Telugu Jivanarekhalu Sahithilekhalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

॥ (. క సే . తభ్మ్య్వ్యశ్రే స / 7 టీ /1 ( ౧ . క . వ.

1. మహాకవి, కీర్తి శషులుమధునాపంతుల | -,.. చై గా “గండకవిపండితులుసాహితీవేత్తలు "౪

"క ౫౯ రసు వన ర్త జవనళరఖలు సాహితీ లేఖలు కీ. శే. మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి ఉద్దండ కవిపండితులు, సాహిత్యవేత్తలు వ్రాసిన లేఖలు సంపాదకులు సన్నిధానం నరసింహశర్మ, డా॥ అరిపిరాల నారాయణరావు మధునాపంతుల వేంకట చలపతి, మధునామూర్తి | ప్రకాశకులు శ్రీ మధునాపంతుల ట్రస్టు రాజమహేంద్రి 2000

న ర మ క న!

పే6466 0260౪666 కెం6ట 216 ఏం[ం12% 0[2ల14274 6టల3

ఇ₹ాడల (0 సెక2రటఆ220220213 5ఏట/202140/222 వాటా” బ్రమ

61005 :

వ్‌202216020200 12౯2500082 వ2ం002

8. ఉ0ట212 227202 20

ఏర 00020201012 160122 ౮921202021

గశ2రలియ32 సిశజళు

శకి సైట్‌ ?జిజాణ టి న్‌గ సంనలంు కట గక కనివమివిలుతగ థి

కల ౧జి భ్‌

క. ₹ఛ202402 000212 కూససీ02, [ వాగయ021 ౧౦౪42011 716/2 10200, వ్‌ంం6121000 వర గిశ2లలట020220212 5 51మ0ం12, కషడంయ2రీలం6ేగు.

ల. ॥

2. 6214020 1282 562 ము28/మ00 ల కైతిం, 1200228, ౦౮౮౫ ॥ య ఖీ 25626 తక్శ జస వ్‌ గిశ26060202020118 శాక ఢా న కెష్యిడం2సీంరే. ల పై

ల్‌ ఆ గె

54 42008, 2000

క. 60/-

తీ!ీదసి82 గల జూ,

తీలి2006 608010 గండకీ,

కతమంంగ60/. న్‌ రీ 0 /

6076 కకం :

క!

ఆణశ00%1105 :

ర్‌1మక2తిణ 12923218 కటాషం

కైన £

౯1 సస2604ల20200122 05 (జకం)

కెష్ళతం028ల061-53ఏ 103.

అభీస్టృం

జయంతి తే సుకృతినో రససిద్ధాః కవీశ్వరాః

కవులు నమాజహిత కామనతో పధ నిర్దేశకులుగ కీర్తిని పాందుతారు. అట్టి కవులను గౌరవించుకోవడం సనమాజకర్తవృం. నన్నయ్య భట్టారకుడు భారతానికి శ్రీకారం చుట్టిన రాజమహేంద్రిలో కవి నమర్దన ఎలా జరుగవలెనో ఆ మార్గాన్ని మవోకవి మధునావంతుల నత్యనారాయుణ శాన్తిగారు 'శరవ్యండలి' నంస్థద్వారాలోకానికి నిర్దేశించారు.

వారి మార్గమే ఆదర్శంగా తీనుకొని మవోకవి మధునావంతుల మహాప్రన్థానానంతరం వారి అభిమానులు ఆంధ్రభాషా వ్యాస్తికై శ్రీ శాస్త్రిగారి పేర ఒక సాహిత్య నంన్ఫను న్ధాపించాలని నిర్ణయించారు. ఫలితంగా మాజీ శాసనసభ్యులు, రాజమహేంద్రి వురపాలక నంఘ మాజీ అధ్యక్షులు శ్రీ పోకుల వీరభద్రరావు సారథ్యంలో 1993 మార్చి ౩వ తేదీన 'క్రీ మధునాపంతుల ట్రస్ట్‌ రిజిన్టర్‌ కాబడినటి. వ్రతి నంవత్సరం మార్చి 5వ తేదిన మధునావంతుల జయంత్కుత్సవం నిర్వహణ, ప్రముఖ సాహితీవేత్తచే స్మారకోపన్యాసం గాఏింవచేసి వారిని నత్కరించటం జరుగుతోంది.

ట్రస్ట్‌ ఆశయాలలో ప్రధానమైనది ప్రచురణ విభాగం. క్రి మధునాపంతుల వారి ఆముద్రిత గ్రంథాల ముద్రణ, ముద్రితమైనా అలభ్యమైన వాటి పునర్ముద్రణ, వారి ఆశయాలకనుగుణంగా ఆంధ్రభామషావ్యాస్తికి నహకరించుట లక్ష్యంగా కార్యక్రమాలు చేపట్టాలని ఆకాంక్ష,

శీ శాస్తిగారి జీవన కాలంలో ప్రముఖ కవి నండితులు వారితో జరిపిన ఉత్తర వ్రత్యుత్తరములు 'జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు' పేరిట నంకలనం కావింపబడ్డాయి. శ్రి శాస్త్రిగారి సూచన మేరకు శ్రీ నన్సిధానం నరసింహశర్మ, శ్రీమధునావంతుల వేంకటాచలవతి. మధునామూర్తి డా! అరివీరాల

నారాయణరావులు నంపాదకులుగా ఈ లేఖలు గ్రంథరూపాన్ని పొందాయి. శ్రీ మధునాపంతుల ట్రప్టు ప్రచురణ విభాగం ప్రథమ వుష్టంగా ఈ గ్రంథాన్ని ఆంధ్ర పాఠకలోకానికి అందించగలుగుతున్నందుకు నంతోషంగా ఉంది. న న చూడడానికి వీలుగా ప్రయత్నం జరిగింది. ఆంధ్ర పాఠకులు మాయీ చిన్న వ్రయత్నాన్ని నవలం చేన్తారని ఆశిన్తాం - త్వరలో మరి కొన్ని గ్రంథాలను వెలువరించాలని మా అభీష్టం.

ఈ గ్రంథం సేకరణ-ముద్రణలలో పూర్తిగా సహకరించిన శ్రీ శాస్త్రిగారి శిమ్మలు శ్రీ నన్నిధానం నరసింహశర్మ్య. డార్టర్‌ అరిపిరాల నారాయణరావు, శ్రీసెరుమాళ్ట రఘునాథ్‌ గార్లకు నూచనలు చేసిన ఆచార్య జయధీర్‌ తిరుమల రావుగారికి, ఛాయాచిత్రాల సేకరణలో తోడ్డడిన శ్రీ చలనొని ప్రసాద్‌ గార్లకు మా కృతజ్ఞతలు, కొందరు రచయితల చిత్రాల సేకరణలో ఉపయోగపడిన శ్రీ గౌతమి ప్రాంతీయ గ్రంథాలయంవారికి, గ్రంథాన్ని నకాలంలో అందంగా ముద్రించిన అక్షర ఆఫ్‌సెట్‌ ప్రింటర్స్‌ అధినేతలు క్రి వెన్లీ, శ్రీమతి వానిరెడ్డి వధ్యగార్లకు ధన్యవాదములు. రాజమహేంద్రి. విశ్వనాథ గోపాలకృష్ణ 5-3-2000 శ్రీమధువా న మేలట్రవ్న

జ

భాగ్యం

లేఖలు జీవన రేఖలకు అద్దం వడ్డాయి. వ్యక్తిత్వాలను జొన్నత్యాలను లేఖలు. ఆ మనుషులు తెలియకపోయినా వారి అంతరంగాలను తెలియజేస్తాయి. వాఠకులకు కావలసినదదే.

మధునాపంకులవారి జీవనరేఖలు తెలుగు నొహిత్మలోకానికి నుపరిచతమే. ఆయన నాహిత్యపు లోతులు తెలిసిన మనీషి. తనగుండె లోతులను తెలియనివ్వని మనిషి.

ఇందులో ప్రచురించిన లేఖల నంబ్యు తక్కునే. ప్రచురించిన లేఖలలోని అంశాలు మాత్రం ఎక్కువ. విభిన్నధోరణులు, మనస్తత్వాలు, సామాజిక అంశాలు, బకటా రెండా తవ్వితీసే ఓపిక ఉండాలే కాని అనర్ధరత్తాలు అనేకం.

కావ్యాలు చదివి ఎవరైనా నందేహాలు వెలిబుచ్చితే సమర్థ్ధించుకోవడానికి ఇది వేలూరి మధునాపంతులవారి లేఖలలో కన్పిస్తుంది.

మధునావంతులవారి వ్యక్తిత్వము చూవడంలో ఈ లేఖలు చాలా కల'వని. ఆయన చూపే అభిమానాలు ఆవ్మాయత 'అవ్యాజము, అర్భత్రిమము, ఆదరస్తిర్ధము' అని చెప్పారు. మధునావంతులవాలల్లు సాహితీరంగముగా భాసిల్లేదని మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మగారి ప్రశంన.

ఆఅంధ్రపురాణంపై ఎన్నో ప్రశంనా వాక్సాలు వచ్చాయి. తున్ములవారు 'ఆంధ్రపురాణ ప్రాశస్తృము సర్వాంధ్ర ప్రశంన్యము' అన్నారు. దాయప్రోలువారి మాట ప్రత్యేకముగా పేర్కొనదగినది. 'ఆంధ్రపురాణం వంటి కావ్యాలకు అభిప్రాయాలు కావలసివస్తే మనము చాలా అడుగుమట్టానికి దిగజారామన్న మాట' - ఇటివంటి ప్రశంసా వాక్సాలు కోకొల్లలు, అలాగే 'ఆంధ్ర రచయిత'లను గూర్చికూడ చాల మంచిపని అని కొనియాడారు.

1946 నం॥లోనే సాహిత్యవు విలువలనుగూర్సి నంభూలను గూర్చి, వ్యక్తులనుగూర్చి చర్చకు వచ్చాయి. నాటి తీరుతెన్నులు వవరిస్తూ 'పై పై మెలుగులు మీనాలపై తేనియలు చూచువారే ఎక్కువగా కన్సింతురు. ఉభయ న్మంధముల బలిమితో సొరస్వత సాగరము లోతులు చూచి రసామ్యత కలశమునందుకొను సహ్వదయ రనజ్జ రసికులు అరిది' అన్నారు. ఇక ఇప్పటి సంఘాల గురించి వేరే చెప్పనక్కరలేదు.

ముద్రాపకులు ఏరకంగా కవులను వ్యానకర్తలను ఎక్స్‌ప్లోయిటేషన్‌ చేస్తున్నారని తెలునుకోవడానికి కూడాలేఖ వుంది. చివరకు రచయితకు ఏమీ మిగలదనే నర్షసత్యం ఒంటపట్టించుకోవడము కష్టమే అవుతుంది.

ఇందులో ప్రచురించిన లేఖలద్వారా అనేక శాబ్దిక చర్చలు జరిగాయి. “'వనువుగుంకుము' 'తొదలు' ఇది మానసికమైన తొందరకు వాడినట్లు విశేషం 'నోలూలించు' -ఇలా వ్రాయడం ఇప్పుడు లేదు.

ఇంద్రగంటివారు 'సారమతి నన్మయ' గ్రంథము వ్రాయడానికి వెంపరాలవారి మందలింపు కారణమని వ్రాసారు. అనక్తికరమైన లేఖ ఇది-

ఈ రకమైన లేఖలు అనుభవాల అనుభూతుల రేఖలు. అమూల్చి రత్తాకరాలు.

ఈ పుస్తకంలోని లేఖల రచయితలనుగూర్హి పరిచయాలు వ్రాయాలని మధునావంతులవారి కోబిక. వారి 'అంధ్ర రచయితల' నుండే మూర్తిమత్వాలు, వ్రతిబింబించేటట్లుగ తీనుకొనుట జరిగింది. ఆంధ్ర రచయితలలో లేనివి నసంపాదకులచే కూర్చబడ్డాయి.

మధునావంతుల నత్యనారాయణశాస్తిగారు తాను జీవించియుండగా మవానుభావులనుండి వచ్చిన లేఖలు అచ్చవేయాలనుకున్నారు. వీలుపడలేదు. వీలునామాగా లేఖలు మిగిళల్చిపోయారు. ఆ ఆస్తిని వంచిపెట్టే భాగ్యం మాకు, అనుభవించే భాగ్యం మీకు కల్గింది. రాజమహేంద్రి అరిపిరాల నారాయణరావు 5-3-2000 సన్నిధానం నరసింహశర్ష్మ

వవుపు పు పువు సును వు

లేఖా సూచిక

1. ఓలేటి వేంకట రామశాస్తె అ శ 2 వేలూరి శివరామశాసై ఆ 2 ౩. తల్లావరుల శివశంకరశాస్తి క్‌ 8

2. దుర్ధాక రాజశేఖర శతావధాని ఎ 10

3. గడియారం వేంకట శేషశాస్తి అ 16 6 విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ఎ 32

4. వేటూరి ప్రభాకరశాస్తి అ. పత

5. మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ ఎ 36

6. రాయప్రోలు సుబ్బారావు = 46

7. రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ ఎ 48

8. పింగళి లక్ష్మీకాంతం అ 50

9. కాటూరి వేంటేశ్వరరావు అ 52

10. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ఎ క్‌4

11. దేవులపల్లి వేంకట కృష్ణశాస్తె = 60 15 నోరి నరసింహశాస్తి అ 62 16 తుమ్మల సీతారామమూర్తి చౌదరి అ 64

12. పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు ఎ 68

13. ఇంద్రగంటి హనుమచ్చాస్తె ఎ 74

14. తెన్నేటి విశ్వనాథం ఇ 90

15. బెజవాడ గోపాలరెడ్డి ఎ 92

16. దూపాటి వేంకట రమణాచార్యులు ఎ ం4

17. జమ్మలమడేక మాధవరామశర్మ య 102

18. పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి ఎ 104

19. వావిళ్ళ వేంకటేశ్వర్లు = 106

20. దీపాల పిచ్చయ్య శాస్తి ఎ 108

21. నిడదవోలు వేంకటరావు ఎ 110

22. దాశరథి - 112

23. గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ అ 116

24. సంజీవదేవ్‌ అ 118

25. బాలగంగాధర తిలక్‌ = 122

26. పురిపండా అప్పలస్వామి ఇ 124 32 సి. నారాయణరెడ్డి ఎ 128

27. సోమసుందర్‌ ఎ 132

28. కుందుర్తి = 136 35 కొత్త సత్యనారాయణ చౌదరి అ 142

29. కరుణశ్రీ జంధ్యాల పాపయ్యశాస్త్రి - 146,147 4150,151

30. వ. వేంకటరంగయ్య ఎ 148

31. మోచర్ల రామకృష్ణయ్య ఎ 152

32. వానమామలై వరదాచార్యులు ఆ 156

33. ఆరుద్ర ఎ 158

34. వ్యక్తిత్వ ముద్రలు అ 160

శతావధాని ఓలేటి వేంకటరామశాస్తి 'పిఠాపుర సంస్టానకవి' అసమానంబగు పొందితీవిభన మావార్జించి మాకెల్ల సం తసముం గూర్చుచు సత్కనీశ్వరత నౌన్నత్యంబునుం గీర్తియున్‌ వసుధం బెంపువహింప వర్ధిలంగదే వత్సా! చిరంజీవివై పసివానిన్‌ నినుగూర్జి పెక్కుసలుకన్‌ భావ్యంటె మాబోంట్లకున్‌ 11-3-33 అడయారు, మద్రాసు లేఖనుండి .

• ఇడి మధునాపంకులనారి గురువుగారి వద్యం. జీనన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

కయ మప సాంచుటి తో టా తగ మ న రం పం! ర ట్‌ న. న. మము క? ర? సళళ రుతు హన హా గ న సి. న సం గ లుల న్‌ న రోం (నో యహషనోశే స్ట ర) కళ ఖ్టా సు లే తా. రస స్ట్‌ గ (శ న న క ౨ శశీ! న ర యం రు సటమా మ గో నస నం 7 లో లో న్‌ యప్‌ న గన నగ. ళు క | ర్‌ న ల "టె. మ స ఫ్‌ శ హా కే స్మ టా షర న రంల నిను గ స్తన క? న పు యు ్షే టు) ౮ ట్ట న శ అన్ని చో శి శ్‌ శి - వప సతిటాా వల. క ల యఖ సంద లే ల ము న జ భక పేల 7" ఘట ర ఖాకవా కలో + పని న్‌ సక క వజీణి అరం క క "టా శంకరన్‌ కా. కనీ జ్ర ౦ ళ్‌ (€ ణా డు 1 య లందరి (౦ శని మన ్ష వాష్‌ కోతి గొ ల్గ్‌ ణీ బ్బాక్సన! లిక్‌ ణి ల్ల కంతా తే ళా గా రలంగో 2 ద తే భామా, కస్త గనం ర రం నే ం. కే బాం లలా ఛ్త అలల యడ లలా అపాటి వ్‌ వటి లా గస వెల లు ఇలాగ ం స క భ్భి ఆజాలో నా ల సేవన ధల అన్‌ అతివల నోనా ల్‌ జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖ 2

యనం. ఫు శరా చ౨2టీఐ వేలూరి శివరామశాస్త్రి వేలూరి శివరామశాస్త్రి సురవరం గీ1(౧| ౧౦. 1091౧24 0151 18-8-44 మీ ఉత్తరమూ పుస్తకమూ నిన్ననే అందినవి. అందగానే చదివి ముగించాను. మీ ఉత్తరంలో మీరు చూపిన అనురాగానికి వశుడనై నా యీ క్రింది సందేహాలను ఉల్లేఖిస్తున్నాను. నా సందేహాలు నివృత్తికేగాని మిమ్ములను ఖండించడానికి ఎంతమాత్రమూ కాదని యీ పీఠిక మాత్రం అనుపదం మీకు గుర్తులో ఉండాలని కోరుతున్నాను. రవీం(ద్రనాథుని జయం పరాజయిమనే కథకు ఇది* కొంచెం మార్చు. అందులో కవి, పండితులకు బదులిందులో కవి, వీరులు వచ్చారు. ఇంగ్రీషులో కూడా ఎన్నడో ఇటువంటి కథే ఒకటి చదివిన గుర్తు- మసక మసకగా ' ఉంది. (చెకోవ్‌ అనే రషియన్‌ కథకునిదా? మీకీ కథ చెప్పిన వారిని కనుక్కొండి) నాకూ తెలపండి. ఇక ప్రకృతం పద్యం 1 : 'అతందె'కు సాపేక్షమైన 'ఎతండు' లేకుందా నిర్వాహం ఎల్లాగ? వస్తు నిర్దేశ ప్రారంభంలో మొదటి రెండుపాదాలూ అకర్శృకాలైపోలేదా? 8: కవిత పల్మాలకించి స్వశరీరం బలియివ్వడం ఎందుకూ? మనకిక్కడ చేయవలసినది తన్మయతాది వ్యంజకత. లలలతతతతడాడా మధునాపంతులవారు వసుంధర పేరుతో ఒక విషాదాంత కథా కావ్యం (వ్రాశారు. అది లఘు క్షాష్యం. వాటి భావకవిత్వపు ధోరడిననుకరిస్తూ (వ్రాసిన ఆ లఘుకావ్యానికి పీరికను శివర్గాను శాస్ట్రిగారి నుండి కోరారు, దానిపై శ్రీ వేలూరివారి స్పందనలు ఈ లేఖలో ఉన్నాయి. అటనట పద్యాలను పేర్కొంటూ వ్రాయడంలో 99వ పద్యం వరకు ఉటంకించడం చూస్తే ఇది 100 పద్యాల ట్రంథంగా భావించవచ్చు. దీని కథ ఇది ఒక రాజకుమార్తెను అస్తానంలో ఉండే కవి కుమారుడు (ప్రేమిస్తాడు. రాజు సహజంగా వీరుడైనవానికి కె జీవన రేఖలు - సాపొలీ లేఖలు

7; “గొల్లు మనును రాజు బిడ్డకుం దెలియకయే. (తెలియకుండా దుఃఖిస్తున్నాడు) “గొల్లుమనడం తెలియనీయక* అనక్కరలేదా?

16 ః 'కాతర' మంది ఈ ధర్మవాచకానికి ధర్మంగాకూడా ఏడనైనా ప్రయోగం ఉందా? ఇది సాక్షాత్తూ నాకు కనబడలేదుగాని ఇట్టివి భారతంలోనే ఉన్నవి.

18 ః పడుచునుండెం గవి యవస్థవోలె (కవివలె తానుగూడా) అవస్థపడుతున్నాడు. లేక కవియవస్థ వంటి అవస్థ తానుగూడా పడుతున్నాడు. ఈ రెండోవాక్యంలో ఉన్న అవస్థ పాదం '“పడుచునుండె” అనేది ఏదోలోపం చెవిలో గింగురు మంటూంది.

20 ః 'రాజ్ణందన' 'న పదాంతాల్‌ నిషేధం తగులదా?

80: సభసభయెల్ల... సంతసంబులను జూచిరి. (ఆర్థికంగా సభ అని కేవలం ఉంటే) సరిపోతుంది లేక సరిపోవచ్చు, అఖభిరుచినిబట్టి, ఈ యెల్ల అనేదొకటి వచ్చి అద్దుపడలేదా?

86: 'ఈ కవి పలుకుల వినిగూఢ భావభంగి తెలియునో అని కవియే ఆశంకించి తాను ప్రతిపాదింప దలచుకొన్న ధ్వనికి పునాది వేసి కొన్నాడు గాని అది నిలుస్తుందా? “ప్రణయ భిక్షంబెట్టి రక్తిరిపవే' (పద్యాంతం) అని వాచ్యంగానే కవి అన్నాడు. దాన్నే భంగ్యంతరంగా పద్యంలో అన్నాడు. కాంగా ఇక నిగూఢత యెక్కడ? 3వ పద్యంలోని 'తద్ధనిన్‌' అనే ధ్వని ఎక్కడ? ఇక్కడ 'అసుందరం' అనే ధ్వనికూడా లేదు. అంతా ఉత్తానమైన వాచ్యతే,

40 ః ఈ పద్యానికి అన్వయం కుదరలేదు. (నాకు సుమండీ)

42 : వెలారినట్టులై? వెలారించు, వెలార్చు అనే (ప్రేరణ రూపాలకు శబ్ధ రత్షాకరంలో వెలి+అయిచున్న) అ (ప్రేరణ రూపం. వెలారు కావాలి. వెలివడు, వెలి వజణచు గూడా తెలపండి.

ర్‌శీ? గప్రపుంబల్భుతోడంగదనంబటే డు కవి ప్ర

60: ధ రాపతితో నేలయంటిరా? అండుది. యతి 'రాను మంచిది. కవిగత పురు ష

తయో ద మనలరాను చళదు పురు షత్వం ప్రీలో సంక్రమింప 71 1 “నిరాశ మేమందరమూ (ప్రయోగించాం 'నిర్గతా ఆశా వాక న్‌ గిన ంనూయూ ప్రలాలలో టప. మీ కేవనా భేయోగం అ (లని భావిస్తాడు. కవి, వీరుడు అ వయ్య వను ననన దనే క్ష పూదండగాదె” మకుటంతో బిర్జడీయంలో అధ్యాపితాంం అనే లోకాల మాదిరిగా ఉండేవని గుర్తు అని, అంతేకాక, శాస్త్రీగారు సస్తపయమసేయున నము న్తక్యు కప్పును రని నతరనానులోవడం కూడా జీనన రేఖలు = సాపొతీ లేఖలు న!

దొరికిందా? 84 ః 'కాతరభావుదైన కవిగారిని మారిస్తే బాగుంటుందనుకుంటా. 99 & హృదయకంజము । 'మంజుల సౌరభప్రభాః శ్రీనవకమ్ము' ఇది ఐహు ్రీహి కాకుండా శమన ఉపాయం? రభ 6 ణా జీ అం -వేలూరి శివరామశాస్త్రి శాస్త్రిగారికి “శాస్రిగారి (ప్రత్యుత్తరము 24-8-1944 ౩ తైలుంగు ఎకాడమీ కాకినాడ. శ్రీ శివరామశాస్రి పాదులకు అభివాదము. తమ యుత్తరము చూచుకొని సరన హృదయముతో నెత్తిచూపిన తప్పులకు సంతోషించితిని. కాళహస్తిలో' కవిచెప్పినట్లు తప్పు ఈశ్వరుండు చెప్పినను దప్పే. అది సమర్థించుకొనంజూచుట యవివేకము. మీరు చూపిన ద్దోముల వ్రామునపుడు నాక్కుదట్టనేలేదు కవితలో నా యనుభవమ ల్పాల్పమనుకొంటిని. సూచించి నబి స ములును గలవు. కాక, అంత స్థమర్గించుకానుట న సవరించినందీరి న్‌స్పోసస్తర్ట్యయవణను “దీనికింలీఠిక అక్కజలే'దనీ నాకును దోంచినది. ప్రస్తుతము పుస్తకము ప్రకటింపనుగూడను. ఇచ్చినందులకు డ. దోషములు సూచించి నందులకు ధన్యవాదములు. క్వ ససస్టమలదీ హైామ్హాస్పర్ష్‌ చిత్తగింపవలెను. ధన్య మఃసశాస్రి ఉభచి సురవరం శీత ౯.౦., [1902 0191 “౩-7-1947 ...పొడవు, ఆకుల పోలిక పూచుబుతువు (కాయలు కాచునా?) (వేసంగిలో చలువచేయు పొదయని గ్రంథముల వర్ణనము) దీనికి అరికోట (త) ఆరికోట (త) హరికోట (త) హారికోట (త) అను ప్రేరులనవా?ి (తెలుంగు నిఘంటువులలో లేదు) మజియు (పేము ప్రబ్బలొకటియా? బెత్తరాహుల భా 'బేత్‌' వేతసభవము దీనికి బెత్త్రమనియు అర్ధము- తెలుంగు బెత్తము వేత్ర భవము అని నిఘంటువులు. ఈ సంగతులు విచారించి మీ క్షేమముతోపాటు తేలుపంగలరు. నీటి ప్రబ్బ, మెట్ట ప్రబ్బ భేదము గమనించునది మేః శివరామశాస్తి ఉభిథు 1 మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారి ప్రత్యుత్తరం, 2 అంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు & 'పుల్లప్రబ్బ' వంటివాని గూర్చి శ్రీ శాస్తుగారు వేలూరివారికి వ్రాసిన ఉత్తరమునకు ప్రక్యుత్తరముగ భావించబడుచున్నది. క్‌ జీవన రేఖలు - సాహాఠీ లేఖలు

15-10-49 మీకు కథాషట్మమునంపితిని. దీనిని అచ్చొత్తించుటకు ముఖ్యముగా మీరే ప్రేరకులు. ప్రస్తావనావశమున శ్రీ వావిళ్ళ వేంకటేశ్వర శాస్త్రిగారు 'కాకితము మీరు తెచ్చికొనుచో నే నూరక ముద్రింపించి పెట్టుదును అని అనిరి. అటులు ఇటీవలి ప్రక్రియ జరిగెను. క్రుశలము వినగోరుదును. మజచితిని, - రాజమండ్రిలో బుక్‌-స్ట్రాల్‌ వారెవరేని కొనుగోలు చేయుదురేమో మీకు తెలియుచో తెలుపంగోరెదను. వే. శివరామశాస్త్రి ఉఅతళి జీనన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు క

9-10-57 చిరివాడ కృష్ణాజిల్లా, అంధ్ర అశీః మీ ఉత్తరము నిన్న అందినది. పరమ సంతోషము ఈ కాలములో (ప్రచారము (4౮౭11968౧4) వుండని వస్తువు మజపునంఐడు న, నువ్యాప్తికి గుజి. రాజమండ్రిలో ఆంధ్ర పురాణ మును గూర్చి ఏదేని సభీ అయిన సంతసింతును. మే శివరామశాస్త్రి అశళి

• శ్వారామశాస్ట గారికి ఆంధ్ర ప్రాణమనిన అభిమానము మెండు. అ కావ్య ప్రసంగము చేయు నభిలాష తెల్పిరి. చొ జీవన రేఖలు - సాసొఠీ లేఖలు

తల్గ్లావరుల శివశంకరశాస్త్రి సాహితీసమితి, తెనాలి ఏప్రిల్‌ 8, 1947 శాస్రీజీ

అమరావతి సమావేశపు కార్యక్రమములో మీ వ్యాసమూ, పద్య ఘట్టమూ చేర్చినాము. 12 తారీఖున అచ్చుకు వెళ్ళుతుంది. తీర్థులను కలుసు కోండి. ఇక్కడ కల్యాణీ (పెన్పువారు మనమిత్రులు- యోగ్యులెవరైనా భాగస్వామిగా కలిస్తే తీసుకునే ఉద్దేశ్యములో ఉన్నారు. మీకు భాగముకావలెనా?

జీనన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు ఠి

ఎంత పెట్టగలరు? వెంటనే పైసా వస్తుందా? ఆలస్యముంటుందా? బాగా ఆలోచించి వ్రాయండి 'ఆంధ్రి' అనే పేరుకు ఓట్స్‌ రాలేదు. అందుచేత “సాహితి” అనేపేరు నిర్ధారణ చెయ్యవలసి వచ్చింది. మీరు సాహితి అనేపేర క్వార్టర్లీలో నడుపు తారా? బాధ్యత యావత్తూ మీకే ఉంటుంది. ఆలోచనార్థము..... కొందరు సంపాదక వర్ణముగా ఉంటారు. సమితి సహాయము యావత్తూ మీకు వెనక ఉంటుంది. ఆలోచించండి. ఇక్కడ ఎండలు ముదిరినవి. అక్కడ కూదా అంతే అనుకుంటాను. మా స్వాములవారి వున్తకము కొంతవరకు అచ్చుఅయ్యింది. అమరావతి సమావేశము అయ్యేవరకు ఇక్కడే ఉంటాను. పెద కాపవరము భూముల అమ్మకము సంగతి, గత సంవత్సర ఫలసాయము సంగతి కనుక్కోవలసిందని తీర్భలతో చెప్పండి. విశేషాలు వ్రాయండి. ఇతి శివమ్‌ క జీనన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

జాట్యవ(-కనిబహ్సా-బిఫినస-లికళాన క్లుర్భాశ -ఇాజ శేఖర క కానధాని, శం. 4టంనొంథతు క్‌ త్రువూాగ3పంం వోయాలోం సాలనానం తోనతాక ఎలానే 2టౌోళి (9-2 ధక నం అ యు ఓ యా్యర్రీ నోలీ - వౌలి టా ళ్‌ ఆఖై నలప లెని * న ఛఇూన(పై వా వేయు లు ఎమి వాటు డరవలవునో ఏ అవనాటాతి థు తరచు టాం బాలలు టి వో కం గ్‌ా డ్రా మిగతా. యే సగం అందు యయ ఈదము వయం టి యోవో వాటువిశ ఖా నతు టుజాంలుతా కుక - హాకా యు అ౨బాంంది జీయో మాం పార్ట దాయ నియ్య ఉలం- భూ కతు గం పాని లు వరదోనే నో తి- నత నోబుఖి- కాం టి శాలువాతో ఆ పోశి అవ్వల వే లొాట్తాన కళై అవేయ అత వలన మ్యాక్‌ జయ (గొ కుకు జాం లు హఖం భదైయు నా అా వావరు నోటా య్యశ్లతి మొ వారలు లో యియలతి వూ నా యా న ఉలి వెళ్లు దుర శ్యింవళలలని న డిన నా మూచళ రూం తంల విసన లలా డమున లాం మూ ర్లాంనయు ఆతి వోంచ్చు దూండంళు- “ఆ జనోశ్చుో తచళా(య పా డమలా ప్రాతి. ఇచ్చు యాతి కను శి నన వో య 8 సి+నే చ నావ పన్ని ఉదా యాల తోలుాస్త నా మభాడు/ జ చున వతహ్రునోాచతశుం లో " మానా ాననాల్‌

• వాయి కాతాం- వోలి(యప్రవె డాం - జా వడలు శ్ట్రత్త్రయంంనునో క నాసిన్‌ ఇ న నాకు ఛి" ఉటాోాో లా పలి వాాం(ఎ"ంలీ జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 10

అఆ శే స్ట, // 1 | యష్‌ ఉ్రాశాా వం దిలాా*ి దుర్శాక రాజశేఖర శతావధాని డి. రాజశేఖర శతావధాని దింరరంటట 81-12-45 తీశీశ్రీ

• మధునాపంతుల వంశవార్ధి శళివింబా! సత్యనారాయణార్య] నమన్కృతి శతములు మధురాతి మధురమై - హృదయము విప్పి వచించి నట్లుండు మీ లేఖచేరి నా కనంత సంతోషము ంగూర్చినది. మీ శ్రైలి నేను గొనియాడుదు. మీ “యాంధ్ర రచయితలు” నిజముగ ంజూడవలతు. చారి తక [గ్రంథములు మొన్న 5-12-45 త్రిలింగ పత్రికలో శ్రీ విజయవాడనుండోమల్లైల శ్రీరామమూర్తి గారు నన్ను ంగుజించి చిన్న వ్యాసము ంబ్రకటించిరి. దాని నకలిందు వెంట - నంపుకొంటి. అన్నా! నీ హృాదయము- చాలసరళము, మీ మూలముననే -నూతనముగ -నేర్చడిన యీ మన పరిచయముః నానాట దళము కొని వృద్దియె- యచిరకాలమున - గాధఢమైత్రిగా ంబరిణ మింపవలెనని హృదయ పూర్వకముగా నర్థించుచున్నాండ. నా “రాణా ప్రతాప” అవశ్యము మీ నన్నిధి ంజేర్చుకొందు. తప్పక పంపు కొనెద. కాని ద్వితీయ ముద్రణము సవా (1000 (ప్రతులు) తీరిపోయి యే 10-15 ్రతులో కలవని ముద్రాశాలవారు తెలిపిరి. ఎటులో తెప్పించి పంపుకొందు. 1 వారము సెలవు దయ చేయందగు. అన్నా మీ నివాసము- భవనాదికములు- భార్యాపుత్రు లుద్యోగాదుల। గూర్చి వినవలతు- ఓపిక చేసికొని వారమున కొక ఉత్తర మనుగ్రహించు చుండిన కృతజ్ఞుండ.
• మ్సత్తేభ పద్యపాదమున సంబోధన * * ఖర్చయిపోయే అని అర్థమున క్ష వీనన రేఖలు - సాపాొతీ లేఖలు

మీ యుదార పమమయ మృదు హృదయమున నే ండొసగిన చో టెప్పటికిని ఉండి వృద్ధియగు!గాక. చిత్తగింపుము ప్రొద్దుటూరు ఇట్లు 91-12-45 మీ హిత్రెషి డి. రాజశేఖరశతావధాని దానిలో! వలయు మార్చులు, తగ్గింపులు చేయ మీ కధికారము గలదు. డి. రా. చారిశ్రక కవిబ్రహ్మ -అభినవ తిక్కన, కవి సార్వభౌమ- ప్రొద్దటూరు మహాకవి మార్తాండ 610. 8-2-1946 దుర్భాక రాజశేఖర శతావధాని అన్నా సత్యనారాయణ శాస్రిగారూ! నమస్కృతులు

ఆరోగ్య మనువులేని వాండనగుట నాలస్యమగుట సత్యమే- నేడే మీ కమ్మ చేరినది. నేడే ౧6౦6. ౧061 గా, “ప్రతాప సింహ నంపు కొంటిని. మీ ప్రేమానురాగములు గాటమైనవి. మీకు నా నమస్కృతులు

5-1-46 మీ లేఖలో ఆకొండి రామమూర్తి శాస్రిగారు మీ మాతా మహులంటిరి. చాలఃగష్టముపై జ్ఞప్తి చేసికొంటిని,

దాదాపు 1944లో ననుకొందును, పై మాతామహులు వ్రాసిన స్తీ చరిత్ర పేరు చక్కగా జ్ఞప్తిలేదు. మీరు జనమంచి శేషాద్రి శర్మగారికిపంపితిరా. అపుడు రామమూర్తి శాస్త్రేగారి 70వ జన్మదినోత్సవమని గూడ జ్ఞప్తియున్నది. వారు నాకా పొత్తమునంపి యర్ధించిరి. నేను కొన్ని పద్యములు వ్రాసి వంపితిని. గ్రంథమువెంట మీ వ్రాలతోనున్న ఉత్తరముగూడ నాకు వచ్చియుండినది. అన్నా వారి కవిత 'అరుంధతి' యేమో నన్ను మిక్కిలి యాకర్షించినది. ఇది నా యూహకాదు. అప్పటి రికార్డు మీ యొద్దనుండును. అందలి- ఇందలి యక్షరముల పోల్చిచూడుడు. మల్లెల శ్రీరామమూర్తిగారి వ్యాస నంబంధముగా జీనన రేఖలు - సాపాొతీ లేఖలు క2

రామమూర్తి శాస్రిగారు మీకొక్కరికే కాదు- మాకును మాతా మహ సమానులేయని యపుడే తట్టినది. దీని సత్యము మజు జాబులో (శ్రమ యనుకొనక యను(గ్రహించి వ్రాయ ట్రార్జింతు. *శత్రమ కవి జీవితములు చదివినాను- మఅల నే డారం ఖించితిని. 2వ పర్యాయము. కొలంది దినములలో వ్రాసికొందును. ఇప్పటికి సెలవొసంగగలరు. ఇట్లు, డి. రాజశేఖర 8-2-46 నేడు భాను (రథ) సప్తమి లా సూర్యదేవతాకము- విశ్వప్రశస్తమైన ఈ దినమున మీకభివాదనము డిరా. 8-2-46 (లేఖక్రింద రాజశేఖర శతావధానిగారు వ్రాసినది) గ్రంథములో తిరుపతి వేంకటకవుల విపుల సమీక్ష 2 విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి సమీక్ష రెండును సంక్షిప్తముగా ముద్రించిన భాగము లారంభమునం జూడగలరు. ఇదిగాక శేషాద్రి రమణకవుల సమీక్ష 45 పుటలును-వంగీపుర వాస్తవ్యులు అవ్వారి సు(టబ్రహ్మణ్యశర్మగారి సమీక్ష 42 పుటలు పంపగా నాయొద్దనున్నవి. జనమంచి శేషాద్రి శర్మగారి షష్ట్రబ్ద సంచికలో 23 అచ్చుపుటల వ్యాసముగలదు- ఆంధ్ర మహిళ జూన్‌ 5లో తల్లావరుల శివశంకర శాస్రిగారి విపుల సమీక్ష 4 పేజీలు గలదు. వైజయంతీ పత్రికలో (1934) లోని రామ సుబ్బారాయకవి వ్రాసిన సమీక్ష 7,8 అచ్చు పుటలు గలదు. మే శర్‌లో చండన్ఫపాల చరిత్రను గుణించి 1 మారేపల్లి రామచంద్ర శాస్తిగారు 2 మల్లెల రామమూర్తిగారు, 3 విద్వాన్‌ వెంకట సుబ్బ రాఘవ కవిగారు సమీక్షలు వ్రాసి క్రిలింగలో బ్రకటించిరి. ఇఅళిళి

• ఆంధ్ర రచయితలు క3 జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

ప్రొద్దుటూరు 19-3-1946 మహాకవులు సత్యనారాయణ శాస్రిగార్కి నమస్కృతులు (ప్రేమోత్తుంగ తరంగ సంగతమగు మీ లేఖ చేరి (9-3-46) సంతోషము 6 గూర్చినది. వెంటనే బదులు వ్రాయం దడవైనందుకు ంజింతింతు- ప్రతాప పై వ్యాసము లిఖించునపుడు వలసిన విష యము లడుగుదు మంటిరి. పరమాను గ్రహముగదా! తప్పక తెలిసిన వివరములందం జేయుదును. దేశములోని యుద్దందులు, పండిత కవులు వ్రాసిన భాగములు చాల వంటిరి. అభిమాన (ప్రేమములు వెల్లివిరియు మీ హృదయములొనియాడుదు. మీ గ్రంధము చరిత్రగా నిలువందగినది. నిలువంగలది. వేంకట శాస్తులవారి విపుల సమీక్షలకన్న మీ వ్యాసములకు విలువయేగాక శాశ్వత విశిష్టత గలిగి యుండుననుట నిర్వివాదము. ఇదివజకుం జేకూరని కళ-తేజము నా 'ప్రతాపు'నకు గలుగుననియే తొలుతట నుండియు మీపై నాశ. ఇది నేనై యర్ధింపవలసినది గదా మీరే యూహించి తెలుపుట నొ భాగ్యమనుకొందును. మీ వ్యాసము ప్రతి పంపుదుమంటిరి, అంతకన్న మవాప్రసాద మేమున్నది! * పెద్దయ్యగారికి నమస్కారము లెజింగింపుడు. చి సూరన్నశాస్రిని హృదయ పూర్వకముగా క్షేమము లెజిగింపం గోరితినని మనవి చేయుండు. “సూరయ్య నా కుపాస్యదేవుని పవిత్రనామము కొన్ని విషయములు-

1. నాయకుడు- పవిత్రుడు- పూర్వపు ధర్మత్రాణ పరాయణుండు ప్రత్యేకముగా విశిష్టత గలవాడు. 2 శత్రుపక్షము వాడైనను అక్చరు గొప్పవాడుగనే నా వ్రాసినది. 8 (డిటో) మానసింహ ప్రభువు. 4 కా కేవలము ఇతరుల కా దానికి అవా తవ ్యర్యన్నతనననలో ఆసన. ఇతరుల కావ్యములు
2. చారిత్రక గ్రంథములలో మొదటది. 6 నా లిఖించిన ఇతర (గ్రంథములు ప వీరమతి (800 పద్యములు) పద్యకావ్యములలో 2 చండనృపాల చరిత్రము (720 పద్యములు) పద్య కావ్యము.
3. సీతాకల్యాణము
4. సీతాపహరణము 1] నాటకములు ర. పద్మావతీ విజయము ముద్రితములు

• సెద్దయ్యగా రనిన ఆకొండి రామమూర్తి గారు జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు కేశ

6 విలయ మాధుర్యము (...)

7. 7౧6 [6౧001౧09 ౦0+ [11౧౮౮92౧

ఆర్యావర్త.. నారీమణుల కథలు నిజమైన దేశ చరిత్రము లోనివి.

8. స్వయంవరము (గద్యపద్యాత్మకము)

9. గ్రంథములో లేదు. (2 అంకములనాటిక)

10. అవధాన సారము (నేనును-శివభారత (గ్రంథకర్త వేంకట శేషశాస్త్రి చేసిన అవధానములు.

మీరు తెలియగోరిన యంశము లడిగియున్న........ విపులముగా ందెలుపు కొందును. డి. రాజశేఖర శతావధాని ఇళళి ప్రొద్దుటూళు కే1-7-47

(టి సోదరులకు నమస్కారములు

తమ 8వ 9వ తేదీల కార్డులు చేరి పరమానంద మొదవించినవి. మెత్తని మీ చిత్తము నెంతయని కొనియాదుదును. భారతివారి మాట మరచెదము. వారి యిష్టము. ఇంతకు మీరు వ్రాసిన భాగములు గత వత్సరములో నా కనుగ్రహించి పంపగా 3,4, మాసములు నాయొద్ద నుండెగదా! కావున తొందర పడవలసినది లేదు.

2.2. ముద్రణము గుణించి 1210 పద్యములు. డెమ్మీసైజులో 240 పుటలగును. బాదామి కాగితము ప్రశస్తము గాదని యిచ్చట మిత్రులన్నారు. తెల్ల కాగితము లభించునేమో కనుగొనుడు. మీరుండు స్థలమున ముద్రాలయములో కనుగొనుడు. మీరుండు స్థలమున ముద్రాలయములో ముద్రింపబడిన నంతకన్న (బ్రహ్మానందము మటొండుగలదా? నాశ్రమ తక్కువ చేయుదురంటిరి, విశేషించి మీరొకమాజు (గ్రంథము చూచి నట్లగునేని నాకదియే పదివేలు. మీ హృదయ సారళ్యము నాకు వంద్యము-= కావున మన మిత్రులతో తెల్లకాగితము + గిగ౧౪౧౦ ౮౧8/966 అన్ని వెచ్చములు కలసి యెంతమాత్రమగునో తెలిసికొని వ్రాసిరేని బ్రహ్మానందము. అచ్చటకే పంప నిర్ణయింతు. మీరు బహు కార్యకలాప నిర్మగ్నులరు.

నాకు 59. వృద్ధత్వమునకు తోడు అనారోగ్యము. ఇట్టి స్థితిలో... పరమాభీష్టము. కానిండు. పై సంగతులు కనుగొని వ్రాయుడు. పరమేశ్వరుడు మీ కితోధి కాయు రారోగ్యైశ్వర్యము లొసంగి కాపాడుగాక!

ఇట్లు, డి. రాజశేఖర శతావధాని ఉఅళిభి కేక్‌ జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

గట్లంటుని - 4541436484 క106 రుక్‌ ఫలాలకు తతో 600404 త్‌! లొజికిట్టు కవాాంంం4ఉం0కె . 17ర0గి 0౯ 81/454148ి4 4414 (టం! ల) శల అలయం లు (/ టం ఈశా. "5 అా జు నాల ళయాలన వాన లక మిజుధిం గే ఎర టు 62 తియ తొలాఆ మెాళ్సి.లు. ల తా తల వీల్తోలర బాడీబయలుతన దెలాలీ లలో 7డోని - ఇరగాయతాా ఈరో కట్టి వచనద శర ఆయన్ని రయ గాంతంు? వదలం యయా భట సరిరం నంట త గూ ఆని - మదు గాలం శత శ్ర వార్త దీన్‌ లో లోయల అన తరం చర్తంంటు ల “ కీ శ శో జా రాశిగా టి భ7కంతల = . ఉహ గగ మన్‌. లో ' నో వ ర్రీతశ్రా పత్ర! ల ఉల ౧౮ అర్ర ఉంటా వర. సగం వీలు మిలా కట కతు నంలో య తగంలతం 4 వార్ల ఈశ్త ఈ భరైలుతి శిధిల ్రూశపింనున నా షా నాళ భిక్లీ/ పజ భో! స్లైర గాళల నాన య న్‌ శల ఖో న ర. ల గృ్యన్చి ఈ) ౮క్రయు టి = ద్ర స్మ నావం పష చ యనా జరు లి 6రశఖటి? ణి 4 అభం లాడ, కట లలా రంల మెం ఎటుల న భాం తలను ల చోకిు 2, వల్సాగు, . ధృళితు ర] వళ్వు వాబ్న ర్య. మం 2న గ్రంలల నింత అంటని ల క య తోళ్ల లలు పు 0 ది ల చయ మ తొల. తవ లకులలు మె ట్రలవడలి కళ వ “క్రి ఉృత్రస్లి యు వు మ య య టేల్‌ ర్త పెన్‌ డ్డిం 312. 2౮9 లలా ఏం ఆసలు సో జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు కేల్‌

హ్హాశ్షలో? తతిడరాాల[ సప కద యఖ్యాన/ గడియారం వెంకటశేషశాస్త్రి ్శ్రీః ప్రొద్దటూరు 22-12-45 తీత్రీ శాస్తులవారి నన్నిర్ధికి- నమస్కారములు తమ ఉత్తరము చేరినది. ఇతర కార్య సమ్మర్దమువలన వెంటనే పంపలేకపోతిని. ఇందువెంట శినభారతమును- ఇతర విషయములను పంపినాను. ఇవి తమకుం జేరిన సంగతి వ్రాయింప గలరు. శ్రీ మల్లెల శ్రీరామమూర్తిగారు పత్రికలో 'ప్రకటించుటకై నా సారస్వత జీవితమును గోరగా వ్రాయించి వంపిన దాని వ్రతియే తమకుం బంపితిని. ఇందులో తమకు ఆనశ్యకములగు వానిని క్రైకొనుండు. విశేషములేమైన వలయుచో (వ్రాసిన తెలిపి కొందును. త్రిలింగ 8-12-45, 10-12-465 నంచికలలో నన్ను గూర్చి శ్రీమాన్‌ వుట్టసర్తి నారాయణాచార్యులు వ్రాసిన వ్యానము కలదు. దానిని గూడ మీరు చూడవచ్చును: శివభారతమున గొన్ని స్థాలిత్యములు- ప్రమాదా పతితములు- అజ్ఞాతములు కూడం గలవు. తాము పరిశీలింపంగలరు. ఇపుడు రెండవ ముద్రణమునకు సిద్ధము చేయుచున్నాను. తమకుందోచిన సలహాలు సూచించినచో మిక్కిలి కృతజ్ణుండను. త్రీ రాజశేఖర శతావధానిగారు ప్రొద్దుటూరు, కడప జిల్లా అని వ్రాసిన చాలును. శ్రీమాన్‌ పుట్టపర్తి నారాయణా చార్యులుగారు, బాలకవి, కసిరెడ్డి వెంకట నుబ్బారెడ్డిగారు, భూతపురి నారాయణ స్వామిగారు మున్నగు కవులు గలరు. వీరందటు కొన్ని గ్రంథములు వ్రాసినవారు- ప్రసిద్ధులు- క్ష జీనన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

తమ “ఆంధ్ర రచయితలు” చదువవలెనని యున్నది. శ్రీ వేలూరు శివరామశా'స్తుల వారు మిమ్ముగూర్చి వ్రాసిరి. చాల సంతోషము. ఇట్లు మీ పరిచయ భాగ్యము కలుగుటకు మిగుల నానందము. క్షేమములతో, విశేషములతో బదులు వ్రాయింప గోరుచున్నాను. చిత్తగింపుడు గడియారము వేంకటశేషశాస్రి తాక 5,6 తేదీలలో జరుగు నవ్యసాహిత్య పరిషత్సమావేశమునకు దాము వత్తురను కొందును అయినచో దమ దర్శనము చేయగలను. గఃవేం!। శే శా! అభివ ప్రొద్దుటూరు 15-1-46 పూజ్యులు శ్రీ సత్యనారాయణ శాస్త్రులవారి సన్నిధికి నమస్మారములు, కుశలోపరి పరిషత్తునుండి వచ్చి తమ ఉత్తరము చదివియున్నాను. తమ ఆద రము, సహృదయత హృదయము జొచ్చికొన్నవి. కృతజ్ఞుడను. ఈనాడు సాహితీలోకము చాలా 'కలగా పులగము'గా నున్నట్లు నాకు తోచు చున్నది. పై పై మెటుగులు మీసాలపై తేనియలు చూచువారే ఎక్కువగా కనిపింతురుగాని, ఉభయస్కంధముల బలిమితో సారస్వత సాగరము లోతులు చూచి రసామృత కలశము నందుకొను సహృదయులు రసజ్జులు- రసికులు అరిదిగా నున్నారు. కొలది రోజులలో అనుకృత సాహిత్యము ఆరాధ్యమైపోయి, అంతస్సారము, పునస్సృష్టి కాలానికి క్రిండ, పేరుకొని ఉండ వలసినదేమొ అనిపించుచున్నది. ఇప్పటికి శివభారతము చదివి యుందురనుకొందు. తాము*గుణములను అస్వాదింతురు. పేర్కొం దురుకూడ, దానితోపాటు వెలితినిగోడ' సూచించినచో నాముందు రచనకు ఉపకారము కాగలదని అది నాకుమాత్రము వ్రాయింపుడని కోరుచున్నాను. 'అంధ్ర రచయితలు' చదువు చున్నాను. ముందు వ్రాసికొందును. ఈ విధముగా తమ హృదయ బాంధవ్యము కలిగినందుకు అనందించుచు ఇట్లే దీని పెంపొందింప .గోరుచున్నాను. చిత్తగింపుడు

• గు వేంకట శేషశాస్త్రి . అళిళి జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 18

ప్రొద్దుటూరు 14-2-46 శ్రీ సత్యనారాయణ శాస్తులవారి సన్నిధికి- నమస్కారములు- కుశలోపరి ఇన్నాళ్లకు మరల మీకు బదులు వ్రాయంగలుగుచున్నాను. మీ రే మనుకొందురో. నా యాలస్యమునకు మన్నింపవలెను. గ్రామాంతర కార్యాంతర పర్యటనమే దీనికి గారణము. పరిషత్తులకు వెళ్ళుటలో నాకును మీ హృదయమే ఇష్టమైనది. కాని శివభారతము నాకు నియమ భంగము కొవించినది. హృదయమునకు మాటలకు చేతలకు పొత్తుకుదరని సమావేశములలో అజ్జత, విజ్ఞత, విజ్ఞమ్మన్యత తారసిల్లు ఆ రంగములు హృదయముగలవారికి ఉద్వేజకములు జుగుప్పా కరములు తజచు కాననగుచుండును. కాని ఈనాండు ఆంధ్రదేశములో భాషాదేశాఖిమానములపేర నొక గాలి వీచుచున్నదీ. ఆ గాలివెంట అశక్తులు- సంకుచిత స్వభావులు. ఈ భిన్న రుచికమైన లోకములో ఎట్లో నడచుచున్నాముగాని ఈ సంరంభములో నిజమైన హృదయము నిజమైన కార్యము వెనుకంబడి పోవుచున్నది. నే తలపెట్టిన సాహిత్యకృషి యేమియు ముందుకు పోవుటలేదు. తాము చూపిన *సందేహములు సరియైనవే. వాని సాధుత్వ మునకు శాస్త్రమెంత యనుమతినిచ్చునో తెలియరాదు. బహుధా విస్తృతమైన ఆంధ్ర సాహిత్మమున సాధుత్వము ప్రయోగ శరణ్యమైనను, నంప్రదాయసిద్ధి సహృదయైక వేద్యమనుకొందును. తమవంటి ఉభయ భాషామర్శజ్ఞులు, రసికులు ఆపని చేయవలసి వున్నది.

1. “చిననాంటి సఖుండు”- నిరుపపదమైన “నఖుండు” “నఖి” కంటె (శుతిహితముగా “ “న్సుజనే ప్రియుండైన ధర్మసుతుసఖుండ”- భారతము- విరాటపర్వము- ఇంకను ప్రయోగములు కలవేమో యెజుంగను. 2 “పసుపుంగుంకుము”- 'కుంకుమ' కావచ్చు- మువర్ణకమునకు వైకల్పికలోపము. “కుంకుము” తెనుంగు పలుకుబడిలో ఒక మేలిమి నాకు వినంబడుచున్నది.
2. “హత్యాభృత్యులన్‌”- “హనస్తచ” 'ప్రవర్తించును. 'సుప్యుపదే తప్పక యుండవలెనా యనుకొందును కేవలము “హత్య' వినికి ఎక్కువగా గలదు.

• శివభారత పతనానంతరము మధునాపంతులవారికి కలిగిన సందేహములు. క జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

ప్రయోగములు వెదుకలేదు. మీరే సాధుత్వము చెప్పమనవి.

4. 'లొదలు' మానసికముగా గలుగు తొందరలు. ఈ వైపుమిక్కిలి వాడుకకలదు. మాండలికము కావచ్చును. (ప్రయోగము చూడలేదు.

5, “ఏగు-మూడు'- ఇవి సబిందుకములని నాకును స్ఫురణ గలదు. *శ్రర,లో లేదు. మీ యభిప్రాయమెట్లు? వీధి - గాధ- అచ్చులోపము.

6. *బతిమాలు'- బతిమాలు- సరియే

ఇంకను పెక్కుచోట్ల శాబ్టికముగా సందేహము నాకును గలదు.

'ఇదియే' యని నిర్ణయించుటకు సంపూర్ణాధికారము నాకు మాత్రమెక్కడిది? విజ్ఞలోకము నిర్ణయింపగలదను ఆశతోనే ఇట్లు ముందుకు పోవుచుందును. ఈ యెడ మీ అదరము- అప్తత నాకు లభించి నందుకు మిక్కిలి సంతసించు చున్నాను. శివభారతము రెండవసారి చదివి యుందురుగదా? దయచేసి విశేషములు వ్రాయ మనవి.

ఐదులు వ్రాయుటలో నా ఆలస్యమును మన్నింప మరలంగోరు చున్నాను. తమ యోగక్షేమములతో విశేషములతో అపుడపు డుత్తరము వ్రాయ వలయును. . చిత్తగింపుండు గడియారము వేంకట శేషశాస్త అభిథి 'పై ప్రశ్యుత్తరమునకు ముందు శ్రీ మధునాపంతుల వారు శ్రీ గడియారము వారికి వ్రాసిన లేఖ యిది- పల్లిపాలెము ౪18, కాకినాడ 23-1-46. త్రీ గడియారము- వేంకట శేషశాస్తి మహాశయుల సన్నిధికి- అభివాదములు ** గ వతేదీ నాటి తమ కమ్మ చేరినది. తన్మూలమున సాహితీ లోకమును గుజించిన మీ వృాదయము గుజుతించి సంతసించితిని. నవ్య సాహిత్య పరిషత్తులకు నే నీవణకుం జొజవ చేసివెళ్ళినవాడను గాను- పత్రికలే నాకు ంగన్నులు. .

• శబ్ద రత్నాకరము * * ఈ లేఖయందే గడియారము వారు తన శివభారతముపై గుణములతోపాటు వెలితిని కూడా సూచించగోరిరి. జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 20

మిత్రుల చేతులలోంబడి నలంగినది. వీలువెంబడి మతొక యావృత్తి నాకు గావలయును. ఇంతలో సంతృప్తిలేదు. నా గ్రంథములో మిమ్ముంగూర్చిన వ్రాయసము తయారగుచున్నది. కథా, కవిత్వ రసాది విషయములలో శివ భారతమున ఈ యవిదగ్శనకు వెలితి కనం బడలేదు. గ్రంథమెల్లం జదివి ముగృడనైతిని. మీ దర్శనము చేయని వానిపట్ల- * ఇది ముఖస్తుతిరా'యని మీరెట్లు భావించికొందురు? అదిగాక, అంధ్రి ద్వారమున మొగమోటమి దోసివైచి కొన్ని నిమ్ణరములకు గుజియైతిని, వెనుక. “అంధ్ర రచయితలు శివభారతగుణ (ప్రకటనము యథాశక్తి గావించు కొనును. (దైవ దయ యున్నచో నచిరములో రబ్రచురిత మగును) తమ కృతిలో శాబ్చికముగంగొన్ని సనంశయములు పొడమినవి. దయతో తాము నా కొసంగిన 'నహృదయి' బిరుదము సార్ధకపజచుకోవలెనని వాని నిట వ్రాయుచున్నాను. ఈ చనవు క్షమార్దము. ్రస్తావన- చివరి పద్యము- చివరి చరణములో “చేతు” 2వ పుటలో... మధ్యన్‌ వీధి - వీథి - ద్వితీయవర్ణము. మ పుట చిననాంటి సఖుందు (ప్రామాణిక ప్రయోగములున్నవా? (రాజువాన్సఖిభ్యష్టచ్‌) 21 పుట 89పద్యము ఇత్యాదులలో ఏగు సబిందుకము 44 పుట, 53 పుట) 25 పు. పసుపుంగుంకుము- కుంకుమ అనియే యుండంజెల్లు. శబ్దరతాకరము ఉదంతరూపము [గగ్రహించినను, అదంతరూపమే సర్వప్రయోగ సమ్మతము (39 పుట పసుపు కుంకుము) 26 పు బ్రతిమాలు- బతిమాలు అని యుండ వలయును 38వు. గాధ- ద్వితీయ వర్ణము త8పు హత్యాభృత్యులన్‌ (హనన్త చ సూత్రము చొ!) 140పు. తొద లే కేలుండు- 'తొద'-దీనికిబయోగములున్ననో ందెలుపవేందెద. తుదకు రూపాంతరమా? కానిచో దీని యర్థము వ్రాయగలరు. ఇందలివి కొన్ని యచ్చు పొరపాటులు; కొన్ని నా కించిజ్‌జ్ఞతకు గుజుతులగు సందేహములు. శివభారతము కవిత్రయాంగీకృత ప్రయోగములే స్వీకరింపందగును కదా ఐదులు క్షేమములతో ట్రాయవేండెద చిత్తగింపంగోరెద మః సత్యనారాయణశాస్టి

• శాష్టగారి చమత్కృతి శైలికి ఇది ఉదాహరణం. 21 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు ౨, 60!

ప్రొద్దుటూరు 15-8-47

..4 తలవని తలంపుగా భారతిలో రాయలసీమ గడియారము” ను చదివితిని, చాల సంతసించితిని. మీరు ఎప్పుడో మీ గ్రంథమున వ్రాసెదరని యనుకొన్నాను. గాని ఈ వ్యాసమును గూర్చి మీరేమియు వ్రాయలేదు.

ఈ రచనలో మీ ఆదరము నిండుగ వెదంజల్లితిరి. అట నటంగొన్ని వాక్యములలో లోతులు ముట్టిన మీ భావనా నైశిత్యము- హృదయమునంటిన భావ వికాసము వెల్లడి యగుచునే యున్నది. పొలిమేరలు మీజిపోకుండ కలము కదిలించునేర్పు నాకు మిగుల నానందము గూర్చినది.

అవ్యాజము, అకృటత్రిమము ఆదర స్పిగ్ధమగు మీ హృదయమును తడవికొని అనందింతును. అభినందింతును. ఇంతకన్న నేమి చేయంగలను.

యోగ క్షేమములతో బదులు వ్రాయింపంగోరుచున్నాను.

గడియారము వేంకట శేషశాస్రి ఉళిథ ప్రొద్దుటూరు 17-2-50 శ్రీ యుతులు సత్యనారాయణశాస్రిగారి సన్నిధికి- కుశలోపరి.

బెజవాడలో జూచిన తర్వాత నిన్నాళ్లకు మణల మాటలాడు కొనుచున్నాము. ఈ నడుమ తమ యోగ క్షేమము లేమియుం దెలియలేదు. శ్రీనాథ భట్టారక జయం త్యాహ్వానమున మీరు వీరేశలింగం హైస్కూలు పండితులుగా నచ్చటనే యున్నారని, ఆ మహోత్సవమున 6 బాల్గొను చున్నారని చదివితిని. ఉత్సవమునాటికి నరిగా నేను తిరుచానూరులో నొక వివాహమున నుండుటచే మీకు బదులైనను సకాలమునకు వ్రాయలేక పోతిని- ఇదంతయు గతగోష్టి మీరు సకుటుంబముంగా గుశలమేగదా! క్రొత్త రచనలేమైనా సాగించిరా? “అంధ్ర రచయితల' కూర్పు ఎంతవణ కైనది? విశేషములేమి?-

మొన్న శ్రీ శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్రిగారొక యాహ్వానము నంపిరి. తమ యూరి ఏడిద వేంకటరావు పంతులుగారి కుమారుని వివాహ సందర్భమున విజయ నగరమున 28వ తేదీ మార్చి 2వ తేదీ కవి సమ్మేళనము జరుగు ననియు ఆ సభకు రావలెననియు వారి యాహ్వానము. తమవంటి మిత్రులను కవి పండితులను పలువురను జూచునవకాశము దొరకునుగదాయని యుత్సాహ పడుచున్నాను. మీరును వత్తురుగదా! ఇం కెవ్వరెవ్వరు వత్తురు? నా కా పరిసరములు కొత్తవగుట మీ సాహచర్యమునంబ్రొద్దుపుచ్చు కొనవచ్చు నని నా కోరిక. ఇది జరిగింపుచుందామెన్నడు పోవునది- మనమెక్కడ ఎట్లు కలసికొనవలసినది మున్నగు సంగతులు ముందుగా వ్రాయింపవలెనని కోరుచున్నాను. జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు పై

మజియొక మాట శ్రీ శ్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్తులుగారు 'దేశసేవి పత్రికలో అంధ్ర శివభారత విమర్శనము ప్రకటించిరనియు, దాని'ప్రతి శ్రీ చిలుకూరి నారాయణ రావుగారికి బంపిరనియు శ్రీ రావుగారు దానికొక సమాధానము వ్రాసి యా పత్రికకే ప్రకటనార్ధము ప్రతిగూడ నాకు బంపిరి. ఇంతయు మీరెటింగి యుందురను కొందును. 7-1-560 తేది విమర్శనముగాక శాస్త్రిగారు మరలనేమైన వ్రాసిరా? చాల దూరమగుట నాకేమియు దెలియుట లేదు. 7-1-50 తేదీ విమర్శనముగల ప(త్రికయు, తర్వాత వారేమైన వ్రాసియున్న దాని ప్రతియు, శ్రీ రావుగారి సమాధానము ప్రకటితమై యున్న నదియు, దానికి బ్రతి సమాధానము లున్నచో నవియు దయచేసి సేకరించి నాపేరం బంవుదురని మిమ్ములంగోరుచున్నాను. శ్రీ శాస్రిగారు వజ్రాయుధమునంగూడ శ్రీ, వెంకట శాస్రిగారిని గూర్చియు నన్ను గూర్చియుంగొంత వ్రాసినట్లు వినికిడి. అదియు లభ్యమైనచోంబంపంగోరిక. శ్రీ వేంకటశాస్రిగారి పేరు దొరలిన దగుట వారి నిర్యాణము గూర్చిన సంతాపము ముందుకు పడుచున్నది. అ పండిన సారస్వతమూర్తికిం ఐరమ శాంతిని ్రార్ధించుటకంటి మనము చేయవలసిన దేమున్నది? పరమేశ్వరి య ట్లుపలాలించుంగాక! శ్రీ కృష్ణమూర్తి శా'స్తులుగారి విమర్శనము మీరు చదివియుందురుగదా! మీకెట్లు రుచించినది? ఇంతవజకు ఒక మాటైన నాకు వ్రాయక పోతిరేల? అర లేక యడుగు నా హృదయమును మీరన్యధా భావింపరని విశ్వసించుచున్నాను. సాక్షాత్తుగా వారి విమర్శనము జదువక రావుగారి సమాధానములంబట్టి నేనెదో కొంత యూహించుకొంటిని. అయినను వారింత దిగువమెట్టుకు దిగి తూలికా చాలనము చేసిరనుట వారి యంతరువును బట్టి నమ్మలేకున్నాను. సరియేదో వ్రాసిరి వారి వ్రాతయు శివభారతము నాంధ్రలోకము నెదుట సరసకవి పండితలోకము నెదుటయున్నవి. నేనా గొడవ తగిలించుకొనుటేల యనియే యూరకున్నాను. వారి విమర్శనములో నిజముగా నా తప్పులు కొన్ని నిలిచినచో అవి ముందు నాకుపకరిచుననియు భావించు చున్నాను. ఈ విషయమున మీరు మీకుందెలిసినవి నాకుం దెలుపందగిన వేవైననున్నచో వెంటనే తప్పక (వ్రాయింతురని విశ్వసించుచున్నాను. మజియు విజయనగర ప్రయాణమును గూర్చిన విశేషములతో మీ యోగ క్షేమములతో వెంటనే తప్పక బదులు వ్రాయింతురని నిరీక్షించుచున్నాను. ఇట్లు, భవదీయుడు గడియారము వేంకట శేషశాస్ట్రి తాః మీ యుత్తరముంజూచికొన్న తరువాత నా పప్రయాణాదికముంగూర్చి నిర్ణయించు కొందును. గః వేం॥॥రే!శాః। ఉఅళభిళి ॥ జె జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

ప్రొద్దుటూరు 5-8-51

చి। శ్రీ సత్యనారాయణశాస్రిగారి సన్నిధికి అశీః కుశలోపరి

మీ సెలవు పొందినమీద నేను సుఖముగా ఊరు చేరినవార్త *శ్రీ, సుబ్రహ్మణ్య శాస్తులుగారివలన మీరు విని యుందురు. వారి యుత్తరము వలన మీ యనుభూతులు విని మిక్కిలి మురిసిపోతిని. ఇది సహజమేయైనను ఒకానొకచోట మాత్రమే చాలా అరుదుగ సంభవించునది. గుణ విశేషము (గ్రహించి కరగిపోవు రసనాకలుపొదివికొన్న హృదయాలు అవి ప్రత్యేకము. పాండిత్య ప్రాభవవైభవాదుల ముసుగు వానికున్నను లేకున్నను అందలి మాధుర్య సౌందర్యములకు వెలితియుండదు. అవి మధురానుభూతులను పొందగలవు. పొందించగలవు. అది వాసనానుగతమైన తపఃపరిపాకము. శాస్రిగారిలో మీలో ఆ మహా మహన్సు చూచి మిక్కిలి తనిసితిని. శాస్రిగారు పైకెంత కటువుగా కనబడుదురో అంత మృదువులు. మీలో బాహ్యాంతరములనొకటే మార్దవము. సుకుమారములైన మీ హృదయ గర్భ దళాంతరములలో నెట్లో మెలగనోచితిని. ఇందాక మాటల కందిన నా భావన. తర్వాతిది నా యనుఖూతి. అది... అంతేచాలు. మనలనిట్లు ఒకచో జేర్చిన దైవమునకు ధన్యవాదములు.

ఇవియేవో వృదయ నృంందనలు. అవియట్లుండె. నకుటుంబముగా సబాంధవముగా అచ్చట మీరిచ్చిన ఆతిథ్యము, ఆదరము, ఉపచారము పలుమాణు నొ మనసున పారాదుచున్నవి. ఇచ్చట మావారితో ముచ్చటించు కొలది ఊటలు పాజుచున్నవి. ఊడలు వేయుచున్నవి. వానికి వట్టి కృతజ్ఞతలు చెప్పుట బెపచారికమేగాదు తక్కువ పజచుట యగునేమోయని జంకుచున్నాను. మీరందజు నాకంటె పిన్నలేయగుట అందజికి హృదయ పూర్వక ముగా నా ఆశీస్సులు, అభినందనములు అందించుచున్నాను.

శ్రీ శ్రీనాథ భట్టారక జయంతి అదియొక మహోదయ సంక్రాంతి. అది వందలమైళ్ళ దూరము నెంతో దగ్గరచేసినది. నడుమనున్న పర్వతారణ్య నదీనగర దుర్గాది కాంతారములు తొలచి రాచబాటలు వేసినది. మహాకాశము నందలి విద్యుత్ప్చసారమువలె ఏకాంతమున ధ్వనించు హృదయానుభావములను వాయుతరంగములనుండి యాకర్షించి యెండొకళ్ళకు యావదర్ధవదముగా మధురముగా వినిపించుచున్నది. దీనితో మనమందర మొక యింటివారమే అయిపోతిమి. ఇది దైవదత్తమైన యొక మహా భాగ్యము. ఇది యింతటినుండి యిట్లే మనయందటజికి నమోవభోగ్యము కావలెనని చేయవలెనని భగవానుని

నేను అయిదాటు దినములు ఆయమచేతి అతిథ్యాదరము లందు కొనియు శ్రీమతి (మీ) ధర్మపత్ని పేరెజఖుగను. అట్లే అచ్చటి మనవారి పెక్కుర పేర్లెణుగను. చి నీ కుమారుడు అతనికై యతడే చొరవ చేసికొని నన్ను పలుకరించువాడు. అతడు 'చలపతి' యని గుర్తు, మీ బావమరిది ఆయన “రామమూర్తి' యని విన్నట్లు జ్ఞప్తి. ఆయన పినతండ్రిగారు కాబోలు నన్ను చాల దగ్గరగా ఉపచరించినారు. ఆయన పేరుకూడ ఎబుగని అదుగని మోమోటమి నొది ఇవే ఇట్టివే యెన్నో కొజతలు నాలో నున్నవని నేనెబుగుదును. వారి యౌదార్యముతో వారు న న్నన్యధా భావింపరని నా విశ్వాసము. వారందటికి నా హృదయ పూర్వకానున్మృతి యొకమాట వినిపింతురని కోరుచున్నాను. శ్రీ శ్రీపాద శా'స్తులుగారికి ఒక యుత్తరము వ్రాసికొందునుగాని వారికివి యన్నియు (వ్రాయలేను. అదియేదో నా నంకోచము. సంకోచమేగాని హృదయ మేమో నిండుగ ఇంతే. వారికికూడ ఒకమాట వినిపించండి. ఇక యీ విషయమునుండి విరమింతును. పై వన్నియు ఆనుషంగికములు. మనకందథికి సాధారణమైన క్రీడారంగమొక్కటే. అందు ఇంచుకముందు వెనుకలతో మనమందణము సహాధ్యాయులము. మనగోష్టీ ప్రసంగములలో నే నించుక ముందుకు నడిచి యేదైన చెప్పియుండినచో అది కేవలము ఆత్మీయతా ్రేరితమే. మీరునిట్లే గ్రహించి యుందురు. అది మనకు ్రోత్సాహకమే కావలెనని నా కోరిక. ఇక మీరు ప్రశాంతముగా నెమ్మదిగా మీ రచన త్వరగా నడుపండి. దానిని ముందుగానొక పరి చూచుటకు మా కవకాశమియ్యండి. తఈద్రసాస్వాదనమునకు లోకమెదురు చూచుచున్నదికదా! శ్రీ శాస్తులవారి షష్టిపూర్తికి వచ్చినపుడు మరల కలిసికొందుముగదా! అప్పుడు నా గది నాకొణకే యుండును గదా! ఇకేమి! తక్కినవన్నియు అచ్చటనే సంప్రతించికొందుము. మీ ప్రాంతములను అచ్చటి మన బంధుమిత్రులను చూడవలసిన కొజత ఇంకను దీజలేదు. అనాటి కార్యక్రమములో వానిని జూచుకొందము. ఈ జరిగిన దంతయు దాని పూర్వ రంగమేయని సంతసించు చున్నాను. వారము పది దినములలో పేరుకొన్న కార్యకలాపములను దిద్దికొనుటలో మీ కుత్తరము వ్రాయుట కించుక యూలస్యమైనది. ఇందులో బడలిక, శరీర దౌర్బల్యముకూడ కొంత సహకరించినది. ఇప్పుడిప్పుడే తేరుకొనుచున్నాను. మీరు మాత్రము అడపదడప యోగక్షేమములతో విశేషములతో ఉత్తరము వ్రాయుచుండవలెనని కోరుచున్నాను. మరువరు గదూ! ఇ త్యాళశిషములు గడియారము వేంకట శేషశాస్తి ఇభిథి

• 2 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

(ప్రొద్దుటూరు 20-5-52 ఆశీః కుశలోపరి మీర చ్చటనే యున్నారనుకొన్నాను. మిత్రులతో నవా అందబు కుశలమేగదా! వాచకములు-ేబోధి వృక్షము చేరినవి. కడప, కర్నూలు అనంతపురము జిల్లాల ప్రకాశకులు వాచకములు ప్రకటించిరి. చాలాకాలము నుండి వారికి అవకాశము లేనందున ఇప్పుడు వారి పుస్తకముల (వాచకములు) కున్నట్లున్నది. 4,5 తరగతులలో నొకదానికి ఉపపాఠము తీసికొనుటకు ప్రయత్నిస్తాను. ఈ విషయమై మార్గాంతరము కనబడలేదు. అన్యధా భావింప వలదని మన ్రకాశకులకు తెలుప వలెనని కోరుతున్నాను. ఇంతకుముందు మీకు వ్రాసియుంటిని గదా- డి. చంగయ్య శర్మగారి విషయము. ఆయన అప్లికేషన్‌ అన్ని సర్టిఫికెట్లతో పూర్తిచేసి టైనింగ్‌ కాలేజి ప్రిన్సిపాలు గారికి పంపుకొని యున్నాడు. ఇప్పటికే అంది యుండును. అందులో వారి కెట్టైన ప్రవేశము లభించుటకు మీ సాయము అవసరమనియే భావించు చున్నాను. మీరొక పరి తీరిక చేసికొని ఆ కార్యము యొక్క పురోగతిని కనుగొని వ్రాయించినచో మిక్కిలి యూరట గలుగును. సాధువును వర్ధిష్ణువునగు శ్రీచంగయ్య శర్మ మీవైపే మనసు పెట్టుకొని అపుడపుడు నన్ను హెచ్చరించు చుండుటచే మరల మీ కీ శ్రమ ఇచ్చుచున్నాను. అతడు స్వయముగా ముందుగా అచ్చటికి వచ్చిచూచుట అవసరమని మీకు తోచినచో ఆ సంగతి వ్రాసిన వెంటనే పంపుదును. శ్రీ శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్తులుగారికి నేనేదైన వ్రాయవలసి వచ్చినచో వ్రాయుదును. ఎట్రైనను ఈ సాయమువారికి లభించునట్లు చూడవలెనని కోరుచున్నాను.

• • శ్రీ శ్రాస్త్రులవారి రచన ఏమైన సాగుచున్నదా? వారందబు కుశల మేగదా? ఈ సెలవులలో మీ లేఖిని కొంతచురుకుగా పనిచేయు చుండునని యనుకొందును. మాట సాయపు పనితొందరలో ఎందులకు ఇటునటు పారా దుచు సెలవులెందుకు వచ్చెనాయని అలసటతో వగర్చుచున్నాను. (వ్రాతపని యేదియు సాగలేదు.

...... “శ్రీనాధుని కవితా సామ్రాజ్యము” వ్యానమును గూర్చిగాని, దాని ముద్రణము గూర్చిగాన్ని శ్రీ శాస్తులుగారేమియు వ్రాయలేదు. వారికి తీరిక లే దనుకొనుచున్నాను. ఏ కారణముచేతనైనను దానిముద్రణము వెనుకపడి యున్నట్లు మీరెటియున్నచో వ్రాయండి.

శ్రీ రామమూర్తిగారు సూరయ్యశాస్రిగారు సకుటంబముగా కదా! అందరి యేగక్షేమములతో విశేషములతో వెంటనే ఐదులు వ్రాయవలెను. క్షేమమే గడియారం వేంకట శేషశాస్ట్రి శఅశిళ

• శ్రీ మధునాపంతుల వారి రచన * * శ్రీ శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారి రచన. జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు గరా

(ప్రొద్దుటూరు 15 మార్చి 54 మిత్రులు, శ్రీ సత్యనారాయణ శాస్తులువారికి అళీః కుశలోపరి ఈ యుత్తరమునకెంతో యాలస్యము జరిగినది. యేమనుకొను చున్నారో? శ్రీ -లామమూర్తిగారి యుత్తరమునకు గూడ బదులీయ లేకపోతిని. శ్రీ శాస్తులుగారికికూడ కుశలవార్త పంపలేకపోతిని. దీని కంతటికి నా అలసతయే ముఖ్య కారణ మనవలెను. మీరందటు దీనిని మన్నింపవలెను. ఇటీవల నేనుసరిగా ఊర నుండుట లేదు. ఏవో సభలు- కార్యక్రమములు. 'మట్టియల చప్పుడేగాని మడమ ముందుకు పడలేదన్నట్లు “ఇంతకు లాభమేమొ' అన్నది సందేహమేయైనను ప్రయాణములు తప్పలేదు. పైగా 'అనాథ (ప్రేత సంస్మారములై కొన్ని వెట్టిపనులు నిరంతరము పై బడుచున్నవి. 'బాపలలో చిన్న - బెస్తలలో పెద్ద వలె ఇపుడు రెండు బాధ్యతలకు నేను గురియైనట్లున్నది. వీనికితోడు స్కూలు పనులు. సంసారికములు, చిరానుగతమైన అనారోగ్యము నన్ను విడిచిపోలేక యున్నది. ఈ యొత్తిడిలో వెంటనే మీకు బదులు వ్రాయలేక పోతినన్న మీరు నమ్మకపోరు. సకుటుంబముగా శివరాత్రికి ఆ ప్రాంతము రావలెనని మార్చి 1వ తేదీనుండి 15రోజులు ట్రీవిలేజి సెలవు తీసికొంటిని. దీనికి దోహదముగా విజయ నగరమువారు- వాల్తేరువారు ఆహ్వానించి యుండిరి. వారే కారణముచేతనో పోస్ట్‌పోన్‌ చేసితిమని తంత్రీవార్త పంపుటతో అప్పటికి నా ప్రయాణమాగి పోయినది. స్వయముగా మిమ్ముల చూతుగదా, యన్న అప్పటి నా సంబరమునకును తన్నూలకముగా మీరుత్తరము (వ్రాయ కుండుటకును అది కారణమైనది. హృదయము విప్పి చెప్పినచో చేసిన తప్పునకు కొంత ప్రాయశ్చిత్త మగునని ఇంతయు న్రాసితిని. నాకు బదులుగా శ్రీరామ మూర్తిగారికిని శ్రీ శాస్త్రులు గారికిని ఈ మాటలు వినిపింపవలెనని కోరుచున్నాను. ఇచ్చట పిల్లలందటితోగూడ మేము కుశలము. దేశకాల పరిస్థితులు కూడ విపరీతముగ లేవు. చి॥ సి.వి. సుబ్బన్న వివాహవార్త, శ్రీ రాజశేఖర శతవధానిగారి కిరీట సన్మానము మీ రెటిగినవే. వధూవరులకు మీ ఆశీర్వాదములుకూడ నేను చదివితిని. బాగున్నవి. నా రచనలని ప్రత్యేకముగా చెప్పుకొన దగినవి లేవు. వాల్మీకి రామాయణముపై నా రేడియో ప్రసంగము జనవరి 30వ తేదీన వినియుందురు. ఆ ప్రయత్నములో 'మధ్యాహ్నే స్రీ ప్రసంగతః " అన్నట్లు మరల రామాయణము కొంత చదివితిని. ఇంకను చదువుచున్నాను. “వాల్మీకి రామాయణము మవాకావ్యమే యని చెప్పుటయే ఇప్పటి నా యుద్దేశము. ఇందుకు పీఠికా 'ప్రాయముగనే మొన్నటి నా ప్రసంగము జరిగినది. ఇక 5,6 వ్యాసములిట్టివి వ్రాసినగాని నా యుద్దేశము ఫలితార్థముగాదు. అట్టి వచన రచనయో ఆ భావములతోడి రామాయణ 27 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

కావ్యరచనయో నడుపవలసి యున్నది. అది యీశ్వరేచ్చ. 'శ్రీ అరవిందుల సందేశము- వారియాశ్రమము' అను పేర ఇంగ్రీషున కొక యనువాదము చేసితిని. దానిని ఆశ్రమమువారే అచ్చాత్తించిరి. అ ప్రతియొకటి రేపు పంపుదును. మీరును చదివి వ్రాయండి. అం(ధ్ర పురాణముపై నా సంతోషముగా ఇందువెంట * అయిదు పద్యములు పంపుచున్నాను. అవి ఇవి. ఇవి నా తృప్తికి రేఖామాత్రములే. ఇంతకంటె మిక్సిలి చెప్పలేకపోవుట స్వభావసిద్ధమే యగును. చెప్పినచో అదియు నొక దోషమే యగునేమోయని జంకును గలదు. అయినను మీరు చదివిన తరువాత- అవసరమైనచో మణియు వ్రాయుదును, మధునాపంతుల వారి శ్రీమతి అమ్మాయి- చిరంజీవులు చలపతి ప్రభృతులు కుశలమేగదా అతడేమి చదువుచున్నాడు? శ్రీరామమూర్తి యింటిలో అందలు శ్రీ శాస్తులుగారి ఆడుబిడ్డ, అల్లుడు మనుమలు వారి కుటుంబము యోగక్షేమములు వ్రాయుడని శాస్తులు గారితో చెప్పండి. వా రిటీవల ఏమియు వ్రాయకున్నారు. పనుల ఒత్తిడియో కార్యాంతర ్రవృత్తియో కారణమై యుండును ఈ వైపు మౌనముద్ర కొంత సడలింపవలెనని వారికి నా ప్రార్థన, ఇట్లే ఏమేమో వ్రాయ వలయునని- ఒక్కొక్కరిని గూర్చి- సూరయ్యశాస్తి ప్రభృతుల- అడుగవలెనని ఎంతోయున్నద్షి. కాగితము చాలలేదు- కాలముగూడ ఇపుడు 5 1/2 గంటలు కావచ్చినది. అందరి యోగక్షేమములతో బదులు వ్రాయింపవలెనని కోరుచున్నాను. ఒక్కటి మరచితిని మన చంగయ్య శర్మ మా హైన్మూలునందే 191 (గ్రేడు పండితుడుగా పనిచేయుచున్నాడు. అతని కుమారుడు చి మల్లేశ్వరుడు- అతని అన్నదమ్ము లందజు సుఖముగా నున్నారు. అన్ని విశేషములతో బదులు వ్రాయవలెను. ఇ త్యాశీః గడియారము వేంకట శేషశాష్టి ఛఅళిళి జ “అక్షజణ లక్షలు సాయముపాస్తివేళ వికసత్సుమగంధ మధూర్జి తాయువుల్‌ వాయువులింపు నింప రవిభాను తళత్తళ దూర్మిమాలికా ప్యాయన గాంగపూరమటు లాంధ్రపురాణమునంది సత్య నా నారాయణ శాస్తి! తద్రస పరాయణతన్‌ బఠియించితిం జుమీ! నీ సాహిత్యము నీదువ్యాకరణ పాండిత్యంబు వాగర్ధ సా రాసారాది వివేకపాక పదబంధౌచిత్య సాహిత్య వి న్యాసంబుల్‌ కవితా తపః ఫలిత నవ్యస్తవ్య కావ్యత్వ రే ఖా సాకారము తాటగంటి మదింబుల్కల్‌ మిట్టి కన్నూరగన్‌. జీవన రేఖలు = సాహితీ లేఖలు ౫

ప్రొద్దుటూరు 6-4-ర్‌క శ్రీ సత్యనారాయణ శాస్తులుగారికి అశళీః కుశలోపరి! ఈ యుత్తర మింతకుముందే వ్రాయవలసినది. మీరివుడు ఊరికి వచ్చియున్నారని వ్రాయుచున్నాను. మా మిత్రుడు శ్రీ చెబుకువల్లి నుందరయ్యగారిని గూర్చి ఇదివరకే మీరు వినియున్నారు. ఆయన సోదరుడు ఈ సంవత్సరం కడప సెంటరులో 'టి.యస్‌.యల్‌.సి* పరీక్షకు కూర్చున్నాడు. అ పరీక్షా పత్రములలో జనరల్‌ సైన్సు పేపరు రాజమహేంద్రవరములో గవర్నమెంటు బేసిక్‌ ట్రైనింగుస్మూల్‌ హెద్మాస్టరు శ్రీ యమ్‌.వి.యన్‌. శేషాచార్యులు గారికిని, తెలుగుపేవరు- (స్రీల సెకండరీ టైనింగ్‌ న్కూలులో ఉపాధ్యాయిని శ్రీమతి కె. నారాయణమ్మగారికిని వచ్చినవి. వారు నాకు అపరిచితులు. మీకు ఏదో విధముగ పరిచయ ముండవచ్చునని నా తలంపు. నెం. 11345రు గల యీతనికి అ పేపర్లలో ఎన్నిమార్కులు వచ్చినదియు కనుగొనవలెననియు, ఒకవేళ కొంచెము తక్కువ వచ్చియున్ననో సరిపడునట్లు తలిదండ్రుల్‌ గురుపాదులిట్లు నిజసంతానంబు సుశ్రీకమై ఫలితంబై కృతిమై కృతార్ధముగ సౌభాగ్యంబు భోగించి రం జిలగానాంధ్ర పురాణ కర్తవయి శాస్త్రీ! సత్యనారాయణా! యలరంజూపితి వాత్మవంశ గురు విద్యావంశ రత్నప్రభల్‌. కలిగె మహాపురాణమయ గాధలు నేడు మహాంధ్ర జాతికిన్‌ గలితనవార్థభావ రసగర్భము లుజ్వుల కావ్య సంపదల్‌ తెలుగున; కింకనుల్లసిలుదీయములౌ వలపుల్‌ తెలుంగుపై నలలయి వేయినూట పదునార్లయి యక్షణలక్షతాగతిన్‌. ప్రాయము దొడ్డ; నీకు ందగుబాసట 'సూరయ' తమ్ము, డిల్లు వి ద్యాయతనంబు; సుంతకొదవన్నది లే దిటు వేయి సత్కృతుల్‌ వ్రాయంగదయ్య దైవబలపాక చిరాయురనామయంబులన్‌. (ప్రొద్దుటూరు 20.2 54) మధుకోశమునుండి 29 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

సహాయము చేయించవలెననియు మిమ్ముల గోరుచున్నాను. ఇది కష్టమైన పనియనియు, మీ వంటివారి కిట్టి పనిచెప్పుట బాగుండదేమో యనియు జంకుగలదు. అయినను శ్రీసుందర రామయ్యగారి యెడల మైత్రిని పురస్కరించుకొని మీ యెడనాకుగల చనువుతో ఈ సహాయము పొందగలవ్యక్తి నిజముగా మనము నహాయముచేసి అదరింపదగిన వాడగుటను బట్టి మిమ్ములనిట్లు కోరుచున్నాను. అధికారికముగ మీకును మాకును ఎట్టి చిక్కు కలుగకుండ, మీ వ్యక్తిత్వ గౌరవమునకు భంగమురాకుండ వారితో మీకుగల పరిచయము వల్లనైనను ప్రకారాంతరము చేతనైనను ఈ కార్యము నెరవేర్చిన ఇది నిజముగా ఉత్తమ సహాయ మగును. ఈ నందర్భమున ఎక్కు వగా మీకు వ్రాయవలనీ యుండదు. ఇది నాకు మిక్కిలి ముఖ్యమగుటచేతనే మీ కీ శ్రమ యిచ్చుచున్నాను. మీ రన్యధా భావింపరని నా విశ్వాసము. మన శక్తి వంచనలేక ప్రయత్నించినపుడు ఫలితము ఈశ్వారాధీనము అతని భాగ్యా ధీనము అగునుగాక; ఈ యుత్తరము చదివిన మీద జాగ్రత్త పెట్టుదురనియు, దీనికి వెంటనే బదులు వ్రాయుదురనియు గోరుచున్నాను. ఈ శ్రమ యిచ్చి నందుకు- ఇట్లు మిమ్ము పయోగించు కొన్నందుకు అన్యధా భావింపవలదని మరల మరల నా కోరిక; ఇట్లు గడియారము వేంకట శేషశాస్టి. శతిళి

812 511964 ౯౧6౮౮౪1౧

౦౮661020 08౬ ఉంర[2

14-6-55 బ్రహ్మశ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రులు గారికి ఆళీస్సులు కుశలోపరి

చాలా కాలమునకు మరల ఉత్తరములద్వారా యోగక్షేమములు విచారించు కొనుచున్నాము. ఇది అలసత్వమునకు చిహ్నమయినను, ఉదాసీనతకాదని- ఒక విధముగా అరలేని వృదయ ్రవృత్తియని యను కొందము. వత్రికలలో అచటచట కొన్ని సమావేశములలో మీరు పాల్గొను చుండుట చదివి సంతసించితిని. మొన్నమీరు చంగయ్యశర్మకు వ్రాసిన ఉత్తరము వలన మీ యోగ క్షేమములు తెలిసికొంటిని. చిరంజీవులు- శ్రీమతి అమ్మగారు, సూరయశాస్రి- శ్రీరామమూర్తిశాస్త్రి పితృపాదులు- అందరకు కుశలమే గదా! శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యశాస్రిగారు ఇటీవల ఒకుత్తరము వ్రాసియుండిరి. నే నింకను

బదులీయలేదు. వారందరు కుశలమేగదా అన్నియు వ్రాయండి. జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు త

ఇక ప్రస్తుతము మనవారిలో ఒక యువక సాహితీప్రియుని మీకు పరిచయము చేయుచున్నాను ఇతడు కె పద్మనాభశర్మ మా హైస్కూలులో జూనియరు పండితుడుగా 3 సంవత్సరముల నుండి పనిచేయుచున్నాడు ఈ సంవంత్సరము మెట్రిక్యులేషను పరీక్షకుగట్టి ఉత్తీర్ణుడయినాడు ఇంగ్లీషు 43, తెలుగు 48 లెక్కలు 35 ఇండియన్‌ హిస్టరీ 42 బ్రిటిష్‌ హిస్టరీ 35- ఇతని మార్కులివి చక్కగా పాట పాడగలడు శ్రావ్యముగా ఇఖిడిల్‌ వాయించ గలడు అతని సంభాషణము (ప్రవర్తనయు మీవంటివారిని ఆకర్షింపగలదు విశేషములు మీరు స్వయముగా (గగ్రహింపగలరు ఇతడు మనకు మిక్కిలి మననులోనివాడని మాత్రమే మీకు తెలియ జేయవలసియున్నది మనచంగయ్యశర్శ్మకూడ ఈ విషయమున ఈ క్రింది వ్రాలు చేయుచున్నాడు పండితుల ట్రైనింగుకు అప్లికేషను పంపియున్నాడు అచ్చట ఎట్రైన సీటు దొరకవలసి యున్నది ఇప్పుడా ట్రైనింగు జరుగనిచో ఇచ్చట | (గ్రేడు పండితుని స్థానము మరొకసారి దొరకుట కష్టము కావున మీరు ఎట్రైన (శ్రమపడి అచ్చట మనవారితో జెప్పి ఈ కార్యము నెరవేర్చి ఇతనిని ఆశీర్వదింపవలెనని కోరుచున్నాను ముందుగనే ఇతడు అచ్చటికి రావలసియున్నచో అట్లేవచ్చును ఎట్రైనను దీనిని నెరవేర్చ వలెనని కోరుచున్నాము అందరి యోగక్షేమములతో విశేషములతో బదులు వ్రాయింపవలెను ఇంతే ఆళీస్సులు గడియారము వేంకట శేషశాస్రి త్రి చంగయ్య శర్మ ఇఅభిళి తాఃకః ఇంకొకమాట తాడిపత్రి (గ్రామమునుండి గొల్లసిన్ని రామచంద్రశాస్త్రి అను మన మిత్రులలో నొక తెలుగు పండితుడు అ ట్రైనింగు కాలేజీకి అప్లికేషన్‌ పెట్టు కొన్నారు కాని అతనికింకను సీటు రాలేదు అతడు విద్వాన్‌ ప్యాసయినాడు మెట్రిక్యులేషన్‌ ప్యాసుకాలేదు కాని కాలేజీవారు కోరిన మినిమమ్‌ మార్కులు అన్ని సబ్బక్టులలో వచ్చినవి ఈ సందర్భమున అచ్చట మిగిలిన అవకాశములో అతనికి (ప్రవేశము కలుగునట్లు చేయగలిగినచో ఆ బీద పండిత (బ్రాహ్మణునికి మిక్కిలి యుపకారమే చేసినట్లుగును అచ్చటి పరిస్థితులననుసరించి మీ సహాయము ఉపకరింపనగుచో నొక ప్రయత్నము చేసి చూడవలెనని నా కోరిక ఇది యొక బరువుగా మీరు భావింపరని నమ్ముచున్నాను వేంకట శేషళాస్రి 28-6-55 ఉఅభిథి 31 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

ఓ కం. న.

671 డాడ్‌2!

వ తో యా య | వ టోళ్త్తో?? ్‌

విశ్వనాథ సత్యనారాయణ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ దె6224/2ర8 6-2-54 అయ్యా మీ ఫారాలు వచ్చినవి. *నా పీరిక నేను సోమవారం నాడు రిజిస్టరు చేసి పంపుతాను. రేపు (వ్రాస్తాను. చిత్తగించవలెను. (సం) మీ **కృతి సమర్పణ ఏ ఊళ్లో? న!

• ఆంధ్ర పురాణమునకు పీఠిక * * రాజమహేంద్రిలో తిరుపతి రాయ కాంగైన్‌ భవనమున జరిగినది. మ! జీనన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

డ్రీల్రావన్వకనమటడే, లు ఒై2రు మె కలా షరెం1 శం వభ య. న. బున నాక్తలుత్తళకుగు బాస వతం శద? , దయా + టు ళాములకు అబ ఆకల గిగది గ్యా్యాస్టేకి రూవ్యెంత్యా ని యెక్క రసాని. పచ ాాంలాన్ను టా. నా శ? గ "ఇ స క “ఈ నాధ రక్ష తన్ని రం రీ పఈ సళ. న్‌ సయ్యల్లో సయం ట్టు తై రిక్‌ తంట్ప ఇత్య్యంట్య్యా న. (90 కుం9ి 4939 పజ. ర్రోలేయట్రటేకవి గాటు? తీపతఫం తవాల్తతత్‌ , లకర కో పాణ్యం పైశటువెి బలా నులిలా. 'తరమకతాణ [సువ లుం మప భష న్య్యాచల్టుల్‌ తంత ంటా చభు కాక్టరా చ్తేమ్మ్యత్రి గవ ల్పమైంల కై టా9ం్‌్‌ నరు క సంప న్లసటాయతుంం 8 స యస్తాం వల్‌ | శీ ల! స్త జ 2 ఇ వి. స్యాశ్రల్‌? గ్గాస సిచులు. “తిడుపత్తి / పం లై హే గ త? స్తం లా క | సాను యు వ ు న్‌ కన య క క స స్ట రం ప చనన ట్‌ స్‌ చటం జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు గ్‌!

య ల్‌ నా సే గ్‌ -శ్త్‌న్ల ఊఉ... వేటూరి ప్రభాకర శౌస్తి తిరుపతి ఆర్య వందనములు ఉభయకుశలోపరి 10-12-1945 శ్రీ బులుసు వెంకటేశ్వర్లుగారి యుత్తరమును మీ యుత్తరమును చేరినవి. నిఘంటు పదములను పంపవలసినదిగా వ్రాసిరి. అవియన్నీ ఎత్తి వ్రాయుటకు నాకు తీరిక చాలదు. సావకాశముగా పంపగలనని వారికి తలియపజుప గోరుతాను.* శ్రీ రామకృష్ణ కవిగారి జనన తిథి నాకు తెలియదు. బహుశః వారు చెప్పరు. నా జన్మకాలము సర్వజిత్తు మాఖ బి. ఏకాదశి మంగళవారము లేక 1888 ఫిబ్రవరి మా తండ్రిగారిపేరు సుందరశాస్త్రి గారు. మా తల్లిగారిపేరు శేషమ్మ. ఓరియంటల్‌ లైబ్రరీలో ముప్పదియేంద్లు వనిచేసితిని. 1910 నుండి 1939 దాక, శ్రీరామకృష్ణ కవిగారు తొలుత కొంతకాలము వనపర్తి రాజుగారి (పైవేటు సెక్రటరీగా నుండిరి తరువాత ఓరియంటల్‌ లైబ్రరీలో గ్రంథ సంపాదన శాఖ (పరిపాధిటివ్‌ సెక్షన్‌) లో పనిచేసిరి. తరువాత రాజమండ్రి గవర్నమెంటు టైనింగ్‌ స్కూలులో టీచరుగా నుండిరి. మదరాసు యూనివర్సిటీలో రీసెర్చి స్కాలర్‌గా పనిచేసి తిరుపతిలో నిప్పుడున్నారు. మీ అం(ధ్ర రచయితలు పుస్తకమును విపుల పజిచి ప్రకటించుటకు సంతోషించు చున్నాను. వే. ప్రభాకర శాస్త్రి ఉఅళిళి

• మ్రానవపల్లి రామకృష్ణ కవిగారు ఏల్‌ జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

(ల్రి న యూ / ళు |సారలి క ననననంల ౯౧౦గొ : సీ. 5ంగొడ96స0గ౧2 527౧2 46) ౧6, తూంగిర8! ౧61 ౮౧౧౬౯ 12-2-46 శ్రీ సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి మహాశయా, సోమశేఖర శర్మ నమస్కారములు. మీరు దయతో వ్రాసిన కార్డు అందినది. 'ఆంధ్ర రచయితలు” అన్న మీ (గ్రంథము నా పేరవచ్చినది. కాని దానిలోపల “నవ్య సాపొత్య వరిషత్‌ వత్రిక వ్రతిభ విమర్శనార్ధ్థమని యున్నది. (ప్రతిభలో విమర్శింపబడుటకు దానిని ప్రతిభ సంపాదకులకే పంపవలయును. వారు వారి ఇచ్చవచ్చిన వారిచే విమర్శ చేయింతురు. ఈ విషయము మీకు వ్రాయవలె ననుకొన్నాను. చివరి కీవిషయములు వ్రాయుట లేదుకదా! అది అందినట్టుకూడ వ్రాయ మరచినాను. క్షంతవ్యుడను. .... ఇక ప్రకృతము. మీరు పెట్టిన 1750-1900ల నడిమి కాలపు రచయుతలలో నేను రానుకదా. అయినను మీ గ్రంథమున జేర్చుటకు నేనుచేసిన సేవయులేదు. అం(ధ్రదేశమునకు నాకు యోగ్యతయు లేదు. ఇట్లు వ్రాసినందుకు అన్యధా భావింపవలదని (ప్రార్ధన. మీకు నామీద గల (ప్రేమకు కృతజ్ఞుడను. ఒక్కవిషయము. మీ ఆంధ్ర రచయితలలో 242 పుటలో 18వ పంక్తి నా మనస్సుకు భేదము కలిగించినది. శ్రీ లక్ష్మణరావు గారెప్పుడును రాజ కీయము లోనికి దిగనులేదు. అయన యుద్యోగము ననుసరించి అట్లు చేయుటకును పడలేదు. విధేయుడు మ. సోమశేఖర శర్మ శఅళిథి 37 జీవన రేఖలు - సాసొతీ లేఖలు

మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ 539, శరవణ పెరుమాళ్‌ మొదలివీథి పురశవాకం, మద్రాసు-7 6-12-50 మహారాజశ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణశాస్రి గారికి నమస్కారములు ఆర్యా మీరు ఆదరపూర్వకముగా పంవన "అంధ్ర రచయితలు” అను గ్రంథమును కృతజ్ఞతాపూర్వక వందనములతో స్వీకరించినాను. క్రాంగొత్త యందము నొడచుకొన్న విశిష్టమైన మీ రచనను గురించి వేరె చెప్పుట యెందులకు? జీవిత చిత్రణము క్రొత్త పథమున సాగించి హృదయా కర్షకము కావించినారు. చదివిన కొలది నో రూరించు శైలి మీది. ప్రశంసా పాత్రమయిన కృషిమీది. పేరు ప్ర వహించిన గొప్ప రచయితలతోపాటు నన్ను కూడ మీ గ్రంథమున జేర్చినారు. ప భకత నా మీదగల యాదరాభిమానములే కాని నా రచనలోని గుణముకాదని నే నెజుగుదును. పుస్తకము సర్వాంగ నుందరముగ నున్నది. ఇందుకు * శ్రీ నాగేశ్వర రావుగారు అభినందన వాట్రులు. మీ రచన ఆంధ్ర సాహితికి సౌందర్యధుర్యమగు కనకరత్నమేఖల యగుగాక! మీకీర్తి ఆచం(ద్రార్మము వెలయుగాక! మీ సాహిత్యకృషి నిరంతరాయముగ సాగుగాక! ఇట్లు భవదీయుడు -మ॥। సోమశేఖరశర్మ అచిధి 58, శరవణ పెరుమాళ్‌ మొదలివీధి పురశవాకం, మద్రాసు-?7 6-11-51 శ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ అనేక నమస్కారములు బుక్‌ డిపో రౌతు సవారి నుంచి ని యుత్తరము వచ్చినది. వారిప్పుడు వసంత వాచకము లనుపేర న నం వు ని ఈ వాచక 'పాఠములను కూర్చుచున్నవారు మీరు కాబోలును. జావా ద్వీపవాసుల వినోదములను నావ్యాసమును వాచకములలో వేసికొనుట కనుమతీయ వలసినదని రౌతుబుక్‌ డిపోవారు కోరినారు. మీరుకూడ నాకొక ఉత్తరము వ్రాసినట్లు వ్రాసినారు. నే నీ నడుమ నా కుడి

• క్రీ అద్దేపల్లి నాగేశ్వరరావుగారు జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు తతి

మోకాలు వాచి పోయి మంటపెట్టి నడువనీయ కుండుటచే చాలా బాధ పడుతున్నాను. మీ ఉత్తరము ఆఫీసుకు అక నన రిజిష్టర్డు ఎడ్యుకేషనల్‌ పల్లిషర్సుకు సాధారణముగ ఇట్టి వ్యాసముల నిచ్చినపుడువారు నాకు పాతిక రూపాయలు ప్రతిఫలము నిచ్చుచుండుట కలదు. చారిత్రక వ్యాసములలో ప్రతి వ్యాసమును కష్టపడి పరిశోధించి వ్రాసినది. ప్రచురణకర్తలు ఈ విధమున తలయొక ప్రతినుండి తలయొక వ్యాసమును గ్రహించి ధనమునుచేసి కొనుచుందురు. తుదకు వ్యాసకర్తకు (ప్రతిఫలమే లేకపోవు చున్నది. ఇదికూడ ఒకవిధమైన ఎక్స్‌ప్లాయ్‌టేషన్‌ అనియే నా యభిప్రాయము. మీకీ వసంత వాచకములతో సంబంధము కలదని నే ననుకొనియెదను. మీ రుత్తరము వ్రాసినట్లు రౌతుబుక్‌ డిపోవారు వ్రాసినారు. బుక్‌ డిపోవారిని నే నెరుగను. మీరు నాకు ఆప్త వర్గములోనివార్డు అందువలన రౌతు బుక్‌డిపోవారు ప్రతిఫల మిచ్చినను ఇయ్యకపోయినను మీ మాట నేను త్రోసి వేయజాలను. అందువలన ఆ వ్యాసమును వసంత వాచకములలో వేసికొనుటకు మిమ్ము చూచి అనుమతి నిచ్చుచున్నాము. ఇటువంటి ప్రచురణకర్తల కోర్కెలను నాలుగింటిని కడచిన మాసారంభము నుండి ఇంతవరకు వారు ప్రతివల మీయనందున నిరాకరించితిని. రౌతుబుక్‌ డిపోవారు ప్రతిఫలమిచ్చిన సంతోషము. ఇయ్యకున్న విచారములేదు; నా అ వ్యాసమున కనుమతి నిచ్చుచున్నది మీమీది గౌరవాఖి మానములవలననే అని తెలుపుచున్నాను. నా వ్యాసము వేసిన వాచకము ప్రతి యొకటి ముద్రణానంతరము నాకు తప్పక పంపవలెను. చిత్తగించవలెను. విధేయుడు మ॥ సోమశేఖర శర్మ ఉఅఉళిళి మద్రాను-7 6-5-52 మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ (బ్రహ్మశ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ నమస్కారములు. ఉభయత్ర కుశలం. ఉపరిః మీరు (ప్రేమాదరములతో (వ్రాసిన ఉత్తరమందినది. నేను రాజమహేంద్ర వరమునుంచి వెంటనే మీ కుత్తరము వ్రాయవలెనని అనుకొన్నాను; కాని ఇంతవరకు వ్రాయలేక పోయినాను. అనుకొని మాత్రమేమి ప్రయోజనము వ్రాయనప్పుడు. ఏ దినమునకా దినమే వ్రాయవలెనని అనుకొనుట, ఏదో కార్య వ్యానంగములో అ విషయము మ జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

మరచిపోవుటయైనది. 'పశ్చిమబుద్ధి' నాది. మరపెక్కువైనది. ఇంతవరకు వ్రాయనందుకు నన్యధా భావింపవలదని నా కోరిక.

“శ్రీనాథ జయంతి” సందర్భములో నేను రాజమహేంద్రవరము వచ్చినపుడు నాయెడ మీరు చూపిన ఆదర గౌరవముల నేనీ జన్మలో మరవలేనివి. అంతమంది హృదయము కలిసిన కవిమిత్రులతో గడపిన అ దినములు తరచుగా నాకు జ్ఞాపకము వచ్చి నాకొక యపూర్వానంద సౌఖ్యమును గలిగించుచుండును. ఆ రెండు దినములును మీ నిలయమే ఒక సాహిత్య సభారంగమై నా కత్యంతానందము నొడగూర్చినది. మీరందరు నన్నంతగా అదరించుట నా భాగ్యము. అటువంటి దినములే నా జీవితములో నేను నిజముగా జీవించినట్లు సంతృప్తి చెందజేయునవి. దీనికంతకు మిత్రులు శ్రీ శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి పండితవరేణ్యులు = ప్రధాన కారకులు.

నుదబ్రివ్మాణ్య శాస్త్రిగారికి నామీద అమితమైన ఆదరాభిమానములు. నేను కృషిచేయునది సాహిత్యరంగము కాకపోయినను నాలోని లోటుపాటులు కూడా గమనించకుండ శ్రీ శాస్త్రిగారు 'శ్రీనాథ జయంతికి నన్నుపన్యాసకునిగ నియమించినారు. తప్పనిసరియై నా కర్తవ్యము నేదోవిధమున నిర్వహించినాను. నా యుపన్యాసమున ఏవిధమైన లోపములున్నను మీరును ఇతర పండితులును కవి మిత్రులును సభికులునునాయందు గాధాభిమానాదరము లుంచి నన్ను మన్నించి స్నేహము నెరపినారు. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య శాస్రిగారు సంతృప్తినందుటతో నా మనస్సుకు కొంత శాంతి ఊరట కలిగినది. ఇది వాస్తవము. దీనికంతకు మీకందరకును నామీద గల అవ్యాజప్రేమ కారణము.

నా కీయవలనిన రు. 116/- ఈయలేదని మీరు కాని శ్రీ శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్రిగారు కాని ఏమాత్రము చింతనొందవలసిన పనిలేదు. "మీరు నాకు చేసిన గౌరవ సత్మారములు అనన్య సామాన్యమైనవి అతిసాధారణమైనవి. నాకవియే చాలు. నేను ఈ రు. 116/-ల కాపేక్షించి కాదు వచ్చి యుపన్య సించినది. అందువలన మీరు కాని శ్రీ శాస్రీగారు కాని నాకీ మొత్తమింత వరకీయలేనందుకు చింతపడుచున్నారన్నను సిగ్గుపడుచున్నా రన్నను నా మనస్సుకు బాధ కలుగును. నా మూలమునగదా మీ రీవిధమున గుందుచున్నారని నా మనస్సుకు క్షోభ కలుగును. మీరు కాని శ్రీ శాస్త్రిగారు కాని యీ విషయమున నెంతమాత్రము విచారింపకుండిన నాకంత సంతోషము. నాకీయవలెనన్న విషయమును మీరుభయులును విన్మరించిన నామనన్సున కెంతో శాంతికలగును. మనది ధన మిచ్చిపుచ్చుకొనుట కతీతమైన సాహిత్య బాంధవ్యము. మీరు కాని శాస్రిగారుకాని యా విషయమై ఎట్టి చింతయు బెట్టుకొనరాదని మనవి. ఈ యుత్తరమును మీరు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య శాస్రిగారికి చూపి యీ విషయమున వారికెట్టి వంతవద్దని నా మాటలుగా చెప్పండి.

మీరు తప్పక ఈ వేసవి శలవులలో మద్రాసు వత్తురని, వచ్చి మాయింట కొన్ని జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు గ్‌

దినములుండి నన్ను ధన్యునిం జేయుదురని యాశించుచుంటిని. మీ యుత్తరము చూచి నాకు చాల అశాభంగము కలిగినది. ప్రాయకముగ రు. 116/-లు నా కింతవరకీయలేక పోవుటయె మీరు మద్రాసు రాకపోవుటకు గల కారణములలో ప్రధానమైనదను కొందును. అట్లయినచో నన్నుగురించి మీరు చాల పొరబడినారిని యనవలసివచ్చుచున్నది. ఎట్లయినను మీరు రాలేకపోవుట నాకేమియు బాగుండలేదు. మీరాక కెదురుచూచుచుండిన నాకు మీ యుత్తర మశనిఘాతమువలె నయినది. ఎంతపనిచేసినారూ సత్యనారాయణ శాస్తిగారూ! మీ (గ్రంథమునకు "చారిత్రక పీఠిక వ్రాయుట నేను నాభాగ్యమని తలంతును. దాని విషయమై 'అనుగ్రహింపబడవలె' నని మీరు వ్రాయనక్క లేదు. కాని మీరు మద్రాసు రాలేపోవుటయే నాకు విచారకరముగ నున్నది. మీరు తెలిపిన నంశయములకు నొకు దోచినవి నమాధానములుగా వ్రాయుచున్నాను. ఇంకను మీకే సందేహములు తోచినను నిర్భ్వయముగ వ్రాయుడు. నేను మీవాడను అన్యుడనుగాను శలవు. విధేయుడు మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ ఉఅభిళి 58, శరవణ పెరుమాళ్‌ వీధి, పురశవాకం మద్రాసు-? బ్రహ్మశ్రీ మధునాపంతుల సతయనారాయణ శాస్రిగారికి విధేయుడు మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ అనేక నమస్కారములు ఉభయ కుశలోపరి. ఆర్యా, ఇంతవరకు మీకు నా పీఠిక పంపలేక పోయినందుకు చాల పరితాప పడుచున్నాను. చాల అలస్యమయినది. ఇంకను పూర్తికాలేదు. నేడయినను పంపగలనేమో యను కొంటిని కాని అట్లు చేయలేకపోతిని. ఇందుకు చాల విచారించు చున్నాను. నేను రేపు 29వ తేది రాత్రి మెయిలులో బయలుదేరి కాకినాడ వెళ్లుచున్నాను. సాధ్యమయినంత వరకది నేను చూచెదను. లేనిచో నేను 1,2 తేదీ లలో తిరిగి వచ్చునపుడైనను తప్పక అందజేయగలను. ఈ యాలస్యము జరిగినందుకు నొచ్చుకొనుచున్నాను. ఇందుకు నన్ను మన్నింప ప్రార్ధన మీరు పెట్టుకొన్న గడువును చెడగొట్టి మీ పని కాటంకము కలిగించితినని సిగ్గుపడు చున్నాను. ఇంకేమనగలను? చిత్తగింపవలెను విధేయుడు మఃః సోమతేఖరశర్మ అళళి శే జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

58, శరవణ పెరుమాళ్‌వీధి, పురశవాకం, మద్రాసు-?7, 8-3-565 ప్రియమి(్రులకు నమస్కారములు. మీరు నాపేర ఆదరముతో వంపిన * సాహిత్య జ్యోతిని వందనములతో అందుకొన్నాను. మంచి వ్యాసములతో విజ్ఞాన ప్రదములైన విషయములతో (ప్రకాశమానముగా ఉన్నది. విద్యార్థులు (వ్రాసిన వ్యాస ములు చదువుటకింపుగాను కర భరాశమనముగా జ్యోతిని అంత చక్కగ తీసికొని వచ్చినందుకు సంపాదకీయ వర్గమునకు నా అభివందనములు. రచయితలకు విద్యార్థులకు నా ఆశీస్సులు. భవదీయుడు మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ ఛఅభిళి 53, శరవణపెరుమాళ్‌ వీధి, పురశవాకం, మద్రాసు-? 11-6-59 మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ ఆర్యమిత్రులకు నమస్కారములు. మీరు ఓలేటివారిని గురించి దయతోనవ్రాసి పంపిన జీవిత సం(గ్రహమును కృతజ్ఞతతో అందుకొన్నాను. వారి ఫొటో ఉన్నదా? ఉన్నదో మాకు పంపిన మరల దానిని భద్రముగా మీకు వారము దినములలో పంపెదను. ఓలేటివారిని గురించి వ్రాసినట్లే పానుగంటివారి జీవితము వారి రచనలు (సాక్షి ఉపన్యానయులు, నాటకములు) ఆనాటి నంఘముమీద వాటి (ప్రభావము ఆయన రచనలనుగూర్చిన ఎస్టిమేటు కరెక్ట్‌ ఎవాల్యుయేషన్‌ ఆధుని కాంధ్ర రచయితలలో పానుగంటివారి సాధనము (గ్రామ్య గ్రాంధిక వివాదములో వారి పాలుకూడ స్పృశింపవలెను.) ఈ పద్దతిని వ్రాసి యాయగలరా? అచ్చులో ఒక వుట లేదా పుటన్నర (అంతకెక్కువ యవసరములేదు) మేటరు కావలెను. దీనిని జూన్‌ నెలాఖరుకు పంపవచ్చును. కాని మీరు వ్రాయుచున్నది లేనిది మాకు వెంటనే తెలుప ప్రార్ధన. మీరు వ్రాయుట వీలులేదన్నచో మరియెఖకరి కీయవలసి యుండును. (1) నడకుదుటి వీర్రాజుగారు, (2) ఓలేటి పార్వతీశంగారు (3) కాశీభట్ట బ్రహ్మయ శాస్రిగారు వీరిని గురించి వ్రాసి యియ్యగలవారిని సూచింపగలరా? లేక వారే వ్రాసి పంపగలరా? జవాబుకోసం నిరీక్షించుచూ.. మీ సోమశేఖర శర్మ జవాబు జరూరు ఛచలిథధి తా

• క్రీ వేరేశలింగ అస్తికోన్నత పాఠశాల వారి ప్రచురణ జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 42

గీ ౮ 58% 01964 2కి? 13-1-60

బ్రహ్మకీ

మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి

నమస్కారములు ఉభయకుశలోపరి మీ ఉత్తరమువచ్చి చాల దినములయినది దానికి వెనువెంటనే జవాబివ్వవలె ననుకౌనుచునే ఆ విషయము మరచి పోయినాను మీరు ఉత్తరము వ్రాసిన విషయమే జ్ఞాపకము లేకపోయినది ఈ దినము వున్తకములు సర్దుకొనుచుండగా మీ యుత్తరము కనబడినది ఇంతకాలము జవాబు వ్రాయనందుకు చాల విచారపడినాను ఈ యాలన్య మునకు నన్ను మన్నించుడని కోరుట నేనిపుడు చేయగలిగిన పని

(1) ఈ పాటికి మీరు మీ రచన కొనసాగించుచునే యుందురను కొందును నా ప్రత్యుత్తరము రాక చాల ఆలస్యమగుటవలన అయినను నా ్రత్యుత్తరములివి

అభిషేక కాలమునకు శ్రీ కృష్ణరాయలు వివాహితుడే తిరుమలదేవియే అప్పటికి పట్టపురాణి రాయలు పట్టాభిషిక్తుడయిన పిదప చిన్నాదేవి పట్టపు రాణి యైనది చిన్నాదేవి వేశ్యకదా అభిషేక సమయమున కామెయే పట్టమహిషి యని వర్ణించుట ఆ్యధర్మమకాడేమో

(2) చిన్నాదేవి తిరుమలదేవి శ్రీకృష్ణాయల దేవేరులు మూడవరాణి గజపతి కూతురైనను ఆమె రాజధానిలో రాయలతోను ఇతర రాణులతోను కలిసి యుండినట్లు కనిపింపదు ఈ గజపతి తనయ పేరు ఇదమిత్సమని తెలియదు ఆమెపేరు తుక్కాదేవి అని అన్నపూర్ణయని సుభద్రయని వేర్వేరు విధముల చెప్పుదురు కాని నాకు జూడ ఆమెపేరు లక్ష్మియేమోయని యనుమానము

(38) రాయల అభిషేక కాలమునకు అతని తల్లి నాగలాదేవి జీవించి యుండినను ఉండకపోయినను జీవించి యుండినట్లు చెప్పటయే యుచితమను కొందుము (ఆనాడు సహగమనాచారము నుండినందున ఉండకపోయినను అని వ్రాసినాను)

(4) మను చరిత్రాది కృతి స్వీకారము పూర్వ దిగ్విజయానంతరమే ఆముక్త మాల్యదలో రాయచూరుముట్టడికి సూచన లేనందున తత్మూర్త్వ్యమన వచ్చునని నాయూహ అముక్తమాల్యద రచనకు ప్రారంభము కొండవీడు ముట్టడి (లేక విజయము) అనంతరమే రాయలవారికి శ్రీ తిరుపతి వేంకటేశ్వరస్వామి మొదటి నుండియు ఇలవేల్చే. అందువల్లనే రాయలవారు పూర్వ దిగ్విజయ యాత్రలో పెక్కు తడవ లా స్వామి దర్శనము చేసికొనుచు పచ్చెను మీరు ఆంధ వురాణము రెండవ భాగము వూర్తి చేయుచున్నందుకు సంతోషించుచున్నాను. దీనిలో తేదీ లియ్యవద్దు

చిత్తగింపుడు భవదీయుడు మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ ఇఅళిళి శ జీనన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

మధునాపంతులవారి సందేహములకు మల్లంపల్లి వారి సమాధానములు

పూర్వ పర్వము ఐతరేయ బ్రాహ్మణములోని శునళ్ళేపుని గాథ కైకొని వ్రాసితిని మజి యితరగాథలున్నవా? సమాధానము శునశ్శేపుని గాధకాక మణియొక గాధకూడ నున్నది యయాతి వంశములో బిలియను రా జొకడుండెను ఇతనికి దీర్హతమసుడను బుషి యనుభ్రహమున అంగ, వంగ, కళింగ, సువ్మా పుండ్ర అంధ్రులను పుత్రులు కలిగిరి వీరు తమ పేరులు గల దేశములకు పాలకులైరి

“అంగ వంగ కళింగాద్యాః సింహ, పుంద్రాంద్ర సంజ్ఞికాః

జద్దరే దీర్హతపసో బలే: క్షేత్రే మహీక్షిఈ

చక్రు స్వ నామ్నా విషయాన్‌ షడిమాన్‌ ప్రాప్య గాంత్మతే

-శ్రీమద్దాగవతం, 9వ స్యంధం, 236: శునత్ళేపుని గాథయు దీర్షతమసుని గాథయు శ్రీ మద్భాగవతమున నవమ స్కంధము నందలి భవిష్య ద్రాజేతి హాసమున నున్నవి 2.* శాలి వాహనపర్వము కథా సరిత్సాగరములోని గుణాధ్యునకు నంబం ధించిన గాథ వ్రాసితిని కవిత్వపు పూత కుపయోగపడని కథలు మరేమున్నవి? సమాధానము నాకు తెలిసినంతవరకు ఇతరము లేవియు లేవు. 8 చాళుక్య పర్వము “రాజ రాజు భారతకృతి స్వీకారము వ్రాసితిని కులోత్తుంగ చోడునకు సంబంధించిన మంచిగాథ కలదా? మజి ఆ 'పీరియడు లో మంచికధలు ఇంకేమున్నవి? సమాధానము కులోత్తుంగ చోడునకు సంబంధించిన మంచిగాథ ఇంకేదియు లేదు కాని ఆ 'పీరియడు లో అన్నారు గనుక చెప్పుచున్నాను. కులోత్తుంగ చోడునికి రెండు మూడు తరములు తరువాత గాథ ఉన్నది కులోత్తంగుని సంతతి వారు సమ్రాట్టులు' వారికి చందవోలు రాజధానిగా తెలుగు దేశము నేలు చుండిన వెలనాటి దుర్ణయులు సామంతులు వీరి కాలములో కల్యాణి చాళుక్య భూనాధులు వేంగిదేశముపై దండెత్తి వచ్చిరి వెలనాటి దుర్ణయులలోని రెండవ గొంకరాజు తన ప్రజ్ఞా విశేషము చేతను బాహుబలము చేతను శత్రువుల నోడించి తరుమగొట్టి తనకు సమ్రాట్టుల వలని సైన్య సాహసము కాని మఠీ యేయితర సహాయముగాని లేకపోయినను తాను జయించిన ఈ రాజ్యమునంతను కులోత్తుంగ సంతతివారికి ధారపోసి తాను వారికి సామంతుదుగ నుండుటకే నిశ్చయించి తన స్వామిభక్తిని

• ఆంధ్ర పురాణమున శాతవాహనపర్వము

జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు శశ

వెల్లడించెను ఈ గాథకు సంబంధించిన వివరములు వలసినచో వ్రాసెదను చందవోలు రాజ ధానిగా నున్నప్పుడు, అని నేనాక వ్యాసము వ్రాసినాను భారతిలో వలసిన దానిని చూడుడు (8) విష్ణు భట్ట సోమయాజి గర్భిణియగు రాణి పోషించుట -ఆమె సంతతిని పెంచుట అత దాంధ్ర సామ్రాజ్యమును పునః పెంచుట ఈ గాథ సత్యమా? సమాధానము ఇదంతయు చారిత్రకగాథ నిజమనియే విశ్వసింప వచ్చును, కాని విష్ణుభట్ట సోమయాజి నిలబెట్టినది అం(ధ్ర సామ్రాజ్యముకాదు చాళుక్య రాజ్యము చాళుక్య వంశము రెండు శాఖలుగ చీలిపోయినది (1) కల్యాణి చాళుక్య రాజ్యము, (2) వేంగీ చాళుక్య రాజ్యము ఈ రెంటికి మూలమైన ఆదిమ చాళుక్య రాజ్యమును నిలబెట్టినాడు విష్ణుభట్ట సోమయాజి. ఆదిమ చాళుక్య రాజ్యము స్టాపితమైనది కన్నడ దేశములో దానికి వాతాపి (బాదామి) రాజధాని కాని పై కథకు సంబంధించిన విషయములు అగం్రధ దేశములోనే జరిగి యుండునని తోచుచున్నది (వ) అంధ్రుల చరిత్ర లో మాధవవర్మ- సిరియాలు కుమారుడు తన తండ్రిని చంపిన ఉత్కలరాజు బల్లివల్లని జయించి సామ్రాజ్యస్థాపనము చేసినగాథ పైగాథతో సరిగా పోలికలుగల యీ మాధవ వర్శ్మకధ చారిత్ర సమ్మతమా? ఈ మాధవవర్శ లెందణున్నారు? ఇతడు కందార వంశమునకు చెందినవాడా? సమాధానము ఈ గాథ చరిత్ర సమ్మతముకాదు మాధవ వర్శ్మలు చాలమంది యున్నారు కందార వంశమన్నది యొకటి శాసనములవలన తెలియవచ్చినను ఈ మాధవ వర్శకుగాని ఈ గాథకుగాని దానితో నేవిధమైన సంబంధమును లేదు 4 'కాకతీయ పర్వములో వీరిని గూర్చి సంతరించితిని మణి ఆ పర్వములో చేరదగిన కావ్యపురుష గాధ లేవేని కలవా?” సమాధానము ఒక్క గణపతిదేవ చక్రవర్తి దిగ్విజయగాథ తిక్కన సోమయాజి గణపతి దేవుల సమావేశ కథ యున్నది చేర్చిన నదిచేయవలె నంతే 5 రెడ్డి పర్వములో- చేరదగినవి ఒండు రెండు కథలు సూచింప గోరెదను సమాధానము ఇవి సమక్షములో వివరించిన మీకును నాకును తృప్తిగా నుండును ఇట్టివి సరియైన కథలుగా లేని కారణమున వ్రాసిన మాత్రాన మీకు తృప్తి కలుగునని చెప్పలేను అయినను తరువాత వ్రాసి పంపెదను మీ రిక్కడ కొకమారు వచ్చుట మంచిది శలవు మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ అలికి శ్‌ జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

సకల ర మ నా మాం. న రం అంగ పే క వబ స్వత కి యని ఇ ే న కం లి వసరం? న మారయ స్‌ ఆాక2 అదా నా! హ్‌ యాం. న షన హా కక నంట టు వయీంలః న మళ కి యా. ళన టం స లల హయ యయ. గ భయ బళ నేన వజూ ” .7- ...ఆ౯ సం. మం నం నా (క వన త. స్‌ మనషు పళ్ళు రం? నే. ల వం గ బీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు త్‌

కల ర్త కే ర ః ఖు రాయప్రోలుసుబ్బారావు తిరుపతి” 8-10-57

మిత్ర మి(శ్రులకు

నమః

విజయదశమి అభినందనములు మీ పుస్తకము ఉత్తరము అందినవి అంధ్ర పురాణం ఇదివజకే చదివాను తప్పిపోయిన లేగకు తల్లి గోవు కనిపించి నట్లయింది అకాడమీవారి బహుమానం కోసం ప్రయత్నించాను ఇంకొక ప్రసిద్ధనికూడా బలాత్మరించి కలుపుకున్నాను కానీ ఫలింపలేదు

భవతు ఆంధ్రపురాణంవంటి (గ్రంధాలకు కూడా అభిప్రాయాలు కావలసివస్తే మనము చాలా అడుగుమట్టానికి జారినామన్నమాట చావలేదు - చావలేదు అం(ధ్రుల మహోజ్వల చరిత్ర అని 40 యేండ్ల క్రిందట పలికాను అ ముక్తామణిని మణులను వెదికి విలువకట్టి హారము (గ్రుచ్చి యిచ్చారు మీరు ఆ కృతికి అర్హనుయిన అర్చన జరుగులేదు ఏదో వ్రాసిన లేదా గ్రధనము చేసిన వారికి గండపెండేరాలు తగిలించారు ఏమి చేయ వలెనో తెలియదు తపసావిజిజ్ఞా సస్వ-

నున్నితమయిన అభిరుచిలో రుచిగమనమయ నూక్తిలో అనుభవింవదగిన అనందమెంతో ఉంది దానితో చిత్త ప్రసాదనం కలుగుతుంది అభి రుచి ఆస్వాదన లోభము కావలె అపుడు శూన్యంకూడా పూర్ణంగా భాసిస్తుంది ఇవుడు సాహితికి చత్వారదశ వచ్చిందేమో! కాని నేను ఆశావాదిని పునర్వికాసం ఆవిష్కరిస్తుందనే విశ్వాసం ఉంది

మీకు వ్రాయాలని కలం పట్టుకున్నాను ఏమేమో వ్రాసాను క్షమించండి

మీ సమ్మానము సలక్షణంగా నిర్విఘ్నంగా జరుగుగాక యని భారతిని (ప్రార్థిస్తున్నాను

భవదీయ రాయప్రోలు సుబ్బారావు ఉఇఅతిళి ళా జీనన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

శళ్ళపల్లి అనంకళృన్ణశర్శం ధ్ర 2135 కగయుులాళు వనాల,

ఈ ర దిగాం ఆఅంణ తంల మీ షే శతి కళ్లు స్రీకో ఏం ఆ ఆం య ౮ సత్మగాఖా లాలా శాస్సి స్‌ త లంటి ఆవ శా్య్థళల్మ ఆగవశ్వ స్మృళణ్శి నక ఇవా క్షర యు లుల

శు చికిత్‌ నం!

“తానా శరుులాలి డంజగ “ఆ (యలు తఆ అందింది. కృతజ్ఞత తో కబ్రం గా దేటేై. లా: నటం పాళి ది వ కార్య్యరళటోధం నాంరంండస్టు నే న! ్రజ్ళ ర్త త నూర్చ శ్రాళ్ళ్యంలా హంవోఫంయుతి! = (ప్రక!

హా. శన యా క్నా[ద ఠా కా తోం శః లా శో శ ము ల [లై సాద్య కాటం ఈంశ్రుం కతు ప హిత్యతాడ్య చ్‌ మోనా పాశీంయిల అగశా బా ళణా యుతసశహాశ్మిత ఉ్షకా గుద్స్రైడిం. కగ్గతాా ద వ్యోంఖు జ్టకళచాంల ఆఈూా జాలం ఉత క్‌ు 2 ళా శ ల ణా ఓ జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు గ

రాష రభ యఉఅగంత శస్రళ్ళూ రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ క షగిడిగి8సగకిగిగితి 58గ౫౬ 1135 గగంగిగతగాణు లా గంగా ప! 6-12-1950 రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ (బ్రహ్మశ్రీ మహితులు మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రి మమోదయులకు మహాశయా! తాము దయతో పంపిన 'అంధ్ర రచయితలు" అందినది కృతజ్ఞతతో కన్నుల కొత్తుకొన్నాను సాంతముగా చదివినాను. ఈ లోపల నాయంతట నేనే ఆద్యంతము చదివినట్లు (ప్రేరించిన గ్రంథమిదొక్కటేయని నా జ్ఞప్తి చాలా గొప్ప కార్యము సంతరించితిరి అధునిక రచనలకు ఇంత ఉదార హృదయముతో, కనికరము నిండిన తాటస్ట్రముతో చూడంగల్లుట యందజికి సాధ్యము గాదు ఈ గ్రంథము సాహిత్యుపానచే తొము సాధించిన యసాధారణ చిత్త సమాధికి సాక్షిగా నున్నది. ధన్యవాదములు భవదీయుడు రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ నా జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

పాం్ళలత్యో్‌ “ఆ పింగళి లక్ష్మీకాంతం గుంటూరు ర-3-46 పింగళి లక్ష్మీకాంతం అర్యవర్యా! నేను మీకు జాబు వ్రాయలేకపోతిని. మా వేంకటేశ్వరరావుగారి జీవితాంశములు సంపాదించితిరని వ్రాసితిరే. అవి అయన ఇచ్చినవా ఇతరులవల్ల (గ్రహించినవా? ఆయన ఇచ్చినవైతే, దాని (వ్రతి నాకు వంవగోరెదను. నేనును నాకు సంబంధించినంత వజకు వానితో సంవదించు జీవితాంశములు వ్రాసీ పంపెదను. ఇట్లు పింగళి లక్ష్మీకాంతం. ఛళశిళి క్‌క్షే జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు ఊఉ,6౦!

క్‌ కాటూరి అ య ణు స కీ ధం అన ల్హునాలాయ90 ఫస ట్రకా ళం. రా జ శం" కమ సర్రైదోళయద శో డీ ల ఫా తత్తు కో నం! లన(శ్రందః తటయొల ట్తోస్పు గ్లో కు తానం! 92 లో(ర్ల ల సాలు ఆం లు ల్తత ॥ శ్రణ్తుణ లిం చ శ దంతినఖ్లారా పర్టిలీతి ట్ర జు బక డహ/లో వగ భగ గరం వలో తంటా, న ప్త మణ ఉత్తం వ లవ దత రసో రా. డగ! వలలో ఉగ్గ! పండోల్న ర ళ చ గాంనో 7 గంలో సంతత సరం లగగ గట? భ్రాత గంల్తే క 4, ఖభ్రుడ/4€ బె నాగ అగో పర్లు ఇ7నీ జై తాగ న నిగ్గెగ ననా డా థీ జ్‌గ్‌ శన శు గ్ర ఈదర య గల (౯11 మం సడళ్టలం బ్రభం బాను హా శ్ర శ్ర (గంలో కు స లిన్‌. . వాం మలో ఉల గజ తల కలక సంతరతన/ న గాయనీ క్ష ఫీ నారీ తాలి గటి శ్లాసో వం(భిలాడు ప 8౩% - వంన త టాడు 7/౯ లలల లొ డ 25 సంయో జ్రంక/ రం] ఎ గ్రా 2 గంత ల వ రం. కలో రో జ క గ్రోల హ౮ళా శారరీటే . గ ల్లో స్టంట్‌ ళం నో క్‌ క్యక త్రయ నతూదాల యు వ్రతము! న జీవన రేఖలు - సాపాతీ లేఖలు కా

కాటూరి వెంకటేశ్వరరావు కాశీనాథుని పున్నయ్య గారింట్లో, దుర్గాగ్రహారం, విజయవాడ-2, 30-7-57 నమస్మారోభయకుశలోపరి సాహిత్వ అకాడమీకి గాను నేను కావ్య సంకలన గ్రంథం తయారు చేస్తున్నాను దానిలో మీ వం నట సేద నమన అకాడమీ మీకు రు. 50/- హా ( మీ పద్యములు చేర్చుటకు అనుమతిని, సామ్మముల్తినట్మ రసీదు ముందుగా ఢిల్లీకి పంపాలి అందుకుగాను న వా స్ట పెదనచోట స్వతంం , అడుగు భాగాన అణా బిళ్ల అంటింబి, దానిసై మరొక సంతకమున్నూ చేసి పంప పై భాగమున మీ పూర్తి అడ్రసు వ్రాయగలరు శ్రీ వేంకట రామకృష్ణ కవుల 'పాణి గృహీతి' అనే పద్యాలు క్తూడా ఈ గ్రంధంలో చేర్చితిని. వారి కుమారుల న పరతి స్ట రామకృష్ణ శాస్త్రిగారి కుమార్తులు రాజమండ్రిలో ఉన్నారట. వారి అడ్రసు నాకు తెలియదు. వారి కొరకు గూడా ఒక ఫారము మీకు పంపుచున్నాను వారి సంతకములకూడ దానిపై చేయించి పంప గోరెదను వేంకట రామశాస్త్రి గారి కహారున నంత కూల్‌ దాంకికే సరే లేకుంటి రామ్మ్ట శాస్టిగారి కుమారుడు వారికి సగము మ్మా పంలి ఇలరే, వీరి జగన నంతకమే చాలన్న వోదిగ్రబీప ఒకటి మీవద్ద ఉంటే పంప గోరెదను. నాకు దానిలో అన్ని పద్యములు లేవేమో అని సందేహం కలిగింది. వడ్డాది సుబ్బారాయుడు గారి కుమారుని పేరు విలాసము కనుగొని నాకు తెలుపగలరా? మీ క్షేమాదికం తెలుపగోరెదను. ఉంటాను = కః వెంకటేశ్వరరావు. ఛఉళిళ కాటూరు, 30-9-57 నమస్కా రోభయకుశలోపరి మీ జాబు అందింది. నేను నేడో రేపో బయలుదేరి కాకాడ చేరుకొని 8 ఉదయం కోలంక్ష వస్తాను. కోలంకుంచి రాజుగారు 2 రాత్రి బయలుదేరి రాజమండ్రి దిగవలసిందని అంత హడావుడి ప్రయాణం చేయలేను. గనుక తీరికూ కాకినాడ చేరుకొని అటునుండి వస్తాను. యం.వి శాస్తి పనమముళటడకనవ్వాయ పపుడి నెు కాః! వెంకటేశ్వరరావు ఉళిళి తతా

• శ్రీ వేదుల శ్రీరామచంద్రకీర్తిగారు వ! జీవన రేఖలు - సాపాలీ లేఖలు

న ్రార్సు ని ము . రల ఆఆఎఆా3౬ బ్‌ ఆఅ శే నాగ యం తొ. వ్యజాలలా లట (పెన యల్రుద్ర్రాయతవంచవాలత్‌ -. 4 “కం న ముం శ్‌ క ఇ క్‌ శ ప లో నలయలాా ఈవల ్రద్యళయంలలటోలు ” నల్లన సాయుతో నో యం ర యాయ ల రజి రూకోత్రగకలుంళు నాల. రూకల రద యడల చనం ామానిడో ఇట ఏళక్నంలా లీ టా వాలా పచనం లోోతాలి ధూం జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు క్‌॥

7 (ర్త రేతిట/ అష్‌ సురవరం ప్రతాపరెడ్డి అలంపూరు అలూోకా ౪ కర్నూలు త్రి=1-=ర్‌1 ఆయా = శవ ఉల బనానా ళా నలి ం శాత చక్యాళ్త్యణు అజ మనిం గ అబన శా. ఇం తోల్‌ం, డీలారిడళ ఫ్ర౭లా-డ్తల లా ఆ శ్వాద్తళి లైడ టట్టు వాళ్ళా వి హిన్న “ర లా శతోణి ఎ లరం ఆడ లడాయి ఆగదా, వజర ళన జాలా ఎ ఆం కోవోటూలతట తావో తో అోాజల ఒనర్లోడై నంగా ఎగ్రలులంల వార్త యామి టాం శవలమన ౯3క్ట లర్రైన. వల తి వుభయ కలా లేవా నావలో? తగ ఇంళ్యనం టా నిల్సాకలా లె) ఇక లం ఆటాావహునోోై కటా శం అగారట మనారా ములో బళ తాళాతాగ్‌ న లాల్‌ ఆంత మూ బాన కటు లంగ ట్య బాల ఉంటడం ప్ర అనాలా లు కలోదమూతటంం గలింళ కాటా లా టజ* లపాచంటువోవజు మా౭లాలల కే పాఊూవు వ్‌, ర్రజిన్షు లంతా ఏ అనారు లి? కస్సు తొల్టుడ్రగవళ(్రానళు యాగం టాడు ఈ 27ళ్య లార్ర/- శివి ఇటాంం అలతి చిధాాళ వన న్‌ శ్ర ళశ్తుళ్టీ అ ఇంయశాలం గోల తూ [ళా కాట లలాటం వాడ్రు టిం. ఎర్టటలం మం కమం ధత్తూ ఆలా వర్తకం శోర్షుంతలా తత్ర లాంళా టో (౬ 2 కచ్చ్రుల = తోచోలయజకప్యన్రో లోన్‌ 7 అలో ప్రా టా్ట్యళత్తా అ ళ్యక్‌ చయాలారొం ద్రవాలు తే ఆప్‌ నం ఆం లలు ఆనాలా ఎ అరట్ర/నసాతలాలత వపోటిాత శకి తో క్‌ర్‌ జీవన రేఖలు - సాపాతీ లేఖలు

వత్త గాలు ఉగుఆలతుాతు జూటేంయాకన్నా' ం రతా రం తవా పశ చగంమత్తూచో్త/ణ (కాటా డిం వ్యగత పంల ఎత్తుల కవ తయాలి కి తళధ్ర లిం శర్వా పాలట్చ్యల6ం ఇంతల గంలో జాతకుల క్రతు ల టయ లంంాోాాాోో త కానా తలో కళ. న నినన ల. ల్‌ళు క (9 జ్ఞాతత్నోన్ల దగిర ఇ వదూ దతగా ఉం బోలా ఓకాత్తు ళం ళా లో తానింగట్స్‌ లాల. శంభ త్వా _శ్రభ్రల్యట్రాలా లల మిం తం లాంచ్దా ( శె జ్సు అలీ లా శ్రజ్షైా(హోనీలం దిర్య్యవాలా త ఖాతళో శలార గృత్తళలా (ఈ జరు తాచు లాలులా ౯ లాడు = గ ంతిగు ళు అం ాతం గారల ( గతల ఇల్లా వ్లాసొం్రాత్చిూల. అకగబ్దం కటుండాలాాలాడ్డుతల్త న్‌ లశ గాలుల్టాం షల నన్నో ల్‌నరాతానాన గూ శ్‌ లీ రటోఎంాల వ్యూ నైలు దభ నాంటరయూ నోము (లక) ల కాణి శ్హ్రగలా పాంయతరోటె సంశయ (గటా జ శ్త్రగరతలిటై/ తలా, క్రాంయకట్లాలా €3త్తు “౮ వాచా సనాపాాగ్రంల న య మ లా గయ. ౯ శ _ నలు దారి ోద్రలా (రంణ్సా చారోన్‌ మాలా త్తల్దలలమ్రులు ౧ల- గ్రంంద్తము/ఈార్తూఎరుగలా అలోగ్తు ఉనాములాం థగ ఆల నట్టల పయ నోఆం త్తు శాడ్రు జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు క్‌

వటి ఇలా బిజి వలన వల్టి స్యా? నొ గీమెలా లో విల్‌ బర్లు “* ర శల్రాం జలా ంనేలాలాలి ఆలాట్టు” లిం వతానానీ - జ్య ఈ థ 0-22 4త్రాతెల టకం టివిపుటులా ఉ్వృహ్హా/పండ్ధవాా? తి ౮ాశులాడునోలతతా.. ద్ధై వాదా ఖా శానా స్యష్పాక్యల్టంంగంగాతేం లాఫంలాలతి. టబలం ల గ్రలతు వాలారు శ్రతహూకాంాోల్రా శ ఈ న టా యగ అంలతా తం కాకుండ ట్ర =టిలతావో లా లో ప్ప యాతాంతళప.. ఆాలుబాసిగ్యత్తోం బలల సోర్కూ జంబ దం యాన 4ఎోలనం వాలగ్రూ 6౪6 దా డై రలస్ళే కైవారం వోలూ క్‌ు బ్ప్రసకయులలి. చరరారుయల (శ్రా సాం లం టం వాఖీంత శ ప్రైదరుూటో. శే అలి బంటాలోతోయోయనోనంకో ఇటో కళళ ఆకే గాలి బొ లోంళ్టాఆలా నలక పలుజా( 3ెఅత్రాతలి. తీన్హతాలే కాలలో టాన్‌ (2/20 ఇ శవర్యక్కు ఆంల4ళలాభక రల 3పూళ్చిగ ఉీటితలనా హింతలో (గ్రోం శ్రదాల్స కొ తళ కాల లలటుకే వా లలాత కలలా _ వాంలా- టింవా? తలి ఏఆ్యాన భం లా తౌయుద్షంయలశివ్తు చాస్య తలోలో, గ్ల ల్‌

పిలలల. సం - గస మి చులుల ఆల.” త్రాతాపానసూ అ్యయయానిరయు సయం దయలాలబంయాలాంత్తు టారో హాం త నోటదలయుత* గ్ర సదనం జంతిక ట్రై లా శాలోతనాంాలాటర కమకియినటళ శ్రుతం తెాతంటోలాా గితభిన్నేంతారల రో దంటనంలావ్ళూ స్థైడ్రఒ అోచ్చప్లాలటాలాం ₹ 4 తో ఉోచులశాల్ళి పవనం. యర మ టా న్‌ రట త్గచోటి్రింలుతులు టం ౧౫లభాటులం శాసతోవ్యోని ర న లే ఈసలక , వ్రప్తంలల్‌. ఆకే చితతగం తు లువే+ ౨, శా ఎ సురవరం. ప్రతాపరెడ్డి 11 ₹౭౧౭౧౭గ౧౪ 816%, $1/66౧2026 00+. 23-5-51 బ్రహ్మశ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారి సన్నిధికి సుఃప్ర అనేక నమస్సులు, ఉఊఃకు॥ మళ్ళా మనకు జాబులు లేక చాల కాలమయ్యెను. నేను హైద్రాబాదుకు వచ్చి ఇంచుమించు రెండు నెలలయ్యెను. ఇక్కడి 7/ ౪6614 దిన ద్వయపత్రిక (తెనుగు) న్థాపించుటకై లక్ష రూపాయల లిమిటెడ్‌ కంపెనీ స్థాపిస్తున్నారు. 20,000 రూ. వాటాలను డైరక్టర్లు తీసుకున్నారు. కంపెనీ రిజిస్టరుకు దాఖలైనది. 4-5 దినాలలో ఆ పని పూర్తియగును. తర్వాత నెల దినాలలో 40 వేల వరకు వసూలు చేయుదురు. బహుశా పత్రిక అక్టోబరు మొదటి లేక బాపూజీ పుణ్యదినము నుండి వెలువడగలదు. ఇది నా కథ. తమకు నేను 4-5 దినాల క్రితం ఒక జాబు న్రాస్తిని. మీ ఆధునిక రచయితలలోని కొన్ని గ్రంథాలను గురించి విచారించితిని. సమక్షములో మాట్లాడుకొంద మంటిరి. అది వాయిదా పడినది. కాన జుబు ద్వారానే తెలుపండి. నా జాబు తమ వద్దఉంటే సరి. లేకున్న మరల (వ్రాయుదును. జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు క్‌లి

కోను షల పాని నయనా ల టా. న్‌ా న! న కు కాం శ ౬ తృకాకి శాం ట్ఞరన కులశ్రావ్రమటి సవా న్నీ శారయపానన్తూ = శ 4స్తైాటాంగా అజశ'ర్రళక్ష్రవాకాఖు ణో” కంల) శాలి సత కటల వు జాతా ఈ న. నాసా మోళ నే చభసతూ సు తోని వాక ఫాఇచ్యేతా న్నా క కోని కాం "క్‌ “ద్ర ల మటల టాడా మలల ట్రైస్రడు ఉస ఊాజషనకుళ వపా ఆ ల్యుకా, శి వ న చానా 6 కీ జా ఆళి ౮ఆ' ధే వాజ్లా అంశా రాం. మింశా తల జ నటను ల్‌ శ్ర కా కం మాటో క ల్తుడం శే యీ గ ల్‌ జన ₹ అ వా భ్‌ అరణి షృష్త్రకాళు పళ కం [తారా జీనన రేఖలు - సాపాఠీ లేఖలు ఠి

మ. / ల. కానే మేష రం ఎప్ప ల దేవులపల్లి వేంకట కృష్ణశాస్త్రి 27-14, సీ. ఓ.గి, ౧ం౭గఆి [సారంగింంరతి, 11/66/9026 అయ్యా తమ ఆహ్వానం అందింది. నిజానికీ, ఈ ఉత్సవానికి నేను హాజరు కావలసినవాణ్డి. గొప్పకవులూ, ఉత్తమ నంస్కారులూ అయిన శ్రీ సత్యనారాయణ శాస్రిగారిని గౌరవించడం చాలా ఉచితం. వారియెడ నాకు ఎంతో గౌరవం. వారి కవిత్వమన్నా రచనలన్నా నాకు ఎంతో ప్రీతి. అంతేకాక నాకు వరమ వూజ్యులూ మహవాకవులూ అయున శ్రీ కాటూరి వేంకటేశ్వరరావుగారి అధ్యక్షతను ఈ ఉత్సవం జరుగుతుంది. అయితే, ఏం చెయ్యను? ఉత్సవం చాలా బాగా జరగాలనీ, శ్రీ సత్యనారాయణ శాస్రిగారిని ఇంకా ఎక్కువగా గౌరవించే సభలు కావించాలనీ నేను కోరుతున్నాను. వారికి నా వందనాలు అందజేయండి. చిత్తగించండి దే.వేం. కృష్ణశాస్త్రి. 28-9-57 ! బీనన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

సనినర్ష్తు 62కాంగా వ చల ము ాళ ఖైూ+ స ర ఇ వ క్ల నఖ శా హన ఛాశాచటలాతో స స్థన్యాతైపైుకంజవాయం న సం జప్దెనో వా ఆయా ద్‌ (29 గా న్‌ నస వక క _ అల్లా కాజ! క కాపాాకే హా ఈవె ప ఫౌాపదాాల౬ళ్లా ళు! సన అండా దసహాాఆటలు అ ప్రచ వాలా వెం ల నూ లవ పంలడు కా వ్‌ చూ. ( నా న అయనా... వ్‌ ర శన వ న మ న ప్పా) 2 “త మ ర మన న్‌ు వ్‌ నజ్రైవా+ అవవ ళ్‌ శ త్యోవ్రాణ స్తు చ్తోప్కోన్నాచై నా జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు 62

ళ్‌ నోరి నరసింహశాస్త్రి

నోరి నరసింహశాస్త్రి రేపల్లె సాహితీ సమితి 13-6-55 బ్రహ్మశ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారికి నమస్కారములు ఉభయ కుశలోపరి

మీ స్కూలు హెచ్‌ ఎమ్‌ గారికి నా రుద్రమదేవి (సంక్షిప్తము) కాపీ వంపి ఉత్తరము వ్రాసినాను. అది పై ఫారములకు * ౫0 7 గా 78౮ వారు అహ్రవు చేసినారు మీ హైస్కూలులో పెట్టించుటకు వీలుంటే పెట్టించ గోరెదను అది పూర్తిగా నా స్వంతము. లాభ నష్టములన్నీ నావే. ఇతర బుక్‌ సెల్లర్సు ఇచ్చు. డిస్కౌంట్లను నావద్ద స్కూలువారు తీసుకోవచ్చును అవకాశముంటే రమ్మంటే వస్తాను అంతా క్షేమము చిరంజీవుల క్షేమము భఛ్రాయించ గోరెదను.

నోరి నరసింహశాస్రీ వధిళి

• 20౧ ౨6411106 గా ౮ కెంంఓ ౧౦౫౫400

ణా విడుల్రోలు, ప. బావ్నావవా ౦ లతో ప కాలో ల్‌? ల చశ్విదినిి ఆ, చయ లా అయగలాన్యా శు) ఇాంాతితే నాక టచోో తరంలో బాలా. వ్ర “అపలరకి. శరం యోం ఆలజీత భడ్తటరుదుంంనాం 9 నాల్టీ నం చితి. దసాలతోల్మ్హూ ౬ ఖో .నాం బాలవాం పూ్యలిన దచెలాం శచువళి ప కా ౮ యశ న్నావాంత్‌్నా / ట్రా యంగా జమా ల టతాంి డూ థ్‌ వాళ ల గర్యనఛ ల్‌ వాత ర్య్రు బం న అంగాల సంచా వాలం చో బారం? గ; ను తిలిలే లల ఆ బతక శక్ర) కా వాం ర్త ల నోటు (మున వానిని వెలు లాలు వ్యుడ క్లూ శని ట్రా ప్రాయాకుాం. నాలాల త లప్ప వాయగ్యా నాల భోం శ్యనయుయుంం కాన క త్య సాం వాం" ల కంల న కలా ర నూఉనితో జి ల్మ్మియెణ వ్యాం్యా తి ఆ్యాతలు (కమ ఇం మత గాం. వో బాల వర జీవన రేఖలు - సాపాొతీ లేఖలు 64

తా వలల లాలా పాంట్‌ తుమ్మల సీతారామమూర్తి

ఉభయ భాషాప్రవీణ నిడుబ్రోలు తుమ్మల సీతారామమూర్తి చౌదరి పొన్నూరు ని౦ బోర్డు హైస్కూలు పండిట్‌ 20-1-45 త్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారికి అర్య! నమస్కారములు

మీరు దయతోంబంపిన “అంధ్ర రచయితలు నిన్న నందినది కృతఃజ్ఞదను

మీరు వూనిన యీ మహాకార్యము సర్వాంధ్ర ప్రశంస్యముకదా! మీ యీ రచన లలితము, ్రొాఢమునై గద్యకవులకేకాక పద్య ప్రబంధములకును మేలు బంతిగా నున్నది. మీరు ధన్యులు.

పూజ్యులు ప్రభాకరశాస్రిగారు సూచించినట్లు 19వ శతాబ్దిలో (బ్రఖ్యాతి గాంచిన రచయిత లింకను ఐలువురు కలరు. రెండవ భాగమున వారిని వెలయింపుండు. చరిత్రము

ళ్‌ జీవన రేఖలు - సాపాతీ లేఖలు

బ్రాయువారికి ముఖ్యముగా నుండందగిన యుదారత మీ సొమ్ము ఇందులకు మీ రచించిన చిన్నయసూరి భాగము ప్రధమోదాహరణము వీరి బాల వ్యాకరణమును జూచియే శిష్టవారు హరికారికలను సృష్టించిరని శ్రీ దువ్వూరివారు సాహిత్య పరిషత్పత్రికలో శతాధిక హేతువులతో “బాలవ్యాకరణ హరికారికల పౌర్వాపర్య విమర్శనము అను పేరుతో విపుల వ్యాసము రచించికి. దానిని మీరు ఈ గ్రంథమునం బేర్కొన్నచో లెస్సగా నుండెడిది ఇట్టి చేర్పులు రాంబోవు ముద్రణమున జూచు కొనవచ్చును ఉత్సాహముతో రెండవ భాగమును రచింపుండని ప్రార్థన. నా యారోగ్యము తృప్తికరముగాలేదు మీ క్షేమముల నపుడపుడు తెల్పుండు సూర్యారాయ నిఘంటువునం దెన్ని సంపుటములు ముద్రితములైనవి? వాని వెల ఎంత? ఇవి తప్పక విచారించి వ్రాయుండు విధేయుండు తుమ్మల సీతారామమూర్తి 20-1-45 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు శక

తు సీరాత 21-1-45 విద్వత్మవీంద్రా! వందనములు తాము దయతోనంపిన 'కేళాకుళి నేండందినది కృతజ్ఞుండ. “వెల్లెలిచేతి భోజనము వలె మీ యీ రచన నన్ను లెన్స తనిపె మీ ప్రతి పద్యమునను ప్రౌఢ కవితాముద్ర కలదు మీ తపస్సు తాద్బశము అయ్యా! నా యారోగ్యము చాల కొణవడి యున్నది కీళ్ళవాపులు శూల- చాల బాధించుచున్నవి మీ వంటి సజ్జనుల శుభాకాంక్షలే నాకు మందు తుమ్మల సీతారామమూర్తి అప్పికట్ల ళ7 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

[ల కాం అం చత తధోనో . న హం ఈ లీ ంశ్ర భ్రలశాో? న న న గ ప బశ 46 త శులశ బోల్‌ ౮4 ప, తళ బైల త్షను చర్యకు ప లల ఏ3 2 ల/డం లక నం ర | నై ల ళ్‌ శర = యడ స్ట ఈం పై తళ య తరోల్దలత్త విం శ్రళతు ౮ ఎరనక లం చతు ళల ల లో త రగా ల శ జాతో 'ద్తుత వారు ఆ (0 ఈలీస్టోత లు వా తీగ సాయాత ఎట్ట త న లవ జోలో లోలో! సళ రుం మంటల ళు, మెట కో అళాళత చ! భ్రళరం చారం తత ప్రణ శర భంగ [ల ఈఈ డద్యత్ర శ ను “నతో లశ క ఖు తం తత . ల భకత లం ల ౮2 ల్యే! వా? లోజక్య[ై తలో తనకో తీత శాత, పరంలో ల్ధ రు 02 తాళ కోట 6౮ అ శం తోసా ద్ర భా ఆ పళ్ళ వ్యాడ్ర ౮ కకం. టూత్‌ బీనన రేఖలు - రేఖలు - సాపాఠీ లేఖలు జ

వ సక్‌ షై

• శ్యట్టిె ॥ జీ సృ పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు పుట్టపర్తి నారాయణాచార్య సీీ2౧డక2ళ 52౧29౪84 న౪|౬గి దాగ2౧8గ 18౧2/8గతం౧౬గ/8 ఆ౫గ౫651/ ౮ 7ణాతిగింయింి, ౬౪౧౦100180 కౌగాా౭గిరగ2గ సీ 2 27/2120౧) ఓ6)000౧ ంగొం6ి 23-6-55 శ్రీమ దిత్యా ద్యభిన్న మిత్రుల సవిధమునకు, నమాంసి తమరు దయతో నొసంగిన 'ఆంధ్ర పురాణము”ను ఆసక్తితో పూర్తిగా. జదివిగాను. 'గుణాఢ్యుల ఘట్టమును' మా యెడిటరుకు గూడ వినిపించి, మళయాళ తమరు నేర్పుతో నిర్వహించిన కవితా శిల్పము అపురూపమైనది. మహాకావ్యకర్త ఎపుడును యే యవాంతర రసమునకును లోగి పోరాదు. ఆయా యంశములు సముచితముగ నిర్వహించుకొనుచు అంశి గౌరవమును నిల్పు కొనుచు బోవలెను. కవి యలతి హృదయపు వాండైనచో యేదోయొక రసావేశములోంబడి కావ్యమును వికృతము గావించును. ఆచాపల్యములకు లోనుగాక సముద్ర గంభీరముగ నున్న తమ హృదయమునకు నా కృతజ్ఞత. తమ శ్రైలి చాలా లలితమై జాతీయమైనది. తమరు వాడిన పద శాస్త పాండిత్యమును వెలార్చు శబ్బములుగూడ- సంప్రదాయ బద్ధములై ప్రసిద్ధము లైనవి. “'మాబుమూల పదములెంతగా వాడిననంత పాండిత్యము” అనుకొనక లలిత పేశలముగా కావ్యమును నిర్వహించిన “రసికత” కానందమైనది. తమ పుష్షి అ . ముఖ్యముగా 'గుణాఢ్యుల కథా ఘట్టము' రుద్ర యర్ధనార కం టి మ జేసినవి. ఆమె *కెంపు నవ్వు కడు త నిర్వహింపబడినది. తమరు కొన్ని యవురూవములైన తెన్సులు వాడితిరి. ఇట్టివానిని
• ఆంతటనాంధ్ర రాజ్ఞి వదనాల్దిము మింగిన కెంపునవ్వు క ల్పాంత నటర్ధనా ఘన విహార తటిల్లతికా సహస్ర _వి శాంతికి స్వాగతంబిడె చకచ్చక దీప్తుల విచ్చు గత్తులన్‌ సంతనవట్టై రాజపరిషత్తున కబ్బురపాటు గొల్పుచున్‌ అను పద్యానికి సంబంధించినది. ళీ జీవన రేఖలు - సాపాొతీ లేఖలు

“నవ్రయోగము'గని నివుంటువులలో. జేర్చవలెను. “మొణవోవని' కాకతీయ పర్వం-కాకతీయపర్వం (కా.ప294) ప్రయోగమట్టిది.

కొన్ని చారిత్రకములైన సందేహములను చాల మెలంకువతో నిర్వ హించితిరి, తమరి (కా.ప. 203) విద్యానాథుని గురించిన పద్యమిట్టిది. విద్యానాథ యగన్తులిర్వురా! యొక్కడా! యనుట నేటకిని సందేహమే. ఇటువంటిదే మీరు వాడిన 'జయపద్శిని బట్టంగం బోదు మీ యెడన్‌ అను ప్రయోగముగూడ ఆవీ! ఆ ఘట్టమున 'పద్మినీ శబ్బ్ద' మెంత చక్కగా నతికి పోయినది!

నన్నభట్టుల కథాభాగము చాల హృద్యముగా నున్నది. అందున గర్జాటకుడైన నారాయణ భట్టునకు దమరిచ్చిన స్థానము నాకెంతో ముచ్చటం గొల్పెను. నేండు 'ఇతర భాషలను-వాని యోగ్యతలను యెంతగా గౌరవింపకున్న స్వభాషకంతగా సేవజేసినట్లను యొక విడ్డూరపు భావ మన్నికడలను వ్యాపించు చున్నది. ఈ సమయములలో నిట్టి రచనములెంతో మేలు సేయును. ఈ సందర్భమున తమ కింకొక చిన్న విషయము మనవి చేయుచున్నాను. తమిళమున 'కంబ రామాయణము' ప్రసిద్ధముగదా' తిక్కన కలరిన 'గణవతి' మన్న్మసిద్ధికి రాజ్యమిప్పించినటులే, కంబర్‌ మహాకవి పాండిత్యమునకు సంతసించి, యతనిక్రై చోళునిపై నెత్తిచని, మరల 'కంబరు2ను చోళ సంస్థానమున నిల్పెను. కంబరు గణపతి దేవునిపై వ్రాసిన చాటువులున్నవి. “ఆ కవికి” తెన్గుదేశముతోంగల ప్రసక్తి చాలమంది యెజుగరు. ఈ విషయము అంధ్రులకు మెటుంగుపై మెటుంగు గదా!

ఈ నాళ్ళలో వ్యాపించిన మజీయొక చిత్రభావము- నిర్వ్చచనముగా వ్రాయుట. నాదృష్టిలో నిదియొక పిచ్చి. వచన రచన కావ్యమున ఎంతయో శోభ ంగూర్చును. ఈ దృష్టిని తొల్త మజలించినవారు- “విశ్వనాథ” వారు. ఆ తర్వాత మీరు.

మీ చేతిమీదుగా 'విద్యానగర ఘట్ట మెట్లునడచునో- చూడవలెనను నాసక్తి నాకున్నది. ప్రత్యేక కావ్య నిర్వహణమునకై సుమారెన్మిదేంద్లుగా విజయ నగర చరిత్ర'ను సేకరించితిని. తమిళులు విద్యా నగరముపైం కొంత వ్రాసిరి. విద్యానగరము తమిళ కవుల నాదరించినది. రాయల కాలములోని బొమ్మలాట కాళండు నట్టువ నాగయ్య” మొదలగువారు చరిత్రకెక్కని యపూర్వ వ్యక్తులు. తమ రాకథను నిర్వహించునపుడు- 'నా చిన్న సాయ మేదియేని యున్నచో అవశ్యమైనచో చేయుదును.

ఇకనేమి వ్రాయను! తమ రచనకంజలి. జాతి పుచ్చిపోవుచున్న కాలమున మీ యట్టి రచనలు సంజీవకరణులు. సతాం సద్భిస్సంగు.... పుణ్యేనభవతి

నమాంసి పుట్టపర్తి శఉళిథి జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 79

తివేండ్రం 1-7-55 శ్రీమన్నిత మహోదయుల సన్నిధికి! నమస్కారములు తమరు దయతో (వ్రాసిన లేఖ యందినది. నేను వ్రాసిన నాల్గు ముక్కలకు పరితోషపడుట తమ సహృదయత. అంటే ఇంతకును- జననాంతర సౌహృదములు నంభవించినపు డా యనుభూతి యట్లే యుండును. మానవ తర్మమున కర్థముగాని రహస్యములలో నిదియు నొక్కటి. మా యూరు పెనుగొండ. అనంతపురం జిల్లా నేను జన్మించినది- అనంద నం॥ వైత్ర శుద్ధ విదియ. జన్మస్థానము 'చియ్యేడు” అది అనంతపుర సమీపముననున్న పల్లె. అది నా మాతామహ గృహము. మేమిర్వురన్న దమ్ములము. నా తల్లి శ్రీమతి 'కొండమ్మ' నా చిన్నతనముననే (4వ వయసున) గతించినది. కొండమ్మ” అలమేలుమంగకు తెలుగుసేత. అమె సంస్కృతాం(ధ్రములలో చక్కని కవయిత్రి. మా నాన్నగారు పుట్టపర్తి శ్రీనివాసాచార్యులు. అయనదియు- ఆంధ్ర పండితుల జీవితమే. చక్కని కవి. మా తల్లిదం(డ్రులు- పద్యములలో శ్లోకములలో జాబులు వ్రాసుకొనెడివారు. మాతల్లి పద్యములు కౌన్ని నేటికిని అముద్రితము లున్నవి మా నాన్నకు మంచి పౌరాణికుండని పేరు. ఆయన కవిత్వము- చక్కనిసంప్రదాయ విదవ్రైనది. నా చిన్నతనమున మాయింట సాపాత్యగోవృ్యలకు లెక్కలేదు. శ్రీరాళ్ళపల్లివారూ-వారి అన్న గోపాలకృష్ణ శర్మ “మానాన్న, పప్పూరు రామాచార్హు, వీరంతా సమవయస్కులూ- ఒకరీతిగా సహ పాఠులు! రాళ్ళపల్లి మాటకుముందు- 'పెనుగొందకుం విర్వెంత్త వచ్చెడివారు. గోపణ్డ కాజిల్లాలోనే 'రివెన్యూ” ఉద్యోగము. వీ రందణు చేరినచో-యే ప్రబంధ మునో తిక్కననో బట్టి సాధించెడువారు. రాత్రి అన్నమునకు ఒంటిగంట. పగలు రెండుగంటలు. మా నాన్నకు పెన్గొండ హైస్కూలులో నాంధ్ర పండితులపని. వీ రూరికి వచ్చినవారు లీవు బెట్టెదరు. ఇంట నొకటేగోల, మా నాన్నకూ గోపణ్ణకు నసుచరిత్రపై ప్రీతి. దానిలో వారికి' దెలిసిన యర్థములెన్నియో దేశమునకు ందెలియవు. తెల్పవలెనను యిచ్చయు- వారికి నున్న. కవిత్వము ఉల్లానమునకు (వ్రాసికునెడివారే గాని వానిని ప్రకటించునపేక్షయే వారికి లేదు. వారందటు జీవితములో అన్నివిధముల రసికులు. ఈ గుంపులో కొంతబయటికి తిరుగుచున్నది రాళ్ళపల్లివారే. వారి కొముక్త్రమాల్యద ప్రాణము. న్వచ్చమై, ఆత్మతృప్తితోంగూడిన “విద్యానగర' రాసిక్యము వారిది. నాకిప్పటికిని వారి జీవితమన్ననెంతో చాపల్యము. వారిగోష్టులు-నాచిన్నతనమున- చదువకయే నాకమూల్య ణో జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

విషయములందెల్పెడిది నాకు విజయనగర సాహితి'పై నున్న యభిమాన మీగోష్టుల భిక్షయే. చిన్నతనమున మా నాయన పురాణమునకు నేను వాచకుండను దీనితో అనేకసార్లు భారతము సార్ధముగం జదువుటయ్యెను నా కవితా ధోరణి తిక్కన భిక్ష,

మా మటజుదల్లిది మైసూరు ఆమె కర్ణాటక సంగీతము బాగుగా నేర్చినది. ఆమె కిర్వురు సుతులు ఒక అడుబిడ్డ మాతల్లి దగ్గర నా సంగీతాభ్యాసము మా నాయనగారును అపుడపుడు చెప్పెడువారు ఒకసారి నేను 'కల్యాణి వర్ణము తప్పు పాడగా మా నాయన “శ్రుతిపెట్టెను నెత్తిన వేసెను ఆ యనుభవము నేటికిని గుజుతున్నది నేను పాందురంగనిపై వ్రాసికున్న కృతులు 5 000కు పైగా నున్నవి వానిలో కొన్నిటిని నేనే స్వరపరచితిని వానిలో కొన్నిటిని పాడుదురు కృతులను ్రకటింపలేదు సాహిత్యమునకే ఉప్పలపుట్ట విదేశమున వాగ్గేయకారకులకెవ్వరు పిలచి పీటవేతురు నాకు పద్యరచనకంటెను పదరచన ప్రీతి పద్యములు వ్రాసినను సంగీతము తోడులేనిదే నాకు పదము వెళ్ళదు కొంత శబ్ద చాపల్యము కద్దు నా తనయలలో పెద్దావిడకు 16 వయసు చిన్నదానికి 13 ఇద్దరూ కచేరి చేతురు కొంత నాళిక్షణమే

నాకు చిన్నతనాన నాట్యము బాగా వచ్చును దానికి గురువు బోగపు మహాలక్ష్మమ్మ ఆమెకు నేనిచ్చిన గురుదక్షిణ ఆమె యుడుపు లుదుకుట తర్వాత - యేవేవో యూహలలో నా సాధనను వదలిపెట్టితిని అప్పుడు నాట్యమునకు సమాజమునకీ గౌరవము లేదు చిత్రలేఖనము కొన్ని రోజులు కొక్కెర గీతలు వేసి వదలితిని నేనత్యంతము పరాజయమందిన దీ కళయందే నా హైస్కూలు చదువులో - ఇంట్లో కావ్య పారము మానాన్న అంధ్ర పంచ కావ్యములు చెప్పెను శ్రీ బుక్కపట్టణపు అన్నయాచార్ల వారి దగ్గర సంస్కృత కావ్య పారము నేను హైస్కూలులో తర్డ్‌ ఫారం పాస్‌ కానేలేదు లెక్కలలో మూడు మార్కులకు పైన ఎప్పుడు వచ్చెడిది కాదు ఇప్పటికీ నాకు లెక్కలన్న భయమే అంగ్లమప్పుడే బాగా వ్రాసెడివాడను. చిననాడే నాకు హరికథలు చెప్పుట వాడుక. నేను చెప్పిన మొదటి హరికథ. ప్రవ్లాద చరిత్ర 10వ ఏట మా హైస్కూలు ఉపాధ్యాయులాశ్చర్యపడిరి మా నాన్న యనిన నా కమిత భయము నా రచనలాయనకు చూపు దైర్యం నాకు లేదు పసితనమున నా దుర్మార్గమునకంతులేదు వూరివారికి నా చదువుపై కెంతమెప్పో నా దుర్మార్గమున కంతకంటగింపు. 6 నెలలకొకసారి దేశముపై పరుగెత్తి పోయి మరల ఇల్లుజేరెడి వాడను. బయట అప్పటి నా జీవనము హరికధలు

నా తొల్తుటి రచన పెనుగొండ లక్ష్మి అప్పటికి నాకు ఛందస్సు రాదు తిక్కనను జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు ౯2

చదివిన యలవాటులో పద్యములల్లితిని యతి ప్రాస స్థానములు సరిగా తెలియవు. కాని, ఛందస్సు ఆశ్చర్యకరముగా కుదిరెడిది నాకది ఇప్పటికీ వింతయే అది ప్రింటైనది నా 22వ ఏట శ్రీ చిలుకూరి నారాయణరావు దానిని చూచి మెచ్చి దయతో ప్రకటించిరి కాని అదివ్రాత ప్రతిలో ఉండగనే అనేకులు కాలేజీ విద్యార్థులు దానిని వ్రాసుకొనిరి ఒకటి నిజం. ఆ కావ్యములు వ్రాయు చిరువయస్సుననే నేను మాయూరి భట్టుమూర్తి వసుచరిత్ర తిరుమల రాయుడు గోలకొండ _ పోరినచోట నా వృదయము దావాగ్ని వెదజల్దుచుండెను. అ కాలమున నా రచనకెక్కువ ప్రీతి నాకొక చెక్కపెట్టె ఉండెడిది ఒకనాటి పొద్దుట కాఫీత్రాగి పెట్టెనానుకొని పెన్సిల్‌తో

అల కవితాలోకమునకు అని దిరుగుచుంటిని మా తండ్రి నా దగ్గరకు వచ్చి ఏమిటీ ఐరుకుచున్నావు. అని దానిని చదివి కలిమికి వైరులదేరా అని ఏదో అనుచు వెధవా పద్యము పూర్తిచేయలేని వాడివెందుకు మొదలుపెట్టితివి అని కాగితము నా తలపై వేసిపోయెను నా ఆశక్తతకు నేనెంతో సిగ్గుపడితిని అధునాతన శాంతి మార్గములలో పెక్కింటి పై నాకు సానుభూతి తక్కువ. ఇజములన్న నాకు చెడ్డ రోత వ్యుత్పత్తి శూన్యులైన అనేక తెలుగు కవులను చూచినప్పుడు - అంధ్ర దేశము కొంత కాలము కవిత్వమును బహిష్కరించిన బాగుండదా అని నాకుతోచును తెలుగు దేశము నాట్య సంగీతములను పూర్తిగా పోగొట్టుకొని ఒక కవిత్వమునే బట్టి వ్రేలాడుచున్నది. కేరళుడు శంకర కవి అన్నట్లు శ్రీమన్ముకుంద మురళీ మధురిమలు రచనలు నాకు కావలెను మరలా దేశమున సంస్కృత ప్రాబల్యము సంస్కృత కవులు రావలెనని నా కల అది రాదు అధునాతన విమర్శకులు అది (బ్రాహ్మణభాష ప్రపంచమును చెరుచు నందురు అహా! విధి విలనము _ ఇది. అత్యంతము క్లినన్నవు ఇది. మనలో మాట శమకమ్మ రెండు మూడుసార్లు చదువుకున్నాను సమానమైన హృదయ ధర్మము కలవారికి చెలిమి తొలిచూపుననే ఏర్పడిపోవు. నేటినుండి మీరు నా హృదయమున కభిన్నులు.

ఇక నిలుస్తా

నమాంసి

పుట్టపర్తి

ఇ ఉఅభిళి కొంత ఈయవలసి సంపా పుట్టపర్తి వారి నుదీర్ట లేఖను పుటల దృష్టితో తగ్గించి యనంగ వచనద సహిత లేఖలు

లే శదాంా నయం యా న్యా గా ణ్‌ ల ననా మాయ నా క “నాన్న; హా క లాగ మాచయాల్‌ తాతా త 44" 2 ట్ర యాలాల గయా ఆల, ర్‌ం "నో శాయడంనాయా యాట ా లా య చలా అంనాందానాోో తానూాాయాడోాా లర స గ క చయం వంతం వాఎన వేల త్ర వకయడె మల న్‌ ్స టీఅ ఉన ఉల భు ననాశంా 2 మాదచరలగ లాలా చదాలా వా జో లా న జీవన రేఖలు - సావొతీ లేఖలు ణా

రాండి [ ఆనగిత/& 80౧25౧2 ని౧౪౭౧౧౬ _టేడగంగిత) 58500/ 140% 501001 గి2గ80౧జంరంంణగ ౬660 25-2-1952 మిత్రశ్రీ మ. సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి నమస్కారోపరి ఆ(శ్రేయపురం రాలేకపోయాను. తలవని తలంపుగా 'హైదరాబాధ' తటస్థించిది. రాజమండ్రిలో మీ యింటివద్ద రెండు పుస్తకాల కట్టలుంచాను చిన్నకట్ట 1. *రొతు వారికి, పెద్దది 2. వెంకట్రామా వారికి పంపగోరినాను. ఈ సరికి పంపే ఉంటారు. వెంకట్రామావారు పుస్తకాలకి రసీదిస్తే పంపండి. రౌతు వారు ఏ మన్నారో వ్రాయవలసింది. 29 ,1 తేదీల్లో జయంతులు ఉన్నట్టేగదా! శుక్రవారం సాయంకాలానికి రాగలము. సెలవులేదు. నా చిన్నకథల పుస్తకాలు 29 తేదీని తెచ్చి మిత్రుల కందరికీ ఇవ్వాలి. జవాబు వ్రాయండి హనుమచ్చాస్తి ఛఉళిళి లా

• క్రాత్స బుక్‌ డిపో వేంకట్రామా అంద్‌ కో శక్‌ జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

ఇంద్రగంటి హనుమచ్చాస్తి 8 వార్డు గౌరవోపన్యాసకుడు కావలి-1 15-21-76 (వి.త్రీ. మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారికి నమస్కృతులు-కుశలోపరి మీరు ఆదరాభిమానములతో పంపిన 'చవైత్రరథము” నందుకొంటిని. “పరిణత ప్రజ్ఞస్య వాణీమిమాం' అన్నమాట అడుగడుగునను అనిపించుచున్నది. వినిపించు చున్నది. “గొంతెత్తి పిల్చిన- కబ్బంబున ఆమె మందహాసిత శ్రీ చారుగంభీర గుంఫన దివ్యాకృతి' పల్లవించినటు లయ్యెన్‌ మీదు గీరమ్యతన్‌' 1 దోయిలి, 2 వ్లాదమయి 3 స్విన్నశిల 4 అమృతాంజలి ర్‌ కార్తికి 6 తెలుగు సింగము వంటివి- మణీియు బాగున్నవి. శాట్టినపిండి' పిష్టనగరీందిర పలుకులో ఒక చక్కిలిగింత మీ పద్యకృతి ఇంపుగా ఉన్నది. మజియొక విశేషము. అచ్చుతప్పులు మృగ్యములు అచ్చొత్తిన కాగితములు అచ్చ వెన్నైలవలె మసృణ సుందరములు. మొత్తముమీద మీ రుచిని తెల్పు గ్రంథము. చైత్రరథమ్ముజూడ మన సా పరికించితి శబ్బమాధురీ పాత్రము ప్రౌఢ సుందర ము పాసిత వాగ్వనితాకటాక్షరే ఖా త్రిపథానుగా స్నపన కల్య మమూల్య విభావనమ్ము సా ర్వత్రిక హర్షదంబగు భవత్మవనమ్ము మనమ్ము నంటెడిన్‌ ఒక్కృమాట- మిత్రము * శరభయ్యగారు వుస్తకమంది నదియైన ఒక ముక్క వ్రాయుదు రనుకౌంటిని. లేదు. వారికి రుచించలేదనుకొందును. మంచిది- భిన్నరుచిర్హిలోకః తిస్తాంతావత్తత్తధా! భవదీయుడు ఇం! హనుమచ్చాస్రీ శిభభ తు మిం శ్రీ శరభయ్యగారు. - కీర్తి తోరణము చదివి తాము అభినందన పూర్వకముగా కవరు వ్రాసితిమని జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 76

౯8 శరభయ్యగారి చిరునామా యేమో తెలియలేదు. అది యట్లుందె/- 'సారమతి' - శ్రీ దివాకర్ల అవధానిగారికి వెంపరాల వారికి, దువ్వూరి వారికి, ఇత్యాదులకు ఎంతగనో నచ్చుట నా సుకృతమనుకొందును. పిండితొంశము- నీవు ఆ బుషిబుణము తీర్చు కొంటివయ్యా' అన్నారొకరు. అచ్చముగ అది నిజము. ఇప్పటికిది చాలును. ఇం॥ హ॥ శభ కావలి-1 22-12-78 ట.శ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణశాస్రిగారికి, కుశలోపరి - నమః మీ 19, తేదీ జాబు చేరింది. కీర్తి తోరణం అందిన మీ ఆమోదం తెలిపినారు. సంతోషం. దాని ప్రేరణాదికంతో నా హృదయం నా తొలి మాటలలో వెల్లడించాను. చూచిఉంటారు. హృదయ దఘ్నమైన మై(త్రి మనది. మనము మెరమెచ్చులకు పోము. మీరు ఆ మూల చూడము చదివి- మీ అనుభూతి వ్రాయండి ఎక్కడ మిమ్ములను కదిపింది? ఎక్కడి రచన మీ మనసును తాకింది? ఎక్కడలేదు? శంకనీయములైన అంశములు మీకేమైన శోచినవా? కొన్ని స్వాతంత్ర్యములు తీసుకున్నాను. అవి వెగటుగొల్పినవా? రసపరతంత్రు లైనపుడు అవి అడ్డపడుచున్నవా? మనను విప్పి వ్రాయండి. నేను కవినోకానో తెలియదు. మనసు ఊగిపోనిదే ఒక్క అక్షరం వ్రాయలేదు. (రసవద్ధట్టములో) మీరూ కాకతీయఘట్టము వ్రాసినారు గదా! కీర్తి తోరణం నడచిన తీరు ఏమైనా మనసుకెక్కినదా? జారుపాటులున్న మోమాటపడక వ్రాయండి, మీరు శుభంమల్లె ్రారంభించిన నన్నయ జయంతిమీద నీలినీడలు పడకూడదని వెతజెందాను. ఆ “రిపోర్టు అపార్థస్పోరకంగా ఏమీ అర్ధత, సౌమనస్యం, లేకుండ (వాసినట్టుతోచి, నా భావం విస్పష్టం చెయ్యదానికి వ్రాసాను. దానికి, ఎదిరిమాట, మనసు, అర్థంచేసుకోకుండా తప్పుదారిలో, డొంక తిరుగుడు సమాధానాలుచూచి అసహ్యించుకున్నాను. నా భావభూమిక వేరు. వారిధోరణి, భూమికవేరు ఇక వాదంలో రసంలేదు. శుష్క హృదయం ణా జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

తప్ప, కవితా రసజ్జత కనపడలేదు. 'యూయం (ప్రతి సద్మగర్ద్హత, వయం మూకవ్రతావ లంబిన, అన్నది ఉత్తమంగా తోచింది. మీ అప్త వాక్యానికి నా పరమా మోదం. మీరు అజాతశ్రులు, శాంతచిత్తులు, నేను 'అవాక్కులు' సహించలేను. నా తలంపులు కుండ పగులగొట్టినట్టు చెప్పడం అలవాటు. అది ఒకప్పుడు మింగుడు పడదు, ఎదిరికి, = నేను వారు దూషణలకు పాల్పడినా లెక్కచేయను. నా హృదయావిష్కారం అయిపోయింది. నా స్థాయి నాకు తెలుసు. భవత్‌ ఇ హనుమచ్చా్తి ఛఇఅభళి 1 [1200౧౧౭0 58864 60 5 5200 శీం 111! ౧౦1౦౧౫ (౧౮8గ9? - 52 ₹/2౧2౧041 ౨|| - 506013 1641-79 ప్రియమిత్రులు ట్ర శ్రీ. సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి నమఃకుశలోపరి ప్రస్తుతం వరంగల్లులో ఉంటున్నాను. ఏప్రిల్‌ 1వ తేదీన వచ్చాను. మే 1 తేదీవరకు ఇక్కడ ఉంటాను. ఈ రోజు మీరు జ్ఞాపకం వచ్చారు. ఉత్తరం వ్రాస్తున్నాను. మార్చి 24న బెజవాడలో కలుసుకోవలసింది. ఒకగాలిపాటు ఊడ్చి వేసింది. జనవరిలో హైదరాబాదులోనూ అంతే అకాడమీ వార్షిక సభలకు రావలసి ఉంది. కొని దాన్ని ఇంకో అతిపాతం. హరించివేసింది. మనుషులు ఎంత విధిచేతుల్లో కీలుబొమ్మలో తెలిసి వచ్చింది. ఈ మధ్య మీ గొంతు వినిపించలేదు, వెలితిగా ఉంది. ఖులాసాగా ఉన్నారా? ఇల్లు మార్చాలి అనుకున్నారట- మార్చారా? జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 78

నేను పుస్తకాలు చదువుకుంటూ ఈ వేప చెట్ల నీడల్లో కాలక్షేపం చేస్తున్నాను. ఈ మిల్‌ కాలనీ ఊరికి దూరంగా కాకతీయుల కోటకు దగ్గరగా ఉంటుంది కేవలం మిల్లు ఉద్యోగుల కోసం కట్టారు. విశాలమైన వీధులు 'కారుకూతలు లారీ ఘోషలు వినపడవు. వీధులనిండా వేపచెట్లు. నిండా పూలు పరిమళిస్తూ ఉంటాయి. చెవులారా కోకిల కూజితాలు వినపడుతూ ఉంటాయి. కావలిలో కోకిల కూస్తే ఒట్టు. వీధి పెద్ద పెద్ద చెట్లు కొట్టివేసి 'అందం' తెచ్చారు. తారురోడ్లు వేసారు. రెండు సినీ (శనీ) హాళ్ళు కట్టారు. వాటిమధ్య మామిళ్లు ఎక్కడవీ పూవడానికి? ఏ చెట్టూ భయపడుతుంది కోకిలను పిలవ డానికి! కాయదు, పూయదు. ఆ పట్టణాలు మన్ని ఏలుతున్నాయి. బతగ మంటున్నాయి. ఈ ఊపిరాడనిచోట- గొంతు బిగుసుకుపోయిన చోట- పాట చచ్చిపోయింది. ఆకుపచ్చని ఆలోచనలు ఎండిరాలి పోయాయి. మనుషులనే జంతువులు పొట్ట కూటికోసం బతుకుతున్నాయి. నాగరికతా ముద్రతో, సిగ్గుపడకుండా-

మా యింటిముందు వందగజాల ప్రాంగణం. పెద్ద వేపచెట్టు పూలతో కాయలతో కనుచూపుమేర పొడుగ్గా సాగిపోయే వెడల్పైన రోడ్డు. ఉండి ఉండి ఒకరో ఇద్దరో అలా అలా నడిచిపోతూంటారు. అ చెట్ల ఆకులనుంచి ఆ బాటలో నడచిపోతు అమాయికుల కళ్లనుంచి- శాంతికురుస్తూ ఉంటుంది- ఈ శైవభూమి; ఎవరో శివయోగులు- ఇక్కడ నడచి, ఉండి, ఈ చోటును పవిత్రంచేసి ఈ శాంతిని- నైష్టిక సౌందర్యాన్ని నింపి ప్రోయారనుకుంటాను. ఏమి శాంతి! ఏమి తృప్తి! ఇదే నన్ను ఈ మనసు ముదునలిని కావ్యరచనకు ప్రేరేచింది! నిన్న మళ్లా- కోట (ఖిల్లా వరంగల్‌ అంటారు) వేయి స్తంభాల మండపం, సిద్ధేశ్వరుడి గుడి, పద్మాక్షి దేవళం చూచి వచ్చాను. రుద్రేశ్వరుని ముందు సాగలిపడ్డాను. ఒంటికి పట్టినమురికి నాగరి కతను మరచి- మనసు పట్టలేక మీకు వ్రాస్తున్నాను. ఈ తృప్తి మీతో పంచుకోవాలని- ప్రకృతం ఇష్‌ నుంచి బహుశః మేలో కాకినాడ రావాలని తలంపు. అక్కడ కొన్నాక్ళుంి తిరిగి కావలి- చక్రనేమి క్రమేణ బిట్‌ సవరం అకాదమీ విశిష్ట సభ్యత్వం వచ్చే సూచన ఉంది. వస్తే నాకన్న సంతోషించే వారుండరు. వివరాలు ముఖస్థంలో- ణి జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

మీ అబ్బాయిచేత ఒక పని చేయించి పెట్టగలరా? మా మనవరాలు ఇంటరు చదువుతున్నది రాజమండ్రిలో ప్రచురించిన 9౪42540 ౬౧౦18౧ 61217౧6 542564 06001 4&0౧౧౧౮౧౮౧/ అనే పుస్తకం డిపోవారిచేత పై అడ్రసుకు వి.పి. చేయించినా సరే లేక మీరు తీసుకుని ౧6౦ 518! ౧౦౩1 పంపినాసరే దాని వెల ఎంతయినాసరే వెంటనే ఎమ్‌.ఓ చేస్తాను శ్రమకు మన్నించండి. రాజమండ్రి విశేషాలతో జవాబు వ్రాయండి. చిరునామా పైన ఉన్నది. భవదీయుడు ఇ। హనుమచ్చాస్తి తా.క. చెప్పడం మరచాను అనుకోనిది శ్రీ ౦. నారాయణ రెడ్డిగారు కీర్తి తోరణం చదివి మూడు పేజీల ఉత్తరం వ్రాశారు. నా కావ్యం ఆయన్ని అంతగా కదిలిస్తుందని అనుకోలేదు. ఇం! హః శఅళిళి ఇంద్రగంటి హనుమచ్చాస్తి 8 వార్డు గౌరవోపన్యానకుడు కావలి; 1 జవహర్‌ భారతి 6-11-79 ప్రియమిత్రులు, శ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారికి, సస్నేహగౌరవముగా- శరన్మండలి పక్షమున ఈ శరత్తునందును మీరు నన్నయ భట్టారక జయంతిని నిర్వహించు చున్నందులకు మిక్కిలి సంతోషము. ఒకనాడు శ్రీపాదవారు రాజమహేంద్రవరములో జేగీయ మానముగ నిర్వహించిన నన్నయ జయంత్యుత్సవములు మధ్య కొంతకాల మంతర్జితములైనను- మీరు మరల వానిని చేపట్టి నిర్వహించుట అస్మదాదులకు ఎంతయో ప్రమోద కారణమైనది. అసలు రాణ్మహేంద్రవరములో భట్టారు జయంతులు తిరువాయూరులో త్యాగరాజ సమారాధనోత్సవముల స్థాయిలో జరుగవలెనని నా కాంక్ష కాని ఆ సంగీత విద్వాంసులకున్న పట్టుదల దీక్షాదక్షతలు, మన సాహితీ పరులకు మృగ్యమైనవి. నిజమునకు త్యాగరాజస్వామికి సంగీత పరులు బుణ పడిన దానికంటె, మనము భట్టారకులకు ఏనాడును తీర్చలేని బుణ భారములో మునిగియున్నాము. యథాశక్తి, లాంఛన ప్రాయముగనైన ఆ బుషి బుణమీగుటకు మీరు చేయు పరిశ్రమ మిక్కిలి అభినంద్యమనక తప్పదు. అది అంతతోనాగక- నన్నయనే మరచిపోయిన యువతరమునకు ్రేరకమును జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు ణి

ఉద్చోధకమును కావలెను. మీ చేతిలోని దివ్వటీ వారిచేతి కందించి నన్నయగారి కవిత్వపు పెన్నిధిని వారి పరము చేయవలెను. అంత వరకు మనము కృతకృత్యులమనుటకు వీలులేదు.

ఈ వత్సరము, భట్టారకుల మూర్య్యంతరమైన శ్రీ వెంపరాల సూర్య నారాయణ శాస్త్రీ నాహ్వానించి, వారిచే ప్రసంగముచేయించి వారిని శరన్మండలి పక్షమున పూజించి సంభావించుట పరమౌచిత్యశోభితము. నాకు నన్నయ కవితావైభవము నందు ఆస్థ ఆసక్తి కలిగించిన వారిలో మొదటివారు శ్రీ శాస్రిగారు. మేము ఇద్దరమును హైన్మూలులో పనిచేయుచున్న కాలములో ఒకనాడు శాస్రిగారు నన్ను 'మీ వద్ద నన్నయ భారతమున్నదా?" అని యడిగిరి. కొంచెము సిగ్గుపడుచునే లేదంటిని. దానితో వారు వెరగుపడి 'నన్నయ భారతము లేకుండ కాపురమెట్లు చేయుచున్నావయ్యా' అని చమత్మరించిరి ఆ చమత్కారము నాకు కశాఘాతమై వెంటనే నన్నయ భారతమును క్షణ్ణముగ చదువనారంభించితిని. ఆ కృషి ఫలితమే నా 'సారమతి నన్నయ.

శాస్త్రిగారు ఆ పుస్తకము చూచినది మొదలు నా పేరునకు ముందు 'సారమతి' అని తగిలించి జుబులు వ్రాయదొడగిరి. అది వారికి నాయందుగల వాత్సల్య సూచనము మాత్రమే అని లో నారయుదును.

ఈ శరత్తున మీరు చేయు కవి పూజా మవోత్సవములో నా చేతి పుష్పమును కూడ వారికి సమర్పించి నన్ను ధన్యుని చేయుదురని విశ్వసించుచు తుదిగా ఒక విన్నపము చేయదలచితిని.

శ్రీ కృష్ణమూర్తి శాస్త్రిగారి భారతమునకు పీరిక వ్రాయుచు శ్రీ పిరాట్ల మృత్యుంజయ శాస్త్రిగారు నన్నయగారి ఆంధ్రీకరణ లోపములను 67 అంశములను ఉటంకించిరి వానిలో పదింటికి చా 'సారమతిలో సమాధానము వ్రాసితిని. కాని అది చాలదు. దానిపై సమగ్ర విచారణము జరుగవలసి యున్నది.

శ్రీ శాస్త్రిగారు ఒక్క నన్నయగారి లోపాలే ఎంచిరా? లేక తక్కిన కవి ద్వయ రచనమునందునులోపములను ఎన్నిరా? తక్కినవారిపై ఆయన రచించిన జాడ నాకు కనపడలేదు.

శ్రీ పిరాట్లవారి పీరికను గూర్చి విమర్శకులెవ్వరును ఏల పట్టించు కోలేదు? అవి సుసమాధేయములా? దుస్సమాధేయములా?

అహంకార మమకారముల కతీతులై వాని యాదార్థ్యము తేల్చవలెను.

అప్పుడు శ్రీ నన్నిభట్టారకుల భారత రచనమునకు రాజమహేంద్ర వరములో అర్హమైన పూజా మహోత్సవము జరిగినట్టు తృప్తి జెందగలము.

మీ విజయవంతమగుగాక!

జయంత్యుత్సవము ఇం! హనుమచ్చాప్రి ఉఅళిశ శ1 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

8 వార్డు కావలి-1 6-11-79 ప్రియ మిత్రులు, టబ్రత్రీ. సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి, సస్నేహము, సనమస్మ్కారము, కుశలోపరి- మీ 2.11.79 తేదీ ఉత్తరము సోమవారము (నిన్న) చేరినది. ఉత్తరము రాకున్నను పంపివేయుటకు సిద్ధమగుచున్నంతలో మీ లేఖ. సంతోషము. ఈ రోజు ఎమ్‌.ఓ. ద్వారాగాని డ్రాఫ్ట్‌ ద్వారాగాని నూటపదార్లు పంపుదును. శ్రీ వెంపరాల వారంగీకరించుట పరమామోదకరము. 11 తేదీ ఆదివారము నన్నయ జయంతి విజయావహముగ జరుగవలెనని, జరుగ గలదని నా ఆకాంక్ష నాకు దగ్గర బంధువులు 11 తేదీకి సకుటుంబముగా కావలి వచ్చు చున్నామని వ్రాసినారు మీ లేఖ తోడనే అదియు వచ్చినది కనుక నా రాక సంభవము కాదు. మీరేనా పక్షమున ఈ పుష్పమును వారికి సమర్పింపుడు. సమావేశానంతరము విశేషములతో జాబు వ్రాయుడు. జయంతి సందర్భమున నామాటలుగా ఒక వ్యాసము వ్రాసి పంపుచున్నాను. అవసరమని భావించిన చదవింపుడు. భవదీయుడు ఇంః! హనుమచ్చాస్రి అధిథి రివ వార్డు కావలి; 1 17-6-81 ప్రియమిత్రులు (బ్ర-శ్రీ. మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారికి కుశలోపరి ఈ మధ్య మీ క్షేమ సమాచారములేమీ తెలియలేదు. రేడియో (ప్రసక్తిలో కూడా తటుస్థపడలేదు ఖులాసాగా ఉన్నారా? అబ్బాయిలు, మనుమలు కుశలురని భావిస్తాను. మీ చిరునామా మారిందేమో తెలియదు. పాత చిరునామాకే వ్రాస్తున్నాను. మారితే వ్రాయండి. ఈ నెల 3 తేదీని మీ పేర 'గౌతమీ - గాధలు” అనే నా కొత్త ప్రచురణ సంపాను. జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు ౪

సామాన్యంగా తిరుగు టపాలో మీ ప్రత్యుత్తరం రావడం మామూలు. కాని ఈసారి ఇంతవరకు పుస్తకం అందిన సంగతి తెలియలేదు మీతోనే పంపిన కీర్తిగారికి పుస్తకం అందినట్టు ఉత్తరం వచ్చింది. కరుటూరు వారికికూడా పంపాను. మీ క్షేమంతో ప్రత్యుత్తరం వ్రాయుదురని ఆళింతును. భవత్‌ ఇం! హనుమచ్చాస్తి ఉఅశిల 8వ వార్డు కావలి -1 18-10-81 ఆఅప్తమిదత్రులు బ్ర-శ్రీ. మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి, కుశలోపరి మీ జాబు దేరింది. గౌతమీ గాధలు చదివి మీరు తెల్పిన సాధు వాదమునకు సంతోషం. నా ప్రస్తుత ఆరోగ్యం బాగాలేదు. ఫ్లూ జ్వరం వచ్చి చాలా నీరస పద్దాను దానికితోడు బడ్‌ (పెషర్‌ ఎక్కువై తలతిప్పుతో బాధపడుతున్నాను. నమ్మకమైన డాక్టర్ల దగ్గరమందులు వాడుతున్నాను. ప్రస్తుతం కొంచెం నయం కాని, పూర్వ స్వస్థత ఇంకా రాలేదు ఒక ముఖ్య విషయమై మీకు వ్రాస్తున్నాను భీమవరంలో ఒక ఎమ్‌ ఏ కుర్రవాడు నా రచనల మీద రీసెర్చి చేయదలచి పుస్తకాలకోసం అన్వే షిస్తున్నాడు. నేను స్వప్ప వాసవదత్తం తెనిగించి శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి గారి ప్రోత్సాహం మీద సరస్వతీ బుక్‌ డిపో, అద్దేపల్లి వారికి కాపీ రైటుతో ఇచ్చాను. అది 1946లో జరిగి ఉంటుంది. అంటే 34 ఏండ్లకిందట అన్నమాట- మొన్న కావలినుంచి అద్దేపల్లివారికి పుస్తకం ఒకటి పంపమని మనియార్దరు చేస్తే 10 ౧౪౪౩66 అని తిరిగి వచ్చిందట. అంటే- పుస్తకాలు లేవన్న మాటా- వారు తొలిముద్రణం కాగానే మళ్ళా ముద్రించలేదన్నమాట- పుస్తకం దొరకకపోతే ఏమిటి చేయ్యడం? మళ్లా మనం ముద్రించు కోవచ్చునా? మీరు నాయందలి ఆప్తబుద్ధితో అసలు సంగతి ఏదో వ్రాయాలి వారి దగ్గర కాపీలు ఉంటే ఎందుకు పంపరు? వారివద్ద కాపీలు లేకపోతే లీగల్‌గా ఏంచెయ్యాలో కనుక్కుంటాను మీ మనసులో ఉంచండి. నాకు తోడ్పడండి. ఉంటే ఒక కాపీ తీసుకుని పంపండి. ఖరీదు ఎమ్‌.ఓ. చేస్తాను. ద్ర ప్రభుత్వంవారు నాకు సీనియరు ఫెలోషిప్పు ఇచ్చి అంధ్ర సాహిత్యం 644 చత నక కా చేస్తున్నాను. ఈ మధ్య ఆరోగ్యం బాగుండక రచన ఆపాను. క జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

తి.తి. దేవస్థానం వారికి రామాయణ రత్నమాల అని 1500 శ్లోకాలకు కథాసూత్రానుసారంగా భావం వ్రాస్‌ ఇచ్చాను. 300 పుటల (గ్రంధం అవుతుంది. మీ కధా పుష్కరిణి వగైరా రచనలగూర్చి విన్నాను సంతోషం. వయస్సు 70 దాటింది. ఏదో చెయ్యవలెనని ఇంకా కాంక్ష! పెదతపినముంచ త్యాశాపిండం భవదీయుడు ఇం! హనుమచ్చాస్తి ల! కావలి-1 8వ వార్డు, 4-9-82 ప్రియమిదత్రులు ట్ర-శ్రీ. మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారికి సస్నేహ గౌరవముగా

ఖులాసాగా ఉన్నారని భావిస్తాను. మీకొక మంచివార్త చెప్పవలెనని ఈ ఉత్తరం వ్రాస్తున్నాను.

82 ఆగస్టు 7వ తేదీని జరిగిన ఆంధ్ర సాహిత్య అకాడమీ సమావేశంలో మిమ్ములను విశిష్ట సభ్యులనుగా ఎన్నుకొన్నట్లు నాకు వచ్చిన అకాడమీ రిపోర్టులో ఉన్నది. మీటింగు అయిన వెంటనే సభ్యులకు పంపుతారు గదా అది నిన్న నాకు చేరింది. అందులో రవ పేజీలో 106 802/0 58160166 5౧ 8600402 ౧4౧౮18 520/8082)204 5451౧/ [0౯ 6 610450 ౮ 16 గండర6గ)౫/ 1౧ ౪60800/ 81 ౪|| గా౭/ 686566 0 16 గిం0౧౭గ౧౧౪౧1 ౮ో 6 8 0౧218 (66/4౧ ఈళ) ఈోంం1 (0౧) 31 12 10092 2౧౮ (9961/36 10 (6ం0గ౩౧6 0 116 66౧612] 00600 1046 ౬61640౧ రేపు 88 జనవరిలో జరగబోయే అకాడమీ మీటింగుకు ముందు మీకు తెలిపి సభ్యత్వం స్వీకరించమని లాంఛన ప్రాయంగా వ్రాస్తారు.

ఇది మీకు 2 ఏండ్ల కిందట రావలసింది. కొందరు మధ్యగా వచ్చారు. వేటికి ఒనగూడింది.

ఈ యేటి తిక్కవరవు రామిరెడ్డి ఎండోమెంట్‌ అవార్డు నాకు ఇవ్వడానికి జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 84

నిశ్చయించినట్టుకూడా అ పుటలోనే ఉంది. నేను ఆ నభకు రాగలితే ఇద్దరం మళ్లా ఒక వేదికమీద కలుసుకుంటాం. ప్రస్తుతం నా ఆరోగ్యం బాగాలేదు. మొన్న ఆగస్టు 11 తేదీని చాల జబ్బుచేసింది. మాడువారాలు మంచం దిగలేదు. 1 తేదీనుంచి లేచి ఇంట్లో తిరుగుతున్నాను. నా విమర్శ రచనకూడ పనికిరాదన్నారు డాక్టర్లు. వయసు వచ్చింది. సాహిత్య దాహం తీరదు లేచి 85ిగే ఓపికవస్తే హైద్రాబాదులో కలుసుకుందాము. క్షేమాదికంగా విశేషాలు వ్రారోండి ఈ ఉత్తరం ఎట్లాగో కూర్చుని ఉత్సాహంగా వ్రాశాను అంతే. భవర్‌ ఇం! హనుమచ్చాస్తి తళిథి రివార్డు కానలి-1 20-12-82 అల్మీయులు టి.త్రీ సత్యనారాయణ శ్రాస్రిగారికి కుశలోపరి. మీరు అవ్యా జానురాగముతో పంపిన 'కేళాకుళి చేరినది. అప్పుడు నేను ఊళ్లోలేను. వరంగల్లులో ఆం.ప్ర. సాహిత్య అకాడమీ రజతోత్సవ సభలకు వారి ప్రణయ వింధమువల్ల వెళ్లవలసి వచ్చినది. ఉదయం నన్నయ సదస్సు, అందులో తొలుత నా వాజ్యఖము. భట్టారకునకు చాల బుణపడియున్నాను. అ బుషి బుణమిప్పటితో తీరునది కాదు. రేపు జనవరి 16తేదీని ఆకాశవాణిలో సంచికా కార్యక్రమం అందులో ఆదికవి తెనిగింపు గురించి కొన్ని మాటలు, ఆ యమృతవాసినుంచి ఎవరిదోనిలి పట్టినంత వీయూషము వారికిదక్కును ఇది నన్నయ వత్సరమట! ఎందుచేతనో? ఏలనయిననేమి? భారత భారతీ సముద్రములో మరల నొకమునుకకు (ప్రేరణము. కడచిన ఆగష్టునెలనుంచి రోగ పీడితుడనై మంచము దిగలేదు నవంబరు ఉత్తరార్థములో కొంత మోక్షము. మరలవూరి మొగము చూచుట- ఉద్యోగ విరమణము చేసనదిమొదలు పుస్తకములే శరణ్యము: జ్‌ జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

7 శతాబ్దముల తెనుగు కవిత చదివి కొంత గ్రంథము పెంచవలెనని పెద్ద దొరతనము వారికోరిక. -పుటలు వ్రాసితిని. ప్రస్తుతము కొంత విశ్రాంతి. సప్తతి దాటినది. రసోన్ముఖ చాపల్యము తగ్గలేదు. పారమార్ధికము చదువ రాదా? మనసు మొగ్గదు ఏలనో? రాయప్రోలు వర్ణీయాంసుడన్నట్టు అక్షర ఉపాసనమే నిత్యపూజ అయినప్పుడు వేరే దైవ మే మున్నది? ఆ అక్షర తపస్సు లోనే కనులబంటిగా ఈశ్వరుని చూడవచ్చునని ఒక ఊరట-

ఈ మధ్య చి; భాను వచ్చి రాజమహేంద్రవరములో మిమ్ములను చూచినాడట- మీ కుశలవార్త చెప్పినాడు.

కేళాకుళి అమూలాగ్రము చదివినాను. అందుకే ప్రత్యుత్తరమున కింత అలస్యమైనది. చదువకుండ (మొక్కుఐడికి మూడుముక్కలు విదలించువారము కాము కదా!

మీ కవిత మధుకోశము. మధుమక్షికముల బారినుండి చొరబారి లోనికి పోతిమా తనిసినంత మధుసంపద- అలసులకు అ సంస్కృతులకు అవి మీసాలపై తేనియలు. వానితోనే పెదవులు చప్పరించుటకు బొట్టరాలదు. ఏ గాలి ఊపులకో పట్టుకదలిన ఒకటి రెండు బొట్టులు అవియే మీసాలపై తేనియలు వానితోనే పెదవులు చప్పరించుట

మేధ పెత్తనము చలాయించబోయి హృదయము రెళృనిప్పుకొని సెలవివారనవ్వును. పలుకరించును. పుల్మరించును. పాపము మేధవద్ద హృదయము పీడ. మేధను తెరవెనుకనుంచి హృదయమునే రంగము నందుంచుట ఒక పద్ధతి. హృదయము ఒదిగినచోట మేధ గద్దెనెక్కి పరి పాలించుట వేరొకరీతి. రెండును మనమెరుగుదుము. ఉదాహరణములు కొల్లలు. మీ రచనములో ఉభయము వర్యాయోగ్యత కార్ముకము.

“కన్యాకుమారి, వెన్నెల కాసిన అడవులు” “అరువదేండ్ల కల్ప వృక్షము” వంటివి మరీ మరీ నచ్చిన రచనలు. తక్కినవియు తీసి వేయదగినవి కావు. కనుకనే చేర్చితిరి కూర్చువారలైతిరి.

ముఖవ(తము ముద్రణము ముచ్చటగా నున్నది. అచ్చు శు(్రముగ పఠనానుకూలముగ కుదిరినది. జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు త్‌

ఇది నా భాషకాదు. మీ భాష మిమ్ములను తలపగనే ఇది వచ్చినది. రానిమ్మంటిని. దీనికి రక్షక్షము అంధ్ర విశ్వవిద్యాలయమువారు నా వీపుపై కొట్టిన ముద్ర. ఏ యొక్కటియైనను వ్యామోహము లేదు. రెండును ఉచ్చ్వాస నిశ్యాసములుగానే పరిగణింతును. చనువుమై నే మేమో వ్రాసితిని. మన్నింతురని అశ! భవదీయుడు ఇం హనుమచ్చాస్తి ఇం॥ హనుమచ్చాస్తి మిలీకాలనీ, 4& ర52, లక్ష్మీపురం, వరంగలు-506 0198 అత్మీయులు శ్రీయుతులు మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారికి ప్రణా మోళయ కుశలోపరి- మీ అక్షరములు చూడగా మిమ్ములను చూచినట్లే య్నుది. ఎంత దగ్గరవాళ్లము -ఎంతదూరమైనాము. మూడు జిల్లాలలో నివసించి ఉద్నోగించి ప్రస్తుతం తెలంగాణాలో ఉన్నాను. ళో జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

నవంబరు 4 తేదీ వరంగలు వచ్చి జనవరి 19కి అన్నవరం చేరి 30వరకు అక్కడవుండి 318 వరంగలు తిరిగి వచ్చాము.

ఇక్కడ మా రెండవ అబ్బాయి ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు. మిల్లు కాలనీ ఊరికి దూరంగా ఉంటుంది. విశాలమైన మైదానాలు కాలనీలో వేరే ఎవరూ ఇళ్లు కట్టకూడదు. కనుక కనుచూపుమేర విశాలంగా ఉంటుంది. ఒక ఫర్లాంగు షికారు వెడితే ఖల్లా వరంగలు -ప్రతాపరుద్రుని కోట -కనిపిస్తూ ఉంటుంది.

ఊళ్లోనుంచి కోవెల సుప్రసన్నాదార్యులు సంపత్కుమారాచార్యులు వస్తూంటారు చాలమంది స్నేహితులయ్యారు. శైవు లెక్కువ. ముదిగొండ శంకరశాస్త్రి అని బాల్యమిత్రుడు 79 వయస్సు షట్మాల శివపూజా నిరతుడు, మొన్ననే ఆయన్ను కలిశాను.

మన వేదుల వెంకట్రావు (కొత్తపేట) అతని భార్యాపుత్రులు ఇక్కడ ఉన్నారు హరాత్తుగా చూచి అశ్చర్యపడ్డాను. కుమారుడు మంచి డాక్టరు.

మా ప్రాంగణం చాలా విశాలంగా వేపచెట్లతో ఉంటుంది. ధూళి, రొద, ఉండదు ఓదార్పు-

నేను మార్చి 15 దాటిన తర్వాత కావలివెళ్లి సుమారు ఒకనెల ఉండి తిరిగివస్తాను బహుశః ఈపైని కావలి నివాసం ఉండదు.

నా పుస్తకాలమీద రామడుగుల వెంకటేశ్వర శర్మగారు, హైద్రాబాదు ఒకాయన నింం68/% చే ౯౧ 0 పట్టా తీసుకున్నాడు. అతనికి అభినందనసభ అట- రమ్మని బలవంతం చేస్తున్నాడు. వెడితే తోవలో భీమవరం; లేకపోతే సరాసరి కావలి. ఇంత గ్రంథం ఎందుకు రాశానంటే నా స్థితి మీకు స్పష్టంగా తెలియాలని- మీతో మాటలాడుతున్నంత ఆప్యాయంగా ఉండాలని. అ మధ్య మీరు తిరుపతిలో కనపడి ఏదో పుస్తక మిచ్చారని చెప్పాడు భాను కావలిలో ఉండిపోయిందట.

అక్కడకి వెళ్లినప్పుడు చూస్తాను. ప్రసంగతరంగిణి ఆప్యాయంగా అందుకుంటాను జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు జి

ఒక బాకీ ఉండిపోయింది. 'ఆరుయుగాల అంధ్ర కవిత” మీరు చదవాలి. 08౧౪౫ 0అగాగాంగ 6క0౪%309 లో వ్రాసింది. హైద్‌. అంధ్ర సారస్వత పరిషత్తువారు ప్రకటించారు. సుమారు 600 పుటలు.

పుస్తకాలన్నీ కావలిలో ఉండిపోయాయి. అక్కడకి వెళ్లాక పంపుతాను. మనిషిద్వారా సురక్షితం పోస్టులో అట్టమిగిలి పుస్తకాలు పోవడం దుర్లభం కాదు. మీరు చూదాలి. అది నా కోరిక-

కరుటూరివారు రామాయణ భాగాలు పంపుతున్నారు. చూసి రాయాలి. చదనడం అయింది. మీనాక్షీదేవి గారి సీతాయనం వచ్చింది. చూస్తున్నాను.

ఇత్యాదయః

రాజమండ్రి సాహితీపరులు వారి ధోరణులు ఖులాసాగా వ్రాయండి.

తుళ్లుతూ నవ్వుతూ ఇద్దరం మాటాడుకున్నట్టుందాలి. ఉత్తరానికి జవాబులా ఉండకూడదు.

భవత్‌ ఇం! హ॥ ఛఅభిథ ణి జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

*జ్‌నజ ఇ0సఏనననటన బొటని? సక ([ు తగు మగా యల నోళ్ళ తన్‌న మ్రాళ్ళు కసం స్రాడలలి పీ నామాని ఓటు మడతణాం ఈడిగ రగ 672ిగగ్‌, మాలా సంరయననోట. నిళ్సుర్డ స్థాన 2వ. సంష్యం సం వటం లల శీగ్రతి నవ, వలలను ( విషన వనిత గారలకు ౬2 సంగ్‌! గళం సవిటల్‌ (యన్యును 2(వి, నిదింరళనాగి. గ్రిణగ్టి క్ట జ్ఞతిలిగాక, సత్ర గాత |

• లం ళం (తళ ఎని స/1 లు? జీవన రేఖలు - సాపాొతీ లేఖలు నా

(జ్యా వ్య గ్యర్త తెన్నేటి విశ్వనాథము 6౧౧696 4విగితిరావిగా వాంగ 3566 విశాఖపట్నం-2 రణ 4-12-76 (బ్రహ్మశ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రీగార్కి అనేక నమస్కారములు. మీరు నాయందు అభిమానముంచి పంపిన 'చైత్రరథము' అందినది. మంచి సంకలనము. నిర్వష్టమైన శైలి. భాష. భావములు అతి ఉన్నతములైనవి. మీ కలంనుండి '్రవించిన కవితాధారలకు అట్టి సుగుణములు ఉండుటలో అశ్చర్యములేదు. నిరంతరవాణీ ప్రియులై వర్ధిల్లుదురుగాక. చిత్తగించవలెను భవదీయుడు తెన్నేటి విశ్వనాథం

కెందంణనలిని సీత తలతరాళ-తె. త్త దానా ల అమరు కా(ర్తై/స్గు ఊత. ॥ చస దొావామిల్మ | నల బ్రాం ఛం ప్రఖ్య ధఎలద వాత. హల ఊపలం, ఈతి యలగాతి తం యుతాంటా వి లొని పను ఓ ఛా ఏంలడలోన్లై! వాయు ఎ యగవా4ి, న లపనన. అటా డాత ావంస్య వ్ల హ్ష్‌ ా ఎఎ రి వర్టైను ఎుల€, చాంళి ౪న జ్ఞ స్తాన అ డాం వావ ల క్రిళ్టుల్హ్రోయా లా స్టార న న నా య ఆ్త్తయు ఓ న ల్‌ యంత తాః డొత్కిలాయిు న చెప్పు ఇక్లింకి, బలాల తపన లై పదు భాంతి, సా కాఛచద్రఉకయు పాటవాతాం, గ్గోక్షలనాచ్లు గాం న నన... అద్దాలని 6 ఘట హ్‌. యళ్గిర నాలా “కాచి ని చాంఫా త, చ ఫసహా కత లాలా ని టలు న సనం రత్నం (0 చ్‌ తు క ల ర్మాచు చ మాల పాత డాంం ఇంట పాత్రప్తు) చ్లా గ్య ఆ భి ఇలా, 6౧% ప. వారం వక్తా జీవన రేఖలు - సాపాతీ లేఖలు ఫై

అ. జాతా _ఒపక్తా బెజవాడ గోపాలరెడ్డి 5 600818 గింరయి/ 28-4-81 నిగ౧౦౧౦ శ ఏంరవిణగగ 8౧2! 149క00౧9-3 శ్రీ సత్యనారాయణ శాస్రిగారికి వందనములు క్షేమం. మీ లేఖ అందినది. ఆనందించితిని. *'ప్రసూనమంజరి' మీకు కొంత నచ్చిందని వినుట నాకెంతో ప్రోత్సాహము నిచ్చినది. నా కవితలు విని కోడూరి లీలావతిగారింట్లో మీ ఆమోదాన్ని తెలిపిన్సటినుండి, పండితులై మార్గ కవితను అనుసరిస్తున్న అభిప్రాయాలు నాకు కొంత ఆళ్మవిశ్వాసాన్ని ఇచ్చాయి. చెట్టు మోడుకూడ నాకు ప్రియమైన కవిత, 2,3 ప్యారాలలో కొంత కవితా సౌరభము ఉన్నదేమో చూడండి. దయచేసి చూడండి. నా తొలి (గ్రంథము 'కాలవాహిని.” లీలావతి గారివద్ద తీసికొని చదవండి. తర్వాత మీకు ప్రతినొకదానిని పంపగలను. హైదరాబాదు నుండి పంపాలి. వచన కవితలో కూడా కవితావాసన చూపవచ్చునని మీరు ఆనాడు అన్నారు. మీ లేఖ నాకు ఆనందాన్ని ప్రోత్సాహాన్ని ఇచ్చాయి. కృతజ్ఞుడను. యిట్లు భవదీయుడు బె. గోపాలరెడ్డి శఅళిళి తె జీవన రేఖలు - సాపొలీ లేఖలు

శి ఉల అ గతల నులు ల నా శా ల డై ఉల చ వై (మాత రహా నభనావావాల యహాల్లగవాం నాదలా క్రపర్నాూ నాశాతండ- యడల న శుడలగం ను పోతా దా ాయగంలా ఈం ఉడత (వ గంత అంతం / 4 త అనథ్రావ లం చుంవ్ళా నాంచ్‌డలు వళ్ల త్ల చొలాబ్తాగాంనాలా బం ల! మెాావం చో వామాందడిగం ౧౮ | మణ వు సో పం లాడై జంంంంంనాంం ఈద మహెపాటని "| తభ బలో సూల్లాండు కడ లతో (గాః. శ్రా యమావరి.శు వ జార నా శంా.భిన.లస/ల్ముతూరాయం కసం వా 02 ౨ ఎ్ట్డగాతాడలా నా మిల వ యహ ఆ ధాంనకష్టులతోే శూ గా హక. (నిక ఉం వలా శు ణవపకానొనోహలాల తా తస టా బ్రాం మనిలోసాలు (లోకం న వహులిన ెొంల వయో కాన గతం" (వకళదు తు శర తన్‌ బొవాం మ నం చాలా ౪ లన నడం లాం అలలద 0 న ల తోడే ాెాట 1 రోజుగా ఘన లము 7752 కకానానంగ్రలీయనో దంగా వశ శం / హస్తా ల్‌ వతత.. రన ద ట్‌ తభ గంచర మగ ౮న మ | వరుల తిలా దంల న నే ఉండకు దజాశేతూింా శ గహన ఉంచ కమతాల వె జ భర సవా ఈల, ఉతమ "లం. లాల ంోడ్రప్రత్లం శ ట్ల అ క నే ర. ౧ ఆం ౧కే _ 110 టీ | మాం. టి సస శ రం న + వార్ధా ర సుోో [న సా చత. ననే | నం ఓ య నడా నా వతహో గ [1 ర్త (ో న (ముండల? | 1 శ శత (022 ర౭ంరడటడటేలా. ల గే న జ!

• ల ల యి టు నాడే ఆనన | న్‌ కిక త ల ఖలీ అ టు" ములో టీవన రేఖలు - సాపొఠీ లేఖలు గ్‌

భూఖచోపుం కోట రవా౭ళా యాళ్ళుగ ల దూపాటి వేంకట రమణాచార్యులు కరీమునగరము 8-4-46 మహారాజశ్రీ బ్రహ్మశ్రీ మధునాపంతుల సూర్యనారాయణ శాస్త్రిగారి సన్నిధికి మహాశయా నమస్కారములు తామే తే 4-3-46 దిన వ్రాసిన లేఖ చేరినది. తాము చేయుచున్న కృషి యోగ్యమైనది. ఈ పనికి మీవంటి మహనీయులు పూనుట శుభసూచకము. శేషాద్రి రమణకవులు అను మమ్ము తమ చరిత్రలో జేర్చుట సంతోషకరము. తాము ఇదివరకు ఏరుకొనిన కవులతోబాటు భాషాసేవ గావింపకబోయినను మా యెడ నిర్వ్యాజకరుణతో జరిత్ర గ్రంథమున జేర్చుటకు మా జీవితములు వ్రాయుటకు పూనుకొనినందులకు గృతజ్జులము. తాము పదిరోజులలో బంపెదమనిన మొదటిభాగమింకను చేరలేదు. తాము కోరిన వివరములకు ప్రత్యుత్తరములు వ్రాసి యుంచియు దమ చరిత్రగ్రంధము ఏ పద్ధతుల వ్రాయుచున్నారో చూచిన పిమ్మటగాని జవాబు వ్రాయ వీలుపడదని ఇంతవరకు తమ పుస్తకమునకు నిరీక్షించుచుంటె మా పుస్తకము పంపుటలో కొంత ఆలస్యమైనచో తాము గోరిన విధముగ జీవితము (వ్రాసి పంపుతాము. ప్రత్యుత్తరము వ్రాయుట మీ చరిత్రగ్రంథము సందర్శించి వ్రాయవలసిన విధముగా వ్రాయ తలంచియె. తమ ్రత్యుత్తరము చూడగనే జీవితములు (వ్రాసి పంపెదము. తాము (వ్రాయు చరిత్రగ్రంథ వద్ధతి తెలిసికొని ప్రత్యుత్తరము వ్రాయుచో తమ రచనము కుపయోగకరముగ నుండునని తలంచుచున్నాను. చిత్తగించవలయును దూ వేంకట రమణాచార్యులు ఛళిభి ఠిక్ర జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

8-9-55 హనుమకొండ (బ్రహ్మణవాడ

(బ్రహ్మశ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారి సన్నిధికి

తమ ది 9.55 జాబు చేరినది. మీరు లోగడ తెలిపిన శీర్చికలతో మా చరిత్ర పొందు పణచుచున్నాను. కవిత కావలయునని వ్రాయలేదు. వలయునన్న కొన్ని పద్యముల వ్రాయుదును జననము - అభిజనము

గుంటూరు మండలములోని కొండవీటి చెంతగల పెద్ద యెనమదల. శేషాచార్యులు అను శేషాద్రిగారు అన్న, వేంకట రమణాచార్యులను రమణకవి తమ్ముండు ఇరువురు ఏక గర్భ జన్ములము. శేషాచార్యుల జన్మము. క్రీ.శ 1890, వేంకట రమణాచార్యుల జన్మము 1893 శ్రీ వైష్ణవులము. అంధ్రశాఖ లోహితస గోత్రము

తల్లిదండ్రులు - తండ్రి వేంకట రంగాచార్యులుగారు. వీరు సంస్కృతాం ధ్రములలో ప్రసిద్ధ పండితులు. వీరె మాకు విద్యా గురువులు వీరు ఉభయ భాషలలో గురువులగుటచేం గవితాకృషియు వీరికడ ంజేనితిమి. తల్లి లక్ష్మమ్మ. 19 అన్నగారికి నాకు16వ నంవత్సరములుండంగా మాకు పితృ వియోగము కలిగినది. తరువాత కుటుంవి నందింధములగు కష్టములలో జిక్కి తీరికయైనపుడు విద్యా కృషిచేసితిమి. ఉద్యోగాదికము తతా

• అంధ్ర రచయితల రచనకు

జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు కి

మేము సాహిత్యరంగములో అడుగుంబెట్టిన క్రొత్తలో ఒక సభలో శ్రీ కొప్పరవుం గవుల అశుకవితా (ప్రదర్శనమునకు ంజబోయితిమి. వారి కవితపై కొన్ని వద్యములు రచించితిమి. మా పేరులు వినినారు. మమ్ములకు శేషాద్రి రమణ కవులని పేరిడి ప్రశంసించిరి. అది మొదలు కవితలో ఈ పేరే వ్రాయు చుంటిమి. పిమ్మట త్రీ తిరుపతి వెంకటేశ్వర కవులు గుంటూరున శతావధానము గావించిరి. కొప్పరపువారికి, తిరుపతి వేంకటకవులకు విద్యా వివాదములు జరిగినవి. కొప్పరపువారి జూచి ఆశుకవిత త వేం; కవులయిుచి శతావధానము జేయనభ్యాసము చేసితిమి. ఒక సంవత్సరము అశుకవిత, అవధానములు జరుపుచు తెలంగాణమున ంబెక్కు సభలు జరిపితిమి. విసుగెత్తి ఇదికాదని ఇరువురము ఉద్యోగములకై ప్రయత్నము చేసితిమి. శేషాచార్యులగారు వరంగల్‌ చెంత వద్దెపల్లిలో గుమాస్తగ చేరిరి. ఒక సంవత్సరము మాత్రము ఉద్యోగము నెరపిరి. ఇరువురము చారిత్రక వ్యాసములు వ్రాయుచుంటిమి. గుంటూరిలో సబ్‌ కలక్టరుగనున్న శ్రీ జయంతి రామయ్య పంతులుగారు పిలువనంపి అంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తునందు సంచార కార్యదర్భులుగా శాసనములు తీయుట (గ్రంథ నంపాదనము చేయుటకై మమ్మిరువురను గుంటూరు మండలమునకు ఒకరిని, నైజామునకే యెకరిని నియోగించిరి. జయప్రదముగా ంగార్యభారము నిర్వహించితిమి. పరిషత్తునకుం గల ఆర్థిక లోపముచే మమ్ము సంవత్సరము పనిచేయించినమీద ఉద్యోగము నుండి తొలగించిరి. శేషాచార్యులుగారు పునాదిపాదు హైస్కూలునందు ప్రధానాంధ్రోపాధ్యాయులు కొంతకాలము. ఆవల మరణ పర్యంతము బందరు హిందూ హైస్కూలునందు ంబనిచేసిరి. నేను గంపలగూడెము రాజాగారి వద్ద అస్థాన కవిగ ఆరు సంవత్సరములు, వదియేంద్లు నందిగామ బోర్డు హైస్కూలునందు ('ప్రధానాంధ్ర పండితుండుగు ఒరంగల్లు కాలేజియందు సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకుండుగ ఆరు సంవత్సరములు నిర్మలలో కరీము నగరములో హైస్కూలు తెలుంగు పండితుండుగనుండి ఉపకారవేతనము గైకొంటిని. 1957 సం. నుండి 1958 వజకు హైదరాబాదు అర్మియలాజికల్‌ డిపార్టుమెంటులో శాసన తా జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

పరిశోధకుండుగం బనిచేసితిని. డైరెక్టరు పుట్టపర్తి శ్రీనివాసాచార్యులుగారు. నా పనికి చాల సంతోషించిరి. రూల్సునుబట్టి వయస్సెక్కువయని నన్ను ఉద్యోగములోనుండి తొలగించిరి ఇపుడు స్వతంత్రముగా ంబరిశోధనము జరిపి తెలంగాణ అంధ్ర కవుల చరిత్రము. ఆంధ్ర వాబ్మయ చరిత్రము, కాకతీయ సామ్రాజ్య చరిత్రమునకు ఆధారములు 'సేకరించుచున్నాను (గ్రంథ రచనము; అంధ్రీకరణము

అంధ్ర ముకుందమాల

(ప్రతాపరుద్ర పట్టాభిషేకము

మనాచి శ్లోకములు

పండితరాయల అన్యాపదేశములు సద్యకృతులు

• మందారమాల

• అర్జున పరాభవము

బొబ్బిలియుద్ధ నాటకము

విక్రమార్వశీయము

బుతుసంహారము

సమర్థరామదాస చరిత్రము

• భక్తవత్సల శతకము

• సర్వలోకేశ్వర శతకము

వప్రణయిని

గుణవతి

• ఉదయలక్ష్మి

• నిశాము రాష్ట్ర ప్రశంన వచన కావ్యములు - ఆత్మకథ

• కాకతీయ సామ్రాజ్యము

*రెడ్డికుల నిర్ణయచంద్రిక

• అంధ్రవీరులు జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు కి

స్వర్ణమేఖల వసుంధర

• అన్న్మయమంత్రి కొండపల్లి ముట్టడి
• ఆం(ధ్రమంటత్రులు పీరికలు భాగవతము, వసుచరిత్రము, విష్ణుపురాణము దశకుమార చరిత్రము, హరివంశము, కవిరాజు మనోరంజనము శతకములు ఇట్లెకొన్ని వ్యాఖ్యలు
• వసుచరిత్రము
• మనుచర్గిత్రము ఇంకను చాల రచనములు ముద్రితాముద్రితములు గలవు. శ్రీ చెలికాని నుబ్బారావుగారి పక్షమున అంధ్ర పరిశోధక మహా మండలి కొజకును అంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తు పక్షమునను తొటాకు పుస్తకములు అనేకములు సేకరించితిని. అందులో చాలవణకు అపూర్వమైనవి. శాసన ప్రతిబింబములు తామ శాసనములు గడించి ప్రచురించితిని. ఆర్య విచారణ శాఖ హైదరాబాదు పక్షమున 500 తాళపత్ర గ్రంథములు 2560 శాసనములుతీసి దాదాపు 150 శాసనములకు పారములు వ్రాసి చరిత్ర విమర్శనము (వాని యొనంగితిని- హైదరాబాదు లక్ష్మణరాయ వరిశోధక మండలి కొజకు తెలంగాణములోని అన్ని జిల్లాలు తిరిగి 500 తాళపత్ర (గ్రంథములు 500 శాసనములు తీసితిమి. ఇరువురు ఇందు పనిచేసిరి. పెక్కు శాసనములు పారములు తీసి తెలంగాణ శాసన సంపుటము వెలువరించుటకు తోడ్పడితిమి. భారతి, కృష్ణాపత్రిక ఉగాది సంచికలు మొదలగు పత్రికలయందు, తెలంగాణములో నీలగిరి తెలుగుపత్రిక, గోలకొండ పత్రికసాహిత్య వ్యాసములెన్నో ప్రకటించితిమి. వావిళ్లవారి శతక సంపుటములకు సంపాదకులుగ నుంటిమి. తెలంగాణమున సాహిత్య కృషిచేసి చరిత్రము వ్రకటించితమి. తెలంగాణమున గోల కొండకవులు సంచికయందు నిజాము రాష్ట్రమున పూర్వకవి చరిత్రమును అంతవణకు చిక్కిన ఆధారములతో ప్రకటించితిమి. క్ర జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

పరశురామ పంతుల లింగమూర్తి రామమూర్తి గ్రంథముల సేకరించితిమి. ఇట్లే పలువురు తెలంగాణ కవులచరిత్రము వెలువరించితిమి. శేషాద్రి కవిగారు పరలోకగతులగుటచేతను ఆరోగ్యము సరిగా నుండ నందునను ఇపుడు విద్యాక్ళషి చేయుట మందగించినది. రామదాసకృతమగు గానబోధి తెలిగింపంజేసి ప్రకటించితిమి. ఇట్లే అంధ్రపద సారస్వత సేవ ఎంతయోగలదు. తెలంగాణము భాషాసేవలో సంపూర్ణముగ ంబాటుపడుచు ఆంధ్రభాషా వికాసమున కెంతయో తోడ్పడితిమి. కాకతీయ గ్రంథమాల నడిపితిమి. ఉత్తమ (గ్రంథములు వెలువరించితిమి. సారస్వతమున సిద్ధాంతము గ్రాంధిక భాగాహారమునందు అభిరుచి గలదు. మొత్తముమీద మా జీవితమంతయు పద్యరచనము, వ్యాసరచనము శాసన పరిశోధము నందె గడచినది. వ్యవహార బాషలు దానియందు ఆదరము కలగడానికి అందు రచనలుగావించలేదు. హైదరాబాదురేడియోలో సాహిత్యము దేశచరిత్రమును గూర్చి పాల్గొని టాకులు చాలా ఇచ్చి దూపాటి వేంకట రమణాచార్యులు అను నేను పాల్గొంటిని. తెలంగాణా వాజ్ఞయచరిత్రము కాకతీయ సామ్రాజ్యమును గూర్చి వరిశోధనలు జరిపి ఫలితముగా గొప్ప (గగ్రంధమునకు ంబునాదులు వేయుచున్నాను. నోట్‌ : గ్రంధ పట్టికలో ముద్రిత (గ్రంథములను మార్కు వేసియున్నాను. ఇంకనేమేని విషయములు గావలసియున్న వ్రాసినచో వ్రాసి పంప గలను. ఇతినతయః దూ; వేంకట రమణాచార్యులు అంధ్ర సామ్రాజ్యమునకు ముఖ్య స్థానముగు హనుమకొండలో ఒక మందిరముగొని యందు నరన్వతీదేవి నర్చించుచు నాయభిమాన రాజులగు కాకతిరాజుల జ్ఞావకార్థముగ మందిరమునకు కాకతి నికేతనమను పేరిడి అందు వసీంచుచున్నాండను. అందు పరిశోధక మండలిని నెలకొల్పితిని. ఉత్తర వయస్సులో ఒరంగల్లునకు 45 మైళ్లలోంగల చరిత్రాత్మకమగ లక్సాకము చెటువు క్రింద పసిరెయను గ్రామమున క్షేత్రముల నార్జెంచి ఇపుడు వ్యవసాయ జీవనము గడుపుచున్నాండు జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 10

లైలి తెలుపు పద్యములు “శాలు తొల్తంబోతన దున్నిన భూమిలోంగసవుగానైనను గాకపోతి పోతన దున్నిన పొలిమేరలోపలం బూొంసురూపంబైనంబడయనైతి పోతన కాయంగాయీనిన పసులలో ంబశుజన్మతోనైన (బ్రతుకనైతి పోతన తిరిగిన పొాలములలో నీడ లొలయించు తరువునై యుండనైతి అంధ్ర భాగవతమునువ్రాయు నవసరమునంగంటముగనైన ంబుట్టువు గాంచనైతి... పారఠం్ర్యాకరంబైన భారతమున బ్రదికియున్నాండ జీవచ్చవంబనగుచు - నిజాము రాష్ట్రప్రశంన “కాంచెన్‌ భూతల నాయకుండు పరిభాషా కాటహంసాంగనా చంచూద్వంద్వవిఘట్టితాంబుజరజస్సంఛన్నమాధ్వీపయః ప్రాంచద్దేశరటన్మధువ్రతకుమారశ్రావ్య గీతామృతో దంచల్సింహపురీవరేణ్యము నురాద్య ధ్యక్ష పర్యాస్తమున్‌' - విజ్రమోర్వశీయము . “వీరుల వేండిరక్షమిట వెల్లువలై బ్రవహించె, నిందె వి ద్యారుచిరాళ్ళు లాసుకవి ధన్యులు బాషనలంకరించి రీ భారత భూమిలోన భగవంతుండు జన్మముగాంచె నిందునన్‌ బౌరునిజేసినట్టి నిను (బ్రస్తుతింజేయుదు భక్త వత్సలా - భక్తవత్సల శతకము మల్లమాదేవి కుమారునాశీర్వదించుట-- ఆంధ్రవాజ్మయ సేవకై నీదు సర్వస్వమునుధారపోసి పేర్గగనదయ్య పద్మనాయక వీరవర్యుల విక్రమ మహిమంబు గలలోన మజువకయ్య విజయరామునిజెండి వేసి నానెత్రుచే ంబిండకంబుల సమర్పింపుమయ్య రేచర్ల గోత్రంబు చరిత్రంబుచే విఖ్యాతకరము గావించుమయ్య అంత్యముననేని ఖండాంతరాగతులకు జనవునించుకయేని యొసంగకయ్య జీవితము క్షాత్రమునకు వెచ్చింపుమయ్య పోయిరావయ్య విజయంబుంబొందుమయ్య పొపారాయ నిర్యాణము-- కట్టుత్రాటిని దైెంచికన్నతల్లినిజేర దుముకుచుంజను కోడె దూడవోలె గిరిమస్తకమునుండి నురువులు (గ్రక్కుచు ధర ముద్దుంగొనెడి నిర్ణరమువోలె ఎడంబాటు సైపక యేడ్చుచుందల్లికన్పింపంబైంబడు చంటి బిడ్ద పగిది అల్లంత తల్లిపుల్లరుదేర గూటిని వెడలసాగెడి పుల్లుబిద్ధ భంగి ముందుంగల కంటకితగుల్మములను గనక పరుగు పరుగునం బొదరింటి తెజువుబట్టి వెలయంగారాని మానవోద్రేకమున, న మర్ధగురుపాదములను శివాజివ్రాలె. - సమర్థ రామదాసు చరితము కరః జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 2.00!

నాం ననా రల తం కా? పత రో వవ (దంల ల ర చా జండా రేం తవా రం ర 1 లూ న్ను ఫ్‌ పో స్‌ న్న సతలోబనా వడాడ్లా య లా

వమ కడం టడం లం డం కొడ ని వమ ను చావా క/ ౯ తడ చే నీ న్‌ డామ్‌ ల ల నవల ఎ నిత పమ లాలా ర ర నే నర. శటరాలోగ న ల సే శే

ఇఆతడదవ హాం నా రనం న

కీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు 102

వరానంాలాంలాలో జమృలమడక మాధవరామశర్మ మాధవరామశర్మ 8-7-58 శ్రీమన్‌ నమః మీ లేఖ చూచి నా హృదయంతో మాట్లాడుకున్నట్లు సంతోషం పొందాను. అంధ్రపురాణంతో అంధ్రరాష్ట్రం అవతరించాలి. అస్తు, సాహిత్యపతాక అనేపేరుతో ఒకసారి పిఠాపురంలో ఉపన్యసించాము. అమరజ్యోతి అనే అప్పటి కర్నూలు పత్రికలో అ వ్యానం 'ప్రకటితమయింది. అది మీకు పంపుదా మనుకున్నాను. వీలుకాలేదు. దాని సారమిది. సాహిత్యానికి పతాక ఉండాలి. సాహిత్యం రసమయం. ధ్యానబిందూ వనిషత్తులో హృదయ పద్మగతాష్టకంలో అష్ట రసాలు. అందులో శాంతం నిర్జీతమయింది. రసానికి రంగున్నది. రసాను మయమయిన రంగులుకల ఎనిమిది దళాలు, మూలకిందంచు శాంతం. ఈ చిహ్నంతో సాహిత్య పతాకను దీన్ని మీరు గుర్తింపజేస్తే బావుంటుంది. సాహితీ జయతే ఆంధ్రదేవీ వస్తాన బాగానే ఉంటుంది. కాని ప్రత్యేకంగా సాపాత్య వతాక నా అభిమతం, రాజమహేంద్రవర చిత్రకళా వైదుష్యంతో పద్మదళాల రమ్యతను అవిష్కరించండి. ఆయా రంగులు కూర్చితే బాగానే ఉంటుంది. ఒకసారి ఈ గుంటూరు కాలేజీలో ఒకరు కాగితంమీద సామన్యంగా ఈ పతాకవేస్తే నేను సాహిత్య పతాకావిష్కరణ చేశాను. ఈనాటి మీ స్మృతి ప్రోక్సాహమిచ్చింది. అంధ్ర ప్రజలీపతాక చేబూనాలని భావిస్తున్నాను. శర్మ 18 జీనన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

అళంళ్కశమాకు రట ఆగ కళ ల్రీళాలబాల వకరానతుల స క సట భరో సూ గాకా ంగాలా శాక జాంకీణ న " ధణదాలాగఅ నంత /ఇ చ. ఉళళల్ళి తోనా నీళు తాప రం ా.. ఆ ఆ టేగీసీతీనీ నం గహనో పటా ర్రగాగాశలన ల కర్తల బలిం సప్త లాయర్‌ మహం ర్‌ు గ్‌ వసు ఉజతోు కగ్మ్యాన శ శతా అవోపూంక నయ వాన! కో? ళం వాక, నంటి బల్ల! ను నడ కవ రట వాం జటలు. క 10 చయునతు వా గోడ సాంజ్తాలు మో రం నోవో కా కాళకా శార్న నైల్‌ లీజు సంత లర! టలు వరిని ల నయ స్మర ినంళలు అ సీసీ గా గగన్‌ ర 111 శా చలము తతో జో / ల్ల ప్యు. క దాశ్కట్య కరన 6= సం గట్టపంంక గన శ కార్తగదం మత్రమే. పశ నరసంం ద; లో గద్దానంళ తీగకు మంకు ను రేగిన రల వాళి గ ఇవేం తలం కొవ్లగా క్త జ (జి శ (నా ఆగ సారస సశకరసన సన పేని సీతా ఫ్‌ (నం జిల అకోపల ణం కీ త గ్గాష్టగతూగొ నరో కటా చర్య న జ వల ఆావగాళా జాలా ప్రే, రసో తు జీనన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు 1104

కటక వళ ఆచి గాళా ఫ్రే ( పంచాళల్నుల ఆదినారాయణ శౌస్త్రి బరంపురం నుండి శా1ే-46 జా శ్రీ పూజ్యులు మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారి సన్సిధిని- పంచాగ్నుల అదీనారాయణశాస్రి నమస్కార పురస్సరముగా చేయ విజ్ఞాపనములు తాము దయతో వ్రాసిన జాబుచేరినది. తాము చేపట్టిన మహోద్యమమును తన్మూలమున పొందుచో వ్యయ ప్రయాసలును తెలిసికొని చాల మో మీబోటి పూజ్యులు చేపట్టిన యీ యుద్యమము మహోత్తమమైనదియు ననితరసాధ్యముననియు మనవి చేసుకొనుచున్నాను కాని ఒక్కటేచాల విచార్యము మీ రచించు రచనలో నాబోటికి- ముఖ్యముగా నాకు నమేలేదు ఇది శన మ లేదామీవలన స్తుతి నొందుటకో వ్రాసినదికాదు. నిజము సతు] నేనును అంలోయింతో ఆంధ్రభాషా సేవాదరము కలవాడినే అగుట నిజము కాని అంధ్ర వార్జేవికి నాకై సేసిన న్వతంత్రములగు కాన్మలు ఏవియులేవు పరిశీలించి చూతును వాత్సాయన గౌరవ ధర్మసూత్ర కావ్యమీమాంసాదులు అంధ్రీకరణములు అవియైన సంపన్నముగా తీర్చి దిద్దినవికావు పెక్కులు దొసగులు కొన్నితెలిసియు సవరించుకొన జూలని యవ్యవస్థా మూలకములు ఇని ముద్రితములు ఇక అముద్రితములు కౌటిల్యార్థ శాష్ట్ర నాట్యశా(స్తాదులు కొన్నియున్నను అవి ప్రపంచపు మొగమునేని కాంచజాలని గురియైనవి.

ల నాక రచయితగా తాము అంగీకరింతురా” ప్రతిభా నిధులగు నితర రచయితనటే క న స నా నమ్మకము కావున ఒక్కమనవి తమ గ్రంథమునందు నన్ను చేర్చకుడు ఈ వరమును నాకు అనుగ్రహింపుడు ఏదో ఈ పుట్టుపవునిట్లు అజ్ఞాతముగా నుండనిండని

నము క్షమింతురుగాక తిధ్వాధికమును తమకు తెల్పునది కాదు నిప్పయోజన కార్యమని శా పూజ్యులు ల లా మీరును నేనును కలసిది వారిని గౌరవింతీము. * కావున నన్ను అ ్రేణినుండి తొలగించి అనుగ్రహము చూపవేడుచున్నాను సోదరుని ప్రార్ధన ్రోసివేయరని అశ గ్రుడ్డి కన్ను మూసినను తెరచినను ఒకటీ ఫలము కావున నన్నుజ్ఞగించిన గ్రంథ గౌరవము తగ్గదు. చేర్చిన గ్రంథ గౌరవము హెచ్చదు క్షమింత్రుగాక అదినారాయణ శాస్త్ర శతిళి

• అంధ్రరచయితలు రెండవ భాగమున 'పంచాగ్నులను' చేర్చుట శాస్రిగారి ప్రణాళికలో గలదు ఆదినారాయణ శాస్తి గారు వ్రథమ భాగమున రావలసినవారే ప్రథమ భాగమున కొందరిని అర్చించుకోలేనందుకు శాడ్తిగారు విచారము వ్యక్తము చేసిరి. 105 జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

యా! గ్లం 2వి78, ననన క కన. క గాను ఏసీ ఈ008 అజుడు దవా 7// ద. చావ్యూార డ్రా భుతు శాలివలటాంల నళ్లోనాల కం ఈయ ల* శాద్త్రంాా త త్యారు ఉగాల ౨౫ ఉాంమూం (శ్ర శస్త్ర పత వారా దూయాలు గ్ర, ₹0 శీలము. రొట్ట ఎం అనల భ పు ట్రంలాద్రుంంంం స్బొక్ష్ల..తి వర్హు/వూంల పోల తత నా, తొ్ల్రిశి, (౬ కాలా తం ఉలి ఈలి లేం నట తబి/ బ్‌ వండాలి నం ఫ్లా డ్రుయిల్తాత్తో ల్‌కా తోస్తు ఉంగా త్క్క నక్హ్రాగనజానం త్యాగ తలా తంశ తం౮ రి అయా జం (్రివాయిలం పెం గ్రైవానలయనా ఛాంం మ ళం శా ఒం. పొరల పలి శో శల వ్‌ ఫొత్ర/ మరోడ్రోం వాలనం సా. వ్యై శతిడ్రు పిలిల ఆధి తఈం మ్య్‌ ఏర ఆతన ఆంటూ 4 6 వైన బే 2 వాలి ఈంగ్రో/ ఇాలంల అంచతాళ) అ 0ళాతూంద్తు ఎం దత వృత్తి దయం దళ్చళ్లాలాం శ శక్రో ఆోడ్రుంి లవోంంంతి ర్వ్య్య్కా/శశ్ర ఈొజ్వుత్రి చూలట్టర్యగడ్రం టి. ల జ్రాంంటు శాంటా గ్రిషులన ఓ కహా శహాజాల్నన తం చూ గోరం నట టిం వు నొటేం మా ఈ క్ష్ర4ి ఇవ్వం జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు 106

" పలా స్లో య నగి వ్య కో ల్లో ఈ క్‌ /శత్తో ర ర లన్‌ ప్ర ర 2878 తి ్వేర్లు ల ౪ మటాంగ/ కమేగికే & 900 కౌ! 871118, వెం 0060, 490, 292 29014506, కశీతడగనిక గంా8110గుగణు 111 మందిరే కోశ్‌ జరే?25. 27-10-1946. విద్వాన్‌ శ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారి సమ్ముఖమునకు అయ్యా! నమస్కారములు- తాము శ్రీ కృష్ణదేవరాయల ప్రశంసించుచు అంధ్ర సాహిత్య పరి షత్సత్రికలో (ప్రచురించిన చక్ళని పద్యములచదివితిని కాని, “వేదము కులుడు వేంకట విబుధవరుడు 68వ పుటలో ఈ పద్యమును గూర్చి కొన్ని అంశములు తమకు తెలియజేయుట అవసరమనితోచి ఈ జాబు వ్రాయుచున్నాను ఏ ప్రాచీన గ్రంధమునుగాని మొదట ప్రచురించుటలోనున్న కష్టము తమ బోంట్లకు తెలిసినదేను. మా తండ్రి గారు ఎంతో కాలము శ్రమపడి ఎన్నియో ఊకళ్లలోని వ్రాతప్రతుల సేకరించి అచ్చునకై అముక్త మాల్యద ప్రతిని సిద్దముగావించి ఆమీద ఒకటీకను గూడ రచించి 1869 సంలో ప్రకటించిరి అప్పటివారిలో సాహిత్య చక్రవర్తిగ పరిగణింపబడ్డ మదరాసు ప్రెసిడెన్సీ కాలేజి అంధ్ర పండితులును తెనుగు గద్య రచనకు మార్గదర్శిగనుండిన వారును శబ్ద రత్నాకర నిఘంటువును వ్రాసిన వారును మా బంధుకోటిలోని వారునగు శ్రీ చదలువాడ సీతారామ శాస్త్రిగారు మా తండ్రిగారి టీకలోసి లోపములకన్న శ్రీ వేదమువారి బ్రీఠలో లోపములు హెచ్చుగ కనుబిడుచున్నవని విమర్శకు లొకరు ఇటీవల ప్రచురించిన వ్యాసమును రాము 'శిత్తగించరేదని యూహించుచున్నాను త్రిలిబ్ల రజతోత్సవ సంపు టములోని ఆంగ్ల వ్యాసములలో మైసూరు పుస్థాన శాసన సభ్యులు రాజచరిత విశారద సీ. హయవదనరావు బి ఏ ,బి ఎల్‌ గారు ఆముక్త మాల్యదను గార్చీ ప్రరించిన దీర్హ వ్యాసమునుగూడ తాము చదువలేదని తోచుతున్నది. ఈ వ్యాసమున వీరు సందర్భముల శర్చించియున్నారు. ఒకరుశ్రమపడిన బ్రతి (గ్రంధమును ఆధారము చేసికొని శ్రీ వేంకటశాస్రిగారు తన వ్యాఖ్యను ప్రమరించి యన్నారు. కావున మొదటివారి కృషిని ప్రశంసింపకపోవుట పొరపాటని విన్నవించుకొనుచున్నాను. చిత్తగింపుడు వావిళ్ళ వేంకటేశ్వర్లు 107 జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

| ( టే స ఖ్‌ సం భన ల శ న... యళ వే శ లోగ. మం క హు త న యం. సం లో రండ... రలు వ లో డ్డ బో ప్‌ న. నే క లీ. కల న న నం. పైట చే ఫై క్‌ ఖా = ౩ ఆకలి ల మ థ్జటగ ల) బలో న. గ్‌ ల నం ” జో

గన స దీపాల పిచ్చయ్య శాస్తి 610౧9 7-12-45 అర్యా! ఈ నడుమ బొత్తిగా తీరుబడిలేక పోవుటచేతను అయీ (గ్రామములకు తిరుగుచుండుట చేతను తమ లేఖకు వెంటనే జవాబు వ్రాయజులక పోతిని మన్నింతురు. నా జీవిత చరిత్రము ఒక గ్రంథమున చేర్చి ప్రకటింప నర్హమయినది కాదు. కావున మీ యాజ్ఞ (ప్రకారము ్రాసిపంపజాలకుండుటకు చింతించు చున్నాను. ఇట్లు భవదీయులు పీచ్చయ్యశాప్రీ తాము దయతో నిచ్చిన 'అంధ్ర రచయితలు" అను గ్రంథమును సంగ్రహముగా చదివినాను. అందలి చరిత్రాంశములు అంతకంటెను మీ రచనా చమత్కృతియు నన్ను మిక్కిలి అనందపర్చినది. పిచ్చయ్యశాస్తి ఛఉళిళ 189 జీవన రేఖలు - సాపాతీ లేఖలు

త్రేశివ మకళాను ఏళ్లకు క. ము సిటీ ఓవరళయుటుత్ష్యంాశా రూ శాస్ర కే" ॥ నా! ఖంకీన రాం డం ఇంంటి2 -'క నగా శీ ళీ త న వా లీ క్‌ లింగ! (బాప 1కారు పట్టుక ల్ద్యు జార ఏం తంయం న ఇట్రైంబ న్‌ ఫిలవ అకు వాయికా పేరి సద. ఆమ వేలు జ్యువై 2 నట చేయిం ,. ఆకా వలం పెక లు. కి టవ. నం లాగ గ! న ఊగు ్ర్రం రీ మతు మా / లగి తాపీ, కారం శ కలకు లను అవర రం న్‌ సహ రో యల కీ నేఖ నం మ త. ఎ వాక్కే కులదపుకు వ హీో జన పృగాట నె, ఘువటి కి పనన త్ర శూర ప్రియ కు / నా సు నే ఏ. జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు 119

సే కటక విడదవోలు వేంకటరావు త్రీ శివ మదరాసు విశ్వవిద్యాలయము శ-7-1954 మిత్ర మహాశయులు సత్యనారాయణ శాస్రీగారికి తాము సాభివాదములతో బంపిన 'అంధ్ర పురాణము” నందు కొంటిని. ఉత్తరమును శేరినది.ఈ సంవత్సరము మా బోర్డు మీటింగు (అనగా మదరాను విశ్వవిద్యాలయము బోర్డు మీటింగు) సెప్టెంబరు నెలవణకు వాయిదా పడినది.అ నెలలో మొదటివారములో కొంచెము జ్ఞాపకము చేయగోరెదను. ఇట్లు వ్రాసితిని అన్యధా తలంపకుడు. ఇది గడువుదాటిన వచ్చినదిగాన యిట్లు వ్రాసితిని. మీ గ్రంధమును గూర్చి (ప్రత్యేకముగా వ్రాసి, నాకెంతవణకు వీలగునో అంతవజకును చేసెదను. విశేషముగా పని తొందరలో నుండుటచే గ్రంథమును గూర్చి వ్రాయ లేకపోయినందులకు క్షమింపుడు. కొంచెమవకాశము చూచికొని సాంతముగా చదువుదును. ఈ నెలాఖరున వాల్తేరులో జరుగబోవు నాంధ్ర విశ్వవిద్యాలయము భోస్త మీదింగునాటికి యచ్చటికి వచ్చెదూ. అక్కడకూరా ప్రయత్నము చేయనరివని నా ఇట్లు వేంఠటరావు 111 జీనన రేఖలు - సాపాొతీ లేఖలు

శా + 060 టో లం మొత నస శై కాంజళ 73744 న్‌ చం ము టట స పయిన 10 ముం ల క్‌ యు సట గం వగు 7 , గ. చలన మ. న! లాం స్‌? భట. తంటా న్‌! రక్‌ తా యవ ఈ 7 పాయం క టం. 5 నో స స్హోస్టూనక హా ఫోస్టేల న. త నా. బార్తోఖ.. ర) నను టి భు ల్‌ గల టీ వయం గనలేని కం చక తగ పాగా నం టం. క టం. కం. గరగ చలం న న వః న గ న త స ఈ్ర శృటత్త కర టట (2/4 ల జోడిన ఏం అల | లభ సం ఉషా పో) నలక - ల లో పో వట్ట! న్‌ వగ సలింనాల న యక ఖల మరత గో చయ టర వుం తాప్సి ఖా చ్‌ న టు మన. కం నుర వరణం లా నూ తోటడం శే పటాాన్తుఉపసుష కం యట్‌ లమ జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

• 122

ఇఖృాశళి దాశరథి ల౯. నినన, 90(0), “లలల ఏంట! క న 24-9-25. అల్మీయులు మహాకవి శ్రీ మధునాపంతుల సత్యానారాయణ శాస్త్రిగారికి నమః మీరు ఎంతో ప్రేమతో పంపిన ఉపద (శ్రీ ఖందము, ఆంధ్ర పురాణము) అందినది. కృతజ్ఞతలు, వద్యం తెలుగువారి వారసత్వం, దాన్ని చంపాలనే కొందరి విఫల ప్రయత్నానికి నవ్వుకుంటున్నాను. హృద్యమైన పద్యరచనా ప్రక్రియను అధునిక యుగంలో సజీవంగా ఉంచిన గౌరవం మీకే దక్కుతుంది. మీ సన్మానోత్సవంలో పాల్గొన గలుగుతున్నందుకు అనందంగా ఉంది. 'అంధ్ర పురాణం” చదువుతున్నాను. ప్రతి తెలుగువాడు గర్వించదగిన పురాణమిది. శుభాకాంక్షలతో మీ దాశరథి క్ష జీవన రేఖలు - సాపాఠీ లేఖలు

హైదరగూడ 13.880 హైదరాబాద్‌-1 మాన్యులు మహాకవి మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి, నమాంసి భూయాంసి అంధ్ర పురాణ రజతోత్సవాలు చాలా వైభవంగా జరిగాయని పత్రికల్లో చదివి ఎంతో సంతోషించినాను. నా అభినందనలను అందుకోగలరు. అధునిక కవితాలోకంలో చిరకాలం నిలిచి యుండగల మహా కావ్యంగా నేను ఈము అంధ్ర పురాణాన్ని భావిస్తున్నాను. త్రీ దేవులపల్లి రామానుజ రావుగారు, నేను కలుసుకున్నప్పుడల్లా తమ అశేష ప్రజ్ఞా ప్రాభవాలను గురించీ మీ నమతను గురించీ ముచ్చటించు కుంటూవుంటాం తమ క్షేను సమాచారము వ్రాయించగలరు శుభాకాంక్షలతో భవదీయుడు దాశరథి హైదరగూడా హైదరాబాదు-1 క5-10-82 మహాకవి మధునాపంతుల వారికి నర్వాంగ సంగతోర్వీతల దండప్రణామములు తమను అంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తు కళాప్రపూర్ణ డిగ్రీతో సత్మరిస్తున్నదని తెలిని చాలా నంతోషమైంది. అభినందనలు జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 114

ఈ గౌరవం మీకు ఏనాడో జరగవలసింది. 69%169 1819 4౧ 116౭౧ అన్నట్లు మీ వంటి నిరాడంబరులను గుర్తించడంలో ఆలస్యమైనా గుర్తించి నందుకు విశ్వకళా పరిషత్తును మెచ్చుకోవాలి.

నిజానికి, మీ కవితాశక్తికి ఈ గుర్తింపు ఐహుస్వల్పమైనది.

భవదీయుడు దాశరథి విజయదశమి శుభాకాంక్షలతో హైదరగూడ హైదరాబాదు-29 శ-4-87 పూజ్యులు శ్రీ శాస్టెగారికి నమాంసి భూ యాంసి

మీ *వనంగ తరంగిణి'లో పానుగంటి వారిని గురించి వ్రాసిన వ్యాసంలో, నాకు కలిగిన సందేహాలకు నమాధానాలు (వ్రాసినందుకు కృతజ్ఞుడను.

తక్కిన వ్యాసాలు సావధానంగా వరిస్తున్నాను.

ధన్యవాదములు శుభాకాంక్షలతో భవదీయుడు దాశరథి 135 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

గుంటూరు శేషేంద్ర శర్య గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ హైదరాబాదు 18-6-82 శ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి నమస్కారములు నేను ఇంతకు పూర్వము మీ ఆంధ్ర పురాణము చదివితిని. ఇప్పుడు ఈ వ్యాస సంపుటి- జీవన రేఖలు - సాహితీ ల్యేలు 6

మీ రచన ఆహ్లాద రోచకము. మీ భావనలోనే ఒక విశిష్ట మూర్తి మత్త్వమున్నది; దాని కవష్టంభకముగా అతిశీలవతియగు మీ విలక్షణ శబ్ద ప్రయుక్తి.... ఫలితముగా మీ శైలి,అందలి శబ్దములు గండకీ ప్రోతస్సులందలి సాలగ్రామముల వలె ఆత్మిక తేజశ్చుంబకములై యున్నవి. ఛందః పూతమైన మీ అక్షర జాతమున దిగిన పరిత, వాల్మీకి వాయువులవలె 'శక్యమంజలిభిః పాతుంవాతాః కేతక గంధినః న్నట్లు, దోసిళ్ళతో త్రాగుద మను లాలసకు లోనగును ఇట్లు భవదీయుడు

గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ

117 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

07 8. 54ఉసీంగ/4ఉ ర౬/ 0.44. ₹0ఆ44క౮లి[ ఉం విల తండి కాంతం క22 ఏ మాన్స్‌ జు ఆ్రుంణూలా తత్స 7/2 అష బస కను ముల లట్రగ దీడుగ్వు లు. వం మూ -ఫ్రిటు ఆ జీల నీ స్త్‌ జాం శ్రీం 7 ఉంవింని, తనీ జూా లు ల భం కు ఆలిని జీవి జోల 2 యాజీల్యంగాా సత కా శ్రంకం ణా ఎన్‌ ఏ వు నింంగానీం. అజ ఏివిజీ విషయాల మానం విపినీ ఎలానే ఆలీ సొ టగేం ట్రీ కళ్ళి యా అన్నీ వా తీమీయా కీకితా న్రషనే కసానేంజూన్ని డ్రిసాంవింం0 స. పీన జీంచీనీలో! విటటాంలా దఊ/ఇానబీ౯, ని ళా? 903) శీలం వెం నీ నీవని హజణాజు ఓ జాళ్ళాన్సా అ ఇన క్షీ ల్తీశ్రీంతి. పళీణాం రాటు కళ ఆంటి పాతం వంళన ఏలా కరోనేల్లో ఈ వ జ్వీం జాం కాకీ పజాక్థాలను అజ వన్‌ శ ఓళప 2 ఉజాయా ది క హ్మ్‌ అక నిల ల చాటి జాలము. ఇరానీ సాం జీ గాస్‌ న్లై చ జీల్చిం ఆచం ఖోయా టు ణాలు అదు. నీయ క్యూ ఓస్మ్కాం ఉంాస్త ల్ని కాజ పవ సి వాంా, శీను జీవి లా మోన ధల ఆం దాడేశ9 నంట విలువే శే స్హేవాే ఓజా నే తి గ. శతపితలో లో ెింణి న్స్‌ వశీ జాని జ జాంసీయి లీక 3 లిజీ కాస ోలుం శళయంక్సు పేమాూానం చలా హూంష సూ [టం వీర్యాలు, అంజ కోలో దీం నేం దనం, మం జార ఆల ఉగ్‌ అనిలబుడ కవిఖటి డ్రాలుల్మీం పష శవ ళొా్రీజీశశిి ఏ ర అక్ష శాక. ని విశిష్ట లో జాని, జేఏ లా (ఈ అలా శే త్స యులు ఆననంతగా కృేద్దేష్య్య ఖు నిలుద్లీ కీవిగో గాం ఆనా అని బల్ళీ తని ఖీ తీ వంచన “శీ వసం లా డి వ్ర = టాడళ్ళా అ౨ శొనీప్టే మీ ఏది ళం ంనా-, వీళీసయి.

సీ ంళీ స యా సంజీవ దేవ్‌ తుమ్మపూడి 14-12-82

మాన్య మిత్రులు శ్రీ సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి,

అందులోని కవితలన్నిటినీ సాకల్యంగా, సమీక్షాత్మకంగా చదివి ముగించాను.

వివిధ విషయాల మీద వివిధ భావ తరంగాలను ప్రదర్శిస్తూ అల్లిన మీ కమనీయ కవితా సృజన రసానందాన్ని ప్రసాదించింది.

వచన రచనలో విషయం ప్రధానం, నిర్మాణ కౌశలంరెండవది. పదాలు పదార్థాన్ని అభివ్యక్తపరచి పరదాచాటుకు తొలగిపోతయి వచన రచనలో.

కవితా రచనలో ఆ విధంగాకాక పదార్థాలను అభివ్యక్తపరచి పదాలు పరదాచాటుకు ఫోక అక్కడే నిలచిపోతాయి. భావ సౌందర్యాన్ని ప్రదర్శిం చడంతో పాటు పదాలు తమ స్వీయ రూవ సౌందర్యాన్ని కూడ ప్రదర్శిస్తాయి. కనుక కవితా రచనలో భావావళికి ఎంత విలువ వున్నదో పదావళికి కూడ అంతవిలువ.

మీ కవితల్లో రెంటినీ, ఒకదాని మహనీయతకు రెండవ దాన్ని బలి ఈయక, సమానంగా పోషిస్తూ తీసుకువచ్చారు. అందుకు అభినందనలు. నేడు వ్యాప్తిలో ఉన్న అనినద్ధ కవితల ప్రాబల్యం నిబద్ధ కవితా ప్రగతికి ఏ మాత్రం అద్దురాదు. దేని రో

ప్రతిభా వ్యుత్సత్తులు తగినంతగా ఉన్నపుడు నిబద్ధకవిత రచించినా, అని

పరృభి పరకలు తనయగా రను మీలో ప్రతిభా వ్తత్చత్తులు కొల్లలుగా ఉన్నందున యీ నిబద్ధ కవితలు చందోబద్ధ సంగీతాన్ని వినిపిస్తూ భావసురఖభిని వెదజల్లుతున్నాయి.

'అర్హ్యపాద్యములిచ్చి ఆసనంబిచ్చి

ఉపచారములు చేయు నూహలోనీదు

క్ష19ి జీనన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

కృపగోరి యీ తనువు దివ్వె వెలిగింతు అపుడేని నాకంటికగపడవా ఏమి?....” మీ పై కవితలోని 'యీ తనువుదివ్వె వెలిగింతు' అనే వాక్యం ఎంతో అల్మిక చిరప్రియ తమ ఆ దివ్వె వెలుగులో దర్శనమీయదు! అందుకే అశరీరి అయిన ప్రియతమను చూచే నిమిత్తం తమ దేహాన్ని ప్రదీపంగా వెలిగించాలి! అటువంటి ఉత్తమ కవితా రచన చేసినందుకు అభినందనలను, అఆ కవిఠా సంకలనాన్ని పంపినందుకు ధన్యవాదాలను తెలుపుతున్నాను, మరో మారు. మనం అక్టోబర్‌ 22వ తేదీన ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో కలును కొన్నందుకు అనందం. మరికొన్ని సార్లు కలుసుకోగలం అనే ఆకాంక్షతో మీ సంజీవదేవ్‌ తుమ్మపూడి గుంటూరుజిల్లా 3-6-87 మన్యమి(శ్రులు శ్రీ మధునాపంతుల వారికి, సాదర నమస్కారం. క్రిందటి రెండువారాలు ఆంధ్ర జ్యోతులలో మీ జ్ఞాపకాలు (శ్రద్ధగా చదవటం జరిగింది. అవి ఎంతో సురభిళంగా తట్టటం జరిగింది. ఎంతో సునాదంగా వినిపించటం జరిగింది. వాటిలో ఎన్నో సుదృశ్యాలు కనిపించి నట్టు తట్టింది! ఇంకా అంతకంటే ఏముంటుంది మంచి మానదండం మంచి రచన్ను మధుర రచన్ను కొలవటానికి? మీ , సాహితీ స్మృతులు, సాహితీ శిల్పుల గురించిన స్మృతులు,, ఇంకా ఎన్నిటికో సంబంధించిన స్మృతులు, అన్నికలసి అదొక మృదువైన, మధురమైన స్మృతి సరిత్సాగరం అయి ప్రత్యక్షమైంది! వాటినిగురించి నేను మరొకొంచెం ఎక్కువ వ్రాసినా చాలదు 'మూకాస్వాదని మాత్రమే ఉచితమేమో అనిపిస్తుంది. మరికొన్ని జ్ఞాపకాలు మీ రసలేఖినినుండి వెలువడి అవన్నీ కలసి ఒక పుస్తకరూపంలో బయటికొస్తే, బాగుంటుందని అంతరిక అభిలాష. అందుకు ముందుగానే నా అభినందనలు తెలుపుతున్నాను. మీ పద్యరచన చాలా గొప్పగా ఉంటుందనుటలో సందేహం లేదు. కాని మీ గద్యరచన అంతకంటే తక్కువ గొప్పగా ఉండదు అనటం స్వభావోక్తియే కాని అతిశయోక్తి కాదు. మీరు గద్యంలో రచించినా, పద్యంలో రచించినా, మీ అక్షరాలన్నీ అక్షరాలే! మనం క్రిందటి నవంబరులో రాజమండ్రిలో కలుసుకొన్నాం. అంతకు ముందు ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ స్నాతకోత్సవంలో కలుసుకొన్నాం. అంటే ఇప్పటికి రెండుసార్లు మాత్రమే జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు క20

కలుసుకొన్నాం. దేనికైనా మూడుసార్లు అని మనకు వాడుకలో . మరెప్పుడో మనం మూడవసారి కలుసుకొనేది? ఉన్నది మసకపారని మధురమైన జ్ఞాపకాలతో. మీ నంజీవదేవ్‌ తుమ్మపూడి గుంటూరుజిల్లా 13-6-87 శూ మాన్యమిత్రులు మధునాపంతుల వారికి, నమస్కృతులు మీ నుంచి ఉత్తరం అందింది సంతోషం గ్రీష్మ ప్రభావం మీమీద (ప్రసరించి కొంత వేస్తేనో? దాన్నివదిలితే అసుఖం పోయేమాట నిజమేకాని అసుఖానికి తోడు సుఖంకూడ పోతుంది మరీ. ప్పుడు దేహం లేకపోయినందున మాత్రం ఏం ప్రయోజనం? డడం లిసయ దహం ట్స చేదు తీపులను వ్యక్తి అనుభవిస్తుందాలసిందే. తీపి తట్టినప్పుడు అనందించాలసిందే, చేదు తట్టినపుడు బాధపడుతుందాలసిందే. అలవాటయితే బాధకూడ అనందం అవుతుంది. మీరు నా సన్న సూచన ననుసరించి మీ జ్ఞాపకాలను మరికొన్ని రచించి పుస్తక రూపంలో తెచ్చే ప్రయత్నం చేయటానికి అనుకూల్యం కనపరచినందుకు ధన్యవాదాలు, అ జ్ఞాపకాలు ఎంతో మనోజ్ఞంగా ఉంటాయి నాకు తెలుసు! అధారపడి ఉంటుంది. మీ ఉత్తరం ఎంతో రమ్యంగా ఉన్నది. ఈ తడవ నేను చిన్న ఉత్తరాన్ని మాత్రమే వ్రాసి ఇందులో నాదొకవ్యాసం కార నడు అనేదాన్ని న్‌ దాన్ని మీతోనే ఉంచండి. నేటికి ఉంటాను. ' మీరు బలహీనంగా ఉంటే జవాబు వ్రాయకపోయినా పరవాలేదు. మీ సంజీవదేవ్‌ ఉఅభిథి 121 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

కీ వం. పము ల్‌ య గ ల్‌ తి భీ లో చీ టీ జ జో నజ (౮ యన పరక పీ న్మే* టల ఇ జల మ్‌ టాం. క్‌ సనైసేఉ్న ధ్తా ల ష్‌ జాలు టా త్‌ 1 సయం రం మ యాం వరల గ ఖా లీకి జ న్‌ కా సా తభ జీన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు గ్‌ా

యత మో ఈ ౧౭07 గల డి. బాలగంగాధర తిలక్‌ తణుకు 1-10-1957 త్రీ దంతులూరి వీరవేంకట సత్యనారాయణ రాజు గారికి, తాము దయతో పంపిన ఆహ్వానం అందినది. సిద్దహస్తులూ, రనవత్క వులూ అంధ్ర పురాణకర్తలూ అయిన శ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారిని సన్మానించే కీర్తి గౌరవాలు దక్కించుకున్న మీకు సహృదయాంధ్ర లోకం ధన్యవాదాలు సమర్పిస్తుంది. సన్మాననభ జయప్రదంగా జరగాలనీ, శ్రీ శాస్త్రిగారు ఇతోధికంగా సాహిత్యసేవ చేయాలనీ ఆశిస్తున్నాను. అనివార్య కారణాలవల్ల సభకు రాలేనందుకు క్షమించగోర్తాను భవదీయుడు బాల గంగాధర తిలక్‌ ననన నన కె జీవన రేఖలు - సాపొఠీ లేఖలు

, నిిబినునిత ఉరరినని కొననునో వం3రం. ఆఅడురళన న ౧ సంద నీఎ టఎనంతుడా లం తులా చర్ధడా లా లంతా తడ్యలాలకి కము ణా తతవుూంలు తం+ి. ఆనా. యినా లయిాంలి శింార్తావుంం క ర. వఎండు వెడం. ఆ వ జ్లే- ౨ఐ రాస్తు గద 3ైమఅ (2౨౨ (3ర్లా ౯3 ్రచీవం తి. చచ 20 గ త్తు గాపూం ౮ శృ తై స్యా౭ద్రి ళా శోచ్చ చిరం ౩4ఎ వభలతరిజాగా అశదాతయే చం 60బా రణ ర టా జ్‌. తం చా ీం ఆాడంం రల అతనేం సౌషంత డిం ఈల కర్చు క్ర్రంజ* వాల్‌ చి తెగ చి ఫాల రేబ్భాం దొలు. ఈ 2౮ఆంత్రగ్గా ఉఎడూత వూ కూతరు... చంద ల్బం 6ళ వోతం వెడం 3 పా రాకా భతి చుర శీ. . ఆరదు వ్రిరొదాం త్యాచవూరాం వాతి దనం దాం ౯2 న్‌ కా, స్మా ల్‌ వ్‌లెగ్తా ల యూన మా వళ్చడు ఉం రెవ హాటు ఇరా శ వెలిడి చ ప్రవంలం బె రొర్చిణి ) ప్రై చన్య్రాలూ దూరం తి బ్రల్చ్ర వాడల నఖ త్హ్రాదం వ ఫ్రాంరతం టాన్‌ మూ రమా జీవన రేఖలు = సాపొతీ లేఖలు న!

తొ య ఆ జౌెం వి కార్త ల్హ్య్న, పురిపండా అప్పలస్వామి య! 9.౦. గతగాతగాంగ 50 58౧0౧814 - 752 0696 నిగ ర 15-12-76 ప్రియమిత్రులు మహాకవి శ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి నమస్కారం జైత్రరథం' అందింది. కృతబ్ఞుణ్సి. రసధునిలో మునకలు పెడుతూ చదువుతున్నాను. క్షేమం. క్షేమంతరుచు వినగోరుతూ అభివందనాలతో అభినందిస్తూ భవదీయుడు పురిపండా

23-7-11, ౦౦౦64౪౫ ఈ 9 జ00తంతంతాగా1 68-73 కొంగంట0ర4 006188548౫, (ఆం సరగ? నిణరంకి 580608 ఉండరంగ సంగ0067 గండరంగ౫ం ౧౦౪౧64| ఉత ౮౧౧౧౧౪౧ శ్రీ నాగేశ్వరరావుగారికి నమస్కారాలు. మీ వుత్తరం అంధ్ర రచయితలు రెండో సంపుటంలోని పేర్లూ అందాయి. మొదటి సంపుటం నా దగ్గిరలేదు. దానిలోకూడా చూసి లేనిదేదీ చేర్చాలో చూసి రాయాలని ప్రయత్నించాను. పుస్తకం దొరకలేదు. అందుకే కొంచెం అలస్యంగా జవాబు రాస్తున్నాను. మన్నించగోర్తాను. జాబితాలో తిరుమల రామచంద్ర షష్టిపూర్తి కాలేదేమో! ఉంగుటూరి ప్రకాశంగారు రచయితలకింద రారేమో! వీరే వస్తే కొండ వెంకటప్పయ్య, దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్య అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు గారివంటివారు ఇంకా ఎందరో వస్తారు. కనక ఆలోచించగోర్తాను. శ్రీ మధునాపంతులవారి జాలితాలోవున్న 70 పేర్లలోనూ భోగరాజు నారాయణమూర్తి గారిపేరు రెండుసార్లు పడింది (34,69) కనీసం వందమందివుంటే బాగుంటుంది. స్రీలను చేర్చడం

మంచిది. ఊటుకూరివారి పుస్తకం చూసినిశ్చయించవచ్చు. ఇందులో నాకు తోచిన పేర్షుకొన్ని వంపుచున్నాను వీటిలో నచ్చినవి చేర్చవచ్చు. నచ్చనివి వదలి పెట్టవచ్చు. అది శ్రీ మధునాపంతులవారి ఇష్టం. ఈ సందర్భంలో ఏలూరువారు (ప్రచురించిన “నవ్యాంధ్ర భవ్య జీవనులు'(?) టేకుమళ్ల కామేశ్వరరావుగారి సాహిత్యమిత్రులు. అకాడమీవారి 'విశిష్ట సభ్యులు" మొదలైనవి చూడ ప్రార్థన. క్షేమం రాయించవలెను. భవదీయుడు పురిపండా అప్పలస్వామి *చేర్చింది. 1.

• రచయితల పట్టిక పంపి యుందురు. కై జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

జో న న న జ వం. స్‌ ” ల య... [వో ఇట్ల క లా ర వ క ము 6జి స్‌టగ శ్‌ ర్‌ జ అనల లా శ్శ న్‌ గ్‌ జ క ం ₹ల౯ సి | జా! శ్‌ న్‌ తతతానా్య నా వా గ | ఈ ర్‌ శీ, ఇ [హో స హవా. క టో న ఆం లం స య ల. ల! నలం లే * న యీ తీ ష్టైన . (న్‌ చిత్తా స్త ను వ టో ఇట ఫ్‌ నక రూ క ఫ్‌ సళ యో న 1 ఈ త్తు న్‌ ణీ వో సనన న జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు క!

(న లాలీంగెక సి. నారాయణ రెడ్డి 0౦ 2౧౫౭౧8 గంర౮ర/ కర62086 20-8-64 మిత్రులు శ్రీ శాస్త్రిగారికి నమః మీ ఉత్తరం అందినది. చాలా సంతోషం. నిరుటినుండి మీ ఆంధ్ర పురాణం ఎం.ఏ.కు పారం చెప్పే సదవకాశం కలిగింది. చదివిన కొద్దీ చవులూరిస్తున్న ప్రౌఢ మలిపాలు కోసం వేచివున్నాం. తొందరగా పంచండి. అకాడమీలో ప్రస్తావన వచ్చినపుడు నేనున్నాను. సంతోషప్రదమైన వార్త. * శలవు మీ సి.నా.రె. నా

• అంధ్రపురాణమునకు అంధ్రప్రదేశ సాహిత్య అకాడమీ అవార్మ ప్రకటించిన వార్త క్ష జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

హైదరాబాదు 22-2-78 డా! సి.నారాయణరెడ్డి మిత్రమహోదయులు శ్రీ సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి నమస్మారాలు మీరు దయతో పంపిన 'సదాశివ' కృతి అందింది. అందులోని శివ '్రొథిని అందుకోవడానికి వూటచాలుతుందా! అన లీ జన్మచాలుతుందా? అప్పుడప్పుడు చదువుతున్నాను. పునశ్చర్వణ మోహనంగా.

• మాధవరామశర్మగారి భావోపహారము చక్కని వివృతి మీ సి. నారాయణరెడ్డి ఉవత్తి న
• జమ్మలమడక మాధవరాము శర్మ

లీజంజనటల గోణలు, గా గణా అంజ ళా కిగాటనలిఆో డిడి 533 టక 0౫ 16 11-96 పూ ఇ్యకుకో్‌ లన శజాక్రకంర్ల శీ కుమూవంతుం భా నత్వ్యణళాయా ౧ గాన్స్ర) గారిని, మ్యానాగాత న్ను ప్రార కంల వి, కచేెరు జయ గా వష్టివ్వ్యూ సాక త్తోస్చు రాయల చక్షు క్వూర్య ఇ/స్రూక్వవం నాచ్యుక్యోగన్చు న్నినం మరు కయ్యం్రో6ి | గశ్‌ఠం ఇ (ఇవచాకా అతాయ కి నోశ్రాం శన్షొక్సెక్‌ జనా లచ ఆశీ ను ఆత్మగా ళు చాయం లం దతం తన్నా కం? జం క వు న బ్లు ఘ్నుతు శాలగావి బ్లశసుయమ్యున్నం యి నారి అఆల్బణ నాకై” య శ్వ సనం 74 కాశ్చ్రిణాకింం శక్‌ ॥ కోమల వన్య అక్పాయచ్తాలంంరొన్స్కై స. క్కు కంంరాం బ్‌ నటనం ణా ఉంనలథ వ శంలొచా వ్‌ క్యూన్వ కాశ6ిత్ళి పూతత్ర, “వాళఎదిక దాటు ళా ద్క జడా చ షు ఇల గ్రరు లుంకటా కర్వార్నాలి. కుట "ఆశచిళా తళంయం అతా శా వాన్న

సోమసుందర్‌ బృహత్కావ్యాలు - ఒక ప్రతిని మీకు యీ లేఖ తెచ్చిన చిరంజీవి సత్యనారాయణ ద్వారా పంపుతున్నాను. అన్వానం- కార్యక్రమ పత్రాలు సోమవారం పోస్ట చేయబడి మీకు అందగలవు. అ అవకాశం లభించగలదన్న ఆశలేదు. కాని యీమటుకు మీరు కాదనక అభ్యర్థన నా అభ్యర్థనగా మన్నించగలరని విశ్వసిస్తున్నాను. సదా భవదీయ విధేయుడు ఆవంత్స సోమసుందర్‌ లు వునన జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 134

మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి రాజమహేంద్రవరము 31-12-79

అప్తమిత్రులు

శ్రీ కుందుర్తి గారికి,

నమస్కారము కుశలోపరి

మీ లేఖ 13.12.79 తేదీగలది చేరిన తర్వాత జవాబునకు ఇంత జాగు వడినది. మన్నింపవలెను.

సువిశాల సుందరమైన మీ ఉత్తరము డెందానకు అద్దుకొన్నాను. రెండుమూడు తడవలు చదివించు కొన్నలేఖ. ఆంధ్ర పురాణము సమగ్రము చదివి సహృదయులుగా మీరు వెలువరించిన సర్వాభిప్రాయము నాకు వృాదయ సద్భశ్యముగా ఉన్నది. కావ్య కళాస్థానములు స్పర్శించి కవిని పులకితుని చేయుశక్తి ఈనాడు అలభ్యయోగము. మీరు ఆటు రచనలో, ఇటు భావుకతలో ప్రత్యే కొసనమున కూర్చున్నవారు దేశమునగల ప్రసిద్ధికి- కొన్య (ప్రపంచమున గల సిద్ధికి ఎంతో అంతరము ఈనాదు కనబడుచున్నది. చెప్పకపోవుట ఎందుకు ఇప్పుడు మిమ్ములను అర్ధము చేసికొంటి ననుకొనుచున్నాను.

మీ లేఖలో ఉదాహృతములైన బహు విషయములు నాకును నన్నిహితములు. కుందుర్తి కృతులు తీసి మున్ముందుగా చదివినది దండియాత్ర, స్వేచ్భాగీతి. నా మార్గంలో మీ నిగ్రహమునకు చాల అనందపడితిని. అనేకులలో లేని గుణము

ఈ ఉత్తరము అందాక (వ్రాయుచున్నది. ఒక సదవకాశమున సౌవధానముగా హృదయమును తెలుపుకొందును. ఈ సంవత్సరము జనవరి 24వ తేదీ జరుగనున్న జాతీయ కవి సమ్మేళనమునకు ఢిల్లీ ఎ.ఐ. ఆర్‌. ఆహ్వానించినది. వెళ్లుచున్నాను. ఇంతవరకు హైదరాబాదు ప్రయాణము ఏమియు తగులలేదు. వచ్చి మిమ్ము కలసికోకుండ ఉండలేను.

మ.స.ళాట్లి వా.

• శ్వ వుత్తరము వ్రాయుటకు (ప్రేరణ కల్గించిన కుందుర్తి వారి లేఖ (్రశ్శపుటలో చూడగలరు $3క జీవన రేఖలు - సాహితీ రేఖలు

మేంజ్యుట్స. 'ఫైటీరాచాతు 18 6౬7? కృప గ మిట్రజర్షీ వాినామతులసైత్స సారణి వ్రనాత్‌ నన ఎలటీకు వప ప్తి ఓ ( శీ , జేర్జ పప్పు ప థల రాలిం వీ వీట వ వాను, జన్‌ న గు న పళస్ధాట్‌ ని ఫ్లీఫ్‌ నిత్తానాన్రాని వృండి. శే ఖా హటినా మాళచి పటం, ధయ? లో ల భా ఛి శివలాః ఆని యడేచేశానే షాట్లు [8 వలి ఆడుక్క కటుల్పన్నం ప ఎంత్‌ వజకంపే ద తానో ఒప్టుటత యం పటు వద్దో లీచన్నా మం ని నో టో కప, ఉాఖశాడ పి స్త ఏయస్తం దరి మిళ్ళవ్న వల న శ జున్ను సుప్పత ఇ జీ షమాని విశ్వ వలే వాతల న్‌ టూ వరు? నతో ఈ ఖ్లైళనో ఛాన్హ్యశస్లాను ఖ్‌ శొచ్చ బే గాలము గీటొట తూచంలా నోతాలై త్తే 'డెజు పన్తు ముని వంటా కన కసే కంటాసు- ఓ3 క వృలవడి వితరన శేను ఇమం తనయ శోటగాన్టం భ్‌ తటీశా స్పొక్రైము శీవమ్తువలమిత నై 1 యా కాస0ం దశ్వవత్తువి సిర సై వశే సలమనేం!విశావిండి పా ద$ంకో (ట్రగ్యస్థృటే కళాయి ంంచ వళ రో (స ఇటలా నముదునా పోత పోగాకు. ల్హసు నిసా హి తం శ ఊచ టం ను 'ఖువనషళయ్య న ర మా సందశదా వపను కుట న రదిచేయిము మొన ఫైన వికచ్లై కొడై, తెప్పెరచ్న్‌ట వ్వర్పువేశాకుర 1 వి లంఖీ- పంతువేని విందో, కటునింత) బాషా ఏ మాల సోజు మీ కథ, శ2థునీ శనళాటషల యట్షాలు వూ టవ ఆవడ వ? తర్షాస?) ట్రం వట్టల విక భం రూ లయ వరథ ఏవతశాన టే వంతటళి పేస్‌ రలబ4కానే 1 ల! సష్కేథీ స్థన పనా మాను వ త్హాలు ఛ్రార్జజహే ఖజదిసిస్ట హో మళి చెక్పవో క మంకీ వశే భానువూళళతను నాకు కాకీ ను థీర్షీం కా యమ రై? కాయకు వంతి కాకి? సతివఓలా ప్రోతటోరో ఇ్ఫాన్సుణ నొ వాన కేకల ల్టాలిం శయనా? ఇసేమంటీ యింవ తెపనోరనాలి అనాథ తీ భాస గశాంని నీల ననీ ర్రధుహుతానో జీవన రేఖలు - సాపాతీ లేఖలు గ్‌

అనిపించింది. అయితే పదిగా విభజించకున్నా ఒక్క శ్రీ కృష్ణ దేవరాయలకే మూడు సర్వాం భార్యలను ముడిపెట్టడం మరీ ఎక్కువవు తుందేమోననే అనుమానంకూడా నాకు రాక్రప్రోలేద్స దక్షిణ నాయకుడైన ఆయన వంటివారికి సరిపడినా శ్రోత ఒకడున్నాడు గదా మన కవులప్రాజం తీయడానికి ఇదేమండీ యింత ౧౭౧౧౧౦గుం౧౫6 కధా విభాగం చేశారని నిలదీసి అడుగుతారు

చాలాచోట్ల మీరు ప్రదర్శించిన పద సంపద ఆకర్షణీయంగానూ, ఆహ్లాదకరంగానూ ఉంది. ముఖ్యంగా గీతపద్యాలు ఆటవెలదులు నిర్వహించినప్పుడు పంక్ష్యంతమున ప్రాసలు వేయడం అలనాటి మా అంత్యప్రాసల అలవాటును జ్ఞప్తికి తెచ్చింది. అనుప్రాసలు మనకు కొత్తవేమీ కాదు అయినా విజయవిలాసం వంటి కావ్యాలలో యిది మరీ ఎక్కువ మోతాదులో ఉందేమో అని నేను అనుకుంటాను. అలాకాక మీరు బెషధప్రాయంగా అక్కడక్కడ అందించిన అందాలు ఆమోదయోగ్యంగా ఉన్నాయనిపించింది. 370 పేజీలో 'ఆ గజనేత పక్షమున అనే పద్యం మొదటిపంక్తి చదువగానే 'గజయీత శబ్దం నా మనసులో మెరుపులా మెరిసింది. మీరు తక్కువవారా స్వామీ! నాలుగవ పంక్తికి నేను వచ్చేలోగానే మీరు దానిని అక్కడ కూర్చుండబెట్టి తయారుగా ఉన్నారు! చాళుక్య పర్వంలో మీరు నన్నయభట్టుచేత కవిత్వ రాజ్యమును చేయించి * రాజరాజనరేంద్రుడిచేత పరిపాలన కావ్యబంధము వ్రాయించిన గదుసరితనం చివరివరకు నాకు జ్ఞాపకం వుంది. వారిద్దరు మీ ఆజ్ఞాను వర్తులై స్వకార్య నిర్వహణ బాధ్యతలను వదులుకున్నట్లు కనిపించారేగాని నిజానికి వదులుకోలేదుకూడా! వారిద్దరు మీకంటే ఎక్కువ గడుసరులే!

అప్రియమైనా యధార్ధం చెప్పక తప్పదు. మీ సీసపద్యాలు ఏ మాత్రం కదిలించ లేకపోయాయి. న కం సీసాలు చదవరు మరేవీ రుచించడం లేదు. శ్రీనాధుని తరహా సీసపద్యాలమీద అస్మదాదులకు ఆయన మహావిరక్తి కలిగించాడు. కథన శిల్పంతో ముడిపడి మెరుగులు తేరిన సీసాలు యీ కావ్యంలో చాలా

పురాణశబ్దంపట్ల మీకున్న ఎక్కువ మక్కువవల్ల యిది అంధ్ర పురాణ మైంది గాని లేకుంటే ఆంధ్రచరిశ్రే గదా ఎందుకంటున్నానంటే ఆధునిక కాలంలో దైవభక్తి సంపన్నులకు తప్ప మిగిలిన వారందరికీ పురాణమంటే ఏదో ఏనాడో జరిగీ జరగని పుక్కిటి పురాణమేమో అనే బ్రాంతికలిగే అవకాశం వుంది ప్రధమపర్వం మినహా మిగిలినవన్నీ చారిత్రకాధారాలతో సుప్రతిస్టిత మైనవే గదా! దశకుమార చరిత్ర, మనుచరిత్ర, వసుచరిత్రాదులు సాహిత్యంలో నుప్రసిద్ధములేగదా! అలాగే 'ఆంధ్రచరిత్ర' ఉండేది.

సరే పేరులో ఏముందిగాని పురాణ కవితాంశగల ఆ ఉదయపర్వమే అన్నింటికంటే అమోఘంగా ఉంది ఎందుకంటే అందులో సార్వకాలికమూ, సార్వజనీకమూఅయిన [౫ 7౬౧ 6/౧0%0౧5 దాక్కుని వున్నాయి పుత్ర మానవ సహజ లక్షణం. ఎన్నుకున్న కథలోనే రసోదయ సాధకములైన / న. నా ఈ సట్‌ నేను ఆధునిక ననా నత నన హస

చేసెను నన్నిళట్టు గుణసింధు మహాంధ్ర కవిత్వరాజ్యమున్‌ - అని వ్రాసారు.

కవిత్వంలో కథా కావ్య సిద్ధాంతాన్ని (ప్రవేశపెట్టి ప్రచారం చేశాను. అవి నహజంగా లేనిచోటకూడా కవి తాను తన ప్రతిభా విశేషంచేత రసోదయం చేయించగలిగానని అనుకోవడం (భ్రమ యేమో అనుకుంటాను. మన భావ కవిత్వమంతా విషాదాంతమే. గురజాడవారి “పూర్ణమ్మకథి విషాదాంతమే. కాని యీ రెంటిని పోల్చిచూస్తే ఎక్కడ రసవంతంగా ఉన్నది?

అది అలా ఉంచండి. రామాయణ కల్పవృక్షంలో అంబరీషుడు యజ్ఞ చేసినప్పటి శునశ్ళేపుడూ, మీరు చెప్పిన దేవరాత శునళ్ళేపుడు వేరువేరు వారా? రెండుచోట్ల యిదే కథ రెండురకాలుగా ఉందా?

ఇంతగా ఛందో మర్మాలు తెలిసినమీరు ఆంధ్రుల కథను నాయకరాజ పర్వంతో ఆపవలసిన పనిలేదు. తరువాత కొనసాగించవచ్చు. బ్రిటిష్‌వారు వచ్చిన తర్వాతకూడా అంధ్రాభ్యుదయ స్పోరకములైన మహోద్యమాలు జరి గాయి. ముదిగొండ వీరభద్రమూర్తిగారు రాసిన 'వందేమాతరం'” కావ్యం మీరు చూచేవుంటారు. అది కాంగ్రెసు చరిత్ర. మీవంటివారు మిగిలిన అంధ్రుల చరిత్రనూ దేశచరిత్రనూ కావ్యాలలో నిబంధించాలి. అయితే ఒక చిక్కున్నది. మనం పద్య ప్రబంధాలలో ప్రదర్శిస్తున్నభాష, శైలి, సమయాలు మొదలైనవన్నీ రాజులు రాజ్యాలుచేస్తున్న వ్యవస్థలోనుండి పుట్టినవే వాటన్నిటినీ ఆధునిక కొల పరిస్థితులకు అన్వయించడంలో మనకు వచ్చినదానిలో కొంత ప్తోగొట్బకోవలసి వస్తుంది. గదా, ముసల, కుంత, తోమరాద్యాయుధాల ప్రయోగాలు చేసే రేడు నేడులేడుగదా. ఆ పదప్రయోగాలు మనంకూడా మానుకోవలసి వస్తుంది ఈనాటి సామాజిక వ్యవస్థకు తగిన విధమైన భాష, శైలి, అలంకారాలు, మొదలైనవి నృష్టించుకోవడం మీ వంటివారికి కష్టం కాదు. ఇష్టం కాకపోవడం వేరు. మీవంటివారిని వదిలివేద్దాం. నిజానికి ఆధునికుల మనుకుంటున్న సోమసుందర్‌ ప్రభృతి అభ్యుదయ కవులకే అశైలినీ అ పదాడంబరాన్నీ వదులుకోవడం కష్టమవుతున్నది. అయితే అయింది. తమనుతాము నిలభెట్టుకోదానికి అది ఉండవలసిందే అనే సిద్ధాంతాలు చెప్తున్నారు. అదీ విశేషం. ఈనాటి యువకవి కవితారంగంలో అద్దుగుబెట్ట నమయానికే వూర్వకావ్య వరిజ్ఞానం (అంటే శ్రీశ్రీ పూర్వం) అక్కరలేదని నే పండితులతోపాటు (మీ వంటి సహృదయులు మినహా) అభ్యుదయకవులు సైతం నన్ను తిడుతున్నారు. యువకవులు తరువాత తరువాత ఏమి నేర్చుకున్నా నాక్కు యిష్టమే. ప్రారంభంలోనే అవి అన్నీ నేర్చుకుని రండని, 'అధికారం' ఉండాలనే ఆంక్ష వద్దంటున్నాను. ఈనాటి యువ కవులకు వ్యుత్పత్తిలేదని సోమసుందర్‌, కె.వి. రమణారెడ్డి, గజ్జెల మల్తారెడ్డి (ప్రభృతులు అంటుంటే నాకు నవ్వొస్తుంది. అసలు వీరికున్న (నాతోసహా) వ్యుత్వత్తి ఎంత అని' నే నడుగుతున్నాను. పూర్వకాలంలో వారు అన్నీ నేర్చుకున్న తర్వాతే గోదాలోకి దిగి ఉండవచ్చు. కాని నేడు ఆ అవసరం ఉందా? ఏ కవి అయినా తత్పూర్వమైన సర్వం నేర్చుకోగలడా? కవితా (ప్రతిభ ఉన్నవాడికి సర్వం నేర్వాలనే నియమం ఉండాలా? పద్య కవితొ చక్రవర్తి అయిన జాషువా ఏ మంత వ్యుత్వత్తి కలవాడని లోకం ఆయన్ను స్వీకరించింది?

లేఖా స్మృతిపోయి చివరకు నాది ఉపన్యాస ధోరణికి దిగినట్లున్నది క్షమించండి. అదిమాత్రం ఎందుకు ఎలాగూ మీరు ఆరోజు నా ప్రసంగం వినలేదుగదా. యిప్పుడైనా వినండి. అనాడు తప్పించుకున్నా యీనాడు తప్పదు. ఎందుకంటే నాకు చిన్నప్పటి నుండి

కం జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

అలవాటే నా ఊహలు గుప్పిళ్లలో పట్టి పెద్దవాండ్ల ముందర పోయడం. సంపూర్ణ స్వరాజ్యం వచ్చినట్లు కవిత్వంలో కూడా సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యాన్ని దుర్పినియోగపరచే వారిని ఎదుర్శొనక్ర తప్పదు. ఈనాడు గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ ప్రభృతులు “అనుభూతి వాదం” అనే పేరుతో భావ కవిత్వాన్నితెచ్చి దించుతున్నారు. ఇందులో కధావస్తువు పాతదీ ఉండదు; కొత్తదీ ఉండదు కేవలం 60893 06/2 అంటే అలంకరించుకున్న మాటల గారడీ. ఉపదేశరహితం. ఏమి చెప్పదలుచుకున్నాడో తెలియదు; ఒకవేళ ఏదైనా ఉంటే అది ఎవరికీ తెలియనంత గోప్యంగా ఉంచదానికో అన్నట్లు చిత్రోక్తి. అలంకారాల బాహుళ్యం. నాకు పురాణ కవిత్వంతో ఏవిధమైన పేచీలేదు. ఎందుకంటే సమాజంపట్ల కవికి కొంత బాధ్యత ఉన్నదనే నృృహ వారికి ఉంది. వారు ధర్మమని విశ్వసించినదాన్ని బోధించారు. ఈనాటి భావ, అనుభూతి వాదకవులకు తమగోడు తమదే తప్ప ధర్మబోధా స్పృహలేదు. అదీ అసలు చిక్కు దీనికితోడు చాటువులవంటి మినీ కవితలు ప్రాచుర్యం పొందాయి పత్రికలవారి ధర్మమాఅని. 8 పంక్తులకు మించని కవితలే ప్రచురిస్తామని పత్రికలవారు ప్రకటిస్తారు ఈ పరిధిలోనే యువకవులు రాస్తారు ఆ విధంగా వీరికి మెరుపువంటి ఒక భావాన్ని తళుక్యున మెరిపించడం తప్ప కావ్య నిర్మాణ స్పృహపోయింది. ఆ 8 పంక్తుల పరిధిలో-వాడు ఏమి రసపోషణ చేస్తాడు. ఏమి సందేశం యిస్తాడు? ఈ సాద అంతా వింటుంటే మీకు అనిపించవచ్చు “చేసుకున్నవాళ్లకు చేసుకున్నంత మహాదేవ!” అని అయినా యీ సాహిత్యరంగం నిత్య యుద్ధరంగం. ఇంతకూ చెప్పవచ్చిందేమంటే అభ్యుదయ కవితాదుర్గాన్న భావ కవిత్యం వచ్చి ముట్టడిన్తున్నది అని. దుర్గ రక్షణకోనమే నేను ఆ నమయంలో చాలా చోట్ల (ప్రసంగించవలసి వచ్చింది. మరొకసారి ఆంధ్ర పురాణంలోకి కృష్ణదేవరాయ పర్వం వచ్చేసరికి మీకు కవిత్వంలో కన్న వలి ఉద్రేక్షలు, ఊహలు లద విసిరారు. చాలా బాగుంది మొత్తంమీద మీ కావ్యంలో తెనుగు నుడికారపు పోదుములు ఎకుువగానే ఉన్నాయి. సంస్కృత శద్దపాటవ ప్రదర్శనలోనూ మీరు అఖందులే. నిజంగా మీ కా స్‌ ఆనందించాను కనుకనే యింత పొడుగ్గా రాశాను. లేకుంటే నాలుగు ముక్కల్లో తీగ్నివసేదాళ్డి ఒకరి ఎదురుగా మరొ కరు తటస్థ పడివుంటే అభిప్రాయాలు చెప్పుకున్నట్లు నా ఊహలు చెప్పాను. అన్యధా మీ కుందుర్తి అధథ సం 15 మలక్‌పేట కాలనీ ౧5 దారాపు 40 ఏంర్ల హై. 50036 40 ఏండ్లపాటు సాగిన (ప్ర మంలో ఘట్టాలను మీ చేతిమీదిగా సరిపిసే బాగం రీ ఇంద గొట్టే ఉద్యమంలో ప్రధాన అటునుండి యిటైనా స్లో వాతపు అదిపే చ్యవన టీకి రన్షనారు గనుక యిలా అనిపించింది. తెనుగు జవన రట. సవ ర్తి సంతోషిస్తాను. యిటీవలి చరిత్రను కూడా (మీకు

'ఏఖ/ కొ త్త సత్యవారాయణ చొదె డవబతజాల మాం ఆ [ంసందిబతకాకలిల (7/జ/క వంపాకనడుకు ; భాషాపోషక ((౨ధనుండలి శ్ర ఉయయలటు స్వేత్ష/లాళంు నృార్హ గామి ఎ ఉట భయా వాలం రద డం తమక్షు_ టంత భయ దఖదాలి భే యాలాలంనా/ కనా శజ॥... బృ తశరరూల4 ఊర ప్రతాహాశ్తె స్రీ నెన్న లంక ఆంధ్ర రుడు తం” సాయం? తలలను ఎర్రఐ ౮ యనం ధళ్న వశపంం+డూం- ఎ ఇతళంలు వుడాలిజంలి లాజకలనాం అండిజిదిలర కా లగ్ర్ర్యపంు వలు కలకం రాకల “సా రళాలి సంద , క్తాం్త పాజలి వతు తు త. ఆూఆ్త/లా ణా ఎన్టమా ధహలాకపంాా త్రూ లయం 22 “లయల షంజఛ్లి క ఆతా వ వ్‌ ౮ ఆలం గ జన్‌, ఆ) లంుంగవల డూ ఎన్నో ఉర”. డా ప్రక్షులి ఈ? నాకంనంూ జం నరంల ర్త దఖులళి దణ ూర్తుత్విట్టట " రరర వడడుటాట్రోక ఎ ఇ తా/రిరకు అకళంక 'సైరదోలార యోబు సగన ఢినవమేక ఆగడం నల క ఈ 2 సరిం ఆలస్య నధాలి కంల - “సాచవలోయాటు- యట లి ఠపలి రట్యాలులల ల త్వాం టు “రాయు గ. రలు ఈ ఈళి పయిమూణ "కూర వత నభబగులా ధీ9 దక టలిడెం ఇక ఢిళడుో ఈ దళకలగం' ఇం నాకళావి గా భాయ గజ్లైణా తగదజ్యగాా ఇంవం్జాననయ 2 బం చలల ' గాత్ర ఆం నైన వాత ల్‌ట్లూం గూల ఇప్కెర్ర అచల వర్ధనం దత” డం రిం దళం డొ కల ఫాటఓి నాళ ఉంటం నా లల భాంగ ఈ ఘన! తటా శా బీనన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు క42

“రచన-విషయ సంగ్రహము” ఇత్యాదికములో హృద్యమైన ధోరణియని నేనెరుగ అనవలసిన అక్కజలేదు. కాని,ఆ “విశిష్టతకు తోడుగ, నడుమ నడుమ- “గౌరవనీయులు సంగతులు (వార్తలకు) చిరపరిచయాలు' ఇత్యాదులు- '“ద్విత్రాఃపంచషాఃి అన్నట్లు ఆ 'కతిపయములు” కూడ లేకుండ నడచినచో- అదియొక “చరిత్రగా గాక, మహాకావ్యాలు'గా నావంటి వ్యక్తులకు స్ఫురించునని గట్టిగా అనవచ్చును- ఇందలి 'సౌగసు'- 'ఇంపుసాంపులు' గూర్చి ఎంతైనను వ్రాయవచ్చుగాని ఇటు, ప్రకృతము స్థానములేదు. 'అందినంతపట్టు ఆవ్యక్తుల (ఫోటోలు కూడ ఉన్నచో- వారితో మాటాడినట్లు ఉండునని తలంతును.

ఇటీవల, నీతిచం(ద్రికమల్లే వ్యాసముతోను ప్రచురించుచు ఇక్కడ అచ్చుకని ఇచ్చియు పుస్తకము (210 పుటలు) అచ్చు పూర్తి అయినను చిన్నయ సూరి కవిత్వముగూర్చి, 'పెరాపురపు' నంచికలుబట్టి లోగడనే కొంత గ్రంథము సమకూర్చియుంటిరి. ఒండురెండు అంశములు, మీ గ్రంధమునకూడ తీసికొన దగినవి యున్నవి. తమ అభ్యంతరము లేనిచో ఉపయోగించు కొనుము. ఒక్క చిన్న సంశయము- 'చిన్నయ యింటికి, 'జడ్జి' వెళ్లి సమావేశములో పాల్గొన్నట్లు తాము వ్రాసితిరి నేను ఎచ్చటనో చదివినది- 'హయగ్రీవులతోపాటు, చిన్నయ్య- 'జడ్జి' గారియింట, “అలంకార శాస్తాలు' ఉపన్యసించినట్లు- జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు కతన

ఇది చిన్న విషయమైనను- జరిగినది జరిగినట్లే వ్రాయుటలో టెబిత్యము. నంశయమని వ్రాసితిని- వీలుగున్నదో, ఈ ముచ్చటనుగూర్చి ఒక కార్డు వ్రాయగోరుచున్నాను. 'నజన పత్రిక అగునా! సూరి వ్రాసిన గ్రంథమా!

“శిష్ణు వారి 'కల్పని గూర్చి 'వేదమూవారు కూడ, నిరసించినట్లు ఆయనగారీ జీవితంలోనే 'కొన్ని పంక్తులు ఉన్నవి. అవికూడ మీరు ఉదహరించినవో ఇంకను 'ఐలము'గా ఉండెడిదేమోగీ-

ఎన్నడోనవ్రాసి, ఓపికలేక అపియుందక వ్రాయుము “నవభారత్‌” అన్నదీ సుమారు 2500 పద్యములు, మీ యనుభవమునుబట్టి; 'నరన్వతీ పవర్‌ (ప్రెస్‌' అధిపతులు 'ఫెన్‌లిల్లు' లోనైన కొంతసామరన్యముచూపగలరేమో! దయచేసి, తెలియ జేసితిరే తక్కినది ఎట్లో సమకూర్చుకు, అచ్చు ప్రయత్నము చూచుకొంటూ అచ్చటి- అచ్చుపనులు ముచ్చటగానున్నవి. శమకు చాల శ్రమ కలిగించితిమి. అన్యధా ఖావింపరని యెంచి, ప్రత్యుత్తర నిరీక్షణకు

భవదీయుడు కొత్త సత్యనారాయణ చౌదరి కే4క్‌ జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

తరిణతీ , తాన నందాదకును కస. భర అగ్తవఓిక్‌ /( కరా శ?టిరిదేప లో శారా త 2! మేరొన్వశ్చీ మువోడ శీ: ? నోహతుల! స ని క శి: మధునోహలతుల సత్వ్యశాళాంశుంనా న్ని మవమయిలకే శ్‌ తశ టలు కు. నౌ నోగుష్టాకాలు. పాళ్ళు అకుళాళ వ్యత్వోవీనోనా. వానితో 1971 తరీక రష చళనోన నేం కకరాంితా లవ లన ధనూ 'వౌాగాలు ం ము బెాోంకుల్లు జళ్క బాటు కాంాకంలి ఆ తేవ్రిపినస్పుదు మూాళ్ళ్చి జనవ తజి టనోుగాప్రళమ?. నోంన్టులంకేల అంఇకాళనా ట్రెవిపినాను పం ౧సపనంగి ల్‌ (౪ గళం. వివాడ నంతరమం గుంతూళు లట వున సంకళ్ఞనో వల్‌ “సి ఖా శం చాటి పాలఖల్న మూగునా కావలని వచ్చనది అ స జుగాతింతా *శమ కూళనాా సెన్సులా కగస్టైనామా ఇంసషడి నో శవంరోగ నేలు నా అభి బడుల కంగడు మూర్యో, గి లక షణ , దాకళు గాళు వళో వైంథి ఇవెంం 1ఓ0 “4న భోం శి ఎ వన్ని శట్టినా నాకి ఇప్పినారు. శ న అమలాప్య్కళమా కోటొఆనోని వ్రాయాటనేే. వెచాంయుల ఆన్న. ఆర్మంంపైన మాజా కశ ఒం ఖాంలా సంభిదవుులా దండ వచ్సునవి ఎం భేయెం. ఉట పకనాన జీనన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు క4ర

జీ చ్‌ రొ త్తు “కరుణశ్రీ” జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్ర గుంటూరు 15-6-82 ట్రూ వహ యణ శాస్తి మహోదయులకు కరుణత్రీ అనేక నమస్మా! విధముగా గౌతమి (/ ఉభయకుశలోపరి. అనాడు మీరు చెప్పిన గాకు “కథలు - గాథలు' మరికొన్ని భారతి నంచికలు పరీక్షించి ను కర ఏకా చెళ్లపిళ్లవారి 'ఐమ్మెర పోతనామాత్యుడు” వ్యాసము లభిం న వ్యాసము అందులో లేదు. మీ రచన లేకున్నరో నా ప్రయత్న కనుక వెంటనే ఇంతకుముందు పోతనపై మీరు వ్రాసి ప్రకటించిన వ్యాసమును కాని లేదా మీ $4 జీవన రేఖలు - సాపొతీ లేఖలు

కరుణశ్రీ

0. ౪౨౫౫200804 టా

8.4.,8.ఓ. (9క౦౧9 నంతరం? (బ్రహ్మశ్రీ మహారాజశ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్తులవారి సమ్ముఖమునకు సేవ. వెంళటరంగయ్య నమస్కారములు ఉభయకుశలోపరి -

తాము దయచేయించిన షద్దర్శన సంగ్రహమునంతయు అవధానముగా జదివితిని.

నైయాయిక సాంఖ్యజైనములు విపులములుగ నున్నవి. వైశేషిక దర్శనమునందలి రెండవ పంక్తిలోని 'యోగాచారీ సంపద'ను వివరించి తెలుసవేడెద.

46 పుటలోని 'ప్రరూసకులు' అననేమియో తెలుపవేడెద.

48 పుట..... ఖభాగమునందలి

అభావ ప్రమాణమునకొక యుదాహరణము లభింపగలదా.

50 పుటలో 'రుబాయత్సు" శబ్బవాచకం... అవే అర్ధమునెట (గ్రహించితిరో తెలియగోరెద. “రుబాఇ' అరబ్బీ శబ్దమునకు నాలుగు ఐంతులుగల పద్యమనియొక ఉర్దూ నిఘంటువున గలదు.

ఓమర్‌ ఖయ్యాం రుబాయితీల గొన్నిటిని నెల్లూరు జిల్లా కొవ్వూరు తాలూకా 'ెమ్మారెడ్డి పాళెవువారు కవికోకిల వీరుదాంచితులు త్రీ దువ్వూరు రామిరెడ్డిగారు తెలిగించియున్నారు. తాము చూచియుందురు.

ఈ కవికోకిల గారికి పార్వీభాషయందు నిరూధమగు సాహిత్యము గలదు.

లోగడ తమకు వ్రాసిన జాబులో-

మధునాపంతులవారు మాధ్వులీ ప్రాంతముల నుండినట్లు వ్రాసి యుంటిని. ఈవల విచారింపగ అట్టివారు మృగ్యులైనట్లున్నది.

షద్దర్భన సంగ్రహ రచనవలె జీమన రేఖలు =-సాహితీ లేఖలు. 148

అటులనె మరిగొన్నింటిగూడ దిక్షృదర్భ్శనముగనైన జూసి అస్మదాదుల కుపకారముగ నుండెడిది. నా అప్రస్తుత ప్రసంగమును క్షమింపవేదెద- నమస్కారాలతో చిత్తగింపుడు సే;,వ. వెంకట రంగయ్య ఉతళి పశ్చాత్‌ వాణిజ్య ప్రవృత్తి ప్రసంగమున కవకాశములేకుండ జేసితిని గదా! ఈ నూరు అపిచ- తీ;₹। వీరీశలింగం పంతులుగారి ఆంధ్రకవుల చరిత్ర మీరు పూర్తి చేయు విషయములు మీ ముందు పెట్టుకొన్నటుల లోగడ మీ జాబు చూచి స్ఫురించినది. 00౧౧౪8 అంగం ౮ ౧4౦ 88080 గడగరం0గ “8610921004 నిం అను చిరునామాతో ప్రకటించబడిన (ప్రణాళికలో 10వ నంవుటము తెలుగు కవులచరిత్ర భాగము-1. ఆ (గ్రంథమును నేను 1917లో కొని చదివి మిగిలిన ఖాగములగూర్చి మాపంతులుగారికి 1919 మర్చి కడభాగముననొక జాబు వ్రాసియుంటి. దానికి వారు 81-3-1919 తేదీన రాజమండ్రినుండి వ్రాసిన ప్రత్యుత్రరముయొక్క బింబము నీక్రింద వ్రాసితిని.

• మిశ్రవర్వా! నమస్కారములు - తమరు దయతో వ్రాసిన యుత్ర్తరమిదే యందినది. నేను దుర్చల శరీరుందను. బాధితుండను. డను అని మీరెజిం గియుందురు చైత్రశుద్ధ నా య! కన నిండును. నేనెంత యఖభిలషించుచున్నను నా యిప్పటి స్థితిలో నేనమియుంబని ర్యనుక్రాలమన్నద్దు అందుచేత నేను నా కవల తవ యవ న ము సిన సా ఈ నిరాశంజెందిరి. అయినను భగ్గవదిన్న వేజువిధముగా నుండినందున నాకీశ్వరుడు పునర్జీవితము ననుగ్రహించెను. నేను చరిత్రము ముగింప వలెనన్న యుద్దేశముతోనే ఈశ్వరుడు నాకు పప్రాణదానము చేసి యుండును. నేను వేసవిలో చెన్నపురిలోనుండి రెండవ భాగమును నేను ముగింప యత్నించెదను. ఏప్రియల్‌ 15వ తేదీన బయలుదేరి చెన్నపురికి పోయెదను. ఇట్లు భవద్విధేయాస్తుండు జ్‌ జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు:

కరుణశ్రీ డాక్టర్‌ జంధ్యాల పాపయ్యశాస్త్రి ప్రధాన సంపాదకులు పోతన భాగవతం ప్రాజెక్టు తిరుమలతిరుపతి దేవస్థానములు కల్యాణభారతి, రవీంద్రనగర్‌ గుంటూరు - 522 006 18.2.87 మాన్యశ్రీ మహాకవి మధునాపంతుల సత్యనారాయణశాస్రీ మహోదయులకు ఆర్యా! నమస్కారాలు. మీరు అనురాగపూర్వకముగా వ్రాసిన 12.2. 87 తేదీ లేఖ చేరినది. మీ ఆదరాభిమానములకు ధన్యవాదాలు. శ్రీ గరిమెళ్ళ శర్మగారు రాజమండ్రిలో కలిసినప్పుడు మార్చి 4వ తేదీ అమలాపురము వచ్చుట కంగీకారము తెలిపినాను. కాని రాజమండ్రిలో అమ్మాయి వివాహానంతరము గుంటూరు తిరిగివచ్చిన నందర్భములో నేనూ, మా బాపూజీ పాలకొల్లు మీదుగా రావలసివచ్చినది. అ ప్రయాణములో ఎక్కువ దూరము బస్సులో వచ్చినాము. ఇంటికి వచ్చిన జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు క్షే5థి

అనంతరము నా ఆరోగ్యములో కొంచెము మార్చు వచ్చినది. ఇక్కడ మా డాక్టరుగారు పరీక్షించి 2నెలలు ఎక్కడికీ ప్రయాణము చేయవద్దని గట్టిగా నొక్కి చెప్పినారు. ఇటువంటి పరిస్థితిలో నేను అమలాపురము రాజాలనని వ్రాయుటకు విచారించుచున్నాను ఆత్మీయులైన మీతో కలిసి 1,2 రోజులు సంతోషముగా ఉండవచ్చునని ఎంతయో ఆశపడినాను మీ అబ్బాయికూడా స్టేషనుకు వచ్చి తీసికొని వెళ్తానని ఎంతయో ఆప్యాయముగా చెప్పినాడు. కాని అటువంటి అవకాశము లభించనందుకు నాకు బాధగా ఉన్నది ఈ విషయములు శ్రీ, శర్మగారికి ఉత్తరము నవ్రాసినాను. నేను రాలేకపోయినందుకు మీరు అన్యధా భావింపరని విశ్వసించుచున్నాను. భవదీయుడు కరుణత్రీ క్షేక51 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

" పటాని - నటన " కవాట = ముటననముని టాం చయంంట్‌ంయా్యాం శ్రీ తనునులం సీభాపలాల్సా ఆలా గోదఓ౦గిక ప్రద్ధునా సతుల సత్యకాకాయ ఆ క్యా నాలిత్‌ ౮ కము శరం- ల2....19ళ ఖగ ఉం (త్ర ప్రత గాము సొంతము పతివితిన. తన వలతశూ శ రైవిని సంతభాహున పత్రములో | పొట్ల తొదలను వొచ్చా వఆావును. ప్తుర్యోలోను బే కాంతల శీ యుచ్చవి మ శ్యగనుగూ ళన సరం యును నొ శం నియ నూ లలితలు పోని కోత ఆల వల వత్తూము లోని “శబా లలో ఖాళనో స నానో ద కోలో గుంత ఎడు జర్య్యూల ఎలివేత టెనోతి.. బలో నొట్లో యణ ఫ్యూత యి జంళమ వృష్షనవు 1 కనా మో రటాటని * కయాసుంలారవమున? 6 యువతను వఅనున్ను * ప్రతోశ్యాషమాన కధను వాజ్సె 1 నోన్సును వారలలం టు సరత వెల్‌ నం ఎ బ్రక్రంగయగం నయలోను నోల చున్పుయటు గ్ర తరం గస్స తోక మాలోల్యాం నవవ న్‌ (వాల శోషత దల్మమానం లల "ప్రకుంవ వాణి వోట్ల 9 శ్రేయయ లా పవత శా కవిం మళళ లా (ఫ్ర వ్రాదద్యడుని హైట్యకను నెంత య ద్ధున లాల ఇంలయ ల తిడ్ధి గర్క ౨చజల్య్యళ నోవ్యము లైన నోయుం దా యులు. నో షగానొలటులో వదళోతయు త తు. క ప2ళటుం. నో ఖత్యోలతాతొ కోహునన బోర్యాత్య వత్య ఏ తనను నా ఆపుల్టిళంత రయి. భూ శవా ణ్ణి ఉను తునందం లవ కుం నొర్యు లోలకం నియమాలలో *ఈం(థభాలాగాయ' మరచి వద గొను వం వబ తుం నో ఉల వొచో ను టో లోకోలాయ లోనైన గ్యోర్సీ నం లలితం లలత. జైంతే టర గ తాం! తు రె గర్టు చర ఆలో ఆలో శవినన భొయయు లాం లో త్య _ళ్టుతా లు టూ ల మ్యనిచిల మంశ4 మమ కో మెల స్ళు ఆమా రిత్త లి

ల న్‌ న్‌ మల వాల లారా శన్త నక మోచర్ల రామకృష్ణయ్య నా! సింం6గవి నిదిగాదంగంగితన/2ి శీరాంయ1 శఖరాంటి గంంిగితిగినిగా $46110%9 7 7 1955 బ్రహ్మక్రీయుతులు సౌొజన్యమాన్యులునగు మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగారికి ;- నమస్కారములు - శ్రీ దుర్భా సుబ్రహ్మణ్య శర్శగారికి తాము నిన్న వ్రాసిన జాబు చేరినది. వారు అనారోగ్యముతోనుండి, ఆ జాబు నా కిచ్చి, మీరడిగిన యంశములకు 6 (బ్రత్యుత్తరము వ్రాసిపంపుమని నన్ను వారాజ్ఞాపించినారు. శ్రీ శర్మగారిని గూర్చిన వృత్తాంతము దిగువ పొందుపరచినాను. త్రీ శర్మగారు తే 30-9-1875 ది గురువారము రాత్రి జన్మించినారు. వీరీ తండ్రి సాంబయ్యగారు, తల్లి కామమ్మగారు - పితామహుండు వేంకట శివరామశాస్రిగారు జన్మస్థలం నెల్లూరు. తమ జాతక ఫలములను గూర్చి వీరొక జ్యౌతిషికునకు జాబు వ్రాయుచు యబంపీన యీ క్రింది పద్యము స్వీయ జననకాల గ్రహ సంపత్తిని సూచించుచున్నది. చం॥ మకర ముఖంబునన్‌ బడియె మందుండు శుక్రుండు నూర్యుంగూడి క న్యక కవుగింట న్రుక్కె ధనురంచలగోచరుండయ్యె ఖౌముం, డొ ద్దీక గురుచం(ద్రతత్సతు నధిష్టితులైరి తులన్‌: నిశాధి నా యకునిలు లగ్నమయ్యె, వపురాదిఫలంబులు మీరు తెల్పుండీ! వీరు రమారమి ఇరువదైదు సంవత్సరములు నెల్లూరు వేంకటగిరి రాజా కళాశాలలో వీరు పరమహంసానందనాథువి “లక్ష్మీ శృంగార కునుమమంజరి యను 100 శ్లోకముల కావ్యమును తెలిగించి ప్రకటించినారు. శ్రీ మచ్చ్ళంకర భగవత్పాదుల “వివేక చూడామణిని, 'సౌందర్యలవారి'ని అంగ్రీకరించినారు. ఈరెండు ముద్రితములు ప్రకటితములునై యున్నవి. 'దీన చింతామణి” యను స్వతం(త్ర భగవన్నుతి కావ్యము ఒకటి వీరు రచించి ప్రచురించి యున్నారు. కాళిదాసుని “అభిజ్ఞాన శాకుంతలమును ఇటీవల వీరు అంధ్రీ కరించుట పూర్తియెనది. ముద్రణము జరుగుచున్నది. మాసాంతమునకు వెల్వడవచ్చును. ఇది వీరి కడపటి రచనము. క్షేక3 జీనన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

విద్యార్థుల నుద్దేశించి 'భరతుండు' 'విశ్వామిత్రుండు' శ్రీ శంకరాచార్య జీవితము' “అభినవ సుమతి శతకము" అను గ్రంథములను రచించి ప్రకటించిరి. వానిలోం గగపటిది పద్యాత్మకము. కడమవి గద్యాత్మకములు.

ఇవిగాక, “కవిత్వము - పద్యరచన, 'సింగళి సూరనార్యుని కవితా మహిమ' “ఆంధ్రీకరణ తత్త్వము' శ్లేష కవిత్వము బెచిత్య విచారచర్చ' మున్నగు సారస్వత విషయములను గూర్చి సుదీర్ధ వ్యాసములు రచించి యున్నారు.

'కవిత్వము-పద్యరచన'ను గుజించిన వ్యాసము '“భారతి'లో ంగొన్ని యేండ్లనాండు ప్రకటితమైనది. 'పింగళి సూరనార్యుని కవితా మహిమ హైదరాబాదులోని శ్రీ కృష్ణదేవరాయల (గ్రంథాలయ రజతోత్సవ నంచికలోం (బ్రచురింపంబడినది. పదునైదు సంవత్సరములై యుండవచ్చును.

నెల్లూరు పురమందిరమున జరిగిన యొకవిద్వత్సభలో. దిక్కనార్యుని కవితా ప్రభావమును గూర్చి శ్రీ శర్మగారు కొన్ని పద్యములు (స్వీయములు) చదువంగావిని కీ.శే. వేదము వేంకటరాయ శాస్తులుగారు మెచ్చుకొని యా సభాముఖమున వారు కావించిన (ప్రశంసలోనిం ఈ పద్యములు తిక్కన రచించినవని చెప్పుదుమేని ఎవరుకాదన ంగలరు'- అను సూక్తుల ఫలముగా శ్రీ శర్మగారు 'అభినవ తిక్కని యను బిరుదుకు పాత్రులైరి తిక్కిబాశ్రులైరి తిరుమల శ్రీనివాస త్రిలింగ విద్యాపీరమువారు “సాహిత్య స్థాపక' యను వబిరుదముతో వీరిని సన్మానించిరి. ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తువారు వీరికి 'మహోపాధ్యాయ' బిరుదమునిచ్చి గౌరవించిరి.

కీఃతే దువ్వూరు రామిరెడ్డిగారు తన ' కావ్యములు 2 అను సంపుటములో (1985) స్వీయ విజ్ఞప్తిలో “లి. శ్రీ శర్మగారు నాకు గురుప్రాయులు...” అని విన్నవించుకొనియున్నారు. శ్రీ కందుకూరు మల్లికార్జునాచార్యులవారు శ్రీ శర్మగారి నిట్లుగ్గడించియున్నారు. “తమ వేళన్‌ భువించిర్వి కాలగతి శబ్ద బ్రహ్మమందున్‌ విలీ నములైనిద్రిలు ప్రాక్కవీశ్వరవచో నాదంబులన్‌ మేలుకొ ల్పుమనీషోన్నతింగన్న పుణ్యుండవు. వాక్ళుల్లాబ్దద్భగ్వల్లకీ కమనీయ స్వన పూరుషాకృతివి, సుబ్రహ్మణ్యకవ్యగ్రణీ”

నేను శ్రీ శర్మగారికి సాక్షాచ్ళిష్యుండను. నా (గ్రంధములందన్నింటను వారిని గురువులుగా నేను స్తుతించియున్నాను. శ్రీ శంకరాచార్య స్వాములవారి యాత్మ బోధము నాంధ్రీకరించి వారి కంకితము కావించి యున్నాను. 'కురంగీ గీతము' మున్నగు గ్రంధములు రచించిన శ్రీ వేపకొమ్మ అదిశేషయ్యగారు, “బుతు నంహారము' వంటి యాంధ్రీకృతులు శిష్యులు ఈ మండలమునందున్నారు.

శ్రీ శర్మగారు వేదాతంమునందును జ్యోతిషమునందును మంచి ప్రజ్ఞ గలవారు. నెల్లూరి యాం(ధ్ర సభ (౫6౦౮) వారు వీరిపేర నొక గ్రంధాలయము నెలకొల్సినారు. ఇప్పుడది యఖభివృద్ధిలో నున్నది. ఈ జాబు శ్రీ శర్మగారికిం జదివి వినిపించినాను. వారి యనుమతి గ్రహించి దీనిని మీ కంపుచున్నాను. మీ దర్శనము నాకు గుడివాడ సారస్వత నభలో లభించినది. కొని మీతో మాటాడి కొంతసేపు మీ సల్లాప భాగ్యము ననుభవించుట అనాండు నాకు సందర్భింపలేదు. భగవంతుని యనుగ్రహమున్న మీ చెలిమి తప్పక అ చిరకాలములో నాకు చేకూరునని విశ్వసించుచున్నాను. నమస్కారములు చిత్తగింపుండు మోచర్ల-లామకృష్ణయ్య ఛఉశిళి నెల్లూరు 19-7-55 శ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్తి గారికి నమస్సులు, నేను మీ ఆం(ద్రపురాణము సాంతమూ చదివితిని, రసపరవశుడనైతిని శాతవాహన వర్వములోని 'కుమారసాక్షాత్య్కారము కావ్యహోమము' ప్రత్యేకముగా పేర్కొనదగినది ముఖ్యముగా కావ్యహోమము నాగుండియను తల్లడిల్ల చేసినది, చాళుక్య పర్వములోని రాజరాజ భావన నా కెంతయు నానంద డోలిక నుంచి యియ్యాలలూగించినది. “భారతగాధ మా హృదయఖండమున అను పద్యము మొదల్మొని “జయ ఘంటారములొ అను పద్యము వరకును “ప్రాతర్వాయువు పద్యము దొట్టి 'నన్నయ్య కోకిలంబు సవరించన్‌ గంటపున్‌ గంరమున్‌' దనుకను గల ఘట్టములు ప్రతిపద రమణీయములై నన్నత్యర్థ మాకర్షించినవి. కాకతీయ పర్వము నందలి 'తెనుగురాని' కధ నిశ్చయముగా అమృతగానమే. మవాోకవీ వ్రతావరుద్రుని చరిత్రము నెంత అద్భుత కావ్య ఖండముగా దిద్దితీర్చితివయ్యా! నవ్యములైన నీ యూహములకు నీ భావాంబర వివారమునకు నా జోహార్లు నీభవ్య కవితొవేశమునకు, నీ వృాద్య వద్య విద్యకు నా అభివందనము ఈ శతాబ్ధియందుదయించిన మహాక్షావ్య కతిపయములలో “అంధ్రపురాణము” మంచి పదవి నాక్రమింపగలదు. నీకార్యము నీకజరామరమైన కీర్తి సంతరింపగలదు ఇంతకన్న మేలికృతులెన్నో వ్రాయుటకు వలసిన ఆయురారోగ్యభాగ్యములు నీకీశ్వరుడనుగ్రహించుగాక మిత్రుడు మొచర్ల రామకృష్ణయ్య న! జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

వానమాములి వందా, (ఈ కాశ 2వ4 చెన్నూరు టీ ల (వయా) మం..గ్యాల క వా యు,

_ మప లా గారల అశుణ్‌ కుర్షునాపంతు ఆ నబ్వేహ్వేద్యాయ శ్నాన్సాంగ్రా సపైకావా తమంలు? కి కలబ్యకతు. ముట్టత పత్తు మనన వళ నాయాల న డేత్తకమ్రత్యుడ్తకాలు చోతప్రలతు. వింటున ద్ద “హనల్లో ఉంచనా టి ఆంఆతున్నను “నా ంవానంబజ ర ఖన్త్రాయాయి స్త మ అనరాశజగమె చన వ్యావాంన్వల ఇప మేలి చన కాడా వ జలాళ క మేకై తమి యాప్‌ చవచోవమ . అప "చేదనా తాని ద్రేషు చునాక ్‌ నకు త మ! 6 ఉఅంచబటిన ము వనిశాళ్చుుం అలపైశలప, త్‌ మి (యవ మంవతొను న్‌ ఓనడుళ కరా నో

గ్రని వాదనపై ॥ _దీనగుంల్చిన చేఎం బాచై న్రావంవన 0

శ్రులచ్చడను- ల నవస డాక్షననన విజ్బునం లొ _ధ్ర్వు ఆాట్రుశ్లిననువీ 49 శవ మచ చు ము టే?” బెల్సగాన౮ం న్యాపహ్సాదయువ. ల స నాం ససపాయహా ఫాను సల చలను, న జమ వో ఎం ల న సఫల చుం ఆవశ మాసాల ను నాజి త్చానందచనంంని, “య మనుయి నన వై స్యన్తూనరక్రైచానో లు కక ల వ్‌ ఆము సా త్తు క నం చడు. ఎలునే ఘెటైవఖవ్వ్యానన పంఆశత్నన క చేన్లచేరినల్య తువలు లా చయ ము. ెఆానితున. (య గీోమలతి జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 156

వె ఏతా గా /02 వానమామలై వరదాచార్యులు వానమామలై వరదాచార్య, చెన్నూరు (వయా మంచిర్యాల) జిల్లా.అదిలాబాదు (ఆం.ప్ర) 28-6-1968 శ్రీ వాగీశ్వర్యై నమః (బ్రహ్మశ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్రిగార్మి నమోవాకములు. అయ్యా! ఈ మధ్య మీ కుశల విశేషములు, మీ దర్శనము లభించక చాలా కాలమైనది. ఈ. ఉత్తరమ్భు ముట్టన _తక్షణము తను టను సంమునది ఛాసిన ఉతర పక జరుపుటకు . నాకు సరియైన పై విలాసము తెలియకున్నను సాహసించి లేఖ వ్రాయుచున్నాను - అంతేకాక “జగమెటీగిన బ్రాహ్మణునకు జందెమేల” అనునట్లు యావదాంధ్రోవనిలో అవసరము లేదనుకొని వ్రాయుచున్నాను. మరియు నాచే రచింపబడిన మహాకావ్యము * పోతన చరిత్రము” తమకు పంవుకొనుచున్నాను. తమరు దీని నామూలా(గ్రము చదివి, దీనిగూర్చిన మంచిచెడ్డలు (వానివంవీన, కృతజ్ఞుడను. అపరితోషాద్విదుషాం నసాధుమన్యే ప్రయోగ విజ్ఞా అస్‌ అర్భోక్తి ననునేరింక్‌ తమ యభిప్రాయము కావ్యమును గుటించి తెలిసెకొనక నా హృదయము తృప్తినొందదు. మహాకావ్య నిర్మాతలును, పండిత శిరోమణులును, సౌజన్యమూర్తులు నైన మీ యభిప్రాయము నాకు మార్గ్‌దర్భకముగా అత్మానందజనకముగా నుండగలదనుట్లలో ఎట్టి సందేహము లేదు. కావున తాము నా కావ్యమును స్వీకరించినట్లు వెంటనే ఒక లేఖ వ్రాసిన సంతసింతును. తమ శ్రీమతికీ నా నమస్సులను తెలుష్పదు. తమ కుటుంబము క్షేమము సమగ్రముగా లేఖలో వ్రాయగలరు. ఆనాడు రాజమండ్రిలో తమయింట జరిగిన ఆతిధ్యము ఏనాడూ మరువరానిది. కావ్యమును త్వరలోనే సమ(గ్రంగా చదివి, తమ యఖభిప్రాయమును పంపించెదరని ఎదురుచూచుచుందును. ఇట్టు, భవదీయుడు వానమామలై వరదాచార్య శశి 187 జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

“ఈక 8 లీతతరాళ చలం వరి, జ. నగల, వాభ్రాన-/7 లోన్‌/.443కథర్‌ లా. 11 )6 వ్యు వారమై మీ 7 ప గాాం తో ఉం నాచాాలా - ముడు ఛానకందా కాల్‌ న కం లాలో ర. వి ను ఎగా కో నంతా లంద లో ఉం గ ౩వ కూ వొ ల్రాషిడీ విగ గి జోనమా ప. వర క న స సా వన్న చది ల్‌ 064 అవత్ర్నాంగ్‌ ర త్షనుం ఫోం! ర రినాతా ఆలు వావ! అకంచకాగాగా ఈవో నియా సకున తడ క్రళాన్‌ ఆబో నాళ అకా బ్య కంభం కే నమా. (ంళా లాల్‌ నం శల ౬ఒవ6్వు ల్న్బు€ు న. ప ని న! ఎ “ెగ్ద్వా గ నే లం 'వెవ్వుజుటి కో షు వ్సాచ్శి? 6 వాన్స్‌ నుల? ఫాం? రాారాాఆగాఎబా్‌ చమ (ఐలూ లీల జీవన రేఖలు - సాపాొతీ లేఖలు లు

| ఇక. గజా ఆరుద్ర 1 శివవప్రకాశ ముదలివీధి, టి. నగర్‌, మద్రాసు-17 9-11-76 మాన్యమి[్రులు శ్రీ సత్యనారాయణ శాస్త్రిగారికి అభినందనలు మయానందాలిను అబగా అసాంతం జుగర్రు కొన్నాను. '్రొఢికి శ్రీనాధుడితోనూ పనివాడితనానికి రామకృష్ణునితోనూ పోల్చి న మీవే! మిమ్మల్ని అవమానపర్చను ప్రాచీన సాహిత్య శిల్పం పెట్టుబడి. మీ విన్నాణం దానిపై వృద్ధి; అభివృద్ధి. మరొకసారి అభివందనాలతో మీ ఆరుద్ర కేకకి కవన రేలలు - సాపొలీ లేథిలు

ఓలేటి వేంకట రామశాస్తిగారు సీః పీరికాపుర రాజ బృందారకాస్థాన కవిపట్టభద్ర విఖ్యాతి యడసి అంధ్రగీర్వాణ విద్యలయందుం దద్భర్శృ దారకునకు గురుత్వమును నెజపి అచ్యద్భు తావధా నాదికంబున నాంధ్ర విద్వతృవీంద్రుల వినుతినొంది నరసకథా నరిత్సాగరాది సుకావ్య కరుణాధికత దురంధరతమించి గ: పుణ్యమూర్తియై విభవసంపూర్తి గలిగి భన్యతరమైన వాజ్షయోపకృతినిజేసె అంధ్రి 1940 జనవరి వేలూరి శవరామశాస్తిగారు కథాకల్పనము విషయమున నీయనను మించినవారు నేండు కొందజున్నారు గానీ, వచన రచనా విషయమున నీయనను దాంటినవారు మిక్కిలి తక్కువ. భాష సలక్షణమగుటయు, భావము గంభీరమగుటయుం వఐలుకుఐడి మితముగా నుండుటయు, ధ్వనికిం ్రాధాన్య మిచ్చుటయు వీరి వచనములోని ప్రచురగుణములు. ఏమి వ్రాయనిండు, ఏ భాషలో వ్రాయనిండు, తీరు తియ్యములు గల నిండుం దెలుగులో రసవిలసితముగ వ్రాసి పారక హృదయముల వల వైచి లాగుదురు. అంధ్ర రచయితలు

తల్లావరుల శివశంకర శాస్తిగారు ఒక విధమగు నాధునిక సాహితికి శివశంకరళాస్రి గౌరిదియాచార్య పీఠము. ఆయన ప్రతిష్టకు 6బ్రధానముగా నాయనలో వెలసిన మూండు గుణములు కారణము కవి సామాన్యమునకుండని సహనశక్తికలిగి విసుగు విరామము లేకుండ యువ కవుల రచనలు సరిచేసి యొసంగుట- అనేక వాజయములలో నచ్చుపడిన గ్రంధములెల్ల జూచి ఆయా సారస్వత రహస్యము లర్ధము చేసికొని చేసెడి ప్రసంగ చాతుర్యము - పద్య రచనలో, వచన రచనలో. బ(త్రికా సంపాదకతలోం గొత్తదారులేటి చూపుట. శివశంకరశా్రిగారు ఏవంవిధ గుణత్రివేజీ సంగమ తీర్థము. అం.ర. దుర్భాక రాజశేఖర కవి ధారా చారుత్వముగల పద్యములకుం బ్రతాప చరిత్రము పురుటిల్లు. ఈ కావ్యమును మించు కావ్యములు పుట్టుచున్నవి. ఇంత యావేశముగల కవిత బయలుదేరుట మాత్రము కష్టము. అభినవ చరిత్ర కావ్య నిర్మాతలలో నీయన మొదటి వాడనుటలో నాక్షేపణ ముండదు. నన్నయ -తిక్క్మన-పోతనాదుల కవితా కైలుల నలవజచుకొని, కొత్తపోకడలు పెక్కులాకళించు కొని, చక్కని యితివృత్త మేరుకొని, యుగమున కనుకూలుడైన నాయకుని సంపాదించుకొని, తియ్యని చిక్కని తెనుంగులో నిట్టియుదాత్త చరిత్ర కావ్యము సంతరించి తెలుగు మాతకు గాన్క వెట్టిన శ్రీ రాజశేఖర కవి కృతార్ధజీవి. అం.ర. గడియారం వేంకట శేష శాస్తిగారు శివభారత మించు మించు నాలుగు దశాబ్దుల భారతీ తపస్సు. ఈ కృతి - శతాబ్బులు, సహస్రాబ్బులు తెలుంగువారల కడుపుల నిండించు రాయల సీమపంట. అం.ర. విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు పద్యము వ్రాయుకవి గద్యము వ్రాయలేక పోవచ్చును. గద్యము రచించు కవికిం బద్యము సాగకపోవచ్చును గద్య పద్య రచయితయైనను నాటకము రచింపలేక పోవచ్చును. నాటకకర్త విమర్శన శక్తి కలవాడు కాక పోవచ్చును. సర్వతో ముఖ సమర్ధత కలవాడు దీక్షతో (గ్రంధములు వ్రాసి లోకమునకందీయం జాలకపోవచ్చును. ఇవన్నియు బట్టిన సత్యనారాయణగారు సమగ్ర కళాప్రపూర్ణు డైన జాబిల్లి వంటివాడు. ” అం.ర. వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రిగారు ఎడ తెటిపిలేని భాషా పరిశ్రమము - గడిదేటిన యుభయ సారస్వత పాండిత్యము

• వడిగల కార్యదీక్షా దక్షత - చెడిపోని తలంపులు - ఒడి దుడుకులు లేని తేట తెనుంగు కవితా రచన - కడదాంకిన తాత్విక దృష్టి - ఈ విశిష్ట లక్షణములతో బుట్టిన మహారచయిత వేటూరి ప్రభాకరశాస్రిగారు. అం.ర. కథకే జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మగారు

నిశితమైన చూపు - నిర్మలమైన మనస్సు - సహజమైన కళా రసికత- సందర్భ శుద్ధమయిన వాక్కు- నిక్క్మమయిన చరిత్ర నిరంతరాయమైన పరిశోథనలు శర్మగారనంగా సాధారణుందుకాదు.

యుగములను గాలించి పరమ రహస్యములెన్నో వెల్లడించిన పరి శోధక తల్లజులు మల్లంపల్లివారు. నిజమున కాయన గొప్ప యుద్యోగములో నుండవలసినది, లేదా, మహాధనవంతుండుగానైన నుండందగినవాడు. ఈ రెండును నెజసున్నలు. ఆయనకు విడవరాని మహోద్యోగము పరిశోధన మొక్కటే. తెలుంగువారి పూర్వ సంన్కృతి త్రవ్వి త్రవ్వి తండములయిన శ్వాసము లలో మనకందించిన శర్మగారు స్మరణీయులు.

ఆఅం.ర. రాయప్రోలు సుబ్బారావు

రాయస్రోలు వారు పరిపక్వమతులు; పాశ్చాత్య సాహిత్య విశారదులు; నవ్య వీరి భావన గంభీర మధురమైనది. న్వరకల్పనము అభినవమైనది. వీరి కవితకు దాక్షా-కదళీపాకములు సహజములు.

వీరి జాతీయాభిమానము సహజమైనది ఈయన అచ్చముగాం దెనుంగువాండుగా వర్తించును. అంధ్రోద్యమము వీరి కవితకు రంగ స్థానమైనది.

అం.ర. రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మగారు

శర్మగారు మంచి వచనము వ్రాయుదురు. వీరి పద్య రచనయు బహు మనోహరము ఈ కూర్చు నేర్చులకు వారికింగల కవిత్వము దోహద మిచ్చుచున్నది. సంస్కృతాంధ్రములలో వారు చేసినది గీటు జాతికి వచ్చుమేలి బంగరువు వంటి కృషి ; ప్రాకృత సారస్వతపు లోం తులు తెలిసినవారు, అంగలము లోని మెలకువలు వినిపించు కొన్నవారు. పైగా, సంగీత కళలో నఖండమైన యెలుక. నోటిపాట వీరిది తీయనై శృతి పేయముగా నుండును. సంగీత _ సాహిత్యములో సందకముగల మనము కే ఈ సౌభాగ్యము చేకూరిన వారు నకలు లేరు అనంత కృషి శర్మగారి విమర్శన ('ప్రయత్నమునకు వారి “వేమన” సాక్షి గ్రంధము. తెలుంగులో నిట్టి విమర్శ కృతు లీవణకు లేవనుటయు సాహసముకాదు. 'ఈ పద్యము హృద్య ముగా నున్నది. ఈ భావము రమణీయముగా నున్నది-” ఇత్యాది గతాను గతిక వైతాళిక ఘోష విమర్శన వేషములో సంచారము చేయుట సహింవ రానిది. మన విమర్శకుల దృక్షధమును మంచిదారులకుం జేరంబెట్టిన “రాళ్లపల్లి' వారి మేలు

కాటూరి వెంకటేశ్వరరావు గారు

అంగ్లభాషలోని యుదాత్త సాహిత్యము నీయన తనివారంజూణ లాడియు వాక్య సంప్రదాయములు వీడక కవితా గ్రధనముం గావించెను. కావలసినంత వేష భాషాభిరతి జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు 162

కల వ్యక్తి వేంకటేశ్వరరావు గొరు మెత్తని హృదయము, మటీ మెత్తని పలుకుబడి. ఒడలెజుం గని యుపన్యాస ధోరణి సాగించుట లేదుకాని, తియ్య తియ్యగాం బద్యపారముచేసి సభ్యుల నూరించును. నిర్లిస్తండు. అం.ర. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారు హైదరాబాదు, ఆంధ్ర సాహిత్య రచయితలు- అను తలంపులో తొట్ట తొలుత సురవరము ప్రతాపరెడ్డిగారు తగిలి వేటొకరు తట్టెదరు. 'ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర' గ్రంథ రచనతో మెజపు మెజుపులుగా విరిసియున్న ప్రతాపరెడ్డి గారి యశస్సు స్థిరపడి నిలిచినది. సంస్కృతము, ఉర్జూ, పార్శీ, ఆంధ్రము, అంగ్లము- భాషలలో. జక్కని పరిచయములు ప్రతాపరెడ్డిగారి కున్నయది. ఇట్టి విజ్ఞతలతో నీయన సారస్వతో ద్యోగము నిర్వహించి యున్నారు. రాజకీయోద్యోగములు కోరిన మానిసి కాకపోవుటచే ప్రతాపరెడ్డి లక్షల కధికారి కాలేకపోయెను. పోనిండు! ఆయన (గ్రంథములు వేన వేలు విలువ కలవి. అం.ర. దేవులపల్లి వేంకట కృష్ణశాస్త్రి గారు కృష్ణశాస్రిగారి కెందజకో యందని తేనె బిందువులు దొరకినవి. అవి యాయన కవితలో నక్షరములై వెలికిబలుకును. ఆయన పద్యము కాదు పాట కాదు. మలచి మలచి, తూకము సరిపెట్టుకొని బయటకుం బెట్టునలవాటు గల కవి భావన లోంతునకు, పదముల కూరుపునకు హెచ్చుకుందు లుండవు. ఆం.ర. దాశరథి పందొమ్మిదియేళ్ళ ప్రాయమున కారాగారశిక్ష ననుభవించిన ప్రజా కవి. పద్యకవిత, వచనకవిత రెండును నిండుగ నడపిన కవి. నిజాం నిరం కుశ పాలనమునకు, దౌష్ట్రములకు వ్యతిరేకముగ కలమున '“అగ్నిధారలు” కురిపించిరి. రుద్రవీణ పలికించిరి. 'గాలిబ్‌ గీతాలు” అనువది, నా తెలంగాణ కోటి రతనాలవీణ వీరి కవితా రాగాతిశయమునకు తారకాణలు. తెలంగాణ కవులలో యావదాంధ్ర దేశముచే కొనియాడబడిన కవితలు వ్రాసిన వారిలో దాశరథి ముఖ్యులు అన్నిటిని మించి ఈయన స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు. కవిత్వము పండించి తెలుగవారి నిండుగుండెలను పరవళింపజేసిన కవి శిఖామణి. వంచాగ్నుల ఆదినారాయణశాస్తిగారు నవ్య సాహిత్యపు పెంపునకు, వాడుకభాష ఉద్యమానికి బాసటగా నిలచినవార సంస్కృతమునగల శాస్ర్తీయ గ్రంధసంచయము ఆంగ్రీకరింప బడాలని భావించిన పండితులు ఎంకిపాటలు అం(ధ్ర సాహిత్యంలో ప్రవేశించినప్పుడు వాని ప్రశస్తిని కవిత్వపు లోతుల్ని జాతికి చాటిన విశిష్ట విమర్శకులు. వాత్సాయన కామ సూత్రములకు అర్ధవంతమైన వివరణ లిచ్చిన పండితులు. అం(ధ్రపత్రిక ఉగాది సంచికలు తొలుత వెలువరించిన విశిష్ట పత్రికా రచయిత, కవి, ప్రామణికాంధ్ర రచయితలు. శకట జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

మోచర్ల రామకృష్ణయ్య విద్వద్వరేణ్యుల మెప్పులను ఐడసిన వీరి కాళిదాసాను వాదములు వీరికి ప్రశస్తి తెచ్చిపెట్టినవి. అటు పండితులను, ఇటు సామాన్యులను అకర్షించుకానగల సత్తా ఉన్న కావ్య రసజ్ఞులు. కొత్త సత్యనారాయణ చౌదరి సాహితీలోక సంచలన సృష్టి కర్తలలో వీరొకరు. విశ్వనాథ కాలీన సాహిత్యయోధులు. వీరి భాషా సాహిత్య వ్యాసములు ప్రముఖ సాహిత్య పత్రికలలో అనేకాంశములను వెల్లడి చేసినవి. ఎన్నదగిన వీరి గ్రంథములందు చిన్నయసూరి జీవిత చరిత్రము ముఖ్యమైనది. వండితకవి దూపాటి వేంకట రమణాచార్యులు అష్టావధానములు, శతావధానములు చేసినవారు. శేషాద్రి రమణ కవులనబడిన ఇద్దరన్నదమ్ములలో తమ్ముడు, తెలంగాణము పర్యటించి తాళపత్ర ప్రతులు సేకరించి ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయమునకందించిన సాహిత్య సేవకులు జయంతి, కొమర్రాజు, సురవరం ప్రభృతులైన హేమాహేమీలకు వారి పరిశోధనలకు అమూల్య సహాయాన్ని అందించిన గుప్త సాహిత్యదాతలు శ్రీనాధుని శివరాత్రి మాహత్య తాళపత్ర ప్రతిని సంపాదించిన యశోదనులు. శాసన పరిశోధకులు నాణేల సేకరణకర్త. గ్రంథ పరిష్కర్తలు. బహుముఖ ప్రజ్ఞా దురంధరులు. పద్య స్వీయచరిత్ర కర్తలు. వోరి నరసింహశాస్త్రి “సాహితీ నమిత కవుల స్నేహముతో వీరికి ఒక వెలుగు కనిపించినదట. వదునెనిమిదేండ్లు నిండు వరకు వీరు వీరగ్రాంథికవాదులు. తరువాత వ్యానహారిక భాషావాదులు. పద్యరచనకూడా వ్యావహారికములోనే సాగింపవలెనని. 1930నుంచి వీరిలో కర్మ(శద్ధ (ప్రబలినది. నారాయణ భట్టు - రుద్రమదేవి మున్నగు నవలలు మక్కువతో బరించుచున్నారు. శ్రీ శాస్రివాణి దేవీ భగవత రచనలో పరిణతమైయున్నది. అం.ర. పింగళి లక్ష్మీ కాంతం పింగళి కాటూరి కవులలో నొకరు. విశ్వ విద్యాలయాలలో తెలుగు శాఖ అచార్యపదవికి ప్రఖ్యాతి తెచ్చిన విమర్శకులు, కవి. పింగళి కాటూరి గ్రంథముల నంయుక్త శీర్తిలో భాగస్వాములు. వండిత ప్రశంసలనందుకున్న కవి స్వభావ చిత్రణ, ప్రకృతి చిత్రణకు ప్రసిద్ధులు, సాహిత్య విమర్శకులలో అవిన్మరణీయుడు. జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు ప!

సి. వారాయణ రెడ్డి విశ్వంభర కవి తెలుగు కవిత్వమునకు జ్ఞానపీఠపుటవార్డును గ్రహింపజేసిన గొప్పకవి. అనేక కావ్యముల మూలమున, చలన చిత్రపు పాటలకవిగ ప్రజలపై ప్రభావము జూపిన కవులు. విమర్శకులు, సుప్రసిద్ధులైన ఆధునిక కవులలో అగ్రగణ్యులలో ముఖ్యులు, తన వాణితో తన బాణీ కలవారు. సహజీవన సిద్ధాంతము గలవారు. వురిపండా అప్పలస్వామి 'పులిపంజా” కవి, సర్వసాహిత్య వ్యావవారికోద్యమానికి తీవ్ర కృషి చేసినవారు. వాడుక భాషలోగల సజీవరచనలు వేలయించిన గొప్ప రచయిత. వీరి రచనలు కొన్నింటిని శ్రీశ్రీ అనువదించారు. ప్రజోద్యమళీలి. వాడుక భాష గల అందచందాలు, జిగిబిగి వీరి రచనలలో వెల్లివిరుస్తున్నవి. ఒరియానుంచి తెనుగుకు అనుశాదములు చేసినవారు. దేవరకొండ భాలగంగాధరతిలక్‌ వీరి అమృతం కురిసిన రాత్రి" సాహిత్యాకాశంలో వెలుగులు చిమ్మింది. కవితా రసజ్జలు తరచు ఈ కావ్యఖండికలను పేర్కొనుట గలదు. అభ్యుదయ కవి. మంచికథారచయిత ఊహాశీలి. నంజవదేవ్‌ సౌందర్యాన్వేష్‌ సౌందర్యాధకుడు రసతత్త్వవాది లేఖలు గ్రంథస్థము చేసిన రచయిత స్వాప్నికుడు కళా సాహిత్యాల అనుసంధానమున ఆలోచనలన మేళవింపు చేసిన రచయిత. మేధారచయిత కూదా. వ్యాస రచయిత. టపాల పిచ్చయ్య శాస్తి ఉద్దండ పండితులు విమర్శకులు, ఉత్తమ వక్త పరిశోధనావ్యాసులు, పాఠ పరిశీలన, శబ్దార్ధ విచారణ, వంటివానిలో దిట్ట, తనదంటూ ఒక కాలము కలిగిన విమర్శకులు. ఆవంత్స సోమసుందర్‌ వజ్రాయుధ కవి. చైతన్యం యుగ ధర్మమని భావించి (వ్రబోధించిన కవి. కుటేరలోకంపై కుచేలలోకం నిర్మించాలనే వీరి తపనకు వీరి రచనలు ముఖ్య సాక్ష్యులు. నిరంతర రచనా నిమగ్నులు. అభ్యుదయ రచయితల సంఘానికి సేవచేసిన వ్యక్తి, నిరంతర రచనా నిమగ్నులు. పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు అనుపమాన సాహితీవేత్త బహుభాషాదురంధరులు సంస్కృతాంధ్ర వాగ్గేయకారులు. తేరళ భాషా శాస్త పరిశోధకులు సంగీతాది కళలలో పాందిత్యముగలవారు. బహుగ్రంథక్తర్త సమకాలీన తెలుగు కవుల కేకర్‌ జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు

తుమ్మల సీతారామమూర్తి చౌదరి 'రాభ్ర్రగానం' కవి. తెలుగుభాషకు తెలుగు ట్రతుకుకు నిరాదంబర కవిజీవనానికి ప్రాధాన్యమిచ్చిన కవి. మహాత్మ కథా కావ్య ట్రసిద్దులు తెలుగునుడికి గుడి కట్టి అర్చించిన ధన్యజీవి. ఇంద్రకంటి హనుమచ్చాస్తి “ద్రాక్షారామం” కవి. కొన్ని శతాబ్దాల సాహిత్యాన్ని ఇదీ అని చెప్పిన సాహితీ విమర్శకులు. సాహిత్యమే జీవితంగా భాసిల్లిన సంస్కారి. పద్యగద్య ప్రక్రియలలో సజీవ భాషలో రచనలు చేసినవారు. వీరి గౌతమీగాధలు విశిష్ట గాధలు. సారమతులు. తెన్నేటి విశ్వనాథం ప్రకాశంగారికి ఉత్తమమైన అనుయాయులు రాజకీయజీవితంలోకూదా సాహిత్య కళారంగాల పాలును వృద్ధి చేసుకున్న మహానుభావుడు. ఒక రీవి, నంస్కారం, చాకచక్యము గలవారు. సుగుణాలకు ప్రోవు. విళిష్ట్ట్రాయకులు. బెజవాడ గోపాలరెడ్డి ఆంధ్రరాషష్ర్రానికి నాయకులుగా ప్రధాన పదవులు స్వీకరించినవారు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీకి ఒక రాజుగా వెలిగిన వ్యక్తి బహుభాషా వండితులు స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు సౌందర్యారాధకులు, కవి. జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ్య అలంకార శాస్త్ర వేత్త, రసచర్చ్భా దురంధరులు. అలంకార రస సంబంధ (గ్రంథాలు సాధికారముగా తీర్చిదిద్దిన పండితులు. “నాట్యవేద” పురుషులు. వానమామలై వరదాచార్యులు పోతన చరిత్ర కవి. “కృతులలోను, బ్రతుకులోను యతిస్థితిని నిలుపుకున్నూ అభినవ పోతన్న సర్వాంధ్రకవులను నంస్తుతించిన సంస్కారి. అర్ధశతాధిక గ్రంథకర్త, సాత్విక జీవన శోభితులు. కరుణశ్రీ జంథ్యాల పాపయ్య శాస్తి పుష్పవిలాప కావ్యకర్త. జాషువా స్పూర్తిని పొందినవారు తెలుగునాట జనుల రసనాగ్రాలపై తన కవితలను నర్తింపచేసిన ప్రముఖ కవి. కవిజీవితానికే వీరి జీవితమే ఒక ఉదాహరణ. పూలమొక్కల వద్ద నిలిస్తేచాలు ఈయన గుర్తుకు వస్తారు. కరుణరస పోషణా దురంధరులు. జీవన రేఖలు - సాహితీ లేఖలు కథక

ల స్ట కల గ్‌ ఖ్‌ -

స ( " | | 7 ల న వ్‌

| న జే ళ్‌ ఉ | ఖో . (4 న్న [ గ్గ! ॥ క్‌

న సగ.

॥ గీ యః శో | |

రజన సై | గ 0