మీరు నిలచి యుద్ధము వుదయా న్తమానంబు సేయుడీ'

తీ16 కాటమరాజు కోలు సీతాపత కృపను సేయుడ యుర్ధంఒబు నవరశ్న భూషడాలు నపుడు యొద్దుల డీకొల్చి తమ్ముడా 1 ధరియించి యెంఎగుల బెడిపీంచు కడిమొప్య, పం పెప గద రీనుకొని ఆవుల డీ కొల్పి అక్వాల బొడిపించు. హరులతో వోరాడ అప్పుడేతెంచ ఆ మీద పముజుల మీరు పకుభాష తెలిసిన పరమ పుఖ్యుండ్షు హతము సేయండి* పశువులలో నిలిచి పగతుల మీదికి ఆని శలవు యిచ్చిరి హర్రగురువు పయనము గమ్మని భావంబు దెలిపె రాజు అప్పుడు ఆవుకు హరిమం తం పనిచిన రాజుకు పల్లికొండకు మై క్రి యెద్టకు గురుమర్యతం యరనన్న యరయ్య వేడుకతోను వినిపించి వీనులకు యిది కడువేగ రణముకు కట్టాయుత్తు మోక్షమనుచు పడీరి గురి దెలసి యొద్దులావులు గుప్పున అప్పుడు కట్టిరి హనుమంత కాళ నిలచి వీరుల్లై తలకురులు వీరజడ లల్లి ఆత్మభావము దెలిసి అవి లేచ ననుచు విరజాజులు రణమందు వేగ ధరియించి ఆప్పుడు పగదళమును హతముగా మెడను పువ్వులు గంధములు జంప మేలు వోరములు పల్లికౌండ జెప్పిన పంపకం దెలుప శర కుంతలంబులు దాతను ఐథ్రై అన్నిటి జపేరుకేర ఆవుల వీంచి బెజవాడ బెబ్బులి పెయ్యల పల్పవాది రాజు బలముల పెకి య్యరయ్య యచ్చరికెతో బిలిచి యెద్దులావులను వేడుకతో రణరంగ వీథి కేతెంచి భీకర లీలతో పృథివి గంపింప య్మరయ్య, సాదంటి సట్టివారి బాగుగా డీకొల్చె యెద్దులావుల య్మరన్న బలములమీదికి ఎజ్జయ్య యొద్దులను ఆవులను ఆహ్వానించుట “*సురలి ధేనువులార ! సురకాంత కరుణతో మాపాల కలిగిరిరంన లార ! వచ్చిన దళములమీద వ్యుగులై మీరు

య,రగడ్డ పాటి పోట్ల-ల ష్‌ యిప్పుడు తని పొడిన ఏఎం చేయు భి ఎ మం ఎవి గూబ్ప అమ పుస వాపొశే సిద్దైరాజు వచ్చిన ద. = హతె ఎల్ల చెల్టాగా = వళ రాశిగ రంపమార్రై చెడ బెడివు పొౌ3.వు భ్రీకంరము రాజు ళాశబేతెందు వేవేగ వస్దృమల ర ఎం ఎంబి యేకాంబర నాధ మెవరించి పొదవు శచ్చిరి తుపాకి కను వాయవంలు గుత్తి గృురంకొండ కూటఎపుకెల్చ హరివామ క్యపచేం ఆ రాఒుఎనిమీన ప్రంహాదు తండిగి బట్టి పరగ పరగ ్థ్రిరా ముదు వ- మై. యెట్లు చీకినట్లు... గొడుగుమల్లై చెప్బకా 1! మోరించి అల్హ నృసింహ మూ రర్తివై ఆదకొని పౌడువు చంపు మదగజంయిలు చా మందచబుడికి కుంభకోణము మూకలు కూడెుు - పచ్చె దండు మధురలో కష్ణుండు మామక ంసుణ్ణి సరగ వేదములకై సోమకాసుకుని తల విచలిం ఎ తడుపు కాంయకను చంపినయట్లు కదిం వొజళనాథ' కలుగా జఃపు జొంబవనాథ । నీవు చెర్పించి పొడువు పుల్లయెట్డు మద్దియెన్టు పుకహమడు మార్కొాన వచ్చును సామంత బసువన్న మళయాళదండు కల్లగాదు నేడు కట్టడి మనకు బలిని భూదానము అడిగి పాఠాళ కటక జగన్నాథుని కరుణను. మీరు” మునకు యొద్దుం వెసకొల్ళి వెశయ దీవించి అణగ్న్దొక్కిన శ్రీహరి కృపవలెను ఆవుల బీరిచె.. ఒ ఇ పళముాను కోర్కొండ గిరినాథ మోరించు “ఆరుకాజ్యపు మూకలు అఃకొన వచ్చె పగతుల పొచ్చి పొడుతువు రావె హాగలనెవలి। మట్టి నురుమూడవలె మాయగా నిపుడు మొరసరాజ్యపు మూకలు మాకొని కాశ్మీర కర్నాట దళములు గడికొని వచ్చె వచ్చె భాగీరదీ గంగ! ఒలుతో పొడువు పరశురాముడు కారె పర/; ఏరుణ్జిిఃి వాగ ర్తమూకలు *చ్చె= దంసం 27)

తరి కెటమరాజు కథలు పంపు! గబరాల చీరుడువు రమ్ముః ద్‌ తేజముగల నప్తష్యపమా ల గోద పదర ష్య గొంత! గాంధాంః రమ్ము భాం! స్వం పొందుగా రపు దేపకన్నిర ! రావె దేషక! గై రూతళ ల ఎ భుమిదే.మ్య!... భోగావతీః రమ్ము. బౌందమిల్లెరా! భైరవ! వం! భ్యదిగ్‌ం మితి! రమ్ము దుగ! ఎపహేవకా! దుందుభి! ౮ావె గాంధారి, రావమ్మ వయ్య కాయ సామి! ౬ ఏ .ఈసమిదావేవిః వైసముగా ముక పిఆప వడిపొక్డు కంనం,1 రేషం కాళి ది! రమ్ము లేదు” ధిర్మివంం' చంద తగమతదేవఃక ఆన్ని ఆకృల బించితన హ స్తములు ఆల్య'ః॥ (చొపతి!' రమ్ము, ఆరుంధతి యెత్తి దేవి! [మొక్కి పగతుల చూపె మొనసి అవ్య నీరాః రావె, అంజనీదేవి: యిగు” డల పార్వవన్మూ! రావె, భదకాామ్మ! శలకోల యెత్రిన ఆపుబు చల్లించి పద్మాషీ' రావమ్మి, వంచాలి 'రమ్ము లచ వాల పెద్దః రావె, పతితపావనిః;రమ్ము (తిపురసంహా8। రావె, దివ్యాంబరీ ! ఆవులు ఎద్దులు యుద్ధము సేయుట నాగుపాముల రీతి న్నరావు లెల్ల రుడుపును యెకుపుప ళంఖయ లేక మానవే-_దుని ఆశ్వవారముల చేర్చి మిటంచు నట్టు యెద్దులు చెలరేగె యేనుగల మీవ

వుజ్ణంగ ఆవులు వకిి మ్మిరుచూచి దంతి ఘటములతోను తగిలి హోరాడి పొంకటుతో మెరసి పొడెము కొమ్మున చిమ్మిన కుంభ స్తభములు

[తొక్కుచును పగిలి

య రగడపఐ:*టి పెటాట త్త 0 | (లా నే యే=ఒగులప _ భవమ మాచి చెడ వు పొదిచర కొట చాప న. ఇ షు మువ్యురముగ మొద్టాం మె త్తము" చూదు చ్‌ 1 చూప పక్కల వొతిదిం కొయి బదుంస తంలూడ తను ము యేషనుల ఆగ వెడలు లు. పా2విచంపు పతికల లాడిచిన కొవ్వులు గాల మవ ఆవులు గొవకొ. సుంచెలు తుసిగి కవసి ప్నున కొమ్ములు వెఫ్ళసుమ్ముచును న్నరావు లన్నియు. -త కోపమును... పకాళించి తన్నిన ముంధస్థపయిఎ న చా వ. పరగ వాంలముల యతి వొవముు పిలి తాటించి మెదడు కుపష్పలుగ రాలు మేఎని మీద చాల రోవమున చౌలున్‌కి ద్రక్పారంచి యరగ్న యరయ్మ చూచి వేశక తూరి గ్నురాల పొడ్షిచె తుది పదము పడుచు గాడు కిరుల నురువమూాడుచు యెద్దులు వెను వెంట యరయ్యి కిల్రిలోపలను జ! ళా వెసకొల్చుచున్న కావు లావులు ప్టలు రణ ల్లి చంగళింపుచు యెగ సె శంఖయు లీక కాయంగ అశ్వాలపై రౌతుల తన్నిన అటు యరచ్భు చట్టావి యరనన్న తలలోసీ యసకొం్పగాను అకుచుచు ధరణిపె అన్నయు వాలి చూచి పాప సిద్ధిరాజు దోద్యపక్షు మెలా ల. ల యెగసి పడుచుండెుుయా తల లన్ని కొనుదు భావమరిది చూచి పకపక నవ్వుచును యేకుగులు గుర్రాలు రణమున వాలిన శిరసులపె నడిచె నరావు యేకముగ వొరిగి శప దళ వాయువులన లెల్ల వుజ్జింగ పన్నిద్దరు ఛశవాయువులను అళ్వాల దారుల క3దురెక్కి పిలిచి హతము శాయంగ పలికె నిట్ట్లని రాజు దీరుదు మన్నీల సలుగు టెద్దులు యేనుగుల తోను సాహసంబునను వ వనన ౭68, చెవులు

తృప కాటమరాజు కథలు “వేగ సంధ్య గోపాలుని మాట కల్లని చాయల బల్దాలు యుశపించి తశుష పలికిఆంతి గఎతింప తనలె ఘన మెషపులు యేపగల ఆశ్వాల యెద్దు లావులు గాగ గూల్నె యసగంగ సూర్యపురములు యింద " దళముల పై రదిసి యిక తాచుల ధనువులు గాగ థభంగి వనుధ తువాకిగుండ్లు వడిగిండ్డు అందరూ కదిసి యెద్దులావుల గాగ హతమిగా కాయ నలెఎ'. సిద్ధిరాజు కాగలు చెంరేగి యప్పుడు ఆని చెప్పిన తుపాకులు అగాభుగులు యీరీతీ భావమునస యడము లీమండ గాను సాహసంబునశ గోవుల చలరేగిపొడివి యెక్టులావుల మీద యెకమ లేకుండ కదిసి గోవులు పొడిచిన కిడు కాల్చిరి తుపాకులు రణమొల్లు గాను వొరుగు వారు రణ.ఎ రిణమున రణభేరి వాయించి కలసి పిలుమూకలు కయ్యంబులోమి కిదిసిరి యీ బెలు కత్తులు వారు యెద్దులావుల మీద బాణాలు మందపై విలుమూక మంచు చందాన యెగము లేకుండ చలగి సమరము చేసిరి చదరక పరగ గురియింపంగ పంతపు నిలచి ధేచవులు సలుగు దిద్దులు ఆవులు పగతులు గొదకొని చలరేగి గోవులు పొడిచ సరికొని పోరంగ కదసి గోవులు పొడిచి కాల్చ్బలంబులు యరినన్న యరయ్య చూచి వొంగె వేడుక పడుచు కదసి విలుమూకలు కయ్యంబులోను బావమరుచులు యిద్దరూ రణములో గోవుల యెద్దుల గోపాలకుల మీద భావంబు పోల్చి యడలేక బాణాలు వెస గురియించిరి పరగ యిరు దళముల కోపమే గొదకొని అక్వాల పళయ వాయువు గాగ కొమ్ము టేనుగులను పురువైవ వాయిప్య్మవఎలు వురుములు కూలిచెను ఆవులు ఘోర రణమ:ఐదు గాగ

యరగడ్డపాటి పోట్లాట శృం! ఆవుల ఎద్దుల పోరునకు 'దేపతలు హర్షించుట హరి హరులు దేవతలు ఆటు మవో గన్నెరాకు ఆంబులు ఆవులకు మునులు ఘడియలో నాటె రుమలు కిన్నెరులును రూడిగా దోనెయింటి కోలలు యొద్దుల తొడల జూచి సరి బై యెద్దు లావుల పోట్తాటకు వేడుక యేగుగుల చంపే పోతుబెర్డులు పడిగి వరిగె ఆవులెద్దుల మీవ పువుంల చరషంబు ఆలంబులో చాల ఆంపకోలలు వారకులు గురియించికి వెనవెంట నాటె ఆ షంతల విడిరి భోరు భోరున ఆరిచె పొక్తితేళ లెల్హ ముగులు మరి స_తనంబున యొద్ద చదరక యేకుగుల చెల్లించి పొక్షిది లావులు మదిని సలుగుటెద్దులు వరిగె సమరంబు '“హశ8ిహరులు మాపై 5క్షింతలు లోను ల వేయుట ఆంతట గోపాలపులు ఆవులెద్ధం హైపనివారణందాను యిఖపరము చాత లరుగుదుముస యెంతయు పగతులమీద అనుచు సంతోషముగనున్న ఆవుల యెసగూకత్చె మీద దళమును యేనుగుల తగగను వేడుచుకున్నట్టి యెర్దులమీద ఆళ్వాల సంసంగ చిక్కిన సాహసులు కదిసి కూల్చిరి రణమందు కొదువ లేకుండ వేసిన బాణాలు వెలయు నంబులును యదరించిన దళశమును యంతయు యడలేక వేసిరి వేయవిధములాను గూల్చి యెద్దు లావులకు పోట్టు యడశ్రక యెద్దులావులు వారిగె పద్దులు వేగ నాటె చెల్లె ఘనమైన యెడ్దులకు గాయాలు నాటె ఎజ్రయ్య కలియబడి పొపనిదిరాజు పనిపట్టుట ఉం యల య తలపోసి య్యరమ్య తడవాయ కదిసెకు పగతులమీవ కయ్యంబు ననుచు ఛాయ

శీవిలి కాటమరాజు కళలు కోర్కెతో జగజంపు గొడుగుల ఆశ్వాలమీద చెలరేగి వోగులై నీడను మండీ సిద్ధిరాజువెంటను భ్రీకంఠమురాజు వడిసి (శ్రీకళకమురాజు శరస్సుపై పన్నిద్దరు దపవాయువులు బారులై వజాయుధంబు బూని వుజ్జ్ణంగ _ భీకరళ క్తితో నరిగి పెరిగి పడవైచిరి మదము టేనుగుల దీర్చి మావజీల బావమరడులు యుద్దరు చూచి పాపసీద్ధిరాజును జూచి వేవేగ నవ్వుచు యరయ్య చట్టవారి కయ్యంబు కాయకు కదిసి రావలెను యరన్న పరగ గజము పై నుండి పాపసీద్ధిరాజు ఆధిక పూరులమీద అప్పుడు కదిసి కదిసిన వారిపై కరిని డీకొల్పి మహిపాలకునివద్ద ఆగులై కడిసిరి ఆదనిఘూరిల్స మదముటేవగులకు సాహసులు డీకొన్న చందంబు వీర ఆయుధాల కొమ్ములకు అమరించి కట్టి తమకముపై నుండి తగ నలనన్న కడువేగ గొలుసులు తొండాల చూచి వేకుకపడగ చోద్యంబుగాను గట్టించి. పింజ పింజ కదిసి బాణాలు పృథ్వీ మోరాజి కీకొల్పి కొమ్ము దేనుగులను గంపింప మదగజంబుల మీదికి మరి చట్ట కడువచ్చు బాణాలు గదను యగదట్టి యరనన్న _ భీకర లీలతో పెను గద యెతతి గద తీసికొని కదిసి గమనించి మించి కొట్టిరి రిపులను గుట్టలు వేయుచు , చేరి వికమళాలులకు శంఖయు లేక రంబిలసాగెను రణవీధిలోను మెందొడ్డి కనిసిన యేనుగుల కృతయుగంబున లక్ష్మణు లంకమీడికి మించి గదయెత్తి కదిసి అప్పుడు కదిసి హాంకారులై పోరి వేగ రావణుమీద యదరించినట్లు పికుగుతో సకియెన పెను ఆ సిద్గిరాజుమీద యుదగ్దంబు అటు “.. గదలతోము గ 5 శాయగాను దట్టించి యేకుుల దాసి కొట్టినను _ సురులెల్ల దివినుండి చోద్యపడగొను కుంభ స్రళంబులు పగిలె తరుచెన అంబులు యడతడవు కుంజరంబులు వరిగె ల రేకుండ ఆవుల యిరయ్య చట్టవారి కంచు తుపాకి గుండ్లు వడిగండ్రవాన య్యరనన్న చందమున

య, రగడ్డపాటి పోట్లాట శంస పనివడి హోరాడి పాప సిద్ధిరాజును మగిడి వచ్చిరి యిద్దరు మ:డలోపలికి చేరి యా య్యకన్న శరమంట పొడిచ అని గెలిచి యిద్దరు ఆవులన్నరవదట అప్పుడు యరనిన్న ఆయిదు నిట్లూర్చు లూర్చుచు పోట్లతో నిలచిరి య వా రా అంబులు తొడిగి యిద్దపమ వె చిన రాజు గజము వురింపె నొరిగె కనుగొని నలనన్న కవుగిలించుకొని వెనువెంట యరయ్యు యోజనంబుల మునుపటి తమ్ముల ముందర తోను వుంచెకు రాజ సిదిాజుకు రణమందు గూల్చి గాయాలకు టఫ్రీతులసి పతి+టి-చ అ ళు ణి తక్కిన ఒలమిలు తందర గొదికొని యిద్దరిని కుర్చుంవ లాడుచును నుంచిరి చిక్కిన ఐలములనెల్ల చేరి రణమందు పలికొండ, రాజు, బంధువర్ష | ణు ణం మ. యెదురు రొయష్మిన పోట్టతో యేకాంగి. శ్‌వపురాణసు విెంుచు య్‌వటిత్త స్స వీకులె ఎండీ చదరక నిలచిరి సమరంబులోను శివరాతి జాగరము. చేసిసా టు గోపైలకులు వరిగిరి గోవులు మడిసె అతివేట్టతో నున్న అక్కు వం పరగ నంతటికిని భానుడు (గుంకె పాషచె. చావానావాహావాని

ఏడవ కాండము కాటమరాజు యుద్ధము కాటనురాజు పద్మరాఘవుడు యుద్ధమునకు సిద్ధమగుట అంతట మరువాడు అమావాస్య నాడు చల్లవారి పుల్లయెద్దు నలుగు టెద్దులకు పపంపు నలసిద్ధిరాజు బారు లేతెంచ కొమ్ములకు కుందగపు కుప్పెలు కడువేగ యెచెరించి కాటకురాజు దాపీ పద్మనాయుడు తాను పెైనముగాను ఘంటలు మెడను బొడ్డుఘంట కట్టిరి హనుమంత కాళలు వేగ ధరియించె హనుమంత కాళ పె రేషమంత ముండ్తు నాల్లుకాళ్ళ ను నాదచుటందెలు ధరియించ చామంతిపువ్వుయ బంతులు వేసిరి పంచవన్నె జల్టాలు పద్దిండ్డు వేసె చలగుచు వేగ వుత్యాలు దాపీన మువ్వలు దాల్చె కనక వడ్డాణము కట్టిరి మీద శంఖు చకంబులు చెపుల నమరించ మేలుతుమ్మద రెక... మీరిన వన్నె. _ శివనండుల గుడారు వెడలి సంపంగి నూనె వంపించెను చక్కని చిరునపుంతోను కురులు పరగ తా కోరికదీర యా పీరజడ లల్లిరి వేడుక పడుచు పల్పికొండను ముడిచిరి గేదంగులు జడ తొనుండు సింహాసన తమంముపె ముంచుకొనియుండ నుంచి ఫాలమున కస్తూరి బాగుగా దిద్దిరె మానవేళ్వరుండెన మాధివుడు పచ్చల చెక్కిన వులిగోరు నలనన్న పతకములు ధరియించిరి అల్ల రఘుపతిని చూది అప్పుడిట్ల సన్నపు రుదాక్ష సరులు ధరియించి నెను: వన్నెగా బికదులు వరుస ధరియించి భదక్రిరన్న రాలేదని పశువులన్న తలపోయుట “వావరో వొ బావ! పల్లికొండ అన్నిట సంతోషమాయ బావ! రఘాపతి। ఇమరంగ వినుము

యరగడ్డపాటి పోట్లాట ఉల్‌ యీవేళ ఐ త్తిరెన్న లేడాయ బావ! పగవాని శిరస్సు గంగప పాదకానుక చలగి యా కురురాజు కానల రీతి పెట్టు వేళాయ నలసిద్ధిరాజు బలములతో యెక్డు హరి హర [బహ్మరుదులు అమ” లావులు నని సేయు చరిధము దేవతులు కన్నులజూడ బత్తికెన్నకు కారణము. సురలోకమన నుంచి చూస్తు లేకు వున్నారు నేటికి రాడాయ నేనేమి సేతు ముంతలో ఎ త్తిరన్న యిటకు మనను తీకగ నేను మరి సిద్దిరాజును వచ్చునో రాతో మట్టల కుంతలమున నేసు వాని దావరో।, పెలపుుు పం3పు మాట్‌ శరము ఖండించి భదక్రిరన్న రాకనుగూర్చి పర్లివౌండ చెప్పుట విని పల్లికొండయు విస్మయంబంచి= పరకు ఖింకివాల పష్టైస-బులతోను “తో మరిది కాటమరాజు! విషము. పగతుం మీవ నీవు యెక్తులు పరగ వార్త చెప్పేస గికొలర్చిన యీ జగడ వ్యలాంతయు భక్తుడు చేసేటి యున్ధము చెల్లేటి బలము యకగడివ్నాట్ళ. కాశిగో నీ యుద్ధము ౩ నవచ్చేని దశమి యేకాదశి ద్వాదశి మొనలు ఆప్పుడు భక్తిరన్న ఆ విశ్వనాధునికి యీళ్వరుని పూజ కాయగా యేక వప్పుగా సాష్టాంగము వశరంగ చిత్తమున (మొక్కి వున్నాడు యెరుగకు వొగి పెద్దలకు వేవేగ దొనకొండకు వేంచేసు నతడు నేడు కనక రథములో వచ్చు, కాటమరాజు! అక్కడ పెద్దలకు మోక్ష మందంచు.. ౯కి ర్రీర్ధంబును గయకున్న విభూతి వే దేశాంతి ఆయ్యగారు తెచే ఎ) యిటకు కడిసి పగతుల చంవ కారి ణము నీకు పరగ = న్నూట మన్టభె ఆఒడ యసమయంగ తుదియుద్ధం యిపుడు నేట రేపటగా నెళవు్శా రాడు నీవు యరగడ్డవాట

శతీ26 కాటమ గాజు కళలు దిద్యదృష్టిగల భక్తుడు డను దిష్టి పగలు చేహరెషు పపపతిరాజ! సికేలల నీవు నీ పూలలల నిర్జించువరకు కాటమరాజు; మీయన్న వున్నట్రై తల్లివంకవార్ని తండ్రివంక వార్ని నాకు కొదవేమి? యేడు తరాల పెద్దల వెంటబెట్టుకొని ' యిరువురు వంశముల వారికి భకుడు వచ్చేసి నీవు పగ యిహ పరము లియ్య - న హ్మ్నరించు" అరిగెను భక్తుడు వుత్తర కాశియా త పల్లికొౌండమాటకు పపపలి నవ్వి ఆవులు మేప దక్షిణానికి అరుదెంచి. “విన్నపం వుంది దావః విను;మని వస్తి పరికె పశుపతి పల్లికొండ “సలవు చేడుట “పరగ యాదవులు పరవుపకారులని యీడైన రాజుతో యుద్దంబు గలిగి తర తరముల నుంచి ధ్యాతిలోపలను తమకు సెలవిచ్చి నీవు తిమకముపై పొగడఎడుచు వుండ పోట్లాట నుండీ గలిగె- చూడుమా వో బావ! చోద్యంబు తగిన రాజు లేడు ధాతిని అనక” యిన్నాప్ట ఆను రాఘవుడు తాను ఆ | నా పుణ్యవళమున నే కోరినట్లు పల్లికొండకు నీ పాద పద్మములు నే చూడ గంటి వినయులై అనేక యిష్టములు జేప్పీ రాజువు గురుడవు రక్షకుడవు నీవు ముగ్గురు మూర్తులు ముచ్చిన భానుకులజుండగు పల్పవాడి రాజు ముక్క మ్మికుంతము యేనుగ ఘమటములతో యదరించినాడు డాబేత కుంతలం డాయంగ బట్టి యదరించి యుద్ధము కాయ మాకు ఖర్గే (తిశూలమనే గాండీవ మంది మాకు యేగి వుపాయంబు? ఫగతుల వడి గూబ్బ పద్మరాఘపుడు కదనంబు చేసేటి _కమము లెల్ల కనక నంబుఐ పొది గాజు విల్ణందె నేడు కొందరు కనకపిడి కోలలు వఐిట్టిరి

య్యరగడ్డపాటి పోట్లాట కల్లి? అందరు యాదవులు సూర్యకటార్డు ముగకొని మహాముకులు దీవింప అండి. పరగ తుంబురు నారదామలు పొగడ గొనకొని వక లక్ష గోపాలకుల గవహడి యా దేదకన్నెక లంత నడుమ “కల్యాణమే గౌచి రల్యాణమే" ఆనాడు శ్రీరాము పెండ్తికి ఆరుగు ఎప స చందమూను మంగళ పభికార్థమైనట్టు రాజు గలిగి పేకంటాలై గంగయు రాగ. చలగచు చేతేర సమక సఫా హంబు పెనగొని తిషూర్తులు మెరసి పెంక్టి పెద్దలు గాగ భజం తీలు రుంజ పంచ వనివడి ళారదాదేవి లవి వాద్యములు వార్వుతీయు [తిజగంికిఎ లెల్ల దిపలకొనగాకు దేవతలు భృత్యులై దివిషండి చూడ. నవపంజ గొడుుల నీడను నవవన్న కమలాక్షు థశ్రీహరి కరుణని రాజుకు గ్‌దిలె, కనక రథమై యితిరులకు వాకంగరామ నలనన్న రణమునకు నడచుట పడిగెలు గొడుగులు వుభయ ఆఅలవట్టంబులు రాజుకు ఆవ లీవలకు పార్శముల సింహృతలాఓములు రాజుకు చేరి మెరయుచు పట్టిరి మేలు మేలనుచు పట్టంగ నడుమను బనువన్న నండివలె గదిలె భుజకీర్తులు గల రాజుకు భూ చ్నక 1,లసి యిరువంకలను (పమథాదుల గొడుగులు పట్టిరి వలెను హనుమంత పడీగెలు ఆనుక నలుగు 'టెన్టులు గడిలె సాహనం లతిలాటమలు మరసి ముందర రణవేతి రాజుకు సముకు-ద ఛ్‌ చామకములు చేఎ పట్టంగ బలె. వెంట వి_.జామరంబులు నరంలు పడే నాం స్పారములును చేయుచు _ండ _ఘమ్మునమోవంగ కదెలెస రాజు

శ్వీవీర్రి కాటమరాజు కథలు కత్తశీడు నలగన్న కిదిరి రాగాను నలసిర్ధి వజుతో నని శా జూం కనకతో కదిలెను కాంపి చెరదుండు.. నించ గొడుగుల గడంమ (పళయాంతకుని బోలి పద్మనాభుని నీలవర్డుండు. ] బోలి నలనన్న రూపమును చూచి నలసిద్ధి ఆశ్చర్యపడుట శానలు నలుగడల చేరి కొలువంగ అలా యుధం పట్టడాయను గాక గజము పై సిద్ధిరాజు క సగొసి చూచి బలభ దు రాష్వుతో బాబంపనగుడు కాటంరాజు చక్కదనంబు కడు శరచాపము యిశడు చేబూనిలేకు వున్నతంబు పరికింప శ్రీరామభ దుకనవచ్చు ఆతని గా్యాళంబు మాని గాండీవశస్త్రములు వడు కవుగాని ఆశ్ళర్యమంది : పాండవార్జనుడను పతి యనవచ్చు “యిన్నాష్ళు భూమి యేళలిశిమి యింతవాని తొచముట్ట యుద్ధం మశకు చేసిన యితని దొడ్డతవంబు యితని పంతము నిలుగు"నని సిద్ధికాజు " రాజశము బలముతో అనెను యెంచి చెప్పగలేదు యెవ్వరు ఆయిన “పంతముగల నలసిద్ధి | ఆనుకోంగ విన్నవారము కాము పట్టభ్ళదునికి గాక ఆళ్చ్ళర్యమాయ తక్కినవారికి తరముగా'దనుచు చాత కుంతలము బట్టి అని యిట్లు పరివారము అంతయు చనసుదెంచినపుడు ఐలు5క యితడు గొల్లరాజని యేర్పడ గాక కాటమరాజు=నలసిద్ధి కయ్యమున గలియుట యిన పలాధిపుడైన యా సిద్ధిరాజు రాశుభ్నదుని బలయు రావఖ కాటమరాజుతో కయ్యంబుశాయ బలము మేటి బలములతోను మెరసి పోరాడ కదిసిన చందాన కాటమరాజు

య రగడపాటి పోట్లాట శ్రీవ పొదు నిచిపొల మవదుంచు.. చూచి వేడురపుసచు హూరురై పేదచాగన సెల గు బెడ్డు పెంక్షి వజ్ఞంగ దొరంగా.,, క.స వోరాఆచు కొందరు పేరుగల బసువన్న కియ్యంటులోను పె- డ్రికొడుకుగాన చెయిచెయ్యి. తారసిలి శంక యులేక బుధుడు బ్యృహపతి సుకయి-తో పోట్లా ఎమురు జూరులై పుషహూ3లుకి?గాష కొంత పృథీవి యరగడ్డవా. పె-ర్చి కొలు కాలు పెసీ ఇల్లిలోప_ను ఆకుగిఎగాగ వవరైన దాషల పోట్లాఎవారు 'శ్రీడెవి శ్రీకాంతి సేనలు చల్ల పండ్లుగీటుచు కటాన్తు పెకొని కదసి కడగి పేరంటాల గంగయు గాగ పడిగుడ్డు లాడేటి వీరుడు మన్నీలు వళుపతి నలనన్న పద్మరాఘవుడు తృరువడి సేయుచు పరగ నవ్వుచును ప్టేతో బసువన్న కదిసి సూర్యకటార్ష పొడివి తోడిపె. డికౌచుకయ్యె కల్లిలోపలను నిగుడంపు తుపాకి నిష్పులగుండ్డు “వో స్వామి యన గును యె-మితో పెంగ్టికి వొరిగేటివారు యెచర్కోలుగాగ విల్లనంబులు పూని వేటాడువారు ఆరిచి వేసేటి అంబులు చిల్లకోల అంబులు చేరి. వేయంగ ఆక్షింతలుగాగ తూరి యా బాణాలు దురమందు వెళ్ళి జబురు రుంగులు కాలీ * సమకంబులోపల చౌకళించి కదిసి సరితాకు గుండ్లు. జంజాళమంల పొడిచి విరవాబి మొగ్గల వెట్టాట గాగ సరినారుగువారు పె? బొబ్బలు వూర్చిచ్ళ పెద్ద ఓఅదసి ళన కత్తుందూసి రంతులును కడు పావాసమున పె. కిపాటలుగాగ పృద? కంపింప ఆరదుచు నరటవ ఆటు పొడుచువారు వడి రకధాలల వవంంముయటగాగ పూని యూటెఐతోను పోట్టాడు =ర్చృ పల్లవానరాజు.. పమప-రాజు పూస ఇజహళ వమౌవాస్య పె-స్తరంపదము ఆ 'పేక్ళతో కోరి వ ంగళా-రమునాడు

శల ఆ6టవంరజు కథలు క =. మంచము ఆటా వం కి వ్‌ | ల హేంఛపష” నిని యి మోప ల ల కంస నణడిగు రాల. దుస దూడిగజవ లం టెడిచి అధికల యాదవ్వలు _౨ పిలచి వాచిన కింధస్తళము సర్యథమమున పగిలి శూరుల్ర వజ 1 సేవుచుందగ గజి చ్‌క్తము శిల కాల్వ చల్లవారీ పుల మెడ్డు స గుటెప్టులు చందమున అపు. తప్పికిర క్తము ధరణిపై బారె చలరేగి యేసగుల చర్చించి భోరున కొండవలెగు గజము పొడిచి ధూమిపై వరిగె కోలాహలముగా కొమ్ము టేనగల ధారిణిశ్వరుడు సిద్ధాజు ధరిణిపై చంపి నిలిచె సలుగుదిద్దుల యేన కింసె బసువన్న పై కాల్బలము సమయింపగాను తోను (ప్రళయికాలటదుండు ఒసువన్న మురుగడల పగవారు బసువన్న యపుడు చేరిరి పరగ సిస్థిరాజును పారంగజూచి ఆదికౌని బసువన్న మీద అంప దళములపై దూత గందిరేజేసి వర్షంబు ఘనరాజు యెక్కి న గజముపై దూకి. పింజ పింజలు కదిసి పెన చౌకళించి కొఘ్మున సాహస-బఒునన వెయ్యంగ ఆగగు.డె బసవన్న ఆదికెని కవసె వ్పుగుడై నలనన్న వువవకి తేచి బసవన్న మీడికి భద గణంఒబను _ కళ్యాణ వభమనుదు కాటమరాజు యసగంగ డీకొల్చె యా సిస్టిరాజు మదపక ఘంటల కుంతల మెత్రి గజము పెకొని రాగ కాలుళాటి చి రు?పించి యా సూర్భకాంతులు నిలచి రంకెవేసె నీలకంటని జోలి చదర ఒసువన్న రంకెకు పట్టపు యేసుగ అప్పుడు తళ తళ మెరయ అవని గజము సింహ్వనఎ చూచిన వైవడి గంపింప రాగ ఘంట కుంతలం రుఃిపించిన అరొంచి కొ.ల్మిలు ట్ట ఆన్బ ఘనుడు పిస్టరాజు

య్రరగడ్డపాటి పోట్లాట శీల] సా మ. కదిసె కాటమరాజుతో క్‌ంంబు సూర్యునికి యరకావురు శాయ చుటినటాయ బు (౧ బంము ల.చరు చూచి ధి పమంద ఆతివేం చంమునికి మేఘంబు గాగు కిప్పినటాయ చు ,. లుజడా జీసీకౌని నంసిద్ధిరాజు కాలాంతకుని బోలి కాటమరాజు దమకుడ. శంధుడు వ” సిలి నట్టు సిరి లఘుస్రో కదిసి యా ధరణి గబ్బరం యెగననయ తగను సిద్ధిరాజును పోరాడి యెదురు రొమ్మున బొడిచెను యగసి కడువేట్కతో రాము రావణులు కంతలాన కదసిన యట్టు కుంతలాన పొడిచిన గుండెలు పగిలి పృథ్వి ఆకాశంఒ ఘూర్జిల్ప పోరిరి రంతుగా నార్చిరి కణవీథీలోను యిద్దరును నెవిగూలె రణముపై నలసిర్ధిరాజు మచ్చము మచ్చుములు మర్హాడినట్లు కాటమరాజుకు యరగడపాట న! ఛి గన. వారధి వారధి వక్తి కదసివట్లు కారణం కనుక వగికొని పోరాడి వసుధిపై నంత వొరుగుచు కాటమరాజును మేరువ మేరువ కఏసి మెరసిన యట్లు యద రొమ్మున పొడిచిన సాహనంబున పోంరి సాహను అ కొటమ రాజుకు తగిలె గాయాలు ఓద్దరు అంతట సిద్ధిరాజు హతమాయె ధరణి ధూమము యెగ౧సె సుకలు నపుడు తందర నొందిరి సురలు కండ్లు మూసీరి కిడ్తు చోద్యంబు నొంది సిద్ధిరాజు మడియగా చింరర్ల భీమన పద్మరాఘపునితో పోరుట సిద్ధకాజు ప్రధాని చింకర్ణ భీమన అధిక యుద్దము కాయ నప్పుడు ఛి లు లు 09 కాటపషురాజు సంగడీడు పవ్మ కిదిసి రాఘవుడు

శీలి కాటమరాజు కథలు మన్నీల బొమ్మనే, మి. మగల బొమ్మినేకము మామీద గూతె | దళ తోఎ. -రుంచు పొడిచిన పద్మనాయుని రాగాన యా పఠ్యిరామవుడ. కఠిసి వక్ష స్తాన గాజు పిల్లుల క్‌ త్రీ కనక బాణాల పోటుఎటిం వీరభ్నదుని పోలి వేయుచు ఆర్బుడు వెస గూల్చె రిపుల విడబడి బారెడు వీరజడలు మరియు పగతులు మార్కొని తూలగాను వచ్చిన కోపాగ్ని కన్నుల గురియుచు రాజు చిరిపోతు రాజుకు శివమెక్కినిట్లు కువతళం ర్సుశపించి కూల్చిన రిపుల పద్మినాయుడి మేన బాణాలు దాకె దంతీల బొతెచిన ధఠరగూలు విధము (ప్రధాని భీమినేడు బవరంబున గూలె మయుదభూమి వరన ఇ ణా కూలేటి పీనుగులు గునియు నళ్వాలు. తెప్పలై రళ్హాన తేలు గొడుగులును వాలేటి పీసుగులు వరుగు కుష్పలె పడియుండు గురుపోతుజల్లు లొటపిఓలు యీడాడ బడియుండు కదిలేటి మొండ్యాలు కల్లి నెడలేక వింజామరములు చెదరేటి కండలు రక్తాన పొగలుచు రణమందు మొండ్యాలు చెల్లింపుచుండె పొర్ణాడుచుండు కొండలవలె యేనుగులు కల్లిలో కడలేని లొటపిటల కె ల్లిలో వరిగి గురపెట్టుచుండె కొదవలేక రిణముదు కొండగట్ట రీలి ఆడాడ పడియుండు మోపులై పడియు పొర్హాడేటి భృ్యదగజములును ఆయుధంబులును చంద్రవంక గొద్లళ్ళు చేపట్టు కొల్లగా పడియుండె రజమందు కత్తులును కోలపశిగెలును భదగిర యీబెలు భదాయుధములు (తొక్కితే నలిగిన తుడుము లెడలేక వొరెలై పడియుండె యెడలేక పడియుండె యేనును వగ రణమునందు చవుడోళ్టు

యరగడ్డపాటి పోట్లాట త్త చౌకట్ట పోలుఎ సుపెం కుంభి శి పల్లాట మాయవశ్చాయి గొంసుబుకు కరమొప్తు కేడెఎ కావు పడగలును రాకట్టు కడియములు పడకల [కిద ఎవరగ మొండ్యాలు రత్నవారములు చాలుకొని పడియఐడు ముత్యాల హారములు సంకుటరిగెలును మొద్దుటుఐగర ములు కూలిన లొటిపిటలు గునియు పతక వోరముల బలు సొమ్ములెల్ల నశ్వాలు రకాన పెనగొనీ రణమందు నిండె హేరాథముగ నుండె ఆ రణమందు సైకపు దుప్పట్లు చలువలు మడిగి... నడికట్టతో వరుగు నాయకులు తెప్పల్రె రకాన తేలాశుచున్న తరుచు పెకాని పకియు=డ పకివాగెలన్ని వడ్డాణమ ల వరగు వడుసు మస్నేలు యింద నీలపు కత్తుం మునప బొమికెల శరములు పోనులై జీంాలు యుండె అంకె వన్నెతాళ్ళు ఆ కంచుటకిగెలు ప జాంగి ధుమిాచి వరగు వ జీల పొంకమైన మంచి భూచ్యక గొరక వోటులునాటి గొర పెట్టుచుండి గొడుగులు. చిల్లకోలలు శాటి చెల్లి సావహానులు అసుర తలాటములు ఆ శంఖ గడియాల సాహసులు చ[కములు మడిసియున్నారు వనరైన ఆ మంచి వన్నె గుడార్లు చినిగిన డొక్కలు చితికిన తలలు హెచ్చుగల్లిన యట్టి వెల్లగుడాప్తు పారేటి రి క్రాన పడిన మొండాలు యె త్రినచో పీన్గులు యెగలేకయుండె. పక్కలు ముక్కాలై వరగె మురిగిన మొండాలు మూల్లు రణమందు పీనునులు. పెదిమెణ దంతములు పెవగొని పరపరలై యున్న పట్టుదట్టేలు యుఐడె కకిచికలై యున్న కక్కుక ళ్యాలు చెక్కిళ్ళు చెవులుగు చేచులు మరియు అమర గట్టిన సకళాతు పల్పముల మోకాటి చిప్ప ముంజేకె వేట్ట యశాాలు క్‌నునుడ్డు అడాడ క0డలు పుండు అలసి గాయములతో అటు పురెలు పునికెట పోగులై యుండ తిరుగుచుండు 28)

శీలి కాటమరాజు కథలు పండ్హ సంచుగు గరచి పట్టి మొన తెగిగ హసములు మోప్పులె నాయకులు యుండి తరచుగా 6ణమున తలలు పకి కుమ్మర చేసిన కుండల కుమురు యు.డ కూర్చినట్టు తలలు గుట్టరై యండె బాకుటు చేపట్టి పరగ విడువకను గజములు అళ్వాలు కాలు బలములుకు అటు వక్క _పాణాన అల్హాడు రణమందు ఆరలేక రాసులై నరులు యుండె యాదవుల గెలుపునకు హరిహరులు 'మెచ్చుట తమకంటుమీది యాదవరాజు లపుకు దివ్యమూూరి పల్లికౌండ దిష్టి వస్తా9ల తులసిని పరమాత్మ నూపించి యనుచు. ముండు యుద్ధము చేసి ముమ్మయ్య వేడుచు కట్టుకొని వీర శేఖరులు పోచచ్యు నలనన్న పోటులు నాటిన వెనుక “రా రమ్మని పిలిచి, "'ఠణములో ఆరువై యేండ్డ నాటి గాయాలు అవి వార్త పల్లికొండకు కాళిలో వున్నట్టే మగుడు భక్తునికి అప్పుడు నలనన్న హరి హరుల చెప్పంగ కారణము చెంది వున్నాది వేడ యోగ మార్గంబున యొరిగింపు' పల్లికొండయు దలచె పరమేళ డనగ యనుచు శలవంది కాశికి చేరిరి బాలలు 'మెచ్చిరి దేవతలు మేలు మేలనుచు అమిుతన్న నలనన్న ఆమర ఆతని అందము దృఢ మంతయు యాదవులు చూచి. పంతాన ఆరులను పట్టిపోనీక హరి హరులు వారిపై" అవలీలగాను కుంతళముల సామంతుల కురుచ పృధివిపై కురిసిరి పుష్పవర్షంబు కత్తులను ఆంత గోపాలకులకు అవులెద్డ్దులకు కిటార్జు జంజాళములును ముఃర్చ తెలిసి నయట్టు మోహంబు ఖండివాలముం పీడె ఘనమైన సిద్ధిరాజు కాల్చలంబులను

యృరగడ్డ పాటి పోట్లాట కలీగ్‌ పరగంగ గిచ్దపై బంతాడ్తినట్టు ఆవుల కీకొల్చి అకాల గూల్చి వెస యుద్ధమ౫ 'పెంగ్షి ఎదుక్రై నిట్లు సిద్ధిరాజు బలములు సిష్టిపె కూల్చి ఆందరి మనసు: ఆరమరఎ_ బొందితో బొల్లావు పోయె స్పర్గంబు విరివిగా దళముసు బులగూల్చి అజుడనే పుల్లెష్ట హరిపురి శేగె లాము పగ మిగుల కుండుంగ _పభ్యాతి పంఠాన పోబడి పగవారి చాత గాను యెద్దల వుసి కొల్చి యేనుగుల పగదీర్చె యరగడ్డపాట నలనన్న చంపి ధక్రిరన్న వచ్చువరకు రణరంగమును వీరగంగ కాచియుండుట పల్టవ రాజుల పాళలేట జంపి ఆ రణము కన్నుల చూచి ఆళ్చర్య పగవారి రక్తం గంగకు పదవ్షీణం మంది తింగి '“పరువుపకారులు మాదవులు బహు పారుచుండగ గంగకు పగవాని పరాకముఎనను శిరస్సు సాధించి పగతుం బాల నమముచి పాదకానుక పెట్టి [పవతిచేసి ఆరలేక వరిగిరి అమరి యానవులు అల్ల కాశియ్యాత అటు బోయినళ్టి రణము కాపొడితే నాకు రణకుక్తి వల్పవుల భత్తిరన్న వచ్చిన దనుక కలదు నన్ను పూజించి”. నాథుల రణం గంగను రణము కాపాడవలెవని వశక కాపాడితే ముటకు వచ్చి రాజు వేడంగ బ త్రిరన్న సంతోష ముప్పాంగ గంగ చయ్యిన _కలియుగంబున నామ భుక్తి కట్టడి లేచి చేసు” తమ్ముడు హోతురాజును తానుకు అని తంచి అగంగ ఆ హోతురాజు మరియొ వల లికిగి అ రణము వవరంగ కల్లి ఎడుమ నిడి రిణసు వసుం చొచ్చి చూచి

శ్తీఫగ్ర కాటమరాజు కథలు వల్లవుల తిరుమందులమీద వైన ఆకాశము పొయ్యే పము వైనాన ఆరు వంచక ండ భేషగిన్నె 88 లో వీరళాసలు మేదనిపై పందులు మెపె వాళ్చకండ చేపట్టి పుట్టలో చీమలు పొలసిపడరుండ '

అందనిపై. చిలికించి అప్పుడు పెట్టిన తిరుమణి పీ టె త్తముండ

మ్నుదించి పూసిన థభ్రీరామ గంధం యీగె వాలకు:ండ యీపీ పెట్టకుండ పురిచిట్టకుండ కాకులు ఆ రణమందు కదిసి రాకుండ కాంతిగల దేహాలు యీరీతి నక్కలు రణమున నిక్కి కందువారరుంక

చూడకుండ రనుణతో కాపాడుచుండెము రణవీక నీచుకు భూతాలు నీగిరాకుండ గంగ కౌసుకు గడ్డలు కారాడకుండ

హ్‌

అగువుంచి కథ అవతారిక థ్రీకష్ప దేవుని చితాన దలచి ముందుగా సంభువులకు అంచితింబుగా శారదాంబ ఆత్మలో ముద(మున _మొక్కి) దలచి. (కలునములకు పుట్టిల్లు) ఘనత

రమణ తోడుత విష్ణురాజుకు విలసిల్లు

(మొక్కి చెలగి జరుగున పల్యా చెన్నయ్యను (బైమరాంబికను మడిన (పార్థన చేసి వాడు థ్రీ గిరిజాధీప సిరుస్సున వున్న పుడమి అరుంధశికి పుట్నిండి భాగీరథి గంగను పాక్థన చేసి ఘనుడు వొణిత బావించి వెన్నురు నెకి కడు వగ లఅ(గుమంచి కథ బాణావీరుల (పెగ్నె కొనియాడి వేట్కతోను) కాళిదాసుకు భువి కవివరుఒకెల్ర ్రీకరంబుగ చెప్పెద చెలగి

క్‌ తాల్మితో సాష్టాంగ దండంబు బెట్టి యాదవుల కర వాలాయముగ నందరిని వాక్కుస [పాఠకటంబుగ వినుడా పెశ్యాతిగాను

వలచి నంధి లక్షణ మెరిగి ళ్‌ థ్‌ చప్పనేర్చిన యట్లు పోలురాజు సంతానము వలవుల గోతాన వంళాల్టిసోమ అఆకువధాంగ అక్షిమి కృప నందుల *.ంతోదుతను పోలురాజనగ సిరిదేవి శివుని పోలిన గనుడు పార్వతికి సరివచ్చు పరమ కల్యాణి ఆ పోలురాణుకు యేరువ రాజుల్రై యలమి ఎఉనియించె

త్వీలేక కాటమరాజు “నలు భక్త వొచ్చల పేరు పరగ అ లు ఎం వనధ్‌ గంలీరుడు నుతికెష్క ముగ్గురి మూర్తుల పేరు మదము భక్తుడు ఆ$ి ,.. ౨ ౨. తోడుతను అతనికి తమ్ముడు అయితమరాజు పొలుపొందు కీర్తుల పొదలిశ నగదుకు భూతలంబున రిపుల హిరిబుచ్చునట్టి అన్నల ము(గ్గుకికి అగుమచి అమితమరాజుకు తమ్ముడు యనగ అనజుడు ముమ్మయ్య వన్నెగా జనియి.చె వాగుజనేతి ఆగుమంచి సాందర్యవర్షన ఆల్యకు సరివొచ్చు ఆగుమంచి తామర తుండును బోలు తరుణి గుణము ఆస్రములు తెల్పమిగా ఎలక 4 ఏ66 కనక కళిశవుల బోలు కాంతి నల్లతుమ్మెవ బోలు నాతి తిలకురులు కుచుములును అలర చండుని బోలు ఆరివ కొదమ సింహ్మము బోలు కోమలి మెరుగుటద్దముల బోలు మెలత సీళ్ళ సుకియను బోలు నె“వైన చెక్కిళు నాభి కాముని ₹రుకుయిండ్లు గతిగండు అరిటి స్తంభముల బోలు అతివె బొమఎ 'పెచతొడలు చెలువముగ బేకిసకు సరివచ్చు పొటక్కర లనవొచ్చు బిగువారు కన్నులు పిక్కలు నిండు సం'పతితి మొగ్గ నెలత చిగురుటాకులు టోలు చెలియ నాసికము పాదములు మెరుగు తీగను టోలు మెలత పగడపు మొగ్గల బోలు _దేహంబు వాదముల వేళ్లు దాడింభ దిత్తుల దనరు సల్వరున నక్ష; తముల దోలు నఖముల దిరు

అగుమంచి కథ తరి ఇామధేశవుక టోలు తరుణి కీ ర్తికందంబు కి మలాక్షిమోము తగు చందవింబ బూదేవి సాక్షిగా పాగడంగ దగును అగుమంచి గుణములు యిన్ని అందములుగల యింతి యరనన్న చెల్పెలు హేమంపు బొమ్మ ఆగుమంచి నుమ్మన్న చెల్లెలు ముద్దు రామచిలక పన్నుగా దనకొండ పట్నంబులోన కొమ్మలలో కెల్ల పూగొమ్మ ఆగుమః+చి వల్లవులు ఆరువేలు వజీతలలోను వీరన్న చెల్లెలు పృథివి లోపలపు మెల్లసుగంధి యాముడిత ఆగుమంచి పొందుగా తిరుమందుల పుత్రమ ఆక్టాన్న దనకొండ నలర తానుండి రాజుకు భక్తుని చెల్లెలు భామలలోను కుందనపు బొమ్మయగు కులసతి వుత్తమురాలు అగుమంచి ఆసనుంచి పు త్రడిబొమ్మ ఆ త్తవారింటను ఆలరంగన౧కి కాటమరాజు చెల్లెలు కలికి ఆగుమంచి వుత్తమురా లగుమంచి వొనర మెటిగుణములతోను మేలగు యిట్లనియె: అగుమంచి. “పెడెండి దాచులార! పనిబూసి మీరు అయితన్న చెల్లెలు ఆణిముత్యము కై జేసి ముత్యాల గద్య! దేరమ్మ'" బొమ్మ. చెలువుగా నీలాల చందళాలలోను 4 అలం కాంత ఆగుమంచి. భలువుగా పచ్చలు బాగుగా దాపిన భట్టావులరాజుకు బాగైన చెల్లెలా పన్నెండు స్తంభాల పందిళ్ళు నడుమ సుట్టాల సురభియొ నుందరి శృంగార మైనట్టి చెలువంపు గెద్దె ఆగుమంచి. దాడులు యా గెద్దె దాయముగ దెచ్చిన కరియావుల రాజుకు గాంభీర్యపు మోదముతో ఆగుమంచి ముదిత చెల్లెలు కూర్చుండె. మరియాధ గరిగిన మగువ ఆగుమందచి నాం

తృథ0 కాటమరాజు కథలు అగుమంచి 'రెడ్లను పిలువనంపుట వేవేగ దాదుల వేగంబె బిలచి కూర్మితో రమ్మనరె కోరిక మీర దండిగా పలికెను దాదులతోను యేర్వు రామికెడ్డిని యెలమితో మీరు “పాలు. పొందగా బోయి భూమిలో పరువున తోడి తేరె వో వణితలారః రెడ్డ యలమంచి కొమ్మి రెడ్డిని వేవేగ మీరు చెలగి పిలవరమ్మ చెలులార! మీకు నలువున తోడి తేరె నలినాకులారః వారితో ఆలోచన వొాగిళశాయ వలెను ధనకొండకు 'పెదకాపు ధా న్యాల చేరి పీలుచుక మీరు శీగమే రార” గంగిరెడ్డిని అని యానతిచ్చిన అంతలో దామలు గనముగా తోడితే3 కమలాకులారః పనిబూని యందరు పళీకి యిట్లనిరి. రాజుకు కిలిగికవారు అక్కిరెడ్డిని వో ““యెవ్వరెవ్వరిని విలుతుము ఆంగుణలారక్‌ ! యేకాంతమునను?'" మక్కువ తోడితేరె నూట్టాడ వలెను” ఆవేళ ఆగుమంచి అడిగిన యపుడె అని యావతిచ్చిన ఆ తలో దాడులు యింతి దాదములతోను యిట్లగనిపలికె: పనిబూని యందరు పకువున బోయి “*హెట్లపాటి పోలిరెడ్డిని పొలపు విశయముతో రెడ్డనము వేచమే మీరంగ తోడితెచ్చిరి గట్టిగా తోడి తేరె కమలాక్షులార! మక్కువతో అగుమంచికి మరి పొదిలి గంగిరెడ్డిని పొంకముతో విన్నవించిరిః మీర “మాట తప్పకను రెడ్డ తోడి కెస్తీ కదిలి పోయి పిలువరమ్మ మమ్మ" ॥ కాంతలార! వేగ వయ్యాన దాదులు వనర నిట్లనిరి నాదిండ్ల పాపిరెడ్డిని నలినాక్షులార! అక్కన్న ఆరెడ్లను అప్పుడు చూచి పన్నుగానున్న యా భూపతి రెడ్డిని జముకాణము పరిపించి జననాథు వొన్నెగాను తోడిరేరె వాణితలార। చెల్లెలు మీరు కుస్తరించి రెడ్డను కూర్చుండ నుంచి వోరుగంటికి పెద౩ాపు వొనర విన్నవించె రెక్సతో వేడుక మీర: నాగిరెక్థిని ళు అగనలాం లాలా రా