Telugu Janapada vignana parisheelana vyasasankalanamu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

| జానపద విజ్ఞాన పరిశీలనం | ళా

1

గ్గ వ్యాస సంకలనం - |] | ఛె | |. ణ్‌ వ స్‌. య. . డా ర్హా|(సేమలత |

డాం గంటి శ్రీలక్మీ | ర్‌ న. ఆగ శ వ. | శ !

"హైదరాబాద్‌ . ల నవంబర్‌ 1990 |

జానపద విజ్ఞాన పరిశీలనం డా॥ రావి _పేమలత ఆధ్యావకురాలు [శీరామచందా కళాళాల, హె[దాబాదు. ప రో డా॥ కురుగంటి (శీలచ్మి ల్స్‌ క్ష్‌ ట్ర రినర్చ్‌ స్కాలర్‌ గే ఖే ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, హై దాబాదు. నో గ [వధమ మ్యుదణ : నవంబరు 1000. €. (46 వెల: రూ. 8500 శంఖ. (ప్రతులకు, ఆ శ డా త. (శ్రీలత్యీ - ల క తో ప్రాట్‌ 58. సౌజన్వా కో ఆపరేటివ్‌ హౌసింగ్‌ య క. " . బాపూజీ నగర్‌, సికిం్యదాబాదు.500 011. డా రావి (ప్రేమలత . 2.2.1105/10, తిలక్‌నగర్‌, హైదాబాదు. ఓ4. ముఖ చి్యతం : శీలా వ్మీరాజు ముదణ వరలష్యి (పింటింగ్‌ (ధెన్‌ తిలక్‌ నగర్‌, హైదావాదు - ఓకీ

ఆశీస్సులు

“జానపద పిజ్జాన పరిశీలనం” అన్న పేరుతో. [శమతులు (ప్రేమలత, (శ్రీలష్మి ఇద్దరూ కలిని ఒక విమర్శనాత్మక (గంధం వెలువరించడం నాకు చాలా ఆనందం కలిగించిన విషయం, ఇద్దరికీ పిహెచ్‌. డి. పట్టసారనలో నేను

"డ్నిక్పు దర్శకురాలిగా వ్యవహరించడం అందుకు కారణం. ఇద్దరూ నావద్ద చదువుకున్నవారు కనుక వారికి నా వైనా, నాకు వారివైన "కల అత్మీయత చిక్కనిద్కీ మన్ఫృణమైనదీ కూడా. నిరంతర విద్యావ్యానంగం, చేపట్టిన నిష యంలో, కొత్తదారులు వెతుక్కునే తపనా, అనక్సి; వీరిలో పుష్కలంగా కన పడుతుంటాయి.

ఈ (గంధంలో [శ్రీమతి (ప్రేమలత వ్యాసాలు పదమూడున్నాయి. ఈ వగమూడు వ్యాసాల్లోనూ ఏదో ఒక కౌత్తదనాన్ని అవిష్కరించాలనే తవాతవా ఈనిపిస్తూ ఉంది. మాతృస్వామ్య చ్యవన్హ, మఠం స్థానంలో స్త్రీళక్సి (పాధాన్యం, జునపదకఠథల్లో ని పురాగారాంశాలు, కొన్ని జానవద (పృకియల నిర్మాణ విశ్లేషణ, పండుగల నిర్వహణతో దాగిన _ మౌళికత అనే విపయాలు ఈ వ్యాసాలలో తీర్చి దిద్దబడడం శనిపీన్తుంది..

జానపదుల మనన్తర్వాన్ని ఆకళించుకునే (వయత్నాన్ని శ్రీలమ్మీ ఎక్కువగా చేసింది. ఈమె పది వ్యాసాలలో జానపద సాహిత్యానికి నంబం ధించిన మనో విశ్లేషణ, (వ్యకియల నిర్మాణ విశేషాలు, జానవద వృత్తికళలు వాటికి గల కర్మకాండ వంటి అంళాలెన్నో వ్యాపించినవి. ఈమె విషయగత జిజ్లాన తరచి చూగదగినది.

ఈ ఇద్దరూ తమకుగల పరిశోధనా పీపానను తీర్చుకునేందుతై కలనీ కట్టుగా పుస్తకాన్ని పచురించిన తీరు [వళంననీయం. సాహితీషరమైన ఈ ఐక్య లక్షణాన్ని ఎంతో అభినందిన్తూ, ఈ చిరంజీవులను ఆశీర్వదిన్తూ,

నాయని కృష్ణ కుమారి 8.8.008/2 అక్షోఐరు 20, 1990 నాగార్జున నగర్‌ రిధ్రైర్డ్‌ (పొఫెనరు, హైదాబాదు. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం.

వూ-వూ టి

దాదాపు వంచ సంనత్సరాల మండీ జానపద విజ్ఞానంపై (ప్రాచ్య పాళ్చ్ళత్య దేశాల్లో పరిశోదనలు కొనశాగివా, జానపదుంం౦టే ఎవరు ? అనే అంకం మీద వాదోపవాదాల్ను ఆరుగుతుకే ఉన్నాయి. జానపదులు ఎవరైనా మౌలిక సంప దాయ విజ్ఞానాన్ని శాస్రీయంగా విశ్హేషంచడానికి మన్న బేశీయ, విదేశీయ విద్వాం సులు అనేక సరిళోరగా విధానాలను ,ప్రలోధిస్తున్నారు. సిద్ధాంతాలను (పతిహా

... శైలుగు జానపద విష్దానరంగంలో సేకరణపై, జరిగిన కృషి విశ్లేషణపై జరగరేదని భావింపవచ్చు. పాశ్చాత్య జానపర విజ్ఞాన సిద్ధాలాల ఒరవడిలో మన తెలుగు జానపద విజ్ఞానాన్ని పరిశీలిస్తే దర్శిత అట్టడుగున ఉన్న మఠ రాజకీయ, సాంఘిక, ఆర్థిక పరిస్థితులు వెలుగు తూస్తామి. మనస్తత్వ శాస్త్రం, మానవ ళొన్ర్రం, సామా జక కాన్రం, శ్యష్టా శాస్త్రం మొదల్సైన శాస్త్రాం వరిళ్థా నంతో జానవద విజ్ఞానాన్ని వివేధించినస్పుడు మానవ మనస్తత్వాలు, జీవిత విధానాలు వ్య క్రమవురాయి,

ఈ పుస్తకంలో వివిధ వ్యాసాల్లోని (ప్రముఖ పాళ్ళాత్య జానపద విజ్ఞానవే సల సిద్ధాం రారితో తెలుగు జొనవద విజ్ఞానాన్ని విశ్లేషందాం. ఈ విశ్లేషణ వర్ల జాన పర విజ్ఞాన అధ్యయన, పరిళోధవా పద్ధ్దరుల పరిది. విసృృతమవడమే. కాకుండా వివిధ కాస్త్రాలు జానపద విజ్ఞాన విశ్లేషణకు ఏ విరంగా ఉపళరిస్తాయో విదిరమవ తుంది. ఈ రకమైన విశ్లేషణ జానపద విజ్ఞానంలోని సాహితీ సారభాలము బాగు ంచక పోయినా, శానపద, నంస్కృలీ పఠలను (వనరిస్తుంది,

జానపద సంస్కృతిలో అంతర్లీనం గొ వ్యాపించిన జనపద మన స్రత్వాన్ని సామాజిక చరితను కనుగొనవలనసెడి తపనతోనే వివిర వ్యాసాలను (వాసాల వివిధ పున్తశాల్లో, వివిర సమయాల్లో [పచురితమైన వ్యాసాలను ఈ పు సకంలో

“నమకూర్చాం. నూతన దృక్కోణాంతో జానపద విజ్ఞానంలోని వివిధ (వ(క్రియ

లను పలిశీలించే బీళ్తాసువుఅకు ఈ పుస్తకం రేలా చ్యూతంగానై నా' 'ఉవ కరిశ్సే

చాలు. మాళ్ళష్‌ ఫలిస్తుంది. ఆదే మా ఆలిలావష నై రావి _వేమలచ

ఇందులో పీతి

1. ఈ దెమ్మ కథ -రావి (పేమంత 1-9
2. జానపద రామాయణంలో మూభాంకాలు వాటి ప£శీలన కురుగంటి థ్రీలమ్మీ 10-16
3. రామాయణంలో ముక్కు చెవుల కోర -కరుగంభి శ్రీంవ్మ్‌ 17-14
4. జొనపద రామాయణంలో మాయరేడి కురుగంటి శ్రీలష్మీ 25-26
5. రామాయణంలో పాఠాశ హోమం -కురుగంటి శ్రీలత్మీ 28-92
6. జ-సవపదుల (దౌపది -రావి (ప్రేమలత తి8-87
7. ఉశతొనపద మవోభారత కథలు - శార్యకారణ నంబంధాలు -రావి (ప్రేమలత లిత-4 1
8. జానపదుల భాగవత కథా గేయాలు -కురుగంటి శ్రీలమ్మీ 49-51
9. తెలుగు నామెత-ఒక వరిశీలన -రావి _పేమలత 5్‌2-ల్‌8
10. అలత్రగారి సామెతల్ని ఆమరాల్లో చెప్పినట్లు -కురుగంటి భ్రీలచ్మి 84-61
11. పొడుపు కథళలు-నిర్మాణ ప.$ీంన -కురుగంటి శ్రీలమ్మి. 82-70
12. పొడుపు కథలు- వగ్లీ!రణం -రావి [పేమలత 71-76 18, జూనపద సాహిత్యం - మనోవి శ్రేషణ -కురుగంటి డ్రీంష్మి 77-88 14, తెలుగు జావపద విద్ధానంలో సోదర లామా విళ్ఞానాల ఆదాన _వదాగాలు రావి _పేమలత 89-101
13. ఓక తేలుగు కథ-పరికీంన -రావి (ప్రేమలత 102-109

14, జానపద సొహిత్యంలో మేనమామ (ప్రాధాన్యం రావి [ప్రేమలత 110-190 17. జానపద విజ్ఞానంలో ఆ _త్హలు-అల్లాట్‌ రొవి (చేమలత 121-129 18. ఏరాలు పదం సామాజిక చరిిత =ధావి (పేమలత 180-188 శ0, ఇవొనపద సాహిత్యం-కన్యాపల్క-0 = వరవల్కం. “రావి (పేమలత 10కీ-146 20. లెలంగాణా స్త్రీల ఐరుకమ్మ పండుగ -రావి యేమలత 145-154 21. జానపదుల అట్లతద్ది ఒకురుగంటి శ్రీలమ్మీ 156-161 7 శ్రీం ది(శలిపి ఎ=రావి (ప్రేమలత 162-170 ల్ది్రిం కలంకారీ చి(తాలు-మన సంస్కృతి విశేషాలు కురుగంటి థశ్రీలష్మీ 171-181

4 | ల ” 4! క్‌ ఈద్రమ్మ *కథా. నిర్మాణ పద్రతి. 5 ప రశ ఖన రోవి' ఉపేమలత శిలంగాణా (ప్రాంతంలోని న్నష్త(గోమిదేవతల్లో ఈదెమ్మ ఒక దేవత? ఈమె అనంతీ కాలాలసాటి- ఆకాలావిధి ఈనను పూభ్రితచని +వ్టారీని -'ముప్పుతిప్పతా పెట్టి. మూడ్తు .వెరువ్రల' నీవు, ట్రాఢించెడి క్రై స్వరూపిణి, ఈందేవత'గుట్ల బావి దగ్గర గానీ, చెరువుకట్ట గానీ, చాకలి వారి మడులు, మాన్వాల్లోగానీ ఉంటాయి. ఈదెమ్మకు జరిగ ఉత్సవాల్లో "చాక లివారు ముఖ్యప్వాతను వహిస్తారు. ఈదెమ్మ మవాత్మ్యాలను వివరించే కథలను “సిందోల్లు" (చిందు లవారు) గానం' చేస్తుంటారు, జానపద 'స్తాపూత్యంలోని- .[(గామ;దేవత్తల- కథలను పరిశీలిస్తే. వాడీలో అంతర్లీనంగా ఉన్న ;:గిర్మాణ -స్యూరల్వఅతివగతం అవుతుంది, ఆంకేగాక్ర కథలోని ఆంతర్వార్థం, కథలో. నిగూఢ్రంగాంఉన్న జానపధుని నమ్మకం ట్రోధపడుతుంది. ఆయితే జానపద. కథకునికి'శన కథల్జో. ఒక నిర్మాణపర్ధత: ఉందనే. జ్ఞానం (గామ దేవతల కథలన్నింటిన్ని వరిశీలిస్తే, వ్వాటన్నింటిలోనూ. ఒక్షే నిధ మైన నిర్మాణ విధానం గోచరిస్తుంద... కారణం . కథా క్రాలంనాట్ని మానవ మన్నస్తత్యం, స్రాంఘ్‌ళ, మత ఫరిస్టికుణ్య వస్తుత వ్యాసోర్ష(ం టైదెమ్మ కలా కొలపునాటి సాంమిక మత పరిస్థితులను పరిశీలించి తద్వార కథా నిర్మాణ స్యూతాన్ని కనుగొని, కథ .ఆంతరార్జాన్నీ తెలుసుకోవడం. ఈ దెమ్మ కథో సారోంశం ఈజిమ్మా కథ :ఈదెమ్మ (పతిసృర్థి.ఆయిన యవాక్టునితో [ప్రారంభం అవుతుందో, :రఘువంశపు' రాజైన యవనోపక్సు, దేవతలు"ళన ' భార్యుకు 'సంకానం

లి కొరకిచ్చెన మంత, జలాన్ని పొరపాటుగా తాగుతారు. తతృలితంగా రాజుకు సద్యోగర్భ మేర్చడి, తొమ్మిది గడియలకు ఆతని కడుపును చీల్చుకొని మాంధాత జన్మిస్తాడు. మాంధాత పెరిగి పెద్దవాడై తన పర్వాకచుంతో. సూర్యున్ని. పరా జీతుని- కావించి? ఇం్యదుని పైకి దండెత్తుతాడు. మాంధాత, ఇంద్రునికి మధ్య జరిగిన ద్వంద్వ యాద్ధానికిప్రపరిచమంతా అల్లకల్లోలం కాగా పరమేళ్వరుడు వారిరువురి. నుధ్య . (సత్యక్షమై “మీరిరువురు సరివారు” అని యుద్ధాన్ని మాన్ని స్తాడు. “ధరణి రాజులెల్ల తరుజికి పుట్ట పురుష గర్భం చీణ్బక వచ్చినాడను", “ఇంద్రుడు నాసరి ఎట్టనొచ్చు' అని మాంధాత ఇండుని ఈసెడించిననూ, పర మేళశ్నురున్నిపై గల భయభ్నక్తి భావాలతో తన రాజ్యానికి మరలి వస్తాడు. మాంధాత రాజ్యానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత “సూర్యునికి. (మొక్క, చుక్క-బొట్టు పెట్టి ఆడ ద్రైవాలకు ఆస్తమెత్తి (మొక్కను - అని (పతిజ్షిపూని పట్టాభిషి క్తుడవుళాడు, ఒకనాడు సభనలంకరించి ఉన్న మాంధాతతో మంతులు ఈదెమ్మ మహాళ్మాగన్ని వివరిస్తూ; అమె, తన నెదిరించిన వారిని సంహరిస్తూ, కొలచిన వారిని రడిస్తూ, జగత్తుకు జ్యోతిగా వెలుగుతుందని ఆమెను పూజించమని చెప్పు తారు. రాజు ఆ మాటలిను విని. మండిపడి “ఆడదై వము తొత్తు అని ఈదెమ్మ ఊత్సవాలనన్నిళటిని మన్నించి, ఆమి బొమ్మను ఏనుగు కొలుకు కట్టి కొట్టిస్తాడు. ఆ దెబ్బలు వీపున కేలగా, ఆమె ఆ(గవాంతో రాజు కొలువుకు పోతుంది. రాజు ఈదెమ్మమ “ఆడద్వైవాల కొలువ, ఆస్రమెత్తి [మొక్క అని పట్టణం . నుండి వెడలి పొమ్మంటాడు, ఈదెమ్మ కోపంతో 'నీ రాజ్యం తొలగించి, ఆయుధాలు పట్టిన చేళులతో కొడవలి పట్టించి, కూలి చేయించి, భార్యాపిల్టలను వేరు చేయించె దను' అని (వతిజ్ఞ చేసి నభ నుండి వెళ్ళిపోతుంది. మరునాడు ఆమె (బాహ్మణని రూపంలో సభలోనికి ప్రవేశించి రాజుతో జూదమాడి? రాజ్యమంతటినీ గెలుచు కుంటుంతి, రొజ్మవిరహితుడై న మాంధాత కుటుంబంతో నహా ఆరణ్యం పాలవు తాడు. అడవిలో రాజు, పిల్చల ఆకలి తీర్చడానికి కూలిచేసి, ధాన్యపు గింజలతో తిరిగి వస్తుండగా, ఈదెమ్మ పాద్రిని మాయం. చేస్తుంది. ఆకలికి తాళలేక సుకుమారులై న రాజప్యుళులురోదిస్తుం టే ఈదెమ్మ [పత్య్మషమై “శరణు విధి". ఆని వేడుకుంటే సమస్త సుఖాలను, సంపదలను ఇస్తానని చెప్పిననూ,; రాజు ఆడ చైవాలకు (మొక్కునని 'స్వాథిమానాన్ని _పకటించుకుంటోడు: రాజు భోర్య విమ లొంగి తన మంగళ స్యూకాలను వైప్యనకు అమ్మబోయి; మోసగింపబడి పెట్టెలో

8

జంధింపబడుతుంది. భార్య ఎడబాటుకు చింతిస్తున్న రాజును ఈదెన్ము తనకు నమస్కరిస్తే రాణిని రవిస్తానని (ప్రలోభొపెట్టుతుంది. ఆయినా (పయోజనం భూన్యం. ఉకోశంతో ఈదెమ్మ _తన మహాత్మ్యంతో సుడిగాలినీ, వరదనూూ సృష్టించగా రాజు, పిల్లలు వరదలోని మద్దీ వృక్షపు వేళ్ళలో చిక్కు కొనిపోతారు. ఆమె మళ్ళీ రాజు ముందు (ప్రత్యక్షమై తనకు ఆంజలి ఘటిస్తే, కోల్పోయిన' వాటి నన్నింటిని ఇస్తానని ఆళ పెట్టిననూ, ఆతడు దేవరను లక్ష్య పెట్టక . ఈశ్వరున్ని (ప్రార్ధిస్తాడు. ఈశ్వరుడు రాజును బాధా విముక్తుని కావించి, భార్యాబిడ్డలతో కలపు తాడు. ఈదెమ్మ గత్యంతరం లేక ఈశ్వరునికీ; మాంధాతకూ (మొక్కి వెడతి పోతుంది,

మరియొక కథలో మాంధాత విన్లు భక్తుడు. విష్హువుకు తప్ప ఇతర దేవతలకు (మొక్కనని పంతం పట్టి విజయాన్ని సాధిస్తాడు.

ఈదెమ్మ కథా నిర్మాణ పద్ధతిని ఆర్థం చేసుకోవడానికి కథాంశాన్ని అను సరించి నాటీ సాంఘిక, మత పరిస్థితులను అవగతం చేనుకోవాలి. మాంకాత “తరుణికి పుట్టక, పురుషగర్భం చీల్చుక పుట్టినాడ 'అని గర్వించడం, 'ఆడదైవము తొత్తు' అని అపవాసించడం, “ఆడదైై వాలను గొల్వ అస్తమెత్తి మొక్కను" = ఆని (గామ దేవతారాధనను చులకన చేయడం, “ఆడ ద్రైవాలకు ఉత్సవములు జరుగకూడదు" = అని శాసించడం వత్తి స్త్రీలంటే, స్త్రీ దేవతామూర్తులైన (గ్రామ దేవతలం చే న్యూనతా థావమేర్చడ్డ కొలపునాటి కఠ “ఈదెమ్మ కథ" అని భావింప వచ్చు.

హిందూమతంలో స్త్రీలంటే చులకన భావమేర్చడడానికి మూలకారణం ఆర్యుల పితృస్వామిక వ్యవస్థా (పభావమే. ఆర్యుల ఆగమననానికి పూర్వమే అంటే కి;వూ॥ 8000 స (; (కితం పంజాబ్‌, సింధునదీ (ప్రాంతంలో ఉజ్జ్వల మైన నాగరికత, సంస్కృతి వర్ణిల్లింది. ఆ కాలంలోని మెసపొటేమియా, ఈజిప్టు సంస్కృతి కంటే సింధూ నాగరికత ఎంతో అభివృద్ధి చెందిందని చర్మితకారుడు మార్షెల్‌ వివరించాడు. సింధు నాగరీకతకు చెందిన నాటి (ప్రజల వ్యవసాయ సంపదయే వారి ఉజ్జ్వలమైన సంస్కృతీ వికాసానికి హేతువు. నాటి స్రీస్వామిక

*1, లవ్మయ్య-సిం దోల్లు-నాగి రెడ్డిపల్లి-భువనగిరి; నల్పగొండ 1978.

జ్‌

వ్యవస్థ సృష్టంచిన వ్యవసాయ సంపద వల్లనే సింధు నాగరికత ఉత్కృష్ల దశను సౌంది ఉండవచ్చు. .ఐరోపా, సూడానీ, మెలవేషియా, :- అమెరికాలోని" .కొన్చి '్రాంతాలలోని ఆటవిక జాతులు వ్యవసాయాన్ని (వధాన వృత్తిగా కుల్ల, మాతృ సష్టమిక వ్యవస్థనే పొరది ఉన్నారు. [పపంచంలోని వ్యవసాయం _పధానవృత్తిగా కలిగిన ఆదిమ జాచుల్లో స్త్రీ దేవరలకు [వధను స్థానం? పురువ దేవతలకు ద్వితీయ స్థానం లభించింది, ఆసియా మైనరు, ఈజిఫ్రు దేశూలు వ్యవసాయాన్ని [పధాన వృత్తిగా కల్గిన సమాజాలు కొబట్టీ ఆట్టీన్‌ అడోనిస్‌ ఆనే వ్యవసాయ దేవతలు తతటి ముఖ్య దేవతలు, మెక్సికోలో. వాన్య'దేవతను, “"టోంగో దీవుల్లో ఆలో, అలో అనే దేవిని? (గీసులో డెమిటర్‌ను, రోమ్‌లో సెరిన్‌ను పంటల కొరకుపూజి స్తారు. పీరందరూ స్త్రీ. దేవతలే..సింధు నాగరికత, శిథిలాల్లో లభించిన విస్తారమైన శ్రీ మూర్తుల మ్యుదలను అనుసరిందబి ఆనాటీ వారు [పకృతిని స్త్రీ రూపంలోనూ, (వధాన దేవతగానూ, పూజించి ఉండ వచ్చునని పురాత _త్తశాస్తజ్జుల అభ్మిపాయం. హరప్కా-మొ పౌంజోదారో [తవ్వకాల్లో లభించిన (ప్రతిమలే మెసపొటేమియా, పశ్చిమాసియా, ఆసియా మైనరు? సిరియా, పాల స్తీనా మొదలై న దేశాల్లో లభిం చాయి, దీనివల్ల [పోచీన కాలంలోనే “మాతృస్వామిళ వ్యవస్థతోపాటు దేవిపూజ సింధు తీరం నుండి, నై'లునదీ తీరం వరకు వ్యాపించిందని ఊహింపవచ్చు. ఎహ్‌రిన్‌ ఫిల్స్‌ (ప్రపంచ సంశచ్క్బృతిని భారతీయ స్రీ స్వామ్య నంస్క్పృతి (పథా వితం చేసిందని పేర్కొన్నాడు,

పితృస్వామిక వ్యవస్థతో పజుపాలకులు, దేశనందారకులై న ఆర్యులు భారత దేశంలో ఆడ'గిడి మాతృస్వామిక వ్యవస్థను పొంది, వ్యవసాయమే (వధాన వృత్తిగా కలిగిన అనార్యులను పరాజితులను కొవించారని ఆనాటి శిథి లావశీషాల వల్లి? బుగ్వేద ముక్కుల వలర్చి అవగతమవుతుంచె. పరాబితులైన అనాక్యులు ఆర్యులవర్లి ఆర్థికంగా పీడింపబడి, సాంఘిక పరంగా, మతపరంగా కూడ హీనంగా చూడబడ్డారు. స్త్రి ప్రాధాన్యం కల అనార్య నమాశాన్ని పురుష (వధానంగా మార్చడానికి ఆడ్యలు (ూరమైన, కృతకమైన ఆనేక విధానాలను అవలంభించారు. “ఎహ్‌రిన్‌ ఫిల్స్‌" బాల్య వివావోలు, సతీసహగమనం మొదలైన దుర్తాబార్గాలన్నీ_ఆర్యుల్ను,. అవార్య శాతుల్లోనీ స్త్రీ బొన్నక్వాన్ని అణచడానికి చేసిన (కూర మార్గొలని వివరెంచాడు.

క్‌

ఆక్యులు పికృష్వామిక వ్యవస్థను*పొందిననూ,. వేదకాల- ఆరంభ దళలో శ్రీం పరిస్థితి ఉచృదశలోనే ఉండేది. బుగ్వేదంలో కొన్ని బుక్షులను స్త్రీలే రచించారు... అయినా ఉవస్స్ను,. సరస్వతి: పృథ్వి: ఆప; ఇళా మొదలయిన శ్రీ దేవతలు ఆ(ప్రధానులాగాకే. వేదాల్లో. నిలిచిపోయారు. స్రీలకు యజ్ఞాధికారం పురుషులతో సమానంగ్గా ఉన్ననూ, వారు యర్ధంలో పాల్గొంటే వారిని శ్రీలకనగా చూసెడివారు, దివోదాసుతో జరిగిన జీవన్మరణ పోరాటంలో దన్యపురుషులవీతి గ్రీలు కూడ. పోల్లొన్నారు... కాని ఇందుడు అబలామైన్యలి' నన్నేమ్‌ చేయ కల్గుతుందని. ఆసడంషల్ల ఆర్యులకు ఆబలలు యుద్ధంలో పాల్లొనడం చులకనగా ఉండేదనీ అనార్య శ్రీలు యుద్ధాలు చేసెడినారనీ విదిశకమవుళుకది. సింధ్లు సంస్కృృతిిలోన్ని అవకేషాలవళ్లి, బుక్కుల వల్ల, ఆనార్య స్రీలు స్త్వామీనులుగా, న్యరర్మతంగా ఉండివారని స్నష్టమవుతుంది, _ బుగ్వేదంలో దస్యువాంతక్సుడై న మంధాత ఆర్యరాజుగా వర్చింపబడ్డాడు. మనువు, పురూరవుడు, నహృమడు, యయాతి; మంధాత్‌ ఈ పంచ(పభువుటు (ప్రాచీన రాజులుగా ముగ్వేదంలో కనపడుతున్ననూ; వారి వరిపాలనాకాలం ఆస్పన్షం. విమ్లుపురాణంలో కూడ మంధాతపసకక్తి ఉంది, .యగ్వేదం; విష్ణుపురాణం, జానపగసాహిత్యం--. ఈ మూడింటిలోని' మంధాత, మాంధాత ఒక్కరేనా ఆనే. అనుమానపు వీచిక వీళడం సవాజం, వేదంలోని మంధాత దస్యులను ఓడించి, వారి మాతృదేవఠారాధనను కూడ అణచడానికి (ప్రయత్నించి ఉండవచ్చు. వేద మంధాతను ఆధారం చేసు కొని విష్ణుపురాణం, జన్మసతిలోని కథలను ఆధారంగా (గహించి జానపద సాహిత్యం మాంధాత కథను. కల్పించి ఉండవచ్చు. షోడళ మఫారాజుల్లో ఒక్షడైన మాంధాత, పేర నర్మదా నదియందలి ద్వీపం, గరళపర్వతమందలి ఒక శిఖరానికి మాంధాత శిఖరం అనే పేరుండడం వల్ల, అతనినే పస్తుత కథకు కథా నాయకునిగా జానవదులు స్వీకరించి ఉండవచ్చు. ఈదెమ్మ' కథలోనే గాక అనేక జానపద" కథల్లో కూడా “మాంధాత” నాయకునిగా దర్శనమీస్తుంటాడు.

ఆర్యులు బుగ్యేద అనంతరం ఆనార్యుల సాంఘక వ్యవస్థను విచ్చిన్నం చేయడానికి, ఆర్యపైదిక మఠాన్ని వ్యాపింపజేయడానికి'మాత్యస్వోమిక ఆచారా లను సాధ్యమైనంతవరకు అణచివేయడానికి (ప్రయత్నించారు. ఆధర్వుణ వేదంలోని మృత్యుగీఠాల్లో భర్త. చితిప్రేశెక్కెని భార్య సవాగమనం చేయడం

8

ఘనంగా వర్ణింషబడింది. స్రీలు పూజింవబడనిచోట దేవరలుండరని వక్కాణ్‌ స్తూనే మనుస్మృతి న్రీలపైన ఆనేక నియమాలను, నిషేధాలను విధించింది.

సమాజపరంగా న్ర్రీని అణచివేసిన వైదికమతంలో వ, వైష్టవమతాలు (పచారంలోనికి వచ్చాయి. ఈ మతాలు మాతృదేవతారాధనకు [వకిరూపమైన ్రామ దేవకారాధనను అణచడానికి కూడ [పయల్నాలు చేసి ఉండవచ్చు. అవా త్యలు వ్యవసాయదారులు కాబట్టి వారు నవలతకే అధిక (ప్రాధాన్యాన్నిచ్చారు. హరహ్సా శిథిలాల్లో ఒక స్త్రీ రూపం గర్భం నుండి చిగుళ్ళతోమన్న మొలక వేలు వదుతున్నట్టు ఫలకంపై ఒక చి్యక్రం ఉంది. ఆ ఫలకానికి వెమకవైపున నర నలిన ఇచ్చే చ్మితం ఉంది. _చిగురు, మొలక ఫలవంతమైన గర్భానికి (ప్రతీక, ఆంటే, అనాడ్యులు స్రీమ్నూర్తికి దేవీభావాన్ని ఆపాదించి, వ్యవసాయానికి ఆధి దేవతగా, సంకానవల (ప్రతీక గా, : సృజనార్మక . శక్తిగా , భావించి పూజించారని స్పష్టమవుతుంది... హరప్పా (తవ్వకాల్లో వెలువడ్డ స్త్రీమూర్తులు నేడు (గామాల్లో ఆరాధింపవిడుతున్న (గామదేవతలకు మూలమనియు, నాడు ఈ దేవతామూర్తులు దాదాపు (పతి గృహంలో, గోడల గూళ్ళల్లో, ఇంటీ మూలల్లో (పతిష్టింపబడి ఉండే వని చారితకులు (పవచించారు. మౌలిక (ప్రదారంలో జీవించి ఉన్న జానపద సాహిత్యంలోని (గామదేవ తల కథల రచనా కాలాన్ని నిర్ణయింపలేం, కొని (ప్రాచీన కాలానికి చెందిన మత పరమైన సామాజిక నృృహ (గామదేవతల కథల్లో. 'గోచరించడం మనం సులు వుగా కనుగొనవచ్చు. గామదేవఠారాధనను అణచి శైవ, వైన మతాలు (పచారంలోనీకి వచ్చిన కొలంలో నిది ఈదెమ్మ కథ అని. ఉహింపవచ్చు.

కథా కాలంవాటి మత, సాంఘిక పరిస్థితులను. ఆధారంగా తీసుకొని -ఈదెమ్మ కథానిర్మాణ పద్ధతిని, కథకుని ఆలోచనా విధానాన్ని నిర్ధారంపవచ్చు. కధలోని ముథ్యాంశాలను (౮౪14) చిన్న చిన్న వాక్యాల్లో పొందోపరచు కొని వాట్రిని వాలుగు వరుసల్లో [కింది విధంగా పేర్కోవచ్చుం

ళ్గా లి త్ర శ్రీ 1.. మాంధాత సామాన్య మానవుని వలె స్రీ గర్భం చుండి గాళ వురుషగర్భం. " మండ్రి జన్మించాడు. ల. ఈదెమ్మ తనకు . మొక్కలని వారిని 3ిక్షిస్తూ, మొక్కిన వారిని రిస్తూ, ఉగజ్డోోతి వలె (పకాశిస్తుండేది. 8. మంతులు హెచ్చరించినను= . రాజఖు అడదై వాలకు హస్తమెత్తి మొక్కనని, ఆడడేవతల ॥ ఉత్సవాలను మాన్చించినాడు న ఈచదెమ్మ రాజు చర్మలకు ఆ[గహించి ఆతనిని రాజ్య విహీనునిగా దరి[దునిగా చేసి ఛార్యా వీడ్ణల నుంచి దూరం చేసింది, ర5.. ఈజా ఈదెన్ము పెక్లే హింసలకు గురియెననూ అమెకు. నమస్కరిం పక, “శివాను[గహంచే బాధా విముక్తుడై రశింపబడ్డాడు

• 6, గత్యంతరంలేక హదెమ్మ తన ఓటమిని అంగీకరింది, పరమేశ్వరునికి, శ్ళిపోయింది.

8 | నాలుగు వరుసల్లోని 1=6 సంఖ్య వరకు కార్చుబడ్డ ఈదెమ్మ "కథలోని | ముఖ్యాంశాలను గమనిస్తే, మొదటి నుస'ఆడదేవత' '' అయిన ఈదెమ్మ శక్తికి, రెండవ వరన మాంధాత లేదా. “పురుష క్తి క్‌ చచెందందని స్పష్టమవుతుంది. మూడవ వరుస రాజు గెలుపునున్రాతగచచరున ఈజెమ్మ ఓటమిని సూచిస్తు | న్నాయి, ఈ వివరణను ఆధారంగా చేసుకొన కథా స్‌ర్మాణ సూ(కాన్ని శింది ల | విధంగా ఏర్పరచ వచ్చు. న. న్‌ శ్రీశక్తి ౩ పురషక్తి ౨1 ఓటమి సోబపు మము తి? గ బామ మమావ నీ న్‌ా మావామావమావి చల్‌. . | స్రీళక్తి. " పుర్దవశక్తి సటట్లమి... గెలుపు ద్వంద్వాత్మకమైన [(పతిఘపినయే 'మానవ్వ్యాతలోచనా వికాసానికి హేతు వనియః సమాజంలోనూ; మానవునిలోనూ గల శివ్యతైరేక కక్తుల్యమధ్య:సంభ -. వించిన సంఘర్షణయే పురాగాధల రచనకు మూలకారణం 'అవుతులపా'అస్‌ వసిద్ధ పురాతత్వ 'ళాస్త్రజ్ఞుల్లైన నీడామ్‌, లెవిస్ట్రాస్‌ వివరించారు, "" శ. పన ల కథాకాలపు వాటి సామాజిక పరిస్థితులను పరిశీల్లిస్తే, ఈద్చెమ్మ_ క్రథలో . [వథానంగా వ్యతిరేకమైన శ్రీ పడన శ క్తులు కాన్పిస్తున్నాయి., శనాటీ..సమాజం 'లోని మత పరిస్థితులను పరిశీలిస్తే. గామదేవతారాధన, శైవారాధనల మధ్యనగల సంఘర్షణ కూడ ఈదెమ్మ కథల్లో, గోచరిస్టుంది. శ్రీ స్వామిక వ్యవస్థకు చెందిన [గామదేవత అయిన _ఈద్యెమ్మక్షు: పురుష లేదా పితృస్వామిక వ్యవస్థకు | 'చెందిన శైవ భక్తుడైన మ్లారధోతక్టు _న్లుద్య్హు సంభవించిన స్పర్భయే ఈదెమ్మ కథా వస్తువు, కథా కాల్లన్హాటి ముళ్ల. స్తాంఘిక పరిస్థితులననసరించి కథా * నిర్మాణ సూ, కాన్ని _శ్రి9ిత్చ విదంగా ఏర్పరచవచ్చు. , | . _ శ్రీ*కి ఉం వుషమ్లక్సి = (గ్రామదేవతారాధనం గ శైవమతారాధనం [| య ల =... + .

• .. ప్రీజేవకాశ్యక్తిచ్వరూపిణి ఈదెమ్మకు; పురుషదేవతాన్ముగహాన్ని పొందిన - వాడూ, పురుషత్య అభిమాన సంపన్నుడైన మాంధోతకు మధ్య జరిగిన సంఘ

9

క్షణంలో మాంధాతకే విజయం లభించిండి. కాని కధ చెప్పిన కథకుడు మాతం “ ఈదెమ్మ మాంధాతను కష్టాలపాలు చేస్తానని _పలిజ్ఞ చేసింది, (పతిజ్ఞను నెర వేర్చుకుంది. మాంధాత ఆడద్రే వానికి మొక్కనని తన పంతాన్ని నెగ్గించుకున్నాడు. గెలుపు ఓటములు ఎవ్వరివి కావు”అని, (గామదేవత పె ఆతనికుండే భ క్తి భావాలను (పకటించుకున్నాడు. జయాపజయాల (పసక్తిని వదలిపెట్టితే, ఈదెమ్మ ఆగ హానికి గురియైనవారికి కష్టాలు |పావ్రిస్తాయను (ప్రాచీనమైన జానపదుల నమ్మ కాన్ని జోధించడమే ఈ కథ ముఖ్యోద్దేకం,

/|

కొన్నివేల సంవత్సరాల పూర్యపు (గామదేవతారాధానాన్ని ః హిందూమత సంస్కృతీ వికాసాన్ని, సాహిత్యంలో, సంప్రదాయాల్లో. సజీవ రూపంలో పదిల పరచిన పల్లే[ప్రజలి మనమధ్య ఉండడం మనకు గర్వకారణం.

వివేచన - ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ పరిశోధన ప్యోతిక 1970.

జానపద రామాయణంలో మూలాంశాలు వాటి షరిశీలన

కురుగంటి శీ్రిలక్క్కీ

ఏదైనా ఆసక్తికరమైన విషయాన్ని వినాలంటే మనం చెవికోసుకుంటాం.

పిల్లలకు ఛల్లులు కథలు చెప్పటం, తమలో తాము చెప్పుకునేందుకు కథలు

లేకపోతే పిల్లలు కాతయ్యల్చి , మామ్మల్ని? ఆమ్మమ్మల్ని కథల _ చెప్పమని

వేధించడం మనకు తెలిసిందే. కథలు చెప్పేవాళ్ళీ, వినేవాష్ళ మనకన్ని దేశాల్లో

కనివిస్తారు. కథకు ఆలంబనం మానవ జీవితం. _ జీవితంలో అతను చేసే పనులన్నీ కథలే,

(ప్రాచీనమైన కథాస్వరూపాన్ని మనం కవి కావ్యంలో, జానవదకథల్లో ఒకే విధంగా చూస్తాం. మందీ, చెడూ ప్మాతలు నాయకునికి సహాయం చేసే ష్మాతలు అక్కడా ఇక్కడా కథలో ఒకే రకంగా ఉంటాయి. కవి సృష్టించే సర్యలక్షణ శంవన్నమైన ప్మాతల్ని మాతం మనం జానపదుల కథల్లో చూడలేం. జోనపద కథల్లోని ప్యాతల జీవితంలో జానపదుల జీవితం ఎక్కువగా కని పిస్తుంది,

జొనపదుల కధల్లో మనల్ని ఆక క్లీంచేవి కథల్లోని మూలాంళాలు, వాటినే ఆంగ్లంలో “ేశంటకక' అంటారు, కథాగమనానికివి దోహదాలు కథకు [పేరకాలు, స్టిత్‌భాంనన్‌ వీటిని నిర్వచిస్తూ “వెగండేన్‌ 18 616 5మి211656 6160696 10 2 216 పేడ ళీ9క & 0ఇ62 60 96౫౩130 0 గంజర1దం[” ఆని చెప్పాడు* అంతేకాకుండా వీటిని మూడు రకాలుగా విభజించాడు

(1) రాషసప్కాతలు, జంతుపుం

(2) శక్తుల్ని చూపే వస్తువులు

(8) కొన్ని (ప్రధాన సంఘటనలు (గౌషం3ం902, వ, ౬౭ వౌం416 ౨. 1868)

క్షే

ఇవి కథాకథనానికి ఆత్యంత అవసర్శం, కొన్ని మూలాంకాలు కలిస్తే కథ అవుతుంది. కవి కావ్యానికి, జానపదుల కధలకీ ఇవి ఆలంబనం. అయినా కవి చూపులో భేదం మనకు సృష్టమౌతుంది. (పస్తుతం జునపద రామాయణం పాటల్లోని మూలాంకాల్ని, వాల్మీకి రామాయణంలోని మూలాంశాల్ని వివరించి వాటి (నయోజనాన్ని చెప్పటం ఈ 'వ్యాసోద్దేళం.

జానపదుల రామకథ ఒక సంకీర్ణ కథ (00909162 ౫16). కధ సంకీర్ణంగా ఎందుకు మారుతుందీ ఆంటే ఆది ఒకచొట పుట్టి పెరుగుతూ, తరు గుతూ వివిధ అంశాల సంకీర్ణతను సంతరించుకుంటుంది. కథల్లోని (పతినాయకులు _ (పొణాలు

సంకిర్షకథ (ప్రధాన లక్షణం మానవాతీత వ్యక్తులు (పతినాయకులుగా ఉండడం. (పతినాయకుడు రాక్షసుడుగానీ, జంతువుగానీ, దెయ్యంగానీ కావచ్చు. ఆతని [ప్రాణాలు వేరేచోట నీక్షిప్తషౌతాయి. వాల్మీకి రామాయణంలో, జానపద రామాయణంలో (ప్రతినాయకుడు రావణుడు, జానపదుల పాటల్లో అతని (ప్రాణాలు నాభిలోని అమృతభాండంలో నిక్నిప్తమౌతాయి,

“వ్యరివ్నాడె (బహ్మ వెలయ నిచ్చిన వరము

వేవాంత సీ వెరుకవా

ఉదర నాభియందున్నట్టి అమృతము యొస్పగో

కెలియ దేవా”

(స్రీ ల రామాయణం పాటలు - పు, 408)

అసి లంకాసారధి పాటలో వివరించబడింది. ఆదే విధంగా రాముడు

”ర౦డు రెక్కల మధ్య ఆయువని యురిగి

చం[దాయుధముతో వకినేయగనూ” జటాయువు చనిపోతుంది,

21 ఆయితే వాల్మీకి రామాయణంలో రావణుని 1పాణాలు నాఖిలోని ఆమృత భాండంలో లేవు కొని రామ రావణుల యుద్ధంలో రాముడు రావణుని తల ఖండిం చటం తిరిగి మళ్ళీ తలలు మొలవటం జరుగుతుంది. చివరకు రాముశు వినిగి పోతాడు. లప్పుడు మాతలి చేసిన హెచ్చరిక వల్లి (బహ్మాస్రంతో రావణున్ని సంవారిసాడు, ఓక విధంగా ఇది రావణుని శక్తిని నిరోధించటానికి తెలిపిన ఉపాయమే. వాల్మీకి! రావణుని మాయల్ని వర్టించినా అతడు (సధానంగా చెప్పదలచింది ఇద్దరి సను ఉజ్జీల పోరాటాన్నే.. తద్వారా మంచీ చెడుల సంఘ ర్షణను (వధానంగా చూపుళాడు,. రావణుసి చర్దతనం వ ని రాముని గొప్పతనం “పెరిగింది. జొనవదుల పాటల్లోగానీ, వాల్మీకి రామాయణంలోగానీ రాముడి విజయమే (ప్రధానాంశం. ఆ విజయానికి జానపదులకు కొన్ని శక్తులూ, యుక్తులూ అవసరం. _ ఆవి ఉన్నా ధర్మానికే జయమనేది వాల్మీకి నిర్ణయం. మూలాంళాలు ఒకమైనా కవి చూపులో భేదం కనిపిస్తుంది మానవాఠీత వ్యక్తుల సాయం మానవాతీత ప్యాతలు నాయకుడికి సహాయంచేస్తాయి. ఈ ప్యాతలు , దేవతలుగా జంతువులుగా, పకుళలుగా ఉంటాయి, మాయరలేడిని సంహరించి తిరిగి వచ్చిన రాముడితో జటాయువు, ““ఆఅవనిజను రాపజుడు గొంపోవు వార్తన్‌ తాను యుద్ధము చేసి సుడిగొన్న వార్త రావణుని పురికేగు మార్గపు వార్త వార్తలన్నియ దెలిపీ నవల [పాణములుోే ఇక్కడ రాముడికి జటాయువు సాయం చేసిండి. ఇంకా వీళ్ళ పాటల్లో ఉడుత రాముడికి సాయం చేయటానికి ఇసుకను గట్టున పోస్తుంది. సీకారాముల ఆలకల్ని చిలకలు తీరుస్తాయి. కోయిలలు పెళ్ళికి రాయబారాన్ని నెరుపుతాయి, ఇవన్నీ కధ ముందుకు సాగటానికి కల్పింపబడినాయి. వాల్మీకంలో '“ఆరణ్యకొండ'లో జటాయువు రావణుడితో యుద్ధం చేస్తుంది. “కిష్కింధకాండ' లో రెక్కలు లేని శంపొతి సీఠాహరణాన్ని తనకొడుకు క్షే శ్రీం రామాయణపు పాటలు = కృష్టథ్రీ = పుట 14

క్షీ

చూసాడని చెప్తుంది. “అరణ్య కాండ" లో కబంధుడు స్నుగీవుడితో మై త్రిచేస్తే సీతను పొందవచ్చంటాడు, ఇక్కడ ధర్మం కోసం రాముడికి సాయంచేయటానిక్‌ పక్షులూ, జంతువులూ అందరూ నడుంకట్టాడ. ధర్మ రక్షణకోసం (పకృతి లోని [వతి ఆణువు ఆ[కోశించిందనీ, రాముడిపై (పతి జీవికీ గల బాంధవ్యాన్ని వాల్మికి చెప్తొడు, వాల్మీకి చూపులోని తాత్వికత మనకు బోధపడుతుంది. మంతశ క్తులు

ఇవిలేని జానపద కథ లేదు. మారువేషాలు ధరించటం, జంతుకూపాన్ని పౌండటం రెండింటితో సమానం.

“వృద్ధ్మవ్రాహ్మణ వేవమే శానువేసి

విభూతిరు.ద్రామలమరంగ బెట్టీ

కపటంవు సన్యాసి కడువేగ వచ్చె”

రావణుడి మారువేషం ఇక్కడ [ప్రధానం ఆలాగే,

“వేడ్కతో మారీచుడు కనకమృగమాయె

మారీచుడు మాయలేడి ఆవటం, హనుమ సూక్మ్మరూపాన్ని ధరించటం ఇంద్రజిత్తు మాయలు చూపటం ఇవన్నీ రెండింటిలో వున్నా జునపదులు కథవినే వారికి ఉత్కంఠను కలిగించటానికి కల్పిస్తే, వాల్మీకంలో కవి వీటిని పరిమితంచేసి రా్షసమాయలుగా వర్జించాడు. అంచలు

ఏ కథ అయిళా ఆంక్షలు లేకుండా పాగదు, లక్ష్మణుడు పర్జశాలనుండి బయటికి రావద్దని సీతను “నడు గిరులు గీసి ఆనెట్టి సెప్పి” వేశాడు, సీత గీత చాటడం, కోరి కష్టాల్ని తెచ్చుకోవడం తర్వాత ఘట్టం, వాల్మీకంలో గీతల (సక్రి లేదు, ఇక్కడ సీఠారాముల్ని మానవ మ్మాత్రులుగా నృన్టించి? విధిని (పవేళ పెట్టి విధి బలీయమని తన పనితవాన్ని చూపిస్తాడు, కొని జానపదుల్లో ఇవి ఎక్కువగా ఉంటాయి.

కట్ట

కార్య సాధస, నాయకుడి పోట్లు

పనిలో ' సాయకుడు పొంద్మేశమను ఎక్కువగా వర్ణించటం జానపదుల లక్షణం. రాముడు సీతను తేవటానికి పడిన [(శమను మరింత ఎక్కువగా (వాల్మీకళకన్నా) వర్ణిస్తారు జానపదులు. రాముడు హనుమను సంజీవిని కోసం పంపినపుడు జరిగిన కొాలయాపనకు “కాలనేమి వృత్తాంతాన్ని "క్ర ల్పించారు. ఇది అవాల్మీకం, వాల్మీకి ఇటువంటి మూలాంళాలు (గపించినా కథకెంతవరకు అవసరమో అంతవరకే (గ్రహిస్తాడు. విశ్వానంగల పాతలు

ఇవి రెంటిలో గోచరిస్తాయి. ఇటువంటి ప్మాతల వలన కథకు గౌరవం "పెరుగుతుంది, సేవకునిగా గుహుడు; నమ్మిన బంటుగా ఆంజనేయుడు రామున్ని విశ్వాసంతో కొలిచినారు. వాల్మీకంలోకన్నా జానవదుల ఈ (ప్రేమలు విపరీతం, భరతుడూ; గువఎడూ, శబరి; రాముడు అరణ్యవాసం నుంచి తిరిగి రాకపోతే అగ్ని పవేశం చేస్తామంటారు. వాల్మీకంలో ఇటువంటి ప్మాతల్ని కల్నించినా మనిషిలోని మమకాను ఐం ధాల్ని చూపటం ఆతనీ ఉద్దేశ్యం. హిత అహిత హ్‌్‌తలు,

కోన్ని ప్మాతలు శ్శతువర్గొనికి చెందినా నాయకుడికి సాయంచేయటం మునకు తెలిసిందే. ఆటువంటి ప్యాతలుగా (త్రిజట విభీషణుడు, సీతకూ రాముడికీ తమ మద్దకునిస్తాయి.

ఆలాగే క్షైక, మంధర దుష్టత్వానికి మారుపేరుగా నిలిచారు. ఇవి రెండింటితో సమానర. శకునోలు

మంచికిగాని: చెడుకిగోనీ శకునోల్ని నమ్మటం మానవన్హై జం. కధల్లో దశకంఠుడు పుట్టినపుడు

1 శ జంబుకంబులు కూసె జగములల్హాద్దె- చుక్కలూ రాభనూ దిక్కులల్లాడె సూర్యరాముల దీప్తి సంకుచితమాయ” అని తెఫిపారు జానపమలు. వాల్మీకంలో ఈ శకునాలకంతే లేదు. మారిచుని కేక విన్న సీత, లక్ష్మణున్ని వెళ్ళమని తొందర చేస్తుంది. ఆప్పుడు లక్ష్మణుడు “నిమిత్తానిహి మోవాశి యాని ప్రామర్భవన్రిమే ఆపిత్వాత సహరామేణ పశ్యేయం పునరాగతః, నవేత్య తన్న జానామి వైదేహి జనకొత్మజా9”* అంటాడు, ఇంకా ఖరుడు రాముడితో యుద్ధం చెయ్యటానికి బయలుదేరినపుడు ఆతని ఎడమ భుజం అదిరిందట. రాముడు మారీచుని సంహరించినపుడు నక్క భయంకరంగా ఆరిచిందట, ఇవన్నీ కథాగకికి కావలసిన మూలాంళాలు-= అదృష్టం దురదృష్టం వీటివళ్లి కథ (ప్రత్యేకతను సంతరెంచుకుంటుంచి. మనిషి జీవితం ఈ అదృష్ట దురదృష్టాలతో ముడిపడి ఊంది. ఏ పనీ కఠిసిరాకపోతే అదృష్టం లేదంటాం. సుగ్రీవుడి ప్యాత ఇందుకు నిదర్శవం. రాముతితో స్నేహం చేయ చంతవరకూ అన్న నెదిరించే వ్టైర్యంభేదు. రాముడి అండ దొరికింతర్వాత దళ మారింది, రాముడు “సప్త తాళంబు చాటున వాలినీవేసె”, వాల్మీకంలో కూడా ఇది ఊంది, ఇది వీరత్వానికి చిహ్నంగా వాల్మీకి వివరిస్తాడు, జానపదుల్లో ఇది అద్భుతం, ఈ ఏడు అంకెకు ఎక్కువ (పాధాన్యం కనిపిస్తుంది కాంభోజ రాజు కథలో అతడు “ఏడు మండలాల్ని” పొలించటం, సర్వాయి పొపడికథలో ఏడు లొట్ట కల్లు, ఏడు ఘడియల యుద్ధం; కమ్మవారి పణతి కథలో ఏడడుగులు ఏడు మేడలూ ఇలా అనేకం. ల్మీకంలో కూడా ఈ అంకెకు అనేకచోట్ట ప్రాధాన్యం కనిపిస్తుంది. కిష్కింధకాండలో స్నుగీవుడు రొముడికి సప్తబుషుల్ని గురించి చెప్తాడు. ఖరుడు రాముడి మీద కోపంతో ఏడు బాణాలువేస్తాడు"

16 మూడు లోకాలకు నంబంధించిన మూలాంకాలు ఇవి రెంటిలో ఉన్నాయి, దేవతలు పుష్పవృష్టి కురిపించటం, మునులు భూసంచారం చేయటం, ఇందులోకి చేరతాయి. వాల్మీకి రామాయణమంతా మునుల రాకపోకలతో నడిచింది. ఇలా జానపదుల రామాయణమైనా, వాల్మీకిరానూయణమైనా కథాగతికి కావలసిన మూలాంశాలు రెండింటిలో సమానంగా సంతరింపబడ్డాయి. ఇవి కేవలం ఒక (ప్రొంకానికేగాక (ప్రపంచవ్యాప్తంగా కథల్లో కనపడతాయి. దీనికి కారణం మనిషి మానసిక స్థితిలోని ఆచేతనం ఆంటాడు యూంగ్‌. మనిష్‌ (పవర్తనలో ఈ అజేతనం ఎక్కువ (పథభావాన్ని చూపుతుందని అచేతనం నుండి రూపుదిద్దు కున్నదే వ్యక్తిగతమైన అచేతనమనీ, సమష్టి ఆచేతనమనీ, వీటినుండి వేలువడేవే మూలరూపాలనీ (మూంింటాంలక) చెప్పాడు. దీనివలన తేలినదేమంటే కవి కావ్యానికైనా, జానపదుల కథలతైనా ఈ మూలాంకాలు ఆధారలనీ, ఇవి దేశకాల పరిస్థితులనుబట్టే కథల్లో మార్పులతో రూప్పదిద్దుకుంటాయనీ, జానపదుల కథల్లో ఇవి ఎక్కువగా కల్పింపబడతాయనీ మనం _గహించేవచ్చు. జ జానపద సరన్వతి (ప్రత్యేక నంచిక 1981.82)

రావూాయణంలో నుుకుగాబెవులకోత కురుగంటి శీ9లక్కీ అందమైన ముథాన్ని చూడగానే ఆ ఆందాన్ని వర్జిస్తూ కను ముక్కు తీరు బాగుందంటాం. రూపాన్ని చూసేగదా గుణాన్ని వివేచిందగలిగేది. ముఖంలోకి చూడగానే మనల్ని ఆకర్షించే అవయవాలు కళ్ళు, ముక్కు. మన కవులు శ్రీ ముఖాన్ని వర్ణిస్తూ సంపెంగ పూవులాంటి ముక్కుని గురించి చెవ్నక మానరు. కళ్ళు, ముకు. తీరుగాలేకపోతే వాళ్ళు ఆపవిస్యానికి గురవుతారు. రామాయణంలో అలాంటి పరాభవాన్ని పొందిన శ్రి ఎవరంటే శూర్చుణఖ అని సమాధానం చెప్పుకోవాలి. ఈ పరాభవం ఎలాంటిదంటే కొట్టొచ్చినట్టు కన బడేది. అందుకే అలవాటుగా చేసేపని చెయ్యకపోతే ముక్కూచెవులు కోసినట్టుంటుంది అంటాం. ఈ సామెత శూర్చుణఖ మూలానే జనంలో స్థిర పడింది. నవ్వుతూ కోసిన ముక్కు: ఏడ్చినా రాదంటాం. పిల్లల్ని భయ పెడ్తూ దొంగాడొచ్చి ముక్కు కోస్తాడని చెప్తారు. భార్యమీద కోపంతో భర్త ముక్కు చెవుల కోసాడని అనేకరకాల వార్తలను వింటుంటాం. ఈ ముక్కూ చెవుల కథ ఆంత తేలిగ్గా తీసిపారేసేదికాదు. రామలక్ష్మణుల మూలంగా హర్చణఖ సౌందర్యాపాదకాలై న ముక్కూచెవుల్ని పోగొట్టుకుంది. రాక్షస నీ గా ఆమెపై జుగుప్స కలిగినా సాటి స్త్రీ గా ఆలోచిస్తే సానుభూతి కలుగుతుంది. రామాయణ కధను [(వధానమైన మలుపు తిప్పింది ఈమె. ఈమెకు జరిగిన ఆవమానం రామరావణ యుద్ధానికి నాంది పలికింది. రామాయణంలో హర్చణఖలా అదే పరాభవాన్ని పొందిన నిలు మరో ఇద్దరు మనకు కనిపిస్తారు. వాళ్ళలో మొదటి స్రీ '“తాటకి'. బాలకాండలో సథ మంగా ముక్కూచెవులు కోయటం ఈమెతో ఆరంభమౌతుంది. తాటకి" యజ్ఞయాగాదులను ధ్వంసం చేస్తోందని చహ్తాడు విశ్వామి(టడు. రామలక్ష్ముణు లకు ఆమె బలపరాకమాదులను వివరిస్తాడు... తాటకి అపరిమిత బలపరా[క

[8 మాలుకలది. మిగుల రూపసి, ఆగస్తుని శాపంవర్సి రాక్షసన్రీగా మారి అరణ్యాల్లో తిరుగుతూ మునులను హింసించేది. ఒకసారి రాము) వింటినారి ధ్వని ' విని తల్పిడిల్లేంది. ఆ శద్దానికి మూర్చపోయి శబ్దం వచ్చిన దిక్కుకి మరలింది. రామలక్ష్మణులను చూస్‌ంది. * రాముడు ఆమెను చూస్తాడు. “ఏనాం పశ్యదురాధర్షాం మాయాఐల సమ$్వితామ్‌ వినివృత్తాం కరోమ్యద్య హృతకర్ణ్యాగనాసికామ్‌ ”] ఆని అమె ముక్కుచెవులుకోసి పారిపోయేట్టు చేస్తానంటాడు. తర్వాత ఛాముడు ఆమె కాలుచేతులు నరికి బలాన్ని గమనళ క్రిని ఆరిశట్టాలనుకుంటాడు, చేతుల్ని నరుకుకాడు. కాటకీ వెంటనే రాళ్ళవాన కురిపిస్తుంది. వాళ్ళను చూసి గర్జిస్తుంది, లక్ష్మణుడు కోపంతో, “తకశ్చిన్న కుజాం్యకాతా మథ్యాశే పరిగర్జికామ్‌ సౌమ్మితి రకరోత్మ్‌కోధాత్‌ హృతకర్ణాాగనాశికామ్‌””* ఆనీ అలసిన ఆమ ముక్కుబెవులు కోస్తాడు. ఇది బాలకాండలో తొటకికు జరిగిన ముక్కుచేవులకోత ఘట్టం. జానపదుల రామాయణంలో కూడ తమను తినడానికీ వస్తున్న తాటకి ముక్కుచెవులను? చేతులను నరికివేస్తాడు అక్మణుడు, ఇక రెండవసారి సరాభవాన్ని పొందిన స్రీ శూర్పణఖ అరణ్య కోండంలో ఈమె మనకు తారసపడుతుంది. సీఠారామలక్ష్మణులు నివసించే పర్ట శాలకు యాదృచ్చికంగా వస్తుంది, వబ్బీరావటంతోపే రాముడి ముగ్గమోహన రూపాన్ని చూస్తుంది. మోపాస్తుంది.. ఆతన్ని వివాహం చేసుకోమంటుంది. రొముడు ఆమెతో పరిహానమాడతాడు, తనకు వివావహమైందని తమ్మున్ని చూపిస్తాడు. శూర్చుణఖకు కోవంవస్తుంది. సీతను భక్షిస్తానంటుంది. అపుడు లమ్మణుడితో రాముడు కూర్భణఖను అంగవిహీనను చయ్యమంటాడు, _ వెంటనే “ఇత్ముకో లవ్మణ స్తస్యాః (కుద్దోరామస్య పార్శ్టతః। ఉద్భృత్య ఖడ్గం చిచ్చేద కర్ణనాసొం మహా బలం ॥ 8 1? కి బొలకొంత 26 వ సర్గ. 8. ఆరణ్యకొండ - అహ్టాదళసర్ల్గ,

కరి

లక్ష్మణుడు ఆమె ముక్కు చెవులు కోస్తాడు. జనపద రామాయణంలో కూర్చుణఖ అత్ష్మణున్ని తనతో సంసారం చేయమంటుంది. అన్న అనుమతిని తీసుకొని రమ్మంటాడు సౌమి్యతి. రాముడు శూర్చుణఖ వీపుపై (వాలు (వాసి తమ్ముని దగ్గరకు పొమ్మంటాడు. దాన్ని చదువుకొని లక్ష్మణుడు “ఆరుళ్ళ మంగలి కత్తులున్ను తాను పదిలముగా తీసుకొనెను, ముక్కు; చెవులు కోసి చేతిలో పెట్టెను.”

ఇక మూడవ న్త్రీ అయోముఖి. ఈమె కూడా అరణ్యకాండలో తారన పడుతుంది. సీత కోసం పరితపిస్తున్న రామలక్ష్మణుల దగ్గరకు వస్తుంది. లక్ష్మణుడి దగ్గరకు చేరి ఆతన్ని పెండ్రాడతానంటుంది. ఆ మాటలు విన్న లక్ష్క్కణుడు కోవంతో ఖగ్గం ఎతి,

“ఏవముక్తస్తు కుపితః ఖడ్గ మ్యద్దృత్య లక్ష్మణః

కర్ష నాసేస్తనౌ బాస్యా నిచకరారి సూదనః ”*

ఆమె ముక్కు చెవుల్ని స్రనాల్ని ఖండిస్తాడు. అలా ముగ్గురు స్తీ లక్మణుని చేతిలో ఒకే విధమైన పరాభవాన్ని పొందుతారు. దీనికి కారణం ఏమిటి ? ఇందువల్ల తెలిసే సాంఘిక విశేషాలేమిటి *? అన్న అంళాన్ని (పస్తుతం పరిశీలిదాం,

న!

ఇక్కడ జరిగిన పరాభీవంలో పాలుపంచుకున్న ముగ్గురూ, స్త్రీలే, ముగ్గురూ రాక్షస. జాతికి చెందిన వాళ్ళుగా చి్యతింవబడ్డారు. పురుషుడైన లక్ష్మణుని చేత అవమానాన్ని పౌందారు. అవమానం పొందిన, మొదటి స్తీ గురించి ముందు విచారిద్దాం.

ఇలాంటి ఘోరమైన ఆవమానాన్ని తాటకీ ఎందుకు పొందింది అని ఆలో చిస్తే ఆ రోజుల్లో తప్పుచేసిన వారికి శిక్షలు తరినంగా ఉంటాయని సమాధాన పర్చుకోనచ్చు. కాని తాటకి విషయాన్ని తీనుకౌంటే ఆమె ఏంతప్పు చేసింది? శూర్చుణఖలా రామున్ని పెళ్ళి చేసుకుంటా ననల్తేదు. కాని భీకరరూపం దాల్చి మునులకు కీడు తలపెట్టింది కదా ఆని సమాధానం వెప్పుకోవచ్చు, ఆమెకు

1, అరణ్యకాండ ఏకోనస ప్రతితమస్సర్నః,

ల్రి0 కలిగిన భీకరరూపం కొపంవళ్రి కలిగింది, మునులకు కీడు చేస్తోంది. కనుక చంపాలనేది విశ్వామి[తుడి ఆజ్ఞ, రాముడి చేతిలో ఆమె వధ ఎలాగూ జరుగు తుంది. ' కొని ముందు ముక్కు, చెపులూ కోయబడ్డాయి. కాటకికూ రాముడికీ జరిగిన పోరాటంలో ముందామె గమనవేగాన్ని బలాన్ని నిర్జించాలనుకుంటాడు. ఇలా అనడంవ శ్ర ఒక ముఖ్యాంశం స్పష్టమౌతుంది. అంతర్గతంగా స్రీ స్వేచ్చ నరికట్టాలనే అంశం ధ్వనిస్తుంది ఒక విధంగా ఆనాడు సంఘంలో ఉన్న నాగరిక ఆటవిక వ్యవస్థల మధ్య గల సంఘర్షణ ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. రాముడు ఆమె గమనాన్ని నిర్జించి చేతులు నరుకుతాడు. వేంటనే అలసిన ఆమె ముక్కు ఇవులు కోస్తాడు లక్ష్మణుడు. ఆటు పిమ్మట సంహారం జరుగుతుంది. ఇది విళ్యొమ్మితుడి ఆజ్ఞగా రామలక్ష్మణులు నెరవేరుస్రారు. ఇక గ్రడ ఈమె ముక్కూ చెవులకోత కుట్టంలో జరిగింది హింస, కవి ఏదైనా సందేశాన్ని య్యటానికి ఆధారోలు ప్యొతలు, తాటకి నిషయంలో అఆమెనంత హింసించి చంపటానికి ఆమెపై రొమలక్ష్మణులకు పూర ౩ప కష్షలేమీ లేవు, మునుల యాగాదులను ధ్వసం చేసోంది గనుక చంపాలనేది విశ్వామి[ళుడి ఆజ్ఞగా రామలమ్మణులు నెరవేరస్తారు.. ఆమె చేసిన తప్పుకి శిక్షకన్నా మిన్నగా న్రీ స్వేచ్చ నరికట్టా లనీ అరిళమే ఇక్కడ బలీయంగా కనిపిస్తుంది, వేరొక ప్మాత్రచేత రామలిక్ష్మణు లకు ఇది ఆజ్ఞగా చెప్పబడింది, రాముడు తగిన విధంగా ఆమకు చెప్పి అమె మనసు మార్చవచ్చుగదా! ఆ పని బెయ్యలేదు రాముడు, గురువు ఆజ్ఞను రాముడు పాటిస్తే రాముడి ఆజ్ఞను లక్ష్మణుడు పొటించి ఆమే ముక్కు చెవులు కోస్తాడు. ఈ విధంగా ఒకరు చెప్పిన దాన్ని వినటం వివేచన లేకుండా గుడ్డిగా నమ్మటాన్ని ప్వ9ం0]05 (568655102)* సూచన ఆంటారు, ఇక శూర్చణఖ సంగతికి వద్దాం ఈమె రామలక్ష్మణులతో పరాచికా లోడుళుంది. మనసు నిలువక రామున్ని మనువాడాలనుకుంటుంది. ఈమె కూడా రాక్షసిగా మొదటే తన శక్తిని (ప్రదర్శించలేదు. ఎప్పుడైతే రాముడు వరిహాసించాడో రాముడి మీది మోవాం ద్వేషంగా మారింది. వెంటనే విజృం థించింది. సీతను భక్మీంచటానికి సీద్ధపడింది. _ వ్యభిచరించిన స్త్రీకి ఆనాడు వ్‌ సాంఘికమున్లోసీట్టైన్హూస్రం పే, 219,

020 | సంఘంలో ముక్కుచెవులు కోయటం అనేది అమలులో వుండేది, ఇక్కడ శిక్షలకు సంబంధించిన కొన్ని ఆంకాల్ని పరిశీలిద్దాం

గౌతమ ధర్మ స్మూశాళల్లో వ్యభిచరించినన్త్రీ కృచ్చ(వతాన్ని వడాదిపాటు

ఆవలరభించాలని చెప్పబడింది. మనువుకూడా శ్రీకి "స్వేచ్చ లేకుండా కొన్ని కట్టడుల్లో ఆమె ఉండాలని చెప్పాడు, మనదేశంలోనే కాకుండా పాళ్ళాత్య దేళాల్టోకూడా తప్పుచేసినవారిని కఠినంగా శిమీంచటం ఉండేది, మనిషిని బాధ పెట్టడం ఆనేది ఆదిమజాతుల్లో ఉండేది, రకానికి రక్తాన్ని కళ్ళి చూడాలనేది (౬6౩ ₹జ[ం213) ఆమలులో ఉండేది. పన్నుకిపన్ను: కన్నుకికన్ను ఇలా ఏ అవయవాన్ని బాధ పెడితే అదే అవయవాన్ని తిరిగి బాధపెట్టిన మనిష కోల్పో వటం మళ్ళీ అలాంటి బాధను అనుభవించటం జరుగుతూండేది,ే పూర్వ కాలం సంఘంలో (వాయబడిన చట్టంకన్నా నం[ప్రదాయంగా ఆచరించఎడే ఆచారాలు ఎక్కువ (ప్రాముక్యాన్ని కలిగివుండేవి, కరినమైన శిక్షలు కేవలం మనుషలకేగాక జంతువులకుకూడ అమలు జరిపేవారు. మధ్యయుగాన్ని గురించి చెప్తూ ఎఫ్రైమ్‌ ఎమర్షన్‌ (20స81మ కంింరం%) జర్మన్‌ దేళంలో ఆమలుజరిపే శికల్ని ఉదహరించాడు.

(ఫీజియన్‌లా లో (పౌయంమ119 124) శిక్షలు కఠినంగా ఉండడమే కాకుండా ఒక్కాక్క. అనయవానికి దానికున్న పాధాన్యాన్ని బట్టి జరిమానా విధింసబడేది. ఉదాహరణకు ముక్కుకోసినందుకు 20 షిల్లింగులు: కనుబొమ అకు రెండు విల్లింగులు: చిటికెనవేరికి మూడు షిల్లింగులు ఇలా విధింపబచేవి= ఇలాంటివి కఠినంగా అమలుజరవటంవర్సి ఒకసారి తప్పుచేసినవాడు మళ్ళీ ఆ ఛాయలకు పోకుండా ఉండాలనే ఉద్దేశ్యం ఇందులో కనిపిస్తుంది.

ఈజిప్టులో స్త్రీ వ్యభిచరించినట్టయితే సౌందర్యాపాదకమైన ముక్కును ఖండించేవాళ్ళు, అస్సీరియన్స్‌కూడా ఈ పద్ధతిని అమలు జరిపేవాళ్ళు. వీరు ముక్కు కాకుండా చెవులుకూడా ఖండించేవాన్న క (1) 46 వ, గౌ వ్‌ం009 0£ వితచంమ606

(2492, ,, 13

(8) 502. 13 నం! మ్మా

(4) 6061 2. ఉచ. ఎకాలబ్కు గ

/ తటి వ! రం 1 షో మా ఆ టి పు తేళమనా షం సక

బలా ఇంగ్లాండులో కూడ ఇలాంటివి కఠినంగా అమలు జరిపేవారు. ఇంగ్లాండు రాజైన కేన్యూట్‌ వీటీన్‌ త్మీనంగా అమలు జరిపాడు. తప్పుచేసిన వాళ్ళ కాళ్ళు నరకటం, చేతులు నరకటం, ఆ తప్పు ఇంకా త్మీవమైతే కళ్ళు ఊడబెరకటం ముక్కూ. బెవుటు, పై సెదిమలు కోయటం జరిగేవి. 16వ శతాటి మొదలు దాకా ఇవన్నీ ఇలాగే కొనసౌగాయి.. పూరర్చం ఇలా కరినంగా ఎలా శిక్షించే వారా ఆనీ ముక్కుమీద వేలేసుకుంటాం, ఆసలు హింసించటం అనేది తప్పుచేసిన వారి నుండి నిజాన్ని రాబట్టి చానికీ మొదలు అనులు జరిపేవారు. సపజాస్వామిక రాజ్యాల్లో ఈ, శిక్షలు: పరిమితంగా ఉన్నా అలాలేస్‌ దేళాల్లో ఇవి కూరంగా, అమలు జరుపబడ్‌ అందరి ఆమోదాన్ని పౌొందేవి. [కమ్మకమంగా నేడివి కొంతవరకు ఆంత రంచాయి.. మనిషని విచక్షణ లేకుండ బాధించడం నేటికీ ఇస్తామ్‌ దేళ్తాల్లో మనం చూస్తాం హెకిస్తాన్‌లోను, లివియా, ఉగాండాలలో, సౌదీ అరేలియా లోను ఇవన్ని నేటికీ అమలులో వున్నాయి.” అమశికాలోనీ' మన్సచు సెట్స్‌లో దొంగతనానికి చెవులు కోసేవాళ్ళు అలాగే స్త్రీ వ్యభిచరించినట్టయితే ఆమెను సగందాకా వివస్త్రను చేసి తాడుతో ఐండికి కట్టి వీధులన్నీ ఊరేగించేవారు. కొరడోతో కొట్టడం ఆక్కడ' మామూ అగా ఆందరికి అమలుజరుపబడే శిక్ష 16872 బోస్టన్‌లో ఏనిన్‌' అనే అమెకు ఇలాంటి శిత అమలు జర్‌పబడిందే.. దొంగతనానికి దొంగతనాలు చేసిన వారికి ఇలాంటి శిక్ష అనులుజరిపేవారు. రిచర్హు షావ్‌కిన్స్‌ 1682లో ఇటువంటి శీక్షను పొంధటమే కొకుండా ఇనువకడ్డీలతో వాతలుకూడా పెట్టించుకున్నాడు. చర్చికి వ్యతిరేకంగానూ, (ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకం గానూ (పవర్తించి నందుకు ఛిలిప్‌ రాట్‌క్సివ్‌ తన రెండు చెవుల్ని పోగొట్టుకున్నాడు.

1. 61 ౨. య6 5600 01 ౨4౧19696. వ్‌ 197 60 199 20014మస్టుక 0౯10213.
2. 1790 0:96 & పి0813%0606 19 21 వేట్‌డ882 యం 56665. శీ 1812 జే "క, 1820

ల్లి

శ్చేష్వాలు పరిపాలించే రోజుళ్లో మహారాష్ట్రలో ఇలాంటి శిక్షలు ఎక్కున మనకు కనిపిస్తాయి. స్త్రీహంతకి ఆయితే ముక్కు కోయటం, రాళ్ళతో క్రాట నూతిలోకి దింపి ఆమెను కాళ్ళతో కట్టివేసి చిత్రహింసలు పెట్టడం జరిగింది ఈ విధంగా శిక్షలు అన్ని దేశాల్లో వెనుకటి రోజుల్లో కరినంగా ఉండేవి ఆనటం సెర్వివాదాంశం. నేడు మనం సానుభూతి చూపినట్టు అనాటి సమాజానికవి నప్పేవి కావు. మానవా దృష్టితో చూస్తే ఆంతంత కఠిన శిక్షలు ఆమలు జరపటం కన్నా మనసు నచ్చజెప్పి మారిస్తే ఎలా ఉండేదో? 1వస్తుతం మనం ఇక్కడ కోకారని కాంత సర్దిచెప్పుకున్నా సంతృ్తి లభించదు, శూర్చుణఖ సీత మీద కోపంతో అమెను భతిస్రానంటుంది. ఇంతలో చూసుకువచ్చి లక్ష్మణుడు ముక్కు_ చెవులు కోసాడు, పరాభవం జరిగింది పురుషుని చేతిలోనే. పురుషుని ఆధికృం ఇక్కడ మనకవగతమౌతుంది. ఎప్పుడూ మనిషి మన స్తత్వం సమాజాని కనుగుణంగా నడుస్తుంది. _ కాలాన్ని మనిషి అనుసరిస్తాడేగాని ఎదు రీదడు. ఈ చిన్న కే రామాయణకథ కాయువుపట్టు, కథ ముందుకు సాగ టానికి ఇలాంటి శివలు (వతి కరకు ఆవనరం ఇద్గి కధాగతికి దోహదంచేసే మూలాంళశం.

మూడవసారి ఆయోముఖి ఇలాంటి పరాభవాన్ని పొందిందని మనం ముందే చెప్పుకున్నాం. అయితే ఇక్కడ ఈమె కూడా శూర్చుణఖలాగానే వభిచ రించింది. కనుక ఆలాంటి శిక్షనే అనుభవించిందని మనం సమర్థించవచ్చు. కాని ఒకే రకమైన శిక్ష పరిస్థితులు వేరైనా ముగ్గురికీ ఎందుకు అమలు జకప బడింది? అని ఆలోచిస్తే ఇది పరోక్షంగా స్రీ శక్తిని ఆణచటానికి చెప్పిన అంశ మనిపిస్తుంది. ఆంతేకాకుండా కవికి ఇక్కడ పునరుక్తిదోషం కలగదా $ ఒక విషయాన్ని మూడుచొట్ట ఎందుకు చూపించాడు? ఆంచే ఇక్కడ మనం మానవ మన_స్టత్వానికి నంబంధించిన యూంగ్‌ సిద్దాం కాన్ని అన్వయించవచ్చు. సంప్రదాయాల కనుగుణంగా పుట్టుకతోనే మనిషిలోని ఆచేతనంలో కొన్ని అంళాలు అంటి పెట్టుకుని ఉంటాయంటాడు యూంగ్‌. మనిషి అచేతనంలోని పొరలను 1) వ్యక్తిగతమైన ఆచేతనం అని, 2) సమష్టీ ఆచేతనమని చెప్పాడు.

ల్‌ ఈ శంటిలో సమిష్టి అచేతనం మనిషిమీద తన [వభావాన్ని చూపుతుంది ఆందువర్రి మసషి తనకు మనసావాచా నచ్చని పనిని ఆనాలోచితంగా చెయ్యలేడు. ఇక్కడ వాల్మీకీచేత చెప్పబడిన ముక్కు చెవులకోత సం్యసదాయబద్ధమైన అతవి ఆలోచనను చెప్పకుండానే చెహ్రోంది. ఆందువ్ధినే ఆ అంశం కథలో పునరుక్తిని -పెంచ్చింది. ఒకే ప్మాతచేత అదే పరాభవాన్ని చేయించి చూపింది. ఇడి వాల్మీకి సమిష్టి అచేశనస్థీతికి (పతివింబమైంది. ఇలా రామాయణంలో ఈ ముగ్గురి ముక్కు. చెవులకోత మాతృస్వామిక వ్యవస్థ నుం& పితృస్వామిక వ్యవస్థగామారే సంధి సమయాన్ని తెలియజేస్తుంది ముక్కు. చెవులు కోయబడ్డ శూర్పణఖ చరిితలో నిలిచిపోయింది. మానవతా దృష్టితో ఆలోచిస్తే ఇలాంటి పరాభనం చేయడం సబబేనా అని అనిపిస్తుంది. ఆవమానభారంతో కృంగి తన అన్నలకు తన సంగతి గుర్తుచేసి యుద్ధం జేయించిన శూర్చుణఖ చుష్పనాతి అయింది. కొని ఇలా మన స్తత్వళాస్త్రంతో అనుశలిస్తే ఆమెపై మనకు కలిగేది పరిపూర్ణమైన సానుభూతే. ఏది ఏమైనా ఇలాంటి: కరిన శిక్షలు విధించగానికిగల హేతువులను ఇంకా లోతుగా తరచి విబారించవలసిన ఆవసరం మనకుంది. ఇది కేవలం ఒక పరిశీలన మాతమే. వివేచన

ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం

పరిశోధన ప్మతిక - 1981

జానపద రావూయుణంలో వూయు లేడి ---కురుగంటి శీఎలక్ష్మి రామాయణంలో మనల్ని (ప్రధానంగా ఆకర్షించేది మాయ లేడి వృళ్తాంత్రం. ఇది కథా గమనానికి ఆయువుపట్టు. కథ |వదానమైన్స మలుపు తిరగ టానిక్‌ దోవాదకారి. నిజంగా ఈ మాయలేడి లేశబోతే రామాయణం కథ ఇంకో రకంగా ఉండేదేమో... సీత ్రిడిగిన. చిన్న కొర్కౌను. తీర్చటానికి రాముడు ధ్ధానివేట (పార్టల్నించటం అట్నుప రావ్లణుడ్రి “ఎలాత్కార6 "రామరానణ యుద్ధానికె దౌరతీయడం-పరిగ్‌ంది. ఈ లేడి కఫ్లాగతికి [పేరకమూ కొారణమూ అయింది, అయితే దీనికింత (ప్రాచుర్యం కలగటానికి గల నేపధ్యాన్ని మనం ఆవలోకిద్దాం మనసిఫి జళతువుగా అందునా లీడిగా రూపాంతరం జేంచటం ఇక్కడ శపరానాంశం. మామూలు లెడిగాకాక సీతను ఆలరించే విధంగా" అందంగా బంగారు గంగ్గుత్తో [పత్యక్షమౌతుంది. జానపరులు తమపాటల్లో దీని రూపాన్ని వర్డ్‌స్తూ - “స్తుక్కా స్తుక్కాల లేడి ర్గాంభజనా సూది.కొమ్మూల శేడి రాంభజనా” ఆని పొడకారు. శేవలం లేడి ఆందానికే. రంగుకే “సీతమ్మ ఇక్కడ ఆకర్షింప ఐడుతుంది- (వప్తంచవ్యా_ప్తాగా కథల్లో ఇలాంటి మూలాంకాలుండటం సహజం అయితే (పత్యేకాంగా- లేడి కూపాంతరరి' ఛెందటంథో గల తఆంతర్యం ఏమిటి? అంచా-మనర6ార్లిస్టన్న్‌ పరిణామ. స్‌ద్దాంతాన్ని "ఆ(శయించక తప్పదు మోర్చు అనేది మానవ జీవితగమనంలో (పధానాంశం. అస్తలు- ౧పహ్వైనిష 'జంతుపునుంజి [క్రమపరిణామం.. చెందాడనీ మన. పూర్వీకులు. కోతులనీ. చెప్తాడు. ఇక్కడ పరిణామ్మకమాన్ని ఆశ్రయించి మనిషి జంతువుగా అడవిలో సంచరించే లేశిగా మారుతాడు. ఈ మాథ్చు మనిషికీ జంతుజాలానిక్‌ గల ఆవినాభావ సకటం ధాన్నీ

లి

ఇెలియజేస్తుంది. ఆంతేగాక ఆటవిక జీవనాన్ని గురించి మనకు వివరిస్తుంది ఇలా రూపొంతరం చెందటంతో సహజత్వాన్ని సంతరించుకుంది ఈ లేడీ- చేటాడి ఆహార సముపార్టన చేయడం నేర్చుకున్న మానవుడికి మొదటి నేస్తాలు జంతువులు, అనేక రకోలుగా వేటలో లానువాన్ని సంపాదించి వాటిని తమ వైపుకు (తిప్పుకోగలగటం కూడా అతని మేధా విశేషం. వాటితో సంచరించి బిటి భావాన్నీ -భాషనూ అర్థం చేసుకోగలిగిన మానవుడు అప్పుడప్పుడూ. వాటిని అనుకరించటం ఆతని (పవృత్తిగా మనం గుర్తిస్తాం. దీనినే అనుకరణ సహజత్వం (మదం2 1086000). అంటాడు డార్విన్‌. జంతువులను గురించి కూలంకవంగా తెలిసికోవడం దాన్ని అనుకరించడం మనిషిలోని సామాజిక మనస్తత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఆండేకాకుండా అలాంటి అంకాన్ని కథాగతికి మూలభఖిత్తికలుగా [గ్రహించటం జరిగిందనేది ఇట సృష్టం. ఇది మొదటి అంకం,

ఇక ఆెండవది జంతువుల వేటలో అన్నిటికన్నా అతిక్టిన్షమైంది లేడ వేట. ఇక్కడ లేడిగా రూపాంతరం చెందటంలోగల కౌచిత్యం మనకు ఆవగత మౌతుంది, మిగఠా జంతువుల గమనవేగంతో పోల్చినపుడు దీని గమనవేగం అధికమని తెలుస్తుంది. పరుగులాంటి నడకతో దీన్ని ఆధిగమించటం ఆంత తేలికైన పనికాదు.

లెవిస్ట్రోన్‌ పురాగాథను (1గ్రూట్తు). గురించి వివరిస్తూ అందులోనీ ఆంగాల్ని మూడు విభాగాలు చేకాడు. వాటిని 1) శూయిఃయిం 9) ౮0646 8) 24653266 అని వివరించాడు, లెవిస్ట్రోన్‌ చెప్పిన పురాగాధా విభాగాన్ని మనం ఈ మాయలేగికి అన్వయించవచ్చు. ఆతడు చెప్పిన నిర్మాణాత్మక సిద్ధాంతాలు కేవలం బాహ్యమైన ఆకృతికి సంబంధించినవి కాక ఆంతరమైన ' విశ్లేషణకుపకరిస్తోయనేది స్పష్టం. (ప్రస్తుతం వైన పేర్కొన్న విభాగాలు మన లేడి వృత్తాంతానికి అన్వయిద్దాం,

1. మనిషి జంతువుగా రూపాంతరం పొందటం మిగిడలంల౯6
2. బంగారు రంగు లేడి 0|4 | కి. మాయతో తనకున్న వనిని సాధించటం. = [855256

లి?

పె వాటిలో మొదటి అంశాన్ని (గ్రహిస్తే మనిషి జంతువుగా మారటం అనేది కథాస్తూతం కుంటుపడకుండా సాగిపోవటానికి జత చేసిన లింకులాంటిది- ఇవిస్ట్రోన్‌ ముయి&రి£6ని వివరిస్తూ ఇడి అన్ని కథల్లో కన్పించే ఆంశమనీ మార్చు చెందనిదనీ చెప్తాడు. అయిజే ఇక్కడ “రూపాంతరం బెందటంో ఆనే ఆంళం కూడా అన్నిటా మనకు (వ్రత్యక్షమయేదిగానూ? మార్చు చెందనిది గానూ గమనిస్తాం. అది రాయి కావచ్చు ర ప్పకావచ్చు ఇంకా జంతువు కావచ్చు కాని రూపాంతరం చెందటం మారనిది. ఇలా మనం అన్వయించినపుడు రూపాంతరం చెందటం అనే [కియను తుయిణలివ౭గా మనం గు _కించవచ్చు.

రెండవది (046. దీన్ని మనం తెలుగులో సంకేతమన వచ్చు. ఇక్కడ నంకేతింపఐడింది ఏమిటి? వస్తువా 1 జంతువా? అంటే అది లేడిగా మనం చెప్పవచ్చు. ఆందులోనూ బంగారు రంగుగల లేడిగా ఇట సంకేతింప బడింది. “బంగారం రంగు"కి ఇక డ్‌ (ప్రాధాన్యం మిన్న- మామూలు లేడి అయితే సీతఈమ్య అంత పట్టించుకునేది కాదేమో: కొని బంగారం రంగు ఆనిడ కళ్ళకు జిగేలుమని కన్పించింది. మన పురాణ కథల్లో గేయాల్లో ఈ రంగుకి గల (ప్రాధాన్యం ఎంతో ఎక్కువ. బంగారు హంసలు, బంగారు వస్తువులూ, బంగారు మేకలూ, గుురాలూ ఇలా వీటి పసక్తి లేని కథ లేదంటే అతిశయోక్తి కాదేమో, ఇంకొంచెం లోతుగా ఆలోచిస్తే పెళ్ళిలో పసుపు రంగును మనం మంగళ పదంగా భావిస్తాం అంతెందుకు పిల్లిల్ని ముద్దు " చేసే విషయంలో ఏ కొండలూ గుర్తురావు బంగారు కొండలు తప్పు అంటే మన నరనరాల్లో ఆ రంగుకే దాని విలువకే ఆంత విలున చూపటం అనాలోచి తంగా మనం చేసే పని,

లోకంలో మనిషికి కావలసిన (ప్రధానాంశాలు కాంతా కనకాలు,

పురషడికై తే కాంత, స్త్రీతైతే కనకం, అందుకే సీతమ్మ తకు బెసకులతో అందచందాల్ని (వదర్శిస్తూ బంగారం రంగులో కన్పించిన లేడిని తనకు కావాలని పంతం పట్టింది. ఆడి మాయలేడి అని రాముడు ఎంత చెప్పినా ససేమిరా వదలలేదు. ఇక లాభం లేదని రాముడు ఆవిడ కోర్కె తీర్చడానికి అష్టకష్టాలు పడ్డాడు,

ఏ8 మూడవది పగ్‌653266. అద్రిచ్చే.స్రందేశం ఏమిటయ్యా అఆంపే మాయా ర్లూప్రాంతరర్తయనిషిని ఆకట్టుకుని త్రాననుకున్న. షన్నిని స్తాధించాలనుకోవటం, ఇని త్తోకంలో:(షతిమన్నిషి ఈన్త పవర్తన్తల్లో తూపే,సాధారణ్యాంళం. ఆవతల మనిష చుకకు లొర్లగనపుడు నయాన్తోః భయ్రానో అతన్ని జొంగడీస్తుకుని "ఇన్సుకున్న ని ఫూ శ్రీజేస్తుకోవటం సహజ (పవృషత్తి్న అందుకే ఇక్కడ మారీడుడు అందంగా తయ్యార మ సితాద్దేవి - ఆకర్షితుర్దాలవట్లానికి _కారక్షుడై గుట్టుచప్పుడు కాళ్సుండా. ఈన, పనిస్లి , నెర వ్రేధ్భృక్తున్నాడ్డు. మెత్తగా కృన్చించి, మోసంచేయట మనేది ధ్యేయంగా మనకవగతమౌతుంది. ఇలా ఈ చిన్న మూలాంకాన్న్ని మూడు విభాగొల్నగా అన్వయించి చూసి నపుత్తు అందులోని జంతర్యాన్నీ అర్జోన్నీ నునం మరింత్త సుస్తోతంగా తెలిసికో గలిగాం లేవిస్టాన్‌ ప్పరాణగొథ గురించి వివరించిన. ఈ. వద్‌తి * మూలాంకాల విశ్రేషణకుపక్షరించింది. ఆతడ్డు చెప్పే నిర్మాణాత్మక సిద్దాంత్తార్దా ఆకృతికి సంబంధించినవిగాకాక క్షవితకు , (క్రొత్త విశేషాన్ని తెలియుప్ని మరో కోణంలో నుండి వాద్రని .గురించిన లోతుపాతుల్ని వివరించే సాధనాలుగా మనం (గేహించ వచ్చు, జానపద సనరన్వతి 1988

రడ (1 వాణి రావూాయణంలో పాతాళహోవుర ---కురుగంటి శీిఏలక్ష్కీ ఏ కళాఖండాన్ని చూసినా ఏ కవిత్వాన్ని విన్నా నృందించే హృదయం ఉండాలి. స్పందింప చేసే సత్ర కూడా దాని కుండాలీ. అపుడే దాని సొందర్యం ఇనుమడిస్తుంది. "తది చనకు అనుభూతినిస్తుంది. ఆ అసుభూతినీ వీదే పదే సిమరువేసుకోవడం జరసతుంది. కథను అల్రటానికి శీష్టకవికీ; జానపదులకూ కోన్ని మూలొంళ్నాలు కావాలి. అలుతే ఈ. మూలారంకాల సాయంతో జునపదులు “నల్లేరుపై .బండినడకలా' కథను మణస్తాడె,. ఆదే" శిష్టకవి ఆయిలే-ఈ మ్యూలోం కాలను కథకు ఆలంఐనాలుగో చేసుకొని దానికి తన 'స్యీయ్యఫతిభను కూడా జోడించి ఒక రమణీయమైన ఆకృతితో మనకు ఏదైసా కొవ్యాన్ని ఆందిస్తాడు. ఒక రకంగ్రా (గ్రహించిన మూలాంళం ఒక్కటే అయినా ఆది శీష్టక్తవి చేతిలో వినూత్నళతను స్తంఆంంచుకుంటుంది,. అసలు జ్ఞనుల్లో [ప్రచారం పొండిన కథలే శిష్ణకవుల కావ్యాలకు ఆలంబనాలయినాయని చెపారు, హోమర్‌ ఇలియడ్‌ అలాంటిదే. అలాగే పాల్కురికి సోమన తన బసవప్షరాణానికి మూలం జనుల జీవితచర్నితలే అన్నాడు. ఇంకా షేక్సియర్‌ కింగ్‌ లియిర్‌, మర్చంట్‌ ఆఫ్‌ వెనీన్స్‌ ఇవన్నీ జానపదుల కథల నుండి రూపుదిద్దుకున్న వనే అంటారు. దీనినే బలపరుస్తూ హెర్టర్‌ ఇలా అంటాడు, తరలి వెకీటయా 214 08 860081 1ంటాడలయం6. 2631664 తగ ర 6511ట689 08 609900 68 10 దాం6 & క012-004611- ఈం మంయి ఇమం & కంయి౭! 00మ1ందంల664 సంటజయింి. శంళలా 100664” జొనపద విజ్ఞానాన్ని లోతుగా అధ్యయనం చెయటం వల్ల కథాంశాలు జాన ప్రదులవా? లేక శిస్టులవా అనేది తేల్ని చెప్పవచ్చంటాడు అలగ్‌డండన్‌, అయితే ఇది ఎలా సాధ్యం? అనేదాన్ని వివరిస్తూ మొదట జానపడుల కళల్లోని మూలాం

80

కాలను తెలుసుకోవాలనీ, ఆ తర్వాత ఆదే మూలాంళం శిష్టకవి రచనలో ఎలా రూపుదిద్దుకుంది! ఆతడు దాని వలన సాధించిన [పయోజనం ఏమిటి! అనే విష యాలను పరిశీలించి రుజువు చెయ్యచ్చంటాడు డండన్‌. (ప్రస్తుత వ్యాసోద్దేశం అదే,

జానపదుల రామాయణం పాటల్లో “పాతాళహోమా'నికి ఒక పేక స్టాన ముండి... “లంకాయాగం' పొటలో ఈ సన్నివేశ కల్పనం మనకు కన్నిస్తుంది,

“*నవిలువైన ముత్యాల రత్నాల గద్దెపై రావణుడు మండోదరి అందుకొని శిఖపట్టీి అంగదుడు ఈడ్బ్చెను? రావణుని చూపుమనెను; రావోయి యింకేల రాజ్య మంతా'పోయ రఘురాముడే గెలిచెను. యమదు ర్లిదున్గాలు నాయకులు దెచ్చిరీ? స్వామి. తానే గలిచెనూ, పొసీనా అన్నమూ వదునుకూ వచ్చునా పాతాళహోమ మ్ముతో మండోదరీ కాను దుఃభించగా జూచి రానణుడు లేచివచ్చె,;” ఈ హైటలో మనకు స్పష్టమయ్యే ఆాళాలు రెండు, 1. మండోదరిని కపులు జుట్టు పట్టి ఈడ్చుకురానటం, రావణుడు పాఠాశహోమం చేయటం.

ఇక్కడ హోమంతో రాముడ్ని జయించాలనే ఉద్దేశం రావణుడిది, కొని అది ఆలా జరిగితే ఆతని క క్రికి 'పట్టపగ్గాలుండవు. ఆలా జరగకూడదు. దాన్ని వీడో విధంగా నివారించాలి. ఆ హోమానికి విఘాతం కల్పించాలి అని ఈల మున్కలుగా ఆలోచిస్తారు కపులు, అయితే దీనికి మార్గం ఏమిటి! రావణుడు అతులీత పరాకమవంతుడూ గొప్ప శివభక్తుడూ. ఆతని ఏకాగ్రతకి భంగం కలిగించటం ఆంత తేలికగా సాధ్యమయ్యే పనిగాదు. దానికి మర్యతం ఒక్కటే. ఆతడు (ప్రాణ్యపదంగా చూచుకొనే మనిషిని బాధించాలి. ఆ మనిషి ఎవరు? అతని థార్య మండోదరి. ఆవిడ్ని అతని ఎదురుగా పరాభథవించాలి. అప్పుడు గాని రోవణుడు ఈ లోకంలోకి రాడు. ఇది కపులు పన్నిన పన్నాగం* ఇక్కడ కపులు మండోదరినే ఎందుకు పరాభవించారు ఆంటే ఒక రకంగా రావణుడు చేసిన పరాభవానికి (పతిక్రియ చేయదలిచారు. రాముడు లేనప్పుడు రావణుడు సీతను ఆపహరించాడు. లంకలో బంధించాడు, కపులు కసిగా ఆతడు సీతకు చేసిన ఆవమానాన్నే మండోదరికి జేయ సంకల్పించారు. . అతని భార్య మండోదరిని జుట్టుపట్టి ఆతని ఎదురుగా నిలబెడతారు. స్త్రీని జుట్టుపట్టి

తే

ఈడ్వటం ఘోరమైన పరాభవం. '_ భారతంలో [దౌపది ఇలాంటి అవమానాన్ని పొంది కౌరవకులాన్ని తుదముట్టించేదాకా ని(ద్రపోదు-

రానణుడు పాతాశహోమం ఎందుకు చేళాడనేది [(పధానాంశం. ఇది జానపదులు కథాగతి కోసం కల్పించిన సన్నివేశ కల్పనం. అసలు పాతాళ హోమం అనే పేరులోనే మనకు కౌచిత్యం గోచరిస్తుంది. రావణుడికి ఎదురు పడి రాముడిని జయించలేననే ఆపనమ్మకం కలుగుతుంది. అంటే తన శకి మీద తనకు నమ్మకం సడలుతుంది. అందుకోనం వెరిగా వోమం చేయ సంక వ్పిస్తాడు, పొతాళం ఆంటే (కిందిలోకం. అక్కడ చేసేహోమం ఇది. రావణుడి (వవృత్తిని ఇది వ్య క్తంచేస్తుంది. ఈ హోమంతో కొన్ఫి శక్తులను సంపా దించాలనుకుంటాడు,ఆపుడు రాముడిని జయించటం అంటే? ఆథఃపాఠాళానికి ఆణగదొ క్యాలనే ఉద్దేశంతో పట్టుదలగా వోమంచేస్తాడు. జయాభిలాషియై శక్తులనా[శ్రయిస్తాడు, ఇదికథాగమనంలో ఆత్యంత (పధానమైన కల్పనం,

ముఖ్యంగా జానపదుల మనస్తత్వం ఇక్కడ మనకవగతమౌతుంది. జానపదుల కథల్లో సర్వసాధారణంగా నాయకునికి, (పతినాయకుడికి గాని కార్య సాధనకు కొన్ని శక్తులూ, యుక్తులూ అవసరం. ఆందుకని జానపదులు ఈ అంశాన్ని కల్పించారు. ఉదాహరణకు “బాలనాగమ్మ కథలో 'మాయలఫకీరు ఇలాంటి వాడే, కాని వాల్మీకంటో ఈ కల్పనకు ళొవులేదు. ఆక్కడ రామ రావణు లిద్దరూ పర్మాకమంలో సమడిక్టీలు, రావణుడికి రొముడి చేతిలో ఓడి పోతాననే భయం ఎప్పుడూలేదు. వాల్మీకి దృన్టిలో మంచికీ చెడుకీ గల సంఘర్షణ పధానం. అంతేగాని శక్తుల నా్మాశయించే బలహీనుడు కాదు రావణుడు, ఇది శీవలం జొనపదమేథా కల్పితం, జానపదుల కథల్లో పాతల శార్యానికన్నా మహ క్రులకు; మానవాతీతళక్తులకూ గల స్థానం మిన్న ఆనే విషయం ఇక్కడ రుజు లౌతుంది.

అయితే జానపదులే దీన్నెందుకు కల్పించారు? అంటే లోకంలో ఎవరి కైనా భరింవరాని కష్టం వచ్చిందనుకోండి, ఆ కష్టాన్ని లేరిగ్గా తీసిపారేసే విధం ఏదైనా ఉంటే బోగుండుననుకోవడం మాసవనైజం, ఆ మన స్తత్వమే ఈ కల్పనలో మనకు గోచరిస్తుంది. అందువలనే ఈ కల్చన వీరి పాటలో

లిం చొటు చేసుకుంది. ఇలాంటి కల్పనవల్లి కథ విశే సామాజికుడికి ఉత్కంర "'ెరుగుతుంది. కథాగమనానికి ఇలాంటి "కల్చనలు దోహదళారులౌతాయి వాల్మీకి తరువాత కవులైన రంగనాథ, భాస్కర మొల్ల్హాదులు ఈ “పాతాళ హోమలి 'కల్బోనను తమ రామాయణ (గంధములందు (గహించినాడ, కాని అట వారు చెప్పేదలచుకొవీన్‌ ఆంళం' వేరు. దీనిని ఆలంబనముగా చేసికోని మండోదరి పాతను తీర్విదిద్దినారు. అటీ వారికి కావలసిన అంశం పాత్‌ హోమముకాదు: ఆ నేపముతో మండోదరి పాతను ఆకాకానికె త్తీినారు. ఇలా కల్ననం'జానపిదుల _ పాటలలో ఒక 'విధముగా శిష్షకవి చేతిలో వేరొక 'పధముగా రోపుదిద్దుకోని వీశిష్టతను' సంతరించుకొనిస్‌ది. ఒక [గ్రపయోప్‌నాన్ని సోధించుటి కుపయోగ్‌ పడింది. నవంతి- జంన్స్‌ 1981

జానపదుల [(దొౌపది రావి (పేమలత జానపదులకు [దౌవదీదేవి శక్తిస్వరూపిణి దుష్టులకు భయంకరమై శిష్ణులకు శివంకశమై ఒప్పు [దౌవదీదేవి ఆదిశక్తి అవతారమనీ, కాళికాదేవి (పతి రూపమనీ వారి విశ్వాసం, _ ఆదిశక్తియే రేణుకాదేవి, సీతాదేవి, (దౌపదీదేవి ఆవతారాలను దాల్చిందని, ముగ్గురు మూర్తులకు మూలమనే వల్లీయల అభి[ప్రాయం [కింది జానపద గేయంళో (పతిబిందిస్తుంది. మొదటి యగమ్మున రేణుకవై తివి కృతయుగమ్మున సీతవై తివి ద్వాపరమ్మున ఐదుగురికి రాణివై తివి మంగళం మహంకాళికాదేవి ఓం చండి భగవతీ ఆంగజాసీ రాణీ మహాదేవీ ముగ్గురు మూర్తుల మూలము నీవె త్న్‌ విశ్వూజననీ " తెగువ కలిగిన మృత్యు వెతివి ముందు కన్నియవైై జన్మిం చినావు అన్ని పూజలు గొన్నవె తల్లి కోటిసూర్యుల ధిక్కరించినవే తల్లి శ్రీశ్యామలాంబవై మహిషానురుల [(ద్రుంచితివే మంగళం మహంకాళికాదేవీ జానపద కథకులు మహాభారత కథలను గానంచేయడానికి ముందు (దొపదిని స్తుతించే స్తోతమిది,

లిక

(దౌపది పంచపొండవులను మించిన శక్తివంతురాలను కథలు జానపదుల్లో [వబారమందున్నాయి. అరణ్యవాస సమయంలో ఖీముడు హిడింబాసుర, ఐకొ సుర వధానంతరం 1వపీంచంలో తనను మిచిన పరాకమవంతులు లేరని (పగ ల్భాలు పలుకుతాడు. కొని థ్రీకృష్ణుడు [దౌవడితో సమానులైన శ క్రిస్వరూపులు జగత్తులో" లేరని తెలుపుళాడు, భీముడు (శ్రీకృష్ణుని మాటలకు ఆగ్రహంచెందె (దౌపది శక్తిని నిరూవించమంటాడు. ఆమావాస్య అర్ధర్యాతి పాంచాలి ళక్తి సామర్ధ్యాలను బుజువు చేస్తానని గోపాలచు వాగ్ధానం చేస్తాడు వాగ్దానం 1పకారం అమావాస్య అర్ధర్మాతి భీమున్ని అరణ్యంలో నికి తీసుకొనిపోయి, అక్కడ ఏడు తాటిచెట్టగ్యపమాణంతో జడలు విరబోసుకొని, భయంకరరూపంతో గర్జిస్తూ, సంచరిస్తున్న (దౌపడి భీకళ స్వరూపాన్ని చూవిస్తాడు.. ఖీముడామె భయంకర కేజస్సుకు? ఆకారొనికి భయపడీ న్ప్సహ కోల్యోతాడు.

ఆల్లిరాణి ((పమీలారాజణి) ఆకే జానపద కధలో అర్జునుడు వాసుదేవుని సహాయంతో, మాయోపాయంచేసి అల్సిరాజిని వివాహం చేసుకొని, వెంటనే అదృ్భృళ్యమైపోతాడు. అల్లిరాజి తన భృర్త అర్జునుడే అని శెలుసుకొని కోపంతో పంచపాండవులను, దుర్యోధనాదులను యుద్ధానికి ఆహ్వానించి, వారిని పరాజితు లని చేస్తుంది, ఐంధిస్తుంది. (దౌపది తన వారికి వట్టిన గఠికి బింలించి ఆది శక్తి రూపంలో అల్లిరాణి వద్దకు వస్తుంది. _అల్లిరాజి ఆ శక్తి స్వరూపానికి భయవడి విన్యమభారంతో అమెకు నమస్కటరిస్తుంది. (దౌవది ఆమెను ఆశీర్వ దించి “నీకు తగిన భర్త అర్జునుడు" అని బోధించి, వారిరువుడకు స్వయంగా మళ్ళీ వివాహం కావిస్తుంది. పురవపుంగనులను ఓడించిన ఆల్లీరాణి (దౌపదికి టొంగ్రపోవడం- స్రోక్తి క్రీ 'క్రిక్రే లొంగిపోయిందనే కథాంశాలు జోనపదుని కల్పనా చమత్క్భృతికి నిదర్శనాలు, (దౌపది ఆదిశక్తి అపరావతారమనే జాన పద నమ్మకానికి ఈ కథ మరొక ఉదాహృతి.

(దౌవదీదేవి _క్యంళసంభూతురాలనే భావం పండిశుళణలోకంటే పొమరు లలోవే [ప్రబలంగా వ్యాపించిందని పై కథలవల్లి స్పష్టమవుతుంది, ఆదిమ మానవ సమాజం వ్యవసాయ వృత్తికి [ప్రాముఖ్యం ఇచ్చిన తర్వాత స్త్రీ, శక్సి స్వరూపిణిగా మారింది. వ్యవసాయ (పధానజీవులకు శఫలత ముఖ్యం, సఫలతకు స్త్రీ ఆధారమనే భావం, సంతానాన్ని సృష్టించే స్త్రీ; వ్యవసాయ సంప

తల్‌ దను అధికం చేస్తుందని మాతృస్వామిక వ్యవస్థకోని వారి నమ్మకం. మాతృదేవతలను ఆరాధించడం, బఐలుఐను ఇవ్వడం, (ప్రాథమిక వ్యవసాయ జీవనంలోని సఫలతను మానవులు ఆరాధించే విధానాల్లో కొన్ని. షాక్తన మానవుల సంచార జీవితాలను, విడచి స్థిరనివాసమేర్పురచుకొని (గామాలు నిర్మించుకున్న తర్వాత మాతృదేవతారాధన ఉగామదేవతారాధనగా మారింది,

(దౌపదీదేవి శక్తి స్వరూపిణిగానే కాకుండా; _గామదేవతగా కూడా (గామ స్టుల నుండి పూజలనందు కుంటుంది. చిత్తూరు, నెల్లూరు, ఉత్తరార్కాడు మండలాల్లో (_దాపదమ్మ ' పేరుతో కొన్ని గుళ్ళు ఉన్నాయి. [దౌపదీదేవి ఆలయంలో పోతురాజు వ్యిగపాముండడంవల్తి; ఉతృ్పవసమయాల్లో ఐలుల నివ్వడంవల్ల, కళెను [గామదేవతలలో ఒకరిగా జానపదులు పరిగణించినారని స్పష్టమవుతుంది. (దౌపదీదేవి "ఉత్సవాల్లో గుళ్ళముందు నిప్పుగుండాలను (తొక్కుతారు. డ్లీనివర్సి దేవి కరుణిస్తుందనీ, పళువులు, పంటలు వృద్ధిచెందు తాయనీ, కరువుకాటకాలు రావనీ జానపదుల [పగాఢ విశ్వాసం.

(దౌవదీదేవి కాళికాదేవి అవతారంగా (గామదేవతగా పూజింపబడటం ఆమె. [పావీనతను, (ప్రాధాన్యాన్ని సూచిస్తుంది. కాశీ మొదలైన దేవతలు ఆర్యులకు ముందున్నవారి ఆరాధ్యదేవతలుగావుండి, (క్రమంగా అనార్యదేవతలుగా పూజలను అందుకున్నారని పండితుల (ప్రవచనం. దీనివల్చి అవైదిక మతానికి చెందిన (గామదేవతారాధన వైదిక మతంలో దేవీపూజగా రూపుదాల్నిందని థాపించవచ్చు.

[దౌపదీదేవికే మరొకపేరు కృష్ణ. సింధు సమాజంలోని స్రీ పధాన గణమాత “నిర్భతి'. ఈమె కృష్ణవర్ణం కలది, షితృ_పధానులైన ఆర్యులు ఈమెను నరకిదేవతగా, మృత్యుదేవతగా పేర్కొని, తర్వాత పాఠతాళలోక వాసినిగా చేసినారు. (బుగ్వేగం ౪4 87, 7, 124, 9) నిరతి దేవత కూతురు నైరుతివాక్‌, ఈమె అధర్వణ వేదమందు వర్ణింపబడింది. ఈమె రాష్ట్ర్రదేవి, స్వామిని, గణము ధినాన్ని రక్షించేదని వివరింపబడింది. (అధర్వణ వేదం ౪1, 30) బుగ్వేదంతో ఆర్యులు అనార్యులను కృష్ణవర్జులుగా? కృష్ణయోనులు గా పేర్కొన్నారు. విశ్వామి[తుడు, ఆర్యుల శ్మతువులైన

86

కృష్టవర్టులను సంహరింపుమని ఇం(దున్ని స్తుతించినాకు.. అంగీరస గోోతుడు ఆర్యుల శ్మతువులను కృష్ణయోనులని అన్నాడు. ఓడిన న్రీలను; పురుషులను ఆర్యులు దాస, దాసీలుగా చేసుకొని వనిబేయించుకొనెడివారు * బుగే్వ్రదంలో [కసదనస్యుడు కణ్వపు(తళోభరిక్‌ 50 మంది వధువులను ఇచ్చినట్టు ఉంది ఇక్కడ వధువు అంటే దాసీ అని ఆర్థం చేసుకోవచ్చు. (దౌపదీదేవి కూడ కృష్ణగా, దాసీగా మహాభారతంలో పేర్కొనబడినందువల్లి ఈమె అనార్య మాతృగణ వ్యవస్థకు చెందివుండవచ్చని ఊహించవచ్చు.

(యుధిష్టరుడు విరాటనగరంలోకి [పవేశించడానికి ముందు దుర్గను; కృష్ణ యకోదపు(తిక, నందసుత, వాసుదేవుని సోదరి? కంసుని భయపెట్టించిన భీకర స్వరూపిణి, వింధ్యవాసిని;, ఐలి మద్యమాంసాదులను కోరుదేవళ, (బహ్మచారిణి, ముగ్గురు మూర్తులకు మూలదేవత అని స్తుతించాడు, నీ నామస్మరణతో వనచరు లకు, సముద్రంలో మునిగిన వారికి, దొంగలబారి పడిన వారికి, రోగపీడితులకు, మృత్యువాసన్నమైన వారికి రక్షణ లభిస్తుందని, ఆపదలు తొాలుగుతాయని ధర్మరాజు కాఃకాదేవిని స్తుతించాడు. సంస్కృత హరివంశంలో యోగమాయ స్తోత్రంలో ఆమె డేవకీసుత. వింధ్యవాసిని, వంభనికంభలను హతమార్చిన దేవి నందగోపసుత రది, సంధ్య ముక్తకేశిని? మృత్యువు, దైత్యబృంద సంహా రిణి, పావపీ, సీలగ్మాతి, ఐలి మద్య మాంసాదులను స్వీకరిస్తుందని (ప్రార్ధింప ఐడింది,

దుర్గకు “పార్శతి' ఆనే పేరు కూడ ఉంది, పృళతి కూతురు కాబట్టి పార్శతి ఆముంది. “పృళత్‌ గణదేవత దుర్గ అనీ, (ద్రౌపది ఆదే గణానికిచందింది కాబట్టి తన గణంలోని వారికే కూతురునిస్తే, ఆమె గణస్వామిని అవుతుందనే భయంతో (దుపదుడు (దౌపదిని పొండవులకిచ్చాడ”- అని శ్రీ శారదపాటిల్‌ వివరించాడు. దుర్గ, (దౌపది ఇరువురు కృష్ణనర్లులు. ముక్తశేశినులు, దుష్ట సంహరిణులు, ఈ సామ్యాల వల్స కృష్ణ్మదౌపది కాళికాగణానికి చెందిందని, అద్యక్చష్ణవారసురాలనీ ఫ్రీ శారద పొటిల్‌ అభిప్రాయం *

1... బుగ్వేద ఆర్యులు=రాపంల్‌ సాంకృత్యాయన్‌

£. నవభారత్‌ (మరారి) మాసప్మతిక 1979 జులై

87 హరివంశంలోని యోగమాయ_స్తవం; భారతంలోని కాళికాదేవి స్తోోతంలోనూ జానపదులు (ద్రౌపదిని స్తుతించు విధానంలోనూ, పూజించే పద్ధతుల్లోనూ పోలికలు కన్సిస్తున్నందువల్లి (దౌపది కాళికాదేవి వారనురాలని చెప్పవచ్చు. శక్తిస్వరూపిణి అయిన (దౌవదీదేవి దుర్యోధనాదుల సంహారం కొరకు అవనిపై ఆవతరించిన. ఆతివ. వ్యాసభారతంలో (ద్రౌపది క్షయ కాంత, పొర్రష యువతి. జానపద సాహిత్యంలో ళక్త్యంశ అయిన పాంచాలి పంచ పాండవులకు పత్నిగా నటించిందేకాని? వా.తో దాంపత్య జీవిలాన్ని అనుభవింప లేదని నాకు భారత కధలను వినివించిన జానపద కథకులు నొక్కి-చెప్పిరి కథాగమనం కొరకు (దౌపదిని భార్యగా (గహించిననూ, స్వాసుఖం కొరకు, సవ్యసాచి సుభద్రను, ఉలూపిని, చ్మితాంగదలను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఫీముడు హిళింబను, నకులుడు భ(ద్రావతిని; సహదేవుడు ఇం(ద్రావతిని పెళ్ళి చేసు కున్నారు. ధర్మనందనుడై న ధర్మరాజు యోగిస్వరూపుడు కాబట్టి అహలోక సుథాలు అతన్ని మభ్యపరచలేదని జానపద కథకుల కథనం. (దౌపడికి పుట్టిన ఉపపాండవుల కథ ఏమిటిది అని _సశ్నిస్తే, “ఆంతా చదువుకున్నోల్ల కట్టాకథ” అని ఒక కథకురాలు జవాబిచ్చించి. _ దీనివల్సి (ద్రౌపది పవ్శితతపై పల్లీయుల కుండే అభిమానం వ్యక్తమవుతుంది. జానపద సాహిత్యంలో (పతి పురాణ గాథ వెనుక చరిత చెప్పని పురా వృత్తం చాగుకొని ఉంటుంది, మానవ, సమాజకాస్త్రాలను ఆధారంగా తీసుకొని కథలను పరిశీలిస్తే, మరుగున పడిపోయిన పురావృత్తాలు బయటపడతాయి. అనేక పురావృత్తాలను ఇముక్కుకున్న ఈ గాథల [పయాక్తలు, ,సవర్తకులు) 1పచార కులైన జానపదులు చరితకందని చరితార్థులు, వివేచన వరిశోధన ప్యోతిక 1979

జూనపద వహాభారత కథలు కార్టకారణ సంబంధాలు రావి (ప్రేమలత

జనపద కధథకులు సంస్కృత థారతానికి భిన్నమైన కధలనూ? కార్యా కారణ సంబంధాలను వివరించే కాల్చనికేతివృత్తాలనూ, (శోతల మనస్సునాకట్టు కునే విధంగా చెప్తుంటారు, ఈ మార్పులు, చేర్పులు జానపదుల బౌచిత్యపు తీర్పులకు (వతీకలు, "

కుంతీదేవి వివాహత్నూర్వమే దుర్వాసముని వర(సథావంచేత తల్లి ఆయ్యిందని వ్యాసుడు మనకు చెప్పిన కథ. జానపదులు చెప్పిన కథ వ్యాస భారతావికి ధిన్నంగానూ, బొద్రితీవంతంగానూ, కుంకీడేవి ఉదాత్త గుణాన్ని వక్త పరిచే విధంగానూ ఉంది. జానపదుల కధనం (పకార 0 నిస్సంతువులైన పాండు రాజు దంపతులు ఆచిచం పతులను సంతానం కొరకు ఆరాధిస్తుంటారు ఒకమారు, పాండురాజు సపష్తృసమ్ముదాలక వతలగల మ్మాదీరాజుపైకి దండయ్యాతకు వెళ్తాడు ఆ సమయంలో శంకరుడు కుంతీదేవి భక్తిని పరీక్షించటానికి యతివేషంలో ఆమె: ఇంటికి అతిథిగా వేళాడు. కుంతీదేవి యతిని సత్కరించి, తన పాత్మివత్య మహిమచేత అరనిమిషంలో వంటచేసి పెళ్టి, సంతృప్తి పరుస్తుంది. శివుడామె ఆతిథ్యానికి సంతసించి, ఆర మం(తపుషాలను ఆమెకిచ్చి, పాండురాజు వివాహం చేసుకొనివస్తున్న మా(దికి కూడ వాటినివ్యమని వెళ్ళిపోతాడు. కుంతీదేవి ఇంటి. (పక్కనే గాంధారి నివాసం. ఆమె కూడ సంతాన హీనుూాలే. కుంతీదేవికి పోటీగా పరమేశ్వరున్ని ఆమె పూజిస్తుండేది శివుడు కుంతి ఇంటి నుండి నేరుగా గాంధారి దగ్గరకు వచ్చి భిక్షపెట్టముంటాడు. _ గాంధారి కూర్చున్నచోటునుండ్‌ కదలక, కసరి వెళ్ళిపొమ్మంటుంది. ఈశ్వరుడామెకు వంద కేకులున్న బంతి పువ్వును ఇచ్చి పువ్వును తింటె పిల్పలు పుడ్తారు; కాని వారే సీ వంశనాళనానికి కారకులౌతారని చెప్పి ఆదృళ్యమౌతాడు *

1. _గౌరమ్మా-పిచ్చుకుంట్ల కులం-ఓ0 సం॥ భోనగిరి-1980

త్రి ముని ని[వ్కమణ తర్వాత క్రంతీదేవి పువ్వులవర్లి పిన్హిలు పఏడ్రారా అని నుమానించి, పరీత్షించడానికి ఇక మం్యతపుష్పాన్ని తింటుంది. ఆ పుచ్చ పభావముతో కుంతీదేవికి సద్యోగర్భమేర్చడి తొమ్మిది ఘగశ్రియలతో కొడుకు ఏడదాడు. ఆమె పుతుని మాచుకొని మురిసిపోతుంది కొని మరుక్షణమే "ండురాజు తన శీలాన్ని శోంకిస్తాడేమోనని భీతిల్లి, పసిపాపను నదిలో విడచి పెడ్తుంది. ఆ పావడే కర్టుడు, మ్యాది రాజులను పీడించి, వారి చెల్లెలు కూదిని వివావాం చేసుకొని వస్తున్న పాండువాజు మార్గమధ్యంలోనే శావ్యగస్తు కొతాడు, ఇంటికి వచ్చిన తర్వాత వంశోద్ధారకుల కొరకు చింతిస్తుంపే కుంతీ నేవి భగవద్ద త్తమైన మం(తపుష్పాలను గురించి వివరించి మూడింటిని తాను తీసు కొని, మిగిలిన 'రెండ్రింటిని మ్యా(డికిస్తుంది, వ్యానభఖారతమందు 'పెళ్ళికాక పూర్వమే, సూర్యునివల్స త ఖిమైనదను ఉ్తప్మపథ కుంతీదేవికి వచ్చింది. క్రాన్సి జానపదుని కౌచితీవంతమైన మంతపువ్చ 'కల్సనవర్హ కుంతీదేవి అవ్యపథ తొలగి పోవడమేకాక, ఆమె పాత్మివత్టం, భక్తి నిరూపితమైనాయి, మహాభారతంలో అతిముఖ్యమైన. ఘట్టం [దౌవదీదేవి వస్త్రాపహరణం, నెండు కౌరవసభలో అనంతమైన వనస్రదానం చేసీ (దౌపదిని కృష్ణుడు ఆదుకోవ వానికి గల కారణాన్ని జానపద కధ రక్తట్టి వివరిస్తుంది, (వతి కార్యానికి కారణాన్ని వివరించడం జనపద కిధకుల సహజ స్వభావం. నివాహత్స్చూర్వం (దౌవదీదేవి ఒకమారు స్నానం కొరకు నవికి వెళుతుంది... ఒక (వాహ్మణుడు ఆ నది ఒడ్డున చోవతి పెట్టి న్నానం చేస్తుంటాడు. సుడిగాలి వచ్చి ఒడ్డున ఉన్న దోవతిని నీటి _పవాహంలో పడవేస్తుంది [ప్రవాహ వేగానికి దోవతి దూరంగా కొట్టుకోనిపోత్తుంది. వాహ్మణుడు నగ్నంగా నీటిలో నుండి రాలేక నిస్సవోయు డైతాడు. అదే సమయంలో ఆక్కడికి వచ్చిన పాంచాలి (వాహ్మణుని దీనావస్థను చూచి తన వల్లెవాటును అతని వైపునకు విసరివేస్తుంది సమయానికి ఆదుకు న్నందుకు దొపదికి, (గాహ్మణుకు కృతజ్ఞతలు తెలివి *ో ఈ వస్రదాన ఫలం ఖావి *వితంలో నిన్ను పరాభవం. నుండి కాపాడుతుందా అని ఆశీర్వదిస్తాడు. ఆ వ్విపుని ఆశీర్వాద భలితం నల్లి (దౌపవది కౌరవసభలో మోర్‌ పరాభవం నుండ తప్పిరిచుకోగాలిగింది. మనం వరులనాదుకుంటే మనను పరమాత్మ ఆదుకుంట్రా చనే హిందూతత్వ అభిప్రాయానికి అనుగుణంగా ఈ కధ మలచబడింది

త్త మహాభారత యుద్ధానంతరం భీముడు కృష్ణుని సలవితో దుర్యోధనుని ఈఊరువులను గాయపరచి పరాజితున్ని కావిస్తాడు. శ్రీకృష్ణుడు యద్ధనియమాలకు వ్యతిరేకం గా ఊరువులనే గాయపరచమనడానికి కారణాన్ని జానపద కథ ఒకటి వివరిస్తుంది. గాంధారి పసితనం నుండియే పార్వత భక్తురాలు. ఆమె వివాహా నంతరం భ ర్తకులేని న్మేతసౌభాగ్యం తసశెందుకని కళ్ళకు గంతలు కట్టు కుంటుంది. గాంధారి పాత్యివత్యదీక్షకు మెచ్చుకొని పార్వతీదేవి (పత్యక్షమై ఏదైనా' వరాన్ని అడగమంటుంది. గాంధారి వ(జశరీరుడైన ప్యుకుని (ప్రసాదించు మని: వేడుకుంటుంది. పార్వతీదేవి ఆమెకొక హతసిచ్చి, దానిలోని నూనెను పీ సంకానంలో ఏ, ఒక్కరి శరీరానికైనా మర్షిస్తే, అతనిది వ్యజకాయమౌతుంది, అని వివరిస్తుండి, గాంధారి ఆ ప్మాతను పదిలపరుస్తుంది. తర్వాత కొన్ని సంవత్సరాలకు నూరుగురు ప్యుతులామెకు జన్మిస్తారు. పారంతీదేవి ససాదించిన కైలాన్ని నూడుగురిలో ఎవరికి ఉపయోగించవలెనో అర్థంకాక, దాన్ని అలాగే పదిలపరుస్తుంది, షాండురాజు మరణానంతరం పాండవులు హస్తినాపురానికి అరుదెంచుకారు. పసివారై ననూ దుర్యోధన, భీముల మధ్య స్పర్థలు ఎక్కువె తాయి. (పతి పందెంలో బలవంకుడైన ఖీముడు దుర్యోధనున్ని ఆవలీలగా ఓడిస్తుంటాడు. _ వీవాద్రికైనా భీమునివల్ల దుర్యోధనుని (ప్రాణాలకు ముప్పు వాటిలు తుందని గాంధారి ఊహించి భయపడ్తుంది. పార్వతీదేవి _పసాదించిన త్రైలాన్ని దుర్యోధనుని కొరకే ఉపయోగించాలని నిర్దారించుకుంటుంది. ఆమె దుర్యోధనుని వలిచి దుస్తులను విడచి నగ్నంగా రమ్మసీ, శరీరానికి దేవి పసాదిళతమైన నూనె రుద్దుకానని చెప్పుతుంది. _ త్రల్చి ఆదేళం (పకారం దుర్యోధనుడు స్నానంచేసి ఉచియై నగ్నశరీరంతో వస్తుంటాడు. ఈ దృశ్యం ద్యారకలోని శ్రీకృష్ణుని అరచేతిలో కనపడుతుంది, _ దుర్యోధనుడు తైల(ప్రభావంతో వ(జకాయుడై లే, అజేయుడౌతాడని శ్రీకృమ్ణుడు మరుక్షణంలోనే దుర్యోధనుని ముందు (ప్రత్యక్ష మైతాడు. నగ్నంగా తల్లి దగ్గరకు పోతున్నందుకు పరిహసిస్తాడు, దుక్యోధనుడు (ీకృష్ణుని పరిహాసాలకు సిగ్గుపడి చిన్న గోచిని మొలకు చుట్టుకాని తల్లి దగ్గరకు వెళుతాడు.. గాంధారి గోచి ఉన్న థాగాన్ని విడచి మిగతా శరీరమంతా నూనెను రుద్దుకుంది. ఈ రహస్యాన్ని ఎరింగిన శ్రీకృష్ణుడు దుర్యోధనుని ఊరువుల వైననే గదను (ప్రయోగించుమని ఖీమునికి సలవానిస్తాడు.

త్త] వేరొక కధలో దుర్యోధనుడు తల్లి దగ్గరకు నగ్న శరీరంతో పోవడానికి సిగ్గుపడి నడుము పైభాగం నుండి మోకాలి పైభాగం వరకు ఆకులతో కప్పి వేస్తాడు. గాంధారి కూడా ఆకులున్న భాగాన్ని విడచి మిగతా శరీరమంతా నూనె రుద్దుతుంది. నూనెచేత రుద్దబశిన శరీర భాగమే వ్యజసమమైతుందిే నూనె రుద్దబడని ఊరువులనే గాయపరచమని ్రీకృష్ణుడు భీమునికి సంజ్ఞచేస్తాడు, ఈ విధంగా మహాభారత కథలలో జానపదులు వివరించిన కార్య కారణ సంబంధాలు వారి కల్చనాపటిమకు, మనోజ్ఞమైన ఊహలకు చక్కటి ఉదాహరణలు. సాధన ఫబవరి-1 987 ప్రవపకుల్తనపయయచులువమువయననుదడనుంచువనతమపనటుచాడువనువతుడంావతంనతంముతవనుమూ చాటు ఫ్రీమకి మనోరమ = రెర్డికులం. 55 బం॥[ల చయసు. 'స్టైాదరాబాదు=- 1985.

జానపదుల భాగవత కథా గేయూలు కురుగంటి శీఎలక్ష్మీ

రామాయణ కథాగేయాల తర్వాత జానపదుల ఎదల్లో నాటుకున్న భక్తి గేయాలు భాగవత కథాగేయాలు లోకంలో ఈ “భాగవతం అనే పదాన్ని క్లిష్ట మైనదనే అర్థంలో వాడతారు జనులు, “ఆ ఆదంతా పెద్ద భాగోతం” అంటారు, బవుశ భక్తితత్వాన్ని జీర్చించుకోవటం కష్టం కనుక జనుల భాషలో అది సుడీర్ధమైనదనే అర్థాలలో వాడబడుతుంది. ఏ విషయాన్నైనా వాళ్ళు “భాగవతం” ఆంటారు, ఇది భాగవతం గురించిన జనుల మౌభికసాహిత్య విమర్శ (0121 రలాజగా ల౫టయకలు) (అలన్‌డండెన్‌ 1976, 88-49) ఇలాంటి వ్యాఖ్యానాల మూలాన జనులలో దానికి గల స్థానాన్ని అంచనా వేయటానికి వీలుకలు గుతుంది, జనుల కథాాగేయాల్లో రామాయణ భారతాలకున్నంత (పాచుర్యం వైవిధ్యం భాగవత కథాగేయాూలకు లేదనే చెప్పాలి. శిష్టకవుల పోతన భాగవతపు ఒరవడిలో సరళంగా స్త్రీలు పాడుకోవటానికి వీలుగా రచించిన కథాగేయాలుగా అవి ఎక్కువ (ప్రచారాన్ని పొందాయి

జానపదుల్లో (_పచారం పొందిన భాగవతగేయాల్లో గజేయ్యద్రమోషం, వానునచర్శిత, ధృవచర్శిత, (ప్రహ్లాదచర్మిత, ఆంబరీషోపాఖ్యానం, శ్రీకృష్ణజననం, కృష్ణజం[కీడలు, క ఖప్హుడిచల్దులు: కాశిందిమడుగు, బాలకృష్ణలీలలు, గుమ్మడి పాట, గోపికా స్త్రీ ల జల[కీడలు, రుక్మిణీ కల్యాణం, చిలుకరాయబారం, (భమర గీతాలు, ఉషాస్వ్యప్నం, సత్యభామ సరసం, కుచేలోపాథ్యానం మొదలైనవి (పసిద్ధామి, ద్రేవం నమ్మకం ఈ రెండూ [పాతిపదికగా ఇవి జనుల్లో రూపుదిద్దు కున్నాయి పోతన భక్తితత్త్వంతోపాటు జానపదుల కల్పనలు ఇందులో మనల్ని (ప్రధానంగా ఆకట్టుకుని అలరిస్తాయి. ఆయితే జానపదుల కథాగేయాల్లో ఎలాంటి కల్పనలు చొటుచేసుకున్నాయి? వాటివల్సి ఆ గేయాలకు గల [పాధా న్యం ఎలా ఇనుమడించింది? జనుల చిత్తవృత్తి ఆందులో సవిధంగా (పతిబిం బిస్తుంది? వాటివల్ళి మన సంస్కృతి ఎలా విదితమొతుండి? అనే ఆంళాల గురించి కొన్ని (పసిద్ద గేయాల ఆధారంగా రేఖామ్మాతంగా పరిశీలించటం శ వ్యాసోద్దేకం.

శ్రి ముందుగా గజేంద్ర మోక్షాన్ని (గహిద్దాం. ఇది భక్తితో పారవళ్య మయే ఘట్టం, పోతన భాగవత కథకు ఆనుపరణం, ఇది అంచర్నీ ఆకట్టు కోవటానికి కారణం భగవంతుడికి భక్తుడికి గం ఆవినాభావసంబంధం. (పధానంగా ఇది రెండు జంతువుల పోరాటం మన సాహిత్యంలో శిష్టంలోగాని, జానపదంలో గాని జంతువులకు [పాధాన్యంమిన్న. ఎక్కువగా కథల్లోగానీ, కావ్యాల్లోగాని జంతువుల పతుల మానవీకరణం మనకు గోచరిస్తుంది. మనిషిచేసే సాహసా లన్నీ ఇవిచేస్తాయి.. ప్వొాతల మధ్య ఘర్షణ, మంచీ చెడుగుణాలు. కలిగిన షోత్రలుంటాయి.. పశుపక్షాదుల దేహనిర్మాణం, స్వభావం, మొదలైనవాటిని ఎక్కవగా పరిశీలనాదృష్టితో చూడటం వాటిని తనకనుకూలంగా మచ్చికచేసు కోవటం మానవ జీవన పరిణామంలో ఒక భాగం అఆవటంవలన కథల్లో వాటి (ప్రాధాన్యం మిన్న. ఇక్కడే వోరాటంలోని జంతువులు ఏనుగూ, మొసలీ రెండూ సమ ఉద్జీలు. ఐలం దర్పం రివి అన్నీ ఉన్న గజరాజు మొసలిచేతిలో ఓడిపోయి [ప్రాణరక్షణ కోసం హరిని వేడుకోవటం ఆయన; భక్తుని ఆర్తివిని రక్షించటం మనకందరికి తెలిసిన ఘట్టం, అయితే జానపదుల '“గజేర్యద మోక్షం" పాటలో ఏనుగు కాపాొన్ని పొందటానికిగల కారణాన్ని ముందే వివరి స్టాకు, పోతన, మొసలికి ఏనుగుకి జరిగిన పోరాటాన్ని వివరిస్తే జానపదులు ఏనుగు పేరుపేరునా. విష్ణువు అవతారాన్ని స్తుతించటం (ప్రధానంగా పాటని మలిచారు అంతే కాకుండా రామాయణంలో విషయాలన్నీ ఏకరువు పెడుతూ రావణున్ని సంహరించలేదా, భారతంలో (దౌపదికి అభయం ఇవ్వలేదా ఆంటూ హైాటను పెంచుతారు. జానపదుల కల్పనల్లో [(పధానకథకంటే భిన్నంగా భగవంతుడి అవతారాల వర్ణన అతని కర్తవ్యాన్ని తమహక్కును గుర్తుచేసేదిగా ఉంటుంది. ఏనుగు దీనస్థితి చూసిన ఆతని భార్యలూ, విడ్డలూ విలమించటం వాళ్ళకి కావలసిన ఘట్టం, “ఫ్పివ్రంట్రి పఠిని వాసీ మేము ఎక్కడికి పోదు మో ఏమిగతియో ఈ కొలనులో నుండి ఈ కనక కోనలలో వుండగల భూతముల ల అణచు కొరకూ (హ్మండమును కొచు పరమాత్మనీ దలచి అందందు మొరబెట్టి కుయ్యసాగె”

కశ భర్తపడే వేదన చూడలేక భార్యలు వాపోవటం జానపదుల కల్పనం, ఇక్కడ సమాజంలో భార్యాబిడ్డల చిత్తవృత్తి భార్య భర్తమై చూపే (ప్రేమాధి మానాలు, ఆతని గురించే ఎప్పుడూ దిగులు చిందే స్రీ మనోదృకృథం (సక టితం. పోతన భాగవతంలో ఏన్గుగూ మొసలీ రెండూ సమడిజ్జీలు. ఆకారంలో గావి తెలివితేటల్లోగాని మి/శతా జంతువుల్ని ఆవలీలగా జయించే గజం స్థానబల౦ లేక మొసలివాతపడింది. ఎంతో దయనీయమైన స్థితిలో తన ళక్తి మీద తనకు నమ్మకం లేక “లావొక్కింతయు లేదు” అని పరిపరి విధాల నిజంగా దేవు డున్నాడా! రక్షిస్తాడా అని మన సందేహాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది. జానపదుల పాటల్లో ఏనుగు అడే దుస్థితిని “చర్మములు వదులాయి శల్యములు దిగజురె” ఆంటూ, “కావరే మమ్మిపుడు కమలనాభ మీమిద భక్తిని సిల్వనిన్వదు బాధ నిలువ లేనని మొర పెట్టసాగ” వెంటనే హరి తన శంఖ చ్మక గద, పద్మం తీసుకొని కదిళి గరుతుడినెక్కి కనులాషితో' ఆని జనపదుల వర్ణనం ఇక్కడ భగవంతుడు భక్తున్ని రత్నేంచటానికి అన్ని హంగులతో, భార్యతో రావటం విశేషం. పోతనగారి హరి సిరికిం చెప్పుడు. జానపదుల హరి అన్ని హంగులతో రావటం ఆద్బుతాం శాలకు వారిచ్చే (పాధాన్యమే. శ్మోతుసంహారానికి శంఖం, చక్రం మరిచిపోతే మళ్ళీ వెనక్కు. వెళ్ళాలి. అదంతా పెద్దతంటా. అందుకే తన భక్తున్ని రక్మించటానికి హరి తగిన జ్యాగ్గత్తలతో రావటం జానపదుల చి త్తవృత్తిని తెలియచేస్తుంది. పోతన ఈ ఘట్టాన్ని (గ్రహించినా ప్మాతగతమైన సహజ త్వాన్ని ఎక్కువ వేర్సిడిస్తాడు ఏనుగు ఆకారం ఖీకరం. దాని ధర్మం నేలమీద నడవటం. నీళ్ళల్లో ఈడే పద్ధతి సీళ్ళనుంచి తప్పించుకునే పద్ధతి దానికితెలీదు. అలాగే మొసలి జలచరం, అది అక్కడే జీవించేది గనుక దానిచెయ్యి పై చెయ్యి. ఏనుగు క్తి ఆంతా ఎందు కూపనికిరాక్షుండా వోవటం, మొసలి పీడించ టం ఈ రెంటి సహజధర్మాల్ని తెలియచేస్తూ హ్మాితగతమైన జోచిత్యాన్నీ ఒక (పయోజనాన్నీ ఉద్దేశిస్తూ సావాత్తూ భగవంతుడు భక్తున్ని కాపాడి మోక్షాన్నిచ్చా డనే విషయాన్ని ఎక్కువచేసి చూప్పతాడు శిష్ణ్టకవి, జానపదులు తమ కల్ప

జగ్‌ నల్ని జోడించి మరింత కొత్తగా పా([ఠలలో తమ థావాల్ని తమ జీవితాన్ని 1పతివిందిస్తారు.

“గజేంద్రమోక్షం'లో రెండు జంతువుల పోరాటం [పధానమైతే ధృవ చర్మితలో రాజు భార్యలపై చూపే (పేమాభిమానాల్లో తేడాలు, పెద్దభార్యకొడుకై న ధృవుడు తంన్షి ఒకో కూర్చుంటాననటం, అతనికా ఆర్హతీ లేదని చిన్న భార్య అతన్ని బాధించటం, చివరకు తన తక్కువతనాన్ని పోగొట్టుకోవటానికి ఐదేళ్ళ ధృవుడు తపస్సు చేయటం, ఇందులో (సధానాంశం. తపస్సు చేయటమే కాకుండా విష్ణుసామాత్కారం పొంది తనతం(డి ఒళ్ళో కూర్చోలేని లోటును విష్ణువు ఒళ్ళో భర్తీచేసుకుంటాడు. తనహోదాని పెంచుకుని భోగాల్ని సంపా చించి తనని నిరాదరించిన వాళ్ళను ఆదరించే వ్యక్తిత్వం కలవాడవుఠాడు ధృవుడు, ఇక్కడ కథలో తక్కువతనాన్ని పోగొట్టుకోవటానికి ధృవుడు భగవంతున్ని ఆశయించడం (పధానాంశం, లోకంలోని సవతుల కయ్యాలే కథలో (ప్రధానాంకాలుగా రూపుదిద్దుకున్నాయి. జనులు ఈ కథపై ఎక్కువ మక్కువ చూపటానికీ కారణం రాజు నవతుల మీద చూపే (పేమలో ఎక్కువ తక్కువలు చొటు చేసుకోవటమే. సవతితల్చిచేత అవమానం పొందిన ధృవుడు చాన్ని రూపునూపుకోడానికి నారదున్ని సలహా అడిగి అడవులకు వెళ్తాడు అయితే వాజ్టైన ఉత్తానపాదుడు తనలో

“* ఆంతఃపురమున క్రి హంసతేల్చమునా

శయనించి తన సుళూ చేష్టలూ దలచి

అంతయిన శోకవార్టీయందు మునిగి

బాలుడూ ఈ ధృవుడు సభకేల వచ్చే

వచ్చిన నుతునేల తొడపై నుంచికీ

ఆ రాజథటు లేల వత్నికీ చిప్పిరీ

పళ్నేల పడదోచె పసిబాలకూడని

యూరక్షుంటిని గాని _పేమించనై తి” అంటూ వాపోతాడు. ఇక్కడ తన కొడుకును తాను (క్రేమించే ధైర్యంలేకపోవ హానికి రాజు చింతిస్తాడు.. రాజు చింతనలో ఆంతర్గతంగా జనుల సానుభూతి

శీ8 తత్వం మనకు కనిపిస్తుంది. తన తప్పు తెలిసినా ఏమీ చెయ్యలేని దయనీయ స్థితిలో రాజుండటంలో సాటి శ్రీకి జరిగిన పరాభవాన్ని సహించలేని స్త్రీల చి త్త వృత్తిని సూచిస్తుంది, ధృవుడు చేసిన తపస్సుకి మెచ్చి హరి, “ధృవుని తపసుకు తాను హర్షమొంది అంకమున జేర్చుకుని అపుడు వానలోనా హైంకమైన ముఖ కమలంబు దుడివీ వెక్కిళ్ళు పుణికి బాలుని ముద్దులాడి” తండి తీర్చలేని లోటును తీరుస్తాడు. ఇది అందరకూ మెచ్చే అంళం, లోకంలో ఏక్కువ తక్కునల మధ్య ఘర్షణ నిరంతరం సాగేదే. ఆ ఘర్షణకు జీవితంలో పరిహైరం దౌరకకపోవచ్చు కాని కథలో ఆది సాధ్యం గనుక ఇక్కడ విష్ణువు (పత్యష్షమవటంలోని వస్తువై విధ్యం: ఆద్భుతాంళం మనలందర్నీ ఆకట్టునేఘట్టం. ముందు గజేంద్రుడు బలకాలిగా ఉండి ఆశక్తుడొతాడు. ఇక్కడ ధృవుడు ఐల హీనుడు ఐదేళ్ళ పసివాడు? దైవసహాయంతో ఐలవంతుడై. తన ఎక్కువతనాన్ని సీరూపించుకుని అందరి మెప్పునూ హైందుకాడు. తన తల్లి నిస్సహాయురాలు, తండి మారుమాట్టాడడు, ఇక ఈ సందర్భంలో తన శక్తిని నిరూపించుకున్‌ దైవాన్ని తండిగా భాపించి శానన.కున్న బాన్ని పొందుతాడు, హెడేది సన్తి గనుక సాటి స్రీలపై చూపే సానుభూతీ:; ఆదరాభిమానాలు ఈ పాట ఎక్కవ (ప్రచారం హైందటానికి కారణాలయినాయి, వామన చరిత ఇది భాగవతంలో (ప్రసిద్ధమైన గేయం, పై రెంటికన్నా ఖినృంగా ఇందులో భగవంతుడే భక్తున్ని పరి&ించటానికి వస్తాడు, బలిని అజచటానికి పుట్టిన పొట్టివాడు వామనుడు, లోకంలో మంచిగాని, చెడు గాని విపరీతమైతే వాటి వలన కలిగే పరిణామాన్ని అణచటం విష్ణువు చేసేపని, ఇందులో యుక్తి (చధానం, వామనుడు అదితికి కొడుకుగా పుట్టి బలిని దానమడగటానికి బయలు డేరతాడు, వెళ్తూ తండి డగ్గరకువచ్చి

శ్‌

*ఏ డానమడుగుదును బతి యింటెకేగి

అను ముష్టేపలుకులూ ఆలించి తండి

నా యేవతార ముద్దుపుతకా నీవు

నగరాలు సౌధములు నవరత్నములు

గజములు అశ్వములు ధేనురాజ్టుములు

కోరక పృథ్వి మూడడుగులడుగుమీ

శిలిమి కోరుము నీకు భయమెమి లేదు

అంతె చాలును మనకు వార్షంబు సుమ్మీ” ఆంటాడు. అంటే ఇక్కడ కొడుకు యాచనకు బయలుదేరటం తర్మిడెని సలహా అడగటం తండి థభయంలేకుండా మూడడుగులు ఆడగమని సలహా చెప్పటం జాన వదుల కల్ప్బన. _తం(డెని గౌరవించబం మన సమాజ సం్యవదాయం. ఆందుకే తాను చేయబోయే పని గురించి సలహా అడుగుతాడు జామనుడు, _ లోకంలో తండ్రి కొడుకుల మధ్య గల బాంధవ్యాన్ని ఆతనివే పాటింవచేశారు జానపదులు, శిన్నవాడు కడా ఖభోయంచేత ఇంకేమైనా ఆడుగుతాడేమోనని తండి కొడుకుతో

గోవింతలూ మరి యెమి వివరించకూము

మంతనంబున నుంచె మంచిదీ పత” అంటాడు, ఇక్కడ కొడుకు చిన్నవాడుగదా ఆసలు సంగతి మర్చిపోయి ఇంకేమైనా చెప్తాడేమోనని వెళ్ళిన పని జ్యాగ_క్రగా చెయ్యమనీ, ఎక్కువ తక్కువ మాట్టాడవద్దని పౌచ్చరిస్తాడు. ఈ పౌచ్చరెంపులో తర్మిడి కొడుక్కి. చెప్పే టుద్దులు మన సంస్కృతికి అద్దంపస్హేవి, మూలంలోకన్నా భిన్నమైన్‌ ఈ కల్చనలు లోకంలో సాధారణంగా తండి కొడుకు మిద చూపే ఆపేక్షను వివరిస్తాయి. డా॥ బి, రామరాజు గారు తమ జానపద గేయసాహిత్యంలో ఇదే పాటలో వామ నుడు తల్లిని కూడా నలహా ఆడుగుకాడని చెప్పారు మన సమాజంలో ఆబా రాల్ని ఈ కల్చనలు పతిదింధిస్తాయి. ఇలా భగవంతుడు యు క్రినిపాటించినా భక్తుడైన బలి వెంటనే మూడడుగులు ఇవ్వటానికి నంసిద్ధుడవటం, తన గురువు “ఫ్మకుడు చెప్పినా వినకపోవటం వలన ఏడాదికి మూడు రోజులు స్వర్గలోకంలో

శ్రి ఉండేట్లు వామనుడు వరాన్నీ _పసాదిస్తాడు. బలిలోన్లి నత్యపాలన జానపడుల్ని అక్కట్టుకోవటానికీ పాటగా రూపుదిద్దుకోవటానికీ కారణమైంది. “*ఏడ్రాది కొక తూరి మూడుదినములకు మా సన్నిధినీ ఉండి 'సెలవిస్రమయ్య” ఆని వామనుడనటంలో నిజాయితీని సీరూదించుకున్న భక్తుడికి ఆందిన పారితోవ్‌ కం ఇది. జనులకీది బాగా నచ్చిన అంశం గనకనే వెంటనే హరిచేత వరం ఇప్పించారు మూలంలోలేని ఈ కల్పన బలి జొన్నక్యాన్ని పెంచటానికి జూనపదుల పొటలో పధానాంశంగా రూపుదిద్దుకుంది. ఇంక భాగవతంలో మనల్నీ ఆకట్టుకునే గేయాలు కృన్ణఎననం, ఆతని లీలలు, కాశీయమడర్దనం, చల్దులు, [భమరగీతాలు, ఫ్రీకృష్ణ జననం పాటలో కృష్ణుడు “తలతోను జన్యమైతే తనకు ఐఇహు మాస్తంబు వచ్చుననుచు ఎదురు కాళ్ళను బుపైనూ నీడుగురు ధాదులను చంపెనూ” ఆంటారు జానపదులు, వాళ్ళు పాటల్లో ఆద్భుతోంశాలను ఆలవాలాలు అందుకే అందరిలా కాకుండో కృష్ణుడు ఎదురుకాళ్ళుతో పుట్టీ పుట్ధింగానే ఏరుగురు డాదుల్ని చంపటం ఆతను కేసిన ఘనకార్యాల్ని వివరిస్తోంది, ఇంకో అతడు గుక్కపట్ట ఏడవగానే బాచివాడొస్తాగనీ, షామువస్తుందనీ భయపెకుతుంది యళోద. ముఖ్యంగా. వీళ్ళు పాటల్లో లోకంలో. తల్లి కొడుకును పేంచేవిధానం మనం చూస్తాం... అలాగే గుమ్మడు పాటలో వెన్నచిలీకే యకోదను కృష్ణుడు వేధిస్తూ ఉంటాడు, కవ్వాన్ని కదపనియ్యడు, యళోద ఏంచెయ్యాలో తోచక గుమ్మడి కరుస్తోడని బేదిరిస్తుంది, ఆపుడు కృష్ణుడు తక్కువవాడా, తాను ఎత్తిన అవళారాట్టో గాని, రడించిన భకుల్లోగాని సమ్మడిని చూడలేదంటూ యశోకతోొ

శ్ర

గుమ్మడేడి గోపిదేవి గుమ్మడేడే కన్నతల్లీ

గుమ్మడిని పొడసూపగదవే అమ్మ గోపెమ్మా అంటాడు. ఈ గుమ్మ ఆనే పదానికి కన్నడంలో భూతం అని ఆర్ధం ఉంది. ఏదో సమయానుగుణంగా కృష్ణున్ని మరపించటానికి; భయ పెట్టడానికి యశోద చెప్పిన ఈ పదం పాటలోని [పధానమైన మూలాణశం. పాట అల్చి టానికి అంశం ఇక్కడ కారణమైంది.

జానపదులు కంసుడికి దేవకి మైన కోపం రావటానికిగల కారణాన్ని తెలిపే కథను డా! రావి _పేమలత తన పురాగాథల్లో వివరించారు. కంసుడూ దేవకి చాలా అన్యోన్యంగా ఊండేవారనీ వివాహం చేస్తే ఆమె వెళ్ళిపోతుందనే కంసుడు ఆమెకు పెళ్ళిసయత్నం చెయ్య లేదనీ, దేవకికి ెళ్ళిచేనుకోవాలనే కోరిక కలిగి శివున్ని ఆరాధించిందనీ, కంసుడు కూడా శివభక్తుడవటం, కంసుడు చేసే పూజల్ని శివుడు [గ్రహించకపోవటానికి శివున్ని కారణం ఆడ్‌గితే, సోదరి వివాహం చేస్తేశే పూజలు స్వీకరిస్తానని చెప్తాడు శివుడు. అందుకు కంసుడికి దేవకి మీద కోపం వచ్చి ఆమె నునసులోని మాటను తనకు చెప్పకుండా శివుడికి చెప్పిందనే కోపంతో ఆమెను సప్తసమ్శదాల అవతల ఉన్న ఒక ముసలి వాడికిచ్చి పెళ్ళిచేస్తాడు. వివాహానంతరం చెల్లికి జరిగిన అన్యాయానికి ఆకాళ దేవత ఆతని మేనల్లుడే ఆతని చావుకు కారణమౌతాడని వివరిస్తుంది. అదివిని కోపంతో ఆమెను బంధిస్తాడు కంసుడు. మేనమామను. చెడుగా. చ్చితించటం ఇష్టంలేని జానపదుల కల్పన మనకు వింతగా కనిపిస్తుంది.

కృష్ణుడు గొల్పి పిల్లలతో చల్దులారగించటం ఆతడు గోవుల్ని కాయటానికి' వెశ్ళేటపుడు తినటానికి ఇవ్వటం; ఆవుల్ని [(శేమగా చూనుకోవటంలో మన నంస్కృతి (పతివింబిస్తుంది,

ఖాగవతంలోని “కాశీయమర్ధనంి జానపదు ల్లో “కాశీంగిమడుగు' గా రూపు దిద్దుకుంది. గొల్లవారితో ఆవుల్ని మేపటానిక్లి వెశ్ళే కృష్ణుడితో యళోద *కాళంగిమడుగు" లోని పాము గురించి చెప్తూ అందులోకి వెళ్ళద్దంటుంది ; "కృష్ణుడు భయాన్ని నటిస్తూ ॥

50 చెప్పంగ భయమాయ నమ్మ రేనామ పన్నెండు శిరసులా చూచునే పాము నేనేల పోయెదా మడుగు దగ్గరకీ వృక్షములాపైన దాగి ఉండేనా ఆలికమ్మ గుడిమీద దాగి ఉండేను ఆక్క_డకు వచ్చునా అమ్మ ఆ పాము అలికెమ్మ మనకెల్లి ఇలవేల్పు కాదా ఎక్కెదననరాదు మొక్కు శ్రీకృష్ణా” అంటుంది జనుల పాటల్లో (గామదేవతలకు గల (ప్రాధాన్యం ఎక్కువ. అందుకే యశోద కృష్ణున్ని దేవతకు మొక్కమని బప్తుంది. ఇది వారి చిత్త వృత్తిని తల్లికి తనయునికేమి కీడు వాటిల్దుతుందోననే భయాన్ని వ్యక్తంచేస్తుంది. ఎన్ని రకాల జాగత్తలు చెప్పి పంపినా కృష్ణుడు ఆందులళోకీి దూకటం కాశీయన్ని మర్దించటం తర్వాతి ఘట్టం కృష్ణుడు ఆ విధంగా పాముతో యురద్ధంచేసేటప్పుడు యశోదకు ఆవళకునాలు కలుగుతాయి, “పగలు చుక్కలు పొడిచె గదలు ఎగిరె కాకులు మూకలై కూయంగసాగె టి కుడికన్ను అది౭నే యకోదకపుడు అంటూ పాటను పెందాలు జానపదులు. ఈ దుశ్శకునాలన్నీ మనిషి నమ్మకాల న నంస్కూూతిలో ఆవి భాగం కావటాన్నీ వ్యకృంచేస్తాయి, రచ్చే విలువనూ, మన న యడ భార్యలకు కూడా అపళకునాలు కలుగు కేవలం యళోదకే కాకుండా తాయి. “శ్పరు గల కొంశిగు పెద్దభార్యకును “ పరవోమ్మయిన మేన పరితాపమొందె జలద న. రిక ైన్నీరు ఉరమా పలకను. సల" శెండవ సతికి నెరికురులు వీడే య పష + స్య ః ల. ఫం జ్యా మ ॥ నం.

ర్‌ మూడవ భార్యకు ముక్కెర జారె నాలగవ సతికి నాను మెడ జారె ఐదవ భార్యుకూ అధరములు గదల ఆరవ భార్యకూ ఆవయనములదిరె'' ఇలా వారికి కలిగిన అపశకునాలు స్త్రీ దృక్పధంతో పాడుకునే జానపదుల మనో వృత్తినీ, సాటిన్రీపై వారు చూపే సానుభూతినీ తెలియజేస్తాయి. మనిషి సమా జంళలో పాటించే ఆచారాలూ నమ్మకాలు అవి ఆతనిపై చూపే _పభావం ఇందులో విదితం. భరర్తికు కొంచెం బాధ కలగంగానే భార్యకు ఆపశకునాల ద్వారా అది తెలియడం ఆవిడ తల్రిడిల్లిపోవడం జానవదుల పాటల్లోని (పత్యేకత. ఇంకా [భమర గీతార్లోని భక్తిత_త్త్యం “రుక్మిణి కళ్యాణం' , +సత్యథామ సరసం వీటన్నిటిలో మనకు కనిపించేది స్రీ ప్మాతల (ప్రాధాన్యమే. _జాన పదుల పాటల్లో కృష్ణుడు పసివాడు వీరుడు అద్భుతాంశలు కల మనిషీ. పోతన కృష్ణుడు భగవ' తుడు అవతారపురువుడు' జనులపాటల్లో భక్తితత్త్వంతో పాటు సానుభూతి, త్రీ దృక్పథం? మన సంస్కృతి [పలిబించిస్తుందె సాహిత్యాన్ని [1పచారం జేసే వాహకాలే కాకుండా ఈ పాటలు మన సంస్కృతిని పరిరక్షించే పేజకలనటంలో వి్నపతిపత్తి లేదు. రో ఈశ భకత న్స త అంగ” . న! సం టం చె ష్‌ శ ర 7 స్ట జ్యా క సో

తెలుగు సావెతఎఓక పరిశీలన రావి సేమలత సామెతను చెప్పిన వారు : రావి మనోరమ 58 సం॥లు రెడ్డికులం. హై దాబాదు సేకరణ = 1987 _ పామెత “చింతచెట్టు శల్రీగారింటీకి పోయినట్టు” పామెతను వాడే నందర్భం

• ఇల్లాలు క్షణం తీరిక లేకుండా ఊండి తల్లిగారింటికి పోలేని సమయంలో నిరాశగా వాడే సామెత ఇది, నసామెళలోని కథ వెనుకట ఒక చింతచెట్టు తల్లి గారింటికి వ్యవసాయపు పనులన్నీ అయి పోయిన తర్వాత ఎండాకాలం పోవాలని అనుకుందంట. కాని అప్పుడే వచ్చిన చిగురతో, తర్వాత పూలతో, చింతకాయలతో, పండ్లతో తీరిక లేకపోయింది. మళ్ళీ ఎండాకాలం వచ్చింది. వరుసగా చిగురు, పూలు, కాయలు, పండ్దు రావడంవళ్లి విశ్రాంతి లేక తన జీవితంలో పుట్టింటికి ఎప్పుడూ వెళ్ళలేకపోయింది. సామెత నిర్మాణం సామతను వినగానే చింతచెట్టు తల్లి గారింటికీ హౌయిందనుకుంటాము, కాని సామెతను వివరంగా విని అర్ధం చేసుకుంటే వెళ్ళలేదని తెలుస్తుంది. నందర్భాన్ని అర్థం చేసుకుంటే స్థామెళ్లక్లోని అంతరార్థం అవలీలగా బోధపడుతుంది. కా ౫ అంతరార్థం తల్లీగారింటికోపోస్టట్టం ౫ తల్లిగారింటికి పోలేకపోవడం

538

సామెతలోని (పఠీఠకలు

సఫలతకు, (ప్రాణానికి _పతీకలు వృక్షం, వనిత. _ చెట్టులోని వివిధ దళలు స్త్రీ జీవితంలో దళలతో పోలి, ఊంటాయి.

చింతవెట్టు చిగురుతో స్రీ 'బోల్యదోశను, పూలతో న్ర్రి యవ్వనదళను, పండ్లను గీ సంతానంతో పోల్చవచ్చు చెట్టు- పూలు, కాయలతో తీరిక లేనట్టే శ్రీ గూడా తన పిల్లలతో విరామం లేకుండా ఇంటి పనుల్లో మునిగి ఉంటుంది. మన న్తత్వం

నిరంతరం సంసారపు పనులతో సతమ మయ్యే ఇల్లాలు పుట్టింటిని చూడా లనే కోరికను అణచివేసుకొని భకర పిల్లల కొరకు తన జీవితాన్ని గడపివేస్తుంది. స్తీ త్యాగబుద్ధికి ఈ సామెక ఒక నిదర్శనం,

అత్తగారి సాచాత ల్న్న చి అతరాల్లో చెప్పినట్లు కురుగంటి శ్రీలక్ష్మీ మన సమాజం సామెతల్లో అత్తా ఆల్దుృకున్న సఖ్యత ఆత్తాకోడిళ లో "మచ్చుకైనా కన్పించదు. అత్తకి కోడలికి చుక్కెదురు, పచ్చగడివేస్తే భగ్గు మంటుంది. ఆందుకే అత్తాకోడల్లిద్దంనీ విమర్శిస్తూ అత్రాకోడళ్ళ బొమ్మల్ని గోడమీద గిస్తే అవి కొట్టుకుంటాయనే సామెతను చెప్తారు. అంటే ప్రాణంలేని బొమ్మలే కొట్టుకుంటే ఇక (పాణం ఉన్న అఆత్తాకోడళ్ళ సంగతి చెప్పక్కరలేదు లోకంతో అత్తకీ కోడలికి ఆంతవైరం చీరెల్లో అత్త్రాకోడళ్ళ అంచులు భిన్నమైన రంగులు. ఒక వైపు వ్ర రంగ్తూ, మరోవైపు పచ్చరంగూగల తెలబీ రెల్ని ఆర్తాకోడలి అంచులంటాం. భిన్నమైన మనస్తత్వానికి రంగకీ (వతీకలు. రోజూ మనంచూసే కోతి ఆటల్లో కూడా ఆటగాడు కోతిని ఆడిస్తూ అమ్మగారింటికి ఎలావెళ్తావని అడుగుతాడు. వెంటనే కోతి నెత్తిన కుండ పెట్టుకుని కులుకుతూ ఒయారంగా వెళ్తుంది. అదే ఆత్త గారింటికి ఎలా వెళ్తానని అడిగితే మొహం ముడుచుకుని కోపంతో కుండను ఎత్తిపడేస్తుంది. వాళ్ళిద్దరూ సామెకల్లోలాగానే బద్ధశ్యతువులుగా కళల్లో చ్మితింప ఐిడ్డారు* కోడలు స్థానాన్ని ఎక్కడ ఆ్యకమించుకుంటుందోనని ఆత్తా, అత్త ఎప్పుడు ఆధికారంనుంచి తప్పుకుంటుందోనని కోడలు ఇద్దరూ సమ వుట్జీలుగా (సతి చిన్న విషయానికి ఐచ్చందాలు బడతారు. ముఖ్యంగా పూర్యకాలంలో మన కమాజంలో ఆ _క్తస్వభావాన్నీ, అధికారాన్నీ విశ్తేషించటానికి ఆవిడగారిమీద సామెతలు ఎంతో ఉపకరిస్తాయి. ఆత్త స్థానాన్ని ఆకళింపు చేసుకోవటానికి సామెతలు గీటురాష్ట, ప్రస్తుతం అత్తగారి సామెతల నిర్మాణంలోని వైవిధ్యాన్ని రేథామా(త్రంగా తూచిచోడటం,ఈ వ్యాసోద్దేకం, ఎవరైనా మనమీద అకారణంగా కోపాన్ని ప్రదర్శిస్తే వెంటనే “ఏమిటి అక్రమీద కోపం దత్తమీద చూపించినట్టు నామీవ విసుక్కుంటావేం' అంటాం

ర్‌ర్‌

మై సామెతలో రెండు (పధానాంశాలున్నాయి, ఒకటి విషయం రెండోది దానికి సంబంధించిన విమర్శ విషయం అత్తమీద కోపం. విమర్శ దుత్తమీద చూపటం. ఇది ఒకొనొక కాలంలో అత్తాకోడలిద్దరికీ సంబంధింది/" మనం గుర్తిస్తాం. ఆత్త ఆధిరాాాన్ని చూడలేనికోడలు ఏంచెయ్యాలో పాలుపోక తన కోపాన్ని కుండమీద చూవిస్తుంది. అయితే ఈ సామెతను మనం ఇప్పుడు అనే* సందర్భాల్రోవాడడం ఇందులోనివికేషం ఆవతల మనిషి అర్థంపర్థం లేకుండా ఆనవసరంగా చేసే చేష్టను ఈసామెత ద్వారా ఖండిస్తాం. ఇక్కడ కోడలు అత్తమీద కోపాన్ని (ఆకాలంలో) దుత్తమీద ఎందుకు చూపించిందని (పక్నించు కుంటే ఆత్త అధికారానికి మారుపేరు, సజీవమూర్తి, ఒకచేళ కోడలు ఎదిరించి ఏదైనా అంటే ఎదురుతిరిగి (పతీకారాన్ని తీర్చుకోగల అధికారం, హంగూ ఆవిడకే ఉన్నాయి. దుత్త మ్యాకం నిర్లీవమైంది. అత్తలా ఆది కోడల్ని ఏంవె య్యలేదు, అందుకే వమీ ఆనలేని; చెయ్యలేని కోడలు తన కోపానికి ఉపళమనంగా దు_త్తను ఎన్నుకుందా దుత్త మరోవిధంగా వంటకుపయోగపడే సాధనం. మామూలుగా సమిష్టి కుటుంబాల్లోగానీః విడిగాగానీ మన సమాజంలో ఆడవాళ్లే వంటచేస్తారు. ముఖ్యంగా అత్తగారింట్లో కోడలు ఆపని చేస్తుంది, అందుకే కోడలు ఇక్కడ తన కోపాన్ని వంటచేయటానికుపయోగపడే కుండమీద చూపటం సందర్బానికి మరో ఆంళం. ఎవరిమ్లీదేనా కోపం వస్తే తన కందు బాటులో ఉన్న వస్తువును గిరాబెయ్యడం, ఎత్తెత్తి కొట్టడం, చప్పుడువెయ్యటం, కోపాన్ని చేష్టద్వారా వ్యక్తం చెయ్యటం మానవనైజం, ఈ నైజాన్ని ఆత్త మీద కసినీ, కోడలు ఈ విధంగా తీర్చుకుంటుంది. కోడలి కోపంలో, ఆత్త అధికారంలో ఇప్పటికీ ఎమాజంలో ఉన్న వ్యక్తుల అధికారం ఏమి అనలేని ఆమాయకుల స్థితి వ్యక్తమౌతుంది, అందుకే ఈ సామెత ఒక కాలంలో పుట్టినా ఆ కాలానికే పరిమితం కాకుండా నేటికీ వివిధ సందర్భాల్లో వాడటాని కనువైైందిగా నిలిచిపోయింది*

(వథ్యాత జానపద విజ్ఞానవేత్త ఆలన్‌ డండన్‌ సామెతల నిర్మాణాన్ని విశ్రేషస్తూ సామెతల్లో మూడు రకాల నిర్యాణాన్ని చూస్తామంటాడు. 1, వ్యతిరే కత _ లేకపోవటం $. వ్యతిరేకత ఉండటం, రెండూ ఉండటం

8. _ ఒకదానికన్నా మరొకటి నయం అనాలి. ఇలా వీటిని విశ్రేషిస్తూ గణితశాస్త్రంలోని స్యూతాలతో అన్వయించవచ్చని చెప్తూ వీటిని

56 (1) వటి, (2) ఎంది (ఎగ) (8) ఎలి గా ఏంని గలం చాడు. ఈ ఈశక్వేషన్స్‌లోమన అత్తగారి సామెతలు ఎలా ఇముడు తాయనేది పరిశీలిద్దాం. +

1. వ్యతిశేకతలేనివి లోకంలో అత్తగారి గురించి గాసీః కరినంగా ఉండే. వ్యక్తులగురించిగానీ చెప్తూ 'అత్తమెత్తనా ర్తిమెకనొ ఉండదని" శాస్త్రం అంటాం. పై సొమితలో విషయం అత్త మెత్తగా ఉండటం. విమర్శా కదత్తిమె త్రగా ఉండటం. ఇక్కడ విషయానికి సంబంధించిన వై ర్యుధ్యంలేదు. ఆత్రాక త్రీ ఒకటే అనే ఆర్థాన్ని ఉండదనే పదం ద్వారా ఆలంకారికంగా చెప్పటం వలన. సామెతను ఎ. బి అనే ఈక్వేషన్‌ ద్వారా మనం చూపవచ్చు.

ఎ,(త) = (వ) కె

ఆత్త మెత్తగా ఉండదు -- కత్తి మెత్తగా ఉండదు

ఇక్కడ అత్తా, కత్తి వేర్వేరు పదాలు. కత్తి పదును ఇత్ర స్వభా వంగా వివరించబడింది. కోడల్ని రాచి రంపాన పెట్టే గుణం అత్తకు సహజం కనుక అత్త _ కత్తి అయింది. 'ఉండదు' అనీ వ్యతిరేక పదం వర్తి ఇల మనస్తత్వాన్ని బేరీజు వేయటానికి సామెత వీలుకలిగిస్తుంది ఒకవేళ అత్త మంచిదైనా (అరుదనుకోండి) సామెతల్లో మ్యాతం ఆవిడకశ్తే. అత్త స్వభావ వివరణనకు క్తి పదును ఆశరా అయింది,

ల, వ్యతిరేకత ఉండటం మన నమాజంలో ఎవరైనా తొము చేసేవను లన్నీ మంచివని సమర్థిస్తూ ఎదుటి వాళ్ళల్లో తప్పుల్ని వెదుకుతుంటే వాళ్ళ స్వభావాన్ని వివరించటానికి 'ఆ', ఆత్త పగలగొట్టిన కుండ అడుగోటికుండ కోడలు వగలగొట్టి కుండ కొత్తకుండ లేక (బంగారం కుండ) అంటాం.

దిన్నే తమిళంలో

మామియార్‌ ఒడచ్చనున్‌ కొడం మరుమగశక్‌ ఒడచ్చపొన్‌ కొడం అంటారు

మొదట వివరించిన సామెతల్లో ఆత్ర స్వభావం చెప్పబడింది. అందులో ష్యతిలేకతకు తావులేదు. ఆత్త గుణానికి సరిగ్గా శరీపోయె కత్తిని వోలికగా

ర్‌

(గ్రహించి అత్తా కత్తీ సమానమని చెప్పారు ఇక్కడ అత్తా కోడళ్ల వ్యలిరేకులు గనుక ఈ నిర్మాణం వేరుగా ఊంటుంది, అత్తకు కోడలు (పతి దత్తం, అందుకే ఇందులో ఆత్త పళలగొట్టిన కుండ ఓబికుండ అయి.9ది. కోడలు పగలుగొట్టిన కుండ కొ_త్తదైందిం ఇంకామాట్టాడితే బంగారం కుండ కూడా, ఈ సామెతలో రెండు విషయాలు దానికి సంబంధించిన విమర్శలు చొటుచేసుకున్నాయి. వస్తురూపంలో దీన్నే ఎ౯కవి (తీంజ8) ఎస బీ (త ఉమ

ఆనే ఈక్వేషన్‌లో చెప్పవచ్చు.

ఎ వడ వి, అత్త పగలగొట్టిన కుండ ౫ కోడలు పగలగొట్టిన కుండ ఓటికుడ ౧ కొత్తకుండ

ఈ సామెత నిర్మాణంలో ఇద్దరువ్యక్తులూ వాట్ట చేసిన పనులూ వ్యక్తం, ఇద్దరూ ఒకరికొకరు వ్యతిరేకులు, అత్త పగలకొట్టినకుండ ఓటిది.. కోడలు పగలగొట్టనకుండ కొత్తది. ఇక్కడ వ్యతిరేకతలోని వ్యంగ్యం మనకు బాగా అర్ధమౌతుండి. ఎప్పుడూ కొడుకు ఇంట్లో పెటశ్తనమంతా ఆత్తదేః ఆందుకే అవ్‌డ ఏంచేసినా మాట్టాడకూడదు ఆవిడ పగ" గొట్టిన కుండ కొత్తదైనా ఆవిడ దృష్టిలో అది ఓబిదేే ఆవిడ తర్వాత స్థానం కోడలిది గనుక కోడలు పగలగౌొట్టిన కుండ ఓటిడై నా అది కొ_త్తకుండగా బంగారం కుండగా మారిపో తుంది. చేసిన వనుల్లో వైరుధ్యం (పకటితం. ఆ _త్తలాగా నేటికీ మన సమా జంలో తమ అహాన్ని చూపించే వాళ్ళు మన_సత్వానికి అద్దంపడుతుందీ సామెత, అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తి గుణగణాల్ని అంచనావేయటానికిది ఉపయోగపడే సామెత. వ్యతిరేకత ఉండటాన్ని లేకపోవటాన్ని వివరించే మరో సామెత ఆత్తగారి పట్టుబీతె. పమిట తొలగిందర్నా తప్పే, తొలగలేదన్నా తప్పే. ఇది కూడా అధికారంలో ఉన్నవాళ్ళని హేళన చేస్తూ ఆ సందర్భంలో వాడే సామెత. ఇక్కడ సామెతలో విషయం అత్తగారి పట్టుబీరెకు (పమిటకు) సంబంధించింది, ఆత్తకు మంచి చెప్పినా కష్టం, చెడు అసలే ఉచ్చరించకూడదు కోడబు,. ఏం చెప్తే ఏమౌతుందో అనే పరీస్థితి కోడలిది, పట్టువీరె కట్టుకోవ టంలో ఆత్త వేషానికి (ప్రారాన్యం ఇవ్వబడింది, ఆ విధంగా ముస్తాబైన ఆ త్తను కోడలు విమర్శిస్తే కోరివితో తల గోక్కున్నస్లే, ఎతత్తెత్తు బంగారంలా

క్‌ర

ఆవిడను చూడాలేగొని కిక్కురుమనటానికి వీల్లేదు, , పదవుల్లో ఉన్నవాళ్ళు ఆహంకారాన్ని ఈ సామెత తెలియజేస్తుంది. అనుభవం పునాదులమీద నిలిచిన ఈ సామెక వివిధసందర్భాల్లో వివిధరకాల వ్యక్తుల (పవర్తనను తెలియచిప్తాయి, ఆయితే ఈ పట్టువీరె ఆటత్రికి సంబంధించిన మరో కథను వివరిస్తుంది ఒకసారి ఆత్త బయటనుండి వస్తుంటే అత్హ ఇంటిదగ్గరకురాగానే ఒక బిచ్చగాడు ఎదురొతాడు, వెంటనే వాన్ని ఆపి మా ఇంటికి వెళ్ళావా అ-టుంది. వళ్ళానుగాని కోడలు పొమ్మందని చెప్తాడు అత్త తనతో రమ్మని పలుస్తుంది. వాడిని ఆందుకు వాడు ఆశ్చర్యపోయి పిలిచిందిగదా ఏమైనా పెడుతుందేమోననే ఆళతో వెళ్తాడు, ఇంటిదాకొ. వెళ్ళాక ఆవిడ లోపలికెళ్ళి పట్టుబీరెతో తిరిగొచ్చి పొమ్మనటానికీ రమ్మనటానికి ఆదేవత్తై నేనీ ఇంటికి అధికారిని ఆండుకని పొమ్మంటుంది. ఆ_త్హఆధికారాన్ని మంత స్పష్టంచేయళానికి కథ ఆల్బబడింది. ఈ కధ ఆత్త ఎలాంటిదో ఆవిడ చేసే చేష్టలు ఎలా ఉంగాయో విశదీకరించ టానికీ సామెత సాధనమైంది. కేవలం కోడలిమీదే కాకుండా ఐఖయటవాళ్ళ మీద అవిడ చూపే అధికారాన్ని బాటిచెప్తంది తన మై అధికారికీ అకుగులకు

మడుగులొతే సామాన్య మానవుడి మనస్థితి ఇందులో వెల్పడి అవుతుంది.

8. _ఒకదానికన్నా మరోకటి నయం గీషయవి ఎకంటేబీ నయం లేక బి కంటె ఎ నయం &తె ఆని వప్పే సామెతలు కొన్ని, ఆసలు లేని దాని కన్నా కొంచెం ఉండటం నయమంటూ అత్త గురించి, అేన్నళ్తకన్నా గుడ్డత్ర మేలు, ఉతముండ కన్నా అ_తముండ నయం" ఆంటాం, దిన్నే ఎకంటె వినయం (యక) అశే ఈక్వేషన్‌లో చెప్పచ్చు. పైన వివరించిన రెండు సామెతల్లో మొదటిది “లేనత్తకంటె గుద్డత్త మేలు". ఇందులో ఆత్తగారి ఆంగవై కల్యాన్ని కోడలు = ఒప్పుకునేదిగా భావిస్తాం. గుడ్డిదైనా ఇంటికి పెద్ద దిక్కుగా ఉంటుందనే భావన, కొడుకు పిల్చిల్ని , పేమగా చూసుకుంటుందనే విషయం పె సామెత వివరిస్తుంది. ఇది ఆత్తగారికే కాక విడిగా అనేక సంద ర్భాల్టో ఆసలు లేనిదానికన్నా ఎంతో కొంత ఉండటం నయం అనే ఆర్థంలో వాఇతాం. తెండో సామెత కూడా ఆలాంటిదే, ఉత్తమొండకన్నా ఆఅ_త్రముండ నయం అని చెప్తూ కోడలు ఆత్తవక్కన (ముండ, తిట్టును చేర్చడం ఒకవైపు ఆవెడ మీద (ప్రేమ చూపుళూ ఆవిడను చులకన చేయటమే.

58

ఇవే కాకుండా మరకౌన్ని సామెతల నిర్మాణాల్ని పరిశీలిద్దాం. వెనకటి సంగతుల్ని మర్చిపోయి (వవర్తించే వాళ్ళను పౌచ్చరిస్తూ “అత్తా ఒకింటే కోడలే” అంటాం. దీన్నే తమిళంలో మామి యారుం ఒరువీట్‌ కురు మగతై అంటారు, ఒకప్పుడు తాను పడ్డ బాధల్ని మర్చిపోయి మళ్ళీ ఆవే బాధల్ని ఎదుటివాళ్ళకు పునరావృతం చేసే వాళ్ళకిది బాగా వర్తిస్తుంది. “అత్తా, ఒకింటి, కోడళఠే అనే సామెత నిర్మాణంలో మూడువదాలున్నాయి. ఇందులో అత్తకి కోడలికీ మధ్య ఇల్లు ఒకటే. ఆత్త ముందు ఒక ఇంటికి కోడలవుతుంది తర్వాత ఆత్త అవుతుందళశే మార్చును ఇది సూచిస్తుంది. దీన్ని బొమ్మలో ఈ విధంగా

కోడలు ఇల్ల అత్త

చూపవచ్చు. అత్తాకోడళ్శిద్దరూ వేర్వేరు కుటుంబాల నుండి వచ్చినా ఒకేచోట ఉంటారు. |

[పతిమనిషికీ అధికారం శాశ్వతం కాదని వారించే సందర్భాలలో వాడే సామెత ఇత్తకాలం కొన్నాళ్ళు కోడలి కాలం కొన్నాళ్ళు,

అత్తగె ఒందుకాల సొనగె ఒందుకాల (కన్నడం)

పై సామెతలో కాలం అనే పదం అత్తాకోడళ్ళ అధికార పునరావృత్తాన్ని చెప్తుంది, ఒకరకంగా ఈ సామెత మనిషిలో తాత్తికమైన ఆలోచనను కలుగనిస్తుంది. మానవ జీవితం కాశ్తుతం కాదనీ ఎర్పికాలం ఒక శే అధికా రాన్ని చెలాయించలేరనే స్పృహను కలుగచేస్తుంది. అత్తకే కాకుండా ఆందరికీ వర్తించే సామెత ఇది. వితానికీ కాలానికీ ఉన్న సంబంధాన్ని చెప్తుంది

40 నూమూలుగా మనం సమస్యలకు పరిష్కారంగా కోలొన్ని చెప్పుకుంటాం, కాలం కొన్నాళ్లు అని చప్పటం వలన జీవితం చొలొ అఎ్బమైందనే విషయాన్ని తా క కోడళ? ఆధికారంలో ఈ పదం గు ర్తుకేస్తుంది, కాలానుగుణంగా ఆక్తా చచ్చే మార్చును మనం ఈ విధంగా చి[ళించవచ్చు. కోడలు అత్త అ్త కోడలు ఆత్త ఆరళ్ళను వేగలేని కోడలు అత్తకూ నొకూ ఆరం బేరం అత్త నెక్తుకుపో ముత్యాలమ్యా, అ త్రసెతుకపోతే ఆరు కాళ్ళ జీవాన్ని ఐలిస్తా నందిట, జీవితంలో అన్ని విధోలొ నిరాశచెంది దిక్కుతోచని. స్థీతిలో దేవున్నీ (్రార్థించటం వరిపొటి. ఇది మంచికి చెడుకీ వర్తించే అంశం, కోడలు ముత్కా లమ్మకు మొక్కడంలో తమాషా మనకర్థమోతుంది,. _ ఆత్తభావు కోరటమేకొక ఆడ కాళ్ళ జీవాన్ని బలిస్తాననటంలో ఆత్తమీద కోడలికి గల హేయభావం (వస్ఫుటం, ఆరుకాళ్ళు జీవాఎగా ఈగనూ సాలీడునూ చెప్తారు... ఈ రెండు మనకు నిషేధాలు. ఈగ వాలితే ఆస హ్యించుకుంటాం ఆన్ని రోగాలకూ మూలం అది, భరించలేనీది. మామూలుగో దేవతకు బలిచ్చే జంతువును వద్రేనొ, బాలా మంచిదాన్ని ఎంపిక జేస్తారు. దేవిని సంతృ ప్రిపరచడానీకి మన స్ఫూర్తిగా ఇష్టమెనడే అర్చిస్తారు గోని కోడలు ఈగలు ఎంపిక చేయడంలో అంతరంలో తత్తకి ఆవిడ్‌చ్చే విలువే. ఆత్త చచ్చిపోయాక కాజీ ఖర్చులేకుండో ఈగని బలివ్వటానికి సిద్ధపడటం ఆంటే ఆత్త మీద కోడతి మనిసులో పేరుకు సహోయిన కోపం, ద్వేషం? ఆసహ్యం అన్నీ కారణం. మనిషికి మతొనీకీ సమా జానికి గల సంబంధాన్ని సామెతలు ఎలా తెలియకేస్తాయనటానికిదే నిదర్శనం,

61

మనవాళ్ళ (గామదేవలారాధనా, ఆచారాబూ, నమ్మకాలూ సామెతల ద్యారా మనం తెలుసుకోవచ్చు. (పతి సామెతనూ సందర్భం ఆధారంగా విశ్రేషించటంవల్సి ఆందులో ఇమిడిన నిర్మాణాన్నే గాక అంతర్గతంగా ఆ సామెతల్లోని లోతుపాతుల్ని మన సహ-=ం సంస్కృతినీ, ఇంకా. విభిన్న [ప్రాంకాలతో పోల్చిసపుడు ఆ (ప్రాంతాల సంస్కృతినీ అన్నింటినీ పూర్తిగా తెలుసుకుంటాం. ఇది కేవర౦

ఒక పరిశీలన మ్మాతమే. ఉదయం = దినప్యతిక (20-8-79)

పొడుపు కథలు " నిర్మాణ పరిశీలన కురుగంటి (శీలట్మీ

“ఎ్రీపొడవటం' 'దెప్పిపొడవటం” అనే మాటలను మనం నిత్యం వింటూ ఉంటాం, ఆలాగే పొడుపుకథ ఎదుటి మనిషికి జటిలమైన నమస్యను కల్పించి దాని పరిష్కారం కోనం అతడు ముప్పుతిప్పలు పడేట్టు చేస్తుంది. ఇది మనం పొడుపుకథను గురించి చెప్పుకొనే వివరణ, _ (పదర్శనా సిద్ధాంతం ఆధారంగా (౨లకంణు౬908 భలందా) పదేళ్ళవాడిని పొడుపుకథను ఏమంటారని అడిగితే తట్టులనీ, అర్థాలనీ, బ్మాతాలనీ (శాస్త్రం అంటామన్నాడు. అయితే అతనిని శట్టు అంటే ఏమిటి? ఆశి అడిగినప్పుడు చూపుడువేలు కణిత దగ్గర పెట్టె బ్యురకు తవ్రేదిగనక తట్టు అంటామనీ, ఆర్థాల్ని వివరించేది గనుక _ఆర్ధాలంటా మనీ, ఇంకా చా్యాతామంత (శాస్త్రం) కరినమైంది గనుక శాస్త్రోలంటామనీ, వీవరించాదు. అర్థం తెలిసిన; వాళ్ళు నిశిత పరిశీలనా ళక్తిని మనం అభినం దించకుండా ఉండలేం

అయితే. పొడుపుకధను ఏ సందర్శంలో వేస్తారని అతన్ని మళ్ళీ (పశ్నీంచినప్పుడు, శీరిక సమయాల్లో ముఖ్యంగా వ్యవసాయం పనులు లేనప్పుడు విర్షిలతో పిల్చిలు, పెద్దలతో పెద్దలు, ఒకరిమీద ఒకరు వేసుకుంటారని; పంకుగ సందర్మాల్లోనూ, కలుపుతీతల్లోనూ, పర్టీలు తెంపేటప్పుడూ ఇలా వివిధ సంద ర్భాట్లో వాటిని వేస్తామని ఎంతో ఉత్సాహంగా వివరించాడు జానపద సాహిత్యంలో ఈ (ప్మక్రియ ఒక (పత్యేకమైన (పతిపత్తిని విలక్షణతనూ సంత రించుకొంది. (పకృతిదర్శనానికి తన అనుభవాన్ని జోడించి మనకందించే ఈ తట్టు సమస్యా పూరణాలుగా, _ వినోదాత్మకాలుగా, విజ్ఞాన్నపదానాలుగా సాహిత్యంలో నిలిదాయి. ఆలోచనా విధానంలోని క్లిష్టతలో: ఆధునికతనా, ఆదిమతమూ. తేడా లేదశేది బాటిచెబుతాయి.. కాస్త్రీయమైన విశ్తేణను మన కోందిస్తాయి, లా ణ

63

వస్తువునుబట్టి రూపాన్నిబట్టి పొడుపు కథలను జనేకులు. అనేకంగ్లా విభ జెంచారు, జానపద సాపొత్యంలోని కధలను (ప్రాప్‌, విస్ట్రోన్‌లు ఖాషోాస్త్ర స్యూతాలతో వివేచించి ఒక కొత్త అధ్యాయాన్ని సృష్టించారు, ఆదే ఒరవడిలో మరండా దంపతులు ఆ సూత్రాలు కేవలం కథలకు మ్మాతమే పరిమితం ్యార్షన్తి మరిం ముందుకు సాగి జానపదసాహిత్యంలోని (పత్యేక (ప్రక్రియలైన పొడుపు కధలకూ సామెతలకూ అన్వయించి చూపారు ఈ సూ్యతాలతో వాక్యంలోని పదాలను విడగొట్టి వేర్యేకమంలో ఆమర్చటంవర్సి అందులో ఇమిడిన నిర్మాణాన్ని ఆంతగ్గంతంగా ఉండే సం శేతార్థాలనూ మరింత వివరంగా తెలుసుక్షోగలుగుతాం, (ప్రస్తుతం భాపౌళాస్త్ర సూ[కాలతో పొడాపు కథల నిర్మాణాన్ని విశ్రేషంచటం ఈ వ్యాసోద్దేకం. భాషాళాస్ర్రవపరంగా ఈ పొడుపు కథలను సామాన్యవాక్యాలు, సంకీర్ణ వాక్సాలు; వ్యతిరేక వాక్యాలు వివరణాత్మకలు, గొలుసుకట్టు పదోలు ఇలా విభ ఉంచవచ్చు. (

1. _ సామాన్య వాక్యాలు = ఇవి బాలా సరళమైన పదాలతో కూడుకుని ఉంటాయి... ఇండులో ఇచ్చిన ఆంళం ద్యారా ఆదే ధర్మాన్ని కలిగిన ఖిన్నమైన మరో ఆంకాన్ని గుర్తించాలి. ఉదాహరణకు “తేరు వెళోంద్శి పూలు రాలు చున్నాయి” జవాబు ఏ విసుురాయి

'పె వాక్యరిలోని పదొలను మనం పడగొట్టినపుడు అందులో [ప్రధానంగా శ భాగాలు మనకు కనిపిస్తాయి. (34272006 ఈ 2. కం వేటడ2262 1971) (1) ఇచ్చిన అంశం (తేడ) (ల సమాన ధర్మం (వెళ్ళటం) (8) కనుక్కో చలసిన ఆంశం (విస్యురాయి) (4) (5) రెంటి విన్న లక్షణాలు పూలురొలటం( విండిరాలటం,

పె పొడుపుకథలోని ఆంళాలను విడగొట్టడం వల్లి తేరు వెళ్తోంది పూలు చాలుతున్నాయి విస్మురాయి వెకోంది (తిరుగుతోంది) పిండి (పూలలాగా) రాలుతుందశేది మనకు తెలుస్తుంది, దీన్నే మనం బొమ్మగా చి[ఠించినపుడు వాహిరమైన నిర్మాణాన్ని అర్థం చేసుకోగలుగుతాం,

బొమ్మల సమాన ధర్మాన్ని మధ్యలో ఉంచి చదవటం వల్ది షాట్‌ 'ఫిన్న లకృణ్ఞాబ్రన్హ త్రైళ్ళుస్టుకుంటాం. న్వమ్రైస్సి ఢ్వొట్టైరమైన నిర్మాజ్ధన్న లక్షత్తోవరమైన

తేరుు ప్తూలు రాలటం కనుక్కోవాల్సిన అంశం వెళ్ళటం విస్నురాయి పిండీ రాలటం

64 నిర్మాణంలోని (వతీకాళ్మకతను వివేచించినట్టయితే ఇక్కడ జానపదుల [గహీం చిన వస్తువులు రెండు, (1) తేరు (2) విస్కురాయి.. కేకు దేనికి (ప్రతీక? మతపరమైన ఉత్సవాన్ని నిర్వహించే సాధనం. రథం మీద దేపుడుగాని, రొజు గాస్‌ ఊరేగుతారు. దేవుడి.కైనా రాజుకైనా మనం ఇచ్చే గౌరవాన్ని సూచిస్తుంది, సామూహికంగా నరిపే కర గకౌండను ఇది వివరిస్తుంది. సమాజంలోని ఆజారా లనూ నమ్మకాలనూ సూచిస్తుంది. వ్యక్రికిచ్చే గౌరవానికి? హోదాకీ రథం చిహ్నాల. ఆలాగే మానవాతీత కక్తిని పూజించే మానసిక స్థితి నుంచి రూపు చిద్దుకొన్న బాహిరమైన (సతీక అది. విసు[రాయి రెండోది. ఇడి పై దానికి ఇిన్నం- గృహ జీవనానికి ఉపయోగపడే వస్తువు. పిండి విసరటానికి ఉపయోగపడుతుంది. సగటుమనిషృ కడుపు నింపే సాధనం. రథం వెడుతుంటే పూలు రాలటాన్ని విస్కురాయి తిరుగుతుంటే (పూలలాగా) పిండి రాలుతుందని ఇక్కడ ఊపహించబడింది రధం విస్కురాయీ 'రెండూ మనిషి బౌద్ధికమైన సృవ్టిని తెలివినా రెండు ఇిన్న్మ్య పయోజ వాలకు సంకేతాలు, మొదటిది సామూహికంగా నెరిపే ఉత్సవాన్ని సూచిస్తే రెండోది వ్యక్తి శ్రీవనానికి ఉపయోగపడేది. వస్తువుల్లో భిన్నత్వం (పయోజ నంలో భిన్నత్వం మనం గమనిస్తాం. ఈ విధంగా “పొడుపుకథల్లో' (గహించే వస్తువులు మనిషి జీవితంలో నెరిపే మళపరమైన ఆచారాలకూ. నమ్మకాలకూ ఆలవాలాలగా ఉంాయనేది రూఢం. ఇలా పొడుపుకధల్ని విశ్రే[ించటంవల్ల అనేకాంశాలను మనం తెలుసుకోగలుగుతాం. ఇటువంటిదే మరో పొడుపు కథను (గహిద్దాం. “ఊరంకా ఒకటే దుప్పటి" జవాబు ఆఅకొశం

ఇచి కూడా సరళమైన పదాంతో కూడుకున్నదే, ఇక్కడ చప్బిన విషయం వాస్తవానికి భిన్నం, ఇచ్చిన ఆంళం ద్వారా ఇవ్వని అంకాన్ని మనం కనుక్కో వాలి. నిజంగా ఊరుకి ఒకటే దుష్పటి ఉండటం సాధ్య పడేదేదీ అని మనం (వశ్నించుకున్న పుడు సమాధానం *ఆకాశం? అని చెప్పుకోవాలి. క్‌ పొడుపు కలథను ఇలా చితీకరించవచ్చు.

685 ఊడ-- దుప్పటి కాదు అంతా ఒకటే

ఆకాశం-- -ాదుప్పటి

ఇక్కడ జానపదుడు [గహించిన ఆంకాలు రెండు (1) ఊరు (బి) అకాశం, ఊరు భూమిని ఆంటిపెట్టకుని ఉంటుంది. భౌగో+ికమైంది. ఆకాశం ఖగోకళానిక్లి సంబంధించింది. ఊరికి ఒకటే దుప్పటి ఉండటం ఆసాద్యమైనా ఆకాశం అంతా ఒకటిగా ఉండటం సాధ్యం, ఈ రెంటి సమానధర్మం వరచుకుని ఉండటం. రెండూ భిన్న విషయాలకు సంకేతాలు. ఊరు భూమిని ఆంటిపెట్టుకుని ఉంటే ఆకాశం ఎంతో ఎత్తున ఉంటుంది, రెంటికీ గల వైరుధ్యం మనకు తెలుస్తుంది. కిందమీద అనే అర్థాలనివి సూచిస్తాయి. జనుల అవాసం (గామాలు, నేలమీద ఊండి (వతిరోజూ మనం గమనించేది ఆకాకాన్నే, ఈ రెంటికీ సమానధర్మంగా పరుచు కుని ఉండే దుప్పటి లకణాన్నీ, ఉపయోగాన్ని [గహించి పొడుపు కథగా వేశారు, భూమీ: ఆకాళం, (ప్రకృతి సంబంధి (పతీకలై తే, దుప్పటి సంస్కృతి సంబంధి _ (వతీక. దీనితో రెంట్‌నీ జోడించారు. ఇడి జనుల పరిశీలనాళ కిని చాటుతుంది జానపదులు (గ్రహించే (ప్రతీకల్లోని వైరుధ్యాలు ఇక్కడ సూచితం. ఇలా ఈ పొడుపు కథలు విప్పే వారి (పజ్జకు దీటుగా నిలుస్తాయి. సా

గా ....

తి, సంకీర్ణవాక్యాలు :- పేరును బట్టి ఇవి జటిలమైన పదాలతో ఉంటాయ నేది తెలుస్తుంది, చెప్పదలచుకున్న విషయం ఇందులో అనేకరకాలుగా రూపాం తరం చెంది వివరింపబడుతుంది. అసలు సమాధానం కనుక్కోవటానికి ముప్పు తిప్పలు పడవలసివస్తుంది.

“పచ్చని చెట్టు కింద వీచ్చిక సమర్తాడింది”.

జవాబు ; మిరపపండు

పెన చేప్పిన వాక్యాన్ని చిన్న చిన్న ఆంశాలుగా విడగొట్టడం వల్చి జవామి అంత త్వరగా స్ఫురించదు. ఇది మన ఊహకందని, విషయాన్ని వివరిస్తోంది.

66

ఇందులో (11 పచ్చని (2) చెట్టు (8) కింద (4) పిచ్చిక (5) సమర్తాడింది ఆశే ఐదు పదాలున్నాయి. ముందుగా పచ్చనిబట్టు సమర్హ్తాడింది ఆనే పదాలను వినంగానే సమాధానం రాదు. ఆంతరమైన నిర్మాణాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని వివేచించినట్టయితే చెట్టు ఎప్పుడూ పచ్చదనానికి (వతీక అనేది మనం అంగీక రిస్తాం. ఆది పూలుపూచి కాయలు కాసి పళ్ళను మనకు అందిస్తుంది. ఇక్కడ చెట్టు పొందే పరిణామదళలు మనకు తెలుసు. “చెట్టు సమరాడటం' అంటే ఇది బాహిరమైన పరిణామాన్ని చాటుతుంది. ఇక్కడ చెప్పదలచుకున్న (పధాన విషయం, చెట్టుకి మిరపపండు పండిందనేది.జానపదుడు తాను విక్తులునాటి పెంచిన మిరపచెట్టుకి పండు పండిందని చెప్పటానికి “పచ్చని చెట్టుకింద పిచ్చిక సమర్తా డిందని చెబుకున్నాడు, “పచ్చని చెట్ట సమర్తాడింది' ఆనటం వలన పచ్చని చెట్టుకి ఎ్యర్రని మరపపండు పంత్రందనేది సమాధానం, అయితే ఇక్కడ చెట్టు దేనిగా సంకేతింపబడుతోంది ? అని విబారిస్తే పచ్చని చెట్టుని ఇక్కడ న్రీగా సంకేతిస్తున్నాడు. “చెట్టు ముందు. పచ్చని ఆని విశేషణాన్ని చేర్చటం దానికి విరుద్దమైన ఎరుపు రంగును సూచించటానికి రంగును (ప్రతీకగా (గహించటం వల్దా, చెట్టును స్రీగా సంకేతించటంవల్లా మనకు ఈ పొడుపుకథలోని అంత రార్థం కాంత బోధవడుతుంది. చెట్టును మామూలుగా న్త్రీకో పురుషనికో గాక

మానవజీవితానికి కూడా సంకేతంగా వాడుతుంటారు. ఇక్కడ జానపదుని మేధ అంతటితో ఆగలేదు, “పచ్చని చెట్టు సమర్తా డింది” అనటం వల్ర్‌'బెట్టుకి పండు పండిందని తెలుసుకోగలిగినా ఆది ఏ పండో వ్రివ్లర్లం తెలియదు. అందుకు తర్వాతి పదాలు జోడించి “చెట్టు కింద పిచ్చిక నమర్తాడింది" అశే వాక్యాన్ని [గ్రహించినపుడు జవాబును ఊహించటానికి కొంత వీలుకలుగుతుంది. “కింద పిచ్చిక సమర్హాడింది' ఆనే పదాల్లో కింద అనే పదం మిరపపండు ఉనికిని సూచిస్తుంది, మిగతా చెట్లలాగా మిరవచెట్టు పెద్దవృషాలు కావు. మిరపపండ్డుకాసినా ఆవి పెకి కనబడవు. ఆకులతో కప్పబడి కిందగా ఉంటాయి, అది మిరపచెట్టు (వణ్యేకత. “పిచ్చుక సమర్తాడింది' ఆనటంలో పిచ్చుక మిరసపండుకీ కన్నె పిర్చికూ సంకేతల. ఇక్కడ విచ్చుకను సంకేతంగా [గ్రహించ టంలో బౌదిత్యాన్ని గమనించాలి, పిచ్చుక చిన్న పిట్ట, నిత్యం చూసే వాటిల్లో చిన్నది. ఇక్కడ చెట్టు ఏ విధంగా బాహిరమైన పరిణామాన్ని పొందుతుందో అదే విధంగా స్త్రీలోని కారీరకమైన మార్చును ఈ ఎరుపు రంగు సూచిస్తుంది,

67 ఇది స్త్రీ వ్యక్తతను తెలియచేసే స్థితి, ఈ స్థితిలో కేవలం శారీరకమైన పరిణామ మేగాక మానసికదళ పరిణామం కూడా కలుగుతుంది. “చెట్టుకింద పిచ్చిక నమర్తాడటం”" అనేది పెద్దలు ఆమెకు కల్పించే (మన సమాజంలో) రక్షణను సూచిస్తుంది. ఇది కర్మాకాండ సంబంధి అంశం, రెంటికి సమానధర్మం కింద అనే పదం ద్వారా సూచితం. జానపదులు ఎప్పుడూ తమ అనుభవాలకు (ప్రకృతినీ పరిసరాలనూ, సమాజంలోని ఆచారాలనూ అన్నిటినీ మిళితంచేసి చెప్పదలచుకున్న విషయాన్ని ఆనేకరకాలుగా (పతీకాత్మకంగా చెప్పారు. అనేది ఈ పొడుప్పకథ ద్వారా వ్యక్త మౌతున్నది. ఇక్కడ వ్యవసాయ సంబంధి అంశం సామాజికాంశంగా మారి (పకృతి ధర్మమైన ఆచారాన్నివ్యక్తం చేస్తోంది, సమర్తాడటం ఆనే పదం ద్వారా అంతరార్థాన్ని ధ్వనింపచేశారు జానపదులు. విచ్చుకను కన్నె గా సంకేతించటమే గాక విచ్చుక గూడు కట్టుకోవటాన్ని నిశిత పరిశీలనం చేసిన వాళ్ళవటంవల్లి పిచ్చుక గూటికి మిరపపండు ఉనికికి గల సంబంధాన్ని చక్కగా వివరించారు. ఇలా చెప్పదలచుకున్న విషయం అనేకరకాలుగా రూపొంతరధం చెందింది. జూన పదుల (పతీకాత్మక శిల్పానికి ఈ సౌడుపు కథ ఒక నిదర్శనం. ఇందులో ఇలా సంస్కృతికి సంబంధించిన అనేకాంశాలు మిశితమవటం వల్లి దినిని సంకీర్ణ పదా లతో కూడుకున్న హైడ్రుపుకథగా భావించవచ్చు. పదాల అంతరార్థాలను తరి చూడటంవల్ల పొడుపు కథా నిర్మాణంలో ఇమిడిన క్లిష్టత గోచరిస్తుంది. . రు వివరణాత్మకాలు వా కొన్ని పొడుపుకథలు విషయాన్ని గురించి వివరించి ఆవతలి వాళ్లు కనుక్కోవటానికి వీలుగా ఉంటాయి. ఉదాహరణకు

• అడవితో పుట్టింది. అడనిలో పెరిగింది; మా ఇంటికొచ్చింది, తై తక్క-లాడింది” జవాబువి క వ్వం, మైన చెప్పిన వివరణ వలన వినేవారికి పనికొంత సులువౌతుంది. ఇక్కడ ఆడవిలో పుట్టిన చెట్టుని కవ్వంగా మార్చగలిగిన మేధ మానవుడిది. చెట్టు భాగాల్ని గృహోప కరణ సాధనంగా మలుచుకన్నాడు జానపదుడు, ఇంటికి రావటం “తై తక్కలా

68 డటం” కవ్వం ఉపయోగాన్ని, ఆ, ఉపయోగంలో “కై తక్కలాడటం"” కవ్వం శరీరంలోని హావథ్తావాల్ని ([పకటించే నాట్యభంగిమను నీ పరంగా సూచిస్తుంది. ఆచేతనమైన కై చేతనత్వాన్ని పొంది ఒక నాట్యభంగిమగా కవ్వంతో మజ్జిగ చిలికేటప్పటి ఆవస్థను వివరిన్తుంది. పె పొడుపుకథలో కవ్వాన్ని వర్ణిస్తూ. చెప్పిన వాక్యాలు. మూడు (1) అడవిలో పుట్టింది, (౨) అడవిలో పెరిగింది, (8) మా ఇంటికొచ్చింది, ఇక్కడ అడవి అనేపదం వేరే (పదేశంలో అనే అర్థంలో వాడబడింది, పై వాక్యాల్లోమొదటి రెండు వాక్యాలు ఒకచోట పుట్టి పెరగటాన్ని ఇస్తే తర్వాతి వాక్యాల్లో మరొక ఇంటికి రావటం, ఇంటికి ఉపయోగపడే వస్తువుగా తయారవటాలను చెప్తున్నాయి కవ్వం పరంగానే కాక త్రీ పరంగానూ ఈ వివరణ ఉంది. నాలుగో వాక్యం “తై తక్కలాడటంగ్తేగ చిలికేటప్పటి చర్యనేకాక త్రీ అ త్రవారింట్లో చూపించే అధికారాన్ని నించార్థంలో వర్షిస్తున్నది. ఆ త్రవారింట్లో కోడలు ఆడుగు పెట్టగానే ఆవిడ ఆ ఇంటి అధికారాన్ని ఎక్కడ హస్తగతం చేసుకుంటుందో అని అత్తా అఆడబడుచులకు భయం. అందుకని అమె (సవర్తనను ఆణువణువుగా పరిశీలిస్తారు అత్తా? ఆడబడుచులు, జై తక్కలాడటం కవ్వానికీ సమాజంలో స్త్రీ కి (కోడలికి) కవ్వం చిలికేది స్త్రీ గనుక దానితో పొటు పైకి కిందికీ చేళుల్ని తిప్పటం నాట్య | భరగేమకి, సంకేతంగా వాడబడింది. ఇలా కెవి త్రీ జీవికాని'కే కవ్వానికి రెంటకి నరిపోలే అంశాలు, పొడుపుకథలు జీవితానికి సంబంధించిన అంశాల్ని వెల్లిడి చేస్తాయనటానికిది నిదర్శనం. శ, వ్యతిరేక వాక్యాలు :- వ్యతిరేక పదాలతో కూడిన పొడుపు కథలు కొన్ని. ఉదాహరణకు “చాపచుట్టాలేము; రూకలెంచాలేము” జవాబు ; అకొశం, చుక్కలు. పైన చెప్పబడ్డ వివయాలు రెండూ సాధ్యాలే. ఈ రెంటివల్స ఆసార్యమైన విష యాన్ని మనం కనుక్కోవాలి, మొదటి వాక్యం “చాప చుట్టాలేము' అన్నపుడు

ఇళ మామూలు చాప్‌ చుట్టగలిగేది. కాని భిన్నమైంది చావచుట్టలేనిది, ఇలా చాపల్లో రెండురకాలు నిజానికి ఉండవు. చుట్టగలిగిన చాప ద్వారా చుట్టలేని చాపను మనం ఆఆకొళంగా గుర్తిస్తాం, అలాగే “రూకలెంచాలేము'. అన్న వాక్యరలో మామూలు రూకల్ని ఎంచగలం, ఎంచళేని రూకలేమిటి ? అని మనం కొంచెం అలోచిస్తే వాటిని చుక్కలుగా చెప్తాం. ఇక్కడ ఆకోళం, చుక్కలూ ఖగోళ సంబంధి "వస్తువులు. ఇలా పొడ్రుపుకథల్లో (వకృళకి సంబంధించిన వస్తువులు చెప్పబడి చాయి, శ్‌... గొలుసు కట్టుపదాలు ఐ=. ఇని గొలుసుల్లాగా ఉంటాయి. ఇందులో

ఇక్కొాక్కం చరణానికి ఐక్కొక్క్యు_ జవాబు లేక ఆఅంతకంచె ఎక్కువ కనిపి స్తాయి. ఉదాహరాణక్తు ఖవాబులు

చిబ దిఐలాడేవి రెండు ఆకా

చిబ్బెక్కి చూసేవి బెండు కళా.

ఆలకించేవి రెండు “'సెవులు

ఆదుకునేవి రెండు చైతులు

పె పొడుపుకథలో శరీరంలోని భాగాలూ, అవిచేసే చేష్టలూ చీక్కగా

చివరించబడ్డాయి, మానవ శరీరానికి సంబంధించిన భాగాలూ ఆవి నిర్వ త్తించే పనులను వివరించే పొడుపుకథ ఇది, జీవకాస్రోంశాలను మౌఖికంగా విని జనులు నేర్చుకుంటూ ఉండేవారనటానికి ఈ పొడుపు కథలే ఆథొరం*

"ఇలా జనపదే సాహిత్యంలోని పొడుపుకథలు శ్రీవితరలోని వైరుధ్యాలనూ? వైవిధ్యాలనూ, జీవితానుభావాలనూ ఆలవిల6 చేసుకుంటోయి, బొడుపుకథలను మరింత వివరంగా చెప్పేవారిచ్చే సమాచారత ఆధారంగొ, సందర్భసహితంగాః విశేషిస్తే అందుకో జాతి సంస్కృతికి సంబంధించిన ఆంశొలే కొకుండా మానసిక

౯ స్థతిగతుల్ని అర్థం చేసుకునే వీలుకూడా కలుగుతుంది. పొడ పుఠకథా నిర్మాణంలో ఇమిడిన క్లిన్సతను ' గమనించినపుడు వాటిని కాస్త్రాలనటం ఉచితమనివిస్తొది. ఒక్కొ.క్కరకమైన పోడుపుకథ ఒక్కొక్క. విధంగా ళాస్త్రోంకాల్ని అందించే ఇళ విజ్ఞాన భాండాగారం. వీటిని మరింత లోతుగా ఆధ్యయనం చేయాల్సిన అవసరం: ఎంతైనా ఉంది. ఇదీ కేవలం ఒక పరిశీలన మ్యాతమే. తెలుగు వైజ్ఞానిక మాస ప్యతిక ఫి[బవరి- 1988

/ ఇ నా పౌడుపు కథలు - వర్షికరణం --రావి _పేమలత అనుభవ గర్భిత పదావళితో మేధాళక్తిని సపెంపొందించె సమస్యలతో కూడిన పొడుపు కథలు పూర్వికుల్లు మనకందించిన విజ్ఞాన సర్వస్వాలు, ఇవి కాలక్షేపానికే గాక వేసేవారి వినేవారి పరిశీలనా క్తిని, ఆలోచనాళ క్తిని, జ్ఞాపక శక్తిని పరీక్షించి వారి ఆత్మవిశ్వాసాన్ని -ఆధకలోజేస్తా? పొడుపు కథలనే శాస్త్రాలు, విచ్చు కథలు అ్తని శంటారు, పొడుపు కథ లలోని _పశ్నలకు-వేసే కథలనీ, సమాథానాలను-విడెపించే కథలనీ, విడుపు కథలనీ, అంటారు. రూపాన్ని అనుసరించి పదరూప్తం, వాక్యరూపంఅని విభజింప వచ్చు. పదరూపం ఒకే పదోం కలవి = కనపడనిది=గాలి, సర్వాంతర్యామి=దేవుడు రండు పదాల పొడుపు కథలు := లెక్కలేనివి = చుక్కలు; మూతలేనిది=బొవి భూమిని చుట్టింది-సము[ దం, కాని-లేని, పదాలు కొరుగాని కొరు * పుకాడు వతిగాని పతి = భూపతి పండుగాని పండు = విబూది పండు కరగాని క్టర - జ్రీలక్యర ఆకులేని పంట - ఉప్పు పంట

ళ్గాడ్త బార్యరూపం వాక్య రూపంలోని హొజుపు కథలను సరళం; సంయుక్తం. ఆస్‌ రెండు విధాలుగా విభజించవచ్చు, సరళ వాక్యం == ఊరంతో ఒకటే దుపష్పట్‌ = ఆకొళం ఒకటే సీసాలో రెండు రంగులు - గుడ్డు పెద్ది పిర్హకు పుటైడుకిటట్టలు - ఉల్పిగడ్డ సంయుక్త జాగ వాక్యాలు సామాన్యంగా వర్ణనొత్మకంగా డంటాయి. పీనిలో ఓ. సమాధానాని ఆశించేవి కొన్ని, ఓకటికన్న ఎక్కువ / చెస్‌మాదానాన్ని ఆం స్నై? ఓకటికన్న ఎక్కాం సమాధానాలకు సంబంధించీనవి మరికొన్ని = జక నమాధానం కఠ పొదుపు కథలు ఆర్లాజు కూతురు అధీక చక్కనిదంట గోరంత కొప్పు పెట్టి గొలుసును గిగవేసించి - “వరివెన్ను ". 2౨. బజూగ నుంచి వస్తది, కోటిప్పుతది, బాయిల దుంకుతది = “అరటి పండు". క, ఆకులేని అడనితో జీవం లేని జంతువు? జీవం గల జంతువుతో వేటాడుతుంది = “దువ్వెన”. ఒకటికి మీంచిన నమాధానొలు కల సోడుపు కథలు

1. ఒకే మానుః మానుకు పం(డెండు కొమ్ములు, కొమ్మలకు ముప్పది అకులు + “సంవత్సరం, నెలలు, దీనొలు".

౯7ల్రి ౨. కన్యను చూస్తే కర్చూరపు వాసన; వయస్సుదాన్ని చూస్తే వొగరు, ముసలిడి తీపిది = “మామిడి పిందె, కాయ, పండు. గొలును పదొలు మొదటి వాక్యంలోని చివరి పదం రెండవ వాక్యంలో ఆవృత్తియైతే గాలసు పదమంటారు. ఈ గొలుసు పదాలున్న పొడుపు కథలకు ఒకే జవాబు లెదా, ఒకట్‌కి మించిన జవాబులుంటాయి, ఓ ఆ) శంకు, కంకులో 'పళక్టుంకులో తీర్థం, తీర్థంలో మొగ్గ “కొబ్బరికాయ'.

ఆ) కాయ, కాయమీద (మాను, [మానుమీద అతలుగెలతల మీద (వేళ్ళు

నాట్యమాడుతాయి = “వీణ, +

1 అ) రెండు స్తంభాలు - కా; స్తంభాల నడుమ కుంభాలు - పిరుదులు; కుంభాల మీద కుడిది తొట్టి - కడుపు; కుడిది తొట్టిమీద గువ్వల గురిగి - నోరు; గువ్వల గురిగిమీద అద్దాల మాలు = కండ్హు; అద్దాల మాలుమీద్‌ గరికపోచలు - వెంటుకల.; గరికపోచలమిద్‌ కీ పొర్పాడుతాయి అః 'పీలు.

ఆ) మట్టికోట - నే; మట్టికోటమీద కంచుకోట - కంచం; "కంచుకోట మీద పూలతోట -- అన్నం; పూలతోటలో అయిదుగురు దొంగలు ఆడుళూ పాడుతున్నారు - [వేళ్ళతో తినడం,

విడిపించే కథలు లేదా జవాబులను బట్టి పొడుపు కథలను (వక్కతి సంబంధి, మానవ జీవిత సంబంధిగా విభజింపవచ్చు,. (పకృతి నంబంధి

పుష్రైడు కనగలలో ఒకేరాయి - చం్యదుడు,

పెనుంచీ కిందకు ఒకటే దారం = వాన.

క్‌ చింపిరి చింపిరి గుడ్డలు ముత్యాలవంటి బిడ్డలు - జొన్నకంకి. ఆకాశాన పాములు (చేలాడుళున్నాయి = పొట్టకాయ. మానవ జీవిత నంబంధి ; శరీర నంబంధి మూత తెరిచితే ముత్యాల పేరు = వళ్ళ కిటకిట తలుపులు కిటారి తలుపులు ఎంత తీసిన చప్పుడు కావు = కళ్ళు పాతాళగంగకు ఐదు గుంజలు ఊపితే ఊోగుతవి పీకుతే రావు - వేళ్ళ వస్త్ర నంబంధి వేస్తుడ, తిస్తుడ్‌, తగిలిస్తురు దీని భావమేమి తిరుమలేశ = రవిక, మామ, కొడుక్కి ,తలలేదు, కాష్ళులేవు - చౌక్కా మజా నంబ్రంధి పన్హై మంచం ప్సీద వేసే పరుపు = దోసెలు జరతింతాకు (బహ్మంతాకు విరిబితే 'పెళపెళ -- అప్పడం, కుటుంబ నంబంధి (కుటుంభానికి అవసరమయ్యా వస్తువులకు సంబంధించినవి ;) మాకాత రెండెడ్డు తెస్తై ఒకటి నడు_స్తది ఒకటి నడవదు - విసుురాయి, బాపుకొని బావిట్లో పండుకునే ఆమ్మ, ముడుచుకొని మూలనిల్నుంది చాప, నృ్సి సంబంధి వస్తాడు, పరుస్తాడు, పిసుకుతాడు, పెడ్తాడు - గాజులవాడు. తాపంలేక చెరువులో నామళాడు = చాకలి, వేయికండ్డ పులి సీటిలో వేటాడబోయింది = నల.

75 ఆబార నంబంధి బుడుగు, బుడుగులాడే బుడ్డాటలాడె మధ్యాహ్నపు వేళకు మాయమైపోయ- సానిపి (కళ్శాపు పదహారు కొమ్మల వటావృక్షం పడితే లేవదు - ముగ్గు. ఏం చేస్తున్నావు కోడలా అంది అత్తగారు, రిండోచేలితో పెట్టుకుంటున్నా ఆంది కోడలు “పట్టుకున్నది అద్ధం, పెట్టుకున్నది బొట్టు". పారాణిక సంబంధి; కస్హై, కొటై, తెచ్చె - సేతుపు కళ్టై, రావణుని కొట్టె,సీతను తెచ్చె తండి% లేక పుట్టినోడు,వాడు పుట్టినపుడు తల్చికూడ ఇంట్ల లేదు = లవుడు ప్రళ్నానహిత విడుపు కథలు; పొడుపు కథలను వేసే వాళ్ళనే వినేవాళ్ళు (పళ్నిస్తారు? తర్వాత మెదటి వాష్ళ జవావీస్తారు, ఒకన్ని కట్టివేసిన ఎవన్ని కట్టివేసినవు? బట్జైను కట్టేవేసిన. ఒకన్ని పట్టుకున్న ఎవన్ని పట్టుకొని కూరు ఎన్నవు! చెంబును పట్టుకొని కూర్చున్న

76 జానపదుల జీవితంతో పెనవేసుకున్న పొశుపు కథలు వార కథ సాహి త్యానికి కూడ ఆధారమయ్యాయి. పేద అమ్మాయిల పొడుపు కథల నైపుణ్యానికి అచ్చెరువుచెంది వివాహమాశిన రాజుల కథలు పొడుపు కథలను విప్పినవారినే పరిణయ మాడుతామని (పతిన పట్టిన యువరాణుల కథలు, కోకొల్చిలు. ఒక ప్పుడు జనపదాలలో విజ్ఞానకిరణాలను పిసరిం చిన పొడుపుకథల నేటి ఆణుయుళంలో (కమంగా అంతరించిపోతున్నాయి. మనపూర్వీకుల మేధానంవత్తికి న్మృతిచిహ్నా లైన వీటిని సేకరించి, వర్గీకరించి పదిలపరచడం నేటి జనపద సాహిత్యాధి మానుల కర్తవ్యం, . జానపదం సెస్టెంబరు 1998,

జానపదసాహిత్యం-మనోవ్లోషణ కురుగంటి శ్రీలమ్మీ

జానపద. విజ్ఞానంలో సాహిత్యం ఒకభాగం, మౌభికమైన జానపద సాహిత్యం గేయాల్ని కథాశేయాల్ని గద్య కథనాల్ని సామెకల్ని పొడుపుకథల్ని వెవరిస్తుందనేది మనకు తెలిసిన అంశం, అయితే ఈ జానపద సాహిత్యానికీ మనో విశ్లేషణకూ గల సంబంధం ఏమిటి * జనపద సాహిత్యాధ్యయనానికి దీని ఆవసరం ఆసలు ఎందుకు కలిగింది ? జునపదసాహిత్యాన్ని మనోవిశ్రేషణా వాదంతో పరిశీలించటం వలన జరిగే లాభం ఏమిటి $ గలా మనోవిశ్రేషణా వాదం గురించి మనం (పశ్నించుకున్నపుడు ఆవాదానికీ జానపద పాహిళ్యానికీ గల లంకెను వివరించటానికి పీలుకలుగుతుంది,

1ళి వ కతాబ్టంలో వైద్యుడుగా (ఫ్రాయిడ్‌ (వపతిపాదించిన మనోవిశ్లేషణా సిద్ధాంతాలు ముఖ్యంగా సాహిత్యంతో కవులు నూతన (ప్రయోగాలు చేయ టానికి అనుకూలించాయి, ' జూతిజ్రీవనగమనంలో *మనసుకి' చల[పాముథ్యాన్ని లోకానికి చాటాడు, (ప్రాయిడ్‌, డార్విన పరిణామ సిద్దాంతాన్నీ? మార్క్స్‌ గతి తార్కిక విధానాన్నీ మానసికళాస్త్రానికి పునాదులుగా (గ్రహించి మనోవిశ్తే షణా వాదాన్ని వివరించాడు. మనిషి (వ్రవర్తనలోని పరిణామాళల్ళి వక్తిపరంగా, కుటుంబపరంగా సమాజపరంగా పేర్కొన్నాడు, మనసుపొరల్ని తెలిసినస్థితి (6036018), తెలియనిస్టితి (౮1 0095610425) తెలిసీ తెలియనిస్థితి (545 ౮002361013) గా వివరించాడు) వ్యక్తిలోని సంకల్ప వికల్పా౪కూ, కలతలకూ కన్నీళ్శ్ళళూ ఈమూడింట సంఘర్షణ (వధాన కారణమని చెప్పాడు.

౯78 వీటీలో ఆచేతన స్థిః (౮9 (౮015601065) మనిషి [పవర్తనపై ఎక్కువ (పథా వాన్ని చూపుతుందని చపూ, మనిష్‌ మరచిపోయిన (వం1క్రంట౭2) అణచి వేయబడ్డ (207283౭6) విషయాలను తన మనోవిశ్రేషణకు పునాదిగా (గహిం చాడు, అచేతన స్థితిలో దాగిన సంఘటనలు మనిషిని బాధలకు గురిచేస్తాయనీ తెం పుతూ మన్రిషలో ఇమిడ్‌న మూగు (పధాన (పవృత్తులను వివరించాడు. వాటిని ఇడ్‌, ఈగో, సూపరొఇగోలుగా సూచించాడు, వీటి లక్షణాల్ని వివరిస్తూ ఇడ్‌ అచేతనము(002002361045)లోని థాగమనీ. ఇందులో ఆడిమభావాలుంటా యనీ ఇదికో ర్కెల్ని వెల్లడిచేస్తుందనీ, సుథాపేక్షదీని ధ్యేయమనీ స్వష్టంచేశాడు. నీ వాంఛ ఎందుకు ఎప్పుడు ఎలా పుడుతుందనే తర్మ్కానికిది లొంగనిస్థితిగా పేర్ళొన్నాడు: ఇక ఇగో" నేను నాది అనే భావాన్ని కలిగి ఉంటుందని తెలి న్‌ మనిషిలోని ఆలోచనలూ ఆనుభవాలూ సడవడి ఇవన్నీ అహానికి నంబంధీంచినవి. “ఇడ్‌' వాంఛలను భౌతికజీవితంలో ఆవకాశాల మేరకు తృప్తి పరచటం ఇగో వని. శరీరానికీ మనసుకీ బొధకలగకుండా ఉండటానికి ఈ “ఇగో” [వయత్నిస్తుంది. ఇక సూపర్‌ ఇగో ఈ రెంటినీ రాజీపరుస్తుంది. ఇది చేతనలో (00036048) థాగం, నీతి, ధర్మం సంఘం గురించిన స్పృహను ఇది కలిగి ఉంటుంది. వైద్యుడిగా మనిషిలోని సంఘర్షణల్ని వివేచించటానికీ మనోవిశ్తే షణా వాదం ఆతనిశెంతో ఉపకరించింది. ((ాయిడ్‌ జానపద విజ్ఞానంలోని పురాగా థల్ని కథల్నీ కలల్ని తన విశ్లేషణకు (ప్రాతిపదికలుగా (గ్రహించాడు. తన స్వష్నార్థ విశ్లేషణ అన్మేగంధంలో కలలు మనిషి తీరని కోర్కెల్ని తీర్చే వాహ్‌ క్రలుగా ఎలా ఉంటాయనేది వివరించాడు [ఫ్రాయిడ్‌ తర్వాత (ఫ్రాయిడ్‌తో కలసి పనిచేసిన మరో ఇద్దరు శాస్త్ర వేత్తలు ఆకువఫడ్‌ ఆడ్దర్‌ సి, జి యంగ్‌, ఆడ్దర్‌ మనిషిలోని అఆధీకతా భావా

"79

నికి (ఏలుల!ంకలా అంమంేణన్య,. న్యూనతా భావానెకే (లందంా ఆంింే బం (పాధాన్యాన్నిచ్చి ఈ శెంటివల్స మనిషలో కలిగే నంఘర్షణల్ని వివరించాడు. (ఫాయిడ్‌ “లిడిగో”కి (ప్రాధాన్యన్ని స్తే ఆడ్డర్‌ సమాజం మనిషి (పవ ర్తనకు కేంద్రంగా పేర్కొన్నాడు. అ తర్వాత యూంగ్‌ మనిషలోని చేత నాల్ని (ఫ్రాయిడ్‌ కన్నా భిన్నంగా వ్యక్తిగత మైన అచేతనంగానూ (1061916621 160105961045) సామూహిక్ష ఆచేతనంగానూ(6011666౯6 ౦02360౪8) వివరించాడు. మనిషి మానసిక స్థితిలోని ఆదిమభావాలకు మూలమైన మూల రూపాలకు ( &౯౦%6ద్రార85) గం (పాముక్యాన్ని తెలియచేశాడు. ఇంకా ఈ శాస్త్రాన్ని రష్యాలో 'ఫెచర్‌, సెకొనేవ్‌ పావలోవ్‌, వ్యాగొస్కె అభివృద్ధిచేశారు.

అయితే జానపద సాహిత్య విశ్లేషణకు మనోవిశ్రేషణ ఎంతవరకు ఉ&ప యోగపడుతుందశేది పరిశేలించేముందు జానపద సాహిత్యం డనికి గురించి తెం సుకోవటం ఆవసరం, ఈ సాహిత్యం ఎప్పుడు పుట్టింది? ఎందుకు పుట్టెంది అనేది వివరించేందుకు అనేక సిద్ధాతాలు వెలువడ్డాయి, జానవద సాహిత్యం సామూహిక సుప్త్రచేతనలో ఉద గవించిందనేది విద్వాంసుల అభిప్రాయం, ఇది ఒక్షన్ణి +పాంకానికీ దేళానిక్రి సంబంధించింది కాదు. గాలిలో (ప్రపంచవ్యాప్తమంది. కేవ అం రనదృష్టితో, ఈ సాహిత్యాన్ని వివేచించటం వలన పదాల సౌందర్యాన్ని తెలు సుకోగలుగుతాం కాని కథలోని కల్పనలకూ, కథకుడి మానసిక స్థిలికీ, సమా జానికీ గల సంబంధాన్ని తెబసుకో లేం, ముఖ్యంగా ఈ నాహిత్యంలోని గేయాల బహ్బ[పదేశ ఆ స్తిత్యాన్నీ (1016 13662066) వివేక రాహిత్యాలనీ (252609411౮) మనోవిశ్హేషణ సిద్దాంతం వివరిస్తుంది ఉదాహరణకు ఒక గేయాన్ని గానీ, కథనుగానీ, సామెతనిగానీ, పొడుపుకథనిగానీ విశ్తేషించటానికి పూనుకున్నపుడు కథకుడి మానసికస్థితి, సమయం, సందర్భం సమాజం కట్ట బాట్లన చెప్పేవిధానం, ఇవన్నీ విశ్చేషణకు ఎక్కువగా ఉపయోగపడే అంశాలు, అందుకే జొనపడ సాహిత్య విశ్లేషణనేడు వివిధళాస్త్రాల అనుబంధాధ్యయనంగా మా3ంది,

80 మానవా స్తంతో మన స్తత్వకాస్త్రంతో , సామాజిక శాస్త్రంతో ఇంకా చార్మితక పునర్నిర్మాణ పద్ధతితో ఇలా అనేకరకాల దృక్కోణాలతో ఈ సాహిత్యాన్ని అధ్యయనం చేయటం వలన జీవించే మనిషినీ ఆతని నడవడినీ, ఆతనిలో చెల శేగే విభినృమైన థావాల్చి సామూహిక, సామాజిక మన స్తత్వాల్నీ మనం చూస్తాం. చేతనాచేశనాల సంఘర్షణల్ని వాటికి మూలమైన ఇడ్‌, ఇగో సూపర్‌ ఇగోలు ఒక దానితో ఒకటి తలపడటాన్ని మనం స్పష్టంగా గమనిస్తాం, కవి కావ్యంలోని ఆదర్శమ్తూరిత్వం కాకుండా ప్యాతల-మానసిక రూపు రేఖల స్వరూప వ్యభావాల్ని యధాతధంగా వివరించ గలుగుతాం. ఉదాహరణకు జానపద సాహిత్యంలోని ఒకగేయాన్ని పరిశీలిద్దాం. 'పెళ్ళిలో' తల్లి, కూతుర్ని అత్తగారింటికి పంపిస్తూ, సీతమ్మ తల్లీ పోయిరాగదమ్మ జానకి పొయిరాగదమ్మ, నీవు రేయిపగలు పతికివూజ సేయమ్మ భక్తికో ఘననుతినొందవమ్మా తల్లీ పోయిరాగదమ్మ జానకీ | చిత్త మందు చింత మానవే వీ అక్క బెల్లెం.డ మరువతే యు కొత్త వారెవ్వర్తేవ గాని వత్తురమ్మ నిన్నుచూడ గుర్తుతెలిసి వారితో మెలగవమ్మ ఆత్తపిన్న త్తలతో, పోయిరాగడమ్మజానకీ ” ఆంటూ. కూతురికి బుద్ధులుచెప్తుంది, ఈ గేయంలో తల్లీ తన పిల్లను సీతగా భావించి పరాయివాళ్ళకప్పచెప్తూ అత్తగారింట్లో ఎలా నుశులుకోవాలో వివరిస్తుంది, ఈ గేయంలోని పదాలకూ, గమనానికి సంగీతపరమైన విలునలేగాక మన

81

సంస్కృతికి సంబంధించిన అంశాలకు [ప్రాధాన్యం ఎక్కువ, పెళ్ళిచేసి కూతుర్ని అత్తవారింటికి పంపే తల్లి పేమ, ఆమెను. వదలిపెట్టాల్సి వచ్చిన స్థిికి కంట తడిపెట్టడం, మళ్ళీ వెంటనే మన సమాజంలో ఆవిడ నిర్వ_ర్రించాల్సిన విధుల్ని వివరించటం ఇక్కడ (_పధానాంశాలు, ఇది కేవలం ఒక సందర్భానికి పరిమిత మెన గేయం. పెళ్ళికో ఇ_త్రవారింటికి పంపే సందర్భం మన సమాజంలో, న్త్రీ జీవితంలో _పధాన ఘట్టం, ఇక్కడి సందర్భం తల్లీకూతుళ్ళు బాంధవ్యాన్నే గాక "పెళ్ళిలో రెండు వైపుల వారినీ ఆకట్టుకునే ఘట్టం, తన పిల్లకు చేసే ముద్దు ముచ్చటనూ, తన (పేమనూ ఒక్కసారి ఆణచుకుని అ_త్తవారికి పిల్లను ఆప్పగించ టానికి తల్లిపడే వేదన ఆంతా ఇంతా కాదు. పెళ్ళిఅనేది తన కూతురి సౌభాగ్యం కోసమైనా కూతుర్ని ఇతరుల చేతిలో పెట్టడానికి బాధపడుతూ, అత్తవారింట్లో కూతురు ఏ విధంగా మసలుకోవాలో వివరించటంలో మన సంస్కృతి ఇక్కడ కుటుంబ మర్యాద రూపంలో వ్యక్తమౌతుంది, ఇడ్‌ ఇగోలను సమన్వయం చేసే సూపర్‌ ఇగోకే ఇక్కడ [పాధాన్యం. సంఘం కోసం మనిషి చేసే త్యాగాలూ, వాటివలన ఆతడు పొందే సుఖాలూ, దుఃథాలూ అందులో ఇమిశిన మన ఆబా రాలూ కట్టుబొట్టు ఇవన్నీ ఈ పాటకు (వధాన భిత్తికలు, ఇందులో “పోయి రాగదమ్మ అని అనటంతో మళ్ళీ మన సం[పదాయం వ్యక్తమౌతుంది. సాధార ణంగా ఇంటి నుండి బయలుదేరి వెళ్ళేవాళ్ళు వెళాను, అని అనకుండ వెళ్ళొస్తాను ఆనటం మన సం[పదాయం, అదే విధంగా కూతుర్ని వెళ్ళిరా అని సంబోధిస్తూ తల్లి పాట పాడటంలో మనం మన్‌ ఆచారాల్ని గమనిస్తాం. (పేమనూ, త్యాగాన్ని విధుల్ని ఆదర్శాల్ని అన్నిటినీ విడమక్స చెప్పే విధానంలో ఈ గేయం ఉత్తమ మైంది. (ఫ్రాయిడ్‌ సిద్ధాంతాలతో విశ్లేషంచినప్పుడు ఇడ్‌, ఇగోల కన్నా సూపర్‌ ఇగో (ప్రాధాన్యం మనకు తెలుస్తుంది. ఆడ్ధర్‌ దృష్టితో దీన్ని వివేచిస్తే మన [పవ్నర్హనలో సమాజం పాృాత ఎంతో మనకు ఆర్ధి మౌతుంది. ఆదే యూంగ్‌ దృష్టితో వివేచిస్తే ఆనాలోచితంగా మనిష 'ఆచ్చరించే ఆచారాలకు కారణమైన సామూహిక ఆచేతనానికి (60112667౭౬ ౧609561045) (పాధాన్యం కనిపిస్తుంది. కూతురి మీద మమతానుబంధాన్ని తెంచుకోలేని తల్లి మానసిక స్థితి వివిధ రకాలుగా ఇక్కడ గోచరిస్తుంది.. ఇలా ఈ జూనవగేయాన్ని మానసిక స్థితి ఆధారంగా విశ్తేషంచటం వలన విషయాన్ని మరింత వివరంగా తెలుసుకోగలుగుతాం.

8 అడే విధంగా కథాగేయాన్ని గాసీ గద్యకథనాన్ని గానీ విశ్లేషించిన పుడు ప్యాతల (ప్రవర్తనా రీతుల్లో కావ్యానికీ జానపదానికీ గల తేడాల్ని స్పష్టంగా ఆకళింపు చేసుకోగలుగుతాం. వాల్మీకి రామాయణంలో కైక రామున్ని వనవాసం చెయ్యమని ఆజ్ఞాపించగానే రాముడు; ఇతీవతస్యాం పరుషం వదన్త్యాం నవైవ రామః [పవివేశశీకమ్‌ (ప్రవిన్యధే చాపిమహానుభావా ఏవ మస్తు గమిష్యామి వనం మస్తుమహం త్వితః జటా జ్లినధరీ రాజ్ఞః వతిజ్లా మనహిరియన్‌॥

(1954 వాల్మీకి రామాయణం వావిళ్ల [వచురణ) అంటాడు. ఇదే ఘట్టంలో జానపదుల కథా గేయాల్లో రాముడు పినతల్లి ఆడవు లకు వెళ్ళమని చిప్పగానే భోరున ఏడుస్తాడు. ఏడుస్తూ రాముడు

గ స్ట

“కన్నులనూ నీరు గ్మిరునను దిరుగ

ముఖము కళ దప్పియూ కళవళవడుచు

కమల నాభుండపుడు తండి సభకేగ

కన్నీరు జెట్టినా కాకుక్సు చూసి

తంగడి చేరగ దీసి నాతనయ నీవు

దుఃఖింప పని యేమి నా ముద్దు పత” 7195 స్త్రీల రామాయణపు పాటలు' పు, 8, సారన్వత పరిషత్తు (వచురణ) అని ఇక్కడ దశరథుడ్డు రామున్ని ఓదారుస్తాడు, వాల్మీకంలోనీ రామ ప్కాతకూ జనుల పొటల్లో రాముడి ప్యాత్రఠూ హ స్రిమళకొంతారం? ఠాముడు ఆదర్శమ్నూర్లి*

88

సర్వలక్షణ సంపన్నుడు. లౌకిక జీవితంలో ఆంత నిగ్రహ౭గల మనిషిని మనం చూడలేం: రాముడు అడవులకు వెకానన్న దృఢ నిశ్చూయంలో ఇడ్‌ ఇగోల (ప్రసక్తి మనకు కనివించదు. ధర్మం న్యాయం సంఘం వీటి కోసం సూపర్‌ ఇగోకు (ప్రాధాన్య మిచ్చిన ప్వాతగా వాల్మీకి తీర్చిదిద్దాడు. ప్యాతలోని సంఘర్షణాస్వరూపం కన్నా ఆదర్శానికి ఇక్కడ విలువ ఎక్కువ, ళన యిష్టా యిష్టైల్ని ధర్మం కోసం ఫణం పెట్టిన రామున్ని మనం ఇక్కడ చూస్తాం, ఇక్కడ కవి కావ్యాన్ని తాను ఎలా తీర్చిదిద్దా నుకు.పే అలా తీర్చిదిద్ద గలిగిన (ప్రతిభ వాల్మీకిది, పాాతలు తోలు బొమ్మలాటలో, కథకుని చేతిలో లాగా వాల్మీకి చేతిలో కీలు బొమ్మలు, ఒక (_ప్రయో+ననాన్ని సాధించటం ఇక్కడ (ప్రధానం. ఆ సాధన కవి ధ్యేయం గనుక వాల్మికి రాముడు తన వ్య క్తి ధర్మానికన్నా సంమ ధర్మాన్ని మిన్న గా అనుసరించాడు. ఆడ్డర్‌ దృష్టితో ఈ ప్కాతను వివేచిస్తే మనిష్‌ సంఘం కోసం ధర్మం కోసం చేసే త్యాగాలు మన కర్ధమౌతాయి. సమాజం మనిషిని ఏ విధంగా కాసిస్తుందనేది తెలుస్తుంది. ఇక్క_డ ఆందరికి ఆదర్శంగా ఉండటం రాముడి పా[తలో మనం చూసే.వై విధ్యం. యూంగ్‌ దృష్టితో అనుళీలిమ్తే మనిషి ఆ_పయత్నంగా తానాచరించే ఆచారాలకు (ప్రాధాన్యాన్ని వ్వృటం మనం గమసిసాం: తల్లి మాట జవదాటక పోవటం ఆమెను గౌరవించటం, అందుకోసం తాను కష్టాల ననుభవించటం యూంగ్‌ చెప్పిన వ్యక్తిగతమైన అచేతనంలోని ,పవర్తనా విధా నాన్ని సూచిస్తాము.

ఇక జానపదుల రాముడు పసివాడు. అభం శుభం తెలియని అమాయ కుడు. కైక అడవులకు వెళ్ళుమనగానే ఐదులు చెప్పలేని బేల. నమి చెప్పలేక న్యూనతా భావంతో పరుగుపరుగున తండిని చేరతాడు. ఇందులో ప్మాత ఆదర్శం కన్నా మానసిక స్థితే [పధానం. జానపదుల మన _స్తత్యం (కథకుల్లో )గోచరిస్తుంది పసివాడు ఆటల్లో పడి దెబ్బతగలగానే తం్యడినిగాని, తల్లినిగాని చేరినట్టు రాముడు కూడా అదేవిధంగా పిన్నమ్మ అడవికి వళ్ళమనగానే జోరున ఏడుస్తూ దళశరథున్ని చేరతాడు. ఇక్కడ పాతను ప్యాతగా మలవాలనే పరిజ్ఞానం వీరికనవసరం గనుక రాముడు అమాయకంగా ఏడుస్తాడు. ఇడ్‌లోని కోరిక తీరకపోవటం; ఆహం దెబ్బతినటం; ఏమి చేయ్యలేని. అసహాయస్థితి, అంధకోసం తండి అక్కున చేరటం ఇవన్ని రాముడు కష్టాన్ని భరించలేని జనుల కల్చనలు, అతిసున్నిత

, రిక్త మైన మనస్తత్వం రాముడిది, వాల్మీకిరాముడిలా దృఢనిశ్చయం ఈతనిలో మనం గమనించం. ఆడ్డర్‌ దృష్టితో మూస్తే న్యూనతా భావాన్ని కలిగిన వాముస్ని మనం చూస్తాం. ఇలా రాముడి ప్కాతలోని ిన్నమైన మానసిక స్థితిగతుల్ని వివే చించగలిగినపుడే జనుల కల్పనలకు గల అన్ధాల్ని బోధపరుచుకోగలుగుతాం, అలాగే మరోబోట ఉత్తర రామాయణంలో రాముడు లక్ష్మణునితో సీత్రన్న ఆరణ్యాల్లో దింపమని ఆజ్ఞాపిస్తాడు. జానపదుల పాటల్లో లమ్మణుడు దిం్ని వెళ్లిన తర్వాత సీత తల్లి, భూదేవి సీత ఉన్న చోటికి వస్తుంది. సీతను ఆస్థిశిలో చూసి రాముడ్షెందు కలా చేశాడని ఆడుగుతుంది, తల్లి ఆడగడంతోనే సీఠ, " కన్నుల వాష్పములొలుకుచు పలికె “స్వాన్‌ కన్నెళతో 'నోజ 'గోరీతి 'కూపమ్మూలనే తెంచెను ఆసుర నరయగ-రావణు పటములు [వాసె నగరము జొచ్చి పట మందుంబె ఆకాశ వీధుల పోయెను అసుర పటములు పరిపరివిధముల నణచిన వేయి విధముల వేసెను నన్ను అనుచు తల్లితో చెప్పె ర్కుదామా తరువుల నీడల (1956 కృష్ణ ల్రీ పు, ౨81) అంటూ జరిగిన విషయాన్నంతా పూసగుచ్చినట్టు వివరిస్తుంది. వాల్మీకంలో సీత మ్మను తల్లి ఓదార్చిన ఘట్టం మనకు కనిపించదు. ఇడి ఆచ్చమైన జనులకల్పన. ముఖ్యంగా పొడుకునేది స్త్రీలు గనుక ఇది శ్రీల కల్చనః కూతురికి ఏదైనా కష్టం రాగానే ముందుగా తలుచుకునేది పుట్టింటినే.. తల్లికి తన సంగతి చెప్పుకోవటం

య్యా

తోక సహజం. ఆదే విధంగా రామాయణంలో సీక విలపించటాన్ని పేరు కల్పిం చాడు, సీత ఇక్కడ తనను రాముడు వడరివేయటానికి కారణం చువ్పనాతి కూర్చు అథ అని చెప్తుంది. ఆవిడ వేయమన్న వటం, చేసిన వనె గాని తన దోవం లేద్‌ని ఫేక చెస్తుంది. లోకంలో మనిష్‌ ఎవ్వడు తన తప్పు ఒప్పుకోడు, అలా ఒప్ప్‌ కుంటే ఆతని అహం దెబ్బతెంటుంది. రాముడు సీతను నిష్కారణంగా వదిలేశా శనే అంకం జానపదులు మెచ్చనిది. అందుకే కూర్చుణఖను మధ్య పెట్టి ఆవిడ (వాయమన్న పటం మూలానే తనకిన్ని శెప్పలు వచ్చాయనే-కల్చన ఇేళారు జనులు, సీత ప్మాఠగు స్రీ దృక్పథంతో ఆలోచించాడు.

ఆత్తీగారింటి కష్టాల్ని తల్లితో చెప్పుకొవటరి, _డేహామనం పొందటర [వధాన విషయంగా. ఇక్కడ పాట రూప్పువద్దుకుంది ఎటువంటి కష్టాన్నెనా కూతురు తల్చితోనే చెప్పుకోవటం మామూలుగా చేసేప్‌నె. ఇరువురి స్త్రీల మానసిక స్థైతి వారి మధ్యగల సానుభూతి, తత్త్యం ఇ డులో గోచరిస్తుంది, “ర దాక తరువుల నీడల ఆనటంలో జానపదుల సామాజిక పరిస్థితులు సీత ప్యాతలో సాధారణీకరణం చెందుతాయి, పాడేవారి సమాజాన్ని గుర్తు చేస్తాయి. హర్చణఖ రావణుని పటాన్ని రాయించుకోవటం, దానికి (పాణం పోయటం, అఆ పటం వేతకు ఎడబాటును 'కలఠిగించటానికి కారణమవటం కఖాగతికి దోవాడం చేసే ఒక అద్భుకాంళం. ఆంకేకాకుండా స్త్రీ శీలం మీద్‌ మామూలుగా లోకంలో జనులు వేసే నిందలు సితకు కూడా తప్పలేదు. ఇక్కడ సీత (ప్రవర్తనలో ఆహం చెబ్బతినదు. తన న్యూనతా భావాన్ని పోగొట్టుకోవటానికి ఈన ను చాను సమర్థించు కోవటం, సేత మీద పగ తీర్చుకోవటానికి హూర్చణఖ అనుసరించిన విధానం, షవతీకొరం తీర్చుకోవాలనే ఆవిడ ఇగో తత్త్వం, అందుకు బలైన సీత కాపురం తల్లీకూతుళ్ళు ఒకరినొకరు ఓదార్చుకోవటం, వాటన్నిటిలో ప్యాతల మవోభావాలకే అగస్థానం గాని ఆదర్శాలకూ, బౌచిత్యానౌచిత్యాలకూ చోటులేదు. అవి కవి కావ్య రచేనా విధానంలో అనుస 9ండే కొలబడ్డలు, ఇలా జానపడుల క థాగేయాల్లో మైనా గడ్య కథనాల్లోన్తనా కథకు ఉత్కంఠను కతిగించే అద్భుతాంకాలహా, మాన సెక స్టితిగతులకే [ప్రాధాన్యం గాని ఆదర్శాలకు పొకులాడే (ప్రయత్నం అరుదు

అదే విధంగా మనం జూనపద సాహిత్యంలోని ఒక సామెతను పరిశీలించి నప్పుడు ఆందులో మనిష్‌ ప్రవర్తనా తీరు తెన్నులు మన సంస్కృతీ ఎలా ఇమిడా

88 యనేదీ తేలుస్తుంద్‌. ఉదాహరణకు ఎవరై నొ రోడ్డుమీద నడుస్తూ ఆరట్‌ పండు శోక్క మీడ కాలుజారిపడ్డారనుకోండి. పడ్డవెంటనే లేచి తనను ఎవరైనా గమ రహ్తైరేమోననే ఆలోచనతో చుట్టూ చూడటం పరిపొటి. అదేవిధంగా పె ఆఫీసఠ్‌ అవీసులో మగతా ఆఫీసర్దందరూ చూస్తూండగా ఎవరినైనా చివాట్లు పెడితే ఆతను ఆఫీసర్‌ తిట్టే శిట్టకన్నా ముందు మిగతా వావ్మ తనను గమనిస్తారేమోనన్‌ చూస్తాడు. అలాంటి సందర్భంలో మొగడు కొట్టినందుకు కాదు “వ్రోటి కోడలు నవ్వివంధుకని శాస్త్రం ఆంటాం ఇది మై రెండు సందర్భాల్లో వాడే సామెత, ఈ సామెళను మనళ్యాస్త్రపరంగా మనం. పిశ్లేషిద్దాం ఇందులో. రెండు భాగాలు న్నాయి. మొదటే భాగం మొగుడు కొట్టడం రెండోది తోడికోడలు నవ్వటం. మొదటిది విషయం రెండోది దానికి సంబంధించిన విమర్శ. ముందు ఈ సామెత ఏ'సందర్సల౭లో పుట్లిందో దీని అర్హం ఏమిటనేది తెలుసుకుందాం, | మొగుడే వెందుకు కొట్టాలి తోడికోడలు ఎందుకునవ్వాలి అని(ప్రశ్నించుకుం టే వనకటి రోజుల్లో ఒకే కుటుంబంలో తల్లీతరడీ కొడుకులూ కోడళ్ళూ అందరూ కలిసి జీవించే సా్య్యపదాయం మన తెలుగు వాళ్ళది. ఏదో విషయంలో మొగుడు పెళ్ళాన్ని కోపంతో కొట్టాడు. అసలు భార్యను కొట్టకూడదు. కొట్టడం, కొట్టిన వంఓనే భార్యతోపాటు ఆదే ఇంట్లో మసిలే తోడికోడలు నవ్వింది. ఇక్కడ భర్త కొట్టిన దేబ్బలకన్నా ఆవిడ నవ్విన నవ్వు భార్య మనసుకి చురకలాంటిది, ఇది థార్య మానసికస్థితికి అద్దంపట్టు సామెత, తోడికోడలు కిసుక్కున నవ్వినందుకు భార్య బాధపడుతుంది. ఇక్కడ ఆవిడ ఆహం దెబ్బతింది. భర్త తన వాడు, తోడి కోడలు పరాయిది, వేరే కుటుంబంలోంచి వచ్చింది. తనను చూసి చులకనగా నవ్వటం భార్య సహించలేదు. ఆంటే భార్యా భర్తల విషయంలో మూడో మనిషి జోక్యం ఎవరికీ ఇష్టం ఉండదు; బయటి వాశ్శివరైనా చూస్తారేమోననే సృహ భర్రకి లేకపోవటం ఒళ్యూపై తెలీకుండా కోపంతో భార్యని కొట్టడం కోపం లక్షణాలు, అయితే ఇక్కడ భార్య తన ఆధిక్యాన్నే తప్ప న్యూనతను సహించ లేదు. అందుకే తోడికోడలు నవ్వగానే ఆవిడ మనసు దెబ్బలకన్నా రెట్టింపు ఆవ మానాన్ని పొందింది ఈసామెత ఒక కాలంలో మన సమాజంలోని వ్యవస్థనూ: ఒక సందర్భాన్నీ; బాధపడే స్త్రీ మానసిక స్థితిని, ఆవహేళన చేసే సాటి న్షీ మనస్త త్వాన్ని వెల్పిడి చేస్తోంది. ఇది ఈ సామెతగురించిన ఆర్ధ వివరణం, ఇక మనం

ర్ట ముందు చెపుకున్నట్టు రోడ్డు మీద కాలుజూరివడినా ఆఫీనులో చివాట్లు తన్నా అయసటివాళ్ళ ముందు మనం ఆవమానాన్ని సహించలేని స్ట్‌తిలో ఈ సామెతని వాడతాం. అంటే ఇది ఒక కాబంలో మొగుడికీ తోడికోడలికి సంబంధించింద్రై నొ నేడు అనేక నందర్భాల్లో మనం మానసికంగా కుంగిపోయే స్థితిని సామెత వివరి స్తుంది. ముక్యాంగా లోకం చృష్టిలో తోటివాళ్ళు దగ్గర చులకనగా చూడబడటం మనిష్‌ నహించలేని తత్త్వం. ఆ మన స్తత్వాన్ని అషరొల వివరించే సామత? ఇది. ఇలా వివిధ సందర్భాల ఆధారంగా సామెళల్ని విశ్హేషించినపుడు మనం చాన్ని గూర్చిన పూర్తి సమాచారాన్ని తెలుసుకుంటాం. మనిషి (వవ్వర్తనను అర్థం చేసుకుంటాం, జానవద సాపొత్యంలో సామెతల్లాగానే (ప్రత్యేక బవ(క్రియలయిన పొడుపు కథను ఈ మనక్శాస్త్ర పద్ధతిలో విశ్రేషిద్దాంం *అఆడవిలో పుట్టింది " ఆడవిలో పెరిగింది మా ఇంటి కొచి ఎంచి మహలక్ష్మి అయ్యింది” లేదొ ముత్తయిదువయ్యింది, ఉజానపద సాహిత్యంలో గేయాలూ కథా గేయాలూ. గద్య కథనాలు సామెకల్లాగే పైడుపు కథ ఒక విలక్షణ (పక్రియ ఇది మన మెదడుకు పనికల్పిస్తుంది. [వతి విషయాన్ని సూక్ష్మంగా పరిశీలించటానికీ, అవతలివాడు. వేసిన (పళ్నకు బదులు చెప్పటానికి మనం పడే తంటాలు అంతా ఇంతకాదు, ఇవి మనలోని విజ్ఞానాన్ని "పెంచుతాయి. పై పొడుపు కథ వివరణాత్మ కమైంది. విషయాన్ని నురించిన సమ[గావగాహనను కలిగిస్తుంది, అడవిలో పుట్టడం, అడవిలో పెరగటం: ఇంటికి రావటం) మహలక్ష్మీ అవటం,పసుపు పంట గురించిన వివరాల్ని? దాని ఉపయో గాల్ని వివరిస్తుంది. 'మా ఇంటి కొచ్చింది. మహలమ్మీ అయింది, అనే రెండు పాదాలూ పసుపుకి స్త్రీ జీవితానికీ గల అంకెను తెలియ చేస్తాయి. మహలక్ష్మీ అవటం? ముత్తయిదవవటం ఏమిటి ? అని ఆలోచిస్తే పసుపుకిగల సవి్య[తతను వివరిస్తాయి. మన తెలుగువారి సమాజంలో పెళ్లైన స్తిలు పవిితంగా భావించే

86కొ ఫస్తువు పసుపు. సళ్ళలో శ్రీ మొదట కట్టించుకునేది పసుపుతాడునే అసం పెళ్ళి కంతంకా పసుపుతోనే. కలిపిన తఅం(క్రోలతో, పెళ్ళి పమలన్ని పసుపు కొట్టడంతో ఇలా హోపుకు పెళ్ళగలో మనం ఇచ్చే, (ప్రాముఖ్యం ఎక్కువ. పసుపూ కుంకుమ మంగళ సూం్యతోలు, మళ్రైలు తబుగువారింట పెక్నైన శ్త్రి ధరించే 1పధాన ఆభరణాలు. మాత్తయిదువులూ పీజిన (పాణంగా' భావించే వస్తువులు, భర్త ఊన్నంఠత కోలం వీటిన ధరించటం ఆ తర్వాత వఏటిని తృజించటం, మన సమా జంలోని వై వొహిక వ్యవస్థలోని కట్టుబొటు. ఇవి మనసంస్కృతిని తెలిపే ఆంకాలు వసుపు ఉపయోగాన్ని ఇలా వివరిస్తూపోతే దీనికి అంతులేదు. ఇక కడోది ఈ పొడుపు కథలోని పాదాలు స్రీ జీవితానికన్వయించే అంళాలు, అడవిలో పుట్టడం? ఆడవిలో పరగటం, ఒక చొటపుట్టి, అక్కడే సరిగ్‌ మరో ఇంటికీ రావటం, “మా ఇంటికొచ్చిందే', మహలవ్మీ ఆయింది లేక ) ముత్రయిదువయ్యింది అనే పాదాలు స్రీ పరంగా అన్వయిలచే వివయాలు?ః మామూ అగా మనం పెశ్ళైన శ్రీని ముత్తయిదువగా?; మహలక్మిగా సంబోధిస్తాం- కోడలు మవాలజ్మీలో ఉండాలని, ఉంటుందనీ అనేక సందర్భాల్లో ఈ పదాన్ని ఉపయోగిస్తాం. ఇలా ఈ పొడుపు కథలోని అంకాలు శ్రీ జీవితంలోని వివిధ వళల్నిః పసుపుకు మనం ఇచ్చే [పాముఖ్యాన్నీ మన సమాజంలోని సంస్కృతినీ ఈ పొడువు కథ వివరిస్తుంది. ఇలా జోనపద సొపొత్యంలోనీ విభాగాల్తే న గేయాల్ని, కథా గేయాల్ని, కథలను సామెకల్ని పొడుపు కథల్ని కాలం, సమయం సందర్భం; పొడేవాళ్ళ మానసిక సామాజిక స్రితిగతులకనుగుణం గా అఆభశ్టయనం చేయటం వలన మన నీవితంలోనీ ఆటుపోబ్టిన, మన సంస్కృతిని అన్నిటిని వివరంగా తెలుసుకునే విలుకలుగుతుంది. సొధోరణ గేయాల్లోని. ఆసాధారణ విషయాల్ని మనను పొరల్ని ఆదర్శాల " ఒరవడిలో కొక యధొతధంగా ఆకళింపు చేసుకునే వీలుకలుగుతుంది. " ఇలో జానపద సాపిత్యాధ్యయనానికి మనోవిశ్లేషణా వాదం ఆనసరమనటం ఆ౭ికయాక్తి కోదు,

తెలుగు జూనపద విజ్ఞానంలో సోదరభాషా విజానాల ఆదాన _పదానాలు ఠావి (పేమలత

తెలుగు భాషకు తోబుట్టువులు ఇరుగు పొరుగున ఉన్న తమిళ, కన్నడ, మలయాళ భాషలు, ఒకే భాషా కుటుంబానికి చెందినందువల్స _పక్కనే ఉన్నందు వల్చి తేలుగు, తమిళ కర్ణాటక; మలయాళ జాతుల సంస్కృతుల మధ్య ఆదాన (ప్రదానాలు అనేకం జరిగాయి. జాతి సంస్కృతి అంటేనే జూన పద్‌ విజ్ఞానం. తరతరాలనుండి వస్తున్న విజ్ఞానమే జానపద విజ్ఞానం. సోదర భాషలైన తమిళ, కర్ణాటక, మలయాళ, తెలుగు జొనపద. విజ్ఞునాలలోని పురాణ గాథలు, వీరగాథలు. వచనకథలు, పొడుపుకథలు, ఆచారాలు; జాతరలు, , వంటలు, ఆభరణొలు, దుస్తులు; కళలు మొదలైన వాటిలోని ఆదాన _పదానాలను వివరించడమే (పస్తుత వ్యాసోద్దేళం.

శా గో

పురాణ గాథలు

పురాణ కథలలోని రామాయణ: భారతొలను పరిశీలిస్తే ఆమూలకాలైన మనోజ్ఞమైన కథలిన్సో జానపదులలో (సచారమందున్నాయి, అందులో లమ్మణ దేవరనవ్వుః ఊర్మిళాదేవి నిద్ర కథా గేయాలు తేలుగు స్త్రీల సొత్తు.

తమిళ సాహిత్య సడనంలో మణిదీపిక వెలిగించిన కంబ మహాకవి రామాయణంలో ఊర్మిళాదేవి "నిద లక్ష్మణుని నవ్వు లేదు కొని, లఅక్మణుడు న్నిదోదేవినీ పదునాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత రమ్మన్నట్టుగా ఉన్నది. ఈచిన్న కథాంశొన్ని ఆ కవి జానపద న్ర్రీల నుండే స్వీకరించినాడేమో అన్నది పరిశీలించ వలసిన ఆంశం. తెలుగు జానపద మహాథారత కథకులు అల్లిరాణి కథను రెండు

రి మూడు ర్యాతుళ్ళ చెప్పుకుంటారు. - (పమీలాదేవియే అల్లిరాణి. అల్లిపుష్పంలో జన్మించినందువల్ల ఆల్లిరాణియైంది.. తెలుగు, తమిళ జానపద కథలలోని అల్లి రాణి ఇతివ్య శ్రీవ,బికే.విధంగాకింది: థీళ్ళళ్తుడు ప్రేల్సుక్ష స్త్రీ వేషంల్గో అల్లిరాణిక కొన్ని మూలికలనిచ్చి, ఆమె మనస్సును అద్దనునివై పుకు మరల్బకాడు. అల్లీ రాజి; అర్జునుని వివాహర్తత్తో కథ సుథాంతం అవుతుంది. తమిళంలో" ఈ కథని

• అల్లి ఆరసనిమలై” ఆంట్రాము. తెలుగు జానపద కథకులను “అల్లిపువ్వు టా ఉంటుంది ?” ఆని (వ్నాస్తే, నీళ్ళలో ఉండే పువ్వనే అన్నారు కాని వవ రంగా చెప్పలేక పోయారు. తమిళంలో అల్లిపువ్చం అంటే కలువపువ్వనే అర్ధం ఉంది. అందుకనే ఈ కథ తమిళ దేశం నుండి తెలుగుదేశంలో నికి పవేశించిందని భావించవచ్చు: సమత నసంఎంధి గోథలు, ,... పన్నిండవ. శతాజ్టంలో కన్నడ దేశంలో వ్యాప్తీదెందిన పీరశై వ మతానికి , ముఖ్యకారకుడు బసవేశ్వరుడు, ఈ బసవేశ్వరుని కథను తెలుగు జానపదులు కూడ బెవ్చుకుంటుంటారు. మెకంజిదొర సేకరించిన బసవేశ్వరుని జ్రీవిత చరిత

• వచనంలో, గొల్హిసుద్దులుచెప్పే రీతిలో ఉండి. ఇందులో శిలాద మహర్షికథతోపాటు ఇతర శినభక్రుల కథలు కూడ ఉన్నాయి, మశ్రివాశయ్య మాదయ్యగారి వృత్తాం తం, జై నమతస్థుడు గూనివాడైన కూనపాండ్యరాయడు, శివభక్తుడైన విధం; తోళ్ళతిత్తులనుకూర్చె కక్కయ కథలు కూడ వర్ణింపబడ్డాయి. బసవేశ్వరుని, " అక్క నాగలాంబిక, కక్కయ్య ఇచ్చిన శినపసాదంలోని ఒక్క మెతుకును తిని చెన్నబసవేళశ్వరునికి జన్మనిచ్చిన ఇతివృత్తం తెలుగు జానపద సాహిత్యంలో చోటుజేసుకుంది.. దొంగయైన చివ్కియ్యను బసవేశ్వరుడు శివభక్తునిగా మార్చడం నిజలింగచిక్కమయ్య కథలో ఉన్నది. వీరందరు కన్నడదేళ వాసులే, వీరి భక్రికథలు మాత్రం తెలుగుదేశంలోనికి [పవేశించినాయి. కన్నడ సాహిత్యం
• తోని మొదటి కవయ్యితియైన అక్కమహాదేవి కథను థ్రీకైల పాంతంలో చెప్పు -కుంటుంటారు. శ్లై వభక్తులై న కుమ్మరి గుండయ్య, నిమ్మవ్యల కథలను కర్నూలు ,ఫ్రాంతంలో చెప్పుకుంటారు. ఈవై వభక్తులలో అనేకులు, అధికులు వృ ్తికారులు నిమ్న కులస్థులు, మధ్యయుగంలో షాలకుల, ధనవంతుల నిరంకుశత్వానికి వ్యతి శ్రేకంగా వృషత్రికారులు, బనవన వంటి అ(గకులస్థులు, సమాజంలో సమభావాన్ని

య!

వర్పరచడానికి భక్తి ఉద్యమాన్ని ఆలంబనగా తీసుకున్నారు. భగవంతుని ముందు కులభేదాలు లేవనీ, నిమ్నకులాల ఆత్మగౌరవాన్ని పెంచడానికనీ శివ భక్తుల కథలు [పచారంటోకి వచ్చాయి, ఆనొటి సమాజంలో న్ర్రీలకు కూడ (పాతి నిధ్యం ఉందనే విషయాన్ని నిరూపించడానికే ఆక్కమహాదేవి, మొక్రివంటి భక్తు రాం[డ్రు ఉదయించారు. ఈభక్తుల కథలెక్కువగా నిమృ కులాలవారికే సంబంధించి నందువల్ల కర్ణాటక నుండ, తెలుగు జానపదుల వరకు వ్యాప్తి చెందినాయి -(దవిడ, కర్ణాట, ఆంధభావలో చిరుతొండనంబి: సిరియాళ కథలు (వచారరలో ఉన్నాయి." థ్రీ వేటూరి. [పభాకరళాస్త్ర గారు [కీశ, 880 లో చిరుతొండడనే కాంబీపుర వాస్తవ్యుడు, సేనాధిపతిగా రండవ పులశకేశితో యుద్ధం చేసినాడని వివరించినారు. ఈ ఆంళావ్ని ఆధారజఒగా తీసుకుంటే ఈ కథ మూలస్థానం తమిళదేశమనే ఊహింపవచ్చు- తమిళదేశంలోని ఆక్వారులలో పెరియాళ్వారు (వముఖుడు, పెరియాళ్వారు. నిజనామం విష్ణుచిత్తుడు. ఇతని కుమా_క్రెయే ఫ్రీ ఆండాక్‌దేవి తెలుగులో రంగాచార్యులు “శ్రీ ఆండాక్‌ చరిిత-శ్రీరంగ మహాత్మ్యం"”ను రచించినారు. ఇందులో విష్ణుచిత్తుని కథయే గాక, చూడి కొడత శ్రీరంగస్వామిని వివాహమాడడం వర్ణింపబడింది, శ్రీలు “థ్రీ ఆండాక్‌ సమర్త” పాటను పొడుకుంటుంటారు, కంచి వరద రాజస్వామి పెండ్రి పాట కూడ జాన్స పదులలో పచారంలో ఉంది, తిరుపతి వెంకటేశ్వరుని కథలు తమిళ, కర్టాటక రాష్ట్రాల _పజలలో (పచారమందున్నాయి, , వీరగాథలు

దక్షిణ భారతదేశం వీరులకు, వీరగాథలకు అన్ని కాలాల్లోను ఆటపట్టు గానే ఉంది. వీరకథా గానం, [శ్రవణం దక్షిణ దేశంలో అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం. ఈ వీఠరగాధలకు (వచారకులు, రక్షకులు, పోషకులు జానవపద' థితు కులు, వృత్తి కథాగేయకులు, కడుపుకూటి కొరకు సంచారంబేసే వీరితోనే వీరగా థలు ఒక దేశంనుండి మరొకదేశానికి [పయాణం చేసినాయి,. ఇటువంటి గాధలలో దేసింగురాజుకథ, కుమార రాముని కథలు ముఖ్యమైనవి, దేసింగు రాజుకథ, తమిళ దేశానికి చెందిన చార్మికాత్మక కథ, 17. వ. శతాబ్దంలోని పెంజి రాజ్యాన్ని పాలి-చే తేజసింగు అర్కాటు నవాబును ధిక్కరించి స్వతంతరాజైనాడు. తేజ

0! సీంగే తమిళః తలుగుజానపద గాథలలో దేసింగు రాకజైనాడు, దేసింగు ధీరత్వంతో షొటు అతని గు[గం వీరత్వం. కూడ తమిళ; తెలుగు కథలలో మహత్తిరంగా వర్టించబడింది ఈ గుర్రం పేర తమిళంలో ఏరాసరి, తెలుగులో బారాహజుర్ని తమిళదేళంలో వీరపొండ్యకట్టి బొమ్మన్‌, మంతి శివసు[బహ్మణ్య గాథలను వీర గాథలుగా 1పజలు హైడ్రుకుంటుంటారు. తెలుగుదేశ (పజలకు వీరపాండ్యక ట్ట బొమ్మన్న ఒక్కడే తెబును. 15వ, శతాఐంలో కి ర్లాటక* దేశంలోని అన గొందిన పాలించిన కంపిలిరాయలు, మహమ్మద్‌ బిన్‌ తుగ్గక్‌ మేనత్త కొడుకు ఐహావుర్దీనుకు ఆశ్రయమిచ్చినాడు. తర్వాత తుగ్గక్‌ సైన్యంతో జరిగిన యుద్ధంలో *, కొడుకైన కుమారరామునితో పాటు చనిపోయినాడు ఈ కథ క్రర్ణాటకి దేశా నిట, అయినా తెలుగు వొనపద వృత్తి గాయకులు ఈ కథాగానం చేస్తుంటారు, కర్ణాటక దేశంలో కరేబంటురాయకథను కథాగేయంగా పాడుతుంటారు. ఐహు లోటగొో .కూడ ఆడుతారు. , ఇదేకథను కళ్యాణదుర్గంలో. తెలుగు స్త్రీలు పాడు , తుంటారు,, వీర గాథలతో పొటు పేరంటాం[డ్ర కథలు కూడ ఒక (పారశం సుండి మరొక (ప్రాంతానికి _(సయాణం చేసినాయి, తమిళ దేశంలో (పసిద్ధి వహించిన నర్లితం గాళ్‌ కథ తెలుగుదేశంలోకి బొచ్చుక వచ్చింది. కథ తెలుగులో చెప్ప ఐడిననూ, పేర్లలో ఇతివృత్తంలో మాడ్చలేదు, నల్లితంగాశ్‌ ఆంటే మంచి చెల్లేలని ఆర్థం, అన్నా, చెల్లెళ్ళ మధ్యన గల అనుబంద ఆప్యాయతలను వివరించునదియే నల్ఫతంగాక్‌ కథ. దక్షయజ్ఞానికి పోయి. అవమానం పాలైన పార్యతివలె నల్ల తంగాళ్‌ దార.ద్యంతో పుట్టింటికి పోయి వదినచేత ఆవమానిం పబడి, అడవిలో పిల్పలతోపాటు బావిలో పడి చనిపొయింది. తమిళ, తెలుగు కథలలో నల్చితంగాళ్‌ పొలిన్రత్య మహిమలు ఆద్భుతంగా వర్టింపబడినాయి, తమిళకావ్యం శిలప్పది కారంలోని కజ్దిగియే తెలుగువై బ్యల ఆరాధ్యదై వమైన కన్యకాపరమేశ్వరి అని కొందరి అభిప్రాయం. తమిళ కావ్యంలో (పధాన ప్యాతలందరు చైచ్యలే కన్యకామ్మవారి కథకూడ వైశ్యులకు సంబంభించినదే. ఆం్మధ దేశంలో ఆవాల గోపాలానికి తెలిసినకథ బాలనాగమ్మ, ఈ కథను తందాన కథగా, కన్నడ జొనపద గాయకులు మళల్లేనాడు, బయలనాడు పల్లే

లై 1పాంకాలలో పాడుకుంటారు. తెలుగులోని బాలనాగమ్య, మాయ్‌లఫకీరు, కన్నడ మందు నాగరగన్నె* గాగ మారినారు. తెనుగు దేళమందలి పానుగల్లా, మౌలాలి కర్టాటక కథలో కళ్యాణపట్టణం భూకతాళపట్టణమైనాయి. వాలనాగమ్మ కథలోని శొలాలి నేటి హైదరాబాదు నగర సమీపమందలి మౌలాలి అనియు, పానుణుల్దు మహబూబ్‌నగరంలోనిదనియు బార్మితకులు నిర్దారించారు. గేయాలు తెలుగుదేకానికుండే వల్చత్లో ఎక్కువ ఛాగం. కన్నడ దళానికి అనుకొని ఉన్నాయి. ఆందువల్లి తెలుగు గేయాల్లోని లయ; తాళం, భావం కన్నడ గేయా అలో కూడ కన్పిస్తాయి. జాసపదగేయాలవలి ఇరుదేశాల ఆచార సం[పడాయాలు కూడ వ్య_క్రమౌతాయి. " తెలుగులో “గుమ్మడు పాట” ఆతి (పచారంలో ఉంది. యశోద వెన్న తీస్తుండగా బాలకృష్ణుడు అల్టరిచేస్తులటాడు. యశోద కృష్ణుని జెదిరించడాని కై పెరుగు నడును గుమ్మడున్నాడని భయసెడ్తుంది? “గమ్మడేడే గోపిదేవి గుమ్మడేడే కన్నతఖ్ది గుమ్మని జూపుగదవే మాయమ్మ గో పెమ్మా”-అని కృష్ణుడు తల్లిని పక్నిస్తాడు. గుమ్యుడు అంటే తెలుగు నిఘంటువులలో అఆంక చించుకొనువాడు, సొగసుకాడు అనే అర్థం ఉంది. కన్నడంలో “*నచ్ముడి” అనే పదానికి విల్చలకు భయాన్ని కలిగించెడి ఒక కాల్బనిక భూతం ఆనే ఆర్ధం ఊంది. (మక్క-శిగె భయవన్ను హుట్టిసువ ఒందు -కాల్బనిక భూతల) జానపద గేయంలో గుమ్మడనే పట్‌ం పిల్లలను భయపెట్టించే భూతం ఆశే అర్థ్ధంలోనే వాడబడింది- “గుమ్మ” అను కన్నడ వద-నుండె “గుమ్మడు' వర్పడిందని నిర్థారింపవచ్చు “రుక్మిణీదేవి బైకలు పాటోను. జానపద స్త్రీలు పాడుతుంటారు. కన్న డంలో “ఎయకె', *ఐయ్కె' ఆనెడి పదాలకు గర్భిణీ స్త్రీలలో కలిగెడి ఆశ అనే అర్థముంది. కన్నడంలోని “బయకె'నే తెలుగువారు బై కలుగా వ్యవహరిస్తున్నారని

న! జ జ మావాన్‌గారి అభ్మిపాయం, కాని*శెలం గాణాలో కూడ వేవిళ్ళను;ు ఇయ కాలనే వ్యవహరిస్తోన- శృంగార రస (ప్రధానమైన తెలుగు జానపదగేయాల్లో తిల్లాలె పాటలు కోన్ని ఉన్నాయి తమళంలోని: తీల్హానా యొక్క అప్యభంశం తిల్దాలె... నాయికా నాయకుల మద్య జరిగే ధ్వని (వధానాత్మకమైన సంభాషణ ఇందులో ఉంటుంది పు+ వల్టిలోకావతారుని నాయులర్లిమందు దలచ్మిమొక్క్‌ కర్ణన్‌ వేళనోక్క శిల్దాలె బాడవ స్త్‌... క. శ్రీ- సకలలోకధారుడయిన సామిహాద సేవజేసా వికలమైన పాట పాడనిందు వస్తి వన్నెకాడ... 81; పు- వన్నలాడ్‌ జాలమేలే నిన్ను నమ్మ వచి బాను చిన్న మిచ్చరాదు నన్ను చెలియరో నేవోర్వజాల.... త్రి1॥ శ్రీ" పఠరషలను నమ్మరాదు తిరిగిపొమ్ము వల్చగాదు , చుడసు మాటలాడరాదు తిరిగిపొమ్ము వళ్లగాద్‌ ... (తి; తీల్లనో అనే జోదపదగేయ. విశేషం. తమిళనాడులో విశేవవ్యా ప్రిలో తంది. ఉత్సవ సమయాల్లో నృలళ్తవాద్య సహితమైన తిర్పినా పదాలను పాడడం శ్రమిళదేశంలో శలాద్దాల తరబడీ వాడుకలో ఉంది. శిల్దానా బాణీలో ఉన్న గేయాలు. తెలుగుదేశంలో అతి తక్కువ, ఉన్న కొద్ది గేయాలు కూడ తమిళ జేళపు (ప్రభావం పల్డ పొడబడెడివనే చన్స్ఫవచ్చు, బువ్వుం బంతి పాటలే అనంతపురమండిలమున భూమము వక్ణించు పాటలుగ (ప్రబారంలో ఉన్నాయి, పెంగ్రి తర్వాత సేంక్రికొడుకు; పెంగ్ర కూతు ఠకు చేసే వద్దనయే “భూమము వడ్డించడం ", కన్నడమందు ఈ పాటలను'భూమ ఐడి సువహడగశు" * అని అంటారు. కన్నడమందు వధూవరులకు వడ్డించు విశేషమైన భోజనం అనే అర్ధంలో పాడుతున్నారు. ఐపంళః భూమ" అనే పదం కన్నడం నుండీయే తెలుగునకు రావచ్భుం ఆం్మధలోని బువ్వం బంతీ పాటలు:

నో

వియ్యాలవారెకి సంబంధించినవి. ,ఘామము వ్ధించు పాటలు వధూవరులకే సంబంధింబెనవి.

కర్ణాటకలో అత్యంత (ప్రచారంలో ఉన్న మొష్‌ పంచమి (వతాన్ని ఫెచేశ్వార (వతాన్ని అనంతపుర మండలపు స్రీలు నోముకుంటారు.. కాని ఈ [వతాలకు సంబంధించిన పాటలు తెలుగులో జేపు, అందుకనే వారు కన్నడంలోని ఈ పాబలను జెలుగులిపలో రాసుకొని చదువుకుంటారు. వీరు చదివే [కించిగోవు ముగ్గు పాట కూడ కన్నడ పాటకనువాదమనే స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.

కన్నడత తలుగు

ఇంటదాదేవి నోంళ్తు ఇం[దాదేవి నోమింది

చం(ద్రాదేవి నొంత్తు చం(బాొదేవి నోమింది

స్వామి శ్రీకృష్ణ తంగిసుభదాదేవి శ్రీ కృష్ణదేవుని చెల్లెలు నుభ్యదాదేపి

యావనోమీను నోన్లిల్స ఏ నోమును నోమలేదు

యావ (వతాను మాడ్చిల్ధ ఏ (వతమూ' చేయలేదు

యావ కథను కేక్టి బ్ర ఏ కథనూ వినలేదు. చందస్సు

తమిళ, కన్నడాల్లో వ్యాప్తి చెందిన దేశీయ ఛందస్సులు కొన్ని తెలుగు జానపద గేయాలలో కన్పిస్తాయి కూజ్తెమానై అనేది ఒక తమిళ ఛందం, ఇందులో తుది గణంలో తప్ప తక్కిన అన్ని గణాల మొవటి ఆక్షరాలకు మైతి ఉంటుంది. ఒక్కొక్కప్పుడు వాటి మైళి, గణం విడిచి గణంలో కూడ ఉండ వచ్చు ఈ ఛందంలో ఒక్కొక్క పాదంలో నాలుగేసి మాతలున్న నాలుగు చలా యంటాయిం

1. గగుడుగుడు గుంచం గుండేరాగం

పాముల పట్నం పగడేరాగం”

ర! లై. "నమ్మ చిక్కు బారడేసి మొగ్గ “అట్టు పొయ్యంగ ఆకగించంగో--అకేపొట ౫ కుటై మౌన్ర ఛందానికి లఖ్యాలు, ఒరుమాలై ఆశే మఠో ఛందంలో పద్యం నాలుగుపొదాల్లోనూ ఒక్కొక్క పాదంలోని మొదటిగణంయొక్క వాల్లోగణం యేుక్క మొదట్‌ అక్షరాలకీ “పువ్వుపేరే జోజ్‌పువ్వు పురము పేరే ఆయోధ్యపురము దేవిపేరే సీతాదేవ “అనే పాట ఒక ఉదాహరణ. తోడ్డి అనెడ్‌ మరోక ఛందంలో గేయపు తుదిగణాలకే గాని ఆక్షరాలకు గొని మై(తీ ఉంటుంది. “*లాలీ శంకర సదొలలిత కుమారా లాలి పటుతోండవోల్హ్లాస ఘమనఢి వా” తమిళ, కర్ణాటక తౌలుగుభావల్లో గణాల లక్షణాలను వరిశీలీస్తే ఓక విషయం స్పష్టమౌతుంది. తమిళ భాషలో కొన్ని గణాలను తొలగంచి కర్ణాటకులూ? వాటిలో మరికొన్నింటిని తోలగించీ తెలుగు వారు (గ్రహించారు. సూర్య గణాలలో చివర గురువులున్నడి, ఇం[(ద్రగణాల్లో చివర రెండు గురవులన్నదీ చం్యద్రగణా లలో చివర మూడు గురువులున్నదీ కర్ణోటకభాషలో ఉన్నాయి. కొని తెలుగులో లేవు. చెవికింపుగా లేకపోవడం వల్లనే తెలుగువారు. వాటిని గ్రహించి ఉడక పోవచ్చని చిలుకూరి నారాయణరావు గోరి ఆభ్మీప్రోయం. వచన కథలు [దావిడ భాషాజునపద కథలలోని ఆదోన్యపదోనోలను (గ్రహించడం కష్ట మైనా" కథాకథన పద్ధతిని బట్టి కొంతవరకు మూల కథలను గుర్తించవచ్చు.

లి?

మచ్చుకు కన్నడంలో, తెలుగులో ఆ_త్రగురించి ఒక కథ ఉంది. కర్ణాటకలోని మగడి అశే ఊరిలో భీమయ్య, జయలక్షే ఆనే భార్యాభ_ర్తలుండేవారు.. భార్య కొలత తెలియక ఎక్కువ వండి షాఠబోస్తుండగా; భర్త కోవంతో నీకొక అత్త ఉంటే బాగుండేది కదా అని అంటాడు. థార్య ఇంట్లో ఉన్న చిన్న చిన్న ఇనుప ముక్కలతో బొమ్మచేసి అత్తా నేను పొవుశేరు బియ్యం వండనా? పావుకిలో వంకాయలు కొననా ? అని అడుగుతూ తక్కువ అన్నం, తక్కున కూరలు చేస్తుంది దాంతో భర్తకుకోపం వచ్చి జయలక్ష్మిని ఇంటి నుండి వెళ్ళగొడ్రాడు. జయలమ్మి అ_త్త బొమ్మను తీసుకొని అడవిలో ర్యాతి చెట్టుమీదికెక్కి న్నిద పోతుంది. ఆ రాతి దొంగలక్కడికివచ్చి దోచిన ధనాన్ని పంచుకుంటుంటారు. జయలమ్మీ &డిలోని' బజౌమ్మ దొంగల మధ్యన పడుతుంది. దొంగలు భయపడి పారిపోతారు మెలకువ వచ్చిన జయకి ధనాన్ని తీసుకొని భ_ర్తదగ్గరకుపోగా, అతడు సంతోషంతో అమెను స్వీకరిస్తాడు. తర్వాత ఆమె తోడి కోడలు సువర్ద కూడ జయలక్షిని అనుకరించి దొంగలచే దెబ్బలుతిని, వారికి తన సౌమ్ములనే ఇచ్చివేస్తుంది. తెలుగుథలో ఒక కోడలికి అత్తమీద భయ, భక్తులెక్కువగా ఉండేవ, అ_త్తనడిగే పనులన్నింటిని. చేస్తుండేది. కొన్ని రోజులకు అత్త చని పోతుంది. ఒక కొయ్యబొమ్మను చేసి గూటిలో పెట్టి బొమ్మను అత్తగా థావించి అన్నీ అడుగుతూ పనులు చేస్తుంటుంది. దానితో భర్త, థార్యు మతి చలించిందని ఇంటినుండి వెళ్ళగొడ్తాడు. తర్వాత కథ అంతా కన్నడంలో జరిగినట్లే జరుగు తుంది. ఓకే కథ, ఒకే సన్నివేశాలు, ఒకే ప్యాతచిితణతో రెండు [పాంతాలలో (ప్రచారంలో ఉన్నప్పుడు. మూలకథను తెలుసుకోవడం కష్టం, కాని కన్నడ కథ లోని ప్కాతలకు పేర్దున్నాయి. అలీ ఆధునికమైనవి. అత్తవబొమ్మ ఇనపబొమ్మ. తెలుగు కధలో 'పేష్టలేవు. అత్తబౌమ్మ కొయ్యబొమ్మ. ఈ అఆంకాలను ఆధారంగా జేసుకొని తెలుగు కథనే _ప్రాచీనమని, మూలకథ అని చెప్పవచ్చు.

పొడుపుకథలు, సామెతలు; తమిళ, ఆంధ, కన్నడ భాషలలో ఒకే భావంతో ఉన్నాయి, వీనిలో ఆదాన్యపదానాలను గుర్తించడం అసాధ్యం,

3. నిండుకుండ తొణకదు.

తం సి! పంంరజమి హి పేజ1యింంల

88 క. శౌటమిం[రేడ పండే 0౧004 కడూ1112. మల. 8 కలరేజరు 1లమంం టాటే12, భాష ఆంధ, కన్నడ తమిళ భాషలు ఒకే భాషాకుట ంబానికి చెందినవగుటవర్లి లేళ్ళ అన్యదేశ్యాలను గుర్తించడం కొంత కష్టమే. తెలుగు జానపద గేయాలలో, కథలలో' స్పష్టంగా కానవచ్చిన కొన్ని సోదరభాషలలోని పదాలు. కన్నడం జెలుగు ఓకలి, సీరు వసంతపు నీరు గోకాడు వ్యధ చెందు జంభము గర్వము మదిలింగడు 'పెండ్రికొడుకు మదిలిగి త్తి పెం్లీకూతురు సోలు ఓదిపోవు తెలుగు జోనపద కథలలోని కొన్నీ పదొలణ ఆర్థాలు మన నీఘంటువృులలో లభించవు; కాని సోదర భాషలను పరిశీలిస్తే సృష్టమొౌతాయి. జనపద కథలో సూర్యవీధులు, సోమవీధుల వర్జనలెక్కువగా ఉంటాయి... వీనికి అర్థం తెలుగు నిఘంటువులలో సందక్ళోచితంగా లేవు. కన్నడంలో శిల్పచర (గంథంలోపూర్వ పశ్చిమాలకు వ్యాపిందేది సూర్యవీథి అనీ, దక్షిణోత్తరాలకు వ్యాపించేది సోమ వీధి ఆని ఉంది. ఈ అర్థాలు తెజగుకథల సందర్భానుసారంగా ఉన్నాయి, పల్నాటి వీరచరి.తలో “*బల్జాని పెట్టెలు” ఆనే పదం వాడబడింది! _బౌన్‌'ఐల్సిడ

09 దట్టి' అంటే మడిగుడ్డ పొతత్తిగుడ్డు అని[వాసినారు. శబ్బరత్నాకరంలో ఈ పదం లేదు. చ మల కోల్‌ కొడగు తుకు వళ్ళ్శమ్‌ వళ్శమ్‌ వక్క్‌ ఐ బన్గ ధాన్యపుకొలత ధాన్యాన్ని మోసు ధాన్యపు ధాన్యపుకొలత ధాన్యపు కొనివోవుపెటైలు గంప కొలత వల్నాటి వీరచరితలో ధాన్యాన్ని మోసుకొనిపోవు పెవైలు “బళ్మొని పెథ్రైలా' అనే అర్ధం కథా సందర్భానికి అన్వయించుతుంది, తిట్లు న! తమిళనాడు సరిహద్దులోని చిత్తూరు. జిల్లాలోని వారు తెలుగులోనే కాక తమిళంలో కూడ తిట్టుకుంటారు. కి జ్ణుమూడి = చచ్చినోడు ముట్టాల్‌ - తెలివి మాలినోడ వాయాడి = గయ్యా?ి తేవిడియా - భోగందానా పోడుగల్‌ = రాశియ్య ఆభరణాలు "కర్లేసరం పెడ్తానని ఖండితంగా చెప్పితివి” ఆనీ అనంతపురం. జిల్దా లోని కలుగోడు (ప్రాంతపు సెండ్రికూతురు భర్తను (పశ్నిస్తుంది కన్నడంలో కడకే ఆంటే శనగపప్పు, సరం అంటే గొలుసు, '“కక్లేసరం' కన్నడిగులు = ధరించే నగ్గ

100 భోజన పదార్థాలు వాంగీవాతు, క్రేసరీబాతు, చ్మికాన్నం మొదలైన వంటలు కన్నడిగుల నుండి ఆంధులు నేర్చుకున్న వంటకాలు. ఇడ్డీ; సాంబారు, రసం, వడ అరవ వారి నుండి స్వీకరించినవి. వెంకటగిరి, నెల్లూరు (ప్రాంకాలలో థభోజన సమయంలో తమిళ పదాల నెక్కువగా వాడుతుంటారు. మోరుజసల్ల, తై రుసాదమ్‌-- పెరుగన్నం; తళియ అయిందాషనంట అయిందా అనే అర్థంలో వాడుతుంటారు. దుస్తులు, మధుర కంచి వీరెలు తెలుగు దేళంలోనికి, తెలుగుదేశంలోని గద్వాల; వెంకటగిరి, కొత్తకోట, తమిళ, కర్ణాటక |పాంతాలలోకి వస్తూ; పోతుంటాయి. వేర్లు తమిళదేవున్న సుబ్రహ్మణ్యస్వామి, కుమారస్వాముల పేరు పెట్టుకున్న తెలుగు వారెందరో ఉన్నారు. సుృుబహ్మణ్యం, కుమారస్వామి, సుబ్బయ్య, సుబ్బా రాను, కుమారయ్య మొదలైనని దేవుళ్ళపైన ఉన్న భక్రితో పెట్టుకున్న వి. కన్నడవారు తిరుమలప్ప తిమ్మప్ప పేర్ణను తిరుమలవాసునిపై ఉన్న భీత పెట్టుకుంటారు, వం _తిగాయకులు సంచారక జీవులైన వృత్రిగాయకులతో జొనపద విజ్ఞోన సంపద ఒక (ప్రాంతం నుండి మరొక [పాంతానికి తరలి పోతుంటుంది. 1పాచీన కొలంలోని జెలుగుదేశంలోని ఫిచ్చుకకుంట్టు కన్నడదేశంలో స్థిరనివోసమేద్చరచుకున్నారు. అక్కడ వీరు ' హిళవరు" అన్ను పేర్లతో మనుగడన్న్యు సాగిస్రున్నారు. ఇంటిలో ' తెలుగును బయట కన్నడ్డాన్లో మ్మాట్టాడుతుంటాడు. వీరు కేరన్టి, తిమ్మప్పకథ, కరిభంటుని కథను చెప్తుకటారు. కన్నడ దేశంలోని “దొంబిదానర్టులు”. తెలుగు

11 చే₹ం నుండి వలన వెళ్ళిన వారే వీరి మాతృభాషకూడ తెలుగే, జాలనాగమ్మ, హరిళ్ళ్నంద, నలచర్మితల కధాగానం, చేస్తూ జీవితాన్ని కొన సాగిస్తారు. కర్ణాటక లోని “బణజిగురు*లు మన బలిజల+వారనులే కావచ్చు. ఉత్సవాలు = పండగలు ఎల్హిమ్యు ఉత్సవం, కరగ ఉత్సవం కర్ణాటకలో జానపదుల ముఖ్య ఉత్స వాలు, ఇవి మన తెలుగు దేశంలో కూడ ఉన్నాయి, కన్నడ దేశంలో (పసిచ్ధి వహించిన జోకుమూర సంప్రదాయం అనంతపురం జిల్లాలోకి (పవేశించింది జోకు మున్ని, ఏశేగార దంపతుల కుమారుడై న జోకుమారుని వ్మిగహాన్ని టోయలు; తలార్లు చేసి పూజిస్తారు ఉత్సవం చేస్తారు. పండుగలలో దీపావళి, సంక్రాంతి? ఉగాది పాడుగలు మన ఇరుగు పొరుగు రాష్ట్రా లో కూడ! ఉన్నాయి, కళలు తెలుగుదేశంలోని బ్యురకథ కర్ణాటకలోనికి వ్యాప్తి వెందిందని కొందరి ఆభ్మిపాయం, కర్ణాటకంలోని కోలారుజిల్హాలో బృురకథ (పసిద్ధిలో ఊది. మల యాళదేశంలోని పాలఘాట్‌ (గామంలో “తెలుగు చెట్టి" నాటకాన్ని వేస్తారు ఇందులో తెలుగు చెట్టి వేషం వేసిన నాయరు మలయాళ యాసతో తెలుగులోనే మాట్లాడు చాడు. తోలుబొమ్మలాటలు, యక్షగానాల, వీధి భాగవతాలు, తమిళ, ఆంధః కర్ణాటక దేశాలలో (సహారంలో ఉన్నాయి. పీటిని పరిశీలించి, స్వరూప స్వభావ నిరూపణమొనరిస్తే వీనికి ఉన్న పరస్పర పోవ్య పోషక భావం స్పష్టమౌతుంది. ఒకే భాషా కుటుంబానికి చంది, ఇరుగు పొరుగున ఉన్న తమిళ తెఎగు, కన్నడ, మలయాళ థావలలోని ఆదాన (పధానాలిను వివరించాలంటే నిశిత పరిశీలన, పరి శోధన అవసరం, ' వివేచన ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం అ. ణా ప్యతిక ల్‌ భే యు. పరిశోధనా వక గో | ల శ . | + ఎ6 శే, గళ షా 1 థు + చ వ్య సమంత క్‌ గగ మ. వునన మాన్‌

ఒక్‌ తలుగుకథ - పరిశీలన =రావి (సేమలత కథ అనగా, అనగా ఒక రాజు, రాజుకు ఇద్దరు థార్యులు. పెద్ద భార్యకు మూడు వెంట్రుకలు, చిన్న భార్యకు రెండు వెంట్రుక లుండేవి. చిన్న రాణి పెద్ద రాణికి మూడు వెంటుకలున్నాయనే ఈర్శుతో "అక్కా సీకు తలంటి పోసాను”, అని తరింటుతూ ఆమె: రెండు, వెంట్రుకలను పీకేస్తుంది, ఒక శా వెళటుకతో అందవికా రంగా ఉన్న పెద్దరాజిని రాజు వెళ్ళగొడ్తాడు, పెద్ద రాణికి తల్టీతం్యడ్రి ఎవ్వరూ లేడు. అందుకే రాజు వెళ్ళగొట్టగానే వడుస్తూ పోతుంటుంది. రాచపీథి నుండి కాలిబాటలోనికి వస్తుంది. బాటలో అన్నీ ముళ్ళే ఉంటాయి. ఆ బాట రాణితో “నా ముళ్ళన్నీ తీసిపారవేయమని" వేడు కుంటుంది. ఓపిగ్గా పెద్ద రాణి వాటినన్నింటిని ఏరిపారవేసి ముందుకు సాగిపో శుంది. ముందుకు పోగా, పోగా ఒక మామిడి చెట్టు మోయలేని పళ్ళ బరువుతో వంగిపోయి ఉంటుంది, ఆ చట్టు రాణీని వీలచి మామిడి పళ్ళను తెంపి బరువును తగ్గించమని కోడుతుంది, రాణి జాలితో పళ్ళనన్నింటిని తెంపి చెట్టు బరువును తగ్గిస్తుంది, మళ్ళీ ముందుకుపోగా ఒకఆవు,చుట్టూరా పేడతో అఆవ్యకం గా ఉంటుంది. ఆవు పేడను తీయమని ,పార్ధిస్తే రాజి వినయంగా పేడను తీసి ఆవుకు నమ స్కారం చేసి [వయాణం సాగిస్తుంది, మధ్యలో ఒక తులసి చెట్టు తన చుట్టూరా ఉన్న చెత్తా చెదారాన్ని తీసివేసి నీళ్ళ చల్చి ముగ్గు వేయమని కోరుతుంది. భక్తితో తులసీ చెట్టు కోరికను తీర్చి పూజించి బయలుదేరుతుంది. కొంచెం దూరంలోనే అడవి చివర ఆమెకొక్క గుడిసె కనబడుత్డుంధి, ఆంద్దులోని శేదరాసి పెద్దమ్మ జు మై గ 7 మా ఇ టూ ా కథకురాలు-రావి మనోరమ: 50 నీం॥ రెడ్డి కులం. హైదరావాద్మ్య[970.

103

ఇల్లంతా ఊడ్చి క్యభం చేయమంటుంది. రాణి ఇల్లంతా శ్యభ్రం చేస్తుంది. ఆక్క జశే ఉండెపోతుందిం

రాణి కొన్ని రోజుల తర్చాత భర్త దగ్గరకు పోతానని పెద్దమ్మను సెలవు అడుగుత్తుంది. పెద్దమ్మ తలంటి పోస్తాను వేడినీళ్ళు కావాలా ? చన్నీళ్ళ కావాలా! "అని అడుగుతుంది రాణి నీకు [శమ ఎందుకు ? చన్నీళ్శతో తలంటి పోయమం టుంది పెద్దమ్మ వేడినిళ్ళతో తలంటి పోయగానే పొడవైన నల్లని వెంటుకలు తలనిండా వస్తాయి. వట్టి చేతులతో పోగూడదని పెద్దగుమ్మడి కాయనైనా తీసు కానీ పొమ్మంటుంది. రాణి చిన్న గుమ్మడి కాయను తీసుకొని, పెద్దమ్మకు సాష్టైంగ దండ (పమాణం చేసి తన రాజ్యానికి (పయాణమవుతుంది. కొంవం చూరం పోగానే గుమ్మడికాయ మెల్లమెల్లగా మోయలేనంత ఐరువవుతుంది. మోయలేక కింద పడవేస్తుంది గుమ్మడికాయ పగిలి, అందులో నుండి గు్యురం వస్తుంది. గుురం పైన ఎక్కి తులసి చెట్టును చేరుతుంది, తులసి చెట్టు ఆమెను వొభాగ్యవతిగా జీవించమని ఆశీర్వదించి పట్టు చీర, రవికె (వసాదిస్తుంది. తర్వాత ,రాణి ఆవును నమీపించి నమస్కారం చేస్తుంది. ఆవు ఆమెకు ఒక రథాన్ని బహుకరిస్తుంది. తోవలో మామిడి చెట్టు ఆమెకు బంగారు వళ్ళిను (పహౌ దిస్తుంది. రాణి మామిడి చెట్టు దగ్గర నుండి కాలిబాట దగ్గరకు వస్తుంది, కాలిబాట ఆమెకు పూలతో స్వాగతం చెప్పుతుంది. పరిచారికలను, ఐంగారు ఆభరణాలను రాణికి కానుకలుగా ఇస్తుంది.

పూలబాటప్తై, రథంనిండా ఐంగారు పళ్ళతో, పట్టు చీర, బంగారు ఆభర ణాలతో పొడవైన నల్రిటి అందమైన కురులతో సౌందర్య రాశిగా (పకాశిస్తున్న శాజిని కోట'పైనుండి రాజు చూచి, సాదరంగా, సంతోషంగా ఆహ్వానిస్తాడు. పట్ట మహిషిని చేస్తాడు. చిన్న రాజి, పెద్ద రాణికి పట్టిన భాగ్యానికి కారణాన్ని తెలుసు కుంటుంది. తనకున్న రెండు వెం[టుకల్లో ఒక దాన్ని పీకివేస్తుంది. రాజును తనను ఇంట్లో నుండి వెళ్ళగొట్టమని వేధిస్తుంది. రాజు విసిగిపోయి వెళ్ళగొడ్తాడు. చిన్న రాణికి కాలిబాట, మామిడి చెట్టు; ఆవు, తులసి చెట్టు కలసి, ముళ్ళను తీసి వేయమనీ, బరువును తగ్గించమనీ, పరిసరాలను శ్యభపరచమనీ కోరుతాయి,

104 శీను రాజీని ఈ పనులను చేయనని అమి పేదరాసి పెద్దమ్మ గుడి సెకు వెళ్ళు కృంది." చిన్న చాణి "పెద్దమ్మను తలంటి పోసుకోవడానికి వేడి నీళ్ళ పెట్టమం టుంది, , పెద్దమ్మ చన్నీళ్ళ పెట్టుతుంది,. ఆ నీళ్ళతో తలంటి పోసుకోగానే ఉన్న ఒక వెర్ళటుక కూడ రాలిపోతుంది, ఇంట్రి పనుల్లో పెద్దమ్మకు సాయం చేయదు కాని వెళ్ళేటప్పుడు మ్యాతం పెద్ద గుమ్మడికాయను ఇవ్వమని పెద్దమ్మను రాణి అడుగుతుంది. పెద్దమ్మ చిన్న గుమ్మడి కాయను ఇస్తుంది కౌంచెందూరం పోగానే గుమ్మడికాయను కింద పడవేస్తుంది. అందులో నుండి గాడిద వస్తుంది. ఇద్దరు పరిచారకులు వచ్చి ఆమె తలను నున్నగా గొరిగించి, సున్నపు బొట్లను పెడు కారు, గాడిద పెన ఎక్కి పోతుంచె తులసీ చెట్టు ఎదురై నీ ఆహంభావానికి (పతి ఫలంగా భ్యక్త నిరోదరణకు గురవుతావని, శపిస్తుంది. మరికొంత దూరంలో అవు కలుస్తుందీ. గొడ్రాలుగానే ఐతుకు సాగిస్తావని అవు కాపమిస్తుంది. మామిడి చెట్టు కిందకు పోగానే: చెట్టు బరువైన, రాళ్ళవంటి కాయలను చిన్న రాణి ఫైన కురి పిస్తుంది ఆ కాయలు పడగానే ఆమ్‌ శరీరమంకా గాయాలై రక్తాలు కారుతుం టాయి. బిట్టిలు బినిగిపోకాయి. కాలిబాటలోనికి అడుగిడగానే పొడవైన ముళ్ళు గాడిదహణ, చిన్న రాణికీ కుచ్చుకుపోతాయి, కుంటుతున్న గాడదమైన రక్తపు ధారలతో, బోడిగుండుతో, సున్నపు బౌట్టతో, చిరిగిన బట్టలతో వస్తున్న చిన్న రాణిని అల్లంత దూరం న్నండిర్పే రాజు చూచి భటులతో ఆమెను రాజ్యం నుండి వెళ్ళగొట్టిస్తాడు, పెద్ద రాణికి ఐదుగురు కొడుకులు: ముగ్గురు కూతుళ్ళు పుడతారు. రాజు రాణి సుఖంగా ఉంటారు. విశ్లేషణ ఈ కథను పోలీన కథలు [పపంచ వ్యాప్తంగా ఉన్నాయి. "06 ౫౭16 ౦1 కుం ]ర96ే జడే రుం 28యంతే 11%] వివిర భాషల్లో ఉన్నాయి. ఈ కథకు నాజీల ం6 0662 లో 480 సంఖ్యను ఇచ్చినారు.

105

ఈ కథను సామాన్యం గా ఆడపిల్రిలకు న్మిదబోయె ముందు గానీ, అన్నం తినక మారాం చేసినప్పుడు గానీ అమ్మలు, అమ్మమ్మలు వినిపిస్తారు. ఈ కథకు కానీ, కథలోని ప్మాతలకు కానీ పేర్లు లేవు.

కాలక్షేపానికి చెప్పబడే ఈ కథ, విన్న వాళ్ళకు ఆర్ధ రహితంగా, నిర్మాణ కహితంగా ఉంటుంది. కాని నిశితంగా పరిశీలిస్తే ఈకథలో నీతి, నిర్మాణ్యకమం, సంశ్కృృతీ సంప్రదాయాలు, మానవ మనస్తత్వం విదితమవుతాయి.

హిందూ మతంలోని కర్మ్‌ సిద్ధాంకానికీ, నీ సహనానికీ ఈ కథ ఒక (పతిబింబం. మనం చేసే మంచి, చిడు కర్మల ఫలితాన్ని తప్పనిసరిగా అనుభ వింపవలసి ఉంటుంది సహనంతో, వినయంగా ఆర్తులను ఆదుకున్న పెద్ద రాణి తన పుణ్య ఫలికాన్ని, ఆవాంకారంతో వి(రవీగిన చిన్నరాణి పాప ఫలితాన్ని కథాంతంలో అనుభవించారు. కథకులు ఈ కథను చెప్పిన తర్వాత పెద్ద రాణి వలె వినయంగా ఉంటెనే సుఖపడుతారని బోధిస్తారు. సామాన్యంగా జానపద కథల్లో పెద్ద కొడుకుగానీ, చిన్న కొడుకుగానీ కథా నాయకునిగా ఉంటారు. ఈ కథల్లో గోచరించే వింత వినయం కథకురాలు పెద్ద కూతురు గానీ, పెద్ద కోడలు గానీ ఆయిజే కథానాయకురాలు పెద్ద కూత్తురు గానీ, పెద్ద కోడలు గానీ అవు తుంది. కథకులను అనుసరించి ప్మాతలు మారుతుంటాయి, సను సేకరించినకథల్లో వినయనంతురానై న పెద్ద రాణి కథను చెప్పిన కథకురాలు పెద్ద కోడలు సుగుణ వంతురాలైన చిన్న రాణి కథానాయిక అయిన కథను చెప్పిన కథకురాలు చిన్న కోడలు, సవతుల మధ్య ఆసూయ ద్వేషాలుండడం జానపదుల్లో సహజం, అనేక జానపద కథా గేయాలు, కథలు ఈ అసూయ గుణాన్ని ఆధారం చేసుకొనియే కల్పింపబడినాయి. ఈ కథలో కూడ చిన్న రాజి అసూయ, కథా గమనానికి (పేరకమైంది. కథా నిర్మాణ పద్ధతి

మానవుని మనస్సులోనూ: నమాజంలోనూ సంఘర్షణ నిరంతరం సాగు తునే ఉంటుంది, వ్యక్తిలోని సమాజంలోని సంఘర్షణా ప్రభావం సాపిత్యం పైన కూడ (ప్రసరిస్తుంది, మూనవ జీవితానికీ, మనస్తత్వానికి ఆతి సమీపంలో

106 ఉండే జొనపద కధల్లో మరింత స్పష్టంగా విదితమవుతుంది. ఈ కథా నిర్మాణ స్మూతం కూడ వెరుధ్యాలతోనే రూపొండింది. | | | | | | దయ స నిర్ణయ సుఖప్రాప్తి స దుఃఖపాప్తి కెద్ద రాణి ౫ చిన్న రాజి సింహాసన స రాజ్య బహి ఫా ప్రే ష్క్‌రణ (కింది పటాన్ని ఫరిశీరిస్తే కథలోని రెండు పా(త్తల్మొపవ_ర్తనల మధ్య; , ఫలితాల మధ్య భేదం స్పష్టమవుతుంది. కథ ఆది నుండి అంతం వరకు వైరుధ్యాలతోనే పయనిస్తుంది, అస్త. రాజ్బు బహిష్మరఇ--బాటలోని-మామిడి -+ తులసి, గి? ముళ్ళను పళ్ళను గోవు $| తీస్తుంద.. తెంపు కోరికలను: [| తుంది తీరుస్తుంది. పెద్ద రాణి | | | పెద్దమ్మ ఇంటికి 1 శ (| $.. వెష్తతుంది, శా. సింహాసన శా పూలతో ౬-మామిడిల-తులసి, గోవు | ప్రాప్తి స్వాగతం బంగారు సౌభాగ్య సంపదల రాజు ఆలాపళ్ళ నిస్తాయి. శ నిస్తుంది-ా లాను రాజ్య ఐహిష్కరణ-ాబాటలో-ామామిడి-ాతులసి , (1 ముళ్ళను పళ్ళను గోవు కోరికలను | తీయదు.. కెంపదు తీర్చదు చిన్న రాజ్‌ వ ద్ద ణ 1 ఇంటికి వెళ్ళురుంది. |. రాజ్య బహిష్కరణ మష్మల-రాషృల-తులసి, గోవు ] కుచ్చుక పడ శపిస్తాయి. పోతాయి తాయి

107

సామాన్యంగా నాగరిక సమాజం జాహ్య సౌందర్యానికీ, సంపదకూ ఆధిక (పాధాన్యమిస్తుంది. మానసిక సౌందర్యాన్ని గుర్రించలేని సమాజం నుండి రాణి ఐహిమ్మరిం ుడ్నిననూ, ఆమె సుగుణాలను. పరిశీలించి ఆడవిలోని (పకృతి, జానపద న్తీ ఆయిన పేదరాశి పెద్దమ్మ: గుర్తించి ఆమెకు సౌందర్యాన్ని; సంపద లనూ (పసాదించారు. కాని పెద్ద రాణి తిరిగి నగరానికే వెళ్ళి స్థిరపడింది. హిందూ సంప్రదాయం (పకారం ధనం, అందం ఉన్ననూ, 'భర్తతోటే పడతికి ఆనందం లభిస్తుంది కాబట్టి రాజును చేరింది రాణి. రాజరికంలో సొందర్యానికి, సంపదకీ (ప్రాధాన్యం అధికం. రాజు సౌందర్య విహినలై. న పెద్ది రాణిని ముందు, చిన్న రాణిని తర్వాత, రాజ్యం నుండి ఐహివ్మరించాడు. రాణీ సౌందర్యంతో, భాగ్యంతో తిరిగి రాగానే స్వీకరించాడు, పురుమల మనస్తత్వానికి రాజు పాత ఒక (పతీక, నాగరిక, ఆటవిక, జానపద మనస్తత్వాలకు కూడ ఈ కథ ఒక (పతిబింబం, | ఆచార నం[పదొయాలు ॥

హిందూ సమాజంలో సౌందర్య సౌభాగ్యాలకు కేళ సంపదయే _పధానం. అందుకే మన సమాజంలో వితంతువులను, సౌందర్య సౌభాగ్య విహినలుగా

చేయడానికి వారి తల వెంటుకలను తీయిస్తారు. ఈ కథలో కూడ వేంటటుకలు

[ప్రధాన ప్యాతను వహించాయి. కేశ విహిన అయిన పెద్ద రాణి సౌందర్య విహీను రాలై భర్త నిరాదరణను, రాజ్య బహిష్క్మరణను పొంది నిర్భాగ్యురాలై అడవి లోకి (ప్రవేశించింది, పెద్దమ్మ పోసిన తలంటి స్నానంతో కేశ సౌందర్యాన్ని పొందిన తర్వాత సంపదలను, భర్త ఆదరణాసాభాగ్యాన్ని, సంతానాన్ని పొందింది. త్రీ సౌందర్య, సౌభాగ్యః సంతాన సంపదలకు కేశ సంపద మూల మనే పాందువుల నమ్మకాన్ని ఈ కథ నిరూపిస్తుంది. నేరస్తులను శిషీంచడంలో, ఆవమానించడంలో వంటుకలను తీసి గుండు చేయడం, సున్నపు బొట్టు పెట్టడం జనపదాలలోని ఆదారం. ఈ కథలో చిన్నరాణి ఆసూయకు, అహాంకారాసికి [పతిగా జానపద కథకులు ఆమె తలను పరిచారికల చేత గుండు చేయించి, బొట్టు పెట్టించారు,

108 తులసి చెట్టును పూజించడం అవుకు (పదడిణాలు చేయడం, హిందూ స్రీ సంప్రదాయం. సర్మపదాయపరురాల్తైన పెద్ద రాణి తులసిని పూజిస్తుంది. గోవుకు (ప్రదక్షిణాలు చేస్తుంది. కూతురు పుట్టినింటి నుండి అత్నింటి [సయాణానికి సిద్దమైనప్పుడు తల్లి ఆమెకు తలంటిని పోస్తుంది. వట్టి చేతులతో కాకుండ చేతిలో పండునుగానీ, డబ్బునుగానీ పెట్టి పంవిస్తారు. భర్త దగ్గరకు వెష్ళతున్న రాజి చేతిలో పేదరాశి పెద్దమ్మ గుమ్మడి కాయను పెడుతుంది. సన్నిహితులు తలంటిని పోయడం (ప్రావీన ఆచారం. ఈ కథలో చిన్న రాజి పెద్ద రాణికి తలంటిని ఫోస్తుంది. తల్పీ లాంటి పెద్దన్ము ఇద్దరు రాణులకు తలంటిని పోస్తుంది. మార్గ మధ్యంలో పెద్ద రాణికి గోవు, తులసి చెట్టు; మామిడి చెట్టు, కాలిబాట పట్టు వస్త్రాలను, ఆభరణా౯ను; పరిచారికలను, ఐంగారు పండ్లను, పూలను సమ ర్నించాయి. వీటన్నింటిని రాణీవాసపు స్రీలు ఆరణపు వస్తువులుగా అత్తింటికి తీసుకొని పోయవారు, (ప్రతీకలు ఈ కథలోని గోవు, తులసిచెట్టు, మామిడి పండ్హు, గుమ్మడికాయ, మన [ప్రాచీన నమ్మకాలకు, ఆచార సంప్రదాయాలకు (ప్రతీకలు, గోవును మనం మాతగా ఆదరిస్తాం, ఆరాధిస్తాం. సంతాన హీనురాలైైన పెద్ద రాణి గోమాత పరి నరాలను పరిభ్రపరచడం, అమె తనలోని సంతాన హీనతను పోగొట్టుకోవ డాన్ని, గోమాతను పూజించి సంతోషపర్చడం రాజి కూడ మాత కాబోతుందనే సూచనను సూచిస్తుంది. శులసి చెట్టును సౌభాగ్యం కొరకు సంపద కౌరక్కు, ఆరోగ్యం కొరకు పూజిస్తారు, రాణి తులసిని పూజించి, ఆశీర్వాదాలను పొందడం వర్పిఆమె వాటినన్నింబిని పొందుళు.దనే ఊహింపవచ్చు. పెద్ద రాణికి పేదరా? "పెద్దమ్మ గుమ్మడి కాయను ఇస్తుంది. గుమ్మడి సఫలతకు చిహ్నం ఆతిత్వరగ్గా పూలు, కాయలతో గుమ్మడి తీగ (హైకుతుంది గుమ్మడి కాయ అనేక రోజులు నిలువ ఉంటుంది. గుమ్మడి? మామిడి పండ్డను పొందడం వళ్ళి ఆమె కూడ సఫలతాళ క్రి" పొందుళుందనీ, చిరకాలం పిల్టా పాపలతో సుఖిస్తుందని జునపదుని అభిప్రాయం. జానపదుల దృష్టిలో కాయ? పండు సఫలతకు చిహ్నాలు, అందుకనే *ోనీ కడుపు పండిందా”, “*ట కాయ

109

కాసిందా” అని పళంచడంలోని ఆంతర్యం, సంతానం కలిగిందా అని (పశ్నించే డమే. “గుమ్మడి పండులాంటి కొడుకు పుట్టాలని ఆశీర్వదించే సంప్రదాయం ఛుమ్మడిని సవలతకు చిహ్నంగా తీసుకోవడం వళ్ళి ఏర్పడిండని భావింపవచ్చు. వివాహిత స్త్రీలకు పసుపు కుంకుమలతోపాటు, పండును కూడ 'పెరంటాల్లో ఇవ్వడం, ఒడి బియ్యం పోసేటప్పుడు ఒడిలో పండ్లను పెట్టడంలో జానపదులు పండును నవలతకు చిన్నాంగా భావించినారనే వివయం స్పష్టమౌతుంది,

పెద్దీ రాణికి సఫలత సంపద సొభాగ్వం (పొప్తించడానికి దోహదం చేసినవి గోమోత, మామిడి, తులసిచెట్టు, పేదరాశి పెద్దమ్మ అయితే అవి చిన్న రాణికి కాక పెద్ద రాణికే సహకరించడానికి కారణం ఆమె దయాగుణం, సహన గుణ, జానపదు ల పెద్ద రాణీ ప్మాతను స్రీ లోకానికి ఆదర్శప్రాయంగా తీర్చి చిద్దారు. ఈ విధంగా జానపద సాహిత్యంలోని (పతి కథను పరిశీలిస్తే మానవ మనస్తత్వం కధా నిర్మాణ పద్దతి వివితమవుతుంది. కథట్లో మన సంస్కృతీ సంప్రదాయాలు వెల్లివిరుస్తుంటాయి.

వధను

ల ఇ జానపద సాహిత్వం "మేనవూవ [పాధాన్యం రావి _పేమలత

(ప్రావీన థారతీయ నాగరికతకు (ప్రతిరూపం జానపద విజ్ఞానం. జాన పదుల జీవితాలను, తరతరాలనుండి వారి నోళ్ళల్లో గూడు కట్టుకొని పాటల రూపంలో విహరిస్తున్న సాహిత్యాన్ని పరిశీలించి, పరిశోధిస్తే మన సమాజపు , కొలిస్వరూపం , అవగతమప్పతుంది. వౌాధిక 'చచారంలో జీవిస్తున్న జానపన. సాహిత్యం కాలానుగుణంగా మార్పులను సంతరించుకోవడం సహజమే. ఆయినా మానవ, సామాజిక కాస్త్రాాలాధారం గా జానపద సాహిళ్యాన్ని నిశితంగా పరిశిలిషై (ప్రాచీన మానవుని జీవిత విధానాలను కొంతవరకు అర్థం చేసుకోవచ్చు.

నేటి సమాజం పురుష (ప్రాధాన్యం కల పితృస్వామికం. ఈ సమాజా”క్ష పూర్వరూపం మాతృస్వామిక, ఈ మార్పు సంభవించి కొన్నివేల సంవత్సరాలు గడచిపోయినా, శానస్థద సాహిత్యంలో మాతృస్వామిక సమాజపుభాయలు తొంగిచూస్తుంటాయి.. నేటి జానపద సాహిత్యంలో నిగూఢమైన మాతృస్వా మిక యుగం నాటి మేనమామ (ప్రాధాన్యపు ఆవశేషాలను వివరించడమే ,పస్తుత్ర వ్యాసోద్దేశం.

ట్‌

అబ్బాయి మామలు యెటువంటి వారు

నిలువు బొట్టుల వారృ నియ్యోగి వారు

అంచుపంచెల వారు ఆంగ్వ్వి వారు

పట్టు పంచెల వారు షౌగాల వారు

చెవిచెవికి చేరడేసి

డేసి పొగుల్ల వారు

షై

కపెసర కాయల వంటి 'పెదిమల్ల వారు

కంచి కాయల వంటి కనుబొమల వారు

మిరప కోయల వంటిమీసాల వారు

వారు మా అబ్బాయి మేనమామల్డు- అని పొడుతూ కొడుక్కి తండితో కంటె మేనమామతోనే ఎక్కువ సంబందం కట్టి 'పెట్టుతుంది.

పాప ఐబంధువలనందరినీ పొగడుతూపాడే తల్లిపాటల్లో మేనమామదే ఓపథమ+- (వధాన స్థానం. ౮

మాపాప మామల్లు మత్స్యావతారం

ల స్రీ

కూర్చున్న తాతల్దా కూర్మావతారం

ఈషించు మామయ్య రామావతారం

బంటైన బంధువులు బలభ(్యదావతారం

వర్టిల్దు పసిపాప వర్ధిల్లు తంగడి =

అబ్భాయికడ అన్నగారు ఆణగిమణగి ఉండాలని పల్టిపమదల కోరిక్క అల్టాని కొరకు మేనమామ ఆటబొమ్మలు, అభరణాలు లేవాలనీ తల్లిఆకాంవ.

లాలి, లాలి, లాలమ్మలాలీ

అఆబ్భాయిమామళల్లు ఎటువంటి వారు

ఎక్కుంగ తెచ్చేరు ఎ(రగ్మురాలు

పట్టంగ తెచ్చేరు పట్టుగొడుగుల్లు

పులిగోరు పతకాలు పూసలాపేద్త

అబ్బాయి మామళ్టు తెచ్చియిచ్చేరు- '

212 నగలూ, నాణాలేగాక పాలు (తాగడానికి పొడియావులను కూడవందించి, తలతో సమానమైైనపోవణా బాధ్యతసు పంచుకుంటాడు మేవమామ, అందరీ మామల్లు చందమామలు వాయన్న మామల్డు రామలక్ష్మణులు పాలుకాగేనాడు పారాడేనాడు పోడియావు పంపించు సీకు నీ మామ- పెరిగి పేద్దదైేన పాప పెండ్త్‌ సంబంధం నిర్ణయించే సమయంలో, పెండ్లిలో మేనమామదే పైచేయిగా ఉంటుంది. పెం డ్రీకూతురు, మేనమామ బీరనే ముందు కట్టుకుంటుంది. మేనమామల తద్వాతనే మిగతావారు కట్నాలు పెడ్డారు. మేనమామ పెట్టేనాడు మేలైనా వట్టుబీర చెంగు చివర కట్టిరమ్మ రంగు మీర్రగా. పాటలేగొక వ్వేనమామ (ప్రాధాన్యాన్ని సూచించే సామెతలుకూడ జాన పదుల (వ్రచారంలో ఉన్నాయి. తల్లీతం్యడిలేని పిల్చల వొధ్యతలను మేనమామనే స్వీకరిస్తాడు. ఆందుకనే “తల్లి వెనుక మేనమామ" అనే సామెత పుట్టింది, తల్లి చనిపోయి తర్యడితోపాటు బంధువృలెంతమంది ఉన్ననూ పిల్పలరక్షకుడు, పోవ కడు మేనమామయే అవృకాడు. అందుకే “తల్లిచచ్చినా, మేనమాముంచే చాలు'_ ఆనే సామెత (సదారంలోవికి వచ్చింది. హైందవ జారిలో సమస్ట్‌ కుటుంబజీవనర ఆనాదిగా వస్తున్న ఆచారం. కుటుంబంలో ఈం తరపు బంధువుల కన్ననూ, తల్లి తరపు బంధు వెన మేనమామలనే ఆతీ ణా శ్రయులుగా.. భావించడం, మేనమామ కూడ మేనల్డుళ్ళు, కోడళ్శబాధ్యతలను వహించడం. (ప్రీన కలం నాటి గం వ్యవస్థ తాలూకు అవళశేషాత్రే

118

గణవ్యవస్థలో గణస్వామిని తల్లి, ఆమెయే ఆ_స్రిహక్కుదారు, ఈ వ్యవస్థయే మాతృస్వామికం సమాజంలో స్త్రీ చనిపోతె, ఆస్తి ఆమె సంక్రానానికి, కూతుళ్ళ సంతానానికి చెందుతుంది. పురుషుడు సంపాదించిన సంపద్గక్షు వూక్కువదార్లు అతని ఆక్కా-చెల్లెష్మ; మేనకోడండ్దు.. థార్యా పిలిలకు మాాతమతని ఆస్తి _పెన హక్కుండదు. మన సమాజంలోని ఆబారవ్యవ హారాల పట్టు పూర్వోత్తరాలను తెలుసుకోపిడానికి ఆటవిక కిగల 'తీవిత విధానాలిన్లు పరిశీలించవలెనని సామాజిక శాస్త్రజ్ఞుల వక్కణ, నేటికీ దేశ, విదేశ ఆటవిక తగల జీవిత విధానాలలో మాతృ స్వామిక వ్యవస్థా (పథభావం కనృడుతూనే ఉన్నది. అస్సాంలోని థాసీ జాతిలో న్రీలే అస్తి హక్కుదారులు. భర్త (ప్రాధాన్యం లేదు. పురుషని ఆస్తికి భాగస్వా ములు అతని అక్కా చెల్లెళ్ళ. మేనమామ కుటుంబ బాధ్యతను స్వీకరిస్తాడు. వాయర్లలో' కూడ మేనమామ బాధ్యతయే అదికం, మేనల్ద్డుష్ళ మేనమామల పేరును కొంత కాలం వరకు "పెట్టుకుంటారు.

దక్షిణ అమెరికాలోని సెరి ఇండియన్‌లలో నస్ర్రీలదే [పధానప్కాఠ. (వళుత్వ పాలనలో అధికారం న్ర్రీలదైనాః లేదా వారి సోదరునిదైనా ఉంటుంది భర్తగా పురుషనికి (ప్రాముఖ్యం లేదు. భర్త భార్య దగ్గరికి వచ్చిపో తుంటాడు కాని మామగా సోదరీ కుటుంబ బాధ్యతను వహిస్తాడు అమె!కాలోని 10 1ఏడిస2మం, ౧46ేతేంజ0, పసం సలింక్రంలడం, 01 101008 భాసం0౭వీ&క్రం, 015078 తెగలలో పురుషుని ఆస్తి సోదరీ కుమారునికి సం్యక మించుళుంది. తెగ నాయకురాలు శ్రీ ఇరాక్యూ తెగలో న్రీయే గృహ యజ మానురాలు. తెగ అధికారిణి ఎన్నుకోవడంలో శ్రీందే ముఖ్య ప్యాత,_ పాలినేషి యాలో న్రీయే అధికారిని మెలనేషియావాసులలో సోదరీ సంతానమే పురుషుని ఆస్తికి హక్కుదారు. ఇండోనేషియాలో. వేగ్‌19ి298 021 పజలలో సోదరీ సంతానం బాధ్యతను మేనమామ స్వికరిస్తాడు, ఎమన్‌లోని కొంతమంది అరబ్ము లలో సోదరీ సంతానానికే ఆస్తి నివ్వడం ఆచారంగా ఉంది, నేటికీ మన తెలుగు అడపడచులు సోదరుల సంపదకు ఆళపడడం నాటి మాతృ స్వామిక [పభావమే. ఈ నాటికీ సోదరులు, పెండ్లి అయిన తర్వాత కూడ ఇంటి ఆడపడచులను తీసు కొని' వచ్చి, సారె, ఒడివియ్యం, కొత్త బట్టలు, పసుపు కుంకుమలు పెట్టడం ఆ నాటి మాతృ స్వామిక వ్యవసా చిహ్నం.

114 “వాకు నల్సిచీర నెమలి వన్నె రవిక వడి నిండ్‌ వీయ్యం పళ్ళూ కొబ్బరిగిన్నె పసుపు కుంకుమ యిచ్చి పంపె వ్రాయన్న - పంటలు పండినవ్వుణల్టా, అన్న చెల్లెలిని పుట్టింటికి తు కోసివ్చీ లేరో సారెలు పెట్టడం తెలుగువారి 'స్రపదాయం, “ఏర'పెళ్టివన్నా సారెపెళ్టువా 1 హా పత్తి పండిన వెనుక పట్టువీర పెడతా” చెల్లెలికే కాదు. చెల్లెలి పిల్లలకు కూడ అన్న చిరుకానుకలు ెస్తుంటాడ్సు. “చిన్నోనికి చీటంగి సిలుకు కుక్ళాయి బాలునికి పొట్టంగి పాలుపోసె గిన్నె ॥ “22+ 2ఆ ట్రెచ్చై మాయన్న” పొడగూరి సంతనుండి, చెల్లెలికి కానుకలు కొని తెస్తుంటాకు అన్న, సూర్యపేటకు బాయె మాయన్న - సూసిన రైకలు దెష్నె మాయన్న నల్సగొండకు బాయె మాయన్న ణం నక్క్కీ రైకలు దెచ్చె మాయన్న పట్నంణాయె మాయన్న = పట్టు చీరలు దెచ్నె మాయన్న - ఎక్కువ మంది అన్నలుంచే చెల్లెలి కోరికలు కూడ ఎక్కు-వైతాయి, ముగ్గురన్నల తోడ నే బుట్టినాను - నానడుము మువ్వంచు వీర గోరింది, నజంగురన్నల తోడ నే బుట్టినాను - నానడుము నల్చంచు చీర .గోరంది. అమిదుగురన్నల తోడ నే బుట్టినాను - నావొళ్ళు అద్దాల రవిక గోరింది.

115

అన్న; తోబుట్టువును ఇంటికి రమ్మంటూ, -

“మూడువేలా చీర నర్హించురై కె

ముందు నీకరునమ్ము రావు చెల్లేల

నాల్గువేల చీర ముత్యాలరైకె

నా యింట చెల్లెలా రావమ్మా నువ్వు

(€

పాదివేలది చీరె వట్టంచు రైకె

పసుపు కుంకుమ దాన రావే చెల్లెలా” .... అని ఆర్థిస్తాడు. ఆడపడచులకు అన్న చీరసా లు ఎంత ఘనంగా పడె అంత భాగ్యం కలుగుతుందనీ, అసలేమి పెట్టకపోతే దార్మిద్యం తాండవిస్తుందని మన పెద్దల నమ్మకం. ఈ నమ్మకానికి భయపడి కొందరన్నలు, ఆనురాగంతో మరి కొందరన్నలు చెల్లెళ్ళకు కోరినంత పెట్టి తృప్తి వరచి పంవిస్తంటారు. ఒకైక్ళు కూడ జీవితాంతం అన్న పెట్టపోశలకు ఎదురు చూస్తుంటారు, మెట్టినింటి వారెంత

• భాగ్యవంతులైననూ, పుట్టింటి వారి పసుపు కుంకుమలకు, రవిక గుడ్డలకు ఆడ వడచులు ఆశపడ్డుంటారు.

కొందరు విసినారి అన్నలు చెల్లెలి పెండ్తి చేసి బాధ్యత పూర్తైందని సంత సించుతారు.

కట్టమీది మజ్జికాయల్ల మాను

ఆ మాను కొట్టించి దొడ్డు నాటించి

అవుర్లి లేగల్స ఆ దొడ్లె దోలి

ఆరణమిద్దువు రార అన్న పెద్దన్న

116

ఆరణమెక్కడిదే చెల్లై ఆడువారికి

ఆట్టయితే నీ తోడ పుట్టలేదన్నా

పుట్టితే పూలంచు చీరె పెట్టెను

కలిగితే గంధాన కాళ్ళ కడిగేను

మూడేసి పెళ్టెల ధనము సీకుంటే

ముక్కు కూ దాన్ని ఆన్నరో నేను

ఐదేసి పెస్టైళ ధనము నీకుంటే

ఏని వుంగరము దాన్ని అన్నరో నేను,--

మాతృస్వామికంలో శ్రీలుసోవడని సంపదకు హక్కు-దారులై తే, నేటి పిత్మ ఇన్వెమికంలో పరిస్థితులు తారుమార్తై అన్న సంపదలో కొంత భాగాన్ని కట్న కానుకల రూవంలో ఇవ్వమని అర్థించే స్థితికి వచ్చింది,

సమాజం మాతృస్వామికం నుండి పితృస్వామికంవైపు పరుగులిడుళున్న సంధి కాలంలోనే వేనరిక్ర వివావోాలు అమలులోకి వచ్భాయి. గణ వ్యవస్థలోని తర్మడ్షి ఆస్తి పరాయివారికీగాక, తన కన్న బిడ్డలకే చెందాలనెడి కోరికతో బిడ్డను ఆక్క కొడుక్కు ఇచ్చి పెండ్లి చేసెడి వారు. దీనివల్ల గణన్యవస్థనియమ[ ప్రకారం ఆస్తి మేనల్దునికి చెందుతుంది, మేనల్చుని భార్యయైతే కూతురు అనుభవిస్తుంది. ఆస్తి తన సంకానానికే చెందాలనెడి పురుషుని కోరికే మేనరిక వివాహానికి నాందీ- పలికింది. మేనకోడలును వివాహమాడడం కూడ మాతృస్వామిక (పథావమే, (బిటిష్‌ 621262 లోని సేం! (మకుసి) తెగలో కూడ మేనకోడలును వివాహం చేసుకుంటారు,

క్ష మన తెలుగువారిలో మేనరికం కొన్ని కూలాల్లో నిర్భంధ. ఆచారంగా ఇంది. పభ్లైపడతులు కొడుకు పుట్టగానే అన్నతో వియ్యమందాలని ఆళ్షవడ్డారు, “= ంటేను తీయదోనవండ్లే తినాలి కంటేను కొడుకుల్సి కాన్సే కనాలి ఆండితే అన్నతో వియ్యమందాలి.” అన్నావదినల పెండ్రిరోజే, వారికి పుట్టటోయె. భిద్దను ఆడపడచు తన కొడుకి ఇవ్వమని అర్థించెః వాగ్దానం తీసుకుంటుంది. “విడ్డనిస్తావన్నా పడ్డనిస్తైవా పడ్డనేమిచ్చేను విడ్డనిచ్చేను సేమాట నామాట వొశటే గాని ఆలుతో వొకమాట అనిపించరశ్నా తమ్మలపాకోలే తలవంచుకొని ఇస్తానని పలుకవే ఇయ్యంపురాల సీకూనూ నాకూనూ ఎవ్వరూసావ్నె బాసింగం కట్టినా (వాహ్మడే సా& పెండ్లికి వచ్చినా పెద్దలే సాశీ = శలుప్ప దగ్గరి పొటలలో, చెల్లెలు = నేను వస్తినన్నా సుగుణ సంపన్నా అన్నయ్య మీ ఇంటికి వియ్యము గోరి ముమ్మాటికి

క. అన్నయ్య నీ ఆణుడూ చదువూల సంపన్నుడూ మార సుందరొకారుడో యన్నా మర్యాద గీలవాడో యన్నా అన్న - ఏల వో యింతీ ఈ మాటలన్నీ సమ్మతమే ముద్దలగుమ్మా మాకు సమ్మతమే ముద్దులగ్యమ్మా వియ్యాలకెవరూ మాళెవరూ గలరూ అక్కకూ పట్టువీర బావకు వట్టుకాలున వియ్యాపు కట్నాలివిగో - తల్లికే కాదు కొడుక్కి కూడ మేనమాను కూతురంటేనే ఇష్టం. “అబ్బాయి కాబేడు మామయ్య ఇల్టు కానకుండా పుస్తె కన్టేద్దామని తెలియకుండా తలం[బాలు పోసేద్దామని” ఆహ్బాయికి కూడ చిన్నతనం నుండియే మేనమామ కూత్సరు వైన మనసుంటుంది. పిల్టల ఆటలలోని ఒక పాట, చందమామ చందమామ = చక్క_ంగ రావే గోల్కొండకు బోయి = గొట్జెను దెచ్చి... అమ్మ నాకు ఆటుకులు బై అటుకులు తీస్కపోయి కోమటికి స్తే కోమటి నొక కొబ్బరి పెళ్లై కొబ్బరి శొంట బోయి పంతులకిస్తై

119 పంతులు నాకు పజ్టెం చెప్పె. పజ్ఞెం కొంట జోయి' మామకెస్తె పిల్లపేరు మళ్లేమొగ్గ్‌"- నా పేరు జమిందార”

"కుటుంబ వ్యవహారాజలోని, ఆఛార వ్యవహాకాలలోని మేసమామ (పాధా ఘ్యం, మేనరికపు చివావోలు, మన తెలుకునారిలోనేగాకం ఇరుగు పొరుగూ రాష్ట్ర లలో కన్పడుకున్నాయి. కర్టాటక రాష్ట్రంలోని 'పెరియన్‌ ైటపజా2ఇ) లలో మేనమామయే" పెంత్రి సంబంధాన్ని అంగీకరించాలి. కేరళలోని చెరుమనుల 'పెంస్రిలో మేనమామదే (పధానపా[త. అతడు _పెంటికూతురును, 'పెండ్తి కుమా చుని మేనమామకు అప్పగించుతాడు. గోండ్‌లలో మేనరికపు వివావాిలున్నాయి మేనరికపు పెండ్రి కాకపోతే ెంక్స కూతురు. మేనమామ, వరుగెచ్చే కన్యా ఇుల్కాాన్ని స్వీకరిస్తాడు. మధ్యప్రదేశ్‌లోని రాయపూర్‌ జిల్హాలోని హలబ ఉాతి వారిలో కూడ మేనరికపు వివాహాలున్నాయి. మెనల్లుడు చిన్నవాజైననూ. మేన మామ ఆతన్ని గౌరన మర్యాదలతో సత్కరిస్తుంటాడు. అతని పాదాలను స్పృశి ష్రైడు, కానుకలను ఇస్తుంటాడు. మేనమామ చనిపోడే ఒకటి లేదా రెండు గేదెలను మేనల్లానికిచ్చేసిన తర్వాతనే మిగిలిన వాటిని ఆతని కుటుంబానికి ఆంవజేస్తారు. కమాల్‌ తెగలో మేనరికపు వివావాలున్నాయి. మేనమామ బాధ్యత? (పాధిన్యం వారిలో అధికం. వారిలో చెల్లెలు పేదరాబైతే అన్న ఆమె పిల్చల పెంచ్లి వాధ్య తను స్వీకరించాలి. చల్లైలి పిళ్రబు ఎంత అల్హికివారై ననూ, మెనమామ వారిని తిట్టకూడదు , కొట్టకూడదు. బుంజియ (బెజ112) తెగలో మెనమామ, సోదరీ సంతానాన్ని గౌరవంగా చూసాడు

మంల 611062 లో మం164, సంకట, 20090, సెగీళక60ం (పజలలో గృహసంబంధమైన ఉక్సవాలలో మేనమామకు తండ్రి కంటె ఎక్కువప్రాధా నవ్యత ఉంటుంది. ఆమెొకారోని కొన్ని తెగలలో మేనమామ సంరక్షకుని గా,

190 బోధకునిగా ఉంటూ వృత్తి, రహస్యాలను నేర్నించుఠాడు, మతవిహితకర్మలలో. ఇవ్ఫలు కుట్టించడం మొదలగు ఉత్సావాలలో మేనమామ ప్రాధాన్యత వహించుతాడు. అఫికాలోని బోగో వొరియా తెగల సామాజిక జీవితంలో మేనమామదే (వధాన ష్మాత, మెలనేషయాలోని ౧౯౦91204 తెగలో మేనమామ తన విద్యలనన్నిం టిని మేనల్దునికే నేర్చించాలి. _మన తేలుగు వాంసామాజిక జీవితంలో మేను. మామ [ప్రాధాన్యం గృర్జించతగనంతగానే ఉంది, బిడ్డ పుట్టిన నక్షతం మేను మామకు, శభమా.కాదా ఆని చూస్తారు. కృష్ణుడు మేనమా మగండంలో జన్మించి, అతని చాన్పకు మూూవకారకుడ్ర. నాడు, మొదటి బిడ్డ మేనమామల ఇంట్టోనేపుట్టాలి, నివాహసందర్భంలో మేనమామయే పెంద్రి కూతురును వేదికకడకు తీసుక్రాన్సి పోతాడు, కొన్ని కులాల్లో పెండ్లికూతురును బుట్టలో కూర్చోబెట్టి మేనమామ పెండ్లి మంటపంకడకు కొనిపోతాడు, ఈఆచారాలన్ని మేనమామకెక్ష గన (ప్రాధాన్యమున్న మాళ్ళస్వామిక వ్యవస్థ అవశేషాలే.. మన సమాజంలో ఆదా రాలు జనంతం. ఆచారోల అఆంతరార్థాలు అవగతం కావడానికి జానపద విజ్ఞానం, మానను సామా జికళాస్త్రోలు ఉత మసాధనాలు వివేచన పరిశోధన పతక డి పెంబరొ=] 98

జానపద విజ్తానంలో అత్తలు * అల్సుళ్ళు ట్‌ అవజాద య] రావి య "పేమలత జానవద విజ్ఞానంలో అత్తా అల్లుళ్ళకు సంబంధించిన కొన్ని కథలు, గేయాలు; సామెతలు సిళ్యపూరితంగా శృం గారభరితంగా ఉంటాయి. ను3 కొన్ని ఆత్తకు అల్లునిపై ఉంచే ఆప్యాయతానురాగాల నూ గౌరవాన్నీ భయాన్ని భక్తినీ విది శవరుస్తా ము. జానపదులఆచారాలు , సాహిత్యం 'అక్తా అశ్చాశ్ళు స్వభావా-ను చిితించడమేకాక, అనాగరికదళనుండి నేటి నాగరిక దశవరకు, వారిద్దరి బంధుత్వాళ్లో సామాజిక, ఆర్థికపరంగా సంభ వించిన వివిధ పరిణామాలను సూచిస్తాయి. ఆర్తా అల్లుకకు సంబంధించిన సాహిత్యం చాలాఉంది. మామా అల్టుళ్ళకు చెందిన సాహిత్యం తక్కువగా కనపడుతుంది, అల్జుడు భార్య పుట్టిల్టును లత్రవారిల్లనే ఆంటాడుకాని;, మామగాశెల్లనడం అరుదు. ఇంటి యజమాని, సంపొాదనపరుడైన మామ కట్నకానుకలను పెట్టి తృప్తిపరచినా, అల్లుడు అత్తగారి కట్నాలనే చెప్పు కుంటాడు, గర్వపకుతాడు. 'పెళ్ళులయన పడతులు కూడ పుట్టింటిని తల్లి గారిల్లనే పిలుస్తారు; తం్మడిగారిల్లు అని మాతం అనరు. ఈ పిలుపులు, నం్య్రదాయాం నేటి మనసమాజపు పూర్వదళ మాతృస్వామి”ం ఆని నిరూపిసున్నాయి. శ్రీ ఆస్తికి ఇంటిప్పెత్తనానికి. ఆధి కొారిణిగా ఉంతిన వ్యవస్థయే శ్రీాఖఇమ్యుం, లేదా మాతృస్వామ్యం. అకాలంలో తల్లిఆస్పి కూతు3కి చెందేది కాబట్టి ఇంటి యజమానురాలైన ఆ_త్తనూ ఆస్తికి వారసురాలైన భార్యనూ అల్టుడు గౌరవించి ఉండవచ్చు శ్రీన్వెమికం నుండి పురుషస్వామిదళకూ కన్యాశుళ్కం నుండి వరశుల్మానికి చేరుకున్న ఈ సమాజంలో అల్టుని దశ మహర్ష్శశ అయ్యిండి. అల్టుడు అజ్ఞాని ఆయినా

1ేలిల్లి

అనాకానె అయినా తిండిపోరైనా సోమ౭ిపోతైనా దమ్మిడికి కొరగానివాక్టైనా అత్తగారింట్లో. కీవినీ దర్పాన్నీ ్నపదర్శిస్తాడు. ఆ యింట్లొకొన్ని రోజులైనా రాచభోగాలను అనుభ ఎస్తాడు, అందుకే భోగాలపై కోరిక కలుగగానే అల్లుడు ఆత్తవారిండికి బయలుదేరుతాడు,

“ఆందలము కోరింది కుందనప్ప కుచ్చు

ఆతిటోగి కోరాడు అ త్తవారిల్దు"

అల్లుడు వస్తున్నాడంటే అ_త్రకు పండుగ, పరమానందం. ఆమె అప్పుచేసి అల్టుడికి చేయవ ఐసిన మర్యాదల్లో తోటురానివ్వదు “అ త్తవాంటి లేమి. అల్జుడెరుగడు” “ఇృత్తకు లేక అటికెలు నాకుతుంటే అల్టుడు వచ్చి దీహెవశి పండుగ అత్తా అని అన్నాడట ఈూమెళలు తెంగుఆత్రగార్గ వష్టాల అనుభవాల నుండి జనించాయి. దర్శిదంతో బాధపడుతున్నా మన

,.. కెత్తగాప్ట ఇంట్టోవారి నోరమూసి ఆచ్లనికి ప౦దభిక్యపరమాన్నాలను వ్గ

సారు. ” అందుకే అక్టుడికి పెట్టినట్టు కొడుక్కు పెడ్తై ఇట్లుగుల్ల లీ ఆనే సామెత పుట్టింది. తల్లికంటే ఎక్కువగా అత్త ఆదరిస్తుందికాఎట్టి “ఆల్డునికి ఆత్తాళ --- గొడ్డుకు దూడాళ ౮ ' అకేహిమెత జనవ్యవహారంలోకీ వచ్చింది,

అత్రగారింట్లో సల సౌఖ్యాలను అనుభవించే అట్లున్ని ఆనునంంచే “౨ర్తవారెంద్లో ఆల్లున్ని చూడాలి, ఆముదాలచేలో ఆబోతును చూడాలి -” ఆే సామెత వచ్చింది. ఆత్తగాంంట్లో భోగాలను అనుభవిస్తూ, కానీకీ కొరగాని ఆల్టుడైనా డాబు, దర్కొలనూ 'వదర్శిస్తుంటాడు. ఆందుకే “అల్లుడు అపిషేరు పెట్టి పుల్లను వింస్తై ఎగింగి పడిందట -- "ఆశే సామెన కేలువంంది.

మనివ్స్‌ జీవింవడాసికి ముఖ్యమైంది శ్రింరి. ఆ తిండి రచికరంగ ఉంటే సంకృష్తినీ సంతోషాన్నీ పొందుకాడు, మన హిందూ సం[పదాయంలో ఆతిభులను, అప్పులను రుచికరమైన భోజనంతో తృష్పిపరచడం గృహిణు౯

1లికి జొధ్యత, విధి. అత్తగారు కూడా ఆప్తుడు, ఆత్మబంధువైన జల్జుడు; తన కూతురి జీవితాన్ని భరించేవాడు కాబట్టి అతన్ని రుచికరమైన ళిండితో,కట్న కానుకలతో తృప్తి పరచడానికి శతవిధాల ప్రయత్నిస్తుంది. పల్లెటూళ్ళో ఆత్తలను అల్టునికందుకు అకిమర్యాద చేస్తారని _పళశ్నిస్తే చుట్టాల్లో పెద్ద చుట్టం ఆల్జుడు; నాబిడ్డ ఆయనకు ఎట్టా వండి పెడ్తుందో, ఎట్లా మర్యాద చేస్తుందో, అందుకే నా బిడ్డ కొరకు నేను మర్యాద చేస్తాను” - అని ఒక ఆత్త జవావిచ్చింది. “నాబిడ్డను చూచుకునే ఆల్టున్ని నేను (వేమగా, గౌరవంగా చూచు కుంటాను” అని మరొక అత్త తెలిపింది. అంతే ఆత్త బిడ్డకు బదులుగా, విడ్డ కొరకు అల్టున్ని [కేమగా చూచుకుంటుంది అని స్పష్టమవుతుంది. వయస్సులో చిన్నవాడైన అల్టున్ని అత్త 'అల్టుడుగారు" ఆని పిలుస్తుంది, అఆకన్ని చూడగానే వినయంగా, మర్యాదగా లేచి నిలబడుతుంది. ఇంతగా ఆత్త అల్లునికి భయపడడానికి కారణం, తన కూళ్ళురిని అతడు స్మృకమంగా ఏలుకొని సుఖ పెట్టాలని-కోరుకోవడ మే. మన సమాజంలోని పురుషాధిక్యతవల్ల కూడ అత్త ఆల్లునికి అనుక్షణం భయపడుతూ అతి జాగరూకతతో మసలుతుంది. కూతురుని కూడా అక్షునితో జ్యూగత్తుగా వ్యవహరించమని హెచ్చరిస్తుంది. “ఆట కూటమ్ములో ఆడేటి నెమలీ వేటగాడొచ్చాడు ఆట చాలించు బంగారు మేడలో నవ్వేవు తల్లీ నా అల్లుడొచ్చాడు నవ్వు చాలించు -ో వపసితనంఠోనే పెళ్ళిళ్ళు చేసే వ్యవస్థ మనది. అల్జుడొచ్చాడు కాబట్టి పసి తనపు ఆటలను, నవ్వులను మాని పెద్దరికాన్ని వహించమని కూతురికి తల్లి జోధిస్తుంది. “వేటగాడు” అనే పద్యసయోగం అల్బుని, పవర్తనకూ, అత్తకు ఆల్లునిపై ఊండే అభ్మిప్రాయానికీ ఒక నిదర్శనం. వరకట్నాల “పిరుగుదలే కొని తరుగుదల లేని ఈ కాలంలో కట్నకొనుకల కొరకు భార్యనూ అత్తనూ వేదించే అల్లుళృను అనుసరించి “ఆల్లుని మంచితనం;

1 లక్క హైల్లున దంచిన బియ్యం లేవు =” “శని పీరైనా పోతుంది? అల్టుని పీడ ఐలికినంత కాలం పోదు -' ఆనే సామతలు ఏర్పడ్డాయి. అంతేకాక నవ్వగహాలకు అదనంగా చేరి అల్జుడు దళమ్మగ్రహమైనాడు. అల్లుడెంతగా వేదించినా, అతని ఆరోగ్యంతో కూతుం సౌభాగ్యం ముడిపడి ఊఉ టుంది. అంద కే అల్లునికి జ్వర” వస్తే / త్త తల్ల దిళ్లుతుంది. “చేటు కాలమొచ్చి చెట్టు ఎండిపోయ అల్లుడికి జ్వరమొస్తై అ త్తెండిపోయె” జానపదుల్లో పరస్పరవిరుద్ధమైన, వింళైన అబారాలు కొన్ని గోచగిస్తాయి. తల్లిలా ఆద"ంచే అత్తలు తిలంగాణాలోని రెడ్డ, వేలమ కులాల్లో కనపడరు, మాట్టాడరు తమనీడ కూడ, అబ్బుసిమై " పదసివ్వురు, ఆ త్తేశాదు, ఆమె అక్కా ఎలైండ్లు, తోఎకోడండ్టు కూడ అల్లునికి కనపడరు, అర్జునికి చేయవ సిన సదు హైయాలవన్నింబిని తెర వెనకనుండే అత్తలు జంపిస్తుంటారు 20, 80 సంవత రాల (కితం రెడ్డి వెలమకులాల్లోని పెళ్ళిళ్ళలో అత్రలు రినాాధార సమయంలో కూడా తమముభాలు అల్లునికి క నపడళూడదని నిండా దళనరి ముసుగు వేసుకునే వారు ఈ నాగరిక సమాజంలో తల్నితో సమానురాలైన ఆ_త్తతో మాట్లాడక పోవడ మెమిటని అల్లుళ్ళు వాదిస్తున్నారు, పాత ఆచారాలను తోసి వేస్తున్నారు, అత్ర అల్లునికి కనపడకూడదశే ఆచొరం [పపంచంలోని పిళిధ 'ాంకాళ్లో కనపడుతుంది, రెంచు, మూడు వందల సంవత్సరాల (తం ఈ ఆచారం పాళ్ళాళ్యు దేశాల్లోని ఆటవిక తగల్లో ఉన్నట్టుగా నీదర్శనాఎ ఉన్నాయి... (218 6౦14) కెంఉటు - పజదిలు). ఆస్ట్రేలియాలోని ఆటవిక అగళల్లో. అత్తకానీ ఆమె చెర్లేలుకానీ అలున్ని చూడకూడదు. అల్లునికి కనీసం 50 గజాల దూరి6లో ఉండాలి. అనుకోకుండా అల్టుడెదురై తే ఆత్త తలపైన ముసుగువేసుకొనిః దూరంగా తొలగిపోవాలి, ఈ తెగల్లో ఆడపిల్ల పుట్టగానే మగపిల్ల ౫. తో ళం సంబంధం నిశ్చయం చేస్తారు, నీశ్చయం జరిగిన రోజు నుండి (పసిపిల్లవా3ైనా) అమ్టున్ని అత్త చూడకూడదు. చూస్తే ఇద్గర్జో ఒ*రు తొందరగా చనిపోతారనే నమ్మకంతో భయపడతారు. ఉగాండాలోని ఆటపిక తెగలో ఆత్త, ఆల్టుడ కన

1 2ర్‌ పడగానే ముఖాన్ని చేతులతోకానీ చేతి రుమాలతోకానీ కవ్పుకునే ఆచారం ఉంది. న్యూ సౌత్‌ వేల్స్‌లోని యూయిన్‌ 2*లో (౭12 1856) అల్టుడు అత్తను చూడహడదు , మాట్టాడమాడదు. ఒకవేళ అల్లుని నీడ అత్రపెనపడతే అతను ఎర్భాను దదలి పెట్టాలి ఈ 1 పాంతంలోని మరొక తెగలో అత్తతో మాట్లాడిన ఇన తెగ నుండి బహివ్మ_ర్‌స్తారు కుభిన్‌తెగ [మం110 గౌలరిల) లో అత్త ఆబ్లునితో మాట్టాడితే [ప్రళయం వస్తుందనే నమ్మకం ఉండి, దేశవిదేశాల్లోని ఈ ఆదారాలనూ నియమాలనూ పరిశీలిస్తే మానవ మన _స్తత్వం విశద మవుతుంచి తల్లి కూతుళ్ళు సాధారణంగా ఒక్తేపోలికతో ఉంటారు. బాల్య వివావిలవల్ల తల్లీ కూతుళ్ళలో ఎక్కువ వయోఖభేదం ఉండదు. ఆందుకే అప్రుడ పొరబడకుండా ఉండడానికి _ప్తైన "పేర్కొ న్న ఆచారాలను (1పాచబీనులు ఏర్పరచి ఉండవచ్చు ఆని మనం ఊహింపవచ్చు. అయితే రెడ్డ కులంలోని ఆడ వాకు అల్లునికి ఆత్ర ఎందుకు కనపడకూడదో వివరించే కథను చెప్పుతుంటారు వెనుకటి కాలంలో ఒక అఆల్టుడు అత్తవారింటికి వచ్చేవరకు చీశటిపడింది అల్లుడు వచ్చాడని అత్త అప్పటికప్పుడు చింతపండు పచ్చడి నూరింది. వేది అన్నం వడ్దించి పవృడిని పళ్శింలో వేయబోయింది. అల్లుడు అ_త్తవారిల్లుకదా ఆని బెట్టుచేని పచ్చడిని తీననని చేయి అడ్డం పెడతాడు. ఆప్పటికే పళ్ళెంలో పిసరంచ వచ్చడి పడుతుంది. అల్లునికి వచ్చి ఇన్టం లేదేమో అనుకుని ఆత్త పచ్చ! వేచుదు. పళ్ళి లోని షిసరంత పచ్చడిని అబ్దుడు రుచి చూస్తాడు. రుచి ఇష్టమౌతుంది, కాని మరింజ పెట్టమని అడిగితే తన అల్జుని హోదాకు భంగమను లుం పం. భోజనం పూర్తి చేసాడు. కాఎఆ ర్మాతి అ౫నికి ని(ద పట్టదు. ఫద్చడి రుచే జ్ఞాపకం వస్తుంటుంది మెల్లగా వంటింట్లోకి వెళ్తాడు. అతనికి ఎయ్య3 గిన్నె కనపడదు. పచ్చడి నూరిన రోలు కనపడుతుంది. పచ్చడి చేతికి రామ. రోట్లో తలదూక్చి పచ్చడిని నాలుకతో నాకుతాడు రోట్లో తల ఇరుక్కు గేరుంది. ఎంత [పయత్నించినా తంను తీయలేకపోకాడు. ఆ [పయత్నంలో కళ్టుకున్న దోవతి కూడ జారిపోతుంది. తెల్లవారుజామున ఐదు గంటలకు అత్త చంటింట్లోకి (పవేశిస్తుంది మసక చీకట్లో వంగి రోట్టో తలదూర్చి ఉన్న అల్లున్ని ఏదో జంతువనుకుని క్యగతో బాదుతుంది "*నేనండి అత్తగారు, మీ అల్లున్ని

126 సన్ను కొట్టకండి" అని బాధతో ఆరుస్రాడు. ఆత్త అల్లాన్ని గుర్తించ, ఆతని నగ్నావతారం చూచి సిగ్గుపడుతుంది. నాటినుండి అత్తా ఆల్జాకు సిసుతో పరస్పరం తప్పించుకుని తిరగుతుంటారు. ఒకరినొకరు మాచుకోరు. కథ జరిగిన నాఓనుండే అత్తా అల్లుకు కనపడకూడదనే ఆచారం వచ్చింది అని కథకులు చెప్పుతారు. ఈ కథ ఎప్పుడు జరిగింది అని (పశ్నిస్తే “నాకు తెలియదు మా పెద్దవాన్న చెప్పు తుంటే విన్నాను అని కథకువాలు తెలిపిఐది, ఆత్ర్తలు, అల్దుక్మ పరస్పరం చూచుకోకూడదనే ఆచారాన్ని అనుసరించి జానపదుల కల్పించుకొన్న కథ ఇది. ఈ కథ ద్వారా ఆచార పుట్టుపూర్వోత్త రాలసు నిస్జేశంచలేము. కాని, కథకుల మన స్తత్వాన్ని సమాజపరిస్థిగులను అర్థం చేనుకోవచ్చు. మానసిక కాస్తువేత్త (ఫాయిడ్‌ “సభ్య (ప్రపంచం అంగీకరించని ఆసక కోరికలు సుప్తచేతనలో (42-600296048) ఉంటాయి... ఆవి కలల్లో వివిధ సంకేత ($[నం13) రూపాల్లోను సాహిత్య కళారూపొల్లోను బహిర్ల్గతమప్పురుం టాయి”. ఆని పివరించాడు. (ఫ్రాయిడ్‌ సిద్ధాంతం అత్తా అబ్లళ్ళ కథకు ఆన్వ యిస్తుంది, మన సమాజంలో అల్బుళ్న అ తవారింట్లో రీవిగా ఉండాలని అనవసర మైన బెట్టును (ప్రదర్శిస్తుంటారు. అల్లుడు చేసే బెట్టను విమర్శించాలనీ అపహాస్యం చేయాలనీ అత్తల సు ప్తచేతన కోరుకుంటుంది కాని సమాజ మర్యాదకు, నియ మాలకు, అల్డుని అధికావానికి భయపడి ఆంతర్గతంగా ఉన్న కోరికలను వెళ్ళడించ డానికి ఆత్తలు సాహసించరు. కాసి కధఢలద్వారా కఅల్టుని బెట్టును వివరించి అతన్ని ఆపహసించెకి సంప ఓన* ను సృష్టించి ౯మ కోర్కెలను తీర్చుకున్నారు జానపద అ_త్తగార్జు, ఫ్రాయిడ్‌ వివరించిన ఈడిపస్‌ కాం ప్రెక్స్‌ (0౭141069 6091ల ) కూడ కథలో కనపడుతుంది. ఈడివన్‌ కాం ప్రెక్స్‌ ఆంటే. కొడుకు తల్లిపైన ఆధిక అనురాగాన్ని, లైంగిశేచ్చను కలిగి ఉండడం పై కథలోని అత్త ॥ తల్లికి సంకేతం, (పతిరూపం, ఆత్త తల్లివలె అస్టునికి అన్నం "పెట్టి. ఆమ అనుకోకుండా అల్లుని నగ్నరూపాన్ని చూడటం తటస్థించింది. ఆత్త, అబ్బుని నగ్నరూపాన్ని చూచిన నాటినుండీ అకా అల్లుళ్ళు చూచుకో కూడదనే నిషేధం వచ్చిందని కథకులు అంటారు. ఒక నిషేధం ఉందంటే విధి

]రి కూజి దానిముందే ఉండి. ఉంటుంది. ఒకప్పడు అంత్తం, అల్జుచ అన్ని కులాల్లోనూ మాట్టాడుకుశేవారనీ వాశ మధ్య శృంగార పరమైన సంబథాలు ఉఎడేవని మనం ఊహించవచ్చు. ఈ ఊహకు ఆధారంగా జానపద సాహిత్యంలో , ఆత్తా అల్లుళ్ళకు సంబంధించిన శృంగారయు కృమైన కథలు, గేయాలు, సామెతలు కొల్లిలుగా ఉన్నాయి. పఏీవీలో అసభ్యత, ఆశ్బీలత అధికం. (క్రింది గేయంలో అల్హుడు ఆ_త్తగాంటికి వచ్చాడం-- “అల్లుడు వచ్చేను కొత్తి బెల్లము దెచ్చేనూ గారెలు జేతునా ఆబ్పుడ బూరెఎయ జేతునా వెడ్డను తోలుదునా అల్దాడా నేశి వత్తునా బిట్టను తోలుతే కేకలు బొబ్బలు నీవే రావళ్తా”- మరొక ఆల్టుడు =- అల్లుడు = ఆత్తత్త జంగి మ్య మేనత్త జంగిలమ్మ విల్హాను దోలు బొమ్మా అ ముత్తయిదు జంగిలమ్మా నీ క్రిడ్ద పెంక్షి అయ్యి = ఆముదేంద్ధ దినమాయె ఒకనాడు తోలు బొమ్మా - ముత్తయిదు జంగిలమ్మా అత్త ఒకనాడు తోలపోర = ఒక దినము దోలపోర దావన్న 'సిలయ్యిపోరో ఎస్సీ నెత్తిమీద త్రందూ అ-డు = స్తీ బిడ్డను తోలకుంపే = సీవన్న రావేబొమ్మా ఇద్దరము పోదమత్తా - ఓ యతత్త జంగిలమ్మ పాన్నన్న వెయ్యవత్తా = ఓ యత్త జంగిలమ్మ అల్లుడు ఆత్తతో జంపిన ఈ ఆక్సీల సంవాదానికి మన నాగరిక సమాజం విస్తుబోతుంది; కాని జనపదాల్లో యువకులు 'ఆత్తపెన అసభ్య శృం గారంతో

1209 కూడిన ఛలోక్తులను విసరడం మామూలే, ఈ ఛలోకులు యువకుల్లోనే కాక జాన పద పగళుల్లో కూడ కనపడతాయి, ఒక జానపద జాణ (వియనిలో అల్లున్ని, బావను; మొగుణ్ని చూచు కుంటుంచి “వల్లు మామిడిసెట్టు కిందా న] ళు నిన్ను ఇల్లుడానుకుందరా ఓ బంగారి బావా = మక్కిడోని బాయికాడ మొంగిప్ప సెట్టు కింద సన్ను మొగాడనసుకుంటిరా ఒ బంగాం వావ నిన్ను మొగుడనుకుంటిం * - అత్త, అబ్బళ్ళ మధ్య ఉండే సంబంధాలను గేయాలేకాకుండా సామేతలు హడ వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. “అత్తను ఉంచుకున్నవాడు ఆయుష్మంతుడు -” “ఆత్తవరుస చేసుకుంటే అదృష్టవంతుడు =” “"పిల్ప వచ్చేవరకు అత్త పనికి వస్తది “౨ త్రకు అక్తుడి ఆశ బాపనికి పప్పాళం “అత్తకు మొగ ల్లుడుల అల్లుని పెత్తనానికి కూడ ఈ గామెత ఆగ్యుయిస్తుంది ఈ హామకల్టోని అత్త పూయు ఇ-టినుంపి వచ్చిన భొర్యుః తల్లికావచ్చు, మేనమామభార్య కావచ్చు, దేన త్త కావచ్చు. మామ కూతురిని, చేనత్త కొడుగ్వను పెళ్ళి చేసుకోవడం మవ ఆం్యధుల ఆచారంలోని పత్యేరతలు, తెలుగు జానపద పొరాణిక కథల్లో అల్లుడు మేనత్తను వివాహం చేసుకున్న వర్ణనలు ఉన్నాయి. సుభద్ర అర్జునునికి చేన త్త, రాధ కృష్ణునికి వేస్తత్త మేనత్తను పెళ్ళిచేసుకోవడం, ఆమెతో సంబంధం పెట్టుకోవడల మాత్సన్వామిక వ్యవస్థా పథావం ఈ వ్యవస్థలో తల్లి ఆస్తి కూతుళ్ళకు, తండ

199

ఆ స్త్రి ఆతని ల్లెలికి (మేన_త్తకి) కానీ అమె సంతానానికి (మేనళ్లానికి) కాసీ ఇందుతుంది | ఈ వ్యవస్థలో వివాహాలు రండు విధాలుగా కనపడతాయి. తం(ప్రే-ఆసిమెన హక్కులేని కొడుకు మేనత్త కూతురిని వివాహం చేసుకునే వాడు. మేన త్తతో సంసారం (మామచనిపోతే) సాగించేవాడు మెనమామ (ల్లి సోదర్సన్హి] బిడ్డను ప్పెళిచేసుకోవడం, మేనమామ భార్యతోకూడా సంసారం చేయడం కన్ని తెగల్లో ఉంది కాఎ[కమేణ సమాజంలో అత్త బిడ్డలను పెళ్ళి జేసుకోవడం అబారంగా మారింది, అందరిచేచ అఆమోదింపబడిండి = కాని అత్తతో స్పంబంధం పెట్టుకోవడం నిషేఫంపఖచింది నిషేధాన్ని బలపర్చడం కొరకు అళ్తా అల్లున్న చూచు కోరూడదశే ఆచారం కొన్ని కులాళ్లో ఏర్పడింది.

జానపద హహిత్య పరిశీలనవల్సి అల్జుడు ఆ త్తతో (మేన్నత్త, మెనదూను భార్య) సంహారం చేసిన దళ ఒ“ప్పుడు ఉండేదేమో ఆశే సందేహ ంకలుగుతులది, జనపదోనకీ పూర్యదశ అయిన ఆటవికదశలో నివసెస్తున్న తెగల జీవితాలను కూడా పరిశీలిస్తే ఈ సంవేహం సహేతుకమే ఎన్‌ బుజువు అవుతుంది.

కేఘాలయలోని గాలో పరక [పాంతాల్లో (222 వ1189) ఉండే గారో ఆటవిక తెగ వ్యవస్థ మాతృస్వామిక 9. ఈ తెగలో ఇసి కూతురికి చెందుకుంది. చాలా మంది కూతుళుంటే వాంతో విధేయురాలు, విధి సిర్వాహకు రాలైన కూతురు వారసువాలిగా ఎను, కోబడుతుంది. ఇలంటి వారసురాలిని ఆమె మేనత్త కొడుకు వివాహం చేసుకుంటాడు. మామ చనిపోతే అబ్బుడు అత్తను పెళ్ళి చేసుకుంటాడు. భార్యతోనూ, అత్తతోనూ కలిసి సంసారం. చేస్తాడు. కారత దేశంలో అతిపురాతన కాలాసికి చెందిన ఆటవిక తెగ కొచ్‌ (100: 0౯ 5ంయు) తెగ. వీరు అహ్బౌం. దిగువ [ప్రాంతంలో ఉంటారు. ఈ తెగలో. కూడ అల్లుడు భార్యతో , భార్య తల్లితో కలిసి సంహారం చేస్తాడు.

సమాఎం ఆటవిక అనాగరిక, నాగరిక దశల్లోకి అఆడుగిడే సందర్శంలో మార్పులు అనేకం సంభవిస్తుంటాయి. కొన్ని మార్పులు సమాజంలో స్ధిర రూపం దాల్చడానికి నియమాలు నిషేభోల అవసరం నిషేభాబ పూర్వు రంగాన్ని? వ్యష్తు మవ్య ఉంచే బాంధవ్యాలను వివిధ కోణాల్లో పరిశీలించడానికి జొనపద సాహ శ్యం దోహదం చేస్తుంది.

తెలగు పరిశోధన జులై. 19008,

ఉక గ శ్రీః వ యు ల అఐరాలు పధం * నావూజిు చరిత రావి పేనులకత తెలంగాణ, రాయలసీమ (వాంతాల్లో పరాం అనే పదం తోడికోగలుకు పర్యాయ పదంగా జాశవదుం వ్యవహారంలో ఉంది. ఏరాలు ఎరవు.ఆలు, అలికి ఆదనంగా మరొక ఆలు అనే ఆర్థం చెప్పు కోవచ్చు. ఎరువు ఉంసే అన్యం, ఇంటి ఇర్దాలు కొత ఇతర స్రీ -సపత్ని? అనే ఆర్థం కూడ వస్తుంది. ఈర్‌ అలు = ఎరావముగా ఏర్పడిందనుకుంటే తోడుగా వచ్చిన లెండీవ కీ అపవుతుంచి. ఆంటే ఏరాఎ సవతి కొవచ్చు: భర్త నొదరుని భార్య, తోడి కోడలు శావచ్చు జానవద్‌ సాహిత్యంలోని ఏరాలుకు సంబంధించిన పాటలను పరిశీలిస్తే, ఏరాల అంటే తోడికోడ బేకాక సవత్ని అకే అర్థమున్నదన్న సంగతి స్పష్ట మవుతుంది. పు - ఏరాల్ని తెస్తాను*యింటిలో పెడతాను వరాళి మాటలినాలి = సుందరిపిర్రి ఏరాలి మాబలినాలే - సుందరిపిల్స ఏరాలి మాటఖినాబే = నాయగోలమ్మ స్రీ - ఏకులొడుకుతాను - ఏరొండి పెడతాను ఏరాలి పోరుపడ లేను = సుందరమగడ వరాళి పోడువడలేను * సోకుదారిమగడ

(ఫ్ర

పు - బంగారపు బొమ్మ = జెంగుళకూరు గుంట, దాని

నడుము నాగఐంధములే = సుందరి పిల్ల, దాని నడక హంస నడకలే - నాయుడోలమ్మ

శ్రీ - దాని మాయలోను పడజోకు - నాయుడుబావ, దాని

సోకులోను దిగబోకు = సుందరమగడ, దాని మాటలైన యినబోకు -- సోకుదారి మగడ,

ఈ పాటలో వరాలు అంకే సవతియేగాని, భర్తసోదరుని భార్య తోడి కోడలు కాదని వ్యక్తమవుతుంది." మరొక్క- జానపదగేయం,

ఆకాశదీపంబు నేను భొత్తించు 'రాల, నీ పొరుగు ఎన్నటికి వద్దు వతి వన్నెనని సంతోషపడితి ;డి మంచమెక్కే-.ది నేనెరుగ నైలి '---

ఈ గేయంలో హడ ఏవూలు అంటే సవతి అనే ఆర్థమవుతుంది. కొని ఈనాడు వంలు అఎపే తోజికోడతే కాని సవతి అశే అర్థం వ్యవహారంలో లేద్ము పై గేయాఎను బట్టి ఆలోచిస్తే, వరాల పదం మొదట సవతికి అన్వయింపబడిగి తర్వాత తోడికోడలుకు వాడ ఐడిందని నిర్ధాంంపవచ్చు తోడికోడం[డందరూ అక్కా_చెల్లేళ్ళు వరుళ, అవే విధంగా అక్కా చెల్లెళ్ళు భర్తల్టేన తోడి అప్లుళు* పరస్పరం అన్నదమ్ములుగా ఒలచుకుంటారు, విభిన్న కుటుంబాల్లో పుష్టి పెరి, వివాహం వల్చి ఒక ఇంటిలో చేరిన కోడం(డ్రు ఆక్కాచెల్లళ్ళువడానికి కారణం: మన సామాజిక వ్యవస్థ పుట్టుపూర్యోత్తరాలను పరిశీలిస్తే అవగతమవుతుంది

(ప్రాచీన మానవులు తెగలుగా జీవించేవారు. మొదట ఒకే తెగలోని తీ పురుషులకే సంబంధాలుండేవి. తర్వాత ఒక తెగలోని శ్రీ లు. మరొక తెగలోని పురుషులకు భార్యలయ్మేవారు. కాల్మకమేణ ఒక తెగలోని పురుషుడు రెండో తఆళళలోని ఒక తల్లి త్తి సంకానాన్నె పెంగ్లి చేసుకునేవారు. సమాజపు తొలి స్వరూ పాన్ని ఆవగకం చేశనుకోవాలంటే ౨టవిక తెగల్లోని ఆచారాలను పరిశీలించాలని

కేశ్రీక్లీ సామాజిక, మానవాస్త్రవేత్తలు వక్కణ. పసిఫ్‌ దీవిలోని ఆటవిక ఇగతోని పుఠషుడు భార్య ఆక్కా చల్లైళ్ళుప భర్తగా వ్యవహరిస్తాడు మన దేశం లోని మధ్య (ప్రదేశ్‌ ఆటవికుల్లో భార్య చిల్రైళ్ళను వివాహమాడడం ఆచారంగా ఉంది. ఒకే పురుషుకు అక్కాచచెల్లెళ్ళందంనీ వివాహమాడడం మన పురాణాల్లో కూడ కన్నడుళుంది, ధృతగాష్టుడు గాంధాతోపాటు, ఆమె తోబుట్టుపులందరిని వివాహ మాడాడు చం్యదుకు, కశ్యప్మపజాపతి, బృహదత్తుడు కంసుడు, వసుదేవుడు, విచిితవీర్యుడు, సౌబరి మొదలైన దేవతలు, వాజులి, మునులు అక్కా ఎల్ల" ॥ నందరినీ వివాహమాళిసివారే. ఈ ఆచారానికి అవశేషంగా భార్యవనిపోతే ఆమె చల్లెలిని వివాహమాడడం నబకి ఉ ది. ఆస్ట్రేలియాతొ కూడ భార్యచసిపోతే అమె బల్లెలిని ప్‌వాహమ డడం ఆచారంగా ఉండేది. ఉంగాండ'లో వింతైన ఆచారం ఒకటి ఉంది వివాహతువంైన వాడికి మరదళశ్యుంట్రే, వారిని ఇతడు “నిన్ను నేన్ను పెళ్ళిచేసుకను” అని "పెద్దల సమక్షంలో నిరాకరించాలి. లేకపోతే వారికిపె? | కాదు. ఈ ఆచారవ్యవహారాలవల్ల' ఒకే పురమడు అక్కా ఒల్లైళ్ళని వివాహం చేసుకోవడం ఒకప్పుకు అనాగరిక సమ జుల్లో ఉండేదని స్నష్టమప్పతుండి_ కాల మేణ ఒక్కపురుషునికి ఒక స్రీ అన ఆదర్శ నియమం అమఎలోకి వచ్చిన తర్వాత అక్కాచెల్లెళ్ళను అన్న దమ. శు వివాహమాడేఆచారం ఏర్పడి ఉండ వచ్చు. అంటే ముందు సవతులుగాడ.దే ఆక్కాచ ల్రైళ్ళతోదికోడండ్ర. గా మారారని భావింపవచ్చు సవళికి సంబంధించిన ఏరాలు పదం తోడికోడలుకు అన్వయింస విడింది, నేడు అన్నాదమ్ముళ, అక్కా-ఒక్టళ్ళను వివాహమాడడం మంచిది కాదనే అభ్మిపాయం ఉంపి చాలా అరుదు గా ఇటువంటి పెళ్ళికష్మ జరుగుతుంటాయి. ఒక నిషేధం ఉందంటే దాని వెనుక ఎ స్తిత్వం కూడ ఉండి ఉంటుందనే విషయం సర్వులకు వివితం అన్నాదమ్మునృ ఆక్కాచెల్లెళ్ళను. పెంత్రి చేసుకోవటం రామాయణంలో కనపడుతుంది. జనకుడు పెంపుడు కూతురు సీతను రామునికి, జౌరసప్పుతిశను లక్ష్మణునికి, తమ్ముని మాతుళ్ళను భరతళతృషఘ్నలకిచ్చి వివాహం చేస్తాను స్యంత ఇక్కాబల్లైసతోడికొడండయ్యే ఆదారం ఆంతరించి, విిన్న కుటుంబా క్లోపుట్టి పెరిగిన పడతులు తోడికోడం[డుగా మారినా ఆక్కాచెల్లైెళ్ళు వరుస పెట్టి పిలుచుకోవడం మ్యాతం సమాజంలో మిగిరిపోయింది సమాజంలో వివిధ

189 ఆచారాలు పుక్తూ ఉంటాయి, గిక్తూ ఉంటాము ఆచారాలు సమసి పోయినా, మార్చు బెందినా హిటికి సంబంధించిన పదాలు మ్మాతం వ్యవహారంలో నిలచి పోతాయన డానికిజానపదు ల హడుశలో ఉన్న వరాలు ఒక్క. చక్కటి ఉదాహృణి. సామాజిక చచ్మెతకు జానపవ భాషలోని సంబంధ వాచక పదాలను ఆవ్యయిస్తే వాట్‌ పుట్టు పూర్వోత్తరాలను కొంతవరక్షైన తెలుసుకోగల్రుగుతాము, వానపదం- 'సెమైంబరు, 1984

జ (ల జానపద సాహిత్యం : క నా్ధశుల్యాం * వరశుల్థాం రావి (పేనములత ఈనాటి ఆడపిల్పల జీవిళాలను బలితీసుకుంటున్న వరకట్నపు పూర్వరం గాన్నీ, ఈ ఆచారానికి విరుద్ధమైన కన్యాపల్కపు పుట్టుపూర్వోత్రరాలను జానపద సాహిళ్యాన్నుండి వివరించడమే (పస్తుత వ్యాసోద్దేళం, పల్లె పొంఠాల్లో పెళ్ళిళ్ళుంచే పాటల పండగలు. “సీతారామకళ్యాణం పాటలను స్త్రీలు పెళ్ళిళ్ళల్లో పాడుతుంటారు. ఈ పొటల్లోని ప్యాతలు నామ మా(కాలు; జీవితాలు జానపద జీవిత్యపతిబిందాలు.' “నల్లనల్ల నిరూపు నయనాలయరుపు వార్తిచూప్రులతోడ వాకీటనిలచి భామనడుగొచ్చిన సీరిమంతులెకరూ కంసల్యతనయాూళకే కాకుచ్చకులులే సౌకేతరాముల్లే కాంతతమ్ముళ్లే వోలేమిసాలేమి వోయమ్మలారా సివువిల్లువిరిసిన సిరిలే వోలనిరీ సౌగసుపాయమే మంచినుగుమంచి*ే అనిరీ-- 1, _సుగుమంచి అంటే సందార రూపంలోని కన్యాశల్కమని శ్రీ తూమాటి దొణప్పగారి వివరణ (జానవద కళా సంపద),

15ర్‌ జనపద గేయాల్లో చపాదీన ఆచార సంవదాయాలు వెళ్లువలై (పవహిస్తం టాయి, మైన పేర్కొన్న జానపద గేయాంశం కన్యకు ఓలినిచ్చే ఆదారాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నది. వివహ సందర్భంలో వధువు పక్షంవారు 'సీఠకివ్వబోయే వోలేమి సాలేమి?" అని [పళ్నిస్తే వరుని చైపు వారు 'శివువిల్లు వరిసిన సిరియె చోఎనిరి.' ఈ వా్యాం పురుమ"కీ కావల్సింది పర్మాకమ సంపద అని వివరించడ చేకాక, జానపదుల అలిత సుందరమైన భావానికి ఒక నిదర్శనం, ఓలిని ఇచ్చే సం్యపదాయానికొక సాక్ష్యం, | వొనపద యువకుడు (పేమించిన వడతిని పెళ్ళి చేరుకోవాలంటే ముందు ఆమె తల్లితం్యడులు కోరిన ఓళిని సమర్పించి, వారిని మెప్పించాలి. యువతి-ా-- ఆమ్మరో ఓయమ్మ మముగన్న తల్లి సిలిచిరగస్థై నీళ్ళకీ నేటోగా కామించివనములో కాముడెద రాయే వచ్చని చెట్టుకింద వస్ర్రమేపొరిసీ చెయ్యి తే.సీ .యి్యినిండా వరహాలే పోసే నోరు తెంసీ నోచ్నండా భోగాలే పోసే ఒప్పితివా ఒప్పలేదా బాలాకన్మా ఒప్పితమూ శేశరుగ ఓలినేనెరుగ మల్లిపోయిమాయమ్ముంది అడిగొస్తానంటి.... చల్లి--- అర్రవైరూపాయలు ఓలై నరాలు అర్జునుడు మనముంట అల్లుడై ననాలు ముప్పై రూపాయలు ఓకైనసాలు

186 అర్హునుడిలాంటివాడ్రే జే 80 రూ. ముద్ధరుని లాంటి ఇాగేజే 80 రూ, ఓరి మై మెల ఇవ్వాలని తల్లి కోరిక, మేనరికంలో కూడ ఓలినిచ్చే ఆచారం ఉంది ఒక ఆడ పడచు. “ఎండి గొట్టంనిండ యేగశ్ళేపోసి పైడిగొట్టం నిండ పైకమ్మేపోసి... అన్నతో వియ్యమందడానికివచ్చి = 'ఏంచుకోరన్నయ్య నీ విడ్డ ఓలి....అని అంతే ఆమెఅన్న -- “ఓలొల్చి సాలొల్లి నా వి్దనియ్య" అని బిడ్డను ఇవడానికి నిరాకరిస్తాడు. తెలుగు, కన్నడ భాషల్లో “తెజవ' అనెడి పదం వ్యవహారంలో ఉంచి, కన్నడ నిఘంటు కారులు 'తెజవు అంటే “కన్యకు ఇజ్బే షల్కం' అని అర్థం చెప్పుళున్నారు. “తెజన' అంటే భల్కంతో కొన్న స్త్రి, కన్నడ తెలుగు భాష ల్లోని “తెజన శద్దారం కన్యాశుల్కం (ప్రావీనత్వాన్ని నిరూపిస్తున్న ది ఆంధపగే క్‌లోనీ బళ్ళారి జిల్లొలో నిమ్న జాతి స్త్రీల మారు మనుపు చేసకోవడానికి ముందు కులస్తులకు చెల్లించే దండుగ 'జెజవ', నిమ్న జాతుల్లోని స్త్రీ మొదటి భర్ష తిచ్చిన శల్కాన్ని బెల్లించిన తర్వాతనే అమకు రెండవ వివాహానికి కుఎపెద్దల నుండి అనుమతి లభిస్తుంది ఈ ఆచారం నిమ్న జాతుల్లోనేకాక ఆటవిక తెగల్లో కూడ కనవశుళున్నది. ఒ*నా.. ఓలి లేదా కన్యానల్క నం్యపదాయం నేటి అమాయక ఆడ£ల్గల పొలిట శావంగా పరిణమించిన వరకట్నానికి వర్ణతిరేకం, ఈ జరధుని" కా ంల్లో అగ్ర ర్దస్తుకో ౩ంతరించి, నిష్న కులాల్లో కూడ నకించిపోళున్న ? న్యాభల్క సంవదా కుపు [పాధమిక స్వరూప స్వభావాలను తెలుసుకోవాం౯టే . చ నాటి నాగరికతా (సవంచానికి దూరంగా అక్కడక్కడ నిలిచి ఉన్న ఆటవిక తెగ వివాహపు సర్మసదాయాలను పరిశీలించాలి. (ప్రావీన మానవ సమాజ స్నరూపొన్ని అ “గతం చేసుకోవాలం చే ఆటవిక తెగ. జీవిత విధానాలను పంళోధించడమే ఉమ మార్గం,

18? భారతదేశంలోని అనేక ఆటవిక జాతుల్లో యువకులు ఆడపిల్లలకు ధనః ధాన్య, సపవ్షల రూపంలో. “ఓలిని" నమర్చించి పెళ్ళి చేసుకునే ఆచారం కన్పడు “ళ్లుంది. మధ్యపదేళ్‌లోని “ఖరీయా' తెగవారు ఒక డజను ఎడ్డను కన్యాపత్క౦గా ఇస్తారు. “వైరా” తెగలో వధువు తం్మడి, వరుని తంగడి నుండి ఒక మేకను, బస్తాదియ్యాన్ని కొత్త బట్టలను వసూలు చేస్తాడు. కోల్‌ జాతిలో ఒక జత ఎడ్డను? ఆవును.టలిగా ఇస్తారుంముండా జాతివారు కన్యావల్కంగా పశువులనుగాని రూపా యలనుగాని ఇవ్వవచ్చు. గోండ్‌ ఆటవిక జాతివారు ఓలి ఇచ్చి ఆడపిల్లను, ఇంటికి తెచ్చుకుంటారు, ఓలిచ్చెడి ఆటవిక తెగలు మగ సంతానం కంటే ఆడ సంతానాన్నే ఎక్కువగా కోరుకుంట ౦టారు. మన ఆం[ధ్యపదేశ్‌లోని ఆటవి కతెగలైన కొండ రెడ్డు, చెంచులు, వాల్మీకులు ఓలిని ఇచ్చే పెళ్ళిచేసుకుంటారు. . తెలుగు వారిలోని నిమ్నజాతుల్లో ఓలిని _ ఇచ్చే ఆచారం అక్కడక్కడా ఇంకొ నిలిచి ఉన్నద్శి రాయదుర్గం తాలూకా నాయక, హరిజనవద్గాల్లో రండుకికులు, శీ0 శేర్ణ చియ్యం "0 రూపాయకను వరుని పక్షంవారు ఓకిగా కన్య శిల్లిదర్యకు అకు ఇప్తార్లు, “మన దేళంలోనేకాక విదేశాల్లోని ఆటవిక తెగల్లో కూడ ఆడపిర్హలకు శుల్కం ఇవ్వడం ఆచారంగా కనపడుతుంది. ఆ,ఫికాలోని ఉత్తరఘనా (పౌంతంలోని లోవిల్‌ (గంటు, గొంజా తెగవారు మూడు ఆవులను, ఒక మేకను, కొంతడబ్బ్భును కన్యాశుల్కంగా " ఇవ్వాలి. ఈ శల్కాన్ని కన్న తల్లి దర్యడులు తమ కొడుకుల శ్చోళ్ళిళ్ళకు వాడుకుంటారు. మెసపొటేమియాలో పూర్వం కన్యాశల్కాంన్ని నిర్ణయించే అధికారం వధువుకే ఉండేది, కొన్ని ఆటవిక్షణెగల్లో కన్యావల్కంతో పాటు తల్లీకిడబ్బునివ్వడంగాని, చీర పెట్టడంగాని ఆచారర్లగా కనివిస్తున్నది. హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌ లోని లాహలి=

• తెగవారు కన్యావల్కంతోపాటు పిల్ల తల్లికి ఒకరూపామిని అదనంగా అవ్వాలి, “గడ్డి గిరిజనజాతిలో ఉన్యావల్కాన్ని వధుదృతల్లికే ఇవ్వవలసిఉంటుంది ఆసహ్సంలోని “దిమసా' తెగలో ఉల్కాన్ని కన్యతల్లికే అందజేయాలి. మధ్య (పదేళ్‌ లోని 'ళూయియా' తెగల్లో వరుని తండి వధువృతలికి ఒకరూపొయిని, కొత్త బప్టీలను బపెక్షర్రెంచ్లాల్లి మనత్మెొగుదేళంలోని గిరి.ను-లో వధువుతల్తికి 16 మూరలళలకట్టు వీరుకుట్నింగా పెట్టాలి. ఆ తచీర పెట్టలేనివారు ఎన్ని మూరలు

స్యోం

శక్కువైనే' ఆన్నీ అణాలుచెల్లించాలి. నేటికి మన నిమ్నకులాల్లో ఓలితోపాటు

జ్బళ్ళకూతురి తల్లికి వేర పెళ్టడం-తప్పనిసరి. కొన్నికులాల్లో నిశ్చిలార్థసమయంలో

'పెళ్ళికూతు"తోపాటు తల్లికి కూడ కొత్త చీరపెట్టి పంగ్లు, ఆకువక్క లతో

టెడ్‌ నింపకాడ. “కలితోపాటు: తల్లికి వీర పష్టేసం్యపదాయాన్ని వెల్సడించే. ఒక జానపదగేయం “ఓలేమితెచ్చారు ఓపెద్దలారా అరుగుమీద అరవై ఓలిముప్పై తర్చిగస్టే చీరతోపే శగునమ్మ ఓలి"

కన్యకు శుల్కమివ్వడం, తల్చికివీర పేపైడి ఆచారాలు మాతృస్వామిక దళ అవశేషాలు, స్రీ (ప్రాధాన్యతగల మాతృస్వామిక యుగంలోనే కన్యాకుల్క సం్యప దాయం అవతరించింది. పురుఘనితోపాటు (శమించిడిస్త్రీకి చల్కమిచ్చి, పెళ జేసుకొని, ఇంటిక్‌తెచ్చుకున్నారు మాతృ స్వామికయగంలోని మగవారు. నేటి" ఆటవికతెగ, _నిమ్నకులాల్లోని ఆడవారు మగవారితో సమంగా (శమిస్తారు" చంచుతెగలో మగవాళ్ళు వేటకుపోతారు. ఆడవాళ్ళు అడవిలోని దుంపలను కాయ అనుపండ్లను, క థైలను సమకూర్చి కుటుంబానికి (ఆవాళ్ళాన్ని అందించే బాధ్యతను నిర్వహిస్తారు. ఈ స్త్రీల అవార సేకరణ, పురుషులవేటాడం, తేనేతీయడంకంటే స్థిరమైన సంపాదన కొన్ని ఆటవ్లికతెగల్లో మగవా్ళ. వేట్రాడేటప్పుడు స్త్రీ వల వేయడంలోనూ జంతువులను రాళ్ళతో, క్యరలతో కౌట్టడంలోనూ, వాటిని పట్టు కోవడంలోనూ తోడ్పడుతుంది. వ్యవసాయరంగంలో నిమ్నకులాల భార్యాభర్తలు సమానంగా కష్టపడుతారు విత్తనాలను వేయడం: నాట్టునాటడం; పంటకోయడం, కాష్థపేగడంపంది పనులన్నింటినీ శ్రే చేస్తారు. అందుకనే: ఆటవిక; .వృవసాయ జాళుల్లోని అవివాహిత స్త్రీ కుటుంబఆదాయాన్ని ఇనుమడింపజేసే విలువైన స్తీ. (శమించి' ఆదాయాన్ని గడించిపెట్టేకూతురిని పరాయిఇంటికి పంచించడం 'వల్ల ఆర్థికంగా-కుటుంచానికి కోటు ఏర్పడుతుంది. ఈలోటును కన్యతల్లితర్యడులు వరుని నుండి వసూ చేసిన శుల్క తో పూరించుకుంటాకు. కన్యాశుల్కం (శమరూపం లోను ధన ధాన్య, వశు హవంలోను ఉఎడవచ్చు. నాగాలాండ్‌లోని ఆటవిక తెగ యువకుడు కాబోళ్ళేమామ గారింట్లో కొంత కాలం పనిచేసిన తర్వాతనే కోరుకున్న

పపేలి9

యువతిని వివాహంచేనుకుంటాడు. బీహార్‌, మధ్య[(పదేశ్‌లోని భోండ్‌, టైగా జాతిలోని వరులు కన్యాశు జ్క-ంచెల్సించుకోలేని వీదవారై తే మామ గారింట్లో కొన్ని సంవత్సరాలు పనిచేసి మెప్పించాలి. ఈ ఆచారం పెళ్ళిచేసినందువల్ల, కోల్పో తున్టో కూతురి శమద్వారా మామ పొందడంకొరకు ఏర్పడిందికావచ్చు. ఆదిను మానవసమా జంతో మూనవుని[శమను; (శమతోనే విల వకక్షై వారు. కాలం[కమించి నకొంది (శోమకు ధాన్యంతో, పపపులతో: ధనంతో, విలువ కట్టడం ఆరం భమైంది. కన్వాశుల్కంకూడ ముందు[(ళమ రూపంలో ఉండి తర్వాత భాన్యరూపంలోన్లు. పళువులరూపంలోను, ధనకనకరూపాలలోనికి మారింది. ఈనాటికి కొన్ని ఆగ చర్షాత్లోని వారు కన్వకు (ప్రధానం, లేదా నిశ్చితార్ధం చేస్తారు. ఆ సమయంలో వధువుకు, వరుని తరపువారు పట్టుచీరలు, నగలు కట్నంగా పెట్టడం ఆచారంః ఈ ఆచారం కన్యాశభుల్క_సం_సదాయపు అవ శేషవే' కావచ్చు. " తెలుగులో “ఓలి తక్కువని గుద్తిదాన్ని పెళ్ళాడితే నెలకు ముప్పైకుండలు సోగాట్టినట్లు'- ఆని ఒక సామెవఉంది. అంగవికి లత్వం, సోమరితనం ఉన్ని న, లకు శుల్క_-ం తక్కువ. [ళమించే ఆడగిల్రిలకే ళఛుల్కం ఎక్కువ. మనలోనేకాక మరియాతెగ, సిమాతెగ, గలాంగ్‌తెగ, సంతాల్‌ తెగల్లోకూడ ఇంటిపనుల్లో పొలం పనుల్లో ఆరితేరిన ఆడపిల్లిలకే విలువ అధికం, ఆటవిక తెగ పురుషులు స్త్రీ భౌతిక సొందర్యానికికాక _శమళ క్తికే (పాధాన్యతను ఇస్తారు,

కన్యాశుల్కం చెల్లించి, తెచ్చుకున్న ఆడపిల్లలను ఆత్తింటివారు అపురూ పంగా చూచుకుంటారనెడి ఆశపుట్టింటివా.కి ఉండదు బిడ్డభవివ్యత్తు తల్లిదం(గు లకు ఆందోళశనామాయమే

ఆయినింటి పిల్లను తెచ్చి ఆకులకు పంపకుడన్నా

ఆపసఎకు పంపి ఇంతసేపు ఏమిచేపావని ఆరచ్ము పెట్టకన్నా

చాలా ఓలి పోసికొన్నాను. ఇంత అడిగారు, ఆంత అడిగారు

మీకన్న వారని పాతగొడవల్టో దెప్పకన్న అని అంహూ ఆడవిక్రనుచేతిలో పెట్టి పాదుగుంటారు తెంగు గింజనులు కన్నా శలశమైనా వరవల్యంమైనాఆడపిల్లకే ఆవ ద ఓలితీసు కొని

1క్మర్రీ అత్తింటికి వచ్చిన ఆడపిల్ల పే (పానీన సమాజంలో ఉండిన గౌరవభానం కొల (కమేణ తరగిపోయింది. కొనుక్కాచ్చిన ఆడది చెప్పినట్లు వినాలనెడి భావం ఏర్ప డిందని జూనపదసాహిత్యంలోని కొన్ని గేయాలు నిరూపిస్తాయి. జానపదుల పౌరాణిక గేయం. 'స్కుభ్యదసా రౌలో అర్జునుడొకనాడు వున్నమినాడైన బూరె లౌండుకొని పుణ్యుడా గమ్మని :లిఇరే మీవాన, అమావాస్యనాడై న అట్టు వండుకొని అల్ట్బుడా రమ్మని పిలిచేరే మీ వాళ్ళు = అని సుభ్యదను వెప్పి పొడ్రుస్తాడు. భర్తమాటలకు; సుభ్యద దుఃఖించి, “మావాళ్ళుపేదవాళ్న మా శేమికలదు కెట్టగల 'పెద్దింట పెంచ్చాడరాదా ఆచ్చటలు ముచ్చటలు అచ్చటేతీరేను'= అని అనగానే “మాటకు మాటకు సమాధానం ఇసావా' ఆసి అరునుడు “పాంకోళ్ళతో ఫక్కున రన్నెను, సుభద్ర రోషావేరాలతో విడ్డను చంక నేసుకొన్సి పుట్టింటికి వెళ్ళి కృష్ణునితో జరిగిన వృత్తాంతాన్ని వివరించి ఒప్తుంది, కృష్ణుడామెకు పాగిఆవులు వంటప్యాతలు, నగలు చీర, సారెపెట్టి సంతోవపరు స్తాడు. వదినెలమ్నాతం తమ నంపదనంతా ఆడపడచు తీసుకొని పోతుందని ఈర్ష్యతో పరుషంగా మాట్లాడుతారు కృష్ణుడు ఇారి వలుక్షలకు, (సవర్త నలక్క కొన్న బొనినంటే కొదవేమి మనకు మన అమ్మకొన్నాది మాయమంధరను = ఆని చెల్లిలిని ఊరడిస్తాడు. అక్ష గారి పెట్టుపోతలను ఆశించిన ఆర్జనునిపాత, భార్యను “కొన్న మానిసి ఆ ఈనడించిన కృష్ణునిప్మాత కన్యాపల్కం,; వరి కట్నాల సంధియుగం లో [వభవించిందని ఊఫహింపవచ్చు. మరొ3 జాశఎదగేయంలో అత్తింటి పేవంకాని, నహింపలేక వచిన ళు ప! చెల్లెలిని ఆన్న ఆప్యాయంగా ఆదరిస్తాడు, వదినమ్యాతం అడవడుచును గడియ కంటె ఎక్కువ ఉండశద్ధంటుంది.

141 చెల్లెలు- “వింటివా అన్నయ్యా నీ యాలిమాట

అన్నెకారి మావదిన ఆడిన్నమాట" ఆన్న - “కొనుక్కొచ్చిన దానిమాటకు కోపమేలమ్మా

నీకి వన్నెల చివా నీకి ఒడిబోలు

బా౭ంసనికి పట్టంగి ఐ)గారుకుల్దాయి

అత్తింటికంపెనే ఆన్నరామన్న '....... భార్యను కొనుక్కొచ్చి, చల్లేలికి చిర 6 పెట్టడం సంధియుగంలోని ఆచారమనియె నిర్హారంపవచ్చు. పెైరెండు గే మూల్లోని పురుషప్యాతలు భార్యలను కౌన్నబానిశలని ఈసడించడం గమనించా ల్సిన ఆంశోం:

ఈ సంధి యుళంలోనే మనుస్కృవరచింపబడిందని, దానిలోని ఓరి_పస్తా వన ఆధారంగా నిద్ధారిం పవచ్చు. మనువు గోవృవథభాల జతను గాని, రండు జతలనుగాని తీసుకొని ధర్మ యుక్తంగా కన్యాదానం చేయడం ఆర్షవిధానమని వివరించి, మవియొకచొట స్యూదుడై నను ఓలిపుచ్చు కొనరాదనీ, పుచ్చుకొన్నచో తనకుమా ర్తె నమ్ముకున్న ట్రే అవుతుందని నిషేధించినాడు. విధి, నిషేధాలు రెండూ మనుస్కృతిలోనే కన్చడుళున్నాయి,

(పాచీనకాఅంలో కన్యాపల్క_ంతీసుకొని తల్లితం్యడులు కూతురిని అత్తింటికి పంపిస్తే నేడు విడ్డఓతోపాటు అదనంగా ధనం, బంగారం, భూమిరూపంలో కట్నా లను వరునిఇంటికి చేరుస్తున్నారు

కన్యాశుల్కం .

1. వధువులా -ాాాగావరుడు

ఇ జ (1పాబీనకాలం)

వరకట్నం 2, వధువూాాా-ాా-ావరుడు

రాలారైానా (ఆధునిక కాలం

14 కన్యాశుల్క-6 ఇచ్చి తెచ్చుకొన్న థార్య 'కొన్నబానిస' అయితే వరకట్నం తోపొటు వచ్చిన భార్యకుభర్త, "కొన్నమగవాడు”, విధేయుడు అయినాడు. “కొన్న మగవాడు చూడగ వన్నియ తరుగగను ముంచు పయనం సకిచే'- (పార్వతవ-జయం) ఒక పేదింటి ఆడపడచు ఆకరితో ఆన్నగాంంటికి పోయింది. వదిన ఒక గడియమ్మాతమే ఉండిపొమ్మండది. *“ఆకలిగొని వోతినన్నయింటకి సన్నాక గెడిపుండి పొమ్మనెను అన్నయ్యానూత్తివా ఆలన్నమాట ॥ కనకమిచ్చిన దొనిమూట కొవమేలమ్మా “వరకట్న మిచ్చిన దానిమాట తప్పకూడదమ్మా అన్ని అన్న “కనకం, వరకట్న ౦' తెచ్చిన ఆలిమాఓలను కాదనడం కాని, కోపగించుకొతే అర్హతకాని తమకులేవని చెల్లి లికిఏివరించి, భార్యావిధే యతన్సు చూ పెట్టుకున్నాడు, చా గ కన్యావల్మ స్థానంలో వచ్చినవరకట్నపు పుట్టుపూర్వోత్తరాలను పరి లిస్తై నాటినుండినేఎ వరకు సమాజంలో త్రీ పుస్థితుల్లో సంభవించిన మార్చులు స్పష్టమౌళాయి, సమాజం మాతృస్వామికంసుండి వితృ్యస్వామికం వైపుషమర లే సమయంలోనే స్రీ స్వాతంతింతోపాటు కన్యాపల్క సం్యపదాయంకూడ అంత రించడం ఆకంభమ్రంచి వ్గవఫాయ“సమాజంలో శాగల్రి వవేశించడంలో స్రీషంటి పనులకే పరమెతమైంవ. నాట్టుకాటడం, కోయడం, ధాస,0ద *వవం,.. పిండివింర ల డంనంటి కొన్నిపనుఎను చేయడం త్రైబాధ్య3లై వాయి సంవాదనాఎలితం ్వరుష్పన్సి హస్తైగతమైంది, ఆస్తివిఎవను గుర్తించిన మానప్పక్సు ఇరుగు వొరుగుతెగల ఎన, (గామా౨పై; కాఎ్టకమేని రొవ్యాంపైన దండెత్తి బావల ,9 ;ధీ కంవేసుగున్నాట్సు

149

ఈ దాకులవల్సి &ఓడిన వ్లారు గెలిచినవారికి :జానినఠై నారు. పరాజితులు విజేతల ఇండ్లల్లో, పొలాల్లో, రాజ్యాల్లో ఇఖర్చులేనికూలీలై నారు (మనదేశంలో ,పరాబితు లైన ఆర్యేతరుకిహ్నాదులైనారని డి. కోనంబి వివరించినారు. ) - ఈ కూలీబవల్ది ఆ_గవర్దంవారికి, ధనవంతులకుటు-బానికి కావల్సిన స్త్రీ [శమ అనవనసరమైంది. వాంకి వల్కమిచ్చి కన్యనుకొనుక్కోవడం ఆదనపుఖర్రైంది, న్మివృయోజన మైంఐ ఈ వ్యవస్థను డియే పురుషునికి గృహిణి, గృహాలంకారంగా, వంకా ధివృద్ధికి మూఎకాకకు? లిగా మారింది ఆర్థిక ఉత్పత్తిరంగంతో శ్రీళనస్థానాన్ని తెల్పోయినపిదప జీవితాంతం తననుపోషించి, భరింపబోయేభర్తకు కట్న మివ్వుడం సంపదాయమైంది. కన్యాశు ౧ మిచ్చేకాలంకో కన్యపుట్టింటి, అత్తింటి వారినం పొదనలో పాలుపంచుకునెడి * కాని వర*ట్నమిచ్చే ఈశా _౦లో కన్యను పోషించేభారం ఆత్తింటి వార్తెపెన ఉంటుంది.

“వరకట్నం ఇవ్వడం మీవంతు

వఘపును పోషించడం మావంతు" _ అని వరునివక్షంవారు వధువుపక్షం వారితో అంటారు ఈూడు ఆడపిల్లపున్టందం టే 'పెళ్ళికికావల్సిన వరకట్నమే తల్లితండులమనస్సులో మెదులుతుంది జానపమలకు కొడుకంటపేలాభం.. కూతు రంపేనవ్లం మననాగరిపలకు పస్‌ మైనస్‌లు.

“లాభమ్ములాభమ్ము ఏమిలాభమ్ము

కొడుకు లగం టేను కోటిలాభమ్ము ”-- అబ్బాయికాక “అమ్మాయి పుట్టిందంటే ఆయువు సగంకుంగింది' అన దట ఒక తల్లి, "ఆశ్వమే ధయాగాన్చైన చేయవచ్చు కాని ఆడపిల్ల పెళ్ళి చేయలేము' అశని మరాకతలి

కలా రా ఆవేదన వెందింది.

సంపన్నురాలైన తల్హైతే కూతురు యుక్త వయస్కుకాలుకాగానే భర్తతో,

“*రూపుగ ఐవాన్ని: కీ _ర్రికాంతున్నె ,ఆచార వంతున్ని ఆరసిరండ

వరదక్షణెఎత్తైన (ప్రీతితో ఇత్తుమని ఒప్పు కొనిరండి

లేజీలు గజములు ఎన్నిగావలసిన తౌదనక ఇత్తునునండి” =

(కీ

ఆంటూ వరున్ని వేదకమనీ వేడుకుంటుంది, అందరి జీవితాలు ఇలాంటి వడ్డించిన విస్తళ్ళ వంటివికొవు డబ్బు లేక తగిన వరున్ని తేలేక తపించెడి కుటుంబాలెన్సో మనమధ్యనే ఉన్నాయి.

అగవర్షాల్లో ఆర్థిక స్వాతం(తం కోల్నోయినన్తీనుండి పురుషుడు కట్నం తీసుకుంటే, నిమ్నకులాళ్లో ఆటవిక తెగల్లో [శ్రమించి సంపాదించే కన్యకు వరుడు కల్కం ఇస్తున్నాడు. స్రీ పురుషులిరువురు సమానంగా సంపాదించినప్పుడు కానీ, శ్రీ చేసే ఇంటి పనికి గౌరవాన్ని, విలువను ఇచ్చినపుడు కానీ కన్యానల్క, వరకట్నాల సమస్యలు సమాజున్ని పీడించవు.

అభినందన ఆచార్య తూమాటి దొణప్ప వష్టిప్తూర్రికానుక,

తెలంగాణా స్త్రీల బతుకవు్క పండుగ రావి (_పేమలత తెలంగొణా జానపదన్త్రీల ఆచార సం్యపదాయాలతో, 'ఆనందోత్సావోలతో ఆగి వసే బతుకమ్మ పండుగ ,పూలపండుగ, ఈపండుగ జానపద పడతుల సాహి త్య; సంగీక, నృత్యకళారూపాల (తివేణి సంగమం. నీల సౌభాగ్య (పదాయిని అయిన గౌరిదేవియే బతుకమ్మ. మహిషాసురమడ్ధని, భీకర స్వరూపిణి అయిన దేవిని నవర్శాతుల సమయంలో తెలంగాణా అతివలు సుకుమారమైన ఆఎఐద మైన పూల రూఫంలో సందర్శిస్తారు, పొటలు .-పాడుతూ. ఆడుతూ 'ఆమెను పూజిస్తారు. బతుకమ్మ పండుగనాటికి (వర్ఫతి అంతా పూలమయంగా ఉంటుంది అడవుల్లో చేలల్లో తంగేడుపూలు, గునుగుపూలు, ముత్యాతపూలతో (పకృతి నయనానంద “రల గా ఉంటుంచి. ఏపుగా పెరిగిన మొక్కజొన్నతోటలు పొట్ట కొచ్చినవరిపొలాలు, నిండిన బరువులు, పండిన చేలతో [పక్ళతి మనోరంజకంగా ఉంటుంది. పప్పుధాన్యాము: సజ్జలు, ఇంటికి చేరుకుంటాయి. సుఖదుఃథాలతోః ఉత్సాహ ఉల్లాసాలతో మనస్సు ఉద్వేగం చెందినప్పుడే కళారూపాలు "ఆ విర్ళ విస్తాయి. (పకృతి అందానికి పంటల సమృద్దికి ఉల్లాసం చెంది పల్లెవడతును శమ మనోభావాలను పాటల ద్వార వెల్లడిస్తూ, సంతోషాన్ని నాట్యం ద్వార (పదర్శిస్తూ, పరవశత్యాన్ని సంగీతంలో (ప్రకటిస్తూ బతుకమ్మ పండుగను ఇరుపు కుంటారు, శ్రీం సొందర్యారాధనం, ఆలంకరణానై పుణ్యం, కళాత్మ కదృష్టి పూల బతుకమ్మను పేర్చదంలో (సదర్శితమవుతుంది. మహాలయ అమావాస్య నాడు అంగిలి బళుకమ్యసు పేర్చడంతో బతుకమ్మ పండుగ ఆరంభమై మహర్నవమి వరకు జరుగుతుంది,

[కీర మొదట ఎనిమిది రోజులు బతుకమ్మను చిన్నగా పేరుస్తారు తొమ్మిదో రోజు పండుగ పెద్ద పండుగ, సద్దుంబతుకమ్మ. సాధారణంగా మగవారు కాస్రీ పిల్లిలుకాస్న్నీ పూంను 'సేకరించు కొని వస్తారు. పూఎళ్లో శంగేడుపూలకు, అగస్టా నం, అచ లన్వ్యు త్రయిదవలు తెల్హవారుణామునే అభ్యంగన స్నానం తర్వాత అలి ముగ్గేసిన లోగిళ్ళలో దాపపైన సేకరించిన పూలను సమకూరు ఏరుంటారు ఇత్తడి పళ్ళెరంలో మొదట గుమ్మడి ఆక్షలను పరచి, దానిపై తంగేడు పూలను పేరుస్తారు. తర్వాత పొదవైన గునుగుపూల చివరలను కత్తిరించి వాఎకి ఠంగులిను పులిమి పేరుస్తారు ఒక్కో రంగుపూల వరునపైన మరొక రంగుపూసి వరునను పేరుస్తారు. ముత్యాలపువ్వును కూడ గుత్తులుగుత్తులగా ఆమర్చి వాటికి కూడ రంగుపురిమి వరుసలుగా "సేరుహ్తైరు. తర్వాత ఇంట్లో ఉండే గన్నేరు, రుచాక్ష: గోరింట, బీఠరపూంను కూడ గుండ్రంగా శిఖరాకారంలో పేరుసారు, శిఖరం పైన గుమ్మడిపూ వును అలంకరించడంతో ,(తికోణాకారంలోని పసుపుముద్దను పెస్టడంతో, ఐకుకమ్మను పేర్చే కార్య[కమం పూర్తవుతుంపి, పూఠెష్కవగా దోఎకిలే మశిషెత్తు బతుకమ్మను పేరుస్తారు. రంగు రంసపూలతో బతుశమ్మను పేక్పడంలో శ్రీఎ ఆబంకరణా కళానెపుస్యం వ్యకృమప్పతుంది, పెద్ద బతుకళ్ము లేదా తల్లి బతుకమ్మ (పక్కనే వల్ల బళుకమ్మను లేదా చ్‌న్న బతుకమ్మను కూడ పెడ్రారు, బతుకమ్మలను కూరాటికుండ దగ్గరగానీ ధ్రేవుని దగ్గర గానీ పెట్టి నువ్వులు, సెనగపప్పు, పెసరపప్పు, పొషలతో చద్దులను పులిహోర, దద్దోన్నం ను నైవేద్యంగా అర్చిస్తారు. స్రీ సంతాన్యప్రదాయిని, సంతానం వల్లనే జీవితం సార్ధకం చెందు తుందని థావిస్తుంది, స్త్రీల ఆబార సం। పదాయాలన్నింజిలోనూ. సంతానాకాంక్ష, సఫలతా (ధాన్యాలు, వ) కమపుతుంటాయి. ఒళుకమ్మ పండుగలో తల్లిబతుదమ్మ, వల్లి బతుకమ్మలను .పేర్చడంలో తల్లి పక గ్రే పిల్ల ఉండాంనే స్త్రీ మాళ్ళహృదయు వివితమవుతుంపి. వాభాగ్య టపదాబమిలి ఆమున గౌంని ఆర్బించడం, భర్త సాహఎర్యాన్ని తనకు (పొదించమని కోరడమే,

గిశ్రక్‌ బతుకమ్మ పేరు రావడోనికి కారణాలను" జానపదులు "అనేకు. కధల్లో వివరిస్తారు కాని బతుకమ్మ పేరు స్పైడంలోనే స్రీ మనస్తత్వం వోదితమవ్పుత్తుందీ. త్తీకి కుటుంబం ఆంతా తన కళ్ళముందే” బతకడం "ఆమె “ జేవితోనికోకవరం వంటిది. ఆందుకే తన వాళ్ళందరికి చబ్చటి బతుకును (ప్రసాదించుమని దేవిని బతుకమ్మగా పూ జిస్తుం3 (శికోణం. న్ర్రీకి సంకేతం. (₹కోణాకారంలోని పసుపుముద్ద సంత్తాన్ష సౌభాగ్య(వదాయిని ఆయిన గౌరీదేవికి చిహ్నం, తం్యతళాస్త్రంలో కూడ (శికోజం దేవికి పతీక బతుకమ్మ ఆకారం కూడ పొడవైన . [€భజుకారంలో ఉంట్లుంది ఆళ౭ిత్వరగా పూలతో, కాయలతో. విస్తరించే గుమ్మడికాయ? గుమ్మగిపూవ్లు సఫలతాళక్తికి సంకేతాలు, ఉదయం బతుకమ్మను పేష్పన 'ముత్తయిదువలు సాయంకాలం అలంక రించుకొని ఇంటిముందే కొంఎం సేపు ఆడుకుంటారు. తర్వాత మేళతాళాలతో ఊరేగింపుగా వాటిని తీసుకొని ఊరిమధ్యలో గానీ, బరువు గట్టుపెన' గానీ పెడ్తారు వాటి చుట్టూర శ్రీ లందరూ వంగి లిరుగుతూ, చేతులను 'తట్టుతూ ఒకరు పొటను ఏప్పుళుంటే మిగిలిన వారు పాడుతు.టారు వీకటి పడే వరకు అడి తర్వాతవాటిని చెరువులోగానీ, కాలుగలోగానీ జావ్‌లోగ్రాని విడచి పెడ్తారు. రంగురంగుల పూలతో పొడవైన [కిభుజుకారంలోని బతుకమ్మలిన్ని వరుసగా నీవెలో తేలుళూ (ప్రవహాంతో పాటు కదిలేదృళశ్యం కమనీయం, నయ నానందం, పూ-_తో ఆఎంకృతమైన గౌరమ్మ గంగతో పాటు పరమేశ్వరున్ని చేరడానికి [పయాణమై పోతున్నట్టున్న ఆద్భృళ్యం చూపరులకొక పులక 6ంత్స, బతుకమ్మలకు వీడ్కోలు చెబుతూ జానపదులు నిద్రపో గౌరమ్మ వి(ద్రపోవమ్మా నిద్రకు నూరేండ్లు సీకు వెయ్యెండ్లు నిను గన్న కల్లికి నిండ నూరేండ్లు”. అని పొడుళుంట్టాక్‌?

బేర ఈ పాటలో ఇగజ్జననికి జనని జానపద యువతి, స్త్రీ డి మాతృహృదయం. చిన్నారి పాపన్త జోకొట్టుతూ పాడే పాటను బతుకమ్మ పాటగా పాడుతున్నది* భగవద్గుక్రిని పసిపాపగా భావించి లాలించే అదృష్టం స్త్రీకే ఉంది. ఒక బుతువు తర్వాత మరొక బుతువు చక భమణంలా (భమి స్తుంటాయి, బుతువు పూర్తై మళ్శీవచ్చేవరకు అది విశ్రాంతిని పొందుళుందనే జొనపదుల అభ్మిపాయాన్ని పైపాట వ్యక్తం చేస్తుంది, (సకృతినుండి సేకరింవిన పూలను మళ్ళీ (వ్రకృతికే సమర్చించుకోనడం బతుకమ్మను నీటిలో విడచిపెట్ట "డంలోస్‌ అంతర్యుం కావచ్చు. (ప్రకృతిలోని సీరు మానవునికి [పాణాధారం" శ్లడ్షకి ఈనను చేరిన వాటిని క్యభవరిచేశక్ని, లీనం చేనుకునే శకి ఉండి. అందే, తోపోటు. షుట్టితో చేసిన వినాయక విగ్రహాలు, దేవివ్మిగవాలు నీటిలోనే భీనమవు తుంట్టాలయి. బతుకమ్ములకు ష్‌గ్కోలు పలికిన పడతుల , తెచ్చుకన్న సద్డుల్ని ఒకరి చి జొకరు వంచుకుంటారు. ఇంటికి తిరిగి వస్తారు. పల్లె స్త్రీలందరూ సమష్టిగా .ఉఠడం, పాడడం, ఫలహారాలను ఆంది పుచ్చుకోవడం సమైక్యతకు దోహదకార కాలు: అవుతాయి, ఇంతవరకూ వివరించినది బతుకమ్మ పండుగలోని ఆచార సం్యపదాయాటి వకుకమ్మ పండుగ సంగీత సాహిత్య కళల సమ్మేళనం, ఇతర (ప్రాంతాల జానపద నాట్యాలతో బతుకమ్మ ఆట పోలి ఉంది. నాట్యశాస్త్రంలో పుఠమలు (వదర్శించే నాట్యం తాండవం, స్త్రీలు (వద క్శిందే నాట్యం లాశ్యం. సుకుమార ఆఐగవ్‌న్యాసంతో చూపరులను ఆకట్టుకొని హారేని ఆనందోత్సాహాలతో ముంచుసట్టిని లాస్యం. నాట్యకళను ఆరంభించి నట్‌ రాజైన వరమమేశ్వరుడు గంభీరమైన (పళయ తాండిన నృత్యంతో, పార్వతి లాస్మనృత్యంతో, (పసిద్ధి పొందారు. ఒడుదు డుకులు లేకుండా ఒకే గతిని అనుసరిస్తూ ఒకే రీతిగా కంఠ్రాన్ని ధ్యనింపచేస్తూ, సంతోషం, విచారం,/సుఖదు 8ఖ భావాలను (వదర్శించడమే నర్తన విక్యః ఈ లక్షణాలన్నీ ఐబళుకమ్మ ఆటకు అన్వయిస్తాయి. ఒడుదుడుకులు లేని

14లీ

జానపద న్రీల అడుగుల కదలిక, అడుగుల కదలికకు అనుగుణమైన పాట, వీటిని అనుసరిస్తూ చప్పట్లు బతుకమ్మ ఆటలో ఉంటాయి. న్రీం ఒకే రీతి కంఠ్రస్వ్యరం తొ తము తమ జీవితాల్లోని అనుభవాలను, అనుభూతులను పాటల్హో చవర్జిస్తుంటారు నాట్టంలోని భావం, తాళం, పల్లివి బతుకమ్మ ఆటలో ద్యోతశమవుతాయ్యి పాటలో స్త్రీల మనొభావాలతో, చందమామ, వలలో, ఉయ్యాలో లనే పాటచివరి పల్టవులతో చప్పట్టనే తాశాలతో రూపొందిన ఐతుకమ్మ ఆట లాస్యనృత్యమ్వే తాసన్ఫత్యాన్ని ఆరంభించిన దేవియే ఐతుకమ్మ. ఆమె పండుగే బతుకమ్మ పండుగం

తెలంగాణాస్త్రీలు గౌరీదేవిని, పూలబతుకమ్మను మధ్యలో "పెట్టుకొని కొమ్మ ల కదలికవఠ, హంసలనడకలవలె గడ్డిపరకల ఊగలాటవలె, గ లికి ఊగే ధాన్యపు కంకులవలే ఐతుకమ్మ ఆటను ఆడుతుంటారు. (పకృళతిని అనుకరిస్తూ పార్వతిని పూజించడం వల్లి బతుకమ్మ ఆట ఇహలోకన్నీ పరలోకాన్నీ సమన్వయ పరుస్తుందని ఊహింపవచ్చు,

జానపదుల జీవితవిధానాలే వారికళల్లో | పళివింబిస్తుంటాయి. అగ్రవర్ధస్త్రీల. బతుకమ్మ ఆట నెమ్మదిగా: సాఫీగా సాగుతుంది. కామిక కులాల న్ర్రిల ఐతుకమ్మ అటలోనూ;, పాటలోనూ వేగం అధికంగా కనపడుతోంది. వారు అడుగులను వేగంగా వేమవైరు రెండు ర్లు వంసపతారు రెండు సార్లు చవ్పట్టు కొట్టుతారు రెండు సార్ద వలయాకారంలో స్రీలందరూ ఒకే”రి వంగడం వల్లి? లేవడం వల్ల పువ్వు ముడుచుకున్నట్లు: విచ్చుకున్నట్టున్న ఒక మనోహర దృశ్యం చూపరులకు గోచరిస్తుంది.

వండుగ సందర్భాల్లో జానపద స్రీలు వలయాకారంగా. తిరుగుతూ నాట్యం చేయడం తెలంగాణాలోనే. గాక ఇతర (పాంతాల్లో కూడ ఊంది, ఆంధ (ప్రాంతంలో సం[కాంతి పండగ సందర్భంలో బాలికలు గొబ్బెమ్మలపై గుమ్మడి పూలను పెట్టి పసుపుకుంకుమలతో ఆలంకరించి వాటి చుట్టూరా, చేతులు తట్టుతూ పాటలు పొడుకూ వలయకారంగా లళిరుగుతు టారు... భమిశదేశంలో గొబ్బినే 'కుమ్మీ' ఆని ఆంటారు. ఓనం పండుగకు మలయాళయువతులు కైకొట్టి కల్‌ నాట్యంచేస్తారు, రక రకాల రంగుల పూలను వలయాకార లో అ ంక00చి

$క్ర0 చేలు తట్టుతూ వలయాకారంలో, తిరుగుతూ. పొడుతుంటారు. గుజరాళ్‌ స్రీ గర్భానృత్యం కూడ బతుకమ్మను పోలి ఉంటుండి. దసరా నవర్యాతుల్లో స్రీలు ఇంట్లోనే గర్భిని (కుండను) ఆంంకరిస్తారు.. వీటిని ఇంటిఇంటికీ శిప్పుతూ ఆందరూ ఐతుకమ్మ పండుగ మాడిరి ఒకే దగ్గరకూడి వలయాకారంలో తిరుగుతూ ఒకరు పాట చెప్పుతూ ఉంటే మిగికిన వారు అనుసరిస్తూ చేతులుతట్టుతూ నాట్యం చేస్తుంటారు రాజస్థాన్‌లోని గంగోర్‌ నృత్యం కూడ ఐతుకమ్మను పోలి ఉంటుంది. హెర్వతిని పూజిస్తూ చేసే నాట్టుం ఇది. దీన్ని వారు పూలపండుగ అసి ఆంటారు. శివపార్వతుల బొమ్మలను మట్టితో చేసి మధ్యన జెట్టి చుట్టూరా స్రీలు ఒకరి చేతులు మరొకరు పట్టుకొని పాటలు పాడుకుంటూ ఒకొక్క అడుగును వేస్తూ వలయాకారంలో నాట్యం చేస్తారు. తర్వాత గౌరీదేవిని పూలతోహిటు సీటిలో నిమ జ్ఞనం శేస్తైరు. విధానాలు వేరైనా స్త్రీల జానపదనృృత్యాలు షౌలికంగా ఓకే అని ఈ పోలికల వళ్ళి (పస్పుటం అవుతుంది,

బతుకమ్మతో పొటు ఎ్యరమట్లి ముద్దను [తిభూజాకారంగా రూపొండించీ దానిపై వె-వల్లి చెట్టు కొమ్మను పెట్తి పసుపుకుంకుమలతో, పూలతో పూజిస్తారు, దీన్ని కూడ సీటిలో నిమజ్జనం చేస్తారు. బతుకమ్మరు పూర్వరంగమైన బొడ్డెమ్మ! అటి. వినాయక్‌. చవితి నాటి నుండి (ప్రారంభమై మహాలయామావాస్యనాటికి పూర్తవుతుంది. బొడ్డెమ్మ ఆటలో వృరమట్టి ముద్దను (తిధుజాకారుగా రూప్టాం దించి, దానిపైన వెంపలిచెట్టు కొమ్మను పెట్టి పసుపు కుంక్షమలతో పూజించి సాయం్యత్రం బాలికలందరూ వలయాకారంగా తిరుగుతూ పాడ్వతారు అమావాస్య నాడు నీటిలో నిమజ్జనం చేహ్తారు తెల్లవాంనుండి బతుకమ్మ ఆట మొదలక్యతుంది? ఎరమస్టని _శిభుజాకారంలో మలవడం, పూజించడం భూమిని శ్రీదేవ తగా థావించి అర్చించడమే. భూదేవి పంటలనిచ్చెనందుకు గుర్తుగా చెట్టుకొమ్మను బొడ్డమ్మపై నాటి నాట్టమాడడవమే బొడ్డెమ్మ ఆటలోని (పధానోద్దేశం కావచ్చు. పరిశీలిస్తే జానవదస్త్రీల బొగ్గెమ్మ, బతుకక్ము ఆటలకు మూలం ఆటవికులు పంశగల్లో చేసే బృందనృత్యాలనేే ఊహ జనిస్తుంది ఆటవికులు పంటలు పండి నందుకు, వర్దాలు కురిసినందుకు, భూదేవిని పూజిస్తూ చేసుకునే పండుగల్లో

విందుబుంటాయి, బృందనృత్యాలుంటాయి, పొటలుంటాయి,

15]

దక్షిణదేశంలో ఆకి(పాచీనమైన ,(ద్రావిడతెగక్టు చ్చెందింది గొండ్రీ నృత్యం ఇది బతుకమ్మ మాదిక్ని ఖృందశాట్యం . వర్షబుకువు ఆశంభంలో పూచిన ఇప్పపూబట్టు కొమ్మును ఆడ్బవినుండి మేళతాళలతో తెచ్చి దేవి మందిరంలో గానీ, విశలావరణంలో గాస్‌ మంతోచ్చారణతో నాటుతారు విందు జరిగిన తర్వాత ఆలలక రించుకున్న త్రీ పురుషుఎ వాయిద్యాలు వాముస్తూ కొమ్మచుట్టూ తిరుగుడూ నర్తనమాడుతారు. ఈ ఉత్పవనాట్యంవల్ల పంటలు బాగా పండు తాయని ఆటవికుల నమ్మకం,

ఉత్తర ,పదేశ్‌లో “షాబాద్‌” లో కూడ 'పంటలు "పెర్యడిన తర్వాత అకు పచ్చటి కొమ్మను తీసుకొని వచ్చి ఇంట్‌ ఆవరణలోకానీ, ఊలరమధ్యలో కానీ పెట్టి పూలతో అఎంకరిస్తారు. పూజివ్రారు. పంళలిన ధాన్యస్ని నైవేద్యంగా అర్చించి వలయాకారంళో తిరుగుడూ నాఎగడుగులు “లికి, నాలగవడుగులు ఎడమకు చేస్తూ వంగు”. లేస్తూ నాట్యం చేస్తుంటారు.

వర్షాకాలంలో, ఆగష్టు మధ్యన పంటక్‌ యడానికి ముందు ఛోటానాగపూర్‌ లోని కొల జాతివారు “కరమ్‌” వృక్షపుకొమ్మను అడవి నుండి తెచ్చి ఊర్షోనాటి, చుట్టూరా తిరు శుళూ నాట్టం చూరు.

వర్షాకాలంలోన వచ్చే బతుకమ్మ పండాగనాటకి పెనర్టు, జొన్నలు, నద్దలు, ముక్క_జొన్నలు, నువ్వులు, సెనగలు పండి ఉంటాయి. పప్పుధాన్యాంను వొడి చేసి “నద్దుల.” చేసి దేవతకు నైవేద్మంగా పెడ్తారు. పప్పులను లేత నడ్డ గింజలను బెల్లంతో కలిపి దేవతా (ప్రసాదంగా పదిమంవకి వంచి పెడ్తారు.

వర్షొకాబంలో పంగిన పంట ను దేవడలకు నై వేద్యంగా పెట్టడం, ఆరగిం చడం; వలయాకారంగా తిరుగుతూ బృందనాట్యం చేయడం ఆటవిక దశనుండి పరిణామం _0-న జానవపషు_కు వారనలగా వచ్చిన ఆచారం. ఖభూదేవత (పతి రూఎమైన బొశ్హెమ్మను పూశించదఎ, అకఎపూలైన తంగేదు, ముత్యాల పూలతో కూడిన బకుకమ్మురో పాటు వెంవలి కొమ్మను పూజించడం ఆటవికుల నమ్మకాల చయథభా$ం కావచ్చు.

పార్యతీపర వే.శ్వరులు యలపంభ్యా సమ_ప =లోనే నృత్మపోటిని పెట్టు కునే వారనీ, అందులో పరమేశ్వరుడే విజయం సంపావెంచేవాడని ఒక కథ,

162 బతుకమ్మ ఆటను కూడ స్త్రీలు సాయంసంధ్యా సమయంలొ ఆరంభించి చీకటి పడే వరకు ఆడుతారు, వృత్తి పనులకు పోయినవారు బయంకాలం ఇంటికి తిరిగివస్తారు కాబట్టి బతుకమ్మను సాయంకాలం ఆడడం ఆచారంగా మారి ఉండవచ్చు. _ బకుకమ్మ పండుగ ఆట పాటల మేలుకలయిక... స్త్రీల పాటలన్నీ ఒడు చుడుకులులేని కమగతిలో ఒకే స్వరంలో సాగిపోతుంటాయి. కంరస్వర నాళా లకూ, గర్భాశయానికి వోని కలుగని మధ్యమ స్థాయిలో. స్త్రీలు పాటలను పొడు తుంటారు సహజ సంగీతంలో ఒప్పారే బతుకమ్మ పాటలకు సంగిత శాస్త్రనియ మాలన్సు, లక్షణాంను అన్వయించడం అనవసరం) అసాధ్యం. సాధారణంగా ఇవి చతుర సగతిలో పాడబడుతుంటాయి. జానపదుఇ సంగిళం నాట్టలయననునరించి ఉంటుంది. పాటలోని పదాలు, చరణాలు, పల్షిపులు నాట్యానికి (బతుకమ్మ ఆటకు) అనుశణంగా ఉంటాయి, అఆ్యగ్రవర్జాల బతుకమ్మ అటలో ఒక్కొక్క ఆవృత్తానికీ, పల్టవికీ చేత్రలన్సు తట్టడం జరుగుతుంది, (శొమిక వర్గం శ్రీలు రెండుసార్లు వంగి, రెండుసార్డు చేతు లను కట్టి పైకి చేచేటప్పటికీ రెండు పల్లివులు: రెండు చరణాలు పూర్తవుశాయి, సామాన్యంగా జళుకమ్మ పాటలను కిటతక, కీటనకిట అను మ్యాత్రలతో 4 ల్రేద్రార్ర అవృత్తాలతో పాడ్రుత్వంట్రార్ర ఐతుకమ్మన్న ఆడేటప్పుడు స్రీలు పొరాణిక గీతాలను, నీతిబోధాత్మక గీతా లను. కథాగేయాలను పాక్షుతుంటాప్‌ పాటలోని (ప్రతిచరణాంతంలో ఉయ్యాలో, “వలలో, “డందమామ” పలివులు ఆవృత్తమవుతుంటామి, సూర్యాస్తమయం తర్వాత చందోదయం వరక్క బతుకమ్మను ఆకు తుంటారు. అంతేగాక జానపద లకు నెరపొడుపు, క్తువూస్య హైర్టమి ముఖ్యమైనవి, ఎతుకమ్మ పండుగ కూడ అమావాస్యతోనే మ్పైదవ్చత్చంది. ఆందుకే కాబోలు బతుకమ్మ పాటల్లో చందమామను పర్పివిని ఎప్కుకగా. వాషతుటారు. గౌరమ్మను. నీవెలో ఓంలారస్త్రారు. కాబట్టి వలలో” అశ పల్లి విని, ఆటనుమెల్టీగా ఊగే ఊయల వలె కదుం త్వ ఆకుళారు కొవిట్టే ఉ్యజ్యలో సశ పతి౦ిని పాడడం సవ్యపదాయుగా మాం ఉంటుంది.

1858 పసిపాప “ఉయ్యాల” స్రీ జీవిఠానికొక 'అదృవ్టం. అందుకే ఉయ్యాల పీల్లవీగో పాటల్లోచొటు చేసుకుంది ' బతుకమ్మ పాటల్లోని పతివదంలో న్ర్రీల మనోభావాలు, జీవిత విధానాలు ఈిదిగి ఉంటాయి. గౌరమ్మ వెనుకను ఉయ్యాలో గౌరీళరుడు ఉయ్యాలో భక్తులు పాలించ ॥ వచ్చీరి సతిగూడతి ॥ పురాణ దంపతులు ॥ టోదించిరిట్లు 11 సాతులారా మీరు ॥ సద్భోదలినరండి | పతిభ_కియు మీకు ॥ బంగారిగొోలుసులు ॥[” అత్తమామల సేవ ॥ ఆఎదెలుగాజులు 11 కష్టములోర్చుటే 11 కనకం సౌకట్లు 11 దేఠాభిమానంబు ॥ దచండకడియాలు ॥ ఈ సొమ్ములు మీరు॥ ఇంపుగ'తలవండి ॥ ఇల్లు వాకిలి మీరు ॥ ఇంపుగ ఉంచండి -॥ పరివ్యభము కొరకు 1 సానము చేయండి. ॥ పిల్చలకు మీరు ॥ విద్యనే నేర్పండి ॥ విద్యలచే మీరు ॥ వృద్దినే సెందేరు (1 పనిపాటలను మీరు ॥ స్వామిగా తలువండి ॥ గేయాంతంలోని పనిలోనే పరమాత్మను దర్శించమనే బోధ న్రీల [శమైక జీవితానికొక (పఠిదర్పణం. పనిలోని ఆలుపును పాటలతో పళ్లే పడతులు, సులువు చేసుకుంటారు అందుకే వారికి పని పాటలు పరమాత్మ శ్వరూపాలు. “ మతానికి ఎశ్వాసం (పాతిపదిక, మతంలోని ఆచార సంప్రదాయాల పైన విశ్వాసం వర్న్శరచడానికి పార్యతీ పరమేళ్శరులే కధలో (ప్రధాన ప్యాకలవుకారు

కట జూనపద్యులు వారి చేతనే ఆచార విధావాలనూ? మహాత్మ్యాన్ని బోధింపచేస్తారు? ఉత్సవ సందర్శంలో ఉల్లాసంగా ఉన్న బాలికలకు పాటల రూపంలో. నీతులను బోధిస్తే మనస్సుకు హత్తుకొని పోతాయి, చిన్న పిల్లిలు తప్పు పనులు చేస్తే, పెద్దలు దేవునికి కోపం- వస్తుందని మందలిస్తుంటారు. ఈ గేయంరో కూడ స్వయంగా పార్యతీపర మేశ్వరులే స్కి సూక్తుళను(పబోధిస్తున్నారంటే బాలికలు వానిని భయభ_క్రి భావాఐతో విని ఆచక స్తారని జానపదస్త్రీల నమ్మకం. పసితనంలోనే పెళ్ళిళ్ళు జేసి ఐరువుదిగిపోయింది ఆని తృప్తి చెందే వ్యవస్థ మనది అల్లారుముద్దుగా పెంచుకున్న ఆడపిల్లను పంూయి వారింటికి వంపే తల్లి హృదయావేదనలు పాటల్లో వ్యక్తమవుతాయు వియ్యాలవాకి కూతురిని అప్పగిస్తూ శ "పెరుగు అన్నము పెట్టి ఉయ్యాలో పెంచుకోండి సీతను ఉయ్యాలో సడ్డి అన్నము పెట్టీ ॥॥ సాదుకోండి సీళను ,, చి ట్‌ ఉడుకు అన్నము పెట్టి ,, ఉంచుకోండి సీతను ,, అని కూతురికి కడుపునిండా అన్న ౦ పెట్లుమని వేడుకుంటుంది. పునిండా అన్నం పెట్ట పంట బాగా పండితేన్సే ఇల్లు కలకలలాడుతుంది. పండిన పంటయే పళ్లి పగకికి పసిడి సౌమ్ములు. నీలమ్మ గౌరుక్షు ఉయ్యాలో ఏమేమి సొమ్ములు ఉయ్యాలో కందికాయ బొబ్బర్ద 13 కొాళ్ళకడియాలు ,, పెసరకాయ బొబ్బర్లు 11 పెయినిండా సొమ్ము ,, అన్ని సొమ్ములు పెట్టి ,: అద్ధంలో చూచే ః కళుపిథంగా ఆద్దంలోని కొండ (పళివింబం మాదిరి ఒక్క బళుకమ్మ పండుగలోన్‌ జా్క పదస్త్రీల జీవిక విధానాలు, మసస్తత్వం, కళఎ (పతిబించి స్తంాయి, జ్జ య్టాస్టా

ఊఆజానపదుల'అ అతద్ద్ధిా పండుగ కరుగణటి ”శ్రిఅజ్కు “తమి బూదీగెల దూగు టుయ్యెలల బంతాలాడుచుందూగనా కొమరం [బాయపు గబ్బి గువ్వెతల యం్యఘల్‌ చక్కగా. జాగిమిం

• టి, మొగంబై్లై చనుదెంచుఠీవి గనుగొంటి డివ్యమౌనీం్యద్రనా “కమృగీ నేతల మీద గయ్యమునకున్‌ గాల్బాచులాగొ ప్పెడన్‌ (కళాపూర్ణోదయం ఆ 1- 32 ప) అంటూ ఇక్కడ పింగళి సూరన'తన కళాపూర్ణోదయంలో చెలిక త్రతంతొ ఉయ్యాలలూగే కలభామషిణీ సౌలదర్యాన్ని నారద మణికంధరుల చేత చెప్పిస్తాడు, కవి కావ్యారంగానికి ఏదో ఒక సన్ని వేళాన్నీ సందర్భాన్ని ఎన్నుకోవటం మా మూలే అయినా సూరన ఎన్నుకున్న సందర్భానికి [వత్యేకత ఉంది. సూరన ఇక్కడ ఉయ్యాల లాగే ఘట్టానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వటమేగాక ఆ ఘట్టాన్ని తిల కించిన ప్మ్యాతలు దానిని గురించి విమర్శించే సందర్భాన్ని తన కావ్యానికి క్షేం్య్యదంగా (గహిస్తాడు తెలుగు వారి ఆచార సంప్రదాయాలను తెలిసిన వాడు గనుకనే కవి ఉయ్యాలలూగే సందర్భాన్ని, కథకూ, ప్నాతల్మపవేళానికి ఆలంబ. నంగా [గహించాడు, ఇక్కడ అతిసామాన్యమైన ఈ విషయం కవిలోని కథా “కథన శిల్పాన్ని తెలియజేస్తుంది.

-ఆముజే కావ్యారంభంలోనే:ఈ ఉయ్యాల-ఊగే ఘట్టం ఇంత [పాధాన్యాన్ని సంతరించుకు టే. ఇక మానవ జీవితంలో ఉయ్యాల:ఊగే ఘట్టానికి+ఆంతే (పధ న్యతు ఉంది.౩అమ్టవిధ భోగాల్హాగానే ఉయ్యాల ఊగటాన్ని _ఒక గొప్ప ఖోగంగా 'థావిస్తోరు. మనవాళ్ళు..మామూబుగా-చున నం భావణల్లో విలాసంగా జీవితయణడొపీ వాళ్ళను గురించి . వాథ్యానిస్తూ “వాళ్ళకేం పెట్టిపుట్టారు, మొగుడూ. ఫెళ్ళాలు

156 హాయిగాతూగుటుయ్యాలలూగు తారంటాం, ఇక్కడ విలాసానికీ వినోదానికి ఉయ్యాల ఊగటం. సంకేతం పుట్టీన (పతి మనిషి తన జ్లీవితం పూల బాటకావాలనుకుం టాడు. వీ చ్రీక్సూ చింతా లేకుండా శ్రండాలనీ, ఒడ్యుద్తుడుక్తుత్తు లేకుండా సాగిపోవా అనుకుంటాడు ఆది మానవ నైజం. "కునిషి జీవితంలో ఆటు వంటి ఆనందాన్ని _ఖొదచానికి మన, వాళ్ళ కొన్ని సందర్భాలను ఏర్పరచారు. అసందర్భంగా మనం ఆట పాటలతో ఉత్సాహంగా ఉత్తేజంగా గడిపేదే ఈ అట్లతద్ది పండుగ, జానపదుల కళారూపంగా దీనికిగల స్థానం అమ్మ త్రమం మామూలుగా ఈ పండుగ ఆశ్వయుజమాసంలో అంటే అక్టోబరునెలలో వస్తుంది. భాద్రపద బపుళతదియ ఊ,(డాళ “తడి అయితే అశ్వయుజ బహుళతదియ ఆల్సిళగ్ది ఆవుతుంది. ఈ ఉండ్రాళ్ళు తద్ది అట్ట తద్ది రెండూ ఆటలతో పొటలతో ఆనందంగా గడిపే పండుగలే అయినా రెంటిలో అట్లతద్దికి ఎక్కువ (ప్రాధాన్యాన్ని స్తారు జనులు ఆహ్టైదళ వ్జాలకూ ఆట్ట తప్పి అనే నానుడి ఈ (ప్రాధాన్యం వల్ల వచ్చింది అట్టిరద్ధి వండుగ 'సమయంలో వాతావరణం ఏంతో ఆహ్హాదంగా 0ది. ప్వ ఏ పెద్దా? 1 అంతా ఎంతో సంబరంగా గడుపుతారు, తదియ రేపనగా ఈ పండుగ, హాడావుడ్‌ ఆరంభమౌత్తుంది. ముందురోజు _తరింటు పోసుకోవటం (వధాన ఘట్టం, గోరింటాకు కోసుకొచి ఎ దానిలో ఎర్రగా పండటానికి కాదుగాని, చింతపండుగాని వేసి మెత్తగా రుబ్బుకారు ఈ రుబ్బిన ముద్దను అరికాళ్ళలో, అరిచేతుల్లో, కాళ్ళకు పారాణిగా చేతివేళ్ళకూ పెట్టుకుంటారు? ఆసలు ఆషాఢమాసంలో ఆముదోతనం కోసం గోరింటాకు పెట్టుకోమని చపారు. పెద్దలు, ఆషౌఢమాసంనుంచే గోడెంటాక్టు పెట్టుకోడం మొదలు పెడతారు స్త్రీలు. చిన్న పెద్ద ముఖ్యంగా పెళ్ళైన వాళ్ళందరూ చేతుల నిండగా చందమామల్ని చుక్కల్ని పెట్టుకుంటారు ఇది ఆందానికీ ఆరోగ్యానికీ మంచిదంటారు, ఎండా కాంలో వేడిని తగ్గిస్తుందనీ, పిప్పిగోచ్ళండవనీ, గోళ్ళలోని మట్టిని (కిముల్నీ, ఈ చేదు హఏస్తుందనీ చెప్తారు. ఆరోగ్యరీత్యానే కాక అందానికీ అనేందానిక్షి వ్నర్షని చేతులు (ప్రతీకలుగా. భాసిస్తాయి.. చేళుల్లో బంతీఆక్షుల్మి,, , లతల్ని విషిధ డిజైన్లలో పెట్టుకుంటారు. ఈ చితకళ మనల్ని ఎలతో ఆకుట్టుక్షుంటుంధి. ముఖ్యంగా చం[దుడూ, చుకలూ, వంకలు చాలా అందంగా ఉంట్లాయి,

ఇస్టం నునలోనేకాక ముస్టింలు ఈగోరింటాకును ఎంతోచక్కగా పెట్టుకుంటారు, రాజస్తాన్‌ లో "పంజాబ్‌లో, గుజరార్‌లో ఆస్సాంతో ఒక (ప్రాంతమనే పరిధి లేదు దీనికిః అన్ని చోట్ల అందరో ఈ గోరింటాకును ఆందంగా పెట్టుకుంటారు. అందులో వారివారి చ్మితకళానై పుణ్యం వ్యక్తమౌతుంది. ఎంత ఎర్రగా వండితే అంత మంచిదని ఎరుపును కథసూచకంగా చెహ్తారు, గోరింటాకు పెట్టుకునే పని పూర్తవుతుంది ముందు * రోహి, తెల్లవారు

రూమున లేచి మొవాలు కడిగి పొట్టకాయ గోంగూరు పచ్చడి, , కంది పచ్చడి" ఉల్లిపాయాలపులుసు పెరగు భో ంచేస్తారు. (వధానంగా ఇవి ఆ రోజు తినమని చఇిప్తారు. ఆరోగ్యమైనవి జనుకాా ఆకాలంలో దొంకేవీ కనుకా ఈ కూరల్ని తిన మంటారు. ఇవన్నీ బలవర్ధకాలు, తృప్తిగా భోంచేసీ కాంబూలం చేసుకుం టారు. ఇవన్నీ అష్టవిధలోగాల్లోవి, మామూలుగా తాంబూలం వేనికోవడ్డంటూ పిల్లల్ని కోప్పడినా ఆరోజు తప్పక _ తాంబూలాన్ని వేసుకుమంటారు "పెద్దలు. నాలుక బాగా పండితే మొగుడిమీద _పేమ ఎక్కువని పిలర్పిలు వాళ్ళల్లో వాళ్ళు గేలి చేసుకుంటారు, అతర్వాత తలలు దువ్వుకోనటం కొత్త ఐట్టలు కట్టుకోనటం ఆటకుపష్మక్రమించటం చేస్తారు. జట్లు జట్టుగా గెంతుతూ ఆందరికంటే ముందే లేచి తయారవుతూ మిగతా వాళ్ళని లేపుతూ

అట్లతద్దోయ్‌ ఆరట్లోయ్‌

ముద్దపప్పోయ మూడట్లోయ్‌

ఉసిరి చెట్టు కింద పాము లేలే

రండోయ్‌ ఛెళులారా

వాలకృష్ణుడ్ని చూదాం

కాళింది మడుగులో ఫణిరాజుతలపై

నృత్యం చేస్తన్నాడు తధిమికతోం

ఇంటూ :చిన్నకృవ్లుడి లీంల్ని గుర్తు చేసుకుంటారు. ఆడే పాడే

బాలలకు బాల కృష్ణుడూ అతని పీరశ్యం ఆవర్శం. కన్నె పిల్లలు ఇక్కడ

పే్‌6 కృష్ణుడు చేసిన సాహసాలను వళ్లేవేయటం ఎవాళ్ళూదై ర్యంగా దేనిన్నైన ఎదుర్కో వ్రాలనే ఆత్ర శ్ర స్టైర్యంకోసమే, అంతేకాకుండా పామును గూర్చీ పాడడం ఎవరైన పరాకుఉన్నవాక్శును దడి వించటానిత్లేన నివిస్తుంది వెన్నెల్లో సామూహి కంగా ఆంకా

• ఆడుకుంటారు గనుక,జనాన్ని. పోగు చెయ్యటానికీ పాటలు పాడకారు, ఆట. పవ మంది ఉంటే గాని రక్రికట్టదు, అందుకే/అందర్ని పిలుస్తూ, శేరచ్చబండ.మీద కోడికూ సె). రామయ్య గజ్జలు ఘల్చుమనె” ఆంటూ 'త్వరగా-ఇందర్ని లేపుకుంటు. వెళారు, ఇక ఆడపిళ్చిలు కుంటి కాళ్ళనీ, చెమ్ముచెక్కలనీ, షిప్సులకుప్పా ఒయ్యాశిభామాలనీ -ఆనేకరకాలుగా ఆడ “కారు, ఆంకా చుట్టూ గుం్యడంగా కూర్చుని చాకలి జాన ఆటనూ, కళ్ళకు గంతలు కృట్ణిదుకుని ఫీధీనీధి గుమ్మడి.వండు' వీని పేరేమి ఆంటూ, దూదు ౧పురల్లి ఆటఅనీ ఇలా ననేకరక్రాల్కగ ఆలుపూసొలపూ లేకుండా ఇష్టంవచ్చినట్టుగా ఆడుకుంటారు. ఆటల్న్లాడటు ఉయ్యాఅలూగటం ఇక్కడ (వధానమైన వినోదం, [పతి ఏడాడీ ఈ పండుగకు తప్పనిసరిగా .మసలీ ముతకా చిన్నా పెద్దాఆందరూ చెట్టు కింద (పకృత్రి ఆహ్హోదాన్ని అనుభవిస్తూ ఉయ్యాల లూగుకారు, ఉయా్యల ఊగక పోతే మసలి మెగడ్డు వ్వసి పెళ్ళాం చస్తారని సామెతల్ని ఒప్తారు. ఇందుకె ఎక్కడి కైన వెళ్ళి ఆటలాడటం అయ్యాక ఉయ్యాలలూగివస్తాడు రెండు పెద్ద పెద్ద మోకులు కట్టే ఉయ్యాలలు వేస్తారు, వీటినే తాటి ఉయ్యాల అంటారు పెద్ద చెట్టకు కొడి వేస్తారు. ఆసలు ఆట్టితద్ది ఇంకా నెల రోజులుందనగానే -ఉయ్యాలలూగట్వం మొదలు 'పెడశారు. పిల్లిలు ఎంత ఎత్తు ఊపులూగిజే అంత గొప్పగా భావిస్తారు, ఊగని వాళ్ళన్స గేరిచేస్తారు, ఇక్కడ ఉయ్యాల ఊగటం శరీరానికి మననుక్తి పొతో హాయిని కలిగిస్తుంది, పెద్ద పెద్ద ఊపులు ఎత్తుగా ఊగినపుకు పిల్లలకు ఎత్తుక్కా ఆపే భయం పోతుంది, నిమ్మ కులాల్లో అట్లు బెల్లం "పెరుగన్నం, చెట్టున్న చొట ఆరుబయటక్ష తీసిఇెళ్ళారు. ఆక్కడ అందహ ఫలహారాం చేసీ ఉయ్యాలలు పది రోజులు దాకా తిభతారు,. పెళై న అడపిర్చిల్ని అల్లుక్ళనూ ఇంటికి శీసుకౌస్తార. ఆంద్రర్తూ పండుగ జరుపుకుంటారు, పదవ రజా ఆడ వ లన లీరగారిపెద్టి అక్ర గార్రందిక పంప్పత్రారు,

1క0 ః| తెలంగాణా (పౌంతంలో కూడ అఆమో్మోళక్సి పంతు + ఆయాక ఎచెట్టల్లో కళ్ళి వస్తారు. జులై ఆగమ్హనెలళ్లో వనఖోఖక్రాలు”, చేపే ఉయ్యాల్లలూగిళ ఆనందళగా? పొద్దుపుచ్చుతారు స-జాబ్‌లో ఈ పండుగను తేయాన్‌ పండుగ అంటారు. దిన్ని "ఆగష్టు నెలలో జరువుకుంటాకు ' వర్షరుకువుకో”కళ పంకుగ వస్తుంది [కావణమాసంలో కొత్తగా పెత్షైైన ఆడ విళ్చలు పుట్టింటి"నుంచి 'ఎవరు వస్తారు 'ఈనమ తీసి కెళ్ళడాని' కని ఎదురు చూస్తారు. పండుగ ముందు రోజు ఆం(ధలోలాగా చేతులకూ కొళ్ళుకూ గోరింటాకు పెట్టుకుంటారు పండుగ రోజు కొత్త ఇఐట్టలు కట్టుకుని ఎంతో ఆనందం గా పాట పొడుతూ ఆడతారు. ఈ పాటల్ని తేయాన్‌ పాఓటలంటారు, ఈ వండుగకు గిద్దాన్సుత్యం (166% ఉష%66) చేస్తారు చిన్నతనంలోని ఆట పాటల న్నిటినీ గుర్తు చేసుకుంటారు మరి చెట్టుకిరదా ఉయ్యాలలూగలటం ఇకాడ (ప్రధా. నుం. ఎంతో? ఉఊదేకంతో ఉత్సాహంతో పాటలు పాడుతూ ఆడుచూ తమ సంతో షాన్ని తోటి పిల్లలతో పంచుకుంటారు. అదేవిధంగా ఒరిస్సాలో ఈ పండుగను జేష్టమాసంలో చేసుకుంటారు. దీన్ని “రాజపరట్‌' (2232 2929) అంటారు. వీళ్ళు, పండుగలన్నిటిలో ఇది ఎంతో ముఖ్యమైన పండుగ మూడు రోజులు ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు, పనులన్ని ఆపేసి ఉఊయ్యాలలుగుతూ ఆడమగా. ఎంతో ఉక్సాహంతో “రాజా” గితొలు పాడుకుంటూ ఆటబు ఆడటం దీని (వత్యేకత, ఈ పండుగ నాలుగో రోజు పొలాల్నిదున్నటం ఆరంభిస్తారు. ఇది వ్యవసాయానికి అనుకూలమైన సమయంగా భావిస్తారు. రాజస్థాన్‌లో దీన్ని “తేజ్‌” (గాల్సీ పండుగ అంటారు దీన్ని _శావణ, ఖ్యాద పదాల్లో చేసుకుంటారు కూతుళ్ళూ కోడళ్ళూ అంతా మిళాయిలు పంచు కుంటారు. ముఖ్యంగా 'పెళ్ళైన వాళ్ళు ఈ పండుగ చేసుకోవటానికి పుట్టింటికి వస్తారు గోరింటాకు పెట్టుకోడం ఉయ్యాలలూసుడూ ఆటపాటలతో గౌరిపూజలతో ఎంతో గొప్పగా ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు. పెళ్ళైన వాళ్ళు సిరిసంపదల కోసం పెళ్ళికాని వావ మంచి భర్త దొరకాలని పూజలను (కమం తప్పకుండా జేస్తారు. గుజరాత్‌లో కూడ ఉయ్యాలలూ టం గోరింటాకు పెట్టుకోడం ఆడటం

180 పడటం పండుగ సందర్భంగా జరుపుకునే ' వేడుకలు ఇలా ఉయ్యాలలూగే పండుగ ప్రాధాన్యాన్ని ఆన్నిర్వాష్టాల్సో మనం గమనిస్తాం. ఆంటధలో ఈ పండుగరోజు అ(గకులాల వాళ్ళ గౌరి దేవిని పూజిస్తారు. సాయంకాలందాకా ఉపవాసం ఉండి చంద్రదర్శనం చేసుకుని ముత్తయిదువుకు అట్టు వాయనంగా ఇచ్చి అపుడు భోజనం చేస్తారు ఆదేవిధంగా నిమ్నకులాలవాళ్ళు లు అట్టు వాయనాలాతీర్చుకోడం ఆంటారు, పుట్టింటి వాళు ఈ వాయనాలు తీర్చి స్తారు పిల్చిలచేత. ఉయ్యాలలూగటం, గోరింటాకు కెట్టుకోడం ఆటలాడటం పాటలు పాడటం (సోమూహికం గా) ఈపండుగ లక్షణం, ఇదికేపలం మనదేశంలోనే గాక పాళ్ళాత్య దేశాల్లో కూడ ఉంది, ఈ ఉయ్యాల బల్లలు (పతి యింటా ఉంటాయి మనిషి కారీ రకంగా మాపసికంగా ఆనందంగా ఉండటానికి ఉయ్యాల ఊగటం (వధానంగా భాపించి దీనినాక పండుగ సందర్భంగా మనవాళ్ళు ఊగమంటారు ముఖ్యం గా ఊగే ఊపుల వల్సిపిల్ణల్లో భయం తొలగిపోతుంది. శారీరక మైన వ్యాయామం ఆటల వలన పొందవచ్చు. జానపదుల సాహిత్యం, సంగీతం వినోదం విజ్ఞానం ఆరోగ్యం, మన ఆచార సంప్రదాయాలు అన్నింటినీ తనలో ఇమడ్చుకున్న ఈ అట్టతద్ది పండగ మన సంస్కృతీని విళదీకరించే పండుగ. జా చాచా

స్రీ లచి,తలిపి -ా రావి (పేమలత అవక్కరలిపి' విద్యోవంతుల' భావవ్యక్తీకరణ సాధనం. జానపద న్ర్రీల మనో థభావాలకూ, సంపదాయాలకూ, ముగ్గులు చి[తరూపక సంకేతాలు, ముగ్గులు సమయసందర్భాలనూ,; శుభాన్నీ సూచించే చితలిపులు. ' హిమాలయ పర్వతాల ను-డి కన్యాకుమారి వరకు మగువల చేతిలోనే ముగ్గులు రూపు"ద్దుకుంటాయి. వివిధ [ప్రాంతాల్లో ముగ్గులను చితించే విధంలో కించిత్‌ వైవిధ్యం కన్చించిననూ, అన్ని (పాంతాల్లోనూ వీటి లక్ష్యం; లక్షణాలు ఒకటే. “ముగ్గు లక్షం అందంగా ఉండడం, పంసరాలను అలరింపజేయడం. ముగ్గుభ్రో చిన్నని, నన్నని చుకగ_లతో, గితలతో వివిధచి[(కాలు రూపొందుతాయి, వీటిలో పూవులు: లతలు, పక్షులు; జంతువులు, వివిధ వస్తువుల రూపాలేగాక, (తికోణ, వంచకోణ, అష్షకోణాకొరాలు, (శిభుజాకార , చతుర్చుజాకార, వడ్ఫుజా కారాలతో వివిధ చ్యితాలు ఏర్పడుతూ న్త్రీల చ్మితకళానై పుణ్యాన్ని దాటుతాయి. స్రీలు నేలపై చి(తించే చితాలను తెలుగుదేశంలో ముగ్గులనీ, తమిళ దేళంలో కోలం ఆనీ, మహారాష్ట్ర, కర్ణాటకలో రంగోలి అనీ, రాజస్థాన్‌లో మండన అనీ బెంగాల్‌లో అల్బన అనీ, ఒరిస్సాలో రుటి అనీ పిలుస్తుంటారు. అన్ని (ప్రాంతాల్లోనూ స్త్రీల చ్మికాలు అతి (పావీన కాలంనుండి సం్యపదాయానుసా రంగా, శభ సూచకంగా చి[తితమౌతున్నాయి. ముగ్గు చిత్రాలను గోమయంతో కానీ, ఎ్యరమట్టితో కానీ, వరిపొట్టుకలిపిన మట్టి, ఆసుకతో గాసీ నేలపై అలికి స్కు పొడితోగానీ చిత్రిస్తారు. ఈ చ్మితీకరణ విధానం, (పపంచ (ససిద్ధి చెందిన [పాపేన ఆజంతా, ఎల్లోరా చ్మితాలను చి(తించిన విధానంతో పోలిఉంది, అజంతా చిత కారులు గుహల్లోని రాతిగోడల పైన పేడ, వరిపొట్టు, మట్టితో కలిపిన మిశ్రమాన్ని

102 రుద్ది తెలుపు, ఎరుపు, నలుపు మొదలై న (సధాన వర్ణాలతో చిత్రాలను చి(తించారు. వారు తెలుపు వర్దానికి సున్నం సని ఉపయోగించుకున్నారు. తెలుగు మహిళలు తెల్లటి ముగ్గుపొడితో వేసిన చ్మికాల మధ్య పసుపు, కుంకుమలను ఆలంకరిస్తారు. పూజామందిరాల్డో, నోముపీటలపైన తెల్లటి వరిపిండితో వేసిన ముగ్గులు పసుపు కుంకుమలతో విరా జిజ్బుతుంటాయి. మధ్యప్రదేశ్‌లోని హోళంగబాద్‌ (ప్రాంతంలో. పురాత్నత్త్య పరిశోధకులు కనిపెట్టిన రాతిగుహల్లోని చెసాల్లో సూర్యుని చివ్నోలుగా వలయాలు, నత్ష్యతాలు అలలు, చెట్టు, గుట్ట, జంతున్పల రూపాలున్నాయి. ఈ చి్యతొలు రాతియుగానికీ? మానవృని అట్‌ కదళకూ చెందినవని చర్మితకారులు నిర్ధారించారు. ఈ చికాలను (వేలిచివర్హతో. తెలుపు, ఎరుపు, పసుపు వర్దాలతో చి(తించారని పరిశోధకులు తెలిపారు... స్త్రీల ముగ్గుల్లో కూడ వలయాలు, తారలు, తరంగశేఖలు, పర్వ శాంను సూచించే. శికుహకారాలు, ఏినిధ జంతువుల ఆకారాలుంటాయి, వీట్‌ నన్నింటిని హరు ముగ్గు ఫెడ్షిస్స (వేలిచివర్టతో విడుస్తూ రూపొందిస్తారు. బెంగాల్‌, (4 _తృర మధ్య, షదేళాల్లో బియ్యం పిండ్రి (దవాన్ని (వేలి చివర్హతో విడుస్తూ చితా లను చ్యతిస్తుంటాగు, రాతీగుహట్లో. తెల్లటి గీతలు, జేగురు రంగు గీతలు కన్ని స్తాయి కర్ణాటకలోని కొన్ని (ప్రాంతాల్లో తెల్లటి మగ్గు గీత (పక్కనే ఎ్యరటి జేగురు గీతను గీయడం ఆచారం. ఒకే తెలుపు గీతను గీయడం అనాభారం ఈ నిదర్శనాల వల్ల ,ప్రాక్బార్యితక యుగానికి చెందిన చిితీకరణ విధానాన్ని స్తీ తమ ముగ్గు చిత్రాల్లో నేటికి పదిలపరిచినారనే భావానికి బలం చేకూర్ర తుంది. ముగ్గ చిత్రీకరణ విధానానికీ, రంగులే గాక చిితాంకాలకు కూడ ఆతి (ప్రాచీన చరిత ఉంది. [క్రిపూ. 9500 సంవత్సరాలనాటి సింధు నాగరికతకు చందిన శిథిలాల్లో నబ ముగ్గల్లోని [తికోణాలు, వలయాలు, దీర్చ చతుర్యస్రాకా రాలు, చేప, స్వస్తిక్‌, పద్మాలు కనపడుతాయి. ఈ చికాలు అలంకరణ వస్తువులపైన చికింపబడినాయి... నాటి అలంకరణ చికాలే నేటి గృహాలంకరణ చితాలైన ముగ్గుతో నిలిచి ఉన్నాయి అనీ భావింపవచ్చు. సంధు నాగరికతలో దేవాలయ. నిర్మాణం లేదు. లభ్యమైన అనేక స్రీ వి[గ్రవాలవల్ల, మ్శుదలపైన గల చి కాలవల్ల నాడు మాతృదేవతారాధన ఊండి

168 ఊండపచ్చని హేర్మితీకుల' ఊహ. _చ్చికాలు దేవతల (పతీకలు కావచ్చని చర్మిత పరిశోధకుల ఆభ్మిపాయం. సింధు [పజలకు అక్షర లిపి లేదు.' "చిత లిపే ఉంది. ఈ లిపిలోన్లి భావాన్నీ అంతరార్జాన్నీ, పండితులు పలు అభ్మిపాయాలతో వివరించ్దాశ్సే కాని నేటికీ సరియైన నిర్ణయానికి రాలేక పోయారు. సింధు నాగరి కతలోని " చితలివిలోని చిికాలన్నీ ముగ్గుత్లో కానవస్తున్నాయి.. ముగ్గుభోకూడ థావ వ్యక్తీకరణకు ఆక్షరాలు ఉండవు. కాని నిగూఢార్థాలతో కూడ్‌న చి_కాలుంటాయి. దేవతల రూనృరేఖాద్‌ చితాలుండవు కాని వాతి [(వతీక లుంటాయి. క "సింధు నాగరికతా కాలంనాటీ చిలిపి ఉద్దేకం, చ్మితాంశాలు, ముగ్గుల్లో గోచరీస్తున్నందువళ్లి. భారత స్త్రీలు నాటి చిత లివిని ముగ్గులో పదిల పరచి [వదర్శిస్తున్నారనే, ఆఎళం స్పష్టమవుతుంది. రాజస్థాన్‌లో ముగ్గులను “మండన” ఆనీ అంటాకు. వారు మండనలను చిితించడాన్ని "లిఖనా” అంటారు. ఈ వర్ణన హోర పదం కూడ' ముగ్గులు “చ్యితలిపి' అనే అంకాన్ని నిరూపిస్తుంది. భారతదేశంలో పలు. పౌంతాల్లో నివసిస్తున్న 1పమదలు చితించే ముగ్గులో సమయం, సందర్భం, మనోభావాలు వివిధ రూపాల్లో వ్థాక్తమవుతాయి దక్షిణ దేళంలోని స్రీలు ఉదయం పెద్ద ముగ్గులనూ, పొడవైన ముగ్గులను వేస్తారు; సాయరం్మతం చిన్న ముగ్గులను చితిస్తైరు. (ప్రభాత వేళలో సూర్యుడుదయించి, సాయం సంధ్యా సమయంలో అ_స్తమిస్తాడు కాబట్టి ఉదయం సూర్యుని విజృంభ ణకు సూచనగా పెద్ద ముగ్గులను, సాయంకాలం సూర్యుని తరుగుదలకు చిహ్నంగా చిన్న ముగ్గులను వేస్తారు. కర్ణాటక దేశంతో లక్ష్మీదేవి సూర్యోదయ సమ యంలో గృవా(ప్రవేశం చేస్తుందనీ, పొడవైన ముగ్గులనూ, సాయకాలం ఆమె వెళ్ళిపోకుండా ఉండడానికి అడ్డంగా" గీతలతో ముగ్గులను చితిస్తారు. బందరు [ప్రాంతంలో సాయంకాలం చందోదయాన్ని సూచిస్తూ చం్యదరేఖను వొట్లో వేస్తారు. అమావాస్యనాడు చర్మద రేఖను చ్వితించకుండ, ఒకే ఒక్క నక్కుతాన్ని లిఖిస్తారు. 2... తెలుగు తమిళ దేశాల్లో బాహ్మణ స్రీలు వారంలో ఒక్కొక్క రోజుకు ఒక్కొక్క (పత్యేక ముగ్గును చ్వితిస్తారు. క్యాలెండర్లు లేని (ప్రాటీన కాలంలో'

పర్లి ఆడవారి, మ్యుస్గలను చూచి దిన వారాన్ని _ తెలుసుకునేవారు న్‌ వధాన్యాలతో మవ[గవాలను కూడ మృగ్గుల్లో చతిస్తుంటారు బుకు ధర్మాలనుకూడ ముగ్గుల్లో మగువలు సూచిస్తారు. రాజస్థాన్‌ స్రీలు వేసవిలో విసనళ[రనూ, దిగుడువావినీ, మామిడికాయలనూ మండలలో చ్చి త్రిస్తార్వ, వర్షొకాలంలో నీటి అలలను, నీటి సమృద్ధి సూచికలను చిత్రాల్లో తీర్చిదిద్దుతారు. చలికాలంలో వంకాయలు అధికం, కాబట్టి వంకాయలు మండన చితాల్టో సావాత్మరిస్తాయి. ఆంధ్ర, తమీళ [సాంకాల్డో మార్గశిరన్నూసంలో చెరకుగడలధికం , ముగ్గుతో కూడ ఆవి, దర్శనమిస్తాయి. సంక్రాంతి నాట్రికి కొత్సపంట ఇంటికి చేరుతుంది. స్టోళ్త ధాన్యాన్ని కొత్త కుండలో వండుతారు తమిజలు ప్రొంగక్‌ పండుగలో [హిధావ్యాన్ని సంతరించుకున్న కుండన్నూ చెరకుగడనూ, సూర్గ్య విలాన్ని కోల్రంళో. చెతిస్తారు.. తెలుగు వారికి కూడ సర్మక్రాంతి పండుగక్న కలశాన్ని ముగ్గులో చి్యితించడం ఆచారం. రాజస్థాన్‌లో మకర సంక్రాంత్రి “సమయంతో వంటలు ఇంటికి చేరతాయి కొబట్టీ వలయాకాగపు చ్మితాలను చితి స్తాడ, వలయం నిండుదనాన్ని సూచిస్తుంది. వనితలు పంట్స సమృద్ధిని, కడుపు నిండడాన్నీ వలయచ్యితంద్వార వ్యక్తపరుస్తారు. తెలుగ, తమిశ దేశాల్లో ఛభనుర్మానం వలయాకార ముగ్గులతో వాకిళ్ళను ఆలంక రిస్తైరు, ధనుర్మాసం పంటల మాసం, భారతదేశం వ్యవసాయకదేశం. వల్లి పడతులు వ్యవసాయాన్సిక్ర పంటకూ అధిక [పాముఖ్యకనిస్తాద. వ్యవసాయానికి సంబంధించిన పండుగలన్ను, (వకాలను ఎక్కువగా ఆచరిస్తూంటారు. పంటలతో ఇల్డు నిండితే షిల్లలు కళకళలాడుళుం టారు. అందుకే భారతదేశమంతటా పంటలు ఇంటికి వచ్చే సండర్భాల్లోనే ముగ్గు అనధికంగా, తప్పనిసరిగా చేస్తారు, తెలుగు దేశంలో సం[కాంతి, పంటల పండగ, ముగ్గుల పండుగ, మగువల పండుగ ఒరిస్సాలో మార్గశిరమాసం నాటికి పంట చేలు పండి కోతకు స్పిద్ధంగా ఉంటాయి. పొలాల్టోని ధాన్యాన్ని ఇంటికి తెచ్చి రాన్యలమ్మిని పూజిస్తారు. పూజకేసే (ప్రదేశాన్ని, జేగురుతో వృత్తాకారంలో కానీ, చళుర్యసాకారంలో కానీ అల్చికి వివిధ రకాల చ్యితాలను చి(శస్టారు, వీటిపైన

165 ధాన్యం గంవలను పెట్టి పూజిస్తారు. వీరి ముగ్గుఖటో కుంభం, గాద, వరివెన్ను, లక్క్మీపాదాలు, స్వస్తిక్‌: అన్మదళపద్మం _ పెరుగుకడవ (ప్రధాన స్థానాన్ని ఆక మిస్తాయి.. స్రీలు కోరుకునేవి సంపద, సోబాగ్యాలు. పల్లెల్లో పాడిపంటలతో సంపద ప్రాప్తిస్తుంది. సంపదకు చిహ్నాలుగా వరివెన్ను,. గాదెకుంభం చితా లనూ, పాడికి పతీకగా పెరుగు కడవను, సౌభాగ్య దేవతకు సూచనగా పద్మం, చథానికి సంక్షేతంగా న్వస్తిక్‌న్లు ఒరిస్సా స్రీలు చి(తిస్తారు. బెంగాలీ స్రైలు లకీ పూజ సందర్భంలో లక్షీదేవి పాదగుర్తులకే గాక, నాగలిని, కొడవరిని, పంట కౌలిచే పాత్రలను ఆల్పనల్లో (ముగ్గుల్లో) తీర్చిదిద్దుకారు. రాజస్థాన్‌, మహారావ్షంి [పాంచాల్లోని మహిళల చి(కాల్లో నాగలి, కొడవలి; వరికంకులు, రూపుదిద్దు కుంటాయి, మధ్య 'పదేశ్‌లో [కావణ మాసంలో స్రీలు ఇళ్లు, ఊయల, కుండ చితాలను' ఇంటిము*గిట చి(తిస్తుంటారు. కుటుంవాన్నీ, నంతానాన్ని, ధాన్యాన్ని సూచించే ఈ సూచికలు స్త్రీలు కోరుకునే కోరీకలు. సం[కాంతి సమయంలో చిత్రించే ముల మధ్యన తెలుగు తరుణులు వరికంకులను వేస్తుంటారు. ఆరాధనవల్ల, ఆనుకరణు వల్లి [వకృతిలోని సవలతా శక్తిని పొందవచ్చని పాందూ న్ర్రీల నమ్మకం. వ్యయసాయానికి సంబంధించిన చిహ్నాలను నేలపైన చితిస్తే నేలలోని సవలతాళ క్తి ఆధిక మై పంటలు సమృద్ధిగా పండుతాయనే విశ్వాసంతో స్త్రీలు మ్యూస్ణలో వాటిని చిితించే ఆచారాన్ని ఆరం భించినారని ఊహింపవచ్చు. థారతీయులు స్తూర్యోపాసకులు,. ఆరోగ్యానికీ, పంటణకూ మూలకారణం సూర్యరశ్కి. కుష్టువ్యాధులు, కొంటిజబ్బులు సూర్యకాంతితో సమసిపోతాయని వివిధ (పాంకాల్లోని జానపద స్త్రీల విశ్వాసం. బెంగాల్‌, ఉత్తరః మధ్య్యపదేళా ల్లోని జానపదు ల సూర్యున్ని సంతానం కొరకు కూడ పూజిస్తుంటారు. బెంగా "ల్‌లో సూర్యారాధనకు సంబంధించిన మాఘమండల[(నవతసందర్భంలో భానుని బింబాన్ని చి్యతిస్తారు రాజస్థాన్‌లో నామకరణ మహోత్సవ సమయంలో “సూరజ్‌ -కా-చౌక్‌” చ్మికాన్ని వలయాకారంతో చితిస్తారు. సూర్యుని ఉత్తరాయణ (సవేశం హిందు వులకు పుణ్యకాలం, శుభసూచకం, ఆరోగ్యదాయకం. ఈ కాలంలో “వై కుంఠవాకి సృ” తెరచి ఉంటాయని “ వై కుంఠ వొకిళ్ళా ముగ్గును వేయడం మహిళల సంప్రదాయం, సూర్యునికి [1పత్యామ్నా

166 యంగా చ్మకం, రథం, స్తాహ్హత్యర? చిత శిల్పకళ్ళల్లో వాడఐడినాయి. రథచ్యకం, చైతన్యానికి, నిరంతర '(భమణానికి, కాలగమనానికి చిహ్నాం మకర సంకాంతి సమయంలో ఉత్హరాయణంలోన్దికి (పవేశించిన సూర్యునికి సంేతాలుగా ఠథాన్ని= రథ చ్యకాలను మగ్గుభో చ్మితిస్తారు. భోగి, సంక్రాంతీ రోజుల్లోని ముగ్గు రథాల్లో సూర్యుడు ఇంట్లోకి (పవేశించి, కనుము పండుగనాడు ముగ్గు రథాల్లోనే ఇంట్లో నుండ వెళిపోతాడు కనుమునాడు వేసే వీథిలోని ముగ్గు రథాలనన్నింబినీ వరు సగా ఒకదోనితో మరొకదాన్ని ముగ్గు గితతోనే కలివివేస్తారు. ఈ ఆచారం ఒకే వీథిలోని మహిశల నఖ్యతకు దోహద్‌ం చేస్తుంది. సం[శ్రాంతి సమయంలోనే తెలుగు , స్రీలు నెలనంక ముగ్గును వేస్తారు. ము మధ్యన చం[దదింబం, నాలుగు వైపుల .సూర్యబింబచాలను చిితిస్తారు. సరిమడులను పోలిన చిన్న చిన్న చదరాలు తీగలు, వరికంకులు ఈ ముగ్గులో చితితమవుతాయి. అ |11|1111| 0. పనా జ నక వ వన గవ కనకన నన నం శవాియన ణన నిన వవ ననన లలి ణు న వా. లల వన ఐన ఐ= నజకనన ననా డభారుంలచాతనాలి (0 ల02బవరశళాం , వా తికని ణమమ ని జనవాణి వ మక వ ని. లా! లా రా టా! నా యాయ ణి టా! టా! భం! తనమ క ని ఇని వాం, కజకవననివన కవనవకవ॥ = వా కమిన్‌ నన కక అనిల జనో నక నిని :. =... ||| 111 సంకాతికి వేసెడి నెలవంక ముగ్గు మధ్యలో చంద్రుడు, నాలుగువై పుల సూర్యబిందాలు చదరాలు వరిమడులకు సంకేతాలు, లతలు పంటలకు (సకృళికి [పలీకలు పంటలు పండడానికి (సభాకరుడే మూలకారకుడనీ, స్రీలు చితంలో సూచిస్తారు. చం[దుడు సోమల తాభివృద్ధికి కొారణభూతుడని బుగ్వేదంలో

167

అభివర్దింపబడింది. ముగుల్లో కూడ చంద్రుని చుట్టూరా లతలు లిల్లి పబ్లడుత్లాయి. చం(చోదయంతో కలువ, చం[దకాంత పువ్వులు వికసిస్తాయి. &వడీ వృక్షాలు వందకాంతితో పెంపొందుతాయనీ ఒక నమ్మకం. అందుకే నంక్రాంతి స్స యంలో వేసెడి “*గుండపు నెలొ ముగ్గులో కూడ మధ్యన చం(దకళలు, చుట్టూర సూర్యున్ని సూచించే వలయాలు మధ్యన లఅతలూ, వరికంకులూ ఉంటాయి. సూర్య చం(దులు నంటలకు అధినేతలని న్ర్రీలు ముగ్గుల ద్వారా వ్య కం జేస్తారు

సంక్రాంతి సమయంలోనే తెలుగువారి వాకిన్న పద్మాల ముగ్గుతో విరా జిల్లుతుంటాయి. పద్మం సౌందర్యానికీ, సుకుమారతకూ, సఫీలతకూ, పవిత్ర తకూ, పునర్వికాసానికీ సతీక తామర నీటిలో అతిత్వరగా వ్యాపించే గుణాన్ని పొందడంవల్ల సఫలతకు చిహ్నంగా స్వీకరింవఐడింది, సఫంతా శ్రి వల్ల, సౌందర శంవల్ల అరవిందం ఆదిత్యునకు నివాసస్థానమైంది, ఆసనమైంది. లత్ష్మే దేవికి (పతిరూపమైంది. భారత దేశమంతటా పద్మం లక్ష్మికి సంకేతంగా నేేస్త్రిం రంగవల్లుల్లో చ్చితింపబడుతుంది. రాజస్థాన్‌ మవిరాష్ట్రిలో దీపావళిని లక్ష్మీడేవి షండుగగా భావిస్తారు. వండుగనాడు పద్మాలముగ్గులను (ప్రత్యేకంగా చి(తిస్తారు, వీహారు (పాంతంలో పద్మం రేకులమధ్యన అత్ష్మేదేవి పాదాలను వేస్రారు. ఆంధ్ర దేశంలో సంక్రాంతికి సస్యరమ ఇంటిెకిచేరుతుంది కాబట్టి సరసీరువొన్ని ముగ్గుట్హో చితించడం సం్యసదాయంగా పాటిస్తారు.

కార్తీక మాసంలో ఏడుచుక్కలు నిలువు, ఏడు చుక్కలు అడ్డం పెట్ట కృత్తిక పద్మం ముగ్గును తూర్చుగోదావరి. (ప్రాంతంలో. వేస్తుంటారు, మగ్గి మధ్యనగల పద్మం సూర్యునికి (ప్రతీక, పద్మం (కింద మధ్యలో (శికోజం సప్త బుషల భార్య కృ త్తికాదేవికి గుర్తు అని విశదికరిస్తారు.

ముగ్గుల్లో బుతువులనూ; మాసాలనూ, పంటల కాలాన్నే గాక, పండుగ సందర్భాలను కూడా మగువలు సూచిస్తారు, రథసప్తమినాడు తమిశులు, తెలుగు వారు సూర్యుని రథాన్ని చ్చితిస్తారు. నవర్శాతులకు తొమ్మిది చుక్కలు అడ్డం, తొమ్మిది చుక్కలు నిణవుగా పెట్టి ముగ్గులను చిథతిస్తారు. కార్తీక పౌర్ణమినాడు దీపాల ముగ్గును, తులసి చెట్టి ముగ్గును, తులసికోట ముందు ఆలంకరిస్తారు ఉత్తర, దక్షిణ (ప్రాంతాల్లో నాగుల చవితికి పాముల రూప్రాలను ముగ్గుతో మలు

1880 హ్పైరు. కర్ణాటక ఫైంతంళో నాగులచవితినాడు ఇంట్లో క్రి (వవేశిస్తున్న పామునూ, సాగపంచమి"నాడు ఆరోధనలందుకంటున్న ఆదిశేషుడు: నాగషన్టినాడు వెళ్ళి పోతున్న నాగస్తర్బాన్ని రంగోలిలో_చిక్బలిస్తారు. బెంగాల్‌లోని మానస దేవికి చిహ్నం గ్‌ర్పం ఆమే పండుగకు పాము రూపాన్ని ఆబ్బనలో తీర్చిదిద్దుతారు. ఆం(ధఫ్రాంతంలో వోలినాడు చిలుక ముగ్గును చ్వితిసారు... చిలుక వసంళుని వాహానం వాహన చి[తం వాహనారీశని ఆగమనానికి సూచన వినాయక చవితి నాడు తెలంగాణా (ప్రాంతంలో గజపాదం ముగ్గులో వేసారు. చవితి చందదున్ని చూడకూడదని హెచ్చగ్లిక గా వాకిట్లోనే చంద రేఖను చితిస్తారు. రాజస్థాన్‌లో హోలి పండుగకు ఆయుధాలనూ? హోలిక (వతీకలను మండన '(మాగ్గు), చ్చికాల్లో చేస్తారు. రాఖీపండుగకు రాఖీ చ్వికాన్ని లిలిస్తారి. 'శావణ మూశంలో ఈ పండుగ వస్తుంది కాబట్టి ేఠరులోని పోలికను బట్టి [కావణ కుమారుని, ఇ్యకాన్ని చ్యివిస్తారు. చీపెవళినాడు రాజస్టాన్‌, తెలుగు, మవిరాష్ట్ర, ఊత్తర ఫౌంశాళ్లో చీషాలు ముస్గుటో వెలుగుతాయి. దీపావశినుండి శ్‌ొత్త లెక్కలు వ్యాపారస్థులకు అరంభమౌతాయి.. కాఐట్టి రాజస్థానియులు సిరాబుడ్డీ? (శాసు, కలం చిితాలను చ్యిళిస్తారు. బలి చ్యకవర్తిని అనుసరించి దీపావని జరుపుకుంటున్నామని కర్పాటక స్త్రీలు ఐలి చ్యకవర్తి కోటను ముగ్గుఖోనే సిర్మి స్తాద, దజీణ దేశంలో ముఖంగా తమిళులు జన్మాష్టమినాడు బాలకృష్ణుని పెదా లను ముగ్గుల్లో మ్యదిస్తారు. ఈ పాద ముద్రలు వాకిట్లో నుండి పూజా మందిరం లోనికి పవేశించి ఆగిపోతాయి. ప డు? సందర్భాల్లోనూ: లక్ష్మీపూజ సందర్భ్చా ల్లోనూ బెంగాల్‌, ఒరిస్సా, ఉత్తర(పదేక్‌, మధ్యపదేశ్‌, బీహార్‌ (ప్రాంళాల్లో లక్ష్మీ డేవిపాద ముద్రల స్రీ చిత్రాల్లో దర్శనమిస్తాయి. దశిణ దేశంలోని వైషవులు విష్ణు పాదాలనూ, గోవుపాదా నూ పూజామందిరంలో చి(తిస్తారు. పాద మ్యదికల పూజను భగవంతుని పూజగానే పరిగణించడం హిందూ సం్యపదాయం. దేవతల పౌదమ్మ్శువల చ్చిక్రీకరణ దేవతల ఉనికికి నిదర్శనాలు, రామాయణంలో రాముని పామకలే పదునాలుగు, సంవత్సరాలు స్యామాజ్యా? ష్‌ పరిపాలించాయి. ,.... పండుగ సందర్భాలనే కాకుండా ఇంట్లో ఉత్సవ సందర్భాలను కూడ శ్రీలు తమ చిత్రాల ద్యారా సూచిస్తుంటారు. తెలుగువారు, తీమిళులు పెళ్ళి ఇలెటి ము౨దు చతురస్రాకారంలో *పీటపట్టి” రంగవల్లి ని వేస్తారు. ఈ ముగ్గును చూచి

169 ఇంట్లో ఏదో శుభకార్యం జరిగిందని ఇతరులు గుర్తిస్తారు. బెంగాల్‌లో కూడ చతురసా్రొకారంలో చిికాలను పెళ్ళి పందిరిలో, ఇంటి ముంగిట చితిస్తారు. చతుళసా9కారం స్థిరత్వానికి సూచన రాజస్థాన్‌లో సూరజ్‌-కా-చౌకి చ్వితాన్ని చభీకార్యు సూచనగా వేస్తారు మాల్వా [ప్రాంతంలోని థీ గౌడ అనే (మాహ్మణ తెగలో వివాహమైన గృహ (ప్రాంగణం ఉదయం, సాయం[తం రెండు విధాల మండ నాలతో (ముగ్గులతో), అలరారుతుంటుంది, ఈ మండనం [తికోణాకారంలో ఉంటుంది. ఉదయం చి(తించే నస్ర్రీల చితంలో ఉదయిస్తున్న సూర్యుడు, ఎగర డానికి సిద్ధమన పకి: తుమ్మెదలను ఆకర్షిస్తున్న పువృం కనపడుతాయి. చ్మితం మధ్యలోని షడ్ఫుజాకారం నూతనదంపతుల గదిని సూచిస్తుంది. వధూవరులు విభిన్న బాధ్యతలను నిర్వహించాలని మధ్యలోని గీత తెలుపుతుంది. వరుడు నాగలి, పళజవులను తీసుకొని పొలానికి వెళ్ళిపోవాలనీ, వధువు ఇంట్లోనే గాజులు, ఆందెలు, పూవులతో ఆలంకరించుకోవాలని చి(తం ద్వారా వ్యక్తమవుతుంది. సాయంకాల సమయంలోని చిితంలో రాతిని సూచీంచే దీపాయి, చం్మదుడు, ఇంటికి ఆరుదెంచిన పనవులు, పక్షులు, పూలతో అలంకృతమైన వధూవరుల గది, వారి పాద ము[దలు చి(తితమైతాయి. ఉదయం చిత్రంలోని _భమరాలు సాయంకాల చ్మితంలో అదృశ్యమైతాయి. చ్మితం [కిందవైపునగల పాదాలు ఆలసటను సూచిస్తాయి ఉజ్రాగో ఏ సజ నే ర ఉదయం చితించే చిితం

170 త్రషయ్ష్లైాసాా క్‌ ఆ బగా (౧ భో 12 [ గ. టా స వజ... సైయంకాలర ఛి! తించే చ్వితం ఉత్తర(ఫదెశ్‌లో ఉపనయనం జరిగిన “ఇంటిముంగిట చిజ్ఞానమూర్తులే న స ప్తక్షిలకు .సంశేతంగా ఏడుచుక్కల ముగ్గును వేస్తారు. నామకరణ మహోత్సవ సందర్భంలో ఇంటిముందు ఉయ్యాల ' ముగ్గును దక్షిజదేశంలో చితిస్తారు. నూతన గృహ (ప్రవేశ సమయంలో తెలుగువాడు ముగ్గులో గుమ్మడికాయను చ్చితించి, ఇంటికి గుమ్మడికాయను కట్టుతారు. _ గుమ్మడితీగ కాయలతో పాటు తొందరగా [పాకుతుంది. గుమ్మడికాయ ఎక్కువ రోజులు నిల్వ ఉంటుంది గుమ్మడితోవండిన కూరను ఎక్కువమందికి పెట్టవచ్చు. సవలతకూ, సమృద్ధికీ, నిల్వకూ గుమ్మడి చిహ్నం, అందుకే గుమ్మడి ముగ్గుల్లో (పవేశించింది.. పట్సెల్లో కుభసూచకమైన ముగ్గుముంగిట్లో కనపడకపోతే ఇంట్లో ఏదో అపథం జరిగిందని భావిస్తారు. ముగ్గు చ్మికాలు న్ర్రీల సార్మపదాయిక విజ్ఞాన నిధులు తరతరాబ బాలిక లకు ఇప విద్యాపీరాల, అందంగా ఆలరించే ముగ్గులు అతివల వివిధ శాస్తం శాల విజ్ఞానానికి, పౌరాణిక పరిజ్ఞానానికి; చ్యితలేఖనా కళాభిజ్ఞతకు (వతీకలు. సమయాన్నీ, సండల్యున్నీ, నంపదాయాలనూ; నమ్మకాలనూ మనోభావాలనూ [ చ్మితాల ద్వార వ్యక్తం చేస్తారు కాబట్టి ముగ్గులు స్త్రీల చృితలిపులని నిగ్ధారంపవచ్చు తెలుగు పరిశోధన జనవం 19069

ే (| నే కలంకారీ చితాలుూవున సంన్య్రతీ విశేషాలు కురుగంటి (క్రీలజ్మీ

మనవారి దేశియమైన కళానై పుణ్యాన్ని కలంకారీ చి్నితాల్లో చూస్తాం. (పతిదినం మనం ఉపయోగించే దుప్పట్లనూ, జేతిరుమూళ్ళునూ _ పరదాలనూ నిశితంగా పరిశీలించినప్పుడు వాటిమీద అందంగా పరచుకున్న రేఖలు, రూపాలూ డిజె న్లు మన నంనస్క్బృతిని ఎలా (పతిబింబిస్తాయనేది తెలుస్తుంది. ఇవి ఐట్టలమీద వివిధ రకాల,రంగులతో డిజ్లై నతో ఆకర్షణీయంగా చి్వితింప బడటంవల్ల మనల్ని ఇజ్హే ఆకట్టుకుంటాయి, గితలు ;

కలంకారీ అద్దకాల అంచుట్లో చ్మితించే గితల అమరిక ఎంతో ఆందంగా ఉండటమేగాక ఇవి మన సంస్కృతికి సంబంధించిన అనేకాంళాల్ని విశదం చేస్తాయి. నుదుటిమీది గీతలు జీవితాన్ని కాసించేవైతే కలంకారీలోని గీతల కమం: వంకలూ, వృత్తాలు మన మనస్సుకి ఆనుభూతినిస్తాయి చతుర[శంగా దీర్చచతుర్మ(కంగా ఉండే దుప్పట్టలో ఒకే (క్రమంతో ఉండే. గీతల అమరిక దుప్పటికి ఎంతో అందాన్నిస్తుంది. సాధారణంగా అంచులేని చీరలు కట్టడం అనభం అంటారు. ఇక్కడ కలంకారీలో చుట్టూ గీతలు ఆంచులుగా మధ్య వృత్తాలుండటం వలన దుప్పటికి ఎంతో నిండుతనాన్ని సంతరిస్తాయి. ఒక గీత ఒక వంకా ఒకగీత మరోవంకా ఇలా నిలువ గీతలతో ఉడే కిటికీల పరదాలు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఊంటాయి.

172 కలంకారీ దుష్పట్టల్లో ఈ గీతలకు ఇంత (పైధాన్యం ఎందుకివ్వబడీంది దీసీకిగల నేపథ్యం ఏమ్‌జి? మన సంస్కృతిలో గీతలకుగల (ప్రాధాన్యం శతి, జ వె పిమిటేఏ తెలుసుకుందాం మామూలుగా మన సంభాషణల్లో ఏదై నాపని సానుకూ |. €ంకో పోతే *నో రాత బాగ లేదు” “నా గీశవాగాలేద”. అంటాం జానపద సాహిత్యంలోనీ కథల్లో గీతలకుగల (ప్రాధాన్యం కూడ. ఎన్నదగింది. జానపద రొమాయణంలో లక్ష్మణుడు సీత, పర్ణకాల (పాంగణాన్ని దాఓకుండా ఏడు గీ ల్ని గీస్తాడు. ఇక్కడ ఆ సందర్భంలో ఆవిడ భవివ్యత్తంతా ఈ గికలమీద ఆధారపడ్‌ ఉండి. ఆది దొటడంవల్లనే అవిడకోరి కష్టాల్ని తెచ్చుకుందని జాన పదుల వ్యాఖ్యానం. ఇలా మన సంభధాషణట్టో, మన జీవితంలో, కిథల్లో, కళల్లో, గణిత కొస్త్ర పధంగా వీటికి విలువ ఎక్కువగ్రనుకనే కలంకారీలో ఇవి అందంగా అంచులుగా చొటు చేసుకున్నాయి. రంగుల్లో ఒక [కనుంలో అమర్చటంవల్ల శుష్పటికివి నిండుతనాన్నిచా నయిం వృత్తాలు ఆంచుల్లో గితలు అందంగో ఉండటానికీ గితలతోపాటు మధ్యన కలంకారీ దువ్పట్టల్లో వలయాలు ఎక్కువగా వేస్తారు. ఇవికూడా అందానికీ ఆకర్షణక్రి

118

(సతీకలుగా దుప్పటి మధ్యగా ఇవి ఉండటంవలన కేర్యద బిందువునుండి, ఏభా గాన్ని కొలిచినా సమానంగా ఉంటూ చూపరలద్భృవ్షిని ఆకర్షిస్తాయి. ఎరుపు నలుపు రంగుల్లో ఉండటం వలన విరుద్ధమైన ఈ రంగుల కలరుకవలన ఈ వృత్తాలు దుసష్పటి మధ్యన ఎంతో ఆందంగా, కనిపిస్తాయి. కలంకార్‌లో ఈ వృత్తాలు చోటుచేసుకోవటానికి కారణమేమిటి ? వృత్తాలకూ మన జీవ్‌తానికిగల సంఒంధం ఏమిటి ? మన సంస్కృతిలో పీటిగిగల విలువ ఏమిటి * వీటిని ముందు పరిశీలిద్దాం.

వృత్తం గణితళాస్తోనికి ప్రాతిపదిక (ప్రకృతిలోని సూర్యుడు, చం[దుడు, భూమి ఇవన్ని గుం[డంగా ఉండేవి వాటిగమ్యాన్ని ఐట్టే మనం కాలాన్ని అంచనా వేస్తాం కొలం మన జీవితగమనానికి మూలం, కాలాన్ని జీవితాన్ని సాహిత్యాన్ని కధల్నీ భాగ్యాన్ని ఒక టేమిటి అన్నిటినీ ఈ వృళ్తంతో పోలుసాల కాలచ్మకం జీవితచ[కం- కథాచ్మకం, భాగ్యచ్యకం, ఇలా మన జీీవితగమనం ఆంతా వ్న _తంలో ఇమిడి ఊంది.

సాంఘికంగా మతపరంగా దానికిగల (పాధాన్యం అంతా ఇంతాకాదు వృత్తం కక్రికి సంకేతం. మతపరంగా దేవాంయంచుట్టూ గుండంగా (ప్రదక్షణ

$4 (బ్రేవడిక) జేస్తారు... పెళ్ళిలో వధూవరులు అగ్నిసాక్షిగా వివాహా మండ పంచుష్టూ (ప్రదక్షణం చేస్తారు. ఎవరైనా పోగానే ముందు శవాన్ని శివంగా భావించి చుటూ తిరుగుతారు. ఇది చున దేశాచారాలకే పరిమితంకాదు (ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప! | వ్యాపించిన ఆచ్రారం మనం ఆచరించే కర్మకాండల్లోనేకాక కళల్లో ముఖ్యంగా నృత్యం చేసే టప్పుడు కోలాటం ఆడేటప్పుడు వలయాకారంగా. తిరుగుతూ చేయటంవలన చూపరులకు ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. కళారూపంలోని ఆమరిక అందాన్ని ఇనుమడింప చేస్తుంది. పౌరాణికంగా వృత్తాసికిగల విలువ ఎంతో ఎక్కువ ఎవరూ ఇయలేని పనిని విష్ణువు తన సుదర్శన చ్యకంతో అవలీలగా చేస్తాడు మైద్యపర్తంగ్లా ఏట్టేనో వ్యాథీ సోకినో, దెడుతాకినా 1పదవ్షిణాలవల్ల తగ్గు చుందనేది మనవోరి'నేమ్ముకం.. చెడును తొంగించి మంచిని పెంపొందిలచేళ క్రి వ్యాధుల్ని నయంచేపే శి ఇవన్ని గుం్యడంగా తిరగటం వలన లభ్యమైతాయి. లోకంలో గడుసు (ఆడైనా, మగైనా) వాళ్ళగురించి వివరిస్తూ చ్మకం తిప్పా రంటాం, రోమన్‌లో స్కాట్‌లెండ్‌లో (పకిపనికీ మనలాగే వదషిణం చేసే ఆచారం ఉంది. జానపదుల కథల్లో నాయకుడు ఏదైనా కార్యసాధనకు పూనుకున్నప్పుడు మధ్యలో ఆంతరాయాలు కలిగికే వాటిని తొలగించుకోడానికి ఏ చెట్టునో పుట్టనో ఆ్మశయించి, (పద&ీణాలు చేసి దుష్టళ క్తుల్ని జయించి విజయాన్ని సాధించటం పరిపాటి, ఈ విధంగా కలంకారీ చిికాల్లో రంగుల్లో వివిధ రకాల సైజుల్లో మనల్ని ఆకట్టుకునే ఈ వలయాలు సమాజానికీ, వ్యక్రీకీ అతని మన స్థితికి మంచికి చెడుకి, అందానికి, అన్నిటికి సంకేతాలు. మన సంస్కృతిని వివరించే వాహికలు, రూపాలు వ్‌ బాహిరమైన రూపం గుణాల్ని వివేచించటానికి ఎలా ఆధారమౌొతుందో అదే విధంగా కలంకారీ చిిశాల్లోని రూహెలుగా ఏనుగులూ, చిలుకలూ, హంసలూ,

1౯75

నెమణ్యా ఇంకా గొల్లభామలూ, కలకాలూ, ఖారత రామాయణాల. ఘట్టోలు మన సంస్కృతిని వివరించేవిగా ఉంటాయి.

ముఖ్యంగా వనుగు ఆంవారీల్ని దుప్పటి అంచుల్లో వేస్తారు. ఇక్కడ వనుగు మిగతా జంతువులకన్నా పెద్దదిగా ఉండటంవలన ఒక రకమైన దీవితో దుప్పట్ట అందాల్ని "పెదచుతుంది, కేవలం బొమ్మగానేకాక ఇది మనం అనుకటం తలుచుకునే జంతువు మన సంస్కృతిలో అత్యంత సన్నిహితంగా ఇమిడిన జంతువు, అపుకోలేని సంతోషం కలిగితే *“వనుగంబారీ” ఎక్కినట్టుందంటాం. అవతలి వాళ్ళను దెబ్బతీయటానికి వనుగుని పోలికగా (గహిస్తూ కొడితే ఏనుగు కుంభస్థలాన్ని కొట్రాలంటాం చావుఐతుకుల్ని ఆంచనా వేస్తూ చచ్చినా ఏనుగులా చావాలనీ, బతికినా ఏనుగులా బతకాలంటాం భారీ మనిషి చిక్కిపోతే ఏనుగు లాంటి మనిషి పీనుగయ్యాడంటాం. ఇంకా చిన్న పిల్లల్ని లాలిస్తూ వడు మెతుకులు తింటే ఏనుగంత బలం వస్తుందని చెప్తాం. ఇలా వివిధ సందర్భాల్లో మనం ఏనుగుని [పత్యేకంగా చెప్తాం.

విఘ్నేశ్వురుడితల ఏనుగుతల. ఇది విజ్ఞానానికి (పతీక. నడకలోని ఒయ్యారం మనల్ని ఆకట్టుకుంటుంది. మన కవులు స్త్రీ సౌండర్య వర్షనకు వనుగును పోలికగా [గహిస్తారు చార్మితకంగా ఏనుగు నెక్కడం ఎంతో ఉన్నత మైన సత్కారాన్ని. పొందటమే. రాజుల వైభవ (పాభవాలనిది వివరిస్తుంది. చార్మితకంగా రాజులూ రాజ్యాలూ పోయినా ఆనాటి చిహ్నలుగా ఇవి కలంకారీ చితాళ్లో నిలిచిపోయాయి. వివావొల్లో ఈ ఏనుగుపోలు రాస్తారు ఇది కుల చిహ్నం? సెన్యంలో రథాల తర్వాత ఉండేవి గజాలే. ఏనుగు 1పాచీన కాలం నుండి మనిషికి అడవుల్లో సాయపడిన జంతువు. సాహిత్యంలోనూ, మత పరంగానూ, చార్మితకంగానూ. [పాధాన్యంకలది. ఇం[దుని వాహనం ఐరావతం క్షీరసాగర మధనంలో అక్ష్మీదేవితోబాటు ఏనుగు ఉద్భవిస్తుంది. భూభారాన్ని అష్ట దిక్కుల్లో ఏనుగులు మోస్తాయనేది మనవారి నమ్మకం, కృష్ణదేవరాయలనాటి కపుల్ని అప్టదిగ్గజాలతో పోలుస్తాం. భాగవతంలోని గజేర్యద మోక్షం ఆబాల గోపాలాన్ని ఆలంరించే ఘట్టం.

జానపద రామాయణంలో సీతకు [తిజట తన స్వవ్న వృత్తాంఠాన్ని

176 వివరిస్తూ “రాముడేనుగనెక్కి రా జూడగంటి” అని చెప్తుంది. ఇక్కడ ఏనుగు కలలో కనిపించటం శుభసూచకం. రాజైన రాముడు ఏనుగుమీద వస్తాడనే జానపదుల నమ్మకం రాజు అంతస్తుని సూచిస్తుంది వ్యాపారానికిది ఉపయోగపడే జంతుపు. _ ఏనుగు దంతాలతో ఆనేక రకాల విలువగల వస్తువుల్ని తయారు చేస్తారు. నడకలో హోయలు, పనిలో పౌరు వషత్వం ఏనుగు గుణాలు ఇలా ఇని ఆందానికీ అంతస్తుకీ, పవ్యితతకి, సాధుత్వా నికీ, విలువకీ, తెలివి శేటలకీ, గడ్నణకు, సంకేతం కనుకనే కలంకారీ చికాల్లో ఇది (పధానమైన మూలాంళంగా రూపుదిన్టుకుంది, ఇంకా కలంకారీ బెకాల్లో మనల్ని అకట్టుకున్నవి చిలకలు, ఇవి మిగతా పమలకన్నా విలక్షణమైనవి రాయబారాల్ని నెరపడంలో వీటికిగల నేర్పు మరెవరికీ లేదు. జానపద్‌ రామాయఉింత్తో. రాముడుకీ సీతకీ వచ్చే ఆలకలని మాటినీ చిలకళే తీరుస్తాయి కవల సాహిఠత్యంలో చిలక రాయబారానికి ఎంతో (పాధాన్యం+ [పావీన దళలో మనిషి తన (పావాల్ని, ఎవకూ తీయకుండా కాపాడుకోడానికి వముట్లో ఇంతువుల్లో నికీ ప్తంచేసే వారు మాంళికుడైన మాయల ఫకీరు తన (సాణాల్ని చిలుకలో దాస్తాడు చిలుక అందానికీ పచ్చదనానికి (పతీక ముద్దుముద్దుగా మనం నేర్పిన మాటల్ని చక్కగా మళ్ళీ చప్తుంది, చిన్న పిల్లల మాటల్ని మనం చిలుక పలుకు అంటాం చార్మితకంగా రాజుల అంతఃపురాల్లో చిలుకల్ని పెంచే ఆనవాయితీ మనకుంది. జోస్యం చప్పేవాన్సు చిలుకతో కాగితాల్ని తీయించి చెహిరు అందుకే అది వాడుకలో చచిలుక జోస్యం” ఆయింది రూపం, అందం నిజాయితీ డీని లక్షణాలు, అన్యోన్య దాంపత్యాన్ని వివరిస్తూ చిలకా గోరింకలా ఉన్నా రంట్రాం, ఇలా చిలుకలకు మన శ్రీవితంలో (పాధాన్యంమిన్న అందుకే అవి ఏనుగు లాగానే అద్దకొల్లో మూలాంశాలుగా చొటుచేసుకున్నాయి, చిలుకలతోపాటు హంసల్నికూడా అద్దకాల అంచుల్లో చతిస్తారు. మ్య కావ్యాల్లో స్త్రీ వురుషమల (ప్రణయానికి రాయబారాల్ని నెరిపేవి ఈ హంసతే. (బ్రహ్మ వాహనం హంస. ఇది స్వచ్చతకు (పకతీక. హంస నడకలో ఒయారల గురించి కవులు ఎక్కువగా వివరిస్తారు, నెమళ్ళుకూడా హంనల్లాగే అందంగా

(1 ఉండటం వలన వావినికూడా దుప్పటి అంచుల్లో, మధ్యలో, ఎక్కువగా వేస్తారు. [పేమకిది [పతీక, కృష్ణుడి అందం నెచులి ఫింఛం మూలాన్నే ఇనుమడించింది. వెంచులు దీన్ని కుల దేవతగా ఆరాధిస్తారు. ఈకల్ని కుల చిహ్నలుగా ధరిస్తారు [గీజుల దేవత ఇది, చార్యెతకంగా మషైౌజహాను కాలంలో నెమలి సింహననాికి విలువ ఎక్కువ, మయూర నృత్యం ఎంతో (పసిద్ధమైంది. ఇలా ఇదికూడా కలంకారీ నమూనాగా మిగిలింది.

"కేవలం రేఖలుగా పములుగా జంతువుబుగానేకాక కలంకారీ చి; తాలు మన సాంఘికమైన ఆచాాల్ని తెలుపుతాయి. కలంకారీ కళలో కనిపించే గొల్ల థామాలూ, ఆనాటి కృన్ణ లీలల్ని తలపిస్తాయి. ఈ బొమ్మలు మన పురాణాలకు సంబంధించిన ఆశ్తేకాఎకాఐను వెల్లడి జేస్తాయి. అలాగే కొన్ని దువ్చట్టల్లో మధ్యగా చి్నితించబడన “క ఎశం” మనం పెద్దవారికిచ్చే సక్కారాన్నీ సూచిస్తుంది. ఇది పూజా సంబంధ ఆంళం, ఇవే కాకుండా రాముడూ, కృష్ణుడూ, ఆంజనేయుడూ, ఇంకా సిపౌయిలూ వీరంతా మఠం ఆధారంగా, చర్మిత ఆధారంగా వీటిల్లో చితాలుగా రూపు దిద్దుపన్నవారే. * |

స్వాతం[త్యం రాకముందు కలంకారీ ఆద్దకాల్లో జాతి సమైక్యతకోసం కొ్మగెసు వారి ఆధ్వర్యంలో చేతి సంచులమీద శంకరా చార్యులవారి బొమ్మనూ వక్కన చండాలుడి బొమ్మనూ చి(తించామని అచ్చులను తయారు చేసిన థీ రుళ్కాజీగారు వివరించారు, సంచులు కేవలం ఆందానికేగాక ఆకాలంలో రాజకీయ (పయోజవాల్ని సాధించటానికి వాపికలై నాము. ఇంకా ఇండుళో చితించబడిన పూలూలతలూ, దీపాల్లాంటి డిరైళ్లా మన సం(పదాయాళ్నే గాక పర్షియన్‌ సంప

దాయాల్ని చ్వితాల్లో వివరించేవిగా ఉంటాయి... విదేశీ సంపర్కంవలన వారి ఆచారాఎ, వాం జీవితానికి సంబంధించిన మూలాంశాలూ అన్నీ మన కలంకారీలో చోటు దేసుకున్నాయి, ఇవి వారి సంష్కృతికి (పతిబింబాలు,

ఈ కలంకారీ ఆన్దకాలు అందఎగా ఉండటానికి కావలసినవి రంగులు రంగులకు ఈ ఆద్దకాల్గో [పాముఖ్యం ఎక్కువ, ఏ రంగ ఎక్కడ దేనికి ఎలా

176 వెయ్యాలశేది మనం ఆలోచించినపుడే. అవి ఘమకంగా రనబమరాయి. వ్య వారంలో మనం ఎవరితోనన్నా మాట్లాడేటప్పుడు ఏం మొహం ఆ గ పోయింది ఆనీ, ఆలా ఉన్నావేం ఎరగా కందగడ్డల్లే మొహం నువ్వూ ఆనీ, మొహం అ పాలిపోయిందేమిటీ ఆనీ, ఏమిటలా కెల్లట్‌యి చూస్తావేం అనీ అనేక రకాలుగా మనిషి మొహన్ని చూసి వ్యాభ్యానిస్తాం కనిపించని రంగుల్ని ఇక్కడ మనిషి మొహంలో. ఎలా చూస్తామనేది తెలుస్తుంది. “మాడిపోవటం నలుపు రంగును సూచిస్తుంది. అలాగే కోపంతో ఎరగా ఆవటం ఎరుపు రంగుకి (పకీక. తెల్లటోవటం ఏ భావాన్ని వ్యక్తం చేయలేని మానసికస్థికికి (పతి వింబం మొహంలో రంగులు మారటం మనిషి స్వభావాన్ని సంకేఠిస్తాయి, నిజానికి మొహంలో రంగులు రాకపోయినా ముఖకపళికత్ని బట్టి ఒక్కొక్క రంగు. ఒకొళాక్కు రకమైన భాపనను తెలియచేస్తాయి. చి(త్రాల్టోని రంగుల కలయిక అందానికేగాక ఆచార సంపదాయాల్ని వివీస్తుంది. కలంకారీలో వాడే (వధానమైశ రంగులు నాఎగు. నలుపూ, నీలం, ఎరుపూ, పసుపూ. రంగుల్లో వైవిధ్యం తేకపోయినా. భిన్నత్వం వల్లా, ముదురు రంగుళవటంవల్దా అవి అద్దకాల్లో ఎంతో శోభాయమానం గా ఉంటాయి. మన దేశంలో రంగులకు ఆధిక (పాధానః౦ ఇయ్యబడిం ది. ఒక్కొక్క దిక్కూ. ఒక్కొాక్క రంగుని సూచిస్తుంది. తూర్పు తెటపును, ఉత్తరం పసుపుని, వశ్చిమం నీలాన్నీ, దక్షిణం ఎరుప్పనీ తెలియచేస్తుంది. వీదిలో మళ్ళీ ప్రాంతీయ భేదాఎయన్నాయి. కొన్ని రంగులు ఇజంతువులనీ, పమల్నీ దేవతల్నీ స్తూచిస్తాయి. యూరప్‌లో. తెలప్పు పవి్మితతకి నలుపు అశుభానికీ, ఎరుపు ఆందానికీ, ఆకుపచ్ళ జీవికానికీ పతీకలు, మనదేశంలో నలుపు, ఎరుపూ పసుపూ దుష్టళక్తుల్ని ఆరికట్టే రం/ఏలు. కలంకారీలో కనబడే ఈ రంగుల్ని గురించి విడివిడిగా తెలుసుకుందాం, నలుపు ; ఇది దుష్టకక్తుల్ని నివారిస్తుంది, చిన్న పిల్లలకూ పెళ్ళిలో వధూవరులకు

17/9

దెష్టితగలకుండా బుగ్గన చుక్క పెడతారు. స్త్రీలు పెళ్ళిలో ధరించే నల్లపూసల్టో ఇదే. అర్థం ఇమిజీఉంది. కళ్ళకు పెట్టుకునే కాటుక నలుపురంగే. ఇవన్నీ నౌందర్వానికి ఆచారాలకూ. ఆలవాలాలు- మరాతివాళ్ళు పెళ్ళిలో వధువుకి ఎ్యరంచు నల్లచీరే కడతారు నలుపులో నాఖ్యం ఉందంటారు, కప్పలు ఫ్రా కళ్ళాను నల్లికలునలతో పోఠాస్తారు. జానపదుల కథాగేయాల్లో ఆగుమంచి కథలో ఆగుమంచి కట్టుకున్న బేరెలు ఆన్నలపాలిటి శుభాకుభాల్ని వెల్లడిచేస్తాయి, వంట పొలాలకూ ఇళ్ళికూ దృష్టిశ గలకుండా నల్లకుండల్ని క్మర్రకు తగిభిస్తారు. నలుపు ఒకరంగా దీక్షకు సంకేతం. భగనంతుడ్ని కొలిచె భక్తుల (ఆయ్యప్ప) దుస్తులు, న్యాయం చిప్పే వకీలు దుస్తులు నలుపే తల్లని వన్ని హాలు నని వన్ని సీళ్ళంటాం. ఇక్కడ సీభ్శమళ్ళీ స్వచ్చతకు సంకేతంగా చెప్తాం. ఇలా ఒక్కొాక్కా-రంగు ఒక్కొక్క థావానికే సంకేతం ఆని చెప్పచేం. అది వ్యక్తుల అభిరుచుల్ని బట్టిమారుతూ ఉ టుంది. కృష్ణుడు నల్లనివాడు పద్మనయనంబుల వాడు పోతన దృష్టిలో. కలంకారీ ఆద్దకల్లో వాడే నలుపు, ఘమకంగా కనబడ టానికి వాడతారు. ఈ నల్ల రంగు కారు బెల్లంతో ఇనుముతో తయారవరుంది గనుక ఒకరకంగా ఆరో గ్యానికిది మంచిదని చెప్తారు నీలం రంగు ;

భౌతిక కాస్త్రరీక్యా, సామాజిక కాస్త్రరీశ్యా సౌందర్య రీక్యా చాలా (ప్రాధా నం కలది. ఇం్యద్రధనుస్సుకోని రంగుల్లో ఇది ఒకటి ముదురు సీలం రంగునీ అద్దకొగ్లో వాడకారు (పకృతి వైద్యంలో సీఎం రంగుని ఎక్కువగా వాడతారు. మన దేవకలంతకా నీలమేఘల శ్యాములే. ఆఫ్రికాలో బాల్‌ రూమ్‌ నృత్యాలలో సీలం రంగుతో ఆ౨౦కరణ చేస్తారు. ఆత్మీయతకూ అనురాగానికి ఈ రంగు చిహ్నం, దేవతలకు ఈ రంగుని ఎక్కువగా వేస్తారు. కోరికల్ని తీర్చే రంగుగా దీన్ని చెప్తారు. మశ శాస్త్రపరంగా సీలం రంగు *రీకంలోని రుగ్మతల్ని హరిస్తుంది. ఆవేశం కలవారిని నీలం రంగు గదుల్లో ఉంచటం వలన వాళ్ళు స్వస్థతను

1860 సైఐదుకారు. ఈ రంగులో ఒకరకమైన లయాత్మకత ఇమిడి ఉందంటారు. ఈ ఠంగుని గూడగానే కవిత్వం వస్తుందంటారు. ఇలా అద్దకాల్లో. సీలం రంగుని హెందర్యానికి (సతీకగా వాడతారు. ఎరుస్న రంగు బై తన్యానికి (పతీక; మన (గామదేవతలంతా ఈ రంగుని ఇష్టపడతారు “కాశికి దుస్తులు ఎరుపు, రక్ష పానం పళ్ళు మెచ్చే ఆంశం, ఎరుపు రంగును అగ్గేతో నెస్తుకుతో పోలుస్తారు భక్తులు ర_క్రపానం చెయ్యడం వల్ల రక్రాన్ని నైపేద్యంగా సమర్పంచటంవన్లి తమ కోరికలు. తీరుతాయని భాపిస్తారు... ఒకే , కుబుంఐబంలోన్ని వారంచన్నె రక్త సంబందీకులంటాఎ. వైద్య శాస్త్రరీత్యా ఇన్‌(ఫ్రా రెడ్‌ రేస్‌ వలన మన శకికళలోని బాధలు తొలుగుతాయి పిచ్చిసి నయంచేయ బానికి ఎరుపురంగు" గదుల్లో ఉంచుకారు, పెళ్ళిలో పెళ్ళికూతు3కి ఎవరని బట్టలు కట్టిబెడతారు. “సఫలత'కు గుర్రుగా దీన్ని ఇహ్హైరు.. ఆదిమదాతులు ఈ ఎరుపు రంగుని ఎక్కువగా వాడతాప, బది విజయానికి సంకేతం, వీఠలు యద్ధానిక్రి వెళ్ళేటప్పుడు వనితలు వీర తిలకాన్ని వారికి దిద్దుతారు. చేతులకు గోరింటాక్షు 'పెదీమలకు పాదాలకూ గోళ్ళకూ ఎరుపు రంగు పూసుకొవటం సౌందర్యాన్ని ఇనుమడింప చేసుకోగ్రాన్సిశ్తే కలా కలంకాలరీకో వాడే ఈ ఎరుపు రంగు మన సంన్కతికి అద్ధంపడుతుంద్షి, పనుప్పు రంగు ఇడి మంగళ్ళప్రదం, సూర్య కిరణాల కాంతిని వసుప్ప రంగుగా ఇప్తాం, ఇది పవ్మితతకు చిహ్నం సౌందర్యాన్ని వర్షిస్తూ. “పసిమి ఛాయ" అంటాం, పసుపును వంటలన్నిటిలో (కిమిసంహారిణిగా వాడతాం, కొండపల్లి బొమ్మల్లో పసుపు రంగును దేవతలక్షు ఎక్కువగా వేస్తారు, ఇది మనసుకి ఉల్లాసాన్నిచ్చే రంగు, ఆడివారానికిది సంకేతం బంగారం వసుపురంగే, దానికి గల (ప్రాధాన్యం

181 మనం వేరే వివరించాపసిలేదు.. ఇలా రంగులకూ, అక్షరాలకూ రంగులకూ వారాలకూ, నెలలకూ సంబంధం ఉంది. కలంకారీలో వాడే ఈ నాలుగు రంగులూ ఒకదానితో ఒకటి విరుద్ధ్రమైనవి గనుక అందాన్నీ, సంస్క-తినీ కలిగలుపుకుని మన కళ్ళుకి శ_క్రివంతమైన్న? మాధ్యమంగా,ఉంటాయి. _వ్య_కి అధిరుచులకను గుణంగా ఇవి అందర్ని అకట్టంకుని; మనలోని నమ్మకాలకు ఆలవాలంగా ఉంటూ ఐక్షులకు జీవ కళను తెప్పిస్తాయి.

ఈ కలంకారీ -చి్యకాల్లోన్‌ " రేఖతూ “రూపాలూ, రంగులూ మన జీవితానికి సంబంధించిన అనేకాంశాల్ని ' వెల్లడిచేస్తూ, దేశ విదేశియులినరదరినీ ఆకర్షిస్తూ మసవారి [(వక్యికతను చాటిచెప్తాయి. ఇటు పర్షియన్‌ సంస్కృతినీ, మన సంస్కృతినీ అద్దకాల్లో ఇముడ్చుకుని అందరినీ అలరిస్తూ , భిన్నత్వంలో ఏక్త త్వాన్ని దర్శించమని చెప్తూ సమైక్యతాభావాన్ని మనలో పాదుకొల్పతాయి.

చాక్రసరచనలకు ఉపకరించిన పుస్తకాలు ఈ చమ్మ కథ గ రఇ5696 [7౯6989 18 పం ం56-29600 3. 1978 ర ఒంకటాం62- వం! వెం3886ే 69116002 64092978. 1978 కై పకూయే ౬964 61116 = సి, ంకజుంి. 1862 శు వెచంయులన మొకం 10 106412 * 20౯69619 ౩,0 1. 1941 క. బుగ్వేద ఆర్యులు రాహుల్‌ సాంకృత్యాయన్‌. అనువాదం మిక్కిలినేని సుణ్నారావు 1974 సూయణంలో ముక్కు చెప్పల కోత

1. 6యము౭ల 2964 వం019మమ606 ప తట స్‌99జలుంకల3 మరిం వెంళు 63 1966 ఓవ చం వంందా 01 వంంపలుంంం జరా తటు8ిక వెజ౯౧పీ65 1072
2. వ2218108 0ళణ19815 20666 29కి లఐ 228 1970 శ పంక మీాంయలాంం5 = 0.6. ౪08. 1973
3. సాంఘిక మనో విజ్ఞాన కాస్త్రము డా. యన్‌. యాదగిరి రెడ్డి, డా॥ యస్‌, చం్యదశేఖరర్మ 1971 పొడుపు కథలు-నిర్కాణ పరిశీలన 1... వొిరంంయక! ఊం11813 0 0:21 చ961టం0- ైగీడ296ే2 ౨. సర్‌ 2 0641 4 2, తెలుగు పొడుపు కథలు, వెంకటరెక్డి కె, 1989

శ | ననన నగ థ్‌! ఇ ణా శ | వ్యాసరచనలకు ఉపకరించిన పుస్తకాలు “ “ఈ దెమ్మ కథ. జ న ం క రా౭ం6 చ౭968 19 శం సేంక8-మ2వి6ేంం ). 1978 శే . = 2 ంకడా208-0601 9౯41844 0%4660026%9892. 1978 స్‌ (౧8 వెళ్తే 256 6111ల = 0.౨. 10092051. 19639 , 14ీ శ ! త గండులు 20800 0 0614 = 20969619 ౩౨.0%: 19041 | టే గ థః ర్‌, బుగ్వేద ఆర్యులు -- రాహుల్‌ సాంకృత్యాయన్‌. అనువాదం / + మిక్కిలినేని సుబ్బారావు 1974 ః శ | రామాయణంలో ముక్కు చెవుల కోత , ట్ల శ 1. ౦6 2196 ౨౮౨18౭96 10 కలా సేటకం2యటకర3 , రళాశరి వింళుల౯8. 1966 ల! కి 96 వంగా 01 వం0130090600 - జలా రు 65 /. ; వె2౯౧9 65 1972 న. | / . 8, 4019198 ౧౪19219 _ మైళం656 ₹496460 జజ8 1975 ( 1 ఈఓ బెండు దూయదాల - 0,6. 9౬ 1973 ( || న్‌ 5. సాంఘిక మనో విజ్ఞాన కాస్త్రను - డా, యన్‌. యాదగిరి రెడ్డి. ్‌ే | డొ యస్‌, చంద్రశేఖరా ర్మ. 1971 ఖా] | | జ పొడుపు కథలు-నిర్మాణ పరిశీలన శ! | సై 1. పరాంంయుంః! తఊ921513 0 0:4] ౧౫౯౭460౧ యం | వలీ2220642 ౨. స + లప " వ స ల్లి తెలుగు హు ర్తి న శు! |] పొడుపు కథలు, వెంకటరెడ్డి కె, 188వ... ఫో /