Telugu Hiranya garbha - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

గ్‌. జా. ష్‌! ॥ త్ర ఈ

క్‌ (4 వ్‌ | వరళ్ళన ం (స ,/! ల్‌ విట ్త్త అ “అష. ఇ శ్‌

స్స్‌ ఇస్ర కుంరణ[16 అ నాటకంళ+ీ _ శ్‌ గ మా. న్‌ ళం వ దె. బజయఖంన్ను! కంగ ౯౧4౪౦౮| 0౯ [౯౪ 64 ఫస ౦౩౧ 007౧/6228౧/9 గాంగ. ₹10104410004 000. 8411 గ00౮9ష్‌ త౨ా$1”435 కవగిగ 57గ౧౬౯౬౯| హంగ 4840-500 001 సోల్‌ దిస్టిబ్యూటర్స్‌: విశాలాంధ్ర పబ్లిషంగ్‌ హౌస్‌ విజ్ఞాన భవన్‌, అబిడ్స్‌, హైదరాబాద్‌-500 001. కళ మా

[1220262002 - 0౧2౧౧2 9 0.122 9౧291027 ప్రథమ ముద్రణ . నవంబర్‌, 2004 యు ప్రథమ ము( ర ఖ్‌ (| నఖ. థి రచయిత ఆంగ్‌ [/ యాభా * లా రచయిత నివాసం; రో భ్‌ స్తా డి. విజయభాస్కర్‌, అడిషనల్‌ కమీషనర్‌ (యం సి. హెచ్‌) / 2882 ఆర్‌.టి సెకండ్‌ ఫ్లోర్‌, విజయనగర్‌ కాలనీ, (/ హైదరాబాదు 500 067 ఫోన్‌ 233488 నా గ్ధంగ వమ... ఖా టం చలల 669]2 గ త ఖ[ీ 0 10.6 డ!4.. శ వెల: రూ. 30-00 ల లో వె లో ల ఇట్‌ బ్రా వ్‌ 500 సా (్రతులకు : శ్రీమతి డి. గౌరీదేవి 238/9 ఆర్‌.టి.సెకంద్‌ ఫ్లోర్‌, విజయనగర్‌ కాలనీ హైదరాబాదు 500 067 విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌, విజ్ఞాన భవన్‌, అబిడ్స్‌, హైదరాబాద్‌-500 001 ౬6-౧2 ౪1598 24౧6౧200 €అ2౧౦00 ౦0౧౫ విశాలాంధ్ర బుక్‌ వౌస్‌, (అవిద్స్‌, సుల్తాన్‌బజార్‌) హైదరాబాద్‌, విజయవాడ, విశాఖపట్నం, గుంటూరు, తిరుపతి, హన్నకొండ, అనంతపురం, కాకినాడ హెచ్చరిక ఈ పుస్తకంలో ఏ భాగాన్ని కూడా పూర్తిగాగానీ కొంతగానీ కాపీరైట్‌ హోల్టరు/ ప్రచురణకర్తల నుండి ముందుగా రాశతమూలకంగా అనుమతి పొందకుండా ఏ రూపంగా వాడుకున్నా కాపీరైట్‌ చట్టరీత్యా నేరం టెన్‌ సెట్టింగ్‌ ట్వంటీఫస్ట్‌ సెంచరీ, దిల్‌సుఖ్‌నగర్‌. ఫోన్‌ 24066986 ముద్రణ; శ్రీ కళాంజలి గ్రాఫికి హిమాయత్‌నగర్‌, హైదరాబాద్‌.

ఈ నాటక నేపథ్యం గులంచి

గ్నళంగ? 21205 2606205 0015 అనేది ఈ నాటకానికి మూలం, పేర్లు రూపాలు మారినా తరతరాలుగా జరుగుతున్నది ఒకటే కధ.

ఏ సాంప్రదాయమూ సమాజానికి కీడు చెయ్యాలని సృష్టించబడదు. ఏ సాంప్రదాయమూ ఎల్లప్పుడూ మేలు చేయదు. అలాగే ఏ సాంప్రదాయమూ తన ప్రయోజనం తీరిన వెంటనే సమాజాన్ని వదిలిపెట్టి వెళ్ళిపోదు. ఎందుకంటే దానివలన లాభం పొందుతున్న వాళ్ళు అది ఉండాలని కోరుకుంటారు. నష్టపోతున్న వాళ్ళు దాన్ని తరిమేయాలని ప్రయత్నిస్తారు ఈ రెండు వర్ణాల మధ్య ఘర్షణ ఎప్పుడూ ఉంటుంది.

మనదేశ చరిత్రలో ఏం జరిగిందో చరిత్రకారులు సాక్ష్యాధారాలతో చెప్పారు. అలాంటి చరిత్రకు సమాంతరంగా ఓ కాల్చనిక నేపధ్యాన్ని సృష్టించుకుని ఈ నాటకం రాశాను

భారతదేశం నా నాటకంలో ఇంద్రద్వీపం ఓ పెద్ద ఉప్పెనొచ్చి అంతా కొట్టుకుపోయింది. నాగరికత మొత్తం నాశనమైపోయింది- ఏవీ మిగల్లేదు. కొంతమంది మాత్రం బతికి బట్టకట్ట గలిగేరు అప్పటికున్న మేధస్సు తప్పా వస్తుపరంగా అనాగరికుల్లా మిగిలేరు. ఎక్కడ చూసినా ఇసుకమేటలే ఉప్పు నీళ్ళే. ఉండడానికి, తిండానికీ ఏవీ లేదు చుట్టూ శవాలు ఏ శవం ఎవరిదో తెలీదు. ఏడవడం తప్పా ఏవీ చెయ్యలేని స్థితి అది ఏడ్చారు బతికినందుకు ఏద్భారు ఇంకా బతకాలి గనుక ఏడ్చారు చచ్చినవాళ్ళే అదృష్టవంతులనుకుని కుమిలి, కుమిలి ఏడ్చారు.

అలా ఏడుస్తూ ఏడుస్తూ ఒకర్నొకరు ఓదార్చుకున్నారు. అంతకుముందు వాళ్ళే మధ్యనున్న కులాల గురించి మర్చిపోయారు. మఠం మరుగున పడిపోయింది. వర్గాల్లేవు. విభేదాళ్లేవ. అంతా ఒక్కటయ్యారు. ద్వీపాన్ని పునర్నిర్మించుకుంటూ ముందుకెళ్ళారు.

ఈ పునర్చిర్మాణంలో మాసో వారికి మార్గదర్శకులయ్యారు చారి తెన్నూ చూపించారు. దిశానిర్దేశం చేసారు. కొత్త సూత్రాలు నీళులు ప్రవేశపెట్టారు. అందరూ వాటిని అవలంబించారు. ఆచరించారు అతన్నే దైవంగా ఆరాధించారు. ఇలా యాఖైయ్యేళ్ళు గడిచాయి. ఈ యాఖైఏళ్ళ కాలగమనంలో అనేకమైన క్రొత్త కొత్త వ్యవస్థలు పుట్టుకొచ్చాయి. ప్రజలు కూడా క్రొత్త క్రొత్త అవస్థల పాలయ్యారు అలాంటివాళ్ళు వ్యవస్థను ప్రశ్నించడం మొదలు పెట్టారు చరిత్ర : పూర్వం దేశంలో గణాలుండేవి. గణ వ్యవస్థలో పశువులు ప్రధాన సంపద. ఆర్యులు తమ తిగలను గో(త్రాలుగా పిలిచేవారు. గోత్రం తన పశుసంపదను ఉమ్మడిగా కలిగి ఉండడం చేత అ సంపదను రక్షించే “పశువుల పాకను' గోత్రం అనేవారు. ఈ తెగల్లో ఇంకా చిన్న చిన్న బృందాల్ని గ్రామాలుగా పిల్చేవారు

ఈ (గ్రామాల మధ్య జరిగే సంఘర్షణల్ని సం(గ్రామాలుగా చెప్పుకున్నారు. వ్యవసాయం ముఖ్యవృత్తి అయిన తర్వాత స్థిరనివాసం అబ్బింది. ఆ అవాసాలే (గ్రామాలుగా మారాయి. ఆర్యగబాల్లో క్షత్రియ, బ్రాహ్మణ, వైశ్య అనే మూడు వర్షాలు

స

ఏర్పడ్డాయి. మిగిలిన వారు వారికి దాసులుగా చెయ్యబడ్డారు కాలక్రమేణా వారు స్వతంత్రత పొందగలిగారు. అయినా సాంస్కృతిక శ్రేష్ట కొరకు వాళ్ళ దయాధర్మాల మీద ఆధారపడి ఉన్నారు. ఆర్యగజాల చేత తరిమివేయబడ్డ (ద్రావిడులు ఇతర ప్రాంకాలకు వెళుతూ అక్కడున్న భూమిపుక్రుల్ని జయించి వాళ్ళ అస్థిపాస్థుల్ని ఆ(క్రమించుకున్నారు. తరమడంతో ఆగలేదు - వాళ్ళచేత నీచవృత్తులు చేయించారు ఆచార భేదాల వలన ఆ ఊడిగపు వృత్తుల స్వభావం వల్ల వాళ్ళను దూరంగా పెట్టి అస్బృశ్యులుగా ముద్ర వేశారు. వాళ్ళే భూమిపుత్రులని చెప్పడానికి ఆది ఆంధ్రులని అది ద్రావిడులనే మాటలే సాక్ష్యాలు నాటకం : ఉప్పెన తర్వాత భూమిని నివాసయోగ్యంగా వ్యవసాయ యోగ్యంగా మార్చుకోవాలి. పనుల పంపిణీ జరిగింది కొంతమంది త్యాగమూర్తులు ముందుకొచ్చి వీధుల్ని తుడిచేపని దొడ్డు కడిగేపని చేపట్టారు మొదట్లో వాళ్ళనెంతో గౌరవించారు రానురాను వాళ్ళను నీచంగా చూడడం ప్రారంభించారు వాళ్ళ నివాసాలు ఊరికి దూరంగా నెట్టారు. వాళ్ళ ఉనికి భరించలేమన్నారు. వారిని బహిషృతులన్నారు చరిత్ర : పశుసంపదను, నీటి వనరుల్ని పెంపొందించడానికి దేవుళ్ళను మొక్కేవారు మంత్రాలు చదవడం ద్వారా, కర్మకాండ జరపడం ద్వారా దేవుడ్ని ప్రసన్నం చేసుకోవచ్చని నమ్మారు ఆహారం, సంపద సక్రమంగా పంపిజీ చేయడం కూడా ఈ కర్మకాండ ముఖ్యోద్దేశ్యం ఈ తంతు కొరకు వేదసాహిత్యం వచ్చింది. రుగ్వేద కాలంలో ఈ కర్మకాండ ప్రతీ కుటుంబంలోనూ కొందరు నిర్వహించేవారు అప్పటికీ ఈ పనికోసం ప్రత్యేకమైన వర్గం లేదు. వేదమంత్రాల్ని లిపిబద్ధం చేయకుండా యధాతధంగా కంఠస్తం చేయాలన్న నియమం ఒక పురోహిత వర్ణం ఆవిర్భావానికి దారి తీసింది. ఈ వర్గమే తర్వాత చరిత్రను (ప్రభావితం చేయగల అత్యంత బలమైన వర్గంగా రూపొందింది నాటకం ఉప్పెనలో మిగిలిన కొన్ని విజ్ఞాన (గ్రంధాల్ని వాటిలోని జ్ఞానాన్ని పరిరక్షించే బాధ్యత కొంతమంది చురుకైన వాళ్ళకు అప్పగించారు మాసో దీన్ని వంకగా చూపించి జ్ఞానం మా స్వంతం అది వేరే వాళ్ళకు ఇవ్వాల్సిన అవసరం లేదని వాళ్ళు తెగేసి చెప్పారు ఇతరులు చదువుకి అనర్భలని సూత్రీకరణ చేసారు. చరిత్ర : మన చరిత్రలో దేవదాసి వ్యవస్థ కనిపిస్తుంది. వేశ్యలు రాజ్య గూఢచారి వ్యవస్థలో భాగమని కౌటిల్యుని అర్ధశాస్త్రం చెబుతోంది రాజ్యంకోసం జాతి రక్షణ కోసం వాళ్ళు చేసిన ఎన్నో త్యాగాలు గుర్తింపు లేకుండా నిశ్శబ్దంగా కాలగర్భంలో కలిసిపోయాయి రాజ్యంలోకి వస్తున్న ప్రముఖులు యదార్ధ సమాచార సంగ్రహం కోసం రాజుల అతిధులకు సుఖాన్ని ఇవ్వడం కోసం యుద్ధంలో వీరుల జంతు ఉత్సాహాన్ని చల్లార్చడానికి ఈ వ్యవస్థను రాజ్యమే నిర్మించింది సామాజిక అధికారంలో రాజులతో పాటు పురోహితులు కూడా _ భాగస్వాములై రాజ్యవ్యవస్థతో సమానంగా ఆలయ వ్యవస్థ పెంపొందేక వాళ్ళను సానులుగా సంభావించి ఆలయ వ్యవస్థలోకి తీసుకు వచ్చారు కళాత్మక _ విద్యలన్నీ వారి ఆధీనం కావడంతో కళావంతులుగా కీర్తికెక్కారు దురదృష్టం కొద్దీ జమీందారీ వ్యవస్థలో ఇతరుల భోగలాలసతకు వారు గురి కావడంతో గగ

భోగం ్రీలుగా ముద్రపడ్డారు. వీరు జమీందారీ వ్యవస్థలో కళల్లో ఒకవైపు ఎదుగుతూ మరోవైపు పూర్వం వారికున్న గౌరవ మర్యాదలకు దూరమయ్యారు

నాటకం : ఎందుకు బతకాలో తెలీని స్థితిలో జీవితం పట్ల ఆసక్తి లేకుండా పోయిన సమయంలో, ఉత్సాహం వినోదం అంతరించిపోయిన క్షణంలో, మళ్ళీ భవిష్యత్తు పట్ల ఆశ కల్పించే శక్తి ఒక్క ప్రీకే ఉంది అయితే పురుషులెక్కువ. ్రీలు తక్కువ మాపో బాగా ఆలోచించి ఉప్పెనకు ముందున్న కట్టుబాట్లు సవరించారు. ఒక స్రీ ఒకరికే భార్య అన్న సూత్రాన్ని పాటించక్మ్రేదన్నారు నూతనోత్తేజం నింపడానికి కొంతమంది స్త్రీలు ముందుకొచ్చి ఎక్కువమంది పురుషులకి సుఖాన్ని ్రసాదించేరు. అలాంటి త్యాగమూర్తులను దేవపుత్రికలన్నారు. వాళ్ళు మరణిస్తే వాళ్ళకు గుడులు, గోపురాలు

రు క మిగిలిన సారూప్యాలు తేలిగ్గానే అర్ధమౌతాయి. ఇక మిగిలింది నాటకం పేరు “హిరణ్య గర్భ . అంటే భూమి అని ఒకర్ధం సూర్యుడ్ని కూడా హిరణ్యగర్భుడంటారు చరిత్రలో జరిగిన విషయమేమిటంటే ఓడిపోయి బానిసలైన దానులు మళ్ళీ యుద్ధంలో విజేతలయ్యారనుకోండి ఆ విజేతను రాజుగా అంగీకరించే వారుకాదు కారణం అంతవరకున్న ఆయన బానిస గతం కానీ రాజ్యం వీరభోజ్యం గెల్చిన గణ ప్రముఖునికి రాజ్యాధికారం కట్టబెట్టాలి కదా! ఈ ధర్మసంకటాన్ని నివారించడానికి హిరజ్యగర్భ(వ్రతం చేసేవారు. బంగారు తొట్టిలో గెల్చినవాడిని పిండంలా కూర్చోబెట్టి జనన సంస్కారానికి సంబంధించిన మంత్రాలు చదివేవారు. బంగారుకొట్టి పురోహితుడు తీసుకుని అతని గోతశ్రాన్ని విజేత కిచ్చేవాడు. ఈ తంతు వలన విజేత పునీశుడై పునర్జన్మ పొందేవాడు ప్రజలు అప్పుడతన్ని రాజుగా అంగీకరించేవారు విజేతకు బానిస బతుకు వల్ల వచ్చిన ఆత్మన్యూనకాభావం ఆ వ్రతం వల్ల పటాపంచలై పోయేది శివాజీ ఈ వ్రతం చేసి ఛత్రపతి అయినట్టు చరిత్ర చెబుతోంది మరి నా నాటకం ఏం చెబుతోందో? చదవండి ఛ/

1. మృష్ట్రో 13. మేస్త్రి

2. తేజో 14 పండితుడు 38 యశో 15. భూస్వామి

3. త్యాగి 16. ఘనాపారి

4. ఇంద్రదీపు 17. సేవకుడు 6, మన్నా 10. గుట్టు

7 కోథి 19. వ్యక్తి

8. జో 20. క్తీర్తి

9. కుతూహలం 01, చిత్ర

10. ఉదదేకం 22, భటులు 11 సందేహం 23. తీవ్రవాదులు 1ట. అసందర్భం 24, ఓ అమ్మాయి

త్రి బొారణు భ్ట్‌గో ర్చ 1వ రంగము (అది ఇంద్ర ద్వీపం ఆ ద్వీప ప్రజలకు సర్వాంతర్యామి దేవుడు అతని అలయం ముందున్న మంటపమే రంగస్తలం మంటపంలో ఒక (ప్రక్క ఉన్న ఉన్నతాసనంస్పై మ్మాష్ట్రో కూర్చొని ఉన్నారు. అతనికి రెండు ప్రక్కల తేజో అతి కుమార్తె చిత్ర యశో మేస్త్రీ త్యాః ఇంద్రదీపుడు మొదలైనవారు. ఉన్నారు. మిగతా ప్రజల (పేక్రక్రులై బుర్రకధ వింటున్నారు (ప్రేక్షకుల్లో ఉద్రేకం సందేహం అసందర్భం మొదలైన వారు ఉన్నారు బుర్రకధ అందరూ తన్మయత్వంతో వింటున్నారు) బుర్రకథ గేయం ఈ ధరిత్రి చరిత చర్చిత చర్చుణం కొదది శాత మరణం చెదిరిన జ్ఞాన కేరణం తెగపోయిన అకుభన తోరణం తన భృతికై ఆకృృతికై పళ్ళతిపై మూనవ రణం రుధిర తర్చణం ఈ ధర్వితి చరిత చర్జితో చర్జణం కాదది శాశ్ళుత మరణం వచనం: అది ఇంద్ర ద్వీపం. వైడ్డానిక సాంకేతిక రంాల్లో ప్రపంచంలో ముకుటాయ మానమైనది ఒకనాడు శేయం కదలి కిడువున ద్రజ్వరికిన బడబ ద్వొరికు భువన భవనం ర ళ్‌ ప్రళయకాల ్రభంజన మీచా అంతరిక్షమే ఊయల ఊగింది వో నింగిని తాకిన కడలి కెరటముల ద జనని ధరణి జల నచూధి అయ్యి డి విజయభాస్మర్‌

[ఆనాటి భయానక అనుభనాలు మనోఫలకం మీదకు నచ్చాయేమో న్యూస్ర్రో అసౌకర్యంగా. లేచి నిలబడ్డారు. బ్యురకధ ఆంది కొనసాగంచమని సౌంజ్ఞ చేసారు. లేచి నిలబడ్డ వారిని కూర్చోనున్నారు. మేస్త్రీ సపోయంతో లోనికి వెళ్ళారు మ్మాష్ట్రో. బుర్రకధ తిరిగి ప్రారంభమౌతుండా నున్నా! జోని కుతూహలం సహాయంతో ఈడ్చుకు వచ్చేడు.] మన్నాః వరువూ మర్యాదా నీకు లేకపోయినా నాకున్నాయిరా. వెనకా ముందూ

ఎవరూ. లేరనేగా ఈ తెగింపు త్యాగి; ఏమయింది మన్నా మన్నా; తప్పుడు వనులు చేసే వాళ్ళంతా పెద్దవాళ్ళ అండతో తప్పించుకుంటారు తలొంచుకు పోయే వాళ్ళంతా తవ్వడు నునుసుల్టాగా తలొగ్గి ఊరుకుంటారు ఇక్కడ జరిగేది అదేనా? న్యూస్త్రో మాస్ట్రో త్యాగి: మ్మాష్ట్రో అరోగ్యం బానవుండలేదు మన్నా మన్నాః మాకు న్యాయం వెస్పాల్సివచ్చినవుడు ఆయనొార్కి ఆరోగ్యం ఎవ డూ బావుండదు త్యాగి; ఆ మాట నువ్వు ఎవర్నంటున్నావో తెలుసా? మన్నాః ఎవరైతే నాకేమి నాకు అన్యాయం జరిగినపుడు ఇండద్రదీపుడుః ఏమింటండీ మీకు జరిగిన అన్యాయం) మన్నాః చెప్తాను ముందు మీ నాన్నని పిలువు ఇంద్రా త్యాగి: వీడు మళ్ళీ మీ అమ్మాయి వెంటబడుతున్నాడా” మన్నాః వెంటబడటమా' అవు వెనక అంబోతులా”ా ఇంట్లోనే చొరబడ్డాడు మేం వాడికింత చులకనై పోవటానికి కారణం ఎవరంటారు* మ్య్మూష్ర కాదూ ఇది వరకు రెండుసార్లు ఇలా జరిందని మీ అందరి ముందూ నిలబెట్టాను వీడ్ని ఏం చేశారు? క్షమించి వదిలేశారు. చీడం[ఘు మ్మాష్ర్రోకి ఏమిటంత (ప్రేమి మేమంటే ఎందుకంత కక్ష త్యాగిః మన్నా! నువ్వు మాస్ట్రో గురించి మాట తూలొద్దు ఆయన్ని పొల్ల మాటనే అర్హత _ మనకెవ్వరికీ లేదు. ఇవ్వాళ మనం మనుషుల్లాగా ఉన్నాము అంటే మనకో యభఖై యేళ్ళ జీవితము, దాని వెనకాలో చర్విత్ర మిగిలి ఉందీ అంటే కారణం ఆ మహానుభావుడే. ఒకర్ని (ప్రేమించి ఒకణ్ణి ద్వేషించే మానవమాదక్రుడ్సు కొాడాయన మహాత్ముడు అది నుర్చిపోకు కుతూ: మీకు అవకాశం దొరకాలే కానీ మాస్ట్రో గొప్పల్ని రోజుల తరబడి చెవ్చగలరు కానీ ఇక్కడ విషయం అదికాదు ఇందరు మహాత్ముల, ఇంతటి సంస్కృతి ఉన్న ఈ గొప్ప దేశంలో తనకు న్యాయం జరగలేదని వాపోతున్నాడు ముందు దానికి సంజాయిషీ చెప్పండి త్యాగిః మీకు తోచిందే న్యాయం కాదు న్యాయం అంటూ ఒకటి వేరే ఉంది మన్నాః మీకు తోచిన న్యాయం చెబితే నాకు న్యాయం ఎలా జరుగుతుంది. 2 హిరణ్యగర్భ (నాటకం)

ఏనుండీ తేజో. మీరేం మాటాడరేం) అలా నోరు నొక్కుకు కూచుంకే ఇక్కడ ధర్మానిక్త, న్యాయానికీ కాలం చెల్లిపోతుంది

శేడో త్యాగీ నువ్వాగు ఏం జో ఏమిటీ దౌర్దన్యం నువ్వేం చేసినా ఆవగలిగే వాళ్ళ లేరనుకున్నావా అక్రమంగా ఇంట్లోదూరి ఆడపిల్రమీద అఘాయిత్యం చేస్తే అడివారు లేరనుకున్నావా అసలు ఏమిటి నీ ఉద్దేశ్యం వారి అనుమతి లేకుండా వారింట్లో దౌర్దన్యంా ప్రవేశించి వారి అమ్మూయిని బలవంతలా లొగదీసుకుంటే ఊరంతా నోరు మూసుకుంటుందనుకున్నావా? ఏమిట్రా మాట్టాడవు)

జో మీ మాటలు పూర్తయ్యాక నూట్టాడదామని

తేజో; ఏమిట్రా తలచిరుసు” ఏం చూసుకొని ఈ మిడిసిపాటు.

జో; నేను నున్నా కూతుర్ని (ప్రేమించాను పెళ్ళి చేసుకుందామనుకుంటున్నాను (తేజో చెయ్యెత్తి _ కొట్టబోతే మధ్యలో ఓ చేత్తో అడ్డుకున్నాడు జో.) నన్ను కాొస్ట్రే అధికారం నీకెవరిచ్చారు”

మన్నాః ఇన్చుడు చెప్పండి సనూధానం) ఈ ద్వీవంలో ఎవర్నీ ఎవరూ ప్రశ్నించే అధికారం లేదట. ఒకడింటచ్లో సొత్తుని మరొకడు ఎత్తుకుపోతే నోరు మెదపకూడదు. గుడ్డవ్పగించి చూస్తుండాలి ఏం రాజ్యం? ఏం పొలని మ్యూష్ట్రి, మ్యూస్త్రో

త్యాగి; ఆయన్ని కాస్త విశ్రాంతి తీసుకోనీ నున్నా. నా మాట విను ఈ విషయం రేపు ప్రస్తావిద్దాం

మన్నాః రేపా. నా కొంప తగలబడిపోతుందీ అంటే అర్బే కార్యక్రదుం రేపటికి వాయిదా వేస్తావూ” ఏ మనిషి ఈ త్యాః (త్యాగ మరిమాటడలేక మ్మాష్ట్రికోసం లోనికెళ్ళబోగా మేస్త్రీ ఎదురొచ్చాడు )

మేస్త్రీ! ఇవ్వుడే చిన్న కునుకు వట్టింది. వారి ఆరోగ్యం బాగులేదు

మన్నాః వారి తరవున వారి పరోక్షాన న్యాయం చెప్పగలిగే అర్హతా, దమ్మూ ఎనరికీ లేదా ఇక్కడ” ఆయనికి మెలకువ వచ్చేలోపల సంసారాలు ధ్వంసమయినా అంతేనన్నమాట.

తేజో; మన్నా అవేశవడక్కు నీకు న్యాయం జరిగేలా మేం చూస్తాం

మన్నాః ఇవ్వడు. ఇక్కడ. . ఈ క్షణాన నాకు న్యాయం జరొలి.

తేజో: అలాగే.

త్యాగి; తేజో మీరాగండి తొందరపడి నిర్ణయాలు తీసుకోకండి న్యాయా న్యాయ విచారణలో తలదూరిస్తే మ్యూష్రోని అవమానించడమే అవుతుంది

తేజో: మూకా మాత్రం ధర్మసూక్ష్మాలు ఆలీవనీ లోకజ్ఞానం లేదనీ నీ అభిప్రాయమూ ర్యా పోనీ- మ్యాస్త్రో కునూరుడు ఇంద్రదీపు తీర్పు చెబితే నీకేమయునా ఆనైపణా?

త్యాగి; మీ ముందు ఇంద్రదీపుఎంత) కుర్రవాడు, సమౌజశ్రేయస్సు ప్రజల భవిష్యత్తు పట్ట అంతగా అవగాహన లేనివాడు

డి విజయభాన్మర్‌ 3

ఇంద్రదీపు: త్యాగీ మీ పెద్దరికాన్ని ప్రదర్శించడానికి నన్ను వెధవని చెయ్యకండి. నా యోగ్యతని నిర్ణయించే. అర్హత మీకేముంది-అది ఆలోచించండి

తేజో; త్యాగీ మఘ్యూష్ట్రో తదనంతరం ఈ యంత్రాంాన్ని నడిపించే అర్హత ఎవ్వరికీ లేదా? లేదని వాదించటంకంళకు. ఆ బాధ్యత ఎవరికో ఒకరికి అప్పగించటం విజ్ఞుల లక్షణం ఈ ద్వీవంలో పరిపాలనా వ్యవస్త సనూధి చేయడమేనా నీ మా అచ (వ ధ్యేయం

ఉ(ద్రేః ఆయనతో వాదనేమిటి మీరు చెప్పండి తీర్చు. మీరే వ్రస్తుతానికి తాత్కాలిక ధర్మాధికారి.

కుళూ; అవను ఆ ధర్మపీరం అలంకరించండి.

అసః ప్రజలు మీకా అధికారాన్నిస్తున్నారు (ఒక వైవు ఇంద్రదీవుడు, మరోవైపు తేజో ధర్మఫీరం. వైవు నడిచారు ఒకర్ని మరొకరు చూడకుండ్సా

అందరు; ఇంద్రదీవుడికీ జై. ఇంఢద్రదీపుడికీ డై. ఇంద్రదీపుడికీ జై (శేజోకి ఒక్కసారి చురక తగిలింది తన తొందరపొటు. (గ్రహించి ఇంద్రదీపుడికి జై కొట్టాడు. భుజం తస్టేడు.)

శేజోః బాధ్యతగల ఇంద్రద్వీపపౌరునిగా (త్రికరణ శుద్దిగా, సర్వాంతర్యామి యందు విశ్వాసముంచి తీర్చు చెవ్వు మీ తండ్రిగారైన మాస్ట్రో వట్ట గౌరనముంచి, ప్రజల బాగోగులు, మంచి చెడ్డలు మనసులో పెట్టుకొని తీర్పు చెప్పు

దీవు: ఉన్నత వంశస్టుడైన నున్నా కూతుర్ని ఒక అనాధ, దేచపుత్రికల ప్రాపకంలో పెరిగిన జో (ప్రేమించటమే కాదు కన్నెత్తి చూసే హక్కు కూడాలేదు పైగా చేరు వేరు వృత్తుల మధ్య వివాహాం రద్దు చేయబడింది ఆ చట్టబద్ధమైన అచరణను అతి[క్రమించిన నరానికిగాను, మన్నా కుమూర్తెను అ(క్రమంా తన వశం చేసుకోవాలనే దుర్మార్గానికొను జోని సమాజ బహిష్కారం చేస్తున్నాను ఈ తప్పని మరల మరొకరు చేసే సాహసం చెయ్యకుండా జోని అంగవస్త్రంతో వీధుల వెంబడి ఊరేగించి బహిష్క వకుళ్లో కలిపేయండి

ళా

త్యాగి; ఈ శిక్ష అమలుపర్చడానికి వీల్లేదు

తేజో: త్యాగీ నీ ప్రవష్తనతో అందర్నీ విసిగిస్తున్నావ్‌

త్యాగి; మీ వ్రవర్తన మరీ వింతగా వుంది తేజో అర్హత చూడకుండా అధికారమిన్వడం, విచారణ లేకుండా శక్షలు విధించడం- దాన్ని మీరు పాటించబోవటం- నమన రీతి రివాజుల్ని అవహాస్యం చెయ్యటమే. నున పద్దతుల్ని। మౌననతావిలునల్ని తన్వి పారెయ్యటమే

తేజో: అంటేా- మాస్ట్రో తర్వాత ఇక అంతటి మనిషే లేడంటావ్‌

త్యాగిః లేడు

మ్‌న్నాః మ్మొాష్ట్రో మరణిస్తే.

త్యాగి: మన్నా. (జనంలో కలకలం వచ్చింది లేచి నిల్చున్నారు)

న! హిరణ్యగర్భ (నాటకం)

తేజోః మనిషన్న వాడికి మరణం సహజం, మహాత్ముడైతే- మటుకు మినహాయింవు ఉంటుందా” మ్యూష్త్ర తదనంతరం మనకు ప్రాణత్యాగం తప్ప వేరే మార్గమే లేదంటారా”. ముంచుకు రాబోయే చిమ్మచీకటిలో చిరుదీపాన్ని వెళొంచే అవసరాన్ని ఇవ్చట్నించే గ్పుర్తించకపోతే ఎలా అయినా ఇంధద్రదీవుడిచ్చిన తీర్చు ధర్మవిరుద్దమని నీకెందుకు అనిపించింది”

త్యాగి: ఒక యువకుడు ఒక యువతిని ఇష్టవడటం, ఒకర్నొకరు కోరుకోవటం తప్పుకాదు.

తేజో: వేర్వేరు కులనృత్తుల మధ్య సంబంధబాంధన్యాలు నిషేధించారు మాస. త్యాగిః శ్రమ విభజన చెయ్యడం వృత్తిలో నైపుణ్యం పెంచడం అందులోని ఆంతర్యం అవసరమైతే ఈ నిషేధాన్ని సవరించే ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు ఒకపుడు మాంసం తినడం. నేరం ఎంచేత? మనతోపాటు మిగిలిన జంతువుల్ని చంవుకుతింకే అసలు జంతువులే లేకుండా పోతాయి. కానీ ఇవ్వాళ జంతువుల సన్భుద్ధిగా ఉన్నాయి గనుక ఆ నిషేధాన్ని తొల%ంచాలి,

మున్నాః అంతేకదా మ్మ్యూష్ట్రో చెప్పిందేమిటి? ఒకే వృత్తివాళ్ళు 'పెళ్ళిచేసుకోనాలని వీడు చేస్తున్నది అందుకు. విరుద్దం గనుక శిక్షను వెంటనే అమలు వర్చండి. వాడ్ని సమాజ బహిష్కారం చెయ్యండి

క్రోధి: అడా మగా కలుసుకుంకే తప్సేంటి తియ్యండి? అసలు జోకీ సిచ్చేయడానికి స్త్‌ బి స్ధల బే నువ్వెవుడివి? సిచ్చించాచినా రశ్చించినా మా,ష్ట్రోయే! అ బాబునీబొ కావచ్చు. అయితే మాత్రం సిచ్చించడానికి నువ్వెవుడినీ అంట?

(అంతా అశ్చర్యంగా అతన్ని చూశారు)

త్యాగి క్రోధి ఇలారా

క్రోధి: నీకేం భయం లేదు నీ పక్కన నేనున్నాను

త్యాగి: నువ్వు తాగావు కదూ _ఎక్కర్నించొచ్చింది నీకు ఎవరు తయారు చేస్తున్నారు? చెవ ట్ట

క్రోధి: నేను మాట్టాడను నేరకపోయి నూటడినందుకు దొరికిపోయాను ఇకీ నే సచ్చినా మాట్టాడను

త్యాగి నీ చేత నిజం కక్కించడానికి నిన్ను చంవడానికైనా వెనుకొడం చెప్ప నీకు సారా ఎక్కడిది” లా

కోధిః మీకో నమస్కారం నోరు మూసుక్కూచున్నోడ్ని అననసరలొ దొరికి పోయాను నన్ను మాటాడించకండి అసలే నా తల తిరోపోతోంది ఇక అహ్టే నూట్టడితే సారా నేనే అమ్ముతున్నానని చెప్పినా చెప్పేయగలను నన్ను మాటడించొద్దు బాబో

త్యాగిః నువ్వే అమ్ముతున్నానా

క్రోధి: అని చెప్పీనేటొ. దారికి పోయానో దేవుడో

త్యాగి: మేస్త్రీ, మృాష్ట్రోని వెంటనే లేపండి క్రోధిని విచారించాలి.

ది.విజయఖాస్నర్‌ వ్‌

ఇంద్రదీపు: త్యాగీ. మీ పెద్దరికాన్ని ప్రదర్శించడానికి నన్ను వెధవని చెయ్యకండి నా యోగ్యతని నిర్ణయించే. అర్హత మీకేముంది-అది ఆలోచించండి

తేజో: త్యాగీ మ్యూష్ట్రో తదనంతరం ఈ యంత్రాంగాన్ని నడిపించే అర్హత ఎవ్వరికీ లేదా? లేదని వాదించటంకంకు.. ఆ బాధ్యత ఎనరికో ఒకరికి అప్పగించటం విజ్హుల లక్షణం ఈ ద్వీవంలో పరిపాలనా వ్యవస్త సమాధి చేయడమేనా నీ భ్యేయం?

ఉ(ద్రేః ఆయనతో వాదవేమిటి? మీరు చెప్పండి తీర్చు మీరే ప్రస్తుతానికి తాత్కాలిక ధర్మాధికారి

కుతూ: అవ్వును ఆ ధర్మపీరం అలంకరించండి

అస: ప్రజలు మీకా అధికారాన్నిస్తున్నారు (ఒక వైపు ఇంద్రదీవుడు మరోవైపు లేడో ధర్మపీరం వైవు నడిచారు ఒకర్ని మరొకరు చూడకుండా)

న ప ఇంద్రదీపుడికీ జై (తజోకి

దరుః ఇంద్రదీవుడికీ జై... ఇంద్రదీపుడికీ జై... ఇంద్ర థై

అం! క్యసారో కక తగిలింది తన తొందరపాటు గ్రహించి ఇం(ద్రదీవుడికి జై కొట్టాడు. భుజం తహ్టేడు)

ప్‌ దైగా సరాాంతరా;మి యందు

తేజో: బాధ్యతగల ఇంద్రద్వీపపొరునిగా (త్రికరణ శుద్దిగా, సర్వాంతర్యా 9 విశ్వాసముంచి తీర్పు వవ్ప మీ తండ్రిగారైన మ్యూష్ట్రో వట్ట గౌరవముంచి, ప్రజల బానోగులు, మంచి. చెడ్డలు మనసులో పెట్టుకొని తీర్పు చెప్ప;

దీపు: ఉన్నత వంశస్థుడైన మన్నా కూతుర్ని ఒక అనాధ, దేవపుత్రికల ప్రావకంలో ఇెరిగిన జో (వ్రేమించటమే కాదు కన్నెత్తి చూసే హక్కు కూడాలేదు. వగా చేరు వేరు వృత్తుల మధ్య వివాహం రద్దు చేయబడింది ఆ చట్టబద్దమైన ఆచరణను అతిక్రమించిన నరానికిగాను మన్నా కుమార్తెను అక్రమంగా తీనవశం చేసుకోవాలనే దుర్మార్గానికాను జోని సమాజ బహిష్కారం చేస్తున్నాను. ఈ తప్పుని మరల మరొకరు చేసే సాహసం చెయ్యకుండా జోని అంగవస్త్ర,ంతో వీధుల వెంబడి ఊరేగించి బహిష్మ అకుల్లో కలిపేయండి

త్యాగి: ఈ శిక్ష అమలుపర్చడానికి వీల్లేదు

శేచో; త్యాగీ నీ ప్రనప్తనతో అందర్నీ విసిగిస్తున్నావ్‌

త్యాగి మీ ప్రవర్తన మరీ వింతగా వుంది తేజో అర్హత చూడకుండా అధికారమివ్వడం, విచారణ లేకుండా శిక్షలు విధించడం- దాన్ని మీరు పాటించటోనటం- " మన రీతి రినాజుల్ని అవహాస్యం చెయ్యటమే. నున పద్ధతుల్ని, మానవతావిలువల్ని తద్వి పారెయ్యటమె

తేజో: అంటే- న్యూస్త్రో తర్వాత ఇక అంతటి మనిషే లేడంటావ్‌.

త్యాగిః లేడు,

చున్నాః మొష్ట్రో మరణిస్తే.

త్యాగి మన్నా! (జనంలో కలకలం వచ్చింది. లేచి నిల్చున్నారు)

హిరణ్యగర్భ (నాటకం) తే

తేజో; మనిషన్న వాడికి నురణం సహజం, మహాత్ముడైతే- మటుకు మినహాయింపు ఉంటుందా” మ్యూష్ట్రి తదనంతరం మనకు ప్రాణత్యాగం తప్ప వేరే మార్గమే లేదంటారా”. ముంచుకు రాబోయే చిమ్మచీకటిలో చిరుదీపాన్ని వెళలొంచే అవసరాన్ని ఇవ్చట్నించే గ్నుర్తించకపోతే ఎలా” అయినా ఇంద్రదీవుడిచ్చిన తీర్చు ధర్మవిరుద్దమని నీకెందుకు అనిపించింది

త్యాగి: ఒక యువకుడు ఒక యువతిని ఇష్ట్వడటం ఒకర్నొకరు కోరుకోవటం తస కాదు

తేజో; వేర్వేరు కులవృత్తుల మధ్య సంబంధబాంధవ్యాలు నిషేధించారు మ్మాష్ట్రో త్యాగిః శ్రమ దిభజన చెయ్యడం వృత్తిలో నైపుణ్యం పెంచడం అందులోని ఆంతర్యం. అవసరమైతే ఈ నిషేధాన్ని సవరించే ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు. ఒకవుడు మాంసం తినడం నేరం ఎంచేతి మనతోపాటు మిగిలిన జంతువుల్ని చంవుకుతింటే అసలు జంతువులే లేకుండా పోతాయి... కానీ ఇవ్వాళ జంతువులు సమృద్ధిగా ఉన్నాయి. గనుక ఆ నిషేధాన్ని తొలగంచాలి.

చున్నాః అంతేకదా. మ్యాస్ర్రో చెప్పిందేమిటి. ఒకే వృత్తినాళ్ళు 'పెళ్చిచేసుకోవాలని వీడ్సు చేస్తున్నది అందుకు. విరుద్దం గనుక శిక్షను వెంటనే అనులు పర్చండి. వాడ్ని సమాజ బహిష్కారం చెయ్యండి

క్రోధిః ఆడా ముగా కలుసుకుంళశేు తప్పేంటి తియ్యండి అసలు జోకి సిచ్చేయడానికి నువ్వెవుడివి సిర్చించాచినా రచ్చించినా మ్యాస్త్రయే ఆ బాబు నీ బాబే కొనచ్చు అయితే మాత్రం సిచ్చించేడానికి నువ్వెవుడివీ అంట?

(అంతా అశ్చర్యంగా అతన్ని చూశారు)

త్యాగి క్రోధో. ఇలారా

క్రోధి: నీకేం భయం లేదు నీ వక్కన నేనున్నాను.

త్యాగి; నువ్వు తాగావు కదూ ఎక్కడ్నీంచొచ్చింది నీకు ఎనరు తయారు చేస్తున్నారు] చవ వొ

క్రోధిః నేను మాట్టాడను నేరకపోయి మాటడినందుకు దొరికిపోయాను ఇక నే సచ్చినా మాట్టాడను

త్యాగి నీ చేత నిజం కక్కించడానికి నిన్ను చంవడానివైనా వెనుకాడం. చెవ్పు నీకు సారా ఎక్కడిది?

క్రోధి: మీకో నమస్కారం నోరు మూసుక్కూచున్నోడ్ని అనవసరంగా దొరికి పోయాను నన్ను మాటాడించకండి అసలే నా తల తిరొపోతోంది ఇక అశ్టే నూట్టడితే "సారా నేనే అమ్ముతున్నానని చెప్పినా చెప్పేయగలను.. నన్ను మౌటడించొద్దు బాజో

త్యాగ; నువ్వే అమ్ముతున్నానా

క్రోధి: అని వెప్పేనేటి” దొరికి పోయానో దేవుడో.

త్యాగి: మేస్త్రీ. మ్మాష్రోని వెంటనే లేపండి క్రోధిని విచారించాలి

డి విజయభాస్మర్‌ క్‌

తేజో: మాస్ట్రో విశ్రాంతి తీసుకోనీ దీపూ అ వని చెయ్యగలడు

త్యాగి: చెయ్యలేడు తప్పుకి నేరానికీ మధ్య చాలా తేడా ఉంది. నేరానికి గిక్ష వేయాలి. తప్పుని సరిదిద్దాలి తవ్వకి శిక్షలు వేసి సరిదిద్దుకోలేని నేరాలు చేయిస్తున్నారు. మేస్త్రీ, మ్మాష్ట్రోని పిలవండి

దీప్టు: అక్కర్లేదు. ఆ బాధ్యత నేను నిర్వహించగలను. ముందు జోకిచ్చిన తీర్పును అమలుజరపండి క్రోధి సారా తయారుచేసి తను సేదించి నేరస్తడయ్యాడు. నేరం చేసేనని ఒప్పుకున్నాడు తవ్వని సరిదిద్దు కోగల అవకాశం ప్రతి వ్యక్తికి ఇవ్వాలి. గనక ఇది అతని మొదటి తప్పుగా భాదించి శ్షమిస్తున్నాను క్రోధీ. మంచిగా బతుకు ఫో

(క్రోధి: హుగ్రే దీపూ ఎంత మంచోడివి ఎంత మంచోడిని నువ్వేటి మీ నాన్నేటి. ఇద్దరూ ఇద్దరే మళ్లి చెట్టుకి ఉల్లివున్ను పూస్తుందా?

(ఇక త్యాగి అక్కడ నిలువలేక తనే మ్యూస్ర్రోవద్దకు వెళ్ళాడు)

కుతూ: అసలు సిసలు రాజకీయమంటే ఇదే.

సందేః ఏదో క్షమించి వదిలేశారు లెద్దూ దానికి రాజకీయమని పేరెందుకు పెట్టడం) కుతూ: చూడు, చూడు. త్యాగిని ఎలా ఇరికిస్తారో.

సందే: ఎలా?

ఉద్రేః. ఎలా అయితేనేం త్యాగికి మరో శత్రువుని తయారుచేశారు. [ఈ లోగా దీవూని అందరూ అభినందిండం కొత్తనాయకుని కళతో దీపూ తేజో అశీస్సులు అందుకోవడం. అయిష్టంగానే తేజో ఆశీర్వదించడం అంగవస్త్రంంతో జో సభాముఖానికి రావడము జరిపోయాయి. మాస్ట్రో ప్రవేశించా. వెనుక మేస్త్రీ త్యాగి. వచ్చేరు]

మొ, స్త్ర క్రోధిని సమాజ బహిష్కారం వెయ్యండి నున్నా మీ అమ్మాయిని జో కిచ్చి 'పెళ్ళిచెయ్యి

మన్నాః వీడ్ని శిక్షించడం పోయి పైపెచ్చు పిల్లనిళ్చి పెళ్లి చెయ్యనుంటారా” నీళ్లేదు చూ,ష్ట్రో వాళ్ళిద్దరూ ఒకటవ్వడానికి ఇస్టవడుతుంళే. నువ్వూ నేనూ ఎనరయ్యా అడ్డువడటానికి

మున్నా; నేనా కూతురికి తండ్రినండీ. నా కూతుర్ని ఓ అయ్య చేతిలో పెస్టేటప్పుడు వాడి వృత్తి, వంశచరిత్ర ఇష్టాయిష్టాలు ఏమీ చూడక్కర్లేదా ఆ బాధ్యత హక్కు మాకు లేవా” ఇదేనా ఉప్పెన తర్వాత మనం సాధించిన ప్రగతి మాస్ట్రో: ప్రగతంటే ముల్లులా దూరి నొప్పించడంకాదు. పువ్వులా విరిసి మెప్పించడం. బాకుల్లా ప్రాణాలు తీయడంకాదు. ' ఆక్షుల్లా నీడనిన్వటం కడుపు నిండానే పరువుకోసం, వంశ ప్రతిష్టల కోసం వెతుక్కోవద్దు. వెళ్ళు, వెళ్ళి జోకీ మీ అమ్మాయినిచ్చి 'పెళ్ళిచెయ్యి

మన్నాః నేను చెయ్యను. మీరేం చేసుకుంటారో చేసుకోండి. పేనుకు పెత్తనమిస్తే బుర్రంతా చెడిపిందని మీకు పెద్దరికం ఇచ్చారన్లెప్పి మీరేది చెప్తే, అదే పద్దతా

6 హిరణ్యగర్భ థూటికం)

ఇది నా ఇంటి గొడన ఇందులో జోక్యంచేసుకునే హక్కు ఎవ్వరికీ లేదు మీరు మరీ బలవంతం వేస్తే నా పిల్లకి గుక్కెడు విషమిచ్చి చంపుకుంటానుూనీ, వీడ్ని, ఛీ ఏం చేసుకుంటారో చేసుకోండి (వెనక్కి తిరిగచూడకుండా రివ్వున వెళ్ళాడు)

తేజో, మాస్ట్రో. క్షమించండి మనం నిర్లేశించిన కట్టుబాట్లను నీతినిదమాలను మనమే కొట్టిపారేస్తే ప్రజలకు మనమీద ఏం విశ్వాసముంటుందిని. మన మాటంటే ఏం గౌరవం ఉంటుంది”

చూష్ట్రోః: అవసరంలేదు. వీటికోసం నేనెవ డూ (ప్రాకులాడలేదు. మనిషి బతుకును బాగుచెయ్యలేని కట్టుబాట్లు నీతినియమాలు, సాంప్రదాయాలు ఉన్నా ఒకటే, లేకపోయినా. ఒకకు. ఈ వృత్తులు కులాలూ ఎలా మారుతాయో, అ కులాలు సంఘాలుగా మారి మనిషిని మనిషికి శత్రువుగా ఎలా తయారుచేస్తాయో ఉ ప్పెనకు ముందు నేర్చుకున్నపారం నుర్చిపోయానా తేజో. వేల ఉప్పెనలు, లక్షల ప్రళయాలు సంభవించినా ఈ కులం తెచ్చిన మువ ఎకు సాటిరావు దయచేసి చర్రితను పునరావృతం చేయకండి

క్రోధి: అయితే నాకు సిచఛ్చ ఖాయం వేసినప్టేనా మ్యాష్ర్రోనే కాదు, ఇక్కడున్నోళ్ళందరిని అడుగుతున్నాను

ం

మాస్ట్రో: ఒరే దౌర్భాగ్యుడా మనుష్యులమధ్య మృగంలాగా ఎందుకూ బదుకులొవ్చు నిటారుగా నడవాలనుకున్నవాళ్ళను నైతికంగా ఎందుకురా పడగొట్టాలని చూస్తావ్‌ (క్రోధి: నడిచే వాళ్ళ నడుమెందుకు ఇరగ్గాడుతున్నానే అరటిపండు తొక్కా అంక ఏటి చెప్తుంది” ఇన్నాళ్ళు మీరు తింటానికి వనికొచ్చే పండును కొపొడినానోనా- ఇప్పుడు ఈదిలోకి విసిరేసారు. కాబట్టి ఇలాంటి వన్లు. చేస్తున్నాను, చెయ్యాల్సి చచ్చింది బాబు అంటాది

త్యాగి: ఏమిటా తాగుబోతు మాటలు తిన్నా" మాట్టాడు

'శ్రోధిః నేను సారా అమ్మటానికి కారణం మీరే

శేజోః ఏం మాట్టాడుతున్నావు నువ్వు)

క్రోధి: మీరు మీరు మీరు. మీరంతా

ఉద్రేః ముత్తు ఒదిలేట్టు తన్నండి మాటలు తిన్నగా వస్తాయి. వీటా పొగరుబోతు మాటలు? గీర ఒళ్లు బలుపు

(క్రోధి: అవును బాబూ మీ అందరి అకుద్దం ఊళ్ళో చెత్తాచెదారం ఇంతంత లేసి తట్టల్లో మోసి మోసి తలబిరుసెక్కి పోయిందండీ ణః జ ర్‌

తేజో: ఈ పాడుసారా ఎక్కడ వట్టావురా అంళే ఏంచుంటో నూటాడతావేంరా

క్రోధి: ఏకేటో కాదండీ. అటకే. వస్తున్నాను. మనిషిని సేవిస్తే దేవుడ్ని సేనించినస్టేరా అన్నావు. ఉప్పెన తర్వాత పనులు చంతులేసుకున్నపుడు నేనూ, నాలాంటి ఎర్రిదద్దమ్ములంతా. కల్సి, చమూవంతు చేయగలిగిన వసెముంటుందిలే అని వీధీ వాడా శుభ్రం చేశాం) మౌ కొరిగిందేమిటి? పెంటకువృని చూసినస్టై

డి.విజయభాన్మర్‌ 7

మమ్ముల్నీ చూశారు. అశుద్దంలాగే అసహ్యించుకుతరు. మమ్మల్ని ముట్టుకుంటే స్నానం చెయ్యడం మొదలెట్టారు మన్మురల్ని సూత్తేన ముక్కులు మూసుకున్నారు. నూ నీడకూడా తాకనంత దూరంలో నిలబెట్టారు. ఇదటండీ నూకు దక్కిన మర్యాద? ఇదటండీ మాకు మీరిచ్చిన బహుమానం మ్యూష్ట్రోః అందుకని సారా తాగుతున్నానా కోధి: తాగటమే కాదండీ తయారుచేసి అమ్ముతున్నాను. (మ్మూస్ర్రా లేచి లెంపకాయ కొట్టాడు క్రోధి: నన్ను కొడితే సరిపోదు న్యష్ర్రో-. కొనేనాడు లేకపోతే అమ్ముకమెలా సాగుతుంది. న్యూష్ట్రో: నీతిమాలిన పనులుచేసి నీలుగుతావేంరా సిగ్గుతో చావక , పో. . మౌ మధ్య ఉండటానికి తగవు ఫోరా, పోయి బహిష్క ్యతులతో బ్రతుకు నీ కదే శిక్ష క్రోధి; నెనుకటికెవడో సూర్యుడ్ని తీసుకెళ్ళి ఆకాశంలో అమర్చండ్రా అన్నాడట. ఎర్రోదు, మర్చిపోనాడు. ఆడుండేదే అక్కడ మశేటయితే సిచ్చ ఖాయమునా అలా నోరు నొక్కుక్కూచుంటారేటి మాటాడండి మీరెచరూ మాటడకపోతే నెను మాట్టాడేస్తాను తేజో: మ్యూస్ర్రో మీ తీర్పులో నాకు తొందరపాటు కనిపిస్తున్నది. మనిషన్నాక తప్పులు చేయక మానడు ఇలా ఒక్కొక్కర్ని బహిష్కురించుకుంటూ పోతే... . మ్యూస్త్రోః అలా చెయ్యకపోతే వశువులై పోతారండీ అసలిలాంటి వార్ని ఉరితీయాలి, యూ క్రోధి అది... ఆ పనేదో చెయ్యండి, అందరూ శ్రేనుంగా ఉంటారు. అందరికీ మేలు. జరుగుళుంది తేడోః. అవతల రాబోయే ఉవదవానిి మీరు ఊహించటంలేదు. నేరంచేసిన ఉవద్రవా | వాళ్ళని బహిష్కరిస్తున్నారు బావుంది కానీ వారి భార్యాదిడ్డల్ని వాళ్ళతో బతికే అవకాశమిచ్చారు అది మూనదతా దృక్పధంతో కావచ్చు కానీ- దాని పర్యవసానమేమిటో "తెలుసా? బహిమ్ముతృలు శిక్షుకాలం పూర్తయ్యాకకూడా తను ఫవాసాన్ని అక్కడే కానపాస్తున్నారు అదొక కూటమౌొ ఒక వర్షంగా ఏర్పడి నమీద శత్రుభావం పెంచు కుంటున్నారు మనవాళ్ళు సైతం చూష్తోః, చా త య ఆల “వె, టం లు సమస్యల్ని భూతద్దంలోంచి చూస్తూ (ప్రపంచాన్ని భయ పెట్టడం తేజోః మీరు నా నోరు నొక్కే ప్రయత్నం చేస్తేకొదు మనుషుల్లో వారి ఆలోచనల్లో వచ్చిన మార్చుని గమనించండి. అంతా మీలాంటి వాళ్లేనన్న భావనలోంచి బయట పడండి వెలిచేయబడ్డవారు ఆత్మశుద్ది లేనివారని అంటరానివొరనే అభిప్రాయంతో న్నారు. ఆలయప్రవేశానికి అనర్హులని అభ్యంతరం చెబుతున్నారు మాస్ట్రో ఎవరూ? ఎవరా మాటన్నది నా ఎదురుగా వచ్చి మాట్టాడనునండీ అంటరానివారా: అత్మశుడ్ది లేనివారా ఎక్కడ ఈ పురుగు పుట్టింది” ఎవరి మస్తిష్కంలో? అంటరానితనమునే నీచపు అలోచన కలిగినవారే అంటరానివారు. ల! హిజ్యగర్భ (నాటకం)

బహిష్క ఎనులు అంటరానినారుకాదు. వారు వమూధవులు భగవంతుని బిడ్తలు వారికి ఆలయపప్రవేశాన్ని కాదన్నవారెవరు? ళా క్రోధి. మద్దంత గట్టిగా కేశ్రనేస్తే నోరెత్తే మొనాడెవడున్నాడిక్తడ?. నేనునా కసింత తాగున్నాను కాబట్టి ఇలొ నిజం తన్ముక్రొచ్మేస్తున్నదిగాని- మ్యూస్తోగ నతి నడినెత్తి మీద సూర్యుడులాంటేదే ఆ నూర్యుడ్నీ చూసీంతర్తాత లోకాని చూస్తే మసక మస్గూ కనవబడతాదితప్ప అస్మలూపం అగుపడచు. నున్యు భా తినేసి. తేన్చీసి ఊరిందరి కడుపులు " నిండిపోయినాయని అనేసుకుంటు. ఎలొగణ నువ్వు నీతిగా బతికి ఊరంతా నీతా ఉన్నారనుకుంకే ఎలాగ అన్యాయాన్ని ఆమడదూరంలో ఉంచాలన్నావుూానీ ఎన్ని అన్యాయాట చేసావో ఎన్ని పొపొలు మూటకట్టుకున్నావో తెలుసా? ఊరి మంచికోసం నువ్వాలోచిస్తే నీతోపాటు శలకాయ లూపేస్కి తను. మంచికోసం చూసుకున్నారిందులో చాలానుంది నాకొక్కోసారి అనిప్తిస్తది. నువ్వు కావాలనేవాళ్ళకి లొసుస్తున్నాపేమోనని ఉద్రేః చూస్తారేటి. రెక్కాచ్చుకుని ఇవతలకీద్చక సందేః తాగుబోతు మాటలు వింటూవుంచే ఏమైనా కూస్తాడు మ్యాస్త్రోః వాడ్ని చెవ్చనివ్వండి. చెప్పు క్రోధీ నేకు వాళ్ళకిచ్చిన లొసూేమిటొ నేను చేసిన అన్యాయాలళేమిటో .. చెవ్వు క్రోధి: ఉప్పెన నాటికి చిన్న గుంటడ్ని నాకు ఊహ తెలిశాక అక్కడక్కడ వచ్చని పాలాలండేవి మిగతా ఊరంతా ఇసుకదిబ్బలే. నాకు బౌ కుర్తు వంటంలొ ఒకచోట కువ్చ పోసి కుటుంబానికింతా అని పంచేవారు వీ వస్తుదైనా మనదీ అనేవారు ఇవాళ మనది అనేచూట వినిపిస్తోందా? స్సరే రోజులన్నీ ఒకలాగుందను కుటుంబానిక్తి ఇన్నెకరాలని శేటాబయుంచావా ఇంతకన్నా ఎక్కువ ఉండమాడదన్య ఏ సంపాదనకైనా ఓ పరిమితి ఉండాలని ఎందుకన్లేదు నువ్వు) ఇన్నాళ ఒక్కాక్కే ఎనసి ఎకరాలున్నాయి”. ఎప్పుడెవడికి ఎంతలేస ఆస్తులున్నాబు). అలి ఎల ఒచ్చేయిన బయట పిట్టదునండి అవుడు తెలుస్తుంది ఈ నీతికబుర్లు వెం సంగతి మేమేటి ఎర్రిపీనుగ.లం మొకు అచ్చరంముక్క రాదు ఎవడెవడు వ్‌ శెక్కకడితే అంతే తలకాయ టాపేస్తాం ఇంటికెళ్ళి లిట్టుకుంటాం కదు కొనహౌాలనే గదా ఎవ్వడు చదవొద్దన్నావ్సు మీ దాళ్ళందరికి చదువు శ్‌. క చదువుకుంటాం అన్నోళ్ళలి ఇదిగో అదిోో అన్దైప్పి నోరు మాయం న! అఖరి మాట. ఇదుోో - దేవపుత్రికలు వీళ్ళ బతుకేం చేసేవ్‌ ఉప్పెన ౧ వాక్తిల్హీ "పెళ్ళాం బిడ్డల్నీ పోగొట్టుకుని ఒంటరితనంలో ఏడుస్తున్నవాళ్ళని ఓిదార్నటూ పుణ్యమన్నావు కాప్పవనన్నావు ఎనరో ధరపత్ని అనే అవిడ అబుదున న చేసుకుందని కధ "చెప్పి ప్రతిపురుషున్ని స్వంత మౌెడొ. భౌదించ ల అనాడు నీ మాట నమ్మి ముందుకొచ్చిన ఎర్రిముండల సంతతి అది అల తట్టలు చేసిన త్యాాలకు ఫలితమేమిటి. ఇవాళ బడారు ముండల్సిె కశాకద్ట్యం హీశంా బతుకుతున్నారు. ధూ. ఇలాంటి దుర్మార్యంతో బతకటంకన్నా ఆ బహిష్క్టృతులతో ఉండటం హాయి ఇన్నాళ్ళు మీ కింద ఇన్ని చట చేసనందుకు నాకు నేశే సిచ్చేసుకుంటూన్నాను వస్తో' ఫ మరి రాను (వెళ్లాడు) డి విజయఖాస్మర్‌ 9

హా్చస్ట్రో: ఇవాళ మీరు మన్నించిన సాంప్రదాయం, పాటించిన ఆచారం కాన్నాళ్ళు తర్వాత _ చచ్చుబడిపోవచ్చు.. భీ కొట్టొచ్చు ఇవాళ తిరస్కరించిన దాన్ని శేషు అంగీకరించవచ్చు. ఏదైనా అవసరాన్నిబసహ్టే అలా అని కొత్తపద్దతిని సూచించినవాడు. 'ప్రతిపాదించినవాడు ఆనాడు మహనీయుడు. కాడు, ఇవ్వాళ సంఘద్రోహి కాడు. త్యాగీ. రేపు విజయదశమినించి నృత్తులతో నిమిత్తం లేకుండా అందరికీ చదువులు ప్రారంభించండి. (ఒక వర్గంలో సంతోషం వెల్లివిరిసింది మ్మాస్ట్రోకి జేజేలు కాస్టేరు) మహాశయులారా. తెలిసో తెలియకో తప్ప జరిగిపోయింది ఆ తప్పని దిద్దుకోవాలి క్రోధి నా కళ్ళు తెరిపించాడు చూధవుల్ని మనలో కలప్పుకోవాలి వార్ని తిరిగి మన మధ్యకు తీసుకురావాలి. వారికీ మనకూ మధ్య ఏర్పడ్డ అగాధాన్ని పూడ్చేయాలి. వారిని సంస్కరించటమే. నేను విధించిన శిక్షల ఆంతర్యమని బోధపర్పాలి సిద్దంకండి వారి వద్దకు పాదయాత్రా వెళ్ళి వార్ని మనలో విలీనం చేసుకుందాం (ఒక వర్గం తెల్లటోయారు. ఒక వర్గం హార్దాన్ని వెలిబుచ్చారు అంతలో) కీర్తి మ్యూష్ట్రో! చదువులకు శ్రీకారం చుట్టబోతున్నారు. మాధన్సలు మున మధ్య బతికే ఏర్పాటు. చేస్తున్నారు. ఈ శుభముహూర్తంలోనే చూ మెడలో మంగళసూత్రాలు క్టుక్సునే భాగ్యాన్ని కల్పిస్తే తేజో: ఉండవన్మూ ఉన్న సనుస్యలతో సతచుతనువుతూంటే చురో కొత్త సమస్య లెవదిస్తావూ. కీర్తి ఇది కొత్త సమస్యా పదిమందిలో ఏనాడూ నిలదీయకపోవడంవల్ల మా సమస్య కొత్త సమస్య) చూ. తల్దులు ఈ దీవి వునర్నిర్మాణంలో తము జవసత్తాల్ని, మౌానధనాల్ని పణంగా. పెట్టి రోలపాలెన అభాగినులు వారి సంతతి సమస్య మా మీకు కొత్త సమస్యా? మీ కల్లబొల్లి మూటలు నమ్మి గళంలో ప్రతి పురుషుడ్ని తము ప్పరుషునా భావించి శరీర సుఖాల్ని అందించి చివరకు విచాహబంధానికి కుటుంబ భద్రతకు నోచుకోని అదృష్టహ్‌నుల సంతతి సమస్య కొత్త సమహ్యే మ్యూస్త్రోః దేవపుత్రీ మీ సమస్యలు చర్చించడానికి ఆలోచించడానికే. ఇదికాదు సమయం ్తీర్తిః ఇంకా ఎన్నాళ్ళు ఉపేక్తంచాలి చెండి చెప్పండి ఈ సమాజంలో నూ స్టానమేమిటో? మూ భదిష్యత్తేమిటో నిర్ణయించండి తేజో: అంటే ఏమిటి నీ ఉద్దేశ్యం) మీరంతా ఎవ డో ఏదో త్యాల చేశారని ఇప్పుడు ఉన్నపాటున ఒక్కొక్కరినీ ఒక్కొక్కొడించ్చి బలవంతాన కట్టబెట్టాలావ నువ్వు మాటాడిన దాంట్లో అర్హం వర్తం ఉందా” ధా లా ళా క డ్‌ ళ న మ్తూస్ట్రోః తేజో చూడమ్మా వేర్తీ నాశింకాస్త వ్యవధి కావాలి తేజో; ఇంకాస్త న్యవధిస్తే మాత్రం ఏం చేయగలరండీ* ఎవర్ని గౌసిస్తారు* ఇది ఇష్టాయిష్ట్రాలకు సంబంధించిన విషయం 10 హారగ్యాగర్భ (నాటకం)

ఉద: దేవవుత్రికల సంతతిలో కూడా మగాళ్ళున్నారు గదండీ! వాళ్ళే చేసుకో వచ్చుగా!

కుళూ: వీళ్ళతో రోజు ఉన్న గొడవే ఇది. పదిమంది కనిపిస్తే ఇంటిదాన్ని చేసుకోమంటారు. ఒక్కడు కనిపిస్తే ఇంచ్చోకి రమ్మంటారు. అదీ వరస

అసః అలవాటు లేనోడు అద్దం చూస్తే అందులో ఇద్దరు కనబడ్డారు కొని వీళ్ళకు ప్రతి మాడు ముగ్గుర్దాగ కనిపిస్తారు డబ్బు లెక్కువొస్తాయి కదా

కీర్తి తల్లిపాలకు ఖరీదు కట్టి బుణం తీరిపోయిందనుకునే విశ్వాసఘాతకులు మీరంతా తల్లిలో చెల్లిలో ఆఖరికి స్త్రీ శవంలో కూడ ఎత్తువల్లాలు వెతికే కాముకులు. మీతో మొరపెట్టుకోనడం ఎంత మూర్చత్వం! మీరు పీల్చి వదిలే గాలి తిరిగే ఈ ఊళ్ళో అ గాలి పీలుస్తూ బతకడం ఎంతటి దురదృష్టం తండ్రులెవరో తెలియని సంతతి మాది అంచేత మూ జాతిలోని మగవాళ్ళు మాకు అన్నలు, తమ్ముళ్ళేగాని భర్తలు కాలేరు. మహోజనులారా! మా మౌ నీతినియామాలను వెక్కిరించకండి. నూ బతుకుల్ని అపహాస్యం చెయ్యకండి.

మ్యూస్ట్రిః క్తీర్తీ అగు దీవి యువకుల్లారా దేవపుత్రికల్ని మనలో విలీనం చేసుకోవాల్సిన నైతిక బాధ్యత మనకు ఉంది. ముందుకురండి వార్ని మీమీ భార్యలగా చేసుకుని సమాజంలో ఓ సముచితస్టానాన్ని కల్పించండి ఇది నా అజ్ఞ, ఇది నా ప్రార్హన. ఇది నా విన్నపం

తేజో; మ్మాష్ట్రో బలవంతాన ఏదీ ఎవరినెత్తిన రుద్దటం క్షేనుం కాదు.

ఉద్రేః అయినా, మీరు చేసిన తప్పులకు మేమెందుకు బాధ్యత వహించాలి? మౌ జీవితాల్నెందుకు పణంగా. పెట్టాలి?

అస; మిమ్మల్ని నమ్మి మీ వెనక నడచినందుకు ఫలితం గోతులూ, నూతులూనా మా కాపాటీ ఇంగతం లేదనుకున్నారా?

కతు: మాధవ్పల వట్ట అంత (ప్రేమ ఉన్నట్టయితే వెళ్ళి వాంతోనే మీరూ బతకండి.

ఉదదేః అవను దేవవుత్రికలపట్ల అంత సానుభూతి వుంటే మీ వుత్రరత్నాన్నిచ్చి చివాహం చెయ్యండి

అస; అవను ఆఅ వనులు మీ అడుగులకు మడుగులొత్తే మీ తొత్తులకు పురమాయించండి, మొక్కాదు

(అందరూ వెళ్ళి అతన్ని కొట్టబోయేరు)

మాష్ట్రో; ఆగండి, ఆగండి, వార్ని విడిచిపెట్టుండి. వారు వెప్పిందీ నిజమే దేవవుత్రీ క్త్‌ర్తి నువ్వు నా ఇంటి కోడలివన్మూ ఇందులో ఆశ్చర్యపోవలసిందేం లేదు మౌ ఇంద్రదీపుడు నిన్ను పెళ్ళి వేసుకుంటాడు నీకేం అభ్యంతరం లేదుగదా

దిప్పుః నాన్న నాన్నా ఇష్టమేమిటో అడగాల్సిన బాధ్యత మీకుంది

మా,స్ట్రః నా ఇష్టాన్ని కాదనవనే ధైర్యం నాకుంది

దీపు: ఒక వేశ్యను. చేసుకునే సాహసం నాకు లేదు

మాస్ట్రో: ఇంద్రా

డి విజయభఖాస్మర్‌ 11

దీపు: క్షమించండి నాన్నా! మీ అనుమతి లేకుండా ఒకపని చేసినందుకు నలుగురిలో నవ్వులపాలయ్యాను కనీసం మీ అనుమతితో చేసిన ఈ పనివల్ల కూడా నేను నవ్వులపాలు కాకూడదని. . ...

మౌ,స్ట్రోః అయితే నువ్వు కూడ ..,

దీపు: అవును నేనూ అంతే (మాస్ట్రో అవాక్కయిపోయాడు ఇంతలో జో మున్నా కూతుర్ని చేతులపై వేసుకుని జనం మధ్యకు వచ్చేడు. అంతటా శ్మశాననిశ్శబ్దం)

జో: మ్మాస్ట్రో. ఈ ఆత్మహత్యకు బాధ్యులు మీరు. మీ అసమర్హతకు ఇది గీటురాయి. మీ చేతకానితనానికిది పరాకావ్మ ఇప్పుడు అందరికీ కడుప్పునిండిపోయిందా? సంతోషంగా ఉందా? నాకొక సత్యం బోధపడ్డది ఇక్కడిక న్యాయం, నీతి ఎవర్నీ రక్తించలేవు. దుర్మార్గం, దౌర్హన్యం ఈ రెండే మా బతుకుల్ని కాపాడగలవు మాస్ట్రో నువు త్వరగా చచ్చిపో లేకపోతే అనుక్షణం చస్తావు. జాగ్రత్తో రేయ్‌! ప్రాణంమీద 'ఆశ ఉన్ననాడెనడూ అడ్డం రానద్దు రేయ్‌ ఇంద్రా! ఇద్దరం గాలివాటానికి దొరికి పెరిగినవాళ్ళమే! కాకపోతే నేను దేవపుత్రికల నీడలో "పెరిగాను నువ్వు మ్మాస్ట్రో ఒడిలో పెరిగావు అదొక్కటే నీ అర్హత అది గుర్తించుకో

(మన్నా కూతురి శవాన్ని భుజాన్నెత్తుకుని జనం మధ్యనుంచి వెళ్ళి పోయేడు.

మ్మాష్ట్రిముఖంలో జీవం లేదు. అడుగులో అడుగేసుకుంటూ లోనకు నడిచారు) యశోః ఇన్నాళ్ళు ఈ ప్రజల బాగుకోసం ఆరాటవడ్డ మ్మొస్ట్రోకి మనమిచ్చే బహుమతి ఏమిటి” నిందలూ నీష్టురాలునా? ఆయనకు మనం చూపించే కృతజ్ఞత ఏమిటి ఆయన అసమర్హతని నిరూపించడమేనా”

తేజో! యకో, దేవుడు లేడూ అని రోదిస్తున్నప స దేవుడున్నాడూ అని చెప్పడానికి దేవుడైనా సాహసించలేడు సమస్యలకి కాలమె పరిష్కారం చెప్పాలి

మ్మాస్ట్రోః సమస్యల్ని కాలమే పరిష్కరించాలి. లేదా సర్వేశ్వరుడే అవతారమెత్తి మన మధ్యకు వచ్చి సంస్కరించాలి అనేది పలాయనవాదం. అది ఏనాడూ నునిషిని బాగు చెయ్యదు. మన బుడ్డి సవ్యంగా లేనంతనరకు సనస్యలుత్పన్నమౌతూనే ఉంటాయి. మహాజనులారా. నేను వృద్దుణ్ణయి పోయా. నాకు విశ్రాంతి కావాలి అందరికీ ఆమోదయోగ్యంగా నడచుకోవడం, ఆలోచించటం నాకు చేతగానడంలేదు నాకు శలవిప్పించండి. ధర్మాధికారిగా అనేక తవ్వులు చేసానేమో! మనుష్యులు పశువుల్లా బతికినప్పుడు, నియమనిబంధనలు అలక్ష్యం _ చేసినప్పుడు సమాజానికి చీడపురుగని భావిరిచినప్పుడు చాలా నిర్హయగా, నిర్హ్వంద్వంగా శిక్షించి సమాజం నుండి. బహిష్కరించాను శిక్షను కేవలం శిక్షగా భావించాను వారిలో కర్తవ్యజ్ఞానాన్ని కలిగిస్తుందనుకున్నానే కానీ, ఇన్ని. _ కక్షలకు దారి తీస్తుందని (గ్రహించలేకపోయాను. శిక్షాకాలం పూర్తయ్యాక వారిని మనలో కలుపుకొని వారిని గౌరవించగల సంస్కారవంతులనుకొన్నాగానీ, వారిని అంటరానివాళ్ళను చేసి వారి 'స్వేచ్భాస్వాతంత్ర్యాల్ని హరించే దొంగలుగా మారుతారునుకోలేదు. మీరంతా నాతో పాదయాత్రకు రాగలగితే మాధవుల్లోపొటు తిరిగి నేనిక్కడకు నస్తాను లేకపోతే నా శేషజీవితాన్ని వాళ్ళమధ్యే గడిపేస్తాను 12 హిరణ్యగర్భ (నాటకం)

(లోపలికి. వెళ్ళాడు. అనుచరులు కూడా అనుసరించారు. అంతా నిశ్శబ్దం ఉదేః తేజో. చూసారా మొండితనం- చూసారా మనల్ని ఎట్లా ఇరికించారో. శేజోః ఏం చెయ్యమంటావు? ఉద్రేః ఏదో సర్రిచెప్పి.. లల లం తేజో: అంళే నీ ఉద్దేశ్యం. ... పాదయాత్రకు వెళ్ళొద్దు! అగిపొండని చెప్పమంటావా? ఉద: చెప్పాలి..... ..లేకపోతే బలవంతానైన ఆపాలి కుళు: అవును మాధవుల్ని మనలో కలువుకొనే వ్రసక్తే లేదు శేజోః లేదని నువ్వు నేనంటే కాదు. అ.సః ఆయన వాళ్ళ మధ్యశెళ్ళినా, వాళ్ళు తిరిగి మన మధ్యకు వచ్చినా పరిస్టితి

తలక్రిందులై పోతుంది తేజో! ఆ తర్వాత మీ ఇష్టం.

తేజో: ఇందులో నా ఇష్టమేముంది? నామీద ఎందుకు బాధ్యత వేస్తావు? వేనేమైనా ధర్మాధికారినా? అతనికి ఆత్మీయుడినా? అంతేవాసినా? చెప్పండ. ఉప్పెనకు ముందు మనిషినే. మాస్ట్రో సమవయస్కుడినే! మీరెప్పుడైనా మాటో ీలన గౌరవం నాకిచ్చారా” మాటాడరేం? అతని మాట మీకు శిలాశాసనమైలే, నొద్సి దూదిపిండో అతను మీకు మూల విరాట్టు. మరి నేను౫, ఏమిటి నా స్థానం: ఏమిటి నా స్థాయి... ” చెప్పండి! మీ దేవుడు మీ మాట కాదని, వాళ్ళను నెత్తికెక్కించుకుబోతుంట్‌ ఆ అకృత్యాన్ని నేనాపొలా” నేనెందుకు ఆపాలి నాకేం సంబంధం) నేను మీకు ఏమౌతానని? వాళ్ళని గ్రామంలోకి తెచ్చుకొని చిన్నా, పెద్దా వ్యత్యాసం లేకుండా, నీచం, ఉచ్చం అనే తారతమ్యం లేకుండా పశువుల్లా, పందుల్దా, అసహ్యంగా బ్రతకండి! నాదేం పోతుంది. ... ౨

(మ్మాస్ట్రి అతని అనుచరులతో ్రవేశించాడు)

త్యాగి; మహాజనులారా! మాధవుల్ని మనలో కలువుకొనే మహత్తర ఘడియ ఇ మాస. చూపించిన... వెలుగులో అత్మసందర్శనంచేసుకొనే సువర్గానకాళేమిద్ళి రండి. ఈ చారిత్రాత్మక ఘట్టంలో మీరూ పాలు పంచుకోండి. మహోత్ము అడుగులో అడుగు వెయ్యండి. మాస్ట్రో: సర్వేజనా స్సుఖినో భవంతు; సమస్త లోకాస్సుఖినో భవంతు (అంతా కదిలారు అంతవరకు [క్రమశిక్షణతో తొలగిన జనం తిరిగి ఆయన ముందు కొచ్చి నమస్కరించారు అందులోంచి ఓ వ్యక్తి లోనికొచ్చి మౌ, (ష్ట్ర డొక్కలో ఓ రెండుపోట్టు పోడిచాడు. మాస్ట్రో కుప్పకూలి పోయాడు ఒక్కసారిగా ఉద్రిక్తత అలుముకుంది. హంతకుని పెడరెక్కలు విరిచి వట్టుకున్నారు ) డి విజయభాన్మర్‌ 13

మ్మాష్ట్రోః వాడ్ని వదిలేయండి. సత్యం- స్నేహం- శ్రమ ఈ మూడు మన జొతికి, నీతికి మూలస్తంభాలు. మన సంస్కృతికి సోపానాలు మన నాగరికతకు జీవనాడులు. వాటిని చంపేయకండి హే భగవాన్‌ (మాస్ట్రో చేతిలోని దండం మేస్త్రీ చేతిలో వడింది మాస్ట్రో కన్ను మూశారు అంతా శోకసముద్రంలో మునిగిపోయారు ) 820 0% తేజో భవంతి (ఇంద్ర చిత్ర ఒకరి కళ్ళలోకి మరొకరు తన్మయత్వంగా చూసుకుంటూ నిల్చున్నారు) చిత్ర: ఏమిటలా చూస్తున్నావు ఇంద్ర: నీ కళ్ళని చిత్ర నా కళ్ళలో ఏముంది” ఇం(ద్రః కాలనాగులున్నాయి చిత్ర భీ అదేం పోలిక (కోపంతో దూరంగా వెళ్ళింది) ఇద్ర చిత్రా నీ నయన వాల్మీకం నుండి కోరచూవులనే కాలనాగులు బుసలు కొడుతున్నాయి. అవి నన్ను కాటువేసి కాల్చి వెయ్యాలి చిత్రః ఇంద్రా (అతని నోరు సుతిమెత్తా మూసింది) సరదాకి కూడ అలాంటి మాటలు అనొద్దు ఇంద్ర; అంటే వం) చిత్ర: నేను వినలేను (ప్రేమంశే అనృుతం- అది (ప్రేమికుల్ని చిరంజీనుల్ని చెయ్యాలి, ఇంద్ర చిత్రా (దగ్గరకు తీసుకున్నాడు ) (తేజో బయటనుండి వచ్చాడు ) తేజో; చిత్రా చిత్రః నాన్నగారూ తేజో; ఎంతకు తొంచావే పాతదీ వరాయి వ్యక్తితో (వ్రజయకలాపాలా చిత్ర: అతన్ని (ప్రేమించాను శేడో: నోర్ముయ్‌ ఇంద్రః తేజో తేజో: ఛీ ద్రోహీ విశ్వాసఘాతుకుడా. నీ భవిష్యత్తుకోసం ప్రతిసారీ నీ చెన్నుతట్టే ప్రోత్సహిస్తుంటు నాకే వెన్నుపోటు పొడుస్తావా ఫి హిరణ్యగర్భ (నాటకం)

ఇంద్రః లేదు తేడో నామాట. ..

శేజో: పో బయటకు . (ఇంద్ర బయటకు వెళ్ళిపోయాడు. బయటనుండి తలుపు శబ్ధమైంది. అది విని చిత్ర మరోవైపు వెళ్ళింది తేజో వెళ్ళి గడియతిశాడు. బయటనుండి మన్నా మరికొంతమంది వచ్చారు)

చున్నావి తేజో. మమ్మల్ని శ్రమించు. మ్మూస్ట్రో రాగద్వేషాలకు, వక్షప్రాతాలకు అతీతుడనుకున్నాం సమస్త ప్రజానీకాన్ని, సమాజున్ని తన కుటుంబంలా చూసుకునే ఉదారుడనుకున్నాం. కానీ అతనికీ బలహీనతలున్నాయి. షక్షప్రాతముంది. తనాపర బేధముంది. మొన్నటి సంఘటనతో మాస్ట్రో మమ్మర్ని తనవారిగా భావించలేదని తేరిపోయింది కాబట్టి మాకు మీరే నాయకులు. మీరు చూపిన బాకు మాకు రాచబాట మీ వాక్కే మాకు దైవ వాక్కు -తేజో సర్వుని సాక్షిగా చెబుతున్నాను ఇవి నా మాటలు కాదు ప్రజల మాటలు ప్రజల భావం నన్ను నమ్మండి గతాన్ని ప్రక్కన పెట్టండి మాస్ట్రో గతంలో కలిసిపోయిన కల మీరో... దీవి _భవిష్యత్తూ మారబోతున్న నిజం ఆలోచనల్ని ప్రక్కకు. నెట్టి ఇప్పుడు. మేము ఏంచెయ్యాలో శలవివ్వండి. ఇలా చూడండి. ఇతను వంద ఎకరాల భూస్వామి. ఇతను పవిత్ర వాక్కుల్ని, వాటిపై నున్న విశ్లేషణా గ్టరాల్సి ఒంటబట్రించుకున్న పండితుడు. ఇతను దీవిలోని వర్తకనాణిజ్యాల్ని గుప్పెట్బ్‌ పెట్టుకున్న ఘనాపాటి మేమంతా మీకు అండగా. నిలుస్తాం. మీరు ధర్మాధికారి కావాలి మీ పాలనలో ధర్మం నాలుగువిధాలా వర్హిల్దాలి ఏవండీ మాటాడరూ?. (తేజో. అన్యమనస్కంగా ఉన్నాడు ) ఓహా! మీరు ధర్మాధికారి అయిన తర్వాత మేమేమైనా అధర్మానికి ఒడీగడతామనా)

భూస్వామి: దేవరా అదే మీ అనుమానమెతే (వ్రళయంలో పోగొట్టుకున్న నా నలగురి తాతల మీద వ్రనూణం చేసి ఏెవుతున్నాను నేను ఏ అధర్మానికీ ఒడిగట్టను నా పొలంలో పనిచేసే కూలీల్ని కన్నబిడ్డల్లా చూసుకుంటొను నొరికీ ధర్మంగా ఇవ్వాల్సిన కూలిగింజల్ని ఎప్పటికన్టుడు ఇచ్చివేస్తాను సరా _

పండితుడు; నేనూ ప్రమాణం చేస్తున్నాను అనర్హులైన వారికెవ్చరికి విద్య నేర్పను అర్హులైనవారికినూత్ర మే నేర్చుతానని వాక్కులపై వ్రమాణం చేస్తున్నాను

మన్నా: (ఘనాపాటి నుద్దేశించి) మీరుకూడా , =

తేజో; ఇంక అవసరం లేదు ధర్మం విచ్శ్చిన్నమైన ప్రతిసందర్భంలోను సర్వుడు తన పని తాను చేసుకుపోతుంటాడు వాక్కుల్లో ఏముంది” పుట్టించు వాళ్లే తుదముట్టించునాణ్లే నేనే అన్నాడు మ్మాష్ట్రోవరణం మనకు తీరనిలోటు కొని అది సర్వుని నిరయం సర్వదా శిరోధార్యం. నేను ధర్మాధికారి కావాలన్నది అతని నిరయమైైతే అదీ శిరోధార్యమే వెళ్ళరండి శుభం అవశ్యం

(నలుగురువెళ్ళి పోయారు. తేజో పచార్డు చేస్తుండగా చిత్ర నచ్చింది)

చిత్ర నాన్నగారూ

తేజో; (చిత్రను అక్కున చేర్చుకున్నాడు) అమ్మా. (ప్రేమ ఒక అవసరం అది తీరాక అంతర్జానమ్రైపోతుంది. (ప్రేమ ఒక వాంఛ అది తీరకపోతే మూసిపోతుంది. (పేమ ఒక నునోవికారం అది జయిస్తే కనుమరుగై పోతుంది

ది విజయభాస్కర్‌ 15

చిత్ర; కాదు నాన్నారూ. ప్రేమ ఒక దీపం వెలిగిస్తే కలకాలం నిలచి వెలుగునిస్తుంది.

తేజో; స్సరే నా అనునుతి కొరకు నిరీక్తంచు తొందరవడి కాల్చుకోవద్దు దీపమని నీవా అన్నావు

చిత్ర: స్ప్సరే. నాన్నగారూ. చురోజన్మ ఎత్తాల్సి వచ్చినా ఫర్వాలేదు. మీ అనుమతితోనే ఇంద్రుని వివాహం చేసుకుంటాను సరేనా.

తేజో: (చేయి ముందుకు చాచాడు)

చిత్ర: మరణించిన నా తల్లి సాక్షా

1886 0% 3వ రంగం (మేస్త్రి ఆ ద్వీపానికి ధర్మాధికారి అయ్యాడు నంటవం నుందు కుతూహలం,

సందేహం ఉద్రేకం కూర్చొని ఉన్నారు)

కుతూ: మిత్రమా చూస్తుండగానే రోజులెలా మారిపోయాయి అటు మ్మొష్ట్రి పోవటం, ఇటు మేస్త్రీ, ధర్మాధికారి కావటం అంతా మాయలా ఉంది. ఈ పరిసరాలకు వస్తే మ్యష్ర్రో ఇంకా బతికే. ఉన్నట్టు, ఇవ డే వస్తారన్నట్టు అనిపిస్తుంది. పోయారం' టే నమ్మబుడ్ధికాచడంలేదు

సందే: దేవుడిలాటి మనిషిని హత్య చెయ్యడానికి చేళులెలావచ్చాయో”

ఉ(ద్రే అ పాపమే కదా ఇప యుడు. కట్టి కుడువుతోంది. లేకపోతే ఈ భూతాలేమిటొ ఈ చావుళలేమిటి*

కుతూ: ఏం ఖర్మొచ్చి పడింది. నేసు బుద్దెరోన నాటినుంచి భూతనున్న మాటతప్ప భూతాన్ని చూశానూ అన్నవార్ని. ఎరుగను వీదో కధళ్లో విన్నాంానీ

ఉద; అయితే నువ్వు నమ్మటం లేదా నేస్తం?

కుతూ; అంటే నువ్వు నమ్ముతున్నావా మిత్రమా

ఉద; నలుగురు ర్తక్తం కక్కుకొని చచ్చేరు. ఇంకా నన్ముకం కుదరకపోతే అర్హరాత్రి అకాశం వైపు చూస్తూకూచో

కుతూ: ఊర్కో మిత్రమా. ఎవరో అడదిట. జుత్తు దిరబోసుకుని శవాన్ని మోసుకుని వస్తుందిట ఈ చావ్సులకి ఆ వుకార్లకి లంకె

ఉదేః పుకార్లు ఊరికే వుట్టుకు రావోయ్‌ నేస్తం మరి ఊళ్ళో ప్రతి ఇంటి తలువుల మీద ఓ _ స్రీ రేవురా అని రాఘుకుక భయం భయంొ బతుకుతున్నారు. వారి మాటేమిటి

కుతూ: ప్రజల్టో మూర్చుల సంఖ్య ఎక్కువ నీడని చూసి భయపడుతుంటారు.

(అసందర్భం పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చేడు)

అసం: ఇక ఈ ఊళ్ళో ఉండి అన్నం తినటంకన్నా వీ అడవులకో పోయి. అకులు తిని బతకటం మేలు

16 హిరణ్యగర్భ (నాటకం)

సందే: ఏమయింది?

అసం: ఏమయిందీ కాదు? ఏం కాలేదు అని అడుగు కొన్నాళ్ళుపోతే మనమంతా మంచంమీద నల్లులుగానో, గోడమీద బల్టులూనో మారిపోయినా ఆశ్చర్యపోనక్కర్లేదు.

కుతూ; అరె, జరిగింది చెవ్యుదూ

అసం: గొ్యరెకు మనిషి పిల్లడు పుట్టాడు

సందే: నిజమా”

అసం; అంఘే కళ్ళతో చూసింది అబద్దం అనమంటావా?

ఉద: ఇదీ పుట్టించిందే నంటావా” అఖరికి నున బతుకులు దినదినగండం, నూరేళ్ళు ఆయుష్షు అయింది గంటకొక వింత, ఘడియకొక విదూరం

అసం: అఆ మాట కొస్తే అసలు మేస్త్రీ ధర్మాధికారి కావటమే అన్నిటికన్నా 'పెద్దవింత

ఉ(దే: ఇది గనునించానా న్యూ,స్ట్రో చనిపోయాక అంటే మేస్త్రీ ధర్మాధికారి అయ్యాకనే ఇనన్నీ ప్రారంభమైనాయి

కుతూః అంటే మ్మొష్ట్రో హత్యలో మేస్త్రీ, పాస్తం ఉందంటాొవా”

ఉ(్రేః నూటికి నూరు పాళ్ళూ ॥

కుతూ: అంటే మేస్త్రీకి ముందే తెల్పా తను పదచిలోకి వస్తానని కొడుకే పెయించాడట అనుకుంటున్నారు

అసం: ఛత్‌ కళ్ళు పోతాయి ఆ మాటంటే.

కుతూ; లేకపోతే తేడో చేయించుంటాడు

అసం; నేన్నమ్మను

సం; త్యాగి చేయించుంటాడు! అదేమిటి? చేవవుత్రికలంతా ఒక్కసారి. ఇక్కడ వేరాగేమిటి ఏమైనా విశేషమా?

ఉద: అ వెనక మాధవులు కూడ ఉన్నారండోయ్‌

(వార్తాహరుడు క్రోధి వ్రవేశించాడు )

వార్తః ఇంద్రదీప ధర్మాధికారి ,శ్ర్నశ్రశ్రీ, మేేస్త్రీగారు. వస్తున్నారు. సౌవధానులై

ఉండాలి (మేస్త్రీ అతనితోపాటు సలహామండలి సభ్యులైన తేజో, ఇంద్ర త్యా మన్నా

వచ్చారు. ఆ తరువాత యశో వచ్చాడు మేస్త్రీ ధర్మపీరం మీద కూర్చోగా సలపోమండలి సభ్యులు వారి స్టానాల్లో కూర్చున్నారు)

తేజో: (చర్చనీయాంశ పట్టిక తీస్తూ) ఈ నాటి చర్చనీయాంశాలలో మొట్టమొదటిది- మ్యాస్ట్రీ అశయాలకు సంవూర్ణ స్వరూపం ఇవ్వటం గురించి

మేస్త్రీ: ప్రజాసంక్షేమూన్ని ఒక ఏడాది ముందుగా ఆలోచిస్తే ఒక మొక్కను నాటు వదేళ్ళు ముందుగా ఆలోచిస్తే ఒక విత్తనాన్ని నాటు వందేళ్ళు ముందూ ఆలోచిస్తే అందర్నీ విద్యావంతుల్ని చెయ్యు మ్మాస్ర్రో ఆశయం కూడా అదె. డి విజయభాన్మర్‌ 17

మ్యొష్ట్ర వాదులమైన మన అందరి ఆశయం అదే కొవాలి. ముందు ధర్మాధికారిగా నా బాధ్యత నేను నిర్వర్తిస్తాను

వార్తాః అయ్యా! తొందరపడకండి. మీ మృత్యువు అగత్యం. మీ నిర్ణయం ్రష్టమో తృమో మరోసారి ఆలోచించండి.

మేస్త్రీ: అలానే తోడో 5 ఏళ్ళు పైబడిన పిల్లల్లందర్ని సమీకరించండి. రేవటి నుంచి వారికి చదువు చెప్పే. ఏర్పాటు చెయ్యండి

తేజో: తెలివైనవారు ముట్టుకోవడానికి భయపడేదాన్ని మూర్చులు ముద్దు పెట్టుకోవడానికి వెనుకాడరట, అందర్నీ విద్యావంతుల్ని చెయ్యటం అంత సుటవైన వనికాదు పొరశాలలు నిర్మించాలి ఉప్తాధ్యాయుల్ని నియేమించాలి. వారికి జేత భత్యాలు ఏర్పాటు చెయ్యాలి. మరి పిల్లలా- విషయానికాస్తే తలిచందగ్రుల వృత్తుల్లో కూలి పనుల్గో చేదోడు వాదోడుగా ఉంటూ కాస్తో కూస్తో సంపాదించి పెట్టి పిల్లలు చదువు కోవటానికి ఎలా వస్తారు. ఆ తలిదండ్రులు ఎలా వంపిస్తారు వారికి కలిగే నష్టాన్ని అదనపు ఖర్చుని భరించే శక్తి మన కుందా? లేదే ఆవేశమే తప్ప అలోచన లేకపోతే ఎలా చెవ్చండి. బలుక్కున్నారో? అ 'ైనాడికే తెలియాలి. అదీ తలూపేసింది అంతే- నా నోరు పడిపోయింది అయిదేళ్ళపాటు సిచ్చపడిపోయింది

మేస్త్రీ: శళ్ల్షాకాలం వూర్తయింతర్వాత కూడా అక్కడే ఉండిపోయావేం తిరిగి నీ వాళ్ళమధ్యకు రావచ్చుగదా

గుట్ట ఏ మొహం. పెట్టుకురానూ”. దేనికోసనునిరానూ? ఉన్న భూమి లాగేసుకున్నారు. నా గోడు ఎవర్తో. చెవ్వుకోను రాజ్యం అల్లచేతిలో ఉంది బలంలేనోడ్ని భగవంతుడు కూడా కాపాడడు

తేజో; గతాన్ని తన్వీ మహాత్ముడ్ని కించపరిచే ప్రయత్నం ఇది

మేస్త్రీ: కాదు. కాదు మపోత్ముడ్ని అడ్డుపెట్టుకుని, వార్ని మభ్యపెట్టి కొందరు తలపెట్టిన ఘాతుకాన్ని బయటపెస్టే ప్రయత్నం ఇది

నున్నాః అదికాదు నూ నెత్తిమీదికి ఇలొంటిదేదో రుద్ది మీ కద్దుసడకుండా చేసే ప్రయత్నం ఇది

మేస్త్రీ: మీరు నిజంగా అంత బాధ్యత గలవారే అయితే అబుదేళ్ళ శిక్షాకాలం ముగిసిన తర్వాత అతడ్ని పిలిచి అన్నా ఇదిగో నీ ఆస్తి ఇదో నీ భూమి ఇదిగో నీ సామ్ము' అని మర్యాదగా ఎందుకు అప్పజెప్పలేదు. ఆయశడగలేదు. . నేని్వలేదు అంటారు. అంతేనా” ఇక్కడ ఎవరెనరు పెద్దనునుషులో. ఎవరెన్ని ఘోరాలు వేశారో నాకు తెలుసు”. (మన్నా లేచి బయటకు నడవబోయాడు) సభను ధిక్కరించి అనుమతి లేకుండా వెళ్ళడం మీకానవాయితీ కావచ్చును గానీ నేను సహించను నున్నా నువ్వు నిందితుడిని నీది కాని ఆస్తి నువ్వు కైంకర్యం చెయ్యాలని చూశావు

చున్నాః వాడి అక్తిపాస్తుల్లో పూచిక వుల్లకూడా లేదు నన్నేం అడగొద్దు. ఏం చేసుకుంటారో చేసుకోండి

న! హిరణ్యగర్భ (నాటకం)

మే,స్త్రీః అతన్ని బంధించండి. ఇంద్రద్వీవ ధర్మాధికారిగా ఇది నా తీర్చు (సైనికులు వచ్చి నిల్చున్నారు) వార్తాః అయ్యా, మీ మృత్యువు అగత్యం! నిర్ణయం భష్టమో డ్రేష్టమో మరొక్కసారి ఆలోచించండి మేస్త్రీ: అలాగే మన్నా నీకున్న ఆస్తిలో సగభాగం నీ అన్నకు చెందుతుంది నాలుగు రోజుల్లో అస్తి పంచి అతనికివ్వు. ఏం, ఇస్తావా? ఖైదు కెళ్తావా (ఇస్తానన్నట్టు తలూపాడు మన్నా మేస్త్రీ సంజ్ఞతో సైనికులు వెళ్ళిపోయారు) మేస్త్రీ: తర్వాత అంశం? తేజో: దేవపుత్రికల సమస్యలు వాటి పరిష్కారం. మేస్త్రీ: దేవపుత్రికల ప్రతినిధిని ప్రవేశపెట్టండి. దేనపుత్రికల విషయంలో సలహోమండలి సభ్యులుగాని మరెవరయినాగాని ఇవ్వగలిగిన సలహాలేమయినా వుంకే ముందుకు రండి త్యాగి; దేవపుత్రికల్ని వివాహం చేసుకున్న యువకులకు రాయితీలిస్తే బావుంటుందేమో. తేజో: ఖజానా ఖాళీ అవుతుంది మేస్త్రీ: రాయితీలు అమలు జరపడానికి ఎంత ఖర్చవుతుందో అంచనా వేయ్యండి. ఆ మొత్తాన్ని వన్నుల రూపేణా వసూలు చెయ్యండి అలా అని లేని వాళ్ళను గుంజటం కాదు సుమా దీపా అ బాధ్యతను ్ట కప్పగిస్తున్నాను. (దేవవుత్రి క్షీర్తీ ప్రవేశించింది) మేస్త్రీ: కీర్తి మీ సమస్యల గురించి ప్రత్యేకంగా మేము ఏమీ చెయ్యలేక పోతున్నాం, అ చూట చెప్పటానికి సిగ్గువడ్తున్నాను అయితే, మిమ్మల్ని వివాహం చేసుకున్నవారికి ఉన్నత పదవ్చల్లో స్థానం కల్పించడం ఉద్యోగాలు కేటాయించటం జీచనస్తాయిని పెంచే ఉపాధిని కల్పించడం జరుగుతుంది. ఈ మాట చెవ్పటొనికి మిమ్మల్ని ప్రత్యేకంగా పిలిపించనక్కర్లేదు ధర్మాధికారిగా ఇంతకన్నా ఏమీ చెయ్యలేకపోవచ్చు కానీ ఈ దీవి పౌరుని” నా బాధ్యతను నిర్వర్తిస్తాను అందరికీ మూర్గదర్శినై నిలస్తాను. మీకేం అభ్యంతరం లేకపోతే నా కరగ్రూణం చేసి నాభౌ ర్య స్టాన్నాని మీరు ఫొందనచ్చు. (అంతా ఆశ్చర్యంతో లేచినిలబడ్డారు తేజో కూచోండంటూ సౌంజ్లి చేశాడు. ఒక్కొక్కరూ కూచున్నారు) దే.పుః ఇన్ని అదమానాలు, అవపహాస్యాల మధ్య ఓదార్పన్నది మీ రూవంలో వచ్చిందా త్రభూ దిక్కుమొక్కులేని అభాగినులం. దేవునిలా కనికరించారు. కన్నీళ్ళు తుడిచారు. మీ సాహసంతో మా జీవితాలు కొత్త ములువు తిరుగుతాయి (అతశి చేతిలో ఆమె చేతిని ఉంచింది) మేస్త్రీ: ఒక దీపం ఇంకొక దీపాన్ని వెలిగించడంవల్ల ఆ దీపం నష్ట్రపోయేదేమీలేదు. ఈమెను నా భార్యగా ప్రకటించండి డి విజయభాన్మర్‌ 19

(తన ప్రక్కన కూచోబెట్టుకున్నాడు) ఈ విషయంలో ఎవరైన ఏమైనా

వచెప్పాలనుకుంటున్నారా ఏం తేజో?

శేజోః లేదు

మే: ఎంచేత? అంటే నేను ధర్మాధికారిని కనుక నేనేం చేసినా చెల్యతుందనా౨ నేను ఈమెను చేసుకుంటానని చెప్పిన వెంటనే ఈ వయస్సులో వివాపామేమిటీ అని అడాలి వయోవృద్దుడ్నెన నేను అర్జాంతరంా కన్నుమూస్త అమె ఆజన్మంతరం వైధవ్యం అనుభవించాల్సి వస్తుందేమోనని నిలదీయాలి. మీరు సలహామండలిలో ఉండేది నన్ను సరిదిద్దడానికానీ, ప్రజాహిత కార్యక్రమాలకు అడ్డుచెప్పటానికి కాదు. క్షిర్తీ నా మరణంనల్ల నువ్వు వైధవ్యంపాలు కాకూడదు. నువ్వు ఏనాడూ పూలు, వసువు, బొట్టు, గాజులకు దూరం కాకూడదు ఇది నా అజ్ఞ. = ఆట తర్వాత,

తేజో: తిండిగింజల కొరత గురించి

మే స్త్రీ: తిండిగింజలకు కొరతలేదు. కానీ ఈ పరిస్టితి ఎలా ఏర్పడిందో నాకు తెలుసు, యంత్రాంగాన్ని స్తంభింపజెయ్యాలని కొందరు వన్నిన కుట్ర ఇది ధర్మాధికారిని తము గుప్పెట్టో పెట్టుకోవటానికి అడుతున్న నాటకం ఆకలి అనే రోనికి అన్నం డొషధం కావాలి కానీ, విషం కాకూడదు. రెండు పూటలు తిన్నవాడు భో గూడు. పూటలు తిన్ననాడు రో. ఒక్కపూట యో నాలగు వూటలు తిన్నవాడు ద్రోహి ప్రజలారా ఈ రోజు మనం ఆకలా ఉన్నాం కదా అని ఆ ద్రోహానికి దోహదం చేస్తే భవిష్యత్తులో వ్యాపార వ్యవహారాల వస్తువుల ధరవరలు వాటి విర్ణయాధికారాట ఆ కుట్రదారుల చేతుల్లోకి పోతాయి. కనుక మనం వారానికి ఒక రోజు భోజనం మానేద్దాం ఉన్నదాంతో సరి పెట్టుకుందాం, దాచిన థిండింంజలు వాటంతటవే బయటకు వస్తాయి. తర్వాత

తేజో; ఇవాలి కింతే

మేస్త్రీ: సభకు వెప్పుకోవలపిన విషయాలేనుబయునా ఉన్నాయా”

సందే: అయ్యా ఒక దింత సంఘటన ”ొర్రైకు మనిషి పిల్లనాడు పుట్టేడు మే,స్త్రీః ఏవింటి

సందే: అవును, నా కళ్ళారా నేను చూశాను

మేస్త్రీ! (నవ్వి) మునకు రెండుకళ్ళు ఒక నోరు ఎందుకున్నాయో తెటసా* ఒక విషయం చెప్పేటవ డు. రెండునార్లు బొ చూడాలని

త్యాగి: అతను చెప్పినదాంట్లో నిజం ఎంత ఉందో నాకు తెలియదూానీ దివి వరిస్టితి అంతా అస్తవ్యస్తంా ఉంది మేస్త్రీ ఎన్నడూ ఎరుగని కొత్త కొత్త సంగతులు కాత్త కొత్త భయాట వుట్టుకొస్తున్నాయి. అర్హరాత్రి ఆకాశంలో ఎవరో ఆడది శవాన్ని మోస్తూ తిరుగుతున్నది అంటున్నారు. ఆమధ్య ద్రళయస్తూవం దగ్గర నలుగురు. ర్తక్తం కక్కుకుని చనిపోయారు చార్యాస్త్రాని చూడటం వల్లనే జరిగిందంటున్నారు రోజురోజుకీ ప్రజల్లో ధైర్యం సన్నిల్లిపోతుంది దీనికేదో ఉపాయాన్ని ఆలోచించాలి

20 హిరణ్యగర్భ (నాటకం)

మేస్త్రః ఏం తేజో దీనికి మీరేమంటారు? శేడోః: ఆ ధర్మవిరుద్దమయిన పనులు దైనవిద్రోహక చర్యలు, శాస్త్రవ్యతిరేక నుయిన కార్యకలాపాలు చేపట్టినపుడు ఇలాంటివి జరుగుతాయని వాక్కులు చెపుతున్నాయి. వాక్కులపట్టు, భగవంతునివట్ల నమ్మకం లనివారు.. మీతో ఏమని చెప్పను” ఆ భగవంతుని కోపానికి గురయ్యే వనుళేం చేశామో, వాక్కుల్ని ఉల్లంఘించి ఎలాంటి పాపాల్ని మూటగట్టుకున్నామో, కాస్త వెనక్కె వెళ్ళి తరి* చూసుకోవాలి ఆ తవ ల్ని సరిదిద్దుకోవాలి. మేస్త్రీ: ఏంకాదు. ఇదంతా ఎవరో వధకం (ప్రకారం చేస్తున్న కుట్ర. (ప్రజల్ని భయభభ్రాంతుల్ని చేసి లొంగదిసుకోవాలని చేసే ప్రయత్నం ఇన్నాళ్ళు లేని క్ట్ముద విద్యలు ఇప్పుడెక్కడ్నించి వుట్టుకొచ్చేయ” ఏం యశో మీరేచుంటారు? యశో; భగవంతుడు దయార్హ్రుహృదయుడు. కరుణా రస సముద్రుడు అతనికి కోపం వస్తుందా? వచ్చినా ఇంత (ప్రాణాంతకంానూ, ప్రళయాంతకరానూ ఉంటుందా మేస్త్రీ: నా మాటా అదే ఇది కేవలం పరిపాలనా వ్యవస్థను దెబ్బతీసే ప్రయత్నం నన్ను అనవ్రదిస్ట పాళ్లేసే ఆలోచన. (ఒక వ్యక్తి పరేెత్తుకు వచ్చేడు) వ్యక్తి: అయ్యా బాబూ. మా అడది కనిపించిదయ్యా కనిపించింది రెండ్రోజుల్నించి.. ఎతికి ఎతికి విసిపోయాను ఈ రోజు కనిపించింది కనిపించిందంళే కనిపించలేదు దొరికింది. శవమె దొరికింది అక్కడ ఆ చింత తోవృలో దొరికింది మా ఆడది చచ్చిపోయింది బాబూ. అది చావా? కాదు... చిత్తర వధ విషు వురుగులే ముట్టినయ్యో - - ఆకాశంలో అమ్మోరే తినీసీందో... ఎక్కడి కండలు అక్కడ ఊడోన్చీసనాయి అది మౌ ఆఅడదేనండీ బాబూ ... మూ ఆడది కాదంటాళశేటీ? నూ ఆడదే. బళ్ళు ముక్కలు ముక్కలయితేమటుకు పోల్చ కోలేనా” పొట్టు వనసపండులా చిరుకు పోయింది అవును మూ ఆడది కడువుతో ఉండేది బిడ్డేది ఏదీ నా బిడ్‌. ఏం చేశావు దాన్ని. అం ఏటి ఎర్రిమొగమేస్తాను వ్రమయిందో. నొకు తెల్సులే . ఆకాశంలో అమ్మోరు పిళ్చింట. కడువులో ఉన్న ఓ చిడ్డా రారా పొట్టుసీల్చు కొచ్చేయి రా రా" అని పిలిస్తే పసిదిడ్డ దానికేం తెల్పు ... చక్కగా వడుకున్న బిడ్డని ఆడుకోడానికి పిలిస్తే ఊరుకుంటుందా:

• అంతే ఎల్లిపోయింది.. కానీ, . అమ్మని ఎతుక్కుంటూ బిడ్డొనీ తరు. అన్ములేదని, చచ్చిపోయిందని తెలిస్తే , ఏంత ఏడుస్తుందో బిడ్డ నేను కనిపిస్తే నన్నూ అడుగుతాది.. “అయ్యా! అమ్మేదీ' అని _ నేను కనిపించను . నేను కనిపించను . నేనెక్కడుందీ చెప్పొద్దు . చెప్పొద్దు ఇళ్ళిపోయౌడు) మేస్త్రీం గొగర్రైకు మనిషి ఎలా పుట్టాడో అర్హమయిందా ఉద్రేః ఏమైనా, మీ పాలనలో మా బతుక్కి భద్రత ళేకుండా పోయింది నూ ప్రాణాలకు రక్షణ లేకుండా పోయింది శో అగంధాలత్తైా్నా సంర ఆరా డి విజయభాస్మర్‌ కో దీ, శ్చ 21 గ్‌ ౧౫౦రమిీట0

4. వ్‌

సందేః ఎప్పుడు మిన్ను విరిగి మీద వడుతుందోనని (ప్రాణాల్ని గుప్పెట్లో పెట్టుకు బతుకుతున్నారు. జనం . ఒక రాత్రి గడిస్తే ఒక యుగం గడిచినట్టుంది.

కుతూ; బహిష్క్టృతులకు రాయితీ లిశ్చేశాం, దేవవుత్రికలకు పెళ్ళిళ్ళు చేశాం అంక సరిపోదు. మా జీవితాలకు హోమీ కావాలి.

మేన అలాగే! ఆ దుష్టశక్తిని నేనే ఢీ కొంటాను ఆ కుట్రదారుల ఆటలు కట్టేస్తాను

కీర్తి (ప్రభూ. తొందరపడొద్దు.

మేస్త్రీ: ఇప్పటికే చాలా ఆలస్యం చేశాను. దేవపుత్రీ ఏం క్రోధీ నా నిర్ణయానికి నీ హెచ్చరిక ఏదీ”

వార్తాః అయ్యా! మీ మృత్యువు అగత్యం. మీ నిర్ణయం ్రష్టమో, శ్రేష్టమో మరోసారి ఆలోచించండి

మేస్త్రీ; ఎంతో ఆలోచన చేసి తీసికున్న నిర్ణయం ఇది

12806 0% తేజో భవంతి (తేజో అతని చుట్టూ మన్నా భూస్వామి, పండితుడు, ఘనాపాటి, ఇంద్ర

ఉన్నారు.)

మన్నాః. (కత్తి మొన గుండెకు ఆనించుకొని) వెప్పండి చానమాంటారా? కాపాడతారా? బదిగో బహిష్క అుల్లో ఇతని అన్న ఉన్నాడు. అతని మాము ఉన్నాడు. ఇతని పినతండ్రి ఉన్నాడు వీళ్ళందరూ ఇప్పుడు వాళ్ళ అస్తులు పంచి ఇవ్వాలా? అదేనా ఆ మేస్త్రీ, ఉద్దేశ్యం? ఈ రోజు నొకు ఇచ్చిన తీర్పు రేవు వీళ్ళందరికి వర్తించదనే నమ్మకం వీమిటి? మమ్మల్ని. కాపొడలేమని మీరు చెప్పండి. ఇవ్ఫుడే, ఇక్కడే మీ అందరి సమక్షంలో ఆత్మహత్య చేసుకుంటాను (పొడుచుకోబటోయాడుు

ఇండద్రదీవుః (అడ్డుకొని) మన్నా నీకేమైనా పిచ్చి పట్టిందా

మన్నా; అవును పిచ్చే పట్టింది. వట్టుదానురి? నిన్నటి సభలో నువ్యొక్క మాట నూటాడావా? ఇక తేజో అతని ఆఅలోచనలేమిటో, సంకల్పొలేమిటో, మానవమాత్రులెవరికి అర్హంకొవు

శేజోః ఇష్టం వచ్చినట్టు వాగొద్దు. మమ్మల్ని రెచ్చగొట్టడం తప్ప ప్రజల్ని సమీకరించావా నువ్వు” నీవేం చేస్తున్నావో ఒక్కసారి ఆత్మపరిశీలన చేసుకో, మీరంతా మీ వంతు కృషి చేస్తే మేస్త్రీ ఎలా ధర్మాధికారాతాడు?

మన్నాః అది నా తప్పా? కొవాలని వేశాడో, పొరపాటున పడిందో మూష్ట్రో చేతిలో ఉన్న దండం చచ్చేటప్పుడు మేస్త్రీ చేతిలో పడింది. ఈ మూర్జపు

22 హిరణ్యగర్భ (నాటకం)

ప్రజలు అదే మాస్ట్రో సందేశం అనుకొని మేస్త్రీకి జేజేలు పలికారు ఇందులో నా తప్పేముంది?

సండిళుడు: నాకు కనిపించిన ప్రతి వాక్కరికి చెప్పాను. ధర్మాధికారా తేజోనే బలపర్చండనీ ఊహా

భూస్వామి: జరిగింది జరుగుతుందా దేవరా? మే,స్త్రీ ఇంకా ఉంటే మూ సంపదలు సగానికి తరిగిపోతాయి

ఘానాపాటిః;: సంపదల సంగతి పక్కనపెట్టు మన్నా, గుట్టా అన్నదమ్ములని ఎంతమందికి తెలుసు? ఆ బంధుత్వం బయటవడిన తర్వాత ఎంత శోభ అనుభవిస్తున్నాడు, వన్నీట్లో కడుగుతామంటే వందికి హాయిగానే ఉంటుంది. కొని దాని మురికి తెచ్చి మూకు అంటిస్తాముంపేనే రోతగా ఉంది

భూస్వామి: దేవరా మొ కంచంలోని కూడు వారికి పెట్టనుంకు మూకు నొప్పి ఉండదు వాళ్ళు కక్కింది మమ్ముల్ని తినమంకేు మాత్రం మావల్లకాదు వండితుడు: తేజో పారే నీరు ముందుకు సాగాల్సిందే. పొడిచిన పొద్దు ప్రి కెళ్ళాల్సిందే. సమాజం కూడా ఓ ప్రవహించే నది. వ్రనరించే కిరణం. నిత్యం వీచే పవనం వాల, వీలూ చూసుకొని వాటంతట "అవి వెళ్తుంటాయి. ఈ మేస్త్రీ ఎవడండీ కాలాన్ని వెనక్కి నెట్టడానికి గతం ఓ పీనుగుల పెంట దానిమీద తలో పిడికెడు మట్టివేస్తూ భూస్థాపితం చేయాలిొని, దాన్ని గ్రవ్వుకొని ఎనరికెవరు వీమనౌతారో తరచి చూసుకుంటే ఫలితమేమిటి? అశుద్దాన్ని విసర్జించిన చోట వదిలేసి వచ్చేయ్యాలిొాని చున కడుపులోంచి వచ్చిందిగదా అని ఒంటికి పూసుకుంటామా? బహిష్కృతులతో బంధం కూడా అలాంటిదే. (చిత్ర వచ్చి అందరికి పానీయాలు ఇస్తోంది ఆమెను అదోలా చూస్తున్నాడు ఇం ద్రదీపుడు అది తేజో గమనించాడు )

తేజో: (తత్తరవడి) ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సింది ఏముంది” (చిత్రనుద్దేశెంచి) ముందుకు సాాలంళకు అడ్డంకిని తొలగించాఠి

వొంద్రః అది నిర్ణయనుంకే కాలాన్ని వెనక్కు మళ్ళించాలనుకొనే మ్మ కాలగర్భంలో కలిపోవాల్సిందే

తేజో; మహాత్ముడు అతని వారసుని నోటి వెంబడి ఆ మాట పలికించాడు కానివ్చండి. శుభం అవశ్యం. వెళ్ళిరండి.

భూస్వామి; అహ మ్మ్యాష్ట్రోకి ఇంద్రా వారసుడా” తేజో మీ జొదార్యం చాలా గొప్పది ఇక శలవు.

ఘనాపాటి: తేజో కృవకు పాత్రుడవయ్యావు ఆయన చూర్గదర్శుకత్వంలో జన్మ

చి

చరితార్హం చేసుకో (అందరూ అఖభినందిస్తుంటే ఏం జరి%_ందో తెలియని స్టితిలో ఉక్కిరి బిక్కిరి అయ్యాడు ఇంద్ర అందరూ వెళ్ళిపోయాక )

తేజోః చిత్రా

చిత్ర ఏం నాన్నగారూ

డి.విజయఖాస్మర్‌ 23

తేజో; (మన్నా వదిలిపెట్టిన కత్తి తీసుకున్నాడు.) ఇంద్రా ఇదిగో దీనితో చిత్రను పొడిచి చంపు చిత్ర: నాన్నగారూ. (తండ్రిని హత్తుకుపోయింది ) తేజో; ఇంద్రా రా నా కూతుర్ని చంవు ఇంద్రవ (నిశ్చేస్టుడై కత్తిని జారవిడిచాడు ) తేజో: ఎవరక్కడః (బయటనుండి ఒక సేవకుడొచ్చాడు) ఆ కత్తి తీసుకుని ఇంద్రను చంవు ఇంద్రః తెజో (సేవకుడు కత్తి తీసుకుని ఇంద్రమీదకు అంఘించాడు ఇంద్ర అతడ్ని అడ్డుకున్నాడు.) చిత్ర; నాన్నగారూ నా ఇంద్రను ఏమీ చేయకండి నా ఇంద్రను చంపించకండి నాన్నారూ నాన్నగారూ! (కాసేవు సేనకుడ్ని నెడుతూ, నురికాసేపు తండ్రిని (బతిమాలుతూ ఎంతో ప్రయాస పడుతుంది.) తేజో (నిశితంగా గచునించాడు ఇంద్రను సేవకుడు చంసలేడని రూఢీ అయింది బిగ్గరగా నవ్వాడు ఆగు ( పొమ్మని సంజ్ఞ చేయటంతో. సేవకుడు. వెళ్ళి పోయాడు) ఇం(ద్ర; నన్ను హతమార్చాలని . భగవంతుడు నిన్ను ఊరికే విడిచిపెట్టడు చిభ్రః ఇంద్రా! (అతన్ని హత్తుకుపోయింది.) తేజో; చూసావా తక్లీ ఇంద్ర నిన్ను చంపలేక పోయాడు ఎందువలన) (పేను అడ్డుపడింది. సేవకుడు ఇంద్రను చంపడానికి వెనుకాడలేదు ఎందువలన* కర్తవ్యం (పన, క్తర్తవ్యం- ఈ రెండింటిలో కర్తవ్యం ఎప్పటికి గొప్పది ఈ సంఘటనతో (పేమ. మైకంలో పడి క్తర్రవ్యాన్ని చిస్కరిస్తున్న ఇంద్రకు జ్ఞానోదయనౌతుందని ఆశిస్తున్నాను చిత్రం నాన్నగారూ. (ఇంద్రను వదిలి తండ్రిని హత్తుకుపోయింది ) ఇంద్ర: తేజో. క్షమించండి. మిమ్మల్ని అపార్హం చేసుకున్నాను తేజో: మున్ముందు అర్హం చేసుకో. శుభం (వెళ్ళిపోయాడు ) (చిత్ర ఇంద్ర, ఒకర్నొకరు పెనవేసుకున్నారు ) 1 825 0% - 11826 0౧ తేజో ఇంటి వెనక నున్న తోట (తేజోకి ఎదురు”. సేవకుడు నిల్నొని ఉన్నాడు) తేజో; విశ్వాసంా నుసలుకో ఈిన విధంా సత్కరిన్హాను "సేవకుడు: ఒక్క క్షణం అఉంటే చం పేసేవాళ్ణే తేజో: నీ శక్తికి మించాడు అందుకే ఆగనున్నాను "సేవకుడు: మరోసారి ప్రయత్నించమంటారా దొరా” 24 హిరణ్యగర్భ (ాటకం)

తేజో: వద్దు ఇకపై ఈ ఇంటికి ఇంద్ర రాకపోకల్ని నివారించవద్దు చిత్ర కోసం వాడు మా ఇంటి చుట్టూ. తిరగని. "సేవకుడు: కర్తవ్యం ప్రధానమని మీరే అతనికి బోధించారు తేజో: రాకుమారునికి ఉత్తర దిక్కుకి వెళ్ళొద్దని చెదితే వాడు తప్పనిసరా ఆ దిక్కుకే వెళతాడు ఇదీ అంతే. వాడు ఇక్కడ (పేమమైకంలోపడి అ ఊబిలో ఉంటేతప్ప అక్కడి ప్రజల్ని మనవైపు తిప్పుకోలేం. వాళ్ళని మంచివైపు ముళ్ళించలేం. "సేవకుడు: నాకిప్పుడు మా తాత చెప్పిన కధ గుర్తుకొస్తుంది దొరా. తేజో; ఏమిటది? సేవకుడు: దేశం కోసమని స్వంత కూతుర్నే విషకన్యగా మార్చి చతురగుప్పుడి మీదకు ఉసిగొల్పాడట ఒక మంత్రి మిమ్ముల్ని చూస్తుంటే ఆ మహానుభావుడే జ్ఞప్తికి వస్తున్నాడు దొరా (అవ్రయత్నంగా చేతులు జోడించాడు) తేజో; నీ స్వామి భక్తి దేశభక్తి హర్షించదగ్గది శుభం అవశ్యం. వెళ్ళిరా. 12806 0₹ 5వ రంగం (మేస్త్రీ, దుష్టశక్తిని ఎదుర్కోనడానికి వెళ్ళి ప్రాణాలు కోల్పోయారు మంటపం జ్‌ ౦ ముందు ఒక వేదిక ఏర్పాటు చేశారు. ఆ వేదికకు ఒక ప్రక్క మ్మే అస్ట్రికల కలశం వ్రజల సందర్శనార్ధం ఉంచబడింది. చేదికకు ముందు భాగాన ఒక్రక్క క్తీర్తీ త్యాగి కూర్చొని ఉన్నారు మరోప్రక్క మన్నా అతని అనుచరవర్గం ఉన్నారు) వార్తాహరుడు క్రోధి ప్రవేశించాడు వార్జాః ఆపద్ధర్మాధికారి తేజో ప్రవేశిస్తున్నారు సావధానులైై ఉండండి! (అందరూ లెచి నిల్చున్నారు తేజో వచ్చి తిన్నగా అస్టికల కలశం దగ్గరకు వెళ్ళి దాస నమస్కరించాడు అది చూస్తూనే దుఃఖాన్ని ఆవుకోలేక భోరున. విలపించింది “ర్తి ఆమెను అనునయించాడు త్యాగి తేజో సభనుద్దేశించి మాట్టాడం ప్రారంభించాడు. కాంతమందివచ్చి కలశానికి నమస్కరించి వెళుతుండగా, మిలినవాళ్ళు వ్త్తల ప్రసంగాల్ని శర్దగా వింటున్నారు తేజో: భగవంతుని బిడ్డలారా. మహాత్ముని వారసులారా మేస్త్రీ మరణవార్త లో త్త డు. బుదిశాలె విని దిగ్భారంతి చెందాను వెన్నెముక విరినట్టయింది. భగవంతుడు బుద్ది బంధువుల్ని అతడు నిర్ణయిస్తాడు. స్నహితుల్ని మాత్రం మన్నల్నే ఎంచుకోమంటాడు కాబట్టి మేస్త్రీలాంటి మహనీయునితో, మాననీయునితో, మహామనిషితో _ స్నేహం చేసే అపూర్వమైన అవకాశం లభించింది కానీ . ఆ స్నేహం ఆ సన్నిహితత్వం ఇంత తొందరగా ముగుస్తుందనుకోలేదు ఆనాటి రాత్రి. అంటే మృత్యువు మేస్త్రీని కబళించిన రాత్రి నేను దేవాలయంలో వాక్సరనంలో ఉన్నాను. డి విజయఖాన్మర్‌ 25

పూర్తి చేసి ఇంటి కెళ్ళాక ఈ దుర్వార్త నా చెవిన పడింది. విస్మయంలో మునిగి ఒకంతకు _ తేరుకోలేకపోయాను ఆకాశంలోని దేవత అబద్దం అని నిరూపించడానికి అర్హరాత్రి ఒంటరిగా. వెళ్ళిన ధైర్యశాలి అతను సర్వుడ్ని తూలనాడి ప్రాణాలకే మువ్వుతెచ్చుకున్నాడు. కాని మచ్చలేని వ్యక్తిత్వం ఆయనది. మాధవులన్నా, దేవపుత్రికలన్నా ఎనలేని సానుభూతిగల వ్యక్తి బడుగు వర్గాల బాగుకోసమని అహర్నిశలు తహ తహాలాడిన మనిషాయన అందరికి ఆన్హుడు. ఆయన అడుగు జాడల్లో నడవడం మన క్షర్తన్యం ఇప్పుడు చ్యూస్త్రో ఆలోచనలకు మేస్త్రి ఆచరణలకు వారసుడైన త్యాగి మాటాడతాడు

కీర్తి చూశారా . ఆ మొసలి కన్నీరు.

త్యాగి: అంటే ఏమిటీ) ఆ హత్యకు నాకూ సంబంధం లేదు అని చెప్పటం. నేను అక్కడ లేనూ అని చెప్పటం ఆ జనం చూడు, గంగిరెద్దుల్లా తలటాపటం తప్ప నీ నిజాయితి ఏమిటో నీ మూటలేమిటి. అని నిలదీసి అడగరేం)

శ్తీర్తః వారి భయాలు వారికున్నాయి.

తాగి; లేదమ్మూ. వ్రజల్ను వీరిబారినుండి కాపొడాలి అందుకోసం నునం ఏదో ఒకటి చేయకతవ్చదు. ధర్మాధికారి వదవికి నువ్వు పోటీ చెయ్యాల్సిందే నమ్మా.

గుట్టు: నువ్వుగనక పోటీ చేస్తే మన వాళ్ళంతా నీ వైపు నిలుస్తారమ్మా! (ఉపన్యాసం పూర్తిచేసి ధర్మపీరం మీద కూర్చున్నాడు తేజో. త్యాగి వేదిక మీదకు వెళ్తున్నాడు ఇంద్రదీపుడు అప్పుడే వచ్చాడు ఇంధద్రదీవుడు. చేసిన 'సైగను అర్ధం చేసుకొని ఒక ఆసనాన్ని తెచ్చి ధర్మపీరానికి ప్రక్కనే వేసాడు భూస్వామి ఆ ఆసనం మీద కూర్చున్నాడు ఇంద్రదీపుడు)

త్యాగి; మహాజనులకు నమస్కారం చెట్టు నేలమీద ఉన్నప్పటికంటే కూలిపోయినవ్వడే దాని పొడవు పరిమాణం కచ్చితంగా కొలవగలం మహాత్ముడు బతికుండగా సత్యం తెలిసిరాలేదు మేస్త్రీ (బ్రతికుండగా వారి విలన అర్ధం కాలేదు ఇవ్ఫుడు. తెలుసుకునేం లాభం” ర్మ వెన్నెముకలైన ఇద్దరు మహోప్పురుస్తులు, యుగక్తర్తలు స్వార్హపరుల చేతుల్లో కుష్పకూలిపోయేరు. ఈ పాపానికి ఒడిగట్టిన వారెవరో, ఏ స్వార్థంతో ఈ అల్పత్వానికి పూనుకున్నారో. కాలమే చెప్పుతుంది. నిప్పులాంటి నిజం ఎన్నాళ్ళు దాగుతుందీ* ఉప్పెన తర్వాత తన పెట్టి ఎదుటివాడీ ప్రాణాన్ని కాపొడిన రోజులుండేవి ఆ తర్వాత ఎదుటినాడు ఛస్తే మనకేం అనే రోజులొచ్చాయి ఇవ్వడు ఏకంగా ఎదుటివాడ్ని చంపైనా నునం బతకాలి అనే రోజులు వచ్చాయి ఎక్కడ్నించి ఎక్కడికొచ్చాం మనం? మరిలాటి ఉన్నత విటవర్ని కోల్పోయిన మనం భావితరానికి సూచించే నూర్గమేమిటి.. దుర్మార్గమేనా? ఆలోచించండి. పదిమందిని పీడించి ఒక్కడు సుఖపడటం దుర్మార్గం ఆ దుర్మార్గాన్ని గ్రోత్యాహిస్తున్నాం మనం ఆలోచించండి మనిషి కుటుంబంకోసం, కుటుంబం సంఘంకోసం, సంఘం జాతికోసం త్యాగం చెయ్యాలనే దారు మాస్ట్రో కానీ అ జొతి ఆ సంఘం ఆ కుటుంబం-వీటన్నిటి క్రేనూళ్ని పణంా పెట్టి, తన కోసమే బతకాలను కుంటున్నాడు మనిషి ఇదో జబ్బు దీనికి ఆదిలోనే

26 హీరజ్యగర్భ (వాటకం)

చికిత్స జరగాలి. ఆ బాధ్యత ప్రతి ఒక్కరూ స్వీకరించాలి. అందుకుగాను ముందు మనం నైతికంగా ఎదౌలఠి. లేకపోతే మన పాపఫలితాన్ని మన పిల్లలు మన కళ్ళెదురుగా అనుభవిస్తారు. అంచేత మంచిని గౌరవించండి. అనుసరించండి. ఆచరించండి. ఆపద్ధర్మాధికారి తేజో నా కిచ్చిన ఈ అవకాశానికి నా కృతజ్ఞతలు 11816 05

తేజో: (తనప్రక్కన కూర్చున్న ఇంద్రతో ఏమిటి విపరీత చేష్టలు?)

ఇంద్ర మీ చేష్టలు కంటనా?

తేజో: మనసులో ఏముందో సూటిగా చెప్ప!

ఇం(ద్రవి ఆ పద్దర్మాధికారి పదవి నాకిస్తాననలేదా?

తేజో: పదవులు ఒకరిస్తే వచ్చేవి కాన్స ప్రజల మద్దతు ఎవరికుంళటే. వాళ్ళకు వస్తాయి

ఇంద్ర అలాగా. నేను లేని సమయంలో ప్రజల్ని మభ్యపెట్టి తప్పుదారి వట్టించి దానికి మద్దతు అని. పేరు పెడుతున్నావా తేడో ఈ క్షణంలో ఇప్పుడు ఇక్కడ తేల్చుకుందామా మనిద్దరిలో ప్రజల మద్దతు ఎవరికుందో

తేజో: ఇది కేవలం ఆవద్దర్మం సమయం చూసి నిన్నే నిజమైన ధర్మారికారొ చేస్తాను

ఇంద్రః నీ మాటట ఇంకా నమ్మమంటావా?

తేజో: అది నీ యిష్టం కానీ నా ప్రయత్నమంతా నీ భవిష్యత్తు చక్కబెట్టడానికే. కొస్త ఒపిక పట్టు ఒక్కొక్క సమస్యని కడీర్చసీ.... కడవరకు నాకు వెన్నుదన్నుగా ఉంళు. ఫలితాన్ని అనుభవిస్తావు విశ్వాసం లేదంటే నీ యిష్టం అప్పుడూ ఫలితాన్ని అనుభవిస్తావ్‌. (మన్నా అక్కడకు వచ్చాడు. అతన్ని చూడొనే ఇంద్ర విసురుగా వేదికపైనుండి దిగి క్రింద వరుసలోనున్న అసనాల్గో ఒకదాని స్పై కూర్చున్నాడు )

నున్నాః తేజో త్యాగి దేవపుత్రిని ఉసిగాల్ప్చుతున్నాడు పోటీలో. శ్రర్తి ఉండొచ్చు. శేజోః అదేమిటి? మన (ప్రత్యర్హి త్యా* కాదా?

మన్నాః ఆ మేస్త్రీ, చచ్చి దాన్ని ముండమోపిని చేసాడు కదా ప్రజల సానుభూతి కుప్పలు, తెప్పలుగా వచ్చిపడుతుందని వారి అంచన తేజో: (వేదిక మీదకు వచ్చి) నిన్న రాత్రి ఒక చిర్రమయిన కలొచ్చింది కలలో ఓ దేనత .. దివ్యమూత్తి కూచుని రాసుకుంచోంది. 'అమ్మా ఏం రాస్తున్నావూ”” అని అడోను. ఆ సర్వుడి భక్తుల పేర్లు రాస్తున్నానూ' అంది. “అమ్మా నా పేరుందా అందులో అని అడిగాను లేదంది చిన్నచోయాను బాధపడ్డాను ఆయమ్మ కాసేవయ్యాక మళ్ళీ కనిపించింది ఇంకా ఏదో రాస్తోంది. *ఇంకేమిటిమ్మా రాస్తన్నావ్‌ అని అడౌాను. *“సర్వుడు (ప్రేమించే వాళ్ళ పేర్పు రాస్తున్నాను, నాయనా” అంది “అందులోనైనా నాపేరుందమ్మూ అని అడాను ఉన్నది నీ పేరొక్కలటు నాయనా అన్నదా దేనతా. మాధవులను (ప్రేమించేవాళ్ళు ఆయనకిచ్టులు మేస్తే, డి.విజయఖాన్మన్‌ 27

కూడా ఆ ఇష్టుల జాబితాలో ఉన్నారని నేను నమ్ముతున్నాను ఏమైనా మేస్త్రీ మరణంతో. ఒక గొవ్పరాజకీయ ధురంధరుడ్నీ ఒక వజ్ఞగారిని కోల్పోయాం. ఆలోటు తీర్చలేనిది ఆవద్ధర్మాధికారిగా తాత్కాలికంగా ఈ బాధ్యతను ఎంతో విశ్వాసంతో నామీద ఉంచారు. పూర్వజన్మ సుకృతం వల్ల ఈ కొద్దికాలముయినా నా ప్రజలకు సేవ చేసుకునే భాగ్యం నాకు కఠొంది త్వరలోనే మేస్త్రీ అంతటి ధీశాలిన్సీ అనుభవశాలినీ మన _ అధినేతగా ఎన్నుకోవాల్సిన కర్తవ్యం, అవసరం మనకుంది ఈ విచారాన్ని వెనక్కినెట్టి ముందుకు సాగుదాం. మే,స్తీ చూపించిన దారిలో నడుద్దాం ఆ నడకలో మొదటి అడుగుగా ఓ ప్రకటన చేస్తున్నాను. మాధవుడైన క్రోధిని మేస్త్రీ తన ఆంతరంగికునా గౌరదించేరు. నేను ఆ కోధిని సలహాముండలి ప్రధమ సభ్యునిగా నియమిస్తున్నాను.(క్రోధి ఆనందంతో ఉబ్బితబ్చిబ్బె తేజోను హత్తుకుపోయాడు ) ఇవ ఎడు. మేస్త్రీ, సతీమణి దేనవుత్రి కీర్తి మాట్టాడుతుంది.. (తన వంతు వస్తుందని ముందుకెళ్ళిన ఇంద్రదీవుడు నిరుత్సాహపడి అక్కడే చతికిలవడ్డాడు.)

క్తీర్తి అమ్మలారా. అయ్యలారా అక్కలారా అన్నలారా ఇలాంటి రోజు ఒకటి ఉంటుందని, మీ ముందు. కన్నీళ్ళతో నేను నిల్చుంటానని నేనేనాడూ ఊహించలేదు. నేను వారి చితిలో దూకి సహగమనం చేసుకోవాలని ఎంతో ఆరాటపడ్డాను. కానీ వారు నాకప్పగంచిన బాధ్యత నా ఆరాటాన్ని ఆపుడేసింది. నేను మీ అందరి ఎదుట (ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాను మాధవ్చలంతా శిఉమైన చూనవృలయినంతవరకు దేవవుత్రికలంతా నిజమైన గృహిణులబునంతవరకు కౌ బొట్టు పూలు, "జులకు దూరంగా ఉంటాను మ్స అజ్జను ఉల్లంఘించి, ఆయన ఆశయం కోసం పాటువడతాను. అశయాల కోసం (ప్రాణమిశ్చే మనుష్యుల్ని అంతం చేసే దుష్ట సంప్రదాయం ఈమధ్య ఆరంభమయ్యింది. హత్యా రాజకీయాలకు పాల్పడే నీచులు గోముఖాలతో మసలుతున్నారు మాస్ట్రో వారసులై వర్రిల్దతున్నారు. దారి ప్రతి మాటలో మ్యూస్ర్రో ఘనత, చూ్యూూష్ట్రి సూక్తి మాస్ట్రో మాస్ట్రో ఈ మ్మాస్రో బడుగు వర్గాలకు చేసిందేముంది? చూధవులనీ నీచకులస్తులనీ ముద్రవేయడం తప్ప .. సమాజంలో మూ బళతుకుల్ని దిగజార్చేడు నూూష్ట్రియే మనకు అంత అన్యాయం చేశాక మ్యూష్ర్రో వారసులేదో మనకి ఒరగబెడ్డారని అనుకోవడం ఎంత నమూర్చత్వం౫ మాటల్లో (పేమ చేతల్లో విషాన్ని పంచి ఇచ్చిన ఈ న్యూస్త్రో నారసులు ఈ దీనిని, దేశాన్ని ధ్వంసం చెయగలరు తప్ప బాగుచేయగలరా- అని అడుగుతున్నాను (ఇంద్రదీవుడు ఇక సహించలేక పోయాడు సర్రున వెళ్ళి దేనవుత్రి జుత్తు పుచ్చుకుని విసెరికాట్టి- కారితో తన్నేదు అంతా చేస్ట్రలుడిగి జరుగుతున్నది గ్రహించి వెళ్ళి అడ్దుకున్నారు ) మున్నా: (తేజో దగ్గరకు వచ్చి) మీరేమి అనుకోకపోతే ఓ చిన్నమూట మీ చిత్రను ఇంట్రదీవుడికిచ్చి పెళ్ళిచేసేయండి అవ్వడు వదది నూనూ అల్డుళ్ళలో ఎవరి కొచ్చినా ఎవరికీ బాధ ఉండదు

28 హిరణ్యగర్భ (ాటకం)

శేజోః నా కూతురు నీ కూతురిలా ఆత్మహత్య వేసుకున్నా సంతోషిస్తానూనీ, నిప్పులాంటి వంశం కళంకం _ కావటానికి ఒప్పుకోను. ఇంద్రదీవుడు లిక దొరికిన బిడ్డ... మ్మాష్ట్రా చేరదిగాడు. అంతమాత్రాన వారసుడవుతాడా? ఇది కనకపు సింహాసనం. కూర్చొనే అర్హత శునకానికి ఉండదు (ఆఅ నూటవిని మన్నా ముఖం ఆనందంతో వెలిగి పోయింది.) (ఇంద్రదీపుడు ఇక సహించలేక పోయాడు సర్రున వెళ్ళి దేవపుత్రి జుత్తు పుచ్చుకుని విసిరికొట్టా- కాలితో తన్నేడు. అంతా చేష్టలుడిగి జరుగుతున్నది. గ్రహించి వెళ్ళి అడ్డుకున్నారు) దీపుః ఏమే దార్భాగ్యురాలా పదిమంది ముందు మాటడే అవకాశమొచ్చింది గదాని నోటికి హద్దూ అదుపూ. లేకుండా పోయిందా” నానాకూతలూ కూస్తున్నావ్‌? చంపుతాను నోరెత్తానవంటు. మా తండ్రి మ్య,స్ర్రాను, మ్యూస్ర్రో వారసుల్ని వల్లెత్తు మాటంటే నీ నామరూప్తాలు లేకుండా చేస్తాను మా,ష్ర్రో మూటేగశక మరచిపోతే ఈ దీవికి బ్రతుకు లేదు. మాస్ట్రో బాపేగనక వదులుకుంకే ఈ ప్రజలకు భవిష్యత్తు లేదు కాదని ఎవరైనా అనగలరా? నీతిా-జాతి లేని నీ బోటివాళ్ళని నెత్తికెక్కించుకుని మే,స్తీ అవవిత్రమయిపోయేడు. ప్రజలు: అవును. . అవును. .. .. అవును దీపు: అసలతన్ని హత్య చేసింది నువ్వు కాదని నమ్మకమేమిటి? మ్యూస్ర్రో హత్యవెనుక నీ హస్తం లేదని బుజువేమిటి ప్రజలు; అవును అవును.. . అవను దీపు: మేస్త్రీ నీకేమి చెప్పాడు” పూలు, గాజులు, బొట్టు కాటుక తియ్యొద్దన్నారు అతని ఆజ్ఞ ఎందుకు ధిక్కరించా? సానుభూతికోసమూ) (క్తిర్తి ఇంద్రదీపుని చేతుల్లోంచి విడిపించుకుని ఏడ్చుకుంటూ. వెళ్ళిపోయింది.) ప్రజలుః ఇంద్రదీపుడా- వర్షిల్లు .. వర్తిల్టు.. .. మ్మాష్ట్రో వారసుడా- వర్పిల్లు. .వరిల్లు _ (ఆవేశంతో ప్రజల ఇంద్రదీవుడ్ని భుజానికి ఎక్కించారు. భూస్వామి, ఘనాపాటి, ఇంద్రదీపుని వర్గానికి నాయకత్వం వహించారు అది చూసి తేజో ఎంతో కృం%పోయారు) 6వ రంగం 1వ సన్ని వేశం: ఇం(ద్రదీవుని ఇల్లు భూస్వామిః దేవరా తేజో లోతుగుండె మనిషీ. అతని మాటలు, చేతలు, ఊహలు వీవీ మనకు బోధవడవు ్రోధిని నార్హాహరునిగా చేసినందుకు మేష్టీని తిట్టుకున్నాం. దూషించాం ఇప్పుడతన్ని ఏకంగా సలపహామండలి సభ్యుని" చెస్తే ఎలా జీర్షించుకోగలం” ఘౌనాపాటి; అర్కె అతను మనకు చెప్పిందేమిటి” చేస్తున్న దేమిటి (మన్నా వచ్చాడు.) ది.విజయభాన్మర్‌ 29

ఇంద్ర: (బాగా కోవంవచ్చి మీదకురికొడు ) నువ్వే అతన్ని చెడగొడుతున్నది. తేజో ఆంతరంగికుడిని నువ్వు నేను అన్నా, మౌ నాన్న అన్నా నీకు ద్వేషం పో బయటికి, ..

మన్నాః పోతాను కానీ నా మాట ఒక్కసారి విను

భూస్వామి: నువ్వు చెప్పు మన్నా అధికారం చేజారిపోకుండా జాగ్రత్త పడుతున్నాడు తప్పా మనగురించి. ఆలోచిస్తున్నాడొ”

ఘనాపాటి; క్రోధిని సలవోమండలి సభ్యునిగా చేయడ మేమిటి. ఇకనుండి వాడి స్టానమెక్కడ) నున స్టానమెక్కడా మనమంతా క్రింద కూర్చుంళకు వాడు .. వాడు తేజో సరసన కూర్చుంటాడు ఇదేనా మనం తేడో నుండి ఆశించింది

భూస్వామి; మనల్ని ప్రత్యేకంగా అవనూనించక్క ర్లేదు మనకన్నా తక్కువవాడ్ని గౌరవిస్తే అది మనల్ని హీనవర్చినష్టే

ఘనాపాటి: అన్సను శత్రువుకి చెన్పు తొడిగితే మనల్ని చెప్పుతో కొట్టినట్టుకాదూ? భూస్వామి; అందుకే ఇంద్రాయే మన నాయకుడు ఆ దేవపుత్రిని తిట్టి కొట్టినవ్వడు ర్జ్వ్‌లు ఎంత. పార్షించారో గమనించారా ప్రజలకి ఏది సమ్ముతమో” అది

సినవాడే నాయకుడు

మన్నాః మీరు ఉప్పెన తరువాత వాళ్ళు కాబట్టి మీ ఊహలు ఆలోచనలు అంతవరకే. తేజో ఉప్పెనకు ముందు. మనిష్‌ నేను ఉప్పెననాటికి పిల్లాడ్ని మనకు తెలియని వెన్నో తేజోకి తెలుసు అతన్ని మన్నించటం మనకు (శ్రేయస్కరం ఇక గ్రోధిని ఎందుకు గౌరవించాడో తెలుసా” దేవవుత్రి ధర్మాధికారిగా తలవడటోతుంది. అందుకే మేస్త్రీ అభిమానించే క్రోధికి పదనినిచ్చారు. ఇవ్చుడు. చెప్పండి తేజో చేసింది తప్పా”

ఘనాపాట్కి భూస్వామి: (ఆలోచనలో వడ్డారు )

మన్నాః ఇంద్రా తేజో నీకు పితృసమానులు అతను చేస్తున్నదంతా నీ కోసమేనని నమ్ము. మీరిలాంటి అపార్జాలకు లోనౌతారనే మిమ్మల్ని పిలుచుకొని ర్ముని నన్ను పంపించారు. వదండి తేజో దగ్గరకు వెళ్టాం

ఇంద్రా? నేను రాను అతన్ని నేనింక విశ్వసిరచలేను (లోనకు పోయాడు)

మన్నాః మూర్చుల్లారా అతనికీ దెయ్యం ఆనహించిండి వరవీ వ్యామోహం పీడిస్తోంది మీకేమైంది అతన్ని _నమ్ముకుంటున్నారు. (భూస్వామి. ఘనాపొటి ఒకరి ముఖం నురొకరు చూసుకున్నారు ) తేజో ధర్మాధికారి అయ్యే వరకు అతవేం చేసినా నునం నోరు వివృకూడదు అయ్యాక అం

ఘనాపాటి; ఏం ఒరుగుళుంది

చున్నాః ఇక్కడ కాదు అన్ని విషయాలు తర్వాత చెపుతాను

భూస్వామిః నువ్వేమీ చెప్పక్కర్లేదు మేము ఇంద్రతోనే ఉంటాము, అతనే మ్మాస్ట్రోకి వారసుడు

30 హిరజ్యగర్భ (వాటకం)

మున్నా; అఘోరించండి. నా భావం అర్ధం చేసుకోరేం ఈ ఇంద్రకూడ మనవాడు కాదు. ఎవరికో పుట్టి ఎక్కడో దొరికితే మ్యూష్ట్రో పెంచుకున్నాడు అతనిది మ్మాస్ర్రో ర్తక్తం కాదు అతనికో వంశం లేదు చరిత్రలేదు ఆ చరిత్రహీనున్ని ఎలా సమర్ష్హిస్తారయ్యా

ఘనాపాటి: అంత చరిత్రలేని వాడితో కూతురు తిరుగుతుంళు చూస్తూ ఊరుకున్నాడే మీ తేజో

మన్నాః అదే అన్నాను ఇంద్రని అట్లునిగా చేసుకో, పదవి ఎవరి కొచ్చినా ఇబ్బంది ఉండదని

భూస్వామి: ఆ మాట'కేనున్నాడు*

మన్నాః వంశానికి విలువిచ్చే నునిషి ఏమంటాడు? నీ కూతురిలా నా కూతురు చచ్చినా. ఫర్వాలేదుగాన్సి ఈ _ అల్బుడికి ఇవ్వనుగాక ఇవ్వనన్నాడు. నా మౌొట వినండి అతడ్ని ఒప్పించి తేజో దగ్గరకి తీసుకెళ్చాం

భూస్వామి: భవిష్యత్తులో ఇంద్ర మన కొమ్ముకాయడా?

మన్నాః నునలో నూట వాళ్ళ తండ్రేమి ఉద్ధరించాడని? వీడి ర్తక్తం ఎవరిదో” దాని బుద్ది ఎలా మారుతుందో?

ఘనాపాటి: పుట్టుకతో పుడమి. బుద్దితో భూమి అన్నారు తేజోని తీసిపారేయటం క్షుం కాదు

భూస్వామివి ఇవ టీం చేస్తాం?

ఘనాపాటి: మన్నా మీద భారం వేద్దాం. (ఇంద్ర వచ్చాడు)

మన్నాః ఇంద్రా. నీ సమాధానంకోసం ఎదురుచూస్తున్నాం

ఇం[ద్రః నా సమాధానం ఇందాకే చెప్పాను.

భూస్వామి: అదికాదు ఇంద్రా తేజో దగ్గరికి వెళ్ళాం

ఇంద్ర వెళ్ళి .౫

భూస్వామి: అతని ధోరణి మనకు అనుకూలంౌా లేకపోతే మనం ఒక నిర్తయం తీసుకుందాం వీం ఘనాపాటి

ఘనాపాటిః అంతే ఒకసారి వెళ్ళి నిషయాలు చర్చించటం తప్పుకాదు

ఇంద్రః మీ మనిషిని నేను మీకు ఏది సమ్మతమో అదే చేస్తాను. పదండి

11806 0% 2వ సన్నివేశం: ్రీర్తి ఇల్లు (క్రీర్తకోక దేవతలా ఉంది ఆమె చుట్టూ త్యాగి క్రోధీ ఉన్నారు )

కీర్తి నా నాధుడు, నా ప్రభువు ఉండి ఉంటి ఈ అవమానం జరిేదా? జరిగితే ఆయన చూస్తూ ఊరుకుంటాడా? మీరూ ఉన్నారు, ఎందుకూ డి.వజయభాన్నర్‌ 31

త్యాగి: ఇంద్ర తొందరపడ్డాడు. లేకపోతే నేనే నీ లెంపలు వాయించేవాడ్ని

కీర్తి త్యాగీ

త్యాగి; అవును మ్యాష్ట్రోని తూలనాడే మనిషి నయ్యావా నువ్వు? అదీ మేస్త్రీ, సంతాపసభలో, మేస్త్రీ ఆత్మ శాంతిస్తుందని అనుకుంటున్నావా?

త్తీర్తిః స్సరేే ఇవ్పుడు మాత్రం మించిపోయింది ఏముంది రండి ఊం కొట్టండి (త్యాగి రెండు చేతులు తీసుకుని తన రెండు చెంపలు వాయించుకుంది.) మీకు తృప్తిగా ఉందా” లేకపోతే చెప్ప! మీ దైవాన్ని దూషించినందుకు నేనింకేం చెయ్యాలో చెప్ప? నిప్పుల్లో దూకమంటావా?

క్రోధి: ఎంత తెగించాలన్నా ఇందుకే తటపటాయించాల్సి వస్తుంది. ఎవరు మనకు గట్టి దన్ను ఉన్నారని? ఉప్పెనను ముందు మనిషి కాదా! ఉత్సాహవపరుస్తున్నాడా మనల్ని? లేదాయె. ఎంతసేపు మనిషిక్కడ మనసక్కడ. ఇటువైపు యుద్ధం చేస్తూ అటువైపు గెలవాలని తపన, ఇలాంటివాళ్ళతో ఏం సాధించగలం?

కీర్తి ఏం నువ్వెందుకు అడ్డుకోలేదు? నీ కాళ్ళూ, చేతులు వనిచేయలేదా? వాళ్ళవట్లు విశ్వాసంతో ముడుచుకుపోయాయా” నువ్వు త్యాగిని తప్ప వట్టుక్కర్లేదు. అతను మాట సాయమైనా చేస్తున్నాడు. నువ్వేం - చేస్తున్నావు”

క్రోధి: ఆనాడు న్యూస్ర్రో కళ్ళు తెరిపించింది. నేనే!

కీర్తి అందుకే ఇప్పుడు పదవి ఇచ్చి నుళ్ళీ నీ నోరు తెరవకుండా చేసాడు తేజో! క్రోధి! ఆ కడువు నుంట బయటపెట్టునరి. ఇవన్నీ ఎందుకు ఊకదంవుడు ఉవన్యాసాలు!

కీర్తి ఏమిటీ నీకు వదవి ఇస్తే నాకు కడువు మంటా”

క్రోధి: ముమ్మాటికీ

్తీర్తిః విన్నావా త్యాగీ ఎంత మాట అన్నాడో దౌర్భాగ్యుడు అల్పుడు!

క్రోధి; నువ్వే అల్పురాలివి. నువ్వు మేస్త్రీ, భార్యవైనపుడు. మేమంతా సంతోషించ లేదా? కాని నీకా సహృదయత ఎక్కడుంది. ఎవరు బాగువడినా నువ్వు ఓర్చుకోలేవు,

త్యాగిః అమ్మా! ఇవన్నీ అనుకునే సమయం కాదిది అర్ధం చేసుకో

కీర్తి! మిడిసివడుతున్నది అతను. అతనికి వెప్పండి

(క్రోధి: నాది మిడిసిపాటా?

కీర్తి కాదామరి!

క్రోధి స్సరే. మిడిసిపాటు... పదవిలో ఉన్నాను అందుకు అర్హుడ్ని. ఏమీ లేకుండానే వెలగబెడుతున్నావు నీ దేమిచో నీ మనుస్సు నడుగు. (విసురుగా వెళ్ళిపోయాడు.)

కీర్తి చూసావా త్యాగ నాయకురాలిననే గౌరవం లేకుండా ఎంతేసి మాటలన్నాడో!

32 హిరణ్యగర్భ (నాటకం)

త్యాగి: చూడన్మూ. ఈ ల్లికజ్చాలుతోనే కాలమంతా వృధా చేసుకోవద్దు. మనం ప్రజల మధ్యకు వెళ్ళినపుడు నోరు అదువులో ఉంచుకోవాలి, సమస్యలు ఎదురైనప్పుడు సంయమనం పాటించాలి. కీర్తి నన్ను సముదాయించకు. ఇంద్రమీద దెబ్బకు దెబ్బ తీయాల్సిందే త్యాగిః మిన్ను వచ్చి మీద పడినా మ్య,స్ర్రో మార్గం తప్ప మరొకటి తెలియనివాడ్ని. నురణం వచ్చి శాసించినా శాంతి మంత్రం తప్ప ఇంకొకటిరానివొడ్ని. నీ అంచనాల్ని నేనందుకోలేను. నన్ను క్షమించు చళ్ల కీర్తి: స్పరే నా మాటకూడ వినండి! అఆ ధర్మాధికారి పదవిలో మన అల్పులు తప్ప అన్యులెవరు కూర్చున్నాన్న _సహించలేనిదాన్ని తరతరాలుగా అన్యాయానికి గురై గుండె నిండా కసి పగ నింపుకున్నదాన్ని-నేను ఏమ్టెపోయినా. ఫర్వలేదు అధికుల ఆధిపత్యాన్ని తుదముట్టించడమే జీవితధ్యేయంగా తుది నిర్ణయం తీసుకున్నదాన్ని-నా ఈ ప్రయత్నంలో చిజయం కలగాలని నన్ను ఆశీర్వదించండి. త్యాగిః అమ్మూ దేవుడు నీకు మేలు చెయ్యాలి. 11802 0 6వ రంగం 3వ సన్ని వేశం: తేజో భవంతి (తేజో కూర్చుని చాలా దీరా ఆలోచిస్తున్నాడు ఎదురూూ పండితుడు నిల్నొని ఉన్నాడు.) తేజో: అమ్మా చిత్రా. చిథత్రః ఏం నాన్నగారూ. తేజో: నేల మాళిగలో తానమ్రపేటిక ఉంటుంది. అ పేటికలో తాళపత్ర గ్రంధాలుంటాయి. తీసుకు రామ్మా! పండిళుడు: తేజో. అన్య మనస్కంగా ఉన్నారు శేజోః అవును. పండితుడు: ముఖం కూడా కళా వనిహీనమ్రై ఉంది. దేహంకూడా చిక్కిపోయింది. కారణం ఆరోగ్యం వీమైనా ల చేజోః లేదు వండితాగ్రేసరా. ఈ దేశం గూర్చిన చింత నా దేహాన్ని కృంగ దీస్తుంది రోజు రోజుకి. చిక్కి శల్య మయ్యేటట్టు చేస్తుంది పండితుడు: మీరు కారణజన్ములు, మీరే గనుక లేకపోతే దీవి ఏమ్రెటిండేదిం తేజో: అ నిజం మీకు అవగతమైంది. కానీ ఈ ్రజలు (గ్రహిస్తున్నారా ఇంద్రుడెంతని- ఆ అర్భకునికి వంతపాడుతున్నారు ఈ మూర్చలు పండితుడు: మాలిన్యం ఉండగా ముత్యం మెరవదు. మూర్చత్వం ముసురుకొని ఉంటే సత్యం అర్హంకాదు. (చిత్ర తాద్రుపేటిక తెచ్చి వాళ్ళముందు ఉంచింది) డి విజయభాళ్ళుర్‌ ఏ3

తేజోః అఆ మూర్జత్వాన్ని వదిలించాల్సిన బాధ్యత మీలాంటివాళ్ళమీద లేదా? పండితుడు: లేదని ఎవరనగలరు?

తేజోః అందుకే ఆ వని మీ కప్పగిస్తున్నాను

పండితుడు: మహాభాగ్యం. నేనేం చెయ్యాలో ఆజ్ఞాపించండి.

తేజో: ఆ పేటికలో తాళవత్రగ్రంధాలున్నాయి.. వాటిలో పేర్కొన్న విషయాలు వ్రజాబాహళ్యంలో _ ప్రచారం చెయ్యాలి. (పండితుడు తాళవత్రగ్రంధాలు తీసి వరిశీలిస్తుండగా యశో ప్రవేశించాడు.) అదిగో యశో కూడా వచ్చారు. పండితుడు: (యశోకి నమస్కరించి) వీటిని ప్రజాబాహళ్యంలోకి వంపాలని తేజో ఉత్తర్వు.

యశోః (వాటిని పరిశీలించి) ఈ గ్రంధాలా* ఏం తేజో, నిజమా?

తేజో: అవును.

యశో: మూర్జత్వాన్ని, మ్తూరనమ్మకాల్సి ప్రజలమీద రుద్దిన గ్రంధాఠివి అందుకే

ఖై! ణు

ఉప్పెనకు ముందు రాహుల్‌ అన ధర్మాధ్‌కారి వీటిని భూస్టాపీతం చేయించారు చదివినా చదివించిన నురణ శిక్ష విధించారు అ నాటి విషయాలన్ని మరచిపోయావా తేజో.

లేజోః అందతా కుట్ర రాహాల్‌ చేత ఆ వని వేయించింది అతని తల్లి కాదు. ఆమె మత వక్షప్రాతాన్ని, తద్వారా జరిగిన ర్తక్తపాతాన్ని నువ్వు మర్చిపోయినట్టున్నావు యశోః ఏది ఏమైనా ఉప్పెన నాటికి దేశంలో ప్రజాస్వామ్యం ఉండేది కధ ఎక్కడ ఆగిందో అక్కడనుండి ప్రారంభిస్తే బావుంటుంది

తేజో మంచిది. తనురు ఎంత నయస్సులో తండ్రి అయ్యారు)

తేజో; నలబైఏళ్ళ కొడుకే వుట్టాడా పోనీ తమరి నోటి వెంబడి నిత్యం వాక్కులు వాగ్భాగాలు సర్వుని స్తోత్రాలు వినిపిస్తుంటాయే, మరి మీ కునూరునికి మూగతనం ఎందుకు సంహ్రొప్తీంచింది?. అది ప్రక్కన పెట్టండి, మనషి ఆజన్మాంతం ధర్మాధికారిగానే ఉన్నాడే అ నాడెందుకు కథ ఎక్కడ అగిందో అక్కడి నుండి _ ప్రారంధించమని హితోపదేశం చేయలేదు. ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా వరిపాలించమని హితవు వలకలేదు? అవృడు కధ ఎక్కడ అగిందో గుర్తుకు రాలేదా” లేక న్యూష్ట్రోపైనున్న నిర్హేతుకమైన (పేను, మూఢనమ్మకం, నీ నోరు మూయించిందా. యశో. దేశమైనా. డేహమైనా కొన్ని దశల్ని దాటాల్సిందే, కొన్ని పరిస్థితులు అధిగమించనలసేందే

యశో; అంపే మీ ఉద్దేశ్యం”

శేటో; ప్రజలకు వారి పొలకుడ్ని ఎన్నుకొనే బుద్ద, విచక్షణా లేవు

యశోః తేడో.. మీరింకా మనిషిని నృగంగానే చూస్తున్నారు. మనిషీ ముఖతః బుద్ధిశాలి జ్ఞాని బాహువులనలన వీరుడు. తనను తాను రక్షించుకొనే రాజు ఊరువుల నలన విశ్వ దర్శనం చేయగలవాడు ఈ శారీరక వ్యవస్థను మోస్తున్న

హ్‌! హారణ్వగర్భ ఛాటకం)

పాదముల వలన ధరిత్రీ సమానుడు సవహానశ్‌లి. మనిషి సకల లక్షణ సమన్వితుడు మనిషిని తక్కువగా అంచనా వేయకండి

తేజో: ఇకనుండి ఈ ఉపదేశాలు మానేసి మా ఆదేశాలు పాటించండి ఈ దేశం బాగుపడుతుంది. మీరు. సుఖంగా ఉంటారు

యశో: ప్రజల్ని పొడుజేసి దేశాన్ని బాగుచేసే దృక్పధం మీలోనే గోచరిస్తుంది

ఛేజోః ఆవండిక మీ వ్యర్థ ప్రసంగం... మీ బోటివారు దీవిలో చాలామంది ఉన్నారు. ఎఎవరివట్ల ఇంత _ సన్నిహితత్వం వ్రదర్శించినా సర్వధా కృతజ్ఞాలై ఉంటారు. మీలా వితండవాదానికి దిగరు

యశో; తమకు నానుండి ఏం కావాలో సెలవిచ్చారు కాదు.

తేజోః అవసరం లేదు. మీరిక వెళ్ళండి. (యశో వెళ్ళాడు మరోవైవునుండి ఇంద్రా, మన్నా, భూస్వామి, ఘనాపాటి వచ్చారు.)

చేజో: (వాళ్ళని చూసి. ఇంకా రెచ్చిపోయి). వెళ్ళండి. నా మానాన నన్ను వదిలెయ్యండి! నా కెవరి సలపోలు సహాయాలక్కర్లేదు. భారమంతా దెవుని మీద వదిలేస్తున్నాను. నిజానికి నే నెనర్నిి మీ రెవరు?ు మనం అనుకుంటే జరుగుతాయా? మన మెవరమండీ మధ్యలో- మనుష్యుల నుదిటిమీద రాతలు మార్చటానికి” వారి స్ట్రితిగతులు తీర్చిదిద్దటానికి? వాడికి భూమి; పుట్ట, భోగం, భాగ్యం వ్రాసిపెట్టి ఉంళు వాడు మాధవుల ఇంట్లో ఎందుకు పుడ్తాడు? అలాంటివాడికి రాయితీలు ఇచ్చి వాడి బ్రతుకు బాగుచేయగలమా? చదువు వాడికి వ్రాసిపెట్టి ఉంటే కుమ్మరి కమ్మరి ఇంచ్చో ఎందుకు వుడతాడు? చక్కగా ఇదిగో ఈ వండితుడి ఇంట్లో వుస్టైవాడు. చదువు సంధ్యలు, వేతివృత్తులు, వ్యవహార వ్యాపకాలు సిరిసంపదలు, భూములు భా్యాలు, భోగాలు. ఇకనుండి ఎవరివి వారివే ఒకరివి మరొకరు కావాలనుకోవటం పేరాశ అత్యాశ అవుతుంది. ఏనముంటాన్‌ ”

ఇంద్ర: పొంతనలేని మీ మాటల్లో నాకు పిచ్చెక్కిపోతుంది. మీరేం జేస్తారో ఎలా చేస్తారో నాకు అనవసరం, నన్ను ధర్మాధికారిని చేస్తామన్నారు ఆ మాటమీద నాకింకా నమ్మకముంది నా నమ్మకం వమ్ము అయిన మరుక్షణం నా చారి నేను చూసుకుంటాను, వస్తాను (విసురుగా వెళ్ళి పోయాడు.)

శేజో:; మీరేమంటారు?

మన్నాః మా అందరిది ఒకక మాట. మీరిప్పుడు చెప్పినది పరమసత్యాలు. ఒకరివి ఒకరు కావాలనుకోనటం పేరాశ, అత్యాశ అన్నారు. కాదూ నేరం అనండి అలాగని ఓ శాసనం చేయండి, జన్మజన్మలకు రుణపడి ఉంటాము. భూస్వామిః అవును మీరే మమ్మల్ని రక్షించాలి.

ఘనాపాటిః

తేజోః తప్పక జరిగితీరుతుంది. మీరు వెళ్ళిరండి.

(మన్నా, భూస్వామి, ఘనాపాటి వెళ్ళారు. పండితుడు కూడ వెళ్ళ బోతుండగా

ఉండమని తేజో 'సైగచేయటంతో అతడు అగి పోయాడు.)

డి.విజయభఖాన్యర్‌ 35

తేజో; పండితా(గ్రేసరా. ఈ తాళపత్రాలు అలాగే వదిలేశారు పండితుడు: యశో వాటిగురించి తేజో: యశో ఒక ఉన్నాది అతని మాటల్లో నేనూ ఏకేభవిస్తాను కానీ భావంలోనే విభేదిస్తాను పండితుడు: కొని ప్రజలు అతన్నే విశ్వసిన్హైరు శేజోః: నామాట వింటే ప్రజలు మిమ్ముల్ని పూజించే ఏర్పాటు చేస్తాను వింటారా? పండితుడు: చెప్పండి. తేజో; ఇందాక యశో వీనున్నాడు” మనిషి ముఖతః బుద్ధిశాలి కానీ కొదు బుద్దిముంతులంతా దేనని ముఖంలోంచి ఉద్భవించారు. బాహవ్సలనలన మనిషి వీరుడు, రాజు కాదు. వీరులంతా చేవుని బాహావుల్ళోంచి వ్రభవించారు వ్యాపారమే వ్యావకమైనవాళ్ళు ఊరువృల్లోంచి జన్మించారు ఇక నీచ నికృష్ట హీనవృత్తులనాళ్ళు పాదాలనుండి పుట్టారు. ఇది వ్రచారమైతే. మీరు. దేవని ప్రతినిధులు అవుతారు. దేవృనితో సమౌనంగా గౌరన వురస్కారాలు పొందుతారు సమాజమే. మీకు నీరాజనం పలుకుతుంది. ఇప్పుడు చెప్పండి. ఈ గ్రంధాల్ని భూస్తాపితం చేయాలా” ప్రజల భావాల్లోకి వంపాలా” పండితుడు: (గ్రంధాల్ని చేతుల్లోకి తీసుకున్నాడు ) నావాళ్ళ తరతరాల భవిష్యత్తుని భూస్టాపితం. చేయటం సమంజసం కాదు కానీ యోని త్రోసిరాజని తేజోః మీ భయం నాకర్షమైంది జరగబోయే అన్నిటికి పాత్రధారి యశోనే. మీరు సూత్రధారిగా ఉండండి చాలు పండితుడు; సంతోషం వెళ్ళొస్తాను తేజో: శుభం అవశ్యం 112215 0% శవ సన్ని వేశం [న్యూస్త్రో విగ్రహావిష్కరణ జరుగుతోంది] త్యాగి వేగిరం ప్రారంభించండి నేను వేరే కార్యక్రమానికి వెళ్ళాలి తేజో! మరొక్క నిమషం. ఆతే. విషఘడియలు పోతాయి... తెలిసి తెలిసీ దుర్ముహూర్తంలో విగ్రహావిష్కరణ చేయటానికి నాక్షు మనస్కరించదు ఈలోా వ్రమూణ స్వీకారం చేద్దాం త్యాగి? ఈ దేశ స్వాతంత్ర్యమును సమగ్రతను పరిరక్షించి బలవర్చటకు త్రికరణ శుద్ధిగా నేను (ప్రతిజ్ఞ చేయుచున్నాను. హింసాయుత. చర్యలకు పాల్పడ కుండా ప్రాంతీయ దురాభిమానములను విస్మరించి రాజకీయ అర్థిక పరచుయిన కోర్కెలను. విభేదనులను వివాదములను శాంతియుతముూ రాజ్యాంగబర్ధముగా 36 హిరణ్రగర్భ (ాటకం)

పరిష్కరించుకొనుటకు ప్రయత్నము కానసాొంచెదనని ఇందుమూలము. నేను ప్రమాణము చేయుచున్నాను.

(త్యాగి మాటల్లో గొంతుకలిపారు అంతా తేజో మష్ట్రో విగ్రహాన్ని అవిష్కరించేదు. సభ చప్పట్లతో మారుమోగింది. అంతలో ఒక బాణం వచ్చి మధ్యలో గుచ్చుకుంది. దాని చివర ఓ వర్తనూనం ఏదో ఉంది)

భటుడు: దేశం సుఖశాంతులతో వర్తిల్లాకీ మహాప్రభూ సింహగిరి ఆవల పక్కనున్న చిన్నలంక ఉగ్రవాదుల దోపిడీకి గురయింది. అస్తిపాస్తుల్ని దోచుకున్నారు ఊరి పెద్దల్లో ఇద్దర్ని బహిరంగంగా ఉరి. తీశారు

అటి ళం

తేజో: వెంటనే సైన్యాన్ని మోహరింపజెయ్యండి. దొరికినవాళ్ళని దొరికిన చోటనే హతమార్చండి. అవూయక ప్రజల్ని ఎందుకిలా హింసిస్తున్నారు ఏంకావాలి వీళ్ళకి? ఎందుకింత సర్వనాశనానికి పూనుకుంటున్నారు?

త్యాగి: అధికారం వాళ్ళకీ కావాలి. దేశం శ్మశానమయితే వాళ్ళకేం

ఛేజో: చదువు.

భటుడు: తేజో. దోమ తనకి కావాల్సినంత ర్తక్తమే పీల్చుకు తాగుతుంది. కానీ నీ వర్గం అవసరానికి మించిన రక్షాన్ని పిండుకుంటున్నారు. వారికి నీ అండదండలు, ఆకీర్వాదాలు. ఉన్నాయి. వారందర్నీ ఏరిపారేస్తాం ఆ జాబితాలో నువ్వూ ఉన్నావు. నీవంతు దగ్గరవడింది ఈ ఎన్నికల ప్రహసనంపట్టు మాకు విశ్వాసం లేదు ఇది జరగదు . జరగ నివ్వం.

-. ప్రజావిమోచన సమాఖ్య

తేజో: ఈ బెదిరింవుల్ని ఎవ్వరూ లెక్కచెయ్యరు. వారికా సత్తాయే ఉంకు రాబోయే ఎన్నికల్లో పాల్గొని వారి సిద్దాంతాలకు ప్రజల మద్దతేమిటో తెలుసుకోమనండి. సామర్హ్యముం కే వదవిలోకి రమ్మనండి. సమస్యల్ని శాంతియుతంగా పరిశీలించాలి. వరిష్కరించుకోవాలి సంప్రదింపులకు (ప్రభుత్వమెప్పుడూ సిద్దంగా ఉందని దండోరా వేయించండి.

త్యాగి: అమ్మా కీర్తీ పద... (వెళ్ళబోతుండగా యశో పరుగున వచ్చాడు)

యశో: తేజో, తేజో....ఘోరం జరి%పోయింది తేజో... దేవుడి నగలు కనిపించటం లేదు.

దీపు: కనిపించటం లేదా?” సరిగ్గా చూశారా?

యశో: వేసిన తాళాలు వేసినస్టే ఉన్నాయి. తీరా లోపల చూస్తే నగలు మాయమయ్యాయి.

ఉప్పు: గర్భగుడి తాళాలు మీ దగ్గరనే ఉంటాయి గదా!

యశో: నా దగ్గరనే ఉంటాయి. ఈ ఘోరం ఎలా జరిగిందో నాకు విచిత్రంగానే ఉంది.

తేజో; విచిత్రంగానే ఉంటుంది. బంగారు నగలు కదా.........

యశో: అయ్యా! ఏమిటి మీరంటున్నది?

డి విజయభాన్మరి 327

+కుపోయే దీప్పుః మీరు చెప్పింది ఒకమాటకొకటి పొత్తు కుదరడం లేదు ఎవరూ ఎర్తుకుపోం 'అనకాశం లేదన్నట్టు మీరు చెబుతున్నారు. మరి దేవుడు మిరేశాడం నవ యు వసే యశో: నన్ను అనుమౌానిస్తున్నారా. ఊహ తెలిసినప్పట్నించీ స్వామివారి చేస్తున్నాను . ఏనాడైనా ఒక ప్రమిదయినా పోయిందనే మూట చిన్నా! ఎ తేజో: ప్రమిద లెందుకు పోతాయి లెండి. వాటితో భూములు కొనగలమా కొడుకు పెళ్ళి చెయ్యగలమా) చో మీకిది యశోః అంటే, ఆ నగలు నేనే దొంగిలించినట్టు ఖాయపరుస్తున్నారా తే రాలను ధర్మంకాదు ఇన్నాళ్ళు పసిబిడ్డను పెంచినట్టు పెంచుకున్న పరువూ మ లోని ఒక్కమాటతో వీధ్రి పాల్టేశారు పాతికేళ్ళుగా నోరు కట్టుకుని, కడువు మ నీ డు మిగుల్చుకున్నదానితో పొలం కొనుక్కున్నాను నా కొడుక నోరులేని మూ సాయి వాడి జీవనోపాధి కోసం అదైనా అవసరనుయింది అంతమాత్రం ఇత న్వా ఆభరణాలు దొంగిలించేటంతటి నీచుడ్నా కాం తేజో: మీరు దేనితో ఏది కొన్నారనే ప్రశ్న అప్రస్తుతం ఆలయ అర్చకుని అధర థ్‌ బాధ్యత మీది అవి ఎలా పోయాథతూ (ప్రజలకు చెప్పవలసిన జవాబుదారు త్యాగి నేను జరూరుగా వెళ్ళాల్సిన వని ఉంది శెలవిప్పించండి న శీర తొ తేజో: ఇంతకు మించిన అనసరనూ మీది సే, అయితే వెళ్ళండి (కీర్తి. నన వెళ్ళారు) యశో అవి సామాన్యమయిన నగలు కావు ఉప్పెనలో డు నేలనుట్టమయిపోయాయి.. సర్వము మట్టిలో కలిసిపోయేయి. అ గుడిలో చేను నికి దేవుడి నగలు తప్ప అదే ఆ సర్వేశ్వరుని మహత్తర శక్తికి మాపాల్య్య న నిదర్శనం సరే ఎవరో కావాలని చేస్తున్నారివన్నీని వారికి తిన బుద్ది చెబుదొ యశో సా యశో; శెలవివ్వండి లేజోః అంజనం వేద్దాం యశో; అంజననూ తేజో; అవ్చను తేజో! మీ నిజాయితీని నిరూపించుకోవాలని లేదా” భగవంతుని ఆగిపోని పదాల రుచి చూడాలని ఉందా? వెళ్ళండి సామగ్రి సిదం చేయండ్‌ సప్తస చెనుక్ష ఉన్నా దొంగ అచూక్రి తెలుస్తుంది థి ఉద్రే! అంజనం దొంగను పట్టుడ మేవ్పిట్రండ్రీఎ ర్న కుతూ; ఎన్నడ్తూ కనీ వ్రిన్సీ ఎరగని. వింతలు- మంత్రాలు ఎక్క డీ పుట్టుకొస్తునా త్ర) శేయి అప్ప' అస్త పన్నా ఇంతకుముందు ఎన్నోసార్లు దొంగతనాలు జరి అంజనం ప్రసక్తి రాలేదే? ఇగొర్జు ఇందో తేజో! ఎవరది) వ్‌ కలి సందేహం) శాన ఎవరు) అంజనం గరించి ప్రశ్నిస్తూంది ఎన రు 'ఆగి గురించి... మీశం తైలసన మాటాడు తున్నా ] 38 |

ఉ్రేః తేఠీదండి తెలీదని- ఇంకా తెలివితక్కువవాళ్ళుగా చేస్తారా మమ్మల్ని? ఇదెలా ఉందంటా గతంలో ఉప్పెన రాకముందట గాలిలో విమానాలు నడిచేనట సముద్రంలో చేపలకన్నా వేగంగా ప్రయాణం చేసే వాపానాలుండేవట మా తాత చెప్పేవాడు మేం ఊం కొస్టీవాళ్ళం. వీళ్ళ తాతైతే మరీనూ , చందనూమ చూపేంచి. మనుషులక్కడికి వెళ్ళొచ్చారని చెప్పేవాడు ఏం జేస్తాం, ఊం కొట్టవాళ్ళం

కుతూ: వినేవాడు వెర్రిపీనుగైతే ఏ కదైనా యాభైరకాలుగా చెప్పొచ్చు. మనం చంటి పిల్లలం వాళ్ళకి. అల్లరిచేస్తే ఊరుకోబెట్టడానికి, ఏడిస్తే పడుకో బెట్టడానికి వెప్పే కధలు ఈ వయసులోకూడా నమ్మమంటే మా వల్లకాదు

చేడో: అయితే అ నగల మీద ఆశ వదిలేసుకోవాలి?

ఉ(్రేః ఏం, రక్షక్ర దళాలున్నాయిగా. వారి కప్పగించండీ ఆ బాధ్యత.

తేజో; మీకు తెలిసిందల్లా వితండవాదమొక్క మీ శాస్త్రానికి ఒక ప్రయోజకముంటుంది. "హీతువాదానికో పాద్దుంది ఈ రెందూ తెలుసుకోవార్సిన అవసరం మీకుంది. మీకు మీరుగా భగవంతుని అస్తిత్వాన్ని (గ్రహించలేనవుడు (౯ గుర్తు చేయాల్సిన బాధ్యత నాకుంది. కాబట్టి చెప్పాను గతంలో నునం అనుభవించిన ఆపదలు, సంభవించిన వ్రళయాలకు కారణం భగనంతుని ఆగ్రహమేనని నేను పదే వదే చెప్పాను. ఫోనివ్వండి. ఆ నగలు పోతే పోనిన్వండి ఆగ్రహావేశుడైన ఆ సర్వేశ్వరుడు సృష్టించే అన్ని వర్షంలో మీరంతా మాడి మ'సైపోవడానికి సిద్ధపడుతున్నప్పుడు అ మాత్రం ధైర్యం లేనిది నాకొక్కడికేనా? భూమ్యాకాశాలు ఏకమైనపుడు తల్లిముందు బిడ్డ బిడ్డముందు తల్లి ప్రాణభీతితో విలవిల్హాడిపోతూ ఎవరికి ఎవరూ సహాయం వెయ్యలేని నిస్సహాయస్ట్రితిని తట్టుకునే సొవాసం మీ అందరికీ ఉండగా, లేనిది నా కొక్కడికేనా? వెళ్ళండి శా,స్త్రజాచిత్యం వివరించినందుకు క్షంతవ్యుడ్ని ఒక దొంగను పట్టుకోవటంలో మీ తరవున భగవంతుని సపోయాన్ని అర్హించినందుకు నేను అపరాధిని శెలవ్‌

మన్నాః తేజో. అన్నీ తెలిసిన మీరే ఆవేశవడితే ఎలా” దొంగిలించబడింది ఏవీ ఒక్కరి అస్తీకాదు. దేవుని సొత్తు దొంగని పట్టిన్వమని దేవుడ్నే ప్రార్దిస్తున్నాం ఇందులో అభ్యంతరం ఎవరికైనా ఎందుకుంటుందీ” ఏమండీ యశో మీరు మాట్టాడరేం)

తేదోః: అవసరమయినపుడు మాటలు దాచుకుంటే ప్రయోజనం లేదు భగవంతునికీ భక్తునికీ వారధిలాంటి వారు మీరు అంజనంలో జౌచిత్యమేమిటో వివరించండి వారికి.

యశో; సహోదరులారా సహృదయులారా. భగవంతుడు (ప్రేమనూర్తి. ఈ సకల చరాచర సృష్టి అతని సంకల్పమే మనం (ప్రేమతో "పెంచుకున్న బిడ్డ మన కోపానికి కారణమయ్యేడని చంపుకుంటామా? తను పెంచి పోషించిన, అందంగా తీర్చిదిద్దిన ఈ సృష్టిని చేజేతులారా నాశనం చేసుకుంటాడా భగవంతుడు” భగవంతునిలో కూడా అంతటి అల్బత్వముంటుందా? అంతటి అల్ప్బత్వమే ఉంటే వాడు భగవంతుడవుతాడా? వీమోమరి. తేజో _ సర్వజ్ఞులు సకలశాస్త్ర పారంగతులు అతని మాటల్ని కొట్టి పారెయ్యగలమా” నమ్మకుండా తోసిపుచ్చగలమా?

డి.విజయభాన్మర్‌ 39

దృష్టిలో కాదు మ్యష్రో ర మౌాన్యులను సామాన్యులు శ్రోసిరాజనటం రైదుస్యారం! లో ఆ వెలుగు మనిషీ

వద ర సంచల త

సహాయపడుతుందని వెస్పేవారు. కానీ దేవుడంటే మెరుపు కోవడం” ఇెలవిచ్చారు

మెరుపులో ఉన్న వెలుగు చూడటమే. భగవంతుని తెలుసు దేవుడ్ని ఆకాశంలో

మ్యాస్ట్ర భగవంతుడ్ని నున చెంత నిలబెట్టారు తేజో ఆ రం వెయ్యాలనిగొని

కూచోబెట్టారు. అలా 'వెష్పటంలో భగవంతుడ్ని మీకు న్‌ ఆ సర్వేశ్వరుని

ఆ సర్వేశ్చరుని వట్ట మీక భయం, భీతి నీలిగించాలన హ్‌ ఉద్దేశ్యం ఈ న్‌

పట్ల గౌరవం మన్నేన, భక్తి వినయం ప్రధానం. అ రంగళులు. కక వ

నేన్‌నుకుంటున్నాను " వొరు సర్వజ్ఞులు సకల శ్యాస్త్ర పా టి ఈ లోకం

మంటారా” మొదలు వినర సీమిటో తెలియని బాతర్రతలా త మరికొన్ని

అనేకసార్డు అనేక వింతలు జరొాయి కొన్ని భగవత్‌ సంకల్ప భగవత్సంకల్చిమ్తైనే

మౌనవకల్పికాలు. ఈ అంజనం ఏ కోవకు చెందుతుంది తేజో కల్పిలొనిీ

మానవ కల్పితం అంటే దెన్సని సంకల్పానికి తేజో సాధనం జలు. సకలం

దేవుడు సాధనం వారికి తెలియని ధర్మమేముంది? వారు. సర్వజ్డి

పారంగతులు

మన్నాః దైవాంశ సంభూతా శేచో-

ప్రజలు వర్టిల్లు వర్ధిల్లు

మున్నా: ప్రగతి పధ నిర్దేశకా తేజో-

(ప్రజలు: వర్దిల్లు వర్దిల్టు

[చుంత్రోచ్చారణ మొదలయింది ] 185 06 7వ రంగం రెండవ సన్ని వేశం [నుంత్రోచ్చారణ జరుగుతోంది] (ఆకాశంనుంచి కొబ్బరికాయ వడింది]

సందేః ఏవింది మిత్రనూ)

కుతు. కొద్దిలో శ్రస్పింద్ర లేకపోతే తల రెండు వెక్కలయిపోను

ఉద: ఎవడో విసిరేసుంటాడ్షు

సందే విసిర్తీ వాలుగా వస్తుందని నిటారుగా పడుతుందా”

ఉద్రే, లేకపోతే ఆకొశంలోంవి వచ్చిందంటాశేయిటొ

తేజో; ధవళవ,స్త్రంలో చుట్టిన నారిశ్తే్య్యం ళు

సందే" కనుచూప్పృచ్వ్య్యల్రో ఎక్కడా కొబ్బరి చెట్టులేదు. ఇదేదో విడ్తూర

జర ౯ 40 హ్‌!

తేజో; భగవంతుడు మనకి వంపిన సందేశం అది మనం గ్రహించాలి యశో, సర్వుడిచ్చిన ఆ ఫలాన్ని అతనికే సమర్పించు [భజన ఓ వక్క జరుగుతుండగా యశో కొబ్బరికాయను తీసుకెళ్ళి గుడిముందు బద్దలుకొట్టాడు కాయలోంచి ర్తక్తం వచ్చింది అందులోని తాళవత్రం బయటపడింది భజన ఆగిపోయింది అందరూ భయభ్రాంతులయ్యేరు. తేజో నెద్ముదా వెళ్ళి ఆ తాళవత్రాన్ని చదివి గ్రహించి ఊరుకున్నాడు ] యశో; ఏమయింది తేజో ళేజోః ఏం లేదు పదండి, అంజనం పూర్తిచేద్దాం (ముగ్గుముందు. పద్మాసనం వేసుకుని కూచున్నాడు తేడో మంత్రాలు చదువుతున్నాడు ] వ్రజలింక నిర్భయంగా ఉండవచ్చు. మననుధ్య పెద్ద మనిషిలా ఉండే ఆ నగల దొంగ అంజనంలో సాక్షాత్కరిస్తాడు [మన్నా వళ్ళి ఇంద్ర చెవిలో గుసగుసలాడేడు ] ఆ దొంగని గుర్తుపట్టుడానికో అమ్మాయిగానీ అబ్బాయినీ కావాలి ఎవరైనా ముందుకొచ్చి రామ్మా రా ఇలా కూచో (అమ్మాయి తేజో ఎదురుగా కూచుంది ఆమె నుదుట బొట్టు పెస్టేడు] తేజో: కళ్ళుమూసుకో.. కళ్ళుతరు ఈ అక్షతట చేతిలో ఉంచుకుని మనసులో దేవుని స్మరించుకో అక్షతలు వెయ్‌ .ఈ ముగ్గులోనికి చూడు ఏం కనిపిస్తోంది అన్మూయి: ఏం లేదు తేజో; లేదా” సర్గా చూడు కనిపిస్తుంది అన్మూయి;ః కనిపిస్తోంది తేజో. దేవుని విగ్రహమేనా అమ్మాయి: అవును తేజో: దేవుని మెళ్ళో నగలున్నాయో అన్మూః లేవు తేజో: ఇప్పుడు చూడు అ నగలెవరో మూట కడుతున్నట్టుంది అవునా” అచ్య్యూ: అవును తేజో: అటుచూడు. ఏం చేస్తున్నాడు వాడు” అచ్య్యూ: మూటకడుతున్నాడు తేజో: కట్టి పరూత్తి పారిపోతున్నాడా అమ్మా: అవ్వును తేజో; అవునా” అమ్మా: లేదు తేజో. లేదా” అంకే గబగబా వడుస్తున్నాడా అమ్మ్యూః లేదు తేజో: పరుగెత్తడం లేదు గబగబ నడవటం లేదు. ఎమైనా ఇబ్బందిగా శడుస్తున్నాడా) డి.విజయభాన్యర్‌ త

అమ్మాః స్‌మోా చేడోః ఏమో కాదమ్మూ జొగ్రత్తగూ చూడు, పోనీ కుంటుతున్నాడేమో చూడమ్మా. అమ్మా; ఆం కుంటుతున్నాడు చేజోం చెచ్చేసుయినా. తగిలిందా” లేదుకదా? అమ్మా: లేదు తేజో: దెబ్బతగళ్లేదు - కానీ కుంటుతున్నాడు చూడన్మూ అతని కాలు కొయ్యదా అమ్మా అం శేజోః ఎంత వయసుంటుంది” ఫోస్సీ ముసలీవాడా? అమ్మాః అ ముసరీవారే చేజో ముసఠివొడు కొయ్యకాలు.. అంక భ్యాగ్‌ అమ్మా; అవును త్యాగీయే శజ్లో ఎవరమ్మా చెప్త + మళ్ళీ వెన / అమ్మా? త్యాగీ. [అన్మూయి పీచ్చేసింది] వీవున్నా త్యాగీయా [ప్రజల్లో కలకలం] లో త్యాగిని ఉన్న పళంగా ఈద్భుకురండి ] మ్యూష్ట్రః న. మ్యాస్త్రు అత్మ తేజో కళ్ళముందు. సొక్షాత్కదించింది శేజో, ఎవర్నువ్యుం మసం నన్నే మర్చి క ంపోతుసొవ్‌ ప్రశోంత మ స పోయావా. తేశో నన్నే పోబ్బకో లేకపోలో న (ట్ర సొగరంలాంటే శకలొన్ని మూనవంతరాళాళలో సఎటయంలో కంటికి కొనరాని బడటొగ్సి నవత్వేసే చునకని ణ చునస్పనే మారుమూల గదుల్లో. మిలిపోయిన మౌ శేడ్లో; మాష మ్ద్రిః నీ ఇష్టం పీమని ప్ల ల చేడో; ఎందుక సు గీలినా పలుకుతాను మా ఇ న. చబ్బకున్నాన్స్‌)

• ను శల్ముక్టన్లా, స్‌ మ్మాస్ట్రు అబద్ధాన్ని క న అబద్ధం మూవ ఆయుధంగా చమ్ముతృున్నాన్‌ దొన్ని అబద్దమని చెప్పి మోసమే ళ్‌ న న్‌ కేదితాల్ని ఎందుకింత న రు స కదల నీకేం అపకారం చ శ్యర్హాను న గొవ్పతనాన్సి న చెస్తాన్చు ఎందుకింత... దుఃఖమయం శ గ మ్యాస్ట్ర దేన్పడ్లన ఇల్లు పిచి ఈ బైజ ఫనుయితే నాొకేరొ సుధస్సు మలినం చా మేని చూడని శ పి చమూోనవ 0 సున్నాష్య న్యా శాహాల రొంపిలో దింపి చే భాననాసదవత్తిని బలహీన పరుస్తున్నాను

తేజో; ఎవరికుందయ్యా భావనా సంవత్తా- ఈ గొరైలకా? వీళ్ళు నూతనత్వాన్ని ఆవ్వానించలేని సంకుచితులు. వీరి జీవితాల్లో నమ్మకాలుతప్ప గమ్యాలు లేవు సౌందవ్రదాయాలు తప్ప సాంత ఆలోచనలు లేవు వీళ్ళు మేధస్సులో మరుగుజ్జుల

న!

ఆలోచనలో అల్పులు _భావదాస్యం, విచక్షణ్రారాహిత్యం వీళ్ళ సాంతం వీళ్ళు గురించా. నాకు చెప్పేది

మాస్ట్రో: తేజో ప్రజల వట్ట ఈ తృణీకార భావమే నాయకునిగా నిన్ను అనర్జుణ్లి వెసింది

తేజో: వ్రజాజీవితంలో అర్హతార్హతలు. నీతోనే గారికి కొట్టుకుపోయేయి. మాస్ట్రో. ఇవ్వుడున్న నాయకుల అర్హతలేమిటో తెల్సా” ప్రజల్ని విభజించటం ఎరవేసి ఓ వర్షాన్ని వెనక నిలుపుకుని నురో వర్ణాన్ని రెచ్చగొట్టడం మ్మాష్ట్ర్‌ సమస్యల్ని వరిష్కురించడ మే పొలకుల కర్తన్యమున్నది నీ మతం కొత్త కొత్త సమస్యల్ని సృష్టిస్తూ ఆ సమస్యల సుడిగుండంలో దేశం వ్రజ్వరిల్దుతుంటుం టే వాటి పరిష్కారం కోసం ప్రజలు తల్లడిల్లి పోతుంటే వాళ్ళని ఓదారుస్తూ ఓదారుస్తూ మా వునాదుల్ని పటిష్టం చేసుకోవడమే మౌ నుతం మారణహోమం ఏ స్థాయిలో జరినా సరే. మా చేతికి మాత్రం నెత్తురు మరకలు అంటవు మా నోట శాంతి ప్రవచనాలు తప్పవు

మాస్ట్రో: ఎన్నాళ్ళు కొనసాగించగలవీదిధంగా?

తోజో:ః వ్రజలు ఎవడికి నాడు నేను బతికితే చాలు అనుకున్నంత కాలం పారుగు వాడి నాశనాన్ని పట్టించుకోనంతకాలం ఈ నేలపై అధిపత్యం నాదే

మాస్ట్రో ఈ నేల నాది అన్నవాడ్ని చూచి నేల నవ్వుకున్నదట నాలోంచి వచ్చినా మీద పెరిగి ఆరడుగుల నేలలో కలసిపోయే నరుడికి నా మీద అధివత్యమా అని వెక్కిరించిందట శాశ్ళతంగా సింహాసనం సాంతం చేసుకోవాలన్న నియంతలందరు ఈ నేలపై పుట్టి చివరికి మట్టి కరచి కాలగర్భంలో కలసిపోయినవారే వారికంళు గొప్పవాడివా నువ్వు వర్త వర్గ మత వైషమ్యు అయాల్ని ఈ వ్రజల్గో సృష్టిస్తున్నావు ఇలొంటి గాయాల బాధను అనుభవించీ అనుభవించి రాటుదేలిన (వజ సమయంచూసిబుడ్డి చెబుతారు తొందరపడకు చరిత్ర ఎప్పటికప్పుడు. నువ్వు మళతిచిపోతుంటాన్స వారు చదువుకుంటుంటారు

తేజో: నాకా భయం లేదు నా రాజ్యంలో ఆకలి నుంటలున్నాయి. ఆహారపు కొరత ఉంది అక్రమాలు, అన్యాయాలున్నాయి దుర్మార్గాలు దౌర్దన్యాలున్నాయి నిత్యకాష్ట్రాలైన సమస్యాతోరణాలన్నాయి నా (ప్రజల ఆలోచన తమగురించ్నే వక్కవాడిమీదకు పోనివ్వను నౌ ప్రజల స్పందన అసూయాహంకారాలమీద కే నైతికంగా ఎదగనివ్వను - ప్రజల్ని భూతప్రేత పిశాచాలుగా మార్చేస్తే రాజ్యం రాక్షస్తుని వశమౌతుంది ఆ యజ్ఞనిర్వహణె అవిచ్చిన్నంా జరుగుతుంది

మాస్ట్రః అయితే త్వరలోనే రాక్షస్రసంహారం జరుగుతుంది. ప్రజలంతా శక్తి స్వరూవులై శత్రుసంహారం వేస్తారు. వారికి విజయం లభిస్తుంది

(తేజో ఉన్మాదంా అరుస్తున్నాడు మ్మాష్ట్రో అత్మ నిష్కం్పిమించింది అందరూ డి విజయభాస్యర్‌ తపం

ః వశాంతి చేసేరు తేజో చుట్టూ. చేరారు. కలశంలోని నీటితో వం వచ్చి నిల్చన్నారు] మామూలు స్టైతికి వచ్చేడు అంతకుముందే త్యాా దెవప్పుట బి తేజో: ఆ ఘాతుకాన్ని చేసింది ఎవరు” ఎవరుట? పించేరు]. త్యాయా? [ఉద్రేకం త్యాని చూపించేడు త్యాగిని ముందుకు నడేపింార్యు సు ల్స్‌ ఏం నేను చిశ్వసించను. మీరు సర్శొా విన్నారా. పొరపాటు ర మేమొచ్చింది త్యాో వాళ్ళు చెబుతున్నది నిజమేనా” అబునా అంత లాం మూట మాధవులకోసం. ఏనుయినా చెయ్యాలను కున్నావాా. ఒక దేని చెప్ప గట్టుకొని మరో పుణ్యకార్యమా) నిజం చెవ ఎ త్యాగీ ఇదంతా అబద్ద దులో ల 0 కీర్తి అంజనమేవింటీ) అందులో దొంగ కనిపించడం మేమిటి” ముందు అ నిజానిజాలు తేల్చండి శ మన్నాః ఖచ్చితంగా అచ్చంగా దొరికిపోయింతర్వాత ఇంకా తేల్చేదేమిటి పోతుందా? “త్తుం ఉ(ర్రేః మనకు అనుకూలంగా లేకపోయినంత మాత్రాన నిజం కాకుండా క గ్‌ కు తెలుసు త్యా- జోః వాదోపవాదాలొద్దు త్యాగి ఎలాంటివాడో నున ణం భావించి నువ్వెందుకు చేసినా నేరం నేరమే అయినా, ఇది నీ మొదటి తప్ప విడిచి పెడ్తున్నాను వెళ్ళు మ్‌ ఇద్దరి మున్నాః నేరస్టుడ్ని క్షమించి వదిలెయ్యడం మీ జౌదార్యం మీ మంచితనం, ఒరవడి స్నేహం కాఏచ్చు కానీ ముందు ముందు జరగబోయే నేరాలకు ఇది అనృత్కంది ఉీద్రేః ఈ దేశంలో మొదటి తప్పులకు శిక్షలుండవు సందే ఆ విధంగా శాసనం చెయ్యండి ఇక ఏ గొడవా ఉండదు గో | మన్నాత; వాళ్ళన్నదాంట్లో అసంగతిమేముంది డొరకనినాళ్ళని ఎ పట్టలేకపోతున్నారు. ఇ దొరికినవాళ్ళనిలా దిడిచిపెళ్తేస్తే ఎలాగండీ తేజో స్సరే ఆ నిరిద నామీదెందుకుఎ ఆపద్దర్మ ధర్మాధికారిొా నొ పం నెను నిర్వర్తిస్తాన్సు త్యాగీ భగవంతుని నగలు *దోంగిలించీన నేరాలకి టు న్యా అ యశో అగండి త్యాగిక్కూడా మూట్రాడే అవకాశమివ్వండి [అందరూ చెప్ప చూశేరు] త్ర్యానీ్‌ క్ష మౌనాన్సిక్ష అర్ధమేమిటి. చై ౪ నువ్వు నిర్జోషివని ఇపుడు. గనక్ర నువ్వు నోరు విష్పకపోతే త్యాగిః (మాటాడలేనన్సి 'సైగచేశాడు] “ఎపు మాటలు రావా? మాటలు లేవా? త్యాగి: [ప్రజలకు నమస్కరించి గొంతు మూగబోయిందని సంజ్ఞ చేశాడు] ళా అం ల. న యర్రా దీపు; లేడో (తేజో ఇంద్రదీపుడు. ఒకరి మెహాలొకరు. చూసుకోగా నిశ్చేస్టులయ్యేరు] డె న్‌ య న్‌ ఆగటోయిం యః. ఎవరి స్రావం వారిన తింటుంది. చేసిన నేరానికి నోరు మూగలో అదే అతనికి శిక్ష మరో శిక్షనేసి మీర నేరస్టులు కాకండి [తేజో సాలో్వనా లేచి నిలబడ్డాడు ] న టకం) ఏడ హిరణ్యగర్క 6

యశోః ప్రజాభిప్రాయాన్ని దేవుని ఆజ్ఞను శిరసావహించడం మన విద్యుక్తధర్మం అందుకే త్యాగి మూగతనమే శిక్షగా భావించి విడిచిపెట్టండి

తేజో స్సరే. మీ మాటను గౌరదించి త్యాగిని విడిచిపెడ్తున్నాను కానీ-రేవు తెల్లవారేసరికి నగలు దేవ్చృని మెడలో ఉండాలి

కీర్త: ఇది అద్భుతనుయిన నాటకం. గొప్పగా రక్తి కట్టించారు. రేవు దేవుని మెడలో నగలుంటాయి. నాకు. తెటసు. నగట దొంగలించినవాళ్ళే రేవు తిరిగి అలంకరిస్తారు, కానీ త్యాగిపై మూత్రం దొంగనే ముద్ర శాశ్వతంగా ఉండిపోతుంది. అందుకే అతన్ని శిక్షించకుండా వదిలేగరు. బహిష్క ఎశుల్లో పడేస్తే బలవంతుడైైపోతాడు. నిందచేసి విడిచిపెడ్తే నిర్వీర్యుడైపోతాడు అదీ ఆలోచన బాగుంది తేజో బహబాగుంది

శేజోః; నేను చాలా తవ్వ. చేశాను ఇంద్రదీపుడు నీ జుత్తు పట్టి జనం మధ్య పడేసీనపుడు. నేను అడ్డం పడ్డాను ఇంద్రను మందలించాను. జనాన్ని మంచలించాను. కానీ కాదు నువ్వా శిక్షకు అర్హురాలివి ప్రజల నన్మకాన్ని సాంప్రదాయాన్ని ఎడ్జేవా చేయటం గొప్పతనం నీకు నగట పోవటం అబద్దం ఈ అంజనం అబద్దం త్యాగి. దొంగిలించటం అబద్దం కీర్తీ ప్రజల్లో ప్రాపకంకోసం నాయక్షురాలిగా. గుర్తింపుకోసం. రాబోయే ఎన్నికల్లో *టవుకోసం నేను న ప్రతి వనిలోను కుతంత్రం ఉందను కోనటం నీకు సంస్కారం నాదేముంది, నేను ఆపద్దర్మాధికారిని. అయినా ఈ దేశం కోసం ఈ ప్రజల కోసం నేనేం చేయలేదు”. మ్యూక్ట్రో తర్వాత న్యూ అంతటినాడా తీర్చిదిద్ది ఈ ఇం(ద్రదీవుడ్ని ఈ (ప్రజలకు అప్పగించాలనుకుంటున్నాను మేస్తలాగ నియంతృత్వ ధోరణీలోకాకుండా ప్రజాభిప్రాయాన్ని మన్నిస్తూ పాలన సొస్తున్నాను కానీ నాకివ్వుడర్హనుయింది. మీలాంటి నాళ్ళంతా అమాయక ప్రజలను రెచ్చ్శొట్త వాళ్ళ సున్నితమయిన భావాల్ని విషపూరితం. చేసి వివాదాలతో నినాదాలతో ప్రజల్ని విభజించి ఈ దేశాన్ని నామరూపాలు లేకుండా వేస్తారనే భగవంతుడు ధర్మాధికారి ఎన్నిక ధర్మకామేష్టి యజ్ఞంద్వారా నిర్వహించాలని అజ్జాపీంచాడు యశో అ తాళవత్రం చదివి వినిపించు. నిర్భ్ణయంౌ చదువు వాళ్ళ చెవులకు పట్టిన తుష్ప' వదిరిపోయేటట్టు చదువు

యశో; [తాళపత్రం. చదివేడు ) పెళ్ళికాని కన్నెపిల్ల మూడు రోజులు పరమనిష్టా గరిష్టురాలై ఉపవాసజాగరములు చెయ్యాలి నాలుగో రోజున ధర్మాధికారి కాగోరు వారంతా ఆలయంలో అసీనులు కావాలి యజ్ఞ _ కన్యకు గంతలు కట్టి నా మెడలోని మందారమాల అమె చేతికిన్వాలి ఆమె అ నుందార మాలను ఎనరి మెడలో వేసి అలంకరిస్తుందో ఆ పుణ్యాత్ముడు ఇంద్రద్వీపానికి ధర్మాధికారి శేజోః ఇదీ నీ దృష్టిలో నాటకం కావచ్చు కానీ నా దృష్టిలో మాత్రం భగనంతుని సందేశం. దాన్ని ఆచరిస్తారో అలక్ష్యం చేస్తారో మీ ఖర్మకు మీరే బాధ్యులు

[తేజో అవేశంా వెళ్ళిపోయేడు (ప్రజల్లో కలకలం. దిక్కుతోచని పరిస్థితుల్లో

కొందరు. తేజో వెనక వెళ్ళేరు మరికొందరు మెల్లమెల్లగా జారుకుంటున్నారు డీ.విజయభాస్మర్‌ 45

ఇంద్రదీపుడు ఆగండి నా మాట వినండి అన్నా వినిపించుకోకుండా వెళ్ళిపోయేరు. కీర్తి కృంగిపోయిన త్యాగిని చేయివుచ్చుకుని వెళ్ళిపోయింది. య ఓ పక్క ఇంద్రదీవుడు మరో పక్క కూలబడి ఉన్నారు ఇంద్రదీపుడు భోరుమన్నాడు ) యకోః (వచ్చి భుజం తహ్టేడు] ఇప్పుడర్హమైందా ఇంద్రా ఇది అధికారం కోసం పదవుల కోసం జరిగే పెనుగులాట తన అధిపత్యం కోసం తన వారిని అాధంలోకి తోసెయ్యడానికి కూడా వెనుకాడరు నా చిన్నతనంలో మొ తాతారు ఓ కధ చెప్పేవారు దేశధోర అనే రాజు రోదూ అనే తన కొడుకుకి పట్టాభి షకం చెయ్యాలనుకున్నాడు తెల్లవారితే పట్టాభిషేకం కానీ సవతి తల్లి తన కొడుక్కి పట్టాభిషేకం చెయ్యాలని పట్టుబట్టింది అంతేకాదు రోమాను అరణ్యానికి పొమ్మని ఆజ్ఞాపించింది. రోనూ చిరు నవ్వుతో వనవాసానికేడు అదృష్టం వరించిందన్నప్పుడు. అదే చిరునవ్వు దురదృష్టం దూరం చేస్తున్నప్పుడు అదే చిరునవ్వు, మనిషిక్కానల్సింది జయావజయాల్లో సంయమనం సుఖదుఃఖాల్లో సమస్త్రితి అది మీ నాన్న గారికి ఉండబట్టే - ఆయన తన శత్రువుల్ని కూడొ (ప్రేనుతో పలకరించేవాడు ఆయన హృదయాల్ని సౌజన్యంతోను (ప్రేమతత్తం తోను జయించాడు మాయతోను మోసంతోను కాదు. తెలుసుకో 11806 0% 1వ సన్నివేశం [మంటపం ముందు ఉద్రేకం సందేహం కుతూహలం అసందర్భం ఉన్నారు నలుగురూ. దీర్రరా ఆలోచిస్తున్నారు ] ఉదేః పండిళులువారు చెప్పింది మీకేమైనా అర్థమైందా మిత్రులారా? కూతూః నాకు బాగా అర్హమైంది సందేః ఏమైందో. చెప్పు అ సః నాకు కూడా అర్ధమైంది కానీ చెప్పలేను సందే; సరే నువు చెవ ' మిత్రచూ కుతూ: [ఉద్రేకానుద్దేశించి] ఇప్పుడు. వీళ్ళ నాయన రక్రక భటుడు కదా అంభై వీరుడు. వీరుడు దేవుని భుజం నుండి వుడతాడు లా వీళ్ళు నాయనా ఆ తర్వాత ఇతను వీళ్ళంతా దేవృని భుజంలోంచి పుట్టారన్నమాట కుతూ: అలాగే నేను చదువరిని గనుక నేన్స ఎక్కడ్నించి పుట్టాను సందేహం: ముఖం నుండి య కుతూ; కదా నువ్వూ క! గ (వాటికల)

సందే: మేము కుండలు చేస్తాం కాబట్టి పొదంనుండి వుట్టాం

కుతూ: మరి నువ్వూ

అ స: మేం పొలం పని చేస్తున్నాం కాబట్టి మేము కూడా పాదాలనుండే

-సందేః మరి మనం ఎక్కడ నుండి వచ్చామో అక్కడకే పోతాం కాబట్టి మన జన్మస్టానాలను మర్చిపోకూడదు నిత్యం వాటిని స్మరించుటయే మన కర్తవ్యం అన్నారు అదెలా మిత్రమా”

కుతూ; అదెలాగంకే. దేవుడంటూ వేరేళేడు నువ్వే దేవుడిని, నీలోని అంగాలన్నీ దేవతాంశ కలిగినవే కాబట్టి పాదం మొదలుకొని శిరస్సు వరకు సమాన ప్రాధాన్యత, వరిపూర్హత కలిగినవే

అ స; మరలా గైతే నా పాదాలకు నేను మొక్కుకుంటే నా జన్మస్టానాన్ని మర్చిపోన ట్టకదా”

కుతూ; అంతే.

అస: ఇదిగో మొక్కుతున్నాను. [తన పాదాలకు మొక్కుకోవాలని చూసాడు పాదాలు చేతులకు అందలెదు] సాధ్యం కావడంలేదు మిత్రనూ

కుతూ; మరయితే నేనూ, నువ్వూ ఇద్దరమూ చైవస్వరూవులమే నా పాదమైనా నీ పాదమైనా ఒకటే. నా పాదాలకు నువు నమస్కరించు

అ స: మంచిది [కుతూవాలం పొదాలకు మొక్కిలేచాడు] మరి నీ జన్మ స్థానానికి నువ్వూ మొక్కాలిగా”

కుతూ; [తన శిరస్సుకి మొక్కుకోవాలని ర్రయభ్మించ్చాడు వీలకాలేదు] ఒక పని చేద్దాం నువు నా పాదాలకు మొక్కు, నీ శిరస్సుకి నేను మొక్కుతా అవుడు ఇద్దరం మన కర్తవ్యాన్ని నిర్భహించినవాళ్ళమౌతాం

అస: అలాగే [కుతూవాలం పాదాలకు నమస్కరించగా అసందర్భం శిరస్సుకీ నమస్కరించాడు కుతూహలం]

సందేః (ఉ(దేకంతో] మిత్రమా నీ కాళ్ళకు నేను మొక్కుతాను

ఉద్రేః నీ భుజాలకు నేను మొక్కుతాను

[ఇద్దరూ అలా ఒకరి కొకరు మొక్కుకున్నారు. తర్వాత నటగురు అదే పద్దతిలో

మొక్కుకుంటున్నారు. అలా మొక్కుతుండగా కుతూహలం ఉద్రేకంలో భావాలు నూరసాగాయి. ఇంతకుముందు. లేని అహంకార మేదో పొడచూపింది దాంతో వాళ్ళు సందేహం శిరస్సుని అసందర్భం భుజాల్ని పట్టుకోచనటం చేస్తున్నారు ]

సందే. మిత్రమూ. ఇక ఆవుదానూ

ఉ(ద్రేః ఇంకా మొక్కరొ

అ ను; అదేమి మిత్రమూ ఒరే అంటున్నావు

కుతూ: మరేమి అనమంటావు చూ కాళ్ళదగ్గర వడిఉండే మిమ్ముల్ని ఒరే అన కుండా అయ్యగారని చంకనెష్టించుకోవాలా?. మీరు అల్చులు మేము అధికులం మొక్కండి చూ కాళ్ళకు

సందేహం, అసందర్భం. (అవాక్కయిపోయి వాళ్ళపాదాలమీద పడిపోయారు]

1826 0 ది.విజయభాస్మర్‌ 47

8వ రంగం రెండన సన్ని వేశం వాడోనాటి. రొత్రి [ధర్మకామేష్టి యాగం మూడురోజులుగా జరొంది మూడొ దేవాలయంలో జరిన సంఘటన ఒకమూల తేజో కోధీ మాటా సూన్నారు] మరోప్రక్క భక్తులు వచ్చిపోశున్నారు. మరికొంతదుంది చిత్రను చిత్రంొ చూస్తూ క్రోధి: అంతగా ఆలోచిస్తున్నారు నా మాటమీద నమ్మిక లేదా తేజో; నమ్మికలేనిది నీ మూటమీద కాదు ఇంద్రదీపుని ప్రనర్తనమీద క్రోధి: అతగాడు ఇల్లు కదలలేదు రాత్రంతా దిట్టంగా నిఘా చేయించా తేజో; సరే సరే- నెమ్మది క్రోధి: కుట్ర వేసేవాడయితే ఇంచ్చో కూచుంటాడా) తేజో: అదే ఆలోచిస్తున్నాను ఇంద్ర త్యాగిని కలుసుకునితీరాలి, టే మన్నాః త్యాగికాని- కీర్తిానీ ఆఖరుకు వాళ్ళ వర్షంలో పిల్లకూన కూడా వంక వైవు పోలా. నమ్మండి (మన్నా వళ్ళి మాటల్లో జొరబడి హామీ ఇ తేజో చల్లబడ్డాడ్డు ] తేజో సరి సరి నెమ్మది వారి మన్నా ఇంద్రదీపుడు ఉగ్రవాదుల్లో చేతులు కఠిపాడేమో లేకపోతే నిన్నటి దొడి. ఉద్దేశ్య మేమిటంటారు) ఈః తేడోః చిత్రను ఎత్తుకుపోయి దైవాజ్ఞను ధిక్కరించాలనీ మమ్ముల్ని బెదిరించాలనీ తే ఒక్కరాత్రి జొగ్రత్తగా ఉండండి ఈ పుణ్యకార్యం నిర్విఘ్నంగా జరిపించి టాడు న్యాయాన్యాయాలు ధర్మాధర్మాట అ వళ్ళే ధర్మాధికారి చూసుకుం మళీ [లోనికి వెళ్తూ] భటులారా తీప్రవాదులు అమ్మాయిని అవహరించాలి అళి న! ప్రయత్నాలు చేయవచ్చు రాత్రిపాడవునా అవ్రమత్తులై ఉండండి. అనపర్క్న అదనపు దళాల్ని రప్పించండి జా డనీ దున్నాః క్రోధి రేవ్చ నువ్వూ కూచుంటున్నానా” ఎవరు చెప్పారు ఈ మెడలోనే పడొచ్చు. ప్రీ్షీం దేవపుత్రి కూర్చుంటుందనా క్రోధి: ఆవిడ కూచున్నా అందుకామె అర్హురాలు మొ ఈం మన్నా: అర్హతంపే మేస్త్రీ, భార్య కావటమేనా?. ఆవిడపట్టు నీకంత నట నువ్వంటే ఎంత చ్చుల్రక్టన్లో నువ్వు మేస్త్రీ క్రింద నౌకరువట తేజో చీ ఆవిడ్ని దెబ్బతీయడానిశే నిన్న సలహానుండలిలో తేశో చేర్చుకున్నాట్టి క్రోధిః అలా అందా దేచపుత్రి) తేజో మన్నాః ఇంకా అందిలే అదిగో చేడ్రో వస్తున్నాడు ఊర్చో (ఓ పక్కనుంచి లోనుంచి యశో వచ్చేరు] టకం) న! హిరణ్యగర్భ 6

యశో: తేడో సర్వుని సేన పూర్తయింది

తేజో: కాస్త నిరుత్సాహంగా కళిపిస్తున్నారు*

యశో; మనసు బాగుండక

తేజో: ఏం)... మీరు వెళ్ళండి [కోధీ మన్నా వెళ్ళేరు! చెప్పండి

ఫం 16 ర ప్ర

యకోః తేజో మీ పావవు మూటను నా చేత ముడి వేయిస్తున్నారు. ఇది అన్యాయం

తేజో: ఈ తంతు పూర్తి కానిన్వ్సండి సమస్యలన్నీ ఓ కొలిక్కి వస్తాయి అప్పుడు అనన్య సామాన్యమయిన అదరణ మీ మీద కురిపిస్తాను ఆస్టాన పురోహిత వదవి మీకు శాశ్వతం చేస్తాను భక్తి వ్రవత్తులతో వినయవిధేయతలతో. ప్రజలంతా మీ పాదాల వద్ద మోకరిల్లే ఏర్పాటు చేస్తాను సకలజనుల గౌరవనీరాజనాలు, వరిజన వరివార వరివేష్టిత భోగభాగ్యాలు మీ పరం చేస్తాను

యశోః వురోహితుడు - పురహితుడు, పరహితుడు, పౌరహితుడు కావాఠి పాలకుల దయాదాక్తిణ్య కరుణాకటాక్షర్రీక్షణా వాంఛితుడు పూజారి కాగలడు కానీ వురోహితుడు కాలేడు శలన్‌

జేజో: ఆగండి నేనేం చేయాలని మీ ఉద్దేశ్యం”

యశ్లోః ఏం చేయటానికి బదులు ఏం చేస్తున్నారో మీ అంతరాత్మకు తెలుసు.

స్తున్న శ్ర మీ పాపవు వన్నాగంలో నేను పొవుని కావటం ఏ జన్మలోని పావంానో భాదిస్తున్నాను జడమతులైన ఈ జనాన్ని నవవైతన్యం వైపు నడిపించే అభ్యుదయ భావనా. కనులం ఈ పొపపంకిలంలోనే వికసిస్తుందని ఎదురు చూస్తున్నాను అంతవరకు నొనుండి మీకేం భయం లేదు [యశో వెళ్ళినవైపే చూస్తూ తేజో. స్టాణువులా నిల్బుండిపోయేడు చిత్ర వచ్చి

ప్రదక్షిణలు. చేసి వెళుతోంది ]

తేజో; అమ్మా చిత్రా

చిత్రా ఏం నాన్నూరూ

తేదోః రేపటి తంతు జ్ఞాపకముందా ౫

చిత్ర: లేకేం, ఉంది. నేను స్నానాదికాలు ఆచరించి పూజ పూర్తి చేసుకుని యళో వెదకు వసాను. ఆయన సర్వుని మెడలోని మందారమాల నా చేతికిస్తారు తర్వాత నా కళ్ళకు గంతలు కడతారు

తేజో: కట్టినా కళ్ళకు అంతా కనిపిస్తూనే ఉంటుంది

ప!

చిత్ర అదేమిటి

తేశోః చెస్తాను తర్వాతేం జేస్తావు” |

చిత్రం ఏవుంది. ధ్వజస్తంభం పక్కనున్న ఇంటద్రదీపుని మెడలో దండ. ఎన్హైను లేడో; శేదన్మూ చిన్న మార్పు ఆ దండ నా మెడలో వేయాలి తప్పదన్మూ ఇది మ్మాస్ట్రి అద్జ నిన్న రొత్రి మ్మాష్త్రో. కలలో. కనిపించి నన్ను నిలదిసి

సా డి విజయభాన్యక ఉం

అడిగేడు. నీ కూతురు సౌఖ్యం కోసం ఈ దేశాన్ని ఒక దొంగకు అప్పిస్తావా అని చీవాట్లు పెప్టేడు

చిత్ర ఇంద్రదీపుడొక దొంా

తేజో; నేను అలే అడిగానమ్మా దొంగెకాదు వ్యభిచారి కూడా అన్నాడాయన ఆయన అన్నాడనే కాదు ఈ అనుమానం నాకెప్పట్నించో ఉంది

చిత్ర: ఏమిటి నాన్నా, మీరంటున్నది”

తేజో: అదృనమ్మా అ రోజు అంతనుంది ముందు కీర్తిని అనమానించి అంత రాద్దాంతం చేశాడా నిన్న రాత్రంతా ఇద్దరూ కలసి ఒకే గదిలో ఉన్నారట మన్నా చెప్తుంటే. వినలేక నేను ఛెవ్చలు మూసుకున్నాను. తండ్ర అతని గురించి నీకింకేం చెప్పను”

చిత్ర నేను నమ్మను

శేజోః నేన్నమ్ముతున్నాను కావాలంపే మీ ఇద్దరికీ వినావహం జరిపించి నీ భవిష్యత్తుని మూత్రం వాడి చేతిలో. పెట్టగలను చేశ భవిష్యత్తుని మూత్రం వాడి చేతిలో పెట్టలేను శక్టీ య

చిత్ర అయితే అ దండ మీ మెడలో వేయాలంటారు) [ఏడ్చింది]

తేజో; నీ దృష్టికి నేనో స్వార్హపరుడిలాగా దుర్మార్లుడిలాగా కళంపించవచ్చు. పుదొనివి ఈ ప్రపంచం ఇంకా. పూర్తా ెలీదు ఈ “వెర్రి (ప్రజలకు తనము నాయకుడ్ని ఎన్నుకునే శక్తి హెనుర్ద్యాలు తెలివితేటలు శవ వాళ్ళకా అవకాశమిస్తే వర్గాలవైపు వాచాశాల నైవు నిశాదాలవైవు మళ్ళిపోతారు న్నూష్ట్ర వారసునా వ్రద్న్తి సరైన నూర్గంలో నడిపించే బాధ్యత నాక్షుంది తప్పదు ఆ దండ నా మెడలో వెభూల్మిందే చూడచ్మూ కొన్ని త్యాాలు చెయ్యటానికి ఎవరూ సెద్దపడకపోలే ఏ త్యాగానివైనా. నేను సిద్ధపడాల్సివస్తుంది వహ్హాను జాగ్రత్త

[తేజో వెళ్ళేడు చిత్ర ఏడ్చుకుంటూ. లోని3 వెళ్ళింది. భటుడు నత్తి

ప్రవేశద్వారం దగ్గర కావలా ఉన్నాడ్చు ఇంద్ర మరో వైవ్సునుంచి ఎన్చేడు ]

చీప్పువ నేనోసారి చిత్రను కలుసుకోవాల్సి

భటుడు: [నమస రించి] ప్రవేశం అనువుత్రం క తరులలొ ఉన్నాయి స్‌ ( చమతించబడదు శ్రమీంచు దీపా ఉత్తర్వు నాకు చాలా అవసరం ఇద్‌ ఆజ్జకాదు అభ్యరన పోశి ని ఎదురుూనే "రెండు ముక్కట మాటాడి వెళ్ళిపోతాను ల్‌ గ

వా [భటుడు వెళ్ళి చిత్రకు పిట్బకార్చేడ్సు]

చిత్ర: ఇందా (కౌ*లించు "స “న్‌ కంద్ర (కౌ రించుకుని భోరునున్లి ఏడ్చింది] ఈ మూడు రోజులు నీకోసం ఎంత తపించి పోళ్మేళ్హో తెలపాం ల ఇ -ఇత్తుకుపోవొలని ప్రయత్నించేరు, తెలుపాఏ శన తీభ్రవాదులొచ్చి నన్నెత్తుక

ఛటు: అమ్యానా ఉదోరనిక నం ల

శ్రే థ్‌ నిం ముప్పాస్తుంద్ర మ్సీరు తృరా వెళ్ళాలి కం రర్ప అట

చెత్రవ నువ్వు అవతలి కళ్ళు నను ఎలిచచరకు రావద్దు భలము" అమ్మా చిత్ర ఊం వెళ్ళు ఇంద్రా ఇవ్వడిపుడే మూ నాన్న వచ్చి వెళ్ళేడు నేనట ఆయన మెడలో దండ వెయ్యాలిట నీ మీద ఉన్నవీ లేశివీ ఎక్మో చెప్పేరు నేన్నమ్మలేదు ఎది ఏమైనా నేను నీ మెడలోనే. దండ చేస్తాను దీప్పుః చిత్రా ఇక్కడి జీవితం దిశ దిశ గండం ఈ మనుష్యుల వముధ్య మవస్తత్వాల చుధ్య మనం సుఖపడలేం మనం ఇక్కడ్నెంచి ఎక్కడిశైనా దూరలా పారిపోతే చిత ఎక్కడికి అయినా ఎందుకు పారిపోవారి. అంత ఖర్మ మునకేంే దీప్పుః నీకు తెలీదు చిత్రా పదవీ న్యామోహంళల్‌ వడి మీ నాన్నారితో చేతులు కలిపీ ఎన్నో ఘోరాలు చేశాను మేస్త్రి హత్యలో నాకు భాగముంది. నగలు దొంగలించిందెనరో నాకు తెల్పు అంజనం అబద్దమని తెల్సు. దేశంలో జరిగన వతి పొపంలో నా పాత్ర ఉంది ప్రతి మోసం వెనక నా పాస్తం ఉంది పదవికోసం నేనింత వతనమైపోయాను. ఎంత దిగజారిపోయాను)” కానీ చిత్రా నేను మోసపోయేంతనరకు నాకు తెలిసిరాలేదు మోసానికి గురైనవారి బాధ ఎలా ఉంటుందో, ఎంత గిజగిజలాడిపోతారో ఎంత క్షోభవడతారో చిత్రా, ఏ వని మనల్ని బాధిస్తుందో ఆ పని మనం ఇతరులకు చేయకూడదని అర్హం అయింది అందుకే చిత్రా ఈ దుష్టప్రవంచానికి దూరంగా మాయ మోసం లేని ప్రశాంత వాతావరణంలో కొత్త జీవితాన్ని ప్రారంభించాలనుకుంటున్నాను చిత్రా ఇది మంచితనమా” సిరికితనమా” మనసులో ఓ మబ్బు కమ్మి ఉన్నంతకాలం చేయాల్సిన పాపాల్నీ ఫఘోరాల్నీ నిశ్శబ్దంగా చేసేసి నీ మనసు చిరిందని దూరంగా పారిపోతావా” వీళ్లేదు వళ్ళ్చాత్తాపాన్ని పొల్ల మాటళ్లో ప్రదర్శిస్తే ప్రయోజనం లేదు. ధైర్యం? ఎదుర్కొని కాసిన్ని మంచి పనుల చేసి పాపొన్ని కడుక్కో బాధ్యత _ మర్చిపోయి నూ నాన్నలాంటి స్వార్రపరులకు దేశాన్ని అప్పగించి వెళ్లిపోవడంకం లి మహాపావం మరొకటి లేదు నువ్వు మ్యాష్ట్రోకి నిజమెన వారసుడివి నిన్నటివరకు కాకపోవచ్చు. ఈ క్షణంఘుంచి ఇక చెర ఆలోచనలు వద్దు నీ మెడలో దండ వేసి నిన్ను ధర్మాధికారిని చేసే పూచీ నాది దీపు: చిత్రా చిత్రః ఇంకేమీ మాట్టాడొద్దు - చెళ్ళు "| [చరాచరా వెళ్ళిపోయింది. ఇంద్రదీపుడు దాలూ బయటకు నడీచడు. భటుడు వెళ్ళిన దిశనుంచి తేజో వచ్చేడు. అతని మొహం నిప్పును మిఠిన రాకాసిల ఉంది ] 1810 0% భత తరం ట్టా గ్‌ భి “ ఎడ్ర్‌ మి! 180) (గ 6 య. క ఖ్‌ కి విజయభాస్మర్‌ జ స ల 51 వారో 1

8వ రంగం వవ సన్నివేశం (ధర్మకామేష్టీ యాగం చివరి ఘట్టం అసనాలమీద త్యాగి క్తిర్తి కూచుని ఉన్నారు. మన్నాతో క్రోధి ప్రవేశించాడు క్రోధి శ్రీర్తిని చూస్తూనే ఆిపోయేడు, ఒకడ్డు. నేలని తవ్వి మొక్కని పొచేడు పూజ చేశాడు యశ్నో క్రోధిః అడగమంటావా మున్నా: అడుగు [కోరి క్రీత్తివైవు కదిలేడు యశో తంతు నిర్వహించడంలో నిమగ్నమయి ఉన్నాడు] క్రోధి: జేవప్పుత్రీ. నేను బాధపడ్తున్నాను చున్నాతో నా గురించి చాలా చులకనొ నూటాడావ్లుట శ్రీర్తి ఏవంని? క్రోధి: తేజోకి తొత్తునని మేస్త్రీశి నౌకరునని. శ్రీర్తి నువ్వేమిటో. నీకు తెలీదా క్రోధి: తెలుసు మేస్ర్రీకి నౌకర్నే కాదు. బానిసను అనుడదూరాన ఉంచవనల్సిన నన్ను అక్కున వేర్చుకున్నాడు.. ఛీత్కరించాల్సిన నన్ను చేరదీశాడు వ్యసనాల్లో వతనావస్థలో ఉన్న నన్ను బాగుచేసి బతుకిచ్చేడాయన ఆయనకు నౌకర్ని బానిసని" భక్తుడ్ని ఏమన్నా నిజమే సంతోషమే. కానీ తేజోకి తొత్తునన్నమాట అబద్దం ఆ మాట నన్ను చాలౌ కష్ట పెట్టింది ళు ్త్‌స్తః నిన్ను కష్ట పెట్టిందని నిజం అబద్దం కాదు అక్కున చేర్చుకున్న దాడికి భక్తుడివి బానిసవి అయ్యేవు అందలమెక్కించిన వాడికి తొత్తువెందుకు కాదూ క్రోధి: బాగుందమ్మా మేస్త్రీ ఇచ్చిన రాయితీలు పదవులు సంస్కరణలు. అవి తేజో కొనసాగిస్తే రాజకీయపు. ఎత్తుగడలు. మీరు మేస్త్రీకి అనుచరులు. నేను శేజోకి తొత్తుని బాగుందన్మూ ం శ్‌ అయితే. దేనప్పుత్రికల వంశీకుడో, మాధవుల సంతతో కావాలి లేకషోతే అతను మనకోసం అంత సొపాసం చేసేవాడు కాదు అంతటి అవ శ కాదు మరి అలాంటి త్యాగమూర్తి కోస ఆపద ఆస్యనింబనాడూ గుర్తుకు నున కళ్ళ అడ ఒక విహానో మనమేం చేశాం) కనీసం అయన ర్త ముందు. ఒక విగ్రహాన్ని కూడా ్రతిష్టించుకోలేకపోయాం క్రోధి: విగ్రహాల దేముంది వీధికొకటి 'పెట్టిస్తాను శీర పెట్టించి - నువ్వూ నీ మనుష ప "టె బురు ఒక వర్ష ము ఫర్గం మరొకడు ను రే వర్షం ఇల ్తలో వం నమా నా మనుషులూ ఒకే కోస్తుంటామా” మన మీద కురిపించే (గ్రే ర్గంగా విడిపోయి. ఎవరికో కొమ్ము ను. నిజమనుకుంటున్నావు అవి 52 హిరణ్యగర్భ (నాటకం)

వాళ్ళు రాజ్యం చెయ్యటానికే మనల్ని పరిపాఠించేందుకే- మనం పొలించేందుకు మౌా(త్రంకాదు

క్రోధి: అంటి

కీర్తి అంఠే. ఏముంది”. నునం రాజ్యం చేసే అవకాశం ఎవ డూ. రాదూ అంటున్నాను- ఏదో అద్భుతం జరితే తప్ప _ అంతెందుకు ఈ తంతు ఫరితమేమిటో తెలుసా” తేడో మెళ్ళో దండ పడుతుంది ధర్మాధికారవుతాడు అందుకే ఈ _ పన్నాగముంతా

(క్రోధి: అంత ఖచ్చితంగా తెలిసీ ఎందుకూర్చున్నావు” ఇక్కడెందుకు కూచున్నావు” కీర్తి: మన్నింవు లేనిచోట మౌనమే మంచిది నీలాంటి వాళ్ళంతా తేజో వెంటున్నారు మిగిలిన వాళ్ళంతా తేజో కల్పించిన కట్టుకధలకు తలూపుతున్నారు. మి'లిన కొద్దిమందిమీ ఏం చేయగలం?

(క్రోధి: అదే వద్దంటున్నాను మన దాహం తీర్చలేదని సముద్రాన్ని నిందిస్తే ఉపయోగం లేదు దొని ఉపయోగం దానికుంది మనకు అర్హం కాకపోతే తేజో శక్తులు మౌహత్యాలు కట్టుకధలా” ఆయన _ దైవశక్తిసంవన్నుడు

క్తీర్తి సరే ఆ సంగతి విడిచిపెట్టు వీధికొక విగ్రహం పెట్టిస్తానన్నావు అది మేమూ వేయగలం చేసే ఆలోచనా ఉంది కానీ మనం చేయలేంది ఒక్క మేస్త్రీ, విగ్రహాన్ని కీలకమైన స్థానాల్లో మాత్రం ప్రతిష్టించలేం

క్రోధి: అంటి

కీర్తి: అంటే అదే అదిగో మ్యాస్ట్రో విగ్రహం ఉన్న స్టానంలో మేస్త్రి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించు. జీవితాంతం నీ చెవ్వులు మోస్తు ఊడిగం చేస్తాను ప్రతిషస్టంచగలవా (క్రోధి: ఏవిటాస్టలానికున్న గొవ్చ

కీర్తి నువ్వు చెప్పిన దైవశక్తినంతట్ని కూడగట్టి యంత్రంవేసి నక్షత్రబలం చూసి తేజో ్రతిస్టించాడా విగ్రహాన్ని ఎక్కడా” దైవసన్నిధిలో ఎందుకు దైనాన్ని మొక్కిన వ్రతివారు మ్మాష్త్రోని కూడా మొక్కుతారు. దానివలన _ ఫలితం కొన్నాళ్ళకు మాస్ట్రో దేవుడవుతాడు అలా మనకు మేస్త్రీ దేవుడు కాకూడదనే వాళ్ళ ఉద్దేశ్యం మాధవుడు కాలికింద మెట్టు. నెత్తిమీద గోపురం కాదు. కాలేడు కానివ్వరు మేస్త్రీ మాధవుడు కదా

[కఠోధి ఉక్రోషంతో ఊగిపోయేడు ఈ సంభాషణ జరుగుతుండగా ఇంద్ర

తేజో చెట్టాపట్టాలు. వేసుకురావనడం ఉల్లాసంగా పలకరించుకోవడం - ఎంతో ఎబ్బెట్టుగా ఉంది]

యశో తేడో. పూజ పూర్తయింది

తేజో; అభ్యర్జుల్ని ఆహ్వానించండి

యశో: మహాజనులారా ధర్మాధికారి నియానుక తంతులో చివరి భాగమిది దైనకృపాకాంక్షిత్రులు పదవీవాంఛితులు ముందుకు వచ్చి ఆసీనుట కచ్ముని సవినయంగా ఆహ్వానిస్తున్నాను

ది విజయభాస్మర్‌ 53

[మంత్రోచ్చారణ స్టాయి. పెరిగింది యశో వెనక రా ముందు చిత్ర పూలదండ చెత వుచ్చుకుని ప్రత్యక్షనుయింది అమె కళ్ళకు గంతలున్నాయి. అందరిలో ఓ విధమయిన ఉత్సాహం కనిపిస్తోంది చిత్ర ముందుకు కదిలింది. త్యాగిని దాటింది ఇంద్రకు, తేజోకు మధ్య నిలిచింది ఓ లిప్త్పపాటు ఆగాక ఇంద్ర మెడలో దండ వడింది ఇంద్ర మొహంలో ఒక్కసారే కోటిజ్యోతులు వెలిగేయి అందరూ లేచి తదు హర్డ్టాన్ని వెలిబుచ్చేరు అంత. ఇంద్ర ఉన్నవాడు ఉన్నట్టుగా చిత్ర మీదకు ఒరి%ఫోయేడు చిత్ర అనాక్కయిపోయింది. కళ్ళకున్న గంతలు ఊడబెరికి ఇండద్రని పొదివి పట్టుకుంది. పిచ్చిగా అరిచింది ఇంద్ర మరణించేడు ]

తేజో: ఎక్కడో ఏదో పారబాటు జరిగింది. జగద్రక్షక్రా. నీ పిల్లల మీద నీకెందుకింత కారిన్యం నీ భక్తులకు పరీక్షలు పెడ్తున్నావా”. శిక్షలు వేస్తున్నావా ఏమిటీ ఫోరం) సర్వా ఎక్కడ జరిగింది లోపం” చెప్పు మాట్టాడు.... ఆగండి అం ఆం నిష్టను మరచి నియమం విడిచి కేఠీ విలాసాలా. అవునా? అయ్యయ్యో. ఏమే కులటా నా కడుపున చెడబుట్టావుగదే

చిస్రః అవ్చను. నీవు వెప్పింది నిజమే నీలాంటి దుర్మార్గుడి కడుపున చెడబుట్టాను లేకపోతే నన్నే ఎరగా వాడుకుంటావా? కూతురికే ద్రోహం తలపెడతావా* తేజో: భటులారా ఈమెను తక్షణమే వైద్యశాలకి తరలించండి ఏ దెయ్యమో ఆమెచేత ఇలా మాట్టాడిస్తోంది

చిత్ర: దేవుళ్ళు అంతరించి దెయ్యాలు రాజ్యం చేసే రోజులు నీతోనే ప్రారంభ మయ్యాయి ప్రజల్ని శీకట్లో తోసి ఆ శీకట్లోనే ఇంద్రజాలాన్ని చూపించి ఎంతకాలం మోసం చేస్తావు

తేజో: దిక్కులు చూస్తారేం - ఈడ్చు3ెళ్ళండి దాన్ని

[భటులు వచ్చి ఆమెను పట్టుకున్నారు ] చిత్రం విడిచిపెట్టండి నన్ను విడిచిపెట్టండి ఈ కిరాతకుడి దుశ్చరిత్రకు ప్రత్యక్షసాక్షిని నెను... నన్ను చెప్పనివ్వండి ధర్మాధికారి పదవికోసం అడ్డొచ్చిన వారినందర్నీ హతమారుస్తూ తన కుయుక్తులతో తన చీకటి సామ్రాజ్యాన్ని వెలుగులోకి తీసుకురావాలని వధకాలు వేస్తూ. నన్ను సమిధగా వాడుకున్నాడు తాళపత్రం అబద్ధం అంజనం అంతకంట అబద్దం అన్నిటిమించి నా ఇంద్రని చంపింది వీడు మేస్త్రీని పొట్టన పెట్టుకుంది వీడు ఆ నగలు దొంగతనం చేసింది వీడు తేజో: చిత్రా (తేజో అరుపు మన్నాకు పౌచ్చరికా అనిపించిందేమో, మొలలో కత్తితీసి ఆమెను పొడిచేడు అంతా _ అచేతనులయిపోయేరు ] చిత్ర; నా ప్రాణం పోయేవరకు నిజం చెప్తాను నాన్నా నీ పావం బద్దలయింది. ఇప్పటివైనా ఈ ప్రజ కళ్ళు తెరవాలి. నూ నాన్న - ఈ ఒక్క గుడ్డ పీలికతో నా కళ్ళకే కాదు అందరి కళ్ళకు గంతలు కస్టేడు కళ్ళు తెరవండి. [చనిపోయింది]

[మన్నాని. రెక్కలు విరిచిపట్టుకున్నారు. మన్నా తేజో వైపు తిరేడు] మన్నాః దేవుడిలాంటి మనిషిని అంతంత మాటలంటుం కే సహించలేకపోయాను.

చ్‌4 హిరణ్రోర్భ (నాటకం)

హత్య చేయడం నేరం కావాలంటే నన్ను ఉరితీయించండి. కానీ నా వ్రభుభక్తిని శంకించకండి మీమీద అంతలేసి అభాండాలేస్తుంచే

క్తీర్తిః నిజం ఇంత నిక్కచ్చిగా తేలినా నోరు విప్పేవాళ్ళు లేరు చూశావా?

[క్రోధి గునపం అందుకుని విగ్రహం వైపు నడిచేడు ఓ పోటు పొడిచేడు]

తేజో: క్రోధీ. ఏమిటి నువ్వు చేస్తున్నవని? అవు చూస్తూ నించుంటారేంం అవండి వాడ్ని.

(క్రోధి: ఎవరైనా ముందుకొచ్చేరో. జాగ్రత్త ((రక్షక్రభటులు వెనక్కి వెళ్ళేరు ]

తేజో: క్రోధి! అగు, నీకే చెప్పేది ఆయన మనకీ దేవుడు

క్రోధి: మనకు కాదు, మీకు మూ దేవుడు మేేష్ర్రీ. ఆయన విగ్రహం ఇక్కడుండాలి [క్రోధి విగ్రహాన్ని సెకళించే ప్రయత్నంలో ఉన్నాడు కీర్తి కూడా అతనికి సాయపడింది. మన్నా రక్షక్రభటుల చేతుల్నించి విడిపీంచుకున్నాడు ]

మన్నాః ఇక్కడ మే విగ్రహమా” మేదుందుకు ఒప్పుకోం.

(క్రోధి: నాకడ్డం వస్తే ర్తక్తం ఏరులై పారుతుందిక్కడ

మన్నా: అలాగే కానివ్వు ఆ ఎత్తిన వపలటగు నా గుండెల్లో దించి అ తర్వాత ఆ విగ్రహం జోలికి వెళ్ళు

తేజో: అవండి అవండి వాళ్ళని (భటులు విడదీశారు] క్రోధీ, నీక్కావల్సింది విగ్ర9ం _వ్రతిష్టాపనేనా? ఆ పక్కన పెట్టిస్తాను

్తీర్తి: వీల్లేదు ఇక్కడే, ఈ స్టలంలోనే.

ప్రజ: అవును ఇక్కడే. ఈ స్థలంలోనే

క్రోధి: మాస్ట్రో విగ్రహాన్ని పగలగొట్టి మరీ.

ప్రజలు: అవును, మ్యష్ట్రా విగ్రహాన్ని పగలగొట్టుండి.

(క్రోధి; మన దేవుడ్ని నిలబెట్టుకోవాలం టే ఈ దెయ్యాన్ని వడగొట్టాల్సిందే

త్యాగిః ఆగండి [క్రోధీ చెంపలు వాయగొస్టేడు] దెయ్యాల మీర్రా. వాళ్ళు నూనవతామూర్తులే మీరే మీ రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం వీళ్ళని దేవుళ్ళూ పూజించేరు. ఇప్పుడు దెయ్యాలుగా చిత్రీకరస్తూన్నారు మీ* చాపల్యం వలన స్వార్దం వలన ఆ మహానుభావుల గొప్పతనానికి ఏ కళంకమూ రాదు కానీ - ప్రజల ఆలోచనలో మాత్రం కల్టోలం రేగుతుంది. గుర్తుంచుకోండి. సమస్యల పరిష్కారం కోసం నాయకులుగా వుట్టి నాయకులుగా కొనసాగటం కోసం సమస్యల్ని కొనసాగిస్తున్నారు అందుకే - దేశం సమస్యలమయమై పోయింది ఏ సమస్యకు సమాధానం చెప్పలేని నాకు మౌనమే శరణ్యమైంది

శేజో: ఇక ముందు కూడా మీరు మౌనం వహించండి అదే మీ అందరి ఆరోగ్యానికి మంచిది. దేశాన్ని విచ్చిన్నం చెయ్యటానికి నాశనం వెయ్యటానికీ ఎవరి ప్రయత్నాలు వారు చేసేరు త్యాగితో సహా భగవంతుడి మీద అన మ్మష్ట్రో ఆశించిన కలల రాజ్యాన్ని స్టాపించేవరకు నేను నిద్రపోము గద్దె దిగను ఈ

డి బజయభాన్మర్‌ క్‌5్‌

దేశంలో ప్రతి మనిషికి తిండి బట్ట గూడు సమకూర్చేనరకు ఈ అధికారాన్ని

విడిచిపెట్టను. నన్ను కాదని నా మాటకు బాటకు అద్దుపడే వారందరికి సర్వుని "పేరు మీద శిక్షలు విధించి న్యాయాన్ని, ధర్మాన్ని రక్షిస్తాను కనుక ప్రియమైన ప్రజలందరికి ఇదే నా ఆజ్ఞ నన్ను ప్రశ్నించే హక్కు నా శాసనాల్ని కాదనే అధికారం ఎవరికీ ఉండదు ఇకపై దైవపాలన అమనుళ్లో ఉంటుంది ప్రాణాలపై తీపి సర్వుని వట్టు భక్తి ఉన్నవారు ఎవరూ నా శాసనాన్ని ధిక్కరించరు [ప్రకటన వూర్తయ్యేక క్రోధి విగ్రహం వగలగొట్టుడానికి వలుగు ఎత్తేడు మన్నా అడ్డుకున్నాడు. వలుగు అతని గుండెల్లో దిగబడింది మన్నా కుష్పకూలిపోయాడు

తేజో: వాణ్ణి బంధించండి (తేజో వెళ్లనా భటులు 'శ్రోధీని బంధించి ఈడ్చుకుపోయారు. ఒక ప్రక్కనుండి జో. ముందుకు వచ్చాడు]

జోః ఇప్పటికైనా మీ అహింసావాదాన్ని విడిచిపెట్టి మా దారి కొస్తారా. దెబ్బకు దెబ్బ హింసకు హింసే సరైన వద్దతని ఒవ _కుంటారా”

త్యాగి: ఒప్పుకోను దేవుడని దెయ్యముని భయపెట్టి శాసించే తేజోకి కత్తికొనతోనే (ప్రజోద్దరణ జరుగుతుందన్న నీ విశ్వాసొనికే - నాకాస్టే తేడా కనిపించడం లేదు జో. మనిషెప్పుడు మంచివాడే మానసిక రుగ్మతల కారణంా దుర్మార్గం వ్రనేశించి మనిషి మృగమైపోతాడు దేవుడిలాంటి నాడు దెయ్యనుయిపోతాడు వాడికి సరైన వైద్యం చేయించాలి సంస్కరించాలి

యశో న్భుగాన్నీ దెయ్యాన్నీ సంస్కరించడం సాధ్యమేననుకుంటున్నాదా త్యా!్‌ మృగాన్ని వేటాడాలి చెట్యుముయలే భూస్టాపితం చెయ్యాలి

త్యాగి యశో జో నమ్మిన సిద్దాంతాన్ని మీరు బలవరుస్తున్నారా

యశోః మొక్క బతకారీ అంటు చీడ వట్టిన భాగాన్ని కత్తిరించాల్సిందే ధర్మాన్ని రక్రించాలీ అంటే అధర్మాన్ని చీర్చి చెండాడాల్సిం దేతప్పదు

త్యాగిః అయితే వెళ్ళండి అ హింసా సుడిగుండంలో పడి సర్వనాశనం అయిపోండి కక్షలతో కావేశాలతో ఒకర్నొకరు చంవుకోండి. మ్యా,స్త్రో కలలుగన్న రాజ్యాన్ని వునాదులతో సహా సెకళించి వెయ్యండి

కీర్తి. రక్తపాతంతోనే ఈ వ్యవస్తలో మొల్చు సాధ్యమనే సిద్దాంతాన్ని మేం నమ్ముతున్నాం దగా పడినవారికి ఈ సమాజంలో ఓదార్చు లభించదు అందరి చేతుల్లో ఒక్కొక్క ఆయుధం ఉంటే. ఒక్కొక్క ఆయుధంతో అనతలి వర్గం తాలూకు ఒక్కొక్క తలను నరుక్కొంటూ పోతుంటె అప్పూడు మశలోని క్రస పగ _ఆత్మన్యూనతాభావం ఇవన్నీ అడుగంటిపోయి. మనల్ని చిన్నచూవృ చూసేవారే లేకపోవడంతో మనలో ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతుంది మనల్ని నునం గౌరవించుకుంటాం. శత్రు. నిశ్శేషంతో రక్షొభిషేకంతో విజయగర్వంతో. జాతి పునర్నిర్మాణానికి పునాదులు చేస్తాం రండి. చివరి శ్వాసవరకు ఈ చిష్ణన పోరాటాన్ని సాగిస్తానునే ప్రతిన పూనండి లేవండి తలా ఓ తలను తెగనరికి మనం కలలుగన్న _సామ్రాజ్యస్హాపనకు చేయూతనిన్తామని ప్రమాణం ఇయండి ష్‌65 హిరణ్యగర్భ (నాటికం)

యశో; వారితో శత్రుత్వానికి కారణం ఆత్మన్యూనతా భావమే అయితే దాన్ని తొలగించే సాధనం నా దగ్గర ఉంది. ఆగండి. కొన్నాళ్ళు బానిసగా, నేరస్టుడిగా, బహిమ్మృతుడిగా జీవితాన్ని 'సాగించినవాడు యుద్దానికి సమాయత్తం అయినపుడు వ్రత్యర్హికి సమజిజ్జీననే భావానికి స్ఫూర్తి, ఉద్దీపనం కలిగించే మహత్తరమయిన వ్రతముంది. దాన్ని మీరాచరించండి. శక్తిమంతులు సాహసవీరులు కండి. కొత్త ఉత్సాహంతో, సరికొత్త ఆశయంతో ముందుకు సాగండి. న్‌ త్తీర్తిః చెప్పండి. యశో! ఏవిటావ్రతం?

యశో; హిరణ్యగర్భ(వ్రతం! ఉప్పెనకు ముందు శంబాజీ అనే రాజు ఈ (వ్రతం వేసి ఛత్రపతి అయ్యాడు.

క్తీర్తిః అయితే, ఆ (వ్రతం మేమూ చేస్తాం. మాకు మీరే మార్గదర్శకులు,

1806 0౦% 9వ రంగం 1వ సన్నివేశం [నలుగురు తీవ్రవాదులు బంధింవబడి ఉన్నారు. వార్ని తదేకంగా చూస్తూ

ఓ వక్క తేజో నించున్నాడు. ఉద్రేకం కుతూపాలం ఆ నలుగురికి హితబోధ చేస్తున్నారు.]

1వ తీవ్రవాది: ధూ!

ఉద: శిక్షలు అనుభవించటంకం లు మీ సమ్మెలు, సత్యాగ్రహాలు విరమించుకుని వనులకెళ్ళటం, రాజకీయాలకి. స్వస్తి చెప్పటం మేలు కాదా

1వ తీ: కాదు.

కుళూ: ఊళ్ళో పెంటకుప్పలు పేరుకుపోతే నష్టం మాకే కాదురా... మీకునూ... మేవమయితే కాస్తంత జాగ్రత్తగా ఉండి, వైద్యసదుపాయాలు ఏర్పాటు చేసుకుంటాం. మీగతేం కాను

2వ తీః మేం చచ్చినా ఫర్వాలేదు

ఉగ: మీరంతా అపోహలో ఉన్నారు. మూ వర్గం మీ వర్గాన్ని తొక్కేసిందని, తరతరాలుగా అన్యాయం చేసిందనీ, నేటి ఈ బీదరికానికి కారణం మేమేనని మీకు ఎవరో నూరిపోశారు. ఎవరో కాదు, దేవవుత్రి క్తీర్తి మాకు తెలుసు. కానీ అది నిజం కాదు.

వివ తీః అదే నిజం.

కుతూ: కాదు. అబద్దం. వచ్చి అబద్ధం. ఎంతసేపు అన్యాయం అయిపోయానని ఏడుస్తావు తన్న అందుకు కారణాలు వెతుక్కున్నావా” అబ్బే - నీ తప్పులు నువ్వు తెలుసుకోవు. దిద్దుకోవు... నువ్వు ఉత్త బద్దకస్తుడివి కాసింత గంజినీళ్ళతో తృష్తిపడిపోతావు. చెట్టునీడ, గోచీగుడ్డ చాలుననుకుంటావు నీ బతుక్కి... రేయ్‌!

ది విజయభాన్నర్‌ వ్‌7

వరుగెతడానికి నువ్వు ల ౯] సతా ండాలి పరు గిత్త న శీవితమన్నది ఓ పరుగుపందెం న నిన్నీడ్చు కెడతార్రా మాతోసమలా పరుగెత్తే ప్రయత్నం మీరు. మామీద 1న తీః అక్కర్లేదు మాకెనరూ చేయూత నిన్వక్కర్లేదు. కానీ ఓ సంగతి చూపించే (్రేమ మీ అవసరాలకోసమని మాకు బాగా న బయళ్లేరాం మర్చిపోతున్నావు ఈ పరుగు సందెంలో నువ్వూ, నేనూ స," అందుకునేలోపల మర్చిపోకు నేను ధర్మంా సరియైన దోవలో వెళ్ళి ఫలితాన్ని రోసారి పందెంలో నే 'అడ్డుదారుల్లో చచ్చి అ ఫలితాన్ని తన్నుకుపోయేవు న! నా నోటి ఫలితాన్ని 'నేనందుకోబోయేలోపల అవతలి మనుషుల్లో టి వేగంగా. ఎంతో దగ్గర ఆ ఫలితాన్ని లాక్కున్నావు ఇంకోసారి అలాగే నీకం డునా. కాళ్ళ శక్తీనంతంగా వరు?ెత్తాలీ ఫలితాన్ని అందుకోవాలీ అనుకు నిన్ను నమ్మం అడంా నీ కాలుంచి నన్ను మట్టికరిపించేవు వెన్నుపోటు పొ జ కా జీ కుతూ: ఇవన్నీ ఎరువు తెచ్చుకున్న మాటలు, అర్ధంలేని సిద్దాంతా | ఉప్పందొనిక తేజో; అదంతా సరే మీరు ప్రాణాల్లో బయటపడదలచుకుం కే మనమ తం కోరినొ వద్దాం చెప్పండి _దేనవుత్రిక ఎక్కడుంది” దాన్ని నాకప్పచెది సను ఇస్తాన్నేను డబ్బా పాలమా” పదవా” వీం కావాలన్నా ఇన్హాల్న దు ప్రాణాన్ని స 0 తవ త్రీ వమఘ్టైడన్నం ఇప్పించండి బాబూ నేను వెబుతాను ము; కాపాడండి అ అన్నం వ,ంటిసావురా 1వ తీ; ఒరేయ్‌ తల్లిరొమ్ము. గుద్దుతాన్సరా”. ఇంటికి నిప్పంటిస్తావు కోసం ఆశయం అమ్ముకుంటావురా) లతో రోజులు శవ తీ. నోర్ముయ్యండి ఎవడిక్కావాలిరా మీ ఆశయం) రోజు ట్రతేనేం, ముస గడుపుకునే బతుకులు మనవి ఈ జేశం మూడు ముక్కల దులా ఇదిగ్‌ చెక్కలయితే నాకేం ఈ ఉద్యనుం ఫలితం నీదీ నాదీ వ్‌ కసిన్ని లీ పదవులకోసం ప్రాకులాడుతున్న వీళ్ళది బాబూ. నాకు ముం నీళ్చిప్పించండి, నాక్సు తెల్ఫిందంతా చెబుతాను తేజో; ముందు అ ముగ్గుర్నీ ఈద్చుకుపాొండి నూది శీ త 3న తీవాదులు: చరిత నూది _ ప్రగతి మాది - రాబోయే రం విప్లనొగి వ్యవస్థలో అనాధలం - జగంిశే పునాదులం జ్వలిస్తున్న సమూ చూది. చిప్లి సమిధలం చరిత మూద్రి _ ప్రగతి మాది - రాబోయే భవిత వర్ధిల్లాలి జో వృర్దిల్లాభి దేవవుత్రి వర్దిల్లాలి (ముగ్గురూ నినాదాలు చేస్తూ వెళ్ళేరు) తేజో: ఇవుడు ఇవ పః దేవవుత్రి ఎక్కడుంది) 4వ శ్రీ; మోదుకొండమ్మ గుడిలో లో కొనొళి తేజో; వెళ్ళండి ఖడ్గదళాన్ని పంపించండి ఆ దేవపుత్రి నాకు పాలా మాయేడో వీడిక్రీ కడుపునిండా అన్నం పెట్టండి చూశావా ఉద్రేకం ఎలొ లొంగిపోయిన ఈ ఒక్కడే. ర్వట్రిక్ష ఇద్దరవుతారు 0) 58 హిరణ్రగర

ఉదే. ఎమో లొంగని ఆ ముగ్గరు ఆరుశరవు తారేమో

తేజో: అంతకన్నా ఎక్కువా ఊహించే సామర్హ్యం” నీకులేదు

ఉదదే. ఎలా ఉంటుందీ. నేను చదువుకున్న మూర్చుడ్ని, మీ రాజకీయాలు నాకర్హం కావు నేనన్నానశి కాదు వాళ్ళ మనుషుల్ని మీరెత్తుకొచ్చి లొంగదీసుకున్నారు బాగుంది. అలాగే మనచాళ్ళనీ వాళ్ళు ఎత్తుకుపోయి లొంగదీసుకుంటే” ఎన్నాళ్ళండీ ఈ ఎత్తుకుపోవటాలూ ఎత్తుకు రావటూాటాకూ. ఇప్పటికెన్ని హత్యలు జరిేేయని” తేజో: అయితే ఏం చెయ్యమంటావ్‌”

ఉ(ద్రేః ఎన్నికలు జరిపించండి

తేడో జరిపించి వాళ్ళని ఎవడి నెత్తిన కూచోచెట్టనుంటావు) పొద్దున్న లేస్తే నీ బట్టట ఉతకటానికి ॥ నునుష్యుల కావాలి నీ "డ్డం శీయటానికి మనుష్యులు కావాలి నువ్వు చిటికేస్తే పలకడానికి మనుష్యుట కావాలి నీ చెప్పులు మొయ్యటానికి మమమ్యుల. కొదారి వాళ్ళంతా నీ కాళ్ళ కింద చెప్పుల్లై ఉండాలేతప్ప నీతో సమూనమయితేనూత్రం ఒవ ఎక్తోవు అందుకు మళ్ళీ నాలాంటివాడి అండ కావాలి ఆశ్రయం కావాలి ఉద్రేకం నీ ఎడుపు శీ వందెకరాల వంట గురించి అయితే నా ఆరాటం మన వర్గం గాశ్ళత ప్రయోజనం గురించి

భటుడు: (వచ్చేడు) త్యా నస్తున్నారు (అందర్నీ పక్కగదిలోకి వంపించేడు తేజో]

శేజడోు రా త్య నీ రాక మాకు చాలా అనందాన్ని కఠి"స్తోంది

త్యాః తేజో మీకు చేతులెత్తి చొక్కుతున్నాను. ఈ హైంగెకాండను ఆవలేరా” కంతి. నెలకానేటట్టు చెయ్యలేరా

తేజో; త్యాో నూయామనర్మంలో మమ్ముల్ని మించిపోయేవ్సు మూగతనం నటించి మమ్మల్ని వంచించేవ్లు మాధప్పుల అండ చూసుకుని దేవపుత్రి కీర్తిని మా మీదకు ఉసికొల్చతున్నావు. దీని వర్యఎసానం ఏమిటో తెలసా

త్యాగః మీరే శిక్ష విధించినా శిరసావహిస్తాను. కానీ నూధవుల అలోచనలో అపశ్ళతి కరిపిస్తోంది. ఇక అస్టే. ఆలస్యమయితే వాళ్ళని సరిదిద్దే అవకాశం కూడా చెబ్యుదాటిపోతుంది

తేడో ఎవరు త్యాగీ. నువ్వేనా. ఇలా మూట్టాడుళున్నది తాడిత పీడిత బడుగు వర్గాల నాయకుడు త్యాగియేనా. ఇలొ చూట్టాడుళున్నది వాళ్ళచేత ఉద్యమాల నడిపించారు సత్యాగ్రహాల చేబుస్తున్నారు. చు అనుమతి ఆశర్వాదం. కుండా చాళ్ళు తప్పుదారిలో ఎలా పడతారు ఈ వేళ ఎక్కడి పెంటకుప్పలు అక్కడ వడి వున్నాయి. ఎక్కడి కుళ్ళు అక్కడ పేరుకుపోయింది. ఉన్న కూలీలు అన్ని వనులు చెయ్యలేక ఫతనుతమవుతున్నారు ఇక్కడివాళ్ళ ఆలోచన కూడా తప్పుదోవ పడుతోంది అది (గ్రహించండి

త్యాగి; అయితే మీ ఇస్టం ఉన్న పరిస్టితిని వివరించాను

చేజోః కాదు బెదిరించాను మరో రెండురోజులొగితే భూమండలం బద్దలవుతుందని పాచ్చరించావ త్య సమౌజమున్న తర్వాత ఉశృవలు చేసేవారు వయించుకునవారు అనే రెండు వర్షాలు ఎవ్వడూ ఉంటాయి. వాళ్ళు లేకపోతే. వీళ్ళు లేరు. వీళ్ళు

డి విజయభాన్యర కం

లేకపోతే వాళ్ళు ఉండరు అంతేకాదు అన్ని వనులు అందరివీ కావు కొన్ని వనుట కొందరు చేసిక్రీలలి ఆ కొందరు మరికొందరి దయాదాక్షిణ్యాల మీద బతకాలి త్యాగి అదే అ దయాదాక్షిణ్యాలన్న మాటే వాళ్ళని రెచ్చట్తంది. మనసు విరిచేసింది. ఎంతసేవు పనుల గురించే నా ఫలితాన్ని గురించి కూడా ఆలోచించండి కొన్ని ఫలితాలు కొందరిని కావచ్చు మరికొన్నిమాత్రం అందరివీ కావాలి మాస్ట్రో అన్నట్టు దోచుకునేవాడు కాదండీ దొంగ దాచుకున్నవాడే దొంగ అఖరికి చిజ్ణానాన్ని కూడా దాచుకున్నారు లేజోః అవును దాచుకుంటాం అది మూ సాత్తు విజ్ఞానం ఎక్కడినించో ఊడిపడదు అదీ కష్టార్దితమే _ వంశపారంపర్యంగా సంక్రమించింది. నాలుగుదేశాలు తిరి సముపార్దించుకున్నదీను దాన్ని వంచి ఇమ్మనే. జాదార్యం మీకు ఉండనచ్చు సెనీ మేం ఇవ్వం ఇవ్వవలసిన అవసరం లేదు త్యాగిః మీరు సంపాదించింది మీ సొత్తు అయితే వాళ్ళు సంపాదించింది వాళ్ళ సొత్తు తేజో: ఏమిటి చాళ్ళు సంపాదించింది త్యాొః వాళ్ళు నూతులు తవ్వారు, చెరువులు తద్వారు ఆ నీరు మాదని వాళ్ళంటే? పండించిన వంట మాదంటే మీరేం" కావాలి” జొనం లేకపోతే వ్‌ హ్‌ గ మనిషి శవప్రాయం అన్నమే లేకపోతే సాక్షాత్తు శనం అన్నం పెట్టే వర్గానికి అన్యాయం చేయకు తేజో: వాళ్ళ శ్రమకు తగిన ఫలితాన్ని ఎప డో ఇచ్చాం త్యాగి. మీరెవరండీ ్రను ఫలితాన్ని నిర్ణయంచడానికి. మీ కండలో ఎంత బలమున్నా ధ్యా మీ వెనక ఎంత మందీ మౌర్చలం ఉన్నా - ఈ నేల నీరు "లి మీవి కావు చేసుకున్నారంతే తేజో: నువ్వొచ్చిన పనేమిటో చెవ ా త్యాగి ఈ. దేశం రెండు ముక్కలు కాబోతోంది అంతకుమించి విపరీతమయిన రక్తపాతం జరగబోతోంది మీరు దెన్సడ్ని అడ్డం పెట్టుకుని చునుషుల్ని శాసిస్తున్నారు మీరు చేసిన అన్యాయాల్ని అడ్డం పెట్టి దేవపుత్రి చూధనవుల్ని ఉసొల్చతోంది అంతేకాదు వారణ్యగర్భ వ్రతం చేసి మాధవులకు నైతికబలాన్నిచ్చి ప్రాణాలికీ ప్రాణం అనే సిద్దాంతాన్ని నూరిపోస్తున్నారు తేజో; ఏమిటీ” హిరణ్యగర్భ వ్రతమా” ఇది ఆ యో వనేనా” త్యాగి; అవును లేట్తా; [నడుం విరిగనట్టు కూలబడ్డాడు. అంతలోనే కర్తవ్యం గుర్తుకువచ్చింది సురుగా లేచాడు] వెళ్ళండి యకో బతిక్సుండటానికి వీళదు ఈ రండే వాడికి చివరిరోజు కావాలి ణ టుడుః వ టలు క్ష భటుడు: రైలో మన భటులు ఒక్కొక్కరు దెవపుత్రి చేతిలో చావు దెబ్బతింటున్నారు న వంపకపోత్తే జ అ నాంది కూ వ ఆమెను బంధించటం కష్టమని వార్త వచ్చి లిం హిరణ్యగర్భ (వాతం)

తేజో: వెళ్ళండి శంఖం. నాగలి నుగ్గం దళాల్ని తరలించండి ప్రాణాల్లో కాకపోతే శవాన్నెనా తీసుకురండి

త్యాగి తేడో ఏమిటీ నూరణపోముం”

తేజో: ఎవరక్కడ) వీడ్ని ఈడుకుపోయి చెరసాలలో పడెయ్యండి

[భటులు త్యాగిని తీసుకుపోయేరు తేజో పిచ్చెక్కినట్టు తిరుగుతున్నాడు ]

(ఉద్రేకం - కుతూహలం వచ్చారు)

ఉ(్రేః తేజో ఏనుయింది” ఎందుకిలా అయిపోతున్నారు]

తేజో: యశో దేవవుత్రిక చేత హిరణ్యగర్భ వ్రతం చేయిస్తున్నాడు

కళూ. ఎందుకో

తేజో;. ఎనుని చెప్పను అది సానూన్యమైన (వ్రతం కాదు

ఉధద్రే* అంత వ్రమాదనూ

తేజో; చాలొ (ప్రనూదం ఉద్రేకం ఆ అల్పులు వునీతులవుతున్నారు

కుతూః కాస్త బోధపడేటట్టు చెవ్చండి

తేజో: ఎలా చెప్పను) కుతూహలం నువు నన్నెందుకు గౌరవిస్తున్నావు. _ పోనీ వాడెందుకు నిన్ను గౌరనిస్తున్నాడు” నువు నా ఎదుట వడేటప్పటికి నీ చేతులు ఎందుకు ముడుచుకుపోతాయి” నా చూపులో చూపు. కలిపి మాటాడగలనా నా ప్రక్కన తిన్నగా నడవగలవా*

కుతూ; లేదు - మీరంటే నూకు గౌరనం

తేడో ఆ వ్రతం చేస్తే ఇప్పుడు వాళ్ళు మనకిస్తున్న గౌరవ చుర్యాదలు మనకు దక్కవు

ఉ(ద్రో రాయితీలు అడిగినప్పుడే వాళ్ళను. నరికి పోగులు పెట్టాలి

తేజో... రాయితీలు అడిగినవాళ్ళతో ప్రనమూదముండదు అత్మన్యూనతాభావం ఉన్నవాళ్ళే రాయితీలు అడుగుతారు. కానీ పరిస్తితి నిషమించింది

భటుడు: (ప్రవేశించి ప్రభూ మన "సేనలు దేవపుత్రి బలగంతో పోరాడలేక తిరుగుముఖం పట్టాయని కబురు అందింది అంతేకాదు హిరణ్యగర్భ వ్రతం నిర్విఘ్నంగా కొనసాగుతూనే ఉందని వార్త వచ్చింది ప్రభూ

తేజో; అవండి అ వ్రతాన్ని ఆపండి కదలండి ప్రతి అధికుడు ఓ సైనికుడు కావాలి కర్ర కత్తి బల్లెం. బరిశ పారా పలుగూ ఏది దొరికితే అది. చేత పట్టండి అరివీర భయంకరులై విజ్బంభించండి ఒక్కొక్కరు ఒక్కో శత్రువని. నిర్జించండి హిరణ్యగర్భ వ్రతాన్ని సర్వనాశనం చేయండి అ అల్సుల్ని హతమార్చండ

ఉద్రే. బానిసత్వమే. అల్పుల బ్రతుకు ఆధిపత్యం నున జన్మహక్కు అ పొక్కును కాపాడుకుందౌం ఆయుధాలు. ధరించి యుద్దానికి సిద్ధమై వస్తాం అనుమతించండి తేజో

తేజో; శుభం అవశ్యం వెళ్ళిరండి

డి విజయభాస్మర్‌ 61

(అందరూ. వెళ్ళిపోయారు. తేజో పిచ్చెక్కినట్టు తిరుగుతున్నాడు అతని చెవుల్లో హిరణ్యగర్భ మంత్రాల మారుమోగుతున్నాలు )

'మేధాంతే అశ్వినా దేవా వాధత్తాం వుష్కరవ్రజా

త్వయి మేధాం త్వయి ప్రజాం తృయ్యగ్నస్తేజో దధాతు

త్వయి మేధాం త్వయి ప్రజాం త్వయీంద్ర ఇంద్రియందధాతు

త్వయి. మేధాం త్వయి ప్రజాం త్వయి సూర్యో భాడోదధాతు

ఓం నమో హిరణ్యగర్భాయ

హిరణ్యగర్భయతే నమః

(తేజో వెర్రిగా హెరణ్యగర్భ హిరణ్యగర్భ ' అని వలవరిస్తున్నాడు )

క

(దేవవుత్రి. కీర్తి విజయగర్వంతో వురదీధులగుండా వస్తోంది. ఆమె. వెనుక యకో జో సందేహం, ఆసందర్భం-ఇంకా మిగిలిన అనుచరుల సాయుధులై ఉన్నారు) తేజో: దేవవుత్రికి-

అను; జయము జయను

శేజో; అల్బుల ఆశాజ్యోతి క్రీర్దికి-

అను; జయము జయము

్తీర్షి; అదిగో ఆ అధికుల్ని సంహరించండి అల్బలకు ఏ వాని జరుగకూడదు (ఆమె మూటలు విన్న అనుచరులు ఉద్రేకంలో ఊగిపోతూ విచక్షణారహితంొ (ప్రజల్ని సంహరిస్తూ మండపం ముందుకు వచ్చారు). తేశో సైన్యం బౌరితో శ్రలపడారు యుద్దం భీకరంగా సంది. ఒకర్నొకరు క్రూరంా చంచ్చేకుంటున్నారు కేకలతో, అరువులతో అర్హనాదాలతో యుద్దభూమి దద్దరిల్లతోంది హావాకారాట మిన్నుముడుతున్నాయి [తజో, కరి ఒకర్తో ఒకరు తలపడ్డారు. ఇద్దరికీ యుద్దం జరిగింది. చేతిలోని కత్తి జారిపడింది. తేశ్లో పొరిపోటోయాడు ]

కీర్తి తేజోని బంధించండి. (తేజోని బంధించి ఆమె ముందుకు తీసుకువచ్చారు ) ఏం తేజో, ప్రాణభయంతో పారిపోతున్నావా)

తేజో: ఆ కత్తి నాచేతికిచ్చిచూడు ప్రాణభయం ఎనరికో అర్హమన్ఫతుంది

శీర్తిః అసమర్చుడా క్రత్హి జారవిడిచి ప్రగల్భాలు వలుకుతున్నావా)

(ఇంతలో త్యాగి భోరున ఏడ్చుకుంటూ వచ్చాడు అక్కడున్న శవాల గుట్టుల్ని చూసి అతని దుఃఖం 'రెట్టింపయ్యింది )

ర నవని ఇవ్వడు నీ కడుపు నిండింది. వీ నును చెలబడిందా? శీ ధక్తదాహం తీరిందా) ఏం బాన్పక్సుందానుని ఈ మారణహోనూల్ని షంచావు. ఎనర్ని ఉద్దరించాలని ఇంతటి ఉవద్రవానికి కారకురాలినయ్యాను" తేజో విడిచిపెట్టు

02 హిరణ్యగర్భ (థాటకం)

కీర్తిం త్యాగీ అధికుల్ని నాశనం చేసి అట్పల రాజ్యాన్ని స్టాపించబోతున్నాను నా విజయాన్ని చూసి అనందిస్తావనుకున్నాను

త్యా* ఇది విజయవనూ) ఇది అనందదాయకనమూ” వీది అలుల రాజ్యం? ఎక్కడుంది” ఈ వల్లకాడా అల్పులరాజ్యం ఎవర్ని వరిపాలిస్తావు) ఈ శవాల్నా” కీర్తి చరిత్రలో ఎన్నో యుద్దాలు జరొయి. వ్రతి యుద్దం తర్వాత కొన్నాళ్ళు శ్మశాన వైరాగ్యం ఉంటుంది వరక్షేత్రయుద్దంలో కొన్ని లక్షల ముంది చనిపోయారు ఏం సృష్టి అక్కడే అఆిపోయిందా”

త్యాగి, అ ప్రశ్న నేను అడుగుతున్నాను చరిత్ర మనకు ఎన్నిసార్లు పారం నేర్చుతున్నా మనం గుణపారం నేర్చుకోమా?

శ్రీ్తః ఎవరు. నేర్చుకోవాలి గుణపారం” తె% క్రిందపడి దొర్లుతున్న ఈ తలట చూసి అధికులు నేర్చుకోవాలి గుణపారం అణచివేత ఎక్కువకాలం సాగదని, అధికారం వాడబ్బసొత్తుకాదని ఏదీ తేదాక లాగకూడదనియ, లొతేగ తలలు తొ నేల రాలతాయని

త్యాగ; నువు రక్తపిపాసివి ఇకనైనా శాంతి నెలకొనేటట్టు చెయ్యి

కీర్తి మూర్చంగా మాట్లాడకు. రెండు యుద్దాల మధ్యకాలంలో ఉండేది శాంతి కాదు, యుద్దసన్నాహం త్యా!ీ యుద్ధంలో చురణమో జీననమో వీదో ఒకటి కానీ యుద్దసన్నాహంలో ప్రతిక్షణం జీవర్మరణమే. ఆ స్థితి భరించలేనిది తేజో ఇనే నీకు ఆఖరిక్షణాలుూ. (కత్తి దూసంది

త్యాగి వద్దు చంపొద్దు నునుష్యుల్ని చంవడం ఉన్మాదం

క్తి ఈ ఉన్మాదం అన్ని వాదొల్లోను ఉంది

త్యాగి; లేదు. మ్మూష్త్రోవాదంలో ఉన్మాదం లేదు. దాన్ని ఆచరించండి ఈ వహాత్యాకాండను ఆపండి

ర్తి; నా సహనాన్ని పర్షీక్ష్రంచవద్దు త్య మా వాదంలో కొందరి కుత్తుకలు కత్తికి బలవుతాయి. కానీ మ్యూస్ర్రోవాదంలో కొందరి వ్యక్తిత్వాలు. నిర్దాక్షణ్యంగా నరకబడ్డాయి. మరికొందరి ఆత్మగౌరవం అనూనుషంగా బలైపోయింది మనుష్యుల అకారాలు ఆచారాలు లక్షణ్రాలు లాభనష్టాలు కొందరి అన్ససరాలు తీరేవిధంగా కత్తిరించబడ్డాయి చుం చేస్తున్నది హత్యాకాండ కానీ వీళ్ళు చంది మూనవ నా లాం న = పురోగమన దహనకాండ మన వర్గపు (శ్రేయస్సుకి కర్మకాండ. ఇంక ఉ పేక్షించి లాభం లేదు

(త్యాగిని వ్రక్కకు నెట్టే తేజో గుండెల్లో. కత్తి దించింది )

806 0% - ఓ 8౧౮ 01

[తేజో స్వన్నం చెదిరిపోయింది. ఒళ్ళంతా చెమటట పోసాబయి. అతని శ్వాస యుద్ధధేరిని తలపిస్తోంది అతని కళ్ళు యుద్ధంలో తపడి రక్తసిక్తమైన తలకాయల్లా ఉన్నాయి అతని ఆలోచనలు దిక్కుతోచక ఉలికే అశ్వాల్లా ఉన్నాయి. కుతూపాలం (దైకం మిగతా అధికులు పాయుధులై వచ్చారు]

క విజయభ్యున 603

ఉద: తేజో చూడు నా గండ్రగొడ్డలి నీ ఆజ్ఞుకై ఎదురుచాస్తంది చున్‌ బై కత్తికట్టిన ఆ అల్చ్బుల పీకలు తెగనరకాలని తెగ ఉబలాటవడు చం కుతూ: ఏమిటి ఆలోచిస్తున్నారు లేడో ఇటు చూడండి అరికులంతా చప వాళ్ళ అంతు చూడాలని తలో ఆయుధం చేతబట్టి వచ్చారు. మీరు బయలళ్లె మాకు నాయకత్వం వహించండి వదండి | కాదనీ ఉద్రేః తేడో అవేశం వచ్చి యుద్దంలో! ఉరికేనాడు చెత కత్తి పడతా ష్‌ కత్తితెచ్చి చేతిలో 'పెట్టండని అడగడు మీ ఛేతులింకా ఖాళానే ఉన్నా: కారణం” వటిలో భటుడు: ప్రభూ దేవపుత్రి సేన రాజధానిలో వ్రవేశించింది. మరికొంత సేవ మనల్ని ముట్టుడించనచ్చ

తేజో. (సావధానంగా విని తల వంకించాడు ) | ల ఉద్రేః ఆ వార్త వినగానే ఉద్రిక్తులై ఉప్పాంగన జనవాహినిని ఉత్తేజవర్ని ఆ అం ప్రాణాల్ని అనంతవాయువుల్లో కఠస్సేలా చేస్తారనుకున్నాను. ఎందుకీ చేతకానిత కారణమేమిటో చెప్పండి

తేజో; యుద్ధం తప్పించాలి

ఉదేః ఎందుక్సు)

తేజో; వరాజయం

కుతూ, ఎవరిక్ర2

తేజో: నునకే

ఉద్రేః అబద్ధం

తేజోః నిజం

ఉద్రే; కొదు మీ చేస్టలుడిగపోవడ్రాన్సిక్ష కారణం వరాజయం కాదు ప్రాణభయం తేజ నా భయం నా ఒక్కడి గురించి కాదు మీ అందరి గురించి కాయకష్టం చేసినవాడు కత్తి చేతబడితే వాడ్రం నిరోధించడం నిర్రించడం ఎవడితరం కొదు అందున కు తటవటాయింవృు క

ఉదా. ఈ విషయం మీకు ఇంతకుముందు తెళ్టీదా?

తేజో; తెలుసు

ఉద్రే; తెలిసే కధ ఇంతనరక్సు తెచ్చారా

కేటా లౌ లాను నరం చేసుకోండి. వాళ్ళ చేలసంఖ్యలో ఉన్నారు. మి

గ్‌ ర అర్థంలని ఆవేశంతో ప్రాణాల పోగొట్టుకొనేకం టు

ఎధంగా రాజీ చేస్తుకాన్ల ప్రాణాల నిలబెట్టుక్ష్వోడ్తం శత్రుం.

ఉదా. చ్రేద్తో పరాజయ భీయంత్తో మడడను వెనక్కి. తిప్పొద్దు అర్జాకలితో న! బక్కృచిక్ష బడుగుజీన్టల్ప వాళ్ళు వాళ్ళని. సంహారించడం

64 హిరణ్యగర్భ (నాటకం)

తేడో; మదవుకేనుగుని నియంత్రించడాన్కి మావటి వాడికి అంకుశం కావాలి, అలాగే అజ్ఞానం, నమూడత్వం ఖర్మసిద్దాంతం- ఇలా ఎన్నో ఎన్నో అంకుశాలతో గుచ్చిగుచ్చి ఆ అలగా జనాన్ని నురుగుజ్ఞులుగా చేసి చి మన వర్గ (శ్రేయస్సుని, క్రేమూన్ని వరిరక్షించుకున్నాం. వారిని తక్కువవారిని చేశాం

ఉద్రే* అది దేవుని నిర్ణయం తక్కువతనం వారి వుట్టుకలోనే ఉంది

తేజో; కాదు పుట్టుకతో ఎనరూ తక్కునవారు. కాదు పుట్టిన తర్వాతే కొందరు తక్కువవారిగా మల్చబడతారు. తక్కువవాడివీ తక్కువవాడివీ అని పదే వదే నూరిపోస్తుంటు అది కాస్తా తలకెక్కి తక్కున నాడిననె భానంతో బ్రతుకుతాడు ఆ న్యూనతాభావాన్ని తాలించడమే హిరణ్యగర్భ గ్రతనముంభటే ఆ వ్రతం చేసినవాళ్ళు పునర్జన్మ _ పొందారు

కుతూ: వ్రతం చేస్తే వునర్షన్మ పొందుతారా”

చేజోః వ్రతం అంటే పూజ కాదు ప్రశ్నించడం నేర్పడం మూనన మేధస్సుకి మూలం ప్రశ్న వ్రర్నించడమే వునర్హన్మ పొందడం వాళ్ళు జయిస్తే ఏం జరుగుతుందో. తెల్సా ఇన్నేళ్ళూ. వాళ్ళు చేసిన నీచ, నికృష్ట్ర్య హీన వృత్తుల్ని మనం చెవట్టాలి వాళ్ళు అధికులొతారు మనం బానిసలుగా మూరుతాం ఇన్నాళ్ళుగా కట్టుబాట్లతో కట్టడిచేసిన సానమూడిక వ్యవస్త ఛిన్నాభిన్న మైపోతుంది

ల ప్రబాట్తు ఎట జ్ర న

మనం నిర్మించుకున్న అభిజుత్య అహంభావపవు _ భావనట కూకట్యివేళ్ళతో కూలిపోతాయి. అందుకే ఏదోవిధంగా వారిని మభ్యపెట్టి సంధి చేసుకుంటే కాలం అనుకూలించినప్పుడు నుళ్ళీ మనం విజృంభించవచ్చు

ఉ(ద్రే: ఒరేయ్‌. (వెర్రిగా అరుస్తూ తేజోమీదకు కత్తిదూసాడు )

కుతూ: (అడ్డుకున్నాడు) ఉద్రేకం నీకేమైనా పిళ్చిపట్టిందా*

ఉద్రే: పట్టిన పిచ్చి ఇవ్వుడే వదిలింది

కుతూ: నువ్వు ఎవరిమీద కత్తి దూస్తున్నావో తెల్సా నున దైనంచీద

ఉద్రే. వీడు దైవం కాదు దయ్యం నరరూపరాక్షసుడు వీడు చావాలి

కుతూ. నోర్ముయ్‌ తేశో ఓ జ్ఞాన మేధావి సద్దుణనంతుడు అతను బ్రతకాలి చావకూడదు

ఉ(ద్రే: నిజమే చీడు జ్ఞాని కానీ ప్రజల్ని నూత్రం అశ్చానులూ తయారుచేసాడు. వీడు మేధావి కానీ వ్రజర్ని మూత్రం మూర్చుటొ మార్చాడు వీడు సద్గుణవంతుడు కానీ ప్రజల్ని మాత్రం వ్యసనపరుటా. దుషస్పలూ తయారుచేసాడు ఎందుకోసం

న!

వీడి నిరంకుశపాలన నిరాఘాటం”ొ సాగడానికి అనపరానికో దేవుడ్ని సృష్టించాడు దేవ్చునికో మహత్యాన్ని అంటగట్టాడు ప్రజల్ని దేవునికి బానిసల్ని చేసి ఆ దేవుళ్ళని తనకు బానిసలు” మార్చుకున్నాడు ప్రజలు వీడిది ఆఅటబొమ్మలు దేవుళ్ళు డి చేతిలోని కీలుబొమ్ములు సిద్దాంతాలు సాంప్రదాయాలు వీడి అటలోని పావులు సూత్రాలు ధర్మాట విలునలు వీడు విప్పి విసిరిన వలువనట అందుకే. వీడ్ని చంపాలి

(తేజో గుండెల్లో కత్తి దించాడు. తేజో నేలకు డు)

డి విజయఖభాస్యక్‌ 65

కుతూ. ఉద్రేకం ఎంత వన్దేపావ్సు ప్రజలు: వట్టుకోండి వట్పకోండి. చంవండి (ఉద్రేకంచీదకు ఎగబడ్డారు ) ఉదైేః ఆగండి నన్ను చెవ్పనివ్వండి ఆ తర్వాత మీ ఇష్ట మెచ్చినట్టు చంవండి. ప్రజల అల్పలు అధికులగా. విడిపోవడాన్కి కారణం ఎవరు వీడే చున "రండు వర్షాల మధ్య వైరానికి బీజం చేసింది ఎవరు” వీడే మశ రెండు వర్షాల మధ్యనున్న కక్షను పెంచి పోషించడంలో వీడి పాత్రేమిటో నేను మీక్సు చెప్పనక్కర్లేదు ము ఉదేకపరచి ఉన్మత్తుల్ని. చేసి ఇవ్చుడు సంధి సూత్రాల. వల్లిష్తున్నాడు ముందు. పెట్టుకొని వెళ్తే నాళ్ళు మనతో రాశీ ఒప్రకుంటారా*" ఆలోచించండి మనల్ని బతకనిస్తారా* మీరే చెప్పండి వీడ్ని చంపటం వలన వాళ్ల కసి కక్ష హ్‌ అవ కోపం పగ సానికి సగం తిపోతామి. గెంతవడతారు మనల్ని ఆదరిస్తారు అభిమానిస్తారు. వాళ్ళతోపాటు బ్రతకనిస్తారు బప్యుడు చెప్పండి. నేను చేసింది ఇటీ క్ష అటో ల వ శ్వ న తప్పాా ఈ కిరాతక్తుడ్ని చంవడం నేరమూ? నెరమె అని మీరింకా అనుకుంటే నేను సిద్దంగా ఉన్నాను నన్ను చంపండి 'ప్రజలుః కాదు నువ చేసింది సఎటే కుతూ; ఉదదేకం- ప్రజలు" వర్ధిల్లాలి (బయట క్తేర్తికి. జేజేట పటకుతున్నారు. క్షు నాయకత్వంలో తో యో అసందర్భం సందేహం చి*లినవాళ్ళంతా వచ్చారు) ఉద్రేః కీర్తికి స్వాగతం సుస్వాగతం మీకు నూకు చుధ్యనున్న అద్దుోడం తాలంచాం ఈ తారతమ్యూలకు తరతనుభేదాలక్సు మూలమైన. తేశోని మూ వేతులతో మేమే మట్లుబెటాం కా లు యు జ్‌ోః వార్నిచంపీ మీ ప్రాణాలు దర్కేంచుకోనాలనుకుంటున్నారా? (కత్తి దూసాడ్రు) టి జో వాళ్ళను చిడెచిపెట్టు ఎవర్నీ చంవవద్వు యు జో; ్త్‌ర్డీ క్త వీ ఉద్యమానిక్రి మనుష్యుల్ని చంవడం గమ్యం కాకూడదు ఎవ (డు. మనిషిని చంపినా అద్రి చూనవత్వాన్ని ట్రికికించడానికన్ఫ గుర్తుంచుకో జో ర్తి నుచ్వేనా ఇలా మాట్టాడ్డుత్సున్నద్రఏ శ్రీర్తి క ఖును నేనే మనం కొవాలన్సుక్సున్న రాజ్యాధికారం మునచేతిక్ష చిక్కబోతుంది కళ ద పాపపంకిలంగా, లోవభూయిష్టంా నూరిన వ్యక్తి శవమె నున త్తు కే నే వ శతి ఉన్నాడు. ఇంకా మనకేం కావాలి ఆత్మీయ అనుచరులారో మీ బెళుల్లోని ఆయుధాల్ని చిసర్టించండి క్ష ఇదే నా ఆజ (అందరూ ఆయుధాల్ని (క్రిందవడేశారు) గా 66 హిరణ్యగర్భ (నాటకం)

ఉద కర్తి ఇక నుండు నువ్వె చూ ధర్మాధికారివి నీ అధికారానికి ఆజ్ఞలకు మేము బద్దులమై ఉంటాం జో క్రీర్తికి- పజలు: జయము జయము ర ఉద: క్తీర్తి- (ప్రజలు; వర్తిల్లాలి చవర్తిలారి కు. యుల ఉద్రేః అల్చులుూ ప్రజలు" చర్షిల్లాలి చందా కీర్తి ఇక అల్బులన్న మాకే వినిపించకూడదు అందరం సదూనులమే కన్నులు రెండు ఉన్నా చూవు ఒక్కటే. పాదాలు రెండు ఉన్నా నడక జఒక్కలు వృత్తులెన్ని ఉన్నా చూనవ వృత్తి ఒక్కటే. కానాలి అది పరస్పరం ఒకర్నొకరు గౌరవించుకోనడం ఇకనుండి ఎవరి 'పేర్టు వృత్తిని కులాన్ని సూచించే విధఠరా ఉండకూడదు అన్ని వృత్తులకు సమాన్‌ గౌరవ చుర్యాదలు ఆదాయ వనరులు ఏర్పాటు చేస్తాను. ఈ నేల "లి. నీరు అందరిదీ. వీటిమీద కొందరికే గుత్తాధిపత్యం సహించరాని నేరం అందుకే ఇవ డు. మీకున్న ఆస్తుల్ని ప్రభుత్వవరం చెస్తున్నాను భూమిమీద మీకున్న హక్కుల్ని రద్దు చేస్తున్నాను భూముల్ని ఆస్టుర్ని అందరూ. సనూనంగా పంచుళునే ఏర్పాటు చేస్తాను ప్రజ; వర్ధిల్లాలి ఉద్రే; దేవపుత్రి గ్తే్తి- ప్రజ చర్ధిల్లాలి శ్‌ వ ఊరి నడిబొడ్డులో. ఇళ్ళు నిర్మించి. బహిష్కృతుల కిస్తాను.. ఇందుకు జ్‌ వ్యతిరేకించినా నారి. తల శరికి గ్రామ. పొలిమేరల్లో (వేలాడ దీన్హాను జో అదె విధంా ఇంట్లో ఇద్దరు కొడుకుటంళే. ఒకరు ఖళ్చితంా ఒక ఉక పెళ్ళి చేసుకోవాలి ప్రతి ఇంట్లోను ఒక దేనవుత్రిక ఒక కోడలా బహిష్ట ఇందుకు అరీకరించనివాళ్ళ ఇళ్ళలో పెళ్ళన్నది జరుగనివ్యను ఇకనుండి షా. దెవపవుత్రికలనే మాటల్ని నిషేధిస్తున్సాను అ వీదాలి ఎవరూ ఉపయో ం్చ్వక్ట్యూడ్రద్రు ఆ నా జన్‌ స్ట ల! చంపడం సా ఉవయోంచినవారిని ఉరితీస్తాను ప్రజలారా ఎవర్ని లక్ష్యం కాదు కానీనా లక్ష్యాన్ని సాధించకుండా అడ్తువడినా నా అజ్ఞలు ధిక్కరించినా ఎవ. పతయే శ క్ష నాము ్ని ట్రతకనివ్వను మట రాజ్యస్ట్రాపనే నా ఆశయం _గల్‌ిం గుర్తుంచుకోండి జో చెర్రి 'ప్రజః వర్ణిల్లా జో ద్‌ ప్రజ పర్దిల్లాల్ర డి నిజయభాస్మక్‌

కీర్తి ఇకనుండి ఈ దేశంలో మీరు వర్ధిల్లాలి! వారు వర్దిల్దాలి! ఆ వర్గం వర్చిల్లాలి ఈ వర్గం పర్టిల్లాలి అనే నినాదాలు ఎక్కడా వినిపించకూడదు “సమాజం వర్హిల్లారి! ప్రజలు వర్ధిల్లాలి అని మాత్రమే వినిపించాలి అదే మనకు కఠిగిన అవగాహనకు, మనం చేసిన హిరణ్యగర్భ వ్రతానికి ఫలితం యశో సర్వజన సంశ్రేనుమే లక్ష్యంగా, సలక్షణమైన చట్టాల్ని, వధకాల్ని రూపొందించి నా అమోదానికి వంవండి!

యశోః మంచిది తల్లీ

సర్వేజనా సుఖినోభవంతు సమస్తలోకా స్ఫ్సుఖినోభవంతు ఓం శాంతి! శాంతి! శాంతి! సమాప్తం ల. 68 హిగణ్యగర్చ (నాటకం)

చభుముతటలు ఈటుళః

మనిషికి తల్లి మొట్టమొదటి సేవకురాలు. బిడ్డ మలమూత్రాలు తీసి శుద్ధి చేస్తుంది తన రక్తాన్ని పాలుగా ఇచ్చి మసీషిని పెంచుతుంది. శన సుఖ సంతోషాల్ని త్యాగం చేసి ఆ బిడ్డ కొరకు అనుక్షణం తల్లడిల్లుతుంది అందుకొరకు ఆమెకు ఆజన్మాంతం బుణపది ఉందాలంటారు

తరతరాలుగా అందరి మలమూత్రాలు తీసి నెత్తిన పెట్టకొని తీసుకెళ్ళి ఊరంతటినీ పరిశుభ్రంగా ఉంచే వారికి ఈదేశం ఎన్ని జన్మలు బుణపడాలి?

ఏ సుఖసంతోషాలకు నోచుకోకుండా ఎండకు ఎండి వానకు తడిసి దేశసంపదల్ని సృష్టిస్తోన్న వారికి ఈ దేశం ఏమిచ్చి బుణం తీర్చుకోవాలి? ఈదేశ మగతనానికి పురుషాధిక్యతకు తమ మానాన్ని ఆరోగ్యాన్ని పణంగా పెట్టి వేశ్యలుగా ముద్రపడుతున్న తల్సులకి ఏవిధంగా నష్టపరిహారం చెల్లించాలి?

ఆలోచీంచండి

= రచయిత గంధా, ము య. వ్‌ ల ాస్స్న హ్‌ భే న [ట0 1ంర్‌ మారన్‌ స | “ఆ ౮ గ | షా తో మై దాద్‌.రగ్ర సీ వూ

కీర్తి: ఇకనుండి ఈ దేశంలో “మీరు వర్హిల్లాలి వారు వర్హిల్లాలి ఆ వర్గం వర్హిల్లాలి! ఈ చాధభా ఇరా న. న. వర్గం వర్డిల్లాలి!' అనే నినాదాలు ఎక్కడా వినిపించకూడదు 'సమౌాజరి వర్తిల్హారి! ప్రజలు వర్చిల్దాలి. అని మౌత్రమే వినిపించాలి. అదే మనకు కఠిగిన అవగాహనకు, మనం చేసిన హిరణ్యగర్భ (వ్రతానికి ఫలితం. యశో. సర్వజన సంశ్రేసుమే లక్ష్యంగా, సళక్షణమైన చట్టాల్ని, పధకాల్ని రూపొందించి, నా ఆమోదానికి పంపండి! యశో: మంచిది తల్లీ! సర్వేజనా స్పుఖినోభవంచు సమస్తలోకా స్ఫ్సుఖినోభవంతు ఓం శాంతి! శాంతి! శాంతి! సమాప్తం శ్‌ శ 3 68 హిగణ్యగర్భ (నాటకం)

ఊచణబలుంతలరు కఈకణుత!

మనిషికి తల్లి మొట్టమొదటి సేవకురాలు బిడ్డ మలమూత్రాలు తీసి శుద్ధి చేస్తుంది. తన రక్తాన్ని పాలుగా ఇచ్చి మనిషిని పెంచుతుంది. తన సుఖ సంతోషాల్ని త్యాగం చేసి ఆ బిడ్డ కొరకు అనుక్షణం తల్లడిల్లుతుంది అందుకొరకు ఆమెకు ఆజన్మాంతం బుణపది ఉండాలంటారు

తరతరాలుగా అందరి మలమూత్రాలు తీసి నెత్తిన పెట్టుకొని తీసుకెళ్ళి ఊఈరంతటినీ పరిశుభ్రంగా ఉంచే వారికి ఈదేశం ఎన్ని జన్మలు బుణపడాలి?

ఏ సుఖసంతోషాలకు నోచుకోకుండా ఎండకు ఎండి, వానకు తడిసి దేశసంపదల్ని సృష్టిస్తోన్న వారికి ఈ దేశం ఏమిచ్చి బుణం తీర్చుకోవాలి? ఈదేశ మగతనానికి, పురుషాధిక్యతకు తమ మానాన్ని, ఆరోగ్యాన్ని పణంగా పెట్టి వేశ్యలుగా ముద్రపడుకున్న తల్లులకి ఏవిధంగా నష్టపరిహారం చెల్లించాలి?

ఆలోచించండి!

= రచయిత చలల లం భాం క్‌ వ ట్రం సం. డ్‌. వ్యాన గే స్తగ్ప ఒం ల్‌ ౫ స్న్హపాద బాద్‌.0003 9% డి విజయభాస్కర్‌ 69

క సప.

క. టబు హ్‌ న ల్‌ో " స న తలు కా స్‌ |! స్వస్థలం అంపోలు (గ్రామం, శ్రీకాకుళం జిలా. ఎం.ఎ. అయ్యాక 1 ల్లో కొన్నాళ్ళు జూనియర్‌ లెక్సరర్‌గా పనిచేసిన తర్వాత మున్సిపల్‌ 1 నట. కమీషనర్‌గా సెలక్ట్‌ అయ్యారు. అనంతపురం, కర్నూలు జిల్లాల్లో పట్ట (తస... ఎక్కువ కాలం పనిచేశారు. ప్రస్తుతం హైదరాబాద్‌ నగరపాలక స్ట. సంస్థలో అడిషనల్‌ కమీషనర్‌గా పనిచేస్తున్నారు. న! పున! ర. కభీ 1, ఉట "శస... ఇంతవరకు వెలువడిన రచనలు : - రం సు... ల / ॥ నళ 8 సీ. + కాలకూట౦ 4 బుత్యిక్‌ + కుర్చిళ పులిస్వారీ ( క్‌ గ

మ! + కించిత్‌భోగం + మబ్బుల్లో బొమ్మ + గాంధీ జయంతి ఇ ]|

శ్‌ 1 + జీవన్నాటకం + దేవుడు కావాలి + బాపు చెప్పిన మాట, స.

1. • మౌనంతో మాటలు (కవితా సంకలనం) (న " 01 సం ళ్ళ నో న జ ల్‌ 1 [+ 'బ్రహ్మరాత 4 మినిష్టర్‌ 4 హిరణ్యగర్భ న