Telugu Jantu Sastramu_0 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

వ ॥ | 1౧ “ఎట పషలాయిఐ, అణ.ఠఅకొిు . ఖీ ల. . 1. జ వ సం ॥ య || [ న్‌ క

అనువాదం వుప్పల లక్ష్మణరావు కూర్పు ఎయ్‌ 'కలేంప్‌నికొవ్‌ 8 శం శకి8కి | వివిన ౦08 300౧011% ఠ ట్ర గ ఇ 0 ౮ ఖో ల హ్‌ ట్‌ ౪ 65౭౯ల షత ఎం మకి న. న్‌ న (బగ £ం రిషి షె లం గ్‌ రుల టి. టు ఆ లగి నాలు అన టి స గ్యాసు ఆ

విషయసూచిక *వీరిక 9 ఉపో ద్దాతం ర్ట 1 ఎంతుజాతిలో రూసవైవిధ్యం 13 ర్థి2 జంతుశ్యాన్తంయొక్క (పాముఖృ్యత కేర్‌ మొదటి. పకరణం (పాటోజోవా రత. ఇన్‌వ్యుజోరియాకు. చెందిన పారమేసియము 18 రశ లమీబా (పోటియసన్‌ 22 కర్‌ వమళేరయా వరప్పష్టృము 26 రెండన (పకరణం సిలెంటరాటా ర్‌6 ప్నాడా - ఇతర జీవులను చంపితింటూ. మంచినీటిలో జీవించే జంతువు 230 ర్ధ్‌7 హ్హాడా బహంకణనిర్మిత జంతువు 32 ర్ధ్‌8 పిళంటరాటా జంతువులు 36 మూడవ (వకరణం (కములు ర్ధ్‌9 వానపాము న్వరూపము జీవితము త్తే ర్ధ్‌10 వానపాము శరీరాంతర్భాగమందు అవయవాలు డ్తేడ్తీ కకష అస్నారిడే కొంకిప్పురుగులు త్త తి

క్ర12 (బికైన్కకిమి.. రిమ్మెకిమి త్తం ర13 వందినూంసంలో వుండే నాడాపురుగు 51 ధ్ధి24 పరపుష్న్టవు (కీములు సోకకుండా తీసుకోవలసిన చర్యలు 5డ్త వాల్సవ (వకరణం మోల్ళ స్కులు ర్థిషేర్‌ మంచినీటిలో వుండే ముత్యమువంటి అలుచిప్ప 56 ర్థ్‌ేర (దాక్ష నత్త 59 ర్ధ17 మోల్శస్కులవల్మ కఠిగే (పయోజనాలు అనర్జాలు 61 ఐదవ (పకరణం ఆర్‌ తొపోడా ర్ధ18 గాజురొయ్య బాహ్యలక్షణాయా. జీవితపు అలవాట్లూ 66 ర్ధ19 గాజరొయ్య శరీరంఠోపలవున్న అవయవాలు 69 క20 (కస్టేషన్‌లు (కవచ జంతువులు) 73 క్థ21 తోట పాళెపురుు * త ౨ 785 ర్థ22 త్తైగా కొణుజా - ఎన్‌సిఫలై టిస్‌ వాహకములు 77 ర్థ23 భారతదేశపు అరాక్షిడాలు 79 ర్ధ24 కుమ్మరిప్పురుగు బాహ్యలక్షణాలు జీవితము రక్ష త్ధ్‌25 కుమ్మరిపురును శరీరంతోపలవున్న అవయవాలు 83 శ్థ26 కుమ్మరిపురుగు కమాభివృద్మి దానిని నిరోధించే చర్యలు 85 ర్థ27 శేచేవీ సీతాకోకచిలుక = 87 ర్థ2ర ఆసియాఖండపు. లేక వలసపోయే. మిడుత 90 ర్ధ్‌29 చించి పేను ం 92 $30 బంగాళాదుంపలకు పళ్ళే కొలరాడొా పెంకుపురుగు 94 ర్స్‌ 31 వ్యవసాయపు తెపుళ్ళను నిరోధించే చర్యలు 05 క 32 వ్యాధి వాహకములగు కీటకములు 99 కతత మళ్ళెరీ పట్న్టపురుు 104 క్థి34 లేనెటీగ కుటుంబంయొక్క జీవితం 107 ర్థ్‌35్‌ మధుమక్షికాపాలనము 112 ర్‌ 36 భారతదేశపు శీటక్యపసంచం క15

సకసేరుకములు ఆరవ (పకరణం వర్షము చేవలు

ర్థ్‌37 మంచినీటి పెర్చ్‌చేప జీవితము బాహ్యలక్షణులు * 122 క్థి3రి "పెర్చ్‌చేప కండరములు అస్పిపంజరవ. వాడీమండలము 1256 ర్ర39 సెర్చ్‌ శరీరకుహరంలోపలవున్న అవయవాలు. 128 క$40 సెర్చ్‌ సంతానోత్పత్తి (కమాభివృద్ది . ౨. 132 ర్ర41 చేపలలో రూసవ్హైవిధ్యం ౨ 135 క్ర 42 సోవియట్‌ దేశంలో మత్చ్యపర్మిశమ 142 ర్రడ3 భారతదేశంలో మత్స్యపరి. శమ 146 ర్థతడ చేపల పెంపకం 4౨ 4౨౨౨ 149

వీడవ (పకరణం వర్శము ఆంఫిబియా $్ర45్‌ అకుపచ్చకప్ప జీవితము బాహ్యలక్షణాలు * . 152 ర్ధ్‌46. కప్ప కండరాలు అస్నిపంజరము నాశీమండలము 155 శ్ర 47 కప్ప శరీరకుహరంలోని అవయవాలు 157 శ్ర ఉరి కప్ప సంతానోత్పత్తి (కమాభివృది ం 160 క్ర49ి ఆంఫిబియనులలో వైవిధ్యం . ఎ 164

ఎనిమిదవ (పకరణం వర్షము రెస్ట్రీలియా క్రర0 ఇసుక బలి 70 క్ధ్‌5్‌1 సర్పములు 173 క52 రెస్టె లుల (సరిన్సృవముల) యుగం 176 క్‌ 53 భారతదేశపు సరిస్పపములు . 180

తొమ్మిదవ (పకరణం వర్షము పక్షులు క్‌ 5్‌4 రూక్‌వక్షి జీవితము బాహ్యలక్ష్షణాలు ౨ . * 188 ర్థ్‌5్‌5్‌ రూక్‌పక్షి కండరములు అస్పిపంజరము నాడీమండలము = 191 ర్‌ 56 రూక్‌పక్షి శరీరకహరంలోని అవయవాలు ౨. 104

ల్‌

$్థ5్‌7 వకులలో సంతానోత్పత్తి (కమాభివృద్ని 198 క్ధ్‌5రి మమల ఉద్భవము 20] క్థ5్‌9 పములరో వైవిధ్యం 204 క్రర౦ భారతడేబ్బు పకులలో సైైనిధ్యం 210 క్ర61 పకములు గూళ్ళుకట్టుకోవడము వలంసపోవడము 216 $్ర62 పతుల ఉపయోగము వాటి రక్షణ 220 $63 "ెంపుడు కోళ్ల 225 క్స్‌64 కోళ్ళ సంరక్షణ పోషణ 227 $ీరి5 పెద్దబాతులూ. పొట్టిబాతురూ. సిమకొళ్ళూ 230 క్‌ 66 కుక్కుటముల పెంపకం 233 పదవ (పకరణం వర్శ్నము నస్తనములు క్‌67 కుందేటి జీవితము బాహ్యలక్షణాలు 236 $రిరి కుందేటి కండరాలు అన్మిపంజరము. నాడీమండలము 238 శ్‌ 69 కుందేటి శరిరకుహరంలోని అవయవాలు 242 క్‌ 70 కుందేటి సంతానోత్సత్తి (కమాభివృద్చి 245 క్ర్‌72 అండజి ((గుడనుపెళ్ళు) సన్ననములు బడ? క్ర 72 మార్పూపియల్‌ సన్హనములు 2409 క్‌73. కీటకాహార సస్తనములు 251 ర్‌74 కైరోప్పైరా 253 క్‌ 75 రోడెంట్ళు 255 క్ట్‌765 అర్హరు. కార్షివారా (మాంసాహారులు) 265 ర్ధ్‌77 భారతదేశ కార్నివారా 270 ర్‌78 అర్మర్భు పిన్నిపెడియా. సిటానియా 275 క్‌79 ఆర్హరు సరినంఖ్య బేసిసంఖ్య గిట్టలుగల నస్త్రనములు 279 క్‌8ి0 అర్హరు (వబోసిడే 284 రర. ఆర్షరు (సైమేట్టు 286 $82 బొచ్చుజంతువుల వేట ఫర్‌జంతువుల పెంపకం, 291 ర్‌

వదకొండవ (పకరణం వ్యవసాయనంబంధమైైన సస్తృనములు థరి3 పశువులు ౨ = 295 ర్థిరిడీ పశువుల జాతులు ం 299 ర్థరిర్‌ పశువుల సంరక్షణ *౨ ౨. 304 ర్‌ రి పశువులను మేవుట = ఇ 306 శ్రర? పశుపాలన పశుజాడ్య విరోధన చర్యలు = 308 కరికి కొప్తామా జారి సరిణామం 309 చ్చతి9 పందులు * 313 క90 గారెలు 3౩315 క్ధ్‌91 గ్యురములు ం 4 4 320 క్‌ 92 సోవియట్‌ యూనియన్‌లో పశుగణ (పజననాభివృద్ని = 321 ముగింపు కర్ర 93 జంతుుపపంచంయొక్న సంక్షిప్త వివరణ ౩324 ర 94 జంత్ముపపంచంతోని వైవిధ్యము అందుకు మూలాధారాలు 326 న్‌్ర5 జంతు పపంచంయొక్క (కమౌభివృద్ని త 4 331 శ్ర96 మానవునికీ జంతువుఎకూ వున్న పోలికలు వ్యత్యాసాలు 335 క్ర97 మానవుని ఉదృవము 337 $98 మానవుడు జంతు.పవంచాన్ని మార్చేస్తున్నాడు 338 పారిభాషిక పదజాలము తత్తే

త్‌ ఎరిక (ఉపధ్యాయునితో తారిపలుకు)

ఈ పార్యపుస్తకంలో (పాిటోజోవాతో మొదలుపెట్టి ఉన్నతతరగతి జంతువులతో అఖరు చేఫ్తూ జంత్ముపవంచంయొక్క అన్ని _పధానభాగాలూ ఒక (కమపద్ధ, తిలో సంక్షిప్తంగా వివరింపబడ్డాయి. జంతుశాాస్తృంయొక్క వివిధ భాగాలకు - రూపనిర్మాణశా్యస్తము శరీరశా(స్త్రము. పరిసరశాస్తము పిండో చ్పత్తిశాస్తము వ్కరాతన జంతుశా(స్త్రము జంతు వర్తీ కరణశాస్తృము- సంబంధించిన విషయాలను సంకలనం చేసి ఈ వ్పస్తకం రచింపబడింది

పార్యపుస్తకాన్ని రచించడంలో (గంధకర్తలు ఈళ్ళ్ళకింద వివరింపబడిన విద్యా_పబోధక ఆశయాలకు (పారాన్యత నిచ్చారు

అ) శరీరనిర్మాణము. పరిసర పరిస్తితులు జీవిత పరిస్టితులు నంతానోత్చత్తి క్యమా భివృద్ని-వీటి దృష్మ్హ్యా జంతుపపంచంలో వున్న వైవిధ్యాన్ని విద్యార్హులకు పరిచయంచేయడం

అ) పరిణామ సిద్దాంతాన్ని (పాతిపదికగా చేసుకొని జంతుజీవితంయొక్క భెతికభావనను విశదీ కరించడం

ఇ మానవుని థైనందినకార్యాల్లో జంతుశ్ళాస్తంయొక్క. (పాముఖ్యతను. తెయపడం

ఈ విద్యార్థులలో జంతువులపట్ట చై తన్యవంతమై నట్స్‌ హేతుబడ్భమ్హైనట్చీ భావనను పెంపాం దించడం ఉపయోగకరములై నట్టి జంతువులను పరిరక్షించడంలోనూ హానికరములగు వాటిని నాశనంచేయడంలోకూ (కియాశీల శక్తినీ బుర్ధికుశలతనూ (పదర్శింపజేయడం

ఈ పార్యపణాళికయొక్క మౌలికమైన సూతాలు రెండు జంతువులయొక్క పరిణామమూ (చార్మి తకాభివృద్ద్రి సిద్దాంతానికీ ఆచరణకూ ఉన్న ఐక్యత

విద్యార్భుల మనస్సులో జంత్యుపపంచంయొక్క పరిణామభావం స్టిరంగా నాటుకోవడానికి పాఠ్య విషయాన్ని ఆరోహణకమంలో అనగా ఏకకణబీవులతో ఆరంభించి బహుకణబీవులతో నీచదశరూపా లను కరిగిన జంతువులతో మొదలుపెట్టి ఉచ్చదశరూపాలను కలిగిన జంతువులతో ముగించడము. సొగిం చుతే పరిణామ విధానంలో జంతునిర్మాణంలో సంభవించిన క్షి వ్పృతను విద్యార్డులు ఆకళింపు చేసుకోవ డానికి పార్య్యవబోధం సహాయపడుతుంది. జీవిత పరిస్పితులతో సమైక్యతను కుదుర్చుకొని జీవితాన్ని పాగించుతూన్న వ్యక్తులుగా జంతువులను పరిశీలించడమూ (పతిజంతువును వర్శించినవ్వుడూ వర్శన తోపాటు పరిసరాలనూ జంతువుకు ఆవసరముల్సైన జీవనస్పితిగతులనూ పరినరాలకు అనువుగా శరీరనిర్మాణ ఇపవర్షనలలో సంభవించిన పరివర్తనలనూ వివరించడమూ -- ఈవిధానాన్ని పార్య్యకమమంతటా అను నరించడం జరిగింది అవయవాలు విర్వర్తి ంచే వ్యాపారాలతో వానే విర్మాణాన్ని సమెక్యపరున్నూ పరిశీ లనచేసే విధానం పార్య్యకమమంతటా లవలంబింపబడింది

ళి

అయా జంళతుసమూహాలకు సాధారణంగా అలవాటుపడనట్టి జీవితపరిసితులకు అనుకూంముగా వంభవించిన పరివర్తనాలను (పదర్శించే జంతువులూ (ఉదాహరణకు సస్తృ నములలో గబ్బిలాలు. నీళ్ళు తిమింగిలాలు) వివిధ అవయవములను వాడుకచేయడమూ. వాడుకచేయకపోవడమూ ఫలితంగా కల్సిన మార్పులూ. (ఉదాహరణకు పరుగెత్తే నివ్వుకోడిి సవిస్తరంగానే వివరింపబడ్డాయి.

శిలారూపాొన్ని పొందిన కొన్ని జంతువులనూ నశించిపోయిన సరీస్బృపములనూ ఆర్కియోస్టై రిక్స్‌నూ వరించిచెప్పాం ఇలాంటి. శిలాజములను విద్యార్భులు పరిచయం చేసుకొన్నయెడల జంత్కుపపంచం చయొం.క్క చారి్యతక పరిణామాన్ని స్పష్టంగా (గహించడానికి వారికి వీలుకలుగుతుంది

విద్యార్దులకు సులభంగా అర్భమ్హైయే విధంలో ఉభయచరములు సరీసృవములు పకుల్లు సస్తృనముల

యొక్క ఉదృ్భవాన్ని గురించిన విషయాలను ఈ పార్యపుస్త కంలో వివరించాం

జంతు వపంచంయొక్క పరిణామానికి సంబంధించిన విషయాల సారాంశాన్ని ముగింపు (పకరణంలో ఇచ్చాం. ముగింపు (వకరణంలోనే జంతుుపపంచంయొక్క _ చార్మితక పరిణామాన్నీ వర్షీ కరణాన్నీ సంక్షిప్తంగా చెప్పి డార్విను సిద్దాంతంయొక్క అభ్మిపాయాన్ని సూలంగా సూచించి నూనవుని ఉద్భవాన్ని గురించిన వమస్యను_ చర్చించాం

రెండవ మూలనూ(తాన్ని సిద్దాంతానికీ ఆచరణకూగల ఐక్యతను ఈకింది విధంగా పార్య విషయమంతటిలోనూ అభివృద్ది చేసుకుంటూనే వచ్చాం

అ) (పకృతి పంపదలను హేతుబద్ధంగా వినియోగించుకోవడమూ వాటిని సంళరించుకోవడమూ (తేల పెంపకము ఫర్‌జంతువుల వేట ఉపయోగకరముల్తై న పకములను ఆకర్షించడము. వాటిని కాపాడ డము. జంతురక్షణ వనములు)

అ) వ్యాధికారకములను వ్యాధివాహకములను (పరవుష్మవు (కిములు కీటకములు రోడెంట్టు) జీవశ్శాస్తదృష్మ్టా్యా సఠించడమూ వరనసమయంలో వర్శించినప్పుడు వాటిని విరోధించడానికి అవలంబింప బడే చర్యలను వివరించడమూ్నూ

ఇ) వివిధముల్హైన వ్యవసాయ శ్యతువులను (కీటకాలను రోడెంట్సను మాంనభక్షకులను) వర్మించిచెప్పడమూ

ఈ పశుపాలనయొక్క వివిధభాగాలకు ((మధుమక్షికాపాలనము. పట్టువురుగులను పెంచడము చేపలనూ కుక్కుటములనూ "పెంచడము. వివిధ వ్యవసాయిక సస్త్తృనముల (వజననము) సంబంధించిన జీవశాస్త్ర సూటతాలను విద్యార్భులకు పరిచయం చేయడమూ ఆర్భి కదృష్మా లీ వ్యవసాయక సస్తృనముల శవజననం అత్యధిక శపాముఖ్యతను కలిగివుండడంవల్న దీనికి నంబంధించివ మ్మాతాలను (వల్యేకంగా ఒక (వకరణంలో వివరించాం

శాస్తీయవిజ్ఞానంయొక్క వినియుక్తాన్ని విద్యార్చులు పరిచయం చేసుకోవడమేకాకుండా జంతువుల శరీరనిర్మాణం గురించీ జంతుజీవితం గురించీ వారికున్న జ్ఞానాన్ని విస్తృ్రతపరచుకొని దానిని మరింత లోతుకుపోయి. తరచేందుకు (పోత్పహించేలాగ ఇటువంటి ఆచరణయములైన విష యాలను వర్శించాం

న!

పార్యపుస్త్రకంలో _ విశదపర్చిన మౌలికముల్తైన అభధ్మిపాయాలు ఒకదాని తరువాత ఒకటి శృకమ(కమంగా అభివృద్భిచేయబడ్డాయి ఈవిధానాన్ని అనుసరించి శరీరంయొక్క (పాణాధారములైన వ్యాపారాలను. (పోషణము. శ్వసనము విసర్మనము) ఆరంభ్యపకరణాల్నోనే వర్ధింపబడగా చయాపచయ (కియయొక్క స్కూలాభ్యిపాయం మొదటసారిగా ఆర్‌ తొపోడా _పకరణంలో వివరింపబడింది తరువాతి (పకరణాల్నో చేల గురించి చెప్పినప్పుడూ అటుతరువాత ఇతర సకసేరుకముల తరగతులను "పేర్కొ న్నప్పుడూ దీని గురించి (వత్యేకంగానూ. మరింత విన్నృతంగానూ వివరింపబడింది

జంతువులు వాటి పరసరాలతో సంబంధాలను ఏర్పరచుకొనే విధానాలను గురించి కూడా కమేణా వివరింపబడింది. హ్టై్యడాను వర్మించినప్పుడు అనియమబద్భములై న (పతీకారచర్యలను గురించి చెప్పి వానపాము గురించి తరువాత జంతువులను గురించి వర్ణ్మించిచెప్పినప్పుడు ఇంకా నహేతుకంగా విశదీ కరింపబడింది. కీటకాలగురించి చెప్పినప్పుడు వాటి నహజజ్ఞాన (కియలు ఒక రకానికి చెందిన క్రీిష్టతరముల్సె న అనియమబద్ద (కియలని నిరూపింపబడ్డాయి సకసేరుకనులను గురించి వివరించే (పక శణాల్మో మ్యాతమే. అవి నియమబద్భ (పతీకారచర్యలయొక్క తాత్కాలిక సంబంధాలని పార్యవున్తకం శవదర్శించుతూంది

జంతు(వపంచంలో వర్తీకరణం వుంది అనే అభిిపాయం కూడా (కమ్మ కమంగానే అభినృద్దిచేయ బడింది ఆర్‌(తోపోడాను వర్మించినప్పుడే సస్నెలమ్‌ (శేణ్సి వర్షము (క్సాన్స్‌ అనే భావం కలుగ జేయబడింది తరగతివారీగా నకేరుకములు వర్ణింపబడ్డాయి. అర్హరు (గణము వంశము (ఫామిలీ జాతి ((జీనస్సు న్పీషీజా (3 అనే భావాలు రోడెంట్స (వకరణంలో విస్పష్టంగా చెప్పబడి రోడెంట్ట ఉదాహరణలను ఇన్నూ (వత్యేకంగా ఒక ఖండంలో పేర్కొనబడ్డాయి

ఈ పొర్యపుస్తకంలో (గంధకర్త, లు అనునించిన పవడ్చ, తివల్థి ఎంచుశౌా(న్తృంయొక్క మౌలఠికభావ నలను (కమేణా అభివృద్భిపరచడానికి వీలుకలుగుతుంది ఈ కారణంచేతనే పార్యపున్నకంయొక్క రష్యను మూలంలో అవలంబింపబడిన విధానమే భారతదేశౌనికి ఉద్నేశింపబడిన కూర్పులో కూడా అవలంబింప బడింది అయినప్పటికీ భారతదేశపు విద్యార్డ్హులకు సులభ్యగాహ్యంగా వుండేందుకు భారతదేశపు జంతు చర్నంలో (పధానముల్నైన వర్షాల ఉదాహరణలను పొందుపరచి పార్యపవుస్తకం విస్తృతంచేయబడింది ఈ ఉదాహరణలు కూడా ఇతర జంతువుల వర్శన విధానంలోనే వర్మింపబడ్డాయి. అందుచేత ఈ కొత్తభిండాలను పుస్తకంలో ఇవ్వబడిన ఇతరఖండాలకు అనుబంధాలుగా వినియోగింపవచ్చు. లేదా ఇతర (పధానభిండాలలో వర్ణింపబడిన వాటి బదులు వీటినే (పధానంగా పరింపవచ్చు

పార్యవుస్త కాన్ని ఉపయోగించినప్పుడు సాధారణంగా ఒకి వర్శానికి దృష్మ్టాంతంగా పేర్కొనబడిన ఉదాహరణ సానే పారశాల్యపాంతంలో సామాన్యంగా లభించే వర్శాలకు చెందిన ఇతర ఉదాహరణలను పేర్కొనడానికి వీలుండేట శే ఈ పార్యపవుస్తకాన్ని రచించాం ఉదాహరణకు చేవల శరీరనిర్మాణాన్ని పరించేట వ్పుడు “పెర్చ్‌ చేపనే పరించాలనే నిర్బంధం లేదు అందుకు బదులు పెద్ద ఎముకలను గలిగిన మరే చేపనైైనా వరే వరింపవచ్చు. కీటకాలను పరించివప్పుడు ఆ వర్నానికి దృషాంతంగా కుమ్మరిపురుగు బదులు బారింకనుగాని మరే. ఇతర పెద్ద కీటకాన్ని అయినాసరే వరింపవచ్చు. ఇలాగే. పశులను పరించిన

త్‌

ప్పుడు రూక బదులు కాకినిగొని పొవురాన్నిగాని పరింపవచ్చు తతిమ్మా వర్గాలకు కూడా ఇదే వర్తించుతుంది

పాఠాన్ని బోధపరుస్తూూన్నప్పుడు ఉపాధ్యాయుడు చెప్పిన విషయాలను సంక్షిప్తంగా (పదర్శించ డానికి వీలుగా వుండేటట్లూూ విద్యార్శియొక్క విషయపరిజ్నానం ఉపాధ్యాయుడు చెప్పినవిషయాలకే పాఠ్య వున్తక పరనానికి మామే పరిమితమై వుండేటట్టుకాకుండా సజీవముల్సైన జంతువులు నజీవజంతు వుల నమూనాల (వదర్శనలు చాముషు సహాయములు (కీటకముల. (పదర్శనములు మూక్ష్మదర్శని "స్ప డులు నజీవజంతువుల నమూనాలు చ్మితపటములు ఫీల్ముుపదర్శనాలు) లేబరేటరీ పారాలు విజ్ఞాన వర్యటనలు పారశాలానంతర సమయాల్నో (పత్యక్ష్యపకృతి ఆవేక్షణవల్శనూ విన్నృతమచేందుకు వీలుగా వుండేఎట్బ్టుగా పార్యపుస్తకం రచింపబడింది

ఈ పార్యపున్తకంపై న తమ అభ్మిపాయాలను సలహాలను విదేశభాషా _వచురణాలయంవారికి (2, 24007511 806 అ౭౧4 గోంంం0ం* 55%) పంపమని పాఠకులకు (పార్హన

వి షలాయెన్‌ ఎన్‌ రీకొవ్‌,

ఉపోదాతం ఖు ర్‌ 1. జంతుజాతిలో రూపవై విధ్యం,

వృక్షశాస్త్రం ఏవిధంగా చెట్టుచేమలను గురించి బోధించుతుందో ఆవిధంగా జంతుశాస్త్రం జం తువ్పలను గురించి చోధించుతుంది

గీతల (ధువ్యవదేశాలనుండి అత్యధిక ఉష్మ్మమండలాలనరకూ మహానమ్ముదాల అగాధాలనుండి పర్వత శిఖరాలవరకూ (పపంచమంతటా మనకు జంతువులు కనబడుతాయి జంతువుల పరినరాలు అనగా. (పకృతినద్దంగా వాటి చుట్టూ వుండే పరిస్పితులలో ఎంత వైవిధ్యం వుంటుందో ఆలాగే వాటి ఆహారంలో కూడా అంత వ్వైవిధ్యం వుంటుంది అందుచేత జంతువులు జీవించే విధంలోనూ. వాటి శరీర నిర్మాణంలోనూ చాలా ఖేదం వుంటుంది

ఉదాహరణకు ఉత్తర్మధువపు సమ్ముదతీరాలందూ. ఆర్క్‌టిక్‌ మహాసమ్ముదంలో తేలుతూండే హిమరాసులపైనాధువపుఎలుగు బం టి నివసిస్తూంటుంది (చ్మితపటం ) ఇది పెద్దజంతువు దీని వాంటి మీద దట్టమైన తెల్లని బొచ్చు వుంటుంది ఈ బొచ్చువల్స దానికి చలినుండి చక్కని రక్షణ కలుగుతుంది ఈ జంతువు తెల్టగా వుండడంచేత మంచుతో కప్పబడిన హిమ్మపదేశంమీద పోల్చుకోవడమే ఎంతో కష్టమవుతుంది. ఈ (ధువపు ఎలుగుజంటి నీళ్ళు అనే జంతువులను భక్షించుతుంది. సమ్ముదపు నీటి నుండి వీళ్ళు బయటికి వచ్చినప్పుడు వాటిని ఆది చంవుతుంది అంతే కాదు అది బాగా ఈదడమే కాకుండా నీటిలో మునిిపోయి నీటి అడుగున కూడా బాగా ఈదోలదు అందుచేత అది నీటి అడుునే పొంచి వుండి సీళ్ళు మంచుమీదకు రాగానే అకస్మాత్తుగా వాటిమీద పడి వాటిని చంవుతుంది

ఎ(ర ఎటగుబంటి (చ్యితపటం! ) పరిసరాలూ దాని అవోరమూ పూర్తిగా వేరు ఈ జంతవు దట్టమైన లరర్యాల్నో నివసిస్తూంటుంది. దాని బొచ్చు ఎరుపునలుపుగా వుంటుంది అనేక రకాల వస్తు వులను తింటుంది ఇది అడవిఫలాలనూ గడినీ పకుల (గుడ్డను తినడమేకాకుండా అడవులలో వుండే లేళ్ళనూ చిక్షకణజులనూ. పశువులూ గొ రెలూ మొదల్తైన పెంపుడు జంతువులను కూడా భక్షిన్తుంది

'స్పెప్‌మైైదానాల్నో గోఫర్హు ((చ్మితపటం ) అని పిలువబడే చిన్న జంతువులు జీవిస్తూంటాయి మనిషి అరికిడి కాగానే అవి వేలలో చేసిన బొరియలలో చప్పున దాుంటాయి. గోఫర్డు శాఖాహారులే గోధుమ అనూ ఇతర ధాశ్యాలను భక్షిస్తూ వ్యవసాయానికి చాలా నస్పృం కలుగడేస్తాం....

వదులలోమా నమదాల్లోనూ. రకరకాల చేపలు జీవిస్తూ వుంటాయి. ఉదాహరణకు రష్యాదేశపు వదులలో సర్వసాధారణంగా సెర్ప్‌ చేపమ ((చ్మితవటం 11) మనం చూస్తూంటాం ఈ చేప నీటిలో వుండే చిన్న చేపలనూ చిన్న జంతువులూ తిని బతుకుతుంది

జతే

సూర్యరశ్మి నేలలోకి చొరబడలేదు అటువంటి నేలలో సహితం జంతువులను మనం చూస్తూ వుం టాం అట్టే జంతుజాలాలలో సర్వపాధారణమై నద్ది వానపాము. వర్షం కురిసిన తరువాత వానపాములు వేలలోనుండి "పైకి సాకుకుంటూ వస్తాయి. నేలపైనున్న ఆకులను తమ కన్నాల్హోక్‌ ఈడ్చుకునిపోయి. వాటినీ తంకా నేలలో వుండే కుళ్ళిన చెట్టుచేమల పదార్హాలనూ అవి తింటూ వుంటాయి (18వ పటం) జంతువుల పరిసరాల్హోనూ. వాటి జీవితంలోనూ. వాటి స్వరూపంలోనూ ఎంత తేడాలు వుంటు న్నాయో చూపించడానికి ఈ కొది ఉదాహరణలూ నరిపోతాయి (కృతిలో వున్న జంతుజాలంలో ఇంతకు మించిన నైవిధ్యమే వుంది కాకీ జెముడుకాకి పిచ్చుక వానకోవెల చిరుతపశ్మీ ఇంకా ఇతర పతులమా అందరూ ఎరుగు దురు వీటిలోనే ఎంతో వైవిధ్యం వుందనుకుంళే ఇంతకంళే హెచ్చు వై: విధ్యమే వుంది సీతాకోకచిలు కలు కుచ్మురిపురుగులు దోమలు ఈగలు చీమలు తేనెటీగలు కందిరీగలు మొదలైన శీటకాల్నో ఇవి కూడా జంతువులే 4 జంతువులయొక్క పరిమాణంలో నహితం విస్తారమైన భేదం వుంది కొన్ని దింతువులు (బహ్మాం డంగా వుంటాయి ఏనుగు మూడు మీటర్లు ఎత్తుండి బరువులో నాలుగు టన్నులకంళెనూ అధికంానే వుం టుంది సమ దాల్నోనూ మహాపమ్ము దాల్హో, నూ జీవించే తిమింగిలాలు ఇంతకంటెనూ బహ్మాండంగా వ్వం టాయి వీలిరంగు తిమింగిలం 30 మీటర్నకు మించిన పొడవుండి 150 టన్నులవరకు తూగుతుంది. వీటితోపాటుగా సూక్ష్మదర్శనితో చూస్తేనేకాని కనబడనటువంటి చిన్న జంతువులు కూడా ఎన్నో వున్నాయి. భూపటలం. పొరలలో మనకు జంతువుల అవశేషాలు (ఎముకలు గుల్లలు మొదల్తైనవి అప్పుడ ప్పుడు తటన్ఫపడుతూ వుంటాయి. ఈ అవశేషిలకూ నేటికాలపు జంతువులకూ కొన్ని విషయాల్నో దగ్నర పోలికలు ఉన్నప్పటికీ వాటికీ వీటికీ విస్తారం తేడాలున్నాయి. ఉదాహరణకు ఏనుగను పోలినట్టి రోమయుత మామ్మతు అనే (బహ్మాండమ్హైన మృగంయొక్క ఎముకలు మనకు తటన్మృపడుతున్నాయి (161వ వటం). సోవియట్‌. దేశంలో ఉత్తరాన వున్న శాశ్వతహిను (పాంతపు మంచు పారలలో కొన్ని దశసహ్య(సాల యేళ్ళుగా మంచులో గడ్నకట్టుకు పోయిన మామ్మతుయెక్క నంపూర్మమైన కళేబరం ఒకసారి తటన్ఫృపడింది ఈ మవాగజాలు శీతలమ్టైన శీతోష్ణ పరిస్థితులలో నివసించుతూండేవి మామూలు ఏనుగులకం'మె. వాటికి దట్టమైన బొచ్చు వుండేది | ఈ మౌమ్మతులూ ఇంకా ఇతర శిలారూవము చెందిన జంతువులూ చాలాకాలం (కితం జీవించి వుండేవి నేడు వర్మములని పిలువబడే "ఫెర్నుజాతికి చెందిన చెట్బయొక్క శిలాజములు మనకప్పుడప్తుడు. నేల బొగ్గులో కనబడుతూంటాయి. ఫెర్నుజాతిని పోలిన ఈ చెట్టు ఎలా వకించిపోయి సంపూర్మ్శంగా అంత ర్చానమ్హై పోయాయో అలాగే ఈ మామ్మతులు కూడా నశించిపోయి. అంతర్జానమైపోయాయి. అందుచేత జంతు(వసంచం ఏవీధమైన మౌర్చూలేకుండా మునువు కూడా వేడున్నట్టుగానే వుండేది కాదు. జంతు వులలో ఏవిధమైన మార్పూ నంభవించదు అని చెప్పేవారు చాలా పారపడుతున్నారు భూ(పవంచంమీద జీవించే జంతుజాలం మార్చుచెందుళూందనీ అభివృద్సి పొందుతూందనీ విజ్ఞాన శాస్త్రం రుజువుచేసింది జ్‌

ఈ ఉపోద్ధాతం అయికతరువాత మొదట అతి సులభమైన -- అనగా నూక్ష్మదర్శితోనేశాని కం బడనట్చి -- జంతువులతో ,పారంభించించి శరీరనిర్మాణంలో అత్యున్నత స్టాయిని అందుకున్నత్తి వాశక్ష ములతో పూర్తిగావించుతూ. జంతుశాన్హ అధ్భ్యయనాన్ని (పారంభం చేదాం ఈ వరుస _కమంలో మనం అధ్యయనం చేసినయెడల జంతు (వపంచంయొక్క పరిణామాభినృద్శిని మనం న్స్టంగా అర్జ చేసుకో గలుగుతాం

(వశ్నలు 1 (ధువవు ఎలుగుబంటి గోధుమవర్థం ఎలుగుబంటి గోఫర్‌ పెర్‌ చేవ వానపాము ఇవి ఏ పరిసరాల్నో జీవిన్తున్నాంఎ) 2 ఇవి ఏ ఆహారాన్ని తిని జీవిస్తాయి? ౩ మీ సజీవ (పకృతి గృహం లో మీరు ఏయే జంతువులను "పెంచుతున్నారు" అవి ఏమేమి ఆహారాన్ని తింటాయి” 4 ఈ పార్య (గంధంలో పేర్కొన్న జంతువులనేకాక ఇంకా మరే ఇతర అడవి జంతువులను మీకు తెలుసు” అవి ఎక్క డెక్సడ నివసిస్తాయి” వాటి ఆహారమేమిటి?

క్యు $్‌2, జంతుళౌా(స్త్రంయొక్క (పాముఖ్యత.

జంతువులలో అనేకం మనకు ఉపయోగకరంగా వుంటున్నాయి. అందులోనూ ముఖ్యంగా పెంపుడు జంతువులు (ఆవులు గొ(రెలు పందులు కోళ్ళు వగైరాలు) మనకు చాలా ఉపయోగకరంగా వుంటు న్నాయి. ఈ జంతువులు మనకు ఆహారపదార్హాలను (మాంసము పాలు (గదూ). దుస్తులు కాళ్ళకు జోళ్ళు తయారుచేసుకునేందుకు వస్తువులను (ఉన్ని పట్ట రోమముతోళ్ళు చర్మమూ) ఇస్తున్నాయి గుురాలు గాడిదెలు ఎడు ప్రోతులు బళ్ళను లాగడానికీ వ్యవసాయానికీ ఉపయోగవడుకున్నాయి

అడవి జంతువులు కూడో మనకు. ఉపయోగపడుతున్నాయి

చేపల మాంసనమూ కొన్ని ౨డవివతుల మాంసమూ (పొట్సి బాతులు పెద్సబాతులు) ఆహార? కింద ఉపయోగపడుతూంది రోమంగల జంతువులనుండి (ఉడుతలు నక్కలు డేబుల్‌లు వెచ్చని అండమ్మైన ఫర్‌ లభించీతూండీ పతులలో అనేకం (స్టార్చింలుగ్‌ వానకోవెలలు చిన్న పిట్టలు) హాని కిరములై్లైన పురుగులను నాశనం చేస్తాయి

జంతులవల్స మనం నర్హైన ఉపయోగాన్ని పొందాలంటే వాటియొక్క అవసరాలను మనం తెలుసు కోవాలి ఉదాహరణకు కోడిగుడ్డ గుల గట్టిగా వుండాలంటే కోళ్ళకు పెళ్ళే ఆహారంలో తప్పకుండా సున్నం వుండి తీరాలని శాస్త్రవేత్తలు కనిపెట్టారు. కేవలం. ధాన్యపు గింజలు మేత పెట్టి, నంత మొతాన కోళ్ళకు తగినంత ఆహారము లభించదని శా(స్త్రవేత్తలు రుజువుచేశారు అందుచేత వాటికి మాంసా హారం కూడా (వానపాములూ ఎండ బెట్టేన మాంనమూ) గీఇస్తూూండారి. ఇలాగు ఇచ్చిన పక్షమందే అవి బాగా గుడ్డ ను పెట్టుతాయి ట్‌

'సేబుల్‌ జంతువులను మచ్చిక చేసి (పజననం చేయడానికి అన్ని దేశాలకంచెనూ సోవియట్‌ దేశమే ముందు పూనుకుంది సేబుల్‌జంతువ (165వ పటం) యొక్క ఫర్‌ అత్యంత విలువైనదని (పసిద్ది

జ్‌

అతివ... లల చమ (4 /స నై ్న స గ్ల 1వ వటం కొరుకు. పురుగు సీతాకోకచిలుక చలికాలంలో దాని పురుగులు కట్టుకొను చూళ్ళు కెక్కింది. ససేబుల్‌ యొక జీవితాన్ని శాస్త్రవేత్తలు అధ్యయనం చేసినతరువాతనే అది సరిగా ఏ ఆహారం తిని జీవిన్తుందో నిర్జారణ చేసినతరువాతనే దానిని మచ్చిక చేసి ప్రజననం చేయడం సాధ్యపడింది ఉపయోగకరములైన జంతులేకాకుండా _ హానికరముల్లైన జంతువులు కూడా అనేకములున్నాయి ఉదాహరణకు తోడేళ్ళు గొ రెంమా దూడలనూ చంపితింటాయి గో ఫ ర్న్హు ధాన్యాదులను ఉపయోగకరము శైన గడ్నిమొక్కలను తిని పాడుచేస్తాయి. రకరకాల పురుగులు సస్యాలము తినివేయడంవల్న వ్యవపాయా నికి విపరీతమైన నష్క్పం సంభవించుతూంది కేబేజీ ఆకులను తినివపే కేబేబీ సీతాకోకచిలు కయొక_ పురుగులను మనమందరం ఎరుగుదుం మరొకరకం సీశాకోకచిలుకయొక్క వురుగు-కారుకు వురుగు - ఒక్కొక్కప్పుడు పండ్హచెబ్మ ఆకుంనన్నింటినీ నాశనం చేసేస్తుంది ఆపీల్‌ పండులోకి (పవేశించే కాడ్మిన్‌ శలభంయెక్స. పురుకుు మనకందరకూ తెలిసినదే హానికరములగు ఇటువంటి. పురుగులు లెక్కకు మించి ఉన్నారిం ఈ పురుగులకు చెందినవే పరవుష్టృములు కూడాం ఇవి మనిషి శరీరంలోనూ సపెంపుడుజంచువుల శరీరంలోనూ జీవిస్తూ ఆ శరీరాల్నో వుండే అహారాన్నే తింటూ ఆ శరీరాలకు హాంకల్సించుతూ వుంటాయి ఆస్కరిడే కుటుంబానికి చెందిన పురుశులను ఇందుకు ఉదాహరణగా పేర్కొనవచ్చు హానికరముల్లైన జంతువుంతో మానవుడు త్మీవమ్టైన పోగట్న్నా సాగించుతూనే ఉన్నాడు ఈ పోరాటంలో జయం పొందాలంచే ఈ జంఈ.వులయొక్క శరీగనిర్మాణమూ జీవితమూ (శమాభివృద్నీ శ్‌

అధ్యయనంచేసి తద్వారా వాటిని గుర్తుపట్టృడానికి మనం _పయత్నించాలి ఇట్టి విజ్ఞానం మనకెంత ఉప యోగకారిగా వృంటుందో ఈ కింది ఉదాహరణవల్స మనకు తెలుస్తూంది కొరుకు పురుగు సితాకోకచిలు కను గురించి అధ్యయనం చెయ్యడం ఫలితంగా చలికాలంలో ఇంకొ చెట్టు మీద రాలిపోకుండా వుండే ఎండు అకులలో చిన్నదై నటువంటి దాని వురుగు జీవించుతూ ఆవిధంగా చలికాలనుంతా గడుపుతుంది తెలియ వచ్చింది (1వ పటం) ఈ ఎండు ఆకుల గూళ్ళను శరత్కాలం అఖరి నిలల్నోనో లేక చలికాలంలోనో చెట్టునుండి ఏశేశి తగలదెస్పేసిన పక్షమందు తోటకు ఈ తెుులు బాధ వదిలిపోతుంది

ఈవిధంగా జంతువుల జీవితము శరీరనిర్మాణము (కమౌభివృద్ది గురించి మనకు సరైన విజ్నా నం కలగడానికే కాకుండా మనం ఆ౨లవరచుకున్న విజ్ఞానం సహాయంతో హానికరములై న జంతువులతో పోరాటం సనలపడానిక్‌ ఉపయోగకరములై న వాటిని సంరక్షించడానికీ పెంపుడు జంతువులను స్మకమంగా పెంచడానికీ వాటీని (పజననం చెయ్యడానికీ కూడా జంతుశాస్త్ర అధ్యయనం సహాయకారిగా వుంటుంది

(వశ్నలు 1 పెంవుడు జంతువులవల్శ మనకేమేమి ఉపయోగాలు కలుగుతున్నాయి” 2 మీ పార శాల (వయోగాత్య్మక పాలంలో ఏయే హానికరముల్లైన జంతువులను మీరు కనిపెట్టారు” వాటిని నిర్మూ రించే విధానాలేమిటి” 3 డేని సహాయంవలన మానవుడు సేబుల్‌ జంతువులను సెంపకం త్షేతాల్మో (వజననం చేయగంకుతున్నాడు” 4 కొరుకు పురుగు సీతాకోకచిలుకయొక్క. (కమాభివృద్ది గురించి విజ్ఞా నం ఆ పురుసము నిర్మూలించడానికి మనకు ఏవిధంగా తోడ్పడుతూంది” 5 జీవళాస్త్రలయొక్క (పాధాన్నక ఎండులో వుంది” 2-3 55

మొదటి 1పకరణం పా టోజూోవా త్త $్‌ 3. ఇన్‌ఫ్యుజోరియాకు చెందిన పారమేసియము. ఓ కి ్‌ (ప్రాటోజోవా ఆవిష్కరణ సుమారు 300 ఏళ్ళకిందట న్యుపసిద్ద డచ్చి శ్వర్తవేత్త ఏంతొవీ లాలా లేవన్‌హుక్‌ పాటోబోవా జాతికి చెందిన సూక్ష్యజీవృలను అవిష్క్క రించాడు. ఇతడు తన జీవితాంతమూ కూడా మిక్కిలి (పయానకరమగు కృషి అయిన కటక ములు తయారీలో నిమగ్నుడయాడు. (శమకీలుడూ. బిజ్హానువు అవడంచేత తాకు తయారు చేసిన కటకములతో తన చేతికి దొరికిన (పతివన్తువును పరీక్షిస్తూ వుండేవాడు. వీపా ఒకదానిరో వర్షపునీరు. నిలువచేసి వుండగా ఆ నీటిలో ఒక బొట్బుతీసి దానిని మంచి శక్తివంతమైన భూత అద్నంతో. వరీక్షించాదు. ఇలాగు పరీక్షించగా అంతవరకెన్నడూ తెలియనట్చి నూక్ష్యజీవులు. అతనికి కనఒడి అతనెంతో ఆశ్చర్యపడ్డాడు ఆ నీటి బొట్టులో వున్న జంతువులన్నిటిలో మకకండరకూ నర్వసాధా రణంగా తెలిసినది పార మేసియము (దీవివే ఇంగ్బిమలో న్మిప్పర్‌ ఎనిమౌక్యూల్‌ * అంటార్సు ఈ జం తువును గురించి అధ్యయనం చెయ్యడంతో జంతువులన్నింటిలోనూ అతి సులభమైన శకీర నిర్మాణాన్నిగల (పాటోజోవా జాతికి చెందిన జంతువులతో మనం మొట్టమొదట పరిచయం చేనుకుంటంన్నామన్నమాట లోతు రన "బి ప్తీల

సై ము ఏకకణ లేకుండా నిలువచేరిన మంచినీటి తాప్బెలలోనూ కుంపీలలోనూ పార అఆ మేసియము (2వ వటం) (ప్రధానంగా జీవించుతుంది. ఇళ౮ంటి నీటి

బింతువు

లా గుంటల్లో హే బాసిల్లై (తృణ నూక్ష్మదండికు) ఆక_డు బాక్టీరియాలు పుష్కలంగా 'పెరుకుతాయి. ఈ తృణ నూక్ష్మదండికలను అహారంగా తింటూ బీఎహ్హాంటుంది పారమేసియము. లేబరేటరీలలో పాఠరమేసియమును ఎండు కనవు నిలవవుంచిన నీటిరో పెందుతారు అందు చేత వీటికి ఇన్‌వ్యుజోరియా లేక తెట్టు బీవములు అవేపేరు వచ్చింది

పారమేనియముయొక్ట శరీరం సన్నంగా పాడుగ్నా వుండి సూక్ష్మరూపంలో వున్న చెప్పుజోడు ఆకా రాన్ని కలిగివుంటుంది. దాని శరీరం ముద్దగా జిగటగా మబ్బుగా గాజుగోళీలాగు అర్బపాకచర్శకంగా వున్న (పాటొష్టానమ్‌ అనే జీవపదార్హంతో చేయఒడి వుంటుంది ఈవిధంగా వున్న (పాటాప్పానమ్‌లో రెండు గుం (డని. కార్చసిల్స్‌ (జీవా అణువులు) వుంటాయి. పెద్దదిగా వున్న కార్చనిల్‌ను పెద్ద న్యూక్సియీస్‌ (న్నూల జీవాణువు) లేక మాకొన్యూక్సియన్‌ అనీ చిన్న న్యూక్సియస్‌ (నూక్ష్మబీవాణువు) లేక మైైకొన్యూక్షీయన్‌ అనీ అంటారు. (పొటొప్టాసమ్‌యొక్క పైపార గట్టిపడి సన్నంగా. వున్న

• ఆకారంలో ఇది పాదుకను పోలివుండడంచేత దీనికి పాదుకజీవి అనే జేరు వచ్చింది

శో

క్యుటి కిల్‌ (బాహ్యత్వక్కు) కింద వీర్పడుతుంది ఈవిధంగా బాహ్యత్వక్కు ఏర్పడ్మంవల్మ పారమేసియముకు దాని అకృతి మార్పుచెందకుండా ఎప్పుడూ ఒక్కలాగే వుంటుంది (పాటొష్టాసమ్‌ న్యూశ్సియస్సులూ క్యుటికిల్‌ ఇవన్నీ కలని సెల్‌ లేకకణము కింద ఏర్పడుళు చ్నాయి. అందుచేత శరీరనిర్మాణంలో పారమేసియము ఏకకణజీవి పోషణము పారమేసియము యావత్తు శరీరంప్టైనా నూగునుపోలిన సీలియక్‌ లు వుం లాలా టాయి. ఈ సీలియమ్‌లు ఎల్లప్పుడూ కంవనముల రూపంలో ముందుకూ వెనుకకూ చలించుతూ ఉండడంవల్స ఓడను నడపే తెడ్డులాగ అవి ఉపయోగపడుతూ వాటి నహాయంవలన అది ఈదగలుగుతుంది ఆలాగు ఈదుతూన్నప్పుడు అది తన దీర్భాక్షంపైన గ్యిరున దొ ర్నుతూ వుంటుంది పారమేసియముయొక్క. ఆహారం ,(పవేశించే రం(ధద్వారము లేకనోరు ఆహార నాళికలో వుంటుంది. ఆవార నాళం చుటూ వున్న సీలియమ్‌లు ఎల్నప్పుఢూ కదటతూ వుండడం ఫలితంగా నీటి (వవాహం ఒకటి నిరంతరమూ ఏర్పడుతుంది ఈ నీటి (పవాహంలో బాక్టీరియాతోనహా తేలుతూ ఇమిడి వున్న రేణువులు పారమేసియముయొక్క. ఆహార రంధద్వారంలోకి అనగా నోటిలోకి (వవేశించుతాయి ఈవిధంగా నోటినిండా బాక్టీరియాలు. చేరిన తరువాత పారమేసియము వాటిని మింగివేస్తుంది ఈ ఆహారపు గుళిక అప్పుడు పారమేసియముయొక్క (పాటొప్హానమ్‌తో కలిసిపోతుంది (పాటొష్హానమ్‌లో జీర్ణరనం ఉత్పత్తి అయి. ఆహారవు గుళికను చట్టుముట్టుతుంది ఈవిధంగా ఆవోరవు వాక్కువోల్‌ (భాళీన్సలం) ఒకటి ఏర్పడుతుంది. తరువాత మరొకటి ఇంకా మరొకటి ఆహారపు గుళికలు చేరుతూ వాటిని జీర్ణరసం చుట్టివేస్తూ కొత్తకొత్త అఆహరపు వాక్యువోలులు ఏర్పడుతూ వుంటాయి. ఈ వాక్యువో.లు ఒకదాని తరువాత ఒకటి (పాటెప్పానమ్‌లో తిరుగుతూ. వుంటాయి. ఇలాగు. తిరుగుతూ వున్నప్పుడు ఆహారపు వాక్యువోలులో ఇమిడి వున్న ఆహారం జీ ర్శృమవ్చతుంది జీర్ధమైన ఆహారం తెంప్పులేకుండా పాఠమే సియమయె.క్ట శరీరప దొర్భం కింద రూపొందుతుంది ఆవోరంలో జీర్ణంకాకుండా వుండిపోయిన భాగం శరీరంలో ఒక నిర్దిష్టమైన న్బృలంద్వారా బయఎకు వినర్జింవబడుతుంది (2వ పటం ఎఫ్‌ శ్వరనమ నిని మరిగించి తద్వారా నీటిలో (దవించి వున్న గాలిని తరిమివేసి చల్మారిన జావా తరువాత ఆ నీళ్ళలో పారమేసియమును ఉంచినయెడల అది చచ్చిపోతుంది దీనినిబట్టి పారమేసియము. మనుగడకు అక్సిఎని అవసరమని తెలుస్తూంది. అనగా పారమేసియము ఊపిరి తీస్తుం దన్నమాట ఈశ్చసన (కియకు పారమేసియము తన శరీరంయొక్క ఉపరితలాన్నంత నూ ఉపయోగించు ఈంది. శరీరంలో తయారైన కార్చన్‌డ్లైయాక్సె డు బయటకు విసర్బింపబడుతుంది వివర నము పారమేసియము.. శరీరంలోపల ఎడతెగకుండా నిరంతరమూ దరిగే నూకన బాప... పదార్ద విర్మాణంతోపాటుగా పదార్భ విచ్చేదనం కూడా జరుగుతూంటుంది ఈః విచ్చేదనం జరుగుతూన్న సమయంలో (పాటొష్సానమ్‌ (కమ్మకవమంగా వీటిని పీలుస్తుంది ఈ నీరుకొంత విలువ అయిన తరువాత జీర్ణముకాకుండా వుండిపోయిన రద్దుపదార్హాలు ఈ నీటిలో (దవించిపోతాయి ర్ట /్రి

! గ్‌ క ద్రం సు టా గో శై 1||. / మ్‌ ళు న్‌ ॥) | శ ఉం ప (ప స్తు మట 1 నం క్లూ ఉం? సి తాం వ న ఫం వం చ్‌? బి క. శ“. క శః | తా న్‌ తం | శ్రి క ట్‌ ల ళా కం అ ర్‌ ల్‌ ఉో| 2 స్‌! (సల 11 | (0 త్త గ | సలం లం పూ ల నో చ్సా దతం! గ్‌ త్రి శ 2వ పటం పారకమేసీయములు 1 _-ళోధననాళికలో. పోషక (దావణంలో వున్న పాఠరమేనీియములు.. 2 -ళోధన నాళిక ఉపరిభాగాన్ని భూత అద్బంతో చూసినమెడల కనబడే దృశ్యం 3 -నూక్ష్మ దర్శనితో పరీక్షించినయెడల పారమేనియము దృశ్యం కొంచెం పెద్దదిగా చూప బడింది 4 -సపారమేసియము శరీరనిర్మాణం అనేకరెట్ట "పెద్దదిగా చూపబడింది ఎ -- మ్యాకొన్యూక్టియన్‌ బి - మ్వైకొన్యూక్టియస్‌ సీ - నీలియమ్‌లు డి - ఆహారవు నాళం ఇ-- ఆహారపు వాక్యునోలులు ఎఫ్‌ -- జీర్ధముకాని పదార్శముల వినర్హన _జి- వ్యాసార్శంగా (వసరించే వాహికలనుగల సంకోచనా వాక్యువోలులు రెండు నంకోచనా వాక్యువోలులూ పనిచేయడం మూలంగా ఈ రద్బు పదార్జాలతో కలసీన నీరు శరీరం నుండి వినర్హిలపబడుతుంది ఒక్కొక్క వాక్యువోలూ ఒక్కొక్క. సంచి రూపంలో ఉంటుంది వ్యాసార్దంగా (ఎసరించుకూన్న వాహికలద్వారా (పాటొష్టాసమ్‌లో ఏర్చడుతూన్న రద్చు పదార్భాబు ఈ సంచులలోకి (వవహిస్తాయి. ఇకమీదట ఈ రద్దు వదార్జాలను (దవమలము అని పిలుద్దాం సంచినిండా ఈ (దవమలము చేరిన తరువాత సంచి పంకోచించుకుంటుంది ఫలితంగొ దానిలో నున్న (దవమలము బయంకు నెట్టే వేయబడుతుంది ల్లి

ఎండుకసవును నీటిలో పేరణమూ ఉదేకమూ చాలా నానవేయగా కట్టిన తెట్టుప్తై ఒక్కొక్కప్పుడు పలుచని పార ఒకటి ఎ ఏర్పడుతుంది ఈ పార అసంఖ్యాకములై న తృణ మం. సూక్ష్మదండికలతో నిండి వుంటుంది. ఈ పొరలో ఒక చిన్న తనుకను తీసి పారమేసియము జీవులున్న ఒక నీటిబొట్టులో వుంచినయెడల నీటిలో వున్న ర్న ఇన్‌ప్యుజోరియాలన్నీ ఆ తునక చుట్టూ చేరు బి భీ తాయి ఆ తునుక అంచులవెంకే అవి ఈదుతూ తునుకలోనుండి చిన్నచిన్న ముక్కలను కొరికి తినే స్తూంటాయి 3వ పటం పారమేసియములయొకృ ఉ్యదేకగుణం దీన్నిబట్సే పారమేసియములప్టై ఆహారానికి ఎ -- కుడివైపున తృణ బూక్ష్మదండికలున్న నీటి నిర్చిష్టృమ్హైన ఆకర్షణశక్తి వుందనీ ఆహారంచే అవి చుక్కలో పారమేసియములన్నీ చేరుకుంటున్నాయి. అకర్షింపబడి ఆహారంచుట్బూ అవి చేరుతా బి - కుడివైపున నీటి చుక్కలో ఉప్పు సృఎికములు యనీ మనకు నిర్హారణ అవుతూంది వేయగా ఉప్పు స్ఫటికములులేని ఎడమవైవున్న నీటి పరీక్షా ఫలకీము ఒకదానిప్పై ఇన్‌ఫ్యుజోరియ చుక్కలోకి పారమేసియములన్నీ కచఠిపోతున్నాయి లునున్న రెండు. నిటి చుక్కలను వేద్దాం (3వ వటం) ఒక నీటి చుక్కలో ఉప్పు సృటికాన్నాకదానిని వేసినట్టయితే. రెండు చుక్కలకు మధ్యనున్న నీటి దారిగుండా రెండవ చుక్కలోకి వెళ్ళిపోతాయి. దీన్ని ఒట్టి ఇన్‌వ్యుజోరియాపైన ఉప్పుకు కూడా (పభావం వుందనీ ఆహారానికిగల _పభావంకంకి ఇది. వేరుగా వుందనీ పారమేసియములు ఉప్పునుండి మూరంగా తొలగిపోతాయినీ మనకు. తెలుస్తూంది జంతుశౌ(స్త్రజ్ఞాలు కావించిన _పయోగాలనుబట్టి పారమేసియములస్టై ఆహారానికీ ఉప్పు కేకాకుండా ఆక్పిజవికీ వెట్తరుకూ తాహ్యకమౌనికీ కూడా (ఫభావం వుందని తెలుస్తూంది సజీవమ్హైన శరీరంపై (పభావాన్ని కనబరచే వీటన్నిటినీ (పేరణములు అంటారు ఈ (_పేరణ ఫలితంగా (పాటొప్హాసమ్‌ ఉ(దేక౦ పొందుతుంది అనగా (పాటొప్పాసమ్‌ ఉత్తేజిత స్ఫితిలోకి మారు తుంది (_పాటెష్తా సమ్‌లో సంభవించే ఉ(దేకాన్ని పారమేసియము (దర్శించే చలనమే రుజువు పరున్తూంది ఒక తాళ్తైలోగానీ కుండీలో గానీ ఉన్న నీటిలో సరిపడినంతా ఆహారం వుండి సంతానోత్పత్తి బు పాడా వీటియొక్క. తాష్యకమం. 14+ సెంటి గేడుకు మించి వుండిన పక్షంలో పారమేసియము త్వరితగలిని వృద్పిపాంది విభజనద్వారా సంతానోత్పత్తి సంభవించుతుంది. మొట్టమొదట మ్యూక్హియస్సుట విభక్తమయి. ఒక్కొక్క భాగమూ శరీరంలో ఒక్కొక చివరకు చేరుకుంటుంది తరు వాత మధ్య వొకచోట అడ్డంగా శరీరం సన్నపడడం (పారంభించి రానురాను ఇది ఒక ముడుత మాదిరిగా మరింత సన్నగిలిపోతుంది చిట్టచివరకు శ్ట్స్‌ లారాద్లా నం త్రునకల్తై పోతుంది. ఫలితంగా తల్గికణం లోనుండి. రెండు. కొత్త పారమేసియయులుథేత్పతి అవుతాయి (శవ వట) విగ రిల! మ ( ఖ్‌ గొ టొ తీ ఇ ల్‌ ౯ టం, ఇస

= యే టే ర స్తీ ప. న్న ల స పు, న ళ్‌ నై సొ తీ ్‌ స్‌ జ న్న ట్‌ సబబే య ము లవ ల్‌ క ం శ (న దం చు ట్టి | శ్‌ జ [గ్‌ సా న “ న. మనే ౯ గ ఫా, / | యనె నటి గ్‌ ల స్తన 6 స న్‌ సఖ థి టీవి మం మో సక. వరం త గ్‌ వ్‌త్రి వ్ర తీవ పటం పారమేసియము విభజన (ప్రశ్న. కే. పారమేసియము మనుగడకు అవసరమైన వరిస్పితులేవి? 2 పాఠమేసియము శరీరవిర్మా లాన్ని వర్జించి చెప్పు 3 పారమేసియము ఏవిధంగా ఆహారాన్ని తీసుకుంటంది” ఏవిధంగా శ్చాస్మకియను జరుపుతుంది ఏవిధంగా ఒక స్పృలంనుండి మరొక స్ఫలానికి కదులుతుంది” 4 పారమేసియములో విసర్జన (క్రియ ఏలా జరుగుతూంది? 5 పారమేసియములో సంతానోత్పత్తి ఏీనిధంగా సంభవించుతుంది) అభ్యాన్యకియ పుస్తకం చూడకుండా జ్నాపకం పెట్టుకుని పారమేసియము. బొమ్మను తించడం నేర్చుకో ర్‌ 4. అమీబా (పోటియస్‌. శ అమీబా _ ఏకకణ జంతువు వేసవికాలంలో నూర్యరశ్మికి బాగా వెచ్చగలిన నీటిగుంటలలోనూ చెరువుల్ళోనూ లాలా మెత్తంమీద అన్బేలోతు. లేకుండా. నిలువచేరిన వీళ్ళలోనూ అమీబా (పోటియన్‌ (5 వ పటం) తంన్మపడుతుంది అమీబా శరీరంలో (పాటొప్హాసమ్‌ అండాకృతిని కరిగిన ఓక న్యూక్సియస్‌ వుంటాయి. పారమేసియములాగే ఇది కూడా ఏకకణ నిర్మితమైన జంతువే అయితే. పాఠరమేసియముకంమొ. దీని శరీరనిర్మాణం చాలా సరళమైైనది నీరు ఎండిపోయినప్పుదు.. పారిమేసియము. శరీరంలోలాగే అమీబా శరీరంపైన కూడా ఏకంగా ఒక పాఠ ఏర్పడుతుంది - ఫలితంగా ఒక పేశము లాగ తయారవుతుంది ఈ పేశావస్పలో వర్షలేమిని శీతలాన్సి. ఇంకా ఇతర అననుకూల పరిస్తితులను తట్టుకుని ఆది (బతుకుతుంది గాలికి కొట్ళు కొనిపోయి యు హు! ( . "పీఠం నీళ్ళలో పడగానే పేశంలోనుండి అమీబా వెలుపలకు వచ్చేస్తుంది అమీబాయొక్స (పొటష్తా నకుపై మొంికంఎ లాంటివి లేస్తాయి ఈ మొటి చలనము అ అణ జా ర న కల సహాయంతో అది స్పలాంతర చలనం పొందగలుుుమూంది. ఈ మొటి కలను స్యూడొెపోడా (అనగా దొంగకాళ్ళు అని అర్భ ౦) అంటారు ఏ దిశలో ఆమీబా చలింప దలచుకొం బై

ఆవాస /న్త/ ౩హమా్టైుస్ము /షో 2 టిలళో ల నో నభా యనం... స మ్య. 2 క్క వి" భ్‌ శే శ రం స త్న టం తీ ర్‌ గం అ. న. రం, (1 41, ల ఫి 5వ పటం అమీబా (పోటియన్‌ ఓ -- మ్యూక్టియన్‌. 2 -- స్యూడాపోడా 3 - ఆహారపు వాక్యువోలు 4 - సంకోచనా వాక్యువోలులు టుందో ఆ దిక భా ఈ స్యూడొపోడాలు అమీబాయొక్క శరీరంపై ఏర్పడి సాగుతాయి వీటిని మొదట ముందుకు సా%ంచిన తరువాత వాటివెంట తన శరీరాన్ని మెల్ళిగా లాగుకుని పాకుకుంటూ ముందుకు పాగి పోతుంది. ముందుకు సొగిపోయిన తరువాత న్యూడొపోడాలను తన శరీరంలోకి మళ్ళీ లాగేసుకొంటుంది తరువాత మళ్ళీ మరొక సారి కొత్త స్యూడొపోడాలను తన శరీరంలోనుండి ముందుకు చాచుతుంది ఈ విధంగా నిరంతరం తన రూపాన్ని అది మార్చుకొంటూనే వుండడంచేతనే దానికీపేరు వచ్చింది. (గీకు భాషలో “అమీబా అంటే మారేది అని అర్హం పారమేసియములొగే అమీబా కూడా సేం(దీయ ఆహారంసైైనే జీవించు పోషణమూ వరమా తుంది ముఖ్యంగా అది నీటిలో పెరిగే ఏకకణ బీవులను తింటుంది ఈ వ. జీవి?ి అమీబా తన మ్యాడొపోడాలతో చుట్టుముట్టి దానిని తనలోకి లాగేసు కొని తన శకిరంరోకి ఇమిడ్చేనునుంటుంది (6వ పటం) ఈవిధంగా శరీరంలోకి ఇమిడ్చేసుకొన్న తరువాత (పాటొప్హానమ్‌చే _నవించబడి ఉత్పత్తిచేయఒడిన జీర్శరసం ఆ ఆహారాన్ని చుట్టుముళ్ళే స్తుంది ఈవిధంగా ఒక నంచి లేక ఆహారపు వాక్యునోలు ఏర్పడుతుంది (5వ పటంలో 3) ఈ ఆహారపు వాళ్యువో లులో. ఆహారమంతా (దావణ వదార్జాల్టోకి మారిపోతుంది ఈ పదార్హాలు శరీరమంతటిలోకీ పంపిణీ అవుతాయి. ఈ ఆహారాన్ని జీర్ణంచేసుకోవడం ఫలితంగానే అమీబా పెరుగుతుంది ఆహారంలో జీర్ణం కాకుండా. వుండి పోయిన పదార్దం శరీరంలోనుండి బ్లైటకు విసర్మింపబడుతుంది. ఈ విసర్త్ననం అయి పోయినాక ఆహారపు వాక్యువోలు అదృశ్యమై పోతుంది 23

] టీ ర వ స క వారో చ స.

6వ పటం. చలించినప్పుడూ ఆహారాన్ని తీసుకొన్నప్పుదూ అమీబాయొక్క శరీరంలో మార్చ

పారమేసియములోలాగ కాకుండా అమీబా శకిరంరో ఏభాగంలో పడితే ఆ భాగంలోనే ఆహా రం లీసుకోవడమూ. విసర్బ్ననమూ జరుగుతుంది

వ అమీబా ఊపిరి తీస్తుంది ఆక్సిజనిని శరీరంలోకి తీసుకొని కార్బన్‌ డ్డైయా

పమ క్సైడును. పైకి విడిచేస్తుంది. పారమేసియములోలాగే.. అమీబాలో. కూడా

విసర్వనమూ వ

చాారాలలా శ్వసనం శరీరంయొక్క ఉపరితలం అంతటిసపై నా జరుశతుంది పారమే పియములోలాగే అమీబా శరీరంలో కూడా (దవమలం౦ ఏర్పడి విసర్హక వాక్యువోలుద్వారా విసర్మింప బడుతుంది

పారదర్శకమైన (దనంతో నిండివున్న సంచిని పోలివుంటుంది వినర్హక వాక్యువోలు. హానికర టులగు పదార్శములు లోపల చేరగానే వాక్యువోలు (కమంగా వ్యాకోచించుతుంది. ఒక నిర్హిష్టృమ్టైన వరి హాణమును పొందిన తరువాత అది సంకోచించుకుంటుంది అప్పుడు దానిలో వున్న _దవము శరీ రంనుండి బయటకు వినర్జింపబడుతుందిం

(వేరణమూ అమీబాలు వుంటూన్న నీటిబొట్టు నొకదానిని మూత్తుదర్యని కింద వుంచి

ఉమా ఆ నీటిబొట్టు సగం భాగంపై నే వెల్తురు పడేటట్టుగా ఏర్పాటుచేసే సూక్ష్మ

లా దర్శినిలో చూచినమయెడల అమీబాలన్నీ నీటివొట్టులో వెలుగ్నా వున్న భాగం నుండి చీకటిగా. వున్న భాగంన్నైపు పాకిపోవడం మనకు కనపడుతుంది. దీన్నిబట్సి అమీబా వెల్తురు (టవేరణానికి పత్మికియ సల్పుతుందని మనకు తెలున్తూంది వీటిచొట్టు వొకదానితో ఉవ్పుగడ్నను వుంచిన యెడల అమీబా చలనములు మందకొడిని పడిపోయి. దావి న్యూడాపోడాలు దళసరిగానూ పొట్టి గానూ అయిపోతాయి. శరీరం గుర్మిడపడిపోతుంది ఈవిధంగా అమీబా రపాయనిక టేరణానికి కూడా (పతి (కియను సల్పుతుంది

వెల్తురు రసాయనిక (పేరేవణలు అమీబాయె.క్ళ (పావొష్హాసమ్‌లో ఉరదేకాన్ని రేకెత్తించుతాయి ఫలితంగా అమీబా కొన్ని (వలీకారచర్యలను తీసుకుంటుంది ఈ చర్యలు చలనరూపాన్ని ధరిస్తాయి జంతువు వ్షమందృష్న్ట్యా ఈ చలనచర్యలు అత్యంత (పాముఖ్యతను వహించుతాయి. కాంతివంతమైన వెల్లు రుకు అమీబా జంతువులు చచ్చిపోతాయి. అటి వెల్తురునుండి పాకిపోయి నీడను చేరుకో*లిగినవే బతుకు తాయి (దవణంలో విస్తారంగా ఉప్పు ఉండినట్ట, యితే అమీబాకు (ప్రాణహాని కలుశుతుంది అటువంటి వరిన్సితులలో అమీబా తన స్యూడొపోడాలను తన శరీరంలోకి మడిచేనుకొని గుం్యడంగా వుండలాకు

వళ్లే

అయిపోతుంది. ఇలాగు అయిపోవడంవల్ణ్మ దాని శరీరంయెొక్ట ఉపరిభాగం కుంచుకొనిపోయి దానివంట్మోకి (ద్రావణం (పవేశించగలిగే. విస్తీర్మం. బాగా తి పోతుంది నంతా, నోత్పత్తి అమీబా జీవించాలంటే దానికి ఆహారం ఆక్సిజని వెచ్చదనం అవసరం, డా ఇవన్పీ తగినంతగా దానికి లభిస్తే అది పెరిగి సంతానోత్పత్తి చేసుకుంటుంది సంతానోత్పత్తి విభజన మూలంగా సంభవిస్తుంది అమీబాయొక్క శరీరం అడ్డుగా సాగి కాడమౌదిరి ఆకారాన్ని పొందుతుంది శరీరంలో వున్న న్యూక్షియస్‌ కూడా అడ్డుగా సాగుతుంది. తరువాత కొద్నిసేప.కికి న్యూశక్షి యన్‌ రెండు భాగాలుగా విడిపోయి ఒక్కొక్క భాగమూ ఒకదానికొకటి దూరంగా వెళ్ళిపోతాయి. (పాటొప్పాసమ్‌లో రెండున్లైవులా లొత్త ఒకటి ఏర్పడి ఆ లొత్త (కమేణా రెండు వ్రైవులనుండీ లోవలకు చొచ్చుకొనిపోయి. చివరకు (పాటాష్టాసమ్‌ రెండు భాగాల్లైపోతుంది పాత అమీబానుండి రెండు కొత్త అమీబాలు ఏర్పడుతాయి రక్తగవాణి. అమీబా నూక్ష్యదర్శని ఉవయోగించి. దానితో శా్యస్తృవేత్తలు ఎప్పుడైతే రక్తాన్నీ లాలా మలమ్యూతాలనూ రోగుల (వణాలనుండి కారే. రసినీ పరీక్షించడం _పారింభించారో అప్పుడు వ్యాధులకు కారణభూతాలై న అనేక (పాటోజోవాలను కనున గలిగారు. ఈవిధంగా 1875లో పీటర్స్‌బర్న్‌ పట్నంలో రక్త్యగహణితో బాధపడుతూన్న మనిషి ఒక తను ఆ పట్నంలో వున్న (పాఫెసర్‌ ల్యోమ్‌ వద్దకు వైద్వంకోసం వెళ్లాడు రోగి మలంనుండి ఒక బొట్టును తీసి డాక్టర్‌ ల్యోమ్‌ నూక్ష్మదర్శనితో పరీక్షించి చూడగా అత్యంత చురుక్తైన చలనాన్ని కలిగిన చిన్న రకం అమీబాలు రోగి మలంలో అతనికి కనబడ్డాయి. ఈ జంతువులు రోగి వ్యాధికి కారణములు అవునోకావో తెలుసుకోవడానికని రోగియొక్ట (దవమలాన్ని ఒక కక టా సేవులోకి రబ్బరు పిచికారిద్వారా ఎక్కిం చాడు డాక్టర్‌ ల్యోమ్‌ కొంత సేపటికల్నా కుక్క కూడా రక్తవిరేచనాలతో బాధపడసాగింది ఈవిధంగా అమీబాలవల్మ్మ కఠీగే ఒక కొత్త రకపు రక్త్మ్యగహణి వ్యాధిని అతడు నిరూపించగలిొాడు మనిషికేమీ హానికలుగజేయనత్ని సామాన్యమైన అమీబా అటుండగా రక్త[గహణి అమీబా మరొక్ష టుంది ఇది (పేవు గోడలో (వణాలను కలిగించి వ్యాధికి కారణమవుతూంది అమీబా రక్త్శ్యగహణి అతి _పమాదకరమైన వ్యాధి నేటికి కూడా ఈ జబ్బువచ్చిన పదిమంది లోమా నలుశురు చనిపోతున్నారు. ఈజివ్వు ఇండియా బర్మా ఇండొనీషియా చైనా తదితర ఉష దేశాల్నీ ఈ వ్యాధి ముఖ్యంగా సంభవిస్తూూంది ఈ జబ్బుతో బాధపడుతూన్న రోగులు దినమూ విసర్హించే మలంలో ఈ అమీబాయె క్క పేశ ములు కొన్ని వేలుంచాయి ఇవి ఆ చుట్ట వకుల వున్న నేలనూ నీటినీ ఇళ్ళనూ కలుషితం చేస్తాయి. ఆరోగ్యాన్ని కాపాడే పద్దతులపైై కట్టిన మరుగు దొడ్డు లేకుండా. ఇళ్ళ చుట్టూరా (పజలు 7లీజువేం (పాంతాల్లో ఈ జబ్బు మిక్కిలి తరుచుగా నంభవిస్తాంటుంది. నీరు కనబడిన చోటల్లా సరాసరి నీటిలోనే దేపాబాధను తీర్చుకోవడం మరొక చెడ్డ అలవాటు ం ఆరోగ్యాన్ని కాపాడే వద్దతులపై మరు%ు దొడ్డను న్మించడమూ చెరువులనూ నదులనూ కలు షిత పరచకుండా కాపాడడమూ చేతులు శుుభంగా వుంచుకోవడమూ -- రక్తవిరేచన వ్యాధి వ్యాపించకుండా 2ర్‌

వెసుకొనవంఎన జ్యూగత్తలలో. ఇవి చాలా ముఖ్యమ్టైనవి ఈ విషయంలో తనకు అన్ని కూడా శక్తివంత మైన సహాయకారి అని మానవుడు చాలా కాలం నుంచే తెలుసుకోగరిగాడు. నీళ్ళను మరిగించిన పక్షంలో ఆందులో వున్న అమీబా ఒశములు. చచ్చిపోతాయి. ఉడకబెట్టిన ఆహారంలోనూ వేపుడు వంటకం లోకా కూడా సజీవముల్సెన అమీబా పేశములు ఉండవు రక్త్యగహణి అమీబాను. కనిపెట్టి అనేక సంవత్సరాలు గడిచాయి. ఈ కాలంలో రక్త్ష్మ్రగహణి వ్యాధిని విఠోధించే మార్గాలనే కాకుండా ఆ వ్యాధిని నిర్మూలనం చేసే పద్దతులను కూడా వైద్యులు తెలుసుకొన్నారు మనిషి '(గేవులలో వున్న అమీబాలను నాశనంచేపే బెషధాలము వారు కనుగొన్నారు (వష్టేలు 1 అమీబా జీవించడానికి అవసరముల్తై న పరిస్పితులు ఏవేవి 2 శరీరనిర్మాణంలో అమీబాకు పారమేసియముకు ఏమేమి పోలికలున్నాయి ఏకేమి ఈరతమ్యాలున్నాయి” 3 అమీబా ఏవిధంగా స్యృలాంతర చలనాన్ని పొందుతుంది” 4 అమీబాలో పోషణ శ్వసన్యకియలు ఏవిధంగా జరుగుతున్నాయి” 5 అమీబాలో మలవినర్మనం ఎలా జరుగుకూంది”) 6 "పేరేపణలకు అమీబా ఏవిధంగా (పతీకారచర్యలను తీసుకుంటుంది? 7 ఏకారల౦చేత రక్ష్మగహణి అమీబా (సమాదకరమ్షైన జంతువుగా పరిగణింప బడుతూంది” అమీబా రక్త్యగహణిని ఏవిధంగా నిరోధించగలం? అభ్యాన్యకియ పుస్తకం చూడకుండా జ్ఞాపకం పెట్టుకునే అమీబా బొమ్మను చ్యితించడం నేర్చుకో ర్‌ 5, మలేరియా పరపుష్టము మలేరియా జ్వరాన్ని మలేరియా త్మీవమ్మైన జ్వరం ఈ జ్వరానికి కారలంం చాలా కాలంవరకూ తెలియళేదు. మలేరియా అనేమాట ఇటాలియను భాషలోది చెడు నం గాలి అని ఆ మాటకు అర్భం చిత్తడినేలలనుండి వచ్చే హానికరములైన పొగర్గనుండే ఈ జ్వరం సంభవిస్తూందని చాలా కాలంవరకు (పజలు నమ్ముతూండేవారు (క్రిందటి శతాన్చి అభరి సంవత్సరాల్నో మలేరియా రోగుల రక్తాన్ని విజ్నానశాస్త్రవేత్తలు బూక్ష్మదర్శనితో పరీక్షించి చూచారు. మనువ్య రక్త, ౦లో నూక్ష్యమగు వ్యరకణాలు వుంటాయన్న విషయం అప్పటికే తెలను మలేరియా రోగుల రక్తాన్ని సూక్ష్మదర్శనితో పరీక్ష చెయ్యగా. వీరి రక్త, ౦లో వున్న ష్మారకళాలలో అమీబాను పోలిన ఒక విధమైన ఏకకణ జంతువు వుందని తెలిసింది ఈ జంతువుకు మలేరియా వరపుష్నం అని పేరుపెట్టారు ఈ పరప్పుష్న్టం వ్యారకణంలో (పవేశించి ఆ ఎ్యారకణాన్ని తింటూ దానిమీద ఒతకడం ఆరంభిం చుతుంద్రి ఈ పరపుష్టర ఈవిధంగా జీవించుతూ ఎదిగి పెద్దద్దై కణంలో వున్న స్పృలాన్నంతా ఆ్యకమిం చేన్తుంది ఈ సీతికి చేరుకున్న తరువాత అది విభక్తమవుతు౦ది అయితే ఈ విభక్తం అవడంలో అమీబాలాగా రెండు భాగాలు కాకుండా అనేక భాగాలకింద విభక్తమవుతుంది ఒక్కొక్క భాగం ఒకొక్క జంతువుగా రూపొంది ఇవన్నీ ఎ్యరకణంలోనుండి రక్తంలోకి వచ్చేస్తాయి (7వ వటం ఈ సమయ బైల్‌

మప్పుడు కణంలో చేరివున్న పరపుష్ట్రంయొక్క (దవమల౦ రక్త పవాహంలోకి (వవేశించి రక్తంతో కలిసిపోతుంది ఈ పరపుష్మాన్ని భరించే మనిషియొక్త రక్నాన్ని ఈ (దవమలల కలుషిత పరిచేస్తుంది ఈ విషం ఫలితంగా ఆ మనిషికి తలనొప్పీ వాళ్ళ కుదుపూ వచ్చేసి శర్‌ర తాహ్మకమం ఒక్కపాళంగా క్‌ జ్‌

• ఆఇ౨ కో 'బ్ర' '్ర రా ధు (ఇ పండా శ్రీ 7వ పటం మళలేరియా పరవుష్టృంయొక్క. (కమాభివృద్శి 1 -- పరవుష్టృం ఎరకణంలోనికి చొచ్చుకొని పోవడం 2 - వష్యార కణంలోపల పరపుష్ట్రం ఎదిగి పెద్దదై వృదిపొందడం 3 -- పరపు ష్టం విభక్తమవబోతూంది 4 - ఒక పరపుష్మృం అనేక పరపుష్క్టా లుగా రూపాందడమూ ఫలితంగా ఎ్యారకణం నశించడమూ అధికమైపోత.౦ది దానితో జ్వరం (పారంభం అవుతుంది జ్వరంలో తరుచు సన్నిపాతం చేస్తుంది కూడా వరపుమ్మ్టెలు (వతి ఉరి గంటల కొకసారో లేక (పతి 72 గంటల కొకసారో ఎరకణాల్నోనుండి వెలుపలకు వచ్చి రక్త్యవవాహంలోకి చేరుతూ వుంటాయి. సరిగా ఈ సమయాల్మోనే రోగికి మలేరియా జ్వరం తగ%ులురూ౭టుంది ఒక వఎ్మారకణంలోనుండి బయటికి వచ్చేసి రక్తంతో (పవహించుతూన్న చిన్న పరపుష్మ్టాలు ఇతర ఎరకణాల్మోకి చొచ్చుకొనిపోయి. వాటిని వాశనం చేసేస్తాయి ఒక్కొక్కసారి పరపుష్మాలు విభక్తమయే పరికల్ళా రక్తంతో వాటి సంఖ్య అనేక రెట్లు అధికమ్లైపోతుంది. ఇలా అధికమ్టైపోయి అవి అనేక ఎ్యరక ణాలను నాశనం చేసేస్తాయి. ఇలాగు ఎ్యారకణాలు నశించిపోవడం కూడా అత్యంత (పమాదకరమైన పరిస్పి ఈలకు దారితీన్హుంది దో దో 3 డ పి మలేరియా పరపృష్కం మలేరియా దోమల్మో అడదోమ ($్ర32 చూడండి ఒక మనిషినుండి రోకో... ఇంకొక మనిషికి ఈ చరప్పష్టాలను రవాణా చేస్తూంటుంది. మలేరియా యొక్క వాహ్రాకల ల సో హారాల వ్యాధ్యిగస్తుడిని మలేరియూ. ఆడుదోమ కుట్టినప్పుడు అతని వంటిలో వున్న రక్తాన్ని అది వీట్బతుంది. రక్తంతోసహా రక్తంలో వున్న పరపుష్టాలు కూడా దోమ వంటకి (పవేశిస్తాయి బి7

దోమ వంటో అవి త్వరితగతిని విభక్తృమై వాటి నంఖ్య హెచ్చవుతుంది మరికొద్పి రోజులకల్హా ఆవి దోమయొక్క లాలాజలంలోకి చేరుతాయి. ఇక ఈ స్పితిలో వున్న దోమ ఆరోగ్యవంతుడైన మనిషిని గనుక కుట్టినట్టయితే దాని తుండంద్వారా దోమయె క్క లాలాజలంతో మలేరియా పరవుష్మాలు కూడా. ఆ మనిషి రక్తంలోకి (పవేశించుతాయి రష్యాలో జారువరిపాలన కాలంలో మలేరియా బాడ్యం వేంకువేలూ. జనాన్ని మలేరియాస్టై పోరాటం షె జో క్‌ ఏ నై బా పొట్టచెట్టకునేది కొళ్పీద (కాకసస్స్‌ లాంటి కొన్ని దక్షిణ (ప్రాంతాల్ళో (గామాలకు (గామాల్నే తుడిచిసెట్టేసింది మలేరియా నిరోధనకు సోవియట్‌ పభుత్వం విస్తృతమైన చర్యలను పెద్దయెత్తున తీసుకుంటూంది దోమ (గుడ్డ లోనుండి వెడలే (కిములు నీళ్ళ, లో పెరుగుతాయి. ఈ హేతువును వెనుక మలేరియో చెలరేగిన (పాంతాల్మో పైన పేర్కొన్న కొల్హీదలాంటి (పాంతాల్నో పల్గవు భూములలో వృన్న అన్ని చిత్తడినేలలనూ జలవిమోచనం చేసేసి ఆరబెళ్ళేస్తున్నారు. ఇంతేకాకుండా చెరువులలో గంబూసియా చేపలనూ (8వ పటం) బేడిసమీనులనూ (79వ పటం) పెంచడం సర్వసాధారణంగా జరుగు. తూంది అ చెరువులలో వున్న దోమల లార్వాలను ఈ చేపలు ఆహారంకింద తిని వేస్తాయి దోమల లార్వాలను నాశనం చెయ్యడానికేకాకుండా ఎదిగిన దోమలను నాశనం చెయ్యడానికి కూడా విశేష (ప్రాముఖ్యత ఇవ్వబడుతూంది ఎదిగిన దోమలు చాలమటుకు చలికాలమంతా నేలమాళిగలలో కాలం గడుప్పుతూ వుంటాయి. ఇటువంటి గదులలో డీ డి టి ఇంకా ఇతర విషచూర్జ్మాలను చల్పడంవల్న వష): ప్రకార యా యయ ల ళ్‌ షటే ము! తా మో న్నే క్షా 8వ పటం గంబూసియా పైపటం == ఆడచేప (కిందిపటం -- మగచేప ఎదిగిన దోమలు చచ్చిపోతాయి. వురుకుల శరీరంపై నున్న పారలోనుండి వాటి శరీరాల్నోకి ఈ గుండలు చొచ్చుకొని పోయి వాటిని నాశనం చేసేస్తాయి దోమల లార్వాలను నాశనం చేయడంవల్గనూ. ఎదిగిన దోమలు చలికాలంలో దాగివుండే నృలాలను విషచూర్మాలతో చ్ళిడంవళ్ళినూ. కొన్ని (పాంతాల్లో మలేరియా పూర్తిగా అదృశ్యమ్టైపోయింది 28

మరేరియా. వ్యాధ్యిగస్తులను దోమలు కుట్టడంవల్స దోమల శరీరాల్లో మలేరియా పరప్పష్టాలు (వవేశించుతాయి కాబల్చే మలేరియా వ్యాధి(గస్తులకు చికిత్స నివ్వడం గురించి (పత్వేకమైన (శడ్చతీసుకోబదుదూంది. వెనుకటి రోజుల్లో మలేరియాకు ముఖ్యంగా క్వి న్నై ను వాడేవారు కినైను రోగి వంట్మోకి _వవేశెంచి మలేరియా పరవృష్టాలను నాశనం చేస్తుంది కాని క్పినైను చెట్టు సోవియట్‌ దేశంలో "పెరవు అందుచేత క్విన్టైను బదులు మలేరియా పరపుష్టాలను నాశనం చేయగలిగే మరొక జౌషధాన్ని కని పెట్టవంజంచని సోవియట్‌ (పభుత్వం శాస్త్రవేత్తలను అదేశించింది కొద్ని రోజులోనే అశకికీన్‌ అనే వదార్జాన్ని వారు కముగొన్నారు. క్పిన్నైనుతో సమానంగా పనిచేస్తుంది అ,కికీన్‌ ఈ కొత్త పదార్శాన్ని కని "పెట్టేన వెంటనే భారీయెత్తున దానిని ఉత్పత్తి చేయడం (పారంభమైంది

ఈవిధంగా మలేరియాస్టై పోరాటం ద్విముఖంగా సాగుతూంది. ఒకటి మలేరియూ. వాహ కాల్టైన దోమంకు నాశనం చేయడం రెండవది పరప్పష్ట్టాలనే నాశనం చేయడం

నేదు సోవియన్‌ దేశంలో మలేరియా బహుళవ్వాపక వ్యాధిగా తటస్మించడమే లేదు మలేరియాను రూవుమాపడానికై భారీయెత్తున చర్యలు తీసుకోబడని దేశాల్నో దాని సంభవమూ _ దానివల్శ కలుగు చూసు మరణముల సంఖ్యా చాలా హెచ్చుగా వున్నాయి టర్కీ ఇరాన్‌ ఇండొనీషియా ఇంకా ఇతర దక్షిణ దేశాలు మలేరియావల్న మరీ త్మీవంగా దెబ్బతింటున్నాయి

ఇండియా ఇంకా వః నరాజ్యంగానే వున్న రోజుల్నో ఆ దేశంలో పదికోట్నమంది వరకూ అత్యంత (వమాదకరమ్హైనశ్చి ఉష్మృమండలపు మలేరియా జ్వరంతో బాధపడ్డారు. వీరిలో రమారమీ పదిలక్షల వరకూ. చనిపోతూండేవారు. స్నానిక (వజల ఆరోగ్య (పమాణలను అభివృర్ని పరచడంలో విశేషించి అభిలాషను చూపనటువంటి సాామౌాజ్యవాదుల కబంధహస్తా లనుండి భారత దేశం తన స్వతంతాన్ని సం పొదించుకొన్న తరువాత (పజారోగ్య సేవలోనూ వైద్యవిద్భా (పబోధంలోనూ ఆ దేశం అత్యంత విస్త తమైన అభ్యుదయాన్ని సాధించింది మలేరియాస్టై పోరాటాన్ని సాగించడంలో బాల్యావస్తలో వున్న భారత రిపద్నిక్‌ ఇప్పటికప్పుడే గణనీయమైన విజయాన్ని సాధించింది

(పాటోజోవా అమీదా పారమేసియము మలేరియా పరపుష్ట్పం -- శరీర నిర్మాణంలో ఈ

వాదా టికీ భేదాలున్నప్పటికీ వీటన్నిటికీ సామాన్య స్వభావం ఒక్క

లా టుంది ఇవ్నీ ఏకకణములై న జంతువులు ఏకకణముల్లైన జంతువులన్నీ (పాటోజోవా అనే స్నెలమ్‌ (శే ణి _కింద చేర్చబడుతున్నాయి

(పొటోేజేవాలు బహుపాచీన కాలంకుండీ జీవించుకొస్తున్నాయన్న విషయానికి నరళమైన వాటి శరీర నిరా మే తార్కాణం (పాటోజోవాలు సుమారు కోటీ ఏబ్నెలక్షల సంవత్సరాలకింద తొలిసారిగా (పపంచంమీద (పాదుర్భవించాయని శాస్త్రవేత్తలు అభిపాయపడుతున్నారు

యశ 1 మలేరియా కుదువు రావడానికి కారణమేమిటి? 2 మనిషికి మలేరియా ఏలా శలుతుంది” ౩ మళేరియాస్టై పోరాచాన్ని వీవిధంగా సాగిస్తున్నారు” 4 (పాటోజోవాల స్వభావంలో ముఖ్యమైన విశేష చుమిటి”

లలి

రెండవ (_పకరణం ర ఎలెంటరాటా తి $ 6. ప్వ్యాడాలా ఇతర జీవులను చంపితింటూ మంచినీటిలో జీవించే జంతువు. వేసవి శరత్కాలాల్నో మంచినీటి శా స్వరూపం ణం చై మాజా నరస్సులలోనూ చెరువులలోన్నూ గా యా (్రవాహంళేకుండా.. నిశ్చలంగా వున్న నీటిలో హ్టై్యడా (9వ స డా పటం) తటస్పించుతుంది. అతి తక్కువగా కదలుతూ ఉన్న ఎంకె ం క యాన యం చోటనే ఉంటూ జీవించుతుంది ఈ జంతువ్న సర్వసాధారణంగా క్‌ క్లో గ్గ శ్ర అది నీటిలో వున్న చెట్టను తన శరీరం ఒక కొనతో - అడుగు వై క పళ్ళింతో అంటి పెట్టుకొని వుంటుంది జ | 1జి 'హ్హె్యడాను.. కనిపెట్టాలంళే. ఒక చెరువులో వివిధ వ. జ్‌, కా క ల న భాగాల్మో . ెరుగుతూన్న నీటిచెట్లను. కొన్నిటిని తీసుకొచ్చి యే ఆ శుంచినీటితో వున్న ఒక గాజు ప్మాతలో వుంచాలి సిటిని కదప క్ష్‌ (క లూ... కుండా. వుంచినట్టంితే కొంత సేపటికల్టా హైై(డాలు మవకి 26 రే జా కనఒదుతాయి. అవి బూడిదరంగు గోధుమరంగు. లేదా డా శ ట్లో కా జడా... అకువచ్చరంగు. కరిగిన చిన్న కాడలను ఫాలివుంటాయి. ఈ వ! మ చచ... , కాడలు సుమారు ర సెంటిమీటరు నిడివి కళ్ళి వుంఛాయి కే డా శరీరం. అడుగున వాటికి సన్నని కంటకము౮ మకుటం వృం నా స ఆ హూ. డన వ వ్‌ నీ, ర శేక్టీన వై టుంది. దాని బాహ్య న్వరూపాన్నిబట్టి చూస్తే అది జంతువు వాడూ వలెకాక చిన్న నీటి మొలకలాగే కనబడుతుంది హా! కాం అది నిజంగా జంతువే అని నిర్దారణ పా చెక్‌ డడ జంతు లక్షణాలు ఇ న వైడ్‌ బాలా వేనుకోడానికి దొనిని కొంతసేపు నిదా “నా హౌ + నంగా పరీక్షించాలి. దాని కంటకములు కదలుతూండడం 9వ పటం వాడా స్వరూపం మవకు మొదట కనబడుతుంది హై్యడా తన కంటకాలను మెల్నగా (అధికీకరణం చేయఒడింది) వంచి* ఇటూ అటూ అన్నివైపులా ఆడిర్ధిచుతూంటుంది. ఎడమవైపు -- హ్నై్యడా విస్పారిన స్పితిలో గాజుప్యాతను. కొద్దిగా కదిపినా లేక హై(డాను సూదిమొన కనబడులూన్గ రెండు మొగ్గలు కలిగిన పుల్మతో తాకి శువు తన శరీ ర్తి న్త కుడివైవు -- సంకుచిత. స్పితిలో క నా ఆ జంచుఐు రాన్ని చిన్న వుండలాగు ముడిచేసుకుంటుంది తగి

ఇంకా జ్యాగత్తగా కనిపెట్టామంటే చెట్టును అంటి "పెట్టుకున్న హై (డాయొక్స చలనం మనకు కనబడుతుంది మొదట కింది భాగంతోనూ తరువాత "పై భాగంతోనూ తరువాత మళ్ళీ (కింది భాగంతోనూ అలాగు చెట్టును అంచిపెట్టుకుంటూ చలనాన్ని సాగించుతుంది (10వ పటం)

10 వ పటం హైడాయొక్క స్పలాంతర చంనం ((ఎడమన్నైపునుండి కుడివ్లైవునకు)

ఒక గాజునీటితాబ్బెలో హ్మై్యడాలనుంచి ఆ నీటిలో డాఫ్నీయా అని పిలవబడే చిన్న గాజురొయ్య లను (38వ పటం) విడిచిపెట్టినట్టయితే ఆ రొయ్యలను హ్నై్యడా తన కంటములతో పళ్ళేనుకుని వాటిని (మింగివేస్తు౦ ది. స్వేచ్చగా వేలాడుతూన్న శరీరం చివర కంటక మకుటం మధ్యనున్న నోరు మనకు ఇప్పుడు స్ప్వ్య గా కనబడుతుంది

ఇలాగు (మింగి వేయబడిన రొయ్యలు హైడాయొక్క నోటిసుండా దాని శరీరంలో వున్న (గా్యస్టో వాస్క్యులర్‌ కేవిటీ లేక జరరనాళికా కుహరంలోకి వెళ్ళిపోతాయి హైడా తవనోటిని బారుగా తెరచుకొని రొయృలను రొయ్యలపొళంగానే _మింగీస్తుంది. హ్టైెడా గొప్ప తిండిపోతు ఒక్కపాళంగా ఐదు అరు డాఫ్నియాలను కజఒళించేయగలదు. అది తన శరీరాన్ని ఉబ్బినట్టు చేసుకోగలదు అందుచేత పరిమా ణంలో తన శరీరంకంచెనూ బాగా ెద్వదిగా వున్న చిన్న రకం పిల్ణచేపనూ చిన్న చిరుకప్పకూ. లేక్ష పురుగునూ సహితమూ పట్టుకొని "లాగేసి తన జరరనాళికా కుహరంలోకి ఇమిద్చేసుకోగలదు

వీటితాబ్బృలో వున్న ్టై్యడాను ఈవిధంగా ఆవేక్షించినయెడల అది జంతువే అనీ అంతే కాకుండా అది ఇతర జంతువులను చంపి తినే జంతువనీ మనుకు తెలుస్తుంది

ఇట్టి, బ్య న

మొగ్గలు. తొడగడమూ వేసవిలో ఆహారం సమృద్చిగా వున్నప్పుడు సహ్టై్యడా శరీరంపై చిన్న మొటి పారా కలు పెరుగుతాయి ఈ మొటికలకు మొగ లు అనిపేరు (9వ పటం) ఈ

పునరుత్నత్తీ న్‌

హా మొగ్గలు (కమేణా "పెద్పన్హై చిన్న కాడల రూపాన్ని ధరిస్తాయి ఈ కాడలకు ఒక కొనను కంటకములు ఉండీ ఆ కంటకముల మధ్యను వోటి రం్యధం ఏర్పడుతుంది ఈవిధంగా కొత్త హ్హె్యడా ఒకటి అభివృద్శి అవుతుంది

తగ్‌

మొదట్నో. తల్మి హైడాయొక్క పీల్ళి హైడాయొక్క.. జీర్మ కుహరాలు రెంధూ. ఒక దానితో ఓకటి కలిసే వుంటాయి. తరువాత మొతం పీల్ళి హ్నై్యడా శరీరంపైన అడుగు పళ్ళిం ఏర్పడు తుంది. ఈలా ఏర్పడిన తరువాత అది తల్సి శరీరంనుండి విడిపోతుంది ఈవిధంగా మొగ్గలు తొడగ డంద్వారా. నిర్మింగ సంతానోత్పత్తి సంభవించుతుంది

ఒక హ్మైడావి రెండు తునకలుగా కోసినట్టయితే కోసివేన భాగాన్ని ఒకొక్క. తువకా పునరుద్ద రించుకుంటుంది. ఆమాటకొస్తే హై్య్యడాను రెండు తునకలుగానే కాకుండా అనేక తుశకలుగా కోసివేసి నప్పటికీ పరిస్థితులు అనుకూలంగా వుండే పక్షమందు తునకలన్నీ కూడా హ్టై్యడాలుగా. పెరుగుతాయి ఇట్టి సంఘటనకు పునరుత్పత్తి అనిపేరు

(వశ్నలు 1 హైై్యడాయొక్స స్వరూపం ఎలాగుంటుంది” 2 సహ్టై్యడా ఏమి తింటుంది” ఎలా లింటుంది? 3 పాడా జంతువే అని ఎలాగు రుజువు పర్చగలం) 4 హై డాలో నిర్ధింగ సంతానోత్పత్తి ఏవిధంగా జరుగుతూంది” 5 పుశరుత్పత్తి అంక ఏమిటి”

అభ్యాసన్యకియలు . 1 వేసవికాలంలో ఒక చెరువులో నాటు మూలలా "పెరుగుతూన్న శీటి మొక్కలను. చాలా వాటిని తీనుకొచ్చి ఒక గాజుప్మాతరో ఉంచు కొంతసేపైన తరువాత మొక్కలపైన గాని ప్యాతగోడలను అంటికాని హ్టైలదాలున్నవేమో భూత అద్బంతో పరీక్షించు 2 హై(డాలు వున్న గాజుప్మాతలో డాఫ్నియా అని పిలువబడే చిన్న గాజురొయ్యలను వదిలిపెట్టు డా ఏవిధంగా అహా రం తీసుకుంటుందో గమనించు 3 హ్టైటడాను సూదితో తాకినయెడల హైసడాకు ఏమి సంభవించు తుందో జాగత్తగా చూడు 4 హ్హడా ఏవిధంగా మొగ్గలు పెడుతుందో జా్యాగత్తగా గమనించు 5 హ్టా్యడాలున్న పాతను శరత్కాలంవరకూ ఉంచి ఆ పాతను ఒడికి తీసుకొ వెళ్ళు

ర్‌ 7, హ్హై్యడా బహు కణనిర్మిత జంతువు, ఎక్సాడెర్న్‌ (కందరముల కణములతో నిర్మింపబడిన రెండు పారలను కలిగిన నంచితో 'ప్టాడాయొక్క యె ళా శరీరాన్ని మనం ఫోల్చివచ్చు ఎక్సాడెర్మ్‌ అనే బహిశ్చర్మవు పార ఎండొడెర్‌. క్రై రష కమల) లేక అంతశ్చర్మము అనే జీర్ధ్య్య్యకియ పార (11వ పటం) ఈ శెండు పొర లా. లకూ నడుమ మీసోర్టియా (మధ్యస్థృపీరం) అనే ఆధార పీరం ఒకటి

వుంటుంది. ఈ ఆధార వీరం కణేతర నిర్మాణం

ఎక్సొ! డెర్‌ శ్ర కణముంసుండా హై్య్మడా అక్సిజనిని విమూషించి కార్చన్‌ డై యాక్సె డును విడి చేస్తుంది. హై్యడాకు (వతేకష్టైన శ్వాసావయవములులేవు క్‌

కొన్ని ఎక్సాడెర్మ్‌ కణములకు మీసోగ్టియాకు ఎదురుగా వున్న గోడలప్టై అనుబంధాలు కొన్ని వుం టాయి ఈ అనుబంధాలకు న౦ంకోచించుకొశే సామర్శ్యం వృంది అనగా అవి ఉత్తేజితములు గావింప బడగానే ఈమ పరిమాణాన్ని క.ంచించుకోగల సామర్శ్యం వుంది వాటికి ఈ అనుబంధాలన్నీ ఏక సమయంలో పంకోచించుకోగానే జంతువుయొక్క పరిమాణం తగ్గిపోతుంది. ఇటువంటి అనుబంధాలున్న కణ

తై

ములను కండరముల కణములు లేదా రక్షక కణవులు అంటారు మనిషి శరీరంలో కండరములు ఏ విధులనైతే నిర్వర్తిస్తాయో ఆ విధులనే నిర్వర్హెస్తాయి ఈ కణములు కూడా పెపార అయిన ఎక్సాడెర్మ్‌లో కాటకరచే కణములు లేక నిమాటో కాటుకరచే జా ల మా సిస్తులు అని పీలువబడే కొన్ని కణములుంటాయి. ఈ కణములలో అత్య కణములు లు అలా ధిక సంఖ్య కంటకములమీద వుంటాయి. కంటకములమీద ఇని గుంపులు గుంపులుగా ఏర్పడి వుంటాయి. త్రి 2 చక ర్ట స్ట ఇ ర్న శ్ర గ్ల] క్‌ శ గ్‌ (ళ్‌ 'హెకా, స్ట. టు ఉ కు తయా ల్‌ ల స కూ | లం టీసర్‌ [ఫ్‌ స నయా వి ళు న లో చా త ర్ట ఓ య క వ్‌ 10 వ ల! యై తై (1 సజు =... దయచ తళ ఎ | వా గంప 1 2 తె భో తి నా చా ల్ల (స్తే వో మాలి 2లో గ ఛే 0 111. ౯ గ్ర 11వ పుం హ్టాడా శరీరం -- నిలువు కోత కే2వ పటం హై(్యడా శరీరంలోని కాటుకరచే (రేభా చ్యితం) కణములు 1-వోరు 2-కంటకము 3౩- గాస్టా ఎ-- ఎక్సాడెర్మియొక్క కణములు. ఈ కణములలో వాస్క్యులర్‌ కేవి శ 4 __ ఎక్టాడెర్మ్‌ కణములు వున్న ఒక కాటుకరచే కణము బి - ఒక కాటు 5 -_ ఎండొడెర్మ్‌ కణములు € -- కాట.కరచే కణము ఈ కాటుకరచే కణములో దారం కనబడు కణములు 7-మొగ్గ 8 - వృషణము తూంది సి-కాటుకరచే కణములలో వున్న దారం 9 _ అండకణము 10 - కండర కణములు బయటకు విసరి వుండడం 1 - కాటుకణంయొక్క లేక రక్షక కణములు న్యూక్హియన్‌ 2 - సూక్ష్మగాహి అయిన ముల్గు తె - చుట్టు చుట్టుకున్న దారం 3--3155

వతి కాటుకరచే కణములోనూ ఒక సంచి వుంటుంది ఈ సంచిలో (స్పింగు చుట్టలాగ సాగుతూ వలయం 'ఛుట్టుకొని వున్న దారం ఒకటుంటురది కణము ఉపకితలం'స్పైన స్పర్శను అత్యంత నూక్ష్మంగో (గపొంన కరిగిన ములు ఒకటి. వుంటుంది (12వ పటం). డాఫ్నీయాగానీ పరిసరాల్లో ఆ పక్కనుండి ఈదుకుంటూ పోతూన్న చిన్న జంతువ మశేద్చైనాగానీ ఈ ముల్టును. తొకినట్టృయితే. కణంరో చుట్టు కొని వున్న దారం చుట్టనుండి విడిపోయి నిటారుగా అయి అత్యంత బలంతో కణంలోనుండి స్టైకి పాడుదుకొని వచ్చి. ఎరను గాయవరుచుతుంది. దారంలోనుండి కొంత విష్థదవం పిచికారీ కొట్టినట్టు ఆ గాయంలోకి చొచ్చుకొని పోతుంది ఈ విష్యవభావంవల్స ఎరకు చైతన్యం పోయి కంటకములలో చుకులుకొని వుండి పోయి తప్పించుకొనడానికి (వయశ్నవ్నెకా. చెయ్యడానికి. శక్తిలేక అలా స్త్రబ్బుగా వుండిపోతుంది మరికొంత “సీవటికి ఆ యెరను హ్టైోడా తన కంటకములతో వోటిలోకి లాగేసుకుంటుంది ఈ కాటుకరతే కణములు రక్షణకు కూడా పనికివస్తాయి. గాజతొట్నెలో వృున్న హై(డాలను మశం జ్యాగత్తగా గమనించినట్టయితే. గొజురొయ్యలూ. చిన్నచిన్న చేషటూ హ్ట్టాడా బారిని వడకుండొ దానినుండి దూరంగా ఈదుకుని ఎలా పారిపోలూంటాయో మవకు న్నష్ట్టృంగా కనబడుతుంది చన కాటుకరచే కణముబలోనుండి. విషపు దారాలను లది సైైకి విసరినవ్చుదు ఈ చిన్న జంతువులు పారిపోవడం జరుగుతుంది. పెద్ద జంచువులకూ మనిషీకీ ఈ కాటుకరచే కణములవల్శ ఎల్చే అపాయమూ నంభవించదు నాడీకణములు ఎక్సాడెర్మ్‌ (కిందనే వున్న ఆధార పీరంమీద నొడీకణములు అమర్చబడి తాలి వుంటాయి. ఈ కణములు నక్షత రూవంలో వుంటాయి. వాటినుండి అఈర్ని వ్లైవులకూ. (వసరించుతూ. వున్న నూక్ష్మనముల్లైన నులితీగెలు వుంటాయి. ఈ నూక్ష్మమముల్లైన నుకితీగెలద్వారా ఒక నాడీకణానికీ ఇంకొక నాడీకణానికీ సంఒంధం కలుశుతూ [ శ ఈవిధంగా వొడీతంతువుల అర్మిక ఒకటే ఏర్ప్చదుతుంది (18వ పటం)-- న గ జంతువులలో అతి పరళనిర్మాణాన్ని కలిగిన నాడీమండలం ఇది | స్ట ఈ నొోడీకణాలు అతి సుళువుగా ఉత్తేజితమవుతాయి. ఉదాహ | రణకు హై్యడా పక్కనుండే ఈదుకుంటూ. పోతూన్న డాన్నియా ఒకటి గ్ర 'స్హా్యడాయెక్క. కంటకాన్ని గనుక చొకిన పక్షమందు. హ్హై(డొా కంటకాలలో వున్న నాడీకణాలు ఉత్తేజితమవుతాయి. ఈవిధంగా ఉత్పత్తి అయిన ఉదేకం నొత్తీమండలం నర్వ్యతా. వెంటనే. వ్యాసించిపోయి. ఎక్సొడెర్‌, శ్ర కణములకు అనగా కండరముల కణములకు (పసారితమవ్షళుంది. కండరముల కణములకు గివసారితమవగానే. వాటీ అనుబంధాలు సంకోచించుకొంటాయి.. ఫలితంగా ఖీ కంటకములు. ఎరన్హైపు ముదుచుకుంటాయి. కంటకములకు డొన్నియా స్పర్మ యే కలగడం ఫలితంగా కొటుకరచే కణములుకు కూడా చురుకుతనం కటగుతుంది సా ఈ కాటుకరచే కణములు డార్నీయామ గాయపరచి. వెంఎనే దానికి న్నృహ 13 తప్పించేస్తాయి వసటం పడా ఒక జీవికి కఠిగిన ఉత్తేబికానికి దొనియొక్క నాడీ మ శరీరంలో నాడీతంళువులి ఒనకాని.. దొనియొక్క నా లమ ండల సహాయం అల్లిక వల్శి ఆ జీవి నలిపే్యవత్యుత్తర (కియను (పతీకారచర్య అంటారు డాహ్నీయొను పట్టు కీనడము హై (డాయొక్కు ఆ వో ర(వతీకారచర్య అన్నమాట త్‌ే

జీర్యకణములు 'ప్పాాడాయొక్క ఎంజొడెర్మ్‌లో వృన్న _కణములన్నింటికీ రోమములవంటే వా... మొటిమలు ఉంటాయి ఈ మొటిమలకు ఫ్లాజెల్హి ములు (కశముల్తు అని

"పేరు గ్యాస్బోావాన్స్యులర్‌ కేవటీ అంచున వున్న కణముఖములమీదనే ఈ ఫ్లాజెల్టములు వుంటాయి గ్యాస్ట్రో వాస్క్యులర్‌ 'కేవితీరోనికి వచ్చే ఆహారాన్ని ఈ ఫ్లా జెల్ళములు కదువుతూ వుంటాయి

కణములు ఆహారాన్ని స్పృశించినప్పుడు కణములు జీర్ణరసమును (సవించుతాయి.. జీర్మంకొ బడిక ఆహారం విమాష్షింపబడి శరీరంతో వన్న లన్ని కణములకూ వ్యాపించుతుంది జీర్మంకాకుండా వుండి పోయిన ఆహారం నోటిరంధంగుండా పైకి విదువబడుతుంది

లైంగిక శరత్కాలం దగ్శరపదుటూన్న కొద్నీ నీరు చళ్ళబడుతుంది. హై్యడాకు

జాలా. ఎర అయిన జంతువుల సంఖ్య కూడా తగ్గి పోతూంటుంది హలా మనుగ్‌

కణములు య్‌ జా

లా డకు అనుకూలించే పరిస్కితులు అననుకూలంగా పరిణమిస్తాయి ఈ పరిన్మి తుల్నో హ్టై్య్మడాయె క ఎక్సాడెర్మ్‌ ప్టైన బొడిపెలు లాంటివిలేస్తాయి. వీటి రూపంలో ఇవి మొగ్శలులాగ వుం డనే వుండవు ఇలాంటి బొడిపెలు కొన్నింటిలో పెద్ద ఆండకణములు లేక (సీలింగ కణములు అభి వృద్చి అవుతాయి ఒక్కొక్క బొడిపెలో ఒకా కా అండకణం అభివృద్శి అవుతుంది మరి కొన్ని బొడిపెల్మో చిన్నచిన్న స్పెర్మటాజోవాలు (శ్యకకణముటు లేక పుల్మింగ కణములు అనేకములు అభివృద్ది అవుతాయి (వతి హడాలోనూ అండకణాలూ శ్శుకకణాలూ రెండూ కూడా అభివృద్ది అవడంచేత ఈ జంతు వుఠను ద్విరింగములు అంటారు

పక్వానికి వచ్చిన "స్పెర్మదాొజోవాలకు చలనకక్తి వుంటుంది కణములలోనుండి ఇవి నీటిలోకి వచ్చేసి మరొక హ్టై(డాయొక్క (గుడ్డలోకి చొచ్చుకొని పోతాయి. ఈవిధానానికి గర్భోత్సాదనము అని పేరు గర్బోర్సత్తి జరిగిన తరువాత హైడా చచ్చిపోతుంది

గర్భోక్సాదనము. కాబడిన హ్టై్యడా అండము విభజన కావడ6 ఆరంభించుతుంది. (14వ వటం). అండము. విభక్తమై రెండు కణాలు ఏర్పడుతాయి. అయితే అమీబాలో విభక్తమైన రెండు తును కలూ వేరు పడిపోయినట్టు హై! (డాలో వేరు పడిపోకుండా రెండు కలిసే వుంటాయి ఒక కణం విభ కమై రెండు కణాలు ఎర్పడినట్ళు రెండు కణాల్మోనుండి నాలుగు ఎనిమిది పదహారు ఈవిధంగా

వి. భయ న? మ్‌ సవ మ శ 2 తి న! 6 6 7 6 శేతవ పటం (గుద్మునుండి హై(డా అభివృద్ది 1-4 పైనుండి చూచినప్పుడు దృశ్యం 5-8 తరువాత దశలు ఛేదంలో చూపబడ్డాయి

ర్ట?

ఏర్పడుతూ విభజన జరిగిపోచూంటుంది. ఇలాగు విభక్తం అవుచూన్న (గుడ్డు రక్షక సంచిని ఒక దానిని శన చుట్టూ అభివృద్మి చేసుకొని నీటి అడుగుకు డిపోతుంది. వసంత కాలం వచ్చేవరకూ. దానిలో ఎట్టే అభివృద్ధి సంభవించకుండా వీటి అడుగునే అలాగే వుండిపోతుంది వసంతకాలంలో మళ్ళీ విభజన (పారంభమ్టై చిన్న ్టాడొ ఒక దానియొక్క బహుకణ నిర్మితమైన శరీరం ఏర్చడేవరకూ కణవిభజన జరుగుతూనే వుంటుంది

ధాతువులు బహుకణ. జీవియొక్క శరీరంలో వేర్చేరు కణసమూపాలు చేశ్వేరు పనులను

బా చేస్తూంటొయి. దీనినే శాస్త్రవరిభాషలో వేచ్ప్చేరు వ్యాపారాలు నిర్వర్తించు తూంటాయి అంటారు ఒకే తరహా నిర్మాణాన్ని కలిగి వుండి నిరిష్టృమ్టైన ఒక సమిష్టి వ్యాపారాన్ని నిర్వ ర్హించే కణసమూహాన్ని ధొతువు అంటారు ధాతువులలో నాడీ ఎక్టాడెర్మ్‌ కండర ధాతువులు అని ధాతువులు వేరుపడే ఏర్పాటు ఆరంభం కావడం హ్మాడా శరీరంలో మనకు స్పవ్టృంగా కినఒడుతుంది

(పశ్నలు 1 హైె్యడాలో (సత్యేకమ్నైన కణాలు ఏవేవి వున్నాయి” అవి నిర్వర్హించే వ్యాపారా లేమిటి? 2 ధాతువు అంకే ఏమిటి” 3 స్టా డాయొక్క నాడీమండల నిర్మాణం ఏలాగుంటుంది” అది ఏ వ్యాపారాన్ని నిర్వర్హిన్తుంది” 4 (పతీకారచర్య అంటే ఏమిటి” 5 సహ్హైడాలో లైంగిక సంతానోచ్చత్తి ఎలా జరుగుతుంది?

$ 8. సిలెంటరాటా జంతువులు.

నీ3కాయ ఉప్పునీటి సరస్సులలోనూ సము(దాల్నోనూ తరుచుగా మనకు నీటికాయ

నాల కనబడుతూంటులంది ఇది సిలెంటరాటా తరగతికి చెందిన వించైన జం తువు (15వ పటం అర్హపారదర్శకంగా వుండి గాజును పోఠివున్న దాని శరీరం. విప్పిన గొడుసు మాదిరిగా వుంటుంది. పిడితో వున్న గొడు*క్యరలాగే కిందకు వేలాదుతూన్న తుండం ఒకటి వుంది దొనికి దీనికి వోటికొడ అని పేరు ఈ నోటికాడ చివర ఒకేఒక ద్వారం వుంటుంది ఈ ద్వారంలో నుండి జీళ్ళకుహరంలోకి 66 వుండి

సాధారణంగా నీటికాయ నీటిలో తేటలూ కెరటాంతో మీదకూ కిందకూ ఆదూతూ (చవాహంతో కొట్టుకుపోతూంటుంది. దానిని తినే ఉద్దేశ్యంతో మరొక జంతువు దానిని అటకాయించినట్టయితే. నీటి కాయ తన గొడుసు అడుగునుండి మంచి బలంతో వీటిని పీచికార్‌ కొట్టుతుంది. ఇలాగ వీటిని బైటకు పిచికారీ కొట్టడం ఫలితంగా అది (వవాహానికి ఎదురు దిశగా దుఢుంపున ముందుకు జరిగి కదిలిపోతుంది. ఈ హరాత్తు కదలికలు ఒక దాని వెనువెంటనే ఒకటి త్వరితగతిని సంభవించగావే నీటికాయ గుద్యడగా వున్న తన కుంభీయ ఉపరిశలానితో నీటిని తోసుకొని ఈదుకుంటూ ముందుకు సా*పోతుంది

నీటిలో కనండీ కనబడకుండా కదలీ కవలకుండా నీికాయ అలాకు తేలుతూ వున్న నమయంల్కో చిన్న చేప మరేద్చైనా ఇతర జంతువు దానిని ద్శరగా నమీపించి గొడుగు వక్కలనుండి. వేల్ళాడుతూన్న

తథ

తారా అనేక కంటకాలలో దేనినైనా తాకే సరికల్లా ఈ ళా చద్యళైనైన్నా కంఎకాలకుండే కాటుకరడే రోమాలను చటక్కున రు // | షూ విసురుతుంది. ఈవిధంగా. దగ్గరకు. సమీపించిన అవ లు నో జంతువును ఆ రోమాలు గాయపరచి దానికి సృహ క. గీర [1 [4 శ తప్పించేస్తాయి నిశ్చేష్టేత మొనర్పబకిన ఆ జం ్ర న తువును కంటకములతో పట్టుకుని నీటికాయ తన / నోటిసుండా జీర్యకుహరంలోకి లాగేమకుంటుంది. పెద్దపెద్ద నీటికాయలు కొన్ని ఒక మీటరుకు పైగా వుంటాయి ఈ పెద్ద నీటికాయలు మని షిని కరిస్తే దూలగొండి చెట్టును తాకితే చురుకు 15వ పటం. నీటికాయ చురుకుమన్నట్న మంట పెడుతుంది ఈ పెద్ద రకం నీటికాయలను సము(దపవు దూలగొండి అంటారు. వీటి కాటువల్ని మనిషికి (వమాదం కూడా సంభవించుతుంది శరీర నిర్మాణందృష్న్ట్హ్యా నీటికాయకూ హై (డానూ సరిపోల్చి చూచినట్టంతే. నోటిని (కిందకు తిప్పి తల (కిందుగా వున్న హైర్యడాను పోలివుంటుంది నీటకాయ ఈ హె (డా యొక్క అడు%ు పళ్ళాం ఊర్హ్వముఖంగా. వుండి. బాగా విస్నృతి చెంది గొడుగు రూపంగా అభివృద్ని పొంది ఈతకొశ్ళందుకు అనుకూలమ్టైన అవయవంగా ఉపయోగపడుతూంది వలనజీవనంచేసే _ పగదములు లేక పగడముల పోలిప్పులు (16వ పటం) ముఖ్యంగా వెచ్చని వాల తాప్యకమంగల సమ్ముదాల్బో జీవించుతూంటాయి.. సమ్ముదం అట్టడుగున _రములు ఇవి. పెద్దపెద్ద పాదల్మాగు ఏర్పడి పొందర్యంలోనూ రంగులవై విధ్యంలోనూ భూతలంమీదున్న చెట్టపాదలకు ఏవిధంగానూ, తీసిపోకుండా వుంటాయి. భూతలంమీద ఉష్మ్మమండలాల్మో వికసీంచే పుష్పాలు ఏంత ఆందంగా వున్నప్పటికీ స్వరూపళోభలోమూ వ 1 దేదీష్యమానమైన రంగులలోనూ జలాంతర్మతముల్లై వున్న 5 (4 పగడాల (పపంచానిదే అవ్వుడప్పుడు సై చేయ అవుకూంటుంది 7 ల ఈ పగడాల పోకిప్పులు సమ్ముదం అడుగున ఒంట ణ్‌ రిగా వుండకుండా నమిస్కిగా జీవిస్తాయి. ఈ సుమూహాలను ్ఞోయం సీ వలసలు అంటారు. పగడాల పోలివ్వుల వలన ఒకటి ఏలా యేర్చడుతుందో తెలుసుకోవాలంకే. పిల్ణహ్టై్యడాలు తలి శ 'హ్టాడానుంచి వేరుపడకముండు మొగ్గలు పెదుతూన్న తల్ని త్తు ని 'హస్హైషడాను మనం జ్ఞాపకం తెచ్చుకోవాలి వలసజీవనంచేసే వగడాల పోలిప్పులు (లేక పగడ జీవులు మొగ్గలు పెడతాయి 16వ పటం పగడాల పోలిప్పులు

లా ననన య యిం. కా న తడనలదవమయాయాాయలా సాష్టతూ డో వం న తయన వావ టాటాల స2వలా దా దన చు సీఏ గూ రయ నాలా యడల తవై శా ఉవనా క కాత ఇకో మతము మచ్చల కా లైటు జా వాం ళన కా నానో ళా న. చలన యు యన్‌ భు నహ ముయో్నానల్‌ ను ఈవారం నాలా నుం డే మల? హ్రాం న మట క ళ్‌ శనీ హ్‌. ౮ టం గి ల కము న జగి .. ల బర ట్పుచుచుడాం తా య ల్‌? టు హా రా నూ ల ళపాు ల న లా. ఆయ త్త ై న్‌ కా నం వశ జీ శస న” నట తా లి యో ళు మనల కతు వట మనలా స ల్‌ ళ్‌ (శీ పాంాయాణకకట రాజా వా య. న యా క్‌ న టీ నత వాన 5 22 లా డా న మ స గ క అ న సరన పం టా న ల గే సగో శే7వ పటం ఎ్మారపగడాల వలసలు కాని ఈ మొగ్శలు తల్సిపగదంయొక్స. శరీరాన్ని విడిచి పెట్టకుండా చల్మిశరీరాన్ని అంటిపెట్టుకునే కఠిసే జీవించుతూంటాయి. వాటి జీవితకాలమంతా. వాటి జీర్శకుహరాలు అన్నీ కఠిసే వుంటాయి. అందు చేత ఒక పగడం సం్యగహించిన ఆహారాన్ని వలన అంతా కూడా వినియోగించుకుంటుంది సగడములలో మనకు బాగా తెలిసినది వ్మార పగడం (17వ పటం ఈ ఎ్యరపగడాల వలసల యొక్క అస్పిపంజరం అనేక శాఫోవశాఖలు. కలిగి పాటల వర్శ్మంగానీ ఎరుపు వర్మ, ంగానీ కలిగిన మన్నంతో తయారుచేయబడి వుంటుంది ఈ అస్మిపంజరం వలసకంతకూ ఒక ఆధారంగా ఉపవయోగిపడుతమూ వాటిని చంపితినడానికి వచ్చే జంతువ్వలనుండి రక్షణను కల్పించుతుంది. ఈ వలస ఉపరితలంపైన ఆనేక తెల్లని నక్ష్మ్యతాల మనకు కనబడుతాయి ఇవి ఒక్కొక్క పగడ పోలిష్పుయొక్క కంటకముల మకుట ములు వలస అంతా మొత్తంగా చూస్తే ఎ్యరని (వకాండంతో తెల్టని పువ్వులు తొడిగిన చెట్టును పోలి వుంటుంది. అప్పుడప్పుడు మ్మాతం ఈ పువ్వులు వాటి దళాలను అనగా కంటకాలను వంచి నీటిలోనుండి తేలుతూ. పక్కనుండి వెళ్ళతూన్న జంతువులను పట్టుకుంటూంటాయి వ్మారపగడాలయొక్క అన్నిపంజరాలను అందమైన కంరాభరణాలుగా తయారుచేసేందుకు ఉపయో గించుతారు. వెచ్చని కీతోష్నస్నితిగల నమ్ముదాల్హో పగడాలను వేటాడుతారు పగడాలు సమ్ముదం అట్బదు గున 60 మీటర్ము మొదలు 200 మీటర్జలోతున వుంటాయి. పగడాలను వేటాడేవారు పడవల వేసు కుని నమ్ముదంలోకి బయలుదేరి ఒక వలకొనకు బరువునుకట్సి సమ్ముదంలో వేసి ఆ వలను పడన వెంట తిత్రి

ఈడ్చుకుంటూ. పెళ్ళుతారు చెట్టులా 'పెరుసుుమూండే పడాలి వలసలయొక్క తునుకలు విరిగిపోయి వలలో చిక్కుకుంటాయి. ఎర పగడంయెొక్క అస్బిపంజరం పైనున్న మెత్తని పారలతో పగడ జీవులు వుం టాయి ఈ మెత్తని పొరను తేసి అస్పిపంజరాన్ని శ్ముభంచేసి దాన్ని పగడాల (పరిమాణంలో కోసి మెరుు పెడతారు అప్పదు పగడాలు తయారవుతాయి

కన్ని పోడాలు సమ్ముదం అడుగున గట్టులను నిర్మించుతాయి ఈ పగడాల రకాలను గట్టులను నిర్మించే పగడముల పోలివ్వులు అంటారు. పగడాం అస్బిపంజరాలే గట్టలాశు ఏర్పడుతాయి సముుదం అదుగుననుండు ఈ పగడాల గట్టు ఓడ్యపయాణలకు (వతిబంధకంగా ఏర్పడుతున్నాయి వ్మారపగడంవలెకాకుండా ఈ పగడాలు వెల్పురు అక్సిజని నమృద్చిగా వున్న పరిస్పితుల్డోనే జీవించగలుగు తాయి. నముద తీరాన పాటూపోటూ తగిలి లోతు తక్కువగా వుండి కెరటాలు విరిగి సమ్ముదపు నీరు సూక్ష్యష్టైన తుషారం రూపంలో వుండే _పదేశాల్‌క్నీ వాతావరణం ఆకవ్సిజనితో సంతృస్తమయి వుంటుంది కాబట్టి అనుకూలమైన పరిస్ఫితులన్నీ ఏర్పడి వుంటాయి. ఇటువంటి (పదేశౌల్ళో చెట్నను పోలినట్టే అస్టిపంజరాలను కరిగి సుళువుగా విరిగిపోయినట్టి కొమ్మలుండిన పక్షంలో కెరటాలయొక్క శక్తివంతమైన చెబ్బలకు అవి ఎంత నూతమూ. తట్టుకొని నిలబడలేవు అందుచేత గట్మను నిర్మించే పగడాలకు బలమెనట్టి (బహ్యాండమైన. సున్నపు రాయి అస్బివంజరాలు వుంటాయి. ఈ అస్ఫిపంజరాల ఉపరిశేలాలపైన గిన్నైల ఆకారంలో వున్న గోతుల్నో చిన్నచిన్న పగడాల పోలిప్పులు జీవించుతూంటాయి గట్టను నిర్మించే ఈ పోంవ్పులు చచ్చిపోయే వేళకు వాటి అస్ఫిపంజరాలతో ఏర్పడిన గుం్యడని గట్టు రెండు మీటర్భు వ్యాసాన్ని కఠీగి వుంటాయి, ఇవి ఉప్ప్యమండల సమ్ముదాల్నో జీవిస్తూ (కమేణా సముుదం అడుగున గట్టను విరివిగా నిర్మించుకుంటూ జీవిస్తాయి. ఈ గట్టు నౌకాయానానికి (పతిబంధకంగా వుంటాయి సమ్ముదంలో వున్న కొన్ని ద్వీపాలు కేవలం చచ్చిపోయిన వగడాలవలసల ఖనిజాన్ని పంజరాలవల్మృనే ఏర్పడ్డాయి

సాధారణ హ్టై్యడా. నీటికాయ పగడాల పోలిప్పు ఈ మూడూ కూడా సిలెంటరాటా

కా... జంతు తరగతికి చెందినవే సిలెంటరాటా తరగతికి చెందిన జంతువులన్నీ

లక్షణములు _ బహుకణ నిర్మితములే వాటి శరీరం రెండు పొరల కణాలతో చేయబడిన సంచిని పోలి వుంటుంది. వాటి శరీరంలోపల గా (స్టో వా ఘ్య్యులర్‌ కుహరం వుంటుంది ఈ కుహరానికి బైటకు తెరుచుకున్న ద్వారం ఒక్కటే ఒక్కటి వుంటుంది సిలెంటరాటా జంతువు లలో చాలా జంతువులు స్టానికంగా ఉన్న చోటనే ఉండిపోతూ జీవనాన్ని గడప్పుతాయి

ఉదృవము (పాచీన కాలంలో జీవించి వుండిన (పాటోజోవానుండి సిలెంటరాటాలు ఉద్భ

వాలా వించాయి. (గుడ్డునుండి హ్టై్యడా ఏలా అభివృద్ది పాందుతూందో మనం అధ్యయనం చేసిన తరువాత ఏకకణ జంతవులలోనుండి ఏ విధానాన్నను పరించి బహుకణ జంతువులు రూపొాందాయో మనం _గపొంచగలం

మొదట్మో సంతానోత్పత్తి వెనువెంటనే ఏర్పడిన కొత్త కణాలు బహుశ వాటంతట అవి విడి పోయేవికావేమో ఇలా విడిపోకుండా వుండడంవల్స, రెండు. నాలుగు ఎనిమిది కణాల జంతువులు భూమిమీవ (పాదుర్భవించి వుండాలి

త్ర

(శమేణ ఈ జంతువులలో కణాలసంఖ్య అధికమైంది కణాలనంఖ్య అధికంకాగానే అవి నిర్వర్హించ వలసిన వ్యాపారాల్నో విభజన ఏర్పడి ధాతువులు ఏర్పడి ఈవిధంగా బహుకణ విర్మితములైన జంతువులు (పొదుర్చవించి వుండాలి

వశ్నలు 1 నీటికాయకూ హై్య(డాకూ ఏమేమి పోరికలున్నాయి” 2 ఏయే లక్షణాల్నో హై్యడాకూ నీటి కాయకూ పోలిప్పులకూ వ్యత్యాసం వుంది” ౩ ఏ పగడాల పోలిప్పులను మానవుడు ఉపయోగిన్తు న్నాడు” వాటిని ఎందుకు ఉపయోగిన్తున్నాడు” ఉ నౌకా యానానికి ఏ పగడాల పోలివ్వులు _వమాదకరంగా సంభవిస్తున్నాయి? 5 సిలెంటరాటా తరగతికున్న నిర్మాణ లక్షణాలు ఏవి” 6 (పాటోజోవానుండి బహుకణ నిర్మితముల్లెన బంతుల అభివృద్ధిని మనం ఎలా ఊహించుకోగలం”

మూడవ (చకరణం మ! (ములు $్‌ 9. వానపాము స్వరూపము, జీవితము. న్ని జంతువులలాగే వానపాము జీవితము ల్నా రం ఆ వ పటం) నిర్హిషము న... లైన కొన్ని జీవిత పరిస్పితులలోనే మనగలగుతుంది. వానపాము ( (1 // | గ్‌ ల నం [ట//. యొక్క మనుగడకు అవసరముల్లైన పరిస్థితులు. సుళువుగా “తప్తం! షానా కన్నంచేసుకొని దూరిపోయి తలదాచుకొనేందుకు గుల్బబారిన నేలా జా ఖ్న క్‌ మద్‌ క. య! షు నా అహారంకోనం కుళ్ళిపోతూన్న అకులూ అలములూ తేమా గాలీ పం! | నా వా తద్‌ నా! ృటుమా ప్‌ సం మంచుపడే సమయమప్పుడు ర్యాతిపూట అవి భూమి ల కషం ళ్తా జే విడ గ్‌ మీదకు వస్తాయి. పగటిపూట వాటికన్నాల్నో అవి దాగుంటాయి హస్త ర వసంత. కాలంలోనూ. వేసవి కాలంలోనూ వానపడిన తరువాత టం సగ నో వాళ్లలా గ్గ వీటితో భూమి సంతృప్తముగా తడిసిన తరువాత పగవిపూట బో త్త 9 జ క్‌ /7 జా కే! వహితమూ అవి కన్నాల్మోనుండి బయటి. కొచ్చేస్తాయి.. ఇందు సతర ౯ చేతనే వాటికి వానపాములని "పేరొచ్చింది ల స్తే వానపాము శరీరం వర్తులస్తంభాకా ్ల ళ్లు న్వరూపం లే ల మయ. రంగా వుండి శరీరం అనేక వుంగ ళ్‌ స్ఞహర్‌ణ రాలు లేక ఖండాలుగా విభజింపబడి వుంటుంది. దాని ల చో శ ముందు కొనకు అనగా ఏ కొనతోన్నైతే అది భూమిలోకి ళ్‌ రం రాం తొల్చుకొవిపోతుందో ఆ కొనకు వోరు వుంటుంది. వెనుక కొనకు డయ ర ల క ఆసనం వుంటుంది అడుకు వైపు అనగా ఉదరభాగం మం క జోండా వల్శపరుపుగాన్యూ వెన్ను వైపు అనగా స్పై భాగం ఉన్నతో దరంగామా వుంటుంది ముందు కొనకు దగ్గరగా వున్న శరీర రివ టై వానపాము ని (గుడ్గతిత్తి భాగం వటకా మాదిరిగా ఉబ్బెత్తుగా లేచి వుంటుంది. దీనిని బ్‌, రు శే ( న్న తిత్తి కె పెల్టమ్‌ అంటారు “ా శ్వ జ్జ

'హ్టె్య్యడాలాగే వానపాము కూడా బహుకణ నిర్మితమైన జంతువు వానపాము చరనం యొక్క చర్మం తడిగా వుంటుంది ఈ చర్మం ఎపితీలియమ్‌ (ఉవళేవధా తుశ్ర) అనే జాహ్యధాతువు కో చేయబడి వుంటుంది. ఈ ధాతుశ్షలో ఒక వరున కణాలు వృంటాయి ప్టా్యడారో వున్నట్టు కాకుండా. వానపాముకు కండరముల ధాతువు కూడా వుంది ఈ ధాతువు ఎకిలీలి యమ్‌నుండి వేరుపడి వుంది కండర ధాతువులయొక్ట కణాంి పొాదుగ్నా కదురు ఆకారంగల నారపోగులను పోలి వుంటాయి. ఈ కణాలలో కొన్ని చర్మంలోనుండి కనబడుతూ. గుంటడంగా వృుంగరాల్మాగ ఏర్పడి వున్నట్టు మనకు స్పవ్యంగా కనబదుతాయి. ఈ సోకులు సంకోచించుకోవడం ఫలితంగా వానపాము శరీరం మరింత పాడవుగానూ. మరింత సన్నంగామా అవుతుంది ఈ కండరముల ఉంగరాల (కింద దీర్శమ్ట్హైన కండరముల పోగులుంటాయి. ఈ కండరముల పోగులు సంకోచించుకోవడం ఫలితంగా వానపాము శరీరం పాట్టిగాకూ వలంగొనూ అవ్పుతుంది కండరాలు నంకోచించుకోవడంవర్న వానపాము చరించగలుగురూంది ఈ జంతువుకు అడుగు భాగాన వున్న సె టే అని పిలవబడే అనంఖ్యాములైన చిన్న ముళ్ళు వుం టాయి. వానపాము చలనానికి ఈ ముళ్ళు సహాయకారిగా వుంటాయి. వానపాము అడుగు భాగాన్ని మనం వేలుతో తడిమిచూస్తే ఈ ముళ్ళు మన వేలుకు స్పష్టంగా తసుల్హాయి గుం్యడని కండరాలు సంకోచించుకున్న సమయంలో శరీరంయొక్క చెనుక భాగాన్ని సెళే కదం కుండా వుంచుతాయి. వెనుక భాగం కదలకుండా వుండేసరికి ముందు భాగం ముందు దిశగా సాగుతుంది ముందు. భాగానికున్న ససెకేలు నేలమీద గరుకుగా వున్న న్ఫృలాలను గట్టిగా పట్టుకునే సరికి ఆ భాగాన్ని కదలకుండా వృంచిి దీర్చంగా వున్న కండరాలు నంకోచించుకొని వెనుక భాగాన్ని లాగుకొంటాయి. తరు వాత గుంండటి కండరాలు మళ్ళీ నంకోచించుకుంటాయి. ఈవిధంగా ఒకసారి ఈ కండరాలూ ఒకసారి ఆ కండరాలు సంకోచించుకుంటూ చలనం సాగుతూంటుంది నేం గులబారి వుండేటప్పుదు వానపాముయొక్క ముందు. భాగం ఒక ముక్కోణంలాగ పనిచేస్తూ నేల రేణువులను ఇటువైపూ అటువైసపూ కదల్చేస్తు 0ది. కొంచెం గట్టిపడిన నేలలో అది ఏకంగా నేలను నమిలేసుకుంటూ నేంను శొల్చుకుపోతూంట.ందన్నమాట నేలను (మింగేసి నేల రేణువులను తన (పేకుల్మోనుండి పంపించుతూ తన ఆసనంలోనుండి బయటికి విసర్జించేస్తుంది వరినరాలలో వానపాము. శరీరాన్ని మనం తాకిన యెడల ఆది వెంటనే పాకుకుంటూ 'న్నావనిళ్నేశం పారిపోతుంది. దీనిఒట్టే వానపాము చర్మంలో స్పర్శను (గహించే అవయవాలు ఆ... వున్నట్టు మనకుతెలున్తూంది ఈ అవయవాలను న్పర్శవాడీ కణాలు అంటారు వానపాములో న్పర్ణ్యగహణ శక్తి ఎంత బాగా అభివృద్ది అయిందంశే భూమిలో ఎంత స్వల్పమైన అదురు పాటు నంభవించినాసరే అది వెంటనే దాని కన్నంలోకో లేక ఏ రక్షణ నృలం్యకిందకో పారిపోయి తలదాచు కుంటుంది. వానపాము పాకుకుంటూ ముందుకు వెళ్ళు తూన్నప్పుడు.. దాని శరీరంయొక్క ముందు భాగమే అనేక వస్తువులను థీకొంటుంది కనుక ఈ భాగం (వత్యేకంగా మరీ నూక్ష్య్యగహణ శక్తిని కలిగి వుంటుంది తై

(కములు అవి తినే రకరకాల ఆకులను అకుల వాసనుబట్టి వేర్వేరు రకాల్యుకింద అవి చక్కగా పోల్చుకోగంవని (వఖ్యాతివహించిన (బిటిష్‌ శాస్త్రవేత్త చార్నెన్‌ డార్విన్‌. నిర్జరించాడు. దీన్నిఒట్టి (కిములకు (ఘాణిందియాలున్నాయని మనకు తెలుస్తూంది. వీటితోపాటు (కిములకు రసనేం (చిచూట కూడా వున్నాయి వాటికి కళ్ళులేవు అందుచేత వస్తువులను అవి చూడలేవు కాని వెలు గునూ చీకటినీ అవి పోల్చుకోగలవు (కిములకు.. శవణేం్యదియ జ్ఞానంలేదు (కిముట. భూమిలోనే నంచరించుకూంటాయి. కాఒట్టి చడురిందియ (శవణేయ్యదియజ్నా నం వాటికి అంతగా అవనరం లేదు అందుచేత చూపూ వినికిషీ ఈ జంరువుంలో అభివృద్ది కాలేదు అండుకు భిన్నంగా (ఘాణేం్టదియ స్పర్శేం (చియ రసనేర్యదియ జ్ఞానాలు బాగా అభివృది అయాయి. వీటివల్శ చీకటిలో సహితం అవి వస్తువు లను గుర్తువట్ట గలుగుతున్నాయి ఈ ఇం్యదియజ్ఞాన సహాయంతో వానపాములకు పరిసరాల్టో నిర్మిష్టృమ్రైన స్టాననిర్నేశవక్తి కలగుతూంది అహారం ఎక్కడ వుందో తెలుసుకోవడంలోమూ శ్యతువులము. తప్పించు కొని పారిపోవడంలోనూ నేంళో ఎండిపోయిన స్పలాలనుండి అంతకంళె తేమగా వున్న న్ఫృలాలకు పాకు కుని వెళ్ళిపోవడంరోమూ వాటికి ఏవిధమ్టైన కష్టమూ. కలగదు

వానపాముల వానపాముల అవి భక్షించే అకులంనూ అలములనూ వాటి కన్నాలోకి

(వ్రమఖ్యత ఈద్భుకుపోతాయి. ఇందుకు ఫలితంగా నేలలో వుండే "సేం్యదీయపదార్జ్హాల

లాం సంఘట్టృనంను వానపాములు అధికం చేస్తున్నాయి. నేలలో అవి సంచరిన్నూ వేలను గుల్బబరచి. నేలరో వున్న సైైపారలనూ (కింది పొరలనూ బాగా మ్మిశమం చేస్తాయి. వానపాములు వేలలో తొలిచి విడిచిపెట్టిన పారంగాలవల్శ నేలలోకి నీరూ గాలీ ధారాళంగా (వవహించుతాయి. ఈవిధంగా చేలలో హ్యూమన్‌ "సేం్యదీయ.. పదార్జాలు పోగువడ్డానికి సహాయపడుతూ నేల ఏర్పడ్నం౦లో వాన పాములు (పముఖప్మాతను వహిస్తున్నాయి

నేల ఏర్పడ్నంలో వానపాముం (కియాశీల౩క్తిని నాగలియొక్స కృషితో పోల్పాడు చార్నెస్‌ డార్విన్‌ మానవుడు నాగలిని కనిపెట్టడానికి ఇంకా అసంభ్యాకములై న సంవత్సరాలకు ముంచే. వానపాములు నేలను పేద్యంచేశాయనీ భవిష్యత్తులో కూడా. శాశ్వతంగా... నేలను చేద్యంచేచ్నూ నే. వుంటాయని ఆతడు. రాశాడు

(పశ్నలు 1 వానపాము ఉనికికి అవసరమైైన జీవిత పరిస్తితులు ఏవి” 2 వానపాము శరీరం యొక్క బాహ్య నిర్మాణాన్ని వర్ణించి చెప్పు 3 వావపాము చలన్మకియను ఎలా జరుప్పుకుంటుంది” 4 వాన పాములు మనకు ఎలా ఉపయోగపడుతున్నాయి”

అభ్యాన్మకియలు 1 ఒక గాజుజాడీని మూడింట రెందు పాళ్ళు కృష్ణరేవడి మట్టితో నింపి దాని వైన ఒక పార ఇసుకనూ అందుపైన మరొకపార కృష్ణ రేవడి మట్చేనీ నేసి వుంచు. జాడీలో వానపాములు చాలా వాటిని వుంచు. ఇసుకను వల్శృమట్టేనీ ఇవి ఏవిధంగా మ్యిశమం. చేస్తాయో గమనించు ఈ (వయోగంనుండి మనం ఏ నిర్దారణలను స్టాపించగలమో వివరించు 2 వానపామును నీ ఎదుట ఉంచు కుని దానివి చ్యితించు. 3 వానపాముయొక్క చలన్యకియలను జ్యాగత్తగా గవ నించు త్తి

థీ 10. వానపాము శరీరాంతర్భాగమందు అవయవాలు. వానపాముయెక్కు. చరా, కండరాలకూ. దాని శరీరం పొడుగునా శస్త్రం జీర్తావయవములు [ చర్యాన్నీ (౫ కాలా... చేంఎన యెడం శరీరంలో వున్న అవయవాలు శరీరకుహ రంలో వుఎడదమూూ శరీరకుహరంనిండా. (దవం. వుండడమూ. మనకు లగపదుతుంది (19వ పటం ఈ కుహరం అనేక ఖండాలుగా అడ్ముగోడలవల్న విభజింపబడి వుండి. ఈ ఖండాలు బాహ్యంగా శరీరంస్పై అగవడే ఖండాలతో సరిగా నప్పురూ వుంటాయి శరీరంలో వున్న (పేహూ ఇతర అవయవాలూ ఈ అడ్డు గోడలగుండా. వెళ్ళు తూంటాయి చర్మమూ కండరముల ధాతువూ కలిసి శరీరకుహరంయె.క్టు గోడ ఏర్పదుతూంది 0౦1 గి క్తి యాయ యయిన యయా హార పుం! బయలు లన ననా కా షప ట్‌ స రకర కనా కలనా నను నదిని నానా అకా గ క్రాన్‌ స్‌ ॥ గ 6 ప్ర శే9వ పటం వానపాము శరీర నిర్మాణం 1 - కంరం 2 - (కాప్‌ (లేక అన్నాశయం). 3 -- ఆంతర జరరం (లేక రాతిసంచి. గిజ్బార్డు) 4 - స్మేగు ర్‌ - వెన్నున్నైవునున్న రక్తనాళం 6 - అడుగువైపునున్న “రక్తనాళం (రక్త్మపవాహం దిశను బాణాలు సూచిస్తున్నాయి. 7 -- గుర్యడని రక్తనాళాలు 8 - వినర్మన నాళాలు 9 - అడుగు నాడీతంతువుయొక్క నాడిముడులు 10 - న్యూపాఫారింజియల్‌ పైనున్న నాఢడిముడి 11 - సల్‌ ఫారింబియల్‌. నాడిముడి

వానపాముయొక్క జీర్ణ మండలం ఒక గొట్నాన్ని పోలి వుంటుంది ఈ గొట్టం వోటిద్వారంతో ఆరంభించి కండరముల గోడలను కరీగిన కంరం౦ లేక ఫారింక్సగా ఏర్పడుళుంది తరువాత అన్న వాహిక వుంటుంది. దాని తరువాత బౌగా పెద్ద పరిమాణంలో వున్న గల్బెట్‌ లేక (కాప్‌ వుంటుంది ఈ అన్నాశయంలో ఆహారం అంతా చేరి తడిగా అవుతుంది ఈ (కాప్‌ళలోనుండి ఆహారం కండరములతో ఎర్పడి దళసరి గోడలమ కలిగిన జీర్మ్శాశయం౦ లేక రాతిసంచి (అంతర్జరరం) లోకి వెళ్ళుతుంది. ఇక్సడ ఆహా రం బాగా చూర్ణం చేయబడి తరువాత (పేగులోకి వెళ్ళుతుంది పేగులో జీరరసాల (ప్రభావంవల్ల ఆహారం. జీర్ణమయి. (సేగుయొక్క గోడలచే పీల్ళబడి రక్తంలోకి (వవహించుతుంది. జీర్మంకాకుండా వుండిపోయిన ఆహారపు పిప్పి ఆపనంద్వారా ఒయటకు విసర్జింపబడుతుంది

న.

'హ్మ్యడాలో గ్యాస్ట్రావాన్క్యులర్‌. కేవిటీ ఒక్కళే వుండగా వానపాములో ఒక నిర్నిష్పృమైన వరు నలో ఏర్చడినట్టి జీర్మానయవాలు కొన్ని ఉన్నాయి ఈ బీర్జాయనయవాలన్నీ కలిసి జీర్జమండలం౦ లేక అన్నవాహికా మండలంగా ఏర్పడుతున్నాయి

|

వానపాముయెక్క చర చాలా పలుచగా డీ న్‌. శ్యాసావయవములూ [ శం లు తడిగా జిగటా వుండి చర్మ పాం. మంతంటా రకనాళాలుంటాయి. చచ రక్త్మ్యపరణావయవములూ క్కనాశాలు ర్మం శ్వాసావయవంగా పని లాలా చేస్తుంది.. చర్మంద్వారా ఆక్సిజని విచూషింపబడి. చర్మంద్వారా కార్బన్‌ డ్జైెయాక్సె దు విదువబడుతుంది వానపాముయొక్క రక్త ౦ ఎ్యారని దవం వానపాము శరీరంలో వున్న అన్ని అవయవాలకూ రక్తమే పరస్పర నంబంధాన్ని ఏర్పరువాంది (గ్రేగునుండి వచ్చే పోషక పదార్మాలనూ చర్వంచ్వారా అందే అక్పిజనినీ శరీరం అంతటా అందవేన్తుంది. అడే సమయంలో రక్తం కార్చన్‌డ్డైయాక్సె దును ధాతువుం నుండి. (గ్రహించిన చర్యానికి ఇచ్చేస్తుంది ముఖ్యంగా. నిడివిగా వున్న రెందు గొల్చాలు కఠిసి రక్త్యపనరణ మండల౦ ఏర్పదుళూంది ఓకటి వెన్నువైపుననున్న రక్తనాళమూ రెండవది అడుగుననున్న రక్తనాశమూ ఈ శెండు నాకాలనుంకీ అనేకముల్లైన చిన్న నాళాలు అవయవాంన్నింటికీ '(సవహించుతాయి. అన్నవాహిక చుట్నూూ చుట్టి మట్సి వున్న గుం్టడని రక్వనాళాలను గుండెకాయలు అంటారు ఈ గుండెకాయలు. నంకోచించుకోవడంవల్న _ రక్తనాళాలలో. రక్తం (పవహించుతూంటుంది వానపాము. శరీరంలో వున్న దాదాపు (పతి ఖండంలోనూ మెరికలు తిరిగిన విసర్మకావయవములు వున్నా పు లాడే... గొట్బముల జత ఒకటి వుంటుంది. ఈ అవయవాఎన్నీ కరిసి వానపాము శరీ రంయొక్ట వివర్శ్మకమండల౦[కింద ఏర్పడుతున్నాయి. ఇవి శరీర కుహరంలో ఆరంభమవుతాయి ఆరంభంలో ఇవి *రాటులాగు ఉబ్బి వుండి అంచుల చుట్టూ నూసు కలిగి వుంటాయి చతీ గొట్టంయె.క్కు 'రెండవర్వారమూ శరీరం అడుగవన్లైప్పున బైటకు తెరుచుకొని వుంటుంది నూగుయొక్క చల వంవల్మ శరీర కుహరంలో వున్న (దవల గరాటులోకి (ప్రవహించి. అక్కడనుంచి గొచ్చాలద్వారా వెలుపలకు వెళ్ళిపోతుంది ఈవిధంగా. శరీరంలో కూడుతూన్న (దవమలం బయటకు. విసర్జింపబడుతుంది నాకీమండలం 'ప్టాడాలో. వున్నట్టు కాకుండా అందుకు. భిన్నంగా వానపాము శరీరంలో లా వాడీకణాలు శరీరమంతటా వెదజర్మాబడినట్టు నుండకుండా నాడిముదులు రూపంలో. ఏర్పడి. వున్నాయి. వీటిలో అన్నిటికంటి. పెద్దది ఫారింక్సుకు పైన వుంటుంది దినిని సూపాఫారింజియల్‌ వాడిముడీ అంటారు ఈ నాడిముడినుండి సన్నని నాడులు అనేకం ఉద్భఏంచి (చసరిస్తాంటాయి ఈ భాగంలో. ఇన్ని నాడులు (పనరించురూండం కారణంగా వానపాము. శరీరంలో ఈ ముందరి భాగం సూక్ష్మమైన ఇం్యదియజ్నా! వన్ని కలిగి వుంది స్యూపాఫారింజియల్‌ నాడిముడి సట్‌ ఫారింజియల్‌ నాడిముడితో కలిసి సర్‌కమ్‌ ఫారింజియల్‌ వాడీ వలయం్మకింద ఏర్పడు మూంది సబ్‌ ఫారింబియల్‌ వాడిముడినుండి అడుగు నాజీతంతువు (ప్రారంభమవుతూంది ఈ అడుగు నాడీతం తువుపై (ప్రేగు వుంటుంది ఈ నాజ్తీతంతువులో పరస్పర వంఎంధంగలిగిన నాడిముడులు అనేకం వున్నాయి ఈ నాడిముదులనుండి శరీరంలో వున్న (పతి అవయవానికీ నాడీతంతువులు (పసరించుతున్నాయి (20వ పటం) శీర్‌

వాడీమండలం తన వ్యాపారాన్ని ఏవిధంగా నిర్వర్హించుచూంవో శెయసుకోడానికి ఒక దృష్ణాంతాన్ని పరిశీలించుదాం. వానపాము శరీరాన్ని ఒక సూదితో తాకినవ్వ్చుదు. ఈ బాహ్య యగేరేపణ చర్మంలో వున్న నాదుల కొనలను ఉ(దేక పరుస్తుంది ఈ (ప్రాంతంనుండి ఉ్యదేకం. నాడులగుండా. అడుగు నాడీ తంతువుయొక్క. ఒక ముడిలోకి వ్యావీంచుతుంది. ఈ ముడినుండి నాడులద్వారా కండరాలలోకి ఉ్యదేకం చేరుతుంది. కండరాంను చేరగానే ఉదేక ఫలితంగా కండరాలు వ్యాకోచించుతాయి.. వానపాము సూది నుండి దూరంగా తొలగిపోతుంది ఈవిధంగా రక్షక (పతీకారచర్య ఒకటి సంభవించుతుంది “స్టాడాలోకంటె.. వానపాములో.. నాడీమండలమూ _ జ్నానేర్యదియాలూ. మరింత. బాగుగా అభివృద్ది పొంది వుండడంచేత వానపాముయొక్క (వ్యకియలు హ్మెడా (ష్మకియలు కంటె మరి కొంత క్షీిష్టంగా వుంటాయి సంతానోత్పత్తి (పతి. వానపాము. శరీరంలోనూ. రెండు జతల ల్లైంగిక (గంధులుంటాయి లన అండకణాలను ఉత్పత్తిచే సేటువంటి అండకోశములూ స్పెర్మటొ జోవాలను (శ్ముకకణాలు ఉత్పత్తి చేసేఎటువంటి వృషణములు అందుచేత హ్టై(డా లాగునే వాశపాము కూడా ద్విలి;గజంతువు గర్చోవ్పాదనము కాబడిన అండకణములు క్సై కల్గ మ్‌చే (సవింపబడిన శ్చేష్మంనుండి ఏర్ప డిన దృఢమైన సంచి నాకదానిలో ఉంచబడుతాయి ఈ సంచి వానపాము శరీరంనుండి బయటికి వచ్చేసిన తరువాత సంచియొక్క. అంచులు గట్టి గా అంటుకుపోతాయి ఈ క్రి విధంగా. నిమ్మపండు ఆకారంలో వున్న శగుడ్డలిత్తిలో (15వ ల్‌ పటం) (గుడ్డు భ్యదవరుచబడుతాయి. (గుడ్డతిత్తి. నేంలోనే (6, | వుండిపోతుంది 'హ్టై(డాలో లాగునే (పతీ (గుద్నూ మొదట రెండు గన డు కణములకింద తరువాత నాలుగు తరువాత ఎనిమిది ఈవిధంగా గ్‌, షై విభక్త్షం అవృతూ వృంటుంది (శమేణ ధాతువులూ అవయవాలూ 1 రూపొందుతాయి. చివరకు చిన్న వానపాముయొక్క బహుకణ నిర్మిత . మైన శరీరం అభివృద్ది అవడం (ప్రారంభించుతుంది హై్యడాలో.. నిర్మిం సంతానోత్పత్తి జరుగుతూన్నట్టు, 20వ పటం వానపాము చర్మంలో వానపాములో నిర్మింగ సంతానోత్పత్తి జరుగదు అయినప్పటికీ వాన నాడుల కొనలు పాముయొక్క. శరీర భాగాలకు వునరోత్పత్తి శక్తి వుంది, (పమా

1. • చర్మంయొక్క కణాలు దవళార్తూ. వానపాముయొక్స శరీరాన్ని మనం పారతో రెండు 2 - వాడులకొనలు 3 -- శ్నేషస్మ ముక్కలు. చేసినట్టయినా.. రెండు ముక్కలూ. కూడా తెగిపోయిన (గంధి అవయవాలను తిరిశీ వెలకొల్పుకొని (ముందు భాగం త్వరగాను. వెనుక భాగం కొంచెం ఆంశ్యంగానూ మళ్ళీ బీవించుతారు. వళ్సలు. కే ఏయే అవయవాలు కలిసి జీర్ధమండలం ఏర్పదుకూంది” 2 వానపాము శరీరంలో శ్వనక్యకియ. ఎలా జరుగుతుంది” 3 రక్తంయొక్క (ప్రాముఖ్యత ఎందులో వుంది” 4 రక్త (పనరణ శే

మండలం ఎట్టి నిర్మాణాన్ని కరిగి వుంది) 5 విసర్మన మండలం ఎట్టి నిర్మాణాన్ని కలిగి వులది” 6 వానపాము శరీరంలో నాడీమండలం ఎట్టి ప్యాతను వహిస్తూూంది” 7 వానపాముకూనూది తగలగానే వానపాము వెనక్కు తట్టుకునే (ప్మకియను. పతీకారచర్య అని ఎందుకంటాం” 8. వానపాములలో సంతా నోత్పత్తి ఎలా జరుగుతుంది” రీ 21. అస్కారిడేే కొంకిపురుగులు, ఏలికపాము. లేక "స్వేచ్చా జీవనాన్ని సాగించే (కిములుగాక ఒక పెద్ద సమూహానికి చెందిన త్యాగము (క్రిములు మనిషియొక్ట శరీరంలోనూ జంతువులయెక్క శరీరాల్నోనూ జివిం నిర్మాణ లక్షణాలు లాట్‌ చుతూ వుంటాయి ఇవి పరవుష్నృపు (కివములు ఏజీవి శరీరంలోనైతే అవి లా... తమ మనుగడను సొగించరూంటాయో ఆ జీవిని అతిధిసత్కారి అంటారు పరవుష్కృములు అతిధిసత్కారిని కొల్గగొట్టె జీవించుతూ ఆ జీవికి ఎంతో హానిని సహితమూ కలుగచేస్తాయి పరపుష్ట్టృపు (కిములలో ఒకటి అస్కారిస్‌ (21వ పటం) అస్కారిన్‌ మనిషి (పేగులలో జీవిస్తూ దాని చుట్టూ వున్న సగం జీర్ణమైన ఆహారాన్ని తిని బతుకుతూ వుంటుంది. మనిషి శరీరంలో వున్న వేడిమిని అది కూడా అనుభవించుకతూ తన శ్యతువుల బారి మండి తప్పించుకొని తలదాచుకోవడానికి మ౨ిష్ని శరీరాన్ని ఉపయో గించుకుంటుంది | అస్కారిన్‌ శరీరంలో ఇండములుండ్థవు దాని చర్మం. బిగుతుగా శ వుండి అది పిటపిటలాడుతూ వృంటుంది. దాని శరీరం సుళువుగా | వంగుతుంది. దాని నిడివి రమారమి. 20 సెంటిమీటర్లు ఉంటుంది 2 దాని శరీరం పాటలవర్మం కలిగి వుంటుంది ముందుకొన వెనుకకొన రెండూ సూదిగానే వుంటాయి. తెందు వైపులా సూదిచేసిన పెన్స లును పోలి వుంటుంది ఈ |కిమి వీటి శరీరం గుం్యడంగా వుండడం | గొ వల్ని వీటిని గుం(డని పాములు అని కూడొ అంటారు తన శరీరాన్ని మెలికలు తివ్వుకొన గలగడంచేత ముందుకూ. వెనుకకూ | తిరుగుతూ. (పేగులలో అది నుళువుగా సంచరించుకూంటుంది జీర్ధరసంవల్మ ఏవిధమైన హానీ కలుగకుండా దాని చర్మం దానిని కాపాడుతూ వుంటుంది సోకుదు (బహ్మాండమై, నట్టి సంచానబాహుళ్యం పాలా అస్కారిన్‌యొక్క విశిష్ట లక్షణం మనిషి 21వ పటం అస్కారిన్‌ (గేనలో అస్కారిస్‌ ఆక్మకీమి 2 లక్షలవరకూ నూక్ష్మమములైన 1 -- ఆడ్మకిమి (గుడ్గను పెట్టుతుంది ఈ (గుడ్గను సైైపారలో పెట్టుతుంది 2 _ మగ్మకిమి త్తీగ

ఈ (కమి మనిషి మలంతో కలిసి ఇవి బైటకు వచ్చేస్తాయి. కూరగాయ మళ్ళకు మల్మదవాన్ని ఎరువుగా ఉవయోగించే సనమయమప్పుడు ఈ (కిమియొక్క. (గుద్యు బహుళసంఖృలో విధిగా వేలలో కలిసిపోతాయి. కూరగాయలనుగాని అడవిపండ్శనుగాని ముందు కడోకుండా ఏమనిష్న్టెనా. తినిన యెడల. వాటితో ఈ. (గుడ్యను నహ అతదు. (మింగేస్తాడు ఈవిధంగానే కాకుండా శ్యుభతలేన మముష్యులనుండి. నేరుగా కూడా ఈ ,కిములు సోకవచ్చు ఈ సోకుడులో మామూలు ఈగలు (57వ వఎంి కొంత ప్యాతను వహిస్తున్నాయి న ణా ష్‌ మరుగు దొడల్మో అవి (గుడ్డను పెట్టుతూన్నప్పుడు అవి మలముసై వాలగా వాటి కాళ్ళకు అస్కారిస్‌ (గుద్దు అంటుకోడం సంభవించుతుంది. కాళ్ళకు అంటుకున్న గుడ్చతోనే ఈగలు మార్కెట్సలోనూ కాపురపు ఇళ్లలోనూ భోజనశాలలోనూ అంగళ్ళలోకూ. ఆహార పదార్భాలప్పై వాలగా ఈళ్యగుద్దు ఆహార పదార్హలకు అంటుకుని వాటిని కలుషితం చేనివేస్తాయి అస్క్మారిస్‌ (గుడ్డను మనిషి ఆవీరంతో సహా (మింగివేసిన యెడల ఆ (గుడ్డనుండి లార్వాలు (్యగుడ్ననుండి. వెడలిన పిండములు) మనిషి (పేగులలో అభివృది పొందువాయి. ఈ లార్వాలు (పేగులొ వుండిపోకుండా (పేగు గోడరోకి తొల్చుకుపోయి. రక్తనాళములలోకి (పవేశించుతాయి. రక్త్మ్యపవావాం ఊపిరి తిత్తుల్మోకి. వెళ్ళినప్పుడు. రక్తంతోసహా ఈ లార్వాలు కూడా ఊపిరిలిత్తులోకి వెళ్ళుతాయి. ఊపిరితిత్తు లోనే కొన్నాళ్ళు జీవించుతూ ఊపిరితిత్తుల్లో వాటికి ఆక్సిజని సమృర్శిగా దొరకడంచేత అక్సిజనిని అను భవించుతూ రక్తాన్ని పీల్చివేస్తూ కాలం గడువుతాయి. అటు. తరువాత క్వౌాసనాళములలోనుండి కంఠరంలోకి (పవేశించుతాయి. లాలాజలాన్ని మింగినప్పుడు దానితో కూడా లార్వాలు మళ్ళీ జీర్మాశయంలోకి క టా (వవేశించుతాయి. ఇక ఈసారి అవి జీర్మాశయంలోనే తమ ఉనిక్థిం ఖాయంగా ఏర్పరచుకొని (కిములకింద అక్కడ అభివృద్నిపాంది అక డే వుండిపోడాయి అన్కారిన్‌. సెట్టిన (గుడ్గలో అధికసంఖ్య అతిథిసత్హారి శరీరాన్ని చేరుకోకుండానే చచ్చిపోతాయి. అరిఎతేనేమి అస్కారిస్‌ అత్యధిక నంఖ్యలో (గుడ్డను సపెట్టుతుంది కాబట్టి కొన్ని నా తప్పకుండా అభివృద్ది అవడం తధ్యం ఈవిధంగా అస్కారిస్‌ తన పంతతిని రక్షించుకుంటుంది సారి ఇ; అస్కారిస్‌ “పోకుండా అ ల్‌ పాముల. సాధారణంగా చిన్న పిల్లలకు సోకుతాయి. ఈ పాములు జాం పట్లగా' పే తిపకవునన జాగత్తలు వేపే పిల్ళిడు తెల్లపడిపోయి. చురుకునం పోయి మందంగా వుంటలాడు రాలా చొంగ కార్చుకుంటాడు నిద్ద టో పళ్ళుకొరుకుతూ అటూ ఇటూ దొర్జు తూంటాడు. పాములు పట్టిన పిల్లలకు స్తోనుత తగ్గిపోయి వెంటనే అలిసిపోతారు అస్కారిస్‌ (క్రిమి (నవించే పదార్భాలు శరీరరస్వై విషంలాగు పనిచేయడమే ఈ లక్షణాలకు కారణం కొన్ని తీవ మ్నెన పరిస్పితులలో అస్నారిన్‌ పాములు రోగియొక్క (పేగును పూర్తిగా వపూడ్చివేయవచ్చు. లేదా పు గోడను ఛేదించి వేయవచ్చు. వీటివల్ట (ప్రాణహాని సంభవించుతుంది ఈ కారణాఎవల్ల భోజనపు *ది భోజనపు ప్యాతలు వచ్చైరాలు పరిశ్ముభంగానూ నీటుగానూ వుంచడమూ భోజనంముందు చేతులను కడుక్కోవదమూ. సగంసగం కడిగిన కూరగాయలగూ పండ్శనూ త్రి

తినకపోవడమూ ఈగల వాలకుండా ఆహారపదార్జాలను కప్పివుంచడమూ అతి ముఖ్యంగా పాటించాల్సి వుంటుంది పొత్తి కడువులో నొప్పిగా వున్నట్టు అనుమానం కలుగగానే తక్షణమే వైద్యుని సంవో తీసుకో వాలి. పాములు సోకినయెడల మలమును సూక్ష్మదర్శనితో పరీక్షించుతే అస్కార్‌స్‌ గుడ్డు అగపడు తాయి చౌషధం తీసుకొన్నయెడల ఈ బొషధం (కిములపైై విషంవలె వనిచేసి అవి మనిషి యే*ళ్ళ్లో నుండి బైటికి పడిపోతాయి కొంకివుడును అస్కారిస్‌ (కమి. ఒక సాల. కాకుండా మనిషి (గులో బహుళము”ా చిన్న వా పిల్చల గులో గుర్యడని మరొక పరపుష్టవు (కిమి కూడా నివసిహ్హాం టుంది దీనిని కొంకివురుగు అంటారు ఇవి అస్కారిన్‌ (కిముల లాగే వుంటాయి. కాని చాలా చిన్నవి ఇవి ర్యాతిపూట (ప్రేసులోనుండి బైటికి వచ్చేసి ఆననం. చర్యంమీద (గుడ్డను పెడుతాయి. దీనివ్మ అననం దగ్నిర త్మీవమ్టైన దురద పుట్టుతుంది న్మిదలో వున్న పిల్ళిడు దురదగా వున్న ఆ సృలాన్ని గోక గానే (కిమియెక్క (గుడు పిల్చడి గోళ్ళ అదుగున దూరిపోతాయి. భోజనం ముందు పిల్లడు చేతులను కడుగుకొనకుండానే భోజనంచేసిన పక్షంలో ఆహారంతో కూడా ఈ (గుడ్డు (గేగలోకి వెళ్ళిపోతాయి శుభమైన అలవాట్నులేని పిల్ళలు తమకు తామే ఈ (కిములు సోకేట్టు చేసుకోవడమే. కాకుండా ఇతరులకు కూడా సోకేటట్న చేస్తారు వెచ్చని. కీళ్ళలో కొంచెం ఎసెటిక్‌ ఆమ్మము కఠిపి పిచికారీ చేసినయెడల విరేచనములతో కూడా "పేగులోనుండి కొంకిప్కురుగులు బైటకి వచ్చేస్తాయి. (కిములు సోకకుండా ఉండడానికి శుభతే ఉత్తమ మారం శ్ళభమనట్సీ పొందికై నట్స్‌ అలవాట్లున్న పిల్ళిలకు. ఏరిక పాములుగాని కొంకిష్కరుగులుగా ని ఎన్నడూ సోకశ్చ వశ్న్శట 1 అస్కారిన్‌వల్ధ ఏమి హాని కటకుకూంది” అస్కారిస్‌ (కిములూ కొంకిపురుుులా కకుండా ఏమేమి జ్యాగత్తలు తీసుకోవాలి ర్‌ 12. (టెకైన్స్‌కిమి, రిష్ట్రాకిమిం (టికైన్‌ సర్పిలి పందిమౌంసొన్ని ఆహారంగా భుజించేవారు. అప్పుడప్పుడు జబ్బుతో మం ననా చంపట్నడ౦ చాలా దినాలుగా అందరకూ తెలిసిన విషయమే వారికి తీవ పేన్‌ జ్వరం తగులుతుంది. కండరాల్నో బాధగా వున్నట్టు అనిసిన్తుంది (టిక్షైన్‌ సర్పిలితో కలుషితమ్హైన పందిమాంసాన్ని భుజించిన తరువాతనే వారు ఈవిధంగా _చిబ్బువడతారని. ఇవ్పుదు.. నిర్వివాదంగా నిర్భారన్హైంది ఈ (టిక్లైన్‌లు చిన్న (కిమలు. వాటి శరీరం గుం్యడంగా వుంటుంది. అవి 3-4 మిక్శిమ్మీటక్నే వుంటాయి. ఇవి ఎలుక పంది మనిషి శరీరార్మో నివసిన్తూంటాయి. చెత్తకుప్పలో ఆహారంకోపం కెలుకుతూన్న పంది ఆహారంతోపాటు శటిక్లైన్‌ (కీములు పట్టిన చచ్చిన ఎలుక కళేబరాన్ని గనుక (మింగిందంకే. _టేకై న్‌ (్యకిములు పంది శరీరంలోకి. వెళ్ళు శాయి ఆ పంది మాంసాన్ని మనిషి తిన్నట్టయినా మనిషి శరీరంలో (పవేశస్తాయి ఈ (కిములు కీ--31553 త్తి

వందిమాంసంకోవల (టిక్సైన్‌ లార్వాలు సర్పిలాకారంరో. చుట్టలు. చుక్కేనుకుని సున్నంతో చేయబడిన చిక్న గుళికలల్మో ఇవి అమర్చబడి వుంటాయి మనిషి జీర్ణాశయాన్ని లవి చేరుకోగానే గుళి కర్మోనుండి అవ వచ్చేఎ. | కిములుగా ఎదుగుతాయి అది మొదట మనిషి చిన్న (పేసులో జీవించుతుంది తరువాత చిన్న (కేకు నోడలోకి చొచ్చుకొని పోతుంది చిన్న యేసలో ఆడ్మకిమి అనేక గుడ్డను పెబ్ళు తుంది. వీటినుండి చిన్నచిన్న లార్వాలు వెడలి రక్త '(వవాహంలో కళివిపోయి కండరాల్ళోకీ. (వవేశిస్త్టాయి కండరాల్మోకి లార్వాఎ (గ్రవేశించిన తరువాత వాటి చుట్నూూ సున్నపు గుళికలు ఎర్చడుతాంయి మనిషికి. (టేక్సైనులు.. ఏవిధంగా సోకుతున్నాయో తెరిసిపోయిన తరువాత. పందిమాంసం తికడంలో వెనుక వృండే వమాదం ఇప్పుడు తొంగిపోయింది. కమేలాలో వున్న కళేబరాలనుండి చిన్న మౌాంనవు తునుకంను సూక్ష్యడర్శవితో పరీక్షచేఎనయెడల (టిక్లైనులు గనుక వుంటే వెంటనే అవి కనబడిపోతాయి (టికెన్‌ సోకిన. కళేబరాలను అమ్మకుండా తక్షగమే. నిషేధిస్తారు. పందిమాంసాన్ని వండిన పక్షంరో లలదులో వున్న (టిక్లైనుల లార్వాట చచ్చిపోతాయి కె, లగ, నాక్‌ ని న్‌ మ్స రష లేక ఆసియా. ఖండపు దషణ దేశౌల్నో ఉదాహరణకు ఇండియాల్‌ రిషి అనే ఆమా అటువంటి. గుర వని. (కిమివల్స (22వ పటం) మరొక జబ్బు కలకు నారిశ్కురురు ఆ ణా లా తూంది. రిష్వాజబ్బు సోకిన రోగి శరీరంటుద అనేక స్పాలో ముఖ్యంగా కా మీంనూ చేతులమీదనూ. దద్నుర్శు వుట్టుతలాయి ఈ దద్బుర్శు పు అడు ఎ ఈ పుళ్ళనుండి. రిష్టాకిముం శరీరాలు పై చొచ్చుకొని వుంటాయి. పుండులోనుండి రిష్మాకిమిని తీసెస్తేనే? ఆ వుందు మౌొనడు ఆ (కిమిని ఒక పుల్ళచివంతో. పట్టుకి పుల్ల చివరన చుట్టుతూ దాన్ని "పైకి తీసెళ్యూరి. ఈవిధంగ కు రోజుకు 2" సెంటిమీటర్ల వరకూ పుల్లకుదుట్టి పైకి లీ స క్‌ ల! [యా ర! వేహ్తాన్న శ గు ఒక్కొక్బప్పుడు 1 5 మిల్మిమ్మిటరు ఎలం వం వయో /

• ” 1 జనన, క! 22వవపటం గుంగడన్మికిమి -- రిష్మా 23వ పటం స్టైక్కోప్స్‌ శరీరంలో వున్న రిష్క్టా లార్వాలు

150 'సెంటిమీటర్శవర*?ా వుంటుంది... రిష్ట్టాకిమి మనుషులకు వీవిధంగా సోకుతుందో 1868రో రపష్యను శాస్త్రవేత్త ఎపి *ఫద్‌చెంకొ. నిరూపించాదు. అతడు పాత బుఖారా పట్నం వెళ్ళడం తటన్చించింది ఆ పట్నంలో (పజలు చెరువునో స్నానాలు చేసి ఆ చెరువు నీళ్లనే గృహకృత్యాలకోసం ఇళ్ళకు తీసుకొనిపోయి ఆ నీళ్ళనే తాగదానికి ఉవయోగించడం అతడు కనిపెట్టాడు ఆ చెరువులో స్నానాలు చేహ్హాన్న వారిలో రిష్ట్టాతో బాధవడులూన్న వాళ్ళు కూడా వున్నారు

స్పానిక (పజల అలవాట్సను జాాగత్తగా. కఏిపెట్టడం "ేద్‌చెంకొ న్వభావం వీరి అలవాట్లను చూసిన తరువాత జబ్బువాళ్ళ పుళ్ళలోనుండి బ్లైఒకొచ్చిన లార్వాలు నీళ్ళద్వారా ఇతరుల శరీరాల్మోకి ధారా ళంగా (వవేశిస్తున్నాయన్న విషయం అతదు వెంటనే నిర్ణరించాడు అంతేకాకుండా ఈ లార్వాలను (శస్పేషా తరాతికి చెందిన (10కు శరీరపు జంతువులు) సై క్కోక్స్‌ లనే సూక్ష్మ జంతువులు (23వ పటం) (మింగేస్తున్నట్టు కూడా అతడు కనిపెట్టాడు స్పెక్సోప్స్‌ శరీరంలో ఈ లార్వాలు ఒక మిల్టిమ్మీటరు. నిడివిరాకా పెరుగుతాయి. నీళ్ళతోపాటు లార్వాలను కరిగిన సైక్నోవ్సును కూడా మను ష్యల (మింగినప్పుడు ఈ లార్వాలు మనిషి శరీరంలో (పవేశిస్తాయి. మనిషి శరీరంతో (పవేశించి _పేగు లోకి. వెళ్ళి. (పేగు గోడలోకి చోచ్చుకొనిపోయి. రక్తనాళాల్నోకి వెళ్ళి వాటిుుండొ చర్మం[కిందనున్న కొన్వుపారల్నో జొరబడి అక్కడ కొంతకాలం వండి నారిప్పురుగ్యుకింద అభివృద్ది అవుతాయి

ఇదంతా 1868 లోనే ఆవిష్టరింపబడింది. వెంటనే బుభారా పట్నంలో వున్న చెరువులనన్నిం టిన్నీ పూడ్చివేసే యత్నాన్ని సాగించారు. చెరువులను పూడ్చివేయడమేమో జరిగిందికాని మంచినీళ్ళ కుళాయిల విషయమై మాతం లక్టుబరు మహా విస్నవం తరువాత వరకూ ఏ (పయత్నాలూ జరగ లేదు రిష్ట్టా లార్వాలతో మంచినీళ్ళ కలుషితం అవడం అగిపోయింది. ఇక బుఖారా పట్నంనుండి రిష్మ్టా జబ్బు మాయమైపోయింది

విజ్హానశౌనన్త్రం ధర్మమా అంటూ జీవిత పరిస్తితులను మార్పుచేయడంవల్స మానవుడు ఈవిధంగా (వకృతిప్తైన ఎలెక ఘన విజయాన్ని సాధించగలిగాడు

వశ్నేలు 1 ,(టిక్లైన్‌ ఏవిధంగా సోకుతుంది” 2 (టిక్నోసిస్‌ జబ్బును ఏవిధంగా నిరోధించ వచ్చును) 3 రిష్మ్హా జబ్బు మనుష్యులకు ఎలా సోకుతుంది” దానిని నిరోధించే మార్నాలేమిటి?

ర్‌ 13. పందిమాంసంలో వుండే నాడాపురుగ.

ల ను ఆరి ఎక్స్‌ నాడాపుడుగుయొక్క పందిమాంసవు నాడాపురుగు (24వ పటం) మనిషి (పేగులో కనబడే యో మరొక (కిమి తెల్టని నాడా తునుకళాగ వుంటుంది ఈ '(కిమి ఇలాంటి పరపుష్టపు లక్షణాలు ౧ లాడ. కమలను పట్టీ పురుగులు అంటారు. పందిమాంసవు నాడాపురును 2-3

మీటర్భు ఇంకా అంతకంటె పొడవుగా కూడా న. ముందు కొనను తలకాళకు రి టీ స

వుంటుంది. తలకాయవ్యాసం సువూ, యా. న్తుక్మిట్మటెద్దులట.ంక్లన్నాక్షలకాయకు నాలుగు సక్కర్ము

వుంటాయి ఈ నకృర్ము ఒకలీ(ళోనుల మాదిరిగా ఏర్పడి వుంటొల్కిాతలకాయసపైన రెందు వల

|| 2 6 జ 1 పై గం సే రూ ౮ య ళో శత ళో న! 1 7 గో ॥| | జ స్‌ లో 8 రం! స్‌ ర ళ్‌ క ర్‌. 2త్తీవ పటం పందిమాంనవు నాడాప్పురుగుు 1 _ ఎదిగిన నాడాపురుగు 2 -- నాడాప్పురుకుు ముందుకొన అధికీ కరింపబడింది. (కొక్కేలూ. సక్కర్నూ తుకాయమీద కనండుతు న్నాయి) 34 - బాగా. పెరిగిన ఖండాలు (జవ చ్మితం అధికీ కరింపబడింది) అండాశయంనిలడా (గుద్దు (కిక్కిరిసి వుండడం గమ నించవలసిన విషయం ర5-లార్వా 6 - పందిమాసంలో వున్న తిత్తిప్పురుుు 7 - తంకాయనులోప్పుకు లాేసుకుని వున్న తిత్తి పురుగు 8 -- తలకాయను పైకి ఎత్తి. వుంచుకున్న లిత్తిపురుగు యాలు కొక్కేలు వుంటాయి. నకృర్శనూ కొక్కేలనూ ఉపయోగించి. పరవుష్యం (యేగుగోడను దృఢంగా పట్టుకుని వుండిపోతుంది తంఎకాయ వెనుక కంరమూ డాని వెనుక శరీరమూ వుంటుంది శరీరం అనేక ఖండాలుగా విభబింపఎడి వుంటుంది నాడాప్పురుసుుయెక స్టా వయస్సు "పెరుగుతూన్న కొద్నీ ఈ ఖండాల సంఖ్య హెచ్చుతూ ఒక్కాక్టప్పుడూ 1000 వరకూ కూడా వుంటుంది కొత్త ఖండాలు కంఠం వెనుక ఏర్పడుతాయి వాడాప్పురుగు మనిషి (పేగులోపున జీర్మమ్టైన ఆహారంలో మునిగిపోయి. వుండి పట్టీలొగున్న దాని శరీరంయొక్క. ఉపరితలం అంతటితోనూ ఆహారాన్ని పీల్చుకుంటుంది ల్‌2

అనంభ్యాకముల్లై న తరాలుగా నాడాప్పురుగు ఇటువంటి పరిస్తితుల్లో జీవించుతూండడం ఫలితంగా దాని శిరీరంలోనుండి జీర్శావయవాల అదృశ్యమ్టైపోయాయి. ఈ సంఘటన పరవృష్మ్టాలలో తరుచు సంభవించుతూంటుంది. ఈవిధంగా పరవుష్కృ జీవాల శరీరాల్మోనుండి. జీర్మావయవాలు అద్బశ్యమవణరా వాటియొక్క. విశిష్ట లక్షణం ఈ అక్షణంవల్స స్వేచ్చా జీవన (కిములనుండి. పరపుష్టువు (కిముల మొ మనం పోల్చుకోగలుగుతాం

జీర్మావయవాలు అదృశ్యమై పోయిరా. నాడావురుకు శరీరంలో ల్లై ంగికొవయవాలు బా అభివృద్ని అయాయి. నాడాపురుగు శరీరంలో వున్న (పతి ఖండంలోనూ అది 50 000 (గుడ్గవరకూ పెట్టు తుంది. ప్పురుకుయొక్న చిట్టిచివరనున్న ఖండాంలో వున్న (గుడ్డు పక్వ దశకు వచ్చిన తరువాత ఈ. ఖండాలు పురుుయొక్క శరీరంనుండి తెగిపోయి మలంతో కలిసి మనిషి (పేసులోనుండి బైట కొచ్చేస్తా యి

న జ జో,

నాడాపురుగు (గుడ్మతో వున్న నాడాపుకును ఖండాన్ని చెత్తకుప్పలో ఆహారంకోనం కెంకు

వాను తూన్న వంది (మింగినయెడం. పంది (_కేగులోకి ఈ (గుద్దు (సవేశించి

అభివృది ౫

లాడు అక్కడ గుండని చిన్న లార్వాల రూపంలో "పెరుగుతాయి. (పతి లార్వాకీ మూదుల్నా వున్న ఆరు కొక్కేలు వుంటాయి. వీటితో లార్వాలు (పేగుగోడల్నోకి తాల్చుకొని పోయి రక్తం లోకి (పవేశిస్తాయి రక్తృ్యవవాహంతో కూడా ఇవి శరీరం అంతటా అన్ని అవయవాల్మోనూ ముఖ్యంగా కండరాల్నో దూరి లక్కడ స్పిరంగా వుండిపోతాయి.. కొద్పికాలం అయిన తరువాత ఈ లార్వాలే బాటాణీ గింజలంత పరిమాణాన్నిగల తెల్బని అర్భపారదర్శకమ్హైన బుడగల రూపిాన్ని కరిగి ఉంటాయి లార్వాయొక్క అభివృద్నిలో ఇది రెండవ దశ ఈ దశకు ఖంకి అంటారు ఈ దశరో అవీ చాలాకాలం పంది యొక్క కండరాల్మో వృండిపోవచ్చు

ఇటువంటి మాంసాన్ని సగంసగం ఉడికించిన తరువాత గానీ సగంసగం వేయించిన తరువాత గానీ మనిషి భుజించిన పక్షంలో నాడాపురుగు జాడ్యం అతనికి సోకుతుంది టేులో వున్న వెచ్చదనానికీ (గేసలో వున్న జీర్మరసాల (పభావానికీ ఈ ఫింకి యొక్క తలకాయ పెరిగి బ్లైటకు పొడుచుకొచ్చి తల కాయకున్న సక్కర్శతోనూ కొక్కేలతోనూ (పేగు గోడకు గుచ్చుకొనిపోయి మనిషి బీర్మించుకొన్న ఆహి రాన్ని అది. పీల్చుకొని పెరిగి పెద్దదవుతుంది. బుడగరోనుండి తలకాయ సైకిపొడుకొచ్చిన తరువాత బుడగ (కమేణా కరిగిపోతుంది. దాని మెడపైన ఖండాలు ఏర్పడ్నం (పారంభమవుతుంది మూడు నాలుగు నెలలోవున అది పెరిగి 2-3 మీఎర్చు పొడుగు అవుతుంది

నాడాప్పురుగుయె.క్క (కమాభివృద్చిని మఠం అధ్యయనం చేసిన. ఫరీతంగా అస్కారిస్‌కువలె గాకుండా. ఇది ఇద్చరు అతిధివత్కారుం శరీరార్కో జీవించుతూందని మనకు తెలుస్తూంది మనిషి శరీరం లోనే అది సంతానోత్పత్తిని పాందుతూంది. అందుచేత మౌనవుడినే నిర్చిష్ట్క అతిధిసత్కారి అనీ పందిని మధ్యన అతిధిసత్కారి అనీ అంటారు

వద్భరు అతిధిసత్కారుల శరీరాల్నో తన మనుగడను సాగించవలసిన పరిన్భుల్నో లస్కారిస్‌కంట వాడాపురుగుకు సంతానోత్పత్తి హెచ్చు కష్టమవుతుంది ఇందుచేతనే వాడావురుగులకు అతృధికమ్టైన బహుళ సంతానోత్పత్తి సామర్శ్యము. కలుగుతూంది

తాన్‌ మ ల్‌

నాడావురుగలను.. (పేగుల్బోనుండి. వెళ్ళగొట్టడానికి (వత్యేకమ్టైన జౌషధాలను పుచ్చుకోవాల్సి వుం టుంది. ఒక్కొక్కప్పుడు నాడాపురుగుయె.క్క. శరీరం (గేగులోపల లెగపోరూంటుంది. తన తలకాయ మాతం (యేగుగోడలను దృఢంగా పట్టుకొని వుండిపోతుంది. ఇటువంటవ్వుడు. పురుగు కంఠం వెనుక స్స కొత్త ఖండాల సెరిగి పురుగు వెనుకటి లాగానే మళ్నీ పొడుగ్నా ఎదిగిపోతుంది శరీర నిరాణం దృషా ౫ వానపామ కూ లస్కారిస్‌కూ కొంకివురుగుకూ (టికై! న్‌ (కీములయొక్క కిమికీ గే ప వ ద కూ జ సాలున్సషుటికీ వీ న! కొన్ని వాలాడు శీ రిష్టా(కిమికీ నాడాపురుగుకూ వ లున్సపటికీ వీ-న్నిటిడే సాధారణ లక్షణాలు (6 లు వ్‌ సత్యాణాలున్ను' ప ఇ బాలా... సామాన్య లక్షణాలున్నట్బు మరం తెలుసుకోగలం ఈ లక్షణాలకు ఆధారంగా తీసుకొని వీటి (కిములు అని ఒక భాగం్యకింద చేర్చి విటైలో మూడు తరగతులున్నట్టు మనం పోల్చు కోవచ్చు పట్సీ[కిములు (నాడావురుగు) గుం్యడని (క్రిములు (అస్కారిన్‌ కొంకివురుగు (టికైన్స్‌కిమి రిష్మ్వాకిమి)ి ఉంగరాలు లా గ ఇండాలున్న వురుగులు (వానపాము) ,కిములన్నిచికీ సన్నంగా నిడివిగా వున్న శరీరాలున్నాయి వీటికి కాళ్ళుగానీ అస్బిపంజరంగానీ శేవు. సిలెంటరాటాతో పోళ్చి చూసిన పక్షంలో (కిములకు అవయవ మండలాలు ఉన్నట్సు మనకు స్పష్టంగా కనబడుకూంది సిలెంటరాటాకంబటె (కిముల శరీర నిర్యాణం. హెచ్చు కష్టంగా వుండడంచేత సిలెంటరాటా తరువాతనే క్రీములు భూమిప్టైన (పాదుర్శవించాయని మనం నిర్శియించవచ్చు వశ్నలు 1 నిర్మాణ లక్షణాలలో అస్కారిస్‌కూ. నొడాపురుళూ ఉన్న వ్యత్యాసమేమిటి” 2 నాడాపురుగుయెక్క లక్షణాలలో దాని పరువ్పృష్టృవు జీవనంతో సంబంధించిన లక్షణాలు ఏవి” 3౩ నాడా పురుగు ఎలా అభివృది పాొందుతూంది” మనుషులకు అది ఏవిధంగా సోకుతూంది” 4 నాడాపురుగు సోకకుండా వుండేందుకు ఎట్సి జాగత్తలు తీసుకోవాల్సి వుంటుంది] 5 (శ్రిములన్నిటికీగల సామాన్య లక్షణాలు ఏవి ర్ర్‌ 14. పరవుష్నపు (కిములు. సోకకుండా తీసుకోవలసిన పరవుష్పములు పరపుష్టృములన్నీ కూడదా ఆతిధినత్కారిస్టైన జీవించుళూ ఆతిధిసత్కారి లా యొక్క ఆహారాన్నీ రక్తా న్నీ ధాతువుంనూ తినేస్తూంటాయి వీటిలో అనేకం వాచి మలంవల్ల అతిధిసత్మారియొక్క శరీరాన్ని విషపూరితంచేసి అతిధినత్కారికి న్మిస్తాణనూ త్మీ్‌వమ్టైన రోగాన్ని కలుగకేశి ఒక్కొక్కప్పుడు (పాణాపాయాన్ని సహితమూ కలుగదేస్తూంటాయి పరపుష్ట జీవిత విధానం జంతు (చపంచంలో విస్త్ప్రతంగా వ్యాపించిన సంఘటన (పాటోజో వాలూ |కిములేకాకుండా ఇతర తరగతులకు చెందిన జంతువులలో కూడా పరపుష్క్టాలు ఉన్నాయి ఏమై నప్పటికీ పరప్పుష్ట జీవులన్నిటిలోనూ (కిములు అత్యంత (పధానమైైనట.వంటివి వాటియొక్క జీవిత విధానం కారణంగా వరపుష్బృపు (కిముల శరీర నిర్మాణం స్వేచ్చా జీవనం సాగిబ్లూన్న (కిము శరీర నిర్మాణంకంమె అత్యంత సరళతరం౦గా వుంది వాటి మనూడ ర్‌శ్తే

యొక్క విశిష్పృ లక్షణాల కారణంగా పరవుష్క్పృమంలయొక్ట అవయవాలలో కొన్ని అదృశ్యములై పోయాయని ఊహించుకోవడానికి మనకు అవకాశం కలుసు కూంది అచే సమయంలో పరవుష్టు జీవనం సాగించడానికి సహాయపడే పరిసరానువర్హన సాధనాలను లవి (కమేణా అభివృద్ది చేముకొన్నాయి. _పశ్చేకమైైన కొక్సేలు. పక్కర్ణు. అతిధిసర్కారి జీర్మ మండలంతో ఉత్పర్హైి అయిన శీర్మరసాల (ప్మకియకు చెడీపోొకుండా వుండగలిగే చర్మాలు. సమృర్షిగా (గుడ్డను పెట్టడమూ ఇందుకు దృష్టాంతాలు సోవియవ్‌ యూనియన్‌లో పరవుష్ట్ట (కిముల పరిశోధనకు సోవియట్‌. (పధుత్పం విశేషమైన నిధులను “పలృష్ణు మును కేటాయించుతూంది. (కిములను సరించి విజ్ఞానాన్ని సంపాదించడంలో ఎకెడ నిరోధించే చర్యకు మీషన్‌ క ఇస్క్యాబిన్‌ గణనీయమైన కృషిని సలిపాదు పరపుష్బ (కిము లాాాపాా. లను అధ్యయనం చేయడం ఫలితంగా మానవుడు లోనవురూన్న అనేక

వ్యాధులకు ఇంతవరకూ అంచు చిక్కని కారణాంను జంతఈకౌ(స్త్రవేత్తలు ఇప్పుడు చివరింపగలుశుతున్నారు

వరపుష్న్ప (కిములస్టైన సాధించిన పరిశోధనా విజయాల ఫలితంగా వాటిని నిరోధించేందుకు విస్త తముల్సెన చర్యలను తీసుకోవడానికి ఇప్పుడు లవకాశం కలుకుతూంది పాఠశాలలోనూ అనాధ్యాశమాల్మోకూ వయోజనులలోనూ పరవుష్న (కిములవల్న సంభవించే. వ్యాధులను నిరోధించే విధానాం గురించిన (పసంగాలను. వ్లైద్యులు ఏర్పాటుచేస్తారు. చిన్నపిల్లలను వైద్యులు నిర్మీతమ్హైన (కమవిధంలో తరుచు తనివీ చేన్తాంటారు. అనేక పారశాలర్నోనూ అనాధ్యాశమాళల్నోనూ ఎట్టి మినహాయింపులూ లేకుండా పిలండరకు సంవత్సరానికి ఒకసారి పాముంలమందు ఇస్నారు ఈ మందు మనిషికేమీ హానీ చెయ్యకుండా మనిషీ (ేగుల్లో వుండే. పాములకు విరుగుడుగా వనిచేస్తుంది.

భోజనశౌలలో వంటలు చేయడమూ. షాపులలో ఆహార వస్తువులను నింవవృుంచడమూ కచ్చితమైన వైద్యపర్యవేక్షణ (కింద జరుగుతూంటాయి మనిషికి నాడావురుగులు సోకదానికి అవకాశం కలిగించే వందిమాంసమూ.. ఇతర మాంసాలూ కసాయి. కమేలాల వర్చనూ సమిష్నిత్మోతాల మావ్పెట్టవద్బ్చనూ వైద్యులచే. తనివీ చేయబడుతుంది. కావురవు ఇళ్ళూ చెత్త పోగుచేయబడే స్పృలాలూ మరుగు దొచ్ళూ నిర్శీత్యకమంలో (వజా పారిశుద్భ్యశాఖి ఉద్యోసులచే తనిలీ చేయబడుకూంటాయి

వ్యాధినిరోధక చర్యలు తీసుకోవడంతో పాటుగా రోగులకు చికిత్స నివ్వడానికి విశేషెంచి (పత్యేక మైన _శద్చ తీసుకోబడుతూంది

ఈ చర్యలన్నింటి ఫకితంగా (వజల్నో (కిములవల్ని కలిగే వ్యాధులు బాగా త్నిపోయాయి. కాగొ కొన్ని (పాంతాల్హో పరవుష్ట్ట ,కిములు ఇంచుమించు నామరూపాలు లేకుండా నిర్మూలింపబడ్డాయి

పరవుష్ట (కిముల పశుపాలనకు కూడా విశేషమైన హానిని కలుగచేస్తాయి. పరపుష్టృము (శిములవ్ము. వ్యవసాయవు జంతువులకు హానికలగకుండా సోవియట్‌ యూనియరక్‌లో. _కమపడ్డృతుల 'వకారం అవసరమైన చర్యలు అవలంబింపబడుతున్నాయిం

వళ్న్ళలు 1 ఎట్టే జంతువుల పరప్పష్ట్పృములు అని పిలువబడుతున్నాయి” 2 పరవుష్టు (కిములను నిరోధించడానికి ఎట్టి చర్యలు తీసుకోబడుతున్నాయి”

నాల్గివ (పకరణం మోల్దస్కులు ర్‌ 15, మంచినీటిలో వుండే ముత్యమువంటి ఆలుచిప్ప వాదము సరస్సులయెొ.క్క నడులయె.క్క ఇసుక అంచులంట మనకి అప్పుడప్పు. వ్వుదు నాలి గట్టి ద్వికవాటపు గుల్బనుగల చిన్న జంతువు ఒకట్‌ కనపడుమూం€౬.౦ది దీనిని ముత్యమువంటి మంచినీటి ఆలుచిప్ప అంటారు (25వ పటం) ది శుకలో దూరి పోయి. కొంత భాగం మాతం ఇసుకప్పైన నీటిలో మనకు కినబడుతూంటుంది. దానిపైన (పవ హిస్తూూన్న నీరువల్న నీటిలో (దవించి వున్న ఆక్సిజని నీటిలో వున్న ఆహారం దానికి లభించుతూం టాయి ఇది నీటిలో తేలుతూ వున్న మాక్మమైన ల ర్త మ చెట్న్బనూ (పాటోజోవాలనూ లిని జీవిస్తూంటుంది హై రం కా ఇటువంటి పరిస్పితులలో చలనానికి అంత ఇకా. వ క వలు ((పాముఖ్యత వుండదు ఆలుచిప్పకు పాదం అనే గా నటు. -పెామాు.. అవయవం ఒకటి వుంటుంది. దీనితో అది అతి నగ న్‌్‌ 1 రు. మెర్ళగా. పాకుతుంది. కవాటములులాగ వున్న రెండు గగ | లు గుల్బల సందునుండి పాదం ముందుకు చొచ్చుకొని మ. వ్‌ (కమేణా అది ముందుకు సాగుతుంది ఈ చాచిన వ్‌ ళా? ర [1 సా పాదాన్ని (తికోణాకారంగా ఉరికొనలాగు దానిని ఇసు న) గ్‌ స. క్‌ కరో చొప్పించి ఆ పట్కను ఆధారంగా చేసుకొని వాక ఫ్య _ సమ? స తన శరీరంతో ముందుకు పాకుతుంది. పాదంతో “చట్టుది ర న ఇసుకును ఒక విధంగా కోస్తుందన్నమాట పాదం వ మండే న్‌ యొక్క కండరాలు సంకోచించుకొన్నవ్పుడు. శరీరాన్ని శ శా వీదకు లాగుకొని పాదంతో అంటిపెబ్బుకున్న 25వ పటం ముత్యమువంటి మంచినీటి అలుచిప్ప _ న్చృలావికి శరీరాన్ని ఈద్చుకుంటుంది స చలనరహితమైన జీవితంలో రక్షక అవయవాలు (వధాన ప్యాతను వహించు వమా తాయి. ఆలుచిస్పయొక్క గుల్ళ నిజంగా ఒక రక్షక అవయవమే. గుల్మ ముందు వైపు వెడచ్పుగానూ వెనుకన] వు అంతకంటె కొంచెం పన్నంగానూ వుంటుంది ల్‌ర్‌

గుల్ట రెండు కనాటాల రూపంలో వుంటుంది. రెండు గుల్నలకు సంబంధించి వున్న అడక్ట్యర్‌ (ఊరువ్యూహు కండరములవల్మ కవాటాలు రెండూ మూనుకుంటాయి. ఈ కండరాలు కవాటాత లోపలి ఉపరితలాలకు అంటి వుంటాయి. ఈ కండరాలు సంకోచించుకున్నప్పుడు కవాటాలయ. రెందూ ఒకదానికొకటి దగ్శరగా వచ్చేస్తాయి. కవాటాలయొక్క వీవువైపున రెండు కవాటాలకూ సంబంధం కలుపు తూన్న స్నాయువు బందు (స్పింగులాగున పనిచేయడంవల్స గుల్జి తెరుచుకుంటుంది. కండరాల సడ లించుకొన్నప్పుడు (స్పింగులాంటీ ఈ బందు మూసుకొని వున్న రెండు కవాటాలనూ ఒక దానినుండి ఒకటిని దూరంగా లాగేస్తుంది. ఫలితంగా. గుల్ల తెరుచుకుంటుంది. చచ్చిపోయిన ఆలుచిప్పలరో గుల్గి ఎల్లప్పుడూ. తెరుచుకొనే వుంటుంది

(వతి కవాటమూ మూడు పొరలతో చేయబడి వుంటుంది పైన కొమ్ము పదార్భంతో చేయ బడిన నలిని పొర మనకు కనబడుతుంది ఈ పారకిందు తెల్లగా పింగాణని పోలిన పొర వుంటుంది కహటంలోపున ఇండధనస్సు రంగులతో (పకాశించుతూన్నట్టే ముత్యపు పార వుంటుంది పింగాణీ పాఠ ముత్యపు పార రెందూ సున్నంతో చేయబడ్డాయి. అలుచిప్ప చలికాలంలో కంచ ఎండకాలంలో త్వరగా సెరుగుతుంది ఆలచిప్పయొక్ట గుల్లపైనున్న కొమ్ముపారను జ్యాగత్తగా గమనించామంటకే దాని స్టైన పెరుగుదల పట్టీలు మనకు కనబడుతాయి. వీటిలో వెడల్పుగా వున్న పట్టీలు ఎండకాలానివి సన్నంగా వున్నవి చలికాలానివి

అలుచిప్ప గుల్ని గట్టిగా వుంటుంది. కాబట్టి దానితో మత్యపుచివ్ప గుండీలు చేస్తారు. గుల్టను చూర్మంచేసి నున్నవుపాడి ఆహారాన్ని తయారుచేసి పెంపుడు బఇంతువుల మేతలో కరిపీ ఇస్తారు. అలు చిప్పల మాంసాన్ని పందులకూ. బాతులకూ ఆహారంగా ఇస్తారు

మాంటిల్‌ లేక గుల్ఫ అడుగున ఆఎిచిప్పకు ధాతువుతో నిర్మితమైన రెండు మడతలు వున్నాయి ఉత భయ కవారము ఈ ధాతువును మాంటిల్‌ లేక ఉత్తరీయం అంటారు ఇది గుల ఆపాలా... యొక్క వీపువై పునుండి (వేళ్ళాడుతూ శరీరంయొక్క రెండు పార్శ్యాలాను మృదు వైన చొక్కాలాగ కప్పుతుంది. ఈ ధాతువుమడతలు ఒక రసాన్ని (సవించి ఆ రసంతో. గుల్టను విర్మించుకుంటాయి

• శరీరానికీ ఉత్తరీయానికీ నదుమనుండే స్టృలానికి మాంటిల్‌ లేక ఉత్తరీయపు కుహరం అంటారు. ఆలుచిప్ప శరీరం మృదువుగా వుంటుంది అందుచేత ఈ జంతువుల వర్శాన్ని మోల్సస్కా (యృదుశరీరవంతములు). అంటారు. ఈ (గీకు పదానికి న్ఫదువైన మాంసమును కలిగినవి అని అర్భం మాంటిల్‌ కుహరంలో వున్న అవయవాలను మనం చూడాలంటే గుల్ళను తెరిచి మాంటిల్‌ను పైకి ఎత్తాలి లేనియెడల లోపలనున్న అవయవాలు కనబడవు (26వ పటం)

(తికోణాకారంగా ఉలికొన మాదిరిగా వృున్న పాదానికి ఇటున్లైపు అటువైపు రెండు. జతల ఫలకములుంటాయి.. ఇవి గోధుమవర్శం బూడిదవర్శం మిశమంగా వుంటాయి వీటికి మొప్పలు అని "పేరు ఇవి శ్వాసావయనాలు

ల్‌?

ళా /7 ఆలుచిప్పయొ.క్క ముందు కరర ర వవ యం లి కొనను నోరు ఉంటుంది నోటి గ్లో ననన వసస. క్ర “ చుటూ రెండు జతలు మెత్తని రాయా చిన్న పెదక్పులు వుంటాయి. ఇవే 5 శ కానాల కంటకములు ఆటచివ్చకు కళ్ళ ఫి న శ 3 ్‌ న జో ఆలుచిష్పయొక్ట మాంటిల్‌ పంటు కుహరానికి రెండు సన్నని నం దులు వుంటాయి. కహరంలెంక 2రివ పం... ముత్యమువంటి మంచినీటి ఆలుచివు గు రులు ల తీసివేయఎడింది. (ఎడమ ఉత్తరీయపు మడత శ్యస్త్యం చేయండి వెనుక కొనను కవాటముల రెంటనే చూపబడింది మధ్యనున్న చీరికర్నో. ఈ. రెందు 1 పాదం 2 - మొప్పట 3 _ ఉత్తరీయంలో కొంత భాగం సందులూ ఉంటాయి. _కిందనున్న 4 5 - ఒడక్టర్‌ కండరములు 6 - పెదవి రెక్త 7 - సందులోనుండి కుహరంలోకి. ఏరు గులతో అడక్ట్యర్‌ కండరములు. కలిసివున్న స్పృలాలు (వవేశించి. సైనున్న సందులో బాణం *పర్పులు నీటి (పవాహవు దిశంను ఘూచించుతున్నాయి నుండి. నీరు వెలుపలకు (పవహిం చుతుంది. మొప్పలపై నున్న రోమవృనూగు నిరంతరమూ కదలుతూండడంవల్స నీటి (వివాహం ఏర్పడి ఈ నీటి (సవాహం శకిరంలోకి (పవేశించి ఒయటికి (సవహించుతుంది ఈవిధంగా మొప్పలకు ఆఅవ్సిజని భరితమైన నీరూ. నోటికి నీటిలో తేలుతూన్న ఆహారపు కేణువులూ... నిరంతరమూ ఇభించుచూంటారి వానపాముకు ఉన్నహ్నే ఆలుచిప్పకు కూడా జీర్ణ రక్త(పసారక విసర్వక సంతానోత్పత్సి అవయవాలు ఉన్నాయి. ఈ అవయవాల శష్మకియలన్నీ నాడీమండలం యొక్క ఆదీనంలో వుంటాయి నాడీ మండలంద్వారా ఆలుచిప్ప (పేరణములను అందుకొంటూంటుంది ఈవిషయాన్ని ఒక చిన్న _వయోగంవల్న మరం తెలుసుకోగంం. సన్నని కళ్టీ నొకదాి కొనను ఉత్తరీయపు మడుతల మధ్యకు వుంచిశయెడల ఈ (పేరణకు (పత్మికియగా గుల్ఫయొంక , రెండు కవాబాలా దృఢంగా మూసుకుపోతాయి పో, శ్రీ మ అవి ఎంత దృఢంగా మూసుకొని పోతాయం టే. కన్షీని పట్టుకున్న ఆలుచిప్పను కళ్వీతో నీళ్ళలోనుండి "పైకి ఎల్తినప్పటికీ కన్నీని అది అ౮ాగు కరుముకుని వుంటుంది. గాని వదిలివేయదు 'పన్టలు షే శరీర నిర్మాణం దృష్ట్యా ఆలుచిప్పతో వున్న విశేషాలేమిటి” 2 అలుచిప్పయొక్స ఉనికికి అవసరముల్లైన పచిస్పితులు ఏమిమేమిటి” 3 చంనవు పోషణ శ్చసనము. (సేరణకు (పత్మికియ -- వీటిని ఆలుచివ్ప ఏవిధంగా జరువుకుంటుంది” అధ్యాన్మకియలు . వేసవి సెలవర్శో స్థానికంగా వున్న చెరువులనుంపీ ఏటి ఇనుకనుంపీ ఆలుచిప్పల గుల్ళలనూ ఇతర మోల్చస్కుల గులలను ఏరి జాగత్త చేస. పారశాలరో వున్న జీవక్ళాస్తపు గదినో వుంచేందుకు పాఠశాలకు తీసుకురా 2 బతికి వుర్న అఎిచిప్ప దొరికినట్టయితే. ఒక గాజుజాడీ అడుున త్‌డీ

ఇదుకపోసి. జాడీలో. నీళ్ళుపోసి ఆలుచిప్పను అందులో వుంచు. ఆలుచిప్పయొక్క వెనుకకొనకు నల్లని ఇండి యక్‌ ఇంకుతోొని లేక హానికరముకానట్చి మరి యేఇతర రంగుతోన్తైనాగాని చిన్న గుర్తుపెట్టి మాంటిర్‌ కహరంలోకి నీళ్ళువెళ్ళడం కుహరంలోనుండి. నీళ్ళు వచ్చేయడం గమనించు. కొన్ని సీళ్ళను 50% "సెంటి గేడువరకు వెచ్చచేసి ఆనీటిలో ఆలుచివ్నను ఒక పావుగంట వరఖౌ ఉంచు అప్పుడు అది చచ్చిపోయి. గున్సను. తెరుచుకుంటుంది. అప్పుడు అడక్టృ, ర్‌ కండరాలను కోఎవెయ్యి... వుస్తకంరో 26వ పటం సహాయంతో ఆలచిస్పయెక్క లవయవాంను గమనించు త్‌ 106. (దాక్ష నత్తం దాక్షనత 27వ పటం ాచరము అది వెచ్చని శీతోష్టతిగ జీవితం ( క్షనత్త్త ( )) భ బి తోష్ట (౮ ఆ డక్షిణ (ప్రాంతాల్ళోని _ (దౌక్ష చెట్టమీదనూ ఫలవృక్షాలమీడనూ బీవిం మతూంటుంది నత్తయెొక్క. శరీరం మెత్తగా వుంటుంది. మెత్తని ఈ శరీరానికి రక్షణ ివ్వడానికి దానికి గట్టి గుల్ల ఒకటి వుంటుంది ఈ గుల్మ సున్నంతో చేయబడింది. ఈ గుల్గకు కవాటాలు లేవు ఈ గుల్లయొక్క గా లు స్‌ ! [క] భా ఈ/క్ర? స శే లా గ 27వ పటం. (దాక్షశత్త కేలా గుల్న 2- పొదం 3 - కంటకములు. ఉ- శ్వానద్వారం నోడలు. పలచగా. వుండి. చూడడానికి సర్పిలాకారంగా. చుట్టిన పొగాలాగా కనబడుతుంది తన శరీరాన్నంతటినీ నత్త తన గుల్ట లోకి లాగేసుకొని ఇమిడ్చేసుకోగలదు రత్త భూచర జంతువు పొడిగాలికీ తీక్ష్యమ్నైన నూర్యరశ్మికీ దాని శరీరం ఆర్బుకుపోకాకుందా దాని గుల్మ రక్షిస్తుంది. త్త శరీరంసైనుండే జిుర్లైన శ్నేష్మం కూడా శరీరంలోనుండి నీటి బాష్నీకర కాన్ని కొంతవరకు తగ్గించేస్తుంది ఎండకాలంలో నత్త తన. గుల్లను. చెట్టు కాండమునకో కొమ్మకో త్వరగా ఆరిపోడే శ్శేమ్మంతో అంటించేసుకుని ఎండకాలం అంతా జీవసమాధిలో వుండిపోతుంది దక్షిణ పాంతాలో ఎండకాలంలో గనుక మవం చూచినట్ట యితే. చెట్లకి చెట్లూ పొదంకు పొదలూ ల్‌ఖీ

పూర్తిగా (దొక్షనత్త ల గుల్లలు అంటుకొనిపోయి వుండడం మనకు కనఒడుతుంది ఈ జీవవమాథధి సితిరో అనావృష్మి. వేసవినీ శీతకాలపు చలినీ అది తప్పీంచేసుకుంటుంది నదుసన స పరిసరాలలో స్పానవిచ్సేశం (దొక్షనత్త . నడుస్తూన్నప్పుడు తలకాయతోపహా వ్‌ శరీరంలో. చాలా పరింరాల అది. భాగం. గుల్ళలోనుండి సైకివచ్చి ముందుకు తసుకువస్తు లది తలకాయకి రెండు జతలు కంఓకాలు వుంటాయి ఒక జత పొడుగ్గా వుంటుంది. రెండన జత కరు చగా వుంటుంది. కురుచగా వున్న కంటకాలతో వేలనూ ఆహారాన్ని తాకి పరీక్షించుతూం టుంది పొడుగ్నా వున్న కంటకాల కొనలను నల్నని కళ్ళు వుంటాయి ఈ జంతువు వెల్లురుకూ చీకటికీ వున్న వ్యత్యాసాన్ని (౮హింపగలగడమేకాకుండా వస్తువులను. కూడా పోల్చు కోగందు అయినప్పటికీ (దాక్షనత్త సంధ్య వెలుగులోనూ. ర్యాతులందూ మ్యాతమే సంచరిస్తుంది కాా దాని దృష్వి అక్కే అభివృద్దికాలేదు దగ్శ్నీరగా వున్నప్పుడే కాని అది వస్తువులను తెలసుకోలేడు వాటి రంగులను అసలు పోల్చుకోలేదు స లాంతరచంనం అది. చెట్లమీద జీవించుతూంటుంది. కాబట్టి దాని చుట్టూ ఆహారం వృం వలా టుంది. అది మెలిగా ఒక ఆకుమీదనుండి ఒక అకుమీదకూ చెటకాండముల మీదనూ.. పాకుతూ. వుంటుంది. ఉదరంనైైవు శరీరభాగమే స్పలొంతరచలన అవయవంగా దానికి ఉపయోగపడుతుంది నత్తనొకదానిని తీసుకొచ్చి ఒక గాజుఫలకంమీద వుంచి అడుగునుండి మనం కనిపెడుతూన్నట్టయితే నాని శరీరంయొక్క ఉదరభాగపు ఉపరితలం పైన అలల్హాంటి సంకోచములు మనకు కనబడుతాయి ఈ $ంకోచముల సహాయంవల్సనే అది గౌజాఫలకంయొక్క ఉపరితలంమీద మెల్ళగా సాఫ్ప్శా జారుతూ వుం బుంది ఈవిధంగా దాని ఉదరపు కండరములు నిరంతరం కృషిచేహ్హాండడంవల్స _ దాని శరీరం అడుగు. భాగం బాగా అభివృద్ది అయింది అది పాకుతూన్నప్పుడు కండరములను కలిగిన వెడల్పాటి అంగం. ఒకటి. దాని గుల్లలోనుండి పైకి తోసుకొస్తుంది. మోల్బస్కుయొక్క ఈ అవయవానికి పాదం అంటారు పోషణమూ. శృసనమూ (దొక్షనత్తయొక్క నోరు. మొదటి జత కంటక్షాల్యకిందను. ఉంటుంది జపా నోటిలో నాలుక ఉంటుంది ఈ నాలుకపైన అనేక వరుసలు సూదొా వున్న చిన్న దంతాలు వుంచాయి ఇందుచేత ఈ నాలుక రదూలా (ఆకురాతి ష్యతం) రూపంగా వృుంటుంది ఇంచుమించు అది ఒక కోరం లాగ వుంటుందన్నమాట ఈ జంతువును గాజు పంకమీద వుంచి అడుగు నుండి చూచినట్టయితే. దాని నాలుక ఉండుండి నోటిలోనుండి సైైకి వచ్చి అడ్డాన్ని తాకుడూండదం మనకు కనబడుతుంది. వాలికపై నున్న దంతాలతో నత్త చెట్లస్నైనున్న ధాతువు తునుకలము గీరుకుని భక్షించుతుంది. పంద్ధచెట్బయొక్క (దాక్ష తీగెలయొక్క. ఆకులను ఈవిధంగా అది నాశనం చేఫ్తాండ డంవల్న అది పంటలకు సళ్ళే తెపులుకింద భావింపబడుతూంది పాకుతూన్న నత్తను మనం జ్యాగత్తగా కనిపెట్టినట్టయితే. గుల్మకు పక్కగా గుల్మయొక్ట కుడి అంచు రం

కిందుగా గురుడని శ్వాస ద్వారం మనకు కనబడుతుంది ఈ ద్వారం మాంటిల్‌ కుహరంలోకి దారి త్రీన్తుంది ఈ కుహరపు గోడల్లో అనేక రక్తనాళాలు శాఖోవశాఖలుగా విస్తరించి వుంటాయి కుహరం వ్యాకో చించుకొన్నప్పుదు. శ్వానద్వారంలోనుండి కుహరంలోకి గాలి (పవేశిన్తుంది. ఈగాలిలో వున్న అక్సిజని రక్త వాళాల గోడంద్వారా (పవహించి రక్తంతో కలుస్తుంది రక్త, నాళాల్నో. వున్న కార్చన్‌డ్హె యాక్షె, డు కుహ రంరోకి. విడిచి వేయఒదుడుంది. మాంటిల్‌ కుహరం సంకోచించుకొన్నప్పుడు కార్బన్‌ డ్లైయాక్సె డును విశేషంగా కరిగి వున్న గాలి కుహరంనుండి. వెలుపలకు వెడలగొట్బబడుతుంది. ఈవిధంగా మాంటిల్‌ కుహరం. శ్వాసాంగములాను. అనగా ఊపిరితిత్తిలాగు పనిచేస్తుంది (వశ్నలు 1 ముత్యమువంటి మంచినీటి అలుచిప్పనుండి. చెట్లమీద నివించే (దాక్షనత్త ఏవిధంగా భీదించుతూంది” 2. వెట్సకు నత్త ఏవిధంగా హాని కలుగడేస్తు ంది” అభ్యాస్మకియలు. 1. (దాక్షనత్తను ఒక గాజా పలక పైనుంచి అది ఎలాగ పొకుతుందో గమనించు నత్తను నీముందుంచుకొని దానిని చ్యితించు. (దాక్ష నత్త మీ (పాంతాల్నో దొరకకపోతే అడవిలోనో తోట లోనే సంచరించే అడవినత్తని తీసుకొచ్చి. దానిని గమనించు. నత్తలు గనుక జీవసమాధిరో వుంకే వాటిని ఒక గాజు ప్యాతలో వుంచి వాటిపైన 40 సెంట్యిగేడుకు. వెచ్చడేసిన నీటిని వాటిమీద పోస్తే అవి మేటుకుంచాయి. 2 చెరువులో వున్న మంచినీటి నత్తలను పట్టి వాటిని నీళ్ళున్న గాజుబాడీలో వ్పంచి. అవి చలనం పొందడం ఆహారం తినడం ఊపిరి తీయడం (గుడ్డు పెట్టడం జ్యాగత్తగా గమనించు కూ ర్‌ 17. మోల్గస్కులవల్ళి కలిగే (పయోజనాలు, అనరా.లు. లా ణి థి కొన్ని మోల్దస్కులవల్ట మనిషికి గొప్ప ఉపయోగం కలుగుతూంది ముత్యము ఉపయో”కరముల్లైన స్ట ణా “మాల్ళన్యుటు వంటి మంచినీటి ఆలుచివ్పలయొక్కా రకరకాల సముదపు మోల్శ లా స్కులయొక్కా దళసరి. గుల్ఫలను ఫ్యాక్టృ రీలలో గుర్యుడని తునుకలుగా కోసి వాటిలో కన్నాలను పొడిచి వాటికి మెరుగుపెట్టి ఆవిధంగా వాటినుండి అందమైన ముత్యపు చిప్ప గుండీలు తయారుచేయబడుతున్నాయి ఒక ఇసుక రేణువుకాని లేక మరేద్దైనా ఒక రేణువుగాని నత్తయొక్క. గుల్ళకూ మాంటిల్‌కూ నడుమ. పడినయెడల (కమేణా దాని చుట్టూ ముత్యపు పార నిక్షిప్తమై ముత్యం ఒకటి ఏర్పడుతుంది. హిందూ మహాసవ.(దంలోనూ పసిఫిక్‌ మహాసమ్ముదంలోనూ వున్న ఉష్మదేశపు కోస్తాల సమీపంలో విశేషించి అందమైైవవీ ెద్దవీ అయిన ముత్యాలు సమ్ముదపు ముత్యపు చిప్పల్నో దొరుకుతాయి ౮/

అవేక మోల్చమ్కులు ఉదాహరణకు గుల్మ చేపలు నము(్యదపు దువ్పెనలు మసి చేపలు అక్షోపన్‌ లు (అష్కపాదుల) _ మనిషికి ఆహారంగా ఉపయోగపడుతున్నాయి. గుల్సరింకా. మెత్తగా వున్న చిన్న ద్వికవాట మోల్చ స్కులను. సర్సిలాకారవు గులలనుగం నీటి మోల్ళస్కుల విస్తారమై న రాసులను జీపటా నీటి పమలూ భక్షించుతలూంచాయి అనర్శములను కలుగచేసే కొన్ని మోళ్ళిస్కులు మనిషికి (పాణహాని కలిగిస్తున్నాయి ఉదాహరణకు _ స వ్య్యబ జద్ప అహ్బోపస్‌ఎు (28వ పటం) సమ్ముడం అడుగున ఈతగాంటడనూ పాపా ముత్యాల చేటగాండనూ అటకాయించుతాయి. తాళ్ళలొగ వృష తమ కంటకాలతో మనిష శరీరం చుట్టూ చుళ్ళేసుకుని కంఎకాలకున్న సక్కర్న తో మనిషి వంటికి అంటుకుపోయి. మనిషిని (కిందకు లాగసే ముం చేస్తాయి... ముత్భాలవేటోర్మడకు భయంకరమైన శ్చువు మరొక ఠఉఅు న న టుంది అది (బహ్మాండమ్హైన స్‌ తో ద్వికవాటవు సమ్యదపు మోల్దృస్కు దానిపేరు టిడాక్న (మూడు చేతులుగుది . (29వ పట) ర్స వాటి గుల్లలు 1 5 మీటర్జుండిి ర్తి వాటి బరువు 500 కిరోగాముల వరకూ వృుంటుంది ముత్యాలవేట 28వ పటం అక్కోవస్‌ కాడు. ఏమ్మాతం.. అజా(గర్తగా వున్నా కూడా లది తన కవాటా లతో వాడి చేతినో కాలునో పట్టు | కుంటుంది. ఇక పట్టుకుందంటి [1 | . / // // మృత్యుడేవత పట్టే ముత్యాల గ ల తీ ల్‌ షు ఈతగాం్టదు దాన్ని మ్బ్చత్యు స స ఒం గ లి దేవత పట్టు అనే పిలుస్తారు ఈ ప్‌ ర్న శ. / | లో వ ల్‌“ రాక్షసీ మోల్దన్కు తన కవాటా మ్‌ 1 1,7 (౮ జక లను ఎంత జోరూ మూ మ త లే (4జీ ష్‌ స స్తుందంటే.. వాటిమధ్యను వడిన నైన! నాలా చేయీ కాలా ఎముకలు గుండ వానో పిండి అయిపోతాయి నాకావేధి (షిప్‌ 29వ పటం (టిడాక్షయొక్స కవాటం వర్క్‌ ) లని మరొక నమ్ముదవు లై

మోల్నన్స్‌ వుంది (30వ పటం) ఇది చాలా హానికరమైనది ఇది కలపచెక్కలను కన్నాలు చేసేస్తుంది ఇది మో సే. అయినా | క్ష; (క్రిమిలాశ వుంటుంది చూడడానికి దానికుండే. గుషకంటె. దాని చస (1 శరీరం. ఇరన్వై. రెట్లు పొడుుంటుంది. ఈ చిన్న వ్వకాటియె క్క టం 1 గుల్మ కంవను. తొరిచే బరమౌళలాగ పనిచేస్తుంది | దక్షిణ సమ్ముదార్నో (పయాణం. చేస్తున్న నావలయె.క్ట /॥ / కంవభాగాలరో ఈ మోల్చన్కులు. (ప్రవేశించి వాటిని శ్యుభంగా స నాశనం. చేశపారేస్తాయి.. ఒకటి. రెండేళ్ళలో ఒహ్మాందమైై నట్టి /€లి | ప ర. గ! జః 63 దూలాలను సహితం జక్సెడ్యకింద తాలిచేసి ముద్నచేసేస్తాయి . మోల్సన్కుల్నో కొన్ని వ్యవసాయవు తెకుళ్సు కూడా వున్నాయి ్ట వీటిలో సర్వ్యతా వ్యాప్తి చెందినది తోట నత్తృపురుగు (31వ | వటం). (దాక్షనత్తలాగే దీనికి కూడా మెత్తని శరీరం | ఓ గ కంటకాలు గరిగిన తలకాయ వెడల్పాటి బల్జపరువు పాదం / 1 వుంచాయి. వీవుపైన దీనికి ఒక మూపురం వృంది ఈ మూపురం శ $గ మీద గుల్బ యొక్క అవశేషాలూ మాంటిల్‌ కుహరమూ వుం ౮ || టాయి ఈ కుహరానికి శ్వాసద్వారం౦ వుంది || బాగా పెరిగి అభివృద్సి పొందిన గుల లేకపోవడాన్ని నత్తపురుగు | ధి | చెమ్ము నృలాల్నో తప్ప ఇతర స్మ, లాల్మో నివంచలేదు. ఆకురాలు నే నే కాలంలోకూ వేసవి కాలంలోనూ వెచ్చగా వుండి వానలు కురియగానే | | వేనవేలు నత ఇరుగులు అగపడతాయి. ఇవి సాధారణంగా రాతిపూట స వంచరించుతూ వుంటాయి పగటిపూట ఏ ఆకుకిందో ఏరాతికిందో స తందాచుకొని సంధ్యా సమయాల్న్హో ఆహారం వెతుక్కుంటూ బైట ౨3౦0వ పంం. సౌకావేధి కొస్తాయి. హావ ఇకేవ పటం నత్తవురుగు

వీటి (గుడ్డు పారదర్శకంగా. వున్న చిన్న రేణువుల్జాగ చేవ్యగుడ్డను పోఠి వుంటారు చెమ్మనేంమీడ.. ఉదాహరణకు. కాలువ దాటడానికి వ చెక్క్యకిందో లేక కేజీబీమడిలో ౨ శేజేశీ అక్కుకిందనో. లేక గత్తపు కుప్ప (కిందనో చాటు (వదేశం చూసుకొని అక్కడ ఈ నర్తవుకుు తన (గుర్గను "పెడుతుంది శీతకాలపు పంటలకూ శీతకాలవు కూరగాయలకూ వత్తప్పుకుు. చాలా నత్తవురుగులను చాడా హానిని కలుగజేస్తుంది అందులోనూ శరత్కాలం గనుక వెచ్చగానూ తేను నిరోధించే మార్నాలు పో రారారా గానూ వున్నట్టయితే విశేషించి హానిని కటగదేస్తుందిం మెత్తగా. చూర్మంచేసన సూపర్‌ఫాేే్యేట్‌ను అవి సాళ్ళుపెళ్ళే. సృలాలపై చల్మినయెడల నత్తవురుగులు నాళనమ్హైపోతాయి... నూపర్‌ఫాస్ఫేటుకంండ వాటి శరీరా న లస్టై విషంలాగ పనిచే వాటిని చంపే అ లే | న్‌ న్న నుంది పనితో పనిగా నే.కు అది చక్కని త. న. క్‌ ఎరువు కూడాను మాపర్‌ఫాక్ళేట్‌ మొద జి స 7-౮ యాడ్స్‌ లైన. విషచూర్మ్శాలను చూర్చతుసారితో ్ట 11|| 21 త్ర | శీ (32వ పంం) చల్ములారు |. జ! ల 2 తుషారి యం్యతం. లేని పక్షంలో | న్‌. న్న చూద్దాన్ని ఒక గాజ్‌ సంచిలో వుంచి య... న్‌! 1 సంచిని పొడుగాటి కొయ్యకు కట్టి నత్త (ప్రై వాల యా పురుగులు. ఉన్సచోట దులుషుతే చూర లా ల ప! ను 0 హో శ గ ॥ నై న్న త్తే | డే ॥ రాలుత.ంది న్నే 41 ఇ (ా సనావాన్స మోల్షస్కా స్నెలమ్‌ ఆలుచివ్న (దాక్ష 111); | | / స్ప 6 క న కు. నత నతవ ||. నత్త నత్తవు 111111 | ల నమః దవ థ .!. | రుగు స్టైన వివరించిన సము్యడపు మె స్కులు ఈ జంతువులు మాల్చస్కా లక మృదుశరీర జంతువులు స్నెలమ్‌కి చో ఖే 32వ పటం. కూర్మతుషారి (ముండు. రేకులో కొంత చెందుతున్నాయి. బాస్యుకారంలో అవి ఎంత భాగం. కోసి చూపబడింది) భేదించినా వాటన్నిటికీ కూడా మెత్తని 1 - డొబ్బాలో పాడివుండే నృలం 2 - పొడి పోయడానికి కన్నం శరీరం శరీరంపైన గుల్న లేక గుల్న తె-- వట్టీలతో వీవుకు కట్టుకునే గొళ్ళెం 4 -_ పనిచేయించే. యొక్క అవశేషమో వుంటుంది ఈ జంతు లీనరు ర్‌ - తుషారియొక్క లిత్తి 6- రబ్బరు గొట్టం వుల మాంటిల్‌ పాదమూ విశిష్ట 7 -లోహవు గొట్టమూ దాని చివరనున్న తుషారపు గొట్టమూ ముల్ళైన అవయనాలు మోల్గన్కులలో కొన్ని భూచరములు కొన్ని జలచరములు సమ్ముదంలో ఇవి మరీ వివరీతంగా జీవిస్తూంటాయి రే

(కిములకంమె మోల్ళస్కుల శరీరనిర్యాణం మరీ క్లిష్టంగా వుంటుంది (క్రిముల తరువాతనే అవి భూమిపైన (పాదుర్భవించాయి

(వశ్నలు 1 ముత్యముంంటే ఎమిటి” వాటిని ఎలా సంపాదించుతారు” 2 షిప్‌వక్మ్‌ ఏవిధమైన హాని కలుగజేస్తుంది” 3 శత్తవురుసుకూ (దాక్షనత్తకూ వున్న భేదమేమిటి” 4 నత్తపురుసుులను నిరోధించే మార్షాలేవి* 5 మోల్మస్కా స్న్టెలమ్‌కి చెందిన జంతువులయెక్క విశిష లక్షణాలు ఏవి”

అభ్యాన్యకియలు 1 శరత్కాలంలో మీ పాఠశాల తోటలోనూ మీ ఇంటి పెరటిలోనూ లేక అడవుల్నో కుక్కగొడుగులమీదనూ నత్తపురుగులను. గమనించు, నత్తపురుగును ఒక వుల్లతో తాకి అది జరిపే రక్షక _పతీకారచర్యలను గమశించు. నత్తప్పురుగుయెక్ట చలనాన్నీ ఆది ఆహారం తినే విధానాన్ని జ్యాగత్తగా కనిపెట్క నత్తపురుగును ముందుంచుకొని దానిని చ్మితించు. 2 నేలమీద సడివున్న చక్కల (శ్రిందనూ కేడేజీ ఆకుల్యకిందనూ గత్తపు పోగు అడుగునో పట్టిన నత్తప్పురుకు. (గుడ్యను కనిపెట్టి వాటిని గమనించు. 3 పారశాలతోటలో నక్తవురుగులు కనండినట్టయినా అవి వున్న స్ఫృలాలల్గో సూపర్‌ఫాక్ళేవ్‌. ఐరన్‌ సల్ఫేటు. (అన్న భేది) బూడిదె లేక పొడిసున్నం చలు దీనిన మీ ఉపా ధ్యాయుని పర్వవేక్షణ్యకిందే చెయ్యాలి

5-3 ర్‌5్‌

ఐదవ (పకర ణం ఆర్‌ (తొపోడా $్ర్‌ 18. గాజురాయ్య బాహ్యలక్షణాలూ,_ జీవితపు అలవాట్లూ. య్య (చిత బాహ్యలక్షణాలు గా జరా న్‌] (వి ఇ ్య్‌ పొట్టి మీసము పాలా పటం *) నదు లోనూ పరన్వులోనూ. వీరు పారుతూన్న ౩ పొడుగు మీసము ణ్‌ పల వ చెరువుల్నోనూ సర్యసాధ రణంగా కనబడే జం లో ఇస తె తువు దాని శరీరం రెండు భాగాలుగా వుంటుంది హ్హ్‌ 4 కెఫలొతారాక్స్‌ ((6రస్పూ. ఉర కహరమూ చ్‌? కరిసి ఏకంగా వున్న భాగం) ఉదరమూ న్‌ా నోటి అవయవాలు ంగా వున్న భాగం) స్ట ఫె 6 'కెఫలొతొరాక్స్‌ ఖండాటగా. విభజింపబ స్త? య 7 చడంలేదు దావికి రెండు జతల మీసాలు లేక మ క స్పర్థుశ్చంగములూ.. (పాొడ్డుగువీ సొట్టిపీ హహా. ఇ కళ్ళూ నోటి అవయవాలూ ఖండములను కలిగిన ఐదు జతల కాళ్ళూ వున్నాయి (33వ తి పటం) మెదటి జత కాళ్ళూ మిగతా జతలకంమె నడిచే. కాళ్ళు మరీ పెద్దవి ఈ జిత కాళ్ళకు చివరను పెద్ద ట్య గ్‌! డెక్కలు. వున్నాయి వ్‌ కే కెఫళొతొారాక్స్‌ లాగకాకుండా గాజు చి క ఉదరానికి రొయ్యయెొక్క. ఉదరం ఖ౦డములకింద చాన. | ఆమబంధింపబడిన విభజింపబడి వుంది కెళలొతారాక్స్‌తో శా ఇ కాళ్ళు కూ శ ఉదరం నులువుగా మణిగేటట్న కలిపి వుందిం [2 లి తోకరెక్క అందుచేత కెఫలొతొరాక్స్‌ అడుగున తన ఉద రాన్ని అది మణిచేసుకోగలదు ఉదరంయొక్క 33వ పటం గాజులొయ్య శరీరానికి అమబంధింపబడిన (పతి ఖండా నికీ ఒక జత పొట్టి కాళ్ళు ఉం ఖండములను కరిగిన అంగములు, టాయి రెండు చిన్న కొమ్మలున్న ఒక చిన్న ర్‌

కాడలాగ కనబడుతాయి ఉదరానికి వున్న కాళ్ళు ఉదరము. కొనను తోకరెక్క వుంటుంది తోక రెక్క గట్టి సలకలతో చేయబడి వుంటుంది ఆఖరి ఖండంలో ఆసనం వుంటుంది

కవచం గాజురొయ్య శరీరంపైన గట్టి కవచం వుంటుంది ఇది క్రైటిన్‌ అనిపిలువ

బడే (పత్యేకమైన 'సేం్యదీయ పదార్బం కో చేయబడి వుంటుంది ఈ సదార్బంనిండా

సున్నవుల వణాలుండడంచేత నే బాహ్య అస్ట్రిపంజరం విశేషించి గట్టిగా వుంటుంది ఈ క్రైటిక్‌ పూత నిజంగా కవచం లాగునే వుండి జంతువుయొక్స శరీరానికి గాయం తగలకుండా కాపాడుతుంది బాహ్య అన్నీపంజరానికి లోపలినుండి తగిలించి వున్న కండరములవల్న కాళ్ళు మీసాట ఇతర అవయవాలు చలనాన్ని పాందుతూంటాయి. ఈవిధంగా కవచం జిక పార వలెనే పనిచేయడమే కాకుండా కండరములు తగిలించఒడినట్ని వెలపలికుక్న కంకాళంలాగు కూడా. పనిచేస్తూంది. ఉదరము... కాళ్ళు మీసాలు ఏటి ఖండాల నడుమనుండే క్రైటిక్‌ పలుచగాను వంగడానికి వీలుగాను వుండడంచేత ఈ ఖండాలు ములువ్వుగా చలనం పొందడానికి వీలుగా వుంటుంది

ఈ క్లైటిన్‌ కవచం దట్టంగా వుండి సాకుండా వుంటుంది అందుచేత గాజురొయ్యలాంటి జంతువులు. ఎదుకుతూన్నప్పుడు అవి (కవాను“తంగా. పారలు విడుహ్హాూ వుంటాయి. ఎదుుుతూ వున్న జంతువుకు పాత కవచం బిగువైపోగానే దాన్ని విసర్హించేఎ దాని స్ట్టానే అంతకంటె పెద్ద కవచం మరొకటి పెరుగుతుంది

గాజురొయ్య రంగు ఎల్లప్వుడదూ ఒక్కలాగే వుండకుండా నూరుతూ వుంటుంది అయితే ఈ రంప దాని వరినరాలను అనుసరించి మారుతూంటుంది కవచం చేయబడిన క్షైటిన్‌లో నుండే ఎరుపు వీఎము ఆకపచ్చ గోధుమవర్మం వంటి రంగుల వంటి పదార్భాలను పట్టి ఈ రంగు మారుతూంటుంది గౌజురొాయ్యను కీళ్ళతో మరిగించిన యెడల ఒక్న ఎరుపు తప్ప క్షైటిన్‌లో వుండే కడమ రంగు వడార్భాలన్నీ విచ్చిన్మమయిపోతాయి. వండిన గాజురొాయ్య ఎప్పుడూ కూడా వారగా వృండడానికి ఇదే కారణం

'క్షైటిన్‌ కవచంకిందనున్న కండరాలపైన పలుచని ఎండొడెర్మ్‌ అనబడే అంతశ్చర్మ౦ పార వుంటుంది. ఈ చర్యపు పొరే పాత పారను విడిచేసిన తరువాత కొత్త క్రైటిన్‌ పొరను (సవించుతుంది వరిసరాలో స్నావనిశ్చేశం నదిలో వుందే గాజురొయ్య చక్కగా అభివృద్ది పొందిన జ్ఞానేం్యదియముల హాాాాాాా. సహాయంవల్స తాను నంచరించే పరిసరాల్నో సులువుగా తన మార్నా న్ని తెలును కొంటుంది ఈ జంతువుకున్న కళ్ళకు అనేక పళ్ళైలు (ఇవి చాలా చిన్నవి కాఒట్చి మాడ్మదర్శని కిందవే అగుపడతాయి) వుంటాయి. (34వ పటం) ఈ జంతవు ఏదైనా వస్తువును చూచినప్పుడు ఆ వన్తువుడొనక్క ఒక చిన్న భాగాన్నే చూస్తుంది ఒక పట్టె (పక్కనున్న పళ్షై మరొక చిన్న భాగాన్ని చూస్తుంది ఈవిధంగా వస్తువయెక్క వంవపూర్మ ఆకృతిని కన్ను సగహించుతుంది ఇటువంటి కళ్ళను మిశమ చకువులు అంటారు. గాజారొయ్య కళ్ళలో ఏర్పడిన సంపూర్ణమైన (పతిబింబం అనేక చిన్నచిన్న భాగాలు కలిసి ఏర్పదుతుంది

౮7

కళ్ళు కాడల చివరను వుంటాయి ఈ న కాడలు కదలించడానికి నీలుగా వుంటాయి ఉర మా కుహారానికి ఏకాండీగా తలకాయ జోడించి వుండడం కోరణంగా తలకాయ కదలకుండా వుండడంవల్మ కలిగే నమ్మాన్ని కొంతవంకూ. ఇది తీరుస్తంది తల హహ ళా లుల భు లీ 1న ఫస | టాం ౧౫|| 011. ఛి న నన నడక వా 1000000015 టీ టయ.చయడోణ స! 5 ్‌ా 34వ పటం ఆర్‌_తాపోక్‌యొక్క మ్మిశమ 35వ పటం గాజురొయ్యలను పట్టడానికి బోను చకువు (అదుగు భాగం కనఎడ్నానికి కుడిన్నైపు ఎ -- తీశెశోచేసిన వలయాలు బి -- ఎర “పైభాగం. శ్యస్తంచేసి తీసివేయబడింద్సి సి--వలసంచి అడుగునవున్నది వేతనాడి కాయ కచలకుండానే తన కళ్ళను పక్కకు లిప్పి వస్తువులను ఈ జంతువు చూడగలుగుతుంది ” గాజురొయ్యకున్న పొదుూూటి మీసాలు స్పర్శేందియాలుగానూ పొట్ట మీ్‌సాఎ (నూణేంధది యాలుగొనూ వనిచేస్తాయి నృలాంతర చలనమూ గాజురాయ్య చన కాళ్ళ తో నదీ గర్బం అడుగున నేంమీద పాకగలదు వీళ్ళలో పోషణమూ ఈదగలదు కూడా ఉదరానికి కండారలతో నిర్మింపబడిన దళసరి పార ఒకటుంది. నెమ్మదిగా వున్న గొజురొయ్యను ఎవశైనా కదిపారంచే పాట్టెిను తన ఉదరం్శికిందను తటా లున వంచేసుకుని వెనక్కు ఈదడం (పారంభించుతుంది. అది చ్యరుచ్యరుమని చరువుఎతో తన పృష్మాన్ని చాచి వెనక దిశగా ఈదుకుని పోతుంది ర్‌తి

గాజురొయ్య చిన్న చేపలనూ. కవ్చలనూ (కిమలనూ కుళ్ళిన మాంసాన్నీ తిని బత కుతుంది ఎరను ముందు. కాళ్ళ జతకున్న డెక్కలతో పట్టుకొని ఛేదించేస్తుంది ఈవిధంగా చీరేసి? ఆహారపు తుమ కలను నోటి అవయవాలతో -- గట్టిగా వున్న ఆరు జతల టఓస్సికిల్స్‌ అనే చిన్న ఎముకలతో వట్ళుకుని నమిలేస్తుంది వాసనపట్టి గాజారొయ్య తన ఆహారాన్ని వేటాడుతుంది. గనుక బాగా వానన _కొదుతూన్న ఎరతో. (తినగా మిగిలిపోయిన మాంసవుముక్కలూ _ చేపమూంనం తనకలూ) దాన్ని పట్టుకుం టారు. ఈ ఎరను (పత్యేకంగా తయారుచేసిన వోనుల్మో వుంచి ఈ బోనులను తాడుతో నది అడుగువ దించుతారు. (35వ పటం) (వశ్నలు 1 నదులలో వుండే. గాజురొయ్యలయొక్క బాహ్యలక్షణాల్నో _ విశిష్టృముల్లైనవి ఏవి) 2 గాజురొయ్య పారయెక్క (పత్యేక లక్షణాలేవి. ౩ గాజురొయృ చలనాన్ని పోషణను పరిసరాల్నో తన మార్మాన్ని తెలుసుకోవడం ఎలా జరిప్పుకుంట ౦ది” అభ్యాస్యకియలు _ చచ్చిపోయిన గాజురొయ్యను. లీసుకొని దాని మీసాలను నోటి అవయవాలనూ కాళ్ళనూ వేరుచేసి వాటిని సర్జైన వరుస్యకమంలో ఒక అట్టకు కట్టి (33వ వటం (కార) ఆయా భాగాలయొక్ట "పేర్ను రాయి ఫ్ర 29, గాజురొయ్య శరీరంలోపలవున్న అవయవాల" బీర్మావయవాలు గాజురాయ్య తన ఆహారాన్ని నోటి అవయవాలతో నమిలి తరువాత దానిని లా (మింగేస్తుంది ఈ (మింగిన ఆహారం మొదట కురుచగా వెడల్పుగా వున్న గల్గెట్‌ లోకి వెళ్ళుతుంది తరువాత జీర్ణాశయంలోకి వెళ్ళుతుంది (మ్మితపటం గ) జీర్శాశయం రెండు భాగాలుగా విభజింపఒడి వున్నట్టు మనం సులభంగా తెలుసుకోగలం మొద ఓడి జీర్ధమర సాధనం లేక రాతినంచి డావి తరువాతది వడపోత సాధనం జీర్మమర సాధనానికి కైటిన్‌తో చేయబడిన దంతాలుంటాయి. ఇదివరకు నమిలిన ఆహారాన్ని ఈ దంతాలు మళ్ళీ మరొకసారి నమిలి చర్వణ విధానాన్ని పూర్తిచేస్తాయి. మెత్తని ముద్దగా తయార్లైన ఈ ఆహారం వడపోత సాొడ్రనంలో అమర్చబడిన క్లైటిన్‌ మొటికల గుండా వడకట్టఒడి మధ్య _పేగులోకి వస్తుంది కాలేయము ,(సవించిన ఒలమ్మైన జీర్ధరసం మధ్య_పేగులో చేరుతుంది. ఇక్తడ ఆహారం రసాయన 'చ్యకియలకులోన్లై. ఫలితంగా (దొవణ పదార్భాల్యకింద మారిపోతుంది. అనగా జీర్ధమవ్వుతుంది బీర్ధమయిన ఆహారం (పేగుల గోదలద్వారా శోషింవఎడి రక్తంలోకి వెళ్ళిపోతుంది జీర్శంకాని ఆహారపు పిప్పి చివరి్యపేగులోకి వెళ్ళిపోయి. అక్కడనుండి ఆసనం ద్వారా శరీరనుండి బైటకు విసర్జింపబడుతుంది 69

గాజురొ. జలచరం కాఎటి మొపులద్యారా అది ఊపిరిరీన్తుంది ఇవి శరీ శ్వననం 'య్య హా! టి ద్వా జాతీ చా రంనుండి మెలిచిన నన్నవి కుచ్చులాగ వుంటాయి శ్వాననాళాల అరలు శెంటిలోనూ. వుంటాయి. మొప్పలు కెఫలొతొనాక్స్‌ పార్శ్వాలందు వున్న ఈ శ్వాననాళాల అరలపైన బాహ్య అసిపంజరం వుంటుంది. కెఫలొతారాక్స్‌ అడ గనున్న నందుల్నోనుండి శీరు ఆరలలోకి. (పవేశించి మొప్పలపైన (ప్రవహించుతుంది. గాజురొయ్య నోకదానిని తీసుకొని నీళ్ళున్న గాజుజాడీలో వుంచి. దాని కెఫలా తొరాక్స్‌ దగ్శర ఒక చుక్క నల్శసిరాను పోసినట్టయితే ఈ సిరాచుక్క నీటితో సహా వెనుక వైపుననున్న నందులోనుండి శ్వాసనాళాల అరలలోకి (పవేశించడమూ ఆ నలుపు నీరు తిరిగి ముందున్న నందులగుండా బ్బైటకు వచ్చేయడమూ మనం చూడగలం మొప్పల గోడలద్వారా గావారొయ్య శరీరంలో వున్న రక్తానికి ఆక్సిజని అందుతుంది మొప్పలద్వారానే రక్తంలో వున్న కార్చన్‌డ్డైయాక్సె దు ఒయటనున్న నీటిరోకి వినర్మింవబడుతుంది రక్త్మ్యపనరణ మండంంలో ముఖ్యవ్నైన అవయవము గుండెకాయ గాజు రక్త్మ్యవసరణా పజ గ జూ నానా వె పున వుంటుంది గుండెకాయ ఇది పంచా నమ ఆకారంగల తెల్లని వయవములు రొయ్య ఎపువ్వైవున వుంటుం 0 శ న ష్య పాలా సంచీని పోలివుంటుంది. రంగులేని ఈ రక్తం గుండెకాయకున్న (పబ్యేక మ్హైన రంథధాలద్వారా సరాసరి శరీర కుహరంనుండి %ండెకాయలోకి _పవేశించుతుంది. గుండెకాయ సంకోచించుకున్నప్పుడు గుండెనుండి బయలుదేరే రక్తనాళాల్మ్నోకి రక్తం వెడల గొట్టబడి వాటిద్వారా శరీరకుహరంలోకి శపవహించుతుంది. ఈవిధంగా రక్తనాళాల్లోస కాకుండా. ధారాళంగా విచ్చు. విడిగా (వవహించే రక్త్మ్యపనరణానికి వెళ్ళిడి (వసరణం అంటారు శరీరంలో వున్న అవయవాల పక్కనుండి రక్తం (పవహించుతూండేటప్పుడు (పేగునుండి జీర్ణము కాబడిన ఆహారాన్నీ మొప్పలనుండి ఆక్సిజనినీ అందుకుని వీటిని అన్ని అవయవాలకూ కండగాలకూ ఆంద జేసి అనయవాలలో ఉత్పత్తి అయిన కార్చన్‌డె యాక్సె డును మొప్పలకు అందించి (దవనులాన్ని విస ఇ వాతి వ్దా రక (గంధులకు తీనుకువెళ్ళుతుంది లొతారాక్‌: డు వై లీగిన న విసర్జకావయవములు కె స్స ముందుభాగంలో బ్లైటకుద్వారాలను గలిగిన సంచులుంటాయి బాలా ఇవే గాజోరొయ్యయె క్క విసర్మకావయవములు ఇవి పచ్చని (గంధులు (దవమలాన్ని రక్తం తీసుకెళ్ళి ఈ (గంధ-లకు అందిస్తుంది ఈ (గంధుల గోడలలోనుండి ఈ (దవ మలం (గంధులలో పలికి వడకట్టి నట్టు చొచ్చుకుపాదుంది. (గంధ.లలో చేరిన (దవమలం శరీరంలోనుండి బైటకి వెడలగొట్టిబడుతుంది చయాపచయ్యకియ అన్ని జంతువ్పులలాగునే మంచినీటిలో వుండే గాజురొయ్య కూడా తశ హాహా... పరినరాల్ళోనుండే తన శోరాన్ని వృదిచేసుకొని పెరగడానికిగాను ఆహారపదా ర్భాలను సంపాదించుకొంటుంది. తన పరినరాల్నోనుండే ఆవ్సిజనిని కూడా శ్వాసావయవములద్వారా నిరంతరమూ అది ఆందుకుంటూంటుంది 7/0

జంతువుయొక్క ధాతువుల్నో కార్చన్‌ డ్డై యాక్సె దూ జంతువుకు హానిచేసే ఇతర పదార్హాలూ ఉత్పత్తి అవుతూ. శ్వాసావయవములూ._ విసర్మ: కానయవములద్వారా శరీరంలోనుండి నిరంతరమూ బయ టికి పంపించి వేయబడుతూంటాయి ఈవిధంగా శరీరానికీ పరిసరానికీ మధ్య పదార్జాల మార్పిడి నిరంతరమూ జరుగుతూనే వుంటుంది ఈ మార్పిడికి చయాపచయ[కియ అంటారు ఈ (కియలో కొన్ని పదార్హాలు శరీరంరోకి వస్తూం టాయబు కొన్ని శరీరంనుండి బైటకు వెళ్ళిపోతూంటాయి జంతువు తగిన పరిన్నితులలో నివసించుతూన్నప్పుడే ఈ చయాపచయ్యకియ. జరగడానికి అవకాశం ఏర్పడుతుంది జీవితావసరముల్నెన పరిన్మితులలో (ఉదాహరణకు ఆక్సీజనిగాని అహారంగాని) ఒక్కళైనానరే లోపించినట్టృయితే చయాపచయ్యుకియ.. ఆగిపోయి. జంతువు చచ్చిపోతుంది జంతువుకు పరిసరాలతో నమెక్యత ఏర్పడినప్పుడే ఆ జంతువు తన మనుగడను సాగించుకోగలదు జంతువుకూ దాని పరిసరానికీ మధ్య సమైక్యత అవేది (పకృతియొక్క ముఖ్యమైన నియమాల్మో ఒకటీ నాడీమండలం వానపాములోలాగే గాజురొయ్యయొక్క నాడీమండలంలో ఒక పెద్ద సూూపా లాలా ఇసోఫేగల్‌ గాంగ్శియాన్‌ ((గర్నెట్‌ పైనున్న నాడిముడ్రి వుంటుంది ఈ. వాడిముడికో. కళ్ళకూ మీసాలకూ నోటి అవయవాలకూ నాడీతంతులద్వారా సంబంధం. ఏర్ప డుకూంది వానపాములోలాగే గాజరొయ్య శరీరంలో ఇసోఫేగల్‌ నాజ్‌ వలయమూ నబ్‌ ఇసోసే గల్‌ గాంగ్శియాన్‌ (అన్నవాహిక కిందనున్న నాడిముడ్సి కూడా వున్నాయి కెఫలొతొరాక్స్‌లో ఫెద్ద నాడిముడు అ జతలూ ఉదరంలో చిన్న నాడిముడుల జతలూ -- ఇవి కలిసి పాట (కిందనున్న నాడీ తంతువ్పుగా ఏర్పడుతున్నాయి. ఈ నాడిముడులనుండి నాడీతంతువులు శరీరంలో వున్న వివిధ అవయ వాలకు వ్యాపించుతున్నాయి ఏ అవయమైనా ఉత్తేజితమై నప్పుడు. దానిలో వున్న నాడికొనలు ఉదేకపడతాయి వాడీతంతు వులద్వారా నాడిముడులకు ఈ ఉదేకం వెంటనే పార్యపేషిత మవుతుంది నాడిముడులలో ఈ ఉ(దేకం కండరాలకు. వెళ్ళీ నాడులకు అందింపబడితుంది. కండరాలు ఉ్మదేకపడి సంకోచించుకుంటాయి సంకోచం ఫలితంగా ఆయా అవయవాలలో చలనం కలుగుతుంది ఈవిధంగా శరీరానికీ పరిసరాలకూ సంబంధం ఏర్పడడానికి నాడీమండలం ఉపయోగపడుమూంది పతీకారచర్యలవల్న ఏర్పడిన గాజురాయ్యయొక్క నడవడిక మనం ఇంతవరకు సరిశీలించిన జంతువుల నడవడికకంలు కి ష బజటీరంగాొ వుంటూంది గాజురొయ్య వివిధ రకాల చలనాలను పాగించగలుగితూంది.. (నది అడుగున కాళ్ళప్తైన పాకగలుగుతూంది లేదా అంటె దాని ఉదరాన్ని వంచడం. సరిగా చేయడంద్వారా ఈదగలుగుతూంది) తనకు కావలసిన ఆహారాన్ని వేటాడి తినగలుగుతూంది .. రాళ్ళకింద దూరిపోయో తన కన్నాల్హో దాగుకునో. శ్యతువులనుండి లది తప్పించుకోగలుగుతూంది 7/

మంచిపటి. గాజురొయ్యలు వీకలింగ జంతువులు, మగజంతువుయొక్క నంతానోతాత ల అలానా వృషణము తెల్టని రంగుగల (గ౦ధి ఈ (గంధిల్‌ "స్పెర్మటొజోవాలు పెరిగి పక్వం అవుతాయి. శు(కనాళములు అనఒడే మెలితిరిగిన పొడుగాటి గొట్టాలద్వారా స్పెర్టటెజోవాలు బైటకు పంపీవేయఒడతాయి ఆడడంశువులో వున్న అండకోశము అనేక (గుడ్డను ఉత్పత్తి చేస్తుంది ఇ ఇని చేపష్టగుడ్డులాగే ముద్దగా వుంటాయి. ఇవి దు పక్వమ్రైన తరువాత అండకోశనాళములు అనే హాణననాను: యి క్తి జ! గ్గ రా తే కురుచనైన గొట్బ్టాలద్వారా శరీరంలోనుండి బయటికి క్‌ శే ననా ఇ2] మ పరిపివేయబడుతాయి దణ ళ్ళ జ్‌ గర్భోక్పాదనమ్వైన (గుదు జిగురుగా వృండి ఇళ న్‌్‌ ఆడజంతువృయొక్క ఈతకాళ్ళు అనబడే ఉదరాను బంధ పాదాలకు అంటుకుని వుంటాయి. (గుడ్డ అ దా, యొక చెరివ పటం తల్చి గాజరాయ్యయొక్ప ముర్చనుండి. పొదిగిన. గాజురొయ్య . పీల్ణలు ఈతకాలు (2) మీదవున్న పిల్ణ ౭ ణి మొదటో, తలి ఈతకాళ్తను అంటిపెట్టుకునే గాజురొయ్య (6) ణయ ్జ్గ ' ర్చ వుంటాయి (36వ వటం) గాజురాయ్యను పోలిన జంతువులపమ్రీ ఆర్‌[ళొపోడా స్నె లంలో చేరుఒడుతు ఆర్‌ శొపోడా "ఫ్నెలం య్య వు న్నీ (6 ఉం బి లాసాాాోా న్నాయి ఈ జంతువులన్నిటికీ విశిష్టృమ్రైన లక్షణాలు. రెందున్నాయి బాహ్య అస్పిషంజరంవలె ఉపయోగపడుతూ కైటిన్‌తో చేయబడిన కవనమూ ఖండములుగా ఏర్పడిన అంగములూ ఆర్‌ తొపోడా జంతువులయొక నాడీమండలం వాటి పాట్ట వై పున ఉదరమూ గుండెకాయా వీపున్నై వున వుంటాయి అన్ని "ఫ్య్యెలములూ కూడా చిన్న సమూహాలకింద విభజింపబడుతున్నాయి ఈ చిన్న సమూహాలను వర్గాలు అంటారు ఆర్‌ తొపోడా స్నెలంలో (కస్టేషా అరాక్నిడా (సాలెక్కురుగులు వగైరాలు) ఇన్‌ "సెక్సా (కీటకములు) తరగతులను మనం వరించుదాము (వశ్నలు 1 చయాపచయ్యకియ అంకే ఏమిటి”) 2 చయాపచయ్యుకియలో జీర శ్వసన (వనరణ విసర్హకావయవాలు ఏవిధంగా పాల్ళొంటున్నాయి” 3 గాజురొయ్య నాడీమండలంయొక్క నిర్మాణాన్ని వర్థించు. 4 శరీరంలో నాడీమండలం ఎట్టి ప్మాతను వహించుతూంది” 5 గాజురొయ్యలో నంతానో త్పత్తి ఏవిధంగా జరుగుతూంది?” 6 ఆర్‌ లొపోడా స్నెలంకి (పతినిధి అనడానికి గాజురొయ్యకి వున్న విశిష్ట లక్షణాలేవి? అభ్యాన్మకియలు. 1 వేసవికాలంలో గాజురొయ్య నొకదానిని పట్టు. దానిని నీళ్ళతో వున్న ఒక గాజుజాడీలో వుంచు. ఫౌంటెన్‌ పెన్ను ఫిల్లరుతోగాని లేక గడ్డిపోచ గొట్టంతోగాని ఒక చుక్క నల్నసిరాను గాజురొయ్యయొక్క కెఫలొతారాక్స్‌ దగ్శర పోసీ చూడు గాజురొయ్యను చితించు 2 గాజురొయ్య రక్షక (వతీకారచర్యను జరపడం జ్యాగత్తగా గమనించు

శ్‌ 20. (కస్టేషన్‌లు (కవచ జంతువులు). వ్‌ళలు రకరకాల గాజురాయ్యలేకాకుండా పీతలు కూడా (37వ వటం) సమ్ముదంలో నా సంచరించుతూంటాయి... కీతలు చూడడానికి గాజురొయ్యలులాగే వుం టాయి. కాని పీతల ఉదరం గాజురొయ్యల ఉదరమంత బాగా అభివృది వాందలేదు పీతలలో ఉదరం వెడల్పుగా. వున్న కెఫతెతొరాక్సు అడుగున వంగిపోయి వుంటుంది వీత ఉర కుహర. పాదాలు బాగా అభివృద్ది పాందాయి.. వాటితో పీత నడుస్తుంది పీరలు నీటి అడుగున అతిత్వరితంగా పరుగెత్తుతాయి. పరుగెతినప్పుడు మొదటికాళ్ళ చివరనున్న బలమైన డెక్కలనుసైైకి ఎత్తుకుంటాయి ఖీ ౬ వ /. గా న్య | స్త (1 / డా న్నటి ఏట డట 3౩7/వ పటం పీత అవి ఈవిధంగా నడవడంవల్న వాటియొక్క. కెఫలొతొరాక్స్‌ బాగా అభివృద్ధిచెంది వెడల్చుగా వుం టుంది. కీళ్ళుకరిగిన ఐదుజతల కాళ్ళు కెఫలొతారాక్సుకి అమర్చి వుంటాయి. అయితే ఉదరం ఈతకు ఉపయోగపడక పోవడాన్ని ఉదరం అంతగా అభివృద్ని పొందలేదు పీతలలో చాలా జాతులు మనిషికి ఆహారంగా ఉపయోగపడుతున్నాయి. విస్తారమైన సంఖ్యలో పీఠలను పట్టుకొని వాటి మాంసాన్ని మంచి పుష్టికరమైన ఆహారం్యకింద తయారుచేసి ఆ మాంసాన్ని డబ్బాలలో "పెట్టి భ్యదపరుస్తున్నారు క్ని ఇ న ఈో. డాస్నియా డాన్నియా (38వ పటం) మంచినీటిలో జీవించే చిన్న (కస్పేషను నదులలో బాలా జీవించే గాజుారొయ్యలాగున కాకుండా డాఫ్నియా శరీరం సగంసగం పారదర్శకంగా వుంటుంది అది వీటిలో తీరికగా తేలుతూ వుంటుంది డాఫ్టియా తన కాళ్ళను నీటి అడుగున నేలమీద పాకడానికి ఉపయోగించదు ఆకారణంచేత దాని కాళ్ళు చాలా తక్కువగా అభివృది పొందాయి స్పలాంతర చలన వ్యాపార అవయవాలుగొ డాఫ్నియాకు దాని 78

1 ్‌ శెందు జతల మీసాలు ఉపయోగపడుతున్నాయి. మీసాలను ఆ జం యయ అజ... చలించుకుంటూ అది నీటిలో గంతుకుంటూ ఒకచోటనుండి ఒక న్‌ తారస క చై న చోటకు. చలించుతూంటుంది. అందుచేత దాని మీసాలు బాగా డా గ న! ే అభివృదిపాందాయి మీసాలకు కొమ్మలూ రెమ్మలూ వుంటాయి ఖా స! స్ట్‌ [ల డాఫ్నియా నీటిలో గంతులు వేచ్చాంటుంది కాబట్టి దనిని శి జ ్‌ నీటి ఈగ అని కూడా అంటారు ఆగి సూ డూ నీటితో. వున్న సూక్ష్మముల్లైన సేర్యదీయ. పదార్భ రా | న్నాై శేణువులమూ.. నూక్ష్మజీవులమూ. భక్షించుతూ. అది. జీవించు గ న వే తూంటుంది.. దానిని భక్షించి జీవించుతూంటుంది చేప న) గా గం టై... ఒక్కొక్క చిన్న చేప ఎన్నో డాన్నియాలను భక్షించేస్తుంది ఈ సై టా చెసా రో. విషయాన్ని అవకాశంగా. తీసుకొని సోవియట్‌ శాన్త్రవేత్తలు 0 నై చెరువుల్నో పెంచుతూన్న చిన్న చేపలకు డాన్నీయాలను మేతగా జో వేయడానికి మార్నాలను. కనిపెట్టారు జేడిసమీనును పెంచే 38వ పటం డాన్నీయా చెరువుకు పక్కగా ఎండతగిలే చోట ఒక గొయ్యను తవ్వుతారు మే ఆామీసాలు 2 - కన్ను వారగా తాజా ఎరువూ ఎండు గడ్నితునకటూ ఈ గోతిలో వుంచుతారు అభివృద్ని చెందని కాళ్ళ పా బగు స్‌ ద గుందెకయ ( తరువాత కొన్ని డాన్నీయాలు వున్న వీటితో ఆ గోతిని నింసేస్తారు గోతిలో తాప్థ్యకమం “18 పెంట్యిగేడు +-20 సెంట్మిగేడు ఆందుకున్నప్పుడు దాల్గో వుండే పారమేసియము మొదలైన ఇన్‌ఫ్యుజోరియా జీవులు బాగా (పజననం అవుతాయి వీటిని ఆహారంగా తింటూ డాన్నియాలు మిక్కిలి త్వరగా పెరి వృద్ది పొందుతాయి చేపలు. ఒక్క ఉాఫ్నియాలనే కాకుండా సై క్యోప్పు అనిపిలువబడే. ఒంఎచికంటి. (క స్టేషన్సను కూడా. భక్షించుతాయి. సైైక్నోవ్పులు డాన్నియాలకంళునూ చిన్నవి (కస్పేషా వర్గం నదిలో జీవించే గాజురొయ్య పీత డాన్నియా సైక్నోప్పు మొదలైన ఆర్‌ తొ అదా పోడా జంతువులను ,కస్పేషా వర్శం(కింద చేరుస్తారు. అర్‌(తొపోడాకు చెందిన ఇతర వర్షాల జంతువులకూ (క స్టేషాకు. చెందిన వర్షాల జంతువులకూ ముఖ్యమైన ఛేదాలున్నాయి ఒక్క స్పేషాకే రెండుజతల మీసాలున్నాయి కాగా ఇవి ఒక్కటే మొప్పలద్వారా ఊదిరితీస్హాయి (వశ్నలు 1 పీతకు గాజురొయ్యకు వున్న భేదమేమిటి” 2 శదీరనిర్వాణ దృష్మ్ట్యా డాన్నియాకు గాజురొయ్యకు వున్న భేదమేమిటి” 3 జాతీయార్శిక వ్యవన్సలో చిన్న శస్తే షనులు ఏవిధంగా ఉపయోగ పడుతున్నాయి? 4 ఏయే లక్షణాలనుబట్టి (కస్పేషా వర్షం ఏర్పడుతూంది” అభ్యాస్మకియ _ వేసవికాలంలో బాగా ఎండగా వున్న రోజున చెరువులో వున్న డాఫ్నియాలనూ "సైకోవునూ. కొన్నింటినీ బాగత్తచేసి. ఒక గాజుజాడీలో నీళ్ళుపోసి వాటిని ఆ జాడీలో వుంచి అవి ఎలా చలించుతాయో గమశించు భూతద్దంతోనో లేక ఒక సూక్ష్మదర్శనితోనో వాటిని పరీక్షించు

ర్‌ 21. తోట సాలెపురుగు, బాహ్యలక్షణాలు తోట సాలెప్పురుగుకూ (39వ పటం) గాజురొయ్యకూ కొన్ని లక్షణాల్నో లా భేదాలున్నాయి సాలెపురుగు శరీరం. రెండు భాగాల్మకింద విభజింపఒడి వుంది కెఫలొతారాక్స్‌ ఉదరము ఉదరం మ్యాతము ఖండాలుగా విభజింపబడలేదు సాలెవురుసకి నాలుగు జతల కాళు న్నాయి దానికి మీసాలుకాని మ్మిశమచకువులుగాని లేవు తోట సాలెపురుగుకూ ఇతర భో ౮ ర. గో ళా ( / శ్ర ౫1. 39వ పటం తోట సాలెప్పురుగు దాని సాలెపబ్టు (2 నవున్నది -- ఆడపురును (కిందివున్నది - మగపురుగు సాలెపురుులకూ ఒక భేదం వృంది తోట సాలెపురుగు వీపుపైన తెల్చని (తాను గీత వుంటుంది ఈ కారణంచేర తోట సాలెవ్పురుగును (కాసు ధరించిని సాలెపురుగు అని కూడా అంటారు తోట సాలెపురుగు ఇతర జుంతున్హులను చంపితింటుంది ముఖ్యంగా అది తన పట్టులో చిక్కుకున్న శీఎకాలను చంపి వాటిని భక్షిస్తుంది కంటిదృష్న్టివల్శనూ స్పర్శజ్ఞానంవల్ళినూ. అది తన పరిసరాల తిరుగుతూ వుంటుంది. దాని కెఫలొతారాక్స్‌ ముందు అంచున వాలుగు జతల లఘుచడువులు ఉన్నాయి. దాని ముఖ్యమైన ఆహారం బతికున్న జంతువులే కాబట్టి. చలనంలో వున్న జంతువులవనే ఆది సరిగా చూచి తెలుసుకోగలదు 76

సాలెపురుగు కాళ్ళ చివర డెక్కలుంటాయి. అన్ని కాళ్ళకున్న డెక్సలూ ఒక్కలాగునే వుండక వేరువేరు నిర్మాణాన్ని కలిగి వున్నాయి. కొన్ని డెక్కలు దువ్వెనపళ్ళలాగు వుండి సాలెపట్టు పోసులను అతక డానికి ఉపయోగపడుతాయి. కొన్ని డెక్కలునున్నగా వుండి సాలెపట్టుమీద అది త్వరగా పరుగెత్తడానికి ఉపయోగపడుతాయి సాలెపటు అతి సూక్ష్మమైన పోగులతో అలర్సిన పట్టు తో సాలెపురుగు తవ ఎరను పాను పట్టుకుంటుంది వడుకు (గంధులు ఉత్పత్తి చేసే (దవంనుండి ఈ పోగులు ఏర్పడుతాయి. ఉదరంయొక్క వెనుక కొనపైనున్న వడుకుసానుల మొకలనున్న అనేకములైన సన్నని నాళములద్వారా ఈ ((దవం శరీరంనుండి బయటికి వచ్చేస్తుంది ఈ (దవానికి గాలి సోకగానే లది గట్టిపడి అనేకముల్సైన సన్నని పోగులుగా ఏర్పడుతుంది. సాలెపురుగు తన వెళుక కాళ్ళకున్న దువ్వెనల్హాంటి డెక్కలతో ఈ సన్నని పోగులను కలిపి బిగటగాలేకుండా పొడిగా వున్న దళసరి పోగుకింద అతుకుతుంది ఈ దళసరి పోగును వలంపటి వస్తువులకు తగిలించి బహుళకోణాలనుగల చ్యటాన్ని తయారుచేస్తుంది ఆ తయారుచెయ్యడంలో ఎదుటి కోణాలను నిడివిగా వున్న అడ్న్డుపోగుతో కలుపుతుంది. ఈ పోగుమధ్యనుండి కోణాలన్నిటినీ 'కేందాన్ని కలిపే చిన్న అర్హవ్యాసపు పోగులను పెడుతుంది ఈ స్పిలిలో వున్న పట్టును చూచినట్టయితే ఆ పట్టు బహుళకోణాల అంమలనూ అఆకులనూ కలిగిన చ్యకంలాగ కనబడుతుంది (39వ పటం) తరువాత సాలెపురుగు జిగురుగా వున్న పట్టును (సవించి తయారుచేస్తుంది అర్భవ్యాసాల మీద నడిచి క్లైవారాలను చుట్టుతూ (పదక్షిణలను చేస్తూ సాలెపట్టు తన వలను సిద్బంచేసుకుంటుంది. పట్టు సిదం అయిన తరువాత అలారమ్‌ పోగు నొకదానిని పట్టునుండి అల్జుకుంటూపోయి దగ్గర వున్న ఒక మూలను తాను దాగుకుంటుంది ఇప్పుడు గనుక ఒక ఈగకాని మరేచ్హైన ఒక పురుగుకాని సాలెపట్టులో చిక్కుకుని బయటపడడానికి గింబజు కుంటూండేటప్పుడు. అలారమ్‌? పోగు ఆడుతుంది అలారమ్‌ పోగు కదలడం (గహించి సాలెపురుకు తాను దాగున్న స్సలంనుండి బ్లైటకొచ్చేసి పట్టులో చిక్కుకున్న పురుగు దగ్శరకు పరుగెత్తుతుంది పరుగెత్తి ఆ పురుగునో ఈగనో కరిచి ఆ గాయంగుండా తన శరీరంలో (సవించుకొన్న విషన్నీ జీర్ణరసాన్ని ఆ జంతువు శరీరంలోకి పిచికారీ చేస్తుంది తరువాత దాని చుటూ పట్టును అల్సి ఆ జంతువును అక్కడ వదిలిపెట్టి తాను వెళ్ళిపోతుంది జీర్ణరసం (చభావంవల్ళ ఆ వురుగు శరీరంలో వున్న అవయవాలన్నీ క్రైటిన్‌తో చేయబడిన దాని బావ్యోన్మివంజరంలోవే త్వరగా జీర్ణమ్హైపోతాయి. కొంత సేపు అయిన తరువాత ఆ ప్పరుగును సమీపించి జీర్ణమై వున్న (వాన్ని పీల్చేస్తుంది. ఆ పురుగుయొక్క క్షైటిన్‌తో చేయబడిన అనిపంజరం మాతమే డొల్ల అయిపోయి. సాలెపట్టులో మిగిలి ఉండిపోతుంది సహజజ్ఞానము సాలెపురుకు.. సాలెవట్టును పెట్టడమన్నది పరస్పర సంబంధములగల నలా అనంకల్పిత కి యాపరంపరయొక్స ఫలితం ఈ (క్రియలకు (పతీకార చర్యలు అనిపేరు వరస్పర సంబంధాలుగల అసంకల్పిత (కియాపరంపరను సహజజ్ఞానము ఆంటారు 760

జంతువులకుండే. సహజజ్నానం అనువంశకీయము.. సాలీడు (గుడ్శనుంచి. పిల్ణసాలెవురుగులు పాదిగినవ్చుడు మనమీ. విషయాల్ని సులభంగా. తెలునుకోగలం తలరిసాలీడు దగ్శరలేనప్పుడే (గుడ్గనుంచి ఫిల్ళి సాలీడులు పుడుతాయి. అందుచేత పట్టును అళ్మే కళను నేర్చేందుకు అక్కడ తర్చి సాలీడు వుం డదు అయినప్పటికీ పిల్మసాలెపురుగుల వెంటనే తమ సాలెపట్టులను తామే. నేసుకులూయి (వళ్నలు 1 తోట సాలెపురుగుయొక్క శరీరనిర్మాణంలోనూ దాని జీవితంలోనూ వున్న ముఖ్య విషయాలేమిటి”. 2 సాలెవురుంు సాలెపట్టును ఏలాగు నేస్తుంది” 3౩ సహజజ్నానమంచే ఏమిటి” అభ్యాస్యకియలు శరత్కాలంలో సాలెపురుగు కోశము నొకదానిని తోటలోనో పార్కులోనో కని పశ్చే తెచ్చి దాశినాక (పయోగవాళికలో వుంచి (పయోగనాళికను దూదితో నూసేయి. కోశంలోనుండి సాలెపురుగులు. పొదగడం కనిపెట్ట $ 22, తైైగా కొణుజు -- ఎన్‌సిఫల్లైటిస్‌ వాహకములు, తెగా (పాంతవు త్హైగా మెదడువాపు వ్యాధి మనిషి మెదడుకు సంబం౦ధించివట్చి ఆతి నవక టన్‌ (ప్రమాదకరమైన జబ్బు స్వల్చ జనవాసమున్న తెగా (ప్రాంతాళ్ళే ఇది లా నంభవించుతుంది ఎన్‌సిఫల్సైటిస్‌ న్యిద మాంద్యము. నీర్చృమూ నిస్తాణతో (ప్రారంభించి వక్షవాతానికీ మృత్యువుకు. సహితనూ. దారి తీస్తుంది (చవాదకరమ్రైన ఈ వ్యాధికి కారణమేమిటో. చాలా కాలంవరకూ తెళిసింది కాదు ఎన్నాల్సీలాగు తెలుసుకోలేకుండా వుంటామని చెప్పి ఈ శతాబ్బం మూడవ దశౌచ్చిలో ఎన్‌సిఫల్లైటిస్‌ అధ్యయనం చెయ్య దొవికిగాను. అవిష్కరణ చ్యూతలను ఏర్పాటుచేయడానిక్సై సోవియట్‌ (పభుత్వం డబ్బు మంజూరు చంది ఎన్‌సిఫల్లైటిస్‌కు కారణాలను. నిర్భారణ చేయడంలో మహా(వతిభాశాలియ్హైన సోవియట్‌ శాస్త్రవేత్త వై ఎన్‌ పన్నోవ్‌ స్కీ అఖభిండకీర్తి ని గడించాడు అతనికి (పకృతి రహస్యాలను ఆవిష్కరించుదామనీ ఆ రహస్యాలను మానవ సేవకు వినియోగించుదామనీ బాల్యంనుండీ విశేష జిజ్ఞాన వుండేది ఇట్టి ఉద్చే శౌాలతో అతడు భౌతికశ్యాస్తాలను అధ్యయనం చేశౌడు తన జీవితంలో అనేక నంవత్సరాలను వివిధ రకాల విషజంతువులమూ. పరపుష్మ్టాలనూ వివిధ అంటువ్యాధుల వాహకములనూ అధ్యయనం చేయడంలో అతడు వినియోగించాడు ఎన్‌సిఫలె టిన్‌ దూర్చపాచ్యానికి పక అన్వేషణయ్యాాతను లై ఎన్‌ పవ్మోవ్‌స్కీ ఏర్పాటు వాహక్షముల అవిన్యరణ చే. బహుళవ్యాపక వ్యాధిగా ఎన్‌సీఫలై టిస్‌ వసంళికాలపు తార్మి రోజుల్స్‌ హా. ప్రారంభమవుతుందని అతడు మొదం కనిపెట్టాడు రక్తాన్ని పీల్చే కీట కాలు ఈ వ్యాధియొక్క వాహకములు అని అంతకుముందు. కాలంలో ఒక అభిపాయ (పబలంగా వుంటూండేది. కాని వసంతకాలపు తాలి రోజుల్ళో అటువంటి కీటకాలేవీ ఆ '(వాంతాల్నో వుండనే వుండవుం 77

అందుకు భిన్నంగా వనంతకాలం (వవేశమప్పుడ్చే మంచు ఇంకా కరగకముందే సాలెపురుగు జాతికి సంబం (/ ధించిన త్లైగా కొణుజు కీతకాలంలో అది దాుుండిన 1| న్మలాలనుండి పాకుకుంటూ బయటికి వప్తందని (4 | (సే కనుగొనబడింది. వసంతకాంపు సూర్యుడు (వకాశించడం వ! చు భో తో ఫి న (ప్రారంభించే సరికల్హా ల్లైగా (ప్రాంతావు బాటల అంచుల జ్య న ఖు ఖే 1:4 ఇకా మున్న కిం సంవత్సరవు పచ్చగడ్డి చెట్ల ఆకుల ౯ దా మై హల మొనలప్టై ఈ కొణుజు తన ముందు. కాళ్ళను ఎత్తి గ ల్లి ఇట్టే కూచుని (ఉ0వ పటం) దారంటపోయే జంతువుల లో | గ దయ ల మీద మనుషులమీద పడి మనిషి శరీరంపై వేనుకున్న స! గాటోళ లి ప || (శ్‌ | గుడ్డలకిందకి దూరి శరీరంలోకి లోతుగా కాటు టి (| (|, ళ్‌॥ వెళ్ళేటట్లు కుళ్ళేస్తుంది ష్‌) (1. ఘు ఆత అవిష్కరణయ్యాత సభ్యులకు ఈ వరునులే ఎన్‌సిఫలైటిస్‌ కారణాలని లనుమౌనం కలిగింది తెగా | మండి వారు తెచ్చిన కొణుజులకు ఆహారమేమీ పెట్టకుండా వుంచడంచేత ఆవి మంచి ఆకలితో వున్నాయి ఆ స్టితిలో. వున్న కొణుజాలను చుంచుల శరీరాలమీదకు శ౦0వ పటం (కితం నంవత్సరం గడ్డి చెట్లు ఇజాం"ట వదిలారు ఇట్టి (పయోగాల ఫలితంగా చుంచు-కు అకుస్తైన వున్న తైగాక్‌ణుజు న వా పక్షవాతం వచ్చింది. పక్షవాతం ఎన్‌సిఫల్సై టిస్‌ లక్షణం ఈ కొణుజు కరిచినప్పుడు కాటువల్స = చుంచు. శరీరానికి సంభవించే గాయంలోకి తన భాలాజలంతో కూడా _ ఎన్‌సిఫల్లైటిన్‌ కారకములను ఈ కొణుజా (వవేశింపకేస్తుంది. అనట ఈ వ్యాధి కారకములు ల్లై గాలో వుండే అడవి జంతువుల పక్షుల శరీరాల్లో వుంటాయి ఈ కొణుజు వీటిని కరిచి వీటి రక్తాన్ని పీల్చేటప్పుడు. దాని రక్తంలోకి ఈ వ్యాధి కారకములు (ప్రవేశిస్తాయి పురుగు. మనుష్యులను కరచినప్పుడు మనిషి రక్త ౦లోకి ఈ వ్యాధికారకముల (వవేశించి మనిషికి ఈ వ్యాధి సంకమిన్నూ ది ఎన్‌సీఫలె టిస్‌ ఎన్‌సిఫల్లైటిస్‌ కారణం తెలియగానే తెగా కొణుజుల బారిని పడకుండా నిరోధించందుకు చర్యలు (న్రజలు జ్యాగత్త పడ్డారు. త్తైగాలో. పనిచేసేవారు. తాము వాడుకచేేే సడ్నల యా పైన ఘాస్టైన వాసన కలిగిన (దవములను చల్నుకునే వారు. ఈ _దవంయొక్క ఘాజై న వాసనను తెగా పురుగు భరించలేక వారి దగ్గరకు వచ్చేది కాదు. ఫలితంగా ఎన్‌సిఫల్సైటిస్‌ వంభవించడం బాగా తగ్ని పోయింది 78

తరువాత మరికొన్నాళ్ళకు ఈ వ్యాధిని నిరోధించే వాక్సీనులు (టీకామందులను) కనిపెల్టడం జరి గింది మశూచిని నిరోధించిన టీకామందులాగే ఈ వాక్సీనులు కూడా ఈ వ్యాధిని నిరోధించుతాయి దీనంతటి ఫలితంగా ఎన్‌సిఫల్తై టిస్‌ కేసులు ఇప్పుడు బాగా తగ్గిపోయి. ఈ వ్యాధివల్శ నంభవించే మరణసంఖ్య కూడా బాగా జ్షీణించి పోయింది ర్‌ 23. భారతదేశపు అరాక్నిడాలు, రకరకాల అరాక్నిడాలు బహుళ సంఖ్యాకములు ఇండియాలో జీవించుతున్నాయి. కొన్నిటి రంగులు మంచి గాఢంగా వుంటాయి. ఇందుకు ఉదాహరణగా నెస్నెలా అనే కాంతివంతమైన రంగులుగల పెద్ద సాలెపురుగును మనం పేర్కొఏవచ్చు ఈ సాలీడు పెళ్ళే పట్టు బౌగా పెద్దవీ దానికితోడు మంచి బలమ్హె నవి కూడా అవి ఎం* ెద్చవీ ఎంత బలవ్నెనవీ అంటే దృష్ట్టాంతంగా ఎండాకాలంలో ధరించే హేటును ఓక సాలెపట్టుమీద పెట్టి వుంచినా పట్టు తెగిపోదన్నమాూట నెస్నెలా సాలెపురుుు పెస్ళే పోసులు పట్ట కంటే ఒలమ్హైనవి ఈ పోసులతో ఆందమ్హైన వ్యస్తాలకము సహితం తయారుచేశారు. ఈ సాళెవురుగును మచ్చిక చెయ్యడానికి (పయతా ఎ రిగాయి కొని అవి ఫలించలేదు ఈ సాలెప్పురుకులు ఇతర కీఎకాలను భకి-చతాయి. అవి ఎంత తిండిపోతులంఓట ఎటిని మచ్చిక చేయడానికి (వయత్నించిన వారికి వాటికి సరిపోయునంద ఆహారాన్నీ తెచ్చి మేతవెయ్యడం వారి తరమైంది కాదు శై ల షన పం న ౮7 ణన మ ప గ హల న్న జ ల ల నం క స ఫ్‌ ౯ త /| షి సీ ర ఖీ ఫే (1 సకేనీ ్న గ వై న స! ట్‌ స్ట క నరక ల న్న జ ర్‌ న స్టాల్‌ లా. మె ఎవ _ హాం ను స్‌ క్ష ల్‌ జ జ 514 రసు వాలం స ుచ్చ సీ ౧ క్‌ క య చాడా! మయా న నో ర త్న గక ఆ రవి బు జా ళ్‌ ప ళం | నగ న స సా క న ల కాక సో జ వన్‌ తీశేవ (౦ పక్షిభతశి సాలీదు

పరిమాణంలో వీటికంచె ఇంకా (బహ్మాండ ల మ్టైనట్టే సాలెపురుగులు కూడా వున్నాయి. ఉదాహ ల ఖ్మ రణకు పక్షిభక్షణి సాలీడు (41వ పటం) | వ ప ల (ల ఎంత పెర్షదంచే పర్మ్యకిములతోనూ కవ్పలతోమా గ్య పు లీ బల్కులతోనూ సరేకడా చిన్న పిట్టలతోకూడా పోరాడి ॥ లం చు రా రాం. ఛు జో వాటీని చంపేస్తుంది అది కరిచిందంటే మనిషికి గో / ట్ట క. టీ భూ నీ టహోగాళ సహితమూ బాధాగానే వృంటుంది ర లు, షో ఇండియాలో. వున్న అరాక్సిడా స్రీషీజులో యయ! గో ఇ న్న అర్వ్నాడా బృషజుల్న వరో వడు 4 విషము కలవీ మనిషికి (పమాదకరముల్తె నవీ కూడా | గో లీ ల వున్నాయి. వీటికి ఉదాహరణగా తేలుని (42వ 1 / డు. ( పటం) మనం పేర్కొనవచ్చు. ఇండియాలో వున్న స క్లే న సత్తీ మహ్త్తో.. (/ తేళ్ళలో రమారమీ. 80 స్పీషీజులున్నాయి ల శ చే స కెఫలొతొరాక్స్‌ ఉదరం కలిసి తేలు శరీరం శ్‌ ఏర్పడుతుంది అయినప్పటికీ దాని ఉదరం సారీడు స ఉదరంలాగ వుండదు తేలు ఉదరం ఖండాలు న్‌ గి (కింద విభజింపబడి వుంటుంది. ఉదరం రెండు ట్‌ నట భాగాలుగా. వృంటుండి వెడల్పుగా వున్న ముందు సల్లను భాగమూ సన్నంగా వున్న వెనుక భాగమూ ఉదరం చివరను కొక్కెంలాగ వున్న కొండి వుంటుంది శణివ పటం తేయ కొండె అడుగు భాగం ఉబ్బి వుంటుంది ఈ ఉబ్బిన భాగంలో విషవుగంధి వుంటుంది తేళ్ళు ర్మాతివూట నంచరిస్తాయి. వాటికి నాలుగు జతల కొళ్ళుంటాయి.. కాళ్ళు ఖండాలు? విభజించి వుంటాయి. అవి పరుగెత్తుతూన్నప్పుడు ఉదరం కొనసైకి ఎత్తిపెట్టి ముందుకు వంచుకొని వుంటుంది నోటి అవయవాలకున్న డెకల్లాంటి అనుబంధాలతో అవి తమ. ఎరను పట్టుకొని కొంజెతో కాటుకరచి చంపేస్తాయి. కాటువేపేటప్పుడు అవి ఉదరాన్ని "పైకెత్తి ఉదరం కొనను కెఫలొతొరాక్సుమీదుగ ముందుకు చొప్పించి వుంచుతాయి లేలుకొటు మనిష్నికి చాలా (వమౌదకరం కాటుద్వారా ఎక్కిన విషంవల్న విపరీతమైన బాధ కలగడమే కొకుండా ఒక్కొక్కప్పుడు మరణం కూడా సంభవించుతుంది అరాష్టిడా వర్సం నాలెపురుగుల్లు తేళ్ళు కొణుజులు. ఇల౮ాటీ ఇతర ఆర్‌ తొపోడా జంతువ్పంను హారాల... అరొన్షిడా వర్ష్శర్మకింద చేరున్హారు ఈ వర్ష చేరిన జంతువులకు ఖం డొలుగా విభజింపబడిన నాలుగు జతల కాళ్ళు వుంటాయి వీటికి మీసాలుగానీ మ్మిశమ చళువ్పులుగానీ ఉండవు తిం

(యవశ్నలు 1 ఎన్‌సిఫల్లైెటిస్‌ మనుష్యులకు ఏవిధంగా సోకుతుంది” 2 ఎన్‌సిఫలైటిస్‌ను నిరో ధించదానికి ఏయే చర్యలు తీషుకోబడుచున్నాయి” 3 (తస్తేష్‌ వర్షంనుండి లరాక్షిడా వర్శం ఏయే లక్షణాల్లో భేదించుతూంది” 4 నెస్నెలా. సాలెవురుగురో చెప్పుకోదగిన లక్షణాలు ఏమి వున్నాయి” 5 పక్షి భక్షణి సాలీదుకు ఆ పేరెందుకొచ్చింది” 6 లేయ సాఠీదులు ఏయే లక్షణాల్మో భేదిస్తున్నాయి” 7 తేలు తన ఎరను ఏవిధంగా చంపుతుంది”

ర్ర్‌ 24, కుమ్మరిపురుగు బాహ్యలక్షణాలు, జీవితము, బాహ్యలక్షరాలు వసంతకాలంలో ఇంచుమించు కేనెలలో మనమందరమూ విరిగిన కుమ్మరి నా పురుగు (చ్మితపటం 171) సర్వ్మ్ట్యతా కనఒడడం మొదలుపెడుతుంది కుమ్మరివ్పురుకులు పగలంతా చెట్టమీదనే ముఖ్యంగా బర్చి చెట్లమీద ఆకులను తింయా గదుపు తాయి సంధ్యవేళప్పుడు రూంకారం చేసుకుంటూ. ఒక చెట్టునుండి మరో చెట్టుకు ఎగురుతూంటాయి ఉదయం౦కాగానే అవి ఎగరడం మాచేసి చెట్టమీద వాల్హాయి. చెట్టును మనం గట్టిగా కుదిపామంళే చలికి తిమ్ముర్ము కమ్మిపోయిన కుమ్మరి పురుగులు గలగల కిందకి రారిపోతాయి

గాజురొయ్య సాలెక్పరుగులాగకాకుండా కుమ్మరివ్కురును శరీరానికి మూడు భాగాలుంటాయి తల కాయ రొమ్ము ఉదరము రొమ్ము మూడు ఖండాలుగా వుంటుంది (పతి ఖండానికి ఒక జత ఖండాలు కలిగిన కాళ్ళు టాయి రొమ్ముయె.క్క అఖిరి రెందు ఖండాలకూ ఒక్కొక్క ఖండానికి ఒక జత ఆరె కలు కూడా వుంటాయి. ఉదరం మూడా ఖండాలుగా విభజింపబదుంటుంది ఉదరం చివరను ఆసనం వుం టుంది. ఉదరానికి వున్న మొదటి ఐదు. 5డాలయొక్క పార్టాలనూ పరీక్షించినట్టయితే చిన్న రంధాలు మనకు కనబడుతాయి వీటికి స్పె రకిల్చు అనిపేరు వీటిగుండా గాలి శ్వాసావయవములలోకి (వవేశించు తుంది క

కుమ్యరిప్పురుగు శరీరంపై నున్న డిప్ప క్లైటిన్‌ తో చేయబడి వుంటుంది దీని ఫరితంగా శరీరానికి దెబ్బతగలకుండా రక్షణ కలుగడమే కాకుండా శరీరంలోనుండి నీరు బాష్పీకరణం. కాకుండా. కాపాడ బడుతుంది. రొమ్ముయొక్క ఉదరంటెఎక్క కాళ్ళ, యెక్క ఖండాల నడుమ కైటిన్‌ డిప్ప మెత్తగా వుండి మణగడానిక్షి వీలుగా వుంఎయింది. ఇందువల్న అవి సులువుగా చలించడానికి వీలుకలుగుతుంది

పరినరాల్నో కుమ్మరివురును శిరస్సుస్తైన జ్నానేందియాలుంటాయి.. శిరస్సు పార్య్వాలకు

నెన;కశం మిశమ చకువులు వుంటాయి ఇవి అంత సెద్దవేమీ కావు ఇపధానంగా

వానా ఇది ర్మాతిపూట. సంచరించే జంతువు కాబట్టే పరిసరాల్నో అది సంచా రం చేస్తూన్నప్పుదు దృష్టిమీద అంతగా ఆధారపడకుండా వాసనమీచే అది ఆధారపడుతుంది కుమ్మరి పురుగుకి ఒక జత మీసాలుంటాయి ఇవి బాగా అభివృద్ది అయాయి ఇవి చిన్న విసనక్ట్యరలాగు వుంటాయి ఈ మీసాలతో ఎంతో ౦లో వృన్న ఆహారాన్ని సహితమూ అవి పసికట్సి తెలుసుకుంటాయి ఒక్కా క్కష్పుడు ఇంచుమించు మైలు దూరాన్న ఏకాంతంగా వున్న ఒకే ఒక చెట్టును పసికట్టి సరాసరి ఆ చెట్టు మీదకు. ఎగిరి. వెళ్ళుతాయి 6-3 55 తగ్‌

కుమ్మరివురుగు. నోటి అవయవాలకు ఖండాలగా విభబించఒడీ వున్న సెక్‌ సిల్మే (దూక్క్మజ్నా నేం (చియూల్సు లనిపిలువబడే అనుబంధాలు వుంటాయి. వీటితో అది తర ఆహార్వ్న్నా తదుముతుంది మూడు జతల కాళ్నతోనూ రెండు జతల రెక్లలతోనూ లది నృలాంతర చలనమూ ళం ౮ విషమా చలాన్ని సొగించుడుంది లాం కాళ్ళ ఖండాలుగా విభదింపఒడి వుంటాయి. చినర నూదిగా వున్న డెక్కలు వుంటాయి. ఈ డొక్కలతో అది ఆకలనూ రెమ్ములనూ దృఢంగా వట్టకుంటుంది కుమ్మరివురుగుకున్న రెక్కలు అన్నీ ఒక్సలాకుండవు ముందు జత రెక్కలు గట్టిగానూ దృఢంగాకూ వుంటాయి వీటికి రెక్క పె ళ్చైలు అనిపేరు వీటికింద వెనుకరున్న రెందు రెక్సల జత నృుంట.ండది ఈ. రెక్కలు పలచగానూ. పారదర్శకంగానూ. వుంటాయి. కుమ్మరివృరుగు ఎగరడానికి ఆయత్తవడు శూన్నస్పుదు 'రెక టపెళ్ళిలు ఎత్తి అదుగుననున్న రెక్టలను విప్పుకుని రూంకారం చేసుకుంటూ అహారా న్చేషణకు బయలుదేరుతుంది ఎదిగిన కుమ్మరిప్పురుగు ముఖ్యంగా బర్చి అకులకు భక్షించుతూంటుంది. అకుంను దృఢంగా లంటి "ెట్టుకుని మొదట ఆకును దాని సెన్‌సిక్సేతో తడిమి తరువాత దానివి గీరడం (పారంభించుతుంది కుమ్మరిపురుగుకు రెండు జతలు చిబుకాస్సులు (దీవుడల) వున్నాయి స్పై జత కింది జత ఇరి నోటి పార్భ్వాంలో ఏర్పడి క్లైటిక్‌తో చేయండి. సలకఎిలాగా వుంటాయి 'పైజత చిబుకాన్సుల చాలా (వధానమైనవి స్టైజత చిబుకాస్టులను ముదట దూరంగా తీనుకుని తరునాత వాటిని ద్వ్నారకడు తీఐ కుంటుంది అలా దగ్శరకు లిసుకోవడంలో ఆకు అంచును లొగి తన నోట్మోకి తెచ్చుకొని లకునుండి వ్నా చిన్న ఈనకలను కొరుకేస్తుంది ఆహారాన్ని నోట్మోకి తిఎకోవడంలో కింది దవుడ సవాయవడుతుంది నోటిని కప్పుతూన్నట్టి ల్యేబమ్‌ అనే పెద్ద దవడ క్లైఎన్‌తో చేయ్మబడి వుంది ప్టై దవడ కింది దవడ మధ్య ఆహారాన్ని వుంచుకొని ఆహారాన్ని (మింగేస్తుంది ఆహారం నమలడం నోటిరో జరగదు పెద్టపెన్ప తునకరో నే ఆహారం జీర్ణ్మావయవంలోకి వెళ్ళుతుంది కీటకాల వరం. కుమ్మరివురుకు ఇన్సెక్టా లేక కీటకాలు వర్గానికి చెందుంది. అర్మ్‌తొ లా... పోదా (కేణికి చెందిన ఈ. కడమ. జంతువులవలెగాక ఈ కీఎకంయెక్క శరీరం తలకాయ రొమ్ము ఉదరము అనే మూడు భాగాలూ వుంటుంది కీటకాలకు ఒక బెత మీశాలూ మూడు జతలు కాళ్ళూ వుంటాయి. చాలా కీటకాలకు రెక్కలు వుంటాయి ట్ర్షేు 1. కుమ్మరివురుగు బాహ్యానిర్మాణ లక్షణాలలో విశిషృముల్లైనవి ఏవి? 2 కుమ్మరివురు గుకు కైటిన్‌ డిప్ప వుండడంవల్హ ఉనయోగమేమిటి” 3 తాను చేరాలనుకున్న చోటకు కుమ్మరివురుగు ఏవిధంగా చేరుకోగలుగుతుంది” శీ కుమ్మరిపురుగు చలన్మకియను. ఏవిధంగా జరుప్పుకుటుంది” ఆహారం ఏలా తింటుంది” 5 కీటకాలయొక్క విశిష్ట లక్షణాలేవి] అభ్యాస్యకియలు. 1 కుమ్మరిపురుగు శరీరాన్ని తలకాయ రొము శ ఉదరమ్ముకింద కోనీ కాళ్ళనూ రెక్కలనూ వేరుచేసి వీటినన్నిటినీ ఒక అట్టమీద అంటించి ఒక్కొక్క. భాగం _వక్కను ఆ భాగంపేరు అట్టమీద రాసివుంచు 2 కుమ్మరివురుగును ముందుంచుకొని దాని బొమ్మ వెయ్యి

$్థ్‌ 25. కుమ్మరిపురుగు శరీరంలోపలవున్న అవయవాలు. కుమరివురుగుయె.క జీర్హావయవాలు న్‌ గ్రా వ్‌తె నచ కండ లాలా జఒర్భ్మమండలం౦ ఒక గొబ్బంవలె వుంటుంది (43వ వటం) న్‌ గలు // తక దవడలతో కుమ్మురిపురుగు. కరచిజేసిన నగ్న ్నె(/ళ ఆకుముకలు డాని నోటిలో నుండి కంరంరోకి సాంావ్వన్ననేల'/ 6 ా జాము |” చాతక చరి అక్కడనుండి కుత్తుకలోకి వెర్ని లక_డ తానీ నం సా జా ఇ గ వా అలల్లా ఆయ చానాణ నుండి రాతిసంచిలోకి వెళ్ళుతాయి. రారెంచి న సు కా రడ క్ష్‌ మా యొక్క లోపరి ఉపరి భాగంసైన క్రైటినుతో చేయ స వానా చూ ఒడిన మొటికలు ఉంటాయి. కండరాల వంవ ఈ గ్‌ న్‌ ర్‌ లోల 1 నై ల సు స్ప బు మొటికలు. చంనంలోకి. తీబకురాఒడి.. మొటిక || ళో | న్‌ క శ (ల సు చా అవారాన్ని చర్వణం చేస్తాయి అనగా నమలుతాయి (ై/ గె ఇలా చర్శణం కాబడిన ఆహారం చిన్నచిన్న భాగా ఫ్ర హ్‌ వొ జ్జ జెపి సన. 6 వాక లలో మధ్య్యపేగులోకి (పవేరించుకుంది మధ్య / | షా ల "పగుయెక గోడలు జీర్ణరసాన్నై (సవించురాయి లాగ సం (౫ మ స న్‌ (స నట తో ాా9 ఈ జీర్ధరసం (వభావంవల్న ఆహారర ముద్దగా 5 / సం గ్గి అ తదూరై విచూషింపఒడుతుంది జీర్శంవాని పదా ౮ ౧6? ర్బాలు చివరి(పేగులో చేిి అసకముద్వారా కా విసర్వింపబడుతాయి కుమ్మరిపురుగు శరీరానికి శ్వాసావయవాలు అతా గ శివ పటం. కుమ్మరివురుు శరీరంలోపల వున్న ఆాాాా వన్న స్పెరెకల్‌ రం అవయవాలు ఏరి గొట్తాలు) (శీతేవ ర్‌ (ఏకీయూలు (విం నుల (డ్‌ క వ్యాపా. ఈసోఫాబియల్‌ వాడిముడి. 2-- ఓ! నా రా 0 క్‌ 0) అ ॥ గందం 0లో ౯ సాలు. కతుక 3 రాలిసంచి 4- మధ్య ేగు (జ్‌ర్ధ మ్తునా క శే ట్లాలు ల్‌ కక. రల గ్రా లవ. క కోశం) ర5- వినర్హక నాళాలు 6 - చివరి (పేగు, అవ! జ! ఇక్‌ జూ ఆలు లద్యొలుగా యి గ 7 ఉదర నాటీతంతువు రి - (టటకీయాలూ మౌక్ష్మమముల్సైపోతూ. చివరకు కళ్ళల్నోనూ మీా వా గణా 9 -_ అండాశయము ల్నోనూ కాళ్ళల్లోమూ (పవేశిన్తూ ఈవిధంగా వాటి కొనలతో శరీరంతో వున్న సమస్తావయవాలనూ చుట్టముటన్టుతాయి.. టకీయాల గోడల్హో క్షైటిముతో. చేయఎడిక గురడని పోరులుంటాయి. ఈ పోగులు ఉండడంవల్మ (ఓకీయాలు మూసుకుపోకుండా ఎావ్వుడూ. లెరుచుకునే వుంటాయి. కీ యాలు ఎల్లవ్వుడూ తెరుచుకొని వుండడంవల్స కీటకం శరీరంలో వున్న (పరి అవయవానికీ (పతి ధాతు వుకూ గాలి ధారాళంగా అందుతుంది 6 రత

బర్చి ఆకుమీద (వళౌంతంగా వారి వున్న కుమ్మరివురుగును మనం నిదానంగా చూసినల్టాయితే | | డే దాని ఉదరం. ఒకమాటు. ఉబ్బుతూ వుండడమూ న్య ౨/ మళ్ళీ వెంటనే తీసిపోతూ వుండమూ మశకు కనఎడు '్రీ | | // గ్‌ తుంది ఇవే ఉచ్చ్వాస నిశ్వాస చలనాలు ర్న ౧ మై (ఈ కుమ్మరివురుగుయొక్క (అంయాగొట్టాలు న స్త ప్రభా ల్యయానా వట గ్రా చాళొ వాటీ కొనలందు పలుచని గోడలనుగం గాలి అ లా శ సంచులు వుంటాయి ఈ గాలి సంచుల గోడ (2, గ లలో రబ్బరులాగ సాగే వలయాలుండవ్వు ఉదరం ఘం గ్ర వ్యాకోచించుకొనేటప్పుడు. ఈ సంచులలోకి గాలి చ? శా సులువుగా (పవేశించి వాటిని వ్యాకోచింప జేస్తుంది జ నానా ఈవిధంగా ఉచ్చ్వాసం జరుగుతుంది ఉదరం నం తీశేవ పటం (టక్‌ చూట (నూక దర్శ కోచించుకున్నప్పుడు. శకీరంతోపలనున్న అవయవాలు నితో. చూచినవ్వుదు. దృశ్యం) ఒక గారినంచులమిద ఒత్తు (టకీయా.. కొనకు గాలిసంచి వుంది తొయి ఈ ఒత్తిడీ వాటి వు ఫలితంగా శరీరంలోనుండి.. గాలీ టకీయాలద్వారా. వెలుపలకు వెళ్ళగొట్టబడు | ఈంది. ఈవిధంగా నిశ్వాసం జరుగుతుంది జీ పనరణావయవవ కుమ్మరిపురుగు. శరీరంలో వున్న (టకీయా టై | హ కాలా లద్వారా గాలి సరాసరి ఆవయవాల్నోకే ల (స్ట అ '(చవేశించడంవల్న వాటికి. రక్తం ఒక్క పోషక పదార్వాలను మాతనే నవ అందిన్తూూంది య | శరీరంలోపల. వీపువైవునున్న భాగంలో పలుచని గోడలతో చేయబడిన సాక పొడుగాటి నాళం ఒకటుంది ఈ నాళమే గుండెకాయ లేక హృదయము స్వ కా హృదయముయెక్క సంకోచములవలననే రక్త్మ్యవసరణ జరుగుతూంది. హృద న యానికి వేరువేరు గదులున్నాయి. ఈ గదుల పార్శ్య్వాలకు ద్వారాలున్నాయి = (45వ పటం). హృదయంయొక్క ముందుభాగం. పోడుగా. వున్న నాళం చూపంలో వుంటూంది ఈ నాళానికి బృహద్దమని అంటారు హృదయం శర్‌వ పటం కుమరి మొక్క. వెనుకభాగం మూసుకొని వుంటుంది హృదయం వ్యాకోచించుకొన్న 0 వురుగుయొక్క వృాదడుం ప్పుడు శరీర కుహరంలో వున్న రక్తం హృదయంయొక్క గదుల గోడంకు బ్బ - బృహర్భమని హృ వున్న రర్మ్యధాలగుండా హృదయంలోపలకు (వవేశిస్తుంది హృదయం సంక్షో భ్‌! హృదయంలోని గదులు చించుకొన్నప్పుడు గదులకున్నద్వారాలు మూసుకొనిపోయి. రక్తం బృహద్ద క శా కండరాలు మనిలోకి పంపబడుతుంది బృహార్శమనిలోనుండి రక్తం అవయవాల నడుమ రీ

కున్న న్మృలాల్నోకి వెళ్ళుతుంది. ఈవిధంగా. గాజురొయ్యిరో లాంనే. కుమ్మరిపురుగుయొక్స.. రక్త్మ్యవవరణ కూడా వెల్ళడిగానే వృందన్నమాట =క్‌ ఇ, ఆజ్‌ న! జం కాం సాం విసర్హకావయవాలు మధ్య పేంుకూ. చివరిపేంకూ. సరిహద్డుా వుండే చోట అతి పలుచని లాలా విసర్పకనాళాలముల పుంజములున్నాయి. ఈ నాళాలయొక్క కొనలు మూసుకొని వుంటాయి వివిధ ధాతువుఎనుండి. రక్తృంచేత రీనుకొని రాబడిన చెడువడార్జాలు. శరీర కుహరంలో (ప్రవహించు తూన్న రక్తనాళాల్నోకి వాటోడంద్వారా. (ప్రవేశిస్తాయి. (దవములు ఈ కొట్టాలద్వారా (కేసులోకి తీసుకొని వెళ్ళ ఒడి శరీరంలోన ౦డి బయటకు విసర్మింపంందుతాయి నాకీమండలం పొట్టనై పుననున్న నాడీతంతువు కుమ్మరి వురుకయొక్క నాడీముండ ఆ లానికి మధ్యభాగంగా. ఏర్పడుతూండి. నదులలో జీవించే గాజరాయ్యలోవలెగా కుండా కుమ్మరివురుగుయె.క్ట నాడీతంతువులో వున్న నాడిమ డులు శరీరమంకటా సమానంగా పంపిణ చేయబడకుండా. రొమ్ము భాగంలో లనేక పెద్ద ముడులుగా. ఏర్పడుతున్నాయి ఈ ముడులరో స్ముపా ఈసోఫాబియల్‌ నాడిమడి అన్సిటికంచు. పెద్దది జ్నానేణ్యదియూలు ఉనత స్తాయిలో అదివద్ని అయి రష దె పొ ప యె క. వుండడమే. ఈ నాడిముడి అంత సెద్పదిగా వుండడానికి కారణం కుమ్మరిప్తురుసుయెక్ట నా కీమండలం ఉత స్టాయిరో నిర్మించబడి వుంకడం ఫలితంగా నదితో జీవించే గాజురాయ్యలాగకాకుండా దీనియొక్స (వవర్తన మరింత కిష్టతరంగా వుంటూంది. అయి వప్పికీ దాని (పవర్తన లసంకల్పితమే దొ (వర్త పరసృ్సం నంబంధాలు. గలిగిన (వతీకార చర్య అవల్శనే ఏర్పడుతూంది. మరో మాటల్నో ఇప్పాలంచే. దాని (పవర్తన సహజజ్నాన (పవర్హన కుమ్యురిపురుకులు ఏకలింగకములు ఆడక్కురునుు అండాశయము అనేక పలు సంతానోత్పత్తి టెం "లో నా చని గోడలను కలిగిన నాళంతో నిర్మించండి వుంది ఈ నాళాలు అర్జ్హపార అవయవాలు లా డర్శకములై “ (గుడ్శతోనిండి వృం రాయి. మగవురుగుయొక్క వృషణములు మెరికలు తిరిగి వున్న నిడుపైనన రెండు నాళాల రూవంలో వుంటాయి వీటినిండా తెల్యని రంసునుగలిగిన స్పెర్మ టొజోవాలు వుంటాయి (వన్నీ కుమ్మరిపురుకుకూ. వానపాముకూ ఏమేమి. సోరికలున్నాయి. ఏమేమి వ్యత్యాసాలున్నాయి” $ 26. కుమ్మరిపురుగు (కమాభివృద్ని, దానిని నిరోధించే చర్యలు, కమాభివాది మే. జూను నెలలలో ఆడకుమ్యరిపురుకు నేలరోకి. వెళ్ళిపోయి. (గుడ్డు లప పెడుతుంది. (గుడ్డు అర్భపారదర్శకములుగా వుండి గోగుగింజలంతలేం వుంటాయి. (చ్మితపటం */1) త

నేలలో వున్న ఈ (గుడ్సలోనుండి తెల్బని లార్వాలు బయటికి వస్తాయి. ఈ లార్వాయొక్క శింరం (క్రిమి శరీరాన్ని పోలి వుంటుంది. కాని దీని కాళ్ళు ఖండాలను కరిగి వుంటాయి. నోటి అవయవాదూ స్పష్టంగా కనఒడుతూన్న స్పై ఎరకిర్‌ రం(ధాలూ వృుంటాయి. చెట్సడొ కృ వేళ్లను తింటూ లార్వా జీవించు తుంది. దాని ఎగువ దవడలు క్రైటినుతో నిర్మింపఒడి వుంటాయి. అందుచేత ఇవి ఆహారం తికడానికీ కాకండా నేంలో తాల్చుకోలిపోవడానికి కూడా ఉవయోగవడళాయి. ఈ సనికిగాను మూడు జతల కాళ్ళూ ఏవిధంగానూ ఉపయోగవడవు

లార్వా అనేకసార్ము పొరలు విడిచిన తరువాత ప్యూపా రూపును ధరిస్తుంది. వ్యూపాలో ఎదిిన కీటకానికుండే రెక్కలయె-క్ట మీసాంయొక్క ఇతర అవయవాలయొక్క అంకురాలు అప్పుడే స్ప్యుంగా కనబడురూంటాయి.. ప్యూపా అభివృద్మిక్షై దానికి అవసరమైన ఆహారాన్నంతటినీ లార్వా తచూరు చే గుల్మ లో భదపరున్హుంది స్యూపాకు చలనం వృండదు అది ఎదుగు. పొదుగులులేకండా అలాగే వండి పోతుంది కాని ఎదిగిన కుమ్యరిప్పురుగుకుండే రెక్సలా కాళ్ళూ ఇతర అవయవాలూ గ్నూ లోపున. పెరుగుతూ. లభివృద్చి అవుతూనే వుంటాయి

కొద్ది కాలమైన తరువాత ప్యూపాలోనుండి ఎదిగిన కీటకం బైటకి వస్తృంది ఈ కీటకం చరి కాలమంతా నేలలోనే గదుప్పుతుంది. వసంతకాలం అయేటప్పటికల్హా తన శిరస్సృునూ కాళ్ళనూ ఉపయోగించి వేలరోనుంచి పాకి బయటకు వచ్చేస్తుంది

కుమ్మరిపురుకు తన (కమౌభివృద్దిలో క్లిష్టృమైన రూప భే డాన్ని పాందుతూంది (పతి కుమ్మరి పురుగూ కూడా తన (కమాభివృద్దిలో నాలుగు దశలను పాొందుతూంది (గుడ్డు లార్పా ప్యూపా ఎదిగిన కీటకము ఈ నాలుు దశంకూలోన్లైన రూంభేదాన్ని నంపూర్మ్మ రూపభేదం అం౮ారు సం పూర్మ్శ్మ రూప భేదాన్ని పొందుతూన్న కీఎకాలకిందకి. వస్తుంది. కుమ్మరివురుు

సాధారణంగా కుమ్యరిపురుశులు వాటి జీవితం నాలుగో యేట ప్యూపాలనుండి ఒయంకు వస్తాయి. అయితే జీవిత పరిస్థితులను అందులోనూ ముఖ్యంగా తాప్మకమాన్నీ పోషబనూ అనుస రించి. కీటకముయొక్స (కమాభివృద్ని దక్షిణ (పాంతాల్మో రెండు మూడేళ్ళలోనూ. ఉత్తర (పాంళాల్ళో ఐచేళ్ళపాటూ జరగవచ్చు. ఆందుచేతనే కుమ్మరిప్పురుుుల సంఖ్య్యపతీ మూడేళ్ళకూ (వతి ఐదేళ్ళకూ 'ొచ్చు అవుతూంటుంది

కుమ్మరిపురుగులను పమరిచరుగులు | వో (వారమై న చీడపురుగులు ఆడవుఃకు

నిరోధించడానికి చర్యలు ఒంట నూ. కుమ్యరివురుగు. లార్వాలు. హెచ్చు వాలా హా హానిని కరిగిస్తాయి పైన్‌ (సూదాకులచెట్ట) మొలకల వేళ్ళను అవి తినే స్తాయి ఈ కీటకంయొక్క హానినుండి రక్షక అటనీ (శేణులను. కాపాడడం అత్యంత ముఖ్యమైన విషయం

వీటిని నిరోధించడంలో ఎదిగిన ప్పురుళలను పోగుచేయడం ఒక విధం ఉదయాన్నే వురుకులు ఇంకా చలితో తిమ్మిరి పట్టిపోయున్న స్పితిలో చెట్టుకింద టార్బాలన్‌ పరచి చెట్టును కుదుుతే అవి టార్చలిన్‌లోక్షి రాలిపోతాయి. ఈవిధంగా కొద్ది సేపటిలోనే వేలాది వురుశులను పోగుచేయవచ్చు ఇలాగు పోగుచేసిన తరువాత వాటిని వేడీనీళ్ళలో పడేసినట్ట్య, యితే అవి చచ్చిపోతాయి. పందులకు చచ్చిన

లగ

వురుగులు మేత్మ్యుకింద ఉపయోగవదుతాయి. చచ్చిన వృురుగులను ఎండపెట్సి గుండకింద నలగ్మొట్టి గుండను పశువుల మేతలో కరిపి కూడా ఇవ్వవచ్చు లార్వాలు. విస్తారంగా పెరుపతూన్న నేంలో విషపదార్శ్జాలనుగల(దావణాలను పిచికారీ చేయడం వల్ల కూడా కుమ్మరిపురుసును నిరోధించవచ్చు ఈవిధానం (పత్యేకమ్టైన సాధనాలను వినియోగించి జరి%_ంచవంసి వుంటుంది విమానాలను ఉపయోగించి కూడా కుమ్యరివురును పట్టిన అడవులపై (కిమినాశక చూర్మాలను చర్మివచ్చు (వన్నలు 1 కుమ్మరిపుడుుు ఏవిధంగా అభివృద్ది అవుతుంది) 2 ఈ కీటకాలను. నిరోధించ డొనికి ఏయే. చర్యలు అవలంబింపబదుతున్నాయి” అభ్యాష్యకియలు 1 వసంరక్షాలంలో కుమ్మరివురుశులను కొన్నింటిని పట్టుకో వాటిని ఒక సపెళ్ళలో పెట్టి ఆ పెళ్ళిలో కొన్ని లప్పుడే కోసిన బర్చికొమ్మలను వుంచు. ప్పురుగు ఆహారాన్ని ఎలా తింటుందో కనిపెట్టు 22. మీ (పాంచ ల్ఫో కుమ్మరివురుగులు హానికఎగజేస్తున్న పక్షంలో వాటిని పోళుచేసేందుకు ఏర్పాటుచేసి. వాటిని కోళ్ళకూ బాళులకూ పందులకూ మేతగా ఉపయోగించండి క ర్‌ థ్థ్‌ 27, శేబీజీ సీతాకోకచిలుక, వనంతకాలంలోనూ వేసవి కాలంలో కూరగాయల తోటలో తెల్లరంగు విర్యాణమూ. జీవితమూ లం నౌ లంగ నూ గా ణి లారా. సీరాకోకచిలుకట (46వ వటం) ఎగురుతూండడం మనమందరం చూస్తూనే వుంటాం ఇవే కేబేజీ సీతాకోకచిలుకలు వీటిలో తెల్గరెక్కలమీద _ నల్శచుక్కలున్న కీటకాలు / | / జో కూ టా. 4 భల న శ ధల మం! గే స. న్‌ా శ / సలల త్య 1 ధంత షీ హో టి భ్‌ స షస (0 చనద శ జ్తర్తోగకీ నై. లం 0. ణ్‌ = వసో ౮ ॥ ర సట ల శం స గివె యం య ల న చన ల్‌ పంక పా న్‌ కట పహ. ఖీ ఉం [సం భాస యును ల షః లి 1. పం భ్‌ స | పం... ట్‌ ష్టం. రు ర్‌ /( తో న! పు న శ ళ్‌ ల్లో లు గప /// టం లి! టం? గో ల్లో కడ, గే రా ళీ హం తృుళట్సి చ తీరవ పటం కేబేజీ సీతాకోకచిలుక కేలా (గుడ్డను పెట్టుతూన్న సీతాకోకచిలుక 2 - అకువురుగు 3-వ్యూపా 4 - సీతాకోకచిలుక (ల స్‌! [రా వ్ర

ఆడవి చుక్కలులేనివి మగవి సీతాకోకచిలుక రెక్కలు గే వెడట్పుగా. వుండి. కడమ. కీటకాల రెక్సలకంయె. వీటి యమో కెక్సల నిర్మాణం. వేరుగా. వుంటుంది... సీతాకోకచిలక ణి రెక్కను మనం ముట్టుకున్నయెడల మన వేళ్ళకి తెల్బని వై న ఏ పొడి అంటుకుంటుంది. ఈ పొడిని సూక్ష్వదర్శనితో / నే గ్‌ పరీక్షించినట్సయితే. ఈ పొడి నూక్ష్మమము ల్సైన క్రైటిన్‌ 4. షై పొలుసులు తప్ప మరేమి కాడు లని మవకి లెయస్తుంది క్ర ల్తాస్న శెక్కయొక్క ఉపరితలం లంతటి మీరనూ వుంటాయి జ ఈ పాలునులు ఈ కారణంచేత నీతాకోకచిఎయకంను అెపిడాస్ట్రరా అంచారు అనగా పొలునురెక్టల కీలరాలు ళ్‌ తె అన్నమాట శేబేజీ శీతాకోకచిలుకకు.. శిరప్సుమీద పెద్ద త్వీ7వ పటం సీతాకోకచిలుక శిరన్ఫు మిశమ చకతువులూ. బాగా లభివృర్చి పొందిన గద (అధికీకరింవబడింది) ఆకారంగల మీపాలూ వృంటాయి (47వ వటం) 1 - మీసాట 2-- మ్మిశమ చకువు 3 - కేజేశ్‌ సీతాకోకచిలుకకము మంచి చాక్షుషజ్నానం ఉంది తుండం ఉం. తుండంలో కొంతఛాగం... వ్రాస్తకవల్ళ లది తన మార్షాన్ని సులువుగా తెయనుకుం (లనేకరెట్ళు అధికీకరింపఒడింద్సి టుంది. పువ్వులలో వున్న మకరందాన్ని అది ఆహారంగా తీసుకుంటుంది మకరందంతో వున్న పూలచెట్మకోనం ఎంతో దూరం ఎగిరి వెళ్ళుతుంది అది పువ్వుమీద వాలి తన తు౦డాన్ని పువ్వుయొక్త మకటంతోకి చొప్పించి తీయని రసాన్ని పీల్చేస్తుంది తనివి కీరా మకరందాన్ని (తాగి తన తుండాన్ని రీచుట్ట్మకింద చుట్చేసుకొని ఎగిరిపోతుంది వసువ్పురంసుగం. (గుడ్డను. సీతాకోకచిలక ఆకుల వెనుక న్నైప్పున కుప్పగా (కమౌభివృద్ని హాం "పెడుతుంది _గుద్నలోనుంచి బయలువెడలే లార్వాకు ఆకువురును అ౨ కేకు ఈ ఆకుపురుకుుకూ సీతాకోకచిలుకకూ ఎక్కడా పోలికేవృుండదు ఆకుపురుగులు |కిముంలాగా ఉంటాయి చూడ డానికి. కాని వాటికున్న క్షైటిన్‌ పార కాళ్ళూ నోటి అవయవాలూ స్పెరకిల్సూ - వీటినిబట్టి అవి కీటకాలే అని స్పష్టంగా తెలిసిపోతుంది. లార్వాలు కేబేశీ చెట్టు ఆకులను తీనివ్లూ మారశాయ తోటంకు తీరని హానిని కలుగచేస్తాయి ఈవిధంగా ఆకుప్పురుసు ఆకులను భక్షించేందుకు నీతాకోకచిఎకలాగున కాకుండా దీనికి ఆకును కొరికే నోటి ఉపకరణాలు ఉంటాయి లార్వాలు ఎదిగి అనేకసార్డు పారలు విడిచి చివరకు ప్యూపాలట గా మారిపోతాయ అలాగు మారి పోయే ముందు లార్వాలు ఇళ్ళనోడలమీదకూ కంచెలమీదకూ. చెట్ల కాండములమీదకూ పాకి పట్టు సెట్టి పట్టమూలంగా వాటికి అంటుకుపోతాయి. ఈవిధంగా పట్టు పెట్టిన తరువాతనే లార్వాలు ప్యూపాలుగా మారిపోతాయి. ఈ వ్యూపాలనుండి ఎదిగిన కీటకాలు బయటికి వస్తాయి గ రగా

సంవత్సరంలో కేబేజీ సీతాకోకచిలుక తరాలు రెందు అభివృద్ధి అవుతాయి. చలికాలంలోని వ్యూపాం నుండి వనంతకాలంలో చ్లైటికి వచ్చే సీతాకోకచిలుకలు మొదటి తరానివి వేసవికాలంరో బైటికి వచ్చేవి రెండవ తరానివి కేబేతీ సీతాకోకచిలుకయుక్ట (కమౌభివృద్దిని లధ్యయనం. చేయడం. ఫలితంగా. దానిని నిరోధిం చడానికి దాని (గుడ్డను నాశనం చేయడమే. ఉర్తమమ్టైాన మార్మమని మకు రెయస్తూూంది. కేబేడ్‌ ఆకులను అడుశనుండి చూనినల్టయితే కువ్పలుగా వున్న పసువ్పచ్చని సీతాకోకచిలుక (గుడ్డు సులభంగా కన బడుతాయి. ఒక మాటు వేలితో గట్సిగా రాస్తే రేవుపొద్చున్న చీడవురుగులుగా తయారయే 30-40 త్సను నువ్వు నాశనం చేసేయగంవన్నమాట అశడ్దచేసి (గుడ్మను నాశనం చెయ్యకపోతే. తరువావ ఒక్కొక్క. ఆకువురుగునే నాశనం చెయ్యవంసే. వస్తుంది శేజేజీ సీతాకోకచిలుకను. నిరోధించడానికి మౌానవుదు సలిపేయత్నాలరో ఈ ఇర్నూమన్‌ చాలా సీతాకోకచియకంయొక్స పరవ్పష్కృముల సహాయం అతనికి లభించుతూంది పరప్పుష్క్టృములు జ్‌ పాం ఇవ ఉల్మిపారలాంటి నాలుకు రెక్కలను కలిగిన చిన్న కీటకాలు వీటి ఇక్నూ మన్‌ ఈగలు అంటారు. ఇ) శేవేీ సీతాకోకచిలుకయెక్క ఆకువురుకును నాశనం చేస్తాయి ((4ీరివ పటం) నీతాకోకచిలుకటె..క్క ఆకువ్పరుగును నాశనం చేేటప్పుడు ఈ ఈగలు వురుగులమీన వాలి తమ షై సు సా వ్‌ గ్లో న్‌ /ో ఫు శా లాం ళం నై 11! గ కాళ హటీ శ్ర (ఫ్రై గ్గ [చ కశ య [1 (౫ కీ ఇర అండ గం "శు రో! ళా (ర జై య లాట హా పల ళా జీ ఆతా బో, జల భయా న్‌ గారా గట నో టం. కలో తీరివ పటం ఇక్నూమన్‌ ఈగ ఎడమ. పటం -- చిన్న అకువురుకు శరీరంలో ఇక్నూమన్‌ ఈగ (గుద్దు పెదుతూంది (అధికీకరింపబడిన పటం). కుడి పటం -- చచ్చిపోయిన ఆకుప్పురుగుపైనున్న ఇక్నూమన్‌ యెక్క (గుడతిత్తులు ఉదరం కొనకుండి ఓవిపోసిటర్‌ (అండనాశకంటకం) అనే నూక్ష్మమైైన గొట్ట చో. వురుగుయొక్క చర్మంలో రంగం పొడిచి ఓవిపోసిటర్‌ ద్వారా పురుగు శరీరం లోపల తమ (గుడ్మ ను పెట్టుతాయి ఈ (గుడ్సనుండి. వెలువడే లార్వాలు పురుగు శరీరంలోనే లభివృద్ది అయి. పవురుుు బతికివుండగానే పురుగు శరీరాన్ని తినేస్తాయి. ఈవిధంగా శేదేజ్‌ సీతాకోకచిలుకయొక్క ఆకువ్పురుగులు. ఇక్నూమన్‌ చే ఒక్కొక్క వ్వుడు పంపూర్ణంగా నాశనం గావింపబడుతాయి ళ్‌ ల్‌ో

(వశ్నలు 2 శేజేక్‌ సీతాకోకచిలుక ఈశ జీవితాన్ని ఎలా గడువుతుంది? 2 కేబేతీ సీతాకోకచిలుక ఎలాగు అభివృద్శి పొందుతూంది” ౩ శేజేశీ వీతాకోకచిలుకను ఏవిధంగా ఎదుర్కోవాలి. ఎప్పుదు ఎదు ర్కోవాలి? శే శ్రేజేజీ సీతాకోకలిలుకను నిరోధించడంలో ఏ కీటవాలు మనకు సహాయపడుతున్నాయి ఏవిధంగా నహాయపడుతున్నాయి ?

అభధ్యాస్యకియలు 1 శేజేశీ పీతాకోకచిలుకయెక్క బీవనమాధిరో వున్న ప్యూసాలను వెతికి తెచ్చి వాటిని క గాజుజాడేలో వుంచి దానిని గాడ్‌ గుడ్డతో మూసిపెట్టి జాజీని వెచ్చని స్థలంలో వుంచు సీతా కోక్తచిలుకటు ఎలాగు అభివృర్శి అవుతాయో గమనించు లై. వేసవికాలంలో. కేబేశీ సీతాకోకచిలుకల అరుప్పురుగులను పోగువేసి వాటిని గాజుజాడీలో వుంచి వాటికి ఆహారం ఇచ్చి వాటి రెట్టలను తీసి జాడీని శ్యుభంచేసి. ఆకువురునులు ప్యూసాలలోకి ఎలా మారుతాయో జ్యాగత్తగా గమనించు 3 కేబేశీ సీతాకోకచి లుకయొక్క (కమాభివృద్నిని తెలియజేయడానికి అవసరమైన. వస్తువులను పోగుచేసి (పదర్శించు శమీ పారశాల తోటలో కేబేజీ సీతాకోకచిలుకను నిరోధించడానికి తగిన చర్యలు తీసుకో

ళీ ర్‌ 28. ఆసియాఖండవు, లేక వలసపోయే మిడుత వలనపోయే ప మిడుతయొక్క జీవితం లనపో మిడుత వ్యవసాయపు పంటలకు అత్యంత (పమాడకరమై। న లాటా చీడప్పరుుు చూద్దానికి అది పెద్ద ఇలకోడిలాగ వుంటుంది. కాని దీని మీసాలు ఇలకోడి. వాటికంటు. కురుచగా వుంటాయి (49వ పటం) గ న్‌

స్స | /

| ళ్‌

గానా వ ల! గ

వేం (౫ టా లా | సల్‌ 1 షన లన నమ నలం మ [1 గ్‌ “మోటా చాస జల్‌ బ్‌ రతా. న చన న సా కను అయ మతుటా్తుు నుట న మాట తృ్రవ పటం మిడుత దాని _కమూభివృది

మిడుతకు మూడజతల కాళ్ళుంటాయి కాళ్ళు ఇఖండముంను కంగ నృంటాయి. వెనుక జత కాళ్ళు అన్నిటికం లు బాగా లభివృద్ది పొందాయి కడమ జతంకంళు ఇవే సొదుగైనవీ బలంగా వున్నవీ నేలను కాళ్ళతో ఒంంగా తోసి గుప్పున ఎగిరి దూరంగా గంతులేల్తంది ఈ కీఎకం

గల్చిగానూ నిడివిగానూ వన్న రెక్ట పెళ్ళాల అదన వెడల్పాటి చెక్కలుంటాయి. మిడత ఎగర కుండా వున్నప్పుడు ఈ రెక్టలు విననక్యరలాశు ముడుచుకొని రెక టా పెట్టాల అడుున వుంటాయి ఎదిగిన. కీటకం. చక్కగా. ఎరళయకపుతుంది

మిదుతలయ. (బహ్మాండముల్లైన దందుర్నో. పోకువడి. బహుదూర. (పాంతాంనుండి. ఎగిరివస్తూ అవి (పజననమ్హైయే స్థలాలనుండి ఎంతో దూరంగా వున్న (పచేశాలలో వున్న పంఓ లను ధ్వంసం చేస్తూ వుంటాయి. వెనుకటి రోజుల్లో ఈ కీటకాల దందు వెడరిపోయిన తరువాత సన్యశ్యామలంగా వున్న సంట భూములు గొద్ముపోయి మోదుతేరిన మొక్కల అవశేషాలతో ఎడార్జలాగు పాడ్లై పోయేవి మిడతయొక్క జీతాన్ని (కమవద్చతిరో. అధ్యయనం. చేస. తెయసుకోనంతవరకూ అజ్నానుల్లైన రైతాంగం. మిడుతల బాధను దేవుడు నిధించిక శిక్షకింద భావించుతూండేవారు

వలసపోయే మిడదుతలు నరస్ఫుఎు నదులు గల్మపై్పై మొరిచే రెల్టులోనూ తుంగల్నోనూ (చజననం అవు తూంటాయి. ఈ స్పృలాల్నో వేసవికాల ద్విరిచూర్చభాగంతో. ఆడుమిడుత. దారి పొట్ట వెకుక కొనను భూమిలోకి తొల్చి తొల్చిన కన్నంలో (కుడ్మను పెట్టి (గుడ్డను శ్నేష్మంతో కశ్చేస్తుంది. నేలయొక్క రేణువులతో ఈ శ్లేష్మం కరిసి (గుర్గచుట్లూూ ఒక గుళిక ఏర్పదుతుంది ఒకాక్క గుళికలో ఏనై (గుక్మ వరకూ వుంటాయి. గుళికటు ఏర్పడ్డంవల్న గుడ్డకు అతివృష్నివల్శ గానీ అనావృష్నివల్మిగానీ ఏమీ హాని కలగదు వచ్చే సంవత్సరం వసంతకాలంవరకూ (గుడ్డు ఈ స్పితిరో వుంటాయి వరదల కాలంలో అ౨ వీళ్ళలో మునిగి వుంటాయి. వసంతకాలం వరదనీరు తీసిన తరువాత (గుడ్డు అభివృద్దిపాందడం (పారం భించుతాయి ఈ కాలంరో (గుడ్డు విడి వాటిరోనుండి లార్వాలు బయటికి వస్తాయి. ఈ లార్వాలు ఎదిగిన కీటకాన్ని పోలివుంటాయి

ఈ లార్వాలు నీటిరో చుష్పుతుష్పుమని గంతుతూ వుంటాయి. వాటిని నింఫ్‌లు (జిలకశ్యలు) లం టారు ఇవిఅతి తిండిపోతులు తరుచు అవి తామున్న రెర్ముతుంగలను వదిలి దగ్నరలో వున్న గోధుమ పొలార్మోకి వరనవెళ్ళుతాయి. ఈ గోధుమ పాలార్నో అవి త్వరగా ఎదిగి ఐదుసార్జు పారవిడిచి తరువాత ఎ్యూసా చశను పొందకుండానే ఏకంగా కీటకంగా మారిపోతాయి

ఈవిధంగా. మిడుతటెక్స (కమాభివృద్ది అన్ని దశలకు అనుఛభవించకుండానే అసంపూర్ణ్మ రూప భేదాన్ని పాందుతూంది

సోవియట్‌. దేశంలో అక్షోఒరు. మహా విష్ణవానికి ముందు. మిడుతుంను నిరోధించడానిక్షై రష్యా

వడళయ సదాతే దేశంలో తీనుకున్న చర్యలు ఏ మొతమూ సరిపడేవి కావు తీసుకున్న చర్య త్య లున్నీ ఏమిటంటె లోతుగా నిటారుగా వున్న అడ్ముకందకాలను తవ్వడం

సాలా వింఫ్‌లను పట్టడానికి మాతమే అవి పనికొచ్చేవి నింఫ్‌లు కందకార్శో పడి పాయి అహారం చొరకక ఆకలితో అందులో చచ్చిపోయేవి

ఫ్ర

సోవియట్‌ (చభుత్వర్నకింద దేశం తశ పొంత వ్వెమూనిక రసాయనిక పర్శిశమలను అభివృర్మి చేశుకొంది. మిడుతలు (పజకనమ్హైయే స్పలాలప్టై (కిమినాశక పదార్చాలను చర్చి డానికి (వపంచంలో వున్న లన్ని. దేశాల్మ్గోనూ. (ప్యపధమంగా విమానాలను ఉపయోగించిన చేశము సోని న టా వ గో జగ జ యట్‌ చేశమే. మిడుత ఏస్పలాల్నోనైతే (గుడ్డను పెడుతుందో ఆ స్పృలాల్మోనే మిడుతంను ఎదుర్కోవడం ఇప్పుడు జరుగుతూంది. ఈ విధానంవల్న లవి గోధుమ సైరు పై బడే లవకాశం పూర్తిగా తొలించి వేయ బడుకూంది. మిడుతల డండును ఎదుర్కోవడానికి ఇరాన్‌ ఆఫ్‌ఘనిస్మాన్‌ మొదల్సైన తన పొరుగు దేశా లలా ఇతర దేశాలమా కూడా సోవియట్‌ చేశం సహాయం చేస్తూంది (వశ్నేలు 1 మిడుక ఏవిధంగా అభివృది పాందుతూంది) 2 మిడత ఎట్టి హానిని కయగచేన్నంది” మిదుతలు. ఎదుర్కోవడానికీ సోవియట్‌ దేశంలో ఏయే. చర్యఎ లీటకోఒడ ఈన్నాయిి ర 29. చించి పేను వపందం. దక్షిణ (పాంతాల్నో వున్న పొలాలు తరుచు చించి పేను లనే చించి పేను బీఎచరం "= చణ ణ శ లాలా. చీడపురుగువ్ను (50వ పటం) నష్కృపడదం సంభవించుతూంది ఇవి పసు ప్పవ్చదాయతో .. బూడిదవర్మం _ కరిగిన కీటకాల. వీటి... రెక్కపెప్పైలప్తైన. చలువంత్నా ౫ గీతల్మాంటి. గీరలుం వాయి ధాన్యవు కంకుంలో గింజ ముదురుతూన్న నమయంఠో వెన్ను కాడలమీద అవి అవకరంగా లిరుగుతూంటాయి కంకుల్నో వున్న గెంజరోకి వాటి అవి తుండాలను చొప్పించుతాయి వాటి తుండాలద్యారా గింజలోకి అవి పీచికరీ చే లాలాజం౦లో. లవళకాలుండడం ( ' చ్‌ సో (న. లై అప 2 తి 4 ల 50వ వటం చించి పేనూ దాని లార్వాలూ (౨౦కెఎయ అథివ)ద్ని (కమౌన్ని తెలుపుతున్నాయి) వ్యు గింజలో వున్న పదార్భం అందురో _దవించి ఆ ్యదావకాన్ని ఆవి వీల్చేస్తాయి దానితో గింజయెక్క బరువు తగ్శిపోయి మొలకెత్తే. సానుర్వ్యాన్ని కోల్పోతాయి ఇటువంటి గింజినుండి విసరిన పిండి చేద వుండి నాణ్యం బాగా కొరవడిపోత ౦ది గోధుము ర్హై బార్జీ పైరులు కంకులమ “పెళ్ళే సమయంలో ఆకు వెనుకను చించిేను (గుద్కు "పెడుతుంది. త్వరళోనే (గుద్దువిడి వాటిరోనుండి లార్యాలు బయటకు వస్తాయి ఈ లార్వాలు ఎదిగిన ర2

కీఎకంలాగే వుంటాయి. కాని వీటికి రెక్సలండవు. ఎదిగిన కీకంకంటె ఇవి చిన్నవిగా వుంటాయి ఖౌడా. లార్వా అనేకసార్లు పారవిడిచిన తరువాత ప్యూపా దశను పాొందకుండానే అది ఎదిగిన కీటకంగా మౌరిపోతుంది ఈవిధంగా ఎదిగిన కీటకాన్ని పోలి వున్న లార్వా అ్యాపా దశను పాందకుండానే కీటకంగా. మారి పోయే రూవభేదాన్ని ఆసంపూళక్మ రూపభఖేద౦ం అంటారు పంటకోత అయిన తరువాత పేనులు పాలాలలోనుండి వలసవెళ్ళిపోయి. అడవుల అంచుత్నోకీ వెళ్ళిపోతాయి. అడవుల్లో నేలమీద రాఠిన ఆకుల్మకిందకి దూరిపోయి. చరికాలనుంతా అలాసు గడిపేస్తాయి వసంతకాలం వచ్చి నేలవెచ్చగిలిన తరువాత పేనులు వాటి దీర్చన్మిదనుండి మేల్కొని తిరిగి పాలార్బోకి ఖు యు వెళ్ళిపోయి. అప్పుడే పచ్చగా పెకిలేస్తూన్న ధాన్యవు మొలకలను కొరకడం మొదలుపెడతాయి ఈ చించి సేనును నిరోధించడం ఏలాగో చాలా కాలంవరకూ తెలియలేదు చించి ేనును చవ ఇటీవల ఈ కార్యంకోసం కోళ్ళను వినియోగించడం మొదలు పెట్టారు నిరోధించే చర్యలు ౧ యట లా. శరత్కాలంలో కోళ్ళను. చ్యకాలను తగిలించిన (పల్వేకముల్తైన గూళ్ళలో చోటనుండి ఒక చోటకు తీసుకువెళ్ళుతారు. పొలాలనుండీ వచ్చేసి సమీపంలో వున్న అగవుల్నో ఆకుల్యకింద శీతకాలపవు చరినుండి తలదాచుకొంటూన్న కీఎకాలను కోళ్ళు ఏరుకొని తినేస్తాయి తినేయడంలో వేలకొద్బీ కీటకాలను తినేస్తాయి. ఈవిధంగా. రెండు లక్ష్యాలను సాధించడానికీ వీలవుతూంది. _వపమాడకరముల్లైన చీడప్పురుకులనుండి పొలాలను విముక్తిచేయడవే. కాకుండా. పనిలో వనిగా కోళ్ళకు మంచి వుష్క్టికరమ్షైన ఆహారం లభించి అవి మంచి బలంగా పెరుుుతాయి. కూడా ఈ ేనును నాశనం చేయగలిన విషపదార్హా, లు ఇటీవలవరకూ ఆవిష ౮ారింపబడక పోవడంవల్డ్మ నిన్నమొన్నటి వరవా ఈ "పేనును నిరోధించడానికి రసాయనిక పద్దతులు అవలంబిండలేకపోయారు గింజలోపల వున్న పదార్జాన్నే పేను పీల్చుతుంది అందుచేత మొక్కల ఉపరిభాగంమీద చల్మిన రసాయనిక పదార్భాలేవీ గింజల్మోకి వెళ్ళడానికి అవకాశంలేదు. అందుచేత. విషపదార్భాలు కీటకంయొక్క (పేగురోకి బా . ప! (వవేశంచడానికి కూడా అవకాశం కలగడంలేడు చించి పేనును నిరోధించడానికి సోవియట్‌ దేశంలో డిడిటి (కిమినాశక చూర్మాన్ని వాడుక చేస్తూన్నారు ఈ గుండ కీటకంయొక్క చర్మంగుండా శరీరంకోకి (పవేశించడంచేత శరీరమంతా విషమెకి్ని పోయి. కీటకం చచ్చిపోతుంది. ఈ పేలను నిర్మూలంచేయడంలో డిడిటి ౨ రోజుకూరోజూ హెచ్చుగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇటీవలి కాలంలో డిడిటిని చల్హడానికి విమానాలూ మోటారుబళ్ళూ వ అధికసంఖ్యలో వాడుకచేయబడుతున్నాయి.. ఫలితంగా వేలకొద్నీ హెక్టార్స ధాన్యవుపంట నాశనంగాకుండా రకేంపబడుతూంది (ప్రశ్నలు. 11. చించి పేను ఏవిధమ్నైన హానిని కలుగజేస్తుంది? 2 ఈ పేను ఏవిధంగా అభివృది అవుతూంది). 3 ఈ ేనును నిరోధించడానికి ఏమేమి చర్యలు తీసుకోబడుతున్నాయి”

ర్‌ 30. బంగాళాదుంపలకు పళ్ళే కొలరాడా సెంకుపురుగు, ఎదిగిన కొలరాటౌ (బంగాళశాదంప) పెంకువురుగు (చితవటం ౪) బాహ్యలకగాలు ఆ జా పరిమాణంలోనూ ఆకారంలోనూ నల్మచుక్కల కుమ్మరిపురుగులాగే వృుంటుంది కాని రంగుతో మాతం చేరుగా వుంటుంది ఈ పురుగుయొక్క వతి రెక్కపెట్బెపైనా అద్నుగా నలిని ఇంచుమించుగా సమాంతరముల్లెైన ఐదు పట్టీ లుంటాయి పట్చీలమధ్య పసుష్పచ్చని రంకసుం టుంది. ఈ చిహ్నాలకుబట్టే ఈ పురుగును నల్మచుక్కల కుమ్మురివురుగుముండీ బంగాళాదుంపలకు పళ్ళే కడమ చీడపురుసులకుండీ. గుర్తువట్టడానికి వీంపడుతుంది ఒంగాళాదుంపలు వుట్లిన స్వానమూ బంాళాదుంపలకు పళ్లే పెంకుప “పంకుష్పురునులు ఫు యు ల 7 రాలు రుకుల సృట్తిన స్వానమూ అమెరికావే అమెరివాముండి పన్సిముు యూరప్‌కు కఠిగించే హాని ట్‌ థి టు లా ఎగుముతులతో లూడా ఈ చీకప్పురుుు ఈ శతాబ్బంలో ఎగుమన్తైంది ఈ బంగాళాదుంప. సెంకువురుగు అసుపడిన చోటల్నా బంగాళాదుంపచెట్సయొక్క కాడంఎనూ ఆకంనూ కారికేష్తూ అపారమైన నష్టాలను కంగదేస్తూూంది బంగాళాదుంప పెంకువురుగు.. చలికొలమంతా. నేంరోనే గడుపుతుంది వనంఠకాలంతో అది “స్టకొచ్చి చుట్టపకల (పాంతాల్మోక్‌ అతిర్వరా వ్యాపించి పొలాల్లో వున్న మొక్కలను ధ్వఎసం చేయడం పారంభించుతుంది. ఆడప్పురుగు తన (గుడ్డను ఒంగాళాదుంపసయొక అకులమీద సెడుచుంది (గుద్క ( న ష్‌! ౪ ౪ గా నిడివిగా వుండి కమలాసందు వర్నాన్ని గలిగి రాసులురానులుగా. వుంటాయి వీటికుండి కమలావందు వళ్శ్శం గరిగిన లార్వాలు బయలు వెడలుతాయి ఈ లార్వాలు బంగాఛాడదుంపయొక్క ఆకులను కొడంకూ తినే స్తాయి. వీటికి ఎంత ఆహారమూ కూడా చాలదు అందుచేత ఆహారాన్ని బాగా మెక్కి అవి త్వరా ఎది మొక్కలను. వదిలిపెట్టి నేంలోకి. (ప్రవేశించి అక్కడ ప్యూపాలుగా రూపొందుతాయి. వ్యూ పాల్మోనుఐడి వెలువడే పురుగులు రెండవ తరానివి శీతోష్ట స్పితివిబశ్చి వ్యవసాయ సంవత్సరవు వేసవిరోనే బంగాళాదుంప "పెంకుపురుగు యూరప్పరో ఒకటి రెందు తరాలనూ అమెరికాలోని ఉవ్మ్య్యపాంతార్నో నాటు ఐదు తరాలనూ (వజననము చేస్తుంది సయ్‌ కనబడిన. పెంకుపురుకులనన్నింటినీ వెంటనే వాటిని కెరుిను నూనెరోనో అం. చ, జో, జ్‌ క్యా ళో లేదా సంతృప్తమ్టైన ఉప్పుదావణంరోనో పడేస్తే ఆవి చచ్చిపోరాయి. ఈ కా గా వనపుతి సె వచ్చే వాళదుంవ లోపు నతి రక్షణ ఇన్‌ స్పెక్టరుకు కబురుచెద్యూలి అతను క్ఫ్‌వరకూ కాలా పురుగులను డ్తి క్తి డా వ "పెంకు ఏంకు్యురుగును పురుగుల; (చావంలోనుండి సై తీయకుండా అలాగే వుంచాలి సెంకువు లహ రుగు పోలిన శ వ "మె విదొధిచే చర్యలు పురుకు. పట్టిన. (పతిమొక్కనూ చత్యేకంగా. గుర్తును పెట్సి ఆాాాపాా. వుంచాలి బతికున్న సెంకుప్పురుగులను పాలంనుండి ఎంత మొతము బయ-ఎకు తీసుకువెళ్ళకూడదు. ఎందుచేతంటే.. ఏమౌద వశాత్తూ వాటిలో ఒకటై నానరే జారికిం్య్యద పడిపోయిం దంటే పురుగు ఇతర న్యలాలకు వ్యాపించడానికి అవకాశచేర్చడుతుంది కలీ

(వక్షలు 1 బంగాళాదుంప పెంకువురుగును ఇవర కుమ్మర్కిరునులనుండి. ఎలాసు పోల్చకో గలం) 2 ఎందుచేత బంగాళాదుంప ెంకువురుగు (వమాదకరమ్టైనదిగా భావింపఒదురూంది” 3 బంగాళా దుంప పెంకుప్తురును విధంగా పెరి లభివృద్ని అవకృకూంది” 4 బంగాళాదుంప పెంకుురును కనఓడీన తరువాత. ఏమి చర్యలను తీమకోవాలి)

ర్‌ 31, వ్యవసాయపు తెగుళ్ళను నిరోధించే చర్యలు, కుమ్మరివరుు మిడుత చించి పే దేశీ సీతాకోకచి' చి మ్వాల చర్యట గైరివు దుత చించి పేను కే చాకోకచిలుక. కాడ్మిన్‌ నాలా చిమ్మట -- వీటి గురించి పేరొన్న విషయాలవల్మ్మ్య ఈ హానికరములైన కీట / '/?/| ల శ్రి 7. శ శ చ (| 1 దర ని మాం మ! ॥ | వాజ్‌ న యాం... ర్వా 1 డ్‌ తా ఈ, శశీ (క్రీ /' (ర్త ( ః ం బళ య్‌ చ యీ న కం ౪ వైప ఖో ౮ స్త్‌ క శ (స? సనా ష్‌ న్‌ = - టల్‌ ఈ లీ కం 0 మా? ఎం వస్తారో. ర శశీ. న! ॥ గ్ల శనం. ఉస డా వి కీటక ఖ ఉం? అ శఖ

• తు నట! టమ గ్‌ క / ్‌ నాక్‌ 1 ఈ *4 పనే సట నఖ గ నే నూ. వ్య స ల్నత్నా డి 51వ పటం కీటకాలు చిక్కుకోడానికి 52వ పటం. కీటకాలను పట్టడానికి తవ్విన చెట్టుకాండం చుట్టూ చే శ ఏర్పాటు కందకం కాలను జయ్య్మ పదంగా ఎదుర్కోవడానికి వాటి జీవిత విధానాన్ని తెలుసుకోవడం అవసరం అని మనకు తెలుస్తూంది

కుమ్మరిపురుగు కేబేశీ సీతాకోకచిలుక గురించి పరించికప్పుడు సేర్కొన్నట్టుగా ఈ కీటకాలను ఎదుర్కొనడానికి నుళువ్హైన మార్గం వాటిని పోగుచేసి నాశనం చెయ్యడం

పండ్శచెట్టకు. పట్టిన చీడప్పురుగును ఎదుర్కోవడానికి అప్పుడప్పుడు చెల్మకాండాల చుట్నూ ఆరిపోకుండా వుండే జిగురు (దవవదార్హాన్ని ఒక పట్టీగా పూస్తారు. చెట్టుకాండంమీద ,కిందుకూ మీడకూ పాకే హానికరముల్లైన కీకాలు జిగురు వదార్శంలో సాధారణంగా తగులుకుంచాయి. ఆపిల్‌చెట్ట కాం రారచుట్నూ గడ్డి తాళ్ళు చుట్టుతారు (51వ వటం శరత్సులో కేంకర్‌ పురుగు నీతాకోకచిలుకయె.క్క

ల! కూ ళం లు నొ త్‌

అకువుడుగు ఈ గడ్డి తాడులోకి పాకిరి అందులో దూరి. శీతకాలంరో.. తలదాచుకుంటుంది గడ్డిలాళ్ళను విప్పి వాటిని తగల బెబ్బేస్తే వాటిలో వున్న చీడప్పురుగుట... వాశనం అయిపోతాయి నేంమీద పాకే చీడవ్కురుగుంను నిరోధించడానికి (వత్యేకమ్నైన యంయతాలను ఉవయోగించి నిటా రుగా వున్న పార్గ్వాలూ గొతులూగల కందకాలను 8" ॥ (తవ్వి వాటిలో పడిన పురుశులను పచ్చుకుని నాశ వ చేస్తారు (52వ పట, యల ఆఇఆజా నం న్నారు (5 ప ౦) నో శెక్కలులేకులడా ఎగరలేని కీటకాలు ఉదాహ వ; [5 షత ట్‌ రణకు మిదుత. నింఫ్‌లూ.. బీటుగడ్త పెంకు యు మె న్‌ ్‌( వురుగులూ. కందకాల్నో సడిన తరువాత నిటా ణా ళ్‌ ణి రుగా వున్న కందకవు పార్భ్య్వాలను ఎక్కలేవు కంద | కాంగుండా అవి పాకి మధ్యమధ్య తీసిన చిన్నచిన్న గోతుల్నో పడిపోతాయి. ఈవిధంగా గోతుల్తో కీఎ (౬) ళం లు [| థ్‌ తై 5 కాలు పోగైన తరువాత (పత్యేకములైన రోకరియం | సో గతాలతో. వాటిని. నాశనం. చేసేస్తారు వ్‌ ( మజా చీడప్ప్కరుగులము. పోగుచేయడమూ చె యావ యాం కాండాలచుట్లూ. గడ్ని మోకులను. చుట్టడమూ రా కందకాలను (తవ్వడమూ. ఇంకా. ఇతర విధాలనను 53వ పటం. తుష్కారి వరించి చీడప్పురుగులను శౌరిరకంగా నాళనంచేసే కే_పంపు పిడి 2 -- పంపు సిలెండరు సిలెండరులో విధానాలను స్కూలచర్యలు అంటారు పిస్టను కిందకూ. మీదకూ ఆడుతూ వుంటుంది రసాయనిక విధానా వ్‌ గ క చీడవురుగులకు ప్రా పఎప్పయొక్క పిస్టను తీ -_ పంప్పురోకి గాలిని రసాయనిక వధానాలవ అను ఉపయోగించి చ క, న న ఆ? నా 'అఎర్ని వంపి పంపు సిలెండరురోక్సి (దవం (వవేశించకుందా ల 2 లీడవురుగురిను నాశ వుండెందుకు పంపుయొక్క ((ఎషక కవాటం గ్రాం నం చేసే మారాలరో ర్‌ ర్య్బరు గొట్టం 6-- రంధపు బిరదా లి 7 లోహపు గొట్టం 8 తుషార నాబిల్‌ 9- తుషా ఒకటీ వివిధములైన విషపదార్హాలను ఉవయో రిని వీవుకు తిలిందునే పట్టీ గించే మౌర్శం చీడపురుగులు తలదాచుకొనే చెట్లు చిన్న _ పాలాలో ఉన్నయెడల ఈ విషవదార్భా అను (పత్వేకమ్నైన చూర్మతుషార యంధాల తోనూ వీన్తీర్శమైన (వదేశాల్నో. ఉన్నయెడం విమానాలనుండీ చల్లుతారు. కీటకాలను పట్టుకోవడానికి. తీసిన ఒక కందపు గోతిలో పోగుపడిన లీడ పురుగులను నాశనం చెయ్యడానిని డిడి టి పోయడం 52వ సటంలో చూపబడింది కిట్‌

కడై 2లయౌోక తతత క. వాకా అటుల గాథ సతతి మథన ైాటాు స సై త ఇల! న మ న చె ఆ చాట అనను లే జక రా క! సభల ఆపాట టే కాటా తక్తేవ పటం వ్యవసాయపు పంటలకపశ్ళే చీడపురుగులను నిరోధించడానికి విమానాల వినియోగం కొన్ని విషపదార్జాలను (దానణ రూపంలో వాడుతారు (ఉదాహరణకు. నీళ్ళతో కలిపిన కెరసిను మానె డీడిటి పాగాకు కషాయం టొమాటో ఆకురసం) ఇట్టే (దావణాలను తుషార యంతాలను ఉపయోగించి చల్ళుతారు. (53వ పటం) పాఠశాల తోటల్లో మొక్కలకు పట్టిన పేలను - మొక్కలకు పట్చి వాటి రసాన్ని పీల్చివేసే చిన్న అకుషచ్చ. కీ_కాలు -- నిరోధించడానికి సాధారణంగా తుషారిని ఉపయోగిస్తారు వ్యవసాయ స్టైరులు పెట్టి న పెద్నసపెద్ద పాలాలపైన (కిమినాశక పదార్హాలను చల్గడానికి (టాక్టర్శకు. కట్టిన చూర్మతుషార యంటతాలను ఉపయోగించుతారు. వ్యవసాయపు పంటలను పాడు చేసే వీడప్పురుగులను నాశనం చేయడానికి విమానాలను ఉపయోగించడమే ఆర్జికంగా పొదుప్లైన విధావమూ మంచి. ఫలితాలను ఇచ్చే విధానమూ, అందుచేత ఈ పనికి విమానాల ఉపయోగం రోజుకు రోజూ అధికం అవుకూంది (5డీవ పటం) స్తూల చర్వలూ రసాయనిక ఎఏర్వలేకాకుండా చీడపురుగులను నిరోధించడానికి జీవశాాస్తీయ చర్యలు పల చర్య థ్‌ ల ధి లావాలా. బీవశా[స్తీయ చర్యలు కూడా ఉపయోగింపబడుతున్నాయి. చీడపురుగులను జీవశ్యాస్నీయ చర్యలద్వారా నిరోధించడమనగా చీడపురుగుల శ్యతువుల్లెన పకులు పరపుష్టృములు మొదలైన వాటి సహాయాన్ని తీసుకోవడమన్నమాట చీడపురుగుల ఇక్నూమన్‌తోపాటు (బై కో(గామ్‌ (55వ పటం) అనే మరొక శ్యతువు కూడా వుంది ఇదొక చిన్న కీటకం అనేక రకాల చీడపురుగు (గుడ్డలో ఇది తన (గుడ్గను పెట్టుతుంది. కాడ్మిన్‌ చిమ్మటల కాలం సమీపించేప్పటికి ధాన్యపు చిమ్మటయోక్క (గుడ్డ, లో ఇదివరకే (బ్హక్కోగాము. పెట్టిన (గుడ్లను వుంచిన సంచులను ఆపిల్‌ చెట్ల కొమ్ములకు వేలగడతారు. (గుడ్మిలోనుంచి బ్లైటకు వచ్చిన (కై కోగా 7-3 55 ఠా

॥ ములు కాడ్మిన్‌ చిమ్మట ఎక్కడ (గుడ్గను పెట్తిందో ఆ (1 చోటులు పసికట్టి ఆ (గుడ్గలో తన గుడ్డను పెడు శీ తుంది. కాడ్మిన్‌ చిమ్మట చీడపురుగుయొక్క (గుద్ద (4 లోనే వున్న (ట్రైక్యోగాము. (గుడ్డువిడి వాటిలోనుండి / తు క ెటకోటౌము. లార్వాలు చీడపురుగు (గుడ్మలోవే వుండి గ్‌ | నా వీడప్తురుగు. (గుడ్డను తొల్బుకొని భక్షించి. వాటిని గ లో (శే న్‌ శ వాశనంచేస్తాయి. ఆవిధంగా అవి అపిల్‌ తోటలను | // 1! గ్ర కాడ్మిన్‌ చిమ్మటనుండి రక్షిస్తాయి ం. స వ. వ్యవసాయశాం్త వం. ప్‌ో స స... స్ట్‌ యా సాంకేతిక చర్యలు లీ చర్యలు 55వ పన సీతాకోకచిలుక (గుడ్గలో అడ... కొడా (వధానప్వాతను వహించుతున్నాయి ెకకోగ్రామ్‌ తన (గుడ్డలను పెట్టు వ్యవసాయశ్శొన్త్ర సాంకేతిక చర్యలలో ఒకటి తూంది మొక్కల మొదళ్ళకు ఎత్తుగా కొండల్సాగ గొపవ్పులు కత్చడం కేబేశీ ఈగనుండి కేబేజీ చెట్టును కాపొడ్డానికి ఈవిధానం. బాగా పనిచేస్తుంది ఈ ఈగయొక్క లార్వాలు తెల్టని పాముల్లాగ వుంటాయి కేబేజీ చెట్టు వేళ్ళలో ఇవి (పవేశించి వేళ్ళలో నాళాలూ పారంగాలూ చేసి వాటిని తినేస్తాయి. చెట్టు ఎదగడం మానేసి చచ్చిపోతుంది. కేబేజీ మొక్కకు ఎత్తుగా గొప్పుల కట్టితే ఇది మొక్కకు దోహదంచేసి మొక్క. రెండన వరస వేళ్ళను పెట్టుతుంది. రెండవ వరస వేళ్ళు పుట్టడంవల్స లార్వాకం నాశనం కొక పోయినా... వేళ్ళు అధికమవడంవల్న మొక్క బతుకుతుంది వృవసాయశొ న్ర్ర సాంకేతిక చర్యల్లో చీడవురుగులు కలుపుమొక్కలకు. పట్టి వాటిని తింటూ వృర్చి అవుతాయి కాబట్టి కలుపు మొక్కలను తిసేపి వాటివి తగుల బెప్నేయడమూ, తరుణంలో పాలాలనూ కూరగాయల తోటలనూ తిరిగీ దున్నడమూ ఆయా పంటలకువళ్ళే చఛీడవురుగుల (కమౌభివృద్ధిని అనుసరించి తరుణానికి ముందుగానో కొన్ని సందర్భాల్లో తరుణం తరువాతనో విత్తనాలు వేయడమూ మొదలైనవి ఉన్నాయి చీడపురుగులకు నులభంగా లొంగనట్సి జాతులను వరణంచేయడం౦ కూడా చాలా ముఖ్యమైన విషయం ఉదాహరణకు నూర్యకాలతపువ్వు చిమ్మటను తట్బు కోగలిగే కవచధారిణి అనే మూర్యకాంతపువ్వుచెట్టు జాతిని ఒక దానిని పోవియట్‌ వరణవేత్తలు ఉత్పత్తి చేశారు తిరి

ఛీడపురుగులను సోవియట్‌. దేశంలో చీడపురుగుల నిరోధన దేశమొత ౦గా భారీయెత్తున వరాధండానకి జరుగుతుంది. విరోధన పధకాలు కూడా శదనుగుణృంగానే తయారవుతాయి సోవియట్‌ జేళ్చాలో సోవియట్‌. దేశంలో వనన్పతి రక్షణకు అంకితం కాబడిన (వల్కేక వంన్బ “లిమకూంచూన్న దన్నాయి చీడపురుగులు పుళ్చేన్నలాలు ఎక్కడెక్కడైైతే ఏర్పడుతున్నాయో న్‌ా రంతరం ఆచూకి తీన్తూండడానికి చక్కని ఏర్పాటు చేయబడ్నా, యి ఇలాంటి కాలా ఏర్పాట్టుండడంవల్స ఫలానా. ఫలానా (సాంతాల్నో.. చీడప్పురుగులు ఈటస్మించే అవకాశం వుండవచ్చునని ముందుగానే తెలునుకోనడానికి వీలుంటుంది (కిమినంవోరక పదార్జాలను రాశిస్టాయిలో ఉత్పత్తిచేయడమూ విమానాలను విన్నృతంగా వినియోగించడమూ వీటివల్బ చీడవురుగులు వ్యాప్తికాకుండా తక్షణమే చర్యలను తీనుకోవడానికి వీలుకలుగుతూంది. చీడవురుగులను నిరోధించే చర్యలను సుళువుగా అమలులో "పెట్టడానికి సమిష్టి వ్యవసాయ శతాలోనూ (వభుత్వత్షే తాల్ళోనూ వ్యవసాయ యాం తీకరణంయొక్క ఉన్నతస్థాయి. చాలా అనుకూలించుతూంది చీడపురుగులను నాశనం చేయడంలో యువక (వకృతి టపేమికులు -- పైయనీర్హూ సోవియట్‌ మ్కూలు పిల్లలూ -- చురుక్తైన ప్కాతను వహించుతున్నారు. సమిష్టి శ్మోతాలూ _వభుత్వక్మేతోలూ విర్ణయించిన కార్యాలను నిర్వర్హించినందుకు అఖిల సోవియట్‌ ఆర్భీక విజయాల (పదర్శనంలో పాల్పొనే అర్హతనూ బహునుతులనూ వీరు గడించుకొన్నారు (వశ్చలు 1 చీడపురుగులను నిరోధించడంలో కీటకాల జీవిచర్మిత అధ్యయనానికి మనం ఎందుకంత (వధాన స్మానాన్నిన్తున్నాం?. 2 చీడవురుగులను నిరోధించడానికి సోనియట్‌. దేశంలో ఎట్ట చర్యలు తీసుకో బడుతున్నాయి? అభ్యాస్మకియలు 1 జౌవధాలవ్నివులో డిడిటి గుండను కొంత కొని, మీ గదులలో వున్న చెట్లకు చీడపవ్పురుగులు పట్టిన యెడల వాటిస్నై చల్లు చీడపురుగులపై ఈ రసాయనిక పదార్భం ఏవిధంగా వనిచేస్తుందో గమనించు. 2 వేసవికాలంలో టొమాటో అఆకురసొన్ని తయారుచేసి పేనుపట్టిన మొక్కలపై దానిని పిచికారితో చల్ము, 3 మీ చుట్ట వక్కల నంభవించే చీడపురుగులను పోగుచేసి చిన్న (వదర్శనాన్ని తయారుచేయి $్‌ 32, వ్యాధి వాహకములగు కీటకములు, కొన్ని వ్యాధులకు కారణభూతములగు జీవులను వ్యాపింపజేసే అవేక జంతు మలేరియా దోమ వులను నేడు మనం ఎరుగుదుం అటువంటి కీటకాన్నిగురించి - మలేరియా దోమను (56వ వటల) మనం ఇదివరకే పేర్కొన్నాం దోమ వాలినవ్వుడు దాని వాటాన్నిబట్టి ఆది మళే రియా దోమో లేక మామూలు దోమో మనం తెలుసుకోగలం దోమ వాలినస్పుడు అదివాలే ఉపరితలానితో దాని శరీరాన్ని వమాంతరంగా సెట్టకొన్ని వుంచు ఆది మామూలు దోమ అలాగుకాకుండా అది కం

1 ఖ్‌ త్ర త ళీ స్మ | న! రి శ ౭ వా రా౯ారాలా గా నాన నారి గక కైనా | నాకనా కకునాన రా డై పమ రంంు స లే నా వీ క్‌ జే యా శై, టం (1 సైనా టో యావ జా యా. శ వలా వ నా కలన కా బోలే! చలా ల న హం ॥ మాడం చో న్‌ క్ష తే. వ్‌ స లూ స గ్గ స్ట ్‌ మా లా పా మాచ గరప మహా 56వ పటం మలేరియా దోమ (ఎడమ పటం) మామూలు దోమ (కడి పటం) 1౮ లార్వాలు 2 _ వ్యూపాలు 3 -- ఎదిగిన కీటకాల వాలిన ఉపరితలానితో దాని శరీరాన్ని ఒక కోణం గా పెట్టుకొని వుండి తన తలను వంచుకొని శరీరంలెఎక్క చివరి కొనను గాలిలోకి ఎత్తిపెట్టుకొని వుంటే అది మలేరియా దోమ అలలు తగలకుండా అట్బేలోతులేని నీటిపైన మలేరియా దోమ (గుడ్డను పెట్టుతుంది ఈ గుడ! ల్నోనుండి లార్వాలు వెలువడుతాయి. ఈ దోవమయొక లార్వాలు వాటి శరీరాలను సాధారణంగా నీచే ఉపరితలొనితో స మాంతరంగా వుంచుకుని వాటి శరీరాల వెనుకకొననున్న రెండు స్పై రకిల్సుద్వారా వాతావరణపు. గాలిని పీల్చుతాయి వీటిలో జేలుతూన్న నూక్ష్మజీవులను (బాకీ రియాలనూ (పొటోజోవా లనూ తింటూవుంటాయి. అవి త్వగగా పెరిగి చివరకు ప్యూపాలుగా కూపొందుతాయి మలేరియా దోమ వ్యూపాలు. కూడా జలచరములే అవి ఒక పెద్ద కామా ఆకారంలో వంగిన శరీరాలను కలిగి వుంటాయి. ప్యూపాల శరీరాలకు ముందు కొనను రెండు ఊపిరి గెట్టాలుంటాయి శిరస్సు వెనకాల శెండు చెవులలాగ ఈ గొద్దాలు రెందూ స్టైకి పొడుచుకొని వుంటాయి ప్యూపాలు వాటి శిరస్సును నిటారుగా పట్టుకు? ఈదుళాయి నీటి ఉపరితలంపై నే ప్యూపాలనుండి దోమలు వెడలుతాయి వ్యూపా చుటూ వున్న క్లై టిన్‌ గుళిక వ్యూపా వీవు వీపువెంట పగిలి ఎదిగిన కీటకం దాల్మోనుండి బయటకు వస్తుంది. పగిలిన గుళిక ఎది గిన దోమకు తెప్పవలె ఉపయోగపడుత ౦ది ఈ తెప్పమీద వుంటూ దాని శరీరం ఎండుతుంది ప్యూపా పగిలి దాల్మోనుండి దోను బైటకు వెడలే క్షణమప్పుడు నీరు ఏమ్యాతం కదిలినాసరే. నీటి చలనం తగిలి ప్యూపానుండి బైటికి వెడలుూన్న వేలాది దోమలు చచ్చిపోతాయి 400

మామూలు దోమ కూడా దాదావు ఈ విధమైన (కమాభివృద్శినే పొందుతుంది అయితే మలే రియా. లార్వాలవలె నీటి ఉపరితలానికి సమాంతరంగా కాకండా మామూలు దోమయెక్స. లార్వాలు నీటి ఉపరితలానికి ఒక కోణంలో తేలటతూ వృంవాయి. వీటియొక్క ఆపిరి రంధాలు ఒక (దత్యేకమ్చై న గొట్ట మీద వుం౮ాయి. మచేరియా దోమలయెంక్క లార్వాల శరీరాలలో ఈ గొట్టం వుండదు దోమల. లార్వాలున్న నీటిలో కెరసినూనె పోసినన్బాయితే. కెరసినునూనె నీటికంయె తేలిక కాఎట్టి నీటి ఉపరితలంప్పైనంతా న్యాపించుతుంది. ఇలా వ్యాసించినవ్చుదు 'కెరనినురూనె. లార్వాంయొక్క ఊపిరి రంధాలోకి చొచ్చుకొని పోవడంవ్యు లార్వా ఇక ఊచీరిరియలేదు. లనా కెరసినునూనె వాటిని చంపేబ్తూందన్ననూట మలేరియా దోమను నిరోధించడానికి అవలంబింనండుతూన్న ఇతర విధానాలు ర్ధ్‌5్‌ లో పేర్కొన బడ్డాయి ఇంటే. ఈగ ఇంటి ఈగ (57వ పటం) (వమౌదకరముల్సైన లంటువ్యాధులను వ్యాపింప లా వేస్తుంది. వంటయింటి పెంట పోళుల్మోను పేడకున్చలోమూ. అది పెట్టిన (గుడ్గ నుండి తెల్లగా (కిమలలాగుండే దాని లా రాలు ఎయటికొచ్చి జీవిస్తూ అభివృద్ది పొందుతాయి. ప్యూపా రూపాన్ని పొందేముందు. లార్వాలు చెత్తపోగులనుండి. పాకుకుంటూ బయటికి వచ్చేసి నేలలోకి దూరి షై ావషష్య్మ్యా పప *్మహైన్నై సి థి చ= స్త గ్‌ ఉప సవా ననన షా. ఈ! కా “నా తుం! ౨ కొకు పు ఫ్‌ శి గ ( స మ్య క్‌ గ్గ నీ! ద్యానం. టి కంత రన [4 శస శీ టి కీ (1 గ హ్‌ కం రాం రే స. నయా మాం ఫో స యం 57వ పటం జ ఈమని నిమోరివ సా (కై పీరియాడినద్సి న జ్‌ త్‌ 2 (యడ ఫహళర్వాలు 3 - పూష క్ష్యమ్మాఎదిగిన కీటకం.

శలలో ప్యూపొలు గా మారుతాయి. లార్వాలు ప్యూపాలుగా మారినప్పుడు అవి వాటి సైైకవ్పులను విడిచి పట్టవు. ఈ పైకప్పు గోధుమవర్మంగాను గట్టిగానూ అయిపోయి చిన్న పీపామాదిరిగా తయారై. దాని గున ప్యూసాను ఇమిడ్చేనుకుంటుంది ఈ ప్యూపాల్మోనుండి ఎదిగిన కీటకాలు ౭యలువెడలి ఆహారంకోసం ఎక్కడపడితే అక్కడ ఎగురు పూంటాయి. సెంటకుప్పలమీదనూ మరుగుదొడ్డ, లోనూ. వాలుతూ మూతలుతో కప్పబడని ఆహార పదా స్వలపైన వాలి. వాటిని కలుషిత పరుస్తాయి (పేగుల వ్యాధులయొక్క బొక్టీరియాలూ 3స్కారిస్‌ ిమియొక్క (గుడ్నూ ఈగల శకిరాలకు అంటుకొని మనిషి భుజించే ఆహార $దార్జాలెపై ఈగలు వాలినప్పుడు మనిషి భుజించే ఆహారంలో చేరుతాయి అందుచేత ఈగలను నాశనం చేయ కం చాలా ముఖ్యమైన విషయం ఈ లార్వాలు ఎక్కడెక్కడై తే అభివృద్దిపొందడానికి అవకాశం వుంటుందో అటువంటి నృృలాలన్నిటిస్పైనా బ్బీచింగ్‌ వొడరును గానీ డి డి టి నిగానీ చల్జాలి భోజన పదార్హాలపైన శళాలు వాలకుండేందుకు వాటిపైన తీగజల్సెడతో చేసిన మూతలతో కప్పి వుంచాలి కూరగాయలను భుజించేముందు. వాటిని కడిగి నీటిలో ఉడికించాలి ఈగలను జయ్యుపదంగా. విరోఫించిన చర్యలకు ఈ ( దృష్మ్టాంతంగా చైనా (వజారిపద్శిక్కును పేర్కొనవచ్చు క [ అతి నుళువ్హైన విధానాలను ఉపయోగించే. ఆ దేశంలో ఈగ గ్గ లను. నాశనం. చేశారు. జల్ళెడవలతోనో. లేక వరిగడ్నితో సే // అల్మిన చాపతునకలనో కొనకు కట్టిన కురుచని. బెత్హాలతో ఈగలపై కొట్టి వాటిని నాశనం చేసేశారు ఈ కొరడా క లను శళలసైై ఎత్తినప్పుడు అవి గారిలో ఏమొ్యాతమూ గై | , / అలబడిని కలిగించక ఈగలను బెదరగొట్టవు అందుచేత వీటితో _ మట శ్‌ లో ఈళలను చంపడం. నులభం మరొక విధానాన్ని కూడా స్ట్‌ స స్‌ బై నాలో ఉపయోగించారు ఒక కొన సూదిగా చెక్కిన పుల్ల ఇ య లతో వేలను కెలికి నేలలో ఈగ న్‌ జైటకీ నడా = (నరో గ వున్న ఈళల లార్వాలను ఫై జో ఇ తీసి నాశవం చేసే చర్యను కూడా అవలంబించారు జేశంలో సు! వున్న (వజలందరూ ఈ చర్యలలో పాల్నొనడంవల్న అనం ఇళ్ళ (బ్య ఖ్యాకముల్నైన ఈగలను. వాశనం చెయ్యగరిగారు. ఫలితంగా స “పెద్చపెద్ద వణ్నాల్నో ఒక్క ఈగలేకుండా హోనికరములైన ఈ కీటములన్నీ నాశనం గావింపబడ్డాయి ర్‌ఠివవటం "పేను(అధికీకరింవబడినది) “పను ఈగకంచెనూ. (పమాదకరమై ]- తలవెం్యడుకకు. అంటుకున్న (గుడ్డు న్‌ నడి పేను (58వ పటం) 2 _ ఎదిగిన కీటకం "ఇ. ఫాయిడ్‌ వ్యాధితో బాధపదుతూన్న వారినుండి ఆ వ్యాధిని 402

కలిగించే ,కిమిని ఆరోగ్యవంతులకు వ్యాపింపడేయడంలో పేలు. వాహకములుగా వనిచేన్నాయి.. పేను మనుష్యులను కుట్టినప్పుడు కుట్టిన చోటును గోక్కుంటారు ఆ గోక్కోడంలో 'స్హైఫాయిడ్‌ ,కిమిని కలిగి వున్న పేను విసర్మకములు మనిషియొక్క రక్తంతో కలిసి అతని శరీరంలోకి (వవేశించుతాయి మనిషి తలకు పేలు సట్చినప్పుడు అవి పెట్టిన (గుడ్డు - వీటిని ఈరు అంటారు - తల వెర్ళడుకలకు అంటుకుపోతాయి వ(స్తాలకు అంటుకునే పేలు దున్నులయొక్క కట్టు మడతల్మో దూరి పోయి అక్కడ నివసిస్తూ అక్కడే (గుడ్డను పెడతాయి. (గుడ్గలోనుండి లార్వాలు వెడలుతాయి ఈ లార్వాలు ఎదిగిన పేలులాగే వుంటాయి. పేలు అనంభ్యాకములైన (గుడ్డను పెడుతాయి ఒక్క నెల రోజుల్నో ఒక్క. ఆడపేను అనేకవందల పేలను పెడుతుంది పేలు చర్మ వరవుష్టృములు కాబట్చి 'స్వేచ్చాజీవనం చేపే కీటకాలలో తటస్పించని లక్షణాలు "ీలలో అభివృద్ది అయాయి. "సేలకాళ్ళకు అతి బలమైన డెక్కలున్నాయి ఈ దెక్కలతో అవి తలవెం్యడు కులనూ వ్యస్తాల మడతలనూ గట్టిగా పట్టుకుని వుంటాయి. పేను తుండం కొనకు కొక్సేలు వుంటాయి వీటిని చర్మంలోకి చొప్పించి రక్తాన్ని పీల్చుతుంది "పేనుకు రెక్కలుండవు "సీలు పట్టకుండా వుండడానికి ఈ (కింద జ్యాగత్తలను తీసుకోవాలి వారంవారం స్నానం శెచ్యూలి తలను శుభంగా వుంచుకోవాలి లోపల వేసుకొనే దుస్తులు శ్యుభంగా వుండాలి వాటికి కుట్టు వున్న చోట ఇస్తీ పెళ్ళెతో బాగా ఇస్తీ చెయ్యాలి "పైన వేసుకున్న దుస్తుల్మో పేలుగనుక కనబడినట్ట్టయితే ఆ దుస్తులను వేడిగాలి పేటికలో వుంచి వాటి మీద వేడిగాలిని పారించాలి తుళు పురుగు "సేనులాగే (తుళ్ళువురుగు (59వ వటం) కూడా మనిషి చర్మంలో జీవించించే వ వరవుష్మృం ఈ జీవిత విధానం ఛరితంగా అది కొన్ని (పత్యేక అనుసరణ అను అభివృద్ది చేసుకుంది దాని వోటికున్న 1 అనయవాలు మనిషి చర్మంలోకి ముల్ళులాగ ఇటాయయడకం గ చ్నాయి అది బలంగా (తుళ్ళుతూ చరిం షే చుతూంటుంది. కాబట్టి దానిని నాశనం కస త్రి (శుళ్ళువురుగు. దాని (గుడ్గ్డమ జ్‌ 4 ముస ఇంటి. వేల పగిలిన సందుల్ఫోనూ. కుళ్ళు స్ట వట 4 క్ల్‌ $( పోగులు చేరిన చోట్టా పెంట కుష్పలోనూ 2 వష! గ కానన. రష వెడుతుంది. (గుడ్డ, లోనుండి కాళ్ళులేని ౭న | శ 1 లార్వాలు బయటికి వస్తాయి ఇవి చిన్న లా జ్‌! తెల్గవి (కిములలాగుంటాయి (తుళ్ళు వురుగుయొక్క (కమాభివృద్ది ఆంతా నెల _ 9వ పటం. (తుళ్ళువురుగు (అధికీకరింపబడినదిి రోజుల్లో పూర్తి అయిపోతుంది 1 - లార్వా 2 - వ్యూపా 3 -- ఎదిగిన కీటకం,

(తుళ్ళుపురుగు స్పేగు లేక నల్ల చావు మై్యకోబులను రోడెంట్స (మూషిక జాతి జంతువులు నుండి అందులోనూ ముఖ్యంగా. ఎలుకలనుండి మనుష్యులకు రవానా. చేస్తుంది ఈ కీటకంయొక కాటు వలన అనగా కీటకంయొక్క. మలం మనిషి శరీరంలోకి (పవేశించడంవల్మ స్మేగువ్యాధి నంభవి స్తూంది మధ్యయుగాల్నో (పజలు అనేకులు ఈ వ్యాధితో చనిపోతుండేవారు మన కాలంలో వైద్యశా స్త్ర్యర సాధించిన విజయాల ఫరితంగా శ్కేగువ్యాధి ఇంచుమించు నిర్యూలింపబడినదనే చెప్పవచ్చు లయినవ్పటికీ మళ్ళీ మరొక సారి బాహుళవ్యాస్తిగా తటస్కించే అవకాశాన్ని నిరోధించేందుకు ఎలుకలనూ (తుళ్ళుపురుగులనూ నాశనం చేయడం చాలా ముఖ్యం (తుళ్ళుపురుగును నాశనం చేయడానికి డిడి టి చాలా మంచి సాధనం

బహుళవ్యాన్తి అంటువ్యాధులను. నిరోధించడం ఎలాగో వెనుకటి రోజుల్లో (పజలకు తెరేది

వ్యాధులను. నరో కాదు ఆ రోజుల్నో (వజలు మూఢ నమ్మకాలలో మునిగిపోయి. వుండే ధించేందువ చర్యలు వారు మధ్యయుగాల్నో మంత విద్యవల్హా చిల్లంగి పెట్టడంవల్హ్లా స్నేగు లాలా... సంభవించుతుందని (వజలు నమ్మేవారు... ఫలితంగా. ఏపాపమూ. ఎరగ నట్టి అనేక (పజలను చిల్హంగి నేరాన్ని వారి నెత్తి మీద మోపి వారిని బలికొయ్యలకు కక్ళేసి మంటల్లో కాల్చేసేవారు మధ్యయుగాల్నో అంటురోగాలు ఎక్కడపడితే అక్కడ విపరీతంగా వ్యాపించి వండే అంటువ్యాధులయొక్క కారకములూ వాటి వాహకములా అఆవిష్కరింవబడిన తరువాత ఇక అంటు వ్యాధులతో సలిపిన యుద్దంలో వెనక్కు మళ్ళ డం తటన్బృపడలేదు. వ్యాధిపై మానవుడు సాధించిన నిజా యలలో వైజ్ఞానిక వురోగమనమూ (చజారోగ్య సేవల అభివృద్నీ గణణయమైైన ప్యాతను వహించాయి. ఉదాహరణకు ఇటీవలి దేశభక్తి పూరితమ్హైన మహా యుద్ధంలో సోవియట్‌. డేశంలో వెనుకటి యుద్దాల రోజుల్నో విధిగా సంభవించే 'స్టైఫాయిడ్‌ లాంటి భయంకరములై న బహుళవ్యాప్తి వ్యాధులేవీ తలయెత్తలేదు

(వళ్నీలు 1 అంటువ్యాధి కారకములను వ్యాప్మిచేయడంలో వాహక్రాలుగా ఏయే. కీఎకాలు ఏయే విధాలుగా పనిచేస్తాయి”. 2 వ్యాధివాహకములను ఏవిధంగా ఎదుర్కొనగలం)

అభ్యాస్మకియలు 1. దోమలు ఎక్కడెక్కడ ెరుగుతున్నాయో వసంతకాలంలో కనిపెట్టు గాజుజాడీలో నీళ్ళుపోసి దాని మూతిస్తై గాజ్‌ గడ్డవేసి కళ్టైయి అ నీటిలో వున్న (గుద్దలోనుండి దోమలు ఎలా పుట్టుతున్నాయో గమనించు

ర్‌ 33. మల్పెెరి పట్టుపురుగు పట్టయొక్క పట్టువురుగు చిలుక (60వ వటం మనకు విశేషంగా ఉపయోగపడు "ఉద్భవమ తూంది వట్ను ఉత్పత్తి చేసేది ఈ చిలుకయొక్క ఆకుప్పురుగే ఈ అకువురుగు

ఆ శరీరంలో వున్న రెండు (గంధులు ఒక _దవాన్ని శసవించుతాయి ఆ (గంధులకు పట్టు (సావక గ0 ధులు అంటారు ఈ (దవంనుండే పట్ళు ఉత్పత్తి అవుతుంది ఈ (గంధుల నుండి బయటకు రంధాలు ఆకువురుగు అడుగు పెదవికి వుంటాయి. ఈ (గంధులనుండి ససవించే ఉదవం గాలితగలగానే గట్టిపడి పట్టుదారం (కింద మార్పుచెందుతుంది

న!

11 మో లే రో ర్వా (. (| ఫ్‌ గ నే. స అప్రష ళల లో జీ) లో టి ల టు సాకే న ఇ గీ కటి శక క్‌ నై యుల సి తజ మ సిచ్యనే న్‌ ఖ్‌ నా న. ర్ట ( (0 స 60వ పటం పట్టువురును (కమౌభివృద్ని ఈ ఆకుపుకుగు దారాన్ని ఒక కాయ (కోళమ ) (కింద వదుకుతుంది. దృఢంగా వృన్న వస్తువు నొకదానిని చూచుకొని (గంధుఅ రంధాలను దానికి లంటిపెట్టి వుంచి దాని చుట్టూ దారాన్ని చుట్టి కాయను ఏర్పరచడం మొదలుపెడుతుంది తన తంతో వడుకుతూన్నట్టు ఒలనాలను గావించుతూ తన చుట్టూ. ఒక గోడను పట్టుదారంతో కట్టుకుంటుంది. ఈవిధంగా డారాన్ని వడుకుకుంటూ కాయను ఏర్పరచుకొని దానిలో ఆకువురుగుు వుండిపోయి ప్యూపా రూపాన్ని ధరించుళుంది ఈ కాయను నిర్మించుకొనే (కియ సహజజ్నానంవల్ళ జరిగి అనేక రోజులు సాగుతుంది ఈ కాలం అంతటిలోనూ ఆకువురుగు (సవించిన దారం మొత్తంమీద ఏడెనిమిది వందల మీటర్ను ఒక్కొక్క ప్పుడు మూడువేల మీటర్హవరకూ కూడా వృంటుంది ప్యూపాకు ఈ కాయ అనేక రకాల అననుకూల పరిస్టితులనుండి ఒక రక్షణగా ఏర్పదురుంది ఈ కాయే. పట్టవ్యస్తాలను తయారు. చేయడానికి ముడివదార్చంగా మానవునకు ఉపయోగపదుతూంది కాయలను వేడి ఆవిరిలో వుంచడంవల్మ లోపలి ప్యూపా చచ్చిపోతుంది తడి కాయలను ఎండబెట్టి పట్టు వడికే ఫ్యాక్టరీలలో కొయ్యుకింద చుట్కకున్న దారాన్ని విప్వుతారు. చచ్చిపోయిన ప్యూపాలను సాధారణంగా ఫర్‌ జంతువులను పెంచే శే తాలలో వున్న జంతువులకు మేత్మకింద ఉపయోగిస్తారు ళ్‌0ల్‌

పట్టువురుగు అనలు నివాసం వైనా దేశం అనేకవేల సంవత్సరాలనుండి ఆ పట్టుపురుగు దేశంలో మచ్చిక జంతువులాగు పట్టుపురుగు పెంచబడీ (వజననం చేయ "పంపకం ప్‌ డా బడుతూంది మల్చె్యరి చెట్టు "పెరిగే (పాంతాల్ళో పట్టుపురుగు పెంపకం అభివృది చేయబడుతూంది మల్ప్యెరీ. ఆకులను తిని పట్టుపురుగులు పెరుగుతాయి ఇళ్ళల్నో (పత్యేకంగా కట్టిన గదుల్నోనో. లేక షెడ్డులలోనో లేక (సత్యేకంగా విర్మించబడివ కట్ట ఉఊాలలోనో ఆకుపురుగుల పెంపకం జరుగుతుంది వసంతకాలంలో (పత్యేకములైైన స్ట్టాండులను తయారు కేసి వాటికి పారుగులు తగిలించుతారు. ఈ పారుగుల అడుగున టార్బాలిన్‌ గుడ్డలను పరుచుతారు లేదా బందులతో రెక్కలను బిగించిన బల్లలమ తయారుచేసి వాటిపైన కాగితాలను పరుస్తారు పట్టు పురుగు (గుడ్డను -- వీటిని (గేన్‌లు అంటారు - ఈ కాగితాలమీద పరుస్తారు. వీటినుండి బయలు వెడలే ఆకుపురుగులకు మల్చెషరీ ఆకులను కత్తిరించి ఆ ఆకుముక్కలను ఆహారంగా వేస్తారు ఆకుపురు గులు పెద్దవనయిన తరువాత ఆకుపాళంగా ఆకులనే ఆహారంగా ఇస్తారు స్టాండులను శుుభవరచే టప్పుడు. అకులమీదనూ _ కాడలమీదనూ వురుగులను ఎక్కించి అప్పుడు శూభంచేస్తారు. ఆకువురుగులను చేతులతో ఎంతమాతమూ తాకకూడదు. పట్టువురుగులు త్వరితగతిని పెరుగుతూ అనేక సార్గు పొరవిడుస్తాయి. పొరవిడిచే ముందు పతీ సారి అవి ఎట్టి చలనమూ లేకుండా వుండి ఆహారం తినడం మానేస్తాయి ఈ స్ఫితిని పట్టుపురుగులమ "పెంచేవారు. న్మిదపోవడడం అంటారు, ఆకుపురుగులు బయలు వెడలిన సుమౌరు ఒక నెల అయిన తరువాత స్టాండ్గ పైన కాయలను పెట్టడానికి గాను ఎండిన కాడలు కట్టలుగా కట్టి వుంచుతారు. ఎదిగిన ఆకువురుగులు ఈ కాడలపైకి పాకి వాటిస్టైన కాయలను వడికి కాయలలో ప్యూపాలుగా వుండిపోతాయి. సాధారణంగా వట్టువురుగు (గుడ్డను (వత్యేకముల్లైన (గుడ్గు పెంపకం వ్వ్యేతాలలోనే పెంచు తారు. ఈ త్షేతాల్లో కాయలో వున్న ప్యూపాలము చంపేయకుండా వాటిని చిలుకగా పెరగనిస్తారు. చిలుకు బయ్యలు వెడలిన కాయలు పట్టు ఉత్పత్తికి పనికిరావు వీటి పూర్వికులు గడిపిన మచ్చిక , చీవనంయొక్క (వభావంవల్స వాటి శరీరాల్నో సంభవించిన మార్పుల ఫలితంగా ఈ. చిలుకలు ఎగిరే సామర్శ్యాన్ని పోగొట్టుకున్నాయి. ఇప్పుడివి ఇంచుమించు. ఎగరనేలేవు ఈ చిలుకలు అనంభ్యాకములైన (గుడ్మనము. పెదుతాయి. ఈ (గుడ్డను (గుడ్డ పెంపకం వ్యేతాలు సమిష్విశ్షేతాలకు సరఫరా చేస్తాయి చ్చైనాదేశవు ఓక్‌ పట్టు వురుగును (చితపటం ₹0) కూడా పట్టు ఉత్పత్తికోనం పెంచు తారు ఈ పురుగుయొక్క ఆకువురుగు ఓక్‌ చెట్బ ఆకులను తింటుంది ఇది కూడా మంచి పట్టువే ఉత్పత్తిచేస్తుంది ఈ పట్టును పొత్తి అంటారు ఈ వట్టువురుగును రష్యా దేశపు నుధ్య (పదేశాల్సో పెంచడానికి వీలవుతుంది 406

'క్నలు క్‌ మళల్చ్కెరీ పట్టువురుగు ఎలా అభివృది అవుతుంది? 2 కాయలను ఉత్పత్తి చేసేం ఎకు ఆకుపురుగుల పెంపకం ఎలా జరుగుతుంది? అభ్యాస్మకియలు 1 మీ చుట్టు (పక్కల (పదేశాల్మో వట్టువురుగుల పెంపకం. జరుగుతూన్న యెడల శగేన్‌ పెంపకం వ్మేతంలోనుండి కొన్ని (గుడ్డను అడిగి తెచ్చి మళ్ళెెఠి వట్టుపురుగులను "పెంచడం ఎలాగో అడిగి తెలుసుకో ఎండకాలంలో ఆకువురుగులు పెరుగుతాయి మల్చెరీ పట్టుపురుగు యొక్క అభివృద్దిని తెలియజేస్తూ అట్టలమీద చిన్న వదర్శనాన్ని తయారుచేయి 2 మీరు ఉత్తర (పాంతాల్నో నివసించుతూన్నయెడల చైనా. దేశపు ఓక్‌ పట్టుపురుగు ట్‌ న్నను గానీ కాయలను గానీ వంపాదించు. కొన్ని ఆకుపురుగులకు ఓక్‌ ఆకులను ఆహారంగా ఇచ్చీ కొన్నిటికి బర్చి _ఆకులను ఇ్చీ వురుగులను పెంచు. చిలుకలయొక్క. (కమాభివృద్దిని కనిపెట్టి అట్టృలమీద చిన్న (పదర్శనాన్ని తయారుచేయి థ్‌ 34, తేనెటీగ కుటుంబంయొక్క జీవితం. తేనెటీగ కుంటుంబం తేనెపట్టుల్నో తేవెటీగలు కుటుంబౌలులాగ జీవించుతాయి. పట్టులో వున్న తేవెటీగ పా... లన్నిటికంపే సెద్దయీగను రాణి ఈగ (61వ పటం) అంటారు దీని ఉదరం సన్నంగా నిడివిగా వుంటుంది. ఇది ఆడయీగ ఇదే గుడ్డను పెడుతుంది కుటుంబంలో పోతు టీగలు అనఒడే మగయీగలు కూడా వుంటాయి పరిమాణంలో ఇవి మధ్యన్థృంగా వుంటాయి. వీటి శిరస్సు సైనవున్న పెద్ద కళ్ళ రెండూ ఒక దానికొకటి దగ్గరగా వుండి రెండూ ఒక దానికొకటి తగులుతోం టాయి. కుటుంబంలో అధికసంభ్యాకులు కార్మిక ఈగలు ఒక్కొక్క కటుంబంలో ఇవి 50 వేం వరకూ. ఇంకా ఇంతకు పైబడి కూడా వుంటాయి. వరిమాణంలో రాణికంళి చిన్నవిగా వుం టాయి ఇవి చీ త్వం అభివృది పొందని ఆడయీగలు. లార్వాలకు పరిచర్య చేయడమూ వాటికి ఆహారం శినిపించడమూ _ వట్టును నిర్మించడమూ కుటుంబానికంతటికీ ఆహారం సంపాదించడమూ తేనె పట్టును రక్షించడమూ, ఈ పనులనన్నింటినీ కార్మిక ఈజలు నిర్వర్తిస్తాయి లేనెటీ?ం మైనవు తుళ్ళెలను మనం పరీక్షించామంటే వాటిలో వున్న (చూఖభ్యద్న షట్కోణారమునుగల గదులన్నీ ఒక్క పరిమాణంలో లేవని మనకు తెలు చాచా నుంది. అన్నిటికంటె. చిన్న గదులు కార్మిక ఈగలను పెంచడానికీ పెద్ద గడులు పోతుటీగలను పెంచడానికీ ఉపయోగపడుతాయి. అన్నిటికంచి పెద్ద గదులు ఓకుచెట్టు కాయల ఆకారంలో వుంటాయి. ఈ గదుల్మో రాణి ఈజలు "పెరిగి పెద్దవవుతాయి. రాణి ఈగ పోతుటీగయొక్క గదుల్లో గర్భోత్పాదనము కాబడని (గుడ్డనూ కడమ. గదుల్మో గర్బ్చోత్సాదనము కాబడీన (గుడ్గనూ "వెడుతుంది. పిల్ణఈగలను పెంచడానికి వినియోగింపబడిన గదులుకాక తతిమ్మా గదులు ఆహారాన్ని (తేవె. వుష్పముల వుప్పాడి) నిల్వచేయడావికి ఉపయోగపడుతాయి 407

హూ యా (| శి 4 | శ ర అలలిళ యూ శిత అత్‌ రష (42 ప! సే 0రియచము నతో ల “యున్‌ 1000 మటు ము టు. రర న "124 వష [| జి టల! ఖే బు $ లి నాచు ఇం ప “చ స్ట్‌ నక 6 61వ పటం. తేనెటీగటూ వాటి కమాభివృద్నీ 1 - కార్మిక ఈగ 2 - రాణి ఈగ ౩3 -- పోతుటీగ 4ఉ-- తుష్బైలో రాణి ఈళగది 5- పట్టు లోనుండి రాణి బయటికిరవడం 6 - కార్మిక ఈగ _ ఉదరంవైవు దృశ్వం ((రోమములులేని మచ్చలు గమనించవచ్చు) 789 -- వేర్వేరు వయస్సులో వున్న లార్వాలు 10 - గదులలో వున్న ప్యూపా

గదుల్మో వున్న (గుడ్డనుండి కాళ్ళులేని తెల్టని లార్వాలు వెలువడుతి యి. లార్వాలకు జీవితపు సుదటి రోజుల్లో కార్మిక ఈగల శరీరాలలో (వత్యేకంగా వున్న (గంధులవల్స (సవింవబడిన వుష్మికరమై న పాలలాంటి దవ పదార్చ౦ వాటికి ఆహారంగా పెట్టబడుతుంది తరువాత రోజుల్లో చిన్న గదుల్లోనూ కాన పెద్దవిగా వున్న గదుల్నోనూ. "పెరుగుతూన్న లార్వాలకు ఎప్పముల పుష్పాడీ తేనే ఆహారంగా పెట్టబడు ఈంది. రాణిగడుల్‌ల్నీ పెరుగుతూన్న లార్వాలకు పైన ేత్కానఒడిన బలవర్శకమైన పాలలాంటి (దవ పదార్షృ, 0 వుష్కలంగా పెట్ట ఒడుతుంది ఈ లార్వా త్వరగా పెరిగి కడమ అన్ని లార్వాలకం టెనూ అధిక పరిమాలాన్ని కలిగి అటుతరువాత ప్యూపాగా మారుతుంది. ఈ (వకారంగా లార్వాలు వుండే గడుల యెక్క పరిమాగాన్నిబట్టీ వాటికిచ్చిన అహారాన్నిబట్టీ గర్చోత్సాడనము.. కాబడిన. (గుద్డనుండి కొన్ని కార్మిక ఈగలుగానూ ఒకటి రాణి ఈగగామూ రూపాండవచ్చు వయన్సునుబట్సే. కార్మిక చిన్న ఈగల్నో పాలలాంటి వదార్శమును (సవించేటట్టి (గం నాక. ధులు బాగా పనిచేస్తాయి అందుచేత చిన్న వయస్సులో క మాద్దు వున్న కార్మిక ఈగలు పాలదాదులు లాగ పనిని నిర్వర్తిస్తూ లార్వా లాలా లకు ఆహారాన్ని తినిపించుతూ. పట్టులోనే వుండిపోయి. పట్టను విడిచి పెట్టి బయటకు వెళ్ళిపోవు లార్వాలకు పాలు ఇవ్వడ మేకాకుండా అవి గదులను పరిశ్యుభం చేయడమూ మక రండాన్ని పోసచేసుకొని తీఘుకువచ్చిన ఈగలనుండి మకరందాన్ని అందుకోవడమూ ఈ విధులను నిర్వ శ్విస్తాయి. మరికొన్ని రోజులకు ఈ కార్మిక ఈగలు కావలివారుగా. పనిచేస్తూ పట్టును ఎదిరించడానికి వచ్చే వివిధ శ్యతువులనుండి పట్టున రక్షిస్తూ వుంటాయి. కార్మిక ఈగల ఉదరముల కొనలకు కాటుకరచే కొండి ఒకటి వుంటుంది. అడి గట్టిగా వుండి క్రైటిన్‌తో చేయబడి రంపంపళ్ళలాగున్న _ ముళ్ళు కొన్ని కలిసి ఈ కొండి ఏర్పడుతుంది పొట్టను తన శరీరం కిందకు వంచుకొని జంతువులనూ మనుష్యుంనూ.. కొండితో పొటుపొడిచి కొండి (గంధిలో వున్న ఘాబ్బైన (దవాన్ని గాయంలోకి ఎచికారీ. చేస్తుంది వయస్సు ముదిరిన తరువాత కార్మిక ఈగలు ఆహారంపోగుచేసేవారుగా పనిచేయడం (పారంభి స్తాయి. పట్టును వదిలిపెట్టి ఆహార సంపాదనకోసం పాలాల్హోకీ పండృతోటల్మ్బోకీ పచ్చగడ్డి మళ్ళల్మోకీ ఎగిరి వెళ్ళుతాయి. ఒక వువ్వునుండి మరొక పువ్వుప్తై వాలుతూ పువ్వుల్నో వుండే మకరందాన్ని పీల్చే పాయి ఈవిధంగా పీల్చిన మకరందాన్ని వాటి కుత్తుకలో వున్న మధుకోశం అనే ఉబ్బెళ్సుగా. వున్న సంచిలో. సేకరించుకుంటాయి.. ఇలాగు సేకరించుకొన్న తరువాత తేనె పట్టువద్దకు తిరిగివెళ్ళిపోయి మధుకోశంలో. చృండి. మార్పు చెందిన మకరందాన్ని మైైనవు గదుక్నో.. వెడల (గక్కేస్తాయి వ్వైనంతో చేయబడిన ఈ గదుల్నో అప్పుడే. మధుకోళశంలో మార్చువెందిన మకరందం (కమేణా చిక్కన్లై తేనెగా మారుతుంది. ఈ తేనె. కుటుంబాని కంతటికీ ఆహారంగా ఉపయోగపడేటట్టి పంచదార పానకం ఆహారాన్ని సంపాదించుకొని వచ్చిన తేనెటీగ మకరందం పుష్కలంగా గల పువ్వులున్న న్థలాన్నుండి పట్టుదగ్గరకు తిరిగి వచ్చినప్పుడు అత్యంత త&దేకస్పితిలో వుంటుంది. అది తుక్ళెల చుట్టూ (భమణం 409

చేస్తూ ఆవిధంగా కడమ ఈగల దృష్మ్టిని ఆకర్షించుతుంది ఈ ఈగ తాను సేకరించి తెచ్చిన మకరం దా కార్మిక ఈగలకు ఇచ్చేసి పట్టును వదిలి మళ్ళీ ఎగిరిపోయేటప్పుడు. మకరందపు పుష్పాలను కలిగి చెట్టున్నట్టు తాను ఆవిష్కరించిన స్థృలానిదగ్మరకు తిరిగీ వెళ్ళుతూన్న ఈ లేనెటీగ వెంట తతిమ్మా ఆహార సంపాదక ఈగలనీ బయలుదేరి వెళ్ళుతాయి క, భి ఆ పుష్పముల నుండి వుప్పాడి కూడా ఈ ఆహార ల స్ట సంపాదకులకు లభిస్తుంది ఈ పుప్పాడి ఆల్బుుమెన్‌న్నును టే. మాష కలిగిన ఆహార వదార్భంగా తేపెటీగలకు ఉపయోగపడుతుంది టన లన గ వుష్పాడిని తేనెటీగలు వాటి దవడలతో గోకి వాటి లాలా గ్గ [న (న 1 జలంతో తడిచేస్తాయి. వాటి శరీరాలకు అంటుకు న తా. వుప్పాడిని రోమవు.. నరునలతో_ కప్పబడి. వెడల్పాటి గ గ్‌ [4 4. ఖండాలను కలిగిన వెనుక కాళ్ళకున్న కుంచెలతో ఢ జ్జ (62వ వటం) తుడిచేసుకుని ప్పుప్పాడిని చిన్న వుండలుగా కటి (మైగ చేసుకొని వెనుక కాళ్ళలో గంపలు మాదిరిగా తీ (నీ వున్న గోతులలో పోగుచేసుకుంటాయి. ఈ గంవల్మో వ; సతో పుష్పాడి వుండలు గోళీలుగా రూపొందుతాయి ఈ 62వ పటం. తేనెటీగయొక్క వెనుకకాలు వుప్పాడి.. నోిలను. తేనెటీగ సట్టువద్నకు తీసుకు (ఎడమవైపు పటం -- లోపలనుండి దృశ్యం వెళ్ళిపోతుంది కుడివైపు. పటం వెలుసలనుండి దృశ్యం) తేనెటీగయొక _ ఉదరం అడుగు ఉపరితలం పైన కేఎ గంప 2కుంచె రోమాలులేని మన్నవి మచ్చలుంటాయి (61వ వటం) ఉదరంయొక్క. ఒక ఖఇండానికీ దానికి దగ్యరగా వున్న మరొక ఖండానికీ నడుమనున్న న్యలంలో చిన్న జేబులో ఇమిడి వున్నటు వుంటాయి ఈ మచ్చలు ఈ మచ్చలప్టైన అతిపలుచని మైనపు పలకలు మొదట. (నవింపబడి (కమేణా దళసరెక్కుతాయి. మైనం బాగా (సవింవబడిన తరువాత అది మైనాన్ని కాళ్ళతో గోకేసుకుంటుంది. తరువాత దానిపై దవడలను తాపీలలాగ ఉపయోగించి మైనంతో గదులను నిర్మించుతుంది ఈ వవిలో ఎన్నో ఈగలు పాల్గొంటాయి లార్వాలచే. ఆహారాన్ని. తినిసించడమూ. వట్టును కాపాడడమూ మకరందాన్ని పేకరించడమూ గదులను విర్మించడమూ ఈ (క్రియలనన్నింటినీ కార్మిక ఈగ నచేతనంగా చేస్తున్నట్ను కనఒడవచ్చు. కొని ఇవన్నీ వాస్తవానికి వహజజ్నాన (కియలే. అని క్యాస్త్రవేత్తలు నిరూపించారు. తేనెటీగచెఎక్క. శరీరంలో వయన్సు ఫలితంగా కలిగే మార్పులతోనసహా ఈ సహజజ్నానం కియారూపాన్ని ధరిస్తుంది కీటకాలకు క్రిష్యృమెనట్ట్స్‌ ఉద్చేశ పూర్వకములై నట్టీ. తేవెటీగల పనులను చూసి కీట బుర్చిద్హానం వుందా? కాలు బుది జ్నావాన్ని కలిగిన బీవులేనా అని శాస్త్రవేత్తలు. (పర్నించడం చాపాక్‌... మొదలుపెట్టారు. కీటకాలకు బుర్నిజ్నానం వుందా లేదా అని విజ్ఞానశాస్త్రం చాలా కాలంగా తర్చనభర్షన సాగించింది గతశతాబ్నీ మధ్య కాలంలో జీన్‌ హె నీ ఫ్యాబ్‌ అవే (ఫెంచి 44౮

అొత్రువేత్త చాలికొడొమ్‌ అనే అడని తేనెటీగల మీద కావించిన (పయోగాల ఫలితంగా ఈ (వశ్నకిప్పుడు నమ్మకమైన సమాధానం మనకి లభించింది

ఛాలికొడామ్‌ అనే పేరుగల తేవెటీగలు పెద్ద తేనెటీగలు వాటి శరీరం నల్నిగా ముఖ మల్ళు లాగుంటుంది వాటి రెక్కలు గాఢమైన ఉదారంగుతో వల అర్మికను కలిగి వుంటాయి ఇవి వాటి గదులను సిమెంటుతో కడతాయి. గదులను పట్టులో కట్టకుండా నోర్యరళ్మికి బాగా వేడెక్కి నంగా వున్న రాళ్ళమీద కడతాయి. గదులను నిర్మించే సిమ్మెంటు వదార్హాన్ని సున్నాన్ని మట్సిన్ని వాటి లాలా

1 జలంతో కలిపి తయారుచేస్తాయి. గాలి తగలగావే ఈ సిమెంటు ఆరిపోయి గట్చిపడీవడుతుంది. ఇటువంటి

గట్టి సిమెంటు గోడలతో కట్టిన గదులలో చారికొడొమ్‌ తేనెటీగల లార్వాలు పెరుగుతాయి

ఫ్యాట్‌ గావించిన (వయోగాల్లో ఒకటి ఈ (కింది విఫంగా వుంది చారికొడామ్‌ తేనెటీగల పట్టులను పెట్టిన రెండు రాతి బండలు అతనికి కనబడ్డాయి ఈ పట్టుల గదుల్నోనుండి చిన్న చేవెటీగలు వెలువడ వలసి వుంది ఫ్యాట్‌ ఏమి చేశాడంటే ఒక పట్టుకి పలచని కాగితాన్ని అంటించి ఆ కాగితం అంచులను రాతికి ఆతికించేశాడు రెండవ పట్టుమీద కూడా కాగితాన్ని వుంచి రాతికి జిగురుతో అంటించినా కాగితాన్ని పట్టుకి తగలనిన్వకుండా పట్టుమీద కాగితాన్ని ఒక టోపీలాగుంచి రాతికి అతికించేశాడు వట్ళు రెంటిలోనూ, వాటి గదులనుండి బయటకు వెలువడే తేనెటీగలు ద్వివిధకార్యాన్ని చెయ్యాల్సి వుంటుంది. మొదట వాటి గదులకు కప్పి వున్న సిమెంటు. గోడలను కొరకడమూ తరువాత కాగితాన్ని కొరికడమూ మొదటి పట్టుకూ రెంథో వట్టుకూ వున్న లేడా అంతా ఎమిటం'యే రెండవ పట్టులో సిమ్మెంటు గోడకూ కాగితానికీ మధ్య కొద్ది పాటి భాళీ నృృల౦ం వుంది

ఈ ఏర్పాట్లన్నీ చేసి వట్టృలోనుండి చిన్న తేనెటీగలు ఎలాగ బయటికి వస్తాయో ఫ్యాట్‌ కనిపెట్ట డం మొదలుపెట్టాడు అనుకుక్నళ్ళు రెండు వట్సలో వున్న తేనెటీగలూ. రెండు. విధాలుగా (పనర్తిం చాయి మొదటి పట్టులో వున్న తేనెటీగలు వీకష్ట్రమూలేకుండా సిమెంటుగోడనూ కాగితాన్నీ కూడా కొరికి బయటకు వచ్చేశాయి. రెండో పట్టు లో వున్న తేనెటీగలు దృఢంగా వున్నట్టి సిమెంటుగోడము కొరికి గదిలోనుండి బయటికి వచ్చాయి. కాని పలుచని కాగితాన్ని కొరకడానికి ఏపాటి పయళ్నమూ. కూడా చేయలేదు. ఫ్యాబ్‌ అన్నట్టు రవంత హేతుజ్నానం కూడా లేకపోవడం ఫలితంగా ఆ తేవెటీగలన్నీ చచ్చి పోయాయి

అడవి చాలికొడొమ్‌ తేనెటీగలపై నా ఇతర కీటకాలపైనా ఫ్యాట్‌ గావించిన ఈ (పయోగమూ ఇంకా ఇతర (పయోగాల ఫరితంగానూ కీటకాలయొక్క నహజబజ్నాన (పవర్హన బుద్మిబ్నాన రపహితమూ చైతన్య రపితమూ అని మనం నిర్హారణ గా చెప్పడానికి వీలు కలుగుతూంది ఇతర జంతువులకులాగే శీఎకాలకు నహితమూ మానవ బుద్చిజ్హానం వున్నట్టు ఎంత మా్యతమూ చెప్పడానికి వీలులేదు.

[వశ్చలు 1. ఏయే తేవెటీగలు కలిపి తేనెటీగల కుటుంబం ఏర్పడుతూంది? ఒక్కొక రకం తేనెటీగ ఏయే కర్తవ్యాలను. విర్వర్తిన్నుంది? 2 తేవెటీగ వ్యీకమాభివృద్చితో పెరుగుతుంది? 3 (గుడ్డునుండి ఏయే వరిన్సితులలో రాణి ఈగ పోతుటీగ కార్మిక ఈగ పుట్టుతాయి? 4 తేనెటీగల శరీరాలలో వున్న ఏయే

1!

లక్షణాలు. చెట్టయొక్క పదాగసంపర్కంతోనూ. అహార పదార్హాల సేకరణతోనూ అన్వ్నయించుతున్నాయి. 5 తేనెటీగ (పవర్హన బుద్ది సహితమ్హైనదేనా” అభ్యాస్యకియలు 1. వేసవిలో తేనెటీగలు మకరందాన్ని పూవుల పుప్పాడినీ "సేకరించడం నించు 2 మకరంద పుష్పములను కలిగిన చెట్బనమూలతో హేర్చేరియమ్‌ను తయారుచేయి $ 35, మధుమక్షికాపాలనము. శనవటుల చాలా కాలం (కిందటే అడవి చేనెటీగలను మచ్చిక చేసే వృద్చేశ్ళం సాన్‌ లామా (వజల పూర్వీకులకు కలిగింది ఈ ఉద్బేశ్యంతో అక్కడక్కడ వీలైన న్నృలాల్లో శేతుల్లాగు. చేసి. వాటిలో తేనెటీగలను వుంచి వాటిని మచ్చికచేయడం (పారంభించారు. మొదటి రోజులో గారు. చెట్సబోదెలను ముక్కలుగా. చేసే వాటిలో మధ్య భాగాన్ని తాలిచివేసి దానికి ఒక అడుగు నాగాన్నీ ఒక మూతమా ఒక డ్వారాన్నీ తయారుచేసి ఉపయోగించేవారు ఈవిధంగా తయారుచేసిన వచ్మను ఉపయోగించడం. ఏమీ సదుపాయంగా వుండేది కాదు ఈ పట్టలోనుండి తేనెనూ మైైనాన్నీ తీయా ౮ అంమే తేనెటీగలను చంప్పుతునేగాని వీల్తైయేదికాదు కసా యనా వదక మరా మో కానన న్‌ా య ్య (603వ పటం. ఆవిష్కరింపబడడంతో మధుమక్షి త ే[ [సస సన ర్లే | _కాపాలనంలో ఒక మహా విష్ణవం (ప్రారంభించింది ఈ న్‌ _చ్యటాన్ని సులువుగా వూడతీసేయవచ్చు. తిరిగి సులు ర్త వ్‌ ( నగొ అతికేయవచ్చు అంతేకాకుండా చ్మటాల్నో వున్న " పి ,; లేనెను నులువుగా సంయ్యగహింపవచ్చు* ఈ పే ఇ టు... (చ తేనెటీగల జేవెటీగల సంరక్షణ అం యాలాల ర్తగ్ల రాలా తేనెటీగల కుటుంబాలనూ డ్తి తేనా నంరవణ నా? లా చ్యృటాలనూ (కమపద్దతిరో ఇడా తరుచు తనిలీ చేయడమూ పాత తుష్బెలను తీసి వేయడమూ మొదల్సెన పనులు చేయడం అన్నమాట పట్మలో వున్న ఆహారాన్నంచనూ తేనెటీగలు చలికాలంలో 63వ పటం. విడదియడానికి వీల్లైన తేన పెట్‌ లేను అహెరాన్నం లు వటు తినివేసి ఇక పట్ళు; లో నిలువ ఆహారంలేనియెడల కుటుం ఎ - మూత బి - చ్యటాలు సి _ బం తగ్గిశి చ వత్షంలో ఒక చిన్న పారుగులో పెప్బె. డి- అడుగు ఇ-- ఈగలు తేనెగాఫీ తేక ఫంచదార పాకంగానీ పట్టులో చ్యృటంపైైన వాలే నలం వుంచుతారు. చలికాలంలో ఈగలు చచ్చిపోనడంవ్యు

కుటుంబాలు. శ్షీణించిపోతే శ్మీణదళలో వున్న కుటుంబాలను కొన్నింటేని తిరి దగ్న రతిసి కంపాల్చి వుంటుంది వేనవికాంంలో. కుటుంట౦. పెరిగిపోయిన పక్షంలో, వాటిని విడదీయడ6ష జరుసుుతుంది తేనెటీ*ల సంరక్షకులు రక్షణ వల శిరస్సుకు తగిరించుకుని పాగ చట్టిని పట్టుకుంటారు పొగ చట్సినుండి పాగను (వవాహంగా పట్టు లోకి పంపీనట్బయినా. పట్టుదగ్శరకు వచ్చిన మనిషిని అవి లెక్క చేయకుండా. తుప్పెలనుండి తేనెను కూడదెల్టుకుంటూ. వాటి పనిని అవి చేసుకుంటూ వుంటాయి లేనట్టు సమీపించినప్పుడు శుభమైన దుస్తులతో వెళ్ళాలి ఏమ్యాతం. చెమట వాసన తగిలినా ఈగలు ఛాలొ ఉదేకపడతాయి రాణిగదిరో చిన్న రాణి ఈగ నైైటకొచ్చేసే ముందు అది ర్లూూంకారం ముసరడం షై లా చేస్తుంది. ఈ శబ్బాన్ని అందుకొని ముసరి రాణీ జబాజుగా లది కూడా రూంకారం చేప్పంది తేనెటీగల సంరక్షకులు ఈ శబ్చాన్ని గానం చేయడం అంటారు ఈ గానాన్ని వినేందుకు వారు చాం ఆ్యతంగా ఉంటారు మునలి రాణి చిన్న రాణిని చంపాలనే ఉద్చేశ్యంతో చిన్న కాణి గదిని తవ కొండెతో పాడవడానికి వయత్నిస్తుంది. ముసలి రాణి అలా చెయకుండా వుండేం న్‌ న్నే ళు ళో గ క 1 డ్ర యయాండలే చా , యి! లట టో ననూ. తటి య వ టట మ టాల్‌ ల ళం సుప రం లే నటాం జ యు షె జ మసలే టా 2% రడ ( కలే? న ళం ల్‌ టో లో యు స్టే ఫట వే న! ొ, శ్ర ళ్ళ స ళీ గ్‌ ళు * 64వ పటం. ఒక తేవెటీగల ముసరు ర8--3 55

దుకు కార్మిక ఈగలు దానిని నివారించ యత్నించుతాయి. అవి కూడా ఉ్నదేక స్పిలిలో వుండి రూంకారం చేయడం మొదలెడుతాయి. ముసలి రాణి గనుక చిన్న రాణిని చంపలేని పక్షమందు ముసలి రాణి పట్టును వదిలేసి మరొక చోటకు ఎగిరి వెళ్ళిపోతుంది ముసలి రాణితో కూడా కొన్ని ఈగలు వెడలిపోతాయి ఆ చుట్టపక్కల మరొక చెట్టుకొమ్ము చూసుకొని దాని మీద ముసలి రాణి వాలుతుంది అది వాలగానే తతిమ్మా ఈగలు దాని చుట్టూ గుబురుగా మూగుతాయి దీనినే మ సరు అంటారు (64వ పటం) ఈ మునరును పట్టు కుని ఖాళీగా వున్న పట్టులో "పెట్టిన యెడల తేవెటీగల గృహంలో కొత్త కుటుంబం ఒకటి చేరింద న్నమాట ఈ సమయం గనుక తప్పిపోయిందం టే ఈగలు ఏ చెట్టుతొెరలోనో అనువైన మరొక స్ట్యలాన్ని చూసుకొని అక్కడ పట్టు పెట్టు కొంటాయి సాధారణంగా తేనెటీగల సంరక్షకులు తేనెపట్టులోనుండి మునరు ఎగిరిపోయి. కొత్తచోట ముసరే వరకు ఆగరు అలాగు ఆగకుండా కృషతిమంగా మసరును ఏర్పాటు చేస్తారు సాయంకాలం ఆ౮ాట ఈ లన్నీ పట్టులో వున్న సమయింలో రాణి ఈగతో సహానగం గుంపును భళీ చృ్టటాలన్న మరొక పట్టు లోకి. తీసుకు. వెళ్ళుతారు ఈగల సంరక్షకులు ఇలాంటి సమయయో ఈళల మువరు ఎకి వెళ్ళిపోదు. ఇలాగు కృషతిమంగా ముసరును తయారుచేయడం. ఫలికంగా తేనెటీగల గృహానికి మరొక కొత్త కుటుంబాన్ని తీసుకొచ్చి తద్వారా గృహంలో వున్న కుటుంబాల సంఖ్యను వృద్మి చేయడం జరుగుతుంది పరాగనంపర్క్య పన్తికి తేనెటీగలు. వుష్టాలప్పై వాలినప్పుడు వుష్పాలకు అవి పరాగసంపర్శ నాం. (ప్రాప్తిని కలుగవేన్నున్నాయి. తేనెటీగలనుండి మనిషికి దొరుకుతూన్న తేనె ఉపయోగించాం మ్టైనంకంచెనూ. అవి పుష్పాలకు పరాగసంపర్హాన్ని (పాప్తించడంరోనే హా... మౌనవునికెంతో ఉపకారం జరుుుతూంది. ఇందిచేత పంటలను అభివృర్శి చెయ్యడానికే తరుచు తేనెటీగల సంరక్షకులు చేనెటీశల గృహలను నెలకొల్పురూ వుంటారు. అప్పుడవ్పుదు మకరంద పుష్పాలు పూతలో వున్నప్పుడు (ఉదాహరణకు ముక్కోణపు గోధుమలు లేనెపట్టులను పాలాల్గో ఆరుబ్టైఓనే వుంచుతారు కూడా ఏచెట్నక్షైతే పరాగసంపర్కం కలిగించడం మంచిదని భావింపబడుతుందో అటువంటి చెట్టదగ్గ రకు తేనెటీగలను ఆకర్షించడానికి వీలవుతుంది. ఇందుకోసం తేనెపట్టులో చటాలమీద పంచదార పాకాన్ని ఒక ప్యాతలో పోసి వుంచుతారు. వీచెట్లన్తైతే వరా్శసంపర్క (పాప్తి కఠిగించాలనుకుంటారో ఆ చెట్టు యొక్క పువ్వులను ఈ పాకంలో మందుగా నానబెట్టి వుంచుతారు ఈ పాకాన్ని ఆహారంగా తీసుకొవి ఆ వాననగల పువ్వులను వెతుకడానికి బయలుచేరుతాయి. ఈవిధంగా పరాగసంపర్కం కలగడానికి అవకాశం ఏర్పడి ఫలితంగా ఉపయోగకరముల్త్లైన "స్పైరుల పంటలను అభివృది చేనుకోవచ్చ దీనితోపాటు తేనె పట్టలో తేనె నిల్వ కూడా వృద్ది అవుతుంది (వశ్నలు 1 తేనె శీగలను ఎలా పెంచుతారు? 2 తేనెటీగల సహాయంతో వంటలను అభివృది చేయడానికి ఎలా నీలవుతుంది” భ/జే

అభ్యాన్యకియలు.. కీటకముంవర్శ్మ పరాగసవర్శం జర. ఆపిల్‌ పేర్‌ బరక్న్‌చ్చెగీ ల్లైలాక్‌ వగ్నైరా చెయిమొగ్నలు. విడిచే ముందు ఆ చెట్టకొమ్మల్నో ఒక కొమ్మ కొనకు. కీఎకాలు ఏవీ పువ్వులపె వాలకుండా వుండేందుకు. గాజ్‌ గుద్ద కట్టు ఈ కొమ్మకు కాయలు కాస్తాయో లేదో తరువాత చూడు 2 తేనెటీగల గృహాన్కొక దానిని వేనవికాలంలో సందర్శించి తేనెటీగల సంరక్షకుడు వరి చేసుకుం టూండగా అతనిని గమనించు

$ 36. భారతదేశపు కీటక్మపపంచం,

భారత. దేశ భారతదేశంలో వున్న కొన్ని కీటకాలు మరేయితర దేశాల్మోనూ కనపడవు

కతా. పసుప్పచ్చ సీతాకోకచియకలకు బలమ్హైనటువంటి వెగల్పాటి రెక్కలు వుం

ఆ టాయి ఈ రెక్కల చివర సన్నపాటి చేపరెక్కల్మా రెండు భాగాలుగా విడి పోయుంటాయి. చూడడానికి ఈ కీటకం ఎంతో అండంగా వుంటుంది ఉష్మామండలాల్లో వికసించే రంకు రంగుల పువ్వుల మధ్య ఈ కీటకాలు ఎపరుతూం కు పువ్వులకంకు ఇవే అందంగా వున్నాయేమోా లని ఏపిన్తుంది. భారత దేశంలో సంచరించే పెంకుపురుగులు కూడా సీతాకోకచిలుకలంత పాగసుగానూ వుంటాయి. ఇందుకు. ఉదాహరణగా తళతళమని మెరిసేటటువంటి బంగారపు వురుగునీ. పసువ్పచ్చగా వున్న ఇత్తడి వురుగుకీ మనం దృష్టాంగా పేర్కొశవచ్చు జింక సపెంకువురుగులు ఖడ్గమృ గం అకఎడే గండక బరిక సెంకుప్పుకుుులు (ఒహ్మాండమైన పరిమాణాన్ని కరిగి వుంటాయి వాటి. పరిమాళాన్ని చూస్తే మనకు ఆశ్చర్యం వేనిపోతుంది గట్టిగా కీచుకీచుమని అరచే కీచురాళ్ళు కూడా మనకు తలస్పిన్తూంవాయి. ర్యాతిళ్ళు మిణుగురులు కనబడుతాయి కొన్ని కీటకాల ఆకారం చాలా తనూషాగా వుంటం.ంది పుడుకవురుగు లచ్చంగా ఎండిపోయిన రెమ్యులాగే వుంటుంది కాలిమా అవే సీవాకోకచిలుక రెక్కలు చెట్ల ఆకళ్ళాగే వుంటాయి. గొల్లభామ కాళ్ళమీదమూ రొమ్ముమీదనూ వున్న వెడల్పుగా పలకల్గాగున్న చొడుపులు ఆకుళ్ళాగే వచ్చగా వుంటాయి (65వ పటల)

భారతదేశంలో వున్న కీటకాలలో సనిషికి ఉపయోగంగా వుండేవి చాలా వున్నాయి తేనెటోలు పట్టుపురుగులే కాకుండా కొన్ని జాతుల పాలును పురుగులున్నాయి. ఇవి చిన్నకీటకాలు ఇవి ఎదిగిన తరువాత ఏ మ్యాతమూ చలనంళేకుండా వుండి. వాటిని గురించి తెలియనివారికి అవి బతికి వున్నవికాక చచ్చిపోయిన కీటకాలే అనిపిన్తుంది. ఇవి చెట్లమీద వుంటాయి. ఆడవురుగు దాని తుండాన్ని చెట్స శరీరంలోకి చొప్పించి విర్విరామంగా చెట్టయెంక్క రహాన్ని పీలుస్తూనే వుంటాయి. అందుచేత ఒక్క న్ఫలానికే కట్టుబడిపోయి వుండి వాటి జీవిత కాలమంతా ఆ నృలావికే అంటుకొనిపోయి వుండిపోతాయి ఆ న్పలంలోనే అవి పుట్టి ఆ న్నలంలోనే అవి చచ్చిపోతాయి. ఈ జాతికి చెందిన మ్టైవవు వురుగు తన శరీరంపైన మైనపు పాలుసు లను (నవించుకొంటుంది. ఈ మైనపు పాలుసులను మనుష్యులు పోగుచేసి వాటినుండి తెల్బమైైనం తయారుచేస్తారు. దీనిని పౌషధాల్నో ఉవయోగించుతారు.. రాళ్ళనూ చెక్కలనూ. నునువు చెయ్యడానికి ఠి ఖ్‌/త్‌

ఖీ శా నా / గ గ. మసం || 2 బక దామయోో

గో న్‌ స్‌! గ న

జ్య న సే కే శ రం కో న్స నో ్గి [ఆ [న్న త వ్‌ క స ట్ట గీ న్‌ా తీ పో నకు న! న్‌ నే శీ వ క ళా క్స్‌ 6 జ 65వ పటం భారతదేశవు కీటకాలు 1 _ జింక సెంకుపురుగు 2 - వనుపచ్చ నిమ్మ సీతాకోకచిలుక 3 -- గొల్హభామ శ్తీ - మిణుగురు పురుగు ర - గుమ్మడి బరిణ పురుగు 67 __ అకును పోలిన పురుగులు

వాడా ఈ ష్టానాన్ని ఉపయోగించుతారు లక్క వురుగు అక్కను (సవించుతుంది ఇచే గుల్మ 5 క్క. దీనిలోనుండే. అనేక రకాల విలువగల అక్కను తయారుచేస్తారు

ఉష్మడదేశార్నో. రవ్హాన్ని వీల్ళే అవేక రకాల మశకములు ఇంటి ఈ 1 (తుళ్ళుపురుకులు బహుళ సంఖ్యలో పెరుగుతాయి. అందుచేత ఇవి వ్యాధుంను వ్యాసీంవవేస్తాయి.. వీటితోపాటుగా కీఎకాల్మో వ్యవసాయానికి హానికరముల్లైన చీదపురుగులు కూదా వున్నాయి

భారతచేశవు. కీఎకాలలో. కొన్ని అడవులలో నంచరించుతూ వృక్షాల కెంతో హానిని కల*వేస్తూ 0 టాయి. ఉదాహరణగా గండక ఒరిణె పురుగును పేర్కొనవచ్చు ఈ శీఎకం లార్వాలు వంంగా వుండి కుమ్మరిపురుసు లార్వాలను పోఠికృంటుంది. లార్వాలు కొల్బరిచెట్ట్ళ మొవ్చుంను గొట్టి చెట్టుకు చాలా హాని కలి_ించుతాయి

భారతచేశంలో. నిమ్ము జాతి చెట్టును అనేక పాంను. కీటకాలు పాదుచేస్తున్నాయి ఈ కీఎకాల్మో చిమ్మటలయొక్స. నీతాకోకచిలుకంయెక్క లార్వాలున్నాయి. ఉదాహరణగా ఆవార్షణయంగా. పెద్దదిగా వున్న వారింజ వచ్చవురుకు చిన్నదిగా వున్న నిమ్మ పండు రసాన్ని పీల్ళే తొలువు పరువు రెక్కల వురుగును "పేర్కొనవచ్చు

హానికరమల్తైన మలొక రకం కీటకాలు చెదవురుకులు (66వ పటం) ఇవి నేంరో సపెద్మపెద్ట కుటుంబాలుగా ఏర్పడి మనకి కనఒడకుండా శేంతోనే శీఎంచుతూ. కొండల్మాగుండే. పెద్ద పుట్టలను నిర్మించుకుంటాయి. ఈ కుటుంబంలో రాణి పురుగు వుంటుంది ఈ రాణి కీటూరికి పెద్ద ఉదరం వుంటుంది. కుటుంఒంరోని కడమ వృరుగులలో అనకముఎ. కార్మిక కీటకాలూ సైనిక కీటకాలూ ఆడ కీటకం అత్యధిక సంఖ్యతో (గుడ్డలను. పెల్టుతుంది. డాని జీవిత కాలం పదేళ్ళ్నలోనూ వదికోట్మ (గుడ్డను పెట్టుతుంది అకకీటకం. రాణినీ. చిన్న పురుగులనూ సంరక్షణచేస్తూ. వాటికోసం. ఆహారాన్ని తెచ్చి వాటికి పెట్టుతాయి. కార్మిక కీటకాలు. సైనిక పురుగులు కొండల్నాగు నిర్మింవబడిన పుట్టలను రక్షించుకూ వుంటాయి ఈ సైనిక వురుకలకు బాగా అభివృద్ధి అయిన దవడలు వుంటాయి పుట్టల్నో చిన్న మగవ్కురుశులు. చిన్న ఆడప్పురుసులు పీర్చ్పడినప్పుడు పుట్టలు ముసురుకుంటూ పైకి వచ్చేస్తాయి వుట్టలు బెటకు వచ్చే సమయమవ్పుడు. అవి ప్పృట్టల గోడలను ఛదించుకొని వాటీరోనుండి సైకి వచ్చేస్తాయి. బైటకి వచ్చేటవ్పుడు వెంట్టమొదట రక్షక సైనికులు సైైకి వస్తాయి. వాటి కరువాత ఒక దాని తరువాత ఒకటిగా మగవురుగుటూ ఆడప్పరు*లూ వస్తాయి అవి అన్నీ ఎంత (బహ్మాండ మైన సంఖ్యలో "పైకి వస్తాయంచే. చిన్నవి తెలవి అయిన వాటి రెక్సలు మెరున్నూ దూరంకుండి చూసేవారికి భూమిలోనుండి పాగ బయలుడేరుతూన్నట్ను, టుంది

పుట్టలు బైటికి వచ్చి ముసిదే. సరికి మగక్కరుగులూ. అడపరుగులూ. నేఎమీద పడిపోయి. వాటి రెక్కలను కొరికేసుకుంటాయి. ఇలా కొరికేసుకొని మవ్పురుగులు ఆడవురుగులు జతలు కూడి ఒక్కొక్ట జత వేలలో కన్నాలు చేసుకొని కొత్తవ్పట్టృలను నిర్మించుకోవడం మొదలుపెట్టుతారు. ఈంధంగా చెద పురుగులు. నేలమీద పాకుకుంటూక్నప్పుడు బల్జలూ. పకులూ. ఇతర శ్యతువులూ వాటిని తశివితీరా భవష్షీంచుతాయి

ళ్‌/్‌7

కె ర న్‌ా. షే 444) ] ల ల్‌ గ్‌ / / జో స్నో భయ వేయా. ల. న 1 చ! గనం! చ వ కాసి)! మ్‌ అచ సా చో శే వానో. మ ప వాయ గ మా న్న త్త! వ్‌ 66వ పటం చెదప్పురుగులు చెదపురుగులు. వాటి పుట్టలోనుండి ర్యాతిపూట బ్లైటకి వచ్చి ఆహారాన్ని వెతుక్కుంటాయి మనిషి కంటఓఒడకుండానే ఇళ్సయొక్క కలప భాగాల్నోకీ . 'బల్టిావు సృృంభాల్నోకీ రైలు పట్టీల న్సీపర్మ్య లోనూ భూమిలో పాతిన సైల్‌స్కంబాల్నోకీ తొల్చుకొనిపోయి. కన్నాలు చేసేస్తాయి అందువల్ల తరుచు ఇళ్ళకి ఇళ్ళనే పూర్తిగా కూరిపోతాయి. చెదప్పురుగులు ఉన్ని తోలు బట్టలనూ కూడా తినేస్తాం //8

మ క 67వ పటం వారుమళ్ళకు వే పచ్చ ఆకుప్పురుగు భారతచేశంలో వున్న అనేక శీటకాలు వ్యవసాయాన్ని పాడు. చేసే చీడపురుగులుగా. పరిణమించు తున్నాయి. ఇందుకు. ఉదాహరణగా వరిమొక్కలకు పళ్ళే పచ్చ ఆకుపురు గులను (67వ వటం) సీర్కొనవచ్చు. ఇవి వరిమొక్కల ఆకులను తినేస్తూ చాలా హాని కలుగడేస్తాయి మొక్క భూమిలోనుండి పైకి. వచ్చేప్పుడు. వుట్టలుగా ఈ ఆకుపురుగులతుు ఆకులకు పట్టి మొక్కలను తినేయడం మొదలుపెట్టతాయి.. పాగతిపూట నేల సందుల్లోకి దూరిపోయి. డాగుకొని ఆహారం కోసం ర్యాతిపూట ( ] బైటికొస్తాయి ఈ కారణంచేత వ్యవసాయదారుల స 3ణీల్నర్ల | కంటబడకుందానే తటాలన ఒక్కొక్కప్పుడు స్లైరు [1 భి! నుంతమా. నాశనం చేసేస్తాయి. వరిమొక్క పెద్దదైన గ /1 తరువాత ష్ళోస్నోలిన్‌ చైైపుంకిఫర్‌ (68వ పటం) ( |] అనే సీతాకోకచిలుక పెద్ద శ్యతువుగా తయారవుతుంది , | ీ ఈ సీతాకోకచిలుకయొక్క. ఆకువురుగు వరిమొక్స కాడ టి. లోపల జీవించుతూ. లోపలికుందే. కాడలను తివేస్తూం త. టుంది కాడ ఆడుగు భాగంలోనే అఆకుపురుకు వ్యూపాగా మ కే [| మౌరుతుంది.. వరిమొక్క వేళ్ళకు హానిచేసే కీటకం 1 జ్‌ / ఒకటి వుంది. దీనిని మూలవేధకం (69వ పటం) [1 న్‌ అంటారు. ఈ కీటకం నేలలోకి తొల్బుకొని వెళ్ళి " | క్త వెడల్చుగా వున్న దాని ముందరి కాళ్ళ, తో నేంలో త్వరత్వరిగా లా | న్న్న పారంగాలను చేనుకుంటూ పోతుంది అలాగు పారంగాలను గ శ్‌ || చేసుకొని పోవడంలో అడ్ముగా వున్న వరిమొక్క వేళ్ళను చఛేదించుకొంటూ సాగిపోతుంది రకరకాల మిడుతల జాతులు కూడా వరి మొదలగు ధాన్యవు స్పైరులను కొట్లే 68వ వటం మోస్నోరిన్‌ యు టై బై పుంక్టిఫర్‌ చాలా. చెరుష్పును కలుగజేస్తాయి చీడవ్వురుగులను నాశనం చెయ్యడానికి కోతల్లైన వెంటనే నేలను బాగా దున్ని నీరుపెట్టి పొలాలలో నీరుపారేటట్టు చూడాలి ఈ పమయంలో నీటిమీదకి బాతులను వదలడం కూదా మంచిది. బొతులు తిండిపోతులవడంచేత. కీటకాలను అధికసంఖ్యలో భక్షించు //9

క ము పర నై తయా హ్ష్‌ కీ స్వ ళా బ్యా ళో న్‌ (కష. స్స సు (ఎలు యో వా డం పైన్‌ ఒ న రా లచ త టి పూ గో 4 మా 1! సా సల్‌ రోమ పు కాటం ఎ (లస్ట్‌ టు = రర డు గ్య దరి వ = ను సా నవ. య మా ల ల కం గ్‌ గాయమైన భు 69వ పటం మూలవేధకము కీచురాయి తాయి. వరిపాలాల్నో పెరిగే కలుపును తీసివేయడం కూడా చాలా ముఖ్యమైన విషయం ఎండుచేతనంకే ఈ కలుపుమొక్కలకు పట్టిన చీడప్పరుకులును ఠింటూ అవి బౌగా అభివృద్మి అవృతాయ అనేక రకాం చీడ పురుగులను నాశనంచెయ్యడంలో డిడిటి బా పని చేస్తుంది ఆర్భి కంగా విలవ్నైన ఇతర పంటలకు కూడా చీషప్పురుగులు పట్ళు, చూంటాయి చేయూకు చిమ్మటయొక్క ఆకుప్పురుగులు తేయాకు తోఓలకు దిశేషమ్టైన వాని కలగజేస్తాయి చిన్నచిన్న ఎంపులుగా. ఇవి లేయాకులకు. సట్టి ఆకులలో పారంగాలు తొల్చుకొనిపోయి ఆకులను ఎందుకూ పనికి రాకుండా చేసేస్తాయి వరిమొక్క కాడకు పట్చినట్కగానే చెరుకుగడకు కూడా కాండములో కన్నాలు చేసి తొల్చుకు పోయే చెరుకుగడ. పురుగు అనే కకం పట్సి చెరుకు పంఎకు చాలా హాని కలుబేన్తుంది పత్తి చెట్బకు వళ్ళే చీడప్పురును లన్నింటిరోకీ పత్తి కాయకు పక్సేరోజూరంగు పురుగు లత్యంత హారి కరష్టైనది ఈ పురుకు కాయలోపరికి (పవేశించి రేచులనూ గింజనూ తినేస్తుంది జంట వుండే విత్తుల్బోకి పురుగు (పవేశించి విత్తులోనే ప్యూపాగా మారుతుంది. గింజలో వుంటూండగానే ఈ కీటకా లను నాశనం చేయడం చాలా మఖ్యమైన విషయం ఇందుకోనమని గాలీరాకుండా తలుపులు బొంచేసిన గదులలో పత్తి విత్తులపైన ,కివినాశకముల్లైన విషవాయువులను పారించడమూ. లేక వాటి? అధిక మ్లైన తాస్మకమంలో వుంచడమూ. చేస్తారు. పత్తివపంట అయిపోయిన తరువాత. నేలమీద. రాలిపోయిన శ్‌2గై

చిన్న కాయలల్బోనూ. లేక కోచ్హాన్నన్చుడు. రాలిపోయిన కాయల్నోనూ. అకుష్కురునులు వుంటాయి కాబట్టే ఈ పొలాల్నోకి పశువులను తోరితే అవి తినగర్శినన్ని కాయంను. తినే! కడమవాటివి దెక్సలతో మబ్సేస్తాయి ఆ ముష్టేయడంలో కాయర్శో వృున్న వరుసలు చచ్చిపోతాయి. నేలమీద ఇంకా వుండి పోయిన కాయర్మోని ప్పరుగులు నేఎను దుశ్నేటన్పుడు చాలా మటుకు నాళరమై పోతాయి

(న్నాలు 1 అక్క ప్పరుసు ఏవిధంగా ఉవయో”వదుతూంది) 2 నిమ్మ జాత మొక్కలకు హాని కంఎగజేసే కీటకాలు ఏవి”) 3 చెడ్చుకుకులను హనికరములైన వురుగులుగా. ఎందుకు ఎంచంఎదుతు వ్నాయి” 4 ఏయే కీటకాలు వరిపాలాలను పాడుచేస్తాయి” 5 పత్తి కాయకు పసి రోజావురునుకు ఎదుర్కోవడానికి ఏ చర్యంను తీసుకోవారి)

ఆం రాక్‌ సక సరుకములు ఒంళఈనులన్నిటిరోనూ నిర్మాణదృష్న్ట్యా సకసేరుకములు ఉచ్చడశను అందుకొన్నాయి వీటికి వెస్నెముక వుంటుంది కాబట్టి. వీటికీ "పేరు. వచ్చింది. వెన్నెముకకు వేర్వేరుగా వున్న వెన్ను పూసలుంటాయి. సక "సేరుకములలో ఈ (కింది వర్షాల ంతువులున్నాయి చేపలు ఉభయచరములు సరీనృపములు పమ్షులు సస్తనములు ఆరవ (వకరణం అగ్నీ వరము: చేపలు గ్‌. గ్‌ 37, మంచినీటి పెర్చ్‌చేప జీవితము, బాహ్యలక్షణాలు. చేపలయొక్క శరీరరిర్కాణాన్సీ వాటి జీఎత విధానాన్సీ తెలుసుకోవడానికి మంచి న్తాంతర..... మాయొక్క శరీలర్యారాన్న న్ని చెబుసుకోవాని కా వీటి పెర్చ్‌చేపను (వ్మితపటం [గ మనం పరించుదాం.. పెర్చ్‌చేప చలనము పాలా నదుల్మోనూ మంచినీటి సరవ్సల్నోనూ జీవించుతుండి దాని జీవితానికి అవనర ముల్నైన జీవిత పరిన్మితులన్నీ మంచినీరు. ఆహారము ఊపీరితీయడానికి అక్సిజని సంతానోత్పత్తికి అనువైన వ్పలాలు ఇక్కడ దానికి తటన్ఫపడుతున్నాయి "పెర్చ్‌ మంచి త్పరగానూ చక్కగానూ ఈదగలదు.. గారికంటె. నీటియొక సం. సార్యదత అధికం కాబట్టి. గాలిలో చలనంకం పె నీటిలో చలనం కష్టం వీటితో చలనానికి వీలుగా వుండేటట్టుగానే ెర్చ్‌యొక్క శరీరం పరివర్తనం పాండింది నొక్కుకుపోయిన పార్గ్వాలూ పొడుగ్గా సాగదీసినట్టున్న శరీరం ముందువైపున మాదిగానూ వుండి వెనుక వ్లైషున కమేణా సన్నంగా వుండడంవల్న _ నీటిని ఛేదించుకుంటూ ఆది. చకచకా ఈదుకుపోతుంది చేపటె.క్క శరీరం మూడు భాగాలను కలిగివుంటుంది శీరస్సు కాయము తోక కాయంతో శిరస్సు గచ్చేగా అతుక్కుని పోయి వుంటుంది. కాయం (కమేణా సన్నపడి తో క రూపాన్ని ధరించు తూంది అననానికి వెనుకనున్న భాగం తోక బలమైన కండరాలతో ఏర్పడిన తోక శరీరం అంవటి లోను మూడోవంతు నిడివి కలిగివుంది తోక చిట్టచివర తోక రెక్క వుంటుంది కాయాన్నీ తోకనూ కెరటంలాగు ఆడించుకులటూ ముందుకు సాగిపోతుంది పెర్చ్‌చేప ఇటు పక్క అటు పక్క తిరగడమూ $్‌22

లడ్డుగా వున్న దాని స్పితిని అలాగు నిలదెట్టుకోవడమూ. క్హిష్టృముల్స్లైన ఈ చలనాలను తతిమ్మా రెక్కల వహాయంతో సాధించుకుంటుంది. రెక్సలలో జంటగా వున్నవీ ఒంటిగా వున్నవీ వున్నాయి. ఒంటి రెక్కల్నో తోక రెక్స ఒక్కళకే కాకుండా వీపుపైన రెందు రెక్కలూ ఆసనందగ్శర ఒక రెక్కా వున్నాయి జంట రెక్సల్నో రొమ్ము రెక్కలూ పొట్టలెక్సలూ వున్నాయి

ఈ రెక్కలకు ఎముకలుంటాయి ఈ ఎముకలను రెక ఎముకలు అంటారు ఈ ఎముకల స్టైన పలుచని చర్మంపార మడత ఒకటి బిసువుగా సాగదీసి వుంటుంది. వీవుమీద వున్న ముందరి రెక్క కున్న _అర్బవ్యాసపు ఎముకలు ఒలంగానూ హాదిగానూ వుంటాయి రెక్సపైకి అవి ముళ్ళలాగ పొడుచు కొని వచ్చి శ్యతువులముండి తప్పించుకోవడానికి రక్షణ్యకింది ఉపయోగపడుతాయి

“పెర్ప్‌యొక్క శరీరం అంతటిపైన ఎముకతో చేనీన పాలునులుంటాయి. ' పాలునుయొక్క ముందు అంచు చర్మంలోకి దిగిపోయి చర్మంతో కలిసిపోయి వుంటుంది. ఇంటికప్పుమీద సెంకుల్మాగ వెమక అంచులు ఒక దానిమీద ఒకటి ఏర్పడి వుంటాయి. శరీరానికి పొలుసులు రక్షణను కలిగిస్తూండడం చేత శరీరంయొక్క. చలనాకి అవి ఏవిధంగాకూ (పతిబంధకం కరిగించవు పొలుసులపైన పలుచని శ్చేష్మవువూత వుంటుంది. చర్మంలో వున్న (గంధులు ఈ శ్చే్మాన్ని (నవించుతాయి. శరీరంపైన శ్శేష్మం వుండడంవల శరీరానికీ నీటికీ వున్న సంఘర్షణను శ్మీష్మం తగ్శించేన్తుంది

రు "పెర్చ్‌ శరీరంయొక్క సై భాగం గాఢవ్నెన ఆకుపచ్చగామూ పక్కలను గాఢమైన

లాలు చారలు కరిగి లేరిక రంగు ఆకుపచ్చగానూ అదుగు భాగం పసుప్పచ్చగా తెల్టితె ల్నగానమూ వుంటుంది సెక్స్‌ శరీరం ఇలాంటి రంగులను కలిగి వుండడంచేత నీటిలో దానిని సోల్చుకోవడం చాలా కష్క్టం పెర్చ్‌వున్న నీళ్ళల్లో ఈద్దుతూన్న చేపలకు గాఢమ్హైన ఆకుపచ్చరంగును కలిగి వున్న "పేర్చి వీవు నల్నగావున్న నేలతో కలిసిపోయి కనఒడదు. సెర్చ్‌ అడుగుముండి ఈదుతూన్న చేపలకు నీటి ఉపరితలంటొ...క్క తేలికా వున్న తెలుపుతో. దాని పొట్టయె.క్క తేరికరంగు. కలిసిపోతుంది సెర్చ్‌ శరీరంయె.క్క పార్శ్యాలకున్న నల్మని అడ్డు చారలు నిటిలోవున్న పాచి మొక్కల నీడల్హాగ కనపడు తూంటాయి. దాని ఎరకోసమ్హై అది సాధారణంగా పాచి మొక్టల మధ్య దాగుని పొంచి వుండేట వ్వుడు ఎరజంతువులు దానిని పోల్చుకోలేకపోతాయి

"ెర్చ్‌చేపలు మసిలే వరిశరాలను పట్టి వాటి. రంగులో భేదాలుంటూంటాయి. తాపీగా (వ హించుతూన్న అడవి నదులలో బురద అకూ అలమూ నీటి అడుగున హెచ్చుగా వుంటుంది కాబట్టి వీరు వల్ణగా వున్నట్ను వుంటుంది. అందుచేత ఈ నదులలో. జీవించే "పెర్చీయొక్స రంగు నత్ని వాగుగా వుంటుంది. త్వరగా (సవహించుతూ నీటి అడుగున ఇనుక వుండే నదులలో సంచరించే 'పెర్చ్‌చేవల రంగు బాగా తేలికగా వుంటుంది. ఈ (కారంగా ఈ చేప రంగు. దాని పరినరాలపై ఆధారపడి వుంటుంది

దాని రంగు ధర్మమా అంటూ "పెర్‌ ఎరకు కనబడకుండా చాటుచాటుగా ఈదుకుంటూ వచ్చి ఎరమీద పడుతుంది. ఇతర చేవలను భక్షించే పెద్ద చేపలకు అది కనఓడకుండా వుంటుంది ఈ విధంగా పరిపరాలకు సరిపడేటట్బూూ రంగును కలిగి వుండానికి రక్షక వర్శ్మధారణ౦ అంటారు

శ్‌2తి

పరిసరాలతో చలనంలోవున్న. జంతువులను. తిని బతుకుతుంది. పెర్చ్‌చేప నీటితో వున్న

పాలా ఇతర చేపలనూ కీటకొాలనూ అది వేటాడి వాటిని పట్టుకుని తింటుంది

సంబంధం ఇదిలా వృండగా సపైక్‌ (పొడుగుమూతి చేప) లాంటి పెద్ద చేపలు "పెర్చ్‌ని చంపి తింటాయి

ఆహారాన్ని సంపాదించుకోవడంలోనూ శ్యతువులనుండి తప్పించుకోవడంరోనూ వెర్చ్‌కున్న జ్ఞానేం (దిచూట దానికి సహాయపడుతాయి "ెర్చ్‌యొక్క. బాహ్యలక్షళలొలను మనం పరినీలించినవ్పుడు.. దావి కున్న జ్ఞావేర్యదియాలు మనకు పైకే కనబడుతాయి. శిరస్సుకు రెండు (పక్కలా పెద్ద కళ్ళు 60 డుంటాయి ెర్చ్‌కి భూచరముల్లైన జంతువుల కళ్ళకు రెప్పలున్నట్టుకాకుండా అందుకు భిన్నంగా పెర్చ్‌ కళ్ళకు రెప్పలుండవు సెర్చ్‌ కళ్ళకు దృష్టి బాగా ఆనదు. దానిది (వాస్వచృషి కళ్ళకు ఎదురుగా వుంటాయి. దాని (ఘాణేంటదియాలు ఇవి రెండు సంచుల మాదిరా. వుంచాయి నోటికుహరంతో వీటికేమీ సంబంధంలేదు (ఏ9 సంచికి వెలుపలకు రెండు రంఢాలుంచాయి ఇవే ముక్కు రబ్టధాలు

"పెర్చ్‌చేప శరీరంపైన పార్శ్వపు రేఖ ఒకటి వుంటుంది ెర్చ్‌ బీవితంరో ఈ అవయవాలు (వధాన ప్యాతను వహించుతాయి. భూచరములైన జంతువులకు ఈ పార్శ్వవు రేఖ గానీ పార్మవు రే అవయవాలు గానీ వుండవు శరీర పార్శ్యాలందు ఒక వరుస రం(థధాలు చుక్టలు మౌదిరి” వుంటాయి శరీరం పొడుసునా వున్న ఒక నిడివిగల నాళంలో కలున్తూంటాయి చిన్న నా ళాలయొక,_ ఈ రంధాలు నిడివిగా వున్న ఈ నాళంలో న్పర్శనాతీ కణములు వుంటాయి నాదు. ద్వారా ఈ స్పర్శనాడీ కణా లకూ మెదడుకూ సంబంధం ఏర్పడుతూంది నీటియొక్క కంపనాలను పార్శ్వపు రేఖ లవయవాలు అందుకుంటాయి. దీనివల్శ పెర్చ్‌కి స్పర్శజ్ఞానం కలిగి (పవాహంయొక్క దిశనూ బలాన్నీ నీటియొక్క లోతూ నీటిలో వున్న ఘనపడార్జాలు.. దానికి ఎంత దూరాన ఎంత లోతున వున్నదీ అది (హించుకుంటుంది

ఈరీతిగా దాని శరీరంయొక్క ఆకారమూనూ వర్శ్మమునూ శ్నేష్మంతో కప్పబడి వున్న పాలుసులనూ రెక్కలూ పార్శ్వ రేఖ అవయవములనూ పరివర్హన సాధనములుగా వినియోగించుకొని నీటిలో తప్ప ఇతర స్ఫృలాల్నో ఆది జీవించలేకపోవడంవల్న నీటి పరిసరాంలో జీవితానికే అది అలవాటు పడుతూంది

యపశ్నలు. క్షే పెర్చ్‌ నీటితో ఎలా చలించుతుంది” 2 సెర్చ్‌యె.క్స రక్షక వళ్ళధారణాన్ని వివరించి చెప్పు 3 సెర్చ్‌ ఏ అవయవాల నూలంగా బాహ్య పరిసరాలతో సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకొం టూంది” 4 ఎట్టి సాభనాలవల్మ శటిరో జీవించడానికి సెర్చ్‌ అలవాటు వదుతూంది”

అభ్యాస్మకియ గాజుతాళ్బతో ఇంటో ఒక ఎక్వేరియక్‌ను తయారుచేసి దానిలో కొన్ని చేప లను ఉంచి వాటిని పెంచడం నేర్చుకో ఎక్వేరియమ్‌ను ఎలా ఏర్పాటుచేయడమో మీ ఉపాధ్యాయు? గానీ యువక (పకృతి (ేమికులకు గానీ అడిగి తెలుసుకో

$్‌ 38, పెర్చ్‌చేవ కండరములు, అన్నిపంజరము, నాడీమండలము, కండరములు "పెర్స్‌యొక్స. వర్య్మర్మకింద దాని కండరాలుంటాయి. కుడరాలకు నంకో జా చించుకొనే శక్తి పుంది అనా అవి పొట్టివిగా అయిపోతాయి. కండరాల కొనలు ఎములకు తగిలించి వుంవాయి. అందుచేత కండరాలు సంకోచించుకొన్నవ్పుదు చేపయొక్ట కొన్ని అవయ వాలకు చనం కంఎసుుతఈంది క "పెర్చ్‌ శరీరంలో వృన్న కండరాలన్నింటికం టు తోక కండరాలు వృష్మ కండరాలు ఒ౬౦గా అభివుడ్ని అయాయి. ఈ కండరాలు నంకోచించుకొన్నప్పుదు చేప శరీరం ముందుకు వంగుతుంది అ్బుడది ముం దుకు ఈదుతుంది. రెక్సలు చలించడానికి _పత్యేకమ్హైన కందరాలున్నాయి. నోటి చుటూ వున్న దవడలు కదలేటట్య చేయడానికి మరొకొన్ని కండరాలున్నాయి = డిజంనో అవే! గ్‌ా. అస్పెపంజరం పెర్చ్‌ శరీరంతో అనేక ఎమంకలున్నాయి ఇవన్నీ కరిసీ పెల్చ్‌యొక్స అస్నిపం న ౯ జరింగా ఏర్పడుతున్నాయి (70వ పటం) అస్మిపంజరానికి వెన్నెముక ఆధారం వెన్నెముక శిరన్సునుండి తోక చివర రెక్టవరకూ శరీరమంతటా వ్యాపించి వుంటుంది వెన్నెముకలో వేచ్వేరుగా వున్న అనేక వెన్ను పూనలు ఉన్నాయి ఇవన్నీ ఒకదానితో ఒకటి దృఢంగా కలిసి వున్నప్పటికీ దేశి మటుకది ధారాళంగా కదలగలుశుత ంది ఈ కారణంచేత శరీరానికంచిటకీ వెన్నెముక అధారి భూతంగా వుండడమే కాకుండా ఈతకు వీలూ శృండేందుకు తినంతగా వంగడానికి లవకొశం కఠిగించుతలూంది కూడా ఈ ళ్‌ సరగ శ నా గే 0 లా లా స (న (ఈ ఈ బే “హను సు [1 లు. నే టి మ షా జి అస గ రాను మెస్‌ న్‌ న్‌్‌. జావా న న లలో కై ము ప న్‌ టా లో సవా శ గ్రై చా 6 న్నన న్నా క | నే. 70వ పటం పెర్చ్‌యె.క్క అస్బిపంజరము క్షే వెన్నెముక. 2 --,పక్క ఎముకలు. 3 - కపాలము శీ --పైదవడ 5 -- (కిందిదవడ .! 6 -- మొప్పమీది మూత 7- లొమ్మురెక్కయెంక్క. ఎముకలు 8 -- పొట్ట రెక్కయొక్క ఎముకలు

(పతి వెన్నుల్రాసలోనూ గౌ్యతము. దాన్మికింద చాపము మనకు స్పష్టంగా. కనబడుతాయి. (71వ వటం. వెన్నుపూన. గ్యాతం ముందు వ్లైప్లునా పృష్యం వై్లైపునా కొద్పిగా నతోడరంగా వుంటుంది * వన్నుపూసలన్నీ | ఒకదాని వెనుక ఒకటుండడంవల్న వాట్‌ చావములన్లీ కంసి ఒక నాళం్యకింద ఏర్పడుతున్నాయి. ఈ నాళానికి వెన్ననాళం అంటారు ఈ వెన్నునాళంలో | ఇ వెన్నుపాము వుంటుంది / ల్‌ (గుద్డులోనుండి పిల్ళిచేప. బైటికి వెడరినప్పుడు. దానికి. వెన్నెముక త్త వుండదు. తొలుత దళమ్రైన తొదు రూపంలో ఒక రజ్బ్బ అగవదు = * సాక్ష్య తుంది అఆతరువాజే ఈ రజ్బ చుటూ వెన్నుపూసలు. ఏర్పడుతాయి గ హె గొ గ 7 ఎదిగిన. సెర్చ్‌లో ఈ "రబ్బయొక్క * శ్రి అవశేషిట.. వెన్నుపూసల నదుము ముద్ద 721వ వటం చవ లాగ వున్న వుండల ,రూపంరో. అగహడు క్‌ తాయి ణి యెక్క వెన్నుపూస 8 కే - గ్యాతము 2-- కాయంళలో వున్న వెన్నుపూస చావము లకు (సక్ట ఎముకలు ఈిలించబడీ వురటాయి (వక్క ఎముకలు శరీర పో ॥ కుహరం చుట్టూ వుండి శరీర (కి ఖ్‌ కుహరంలో వున్న తవయ్దువాలకు అని లక్షణను. ఒసతాయి. బార ఖే [౫ క్‌ * _ శిరస్సృకున్న ఎముకలన్నీ కూడి వు (రె ఏర్చదుడూంది పురెరో” మెదదు జి కో నె వున్న కపాలం ఎముక నోటి కుహరం చ్తుల్నూ వున్న ఎముకలు (దవడలు // ౦ | మొప్పనాళాల వంవు ఎముకలు. మొప్పలమీద మూత ఎముకలు) వుంటాయి [| 5 రెక్కలయొక్క అస్పిపంజరంలో అచేక చిన్న ఎముకలుంటాయి ఆ "సెర్చ్‌ శరీరానికి దాని అన్పిపంజరమే ముఖ్యమైన ఆధారంగా ఏర్ప 72వ పటం “సర్చియొక్స డుతూ. శరీరానికి ఒక నిర్బీష్టృమ్టైన ఆకృతిని ఇస్తూ శకీలోపల వున్న మెదడు (స్టైనుండి “అవయవాలకు రక్షణ కల్చించుతూంది. అన్మివంజరమూ. దానికి తగిలించి దృశ్యం) వున్న కండరాల కలిసి నృలాంతర చలన మండలం ఏర్పడ్డుతూంది శేలముందు మెదడు 2 _ న. మనం ఇదివరకు పరిశిలించిన ఒంతువులలో లాగ్కే మధ్య మెదడు 8 న చిన్న నాజంమండలం లా “పెర్చొయొక్క నాడీమండలం కూడా అన్ని అవ మెదడు. 4 _ మెడల్హా గ్రా అబ్తాంచటూ 5 “= చొరయొక్త(కియలనూ సమన్చయ పరచడానికీ బంతువుకు స! వెన్నుపాము. 6 - (ఘాణ దావి పరినరాలతో నంబంధాన్ని వెలకొల్పడానికీ కారణ భూతమ నాడులు 7 _ (నూడేం వుతూంది మెదడు వెన్నుపాము. వీటినుండి వెడలుతూన్న +నాడులూ ! (దియాలు. ఇపన్నీ కలిసి నాడీమండలం ఏర్చడుతూంది ల26్‌

మెదడు కపాలంలో వుంటుంది మెదడుయెక్క నిర్యాణం కొంచెం క్షిష్ట్పంగానే వుంటుంది (72వ వటం). మెదడులో ఈ (కింది భాగాలుంటాయి ముందు మెదడు దీనికి ముందున్న చిన్న (ఘాణ వృత్తములు అంతర మెదడు అన్ని భాగాల కంబనమూ బాగా అభివృద్ది చెందిన మధ్య మెదదు చిన్న మెదడు మెడుల్లా ఆబ్బాంగేటా దీవిలోనుండి కమేణా రూపాందుతూన్న వైన పాము

వెన్ను నాళంలో వున్న వెన్నుపాము పొడుగాటి తాడు రూపంలో శరీరం అంతటా వ్యాపించు తూంది

మెదడునుండ్ని. వెన్ను పాష్టునుండి విస్తరించుకూన్న తెల్లని దారములను పోలిన అనేక నాడులు జ్నానేర్యదియాలకు కండరాలకు అన్ని అవయవాలకు విస్తరించుతున్నాయి. నాడులలో ద్వివిధముల్హైన నాడులు న్నాయి. (వర్తక నాడుటా బోధక నాడురూ జ్నానే్య్యదియాలనుండి వచ్చే ఉ్యదేకాయు బోధక వాడులు మెదదుకు పంవుతాయి (పవర్హక నాడులు ఉ్యదేరాలను ఇటుంచి అటు అనగా మెదడు నుండి అవయవాలకు పంప్పతాయి.

"పెర్ఫ్‌యొక్స (పవర్తన అంతా కూడా విధములైన (పతీకారచర్యల రూపంలో జరుశుతుంది ఉదాహరణకు. ఎర దాని కం-బడానే న్నేతనాడులయొక్స సూత్ష్మ్యగాహకములగు కొనంలో ఉ్యదేకం బయలుదేరుతుంది ఈ ఉదేకం మెదడుకు పరివబడుతుంది. మెదడునుండి ఈ ఉ్నదేకం (వవర్తక నాడుల ద్వారా తోకయొక్క కాయముయెక్క. కండరాలకు. కొనిషోఎదుతుంది. ఈ కండరాలకు చేరిక ఊ్యదేకం కారణంగా పరన్పరనమన్వయం కలిగిన సంకోచమ్వులు ఈ కండరాల్మో కలుుుఛాయి.. ఫలితంగా పెర్‌ దాని ఎరను పట్టుకుంటుంది ఇపెద్ద చేపలు దానికంటభిడగానే పెర్చ్‌ చప్పున వాటినుండి దూరంగా ఈదు కొని పారిపోతుంది దానికి ఆకలివేశనవ్చుడు లోబేలి అవయవాలకుండి ఉ్యదేస్థం బయలుచేరి ఒడడుకు పంప ఒడుళుంది ఈ ఉడేకం దీని ఫలితంగా అహారాన్వేషణకోసం అవసరమైన (పవర్హక (వథీకారచర్యలు పంభవిన్నాయి

"పెర్చ్‌యొక్క (వరీకారచర్యలన్నీ చాలావరకూ అనువంశికంగా వచ్చినవే వీటిని అనియమబద్భ తీకారచర్యలు అంటారు అయితే చేశలు వాటీ జీవితంలో కొత్త (ఆతీకారచర్యలను. లంవరచుకో వచ్చు కూడా, ఉదాహరణకు ఎక్వేరియమ్‌లో వున్న చేపలక్కుఎల్నప్పుడూ ఎక్వేరియక్‌లో ఒకే" మూలను మేతపడేస్తూ. మేతపడేస్తూన్నన్ప్యుడల్హా. దగ్గరున్న గోడను టక్కుమని క్యరచో కొట్టి శజ్బం చేసినట్టు యితే కొద్చి రోజులకల్మా గోడమీద ఓక్కుమని శజ్బం చేసినప్పుడల్హా ఎక్స్పేరియమ్‌లో చేత పడవే మూలకే వచ్చి చేరుకుంటాయి. మేత పడవేనినా సరే మేత వడవేయక పోయినా సరే ఆహారం సంపాదించడానికీ ఈ చవ్వుడుకూ ఏదో సంబంధం ఉందని చేపలు తెలసుకుంటాయి. దీనిని అలవరచుకొన్న (పళీకారచర్య అం టారు మేత పడేయడమూ టక్కుమనవి శబ్బం చేయడమూ రెందూ ఏక కాలమందు జరిగినప్పుడు మా్యతమే ఇవి ఏర్పడుతాయి జీవితం సాగుతూన్నప్పుూడు జీవితంలో కొన్ని నిరిష్ట ముల్నైన పరిన్టితులలోనే అభివృద్ధి అయిన (పతీకారచర్యలను నియమబద్బ (వతీకారచర్యలు. అంటారు,

వియమబద్బ (పతీకారచర్యలు అస్మిరములు క్యరతో ఓక్కుమని శబ్బం చేయడమూ చేతఎడవేయ

ఖ్‌27 క

డమూ చాలా సారు గనుక వీకకాలమందు సంభవించకపోయికయెడం . శబ్బం విర్నవ్పటికీ. చేపలు ఆ మూలకు ఈదుకొని రావడం మానేస్తాయి. నియమబద్దమ్టైన (వతికారచర్భ హరించిపోతుంది పశ్నలు 1. సెర్చ్‌లో ఏయే. కండరాలు ఏయే. కారగాంవ్ము అభివృది పొందుతున్నాయి 2 అస్మిపంజరంయొక్క నిర్మాణం ఎలాగుంటంది) 3 నాజ్రీమండం౦ ఏవిధంగా నిర్మింవఎదుడూంది” డీ అనియమబద్న నియమబద్న _పరీకారదర్యలలో వుండే వ్యత్యానముచేమిటి” $ 39, సెర్చ్‌ శరీరకుహరంలోపలవున్న అవయవాలు. పెర్చ్‌ కాయానికి ఎక వైైవున వున్న గోడను మనం కోసివే.. చూసినయెడల డానియెక్ట శరీరకుహరం కనబడుతుంది. ఈ శికీరకుహరంలో జీర్మావయవాలు వినర్మకాయవాలు మొదల్తైన అవయవాలు వుంటాయి న ల్‌ ఒం న లం చవ జీరావయవాలు ఇర్చ్‌ తన ఎరను నోటితో పట్టుకుంటుంది నోటిరో సూది” వున్నదం తములు అలాల వుంటాయి. సెర్చ్‌ తన ఆహారాన్ని నమంకుండానే దిగ్యమింగేస్తుంది ఆహారం మొదఎట కంరంలోకి వెళ్ళి. లక్కడనుండి కుత్తుకలోకి (వవేశించి. తరువాత కాస్త పెదా మాల! ట్రం సుంట ళం ని, గ్ర భ్‌ 1 117 ర తము! నం. టట క్‌ టు స సాయ న. (గ) లో ఊఉ) లేం, బు (1 లీ గట గ జ స న వాట్‌ మ్‌ ్‌, ఖీ ౯ క్‌ ర్‌ ల లక్ష ర. సు లి. ఖో స న గ (| ్త వ టా ర్‌ ౮ / / రం ల వాన 9 శ | లోగ 6 శ ర 73వ పటం సెర్చ్‌ శరీరాంతర్భాగంలోని అవయవాలు 1 కుత్తుక 2 - జీర్మాశయలం 3 -- (పేగుకు వున్న ద్వారంలేని (కిముకలు 4 -- (గేగు 5 - అననం 6 - కాలేయం 7 - పిత్తాశయం 8 -గాకితిత్తి 9 -- కర్ట్మిక 10 - జరరిక క్షే - మ్యూతపిండాలు 12 -- ప్లీహం 13-- అండాశయం 4 -- జననేం్యదియద్వారం 15 - మూూతద్వారం

వున్న జీర్మాశయంలో కి వెళ్ళుతుంది (73వ పటం) జీర్శాశయంయొక్క గోడలు జీర్మ రసాన్ని (సవించు తాయి. దీనితో జీర్ధ్యకియ (ప్రారంభమవుతుంది. జీర్మాశయంలోనుండి అహారం (పేగులో కి వెళ్ళుతుంది యగు అనేక మెఠికలుగా తిరిగి ఆసనంతో ఆఖరవుతుంది జీర్మాశయం (పక్కను నల్జగా ఎరగా వున్న కాలేయము వుంటుంది కాలేయం పిత్త రసాన్ని తయారుచేస్తుంది ఈ రసం పిత్తాశయం అనే తిత్తిలో కూడుతంది (పేగులోకి ఆహారం వచ్చే సరికి (వేగు మొదటేనున్న నాళంగుండా పిత్తరసం (పేసులోకి (పవహిన్తుంది. పిత్తరసమూ (పేగు గోడలు (నదించే జీర్శర సమూ (ప్రభావంవల్ల _పేగులో జీర్ధ్టకియ ఇంకా సాగుతుంది (పేగులో జీరవ్నైన ఆహార్యచవం కదుయతూన్నష్వుడు ఈ (దవం (ేసుగోడలవ్ను విచూషింపఒడి వాటిగుండా రక్తం లోకి (వవహించుతుంది. జీర్మంకాకుండా వుండిపోలున పిప్పి ఆసవంద్వారా శరీరంలోనుండి బైటికి విస ర్న ంవబడుతుంది నోరు కంరం కుత్తుక జీర్మాశయం (పేుులు కాలేయం ఇవన్నీ జీర్శావయవములు లితితి "సెర్చ్‌ శరీరంలో జీర్మాశయానికి ఎపవగా గాలితిత్తి వుంటుంది ఇది వెం గా ఆ డిలాగు.. తెల్లగా పొడుగాటి సంచి రూపంలో వుంటుంది (72వ పటం) గాకితిత్తిలో న్యతజని _అక్సిజని కార్చన్‌డ్లైయాక్సెడు కలిసి వుంటాయి ఈ తిర్హి సంకోదించుకో గలదు. వ్యాకోచించుకోగలదు.. తిత్తి సంకోచించుకున్త వ్వడు. పెర్చియొక్క శరీరం కొద్చిగా తిసిపోతుంది ఫలితంగా నీటికంళె అది బకువెక్కి అడుక్కి సులువుగా దిగిపోతుంది. ఇందుకు భిన్నంగా తిత్తి వ్యాకోచించుకు న్నప్పుడు శరీరం కొద్దిగా సెద్పద్దై వీటికం టె లేరికవుతుంది. ఫలితంగా పెర్చ్‌ "పైదిశకు. చలించుతుంది "సెర్చ్‌ జీవనా = శ్వాసావయవాలు క వారమే గా ఆమా నికి. ఆహార గొ వ ం.. కాకుండా దానికి కావలసినంత వదీ నో లర 1 ల్‌ సో! [1 1 జలంలో _ దవించిన ఆక్సిజని కూడా వుం ధు 0 టా టుంది. శ్వాసావయముల్తైన మొప్పలచే శ్‌గ ప! అక్సిజని విచూషించబడుతుంది. శిరస్సుకూ నా స మ! నిన్‌ న జ న ్‌ై టన 3 త్త యోగో నో కాయానికీ సరిహద్దులో మొప్పలు వుం నై ల. ణ్‌ టాయి వీటిమీద మొప్ప మూతలు యా కప్పివుంటాయి మొప్పలకు అనేకముల్లైన వె ఎరగా (వకాశిన్తూన్నట్టి మొసప్పరే కులు వుంటాయి. (పత్యేకములైన ఎముకలకు ఈ ₹త్తవ వటం సెర్ష్‌యెొక్క శిరన్సు రేకులు తఈలించి వుంటాయి. ఈ ఎముక 1 -- ముక్కురంయధాం. 2 -- మొవ్పమీద మూత లను మొప్ప చాపములు అంటారు (వెనక్కి వంచబడింద్రి. 3 -- మొప్పరేకులు. 9-3 55

(74వ పటం) మొప్ప. చాపముల నడుమ మొప్ప చీఠరికలుంచాయి. మొప్పమూతలు విరంత రమూ. (కిందకూ. మీడరూ ఆడుతూండడంవల్న నీరు ఎల్లప్పుడూ మొప్పల మీదమంశి (పవహిస్తూూం టుంది నీరు నోట్ళోకి '(వవేశించి కంరంలోకి అక్కడనుండి మొప్ప చీలికల్నో నుండి (పఫవహించుతూ మొప్ప రేకులను కడుగుతూ వుంటుంది ఈ సమయంలో. నీటితో (దవించి వున్న ఆక్సీంని మొవ్ప లేకుల వితానంగుండా. రక్తనాళాల గోడలగుండా రక్తంలోకి వెళ్ళుతుంది. ఇదే శమయంలో. శకీరంలో వున్న అన్ని అవయవాలనుండీ వస్తూన్న కార్చన్‌డ్డైయా క్పెడు రక్త ంలోనుండి నీటిలోకి వెళ్ల గొట్టబడ తుంది మొపూ రేకులకు గాలి తిలిందంకే అవి త్వరగా ఎండిపోయి. అక్సిజనిని విచూషించే సామర్శాన్ని కోల్పోతాయి. ఇందువల్సనే నీటిలోనుండి బ్రైఓకు లీసుకొచ్చిన కాస్పేంటికల్లా చేప చచ్చిపోతుంది. అందు చేత మొన్ప్సలు. నీటిలో మౌా్యతమే. శ్వాసావయవములుగా పనిచేయగలుగుతాయి బీర్తముకాబడిన ఆహారం రక్తంలోకి విచూషింపబడుతుంది మొప్పల్లో, రక్త(పనరలా గ పా ల నా విచూషింఎబడిన అకిజని కూడా రక్తంళోకే వస్తుంది పోషక పదార్హాలనూ వయనాలు ర స క్‌ య పా ఆక్సిజనినీ ర్హుం లప్‌ లవయవాలకూ తీసుకొని వెళ్ళుతుంది. లవయవాల నుండి కర్చన్‌డ్డైయాక్సె డునూ జీవికి తక్షణము కాని ఇక మీదకాఎ అవసరంలేని మలిన వదార్జాలమా తీసుకు వెళ్ళిపోతుంది "సెర్చ్‌ శరీరంలో వున్న రక్తం రక్తనాళాల్మో వుంటుంది గుండెకాయ (75వ వటం) వళ్ళి రక్తానికి వలను కలుగుతూంది చేపకుండే చిన్న గుండెకాయ శరీరకుహరం వందు భాగంలో మొప్పల వెనకా తల వుంటుంది. గుండెకాయలో రెండు గదులుంటాయి. గుండెకాయలో దళసరిగా వున్న కండరపు గోడ లను కరిగిన జరరిక ఇదికాక అంతకంటనూ. బి గా సన్నంగా వున్న కందరపు గోడలను కళిగిన కర్థిక వుంటుంది //.. శ క్‌ ర్‌ జజ శ మె గట/గ/ ఇనాం జా స్మా కా 5 వ సై 6 క 75వ పటం పెర్చ్‌ శరీరంలో రక్త్మ్యపసరణాన్ని చూపే రేభాచితం కే కర్ణిక 2 _ జరరిక 3 - మొప్పలలోని కేశనాళికలు ఆ కమించే నలం 4 -- వెన్ను బృహద్న మని 5 -- శరీరంలోని కేశనాళికలు 6 -- పిర

రక్తనాళాలన్నీ ఒక్క మోన్నరుగా వుండకుండా. ధమనులు సిరలు కేశనాళికలు అని మూడు విధా లుగా వుంటాయి. గుండెకాయనుండి శరీరంలో వున్న అన్ని అవయవాలకూ ధమనులు అనే నాళాలగందా రక్తం (పవహిస్తుంది సిరలు అనే వాళాలగుండా రక్తం గుండెకాయలోకి. తిరిగి చేరుకుంటుంది ధమ నులకు సిరలకూ నడుమనుండి సూక్ష్మదర్శనితోగాని కంటికి కనబడని అత్యంత నూత్ష్మతమములైన రక్తనాళాలను కేశనాళికలు అంటారు

సిరలద్వారా గుండెకాయలోకి వమ్మాన్న రక్తం తొలుత కర్మికలోకి (పవేశించుతుంది కర్ణిక సం కోచించుకో”ానే దానిలో వున్న రక్తం జరరికలోకి (సవహిందుతంది. జరరిక నంకోచించుకున్నప్పుడు రక్తం గుందెకాయలోనుండి. వెళ్ళగొట్టబడి ధమనిగుండా మొప్పల్మోకి వెళ్ళుతుంది _మొవ్పల్నో రక్తం ఆక్సిజనిని _గహించి కార్బన్‌ డ్లైయాక్సై దును విడిచిపెళ్టున్నుంది మొవ్వలనుండి రక్తం ఒక "పెద్ద ధమనిలోకి (వఎహించురుంది ఈ ధమని (కమ్మకమంగా చిన్న చిన్న ధమనులుగా విభాగమ్నై ఇవి అన్ని అవయ వాల్లోనూ (వవేశించి నూక్ష్మాతి నూక్ష్మములైన 'కేశనాళికలుగా ఏర్వడి ఈ కేశనాళికలు వలలాగ అలు కొనిపోయి అవయవాలన్నిటిలో మూ విస్తరించుతాయి

అక్సిజనని పోషక పదార్భాలమా అవయనాంకు అవనరవంలు కాబట్టి తనలో వున్న ఈ పదార్జాలనూ అక్సిజనినీ కేశనాళికలలో వున్న రక్తం అన్ని అవయనాటకూ ఇచ్చేసి శకీరంచే. విసర్హింఎఎడిన కార్బన్‌ డ్లైయాక్సె దూ "తర మలిన పదార్హాలనూ రక్తం అందుకుంటుంది కేశనాళికంలోనుండి రిక్తం సిరల్లో కి వెళ్ళి వీటేగుండా గుండెకాయలోకి. (పవహించుతుంది

ఈవిధంగా రక్తనాళాలగుండా రక్తం నిరంతరమూ శపవహించుతూ సంపూర్మ (పవా హంగా ఏర్పడుతూంది

ల అం మొప్పలగుండా.. వినర్మింపఒదుతూన్న _ కార్చన్‌డ్లై యాక్సెడే కాకుండా శరీ

వినర కొావయవాలు ఆజా

హా రంలో వున్న అన్ని అవయవాలలోళూ. అనవసరముల్లైన పదార్హాలు ఏర్పడు తాయి. ఈ పదార్దాలు రక్తంలోకి వెళ్ళి రక్త్యవవాహంద్వారా మూత పిండములు అనే విసర్హ కావయవాలకు అందించబడి వాటినుండి బయటికి విసర్శింపబడుతున్నాయి. (73న పటం)

"పెర్చ్‌ శరీరంలో వున్న రెందు మ్యూతపిండలూ రెండు పట్టీలులాగా వుండి. ముదురు ఎరుపు రంగును కలిగి వుంటాయి. అవి శరీకం సై భాగంలో వుంటాయి మూత పిండాంనుండి జంటలుగా వున్న మూత నాళాలు అనఒడే గొన్చాలు మూ తొాశయంలోకి వెళ్ళుతాయి మూ(తౌాశయ నాళం యొక్క ద్వారం ఆశనం వెనుకను తెరచుకొని వుంటుంది

నయావచయ "పెర్చ్‌ శరీరం పోషకపదార్దా న్నీ అక్సిజనిని అందుకుంటుంది శరీరంలో

న్‌ా జరిగే. కృిష్టృమ్టైన రసాయవిక విధానాల ఫకితంగా పోషకవదార్జోలనుండి

పాానాలు ెర్చ్‌ తన శరీరాన్ని అభివృద్ది చేసుకొని నిర్మించుకొంటూ బీవిానికి అవసరమైన ఉష్మాన్ని ఉత్పత్తి. చేసుకొంటుంది. వీటితో పాటుగా. వీర్పడిన కార్చన్‌డ్డై యాక్సె, డు మొప్పలద్వారా సైకి విడువఒడి 9తర రద్దు ఎదార్జాలు మ్య్మూూత పిండలద్వారా వెలుపలకు విసర్హింపదిడు ఈన్నాయి ఈ రీతిగా శరీరానికీ పరిసరినరాలరూ మధ్య నిరంతరమూ పరస్పరం మార్చిడి జరుగునావే ౦* జతి

వుంటుంది బాహ్యంనుండి కొన్ని వదార్భాలు శరీరంలోకి (పవేశిస్తూండగా ఇతర పదార్భాలు శరీరంలో నుండి పరిసర యానకంలోకి విడిచి పెట్టబడదుతలూంటాయి పతులలోనూ. వస్తనముల్నోనూకంటి సెర్చ్‌ మొడల్సెన చేపలలో చయాపచయ (కియ కొంత మంద కొడిగా జరుగుతుంది. రక్షనాళాలగుండా రక్తం అంత వడిగా వవహించకుండా కొంత వెమ్మదిగా (పవ హించడమే కాకుండా రక్తంలో ఆక్సిజని కూడా కొంచెం తక్కువగానే వుంటుంది చేపలయొక్క_ శరీరంలో ఉత్పక్తై అయే ఉష్మ్యం తక్కువగానే వుంటుంది అందుచేతనే వాంకి శరీర తాప్థకముం వాటి పరిపరపు వీటి తాష్మకమంకంమై. 1-2 సెంట్మిగేడు డ్మిగీలు మ్యాతమే అధికంగా వుండి. వరిసరవునిటి తామ్యకముంతో పాటుగానే హెచ్చుతూ తగ్గుతూ. వుంటుంది వశ్నలు పే సెర్చ్‌ తీసుకునే ఆహారం దాని శరీరంలో ఏ భాగంలో ఏమే. బీర్ణరసాల (ప్రభావం వర్మి జీర్మమవుతుంది” 2 "సెర్చ్‌ జీవితంలో గాలితిత్తి ఏ ప్యాతము వహించుమూంది” 3 పెర్చ్‌ తన శ్వనన (కియను ఎలా జరుపుకుంటుంది” 4 సెర్చ్‌ జీవితంలో రక్త (ససారం ఎట్టి (పాముఖ్యతను వహించు ఈంది? 5 మూత పిండాలు ఎట్టి ప్యాతను వహిస్తున్నాయి” 6 చయాపచయ (కియ 9కు ఏమిటి” అభ్యాస్థకియ ఈసారి మీ ఇంటో మీ అమ్మగారు చేప వండేటప్పుడు చేవ శకీరంలో వున్న అవయ వారిను జా్య్యగత్తగా పరీక్షించు $్‌ 40. సెర్చ్‌ సంతానోత్పత్తి, (కమాభివృద్ని, సంతానోత్పత్తి పెర్చ్‌ ఏకరింగకము వాటిలో మగచేపలూ ఆడచేపలా వుంటాయి. బాహ్య రానా లక్షణాల్నో రెంటికీ ఏమీ తేడా వుండము. శరీరాన్ని కోశ్‌ లోపలనున్న లాలా ల్రైంగికొ. వయవాలను పరిశీలించిన తరువాతశే వాటిలో వుండే వృత్యాసాన్ని చెప్ప గలుగుశాం ఆడచేప శరీరకుహరంలో అండాశయం వుంటుంది అండాశయంలో చేప్యగుద్ను లేక అండ కగాలు అభివృది అవుతాయి. మగచేపల శరీరాల్మ్నో ఒక జత వృషణాలు వుంటాయి ఇవి పాలలాగు లెల్లెగొ వుం టాయి ఇవె లింగకణాంను ఉత్పత్తి. చేస్తాయి. లింగకణాలు చలన సామర్ద్యాన్ని కలిగన సూక్ష్మములైన "స్పెర్మటొజోవాళల రూపాన్ని ధరించి వుంచాయి ఆడచేపల్నో వున్న అందాశయాచూ మగచేపల్నో వున్న వృషగలాలూ అసనం పక్కనున్న జననేంద్రియ రంటధాలోకి తెరచుకొని వుంటాయి గర్భో క్సాదినం వనంతకాలం తొలి రోజుల్మో వ్మీపిల్‌ నెలాఖరుకు గాన్కీ మే వెల మొదటిలో జలానా గానీ శీతోష్ట స్పితి కొంచెం వెచ్చబడగానే పెర్చ్‌ (గుడ్లు పెడుతుంది "పెర్చ్‌చేవలన్నీ _అశ్ళే అలజడిలేకుంటా నీటి మొక్కలు బాగా పెరుగుతూ. వెచ్చగా వున్నట్టి మెరక నీటిలో సపెర్మపెడ్డ గుంవులుగా చేరువాయి ఇలాంటీ స్పృలాల్ళో ఆడచేపలు (గుడ్డను "పెడుతాయి (గుడ్డు అన్నీ. ఒక దానితో ౭కటి ఆం టుకుపోయి. ముద్దలాగు. చేరి పొడుగుపాటి పట్టీలాగు అగపడుతూ వారాల తరబడి ఓళ్ళలో తేలుతూంటాయి శి

(76వ వటం ఈ సమయంలో మెచేవట వాటి వృషణాలనుండి స్పెర్మటెజోవాలతో నిండి వున్న (దవాన్చి (గుడ్స పట్టీలస్టై చిమ్ముతాయి. (వఆ్‌ ఆజిచేప బహ్యాంవమైన నంఖ్యలో (గుద్గను పెడుతుంది కాస్త చిన్న పరికూణంలో 200 లగాములు తూగే సెర్చ్‌ కదువురో రెండు లక్షలనుండి మూదు లక్షల వరమా _గుడ్డుంటాయి మగిచేవ (నవించే "స్పెర్య్తటొజోవాల సంఖ్య ఇంకా అధికంగా వుండి కొన్ని లక్షల కోట్లనంకూ. వృంటుంది చలన సామర్శ్యంగల స్పెర్వ్తటెజోవాలు నీటిలో ఈదుకుంటూ (గుడ్డను సమీపించి వాటికి గర్భో త్పాదనం చాయి స్పెర్యటొజోవా (గుడ్డుతో చేరుతుంది విటి చూ;క్సియ న్సుటా (పాటొష్హాసములూ కలిసిపోయి ఏకమైపోతాయి. రెండు.కణాలూ కలికి ఒకట్లై పోయి. దీనినుండి కొత్తజీవి అభివృది అవుతుంది గర్భోక్పాదితమైన (గుడ్ము మెదట రెండు. కణాలుగానూ. తరువాత అభివుద్ది పె చానా నాలను తరువాత ఎనిమిది గాళూ ఈ రీతిగా విభజన పొంది బహుకణ విర్మితమ్షైన పిండము ఏర్పదుతుంది. ఈ పిండంయొక్స శరీరంలో. వివిధముంగు అవయవాలూ. కండరాలూ అభివృది పొంది ఐదారు రోజుల్లైన తరువాత అర "సంటిమీటరు మాతమే పొడుగ్నా వున్న చిన్న లార్వా లూపాన్ని ధరించుతుంది (77వ పంల లార్వా పొట్టపైన వనుపుపాన బుడగ మనకు ఇంకా కనబదుతూనే వుంటుంది. (గుడ్నులో వున్న పోషకపదార్దాలయెక్క అవశే షమే ఈ బఒుడగ పనుప్పపాన అంతా అఆహారంకింద ఉపయోగపడిపోయిన తరుూత నూమ్మాతి కళా న వ ప ాయాా. చాను గంగా ర టాటా ఇకా [ “లోల! తా = యా చిం టనాడైైడ కా వారాలు. ఎలా || గాక ఇభ మ్మం 7 తై ర టాకా డాం మా న్న య్‌ న్‌ జ్‌ మే (్ట్‌ / య హయ వా. బళ ష్యో/ పం గ బైల జ వను | నైలు రా (77 (ట్‌ కదా (స కే లోట (నో! హె సాకే యఫ్‌ న నాడి. మ టా మా మప? భ్‌ పః పో డడ చ వంచన నరా న టాకా న్‌ టం సే ర నె క్క. (స్తూకన లో గోళ ప జు కాన కాగ్‌ యాతో కాన అరు క రం లయ ్టాలంా. మబెంం్యయలవా కనా హాయే ప తనల ను అ ఈ వై వెయ డ్‌ న క నన ఆనన సానా సల లా నలల] అన్‌ నునా. 76వ పటం నీటో వున్న చెట్లను అంటి తేలతూన్న "పెర్చ్‌చేప (గుడ్గవట్టీ

మె ర కము) ఎమ ఖ [ గా 77వ పటం సెర్చియొక్క (కమాభివృద్ది

కేలగుడ్డ్ను 2- పిండం ౩- పమప్పపాన బుడగ అవశేషాలను కలిగిన లార్వా హాక్ష్మముల్లైన నీటిచెట్లమా ఇన్‌ ఫ్యుజోరియా జీవులతూ. చిన్న (కస్టేషా జంతువులనూ ((డాన్నీయాలు స్లైక్యోప్పుల్లూ. దిగ్యమింగుతూ. లార్వా తనంతటతాను ఆహారాన్ని తినడం (పారంభించుతుంది. (గుద్దు "పెట్టిన స్పలాల్ని ఈ జీవులన్నీ పుష్కలంగా అభివృద్ది అవుతూవుంటాయి లార్వా పెరిగి. ఎదిగిన “పిర్చ్‌ను పోలుతుంది ఈ దిశలో వున్న చేపను జిల్మలు ఆంటారు

“పర్చ్‌ (గుడ్డు పెళ్టేటట్టే మెరక నీళ్ళలో (గుడ్డు పాదగడానికీ లార్వాలూ జల్బలూ "పెరిగి అభివృర్చి అన దానికీ అఎశరముల్సైన పర్మొ తులన్నీ తయారుగా వుంటాయి. శీరు వెచ్చగా వుంటుంది. (గుడ వట్టీలకు ఆధారంగా వుండేందుకు కావలసినన్ని పాచి మొక్కలు అక్కడ. వెరుగుతూంటాయి. పిచి మొక్కలుండ టంనల్మ వీటిలో ఆక్స్‌ఐని సమ్భృద్చిగా వుంటుంది. లార్వాలో. జల్లలూ తినడానికి నూక్షాతిబూక్ష్మ బీవులు. ఒధిక సంఖ్యలో ఇట్టేనీటిలో. పెరుగు తూంటాయి

అత్భధిక సంఖ్యలో పెర్చ్‌ గుడ్యను ప్స్టెడం. విజుగా అవసరమే ఎందుచేతంటే.. పెట్టిన (గుడు అనీ గర్భొక్చాదితములు కావు గర్బోక్పాదితిముక్తై నప్పటికీ వాటిలో కొన్ని నీరు ఎండిపోయిన ప్పుడు. లేక అక్సిజని. లేమిచేత చచ్చిసోవచ్చు. (గుడ పట్సీలను. నీటి వములూ. చేపలూ భక్షించేస్తాయి పుట్టిన లార్వాలటూ ఎదిగిన జల్ళలనూ పొట్టబెట్టుకోవడానికి శ్యతువులనేకం సిద్దంగా వుంటాయి. లార్వా లమా జల్లలమూ చేపలే ఎరగా తినేస్తాయి ఇన్ని గండాలను తప్పించుకొని అవి ఏ కొద్చిపాటి నంఖ్యరోవో "పరిగి "పెద్దవవుతాయి

సంతానోత్పత్తి సమయమందు చేపలయొక్క. (వర్తన సహజడిజ్బాన్యకీయ ఇఆనగా అనువం ళక (వతీకారచర్య పరంపరయొక్క ఫలితం

(వళ్ళలు 1 గర్భోక్సాదన విధానమనగా ఏమి” అది సెర్చ్‌లో ఎలా తటన్పించుళఈుంది” 2 గల్చో త్చాదితమ్హైన పెర్‌ (గుడ్డు ఏవిధంగా అభివృది అవుతుంది” ౩ (గుడ్లూ జల్బలూ అధివృర్ని అవ డానికి ఏమే జీవిత పరిన్మితులు అవసరం”

శీతల

త్‌ 41. చేపలలో రూపవైైవిధ్యం. వక్‌ చేవ చేపల్ని జలచరములే అయినప్పటికీ వాటి జీవితపరిస్పితుల్లో చాలా మాటలా భేదాలున్నాటు కొన్ని చేఎలు ఉప్పునీటి సిరస్పుల్నోనూ నమ్ము దాల్హో ఈూ జీవిం చుతూంటాయి. కొన్ని మంచినీటి సరస్సులోనూ నదుల్నోహా జీవించుకూంటాయి. కొన్నిశికి ఆక్సిజని వుష్పలంగా వుంటూ వడిగా (వవపించే నీరు అవసరం. కొన్ని నిలుకడగా వున్న చెకువులో నే బతకగలవృం ఒకే చెరువులో కొన్ని చేవల పైపై నే జీవించుతాయి కొన్ని చెరువు గర్భనికి సమీపంగా జీవించుతాయి చేపల యెక్క ఆహారంలో కూడా వ్యత్యాసం వుంది సిటిలో. వున్న మొక్కలనూ. నెమ్మదిగా చలించే చిన్న జంఈవులను తింటూ కొన్ని చేపలు బతుకుచూంచాయి. అతి త్వరూ ఈదే జంతువులను వట్టి వాటిని భక్షించుతాయి. కొన్ని చేపలు ఈ రీతిగా వాటి జీవిత పరిస్పిత ల వైవిధ్యాలను బట్టి చేపలయొక్క. శరీర నిర్మాాణమూ (పవర్ష్తనా వేర్వేరుగా. వుంటూంటాయి ఇతర జంతువులను వేవాడి జీవించే చేపల్మో సపైక్‌ చేప అందరకూ సామూన్యంగా తెలిసినదే ఇది మంచిలటి సరస్సుల్నోనూ నదులలోనూ సర్వ్మతా అశపదుతూంటుఎది. గుబురుగా పెరి వున్న నీటి చెట్ల మధ్య అది క-లకుండా ఎరకోనం. కనిపెట్టుకొని పొంచి వుంటుంది చిన్న చేపలగుంపు ఆ (పక్క మండి ఈదుకుంటూ. వెళ్ళిపోయిందంళే మెరుపువేగంతో అది వాటిమీద పడి వాటిలో మందకొడిగా వున్నవాటిని వాడిగా వున్న దని పళ్ళ తో చటక్కున పక్షేనుకొంటుంది (78వ పటల) 1 గ్య (| ను నం యయ నాడా లీ వగ ?/ ఇ / టో మై న్న. (41 టల / నై క్‌. కా 1 2 స ణీ (/ చా... | | ॥ 78వ పటం సైక్‌ చేప

శేటలో జయం పొదండనికి దానియొక్క శరీర నిర్మాణమే సై కొకు సహాయకారిగా వుంయాంది పొడుగ్గా. వున్న శరీరమూ. తోక రెక్కనూ వీస్పువైపు రెక్సనూ. కలిగ పొట్టిగా వున్నప్పటికీ అతిఎలమ్హైన తోకా. చెంగున ముందుకు ఉరకడనికి మంచి బాగా సహాయపడుత (ఎ. వెడల్పుగా అనేకముల్లైన వాడి పళనుగ9 దొని నోరు పట్టుదొరకకుండా శ్చేష్మంతో. కవ్పబడిన చేపం. శరీరాలను గట్టిగా పట్టు కుంటుంది. పైక్‌యొక్క శరీరం ఆకుపచ్చగా వుండి వక్కలంట నల్మని చుక్కలను కరిగి వుండడంచేత పొచిచెట్స మధ్య అది తన ఎరకోనం. కాచుకొని వృండేటప్పుడు దానిని గుర్తు పల్చు! డమే కస్మం జేడసమీన నదులలోనే సంచరించుతూనట్టి బేడిస మీను (79వ పటం) యొక్క జీవితా అ పంంణాతె పా వసరాలు (పవర్తన శరీర నిర్మాణాల్నో సైైక్‌ను పూర్తిగా భేదించుతూంది బేడినమీను కడమ చేపలను వేటాడదు అది నీటి పురుగుల లార్పావూ మోళ్ళిస్కులూ “ కిములూ ఇత్యాది చిన్న జంతువులనూ. పాచిచెట్లనూ లిని జీవించుకుంది రా టాం వనర 79వ పటం... జేడిసమీను. గకిందిచేప). అద్బంచేవ ((పైచేపు బేశిసమీను సావకాశంగా ఈదుకుంటూ. దాని మీద దవడప్తైన వున్న రెందు. ఎతల పొట్టిగొ వున్న పీసాలతో ఏటి అడుగున ఒరవలో ఆహారాన్ని వెచకుతూ. వుంటుంది జేడిసమీను నోరు చిన్నది దానికి "వద్ద పళ్ళు కాని వాడివళ్ళుగాని లేనేలేవు అయినప్పటికి దానికి కావలసిన మందకొడిగా సంచరించే చిన్న జంతువులను. పట్టుకొని భక్షించడ నికి ఆ నోరు వరిపోతుంది కంరంలో బాగా వెనుకకు మొద్దుగా వున్న కొన్ని గొంతుక దంతాలు ఒక ఎముక పలక వృన్నాయి దానికి మౌళ్ళన్కు జంతువుల గుల్మంను నలగగొట్టడానికి ఇవి బాగా ఉపయోగపడుతాయి శీతిర్‌

తాపీగా. సంచరించే. బేడిసమీనుయొక్స శరీరాకరం కూడా సైక్‌ ఆకారంకంట. వేరుగా వుటుంది. బేడినమీనము కాయం పొడుగ్గానూ వలంగాళూ వుంటుంది దా తోక మొక్తంమీద అంత వుష్మికరంగా అభివృద్నికాలేదు మహశీర్‌ భారతచేశం నదులలో బేడినమీను లాంటి చేప మరొకళమంది దీనిని మహ డ్‌ శీర్‌ లంవారు (80వ పటం) దీశనే బురామాత సపేటియ కుభియ టా న,కంచేప లని కూడా అం౮ారు మహసీరు చాలా అందమైన చేప దాని న్మకంచేప ఆ హా చా సై భాగం మెరుస్తు సచ్చగాను అడుగు భాగం వెంణ బంగారంలాగు తళతళ మెరు న్నూంటుంది. రెక్కలు జంంలుగొ వుండి ఎ్యారగా వుం శాయి. భారత సింహళచేశాల్నో అంతటా వినో దార్భం చేపలు పళ్ళే వారందరికీ ఈ చేపను గురించి బాగా తెలుసు దీనిని ఎంతో కుతూహలంతో సట తారు ఎదిగిన మహసీర్‌ చేప 1 5 మీటరు వరకూ వృంటుంది 30--45 కిలోోగాముల బరువుంటంది న్‌ | ర్ట వ సేత! క్ష్‌ సో స్‌ (పన న స యయాయి 27 12 80వ పటం మహనీర్‌ కొండల్నో వున్న నదుల్నో మరీ పెద్ద మహనీక్కు దొరుకుతాయి. ఈ పెద్ది మహసీర్శ పొలుసులు మనిషి అరచెయ్యి అంత కూడా వృుంచాయి.. బేడిసమీము లాగకాకుండా మహసీర్‌ చిన్న చేఎలను తింటుంది దీన్ని గింకగాలం వేశ పట్టుకుంటారు కొర మంచిని క. సరస్సులు. చెరువులు. నిదులు వీటిలో అల్బుడుగున జీవించే చా చేపంకు ఉదాహరణగా కొరను పేర్కొనవక్భు (81వ పంల) నమశీతోష, ఉష్న్మమండల దేశాల నదులలో కొషరచేవల బహుశ సంఖ్యతో నంచరిందుతూంటాయి. ఇంచుమంచు వాట్‌ జీవితమంతా అవి నీటి అల్పుడుగునే గడువుతాయి.. వాటి పొల్చాను అనుకుని అవి నీటి అడుగున సం చరించుతాయి. కాఒట్సి ముక్కోణాకారంగా. వీవునుఐడి పొట్సవర్యంతము _కమేణా వెడల్పుగా వుండి పొట్ట రూ లే కు! ఆ క! ౪జీ బల్న పరుప్పుగా వుంటుంది. వీవు నల్లగాను పొట్ట కొద్దిగా తెల్టగానూ వుంటుంది వీటికి మీసాలుంటాయి ఇవి స్పర్శేర్యదియాలు. వీటి అడుగున జీవనానికి ఇవి అత్యంత సహాయకారిగా వుంటాయి నీటి అదడుున వీకటిలో జీవనానికి కళ్ళవల్శ అక్కే ఉపయోగం వుండదు కొబట్సి ఈ చేపలో కళ్ళు అంతగా అభివృద్పి పొందలేదు. (వథానంగా కొర ర్యాతిపూట నంచరించుతుంది పగలు అది నడ గర్భంతో లోతుగా వుండే శత7

అగాధాలోనూ మడుగులలోమూ దాక్కుంటుంది సిటిలో వుంటూ అది డాని మీసాలను మెలవేసుకుంటూ తిప్పుతూ వుంటుంది ఇలాగు. తిరుగుతూస్లు మీసాలను చిన్నచేపలు చూచి అవి. వురుగులని (భమవడి హా బాన న ఇకా 8ిశేవ పటం కొర వాటివల్శ ఆకర్నింపబడి వాటిని పట్టు! కోవడానికి వాటిని తాకచోతాయి. చిన్న చేపలు ఈ సిసాలను తాక చోయే సరికల్మా క్యొార చటక్కున దాని వెడల్పాటి నోరు బారుగా తెరచి వాటిని (మింగేస్తుంది. పెద కొరలు నీటి పమలను సపీతం పట్టుకుంటాయి. పెద్ద క్‌్‌రలు సంచరించే నదులలో గానీ సరస్సుఎలో గానీ చిన్న పిల్ణంను స్నానం చేయించడం. (పమౌదకరం పారచేప సమ్ముచపు చేపల వర్శానికి చక్కని ఉదాహరణ నీలి పారచేప (82వ పటం) ఆ ఇతర జలచరాలను వేటిన్నైనో సరే వేవాడి తినడంలో పారచేప చాలా (పనూద కరమైన జంతువు లది మనిషిని కూడా చంపేన్తుంది ఆకరంలో గుండంగొ ఇంచుమించు అచ్చంగా మరకదు జ్ర మనే మ రో ఎలో న స స్‌ చన్ను! ఎటట గ వ -వ్ను 82వ పటం వీలి పారచేప రును పోలి వుండి ౩-4 మీటర్భ పొదుగుంటుంది. దాని కరస్సు ఒరువుగా వుంటుంది అది ఈదుతూవ్చప్పుడు + బరువ్నైన కిరస్పుయెొక్క. భారం వెడల్పెన రొమ్ము రక్కలపైన ఆనుకొని వుంటుంది సొరచేవ ఈదు! శంతి

న్నప్పుడు డాని రొమ్మురెక్కలు బరుగా విష్పారి వుంటారు. వెకల్చెన దాని నోడు శిరస్పు అడుగు భాగంలో అడ్డు” వెరియలాగ వుంటుఐది దవడలకు వాడిగా వున్న వళ్ళ వరరలు. అనేకం వుంటాయి. పారచేప మొప్పంకు మూతలుండవు అందుచేత శిరస్సు పార్శ్యాలంద నిలువుగా వున ఐదు జతల మొవ్ప"లికటూ స్పవ్యంగా కనఒడులూ. వుంటాయి మాయూలుగా చాలా. చేపలో వున్నట్టుగా కాకుండా. పారచేప ఈస్పివండి రం ఎముక పదార్ధంతో కాకుండా మృదుళానితో నిర్మితమ్నై వుంటులది మామూలు చేపల పొలునులకూ పారచేప పాలునులమూ ఏమీ పోఠికే లేదు పారచేవ పొలుసు ఒక్కొక టీ ద్ద దంతంలాగుండి. దాని కొననుకొక్కెఎలాసుు వెనుకకు తిరిగిన మొన ఒకటి వుంటుంది పారచేప శరీరంయెక ల పృవ్మ భాగం బలంగా వుండి. చివర పొడుగాటి శోక రెక్క వుంటుంది ఈ రెక్కకున్న పైభాగం పాడుగ్నా సాదీనినట్యంటుంది తోరలో వున్న కండరాలు అతిఒలమ్హైనవి అవడంచేత సారచేత మహాశక్తివంతంగా ఈదుకుంది. పారచేప మాదులాన్చెచేపల ఆరక్మరుకు చెందుకుంది స్పెలున్‌. చేప సమ్ముదం ఆదుగున నివసించే చేపలలో స్పెయిన్‌ చేప (83వ పటం) (పత్యే లాలా కంగా తమాషాగా వుంటుంది. స్టెయిన్‌ సమ్ముదం ఆదుగునే వుండడమే కాకుండమే ఇఘుకలో నగం కూరుకుపోయి. ఎరకోపం కాచుకొని వుంటుంది "పెయిన్‌ పెద్పచేవల్నోనే లక్స అది 30 సెంటిమీటర్ను మొదలు ర0 సెంటిమీటక్షవరకూ పొడుగును కలిగి వుంటుంది ద్‌౨ శరీర పార్స్వాలు ఎంత బల్సవరుపుగా వుంటాయంకే చూడడానికి అది చుట్టూరా రెక్కల జూలు వున్నట్టే పళ్ళాంలాగ కవఒదుతుంది ఆది ఒక (వక్కను పడుకుని లస్మితిలో వుంటూనే ఈదు తూంటు=ది ఈ కారణంచేత సై వైపుగా పెల్టుకున్న శరీర భాగంమీదనే దాని కళ్ళూ ముక్కురం[ధాలూ వుంటాయి ఈ పైభాగం మడి రంగుగా వుంటుంది అడుగువైపు తెలువుగా వుంటుంది. సమ్ముదం అడుగున వుంటూ ఒక స్పలంనుండి మరొక స్థలానికి ఇది వెళ్ళినప్పుడు. కొత్త సృలంయెక్క రంగకు అనుగు ణ్యంగా. దీని శరీరంయె క్క రంపం కూడా మారుతూంటుంది ప్పెయిన్‌ శరీరంలో. గాలలిత్సి వుండదు "పెయిన్‌ పెట్టిన (గుడ్డనుంచి పొడిగక ఒల్సలు మామూలు చేపల జల్లలాగే వుండి మామూలు కళ్ళే వుంటాయి. కాని చ్చితచేమిటంటీ ఇవి తొలుత నీటిరో పైనే వుంటూండి తరువాత వాటి శరీరం ఒల్లపరప్పుగా అయిపోయి కళ్ళు రెందూ స్వెవైపుకు మారిపోతాలటు. ఇలాగ కళ్ళయొక్స స్టానం మారి పోయిన తరువాత అది నీటి అము"కు దిగిపోతుంది. దీన్నిపట్సి స్కెయ స్‌చెంక్క పూర్వీకుల శరీరం మామూలు అకనాన్నే కలగ శిరట్చ రెండు వైైవులా రెండు కళ్ళూ వుండేవి అనీ మనం ఊహించుకోవడానికి అవకాశం కలుగుతూంది. సమ/దం అడుగున వుండే వరిస్పితులయెక్ట _పభావువర్హి ఈ చేప శరీరనిర్మాణంలో మౌర్చ్పులు సంభవించాయి రహా. చేశ రష్యను న్పర్బన్‌ (రడీవ వల) సోవియట్‌ దేశంలో కాస్పియన్‌ సమ్యుడంలోనూ బం ఇతర సోవియన్‌ దేశపు నమ్ముదాలోనూ నివసీంచుతూంటుంది. అయితే నులు అది రన జీవిమంతా ఈ ఎమ్ముడాల్నోనే గడపదు. (గుడ్యుపెళ్ళే వమయ అసన్నం మవగానే (గుడ్డను విడువడానికి అది కదీముఖంలోకి (పవేశించి ఎదురీత ఈద కంటూ 4౮9

$ డ్డ ఆరా. (్మై క! పలవన మాం లా కం! రులు గ్య ఆలా ర్‌ గ్ల గ నే హాని జల క న్‌ క న! కానా హల న [.. నాలా "ఇ త ఎలప హో చు కథ ర. ఛలో

• ల మ! నుం */ గ భాయ. భో శ్ర దు క్‌ కో ల ఇ ఇ, ట్‌ న లే వక్త స 4 క క ర "పా లో ని ద్తా్య సళ సరహాోకాాటి కనా సళ ణి గ్‌ ా యు ౪ టక్‌, టీం గ ఇ ము. తీ ల్‌. సున ననే నో ః 83వ పఓం స్పెయిస్‌యొక్న (కమౌభివృద్ది 12 -_ జల్ల (మామూలు చేపజల్బల ఆకారమే 3 -- పిల్ణచేప (ఒల్సవరవు శరీరం కొవి ళా షై లా ల. కళ్ళు శిరస్సుకు రెండువైపులా వున్నాయి డీ స్పెయిస్‌రో కళ్ళు ఒక పక్కకు జరిగిపోవడం 5 - అభివృది పూర్తి అయిపోయిన స్టెయిన్‌ (కళ్ళు రెండూ ఒక వైపునే వున్నాయి

వదిలోపలకు ఈదుకుంటూ పోతుంది. నదిలో (గుడ్మను విడిచి 'ఎత్చనుండి. పిల్ఫచేంలు. ఎదిగేవరకూ నదిలోవే వుండిపోయి. తరువాత పి చేపలను వెంటవెట్టుకొని సమ్ముదంలోకి. తిరి! వచ్చేస్తుంది ఈవిధంగా తమ జీవితంలో కొంత కాలం వమ్ముదంలోనూ. కొంతకాలం నదుల్నోనూ గడపే చేపలకు నంచారి చేవలలు అంటారు జా రా సళ నే ఖ్య నా. అవైతఊతడతా ష్‌ 7 ననన న వ ల 4 = హైహయ చషయసయ మినీ నేర టంత పా నో గ ను మై! జ ఆభ్‌ స ర్‌ు పై వంట నస నాడ తా! న క! నారో వాశ్యకడాం పా ాలంనా కూ మాతా ఆయనం ఇల ణప నతన రు లా = స్‌ = ఇజన్‌సస్‌ సన ర8డీవ పటం రష్యక్‌ న్హర్షన్‌ రష్యకు స్పర్షవ్‌ బాగా పెద్ద చేపే (ఒక మీటరూ అంకకు పైగా కూడా వుంట ౦దిి నము (రం. అట్టడుసు. సమీపంలో అది. నివసించుతుంది.. శిరన్సుకు అడుగు భాగాన్ని వుంటుంది నోరు వోరు చిన్నది వోటిరో పళ్ళ వుండవు నోటికి ముందు పొట్టిగా రెండు జతలు మీసాలు వుంటాయి ఈ మీసాలతో స్పర్షన్‌ నీటి అదుంన తడుముకుంటూ బురదలో వుండే వురుగలను కీటకాల లార్వా లను వేటాడుతూ వాటిని తిని జీ.ంచుతుంది. ఒక్కొక్కప్పుడు. అది చిన్నచిన్న చేపలను కూడా (మింగే స్తుంది. నీటి అదుగువే అది జీవించుతూండడంచేత. డాని శరీరంయొక్స అదుగు భాగం కాస్త బర్జపరుపు గానే వుంటుంది. స్ప్రర్వన్‌ శరీరంమీద పొలసులుంటాయి. కాని డీని పాలసులకూ పెర్చ్‌ పాలుసులవా వృత్యాసం వృంది. స్ట్రర్శన్‌ శరీరం పొడుగునా ఐదు వరుసలు ఎముక పొలనులుంటాయి. ఈ పెద్ద పాలు సుల మధ్య చిన్న పాలుసులుంటాయి. స్టర్వన్‌టెుక్టు వెన్నుపూసలు బాగా అభివృది పాందలేదు మామూలు వెన్నుహూసల రూపాన్ని పొందకుండా. వెన్నుపాము. పాదుగునా. చిన్న మృదులాస్థి చాపములులాగనే వుండి పోతున్నాయి. వెన్నుపాము వలంపటి తాడు లూపంలో వుండి తోకతో సహా శరీరం పొడుగునా విస్తరించి వుంట ౦ది స్పృర్వన్‌ వ్యురె కూడా మృదులాన్నితోవే నిర్మితమై వుంటుంది కాని పురెపైన ఎముక వుంటుంది అవి జీవించే నృలాంను పట్టి చేపలు మంచినీటి చేవలనీ (ఉదాహరణకు సెర్చ్‌ సెక్‌, బేడి పమీను మహనీర్‌ కొర) పసము(దపు చేపలవీ (పాంచేప స్టెయిస్‌) వంచారి చేపలవీ (స్థర్మక్‌) మూడు తరోతులుగా విభజింపఒడుతున్నాయి శశీ

శేపంవర్షంయొక్క చేపల వరానికి చెందిన సకపేరుకము-న్నీ జలచర జీవితానికి అలవాటుపడిన చావా ఒంతువులే. బాగా అభివృది పాందినట్టి కండరములను గలిగిన తోక వాలా జంటలుగా హూ ఒంటాకరూ వున్న రెక్కలు నృలాంతర చలన ఆవయవాలుగా లకరాలు పనిచేస్తున్నాయి. చేపర్మో చాలా వాటికి గాలితిత్తి వుంది వాటి శరీరాలు పొలుసులటే కప్పఒడి వుంటాయి చేపలన్నిటికీ పార్శ్యరేభా అవయవాలుంటాయి మొప్పలు శ్వాసావయవాలు గుండెకాయకు రెండు గదులుంటాయి రక్త (పసరణ ఒక్క వృత్తం లోనే జరుగుతుంది. శరీరంయొక్క తాప్టకవం విభేదించుతూ వుంటుంది మనకు. లలసినంతవరకూ.. నిర్విష్పంగా 20 000౦౮ స్సీషీజులు (జావులు చేపలున్నాయి (వళ్నలు 1 "పైక్‌ శరీర నిర్షాణంలోని ఏయే లక్షణాలని బట్టి అది ఇతర జంతువులను వేలాడి జీవించే జంకవని మనం చెప్పవచ్చు) 2 బేడ్తిసమీనుయె.క్క ఏయే లక్షణాలను ఎట్సి ఎడి నెమ్బుద్దైన ఒంతు ఎని. తెలున్తుంది? 3 మహసీర్‌ని గిలకగాలం వేసివట్టడానికి ఎందుకు. వీలుపడుడూంది._ బేడిసమీనుని ఎందుకు వీలుపడడంలేదు” 4 శరీర నిర్మాణం దృష్ట్యా పారచేసకూ ఎమ కలుగల చేపంకూ వ్యత్యాసచేమిటి) 5 పెయిన్‌ సమదం అడుగున జీవించే జీఎతవిధానం దాని శరీర నిర్మాణంలో ఏవిధంగా (ప్రతిబింవి స్పూూంది” 6 ఏచేపలని సంచారి చేపంని అంటారు” 7 చేప వర్తంయొక్క న్వభావిక లక్షణాలేమిటి) లభ్యాస్మకియ. మీ (ప్రాంతంలో స్వానికంగా ఏయే. రకాలచేపలు జీవించుతున్నాయో తెలుసుకో ర్ధ్‌ 42, సోవియట్‌ దేశంలో మత్స్యపరి(శమ. సోవియట్‌ దేశంలో చాలా 0 ప వ్వ ఈ మవ్షభోర్నిమ్ను సము డొలలో అపారమైన మల వద ప నా గాక (1 వై సోవియట్‌ దేశంలో వున్న అస-భ్యాకముల్లైన సరస్సులలోనూ. దేశంలో ఈ మూళలనుండి ఆ నూలకయ (వవహించుమూన్న పెద్ద నదుల్మోకూ. చిన్న వదుల్మోనూ కూడా ఆశేషమ్రైన మత్స్య సంసది వృుందిం "పెద్ద కాసులలో వేటాడి పట్టిన చేఎలకు వర్తకపు చేపలు అంటారు వర్తకవు చేపలో ముఖ్యమై ఇవి పౌరింగ్‌ కాడ్‌ న్చర్శవ్‌ తెల్ల న్హర్హన్‌ వ్యార స్పర్హన్‌ (సాలమన్‌) (బీమ్‌ జాండర్‌ వగైరాలు (85వ పటం) మత్స్యపరిశమ జయ్యఫదంగా జరగాలంటే (వధానంగొ చేపల జీవితం గురించి వర్పెక పరిజ్ఞానం వుండాలి స్పర్హన్‌యొక్త దొష్ట్టాంతం తెలువుతూన్నట్టు చేవలెప్పుడూ. ఒక్క న్నలంలోవే స్పిరంగా జీవించవు సమ్ముదపు చేపల్నో అనేక జొతులు నిర్హిష్నృకాలములందు. పెద్పపెద్ద గుంపులు చేరుతూంటాయి. (గుడ్ము ెట్బడంకోసమని నమ్ముదంలో కోస్తాల దగ రనున్న మెరక భాగాలకో లేక వదీ ముఖాలద్వారా నదులలోతట్టు (పాంతాలకో సంచారానికని బయలుదేరుతాయి శశ

ట్ర టో | 1 క్‌ గ కషం - ఖీ శల వై ౩ బో రక్త యయా న ట్‌ నల్‌ నో |. యయా యాహి (/// / ౮?! ష్‌ యము టూ ఏ క్ష | |" జ న్‌్‌ కా అపు న శో 85వ పటల సోవియట్‌ యూనియన్‌లో వర్తకపు చేపలు ఓ -- వలుప్పువీవు హ్మెరింగ్‌ 2 -- మూర్మన్‌స్క్‌ హె్యరింగ్‌ 3--వోబ్బ 4ఉ- (బీమ్‌ 5 -- జాం డర్‌ 6-ఎర నర్త్వన్‌ 7- స్తర్త్వవ్‌ 8 - తెలపున్సర్హ్నన్‌ 9- కాడ్‌ వో అబు టఎజు క!

చేపలయె.క్క ఈ చలనం లేక సంచారం వాని సంతానోత్మక్నితోనే కాకుండా వాటి ఆహారా ణ్వపణతో కూడా సంబంధించి వుంది ఉదాహరణకు బాచెంత్స్‌ సము్శుద్యలో వేసవి రెండవ అర్భభా”ంలో కాడ్‌ చేపలు అత్యధిక సంఖ్యలో తటస్టపడురూంచాయి. వాటికి ఆహారంగా ఉపయోగపడే చేపలను వెం బడించుతూ. నార్వే దేశప్పు కోస్తానుండి ఇక్కడకు వసాయిం

శీతకాలాన్ని భరించళేక కొన్ని చేపలు అవి మామూలుగా వుఎడే స్థృలాలనుండి ఇతర (యచేశౌలకు సంచా రొర్భం బయలదేరువాయి. ఉది హరణకు లజోన్‌ సమ్ముదంలో నివసించే హవ్వా అవే చిన్నచేపలు చళికాలంలో కేర్చ్‌ జలసంధిగుండా నల్మ సము(దంలోకి వలపవెళ్ళుతాయి

చేవలయె క్క సంచారాన్నిగురించి మనకు సర్హైన పరిజ్ఞానం వున్నయెడం అవి పెద్మపెద్స గుంపు లుగొ కూడే స్పృలాలరో చేపల వేటను ఏర్పాటు చేయడానికి మనకు వీయకలుగుతుంది

చేపలయె కృ అలవాట అ ననుసరించి వాటిని పష్నేందుకు వివిధములైన పరికరాలను ఉపయోగించ వలసి వుంటుంది నడి సమ్ముదంలో వున్న చేపంను పట్టడానికి సము(దిపుటడుగు వలలు లేక టాల్‌ లేక ఈడ్పు వలలను ఉపయోగించాలి (86వ వటం). నీటి ఉపరితలం సమీపంలోనే వున్న చేపలను సెయిన్‌ లేక నీటిలో తేలేటట్సి వలలతో పట్టుతారు ఉదాహరణకు నడమీనుఐను వట్టు డానికి ఎల్మెక్టిక్కు దీపాలకు వాడుతారు ఎల్మెక్టిక్టు దీపాలను తగలించిన వలలను సమ్యుదంలోకి దింవుతారు. నీటిలో వెలుగుతూన్న దీపాలచేత ఆకర్షింపఒడి పెద్దపెద్ద గుంపులలో నడమీనులు వచ్చి వలలో పడతాయి

నడీసమ్ముదంలో. వున్న చేపల గుంప్పులయొక్క ఆచూకీ తెలుసుకోడారికి విమానాలను ఉపయోగించు తారు

మత్పనవరురి సోవియన్‌ దేంలో చేపళంపంట ఆడటికాయేదు అలివృద్మి పాందుకూంది

న కా. అయినప్పటికీ మతృ?వనరుల రక్షణకూ అభిప్పద్నికీ (పచ్యేకవ్వెన చర్యలు పాకం... అవలందింవ బడురూండడంచేత అవి. ఏమ్యాళమూ.. శ్రీశించిపోవడంలేడు

ఉదాహరణకు నిర్హిష్టృమైైన కొన్ని (పత్యేక న్న లాల్మో చేపల వేట నిషేధింపబడుతూంది. పిల్టచేపలము పబ్బడానికి వీలులేకుండా వుండేటట్బు వలలయొక్ట గళ్ళు శపత్చేక పరిమాణానికి పరిమితం చేయబడ్డాయి (ేలుదు వసు వులకఘు ఉపయోగించి చేపలను పట్టడం నిషేధింపబడింది

మత్స సంవదను అభివృది చేయడానికి (పత్వేకములైన చేవలకుపాదిగించే వ్యే్యతాలు నిక్మంప బడ్డాయి ఈ వ్ష్యేతాల్నో చేపల ృగుక్సు కృ్యతిమంగా. గత్చోక్సాదనం. గా ౨పబడుతున్నాయి ఈ (గుడ్గనుండి పొదిగిన జల్లులను నదుల్మోకీ శరస్సుల్నోకీ వదలిపెడుతారు. కృ్యలిమ గర్బోత్సాదన విధా నంకోసం లగుడ్డను పెట్ట డానికి సిద్దంగా వున్న ఆక చేపలమా స్పెర్వటెజోవాలను విడువడానికి సిద్దంగా వున్న మగచేపలనూ తీసుకొచ్చి వాటినుండి (గుడనూ స్పెర్మటొజోవాలకూ (వత్యేకమ్టైన ప్యాతలో జ్యాగ త్తృ్శా పిండుతారు (గుడ్తతో స్పెర్వటెజోవాలను కొంత నీటిని చేర్చి మ్యిశమం చేశ్తారు. ఈరీలిగా స _క్‌ఎు చర్చోవ్పాదనం జరుగుతుంది. గర్భోర్పాదిత్న్నన గుడ్డు (వత్సేక సాధనాల్నో ఉంచబడుతాయి వాలీ

శీత

ల ౮ స ఎఎ య _ న గ ఎడల ॥ ఎ. ఎలి లాం శరా నే టై నవా కా మి కే న ల ల వ వూ త వ, కక నడ క న కాన న కా పవ లా! చక న క ఆజ పై హౌ హాల లా కారా కా న క మ ఆ లా న్‌ు వ చ సం క య సా జడం = మాడా య్య యట సో అ యవన ల మం ల్‌ టాక ష్ష్‌ చాయా హా నం యా న ల న సాన య జ న బావ. నా ఇ. శ్‌ కాన! కా = యహ నా క స కక న తో లాపంనణేపాంం వయో అంటది ఆ ల వహి _ వ్‌ వా లలల ల అలర 2 చ అర రాలా ర నాద లంం గాలా హా నయ ॥ కు, ం లీ (| క ష్‌ | గ్‌ నక ళ్‌ న = లలు -అ-లు -లు లలు. లుగ చా-లా లా క డడ డడ మ కా లా! 22323232 86వ వటం. చేపలను వట్టుటకు పరికరాలు ప్తెపటటం -- సయిన్‌వల (కిందిపటం -- సమ్యుదపుటడుగువల

నుండి లొర్వాలు ఈ సాధనార్నో అభివడ్డి లవుతాయి ఈ కృతిమ “గర్నోత్పాగన విధాన్నా పొడి శిథా నం లేక రష్వను విధానం అంటారు ఈ విధానంవ్శు మంచి ఫరితాలు లభించాలి ఒలవిద్యుత్తేండాల నిర్మాణంవంన చేప (గుడ్డు "పెళ్ళేటందుకు నదులతో. ప్రవాహానికి ఎడు రిదుడూ. సాగిపోవడానికి ఆనకల్చల (పతిఒంధకములుగా ఎర్భడుంతూండడం కారణంగా మచ్స్య పెలనకు (వత్యేకంగా అవనరం కటయగతూంది చేపలపెంపకంలో మరొక విధానం ఒక జలాధారంలోనున్న వియన రకం చేవలను మరాక ఎలాధారం లోకి మార్చుచేయడం౦ ఇందుకు ఉదాహరణగా వు నమ్యదంలో వున్న బూడిదరంగు చేవ చేపను కాస్పియన్‌ సమ్ముడంలోకి తెచ్చి వేసేసరికి కాస్పియన్‌ సమ్యుదంరో లది బహ్మాండంా అభిన్నద్టి లయి దానినిప్పుదు వర్తకవు చేపగా వట్టడం జరుుుతూంది. చేవంకు ఆహారంగా ఉపయోవడే. ఎరజంరువు లను కూడా ఒక స్పృలంనుండి మరొక సృలానికి జూర్చుచేయడం జరుశుచమూంది ఉడదాారణకు సకు యదప్పు వ్యెరలను (నెరెయి్స్‌ లజోవ్‌ శమ్ముదాన్నుండి కాస్పియన్‌ సమ్ముడానకి మార్చడం ఒరిగింది (వశ్నలు 1 సోవియట్‌ దేశవు మంచినీటి సరక్భులరోనూ. నడుంరోనూ. జీవించురూన్న ఏయే చేపలు ఆరికంగా ముఖృమైైనవి 2 మత్య్య సర్మిశనుకు చేవల జీఎతాన్ని తెయుసుకోవడం వండుకు అవ సరమవ్వతూంది. 3 జలాధారార్నో చేవల సంఖ్యను అధికం చేయడానికి సోవిడయువ్‌ యూనియక్‌రో ఎత్చి చర్యలు తీసుకోఎదుతున్నాయిిి $్ర్‌ 43. భారతదేశంలో మత్స్యపరి శమ, భారతదేశపు భాకతడేశంరో స్టానిక వజలు ఆహారంకోనం అనేక రకాం చేేంకు పంచారు నాయ వీటిలో ఇది వరరో పేర్కొనండి మహర్‌ దేడింమను జీనస్‌ కు వర్తకపు చేలు చెందిన అనేక ఇతర చేవలూ వ్వ వ ముంచి చేదరో క అనేక ఐ వలూ వున్నాయి (87వ పంం) మంచినీటి చేవర్మో కొర కూడా వర్షకవు చేపే భారత దేశ కోస్తాకు సమీపంలో వున్న వెచ్చని పొందూ మహానము్యదంరో గొవ్చ మత్స్య సంపద వుంది వర్తకవు చేవర్మో అగస్మానాన్ని ఆ్యకమిస్తూన్నది వొంబాయిబాతు లని వీఎవఎచే ఎటమ్మాలో లేక బొంచిలు చేప ఏటా ఈ చేపను లక్ష టన్నులకుస్తైగా వడతారు పెద్వపెడ్డ గుంపుల్నో సంచరించేటటువంటి సార్తీను ఆంచావీ చిన్సరకం చేవలను కూడా చాలా మహెచ్చుగానే పడతారు శఫరిీ అనే ఎగిరే చేప కూడా వర్షకవు చేపే ఈ చేప నీటితోనుంచి పైకి దుమకుతూలేచి బాగా దూరంా ఎగిరి వళ్ళీ నమ్ముదురో పదుతూంటుంది నయను మాకరెల్‌ టన్నీ చేవలలు కూడా చాలా ఉపయోగకరములై నవే వీటన్నిటిరో టన్నీ చేపల చాలా పెద్ద చేపలు బాగా ఎదిగిన టన్నీ చేప 3 లేక 4 మీటర్లు నపితమూ వుండి 3౩00 కో ఇగాముంవరరూ. తూరకుముంది వీటి మాంసం చాలా మృదువుగాను రుచిగానూ వుంటుంది శశేర్‌

న న. పో ర అ గ మ హీ ఎన్‌ ఆన" / "1 లాగూ య న్‌ ఖ్‌ హ్‌ స్ట యయటు కాయా జ్‌ 2 కాపు /| లు. తా ర్త రా. నే అం న ను స చన్ను లము ఇ న్న సా 4 సజ శ నా ఖై తె ము శ జ స్టో ్న స్నా న. స్థ సై స్టే జ / జో (సై టు 2 ఆ టి న శే * ఖా ర్‌ "వ ల వ గ్‌ రు ఇతి? చా పా + / టాం యాత. లా న యాత్‌ ఆ న ట్‌ సాలా | 87వ వటం. బారతచేశ్చు వర్తకపు సమ్ముదపు చేపలు 1 మాకతెర్‌ 2-- ఒన్నీ చేవ 3- ఇఫరీ చేవ 4 ఇరర చేపాలను వేటాడిలిశే మోరే చేస పాముల్గాగుండే. చేవంటయెక్ప అండురోటూ. ఐతర చేపాలను వేటాడితినే మారే చేవయె.క్స మాం సం చాలా (పనిద్పి మూమూటలు మోరే చేప శరీరానికి ఏవిధమైన పొాయసులుకాని జంట రెక్కలు కారి లేకుండా. పొడుగ్నా పాములా వృంటంది. శరీరం ముందు. భాగం లడునున గాఢమైన పసున్పచ్చరంగా వీవు కమఠిన రంవా కలిగి. శరీరం పై భాగమంతా చలువరాయలాగ వుంటుంది. దాని నోఎికి వాడైన పళ్ళు వున్నాయి ఈ నాటికి నపిరమూ భారతచేశ్చు బెస్తలు సాలెపట్టు వలలనే చేపలు వళ్ళే ల వరు మై య జ | నో జ క గాే 2] ఇంకరాద్‌ (88వ పంం) వాడుతున్నారు. కన్నులున్నట వంటి. పెద్న అరక వ్వ్వాల్మాగే ఆ వుంటాయి ఈ వలలు పెద్ద మోకుతో కట్టి. సమ్ముదం లడుగున ఈ "వలలను వేస్తారు నీళ్ళలో వుందే మోకు చివర నాలుగు పొట్టి క్యరలను కడతారు ఈ క్టరల కొనలు యూ ణాన్‌ శ 0 ళ్‌్లేగ

సాలెపురుగు నాలుగు ఉతల కాళ్ళను పోరినట్టు వుంటాయి ఈ క్మరల కొనలను వంయెొ.క్క క్లైవారం చట్టూ కడతారు. ఇలొ కట్టడంవల్న నీటిరో వున్న పెద్ద పళ్ళేన్ని కని తన్చాను కాని పైకి ఎత్తినట్టు వలని "పైకి తీసేయవచ్చు. ఇలాగ పైకి తేంసినన్పుడు వలమీదనుండి ఈదురూవృన్న చేవలు వంలో చిక్కు కొనిపోచాయి ఈవిధానం. చాలా సదుపాయమైనదీ త్షోమకరమ్హైనదీ అయినప్పటికీ. దీనితో కోస్తాకి. సమీపంరో వున్న చేఎలను పట్టడానికి మా్యతమే. వీలవుంతుంది ఈ కారణంచేత నడి. సముదంరో చేపంవేలకు వీలుగా వుండేందుకు (కియాశీలమైన విధా నాలు (కమ్మకమంగా అవంంబింపందుడూన్నాయి. సమ్ముదం అడుగున చేసే వలలూ సెంన్‌ వలలూ స్రీ ముబోట్టలముండీ మోటారు నావలమండీ వేయిఒదుతున్నాయి. ఇందువల్మ కోస్తా (పాంచాలనుండి నడి సమ(దంలోకి. వెళ్ళి సాధారణంగా అక్కడ పెద్ద పెద్చ గుంపుల్నో చేవలు సంచరించే (ప్రాంతాలలో చేప శు పట్టడానికి ఇప్పుడు వీ_కలుుుతూంది పళ్నలు 1 భారతదేశ చేర్మో వర్తకవు చేవలు అని వేతి? పేర్పొవవచ్చు” 2. భారత శంలో చేవలలను వీవిధంగా పడతారు” చౌ మా స “మా వె యెద సా టు సా న న పా = చా గ ॥ స్య న బన స / శన - జ ా న్న య (శవ. ! ర్స క శ (౮ లా శ గం ల న మ యయా... ాజమహవాజ హా న ఆ 2 వా ల న్స న షా వైఎ చా మౌ టు ర్న వట నా మల్లె శ ఎ యా నా త వా హైణీ తు నా. నావకు జ వా టా కాలా వాల్‌ లో టు ॥| ణల న బా చడ టు / స యయ. లీ లాం వాసా | పతయ ఖం య ర. మఖ త ఆ వ

• జీత వ పా నట యు 6858వ వటం. సాలెపట్టు వలలుం

ర్ధ్‌ శేడ. చేపల పెంపకం

అద్దాల. బేడినమీను చేవలను పోదిగంచే వ్యతాల్ళో "పెంచిన జల్నలను నదులలో వదలడమే లాపాాాాా కాకుండా చెరువ్కర్నోనే చేపలను వెంచడల ఆేక దేశాల్లో జయ్యవదంగా జరుగుతూంది ఈవిధానా న్నకునరించి పెంచబడుతూన్న చేపలన్నిటిల అద్దాల బేడినమీను (79వ వటం) హెచ్చుగా పెంచందుమూంది ఈ మము పొలుముంగ్నవ్పటికీ అవి డాని శరీరాన్నంతనూ కవ్పకుండా ఈ వైవు ఆ వైలా మూడే వరునల్నై మ్మాతమే వుంటున్నాయి. కడమ శరీరంమీద పొలుసులుండవు పొలుసులు పెద్నవిశా వండి ఒదాలలాగ వుంటాయి. కాఎద్బి ఈ బేడిసమీనుకు అద్దాల బేడిసమీను అని 'పీరొన్పిా-ది ఇదే గక శరిగంనిండా పొలునులను కరిగి? పాలును జేడిసమీను " అసలు పాలుసులేలేని డినవెెల బేడిసమీనులు కూడా సెంచఒదుతున్నారు

చెరుశరో నంవూర్మమైన తటాక చేపల వెంపకవు విధానంతో నీరు (పవహించూన్న

న్‌ా. చెరువులు కొన్ని ఒక నిర్పెష్టృమైన పద్దతిలో పరస్పర సంజంధాన్ని కలిగి

జా వుంటాయి (89= నటం) వీటిలో కొన్ని చెరువులను కేవలం చేపలు (గుద్దు పెళ్ళే తటాకాలుగానే వినియోగిస్హారు ఇవి చిన్న చెరువులు వీటిలో బాగా వెచ్చ చేసిన నీరు వుం టుంది (గుడ్డు పెట్టే కాలంలోఘూ.. గుద్దు పొదిగే కాలలరోనూ ఈ చేపలను పాదిగించే తటాకాల్నో ఒక నెలరోజుల పాకే నీరుంటుంది ఆ తరువాత వీటిరోనుండి నీరు తీసేస్తారు. దానితో చెరువు అడుగున గడ్డీ పెరుగుతుంది. గడ్ని పెరగకపోతే వచ్చే సంవత్సరం మరి ఆ చెరువులో బేడిసమీను (గుద్దు "పెట్టదు జల్సలు కొద్నిగొ ఎది*న తరువత జల్మలను సంరక్షణ తటాకాల్నో వృంచుతారు చరి కాలంరో జర్మలను చలికాలపు తలటాకాల్లో వుంచుతారు చికి వీటిరో నీరు మంచుగడ్డ కట్టకుండా వుండేఎటట్ట చూస్తాకు మీడటి వశంతకాలారో సంవత్సరం నిండిన పిల్ణ చేపలను మేత పెళ్ళే తజాకాల్నో. వేసారు. ఇక్కడ వాటికి ఒంవర్షకవ్నైన ఆహారాన్నిచ్చి కొవ్వెక్టించుతారు.. తరువాత శరత్కారంతో వాటిని చెరువుల్నోనూ. నరన్సులరో వదికిపెళ్ళేస్తారు (పజననానికి ఉపయోగించే పెద్ద బేడి నమీనులు సద్దు పెట్టిన తరువాశ వాటిని పజనన తవాకల్ళో వుంచుతారు

మేచపెస్ళే తటాకాలో మేతను కృతిమ విధానంలో పెడతారు. ఒటాణంణ మొక్క జొన్న గింజల గానుగ పిండి. చేషలపొడి ఉడికించిన ఒంగాళాదుంపలు వగైరా పదార్భాలన్నీ కలిపిన ఆహారాన్ని బేడిసమీనుకు చేతపెడతారు అదనంగా వేసే ఈ మేత ఫరితంగా చేపలు త్వరగా ఎదిగి మాటయీలుగా సర్సులలోనూ నదుల్మోనూ. అవి తిని ఎదిగినప్పటి బరువుకంటు అనేక రెట్టు అధికమైన బరువును కరఠిగివుంటాయి

సోవియట్‌. డేశవు నమిప్క్టి త్షేతాలో సాధారణంగా ఒక్క మేతపెళ్ళే తటాకాలు వుంచాయి. సంవ త్సరం నయస్సుగల పిల్మిచేవలను. (ప్రత్యేకమైన (గుడ్డను పాదిగించే తేతాలకుండి డబ్బిచ్చి కొనితెచ్చి వారి తటా కాలో వుంచుకొని పెంచుతారు. వరిపాళాల్నో నీళ్ళు పెట్టి ౮ నీటిరో అద్బాల జేడిసమీనుని కూడా (వజననం చేస్తారు

శతం

అలాల ల రానా తా / త్‌ ఈ. (1 త 4! గర్తు చ న్న ాాళవలిాలపా మాతో గ్‌ లో క రక్‌డ తటాకం చయల గుడ్డను పొదిగి మగచేవల తటాకం ం కకక లలా 6 స్ట్‌ సాది ంచే తటాకంగ్లోక్తో క్‌ రా! ర ర్తి రో ణీ లా గస! న్‌ గ్‌ బ్లో ల స (2 క్త చాలట వడా గ సరైన ప సరపంరకక్త టాకం 1 న ణే టం ఎమ్మ నాకా ల చ మేతపె్తే కాకలు ళ్‌ ల + ల య్‌ యా క తటాక50గ్లే హాలు సంవత్సరపు న ్మ్న న స్ట పిల్ణచేపలుండే జా పా ల్త్త గ ౮ ర్నేం చలికాలవు తటాకం కాడా భం 2 0 న్‌ వ లే అస్వ్య్యడ ర లలు న్య వణ వు సమన ఫే మై స్త్‌ కాన పాతమాట కైకా ళ్‌ాన నేసి నం నా న్‌ చై ధు తాం రంయక చాలడం లో * లలత. కన జావర్తకపు చపా 89వ పటం. బేడినసమీను (వజనన కేర్యదంయొక్క రేఖాచ్చితం

బేకయమకరో అద్దాల. బేడిసమీను (వకృతితో స్పతస్ఫ్వంగా వుట్టేన చేప కాదు మామూలు చావాచ్చ దేడినమీనునుండి కృతిమంగా. ఉత్పర్తి. చేయఎడిన చేప లది మానవుడు లాడ తన అవసరాలకు లనువైనట్యూూ. బేడింమీనుని మార్పు చేశాడు. (పకృతిలో నహజంగా సదనఎంచే. డాని =లౌర్వీకులకంటె అడ్జాల బేడిసమీముయొక్క మాంసం 'పాచ్చు కొవ్వు పదా ర్భాలను కరగి మరింత రుచికరంా వృంటూ అంతక్తంపె చ్యరగ ఎదుకుతుంది మూడా బేినమీనుయొక్క స్వభావంలో మోడా మార్చు కలిగింది మామూలు. దేకిసమీను చాలా జ్యాగత్త అయిన చేఎ పిరికిది కూడా. అలలవంటిది. అద్నాల బేడిసమీను ఆహారం న్పలందగ్శరకు నిదానంగా ఈడుకుంటూ వెళ్ళుతుంది మావవుదు, కర్చింంన అనుకూంతరమైన జీవన పరిస్పితుం _వధఛావంవునే మాయీలు బేడి వమీనుకీ అడ్చాం డేడినమీనుకీ వుండే స్పభావభేదాయ ఏర్ప్చద్దాయి. తటాకాలలో పెరుపుతూన్న బేడిసమీనుకు దొరికే ఆహారమూ. ఆ ఆహారం దొరికే విధానమూ దానికో సవీ (వంననం చేయడానికి అత్యుత్తమమైన జంతువులనే. ఎంపికచేయడమూ.. ఈ అనుకూలమైన జీవ పరిన్పితుల్లో వపఖ్యమైనవి టాశవునిచే (వజననం చేయండిక ఇతర _ంళుశ్చలలాగే అడ్జాల జేడిసమీనును కూడా పెంవుదు జంతువు అఆే మనం వీఎవవచ్చు (వశ్న శే. మామూలు బేడిసమీనునుండి అద్దాల జేడిసమీనును. వేరుపరిచే లక్షణాలు ఏవి 2 ఏ (పక్ళరి పరిన్సిల్మకింద వేడిసమీనుయొక్క నృభావం మారిపోయింది”. 3. జేడిసమీను. పెంకు జంతువే లన మనం ఎ౨ొదుకశవచ్చు? త్త చేపల సెంపకం కేయ్చడంరో ఏమేమి తటొకాలుంటొయి” ఒర్కొక్ట. తటతాకమూ. ఎందుకు. వినియోగింపబడుతూంది) ల వ శ ట్‌ | ప్‌ా టు ట్‌ ॥ త ౫. అటి వప వ. ్ట ంస్త్‌/ నహ తతర ర

ఏడవ (వకరణం౦ య ల వర్గ ము; " ఆంఖబియా ర్ర్‌4&ర5్‌, ఆకుపచ్చకప్ప . జీవితము, బాహ్యలక్షణాలు, వేసవికాలంలో ఆఅకుపచకవ్శ (90వ వటం) నదుల గట్లున చెరువుల్నోను నివాస్మవచేశం ఆ కప్పు ( 0 బాం ణ వాలా కనఒడుతూంటుంది. (పమాదం సంభవిస్తుందని డానికి తోచగానే అది ద్వ గంతువేసి వీళ్ళలోకి దుమికి దాగుటుంది కాంత సేవయ్యాక తన ెద్దకళ్ళనూ ముక్కురం్ట ధాంకూ వీటిపై కి పెట్టుకుని చూస్తుంది. అంతా నిశ్చలంగా వృుండినట్టయితే. నీటిరోనుండి స్టైకొచ్చి గట్బును మళ్శీ చేరుకుంటుంది యో. భై ర్య ల్ని స పై గో ]ై సం) ద టా తై ల సై ట్‌ తమ యె నై + షా శని శే యో వ్‌ ల దం స నవా నహ లా లు సో హ్‌ 90వ వటం ఆకుపచ్చకప్ప శరత్కాలంలో చలి (పారంభంకాగానే నీటిలోకి వెళ్ళిపోయి. నది అడు%నొ చెరువు అడుగునా బురద లోకి దూరిపోయి. చలికామంతా జీనసనూధిలో 7డిపేస్తుంది నద్‌జలాల్మోనూ చెరువుల్నోనూ సంవ త్సరం పొడుగునా మడ్మిదేరడం ఒకే (కమానుగ్మతంగా జరుగకుండానూ. అధికవృష్క్టి అనావృష్టి ఒక దాని వెంట ఒకటి సంభవించే ఉష్ప్య(పచేళాల్లో కప్పలు వేనవికాలం జీవసమాధిలో గడువుతాయి 52

ఈ (వకారంగా జలమూ భూమీ రెండూ కూడా ఆకుపచ్చకప్పకి నివాస్మవచేశాలే చిక్తడినేంలలోమూ. వచ్చిక పొలాల్మోనూ అడవుల్నోనూ మనకు సాధారణంగా గడ్డికప్ప కనబదు తూంటుంది ఇది కేధుమవర్శంగా వుంటుంది శాక ఖగ వలె కా జో మె శ్‌ జగ, బాహ్యలక్షగాలు "స్టైకి చూడ్చానికి చేవషకూ కప్పకూ ఏవిధమైన పోలికా వుండదు. పొట్టిగా వెడల్పుగా లా వన్న కప్పయెక్ట శరీరానికి శిరస్సు కాయమూ వృండి. బాగా అభివృద్ది చెందిన మందుకాళ్ళ జత వెనుకకాళ్ళ జత వుండి తోక లేకుండా వుంటుంది కప సృయెంక్క కాళ్ళు చేపయొక్క జంటరెక్సలకు సరిపోతాయి. కాని భూమిమీద నంచరించడానికి అనువుగా వుండేందుకు వీటి నిర్యాణం కి ష్మంగా వుంటుంది చవరెక్టలాగ కాకుండా క్చృకాళ్నకు కీళ్ళుం నాయి వెనుక కాలుకు తొడ ముంగాలు పాదము వృండి పాదానికి చివర ఐడు వేళ్ళు ఉంటాయి ముందుకాలుకు దండ ముంచేయి చేయివుంది చేతికి నాలుగు వేళ్ళు వుంటాయి భూమిమీద చలించేటవ్పుడు కప్ప కప్పిగంతులువేస్తుంది. ఇలాగ కుప్పింంతులం. వేయడంతో బల మ్హైన. వెనుకకాళ్ళు (వధావప్వాతను. వహిస్తాయి. కప్ప అూర్చుండేటవ్పుడు. వెనుకకాళ్ళు మోకాళ్ళ దగ్గర మడతపడి వుంటాయి అది కువ్విగంతు వేసేటప్పుడు చెనుకకాళ్ళను చాపీ మంచి బలంగా వేలమీదనుండి. చెంగుముని. లేస్తుంది. ఎకురు ఎగిరిన తరువాత ముందరి పాదాలమీద ఆకకొని నేంమీద పడతుంది ముందరి పాడాలప్పైన నేమీద పడడంవలన శరీరానికి కుడువు తలకుండా అది కాపాడుకోగలుకుతూంది నీళ్లలో కప్పు వెనుకకాళ్ళను కూడా ఉపయోగించి తిరుగాడుతుంది. వెనుకకాళ్ళ పాడంగాటి వేళ్ల ళా ! ళా న! మధ్యనున్న ఈత చర్మం ఈదడానికి సహాయపడుతుంది. శిరస్సుకీ కాయానికీ నడుము మెడ అంటూ లేకుండా కొనలేరిన శిరస్సే వెడలె. కాయంతో ఏకంగా కలిసిపోతూంది కొనతేకిన శిరస్సుతో ఆది బుర దనీటిని నలువ. చేదించుకొని ముందుకు ఈదుకుంటూ పోతుంది. చేవ శరీరంలాగే కప్ప శరీరంపైన కూడా శ్చేస్మవు లాత వృంటుంది. ఈ శ్చేషాన్ని చర్మ్మ్యగంధులు (నవించుతాయి. శీరంపైన శేష్మవు పూత వుండడం ఈతకు అనుకూలించుతుంది తరతరాలముండి వెనుకవాళ్ళకు పనితగులుతూండడం ఫలితంగా ముందుకాళ్ళకం మె వెముకకాళ్ళు బలంగా అభివృది చెందడానికి లవకాశం కరిగింది పాలుసులేవీ లేకుండా నగ్నంగా వున్న చర్మంయెక్క అనేక ఛాయలలో మిశితమ్మైన అకుపచ్చ బూడిదవన్నె గోధుమవర్శాన్ని కఠిగి. వుంటుంది. ఇలాంటి రంగు వుండడంచేతి వీళ్ళల్లో వున్నప్పుడూ వొడ్డున గడ్డిలో వున్నవృడూ కూడా కవ్చను మనం సులభంగా పోల్చుకోలేకపోతాం కప్ప చర్మం గనుక ఎండిపోయి ౦దంటే అది చచ్చిపోతుంది అందుచేత కప్ప పాడిన్ఫలాల్నో జీవించలేకపోతూంది అకుపచ్చకప్పు జంచువృలను తింటుంది భూమిమీద సంచరించుడూన్నవ?డు ఎరను పట్టుకోవడం టెం న్వ్‌ న నో రాలా కవ్చ కీటకాలను భక్షిస్తుంది. వీటిలో పంచరించుతూన్నప్పుడు. పిల్లచేఎలను భక్షిస్తుంది శరత

కప్ప మందడకొడిగానూ లవకరంగానూ చలించే జంతువే అయినప్పటికీ కీటకాలను అది అవరీల గానే పట్టుకుంటుంది. ఎర కవ్చను సమీపించినప్పుడు కప్ప ముందుకు ఎగిరి తన పొడుగాటి నాలుకను చాచి ఎరను తాకుతుంది తాకినప్పుడు ఎర కప్ప నాలుకకు లంటుకుపోతుంది. లప్పుడు ఎరను €ది (యమెంశేస్తు ంది నాలుక వెడల్పుగా వుండి జిగురుగా వుంటుంది నాలక ముందరి అంచు నోటికి అతికి వుంటుంది. వెచక కొన రెందుగా చీరి వుంటుంది కవ్చ తన నాలుకను ముండుకు విసరినప్పుడు చీలిక వెనుకకొనవే ముం దుకు తోసుకొస్తుంది

కప్పకు చిన్నచిన్న పళ్య్ళున్నాయి. కాని అవి సైదవడుకూ అంగిటికీ వుంటాయి. సప్రైదవడకు వున్న పళ్ళు మన కంటికి కళపడవన్నమాకే. పైదవడ అంచున మనం మన వేలును రాచినట్టయితే లవి మనవేలికి. తగులుతాయి. అవి నమలదానికి ఉపయోగవడవ్షు అవి. ఎరను నోటితో. లదిమిపట్టదానికి మా్యతమే ఉపయోగపడతాయి

జా వేయదియాలు కప్పకు శిరస్సుమీద సైకి ఉబ్బుకొర్తూన్నట్టు ఒక జత కళ్ళున్నాయి కాకా. చేసలోలాగ కాకుండా కప్పకంటికి కనురెప్పలున్నాయి. స్లైర్యె

కొర్సిగా కదులుతుంది కింది. తెప్ప బాగా కదులుతుంది (కింది రెప్ప పైఅర్చ్భ భాగం పారదర్శకంగా వుంటుంది. భూచర సక సేరుకములన్నింటికీ కనురెప్పలుంటాయి కనురెష్పలుండడం వాటే విశిష్ట లక్షణం. కంటిరోకి దుమ్ముధూళీ వగ్గెరాలేవీ కంట్లో పడకుండా కనురెప్పలు కంట) కాపాడుతాయి

కర్ణకు ఎదురుగా శిరస్సు చిట్టృచివరను మూతిపై ఒక జత నాళికా రం(ధాలుంటారు వీటిషుండా గాలినాసికా కుహరం లోనికి (పవేశించుతుంది నాసికాకహరంలో ఘాణనాడి శాఖలుగా విడివుం ఓుంది.. చేపలలో లాగ కాకుండా కవ్పలో నాసికాకుహరంలోనుండి నోటిలోకి తోవవుంది. కప్పనోటిని మనం తెరచి చూచినట్టయితే అంగుటిలో వెనుకభాగవు నాసికా బిలములు మనకు కశఎదు తాయి. వీటితోనుండి. గాలి నోటికహరంలోకి. వెళ్ళి అక్కడనుండి శ్వాసావయవాల్తైన ఊపిరి తిత్హర్భోకి వెళ్ళుతుంది

శిరస్సుయె.క్ట కుంభీయ భాగంపెన నాశికా రంటఠాలూ కళ్న్తూ అమరి వుండడం ధర్యమౌ అంటూ. కవ్చ నీటిలో చరించుతూన్నప్పుదు. శిరన్ఫు చిట్టచిరను నీటిపైైకి పెట్టుకుంటేచాలు లది వాయిగా ఊసిరిలీన్తూ తన పరిసరాలను గమనించుతూ. వృుండగలుగుతుంది

కప్పకు. వున్న (శవణేర్యదియాలవల్మ _ గాలిలోనుండి వచ్చే శబ్బాలను తెలుసుకోవడానికి దానికి వీలు కలుగుచూంది (వతి కంటి వెనుక (వకృనూ గుండంా వున్న కర్మ శేరి వుంటుంది గాలితరంగాలు సోకగానే లది _పకంపించుతుంది ప్యురెరో వున్న లోపలి చెవికి ఈ (పకంపనాలు పార్య పేషితమవుతాయి

(వేలు 1. చేపకున్న జంట రెక్కలకూ కవ్పకున్న అంగముఎనూ వ్యత్యాసాలేమిటి 2 కష ఎరను ఎలా పట్టుకుంటుంది” 3 కప్పలోనూ చేపలోనూ వున్న నేత (ఘాణనాడుల నిర్మాణంలో ఏయే వ్యత్యాసాలన్నాయి”

శరత

అభ్యాన్యకియ మీ పారశౌల '(వకృర్శిపేమికుల కేం్యదంలో వు కవ్చను జ్యాగత్తగా గమనించు నేలమీద నంచరించురూర్శవ్వుడూ. నీటితో నంచరించుతూన్నవ్వుడదూ. అది ఎలా చలించుతుందో. దాని క్‌ కు. దగ్గర విడచిపెట్టెన ఈ”ంను అది ఎలా వట్టుకుంటుందో కరిపెట్య ళు రా! ఉు ల $్‌ 46. కప్ప కండరాలు, అన్బిపంజరము, నాడీమండలము. నేలమీదనూ నీటిరోనూ కప్ప తన కాళ్ళతోనే చరించుతుంది. అందుచేత కండరాలు ణం ఆలా ఈ అంగముల చలనానికి కారణ భూతములవుతూన్న కండరాలు కవ్పలో బాగా లభివృద్చి పొందాయి. ముఖ్యంగా వెనుకకాళ్ళ కండరాలు మరీ బాా అభివృద్ది అయాయి కొన్ని దేశాల్మో (ఫాను అమెరికా ఇతర దేశాలలో కవ్పమౌాంసం ఆహారంకింద ఉపయోగించుతారు అసి వంజరం కొన్ని లక్షరాలతో కవ్చ చేప అస్టివంజరాలకు కొన్ని పోలికలూ వున్నాయి డు భఖ ఇ ఆ ఎం కొన్ని భేదాల కూదా వున్నాయి (91వ వటం) వేపలలోలాశానే కవ్చరో కూడా శరీరానికి ముఖ్య ఆధారం వెన్నెముక లయితే కవ్చలో ఇది కురుచగా వుండి. చిరను ఒక పొడుగాటి వాలదం౦డం౦ వృంటుంది తోకయొక్స వెన్నుపూనలు సరిగా అభివృద్ని కాకుండా ఒక దానితో ఒకటీ కళిసిపోవడంవల్న వాలదండం ఏర్పడులూంది. చేవలోలాగానే వెన్నుపూసల చావములల్నీ కలసి ఒక నాళంగా ఏర్పడి నాళంలో వెన్నుపాము. వుంటుంది. కప్పకు (పక్కఎముకలు లేవు పిండంలో తొలుత (వక్క ఎముకలు ఏర్పడుతాయి. కాని తరువాత లవి వెన్ను వూసలతో కలిసిపోతాయి కపాలం వోటి చుట్నూూ కృన్న దవడలు కరఠిసి వ్యరె ఏర్పడుతూంది కప్ప భూమిమీద కూడ సంచరించుతుంది కాబట్సి అండుకు. అనువుగా వుండేందుకు దాని అంగముల లక్నిపంజరం చేప లన్బిపంజరంకంటొ ఇంకా క్లిష్టంగా వుంట ౦ది వెనుకకారి అస్పిపంజరంలో తొడ ఎముక ముంగారి ఎముక పాదముకున్న లనక ఎముకలూ వున్నాయి ముందు కొరికి దండ ఎముక ముండేతి ఎముకలు చేతి ఎముకలూ వున్నాయి. అంగములకు ఆధారములుగా భుజచ్యకము కూపక చ(కము లేక మాపకము వున్నాయి కవ్చ నాడీమండలంతో మెదడు వెన్నుపాము. వీటి రెండింటినుండీ నాడీమండలం లాలా శాఖలుగా చెడలుతూన్న నాడులు వున్నాయి చేప మెదడులో వున్న భాగాలే కప్ప మెదడులోనూ వున్నారు ముందు మెదదు అంతర మెదడు మధ్య మెదడు చిన్న మెదడు మెడల్టా ఆబ్బాంగేటా (92వ వటం) మెదడులోని కడమ భాగాలతో పోల్చి చూస్తే కప్పలో మండు మెదదు చేపరోకంళై చాలా బాగా అభివృద్ది చెందింది అయిచే చిన్న మెదదు మాతం బాగా చిన్నదిగా వుంది మెడల్హా ఆబ్బాంగేటామీద అది చిన్న గట్టు లాగు ఏర్పడి వుంది జంతువుల క్షిష్టృమ్రైన చలనాలనన్నిటినీ చిన్న మెదడు అదుపాజ్ఞలో వుంచుతుంది. కప్పులో ఈ క్లిష్క్రచలనముల రకాలు తక్కువ సంఖ్యకే. పరిమితమ్మై వుండడంవల్తనే ఖీల్‌ల్‌

కప్పయొక్క. చిష్ట మెదడు అంత తక్కువా అభివృది పొందింది చేప ఇటూ. అటూ తిరునతూ కిష్టమైన చలనాలను సాగించుతూండగా కప్ప ముందుకు కుప్పి గంతులు వేట్నానే తవృ మరొక విధంగా కదల్లేదు మెదడు. వెన్నుపాము వీటియొక్క (ప్రాధాన్యతను నిరూపించడానికి కప్పమీద సులభంగా (పయో గాలు చెయ్యడానికి వీలవుతుంది కప్పలో వున్న మెదడును తీసినమెడలగాని లేక నాశనం చేసినదొకలగాని లే గా ల క టల్‌ టాం ర ్న్యలో 4 స గ హ్‌ 3 డాయ్మ్ట్నా [రోను | (0? ళు న్న్న | (య ౯-5 క్త | | నన = / శ ' ల వ్‌ (| యష్‌ ౯ // అనీన 2 భీ [ 91వ పటం కప్ప అన్మివంజరం 92వ పటం కప్ప మెదడు క్షే వెన్ను ఎముక 2-- కపాలం 3- దవడలు శీర్‌ 1 ముందు మెదడు 2 -- అంతర 6-- భుజచ్యకవు ఎముకట. 7 -- దండ ఎముక రి- మంకేతి. మెదడు 3- మధ్య మెదడు 4- ఎముకలు 9--చేతిఎముకలటు 10--కూసకమ 11 -లొడ చిన్న మెదడు ర5--మెడల్నా ఆబ్బాం ఎముక 12 -- ముంగాలి ఎముక 13 - పాదం ఎముకలు గేటూ 6-- మెడల్లా అబ్బాంగేటా నుండి శాఖలుగా వెడలిన నాడులు 7 - మాణనాదుఎి అది వెంటనే చచ్చిపోదు. కాని మెదడుతో సంఒంధం కలిగిన (వళీకారచర్యలను కోల్చోగావె డాని (పవర్హ్తన ఆశ్చర్యకరంగా మారిపోతుంది. దాన్ని వెల్ళకిలా వుంచుతే అది మళ్ళీ లేచి కూర్చో లేదు. దాన్ని ఎక్సేరి యమ్‌లో వేస్తే అది ఈదకుండా అడు*కు మునిగిపోయి కదలకుండా అలాగ వుండిపోతుంది నష్టము లైన నమన్వయ చలన్మకియలన్టు జరపడానికి మెదడు పనిచేయడం అవసరం అని మనకు (పత్యక్షంగా శ్‌్‌ర్‌

తెలుస్తూంది. ఇట్టి స్పితిలో వున్న కప్పులో స్పర్శజ్నానం లేకపోవడం లేడు. దాని కాలును గిల్లామంళే అది కాలును విదలించేసుకుంటుంది. కాని వెన్నుపామును నాశనం చేసినట్టయితే మాతం ఉత్తేబితపరచినా కూడా అది (పత్యుత్తరమివ్వదు. కాలిని పట్టుకుని గిర్మినా సరే కాలుపైన యాసిడ్డును పోసినా సరే కప్పలో ఏమీ చలనం వుండదు. దీన్నిబట్టి ఈ ఉ్స్హేజగములకు (పత్యుత్తరంగా జరిగే (పతీకార చర్యలు వెళ్ళ్టపాముప్పైన ఆధారపడి వుంటాయని మనకు తెలుస్తూంది క్లిష్ట్రృముల్లైన (వతీకారచర్యలు అనేకం మెదడుతో సంఒంధాన్ని కలిగివున్నాయని పైన వివరించిన (వయోగాలు తెలియచేస్తున్నాయి చేవలోలాగే. కవ్చరయెంక్స (పవర్తన అనువంశికముల్తైన అనియమబద్న _వతీకారచర్యలకే పరిమితమైవుంది. అయితే కవ కూడా నియమబడ్భ (పతీకారచర్యలను అలవర్చుకోగలదు (వశ్నలు 1 చేప లన్మిపంజరంనుండి కవ్న ల్నివంజరం ఏవిధంగా విభేదించుతూంది” అం గముల అన్ఫిపంజరాల్నో ఏయే ఎముకలున్నాయి” ౩ నిర్మాణదృష్ప్టాఖ కన్చ మెదడుకీ చేషమెదడుకీ పోలికలే శ్‌ కం = న్‌ా న ను చ అరా మిటి. వ్యర్యాసాలేమిటి 4 కప్ప జీవితంలో మెదదులటెంక్స. (పాధాన్యతను స్పష్టృపరచడానికి ఏయే (వయోోట చేయవలని వుంటుంది ర్థ్‌ 47. కవ్చ శరీరకుహరంలోని అవయవాలు, ॥ కవ్చ్యమింగిన ఆహారం నోటికుహరం౦లోనుండి తొలత కంఠంలో! ఒర్హావయవాలు లా వెళ్లి అక్కడనుండి కుత్తుకలోకి తరువత జీర్మాశయంలోకి యణ ౪౮ జాని న. వ్‌కా శంకీ ఇ =జ్స్‌ చివరకు. జీర్మాశయంనుండి జీర్శ్మమండలంటొ-క్స తుది భాగమైన ,(సేగులోకి నెట్టైబడుతుంది (93వ పటం జీర్మాశయవు గోడలు. జీర్మరసాన్ని (నవించుతాయి.. బీర్మకీయ మొదట ఇక్కడ (పారంభమై తరువాత (పేసుు ముండు భాగంలో కొనసాగుతుంది కాలేయం (సవించే పిత్తము కోమంనుండి వచ్చే క్శిామరసమూ (పేగు ముందు. భాగంలోకి (పవహించుతాయి (గు ముండు భాగానికీ మధ్య భాగానికీ చిన్నపేగు అని పేరు చిన్న పేగులో రక్తనాళాట కాభోవశాఖల్లై చిన్న (పేను అంతటిలోనూ అలు కొనిపోయి. విస్తరించుతాయి. ఈ రక్తనాళాల గోడలనుండా బీర్మమ్హైన ఆహారపదార్జాలు _దవరూపంలో రక్తంలోకి విచూషింపఒద తాయి. జీర్గముకాని విప్పి పెద్ద (పేగులో పోగుపడి "పెద్ద (పేగునుండి అఆనన౦ ద్యారా బైటకు పంపివేయబడుతుంది కాలేయముయెక్స.. నంతానోత్సత్తి అవయవాలయొక్ట నాళాలు కూడా పెద్ప (పేగు మ. టా. వెనుక. కొనలోనికి తెరుచుకుంటాయి. ఈ కారణంవర్న పెద్ద "“్యపేగుకు నిర్వమాశయము అన్నపేరు వచ్చింది ఖ్‌?

యర్‌ ఖా ఈ యా నా శ. ్ల ౮ = థి ॥ రా ర్తి ళో న్న తో ళీ లతా ర్హో గ | హ్‌ ఇతే ళీ డా నం స రజీ పం న్‌ ( క రో నటం అగో న క్ష 1 ట్ర ఈగ? బి స ల్‌్క ా 93వ వంఎం కచ్చ +కీరంతోని లవయవాలు ఎ -- మొక్కు (రోసి మాపండింద్రి. 1 జర్మాశయం ౨2 - పేరు ౩3 - కాచేయం త్తే పిత్తాశయం ర5--క్నోమము 6 --జూపిరిరిత్తులు 7 --జరరిక రిల కరక 9 - పండెవయ నుండి వెడలే రక్తనాళాల 10- శషణము. 1కే -వ్మీహం 13 - మూత్రాశయం చిం ఆడ కవ్చ సంతానోత్పత్తి వినర్మకావయనాలు. 11 - అంరానయముం. 2 - అండగానాం 3 - మ్య్యూత పిండం 4 - మ్యూరనాళం ర్‌ - మ్మాతాశయం. 6- నిరమాశయం జ జీ లా చ కనాన. కె శ! శ శ్వాసావయవాలు కప్ప ఊపిరతిరు అద్వారానూ చర్మంద్వారానూ కూడా ఊపిరి. వీస్తుంది శరీర టా... ఘహరం స్టైభాకంరో ఊపీరితిత్హిలు అవర్చజఒడి వుంటాయి. (93వ పటం) నోటిని మూసుకొని వున్న సజీవమైన కన్చను మనం గమనించినట్టయిచే నోటి కహరంయొక్క )దుగు భాగం కించమూ మీదకూ ఆడుతూ వృండడం మనకు కనబడుతుంది అడుగుభాగం కిందకు దిగి వ్వుదు నోటికుహరం వ్యాకోచించుకొని ముక్కు రంధాలసుండా గాలి నోటికహరంలోకి (వవేశించి ఎహరాన్ని నింపేస్తుంది అడుగు భాగం స్వైకి లేచినప్పుడు ముక్కు రంధాంలో వున్న కనాటాలు టౌసుకుపోవడంవ్ను రంధాలు మూతబడిపోయి. గాలి ఊపిరితిత్తుల్లోకి వెల్బబడుతుంది /్‌ర్‌తి

కవ్చను కోసిన తరువాత న్వరవేటికరో ఒక చిన్న గాజు గొద్యాన్నో ళేక చడ్ని కొటాన్నో చొప్పించి. దానిన్ని వూదిన పక్షంలో ఊవీరితత్హలను గారితో నింపవచ్చు ఊపిరింత్హులు రెండు. నంచుల రూవంలో వృుంటాయి. ఇవి పలుచనిగోడలు కరిగిన పెద్ద కళొంతో నిక్వింపండి వుంటాయి. ఈ కణాల కోడలు. శాభోవశాఖలగా. అట్బకొనిపోయిన రక్తనాళాలతో నిండివుంటాయి ఊపిరిరిత్తుల లోవరి ఉవరిభాగం చాలా తక్కువగా ఉండడంచేత రక్తానికి అవనరప్తైనంత అఆక్సి జనిని లవి నరఫరా చేయలేకపోరున్నాయి కవ్చ శరీరంరో చర్మం మరొక శ్వాసావయవంా పరిచేటూంది ౧6 ఈం న! చర్మంలో రక్తనాళాం శాఖభేవశాఖిగా విస్తరించి వున్నాయి ఈ రక్తనాళాల గోదంచ్వారా అన్సిజవి రక్తం లోకి వెళ్ళుతూంటుంది. కవ్చకు తవ చర్యంద్యారా ఊపిరితియ॥రికే సామర్భ్యం వుండడంచేత అది నీళ్ళలో చాలా సేవు మునిగి వుందింగుతూంది. చర్మం చెమ్యగా. వున్నవ్వుడే లక్సిజని చర్మంరో (వవేశించ గలుగుతుంది. ఈ కారణంచేత కవ్చయె-క్స. చర్మం. చెమ్యులేవందా. అరిపోతే లవి చచ్చిపోతుంది ఫ్‌ పవిరితిర్తుల. ఉత్పత్తి అవడంవల్ళ కవ్పయెక్ట రక్త్మ్య్యవనరకావయవాలు రక్త్ష్యవసరగరావయవాలు సా కీ లై పాలా చేపరోకంపె, కీష్టతరమ్టైన. నిర్మాణాన్ని కరొన్లన్నాయి... పండెకాయకి రెందు గదుల కాకుండా మూడు గదడుట - ఒక జరరిక కుడికర్ణిక ఎంమకర్ణికలు రెందు కర్మికలు వున్నాయి. (093వ పటం చేప శరీరంతో రక్త్య్యవనరణ ఒక్క వృత్త్యంరోనే జరుగుతున్నట్టు కాక కవ్ప శరీరంలో రక్త్యవనరణ రెందు వృత్తాల్నో జరుశరుంది (94వ వలం) పెద్ద వృత్తంలో జరరికరోనుండి. రక్తం ధమనులడ్వారా శరీరంటె కృ లన్ని అవయవాలకూ న్స చ్చూత్తే క్త సా (గ్రవపొస్తుంది. అవయవాల్నో కేళరాళికంరో శ వున్న రక్తం తనలో వుష్న అక్సిజనినీ జాల్ను పొషకవదార్జాలనూ అవయవాలకు ఇచ్చె స్ట వాటినుండి కార్బన్‌ డ్డైయాక్సె దుహా రడ్డు వా వు న్‌ శ వదార్చాలనూ. అండుకొని సిరలడ్వారా కుడి " 2 కర్మికలోకి తిరిగి సవవహించుతుంది ళ్‌ చిన్న వృత్తం అక పపున (వు వ్‌ గిజ అడి చప న్స్‌ వృత్తంలో రక్తం జరరికనుండి మై | ఊపిరిలిత్తులకూ. చర్మానికీ (వవహించు “తో షె ఈంది. వీటినుండి అవ్బిజనని లందుకొని ఆక్సిజనితో. సహా ఎడమ కర్మికరోకి తిరిగి వ మ 9డవ పటం కప్ప శకిరంరో రక్త్మ్యవంకణం (దచూంచుతుంది 1 -. సండయలో జరరిక (మ్మిశమ రక్తం) ఈవిధంగా. కర్మికలు వివిధ రకాల 2 -- కడి కర్ణిక (కార్బన్‌ డై యూక్పెడ్‌తో వున్న ర లగి వ ఆ ఎడమ నో ర్హాన్ని కలిగి వుంటాయి - ఎడమకర్ణ్మికలో రక్త, 0) 3-ఎడమ కర్ణిక (ఆక్సిజని పూరితమైన రక్తం) రక్తం అక్సిజనితో నంతృప్తృమయివృంటుంది శీ _ఊపిరితిత్తులు కుడి కర్టికరోని రక్తంలో అక్సిజఏ వుండనే బాణాలు రక్త్మవసరణ దిశను తెలుప్పుతున్నాయి

వుండడు. కర్షికలు రెండింటితో. వున్న రక్తమూ జరరికరోకి. (వవహించుతుంది. కాబట్టి జరరికలో మి్యశవ రక్తం వుంటుంది శరీరంతో వున్న అవయవాలన్నింటికీ అందుతూన్ను. రక్తం మ్మిశమ రక్తమే అన్నమాట కవ శరీరంలో వును విసర్త్నకావయవాలు అండాక్స్షతి మూ (తపిండాలు రెండు విసర్హకావయవాట అప జ 0 లాలా. ఛరీరకహరంలో. వెన్నెముకకు ఒకటి కుడిివకృనూ ఒకటి ఎడమ పక్కనూ అమర్చివున్నాయి. (93వ పటం) (వతి మూ్యూతపిండంనుండీ ఒక మూశతనాళం ఒయలుదేరి (గను వెనుక భాగంలోకి. (పవేశించుతుంది కప్పలో చయాపచయ్శకియ నెమ్మదిగా జరుుడూ ఉష్ణం అతి తక్కువా ఉత్పర్హి అవ్వుతుంది. కవ్చ శరీరంయె.క. తాష్టకమం విభేదించుతూ పరినరవు గాలియొక్టు కేక నీటియెక్క తాప్యకమంపైన ఆధారవదుతూ.. వుంటుంది. శీతకాల (పవేశంతో కవ్చ జీవసమాధిలో (వవేశించడానికి సిద్దమౌతుంది (వశ్నలు 1 జీర్మావయవాల నిర్మాళాన్ని వివరించి చెప్పు 2 కచ్చ శకిరంలో ఏ లవచూన్ని నిర మౌశయం అంటారు” 3 కప్ప ఏవిధంగా ఏయే అవయవాలతో ఉపీరిరిస్తుంది” 4. చేవతో పోర్చిచూస్తే కప్ప రక్త్మ్యపసరణ లవయవాలరో ఎట్టి క్సిష్మ్టానిర్మాణం మనకు కనఒడులూంది” $ 48. కప్ప సంతానోత్పత్తి, (కమాభివృద్ని. వెచ్చగా. వున్న వసంతకాలవు సాయం సమయాల్మో ఏటిగట్ననుండీ. చెరువు సంతానోత్పత్తి ఖై స న ణం ఎం ల లావా... గట్బనుండీ కరోరమైనట్చి రాగళపన చేద్తా కొన్ని. కంరాం దూరాన్నుండే. మనకు వినబడుమూంటాయి. అప్పటికప్పుడే జీవనమాధినుండి మేత్కాంటూన్న కవ్పంఎ సాఇంచురూన్న పాటకచ్చేకీ లది ఒక్క. మ"కప్పలే ఈ శబ్బాన్ని చేస్తాయి. ఇలాగు బెకదెకలాడేటప్పుదు. కవృ శిరస్సుదె.కు పార్భ్వాలు. ఉచ్చేత్తుగా. కేస్తూంటాయి.. ఇలాగ ఉబ్బెత్తుగా లేవడంవర్థ్య శబ్చం మరింత బిగ్గరగా. వినఎడు తుంది ఈ వసంతకాలవు _ పాటకచ్చేరీల సమయంలోనే కప్పల సంతానోత్పత్తి జరుశుతుంది కప్ప సంతానోత్పత్తి అవయవాలు -- ఆడకప్పలలో అండాశయములు మ"కవ్పలో వృషణ ములు - శరీరకుహరంలో వుంటాయి. (93వ పటం) వల్మిని అండాశయములు. (గుడ్డతోనిండుగా నిండి వుంటాయి. వనంతకాలంలో (గుద్నుపెట్టేముందు. అండాశయములు మరీ పెద్దవిగా వుంటాయి వృషణములు పసుప్పచ్చగా చిన్నవిగా వుండి చిక్కుడు గింజి ఆకారాన్ని కలిగి వుంటాయి వసంతకాలంలో ఆడకప్పలు వాటి (గుడ్గను నీళ్ళలో పెడతాయి. కప్ప (గుడ్డు చేవ (గుడ్గలాగే వుంటాయి ఈ (గుడ్గపైన మగకవ్చ స్పెర్మటెజోవాలను కలిగిన శ్యుకమును చల్ళుతుంది ఈనిధంగొ ఓ. లా 460

గర్పోత్సాదనము. నీటిరో సంభవించుతుంది (గుర్గచుట్నూూ. పారదర్శకముగా వున్న నంచులు ఉబ్బి జిగటగా వున్న జర్శికముద్ధలులాగ ఒకదానితో ఒకటి అంటుకుంటాయి (కమాభివృర్ని ఈ సంచిలోపున వున్న _గుడ్డు అభివృద్ది పొంది పిండము గా ఏర్పడుతుంది మాకం (95వ పటం). నుమారు. ఎనిమిది పది దినాలలో (నిటియెక్క తాప (కమాన్నిబట్బి, సంచిరోనుండి చిన్న తోకకప్ప ఒకటి బైటికి వస్తుంది ఈ తోకకప్పకీ కప్పకీ ఎక్కడా పోఠికే వుండడు. నన్నంగా మరకదురులాగ వున్న శరీరమూ శరీరానికి వున్న తోక దీనిని చూస్తే కప్పలా" కాకుండా చేఎ జల్నృలాసుంటుంది దీని శిరన్సు పార్శ్వాలందు శాభలనుగల వెలుపలి మొప్పలు వుంటాయి వీటిద్వారా నీటితో వున్న అన్బీజని తోకకప్ప రక్తంరోకి (వవేశించుతుంది మొదటి కొద్భె రోజులూ తోకకవ్చ దాని శిరస్సు అడుగు ఉపరితలంపైన ఏర్పదుతూన్న సక్కరుతో నీటి మొక్కలకు అంటిపెట్టుకొని వుంటుంది ఈ అవక్చృలో తోకకల్చకు నోరు ఇంకా ఏర్పడివుండదు 1 మ లా డా నా నే కష ఉల లో న్న్న క క + - 7 నజ వాన నం క్ట నట ఆసా యై తాజా మ్‌ నా స్మా / ఖీ అ బ్‌ * నజ త ట్‌ క కయ ్గ 8 భయమా ప కా న రన 95వ పటం కప్ప (కమాభివృద్డి క--ఢగుడ్డు 2 - సంచిలో వున్న పిండం. 3 4-- వెలుపల మొప్పలను కరిగివున్న తోక కప్పలు 5--లోపలి మొవ్పలను కలిగివున్న తోకకప్ప 678 -- అంగములను కలిగివున్న తోకకప్పలు 9 -- తోక అవశేషాలను కఠీగివున్న చిరుతకప్ప -ా3ైర5్‌5

(యదు లో వున్న పోషకపదార్భాలను తింటూనే. అది జీవించుతూంటుంది. త్వరలోనే నోరు అభివృద్ది అవ్వుతుంది. నోటిరో నోటిచుట్మూ కొమ్యువలెనుండే పదార్భంతో చేయఒడిన దవడలు. ఏర్పడుతాయి ఇక అది నీటి మొక్కలను తన డవడలవో గీరుకుంటూ ఆహారం తింటూ స్వతం్శతంగా జీఎంచుతుంది వెంపలి. మొప్పలు అన్మ్చేకాలం వుండవు. నాటీ స్తానే చేపలోలాగే. మొవ్చ చీలికం. కఠిన లోపలిమొవ్పలు ఏర్పడుతాయి ఈ అవన్బృలో తోకకవ్చ బాహ్యనికే కాకుండా దానికుండే బహ్వావయవాం నిర్మాణంలో కూడా చిన్న చేపను పోఠివుంటుంది చేపమున్నక్నే దీనికీ మొవ్పలూ రెండు గదుంన్న గుండె కాయ. ఏక వృత్తవు రక్త్మ్యవసరణమూ. పార్ధ్వరేఖావయవాలా వుంటున్నాయి. కొన్ని చేవల్నో వున్నళ్కే ద్‌కీ రజ్న్మ వుంటుంది. తోకకప్ప కవ్చ్టగుడ్డులోనుంచి ఎదిగిందని మనకు తెరియకపోయిన వక్షమందు లది చా చేపే అని మనం సులభంగా పొరపాటుపడడానికి ఎంతేనా అవకాశం వృంది నెంరోజులపాటు తోకకవ్ప ఈవిధమైన ఆకారాన్నే కలిగివుంటుంది తదుపరి దానికి అంగము అభివృద్మి లవక్కళాయి తొలత వెనుకకాళ్ళు ఏర్పదుతాయి తరువాత ముందరికాళ్ళు వస్తాయి నోరు వెడ్చు. అవుతుంది. దాంతో తోకకవ్న శఖాహారం మాని మాంసాహారం మొదలుపెడుతుంది ఈ అవస్పలో తోకకవ్చ నీటి ఉవరితలం సై కివచ్చి ఊపిరితిత్తులతో ఊపిరితియడం (పారంధించు తుంది. (కమే౯ా దానితోక చిక్పృదైపోశుంది ఇప్పుడీ తోకకవ్చ కప్పను పోలి వుంటుంది. చిశ్నకవ్నను పోలిన ఈ తోకకవ్చ నీటిరోనుండి బైటకి వస్తుంది. వెనుకటి తోకకవ్పయొక్క పొట్టిగా మొద్చుగా వున్న తోక ఒక్కళే మిగిలిపోయి వృంటుంది అయితే ఇది కూడా (కమేణా హరించుకుపోయు. చివరకు పూర్తై మాయమైపోతుంది ఈవిధంగా శరీరనిర్మాణంలోనూ జీవితావనరాల్నో మూ కూడా తోకకప్ప ఎదిగినకప్పలో విభేదించుతూంది. తోకకప్పకు వేరే ఆహారం అవసరం అది ఆల్పిజనిని నీటినుండి మ్యాతమే (గహించు తుంది కాగా చేవకూ దానికీ ఆకారంలో చాలా పోలిక ఉంది పిల్ళకప్ప మూడు నాలగేళ్ళు వయస్సు వస్తేనేౌని పూర్తిగా ఎదిగిన కప్ప్యకింద తయారవడు ఆ వయస్సు వచ్చేటప్పటికి కప్పలలో సంతానోత్పత్తి (పారంభమవుతుంది అంఫిబియా. లేక. *పుకుక్క. (కమౌభివృదిని మనం అవాహన చేసుకున్నయెడల ఆంఫీ ఉధతవయాా బియా వర్మం౦[కింద మనం వర్తీకరణంచేసే భూచరముల్లైన ((క్పైటన్‌ “ఉదృవము గోదురుకప్ప వగైరా సకసేరుకములు ఏవిధంగా ఉత్పత్తి ఆయాయో మనకి లా బోధపడుతుంది ఈ వర్శం జంతువులన్నీ నీటిరోనే సంతానోత్పత్తి చేసుకుం టాయి వాటి లార్వాలు కూడా ((తోకకప్పలు) నీటిలోనే జీవించుతూ పైకి చూడడానికీ లోపల శరీరనిర్మా అంలోనూ చేపలను పోలివుంటాయి. ఈ పోలికలను ఆధారంగా చేసుకొని అంఫిబియాలకూ. చేవలకూ దగ్శర నంబంధం వుందని మనం ఊహించవచ్చు అసలు ఫూర్వకాలంలో జీవించిన ఆంఫిబియాలు చేసలనుండే ఉదృవించాయని శాస్త్రవేత్తలు రజువుపరిచారు. శిలాజముల్లైన జంతువులలో కుచ్చురెక్కల చేపలున్నట్టు శాస్త్రవేత్తలు కనిపెట్టారు (96వ వటం) ఈ చేపలే ఆంఫిబియను జంతువుల ఫూర్వీకులని మనం చెప్పవచ్చు 4ర2

కుచ్చుతెక్టుల చేవలకుండిన కుచ్చుల జంలనెక్టంయ నీటీ అదుపన నిమిద పాకడానికి అనువుగా వుండేవి కా. వాటి అన్నివంజరం చిన కాంల ఆంభఫీదియన్మ అంచులను పోలివుండేవ ఈ (ప్రాచీన కారపు చేవందు. వుండిన గాకితిత్హలు -- వీటిని సాటా్య్యంా ఊపిరిరిర్తులు అనే అంతారు - ఉపిరి లీయడానికి నరివడినన వుండె నీటలో అఆకి జని తపాగానే 9 చ్చురెక్టల. చేవలు. వాతావరణపు గాలిని ల్‌ వీరే ఎ కన ళో రీ ర ఓక నో యయా వు యయ 0 యన్న గ్లో స్వ జా క్ర షాని యయ ను కరో అహా ఉంభిగి 5 ళ్త రయం సు స్షన. కసా గ ఇహసస్నురన్తూ యా (లీ న్న స 96వ వటం కుచ్చురెక్సల చేప జలచరముర్లైనటువంటి. కుచ్చుతెక్టల. చేపలు భూచరములుగా మారడమూ నూరిక తదుపరి వాటికుండి. ఆంఫీబచియనులు ఉత్పత్తికావడమూ ఈశింది. విధంగా జరిగింది (చపంచంమీద (పాణలు అవిర్భవించిక తదువరి ఎన్నో కోట్ససంవత్సరాలు గడచిన తరువాత అప్పటికింకా భూమిపైన రకరకాల చేపలుతప్పు మరే ఇతర సకసేరుకమలా _పాడుర్భవింపకముందు. శీతోష్టస్నితి పొడిగా మారిపోయింది కుచ్చురెక్సల చేపలు. నివసించుతూండేటటువంటి. జలాధారాలు మెరకబడిపోయి. ఎండిపోచూయి ఈ చేవలకు వాతావరణపు గాలిని పీల్చగలిగే శక్తి వుండడంచేత అవి పాకుకుంటూ భూమిమీదకు వచ్చేసి ఇతర జలాధారాలకోనం. వెతుక్కోవడం మొదలుపెట్టాయి ఈ వెఈక్కోవడంలో కొన్ని చేపలకు. వాటికి అవ సరష్టైన ఆహారం నేలమీదనే లభించడంచేత అవి నేలమీదనే వుండిపోయి భూచరములై పోయాయి ఈ కొత్త జీవిత పరిస్పితులననునరించి భూమిపైన చరించడానికీ వాతావరణపు గాలిని పీల్చ డానికీ వాటికదివరకే మౌర్చుచెంది వున్న లవయవాలు ఇవ్పుడు మరింత వరిణతి చెందాయి. జంటరెక్కలు అలి రొ శి ళ్ళ . క కీళ్ళున్న కాళ్ళుగానూ మొప్పలస్మానే. గారితిత్తే ఊపిరితిత్తిగాచూ. (కమంగా మౌర్ప్చుచెందాయి. ఊసిరి తిళ్తులు అభివృద్ది కావడంతోపాటుగా. రక్త్యపసరణంలో రెండవ వృత్తమూ గుండెకాయకు మూడు గడులూ ఏరుడాయి అ ౯ న!

ఈవిధంగా అవేక యుగాల అభివృద్ని ఫలితంగా చేపలు ఆంఫిబియన్నుగా రూపాం దాయి ఇప్పుడు ఇవి నీటిలోనూ భూమిమీదకూ కూడా జీవించుతున్నాయి. కాని వాటి మనుగడ మాతం విధిగా నీటితోనే (ప్రారంభమవుతుంది (వశ్నలు 1 సంతానోత్పత్తిలో ఆంఫిబియాకు చేపలకు ఏమేమి పోలికలున్నాయి” 2 తోకకవ్చకూ చేపకూ వున్న పోలికలు ఏమిటి” ౩ తోకకప్పరూ చేవకూ వున్న పోఠలికంను ఏవిధంగా మనం వివవింప గలం” 4 (పాీనకాలవు కుచ్చురెక్టల చేపలయెక్ట విశిష్టృలక్షణా లేవి? 5 కుచ్చురెక్కల చేపలనుండి అఆంఫిబియనులు ఎలా ఆవిర్భవించాయి” అభ్యాన్యకియ వసంతకాలంలో గర్బోత్సాదితమైన కవ్పటగుడను వెతికి తెచ్చి వాటిని ఒక చి గాజుత్కా్టా ఎక్వేరియమ్‌లో వుంచు. తోకళప్పలు ఎలా అభివృద్ది అవుతాయో కనిపెట్టు త ర్ర్‌ 49. ఆంఫిబియనులలో వైవిధ్యం. శ్‌ జ్‌, క కా భ్రారతచేశపు ఉత్తరడేశాల్నో. ఉండే. కన్ఫలకంళి. భారతదేశంలో నివసించే కప్పలు పెద్దవి లాలా వీటన్తిటిలోనూ భారతడేశవు వోదురుకప్ప మరీ పెద్దది ఇది చెదపురు కప్పులు న్‌ హ్‌ జా గులను. చిన్నచిన్న కుమ్మరి పురుగులను ఆకు చిలుకలనూ. పిల్టి మిడు తలను తింటుంది కాబట్టి మనిషికి ఉపయో?కరమ్టైన జంతున్న (డక చాను షై హా మాయమ సాంచి / ల చి సం గ క కా ల న (చ మో స కా యా గ న్‌ ళో య (44/1 స! న్‌ గ. కం. స క త్త ప వా టీ ర్‌ (| ప్‌ (మా యై మట (2 36 సట ట్‌ [రర సుం మి వం భార్త క్‌ ల తో టం సూన్‌ (టర య (న వాణి 97వ పటం తెడ్డుకాళ్ళ కప్ప య న!

రాకోవారన్‌ మాక్యులాటక్‌ లేక తెడ్నకాళ్ళ కవ్ప (97వ పటం కూడా భారత దేశవు కవ్చల్నో చాలా తమాషా అయిన కవ్ప డీని నాలుగు కాళ్ళ వేళ్ళ్నమధ్యనూ కూడా చర్మం వుం టుంది. ఇంతేకాకుండా. కాలివేళ్ళ కొనలకు సకృర్శు వుంటాయి ఈ నక్కర్శమూలంగా తెద్నుకాళ్ళ ర ! ప! ళా కన్చ ములభంగా. చెట్లు ఎక్కగలిగి. చెట్సమీదున్న. కీటకాలను వేటొడుతుంది. కాలివేళ్ళ మధ్యను వెడల్చు చర్మం వృుండడంవల్న ఈ కప్పలు చెట్బమీదనుండి నేంమీదకు సులభంగా ఎసురుతూ దించాయి.. సింహళం సుమ్మతా జావా వోర్శియో దీవులలోని తెడ్డుకాళ్ళ కప్పలో ఈ ఎగిరే సామర్శ్యం ర్‌. పతి లా ప. మరీ బాగా అభివృర్చి పొందింది ల పైకి చూడడానికి గోదురుకప్ప (98వ పటం) మామూలు కవ్పలాగే కన గోడురుకప్ప క్‌ అనా ఒడుతుంది.. కాని దీని నివానస్పృలమూ. జీవిత పరిన్తితులూ కొద్చిగా భేదించు తున్నాయి. సాయంకాలం పూట తోటల్నోనూ సెరటిదొడ్డలోనూ అవి తరుచుగా కనపడురూంటాయి ఒక్కొక్కప్పుడు. నీటినుండి ఎంతో దూరంగా వున్న స్పృలాల్మో సహితమూ అది తంస్పవడుతూం టుంది. అయినప్పటికీ పాడిగాఠికి అవి తట్టు కోలేక ఎండాకాలంలో మారుమూలనున్న చెమ్మజాగాలలో డాకుంటుంది. సాయంకాలమందు మాతమే లకి ఆహారంకోసం బయలుదేరుతుంది. తోటనత్తలను లార్వాలను. ఎదిగిన కీటకాలను అది వేటాడి భక్షించుతుంది గోదురుకప్పు తాపీగా. నడుస్తుంది. ఒక్కొాక్కన్వుడు. సలమీద అది పాకుకుంటూ చరించుతుంది కన్పలాగ అది కుప్పిగంతులు వేయలేదు. అందుచేత ఎకురుతూన్న కీటకాలను కప్పపట్టుకొన గలిగేటట్టు ఇవి వట్టుకోలేడు అందుచేత గోదురుకవ్చ వెనుకకాళ్ళు కవ్ప వెనుకకాళ్ళంత బాగా అభివృద్ది పొందలేదు ళం ర ళా లు [ా. వ్ళాు న్‌ ( న్‌ న ల. లా నం కు తొ శా క్‌ కో ంయళను శ జ ౧ క నారో ర. రష డల్‌ " ఇద్ద నం ఆట త. కో టను సం ర్‌ ప యయ ననే ఆ ళాల న్య్‌ళళ యల వొ కచ జేయు గం భర టా క టక జాక్తడ మహ్‌ లంత యు! నాకూ ళు వాతలు ఎలాగా క కో న! 98వ వ_౨ గోడురుకవ

ళ్‌ న. ైదల్యా బలు ౨ న నంత షె కా ఖా బల్బు గోదుడుళప్ప మెర్సిగా. చధింయకతుంది.. కాబట్టి. శ్వారువుకువడి.. దానిది. అత్మవదణ. అవపకది దీని చర్మంసైనంతా. పుదిపిరికాయలు. లేవికల్మ వుంయింద ఈ చర్మం ఒక విధమ్హైవన. విషవడదాన్నాన్న కరిగిన శ్చేహ్మాన్ని (పవింయతుంది. ఈ పిపపుళ్నీమ్యం చనిరితే మనిషి చర్మం పొక్కదు. కవి కంట్యేకారి ్పలాటల్‌ ఎనో శా అనే జ న అర అప్పన్న. అనా ఆర్య ంల కు పెదవులమీద కొని పడితే మ్యాతం వీల్‌ క్నీమ్యపుపాద. వాదుదుంది లు ల్‌ అ అంతనా న్‌్‌ న రాక వలు అూ తతిమ్మా అంఫిదియర్థ్యలాగ్సే నోదురుకప్ప కూదా నీటిరోవే (గుదల్టపదుచుండు. వదంచకాలదలో రల టల న్‌్‌ ఆ బా. వగ! అవి నీటి నెద్డుకు దగ్శరగా వుంటాయి. వసందకాలంలో చెకువులు చదులలోమూ. బుకవపంటన్నో కా గ వ్‌ క వ $ ణ సహితమూ పొడుగ్నా. జిగటగా. వున్న దారాల మౌడినివి మనకి కరబకుమూంటాయి. ఈ దాంాచ్మోడే కప్పు ఆం! టా. మం. ఆజ (గుడ్సు. వుంటాయి. గర్చోడ్పాడనమ్నైన. తదువాత (గుద్దలోనుండి. తోకకప్పలు. వెలువడుతాయి. ఇవ న హా అజా నా. న! మ్‌ ర. ష్‌ లా, ళ్‌ చేసదికాలంలో. వాటి. (కమాధివ్పర్శిని పూర్తివేసురొన్ని పిల్ళనోడుకుకప్పలు తడూక్తై వీటిరోరుండి వదు జ సు జై టకు వచ్వేస్తాయి సం వో ఆశీ ఆ ఆ ఆ తోటల నత్తపురుగులన్ను. హానికరముల్సెన. కీంకాలను. మందడం. మూలంగా. వ్యవసాయానికి ఇది న్‌్‌ క ఆని న వింతో. లాభాన్ని కలుగడేన్నుంది.. గోదురుకప్పులు.. హానికకముల్సైన. జంతువులన్నీ అవి కకుస్తే వాంటికి పై విషమెక్క్‌ పోతుందనీ ౩ ప్పవన్నీ అబ్బానపు. కబుర్చు. తోఎవాలీచ హారగాయకలను. పండించేదాకూ ఇ జం ఇళ్ళ రు ఆం ఎ అనా ల ఆ ఈ జంతువును తమకు ఉపకారిగా చూసుకుంటారు. వాకు డీనిని తమ తోఎలరోడి తీముకొచిపోయి. దావికి ఆశయం ఇస్తారు. = వ 1 ఇ ॥ వదా కాతంం తండా జన్‌ భం క. జ్‌ ఖో క = . య నందన ఆ శా చెప చౌ కా లాం డయ ల క న. 2 న వమాలా వ యాం లం యా. వా వానా యెహో డో జ లలల నడా కం లు శం రను లా బన సై యాడు యయా హ్‌, మో స సమర షో. స నాళ రి శహగతీన 7 న సామ సభ యా మాత్‌ టే చిభటముాు ఆ ళన లలో జే చాడా టి య్‌ య. సా. సస డే. నాయక బాలా శ్‌ వట 4 వా యో యయ నం చ య న స... స్‌ మా మాం ( జాన లీ మ యయ లు లా ఇల్‌ చాల జ్ర మ, వం నా జ్య బాలి లన క ర ఆ న శభ ల రాం త క నా. వా అంద ా మాంసం లోటా న న. యయ | రా లాయే ఆ న న్‌ వాల గాం... లే ల్‌ మ గల య్తడీట నవల్లో న రాలా నం గి య క న్‌ మ కాం రా గయల ర ల రా క నక ర యాయ య ల ల క. $0వ పటం. (సైటన్‌ (నీరుడుము: హై శ ళ్‌ ల్లా కేల (గుడ్లు; వ లార్వాలు; 4 =. మగ్గబ్త టన్‌; 4 - ఆడ్య సైటన్‌.

న ర. ఇ... మ టల్‌ న మట్‌ ఈ ఆదఫిదియా పన్నానికి చొందిన అంతు వునన మటన్‌, ఫా చయ లు కాడా వవ వచా మను టన మ ము గ్ర క్‌ ఉనాచా. [వినవు పటన మనవ సనెనచ్చు.. వసంవకాలచలోనూ వీముదుము న. వలం వ ఆ. కక్‌ వ కి మె న బ్‌మా. పాచిమొక్పంతో. వించినోయిన. చిన్నచిన్న మయో ఇడి వల లక్‌ ర అజం న జ క న. న ం. చూవయివము. ఎవచవాటన. వెవవవ అర్పదానచో మమముం నముకు నిన్నస్తి వనాము న రు. న. కాల్‌ శక్‌ .. + స్వ అతన. ఎమ్మ్మివీవిదున. అహ్పుదమైుదు పటికి మచ చాచునో కూడా దసని పై సన నెపేపు య్‌ వొవామావవలో పీటను పవన వంతం ను ప క డు. వవ న న య సన న స న స వ మెల చా మెం పే అడి పెబంశాం త క్లో మ న్న సు పాద్యన్నా పవట్యనిని పామగాటి తోక వుంది చక పార్యా నప బన సనస్తుం పుంత చం ఖం. హల మామా ప జ శ కారాల లు | ల ఊళ చివ్యవి వుంయంది తోక సపేముంతో ఇది నో శాయనుంది. నుమ సంచించుతూ న న న వ ర వం య త న క్‌ క్‌ | ముడు చానిమున్ను పాట్దికార్చ బచులు వెండిచటిచోమా చిచేవరుంపా న న వ. వ. టు ఇ " వవ్చి చాచబన్న ఊపిరితద్హులతో ఊపినతిన్హుంది, చవ్యచి చ్వానా పాడా అది తచిరరిన్నుంది. సుటకు చనద. అవతువువము కారును సా హవాదిపవను మయ. టు "వా న్న న్నను. జొవచువువిన్ను.. ఇటుక మనస అాచిపులుపవినుు.. పుచమూాంంను ఉంటాయి వరు పన చు నాయి యు నేలా మి ల న. | ఇవ (సన్నుడు. పెడతాయి. ఒక్కొక్క సస్యునే వేరునేముూా సిటిపిర కొచం. అమలా అతకింయ ల ౧ శంఆజ ఆబటకె న. న. నం ఇ రం ల శ చుంచు సఎన్ముమండి భాద్వాలు విదుటిక్‌ వస్తాయి. పటిక వెలునది. మొన్నుటుంతోయి ఈ భొళ్వాలు. చిక కహంమ. వోరివంటొాయి ము న ళ్‌ ఇ [ / శ ప అ | [్న. సో (0 లే. తో గాకా న న్న ఎ | వపా ఇ సె (| ల 1 రాత క సం స చస స “ టవ సై అవన నా న. గస త. లా సై శ 1 ల 1 | ల క యం మా ష్‌ చి గ ట్ర స్ట టీ గల గ ను ఇ ప న స ర్త న క ర. స. (వ బళ (౮ భా టా ఆక. | కం! | నై వ నాలా జే నె స్త ఓ ష్‌ క్‌ ( సహ మ! స్ట వా న్‌ ఆఅవమేన్నా వన్న (| నటీ. వ నన్ను! మ లే న! ళ్‌ ల జే చమ న్‌ సి ్ట |] కన్న భట / మాతర ష్ష్‌ నై న! సనా స హాబ న 4 మాజాలో్‌ సరు న్న గో న క శ్ర? | న. త అ స్ట ల స్తీ గ్య శ జనా ఇ గ్‌ తో (1 క ఎగ. జ యనం అన యం (యు రం. 5 యో ల్‌ సన జపా మ యా సా కుటు ర. ఆ స్‌ ఆటో నానన వో ళ్‌ ర స, ష్‌ కం 4 బారు ళ్గ శ నలం లం టు ల 1 ౫ ఇన సే థి వ యే న్‌ న రం *లే మ సు తోం ర్త యు స్త న్‌ గ. గంపా ర ప స్య కం వే యి?! తో శే ల టు లో షే నత ॥ 100వ పటం, సింపహళడేశపు పొముచేసు

సింహళచేశ్య భి రతచేశంలోనూ. మట్టుపక్టల దేశాల్పోనూ. సింహళదేశవు పాముచేప వల అనే ఒక తమాషాగా వున్న జంతువుంది (100వ వటం) డీని ఆకారం జా "పేరునుబళ్ళే తెలుస్తూంది. ఇది. దాని జీవితంలో కొంతకాలం నీటిలోనే చేప మాస్తరుగా గడపుతుంది అయినప్పటికీ. పాముచేప. శరీర నిర్మాణాన్నీ జీవితాన్నీ పరించేమంళే అది చేపళానీ పాముగానీ (కిమిగానీ కాడసీ లది నేలలో జీవించడానికి అలవాటువడిన అ౦ఫిబియా వర్శావికి చెందిన జంతువనీ మనము. తెలునుకోగలము ఎదిగిన పాముచేప ఏటి వొడ్నన గడ్డి నేలలోనూ జీనించుతూ వానపాములను తిని జీవించురుంది ఆడజంతువు నీటికి సమీపంలో నేంలో కన్నంచేసి అందులో కొద్పి సంఖ్యలోనే పెద్ద (గుడ్శను పెడుతుంది తరువాత అది గుడ్తచుచ్చూూ చుట్టుకొని (గుడ్డ, లో వున్న పిండములు అభివృది అటేవరకూ. వాటిని చెమ్మగా వుంచుతుంది సీండముకు వెలుపలి మొప్పలు ఒక తోకరెక్క ఆరంభదశలో వున్న వెనుకకాళ్ళు వుంటాయి. తవిటిపామును పోలివున్న లార్వాలు నీటి (వవాహంలో జీవించుతాయి. తొలుత ఇవి తోకకవ్పలు లాసునే మొప్పలతోనే ఊపిరి తీస్తాయి అంఫిబియా వర్గ మయొక్క నేలమీద సంచరించుతూ. (గుడ్డు పెట్టి నీళ్ళలో నే సంతానోత్పత్తిని చన్యాధావక అకడాడ.. జరిగించుకొంటూ. నీటిలోనే (గుడ్డను అభివృది చేఎుకుంటూన్నట్సి పాలా... సకసేరుకములన్నీ కలసి అంఫీబియా వర్యమ్ముకింద వర్ని కరింపబడుతున్నాయి వీటి కాళ్ళు కీళ్ళను కలిగి వుండి వనేలప్పై నంచరించడానికీ నీటిలో ఈదడానికీ సరిపడుతున్నాయి ఆంఫిబియాలు ఊపిరితిత్తులతో నే శ్వాసించుతూన్నప్పటికీ శరీరానికి అవసరమైనంత ఆక్స్పిజనిని ఊపిరితిత్తులు సరఫరా చేయలేకపోవడంచేత ఈ జంతువులకు నగ్నంగానూ క్సేష్మంతో. పూతపూయ బడినట్సీ వాటి చర్మ౦ రెంగవ శ్వాసావయవంగా ఉపయోగపడుతూంది వీటి గుండెకాయకి మూడు గడు లుంటాయి రక్త్మ్యపనరణ వృత్తాలు రెండుంటాయి అవయావలకు వెళ్ళే రక్తం మిశమపష్వావుం టుంది వీటి శరీర తావ్యకమం విభేదించుతూ వుంటుంది అంఫిబియనులను మూడు విభాగాలుగా -- తోకవున్నట్సి (ళైటన్‌) విభాగం తోకలేనట్సి (కప్పలు గోదురు కప్పలు) విభాగం కాళ్ళు లేనట్టే (పాముచేపలు) విభాగమూ -- విభజింపవచ్చు. ఇన్చటికి తెలిసినంతవరకూ ఆంఫీబియూ వర్షంలో 2000 స్పీషీజులు వున్నాయి ఆంఫిబియనులలో ఇంత వై విధ్యం వుండడానికి వాటియె..క్స జీవితపరిస్పిచులలో వున్న నైవి ధ్యమే కారణం వివిధ జీవిత పరిస్పితులకు రకరకాల ఆంఫీబియనులు అలవాటుపడడమే. ఇందుకు తార్కా ణం. ఉదాహరణకు (ఒ్హైటన్‌ నీటిలో జీవినానికి అలవాటుపడిన జంతువనీ గోదురుకవ్ప_ నేలమీద బీవ నానికి అలవాటుపడిన జంతువనీ తెద్ముకాళ్ళ కప్ప చెట్లమీద జీవనానికి అలవాటుపడిన జంతఈవనీ పాము చేప. నేంలో జీవనానికి అలవాటుపడిన జంతువనీ (పత్యక్షంగానే తెలుబ్తూంది శరతి

(వశ్న్చలు 1 తెడ్నుకాళ్ళ కప్ప తమాషాగా వున్న జంతువు అవి ఎందుకన్నాం” 2 గోదురుకప్ప నుండి మామూలు కప్పను ఎలా పోల్బ్చకోవచ్చు” 3 కప్పతో గోదురుకప్పను నరిపోొల్చినప్పుడు గోదురు కప్ప వెనుకకాళ్ళు అంతబాగా అభివృద్నికాలేదన్న విషయాన్ని మనం ఎలా వివరించి చెప్పగలం” 4 గోదురు కప్పలను మనం ఎందుకు పరిరక్షించాలి” 5 ఏకారణాలవల్మ (స్లైటన్‌ ఆంఫిబియూ వర్షానికి చెందిన జంతువు. పరిగణింపఒడుతూంది? 6 పాముచేపను ఆంఫిలియనులలో చేర్చడానికి కారణాలేమిటి? 7 ఆంఫిదియా వర్షంయొక్స. విశిష్బృలకృకాలేమిటి)

ఎనిమిదవ (వకరణం వర్వము: రె వ 6ఎ,రియా లే లు 50. ఇసుక బర్ని. ర్ర్‌ 50, ఇ ని ఇవాన్యవదేశం వేంనకాలంరో. సాధారణంగా వూరి అవతల ఒయలు (వచేశాల్టోనూ మయి నా దానార్నోనూ పొడిగా ఎండ తగిలే కొండవాలుర్నోనూ ఇసుక బల్ఫి (101వ పటం) మనల కనబడుతూంటుంది మనిషి ద్శరకు రాగానే ఒక్క క్షణకాంం మాతం కంఓకవడి ఆతరువాత చటుక్కున రాళ్ళ నందుల్నోనో గడ్మి మధ్యనో మాయమైపోతుంది అం య యాల గ, బలం శో (ల యయ లో భభ నా క్ల త వా క. కో ఎమ కువ య డా గ్గే ర్‌ ర క నో ఖ్‌ టై జప లో కళ జ? ఎం నాళ లు ళ్‌ ఫరా / గ్రా క్ష హొ. గా యమో క ఛమైసస 101వ పటం ఇనుక ఒల్ని ఒరి వగటిపూట. వెచ్చగా వున్నవ్వుడు బ్లైట సంచరిస్తూంటుంది ర్మాతివడేసరికి.. అది ఏ రాళ్ళ సందుల్నోనో ఏ కన్నంలోనో దూరిపోతుంది చలికాలంలో ఇలాంటి ఏ నృలంలోనో చిన్న బొరియి చేనకొని బౌరియ ద్వారాన్ని ఏ నాచు ఆకులతోనో కప్పేసి అక్కడ జీవసమాధిలో వుండిపోతుంది బర్ని శరీర తాప (కమం విభేదించుతూ వుంటుంది బర్మి పొడి జాగాల్మోనే నంచరించుతూ. జీవితమంతా భూమిమీదే గడుపుతుంది రెండు జతల కాళ్ళను కలిగి తోకతో అంతమవుతూన్న పొడుగాటి శరీరం నేంమీద చలనానికి అనువుగా వుంటుంది శరీ శ్‌70

రం కాళ్ళమీదనే కాకుండా తోకమీద కూడా ఆనుకొని వుంటుంది ఒర్ని చలనంలో వృున్నవ్పుడు దాని కాయమూ తోకా తరంగాలలాుు కకు_చూంటాయి ఒర్మి. రాళ్ళమీదనూ. కొండల అంచులమీదనూ పాకుతూ న్నప్పుడు _వతిపాడానికీ వున్న ఐదు పొదుగాటి చేళ్ళతో నిటారుగా వున్న ఉవరితలాన్ని గట్టిగా అంటిపెట్టు కొని పామతుంది. కాకివేళ్ళకు నూదిా వున్న గోళ్ళ వుంటాయి. శరీరాన్ని నేలమీద ఈచద్చుకుంటూ నడు స్త్తంది కాంట్బై. ఒలికి. డాన్నిపోలిన ఇతర. జంతువులకూ. రెన్టీలియా. అని జేరొర్చింది. (లాటిన్‌ భొమరో పాకడమని దీనికి అర్హ)

జాక్‌ ల ఆ పాట్‌ ఖ్‌

చెజ్చరియా జంతువు (నరీన్ఫవముల) చర్యం పొడిగా వుండి దానిపైన కొమ్యువచార్హంతో నిర్మిత మ్లైన పార ఒకటీ ఈ పారప్పైన కొమ్ము పాలునులూ వుంటాయి. పొడిగారికి శరీరం ఎండిపోకుండా వుండేందుకు ఇటువంటి చర్మం మంచి రక్షణను కలిచేస్తుంది కాని చమ్మగా జింరుగా వున్న ఆంఫి దియనుల చర్మం అవ్పిజనిని లోనికి పోనిచ్చేటట్టు. పొడిగా వున్న ఈ చర్మం అఆకవ్సిజనిని శరీరంలోనికి చొరనివ్వడు ఒక్మి తన చర్మంద్పార ఊపిరి పీ్స్చీలేకు కప్ప ఉఊపిరిరిత్తులకం టె ఒర్మి ఊపరిలిత్తులు చాలా బా” లభివువి సాందాయి

*ఒలఐ

వేనవికాలంరో. ఒల్టి అనేకసార్మ పారవిడున్నుంది పారవిడిచేటవ్చుదు.. దాని చర్మం పైనున్న కొమ్మ్యువదార్చంతో నిర్మింపం*ిన. పొర చిన్నచిన్న ేఠికలుగా వచ్చేన్తుంది ఈ పాత పార్యకిందను కొత్త చర్మం తయాన్హై నిద్దంా వృంఓటుంది

అడ ఇసుకంన్సి ఒూడిదవర్థ్యంగా గోధుమరంపవాగుడా వృుంటుంది మగబర్శి ఆకుపచ్చవాగుగా వుంటుంది. లండుచేత గక్తిరోకూ నేలమీదనూ అది వున్నమ్వుడు అది. మనకు మామూలుగా కనబడనే కకండదు. వనంత కాలంరో మౌంల్ళులు గాఢమైన ఆకువచ్చరంగును కలిగివుంటాయి

ఒరి. కీటకాలను... సాలెవురుసులను (కిములకు తింటుంది. ఎర దాని కంట

పోషణం ణం

ఆలా ఎడొనే అది నోటిని బారూ తెరచుకొని ఎరమీద పడి దాన్ని పట్టుకుం ఓంది దాని వోటిరలో ఒకకటే పరిమాణంరో వస చిన్న పళ్ళు అనేకం కృంటాయి వీటితో ఎరను అది గల్జిగా పట్టుకొంటుంది. గడ్మిమీడ వున్న ఏ నాలుగు మంచు బిందువులో దానికి చాలును లేదా అంకే అది భక్షించే జంతువుల శకీరార్మో వుండే చెమ్మే దానికి సరిపోరుంది

చేవర్నో వున్నల్టుకాకుండా. అందుకు భిన్నంగా ఒల్సి శిరస్సుకూ దాని కాయానికీ నడుము మెడ వుంటుంది. ఈవిధంా శకిరం అమరి వుండడంవల్ళి ఒళ్ళి తన శిరస్సును ఇటూ అటూ తిప్పుకోగలుగుతూ తన ఎరనూ శృతువులనూ అది చూహ్హా వుంటుంది నోటిలోనుండి చృరుమని సైైకి వచ్చే దాని వాలుక కొవ చీరివుంటుంది ఈ నాక నృర్శేం్యదియంగా. పనిచేస్తుంది

కవ్పకున్న. వేగమూ. చురుకుతనమూ. ఫరితంగా దానికి సమృద్దిగా ఆహారం

ఆత్మవికలము యీ

నా దొదకుతుంది ఈ గుగాలుండడంవళల్ళే ఆది శృతువుల బారినుండి తప్పిం చుకోగలుపతూంది. కూడా శృతువును చూడౌనే అది పారిపోతుంది. శ్యతువు గనుక దాన్ని

శక

తోకతో. పట్టుకున్న పక్షంలో చటుక్కున శరీరాన్ని గుంజాయించుకొని తోకని తెంపేనకొని పారిపోతుంది ఈవిధంగా తనంతట తానే అంగవైకల్యం కలుగజేసుకోవడానికి ఆత్మవికలము లంటారు తోకను వదిలిపెళ్ళుసు కోవడంవళ్ళ అది. తన ,పాణాన్ని దక్సించుకోగలుకుతుంది. అది మళ్ళీ మరొక తోకను పునరుత్ప్సప్తై చేసుకోగలుగుతుంది అయితే. కొత్తగా పెరిగిన తోక వానుపటికంటె కొంచెం పొట్టి గానే వుంటుంది వేసవికాలంలో బల్ని 5-10 (గుడ్గవరకూ ఇషుకలోకాని శేలరోకాని పెడు సంతానోత్పత్తి ట్ట (టల క్‌ గ్రమాభివర్మి తుంది ఈ (గుడ్డు పిచ్చిక (గుడంత వుంటాయి గడు చుట్లూూ రెల్మి కా ల చర్మంతో నిర్మించిన సంచి ఒకటి వుంటుంది (గుడ్డు. వండి పోకుండా ఈ సంచి కాపాడుతుంది (గుడ్డు ఇంకా బయటకు వెడలకముందే అభివృది కావడం (పారంభించుతుంది ఆడఎల్ళి శరీరం లోనే (గుడ్డుకు గర్భోత్సాదనమవడమే ఇందుకు. కారణం (గుడ్డు నేలలోపల వృండడంచేత ఆ వెచ్చ దనానికి (ుడ్డులో వున్న పిండంయొక్క అభివృది సాగుతూనే వుంటుంది "పెద్దదిగా వున్న బలి (గుడ్డులో పోషకపదార్హాలు సమృద్చిగా వుంటాయి (గుడ్డులోనుండి ఒయ టకు వెడలే బర్మిపిల్టి చేపలయొక్క. ఆంఫిబియన్మయొక్క లార్వాలకం కె బాగా అభివృద్శిపాంది వుంటుంది ఎదిగిన బల్మికీ బర్జిపిల్ళకీ పరిమాణంలో తప్ప మరెందులోనూ విభేదం వుండదు బలిని మనం వివరంగా పరించినమయెడల దాని అవయవ నిర్మాణం ఆంీవి శరీరనిర్మాణం కే ఫ్లవ్టతరమవడం యన్నలోకంయటె.. క్షిష్పృతరంగా వున్నట్టు తెలుస్తుంది. చర్మం నంగా చలల వుండకుండా. పాలుసులతో కస్పబడివుంటుంది ఉపిరితిత్తుల నిర్యాణం కూడా క్షి ష్టృతరంగానే వుంది. బర్నిమెదడులో ముందుమెదదూ.. చిన్నమెదడూ ఆంఛఫిబి యన్నలోకం కే బాగా అభివృద్ది అయివుందడమూ ఆంఫిబియన్లకంలు దానియెక్ట చురుకుదనమూ ఇవి. రెందూ ఒకదానీతో ఒకటి సంబంధకలిగే వున్నాయి సంతానోత్పత్తి, లో బల్ఫులట బహుళ సంఖ్యలో గుడ నుపెట్టవు అందుకుబదులు అవి పెద్ద (గుడ్చనే పడుతాయి ఈ (గుడ్డు పొదిగిన తరువాత వాటిలో నుంచి ఎదిగిన ఒల్మిపిల్టిలే బయటికి వస్తాయి (వళ్ళీలు 1 బలి నేలమీద జీవనం అంవాటు చేసుకొందన్న విషయాన్ని దాని శరీరంలో వున్న ఏయే నిర్మాణలక్షణాలు నూచించుతున్నాయి” 2 బల్నిలో నంతానోత్పత్తీ కమౌభివృద్మీ ఎలాగ జరుగుతు న్నాయి” 3 ఆంఫిబియన్నతో సరిపోల్చిచూస్తే బల్బులలో శరీరనిర్యాణం క్షివ్పతరంగా వుందని ఏవిధంగా నిరూపించగలం? అభ్యాన్యకియ శరత్కాలంలోగాని వేసవికాలంలోగాని మీ పారశాలలో వున్న సజీవ జంతువుల క్రేం ఇదంలో వున్న బల్మి కీటకాలను ఎలాం పట్టుకుని తింటుందో గమనించు

$్ర్‌ 51. సర్పములు.

అక్ర పాము సోవియచ్‌ యూనియన్‌లో వున్న పాములలో అందరకూ బాగా తెరిసీనవి

పా గడ్మిపామూ. _ వైపర్‌ పామూ ((చ్మితవటం 1)

గడ్బిపాము కవ్ప్చంను చేపలను భకించుతుంది కాబట్టి చెరువులు నదులగట్నదగ్నర అది తిరుగు తూంటుంది ఈ జంతువు శరీరం సన్నంగా పొడుగా వుంటుంది. శరీరానికి కాళ్ళుండవు ఈ రెండూ నర్చములకంచే స్వాభావిక అక్షరాలు. గడ్డిపాము విషంలేని సర్పం. దాన్ని చేతితో పట్టుకున్నప్పటికీ అదేమీ హానిచెయ్యడు

అన్ని సరీస్ఫపముంకున్న చర్మంలాగే. గడ్డిపాము చర్యానికి కూడా కొమ్ముపదారంతో నిర్మితమైన పార ఒకడే వుంది చర్మంమీద వీవృుపై నా పార్గ్వాలందూ చిన్న పొలునులు వుంటాయి పొట్టపైన అడ్డుగా అమర్చఎడివ కవచవు పలకలు పెద్దవి వుంటాయి. పారవిడిచే సమయం వచ్చినప్పుడు పారను ఒర్మిలాగ పేకికటగా. రాల్బకుండా కొమ్ముపదార్శంతో నిర్మితమ్హైన పారనంతా ఒక్క మాటుగానే విడి చేస్తంది. పారవిడిచేముండు మూతిని ఏ రాతికో నేలమీదనో గట్టిగా రాసుకుంటుంది అలాగ రాసుకోవడం ఫరితంా మూతిదశ్నర పార చిరుపుతుంది ఇప్పుదు తవ శరీరాన్ని యలేసందుళోనుంచో ఇరికించుకొని పాకు ఈంది. అలాగ పాకినప్పుడు ఆ సండులో పారవుండిపోయి పారరోనుండి పాము బయటికి వచ్చేస్తుంది మేజో డునుస్వైకి లాగేసుకొన్నట్టు పాతపార వూడిపోయి. వచ్చేస్తుంది

శడ్మిపాము వీవుపైన నల్ళగానూ (గోధుమరంగుతో కలిసిన బూడ్డిదరంగుకూ నలువు మధ్యస్మృ ంగ్యా అఆడు*9న లేత ఎసుపు రంగును కరిగీ వుంటుంది వైపర్‌ పాముకూ గడ్మిపాముకూ ఒక వ్యత్యానం వుంది గడ్డపాము. శిరప్పుకు పకలను నారింజపండు వసువువర్శ్హమూ మధ్యన్నమ్షైన రంగును కలిగిన (ఒక్కొక్కబ్పుడు తె్టగానూ కూడా) రెండు మచ్చలు వుంటాయి

పాొదుూూ వున్న శరీరాన్ని ఒకసారి వంచి దాన్ని మళ్ళీ తిన్నగా చేసుకొని మళ్ళీ వంచి ఇలాగు గడ్మి పాము నేలమీద అతి త్వరగా ముందుకు సాగిపోతుంది. నేలమీద ఎంత సులువుగానూ ఎంత త్వరగానూ సాగి పోతుందో కిటిరో కూడా అంత సులువుగానూ అంత త్వరగానూ ఈడుకుపోతుంది

నేలమీద. పారుకుంటూ పోవడంలో కొన్ని (పయోజనాలున్నాయి.. గడ్జిలోనుంచి అది పోతూన్న ప్పుడు దాని రంపవల్సి డాని ఎరకు కనబడకుండా ఎరను పట్టుకోవడానికి ఎలాగైతో సహాయపడుతుందో అలాగే దాని శ్యతువుల ((ఏడుపందులు నక్కలు సంకుబుడ్డకొంగలుు) బారినుండి తప్పించుకు పారిపోవ డానికి కూడా వీఠపదుతుంది కొళ్ళులేకపోవడంవల్స కళ్ళైల నందుల్నోనుండీ రాళ్ళ సందుల్నోనుండీ పోదరిలో మండీ గడ్డిపాము అవలీరిగా పాకుకొని పోతుంది

కొండ చిలువలాంటి పాములకు (పాధమికావన్ఫలో వున్న వెనకాళ్ళలాంటి అంగాలు వుంటాయి ఇవి చర్మంథకిందనుండి స్టైకి వచ్చీరాకుండా వుంటాయి దీన్ని పట్టి సర్పముల యొక్క పూర్వీకులకు కడమ సక సేరుకముంన్నిటికి వున్నళ్ళే జంటణగా వున్న శరీర అంత్యాంగములు వుండేవనని మనకి తెలుస్తూంది

ళ్‌7త

గడ్నిపాము తక ఎరకు ముఖ్యంగా కవ్చలను నీళ్ళలోనూ. నేలమీదకూ పట్టుకొని భక్షించుతుంది ముండు కుప్పి గంతులేహ్హాన్న సాగిపోలూన్న కవ్చను వెనుకనుందే వచ్చి వెడల్పుగా వున్న దాని నోటితో కరచి పట్టుకుంటుంది శ్శేష్మం పూతను కలిగి జారుజారుగా వున్న కప్పము వాడిగా కాక్సెములలాసు వంగి వున్న పళ్ళతో గుచ్చివట్టుకొని బతికివున్న కవ్చను కప్పపాళంగానే గడ్డిపాము. ది“ మింగేస్తుంది. గడిపాము యొక్క దవడ ఎముకలకున్న కీళ్ళు నులువుగా వంగుతాయి.. కాబ్రట్టి కవ్చ లంతా మొదట నోట్నోకుండీ తరువాత కంరంలోనుండీ అలాగు వెల్టబడుతుంది ఇలాంటి కాస్త పెద్ద జంచువునే అది భక్షించో పక్షంలో గడ్డిపాము (ేసలో అ జంళఈవు బేర మవడానికి కొంతకాలం పట్టుతుంది పారశాలరో వన్న జంతువుల 'కేం్యదాలరో గడ్మిపాములకు సాధారణంగా. నెలకు రెండుసార్ను మేత పెడతారు గడ్బిపాముయొక్క కంటి రెప్పలు లంటుకొనిపోయి వుంటాయి. అవి లంటుకుపోయివున్నా ల3 పూర్తిగా పారదర్శకంగా వుంటాయి తవ స్టాననిక్చే శాన్ని చేసుకోవడంలో కెండుగా చీలి వున్న దానినాలుక ముఖ్యమైన పాతను నిర్వర్హించుతుంది. గడిపాము గడ్డిలో. పాకుకుంటూ. తడవతవవకూ తన నాలుకతో చేళలనూ చుట్టుపక్కల వస్తువులనూ తాకుతూనే వుంటుంది. పాము నాయికను పొరపాటున కొందరు కొండి అని అంటారు వేనవికాలంలో ఆడ*డ్డిపాము సుమారు 20 (గుడ్డు పెడుతుంది (గుడ్డు పొడుగుగానూ పెద్ద విగానూ. వుండి. తెల్లని తోలులాంటి పొరతో కప్పి వుంటాయి. ఏ చెత్తకుప్పల్మోనో లేక మగ్శిపోచూష్న ఏకలప కుప్పల్మోనో అందులో వేడి ఉత్పత్తి అవుతుందనే కారణంచేత. గడ్మిపాము (గుడ్డు ఎడుతంది (గుడ్చలోనుంచి. గడ్నిపాము. పిల్లలు పాదుగుతాయి 3 పర్‌ గడ్నిపాము. ఎంత హానికరముకానిదో వ్లైపర్‌ అంత విషవు సర్పం కొన్ని వమ నైపర్‌లు బూడిదవర్శమూ._ కొన్ని బూడిదరంగు గోధుమరంగు మధ్యస్పృష్ణైన బా వర్శమూ కొన్ని నల్గిగానూ వుంటాయి. దాని రంగు ఎలాగ వున్నప్పటకీ. దాని శిరస్సుప్తైన పసుపురంగు చుక్కలు లేకపోవడంవల్శనూ జూని వీపుమీద ఈ కొననుండి ఆ కొసకు వం కరవంకరగా _ వున్న నల్హని గీతవుండడంవల్ళనూ. గడ్నీపామునుండి. దాన్ని వెంటనే గుర్తుపట్ట, డానికి వీలవుతుంది ఈ వంకరటింకర గీత శిరస్సువరకూ వెళ్ళి శిరస్సుమీద ౫ ఆకారంగా వృుంటుంది (చ్మితవటం 10) పగటిపూఎ వైవర్‌ ఏ ఎండలోనో కదలకుండా వుండో.. లేక ఏ గడ్మిలోనో రాళ్ళసందులోనో దాకునో వుంటుంది ర్మాతిఫూట అది బైటకి వచ్చి చుంచులనూ ఇతర చిన్న జంతువులనూ పట్టుకొని భక్షించు తుంది వైపర్‌ దాని ఎరను వెసుకనుండే పరుగెత్తుకొని వచ్చి మీదపడి దాని నోట్నై వున్న (పత్యేకవు విషపు కోరలతో కరిచి చంపుతుంది ఎగువ దవడకు ఒకటి ఈ వైపున ఒకటి ఆ న్నైప్పున వుంటాయి పాము నోటిని తెరచిన యెడల ఈ విషపు కోరలు మనకు కనపడతాయి (102వ పటం). విషపు కోరలో ఒక నన్న నాళంవుంటుంది కోరచివరను చిన్న రం(ధంవుంటుంది ఇదే వాళంయొక్క ద్వారం ఈ నాళం విషపు (గంధి నుండి వెడలుతుంది. విషనర్పాల శిరస్సులో ఇటువంటి (గంధులు రెండుంటాయి ఈ విష్మగం ల్‌7ళ్లీ

ధుఎ. శిరస్సులో వృండడంవల్నినే ల్నొ విష నర్చాల శిరప్సులూే వైవర్‌ శిర్చు కూడా స నసహ సురా వెళచకభా”ం 'హెచ్చువెదట్పాబా కాయంపంకి నా తక నా స్పస్టంగా ఏర్పడి వుంటుంది రా ₹ వ న్లైవర్‌కున్న విషవు కోరలు వెకర్కువం! రం, వుండి అంపటికి లంటి వుంటాయి పాకము ఇగ నోరు. తెరచుకొన్నప్పుడు ఇవ. అంగుటినుంకి వ! (కిందూ. జరుుతాయి. తవ అహారంకోంం పట్టుకొన్న చిన్న ఒంతుశ్లలను పాము కాటు 102౨వ పంలం వైపర్‌ పత కరవానే శాయంకుండా లోనికి. వెళ్ళిన విషయ 1 విషపుకోర 2 కిందివవడ ఇవభావంవర్శ అవి తక్షణమే. చచ్చిపోరాయి (చ్టివడిన. వ్లైపర్‌ తనకంటే పెద్ద జంతువునే మనిషినే కూడా కరుబ్తంది వైపర్‌ కాటు మనిష్ని మీద ఒక్కొక్టప్తుడు ఒక్కొక్క విధంగా పనిచేస్తుంది. కాటుకరచిశమ్టుడు మనిషి శరీరంలోకి ఎంత విషం వెళ్ళిందో. శరీరంలో ఏ నలంలో కాటువడిందో డాన్ని పట్టీ (మనిషి తంకాయకు ఎంత దగ్గరా కాటువడితే డా లు న్న. అంత హెచ్చు (ప్రమాదం) విషంయొక్క (వభావం ఆధారవడి వుంటుంది. కాటువల్మ శరీరంలోకి ఎక్సిన విషం కారణంగా మనిషికి జబ్బుచేఎ ఒక్కొక్కప్పుడు మరణం కూడా సంభవించవచ్చు వీ ౮౮ ర! వైపర్‌ కరవగానే తక్షణమే వైద్యుడు వచ్చే ముందు పత్యేకమ్టైన చర్యలను రీపకోవాలి శ్రే గాయాన్ని గంటుపెట్టికోని విషాన్ని పిండేద్యూలి వ్రు గాయాన్ని 1%) పాటషాసియం "పెర్మాంగనేటు (దావణంతో కడిగేయ్యాలి ఈ పదార్హం విషాన్ని నాశం చేసేస్తుంది వ్వైపర్‌యొక్క కాటు ఒక్కొక్టరకం. జంతువుమీద ఒక్కొక్క విధంగా పనిచేస్తుంది. నైవర్‌ను చంపితినే ఏదుపందిమీద ఆ విషం ఏమీ హావి చేసినట్టు కశబడడు చైవర్‌ సంతానోత్పత్తికిశాను (గుడ్డుపెడుతుంది. తర్శి పామునుండి (గుడ్డు వెలువడకముందే కం! ర్‌! రా రా ళం ఇసర్మలో వున్న పిండం అభివృద్దిపాండుతుంది. గుద్దు పాదగగానే వాటినుండి చెరచెరమంటూ పాము. పిల్ళలు బయలుదేరుతాయి. ఇట్టి సంతానోత్పత్తి విధానంవర్ని (గుడ్డు అభివృద్ని కావడానికి వి, జి య ల క, అనకూలమైన పరిస్థితులు సంభవించని ఉత్తర (పాంతాల్హో -- చెమ్యూనూ. శీతోష్టృన్పితి చర్చిగానూ వుండీ. వేనవి దినాలు తక్కువా వ్పండే (పాంతాళ్లే - సహితము. పాము. జీవించడానికి లవకాశం కలుుుతూంది రెస్టీలియా (సకీసృవములు) వర్వానికి చెందిన జంతువులు భూచర జీవితా రెలియా వర్షంయొక్క ౯ ( వి 0 గి ల వాయ వికి అలవాటు పడ్డాయి వాటి శరీరాలు వేడికి ఆర్బుపోకుండా. శరీరా స్వాభావిక లక్షణాలు న్ష్య హా పైని కొమ్ముతో నిర్మించిన పారవుంటుంది. సరీసృపములు వాతా వరణవు గారిని తమ ఊపిరితిత్తులతో పీలుస్తాయి పెద్ద పరిమాణాన్నీ దళసరి గుల్లనూ కలిగిన (గుడ్ననే పెడుతూ. నేలమీదనే వాటి సంతానోత్పత్తి జరుగుతుంది ల్‌

సరీన్పపముల వర్శంరో బల్బులు పాములేకాకుండా తాబేళ్ళు మొసళ్ళు కూడా చేరుతున్నాయి ఇవ్పుడు మకు తెలిసినంతవరకూ సరీస్పపములలో సుమారు 4 500 వివిధ స్పీషీజులు వున్నాయి (వష్షలు 1 పాములకున్న విశిష్ట లక్షణాలేవి* 2 సన్పైపర్‌నుండి గడ్నిపామును మనం ఎలా పోలిక పళ్బాంం). 3. వైపర్‌ కరవగానే మనం. ఏమేమి. చర్భంను. తీసుకోవాలి” 4 రెస్టీరియా వర్షంయెక్క స్వాభావిక లక్షణాలేవి” ర్‌ 52, రెప్పై టల (సరీస్ఫృపముల) యుగం, మ్‌ కృర్వియందలి చేపలు. పక్షులు. సస్తృనములు మొదల్సైన ఇతర సకసేరుకములు నేడున్నంత చెంచుల విస్తృతంగా సరీన్నృపముట నేడులేవు చలిచేశాల్న్లో సరీస్ఫృపములు ఇంచుమించు జా లేనేలేవు నమశీతోష్ట్మ దేశాల్నో కొద్చిగా వున్నాయి ఉప్మ వచేశాల్ళోనే లత్యంత రూపబాహంళ్యం. కలిగి అధిక సంఖ్యలో అవి తటస్ఫించుతున్నాయి. కాని పృర్విచర్తిత అంతటిరోహా ఎప్పుదూ ఈ (పకారంగానే వుండలేదు. (ప్రావీన కాలంరో. సరీశ్చపములు (పవంచంమీద నేటికంటె అత్యంత. విసృతంగా సంభవించుతూండేవి శిలాజములను అధ్యయనం చేయడం ఫకితంగా (వపంచంమీద వుండే _ఓంతుజాలం ఏనూర్నూ లేకుండా ఎల్లప్పుడూ ఒక్క విధంగానే వుండడంలేదని మనకు తెలుస్తూంది. నేడు సంభవించిన జంచువులు '(ప్రలీన యుర్మో జీవించి వుండేవనీ అవి చచ్చిపోయి వాటిస్టానే ఇతర జంతువులు (పాదుర్భవించాయనీ మనకు తెయన్తూూంది పృద్విచర్మితను నాలుగు మహాయుగాలుగా మనం విభజించవచ్చు (1) ఆర్బెయొజో యిక్‌ కేక (పాచీవ మహాయుగం (2) పేలెయొజోయిక్‌ లేకపూర్వ మహాయుగం (పీపా జోయిక్‌ రేకమధ్య మహాయుగం (4) కేనాజోయిక్ష్‌-లేక నూతన మహాయగం ఒక్కొక మహాయు*“మూ ఎన్నో సంవత్సరాల కాలం పట్సింది పేలెయొజోయిక్‌ మహాయుగం ఇంచుమించు 325 మిలియను సంవత్సరాలు మీపాజోయిక్‌ మహాయుగం ఇంచుమించు 11 5మిలియను సంవచ్చరాలూ పట్టాయి కేనొజోయిక్‌ మహాయుగం (పారంభమై అప్పుడే 70 మిలియను నంవత్సరాలు అయింది ఆర్కెయొజోయిక్‌ మహాయుగం ఎన్నాళ్ళు పట్టిందో మనకు నిర్నిష్టృంగా తెలియదు. బహుశ. వెయ్యి మిలియను సంవత్సరాల పట్టి వుండొచ్చు ేరెయెబోయిక్‌.. లేక పూర్వమహాయుగ (పారంభపు భూమిపారల్నో నహితమూ సకసేరుకముల అనశేషాలు కనబడ్డాయి. అప్పటికే చేపలూ ఆంఫిబియనులూ జీవించుళూన్నాయి రెప్టై లుల "పేలెయొజోయిక్‌ మహాయుగం అంత్యకాలంలో (పపంచం అనేక భాగాల్నో వ్‌ శితోష్ట! న్ఫితి పొడిగా మారిపోయి... నగ్నచర్మాలను కలిగిన ఆంఫిదియ లా నుల మనుగడకు అననుకూలంగా పరిణమించింది. ఇట్టి పరిసితుంరో కొన్ని శ్‌7ర్‌

ఆంఫీిబియల చర్మం కొమ్ము పదార్భముతో నిర్మితమైన పారగా మార్పుచెందింది ఈవిధంగా చర్మం మారచంవల్ల ఈ ఆంఫీబియనులు భూమిమీద జీవించడానికి వీలుకలిగింది భూమిమీద వుండే. జీవిత పరిస్టిత ఎ జంతువుల శిరీరనిర్యాణంలో బూర్ములకు దారితీశాయి. ఊపిరి లిత్తుల నిర్యాణం మరింత పరిణతిచెంది శరీరానికి అవసరమ్హైనంత ఆక్సిజనినీ అవి సరఫరాచేయలాయి మెదదు. నిర్మాణం మరింత క్షిష్టృతరమైంది నీటిన్టైట వంతానోత్పతిని చేనుకోవడానికీ అందుకుగాను నీచెన్నైటనే గట్టిపడిన "స్టైపాలలను కలిగిన పెద అగుడ్మను పెళ్ళే సామర్భ్యాన్నీ అలవరచుకొన్నాయి ఈవిధరా పేలెయొజోయిక్‌ మహాయు*ం అంత్యకాలంలో ఆంధిబియన్ననుండి రెస్టై లులు ఉద్భవించాయి మధ్య మవహాయుగంలో రెజ్చ లుల అత్యంత విన్నృతమ్చ్టైయాయి సరిగా ఆ కాలంలోనే వకులూ సన్ననములూ. తొరిసారిగా (పాదుర్భవించాయి. ఈ మహాయుగంలోనే సరీన్ఫపములు సరాకాష్యతను అందు కొని పరిఢవిల్ల్హాయి. అందుచేత ఈ మహాయుగాన్ని రెస్పై లల లేకసరీనృవముల మహాయుగం అని కూడా అంటారు మీపాజోయిక్‌ మహాయుగానికి నంబంధించిన భూమిపొరలో నశించిపోయిన నందిన రెప్టై అలలో ధి ణ లావాలా అనేక సరీనృపముల అస్పిపంజరాలు కనబడుతూంటాయి.. వీటిలో కొన్ని వైఎధ్యం రా ఆధునిక సరీన్ఫపములను పోలివున్నాయి. కొన్ని నేటి తొబేల్లు బల్గులు పాములు మొసళ్ళకంటి పూర్తిగా విభేదించి చ్మితముల్లైన రూపాలకు కలిగివుండేవి వా జ యమౌ ల్‌ జే ల్‌ గ ల న వల సానా కానూ జా మౌ కర్తే తతా కా 3/4 న ఇల్‌ వ్ట ఆ ె తీసా న్‌ లే 2 అలం? లలల పలు “నం టన లు సు మో రా జాన్‌ నం చల ట్ల! ననగ ట్ట రు

• త్రాసు సయ ను కో డీలరు రా న్న "= రయం రాో€ ర న్స్‌ జో! 103వ పటం డైెనొపొర్‌ పెనుభూతం కేక లాక్షసిబల్సి 2-3 55

ఆ కారంలో భూమిమీద రకరకాల డ్లైనెపౌర్‌లు కేకరాక్షసిఒల్మట (103వ పంల సంచ 6సూంండేవి వీటిలో కొన్ని 3౦ మీటర్శవరకూ వుండి (బహ్మాండమైన పరిమాణాన్ని కఠివ్పుండేవి సమ్ముదాల్నో ఇక్సి యొసపౌర్‌లు లేక రాక్షసిరాబందుమీనులు సంచరిస్తూూండేవి (104వ క పటం) అల్నికకలిగిన చర్మపు. రెక్కలు కలిగిన టీరాడాక్సిల్‌ లేక గారిలో ఎగిచే సరీస్పవముల అస్పిపంజి ళా పు రములు కూడా దొరికాయి (105వ పటం) గ కక ఎక ( ష క్‌ గ్ర లాం చెలూవమ న్న” ఖ్‌ గ న 5 వమ లో నై ర్‌ హాడ్‌ పే. యో | ల్‌ వాలం ఆయం కో ఇ న పా జస ంోావాచారో మాంట ౮ యాడ డా తా వవ డా చనా? చాల చామ లాలా ్‌ రాతల నాకి ల డా మాదో. కా. జో ల రూ 2౩12 పంచక. ఆలా బం _ శ 104వ పటం శ్వాయొ ఆబ్మ్రోనో రాక్షసీరాఒందుమీను నశించిపోయిన భూచర సరీసృపములలో జంతువులను వేటాడి భక్మించే స్టైనొగ్నాతన్‌ ను (కక్కు ముఖాన్ని పోలిన బల్ని) ముఖ్యంగా పేర్కొనవలసి వుంది (106వ పటం) కడమ సరీనృపములకున్న దంతాల లాగు అన్నీదంతాలు ఒక్కలాగే వుండకుండా సస్త్యన జీవుల దంతారిలాగ వేరువేరు. ఆకృతిని కలిగివుం డేవి స్పైనొగ్నాతస్‌ మొదల్సైన అనేక సరీస్పపముల అవశేషాలు అనేకం ఉత్తర ద్వినా నది ఎగువనున్న గుట్ట లలో దొరికాయి /76

న్యా శాయి నషునా? త టను న స ము టన ల స్‌ శ గానా ప్రా యమున నో నగ న్‌ 105వ పటం టీరొడాక్టిల్‌ (గాలితో ఎగిరే సరిస్పపము) ఇ 4 ల గా మో (ల /ో, ,7/- ౫ గన (గ్గ | నో. ౯ టల పా శ వ్‌ ధ్‌ 206వ వటం సైవాగ్నాతస్‌ (కుక్కముభాన్ని పోరిన బర్మి)ం బై*

శెప్టై ఇల రకరకాల్నైన ఈ రెస్టె లులన్నీ నాశనమై పోవడానికీ నూతన మహాయుగంలో

టో ఇతర జంతువులు ఆవిర్భవించడానికీ కారణమేమిటి”

అ ఇందుకు శీతోవ్న స్పెతిలో మార్పు సంఛవించడం ఒకకారణం మధ్య మహాయుగం అంత్యకాలంలో శీతలం అధికం కాజెచ్చింది సరీస్పపముల శకీర తాఒకమం విఖేదించుతూ. వృంటంది ఈవిధంగా శీతోష్టన్ని తి శీతంమ్టైపోవడం సరీశ్చృపములకు చాలా అననుకూలమ్హైన పరిస్తితి ఈ కొత్త పరిస్తితులకు అనేక పరీసృపములు తట్బు కోలేక చచ్చిపోయాయి

ఇంతేకాకుండా. ఇంటకంఓ. ఉచ్చస్తాయిలో. నిర్మాణమైన రిరాలను కఠిగిం వదులూ సస్నన బీవులూ నూతన మహాయుగంలో నరీశ్యవములనుండి ఉద్వవించాయి. నూతనంగా ఉద్నవీంచిన ఈ జం తువుల. శరీరాలు. ఎల్మివ్వ్చుడూ ఒకే. తావ్యకపాన్ని కలిగివుంటాయి... నూతన మహాయుగంరో సరిసృవములకం' కే పకులూ అధికమైన (పాబల్యాన్ని వహించి (వవంచంలో అన్ని (పాంతాల్నోనూ వ్యాపింప జొచ్చాయి కొన్ని సరీస్ఫృపములు ఆ తాబేళ్ళ సర్పములు బల్సులఎ మొసళ్ళు - బతికాయి ఇప్పుడు మన కాలంలో జీవించుతూన్నవి వాటి సంతతే

(యవశ్నలు న్న వృర్వియండలి (పాణు-. చరితను ఏయే మహాయుగాల కింద విభజించవచ్చు] ఒక్కొక్క మహాయుగమూ ఎంతకాలం పట్టి 0ది” 2 మధ్యమహాయుగాన్ని సరీస్సృపముల మహాయుగమని అనడానికి కారణమేమిటి” ౩ మధ్య మహాయుగంలో ఏయే సరీసృపములు జీవించేవి? 4 సరీనృపములు వశించిపోవడడం మనం ఎలాగు వివరించగలం”

$ 563, భారతదేశపు సరీనృపములు.

భారతదేశవు శీతోష్టస్పితి వెచ్చగా వుంటుంది కాబట్టి అక్కడ అనేకరకాల నరీస్పపములు నివసించు తూన్నాయి. అక్కడ వివసించే సర్బములు మొనళ్ళు లాబేళ్ళ న్పీషీజుల పంఖ్య ర500 స్టైగా వుంటుంది

గ్‌

నర్పములు భారతచేశప్పు సర్పముల స్పీషీజులు 250కుప్టైగా వున్నాయి. వీటిలో చాలా

అపా మటుకు. విషసర్పాలే వీటివల్ల ఎంతో హావికలుగుమూంది వాముకాటు వల్ళి యేటా ముఖ్యంగా ామీణ (పాంళాల్ళో కొన్ని వేలమంది మరణించుతున్నారు

విషసర్పాల్లో అత్యంత (పమాదకరమైనది వాగుపాము (107వ పటం. నాసుపాము పెద్ద పాము సాధారణంగా అది ఒకటిన్నర మీటరుకు పైగా వుంటుంది వాగుపాములల్నో శల్టివాను గోధుమవర్శము వాగులూ బూడిదవర్శము నాగులూ వున్నా సామాన్యంగా అవి పసుప్పచ్చగా వుంటాయి చేల రంగుతో దానిరంగు కళలిసిపోవడంచేత అది నేలమీద సంచరించుతూన్నప్పుడు దానిని గుర్తుపట్టడం ఛాలా కష్టం నాగుపాము కంఠం స్టైన కళ్ళద్దాలి ఆకారాన్ని పోలిన చిత్తరవు వుంటుంది. నాగుపాము బుసకొట్టుతూ. దేనిప్పైన్తైనా పడే ముందు తలయెత్తి మెడను విస్తరించుతుంది అప్పుడు ఈ గుర్తు ప్పవంగా కనబడుతుంది

శరీ0

(తాచుపాము రాళ్ళ: కేందను పోడువడిన ఇక్ళలోనూ. నివసిన్తూ ఒక్కొక్కప్పుడు ఇళ్ళ నం ళ్నోకి కూడా వచ్చేస్తుంది. అది బలులను ళో స్స లీ లిన్నచిన్న పాములను పిట్టలను చిన్నచిన్న సస్తన "= స ప్రా ర సరీ ఖీ ములనూ చంపితింటుంది. అన్ని నర్పములలాశే ళ్‌ నట _ నాగుపాము కూడా అది చంపిన జంతువులను శన ో్‌ శ ర జంతువృపాళంగానే (మింగేస్తుంది. దాని దవడ టౌ లరంటా (| న లకున్న కీళ్ళ సాగుతాయికాబట్చి అది జంతు శా వ్‌... లా వులను.. (మింగేయగలుశుతుంది వ న్‌ా రా / స నాగుపాము దాకంతట అది మనిష్షిమీద (తగా, ల పడి. కరవడు. కాని దాన్ని అటవాయించుతే న గ్‌ ళం ా శ్‌ ఖ్‌ మాతం లది మనిషిని కరిచి (పాణహానిని వా స్‌ యయా కూడా కలుచేప్తుంది. తతిమ్మా. విషనర్పాల న వం కుర్న ళ్ళి నాసుపాముకు కూడా నోటిలో విషాన్ని పా '(నవించే రెందు (గంధులుంటాయి. ఈ (గంధు 107వ పటం. నాగుపాము లతో వంబంధం కలిగిన రెండు కోరలు పెద్దవి "ప్టైదవడకు అమరివుంటాయి. ఈ కోరలకు వెలుపలప్లైవు సన్నని నెరియలుంచాయి. పాము దేనినైనా కరచినప్పుడు ఈ కోరలకున్న నెరియలద్వారా విషం కాటుపడిన గాయంలో (ప్రవహించి రక్తంలోకి (వవేశించుతుంది. విషవు కోర గనుక విరిగిపోతే దాని స్టానే మళ్ళీ మరొక కోర పెరుగుతుంది ఈ విషం్య వుండడంవల్డ్య నాగుపాము. దానికి కావలసిన అహారాన్ని అది సంపాదించుకో గలుగుతుంది ఈ విషం ఎంతో వుండదు. ఒక కాటుకి 4-5 చుక్కలు మతమే కాటులోకి (పవేశించుతాయి కొని అది కొటునేఎవ జంతువును చంపడానికి ఆ మొతం విషం చాలుతుంది కాని కొన్ని జంతువులకు నాగు పాము విషం ఎక్టడు (ఉదాహరణకు వెమలి వన్నెవులుగు పిట్ట వగైరాలు ఈ విషం పనిచేయకుండా వుండే నిరుకుడు పదార్బమేదో ఈ జంతువుల రక్త, లో వుండాలి అన్నమాట నాగుపాము మనిషిని కరిచిందంటే రక్షణమే చర్యలను తినుకోనియెడల మరణం సంభవించవచ్చు వాగుపాము. విషం నాడీమండలానికి ఎక్కిపోతుంది. పాముకాటు తగలగానే మ)పికి గాని కఠిగి మూర్చ లాగ వచ్చేస్తుంది తరువాత వూసిరి అడ్డిపోయి చరిదిమ్ము వాంతులు పట్టుకుంటాయి. తదుపరి తాప (మం పడిపోయి. గుండెకాయ పనిచేయడం తగి పోతుంది మరికొంత సేపటికి మరణం సంభవిస్తుంది అందుచేత నాగుపాములు సంచరించే (వదేశాల్తో చాలా జా్యగత్తగా వుండాలి నాగుపాము కరచిన తొడల విషం రక్తంలోకి వెళ్ళకుండా వెంటనే చర్యలు తీసుకోవారి విషాన్ని కాటుపడిన నృలంనుండి పిండె య్యాలి తరువాత 19 పాటాసియం పెర్మాంగనేటు (దావణంతో గాయాన్నా కడగాలి త్యణమే వ్వైద్యుని శత!

సహాయం అర్జించాలి (పత్యేకమ్టైన సీరమ్‌ మందును గాయంలోకి ఇంజక్షను. చేసినయెడల కాటుకు వికుగు దుగా పనిచేస్తుండి అస్పాము ర్యావ్బంలో పెద్ద శేషసర్పము సంచరించుతూంటుంది అది 4 మీటర్డ వరకూ కూడా వుంటుంది అది మామూలు నాగుపామునూ ఇతర పాములనూ చంపీ భక్షిస్తుంది ఒక్కొక్కప్పుడు "పెద్ద శేషనర్చం అకారణంగానే మనిిమీద పడుతుంది భారతదేశంలో. పాములన్నితిరో ఎతితకుచుగా కనపడేది కట్ట పాము దీనిని కర్కోటకము. అని కూడా అంటారు. ఇది నాగుపాముకంటె చిన్నది ఇది 130 సెంటిమీటక్మకు మించివ్పుండడు. కొని ఇది కూడా గొవ్ప విషసర్పమే వెంటనే గనుక వ్పైద్య చికిత్స జరగకపోతే దీని కాటువల్ల మరణం కూడా సంభ వించుతుంది ఇది సర్వసామాన్యంగా ఇళ్ళల్లో దూరుతుంది కనుక దీనివక్శి చాలా (పమాదం కలటశుతూంది దీని రంగు ఆకుపచ్చగా వృండడంవరల్శ ఇది ఒకంతట మనిషికంట పడదు అందుచేత డీనిని వెంటనే పోర్చుకోలేకపోతారు.. వీటిని చంపడానికి ముంగిసలు అనే చిన్న జంతువులు (274వ పలరో దీవి గురించి ఛెప్పబడింద్రి. చాలా ఉవయోగపడుతాయి ౯. భారతచేశపు కోస్తా సమ్ముదంల్నో పెలమీడ అనే సము(దవు సర్పం (108వ పటం) తఎస్పించుతూ. వృంటుంది. ఇది కూడా విషసర్పమే దీని కాటువు మనిషికి మరణం సంభవించుతుంది ఈ సర్పంయొక్క విశేషమేమిటంటే. కడమ సర్పాలలాగకాకుండా ఇది నీటితో నివసించుతుంది జల చర జీవనానికి ఇది బాగా అలవాటుపడింది దీన్ని తోక కురుచగా వుండి తోక పార్భ్వాలు బల్బపరువుా తెడ్దలాగు ఉపయోగపడుతున్నాయి. దీని ముక ౮ రర్యిధాలకు కవాటాలండి పైకి తెరచుకొని వుంటాయి ఈ పాము చేపలను తింటుంది ఇది నీటిరోనే సంతానోత్పత్తి ని చేసుకుని వీటిలోనే చిన్నచిన్న పాముపిల్శి అను పెడుతుంది క ము వా బలాని గారా అజా. ర? పం ్రు న్‌్‌ ము ప్వు లు ఉ్త [బట తజానప ఠా ళన నే టు ధా. [1 టా సం తలా! సు... నూకలు క డన! న సయనేననా నాయిన కమా” నా పటే క్షీ ఇ న ననా న! హాన్‌ ఎ ఆకు 108వ పటం *పెలమీది అనే నమ్ముదపు పర్పము

స కాన న ల త్త లో స. | ఈ లో వ! ఎ ల్‌ో ఇన ఫీ పా టా ఎల లం ఖీ య స్‌ (పల నా శ స్ట ్షు స నాన కే న్వు సో మ య ఇ మజ పోర! న క. 1 వా రు స షా మం లి ప వస జయా (. ని న స? గ గ మసం సస (శ్‌ స్‌ సల సాలే 1 టై ల. స న | ట్‌ ఫై ల పనీ ఫోతై. / ణు లే ఇ స్ట / క్‌ / స్‌ ్క (నాడా | | మక / “జో లా 109వ పటం పరికొండచిలువ భారతదేశంలో విషసర్పములుకాని పాములలో పుఠలికొండచిలువ (లేక భారతడేశపు అజగరము) ఒకటి (109వ పటల) ఇది విషసర్పం కాకపోయినా ఇతర జంతువ్కలను వేటాడి వాటిని చంపితిని జీవించు తుంది ఇది చాలాపెద్ద సర్పం ఇది శీర్‌ మీటర్మ పొడువుంటుంది. ఇతర జంతువులను (సాధారణంగా ఇవి చిన్న జంతువులే వేటాడినవ్వుదు బలమైన కండరాలను కలిగిన పాదుగాటి శరీరంతో ఎరచుట్టూూ చుట్టలు చుళ్ళేసుకొని గట్టిగా అ ఎకను వొక్ష్సేసేసరికి లది చితికిపోయి చచ్చిపోతుంది. పులికొండ చిలువ తరువాత దానిని (మింగేస్తుంది వుఠికొండచిలువలకు (పధమాభివృద్ని దశలోవున్న చిన్న వెనుకకాళ్ళు వుండడం గమనింపదగిన విష యం కాళ్ళను కఠిగివున్న నరీసృవముంనుండి కాళ్ళున్నున్న సర్పాలు ఉద్భవించాయని ఈ విషయం రుజువు చేన్తూంది న!

బర్మాదేశంలో వల అరల్మికల కొండచిలువ అని మరొక సర్బంవుంది ఇది 9 మీటర్మవరకూ వుండి మామూలు కొండచిలువకంటె పెద్దదిగా వుంటూంది

మొనళు పరీనృపములలో మొసళ్ళు (పత్యేక అర్హర్నుకింద ఏర్పడుతున్నాయి... భారత

అను దేశంలో “చాలా ప్పీషీజుల మొసళ్ళు. వున్నాయి వీటిలో మొద్దుముబ్బెను కరిగిన చిత్తడి మొ నలి స్పీషీజకు చెందిన జంతువు విరివిగా తటన్మించుతుంది. ఇది ఇంమమించు అన్ని మంచినీళ్ళ జలాధారాల్మోనూ -- నదులు. చెరువులు పెద్దపెద్ద చిత్తడివేలలోనూ -- అగపడుకూంటుంది ఇది తన జీవితాన్నంతా వీటిలోనే గడుపుతుంది ఎప్పుడోకాని నేలమీదకు రానేరాదు

కడమ రకాల మొసళ్ళకంమొ చిత్తడి మొసలి చిన్నది అయినప్పటికీ మూడున్నర మీటర్హకు ఎప్పచూ తక్కువకాకుండా ఇంకా పొడుగ్నానే కూడా వుంటుంది

నేలమీద వున్నప్పుడు మొనలి అవకరంగా చలించినా. నీళ్ళలో వున్నప్పుదు పార్ణ్వమ.లందు బర్న పరపుగా వున్న తోకమూ కాలివేళ్ళనడుమ చర్మాన్ని కలిగిన వెనుక కాళ్ళనూ ఉపయోగించుకొని త్వరగా ఈదు తుంది నీటిలో జీవించడానికి ఇది ఇతర అనువర్తనాలను కూడా కలిగివుందో ఉదాహరణకు కళ్ళూ ముక్కు రంశధాలూ శిరస్సు మీద వృండి కొద్పిగా ప్టైకి పాడుచుకొస్తూ వుంటాయి. ఇటువంటి అవయవములు అమరికతో అది తన శిరస్సును కాస్త నీటికిపైగా వుంచుకొంళే. చాలు కడమ శరీరాన్నంతకూ నీటి అడుగునే కనబడకుండా వుంచుకుని అది వాలుగు (పక్కలా చూసుకుంటూ సులువుగా ఊపిరి తీయ*లు గుతుంది. నీటిలో ఉన్నప్పుడు దాని చెవిరల్శధాలమా ముక్కురం,ధాలకూ వున్న కవాటాలు మూసకు పోతాయి

మొనళ్ళ పూర్వీకులు మొతం భూచరములే ఇవ్చటికి కూడా ఇతర సరీసృపముల శరీరంమీద వున్న ళ్ళు మొసళ్ళ శరీరంపైన కూడా వున్న కొమ్ముతో నిర్మితమైన పార చేపలకు స్వభావిక రిక్షణాలుగా వున్న రెక్కలు బదులు వేళ్ళను కలిగిన రెండు జతల కాళ్ళు -ఇవి ఇందుకు తార్కాణాలు మెనలి వాతావరణపు గాలిని పీలుస్తుంది. గట్టిగానూ సున్నంతో నిర్మితమైన ల్ణనుగల పెద్ద (ంద్గను ఇసుకలో "పెడుతూ. నేలమీద సంతానోత్పత్తిని జరుపుకుంటుంది

మొనలి ఇతర జంతువులను చంపి తింటుంది అది చేపలనే కాకుండా ఇతర జంతువులనూ పక్షు లనూ నన్హన జీవులనూ నేలమీద వట్టి వాటిని చీళ్ళల్లోకి ఈడ్చుకుపోతుంది దాని నోటిలో వున్న బంస్టైన దంతాలతో ఆహారాన్ని ననగగొళ్ళుని తినేస్తుంది

చిత్తడి మొనలేకాకుండా భారతదేశంలో ఇంకా మరి రెండు స్పీషీజులకు చెందిన మొనళ్ళు కూడా వున్నాయి పెద్దమొనలి అని ఒకటీ గవియాల్‌ అని మరొకటీ

"పెద్చమొనలి 9 మీటర్ల పాడుగువరకూ వృంటుంది ెద్దనదుల ముఖద్వారాలలో వున్న ఉప్పునీళ్ళ లోనూ. బెంగాలు మంబారు కోస్తాల సమ్ముదవు కాలువల్లోనూ నివసించుతూంటుంది

పాడుగు ముస్బె మొనలి లేక గవియాల్‌ (110వ వటం) దానికున్న పొడుగు దవడలవల్శమా. దవ డల మొనను ఉబ్బెత్తుగా వుండడంవల్ననూ ఇతర మొనళ్ళనుండి దీనిని సులువుగా గుర్తు; పట్ట్రగలుకుతాం

రజీ

నో తాజా, మ నం = విఖంలాంలాాా అతో. టా వ్‌ క త్‌ క్‌ నా క్‌ జ నమాోనమవస నమా -

• కొట్ట సా! నరా చాల్తార షే ఏ వ స రన స్‌ు య అడక య [2 న. స హ్ర (స ళం ఇ యాలు సున్న టారు గల -ా ట్‌ న +. జూ = మూల య ఇ ల కన్ను గగన] తనని ల్‌ | క న్న్న. 110వ పటం పొడుు మొళ్ని మొసల్సి లేక గవియాల్‌ దీని పొడవు 6 మీటర్మకు స్టైగొవుంటుంది గవియాల్‌ నదుల్నోనే జీవించుతూ చేవలనూ గంగా నదిలో ఫడవేసే మనుషుల శవాలనూ భక్షించుతూంటుంది టో మొసళ్ళవల్ల మనుష్యులకు ఏవిధమైన ఉపయోగమూ లేకపోవడమే కాకుండా అందుకు విరుద్దంగా చేపలమూ ఉసయోగకరముల్లైన ఐతర జంతువులనూ అది నాశనంచేన్తుంటుంది ఇతర సరీన్నపములనుండి వేరుపరున్నూూ మొసళ్ళన్నిటికీ కొన్ని (వత్యేకముల్లైన లక్షణాలుంటాయి ఉదాహరణకు మొసళ్ళ వీవుపైన వున్న కొమ్ము * పాఠుసుల్టకింద ఎముకల పాలుసులుండి ఇవి దింమ్మైన కవచంగా ఏర్పడుతున్నాయి. కుదుళ్ళ గుంటలలో పళ్ళు దృఢంగా నాటుకొని వుంటాయి గుండెకాయకి వాలుగు గదులుంటాయి ఇ తాబేళ్లు బల్టులు పాములు మొసళ్ళు ఇవే కాకుండా తాబేళ్ళు కూడా సర్‌న్ఫపములి బా (క్రిందకే వస్తాయి. భారతదేశపు నదులలోనూ సరస్సులలోనూ నీటి తాబేలు విరివిగా తటన్టృపడుతూంటుంది. దాని శరీరం ఎముకతోచేసిన కవచలో ఇమిడిపోయి. పాడూ వున్న కంఠం కంఠం చివరను శిరస్సు చిన్న రెండు జతల కాళ్ళు పొట్టితోక ఇని మొాతమే డిప్పతోంచి "పైకి తోపుకొన్తూ బ్చైటకు కనబడుతాయి ఏ మ్యాతం (సమాదమని దానికి తోచినా ఈ అవయవా రినన్నింటినీ డిప్పలోకి లాగేసుకుంటుంది ఈవిధంగా తాబేలు తన శ్యతువులనుండి రక్షించుకొంటుంది శ్‌తిత్‌ ఇ

౧ గో కో ర లా న క్స్‌ న. || ( స! థి గ్‌ గ (శ్‌ జో స! భట్ట 1! 0 || శ [1 ॥ గ ర్‌ స ॥ "వుట, 4 స త సీ న తో పల కేషవ పటం తాబేలుయొక్క అస్మిపంజరం డిప్పలోనుండి పొట్టిగా వున్న కాళ్ళను చాప్కి వాటితో భూమిమీదనూ కూడా తాబేలు నంచరిం చగలుగుతుంది డిప్పకు రెందు కవచవు వలకలు వుంటాయి ఒకటి వెన్ను పంక రెండవది ఉదరపు పలక ఈ రెండు పలకలూ కలిసి దాని శరీరాన్ని వూర్తిగా బాహ్యంనుండి మోల్సృన్కుల శరీరాన్ని గుల కప్పినట్టు కవ్పడమే కాకుండా ఈ డిప్ప దాని అన్మిపంజరంలో ఒక భాగంగా కూడా ఏర్చడుతూంది తతిమ్మా అన్ని సకసేరు కములలోనూ అస్నిపంజరం శరీరంలో వుంటే తాబేలులో మాతం. డిప్పరూపంలో కొంత భాగం శరీరంబ్లైటనే ఏర్పడి వుంయాంది. ఈ కారణంచేత డిప్పనుండి తాబేటి శరీరాన్ని వేరుచేయలేము తా బేలుయొక్క అస్పిపంజరాన్ని (111వ పటం) మనం పరిశీలించిన యెడల వెన్నెముకతోనూ వెన్నెముకనుండి రెండు (పక్కలా చాపుకొని వున్న (వక్కఎముకలతోనూ వెన్ను కవచం ఏకాండీగా కలిసి పోయి వున్నట్టు మనకు కనబడుతుంది శరర

తాబేచి పైభాగం ఎముక వలకలుపైన కొమ్ము పెచ్చుతోనూ కడమ శరీరం (అంగములు శిరస్సు కంరం తోక వీటిపైన) చిన్న కొమ్ము పాలుసుతోనూ కప్పఒడి వుంది తాబేలు తన జీవితాన్ని చాలావరకు నీటిలోనే గడతుంది.. నీటిలో మములుతూన్న అనేక జంతువులమూ చేపలనూ అది తింటుంది తాబేటికి నోట వళ్ళులేవు వాటిస్ట్రానే దాని దవకల అంచులకు సూదిగా వున్న కొమ్ము మొటికలు వుంటాయి

తాబేఎయ సంతానోత్పత్తి నేంపైనే జరుసుతుంది ఆడతాబేలు నీటి వొద్దున ఇసుకలో (గుడ్గును పెపడుఈంది

నీటితాబేరేకుండా మెట్టతాబేలు కూడా వుంది మెట్టృతాబేళ్ళు కరకుగా వున్న వాటి దవడలతో వేంమీక వున్న మొక్కలను కొరుక్కుని తింటాయి. మెట్టతాజేలుయొక్స. వెన్ను సలక నీటితా బేలురో కంఠ. హైెచ్చుకుంధీయంగాలా. మరింత ఉచ్చెత్తుగానూ వుంటుంది

భారతచేశ కోస్తా సమ్ముదాంలో ఆకుపచ్చ తాబేలు జీవంచుతూంటుంది దీని డిప్ప ఒక మీటరు వరకూ వెదల్చ వుండి తాబేం మొత్తంగం 300-400 కిల్ళోగామల బరువుంటుంది. ఆకువచ్చ తాబేం. చురుమా. ఈదుతుంది ఈదికబ్చుదు తన కాళ్ళను తెడ్మలాగ వినియోగించుతుంది. దీని కాళ్ళు చేవల చెక్కలను పోఠరివుంటాయి ఇది సమ్ముడప్పు నాచునూ నమ్ముడప్పు జంతువులనూ తింటుంది ఇది జంచరమే. లయినప్పటికీ నమ్ముదంరోనుండి బైటకువచ్చి (గుడ్డను వొడ్డున పెడుతుంది

ఆకవచ్చ తాదేయ మావనం. రుచికరంగా వుంటుందని దానిని వేటాడుతారు

(వళ్న్షలు 1 (తాచుపాము విషం శరీరం ఏ భాగంలో ఉత్పత్తి అవుతుంది” ఎర శరీరంలో విషం ఎలా (ప్రవేశిస్తుంది? 2 నాకుశానీ మే విషసర్పంగానీ కరచినయెడత ఏమి. చర్యలు తీసుకోవాలి” 3 పులి కొండచలువ. దాని ఎరను ఏవిధంగా చంపుతుంది” 4 జలచర జీవితానుసరణంకోసం మొసలిలో ఎట్టి మౌర్పులు సంభవించాయి” 5 ఏయే లక్షణాలనుపట్టి మొసలిని సరీసృపములలో చేరుస్తున్నాం” 6 తాజేటి డివ్పను డాని శరీరాన్నుండి వేరుచెయ్యడానికి ఎందుకు వీలులేదు”

శతామ్మిదవ (వకరణం౦ వర్శ్వముః పక్షులు ర. ర్‌ 54. రూక్‌పక్షి జీవితము, బాహ్యలక్షణాలు, సక్షుల జీవిత విధానాన్నీ శరీర నిరా కొన్నీ లెలుసుకోడాకి రూక్‌పక్షివ్‌ నివాస్మపదేశం ఈ షా (కాకి. జాతికి చెందినది) పరించుదాం వసంతకాలం తొలి రోజులు మార్చి నేలలో మంచుకరగడం మొదలై అక్కడక్కడ _ వేల కనవడడం (పారంభంకాగానే రూక్‌వకుల (వ్వితవటం ౫) సోవియట్‌ యూనియన్‌ మధ్య (పాంతంలోకి రావడం ఆరంభిస్తాయి. ఈ రూక్‌వక్షురే వనంతకాలప్పు వ్లైతాళికులు వేనవికాలంలోనూ శరత్కాలంలోనూ ఇవి సోవియట్‌ యూనియను మృ (పాంతాల్లో వుండి చలికాలం వచ్చేసరికల్లా దక్షిణ *పాంతాలకూ. దక్షిణ యూరపు ఉత్తర అ్యఫికాలకు ఎగిరి వెళ్ళిపోతాయి శ అవి పార్కుల్లోనూ ఆడవుల్నోనూ గూళ్ళను కట్టు కొంటూన్నప్పుఢూ పాలాల్లో ఆహారం వెకక్కుం టూన్నప్పుథూ మనకు కనబడుతూంటాయి వసంతకాలంలోనూ వేసవి మొదటి నెలలోనూ అవి మహా సందడి చేన్హా. ఎక్కడపడితే అక్కడ మనకు కనబడుతూంటాయి. ఈ కాలంలో అవి గూళ్ళను కట్టుకొని. గుడ్డను పెట్టి పీల్ళిలను. పాదుసుతాయి.. శరత్తు సాయంసమయాల్నో సెద్దపెద్స గుంకులలో అవ... పాలాంకుండి తిరిగివచ్చేసి గూళ్ళను చేరుకుంటాయి న్ని పక్తులలోలాగే క్‌ శ 6--౦ది ఈకంన్సీ ఈకల అమరిక అన్ని లల్‌లాగే రూక్‌ శరీరం ఈకలతో కస్పివుం.ం. కంన్న లా ఒక్కలాగే వుండకుండా వాటిలో అన్నిటికంటె సైన వున్నవి కలం ఈకలు వీటి అదడున మెత్తని ఈకలు వుంటాయి (112వ వటం) కల0 ఈకలో మధ్యగా తండు తండుకు రెండు (వక్కలా ప్యతము వృంటుంది ఈ రెండు భాగాలూ కలిసి ఈకను సాగేటట్టి పొరగా చేస్తాయి వ్యతము లేకుండా నన్నంగా వున్న తందు వెందటుకు గొట్టం అంటారు. వెనుకటి రోజుల్లో బాతు కలాలు వాడినప్పుడు ఈకయొక్స ఈ భాన్నే ఐమూలగా చెక్కి కలంకింద ఉపయోగించేవారు కలం ఈకలకూ. మెత్తని ఈకలకూ ఒక భేదం వుంది మెత్తని ఈకల ప్యతం అవిచ్చిన్నమ్హైన పొరగా వీర్చడడం లేదు శరీరం వెచ్చదనంవల్సి వేడెక్కిన. గాలి 'పైకిపోకుండా. వుండేటట్టు మెత్తని ఈకలు గాలిని అడ్డుకుంటాయి 88

కలం ఈకలయొక పష్మృతాలు ఒక దాని అంచులమీద ఒకటి వదుతూ. పక్షి అతిత్వరగా వొరిపోతూన్నపవ్పుడు సహితమూ చల నిగాలి / శరీరంలోకి _ఎవేశించకుండా. కాపాడుతాయి ళీ. ఈకంట కొమ్యుపదార్హంతో నిర్మింపఎడ్నాయి ఈకలు కాలేఎప్పుడు కో |! వేసేవాననవల్మ మనక్‌ విషయం తెలుస్తుంది. రూక్‌ కాళ్ళమీద కొమ్ము స్‌! ర పాలునుఎవృంటాయి ముక్కు మీద కూడా కొమ్యుపార ఒకటి వుంటుంది, 4 ః | ఈదిధంనా ప్ర కిదూడడానికి పషులకూ సరీనృపములకూ అత్యంత భేదమే || | ర్త ఏ వం కకఎడినా చర్మాన్ని కుతూ వున్న పొరరో చాలా పోఠికలే ల ల 7 స కేకే. ప. న; గ వున్నాయి. పడు కూడా ఈకలను విసరించి వాటిస్టానే కొత్త ఈకలను న్న గ పెట్టుకుని ఈవిధంగా పొర విడుస్తున్నాయి స క్‌గ స స్లో వతుంన్ని టిరోలాగే రూఫ్‌లో కూడా ముందరి న్న న్చలాంతర చలనం ర టన! గో చె మంటల... అంరాట రెక్కల రూపంలో అభివృద్ది అయాయి. సం శస జ మ్‌ పు “తా "పెద్చన్హైన కఠ ఈకలు కలిసి రెక్టుయొక్ప వ్లైమానిక తలంగా ఏర్పడుతు స! కా న్నాయి ఈకఠలం ఈకలకు డయన పృతములు అంటారు (113వ వలం. విప్పారిన. రెక్కలు. గారిని చరున్నూ. (కిందుకూ. మీదకూ బి కొట్టుకోవవం. ఫలితంగా రూక్‌ శకీరం. గాలిరో తేలుతూ. శరీరాన్ని శే ముందుకు చోదించుకొని తీనుకుపోతాయి. పక్షి ఎగురుతూన్నప్పుడు ఎగిరే 12వ పటం పక్షి క దిశను మార్చడానికి వెడల్పాటి. తోకకున్న "పెద్పకంం ఈకలు ఉపయోగ చాకయొ ల్‌ నిర్మాణం అ ప 0 జూ వడుతున్నాయి. ఈకలఠం ఈకంకు తోక ఈకలు లేక చుక్కొని గొబ్బం ఈకలు అని పేరు ॥ శకులు. కాయముతో కలుపబడి వున్నాయి కాయం ఆదోకుగా వుంటుంది. పొట్టిగానూ దృఢం గామూ వున్న కాయం. రెక్సలకు స్పిరమ్హైన ఆధారాన్ని కలుగడేస్తుంది రూక్‌ నేలమీద నడచినప్పుడు. వెనుక అంగములతో నడుస్తుంది. వెనుక అంగములైన కాళ్ళకు నాలుగు వేళ్ళాంటాయి ఈ నాలుగువేళ్ళూ ఒకడానికొకటి వేరుగా వుండి బాగా వెడల్పుగా విప్పారివుంటాయి మూడువేళ్ళు ముందుకున్నాయి. ఒక వేలు వెనక్కి వుంది ఈ రీతిగా వేళ్ళు అమరి వుండడంవల్స శరీరా వంతటినీ అవి చక్కగా భరించుతున్నాయి వాషణ రూక్‌ వర్వభక్త్షి దానికి మాంసాహారమూ. శాకొహారమూ రెండూ. కావా. షల! లు అది కుమ్మరిపురుగులనూ వాటి లార్వాలనూ ఇతర కీటకాలనూ వావ పాముంనూ. తుటుంది పొలాలు దున్నుతూన్నప్పుడు వాగలివెంకే రూక్‌ పకులు గుంపులుగుంపులుగా నతుస్తూండడం మనం చూస్తూనే వుంటాం నేలలో వుండే కీటకాళమూ వాటి లార్వాలకూ అవి వీరుకు తింటూంటాయి ఈ 4తీ9

ర రి 11 | (స్ట! జ [//. ్న చై 113వ పటం. పక్షి రెక్కయొక్క నిర్మాణం 12--కంం ఈకలు ౩3--విజాతమ్హైన రెక్క 4 - దండ ఎముక 5-- ముంజేతి ఎముకలు 6-- సరిగా అభివృద్ది పొందని చేతి ఎముకలు ఆహారాన్ని అవి ఎంత ఆబగా తింటాయో విత్తులు చల్మేటప్పుదు ఢాన్యమూ ఇతర విత్తులూ అనే విచషణ చూపకుండా అన్నిటినీ అంత అఎగానూ తినేస్తాయి. ఈ రీతిగా వ్యవసాయానికి అవి చాలాహిం కలగవేస్తాయి. ముఖ్యంగా వసంతకాలంలో మొక్కజొన్నవిత్తనాలలోనుండి మొలకలు సై కివస్తూన్న తరుణంలో అని విత్తులను అంకురాలనూ తిశేస్తూ చికాకునే కలగజేస్తాయి ఈ అవకారానికి నేంలో వున్న హానిక రముల్సెన. కీటకాలను అవి ఏరుకొని వాటి పిల్ళిలకు ఆహారంగా తీసుకొవిపోవడంవల్న ఈ న్‌కాంయు నాశనం చేయడంద్వారా. పక్షులు మనకు చేసే. ఉపకారం కొంతవరకూ. (వర్వామ్నాయం వుంటూంది రూక్‌ నేలనుండి ఆహారాన్ని తన ముక్కుతో ఏీరుకుంటుంది. దవడల ముండుకు చొచ్చుకని రావడంవల్ళి ముక్కు ఏర్పదుతూంది. ముక్కు శిరన్సుతో కలిసే చోట ఈకలుంటాయి. మనరి రూక్‌రో ఇవి రాలిపోతాయి. ఇవి రాలిపోయిన తరువాత వాటికింద వున్న తెల్హిని చర్మం బైటకు కనఎడుతు9ది దీన్నివట్సి రూక్‌లను ఇతర పకులనుండి గుర్తింపగలుగుతాం (వశ్నలు 1 రూక్‌ ఏన్సలాల్లో నివసిస్తూంది” అది ఎట్టి ఆహారాన్ని తింటుంది” 2 పక్షికి ఈ కంవల్ని (పయోజనమేమిటి” 3 మెత్తని ఈకను కలం ఈకనుండి ఎలా పోల్చుకోగలం) డీ వడుం సకీ నృపముల స్టైపారలకు వుండే సామాన్య లక్షణాలేమిటి?

$ 55. రూక్‌పక్షి కండరములు, అస్నిపంజరము, నాడీమం౦ండలము,

కండరములు పక్షీ శరీరమంతటిరోనూ.. ఒలమ్హైన కండరాలు అంగములకూ. కంరానికీ

హా వున్న కండరాలు రొమ్ము కండరాలు అన్నిటికంచే "పెద్దవి ఎగిరేట పాడు రెక్నలకు కలిగే పయాసకరమైన వనివల్శి ఈ కండరాలు బాగా అభివృద్ని పొందుతున్నాయి పావురంలాంటి బాగా ఎగిరే వడులలో వాటి శరీరంయొక్న మొత్తం ఒరువుతో ఐదవవంతు బరువు ఈ కండ రాంచే

చెట్బకొమ్మలమీద రూక్‌ వాలినవ్పుదు. కొమ్ములను దృఢంగా పట్టుకోవడానికి వీలుపడేందుకు రూక్‌కాళ్ళకు. (వత్చేకమ్నైన కండరాలుంటాయి. ఈ. కండరాలకు పొడుగాటి బృహత్‌ స్నాయువులుండి ఈ బృహల్‌స్నాయువులవల్ల కండరముల కాలివేళ్ళతో వెనుకనుండి కలపబడుతున్నాయి. పక్షి కొమ్మమీద వారినవ్పుడు బృహత్‌ స్నాయువులు. బిగిసి వేళ్ళు వంగుతాయి చెట్టుకొమ్మను. వేళ్ళతో దృఢంగా పట్టుకొని న్యిదరో కూడా అది తన పట్యృవిడవదు. అందుచేత నిదపోతున్నప్పుదు నహితమూా పక్షి చెబ్బుమీదనుండి. పడిపోదు న్యిదరో. దాని శరీరం సడరినకొద్చీ కాలివేళ్ళపట్టు మరింత గట్టిపడుతుంది

అనీ పంజరం రూక్‌ అస్పిపంజరంలో ఈకింది భాగాలను మనం గుర్తుపట్టగలం వెన్నె

లామా ముక వ్య్మురె. ఉర కుహరం భుజచ్యకము కూవకచ్యుకము. అంగములు (124వ వటం). ఎగరడానికి వీయా వుండేందుకు అవసరమైన _వచ్యేక అనుసరణాలను అనిపంజరం కఠిగివుంది

వెన్నెముకలో లనేక కంరవు అౌసలున్నాయి. ఇవన్నీ ఒక దానితో ఒకటి కలుపబడి మెడ ఎటుపడితే అటు తిప్పడానికి వీలు కరిగిస్తు న్నాయి వాయంలో వున్న వెన్ను పూనలు మాతం దృఢంగా ఒకటిరో ఒకటి అతుక్కొని వున్నాయి ఇలా వుండడంవల్ళ ఎగిరేటప్పుడు శరీరానికి వుండవలసిన స్పిరత్వం ఏర్పడుతూంది

తోక భా*ంలో కొద్దిగా వుష్న చిన్న పూసలూ. చివరి వూసంన్నీ కరిసిపోయి ఏర్పడిన వాలదం డమూ వున్నాయి. పెద్దవిగా వున్న తోక ఈకలికు ఈ ఎముకలు ఆధారంగా వుంటున్నాయి

కాయవు పూసలరో కొన్నీ ఎముకతో.. నిర్మింపబడిన పర్శువులూ. పెద్దదిగావున్న రొమ్ము ఎముక లేక ఉరోస్మి ఇవన్నీ కలిసి ఉర కుహరంగా ఏర్పడుతున్నాయి ఊపిరితిత్తిని గుండెవాయను ఉర కుహరం కాపాడుతుంది ఉరోబ్బ పకవ్లైవుగా. పెరిగింది ఈ పెరిగిన భాగానికి వౌదల అంటారు రెక్కలను ఆడించే పెద్ద రొమ్ముకండరాలు ఉరోన్నికీ నౌదలమా తగిలించి వుండడం కారణంగానే ఉరోస్టి పెద్ద ఎము కగానూ అది నౌదలగా ఇంకా మరికొంత పెరగడమూ జరిగిందన్నమాట

విశాలంగా వున్న కపాలం దవడలూ కలిసి ప్యరెగా ఏర్పడుతున్నాయి దవడలకు వళ్ళు లేవు

491

ర్‌ శ్‌ బి ననా గ్‌ (టీ | హా13 స శాం నో ౦ థి ౮) మ్‌ గ? [క గ్‌ా! ణీ నా 6 లా వయా న్‌ ో 17 స 6 భీ షా 8 నా హా ీ న్‌ా 1 ర్‌ శమ ర కీ గ ా [| 1శేతవ పటం రూక్‌ అస్ఫిపంజరం శే - కపాలం 2 -_ (కిందిదవడ 3 - కంరం వూనలు 4 - రొమ్ము వూనల ర్‌-పర్మువులు 6- ఉరోన్టి ₹7-నౌదల 8&- తోక వూవలు 9 -వాలదండం 10 - కొరకాంిగ్‌ కేశ _ స్కావ్యులా 12 - మం్యతదండం (ఏకమ్టైపోయిన వున్న క్షావికిల్‌ ఎముకలు) 13 - దండ 4 - ముంజెయ్యి 15 - అరచేతి ఎముకల 46 - కూపకం 17 - తొడ ఎముక 18 - ముంగాలి ఎముకలు 19 - పాదం ఎముకల

భుజ చ్య్యకం బాగా అభివృద్ది అయి కెక్టలకు దృఢమైన ఆధారంగా ఏర్చడుతూంది దొమ్ము ఎముకతో రెక్నయెక్ట అన్బవంజరాన్ని కలుఒతూన్నట్సి కొరకాయిడ్‌ ఎముకలూ ((అంసతుండములు) వెనుకను వున్న పొడాటి స్థావ్యలా ఎముకలూ (అంసఫలకములు) క్షావికిల్‌ ఎముకలు (మెడకొం కిల్తు. వీటన్నిటి కళిగవ్పుండి. భుజచ్శకమూ మెడకొంకిలు. రెండూ. కలిసిపోయి మం(తదండం అని మౌనూలుగా లందరూ. అనే ఎముకగా ఏర్పడింది స్కావ్యులాలతోనూ. మంతదండంతోనూ. ముండు అంగము. చేర్చబడివుంది "ప్టైకి చూడ్డానికి పక్షిరెక్సుకూ.. సరిన్ఫృవముయొక్క కాలుకీ ఏవిధమైన పోలిక కనండకపోయినవ్పటిక్సీ ఈ. రెందు అంగ ములయెక్క అస్బివంజరములలోనూ. సాదృశ్యముల్లైన ఎముకలే. వున్నాయి. పక్షియొక్స. భుజ్యపాంతంలో ల్‌ ఇ వు, జ జ, న న న. దండ ముంబెతి రెండు ఎముకలు. అసంవూర్శంగా అభివృద్దిపాంది (పధమావన్నలో వృన్న వేళ్ళ ఎముకలను కలిగి వున్న వేచ్చేరు మణికట్టు ఎముకలు. వున్నాయి. భూచర నకసేరుక వర్శానికీ స్వాభావికమ్చైన ఐడువేన్ళను కలన అంగమునుండి పకిరెక్సు ఉదృవించినట్టు వక్షిరెక్టయొక్ప నిర్మాణం ఆజొౌచించుడూంది వక్నీ నడున్తూన్నప్పుడు. దాని శరీర భారమంతా. కాళ్ళమీదనే పఫదుతుంది. కాబట్టి కాళ్ళకు కూపక చ(కం లేక కూపకం ఒలిమైన ఆధారంగా ఏర్పడుతూంది కాలిదె.క్న ల్న్పైపంజరంతో తొడఎముక ముంగాలి ఎముకలు. పొదంయొక లా. ఎముకలు వున్నాయి. పాదానికి జంఘిక అనే పొడుగు ఎముక నాలుసువేళ్ళ తాలూకు ఎముకలు వున్నాయి పత్మేయొక్ట అన్మిపంజరప్పు ఎముకలన్నీ పలుచగానూ తేరికగానూ వుంటాయి. కొన్ని ుల్ళగా వుండీ గారితో నిండిశ్షం వాయి తో (2 న శ ఇతర. సకసేరుకముంరోలాగే రూక్‌ ట్‌ ష్‌ నాఎమండలం జే డు స్యా! క కనకనే. యొక్క నాడీమండలంలో మెడదూ ల్ల 7 ళ్‌ ప్‌ై వెళ్నుపామూ ఈ కెంటేకుండీ... కౌభయకా వెడలు మూన్న స గాన నన వాడులూ వృన్నాయి ప్రై టో న్‌ ఆన. రూక్‌ యొక (వర్తన సరీనృపముం (పవర్హనకంయే అత్యంత పాగ వాడో తె క్సీష తరంగా వుంటుంది. రూక్‌వమలు హాళ్ళను కట్ల కుంటాయి ర న ప! షు! టా! | క న్‌ గుడ్డను పొదుగుతాయి వాటి పిల్ణంకు ఆహారం తెచ్చి లినిపించుతాయి కో చలికాలానికి దక్షిణదేశాలకు. ఎగిరివెళ్ళడం మొదళ్లైన వనులనెన్నో [ చేస్తాయి అందుచేతనే సడిస్తసములలోకంయి వపతులలో షదదుయొక శత క లు ౮ 115వ పటం షి న్‌ర్మాణం హెచ్చుక్టీష్పృతరంగా. వృుంటూంది. పకులలో ముందు మెదడు మెదదు అనక్బగోళాలు కొంత ఉన్నతన్హాయిలో అభివృద్ది పొందాయి 1 _ మెదడు లర గోకాట 115 న! ళా జ స్‌! (115వ పటం) ఇవి అంతర మెదడునూ. కొంతవరకు 2 మర్యమెదడు. ౩ మధ్యమెదడునూ స్టైనుండి. కన్చీవేస్తున్నాయి. ఈ గోళాల చిన్నమెదడు... 4 మెడల్లా ళు యొక్క వెనుక అంచులు కొంత ఉన్నతస్మా యులో అభివృర్ని చెందిన ఆబ్బాంగేటా తాం 55 శ్ర

చి న్న మెదడును తగిలివుంది పక్షి ఎపంరుతూన్నప్పుడు అది కావంపవలనిన చలనాల యొక్క. క్షివృృళకు అనుగుణ్యంగానే చిన్నమెదడు బాగా అభివృద్ది చెందింది. తతిమ్మా అన్ని సకపసేరుకములలో లాగే పక్షిలో కూడా మెడల్హా ఆబ్బాంగేటా సన్న్టై వెన్నుపాము రూపాన్ని ధరిం చుతూంది

జ్డా నేందియార్తో చతురిం్యదియము 'శవణేర్యదియము పలో బాగా అభివృది లయాయి పక్షి ఎగురుతూన్నప్పుదు దాని దృష్టి చక్కగా వుండడం ఎంతేవా అవసరం అందుచేతశే సములలో చతు రిర్యదియం బాగా అభివృద్ధి పొందింది వకుల కంటికి అడుగు రెన్ప స్టో రెప్పలతోపాటు లక్హృపారడర్శకంగా వున్నట్టి లోరెవ్ప కూడా వుంది. శిరస్సు పారశ్వములందున్న ఈకలను (పకృగా రిశామంపే చెవిరం (ధాలు మనకు కనబడుతాయి ముక్కు మొడటిలోనే జత ముక్కు రంధాలున్నాం కాని (మౌణేం్యది యాలు అంతగా అభివృద్ని పొందలేదు

(వశ్నలు 1. పకులలో ఏ కండరాట ఏ కారణంచేత బా" అభివృద్ది అయాయి 2 పక్షియొక్క అస్బిపంజరంలో _ వీయే. (పత్యేక లక్షళాలు ఎగరడంతో సంబంధించి వున్నాయి 3 పక్షియొక్క రెక్క భూచర నకసేరుకముల ముందు అంగములయొక్క అనుసరణ రూపాంతరములే అని అనడానికి కొరణములేమిటి”. 4 సరీనృపముల మెదడుకంళి. పక్షి మెదడు క్టీష్టృతరమ్టైనది అని అనడానికి పక్షీ మెదడులో ఏమేమి (పత్యేక లక్షణాలున్నాయి శ

అభ్యాస్మకియ భోజనంచేసిన తరువాత పళ్ళెంలో వున్న కోడి ఎముకలను జ్యాగత్తగా పరిశీలించి చూడు. అవి ఎంత తేలికగా వున్నాయో గమనించు అస్బిపంజరంలో వాటి స్టానాలను నిర్నయించు

శ్రీ 56. రూక్‌పక్షి శరీరకుహరంలోని అవయవాలు, రూప్‌ నోటితో క ని వన జీర్షావయవాలు క్‌ నోటి రచి తినిన ఆహారం తొలుత పొడుగా. వున్న దాని కుత్తుక పాలా... కుండా (పవేకంచి తరువాత బజీర్మాశయంలో కి వెళ్ళుతుంది (116వ పటం)

గింజలను తినే పక్షలలో (కోళ్ళు పావురాలు కుత్తుక అన్నాశయ (ఫ్‌) రూపంలో ఉద్చెళ్తుగొ ఒక నంచివలె. నీర్చడుతుంది ఈ అన్నాశయంలో గంజలు జీర్మాశయంలోకి వెళ్ళేముందర మెత్తఒడ తాయి. గింజలేకాకుండా అనేక ఇతర పదార్భాలను తినే రూక్‌యొక్స బీర్ధమండలంలో అన్నాశయం వుండదు

రూక్‌ జీర్మాశయం రెండు భాాలుగా వుంటుంది ఒకటీ (గంధి భాగము రెండవది కండ ర భాగము (గంథీ భాగపు గోడలో జీరరసాన్ని (నవించే (గంధులు అనేకం వుంటాయి ఈ భాగంలోనుంచి కండర భాగంలోకి వెళ్ళుతుంది ఆహారం ఈ కండర భాగానికి రాతిసంచి, లేక ఆంతర్హరరము (గజర్న్‌) అంటారు జ్‌ర్గా శయంయొక్క ఈ భాగంలో దళమ్హైన గోడలుంటాయి. గింజలు తినే కోడి మొదల్టైన పకులలో ఈ భాగం బాగా అభివృద్ది అయింది ఈ రాతిసంచిలో పక్షి (మింగిన ఇసుకరేణువులూ కంకర

శలిక్లీ

| ( (! సే శ్రే 11) జంతు మైల న గూ భ్‌! యూ. స ప (షా క గ / ల క, ఖు గ కా శ? చ. ర గ్శ | ఫ/ పైగ గ్గ క! 65 జ “1 నే గ్‌ 1 116వ పటం రూక్‌ శరీరంలోని లోపలి అవయవాలు 1 కుత్తుక (గల్జెట్‌), 2--జీర్మాశయం 3-చిన్న పేగు ఉ-కాలేయం ర5-క్షోమం 6- పెద్డ్య పేక 7- గుండెకాయ రి= రక్తనాళాలు 9 - గాలిగొట్బం ((టకీదూ) 10 - ఊపిరితన్నై 11 -- వృషణము. 12 -శ్చుకనాళం 13 - నిర్ణమాశయము

రాళ్ళూ మనకు ఎప్పుడూ. కనబడుతూంటాయి. ఈ భాగంయొక్క గోడలు సంకోచించుకొన్నప్పుడు అందులో వున్న కంకరరాళ్ళు గింజలను తిరగలి రారలాగ వ.ద్ద్ఞకింద విసరేస్తాయి

జీర్మాశయం తరువాత పొడుగ్మా వున్న చిన్నపేగు వుంటుంది. చిన్నపేగు (పారంభంరోనే తతిమ్మా అన్ని నకసేరుకములలోలాగే కాలేయముయొక్క కోమముయొక్క నాళికలు తెరచుకొని వుంటాయి. ఆహారాన్ని జీర్ధం చేయనడంలో ఈ రెండు అవయవములు (సవించే రసములు పాళ్ళాంటాయి చిన్న పేగులోనే మరికొంత దిగువను జీర్ణమ్టైన పదార్భాలు రక్తంలోకి విచూషింపబడతాయి.. వకులిలో పెద్దపేగు కురుచగా వుంటుంది నిర్వమాశయము అనబడే దాని ఆఖరు భాగంలోనికి మత వాహిని ల్లైంగక గంధుల నాళికలు ఆంఫిబియాలలోనూ సరీసృపములలోనూ తెరచుకొని వున్నశ్నే ఇక్కడ కూడా చెరచుకొని వుంటాయి

అన్ని పతులులాగే రూక్‌ కూడా ఆహారాన్ని త్వరగా జీర్ధంచేసుకుంటుంది. జీర్ణంకాని పిప్పి పెద్ద (గేగలో వుండిపోకుండా. వెంటనే శరీరంలోనుండి చ్చైటకు విసర్జింపబడుతుంది

"పెద్ప గు కురుచగా వుండడమూ (సేగులోనుండి తరుచు మలము విసర్మింపబడుతూండడమూ దంతములలాగే పనిచేస్తూన్న రాతిసంచి ఇవన్నీ కూడా ఎగరడానికి సంబంధించిన అనుసరణములే

శ్వాసావయవములు రూక్‌ శరీరంలో వున్న ఊపిరితిత్తులు శకీరకుహరంలో జంటా వుం ఆలా టాయి. అవి దళసరిగా వెలవెలబోతూన్న రోజారంగును కళిగి సృంజిలాు

వుంటాయి (116వ పటం )

నోటికహరంనుండి (పారంభించి కంరం అంతటి పాడుపన పొడుగాటి గాలిగొట్ట ౦ ((టకీయా వుంటుంది ఈ గాలిగొట్టం తరువాత రెండు వాయునాళాలుగా చీలుతుంది. ఈ వాయునాళాబ ఊచిరితిత్తులలోకి చొచ్చుకొని పోయి. ఊపిరితిత్తులో అచేక శాఖోపశాఖలుగా విడిపోతాయి. గాలిగొట్బా నికీ వాయునాళాలకూ లోపల మృదులాస్నితో చేయబడిన వరయములు వుంటాయి ఇవి వుండడంవళ్ళి గొట్టాలు ముడతలు ఒడిపోకుండా వుండి శరీరంలోపలికి గాలి బాగా (పసరణమవుతుంది. పక్షుల శరీరాల్నో వున్న అవయవాల మధ్యను గాలిసంచులు వుంటాయి. ఈ గాలిసంచులకూ ఊపిరితిత్తులకూ సంఎం ధం ఏర్పడివుంటుంది

పక్షి ఎరకుండా. నేలమీద సంచరించుచూన్నప్పుడు రొమ్ము ఎముకను ఎత్తుతూ దించురూండడం వర్మి ఊపిరి లీస్తూంటుంది రొమ్ముఎముక (కిందకు దిగినప్పుడు ఉర కుహరం వ్యాకోచించుకుంటుంది అప్పుడు ముక్కురం్థధాలకుండా గాలి పీల్చబడుతుంది. ఈ గాలి వోటి కుహరంలోనుండి గాలిగొట్టంలోకి తరువాత వాయునాళాల్ళోకీ తరువాత ఊపిరితిత్తులలోకి వెళ్ళుతుంది. ఉరోస్పి "పైకి లేచినప్పుడు ఉర కుహరము. సంకోచించుకొని దాని పరిమాణం తగ్గిపోగానే గాలిసైైకి వెళ్ళగొట్టబడుతుంది

పత్నీ ఎగురుతూన్నప్పుడు ఉరము కదలకుండా నిశ్చరింగా వుంటుంది ఈ కారణంగా ఈవిధంగొ ఉఊపిరితీయడానికి. వీలుండదు. ఇటువంటి సమయాల్నో శరీరంలో వున్న గాలిసంచుల మూలంగా పక్షి ఊపిరితీన్తుంది పక్షి రెక్సలను ఎత్తినప్పుడు. గాలిసంచులు. వ్యాకోచించుకొని వాటిలోకి గాలి వెళ్ళు తుంది. రెక్సలను దించినప్పుడు సంచులు సంక్షోచించుకొని శరీరంలోనుండి గాలి బ్హైటకు వెళ్ళిపోతుంది

శ్‌5్‌ర్‌

నంచులలోకి గాలి (పవేశించినవ్చుడూ. నంచులరోనుంకి గారి వెళ్ళిపోయినప్పుదూ రెండుసాక్నూూ కూడా గారి కౌవిరితిత్తులకుండా. వెళ్ళుమా. రెండుసార్నూ కూడా ఊపిరితిత్తులనుండి ఆక్సిజనిని పీల్చుకుం టుంది ఈవిధంగా రెట్టింపు శ్వనన౦ జరుగుతుంది. పక్షి ఎంత త్వరితంగా ఎగురుతూంటే అంత త్వరితంగానూ దాని రెక్టలు ఆడుతూ అంత 'హెచ్చుగాలి దాని ఊపిరితిర్తులద్వారా వెళ్ళుతూంటుంది. అందుచేత అవి ఎకరుతూన్నప్పుడు త్వరితాన్ని పట్టి అవి ధారాళంగా ఊపిరితీయగలుకగుతాయి పక్షి శరీరంలో గాలిసంచులు వృండడంవల్స పక్షి శరీరంయొక టా. విశిషగురుత్వాన్ని అవి తగ్గిం చేస్తాయి ఈ కారణంచేత కూడా అవి చాలా ముఖ్యనైన అవయవాలు గాలిగొ స్బెంయెక్ట. (కింది. భాగంలో అది ఎక్కడ్జెతే వాయునాళముల్య కించ శీరిపోతూందో ఆ నృలంలోనే స్వరపేటికను కలిగిన స్వరయం్శతం వుంది. ఈ స్వరపేటికతోనే రూక్‌పక్షి కూత కూస్తూూంటుంది రక్త వనరణ ఆంఫిబియనులలోనూ సరీనృవములలోనూ గుండెకాయకు మూడు గడులుండగా మం పక్షియొక్క గుండెకాయకు నాలుగు గదులుంటాయి. (1]16వ అలా పటం). గుండెకాయలో నిలువుగా వున్న గోడవల్సి కుడి భాగంకిందమూ ఎడమ భాగం్యకిందమూ. విభజింపఎదుతుంది. (పతిభాగంలోనూ ఒక జరరిక ఒక కరిక వుంటాయి గుండె కాయలో వున్న రక్తం మి్య్మిశమ రక్తం కాదు కాగా అవయవాలు అందుకునే రక్తం ఆక్సిజనితో సంతృప్త మయివుంటుంది. ఇతర భూచర సకసేరుకములలోలాగే పక్షీ శరీరంలో ఎూడా రక్తం రెండు వృత్తము లలో (పనరించుతూంది చిన్న వృత్తం లేక పుపుస్యపసరణ౦లో కార్చన్‌డ్డైయాక్సె డుతో నిండివున్న రక్తం కుడి జరరికరోనుండి ఊపిరితిత్తులలోకి _పవహించుతూంది. ఊపిరితిత్తు లో రక్తం కార్చన్‌డ్డైయా క్పై డును ఇచ్చేసి అక్సిజనుతో భక్తీ అవుతుంది ఊపిరితిత్తులనుండి రక్తం ఎడమ కర్ణికలోకి (వవహించి సుండెకాయను తిరిగి చేరుకుంటుంది ఎడమ కర్షికలోనుండి రక్తం ఎడమ జరరికరోకి వెళ్ళతుంది. దీనితో పెద్ద వృత్తం మొదల వుతుంది. ఈ వృత్తంయొక్క ధమనులద్వారా అన్ని అవయవాల కేశనాళికలలోకీ రక్తం (పవహించుతుంది ఇక్కడ రక్తం తనలో వున్న ఆక్సిజనిని ఇచ్చేసి కార్బన్‌ డ్లైయాక్సె డును అందుకొని కుడి కర్షికను తిరిగి చేరుకుంటుంది సా విసర్హకావయవాలు పతులలో మూ(తపిండాలు రెంధూ తుంటి ఎముకల (కింద వుంటాయి హాల ఇవి నల్ఫని ఎరువురంగు కరిగి కాస్తపెద్ద విగానే వుంటాయి మూతసిండాల నుండి మూ(తవాహినులు. వెడలి నిర్వమాశయంలో. తెరచుకుంటాయి. పకులలో మ్యూతా శయం వుండదు. నిర్ణ్వమాశయంనుండే వురీషమూ మూతమూ బ్బైటికి విసర్హింవబడుతాయి చయాప చయ్య కీయ అన్ని పకులులాగే రూక్‌ కూడా ఎగరుతుంది కాబట్టి సరీనృవము౭కంపె చాాాాాాలా.. చురుక్తైన జీవితాన్ని గడపవుతుంది. అందుచేతనే పక్షియొక టా అన్ని అవయ వాడూ హెచ్చు త్మీవంగా పనిచేస్తాయి. గుండె మరింత తరుచుగా సంకోచించుకుంటుంది. రక్తనాళాల్మో 97

రక్తం మరింత త్వరగా (వవహించుతుంది ఊపిరితిత్తులలో 'హెచ్చుగాలి (యవేశించి 'హెచ్చుగాలి వెడలు తుంది. పోషక అవయవాలూ రసములను (సవించే అవయవాలూ మరింత త్మీవంగా పనిచేస్తాయి. మొత్తం మీద (పాణాధారములై న అన్ని విధానాలూ చయాపచయ్టకియ అంతా కూడా సరీసృవములలోకం టె వతులలో నురింత శక్తివంవంగా జరుగుతూం ఎాయి అందుచేత పక్షుల శరీర తాప్థకమం న్నీ రం గా వుండడమే కాకుండా సస్తనములలోకంటునూ. మనిషిలోకంఘనూ. అధికంగా (42- త్తప్రి సెంట్మిగేడు) వ్పుం టుంది (పశ్నలు 11 పక్షి జీర్శావయవాంలో ఏయే. లక్షగాలు ఎగరడానికి అనుసరణముల్లై వున్నాయి) 2 శ్వాసావయవాలు ఏవిధంగా నిర్మింపబడి వున్నాయి” 3 పక్షి ఎగురుతూన్నప్పుడు ఎలా ఊపిరి తీసుకుంటుంది”. 4 నిర్మాణదృష్థా పక్షులయె.క ఆంఫిబియనులయొక (వసరణ మండాలలో వున్న భోదాలేమిటి* 5 విసర్మకావయవాలు ఏవిధంగా నిర్మింపబడి వున్నాయి” 6 ఏకారణంచేత వకులయొక్క శరీర తాహ్యకమం స్నీరంగా వుంటుంది” అభ్యాన్యకియ ఈమాటు మీ ఇంటో కోడిని వండుకునేటప్పుడు దాని శరీరంలోపలవ్కుండే అవయ వాలను పరీక్షించు " ర్‌ 57. పక్షులలో సంతానోత్పత్తి, (కమాభివృద్ని. సంతానోత్పల్తి మగరూక్‌లూ ఆడరూక్‌లూ వ్లైకి చూడడానికి ఒక్కలాగే వుంటాయి. శకీర అవమూటా కుహరంలోపలవున్న _ సంతానోత్పత్తి అవయవాలను పరీక్షించినయెడలనే లా వాటిలోవున్న రింగభేదాన్ని తెలుసుకోగలుగుతాం మగపక్షి శరీరంలో చిక్కుడు గింజ ఆకారంలో వున్న వృషణముల జంట వుంటుంది ఆడపక్షి శరీరంలో ఒక్కకే అండాశయం వుంటుంది వసంతకాలంలో పక్షి అండాశయాన్ని పరీక్షించినట్ట యితే అందులో వివిధ (కమాభివృద్ది దశ లలో వృన్నట్సి "పద్దపరిమాణంగల (గుడ్డ నీ చిన్న పరిమాణంగల తుడనీ అనేకములను మనం చూస్తాం పరిపక్వడశకు వచ్చిన (గుడ్డు నిర్ణమాశయంలోకి తెరుచుకొని వున్న విశాలమ్హైన అండనాళ౦ ద్వారా ఒయ టకు వచ్చేస్తా యి వకుల శరీరాల్మో ఒకేఒక అండకోశం వుండడంవల్సి శరీరం బరువు తగ్గుతూంది అంతేకాకుండా నకీనృపములలో వున్నట్టుకాకుండా. పక్షుల అండకోశంలో. వున్న (గుడ్డు అన్నీ ఒక్కమాళకే పక్వదళమ రావు. ఒక్కటి తరువాత ఒక్కటి సక్పమవుతాయి వక్ష్నీ ఎగిరే జంతువు కాబట్టీ ఇది కూడా శరీరానికి అన వసరమ్హైన బరువు కలుగకుండా తగ్శించేస్తుంది రూక్‌లో చలికాలపు య్యాతను పూర్తిచేసుకొని వాటి స్వస్పలాలను వసంతకాలంలో న ంతానోల్ప్‌త్తి చేరుకోగానే. వెంటనే రూక్‌పక్షులు పాతగూళ్ళను మరమ్మతు చేసుకోవడమూ నా లేక కొత్త గూళ్ళను కట్బుకోవడమూ మొదలు పెడతాయి రూక్‌ట పెద్ష్న ళ్‌కోత్రి

వుండేదన్నమాట. డానికి పొడుగాటి తోక వుండేది తోకకు వెన్ను వూనలు అనేకములు వుండేవి దాని తలోకఈకలు విసశిక్వరలాగ కాకుండా ఆకుకున్న ఈనెలులాగ పక్కను అమరివుండేవి దాని ప్యురె పకుల వ్య ళెలాగే వుండేది కాని దాని దవడలకు సరీస్పపముల దంతములను పోలిన దంతములు వుండేవి

ఆర్హియాఫ్టరిక్స్‌కు. ఎగిరే సామర్శ్యం వున్నప్పటికీ అది అంత బాగా ఎగర%రిగేది కాదన్న విషయం తెలుస్తూనే వుంది అది ఈ కొమ్యునుంది ఆ కొమ్మకు గంతులు వేన్తూండేది దాని రొమ్ము ఎముక చాలా చిన్నదిగా వుండడంవల్ళ మూ రమ్ము ఎముకకు నౌదల లేకపోవడంవల్మనూ సైవిషచూన్ని మనం ఊహించుకోగలుకుతున్నాం రెక్టలను చలించకలిగే కండరాలు కూడా బాగా అభివృర్మి పాందలేదని కూడా. దీన్నిఒట్బి మనం ఊహించుకోగలం ఆర్హియాస్టరిక్స్‌ ఎముకలు నిద్దగా వుండీ వాటిలో గాలి వుండడు

ఆర్కియాస్ట్టరిక్స్‌ను. కనుగొనడం ఫలితంగా. పక్షులు ఇపాచీనకాలపు _ సరీనృపమురినుండి పరిణామం. చెండాయని మనం నిశ్చయంగా చెవ్చవచ్చు

ఈ పరిణామం ఎలా జరిగిందో ఊహించుకోవడానికి మనకు అవకాశం వుంది (పాచీనకాలపు సరీ సృపములలో కొన్ని కేవలం వాటి వెనుక అంగములమీదనే నడిచేవి కొన్ని చెటు ఎక్కేవి చెట్న ఎక్కు తూుండడంచేత అవి చెట్గకొమ్మలను అవి దృఢంగా పట్టుకొన 7లిగేందుకు వాటి వెనుక అంగాల వేళ్ళు పాడుగ్గానూ. ఒక వేయ ఒకవైపూ కడమ వేళ్ళు అందుకు ఎదుటిన్లైపుగానూ ఎదిగాయి ఈ సరీస్బృపములు ఒక చెట్టుకొమ్మునుండి ఒక చెట్టుకు మొతమే ఎగరగలిగేవి అలాగు ఎగురుతూండేటప్వుడు ముందు అంగా లను చావుకొనేవి ఒకవేళ అవి _కిందవదిన ఎడల ముందు అంగములను చావుకొని ఒక్కసారే నేలమీద కూలిపోకుండా. గాలిసుమ-ంలాశు తాపీగా నేలను అందుకోనిచ్చేవి అంగములమీద "పెరిగిన పొడుగాటి పొలు నుఠ వసహాయంవలన దూరంగా గంతులు వేయడానికి వీలు కలిగేది కాల్యకవేణా ఈ పాలుసులు ఈకలుగా పరిణమించి ముందు ఆంగాలు రెక్సలుగా అభివృద్దిపాందాయి

రెక్సలు ఎప్పుడ్డైచే ఆవిర్భవించాయో గంతులు ఎప్పుడైతే ఎగరడంటకింద రూపాందేయో అప్పుడు శరీరనిర్మాణంలో మరికొన్ని మార్పులు సంభవించాయి... రెక్సలకు వుండిన. వేళ్ళు పాట్టివై పోయాయి పోరినపవ్పుడు రెక్కలను చలించే కండరాలు బాగా బంవడ జొచ్చాయి రొమ్ముఎముక 'పెద్పద్దైంది రొమ్ము కుండే వౌదలఎముక బాగా అభివృద్ని అయింది దవడలకుండే. పళ్ళు మూయమైపోయాయి... శరీరంలో గాలినంచులు ఏర్చడ్నా యి

(పశ్ను 1 - పక్షినిర్మాణంలో వున్న ఏయే. లక్షణాలు నరీస్పపములతో వాటికున్న పోళికలను మాచిస్తున్నాయి” 2 ఆర్హియాస్టరిక్స్‌లో వున్న ఏయే లక్షగాలనుఎట్బి అది పక్షుల వర్షానికి చెందిన జంతువు అంటున్నాం) ౩ ఆరి టాయాప్పరిక్స్‌కూ. సరీన్ఫపములకూ. ఏమేమి పోరికలున్నాయి” 4 సరీస్ఫపముల మండి. పకులు ఏవిధంగా పరికామం చెందాయి”

$్ర్‌ 59, పక్షులలో వైవిధ్యం. అ్యఫికన్‌. ఉప్పవక్షి (ధాన లక్షగాలలో పక్షుల శరీర నిర్మాణం ఒక్కలాగే వుంటుంది. కాని వాటి లాాాానితపిాా నివాస్యవదేశాన్నిబట్సే వాటి. జీవిత పరిస్పితులనుబట్టీ శరీరనిర్యాణంలో చాలా భేదాలున్నాయి ఇప్పుడున్న పడులన్నింటిరోనూ ఆఫికన్‌ ఉస పక్షి (120వ పటం) చాలా. పెర్చది అది 2 మీటర్మ 75 సెంటిమీటర్భవరకూ. పాడుగుండి 75 కిలోగామురివరలా బరువుంటుండి ఆఫికా ఖండలో వున్న పనరికబయళ్ళలో అది సంచరించుతూంటు౦ది ఆహారమూ = చెల్యవిత్తులు కీట కాలు బల్లులు ఇతర జీవిత పరిస్పతులూ దానికి ఇక్కడ దొరుకుతాయి. ఎడారి (వచేశమే దాని నివాన స్మ్టానం గనుక నీళ్ళతాగకుండా లది అనేక దినాలు జీవించగలడు ఉ్యష్యృపకులు అసలు ఎగరలేవ్లు కాని అవి అతి త్వరగా వరుగిత్తగంవు పరుసలో అవి గ్యురాన్ని మించిపోయి. పరుగులో ఏవి అడ్నుపడీనా అవలీలగా గంతేస్తాంం. ఆహారాన్నీ నీటినీ వెదకుకుంటూ అవి ఎంతెంత దూరమో వెళ్ళుతాయి. పరుగెత్తగలగడంచేత అవి తమ శ్యతువులబారినుండి తప్పించుకొని (పాణాన్ని రక్షించుకొంటాయి ఈవిధమైన సలాంతర చలనానికి ఉ్యష్బృపక్షియొక్క కాళ్ళ నిర్మాణం బాగా అనుకూలించుతూంది వాటి కాళ్ళు పొడవుగానూ కండరముం బలిమినీ కరిగవున్నాయి. కారికి రెండే వేళ్ళుండి. దళసరి చర్మాన్నిగలిగిన అరికాలు వుంటుంది ఎడారి ఇషఒకవేడికి కాలివేళ్ళు కారిపోకుండానూ మరేవెధంగా గాయపడకుండనూ అరికాలు. కాపాడుతుంది ఉష్టృపక్ని గనుక తన కాలితో బలంగా కొట్టిందంటే ఆ దెబ్బతో అది మనిషిని నహితం తక్షణం చంపేయగలదు ష్తా య డు మ న "| ల. . 7 క్‌ గ న ప్రీ అశ] 7 లౌ 120వ “*పెలుం ప్‌. ఉన్వన్వి

ఖా నా జా. ని న ఎగిరే అవయవములుగా ఉప్మృపక్షి రెక్స లకు పాముఖ్యత పూర్తిగాపోయింది పరు గెత్తుటూన్నప్పుడు మళుపులను తిరగవలసి వచ్చినవ్వ్చుదు. తెక్టలను చుక్కాని మాదిరిగానూ గాలి అనుకూలంగా వున్న ప్పుడు పరుగును సహాయంచెయృడానికి తెరచాప మాదిరిగాను అది తన రెక్టలను ఉపయోగించుకుం టుంది. రెక్సలకు కలం ఈకలు లేవు కాని వాటిస్సానే దీర్చముల్లైన మొత్తని ఈకలు ఉన్నాయి. తోకకు కూడా ఇలాంటి మెత్తని ఈకలే వున్నాయి ఉష్బృపక్షియొక్స కాళ్ళు అంత ఎలంగా అభినృర్మి చెండడానికి తరతరాలనుండి. పరుగెత్తేం దుకు వాటిని ఉపయోగించడంచేత వాటికీ నిరంతరమూ పరి్యశమకరిగడమే కారణం ఈ రీతిగానే రక లు అభివృద్దిపాండకుండా వుండడానికి వాటికి పర్మిశమలేకపోవడమే కారణం ఉ్మ్టృవక్షియొక్క లస్బివంజరంలో వున్న విశిష్టృలక్షణాలకు. రెక్టలు. ఎదగకుండా వుండడమూ రెక్టల చలనంలో ఉపయో*వడే కండరాలు ఎదగకుండా వృండదమూ కారణం రొమ్ము ఎముకకు నౌదల లేదు భుజచ్మకంయొక టా. ఎముకలు అతి తక్కువగా అభివృద్దిగా అయాయి కాల్యకమేలా కాళ్ళు పాడుక్నా పెరగడంతోపాటు మెడ కూడా ఎత్తుగా చాచుకుంది కాళ్ళు పొడుగ్గా పెరిగినప్పుడు మెడ పొట్చిగా వృండిపోతే. నేలమీదనుండి ఆహారాన్ని ఏరుకోవడానికి. దానికి వీలుపడేది కాదు ఉస్మృపక్నికి చక్టని దృష్మ్టివుండడంచేత తన పొడుగాటి మెడను ఎత్తి పసరికుయలు మీదనుండి వస్తూన్న శృతువును డూరాన్నుండే గుర్తుపట్టగలకుతుంది సంతానోత్పత్తి కోసం [ఆడపక్షి తర సనుడ్మను ఇసుకలో పెడుతుంది. (గుడ్డుకు బలమైన గుల్మ వుండి చాలా పెద్దదిగా (కోడ్మిసడ్డుకంటె 20 కెట్ట పెద్ద ది వుంటుంది. పక్షి ఇసుకలో మామూ లుగా కన్ళంచేం దానిలో అగుడ్వను వుంచుతుంది. కన్నంచుట్నూూ లది పెరికిన ఇసుక గులకరాళ్ళూ అలాగు పడే వుంటాయి మగవక్షీ ఆడపక్షీ రెండూ (గుడ్నను. పొదుకుతాయి.. పగటిపూట ఆడపక్షి (గుడ్డ మీద కూర్చుంటుంది. ర్మాతిపూట మగవక్షి కూర్చుంటుంది ఆడపకికీ మగపక్షికీ రంగులో వున్న లేడావే ఇలాగ పనులు మారు ష్బకోఎడానికి కారణం ఆడవకుంరంగు ఒూడిదరంగు గోధుమరంగు మధ్యన్షృంగా వుంటుంది. అందుచేత లది ఎగుడ్గ మీద కూర్చున్నప్పుడు దినిని గుర్తవట్టృడం కష్టం మగపక్షికి వర్శిని ఈకలుండి రెక్సల్లోనూ. తోకరూ తెల్జి ఈకలుంటాయి ఉప్పృపక్షికున్న తెల్సని ఈకలు చాలా అందంగా వుంటాయి. అవి అలంకిరాలుగా వాడుతారు జ = జి ఆ గళ్ల, జ జ అందుకని ఉలప్పృవకులను వేటాడుతారు.. వాటిని పట్టి (వతృేకమ్టైన పాలనక్మతాలలో _పజననం చేస్తారు కూడా వాటి మాంనమూ (గద్నూ ఆహారం్యకింద ఉపయోగపడుతాయి సోవియట్‌ యూనియన్‌లో ఉ్య్యకేనియా స్పెప్‌మైదానాలో స్టాపించఎడిన లస్కానియా నోవ జంతు ఇ ఇల్శి టా న! రక్షణ (పచేశంలో అ్యఫికన్‌ ఉష్ట్పపక్మి నివించుతూంది (గామీణ వానకోవెల దినాలవరబడి. గాలిలో ఎగురురూ ఆహారాన్ని (గామీణ ఠి యూ దోమలూ ఈగలూ మొదల్సైన కీటకాలను పట్టుకుంటూ గడపుతుంది వానకోవెల జా బ్‌ పా (121వ పటల). వాతావరణం బాగా లేనప్పుడు కీటకాలను వేటాడుతూన్న 205

సం ( వాలే సు ఈ స్‌ ష్ట ఎల్లో, ఏ గ్‌ 21వ పటం (గామీణ వానకోవెల డాని గూడు

ంగౌమీణ వానకోవెలలు నేలకు సమీపంగానే ఎనురుతూంటాయి. వాతావరణం చక్కగా వున్నప్పుడు ఆకా శంలో ఎత్తుగా. ఎగురుతూన్న కీటకాలను అవి వేటాడుతాయి

లామీణ వానకోవెలలు ఎసురుతూండగానే నీటిని రాసుకుపోలూ స్నానంచేసి ఆహారాన్ని భుజించు తాయి అతి త్వరగానూ అతి చురుకుగానూ. ఎగురుతాయి. అవి రెక్టలను ఆడించుకుంటూ శర వేగంగా ఎగిరిపోగలవు లేదా అంఘే. రెక్కలను చాప్పుకొని నిశ్చలంగా గాలిరో తేలుకూ వృండిపోగలవు లేదా చ్యరున ఆకాశంలోకి. ఎగిరిపోయి. నిటారుగా దిగిపోగలవు అలా ఎగురుతూన్నప్పుడు అత్యాశ్చకరంగా పల్సెటీలు కొడుతూం టాయి ఈ

వానకో ఎలయొక్క అడ్భుతమైన ఈ వ్లైమానిక సామర్శ్యం దాని శరీరనిర్మాణంపై ఆధారపడి వుంది రొమ్ము కండరాలు బాగా పరిణతి పొందాయి సన్నంగా పాడుగ్శా వున్న రెక్కలు ఎంత పాడూ వున్నాయంటే అవి ముడుచుకొని వున్నవ్పుడు శరీరం వెనక తోకల్హాగ పాదుగ్నా వుంటాయి. కత్తైరలాశు చీలివున్న తోక ఎనురురూన్నప్పుడు చుక్కానిలాగ ఉపయోగపడుతుంది.

అయితే కాళ్ళు మ్యాతం చాలా చిక్నవిగానూ బలహీనంగానూ వుంటాయి. కాలివేళ్ళకు వాడిగా వున్న వంకర గోళ్ళుంటాయి. వీటితో అది గూడును పట్టుకొని వేలాడుతుంది

చిన్న ముక్కును కలిగి వెడల్పుగా తెరచి పెట్టుకున్న దాని పెద్పనోరు ఎగురుతూక్న కీటకాలను పట్కకోవడానికి చక్కగా ఏర్పడి వుంది

వర్షపుజర్నూ వానగాలి తగలకుండానూ శ్యతుజంతువులకు కనఒడకుండానూ. వుండేందుకు ఇళ్ళ చూరులోనో దూలాలు గోడల సందుల్నోనో గూడును కట్టుకొని వాటిలో (గుడ్డనుసెట్టి పాదగ డానికి వాటిమీద కూర్చుంటు౦ది చెమ్మగా వున్న మంటినో బురదవో తెచ్చి దానిని తన వుమ్మితో గట్టే చేసి గోడకో దూలనికో అంటించి మంచి తెలివిగా గూడును కట్టుతుంది అర్భగోళాకారంగా మూతలేని గిన్నె ఆకారంలోవుంటుంది. దాని గూడు

౨206

శరత్కాలం తొలిరోజుల్నోనే. కీటకాలు తగ్మిపోగావే వానకోవెల ఉత్తరచేశాలనుండి వెచ్చగా వుండే అ్మఫీకా దక్షిణ ఆకీయా శపాంతాలకు ఎగిరి వెళ్ళి పోతుంది తిరిగి కొత్త సంవత్సరం వచ్చి కొంతకాలం అయాక. నిశ్చంమైన వాతావరణమూ. వెచ్చని వసంతకాలమూ అసన్న్మమయాయనే సంతోషకరమైన వార్తను (వకటించుతూ అవి తిరివచ్చేస్తాయి కీటకాలను. భక్షించడంవల్ని వానకోవెలలు మనుష్యునకు చాలా ఉపకారం చేస్తున్నాయి. ఒవేఒక వేసంకాలంలో ఒకేఒక వానకోవెల కుటుంబం రకరకాం హానికరముర్లైన కీలకాలను పదింక్షల వరకూ నాశ నం చేస్తుంది శ్‌ జ = జ, జ వాటి బాతు లంచులంట తుంగ రెట్సగడ్ని సమృద్దిగా పెరుగుతూన్న సరస్సులలోనో మ లేక నిశ్చలంగా వున్న చిన్నచిన్న నదులఏీకాంతస్త లాలలోనోపాట్సి బాతు సంచరిం చుతూంటుంది (122వ పటం) దాని జీవితావసరాలకు అనున్నైనట్టి ఆహారమూ గూడుకట్టు కోవడానికి సడుపాయమైన న్మృలాలు ఇంకా ఇతర పరిస్తితులు ఇటువంటి జాగాల్మో దానికి _భించుతాయి పాట్సిబాతుయొక్స శరీరనిర్మాణం జలచర జీవితానికి ఆశుకూలంగా వుంది ఆకారంలో దాని శరీరం తాట్బెపడవలాగ వుంటుంది పొట్టిగా వున్న కాళ్ళకు ముందు మూడు వేళ్ళమధ్యనూ చర్మం వుంటుంది ఇలాగ చర్మం వుండడంవల్స ఈతకు చాలా సహాయంగా వుంటుంది బాతు నీటిలో ఈదుతూ న్నప్పుడు కాళ్ళను వెనకకు తోసుకుంటూన్నప్పుడు వేళ్ళ మధ్యనున్న చర్మం సాగడం కారణంగా ఈ వేళ్ళు పడవతెడ్డలాగా పనిచేస్తాయి. కాళ్ళు బాగా వెనకకు వృండడంచేత అవి చుక్కా నిలాగా ఉపయోగపడతాయి శరీరం పృష్యభాగంలో పాడమూల త్సైల(గంధి వుంటుంది ఈ (గంధి చమురును (నవించు గ్‌ జో గ్‌ / సళ. తస క "చస్వనైషన్నా స్తు. కారా షె అవక కలా క్‌ ర లు న హమ డల మాల వా ఖ్‌. నాయక. ...--- ఆవ వ్‌ జ క! శి 122వ పటం పొట్చిబాతు ( మేల్చర్న్‌

తుంది ఈ (గంధినుండి. వెడలే చమురును బాతు తన ముక్కుతో తీసుకొని తవ ఈకలమీద ఇలుము కొని ఈకలను నీటితో తడవకుండా చేస్తుంది

బాహ్యముందున్న కలం ఈకళ్మికింద ఒక దడళసరిపార తూలిక ఐండుకలుంటాయి శరం చళ్చిఒడ కుండా ఈ వెం్యడుకలపార కాపాడుతుంది చర్మం కి ౦ద వున్న కొవ్వు కూడా ఈ కార్యాన్నే నిర్వర్తించు ఈంది దట్సంగా వృన్న ఈకల అమరిక శరీరంలో వుష్టలంగా వున్న కొవ్వు బాగా లభివృదిపాందిన కాలి సంచులు ఇవన్నీ కూడా. పెద్దబాతు శరీరంయొక్స బరువును సాపేక్షంగా తగ్గించుతున్నాయి ఇందువంన బాతుకు ఈదడం సులువు అవుతూంది

పొట్టేబాతు తన ముకు తో నీటిరో వున్న జంతువులను వేటాడి తింటుంది వీటిపాచి. నీలరో వున్న చిన్న జంతువులు (మోలిస్కులు కీలకముల లార్వాలు. చిన్నచిన్న _క్మేషనులయ తలకవ్చలఎ వగ్గె రాలు దాని ఆహారం వెడల్పుగానూ బల్సిపరవుగానూ వున్న దాని ముకమ్ములోవల కొమ్ము పదార్హంతో చేయబడిన పళ్ళు వుంటాయి ఎరజీవులున్న నీటిని అది ముక్కునిండుగా నింపుకుని పళ్ళను పడపోత సాధనంగా ఉపయోగించి నీళ్ళలో వున్న జీవులను తరువాత (మింగుతుంది

ముక్కుయొక్స. అంచులు ముందుకు వంగిన భాగమూ గట్టిగా. వుండి మీద భాగం మెత్తగా వుంటుంది. మీద భాగం అనేక స్పర్శనాడుం కొనను కలిగివుంటుంది ఈ నాడు! కొనలు వుండడంచేత ముక్కు న్పర్శేం్యదియంగా ఉపయోగపడుతూ. నీటిలోకమూ. వండలిమట్టిలోమా. ఆహారాన్చేషణకు నహయపడుతుంది

పొట్సిబాతులు మంచి బాగా ఈదగలవు కాని నేలమీద సంచరించుకూన్నప్పుదు ఈ వకృరూ ఆ పక్కకూ ఊగిసలాడుచూ అవకరంగా నడుస్తాయి ఈవిధంగా వూగిసలాడురూ నడవదానికి డాని కాళ్ళు రెండూ ఒకదానికొకటి దూరంగా అమరివుండడమే కారణం

చలికాంంర్యో పొట్టి బాతులు ఉత్తరచేశా.నుండి ఎగిరిపోయి. మంచుతో గడ్డకట్టని జలాధారాంకు చేరుకుంటాయి చలికాలమంతా గడ్డక్చుని జళాధారలోనే వృండిపోయి వసంతకాలంతో అవి స్పస్ట్రలొనికి తిరిగి ఎగిరి వచ్చేస్తాయి

పొట్టిబాతుల్నో మగిబాతు ఆదుబాతుకంటె ఆకర్షణయమైన రంగులను కరిగి వుంటుంది డాని శిరస్సు ఆకుపచ్చ ముఖమట్టలాగ మెరుస్తూ రెక్సలమీద తెయవు అంచులను కరిగిన నీలి చుకలు9 టాయి. అడబాతు కేవలం గోధుమ వర్శంగా వుంటుంది ఈవిధంగా వుండడంచేత ఆడపక్షి వూటిరో వున్నప్ప్వుదు పరిసరాంనుండి దానిని గుర్తుపట్టడం కషం

పొట్టిబాతు సాధారణంగా నేంమీదనే గూడు కడుతుంది నీటికి నమీపంలో వున్న పాదలను చూను కొని ఆ పొదల్నో నేలమీద గూడును కట్టుతుంది (గుడ్సలోనుండి పొదిగిన బాతుపిల్సలు వెంటనే తలి బాతు వెంటఎడి నీటిలోకి వెళ్ళి వాటంతట అవే స్వతంశతంగా ఈదుకుని ఆహారాన్ని సంపాదించుకుంటాయి

చుక్క రష్యాచేశవు ఆడవులలో చుక్కల చిరతపక్షి అతి సామాస్యంా ల

చరతవక్ష బదుతూంటుండ (123వ వటం) అది తన జీవితాన్నంతనూ చెబ్బమీచే

లా గడువుతుంది. అది చెట్టుపట్టలోనూ మౌనులోపలకూ నివసించే. కీటకముల

208

లార్వాలనూ _ కుమ్మరి పురుకులనూ చెట్సమీద పాకురూన్న పురుగులనూ ఏరుకొని తింటుంది కోని లో (4 ( ఫర్‌. (దేవదారుజాతి) చెట్ల కాయలలో వున్న తాం గింజలను కూడా అది ఆహారం(కింద తింటుంది ల “అంచ గ ల్‌ చిరతవక్షి. చెల్షపైైన. జీవనంచేసే. జీవిత. య మోగబైక రా డు: విధాం దాని శరీరనిర్మాణంలో (వతిదింబించుతూంది సు ల్ల | | న్‌. దాని కాలి వేళ్ళకు వాడి అయిన వంకరగోళ్ళున్నాయి. గీ న ఫీ | చిరతపక్షి కాలివేళ్ళ అమరిక కడమ పతులలో జో 1 స్‌ వ న్‌ లాగు లేదు రెండు వేళ్ళు ముందరకున్నాయి రెండు. 7 హన జ్‌. ధ్‌. క వెనుకకు తిరిగి వున్నాయి. వేళ్ళు ఇలాగ అమరివుండ త్త ల క్ష ఉక డంవల్స చిరతపక్ని చెట్ల (మానులపైకి ఎక్కు _ స్లో వస [య తూనవ్వుడు.. చెట్సపట్టమీద.. దానికి దృఢమైన [ట్లో సం న లోక పట్బుద్దారరుతుంది. చెట్టు (మౌనును వేళ్ళకున్న ల. (గ మళ నై నోళ్ళ సూ * పబ్ళుకొని. దృఢంగా వున్న ళం. క టం తోక కలక పైన వెనకకు అనుకొని (| ఆతా? తదా! వాలుగా నిలబడుతుంది ఈ తోక ఈకలు మిగతా క పచుల తోక ఈకల కంళ భిన్నంగా వుంటాయి 123వ వటం చుక్కల. చిరతిపక్షే వీటి నడిమికాడ బలంగానూ విల్ళులాగు సాగుతూ ప్మతముల కొవలు సూదుల్హా వుంటాయి ఈ రీతిగా దానికి మూడు విధములైన పట్టుదొరుకుతూంది ఇదీగాక అది తన కాళ్ళను రెండింటినీ ఒకదాని “కటి దూరంగా పెట్టుకొని చెట్టుమానును పట్టుకొని వుండగలుగుతుంది. చెట్టు మీద నిలబడి వాటిని శరీరంనుండి పక్కగా దూరంగా జరప్పుకుంటుంది. దీనివల్సి దాని పట్టు మరింత స్పిరపడుతుంది దాని కాళ్ళయొక్క. తోకయో్నూ విర్మాణ ఫలితంగా చిరతపక్షి చెట్టుమానును గట్టిగా పట్టు పని ముక్కుతో చెట్టుపట్టమీద అతిశక్తివం* స్మా కొట్టుతుంది. (వశాంతంగా వున్న అడవిలో చిరతపక్ని వెట్టుపట్టు మీద తన ముక్కుతో కొట్టతాంటే ఆ ధ్వని అడవిలో ఎంతో దూరంవరకూ వినబడు కూంటుంది. పైన్‌చెట్సయొక్క కాయలను కూడా చిరతపక్షి తన ముక్కుతో (బర్పళలుచేసి వాటిలో లీన్న గింజలను బయటకు లాగివేయగలదు. అది ఏమిచేస్తుందంళే తొలుత కాయను ముక్కుతో పట్టు కొని విరిగిపోయిన. కొమ్మత్యారలోనో. లేకపోతే (మానుకీ కొమ్మక్షీ వున్న వంగలినందులోనో కాయను మౌర్చి అవ్వుడాకాయను ముక్కుతోకొట్టి పగులగొట్టి లోపలవున్న _గింజలనుపైకి లాగి వాటిని తింటుంది చెట్బుపట్టలోనూ (మానులోనూ వున్న లార్వాలను నన్నంగా పాడుగ్నా వున్న తన నాలుకతో పైకి తీన్హుంది నాలక జిగటగా వుంటుంది. నాలుక కొనను సన్నంగా కొక్కేలున్న ముళ్ళుంటాయి చిన్న కీట శాం 55 209

కాలు దాని నాలుకకు అంటుకుపోతాయి. పెద్వవాటిని అవి తక నాలుక మొకనున్న ముళ్ళతో షాడిచి వాలిని కొక్కేలతో గుచ్చి నోటిరోకి లాగుకొని తినేస్తుంది

చెట్టకు హానికరముల్లైన కీటకాలను నాశనంచేయడంవల్శి చిరతవక్షంలు అడవులకు చాలా ఉవకారం చేస్తున్నాయి. సైన్‌విత్తులను తినేయడంవల్ట అడవ్పలకు అవి నష్టాన్నే కలుగబేస్తూన్నా. చెట్టకు హాని కరముల్లైన కీటకాలను నాకనంచేయడంవల్న చిరతపతులు అడక్చలకు మహోపకారాన్నే. చేస్తు న్నాము

చిరతపక్షీ చెట్సల్మో స్వభావసిద్దంగా వుండే తార, నో లేక ఎండిపోతూన్న (మయానులలో త్యొరట చేసుకోనో నూళ్ళను కట్టుకొంటుంది గూళ్ళలోపున సన్నటి క్యరపొట్టును పరుస్తుంది

ఈవిధంగా పకములయొక్ప శరీరనిర్మాణమూ వాటి (పవర్తనా వాటి జీవితపరిన్మితులను అనుస కించి వుంటాయి

(పశ్నలు ఉష్కృవక్షియొక్క కాళ్ళ నిర్మాణంలోనూ రెక్సల నిర్మాణంలోనూ వృన్న (పత్యేక లక్ష ణాలు ఏమిటి” 2 వానకోవెల కాళ్ళ కున్న విశిష్ట లక్షణా ఏమిటి? ఈ విశిష్ట లక్షణాలను ఎలాగు వివరించి చెప్పగలం” 3 వాతావరణం బాగా లేనప్పుడు వానకోవెలలు ఎందుకు నేలకు సమీవంగానే ఎ* రురూం టాయి” 4 ఏవిధమైన అనుసరణాలవల్న పొట్టిబాతు జలచర జీవితానికి అలవాటువడింది2. 5% ఇన్థతవక్షీ యొక ఏయే. శరీరనిర్మాణ లక్షణాలు చెట్లమీద జీవితానికి అనుగుణంగా వుంటున్నాయి

లలో $ 60. భారతదేశపు పక్షులలో వైవిధ్యం.

వెచ్చని శితోప్నస్పితీ పుష్కలమైన (పకృతిసంవదా కలిగిన భారతదేశంలో వదిహేనువందలకు మిం చిన స్పీషీజుకు చెందిన రకరకాల పతులు జీవించుతున్నాయి. అడవులలోనూ పాలలలోటూ తోట ల్సోనూ -- కాకులు గోరింకలు పెద్ద అందమైన చెమిళ్ళు ఆకాశంతో ఎగిరే వానకోవంలు వీటిలో విహ రించే బాతులూ -- ఎక్కడ చూచినా పక్షులు కనబడుతూనే వృంటాయి

చెముడు కాకి గారిలో ఎగురుతూ కీటకాలను ోగకుంటూంటుంది. చప్పున ఇంటిపెరట్నో వన్న ఆవువీపుమీద వాలి ఆవు చర్మంబొచ్చులో దాగని వున్న కీటకాలను తన ముక్కుతో ఏరుకుని తింటూంటుంది గోరువంకలూ. మెడపక్క వసుష్పచ్చ చుక్కలతో వున్న మ్తైనగోరలూ తోట బాటలపైన వాలులూ వుం టాయి వారని పొట్టతో నల్ధని పింఛములను శిరస్సుపై కలిగిన పిగిలిపిట్ట మృదుమధురగానం ఎంతో దూరంనుండి విశబడుతూంటుంది. గడ్మి ఆకుల ఈనెలతో అద్భుతమైన న్హైపుణ్యంలై. గుం్యడం గానో ఆనపకాయ మాదిరిగానో అడుున ద్వారంతో గిజిగాడు నేసిన గూళ్ళు చెల్బానుండ్తి వేలాడుతూ వుం టుంది. పక్షులు చెట్మవిత్తులను తినే జీవించుతూన్నా పిల్లలకు మ్యాతం కీటకములను తెచ్చి లివి పించుతూ. ఈవిధంగా హానికరములై న కీటకాలను నాశనంచేళ్తూ మానవునికి గణనీయమైన మేలును చేమూరు న్హున్నాయిం

2/0

చలికాలంలో సోవియట్‌ యూనియమా ఉత్తర ఛైనా మొదల్సైన దేశాలను డి పకులు ఎగిరి జ్‌శారా భారతచేశౌనికి వద్తూంటాయి. ఈ పక్షి అతిధులు తమ న్వవేశాల్నో రాళ్ళను కట్టుకొంటూన్నా చలి కాలంలో తమ దేశాలను వదిలిపెట్టి వెచ్చని భారతచేకానికి వచ్చి వసంతంలో తిరిగి తమచేశౌలకు వెళ్ళి పోతాయి ఈవిధంగా సోవియట్‌. దేశంలో నివసించుతూ. కాలికి రింగులతో గుర్తులున్న పెద్దబాతులు చెన్న పట్నానికి 94 కిరోమీటర్మ్మ దూరంలోనున్న వేచాంతంగల్‌. పక్షి రక్షణవనంలో కనబడ్డాయి ఇదే రీరిగా భారతచేశపు రింగు గుర్తులున్న నీటిపక్షి ఒకటి సోవియట్‌ యూనియనులో దొరికింది చలికాలంలో తతిమ్మా యూరపుదేశాలనుండి కూడా పక్షులు భారతదేశానికి వస్తూంటాయి. ఉదా హరణకు జర్మనీనుండి లెల్ట సంకుబుడ్డ కొంగ హంగరీముండీ రోజా గోరువంక చరికాలానికి భారత దేశం వహ్హాంటాయి పకుఎయొక్ట రూపమూ పరిమాణమూ. వాటి శరీరనిర్మాణమూ. వాటి జీవితవధానమూ ఇవన్నీ కూడా వా" నవాసస్టానము ఆహారము ఆహారాన్వేషణ రీతులు వీటిపైన ఆధారపడి వుంటాయి ఈ చైవి మ! ధ్యాన్ని లె”... చేసుకొనేందుకు చెట్లమీద నివాసానికీ నేలమీద సంచారనికీ తరువాత ఇతర జంతువు లను వేబాడి జీ౨ంచే. విధానికీ చివరకు వుష్పముల తేనెమీద జీవించే విధానికీ అలవాటు పడిన పక్షు లను మనం పరిశీలించవలసి వుంటుంది గాఢమైన రంగులను కఠిగిన చిలుకలలో (ర్న చిలుకలతో నహ్రా వివిధము వ క్షవానులు కన హా లైన 15 స్పీషీజులవరకూ. భారతదేశంలో నివసించుతున్నాయి. చిలుకలలో చిటుకలు ఆ తా. సర్పసాధారణమైనవి ఆకుపచ్చ రోమచిలుకలు రామచిలుకలు 'పెద్పపెద్ద గుంపులలో అతి చురుకుగా చెట్నమీదకు ఎగ్యబాకుతూ కీచుగా త్మివంగా కూతలు పెడుచూ చెట్లమీద వాలుతూ. వృండడం సర్వసామాన్యమైన దృశ్యం చిలుక నిజమ్టైన వృక్షవాసి చెట్బమీద దొరకే ఆహారాన్నే తింటూ చెట్సమీదనే గూళ్ళను కట్టు కుంటూ చెట్నమీద నివాసానికి అలవాటుపడిన పక్షి చిరతపక్షిలో లాగే చిలుకకి కూడా కాలికున్న నాలుగు వేళ్ళలో. కెండు ముందుఖూ. రెండు. వెనుకకూ. తిరి వుంటాయి. వేళ్ళచివర వాడ్డైన వంకరగోళ్ళు * వుంటాయి. చెట్టకొమ్మలను పట్టుకొని వేలాడ్డానికి ఈ వాడ్డైన వంకరగోళ్ళు బహుచక్కని సాధనాలు చెట్టపైకి ఎగ్యబాకడానికి చిలుక తన ముక్కును కూడా ఉపయోగించుతుంది. చెట్టుపైకి ఎగ్యబాకురూన్న ప్పుదు. చెట్టుకొమ్మలను ఒకసారి ముక్కుతోనూ మరొకసారి కాలిగోళ్ళతోనూ పట్టుకొంటూ ఎగ్యబాకు ల్‌ ణ్‌ ష్‌ రం ఈ తుంది. చిలుక ముక్కు పెద్దదిగా వుండి కొన్ని విశిష్ట లక్షణాలిమ కలిగివుంది. ఇతర వతులకు వున్నట్టు కకుండా. దీని ముక్కుయెక్క. పైవుటము (కిందకు వంకరతిరిగి మొనచేరి వుండి సైైకీ (కిందికీ ఆడు తుంది ఈవిధంగా నిర్మింవబడిన ముక్కు చెట్ల పైకి ఎగ్యబాకడానికేకాకుండా ఫలాలను గింజలను కొరుక్కు తినడానికి కూడా అనుగుణంగా వుంటుంది. చెట్ల ఆకులలో కలిసిపోయి. చిలుక కనబడకుండా వుండేందుకు దానికున్న గాఢమైన రంగు రక్షణ అనుకరణంగా ఉపయోగపడుతూంది చిలుకలు జంటలుగా చెట్లమీద వివసించతూ వెట్టలో గూళ్ళు కట్టుకుంటాయి స్‌! ప్‌ ణి హా! శనం 2/8

ఇబెరిత భారతదేశంలో నివసించే వకములలో లె న్‌ా ఇబెరిత ఒక చ్మితమ్టై నపక్షి భా లా (124వ పటం) ఇది కూడా టంట ॥ చెటమీదే. నివసించుతూంటుంది. దీని ముక్కు వంకరతిరిగి క గక ఖై న్‌ పొడుగ్నా వుండి ఫలములను కొరుక్కుతినడానికి బాగా అనుగు న ణ్యంగా. వుంటుంది. ఈ పక్షికి శిరస్సుప్టైన పాదుగ్నా ్య (స్ర్వో!! స కొమ్ములాంటి అంగం ఒకటి వుంది అందుచేత దీనికి స సస! కొమ్ముపక్షి (ర్లైనాపెరన్‌ హారన్‌బిల్‌ ) అని పేరు వచ్చింది గ్గ న! పొఢుగ్నా వున్న ఈ కొమ్ము గుల్లగా వున్న ఎముక కణములతో లు! సే చేయబడడంవల్మ ఒరువన్ననూశే వుండదు మైజ్రత్‌..? ్న ఇబెరీత ఆడవులల్మో చెబ్ముమీద నివసిస్తూ ఫలాలను నో (11 న కీటకాలను చిన్న జంతువులను భక్షీంచుతూ. వుంటుంది గ్‌ వా సే! ఈ పక్షి (గుడ్డను పొదిగే విధం చాలా చ్యితంగా వుం టుంది ఈ పక్షి చెట్ల తొరల్మో గూడు కట్టుకం 124వ పటం ఇబెరిత పక్షి టుంది. హూడు తయార్జె సిద్ధంగా వున్నప్పుడు ఆడపక్షి త్మారలో (పవేశించుతుంది ఆడపక్షి తొరరోపలికి వెళ్ళ గానే మగపక్ని తొ్యరకి చిన్నకన్నాన్ని మ్యాతమే వుంచి కడమ తా(రనంతనీ మూసేస్తుంది. మగషక్షి ఆహారాన్ని తీసుకొచ్చి కన్నంలోంచి ఆడపక్కి నోటికందించుతుంది ఈవిధంగా మగపక్షి ఆడపక్షిని మేవుతూ. జొరలో ఫ్నాదుచేసి (గుడ్డుపాదిగి సక్షిపీల్బలు ఎగరగలిగి చ్రైటికి రాగలిగిన తరువాతనే ఫ్యాదు నుండి విడుదలచేన్తుంది నేలమీద నెమిళ్ళు వెమిలికోళ్ళు అడవికోళ్ళు మొదల్టైన పక్షులు నేలమీద సంచరిం వంతంంచే చుతూ నేలమీదనే ఆహారాన్ని తింటూంటాయి న్‌ా నెమిలి చాలా అందమైన పత్నీ పక్షి "పెద్దది కూడాను అందు వమళ్లా లోనూ మగనెమిలి తోకకున్న ఆచ్చాదన ప్టతములు పొడుగా గాఢమైన జాలా రంగులతో అతి మనోహరంగా వున్న వీంఛము రూపాన్ని ధరించుతున్నాలు ఆడనెమిలి ముందు మగనెమిలి నాట్యంచేన్తూన్నప్పుడు పింఛాన్ని విసినక్కరలాగు వివప్వుకుంటుంది.. నెమిలి శిరస్సు మీదవున్న ఈకలతురాయి. చాలా అందంగా వుంటుంది కాళ్ళకు బలమైన ఆలెబొళ్ళైలు వుం టాయి మగపమలకు ఆడపకులకు బొహ్యన్వరూపంలో భేదాన్ని చూపడానికి నెమిలిని ఉదాహరణగా పేర్కొన వచ్చు చాలా పక్షులలో ఆడపక్షి రంగు ఆంత అద్భుతంగా వుండదు. ఆడపక్షి -- ఉదాహరణకు ఆడ నెమిలి (గుడ్డను షొదుగుతూన్నప్పుడు అది నెమ్మదిగా వుండాలి అది శ్యతువుల కంట వడకూడదు అంది వల్శనే ఆడనెమిలి మగనెమిలి అంత ఆకర్షణయంగొా వుండదు 2/2

భారతచేశంలో నెమిళ్ళు అడవృలలోను పాదలున్న కొండ్యపదేశాల్నోను సంచరించుతూంటాయి అవి మామూలుగా చిన్నచిన్న గుంవులుగా చేరివుంటాయి మొద్దుగా. వున్న గోళ్ళను కలిగివున్న కాళ్ళు ఆహారాన్చేపణార్శ౦ నెమిలి నేలమీద తిరగడానికి బాగా అనుకూలంగా వున్నాయి. చెట్టు విత్తులను పచ్చి గడి ని కీటకాలను బల్లులను అప్పుడప్పుడు చిన్నపాములను సహితమూ అది వెతకి తినాలి నెమిలి రెక్సలు ర గ్‌! ల్‌ పొట్టిగా. వుండి దీర్చ కాలం ఎగరడానికి ఉపయోగపడవు ర్యాతిళ్ళు మ్యాతమే అవి చెట్మమీదకి ఎపరుతాయి. అవి నేలమీదనే గూళ్లు కడుతాయి హూళలో చెట రెమ్మలను ఆకులను పచ్చగడ్మిని క! న్‌ ళం టూ! వుంచుతాయి నెమిళ్ళు పెద్దవిగా వుంటాయి. కాబట్సే వాటిని అడవుల్నో సులభంగా కనిపెట్టవచ్చు అంతే కాకుండా కర్ణకఠోరంగా ఒక మోన్తరుగా మియ్యావుమియ్యావుమని పిర్శి అరువులాగుండే దాని కూతను ఒట్టి కూడా నెమిలిని సులభంగా తెలుసుకోవచ్చు మచ్చిక అయిన నెమిళ్ళు అనేకదేశాల్నో మనం చూడొచ్చు. కాని నెమిలి జన్మస్టానం భారతదేశమే భారతదేశంలో. నెమిళ్ళు అడవుల్లో నేకాకుండా (గామీణ (పాంతాల్నో కూడా సంచరించుతూంటాయి మనుష్యులు వాటిని ముట్టుకోరు. కొందరు (వజలు వాటిని సవ్మితములుగా భావింగుతారు. నెమిళ్ళను ఎవ్వరూ చంపరు రతడేశవు అడవులో నాలుగు వేరేరు హ్‌షీ డవి అడవికోళ్ళు..... గరళచేేప. అడవుల్గొ పేరు స్పీషకం ఆ లాను కోళ్ళను మనం చూడవచ్చు. నెమిళ్ళలాగే అడవికోళ్ళు కూడా నేలమీద సంచరించే. పములే మొద్దుగా వున్న గోళ్ళను కలిగిన బలమ్హైన కాళ్ళతో అవి నేలను (తవ్వ చేలలోవున్న చెట్సవిత్తులను పురుగులను. కీటకాలను వెతకి తింటాం ఇప్పుడు (పపంచం అంతలా వ్యాపించి వున్న ఇంటికోడి మూలజీవి భారతదేశపు అడవికోడే ($ 63వ చూడు) ఒక్కొాక్కవ్వుడవి అడవుల్నోనుంచి వచ్చేసి పాలాల్నోకి వచ్చేస్తాయి అడవి పుంజూ పెట్టా కూడా ఇంటి కోడిలాగే కూతపెడతాయి కాని కోడీ "సెట్టు కూత (హన్వంగా వుంటుంది జ్‌, చంతువులను వత్తులు. తినే ఆహారాన్ని బట్టీ ఆహారాన్వేషణా విధానాన్నిబట్టీ వాటి శరీరం "పతన విర్మించబడి వుంటుంది ఇది ముఖ్యంగా పక్షులను సస్తనజంతువులను కా సరీప్ఫపములను ఇతర జంతువులను భక్షంచే పశులలో మరీ (వస్ఫుటంగా పాను కనబడుతుంది భారతచేశంలో జంతువులను చంపితినే అనేక స్పీషీజుకు చెందిన పకులున్నాయి డేగలు గడలు గరుడపతులు ఈ రకానికి చెందినవే వీటిలో బొల్ళి గద్ద చాలసామాన్యంగా కనబడే పక్షి ఇతర జంతువులను వేటాడితినే పక్షులకన్నిటికీ బలమ్హైన కాళ్ళూ పాడుగాటి తోక రెక్కలూ వుం టాయి ఎరను వేలాడుతూ అవి బాగా ఎగురుతాయి బలిష్టైన వాటి కాళ్ళకు వాడిగా వున్న వంకర గోళ్ళు వుంటాయి. ఈ గోళ్ళతో అవి వేటాడిన జంతువులను దృఢంగా పట్టుకుంటాయి "పెద్పగా వున్న ముక్కుయొక్క మీది పుటం (కిందకు వంకరతిరిగి వుంటుంది ఇట్టి ముక్కుతోమా గోళ్ళతోనూ ఈ మూంనభక్షక సడులు అవి పట్టుకున్న ఎరను తునకల్ముకింద చీల్చేస్తాయి 2/8

శ న ఢీ భా ఇ లోటా యా స గ హ్‌ 1 గే రం. | 11 టన న. స కేల గక “సి తో

• న 7 ఖీ శ // | | నగ / || నంలో గ్‌ స్స య క్‌ జ్జ 1 జా ట్రా 125వ పటం. తెల్ల బొరవ రాబందు. జంతువులను వేటాడి లినే పకుంను. వాటి బాహ్యలక్షణాలనుబట్చి సులభంగా పోల్చుకోవచ్చు చూడడానికి రాబందులు జంతువులను వేటాడితినే పక్షీ కుటుంబానికి చెంది. వాటిలానే "పై కికనబడినప్పటికీ ఇవి బతికివున్న జంతువులను వేటాడక చచ్చిన కళేబరరాలనే తింటాయి అవి జంతు వులను వేటాడి పట్టుకోవు కాబట్టి వేటాడే పకులకులకుండే వాడిగోళ్ళు వీటికుండవు కాని ఆ పములలాగే వీటి దృష్టి కూడా చాలా సూక్ష్మమైనది అ పకులూ ఈ పకులూ కూడా ఆహారాన్ని దూరంనుండే కని పెట్టాలి మంచి నాజూకుగా ఎగురుతూనో లేక్ష సామాన్యంగా గాలిలో ఇటూ అటూ తిరుసులాడుతూనో రాబందులెప్పుడూ కళేబరాలకోసం చూస్తూనే వుంటాయి రాబందుల శకిరంలో ఒక (వత్యేక విశేషమేమిటంటే. వాటీ శిరస్సూ కంరమూ కరుచనైన మెత్తని వెం్యడుకలతో కప్పబడ్డెైనా వుంటుంది. లేకపోతే పూర్తిగా బోడిగానైనా వుంటుంది ఇవి భక్షించే కళేబరాలు సర్వసాధారణంగా కుళ్ళి పోవడానిక్తి సిద్దంగా వుంటాయి. వాటి ముక్కులతో అవి కళేఎరాలను చీరి తింటాయి ఒక్కక్కప్పుడు కళేబరాల '(ేగులను తినడానికి వాటి శిరస్సును కళేబరాల్మోనికి మెడదాకా చొప్పించుతాయి. ఇలాగు తినేటప్పుడు మామూలు ఈకలువుంళే అవి శుభంగా మురికి అయిపోతాయి లైక్‌ల

కాని రాబందు శిరస్సుప్తైన కంరంస్టైన మెత్తని వెం్ళదుకలు మురికికావు. వాటి శిరస్సులఘూ కంరాలనూ బట్టి రాబందులను కడమ వతులనుండి సులభంగా గుర్తుపట్టృవచ్చు

భారతచేశవు రాఎందుంరో సర్వసామాన్యమ్టైనవి పొడుగు ముక్కు రాబందు తెల్జని వీపు రాబందు ఇవి సాధారణంగా పెద్ద మందలుగా చేరి కళేఎరాలకోసం వెతుక్కుంట్నూ వూళ్ళూూ పల్ళిలూ.. చూసుకుంటూ కళేబరం అగపడగానే అక్కడ వాల్హాయి. నల్ఫరాబందు లేక పెద్దరాబందు అనేది కూడా ఈ రకానికి చెందినదే దీని శిరట్సూ కంరమూ పూర్తిగా బోడిగా వుంటుంది

రాబందుల కుళ్ళిన కళేఎరాలను తింటాయి కాబట్టి అవి సమ్యార్శ్మక కార్యాన్ని నిర్వర్తిస్తున్నాయి అందుచేత అవి ఉపయోగకరములైన జంతువులనే మనం భావించవచ్చు శీ

అంతకం మెనూ ఉపయోగకరమైనది తెల బొరవ రాబందు (125వ పటం) ఇది కళేబరాంనే కాకుండా. ఎటువంటి. పనికిరాని మాంసాన్నె నాసరే కుళ్ళిన పదార్హాలన్నైనాసదే తింటుంది అందుచేత ఇవి నంచరించేపేటలను శు_భపరుచుతూ వుంటాయి

తేనెవిటలు తేనెపిట్టలు. చిన్న పములు. వీటి ఆహారాణ్వేషణ పూర్తిగా భిన్నంగా వుంటుంది

లారా వీటిలో చేరినదే ఆకు తేనెపిట్స దీని ఈకలు చాలా అందంగా వుండి పచ్చగా మెరుస్తూంటాయి. ఇందుకు ఈ పిట్ట "పేరుపడింది పువ్వులు పూన్నూన్న చెట్టు 'రెమ్మమీడనో లేక పాదమీడనో వాలి పువ్వులలో వున్న తేనెను ఈ పిట్ట పీల్చేస్తుంది పువ్వులలో వుండే తేనెనే కాకుండా చిిచిన్న కీటకాలను కూడా ఈ పిట్ట తింటుంది

తేనెను. ఆహారంగా. తినే అలవాటు ఈ పక్షియొక్క శరీరనిర్మాణంలో (పతిబింబిస్తూంది. దీని ముక్కు సన్నంగానూ. బాగా పాదుగ్నా వంగి వుండి ముక్కులోనుండి నాలుకను చాపగలుగుతుంది. నాలుకకు పొడుగునా ఒక రేఖవుంటుంది. నాలుక చివరను రెండుగా చీలి రెందు భాగాలూ ఉంగరార్ణాగ చుట్ట కొవి వుంటాయి. ఈవిధంగా నిర్మితమైన ముక్కు నాలుక వుండబశ్ళే ఈ పక్ష పువ్వులలోనుండి తేనెను పీల్చగలుగుతుంది

తేనెపిట్టలు. కూడా తేనెటీగల్మాగే. వుష్పాలకు పరాగసంపర్కాన్ని కలుగజేన్తూండడంవలన ఇవి కూడా ఉపయోగకరముల్సై నవే

(వళ్నలు 1 చిలుకలో శరీరాల్నో ఏ నిర్మాణలక్షణాలు]. వృక్షములమీద. జీవించే విధానానికి అనుగుణ్యంగా వున్నాయి” 2 నెమిళ్ళ శరీరనిర్మాణంలో ఏలక్షణాలు అవి చేలమీద జీవించే స్వభావాన్ని (ధువపరుచుతున్నాయి”. 3 జంతువులను వేటాడి. తినే జీవితానికి అనుుుణ్భంగా వుండే. ఏయే అనుసరణాలను డేగ కలిగివుంది” 4 జంతువులను వేటాడి తినే పములనుండి రాబందులను పోల్చుగలగఢానికి రాబందులకున్న విశేషలక్షణాలేవి? 5 రాబందులు గరుడపతులు మనుష్యులకు ఎలా ఉపయోగపడుతున్నాయి”. 6 పుష్పముల తేనెను. పీర్చడానికి _తేనెసిట్టలలో ఎట్టి అనుస రణాలున్నాయి”

ర్‌ 61. పతులు గూళ్ళుకట్టుకోవడము, వలసపోవడము, సూళ్ళుకట్టుకోవడం పములలో అనేకం (గుడ్డు పెట్టడానికి గూళ్ళుకట్టుకుంటాయి కొద్ది పతులు ఉన మాాతమే. గూళ్ళు కట్టకుండా నేలలో గోతులు తిసి ఆ గోతులలో (గుడ్డు. పెడతాయి. ఇదివరకు వివరించిన దాన్నిబట్టి పములు గూళ్ళలో అనేక రకాలున్నాయని తెలుస్తుంది పతులు (గుడ్డను పెట్టిన తరువాత పాదగడానికని వాటిమీద కూర్చుంటాయి. ఆడపక్షురే (గుడ్డమీద కూర్చోడం మామూలు కాని కొన్ని స్పీషీజాలలో మగవక్షులు కూర్చోవడం కూడా కద్చు (గుడ్డలోనుండి. వెలువడిన పక్షిపిల్లలకు సంరక్షణ చాలా అవనరం అయితే ఈ సంరక్షణ రక రకాల పతములలో రకరకాలుగా వుంటుంది కోడిపిర్టలు పొట్టి బాతుపిల్ణలు లాగ కొన్ని పమల ఫిల్ళలు పాదిగన ఉత్తరక్షణంలోనే వాటి మటుకు అవే న్వతం్యతంగా ఆహారం చూసుకొని తినగలవు (గుడ్డులోనుండి సైకిరాగానే అవి తల్మిపక్షి వెంటబడి తల్మి ఎక్కడకి వెళ్ళితే అక్కడికల్లా వెంటవెళ్ళుతూంటాయి. వాటే శరీరం అంతా మృదువైన ఈకలతో కప్పబడివుంటుంది. వాటి దృష్టి బాగుంటుంది కాళ్ళు బాగా అభి వృద్ది అయి బలంగావుంటాయి. ఇలాంటి వక్షీపిల్ళలను. స్వాధీనులు ( ెకోసెన్‌ ) అంటారు తలి వెంట సంతానమంతా సమూహంగా సంచరించుతూంటాయి కాబట్టి వాటికీ పేరు వచ్చింది శ్యతు జంతువుల బారినుండి తల్మి వాటిని కాపాడుతుంది అహారాన్ని వెతుక్కోవడంలో తల్చివాటికి సహాయం. చేస్తుంది. చలిలోను వర్షంలోను వాటిపైన తన రెక్కలను కప్పి వాటిని వెచ్చగా వుంచుతుంది కొన్ని పక్షులలో (రూక్‌ వానకోవెళ పావురము. గోరువంక మొదలైన వాటిలో) (పద్దులోనుండి అవ్పడే వెడలిన ఏిల్చలు నిస్సహాయులుగా వుంటాయి. వాటి శరీరం ఇంచుమించు నగ్నంగా వుంటుంది. చాలా వాటికి ఇంకా కళ్ళ విడవు తలిపక్షీవెంట తం డిపక్షి వెంట అవి నడవలేవు తమంటతాము ఆహారాన్ని. తెచ్చుకొని. తివలేవు. ఇలాగ నిన్సహాయన్నితిలో. వున్న పిల్ళవకులకోసం తల్మిపత్మీ తంగడిపత్తీ ఆహారాన్ని వెతకి తెచ్చి విల్ణలచేత తినిపించి మళ్ళీ బయటకు వెళ్ళి వాటికోసం ఆహారాన్ని సంపాదించి తీసుకొచ్చి గూళ్ళకువచ్చి పిల్ణకు ఆహారాన్ని అందిచ్చి అనేక దినాలతరబడి వాటిని నంరక్షణచేన్తూ పెంచు తూంటాయి.. ఇటువంటి పక్షిపిల్ణలను పరాధీనులు ( ఆల్‌(టిసియల్‌ $ అంటారు. వీటికి ఆహా రాన్ని తెచ్చిపెట్టి వీటికి సంరక్షణచెయ్యడం కష్టృమైైన పని కాబట్టి ఇట్టి పకులు పైన పేర్కొన్న పమల కంటె తక్కువ (గుడ్గవే పెడతాయి వీటి సంతానం కొద్చిగానే వుంటుంది కొన్ని కోకిలలు గూళ్ళనూ కట్టృవు. (గుడ్యళూ. పొదగవు పరిమాణంలో తల్ళిపక్షి జెమ్ముడుకాకి అంత వున్నప్పటికీ దాని (గుడు మ్యూతం చాలా చిన్నవిగానే వుంటాయి. కోవెల ఇతర చిన్న వకుల గూళ్ళలో తన (గుడ్డను పెడుతుంది ఇతర ఫకులే కోవెలపెట్టిన (గుడ్డను కూడా వాటి సొంత లోల

సున న ఈ /| స (క క్ట? ల్ల ద/ 126వ పటం కోవెలపిల్మ (దిసవనున్నది) అది పెరుగు తూన్న గూడు కాటుకపిట్టది (పైనున్న పక్షి) (గుడ్గతోనవో. పొదిగి ఆ పిల్ళలకు సంరక్షణచేస్తాయి. తనకు ఆహారం తెచ్చిపెళ్ళే పక్షికంటె పీల్ళకోవలే బాగా పెద్దదిగా వుంటుంది (126వ పటం) ఆ పక్షి తన పిల్ళలకోసం తీసుకొచ్చిన ఆహారాన్ని కూడా పిలి కోవెలే ముందుగా లాకు సాని తినేస్తుంది. ఇళ౮ాగ తినేస్తూ అతిత్వరగా ఎదిగి గూటినో వున్న అనలు వక్షిసిల్మ లను (కిందకు తోసేస్తుంది అనేక వకుల జీవితాలలో రుతువులనుబటి గణనీయములె న మార్పులు సం వలసపోవడం బ బా పా భవించుతాయి వేసవికాలంలో మధ్యరష్యా (పాంతంలో పాలాలూ తోటలూ అడవులూ అనేకరకాల పతులతో కిల కిల్లాడుతూ. వుంటాయి. అయితే ఆగస్బునెల రుతువుల మార్పుతో ఈ దృశ్యం కూడా మారుతుంది దగ్శరపడుతూన్న శరత్కాలపు చిహ్నరింకా మన కంటికి అగపడకముందే. ఇంకా వెచ్చగా. వుండగానే దొడ్గల్‌ి తిరుగులాడుతూన్న బం౦ంకపిట్టలు ఎగిరివెళ్ళిపోతాయి. అవి వెళ్ళిపోయిన తరువాత "ెద్దపెద్న గుంపులుగా కూడి వానకోవెలలు ఇతర పక్షులు (కమ్ముకమంగా_ వెచ్చని దేశాలకు ఎగిరి పారిపోతాయి. ఇక ఆఖరున మంచుపడేముందు గీతకాలపు వందిమాగధుల్హ్లాగు దక్షిణానికి 2/7

ఎగిరి వెళ్ళిపోతూన్న పాట్టిబాతులు నారాయణ పములు గుంపుయంు. గుంపులుగా. ఆకాశంలో కనబడతాయి మళ్ళీ వసంతకాలం వస్తుంది చలికాలానికి దక్షిణ దేశపు యాతలను చేసుకోవడానికి శరత్తులో వెళ్ళిన పక్షులన్నీ మళ్ళీ వాటి స్వగామాలకు చేరుకోవడం మొదలుపెడతాయి. అన్నిటికంటే ముండు మార్చినెలలోనే గీతకాలపు మంచు కరగడం (పారంభించగానే రూక్‌పతులు ఇంటిముఖం పట్టి స్వన్ఫలం చేరుకుంటాయి తరువాత వస్తాయి గోరువంకలు భరత పక్షులు పెద్దబాతులు పొట్టి బాతులు నారాయణ పమలు ఇంకా ఇతర సకములూ అన్నికంఫే, ఆఖరున వానకోవెలలు భరద్యాజములు ఇళ్ళకు చేరుకొంటాయి ఒక దేశంలో ళళ్ళను కట్టుకొని పంతానాన్నికని మరొకచేశంరో చలికాలనాన్ని గడిపే పక్షులను వలసపోయే పకములు అంటారు సంవత్సరం పొడుగునా ఒక చోకే వుండిపోయే పక్షులను (ఉవాహర ణకు, పిచ్చుకలు మేగ్‌ పై. పతులు ఎ్య్యరపోలుగలుు స్పానిక పములట అంటారు కొన్ని పక్షులు స్మ్టానిక పకుల్మాగే కనబడిన్నా వాస్తవానికి అవి వలసపోయే జాతులకు చెందినవే ఉదాహరణకు వేసవికాలంలో లెనిన్‌్‌గాడ్‌ నమీపంలో నివసించే కాకులు చలికాలానికి జర్నరీ (ఫాొన్సులకు. వెళ్ళిపోతాయి. వాటి స్నానంలో ఇంకా ఉత్తర (పాంశపు పక్షులు వస్తాయి లెనిన్‌ (గాడ్‌ సమీపానికి రింగు. విధానం పక్షులు వలసపోవడం గురించి నిర్చివ్యమైన వివరాలు రింగు విధానంవళ్ళి పా మనకు. తెలుస్తున్నాయి. ఇందుకోసం. పక్షులను పట్టుకొని వాటి కాళిక తేఠిక్సైన అల్యూమినియం. రింగును చుడతారు. రింగుమీద ఒక సంఖ్య వ నంసృక్షైతే ఆ పక్షిచెందిందో ఆ సంస్థృ పేరూ చెక్కి వుంటుంది ఇలాగ పక్షికాలికి రింగును తొడిగి పక్షిని వదిలేస్తారు ఆ పక్షిగనుక చచ్చి పోయి ఎవరికైనా దొరికితే వారు ఆ రింగును రింగుపైన అచ్చుసుద్ది వున్న సంన్థపేర తపాలాలో సంపిం చేస్తారు. అలాగు పంపించే సేటప్పుడు ఆ పక్షిగాని ఆ రింగుకాని ఎక్కడ దొరికిందో ఆ నలం పేరు ఎప్పుడు దొరికిందో ఆ తేదీ తెలియచేస్తారు 1 వలసపోనడానికి పతులు ఎందుకు వలసపోతున్నాయో కారణాలు చెప్పడం అంత సులభం దాట కాదు. కారణారు చాలా క్లినమ్టైనవి శీతకాల (పవేశంతో పతుల బీవన జా పరిస్పితులు కొంతవరకు తల్గకిందులవుతాయి. ఇందుకు ముఖ్యమ్లైన కారణం చలికానేకాదు. పక్షులు ఉష్టుతాప్థ్యకమంగల జంతువులు అందుచేత అవి చలిని తట్టుకోగలవు ఆహారం కొరత లేకపోతే ఆహారం వుర్తిగా లేకపోవడము ఇందుకు ముఖ్యమైన కారణం వానకోవెలలా భరద్చాజి ములు తిని జీవించే కీటకాలు మాయమైపోతాయి. ెద్దబాతులూ నారాయణ. వకులూ పొట్టేబాతుటా సంచరించి ఆహారాన్ని సంపాదించుకొనే నదులూ సరన్సులూ మంచుతో గడ్డకట్చిపోతాయి నేల గడ్న ఓ సోవియట్‌ యూనియన్‌లో వున్న పక్షి రింగు నంన్న "పేరూ పై వివాలసమూ 200 0862 గి!టంంటగ 6 పేల260 501 గీంం00ఇ ౮551 2/8

కట్టుకుపోయి మంచు అంతా నేలను కప్పేసేసరికి రూక్‌పశికి సహితమూ ఆహారం దొరకడం దుర్శభమైై పోతుంది

(ప్రాచీన కాలంలో నూతన మహాయుగపు పొామనదయుగంలో సంభవించిన కీతో షృన్శితి. మార్పు ఉత్తరార్సనోళంలో వున్న పకులు వలనపోవడంలో (వధానప్కాత వహించింది ఆ యుగంలో కొన్ని కోట్టసంవత్సరాలపాటుగా శీతకాలమే సాగింది యూరపు ఖండంలో అత్యధిక భాగం స్కాం డినేవయా పర్వతాలనుండి (పవహించివచ్చిన హిమనదములతో ఒకేఒక ఏకాండీ మంచుగడ్మతో కప్ప బడింది. హిమనదులు (పవహించేసరికి పక్షులన్నీ దక్షిణ్యపాంతాలకు ఎగిరివెళ్ళిపోయాయి.. తరువాత మళ్ళీకొంతకాలానికి శితోష్టన్నితి వెచ్చబడి హీమనదులు (శమేణా వెనకకు తగ్నేయి వేసవికాలం వచ్చే సరికి పతులు మళ్ళీ ఉత్తర (పాంతాలకు వెళ్ళిపోవడం (పారంభించాయి. ఇప్పుడు ఉత్తర ,(పాంతాల్నో సం శానాభివృద్దికి మంచి పరిస్తితులు దీర్చ మైన పగటిపూటలూ నమృద్దిగా వున్న ఆహారయా తటస్మిం చాయి. చరికాలం వచ్చేసరికి వకులు తిరిగి దక్షిణ దేశౌలకు వెళ్ళిపోవడం మొదలుపెట్టాయి హీమన దం వెనకు మళ్ళడంతో ఈ దేశాంతర్శ్మత (పయాణాలు మరింత తరుచయి ఉత్తరాదినే వుండి పోటే కాలం అధికమయింది చివరకు ఈ (పయాణాలు వలసపోవడం(కింద రూపొందాయి

వకుం కిష వకుల (పవర్హన చాలా కిష్టృతరంగా వుంటుంది అవి గూళ్ళను కడతాయి

పాకి గుడ్డమీద కూర్చుని వాటిని పొదుగుతాయి. పిల్ణలకోసం ఆహారాన్ని సం

(ప్రవర్తన అగి న్స!

మా పాదించి శ్మతువులనుండి. వాటిని కాపాడుతాయి శీతకాలం (వవేశించగానే గుంపులుగా కూడి దక్షిణదేశౌలకు వెళ్ళిపోయి వసంతకాలానికి తిరిగి ఇళ్ళకు చేరుకుంటాయి

క్హిష్టృముల్లైన ఈ (కియలన్నీ కూడా అచ్చైతన్యవంతంగా జరుపబడిన (కియలే. వీటిని అనువంశిక ముల్టైన అనియబడద్బ (పతీకారచర్యలు లేక సహజజ్ఞాన(కియలు అంటాం ఈవిధంగా శరత్కాల (వవేశంతో (వకృతితో సంభవించే మార్పులు పక్షిలో వున్న చనలనవెళ్ళడమనే సహజజ్నానాన్ని రేకెత్తించువాయి వనంతకాలంలో పరిసర (కృతిలో జరుగుతూన్న మార్పులూ దాని శరీరంలో వున్న (గుద్దు. పక్పముచెందులూండడమూ గూడు కట్టడమవనే సహజజ్నానాన్ని (సేరేపించుతాయి. తన పిల్గలుకాకపోయినవ్పటికీ తశకంమె. బాగా "పెద్పవే అయినటువంటి పరాయి వానకోవెల పిల్ళలను సాకే చిన్న పడతుల (సవర్తన పతులయొక్క అచ్చైతన్యవంతమ్హైన (పవర్తనను స్పమ్మంగా వ్యక్తీకరించుతూంది. పెట్టలు (గుడ్గపై కూర్చునప్పుడు అచ్చమైన (గుడ్డను లీసివేసి వాటి బదులు సుద్దతో చేసిన కృతిమ (గుడ్డను వుంచినప్పటికీ పెట్ట వాటిమీద కూర్చూంటూనే వుంటుంది

బాహ్య పరిసరాల్మో కలిగే మార్పుయొక్క (పభావ ఫలితంగా అనువంశికంగా వచ్చిన సహజజ్ఞానం మౌరడానికి అవకాశం వుంది ఉదాహరణకు మాస్కో జూపార్కులో స్వేచ్చగా సంచరించుతూన్న అడవి బాతులకు పార్కులోనే ఆహారం వుష్కలంగా దొరుకుతూండడం కారణంగా చలికాలంలో అవి వలసవెళ్ళ డం మావేశౌయి.

పకులు నియమబద్భ్శముల్సైన (పతీకారచర్యలను అలవరచుకోవచ్చు ఉదాహరణకు పొలాలు చున్నుతూన్నప్పుడు. రూక్‌పకులు. పాలాల్మో గుంపులుగుంపులుగా చేరుతాయి. విష్ణవానికి పూర్వపు

2/9

రోజుల్మో రష్యాలో పాలాలు దున్నుతూన్నప్పుడు గ్యురాన్ని నాగటికి కట్టే దున్నుతూన్న రై, తుచుట్నూ రూక్‌వక్షలు. చేరేవి (టాక్టర్శతో దున్నురూన్న ఈ రోజుల్లో (టాక్ట్రర్స చప్పుడును ఖాతరుచెయ్యకుండా నిర్చ్వయంగా (టాక్ట్రర్శదగ్శర అవి గుంపులు కూడుతున్నాయి. (టాక్టర్లు అగపడడమూ తమకు ఆహార మ్రైన కీటకముల. లార్వాలు వానపాములా కనబడే కొత్తగా దున్నిన భూమి అగపడడమూ ఈ కెంటకీ పకులలో ఓక అవినాభావసంబంధం ఏర్పడిపోయింది ఈవిధంగా నియమబద్ధమైన (సతీకారచర్య ఒకటి వాటిలో అభివృది అయింది సాలాల్నో (టాక్టర్గను అవి ఇప్పుడు చూడగానే తమ ఆహారాన్ని ఏరుకోవ డానికి అవి పాలాల్మోకి చేరుతున్నాయి. ఇందుకు తార్భాణంగా పంజరాల్నో వున్న పకులకు ఇచ్చే ఆహారాన్ని మీ చేతిలోనుంచే అవి తినేటట్టు మీరు వాటిలో నియమబర్శ (పతీకారచర్యలను అభివృద్ది చేయవచ్చు జ్‌ పక్షి వర్శంయొక్క ముందు అంగములు రెక్కలుగా మారిన జంతువులన్నీ పశ్నీ వర్షం్మకిందే వానా... చేరుతాయి వీటి శరీరం ఈకలచే కప్పబడి వుంటుంది. గుండెకాయకు స్వాభావిక లక్షణాలు యాలాల వాలుగు గదులు వుంటాయి ఊసీరితిత్తులు చక్కగా అభివృద్ది కావడమూ ఎగురుతూన్నప్పుడు అవి ధారాళంగా ఊపిరి తీయగలగడమూ ఫలితంగా వాటి అవయవాలకు ఆక్సిజనితో సంతృ త్పమ్హైన రక్తం సమృద్నిగా సరఫరా అవుతుంది చయాపచయ్యకియ శక్తివంతంగా జరుగుతూంటుంది శరీర తాప్థకమం సన్నిరంగా వుంటుంది మెదడు బాగా అభివృది ఆయింది వాటి (పవర్త; నలో క్సిష్టత (పమృట మవుతూంది అవి 'పెద్ద (గుడ్డను పెట్టి వాని పొదిగి సంతానోత్పత్తి కావించు కుంటున్నాయి మనకు ఇప్పటికి తెలిసినంతవరకూ పక్షులలో 8 000 స్పీషీజులు వున్నాయి (వశ్నలు 1 పకశులలో పరాధీన సంతానంకంళు స్వాధీన సంతానం ఎందుకు హెచ్చుగా వుంటుంది” 2 వలసపోయే పములకు స్నానిక పకులకు భేదమేమిటి” 3 పక్షులు వలసపోవడానికి కారణాలేమిటి” శ పక్షుల (వవర్షనలో వున్న క్షి వృత వీవిధంగా (పన్ఫుటవమవుతూంది? వాటి (వవర్హన చైతన్యవంతం కాదని మనం ఎందుకంటున్నాం”) 5 పక్షివర్నంయొక్క విశిష్నన్వభావలేవి? అభ్యాస్యకియ మీ (పాంతంలో పతులు ఎప్పుడు వన్తున్నాయో ఎప్పుడు వెళ్ళిపోతున్నాయో కని పెట్టి ఆ తేదీలను నీ పుస్తకంలో నమోదుచెయ్యి, ర్‌ 62. పక్షుల ఉపయోగము, వాటి రక్షణ, ఉపయోగకర: ఉపయోగకరములై న యోగకరముల్లైన పిచ్చుకలను పట్టితినే చిన్నడేగలాంటి ఏవోకొన్ని చపప తప్ప పకులన్నీ కూడా మనిషికి ఉపకారమే చేస్తాయి ఆలా కీటకాలను భక్షించే వతులు (వానకోవెలలు. చిరతపకులు గోరువంకలు చిన్న పిట్టలు (టిట్‌ మౌనులు ఇతర పకుల్యూ అనంభ్యాముల్లైన కీటకాలను తింటాయి ఉదాహరణకు చిన్న టిట్‌ మౌన్‌ పిట్ట ఒక్కటే ఒక్క రోజులోనే అదెంత బరువుంటుందో 220

ళ్‌ | టం స యలను టా ఈ. ప కన త గర సగ / హన. న రీ 127వ పటం టిచ్‌ మౌసుపిట్టల (పయోజనం కుడి పళ్ళాంలో వున్న కీటకాలను ఒక ం టిచ్‌ మాసే 24 గంటలలో తింటుంది అంత ఒరువుతూగే. (కిములను తినేస్తుంది (127వ పటం). ఒక గోరువంకా దాని కుటుంబమూ కలిసి ఒక్క రోజులో 350 స్టైగా ఆకుపురుగులను కుమ్మరిపురుగులను నత్తలను తినేస్తాయి. కోకిల ఒక్కళు. ఒక్క గంటలో కడమ. పురుగులు ముట్టుకోని గొంగళీ పురుకులను 100 వరకూ తివేస్తుంది వాటి పీల్ళలను పెంచుతూన్న కాలంలో పతులు హానికరములగు కీటకాలను మరీ హెచ్చుగా నాశ నం చేస్తాయి. కేవలం కీటకాలను తిని జీవించే పములేకాకుండా గింజలను తిని జీవించే పకడులు సహితమూ ((నిస్టిన్‌ పములూ. బంగారపు సిచ్చుకలూ. పీచ్చుకలు మొదలై నవి వాటి పిల్హలకు ప్పురుగులను తీసుకొచ్చి పెడతాయి. త్వరత్వరా పెరిగే పక్షిసిల్లిలకు సమృర్శిగా తిండిపెట్టి పెంచడానికీ తల్ళి పక్కి తర్మడివకి రోజంతా ఆహారాన్ని తెస్తూ నే వుంటాయి. ఇవి ఎంత ఆహారాన్ని తెచ్చిపెట్టినా అవి తింటూనే వుంటాయి. చిరతపశ్నిని గురించి చేసిన ఆవేక్షణలనుబట్టి గూటిలో వున్న రొనిపిల్ణలకోపం అది 24 గంటలలోనూ రమారమీ 300 సార్గు ఆహారాన్ని తీసుకొచ్చిపెడుతుందని తెలిపింది లగ

దివసంచారం చే మాంసాహార పక్షులూ ర్యాతి సంచారం చేసే మాంసాపోర పములూ నహితము (గుడ్గగూబలు మొదల్సైనవి చుంచెలుక్షలనూ పొలము ఎలుకలనూ గోఫర్శమా ఆహారంకోసం చంవులూ తద్వారా మానవునికెంతో ఉపకారాన్ని చేస్తున్నాయి. ఒక సంవత్సరంతో ఒక టన్ను ధాన్యవుగింజలను ఎ్నె చుంచెలుకలు తినేస్తాయో అన్ని చుంచెఎుకలను ఒక సంవత్సరంలో ఒక్క గుడ్డ గూ బ నాశనం జొకుగందని లెక్కలవల్మ్య తెలుస్తూంది వత్తులు మనిషికి ఉపకారం. జేస్తాయి. వాటిని మనిషి కాపాడి పళ్ళ వకులను షోషించడమూ పా ణ వటట డూ. తోటలోకీ పాలార్మోకీ కూరగాయల మళ్ళ లోకీ రక్షకవన (శేణులలోకీ అవి వాటిని ఆకర్షించడమూ ణి ణ పాయం. వచ్చేట్టు వాటిని అకర్షి ంచాలి లు ర. శరత్కాలం ఆఖరు రోజుల్నోనూ సితకాలంలోనూ తోటల్నో వున్న చెట్లమీద చిన్న టిట్‌ మాను పిట్ట లు గుంప్పులుగుంక్కులుగా. వాలివుండడం మనం అండరం చూస్తూనే వుంటాం చెట్బమీద వాలి చెల్ల 18 గోడుగావున్న ఇ్నా చెక్కలతో. | 2౩ కాంఅమనా సై చేసిన కప గ్‌ | బో //ట్ర (రు /// స 13 (7) | | 13-- ₹//002 13 అడుగు [13 'సైకప్పుయొక్క తోపరిభాగం 117 13 17 శే ర్‌ పక్కగోడ స పక్కగోడ వెనుకవైపు త 7 గోడ ముందువైపు గోడ 128వ పటం. పక్షిగృహము దానిలో భాగములు

పట్టృల సందుర్మో జీవవమాధిరో వున్న కీటకాలు (సుద్దు ఎక్కడైనా వున్నాయేమో లని చెబ్బుకున్న (పతి కొమ్యనూ. రెమునూ జ్యాగత్తగా తనివీ చేస్తూంచాయి. మన తోటలను (శచ్చగా కాపాడే నమ్మకమైన బంట్ను టిచ్‌ నౌొసు పిట్టలు గీతకాలం (పవేశించి ఇక మంచుకురవడం ఆరంభమైయేసరికి చలికాలంలో మరీ అధికకిగా అవకరమ్హైయే. ఆహారం. దొరకడం వాటికి అసతే కష్టమైపోతుంది ఇయివంటి కష్ట నమయంలో మనం వాటిని ఆదుకొని వాటికి అవసరమైన ఆహారాన్ని మనమే ఇవ్వాలి శీతకొంంరో పక్షులను పరిరక్షించడానికి తోటల్నో అనేక మేతసాధనాలను సెలకొల్పుతారు ఇవి పాఠారణంగా చిన్న బల్నల్హాగు వుంటాయి ఈ బల్జలప్టైన జనుముగింజలనూ ఎండీపోయిన రొళ్బె పిసళ్ళనూ కొవ్వు తునకలమా వుంచుతారు వేసవికాలంరో. పక్షులను పొలాళల్ళోకి పళ్ళతోటర్మోకి వచ్చేటట్టు ఆకర్షించడం ఇంతకం కే ముఖ్య మయిన విషయం. దీనికోనమని అవి గూళ్ళుకట్టు కోవడానికి అనువుగా వున్న పరిసితులను మనం ఏర్పాటు చేయాల్సి వుంటుంది ఆరుచైటను గూళ్ళను పెళ్ళీ పక్షులకు దట్టమ్టైన పొదరిళ్ళు అవసరం మనతోటల చుట్టూ వుండే పచ్చని కంచెచెట్టు అందులోనూ ముఖ్యంగా దట్టమైన పొదరిళ్ళు ఉవయోగకరము లైన అనేక పకులను అకర్షించుతాయి. గూళ్ళుకట్టు కోడానికి అనువైన న్ఫృలాలుగా వుంటాయి. ఈ పొడలు మరుకుగా వృక్న స్పృలార్మో గూళ్ళను పెళ్ళే వకులను ఆకర్షించడానికి చెక్కలతో తయారు చేన పత్షిగ్భహాలను (128వ పటం) బెట్టకు వేంగట్టాలి మనం ఆకర్షింపదలచుకొన్న పకులనుబట్టి పక్షిసృహాల పరిమవూణమూ అకారమూ వుంటుంది రోడెంట్నను నాశనంచేసే మాంసాహార పతులను పాలాల్మోకీ కొత్తగా చెట్టను నాటిక అడవులలోకీ ఆకర్షించడానికి పాడుగ్నా వున్న బాజులను పాడాలి పక్షులు వాటిమీద వాలి వాటి ఎరను దూరంనుండి గమనించగలుఒతాయి జంతుశ్యాస్తాన్ని పరించడంవ్య్శు సంపాదించిన జ్ఞానాన్ని సోవియట్‌ బాలలు వినియోగించి ఉపయోగ కరములైన పక్షులను పరిరక్షించడంలోనూ వాటిని ఆకర్షించడంలోనూ ఉత్సాహంతో పాల్మొంటారు శేటాకి సోవియట్‌ దేశంలో సంచరించే పకులలో అనేక పతుల మాంసం తినడానికి శ్చ మము చాలా. రుచికరంగా వృుంటుంది పోతే వాటి మెత్తని ఈకలు కూడా చాలా పాలా ఉపయోగరంగా. వుండి. విలువకలిగి వుంటాయి. ఇట్టి పక్షులను తగినంత వంఖ్యలో వేటాడిశయెడల వాటిని వేటాడి తెచ్చే పమలు అంటారు (129వ పటం) సోవియట్‌ యూనియన్‌లోని వివిధ (పచేశాల్నో వివిధ రకాల పక్షులను వేటాడుతారు నలగ౦ప పులుగు ఎర గంవవులుగు అడవి కోడి మొదలైన పకులను అడవుల్మోనూ విల్ళోటార్మిగాన్‌ పక్షిని తుందా పదేశంరోనూ. రకరకాల పెద్పబాతులను పొట్టి బాతులను చెరువులు సరస్సులు నదులలోనూ వేటాడుతారు వతములయొక్క మాంసమేకాకుండా వాటి ఈకలు తూరికలు కూడా చాలా ఉపయోగవడుతాయి. వఐడర్‌. పక్షియొక్న తూరికలు అత్యంత మృదువుగానూ అతివెచ్చగాను వుంటాయి ఐడర్‌ ఉత్తర సము (దాల వొడ్డున సంచరించే ఒక జాతి గుండగికోడి ఈ పక్షి తూళికలను పోగుచేయడం ఈ (పాంతాల్ళో వి2ైతా

(7 ల మ్‌ ల్‌ గో (త ష్‌ ర. వ న్‌ మ టా. స క్‌ స్‌ు ళ్త టన? ర భోం భా యా. త గ టాం ో కో లం! సానా గ్‌ 5. మ. టన వాడి క య రయ సహ 6 టో. మా ను (0 క హన శా వృ ర. స సరాయ్నిేోడ టకు నటనా స్తై నరా కా మ న భాన్‌ క న చ చే్నకాకకకదా 12 త్ర రివ పటం వేబాితచ్చే పతులు 1-- వార పోలుగ 2 _ నల్ళి గంపపులుగు ఓటార్నిగా, అడవి పెద్ప్దబాతు 5 -- బూడీదవర్శం కౌజు 6 --ఐడర్‌ 7 - పొట్టి బాతు

ఒక (పర్యేకమ్లైన పరిశ్రమా. ఏర్పడింది ఈ పక్షులను వేగాడరు కాని వాటిహాళ్ళవిండా ఈ వములు తమ వెం్ళడుకంను పరుచుతాయి. ఈ వెం్టడుకంను మనుష్యులు పోసుచేస్తారు పక్షుంను. విశ్చృంఖలంగా వేటాడినండువల్ల అవి నశించిపోయే (వమౌదం సంభవించకుండా సోవి యట్‌ యూనియనురో (వత్యేకమ్ట్నైన చట్టాలు చేయబడ్డాయి. ఉదాహరణకు పతులు (గుడ్గుపెష్టే కాలంరోనూ పిళ్చలను సాకేకాలంరోనూ పతుల వేల నిషేధింపబడించి (పత్యేకంగా పడుల రక్షణ న్ఫృలాలుగా కేటాయించిన అడవులలో పకతులకు వేటాదడానికి అసలువీలులేదు వనరు కే వ్యవసాయానికి వకులు. ఏవిధంా ఉవయోగపడుతున్నాయి?” 2 పాలాల్మోకీ పళ్ళ తోటల్నోకీ పదములు వచ్చేందుకు వాటిని ఏవిధంగా ఆకర్షి, ంచాలి* 3 వేటాడివెచ్చే పకులలో ఏయే వకు లను అధిక సంఖ్యరో వేటాడురున్నాకు” 4 మ్మీపాంతాళ్ళో ఏవిధంగా ఐడల్‌ తూలికలు లభించు తున్నాయి” అధ్యాన్యకియలు 1మీ పారశాలతోటలరోమా మీ ఇంట్మోనూ పకులకు మేతవెయ్యడం ఏర్పాటు చేయండి. 2. పక్ష్యృహాలను తయారుచేసి నకాలంలో వాటిని నెలకొల్పి ఏవకులు వాటిలో నివాసాన్ని ఏర్పరచుకుంటన్నాయో రాసిపెట్టు ర్‌ 63. పెంపుడు కోళ్ళు, గునపనకోళ్ళు పొదలతోనూ. గుల్మినుంతోనూ ఆభేద్యములుగానున్న భారతదేశపు కారడవు పాక లలో గునపనకోళ్ళు (అఆడవికోళ్ళ్లు లేక భారతదేశవుకోళ్ళు (వ్మితవటం స[) సంచరిందతూంటాయి జీఎతవిధానంలోనూ రూవులోనూ గునవనకోళ్ళ పెంపుడు కోళ్ళను పోలి వుంటాయి. శిరస్ఫపైన జుట్టు చెఎమ్మెలు వుంటాయి పెట్టలకంట పుంజులు పెద్దవిగా వుంటాయి వాటి రంప కూడా తీక్షణంౌా వుండి ఎరువు పెంపుడు పుంజు రంగును పోలి వుంటుంది. కాళ్ళు బలంగా వుంటాయి. వేళ్ళకున్న గోళ్ళు మొద్చుగా వుంటాయి “సంపుడుకోళ్ళలాగే నునవనకోళ్ళు. కూడా. వాటి. ఆహారమైన. చెట్టవిత్తులకోసమూ కీటకాలకోనమూ వెతుక్కుంటూ నేలను కాలివేళ్ళతో గోకుతాయి గునవనకోళ్ళు. బాగా ఎగరలేవు వలయాకారంగా వున్న రెక్కలను అవి సాయం కాలంపూట చెల్బమీదకి కష్టంతో అవకరంగా ఎగరడానికి మా్యతమే ఉపయోగించుతాయి గునపవకోళ్ళ మాంసం రుచిగా వుంటుంది అవి (గుడ్డను కూడా బాగానే పెడతాయి వాటిని మనిషి మచ్చికచేసి పెంచడానికి ఇచే కారణం పెంవుడుకోళ్సు. ఉద్భవం కోళ్ళపెంపకం మొల్బుమొదట భారతదేశంలోనే (ప్రారంభమైంది. భారత రాలక... జేశంనుండి తరువాత ఇతర దేశాలకు కోళ్ళపెంపకం వ్యాపీంచింది కోళ్ళపెంపకం (పారంభమైన ఈ ఐదువేల సంవత్సరాలలోనూ మౌనవ్పుడు వాటిని చాలావరకు మార్చు చేశాడు. అడవిలో నివసించే వాటి పూర్వినులయెక్క లక్షణాలను కొన్నింటిని అవి ఇంకా కలిగి వున్నా 5-3 55 £2క్‌

మనిషికి అత్యంత అవనరమైన రెందు లక్షణలాలరో అనగా బరువులోనూ అవి పెళ్ళే (గుడ్మ సంఖ్యరోనూ "పెంవుడుకోళ్ళ వాటి పూర్వీకులనుండి చాలా భేదించుతున్నాయి గునుపనకోళ్ళు పరిమాణంతో చిన్నవి అవ 600-800 గాములే తూగుతాయి. ఇండుకు భిన్నంగా ెంపుడుకోళ్ళు 2 మొదయ 5 కిర్మోగా ములవరకూ తూగుతాయి. గునుషనకోళ్ళు సంవత్సరంలో 9-12 (గుడ్మను పెడురూండగా పంపుడుకోడి సంవత్సరంలో అంతకంటె. బాగా పెద్ద (గుడ్డను 300 వరకూ అనగా 30 రెబ్యకుపైగా “పెడుతుంది ఈకల రంగు జట్టుయొక్క రూషము మొదలైన మరికొన్ని అంత (పథానములుకాని అక్షరాలు కూడా వివిధ రకాల 'పెంవుడుకోళ్ళలో వివిధ రకాలుగా మౌర్పుచెందాయి

అన్నిటికంళ హెచ్చుపరిమాణంగల కోళ్ళనూ అన్నిటికంటె వాచ్చుసంఖ్య (గుడ్డును పెట్టిన కోళ్ళనూ వరణంచేసి (పజననానికి ఉపయోగించడమూ _ సరియ్హైన ఆహారిన్నిచ్చి సంరక్షణచేయడమూ ఫరితంగానే తూనిక అధికంకావడమూ (గుడ్గసంఖ్య 'హెచ్చడమూ సంభవించాయి మనిషి (వభావంవల్ళి ఈ లక్షణాలు ఒక తరంనుండి ఒక తరానికి అనువంశికంగా సంకమించాయి

కోళ జాతులు కొలానుగతంగా కోళ్ళలో అనేక జాతులు అభివృద్ది చేయబడ్డాయి (విత పా పటం ౫ ). వీటిలో కొన్ని చాల్యాగుడ్శను పెడతాయి ఇఏ అధికసంఖ్యలో

(గుడ్డనుపెట్ళే జాతులు ఇతర జాతులు ఇంతకంళె తక్కువ (గుడ్డనే పెట్టినా పెద్ద పరిమాణంగలన్నై చాలా మాంసాన్ని ఇస్తాయి ఇవి సాధారణ (పయోజన జాతులు

సోవియట్‌ దేశంలో అధికసంఖ్యలో (గుద్దు పెళ్ళే జాతులలో సర్వవ్యాపితంగా. వున్నది రష్యను తెలుపు జాతి ఈ జాతి పెట్టలు సాపేక్షంగా చిన్నవిగానే వుండి (సుమారు 2 కిర్మోగాములు తూగుతాయి. సంవత్సరంలో 200 (గుడ్గవరకూ పెడతాయి ఈ జాతిలో (వత్యేకంగా బహుమతులను పొందినవి 320 (గుడ్మవరకూ కూడా పెడతాయి

రమ్యను. తెలుపు జాతి సోవియట్‌ (పభుత్వ త్షేతాలలోనూ సమిష్టి వ్ష్యేతాలలోనూ లెగ్‌ హారన్ష నుండి (వజననం చేయబడ్డాయి లెక్‌హారన్మకం'పె ఇవి పెద్దవి ఇక్కడి కొత్త శీతోప్న స్పితికి లెక్‌హారన్స కంటి బాగా అనుకూలించుతున్నాయి

సాధారణ (పయోజన జాతులలో యూర్చావ్‌ కోళ్ళలను మనం పేర్కొనవచ్చు ఈ జాతిపుంజులు బిగ్గరగా కూతకూయడం కారణంగా ఈ జాతిని పెద్దగా౦ తు జాతి అని కూడా ఒకపేరుంది అక్టోబరు మహావిష్టవంపూర్వం ఒరేల్‌ (పాంతపు రైతులు ఈ జాతిని అభివృది చేశారు. పెట్టలు 4 కిలోోగాములు బరువుంటాయి. ఇది చాలా బరువవే. చెప్పాలి దీనికితోడు సంవత్సరంలో 200 పెద్ద (గుద్ము పెడతాయి యూర్మ్శొావ్‌ కోళ్ళు మంచి బలంగా వుండి చలికాలాన్ని బాగా తట్టుకుంటాయి

ఇటీవల వరణంచేయబడిన సాధారణ (వయోజన జాతులలో పెర్వామ్టైస్కయ నీజ్నెదేవిత్సకయ "ెట్టలయొక్క గణనీయముల్లైన. లక్షణాలను మనం పేర్కొనవచ్చు

(చత్యేకంగా నాణ్యమైన మాంనవు జాతులు కొన్ని వున్నాయి పరిమాణంలో అతి పెద్దవిగా వుండి వాటి మాంసం అతిరుచికరంగా వుంటుంది అయితే ఇవి చాలా తక్కువ (గుడ్డను పెడతాయి ఈ "పట్టలను సోవియట్‌ యూనియన్‌లో అతి అరుదుగా "పెంచుతున్నారు

226

వశ్షలు. కే గునవనకోళ్ళకూ. పెంపుడుకోళ్ళకూ. వున్న సామాన్యలక్షణాలేమిటి?. 2 పెంపుడు పరిన్పితులలో భారతచేశప్పు అడవికోడి ఎలా మారిపోయింది” 3 ఎట్టి పరిస్పైతుల (పభావంవల్స పెంపుడు కోళ్ళరో మౌర్పులు సంభవించాయి” 4 సోవియన్‌ యూనియరక్‌లో వున్న పెంపుడుకోళ్ళ జాతులలో అత్యుత్తమ జాఈలేవి2

అభ్యాస్యకియ మీ '(పాంచాలరో ఏయే. జాతుల కోళ్ళను "పెంచుతున్నారో వెలుసుకో ఈ జాతుల యొక్క అర్జిక లక్షణాలను వివరించు

ర్‌ 64. కోళ్ళ సంరక్షణ, పోషణ. వెచ్చానూ నీడగానూ వుండే. భారతచేశవు అడవులలో సంచరించిన అడవి

సంరక్షణ

లాలా కోళ్ళు సంతతే నేటి పెంప్పుడుకోళ్ళుగనుక ఇవి చరికీ వేడికీ కూడా తట్టుకోలేవు తాప్యకమంగనుక. 10 సెంటి. గేడుకు తగ్గి నమెడల వాటిజుట్బ చలికి రాలిపోతుంది వేసవికాలంలో అవి వుండే చోట నీడలేనియెడల కోళ్ళు (గుద్దుపెట్టిడం మానివేస్తాయి. కోళ్ళ శరీరంలో త్హైల్యగంధి బాగా లభివృద్ని చెందకపోవడంచేత. చమురును అని ఈకలకు పూసుకోలేవు ఈ కారణంగా వర్షవు చినుకు వాటిమీద పడగానే అవి తడిఏపోడాయి

చలికాలంలో చలినుండీ వేసవికాలంలో ఎండనుండీ రక్షణా ర్యాతిపూట వాటికి వనతీ కఠిగేందుకు (గుడ్మను. పెట్టడానికి ఉత్తరచేశార్నో. వాటికి (పత్యేకమైన కోళ్ళగృహాలు ఏర్పాటుచేస్తారు కోళ్ళ గృవోలు వెచ్చానూ తేరికగానూ వెల్టడిగానూ. పొడిగానూ వుండి కోళ్ళు మసలడానికి వాటిరో చాలినంత నృలంవుండారి

కోళ్ళగృవోలు వెచ్చగా వుండేందుకు వాటి గోడలు మందంగా పెట్టి నేలా కప్పూ వెచ్చదనాన్ని బయటకు పోనివ్వని వస్తువులతో నిర్మించుతారు. కోళ్ళగృహాల పైకప్పులు రెందు మీటర్లకు మించివుండ కూడదు. శీతకాలంలో కోళ్ళగృహం తాప్టకమం 0 కంటె ఎప్పుదూ తగ్గకూడదు కోళ్ళగ్భృహంలోనికి వెర్పురు. వచ్చేందుకు కిటికీలుంచుతారు.. ఆధునిక పద్దతులలో నడుపబడుతూన్న శ్షేతాల్నో కోళ్ళ గృహాల్నో విద్యుచ్చక్తి కూడా అమర్చి వుంటుంది చరికాలంలో (పొద్దున్నా సాయంకాలమూ అదనంగా దీపాలను వెలిగించితే కోళ్ళు అధికంగా (గుడ్ముపెడతాయి. కోళ్ళగృహంలో పరిశ్యుభమైన గాలి ఎల్బప్పుడూ (నవహించుతూ వుండేందుకు పంకాలు పెడతారు. కోళ్ళగృహాలు పొడిగా వుండడానికి పీట్‌గానీ ఎండుక వవుగావీ.. వేంమీద పరచివుంచుతారు. మూడేసి పిట్టలకు 1 చదరపు మీటరు నేల ఆవరణ వుండే టట్టు లెక్కకట్టి కోళ్ళగ్భహాల కొల్తలను నిర్శయించి కడతారు ఈ ఏర్పాట్టు అన్నీ వున్న కోళ్ళగన్భహాలలో "ప్క్టైలను వుంచితే వేసవి కాలంలోనూ శీతకాలంలోనూ కూడా అవి (గుడ్గుపెడతాయి

అడవికోళ్ళ పూర్వికులు ర్యాతిళ్ళు చెట్లమీద వాలేవి ఈ హేతువును కోళ్ళగృహాల్నో దండెములు ఏర్పాటుచెయ్యాలి కోళ్ళు అట్బే ఎత్తుకు ఎగరలేవు కాబట్టి దండెములు నేలనుండి 70-90 సెంటి

కీ 227

మిటర్నకంె ఎత్తున వుండకూడదు 5-10 సెంటిమీటర్ను వెడల్పుగా దీర్చచతుర్యసంగా వున్న చెక్క అకు సై అంచులను గుండంగా చెక్కి కోళ్ళు వాటిమీద వాలి కూర్చునేందుకు సదుపాయంగా వుండే టట్టు దందెములను అమర్చుతారు దండెముఇన్ని ఒకే ఎత్తున వున్నయెడల ఒకదానిమీద ఒకటి రె్బైలు పోసుకోకుండా శ్యుభంగా వుంటాయి. కోళ్ళ గృహంలో నేంప్పైన (పత్యేకం బల్మిచెక్టలను పరిచిక్పంచుతే వాటిమీద రెబ్బలు పడిన తరువాత రెట్టలను పోగుచేసి తీసేసి నేలకు శుభం వుంచడానికి వీలుగా వం టుంది

(గుడ్డు పెట్టడానికి ఎండుకసవు పరచిన సెళ్ళైలను తయారుచేసే వాటిని గూళ్ళు గా ఉపయో గించుతారు.. (పతిపెట్టా ఎన్ని (గుడ్సను పెడుతుందో తెలుసుకొని రికార్డుచేసే వ్యేతాల్నో (పత్యేక తరహా తనిఖీ ఛూళ్ళను ఏర్పాటుచెయ్యాలి తనిఖీ గూళ్ళకున్న ముండుోవక్కకు తలువు ఒకటి వుం టుంది తయపు పై రెక్క (కించరేక సా రెండు రెక్సలుంటాయి గూడుళోపలకు పెట్టి వెళ్ళ, గానే తలువు మూసుకుంటుంది. బయంనుండి మనిషివచ్చి తలుపు తెరచేంతవరకు గూటిలోనుండి "పెట్ట బయంకు రాలేక గూదులోనే వుండిపోతుంది

"పెట్టలు ఆహారం లినేందుకూ నీళ్ళు తాగేందుకూ. కోళ్ళగృహార్నో (పల్యేకమ్టైన ఆహారవు తానబ్బెలూ నీళ్ళతా బ్బలూ వుంటాయి. ఆహారపతాట్బైలు పొడుగ్గానూ సన్నం”ానూ వుంటాయి "పెట్టలు తొట్బైల్ళో కాళ్ళుపెట్టకుండా తొళ్బెలపైైన వాలకుండా వృండేందుకు తొళ్ళులర గ్నిరున తిరిగే గుర్యడని కన్నీలుంటాయి. వీళ్ళ తొళ్ళెలుబదులు ముక్కాలిపీటలప్టైన నీటితో వున్న పళ్ళేలము వృుంచుతే సరిపోతుంది. స్వయంచలితమ్మైన వీళ్ళతా బాలను కూడా వాడవచ్చు వీళ్ళ చిప్పలో నీళ్ళతో వున్న గిన్నె ఒకటి బోర్జించివుంటుంది. అడ%ు చిప్పలో వున్న నీళ్ళను పెట్టలు శాగివేసిన తరువాత నీళ్ళు వాటంతట అవే స్టైగిన్నెరోనుండి చిప్పలోకి (సఫవహించులాయి. ఈ పరికరాంన్నీగాక కోళ్ళగృహాలలో ఒక్క పె ళ్చైలో బూడిద ఇసుక కరిపీ వుంచాలి బూడిదరోనూ ఇసుకలోనూ సెట్టలు పారలితే వాటికి పట్టిన చీడవురుులు వదలిపోతాయి

కోళ్ళకు. జబ్బులు తెశుళ్ళు రాకుండా నిరోధించేందుకు కోళ్ళ గృవోన్ని రోజూ శ్యుభంచేసి.. గాలి పారించాలి రెట్టలను తుడిచేసి నిళ్ళ తొాళ్టైలనూ ఆహారపు తొళ్ళలనూ రోజూ వేడినీళ్ళతో కడగాలి కోళ్ళగృవో అనూ వాటితోవున్న పరికరాలనూ ,(కీమినాశక (దావణాలతో ఒక నిర్జీతమైన వరుస్యకమంలో తరుచు కడిగి గృహాలకు నున్నంచో వెళ్ళ వేస్తూండాలి కోళ్ళగృహాల్నో నేలమీద వరచిన పీట్‌నూ విండుకసవునూ వారు పదిరోజులకు ఒకసారి తీసివేసి కొత్త పీటూ ఎండుకసవూ. పరచాలి

మనుష్యులు కోళ్ళసృహంలోకి (వవేశించేముందు వాళ్ళజోళ్ళకున్న మట్టిన్ని వదలించుకోవడానికి ద్వారంముందు ఇనుపరేకులు నేలలో పాతివుంచుతారు కోళ్ళ గ్సాల్మో నుండి మనుష్యులు లోపలికి. వచ్చే ముందు. కోళ్ళజబ్బిలకు కారణముల్లైన సూక్ష్యజీవుఎన్న మట్టి మనుష్యుల కాలిజోళ్ళుకు అంటుకొని లోపలికి రవానాకాకుండా వుండేందుకు (కిమినాశక (దవంతో బాగా తడిసి వున్న ఫెట్ట్బ లేక రంపం పొట్టు ఒక రేకుతల్బలో గుమ్మంముందకి చాపలాు జోళ్ళుతుడుచుకోడానికి వుంచుతారు

ెట్టృలకు సంరక్షణచేసే సిబ్బంది శ్యుభంగా వున్న అంగిలు వేసుకొని పనిచేస్తారు

228

కోళ్ల గృహాల్లో నుండి పెట్టలు ఆరుబయటకు వచ్చేందుకు కోళ్ళగృహాలకు అనుబంధంగా వెల్ణడిగా [్‌! న! ళు ! వున్న దొడ్డు వుంటాయి. ఈ దొడ్మలో గడ్నిని మొరిపించి (వత్యేకమ్టైన నీడనృలాలు ఏర్పాటుచేయ బడి వుంటాయి. చలికాలంలో సెల్టులు అరుల్లైటకి వచ్చి మసలడానికి వీలుగా వుండేందుకు నేలమీద పడిన మంచును తుడిచేసి శుుభంగా వుంచుతారు పొలాల్కో వంటకోతలు ఖార్తి అయిపోయిన తరువాత పాలార్నో. రాలిపోయిన గింజలను సెట్టలు ఏరుకొని తిశేందుకని ఒక చోటనుండి ఒక చోటకు తరలించి తీసుకువెళ్ళడానికి వీలయే. (పత్యేకమ్టైన (వచూణపు కోళ్ళగ్భహాలను తయారుచేన.. వాట్ళలో కోళ్ళను వుంచి కోళ్ళను పాలాల్మోకి తీమకెళ్ళుతారు అడవి కోళలాే సపెంపుడుకోళ్త్ళకు కూడా రకరకాల ఆహారం అవసరం ఆహారం ల ణి ఆ ధాన్యపు గింజలు -ఓట్పు మొక్కజొన్న గింజలు జొన్నఎ ధాన్యపు మరలలో నుండి వచ్చిన చిట్టు మూకలు - ఇవీ వాటికి ముఖ్యమైన ఆహారం కాని కోళ్ళకు ఇవొక్టటు “పెడితే సరిపోదు తగుమ్యాళతంగా మాంసాహారం కూడా వాటికి చాలా అవసరం మామూలుగా ఇళ్ళల్మో పెంచేకోళ్ళు అవి దొర్మ, లో మనులుతూన్నప్పుడు శీఎకాలనూ వానపాములనూ వేసవికాలంలో. 'నేంలో ఏరుకొవి తింటూంటాయి. పెద్వపెక్ట కొళ్ళపెంవకం కృేతాల్మో కసాయికడేలాంనుండి పారవేసిన (పేసులను మౌంసాన్నీ కపాయికమేలాలు. (పత్యేకంగా తయారువేసే రక్తము మాంనము. విముకలు. చేషలు కఠిసిన పొడిన తోనుకొచ్చి పెట్టలకు పెడతారు. నానపాములను నత్తలన ఆకిచిప్పలను కుమ్మరిప్పురుకులను కూడా మేతగా పెళ్ళవచ్చు న వాటికి అవసరముల్లైన విటమిను ఆహారం లభించేందుకుగాను రసాలను కలిగిన మేత (కారట్సు చక్కెర గడ్డలు) పచ్చ మేత (పచ్చగడ్మి మొక్క పెడుతూన్న బార్మీ ఓట్పు గింజలు) కోళ్ళకు పడుతూంటారు... శీతకాలంరో. విటమిను మేతకోనం దూలగొండి క్నోవరు ఆళల్ఫాల్భా రొట్ట! లతో తయారుచేసిన విటమిను కసవును జ్యాగత్త పెడుతారు (గుడ్చుయొక్క గుళ్ళపదార్భం శరీరంతో ఏర్పడడానికి కోళ్ళకు ఖనిజ పదార్హాలు అవసరం ఇందుకుగాను సుద్దగుండను నత్త ఆలిచిప్ప గుల లపాడిని ఎముకంపొడిని పెట్లలకు పెడతారు క్‌ొది భై ళు గా. పరిమాణంలో ఉప్పు కూడా కోళ్ళకు అవసరమే ఈ ఖఇనిజపదార్జాలతో గులకరాళ్ళనూ. ఇసుకనూ కలిపి (పత్యేకమ్నైన ఆహారపు తొళ్చి ల్నో వుంచి మేతవేస్తారు. గులకరాళ్ళూ ఇనసుకా కోళ్ళు లినడంవల్హ్ఞ ఇవి వాటే జీర్మ మండలంలోకి (సవేశించి జీర్మమండ లంయొక్క రాతిసంచిలోకి. వెళ్ళి అక్కడ అహారాన్ని తిరగరిరాళ తో విసరినట్లు, నమలడానికి ఉపయోగ ళా ర! వడతాయి "ెద్షసపెట్టలకు హెచ్చు ఆహారం అవసరం లేనియెడల అవి జీణించినోతాయి.. వాటి శరీరాల్మో (గుడ్డు ఏర్పడి (గుడ్డు అభివృది పొందడానికి కూడా ఆహారం అవసరమే వయకమృ తూనిక (గుడ్డను పెళ్ళే సామర్శ్యము. వీటినన్నిటికీ అనుసణ్యంగా ఒక్కొక్క పెట్టకు పెచ్చివలసిన ఆహార 2209

పరిమాణాన్ని కోళ్ళ పెంపకం నిపుణులు లెక్కలుకళ్చి నిర్ణరించారు రోజుకు ఇవ్వవలసిన ఆహారం రెండు తడవలుగాగాని మూడు తడవలుగాగాని విర్టీతమయిన సమయానికే ఇస్తారు

యుక్త్కమ్టైన సంరక్షణా హేతుబడద్బమ్హైన పోషణా అతిముఖ్యమైన విషయాలు నర్పైన సంరక్షణ తగిన ఆహారము లేకపోతే (గుడ్డనుపెళ్ళే ఎంత (వశస్తృవ్యాన కొడి అయినప్పటికీ సరా (గుద్దుపెట్టడు

(పశ్ళలు 1 కోళ్ళ్టయొక్క అవసరాలను తిర్చేందుక్సై. కోళ్ళగృహాంకు ఏయే. లక్షణాలుండాలి) 2 కోళ్ళయొక్క అవసరాలను లీర్చడానికి కోళ్ళగ్భృహాలలో ఏయే పరికారలుండాలి” 3 కోళ్ళకు ఎటువంటి ఆహారం అవసరం” 4. యుక్తమైన రక్మణయొక్క _ హేతుబర్శమ్హైన అఆహారంయొక్స (ప్రాముఖ్యత ఎందులో వుంది”

అభ్యాష్యకియ కోళ్ళపెంపకం త్షోతా న్నాకదానిని సందర్శించి కోళ్ళపెంవకానికి అవసరవ్వైన పరికరాలను గురించీ కోళ్ళ సంరక్షణ గురించీ తెలుసుకో

$ 65, ెద్దబాతులూ పొట్టిబాతులూ, సీమకోళ్ళూ.

వ గడ్డిపాలాల్నోనూ పచ్చిక బయళ్ళలోనూ వేసవికాలంనుండి శరత్కాలంవరకూ

పెద్పబాతులు లు లు ణం

పనా పచ్చికలో. నేలను. పొడుచుకుంటూ తింటూ మసలుతూంటాయి. కాఒల్బే పెద్దబాతుల పెంపకం అత్యంత లాభకరవ్చైన వ్యాపారం ఈ కాలాల్లో వాటికి అదనంగా మరేమి

|! జాల | న దొ మా "చమ న వ్‌ ఎ (గ్‌ న్‌ ప నిక ౮. కం. వాడ హయ్‌, యయా ణల సస ళా యు టమ. లో (క నాభ స వాం 130వ పటం హొల్మాగోర్‌స్క్‌ జాతి పెద్పబాతులు

అహారం ఇవ్వనవసరం లేదు శరత్కాలంరో పంటకోతలు పూర్తి అయిన తరువాత పొలాల్మో గింజలను ఏరు కొని తినడానికి వాటిని మళ్ళీ పాలార్మోకి వదిలేయవచ్చు బూడిదరంగు ఆడవి పెద్ద బాతుయొక్క సంతతే పెంపుడు పెద్దబొాతులు ఈ సంతరిరి మనిషి చాలావరకూ మార్చుచేశాదు. అడవి "పెద్దబాతులకంటె పెంపుడు పెద్ద బాతులు పరిమాణంలో చాలా పెదవి కొవ్వు కూడా హెచ్చుగా వుంటుంది “పెంపుడు పెద్దబాతు ఇంచుమించుగా ఎగరలేదనే చెప్పాలి ఆహారాశ్వేషణ అవసరం శేకుండానే మనిషినుండి తయాకర్హైన ఆహారం లభించు తూండడంచేత వలనపోవడమనే నహజజ్నానాన్ని అవి పూర్తిగా కోల్పోయాయి సోవియట్‌ దేశంతో పొల్మొగోర్‌ స్క్‌ జాతి పెద్దబాతు చాలా (పసిద్ది కెక్టింది (130వ ళు య ఆ పటం ఈ జాతి పకులు తెగా వుండి ముకు (క్రింద చిశ్నసంచిలాగు వుంటుంది టల ళ్‌ పాటి బాతులు పెంపుడు పొట్టిబాతులు కమేల్ళర్ను పొట్టిబాతు సంతతివి మేల్చర్ను లపల. యొక్క పోరికలు.. పొట్టి బాతులలో చాలావరకూ కనబడుతూన్నా భేదాలు కూడా వున్నాయి కోళ్ళలోనూ "పెద్ద బొతులలోనూ తన అవసరాలకు అనుగుణ్యంగా మనిషి ఎటువంటి మార్పులను రీనుకానివచ్చాడో పొట్టి బాతలరోనూ అట్టి మార్చులనే తీసుకొచ్చాడు అడవి పొట్టీబాతుల కంటె పెంపుడు పొట్టిబాతులు పరిమాణంలో పెర్ట వ్ల శరీరనిర్మాణంలో వచ్చు కొవ్వువును కరిగినవీ వలసపోయే సహజిజ్నానాన్ని లవి పూర్తిగా కోల్పోయాయి (గుడ్చ్డుపెళ్ళే సామర్శ్యం వాటిలో బాగా అభి వృడ్శి అయింది పొట్టిబాతుర్నో (వశస్తృమ్టైన జాతులు చ్చైనానుండి తీసుకొచ్చిన పెకింగు పొట్టిబాతు (131వ ళా వాల్‌ మూ మా ళు వటం) మాస్కో తెలుపు జాతులు ఈ జాతులకు చెందిన వక్షిపిల్లలు అతిత్వరగా ఎదిగి రెండు నెలల వయస్సుకే 2 కిర్కోగాములవరకూ. బరువును కలిగి వుంటాయి పాటి బాతు నీటిలో సంచరించే పక్షి ఎలా ర! త్‌ న అందుచేత దీనిని నదులు చెరువుల సమీ తృట్టణాోతాావె పంరో.. పెంచుతారు. చెరువు వీటిపైన న ల హాం తేలుతూ నీటి అడుశుకు నూర్యరశ్మిని చార యాల క నివరుండా పెరుగ న్న హయాం వ్వకుండా పెరుుుతూన్న పాచి మొదల్సైన కో మాడ జ చ 9 మొక్కలను తింటూంటుంది పొట్టిబాతు చాడ యా “లే గ్గ ౮. టి రః మయా” సా (ఇరా / స్త వీటిలో అవి విసర్జించే రెట్టలు వీటి అడుగకు మ కా? ౮ ట్‌ ౪/౧ క్‌ లం. సం డ్ర్‌ దిగ వీటి అడుగనున్న మట్టిని సారవంతంగా _ఇన్హ్య/.. కో దస లం శేయడ ళ్‌ నే చిశాచి క, (ఫ్‌ జడ క యు సడ ఫ్‌ ఖం భభ గ షనులూ వీటికీటకాటూ నీటిలో సమృర్శిగా బాలో మ (సాసర్‌ ర? మే. క్ష కాసా "పెరిగి చెరువులలో వున్న చేవలసంపద వృద్ది అ అవుతుంది. ఇందుచేత పొట్టిబాతుల 131వ పటం సెకించుజాతి పొట్టిబాతులు

ను... యము (చ క్ట భన గ్‌ మోటా పటి వ ప్రచు దము పాటు టయలిన్‌ చ! [డడ ల మీ చు క్‌ గళ్‌ బోటం ము గ చచ భయమే సం రు యప టు ను క్‌ ట్ర గ. తయా శా క్‌! సీనే జు 132వ వటం స్తా్యవొపాల్‌ కంచురంకు నీమకోళ్ళు "పెంపకంతో సహా చేపల పెంపకం కూడా సాగించుతే చాలా లాభకరంగా వుంటుంది. పొట్టిబాతులు మసిలే చేపలచెరువుల్నో బేడిసమీనులు బాగా అభివృద్ది చెందుతాయి ళ్‌ ఎ. అ సీమ కోళ్ళు సీమకోడి మాంసము రసాన్ని కలిగి రుచికరంగా వుండి తెల్టని రంసుకలిగి లాలా చాలా సున్నితంగా వుంటుందికాబట్టి సీమకోళ్ళకి మంచి. విలువుంది. కోళ్ళ ల్భాగే వీటికి కూడా బలమ్హైన కాళ్ళ పొట్టి రెక్కలూ వున్నాయి శిరస్సుస్టైనా కొంతభాగం కంరంపైనా ఈకలు లేకుండా వుండ అక్కడి చర్మం కాయలకాయ లుగా వుంటుంది ముక్కుమీద మాంసం పెరిగివుంటుంది ఆడవకుల్మోకంచెి మగవకుర్నో ఈ మాంసం మరీ 'పొచ్చుగా 'పెరిగివుంటుంది. పక్షి ఉదేకళ్టిలిలో వున్నప్పుడు ఈ మాంసమలోనూ చర్మములోనూ రక్తం విశేషంగా |పవహించి ఎ్యరగా అయిపోతుంది ఉత్తర అమెరికాలో దక్షిణభాగంలో ఇప్పటికీ జీవించివున్న అడవివకుల నంతరివే సెంవుడు సీమ కోళ్ళు అమెరికా ఆవిష్కరింపబడిన తరువాత యూరపీయనుల ఈ పతులను యూరవ్వఖండానికి తీకు కొచ్చారు ఉవ్నదేశాలలో నివసించిన వతులనుండి సీమకోళ్ళు ఉద్భవించాయన్న విషయమా. ఇటివలనే ఇవి యూరపుఖండానికి తీసుకొని రాబడినవన్న విషయమూ వాటి శరీరనిర్మాణంలో (వస్ఫుంఎమవుతూంది విల్ళనీమకోళ్ళు చలికీ చెమ్మకీ తట్టుకోలేక వాటికి వెంటనే పడిశంపడుతుంది సోవియట్‌ దేశంలో స్టానిక శీతోష్ట స్పితి పరిస్పితులకు బాగా అలవాటుపడిన "పెద్ద పరిమాణాన్ని కలిగిన స్హా్యవొపాల్‌ కంచు. జాతి నీమకోళ్ళను (మగపకులు 12 కిల్మోగాములవరకూ తూగుతాయి) అభివృద్ధిచేశారు. (132వ పటం) 232

(వశ్నలు షే మనిషి (పభావంవల్న పెద్దబాతులరో ఎట్టి మార్పులు సంభవించాయి” 2 పెద్ద బాళుల పెంపకమూ పొట్టిబాతుల ెంపకమూ ఎందుచేత లాభకరంగా వుంటూంది” 3 సోవియట్‌ దేశంలో ఏ జాతి సీమకోడిని (వజననంచేసి అభివృర్శిచేశౌారు? ఈ జాతియొక్ట (పయోఎనాలేమిటి)

అభ్యాస్యకియ మీ (ప్రాంతంలో స్టానికంగా ఏయే. బాతుల పెద్వ్దబాతులనూ పొట్టి బాత.లనూ నీమకోళ్ళనూ. పెంచుతున్నారు” ఏయే. లక్షణాలుండడంవల్స ఈ జాతులు విలువగలవని ఎంచఒదుతున్నాయి?

$ 66. కుక్కుటముల పెంపకం, జ్య జ్‌ కీ, జ కె, ఇక్‌క్యు జేషను పక్షులు వాటి (గుడ్డమీద కూచున్నప్పుడు వాటి (గుడలలో వున్న పిండం రాలా అభివృద్పికావడానికి అవసరముల్సైన పరిస్పితులన్నీ _నెలకొల్పబదుతున్నాయి (గుడ్మమీద పక్షి కూచుని వాట్సును పాదిగినవ్పుడు. దాని శరీర ఉష్ట్యంవల్స (గుడ్డను వేడిచేస్తుంది. పక్షి తన (గుడ్డను ఉండుండి ఇటుండి అటువైపుకు తిరగవేచ్తా వేడెక్కిన వాటిని మధ్యనుండి అంచులకు మార్చి అంచులనున్న వాటిని మధ్యకు తెన్తూంతుంటుంది. ఇలాగ చెయ్యడంవల్న (గుడ్డు అన్నీ ఒకే విధంగా వేడెక్కుతాయి. పక్షీ పొదుగుతూన్నప్పుడు. దాన్మికిందనున్న గారి చెమ్మగా వుండడంవల్న (గుడ్డు వెచ్చగిరినప్పటికీ ఆరిపోవు పక్షి మేత తినడానికి (గుడసైైనుండి తరుచు లేస్తూంటుంది కాఒట్టే (గుద్దకు కొత్తగారి తగుల్హావే వుంటుంది

ఈ పరిన్ని తులన్నీ -- వెచ్చడవము. తగినంత చెమ్మ (గుడ్డను ఇటించటు మార్చడమూ కొత్త గారి (గుడ్గప్టై పారడమూ -- ఇన్‌క్యుబేటర్హు అనే (పల్యేకమైన (గుడ్డను పొదిగించే సాధవాల్ళో నెలకొల్బబడుతున్నాయి

అవేకవేల పంవత్పరాల్యకిందకే. కృతిమ. పొదుగు విధానం ఈజిప్పు చైనాదేశాలవాళ్ళు ఎరు నుదురు. కృతిమ పొదుగు విధానాన్ని ఇటీవల పందొమ్మిదవ శతాబ్నినుండే యూరపవ్పులో ఉపయోగంలోకి వచ్చింది. మధ్యయుగంలో కేతలిక్క్సు చర్చియొక్క అధికార్యపాబల్యంవల్స విజ్ఞానశౌస్త్ర పురోగమానికి అడ్మంకులు ఏర్పడ్డాయి ఆ రోజుల్లో ఇటరీదేశపు శాస్త్రవేత్త ఒకడు ఇన్‌క్యుబేటరును ఆవిష్కరించడం ఫలితంగా అతనికి (పాణాన్ని తీపేటంత పని జరిగింది చర్చీ స్టాపించిన ఇప్క్విజిషన్‌ వ్యాయస్మానం అతనిచే తయారుచేయబడిన సాధనాన్ని తగలదెళ్ళేసింది

రష్యాదేశంలో అక్టోబరు మహావిష్ణవం వచ్చినతరువాతనే ఇన్‌క్యుబేషను విధానం అభివృద్ని లోకి తీసుకొవిరాబడింది. వేడు సోవియట్‌ యూనియనులో అనేకరకాల ఇన్‌క్యుబేటర్ను వాడుకలో వున్నాయి

"పెద్దపెద్ద కుక్కుటముల “పెంపకం శ్యేతాలలో కొన్నివేల సంఖ్యలో (గుడ్డను ఒక్కసారే పొదిగించ గలిగే పెద్ద ఇన్‌క్యుబేటరు. శాలలు పనిచేస్తున్నాయి. పిండములు అభివృద్దికావడానికి అవనరవ్వెన తాప (కమానికి ఇన్‌క్యుబేటరులో. వుండే. గాలి వేడిచేయబడుళుంది ఇర్‌క్యుచేటరు గోడలకు అనేక లరలుం టాయి ఈ అరలలో (గుడ్డను ఉంచుతారు. నిరిషృమైన తాప్యకమాన్నీ చెమ్మునూ స్పిరంగా వుంచ

23

డమూ. (గుడ్డను ఇంటుంచటు తిరగవెయ్యడమూ ఈ పనులన్నీ న్వయంచలితంగానే అవగా. స్వయం (కియా పాధనాలవల నే జరుపబడుతాయి ఒక్క కోడిపిల్లలను పొదిగించడానికేకాకుండా పొట్టిబాతు. పిల్ళలనూ పెద్దబాతు పిల్లలనూ ఎమ కోడిపిల్ళలనూ. పొదిగించడానికి కూడా ఇన్‌క్యుబేఎర్జను వాడుకచేస్తున్నారు క్రోడిపిల్సలను ఇన్‌క్యుబేఎరులో. పొదిగిన కోడిపిళ్ళాలకు మంచి సంరక్షణ జరగాలి (వక్క న. సిద్పంగా పొదిగినప్పుదు కోడిపిల్ట్ళలకు ఏ పరిస్పితులు లభ్యమవుతాయో అవ్నీ ఆ వీటికి కూడొ అభ్యంకావాలి మొట్ట మొడట వాటికి వెచ్చదనం అవసరం పెద్దపెద్ద కుక్కుటముల పెంపకం త్షోతాలలో (వల్ఫేకమ్టైన గృహాలు ఇందుకుగాను నిర్మిస్తారు. వీటో (ఉష్మగ్భహాల్హో వున్నట్టు ) ఇనువకుంపట్సృనుండి వేడిగాలి గొట్టాలు గదిపొడంగునా వుంటాయి ఈ గ్బహార్మో ఒక్కొక్కప్పుడు సెం్టటల్‌ హీటింగు ఏర్పాటు వుండి గదిగోడల వెంట వేడీనీళ్ళ గొట్టాలుంటాయి కోడిపిల్టలు ఈ గొట్టాలకింద చేరితే హాయిగా వెచ్చగా వుంటుంది వాటికి ఆహారపు తాబ్బాలనుండి మేత లినడానికి కోడిపిల్ళలు అతిత్వరగా అలవాటుపడిపోతాయి. కొర్ని కాలం అయేసరికి కోళ్ళకావరి పెంపకశాల తలుపుదగ్గర అగపడేసరికల్లా అవి ఆహారవు తాబ్బెల డ్లేడ్షిడ్షషః యినా, మ కాలు నామమే నో సుం వై దె డా గన్ను. న్‌ కా గా క న్య! న్‌ షస కన | | " న సై 115 | [౯ టాం ] ళు నా లై! గ్య! 1 మాలే కే..1.48 యా నా 11౫ ణక [22 వషగ మం. 11 న చాలా [1 | నో స || యళ గ్‌ ను శ ॥| ధో గో ల డా స ఈత, ॥ా దా! 133వ పటం. కుక్కుట సపెంపకపుశాల

దగ్నరకు మూగడం మొడలుపెట్టుతాయి కోళ్ళకాపరి అగపడ్నా నికీ మేత వెయ్యడానిక్షీ ఒక అవినాభావ నంబం ధం. వాటితో ఏర్పడిపోతుంది ఈవిధంగా కొత్త నియమబద్బ (పతీకొారచర్యలు అలవాటు అవుతాయి... ఇల౮ంటి చర్యయ అలవాటు అవడంవ్య్శు కోడిపిల్టలకు మేతపెట్టడం _ సులువు అవుతుంది

సక్హైన వెచ్చదనాన్ని హేతుఎద్బమ్లైన పోషణకు యుక్తమైన సంరక్షణను కలుగవేయడం ఫలితంగా తల్శి కోడి. పాదిగ్షన పిల్లలకంలు ఏమా తమూ _ తీసిపోకుండా ఇన్‌క్యుబేఎరు కోడిపీల్లలు కూడా బాగా యేపవుగా విదుుతాయి

సోవియట్‌. చేశంరో సోవియట్‌. డేశంరో కుక్కుటముల పెంపకం కూడా జంతువుల "పెంపకంలో

కుక్యుటము. పంపకం ఒక 'పధానస్నానార్ని ఆ్మకమించుతూంది | లారా సమిష్టి వ్యవసాయవత్షో తాల్మో కుక్కుట పెంపకపు శఉ్యతాలు చాలా వున్నాయి. ఒక్కొక్క త్యేతంలో పదివేలనుండి లక్షల సంఖ్యలలో వంశావళి పెట్టృలను కరిగిన సెద్ద పెద్ద పభుత్వ కుక్కుట పెంపకపు వ్ష్యతాలు స్థాపించబడ్డాయి ఇలాంటి వ్షేతాలు ఒక్కొక్కటీ పంవత్సరానికి కొన్ని కోట్ట్యగుడ్డను ఉత్పడ్తిచేస్తున్నాయి

కోడిపిల్ణలను పొట్చిబారుపిల్ణలను "పెంచే (పత్యేకవు ఇన్‌క్యుబేటరు కుక్కుట పెంపకవు త్షేతాలు కూడా వున్నాయి ఇవి ఉత్తవజాలికి చెందిన కోడిపిల్టలనూ. పాట్టిబాతు. పిల్లలనూ. సమిష్టి వ్యుతాలకూ వ్యక్తిగత (వజననవేత్త లకూ. సరఫరా చేస్తాయి

సంవత్సరం పొడుగునా తాజ్యాగుక్సనూ. కోడిమాంసాన్నీ ఉత్పత్తి చేసేందుకు కుక్కుట పెం వకపుశాలలు నిర్మించబడ్డాయి ఈ శాలలరో బహుళ అంతస్తులను కఠిగిన పక్షిగ్భృహాలు (బేటరీలు) పెక్చపెర్చ కట్టిడాలరో నిర్మించబడి వుంటాయి (133వ పటం). సర్హైన తాహ్యకమం హేతుబద్బష్టైన పోషణ కృ్య్యతిమ కాంతిసాధనాలు వీటి ఫరితంగా. కోళ్ళు నంవత్చరం పొదుగునా (గుడ్డను పెదురూ సంవచ్చరం పొడుగునా ఇన్‌క్యుజేటర్జు కోడిపిల్ణలను ఉత్పత్తి చేస్తునే వుంటాయి

సమిష్మిత్షేతాలకు (పళ మైన జాతుల వుంజులను సరఫరా చేయ్యడానికి (ఏజిన త్షేతాలు కూడా నిర్మించఎడ్డాయి

వళ్చలు 1. పక్షి పిండం అభివృద్పికాపడానికి ఏయే. పరిస్పితులు అవసరం? ఆపరిస్పితులు ఇన్‌ క్యుజేటరులో. ఎలా. ఏర్పాట్టు చేయబడుతున్నాయి”. 2 పాదుగుతూన్న పక్షితో పోల్చిచూస్తే "ఇర్‌క్యుటే ఎరు ఏవిధంగా లాభకరంగా వృుంది? 3 కృ్యతిమంగా పొదిగింపబడిన కోడిసిల్లలను ఎలా సెంచుతారు?

అభ్యాస్మకియ మీకుదగ్శ రలో వున్న ఇన్‌క్యుబేటరు 'కేర్యదం ఒకదానినుండి కొన్ని కోడిపిల్టలను తెచ్చి వాటిని పెంచు

పదవ (పకరణం ఆల్య వరము:ః ససనములు త్‌ అతో ర్‌ 67. కుందేటి జీవితము, బాహ్యలక్షణాలు. అడవి అడవి కుందేళ్ళు దక్షిణయూరప్పులో పొడిగా వున్న కొండ్యపాంతాల్ళో కుంచటు నంచరించురూంటాయి.. పొదలతో నిండిన కొండ ఏటవాళ్ళలో గుంపులు జలు డా గుంపులుగా నివసించుతూ అవి వృదిపాందుతూంటాయి (చ్యితపటం * ) ఈ ,పదేశాల్నో అవి నంలో. బొరియలు. చేసుకొని శృతువుల బారినుండి తప్పించుకోడానికి వాటిలో. దొగుంటూ బొరియలలో పిర్ళిలనుపెట్టి వాటిని అక్కడే సంరక్షణచేచ్హాంటాడు సంధ్యవేళలప్పుడు అవి బొరియలలోనుండి బయటికి వచ్చి నమీపంలో. వున్న శాఖాహారాన్ని తింటూ బీవించుతాయి కుందేలు చెవులపిల్ని లాగే వుంటుంది చూడడానికి. కాని అంతకంళే చిన్నది దాని శరీరంపైన వుండే బొచ్చు ఎరుప్పుతో కలసిన బూడివరంగుగా వుంటుంది కాబట్టి సంధ్యవేళ మవకలీకటిరో దానిని పోల్చుకోవడం కవ్మృమే అవుతుంది. కుంచేటి శిరస్సు చిన్నదే దాని కాయం మొత్తంమీద చిన్నదనే చెప్పవచ్చు రెండు జతంకాళ్ళూ ఒక పొట్టి తోక వుంటాయి. వెనుక జతకాళ్ళు ముందరి జతకంయు బాగా అభివృది అయివుంటాయి. వెనుక కాళ్ళతో నేంమీదనుండి చప్పున లేచి దుమికి గంతులు చేసుకుంటూనే అది ముం దుకు చలించుతుంది. వెనుక అంగానికి తొడ ముంగాలు పాదము వుంటాయి. ముందరి అంగానికీ దంద ముంచేయి చేయి వుంటాం డవి కుందేళ్ళ వ్వ ప దేటిని కుందేలులో అ ంచేళ్ళని మానవుడు మచ్చికచేసి వాటినుండి పెంపుడు కుం న్‌ా మౌనవుడు _పజననంచేశాడు అడవిలో నివసించుతూ వుండిన వాటి పు5ొ చాలా తన వంశకర్తలలాగే పెంపుడు కుందేళ్ళు ఆకు అలములను తింటూ జీవించు తాయి. వ్షతాలలో వాటిని పెంచినవ్వుడు నేలలో అవి బొరియలు తవ్వుతాయి బోనుంలో పెంచి ఫవ్వుడు బోనులోనే నీడగా వున్న నలం చూనుకొని అక్కడ గూళ్ళు కట్టుతాయి అడవి కుందేళ్ళకంమె. “పెంపుడు కుందేళ్ళు పెద్చవిగా వుంటాయి. రంగులో కూడా అవి ఖేదించు తాయి. పెంపుడు కుందేళ్ళలో మాంసంకోసం పెంచబడే మాంనవు జాతులు వరిమాణంలో మరీ "పెద్దవిగా వుండడంచేత (వత్యేకంగా వాటికి చాలా విలువ వుంటుంది మరి కొన్ని బొచ్చు జాతులు 236

కహ య స్త జ్య యో సా రార లవుాము క ుయకానాంఅడాె న తి నా 3 సం రిల, ఆట ॥ యో లము త. [0 ట్య (ప ల గా వా నో టల బన. పుమునే ఏ2. నీ తరసా మ లంత విశ! న ల్‌ సుఖి భ, | | ల్‌ వు ఎ హ్‌ | ్ట ల షు లే పల స స వ ఈ న మం. ల్‌ = వేనా ఆ ఖత్‌ =. వా న వట. స్మ శ అ స షస క ౮ ర్య ళ్‌ క ష్‌ క న స క. క క సళ వీ న్‌ ల ౮ జ “జో తు న్లో . ఇ టీ న శు త్‌ అమీ స, బ్రో క. జ మక్‌ ౫ గ్‌ భ్‌ 134వ పటం కుందేళ్ళలో వివిధ జాతులు 1 _ తెలుపు జయంటు 2 -- రష్యృను ఎర్న్మైను 3--అంగోరా 4 - పింగళము 5 -_- వెండితెర మంచి చబొచ్చును కలిగి వుండి బొచ్చుకోసమే (పజననం చేయబడుతాయి. మంచి బొచ్చును కరిగి వుండడం కారణంగా ఇవి కూడా విలువగల జంతువులే ఇంకా మరికొన్ని జాతులు వాటికున్న మృదువైన తూలికల కోసం (పజననం చేయబడుతాయి ఈ తూలిక జాతులు కూడా విలువై నవే అన్ని జాతుల కుందేళ్ళ మాంసమూ ఆహారం్యకింద ఉపయోగపడుతుంది (134వ పటం) మాంపవు జాతికి ఉదాహరణగా ఏడు కిలగాములవరకూ తూనికతూగే తెలుపు జయంటు జాతిని పేర్కొనవచ్చు 287

బొచ్చు జాతికి ఉదాహరణగా రష్యను ఎర్మెను జాతిని "పేర్కొనవచ్చు ఇటీవల సోవీయట్‌ యూనియన్‌లో శవజననం చేయబడిన వెండి తెర పింగళము మొదళ్సైనవి (వత్యేకంగా విలువైన జాళులు.. వీటి బొచ్చు విలువ్నైన్నఫర్‌ను పోలి వుంటుంది తూలిక జాతులలో సర్పసామాన్యంగా వ్యాస్తి చెందినది అంగోరా కుందేలు జాతి దీని తూలిక పొడుగ్నా. తెల్టిగా వుంటుంది చర్మంమిది కుందేట్‌ శరీరం అంతా రోమ౦తో కప్పబడివుంటుంది. అందుచేత శకీరం మయా చల్సిబడిపోకుండా శరీరాన్ని రోమం.. కాపాడుతుంది. శకీరం సప్టైనవ్యు అలాల రోమం అంతా ఒక్కలాగే వుండదు కొన్ని రోమం వెం్టడుకలు పొడుగ్నానూ బిరుసుగానూ వుంటొయి వీటిని ఫర్‌ లేక బొచ్చు అంటారు. ఫర్‌ వెంయ్యడుకల మధ్యను కురుచగానూ మృదువుగానూ వున్న మెత్తని వెం్టడుకలు కొన్ని వుంటాయి వీటిని తూలికలు అంటారు సరీనృవములి పాలునులా. వకుల ఈకలూలాగే. రోమం. కూడా కొమ్మువదార్హంతో చేయబడుతుంది. సస్తనవర్నాని చెందిన జంతువులకే రోమం వుంటుంది ఇతర సస్తృనములలాగే కుందేలు కూడా పొారవిదుస్తుంది. అనగా ఒక నిర్హిష్టమ్టైన కాలంరో దానికున్న రోమం రాలిపోయి కొత్త ఫర్‌ వస్తుంది. చలికాలం (నవేశిన్తుందనగ్గా. ఫర్‌ వొత్తుగా పెరుసురుంది చర్మంలో వున్న స్నేహోత్సాదక (గంధులు కొవ్వును (నవించడంచేత రోమంపైన కొవ్వువూత ఎల్బప్పుడూ. వుంటుంధి. ఇందువల్ని నీటిరో రోమము తడవకుండా వుండడమేకాకుండా రోమము ర్భు రులాగ సొగుతూ. రోమాన్ని తెంపడం ఎంతో కవ్యృమవుతుంది సస్త్మృనముల చర్మంలో 'స్నేవోత్సాదక (గంధులేకాకుండా స్వేద్యగంధులు కూడా వుంటొయి కుందేటిలో ఈ ((గంధులు. ఏమంత బాగా అభివృద్ది కాలేదు. చర్మంనుండి చెమట గాఠిరోకి ఇఖిఏ పోవడంవల్శృ శరీరం చల్చబడి కాకచెయ్యకుండా కాపొడబడుతుంది కుందేటి కాలివేళ్ళ మొనలకు గోళ్ళుం టాయి. ఇవి కూడా కొమ్ముపదార్శంతో చేయండినవే స్వపళ్ళలు శే. అడవి కుంచేలుకీ పెంపుడు కుందేలుకీ వున్న పోలికలేమిటి భేదాలేమిటి) 2 కం దేళ్ళలో ఏయే జాతులున్నాయి” 3౩ రోమం్ట వుండడంవళ్ళి జంతువుకు ఏమ్మిపయోజనం కలుగుతూంది* $ 68. కుందేటి కండరాలు, అస్బిపంజరము, నాడీమండలము. అస్మిపంజరమూ కుందేటియొక్క అస్టిపంజరం ముఖ్యలక్షణాలలో ఇతర భూచర సస్తృనములి చా అస్మిపంజరాలనే పోలి వున్నవ్పటికీ దానికి (పత్ఫేక లక్షణాలు కూడా వున్నాయి చలా (135వ వటం) వెన్నెముకను ఐదు భాగాల్భకింద విభజింపవచ్చు. (గీవాన్టి (మెడ) వృష్మకాన్నీ (రొమ్ము). కటి జన్మ (నడ్డి. (తికాన్ని వాలాన్ని (తోక మెడభాగంలో వున్న పూనలు వేటిమటుకవి కదిలేటట్కగా. ఒక 238

జః 8 తా ానాసు - పటటా త ల. ంి భు వామ న తె ఖు య (([ నహ ॥ శ న 1% రాల న్న్న! యా 7 సె మూ న్‌ 0 ర్‌ లో సై శ్లామైపళు పాలా. డై 135వ పటం కుందేటి అస్పిపంజరం 12 3 4 ర - వెన్నెముక 6 --(పక్క ఎముకలు ₹-టఉరోస్టి ర - వ్యురె 9-భుజాస్సి 10--దండ 11--ముంజేతి ఎముకలు 12-- చేతి ఎముకలు 13 -- కూపకము 14 _ తొడ ఎముక 115 -- ముంగాలి (జంఘిక్సు ఎముకలు 16 -- పాదం ఎముకలు దానితో ఒకటి చేర్చబడి వున్నాయి సస్తృనములలో సాధారణంగా ఏడు మెడపూసలు వుంటాయి రొమ్ము పూనలు (వక్క ఎముకలతో చేర్చబడి వుంటాయి. రొమ్ముపూసలు (పక్క ఎముకలతో. కీళ్ళద్వారా కలువబడి ఉరోస్మి (రొమ్ము ఎముకతో కలిసి ఉర పంజరంగా ఏర్పడుతున్నాయి. గుండెకాయకు ఊపిరితిత్తులకు అపాయం కలగకుండా ఉర పంజరం కాజడుతుంది కటి ఆన్ని వెన్ను ్రాపలకు పక్క ఎవఎకలులేవు (తికాస్మి వెన్నెముకలన్నీ కలిసిపోయి (తికాస్టి(కింద ఏర్పడుతున్నాయి. (తిక్కొ చివరను చిన్నవిగా వున్న వాలా శి పూసలున్నాయి క కుంచేటి ప్యురెో బాగా అభివృద్ది పొందిన కపాలం వుంది కపాలంలో మెదధదూ దంతము లను కలిగన దవడలూ వున్నాయి భుజచ్యకంలో పెద్ద భుజాస్టి పలుచని జ(తువులు (మెడకొంకులు) వున్నాయి. పక్షులలో బాగా అభివృద్దిచెందిన కొరకాయిడ్‌ ఎముక కుందేటిలో లేదు పిండంలో ఇది కనబడుతూంది కాని తరువాత భుజ్యాతో కఠిసిపోతూంది ముందరి అంగానికి ముంజేయిగా. ఏర్పడుతూన్న రేడియను అల్నా అవేక చేతి ఎముకలూ. వున్నాయి ఈ ఎముకలలో కొన్ని ఐదింటి వేళ్ళయొక్స అస్పిపంజరంగా ఏర్ప డుతున్నాయి 239

కూపక చ్యకమునకున్న ఎముకలన్నీ _కరిసిపోయి (తికముతో తగిలి వున్న కూపకమ్ముకింద ఎర్పడుతున్నాయి.. వెన్ను అంగానికి తొడలో వున్న తొడ ఎముక ముంగాలితో వున్న జానుక జ౦ఘిక పాదంయొక్స వివిధములైన ఎముకలు. వున్నాయి. పాదంయొక్న వివిధముల్లైన ఎముకలలో కొన్ని నాలుగు కాళ్ళ వేశ్ళకయొక్క అస్టిపంజరముగా ఏర్పడుతున్నాయి అసిపంజరానికి తగిలి వున్నాయి కండరాలు ఒకదానితో ఒకటి సమన్వయాన్ని కలిగి వున్న కండర ముల సంకోచములన్నీ కలిసి కుందేటి ఆంగములలోనూ కుంచేటి శరీరంలో మొత్తంగానూ. చఅనాల్న కటి స్తున్నాయి వెనుక అంగముల కండరాలూ కాయకముయొక సా మెడయె.క లా వీవు భాగాన్నున్న కండరాలు చాలా పుష్క్టికరంగా అభివృద్ది అయాయి లై ల న్‌ ఘూ, 1 నజే గి ( రో ఆ౭ెజాజడటాడా చపా ఆడ్‌ కా త్రి త్రి చి 136వ పటం కుందేటి నాడీమండలం 1 - మెదడు 2 -- వెన్నుపాము 3 - వాడులు ఫొ ళ్‌ దే అంచ నాశీమండలం తతిమ్మా అన్ని నస్తృనములలోలాగే కుందేటియొక్స వాడీమండలం ఆలా కూడా మెదడు చాలా బాగా అభివృద్ది అయింది (136వ పటం ) మెదడు భాగాల్మ్లో ముందుమెదడు మరీ బాగా అభివృద్ని అయింది మెదడులో వున్న కడమ అన్ని భాగాలు ఎంత పరిమాణాన్ని కలిగి వున్నాయో ముందు మెదడుయొక్స పెద్ద అర్హగోళాలు కళిసి అంతకు ఇళ జ, మించిన పరిమాణాన్ని కలిగి వున్నాయి (137వ పటం. అర్బగోళాల ఉవరితంంపైనంచా నాడీకణాలున్నాయి. ఉపరితలంపై నున్న నాడీకణాలన్నీ కలిసి సెరి(బల్‌ కార్చెక్సుగా. (మెడదు వెలుపలి భాగంగా ఏర్పడుతున్నాయి వెళ్ల

కుందేటి. మెదడుయొక్స అర్భగోఛాల ఉపరితలం నున్నగా వుంటుంది. ఇతర నన్ననములతో ఉదా హరణకు కుక్టలో అర్హ, గోళాల ఉపరితంం ముడతలు పడివుంటుంది. ఇల౮ాగ ముదడుతలుపడి వుండడం వర్శి "సెర్మిబల్‌ కార్ట్చెక్సు ఉరితలం లధికమవుతుంది అర్బగోళాలు వాటి కార్చెక్సు దాగా అభివృద్ది అవ డం కారణంగా సస్తృనములయొక్క (వవర్షన చాలా కష్టంగా వుంటుంది నియమబడ్బముళల్సెన (వతీకార్శచ ర్యలను అవి సులువుగా అలవాటు చేసుకొంటాయి ఉదాహరణకు కుందేళ్ళ: ళు |! ఎప్పుడూ ఒకే వేళకు మేతపెట్టిన యెడల అవి కాల (వతీకారచర్య ను అలవరచుకుంటాయి. మేతవేళ అయేటప్పటికల్లా ఆహారప్పుతాళ దగ్గరకు అవన్నీ చేరుకుంటాయి న 1 నయా | / ో గా య [గా [క ఆజ 137వ పటం. కుంచేటి వెడు. (ఎడమన్తైప్రు. కుక్క మెదడు (కుడివైలు) చచ ందుమెదడు.. 2 - చిన్నమెదడు. 3 - మెడల్లా ఆబ్బాంగేటా లే షు నస ల్‌ కుం ళా వున స్నానేర్యదియాలన్నిటిలోనూ (ఘాణేం్యదియమూ. కర్టేం్యదియమమూ. హెచ్చుగా అభివృది అయాయి. చ్చ ఘా వథాన హే, నాసికాబిలములలో ఆహారాబ్వెషలణలో (యూ ణేర్యదియ్టూలు (వగ పాతను వహిన్దున్నాయి సి వుంటాయి. (ఘాణేందియాలు. మెదడునుంచి (ఘౌణనాడులు ఇక్కడకువన్తూూ శాఖలుగా చీలిపోతాయి కుందేటిని మనం నిదానంగా గమనించామంళే చెమ్మగా వుంటూన్న ముక్కును అదెప్పుడూ. చలించుతూ వుండడం ముం చూడగలం కుందేటికి చెవిదొప్తులున్నాయి. సరీనృవములకూ. వకులకూ చెవిదొప్పలులేవు కుందేలు తన చెవులను ఇటూ అటూ శదపడంవల్ళ్మ వివిధ దిశలనుండి వచ్చే ధ్వనులను అది (గహించగయిగుతుంది. ధ్వని తరంగాలు చెవిలోకి (వవెకంచి లోపలి చెవిలోకి పార్య'పేషితమవుతొయి కుందేటి కళ్ళ కు బాగా అభివృద్ది చెందిన రెప్ప లున్నాయిః రెప్పలకు రెప్పవెం(డుకలున్నాయి. కళ్ళలో ధూళి దుమ్ము పడకుండా రెప్పవెం్టదుకలు వాటిని కాపాడుతూంటాయి, 6-3 55 విట!

చర్మంలో వున్న నాడులకొనలు న్న రేర్చదిచూటగా. పసిచేస్తాయి. మీపాలఏ పిలువండే మీద పెదవికున్న పొడుూటి వెం్టడుకల మొదళ్ళచుట్నూ కంటిపై నున్న కనుబొమ్మల రోమాల మొద ళ్ళచుట్నూ ఈ నాదులకొనులు (వడ్మేకంగా అభివృద్ది పొంది వున్నాయి రసనేం(దియాల నాలక్ష పైన వున్నాయి (పశ్ళలు 1 కుంచేటియొక్క శకిరనిర్మాణం ఏవిధంగా వుంది” 2 సస్తృనముల మెడడుయెక్క క్రీష్టతను ఏనిర్మాణ లక్షణాలు నిరూపించుతున్నాయి” 3 కుందేటిలో ఏజ్ఞానేం్టదియాలు లన్నిటకంపె బాగా అభివృద్ది పొందేయి” అభ్యాస్మకియ. కుందేటిని నిదానంగా గమనించి వాసనలకూ ధృనులకూ ఇతర ఉర్తేజకాలకూ అది ఎట్టి (పత్మికియలను సలుపుతుందో మూడు నీ ఆవేక్షణలను వుస్తకంలో వివరించులూ రాయి $ 69. కుందేటి శరీరకుహరంలోని ఆవయవాలు. ఇతర ససనములలో లాగే కుందేటి శరీరకుహర౦ కెండు భాగాలూ శరీరకుహరం సూ లా విభబింపబడుతూంది ఉర కుహరమూ ఉదరకుహరమూ ఉర కుహరంలో ఊపిరితిత్తులొా గుందెకాయా.. వున్నాయి. ఉదరకుహరంలో జీర్మాశయమూ.. _పేసటూ. ఇతర లవదు వాలూ వున్నాయి ఈ రెండు కుహరాలను వేరుచేహ్హూ వీటిమధ్య కండరాలతో నిర్మింపబడిన ఒక అడ్డు గోడ వుంది ఈ గోడను ఉదరవితానం అంటారు (చ్యితపటం ౫) చే ఇ ౧ కోకా కా బీర్శావయవాలు కుంచేటి. జీర్మావయవాలు శాఖాహారాన్ని జీఠ్శం చేసుకోవడానికి అనుగుణం లాలా వున్నాయి ముఖద్వారం చుచ్నూూ దరసర్హైన పెదవులున్నాయి మీదపెదవికి రెందు __వైదవులన్నాయి గట్టిగా వున్న ఆహారాన్ని అది కొరుకుతూన్నప్పుదు నోటికి దెబ్బతగలకుండా "పై పెదవి నూ వోని కాపాడుతాయి నోటిలో వళ్ళు వున్నాయి పండ్శ శా లో స ( యెక్క ఉపరితలం అతి దృఢమైన పింగాణితో నం! గ స్మ కప్పబడి వుంది మీదిదవడుకూ (కిందిడవడకూ క్ష 6 పాడవుగానూ వాడిగానూ వున్న కత్తెరపంద్ను ( త్‌ే ఖీ రెండేసి. వున్నాయి. దవడరోకి. లవరోతూ స్‌ / చొచ్చుకొనిపోయి వంగివున్నాయి. ఇలాసు దవడ || గో మాంసంలోకి. అవి పాదిగివుండడంచేత అఏ కదంకుండా. దృఢంగా వుంటాయి. (138వ 138వ పటం. కుంచేటి వ్యురె (నల్ళగా వఎలి పంటిపైైన వున్న పీంాణి ఒకేమాడిరి చూపబడివవి కత్తెరవంద్భు) దళసరిగా లేదు. ముందున్నపార డళనరి”నూ

వెనుకపార పలుచగానూ వృంది కర్తైరవండ్భు ముందడునైవుకంళు వెనుకప్టైవు త్సర్శా అరిగిపోచాయి అందు చేత అవి ఎల్లప్పుడూ వాడిగా వుంచారు. ఇవి అరిగిపోతూన్నా పన్ను ఎల్లప్పుడూ పెరుగుతూనే వుం టుంది కాబట్టి కురుచర్తైపోవు. వాడిగా వున్న ఈ కత్తైరవండ్శతో కుందేలు క్యరని సహితమూ కొరి 'కేయగలడు సైదవడకు ఈ కెండు కర్తైరపండ్నే కాకుండా మరొక జత చిన్న కర్తెరవండ్భు కూడా వున్నాయి

నోటిరో ఇంకా వెనకకు (వక్త్నపండ్డు వున్నాయి నమలడానికి వీలుగా వుండేందుకు వీటి ఉపరి తలం వెడర్చుగా వుంటుంది. ఎంత గట్టి ఆహారాన్ని అయినానరే ఈ వంద్య లిర?కిరాళ్ళలా విసిరేస్తాయి. ముందున్న కత్తైెరపండ్శకూ. వెనుకనున్న (వక్కపండ్శ నడుము మరే పంద్డు లేక ఖాళీజాగా వుంటుంది కడమ సస్తృనములలో ఈ స్పలంలో కోరపండ్శుంటాయి. ఇర జంతువులను వేవడి తినే సస్తృనజంచు వులలో ఈ కోరవంద్ను (వత్యేకంగా బాగా అధివృర్మి అయాయి

ఆహారాన్ని నమలడమూ._ పండ్వన్నీ కర్తైరపండ్శు కోరపంద్భు (వక్కవండ్ను అని విభజింపబడి వుండడమూ. సన్హనములయెక్ట స్వాభావిక లక్షణం. ఇతర జంతువులలో పండు అన్నీ ఒక్టలాగే వుండి ఎరను పట్టి వుంచడానికే ఉవయోగపడుతాయి

కుండేలు ఆహారాన్ని నమలుతూన్నప్పుడు లాలా (గంధులచే (నవింపబడిన లాలాజలం ఆహారాన్ని తడిగా. చేస్తంది. లాలాజలం ఒక విధమైన జీర్మరనం కాబట్సే. నస్తృనములరో ఆహారం జీర్ణం కావడం నోటిలో ఆరంభమవుతుంది

ఆహారం నమలజఒడి లాలాజలంతో తడిచేయఎడిన తరువాత మాంసంతో దళసరిగా చేయబడిన నాలుక సహాయంతో (మింగఒడుతుంది. ఆహారం తాలుత కం౦ర౦ గుండానూ గళ్ళె ట్‌ గుండానూ

వా, ఆక్‌ జ ల జ్‌ “కి,

వెళ్ళి తరువాత జీర్శాశయం౦లోకి (వవేశించి అక్కడనుండి. చిన్న పేగులోకీ పెద్ద(సేగులోకీ వెళ్ళు తుంది చిన్నపేగు మొదటి భాగంలోకి క్స్‌ మముయె.క స కాలేయము యొక్క నాళికలు తెరచుకొని వుం టాయి చిన్న పేశుకూ "పెద్ద పేగుకూ వున్న సరిహడ్డు దగ్గరనుండి వెర్మిఫారం అపెండిక్సును కలిగి పెద్చదిగా వున్న సీకమ్‌ శాఖగా. చీరిపోరుంది

అహారంరో. అధికభాగం. జీర్మాశయంలోనూ.. చిన్న ేగురోనూ బీర్ధ్యమయిపోతుంది. అప్పటికీ జీర్ణం కాకుండా వృండిపోయిన భాగం సీకలలో వుండిపోయి అక్కడుండే బాక్టీరియాల (వభావంవల్స విచ్చ దనమయిపోతుంది

(టేకు అంతా కుందేటి శరీరంకంటె 15 రెట్టు పాడుగ్గా వుంటుంది (పేగు పొర్మూ వుండ డమూ సీకమ్‌ పెద్దదిగా వుండడమూ శాఖాహార జంతువులకున్న విశిష్ట లక్షణాలు మాంసాహారంకంటె శాఖాహారం తక్కువ పృష్మ్టికరమూ కష్టృంగా జీర్ధమవడమే ఇందుకు కారణం మాంసాహారాన్ని తిని జీవించే జంతువులలో పేగులు ఇంతకంటే బాగా కురుచగా వుండి దీకమ్‌ తక్కువగా అభివృద్ది చెంది వుంటుంది

ఖ్శి జా ల శ్వాసావయ కుందేటి ఊపిరితిత్తులు బాగా అభివృది పాంది వృన్నాయి ఊసిరి పా తిత్తులు ఉర కుహరంలో వుంటాయి. (వ్యితవటం 1) ముక్కురం వాలు నా హా (ధాల నాసకాబిలము కంరము లారింకృులద్వారా తరువాత పొడుగ్నా 6 లైళత

వున్న శటకీయా గుండానూ శ్వాసనాళాలగుండానూ గాలి ఊపిరితిత్తులలోకి. వెళ్ళుతుంది (టఉకీయాయొక్క శ్వాసనాళాలయొక్క గోడంలో మృదులాన్ని వుంటుంది అందుచేత ఆ గొట్టాలు కూలి పోకుండా వుంటాయి (వక్కఎముకల మధ్యనున్న కండరావొ ఉదరవితానమూ సంకోచించుకోవడంవల్న ఉర కుహరం వ్యాకోచించుకొంటుంది.. వ్యాకోచించుకోవడంతోనే ఉౌపీరిప్య్బీడం జకుకురుంది. కండరాలు సడలించుకో గానే ఉర కుహరం పరిమాణం తగ్ని పోవడంచేత. గాలి నిశ్చౌాసింపబడుతుంది లారింక్స మృదులాస్ని తో చేయబడింది లారింక్సురోపల స్వరతం(తులుంటాయి మృదు చా లాస్కుల నడుమ స్వరతంతులు సాగివుంటొాయి. ఈ స్వరతర్యతులు కంపనముల ఫరితంగానే కుంచేలు [కా అరిచేటప్పుడు. దానినోటనుండి శబ్బం వెడలయతూంది కుందేటి రక్త (పపరణావయవాలు మొత్తంమీద పక్షి _పపరణావయ రక్త (పసరణావయవాలు న్‌ న యా... వాలలాగే వుంటాయి గుండెకాయలో నాలుగు గదులుంటాయి సండె కాయ ఎడమ. భాగంలో వున్న రక్తం అఆక్సిజనితో సంతృప్తము అయివుంటుంది కుడిభాగంలో వృున్న రక్తం కార్బన్‌ డ్డైయౌాక్సె డుతో నిండివుంటుంది ఈ రెండు రక్తారూ ఒకదానితో ఒకటి కరిసిపోవు ఇందుచేత శరీరావయవాలకు (పవహించే. రక్తం ఎప్పుడూ ఆవ్సిజని భరితమ్మైవుంటుంది ౦ అవకు భీమా ఉందు [క 8్ళ్న / 1! , క్‌ శీ త్‌ సై 10%, ,/ లే ల న | గో 139వ పటం కుంచేటి శరీరంతో రక్త్మ్యవనరణం శ్ర 2/౧, ఎ - లఘు లేక ప్పువున వృత్తం బి - (పధాన వృత్తం | 1 2 _ గుండెకాయ ఎడమభాగం (కర్ణిక జరరికు [| | న! న్‌ | ౩ - శరీరాన్నంతటికీ రక్తాన్ని తీసుకువెళ్ళే ధమనులు , | జ గ్గ | త శీ-శరీరంలో వున్న రక్తకేశనాళికటు 5 - గుండెకాయకు / ' | రకాన్ని తిరిగి తీనుకువచ్చే సిరల 6 7 _గుండూయ || | కుడిభాగం (కర్జ్మిక జరరికు 8 - రక్తాన్ని ఊపిరి గ ష్ట్ర యా తిత్తుల్నోకి తీసుకువెళ్ళే ధమనులు 9 -- ఊపిరితి నా త్తులలో. కేశనాళికలు. శాఖభోపశ ఖల్లె. అల్టుకొనుట సం! 10 - ఊపీరితిత్తులనుండి గుండెకాయ ఎడమభాగంలోకి [మ సో న్‌ న గో రక్తాన్ని తీసుకు వచ్చే సిరలు కరర 4

కుందేటి శరీరంలో రక్తం (చవపాొంచినప్పుడు రెండు వృత్తాల్నో (చవహించుతుంది ఒకటి ఎడమజరరికనుండి వెడలే రక్తరం శరీరమంతటా (వవహించిన తరువాత కుడికర్ణ్మికలోకి (పవేశిం చుతుంది ఇది (పధాన వృత్తం రెండవది కుడిజరరికనుండి వెడలి ఊసిరితిత్తు, లలోకి వెళ్ళి అక్కడనుండి ఎడమకర్శికలోకి (ప్రవహించే లఘు ((ప్పువుస వృత్తం (139వ పటం)

విసర్హకా చిక్కుదుగింజ ఆకారంలో వున్న మూ ల్‌ పిండములే విసర్మకావయ

వయాటు వాలు ఉదరకుహరంలో వెన్నుపూసకు రెండ్యుపక్కలా వున్నాయి మూత

లా పిండాలు (చ్మితపటం ని మూూతపిండాలనుండి మూ(తనాళాలు వెడలి మూ[(తాశయంలోకి (పవహించుతున్నాయి మూ్యతపిండాలలోనుండి వెడలే మూ్యతం అంతా మూళాశయంలో చేరుతుంది మ్యూూతాశయనుండి మూ (తవాహీనిుండా మూతం శరీరం మండి బయటికి వెడలుతుంది

ఇతర సస్తృనములలో లాగే కుండేటి శరీరంతో చయాపచయం. చురుకుగా. జరుగుతుంది. శరీర తాహ్థకమం స్పిరంగా వ్వృంటుంది

(వళ్నలు 1 కుందేటియొక్ట శాఖాహార స్వభావానికి అనుసరణంగా. దాని (ేగలలో వున్న నిర్మా గాత్మక లక్షకాలేవి 2 అహారం ఏ అలవయాల్నో బీర మవృతూంది” 3 కుందేటి శరీరంలో రక్త (పసర ణం ఏలా జకుశంతూంది” 4 వినర్మకావయవాల నిర్మాణం ఏీలాగుంది”

లభ్యాన్యకియ కంచేలు ఆహారం ఎలా తింటుందో జా్య్యగత్తగా గమనించు

$్‌ 70, కుందేటి సంతానోత్పత్తి, (కమాభివృద్ని.

ఆడకుండేలు. సంవత్సరానికి అనేక తడవల ఈఏ తడవకు ఐదునుండి ఎనిమిదివరకూ పిల్ణలను పెడుతుంది

అకక్షండేట కడమ. లన్ని సకసేరుకములరో లాగే స్తీ జననేందియాలు అండకో

తారా శములు వీటితో ఆండకణములు పక్పంచెందుతాయి. పురుష జన

పండాభృద నేం్యదియాలు వృషణములు వీటిలో స్పెర్మటాజోవాల అభివృద్ది

ననన అకృతాయి

కడమ లన్ని భూచర నకసేరుకములలో లాగే కుండేటిలో కూడా గర్భోత్సాదన శరీరంలోపునే అండవాహినులలో జరుకుతుంది. గర్బోత్పాదితమ్తైన అండము గర్చాశయము అనే ఒక (వత్యేకావయవంలోకి వెళ్ళి అక్కడ పిండము అభివృద్ది పొందుతుంది పిండముచుట్ళూూ వుండే పొరలు గర్భాశయపు గోడలతో కరిఎపోయి. ఏకమైపోతాయి. తల్శిజంచువు రక్తనాళాలయొక్క పలుచని గోడలద్వారా ఆక్సిజనీ పోషక పదార్హాటా పిండంలోకి (పవేశించుతాయి. ఇందుకు (పత్యామ్నాయంగా పిండంయొక్క రక్తంలో వృక్న కార్చన్‌జ్లైయాక్సె దూ. విసర్మ్ననమూ. రక్తనాళాల గోడలకుండా తర్శిజంతువ రక్తంలోకి (సవహించుతాయి న

వే

తల్చి గర్భాశయంలో పిండాభివృదికి అవసరముల్లైన అక్సిజలి ఆహారము. వెచ్చదనము చెమ్మ అననుకూలములై న బాహ్యపరిసరాలనుండి రక్షణ మొదర్లైన పరిస్పితులన్నీ పిండానికి లభిందుళున్నాయి తర్మి గర్భాశయంలో సుమారు. నెలరోజులవరకూ. పిండం పెరుగుతూంటుంది కడమ అన్ని సస్తృనములలో లాగే గర్బోత్సాదితమ్హైన అండము. విభక్తమవడంతో పిండంయె.క్క అభివృద్ది ఆరంభమ వుతుంది. ఒక విర్చిష్పమ్టైన దశలో మొప్పచీలికలు అగపడతాయి. కాని చీలికలు పూర్తిగా ఏర్పడవు తొలుత రజ ఒక ఏర్పడుతుంది తరువాత దీనిస్త్రానే వెన్నుపూసలు ఏర్పడుతాయి. మొదటలో కుంచేలు యొక్క. పిండం. సరీన్బ్భపముల పిండాన్ని పోలేవ్పుంటుంది తరువాతే సస్తృనముల స్వాభావిక లక్షణాలు దాశిలో అగవడుతాయి. దీన్ని పశ్చి (ప్రారంభ దశలో వున్న సకసేరుకములనుండి నస్తనములు ఉద్భవించాయని మనకు తెలుస్తూంది కుంచేటి. పిల్ణలు పట్టినప్పుడు వాటి వంటిమీద రోమంవృండడు. కళ్ళు జననం తరువాత ణం లు ణ లాయ... విక పోవకంచేత వాటికి దృషివుండడు స్పతం్యతంగా చలించడానికిగానీ అభివృద్ది ళో కా ఆహారం తీసుకోడానికిగానీ వాటికి సామర్శ్యం వుండదు ఆడకుండేలు దాని పిల్హిల కోసం గూడకట్టి తనకున్న మృదున్లైన తూరికలను గూటిలో పరుస్తుంది గూటిలో పిల్ధలకు పాలిచ్చి "పెంచుతుంది. శరీరపు ఉదరభాగమందున్న త్మీరగంధులు పాలను (సవించుతాయి. కుందేతి పిల్లలు ఎదగడంతో వాటి కళ్ళు విడతాయి చర్మంమీద బొచ్చు "పెరుగుతుంది సునూరు మూడు వారాల్నో అవి గూడును విడిచి పెళ్ళేస్తాయి. దీని తదుపరి దశరో వాటి జీవిత పరిస్పితులు చాలా మారుతాయి తల్ళి దగ్గరు పాలుకుడవడం మానేసి శాభాహారాన్ని తినడం మొదయపెడతాయి పుట్సిన ఐదారు. నెలలకల్గా అవి వయసువచ్చిన జంతువుల్లై వాటికి సంతానో, త్పృత్తి సామర్శ్యం కలుగుతుంది రే జ్‌ నన్తన_ వర్షంయొక్క సకసేరుకములలో సస్తృనములు అత్యంత ఉన్నతాభివృదిని చెందిన వర్నము రాలా. వాటి శరీరం రోమంతో కప్పబడివుంటుంది వాటికి వివిధ విశిష్ట లక్షణాలు లా అకృతులను కలిగిన పండ్చు వుంటాయి పండ్శు దవడకూపములలో పొద గబడి వుంటాయి గుండెకాయ నాలుగుగదులను కలిగి వుంటుంది వాటి శరీర తాప్యకమం స్పిరంగా వుంటుంది మెదడు అర్హగోళాలు బాగా అభివృద్ని పాంది వుంటాయి. అర్బగోళాలు కార్డెక్సును కలిగి వుంటాయి సస్త్రనములలో సంతానోత్పత్తి సజీవనుల్సైన పిల్ణలను కనడంద్వారా జరుగుతుంది తలి జంతువు తన పిల్లలకు తవ పాలను కుడిపీంచి పెందుతుంది మనకు. తెలిసినంతవరకూ. సస్తృనముంలో 4000 స్పీషీజులు వున్నాయి సపశ్నఎు క కుందేటి పిండము ఎలా ఊపిరి తీస్తుంది” అది ఆహారాన్ని ఎలా తింటుంది”) 2 శరీర విర్మాణంలోనూ అవసరాలోనూ అప్పుడే పుట్టిన కుంచేటి పిల్చ్బలకూ మూడు. వారాల వయస్సు వచ్చిన పీల్ళలకూ ఏమిటి భేదం) 3౩ సజీవములుగా పుట్టడమూ పుట్టిన పిల్గజంతువులు తర్శిపాలు కుడు వడమూ -- వీటివల్సి కలిగే (వయోజనాలేమిటి” శీ సస్త్యన వర్శముయొక్క విశిష్టృలక్షణాలేమిటి” వైళ్లథ్‌

అభ్యాసన్యకియ మీ పాఠశాల కుందేటితోటరో పెంచుతూన్న కుంచేళ్శయొక్క (కమాభివృదిని గమనించు. కుందేటిపిళ్ళాలు ఎలాగవ్పుంటాయో అవి ఏవిధంగా ఆవోరాన్ని తించాయో గమనించు అవి పుట్టిన ఎన్ని రోజులకు వాటి శరీరంప్పై న రోమం అగపడుతుందో. వాటి కళ్ళు ఎప్పుడు విడతాయో అవి ఫూళ్ళనుండి ఎవ్వుడు బయటకు వచ్చి వాటంతట అ౨ శాఖాహారాన్ని తింటాయో గమనించి పుస్తకంలో వమోదుచెయ్యి ర్‌ 71. అండజ (((గుడ్డనుపెళ్ళే) సస్త్రనములు, నన్తనవన్నానికి చెందిన అన్నిజంతువుల శరీరనిర్యాణమూ ఒక్క రితిగానే కి వ్యృముగా వుండదు పీచడశరోనే నిర్మాణమ్టైవున్న సస్తృనములు సజీవముల్సెన పిల్ణలను కనవు అవి పమలలాగే (గుడ్డనుపెట్టి శగుడ్సమీద కూర్చొని వాటిని పాదుగుతాయి అయితే మ్యాతం పొదిగిన తరువాత (గుడ్డులోనుండి వెడలిన సజీవముల్సైన పిల్ణలకు తర్శిజంతువు తన పాలను కుడిపించి పెంచుతుంది. ఇలాంటి సన్తనములను అండజ సస్తనములు అంటారు బాతుముక్కు ప్టాటిపస్‌ (140వ వటం) ఇందుకు ఉదాహరణ బాతుముక్కు బాతుముక్కు న్‌ టివస్‌ పెద్చదీ కాదు చిన్నదీ కాదు మధ్యరకంగొ కాన వుంటుంది. తోకతో సహా అది సుమారు 60 సెంటిమీటర్ను నం వుంటుంది. దీని తలకాయ ముందుభాగం. వెడల్పాటి ముక్కులాగు వాడా ముందుకు. పొడుగ్మా పౌగదీయబడి కొమ్ముతో కప్పబడి బాతుముక్కును పోలి వుంటుంది. కాబట్టి దీనికీ "పేరొచ్చింది బాతుముక్కు ప్టాటివన్‌ చిన్నచిన్న నడులవొడ్డున సంచరించుతూ ఇంచుమించు తన జీవితమంతా వీటిలోనే గడువుతుంది. నీటిలో వుంటూ నీటి అడుగున బురడలో వుండే మోల్ళస్కులనూ. (కిములను కీటకాల లార్వాలను మొదలైన చిన్న జంతువులను పట్టి తిని జీవించుతుంది చ్యితంగా వున్న దాని ముక్కు బురదలలో ఆహారాన్ని పసికత్డి పట్టుకోడానికి బాగా ఉపయోగపడుతుంది దాని అంగాల చివర వేళ్ళమధ్య చర్మం వుండడంచేత వీటిని ఉపయోగించి ఇది చక్కగా ఈదుతుంది. ఒల్బపరపుగా వున్న దాని తోక చుక్కానిలాగ పనిచేస్తుంది నల్శగా వ్యారవాగుగా వున్న దాని ఫర్‌ ఎంత వొత్తుగా వుంటుందంకే అది నీటిలో సంచరించుతూన్నప్పటికీ అది నీటినుండి బయటికి వచ్చేటప్పుడు దాని చర్మం ఏన్యాతమూ తడిగా వుండక మామూలుగా పొడిగానే వుంటుంది దాని చెవులకు దొప్ప లుండవ్వు అది నీటిలో మునిగినప్పుడు చెవ్విరంటధాలు మూసుకుపోతాయి బాతుమక్కు బాతుముక్కు ప్టాటిషన్‌ ఏటి గట్టు నే బొరియచేసుకొని గట్టులోనుండి “వచ్‌ నీటి అడుగును చేరుకుంటుంది అనగా బొరియ ఒక ద్వారం గట్నృపైనా పంతావొత్పత్త శెంజో ద్వారం నీటిలోకీ వుంటుంది బొరియలో తన రోమాన్ని పరచి రోమం జామా పైన చిన్న (గుడ్డు రెండింటిని పెట్టి వాటిప్టై కూర్చొని వాటిని పొదుగు 247

తుంది (గుడ్చనుండి బయటికి వెడలే పిల్ళజంతువులు నన్నంగామూ కళ్ళువిడకుండా నిస్సహాయుల్స్లై వుం టాయి. ఆడజంతువు తన పిల్ళికు పాలను కుడిపీంచి పెంచుతుంది ష్టాటిపస్‌ శరీరంలో వున్న శ్మీర్యగంధుల నిర్మాణం కడమ సస్తనములలోకం మొ సరళంగా వుంటుంది వీటికి చూచుకములుండవు. పిల్మలకు పాలిస్తున్నప్పుడు తల్మి వెళ్ళికిలా పడుకుంటుంది అప్పుడు తల్మి నత ల రల నానన. ర క ల ఆ పా న (మచ సన్యా వ న సట లల పం యము వ్య యస గ లభ జమా గో వదపా అల్‌ ళు! జక ర ఈ టకరం ల లో పశ ఖ్‌ 1/1 లం క్‌ హన న వం క వ్‌ఫ మ రగ సరో ల్‌ ర కో మైాదతుర్‌ “0 క్‌ ఇ సయ లం న యయ స అ నే ల్‌... టాం బా తి లు అన.. గ మా శా (అ క టా లు కమ న క చవ పోవ బా వ్‌ అనను టా నాట వాం భై ధర. క చల్‌ కలా న యు యా ల అహం ళన యా సానా ను తష న స క అండా మ న టా తనూ నాలం యు! అటే శ కా లాయ నుచి దావా చాతి కంటే పకా వచో నకాచలమకం న తలము వకు మం యును ఇ ళా మలాలా వైత్‌ మావా ఇ. హెస్‌ శంయువు తననన నైనా క చత నాయానా నం ళా లేఖత నా నో స్మ నలో ల న్లో స్తా ంచచా నానా గే చాక వవ తక టా దం ము యతని ననా! వాన నా హై ామకానై పాన దత నడవ వమ సవాలును చంకా ల ఎలా వర న న 140వ పటం బాతుముక్కు ప్మాటీపన్‌ పొట్టమీదకి. పిల్బజంతువులు ఎక్కి ముక్కులతో శ్షీర్యగంధలను నొక్కి సైకి కారిపోయే పాలను వాటి వాలుకలలో నాకుతాయి పిల్ళప్టాటిపన్‌లు ఎదిగిన తరువాత అవి గూడును వదిలిపెట్టి నీళ్ళలో తల్నివెంట ఈదడం (ప్రారం ప్‌. ళు ళం ప భించుచాయి ష్టాటివన్‌లాంటి అండజ సస్తృనముల స్సషజ్‌ నంఖ్య చాలా తక్కువ ఇవి (పధానంగా ఆస్టేలియా లోనూ ఆ చుట్టుపక్కల ద్వీపాల్లోనూ బీవించుతున్నాయి (వశ్నలు 1 జలచర జీవితానికి బాతుముక్కు ప్వాటివస్‌ ఏవిధమ్షైన అనుకరణముఎను కలిగి వుంది” 2 బాతుముక్కు ప్థాటిపస్‌ను సస్తృనముల్మకిందనే వర్తీ కరించడానికి కారణమేమి” 3 అండజి సన్తనములకు కడమ సస్తనములకూ వున్న పొరఠికలూ వ్యత్యాసాలూ ఏమిటి”

థ్‌ 72. మార్చూపియల్‌ సస్త్రనములు. మార్ప్చూపీయల్‌ (తిత్తిలో బిడ్నలను పెంచు) జంతువులలో పెద్ద కంగరూ. అందరకూ తెలసిన జంతువే (141వ పటం) కంగరూ సపెద్దజంతువు అది సుమారు మీటర్ను పొడువుంటుంది. దాని కంగడూ 0౧ క! రం బొచ్చు దట్టంగా ఒబూడిదవర్శంగా. వుంది దానికున్న ఫర్‌ కోసం దాన్ని ఆ వేటాడుతారు. కంగరూ ఆస్ట్రేలియాలో గడ్నీ పొదలూ పెరిగే విశాలమ్మైన వైదానాల్నో జీవించుతూంటుంది కంగరూ కూచుని వున్నప్పుడు వెనుక అంగాలమీడమా తోకమీదనూ అనుకొని వుంటుంది అూచుని వున్నవ్వుడు పొట్టిగా వున్న రెందు ముండరి అంగాలమూ (క్రిందునైైవుగా వేలేసుకుంటుంది. పొట్టిగా వున్న ముండుచేతులు రెండింటితోనూ గడ్నిని పీకి నోటికి తెచ్చుకుంటుంది శ దళ కా రం “టో న న్‌ మ క టు త (మీట త్న స్వా శ 2న (సంస్‌ ౧" జ్ఞాత లో క్ష్‌ స్ట వ న్నా! నా ద్‌ వ ల క్‌ దశా టో న. టా టా. వ యొ షా స య్‌ / రా భవన న నాజానా నా కా నయా! వల్‌ నుట వయం కయ రకల లు... జా నా -ంనలోన్నా కాపు న్య భనోవ కా. త్ర వానాన.. వాకా జాకూనై లాడ కత్తేవ వటం పెద్ద కంగరూ

ముందు. అంగాలమీదనూ. వెనుక అంౌాలమీదనూ కాళ్ళీడ్చుకుంటూ పచ్చికనేలపైన వికృతంగా నదుస్తుంది. కాని అది త్వరగా నడచినప్పుడు పెర్చ దాట్టు వేస్తూంటుంది. వెనుకకాళ్ళ తో నేంమీడసుండి ఒక్క ఎగురు ఎగిరి బాణంలాసు నిటారుగా గాలిలోకి లేచి బహ్మాండమైన గంతువేస్తుంది. శృతుష్యంి ముండి పారిపోతూన్నప్పుడు తుప్పలమీదనుండి అగడ్తలమీదనుండి. ఎగిరి దాశ్షేస్తుంది. ఇలాగు ఎగిరిడాటు వేఎనప్పుడు తోకను చుక్కానిలాగ ఉపయోగించుకుంటుంది

కంగరూ ఆడకంగరూ. పిజ్ళలను పెడుతుంది పుట్సిన పిల్ళలు అ్యకోటుకాయంత

పంఠానోల్బెత్తి అేసేవుంటాయి.. చర్మంమీద బొచ్చులేకుండా నగ్నంగా వుండి కళ్ళువిడకుండా న పూర్తిగా. నిన్సహాయుర్లై. వుంటాయి. తల్ని పొట్టకు సంచీ రూవయో

వున్న తిత్తిలో వీటి తదుపరి అభివృద్ది జరుగుతుంది పిల్ళ వుట్టేన వెంటనే పిల్హను తర్మి తననోలతో పట్టుకొని తిత్తిలో పెట్టేసుకుంటుంది.. తిత్తిలో వున్న తల్నిచూచుకములలో నొకదానిని పిల్లకంగరూ తన వోట్నో "పెట్టుకుంటుంది. ఇలా నోటిలో పెట్టుకోగానే దాని నోటిలో చూచుకము ఉల్పతుంది ఈ స్పితిలో ఫీల్ళకంగరూను. చూచినయెడల అది చూచుకమును నోటితో పట్టుకొని వేలాడుతూన్నట్టు ల% పదుతుంది

శాలిరోజుల్లో కంగరూపీల్ళి ఎంత నిస్సహాయస్మితిలో వుంటుందంకే. తర్శిపాలను నహితమూ అది తాగలేకుండా వుంటుంది తల్సి శరీరంలో వున్న (పత్యేకమ్టైన కండరాలు సంకోచించుకోవడంవల్స చూచు కములోనుండి. పిచికారీ చేసినట్బు పిల్ళనోటిలోకి పాలు పడతాయి. తరువాత కొన్నాళ్ళకు పిల్శి తరి చూడు కమునుండి. విడిపోయిదానంతట అదే పాలను పీల్చుకొని తాగగలిగే స్పితిలో వుంటుంది తల్మి తిర్తిలో పిల్ళ నుమారు. ఎనిమిది. నెలలు గడువుతుంది తరువాత కూడా దానంతటది గడ్డి మేస్తున్నప్పుడు దానికే దైనా భయంచేసిందం టే చటక్కున తల్మి పొట్టకున్న తిత్తిలోకి దూరిపోయి. దాగుంటుంది

నంపూర్మ్శంగా అభివృద్నికాని పిల్చి లనుకని కంగరూలాగే తిత్తి, లో పీల్ళి జంతువులను మోసుకులి తరిగే నన్తనములను టూర్వూపియలులు అంటారు ఇప్పటికి మనకు తెలిసినంతవరకూ మార్పూ పియలులు ఒక్క ఆస్టేలియాలోనే జీవించుతున్నాయి. ఒక్క న్పీషీజ్‌ మ్యాతమే దక్షిణ అమెరికాలో జీవించుతూంది. చాలా కాలం (కిందఎ ఇవి కడమ ఖండాల్నో కూడా జీవించుతూండేవి కాని తరువాత నశించిపోయాయి

మార్బూపియయలు సంహూర్మంగా అభివృద్ది చెందని పీల్శలను కంటాయని సై నపేర్కోనండింది ఇది వాటి నీచనిర్మాణ దశను సూచించుతూంది అండజ సస్తృనములూ మార్ప్బూపియలులూ కకిఎ నీచ నస్తృనములు గా ఏర్పడుతున్నాయి కడమ సస్తనముఎన్నీ ఉచ్చనస్తనములు గా ఏర్పడుతున్నాయి ఉచ్చసస్తృనవర్నానికి చెందిన జంతువులు తలిపాలను తమంతటతామే. కుడుచుకోగలిగి అభివృద్నిచెందిన పిల్ణలనుకంటాయి ॥

సస్తనముం ప్పాటివన్‌.. కంగరూల అసాధారణ లక్షణాలనుబట్టే నస్తృవముల ఉద్భవాన్ని

నా మనం జీవము

ఉద్భవము లైన గనక క వ లే లన

మ వ్‌ ౮ 20

లేవనే విషయం మనకు న్సష్మ్టంగా కనబడుతూనే వుంది అండజసస్త్రనములు వాటి పిల్టలకు పాఠివ్వగరి గినప్పటికీ సరీస్పపముల (సుడ్డను పోరిన (గుడ్గను పెడతాయి. మౌక్పూపీయలులు సజీవములైన పిల్ణ అనే కంటూన్నప్పటికీ. పీల్ళాలు స్థకమంగా అభివృద్ధిపాంచేవరకూ. వాటిని తమ తిత్తులలో పెబ్బుకొనే వుంచుకోవాలి. ఉచ్చసస్తనముఎ మ్యాతమే పూర్తిగా అభివృద్దిపొందిన సిల్ణలనుకంటాయి. నన్హన మురో శ్మీర్యగంధుల నిర్యాణం కూడా (కమేణా క్షీషృతరమౌవుతుంది ప్మాటిపన్‌కు చూచుకములు సహి తమూ లేవు

అండజనస్త్రృనములు. శరీరనిర్యాణ లాక్షణాలు కొన్నింటిలో సరీసృపములను పోలివుంటున్నాయి ష్టాటివన్‌ శరీరంలో మూ(తజననేందియూల నాళికలు నిర్వమాశయంలో కి తెరచుకొని వుంటాయి ష్టాటిపన్‌ భుజచ్చకంలో కోరకాయిడ్‌ అ్నొ వుంటుంది కడమ నస్తనములలో కోరకాయిడ్‌ అనంపూర్తిగా అభివృద్ది అయి భుజ్మాతో కలిసిపోయి. ఏకమై పోతుంది

కడపటి. విషయమేమిటంటే. ప్టాటిపస్‌యొక్క. శరీరతాప్యకమం ఇతర నన్తనములకంళె తక్కు వగా వుండి 2డి నండి 34తి "సెంట్కీగేడువరకూ మారుతూవుంటుంది

మధ్య మహాయుగంలో జీవించివుండి ఇప్పుడు నశించిపోయిన జంతువులలో నన్హృనవర్శ జంతువుల లక్షణాలను కలిగి వున్న కొన్ని జంతువులు కూడా వుండేవని వెనుక చెప్పిన నంగతి మీకు జ్ఞాపకమే వుం టుంది. అట్టిజంతువులలో స్పైనొగ్నాతన్‌ (106వ పటం) ఒకటి ఈ జంతువులకు నోటిలో విడివిడిగా కూపములలో అమర్చబడిన పండ్లు వుండి కత్తెరపంద్మూూ కోరపండ్నూూ (పక్కపండ్శూూ అని సస్తృన ముంలోలాగే సఫంద్భు విభజింపబడి వుండేవి

ఇప్పుడు జీవించుతూన్న ప్టాటిపస్‌ యొక్క నశించిపోయిన సైనొగ్నాతస్‌ యొక్క శరీరనిర్మాణంయొక్క చ్చితమైన అలక్షణాలనుబట్టి (పాచీనకాలంలో జీవించి వుండి ఇప్పుడు నశించిపోయిన సరీస్పపములనుండి సస్తృనములు ఉదృవవించాయని రుజువవుకూంది

(పశ్నలు 1 కంగరూలో సంతానోత్పత్తి ఎలా జరుగుతూంది” 2 నీచసస్తనములకూ ఉచ్చ సస్తృనములకూ వున్న భేదమేమిటి” 3 (పాచీనకాలపు సరీస్ఫృపములనుండి సస్తృవములు ఉదృ్భవించాయని చెప్ప డానికి ఏమి నిదర్శనాలున్నాయి”

శ్ర్‌ 73. కీటకాహార సస్తృనములు,

కీటకాహార సస్తనములలో మోల్‌ (ఆడవి ఎలుక) ఒకటి (142వ పటం) మీలో ఆందరూ మోల్‌ను చూచివుండకపోవచ్చు. కాని వచ్చికపాలాల్నో మోల్‌ దాని బొరియలదగ్గర తవ్విపోసే మంటి కుష్పలను మీరందరూ చూసేవృుంటారు

మోల్‌ దాని జీవితమంతా ఇంచుమింరుా నేలర్యొనే గెడుపుతురైద్రి ఎప్పుడో కాని నేలమీదకురాదు భామిళో అది పొడుగైన పారంగాలనుచేసుకుంటూ.-భరామిరో వున్న ఖ్లైనపాములనూ కీటకముల లార్వా

వం వల

మ మ మోనా వై క టం రం! స లు సమం సనం టి యు క ల్‌ ర! న మ ర న న ఖో. యాయ శరం యాల లా. ౯ వాయ స్‌ో యయ నం సాల్‌ డు ల డగ మో యాం కా గె 4 ళో గ ే జో 244 జ తహ టం చశడ స 142వ పటం మోల్‌ (అడవి ఎలుక) లనూ వెతుక్కుని వాటిని భక్షించుతుంది అది చలికాలంలో కూడా చురుకుగా సనిచేచ్నానే వుంటుంది కారణమేమం'చే సరిగా చలికాలంలోనే నేల అడుగుపారలలో దానికీ కావలసిన ఆహారం విరివిగా దొరకు తుంది దాని శిరస్ఫ్సూ కాయమూ కలిసి ముందుభాగం సూదిగా కూచిగా వుంటుంది ఈ ఆకారాన్ని కలిగివుండడంచేత నేలలో అది సులువుగా సంచరించగలుగుతుంది నేలను తవ్వేందుకు మోల్‌ తన ముందుకాళ్ళను ఉపయోగించుతుంది అవి కురుచౌనే వుష్న ప్పటికీ వాటి పంజాలు అతి వెడల్పుగా వుండడమేకాకుండా మామూలుగా లన్ని జంతువులలో వున్నట్టూ సంజాలు నేంవైవుకు వుండకుండా నెనుకకు తిరిగి వుంటాయి. వేళ్ళకి వాడైన గోళ్ళుంటాయి. వేళ్ళనడుమ చర్మంవుంటుంది. పంజా. చిన్నపారను లేక బొరిగెను పోలివుంటుంది. అటువంటి పంజాలతో అవి నేలను సులభంగా తవ్విపారేస్తుంది పంజాలతో తన్విన మట్టిని అది తన తలతో బయటికి తోసేస్తుంది మోల్‌కున్న రోనూలు ఎంత దట్టంగా వుంటాయంకే మట్చి రేణువులు నహితమూ వాటిలో దూరడానికి సందుండదు అందుచేత ఆది ఎప్పుదూ కూడా శుుభంగానే వుంటుంది మోల్‌టొక ఫర్‌ చేతికి ముఖమట్ట్సులాగుంటుంది రోమం ముందా వెనుకకూ కూడా చలించగలదు. ఇందువల్న నలో అది ముందునూ వెనుకకూ బూడా సులువుగా సంచరించగలుగుతుంది పొట్టిగా వున్న తుండం కొనను ముక్కు రం(ధాలుంటాయి తందానికి ఇటూ అటూ నృ ర్శేం (దియములుగా. పనిచేసే. మీసాలుంటాయి.. మోలుకున్న జ్ఞానేందియాలన్నించిరోకీ (ఘాజేం శదియాలూ స్పర్శేందియాలూ బాగా అభివృద్ది చెందాయి నేలలో వున్న అంధకారంరో ఆవీ రాన్ని వెతుక్కోవలసిన జీవిత పరిక్పితులలో ఈ ఇం్టదియాలే హెచ్చుగా అవసరమవుతాయి విర్ర

మోల్‌కు చిన్న కళ్ళుంచాయి. కళ్ళు సంపూర్ణంగా అభివృద్ని పొందలేదు అవి రోమాల నదుమ నుంటాయి. కళ్ళు బా లభివృన్ని కాకపోవడంచేత చీకటో వెలుగే కూడా అది తెలుసుకోలేదు. చెవికి దొప్పులు లేవు చెవిద్వారాలయ న్యూతం మూసుకుపోగలవు అందుచేత చెవులలోకి మన్ను చూరదు. దాని (శవణేర్యదియం సూక్ష్యంగానే పనిచేన్తుంది

మీదిపెదవినుండి ఒక చర్మపు మడత మూతిస్తైన ఏర్పడివుండడరచేత మన్ను నోటిలోకి వెళ్ళకుండా రక్షణకలు ుతూంటుంది

నేలలో అది పారంగాం వ్యూహాన్ని తవ్వుతుంది ఈ పొరంగంలోనే అది పూడును కట్టుతుంది వసంతకాలంలో లడి మూడునుండి ఐదుపిల్ణలవరమూ. సెదుతుంది. పిల్లలు చిన్నవి రోమంలేకుండా నంగా వుంటాయి. కళ్ళు విదకుండా వుంటాయి. పిల్ళలకు సుమారు నెలరోజులపాటు పాలిచ్చి సాకుతుంది

మోల్‌వల్బ మనిషికి కొంత ఉపకారమూ జరుగుతూంది కొంత అపకారమూ జరుపుతూంది కీటకాలను. అందులో ముఖ్యంగా కుమ్మరివురును లార్వాలను నాశనం చేయడంవల్స అది మనకు ఉపకారమే చేస్తుంది. కాని మనకు ఉపయోగకరముల్లైన వానపాములను ఖూడా అది తినేహ్హాంది అంతేకాకుండా చెట్నవేళ్ళ్యకింద నేంను తొల్చేస్తుంది. మంటికువ్చలను పెట్టి సచ్చికపాలాలను పాడుచేస్తుంది

వాటికున్న ఫర్‌కోసం మోలుఎను విరివిగా బోనులుపెశ్చే పట్టుకుంటారు మోల్‌ ఫర్‌ విలువైనదే దానిని టోపీఎకూ.. కాలర్హకూ. ఫర్‌కోట్టకూ ఉపయోగించుతారు

ఏడుపంది కూడా కీంకాహార సస్తనములరో చేరిన జంతువే

(వశ్న్శలు 1 భూమిలో సంచరించే జీఎతవిధానంవల్శ మాలురో ఎట్టిమార్చులు సంభవించాయి" 2 మోలులవల్ళ మనకు కరే ఉపకారాలేమిటి అపకారాలేమిచి?

ర్స్‌ 74. కైరో స్పైరా.

క్లైరోస్పైరా లేక చేతికి రెక్కలుగల సస్తనములలో గబ్బిలము కూడా చేరుతుంది సస్తృ వములన్నిటిరోనూ గబ్బిలం ఒకే ఎగరోలుకుతుంది. దాని మెలకువ జీవితమంతా గబ్బిలాయి. గాలిలోనే గడుప్పుతుంది. గాలిరోనే దానికి ఆహారం దొరుకుతుంది. గబ్బిలాలు నేలప్పైన వాలవు

గచ్చిలాల శరీరనిర్మాణమూ వాటి (వవర్తనా వాయుసంచారానికి అనుసరించి వున్నాయి సర్వ్యతా విరివిగా తారసిల్బతూన్న పెద్ద చెవుల గబ్బిలాన్ని (143వ పటం) చూస్తేనే ఈ సంగతి మనకు వెం టనే తెలిసిపోతుంది. దాని శకీకం చిన్నదే వ్వైమానిక పారలవల్న్మ ఏర్పడిన తోలు రెక్కలకు దాని శరీ రం ఆనుకొని వుంటుంది ఈ చెక్టల చలనంవల్షనే దాని శరీరం గాలిలో తేలుకూవుంటుంది ముందు అంగములకున్న పొడుగాటి వేళ్ళమధ్యను సాగివున్న ఈ పారలు శరీరం రెండు (పక్కలకూ విస్తరించి వెనుక అంగాలకు కూడా తగిం లక్కడనుండి తోకకు కూడా వ్యాపించి వుంటుంది గబ్బిలంయొక్క ఎము

వంతి

కలు సన్నంగానూ తేరికగానూ వుంటాయి. రొమ్ము ఎముకకు పతముంలోలాగే నాదల ఎర్పడివ్పంది రెక్స లకు చలించే కండరాలు నౌదలకు తగిరించబడి వుంటాయి కడమ అన్ని గబ్బిలాలలాగే సెద్దచెవుల గబ్బిలాలు కూడా పగటిఛ్రాట ఏ డాబాచూరో రారొంద్కో జ్‌తా, జ్‌ కు చెట్టు, త్యొరో మరుగుగా వున్న మూల జాగా చూసుకొని వెనుకకాళ్ళ్న బొటన వేళ్ళ, తో త్య్యకిందుల శిరస్సు వేలేసుకొని వేలాడురూంటాయి. సాయంకాలం సంధ్యవేశ ఆహారాన్ని వేటాడ్డంకోసం బయం దేరి ర్యాతంతా అహారాన్వేషణక్షై ఎగురుతూనే వుంటాయి సితాకోకచిలుకలూ కుమ్మురిపురుకుట్కా హా ర బె! య లో | కాం మం ఇ పే ము '/ పోక హహ వరం ర పాం. యం తాం నాటి న ల నన్‌ (( *ష్ళ ము ను. క్ష్‌ 143వ పటం సెద్పచెవుల గబ్బిలం దోమలా మొదలైన రెక్కలపురుగులను అవి వేటాడి పట్టుకొని వాటికున్న సన్ననీ వాడి పండ్శతో ఎకప ముద్వ చేసి భక్షించుతాయి గబ్బిలానికి దృష్టి చాలా తక్కువగా అభివృది అయింది కీటకాలను పట్టుకోవడానికి అవి (పరా నంగా వాటి శవదేందియాన్నే ఉపయోగించుతాయి.. పెద్దచెవల గబ్బిలం వడిగా ఎపరడూ న్నప్పటికీ గాలిలో వున్న ఏ అక్మ్యంకులకోనూ టీకొనకుండానే ఎగురగలుగుతుంది. ఒక (వయోగంరో ౫౩ టలు కట్టిన అనక దారాలను వేలగట్టిన ఒక గదిలో ఒక గుడ్డిగబ్చిలాన్ని వదిలి పెళ్ళేసరికి అది ఒక్క దారా న్నయినా తాకకుండానే గదిలో ఎగిరింది మనుష్యుడు (గహించరేని కర్ణాతీతముల్సైన ధృనుఃను గబ్బిలాలు చేస్తూ అట్టి ధ్వనులను అవి వినగలుగుతాయని పయో గాలవల్మ కనుగానబడిదింది కార్మారీతవ ల్లైన ధ్వనులను గబ్బిలం (పసరించేసరికి ఆ ధ్వనుల దారిలో అడ్నుగా తటస్టృపడిన అడ్నంకంచే జ ధ్వనులు పరావర్తింపబడి తిరిగి గబ్బిలం (శవణేం్యదియాన్ని తాకుతాయి. ఇచ్చి సంజ్ఞలు గబ్బిలం చెవిని పడగానే అది తన ఎగిరేదిశను మార్చుకొని అడ్డుగా వున్న వస్నువును తప్పించుకొని దాన్మిపక్ట”ొ విరి పోశుంది 2ర్రత్లీ

సీతకాలంరో. కీటకాలు తగ్నిపోవడంవల్న్మ నుమశీతోష్న్మ (పాంతాలలో జీవించుతూన్న గబ్బిలాలు [బీవసమాధిలో (వవేశించుతాయి. కొట్టు డాబా*దులు గుహల. నేలమాళిగలు ఇంట్యికింది సందులు వీటరోకి అవి దూరి అక్కడ తల్మకిందులుగా వేలాడుతూ నీతకాలమంతా ఆ న్నితిలోనే గడిపేస్తాయి ఈ కాలంలో జంతువ్పుల బజీవ్యకియలు అతిమందకొడిగా సాంతూ. వేసవికాలంలో వాటి శరీరాల్ళో నిల్వచేను కొన్న కొవ్వును ఉపయోగించుకొని ఆవిధంగా ఉత్పత్తి అయిన ఉషంవల్స (పాణాన్ని సాగించుకొంటూ వం టాయి. శీతకాలవు (వవేశౌనికిముందే కొన్ని గబ్బిలాలు దక్షిణదేశాలకు వొరివెళ్ళిపోతాయి

వేసవికాలం మొదటిలో అడ సెర్పచెవుల గబ్బిలం ఒకటో రెంఛే పిల్లలను పెడుతుంది తొలి రోజుల్నో తన వాంటకి అంటిపెట్టకున్న పిల్లలతో కూడా అలాగే ఎపురుతూ. వృంటుంది. గబ్బిలపు పీల్లలు తల్నిరొమ్మ్నును ఎంత గట్తిగా పట్లు కుంటాయంళకే తల్ని ఎఒకుతూన్నపాడు కూడా అవి కిందకు

గా స త్ర బ్‌ ట్‌ ణా హా

వడిపోకుండానే వృుండగలవు

హానికరముల్తై ౪ కీటకాలను గబ్బిలాలు నాశనం చేయడంవల్న మనకు ఎంతో ఉపకారం చేస్తున్నాయి అందుచేత వాటిని మనం రక్షించాలి

(వళ్షలు | పక్షీరెక్కనుండి గద్చిలం రెక్కని ఎలా పోల్పుకోగలం? 2 గబ్బిలాల న్లైమానిక సామ ర్వ్యానికి అనుసరణమ లైన శరీరలక్షణాలు. ఏమేమి వున్నాయి. 3 గబ్బిలాలు జీవసమాధిలో ఎందుకు (వవశిస్తాయి”. 4 గబ్బిలాలను మనం ఎందుకు రక్షించారి -

అభ్యాస్మకియ వేసవికాలం సంధ్యవేళశ గబ్బిలాలు ఎలా ఎకురుతాయో గమనించు అవి పగటి పూట ఎక్కడ గడువుతాయో కనిపెట్టు

ర్‌ 75. రోడెంట్ను.

కుందేళ్ళు. ఉడుతలు చెక్పలపిల్లులు గోఖక్ము ఎలుకలు చుంచులు ఇంకా అనేకముల్స్నైన ఇతర పస్తనములు రోడెంట్సకింద వర్తీకరింపబదుతున్నాయి.. చెట్టుచేముఎ మొలిచేచోట్లల్నా రకరకాల న! . లి న భా అణ రోడెంట్ము విరివిగా సంచరించుతూ. సపెరుుతూ వుంటాయి. కొన్ని రోడెంట్టు ఉపయోగకరంగా వుంటాయి కొన్ని హాని కలుగజేస్తాయి

ఉవయోగకరముల్లైన రోడెంట్సలో ఉదుత (144వ పటం) ఒకటి

ఉదుతలు వా న

జా గుబుర్డైన తోకను కరిగి పొడుగాటి చెవులనూ చెవులకొనలను వెంటడుకల కుచ్చులనూ కలిగి చూడడానికి ఉడుత ఎంతో అందంగానూ వోయ్యారంగానూ వుంటుంది వేసవికాలంరో ఉడుత వ్యారవాగుగా వుంటుంది. అది సంచరించే నూది అకులచెట్ల మౌనుల రంగుతో దాని రంగు కూడా పరిగ్శా కఠిసిపోతుంది శరత్కాలంలో దాని వెం్యడుకలు. రాలిపోయి శీతకాలానికి అంతకంటె గుబురు గాను వివిధములైన బూడిదవర్శం ఛాయలను కరిగిన ఫర్‌ పెరుగుతుంది

ల్‌

ఉడుత అడవులలో సంచరించుతూ టో ళో // (గటు. దెబ్బమీద జీవనానికి అవసరములైన లన్ని . ?- గ్‌ ర్ల డా | ట్ర గతో. అనుసరణాలను కలిగివుంది ముందు కాళ్ళ సగ | 111 (భామ ణ (య ా కంటె వెనుకకాళ్ళు పెద్దవి ఆకారగవ శీ స, స స షట నా శ్ర ణ్‌ ఫీ సహా న అది గంచులేసుకుంటూ. పరు?ెత్తుతుంది వు క నను ల కొమ్మనుండి కొమ్మకూ ఒక్కొక్టన్వుడు టట. అనే చెట్టునుండి. చెట్టుకూ. అసాధారణవ్వాన /. మం చురుకుదకంతో అది గంతులేహ్హా పరెత్తు చ్‌ న మసన తూంటుంది గుబురుగా వున్న దాని తోక సట సం చుక్కొనిలాగు. కొంతవరకు. గాలిుమ్మట్బం ళు చన సన స్‌ క 10 గ సన కా మాదిరిగా శరీరాన్ని మోస్తూ. వుంటుంది అవన. వా చెట్బమానులను పట్టుకుని ఎగ్యబాక దానం జరా లా స కొని వేలాడా" మహ నతో పొడుగ్నా గోళ్ళు ఉపయోగపడుతాయి న్‌ా తి లే దేవదారు సైనుచెల్సు విత్తులు *డ రుచెట్స. పిక్కలు హేజెలుచెచ్స విర్తాం కేత్తకవ పటం. ఉదుత ఓక్‌కాయయ... కుక్కగొడుకులు వీటన్న-నీ ఉడుత తింటుంది. కుక్కగొడుసుంకు అది తీసుకొని చెలమీద వాటిని ఆరబెట్టి చరికాలంతో. తినడానికి ని్వచేసుకుంటుంది ఉదుత పళ్ళు కుంచేటిపళ్ళలాగే వుంటాయి. వాడిగా పొడుగా వున్న కత్తె రపళ్ళతో ఎక్కంగు సులభంగా కొరుకుతుంది (పక్క పళ్ళతో ఆహారాన్ని నమలుతుంది కడమ అన్ని రోడెంట్నలాడే ఉడుతకి కూడా కోరవళ్ళు లేవు కచ్తెరపక్షకూ నడుము ఘరేపళూ లేకుండా ఖాళీస్సలం వుండిపోరుంకి వాతావరణం అనుకూంంగా లేనప్పుడు రక్షణకూ పీల్ళలను పెట్టడానికీ ఎత్తుగా చెట్టు మీదనో చేక చెబ్ళతొరర్హోనో గూడుకత్చి ళూటిరో ఆకుంనూ పాచినీ పరుస్తుంది చలికాలంలో కూడా ఉడుత దొని కావంసిన ఆహారాన్ని తెచ్చుకోగలదు. గనుక చరికాలంలో అది జీవసమాధిరోకి వెళ్ళదు భారతచేశంలో అడవులలోచూ తోటలలోనూ ఇళ్తదగ్శిర సహితమూ ఎక్కడ భారతచేశవు ణ ౧ యాం పడితే అక్కడ చిన్న చారల ఉడుత మనకు కనబడుచూనే వృంలుంల చారల ఉడుత కవన ఆ దానికున్న పాదుగాటి తోకనుఎ్చే నల్ఫగా గోధుమవర్మంగా వున్న దాని లలా వున్న మూడు తెల్లని చారలనుఎట్టి దానివి సులువుగా పోల్చుకోవచ్చు అది పీ-పీ-పీ అను కీడె ఆరవడంవల్థ దానిని వెంటనే తెలుసుకోవచ్చు చారల ఉడుత చెల్నమీద నివసించుతుంది. నేలమీద అది వున్నప్పుడు ఏన్య్శూతం దానికి భయం వేసినానరే వాడిగా. వున్న చిన్న గోళ్ళతో వెంటనే చెట్టుమీదకు ఎక్కిపోతుంది. చెల్సమీదనో (శేకవోతే ఇం వర్‌

కప్పులమీదనో) గడ్డితోనూ. పీచుతోనూ గూదునుకట్చి అందులో 2-4 విల్శలను "పెట్టి వాటిని పెంచు తుంది అది గంతులేసుకుంటూ ఒక చోటనుండి ఒక చోటకు వెళ్ళుతుంది కాబట్టి ముందు కాళ్ళకంలు దాని వెనుక కాళ్ళు పొడుగ్నా వుంటాయి కొమ్మనుండి కొమ్మమీదకు ఎగిరేటప్పుడు తోక కూడా దానికి నహాయపదుతుంది రకరకాల చెల్గాయొక ఫలాలను మొ%లను గింజలను అది తింటుంది భారతచేకపు ఉడుత ఇన్ళసమీపంలోనూ అగపదుతూ ఒక్కొక్కప్పుడు గదులలోకి సహితమూ వస్తూంటుంది. ఏవిధంగానూ హాని చెయ్యనటువంటి ఈ జంతువును చూచి భారత దేశవు (పజలందరూ ఛాలా నరదాపదుతారు. దీని ఫలితంగా ఈ జంతువు (పవర్తనలో కొంత మార్చు సంభవించింది మనిషిని చూడగానే అడవిజంతువులన్నిటితోనూ పారిపోదామనేటటువంటి మామూలు సహజ్ఞాన పేరేపణ స్సానే ఉడుతరో నియమబఒద్దృమైన (పతికారచర్య ఒకటి కొత్తగా అభివృద్ని అయింది మనిషిని చూస్తే ఉదుత ఇప్పుదు భయపడకుండా దాని ద్శరగా మనిషి సమీపించినా అదేమి జంకకుండా అక్కడే వుంటుంది. చారల ఉడుత సహం మచ్చిక జంతువనే చెప్పవచ్చును, రతదేశవు అడవులతో ఎగిరే ఉడుత (145వ పటం) మనకు కన ఎగిరే ఉడుత భారతేంశబు అలల ( ) అలా బడుతుంది. మామూలు ఉడుతకంటె. చెట్టుమీదనుండి చెట్టు మీదకు ఎగరడానికి. దీని శరీరంలో చక్కని అనుసరణములున్నాయి. ముందు ఆంగములను వెనుక అంగములను కలు పుతూ ఒక చర్మవుపార వృంది చెట్టు, నుండి చెబ్యికు గంతువేసేటప్పుడు ఈ పారను విప్పారించి గంతే న ల స్తాం కే యా వచన హవ చా కూసిన నో లైనా న వాన ల క జాాయాయంమా డం తా వాలా బై లో లో లి ద్‌ చ కాకా గ! ౬ లో ్త హ్‌ స కల్లో భ్‌ 145వ పటం. ఎగిరే ఉడుత ష్తుంది ఇలా ఎగరగలోడంవల్య “ది ఆహారాన్ని స్‌ఘంగా కనుగొంటుంది. ఎగిరే ఉడుత సాయంకాలం పూట ఆహారాన్పషణక్త్షై బయలుదేరేటప్పుడు మనకు కనబడుతుంది పగలు అది చెట్టుతొలరల్నో దాగు క్‌ొవి నిిదపోతుంది 173155 2657

చెరంపి చెవులపిల్లుల. ఫర్‌ ఉదుత ఫర్‌ అంత విలువైనది కాదు (146వ వటం) 'వులపిల్లులు వాకా చెవులపీల్లులను ఫర్‌ కోసమూ మాంసము కోసమూ కూడా వేటాడుశారు తెలువు చెవులపిల్సి అడవులలో వుంటుంది. ఎరుపువాగు బూడిదవర్మం కలిగన. దాని ఎండ కాలపు బొచ్చు రాలిపోయి శీతకాలానికి తెల్లని బొచ్చు వస్తుంది కనుక దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది దీని చెల కొనలు మొతం నల్లగా వుంటాయి శరీరానికి ఇలాంటి రంసు వుండడంచేత ఆది మంచులో దాపష్ట ప్పుడు దానిని గుర్తు పట్టడం చాలా కష్టం,

“పకి. చూడడానికి. చెవులపిల్మి క.ందేలులాగే. ఆగవడుతుంది. కుండేటికున్నళ్ళే దీనికీ చిన్న కాయమూ ముందుకాళ్ళకం యి. పొడుగాటి వెనుకకాళ్ళూ కురుచని తోకా వుంటుంది. చెవులసిల్సి గంతు లేసే కదులుతుంది. దాని పంజాలు వెడల్పుగా వుండి వాటిిండా రోనం వుండడంచేత ఇసుకలా వృష్ణ మంచుమీద అది సులువుగా పరుగెత్తగలుగుతుంది

అది రకరకాల చెట్లనూ చెట్బయొక్క పట్టనూ తింటుంది. దాని పంద్భు ఉదుత పండ్యలాగే వుంటాయి. కాని కుండేలులో వున్నళ్ళు పెద్ద కత్తైరపండ్శ వెనుక ఒక జత చిన్న కత్తెరపండ్య కూడా వుంటాయి

| | న్‌ క | ట్ర యల నం ల యం ఆమె షై శ్ర కం లి స వ. నీ (జే వం టీ ని. న్‌ ను "000 బా చంపు షుడు ఢా ప్యాట! రో శల సో మట్‌ క గస్‌న్టై నం సం టిం వ నూ గ న కట: రామా డీడ్‌ జ నా అంచ టు ళ్‌ టం. జ లో స్ట; మా జ స దు ల్ల య. ్ష డం. కాలా ర డర శేతరవ పటం చెవులపిల్నలు ఎడమ -- బూడిదరంసు చెవులపిల్ళి కడి -- తెలుపు చెవులపిర్మి

చెవులపిర్ణి ఆహారాన్ని వెతుక్కోడం కోసం ఒక్క ర్మాతి నమయమంలో మ్యాతమే బయలుదేరు తుంది. పగలంతా అది ఏపొదలలోనో దాగి వుంటుంది. ఆహారం కోనం బయలుచేరి దాని పొదకు తిరిగి చేరుకొనేటప్పుడు అది సూటిగా పరుగెత్తక్క అది ఒక సారి కుడిన్నై పూ ఒక సారి ఎడమవ్లై పూ వంకరటింక రగా గంతులేస్తూూ పరుగెత్తుతుంది. ఇలాగు పరుగెత్తడంవల్య తోడేళ్ళు + నక్కలు మొదల్సైన అనేక శతు వుల బారినుండి అది తప్పించుకోగలుగుతుంది,

దానిని పసికట్సి పోల్చుకోవడం కూడా చాలా కష్టమే; ఎందుకంళే. దాని శరీరంలో 'స్వేద్యగంథులు లేవేలేవు, అయినప్పటికీ సంజాలకున్న చర్మంరో మాతం కొర్చిగా వున్నాయి. కుక్కలు చెవులపిల్లు: లను వేటాడినప్పుడు. వాటి అదుగు జాడల బళ్ళే వాటిని వెంబడించుతాయి. దాని (శవణేంధదియం మౌక్ష్మంగా పనిచేస్తుంది. దాని కళ్ళు శిరస్సుకు రెండున్లై పులా కొంచెం పక్కగా అమరి 'వుండడంవల్స అది దాని శ్యతువులను వెంటనే కనిపెళ్ళేస్తుంది.

వేసవికాలంలో చెవులపిల్మి రెండు మూడు తడవలు ఈనుతుంది. కుందేళ్ళు బొరియలు చేసేటట్న చెవులపీల్ళి బొరియలు చెయ్యదు. కుందేటి పిల్బలకంళ చెవులపిల్మిపిల్లలు పుట్టినప్పుడు ఇంకా మరికొంత అభివృద్ది పొంది వుంటాయి. వాటికళ్ళు బాగా విడివుంటాయి. అవి నిటారుగా నిలబడగలవు. వాటికి దట్ట మైన బూడిదరంగు బొచ్చు వుంటుంది. చెవులసిల్మి పాలలో అవుపాలలోకంచ కొవ్వు పదార్హాలు ఆరు కెట్టు అధికంగా వుంటాయి. ఇట్టి బలవర్శకమ్టైన పాలను చెవులసిల్మి పిల్ణలు సమృద్చిగా తాగి ఏగడ్నిలోనో బొరియ వుంక్రే అందులోనే 2-4 రోజులవరకూ వెన్ముదిగా పడుకొని వుంటాయి. వాటి రంగువల్శనూ వాటికి. సస్వేద్యగంథులు లేకపోవడంవల్లనూ._ వాటిని పోల్చుకోవడం కష్టం. ఈవిధంగా మూడు వాల్లు రోజులు పడుకొన్న తరువాత వాటికి ఆకరఠిపుట్టుకొచ్చి, అవి వాటి బొరియలోనుండి లేచి తర్శిని వెతకడానికి పరుగెత్తుతాయి, తల్మి కనబడితే సరేసరి; లేదా మరే ఆడ ఛెవులపిర్సి దారిలో తటస్పృపడినా వరే పాలను కుడుచుకొవి కడుపునిండా తాగేస్తాయి. ఎనిమిదవ రోజుకో తొమ్మిదవ రోజుకో వాటికి పండ్కు మొలిచి ఇక గడిని తినడం (పారంభించుతాయి.

అడవులులేని దక్షిణ (పాంతాల్నో బూడిదరంగు చెవులపిల్ని పంచరించుతూంటుంది. లెల్జి వెవులపిల్ణికంయ. ఇది “పెద్చది; దీని రంగు కూడా. వేరుగా వుంటుంది. చలికాలంలో దీని పార్శ్వాలు మతమే తెల్బబడ్సి వీపు ఎప్పటిలాగే బూడిదరంగుగానే వుండి పోతుంది. శీతకాలపు మంచు విస్తారంగా వడని (పాంతాలలో ఈరంగు రక్షకవర్ధంగా సరిగా ఉపయోగపడుతుంది.

బూడీదరంగు చెవులపిల్మి ఒక్కొక్కప్పుడు చాలా హానివే కలుగజేస్తుంది; అది పళ్ళతోటలలో (పవే కించి చెట్లపట్టలను తినేస్తుంది.

గోఫర్డు. హోనికరముర్నై న రోడెంట్టలో, ముఖ్యంగా చీల రష్యా (పాంతాల్స్‌ |

నన పంటపాలాల్నో చుక్కల గోఫర్హు. చీడలాగు. తయారవుతున్నాయి (మిత వటం 12). ... సప్పైన్‌లో సంచరించే జంతువులకు గోఫర్టు పర్హైన ఉదాహరణ. ఇవి ముఖ్యంగా కృష్ణరేవడి (పాం తాల్ళో విరివిగా వుంటాయి. వేసవిలో అవి రోడ్డు (పక్కలను వెనుకకాళ్ళమీద నిలబడి వుండగా మనకు 179 259

తరుచు కనబడుతూంటాయి ఏమా తం (దమాదమని దానికి తోచినా నేలలో వున్న బొరియలళోకి చట క్కున దూరిపోతుంది

అవి శాభాహారులవడంచేత గింజలను సప్టైరుముకల కాడలను తినేస్తాయి ఇవి విరివిగా వన్న (పాం తాల్నో. పంటలకి చాలా దె్బతగులుతూంటుంది

చఠికాలంలో పొలాలూ నేలా మంచుతో కప్పబడి ఆహారం దొరక్షనవ్చుడు అవి వాటి బొరియో దూరిపోయి. బొరియలద్వారాలను మట్టితో కప్పేసి జీవసనూధిలో (పవేశించుతాయి ఈ స్పితిరో వాటి శరీరాల్నో జీవ్యకియలు అతి మందకొడిగా సాగుతాయి శ్వాస్యకియా గుండెకాయ స్పందనమూ తక్కువగా వుంటాయి. శరీరతాప్యకమం. “4. సెంట్యిగేడుకు. పడిపోతుంది. చయాపచయ్యుకియ.. న్వల్బంగా వుంటుంది జీవసమాధిలో వున్న గోఫరు శరీరం చలికి ఎంత చచ్చుబడిపోయుంటుందం టే అది ఒతికేవ్యందో చచ్చిపోయేవుందో చెప్పుకోవడమే కష్టృమ్టైపోతుంది

సమాధినుండి మేల్కొన్న మూడు నాలుగు వారాల్నో ఆడగోఫరు ఈని తడవకు ఎనిమిది లేక అంత కంచ హెచ్చుగానో పిల్ళలను పెడుతుంది బొరియలోనే గూడుకడుతుంది. గోఫరు పిల్ణలకు మొదట కళ్ళ విడవు అవి అతిశ్శిఘంగా ఎదిగి వెల రోజులు అయేటప్పటికల్ళా వాటిమటుకు అవే బొరియం చేప కొని స్వతర్యతంగా జీవించుతాయి

కృష్ణరేవడి నేలలో ఇటీవల చుక్కల గోఫర్ను తగ్గి పోవడం (ప్రారంభించాయి. ఇందుకు రెండు కార ణాలున్నాయి.. వీటిని నిరోధించడానికి తీసుకొన్న చర్యలు ఒకటి. సాగులేకుండా. బీడుగా వుండిపోయిన నేల అంటూ సమిష్టి వ్షతాల్నో లేకపోవడంవల్మ్ఞ బొరియలు చేసి పిల్లలను పెట్టడానికి వాటికి ఆస్కారం దొరకకపోవడం రెండవది

సోవియట్‌ దేశం ఆగ్నేయ _పాంతపు స్పెప్పులలో ఈ జాతికిచెందిన చిన్నగోఫరు అనే మరొక స్పీషీజ్‌ గోఫరు విపరీతమైన హానిని కటుగడేస్తూంటుంది. ఇది పంటలను తినేయడమేకాకుండా. పశువుల కోసం (పత్యేకంా పండించే (పశస్త్రమ్టాన పచ్చగడ్డిని తినేస్తుంది అంతేకాకుండా పచ్చికపాలాలనిండా బొౌరి యలు చేసేసి మంటికుప్పలను పోసేస్తుంది ఈ మట్చిస్తైన మొలిచే గడ్డిని వశువులు తినవు

ఎలుకలూ ఆహారాన్ని దొంగిలించడానికి (పసిద్ది కెక్కిన ఎటకలూ చుంచునూ సక్షతొ

మతదా సంచరించుతూనే వుంటాయి. ఇవి మూషికరూపములగు రోడెంట్సగగొనిక్‌

లాల చెందిన జంతువులు

ఎర ఎలుక చుంచుకంలై పెద్దది దాని పొడుగాటి తోకస్పైన పొలుసులుంటాయి. పాలు సుల నడువు పొట్టి వెంయడుకలుంటాయి

ఎలుక ఎప్పుడూ బల్లకూర్చుకిందో నేలమాళిగలలోనో గోడకన్నాల్నోనో దాగునే వుంటుంది వాడిగా వున్న కత్తైరపండ్శతో. అది చెక్సలను కొరికేసి పారిపోవడానికి మరొకకన్నాన్ని కూడా చేసుకొంటుంది నీమర్మ లోపల (పవేశించి (పంచం అన్ని చోట్లకూ అవి రవానా అవుతూంటాయి

ఎలుకలు రకరకాల శాకాహార వదార్జాలనూ మాంసాహార పదార్హాలనూ తింటూ. గిడ్హంగలి లోనూ. ఇళ్ళల్ళోనూ. చాలా నష్టాన్ని కలుగడేస్తూంటాయి.

2౮0

వ్యార ఎలక రెండుమూడేళ్ళ కంమె ఎక్కువ జీవించదు కాని దానిసంతానం అతి శ్నీఘంగా అభి వృర్ని అవుతుంది తడవకు ఆరెనిమిది పిల్ణలను పెడుతూ సంవత్సరానికి నాలుగైదు సార్మ్హు ఈనుతుంది అడ ఎలుక గూడునుకట్టి ఆ వాడలో రోమంలేవండా న్నంగానూ కళ్ళువిడనట్సిన్నీ పిల్హలను "పెడుతుంది ఎలుకపీల్ణ లు అతిష్మ్‌ఘంగా ఎదిగి మూడు నెలలకు అవి కూడా పిల్లలను "పెడచాయి

రోడెంట్నలోనే హానికరమ్హైన మరొక జంతువు ఇంటిచుంచు. పెద ఎలుక ఎంత వినాశకరమై వనో చుంచు కూడా అంతే

చుంచును. పోలిన అనేక ఇతర లోదెంట్ము పొలాల్నో నంచరించుతూంటాయి. అందుకు ఉదాహ రణగా. ఇంటిచుంచు. లాగకాకుండా వ్యరవాసుగా వున్న దాని వీవుసైన నల్బని చారను కలిగి పాలం చుంచునూ పొట్టి తోకను కఠిగన బూడిదరంగు పాలంచుంచునూ మనం పేర్కొనవచ్చు

(చమాదకరమ్హైన సేగు జాడ్యాన్ని ఎలుకలూ గోఎర్నూూ వ్యాసింపచేసే అవకాశం వుంది కాబట్టే అవి అత్యంత (పమాదకరములైైన జంతువులు

వందికొకు మామూలు చుంచులూ. ఎలుకరూకుండా భారతచేశంలో పందికొక్కు కూడా

ఆడా సంచరించుతూ.. వుంటుంది. ఇది సెద్దజాతి ఎలుక ఇది 60 సెంటి మీటర్బవరకూ వుండి ఒక కిర్యోగాముకంళే బరువుగానే వుంటుంది. బిరుసుగా వున్న దాని రోమం వీవు "పైన కమిలిన నల్గరంగునూ అడుగున బూడిదరంగునూ కలిగి వుంటుంది అది నేలలో పారంగాలలాగు బొరియలు చేసుకొంటూ చెట్లవేళ్ళకు హానికలుగడేట్తా. నేలలోనే జీవించుతుంది. ఇళ్ళ అడుగున కట్ట డాల లడుశున. బోరియలుచేస్తూ అనకట్టలు మొదలై నమట్టి కట్టలను తవ్విపోసేవి వాటిని ధ్వంసం చేసి చాలా హానికలుగజేస్తంది. ఇది సాధారణంగా శాభాహారాన్నే తింటుంది ర్మాతిళ్ళ్లు అది సంచరించుతూ పం డ్స్‌ ఫలాలనూ ఒక్కాక్కప్పుడు ఇర్సల్మో వున్న "పెంప్పడు కోళ్ళను నహితమూ చంపీ వట్టుకుపోతుంది (తుళ్ళు పురుగుద్వారా పందికొక్టు భయంకరమైన ప్పేగు జాడ్యాన్ని వ్యాపింపబేయవచ్చు కూడా ఇతర రోడెంట్స లాగే పందికొక్కు తడవకు వదికంళై హెచ్చుగానే పిల్దలను పెట్టి అతిన్యీఘంగా వృద్దిపాందు శుంది ఇది అత్యంత హానికరమైన జంతువు అందుచేత డీనిని నిర్వాక్షిణ్యంగా నాశవం చేసేయ్యాలి

ముళ పంది భారతదేశపు ముళ్ళపంది కూడా రోడెంటు జాతికి చెందినదే

వా దిని వీవుపైనా పార్యాలపైనా పొడుగాటి వాడి ముళ్ళను కరిగి వుండడం చేత ఇది అందరకు చెరిసిన జంతువే తోకకొననున్న ముళ్ళు గుల్సగా వుండి వాటి మొనలందు రంధం వుంటుంది. దాని శ్యతువులను భయసెట్టడావికి ఈ గుల్లగా వున్న ముండ తో అది ధ్వనిచేస్తుంది శృతువు భయపడకుండా దానిని వెంబడించినట్టయితే. అది చటక్కున ఆగిపోయి తకమీదకు వమ్తూన్న శ్యతువు శరీరంలో తన ముళ్ళతో పొడిచేస్తంది ముళ్ళు అతిచూదిగా వుండడంచే శ్యతువుశరీరంలోకి అవి చొచ్చు కొని పోతాయి ఈవిరంగా ముళ్ళరూపవంలో మార్చూందిన రోనూలు శ్యతువునుండి ఆత్మరక్షణకు మంచి సాధనాలుగా ఏర్పడుతున్నాయి

ముళ్ళపంది ర్నాతిసంచారి కొండవక్కలను బొరియలును చేసుకొని అందులో వుండడం దానికి

262

పీతి ఈ అలవాటుచేత అవి భారతదేశంలో విరివిగా వ్యాపించివున్నా అరుదుగా మనిషి కంట పడుతూం టాయి. సూర్యాస్తమయం తరువాతనే అవి ఆహారంకోసం వాటి బొరియంలోనుండి బయటకువస్తాయి ఇవర రోడెంట్సలాగే ముళ్ళపంది కూడా శాభాహారే. పాలాలలోమా తోటలళలోకూ వున్న మొక్కలను భకించుతూ హానిని కలుగదేస్తాయి ముళ్ళపంది తడవకు 2-4 పిల్హలకు ఈనుతుంది. పుట్టినప్పుడు ఎదుపంది. పిల్ణల శరీరానికి మెత్తని ముళ్ళుంటాయి హానికరములరైన రోడింట్లను (పతిఘటించేందుకు త్మీవన్నైన చర్యలు రోడెంట్సను (పతిఘటిం లా స్ట (6 య్‌ లాటా డాటా. లీనుకోబదుతున్నాయి. వాటిని పట్టుకొనేందుకు రకరకాల వలలూ బోనువా చేందుకు చర్యలు య న్‌ా... ఉపయోగించి పట్టుకోవడమూ. విషంకలఠిపిన ఎరను (ఉదాహరణకు విషం కరిపిన ఓట్పుగింజలను) ఆహారం్యకింద ఇచ్చి వాటిని బొరియలలకో చంపడమూ చర్యలను అవలంబించు తున్వారు చ '(సకృతి సిద్ధమైన వాటి శ్శ్యతువులను ఆకర్షించి. పరిరక్షించడమూ ఇల్చే. జీవశౌన్తు విధానాలను కూడా వాటిని (వతిఘటించడానికి వినియోగింపబడుతున్నాయి. ఇతర జంతువులను వేంాడి తినే పకురూ ఏదుపందులూ బౌవురిపిల్టులూ. ఇతర జంతువులూ రోడెంట్సకు (పకృతిసిద్పములైన శ్యతువులు స్పైప్‌మై దానాల్నో నంచరించే ఒకేఒక బావురిపిల్సి కుటుంబం వేసవికాలంలోనూ చలికాలం లోనూ గోఫర్శ బౌరియలలో దూరి ఏటా 800 గోఫర్మను నాశనం చేస్తాయన్న విషయాన్ని బట్టి రోడెం టను నిర్మూలించడంలో జీవశాస్త్ర విధానం ఎంత ముఖ్యమైనదో విశదమవుతుంది రోడెంట్లు గిడ్మంగులలో (పవేశించి వృద్దిచెందకుండా. వుండేందుకు. గిడ్మంగులలోమా కొట్ట లోనూ దినుసులను తకురీతులలో నిల్వచేసే పద్దతులను అవలంబించడమూ పంటదినుసులను సకాలంలో కోయడమూ ఈ చర్యలన్నీ కూడా రోడెంట్సను (పతిఘటించడానికి అత్యంత ముఖ్యమ్మైన విధానాలు ఉడుతలను చెవులపిల్లులను చులను మనం రోడెంట్ల వర్ష కరణము ల వులపిల్ళుల, గోఫర్న: ను ఎలుకలను చుంచుల లాలా పరించిన తరువాత వాటన్నిటిలోనూ సామౌన్య లక్షణాలు కొన్ని వుష్నట్బు మనకిప్పుదు. స్పష్టంగా తెలుస్తూంది ఇవన్నీ శాభాహారులే వాటి పండ్శన్నీ ఒకే విధష్టైన నిర్మాణాన్ని కలిగి వున్నాయి. కత్తెరపండ్డు దవడలలో లోతుగా పాదగబడి వుంటాయి. అవి కొరక డంవల వాడిగా అవుతూ ఎప్పుడూ "పెరుగుతూనే వుంటాయి (వక్కపండ్శకు నమలడానికి వెచల్ప ఉపరితాలు వుంటాయి. కోరపండ్డు వుండవు వాటికి మరికొన్ని సామన్య లక్షణాలున్నాయి. మొత్తంమీద అవి చిన్న జంతువులు వాటిలో సంతావోత్పత్తి అతిశీఘంగా జరుగుతుంది ఈ కారగాంచేత పామాన్య లక్షణాలను కలిగిన ఉడుతలు చెవులపిల్టులు గోఫర్ము ఎలుకలు చుంచులు. ఇంకా ఇతర జంతువులు రోడెంట్ళు ఆర్షరు (గణంయ్యికింద చేర్చబడుతున్నాయి ఇదేరీతిని మోల్‌లోనూ ఏదుపందిలోనూ. కొన్ని సామాన్య లక్షణాలుండడం కారణంగా అవి కీటకాహారి. సస్తనముల _అర్హర్యుకిందనూ. వివిధరకాల గబ్బిలాలు క్షైరోస్పైరా. అర్హరు (కిందనూ చేర్చబడుతున్నాయి 282

ఒక ఆర్నరుకు చెందిన జంతువులన్నీ అన్ని లక్షణాలరోను ఒక్కలాగే వుండవు ఉదాహరణకు చెవుల ఏిల్చులూ. కుందేళ్ళూ వాటి బాహ్యకూవసంలోనేగాక వాటి మీదదవడలకు పెద్ద కర్తైరసండ్శ వెనుక ఒకజతచి న్య కరత్తైరపం డ్శను కరిగి వుండడంవల్థ్య కూడా కడమ రోడెంట్ననుండి వేరుపడుతున్నాయి చెవులపిల్సలలోనూ _ కుందేళ్ళల్లోనూ పెద్ద కత్తైరపండ్సు వెనుక ముందు కూడా పింాణితో కప్పబడి వున్నాయి. ఇతర రోడెంట్సలో ఈ పండ్శకు ముందు భాగానికే సింగాణి వుంది చెవ్పలపిల్టులను కుందేళ్ళనూ చెవులపిల్నుల వంశం (కింద (పత్యేకించడానికి ఇంకొ. ఇతర (పత్యేక అత్షణాలు కూడా వున్నాయి. చుంచులకు ఎలుకలకు వాటిలో వాటికి చాలా పోలికలు వుండడంవల్ళృనూ చెవులపిల్టులు కుండేళ్ళనుండి వ్యత్యాసాలను కలిగి వుండడంవల్ననూ ఎవాటిని చుంచు వంశ మ(కింద చేర్చారు ఉదుతలు గోఫర్ను కలిసి ఉడుత వంశం (కింద ఏర్పడుతున్నాయి అయితే ఒకే వంశగౌనికి చెందిన జంతువులతో భేదాలు కూడా వుంటాయి. ఉదాహరణకు కుందేళ్ళ పిల్ణలకు పుట్టినవ్వుడు కళ్ళు విడకుండా వుంటాయి. కుందేలు నేలలో బొరియ చేసి అందులో పిల్లలు "పెడుతుంది. చెవులపిల్లులు బొరియలు చెయ్యవు వాటి పీల్ణలకు పుట్టినప్పుడే కళ్ళువిడి వుంటాయి రోడెంట్న ఆర్హరుయొక్క వర్తీకరణం ఆర్వరు వంశము జీనను వర్వము ఉ మీషీజ్‌ (జాతి నమ గణము)... (సామికి... (కుటుంబము) ఏషీజ్‌ (జాతి తెల్హచెవులపిల్తి ఇవులపిల్ళులు శైచెవులక్ని ఇెవ్చలపిల్మి బూడిదరంగు. చెవులపిర్మి కుందేళ్ళు ఆడవికుందేలు ఇంటిచుంచు చుంచులు తల పొాలంచుంచు చుంచు. ్తీ ష్‌ ఎ_రఎలుక గే ఎలుకలు లలల. గ గి నల్మిఎలుక ల్ల స మామూలు ఉడుత ఉడుతలు. [లతా భారతదేశపు చారల ఉడుత ఉడుత లా ననా నానన చుక్కల గోఫర్‌ గోఫర్డు తనలా చిన్న గోఫర్‌' ముళ్ళవంది ముళ్ళపంది ముళ్ళపంది

వాటి చర్మానికి రోమం వుంటుంది ఈ కారణంవల్న _ వంశాలను జీననులు (కుటుంబాల) (క్రింద విభజించుతారు చెవులపిల్లుల వంశంలో కుందేలు జీనసు చెవులపిల్మి జీనను అని రెండు జీనసులున్నాయి

చెవులపిల్టుల తెల్బచెవులపీల్ళులనీ బూడిదరంగు చెవులపిల్డులనీ రెండు జాతులూ విభజంప బడ్డాయి తెల్జచెవులపిర్మి అ డవులలో సంచరించుతుంది చలికాలం (పవేశించేముందు దానిదొచ్చు తెల్టిగా మారుతుంది. ఇమకలాగా వున్న పొడిమంచుమీద సంచరించేందుకు అనువుగా రోమాన్ని కలిగిన వెడల్పు పంజాలు దానికుంటాయి బూడిదరంగు చెవులపిల్సి అడవులున్న స్పైఫ్‌ మై, దానార్మోనూ బారుగా వున్న స్పైఫ్‌మ్నైదానల్నోనూ. సంచరించుతుంది. దాని రోమంరంగు చరికాలానికి కొద్నిగా మా్యతమే మౌరుతుంది. ఈ రెందు చెవులపీల్టులూ రెందు వేర్వేరు జాతులకు. చెందుతున్నాయి. ఓక జాతిని తెల్ల చెవులపిల్మి జాతి అనీ రెండవ జాలిని బూడిదరంగు చెవులపిల్మి జాతి అనీ అంటారు

(వతిజంతువు ేరులోనూ. రెండు పదాలుంటాయి. ఉదాహరణకు తెల్నచెవులపిర్మి బూడిదరంగు చెవులపిల్మి రెండవ పదం ఆ జంతువయొక్క జీనసును తెలుపుతుంది మొదటి పదం ఆ జంతువు ఏ (పత్యేక మైన న్సీషీజ్‌ కు చెందుతుందో తెలువుతుంది ఈవిధంగా రెందు పదాలున్న పేర్శను ఇవ్వడం తొలిసారి? 18వ శతాబ్బంలో జీవించినట్టే. (వఖ్యాత స్వీడను దేశవు శ్వస్త్రవేత్త కారల్‌ లిన్నేయన్‌ (1707- 1778) ఆరంభించాడు,

కడమ రోడెంట్టు కూడా జీనసులు (కుటుంబాలు) కిందకూ స్పీషీజులు (జాతుల్యుకిందహ విభజింపబడ్డాయి ఉదాహరణకు చుంచు వంశం ఎలుకలు జీనను చుంచుల జీనను విభజించబడుతూంది. ఎలుకల బీనను ఎ(రఎలుక స్పీషీజ్‌ నల్బఎటక స్పీషీబ్యకిందనూ చుంచు బీనను ఇంటిచుంచు స్సీషీజ్‌, పాలం చుంచు స్పీషీజ్‌కిందమా క్‌సర్‌. జనమ చుక్కల గోఫరు స్పీషీజ్‌ చిన్న గోఫర్‌ స్పీషీజ్‌ (కిందనూ విభజింపబడుతూంది

అన్ని లక్షణాలలోనూ అతిదగ్శర పోఠికలున్న జంతువులు కలిసి స్పీషీజ్‌కింద ఏర్పడుతాయి

(పళ్నీలు 1. ఏయే లక్షణాలనుబట్సి ఉడుత చెట్టమీద సంచరించే జీవనానికి అనువర్హవము-ను కలిగి వుందని చెప్పడానికి వీలవుతూంది? 2 (ప్రవర్తనలో మామూలు ఉడుతకూ భారితచేశపు ఉడుతకూో ఉన్న వ్యత్సానమేమిటి” ఈ వృత్యాసాన్ని ఎలా వివరించగలం” 3 ముళ్ళపంది జీవితంలో దానిమళ్ళు ఏపా (తను. వహిన్తున్నాయి”. 4 తెర్జిచెవులపిర్నికి చలికాలంలో. తెల్బ బొచ్చు వుండడంలో విశేషమేమిటి ర5 చలికాలంలో గోఫర్ము జీవసమాధిలో వుండడమేమి ఉడుతలు చురుకుగా వుండడమేమి” 6 రోడెంట్సను _వతిఘటించడానికి ఎమేమి. చర్చలు. తీసుకోబడుతున్నాయి”. 7, మనం పరించిన రోడెంట్యను ఏయే వంశాలు. జీనసులు న్పీషీజాల్యకింద వర్తి కరింపవచ్చు”

అభ్యాస్మకియ. పుస్తకం చూడకుండా జ్ఞాపకం వుంచుకొనే రోడెంట్స వర్నీకరణ పట్టికను వీ వోటుబుక్కులో రాయి

ర్‌ 76. ఆర్హరుః కార్నివొరా (మాంసాహారులు). మాంసాహార నస్తనములు సర్పసాధారణంగా బతికివున్న జంతువులను వేటాడుతూ. (వధానంగాొ మంసాన్ని భక్షించుతాయి. పిల్ళి తోడేలు. కుక నక ఎలుగుబంటి. ఇంకా ఇతర జంతువులా మాంహెహారులు న “పెంపుడు ఆ(ఫికను అడవిపిలి సంతతే పెంపుడు పిలి చుంచులనూ ఎలు జావా కలనూ నాశకం చెయ్యడానికనే మనుష్యుడు అడవిపిర్నిని మచ్చికచేసి పెంచాడు పిల్సి సి వా ఈ కారణంచేతనే జంతువులను వేటాడి చంపిరినే మృగముయొ.క అలవాటులన్నీ. పెంపుడు. విల్ళిలో పోకుండా ఇంకా వున్నాయి దాని వంశకర్త అయిన అడవి పిర్మిలాగే పెంపుడు పిర్మి కూడా చుంచులను పక్కేటప్పుడు ఒక మూల దాగివుండి మెల్టగా దానిని ఎరచూడకుండా వుండేఎట్న్బుగా సమీపించి ఒక్క దూకుదూకేసి ఎరను పట్టుకుంటుంది. ఎరను పట్టుకోవడంలో పిర్శికి బాగా అభివృద్ది అయిన దాని జ్ఞా నేందియాలు చక్కగా సహాయపడతాయి. పిర్మి దాని చెవదొప్పలను కడరించగలదు ఇట్టె చెవులను కరిగివుండడంవల్మ్మ చుంచు. కాళ్ళ కదకిక శబ్బాలను వీల్ళి సులువుగా వినగలుశుతుంది. పిర్మి కనుపావలు పగటిపూట నన్నని చీకికలుగా. సంకోచించుకొని వుంటాయి. ర్యాలిళ్ళు కనుపాపలు వ్యాకోచించుకొని పెద్దవిగా గుండంగా అవుతాయి. కనుపాపలు ఈవిధంగా సంకోచించుకోవడం. వ్యాకీచించుకోవడంవల్న పగలూ సంధ్యవళా ర్మాతీ కూడా దాని దృష్క్టి బాగా వృుంటుంది దాని వనోటిచుట్బూూ పొడుగ్నా బిరుసుగా వుక్న వెం్యదుకలూ (మీసాలు ) కన్నులచుట్టూ వున్న వెం్యదుకలూ ( కనుబొమ్మలు ) స్పర్మేర్యదియాలలాగు పనిచేచ్నూ వేటలో దానికి చక్కగా సహాయపడుతాయి పిల్శియొక్క పంజా అడుశున మెత్తని తోలు దిండు వుంటాయి. ఇలాగు దింద్భు వుండడాన్ని దానిని ఎర చూడకుండా అది ఎరకు పట్టుకోవడానికి విళ్శన్చంగా వెళ్ళగలుసుతుంది. పిల్ళి కాలివేళ్ళన్నిటికి క గోళ్ళు వృంటాయి గోళ్ళు వాడిగా వృండి వెనక్కి లో వంగివంటాయి. ఈ గోళ్ళతో అది ఎరను పబ్బుకొని న్‌ ల్లు న మా? చై భా అదిమి పెట్టీ వుంచుతుంది అది వూరికేవున్నప్పుడూ (ట్రీ గ శ ॥ నడువ్చాన్నప్పుడూ దిండ్గకు పైనున్న సండుల్ళోకి ఎస న | గోళ్ళను ముదుచుకుంటు౦ది ఇలాకు ముడుచు సన. క ఇ కొని వున్నప్పుడు గోళ్ళు నేలకు అంటవ్వ అందుచేత అత ళ్‌ హా అవి మొద్దుపోకుండా ఎల్లప్పుడూ వాడి” నే వుంటాయి 1డ్త7వ వటం. పిల్ళి దవడలకున్న పండు లతో కొరికి చంపుతుంది ఈ కోరపండ్డు కూచిగా వండ్ను

వుంటాయి దాని (క్క పండ్శతో (147వ వటం) అది ఆహారాన్ని ముక్సముక్కలుగా. చీరుతుంది రోడెంట్లకున్న (వక పండ్న ఉపరితలం బల్జపరపుగా వుంటుంది సిల్టికున్న ఆపక పండ్ల ఉపరితలం వొడి గానూ. ఎత్తుగానూ గంట్టుపడి వుంటుంది. నోటికి ఈళ్ళపక్కా ఆ్యపక్కా చెరి రెండు (పక్కవండ్లూ మరీ పెద్దవిగా వుంటాయి. వీటిని కోరపండ్డు అంటారు. మీదకోరయొక్క వాడి అంచు కర్తైర శెక్కలలాగు. అడుగకోరయొక్కసపైై ఉపరితలాన్ని రాసుకుని వుంటుంది. ఈ కోరపండ్శతో అరి కండరాలను బృహస్నాయువులను సులువుగా చఛవించేస్తుంది. పిర్టికున్న కత్తైరపండ్ను చిన్నవి. పీల్ళిపండ్ళ నిర్మాణంలాగే ఇతర మాంసాహార జంతువుల పండ్శ నిర్మాణం కూడా వృంటుంది

ఇతర మాంసాహార జంతువులలాగే పిర్మియొక్క యు రోడెంట్న (పేసకంటె కురుచగా వుంటుంది. మాంసాహారం హెచ్చు బలవర్చకంగా వుండి సులువుగా జీర్ణమవుతుంది స్య్‌క్‌ చాలా స్వల్పంగా అభివృది అయివుంటుంది

మిగతా అన్ని మాంసాహార జంతువులలోలాగే. పిర్నిమెదడు రోడెంట్ల, లోకంట హెచ్చు అధి వృద్నిపొందింది. శ్మీఘంగా చలించే జంతువులను. వేఎాడి పట్టుకోవడానికీ మెదడు. హెచ్చు స్మాయిరో అభివృద్శి చెందివుండడానికీ సంబంధంవున్నట్టు మనకు స్పష్టంగా కనబడుతూంది మెదడు అర్బగోళాలయెక్క ఉపరితలం ఆంతా ముడుతలుపడి వుంటుంది ఇలాగు ఉండడంవల్ల కార్టెక్సుయొక్క ఉపరితలం అధికమవుతుంది షిర్టి నియమబడద్ద (వతీకారచర్యలను సులువుగా అలవరచుకొంటుంది ఉదాహరణకు మనం భోజనంచేసేటప్పుడే సిర్మికి కూడా ఆహారం ఇవ్వడం ఆలవాటుచేసినట్టయితే పళ్ళేలూ గిన్నెదా బల్బ మీద అమర్చుతూన్నట్టు చప్పుడుకాగానే బల్నిదగ్శరకు పరుగెత్తుకుని రావడమేకాకుండా ఆ నిమిషినికి

ళా ౧ నాన్‌ అది న్మిదపోతున్నా చప్పున అది మేలుకొని కూడా బల్మదగ్నరకి వస్తుంది. పిర్ళిని "పేరుతో పిలిస్తే మ్యావు మంటూ దగ్శరకొస్తుంది. పిర్మిపిల్హలకి రుచికరమ్హైన ఆహారాన్ని చూపించుతూ. వొటికి మనచేతురి మీదినుండి దుముకడమూ మొదలైన పనులునేర్పించవచ్చు ల చడం లావో 2 పుం డడ న్య గ్ల డం గ రో. ళం యు న చడం టై న్డ్‌ రో డం యా సే నను ౧౧ సా న వవ క... ల న: / వ నేము? హే త జ రారా తా హే ట్‌ స్‌ య జ లం మ రాయల వ లో ల ఉం క = కి కీనాూయ్యో 1డరివ పటం తోడేళ్ళ,

పిల్లలకు వాంటిమీద దడ్చుర్ము పుట్టి జబ్బుచేస్తూ వుంటుంది ఈ జబ్బుతో వున్నవంటి పిర్మిని తాకినట్టయిచే మనిషికి కూడా ఆ జబ్బు సోకురుంది అందుచేత ఈ జబ్బుతో వున్న పిల్లులను తాకడం గానీ వాటితో ఆడడం గానీ మంచిది కాడు

తోడేలు తోచేలు కూడా జంతువులను వేటొదుడుంది కొని అది పిఠిలాగు వేటా

పా డడు. తోడేయ దాని ఎరను వెం-డించి అది చిక్సేవరకు దానివెంట పరుగెత్తి దానిని పట్టృకుంటుంది. (148వ పటం). ఆహారాన్ని వెతక్కుంటూ తోడేలు (వతిరోజూ కొన్ని డజన్న కిఠోమీటర్ను పరుగెత్తగలదు. పిర్మికాళ్ళకంమె తోడేలు కాళ్ళు పొడుగాటివి చాలా దూరం పరుగెత్తడానికి అవి అనుగుణంగా వుంటాయి. తోడేలుపంజాకు వున్న గోళ్ళు మొద్దుగా వుంచాయి అది తన కాలిగోళ్ళ్లను ముడుచుకోలేదు అందుచేత దాని గోళ్ళు మొద్దుబారి వుంటాయి. తోడేలుకున్న నూణేంటదియం బాగా అభివృద్ది అయింది ఇందువల్స ఎరను అది నులువుగా వాసనబట్సే పట్టుకోగలుశుతుంది

తోడేలు పండ్భు ఇతర మాంసాహర జంతువులకున్న ళ్ళే అనగా పండ్ల అమరిక పిర్మికున్నళ్ళే వుంటుంది. అయితే దాని దవడలు సీల్శీదవడలకం మె పొడవుగా వుండి (వక్కపండ్డు కూడా హెచ్చుగా వుంటాయి

ఆడతోడేలు (పతి వనంతకాలంలోనూ నుండి 9వరకూ. పీల్ణలను ఈనుతుంది పిల్గలు ఎదిగి శరత్కాలానికల్లా పెద్ద తోడేళ్ళతో కలిసి వేటాడడం మొదలుపెడతాయి

తోడేళ్ళు. చాలా హానికరముల్హైన జంతువులు అవి. వశువులను గొడ్గనూ ముఖ్యంగా గొలరెలను. విపరీతంగా పొట్టబెట్టుకుంటాయి.. సోవియట్‌ దేశంలో తోడేళ్ళను (వతిఘటించడానికి త్మీవమ్హైన. చర్యలు అవలంచింపబడుతున్నాయి... బారులు తీర్చిన వేటకాయ్యడచేతనూ. కత్తైరబోన్ను ఉవయోగించీ విమానాలమీదనుంచీ వాటిని వేటాడుతారు ఎవళ్సైనా తోడేలును చంపీినయెడల చంపినవారినుండి సోవియట్‌ (పభుత్వం తోలునుకొనడమేకాకుండొ చంపినందుకు నగదుబహుమానం కూడా (పభుత్వం ఇస్తుంది

కుక్కలు (ప్రాచీనకాలంలో తోడేళ్ళనుండి "సెంపుడు కుక్కలు. పుట్టాయి

చాలా ఇందు తార్కాణంగా కొన్ని కుక్కలు ముఖ్యంగా జర్మనీ దేశపు గొటరెలను కాచేకుక్క కుక్కవంశానికి కర్తల్టైన తోడేల్శను చాలావరకు పోలివుంటుంది తోడేళ లాగే కుక్కలకు పొడుగుమూతీ మంచి బలమైన కాళ్ళూ ఉన్నాయి వాటిలాగే ఇవి కూడా వాటి ఎరను వెంబడించి పట్టు కుంటాయి

కుక్కయెక్క స్వభావాన్నీ లక్షణాలనూ రూపాన్నీ మనిషి తన అవసరాలకొడ్చీ మార్చుచేసి అనేక రకాలను (పజననం చేశాడు (149వ పటం) పరిమాణంలోనూ శరీర అకారంలోమా. రంగులోనూ లొచ్చులోనూ. కుక్కల జాతులు అనేక వైవిధ్యాలను కలిగి వుంటాయి

కుక్కలు నియమబద్బముల్లైన (పతీకారచర్యలను అతి సులువుగా అలవరచు కొంటాయి. ఇందువల్స రకరకాల ఉపయోగాలకోసం వాటిని తర్భిదుచెయ్యడానికి వీలవుతూంది ఉదాహరణకు. వేరస్కుల జాడలనుబట్నే వారిని పట్టుకోడానికి అపరాధపరిళోధక కుక్కలను ఉపయోగి

207

గ న్‌ా శ ర్‌, న! క గ్గ / న స్త ల గ్‌ న (7. స టో శ్‌ శ క = టు మూక నలా తాడో] ఆ తా క ౮ ల్లి శ (కూ గ్‌ న ల లలో ల గ్రా త్‌ గ న్‌, లీ టం గ! గన్న న ళ్ళ ర్‌ భి! పై గ్‌ (ల్‌ [ (| క్ట వ య్‌ సే / శూ లో తే న్న గ ఇ ॥ గ్‌ శ 1 ని న్‌ 1 1 ్యా/ 9) సో క -ా తావమేులలా వో /4 కు గ గ | (౧ యే లో / లో క్ష చ్‌ 6 ఆ డ్‌ పా గ తు స కా శేశర9ివ పటం వివిధ జాతుల కుక్కలు కే -ఎస్కిమో కుక్క 2 --డాక్సు కుక్క 3--బుల్‌డాగ్‌ 4 - (ేహౌండు. వేటకుక్క 5 - సెంటు బెర్నార్డు 6 -- బెలానెజ్‌ (1౫కింగజ్సొ

న్నున్నారు. (కిండటి యుద్బ ౦లో టాంకు కాటరుపిల్ళరుచ్యుకాల (కిందనుండి ఆహారాన్ని తీసుకోవడానికి కుక్కలకు అంవాటుచేశ్‌ అవిధంగా టాంకులను అవి నాశనంచేశేటట్టు వాటిని తర్భీదుచేశారు వర ఎటగుఎంటి వండ్శ్శ నిర్మాణాన్నిబట్టి ఎగర ఎలుగుబంటి మాంసాహారుల ఆర్మరుకు బాజా... భెందినప్పటికీ అది సర్వధక్షణి అనా మాంసాహారాన్నీ శాభాహారాన్నీ కూడా తిని జీవంచుతుంది (చ్మితపటం 1) ఎలుుబంటి. చిచ్చడవులలో సంచరించుతూంటుంది. అది పెద్దగానూ అవకరంగానూ వున్నస్ప టికీ అది. వేగంగా పరుగెత్తగలడు.. చెట్లను కూడా ఎక్కుతుంది. నడచేటప్పుదు అది పాదాలమీద అరచేరులమీవ నిలబడుతుంది. పాదాలకు అరచేతులకు రోమం వుండదు ఇతర మాంసాహారులన్నీ వాటి కారివేళ్ళమీద నిలబడుతూంటాయి. కాని ఎలుపుఎంటి మాతం తన పాదాలమీద నిలబడుతుంది ఎలుసుబంటికీ ఇతర మాంసాహారుంకీ ఇదొక వ్యత్యాసం ముందు. చేతుల. పంజాలను ఆత్యరక్షణకోసమూ దొడిచేయడానికీ ఉపయోగించుకుంటూ. ఒక్క వెనుకకాళ్ళపైన కూడా అది నిలబడి నడవగందు మాంసాహారమూ. శాభాహారమూ కూడా లినడానికి ఎలుుుబంటి అలవాటుపడ్త్డం దానివండ్శ నిర్మాణంతో కనబడుతూంది. ఇతర మాంసాహారులలో వృన్నళ్ళే దాని కోరలు కూడా పెద్దవే కాని పిల్శి (ప కప ౦డ్జ్గ కున్నట్టుకాకుండా ఎలుుబంటి (పక్కపుడృ్శకున్న గంట్ళు అంత నూదిగా వుండకుండా మొడద్చుగా వుంటాయి శాభాహారాన్ని నమలడానికి అది (వక్కపండ్నను ఉపయోగించుతుంది శీతకాలంలో ఆహారం కొరతగావున్నప్పుడు లది చాటుమాటుగా వున్న స్థలాన్ని సాధారణంగా చెట్ల వేళ్ళసందుల్నో దాగుండడానికి వీలుగావుండేందుకు చూసుకొని అక్నడ వుండిపోతుంది. దాని శరీరంలో శరత్కాలంతో నిలవచేనుకొన్న కొవ్వుమీదనే జీవించుతుంది అది నిజమైన జీవసమాధిలో (పవేశించదు దానికేద్దైనా. చికాకు కరిగిండంకే. అది దాగున్న స్పృలంనుండి చిరికాలంలో నసహితమూ భయటికి వచ్చే న్హుంది.. చరికాలం మధ్యలో. దాని గుహలో అది రెంజోమూడో సీల్టలను పెడుతుంది ఎలుగుబంటి వీల్ళిట వసంతకాలం వచ్చేవరకూ అతితాపీగా ఎదుగుతాయి కారి వారా కార్షివారా ఆర్హరుకు. చెందిన జంతువులను వాటి పండ్శనుబట్టి సుల వళకణం భంగా పోబ్బుకోవచ్చు వాటికి బలమ్మైన కోరలుంటాయి. వాటి లా (వక్కపండ్ను సాధారణంగా గంట్నుపడి వుంటాయి. ఈ అఆర్హరును ఈకింది. వంశాల్మకింద విభజించుతారు 1) సెలైన్‌ లేక ఫిల్మివంశం (పిల్ళులు. పెద్సపులులు సింహాలు. చిరుతపులులు వేటచిరుతపులులు) 2) కన్హైన్‌ లేక కుక్క వంశం (కుక్కలు తోడేళ్ళు గుంట నక్కలు పెద్పనక్కలు) 3) అర్సేన్‌. లేక భుల్లూక వంశం. ((వ్యార ఎలుగుబంట్ను తెల్ల ఎలుగు బంట్లు పాండా పిల్లులు త్త మాక్సెన్‌ వంశం (మార్చెన్‌ ఎర్‌ మైన్‌. సేబుల్‌ మొదలగు విలువగల ఫర్‌ను కలిగిన జంతువులు ర) మంగిన వంశం (వకు శే పిల్ని శరీరానికి వుర్న ఏయే విశిష్ట, లక్షణాలనుబట్టి అది మాంసాహార సస్త్యృనజంతువుని అంటున్నాం”) 2 పిల్ళి వేటాడే విధానికి తోడేలు వేటాడే విధానానికి భేదమేమిటి” 3 ఎలుగుబంటియొక్క 269

సర్వభక్షక స్వభావం దాని పండ్హనిర్మాణంలో ఏవిధంగా (పతిబింబిస్తూ ది) 4 కార్నివారా ఆర్జరు వీడే వంశాల్ముకింద వర్తి కరింపబడింది”

అభ్యాన్మకియల 1 ఈ పార్య్యగంధంలో ఇచ్చిన వర్మ, ననుబట్టే పిల్శియెక్స బాహ్యలక్షరాలను పరిశీరిందు 2 సిల్సిలో (ఘాణేందియమూ చకురిందియమూ వాస్తృవంగా బాగా అభివృది అయాయో లేవో. పరీక్షించు. (ఇందుకు నువ్వు సొంతంగా విధానాన్ని ఆలోచించి ఆ విధానాన్ని అవలంబించు) 3 పికి (వవర్హనను జ్యాగత్తగా కనిపెట్సి అది కనబరచే (పతీకారచర్యలలో ఏవి అనువంశికములైనవో ఏవి అలవరచుకొన్నవో నిర్జారణచెయ్యి

ర్‌ 77. భారతదేశపు కార్నివొరా.

భారతదేశంలో పలురకాల కార్షివారాలు అనేకములున్నాయి పూర్వకాలంలో "పెద్ద పెద్ద కార్షివారాట విరివిగా సంచరించుతూ (పజకు అనేక నష్టాలను కరఠిగించుతూండేవి వీటిలో చాలా మటుకు ఇప్పుడు నిర్మూరింపబడ్డాయి

పిర్షివంశానికి చెందిన వాటిలో అందరికీ తెలిసినవీ విరివిగా వ్యాప్తిచెందిననీ వెద్దవృలి. చిరుత పులి 4

పద వురి మాంసాహారులలోకల్లా సపెద్పపులి (150వ పటం) "పెద్ద జంతువు అది

నాం 150-200 కిళ్ళోగాములవరకూ. బరువుంటుంది. అది ఉత్తర భారత మధ్యభారత చిట్టృడవులల్టోనూ కీకారణ్యాలలోనూ పంచరించుతూంటుంది

క (

గ , గ్‌ స్‌ జ జేయ నో (శ, శస న జ్‌ ల గ శి ఫై న చా పి స్ట స్తో? ర _ఫి " జే ర ణి లా [ కక్ష? య శిరో అట్లు ₹ (గ 150వ వటం సపెద్చపులి

పెద్నవులి రోమం పనువ్పురంసు గోధుమరం'ు కఠిసివుంటుంది. దాని శరీరమంతటా నలిని నిలువు ఛారలుంటాయి. అడవిలో నంచరించుతూన్నప్పుదు. ఈ చారలు చెట్లబోదెల నీడల్హాు కనబడ్మంచేత దానిని గుర్తుపట్టడం కప్పృమవుతుంది "పెద్ద జంతువైన పులి జింకలు దువ్వులు అడవి సందులు మొదలైన అడవి జంతువులనే కాకుండా అవ్వలు గుురాలు ఎనుములు మొదలైన "పెంపుడు జంతువులను కూడా ఎత్తుకుపోయి భక్షిం చుఈంది. ముసలి పులులు అప్పుడప్పుడు మనుఘ్యలను కూడా ఎత్తుకుపోయి తినేస్తాయి "ెద్దప్పులులు ఆహారాన్వేషణకోసం ర్మాలిళ్ళు బయలుచేరి ఎంతదూరమ్హైనా వెళ్ళుతాయి. ఎరను పసికట్టిన తరువాత ఎరకి కనపడకుండా మెల్సగా సమీపించి ఒక్కసారిగా మీదపడి చంపేస్తాయి ఇతర జం తువురిను వేటాడితినే జీవనానికి అనుగుణముల్లైన అనునరణములను అన్నీ కలిగివుంది "పెద్దపులి దాని శరీరం మంచి బలంగానూ లాఘువంగానూ వుంటుంది. శక్తివంతములైన కాళ్ళు ముడుచుకోడానికి వీలైన వాడిగోళ్ళు పెద్దకోరలు కలిగిన వాడిపంద్భు. సులువుగా గుర్తుపట్టడానికి వీలులేని రంగు పెద్ద వులి శరీరనిర్మాణమేగాక దాని (వర్తన కూడా ఇతర జంతువులను వేటాడితినడానికి అనుగుణ్యంగానే వ్పంది "పెడ్సవులి హానికరము. (వమాదకరము అయిన జంతువు కాబట్టి దానిని వేటాడిచంపినవారికి (పభుత్వం బహుమానం ఇస్తుంది చిరుతపులి చిరుతపులి కూడా పిర్మివంశానికి చెందిన జంతువే పెద్పవులంత బల నాలా మ్రైన జంతువుకాకపోయినా. పెద్దవులికంటె చురుక్తైన జంతువే అది కూడా ఇతర జంతువులను వేటాడితింటుంది "పెద్దపవులిలాగకాకుండా. చిరుతపులి సులభంగా చెసెక్కిపోతుంది అది దాని ఎరతో (అడవి జంతువులు కుక్కలు మొదల్తైన పెంపుడు జంతువులు) తలపడినప్పుడు పెద్ద దొట్టువేసి వాటిని వట్టుకొంటుంది "పెద్చపులికం'చె. చిరుతపులి విరివిగా వ్యాప్తిచెందింది సెద్నవులికంటు కూడా అది తరుచుగా కశ బిడుతూంటుంది చిరుతపులులు మధ్యభారతచేశపు అరణ్యాలలో అతి తరుచుగా సంచరించుతూంటాయి పెద్దపురికున్న రంగులాగే చిరుతపులి రంసు కూడా రత్షకవర్శమే. చిరుతప్పలి ష్యారవాగుగా వున్న అవేకరకాల పసువుచ్చాయలనూ వల్ఞని మచ్చలనూ. కరిగి వుంటుంది. చిరుతవురిని పోరిన నల చీరుతపురి అస్సాము తిరువాన్కూరు అడవులలో పంచరించుటూంటుంది వింహము భారతడేశంలో సింహాలు కూడా ఉన్నాయి ఇప్పటికంచె మునుపటి రోజుల్మో బలాల సింహాలు విరివిగా వుంటూండేవి కాని ఇప్పుడు సింహాలు ఒక్క కరియా వాడ్‌ ద్వీపకల్పంలో మాతమే తటన్నిస్తున్నాయి. ఆఫీకా ఖండపు సీంహానికి మేనువున్నట్టు భారతదేశపు సింహానికి మేను వృండదు మచ్చలపులి.. లేక పీల్శి వంశానికి చెందిన మరొకజంతువు వేటచిరుతపులి (151వ పటం) "తెపంరుళ్ళల (దీనికి హెపార్టు అనే పేరు కూడా వుంది) పెద్పపులి సింహం. చిరుత పాలా ప్పులిలాగు ఎరను వేటాడినప్పుడు వెనుకనుండేవెళ్ళి హరాత్తుగా. దానిమీదపడ 274

ర్న నను పనదా నని చ్యాగ చన స్తా 4౬. 10010, శని నం. న్‌ గం జ్జ క్‌ శీర ఉ జలే లకీ ఖగ తి [ర క శళోగ వళి నో నేల క నైతే శరం మంచే బి చ్ర్‌ళ్ల ళ్‌ | నరం ల! (స గ్ల క కి ళన శనగ స యష్‌ శౌ ళా ఖ తస ళ్‌ ో గ ళో న 4 ళ్‌ 1 గ ర్త యాగ యయా! కేర1వ పటం వేటచిరుతప్పులి డం బడులు వేటచిరుతపవురి ఎరను వెంబడించి పట్టుకుంటుంది. వాయువేగ శరవేగాలతో పరూక్తే లేళ్ళను నహితం లది వెంబడించి పట్టుకుంటుంది ఇది అడవులలోనూ చిట్టడవులరోనూ సంచరించకుండా బయలు. పడేశాల్యోనే సంచరించుతూంటుంది కాబట్టి దీనికి ఈవిధమైన వేట అలవాస్టైంది ముడుచు కోడానికి వీలులేని గోళ్ళను కలిగిన పొడుగాటి అంగనిర్మాణంలో దాని వేటవిధానం (వతిబిందిచ్తాంకి అనాదినుండీ వేటచిరుతవులిని మచ్చికచేసి లేళ్ళను చేటాడడానికి ఉపయోగింపబడుతున్నాయి. అందు చేచే దానికీ పేరొచ్చింది కుక్కవంశానికి. చెందిన జంతువులలో భారతదేశపు తోడేలనూ పెద్దనక్కనూ మనం "సేక్కొనవచ్చు భారతేశవు భారతదేశవు తోడేలు భారతచేశం అన్ని (పాంశాల్ళో నూ సంచరిందరూం చాడు టుంది. అది మూమూలు తోడేలుకంటొ చిన్నదే అయినప్పటిత. మేకంను నా. థ్‌ జ త! గొంరెంనూ. ఒక్కొక్కప్పుడు చిన్న పిల్ళలను నహితమూ. ఎత్సుకుపోతూంటంది గనుక అది కలుగడేసే హాని మామూలు తోడేయ కలుగజేసే హానికంటె ఏమా తమూ తీఎపాదు తోడేయ రక్తపు. చినుకులు పడిననేంంతా గొడ్డుపోతుందనే మూఢనమ్మకం ఒకటీ. పళ్ళెిటూరి (వజర్మో వ్యాసించివుండడంచేత భారతచేశపు కొన్ని (పాంతార్హో (ప్రజలు తోడేళ్ళను చంపరు ఈ నమ్మ కానికి ఏమా[తమూ _ ఆధారంలేవని వేరే చెపునక్క్సరలేదు. ఇతర దుష్టజంచువులను మనం నాశ ( ఫెరా జ ష్‌ చేస్తూన్న కే తోడేళ్ళను కూడా మనం ఎట్డీ దయదాక్షిణ్యమూలేకుండా నాశనం చేసేయ్యాలి నై ంటుండీ పెద్దనక్క తోడేలుకంటె పెద్పనక్క (152వ పటం) విరివిగా తటస్పపడుతూ నవ క తా. రే సాధారణంగా వూరి పాలిమేరల్మో ర్యాతిపూట. దీర్బంగా వున్న దాని కః కూత మధ్యమధ్య దాని మొరుసు అసహ్యకరంగా వినబడుతూంటాయి "పెర్చనక్క. తోడేలుకంటె.. చిన్నజంతువు.. చిన్నజంతువులను. కుక్కుటములను మ్యాళమే కో వ72ి

మౌమూలుగా భక్షించినా. చచ్చిన జంతువుల కళేబరాలమూ.. ఇన్ఫచుట్ళూూ చేరే ఉచ్చిష్ట్టా వ వా (డేని నాన్‌ న్ను న్‌ లనూ కాయలూ ఫలాలనూ చెరకు గెడ న నాం వాన వే 1. ఫ్‌ ళ్‌ జ్‌ ఇ న్‌ వ్‌ లనూ కూడా తింటుంది / వంత వ రూలెలన ళో గ్‌ న వ నే / తోచేలులాగే పెస్తనక్స కూడా హాని ళ్‌ త్ల పీ నక్క మా కరమూ (పమాదకరమైన జంతువు ॥ ల ర |. 4 / దుమ్ములగొ౦డి క్ట ./ / 7 చారల శ్ర న, గా సటో/ల కా (153వ వటం ప (షు బాలల గాడా దుమ్ములగొండి న న ప సాల కా కుక్కవంశానికిగాక మ రత లా ౮ బా హ్‌ మరొక వంశానికి చెందిన జంతువు అచ్చమైన శో వబ మాంసాహార జంతువులలాగుకాకుండా ఇది చచ్చిన 152వ పటం. పెద్దనక్క జంతుకళేబరాలను భక్షించుతుంది. అయిన వ్పటికీ ఒక్కాక్కవ్వుడు అది కుక్కలు మేకలు మొదల్సైన చిన్నజంతువుల పైబడి వాటిని చంపితింటుంది, అది వెలవెల బోతూన్న బెల్లని రంగునునూ ఐమూలౌ వున్న చారలనూ కలిగివుంటుంది న్న ఈసష్రై్యుక్ని సస ళ్‌ జ్న న గ్‌! చే మ్‌ స నై] ఖ్‌. న న్న. జ్‌ (స శీ న ల! నో న్‌ వోంర్డ స్సు ఫ్‌ లొ 153వ వటం. చారల దడుమ్ములగిండి దారి ఎరను దుమ్యులొండి సారారణంగా వెంఒడించి తికదుగనుక దాని కాళ్ళు తోడేళ్ళకాళ్ళంత ఒలంగా వుండవు ముందుకాళ్ళకంటె దాని వెనుకకాళ్ళు పొట్టిగా వుంటాయి దుమ్ములగొందు దవడలు బాగా లభివృద్దిపాందాయి. డాని పంధ్మ ఎంతఎలమ్టైనవంకే వాటితో లది ఎముకలను సహితమూ గుండ ళో క! చేసేయగందు. చచ్చినజంతువుల కళేఎరాలు లంత తరుచుగా కవఒడవుగనుక లని కనఒడినప్పుడు ఎము కలతోసహా కళేంరాక్ష్యంతనూ. భక్షించేయడం. డానికి చాలా ముఖ్యం 83 55 వతి

చేవాంగివిర్సి హిమాలయా. పర్వత అరణ్య (ప్రాంతాలలో సంచరించే _ న లాలా బంటి ఒక్కమేకాకుండా దీనికి దగ్గర సంబంధాన్ని కలిగిన దేవాం%ిసిల్ళీ కూడా హిమాలయా (పాంతాల్నో సంచరించుతూంటుంది. దాని మూతి పొడుగ్నా వృుండి పెదవుట ముందుకు. తోసుకొచ్చి వుంటాయి. బూడిడరంగువాగు. తెలువు ముఖం. దాని విశిష్పృష్టైన లక్షణం. తెలుపు ముఖమూ. రొమ్ముమీద గ్యరపులాడం ఆకారంలో వున్న తెలువుమచ్చా. లెల్టం న్‌ళ్ళూ ఇవి తప్పితే కడమ శరీరమంతా నల్మగా వుంటుంది ఇతర ఎలుగుబంట్నలాకుకాకుండా ౯ గోళ్ళు పెద్దవిగానూ కొక్కేల్ల్హాగు వంగివుంటాయి. ఈ చిహ్నాలనుబట్డి ఎయసుఎంట్సనుండి దీవిని గుర్తించడానికి వీలవుతుంది. దానికున్న ఒలమ్రైన గోళ్ళతో ఎంత బలంగా కట్చిన చెదవురుుం పుట్టలల్లైనా చీల్చేసి తోపలున్న చెదప్పురుగుల లార్వాలనూ వ్యూపాలనూ అది భక్షించేస్తుంది ఇవి డాని అత్యంత ,ఫీతికరమ్హైన ఆహారం తేనెటీగలు కుమ్యరిపురుగులు వీటి లార్వాలనూ అన్నిరకాల పంక్షహ కూడా అది తింటుంది దానికున్న వాడి గోళ్ళు (పధానంగా ఆహారాన్వేషణకు ఉపయోగపడుతూన్నప్పటికీ అవంరమ్మైన పుడు శ్యతువులనుండి ఆత్మరక్షణకు కూడా ఉపయోగపడుతాయి. చెట్లను ఎక్కడానికి కూడా అవి ఉపయోగపడుతాయి హిమాలయా (ప్రాంత ఎలుగుబంటిలాగే డేవాంగిపిల్లిని కూడా దొమ్మరివాళ్ళు మచ్చికచేసి వాట” అడించి బిచ్చం అడుక్కుంటూంటారు ముంగిన కార్నివారా ఆర్మరులో ముంగిస (154వ పటం) కూడా చేరుతుంది 3రీ కా సృవములను గురించి చెప్పిన (పకరణంలో ముంగిన పాములను చంవుతుందు చెప్పాం ముంగిస చిన్న జంతువు దాని శరీరం నిడివిగా వుంటుంది మూతి మొనదేరి వుంటుంది. కాళ్ళ పొట్టివి. తోక పొడుగ్గా వుంటుంది తోక మినహా దాని శరీరం 33-38 "సెంటిమీటర్జ్డుంటుంది గుబురుగా వున్న దాని రోమం కపీలవర్శంతో కలిసిన బూడిదరంగుగా వుండి చుక్కచుక్కలును కలొవుంటుండి పు లో సా ్స వా గ వయా వట. య్యా ఎర శమ లామా మెడా 154వ వటం ముంగిన

ముంగివ అడవృలరో కృండకుండా పాదలున్న ఒయలున్వలాల్నో నంచరించుతూంటుంది అది పాలాల్మ్ళోనూ ఇళ్ళదగ్గరా లిరుపతూంటుంది. అడముంగిన మగముంగిన కలిసి చేసిన బొరియల్నో ఆడముం గిన పీల్ళిలను "పెడుతుంది

మురిగిన ఎల్జప్పుడదూ అం చురుకుగా తిరుగుతూ చుంచులనూ ఎలుకలనూ ఎడులనూ వక్మిసుర్థనూ బల్ళులనూ. పాములనూ కీఎకాలనూ చంపి లింటూంటుంది. పామును అది అటకాయించినప్పుడు పాముకాటును అది సుళువుగా తప్పించుకొంటుంది పాముతో తలపడినప్పుడు బిరుసుగా వున్న ముంగిస బొచ్చు నిక్కపొడుచుకొని వుంటుంది. ఒక వేళ పాముదాన్ని కరిచినా కాటు తగంకుందా వొచ్చు దానిని రక్షీంచుతుంది _

ముంగిసను సుళువుగా మచ్చికచేయవచ్చు. ఎలుకలను నాశనంచేసి ఇర్ళల్నోకి పాములు దూరకుండా ఇళ్ళను కాపాడుతుంది. ఎలుకలమూ చుంచుంనూ అది బాగా పట్టు కొంటుందని డానిన్ని భారతచేశం నుండి జమైకా ద్వీపానికి సహితమూ ఎసమతిచేశారు

(వశ్నలు 1 కార్నివారాలకు చెందిన ఏయే. జంతువులు. భారతచేశంలో నివసించుతున్నాయి” 2 ఎరను వెంబడించి పట్టుకొనే వేటవిధానికి అనువుగా వుండే ఏయే శరీరలక్షణాలు వేటచిరుతవ్పురి కలిగివుంది” 3. చచ్చిన జంతువుల కళేఎరాలను తినే దుమ్ములగొండి స్వభావం దాని శరీరనిర్మాణంలో ఏవిధంగా 'వతిబింబించుతూంది” 4 ఎయసుబంటినుండి దేవాంగిపిల్ళిని ఎలా పోొల్పుకోగలుగుతాం) 5 ముంగిస హానికరమైన జంతువా లేక ఉపయోగకరమైన జంతువా”

ర్‌ 78. ఆర్నర్శుః పిన్నిపెడియా, సిటాసియా,

జలచరజీవనానికి అనుగుణమైన శరీరనిర్మాణాన్ని కరిగిన సస్తృనజంతువులు పిన్ని పెడియా పిటాసియా. అర్నర్శ (కింద వర్సీకరింపబడుతున్నాయి.. ఇందుకు ఉదాహరణగా సీల్‌జంతునను, తిమింగిలమును మనం "పేర్కొనవచ్చు

ఆరరు నీళ్ళు (155వ వటం) సమ్ముదాల్హోనూ నిర్దిష్టమైన కొన్ని సరస్పులలోనూ

పిన్నపెడేయా నివసించుతూంటాయి. వాటి ఆహారానికి అవనరమ్హైన చేపలు ఈ చోట్స లాలా సంచరించుతూంటాయి. నీటిలోనూ నీటి అడుగున కూడా సీళ్ళు భేషుగ్నా

ఈడగలవు వ్యిశాంతికోనమూ సంతానోత్పత్తికోసమూ అవి భూమిమీదకు వచ్చినప్పుడు అవి అతి కష్టంతో చలించుతాయి. ఏమా్యతం (పమాదమని వాటికితోచినా అవి వెంటనే నీటిని చేరుకుంటాయి

చిన్నశిరన్సు కురుచన్సైన కంరము కలిగి ఆదోకుగా వున్న దాని శరీరం నీటిని నులువుగా. చేదించు తంది ఈ జంచువుకున్న కాళ్ళు రెక్సల(కింద మారిపోయాయి రెక లు పొట్టిగా వున్నాయి. కారివేళ్త వడుము చర్మపు పార పెరగడంచేత వేళ్ళు ఒక దానితో ఒకటి కరిసిపోయి చెవిదొప్పల్హాగు ఏర్పడి చేపరెక్కల లాగే పనిచేస్తాయి రి వల్‌

ళా నన. జాలా తాకా యయా) ్లే షూ డా నో మనన నా? ాశాక్నా అంతా దాం లాలా యయ న పడా శనం నా లా లభపాలాల ఆద హరా భయంలో నర లం తాలి హలో నన లా 1 యా త్తం ళో శశ ళో ఈ అదా. శే నవ న్‌ దసర ళ్‌ / స మైకా బాజాాాంాాంయహ ల (గ్ల భట ఆమ జాం? యహ ణా గరేంతా ళల 4 లో “యీతా వ్‌ శనిత గ. గస లో ,/ల టం లల జో యో చలో ఇ. య తా. భా జీల త్‌ లర ర కాలి జ కా మ. ర్య గ //౮ సగ తతో హలో “ల్సి నళ. నం క క ప గ చ చమ ల రీ క్త్యజా 244 రం హరా లే డం డ్‌ స్లో బ్రకన- / నేనో తావనకం. యు నల లై డూ, ఈల్‌ బాం య్‌ ల్ల ల యోబు, షా ఆ ట్‌ యా. హా యా నో తం సయిష 155వ పటం హిమముమీద వున్న ల్‌ సీల్‌యొక్క రోమం. కురుచగాను గట్టిగానూ. వుండి మెరుస్తూంటుంది. చర్మం అడుసువ ఏర్పడిన కొవ్వుపార శీతలానికి శరీరం చల్చబడిపోకుండా కాపాడుతుంది సీయుకి.. చెచచొవ్పలు లేవు లది నీటి అడుగున వున్నప్పుడు దాని చెవిరం్యధాలూ ముక్కురంథాలూ మూనుకు౦ంటాయి జలచరముల్లైనప్పటేకీ నీళ్ళు వాస్త్రవముల్సైన సస్తనములే అవి ఉష్క్యరక్తంగల జంతువులు వాటి గుంచెకాయకు. నాలుగు గదులుంటాయి.. వాటికి ఊపిరిలిత్తులున్నాయి. అవి వాతావరణపు గాలిని పీలస్హాయి ఇందుకు అవి (పతి పదేసి నిమిషాలకూ ఒకసారి నీటి అడుగునుండి నీటి ఉపరితలానికి వహ్మాంటాయి ఇతర సస్తనముఎ అంగాల చివరను ఏయే ఎముకలుంటాయో వీటి రెక్టలకు కూడా అవే ఎముకంంటాయి నీటి వొడ్డువో లేక నీటీలో తేలుతూన్న హిమముమీదనో అవి గర్బోత్పత్తిని గావించుకొని సజీవముల్నైన పిల్ళలనుకంటాయి. అవి పిల్లలకు పారిచ్చి పెంచుతాయి అవ్పుడే పుట్టిన సీలుపిల్లల శకీరంనిండా పొడు ల్‌ లు చద్ది గాట్‌. లెల్లని రోమం వుంటుంది. నీలుపిల్లలు. నీటితో ఈదలేవు పుట్టివప్పుడున్న రోమంరాకిపోయి అనగా పారవిడిచి కొత్త రోమం వుట్సిన తరువాత అవి నీటిలోకి (పవేశిస్తాయి.. సీళ్ళయొక. వూర్చీకులు మొదట్లో భూచరములనీ తరువాత అవి జలచర జీవితాన్ని అవలంచించాయనీ ఇవన్నీ సూచించుతున్నాయి ఆరరు తిమింగిలాలు. వీటిరోనుండి భూమిమీదకి రానేరావు. ఆవి ఎళ్ళకంటె నా జంచరజీవితానికి మరింత బాగా అలవాటుపడిపోయాయి. ఈ కారణం సిటాసియా లా చేత. సీళ్ళకంళె అవి మరింత మారిపోయాయి తిమింగిలంయొక్క శరీరం చేపశరీరాన్ని పోలివుంటుంది (156వ పటం) శిరస్సు కదండానికీ వీలు లేకుండా దృఢంగా కాయానికి అంటుకుపోయివుంటుంది. కాయం (కమేణా సన్నబడి తోకరూపాన్ని ధరించుతూంది తిమింగిలంయొక్క ముందు అంగాలు లేక రెక్కలయొక్క అకారం. చేవచెక్టలి ఆకారంలోనే వుంటాయి. కూపకం (వధమావనసలోనే వుండిపోయినా.. వెనుకరెక్కలు పూర్తిగా లోపించి పోయాయి పొడుగాటి తోక చివర రెక్కవుంది ఈ రెక్టకు రెండు ప్యతాలుంటాయి కావి ఈ రెక్క 276

చేపల్నో వున్నట్టు నిలువుగా వుండకుండా బల్గివరపుగా. వుంటుంది తోకరెక్ట ఇలాగ. వురండదంచేత తిమింగిలం నీటి అడుగుకు లం వడిగా వెళ్ళిపోయి. నీటిప్టైకి అతి వడిగా రాగలుగుతుంది మూతి చుట్నూూ త్చు లిమింగింం శరీరంమీద రోమం౦ వుండదు రోమంలేకుండా శరీరం నున్నగా వుండడంవ్య్య. చర్మానికీ. నీటికీ ఘర్షణ బాగా తగ్గిపోతుంది. చర్మం అదున. వున్న దళనరి కొవ్వుపార దాని శరీరం శీరలానికి చల్దందకుండా కాపాడురుంది. కొవ్వు నీటికంళి తేచక లవడం కారణంగా లిమిం గిలం శరీరంలో కొవ్వు హెచ్చునిష్పత్తిలో వుండడంవల్న దానియొక్క విశి్మి గురుత్వం త్నొపోడుంది తిమింగలాలు వాతావరణవు గాలిని వీలుస్తాయి. ఇందుకు లవి (వతి 10-165 నిమిషాంకూ ఒక సారి నీటి ఉపరితలానికి వహ్హాంటాయి. తిమింగలం ఊపిరి విడిచేటప్పుదు గారితో కూడా ఒక (ళోతస్సు రూపంగా నీరుసైకి వస్తుంది దీన్నిబట్టి తిమింగిలం నీటి లదుగునుండి సై కివన్నూందని సులువుగా పోల్చుకోవచ్చు. తిమింగిలం ఊపిరిని చ్లైటకి విడిచేఎవ్వుదు ఊపిరితో నీటి ఆవిరి కూడా వుంటుంది ఈ అవిరి చళ్చఒడిపోయి. సమ్ముడవు నీటిస్టైనుక్ను తుంపరలతో కరిసి (శోతస్సుగా ఏర్పడుతుంది. తిమింగిలం షై వె ఊపిరితిత్సులు చాలా పెద్దని గనుక దానికి ఎంతో సేవచికి గాని ఊపిరి తీయనవనరం పడదు తిమింగి లానికి ముక్కురం(ధాలు శిరప్సమీద వుంటాయి. అందుచేత అది నీటి ఉపరిరలానికి వచ్చేటప్పుడు ముబ్బురంయ ధాలు ముందుగా నీటిప్తైన లోపడుతాయి. లిమింగి9ం. నీటి అదుగున వున్నప్పుడు ముక్కు రంధాలకున్న కండరాల సంక్షోచించుకోవడంవల్న అవి మూసుకుంటాయి లారింక్కుయె.క్క మృదు లాన్ఫి ఎత్తు” వృుండి సరానరి ముక్కురంటధాలలోకి వెనుకనుండి తెరచుకొని వుంటాయి. ముక్కురంధాల లోనుండి. శరీరంలోకి (పవేశించే గారి నరాసరి లారింక్సుగుండా టకీయాద్వారా వెళ్ళి నోటిలోకి వెళ్ళ యాయ క. క్త లం నం డ్డ యనం ము ల్తెటల ల నూ య్‌ టు సం ల సం లం వజ చలల? త సలా ను న రూ తు నా కా బన టా నం లక ననా కలలాంటి వాలే తలో హా లరయర్తాాకంా లలళై టాం యూ? గనన్తడ సో ఇంతంత చాయం లో జా పలా కాన 156వ పటలం తిమింగిలం

కుండానే ఊపిరితిర్హుల్నేకి వెళ్ళుతుంది. అందుచేత అది ఆహారాన్ని (మింగుతూన్నప్పుడు నోటరోక్తి వెళ్ళే క్‌ఇకా ఆ "ఖీ నీళ్ళు ఊపిరితిత్తుల్నోకి (పవేశించవు జలచర జీవితం కారణంగా తిమింగిలంయొక్క శరీరం చాలావరకూ మౌర్చుచెందినా. సస్త్రృవమక యె.క్టు. ముఖ్యలక్షణాలు మ్యాతం అలాగే నిలఒడి వృన్నాయి. అవి సబీవములైన పిల్ణలనుకని వాటం పాఠిచ్చి పెంచుతాయి పపంచంమీద ఆవిర్భవించిన జంతువ్వులన్నింటిరోనూ తిమింగిలాలే 'పెద్పజంతువులు.. తిమింగళా అన్నింటిలోహా నీలిరంగు తిమింగింం. పెద్దది ఇది 30 మీటర్షవరకూ. పొడుగుండి 150 టన్నులు తూగుతుంది. అప్పుడేవుట్టిన లిమింగిలంపిల్ళి 7-8 మీటర్న్ముండి 2 టన్నులకు పైగా రూం తుంది వీటికంటె వాటి శరీరం తేలికగా వుంటుంది గనుక ఇలాంటి భారీజంతువృలు నీళ్ళలోనే జీఏంచగయు తాయి. గాని మరొక చోట జీవించలేవు తుపానువ్యు భూమిమీదకి కొట్బకొచ్చిన తిమింగిలం మళ్ళీ నీట3 కేరుకోలేదు అందుచేత అది చచ్చిపోతుంది పండ్డులేని పెద్ద తిమింగిలాట చిన్న (కస్పేషర్టూూ మోల్ద్కులనూ న్నా చే.లనూ. భశ్షీంచుతాయి. తిమింగిలం నోరు తెరచి ుుటకవేసేసరికి నోటిరోకి వచ్చిన నీళ్ళతో లనంఖ్యాకమ లైన చిన్న జంతువులు దాని వనోట్మోకి వస్తాయి. ఆంగుటినుండి వేలఎడుతూన్న అనేకముల్టైన కొమ్మువల కలు ఈ ఆహారాన్ని అద్దుకుంటాయి. ఈ పలకల అంచుల చీలికలను కతిగివుంటాయి. ఈ చీలికంపుండా నీళ్ళు కంరంద్వారా గల్సెట్‌లోకి.. వెళ్ళేటట్టు. నాలికతో ఆహారాన్ని లోపలికి తోస్తుంది. ఈ కొమ్మ -ఎకంను సామాన్యంగా చఉిమింగిలపు ఎముకలు లంటారు తిమింగిలం పిండంలో తొలుత వంద్భు అగపడతాయి. కాని తరువాత మళ్నీ అ*పడవు దీనిబటి ళు న. వ శు ఈ జంతువులయె.క్స పూర్చీకుఎకు. వండ్మ వుండేవనే మకం నిర్భారణచేసుకోవచ్చు పంద్దుగల తిమింగిలాలు కూడా వున్నాయి. ఇ ఇతర జంతువులను వేటాడి తిం వారు వీచికి ఉదాహరణగా నల్నునముదంలో తరుచు అగపడే దాళ్ళిన్‌ను పేర్కొనవచ్చు తిమింగిలపవు కొ చర్మమమూ మొడలెన వా ప్తి చేసే జంతు సీర్టయెక్క తిమింగిలాం లక్‌వ్యు చర్మ మొడల్లైన వాటిని వరత లె యో లా వులు అర్నికంగా చాలా | పాముఖతను కఠిగికంటునా ళ్శు తిమింిి యొక ఆర్హిక (పామఖ్యత = “ప (ూయుఖ్యతను. కరిగిశుంటున్నాయి. ఎళ్ళు లి హాాాాాలానాసా లాలు ఈ తరగతికి చెందుతాయి ఆర్క్‌టిక్‌ సమ్ముదరీరంలోనూ కాస్పియను. సమ్ముదంలోహా సీళ్ళను వేటాడుతారు. డూర (పాచ్యఫు సమ్యుదాల్మోనూ. అంటార్‌క్టీక్కు నమ్ముదాల్నోనూ. (పత్యేకంగా తిమింగలం వేం కోనం నిర్మించిన నౌకాదళాలతో తిమింగిలాలను వేటాడుతారు ఈ నౌకాదళాల్నో. ఒక పెద్ద స్ట్రీమరు అతి త్వరగా (పయాణంచేయగలిగే చిన్న న్ప్రీమర్శు కొన్నీ వుంటాయి ఈ చిన్న స్ట్రీమర్సే తిమింగిలాలను వేటా దుతాయి వీటని తిమింగిలం వేట నౌకలు లేక వేేలర్న అంటారు... ప్పేలక్స రన. తిమింగిలాలను వేలాడి పెద్ద న్ఫీమరుకి అందిస్తాయి ఈ "పెద్దన్హీమరులో తిమింగలాల నుండి కొవ్వు లేక బ్శబ్బరు డొబ్బాలోకి ఎక్కించిన. తిమింగిలపు మాంసము చూర్మము చేసిన మాంసమూ తయారుచేస్తారు 278

(వశ్నలు 1 సీళ్ళయొక్క జలచర జీవిత అనువర్హనానికి నిదర్శనాలు ఏమిటి” 2 నీళ్ళయొక్క పూర్చీకులటు భూచర జంతువులని మనం నిశ్చయించడానికి కారణాలేమిటి” 3 తిమింగిలం ఆహారం తీసు క్రొళ్ళవ్వుడు. దాని నోట్లకి వెళ్ళే నీళ్ళవల్న అది ఎండుకు ఉక్కిరి. బిక్సిరి అయిపోవడంలేదు” 4 పిన్ని పెడియాతో పోల్చిచూచికప్పుదు. పూర్తి. జలచర. జీవిత (వభావంవల్న్ఞ తిమింగలాల జీవితంలో ఏయే మార్చుట సంభవించాయి”

త ॥ ర్‌ 79. ఆర్జరుః సరిసంఖ్య, బేసిసంఖ్య గిట్టిలుగల సస్తనములు. కా!

అడవిపంది అడవిపంది. రెల్నుగ్ని మొకిచే అడవులోనూ చిత్తడి

ఆ చిట్టడవుల్నోనూ. సంచరించుతూంటుంది (157వ పటం)

అడవిపందికి కాళ్ళ. చివర నాలుగు వేళ్ళంటాయి. ప్యతివేలు చివర కొమ్ముతో చేసిన డెక్కవుం ఓుంది మధ్యవేళ్ళు బాగా అభివృద్ది పొందాయి (వక్కవేళ్ళు రెండూ అభివృద్ది పొందకుండా వుండి పోయాయి అవి నేలను తాకవు మెత్తగా వున్న చిత్తడినేలలో మధ్య వేళ్ళు కొద్పిగా ఎడముపడతాయి (పక్క

తి వేళ్ళ కూడా వేలను తాకడంచేత ఆధారవు విస్తీర్మం జాస్తి అయి దాని కాలు బరడలో కూరుకోకుండా వుం టుంది సరిసంఖ్యలో రెండు లేక నాలుగు వేళ్ళుండి వేళ్ళకు డెక్సలున్న నస్తృనములను సరిసంఖ్య గిట్టలు గల జంతువులు అంటారు. అడవిపంది సరిసంఖ్య గిట్ట! లుగల సస్తనముల ఆర్జరుకు చెందిన జంతువు ఫు. శీ జ వ క్‌? జ నో వో స్ట ణీ ల జూ న! స. గో జో చనా చే జీ గ్‌ా నల న్న (హా - చ్‌ మ్య ై సా న )) న్ను నా మ టట న నం ఆ భట పాసా నే లి 157వ పటం అడవిపంది

అడవిపంది కాళ్ళు మొత్తంమీద కాస్తపొట్సిగానే వుండడంచేత దాని శకీరం అడుగు భాం వేలప్పైన అళ్ళే ఎత్తుగా వుండదు పొడుగ్నా వున్న కాయానికి ఉరి. అకృతిరో మొచేం శిరస్సు వుండడంవల్న ఎంత దట్సమైన అడవిరోనైనా శలే అది. లవరింగా. ఛవించుకొని తిరగగలగుతుంది జ వ జఆజండీ ఇక్‌ క ఆ శ్‌ చిట్టడవుల్నోనూ చిత్తడి స్టృలాల్నోనూ. లది సంచరించుకూందడంచేత ఈ. జీవిత పర్కికుక ఫలితంగా దాని చర్మంపార చాలా మార్పులను పొందింది దళసరిగా వున్న దాని చర్మం అంతా గట్టి బిడ స్టైన వెంటడడుకలతో కప్పబడి వుంటుంది ఈ బీరును వెండుకు. చెట్లలో గుచ్చుకోవు నీళ్ళలో తడిసిపోవు కాని ఇలాంటి వెం్యడుకలు శీతకాలంరో దానికేమీ వెచ్చదనాన్ని కళిగంచచేవ్పు డాని చర్మం కింద మాతం దళసర్పైన కొవ్వు పార వుండడంచేత దానికి వెచ్చగా వుంటుంది అరణ్యాలలో అడవివందికి సమృడ్డిగా ఆహారం దొరుకుంతుంది డెక్సలున్న ఇతర జంతువ్పంలా కాకుండా ఆడవిపందులు సర్వభకత్షణులు అవి గడ్డినీ ఓక్‌ కాయలనూ కండమూరాలనూ -- కాలనూ కీటక లార్వాలనూ చుంచులకూ లింటాయి. వాటి ఆహారంరో కొంత భాగం నేం ఉవితంం మీద దొరుకుతుంది కొంత భాగం నేలలోపల దొరుకుతుంది ఇందుకోసం పొడుగాటి వాటమూతి కొన మృదులాస్పితో చేయబడిన బిళ్ళలాశున ఏర్పడి వుంటుంది. బిళ్ళ వలెనున్న ఈ మొశతో అడవిపంది నేంను తవ్పేసి నేలలో వున్న ఆహారాన్ని వాసనవల పసికట్టి తెలుసుకొని సంపాదించుకుంటుంది కంరానికుక్న బరి మ్చైన కండరాలు బరువ్నైన దాని శిరస్సుకు ఊతగా ఏర్పడుతాయి వివిధ రకాల ఆహారాన్ని తినడానికి వీలుగా వుండేటపట్సే పండ్భు మాడా అమరి వున్నాలు. దని కున్న పెద్ద కోరలతో నేలను తవ్వురూశ్నృప్పుడు అడ్డుగా వుండే చెట్టు వేళ్ళను అది కొరికేల్వంది మగజంతువురో కోరలు నోటిరోనుండి పైకి పాడుచుకొనివచ్చి "సైకివంగి వుండి రక్షణ ఆయుధంా ఉప యోగపడుతాయి.. కత్తైరపండ్ను పెద్దవిగా వుండి ముందుకు తోసుకొస్తూంటాయి వీటితో లది అవీ రాన్ని తునుకలుగా చేసి తునుకలను నేలమీదనుంది ఏరుకుంటుంది (వపక్కపండ్శ ఉపరితలం గంట్టు పడి వుండి శాఖాహారాన్ని మాంసాహారాన్ని కూడా నమలడానికి ఉపయోగపదుతాయి అడవిపందులు తడవకు నాలుసు మొదలు ఆరు పిల్ళలను ఈనుతాయి వపష్పుదుపూలనో (158వ పటం డవి తువుటూ పెంపుడు (ద్రవ్పకక్పలు.... (కవన (158వ పటం అడవి. జంతువూ పెంపు లామా జంతువులూ కూడా వున్నాయి చెట్టులేకుండా గడ్డి కూడా తక్కువౌ వ్వంం చిత్తడినేలను కలిగి దీర్ధమ్లైన పామ శీతకాలపు తుం్యడా. (ప్రాంతాలకు (ధువవ్పుదుప్పీ స్వాభావిక చిహ్నమ్హైన జంతువు తుం్టడాలో. వున్న అతికరినమ్హైన శీతోష్మ్మృస్టితులీకు (ధువప్పుదుప్పి బాగా అలవాటుపడింది వళి కాలంలో దాని శరీరంమీద దట్టమైన బొచ్చు మొలుస్తుంది ఈ చలికాలపు రోమాలనందురో "లి వుండడంవల దానికి చలికుండి చక్కని రక్షణకలుగుతుంది పొడుగాటి కాళ్ళ చివరనున్న నడిమి గిట్టలకు (వక గిట్టలకు డెక్క లుంటాయి గిట్టరి వెడల్పుగా విస్తరించగలగడంచేత శరీరానికి దృఢమైన ఆధారం కలుగుతుంది ఈ డెక సల సహాయంతో 280

లో ల; [1 న! ఇ న. ర కే త 5 గ ల గ్‌ యనే వాన టె, ము న ఇ ర సమంతా. జ ష్ణ స యం చ. క ల్‌ క టో ాాజ్యా శత నా జం జ ౬. - లా గ ను! లం గాక బోలి ఒకట్ట లా ్చయా 158వ పటం (ధువవుదుప్పలు వేంవి కాలంతో చెక్కు వుష్ణ నేంపైనా సీతకాలంలో మంచుసైనా (ధువవుడుప్పి సులువగా సంచరించ గలుసతుంది తుం్యడాలో గడ్డి ఆంతక్కువా మొయన్నూూన్నవ్పటికీ ధువవుదుప్పి లవసరాలకు అది సరిపోతుంది వేసవి కాలంలో అది గడ్మినీ పాడలచెబయొక్క ఆకుఎచూ తిని చరికాలంతో తుండాలో మొరిచే జింకనాచు. లనఎడే శూకముంను దృథమైైన డెక్సలను*ల కాళ్ళ తో మందును తన్వి మంచు అడుగునుండి ెల్ళగించి మేసి చరికాలం గడిపేప్తంది బలంగా. ఎముకతో చేయబడి. శౌభంగా చీఠరిన కొము్కులు (ధువపుడుప్పియొక్క స్వాభావిక చి్చాం ఈ కొమ్ములు మాజంతువుకూ. ఆదజంతువుకూ కూడా వుంటాయి. డువ్వులరో మరికొన్ని బృజజురో మగదువ్వులకు మాతమే కొమ్ములటంటాయి. కొమ్ములు సంవత్సరానికి ఒక సారి పడిపోయి. కొచ్చి నెళలరోనే తిరిగీ కొతవి మొఎయసాయి కొత్త కొమ్ములపై మొదటో, ముఖమల్ళులాంటి మృదువైన వాన కూ! సక. చ ఆ మ! లా వ! రోమవు చర్మం వుంటుంది తరువాత ఈ చర్మం పారలుగా విడిపోయి రాలిపోతుంది తుర్ముడారో జీవించే (వజంకు ెంప్పుదు (ధువవు దుప్పి అతి ముఖ్యమైన జంతువు దాని పాలను వారు (తాగుతారు. దాని మాంసం ఆహారంగా ఉపయోగవడుతుంది. డాని చర్మాన్నుండి వెచ్చరి దుస్త లహా జోళ్ళనూ తయారుచేసుకుంటారు. అది బరువును మోసే జంతువుగా (పయాళాలకు ఉపయోగ పదుతుంది. సోవియట్‌ యూనియను. అతి ఉత్తర (ప్రాంతాల అర్హిక జీవనంలో (ధువపుడువ్వులు పెం త] గ [. పకం ఒక (పథాన రంగాన్ని వహించుతఈంది పెంపుడు (ధువపుదువ్వుంకు అడవి (ధువపుడుష్పులకుకం టె దట్ట మైన పొడుాటి వొచ్చూ కొద్పిగా ఒలహీనమైన కొమ్ములూ వృంటాయి తప్ప కడమ అన్ని లక్షగాలరోనూ రెండింటికీ ఏమీ వ్యత్యాసంలేడు ఇందుకు కారణం ఈ రెండింటి జీవితపరిసితులలోనూ. చెప్పదగ్న వ్యత్యాసమేమీ లేకపోవడమే. రెండూ కూడా ఆరుబయటనే జీవించుతూ వాటి ఆహారాన్ని వాటంచట అవే సంపాదించుకుంటాయి. పెంపుడు ((ధువప్పుదుప్ప లకు లభించుడూన్న సంరక్షణ అంతా (పశువైద్య చికిక్స మినహా మందలను చూచుకోవ వడి

తోకతో శస య సం శో నాషజై* చో ్టే స శ. శే (షా / ని... ళీ శ న జీ సం ఓ ఖీ ఖ్‌ ల్‌ జుట్‌, ల. సస టె /

• వపా నా వల మా శో ళ్‌ పహ ” తే 159వ పటం (వ్‌జెవాల్‌స్కీ గ్యురాలు డమూ ఆయా (పాంతాల్నో దొరికే పచ్చిక అవి మేశేయగానే కొత్తపచ్చిక బయళ్ళకు వాటిని తోలుకు వెళ్ళడం ఇంతకు మించి పెంపుడు (ధువప్పుదున్వులకు మరే సంరక్షణ అవసరంలేదు ఆడవిపందిలాగే (ధువపుదుప్పి కూడా సరిసంఖ్య గిట్టలుగల సస్తృనముల ఆర్షరుకు చెందినడే సెం అడు పశువులు గొ(రెలు కూడా ఈ అఆర్హరుకు చెందిన జంతువులే శత లం లొ జ్‌ "అశు గ్యురము పెంపుడు. గ్యురము అడశిగుురమునుండి ఉద్భవించింది. మధ్య అయ లాలా స్పైఫ్‌మ్టైదానర్నో. ఇప్పటికీ కూడా ఈ అడవిస్యరం సంచరించుతూంది (వఖ్యాత రష్యను లన్చేషకుడు ఎన్‌ ఎమ్‌ ,(ప్‌జెవాల్‌న్నీ ఈ గ్యురాన్ని కనుగొన్నాడు అందుచేత ఈ గ్భరానిః లతని పేరుపెచ్చి దీనిని (ఫ్‌ జెవాల్‌ న్నీ గురం అని పిలుస్తారు (159వ వటం) చక్టగామూ. నాజూకుగానూ వున్న గుృురంయొక్క శరీరమంతటిపైనా కురుచగా వున్న చెడు కలుంటాయి. శిరస్సుపైన (మందుజుట్టు) మెడపైన (మేను) తోకకూ వున్న వెర్యదుకటం మాతం పొడవుగా వుంటాయి. ఈగలు జోరీగలు వాలకుండా వృండడానికి అది తనతోకను ఆడించి వాలి పారచోలురుంది గృురాలయొక్స. వంశకర్తలు. బారుగా వున్న మైదానాల్లో నివసించుతూండేవి బారా వ్వ మైదానాల్లో అవి సంచరించుతూండడంవల్న శ్యతఈవులనుండి తందాచుకోడానికి వాటికి ఆస్కారం దొరకక ఒక్కొక్కప్పుడు. మేత కోనమూ దప్పిక కోనమూ అవి ఎంతోదూరము వెళ్ళవలసి వచ్చేది ఇల్చే పర్యెరు లో జీవించవలసి వుండడంవల్న వాటి అంగముల నిర్మాణంలో కమంగా మార్చులు సంభవించాడే వంశపారంపర్యంగా ఈ మౌర్చులు సెంపుడు శ్యరానికి కూడా నంకమించాయి.. పన్నని పాడుగాటి త కాళ్ళతో పొడిగా గట్టేగావున్న నేలప్పైన గ్యురం అలివడిగానూ చురుకుగాను పరుగెత్తగలడు. గ్యూరాని కలీ కున్న నడిమిగిట్ట ఒక్కతే బాగా అభివృద్దిచెందింది ఈ గిట్బకు పెద్ద డెక్క వుంది ఈ డెక్కలు 282

దొని శరీరానికి స్పిరప్హైన అఢారాన్ని కళిగించడేకాకుండా. అది వరుచెత్తడానికి వీలయేంల్బు నేంమీచనుండి అవి సుళువుా స్టైకి లేవకంవు స్య్టురం. కాలుయొక్స అస్తివంజరంలో చిన్న ఎముకల రూపంలో మరి వెండు వళ్ళయొక్న అనంఖార్మంా అభివృద్ధి అయిన చిహ్నాలు ఇంకా నిళ్చి వున్నాయి

గృురంయెక చక్షురిందియములు (శవణేందియములు. చాలా బాగా అభివృది అయివుండడంవల్న డా౧ శ్యతుస్రంు స్పైప్‌మైదానంప్తైన బహుదూరంన్నుండే అవి నకాలంలో కనిపెట్ట గలయసతుంది

గ్యురము. శాఖాహారి. దాని పంచు పేసుం. శాఖాహరానికి అనుసుణ్యంగానే అమరి వున్నాయి దవడలు నిడీవా వుండి శిరస్సుకు నిడుస్పైన ఆకృతిని ఇస్తున్నాయి డవడంకు ముండు భాగంలో పైన ఆరు (కింద ఆరు కత్తెరపంద్దుంటాయి ఈ సండ్భు ఒకదాని (పక్క ఒకటి గుక్తుగా అమరివుండి ముందుకు తోషకొస్తూంటాయి. శేంమీద మొంన్నూూన్న గడిని గ్యురము మెత్తగా. వున్న దాని పెదవు లతో పట్టుకొని తరువాత కత్తైరసంక్షృతో దృఢంగా వట్సే శిరస్సును. గుంజి గ్నీని పీకేస్తుంది (పజననం కోసం. ఉడ్చేరింఎడిన మగస్యురాండి మ్యాతమే చిన్న కోరలు వుంటాయి. దవడకు కోరలువెనుక భాగంలో. పళ్ళులేక దవడ ఖాళీగా వుంటుంది నోటిరో బాగారోపం (కింది దవడకుమీది దవడకు చెరి వ్లైవునా ఆరేం పక్కపళ్ళు వృుంనాయి.. నమలడానికి ఉపయోగపడే వాటి. ఉపరితలం దృథమైైన పింగాణి ముడతలతో కప్పబడి వుంటుంది. ఒరము. దాని ఆహారాన్ని సమృద్దిగా ఉత్పత్తి అయే రాలా జలంతో తడిచేటకంటూ. నమయతుంది

గ్యురారికి విశాలమ్టైన జీర్మాశయం౦ వృంటుంది (పేంకి బాగా అభివృది పొందిక సీకమ్‌ కంటుంది. దీనిలో ఆహారం కొంతేం.పు నిలవవుండీ ఇచ్చఎ కి్వప్యకియకు లోనవుతుంది

గ్యురం ఒక్క పిల్ణను ఈనురుంది. పుట్టిన త్వరలోనే గ్యురపుపిల్ల తర్మివెంట లిరుుుతూం టుంది బారుగా వున్న స్పైప్‌మ్టైదాకంరో అప్పుడే పుట్టిన స్యరపుపేఎ కు తలదాచుకోవడానికి ఎక్కదా చాటుగా వున్న నృలం వుండడు కాబట్సి తర్శిన్యురంవెంలే. తిరగగలగడం దానికి ఎంతేనా ఆవనరం

(వతి కాలుకి బౌ” అభివృద్ది పొందిన గిట్ట ఒళ్ళే వుంటుంది కాఒజడ్సి గ్యురము. బేసంఖ్య గిట్టలను కఠిన సస్త్తృనమంల ఆర్జరుకు చెందుతుంది ఖడ్గ మృగము మొదలైన మూడు గిట్టలను కలిగినచెక్టల జంతువులు ఈ ఆర్హర్వు కిందకే వస్తాయి

యవశ్నలు 1 పందికి చర్యం అడుున వున్న కొవ్వుయొక్క (పాముఖ్య ఏమిటి” తుంటడా శవ నావిక్రి (ధువవుదుప్పి అలవాటు పడిందని ఏవిధంగా తెలుస్తూంది” 3 అడవి (ధువపుడుప్పినుండి పెం పుడు ధువపుదుప్పి అంత స్వల్చ్బంగా విభేదించుతూ వుండానికి కారణమేమిటి” 4 పెంపుడు గ్నురం యొక్క వంశకర్తలు బారుగా వున్న స్పైఫ్‌మ్టైదానంలో నివసించుతూండేవి లని మకం ఊహించడానికి ఏమి కారణాలున్నాయి” ర్‌ సరినంఖ్య గిట్సలున్న పస్తృనముల ఆర్జరుకు ఏయే జంచువ్పులు చెందుతున్నాయి చేససంఖ్య గిల్బలున్న సస్తనముల అర్హరుకు ఏయే జంతువులు చెందుతున్నాయి]

$ 80. ఆరరుః [పబోసి ౪ ర్ధరు (ప బోసిడే, (వబోసిడే ఆర్హ్షరులో రెండు స్పీషీజుల ఏనుశులున్నాయి భారతచేశవు ఎనుగు అ ఖండపు ఏనుగు. నేడు జీవించురూన్న భూచరములన్నిటిరోనూ ఏీనుగులే పెద్ద జంరువుల భారతదేశపు ఏనుగు (160వ పటం) 3 మీటర్న పొదునుండి 4 టన్మలకుసైగా ఒరు్య టుంది దట్ట్బమైైనట్చి నీడా వున్నట్టి తేమగా వున్నట్టే ఉష ృమండలవు అరర్యాలలో ఏముకు సంచరించు తూంటుంది ఈ అరణ్యాలలో అడి అవలీలగా తిరుసుుతూంటుంది ఏనుగు శరీరం ఎత్తుగా వుక్ష్పటకీ మొత్తంమీద కాయం పొట్టిగా నే వుంటుంది. హ్మూలప్టైవల్ళ కాళ్ళపై కాయం ఆనుకొని వుంటుంది కారివేళ్ళసై చిన్న డెక్కలు వుంటాయి అతి డళవరా వ్యు చర్మంపైన రోమం ఇంచుమించుగా వృండదనే చెప్పవచ్చు ఏనుగకు స్వాభావికమ్నైన అంగము డాని తొండము శిరస్సు ముందునుండి తొండము వేళు తూంటుంది విపరీతంగా సాగి పొడుగాటి ఆకృరిరో అభివృద్ది అయిన ముక ముక్కుతో ఏకం” కఠి-పోబు ఎదిగిన మీదిపెదవి ఈ రెండూ కంసి తొండం ఏర్పడింది తొండంలో అనేకముచ్చైన కండరారుందడ వల అది ఎటుపడితో అటు అతి అవరీంగానూ చురుకుగానూ కడల”“లదు అది లన్ని దిశంలోవా. వని దాం నా తయా తోట. ల! ర జ గ ఎ న్నె యే నే లో ౮. స [ర (శ) స్‌ న గ. గ్‌ యాస స (యా / కా శ్వూ- ప (రా 1 శ ఫి సత ఇ భ్‌ సఖ న్నా స్‌ ల స్ట స్షైగే ఇ | డు న. డా ప. వ! పంట్‌ ట్‌. ల్‌ క చ్‌ ము వల / 1 చం వా న్‌ు న్న చెతి గ ళు బ్గా ని గ న "1 న్‌ా వై ్లో షయ [([ న్‌ మా! మ్తో వ్వ సం ల లో ప' సా ఆం ట్ల యారర ఓ త చీ (౧ జ్‌ సీ 1 లే ను గ సనా ([ పా. | వక వా. ల జ. ( త ౮ 160వ పటం భారతచేశపు ఏనుగులు

తుంది తొండం కొనయండు ముక్కు రం్మధాలున్నాయి వీటిద్వారా అది ఊపిరి వీలప్తుంది తొండం చివర అతి సూక్ష్మ్య్యగాహి అయిన వేలులాంటి అనుబంధం ఒకటి వుంటుంది ఏనుగు డాని తొండంతో చెట్లుకొమ్ములును విరిచేసి నోటిలో పెట్టినుకుంటుంది తొండంతోనే అది నీటిని పీల్చి ఆ నీటిని నోట్లో పోసుకుని తాగుతుంది. ఎండగా వన్న రోజుల్నో తొండంతో నీటిని పీల్చి ఆ వీటిని వీవుమీద పోసుకుంటుంది తన తొండంతో ఏనుగు చెట్లను పెల్టగించగలదు. తొండం చివరనున్న వేలితో చిన్న వస్తువులను కూడా నేంైనుండి ఏరుకోలదు. శ్యతువులు తనపై దాడిచేఎనప్పుడు తొం డంతోనే లది దాడిని లిప్పికొదుతుంది అతి పొట్టిగా వున్న కంఠాన్ని కరిగిన ఏనుగుకు తొండం అత్యంత ఉపయోగకరంగా వుంటుంది ఆకల. కొమ్మలు. చెట్లకాండముల పజ్జలు ఇటువంటి శాఖాహారాన్నే ఏనుగు తింటుంది దానికి విశేషంగా ఆహారం కావారి మాస్కో జూలాజికల్‌ గార్నెన్పులో వున్న ఏను*కు అది తినే చెల్చ కొమ్మలు పోను రోజూ 63 కిర్యోగాముల ఆహారపదార్జాలు చేతచేస్తారు ఏనుగు పంద్క చాలా చ్యితంగా వుంటాయి నోటిముందు రెందు కోరదంతాలు పైకి తోసుకొని వుంటాయి కత్తెరపండ్డే మార్చుచెంది ఈ రూపాన్ని వహిస్తున్నాయి భారతచేశవు ఏనుగులో మగబింతువుకే దంతాలు కృంటాయి. ఆ(ఫికా ఖండఐు ఏనుశనరో ఆడజంతువుకు కూడా దంతాలుం టాయి కోరదంతంలో వున్న గట్టిపదార్మాన్ని దంత౦ అంటారు ఈ దంతంతో బిర్నియర్ను. బంతులు మొదలైన గట్టివస్తువులను. తయారుచేస్తారు నోటిరో బాగా వెనుకగా మీదన్యూ కిందకూ చెరివైపూ పెద్ద (పక్తపన్ను వృంటుంది ఇది 7 సెంటిమీటర్భవరకూ. వెడల్పుండి 26 సెంటిమీటర్జవరకూ ల గోహనన్నా ఒా క త గి త ను ర! శళగ అ జ. గ్‌ ౫ చే నా హా ధన గ. ల్లోశ స్థం , మ షై తయ 7 4 పం? గల్లా బోలా న్స (4/0 (100 ల ంస 1 ళంాడ ఇళ స (| | ల గ్గ శే న క్ష కే గ్ర £! ఫ శ 11 (| షన హీ టు ఈ నః శీ ఓ న్‌ లోగ డస ల 4 స న (స మం ట్ట న ఈ || జ్‌ న ౧ న్‌్‌ డడ. (| [క్‌ // | టి డలం... నం మూ కా ల స న మ టా. హత ణా చవట నయా య్‌ వూట సలాం రంప నా యాన యనా డా. లా న ఆం మ నా న టా త య డర జ కళా కా లప టా 161వ పటం మామ్మతులు

నిడివికలిగి వుంటుంది. బల్జపరవు ఉపరితలంపై నున్న వీంగాణి లనేక పారలను కలిగి వుంటండి విస్తారంగా నమండం ఫలితంగా పండ్శ చెడిపోయినయెడల అరిగిపోయిన పండు రాలిపోయి వాటి వెన కొత్తవండ్ను మొలుస్తాయి. ఏనుగకు కోరఎుగాని అడుగు కర్తైర పండ్డుకాని వుండవు ఏనుకులలో సంతానోత్పత్తి అతి ఆలస్యంగా జరుగుతుంది. లనేక సంవత్సరాల కొకసారి లది ఇ వల్లను ఈనుతుంది మచ్చిక చేయబడిన. ఏనుగులు సర్పసాభారణంగా అరశ్హై మొదలు ఎనభ్నె ఏళ్ళవయా ౭ ఈకతాయి భారతదేశంలో ఏనుగులను మచ్చికచేసి దుంగలను మోయడం మొదలైన భారీవనులకు ఉపయో స్తారు. వీనుగులు త్వరగా వనులును నేర్చుకొంటాయి. వాటిని సులువుగా తర్భీదుచెయ్యవచ్చు మామ్మతు అనే పురాతవ కాలంలో జీవించి వుండిన జంతువు (161వ పటం) వీను*లో దగ్నిర సంబంధాన్ని కఠిగిన జంతువు మామ్మతుయొక్స దంతాలూ ఎముకలు శిలాజముల రూపంలో తరుచు సోవియట్‌ దేశంలో దొరుకుడూంటాయి ఇవి (దధానంా సైబీరియాలో అప్పుడప్పుడు అవ రింపబడుతూంటాయి (పళ్నలు 1 ఏకుగకు తొండం ఏవిధంగా ఉపయోగపడుతుంది? 2 ఏనుగకు కాళ్ళు పొడు గానూ కంరం కురుచానూ వున్న ఈ వ్యత్యాసాన్ని అధిగమింపడానికి దానికి ఎట్టి (వత్యామ్నాయాలున్నాజు ౩3 నిర్మాణదృష్ట్యా ఏనుగు పండ్లలో వున్న విశేష లక్షణాలేమిటి) ర్‌ 81. ఆర్షరు: (పైమేట్ళు. టస్పైమేట్ల్స అఆర్హరులో. అత్యువ్చ దశలో నిర్మితముల్లైన సస్త్రనములు. ఉదాహరూకు వానరములు చేరుతాయి మార్మొసెట్టు వానరములలో లాగానే మార్మాసెట్టలో కూడా ముఖం అరచేతులు అరికళ్ల న తప్పు కడమ _ శరీరమంతా వెంటదుకలతో కప్పబడి వుంటుంది కళ్ళ ముందుకు తోసుకొస్తూూ వుంటాయి. పొడుగాటి తోక వుంటుంది నదీలోయలతోనూ. సరస్సుల సమీపంలోనూ. వున్న ఉప్టృమండలవు అరణ్యాలలో మార్మొసెట్క సాధారణంగా నంచరించుతూంటాయి. ఇటువంటి నివాసన్ఫలాల్నో ఈ మార్మొసెట్‌ కోతుం వాటీ జవత మంతా ఇంచుమించుగా. చెట్మమీదే గడప్పుతాయి. (చ్యితపటం ౫). వాటికి కావలసిన ఆహారం పండ్లు లేశ మొక్కలు. ఇంకా పతుల్మగుడ్శ. కీటకాలు అడవులలోవే దొరుకుతాయి మార్మొాెట్టు నాల్సు లంగాలనూ చపయోగించుకుంటూ. చెట్సకొమ్మల్మో అవలీలగా నంచరిం చుతూంటాయి. కాళ్ళ బొటనవేలు కడమవేళ్శకు ఎదురు దిశలో అమర్చివ్వుంటుంది మూర్మాసెట్టుకున్న పండ్శ అకారమూ సంఖ్యా ఇంచుమించు మనిషికున్నన్నే వుంటాయి ౯వ కోరలు మాతం కొంచెం పెదవి వాటికి నోటిలో (పత్యేకమ్ట్నైన బుగ్గ నంచులుంటాణు ఈ 286

కోతులు ఆహారాన్ని మొదట. బుగ్గ సంచులనిండా నింపేనుకొని తరువాత వాటికి తీరుఒడి సమయంలో తాపీగా తింటాయి

ముసలి మార్మొసెట్‌ నాయకత్వర్యకింద మందటగా ఇ9ి నివసించుతారు. మందలు" జీవించ ఢంవల్న _వయోజనాలున్నాయి. శ్యతువులతో పోరాడ్డా నికీ ఆహారాన్నేషణకూ మందలు జీవనం చెయ్యి డం చాలా సహాయపడుతుంది ఈ కోతులు మందలుూౌా చేరి మొక్కజొన్న పాలాటా ఇతర పాలాల్తోనూ వడి. ఆహారంకోసమేకాకుండా కేవలం పాదుచెయ్యూలనే బుర్దితోనే పంటలను ధ్పంసం చేస్తాయి మార్మొసెచ్‌ ఒక పిర్ణలనే కంటుంది అతి అరుదుగా మ్యాతమే రెండుపిల్ణలను కంటుంది మౌర్యాసెట్టలోచాలా స్పీషీజులున్నాయి

నరవానరముట ఉరాంగుటాంగు చింపాందీ గొరిల్లాలు నరవానరాల కిందే వర్తీ కరింప పా బడుతున్నాయి. ఉరాంగుటాంగు బోర్నియో నుమ్మతా చ్వీపాల్మో. నివసించు

ఈంది. చింపాంజీ. గొరిల్లాలు అ(ఫికాలో నివసించుతున్నాయి

చింపాంజీ (చ్మితవటం నం సగం. జీవితం చెల్హమీరనూ న*ం జీవతం నేలమీదనూ గడప్పుతుంది సాధారణంగా పగలు అది నేలమీదే వుండి ర్మాతి మ్యాఠం తప్పకుండా చెట్టు ఎక్కిపోతుంది చింపాంజీకి తోకవుండదు అది 150 సెంటిమీటక్సవరకూ. ఎత్తుండి పెద్బదిగానే వుంటుంది. శికస్సు గుం్యడంగా వుండి మనిషీకున్నళ్ళే పెద్పచెవిదొప్పలు వుంటాయి. శిరస్సులో ముందుకు తోసుకొచ్నూ ఉంటాయి కళ్ళు దాని తీరుళ్ళోనూ అభినయాల్నోనూ చింపాంజీ చాలావరకూ మనిషిని పోలివుంటుంది

ఇతర సస్తృనములలోకంటె చింపాంజీలో మెదడు చాలావరకూ అభివృర్శి చెందింది చింపాంజీవో వెన్నపాముకంయె మెదడు 19 రెట్టు బరువుగా వుంటుంది (కుక్కలో ర్‌రెట్ట్ట్రే చింపాంజీ మెదదు అంత పెద్ద పరిమాణాన్ని కరిగివున్నవ్పటికీ దావి మెదడు మనిషి మెదదుకంటె. చాలా చిన్నది

చింపాంజీ సులువుగా నియమబద్బముల్హైన (పతీకారచర్యలను అలవర్చుకొంటుంది బల్బముందు. కూర్చొని భోజనంచెయ్యడం భోజనం చేసేటప్పుడు రుమాలు మెడకు దోపుకోవడమూ చెమ్చాలు. వగైరాలు వాడుకచెయ్యడమూ. ఇటునంటి పనులను చేసేటట్టు దానిని తర్భీదు చెయ్య వచ్చు ఇంట్నో వేలాడగట్టిన అరటివళ్ళ గెలనుండి క్కరతో పళ్ళను కోసుకోవడమూ. రుచికరములై న భక్ష్యా లను అందుకొనడమూ మొదలైన పనులను అది నేర్చుకొంటుంది జూలాజికల్‌. గార్జెన్సులో వుండే చింపాంజీలు వాటి కావరివాం్యడను ఎల్నప్పుడూ గుర్తుపట్టుతూ వుంటాయి

చింపాంజీకి వెనుక అంగాలకంకొు ముండు అంగాలు పొడుగ్గా వుంటాయి ముందు అంాని కున్న బొటనవేలు కడమవేళ్ళకు ఎదురుదిశలో వుంటుంది. కాని మనిషి బౌలనవేలుకంకు చిన్నది చింపాంజీ భూమిమీద నడచేటప్పుడు మడమలమీద నిలఒడి ముందు అంగాలకు సగంవంగి వున్న వేళ్ళతో అనుకొంటూ గూనిగా నడుస్తుంది

చింపాంజీలు 6 మండి 14 వరకూ చిన్న మందలుగా కూడి వివసీంచుతూంటాయి. రసాన్నిగల ఫలాటా. పిక్కలూ. లేత మొక్కలూ, ఇంకా పతుల్యగుదూ కీటకాలూ వాటికి ఆహారం చింపాంబీ ఆవతిర్మాతీ కొమ్మలుతెచ్చి చెట్లమీద కొత్తగూడు కట్టుకుంటుంది

287

చింపాంజీ తడవకు ఒక పీల్ళనే కంటుంది పిల్ణను అది అతి జ్యాగత్తగా పెంచుతుంది. చియా జీఎు కొన్ని డజన్మ సంవత్సరాలు బతుకుతాయి నరవానరాలన్నింటిలోనూ గొరిల్లా పెద్దది లది 180 సెంటిమీటర్సనుమించి పొడవుగా వ్యం టుంది. గొరిల్లా (ప్రధానంగా భూమిమీచే సంచరించుడూంటుంది ఇందుకు భిన్నంగా ఉరాంగుటాంగు. దట్టమైన చెట్సమీదే సంచరిందుతూ అతి అకుడూ మ్యాతమే. నేలమీదకి వస్తుంది ఉరాంగుటాంగు అన్న పదానికి మలయాభాషలో అడవి మంిషి అని అర్భం జంతు (ప్రపంచంలో అన్నిటికంటే నరవానరాలే ఉచ్చదశ నిర్మాణాన్ని అందుకొన్నాయి రతచేశవ భారతదేశంలో కోతి సర్వసాధారణమ్టైన జంతువు. కోతిని అందరూ ఎకు భారతచేశవు జా దురు. భారతదేశంలో పది వివిధ స్పీషీజుల కోతులున్నాయి.. భారతచేశంలో కోతులు ఆ మొత్తం కోతుల సంఖ్య సుమారు 6 కోట్టుంటుంది. మార్మొసెట్టు అ్యఫికాలో సర్వసాధారణంగా తటస్మించుతూన్న చే కోతులు భారతచేశంలో సర్వసాధారణంగా తట్యుంచు తూంటాయి "పెద్ట మగకోతులూ ఆడకోతులూ పిల్ణకోతులూ కలిసి పెద్దపెద్ద మందల్హో అడవులలో చె మీద సంచరించుతూండం మవం చూస్తూంటాం వాటి అంగాలకున్న వేళ్ళలో చబెటనవేం. కడమవగ్లక |] , ని ళం వళ గ మొ, పన (. టి న. స న్‌ 4లో లీ ్గ్‌ గు కాలేరా ((4౧/ | ఉల. ర్‌ // | అలక వ (| 2 (యర ప (| కంల శాం స్యా! టు. క (ట్లో లో / స స్య న్న 1 గ (“ ళ్ళ గ లస స్మ వా న్‌ ఎ గై రా కే త క క. 4! వు సా తా క జమ్‌ ణ్‌ 162వ పటం. భారతదేశపు కోతులు ఎడమ -- పెద్ప్దతోక కోతి కుడి -- సింహంతోక కోతి

ఎదుకు దిశరో. వుంటుంది ఈ. వేళ్ళతో చెట్టుకొమ్మలను పట్టుకొని నాలుగు అంగాలతోనూ ఆవలీ లగా. చెట్టమీడకు ఎక్కిపోతాయి.. నేలమీదకు కూడా దిగుతూంటాయి. భారతదేశంలో సాధారణరీగా మనుష్యులు కోతులను ఏమీచెయ్యరు మనుష్యులంటే వాటికేమీ భయంలేదు. అవి శాఖాహార్న్నీ మాంసా హారాన్నీ కూడా. తింటాయి. సండ్డు ఫలాలు గింజలు రకరకాల కీటకాలు వాటికి ఆహారం వాటికి అహారం అగవడగానే అవి నోటిలో పడేసుకొని బుగ్గ్శ నంచుల్మో వుంచేసుకొని తరువాత తాపీగా తింటాయి

ఇతర వానరాల్మ్హాగే కోరికి ముఖంమీదనూ పొదాలకూ రోమం వుండదు కళ్ళు ముఖంమీద ముందుకు తోసుకొస్తూ ఉంటాయి. అంగాలు మనిషి అంగాలు పోలివుంటాయి. తీకుళోహ అభినయంలోనూ వాటని. మనిషి పోలికలు చాలా వృున్నాయి. ఇతర వానరాల్హో లాగే కోతి మెదడుకున్న అర్హగోళాలు. బాగా అభివృద్ది చెంది అనేక ముడుతలను కలిగివున్నాయి. అవి నియమబద్ద (వళీకారచర్యలను అతి తరగా అలవరచు కొంటాయి.. కోతులను సులభంగా మచ్చికచే. వాటికి అనేక చమత్కారాంను. నేర్చవచ్చు పట్నా లకూ పర్చెటూళ్ళలోనూ. కోతులను వీరుల్నో ఆడించుదూండడం మనం అతి తరుచూ చూస్తూూం టాం. కోతులు తడవకు ఒక పిల్మవే పెడతాయి

పెద్ద్పతోక (టోప్రీ కోతి (162వ వటం అడవులోనూ మచ్చిక చేసినవీ కూడా. దక్షిణ భారతంలో ఆతి తరుచుగా కవబడుతూంటాయి. కోరులల్నటిరోనూ టోవీకోతి అతి నవ్వుప్పుట్టించుతూ ఓక్క నిమిషమ్టైనా తిన్నగా వుండకుండా అతి సెంకెచవం చేట్హాంటుంది. పడుకు తోకనుబట్టీ టోసీ మాదిరా తలప్పైన వృండే వెం్యదుకలనుఎట్లీ టోపీకోతిని నుళువుగా. గుర్తుపట్ట వచ్చు

బంగాళా దేశపు పాట్టితోక రీసస్‌ కోతి ఉత్తరాదిని సర్వత కంబదుతూంటుంది

సింహంతోక కోతి (162వ పటం). మలబారు. కోస్తా (ప్రాంతంలో సంచరించు రూంటుంది. సింహంతోకలాగున దీనితోక చివర వెం్టడుకలు కుచ్చులాగ వుం నాయి దీని శిరస్సుచుట్ళూ కాలరులాగు బూడిదవర్ధ్మం గడ్మం వుంటుంది. దీన్నిబట్టే కూడా ఈ కోతిని గుర్తుపట్టృవచ్చు

కోతులకంయె అందరకూ తెరినినవీ నర్వఫామాన్యముల్దె నివి కొండముచ్చులు (163వ పటం) వీటిని హనుమం౦ంతులని కూడా అంటారు వీటి శరీరం సన్నంగా వుంటుంది ఇవి కోతులకంమె పెద్ద ఒంళువుఎ. వీటి అంగాబా తోకలూ కూడా కోతుంకంకి పొడుగ్గా వుంటాయి

హనుమంతులు కూడా మందలుగా సంచరించుడూ. అడవులలోవే కాకుందా పల్ళెటూర్మ్మ సమీ పంలోకూ. ఒక్కొక్కప్పుడు. వూరిరో నహితమూ (పవేశించి మనిషంటే ఏమాతమూ భయంలేకుండా ఇళ్ళమీదకెక్సి కూర్చుంటాయి. చెట్లమీద అవి ఎంత అవలీలగా తిరుకుతూంటాయో నేలమీద కూడా అంత అవలీలగా దుముకుతూ తిరుగురూంచాయి

వాటి గొంతుక మారుతూ వృంటుంది వాటిలో అవి ఆడుకుంటూన్నప్పుదు అవి మెల్టగా అరుస్తూ వినడానికి ఒకవిధంగా ఇంపుగానే. వుంటుంది. వాటికి భయం. వేసినప్పుడు మారం కర్మకరేరంగా అరుస్తాయి. ఇలాగు గట్టిగా అరవడంవర్శ (వమాదం వాటిల్హబోతుందని మందకంతటికీ తెలుస్తుంది

హనుమంతులు శాఖాహారాన్ని మ్యాాతమే తింటొయి లేత మొక్కలూ. సందూ గింజలూ వాటి

9-3 55 289

జో లే [టా స య | స్ర/ ట 2 -స/ ఖు ట్‌ క్‌ నీ ఇ మాలా ట్ర్‌ / స శో మ స్టో క ల స్‌ ్‌ డా 7 జు స . “డు ష్‌ లు మ న. 163వ పటం కొండముచ్చులు (హామమంతులు) ఆహారం. ప్రైరులనూ పంటం వా పాదుచేస్తూూ అవి వ్యవసాయానికి చాలా నష్మన్ని కంబేస్తాయి. మనము లంకే వాటికేమీ భయంలేదు. (ప్రజలు ఎవాౌడా వాటికేమీ. హాని నొటిల్ట ౨ివ్వరు భారతదేశంలో. వివిధ (పొంతాల్నో నివసించుతూన్న కోతుంలో ఐదు స్పీషీజులున్నాయి పవత భావింపబడుతూన్న ఒూడిదవర్శ్యం హనుమంతు స్పీషీజ్‌ ఉత్తరదేశంలో విరివిగా తఎస్పృవడుతూంటు:ి దక్షీణదేశంలో గండంగి లేక నీలగిరి నర్మ కొండముచ్చు స్పీషీజ్‌ తరుచుగొ కనబడుతూంటుంది ప్రశ్నలు. 1. మార్మొసెట్టు వృక్షసంచార జీవిత విధానానికి అలవాటు వద్డాయని చెప్పడాని వీల ఆధారాలున్నాయి? 2. భారతదేశంలో ఏయే. రకాల కోతులున్నాయి” చ. కోతులు ఉపయోగకరమైన జంతువులా. లేక హానికరముల్లైన జంతువులా? 4. కరవానరములకూ మూర్మొ సెట్స్‌ వున్న వ్యర్నాే మేమిటి”. 5 నరవానరములలో ఏయే స్పీషేజులున్నాయి”

$్‌ 82, బొచ్చుజంతువుల వేట్క ఫర్‌ జంతువుల "పంపకం, బొచు జంతు "చి అవేక సస్తృనమలనుండి మనకు ఫర్‌ తోళ్ళు లభించుతున్నాయి కానా అన్ని దేశాలలోకంచె. సోవియట్‌. దేశంలోనే ఫర్‌ విరివిగా లభించుతుంది వుం వేయం పా ఫర్‌ను ఇచ్చే జంతువులలో ఉడుతులు నక్కల (ధువవు నక్కలు మహ్స్‌ విలుకలు (164వ పటం) చెవులపిల్లులు ముఖ్యమైనవి సేబుల్‌ (165వ వటం) మౌళ్ళెను ఎర్మెను బీవరు (166వ పటం) ఓట్టరు జంతువులనుండి వెచ్చని అందమైన ఫర్‌ స యమో షర రకత తానా క ల వె మా, లో ర న్‌ వయ కా భీ నలా నాను జా హా చా హ్‌ నాన లా క్త 164వ వటం మస్క్‌ ఎలుక లభించుళుంది అళ్ళే మన్నికకోర్వని చవకరకం ఫర్‌ తయారుచెయ్యడానికి ఉపయోగించుతారు మోల్‌తోలు గోఫర్‌ తోలును కూడా ఫర్‌ జంతువులను శరత్తాాలం తరువాత పాఠ బొచ్చు రాలిపోయి శీతకాలంలో దచస్చృమ్టైన మెత్తని బొచ్చు వాటి చర్మంపైన ెరిగేటప్పుడు వేటాడుతారు. కత్తైరవోనులు పెట్టే కుక్కలను ఉపయో గెంలీ తుపాకులను ేక్చీ అవేక విధాటగా ఫర్‌ జంతువులను వేటాడుతారు. ఏవిధంగా వాటిని వేటాడిన ప్పటికీ వాటియొక్క జీవితవిధానం గురించీ వాటి అలవాటుల గురించీ చక్కగా తెలిసి వుండడం ఎంతైనా అవసరం 104 ల9|

క. గై కా సాన |. న్‌ా ట్‌ న్న , లా వం _ గో ర లి టం! ల్‌ ఖే గతం లం ము నమ ళు /1 ట్రంపే టీ జల్‌ చర చ్చి నల మ దూ. (7 సర సో యి షరా ల స ల సహో ం టల ఘా. మ భల తయా మం = ళు జ్ర స్‌ పా ఖేల్‌ మ టా... 5 వ న నా 163వ వటం సేబుల్‌ రష్యాలో నివసించే వివిధ జాతుల (ప్రజలు చిరకాలంనుండీ ఫర్‌జంతువులను వేటాడున్నారు. ఇప్ప టికీ కూడా కొన్ని ఉత్తరాది (పాంతాలలో నివసీంచే (పజలకు ఫర్‌జంతువుల వేశే _పధానవృర్తి రష్యాలో. విష్ణ వానికిముందు. కాలంలో ఫర్‌ జంతువులను వేటాడ్మ ౦లో (_కూరమైైన పద్దతులను ౮ //77 కాలా భయా కు [/ 11 ళం. ర డాని 5 సరైనా దహాాయా థా, ర పా రయ డా మారును. శే నాలా కె టన బడా డా త్న రో లో త ఆ న్‌ లా ము న్స్‌ మ సంభ ట్లో రో య ననన. జ ఖాన కచ నతతసన-చాన స ఈకాలంలో ప సనమ న్న క అట అం (గ మ కూ "౬౩ వ న కట్‌ ర రతా, డే ా అశ ట్య గో నక నా కా క గన ాంఖ... టాం కం క ర్య మరకానా వహాాతలనా సంబ ప్లా ఘన గడ వాడాడు బాకా మానా 166వ పటం మంచినీటి బీవర్‌

అవలంబించిన ఫలితంగా బీవరు సేబుల్‌ మొదల్సైన అతి విలువగల ఫర్‌ జంతువులు ఇంచుమించు నిర్మూ అమయిపోయాలు. పణాళికాబద్దమ్హైన ఆర్జిక వ్యవస్పృనుగల సోవియట్‌ దేశంలో ఫర్‌ జంతువులను వరిర షంచడానికి. తగుచర్యలు అవలంబింపబడుతున్నాయి (వత్యేకమ్టైన వేట నిబంధనలు వేట కలము సిరీకరింపబడి అమలులో. వున్నాయి. జంతువులను విషంసెట్టి చంపడము వాటిన వికలాంపలను గావించడమూ. నిషేధింపబడింది. విలున్టైనటువంటి అరుద్దైనటువంటి సేబుల్‌ ఓట్నర్‌ మార్చెక్‌ మొద లైన. ఒంతువులను. (పల్యేకమ్తైన అనుమతిమీదనేకాని వేటాడడానికి వీలులేదు. కొన్ని జంతువు లను ఉదాహరణకు బీవరును అనలు వేటాడడానికే వీలులేదు ఫర్‌ జంతువుల అరుదుగా వున్న జంతువుల సంఖ్యను వృద్శి గావించడానికి ఇవత్యేకములై న పరిరక్షణా మాతన రక్షక (పాంతాలు నిర్మించబడ్డాయి. ఇందుకు ఉదాహరణగా వారో న్యఠాలలో వంవకమూ నెజ్‌ బీవరు రక్షక (పాంతము బర్నుబీన్‌ సేబుల్‌ రక్షక (పాంతము. ఇతర వం... (పాంతాలనీ పేర్పొనవచ్చు ఈ రక్షక్మపాంతాల్నో ఈ జంతువులను పరి రక్షించుతూ. వాటి అలవాటులు. వాటి లక్షణాలు మొదలైన అన్ని దృక్పధాలనుండీ వాటి అధ్యయనం జరుకుతుంది. సోవియట్‌. దేశంలో ఇటువంటి రక్షక (పాంతాలను నిర్మించడం ఫలితంగా ఈపాటికి పూర్తిగా ఆదృశ్యముల్లై పోవలసిన బీవరు మొదల్లైన ఫర్‌జంతువులు ఇప్పుడు వరిరక్షించబడడమేకాకుండా వృద్చి కూడా అవుతూన్న విషయాన్ని మనమిప్పుడు గమనించవచ్చు సోవియట్‌. దేశంలో ఫర్‌జంతువులను వాటి సహజ నివాసస్టానాలలోనే పరిరక్షించడమేక కుండా వాటి జీవితానికి అవసరముల్సైన పరిక్ట్రితులను కలిగిన ఇతర నూతన సృలాల్నో నహితమూ వాటిని వ్యాపిం వజేయడానికి చర్యలు తీసుకోబడుతున్నాయి. ఈవిధంగా సూది ఆకులచెట్స విత్తుంను తిని బీవించే ఉడుత సూది ఆకుంచెట్టున్న కాకసస్‌ (కిమియా (పొంతపు అడవుల్నో ఇప్పుడు బాగా వ్యాడించి వుంది మునుపటి రోజుల్నో ఒక్క ఆమూర్‌ (సాంతంల్నోనే నసంచరించుతూండే రాకూన్‌ ఇప్పుడు అనేక (ప్రాంతాలో విరివిగా తటస్బపడుతూంది పశ్చిమ స్టైబీరియాలో ఇదివరకెన్నడూ సంచరించని బూడిద వర్శం చెవులపిల్లును ఇప్పుడక్కడ బాగా వ్యాపింపడేయబడ్డాయి విలువైన ఫర్‌జంతువులను. కొన్నింటిని విదేశాలనుండి సోవియటు. దేశం. దిగుమతి చేసుకొంది ఈచిధంగా విలువగల ఫర్‌ను ఇచ్చే మస్క్‌ ఎలుకను ఉత్తర అమెరికానుండి సోవియట్‌. దేశం దిశుమతిచేసి తెచ్చుకొంది మహ్క్‌ ఎలుక దాని జీవితంలో నగంభాగం నీటిరో గడువుతుంది. రెల్టు తుంగ విరివిగా "పెరుగుతూన్న ఏ సరస్సులు నదులు ఏటిపాయల్హోన్నయినా సరే అది పెరుగుతుంది. డానికి కావలసిన కలువచెట్ల వేళ్ళూ కాడలూ తుంగలు వగ్గైరాలు ఈ (దేశాల్లో దానికి దొరుకుతాయి. మోర్శిస్కు లను కీటకాలను కూడా అది భక్షించుతుంది అన్ని రోడెంట్స లాగే మస్క్‌ ఎలుక కూడా సంవత్సరానికి రెండు మూడు ఈతలు ఈని తడవకు 4ఉ-]0 పిల్ణలను పెడుతూ అతిత్వరా సంతానాభివృద్సిని కలిగి వృద్దిపాందుతుంది తాలిసారిగా 1927లో మహ్స్‌ ఎలుక సోవియట్‌ యూనియనులోకి దెగుమతి చేయఒడి. ఇప్పుడు 293

అనేక '(పాంతార్నో నూ అనేక 'చేశాల్ళో నూ వ్యాపించి ఫర్‌నిచ్చే అన్ని జంతువుంలోనూ. ఉడుక వ్య నక్క. నీలిరంుు వక్క తరువాత నాళ్ళోస్టానాన్ని ఆకమించుతూంది. ఫర్‌జందువ్పులను వృద్ని చేయడంలోనూ శీతోష్టృస్టితులకు వాటివి లలవాటు పడేటట్టు చేయడం లోనూ సాధించిన విజయానికి వాటి జీవిత విధానాన్ని గురించి గావించిన శాస్త్రీయ పరిశోధకయ ఎంతగానో సహాయపడ్డాయి ఫర్‌జంతువ్తు అత్యంత విలువ్లైన ఫర్‌ను ఇచ్చే జంతువును పట్సితెచ్చి వాటికై (వత్మేకంగా కా నిర్నించిన నివాసస్ట్య, లార్మో. (వజనకం చేయబడుతున్నాయి నటవు వెండీ లా బొచ్చు నక నీఠిరంగు అరక్క్‌టిక్‌ వక్స సేబుల మింకు జంతువులను. పెంచడానికి సమిష్టి కేతాలలోమా. (వభుత్వ త్మోతాలలోనూ. (వచ్వేక శాఖలు నిర్మించ బడ్డాయి జంచు (వజననంరో ఈ కొత్తరంగం జయ్మపదంగా అభివృర్శి పొాందుతూంది. ఆయేఎూాయేరు "పెంవకవు వేతాలరో వున్న ఒంతువుం సంఖృ వృద్ది అవుతూంది శాస్త్రవేత్తల కృషివల్శనే నిర్చంధంరో వున్న జంతువుంను (వజననం చేయడానికి సాధ్యమయింది ఈరీతిగా సే బు టయొక్క జీవితవిధానాన్ని దాని పోషణ పర్బతులను మాస్కో జూలాజికల్‌ గార్నెన్సురో వని చేస్తూష్ట శాస్త్రీయ కార్యకర్తలు కుణ్మంామా కూళంకషంగానూ అధ్యయనం. చేసన తరువాతవే నిర్బంధంలో వున్న సేబుటలను (చజననం చేయడానికి ఏర్పాయ్మా కావింపఎడ్డాయి బోనులలో వంచిన బీవర్శను నిర్భంధస్పితిరో (వజననంచేయడు తొలిసారిగా వారోనెజ్‌ రక్షక (పాంతంరో విజయవంతంా సాధ్యమైంది జంతువు పోషణయొక్క న్యకమమ్హైన విధానాలనూ వాటిలో విపరీతంగా వ్యాప్తి చెందినట్టి కదు పురో పురుగులు వళ్ళే జబ్బులను నిరోధించడానికి లవలంబింపవంసిన చర్యలనూ శౌథస్త్రవేత్తలు అధ్యయ నం చేస్తారు. ఉదాహరణకు. ఫర్‌జంతువుంకు ఎముకలను విస్తారంగా ఇవ్వకూడదనీ అలాగ ఇచ్చినట్టయితే వాటి రోమఐ పెళును అయిపోయి ఫర్‌ నాణ్యం తగిపోతుందనీ పరిశోధనల ఫరితంా రుఎావ్హైంది జంతువం. పెంపకవు వ్యేతాలలో కొత్త జాతులను కూడా (పజననం గావించుతారు. ఉదాహర ణకు వెండివొచ్చు నకనుండి అంతకంటె లేలికరంగు. ఫర్‌నుగరిగిన షా టినమువొచ్చు నక్కను (వజననం చేయాోలిగారు కేవంం విజ్ఞాన రీత్యానేకాకుండా వ్యవహారోపయుక్తంగా కూడా శ్యాస్త్రవరిళోధవ ఎంత (పామభ్య తను వపహించుతూంవో నిరూపించడానికి ఒక్క ఈ ఫర్‌ జంతువుల పెంవకం చక్కని ఉదాహరణ (యవశ్నం. 1. సోవియట్‌ యూనియనులో ఏయే రకాల ఫర్‌జంతువులున్నాయి” 2. ఫర్‌ఉంతువు లను పరిరక్షించదానికి సోవియట్‌. దేశంలో ఎట్చి చర్యలు అవలంబింపబడుతున్నాయి” 3 రక్షక (పాం తాలు వీవిధంగా (పాధాన్యతను వహిస్తున్నాయి” 4 నూతన ,పాంతాలలో ఫర్‌జంతువులు వ్యాస్తిచెందిన ఉదాహరణలను ఇయ్య 5 వ్యవహారోపయుక్తృమకు ఫర్‌పెంపకంలో విజ్ఞానశాస్త్రం ఏవిధంా సహాయపడు తూంది)

పదకొండవ (పకరణం౦ అల్‌ ఆర్ష ఆలి వ్యవసాయసంబంధమై న ససనములు మనా అతి ర్‌ 83. పశువులు. బ్‌ క! ఇవ స అవుయొక_ నీర ఆవులు ఎడ్డు ఎనుములు పశుబారికి చెందిన జంతువులు ఇవ నరినంభఖ్య పా. కిట లుగలిగి స్తూలకాయముంనుగల జంతువులు వీటికి. బలాఢ్యముల్తెన నిర్మాణ -క్షళాంి లు ఠా యా లా అంగముల. చివర కొమ్యుపదార్హంతో చేయఎడిన డెక్కలగం. రెండు గిట్ల చు మా! లుంటాయి ఈ 0దు గిట్టలూగాకుండా కాళ్ళకు రొండు (పక్కలనూ కొంచెంస్పైగా మరి ర0డు చి్న గిట్టు! లు కూడా వుంటాయి అవులు శౌఖాహారుు. మాంసాహారుకంటు శాఖాహారం తక్కువ బలవర్శకంగాబట్చి హెచ్చుపరి మాణంలో శాభాహారాన్ని తీసుకోవడం అవసరం అందులోనూ న్యూలకాయములను గలిగిన ఆవులు శాఖా హారాన్ని మరీ పెచ్చు పరిమాణంలో తీసుకోవాల్సి వుంటుంది అవుల జీర్మావయవములు హెచ్చు పరిమా అంఠో శాభాహారాన్ని ఇముడ్చుకోడానికీ బీర్మం చేసుకోవడానికీ అనుశుుణమ్హైన అనువర్తనములను కలిగి న! వున్నాయి ఆవు నోటిరోపల సై దవడకూ ,కిందిదవడకూ ఇటువై ఫూ అటునైైపూ చెరి ఆరు పెద్ద (పక్క వంద్ను వుంటాయి (16/7ఎ పటం) వీటితో ౨వు గడ్డిని నమలుతుంది. (పక్కపండ్శ ప్లై ఉపరితలం బల్బృషరవుగా వుండి పింగాణి పొరలతో కప్పబడి వుంటుంది వీటిని పోలివున్న కత్తై రపండ్డు కోరపండ్భు ఒక్క ((కిందిడవడకే వుంచాయి.... వీటికీ (పక్కపండ్శకూ. నడుమ భాళీస్ఫలం వుండి. పోతుంది అవు. మీదిదవడరో కత్తైరపండ్డుకాని కోరపండ్డుకాని. లేక కాయలాగ “పెరిగి వుంటుంది. పచ్చిక మేహ్హూన్నప్పుడు. ఆవు ముందుగా. పచ్చికను (క్రాదిదవడ పంద, తో ఈ కొయకు అదిమి పెట్టి శంచి నోటిరోనుండి ముందుకు చాచుకొచ్చే నాలుక సహాయంతో. పచ్చికను నేలనుండి సెరికి చేస్తుంది ఈవిధంగా సెరికివేసిన వచ్చికను ఏమా తమూ నమలకుండావే ఆవు (మింగేస్తుంది లాలాజలంతో బాగా తడసిన ఆహారం. జీర్మాశయంలో. (వవేశించుతుంది జీర్మాశయంయొక్క. నిర్యాణం క్లిష్టంగా వుంటుంది. (168వ పటం). జీర్మాశయంలో. పొట్ట రెటిక్యులము ఓమాసము.. (అమాశయము అబోమాసము అని నాలు భాగాలుంటాయి. అవు దిగ్యమింగిన ఆహారం తొలుత విశాలమ్మైన పొట్టలోకి వెళ్ళుతుంది. పాట్టలో వృండే అనేక బాక్ట్రీ రియాలు. ఇన్‌ప్యుజేరియాల (వభావంవల్ళ ఆహారంలో 29ర్ర్‌

పొట్టలో కావలసినంత స్మృలం వుండడంవల్మ (పొట్ట పరిమాణం సుమారు 160 లీటర్ను అనగా 15 యల

ముంతలు వుంటుంది) మార్పులు కలుగుతాయి. ఆవు ఒకే పర్యాయం విస్తారం గడ్డిని తినగలగుతుంది పొట్టలోనుండి ఆహారం రెటిక్యులంలో కి వెళ్ళుతుంది రెటిక్యలంయొక్క లోపలి గోడలు తేనెవట్ట నిర్మాణాన్ని కలిగివుంటాయి

నే శ

శు. ప్ర 4 ఇ ని, ర! నోనోప్ను! ఇ లో ర్న ప్రే (స / ళ్ళ, న లా ( 167వ వటం అవు వ్యురె 1 - పక్కపండద్భు 2 --(కిందిదవడకున్న కత్తెరపండ్సు (కింది బొమ్మ - ఉపరితలంపై న ముడుతలు పడిన పింగాణిని కలిగిన (పక్కపండ్శముకుటాలు జీర్ణాశయపు మొదటి. రెండు భాగాలను ఆహారంతో భర్తీ చేసుకొన్న తరువాత వ్యిశాంతి తీసుకోవ డానికి అవు నేలమీద పడుకుంటుంది ఈ సమయంలో జీర్మాశయంలోనుండి ఆహారం ముద్చముద్నలుగా తిరిగి నోట్మోకి వస్తుంది ఇవ్చుడు ఈ ఆహారపు ముద్దలను అవు దాని (పక్క వండ్శ, తో బాగా చర్చణం చేన్తుంది ఆహారాన్ని నమలుతూన్నప్పుడు ఆవుయొక్క (కిందిదనడను. (కిందకూ మీదకూ కాకుండా) ఈ (వక్కనుండి ఆ (పక్కకు కదుప్పుతుంది 296

బొగా చర్వణమై లాలాజలంతో కలిసిన ఆహారం ముద్దగా తయారవుతుంది ఈ ముద్దను అవు తిరిగి (మింగుతుంది జీర్మాశయంలో వున్న శేఖగుండా ఓటమానము అనే జీర్మా శయం మూడోభాగంలోకి అక్కడనుండి అబోమాసము అనే నాలగో భాగంలోకి (పవహించుతుంది వీటిగోడలు జీరరసాన్ని (సవించుతాయి. ఆవుయొక అబోమాసము ఇతర సస్త్రృనముల జీర్మాశయానికీ మొదటి మూడు భాగాలూ వార్పు. చెందిన గల్మెట్‌కీ సరిపోతాయి 2 గ్‌ ఇ భే! / ణ్‌ నరస న కాం “శో రస లు వై లో ( త ల నే | ( ఆయా 0! ఇచను త్‌ న న ను లం జీ అ గూ 2 సీ పం గు న్‌ శం టే శల ౯ ల క ల్‌ క. రు 3 మనా య హో కణ ము” లో 41 జాాాలో ప త డో 168వ పటం ఆవుయొక్క జీర్మాశయం 1 -గల్గెట్‌ 2--పొట్ట్బ 3-- రెటిక్యులము. 4 - ఓమాసము 5- అబోమాసము € - (పేగు గీతల రేఖలూ బాణాలూ ఆవీరచలనాన్ని తెలుపుతున్నాయి అవుకున్నట్టి క్లీష్పనిర్మాణాన్ని కలిగిన జీర్మాశయమూ సరిసంఖ్య గిట్టిలు వున్న సస్హ; నములను రూమి వెంట లేక వెమరువేసే జంతువులు అంటారు ఎనుములు. గొ్యరెలు దుప్పులు మేకలు ఈ తరగత్మాకిందే వస్తాయి అవు. జీర్శమండలంలో జీర్చాశయం. తరువాత పొడుగాటి (పేగు. వుంటుంది (పేగు గోడలలో జీర్మగగంధులుంటాయి. ఈ జీర్జ్యగంధులు (నవించే రసముయొక్క (పభావంవల్లనూ పిత్తర వము క్లోమరసముల (పభావంవల్లనూ ఆహారం సంపూర్మ్మంగా జీరమయి రక్త, ంలోకి. విచూ షీంపబడుతుంది ఆవుయొక్క జీర్మాశయం ఎంత బాగా అభివృద్ది అయివుంటే అంత ఎక్కువౌ అది ఆహారాన్ని తివి అంత అధికంగా పాడినిన్తుంది చక్కగా విర్వహింపబడుతూన్న శ్యేతాల్నో లేతవయస్సునుండ ఆవులు 297

వుష్టలంగా ఆహారం తినేఎట్బు వాటిని తక్చిదుచేస్తారు. ఈ అలవాటు ఫలితంగా వాటి జీర్మావయవాలు బాగా అభివృది పొందుతాయి ఒలంగా అభివృద్ద చెందిన త్మీర్యగంధులు ఆవృుకుండే విశిష్ట లక్షణం వీటిలో రెండు. జతలు పాదుగుగా ఏర్పడుతున్నాయి. పొడుగుకు నాలుగు చూచుకములుంటాయి ఈ (గంధలలోవలి భాగంలో పాలు ఉత్పత్తి అయి చూకముల మొనలనున్న రర్యధాలంండా బయటకు వస్తాయి పెడి బా ఇచ్చే అవంలో బలంగా అభివృద్ది చెందిన పొదుగులుంచారు ఇట్టే. పాదుగులలో పెద్ద రక్తనాళాలు (వవహిస్తూంటాయి.. పాలను ఉక్పత్తి చేయడానికి అవసరమయే బలవర్ధక వదార్భాలను కలిగిన ఆహారం ఈ రక్తనాళాలముండా పొదుగురోకి (పవేశస్త్హంది ఆవు పూర్చీకులలో పాలు కేవలం దూడకు ఆహారంగా వుండేందుకు మ్మాతమే ఉపయోగవడేది "పెంపుడు ఆవు కూడా దూడకు తాలి ఆహారంగా పాంనే ఇస్తుంది ఆవు సాధారణంగా ఒక దూడనే ఈనుతుంది దూడ బాగా లభివృద్ది లయివుండి తక్షణమే తళ్ళి వెంట పడుతుంది దూడకున్న ఈ గుణాయ ఆవృయొక్ట అడవి ఇార్వికుంలోనే ఏర్పడ్డాయి. శ్యతువ్వల బారినుండి తప్పించుకోడానికి దూడలు ఎదిగిన పెద్ద జంతువులతో కలిసి తిరగడం లవసరం వుండేది కాంల్బ ఈ. గుణాలు దూడంతో ఏర్పడ్డాయి పశువులకున్న బాహ్యంక్షణాంలో కొమ్ములు (పధానములైనవి కొమ్యులు లోపలనుక్నిగా. వుండీ వ్యురెస్టైనున్న ఎముక్యవరోహాలపై మొలుస్తాయి. తోడేళ్ళు మొదల్లైన మాంసాహారులనుండి. రంచు కోవడానికి కొమ్చులు ఉపయోగపడుతాయి పశువు ఇటీవం సుమారు 300 ఏళ్ళ్యకితం నశించిపోయిన అడవి బారాక్చ (169వ ఆఏర్భావము వటం వండు వ. లని భావింపబడుతూంది వేస పా లాలా న్ని బూ నం ఉ(కేనియను పశువులు స్స కొంత దగ్గరా పోలివున్నారుం బౌరాక్సును. ఎన్నో ఏన్ళ్యకిందట మచ్చికచేయడం జరిగింది. ఎప్పటినుండి నేచివరకూ గడచిన వేచాది సంవత్సరాలలో మానవ్వుని ప్రభావ ఫలితంగా బౌరాక్సు సంతచి వకువులు ఎంతో మౌరిపోయూయి అధునిక పశువులు బారాక్సును కొంతవరకూ పోలివున్నప్పటికీ ఆ జంతువుకూ వీటికీ గలనీయవ్టైో* వ్యత్యాసాలేవున్నాయి. వీటిలో మొట్టమొదటిది పాడిపరిమాణ౦ జౌరాక్సు అవుఎన్ని పాలిచ్చేదో మనకు తెలియదుకాని దూడకు అవసరమైన దినికంమె (సుమారు 500 లీఒర్జు) అధికంగా ఇచ్చివుండడు పెంపుడు అవులు ఇంతకు ఎన్నో రెట్టు పాలను ఇస్తాయి జిరాక్సు అవు మూడు నాలుగు నెలు ఆకా దూడ ఎదుగూతున్న నెంలలో మ్యాతమే పాలు ఇచ్చి వుంటుంది నేటి ఆవుల జాతులు దూడను ఈనో పది నెంలవరకూ పాలిస్తాయి బౌరాక్సు సంతతి జంతువులయొక్న (పవర్హన కూడా మారిపోయింది "పెంపుడు ఆవులు చాలా పాధున్వభావంగల జంతువుల వాటి సంరక్షకులయెడల అవి అతిచేరికా వురి టాయి 298

నష సవ స స న స ల్‌ 1 సన్న త్న న (/ 169వ వటం యూరొవీయన్‌ బొరాక్సు మౌనవ్పడు. బౌరాక్సు అడవిజంతువును మచ్చికచేయడమేకాకుండా. తనకు ఉపయోగకరమైన విధంగా దాని న్వభావాన్ష కూడా మార్చివేశాడు యవశ్నలు కే. వశువులయెక్క జీర్గాయయవాలు ఎట్టి నిర్వాణాన్ని కరిగివున్నాయి?” 2 నేటివశువులు ఏజంచువుంనుండి ఉద్భవించాయి”. ఆ జంతువులకు వీటికి వున్న భేదాలేమిటి* ర్థ్‌ 84. పశువుల జాతులు. పెంపుడు. పశువులలో రకరకాల జాతులున్నాయి. లన్ని జాతులూ పాడినీ మాంసమునూ ఇచ్చే పశువుల పాడిని ఇచ్చే పశువులు మాంసమును ఇచ్చే పశువులు అని మూడు ఆర్జిక తరగతుల్యకింద విభజింపవచ్చు పొడిని మాంసమకూ ఈ జాతులకు చెందిన ఆవులు పాలను బాగా ఇచ్చి పెద్ద పరిమాణాన్ని కలిగి తంల వుంటాయి. అనగా చాలా మాంసాన్ని కూడా ఇస్తాయి మా! ఈ జాతికి చెందిన ఆవృలలో సోవియట్‌ దేశంలో బాగా (పసిది జాతు యణ పా కెక్సినది కొ్యస్తామా జాతి (170వ పటం) ఇది హెచ్చు సాలమా అధిక పరి మాణంలో మౌంసాన్నీ ఇన్సుంది కరవాయెవా పభుత్ప వంశావళి పశువ్షేతం (ొంప్తానూ (పాంతల)నో వున్న ఆవులు ఒకా కటి సంవత్సరానికి నగటున 6 వేం కిలో[గాములకు పైగా పాలను ఇస్తున్నాయి వాటిలో (వశస్తృవ్వెనవి ఒక్కొక్కటి నంవత్సరానికి 10వేఎ కిరోోగాములకు పైగా పాలను ఇస్తున్నాయి రోజుకు 50 కిర్మోగాములు 60 కిల్ళోగాములు కూడా ఒకే ఆవు ఇన్తూండడం సామాన్యమైన విష 299

భారతా కాండ క జీన 5 రం కగగ ..! న... ఓ టా ల ్గ్‌ ను న / గగ మం శ! సగ నట యయోలు సం చం / గ గస ౯ (1 శశ కు స డం! న ఈయ క గ గటా! ఫా 0 స [టం (మతో (0 టియు కరా క్‌ 11 ఎట క (1 [ల జ న షవరు క 170వ పటం కొస్తామా జాతి అవు న సా? [టం నస న కాంతా. యౌవ? మలో సం వటట రా ౮ శ71ఎ పటం హొల్మొగోర్‌ జాతి అవు

యమే. రికార్డును ఛేదించిన (గొజా అనే "పేరుగల ఆవు సంవత్సరంలో 14 203 కిళ్ళోగాముల పాలు ఇచ్చింది. ఇదిలావుండగా దీనికితోడు కస్తామా ఆవ్పలు 600-700 కిల్మోగాములు బరువుతూగే. భారీ జంతువుచు

మామూల” పదకొండు పన్నెండు ఏళ్ళ తరువాత ఆవులు ముసలి అయిపోు పాడి తగ్గిపోతుంది కరవాయెవాలో వున్న మందలో మాతం పన్నైండేళ్ళకుప్పై బడిన ఆవులు నహితమూ సంవత్సరానికి ర్‌వేంనుండి 10వేం కిల్యోగాముల ప్రాలు ఇస్తున్నాయి. పాలిచ్చే ముందు ఆవు మూడేళ్ళు ఎదగాలి ఆ తరువాతనే అవి పాలివ్వడం _పారంభించుతుంది. ఆవు జీవితంలో. పాలిచ్చే కాల పరిమితిని పొడిగించిన యెడల చాలా లాభకరంగా వృుంటుంది వాడిని. ఇచ్చే. జాతులు పాడినిచ్చే జాతులు చాలా పాలనే ఇస్తాయి. కాని పరిమాణంలో పాలనూ లాలా మాంస్నో ఇచ్చే జాతుల అవృంకంటె ఇవి చిక్టవిగా. వుంటాయి సోవియట్‌ యూనియనులో హొల్మొగోర్‌ యరస్నా, వ్స్‌ జాతులకు చెందిన పాడి అవులు అన్నిటికంటె పళ్త్రముల్లెనవి

అర్హాన్‌75్‌స్క్‌ (పాంతపవు హొల్మాోర్‌ జిల్లాలో వున్న సారవంతమైన పచ్చిక బయళ్ళ, లోహెాల్మొ గోర్‌ జాతి (172వ పటం) ఉత్పత్తిచేయఒడింది. ఉత్తం (పాంతాల శీతోష్ట స్పితులకు అది బాగా లలవాటు. పడింది. అందుచేత ఆ _ప్రాంతాల్నో దాని పెంపకం విశేషంగా జరుగుతూంది బాగా సంరక్షణ చేసి బాగా పోషించినల్బయితే హొల్మొగోర్‌ అవ్వలు సంవత్సరానికి 5 వేల కిలోగాములకుపైగా పాం ఇస్తాయి

(1 టే రో గి న ఈ పిన చాు.] | న టా. కాల పెన తై నాయనా. (హాసు వెయ్మెక్షత్త్యాల

యరొస్తావ్స్‌ (పాంశంల్నో ఏటిముంపు పచ్చిక పాలాల్నో ఉత్పత్తి చేయబడిన యరాస్నాన్ష్‌ జాతి (172వ పటం) అధిక పరిమాణంలో పాలను ఇవ్చడమేకాకుండా పాలలో కొవ్వు పదార్దం సగటున శీ2 శాతం వుంటుంది. (పసిద్చి చెందిన త్షేతాల్నో యరొసాన్స్‌ అవులు సంవత్సరానికి 5 వేం కిర్మోగామలప పైగా పాట ఇస్తున్నాయి మాంసముని చ్చే మౌంసపు జాతులు తక్కువ పాలు ఇస్తాయి కాబల్బీ వాటిని మాంసము చద కోసమే. సెంచుతారు సోవియట్‌ మాంసపు జాతులలో బాగా (యవనర్చి చెంది ఆలా నది ఆన్త్ర హన్‌ జాతి ఆవులు వీటిని కాస్పియన్‌ సమ్ముదం సమీపాన్నున్న స్పైన్‌ మైదానాల్నో ఉత్పర్తి చేస్తారు. స్థానిక శీతోష్మ స్పితికి అనగా విపరితమ్లైన చలికీ ఎండకీ అవి బాగా అలవాటు పడ్డాయి. వీటిని సంవత్సరం పొడుగునా మేవుతారు. ఆస్త్రహన్‌ ఆవులు అతిత్వరగా ఎదుగుతాయని (మర్చి ముదరని ఆవుల మాంసానికీ చర్మానికీ మంచి విలువ వుంటుంది అందుచేత ఆస్త్రహన్‌ జాతి ఆవులను ముదరకుండానే కసాయికబేలాలకు పంపించేస్తారు కొత్తగా ఉత్పత్తిచేయబడిన మాంసవు జాతులలో కజహ్‌ తెలుపు శిరస్సు పశువులను మనం "పేర్కొనవచ్చు భారతదేశపు భారతదేశపు పశువులలో ముఖ్యమ్టైనవి మూపురాలున్న జెటూ అవృలూ ఎను "వళవులు ములూ యూరపు ఖండపు ఆవృలలాగకాకుండా జెటూ. పశువులకు మీపు ఆ ముందు భాగంలో మూష్పరం వుంటుంది అకారణంచేత వీటిని మూపు రపు లేక చెబూ పశవులంటారు ఇప్పుడు నశించిపోయిన ఇండో-తర్భిస్మాన్‌ బౌరాక్చనుండి ఇవి ఉద్పవించాయి జెచూ పశువులను భారతచేశంరో ఐదు వేల సంవత్సరాలకుపై గా పెంచుతున్నారు చజెబూ పశువులు లేతగోధుమరంగును కాళ్ళమీద నల్గని మచ్చలను కరిగి వుంటారు పశువులు మనుషికి చాలా ఉంయోగకరముల్తైన జంతువులు. పమువులు మనక పాట మౌంనము మొదలైన ముఖ్యమైన ఆహార పదార్జాలను ఇస్తాయి. నేలను దుక్నడానికీ బరువుంయు మోయడానికీ డిప యోగపడుతాయి కొన్ని పందెపు జాతుం ఎడ్డు గ్యురాలంత త్వరగా పరుగెత్తుతాయి. పశువుల సెం పొలాంకు ఎరువుగా ఉపయోగపడుతుంది మరే యితర దేశౌనికీ లేనంత పశుసంవద వుంది భారతవేశౌనికి కాని ఈ పవశునంవడను. భారత దేశం సమర్భవంతంగా వినియోగించుకోవడంలేదు. పశువులకు సర్హైన సంరక్షణలేకుండా. వీఢుంలో తిరు గుతూ వుంటాయి అవి చాలా తక్కువ పాలనిస్తాయి ఇటీవలి సంవత్సరాలలో పాల వ్షతాలు స్మాసింపబడ్డాయి. ఈ వ్షతాలలో అవృలకు మంచి సం రక్షణ లభించుతూంది అవి బాగా పాలను ఇస్తున్నాయి. బొంబాయి సమీపంలో వున్న నమూనా పొల శ్ష్యేతంలో పద్నాలుగు వేల పశువులున్నాయి సహోరీ ధర్పాకర్‌ జాతులు (వశస్తమైన పాల జాతుల (పసిద్ధి చెందాయి త2

4 స్పై టి వా చా గ్‌ా నానానాాడాళ్‌ సో జే గ ల చూ క్ష శఖ్యాస్ధాలా/ి [గ్‌ ళ్‌ | గ. శ // ఖ శో క్‌ ్గ్‌, షే స! గటా | స స (ట్ల న ్ష న న. న (నము సగ న్‌ | 1 కన జై! గటేగో మైనో డ్‌ చ పానీ. క్యా మాకు భావ అట వాం కామం శే73వ పటం సెంప్పుదు ఎనుమును పుష్టికరమైన పాలను ఇచ్చే గొడ్గలో పెంపుడు ఎనుమును (173వ పటం) జేర్కొనవంసి వుంది. దీనిని వ్యవసాయపు పనులకూ రవాణాకూ ఉపయోగించుతారు పెంపుడు ఎనుము అడవి ఎనుమునుండి ఉఇడ్భవించింది. చెమ్మ బాడువనేంలో సమృద్దిగా గడ్డీ "పెరుకతూన్న (పాంతాల్లో మందలుమందయుగా గడ్డీ మేన్తూండగా అడవి ఎనుముంను మనం ఈనాదు కూడా చూవగలం పైకి చూడడానికి పెంపుడు ఎనుము దాం వంశకర్త అయిన అడవి ఎనుమము పోలే వుంటుంది. కాని పెంపుడు ఎనుము కొంచెం పొట్టిగా కృంది (తికోణంగా వున్న కొమ్యులు కురుచగానూ వెనకకు వంగి. కొద్పిగా బల్హపరపుగా వుంటాయి. ఎండా కాలంలో ఎనుములకు నీళ్ళ, లో లిరగడమంకే చారా (పీతి చెమ్యన్పృలార్నో నంచరించడానికి అనువర్తించే. అనుకరళాలు. పెంపుడు ఎనుములో. ఇంకా అలాగే మారకుండా వుండిపోయాయి. దాని డెక్కలు బాగ విస్తదించుతాయి. డళనరిగా వున్న దాని చర్మం స్పై న ఇంచుమించు రోమం వుండదనే చెప్పవచ్చు జెబూ పశువుకంళు. ఎనుము పొట్టిగానూ ఘూలంగానూ వుంటుంది కాని జెబూకంతై. హెచ్చు దొరుధ్యంగానూ. రోగాలను నిరోధించగలిగ్‌ వుంటుంది అన్ని పెంపుడు జంతువులలాగే ఎనుములు కూడా అనేక జాతుల్యకింద వర్తీ కరింవబడుతున్నాయి అస్సాం పర్వత ప్రాంతాలో గయాల్‌ అనబడే ఎద్దు తటస్థృపడుతున్నాయి వీటిలో పెంపుడు ఎడు వుంటాయి. సగం మచ్చిక అయిన ఎడ్మూ కూడా వుంటాయి భారతదేశవు పర్వతారణ్య (ప్రాంతాలో గౌర్‌ లని పిలువబడే ఆడవిణాతి ఎనుము. సంచరంచుతూంటుంది. ఇప్పుడు బతికి వున్న అడవి ఎనుముల జాతులలోకర్ణా ఇదే పెద్చది తంతి

(వశ్నలు 11 సోవియట్‌ యూనియన్‌లో (పఒననం చేయబడులూన్న పశువుల జాతులేవేవ) 2 భారతదేశంలో ఏయే పశువులను పెంచుతారు” 3 పెంపుడు ఎనుముకీ అడవి ఎనుముకీ ఏమేమి పోక లున్నాయె ఉ మీ (పాంతాల్నో ఏయే జెబూ జాతులూ ఎనుముల జాతులనూ “పెంచుతున్నారు” అభ్యాస్మకియల మీ (పాంతాల్మో ఏయే జాతుల పశువులను "పెంచుతున్నారో అర్మికంగా ఆడూ జాతులు ఎట్టివిలువను కలిగివున్నాయో తెలుసుకో ర్‌ 85. పశువుల సంరక్షణ. కీఆశాల ఎంత (శేష్య మైన జాతి ఆన్హైనాసరే సర్దైన సంరక్షం లేనిదే ఇవ్చవంజగన్ని అ పొడి సరిగా ఇవ్వదు వెచ్చగా పొడిగా వెలుగా గాలి ధారాళంా పారేటటువంటి (పర్యేకమ్టైన శాలలో ఆవృంను వుంచడం అన్నటికంటే ముఖ్యమైన విషయం (పచ్యేముల్లైన తీరశౌలలకు (1 74వ పటం) నిర్మించి వాటిలో అప్పులకు వుంచుతారు. సాధారణంా ఈ శ్మీరరౌంలు పొదుగ్నా దీర్చచతుర్యసం రూపంలో నిర్మింపబడి వుంచాయి. ఈ శాలలకు ఇటూ అటూ వున్న గోడంవెంటా నడిమధ్యకూ విశాలమైన దారి వుంటుంది నదుమనున్న దారికీ రెండు వైవుం వ దార్‌కీ మధ్యగా గోడలవైవు ముఖాలు వుండేటట్మ అఆన్వలను కడతారు మధ్యనున్న దారికి రెందు వ్లెప్పలా కాలవటంటాయి. ఈ కాలువలుగుండా. పశువుల ెంటను ఊద్చేస్తారు. గోడలవెంట వున్న నదవం వెంట మేతను తీసుకువెళ్ళి వేస్తారు మ్మా వా కాతోల టే డా కోా ల్‌ ళ్‌ స్తు డా గో డా శో మె షమాకే న్లో చళ్ళ /.! కనన నం లాల! ఇ శత న లా ల్‌ ళ్లగా ల! [1] న టలాల యో కాంతా నే కే వాల ను జా ఖో నఖ లం లే గా లి భె టో ॥ ర ( ష్‌ క్‌ వడు ళ్ళ (1 ను. లే గవ్వ నా చ (1! లో వత చచ! మస ా న్‌ ఎ యా హా. వనాని హక మ క య్‌ ల సా ఎ యె ఓ క్‌... కనను జాలక దలకకా (2 ( గ్‌ [74వ పటం. శీరశాల

చలికాంంతో త్షీరశౌలంను. వెచ్చ చెయ్యరు. వశువులనుండే. వెడలే. వేడే సరిపోతుంది. క్షీరకౌంలో అవనరమైన తావ్యకమౌాన్ని వుంచడానికి. కాని తలపులు కిటికీల సందులలోనుండిగాని నోడల సందులో నుండి. కాని గారి రాకూడదు. నందుల్నోనుండి. గాలికొల్చిన యెడల పశువుల ఆరోగ్యం చెడిపోతుంది శాలరోకి. వెలుగు రావడానికి గ్నేజు లద్నవు కిటివీటు పెర్తవి వుండాలి ష్‌. గా! [| నేంకొర్చిగా వాటంగా వుందారి శాం పొదుశునా మెరకగా వున్న కాలువలుండాలి ఈ కాలువలు పండా వమువుల మ్యాాతం శౌల వెంపల నిర్మింపఎడిన కుం-లోకి పవహించుతుంది. ఇంతేకాకుండా అక్కలు మగలుతూన్న సృలంపైైన పొడిగా వన్న ఎందు గడ్మిగాని పీటుూూని రంపవుపాట్ళ్టు గాని పరుస్తారు శాలరో గాలి ధారాళంగా _వవహించేండుకు వెంటిలేటరు. గొట్టాలు ఏర్పాటుచేస్తారు. గౌలలోనుండి చెడూలి కొల్ని ొట్టాలనుండి పైకి పోయేందుకూ. క్యభమైైనాలి శాంరోకి కొన్ని గొట్టాంనుండి వచ్చేం డుగా ఏీర్పాటుచేయఎడి వుంటుంది ఎదూడంకు సంరక్షణను చేయడానికి పశు త్యతంరో వేరే గృహాఎంటాయి తే మ్‌ డా వావ వశువ్పుల అవసరాలను లనువరించి వళ | కాకు ఉపకరణములు గ స్‌ ఆలా శీరశాలరో ఉపకరగాలంటొరి వత పశువు ముందూ ఆహారఐతొాల్నె , పోత ఇువగిన్నైలు ఆకారంలో వృర్న స్వయం చరితమ్మైన | | వీటిగి స్పై (175వ వటం) వుంటాయి. ఆవుకి నీళ్ళ ॥ (తాగాలని వృున్నష్టుడు గిన్నె అడుుున వృన్న నీఎ | (తాగానికి గిన్నెలోకే శిరస్సును వంచుతుంది లలాశు శిరస్సుకు 1 వంచినషుడు. మూతితో ఒక మీటకు నొక్కుతుంది || ల ప్‌ ౮ ల! మీటను నౌక టానే నీటిగొట,ంయొక _ కవాటం తెరచుకొని 1 బ్‌ కు. అబ్‌ క్యనిండా నీరురిండుతుంది .. డానికి కావలసినంత నీటిని | ల ౯] జా, జ ళా కి హాకీ న్‌ గ్‌ (తాన తకువాత ఆవృతవ టీతిని ఎత్తగానే మీఎపైకి ఆకార లేస్తంది. దీనితో నీటి (వవాహం. ఆగిపోతుంది. అవుం రాగ నా వీట గిన్నెను ఉపయోంచడం త్వరగా. నేర్చుకుంటాయి | బి సై 2 నియమబడ్బ ఉపతీకారచర్యలను అవి నుంభంగా వేర్చుకుంటాయి నీటి గొట్టాలను పెట్టి స్వయంచరితమ్రైన నీటి 175వ వటం స్వయం చకితమై వ గిన్నెను ఏర్పాటువేయడంవల్ధ ఆవులకు నీళ్ళు పెట్టడం నీటి గిన్నె పని చాలా సులభమ్హైపోవడమేకాకుండా. వాటికి కావలసీనప్పు 1 - నీటిగొట్టం ణే గిన్నె డల్లా తొజానీరు సమృదిగా లభించుతుంద 3- మీట 20-3 55 తంత

శ్మీరశాల వరిశు(భంగా వుంచడం ఎంత్సైనా అవసరం పెంట వూచ్చేసి ఆహారపు తొళ్ళెలనూ టి గిన్నెలనూ రోజూ శుభం” వుంచాలి నేంను. కిఒకీ అద్దాలను నిర్మీత చమయాంరో తరుచు కడగాలి

పశువుల సెంటు తీసేయదానికీ మేతవేయడానికీ తొట్బెబళ్ళను ఉపయోగించాలి. నేంస్పైన కష్నీ అనుగాని మీదనుండి ఉక్కు (తాళ్ళకు అమర్చి నడిచే తాబ్బైలనుగాని ఇందుకు ఏర్పాటుచెయ్యాలి కని వర్మి చాలా (శమ తగ్గుతుంది

సవశ్నలు. 1. త్మీరళాల ఏయే అవసరాలను తిర్చేంట్బండాలి) 2 స్వయంచలితమ్టైన నీ గం యొక్క నిర్మాణం ఎలా వుంటుంది”

ర్థ్‌ 86. పశువులను మేపుట.

పోషణయొక్క పకుపాంనలో. స్మకమము హేతుఎద్దము అయిన ఆఫారవిధానం (యశావస్మానాన్న

(ప్రమ్యుత వహించుతుంది ఆ జీవ్యకియయి... సలువ్పుకొనడానికి కొంతవరకు

కా శిథిలమ్హైపోయిన అవయవాలను పునర్నిర్మించుకోవడానికీ పాలను ఉర్పత్తి చేసుకోవడానికీ ఆవుకు ఆహారం అవసరమవుతుంది ఈ (శీయంకోసమేకాకుండా చిన్న జంతువులకు శరీ రాభివృద్థి కోసమూ ఆహారం అవసరమవుతుంది

ఆవుకు జీవ్యకియలు. సలుప్పుకోవడానికీ శిధిలమైన అవయవాలను పునర్నిర్మించుకోవడానికీ అవనర మయే ఆహారాన్ని పోషక ఆహారం అంటారు ఈ ఆహారంయొక సా. పరిమాణం. జంతువు యొక్క పరిమాణాన్నిబట్సి వుంటుంది ఆవు యెంత పెద్దదిగా వుంకే అంత అధికమ్యైన పోషక ఆహాకం దానికి అవశరమవుతుంది. పాలు ఉత్పత్తి అవడానికి అవసరమ్నైయే ఆహారాన్ని ఉత్పాదక ఆహారం అంటారు. అవు ఇన్చే పాలపరిమాణల అధికమైన కొద్చీ దానికి అవసరమయే ఉత్పాదక అహారంయెక్క పరిమాణం కూడా అధికమవుతుంది

వివిధరకము పశువులకిచ్చే మేత మోటు ఆహారం (ఎండు కసవు ఎండుగడ్మి ) వుండొచ్చు

నానా నాల బలవర్శకములు (సచ్చగక్మి దుంపలు "సైలేజి రూ=ఒంగానూ

పా సాంటదీకృతములు (పొట్టు తవుడు చిట్టులు నూకలు మే పిండి) ఖఇనిజములు (ఉవ్పు) రూపంగానూ నాలు%ు విధాలుగా వుంటుంది త్షేతాలలో ఇన్నిరకాం అహో రిన్ని వివిధ పాళ్ళలో కలిసి మి(శమ ఆహారాన్ని మేతూ ఇస్తారు. ఈవిధంగా వివిధ పాళ్ళలో కం పిన మ్మిశమ ఆహారం (పత్యేకమ్టైన ఫాక్టరీలలో తయారుచేయబడులుంది

ఆహారంలోనుండి బలవర్హకముల్సైన పదార్థాలు పోకుండా భద్రపరచి వృంచడానికి. దానిని _-వ్వే ముగా నిర్మింపఎడిన సైలేజి గోవురాలలోకాని సైలేజి కందకాలలో కాని స్పై లేజిచేయబడ్యులు-ది మొక్కజొన్నలూ మొక్కజొన్న చెట్లూ నూర్యకాంత చెట్లూ చక్కెరగడ్మ ఆకులు వీటిని సల పదార్దా, లుగా ఉపయోగించుతారు

ల్‌0ర్‌

వివిధరకాల అహార వదార్హాలయొక్స ఆవోరపు విలువలను నిర్మయించడానికి వాటిని ఓట్పుతో సరిపోల్చుతారు. ఒక కిలోోగాము ఓట్సును ఆహారపు ఏకాంకంగా. తిుుకొని అయా ఆహారపచార్జాల నార్యాన్ని దీనితో లెక్కకట్టుతారు ఈ రీతిగా ఒక అహార ఏకాంకం 25 కిర్మోగాముం. ఎండు. కనవు తోనూ. 8 కిర్మోగాముల టక్నిప్పులతోనూ. సమానమని నిర్జారణశేశౌరు

శత వరిమాణం పశువుంను సరిగా మేపాలంటే ఏ ఎశువు కాపశువుకు (వచ్యేకంా ఇవ్వవల లాలా సీరపధృ్యం లేక జేషనును నిర్ణయించుతారు వధ్యంలో అన్నిరకాల ఆహార

పదార్జాలు. కరిసి ఏర్పడాలి. ఉదాహరణకు ఒక్క మోటు ఆహారాన్నే గనుక ఇచ్చినట్టయితే.. బాగా పాఠిచ్చే అవుకు బోలెడు మోటు ఆహారాన్ని ఇవ్వవంసే వస్తుంది. ఒక్క సాం్యదీకృత ఆహారాన్నే ఇచ్చినయెడల కూడా వీటపడదు. ఎందుచేతంటే నిర్మాణరిత్యా పశువుయొక్క జీర్మావయాలు జర్ధ్య్యకియను జరపాలంళే బీర్ళావయవాలలో. అధిక పరిమాణంగల ఆహారం వుండితీరాలి.

అవుకు, వేసే మేతను నిర్ణయించేటప్పుడు వ్యక్తిగతంా (పతి అవృయొక్క శరీర స్టితిని తెలుసు కొవాలి ఉదాహరణకు దూడను ఈనే ముందు ఆవుకు వైవిధ్యాన్ని కఠిన ఆహారాన్ని బాగా పుష్టలంగా ఇస్తారు ఆహారంలో అదనంగా విటమిన్థృను సమృడ్చిగా కరిగిన కారట్టులను కరిపి ఇస్తారు ఆవు చూలుతో వున్నప్పుడు దాని శరీరాన్ని పోషించుకొవేందుకే కాక దాని కడువులో వున్న పిండం పెరిగి అభివృది పొందడానికి కూడా ఆహారం సరిపడాలి చూడి అవుకు మనం ఇచ్చే మేతపైన పుట్ట బోయే చూడయొక్క భావి ఆరోగ్యా ధివృడ్డులు ఆధారపడివృుండడమేకాకుండా. మీదటికి ఆవు ఇవ్వవోయే పాల పరినూణ౦ నపితమూ ఆధార పడి వృంటుంది

పోషక ఉత్పాదక ఆహారడంలేకాకుండా శీరవ ర్స క పధ్యాన్ని కూడా ఇస్తారు ఈ పధ్యాన్ని మొదట ఇచ్చిన తరువాత పాలు వృద్ధి లయిన యెడల త్మీరవర్చక వధ్యంయెక్స పరిమాళాన్ని అధికం చారు ఈవిధంగా పాడి అధికం చేయబడుతుంది

వధ్యములను నిర్ణ, యుంచేఎప్పుడు ఒక్క. ఆవృయొక్క ఇష్టా యిష్టాలనూ రుచులనూ జాగర్తగా గమ వించుతూ. వివిధరకాల ఆహారాపడార్భాలను హెచ్చించి త్నించీ మార్చుచేక్తూండాలి

పశువులకు మేతవేసే ముందు ఆహారవడార్భాలను సమౌ కోసి ఆవిరిళలో వండుతారు ఆహార వదార్భాలను నక్షా కోయచానికి గడ్నిని తునుకలు చేసేయుం్యతాట డుంపలను సన్నగా తరిగే యరం్శ్యతాలు గానుగపిండి లచ్చులను గుండచేసేయం[తాలు మొదలైన (వల్యేకఫు యంత పామ్మగిని ఉపయోగించుతారు.. ఆవిరితో వండడానికి (ఉదాహరణకు. బంగాళాడుంపలకు) అధికోష్మృతము గరిగిన ఆవిరిని ఉపయోగించే ఆవిరి పచన చదుంతాలకు వాడువారు. పెద్దపెద్ద వ్షేతాంరో పశువుల మేతను తయారుచేయడంలో యాం్మలీకరణ విధాకం అత్యధికష్టైన (పాముఖృతను వహించుతుంది

(వశ్న్శల 1 ఆహారాన్ని ఏయే విధాల్మకింద విభజించవచ్చు” 2 పధ్యములకు నిర్ధయించేటప్పుడు వీయే విషయాలను మనం గుర్తుంచుకోవాలి” 3 మేతను తయారుచేసేటప్పుడు ఏయే యంటతాలను ఉపయోగిస్తారు” 4 పశువులకు స్మకమమై న ఆహారపోషణ ఎందుకంత (పాధాశ్యతను వహించుతూంది” 20% తం

$్‌ 87, పశుపాలన, పశుజాడ్య నిరోధన చర్యలు.

పశుపాలన ఆశయ. త్షోమంగా వుండాలంటే వాటి గురించి చాలా జ్యాగత్త తీనుకోవాల్చి

ఆలా! వుంటుంది వాటిని శుట(భం౦గా వుంచడం అన్నిటికంటె ముఖ్య మైన విషయం. వాటి చర్మానికీ చొచ్చుకీమ్టైల అంటుకుంటుంది కాబట్టి వాటిని వేళతవ్చకుండా మాలీసు చేసి మైల అంయికున్న చోల్స కడిగేసి శ్ముభపరచాలి ఆవులమ వారిని కొకసారి సబ్బునీళ్నతో స్పంజిని ఉపయోగించి కడగాలి. శీరకాలంరో అవి సాలలోనుండి బయటకు వెళ్ళవు కాబట్టి వాటి డెక్సలు పెర పోతాయి. అందుచేత అప్పుడప్పుడు. డెకలను చెక్కవలసి వుంటుంది

గోశాలరో. ఒక నిర్మీతమ్లైన కార్య్యకమౌాన్ని అవలంబించడం చాలా ముఖ్యం (పరిరోజూ విర్జీ తమైన వేళకు మేతవేయడం ఎయంకు. తీసుకువెళ్ళడం పాలుపితకడం జరౌరి ఆవు ఈ కార్య (తమౌనికి అంవాటుపడి అందుకు అనుపణములైన నియమబడ్బ (వతీకారచర్యలను అఎవర్భు కొంటుంది

ఏ అవును ఆ పాలపనికత్తే పాలుపితకాలి ఆవులపట్ట పాలపనికత్తె వెమ్ముదిగానూ శాంతం గానూ (పవర్తించాలి ఆవును కరినంగా చూచి దానిని కేకలు వేసెనట్టయితే దాని పాడి త్శొపోతుంది

అవులను ఎండాకాలంలో పచ్చికటయన్ళకు తోలుతారు అవ్ప్వుడు అవి వచ్చగడ్డని మేస్తాయి పకి శుభమైన గాలిలో చాలా సేవు గడపకంవల్న పశువుల ఆరోస్యం పెంపొందుతుంది

సోవియచ్‌ యూనియన్‌రో కొన్ని వ్యేతాలలో సంవత్సరం. పొడుగునా పశువులను శాలర్బోనే వుం చేసి. వేసవికాలంలో సహితమూ వచ్చగడ్డిని కోసుకొచ్చి వాటికి మేతవేస్తారు. ఇట్సి త్షేతాల్నో నహితమూ తప్పకుండా మంచిగాఠికోసం. వాటిని (పతిరోజూ బయటకు తీసుకువెళ్ళతారు మంచి సంరక్షణ మంచి మేత మంచి పాలన పశువులపాడిని బాగా అభివృది చేస్తాయి

వ్యాధినిరోధం ఇతర బంఈువులలాగే వశువులకూ జబ్బర్‌ న్యూందాయి వో

న్‌ా న ఆవ్పలు తక్కువ పాలు ఇవ్వడమేకాకుండా వాటి పాలద్వారా ట్యూ- మం

పా శిస్‌లాంటి (యమాదముల్లైన వ్యాధులు కూడా వ్యాపించుతాయి అందు చేత పశువులకు వ్యాధులురాకుండా వాటి ఆరోగ్యాన్ని కాపాడడానికి తన చర్య తీసుకుంటారు

పశువులయొక్క ఆరోగ్యం వాటి సన్మకమమ్హైన సంరక్షణ మేత పాడిపైన ఆధారపడి వుంటుంది శీరశాలను సంవత్సరానికి రెండు సారు (వసంతకాలంలోనూ శరత్కాలంలోనూ) (కిమినాశక దావ కణాలతో కడుగుతారు. గోడలను నేలనూ పరికరాలనిన్నింటినీ (క్రిమినాశక (దావ౯ాంతో శ్యుభంగా కడిగి. గోడలకు సున్నంతో వెల్ళివేస్తారు

శ్మీరశాలలోకి వ్యాధికారకములైైన (కిములు రవణాచేయబడకుండా వుండేందుకు. (కిమినాళక (దాన ణంలో నానివున్న కంబళినాకదానిని గుమ్మంముందుంచుతారు.. శ్షీరశాలలోకి (పవేశించేవారందరూ మం దుగా ఆకంబళిప్టైన తమ బోళ్ళను దులుపుకొని శుభంచేసుకొంటారు

త06

జబ్బుతో వున్న పశువులను తెయసుకోడానికి పద్దత్యిపకారం తరుచుగా వ్షేతంలో వున్న పశువుంన్ని టినీ తనివీ చెయ్యడం జరుగుతుంది. ట్యూంర్‌క్యలోసిన్‌ జబ్బితో ఆవు బాధపడుతూందో లేవో తెలుసుకోవడానికి ఒక (వత్యేకమ్టైన వదార్శాన్ని (ట్యూ-ర్‌క్యురిన్‌) ఆవకంటియొక్స శ్లేష్మపారలో వేస్తారు అవుకిగనుక ట్యూబర్‌క్యరోణస్‌ వృంటే. కొద్ది గంంఎలరోనే. డానికళ్ళు ఎ్యారఎడి. వాచిపోయి కళ్ళనుండి పునులు కారడం మొదలెదుతాయి.. ఆరోగ్యంగా వున్న అవుకమ్ము మాతం మందువేంనర్చటికీ శ్చుభంగానే వుంటాయి

మందలో లంటురోగాలున్నట్టు తెరియగానే అవి వ్యాపించండా వృండేందుకు చర్యలను తీఎకెం టారు. జబ్బుపశువ్పులను వెంటనే వేరుచేసేస్తారు. కొత్త పశువ్చుంను మందరోకి చేర్చుకోకుండా తతా నికీ సంబంధించని ఇతర పశువులు తత ఆవరణసుండా నడవడానికి వీఎయలేంండా క్వారన్‌ చ్బైనులను అనగా సంసర్శ నిష్మేధాలను ఏర్పాటుచేస్తారు

నిపుణులైన పశున్లైద్యులూ. తర్భీడు పొందిన సిల్బందీ జబ్బుతో వున్న వశువులకు చికిత్సచేస్తాలు

(వశ్నలు కే పశువులను స్మకమంగా సంరక్షించడంయొక ా (పాముఖ్యత ఎందులో వుండి” 2 పశువులను జాగత్తగా చూడడం అంటే ఏమిటి” 3 పశువులను శాలల్మో వుంచి సంరక్షణ చేయడ మంటే అర్హమేమిటి” 4 మందలో అంటురోగాలతో. వున్న పశువులున్నాయని తొలుసుకోగానే ఏమేమి చర్యలు తీఘుకోబడువాయి”

అభ్యాస్మకియ.. నీకు చేరువలో వున్న శీరశాలను సందర్శించి అక్కడ అవలంబించుతూ వున్న కార్య్యకమాన్ని తెలునుకొని దానిని నీ పుస్తకంలో నమోదుచెయ్యి

ర్‌ 88. కొ ప్తామా జాతి పరిణామం. కరవాయెవొ కొత్తపశువుల. జాతులను (పజననం చెయ్యడంలో. సోవియట్‌ సెలక్టృర్మ మంద (వరణ నిపుణులు) ఎటువంటి విధానాలను వినియోగించుతారో. తెలుసుకోన 6; ఆ! డానికి కొత్త కొ ప్తామా జాతి చక్కని ఉదాహరణను ఇ సెంది. కరవా ఖా జ్‌ |. ఆ ఐస్‌

యెవా. (పభుత్వ పశ్యువజనన త్షోతంలోనూ కొస్తామా (పాంతవు వ్యవసాయ స్గమి్పి త్యతాలలోనూ ఈ జొతి పజననం చేయబడింది వివ్నవం పూర్వవు రోజుల్నో స్యవసాయకూలీగా వుంటూ. విప్పవం తరువాత కరవాయెవా (వభుత్వ వ్మేతంలో సీనియర్‌. పశుశా(స్త్ర. నిపుణుడుగా. పనిచేశన. ఎన్‌ ఐ స్టైమన్‌ అన్నిటి కంటె (శేష మైన మందను (వజననం చేశాడు

కరవాయెవా జాతి (వజననం కాబడకముండు. అక్కడి మందలో అన్నిరకాల మ్యిశమజాతుల ఆవులూ వుంటూండేవి సంవత్సరంలో వదినెలలపొడుగునా స్మిరంగా హెచ్చు వెన్నశాతం కలిగి అధికమైన పాడినివ్వగరిగే జాతిని (వజననం చెయ్యాలనే ధ్యేయాన్ని పెట్టుకుని ఎస్‌ ఐస్బె మన్‌ పనిచేయడం ఆరం భించాడు దారుఢధ్యంగానూ ఆరోగ్యంగాను వున్నట్టి దూడలను ఈనే పెద్దవరిమాణాన్ని కలిగి పుష్క్టికరంగా

[9

ఆర్య్యాంగా వున్నట్టి పశువులను ఉత్పత్తి చెయ్యాలని అతడు. నిశ్చయించుకున్నాడు (కమేణా ఆశకు ఈ. కార్యాన్ని సాధించగలిగాడు ఆటేటికాయేదు. పశువులు అభివృద్ది చెందడం (ప్రారంభించాయి అతడు కృషిచేసిన 9 సంవత్సరాల్నోనూ (1932 నుండి 1940 వరహీ) కరవాయెవా మందలో సగటిన సంవత్సరానికి ఒక్కొక్క. ఆవు మాడింతల పాడినిచ్చి సజీవభారంలో ఒకటిన్నర రెట్ము అఫిక మైంది పాలల్మో వున్న వెన్నశౌతం తగ్గలేదు పశువుయొక్క ఆరోగ్యం కూఢా మునుపటికంటె అభివృది చెందింది పాఠతజాతుంను. లభివృడ్మి పరచడానిక్షైతేనేమి. కొత్తజాతులను ఉత్పత్తి మేతపెట్ట, డం ఇ బన లాస్‌... చేయడానిక్తైతేనేమి స్యకమం౦గా పుష్టలమ్టైన మేత పెట్టడం (పధానమైన విషయం కరవాయెవా (పభుత్వక్షుతంలో మేత విషయంలో చాలా (శద్దతీసుకోఒడింది ఆత్యంత బలవర్చక మ్టైనట్స్‌ వివిధరకాల ఆహారముంను కలిగినట్ట్స్‌ పుష్కలమైన మేతను అక్కడున్న పశువులకు ఇచ్చారు ఇప్పటికీ ఇస్తున్నారు. రేషను నిర్శయించినప్పుడు (వతి అవుయొక్క వ్యక్తిగతమైన ఇష్ట్టాయిష్ట్టాలనూ రుచులమూ.. లెక్కలోకి. తీసుకొని దానికి పెళ్ళే మేతలో దానికి (పీతికరముల్లైన అహారవదార్చాల శాతాన్ని హెచ్చించేవారు చూడి ఆవులకు ఇష్టలంగా మేత పెళ్ళివారు ఇదే విధంగా ఎదుగుతూ పెరు చూన్న దూడలకూ చిన్న ఆవులకూ కూడా హేతు బద్బమ్టైనట్టీ శరీరపోషణకు అవనరమ్టై నట్ట్సీ ఆహారాన్ని పెట్టే మేపేవారు ఈరీతి”ా ఆవు పుట్టక ముందునుండీ కూడా (తల్మి పశువుద్వారా) దాని జీవితకాలమంతా (శేష్యమ్నైన ఆహారం ఆవుకు లభించేది పుష్టలమ్మైన మేత ఫలితంగా పాడి అభివృద్ది అయి. పశువులు ఒలిష్టంగా సెరిగాయి కరవా మందను. పొడిగా, నూ వెళ్ళడీ పాలనా సంరక్షణా చనా మం నూ శుభంగానూ వెలుగ్నా రి రా గానూ. ధారాళంగా గాలిపారేటట్చీ గృహాల్మో వుంచేవారు నిర్చిష్పమైైన కర్య (కమాన్నొకదానిని నిర్ధయించి దానినే తు చ తప్పకుండా అనుసరించడం జరిగింది శరీరం తన విధులను స్మకమంగా నెరవేర్చడంలో నాడీమండలంయొక్క పరిస్టితి అత్యంత (ప్రాముఖ్య ౮ స! తను కరిగిన పాతను నిర్వహించుతుందని కరవాయెవా శ్షోతంవారికి. తెలిని వుండడంచేత పశువుంవల్య పాలపనికత్తైలు పనివారు ఏవిధంగానూ కూడా కేకలువేయడంగానీ చీదరించుకోవడంగానీ జరకండా వాటిపట్స వారు అత్యంత (వశౌాంతంతో మెలగేఎట్బు జ్యాగత్తతీసుకోబడింది.. పశువులు (మహౌంత్చుతిరో వాటి ఆహారాన్ని చక్కగా అరిగించుకుంటూ. వెనుకటికంకు హెచ్చుగా పారిచ్చేవి కరవాయెవా జాతిని కోరిన దిశలో పరిణామ మొందించడంలో మంచిపాలనా మంచిసంరక్షణా అతి ముఖ్యమైన పాతను వహించాయి కరవాయెవా జాతిని నూ వేర్మ పాలుపితకడం వొ ఉత్చత్తిచేయడంలో సరైన విధానంలో ల లా గానూ పాలుపితకడం గొప్ప పాతను నిర్వహించింది పాలుపితికేముండు పాదుగును వెచ్చని వీళ్ళ తో కడిగి పొడితువాలుతో తుడిచేవారు. పాలుపితికేముందూ. పాలుపితుకతూ న్నప్పుదూ పొదుగును చక్కగా మర్చనా చేసేవారు పొదుగు పూర్తిగా భాభీ అయిపోయి. పాలు మరికొవు తి/0

లన్నంతవరమా పాలుపితుడం. జరిగేది. ఈవిధానం అవలంబించడం. ఫరితంగా శీర్యగంధులు. వాటి వ్యాపారాలను అవి బాగా నిర్వర్తించడమూ. పాదుశు పరిమాణం (కమేణా వృద్దిపాందడమూ సంభవిస్తుంది పాలు ఉత్పత్తి కావడానికి అవసరముల్సైన పోషక పదార్జాలను కరిగిన రక్తం పాదుగులోకి సమృర్షిగా (వవహించినప్పుడే శ్షీర్యగంధులు వాటివ్యాపారాన్ని లవి వెనుకటికంటె స్యకమంగా నిర్పర్హించగలుసుతాయి సర్ప పరిమాణంలో పొడినిచ్చే అవ్వలు విస్తారంగా తింటాయి తిన్నతిందిని చక్కగా జీర్మించుకుంటాయి వాటి జీర్ళావయవాలు బాగా అభివృద్ని; పాంది వుంటాయి శ్మీర్యగంధులూ జీర్మా వయవాలూ వాటి వ్యాపార నిర్వహణను (కమేణా అధికం చేసుకోవడంతోక్టేకడమ అన్ని అవయవాలూ కూడా (క్రాపిరిలిత్తులూ గుండెకాయ) వాటివాటి. వ్యాపారాలను. చురుకుగా. నిర్వహించుతాయి.. ఫలితంగా అవయవాలకన్నింటికీ (పేరేపణకలిగి ఆవి అభివృద్ది చెందుతాయి. ఈవిధంగా పాలుపితికేనమయమందు పాదుగుకు కలిగే (కియా శీలమ్టైన పరి్యిశమ ఫలితంగా ఆఅవృయొక్న శరీరమంతటిలోనూ మార్పులు సంభ వించుచాయి అయితే నేర్పుతో పొలుపితకడం ఫలితంగా తత లా ఆవుటక్క శరీరంలో ఉపయోగకరముల్చైన పాలా న నా మౌర్చుం సంభవించాలంళు నేర్పుతో. పాలుపితక ు ప డంతోపాటు స్మకమమైనట్టి ఆహారం పుష్టలంగా య నం. లభించడమా. చక్కని సంరక్షణ కూడా జరిగి డో మ్‌ అాాడోాపాాలాాాాలాన2ననాాడ ము తికారి న త కో 4 గ దూడలు ఆరోగ్యంగాను నా లా నాతనశాలు వుషి గాను వుండేందుకు న్యా న లో; నా సంరక్షణ ట్‌ వ [రా థీ! ఆ కరవాయెవాలో ఎంతేనా తా! గ క న్న ఈ సో గ జా గత, తీసుకోఒడుతుంది అవు ఈనిన వదిహేను నా నాయ షా న ఇ వటచకా న్‌ శే గ్‌ ౪ (ఆ రోజుంవరకూ. డూడకు కేవలం తర్శిపాలేపట్టి మరే న తు అహారాన్నీ ఇవ్వరు తదుపరి మండరో బాగా పాలిచ్చే ఉనన స్త్ర నన నక అవులపాల.. వాటికి. సమృర్చిగా లభించుతాయి (౮/ గ శ కు సే 7! ల్‌! శా కిమెమైలి హా దీవితోపాటుగా ఎనిమిది వెలలు వచ్చేవరకూ వెన్న... రత్త చే ల! ; | టో! తీయగా మిగలిన పాలుకూడ దూడలకు ఇస్తారు రల రా చయ టా శస నో స్స్‌ మాన గాజబుడ్డరోనో టిన్నుడబ్బాలలోనో పాలనుపోొసి కాల హాం ళం లు ాఖేనళ హం... హై శ్‌ చనల ఆనా, న సాజటూా ర్ట యక్క వాటికి రబ్బరు పీకెలను తగిలించి దూడలకు పాలు హ్‌ పై మే పడతారు రబ్బరుపీకెలుగల బుడ్మనుండీ అవి పాలను (తౌగడంవల్న దూడలకు. తల్సిపాలను తాగినళ్ళే క76వ పటం ఎండు గడీలో చుట్టబెట్టివ వుంటుంది అంతేకాకుండా పాలు కూడా దూడ చూడ

2న. దయను షస ఇ మ మెహ పై చ న (| గ్గే (| | | వా / | త టా... |] 1 కం... ||! లీ క అంకీల చెట * వే బ్‌ ఎ | | || గ్ల శ టు వ సమే వహ 1 , | 5 క్ష సోనా టాం | ల కో గగ | ము య ల! రట కో లన తమా! || | మా న! షో. జ లు డ్డ భా వ, న్‌ ర కం వాతలు (ల్‌ తం త్‌ే న జ్‌ 16 | / గ్‌. శన త్య వ పాం నాగా ఉక స న టా ర నం 1 సంప లే?! ॥ 8 గ న పా. ః ల ర య. | | (1 పాసా | ర్డ్‌ (స స గర స | ట్‌ 1 పోటో! ట్‌ న్‌ ఓ. ॥ ( | గ శ గ! అం త టీ సు? రలు తి కం 0 టో? శ్‌ సం గ ర 4! యు లట హన సల! స య్తర్యాళ్త్యూ గని క ల్లీ సా” తా ౮ ట్స? న లు జతల బీ ల 177వ పటం. వేసవి శిబిరంలో దూడలు ఎదుటి బొమ్మ దూడను తూనికకూచడం కడుపులోకి (కమంగా తాపీగా వెళ్ళుతాయి. పాట కూడా ధూళీదుమ్మూ తగలకుండా పరిశభంా వుంటాయి. ఫఠితంగా దూడలు అతిత్వరితంగా ఎదు%తాయి చలిని బాగా ఓర్చుకోగలిగేందుకూ. జబ్బులు రాకుండా నిరోధించేందుకూ. చలికాలంలో సహితం దూడలను వెచ్చచేయని షెడలో వుంచుతారు దూడలను పాడిగడ్మిలో చుట్ట బెట్టి వుంచుతారు. (176వ పటం) వెచ్చచెయ్యని ెద్డులో తాహ్యకమం హెచ్చు సిరంగా వుంటుంది తేమ తక్కువగా వృంటుంది గాలి మరింత స్వచ్చంగా వుంటుంది. వెచ్చగానూ తేమగానూ వుండే స్పలాల్నో బాక్టీరియా. పెరుగుతాయి చల్మగా వుండే స్పృలాల్నో నశించుతాయి. ఈ కారణంచేత చల్మని జాగాలో దూడలను వృుంచడంవ్యు జబ్బులు వచ్చే. అవకాశం తగ్గుతుంది. తాప్యకమం తక్కువగా వుండడంవల్స దూడ శరీరానికి చకిని నిరోధించే శక్తి కలిగి శరీరం బలపడి లోపలి అవయవాలు మరింత చురుకుగా పనిచేయడం జరుపుతుంది ఈ సంరక్షణ ఫలితంగా దూడలన్నీ ఆరోగ్యంగానూ ఒలంగానూ పెరుసుతాయి గత ఇరన్హై నం వళ్సరాల్ళోనూ కరవాయెవాలో ఒక్క. దూడ అయినా శీతకాలంలో చచ్చిపోలేదు ఆరోగ్యాన్ని పెంపొందించడానికి ఇతర జాగత్తలు కూడా తీసుకోబడుతున్నాయి. దూడను రోజూ బిరుసైన (బప్పుతో మాలీనుచేస్తారు. వేసవి కాలంలో వాటిని వేనవి శిబిరాలకు తీనుకువెన్నాడు (177వ పటం) తై

ఇ వరణము స్మకమమైన అహారాన్ని ఇవ్వడమూ చక్కగా సంరక్షించడమూ జాగ లా త్తగా పాఠించడమూ.. వేర్చుగా పాలుపతకడమూ _ దూడలను (శడ్చగా "పెంచడమూ. వీటి ఫలితంగా అభివృద్ది అయిన జాత లక్షణాలు తదుపరి ఆ జాతి పశువులకు వంశపారం పర్యా సం్యకమించుతాయి అయిశవ్పటికీ ఒక మందలోనే. వున్న ఆవులన్నీ ఒక్కలాగే వుండవు కొన్ని (శేషృష్ణానవీ వుండదా కొన్ని నాశ్‌వీ వుంటాయి. కరవాయెవొలో (పతి ఆవును (పల్యేకంగా పరించారు పతి అవూ రోజూ ఇచ్చిన పాత్తీ సంవత్సరం మొత్తంమీద ఇచ్చిన పా పాంరో వున్న వెన్నశాతం నమోదు చేయ ఒడి దూడలయెక అలక్షగాల (ఆర్యోస్టితి ఒరువ్పు తరువాత వాటి పాడి పమాణము) ఠెక్నలోకి రీసు కోఒడింది (వజకన కేం్యదాలరో (పత్యేకమ్టైన వంశావళి పుస్తకాలు వుంచుతారు. ఈ వుస్తకాంరో. పళువు యొక్క వంశౌవరి (తల్జి (పఒజనన ఆబోతు. వీటియొక్స వీటిఒననీ జవకులయొక్క) గుణాలన్నీ ఉల్నే శింపఒడుతాయి. కొత్త వంశౌవళి జాతులను (వజవనం చేసేందుకు వశువులను వరణము. చెయ్యడంరో ఈ భేగద్భా అత్యంత (ప్రాముఖ్యతను వహిస్హుంది ఈ వంశావళి పశువులు ఈనిన దూడలను కూడా నరణంచేశి వాటిలో ,శేష్మమైైన వాటినే వజకనం చేయడానికి ఉపయోగించుతారు సంక్షిస్తంగా. చెప్పాలంటే న్యకమహస్సై నట్సీ వుష్పులమైనట్చి మేత పెట్టడమూ మంచిసంరక్షణా పాలనా నేర్పుగా పాలుపితకడమూ దూడలను (శద్చగా పెంచడమూ (పజననార్భమూ (శేష్యమ్హైన పశువులను వరణము చేయడమూ. వీటన్నిటి వినియోగం వల్ణనూ. కొప్తామాజాతి. పశువులు ఉత్పత్తి అయాయి. కొత్త జాతులను ఉత్పత్తి చేయడానికీ పాత జాతులను మెరుగుపరచడానికీ ఈ పద్దతులనే వినియోగించుతారు (వశ్నలు 1 కొస్తామా జాతిని ఉత్పత్తి చేయడంలో ఏయ్యే లక్ష్యాలను సాధించాలనుకొన్నారు? 2 కరవాయెవా (వభుత్వ త్షేతంలో పశువులకు ఏవిధంగా మేత పెడుతారు? ౩ కరవాయెవా (పభుత్వ త్షేతంలో పాలుపితకడం ఏవిధంగా జరుగుతుంది”) 4 పుష్కలంగా మేత "ట్టడమూ నేర్పుగా పాలు పితకడమూ రెండింటినీ కూడా పాటించవలసిన లవనరమేమిటి” 5 శీతలంలో దూడలను పెంచడమంళకు అర్భమేమిటి” 6 వరణవిధానం ఏవిధంగా జరుసుతుంది” 7 కొప్తామాజాతిని ఉత్పత్తి చేయడంలో ఏయే విధానాలు లవలంబింపబడ్డాయి” ర 89. పందులు పందులయొక్క ఆహార పదార్భాల ఉత్పత్తిలో పందుల పెంపకం చాలా ముఖ్యమైన "ప్రమభ్యత. స్నానాన్ని వహించుతూంది. పందులు అతి త్వరగా పెరిగి అతి స్‌ఘంగా పా ఈనుతాయి.. (శేష్మమ్హైన ఆడపందులు సంవత్సరానికి రెండు ఈతలు ఈవి ఈతకు 10-12 పిల్ణలను పెడతాయి. పెంపుడు పందులు రకరకాల ఆహారాన్ని తింటాయి అందుచేత ఇంచుమించు. ఏత్షేతంలో పడితే ఆత్షేతంలోనే. పందులను. పెంచడానికి విలవుతుంది త?

అడవిపంది. (157వ వటం) సంతానమే. పెరవుడు వంది. వండులక- "పెంపుడు పంది జ అనా సర్వభక్షక స్వభావమూ. ఏపరిన్మితులలో పడితే ఆ పరిస్పితులలో జీవించల” ఉచ్చవం ణు య్‌ మా డమూ మాంసాన్నీ నిలువమాంసాన్నీ అధికంగా లభింపదేయగలగడమూ త్వరా సంభ్యాభివృద్ది కావడమూ ఈ సహజ లక్షణాలను చూచి మనిషి ఆడవిపందిని మచ్చికచేశౌడు "పెంపుడు సందియొక్క వంశకర్త అయిన అడవిపంది నేటికీ జీవించేవుంది ఈ రెంటికీ వున్న వృత్యా పాన్ని గమనించితే మానవుడు తనకు ఇచ్చవచ్చిన గుణాలను కలిగి వుండేటట్టు గా జంతువులను ఏవిధంగా మార్చుచేప్తున్నాడే స్పష్టంగా. తెలుస్తూంది. త్వరగా "పెరగడంలోనూ బరువురోనూ అడవిపందికంటె "పెంపుడు పందులలో మంచి జాతులే ఎంతో (చేష్యములైనవి పెంపుడు పందుల మాంసమూ నిలువమాం సమూ హెచ్చు రుచికరముగానూ మృదువుగానూ వుంటుంది అందే సమయంలో అరణ్య జీవితానికి అనువైన గుణాలు అడవిపందిలోకంళె పెంపుడు పందిలో చాలా తక్కువ స్టాయిరోనే వుండిపోయాయి. ఉదాహ రణకు పెంపుడు పందులు అడవిపందులంత బలమైనవి కావు వాటి కాళ్ళు పొట్టిగానూ బలహీనంగానూ దం తాలు కురుచగానూ వుంటాయి క ద “ఆం, ఆగ నో పందుల పందుల్నోగల శశేష్యమ్టైన జాతుల్హో తెలుపు ఉ(కేనియను స్పెప్‌ జాలి పా ఒకటి (178వ పటం) ఈ జాతిని దక్షిణ ఉకేనియాలో ఎకడమీషన్‌ ఎమ్‌ ఎఫ్‌ జాతులు ఆ ఇవనోవ్‌ (1871-1935) ఉత్పత్తిచేశాడు. స్మానికంగా వున్న పంకు అను ఇంక్సీషు పందులతో విలోమ్ముపజననం చేయడంవల్సనూ. నిర్జ్మీతదిశరో సంరక్షణ జరగడంవళ్ళనూ వంశావళి (పజనానికి (శేష మైన జంతువులను వరణం చేయడంవల్ననూ ఈ జాతి పరిణమించింది స స న న ( నం కా క డా శె గగ గ్‌ డ్డ పూ (గ లా డో గ్గే క్‌ చ ప క ఈలా మ హన పం! పా (య 178వ వలం. తెంవు జగ, దయా య మ ఫా ఉ్యకేనియను.. స్పైఫ్‌జాతా వసుక మననుకు టన యాల చెందిన వంది భ్‌ న్‌ష అానానానా. స్టానిక ఉలకేనియను పందులు ప్వైన్‌మ్రైదాన జీవనానికి అనువర్తనాలను కలిగి వా ఆవి చిన్నవి” ఉండేవి వాటికి రెండు నంవత్సరాల వయస్పాచ్చినా సగటున అవి 100 కిలోోగామలే తే! పెద్ద తెలుపు ఇంగ్లీషు పందులను ఉకేనియాకు తెప్పించనప్పటికీ ఈ కొత్త. శీతోష్మృవర్నీ తులకి అవి నరిగా తట్బుకోలేకపోయాయి. వేసవికాలవు వేడికీ అనావృష్మి క్ర శరత్కాల గీతకాల వసంతకాలాల హరాశ్తు రుతువు మౌార్చ్పులకూ అవి చాలా బాధపడిపోయాయి త్‌

సంతాన బాహుళ్యమూ మాంనము అధికంగా ఇవ్వడమూ. స్టానిక పరిసితులకు అనువర్తనమూ ఈ రెండు. లక్షణాలనూ కలిగిన జాతిని ఉత్పత్తిచేయాలనే లక్ష్యాన్ని పెట్టుకొని ఎకడమీషన్‌ ఇవనోవ్‌ కృఉచేయడం. (పారంభించాడు వనస్పతి (పజననంరో ఐవి మిచూరిన్‌ అవలంబించిన పద్దతు లనే ఈ సమన్యను పరిషృరించేందుకు ఇవనోట్‌ అవలంబించాడు. స్థానిక జాతిలో (శేష్యమ్లైన రకాలకు చెందిన (పవశస్తృమ్రైన ఆడపండులను అతడు పెద్ద తెయవు ఇంగ్లీషు మగపందులతో దాటించాడు ఈలాగు వుట్ట్బేన తరంలో మళ్ళీ (శేష్య మైన ఆడపందులను మళ్ళీ ఎంపికచేసి వీటిని అతడు "పెద్ద తెలుపు ఇంగ్లీషు మోపందులతో దాటించాడు రెండో తరంఠరో పుట్టిన జంతువులలో స్టానిక పరిస్తితులకు బాగా అలవాటు పడగలిిన వాటిని ఎంపిక చేసి వీటినే వజననం చేయడానికి అతడు వినియోగించాడు (పజననంకోసం వరణంచే*న పందులకు మంచి సంరక్షణ స్మకమమైన ఆహారం లభించింది మంచి జాతుం నంకరణమూ. పిల్ణపండులను చేర్పుగా పెంచదమూ. బాగా మేవడమూ శేష మ్లైన ఎంచువులను (పజననార్భం వరణం చేయడమూ. వీటన్నిటి ఫలితంగా కొత్త తెలుపు ఉ్మకేనియను స్తై పందుల జాతి ఉద్భవించింది ఈ కొత్త జాతిని పరిణామం చెయ్యడంలో ఉపయోగించిన తెలుపు ఇంర్సీషు జాతికంము ఈ కొత్త జాతియొక్క లక్షణాలు చాలా శశేష్మమైనవ ఉృకేనియను స్పైప్‌ జాతి పందులు ఉత్తమమైన గుణాలనే కలిగి వున్నప్పటికీ సోవియట్‌. దేశంలో ఏవిధ రకాల శీతోష్ట స్పితిని కలిగన (పాంతాలుండడంవల్మ్మ వీటిని సోవియట్‌ దేశం అంతటా పెంచడానికి వీలువడడంలేదు. అందుచేత ఏ రిపబ్శిక్కుకి అనుగుణ్యంగా వుండే జాతులను ఆ రిపబ్సి క్కులలోనే ఏ (పాంతానికి అనుశణ్యంగా వుండే జాతులను ఆ (పాంచంలోనే (పజననం చేయడం జరుగుతూంది ఉదా హరణకు ఉత్తరస్టైవీరియూ జాతికి దట్టమైన బిరుము వెండుకలూ రోమాలూ వృండేటళ్ళే ఇవజిననం చేయండ్నాయి.. శీతకాలవుచరిని ఇవి బాగా తట్టుకొంటాయి వేసవికాలంలో చిన్న ఈగలు మశకాలవల్లా అవేమీ బాధపడవు వశ్ను 1 పెంపుడు వందికీ అడవిపందికీ వున్న భేదమేమి౨9 2 తెయపు ఉ్యకేనియను స్నైప్‌ జాతి పందులను ఎకడమీషన్‌ ఇవనోవ్‌. ఏవిధంగా ఉత్పత్తి చేయగరిగాడు? 3 స్మ్టానిక పరిస్టితులకు అను వర్తనములు”ా కొత్త "సైబీరియను పందులజాతి ఏయే లక్షణాలను కలిగి వంది? $ 90. గారెలు, కా కెంయొక గొరరెలు సరిసంఖ్య గిట్టలను కలిగిన రూమినెంట్లు అవులలోలాగే వీటిరో నాకా కూడా. క్రిష్టృమ్టైన జీర్మాశయముటూ ఆతి పాడుగ్లైన (పేసులూ వుం (పాముఖ్యత ౧ టా ౫ లాం టాయి మౌంనమూ. కొవ్వ్యూ పాలేకాకుండా గొ్టరెలనుండి మనకు తోలూ ఉన్నీ కూడా లభించుతాయి ఉన్నితో. రకరకాల ఉన్ని వ్యస్తాలు. ఫెల్టు బూడ్సులు ఫెల్టు మొదల్లైన ఇతర వస్తువులకు తయారు తగ్‌

చ నా [| కో “ఈ మ్మ ఖీ 11. నా యాల (ఉక. ( ల నే యం. ౯ వనన 179వ పటం అడవిమవ్లను చేయడానికి _ వీలవుతుంది. కొన్ని జాతుల గొ. రెలనుండి (గ్యారెతోలు. ఆస్త్రహను వగైరా) మేలురకం బొచ్చుతోళ్ళ్ను మనకు లభించుతాయి అన్ని (పాంతాలోనూ.. వీళ్ళులేని స్పైఫ్‌ అర్భఎడారి కొండ (ప్రాంతాల్హాంటి పచ్చికలేని (వే శాల్నీ సహితమూ.. గ్యారెలను పెంచవచ్చు. పెద్ద పశువులకు చాలినంతగా. పచ్చికదొరకని ఎయళ్ళరో మొలిచే పచ్చిక గొలరెలకు సమృద్చిగా సరిపోతుంది సోవియట్‌. రివచ్షి! క్కులన్నిటిలోనూ గొంరెల పెంపకం జరుగుతూంది చాలా కాలం కిందపే గొటరెలను మచ్చికచేయడం జరిగింది. చర్మితష గొరెల ఉద్భవము ఆ కక హా... పూర్వకాలంలో జంతువులన్నిటిలోనూ కుక్క లనూ గొంరెలనూ మొబ్టుమోదం మచ్చికచేసినట్బు స్పష్టంగా కనఎదుతూంది వివిధరకాల అడవి గొ(రెలనుండి వివిధరకాల గొ రెల జాతుల ఉద్భవం సంభవించి వుండవచ్చు. ఇట్టి వంశకర్తలలో అడవిమవ్నను ఒకటి అడవిమప్థను (1798న వటం) నేటికి కూడా కొన్ని మధ్యధరా సమ్మ దపు ద్పీపాల్మో జీవించి వుంది మానవుని (పభావంవల్న గొలరెలయొక్స లక్షణాట గణనీయంగా మారిపోయాయి. అవి వధః ఉత్పత్తి చేసే ఉన్నిలో ఈ మార్పులు మరీ హెచ్చుగా సంభవించాయి తిర

నాకెం. జాతులు ఉన్ని నాణ్యత దృష్ట్యా గెలరెల జాతుంను మూడు తరగతులగా. విభజింప లాలా వచ్చు (శేష్టమ్టైన బొచ్చుగలవి ముతుకు. వొచ్చుగలవి ఫగంముతుకు బొచ్చుగంవి టశేషుమ్టైన వొచ్చుగల గొరెలయొక్క బొచ్చు పొదుుూనూ. సన్నంగానూ సపూంతరము గామా కేవంం మెత్తని రోమాన్న కలీ వుంటుంది. స్నేహోత్పాదక (గంధులు స్వేద్యగంధులు ఉర్పర్తిచేసే కొను చెమటవల్స వ్యక్తిగతంగా మొలిచే రోమముం ఒక దానితో ఒకటి అంటుకుపోతాలు ఈఎధంగా. వర్షానికి తడవకుండా. కత్తిరించినవ్చుడు. సపితమూ ఏరోమానికి ఆ రోమం విడిపోయి వచ్చేకుండా. ఏకంగా. ఒకే ఉన్నిపార ఏర్పడుతుంది. ఈ డిన్నిపారకి బొచ్చు ఆంటాజటు మృదువైన బొచ్చునుగం గ్మొరెంయె.క్ళ. ఉర్నిని రకరకాల ఉన్ని వ్యస్తాలను తయారుచేయడానికి ఉంయోగిస్తారు సోవియట్‌ దేశంలో (పజనకం చేయబడిన మృదున్నైన ఉన్నినిగల గొరెల జాతులలో (శేష్యతమమ్నై కది (శ్రేష్టమైన బొచ్చుగలిగిన అస్కానియా జాతి (180వ పటం ఈ జాతిని వోవియటు కాంంరో. ఉకేనియారోని అస్కానియానోవరో ఎమ్‌. ఎఫ్‌ ఇవనోవ్‌ (పజననం చేకౌడు ఆమ్మ

• ఇత్ళా యణ న టీ క్‌ నా గ! న! న! శ్‌ నో ఫ్‌ ల ం గ పు? చ్‌! ల సాం ల నేను లో య. ల ద్ధి ల: (01 స్‌ చి గై టై ఛీ గ్‌? |... జ టర న శ (| థ్‌ పశ సట! టల ల ఛి ట్స ల సు 1 స గ్గ 0 టి న. న్న ధన నా స గ్‌ [1 జి త జస గంట టా న్‌ స( రట రంగడు లకు య యే 0 లేనే లే 180వ పటం శేష మైన బొచ్చుగరిగిన అస్కానియా జాతికి చెందిన గొలరె

శ్‌ భల తన ళ్లు సస టా స పి తో సనన్‌ టలు యనే లలో హ్‌ ల! లు న య! మ్మ (! శ్‌ క శ రు (| న? సనన భా? పతతి. చ నుం ఆశపడ్డ కో క సే రా క కలి వ న న! షమ ర్‌ నస కహా న ప క 18ిపేవ వటం రెమానొవ్‌ జాలికి చెందిక గొరె (శేష్యమైన బొచ్చుగలిగిన అస్కానియా గొలరెలు నాణ్యమైన ఉన్నిని మాంసాన్నీ లధికంా ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఈ జాతికి చెందిన పొళ్ళేలు ఒక్కొక్ళళే 3 లేక 4 మగవాళ్ళ సూట్టకు “రండీ నంత ఉన్నిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది ఈ జాతిలో అన్నిటికంటె (శేష్యష్టైన పాళ్ళేలు 8 సూబ్బకు సకిడి నంత ఉన్నిని (294 కిలోగాములుు) ఉత్పత్తి చేబంది ముతుకుబొచ్చుగల గారెల ఉన్ని కరుకుగానూ. విజాతీయంగానూ అకా పదాం రోమాలు. కురుచ రోమాలు మెత్తని తూలికలు అన్ని కలిసిపోయి వుంటాయి వీటిలో వున్న మంచి జాతులరో ఒకటి రొమానావ్‌ జాతి (181వ పం) ఇద్మాశేస్ప మైన గొరెబొచ్చుతోలును ఉత్పత్తి చేస్తుంది ఈ బొచ్చుకున్న రోమంతో పొడుగు వెం్యదుకంకంల మెత్తనియాలికలే. నిడివిగా. వుంటాయి ఈవిధంగా రోమం వుండడంవల్న ఈ తోటలతో తయాంనే * బొచ్చుదుస్తులలో బొచ్చు అట్బకట్టిపోకుండా వుంటుంది రొమానాన్‌ తోళ్ళు తేలికగా వండి బా మిక కలిగి వుండడంచేత గొ రెబొచ్చుకోల్త ను తయారుచేయడానికి చాలా నాణ్యాగా వుంటాయి ఇంచేకారుందా ఈ జాలిగొరెలు బహంళసంతానాన్నిగలవి గొ రెలు నర్వసాధారణంగా ఒక గొ రెసిల్బ “క దనౌయి ఊం ప్క్సిలను. పె స్టైడం అప్పుడప్పుడు తటస్పీప్తుంది. రొమూనాన్‌ జొలిక్యారెలు ఎన్బ్చడూ ఎడా 7-- సిల్గలను పెడతాయి తరుచు రెండు మూదు నాలుగు ఇంకా 'పొచ్చుగానూ పిల్టలను రాడు కరకుల్‌ లేక ఆ్త్రహన్‌ గారెలు (182వ వటం) _పపంచమంతటా (వంద్చికెక్సా- వీటి బొచ్చును చలికాలవు కోట్టకు కాలర్మకోసమూ. చలికాంవు టోపీలు తయారుచెయ్యడాకీ వపయో ము తారు (శేష్యమైన బొచ్చుతోళ్ళను రెండు మూడు రోజులు వయస్సు గలిగిన గ రెపి్య్టాల చర్నాంమండీ తయారుచేస్తారు ఈ వయన్సులో వున్న గొ రెపిల్లల బొచ్చు కరుచగానూ చిన్నచిన్న వంగర తి/8్రి

క లుల ోంయోాంలా లా ఆలి అనానను నలా న. తా 6 కూ. నాయానా న క ల జో 7 ఆ కరం .! | టా. యన // ళా ఖై మం టి నో షీ | చమ నళ ల లో లీ ఖ్‌ సేద చాలట ట్‌ ఉష (డను సాము ల. సంక " ర య సట! న టో రం నయ. ఛలో! గ శ లె స్‌ అ శ యో ర ప గ క్యా కా | 8, టి జు న్‌ా భ్‌ జీ ాయయనలా యయ 5 ప న ల న మ నన చంపా ఆఆ త్‌ో 182వ పటం కరకుల్‌ గొ రెలు చుట్టుకొని ళుసుగా వుంటుంది. గొల రెపిల్లలు పుట్టిన తరువాత ఆడగొ( రెలనుండి పాలమపీతికి ఆ పాలనుండి (పత్యేకమైన జున్నును -(బింజా ర్రీజును - తయారుచేస్తారు నగ౦ంముతుకు బొచ్చుగల గొ(రెల జాతులలో లందరకు బాగా లెలిసినది త్సిగేయిస్క్‌ జాతి. వీటి చర్మంతో మంచి బొచ్చుతోళ్ళము తయారుచేం వీటి ఉన్నితో ఉన్ని వృస్తాలను నేస్తారు ఆ లొ నా] మాక్‌ గొటరెలనుండి _శేష్యమైన ఉన్నీ మాంనమూ లధించాలంకే వాటికి మంచి మేతపెట్టి జ్మాగ ర్తగా సంరష్షణచేసి సరిగా పెంచాలి మంచి మేత వేయకపోతే ఉన్ని అంతా ఒక్క మోస్తరుగా పెరక పోవడమేకాకుండా ఉన్నిలో లోపం కూడా వృంటుంది. వాటి? పెంచడంలో అశద్చ చూవీనట్టయితే ఉమ్నిరో మకిరి చెత్తచెదారము ఆకు లలముచేరి ఉన్ని మురికిగా వుండి నాణ్యం చెడిపోతుంది గొ రల పెంవకప్పు త్మేతాల్నో స్యకమమ్టైన విధానంలో దొచ్చుకు కత్తిరించడం గురించి అత్యంత జ్నాగతకు తీపబకొంటారు. వెనుకటి రోజుర్నో నొచ్చును చేతితో కత్తిరించేవారు. ఇప్పుడు విద్యుచ్చక్తి కత్తైరలతో కత్తిరింపు జరుగుతూంది. అండుచేత కత్తిరింవు త్వరితగతిని జరగడమేకాకుండా ఉన్ని దిగు బడి కూడా (ఒక్కొక స. సొటరెనుండి 200 నుండి 400 (గామల వరవ్యా. అధికమవుతుంది యవశ్చ్శం కే జాతియార్చిక వ్యవ్న లో కొెంపంవకం ఎల్బీ. (పాముఖ్యతను. కలిగి వుంది) 2 పెంపుడు. గ్యొరెలు వాటి అడవి వంశకర్తలనుండి ఏవిధంగా భేదించుతూన్నాయి” 8. సోవియట్‌ యూనియవ్‌రో ఏయే శేష్టమ్టైన బొచ్చు జాతుల గ్వొరెలను (పజననం చేశారు” 4& సోవియట్‌ దేశంలో వక్ష ముతుకుబొచ్చు. గొ రెలజాతుంలో (శేష్టతదమహ్టునవేవి అభ్యాన్మకియ . మీ పాంతంలో ఏయే జాతుల గొలరెంను పెంచుతున్నారో వాటికున్న విలువైన లక్షణాలేమిటో తెలుసుకో

ర్‌ 91. గ్యురములు, నరము బరువుంను లాగేందుకు స్వారిచేయడానికి అనేకవిధాల్నైన వ్యవసాయ వమంమ అ బా చేయడానికి. గుృురాలు ఉపయోగపడుతున్నాయి సోవియట్‌ రిపల్నికు సలు ముఖి తాను కొన్నింటిలో గురవు మాంసాన్ని ఆహారంకింద ఉపయోంచుతారు గ్యురం పాంనుండి బలవర్శకమ్టైనట్జీ బౌషధానికి ఉపయోగించేటట్టే. కుమీస్‌. లనే పానీయాన్ని తయాకు చేస్తారు. గ్యురాల చర్మాన్నుండి అనేకరకాల్నైన తోయ వస్తువులను తయారుచేస్తారు. క్‌ త్‌ గా న శంక ణా వరోలియా గ్యురముటొ.క్క (వ్‌చెవల్‌న్నీ గ్యురం (159వ పటం) నేటికి కూడా మంోళలియా కాకా! దేశవు స్పైస్‌ మైదానాలరో జీవించుతూంద? ఇదివరకే చెప్పాం తర్పాం*% చదృవము జే పా లనిపీలువఎడే అడవిస్యురం నూరేళ్ళ కిందవరకూ ఉ్శకేనియా దణ "సెస్‌ |(పాంఠాలరో కనఎడుతూండేది అంతకంళే వెనుకటి కాలంలో ఇతర అడవి జాతుం గు రాం కూడా మ (_ బీవించుతూండేవి అడవి గు( రాలనుండి పెంవుదు గు రాలు ఉద్దవించాయి మానవుడి (పభావంవ్యు అదవి ( ల ( బ' (ల సే గుృురంకంటె పెంపుడు గ్యురం (కమేణా బలాన్నీ దృఢకాయాన్నీ కరిగి ఉండజొచ్చింది మో య్‌ నే గ | వ వే 1 (| యాల కల నానా యట్‌ కు వగా. నవారు టా డం టు డా ఆహౌ-వైై తా డడ ణు 183వ పటం బరువులను లాగే వ్లదీమిర్‌ జాతి గు్రరం

వాటి ఉపయోగాన్నిబట్తి గు రవు జాతులను మూదు భాగాల కించ విభటింపవ

న్యోరవ్పు బరువులను లాగ కృ కాతుబ బం న తుము. శరీ

జాతులు

వా కమాను బళ్ళకుకళ్ళే స్వారిగ్మురాలను పోలిక గ్యురాల జాతులు

బరువులను లాగే (శేష్యమ్టైన జాతులలో వ్శదీమిర్‌ జాతి (183వ పటం) ఒకటి ఈ జాతి వ్లదీమిర్‌ (పాంతపు సమిష్టి వ్యవసాయక్షేతాల్నో (వజననం చేయబడింది ఈ జాతి గ్యురాలు పొడుగ్నా దృఢకాయాన్ని గలిగి "పెద్ద అడుగులను వేయగలిగి వుంటాయి. అవి ెద్పపెద్ద బరువులను లాగ గలగుతాయి

(శేష్య మైన స్వారి జాతులలో డాన్‌ జాతి ఒకటి సువిస్తీర్మమైైన స్పైఫ్‌ మై దానాల్హోనే పచ్చికను వేసీ మందలలో నుంచబడిన జంతువులనుండి ఈ జాతిని (పజననం చేశారు. ఈ కారణాలవల్స దృఢమై నట్ట కఠిన పరిస్పితడులను ఓర్చుకొనగలిగేటట్టీ జాతి ఉత్పత్తిచేయడానికి అవకాశం. కరిగింది ఈ జాతి న్యరం మంచి యుదాశ్వంగానూ. నాబుబళ్ళను లాగడానికీ వ్యవసాయపు పనులకూ కూడానూ ఉపయోగ పడుతుంది

తేలికకమాను బళ్ళకుకళ్ళే గురాలలో ఒరేల్‌ ఆట్సగుట(రం౦ం మంచి (పసిద్పికెక్కింది దీనిని వొరోనెజ్‌ (పాంతంలో నూట ఏథ్నెయ్యేళ్ళ (కిందట ఉత్పత్తి చేశారు

సోవియట్‌ యూనియన్‌. వివిధ రిపచ్మిక్కులలోనూ వివిధ (పాంతాల్తోనూ ఆయా (ప్రాంతాల స్థానిక పరిస్టి తులకు అనుగుణవ్చైన అనేక ఇతర గురవు బాతులు (పజననం చేయబడుతున్నాయి

(వళ్ళలు 1 పెంపుడు గ్యురం వంశకర్తలు ఏవి” 2 బరువులను లాగే గ్యురాలకు ఉండవలసిన విశిష్ట లక్షణాలేవి 3 ఏయే జాతులలో ,(శేష్యమ్టైన స్వారిగ్యురాలు ఉత్పత్తిచేయబడుతున్నాయి?

ర్థ్‌ 92. సోవియట్‌ యూనియన్‌లో పశుగణ (పజననాభివృద్ని

(పాతిపదిక ఆహారా పదార్థాలనూ జోళ్ళకూ వ్యస్తానికీ ఆవసరములై న ముడిసరకులమూ ఇవ్వడంలో "పెంపుడు జంతువులు గణణయమ్హైన పాతను నిర్వహించుతున్నాయి సంవత్సరం పొడుగునా పశువులకు పుష్టలమె నట్టీ వైవిధ్యాన్ని కరిగికట్ట్సీ ఆహారం వుండడం అత్యంత అవసరమైన విషయం కాబట్టి పశు గణ (పజనానాభివృద్షికి మేత పదార్హాల నరఫరాను మెరుగు పరచడం (పథాన (పాముఖ్యతమ వహించుతూంది. ఈ లక్ష్యాన్ని సాధించడావికిగాను. ధాన్యపు పంటలను అందులోనూ. ముఖ్యంగా మొక్కజొన్న పంటను వృదిచేయడం జరుగుతూంది మొక్కజొన్న దంటునుండీ ఆకులనుండీ పశువుల అహారానికి మంచి. సైలేజి మేతను తయారుచేయడానికీ గింజనుండీ పాత్తులనుండీ కుక్కుటాలకూ పం దులకూ. చక్కని మేతను తయారుచేయడానికీ వీలవుతుంది. టర్నిప్తుతు బంగాళాదుంపలూ. పశువులు తవీ కేజేజీయూ. మరింత విస్తృతంగా పండిస్తున్నారు. కలువును నిరోధించేందుకూ బలవర్శకములై న గడ్మిని పండించేందుకూ తగిన చర్యలను అవలంబించడంద్వారా వచ్చికబయళ్ళు పచ్చికపాలాలూ వృద్దిచేయ 2-3 55 త2/

బడుతున్నాయి. వెన్‌ లొట్బా ఓట్నూూ కలిపిన్నీ క్మోవరు లొట్మా టిమొతీ గడ్నీ లూపెర్ను లొబ్బా కఠిపి (పత్యేకమ్మైన పాలాలోనూ స్టైరుచేయడంద్వారా బలవర్చకముల్లైన ఆహారములను పండిస్తున్నారు (పగతి శీలముల్తై నట్టే నమిష్మ్మి వ్యవసాయత్నేతాల్మో పచ్చి ప్పైరు విధావం అనబడే సస్యపరివర్తన విధాన అవలంబింపబడుతూంది. దీనివల్శ వసంతకాలం మొదటి రోజులనుండి శరత్కాలం ఆఖరు రోజులవరకూ నిరవధికంగా పశువులకు పచ్చిమేత లభించే అవకాశం ఏర్పడుతూంది

పశువుల పెంపకంలో సర్హైన భవన నిర్మాణపు ఏర్పాటు ఎంతైనా అవసరం ఇటీవలి పం త్పరాలలో సమిష్టి వ్యవసాయక్షేతాలూ (పభుత్వక్షేతాలూ చక్కని పశుగ్భహాలను నిర్మించాయి శ గృహాలు పొడిగానూ వెచ్చగానూ వుండడంవల్మ్మ పశువులకు శీతకాలపు వాతావరణానికీ చలికీ మంచి ఈ! ణను కలుగడేస్తాయి

పశుపాలన అభివృద్ది చేయడంలో సర్వతోముఖమైైన యా౦(తీకరణం౦ (పవేశపెట్టబ, తద్వారా మనుష్యులే అతి కాయకష్క్టృములైైన పనులు చేయవలసిన అవసరం తగ్ని పోయింది ఈచదిధంగా వశ పాలనాభివృద్శి లో యౌం్యతీకరణం కూడా (పధాన పా్యతనే నిర్వర్హించింది జీర త్షేతాలలో ఇప్పుడు. వర్చతా నీటికుళూయిలూ స్వయంచలితముల్లై న నీటితాళ్చైలూ అమర్చబడ్డాయి. పశువులకు మేత వెయ్యడాని "పంటను తీసెయ్యడానికీ చ్యకాలున్న తాశ్ళెలుగాని ఇనుపతీగెలవల్మ నడిచే తొళ్ళైలుగాని ఇప్పుడు సర్స్యతా ఉపయోగింపబడుతున్నాయి. అహారాన్ని తయారుచేయడానికి దుంపలను పన్నగా తరిగే యంతాబ గానుగ పిండిని గుండ చేసే యంటతాలు అవిరి పచన యంటతాలు మొదల్లైన ఉపకరణాలను ఇవ్పుడ వాడుతున్నారు. పాలను సితకడము ఉన్నిని కత్తిరించడము మొదలైన పనులకు విద్యుచృక్తివ వినియోగించుతున్నారు

(వధానంగా దూడలను జ్యాగత్తగా సంరక్షణ చేసే కాపొడ్మం మూలంగా పశువుల మందఓ వృది చేయబడుతున్నాయి

ఇప్పుడున్న జాతులను అభివృది చేయడానికీ కొత్త జాతులను పరిణామం చెయ్యడానికీ విస్తృతమైన కృషి చేయబడుతూ౦ది. సమిష్పిత్షతాలకు (శేష్యములైన డి పశువులనే సరఫరా చేసేందుక్షై దేశమందంతటా (వభుత్వ (_వజన పశుత్షోతాలు విసష్టృతుా ఏర్పాటుచేయబడ్డాయి

దేశమందంతటా పళశున్లై ద్య నహాయం విస్తృతంగా ఏర్పాటుచేయబడడం ఫలితంగా పశుజాద్యాణ ఎక్కడ శలయెత్తినా వెంటనే జయ్మ పదంగా నిరోధింపబడుతున్నాయి

ఈ చర్యలను సమిష్టి వ్యవసాయ ట్వ్నేతాల్నోనూ (వభుత్వ తృోతాల్నోనూ వున్న జంతువులను "పెంచేవారూ. పాలపనికత్తైలూ పశువుల సంరక్షకులూ మందలను కాచేవాళ్ళూ అందరూ ఉత్స వ తంగా అమలుజరుపుతున్నారు వీరిలో అనేకులు అద్భుతమైన విజయాలను సాధించారు ఉదాహరణ కరవాయెనా (వభుత్వ త్షేతంలో దూడ సంరక్షకురాలుగా పని చేస్తూన్న సోషలిస్టు కృషి ట్‌ ఎకు టి స్మిర్నోవ 22 నంవత్సరాలలోనూ. 20003్ణైగా దూడలను ఒక్కటినైనా క నష్టపోకుండా పెంచింది

త్రై?

వోలొగ్న (ప్రాంతంతో (పసిర్ది చెందిన సమిష్మీత్షేత వ్యవసాయచారురాలు ఎఐ లుస్కోవ ఓక్క అడపందియొక్క నంతానంనుండి 5330 కిలోగాముల మొత్తంగా తూకంకలిగిన 171 పంది పిల్లలను ఒక సంవత్సరం ఇరవై రోజులలో పెంచింది

పశుపాలలానాన్ని అభివృద్ది చేయడంలోవిజ్హాన శా(న్హవేత్తలు అపారమైన కృషిని చేస్తున్నారు. హేతు బద్భమ్హైన అహారపోషణకూ వ్యాధినిరోధనకూ సంబంధించిన సమస్యలలో వారు ముఖ్యమైన పరిళోధనలను గావించుతారు. నమిష్మ్టి వ్యవసాయకత్షేతాలలోనూ (పభుత్వత్షేతాలలోనూ శాసస్తవేత్తల పర్యవేక్షణ్య కింద (శేష్కములు మాతనములు అయిన జాతులు ఎన్నో (వజననం చేయబడ్నా యి సమిష్టి వ్యవసాయక్షే తాలూ (వభుత్వక్షేతాలూ సాధించిన విజయాలను పరించి వాటిని (పాతిపదికగా తీనుకొనే తదుపరి పరిళోధన అంతా జరుగుతుంది ఇక పశు(పజననవేత్త, లు వారి ఆచరణ కార్య్యకమంలో వ్యవసాయశ్శాన్నం సాధించిన విజయాలనుండి నిరంతరమూ సహాయం పొందుతూంటారు ఈవిధంగా సోవియట్‌ దేశంలో భౌతిక శ్యాస్త సిద్దాంతానికీ ఆచరణకూ నిరంతరమూ అవినాభావ సంబంధం ఏర్పడుతూ ఒకదానికొకటి సన్నిహితంగా వుండి వరస్పరాభివృదర్శిని పొందుతున్నాయి

పశుపాలన రంగంలో పశ్ముపజనన కార్యకర్తలు సాధించిన విజయాలకుగాను వారికి పతకాలూ బీరు దులూ ఇచ్చి వారు గౌరవింపబడుతారు. వారిలో ఉత్తమ విజయాలను సాధించిన వారికి సోషలఠిన్ను కృషి వీర అవే బిరుదూ లెనిన్‌ పతకమూ బహుకరింపబడుతుంది లం

ఇళ్ళ ముగింపు $్‌ 03. జంతుుపపంచంయొక్క సంక్షిప్త వివరణ,

జంతువులలో విస్తృతమైన నై విధ్యమున్నప్పటికీ వాటికన్నిటికి సామాన్యంగా వున్న లక్షణాలు చారా వున్నాయని జంత్యుపపంచంతో పరిచయం కరిగిన తరువాత మశకిప్పుడు తెలుస్తూంది (పతిజంతువు శరీరం లోనూ చయాపచయ్యకియ నిరంతరమూ జరుగుతూనే వుంటుంది వాటిని పోలిన వ్యక్తులనుకని తద్వారా సంతానాభివృదిని కలుగదేసుకుంటున్నాయి నంచానమువల్స కలిగిన చిన్న జంతువులు ఎదిగి పెద్దవవు తున్నాయి జంతువులయొక్క శరీరనిర్మాణంలో కూడా సామాన్య లక్షణాఎన్నాయి. వాటి శరీరం కణములతో నిర్మింపబడింది. (్యపాటోజోవాల శరీరాలు ఏకకణనిర్మితాలు ఇతర జంతువుల శరీరాలు బహుకణని ర్మెతాలు ఈ పోలికలు వున్నప్పటికీ వాటి శరీరనిర్మాణముయొక్క శ్లిష్ట్టృతనుబట్టి జంతువులరో అనేక (పత్కేకతలు కూడా ఏర్పడుతున్నాయి వాటిలో వున్న (పత్యేక లక్షణాలను (పాతిపదికగా తీసుకొని మనం ఇంతవరకూ అధ్యయనంచే*న జంతువులను ఈకింది (శేణులుగా (స్నెలములు వర్తీ కరింపవచ్చు. 1) (పాిటోజోవా ం్రై సిలెంట రాటా 3) క్రిములు (పట్టీ నాడా. పురుగులు. ఏలిక పాములు. ఉంగరాల శరీరములు కలిస (కిములుు శ్శ్రీ మోల్శస్కాలు ర్స్‌ ఆర్‌తొపోడా 6) కార్మేటా (సకసేరుకములు ఇందురోనే చేరుతు వ్నాయ్యి

(పొటోజోవా స్నెలమ్‌లో (ప్రధమ (పాణుల్లైనటువంటి ఏకకణజీవులు (అమీబా. పాఠమే యము. మలేరియా పరప్పుష్టృము) చేరుతాయి

సిలెంటరాటా స్నైెలమ్‌లో బహుకణ నిర్మితములైన శరీరములను కలిగిన్నటికీ చావా నరళ మైన శరీరనిర్మాణాన్ని కలిగినట్టి (ష్టా్యడా వగ్పైరాలు) జంతువులు చేరుతాయి వీటి శరీరాల్మో కణముం పారఎ రేండే వుంటాయి

(కిముల స్నెలమ్‌లో సిలెంటరాటా జంతువులకంటె మరికొంత క్హిష్మృనిర్మాణయుతవ్వైన శరీరాలు. కలిగిన జంచువులు (వానపాము అస్కారిన్‌ నాడాపురుకు) చేరుతాయి. కీటకాల శరీరం కండ రాలతోనూ చర్మంతోనూ చేసిన సంచిని పోలివుంటుంది ఈ సంచిరో బీర్మ విసర్వక ల్హైంగిక ఆవయవాలూ నాడీమండలమూ వుంటాయి

మోల్షస్కా స్నెలమ్‌కి చెందిన జంతువుల శరీరాలు మృదువుగానూ. కీళ్ళులేకుండానూ వుం చాయి. వీటి శరీరం ఉత్తరీయంతో కప్పబడి వుంటుంది ఈ ఉత్తరీయం గట్టిగా వున్న నున్నవుగున్నాను (నవించుతుంది

న!

ఆర్‌(తాపోడా స్నెలమ్‌లో (కస్పేషనులు. లరాక్షీడాలు కీఎకాలు చేరుతాయి వాటి శరీ రాంతర్చాగంలో వున్న అవయవాలు (కిములూ మోల్గస్కుులయొక్స అవయవాలకం టె శ్హిష్ట్టనిర్మాణాన్ని కరిగివుంటాయి. వాటి శరీరం ఒక కైటిన్‌డిప్పలో ఇమిడి వుంటుంది ఈ క్రైటిన్‌డివ్ప అవయవాలకు రక్షణ వొసగుతూ బాహ్య అస్బిపంజరంయొక్ట పాతను నిర్వహించుతుంది ఆర్‌్‌తాపోడాలకు. స్పృలాంతర చలనంకోనం బాగా అభివృద్ది చెందినటువంటిన్నీ కీళ్ళ కరిగినటు వంటిన్నీ అవయవాలుంటాయి కీఎకాలలో చాలా వాటికి రెక్కలు కూడా వుంటాయి త తె డై నా నా నాని మ లన నా మాం తయో చన మప్పసు మయా 'కాకాలా సాక నన్య్నూ వక 1 [న న్న సి ల ట్‌ సే గ్య సన పాడెన్‌ ఇన్నా స్ప క్‌ 6 184వ పటం కర్తిచేవ నిలువ్వకోత (రేఖా చ్యితం) 1 -- చుట్నూ కంటకములను కరిగిన నోరు 2-తోకరెక్క 3-రజ్బ ఉల నాడీనాళము. ర - మొప్పవీరికలు. 6 - (పేగు అవిగడపే చురుకైన జీవిరం ఒక (పేచే.ణ కార ౦గా పరిణమించి ఆ టేనేఎణ ఫరితంగా వాటి శరీరంలో నాయమండలం లభివృర్ని చెంది వాటి జ్ఞానేం్యదియాలు పరిణలని అందుకొంటున్నాయి ౬ర్‌ (తొపోడాలయొక్స. (వవర్తన కడమ "ఫ్నెలములకు చెందిన జంతువులయొక్క (పవర్తనకంటె హెచ్చు క్టష్టృంగా వుంటుఐది.. క్హిష్టృతమములైన లనియమఎద్చ (పరీకారచర్యలు (సహజ్నాన (కియలు) వాటిలో అభివృది చెందాయి. వాటి జీవితకాలంతో నియమబిడ్ద (పరీకారచర్యలను అవి అలవరచుకొంటాయి కార్మేటా "ఫలమ్‌ లో అత్యంత ఉచ్చదశలో అభివృద్శి చెందినట్టి సకసేరుకములూ ఇంకా ఇతర జంతువులు. చేరుతాయి. ఈ ఇతర జంతువుల్నటిరో కత్తిచేవ (ఆంఫియాక్సన్‌) చాలా చ్యితమైన జంతువు. ఇది సమ్ముదంలో జీవించుతూ సమ్ముదం అడుగున ఇమకలో దూరిపోయి వుంటుంది శరీర మంతలోనూ చూట్నూ కంటకములను కరిగిన మూతిధాగం ఒక్కటే ఇసుకలోనుండి స్టైకి కనబడుతూ వుంటుంది అది వోరు. తెరకుని వుండడంచేత నోటిలోకి సమ్ముదం నీటితోపాటుగా సూక్ష్మజీవులు కూడా దానిరోకి వెళ్ళి కంర౦౧ ౪౫ ఇ౨ి దాని శరీరంలోకి (పవేశించి దానికి ఆహారంగా ఏర్పడుతాయి కర్తిచేప 7-8 సెంటిమీఎర్జు పొడున్నా. వుండి పైకి చూడదానికి చిన్న చేపలాగే వుంటుంది కొని దాని శకీరనిర్మాణం (184వ పటం) చేషకంళు సరళంగా వుంటుంది దానికి శిరస్సు అంటూ వుండక వోటిద్వారంవల్న నే శరీరం ముందు భాగాన్ని పోల్చకోవడానికి వీలవుతుంది. కత్తిచేపకు జంట రెక్టలు లేవు ఒంటిగా వున్న ఒక్కరెక్కా వీవు అంతటా విస్తరించి తోకచుట్నూూ వుండి పొట్టకిందికి కూడా విస్తరించి వృంటుంది ౯23 55 తత్‌

శరీరంపాడుగునా వ్యాపించి వున్న రజ్ఞ్హ్ఞ లన్టిపంజరంగా ఏర్పదుతూంది నాడీమండలం రజ్జు ఎగువనుంది నాడీమండలం సరళమైన నాడీనాళం రూపంలో వుంది ఈ నాళంలో మెదడు అని గాని వెన్నుపాము అని గాని విభజనలేదు సకసేరుకములలోలాగే రక్త(పసరణము సంపూర్ణ వృత్తంలో జరుగుతూంది కాని గుండెకాయలేదు రజ్బ్యకు అడుగున జీ ర్శనాళం వుంది జీర్ణ నాళుయెక ముందుభాగానికి ఆనేకములైన మొ పస్పరం(ధాలుంటాయి ఈరీతిగా కత్తిచేషయొక్క శరీరనిర్మాణం ఎంతో సరళంగానే వున్నప్పటికీ కూడా సకసేరుకములరో దానికి అనేక పోలికలున్నాయి. అందుచేతనే దీశిని (గెడరిక్‌ ఎంగెల్స్‌ వెన్ను పూసలులేనిని వెన్నెముక జంతువు అన్నాడు కత్తిచేపనూ సకసేరుకముంనూ. కఠిపి కార్డేటా స్నెలంటకింద వర్తీకరించారు. బాగా అధివృర్ని ఇెందిన జంచతువులలోనూ గానీ పిండడావన్థృలో వున్నప్పుడుగానీ రజ్బ్యను కలిగి వుండడం కార్డేటా స్టైలంకి చెందిన జంతువులకుండే. విశిష్టృలక్షణం. రజ్బకు ఎగువగా నాడీమండలమూ. రజ్బకు దిగువ జీర్ణనాళమూ వుంటాయి కత్తిచేప శరీరనిర్మాణ లక్షణాలనుబట్టి దానిని ఆ(కేనియాటా (వ్యురెళేన్సి అనే ఉప్మశేణ్మికింద వర్షీకరించారు. సకసేరుకములను లేక (కేనియాటా (వ్యురెగల) జంతువులను కార్మేటాలోనే మలొక ఉఎస్నెలం్యకింద చేర్చారు. సకసేరుకములకు ఆంతరాస్టిపంజరము వుంటుంది ఈ అన్బపంజరాని వెన్నెముక మూలాధారంగా ఏర్పడుతూంది. సకసేరుకములకు పు(రె వుంటుంది. వాటే రక్ష (పసరణ మం డలంలో గుండెకాయ వుంటుంది సకసేరుకముల ఉష్మశేణిలో చేపలు ఉభయచరములు నరీనృ వనములు పతులు నస్తృనములు అని వివిధ వర్శాలున్నాయి _పన్షలు 1 జంతు వపంచం ఏయే "ఫ్నెలములకింద వర్షీ కరింపబడింది* 2 ఒక్కొక్క స్నెలమ్‌కీ వున్న విశిష్పృలక్షణాలేమిటి ౩ కార్ళేటూ స్నెలయ్‌ ఏ ఉపస్నెలమ్‌ల్మకింద. విభజంప బడింది” 4 కత్తిచేపను కార్డేటా 'ఫ్నెలమ్ముకింద ఎందుకు చేర్చారు” ర్‌ 94, జంతు.పపంచంలోని వైవిధ్యము, అందుకు మూలాధారాలు, జంతువులలో జంత్ముపవంచం. గురించి ఈ పున్నకంలో ఇచ్చిన సంగహ వివరణముఎల్బ "వైవిధ్యం జంరుజాలంలో ఎంతటి విన్నృతవై విధ్యం వుందో మనకు. తెలున్నూంది నా వీకకణనిర్మిత శరీరములను కలిగిన (పాటోజోవాలతోపాటుగా మనిష మనిషలో సహా శరీరనిర్మాణ లక్షణాలతోనూ (వవర్తనలోనూ మనిషితో అనేక పోరికలను కలిగన వానరములూ చెం దిన ఉచ్చన్శితిలో నిర్మితములై న సస్తృనములనూ మనం తెలుసుకొవ్నాం జంతువుల జీవిత పరినరాల్మోనూ వాటి జీవితానికి అవసరముల్సైన పరిన్శి తులలోనూ కూడా ఇట్టి వై విధ్య మే మనకు కనబడుతూంది కొన్ని జంతువులు నీళ్ళో జీవించుతు న్‌

న్నాయి. కొన్ని భూమి ఉపరితలంమీద బీవించుతున్నాయి. కొన్ని భూమిలోపల బీవించుతున్నాయి. మరికొన్ని ఇంచుమించు. వాటి జీవితకాలమంతా గాలిలోనే జీవించుతున్నాయి. అయితే భూచరములలోనై తేనేమి జంచరములలోనైతేనేమి నేలయొక్క. పరిస్నితీ నీటియొక్క పరిస్మితి ఒక్కొక. జంతువుకు ఒక్కొక్క విధంగా వుండాలి ఉదాహరణకు జలచరముల్లైన చేవలలోనే కొన్ని సమ్ముదాల్లోనూ మహానమ్ము దాల్హోనూ నివనించుతూండగా కొన్ని నదుల్మోనూ మంచినీటి సరస్సుల్నోనూ నివసించగలుకుతున్నాయి కొన్ని చేసయ మంచినీళ్ళలో _ జీనితాన్ని శపారంభించి. తరువాత ఉప్పునీళ్ళలో వాటి జీవితాన్ని కొనసాగిందుతు న్నాయి. మరికొన్ని చేసలు ఉదాహరణకు పాముచేప నమ్ముదంలో వుట్టి నదుల్హోకి వలసపోతున్నాయి భూచర జంతువులలో కూడా ఇచే మనం చూస్తున్నాం కొన్ని అరణ్యార్నో జీవించుతూందగా కొన్ని సైఫ్‌ మ్రైదానాల్నోకూ కొన్ని ఎడారులతోనూ జీవించుతున్నాయి

జంతువులు తినే ఆహారంలో కూడా ఇంత విస్తృతమైన వైవిధ్యమూ కనబదు ఈూంది మాంసాహారి జంతువులు ఇతర జంతువులను తరుచు పెద్ద జంతువులనే భక్షిస్తాయి. శాఖాహారి జంతువులు ఇతర జంతువులను తినకుండా కేవలం ఉద్భిజ్బములనే తింటాయి. కొన్ని ఇతర జీవముల శరీరాల్మో (వవేశించి అంత పరపుష్టృములుగానూ. కొన్ని ఇతర జీవముల శరీరములపై న బాహ్య పరపుష్ట ములుగానూ జీవించుతున్నాయి

జంతువులలో పదిలక్షలకుసైైగా వేర్వేరు స్పీషేజులను శ్యాస్త్రవేత్తలు లెక్కపెట్టారు అన్ని జంతు వులలో కంటె కీటకములలో అనే బహుళ సంఖ్యాకములై న స్పీషిజులు వున్నాయి. జంతువులలో ఇన్ని స్పీషీ జులున్నప్పటికీ ఏ జంతువుయొక్క జీవితపరిసితులకూ పరినరాలకూ ఆ జంతువు చక్కగా అనువర్తనాన్ని కలిగివుంటూంది

ఈ వుస్తకంలోనే వెనుక కొంత విపులం లా గావే. వివరించినళ్ళే. చేవలు జలచరబీవితానికి ం ఇ _ఖన్మి వలసిన అనువర్తనాలను కలిగివున్నాయి. పక్షులు గ్‌ శే ం స గాలిలో సంచరించగలగడానికీ _ అతిధిసత్కారికి జనో స్లో [1 వోవికలుగచేసేరీతిగా అతిధిసత్కారినుండి ఆహా షన. - న రాన్ని తీనుకొని తినేందుకు పరపుష్టజీవాలూ వల ్గి హో (ణా కో పిన అనువర్తనాలను కలిగి వున్నాయి. దానికి అవసర ఫి! ను 9 మ్టైన పరిన్సితులకు అనుగుణమైన పరిసరాల గ్‌ నే! ర మండి ఆ జంతువును తొాంలగించినయెడలగాని ఈ న మ 2 గ్ర) దావికి అనువుకాని పరిసరాలకు దానివి మార్చిన (1. స 1 స యెడలగాని అది చచ్చిపోతుంది | ఈ. | గళ నం

శవపంచంలో సంచరించుతూన్న జంతువులలో స్‌ లి మ ( (| (గ | ష్ష్‌ ఇంతటి నైవిధ్యాన్నీ ఒక్కొక్క స్పీషీజూ దావి పరి భే [| నవత. వరాలకు తగిన అనువర్తనాలను కలిగివుండడాన్నీ మనం ఏవిధంగా వివరించి చెప్పగలం?) ఈ వైవి జ్‌న్‌ బాప్టీన్స్‌ లమార్క్‌ వైనం తై

ధ్యానికి మూలకారణం ఏమిటి” జంతు శరీర నిర్మాణంలో ఈ అనువర్తనాలూ (పవర్తనలూ ఏలాగ అభివృద్ని _పాందాయి” ఈ (పశ్నలను శాస్త్రవేత్తలు నిరంతరమూ ఎదుర్కొనవలసి వచ్వాంది శాస్త్రవేత్తలు కూడా ఈ (పశ్నేలకు. లనేకరీతులలో సామాధానాలను ఇచ్చారు. పంధొమ్మికవ శతాబ్బంలో జంతువుల జీవితం ఇంకా విపులంగా అధ్యయనం చేయఎడకముందు. .. దేవుడు ఈవిధంా సృష్టించాడు అనే సమాధానంతో అందరూ తృస్పిచెందేవారు. ఇట్టి అభ్యిపాయాలనే మళం కూడా అతి ఆతురతతో బలపరచి (పచారం చేస్తూండేది

ఎలాగ్జెతేనేమి. జంతువులను గురించి మనకుండే విజ్ఞానం దినదినాభివృర్చి చెందడంతో ఈ నవా ధానం యధార్బమ్లైనది కాదనీ విజ్ఞానశ్యాస్త్రం ఆవిష్కరించిన వాస్తవ విషయాలకు ఇది వ్యతిరేకంగా వుందనీ నానాటికి స్పష్టృంకాజాచ్చింది ఈ సమన్యకు పంధామ్మిదవ శౌతాబ్బ, ౦లో గౌంచి శ్య్నవేత్త బీన్‌. బాన్బిన్స్‌ లమార్క్‌ (1744-1829) (చిటిష్‌ శాస్త్రవేత్త. చార్జెస్‌ డార్విన్‌ (1809- -1882) సర్జైనట్టిన్నీ భౌలికశా్యస్త సత్యాలనే (పాతిపదికగా కరిగినట్టిన్నీ సమాధానాన్ని ఇచ్చారు. వారి కాలంలో వున్నళ్ళే జంత్యుపపంచం ఎల్జప్పథూ. వుండలేదనీ అనేక నిధాలుగా మార్చుచెంది అభివృర్శి పాందిందనీ (పపంచంలో తొలిసారిగా (పాదుర్భవించిన జంతువులు (పాటోజోవా అనిపిలువబడే. ఏకకణ బీవులనీ క్షి ష్ప్టృనిర్మాణ శరీరములను కరిగిన జంతువులన్నీ కూడా వీటినుండే అభివృది చెందాయనీ వారు. నిరూపించారు భూమిమీద (ప్రాణులు ఆవిర్భవించిననాటినుండి నేటివరకూ గడచిన వెయ్యిమిరియన్న నంవత్సరాల కాలంలోనో ఇంకా అం౦ంతకుసైగానో సంభవించినట్ని సుదీర్భ పరిణామం ఫలితంగా నేటి జంతు[(పపంచమూ జంతు (సపంచంయొక్కనైవి ధ్యమూ పరిసరాలకు అనుగుణ్యంగా జంతువుల ఆనువర్తనమూ జరిగింది

జంత్ముపపంచంయొక్క చార్మితక పరిణామాన్ని గురించి లమార్స్‌్‌ డార్విన్‌ల సిద్దాంతాల యధా ర్పములని అనేక వాస్తవాంశాలు రుజువు చేస్తున్నాయి. శిలాజముల్టైన జంతువులరో నేడు బీంంచకుండా నశించిపోయినట్టి అనేక సరీసృపములు ఆర్కియాస్థరిక్సులూ మామ్మత్తులూ ఇంకా అనేకమురైన ఇతర. ఆకసేరుకములు. వున్నాయని మనం తెలుసుకున్నాం ఇట్టి అకసేరుకములలో. (పొటోజోవాఎ పగడాలు మోర్దస్కులు ఆర్క్‌తాపోడాలు చేరివున్నాయి దీన్నిబట్టి జంతుపపంచం యధార్శంగా మారిం దనీ ఎల్లప్పుడూ మారుతూనేశ్చందనీ మనకు తెలున్నూంది

ఇంతేకాకుండా. భూమి పొరలు ఎంత ప్పురాతనమవుతే వాటిలో వున్న జంతువులు అంత సరళనిర్మాణములని వాడా మనకు తెలుస్తూంది అరె (యొజోయిక్‌ మహాయుగానికి సంబంధించిన భూమి పొరలలో (చూదు 176వ వుట) సకసేరుకముల అవశేషాలు లభించవని దీనివల్శి మనకు లెలుహ్తాంది సక సేరుకములయొక్క అవశేషాలు... ఒక్క పేలెయొజోయిక్‌ మహాయుగపు పారల్నోనే రిభించుతాడు అద్దైనా. ఒక్క చేపలూ ఉభయచరములు సరీనృపములూ. వీటి అవశేషాలే ఈ పారల్నో అభించులారు పకులూ. సస్తృనములూ. మీపాజోయిక్‌ మహాయుగంయొక్క కట్టనడపటి సంవత్సరాల్నోవే అవిర్భరించి కేనొజోయిక్‌ మహాయుగంలో మా్యతమే బహుళ సంభ్యాకముళల్టై నై విధ్యాన్ని పాందాయి. జంత్యువవంచ

తి28ి

(శమౌభివృద్ని గురించీ సరళనిర్మాణ శరీరము లగల జంతువులనుండి ఉచ్చనిర్మాణ శరీరములు గల జంతువులు ఉద్భవాన్ని గురించీ లమార్‌ _- [| నా స్‌ డార్విన్‌ సిద్దాంతము సర్లైనదని భన ల న లు కళ తమల భూమి పారలలో (పత్యక్షముగా కనబ . యా... అక్ష స డతూన్న జంతువ్యాస్తి రుజువుసరు సం సి మ్ల స్తుంది ల్‌/ |. ఖ్‌ (స గ (7 న ఇదేవిధంగా (వతిజంతువు ఎంత క్లిష ర్త? య. పతన యు తమమ్హైన నిర్మాణాన్ని కలిగివున్నప్పటికీ కూడా గ్గ గ్ర ర: టా. స! లీ ల రోగ నో లాం హం. ఏీకకణమునుండే దాని బీవితాన్ని (ప్రారంధి యీ గ్‌ ళ్‌ గ జా ణీ భా ఏ వా య ల మ్మూందనే వాన్తనాంశాన్ని భూమిపైన మొట్బ [| యళ | మొదట. (పాదుర్భవించిక ఏకకణనిర్మితములై న మ | ర్త జ జంతువులనుండి బహుకణ నిర్మితములైన జంతు | హాం. వులు ఉదృవించాయని చెబుతూన్న ఒక్క డార్విన్‌ డీ ళం లా ప లమార్క్‌ల సిద్దాంతం వల్శనే మనం వివరించగ ల లుగుతున్నాం జంతు పపంచంయొక్క చారి తక చార్మెస్‌. డార్విన్‌ (కమాభివృద్ది గురించి. గావింపఒడీవ సిడ్డాంతం మూలంగా మ్మ్యాతమే బాహ్యనిర్మాణంరోనూ అంతర్నిర్మాబంలోనూ తోకకప్పలూ చేసూ ఒకదాన్నాకటి పోఠివున్నాయన్న వాస్త్రవనిషయాన్నీ కొన్ని నిర్చి ష్టృముల్దైన దశలరో పక్తులయొక టా. సస్త్రృనములయొక్క పిండములు సరీన్బృపముల పిండములను పోరివుం టున్నాయష్ష వాస్తృవవిషయాన్నీ ఇటువంటివే. ఇంకా ఇతర వాస్తవవిషయాలనశెన్నుంటినో మనం వివరింప గబఎతున్నాం జంతువులలో మార్పూ వాటియొక్క (కమాభివృడ్నీ పెంపుడు జంతువుల ఉద్ప వ౦ంవల్శ రుజువవుతూంది కోళ్ళలో వృన్న లసంఖ్యాకముల్తైనట్చి వివిధరకాల జాతులన్నీ పరిమా ణంలోనూ రంగులోనూ... జట్టులోనూ. (గుద్దుపెళ్టు సంఖ్యరోనూ. ఎన్నివై విధ్యములున్నప్పటికీ వరే. భారతడేశపు అడవికోడి సంతతివే లని నిర్బరింపబడింది. ఇచే. విధంగా ఇప్పుడున్న కుందేటి జొతులన్నీ అడవికుంచేటినుండే ఉద్భవించాయి. పావురాల జాతులన్నిటికీ కొండ అడవిపావురమే వంశకర్హ అని చఛార్మెన్‌ డార్విన్‌ నిరూపించాడు అంతేకాకుండా ఒక్క ప్కురుష్పాంతరంలోనే పెంపుడు జంతువులలో ఎల్బే మౌర్చురొస్తున్నాయో కొత్త జాతులు ఎలా అవిర్భవిన్తున్నాయో మనం చూస్తూనే వున్నాం జంతు(పపంచంలో (శమాభివృర్శి అవే వాస్తవవిషయాన్ని నిరూపించడమేకా కుండా ఈ అభివృద్చికి కారణమేమిటో అది ఏవిధంగా జరిగిందో కూడా డార్విన్‌ విరూపించాడు ఇది సరిగ్గా ఆవగాహన చేసుకోనేందుకు పెంపుడు జంతువులలో మేలురకములై న కొత్త జాతులు జ ళా జ్‌, విచా? అలు, అర్‌, జరీ జ పో స్ట జ ఎలా పరిణమించుతున్నాయో మొల్చుమొదం మనం తెలుసుకొందాం. వలిజందువూ డాన్ని పోరి ట్సై సం త్ర2ంి

తానాన్నే కంటుంది కుందేలు కెప్పుదూ కుందేలుసిల్ణలే పుడుతాయి. అవు అవుదూడంనే ఈనుతుంది కోడిపెట్ట దాని (గుడ్డనుండి కోడిపిల్చలనే పొదుగుతుంది (పతి జంతువుకూ దాని తర్శితం్యరు లనుంచి సాధారణ లక్షణాలు అనువంశికంగా నం(కమించుతాయి. కాని సంతతి అంతా ఒక్కలాగే వుండదు. ఒక కోడి పెట్టిన (గుడ్డనుండి పాదిగిన కోడిపిల్టలన్నీ ఒక్కలాగే వుండవు కొన్ని కోడిపిల్లలు పెద్దవిగా వుంటాయి. కొన్ని చిన్నవిగా వుంటాయి కొన్ని బలంగానూ ఆరోగ్యంగానూ వృం టాయి. కొన్ని నీరసంగా వుంటాయి రంగులో కూడా అవి వేర్వేరుగా వుంటాయి. ఈ కోడిఎర్సిలు "పెట్టిలుగా ఎదిగిన తరువాత అందులో కొన్ని అధికంగా (గుద్దుపెడతాయి. కొన్ని తక్కువ (గుడ్డను పెడతాయి ఈ వికొరగుణము (ప్టపధమంగానూ తర్శితండులయొక్క (పెట్ట వుంజులయొకృ) లక్షణాలప్టైన ఆధారపడివుంటుంది గుడ్డు ఏర్పడినప్పుడు పెట్టకు ఆహారము సమృద్దిగా లభించడము పెట్ట పొదిగినప్పుడు. గానీ ఇన్‌క్యుబేటరులో పొదిగినప్పుడు. గానీ వుండే పరిస్పితులు. పొదిగిన తరువాత కోడిపిల్టలు. తినే ఆహారమూ ఉష్మత నరిపోవడమూ మొదలైన ఇతర పరిస్పితులు కూడా శపధాన లంశౌ లుగా ఏర్పడతాయి

కోళ్ళను (ప్రజననం చేసేందుకు వ్యవసాయదారుడు తాను (పజననం చేయదలచుకొన్న జాలిని - అధి కంగా (గుడ్డుపెళ్ళే జాతిని లేక మాంసపు జాతిని - అనుసరించి కోడిపిల్టలన్నిటిలోనూ. (శేష్యమ్టైన వాటిని -- పరిమాణంలో పెద్నవాటినో లేక అధికంగా (గుడ్డు పెళ్ళువాటినో -- ఎంచి అళ్ళే పెడతాడు అనేక తరాలుగా ఇట్టి ఎంపీక జరిగినయెడల కొత్తజాతి ఒకటి ఉద్భవించవచ్చు ఈవిధంగా కొత్తజాతులను (వజననంచేసే విధానానికి కృషతిమవరణ౦ అంటారు కృ్యతిమవరణంద్వారా ఉత్తమజాతులు అభించాలంపే సర్దెన సంరక్షణపట్స హేతుబద్బ మైన ఆహారపోషణపట్ట అత్యంత డ్చవహించవలని వుంటుంది

(కృతిలో కూడా వరణం జరుగుడూంటుందని డార్విన్‌ నిరూపించాడు "పెంపుడు జంతువులనన్నింటినీ ఒకేవిధంగా నంరక్షణచేయడము అన్నిటికీ ఒకేవిధంగా ఆవారంసెల్బే పోషించడము._ అన్నిటియెడల ఇంచుమించు సమానమైన జ్యాగత్తను తీసుకోవడము ఈవిధంగా అన్నిటి జీవితపరిసితులూ ఇంచుమించు ఒక్కలాగే ఉన్నప్పటికీ కూడా వాటి సంతతిలో వికారగుణము నంభవిం చుతూనే ఉన్నప్పుడు అత్యంత నైవిధ్యములను కలిగిన పరిస్తితులలో పెరుగుడూన్న అడవిజంతువులలో వికారగుణం మరింతగా (పన్ఫుటమవుతూ౭డడం ఎంతైనా సహజమే. శీతలము అతివృష్మీ అనావృష్కీ మొదలైన (పకృతిమార్పులు అడవిజంతువుల జీవితాన్ని (చత్యక్షంగానే మార్చుతాయి (వకృతిరో జరు గుతూన్న మార్పులనుఎట్సి వాటి ఆహారం ఎల్లప్పుడూ ఒక్కలాగే వుండకుండా ఒకప్పుడు పుష్పక గానూ మలొకప్పుడు మామూలుగానూ ఇంకొకప్పుడు తక్కువగానూ మారుతూ వుంటుంది

భూమిప్టై జంతువులు ఉద్భవించినప్పటినుండి నేటివరకూ కడచిన నుదీర్చకాలంలో భూవటలంలో అనేకమార్చులు సంభవించాయి. వేటికీ సంభవించుతూనే వున్నాయి -- కొన్నిచోట్న పర్వతాలు లేస్తున్నాటు కొన్నిచోట్ల భూమి. (కుంగిపోతూంది. కొన్నిచోట్న స్మానికంగా శీతోషన్పితి కఠినమవుతూంది.. నిరంలే రమూ సంభవించుతూనే వున్న ఇటువంటి పరిన్ఫితుల మార్చుయొక్క (పభావంవల్స జంతువులు కూడో

తిం

మారుతాయి ఇక ఈ కొత్త పరిస్తితులకు అనుకూలమైన అనువర్ననాలిను కలిగి వీజంతు వుల్చెతే మార్చుచెందగలుగుతాయో అవి చావకుండా నిలచివుంటాయి ఈవిధంగా మారలేనివినశిం చిపోవచ్చు మీపాజోయిక్‌ మహాయుగం అంత్యకాలంలో ఇచే జరిగింది కొత్త పర్వతాలు ఏర్పడి శీతలం ఆవిర్భవించే సరికి అప్పిరతాప్థ్యకమ శరీరాలనుగల సరీనృపాలు అనేకములు కొత్త పరిన్బతులకు అనుకూలంగా పరివర్తనం చెందలేక అంతరించిపోయాయి ఇదిలా వుండగా వీటికంళి పరిణతి చెందిన శ్వాస (పసరణావయవాలనూ సిరతాప్యకమ శరీరాలనూ కరిగిన వములూ సస్తనములూ ఈ బూతన పరిస్టితులకు అనుకూలంగా పరివర్తనం పొందగలగడం చేత చావకుండా నిలవగలగడమేకాకుందా అభివృద్ది చెంది భూమిప్తైనంతటా విస్తరింపజొచ్చాయి శకేనొబోయిక్‌ మవోయుగంలో సకసేరుకాలన్నింటితోనూ ఇవే విపరీతంగా విస్తరించాయి ఈరీతిగా పరిసరాలకూ జీవిత పరిస్టితులకూ అనుకూల౦గా ఏజంతువులు మార్చు చెందగలుగుతాయో అఆట్బిజంతువుల వరణము (వకృతితో జరుగుతూండడం మనం చూస్తూనే వుంటాం జంతువులయొక్క వంశౌనుగతితోనూ వికారగుణంతోనూ అవినాభావ నంబంధాన్ని గలిగినట్టి ఈ. విధానానికి చార్జెస్‌ డార్విన్‌ (పకృతివరణ౦ అని ేరుపెట్టాడు (పకృతివరణ ఫలితంగా ఏజంతునైతే కొత్త పరిస్శి తులకు అనుకూలంగా పరివర్తనం చెందగలిగే సామర్శ్యంవుందో ఏజంతువుల. శరీరాలు. క్లిష్టృముల్నైన నిర్మాణాన్ని కరిగివుంటాయో అట్టిజంతువులే చావకుండా. నిలబడతాయి. అందుచేత జంతువుల (కమాభివృద్మి సంభవించినవ్చుడు ఆకమాభివృద్ని, తో పాటుగానే వాటి శకీరనిర్మాణం కూడా క్రిష్టృతరం కాజెచ్చింది అయినప్పటికీ అంతకంచటె సరళ నిర్మాలాన్ని కలిగిన జంతువులు కూడా ((పాటోజోవాలు, సిలెంటరాటాలు ఇతర జంతువులు) వాటి ఉని కికి అవసరములైన పరిస్టితులు ఏర్చడినప్తుడర్థా నశించిపోకుందా నిలబడగలిగాయి ర్‌ 95. జంతు_పపంచంయొక్క (కమాభివృద్ని. వెనుక నశించిపోయిన జంతువులయొక్కా ఇప్పుడు జీవించి వున్న జంతువులయొక్కా. వ్యక్తిగత మ్టైన (కమౌభివృద్ని వీ శరీరనిర్మాణాన్నీ అధ్యయనం చేయడం ఫలితంగా జంతువులయొక్క చార్మితక _కమా భివృది ఏవిధంగా సాగిందో శాస్త్యవేత్తలు నిర్ధయింపగలిగారు అక్షసేరకముల భూ(పపంచం ప్టైన ఆవిర్చవించిన జంతువులలో ఏకకణ నిరి శ్రతములైన (శమాభివృద్ద (పొ టోబజోవాలు మొట్ట మొదటి వనేది నిర్వివాదమై, న విషయం ఏకకణనిరి శై న తముల్సైన (పాటోజోవాలనుండి బహుకణనిర్మిత జంతువులు పరిణమించాయి ఈలాగ పరిణమించిన బహుకణనిర్మితములలో సిలెంటరాటాలు మొదటివి. (పాచీన (పాటోజోవాలలో తం

నుండి వివిధ వ్యాపారలను నిర్వర్తించడానికి (పజ్యేకంగా వివిధ అవయవాలను ఆప్పటికే కలిగిశచ్చే క్లిష జావ ఎ ౯'ట మైన అంగ్యకమనిర్మాణాన్ని కలిగిననట్టి (కిము లు ఉద్భవించాయి (పావిక (కిములనుండి మోల్చస్కులు అర్‌ (ఆొపోడాలు ఉద్భవించాయి (ప్రాచీన (కిమలకూ మోల్గస్కులకూ ఆర్‌ (తొపోడాలకూ వున్న బంధుత్వం అనేక కీటకాలయొక్క ఆకు పురుుటొ లార్వాయూ | కిములను పోలిన అకృతినే కఠిగి వీపువైపున రజ్ఞవును కలిగివుండడము మొదలైన లకగార వల్ళ (ధవపడుతూంది క్రైటెనుపదార్హంతో. నిర్మితమ్నైన కవచాన్ని కరిగివుండడం ఫలితంగా ఆర్‌తాపోడాలకు (౨౮ ప్లిడాయా. కీటకాలూ) జలచర జీవితాన్ని వదిరిపెట్టి భూచర జీవితానికి లలవాటుపడడానికీ (వవ చంపైన విస్తరించడానికీ అవక శం లభించింది క్‌ బలి ల ణా ల సకసేరుకముల సరళ శరీరనిర్మాణాన్ని కఠిగిన కర్తైచేప (ఆంఫియాక్సన్‌) లాంటి ఇచర జం వాతా తువులనుండి సకసేరుకములు ఉద్భవించాయి. సకసేరుకములరో మృడుల్వాతో _కమౌభివృద్ని ౮ మాలా... గౌని ఎముకతోగాని నిర్మితముల్తైన వెన్నుపూసలు రజ్జ్బవచుట్నూ. ఏర్పడడం ఒరిగింది (శమేణా వెన్నుపూసలు లభివృదిచెంది రజ్ఞ్యస్తానాన్ని అవి ఆకమించుకున్నాయి కొన్ని చేస లలో మతమే రజ్ఞృ వుండిపోయింది. కడమ సకసేరుకములతో ఒక్క పిండమురో మ్మాతమే ర్వా కశఎడుతులంది కత్తిచేపలాంటి జంతువుల శరీరాల్నో వున్న వాడీనాళశాలరోనుండి సకసేరుకములయొక్క మెదరూ వెన్నుపామూ అభివృద్ది అయాయి. మెదడును కాపాడదానికి వు్యరె అభివృది అయింది అభనిక "క "సేరుకములయొక్క. వంశకర్తల శరీరంలో వున్న రక్త్మ్యవసరణ మండలంలో గుండెకాయ. ఏర్పడింది జంట అంగాలు కూడా ఏర్పడసాగాయి కడమ అవయవాల నిర్మాణం కూడా మరింత క్లీష్ట్టతరంవాజొచ్చింది. ఈ కారణంచేత కత్తిచేపయొక్క అతక్షణాలనే చాలావరకూ ఇంకా అప్పే పెట్టుకొన్నట్టి సక సేరుకముల వంశకర్తలకంకె శరీరనిర్మాణందృష్మ్ట్యా సకసేరుకములే మరింత ముండుఎ సాగిపోయి అబివృద్భిచెందాయి మనం అధ్యయకంచేసినటువంటి సక సేరుకములన్నింటితోనూ ఆదిమముల్తై నట్టివి జలచరమం: చేపలు పేలళెయొజోయిక్‌ మహాయుగ౦లో చేపు బహుఏస్త్టృతమైన వ్యాప్పిని పొందాయి. లక్ఫం కింకా ఉచ్చదశతో శరీరనిర్మాణాన్ని కరిగినట్టి పకులూ. సస్తనములూ ఆవిర్భవించరేదు ఉపాచీనవాలపు.. (కాస్ఫోస్టైరీగీ (కుచ్చురెక్కల చేపలు)లనుండి ఉభయచరవమ౬ ఉద్భవించాయి. ($48) (కళ్ఫోస్నైరీగలు. భూచరములగా.. (పాదుర్భవించడం. ఫలితంగా. వాట శరీరనిర్యాణంరో తదనుశుణమ్హైన మార్పులకు కారణభూతమ్చైంది. ేలియొజోయిక్‌ మహాయులలో కొర్వొనిఫెరనస్‌ యుగంలో ఉఛయచరాలు అత్యంత విస్తృతమైన వ్యాప్తిచెందాయి అకాలంో శీతోష్టన్ని తి వెచ్చగానూ తేమగామా వుండేది తేమ పడేశాలంతటా వృష్షరూపంలో వున్న ఫెక్టలొ గదరూపాన్ని. కలిగిన నాచుచెట్నూ పెద్దపెద్ద వృక్షాలుగా పెరిగిన ఎక్వినిటకు. లేక. గ్యుర్పలోక నాచులు మహారణ్యాల్సె విజబ్బృంభించాయి. ఈ వృక్షాలయొక్క. అవశేషాలనుండే. నేలబొగ్ను ఏర్పడింది తతి2

"పేళియ జోయిక్‌ మహాయుగం చరమదవరో (పపంచ. శితోష్టన్పితి మరొకసారి. పొడిగా మార్పు చెందిఐది శతోష్టన్ని, తిరో కలిగిన ఈ మాడ్డు (పాలీనకాలపు ఉభయచరముల శరీరవిర్మాణంలో మౌర్పుంకు. దారితీశింది. ఫలితంగా (పాచీన ఉభయచరముంనుండి భూచరజీవితానికి వూర్తిగా అనువర్త వములను కరిగినటువంటి సరీన్న పము ట ఉద్భవించాయి (గ్ర52) మీపాజోయిక్‌ మహాయుగంలో వరీన్చపాలు అత్యంతవిష్ప్రతంగా వ్యాస్తినిచెంది గణనీయమైన వైవిధ్యాన్ని పాందాయి

మీపాజోయిక్‌ మహాయుషృ మభ్యకాలంలో సరీన్ఫవములనుండి వకులు ($58) వరిణమించాయి పతులు ఎగరడానికి లనువ్నైన అనువర్తనాలను కలిగివుండడంచేత సరీస్ఫపములకం టె వీటి (వభావమే అధి కంకాజుచ్చింది పకములరో చయావచయ్యకియ మరింత త్యవమవడమూ. వాటిశరీరాలు ఉష్కరక్తృములను కంవిా బూరడమూ మూఖ్యాంశాలుగా పరిణమించాయి (పాచిక సరీబ్బపాలనుండి అనగా "సై నొగ్నాతన్‌ మండి సస్తనములు ఉవ్బవించడం ఇక జరిగింది ($్ర72)

వతులూ సస్త్రవములా ఉష్మరక్షాన్ని కలిగివుండడమూ. దీనితోపాటుగా మరింత వరి ణతిని చెందిన సంతానోత్పత్తి విధానాలూ (గుడ్డను పాదగడమూ సజీవనంతానాన్నికన డమూ) అవే సమయంలో మరింత ఉచ్చదశలో మెదడు అభివృర్చి చెందడమూ వీటన్నిటి

ఫరితంగా ఈ ఎంతువులు విస్ప్రతవ్యాప్తి చెందాయి

మీపొజోయిక్‌ మహాయుగం చరమకాలంలో శీతోష్టన్నితి మారిపోయి మరింత శీతలం కావడంతో సరీనృపాలకంచొ.. సస్తనములే ఈ నూతన పరిస్పితులకు అనుగుణముల్టైన అనువర్తనాలను పెంపొం దించుకొని నూతన పరిస్పితులకు జయ్యపదంగా తట్బుకోగలిగినట్టు (ధువపడింది రెస్పై లుల యుగం అనదగిన మీపాజోయిక్‌ మహాయుగం తరువాత వకులూ సస్తనములూ విజృంభించినట్టి కేనాజోయిక్‌ మహాయుగం వచ్చింది విభిన్నముల్లె నట్టి పరిస్తితులలో జీవించవలసిన ఫలితంగా వీటిలో అనేక కొత్తరూపాలు ఉద్భవించాయి

సస్త్రృనములలో తరువాత సంభవించిన అభివృద్ది జంతువులన్నిటికంమె ఉచ్చదశలో శరీర నిర్మాణాన్ని కలిగిన వానరముల ఆవిర్భవానికీ అటుతరువాత మానవుని అవిర్భవానికీ దారితీసింది

నీచదశలో వున్న జంతువులు ఉన్నత దశలోవున్న జంతువులుగా మాద్పచెంద డావికి జరిగిన సుదీర్బమ్టైన చారిితక (కమాభివృ్చద్ది ఫలితమే ఆధునిక జంతు,పవంచ మని దీనినిబట్టి మనకు తెలున్తూంది (పాణికోటిలో (కమూభివృద్ది అనేది ఎంత మ్యాతమూ లేదనీ (పాణికోటి అంతా యధార్బంగా దేవునిచేత నృష్మ్టింపబడిందనీ మతము ఉద్దాటించుతూంది దైవ వృష్మ్టివల జంతుకోటి పుట్టిందనే భావానికీ భతికశ్యాస్తానికీ ఎక్కడా పాత్తుకుదరదు ఈ భావం భౌతికళ్యాస్త. విజ్ఞావానికి. విరుద్బమని. (వత్యక్షంగా కనఒడుతూనే వుందని చేరే చెప్పనక్కర్ణేదు

(వన్డేలు 1. అకసేరుకముల స్పెలమ్‌యొక్క (కమాభివృద్శి ఎట్టి వరుస్థకమంలో జరిగింది? 2 ఏయే లషణాలనుబట్సే. పర్‌న్నవముల శరీరనిర్మాణంకం మె. ఉభయచరముల శరీరనిర్మాణమే. హెచ్చు క్స్‌ష్టముగా వుందని. చెబుతున్నాం? 3 ఎట్టి వరినితులలో ఏవిధర్దిగా కుచ్చురెక్కల చేపల అర్హరుకు చెందిన ((కాస్పోస్టై రీగ్సీ జంతువులు ఉభయచరములుగా మార్చుచెందడం సంభవించింది? 4 (పారిన 23--3155 త్ర

ఉభయచరాలు ఏవిధంగా అరీస్పపాల్యకింద మౌర్చుచెందాయి” ర్‌ సరీన్బపాలనుండి పక్షులు. ఉద్భవించాడుని చెవ్పడానికి మనకి. ఎట్టి. నిర్చిష్మ్టాధారాయన్నాయి”. 6 సరీసృపాలనుండి నన్తృనములు. దిద్భవించాయాదా ఏయే నిదర్శనాయన్నాయి” 7 పకులయెక్కా.. సస్తృవములయెక్కా ఏయే శిరీరనిర్మాణ సంతానోత్పర్తి లక్షణాల ఫలితంగా ఇవి కేనొజోయిక్‌ మహాయుగంలో అంత విష్పృతమ్టైన వావ్వవి పొందగలిగాయి” శె $ 96. మానవునికీ జంతువులకూ వున్న పోలికలు, వ్యత్యాసాలు, జంతువులర్సిటి లోనూ ఉచదశలో శరీరనిర్మాణాన్సి కళిగిన నసఫనబటుంను మెం మౌానవునికీ జందు అరటి బి త్‌ న్‌ యవ... పరించకం ఫలితుగా. వాటి శరీరనిర్మాణాలక్షలాలకీ మానవ్షరి “రిరిరాణ వులకూ. వున్చ పోరికలు (౪ లాలా లడకాలకీ లనేక పోఠికలున్నాయని మనకు తెలుస్తుంది మనిష్ని శరీరంలోనూ. సస్తనముల శరీరంరోకూ. ఒకేకీతి లవయవమండంాలూ -- స్టృాంతర చలన జర్శ శ్వాస రక్త్మ్యవసరణ వినసర్మక మండలాలూ. ఒకేరితి జ్నానేర్యదియా వయవాలా - ళా అలల జే యా మెదడు. వెళ్నుపాము వున్నాయి శకీరకుహరంలో వున్న లవయవముల లమరిక కూడా ఒకేరితిలో వుంది. రెండింటరోనూ ఉదర వితానం శరీరకుహరాన్ని ఉర కుహర ఉదడ్రరకుహరాల్మకింద రెండుగా విభజించుతూంది ఇంతేకాకుండా మనిషిలోనూ సస్త్రనములలోనూ వేర్వేరు లవయవాల నిర్మాణంలో కూడా చళ ద్శోరపోలికలే వున్నాము. ఉదాహరణకు రెండింటిరోనూ గుందాయకు నాలగు గడులున్నాలు... రెండింటి లోను పండు కర్తైరవండ్భు కోరపండ్సు (వక్కదంతాల్యుకింద విధజింపఒడుతున్నాయి మనిషిలోనూ సస్తృనములలో వా సంతానోత్పత్తిలో కూడా లఅవేకపోలికలున్నాయి (“జవముల్జైన సంతానము తలి తన పాలనిచ్చి పిల్ళలను పోషంచడము) మౌనవునికీ నరవానరాలకూ. మరింత దిగ రపోలికలు కనబడుతున్నాయి. ఇంత దగ్శరపోకికంఎండ బశళ్ళే ఈ వానరాలకు నరవానరాలు అనే పేరు వచ్చింది నరవానరాల లేక ఆం్యతొపోయిడ్‌ వారాలకు తోక వుండదు ముఖంమీద రోమం వుండదు. వాటి చేతివేళ్ళకున్న గోళ్ళు బల్బవరపుగా వుంటారు కడమ వేళ్ళకంటె వొటక్మవేలు ఎదురుదిశరో వుంటుంది ఇటువంటివే ఇంకా ఇతర పోలికలు కూడో వున్నాయి ఆర్మతొపోయిడ్‌ వానరాలకున్న మెదడు కడమ అన్ని సన్తనములకింళె మనిషియొక్స మెదడునే ఎక్కువగా పోలివుంది వానరములు వాటి పరిసరాలకు అనుగుణ్యంగా (పత్మికియలను సలువుతాయి మని లాగే అవి కూడా సంతోషాన్ని పీతిరి భయాన్ని కోపాన్ని తెలియ పర్చగట*తాయి. అవి నవ్చవు ఏడవగలవు అయితే అవి ఏడ్చినప్పుడు మాతం మానవృనికి స్వాభావికమైన కన్నీళ్ళు వాటికి కారవు ఏదు పుకు స్వాభావికముల్లైన ధ్వనులను కూడా అవి చేయలేవు త్రిక

ళా ఖా ల శ గ ళు టి ్క మ్‌ స్స ర ణి ప. జ ని (1 . స [శ్‌ ౪! ళో | | 1 కాన న ళ్లో ష్స్‌ న క85వ వటం అర్యతాపోయిడ్‌ వానరముయొక్క ఘానవ్పనియెంక్క ఓస్తి వంజరాలు, మావర్టనిక్‌ ఒం తువుిక్షూ మానవ్పునిక్ష ఆఅర్మ్యతొపోయిడ్‌.... వానరొ౬కూ సామాన్య శితణాలు యన యకక. ఖం * ణక, లల ళు న జ నాళి శవ త్యాపాు వుర్షవ్ప్చటికీ వాటికీ మానన్పనికీ ముఖ్యమ్హైన విషయాలలో వ్యత్యా | ననన నమా. సాలున్నాయి మౌనవ్పుదు నడచికవ్పుడు. వకుక లంగాలమీదనే నడుస్తాడు నడచినవ్వుడు విటారుగానిల ఎడి నడుస్తాడు. ఆర్యతాపోయిడ్‌.. వానరాలు. వాటి. వెనుక. అంగాలను ఉవయోగించి ఇెట్లను ఎక్కగలవు న చేమీద నదువగలవు నడిచేటప్పుడు. ముందుకువంగి. ముండు. అంగాలమీద అనుకొని నడుస్తాయి, వానవ్పనికి బాహువృులకంపె కాళ్ళుపెద్దవి కానీ వానరాలకు వెనుక అంగాలకంపి ముందు అంగాతే 'వెద్చని (185వ వటం) ణా త్‌

| న్‌ శ € ౯ ౨ (1 న్‌ చ నం. మై నీ కా గా టా నే సళ నై ల వ. ల 186వ పటం. చింపాంజీ చేయి (ఎడమవైపు) మనిష్ని చేయి (కుడివైపు) మనిషి బాహువులు వానరాల ముందు అంగాలనే మొత్తంమీద పోలివున్నప్పటికీ వాటకి వీ చాలా వ్యత్యాసాలే వున్నాయి (186వ పటం) వానరంయొక్క బొటనవేలు కడమవేళ్ళకు ఎడుదు దిశలో వున్నప్పటికీ తక్కువగా మ్యాతమే అభివృద్ది చెందింది. దాని చేతివేళ్ళు మఖం చెట్టు కొమ్ములను పట్టుకోవడానికే ఉపయోగపడుతున్నాయి. మనిషిలో బొటనవేలు బాగా అభివృది పొందింది. మానవునిలో చేయి అనేక సనులను చేసే సామర్భ్యాన్ని కరిగి (శమ అవయవం ఉపయోగపడుతూంది మనిషిలో వెం్యడుకలు శరీరంయొక్క (పత్యేకమ్ట్హైన భాగాలపై నే వుంటాయి. వానరార్మో ఒక_ ముఖంస్టైన అరచేతులప్పైన తప్ప కడమశరీరం అంతటిప్తైనా వెం్యడుకలు దట్టంగా వుంటాయి ప్యురె నిర్మాణంలో కూడా చాలా వ్యత్యాసం వుంది వానరాల్మో ప్యురె ముందుభాం దవడంతో నిర్మింపబడి ప్యురెయొక్స అన్ని భాగాలకంమి ముందుభాగమే బాగా అభివృద్దిచెందింది మనిషిలో ఆలాగుకాకుండా మెదడు ఇమిడివున్న కపాలభాగమే వ్యు రెయొక్క అన్నిభాగలకం టె బో అభివృద్దిచెందింది మెదడు నిర్మాణంలో మరీ ముఖ్యమైన వ్యత్యాసాలున్నాయి మనిషిలో మెదడు అర్హగోళాణ ఉచ్చదశలో అభివృద్శిచెందాయి. మనిష్నిమెదడు 1 200 (గాములకు తక్కువ బరువు ఎన్నరూ వుండదు ఒక్కొక్కప్పుడు 2 000 (గాములవరమా కూడా వుండొచ్చు, వానరారి మెదడు 4౦00-60 శృగాములు మాతనే. వుంటుంది. మానవుడు పరికరాలను తయారుచేస్తాడు. చేసి వాటి? తన పనిలో వినియోస్తారు తొథ్‌

ఎంతటి ఉచ్చదిశే శరీరనిర్నాకాన్ని కరిగిన వానరములక్షైనా ఇది సాధ్యంకాదు మానవునియొక్స చైతన్య దుతమ్మైన (కియాశీలత అరని మెదదుమొక్స ఇచ్చి తింర్చాణంతోనూ _శమతోనూ ముడి వడి వుంది మానవులకు ఛావాలను వ్యక్షీకరించులూ మాట్మాడే శక్తివుంది ఈ శక్తిద్చారానే మానవులు ఒకరితో ఒకరు వరన్పర సంం౦ధాలను కలఎగవే_కుంటారు. కొని మానవులలో అత్యంత స్వాభావికన్నెనది వారి సామాజిక జీవితం మావవసమాజంయొక్న _కమాభివృద్ది _పల్ఫేకముల్తైన న్యతాలపైన ఆధారపడివుంటుంది

పరికరాలను తయారు చేయగలిగే సామర్శ్యమూ నాటిని (శమకొరకు చ్చైతన్వ యుతంగా వినియో%ంచుకోవడమూ భావాలను వృక్తీకరించుతూ ఎాట్టాడగలిగేశక్షీ సామాజిక జీవితమూ -- వీటినన్నిటినీ కలిగివుండడంవర్ని మానవుడు జంతు పపరిచంనుండి భిన్నుడ్డె అతీతమైన స్వానొన్ని ఆకమించుకొంటున్నాదు

జంతువులయొక్క జీవితం వాటి పరిసర్మవకృతికి లోఎడి వుంటుంది లలా”కాకుండా మౌనవుడు (పకృతి న్యూతాలనము ఆవిష్టృరించి తనకు ఉపయోగంగా వుచేటట్టు (వకృరి?ి మార్చుతున్నాడు

(వశ్నట 1 మనుష్యునికి నస్తనముంకూ. వున్న సామౌన్యలక్షణాలు ఏమిటి” 2 మనువ్యునికీ ఆంతాపోమిడ్‌ వానరాలకూ వున్న పోలికలేమిటి”. 3 మకుబ్యునికీ జంతువులకూ వున్న వ్యత్యాసా శేమిల్‌” 4 మానవుడిని మనం జంతువుగా ఎందుకు భావించం)

$్‌ 97. మానవుని ఉద్పవము.

మూనవునికీ సస్తనములకూ అందులోనూ నరవానరాలకూ వున్న పోఠిక యాదృచ్చికమ్హైనది కాదు ఈ పోలిక. జంతువులతో మానవునికున్న దగ్శరసంబంధాశ్నీ పారీన ఆం(ళాపోయిడ్‌ వానరాలనుండి మానవుని ఉద్చవాన్నీ నూచిస్తూంది

ఈ నిర్ణయాన్ని అనేక వాస్తవాంశౌలు రూఢీపరుస్తున్నాయి ఉదాహరణకు మౌనవపీండానికి మొప్ప చీలికలుంటున్నాయి. తోక వుంటూంది తరువాతి దశలో మానవపిండంయొక్క (కమౌభివృద్ది వానర పిండాన్ని చాలా వురకు పోలివుంటుంది

అతి అరుదుగా కొందరి మనుష్యులలో అభివృద్ని అయే. తోక శరీరం అంతా వెండుకలతో కప్పబడి వుండడము. ఇలాంటి విపరీత సంఘటనను జంతువులనుండి బూనవుని ఉద్భవమే వివరింపగలుగు శుంది ఈ విపరిత లక్షణాలు మవ వంశకర్తల్లైన జంతువులయొక్క విశిష్టృలక్ష్షణాలని మనకు (సత్య కంగా తెలున్తునే వుంది

మనిషి శరీంంలో అభివృద్దిచెందకుండానూ. మామూలుగా ఉపయోగపడకుండానూ వున్న అవయ వాలు వుండడానికి కారణం కూడా జంతువృంనుండి మనుష్యుని ఉద్భవం తెలియజేస్తూంది. ఉదాహర లకు మనిషికున్న చెవిదొప్పలరో అభివృడ్డిచెందని కండరాలున్నాయి సస్త్రనముల చెవిదొప్పలలో వున్న కండ

త్ర7

రాలు చెవిదొప్పులను చలించడానికి ఉపయోగపడుతున్నాయి మకుష్యల కొందరిరో ఈ కండరాఎ మకి3 హెచ్చుగా అభివృద్సి చెందివుండడంచేత తమ చెవిదొప్పలను వారు సంకోచించుకొని ఆడించగయసువారు

మూనవునికీ ఆంధ్యతాపోయిక్‌. వానరాంటా.. వున్న అతివగ్శరపోరిక. వీఎకీ మాశవ్యనికీ వ దగ్గర బంధుత్వాన్ని సూచిఘ్తూంది బహు వురాతకకాలంలోనే అంతరించిపోయినట్టి (పాచీనకాంవు తోక లేం వానరమే. ఆధునిక ఆంధతాపోయిడ్‌ వానరాలకూ మౌనవునికీ అది వంశకర్త లని భౌ శౌషన్నవేత్తలు నిరూపించారు

తోకలేని కోతులనుండీ మనిషి ఏవిధంగా ఉవ్చవించాడు. లన్నసమస్య గురించి ఎం గెల్ట్‌ “3 వరంగా స్పష్నీకరించాడు

(సాచీశూలపు తోకలేని వానరాలు - మానవు వంశకర్తలు -- వృక్షములపైని సంచరించే జంత విధానాన్ని వదిలిపెట్టి భూచర జీవితానికి ఆంవడి వెనుక అంగములసైై నడవడం (పారంభించాయి ముందు అంగాలను స్వేచ్చా ఉపయోగించడానికి వీలుకలగడంచేత వానరాలు వీటిని ఆహారాశ్షేణ కోసమూ. క్యరలతోనూ రాళ్ళతోనూ ఆత్మరక్షణకోసమూ విశియోగించుకోవడం ఆరంభించాయి. హన వుని వంశకర్హలు (వకృతిలోవున్న వివిధ వస్తువులను పరికరాలుగా ఉపయో%ంచడం మొదలుపెట్టి తం వాత పరికరాలను తమంతటతామే తయారుచేసుకోవడం (పారంభించారు. జంతువ్పుంనుండి మాని (వత్యేకపరున్నూన్నట్టి (శమశీలమైన కియలను చేయడం మానవుడు. ఆరంభించాడు. చేతులకు ఉవయోగించి వాటితో పటవిధములగు (శమశీంమైన కార్యకలాపాలను చేయడంతో. చేతులు మరింత అభివృద్దిచెంది పరిణతిని పొందాయి

మౌశవుని _శమశీలమ్టైన (కియా. వ్యాసంగములోనే భావాలను వ్యక్తీకరించుతూ. మాల్మాదోటే శక్తీ మేధస్సూ అతని సామాజిక జీవితమూ అభివృద్పిచెందాయి (శమే వానరాన్ని మానవా” మౌర్చివేసింది

శవల్లీలు. 1. జంతువంశకర్తలనుండి మానవుని ఉవ్చవాన్ని సూచించేలట్టే. చివ్నోలు వచే మానవపిండంలో కనబడుతున్నాయి” 2 కొందరి మనుష్యులకు శరీరమంతటిపై నా రోమంవృండడమా తోకవుండడమూ ఇట్టి. సంఘటనను మనం ఎలాగ విశదీకరింపగలం”) 3౩ మానవుని వంశకర్తలు నాలుగు అంగాలమీదనూ నడవడం మానివేసే నిటారుగా నిలఎడి నడవడం అంవరచుకోవడంరోగల (పా ఖ్యత ఎక్కడుంది” 4 నూనవాభివృద్ధలో (శమ ఎట్టి (పాధాశ్యతను. వహించింది”

$ 98. మానవుడు జంతుపపంచాన్ని మార్చేన్తున్నాడు.

(వకృతి స్యూూతాలను అధ్యయనంచేసి వాటిని తెలుసుకోవడం. ఫలితంగా (పకృతిని తన స్వ్యృవయోజనాలకు ఎలాగ వినియోగించుకోవడమో మానవుడు నేర్చుకొన్నాడు జంత్యువపంచంతోనవో (పకృతి. వనరులను _ నేర్చుతోనూ. నమర్శవంతలగాకూ మానవుడు ఉవపయోగించుకోవడానా

38

చక్కని. (వత్యక్ష ఉదాహరణౌా సోవియట్‌. దేశంలో (వకృతికి నూతన న్వరూపాన్నాసగడం మనం పేల మ్మా నవచ్చు యం వ్యవసాయ తెఒుళ్ళనూ వివిధ వ్యాధులనూ ముఓ నహ మం పం వాటి. కారకముంమూ. వావహకముఎనూ. నిరోధించడానికి న గ. సోవియన్‌. దేశంరో విస్ప్రతమ్టైన చర్యఎయ తీనుకోఎడు జా స. శీ గస తున్నాయి. ఈ నిరోధకచర్యల. ఫలితంగా. సోయట్‌ రం సల నం (గల దేశంతో మిదుతలు ఇంచుమించు అదృశ్యమై. పోయా ణే న్‌ గస శ ్త రో వపు యనే. చెప్పవచ్చు. లనేక (ప్రాంతాలో మలేరియా ళ్‌ గగ ర; శ్‌ దోమ. సమూలంగా నాశకంచేయబడింది. చుక్తలగోఫర్థ / | చన /( / సంఖ్య గణలీయుగా తగ్నిపోయింది ఇట్టే ఉదాహరణ / | న | // లను ఇంకా ఎన్నిటిన్లైనా పేక్కౌ నవచ్చు / / వర్తకవ్పుచేవయ. పక్షులు. ఫర్‌జింతువం మొద [| లైనట్టి ఉవయోగకరముల్లైన ఒంతువులను పరిరక్షించ డానికి విస్త్రతములైన. చర్యలు అవలంచింపఎడుతు ఇవాన్‌ వృదీమిరొవివ్‌ మిచూరిన్‌ న్నాయి ఈ చర్యల ఫకితంగా ఉదాహరణకు సోవియట్‌ దేశ అరణ్యాలలో కణుజు "ససేబుల్‌ జంతువుంపంఖ్య బాగా వృద్దిచెందింది ఆయ్యాపాంతాల్నో ఇది వరకటి నుండీ జీవించురూన్నబ్చై జంతువుల వ్యాప్తిని మరింత విషృతపరచడం కొత్త జంతువుంను దేశంయొక్క. శీతోష్ట పరిస్పితులకు అలవాటుపకచడం ఫలితంగా (పకృతికి నూతన స్పరూ పన్ని ఇవ్వడం సంభవించుడూంది. ఉదాహరణకు బీవర్సు నేడు వారోనెజ్‌ జంతురక్షక (పాంతంలోవే. సంచరించడమే. కాకుండా. 20 స్టైచియయమ _పడేగెల్హోనూ. (పాంతాలకు విస్తరిం చాయి నుమూరు 30 సంవత్సరాల్ముకితం సోవియట్‌. దేశంలోకి దిచుమతిచేసుకున్నల్చి మస్క్‌ ఎలుక (ఒంద్యాతా) జంతువుకు ఈనాడు అనేక పాంతాల్మో (వజలు వేడాడుతున్నారు.. జంతుపాంనలో నూతన రంగంగా. (వవేశపెళ్టైబడిన ఫర్‌ జంతువుల పెంపకం నేడు సోవియట్‌ దేశంలో దిశదినాభివృద్ది గాంచు తూంది. వెండినలువు నక్కలూ ఆర్క్‌టిక్‌ నక్కలా “స్పేలులూ. నేదు సపెం్ప_డు జంతువులుగా మారిపోతున్నాయి. కణుజా ఇటీవలనే మచ్చికచేయబడింది ఈకీతిగా మానవుని (వరాళికాబద్దమ్టైన (కియాశీల శక్తి ఫలితంగా జంత్యువపంచాన్ని మానవ పమాజానికి ఉపయోగపడే విధంగా మార్పుచేయడం జరుుుతూంది ఒంచువ్పులన్నిటికికం లు. పెంపుడు జంతువులు మౌానవుం (ప్రభావానికి అత్యంత (పతిభావంతంగా లోనవుతున్నాయి.. వాటిని మానవుడు మచ్చికచేయడమేకాకుండా వాటి స్వభావాన్నే మానశ్చుడు. మార్చేన్తు న్నాడు పెంపుడు. జంతువుంను. మెరుగుపరచడం. నిరంతరాయంగా సొగుతూనే వుంది. పరిణతి తత్ర9

చెందిన... కొత్తకొత్త జాతులు. వాటితో. ఉత్చిన్తై చేయబడుతున్నాయి. స్యపసిద రదవ శాస్తృవేత్త మిచూరన్‌చే.. విష్పలీకరింపబడినట్టి విధానాలను అధారంచేసుకొని కొత్త జాశుబ ఉత్పత్తిచేయబడుతున్నాయి

ఇవాన్‌ వ్మృదీమిరొవిద్‌ మిచూరిన్‌ (1855-1935) సుదిర్టమైన. తన జవితకాల్యాం తనూ మాతన ఫలవృక్షజాతులను _పజననం చేయడానికి వినియోగించి. 300 లఅకుపైగా కొత్తరకాలు ఉ్పర్తిచేశాడు మిచూరిన్‌ ఉద్యాన వకపాంకుడేకాకుండా (పాణికోటియె.క్క జీవితానికి మూలాధారములైన కొన్ని సాధారణ స్నూూతాలను అవిష్కరించినట్టి ్యపముఖ శ్యాస్నృవేర్త ఉదాహరః కు నూతన జంతు న్వీ జులను డత్చత్తిచేయడానికి ఐ వి మిచూరిన్‌ లవంంబించిన విధానాలను. లెలువు ఉక్రేనియన్‌ స్పెఫ్‌ పందిని ఉత్పత్తిచేయడంలో ఎమ్‌ ఎఫ్‌ ఇవనోవ్‌ విజయవంతంగా అవలంబించాడు ($89)

తన సంవదను (పకృతి మనకు దదయాధర్యభిక్షంగా (పసాదించేంతవరకు మం చేచివుండలేం

ఈ సంపదను _వకృతినుండి గుంజుకోవడమే మన కర్తవ్యం అన్న ఐవి మిచూరిన్‌ డీక్షావాకృమే లభ్యుదయకాముకులై న జీవశా(స్తవేత్తలకందరకూ. నేదు శిరోధార్యమయింది

పారిభాషీక పదజాలము

అండకణము. 655 66 ఆత్యవికలము 56 శ 01406 200 అండకోశము. 0౪280) ఆధారపీరము 960001 ౧౯ 9 & 6 0౯ ౧౮౦క్రా అండకోశ నాళములు 0౪ 100 68 ఆండజి (గుద్ముపెట్టే 0౪ ౭౯౦౫5. (686 ఆర్నరు (గణ౦) 0646౯

27 గక) ఆర్కెయొజోయిక్‌.. (ప్రాచీన) 2౯016020 6 అండనాళము 0౪ ౧౦౩ €05 ఆవిరి సచనయం(తం 6664 516276౯ అంతర మెదడు ౧6010064 216 0121 ఆసనము &౧౪43 అంతర్హరరము క్ర 22256ే ఆసనపు రెక్స. 2018 శర అంశఫలకము 5029064 & (0%04 66 0000ల) ఆహార వీకాంకము 1664 101 అకపేరుకములు ౧76౯160126 ఆహార నాళం 0౯42 8౯౦౦76 అడుసు పళ్ళెం 0252 శే 50 అహార '(వలీకారచర్య 004 0! 6౫ అడుగు నాడీతంతువు ౪0002 [ల౪6 0016 ఆహారవు "వాక్యువోల్‌ 1004 ౪420006 అన్నాశయము. (కాప్‌. 6౯౦0 ఇన్‌ క్యుబేటరు త్షేతము ౧0602001 [2గు అనియమబద్న _ (పతీకారచర్య 29000౧64 + 01664 ఈత చర్మం 5% 10౫ ౫ ఇం

56 6౫ ఉచ్చసస్తృనములు 1 ఈం ౧౧2౧౧8 8 అమీబా (పోటియస్‌ 2100602 ౧016245 ఉత్తరీయ కహరం [08046 68౪ ఓ అర్భవ్యానవు రెక్క ఎముకలు [8 ౯26 ఉత్తరీయము. ॥18%1 6 అపంపూర్ణ రూపభేదం గ00000 616 గ౧౫612- ఉత్పాదక ఆహారం 9706100 ౪76 1666

కొంగి[05 5 ఉదర కుహరము 206010 0281 68౪ 1 అస్టిపంజరం 51616101 ఉదరము. 20601160 అకాశకములు 2016101026 ఉదర వితానము 6 20178801 అక్పిజవి 0%రంరి ఉ్యదేకము. 6౫6 [2401 అకువురుగు 621౮౧ 2౯ ఉభయచరములు 200110 4

తిశ/

ఉభయవింగక ద్విరింగక పే 0%44 కాయము 740% ఉర కుహరము 00౯00 06 64౪ కార్మిక ఈగ ఇ౪70167 066 ఉర్యో రొమ్ము ఎముక 514౧40 (06251 కాలేయము ౪6

అం81ల) కీటకాహార నస్తృనము ౧56౦ 0౧003 [180 ఎముక పొలుసు 016 $02 6 ౧1౫ ఎ్యరరక్త కణములు 64 9 004 0010450 65 కుచ్చుకెక్కల _ 006! 11664 ఎసెటిక్‌ ఆమ్మము 10610 26| కుత్తుక కఠ 61 ఏకకణనిర్మిత 5 ౧౯౧6-66 6|| కుహరం 08౪% ఏకలింగక 40660413 కూపక చ్మకం [6౪6 క్ర!66 ఐడర్‌ తూలికటు ౬6౯ (640%1 కేనాజోయిక్‌ (నూతర) 661020 6 ఓమాసము 0౧౫౭౩౮61౧1 కేశనాళిక 0620 42 కంటకము 102120 6 కైటిన్‌ 661 కంటిరో పార లోరెప్ప 0 ౧౫ ౧8 6౧00౯206 కొంకి పురుగు £001%%ఇ0౧0 కంరము 111021 కొమ్ముకప్పు 1010)" 60౪6 గక కండర 1165064 2౯ కొమ్ము పన్ను 10౯07 10011 కండర ధాతువు 11415064 2౯ 1 5346 కొమ్ము పార 1000 ౧6౧00206 ౧010 కండరము. గోడలుగం.. జీర్మాశయము. 111304- 27ల)

& 5 0౯4౦ 0౯ క 224664 కొమ్ము పొలుసు 10౧౧౫ 5026 వటకము.. 6౧86 కోతులు. 1026264165 కటి. ఆస్ఫీ. (నడ్డి. వెన్నుపూసలు. 1౧921 కోనిఫర్‌ చెట్టుకాయ 60౧06

౪6560186 కోనిఫర్‌ (దేవదారు) జాతి చెట్టు 001. కణము 06 ౯045 2 2౧6 కత్తెరపన్ను ౧650౯ కోరవన్ను 1208 కపాలము 6౯౭౧ 4౧1 కోరదంతము. 115% కర్మభేరి 0040071 కోరవన్ను ౧2౧ ౧6 €0001 కర్ణాతీతధ్వని 340ల50[ ౮5 క్యూటికిల్‌ (బాహ్యత్వక్కు) 016 6 కర్ణిక 24/66 (శస్పేషన్‌లు €౯412062813 కలం ఈకలు (14 6301065 కవచపు పలక 51166 (కిమినాశక (దావణాలతో కడుగుుట [0 645గ- కవాటము ౪2 ౪76 [601 కశము 1 866 411 (కిమిహరులు (కిమినాశకముల (క్రిమినాశక కాటుకణము. నిమాటోేసిన్ను 3108 ౧8 66 (దవములు రే5 0060226

6114006031 క్లోమం. [20067623

త్రిశ్ల2ై

క్సోవరు ౧౦౩౬ చూచుకము 1006 శీర్మగంధి 2 101207 క్ర 204 నెదలు 67గ 63 ఖండము. 56క్ర[ు0॥1ఓ చేపలను. పొదిగించే తటాకము 2161607 గడ్మిబానిల్సె [20 016 జంఘిక ₹+902 “దనాచులి. 6 ౪9 ౧1058 జంట రెక్కలు ౫ 64 ౧3 గయాళ్‌ క22 జరర నాళికా కుహరం క్రజం[1౯0౪2004 25 6౭౪ ఓ గర్భాశయము ఇంక జరరిక ౪0౧౮౬6 గర్చోత్చాదనము [ఈ 22100 జననేర్మదియ రం్థధము క్లం॥ + 206౯06 గాజుకొయ్య ఆక8! 38 జూనుక ₹ 04 4 వలి సంచి 21586 బింకనాచు. (శూకము) రేం గ055 ( 6109) గింజలు ల్‌డ ౧6 బీనసు క్ష్రం౧645 గుం్యడని కండరము 6౬౯౦౮ 2౯ 430 6 బీర్ణనాళం శక్రం 76 1006 గుడ్డముద్నృ 50848 జీర్శపార అంతశ్చర్యము ఎండొడెర్మ్‌ 6 గం3ఓ 76 సుక్ము ముద్ద పెట్టడం 523407 గెడ 206౯ ౧060646౯11 గ్యురపుతోక.. నాచు (ఎ్వ్వంఓక్‌) జీర్ణరసము క్రైజ5[ 6 16౭ (6 క్ర! 16 ౪ 69) సంద6 [2 055. ₹ళ4ం0ం[40 జీర్షమండలము. అన్న్మవాహికా మండలము శే గుల్గనంచిక5%ల. 621౬ 006 క్రం5[ ౪6 (2 ఇ౦912గ0 55461 నులక ౧60548 జీర్మావయవములు ఢీ బ్రంయఓ ౪6 0౯౬4025 గోఫర్‌ (0001౬8 జీర్మాశయము 91011120%1 గార్‌. కడం! బీవపమాధి 1 007౧11 01 ఆంకి ళ్‌ 206 జెబూ. 2004 ్‌వ్వా (మెడ) వెస్నపూన. టా 08 10౯- టోపీకోతి 16 000060 [0408646 య. (టకీయా. ఊపిరిగొట్బం. గాలిపొట్టం 1౯2061 (గుడ్సతిత్ని 606001 డయవ ప్మ్యతము *౪౧్ర 94 (గూత్వదిడయు. 9 20000 డెక్క ౯2౪ (నూణనాడి 0 20100౧ 00౧16 డ్లైనాపౌర్‌. పెనుభూతం రాక్షసిబల్మ్మి క్ర 2 చృటపు వపట్ము [2016 [16 4 ౧౦52౪41 చయావచయ్యకియ 161300 3౧ తండు 9812 ఓ చాపము. 20% తిత్తి వురుగు. క 264665 ఇ070) చించి పే 6% ౧౦1 €6క తుంటడా 11606౯8 చిన్నమెదడు ఉంగరం 41౯ తుళ్ళె 60100 చిన్న పేస 5021 215006 తూరిక కేంజగి తీత

తైల్టగంధి శ26 క్ర 2గ61 పందిమాంనపు నాదాపురుగు ౧078 1206 ఇ0 1 తొండము ౧100036 3 పట్సీ వురుకులు 2 ఇంగ తొండము 411 మ్యతమ *60

తోకకప్ప చిరుకప్ప తలకప్ప 126400 6 పరవృష్టృము. గ28125 [6

తోకరెక్క [12 1% పరాగంంపుర్థుము 0 ౧౭౬౦1

తోక ఈక చుక్కాని ఈక 12 64 ?464- పరిసరానువర్తనము 26420121 01

66 (4 పరిసరాల్నో స్నాననిర్చేశం 0౯ 61121 0౧ (తికాస్మి 8207811 వేసువుపాన సంచి (తిత్తి ౩౦1526 ద్‌ర్పమ్టైన కండరములు 0౧8.44 [2 గ౧౧6౦- పాదమూల త్లైల్యగంధి 60౫2 0 8౭౧6 6 ట పార్శ్వరేఖ అవయవాలు 0౯౪209 0 262

(దవమలము ర44 ౦౭8 ౧6

(దాక నత్త ౪16 502 పిండము 6౧9౧౦

ద్విష్యతములుగల రెక్క ఉం10 60 83664 [6 పిండాణువు క్రం౧%02 64150

ధమని 216౧ పిత్తాశయము. ౭ 0 666

ధాతువు 15546 వునరుత్పత్తి ౯68606౯2 01

న్యతజని 1 0ర్రంగ వ్యురె 984

నరవానరములు ౧188 16 206 వుష్పమకుటము (6010 2

నాడీతంతువు 967౪6 1 076 పూసలు ౪ల౮1ల౯26

నాడీవాళం. ల€౪6 1456 పృవ్యకాన్ని (రొమ్ము) వెన్నుపూసల 110౯106 నాడీమంకలము [67౪013 573602 ౪76౪601286

నాడిముడులు ౧6౯౪0413 క్ర౭[8 26 పెదవి రెక్క 202 20 (90120 నారిపురును రిస్టా ౯ 512 "ెద్ప్య పేగు డర్రం గ౧1650 16

నాళిక రేష0€ "పము సిస్పు 6/51

నాసికా కుహరం ౧48౩8 647౪ (/ పొట్ట డిప్ప పొట్టి కవచం 206400) [12 నియమబద్ద (వలీకారచర్య 60%4 10164 ౯6 ౫ 5064

విర్ణమాశయము. 6 0402 పొట్టవైవు 406000 ౧2 0౯౪6012 566 నివాన్యపదేశం. 1280 144 పోతుటీగ 4౧016

వీచసన్ననములు 06 112గ%25 పోషణ పోషణ విధానం 14౯101

నూగు సీలియా 6 & (వక్క ఎముక ౯౩

నెమరువేయు జంతువు రూమినెంటు 16౧ 04౧4 (వక్కపన్ను వెనుకపన్ను 10 &! న్యూక్హియన్‌ (జీవాణువు) ॥46 6645 (వకృతి వరణం 214192 56 606[0॥ వౌదల 16 (వజనవ తటాకం 5[1464 గ04

న!

(౫న కేర్ళదం 8[264 120% మూ(తాశయము. ౪? ౧21)” ర 6661 (చశీకారచర్య 76 అ౫ మూషికరూపములను రోడెంట్టు ౧౦౧56 116 (వవర్షక నాడి 100108 ౧6%6 ₹0646003 (వనరణము 6 [04 201 మృదులాస్ని. చాపము. 08171 ౩గ్ర ౧045 80 యు 11013086 మృదులాన్ని పంజరము 586 6101 08 6496 280 పేరణములు. ఉక్తేజకముంల 50 04 మృదులాస్మి బిళ్ళ 68/1 28 80853 64850 బంధనస్నాయువు శ్ర౭౧611 మెడల్హా అబ్బాంగేటా 1664 2 05 ౧౧౬118 ఎహుకణనిర్మిత ౧1600066 ౬21 మెత్తని ఈకలు చూరికలు 60%82 [0200603 బహుళవ్యాపక వ్యాధులు 0 గంగ 65 మెదడు. అర్జ్చగోళము 0610978 1601 50%66 బృహల్‌న్నాయువు. 1626401 మొప్ప రేకు క ౯౭6 బృహచ్చమని 20712 రక్ష్మ్య్యపసరణ మండలము 6 ౯౦౫ 210౧" 5351601 వొబ్బల. దడ్దుర్ను 67063 రక్షక (వతీకారచర్య రేం!605 76 ౯6 6౫ బోధక నాడి 560500 ౧౯౪౬ రక్షక వర్మ్యధారణం ఫ701660 ౪6 600౦౪? గల్ష భుజ చ్మకం 5006 668 జక్ర'6 6 రజ్జ గ. భూచర + గక 00 206 రాతి సంచి క్ర8ం6 | ర్‌ 272206 మధ్య పేగు రే. ౧౪651 16 చెక్క సెప్పెలు ౪ గ్ల 62565 మధ్యమెదడు ఢ 98౧21 రొమ్ము కండరములు 010250 [1450163 మధుకోశము [000 ౧౯౦0 రొమ్ము రెక్క 10౯6256 1 గక మధుమక్షికాపాలనము. ౭2వ 64 14౯6 రోమవు ముళ్ళు 0 54 68 మౌంసాహార సస్తృనము 62౯6 +0౧౦8 గ౩గ౫౦&1 లాల్మాగంథి 52 ౪21) క్ర 226ే మౌమ్మల్‌ ౧127202012 లైంగిక (గంథి క6%611 గ్ర 20౧6 మీసములు 20160026 ల్రైంగికావయవము. 56%421 08211 మీపాజోయిక్‌ (మధ్యయుగం) గంం20 6. డిర్రం వంశానుగతి శాస్త్రం 16౯64 (0 ముందు ఉదరము 1076 2096401261 వంశము 1210 13 ముందు మెదడు 10౯6 $?21 వంశావళి 164 266 ముక్కోణపు గోధుమ. 940కఇ 1621 వడకు ((గంధులు 580 ౫౧ ౧౯ 8 ౧643 ముడుతలు 6౦గ౪70146 018 వడుకు సొని *60-59 ౧౧661 ముత్యంవంచి మంచినీటి ఆలుచిప్పు క62 ౪ వడ్గచిలుక ల్రా& 9 11011

యక్‌ *800 ౧౧3501 వరణనివుణుడు 561661 0% 51 ముత్యవుచివ్ప పార 12365 0% ౧౦106౯ 01 [6101 వరణము ఎంపిక 561661 0% మూ్యతపిండము ఓ ౧౭౫ వాయువాళాలు 2701011 మూ్యతవాహివి ౫౯60018 వాలదండం క1గ0%/16

తిశేడ్‌

వాలాస్మి (తోక వెన్నుపూసలు. 62662. ఇ₹ల- న1105 3

16026 నంరక్షణ తటాకం క్ర0% ౧౯ ౧0౧6 విజాతమ్మైన రెక్క 0330224 * ౧౯ సరీనృపములు 001 63 విష్టగంధి 05301 క్రై 26 సస్తృనముఎ 02200012 5 విసర్మక మండలము సలిలం 55601 సహజజ్ఞానము [5% ౧01 విసర్మకావయవము. 01క్ర2 0! ౮610౧ సార్యదీకృత ఆహారం 6010066౧ ౧8 64 664 విసర్హిక నాళము 6౫౦౭10౧” 06 సిర *౯గ౧ వీపుపైన రెక్క 6052 11 సిలెంటరాటా (జీర్మాశయ బింవంతముయలి)ి. 00% వీవునైవు వ2ం1 6052 566 616౫212 వృషణము. 10515 సూక్ష్మజీవి ౧ ౧౯౦౦౯20౧ 501 వెుుక ఉదరము 11 ౧64 20640౧60 నూదివుల్ల వై002020 ౪6 ౧006 ౬ వెన్ను డివ్చ 52 [2 5[ 64 సెటే 56126 వెన్ను నాళం 59 ౧2 ౧4006 'సేం్చదీయ 01820 6 వెన్ను పాము 50 ౧౭ 00|| స్పెరకిన్‌ 50 ౯406 వెన్నెముక ౪6700022 60 1౧1 స్పృలాంతర చంనేం(దియముఎ 01క్ర[5 0 వేళ్ళమధ్య చర్మము 6210౮) ౪760 06౦౫౧౦౬ 0% వ్వైమానికి పార 1) ౧౪ [0౧0౯806 స్టానిక పతులు 105 రేంగ€ ఓ 969 వ్యాపారము 4101 01 స్కూల బీవాణున్పు మా,కొన్నూకి యస్‌ ౧26౮ శాభాహరవు (సస్తృనములు 1ల౯9 ౪0౯069 (= 70146 ౩

[౧202 5) వ్యాలచర్యలు 1166 జగ ౦8 26856౯03 శిలాజము. [055 స్నాయువీ బందు. 8210210045 11 గళ శుకకణము కరి6౯౧ 202001 "స్నేహోత్పాదక (గంధి 5002606045 8 2౧6 శు్యకనాళములు 500౧1 0౧ 5601 [2 గేలం స్వర్గ (గహణము 361596 01 0౪01 శోధననాళిక పరీక్షనాళిక 161 (106 స్పర్గునాడీ కణము [201 6 2౮౫6 6 శ్వాసరం స౯6210 ౧6 0! [66 స్పీషీవ్‌ 5060 63 శ్‌ష్మము ౧14045 ట్‌

న్‌ స్వరతంటతలు ౪062 (౧౦౯6౩ శవణంగదియము 07క్ష28% 01 11621 ౧8 జం సంకోచన (విసర్షక్ర వాక్యువోల్‌ ౧001౯261 6 స్వరఎటక 202%

₹2000 6 స్వారీన పమలు [౯6006 045 ర ₹65 ఏంచారి చేప ౧౯౯0౧” 51 'స్వేద్యగంధి. 3%62ఓ బ్ర&గ6 $ంతానోత్పత్తి ౯007064401 0 హిమనదయుగం క26242 6౯౦4 ఏంపూర్మ రూపభేదము 6001101616 1662010/= హ్యూమన్‌ [40243

తిక్షడ్ర

పారకులకు మనవి ఈ. పుస్తకాన్ని గురించిగాని దివి పేర్పూ కూర్చూ గురించిగాని మా. భావ్నిపచురణఎం నహాయార్దం మీ అభి (పాయాలహా సలహాంనూ మాకు పంప (ప్రార్హన మా చిరునామా బంగ08ై0 [౬8 క426్రంం 980 ౨ 18 1108062 22003సు 904 6౪2౯64 శేంం00౪ 0౮551

• గొళితివి రంల లా మి గజ గ్‌ పా ఓట ల్‌ న క్ష్‌ ? ఏల ళళ్లా స గుం క... 1 వ. న. ట్‌ జ న నో గస య గరా కనే ఫ్‌

రా (- . / 1 . శత, " | - ని లా ॥ నో 1: క శే , . | యన్న న. శాత ం ల్‌ చే న. | ॥ తల్‌. న. | ల మ! ఇ సప లయహన , | లో 4 వ్‌ త! సం నమ ర లీ క. న్‌ా నా వ్రత 1. య తో | టో త . న న నళ ఆ ఉచ | ఖీ | శే. న.

• . [నలో ం జ్జ శ్చ త్ర. ఒంట | మ మహో స య్‌ ఎ (| అం లో జై వం, ఎత్వేల్‌ ఖై | న్‌్‌ సుఖ న నా న! షా | శ . స్‌ో వ స... స్తే శ /. . వా చె సట ళి శి | రై. ” నం న. అతని . ఎ అబ మా జ. క్‌? స. ్‌్‌ ల క క్ర “. వా ః న 7) గ్‌ ఖు “ _ షూ. న్‌ న క ల్‌ | గ సక్‌? ఆ క శా టు జ లో ఆ ను. ॥ యు! వు.” క్ష “రా క్ట శ. మ. జ = త న్స ఓ షి* 1 | ల్‌ జ కె, ఇనా వ స్త | ః వం నర్‌ టం ప స ర నా. న. లకన్‌

. న్‌ చో |. .. అన న | జ / ర్ట శ్ర * న్‌ క్ట / | ననే శ తీ క్ష. [ క. | న్‌ లీ స షీ శ ఖ్‌ ల గ | / 1 ట్‌ ట్రే వ బా. మై . హా క్ట ళ్‌ | “వత్‌ ఓ ,] గ క అనాత్మ నో ల స్ట్‌ స స తి గ్‌ హా ము ్‌ క. మై! నం. . చ్యితవటం 11. మ్‌ వెలుగుబింటేి. . . అజ్ఞ. ఎ న్య ఇ [| - ను నం. /. | |. = ' లు. క న. ం చ

త యయ... న. యనే న ట్ట సే. శ... ం ల్‌ - నా. న. , న పం సు గజ. న ము | నే ర నో! టో ఓ. పంల చ నం న న చో చ నా శ్‌ 7 క ౯ క యా 1 ్‌ త్త న ల్‌ ర్‌ + జా ఎలి శ న సుం నవ న్స నో ను. య. న సంకా న్‌ వల్‌ .?. మ న... న. గ. నను స? లా పటే సన లం న న! క ౩. ళల న ష్‌. సం క్‌. వ " జీ గన్‌ 4. జేసి... క నం వ |. ఆ స్య్థంత “ట్ట. ర జ . 1 వో వం యల క హం టర స నం. " | ౪ య! గతల అమో నభో -ే చో సో + టన 1 త న. ల్‌ న ధా టీతో ణో న్‌ ఛ్‌ 14 (= నను. లి శ | 1 శ సజ న్‌... న్‌ న .. టు: | న 51 ఇ న నా తా స్త శ వ్మితవటం 111 గోఫర్సు త. రేం. చన / భష! ను వం. క్‌ గన న్‌ ॥ టే చే స... భక్‌ అంకం ల స్ట్‌

. శ 1. " ॥| క |. ,/ . ” గ. | /.. ల | | గ ॥ /,, ॥ 1. న. | 1 ల నో స నె స్‌ ॥1 ష్‌. మ. స ఇ క | గ సం ల రా. ; క . [ [| ఖ్‌. 1 స జీ ఆ న్స్‌ నీ శి ౯ తోట తా స న. సస వ. . 1 " శ్‌ శ్‌” మ టంతో శత ఎ జ్‌ స ల " రి న టా పం టై న నా గ య్‌ నరా? వే శ. టం. లు. క్లే నం వ ఫో. చం పీ + ఉప | నం గా. నా ట్‌ .. న ము వన / న న అలా. టట! క క్‌ ను. + నం. మ్‌ ల లే .ా షు || న . . స న ప ం ( _ వ... న. నం... క. ల. న "|. రం. న ష్‌ అక వ. మ వ...

, ల లం గ తె ఆ య 1 వ. శ ్గ్‌ న్‌ గ్‌/ ॥ ల టీటా ౨. క లీ చి న. న డే ॥ వ ల! క ళీ చ ట్ర, వై ఖ్‌ "ల ం ఖీ .! జూ] ॥ రుం! శ్వర. మ బి 2 త ॥ _ న నాయ లో | గ శ ! | | . ర శే + జ. .. టట య్‌ ' |] వ ల. స. ॥ ల్‌ ౯ చ ॥ షు. ౯: " / ॥ "| స్‌ ర. ను వం ఎం వి టే గాజా 7 _ మొన్సలు; తి - ఉరతండరాలు! 9 ల

1 ప + లి క్‌ ఫీ జ్‌ మూ | | | ॥ రే న | / | ష్‌. ॥ 1 హంశ వ శ గే వో ల + జీ స స తలే శ యై 1 / (| - లు. జ. ” న్‌ / / టక శ న. | సమ. , నా ఖు వనే [| గ య... . 11 క స ల | . య , శ. న పు [ స్య! న | స! | నేన నషం ల లీ నళ. గ ల్‌ న. స ఫా ం జట 1 వ్‌ మం. శ న టల “గో! గ 1 / - వ... వెంక న థ్‌ న 1 న్‌ చ షె మవ! “స సశ ॥ ల్ల!!! స న్‌. 1 నా కం శ | || | నం సొంలయ (సంకు చిన్న వలకలున్నాయి;

టీ. గ 1 ౯ శ | ల య గే. వ. = శ 1 ల | బో ప క్‌ ల శ గ న. జ న వ్‌ య. న | న్‌.. ప [| స [స కన్నే | క్ష న / శ ॥ (క |. న్షే ళ్‌ళో ళ్‌ , శ . 1 నా - లన క్షం న త్త! న? నరు న. ॥. న్న ళ్‌ శ | సస. చ్యితవటం ౪11 కొతథాడో సెంకుపురుగు? ము ల నే డా ుడ్డు: 2 _ లార్వాలు (సప్పబొమ్మ - అచ్చమైన పరిమాణం; (శ్రిందిటొమ్మ తధిక్తీ | రంది $చై -- వ్యూపా; 4 ఆ ఎదిగిన వురుగు (ఎడమవైపు బొమ్మ -- అధ్యోకంం చర్మేటటి.. ళీ తా స క లే న. కనా. | ణః న న్లో జ్‌ నఖ స " . ల్‌ శ కం ఇన

గో! ౬ ఇ సం! న వ లుల ా- (| || స పాను య్‌ న | | 1 “. న] తా ల | | .. ష్‌ | | స ల! క న్‌ ః' క్ల క న | |! | ” టా! వలీ హన్సిత లన. గా ఎ | . 1: మట ల. కు | శ శ స (2 / (1 య్‌ ఫై ఖ్‌ టీకా శ |. లల స్త వళ వనే ళో క్‌ 0 వ ప జ కష క ఖా “కస్సు ప నే త ఓ శ ల. నాల్తలు బిల - ర్‌ ని న. శ ు క్త టస్తనా . న చి మి సం వాట | శ న ఉత. | న ణ ల. క నం. స మ శ శే ల +, 1. న +! స! 2 న. నాలం | | న నం న లా. | || క. యాం పవత

1 ప ళు భే య న. క స్ట సల్లా | | ఖల ఫ్మ్మె ల శ్ర ఖలీ శ్‌ | | క సలా క్షీ స గ్‌ా అకా మ. . స ః/ ఫై న న్న శ _ ల్‌. గ్‌ జె (కా ము ము. గా | జీ | . ఓ. న. స / , ఇ ల! . 1 (|; జీ టా క న. లతలా సక చ న క! న్‌ |. మె. వను ప. స . చ్యితపటం 10. గడ్డిపామ్ను. కట్టపాము, శే | ఫ్య నం! - తో నే

1 / వ స్‌ు నా క స్‌ మ కనే! శీ ఇ , | “| క య . లీ స న వకూ... ఇ / . /| క. క గ . | | | శ. భా 1] న . సే | | గర ఇ! యయిషాి.. 2 మం క ఆ ఖీ ళ్సు అ ఫం! =. నే తో ॥ జై య్‌ నో - లి క న జ ॥ 1 స ్న 10 . య న. [|

గ ॥ " | | న్‌ స్‌ [ | గ | కోక్‌ ॥| | _ + |. న (| క. ల న చి న | ' ౮ | | ” = ళ్‌ త ం | = కా ౬ / | | " జే ట్ల ఎ న్యు జుం 1 ్గ్‌ ష్ష్‌ శ్‌ ల్ని శ వ ॥ ఇ మ న జ ళు హో (. | . స ఇకే శ స ( / వ % శ "శ ల ౪ ' , ః న. ఇ న్న న శ ” | ॥ సల? గా శ. షి న్‌ _ గా ॥ వ. న | . న లీ తా. తసటం ౫. శీతక్రాలంలో పముల పోషణ, “వీ స్ట ॥ తు శ్‌] న. 2 మే

| 11. " |. 1. "

1. |. న్‌ నూ. కంటే” స్‌ శ 1... మా . | - ః. ఓ త ౧న! ల ల 2 స చ న లో హా స. / లే న. “ ట్‌ న యు అనల్‌..." ఖ్‌ | ్ట్‌ న... చం ర య యు. మ | ల య హ్‌ ( ల . య ఖా | జీ క ప సు శ టం సా న్డ్‌ కీ వ న జ తో క. ఆతు వధ 4

10 న్‌ శ్‌ [౯ నేం క 2. ( న్‌ా జ .. ॥ క వం లం ర్‌ న మన షు .

1 ॥ గవ రై ' పంటల ,

్న॥ క్యా (. | న. న లూ రమ శటప్పు శ పెర్వొమైై న్మయా; + న! డం! కో ॥

స్‌ వ్‌ | త ల షు | ( 1. శ్‌ | | జ | గ్‌ ॥ శ. .. ళు లు (. వం త “ | (| న న యీ / శ ' మంటే జు. న 1 ళ గాక యమ్‌ ల న్‌ న, గ్‌ ౮ తా తా /. / కా ణి ం స్టో [ సామీ తా టు ంు 1 న ఇ క న్‌ ఇ శ ఖు భ్‌ ల? ళి స్రీ ॥ శ్‌ /; టి. ౫ / ల నం జ*+ శ. / , వ స్‌ వో ని. ట్‌ | స జకం ల షా జీ న నల న + ముక | ॥ వల్లో చ్యితపటం 011. అడవి కుందేళ్ళు. న న్‌ు ఒం అసస.

స. న స్తే ఫ్ర స లా టా. క షు స్‌ నా న. ఎగ హే | | ల మ వాయి.

• 1 వ. న్‌ లీ చ్‌ రాల న హ్‌ వ కాంశాక్‌ 1! స లు చ్‌ ఆజా చా " . న స సనశ మ భి టన. మ. చే | 1] స చ . ॥ న్‌. లే లీ ౧ మ; .-! టి! ః| శీ య స | | స ,. ( లం న్‌. వ రును మ (|. ॥ . త శ ల శి ల 1 ముం ను రా [1 న క న క కా. నంతర శ న | పు శ | ॥ య. నన! క న. కరన "

. గ 1 జ క (కైక ము | న - చ " గై లో పే / గ ల్‌ |

• శ్‌ లో గ్‌ 7. "| స " | ః స | న == శ న్‌” క్ష ఖీ బ్‌ ॥ న ॥ ఖత న్‌

1. గో ల న. | ల్‌ “శ సా య “ శ్‌ ప్‌ శ్‌ త మ. ॥ | శ 11 ల్‌ ళా క | | క! | శాస ఇ ర్న న! + ఇ 4 జు టి | న 11 " [ ఆలి ళీ న్నా బ్‌ " | న, ॥ చ తు 1 111 .
2. "క స్త (2 , లో .. శ (|| | న్‌. " ౯ | 1 ! య. గ్‌ క. సత? నం... యుల " ం