Telugu Guntur jilla sasanalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

| / న స్ట | స. క || /| | మం టు పు అ అట నకు. ఖ్‌. న్‌ , (| ల లన ర | నాన సిం. య. నా క | టే న వు ఎల సహసం న మం కో టన సా . స మై ఉసిష్ల వ శూ శారు కం నా ఖో క్‌ ల త. ఓ - ? నేక న న! చస వ్ర స (| 1 , | (| మ లాం | , ఇఇ ఖ్‌ శ లని న శ టక! తా. వ పా చత! _ లం | ॥ స హాటు పు సం టె! నారాల చ్‌ న. స! ఉక నీ ల య. శ టు టీ 4 స కం (| ళో ల . 2, | క... . వట. తతంగం చ వేట. న ॥ లా 1 | కా స ల ( - అ శ | " ” ల “ల య! 1 త | మాం కె క్‌ : .. (| | ఎ | వ ఫ్ర ం ళల 2 .్‌ /| ళీ £ ంంం! ఎ . . గ! గ ఇ. /] ॥ శ పక. 2 " (+ గ్ర ఏట (1 ఏ గై | . | ప ( లీ , . ల్‌ 4. ల్‌ ॥ డ్‌ |. / య! 1 ఫై ఉం ఓ ॥ శీ న 1 ॥ కో ఒ్‌? . * / జ . /| -్‌ 1 ' . ః | న. న. స్ట టయలా న్‌! లీ | హు! జ | ? శ | | క్‌. న £ గ న. అలం: నటల. ఇ గంట ము. యాుటులలాణలనలీనిటను నో మా వి... యనం . ఆాలాన నం. న యం ను హహా. వాళు. ళో టు | పస్ము! ( - య తాత కల సం యాం ఆట. ఓ *| న్‌ ను భో * జ. లం "| , 1 స | బజ్‌ వా! " మరో గాన జంటగా! వగు. శ ౯ - (ా | | త్‌ో లా / అంబర డ్‌. యు 1 టీ సీఈ గ ( లం టాగ్‌! “ = ్‌ క్‌ టీ అ చ స్‌ టం | శ్‌ శ | క్‌ ల ॥ | , వ. ఇ క్రో వక్‌ వ యస ు సం ల. క ననన ననన క = న సుయ . , డాకర్‌ ఎస్‌.కె. పచెౌర్మి.ఐ.ఏఎస్‌. ఖో ష్‌ + ॥ | న్‌్‌ 760వ న్‌ కమీషనర్‌ యు బా నతి / . | | శి 1

ఇ గుంటూరు జిలా శాసనాలు వన్న రాట్‌ 7. ప్రీ య ని ల్లో వావ్ధ్యాల శరర (వధాన నంపాదకులు డాక్టర్‌ ఎస్‌ కె పచౌర్శి ఐ ఎ ఎస్‌ కమీషనర్‌ నంపాదకులు లంకా సీతారామశాస్త్రి ఉపనంపాదకుఆు ఎం మునిరత్నం, అనప్టేరట్‌ డై రెక్టర్‌ ఈ హనుమశొాస్త్రి ఆర్డ్‌్రవిస్ట్‌ నాలా కమీషనర్‌ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వ రాజ్య అభిలేఖ నిలయం తారనాక హైదరాబాద్‌ - 500 007 స్‌శ్లీ 721 గ

వారి ్ట్రి 1093 ప్రధమ ముద్రణ 200 ప్రతులు ట్ర్‌ . నే ర్కొ మ గ అత (/ త థ్రై ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వ రాజ్యఅభిలేఖ నిలయం చొరనాక్క హెదరాబాద్‌ = 6500 007 క. భళధౌల్చు న క్‌ నం గ్‌ టిం గీ అతఅరె త్య | నం ముద్రణ ప్రసాద్‌ ఎంటర్‌ప్రైజెస్‌ కాచిగూడ హైదరాబాద్‌ - 500 027 లై 55650]

నిషయ సూచిక ౧౧064610౧0 0/ 5గ గి2ంగషంగ౧ 4౩

మొదటి మాట లంకా ఎతారామ శౌ కట 14 క్షే శాసనార్హ సంగ్రహము శె ౭ ఇతర జిల్లాల శాసనములో కలనయున్న గుంటూరు జిల్డా

సంబంధ శాసనములు 39 తె "రవలి ణు! ద్శ రామచంద్రపురం జ్‌ క్‌ పాత గుంటూరు 46 ఈ శిరిపురం శక 7 పాన్నపల్లి ట్‌ి డి మండపాక 850 9 క్‌ ల్గూరు ర్‌ి 10 ఊలయుకూరు 56 శై డేగలమూడి ర్‌ 12 శిరిపూడి 57 13 యిక్కురు 58 కేత్త అమరావతి 58 ]ె5 కూరపాడు 61 16 చందవోలు 65 క్షే? బాపట్లు 68 18 కొండవీడు 723 19 నిడు(బోలు 74 20 అవ్బకట్టు 765 జేకే చినగంజాం 78 22 దుగ్గిరాల 78 ఎ భజ్టే[పోలు 79 వెత కొ ల్కాలూరు 81 త్త షపానూ ఎరు 82 ౨6 వంగిపురము 84 కో (ప్రత్తిపాడు 84 2కి ఉప్పుటూరు 85 29 చాలెరు 87 తి ఉండవల్లి 88 31 మల్కాపురం 80 వెల్త రొజుపాలెం రగ 33 మునుగోడు క ప చింతపల్లి 96

96 దెర్‌ 'కెతవరం కిం 36 పెదమక్కెన 97 ౩ యళ్లప ౧ద కో వ న్‌ 103 39 పణిదెం 103 త్తం ఎదబెర్కురు 113 త్తే కొమ్మూరు

116 ని క 116 త్రై కొండవపాటూరు షు అమరావతి 117

119 త్ర సకిరకల్లు 129 త్త మంగళగిరి 120 త్త వినికొండ 122 త్రి రొంఎచర్ల 2 త్త జొన్నలగడ్డ 125 క న్‌ా 144 న్‌ వగా 146 వ్‌ గ్‌ 146 53 ఖరంగిపురం 60 ర్‌ళ మోదల 5్‌ర్‌ యననుదల 158 ర్‌ వెల్పూరు 158 ర్‌ తెనాలి 1706 58 శిరిపూడి 177 ర్‌9 మురుకొండపాడు 177 60 చెలుకుపల్లి 180 61 పెరవలి 183 62 యనమదల 187 63 పాన్నపల్లి 190 64 గొవాడ 193 65 చిలకలూరిపేట 197 66 యిడుపులపాడు 199 67 పూ నూరు న్‌ 68 వంగిపురం 204 0 వాలేరు 205 70 కొండవీడు 207 71 కారుకొండ నో 72 "పెదకాకాని లూ 73 "షెన్సుబ్రాక్ష నీ త్త బెజవాడ జః 75 గురిజాల జం

6౧౮౮౮౫౪ ౨౫౨౫2100 వ౮[00001[0215 వారంల ౮౮ట[0%|

తీ 0100646౧ అ(౦/400 01 16 89౭౧౧౦ గ౫9౩ ౦1 ౧౩౦౧1౦౧౬ గ6[211/8 జజ 20 6 9 6956౧44 10 ౧600౧96461 ౧8 16 ౧౬80 ౪/6 ౧4/6 అ౦6 6౧1 90౪4099 0 గ౧౦౧౧౭౦౦౧ ౧ 16 90206 0 00౧౧౫౧ ఇంగ 0 ౧9౦౯౧౦౧౩ 0 00 [14046౧2 6 ౧౩౦౧10౧9 ౧8 0౧ 16 ౪౧౦ 6116 ౧౧౦౩1 గం౦గజ౧! ౬౧6 14904/0గ%0/ 906406 01047 00౪ 6686 ౪౧6౧ ౪6 46 00౧౫౧ ౧ & ౧౩10౧/ ౦0116 6౧1/9 5060 ౧6 ఇ 00౧1౧66 10 ఇ 09౧ ౧ ౧6౯౦6 1201602 6 0౦ 60610౧5 &/6 & ౪౬51 510/6 ౧౦౮౪౩౮౦ ౦01 ఇగం6గ10 ౧౧౦/గ౫౫౫|౦౧ 10౯ 16 ౧ 910? ఇగి 79౧ ౧౮ 10 ౪716 2 ౧౩10౧/ 01 16 900410 69 16 6౧౧6౧1 ౧౩1౦? &౧ 0056౧0/69 ₹44 1 8 ౧౧09)/ 6౧116౪ ఇగ6? & ౧46౧౪ 9౫1౧) ౧౭౦౧ 01 ౧౪౦౧1009 141 0౪6 గగ04/ 6606 01 ౧9100%/ 01+ ౧6౬ [౧4౩ 066౧ 6౯౪66 706 సజం[6౧2 6 0౦౦ 6010% 9 020011గ% 0 ౧ 12౧096 4౧6 4/043 0౧6౧ & ౧అ౫ ౪512 ౧1౦ 16 8004 600[00[10 8౧6౦౮122 16 61106 ౧6/౦౮ ౧6 ౪౦1666 ౧ ౧౮౬

[12014602 6 64౧౧6 10 44649 0గ) ౬౧ &ఇ౧6 ౦0౧ 2౧6 56016౧06! 1703 ౧6 0౦౧6౮ 6 68451 ౧6౮౬ 00గ౫౧4౧౪ 10/0685 ఇ9 ఇ 069 8౧ ౬౯౧౮౧౪6౧ ౧ 1789 ౧6 ౪49 ౧/౧౦౧౦186 ఇ9 & ౬6018౧40౧1 ఇగిరే ౧ 1793 ౭9 04౧14౧ ౧1806 89 1&0/ ౧ 1809 49 & 6018౧4౧1 0౦౦౧9 ౬1౧6 ౧1819 49 11 ౦౦౦౧6 15 00౧110 ౪4 3000419 01506412 ౧6౬ 8౫6 ౧ ౧౧) 2౪8 ౮80 6 ౧౩ ౩౧ 400641 6 గ౧౧౦గ౧౦6 01 800169 2౧౮6 ౧౩౦౧1౦౧౩ గ 15100/ ౪1౧8 4౧౮6 01656౧/4[00 0 ౧6/1406 04 ౧౦ 1782 2౧6 1818 ౪4 6 899 511౧06 01 24 0 9౮ 16 ౦౦౦౧6 00 66186 ౧౫4౧౮5౦౧౪8 ౦00౧9 గొడంక 2౧64 ౧౩8౦౧1౦౧ ఇగ6 9/ ౦౦0౧12 ౧ ౧౦104 6 0౦౮645 5004 ౩౩౦౩2౦౧ ౦ &౧౮ 0106 ౪26౬0 6 ౧|౦గ౧౧4[౦౧ ౧9 00641009 51610066 101) 144680 69 66గ౧6౦/ 10 2409 60౧౧౦౧౩ 2౧6 ౧౭గ౦ ౧41గ40౧401%642 ౧౪/౦1 ఈ ౧౯౧౦౦ ౪40606 16 0902గ౧౧6౧1 01 514116 శిగ00౧ ౪69 2౧౮6 గ౧6౩6౬|00 ౧౩110416 ౧49 6౧౮646౧ 10 ౧౪౦ 9౧ ౧8౦౧౦౧౩ 2౧6 సడ 10/2/5 ఇ9 16/ ౧౧౦౪ 66 ఇ ౧౧౧6 ౦1 ౧1౦ ౧౫1౦౧ 10 + 106 6104 117/6 &౧06 668౧1611౪6 409 ౧ 16 1 510%/ 0 ౧6౧౧94౬ ౧6౮4౬ 1౧6 గీగర౧ 2 న/౭6690 51218 ష/00 ౪93 & ౧696౭600 ౧91149 ౧49 26460 0/068 001 0265042౧౧౬ ౧5౦౧10౧౩ 029 ౧౮ ౦౧ [44016౧26 00 6010౧9 ౧ 982 5014 16 12/46 ఈ ౧41 5 ౪70 ౪౮౧69) గం[గ౧4 7/65 2౧౮6 ౬2581 ఆంరజం 9400202008) &౧6 5 (2804 20 ౧౭/౩ & (886/ 066౧ ౧౮40 8066 0౫ 119 ౦౪౧౭గ౧౦౧| ౧౮666 14406౧2 6 6౧౪6 606 10 116 ౪0/6 2 ౧౧౩౩ 0౪4640 6 ౧1౧౦౫౫౦౧ 11 56/గ0255 ౧౮ 106 ఆగంగుం 01 ౧౦౮6 ౧ ౧౮౮౩1)/

64౧౪ 0516 31609014 694 6 ౧4౧6౧ & ౧౯16690 &౧6 ౧౬౩ ౧46 & ౧౦౬౧/ ౧౭91 7౧6 5414402046 1౧6 150౪7443 9/[410422/205 ౦౧౦౭౬౧6 ౧4 జ ౧95 666 19 ౪400 కిగిజణజ 1204 ౮౧౫ గంగ6& 0౧068 4 0౧4౧౮౦౦6 ఈ46 ౧౭6౧ 0604066 ఆ౦6 9013064 ౧1499 4౧6 &2గ 860061 8౧) [౧౭6 ఇ ౧6/ 6ఖ/ 64౧౦ కంగా౭6లం ౧2౧/2 00/౧450/ ౧ 66 110264 ౧ 120 06౧14౧/ 2౧6 82000204 66 16 81641900 2 610061 ౪౧0 ౧౪౦౦౮౮4౦66 0౧402064 ౧6 0459 60౧006 ౧42౩10౧ 19 65701 4౧1 ౪/9 6 60 -66౧౪6 01

9002 ౧౦1002 ౧64 6౦0౧౦౧౫౦ గ౧౦౮౪౮6౧౧6౧19 64/౧౩ 096 1౧౧68 19 ౧ 3 7680౧ 141 62 2౧40౧ 9 01 0994 16 8202౧2౧ 9 2౧౮ 06 ౪ 22౧492 ౧౧6 2౧౮ ౧౦6 20610 $00౧40 1 148140 6 గ౧౩౦౧౧౪౦౧౩ ౧ 9 ౪౦ ౪గ౧౧౭ ౪6/6 గాంకఓ/ 10041064 0[ 6 +8౧౧౧ 6 ౪4 59 గిం 9000 ౧88౧౦69 02౧ 06 ఈ24% జ 6 శ4౧డ 2 10౧౫60౮ 06 ౧౮౦౭౮౩ ఇం6౧6 ౪0 6) 6 ౪68 ౮4౧600 6 180 ౪66 706 ౧4౧౧౦56 ౦! 0ంగంగా౧ 116586 0916100౧ 2 6౮4౧43 2006943 10 204౧ ౧8౧ ౩004 512148 ౧౮౫౬ 0౧4౧౧౬ 29 116 60౧ ౧౬౧1 66008/ 09 ౧ 96 9026 00౧౯ 06100 10 11616౧౧ 6 064 6౧6 గ (069 01౧600 6 ౪66 2౧6 00౧౪ 06186 16 గాం 1016౧౧ 6 ౧౧౬ ౧18౧4౧౦6 7౧6 ౧౦౧౧1౦౧౩ ౦1 5610 *4202గ260౭2 ఇ గం ౪ 8044౧0 6౮ గం 24 ౪ 610 ౧9౪92 ౧6 90001206 ౫7౦ ౧6 ౧6006 ౧ 60౧2 ౧8 2౧69 10? 116 16౧౧౧ 69 [00956700 6190౧0 6 ౧౩410౧9 ౪16 ౧౭౦౧ 60106౧1? 0 94 61%46 60౧౭166 4౧63 ౧9 గం ఇకకడ ౮ ౧8౦000౧ 641664 1240 568 ౧/0౪/6698 ౧1౦౧౧4౦౧ 421 0౧6 4గా౭/2౧24/4గ౬ ౧౭౮ ఆఉం౧21664 380గ౧౧6 4౧౮౩ 10/6 ౧69గంగా&౧06 6 శ౧ర్రడ-/2084-00004 06 112౧6226 ౧ ౧౩౦ ౧10౧ 16౪648 1౧4 06 ౧/౪౬ 6౧౦6 ౦! గిగ206 0180) 2౧6 13 6 66/౧0 ౧06 ౧ 24266౧ ౧9 06 ౧౧౭9౦6౩ 802 ౧౩1 ౮౧1౦6౦౧౭0౦ 1/ &౧౮ 016! 300 & ఈ ౩ గీ5౨ 60౧1469101 660% 6 868 00291 ౧6౧౦6 ౪266 2౧6 00౧౧౧౧౫6౦6 ౪/66 ౪6 667/6 0౦౧66 2౧64 1౧6/6 8 00౧౪10౧4 00గా౧౧౪|౦ & ౧160౦00౧56 ౪1) 500) 625 49 & గతంం0॥ర ౧౮ 10 [గం14౪౭/2౧౧ ౧8౦ 10౧ ర41686 474585 5 ౫1౦౧౬ ౧4౬౧ ౧4౧౫౩2౧ 16 0/0౪ ౧౦౬ 06౯ ౮౧66 54649 ౪4 గిజ 0 ౪ ఇ/20292/2 య/౧29%/ 20066 ౧168 206 (9864 *009 10? 16 00౧౧౦10౧ 01 0౪65625 ౪466 79 2౧౧౬౧౮౬ ౧5౦౯ ౧10౧ 64166 1077 55 93066 0/1 11 7 1022 ౧౩౪ 16 1866414400/ 60౧1 ౧9 ౧0౧౧4౦౧ 20006116 గాం౦9 (00 011ఇ600 116 ౧9/1౧ 06 0౧8౧౮10 గజం౮ ౪49/2 5265 610 2౧6 06 ౧౩౦౧౬౦౧ 6469 10 ౧19 141 ౮గ౦౭౧ 94[0౧ 0700693 గ 119669౪2 గంగ ౧46 & 1626)/ 518166 06 ౧6౦౧౪౦౧౩ 100649 2౧6 1ఈ64 ౧0గ౧౫౦౧ 0౧ 996/ ౧౩ 60000 70616 ౪6/8 ౧౧౮౧౧6౬9 6 97203 ౪౧ 00 ౪616 ౪6౧ 10 6 ౧౦ 116 12019 0201౧౮ ₹669 ౧ 19 ౪౦౧1/ 018/౧ 65 ౧౮ 6 564/06/6 *౧6 1169 106౧6 ౧ 6 ౧౩౦ 010౧3 46 !838/666 23 & 80606 ౧ 65గ౫41౧౩ 116 గ 63 ౧౧౮|111206186 ౧630౧ 11 68 ఆ/6౧ 0060౧ 116/2 666౪ ౧/౧౭గ౦౦ 6 &౧6 2౧403 69 706% 2౧౭౧6౮౬ ౧౩౦౧101 ౧౧౪౧1౦౧౩ ఉఇ0041 8 +198 118946౧4 2640 *ఇ౧౦ ౪66 ౧ 6౮౧౪ 05౪61 ౧౭6 ౧౪౭౧166 00౧91 410౧ &౧6 2060600416 5 గి 9 6౧60౪66 ౪౪ ? 0% గంర౦2 ౧4౧6 1 566౧09 1241 106/6 ౪/8 00౧91201 "6896200 0౧ గడ౦గ౧6 గంం0/6౧0 10 గిం౧౧౫౦& గ౧8౦ ౧10౧ 64166 1336 56 5028%64/4002౧/2 426 [602/666 23 5600[6 0౧4౧౪౭౧1 06 64౧14 09౪61 ౧9౦౯౧౦౧8 280 గ౫౭66 800౧6 ౧459 ౧8 (1619/9౧069౪/ 4) 6846 10 &0000 01 ౧౩౦౧10౧9 106 గ2846270 12౧1 0 ౪6౧౧౬/666౫/ 6466 1326 5 8 ౪8 ౪/ 169౧ 0/ 56౧౭౧౬ & 9621 ౧౦061 06 ౧8౦౧10౧9 ౪616 ౪46౧ 0 16 ౪6౧/ ౧6౧ ౪౦ ౪6/6 గా ౧౦ ౦116 16111419 0 6 00౪4గ 06 ౧8౦౧0౧8 0 న82౪౬ 641664 1740 4 ౦ 19౪62 14166 6/6 & ం్రం౦6 ౧4౧౫౦6 ౦1 &61౧07 169

0౧ 28౧8౬ గడజ/2/6644 56064 2౧6 *8& 6౧/66 ౧ 6౧౪౪? 0916 గంగం! 6 ౧౬౧౦౮౬౪౦ 6 ౧౩౦? న10గ ౮2166 1083 858 ౧౧౪౧౧౦౧౩ ౪౭/20294200/ 500/0 ౪ ౧౫/౭|౭ 5గ౫౯1 2౧6 1142%2౧4%/4 6 5 ౪4 ౪616 6౧౮౧4౪66 ౦0౧ 116 19౧౧0 6 ౪4 8 &౧౮ 664 ౪16 6660 ౧6616006 10 54౪16 గ౦66 01 ౪౦౧% ౧ 6౪౯౧౦ 11056 +గ౧౫69 4౦౦౪6 50600 ౧6౮౭౧ ౧౩౦ ౧10౧9 గణి ॥ ఇ462౧14 54510/ ౦096౧/69 14 61 ౪266 ఇ59 ఈ ౮69౧౦6 9 ౧౧౪౦౧ ౧ 6౧61 1140 44౧౫ ౦ ౧6౯౦ 153 0 ౧౩౦౧1౦౧౩ 0604096 01119 గ౫౬16?& 0౧ ౪౦౧ 1అ/ ౧౬౮6 ఆగిర్ర!2/66 గం 960% 116 64౧11 ౧౩౦౯౧౦౧9 ౪ 06గ4 ౧౪ ౧6౧ 106 [6362006౧ ౦0౧ ౧౧౧౫ 11063 0 9000 600గ0గ౦ 18 ౦0116 06006 106 6610! 01 15 ౪౦64౧6 5! ఓ20౧[4 5112004 5450౧/ ౧౩ 6౮౦0౧6 అ౦౭ 6౧ ౪౦/౯ ౧ ₹20౧90/9 ౧౮ 661౧8 ఇ౧6 ౪61/౧ ౪0 6 ౪౦౮౪౧౧౪౦ 01 38001 ౧౮4౧ ౧౩9౦౯౧1౦౧౩ క౬08|20౧౬ ౧6౮౦4 ఇగ౧రే గగిరగ?/2& 540 0/2 ౧౭౯౩౧౭1 గ౬|క4 ౪1 ౮6౧౧౪౧౫౪౧౮ 2985120౧06 గంగా 5/ 8 16 [గగ గం &౧౮ 5! ౬౯ ౧౬౧౮౧౫ 5291/ 7౧9 ౪౦ 6౪౧౧6 ౪45 &ఇ80 90/1౧ 866 0 246 0 ౧16 24౯ ౪6౧[2126గ4౧4)౧/2 ₹16 60/6౧ 2౧౦౧౮ 6 ౧౩104౧8 ౦01 4౧౮౧2 ౧౧౦63౩౧ 5! 1 14౧41౧4౧ 4౩951106 0/6010/ 5? ౪ గం0౧8 సంగ ఉం ౪ ఈ &౧6 5/ గ గెడగిఉం౧4గ౧ి6[4 గడం గీ55[గ[00 ౪ 91 &/6 9/641౪7/ (65900౧0906 ౧ 0౧8౧౮ ౦01195 ౪౦౮౧6 &ఉగ ౧౮౪౪614౧౪4 100! ౮౩8 54/04 590169140/ 06024గ౧౧9౧10+ 6660410౧ 0౪6౧౫౧౫6౧౦ తగరం ౧౭6౮650 10! 6౧౦౦౯9 ౧౩ 1) 9 ద604గ౧౧6గ 0/ ౩34౧౮;0గ ౧౮ 6 2౧౧౦౪౧10 ౧౮౦ 9% 9 గంగిం౧6౧11 *ంగం ఇగ అగ/9గ6 ౪ 080౧160 10 ౧41/5 ౧౧౭9౭6 ౬౯౧1607569 10/606/40460 ౧ 0/౧౫౧ ౦1495 ౪౦౪౧౧6 ౧౬81 0౮6 266 10౧6 0 5గ గిగింగేగిలగి ౧౩ వ

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు ఓమ్‌ త్రీ హయగ్రీవాయ నమ == మొదటి మాట --

మానవుని యౌన్నత్యమునకు భాషయనునదొకటియే ముఖ్యకారణమ్ము. అది లేనివాడు తిర్మగ్ధంతువులవలె మానవుడు నికృష్ణుడగు చున్నాడు ఈనాడు భాషనెలుగని మూగవారి గతి యట్టిదియే అయినను వారికి తమకు సమక్షములో నున్నవారికి అభిప్రాయమును బోధపణచెడి యూహమనసులో గలదు పశుపక్ష్యాదుల కాభావబోధకచేష్పలు స్వజాతీతీరజాతికి తెలియంజేయుట యనునదిలేదు ఈ విషయమునుగూర్చి వైయాకరణలు స్ఫోటవాదమను పేర -- పరా పశ్యంతీ మధ్యమా వైఖరీ వాక్కులని నాల్గింటిని జెప్పి వైఖరీవాక్కు భాషాభిజ్ఞులకును భానామాత్రాభిజ్ఞులకు మధ్యమావాక్కుమాత్రమే పర్యవసానమనియనిరి కాంగా భావబోధకమైై ధ్వన్యాత్మకమగు వైఖ రీవాక్కే భాషాశబ్రవాచ్యము ఈ భాషలలోననాదిగ నార్యావర్తమందు (వింధ్య హిమవన్నగములమధ్యగల (ప్రదేశము) వాడబడునది ఆర్యభాష ఇది యిండోజమ్మాజక్‌ మూలభాషనుండి విడినడినది ఈ యార్యభాషలతోంబోల్పందగిన పొశ్చాత్యభాషలు - గ్రీకు లాటికా అవేస్టానంటి భాషలితర దేశములలోగలవు ఈ యార్యభాషతోకూడ ్రాకృతము. - తద్భేదములు అనలూ మైశాచీ మాగధి శౌరసేనీ మహారాష్ట్ర మొదలగునవి యుత్పన్నములయినవి

మానవునకు ముఖ్యమైన వానిలో భాష తరువాత విజ్ఞానరంగములో దేశచరిత్ర మత్యంతావశ్యకమైనది ఎ దేశములో నివఎంచువారికాదేశ చరిత్ర తెలియుట ముఖ్యముగద* అందుచేమనకు మనదేశచరిత్రను దెలిసికొనుట అత్యవసరమైనది దేశచరిత్ర నిర్మాణమునకు హేతువులు - సాధనములు "పెక్కుగలవు. కాని వొనియన్నిటిలోను ముఖ్యములైనవి ప్రమాణములయినవి గూడ శాసనములు--

మనదేశములో మొట్టమొదటగా దొరికిన శాసనములు - మౌర్యవంశ్యులలోని అశోకచక్రవర్తి శాసనములు - ఇవి హైదరాబాదు మాబ్క్యలోను. కర్నూలుజిల్లా ఎజ్జగుడి రాజులమందగిరులలోను కళింగములోని జౌగడ ధౌలీలలో గానవచ్చినవి ఈయశోకచక్రవర్తి శ్రీ పూ. 3వ శతాబ్ది వాడగుటచే నాశాసనములుగూడ క్రీపూ మూడవ శతాబ్దమునాటివే ఈయశోకునిశాసనములవలన మన తెలుంగు దేశచరిత్ర కంతగానుపకారములేకున్నను అతడు వాందూదేశములో నెక్కడినుండి యెంతవజకు సరిపాలించెనో అతడుచేఎన పనులేవేవియో _ వానినన్నిటిని తెలిఎకొనవచ్చును_ డానివలన హిందూదేశ చరిత్ర కెంతయో యుపకారము. గలుగవచ్చును ఈ శాసనముల తర్వాత 'ప్రాచీనములైనవి భట్టిప్రోలు శాసనములు ఇవి క్రీస్తునకు పూర్వాంత్యమున నుత్పన్నమైనవి ఈ శాసనములవలన బౌద్దమతము తెలుగునేలలో గూడ ఆనాటికే వ్యాఎంచిన వనుకొనవచ్చును అటు తరువాత శాతవాహనులవి ఈ శాసనములు క్రీస్తుశకము తొలినాటివేకాని పడమటి దక్కనులో కాళ్తీ నాఎక కృనేరీలవద్దనున్న _గుహాలయములలోగానవచ్చినవి కాంగా నా శాతవాహనులు అంతమేరదేశమును పాలించినట్లుగా మనమూబాంపవచ్చును. ఈ శాసనములవలన ఆనాటి మత సంప్రదాయములు జనులభాష ఆచారవ్యవహారములు మొదలగువానిని దెలిఎకొనవచ్చును - (ఈశాసనములు) - (ఇక్ష్యాకులవి సల్లవులవి బృహత్ప్సలాయన శాలంకాయనులవి ) మిక్కిలి రమ్యముగానుండునని ప్రబద్రి

శ్రీశ 21వ శతాబ్లీలో నీదేశముందు వాడంబడియెడు భాషను సంస్కృతమనవచ్చును. ఇది యార్యభాష-- కాని యా భాషనానాడు శిష్టులు మాత్రమే వాడుచుండిరనియు అగిష్టవ్యవహారమున 'బాకృతభాషయుండెడిది ఇట్లనుటకాశాతవాహన చరిత్రమే సాక్ష్యమిచ్చుచున్నది కావున శ్రేస్తు శకారంభముందార్యావర్తము సంస్కృత ప్రాకృత భాషలతోనుండెడిది ఈ భాషను దేవభాషయని గీర్యాణభాషయని మొదట వైదిక వాబ్మయకాలమునాడనుచుండిరి ఆ భాషను లౌకికోపయోగమునకై శిష్టవ్యవహారానుకూలముగ

క్ష

గుంటూరుబిలా శాననములు ననన స పాణిని వరరుచి పతంజలియను మునిత్రయము సంస్కరించినందున సంస్కృత నామమేర్చడినది ఈ భాషను కొందరుచ్చరించగల్లి నను ఉచ్చరించలేని యలసులు కొందరు వర్ధవ్యత్యయ - అఘువ్వర్ధ్థములతో నుచ్చగింపసాగిరి ఇది ప్రాకృతజనులలో పరిపొటియైనది అందుచే దావిని అనగా సంస్కృతభాషాసాజాత్యముండి ఆప్రత్యయాదులతో గూడనియానాటి వ్యావహారిక భాషనే ప్రాకృతమనిరి ఈ ప్రాక్కృతము అనుశబ్హమునకు - 1 ప్రస్తుతము 2 పురాతనము 8 మౌర్ధ్యము 4 మూలమైనది అని నాల్లర్గములు గలవు దీనినిబట్టి సంస్కృత ప్రాకృత భాషాపొర్వాపర్య విషయచర్చలో - 4వ అర్ధమునుబట్టి యీ ప్రాకృతము మొదటిదని కొందరును ప్రస్తుతమైనది మౌర్భ్యులభాష - అనుటచే దీనికి పూర్వమే పంస్కృతమనియు - ఇది తరువాత భాషయనిరి - దీనిని గురించిన వాదోపవాదములు - విమర్శించి - గాధాసప్తశతి పీరికలో ప్రాక్సృతమునపదమనిరి ప్రస్తుత విషయము సంస్కృత ప్రాకృత పౌర్వాపర్యవి నరయముగాదు - శాసన విషయోపోద్డాతమందు దీని నుట్టంకించుటలో శక్రీస్తుశకాదినుండి రెండు మూడు శతాబ్రములవఆకు ప్రొకృతభాషా శాసనములే యెక్కువగా నున్నవి అని ఇళ సంస్కృతశాసనములానాడు విరివిగానేయున్నవి (ప్రాకృళభాషాశాసనములు మాచ్చు. చెన్నకేశవస్వామ్యాలయములోను. 2 నాగార్జున కొండవద్దనుగాన వచ్చుచున్నవి. దీనినిబట్టి _్రీస్తుశకము. 1వ శతాబ్దమున పలనాటి వీరగాధ యవతరించినది - ఆనాటి నలగామరాజు _ వేయించినవే మాచర్లలోని ప్రాకృత భామోశాసనములు - డ్రేస్తుశకము ర్‌వ శతాబ్దమునుండి - తమిళ కన్నడభాషా ప్రతృ్యయములతో గూడినను - ఆంధ్రభాషాశాసనములు గానవచ్చునవి అజ్ఞాతయుగచరిత్ర నిదమిజ్థమనలేముగాని తెలుంగు భోషాశాసనములు శ్రీశ మూడవశతాబ్రినుండి నిర్మాణ మైనవనవచ్చును శాసన శబారము యం శ్లో శాసనం రాజదత్తోర్వ్యా లేభాజ్ఞా శాస్తశాంతిషు - అనిమేదినీ నిఘంటువు అనంగా రాజులచే నితరులకీయయుడిన భూమిని గూ గ్గ న స కాంగా రాజులు దాని ర్చిన వ్రాతయు. ఆజ్ఞయు. శాస్త్రము శాంతివాక్యము. - అను నర్హ్రచతుష్తయము శాసనశబ్దార్ధము క6 గలినది నల్‌ దానములను శాసనములందురు మంగళాశాసనములోని ఆ శాసనము ఆజ్‌పూర్వకమై. వాక్యము అనునస్థము 7 అందుచేతనే శాస్త న సనము - దానినిబటి పె సనమునకు శాంత్యర్థముబ్ధరపడినది శాప్‌ అనుశిష్టై _ అనుధాతువునుండి పుట్టినకృదంళత రూపము శాసన 0 బట్ట ెద్దల యాచారము.. శాసనశబ్దారము. - అందువలన రాజలితరులకు దానమీయలుడిన భూమి వగైరాల నుట్టంం సెడి వ్రాతను శాస లగా దురు అటొొనరించిననది శాశత సనమందురు ఈ శాసనములు - శిలలయందెనను త్యొామపత్రముల “మైనను లిఖించియుం నక శృతమై చెజుపరొనిదిగ నుండు ననుభావముచే బూర్వపురాజులు భావిప్రజకు తెలియునట్లు శాసనములను వ్రరచిహ్నములుగ గావించిరి శాసన ప్రాముఖ్యము శాసనములు పూర్వీకుల యౌదార్యమును ధర్మపోషణమును కళాప్రోత్సాహనమును సాంఖుకజీవనమును సదాచారములను గా ఇడును శాసనములవలన సారప్వతికముగను సాంఖుకముగను రాజకీయముగనుపయోగ మెంత్రైనను గలదు క. = ర జ గవాంచినందం.న = ఎ ర శ్‌ పైలము అపూర్వశబ్దప్రయోగములును భాషకుమహోపకారము నొనర్చుచున్నవి ఇంక రాజులచరిత్రను ద న (అ వ! ల అడి నో గాడు లంత ఎరాక్రమవంతుడు ఎంతటిదానశీలుడు సారస్వతము నేరొజెట్టు పోషించి యభివృద్రి పజచెననునదె విశదపడును. ఇడాక పి సనములవలన మహత్తర ప్రయోజనము మరియొకటిగలదు అదియెట్లన ఒకరాజొకనికొకకొంత భూమిని దానించెను _ది ॥ గర్భనిధినిక్షేపజలతరు పాషాణాదులతో లిభితమె దత్తమైనట్ట్లున్నచో - ఆ భూమినుత్తరకాలమున (త్రవ్వకము పెట్టిన నంద.చూగర్స్భవఎన ఖల ఉం ఊం లూ గా ల న ఎధులుగాని నిక్షేపములుగాని తైలము - రత్నములు- వ (ములు = బంగారము మొదలగు విలువైన వస్తువుల పై యదికారవు గ్రతిగ్రబాత కేయుందును దానివలన లాభమాప్రతిగ్రవాతకేయగును. ఇట్లు విమర్శించినచో శాసనములవలని లాభములనేకములు గలవు రొ లే ణయ మ శ బ్య తా మప మహులుత్పన్నముగాలేదు? ఎవీ*) వారి చరిత్రలు కాని శాసనముల కెక్కినరాజుల చరితలు ప్రబద్దములై యీనాడు ణి రీ స్లానమును గొనినవి భాగవతాది పురాణప్రసిద్దులైన రాజులు యుగాంతరములందలివారు - వారి చరిత్రలే (గ్రంధముల స్వత విస్తృతికి తోడ్పడి యీనాటి వారికా దర్శములగుచున్నవి అక్లే యీ యుగమునాటి వారి చరిత్ర గ్రంధముల కెక్కకపోయి ఆర్య న. శాసనములకెక్కి భావితరములవారి కత్యంతోపయోగమునగును ఇంతయేల? ఆంధ్రభాషలో భారతమువంటి ఆదికావ్యము బయలుదేరిన దనిన దానికి మూలము. శాసనభాషయు శాసనఛందో ల

గుంటూరుజిల్లా. శాననములు రీతులు - అని యెన్నివిధములుగనో శాసనములను బ్రశంసించుచునే యుంటిమి శాసనములు ప్రజాబాహుళ్ళ్యమునకత్యంతోపకారకము లైనవనుటలో సండేహలేశమైనను లేదు శకములు - వాని వివరణము

ఇంక శాసనములందు శకముల పరిగణనముగలదు ఈ శకములు 1 హూణశకము. 2 శాలివాహనశకము 8 మహమ్మదీ యశకము. అని ఇంకను గొన్నియ ప్రసిద్ధ శకములు గలవు కాని వానిని వరింప బ్రకృతమంతగానవసరములేదు కావునమై జూపిన శకములను విమర్శింతము. చూడుడు ్రకృతరాజకీయవ్యనారమున హూణశకము. నాడబడుచున్నది దీని నాంగ్గమాననుందురు అనంగా శ్రీస్తువంతరించినదాదిగా పరిగణింపంబడినది వర్తమానమున 1976 అనివ్యవరింపయిడునది దీనినిబట్టి క్రీస్తు గతించినదాది 20 శతొబ్దములుకావచ్చిననని యర్ధము. ఇంక హిందూశక పరిమాణమును శాలివాహనశకముతోంబరిగణింతురు. ఇది శాతవాహనకాలమున బయలుదేరినది శాలినొహనశక మీనాడు ౧౯౯౨ఆను సంఖ్యతోబయలుదేరినది ఈ శకమునకు 78 సంవత్సరముల గలుపుచుం డిన హూణశకముతో సరియగును ఇంక మహమ్మదీయ శకమునే ఫసలీయందురు ఇది ప్రకృతమున ౧౩౯౬వ సంవత్సరముగ పరిగణింపయిడుచున్నది. ఈ ఫసలీశకమునకు ౫కొంసంవత్సరముల గలిఎన హూణశకముతో సరియగును ప్రసలీయనగా - పంట సంవత్సరము. అని రెండర్ధములుగలవు ఇది హిందుస్తానీ భాషనుండి తేనుగులో నన్యదేశ్య్వముగా వ్యవహారమున (బ్రవేశించినది దినిమూలమును గమనింపుడు దక్షిణహిందూస్తానమున క్రీస్తుశకము 5వ శతాబ్దమువజకు - హిందువుల పరిసాలనము వాందూమ తము. వబాందువులను వారిచే వాడబడు ఆంధ్రభొాషయుండెడిది ఈ వాందూదేశమునకు అరబ్బులు పారశీకులతో సంబంధముండెడిది ఆకారణముగ మహమ్మదీయ మతమొకటి యేర్చడినది దీనినే ఇస్లాము మతమందురు ఈ మతప్రవక్త మహమ్మదుగారు ఈ మహానుభావుడు క్రీశ 571లో మక్కానగరమున బనూహాషిమ్‌ అనువారియింట జననమందెను యూదులనుతము - (కైస్తవము వాందువుల హీందూమతమువలె - దేవుడొక్కడే అని యీ యిస్లాము మతము గూడ వచించినది ఈ మహామ్మదుగారు తనకిరు వదియేండ్లు వచ్చు నప్పటికి పప్రవక్తయ్రై మతస్థాపనమొనర్చెను ప్రవక్రయనగా మతమిది యనిస్టాపించుటకు ('బ్రచారముచేయువాడని యము. కాంగా మహమ్మదుగారు జననము శ్రీశ 571ళో అయినందున ఆయనకి రువదియేండ్లపరిమితిలో ఆనగా 590లో మతస్టాసనమైయున్నది. దానినిబట్టి యేర్పడిన మహమ్మదీయమతమునే ఫసలీసంజ్ఞతో లోకమువ్యవహరించుచున్నది అందువలన క్రైశ మునకు 591 సంవత్సరముగలి ఎన ఫసలీసంవత్సరముసరిపోవును

సాధారణముగా నేటి లోకవ్యవహారము హూణశకముతోజరుగుచున్నది శాసనములలో శాలివాహనముశకముననే వ్యహారముగ లదు మొన్న మొన్నటి వణకు అనగా 19 వ శతాబ్దములో సగభాగమువజకు శాలివాహనశకము పేరిటనేదస్తా వేజులలోను దహరింపబడు చుండెడిది ఇప్పటికిని కరణాలు శిస్తులను వసూలుచేసెడి లెక్కలలో ఫసలీలచొప్పున మహమ్మదీయశకపరిగణనమేకలదు ఆదియేమనగా” ఫసలీశబ్రుమునకు పంటఅనువర్థముండుటచే - పంటలింటికి చేరుట ఆపంటలనుబట్టి పన్ను వసూలుచేయుట సంక్రమణమాసములో అనగా బొందు సొంప్రదాయముననుసరించి మార్గశిరప్పష్యమాసములనియు ఆంగ్రమాసముననుసరించి. జనవరిఖబ్రవరినెలలనియు మహమ్మదీయమానరీత్యా మొహరం సఫర్‌ నెలలనియననచ్చును సాధారణముగ మొహరం ఆశ్వియుజకార్తీకమాసము మాసములలో వచ్చటను బట్టియు తెలగునారిలోగూడ ఆశ్వియుజముసంట వచ్చుటకాదియన్నట్లు ఆగ్రయణేే్టై మొదలగునవి జరుపుటనుబట్టి ఫసలీ తారీఖు అప్పటినుడి మొదలయియుండవచ్చును ఎదియేమైనను శాసనములలో శాలివాహనశకమేవాబడుచున్నది ఇవిసాధారణముగ నాంధ్రసంస్కృతశాసనములలోనుట్టంకితములగుచుండును అనగా నాంధ్రసామ్రాజ్యమును మొదలు పెట్టినది శాతవాహనులు ఇదిగాక వీరు విపులభూభాగమును పరిపాలించిరి అందుచే వారిపేరిట శకమేర్ప్చడుటలోను సంస్కృతాంధ్రములలో నాశకమునిర్షిష్షముగుటలోను నౌచిత్యము గలదు సాతువు అనగా ఎంహమనియు అది వాహనముగగలిగియుండుటచే సాదువాహనుడనియు ఆసాతువాహనశబ్దమే శాతవాహనపదమయ్యెననుటచే సంస్కృతకాసనములుగూడ నాశాలివాహనశకమునాదరించినవనుటయు నొకగొప్పదనమే

రాజకీయ చరిత్ర -

దక్షిణ వాందూస్థానము ౬ంచుకొనిన యీకోస్తాజిల్లాలు మొదట దస్వులకావాసముగానుండెడి మన్య ప్రాంతములు అందలివారిని

దస్యులనిన గౌరవముగ భావించి (ద్రావిడులను నామముగ మార్చుకొనిరి తెలుగు శజ్హనిర్వచనములలో దాక్షిణాత్యులనుభావముగూడా 3

సంటూడుజల్లై శనుల గలదు. ఇది యుట్ట్లుండనీమన్యప్రదేశములకు జౌత్తరాహులార్యులు వలసగా వచ్చిరి ద్రావిడార్యస మ్మేళనముజరిగెను. అప్పుడే క్రీస్తు శకమారంభముయ్యెను ఆంధ్రరాజులు శాతనాహనులీదేశమునకు బాలకు ల్రైరి క్రమముగ నిక్ట్వాకులు శాతవాహనులు సాలంకాయనులు బృహత్పలాయనులు. చోడులు చాళుక్యులు క్రేశ ౧౦వ శతాబ్దము వజకు చిన్నచిన్నప్రదేశములతో రాజ్యమునుఖండఖండములుగా పరిపాలించిరి ఇంతలో వెలమకులాలంకారులైన ప్రోలయ కేతయ రుద్రదేవుడు వరసగా తెలంగాణమని పేరుతో నేడువరంగల్లను పేరుగల ఎకశిలానగరమును రాజధానిగజేసీకొని పరిపాలించిరి

అది శ్రీస్తుశకము 111213 శతాబ్ధములనజుకు అనగాసుమారు 250 సంవత్సరములపాటు కాకతీయ సామ్రాజ్యాధికారముచెల్టుబ డియైనది ఇంతలో ఢిల్లీమహమ్మదీయుల దాడిజరిగి ప్రతాపరుద్రమహారాజుబందీకృతుడయ్యెను అప్పుడు రేచర్హ సింగయ్యధరిణికోటను అనపోతాది రెడ్డిరాజులు అద్ధంకిని రాజధానిగ జేఎకొనికొంతమేరను హరిహరబుక్కరాయాదులు విజయనగర సామ్రాజ్యనిర్మాళలై రాజ్యమునలుమూలలనాంధ్రతేజముట్టిపడతెలుగుబావుటానెత్తిరి కాని చినరకు క్రీశ 15వ శతాబ్దాంతమునకు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు రాజ్యమునంతటినాంధ్రప్ర దేశముగా నొనర్చి ఆంధ్రభారతినందలములనూ రేగించెను

తెలుగుభాషాభివృద్ధి

శపనములు అందలిభాషయే తెలుగునకాధారమై శ్రీశ 10వ శతాబ్ది వజకు చెల్లుబడియైనది అటు తర్వాత స్వచ్చమైన ఆంధ్రభాష వచ్చి తెలుగుసారస్వతము నకొకబాట యేర్పడునడి ఆబాటను నెలకొల్పినందుననే నన్నయనాదికవియనియు మార్గదర్శీమహర్షియనియు ఆదికవిబిరుదము చేతసత్కరించినాం ధ్రప్రజానీకము శాసనములలోని భాషగ్రాంధికముగునాటి. తొలిరోజులయి. నందున సీతెలుగూభాషలో ననేకపరిణామములు ్రకృతిప్రత్యయాత్మకముగనువచ్చినవి సంస్కృతమునకట్టుగాదు _ అది పాణినికిపూర్వ మేవికారమునందినదోకాని పాణిన్యాదిగతాకిక సంస్కృతమెట్లుండెనో యీ శాసనములలోగూడ నక్లేయుండెనుకానియెందునువికారమునొందలేదు అందుచేసం స్కృృతశాసనములలో శబ్దార్ధములలోగాని ప్రయోగసరణినిగాని అన్వయ(క్రమమునందుగాని మార్పులేదు తెలుగుశాసనములు (శ 1వ శతాబ్దము నుండి నొకతీరునను 7వ శతాబ్దమునుండీ 10వ శతాబ్దమువరకొక విధముముగనుం డెను అనగా పూర్వపు శాసనములలో హలళెగన్నడపదములెక్కుగను_ తెలుగుపదములు తక్కునగనున్నవి ఇక 7వ శలౌబ్టు మొదలు 10వ శతా లల గనముల లోతెలుగుభాషాపదములు నూటికేబదిగను తత్సమములు 25 చొప్పునను మిగిలినవి కన్నడ తమిళ పారశకాన్యదస్యపదములతో ఆంధ్రస్వరూప మేర్పడినది ల

క్రీశ 12వ శతాబ్దము. మొదలుకొని 16వ శతాబ్దమువలకుగల నాంధ్రభాషా శాసనములు క్రేవలతెలుగుపదప్రాచుర్యముతో సంప్కృత (తత్సమ) పదములస్వల్పపంఖ్యతోడను తమిళకన్నడపదములతోడనునిర్మి తమ్ములెనవి

ప్రస్తుత స్థితి -

ప్రకృతము వ్రాయబడివకాసనములు గుంటూరిజిల్లాకు సంబంధించినవిమాత్ర మేకలువు ఇవికాకయితరమండలముల మ ని చినవియుగలవు వీనినన్నిటిని మరా త్రీ శ్ర మెక్‌న్‌జీదొరవారు క్రేశ 19వ శతాబ్దము ప్రారంభదళకాం నియఎంచక _ఆంధ్రదేశమునంతటిని పర్యటించి చరిత్రాత్మకస్టలములందలిశాసనములను చరిత్రలను ఇతిహాసములణ) ఇ క దండకవిలెలను పండితులచే వ్రాయించి వానిని ప్రాచ్యలిభితపుస్తకభాండాగారములలో బదిలపజచియుం చిరి తరువాత (బ్రబొనుదొరవారు పరిశీలించి మిగిలిపోయినవానిని మరల 'వ్రాయించిరి ఈ యుభయసంపాదిత శాసనములను ప్రస్తుతాంధ్రప్రదేశ్‌ గౌర్షమెంటువారు ఖల్ములద్వారా వానినెత్తించిపండితులచే బరిష్కరింపజేయించి ముద్రణమునొనరింపజేయుచున్నారు ఈశాసనములు గుంటూరుజిల్లా మొత్తము ఫైవయినను కే శే శ్ర్రీమెకంజీ దొరవారు వ్రాయించినవానిని మాత్రమిందు (బకటించుచున్నారు ఇంకను గొన్నిశాసనములు లేకపోలేదు. కావి వానిని గొన్నిటిని వారు ఆంగ్రమున సంగ్రహముగ బ్రకటించిరి కొన్నిటిని తెలుగునగూడ (బ్రకటించి ఆంగ్రమునసం (గ్రహవివరణము ప్రస్తుతమిందుబ్రకటించుశాసనములు సంస్కృతభాషలో నధికముగనుండుటయు తెలుగుశాసనములు పద్యరూపములు ఒకపదియును. కన్నడములోనివొక రను సుమారుగగలవు కొని మిగిలినవి సంస్కృతళ్లేకములతోడ గొన్నియు. సంస్కృతళ్లేకములు దిగువనాంధ్రసవివరణాత్మ కవచనరూసముననుగలపవు

శంటూరుజిల్లా శాననములు ఇవిప్రభుత్వకార్యాలయమైన 56266 శుయ౭9 వారియధీనములో సురక్షితమ్రైయున్నవి వీనినెట్ల్ణయినను పరిష్కరించి ప్రకటిం పజేయవలయునను పట్టుదలతో నానాటిడైర్డక్తరుగ్యారైన శ్రీమతి రేగాని గారు ఆయాపీసులోని విద్యావంతులు (శాసనభాషాభిజ్జులు) అగు 1 ఈ మనిహనుమచ్చాక్తిగారు 2 యండి అన్వరుల్‌ హక్కు గార్హచే ఫిల్మలనుండీ యొత్తివ్రాయించి యుంచిరి వానిని శాసనభాషనుయధాతధముగానుంచు. పరిష్కారభాగములకుండలీకరణస్థానములజూచి పరిష్కరింపించి శాసన్నార్హసం[గ్రహముతో ('బ్రకటింపవలయునని శ్రీయుతులు యస్‌ వెంకటరామయ్యగారు 14 5 664౦: 04 56286 మూయు?ఆ క్కౌరలా2ర26ే సలహాలనిచ్చి తత్పర్యవేక్షణను శ్రీయుతులు ఎ జగన్నాధం (యంఎ) అఎస్పెంటు డైరక్షరువారుచేయుచు నీకార్యమును సమ(గ్రపఆచి ప్రచురించు చుండిరి చరిత్రయావశ్యకతయు సంస్కృతాంధ్రభాషా విజ్ఞానాదరములు మెండుగానున్నట్టి శ్రీడైర్బక్తరు ఆసిష్టైంటుడైర్మక్షరువర్లగుటచే నీశాసనప్రచురణమునకధికప్రోత్సాహముగలిగి త్వరలో _ వెలువడుమండుటముదావహము శాసనములు = బేధములు ఈ సాసనములు శిలాశాసనములు తామ్రశాసనములు బంగారుపత్రశాసనములు వెండి ఇత్తడి ఇనుము తాళపత్రముల'మైగూ డగలవు నాణెములీశాసనములక్సు]ైశవావస్ట్రవంటివి ఇవి కొన్ని దేవాలయములలో పాత్రలమీద గంటలమీద విగ్రహ పీరముల పైనన. తిరపతి దేవాులయములవంటివానిలో - గర్భాలయమునకు ముందుండు రక్షకవిగ్రహములమీదనుచెక్కబడియున్నవి విజయనగరసామ్రాజ్యా ధినేత త్రీరంగరాయలు వేయించినరజతశాసనమొక్కటితెలుగుదేశములో లభ్యమైనది స్వర్థపత్రశాసనములీయాంధ్రదేశములోగాదు గాని కాశ్మీరములో దొరికనట్టు చరిత్రసాక్ష శ్రము ఇక శిలా తామ్ర కాంస్య తాళపత్రశాసనములు మనదేశమున ననేకములు/లవు సాధారణ ముగానివి క్రీశ 1వ శతాబ్దినుండి 6వ శతాబ్ధివణకు ప్రాకృతభాషలోని శిలాశాసనములు ఆంధ్రదేశమునగలపు ఇది తెలుగుభాషోత్పత్తికి మూలమైనభాష ఇకసంస్కృతభాషాశాసనము సరేయధాప్రకారమైనభాషతోడ నే వెలువడినవి సాధారణముగ తామశాసనములుసంస్కృ తభాషతోడనే లిఖితమైనట్టుగాన వచ్చుచున్నవి 6వ శతాభ్దిమొదలు 10వ శతాబ్దివణకు అనగా విరయాలకామసానిపండరంగశాసనాదులు మొదలుకొని 10వ శతాబ్దములోని చోడచాళుక్యశాసనములకాలమునాటికి తత్సమములు (ప్రాకృతసంస్కృృతములు) దేశ్యాన్యదేశ్యపద ములతో శాసనములందాంధ్రము శెశవావస్థ్రనువదలినది శిలాశాసనములు గుడులవద్దను, (గ్రామకంరములందును పొలిమేరలు బావులు చెరువులు తోటలు సత్రములు మొదలుగుస్టలములందుండును ఇవిస్తంభములకు నాల్లువైపుల ప్రహరీగోడలరాళ్ళమీద ధ్వజములకును చెక్కబడియుండును తామ్రాదిలోహముల సైగల శాసనములు సాధారణముగ గ్రామాధికారులవద్దను సభాపతులకడను దానరూపముల యినవి (ప్ర తిగ్రబతకడనుండును ఇందు దాతృప్రతిగ వాతలనామములు గోత్రములు అపత్యములు మొదలగునవి యుద్ధాటింపబడు చుండును శకములు సాధారణము శాలివాహనపరిగణమాయుండును చంద్రసూర్యోపరాగములలోను విషువత్సం[క్రాంతిదినములందును ఇచ్చినట్టుండును ముఖ్యముగ ఫలానారాజు ఫలానా (గ్రామమునుదానించినట్టును దాని సరిహద్దులు అందలి పదార్ధములు సాధనములు వానిపరిమితిఉలనుట్టంకితములగుచుండును ఇవి తెలుగుభాషలలోను కన్నడము. తమిళం ్రాకృతము మొదలగు భాషలలోను బ్రాహ్మాలిఎ తెలుగు కన్నడలిఎ తమిళలిఎలోను కానవచ్చునచుండును బ్రాహ్మాలిఎని నాగరలిఎయందురు క్రేస్తుశకము. 18వ శతాబ్దమునకు ముందు దేశచరిత్రదెలిఎకొనుటకు శాసనములే ముఖ్యోధారములైనవి ప్రస్తుతమిచట బకటింపబడు శాసనములు క్రైశ 1వ శతాబ్దము మొదలు 16వ శతాబ్దమువజకు గలవి ఈ శాసనకాలమున ముద్రణాపౌకర్యములేకుండుచేతను అదియు నొక్కప్రతిమాత్రమే యావశ్యకముగుటవలనను అవి భావితరములవారికాదర్దుగనుండుటకు చెణుపరానట్టు శిలాతామశాసనములనునానాటిరాజులు 'డ్రెగడలు వర్తకులు మొదలగువారు వేయించినట్టుండును దేవాలయములకు ఆ(గ్రహారములకు సంబంధించినవి మూత్రమేయిందుశ్రీమకంజీదొరవారుసంసాదించి పదిలపజుచిరి స్వతంత్రప్రభుత్వమువచ్చినదాదియీశా సనములవెలికిదీ ఎ పూర్వరాలచరిత్రదేశవ్యాప్తమునుజేయించుటకు మొదలుపెట్టిరి అదియెంతయు బ్రశంసనీయము శాసనస్థ సారస్వతస్థితి సంస్కృత శాసనములలో ఛందోరీతులు "పక్కువిధములుగానున్నవి అవికొన్ని సమవృత్తములు నిషమవృత్తములు కొన్ని అర్ద సమవృత్తములుగనునున్నవి గద్యభాగములోనున్న సంస్కృతశాసనములీనాటి (గ్రాంధిక భాషకనుగుణముగలేవు కొన్ని శాసనములలో సంస్కృత పదములకు గన్నడ ప్రత్యయములను కొన్ని కన్నడ పదములకు సంస్కృత ప్రత్యయములనుగలిపి వ్రాయబడినట్టున్నవి క్‌

గుంటూరుజిల్లా శావనములు తతా

ఇం తెలుగు శాసనములు పద్యగద్యాత్మకములుగాను ఉభయాత్మకములుగాను గానవచ్చునున్నవి పద్యశాసనములలో ఎసములు కందములు ఉత్పల చంపకమాలలున్ను శార్టూల మత్తేభాదివృత్తములును గానవచ్చుచున్నవి. కాని (ప్రత్యేకముగా నితరవృత్తములుగాని అక్షరాలుగాని యీ శాసనములందుగానరావు ఆంధ్రములో యతియందును పప్రాసయందును వర్ధసాజాత్యముండవల సియుండెను కాని అవి కొన్నిచోట్ల పరిష్కరింపరాని పరి ని యుండుటను బట్టి ఆనాటివారీ యతిప్రాసలను శాసనములందంతగా పొటింపకుండుటగాని లేక లేఖకప్రమాదమనిగాని యూహింసవల ఎవవచ్చుచున్నది

శాసన నిర్మాతలు శిల్పికారులు వీరంతగా చదువరులు కానక్కరలేదు గద అందుచే నీ శాసనములను శిలలపై జెక్కునప్పటిదోష ముగాని - లేక శిలలరిగి రద వవ మయ శక మొదలగు వృర్ధములలో వ్యత్యాసముగలిగి అర్ధభంగము యతిభంగము. పప్రాసభంగమును గలుగుచుండును కాబట్టి అక్షరవ్యత్యాసమున అర్ధవ్యత్యాసము గలుగుచుండును

సామాన్యముగ శాసనములలో మూండలిక పదములుండును అనంగా ఎ ప్రాంతమునందలిదా శాసనమో ఆ మండలమునకు సంబంధించిన పదములు _ (దేశ్యసదములు) యుద్ధ జయశాసనములైనచో నాదేశసదములు అన్యదేశ్యములు మొదలగువానితోను శాసనకర్ర్తలే మండలములకుంజెందిన నామాండలికములనుపయోగింతురు మణీయు దేవాలయ శాసనములైనచో దానికి సంబంధించిన పణ్యారములు అమృతపళ్లు ఇనుపయెడ్డు మొదలగు దేశ్య్వపదములు ఆగ్రహారదాన శాసనములైనచో - కసుబా కర్తరి కడ మొదలగు పదములు విశేషముగనుపయోగింపయిడుచుండును

శ్రీశ 1వ శతాబ్దమున దెలుగుభాష పురిటిబిడ్డగానుండినది శ్రీశ 6వ శతాబ్దము నాటికా శిశువునకు బాలారిష్టములు తొలగివది కాని భాషా శిశువునకంతగా పుష్టిగలుగలేదు అందుచే శిలలమీద నడిచిప్రాకులాడినదేకాని = గంధపు గద్దెలనెక్కలేదు ఎక్కించి తీరుతెన్ను నడకలు నేర్పెడి కవిపుంగవులులేరు. శ్రీశ 7వ శతాబ్దినుండి 10వ శతాబ్రివజకును చోళచాళుక్యులు - పరిపాలించి

రాణ్మహోంద్రమును వేంగిదేశ రాజావిగంేపీ కొని వారుకళా పోషకులై శిల్పకళలను మిక్కిలి పెంపొందించి పోషించిరి

ఈనాడాంధ్రదేశములో గానవచ్చెడ దేవాలయములును పురాతన సత్రములు మొదలగునవన్నియు. చోళచాళుక్య నిర్మితకళాసం వదతో నలరారినవే వారు క్రేవల శిల్పకళనెక్కువగా ప్రచారములోనికిందెచ్చిరి అందుచే వారి శిలాశాసనభాషనాటికి తెలుగుభాషా యోషకౌకామారభావము. నధిగమించినది ఆ చోడరాజులలో నన్నెచోడుడు శైవమత ప్రచార్నార్హము నిర్హుష్తమగు. తెలుగుభాషలో కుమారసంభవకావ్యమును విర్మించెను ఈ కారణముచే నాంధ్రభాషాశాసనములందు గూడ యౌవ్వతయైనది ఇంఛలో రుద్ర దేవుడు గణపతి రుద్రమూంబ ప్రతాపరుదుడును వరుసగా కాకతీయ సొమ్రాజ్యమున విచ్చిన్నమగునట్లుగా నేకశిలానగరమందు రెండునందల సంవత్సరములపాటు పరిపాఠించిరి అది శ్రేశ 1213 14వ శతాబ్దిలో సగము వణకు చెల్లుబడియైనది. ఆనాడు సంస్కృతాంధ్రములు సమముగాంబోషింప బడినవి ్రతాపరుద్రడు స్వయముగ సంస్కృత భాషావేత్త - కావుననే విద్యానాధుని వంటి యాస్టానపండితులచే ప్రతాపరుద్రియము. వంటి సంస్కృత లక్షణగ్రంధమును (వ్రాయించెను ఇంక వారి మతము శైవము - ఆరాధ్యదైవము కాకతిశక్తి - మంత్రులు యుగంధరాది బిరుదులు వవాంచిన నాగయగన్నయ శివదేశికయ్య వంటి బుద్ధిసాగరులు - ప్రభువును నవలక్షధనుర్థరాధినాధే విభవతి కాకతివీరరుద్రదేవే అభవత్కుచమ(గ్రహారఎడా అనునంతటిే క్రేర్తి విస్తృతుడు కాబట్టియే రాజ్యమును విశాలసఅచి స్వతంత్రముగ_ పరిపాలించెను ఈయనకాలములో ననేకములు సంస్కృత భాషాశాసనములు వెలువడినవి ఆంధ్రమునందును లేకపోలేదు వానినన్నిటిని చాలవజకు తెలంగాణా శాసనములను. పేరుతో డ్రీశే ఆదిరాజు వీరచద్రరాజుగారు వెలువరించిరి చాళుక్యరాజులలో తూర్పు చాళుక్యులు. పడనుర_ చాళుక్యులను రెండుతెగలవారుండిరి అందు సశ్చిమదాళుక్యులు పాంద్యదేశములకుంబోయిరి. అందుచే తూర్పుచాళుక్య శాసనములనాంధ్ర భాషలోని వానినిగూడ నిందుచేర్చిరి మజీకొన్ని యితర శాసనములను పేరుబెట్టి - మొత్తమునకు తెలంగాణా శాసనములనియు - చిత్తాపఖాకాలేక ఎతాసతియను - ప్రతాపరుద్ర రాజ్యములోని మళల్డునికి సంబంధించిన వానిని చితాప్‌ఖాన్‌ శాసనములను పేరను వీరభద్రరాజుగారు ప్రకటించిరి ఇంకను. తెలుగుశాసనముల నద్దంకీ = యుద్ధముల్ల సండరంగ మొదలగు "సేర్షతో సే శే జయంతి రామయ్య పంతులవారు. శ్రమించి సంపొదెంచి ప్రచురించిరి ఇంకను కొన్నిటిని పురావస్తు శాఖా పరిశోధక ్రభుత్వసంస్థ శ్రీయుతు శోధకా(్రేసరులు. శ్రీ నేలటూరు. వేంకటరమణయ్య పంతులువారిచే పరిష్కరింప ప్రకటించిరి అవి కడపజిల్లా శాసనములు మొదలయినని శాసనములు కైెఖయతులు అనుేరుతో నుండినవి ఇంకను

గుంటూదుబిల్లా శాసనములు గోదానరి కృష్ణా విశాఖపట్టణ మండలములకు సంబంధించిన శాసనములు పెక్కుగలవు ప్రస్తుతమిచట గుంటూరు. జిల్లాశాసనములు త్రుమెకంజీ దొరవారు సేకరించినవానిని మాత్రము ప్రకటించుచున్నారు. అవియ్రైనను [క్రీశ 11వ శతాబ్దినుండి 16వ శతాబ్రివజకు గలవి మాత్రమే ప్రచురింపయిడుచున్నవి

ఈ మెకంజీదొరవారు - శాసనములొక్కశేగాదు క్రెఫీయతులు చరిత్రలు ఇతిహాసములు దండకవిలెలు మొదలగు వానినెన్నిటినో సంపాదించిరి ఆంధదేశమందలి పూర్వచరిత్రను పండితుల సహాయముతో బ్రభుత్వస్టానమున బదెల సజిపించి యుంచిరి ప్రభుత్వము కళాపోషణమునకుంజీయూతమిచ్చుచున్నట్టుగా పూర్వచరిత్ర సముద్దరణము పురాతనవస్తు సేకరణమునను కడు జాగ్రత్తను వహించి ప్రజానీకమునకెంతగనో తోడ్పడుచున్నది ఇందుకు దార్కాణము నాగార్జునుని కొండవద్దను అజంతా - ఎల్లోరాసహలకడనను ముంతాజి మొదలగు ప్రసిద్ద స్టలముల నెంతగనో పునరుద్ధరించి విశేషములను సంగ్రహపజచియుంచిరి

= శాసనాదుపరిపాటి-

శాసనములనగా రాజులు (పెగ్గడలు ధనవవంతులు ఆనాడు తాముచేసిన దానములు ధర్మకార్యములు = వాని వివరములను

శిలలమపైనను తామ్రపత్రాదులమైనను చెక్కించి భావితరములవారి కాదర్శప్రాయముగయిదిలపబుపంబడినవి కెఫీయతులు - ఇవి యాయాజనపదములలో _ పూర్వీకులవద్దనుండి వాబ్మూలమున "సేకరించి వ్రాయించి యుంచినవి చరిత్రములన ఆ (గ్రామమును నిర్మించుటలోగాని ఆ దేవాలయమునుద్ధరించులోగాని యానాటివారి మహిమతో నొకచరిత్రను సంపాదించుకొని యుందురు దానిని తరతరములుగాంజెప్ప్తుకొనుటయగాని గ్రంధస్థముగా నుండదు అట్టదానిని ్రుమెకంజీ దొరవారు చరిత్రలగా తాళపత్రాదుల పై వ్రాయిం చియుంచినవి ఇవికాక ఇతిహాసములనునవి - ఇతిహాసః పురావృత్తమ్‌ - అనిగదా అందుచే నానాడు జరిగిన యాగ్రామీణుల కధలను తద్వంశీకుల వలనందెలిసికొని వానిని ప్రత్యేకముగయిదిలముచేయుట - ఇందతెశయోక్తులుగాని ఉత్పేక్షలు గానియుండవు యధ్యార్హము
తు చ తప్పకుండునవి దండకవిలెలు - ఇవి [గ్రామాధికారులు (మునసబు) కరణాలు తవు కవిలెలలో (రికార్డులలో నున్నవానిని శాసనములసై చెక్కించినవి చెక్కింపక పురాతనమునుండి దస్త్రములలోనున్నవి వీని నన్నిటిని సామాన్యముగ శాసననామమున వ్యవహరింతురు కాని యివన్నియు నీషన్మాత్రభేదముతో నుండినవి ఇందనేక మహిమోపేతములు అపూర్వకధలు అద్భుతచరిత్రను చాటు స్థలములు దేవాలయమ్టులు మొధలగున వెన్నోకలవు ఇంక రాజులచరిత్రలు ఆనుపూర్వికములు పెక్కుగలవు వానినన్నిటిని లోకమునకందించి యాదర్శ ప్రదర్శకముల పూర్వీకుల జూడలతో దేశొన్నత్యాభివృద్దులకె ప్రభుత్వము దీనికొక శాఖాకార్యాలయమును అందు పండితులు విద్యాధికులను నియమించి పరిశోధననాత్మక కార్యకలాపమును చేపట్టినది అందుఫలించిన సంటలోనిదీభాగము

శ్రీస్తుశకము. 1వ శవాబ్దమున నీనాటియాంధ్ర దేశమందు వైదికముతముగలదు. కాని అందు కర్మలకుంబ్రాధాన్యముండెడిది అందుచేననేక విధములగు యజ్ఞములను బ్రజలొనర్చుచుండెడివారు ఆ యజ్ఞములలోంగొన్నిట పశువాంసయునుండెడిది. దేశమున గొందరకా వాంసగిట్టదు అందునను అప్పటికే చైనా మొదలగు దేశములలో బాగుగా ప్రచారమందుండిన బౌద్ధము ఇచటను 'బ్రవేశించి కర్మలలో వాంసాత్మకములగు యజ్ఞములకు 'ప్రాముఖ్యమును దగ్గించినది రాను రాను అవాంసారూప ధర్మమును మాత్రము వధించు బౌద్దమతము దేశమున వ్యాబ్తంజెందెను ఆ తరుణమునంగుమారిలభట్టువంటి యంద్ధిండ పండితులు దానిని ప్రతిఘటించి - శ్రేశ 8వ శతాబ్దమునాటికి దానికి (కొంతయడ్డుపడిరి కాని జీవునకు గమ్యమెద్దియోవోధించు గురువులు లేకుండిరి సరిగా నాసమయుమునకు

'గేరళమునంగాలడియును. నగ్రహారమున _ శంకరుడుదయించి జ్ఞానభాగమును బోధించి ముక్తిమార్గమిద్దియని తెలిపెను కాని ఆజ్ఞానమార్గము మిక్కిలి గంభీరమైనది సామాన్య మానవులకు - ఆచరణీయముకాదుగద” చివరకు గ్రాహ్యమునైనదియునుగాదు - అందుచేందన్నార్గాను యాయులు అల్పసంఖ్యాకులరి ఇంతలో చోడులు - కన్నడులు - మొదలగు రాజులు (ప్రజలును - బిజ్జ్ఞలు - బసవేశ్వరుడు మళ్లికార్డునుడు మొదలగు నుద్దండ శేవమతోద్దారకులు కొందరు మతప్రబోధమునుజేఎ లోకమున శ్రైవముతమును స్థాఎంచిరి దానికి ప్రతిగా వైష్ణ్వము మజియొక వ్రైపుతలంజూ పెను అంతటచాళుక్యులు - పూర్వ పశ్చిమభేదముతో శైనవైష్టవ సాంప్రదాయికులైనను - సారస్వతము గూడ మతమునకు లొంగిపోవుచుండెను పాల్కురికి సోమనాధాదు లోకవైపు భాస్కర శ్రీకృష్ణదేవరాయాదివంటి వారొక ప్రక్క జైవము.. వైష్ణవముతో - సారస్వతరంగము పై ప్రతిస్నర్థించిరి క్రీశ 12వ శతాబ్ధమున తూర్పుచాళుక్యరాజు చేంగిదేశమును. బరిపాలించుచు వైదిక మతస్థాపకమైన భారతము _ (పంచమచేదమ.) నాంధ్రీకరింపంజే సెను

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు లా అయినను కొన్ని కారణములచే భారత రచన మధ్యలోన నాగిపోయినది దానికి నన్న్మయప్రోత్సాహ శైధిల్యమే కారణమని చరిత్ర వక్కాణించినది ఎమైనను - మరలనుద్దండ పండితులే శివవిష్ణు మతముల జోక్యమును గలుగజేసికొని చీలికల _ నేర్పాటుగావించిరి అదిసారస్వతముతోడంజెలరేగినది వెనుకటి చోడచాళుక్యుల శెవవైష్టములు దేవాలయ శిల్పకళల మీద ప్రభావించినవి - కావుననే క్రీశ 10 11 శతాబ్దములనాటి శాసనములలో శివాలయములందలివేయెక్కువగానగు పడుచున్నవి అటుపై 12 13 14 శతాజ్జులలో కాకతి సొమ్రాజ్యభానుని వెలుగులో శ్రెవమునకే స్టానముగాని _వైష్టవమనిగాని జౌద్ధమనిగాని శబ్హములే శ్రావణపాతితముకారాదు వారు వెలమవంశీకులు కాకతిశక్తి నారాధించినారు _శెవమతోద్దారణములో దానములు - ధర్మములు - మొదలయినవనేకముగ జరిగినవి శివాలయ స్థాపనలు - వేద శాస్త్రకోవిదులకగ్రహారదానములు జరిగినట్టు శాసనములు సాక్ష్యము నిచ్చుచున్నవి శాసనములు సంస్కృ తభాషలోనే నిర్మింపయిడినవి అటు తర్వాత 14 15 16 శతాబ్దములలో కాకతి సామ్రూజ్యమంతరించిన వెంటనే - ఆంధ్రభూభాగము చీలిక్షలె కృష్ణకు ఉత్తరము తెలంగాణమును మహమ్మదీయులును - దక్షిణమున - ధరణికోట - అద్దంకి - రాజమహేంద్రవరము

కొండవీడు - ఆనెగొంది (విద్యాననరము) వంటి చిన్న చిన్న రాజ్యములుతలలెత్తినవి - పెనుగొండవణకు దుర్గముల నిర్మించి అంధ్రరాజులాంధ్ర పతాకములవెగురవేఎరి. శత్రుభీకరులై _ తెలుగునేలను గాపాడిరి ఇందు రెడ్డిరాజులు స్వయముగ విద్యావేత్తలేకాక పంస్క ఎనీమున వపసంతరాజీయము శాకుంతలనాటక వ్యాఖ్యవంటి యుద్గ్దుంధముల రచించిరి రేచర్ల సింగయ్య ధాన్యకటకమున నరిభయంకరుడై సర్వజ్ఞపీరమునే యధిజ్బంచెను శ్ర్రీనాధునివంటి యుభయ కవితాకోవిదులనాస్థాన పండితులనుగా ననవేమారెడ్డి - రాజము హేంద్రవరపు వీరభధ్రా రెడ్డిగారివంటి వారాదరించిరి అందుచే సంస్కృత శాసనములే 14వ శతాబ్దమున వెలసినవి సంస్కృత శాసనములేర్పడుటగాదు శ్రీశ పదునాల్గవ శతాబ్దమున. తెలుగుపండితుడనిన _ నెంతయో సిగ్గుగా నుండెడిదని శ్రీయుతులు మళల్లంపల్లినారు. రెడ్డిరాజుల చరిత్రలో వక్కొణించినారు. నిజమే సంప్కృతమునకు గల విలువ తెలుగునకెట్టుండును” కావుననే శ్రీనాధుడు పొన్నపక్లి పొన్నూరు మొదలైన శాసనములు తాను (వాసినట్టంత్యమున 'వ్రాసియున్నది తెలుగున శాసనములను నవాసిన తవకులఘత్వము గలుగునని యోయేమో” యూహింపలేము ఇంక విద్యానగర స్టాపసనమునకు - హరిహర బుక్కరాయాదులు కర్షలెనను సాయన _మాధవులు ముఖ్యకొారకులు - వారు వేదాంతములకే వ్యాఖ్యాతలయిరి. అ కారణముగ శ్రీశ 15వ శతాబ్దమునాటి శాసనములు సాంస్క ఎతికములే బాహుళకములు
తెలుయు శాసన విషయములలో నానాండు - హలెగన్నడము. తెలుగన్నడమని ద్వివిధముగ కన్నడముండెడిది తెలుగన్నడమే తెలుగుభాషతోయగొంతవజకు సాజాత్యము నందియున్నది హలెగన్నడ తెలుగన్నడములు సోదర భాషలగుట వలనను గుంటూరుజిల్లా పాలనకు సామ్రాజ్యష్థానీయ (ప్రభువులంగన్నడులగు పండితులు నాశ్రయించుటచే ఆ పండితులచే వ్రాయించిన శాసవములొండు రెండు కన్నడ భాషలోనివి గూడ కలవు పొన్నూజు ెదచెజుకూరు శాసనములు కేవల సంస్కృత భాషామయములే _ శ్రీనాధుడు సంస్కృతముననేకాక తెనుగున గూడ శాసనములను వ్రాఎనట్లున్నది అందుచే కన్నడులు కన్నడ భాషతోగూడ శాసనములను 'ర్రాజయుందురు. కాబట్టి శాసనములు త్రివిధమగు భాషలలో గూడ నుండుట సహజమే మరియును గృష్పదేవాయౌాదులు ఇతర దేశములగూడ జయించినందున వారికి గల బిరుదులు - తన్నామములు ఆ కన్నడ అరవదేశ భాషలలోనుండుటను బట్టియు కన్నడము. అరవము. తెలుంగు పదములతో మిశ్రమమైన భాషతోగూడ శాసనములుండుటకు వీలగుచున్నది సంస్కృతభాష సర్వజ నమునకుయీజ్యమైనదే. కాని అది - లేఖకులగు ప్రొకృతులకుందెలియరానిదగుటయు. వ్లర్ధములు సంయుక్తములు మహాప్రాణములు ఘోషాక్టరములువై యుండుటచే శిలలమై చెక్కునపుడు శస లు పవ లు దర లు నణ లు పపులు భేదరవాతముగ నుండుటనుబట్టి సంపూర్ణారమగుదురపడదు పోనీ దానిని సవరింతమనిన నది చేయ గూడని పని శాసనములు యధాతధముగనే యుండవలయును ఒకవేళ దిద్దవలసినచో నట్టి వానిని కుండలీకరణమున నుంచి చూపవలయునుగాన నట్టుగాంజూపబడినది ఇంక బ్రస్తుతము బ్రకటింపంబోవు సీశాసనములోని - (1) భాష 2 పదప్రయోగములు 3 అక్షరలేఖనము 4 సాంఖుక

పరిబ్ధతులు ర్‌ రాజకీయచరిత్ర 6 శాక్యవిన్యాసము 7 సంస్క ఫొొంధ్రములను తులనాత్మకముగ జూపుట 8 ఇతర విషయములు మొదలగువానిని విమర్శించుకొందుము

మ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీవారు ప్రత్యేకముగ (వాయించిన వాల్యూమ్టులనుండి వేరుగాచేసి గుంటూరుజిల్లా శాసవములను

పేరుతో 85 శాసకములూ- గళివ్య, అథి వరుసగా నొకేనామముతోనున్న వాటికొకే నెంబరును చేసినచో 79 శాసనములగుచువ్నవి.

కుంటూలయిజల్లా శాననములు న ఇవియు మరల కొన్ని కొన్నిచోట్ల యానామములతోనున్నవి కాని వానిని 8 అనుగుర్హుతో రెండవ పర్యాయమువాడబడినట్టు చూపయిడుచుండును. ఇవికాక - ఇతర జిల్లాలశాసనములలో గలిఎనవి ఒకరి ప్రత్యేకముగనుండినవి - వానిలో ఈ ముఖ్య శాసననామములు మరల వచ్చినయెడల వానికి 6 అనుగుర్హు ఉంచబడుచుండును పోనీ అన్నిటిని కలిపివేయుదమనిన - శతాబ్దములు చేర.గానున్నందున - భాషలోని మార్పుపదప్రయోగము - సాంఖుకరాజకీయ విషయములంజర్పింపనవకాశము గలుగదను భావముతో నీపై విదముగ శాసనములను లిఖించడమైనది ఆ శాసనముల నామములు - నాని మార్పు - తామ్రశిలాశాసనభేదములు ఈవిధముగనుండు ననుటకే పట్టికను గమనింపుడు ఇవి ఖల్ములో సరిచూడబడినవి నెం శాసనములు దొరకిన గ్రామములు శీలాలేకతాన్ర నెం శాసనములు దొరికిన గ్రామము శిలా-తామ 1! "పెరవలి శిలా పొన్నూరు తామ్ర 2 రామచంద్రాపురం శిలా 23 వంగీపురం తామ్ర శె పాతగుంటూరు తాను 24 వుష్పుటూరు తామ్ర త్తే శిరిపురం శిలా 25 వోలేరు తామ గ్‌ కొండపల్లి తామ్ర 26 ఉండవళ్లి తామ్ర (6 మండపొక తామ్ర 27 మల్కాపురం తామ 7 కొల్లూరు తామ్ర 28 రాజుపాలెం తామ్ర

కొల్లూరు శిలా 20 చింతపక్లి తామ తి ఊటుకూరు తిలా 80 మునిగోడు తామ్ర 0 డేగలమూడి శిలా 391 కేతవరం తామ 10 శిరిపూడి తామ్ర 32 పెదమక్కెన శిలా శ ఇక్కురు శిలా 38 ఎల్లముంద శిలా ]2 అనురావతి శిలా 34 గోవిందపురం తిలా

అమరావతి శిలా 35 ఎల్ల్వమంద 8 శిలా

అమరావతి శిలా 36 గుడిపూడి శిలా

అమరావతి తామ్ర 387 పణిదెము శిలా

అమరావతి శిలా 38. పెదచెర్కూరు శిలా 18 చందవోలు శిలా పెదచెర్కూరు ౪ నెం తిలా 14. బాపట్ల శిలా 'పెదచెర్కూరు కిలా

బాపట్ల(౫వనెం) తామ్ర 39 కొమ్మూరు శిలా / కొండవీడు తామ్ర 40 చేబ్రోలు కిలా 16 నిడుబోలు తామ్ర 41 కొండపాటూరు శిలా [7 అవ్వకట్ల తామ్ర కొండపాటూరు తిలా 18 చినగంజాము తామ్ర తడై అమరావతి 8 గిలా 10 దుగ్గిరేల తామ్ర 438 నకరికల్లు శిలా 20 భట్లప్రోలు తొమ్ర జ్తేర్మే మంగళగిరి తిలా 21 కొలకలూరు తాద్ర 45 వినుకొండ శిలా 22 పొన్నూరు తామ్ర త్ర రొంఎచర్ల గిలా

ఫి

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు తతా 47 జొన్నలగడ్డ శిలా 68 మురుకొండపాడు తామ్ర 48 ఇక్కురు 8 శిలా 69 చెరుకుపల్లి తామ్ర 49 పైడిపాడు శిలా 70 పెరవలి 8 శిలా 50 ఎల్లమంద ౬ తిలా ల! యనమదల 8 శిలా 51 బొప్పూడి శిలా 72 కొండవఠ్లి 8 తామ 52 మిన్నికల్డు శిలా 78 గోవాడ తామ్ర 58 వంగిపురం 8 శిలా 74. పసుపుకర్రు తొమ్ర 54 దావులూరు గలా 75... విడుపలపాడు శిలా 55 కొల్లూరు 8 తామ్ర 76 పూనూరు శిలా కొల్లూరు శిలా 77 వంగిపురం 8 శిలా 56 క్రాంజి ణిలా 78 వోలేరు %లా ర్‌ కాకాణి శిలా ఇతర జిల్లాలలో కలిసిన 5కి వెలంటూరు (వెల్లటూరు). శిలా గుంటూరుజిల్లాలో 5్‌ఠి వడవల్లి గిలా శాసనములు 60. ఖరంగిప్పురం శిలా 79 కొండవీడు 8 శిలా 61. మాదల శిలా 80 అమరావతి ౬ శిలా 62 యనమదల గిలా 81 "పెదకాకాణి శిలా 63. వేల్పూరు శిలా 82 ఉండవల్లికి శిలా 64. చేకూరు శిలా 83 పెనుమాక శిలా 65. తెనాలి శిలా 84 చాగలమర్రి శిలా 66 కాజ శిలా 85. చేబ్రోలుకి శిలా 67 _ శరిపూడి 8 తామ్ర 38. కాటూరు పత్రశాసనం (తాళ)

ఈ పైయాపయడిన శాసనములలో - 14 శాసనములు తామ్రశాసనములు - 8 6వ నెంబరుగల కాటూరు శాసనము తాళపత్ర శాసనము మిగిలిన వన్నియు శలా శాసనములు - సాధారణముగంగొన్ని దేవాలయములు కొండల పైననున్నవి అందుచే కొండపై రం నస ” స్తంభములకు నలువైపులనున్నవియు - తాస్రపత్రములకిరువైపుల నున్నవి గోడలకు ప్రాతియున్న ఆపన్న మ. ఎదురుగా నిలువనుంచిన రాళ్లకు రెండువైపులను ఈ శాసనములున్నవి మజియు - వీని ప్రక్కలు మారినపుడు వాటిన హ్‌ గూడ కన్పడుచున్నది దానినిబట్టి ఇదియేదే నాకసంవత్సరములో శాసన నిర్మాణము జరుగునపుడు వెనుకటి యుండును బం గాయుటయో లేక పలకలుగనున్నపుడు భిన్న భిన్న సంవత్సరములలో శాసనములనిర్మించుటయో జరిగి

శాసనములు భిన్న భిన్న మార్గములలో సృష్టంపబడినట్టుగానవచ్చుచున్నవి లనూ కం శాసనమును వేయించిన కర్తలపేర్లు మొదటనుండుటయు. చివరకు నిర్మాత నామముండుటయును గలదు శ్‌ ఏచార్యుని "పేరుని చేయించిన కేతన - కొన్ముమాంబ మొదలు నామములుగలవు ఈ శాసనములు కేవల సంస్కృత వను న్‌ పద్యగద్యాత్మకములు సంస్కృత పద్యములు దాని వివరణముగ నాంధ్రమున _గద్యాత్మికముగము నివియు తివిధమ గాంర్రకాసనములు - తెలుగు పద్యములతోడను - కేవలాంధ్రగద్యము తోడను - పద్యగద్యాత్మకములుగను ఆశీస్సులుగాన వ! వచ్చుచున్నవి _ తెనుగులోనివిగాని - సంస్కృతములోనివి గాని - వేనిని గమనించినను చివరకు - స్సు పములుగాని సంస్కృత _పద్యములతోడనేయుండును. ఇందు శాలివాహన శకమునే సాధారణముగ వాడుటలో

సంస్కృతములోని శాసనములలో శాకాట్టే - అని శాలివాహన శకనామధేయముతో సంఖ్యా సంహ్ఞ్హలనుంచుటను బట్టి వాని పేరనే 10

శుంటూరుజిల్లా శాననములు లతల ఆంధ్రమున శకమానమును లిఖించిరి - లేఖక ్రమాదములలో బాణ - అనుదానికి వారి అనిగాని - రామ - అనుదానికి సోమ అనిగాని యుండినచో - 5 అంకెకు బదులు 4ను - 3 అంకెకు బదులు 1 యునుండును - (బాణ =) (వ్వార్థి = చతుసముద్రములు) రామ = సరశు శ్రీరామ. బలరామ - సోమ = చంద్రుడు) అనునర్ధమున సంస్కృతములో నుండును - కాబట్టి - ఆశాసనము ఎ. రాజులకాలమునాటిదో గమనికంజేసికొని - ఆ కాలమునకు సరియగునట్లా సంస్క ఎలౌంధ్ర భిన్నస్టలముల సరిజేయయంబడినవి - మజియు - కన్నడ శాసనములు -* ఆరవశాసనములు - అంతగా నర్ద్టస్ఫుటత్వమును దెలుపుటలేదు కాని - తడవిచూచినచో కొంచెము తాత్సర్యమవగతమగుటచే సంగ్రహముగ భావముంజూ ఎంపంబడినది శాసనములలోని భాష - పదములు

1 సెరవలి వేంచేసియున్న ఇలాకా పండండు భట్టుందేవర నివేద్యముల్‌ - మొదవులు (2 దామచంద్రపురం) మౌజే (పాతగుంటూరు) నట్టుకుండాదిగళు (శిరిపురం) ఇన్నూరు (కొల్లూరు) వర్హంగారు - కర - సంకరాంతి - వెల్తయెడ్లు మనవడు - (ఊటుకూరు) రాణా - (డేగలమూడి) మల దొన - (ఇక్కుర్రు) ధర్మపు అఖండము - నీలిఘతు౯లు - ఘనకుచ ఆజ్జేయము (కాకాణి) కసుబా - వడ్డవారము (శనివారము) (చింతపల్లి)

ఈమైంజూపబడిన పదములు - దేశ్యాన్య దేశ్యములు - భాషయు నానాటికాలమునకుందగినరీతిలో వాడబడియున్నది ఇదియొక తెలుగుభాషలోననే గానవచ్చుచున్నది సంస్క ్రతభాషలో పదములు - ఆనాడెట్టుండున్లో ఈనాటికిన ట్లు అదికృతముగనున్నందున వానిలో మార్పునూత్రము గలుగలేదు ఆంధ్రమునకు శాసనములు శైశవత్వమును దెలుపునవైనను - ఇవి 11 శతాబ్దము మొదలు 16వ శతాబ్బ్దంవజకు గలవి కనుక వీనియందు _శైశవత్వము వీడినట్లు కానవలయును

ఇక శాసనములలో కన్నడభాషయందును అరవభాషయందును - మటీ మళయామునకోలేక యే యితర ద్రావిడభాషలకో సంబంధించిన వొండు రెండుండెననుకొంటిమి - వానిని గూర్చి విచారింతనము

కొల్లూరు. 8 లో భోగేశ్వర సామ్యాలయముగలదు. ఇది శిలాశాసనము - విష్ణువర్ధనమహారాజు చేయించినట్టుగలదు. ఇందు సత్యాశయాదుల ప్రశస్త మొదలగునవి - త్రిభువనమల్డుని చరిత్ర మాదిగాగలవియున్నవి కాని ఇది సంస్కృత 'ప్రత్యయములతో కన్నడ _ ప్రకృతికముగను సంస్కృత పదములకు కన్నడ ప్రత్యయములతోడను నిండియున్నది ఇంతియగాక - కొంతభాగము అనగా 8వ నెంబరుతోగల భో గేశ్వరసామ్యాలయ శాసనములలో అరవము గూడ గానవచ్చుచున్నది మరియు అమరావతి 6 భాగములోని శాసనము. గూడ _ కన్నడభాషలోనున్నట్టు గానవచ్చుచున్నది సంస్కృతళ్లేకములకు వలె ఛందముండును పదములకు విభక్తులు సంస్కృత ప్రత్యయములు గానరావు ఇట్టుండుటకు కారణమీదిగువరీతి నూహింపనగును

కొల్లూరు. శాసనమును వేయించినది విష్ణువర్థన మహారాజుగద”* ఇళ్లే అమరావతి 6 భాగములలోని శాసనమును ఒకరు వేయించినట్టులేదుగాని అప్పనయనునతడు (శా-శ ౧౧౨౨లో వేయించినది) కొంతదాన ధర్మమును అఖండవర్తి దీపమునకు కొంత పశుగణమునిచ్చినట్టున్నది ఈశకమును బట్టిచూచినను పై - కొల్లూరి శాసనములోని విష్ణువర్షనమహారాజ చరిత్రను జూచినను

తెలుగుభాష - ద్రావిడ భాషలనుండి. వేరుపడి - కొన్ని కన్నడ పదములతోను - కొన్ని తమిళపదములతోను - సంస్కృత ప్రాకృత పదములకు తెలుగు ప్రత్యయములతోడను - దేశ్యాన్యదేశ్య పదములతోడను - కలుపుగోలుదనమున - నేర్పడిన కారణముగ నాసంధిరోజులలో - శాసనలేఖకులు - అరవభాషవారైన ఆరవముతోను - కన్నడభాషవారైన కన్నడములోను నీ శాసనములను చెక్కియుందురు లేదా ” రాజులాదేశములజయించి అక్కడివారిని రబ్బంచి ఆ భాషలో శాసనములను వేయించినచో తనుకు ఆధిక్యత యుండుననియో యెంచి యీవిధముగ - తమిళ - కన్నడ - తెలుగాది ద్రావిడ భాషలలోను - సంస్క్పృతభాషలోను శాసనములు నిర్మింపంబడి యుండును - సంస్కృతభాషలో నుండినచో శిలాశాసనములెట్టు వికారము నొందవో భాషగూడనట్లు మార్పుచేయరానిదనియు - నిర్మిం పించివానికి తెనుగుననర్థమునో భావమునో మరల (వ్రాయించియుంచబడినవి

క్ష

శఅంటూరుజిల్లా శాననములు శాసనము ఎలోని వర్ణ విన్యాసము కాపనాక్షరముల వ్రాయుటలో - తక్లిదండ్రా ములు శతజినేశ్వరాలయము - అను నొక బౌద్దాలయము మునుగోడు శాసనము వలన మనకు దెలియుచున్నది కాని దానిని ఎతజినేశ్వరాలయము - అని వ్రాసిరి సకలము - అనుటకు బదులు శకలము - ఉతావైకాదశి యనుటకు - వుత్సాన్షకాదిగి - అనియు ఆగ్నేయమునకు బదులు - ఆజ్జేయము శనైశ్చరవారమునకు బదులుగా శనైశ్చరవారమనియు లేక వడ్డేవారమనియు. నైవేద్యము లేక నివేదన మనుటకు బదులుగా - నివేద్యము - అని గద్యములోను నివేద్యములే అని పద్యభాగమ లోను - మనుమడనుటకు - మనమడు గనుక - అనుదానికి గన్కు అనియు వెడల్పు - అనుటకు వెళ్లపు అని పంైండు - అనుదాని పళ్లెండు అనియు - అరవపదములలో - నట్వకుండాదిగళు ద్విత్వ రేఫము (వాతలో శకటరేఫముండవలఎ యుండగా సాధురేఫ ద్విత్వము - ఇక్కురు - వరషము - సంవత్సర్వార్థమునకు వరుషమనియు యాదాస్తు

వంటి పదములును చతుర్వేదములనుటకు బదులు - చెతుర్పేదములనియు. రేఫకీయవలనన వ్వర్ధములకు బదులు - వ్దర్ధ ములకే రేఫ సంజ్ఞా సూచకాక్షరము - మాతా౯ండ వషములు వజ౯ంగారు. మొదలగు లేఖన విన్వాసమును తెలుగు శాసనములలో చిత్రవిచిత్రముగంజేఎరి. సంస్కృత శాసనములలో గూడనిదే విధముగ రేఖనముండుటను బట్టి - అందర్ధము._ భేదించుచుండును శసలు తారుమారైనను - పవలు తారుమారైనను - బుత్వరేఫములు భిన్నమైనను - లేఖనములో - మయలు వ్యతిరేకించినను అర్ధము చెడిపోవుచున్నది. విశేషవేమనంా సంప త్‌ ౌసనములలో - ఉపమా అతిశయోక్తి ఉల్లేఖము. మొదలగు నలంకారములను ముద్దుగాజూ పెట్టినారు - చూడుడు - ఉపమాలంకారమునకుగా చం 5వోలు శాసనములో ల్లో (నృత్యకృత్య వినయేన) రంజయన్నాంజనేయ ఇవరావణాభ్ది(రి)గం వైనతేయ ఇవచక్రిణం శతంశౌర్య భీమ తిలకస్సరాజతే బ్లే పురందర స్యేవపులోము పుత్రీ బతేవ రామస్యరమేవ శకౌరే బభూవదేవీజనపస్యతస్య గుండాంబికారాజ సుతాంబికేవ ఆతిశయోక్షి - యస్యాఎత్పు విదారితారికరటి ప్ర స్ఫీతకుంభస్టల స్పారీస్తూలవిముక్తముక్త నికరాస్తూర్జావికేర్ణాంగణా ఉళ్లేఖాలంకారమునకు -- మండపాక శాసనములో శ్లో మనురివసకల జనానాం జనక ఇవా శేషభృత్య వర్గాణాం కామ ఇవకామినీనాం అర్ధిజనానాంచకల్పతరు అని టు స్టాకు చూసొట్టైను ఇంతియకాదు - దృర్యర్ధ త్యిర్ధ చతుర్థ శ్లోకములను గూడ యీ కాసనళ్లోకములలో చూప జ లో లవ గ నారాజులు శూద్రులయినచో విష్ణుపాదోదృ్భవయైన గంగపుట్టిన చోటయుట్టిన పవిత్రకులమనియు - ఆకులము ని న మూలపురుషుని - వారి సంతతిని - అందలి వారి పరాక్రమాదులను - తద్దర్మపత్నులను - శత్రుజయములు - బిరుదముల ద్ధాటించుచు - ప్రస్తుత శాసన నిర్మాపయి తలవటికు వర్ధనాత్మకముగనుండును అటుమై ఆసంస్కృృత శ్లోకముల భావస్ఫోరకముగ నాంధ్రమునందాత్పర్యమునుండును - చివరలో - అనగా శాసనంతమున - శకగణనము జేయుచు - దీనిని భావితరములవారు వ లేకున్నచో అనగా దీనికి నష్టముగలుగంజే ఎనచో - వారు పంచమహాపాఠకులగుదురనియుయ - 60 తెలుగు స్‌ సనములకవు దిరిగెడి (శ్రీములగు దురనియు శాసములతోనుండును - ఇది సంస్క లవ్‌ శాసనములపద్దతియే కాక - కులోగోత్రముదు ఎర్ర ము నింతగనేయుండును అవి సాధారణముగ దానమిచ్చిన శాసనములయినచో దాత బిరుదులు ప్రతిగ్రవాత ( వరములు - దీపములకైన గొరియలు మొదలు వెల్లయెడ్డిన్నియనియు - భూములు - గ్రామములైన వాని ఎమౌవిహ్నములు = పణ్యారములు గద్యాణములైన - వాని పరిమితులు - పుక్లైడు పందుము యేదుమనియు - తవ్వెడు మానెడు వల ఫలములని యానాటి మానములగణనతో చెప్పంబడుచుండును సంస్కృ ఎలీమున (గ్రామనామములంబెప్ప అుకూరునకు - ఇక్టుపురియనియు. ఉప్పుటూరునకు లవణపురియనియు స్వసంకేత పదములను వాడుట 12

గుంటూడుజిల్లా శాననములు గలదు - శాసనారంభమున - సామాన్యముగ - నాధివరాహస్వామికి నమస్కారమనియో” లేక్ష లక్మి సమేతుడై భూదేవినుద్దరించిన యాయాది_ వరాహమూర్తి రక్షించుననియో యుండును అటు మై కొన్నిట వినాయకుని - కొన్నిట విష్ణువును మరికొన్నిట శంకరుని నృత్యభంగిమని న్దర్ధించుచు నాశీ పూర్వకముగనుండుచుండును

ఈ శాసనముల స్వభావమును పరికింపగా నానాటి ప్రజల సాంఖుక పరిబ్టతులనవగతము _ చేబకొనవచ్చును -- 1 శాస నాదియందు శాసననిర్మాపయిత పేరుంచుకొనుటలోను - తమ _ బిరుదులు - తమ వంశ్తీకుల చరిత్రలు - ఇచ్చిన దానములు - గుప్తముగ నుంచక శాసనస్టమొనర్చినచో తమ క్రేర్తి యాచంద్రార్భృముండునను వాంఛ - రాజుల దగ్గరనుండి - వారియుంపుడు గత్తీయలనఅకును గలదు మజియు - కొన్ని శాసనముల చివర - నంది కడియము - ఒక పురుషుడు - స్త్రీ - బిడ్డలును - వరాహముద్రయున్ను యున్నట్లు వ్రాయంబడియున్నవి - దీనినిబట్టి శెవాచారము నాదరించువారధికమనిఎంచుచున్నది - ఇందుల కానాటి రాజులు - చోడులు శైవులే చాళుక్యులును _]వాదరముగలవాదే అందుచే రాజా దృతమతమును ప్రజలాదరించుచుండిరి ఇంతియకాదు - ఈ కాసనములలో దానమిచ్చిన దాతలు తము ప్రభువునకు పుణ్యమునకుగానిచ్చినట్టున్నది _ దీనిని బట్టి ప్రజలు ప్రభువునకు మేలును (త్రికరణశుద్ధి గోరువారని ఎంచుచున్నది దేవతలకు దీపారాధనలకిచ్చిన పశువులను బట్టియానాటివారు _ నేతితో దీపారాధనలజేయు వారనియు - ఆయఖండదీపారాధినకు తైందాన మొనర్చుట మహాపుణ్యమని భావించి యుందురు ఇందుకొన్ని కొమ్మసాని గుండమాంబ సూరమాంబా - అను (స్రైనామములతో నిర్మాపయితల పేర్లు గలవు అందుచే నాడు వారును తమకుందోచిన రితి దానములయీఎ తము నామములను గూడ శాసనముల కెక్కించిరనిన వారి దైవభక్తి జా ధర్మశాస్త్ర 'ప్రమాణీకరణము చాల ్రశంసనీయమైనది కారణమేమనగా” భువియావత్కీర్త్య తేతావర్స వక్గలో కేనివాస అని అనగా భూలోకమునందము పేరు నెంతకా లముంజెబ్బకొందురో అంతకాలము స్వర్ణావాసము దమకుండునను మూఢనమ్మకము బజలలో గలదు - ఇయ దేవాలయముల పరిబ్దతి స్వామికంగరంగభోగముల నిమిత్తముగ నస్టైషర్యములతో సమర్పించుచుండ - (గ్రామములు అగ్రహారములు - వేదశాస్త్ర సంపన్నులకు _ భూగర్భనిక్రిప్త వస్తుచయముతో దానించుచు. దానికి హద్దులు (ఎల్లలు) ఎవరెవరేయే. కార్యములొనర్హురో వారి తారతమ్యానుసారము భూములను విభాగించి యిచ్చుట - దీనికి ముందుతరము వారాశింపక మేలొనర్చునట్టు 'వ్రాయుటను బట్టి యానాటి వారికి స్రీరియందును - పుణ్యమందునధికాదరమున్నట్ట్లూ వాంపవచ్చును

శాసనములలోగల రాజకీయచరిత్ర

వేంగిదేశములో మండలిక వంశములెన్నియుండినను అన్నిటిలోను ప్రప్రధమమున రాజ్యాధికారముంబడసినదియు అధికారరాజ్య విస్త సృతులననుసరించి ప్రధమ _ గణ్యమైనది అన్ని మండలిక వంశములకు తలమానికమైనదియు. వెలనాటి దురయ వంశము - మహామండలేశ్వరుడయిన వెలనాటి బొంకభూవరుని శాసనములు - శౌ-శ- 1030 వజకు గనుఎంచుచున్నవీ అంతటినుండి అతని కుమారుడు మహామండలేశ్వరకులో త్తుంగ రాజేంద్రచోడరాజు 'పైతృకమైన రాజ్యమును పరిపాలించెను ఆ వెలనాటి దురయుల రాజధాని సనదనవ్రోలను నామాంతరముగల ధనదుప్రోలు ఇది గుంటూరుజిల్లా రేపల్లె తాలూకాలోని ఇప్పటి చందవోలు శే

అనంత పాలదండనాయకుడు పరాంతక్షునితో జీఎకొనిన సంధి ఎంతకాలమో పాటింపలేదు కొద్దికాలములోనే అతడు బలము లను గూర్చ్పుకొని వేంగిని జయించెను వేంగి పదునాల్గు వేల దేశమును అతదు పాలించుచుండినట్ట్లు చాళుక్య విక్రమ వరము 43కు సరియగు విళంబి (శా-శ- 1040) సంవత్సరమునాటి అతని కొమ్మూరు శాసనము తెలుపుచున్నది న

(త్రిబువనముల్ల విక్రమాధిత్యుని తరువాత అతని తనయుడు భూలోకమల్లసో మేశ్వరుడు ఎంహాసనమెక్కెను ఇతనికి సరజ బరుదముగలదు ణ స!

అతడు తెలుగుదేశములో నొకమూలగానున్న పలనాటిని అశ్రమముగ వశముంజే ఎకొనెను 'హైహయవంశజఉిలు అతనికి సామం తులి అతని ప్రయత్నమునకుందోడ్పడిరి పలనాటి హైైహయులు మొట్టమెదట తెలుగుదేశమునకు పశ్చిమచాళుక్యులతోడనే వచ్చిరి వీరిది చాగివంశము ఈ వంశములోని బేతరాజు శా 100లో గురజాలలో వ్రాయించిన. శాసనముగలదు - (గురిజాల గుంటూరుజిల్లా) చాళుక్యవిక్రమవర్షము 52నకు సరియైన ప్లవంగ సంవత సీర భాద్రపదశుద్ది దశమి గురువారము (18 ఆగష్టు 1127) నాటి పశ్చిమ. చొళుక్యశాసనము గుంటూరుజిల్లా నాదెండ్లలో కనుఎంచు మన్నది

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు వెలనాటి దుర్రయులు మరల చాళుక్య చ(క్రేశ్వరులకు సామంతులైరి వెలనాటి చోడయరాజు భార్య సూరమదేవులు భూలోకము ల్లుడు పాఠలించుచుండగా శా-శా 2053లో 55వ చాళుక్య విక్రమవర్షమున చైత్ర బహుళ తదియా శనివారము - వ్యతీపొతనిమిత్తమున బాపట్ల భావనారాయణ దేవరకు దీపాదానము చేననది ఈ ప్రైభాగములు - ఆంధ్రవిజ్ఞాన సర్వస్వము మూడవ సంపుటము చాళుక్యచోళులను శీర్షికలోనుండియున్నది - చూ - 201 202 204 ఈ పై వ్రాతలను బట్టి చూడగ - ఆనాడు - చాళుక్యచోడుల యుగమనియు వారికి - శత్రిభువనమల్టుడు - విష్ణువర్దనుడు

భూలోకమల్లుడు యుద్దమల్లుడు అనునవి బిరుదములుగా నున్నట్టుగోచరమగుచున్నవి _గొంకరాజు అతని పుత్రుడు చోడ చాగిబేతరాజు మొదలగువారు కాశ 11వ శతాబ్దమున వేంగిదేశమును పరిపాలించినట్టుగలదు వేంగిదేశమనగా కృష్ణా గోదావరి నదులమధ్య నుండు దేశమునకుంబేరు - (ప్రకృతమున శాసనములలోగౌన వచ్చెడి శకసంవత్సరములకు - ఈ విజ్ఞానసర్వస్వములోని చరిత్రకు సంబంధించిన శకములకు మధ్య 10 30 ఎండ్ల వ్యత్యాసముండినది అందుచేతనే - చోడరాజు తండ్రియైన గొంకభూపతి చక్రవర్తియైనందున సామంతులుగ నుండి సమితులవంటి కొన్ని గ్రామాములు పాఠించెడి రాజులు - తమ చక్రవర్తికి పీతికాణ్యకై శాసనములు చేయించుట - అందలి దానకర్తలు తామ్రైనను - నిర్మాపయితృనామములతో - గొంకయ - గుండమాంబ సూరమాంజబ మొదలగు నామముల జొనిఎంచినట్టున్నది అందుచే క్రీశ 11 12 శతాబ్రములనాడు గుంటూరుజిల్లాకు పాలకులు చాళుక్యులు చోళులుననియూ వాంపవచ్చును. అది ప్రస్తుత శాసనములందుట్టంకితమై యున్నది. ఇంక 13 14 శతాబ్దముల నాటికి - వోళదా శుక్యులకు సామంతులై యుండివారి యనంతరము సింహాసన మధిప్పించినది కాకతీయులు - వీరిలో ప్రోలరాజు మొదటివాడు తరువాత బేతరాజు - అటుపై 'రెండవప్రోల - ఆయన తరువాత రెండవ బేతరాజు - మహాదేవుడు - గణపతిచక్రవర్తి - రుద్రమాంబ ప్రతాపరుద్రదేవుడును 'శ్రమముగా రెండువందల యేబది సంవత్సరములు పరిపాలించిరి వీరికాలమును మహమ్మదీయుల వశమొనర్చి - ఆంధ్ర సామ్రాజ్యమున రెడ్డిరాజులు - ప్రోలయ పోతయ అనచేమయ మొదలగు వారొక కొంఠదూరము - అనగా గుంటూరుజిల్లాకు సంబంధించిన అద్దంకి కొండవీటను - తూర్పున వీరభద్రారెడ్డి మొదలగు వారును - కందుకూరును మరికొందరు. రద్దును పరిపాలించిరి ఆ శతాబ్బములలో వారిపేరను - పశ్చిమమున హరిహర బుక్కరాయలద్వయము సాయన మాధవులయాదేశానుసారము విజయనగర సామ్రాజ్యము నెలకొల్పి - చివరకు శ్రీక్నష్ణదేవరాయల అంతముతో అనంగా క్రీశ 15315తో రామరాజాదులచేతిలోబడి రాజ్యమభఖండ ఇండములయ్యెను అనాటి శాసనములీయవి

శాసనార సంగ్రహము యి 1 ససరవలి స్తంభ శిలాశాసనము

శాలివాహన శకము ౧౩౧౩లో కొలసి - వంశమున భీమయ్య అనునాతడుండెను ఆయన మనుమడు - కొలసి రామన్న - తెనాలి తాలూకాలో చేరిన పెరవలి అను గ్రామమందు - మాధవస్వామిని ప్రతిష్పించెను ఆ దేవునికి చింతగుంట పాలాన పుక్లైడు భూమిని నైవేద్యమునకు దానమును చేసెను ఆ తరువాత గొంకరాజగు మారయ పండడు అను రాజుండెను అతని (స్రియపత్ని కొమ్మమాంబ ఆమెయు మల్దాంబికయను నామెయు నతనికి భార్యలు అందు కొమ్మమాంబ సుతుడు చోడదండనాధుడు నేరేళ్ల చెరువును ఫలభరితమైన నొక తోటను ఆ మాధవదేవరకిచ్చి గుడిని గోపుర మంటపాదుల యాలయమును నిర్మింపించెను

2 రామచంద్రపురము - స్తంభ శిలాశాసనము

ఇది గుంటూరు పట్టణములో నేడొకపేటగా వ్యవహరింపయిడుచున్నది శా-శ ౧౧౪౦సం లో బ్రాహ్మణ వంశోద్భవుడు ఆంగీరస గోత్రీకుడు దినాకరనామధేయుడుండెను ఈయనకు చింతనయ్యయను కుమారుడు పుక్షైను ఆ చింతనయ్య భార్యమారమాంబిక వారి కుమారుడు పోలయ్య యనునాతడు ఆ పోలయ్య శివార్చ్సనపరాయణుడు యాజ్ఞవల్క్య వేదకాఖకుంజెందినవాడు ఆతడు తమ తల్లితండ్రుల సద్ల్గత్తికై ఉండవెల్లి అనందపద్మనాభస్వామివారికి అఖండ దీపారాధనకుగా 13 ఆవ్ఫలను సమర్పించెను ఆయావులనుండి వచ్చు నేతిలో శ్రీస్వామివారికి నిత్యమును దీపారాధన జరుగునట్ట్లు - తవ్వెడు కొలతగా - నూరెబోయడు అనువానినేర్పాటు చేసెను

ఏ పాత గుంటూరు - తామ్ర శాసనము

పాత గుంటూరు గ్రామములో - పొత్తూరు. గ్రామమునుండి వచ్చిన - పొత్తూరి వెంకటప్పయ్య అను నియోగి బ్రాహ్మణునింట నున్న తామ్రశాసనములోని భావము

సర్వభువన విదితమైనది మానన్య గోత్రము తద్దోత్రీకులు హారతి అని వాని సంతతివారు శ్రీమహావిష్టు ప్రసాదలజ రాజ్యులు - వరాహముద్రాలాంచనులు అశ్వమేధావి క్రతువులొనర్చినవారు చాళుక్యవంశీకులు వారిలో ప్రధముడు పత్యాశయుడు ఆ వంశీకుల పరంపరలోనివాడు విష్ణువ్హన మహారాజు ఆయన సమస్త సద్గుణవంతుడు బహుపరాక్రమవంతుడు ఆతడు - తనకు ఖడ్గసహాయుడును. కౌండి సగోశ్రుడును బ్రహ్మచారియు. శుక్షయజుక్ళాఖాధ్యాయియు. రంగరాజు - అనువాతనికి పడ్డిపాక అను (గ్రామమును దానముగనిచ్చెను మరియు కొన్ని గ్రామములను ఆయకట్టు (ప్రదేశములను ధర్మముగనొసంగెను ఈ ధర్మమున కెవ్వరెప్పుడెట్టి బాధయును గలిగింపరాదు అని శాసన పూర్వకముగ ఆనతిపెట్టైను దీనిపై విష్ణువర్హన రాజూునుచరుడు కాటమరాజు అనునతడు భరతవాక్యమును సలికెను

త తిరిపురం శిలాశాసనం

శా-శా ౧౦౪౨లో వెలనాటి గొంక రాజులలో కులోత్తుంగ చోడరాజు - చోడపట్టణమున భీముడు - అను బలాఢ్యునొకనిజంఎ ఆంధ్రభూమి _ నింద్రభోగములతో మంచిగ చాలకాలమేలెను ఆయన కుమారుడు గజేంద్రచోళుడు కూరపాటి రాణాలోచేరిన శిరిప్పురములోని రామేశ్వరదేవునికి శా-శ- ౧౦౪౭వ సంన ధూపదీప నైవేద్యాదులకుగానొక చెరువును తాటితోటను నూరుప్పుట్ల భూమియును ఉత్తరాయణ పుణ్యకాలంబున - నా దేవాలయ సేవకులకుంొన్ని దానముల నొనరించెను

ఇఅంటూరుబిల్లా శావనములు యపకకనపడం పక ల పొన్నపల్లి తామ్రశాసవనము శా-శ ౧౭౦లో అనవేమారెడ్డి వేయించినదీ శాసనము ఆదివరాహమూర్తియగు శ్రీమహావిష్ణువు మీ కెల్లరకుంగల్యాణము లనిచ్చుగాకో సాయంకాల సమయమున తాండవమొనర్చు నా శివుడు శుభములగల్గించుగాక అతి పవిత్రమైన గంగయే విష్ణపాదమందుద్భవమయ్యెనో అట్రి విష్ణుపాదమునుండి చతుర్ధవ్వ్ధము వారుద్భవమందిరి ఆ చతుర్థజాతియందు నిస్సీమ భూదానప రుడును ఆశ్రితవత్సలుడును శ్మీశైలసోపానకారియునగు ప్రోలయవేముడుదయంచెను అతడు ధర్మమును చక్కగ నడిపినవాడు - అనేకాగ్రహారములను దానించినవాడు ఆ ప్రోలయవేమునియన్న మాచరాజు ఆయనకు జాగృతిరెడ్డి పోతరెడ్డి కోమటిరెడ్డి అనువారు మువ్వురు సుతులుగలరు ఆ మాచప్రోలయ వేములిర్వురును రానులక్ష్మణులవలెనుండిరి వీరిరువురును పెదకోమటి రాజపుత్రులు ఆ పెదకోమటి చక్రవర్తి పర్వజ్ఞమూర్తియని పించుకొనినవాడు ఆయన స్రైర్తిని నాగకన్యలు గానించుచుండగా వారి ముఖరాగమును చూచుటకును ఆ గానమాధుర్యమును వినుటకు నేకకాల సాధ్యముగాకపోయెనని చక్టుశ్రవములు (పుంనాగులు వాపోయినవట ఆ వేమభూపాలుని భూదానమంతులేనిది సమస్త సుగుణరాశియగు. నాతడు కా-శ-౧౩౩౦లో సూర్యోపరాగ సమయమందు - వేదవేదాంగములయిండితుడును. అతిపవిత్రుడును కాశ్యపగోత్రుడును అగు శ్ర్రీపెర్సవెళ్తయ్యగారి మునిమనుమడును భక్రభాస్కరుని మనుమడును విర్ణయ్యగారి పుత్రుడునగు సింగరయ్యగారికి వెలనాటనున్న ఆంధ్రభూభాగములో కృష్ణవేణీ తీరమందు సర్వసంపదుపే మై - అష్ట్రభోగ - అ'స్టైశ్వర్వయుక్తముగ పొన్నపషల్లియను (గ్రామమును దానముగ ధారవోసెను దాని హద్దులను న్ద్ణయించుచు - భావితరములనారు దీనిని సంరక్షింప. వేడుకొనియెను దీనిని శ్రీనాధ మహాకవిచే తయారుచేయించినట్టు వ్రాయబడినది 6 మండపాక తామశాసనము మండపాక అను గ్రామము - అగ్రహారము రేపల్లె తాలూకాలో చేరినది విష్ణువర్షన మహారాజుగారి ఆజ్ఞాపాలకుదు కాటమరాజు ళా ఈ శాసనముమ వ్రాయించెను శాసనములోని విషయము ఆతి పవిత్రమైన చాళుక్యవంశములో సత్యాశ్రియవల్లభుడు ఆదిరాజు ఆయన సోదరుడు కుఖ్జ శ్రీ విష్ణువర్ధనుడు అతడు నజేయుడు వాని వంశములో రాను రాను విష్ణు వర్హనుడను చివరిరాజు పరచక్రభయంకరుడై నలుబది నాలుగు సంవత్సరములాంధ్రరాజ్యమునేలెను ఆయన తమ్ముడు విక్రమరవియనువాడు వాని భార్య చాముండిక వారి పుత్రుడు భీమరాజు అతడు చాల పరాక్రమసంపన్నుడు భూమండలమునంతటిని జయించి యెవరెవనరి వృత్తులను వారిచే కొనసాగించుచు మనువువలె సకను మా ధర్మమార్గము. చెడకుండ పాలించెను ఆ సమయమున విష్ణువర్ధన మహారాజు పొత్తూరి జనులకీవిధముగ నొజ్జి జ ట్ర కు ఇద్గసహాయుడుగా శుక్షయజుర్వేద శాఖియుడు. కౌండిన్యసగోత్రుడు బ్రహ్మచారి - సచ్చిదానందశర్మగారి మనుమడు. విధిశర్మగారి పుత్రుడు పుంనాడీశ్వరశర్మగారికి మండపాకయను నగ్రహారము సర్వకరపరిహారముగా దానధారతో నొసగయిడెను దానియవధులును లభింపయిడినది రాబోవు తరము రాజులుగూడ యీ ధర్మమును పరిపాలింపవలయును అని - చివరకు కాటవురాజు స్వబ్బనాక్యమును గూడ లభింపంజేసెను 7 కొల్లూరు తొమ్రశాసనము గుంటూరుజిల్లా తెనాలి తాలూకాలో చేరిన కొల్లూరి గ్రామశాసనం ఇది అవపోతరెడ్డికాలమునాటిది ఆతడే దీనిని ప్రాయించినట్టున్నది వరాహాకారుడైన శ్రీమహావిష్ణువు భూమినుద్ధరించి ప్రజల ఇ్‌్‌ కానందమునొనర్చిన వాడై మిమ్ము రక్షించుగాక అస్లే - సరససల్హాపములతో ్రేడలాడుచు తన భార్యయైన పార్వతీదేవి వక్షోజేక్షణుడైన శివుడు రక్షించుగాక ఎ మహానుభావునిపాదములనుండి గంగానది పుస్రైనో - అట్టి పరమ పవిత్ర స్టలమునుండి చత్యుర్దవర్ధము (శూద్రజాతి) యుద్భవించెను ఆ జాతియందు పుణ్యమూర్తిగ 'ప్రోలరాజుదయించెను అతడనేక యుద్ధముల విజయమును సాధించి నవాడు ఆయన కేర్తినురగాంగనలుగూడ కేర్తించినవి ఆ వంశమున పురుషోత్తముడను నాతనికి దొడ్డ రాజసుతయైన అవ్యయాంబ ధర్మపత్నియయ్యెను ఆ దంపతులకు (1) మాచరాజు (2) వేమరాజు (3) దొడ్తరాజు (4) అన్నమరాజు (5) శ్ర్రీవల్లభరాజు అను వారేవురు పుత్రులు గలిగిరి వారిలో వేమరాజు అమిత పరాగ్రముడు. దేవేంద్రుడు త్రిదివమట్టు భూమిని పాలించెను ఆ 2

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు వేమరాజు విప్రులకు పండితులకు ఆశ్రితులకనేకాగ్రహారములను కృష్ణా గోదావరీనదుల నడుమన్నున్నవాని దానముచేసెను ఆయన జయించినచోట్ల జయస్తంభములనాటి - శ్రీశైల అహోబలగిరీశక్షే త్రములకు సోపానములనిర్మింపంజేసెను ఆ వేమరాజునకు - ఆనపోతరాజు వేమరాజను నిద్దరు పుత్రులుదయించిరి ఆందనపోతభూపాలుడు వితరణ గుణశాలి పరాశక్రమవంతుడును ఆయన మంత్రులు ధీమంతులు ఆయన పోతరాజు కొన్ని కొన్ని గోత్రముల వారికి కొన్ని కొన్ని గ్రామములను వారి పాండిత్యమునకు దగినట్టు కొల్లూరు అగ్రహారములోని భాగములను దొనమొనర్చెననియు వానికి పరిహద్దులును చూపుచు ఆచంద్రార్కానుభవమున కష్టైశ్వర్యములతో వ్రాసిన శాసనము. దీనిని ముందు తరమువారును జాగ్రత్తగ రక్షించుచు. ధర్మమును గాపాడుదురుగాక అని శాసన్నార్హము

2 ఇది కొల్లూరిలోని శిలాశాసనము. శాశా ౧౪౬౫వ సంవత్సరములో సోతునూమిళ్తవర్తంగారు. - గోపాలస్వామిదేవాలయ స్తంభముమీద చెక్కించిరి ఈ వర్ధంగారు గోపీనాధుని తిమ్మరసయ్యగారి. కార్యకర్తలు ఈ తిమ్మరుసయ్యగారు ఆనాటి రాజుల ప్రతినిధియైన అరుసు (మంత్రి) శబ్దవాచ్యుడయ్యెను ఆ కారణముగా ఆయన ధర్మార్ధం వర్హంగారు ఈ కొల్తూరిలోని క్షేత్రమును ధారపోసినట్టు శాసన విషయము

3 శా-శ ౧౦౩౪లో షిల్లసాని యను నామె కొళ్లేరులోని గోపాలస్వామివారి ఆలయములో శిలాస్తంభముమీద వేయించిన శాసనము. తొను ప్రభువుల యేలుబడి 27 సంవత్సరములు చెల్లగా - నరేంద్రశ్వర దేవరకు అభిండవర్తి దీసమునకు వ్యవసాయపు తెల్లయెడ్లను 55టేని సమర్పించెను

4 శా-శాంంల౫లో దారిశెట్టి అనునతడు గోపాలస్వామివారి ఆలయములో శిలాస్తంభముమీద వేయించిన శాసనము. ఇదియు నదేంద్రస్వామివారి అఖండదీషమునకు ఆచంద్రార్కము చెళ్లేటట్లు తమ తల్లిదండ్రులకు పుణ్యమునకై 55 వెల్లయెడ్లను దండన్నకు అప్పగించెను

5 శా-శాంం౦ంగ౯లో కాలప్పనాయడనునాతడు భో గేశ్వరసామ్యాలయములో స్తంభము మీద వేయించిన శిలాశాసనము ఈ కాలప్పనాయడు భట్టిప్రోలు వంశీయుడు రాజేంద్రచోడుని కాలమువాటివాడు చోళరాజు ధర్మమున్నకై తమ. తండ్రి ధర్మమొపగినట్టుగా భో గేశ్వరస్వామికి అఖండవర్తి దీపము చెల్లునట్టు 55 గొరియలను యగర్రబోయ్యనికిచ్చి నిత్యము మానెడు నెయ్యిపోయునట్టు శాసనమును వేయించెను

8 ఊటుకూరు

ఈ శాసనము కూరపాటి రాణాలోని ఊటుకూరు పొలానపాతిన రాతిపై కలదు లింగారెడ్డి అనునతడు ఆ గ్రామమున

నాగి రెడ్డిగారు వేయించినట్టు ఒక శివలింగమును తాటి తోటను ఒక కుంటను వేయించెను 9 డేగలమూడి

శా-శాం౦౦౨గుంటూరుజిల్లా మారుటూరు. ఖర్కాలోచేరిన డేగలమూడిలో మళల్లికార్డున స్వామివారి యాలయంలో వేయిం చిన స్తంభ శిలాశాసనం అనాడు నన్నిచోడరాజులు తమతల్లిదండ్రులకు పుణ్యముగా శ్రీమళ్లికార్డునస్వామికి అంగరంగ భోగాలకు పూజారి పండితులకును సమర్పించిన గ్రామమును వెర్యున్ను ఆచంద్రార్కన్థాయిగా నుండుగాక. దీని నెవరేకాలమునను చెరుపక పంకక్షింపంబ్రార్థన

10 శిరిపూడి జొమ్రశాసనము

ఇది బాసట్ల తాలూకాలోచేరిన గ్రామము శాలివాహనశకములో ఛ్రీనిష్ణువర్ధన మహారాజు ( సత్యాశయవళ్లభవంశీకుడు) తనకు సహాయుడైన కుప్పనయ్య అను శ్రీపూడి గోత్రీకునకు దత్తమొనర్చిన (గ్రామము తదవధులు - దీనికి ముందుతరము రాజులెవ్వరును బాధగల్గింపకుందురుగాక రక్షించుచుండవలయును ఒకవేళ దీనిని హరించిన నట్టివారు 60 వేల యేండ్లు మలకీటకములై పుట్టుదురుగాక

శే ఇక్కుర్రు శాశాంం౩౮నాడు మళ్లినాయకునిచే వేయింపయిడిన స్తంభశిలాశాసనము._ ఇది బెల్లంకొండ రాణాలో చేరిన ఇక్కుయ్ణు అనే (గ్రామంవద్దనున్న కొండ పైగల రామలిం గేశ్వరదేవస్థానంలోని స్తంభముమీది శిలాశాసనం కులోత్తుంగ రాజేంద్రచోశులకు పుణ్యముగా శిరిపురపు మళల్లినాయకుడు శ్రీరామలిం గేశ్వరస్వామి స్వామికఖండదీపారాధనకుగా గొరియలను సమర్పించినట్లు (వాయయిడియున్నది 2 శా-శ ౧౦౩౮చోడ రాజేంద్రులలో రాజేంద్రచోడునికాలయు. ఇక్కుర్తి గ్రామము దగ్గరనున్న కొండమీది శాసనము శ్రీ రాజేంద్రచోడదేవులుగారు. మళ్లికార్డున దేవరగుడి కట్టించి నైవేద్యాదులకు - 55 నీలితొట్టులు (అనగా వీనిపై వచ్చు నాదాయముతో) అఖిండదీపమునకు 1 ఖండ్రిక 20 అవులు - ఇవికాక యింకను అచటి స్థపతికి బ్రాహ్మణులకు - మద్దెలగాండ్రకు మొదలగువారికి - ఒకటి. రెండు ఇండికలచొప్పున దానముచేయబడినది ఇదిగాక దొడ్డపరాజులకు ధర్మముగా మళ్లదేవ మహారాజు పాలపాటిని కొంత పొలమును దానముగా నిచ్చెను 12 అమరావతి ఇది యమకేశ్వరస్వామి గర్భాలయములోనిది శా-శా౧౧౬౩ సంవత్సరము దీనిని చతుర్వేద విశారదులగు పండితులు న్రాసిరి కాని తలక్రిందుగా నున్నది విషయము - ఈ స్వామి ఇంద్రునిచే స్టాఎతుడు అయినను కొంతకాలమునకు చోడరాజామాత్యుడు పున ప్రష్ట్థానము చేయగలడు అతనికి బుష్యంశగలడు 2 ఇది అమరావతీ (గ్రామమునకు సంబంధించినది అమరావతి కూరపాటి రాణాలో చేరినది అమశేశ్వరస్వామి ఆలయములోని శిలాశాసనము శా-శ-౧౭౮౩సంవత్సరము అనవేమారెడ్డి తమ తండ్రి అనపోతారెడ్డి కాయురారో గ్యెశ్వర్యాభివృద్ధిగా పంచారామములలో 'ప్రభమారానుమైన అమరావతిలో అమరేశ్వరలింగమును పున ప్రతిష్పచేసెను ౩ ఇదియు అమరావతిలోని శాసనము. స్వామివారి దేవాలయముననున్నది శా-శ- ౧౩౦౮వ సంవత్సరం కాటమరాడా - త్రీ అమరేశ్వరస్వామివారికి పల్లవపుష్పతోయసుభగమైన వనమును దేవ్రతిగ సమర్పించెను 4 ఇది శ్రీ మదమరేశ్వరాలయ గోపురములోనున్న శిలాశాసనము ధాన్యకటకము. - అమరావతి - రెండును జంటనగరములు ఆ ధాన్యకటకమునందు శినాలా ధకుడైన భీమరాజుండెడినాడు సమస్తరాజులాయన చరణములనర్చించునంతటి మహానుభావుడు ఆ భీమరాజు పుత్రుడు కేతరాజు ఇతడనేక సంగ్రామముల విజయం క్షీని చేకానినవాడు ఈతనికి గొంకరాజు సోదరి సుబ్బమాంబ ధర్మపత్ని వీరిద్దరాధాన్యవాటేలో ఎమేమౌ సుకృతప్తు వనులచిసన విషయముగల శాసనముపురాయి విరిగిపోయి అక్షరములు కనబడుటలేదు 5 ఇదియు నమరేశ్వరస్వామివారి గోపురములోనిది శిలాశాపనము. కా-శా ౧౧౦౪వ సంవత్సరమున - కోట కేతరాజు _ తమ తల్లిదండ్రులకు పూర్వీకులకు పుణ్యముగా నఖండదీపములను సమర్పించెను ఈ కోట కేతరాజులు ధాన్యకటకమును పరిపాలించె డునాడు ప్రతాపలంకేశ్వర బిరుదముగలవాడు ఆతని యఖండదీసములకు 55 దున్నలను నెరియబోయనికిచ్చి నిత్య దీపారాధనకు మానెడు. నేతినిపోయునక్షేుర్పాటు చేయించెను అనపోతరాజు ధర్మమునకుగా మళల్లిబోయని వశమున 55 దున్నలనిచ్చి శ్రీమదమరేశ్వ రునకు దీపారాధన నిమిత్తముగ మానెడు నేతిని నిత్యము బోయునక్టుర్సాటును జేయించెను 6 శా-శాంం౩౦వ సంవత్సరమున (వ్రాయబడినట్లమరేశ్వర దేవాలయ ముఖమంటపముననున్నది గొంకరాడా మహాశార్యశాలి అతని మంత్రి సజ్జప్రోలయ. ఆయన భార్య కొమ్మాంబ ఆయమ - ఎత లక్ష్మి శచివలె పతివ్రతామతల్తియైనది ఆమె అమరేశ్వరుని అఖిండదీపారాధనకుగా 55 గొరియలను గడియబోయని వశముచేఎ నిత్యము మానెడు నేతినిపోయు నేర్చాటునుచేయించెను అందుచే నీ కొమ్మసానిపేరిట నీ శాసనము రచింపయుడినది 7 ఇదియు నమరేమరేశ్వరస్వామివారి గర్భాఖథయమందున్న శిలాశాపనము దీనిని శా-శ- ౧౫౪౮సంవత్సరరమున అండ్రిక పెద్దన్న వేయించిన శాసనము. చతుర్వేద సంపన్నుడు భారద్వాజస గోత్రుడు హండ్రిక కోనయ్య నరసమాంబ బ్రయపుత్రుడు పెద్దన్న నామధేయుడు గౌరీ ప్రసాదకులయిన వీరి దేవులు కాంశీయమ్మ వెంకాయ గ!

గుంటూరుజిల్లా శాననములు న మ్మలనువారు జుజ్ఞారునుంచి వచ్చి ధరణికోటలో శాశ్యతముగ నమరేశ్వరలింగమును మూడవసారి ప్రతిష్పజేపిరి అది అండ్రిక పెద్దన చేతిమీదిగ జరిగెను అనగా అమరేశ్వరుని మొదటి ప్రతిష్పనింద్రుడును. రెండవ ప్రతిష్టను అనవేముడును మూడవప్రతిష్టను హండ్రిక "సెద్ధనయుచేయించెను హండ్రిక అనుదాని రూపాంతరము అండ్రికయని యగను యి

8 ఇదియు శ్ర్రీమదమకేశ్వరస్వామివారి యాలయమందున్న గలాశాసనము. శ్ర్రీమదిమరేశ్వర పాదపద్మారాధకుడైన వల్లభాచా ర్యుడు లభించినది ఇందు యెొళ్లని గొప్పతనము మాత్రమే కలదు స్వర్గమునకు సాటియైనదగు రాయూ రను గ్రామమొకటి కలదు అందుకమ్మవారి కులములో భారద్వాజస గోత్రమున దేవరాయ డనునాతడుండెను ఆయన భార్య చిన్నమాంబ వారి సుపుత్రుడు కొమ్మయ ఆయన సతీమణి సూరమ ఆ యిద్ధరకు వంశకరుడు 'పెన్ష్మయ.. అనునాతడుదయించెను అతడు ప్రోలమాంబికకు భర్త ఆ యిరువ్పరికి యెల్లడనువాడు పుట్టెను ఆతని పదుమూడవయేట నమాత్యపదవి నాతడందెను అతడు ప్రసిద్రకిర్తి ఆ దేవేంద్రునితోంబోల్చందగిన వైభవో పేతుడని

9 ఇది శా-శా-౧౩౩౬సంవత్సరమున శ్ర్రీస్వామివారి దేవాలయములో వాఎరెడ్డి వేంకటాదినాయని'పేరనున్న తామ్రశాసనము

దీనిపె బంగారు మొలాము (పూత) గలదు

శాసన విషయము శివకేశవులను సర్వదా స్మరించుకొనుచు విష్ణపాదమందునను శివజటాజూటమునను గంగయుద్భృవించినది

గంగవలె తాను నుభయదేవతల నాశ్రయించి అతిపవిత్రుడవైతినని తన యాభెరెండేళ తొమ్మిది నెలల పదునాల్గురోజుల వయస్సున - ఖు మ్‌ ళా లి అనగా - శౌాశా ౧౮౩౬వ సంవత్సరమున తన జీవత్వమాయీశ్వరునిలో నుంచుచు అనగా సమాధినుండి తనకుగల యావద్భూమిని శ్రీస్వామివారి కర్పించి అంగుష్పమాత్రము శిరస్సుననుంచుకొని - సేర్తిధ్యజము నెత్తించి శ్రీస్వామివారి యాశీస్సును గోరుకొనెను అని- యు నమరావతి దేవాలయ ప గ్‌ా

10 ఇదిలా గలిగిన కొమరు టె ైరారపుగో డ (కృష్ణవైపున్నది) ఘైనున్న శాసనము. ఇందు "పెద్ద భీమరాజు సుబ్బమాదేవి

పతు' చ అను దంపతుల మన (2) కొండయ (3) కేకయమయు (4) మందబోయడు (5) యద్రనబోయండు

11 ఇదియు అమరేశ్వర (పాకారభితి కృషః

వె న శ్వర ప్రాకారభిత్తి కృష్ణవెపుననున్న శాసనము దీనిని కామ్యూరు. కామనంపెగ్గడ కాశా ౧౦౫౧లో

వేయించిన శిలాశాసనము స

విషయము ఈ కామన్యపెగ్గడ ఉత్తరాయణ ప

ర్రయలను చింత న చేస ని ఎుణ్యకాలమున తాను యెత్తించిన ఇష్ట కామేశ్వర దేవరవారి అఖండదీపారాధనకు 55 గొ త్యము మానెడు. నేతిని పోయునట్ట్లు శాఎంచెను

-శ ౧౦౮౩న పొన్నూరు తాలూకాలో చేర

శా న్నూ చందనోలునందున్న శ్రీలింగోద్భవస్వామి యాలయములోని స్తంభము మీది శలాశాసనము

పూర్వము కుబ్దవిష్ణువర్హనుడను రాజుగలడు చాళుక్యయుగమున లేడివంటివాడు ఆ రాజునకు సహాయభూతుడు శూద్ర

నునతడు గలడు ఆతడు ప వంశజుడు బుద్ధవర్మ ఆ డుదంను "నుమంతుడు రామునకువలె రాజునకు వమ్మినబంటు.. అతనివంశములో చివరకు మందరాజు అనువాడుదయించెను పరిపాలకుడునయ్యెను ఆయనక్తు మండయ్య పుక్షైను ఈతడానాటి రాజులలో మేటియైయుండెను ఆయన భార్య గుండాంబింక వారిరువురకు వర్ణమానుడు పుట్టను ఆతని కేర్తి దిగంతవ్యాష్తమయ్యెను అంతట గొంకరాజులలో రాజేంద్రచోడుడు రాజయ్యెను ఆయన భార్య పోలమ్మ ఆమె తమ్ముడు బుద్ధరాజు పాశ్చాత్య దేశాధిపతియునయ్యెను శాఢా 1093లో నాదెండ్ల (గ్రామమందు పండేశునిపేర (చందవోలు లింగోద్భవస్వామికి) 52 పుట భూమిని దీపారాధనకు 55 ళా

గొరియలను భీమనబోయనికిచ్చి నిత్యమును మానెడు నేతినిపోయు నేర్పాటును చేయించెను

2 ఇదియు. చందవోలులో లింగోద్భవస్వామ్యాలయమున దూలము పైనున్న శిలాశాసనం ఇదియు పండయ్యగారి పేరనే వేయింపంబడినట్ట్లున్నది ప్రధమ శ్లోకమున శ్రీవరాహస్వామి స్మృతియు రెండవదానిలో వినాయకస్మరణమును మూడవ దాంతో

క్‌

గుంటూరుజిల్లా. శాననములు చుహానటుని వాట్యాభంగిమలస్మ ఎవతియు అటుపై - హంస - పరమహంసలకన్వయించు నార శ్లోకమును దానిపై రాజహంసలవంశ 'తెస్ట్రమును చెప్పి - నడుమకొంతవధలగా - మహామండలేశ్వరుడు సండయ్య తము తండ్రి భీమరాజుగారికి పుణ్యముగ నఖండ దీపారాధనయు శ్రీకుమారస్వామికి చెల్లునట్టు 55 ఎడ్లను కొండబోయని వశముచేసి నిత్యము మానెడు నేతిని పోయునేర్పాటును చేయించెను ౩ ఇదియు చందవోలు శ్ర్రీలింగోద్భవస్వామ్యూలయ ముఖమండపములోని శిలాశాసనము. శా-శా ౧౦౫౭వ సంవత్సరమునాటిది చలమర్తిగండడు పరాక్రమవంతుడొకడుండెను ఆ పంశములో రాను రాను గొంకరాజప్రతినిధి వెలనాటి చోడరాజుండెను ఆయన భార్య గుండాంబిక ఆ గుండాంబిక చాల పుణ్యాత్మురాలు ఆమెకుమారస్వామికఖండ దీపారాధనను స్టాపించి ఆచంద్రార్కముందునట్లు కొంతదానమునుచేపెను శ ఇది చందనోలులోని శ్ర్రీలింగోద్భవస్వామి ముఖమండపములోని శిలాశాసనము._ రెండవ ్రక్కచైపుననున్నది వెలనాటి గొంకయ్యగారు - విష్ణువర్ధన మహారాజు రాజ్యంచేయుచు 9 సంవత్సరములు జరుగగా మూలస్టానము శ్రులింగోద్భవ స్వామికి దీపారా ధనకుగా నొక గ్రహణవేళ 50 తెల్లయెడ్లను శ్ర్రీకుమారస్వామి దీపారాధనకుగా 100 యొడ్లను దానించి నిత్యము మానెడు నేతిని బోయుటకు వీరమహాహేనునిన్ని తత్పరిపాలకులనుగా స్టానపతి మున్నూరు అయ్యలను ఇద్దరు మంత్రులను నియమించెను బాపట్ల న! బాపట్ల గ్రామములోని శ్రీభావనారాయణస్వామి దేవాలయ ప్రాకారకుడ్యము మైనున్న శిలాశాసనము _ గొంకరాజు కజ్వశాఖీయుడు కుశికర్షిగోత్రికుడు కళింగరాజ సూనుడు మరియు జక్కన్న మొదలగువారు శ్ర్రీభావనారాయణస్వామికి శా-శ- ౧౦౩౮సంవత్సరమున పూర్యగ్రహణవేళశ అభిండ దీపారాధనకు 105 మాడలున్ను మరియు నితరులయిదుగురు 5 పాతికెలు ౧౨౬రూపాయీల సొమ్మును కొండయ స్వాధీనముచేసి ఆచంద్రార్కమునిత్యము మానెడు నేతినిపోయు.. నేర్పాటును చేయించెను 2 ఇదియును బాపట్ల శ్రీ భావనారాయణస్వామివారి యాలయహ్రాకారపు గోడ మైనున్న శిలాశాసనము కొమ్మన (పెడ వేయించినది బ్రాహ్మణవంశములో సాలంక గోత్రీకుడు కొమ్మనయనునాతడు భావపురి (బాపట్లలో నుదయించెను ఆ బ్రాహ్మణుని కూతురు. కొమ్మమాంబ. ఆమె కుమారుడు గొంకరాజై గొంకయంపెగడ యుద్భవించెను ఆ గొంకయ. _్రెగడని భార్యకేతమ ఆ దంసతులకిరువురకు పరాక్రమశీలుడు కొమ్మడు అను అమాత్య శేఖర్రుడుదయించెను గొంకరాజులకడనమాత్యుడగు నీ కొమ్మన (పెగడ వెల్లారున రమణీయ పాలనమునొనర్చెను ఈతడీ సముద్రములను చుట్టియున్న భూమండలములో నెన్ని శివాలయములున్నవో నానికన్నిటికి బంగారు కలశములెత్తించెను మటియు నతిభక్తితో ననేక భండారములను సమకూర్చెను ఆ కొమ్మన డెగ్గడు తమ శల్లిదండ్రులకు ధర్మముగా శా-శ- ౧౦౮౨లో నుత్తరాయణ పుణ్యకాలమునందు ఆమనబోయనివశమున చుకలను గొరియలనుబెట్టి యఖండ దీపారాధన మాచంద్రార్కముండునట్ట్లునందులకు నిత్యమును మానెడు నేతిని పోయినళ్లుర్పాటుగావించెను.. దీనిని వ్రాఎన 3 ఇదియు శ్రుభావపురి భావనారాయణ స్వామ్యాూలయ (ప్రాకారపు గోడ పైగల శిలాశాసనము -కౌ- శా౧౦౨౮సంవత్సరము వెలనాటను కమ్మనాటిలో గొంకసాని కొడుకు నారాయణుడు దక్షిణాయన పుణ్యకాలమున శ్రుస్వామివారి కఖండదీపమునకు బెట్టిన మాడలు పండ్రెండు వీనిని మరియబోయనికిచ్చి నిత్యమును మానెడు నేతిని బోయునేర్పాటును చేయించెను. దీనినితరులు గూడ పాటింపవలయునన్నట్లు శాపసనమున లభియింపించెను 4 ఇదియు భావపురి స్రీభావనారాయణస్వామివారి ఆలయ ్రాకారపు గోడమై గల శలాకాసనము శా-కా-ా౧౦౩౮సంవత్సరం వెలనాటి చోడయకొడుకు చోడదేవర ్రీస్వామివారి యఖండదీపమునకుంబెట్టిన గద్యలు ౧౨ వీనిని కామన బోయని వశముచేసి నిత్యము మానెడు నేతిని బోయనేర్పాటును చేయించెను. గద్యాణములకే గద్యములని యానాటి వ్యవహారము అనగా ఒక వరహా ఖరీదుచేయగల బంగారు నాణెము - 1 గద్య అట్టివి పండైెండని భావము 5 ఇదియు శ్రీభావనారాయణస్వ్యామ్యాలయ 'ప్రొకారపు గోడ పైనున్న శిలాశాసనము కొండవీటి వాస్తవ్యుడొక బ్రాహ్మణు డంబికానందనుడు గలడు ఆయన సంతతివారు మువ్వురు బ్రాహ్మణులు త్రీస్వామివారి యఖండదీపారాధనకు శా-శ- ౧౦౬౬లో 6

తుంటూరుబుల్లా. శాననములు దానమును చేయగా అప్పుడే వెలనాటి రాజదేవరు ఆ దీపములకు స్పంభములను లోహముతో తయారుచేయించుటకు 105 మాడలను బెక్లైును (మాడయనగా 2 రూపాయలు 2 మాడలు ఒక వరహా - అనగా 4 రూపాయాల ఖరీదు వరహా) అని భావము

6 ఈ శాసనముగూడ శ్రీభావనారాయణ స్వామ్యాలయ ప్రొకారపు గోడమీదనున్నది దీనిని తెలికెదేవుడు శా-శ- ౧౦౩౬వ సంవత్సరమున _ వ్రాయించెను ఈ తెలికెదేవుదు వేదశాస్త్రార్ధ సంపన్నుడు బెడవాడలోని శాసనములను తనపేర. వేయించెను రాయనది తెలికెపురము. ఆ గ్రామములోని ముసునూళ్ల సూరిశెట్టి అనునతడు తమ తల్లిదండ్రులకు ధర్మమున్నకై చైత్రమాసమున మేషసంక్రాంతి నిమిత్తమున శ్ర్రీభావనారాయణ స్వామివారి దీపారాధనకు 12 మాడలను నలఖప్పవశముచేసి నిత్యము మానెడు నేతినిపోయు నేర్పాటును చేయించెను (బిరుదు మాడలు అనగా తను మొహరుతో 2 రూపాయాల విలువగల నాణెములు)

7 ఇదియు శ్ర్రీభావనారాయణస్వామివారి ప్రాకారభిత్తి పైనున్న శిలాశాసనము దీనిని ఎకేదేవుడు అనునతడు శా-శా ౧౦౪౬లో చెక్కించెను తెలికెపురవాసి ముసునూళ్ల సకలంశెట్టి తమ తల్లిదండ్రులకు ధర్మముగా శ్ర్రీస్వామివారి యఖండ దీపారాధనకు అర్పించిన బిరుదు మాడలు 12 వీనిని భల్లిరాజు వశముచేసి నిత్యము మానెడు నేతినిపోయునేర్పాడు చేయించెను

8 శాశా ౧౦౬లోనిది ఇదియు. శ్రీభావనారాయణస్వామివారి ఆలయ ప్రాకారస్ట్ర శిలాశాసనము. గొంకరాజువద్ద పండడను దండనాధుడుగలడు ధారయ్య అను బాపట్ల నివాఎ మంత్రి అతడు బ్రాహ్మణుడు నాయకులలో మేటి వీరదేవుడను గొంకరాజు వద్ద నీయన మంత్రి ఆ దండనాయకులలో నొకడైన నాయన (పెగ్ణడ అనునతడు తమ వంశాభివృద్ధికై శ్రీస్వామివారి యఖండదీపారాధనకు ఇచ్చిన బిరుదుమూడలు 12 ఆ గ్రామవ్ఫద్దులు పండితులు మొదలగువారు నిత్యమును మానెడు నేతిని పోయుటగలదు

9 శా-శా ౧౦౯౨లో శ్రీస్వామివారి గర్భాలయములో _ వేయించిన శిలాశాసనము కా-శా ౧౦౯౪గొౌంకచోడుడు రాజ్యమును పాఠలింప మొదలిడెను ఆతని పాలనలో గొంతకాలము గడచిన తరువాత ౧౦౯౨లో ఈ శాసనమును వేయించినట్లగుపడుచున్నది

10 ఇది డ్రీ భావనారాయణాస్వామివారి ఆలయపు రెండవ ప్రాకారము గోడపైని శిలాశాసనము కా శా దెంం౪న నల్ల భావరాజు అను నతడు తనకు తన తల్లిదండ్రులకు పుణ్యముగ నాచంద్రతారార్కము మఖండదీపమునకు సమర్పించిన గొట్జెలు - 55 దీనిపై వచ్చు నాదాయముతో కొమ్మన ధారబోయడు నిత్యమును మానెడు నేతిని నిచ్చునట్టున్నది

11 ఇదియు శ్రీభావనారాయణస్వామివారి ఆలయపు రెండవ (ప్రాకారము ఘైనున్న తొమ్రశాసనము

కా-శాంం౫౫లో కులోత్తుంగచోడ దేవరువేయించినది కొలనిశెట్టి అనునతడు శ్ర్రీస్వామివారి అఖండ దీపారాధనకు 55 గొరియలను ెరకను బోయనకిచ్చి నిత్యము మానెడు నేతిని పోయునట్టుగలదు

12 ఇది శా-శా ౧౪౪౦లో త్రుభావనారాయణస్వామివారి ఆలయ దక్షిణ ప్రాకారము పై గల శిలాశాసనము శీక్నష్టదేవరాయలు

మందద్రేశ్వరుడు. తిమ్మరుసు అనువారలతో జైత్రయాత్రకువచ్చి బాపట్లకు చంద్రగిరి యాదవమంత్రిని పిలిపించి సోమార్కుడను పేరుగల నా మంత్రి పుత్రునితో గలసి శ్ర్రీభావనారాయణస్వామివారి (ప్రీతికై 20 గ్రామముల శ్షేత్రమును వేణుషల్యగ్రహారమును చంద్రగ్రహణ సమయమున నర్పించెను. ఇది శ్రీస్వామివారి భోగములకు అని శ్ర్రీశర్వాభివిశ్వనాధభట్టను పండితునిచే శాసనమును వేయించెను

"కొండవీడు

ఇది శా-శా ౧౩౨౭ సంవత్సరమునాటిేది కొండవీటి కొండమీద ఖజానా కొట్టు అనే దేవాలయపు దూలము మైనున్న శిలాశాసనము

దమ్మాలపాటి చన్నమనేనింగారు తమ గురువు పండితారాధయదేవర వారికి బదులు శ్రీగిరి అయ్యంగారికి పుణ్యంగాను విశ్వేశ్వదదేవరకు గోపురాదికమును నిర్మించి విశ్వేశ్వరపురంబును నిల్సెను

2 ఇదియు కొండవీటి కొండమీది ఖజానాకొట్లు అనే దేవాలయములోని శాసనము ఈ ఖజానాకొట్టు ముత్యాలమ్మ చెరువువద్ధనున్నది ఇందు శకములేదు విషయముండదగిన స్థలపురాయి అరిగిపోయియున్నది విశ్వేశ్వర దేవరమంటపానకు

అంటూరుజిలా శాననములు లలన ననన అనుమలవీరమల్లి శెట్టి తము తల్లిదండ్రులకు పుణ్యముగా వేయించిన శాసనము 8. ఇదియు కొండవీటి కొండపైగల ఖజానాలో పడివున్న శిలాశాసనము కోట మల్డారెడ్డి విశ్వేశ్వరయ్య దేపరమంటపానికి పెట్టించిన కుంభము 4 ఇదియు నచటిదే ఆ ౨శ్వేశ్వర దేవర మంటసమున కెత్తించిన దూలమును సత్తెనపల్లి బాఎశెట్టి తమ తల్లిదండ్రులకు పుణ్యమున్నక్రై యెత్తించినట్టున్నది 16 నిడుబ్రోలు శా-శా ౧౦౫౪లో పొన్నూరు తాలూకాలో చేరిన నిడుబోలులోని శ్రీచౌడేశ్వరస్వామి ఆలయము ముంద. పాతిపున్నరాతిమీది శాసనము వెలనాటి గొంకరాజేంద్రునికడ దండనాధుడును - వీరారిగండడును దానకర్ద్ణుడునని ఎంచుకొనిన మారయ పండడు - మళల్లనుదేవి కొడుకు - తను ప్రభువులకు పుణ్యమునకై ఆకాశమునంటు గోపురములు గల యాలమును శ్ర్రీచోడేశ్చరునకు కట్టించి భక్తితో చెరుకుపల్లి గ్రామమందు 35 ఎకరముల విబ్మర్ధముగల వరి మాగాణి భూమిని శ్రీస్వామివారి దీపారాధన "”*ే గాదులకు సమర్పించెను ఈ మారపండడు సమస్త దేశములను తము సరాక్రమముచే జయించినవాడు చతుర్ధకుల సంజారల.ద తమ ్రభువుగారికి పుణ్యముగాననేక దేవాలయములు గోప్పురములు శివప్రతిష్టలు చేయించి దీపారాధనలకు నైవేద్యాదులకు భూవం నొసంగిను 17 అప్పికట్ల న్‌ ఇది పొన్నూరు తాలూకాలోనిది ఈ గ్రామములో వేంచేశియున్న శ్రీకాశీవిశ్వేశ్వరదేవర గుడిలోని శిలాశాసనము శా-శాంం౯లాలో వెలనాటి గొంకరాజు రాజేంద్రచోడుడరిభయంకరుడై వదాన్యత సద్గుణ సంపత్తితో మ హైశ్వర్యముతోను శులదూగుచు. రాజ్యముం.ీయుచు కులోత్తుంగచోడుడను పేర ప్ర ఎద్ధి కెక్కి యాకమ్మనాటిన బ్బకట్ల విశ్వేశ్సరదేవరకు డానధర్మములనె న్నిటినో చేసెను ఆ దానమునే కాక - (గ్రామములకు క్లేత్రములకు అవధులను దెలుపుచు నచటి వారికిని రాబోవుతరము వారికిని తెలుపగలందులకు ఈ శిలాశాసనమును వేయంచెను జే 2 ఇదియు అబ్బకట్ల శ్రీవిశ్వేశ్వరాలయమునకు దక్షిణముగానున్న స్తంభశిలాశాసనము శా-శ- ౧౦౯౪లో గొంకరాజు రా జ ( ంద్రచోడుడు అతని సఖుడు చోడరాజు వారికడ దండనాధుడు పండయ ఆయన సుతుడు నావయయనాయకుడు ఇతడు వి నే శ్వేశ్చరదేవరకు. భక్తితో నఖండదీపారాధనకై 16 గద్యాణముల నేర్పాటుచేసి దానికి భంగములేనట్టు శాసనములో శాపముల యించి, న్‌ యుంచెను అటు తర్వాత కన్నోజికొడుకు సోమిశెట్టి శ్రీస్వామివారికిగా చెరువును 'త్రవ్వించెను పొలమునొసగెను అది '0| న. నీ ( ల వరిమడి - ఆ విశ్వేశ్వర దేవాలయస్థ దేవతకందరికిని వరుసగా నివేదన చెల్లునటు హద్గులతో నీ భూమియొసగబడినది అటుపై అక్షరములు కానవచ్చుటలేదు స్త 8 ఇది పొన్సూరు తా శ్ర శం లూకాలోని అబ్బకట్ల (గ్రామములోని విశ్వేశ్వరదేవాలయమునకు తూర్పువైపుగానున్న స్పంభశిలాశాసనము స్‌ స మివారి నై ద్యమునకు జగ్గాపండితులు రామాపండిళంలనువారు - కొంతకట్టడిని - నరసన అనే గ్రామవృద్దుననుమతిని పండిన ధాన్యాదులకు ౧కి రెండు మానికెలచొపాన కటడిచే న ప్ప కట్ట యించిరి ఇది శివార్వణము 18 చినగంజూము దీనికి శకములేదు. విశనాధష నా ర స ఈడి కును ద్రికరణశుదిగా నిచి క! న్‌ మ వశ్వనాధదేవుని సర్రానికి చేఎన దానపుశేర్పాటులన్ని త్రిపురాంతకదేవుని శివస్థానమున శాసనమును బ్రాయించె వ శ అని వుష్పాకవీరుడనువాడు - దేవసరాజు సూరపరాజు సూరవదేవులను వారలకు పుణ్యమునకైనట్లు గామము బై ( కృష్ణాపురమండలములోనిదనుచు - చినగంజాము - అనునామముతో శీర్షికయుండెను 19 దుగ్గిరాల రాజాధిరాజ పరమేశ్శర విజయరాజ స శ్వ జ్య పంవత్చరంబులు ౧౨చనగా మంగళగిరి తాలూకాలోచేరిన దుగ్గిరాలలోని శ్రీవేణుగోపొ

లస్వామి ఆలయములో వేవున్న _ శిలాశాసనము ఆనాడు మండలేశ్వరులయిన అనంతరాజులు కండపాటి (పెగ్గడ సమూహము ఛ్రీకేశవదేవరకు బల్యర్బనాదులకు తొమ్మిది ఖండపాళ్లను మరియు ద్యిరేలకుత్తరముగాను మోరంపూడిని చుట్టుకొని ఇంకొక 28 తూముల లెక్కచొప్పున నిచ్చినట్ట్లును దానిని ముందువారు గూడ జాగ్రత్తగ పరిపాలించవల సినట్టున్నది

2 శా-శా ౧౦౨౬సంవత్సరము మంగళగిరి తాలూకాలో. చేరిన దుగ్గిరేలలోని శ్రీవేణుగోపాలస్వామ్యాలయనుంటస స్పంభశి లాశాసనము _ శ్ర్రీస్వామివారికి దివ్యమైన ఆలయమును కట్టించి - గ్రామమును నిర్మించి బ్రాహ్మణులకిచ్చి చతుర్రవంశ తిలకుడు శ్రీపండనికుమారుడు ఆచంద్రతారార్కము పుణ్యమునక్రి దానమొనర్చెను ఆ కందపాటీశ్వరుడు (కందపాటినారిచే స్టాఎంచబడిన శివుడు) ప్రజలనెల్లకాలము రక్షించుగాక

20 భట్టిప్రోలు

శేపళ్లె తాలూకాలోచేరిన భట్టిప్రోలు (గ్రామమునందు విరలేశ్వరస్వామివారి యాలయముగలదు. ఆ యాలయములోని స్తంభశి లాశాసనము దీనికి శకమితిలేదు వుపష్పలపాటి తిమ్మనేని యనునాతడు త్రుస్వామికి మండపమును పునరుద్దారముగావించినట్టున్నది

2 శా-శా!460లో భట్టిప్రోలునందలి విరలేశ్వరస్వామ్యాలయ ముఖమంటసస్తంభ శిలాశాసనము. - 1460లో ్రీవిష్ణువ్దన సుహారాజు శ్ర్రీవిరలేశ్వరస్వామికి సాగించిన క్షేత్రమున ఉప్పలపాటి తిమ్మనాయకుండు కేసరిపాటిని (క్షేత్రవినియోగము) న - బంఅను ప్రామాణముగల దానిని నిత్య నైవేద్యదీపారాధనలకు సాగించెను

౩ శా-శా 1066లో భట్టిప్రోలు శ్రీవిరలేశ్వరస్వామ్యాలయ ముఖమంటపస్తంభ శిలాశాసనము ఈ ౧౦౬౬శాలివాహన శకమున శ్రుస్వామివారికఖండ డిపొరాధనలు రెంటికిగాను గణపనగోపనయనునాతడు తనవనములో కొంతభాగమును తము తల్లిదండ్రులకు పుణ్యముగానిచ్చెను

ఇదియు. భట్టిప్రోలు గ్రామమున శ్రీవిరలేశ్వరస్వామ్యాలయ ముఖమండపస్థ్ర _ స్తంభశిలాశాసనము శా-శా ౧౦౬౪లో గాంకరాజు త్రీవిరలేశ్వరదేవుని కఖండదీపమునాచంద్రార్శము తమ తల్లిదండ్రుల పుణ్యమున్నకె నిల్ప్సెను

5 ఇదియు భట్టిప్రోలనున్న శ్రీవిరలేశ్వరస్వామ్యాలయములోని తలంబ్రాల మంటసమందలి స్తంభశిలాశాసనము

ఇ-శా 1174 సం శ్ర్రీకాకతిగణపతిదేవ గురువులగు విశ్వేశ్వర శివమహాదేవుల పుత్రులు పరిప్లూర్ధ శివమహామునులు తమ తండ్రిగారికి పుణ్యముగా త్రీ పెదవిరలేశ్వర మహాదేవరకు - 3 ఖండికలపొలమును అఖండదిసమునకు 55 గొరియల సమర్పించి మానెబోయడు నిత్యమును మానెడు నేతిని పోయునట్టున్నది

6 శా-శా- 1137వ సంవత్సరము నా గీశ్వరదేవమునులు తను గురువులను ధర్మార్ధముగా భట్టిప్రోలులోని శ్రీభోగీశ్వరస్వామి కఖండదీపొరాధనకు సమర్పించిన బట్జెలు 170 గొరియలు 1110 వీనిని తీఎకొని ఒక 6 గురు బోయలు నిత్యము మానెడు నేతిని పోయున జ్లేర్పాటుచేయించిన స్పంభశిలాశాసనము

శాశా 174వ సంవత్సరమున శ్ర్రీకాకతిగణపతి మహారాజుల గురువులు విశ్వేశ్వరయ్య మహామునులవారి పుత్రులు - పరిపూర్ణ శివమహామునులు తమ తండ్రికు పుణ్యమునకై శ్రీభట్టిప్రోలను - పెదరేపళ్లేశ్వర మహాదేవునికి పోతమసానిచే ౩ పుట్ల భూమిని దేవుని పొలముగా సమర్పించెను అని శిలాశాసనము

ణే! కొాల్కలూరు

శా-శా 1240లో తెనాలి తాలూకాలో చేరిన కొల్కలూరిలో శ్ర్రీకేశవస్వామి ఆలయమున ప్రక్కన వ్రాఎబయున్న శిలాశాస నము శ్ర్రీకాకతి మహారాజులు రాజ్యంచేయుచున్న యా కా-శ- ౧౧౬౨న శ్రీకొలకలూరిలోని శ్రీఅగ స్త్ర్యేశ్వరస్వామివారి ఆలయమున ముఖమంటపమందలి శిలాశాసనము అనురనాయకుడనునాతడు సానిసామాన్యనిబంధన (దా ఎపనులకగు మాన్యములకట్టడ్రిలకు కొంత భూమిని శ్రీ స్వామిపేర దానముచేఎనట్లు కానవచ్చుచున్నది తరువాత శిలాక్షరములరిగిపోయినవి

ఇదియు కొలకలూరి శ్రీఆగస్మ్యేశ్వర స్వామివారి ఆలయమునకు తూర్చుద్వారమువద్ద పాతియున్న రాతిమీది శాసనము శ్రీకాకతి ప్రతాపరుద్రులు రాజ్యముచేయుచుండగ సకల "ఫీనాధిపతి కుమారుడు పోచువెంకంగారు శ్రీఅగ స్త్యేశ్వరస్వామికి సోమవా

'పంటూరుబిల్లా శాననములు

(కనకపు. వసన రమున జరుగవలసిన పూజూదులకు అర్పించిన భూమి 5 పందుముల ధాన్యము రాబడిగల దానిని వీరభద్రునకు అనియున్నది ఇది కా-శా- 1240లోనిది అక్షరములు కానవచ్చుటలేదు

4 శాశా 1124న వేయంబడినదీ శాసనము. ఇదియు శ్రుకోలకలూరి అగ ప్తేశ్వరస్వామ్యాలయ ముఖమండపమున గల స్తంభశిలాశాపనము అనేక బిరుదములనుగల చోడనుహారాజు రాజ్యముచేయుచు శ్రీ అగస్త్రేశ్వరస్వామికఖండ దీపములు ౪కి యిచ్చిన మోదాలు 55 (మోదాలు అనగా తమలపాకుల కట్టలని యర్థమున్నను - మొదవులు - పశువులు అనే దేశ్యశబ్దార్ణమిట సంగతమైయుండవచ్చు )

5 ఇదియు కొలకలూరి శ్రీఅగ స్ట్యేశ్య్చరస్వామ్యాలయ ముఖమండపములోవి శిలాశాసనము శా-శ- ౧౧౬౨లో అమరనాయకు డమనాతడు కొంతభూమిని సానిమాన్యమునకు సమర్పించినట్టున్నది ఇది రెండవ శాసనము వెనుకటి 2వ శాసనములో నుంచిన భూమికి మితిలేదు ఇందుకలదు అందుచేనిది దానికంకె (ప్రత్యేక శాసనమువలె నున్నది

6 ఇది పోచువెంకంగారి పేరనున్నది 3వ శాసనమునకు దీనికిని యెందును భేదములేదు కాని చివరకొంచెము భేదముగా గౌవ్పించుచున్నది

7 ఇదియు. కొలకలూరిలోనిదే కాని శ్రీ కేశవస్వామ్యాలయములో గోడమై వ్రాసిన శిలాశాసనము. శా-శ- 1246లో శ్రీకాకతిరాజులు రాజ్యముచేయుచుండగా పోచువెంకంగారు శ్రీ కేశవస్వామివారికి శనివారపు అర్బనాదులకొసగిన వివరణగలదు

22 పొన్నూరు

శా-థా 104]లోనిది కులోత్తుంగ చోడరాజు కాలమునాటిది పొన్నూరు తాలూకాపొన్నూరు గ్రామములో చేరిన శ్రీభావనారా యణస్వామివారి దేవాలయద్వారము ముందర పాతివున్న రాతిమీది శాసనం

గో ప్పీవవేశ్వరుడగు శ్రుక్షష్ణపరమాత్మ భూజనులరక్షించుటకై శ్రీభావనారాయణస్వామి రూపమున పొన్నూరులోనున్నవాడై ప్రజల రక్షించుగాక శ్రీకులోత్తుంగచోడరాజు దేవమహారాజులు 23 సంవత్సరములు పాలించిన తరువాత శ్ర్రీస్వామివారి తిరునాళ్లకు అంగ రంగవైభవాలకు అర్హులకుగాను దానముచేఎన గ్రామములు - 4 ఈ దానము ధారదత్తమై యాచంద్రార్కము చెల్లుగాక

2 ఇది శా-శా 1177వ సంనాటిది ఇదియు శ్రీభావనారాయణస్య్వామివారి ఆలయద్వారము ముందరను పాతినరాతిమీది శాసనము

గో షీవనేశ్వరుడే శ్రీభావనారాయణస్వామ్యవతారముగవచ్చి (ప్రజలను రక్షించుచున్నవాని నుపాఎంచుచున్నాము శ్తీభావ వారాయణ దేవర తిరునాళ్ల భోగాలు మొదలగువానికిగాను గోళ్లనోపాలదాసులు గరికపాడు గ్రామమందునను వంకాయలపాటను నిచ్చినదియు - మరియు. పది పదకొండుమంది యితర దాతలు అఖండదీపారాధనకిచ్చిన భూములు. గిట్టెబల్లలు మొదలగునవి

భీ కలవు వాని నాచంద్రార్కమందరును (రాబోవు ప్రభువులను) చెల్లించునట్ట్లున్నది మరియు బేతరాజు అనునతడడు తమ ఏతరుల ళా ళా బణ్యమునకుగా 55 సంఖ్యలోనున్న ధాన్యపు పరిమాణపు చేనును ధారవోసెనట

తె శా-శా 1315న శ్రీపొన్నూరు భావనారాయణస్వామివారి ఆలయ ద్వారముకడ పాతియున్న రాతిమీది శాసనము శ్ర్రీభావ నారాయణస్వామివారికిన్ని ఆచటి తిరునాళ్లకువచ్చు కమ్మవారి భోజనాదులకున్ను లంకపల్లి నరహరి తెలుంగవి తమ తల్లిదండ్రులకు ఉళ్ళి లొ ళా పుణ్యమునకై ధారనోబ యిచ్చిన వృత్తులును చెర్వు నాచంద్రార్కముచెల్టుగాక

4 శా-శా 1535 - ఫొన్నూరు శ్రీభావనారాయణస్వామ్యాలయములో నుంచిన తామ్రశాసనము _ ఇందు మొదట శ్ర్రీభావనారా యణస్వామిష్కృతియు. శా-శ- ౧౫౩౫లో శ్రీ గుంటుపల్లి తిప్పరాజుగారు సమర్పించిన భూదాన ధర్మశాసనము ఆ దానవివరణమును భోగవివరణమును గలదు చూడుడు

23 వంగిపురవముు

ఇది గుంటూరుజిల్లా ప్రత్తిపాటితాలూకాలో చేరిన వంగిపురం గ్రామములోనున్న శ్ర్రీఅగ స్ప్రేశ్వర సొమ్యాలయంలో శిలాస్తంథధము మీది శాసనము. శా-శా ౧౪7 ౮న మున్ముడిరాజయ్యయను నాయన చోడదేవ మహారాజులుగారు శివరాత్రి వీరయ్య అను నాయనకు

క్ర

శుంటూరుబిల్లా శాననములు క భూదొనమిచ్చినట్టున్నది ఈ శాసనములోనపుడు విద్యానగర ఎంహాసనమందు సదాశివరాయలుగారు పరిపాలించుచుండిరి ఇందు వీరయ్యరాజకొల్వులో సమర్థతచూపినందులకాయనకు శ్ర్రీఅగ స్త్ర్యేశ్చరస్వామివారికిని 'కేసరిపాటి (వరి ధాన్యమిచ్చు మడకభూమి) 8 కుచ్చుళ్లకు పైగ నిచ్చినట్టున్నది 2 శా-శ- 1437వ సంవత్సరమున వంగిపురమునకునుత్తర భాగముననున్ని శ్ర్రీవల్లభస్వామివారి రాతిగరుడస్తంభము మీదచెక్కిన శిలాశాసనము శ్ర్రీసదాశివదేనరాయలుగారు తము అఆనతిచే యిమ్మడి మూర్తిరాజులుగారు కొందరు బ్రాహ్మణులకా వంగిషరమును దానముగా _ధారనోసియిచ్చినట్ట్లున్నది (ఇమ్మడి - ముమ్మడి అను రెండును నామాంతరములు) జ! ఉప్పుటూరు దీనియందు శకములేదు కాని దీని తరువాత శాసనములోనున్న దానినిబట్టి రెండు నేకకాఠీనమైైనవనియు. ఇదిగూడ యాశకమునాటిదేర్దుయుండవచ్చును. అందుచే శా-శా ౨౦౦౦నాటి దననగుచున్నది ఆనాడే ప్రాంతమును త్రినయన పర్దవుడు వైదిక లా చూ ధర్మతత్ప్సరత సరిపాలించెను ఆతడే దీనిని వేయించియుండవచ్చును ఈ శాసనములోని విషయమంతయు - తద్దామవాసులకిచ్చిన నివేశన స్థలాల ప్రమాణం దేవతలకిచ్చిన వృత్తి క్షేత్రాలున్ను వానినలుదిక్కుల సరిహద్దులెక్కలున్ను నున్నవి 2 ఇదియు బాపట్ల తాలూొకొలోని ఉప్పుటూరు అనే (గ్రామమునకున్న రాతి మీది శాసనం ఇందు ఉప్పుటూరి గ్రామ ఎమలున్ను - ఆచటి బ్రాహ్మణులకిచ్చినదాన క్షేత్రముల సరిహద్దులున్ను ('వ్రాయబడియున్నవి. దీనిని త్రినయన సల్లవరాజు శాశ-ా ళా ౨౦౦౦సంవచ్సరములనాడు వేయించినట్టున్నది 25 వూలేరు ఈ శాసనము 'రేపళ్లి తాలూకాలో చేరిన వూలేరు (గ్రామమందున్న శా-శ- 1460లో శ్ర్రీఅచ్యుత దేవరాయలుగారు విద్యానగర మును పరిపాలించుచుండగా వారికి పుణ్యమునకుగాను తిరువేంగళనాధుని కొడుకు అయ్యపరుచయ్య అనునాతడు వోకటి (గ్రామమందలి గోఎనాధునికి ఈ (గామములో శ్రీవేణుగోపాలస్వామివారికిని ఉత్సవాదులకు - కల్యాణములకు ఆరగింపులకు పండుగదీపారాధనలకు అంగరంగ భోగాలకు ఆచంద్రార్కస్టాయిగా నడిచేటట్టు యిచ్చిన భూమ్ములు వాని పంటలయొక్క ప్రమాణములు దీపారాధన చమురు చీరెలు వగైరాలన్నిటికిన్ని దానముచేఎనట్టున్నది దీని చివర తిరువెంగళనాధుని పాదరక్ష అని యున్నది 26 ఉండనెల్లి య ఇది మంగళగిరి తాలాకాలోచేరిన వుండవెల్లి గ్రామమందలి అనంతశయన దేవర దగ్గర మెట్లకు సమీపముననున్న రాతిమీది శాసనము. శా-శా ౧౨౯౨లో జగనొబ్బగండ బిరుదాంచితులగు మాచరెక్డిగారు తము తల్లిదండ్రులకు పుణ్యమునకుగాను చంద్రగ్రహణ సమయములో ప్రతియేటావచ్చే పండుగలకు ఆ పందుగలలో జరిపెడి వైభవాలకు సమర్పించిన దానములలోని పరిమితులు వివరములతో గూడియున్నది 2 ఇదియును వుండవెల్లిలోని శాసనమే శ్ర్రీస్వామివారి దేవాలయం దగ్గర కాల్వలో పడియున్న రాతిమైని శాసనము శా-శా ౧౦౫౦లో గౌతమరెడ్డి అనునతడు తమ తల్లిదండ్రులకు పుణ్యమునకై శ్ర్రీగరుడేశ్వర మహాదేవరకు నిత్యదీపారాధనకు ౧౮గొరియలను సమర్పించెను ఈవిధముగ కేతురెడ్డి యనునతడు శాసనమును వేయించినట్టున్నది ౩ ఇదియు వుండవెల్లిలో నుండెడి శ్రీభాస్కరేశ్వరస్వామ్యాలయము ముందర వుండే రాతిమై గల శాసనము శకములేదు వుండ వెళ్లి అను'పేరుగల (ప్రభువు ఆగ్రామమును నిర్మించి అనంతశాయికి దేవాలయమును గట్టించియుంచగా వుల్లిశెట్టి అను వైశ్యకు లోత్పన్నుడు పుణ్యాత్ముడు ఆయన పుత్రులు సర్వసమర్జులై యీ గ్రామమున శ్రీ భాస్కర్వేశ్వరుని గుడికట్టించి దేవుని భోగమునకు ఒక ఉద్యానవనమును. చెర్వును 8& కుచ్చెళ్ల భూమిని (కుచ్చల అనగా 8 గొయ్జుల భూమి గొజ్జనగా" 32 కుంటలు లేక 4 యెకరముల భూమి) కొని శ్ర్రీస్వామివారి నైవేద్య దీపోరాధనోత్సన భోగాదులకు సమర్పించెను ఇంతేకాక అమరేశ్యరము. వెలగపూడి వీరేశ్వరదేవునికి బెజవాడ వద్దననేక ధర్మములను సప్తసంతాన రూపమున జేసెను (సప్తసంతానములు ) (1) పుత్రుడు 2 తటాకము 3౩ కావ్యము 4 నిధానము 5 ఆలయము 6 వనము 7 క్ష

శుంటూరుబుల్లా శాననములు భూదేవస్థాసనము

4 ఇదియు మంగళగిరి తాలూకాలోని వుండవెల్లి గ్రామములో వేంచేసియున్న శ్రీభాస్కరేశ్వర దేవాలయం ముందరవున్న శాసనం

శా-శా ౧౪౪౮న శ్ర్రీవీరరుద్ర ప్రతాపదేవుని పరిపాలన కాలమందు వృండవెల్లి గ్రామములో నుండి శంకరున పరావతారమైన శ్రీభాష్కరేశ్వరదేవుడు గలడనియు ఆ దేవునకు వైశ్యకుల సంభూతుడు అయ్యపశెట్టి అనునాతని వంశమును ఆతడు చేఎన ధర్మమునుగల రాతిశాసనపు టక్షరములు అరిగిపోయి కానవచ్చుటలేదు కాని ఆ అయ్యపశెట్టి వంశీకుడే కృష్ణం శెట్టి అనునతడు అతని "సేరిటనీ శాసనమున్నది

27 మల్కాపురం

ఇది కాకతి గణపతి పేరిట గలదు శకములేదు మంగళగిరి తాలూకాలో చేరిన మల్కొపురాగ్రహారములో శ్ర్రీవిశ్వేశ్వరస్వామి ఆలయము ముందున్న శిలాస్తంభశాసనము. ఇది కేవల సంస్కృత శ్లోకములతో నున్నది మొదలు శ్ర్రీవిఘ్నేశ్వరుడు తన శిరముపై నున్న పూలలోని మకరందమునకు మూగిన తుమ్మెదల సంతతి నీలమణి చందముగ కోభించుచుండ మనకు (శ్రేయమునిచ్చుగాక గంగాధర మూర్తియు వరాహావతార హరియు రక్షించుగాక అటుపై స్వయంభువు ప్రజలకు మేలు చేకూర్చుగాక ఆ స్వయంభూవం శోద్ధవముచే ఆంధ్రదేశముంతయు సర్వసంపదలతో నుండెను ఆ విష్ణుమూర్తి బాహులనుండి దుర్తయులగు క్షత్రియులుద్భవించిరి ఆ న్షత్రియులలో నకలంకము కాకతివంశము అందు క్రైర్తిధనుడగు (ప్రోలరాజుద్భవించెను అతడు శంభు సదారాధకుడు అతని నలననే రుద్రదేవుడుదయించెను సర్వప్రతిష్టాకరుడైన ఆ రుద్రదేవుడు దేవతలలో శివునివంటివాడు ఆయన సోదరుడు మహాదేవుడు అతడచ్చయశోవిలబతుడు ఆయన పుత్రుడు గణపతిదేవుడు అతదు శతుభయంకరుడు ఆ గణపతిరాజున్ను శంకరార్చనాతత్పరుడు కరికాల రాజ'పైన్యమీ గణపతిరాజ దోర్పర్చమునకు లొంగిపోయినది ఆ గణపతిరావు శతపోషక బిరుదాంకితుడు ఆ గణపతి రాజపుత్రి రుద్రమదేవి ఆమె శౌర్య ధైర్యసాహనక ధర్మపాలనా చళుర ఆమె. పేరును వినిన శత్రువులు పారిపోవుచుండిరి ఆమె కీర్తి దిగంతవ్యాప్తమై వెలఎనది ఆమెకు విశ్వేశ్వరదేవుని కృపచే రుద్రదేవుడను పుత్రుడుదయమయ్యెను ఆ రుద్రదేవుడు కరికాలచోడుని కాలమున యువరాజుగానుండి 3 లక్షల గ్రామములను పరిపాలింస బహుమానమునందెను ఆ శివుడే రుద్రదేవుడుగ నీ మూడు లక్షల గ్రామాదుల వారికి సుఖంకరుడుగనుండెను సామంతులందరాయన శిష్యులుగానుండిరి అర్థిసంతానకల్పకమైన _శైవసముద్రమునుండి ఉదారుడగు రుద్రదేవుడదయించి పాలించుచుండేను ఆ రుద్రదేవుడు పంచిపెట్టిన వృత్తులు వాని వివరములును గలవు అటుపై కొంతభాగమున అక్షరములగుపడుటలేదు. ఇది తూర్పుపలకలో భావము. పడమర సలకలోని భావమీదిగువంజూడుడు ఇది త్రీకాశీ విశ్వేశ్వరశిలా ఆయ్యంగారాచార్యులన్నట్టు తెలుపుచున్నది నూరు నాణెములాచార్మ్న దక్షిణనిచ్చినట్లున్నది తము సంతానపరంపరగా నీ వృత్తులు చెల్లుగాక అని యనుచు ఒకనాటి సూర్యగ్రహణ కాలమున నెనిమిదిమంది బ్రాహ్మణులకు ఆగ్రహారములదానమిచ్చెనట అందు 1 షాన్నపల్లి 2 మానేపల్లి ౩ ఊట్రపల్రి 4 చంద్రసల్లి 5 కంభంపల్లి 6 మునిపల్లి 7 కొమ్మూరు 8 మల్దాపురం అనువానిని ఆ

య ళా

(గ్రామములలో శివలింగముల ('బ్రతిష్టించి దేశికాదులకు గౌరవమును చేఎనట్టున్నది విశ్వేశ్వర శివార్చకులకు గొంత భూమినిచ్చినట్టును గలదు దీనిని భావితరములవారు చెటుపకుందురుగాక

2 ఇది మల్కొాపురములోనిదే ఇందు శా-శ- 1204 అని యున్నది. కాశీ శివాచార్యుల పేరిటగలదు మల్కాపురాగ్రహారం (శ్రోత్రియం)లో వున్న శ్రీవిశ్వేశ్వరస్వామ్యాలయము ముందరవున్న స్తంభశిలాశాసనము

శా-శా 1204లో విద్యాదేవుడను తమ తండ్రిగారి పుణ్యమునకై కాశీ శివాచార్యులవారు. శ్ర్రీవిశ్వేశ్వరస్వామివారి యఖండదీపా రాధనకు కొన్ని మోదాలను బెట్టి మారెబోయని వశముచేఎ నానికిల్లును వృత్తియు నొసగి నిత్యము మానెడు నేతిని బోయునప్లేర్పాటు జేయించెను ౯

28 రాజుపాలెం

శా-శా 1267లో ముచ్చనాయకుడు వేయించిన శాసనము ఇది కూరపాటి రాణాలో చేరిన రాజుపాలెం చన్గర అవిలోనున్న

రాతి మీది శాసనము చోడరాజులకడ రాజ్య మూలస్తంభమనదగిన మనుమకుల మందు పుట్టిన ముచ్చెనాయకుడు తమళండ్రికి 12

శంటూరుబిల్లా. శాననములు వ ధర్మముగా జాతుపళి మళ్లికార్డున దేవరకు నిత్యనైవేద్యమునకు కొంతపొలమునిచ్చి దానికెవరును భంగము చేయకుండునట్టు శాస్నార్షమును అిఖింపంజేసెను 29 చింతపల్లి ఇది శాశా ౧౧౬౧లోనిది పృధ్విశశెట్టి వేయించినది గుంటూరుజిల్లా కూరపాటి రాణాలోచేరిన చింతపల్లి (గ్రామమునకు దక్షిణముగ వూరివెంబడియున్న రాతిమీదిది - ఆ శాసనము పైనున్న. గుర్తులు - శ్ర్రీమతు బాగిదారయ రాజులకు ధర్మముగా ప్పధివీశెట్టి గుడిపాటి మూలస్టాన మళ్లికార్డున దేవకంగరంగ భోగ్యార్థము ఇచ్చిన దినుసులు - వాని లెక్కయుగలదు 2 ఇదియు చింతపళ్లిలోనిదే కాని ఆ (గ్రామము. వెంబడి నదిలో పడియున్న రాతిమీది శాసనము దీనిని తెలికెదేవుడు అనునాతడు వేయించినట్టున్నది గుడిపాటి మూలస్తానము మళలికార్డున దేనరకు పూజలకు నివేదనలకిచ్చిన వృత్తులు - స్తలములు పొలములు మొదలగువాని ప్రమాణములున్ను గలవు 80 మునిగోడు ఇది కూరపాటి రాణాలోచేరిన మునిగ్రామములో నడివీధిలోని రాతిపై శాసనము ఇందు శకములేదు ఒక పాముగుర్హు గానున్నది ఒకవైపున విగ్రహమున్నది గొంకయ్య అనునతడు జినేదుని సంతోషమునకై ఆజిన దేవాలయమునకిచ్చిన వృత్తులు మొదలగునవి కలవు ఇవి యాచంద్రార్భము చెల్లుగాక జినేంద్రుల పూజకు 25 ఆవులను జన్నయ్యబోయని వశముననుంచెను 31 కేతవరము ఇది కూరపాటి రాణాలో చేరిన కేతవరగ్రామపు కోటలోనున్న శిలాశాసనము. శా-శా ౧౪౭౪లో శ్ర్రీవీరప్రతాప సదాశివరాయలు విద్సానగర ఎంహాసనాధి ఎృతులైయుండ సామంతులు త్రీనాధరాజు రామయ్య దేవమహారాజులుంగారు వాయించిన శాసనము ఈ శీతవరము ఓడరేవు న్యాపారముతో గూడినది ఈ వ్యాపారస్థులకు వాహనాదులకు సుబేదారులకు సర్వ మాన్యముగ గొంత యిచ్చి దానికెవరును భంగము చేయకూడదని యీ రామయ్యగారు శాసనమును వేయించిరి వం 'పెదమక్కెన కూరపాటి రాణాలో జేరిన పెదముక్కెన గ్రామమునకు తూర్పుననున్న శిలాశాసనము _గొంకవంశము రాజేంద్రచోదుడనునాతడు మిగుల పరాక్రమశాలియుండెను. వేంగిదేశమున వెలనాడతని వశమయ్యెను చతుర్రకుల సంజాతుడైన యనునాతడుదయించెను అతడా ఖండల సమశౌర్వుడు ౧౦౯౨శా-శాలో శివృన కఖండ దీపమాచంద్రతారముగ నిలిపెను ఆయన స్వర్థపాత్రలో భీమనాధ స్వామికి భక్ష్య భోజ్యములతో నారగింపుజేసెను ఆ మల్లయపుత్రుడు ప్రోలయనాయకుడు ఆయనకు శంకరుడభ్సీష్పములిచ్చుగాక 2 ఇదియు పెదమక్కిన గ్రామమునకు తూర్పుగానున్న శిలాస్తంభ శాపనము. రెండవవైపు పలకలో నున్న భావము శాశా 1087 అని యున్నది కోట భూతదేవి వేయించిన శాసనము - చతుర్థవంశములో అంబుజభవుని చందమున - ధనంజయుడను నాతడు పుక్రైను ఆయన అంశచే చోడరాజుదయించెను ఆయనకు గండభూపతి పుట్టను అతనికి ముమ్మడి భీమనయుదయిం చెను. వానికి గదరాజు పుట్టను ఆయనకు మరల గండభూపతి జన్మించెను అతడు అరిభయంకరుడు పరాక్రమశాలి. ఆయన భార్యభూతమాంబ _ ఈయమ అమరేశ్వరస్వామ్యఖండ దీసమునకు 55 గొరియలనిచ్చి నిత్యము మానెడు నేతినిచ్చున ప్లేర్పాటును జేసెను 3తె యల్లమంద బెల్లంకొండ రాణాలో చేరిన యళ్లమంద (గ్రామమునకు దక్షిణపువైపున శ్రీరామలింగస్వామి దేవస్థానము దగ్గరనున్న శిలాశాసనము శా-శా ౧౦౪ శ్రీ సదాశివరాయలు విద్యానగరమును బాలించుచుండగా యర్రం తిరుమల రాజయ్యగారు శాసనము నీవిధముగా వేయించిరి ఈ (గ్రామములో నుండే వారికి గ్రామమునుండి వెళ్లి మళ్లీ తిరిగివచ్చిన వారికి ఫ్టలములు - పాలములనిచ్చుచు ఆదాయప్పు పన్నులు వగైరాలన్నిటిని న్యాయమార్గమున తీఎకొనగలవారము ఈ శాసనప్రకారమెవ్వరికి గ్రామములో నేనాడెవరి వలన నపకారము జరుగరాదు అని 13

శుంటూరుబిల్లా. శాననములు నప ప పప 34 గోవిందపురం ఇది రాజాపేట రాణాలో చేరన (గ్రామం యృల్టమంద శివారు గోవిందపురం - గోవిందొపురం అను మారుమూలపేరు గలదు ఈ గ్రామమున శ్ర్రీభీమేశ్వర దేవుని ప్రాకారపు రాతిపైనున్న శిలాశాసనము. శా-శ- ౧౦౯౨లో ెద్దినాయకుడను. నాతడు శ్రీభీమేశ్వరదేవునకఖండ దీపమునకై 55 గొరియల నిచ్చెననియు. దానితో నిత్యము మానెడు నేతిని దేవునకు పోయునట్టుగలదు తక్‌ యల్లమంద బెల్లంకొండ రాణాలో చేరిన యళ్హమంద గ్రామములోని భీమేశ్వర దేవుని యాలయప్రాకారమునకుగల రాతిమీది శాసనము ఇది శాశా 1082న కేశయ నాయకుని పేర వేయించబడినది సూరసనాయకుని కొడుకు కేతయనాయకుడు తాను రాజేంద్ర చోడరాజ్యాభివృద్ధికిగాను శ్ర్రీభీమేశ్చరదేవుని యఖండదీపమునకు 55 గొరియలనిచ్చి దానినెవరు చెడగొట్టరాదనియుంచెను 2 ఇదియును యళ్లమంద (గ్రామపుశాసనము - శ్ర్రీయల్లమంద కోటీశ్చరస్వామి గర్భగుడిలోపల దక్షిణమున నిలువురాతి మైనున్న శాసనము. ఇందు శక సంఖ్యలేదు. దీనిని వెలనాటి రాజేంద్రచోడులకాలమున గొంకరాజు వల్లభియైన గుడియదమ. వేయించెను శ్రీత్రికోటేశ్యరుని కఖండవర్తి దీసమునకు ఇచ్చిన గొరియలు 55 వీనినెవరు నేనాడును చెడగొట్టరాదు అని గలదు ౩ ఇదియు యళల్లమంద కో టేశ్చరదేవస్థానపు ప్రాకారమునకు దక్షిణమువైపున నున్న రాతి మీది. శాసనము. కా-శా 1058న చోడదేవుల పాలనమునందునల్లసాని నాగిరెడ్డి దేవుని యఖండ దీపారాధనకు నేతికై యిచ్చిన గోవులు 25 దానిని ఎద్ధబోయడు చేకొని నిత్యము మానెడు. నేతిని పోయుట ఈ శాసనము నాగిరెడి "పేరనున్నది ఆ తరువాత కొంతకలదు కాని రాయి పే విరిగపోయియున్నది 4 ఇదియు యల్లమంద కోటేశ్వర దేవస్టానముండపస్తంభ శిలాశాసనము శాశ 1055లో ప్రోలబడ్డ అనునతడు శ్రీస్వామివారి యఖండ దీపారాధనకుగా తమ తల్లిదండ్రుల పుణ్యమునకై యిచ్చిన మోదాలు 25 - ఇది యాచంద్రార్కము చెల్లుగాక 5 యల్లమంద కోకేశ్వరస్వామివారి దేవాలయగర్భగుడిలోపల దక్షిణముగ నున్న నిల్వురాతిమీది శాసనము. ఇది నాలుగు సంస్కృత శ్ఞోకములతోనున్నది మిగతా భాగప్పురాయి విరగిపోయినది (బ్రహ్మదేవుని పాదమునుండి చతుర్రవంశము. అతి పవిత్రమై పుట్టినది. అందు పుణ్యవంతుడతి ప్రశస్తుడు భీమయ్యను నాతడొకరాజుగా నుద్భవించెను ఆయన ధర్మపత్ని చిన్నమాంబ ఆమె హరిహర బ్రహ్మలకు లక్ష్మేపార్వతీ పరస్వతులువలె నుండెను. ఆయన కడ రంగక్షితిపతియను నదడు రాజధర్మము లేఆింగిన పండితుండొకడుండెను ఆక్సై రాయి విరిగి అక్టరములగుపడుటలేదు 4 ఇదియును యల్లమంద కో పేశ్చరస్వామి గుడి గర్భాలయాంతరాళమున ఊత్తర ద్వారస్తంభముకడ వ్రాఎన శాసనము. కన్నెప వాయకుడనునాతడు చోడరాజులకాప్తుడ్రయుండవచ్చును అతని భార్య చంద్రరేఖయను నామె శ్ర్రీస్వామివారి యభఖండదీపారాధనకిచ్చిన గొరియలు 55 దీనితో బ్రత్యహము మానెడు నేయి శ్రీస్వామివారికి చెందుగాక 36 గుడిపూడి ఇది గుంటూరుజిల్లా బెల్లంకొండ రాణాలో చేరిన గుడిపూడి గ్రామమందలి శ్ర్రీభీమలింగేశ్వర లింగానికి తూర్పుననున్న రాతిమీద శాసనము. శాశా 1082నాడు 'ప్రోలసాని వేయించినది సూర్య చంద్ర సర్పములు చిహ్నములుగలవు. శాజకంఠరీరవుల వనంశముతో మందడు అను రాజుండెను అతడు రిపుభయంకరుడు ఆ చత్తుర్ణవంశమున కోటిమల్లయ్య అనునతడు శత్రుభయంకరుడై పుస్రైను ఆయన కొమరుడు ప్రోలయ ఆతని యెదుట శత్రువులు నిల్వలేరు ఇతడు గొంకరాజు శకమున నుదయించెను విద్యాబుద్దులు సమృద్ధములీతనికి లక్ష్మియు పంపూర్ధముగనుండెను భూమిని పరిపాలించుచుండెను ఆ మందవంశపు ప్రోలయ గొంకరాజులకేర్తిని స్వచ్చమొనర్చుచు "సేవయొనర్చు చుండెను శ్రీరామునకు హనుమంతుడట్టులనుండెను ఛా-శ- ౧౦౮౨లో రాజుగానుండగా నాతని భార్య ప్రోలసాం తను తల్లిదండ్రులకు పుణ్యమునకై శ్రీభీమేశ్వర దేవరకఖండవర్తి దిపమునకు 230 పశువుల నొసంగినట్టును అటుపై దేవుని నిత్యనైవేద్యమునకు గుడిపూడి (గ్రామమునిచ్చి అందలి వారికొక్కక్కరికింత భూమియున్నట్టు ఖండికల లెబ్బను చూపెస్టైను 2 ఇదియు. గుడిపూడి భీమలింగేశ్వర లింగానకు తూర్పుననున్న రాతికి రెండవ ప్రక్కననున్న _ శాసనము శాఖ 14

గుంటూడుబిల్లా శాననములు ౧౦౯౮౨నాటిదే ప్రోలాంబపేరిటగలదు పూర్వము ప్రోలయరాజుండెననుకొంటిమిగద) ఆ ప్రోలయపుతుడు కొండయరాజు ఆతడు ప్రళభయకాలరుద్రునివంటివాడు ఆయన భార్య ్రోలాంబ ఇంద్రునకు శచివలె ఆమెయుండెను ఆమె బ్రాహ్మణులకనేక దానములజేసెను శ్ర్రీభీమేశ్వరునకు దీసమును గల్పించెను. శా-శ- ౧౦౮౨లో కొండపనాయకుని భార్యర్టైన ప్రోలాంబిక తన సౌభాగ్యమునకు లింగప్రతిష్టంశేన కొంతభూమిని తుల్యభాగానదీ తీరమున కొంతభూమినొసంగెను అటుమై నా దేవరకు భోగ్నార్థము 122 కండ్రికల భూమిని సమర్పించి అందు దీపమునకు స్టానాదిపతికి పూజాది వగైరాలవారందరికిచ్చినట్టు గలదు ౩ ఇదియు గుడిపూడి భీమేశ్వరస్వామ్యాలయ ప్రాగ్భాగపురాతిమీది శాసనము ఇడి మూడవ వైవుననున్న శాసనము ముమ్మడి నుదగిరాజులు కా-శ- ౧౦౮౨లో రాజ్యమును బాలించుచుండగా వారికి లక్ర్మీసమానులైన పెరమదేవులు - శ్ర్రీభీమే శ్వరునకు ధర్మముగాను నుందంపూడి (గ్రామమును అఖండదీపమునకు 55 గొరియలనిచ్చి అది యాచంద్రార్కము జరుగునట్టు ('వ్రాయించియుంచెను 37 పణీదెం శా-శ- 1153లోనిది దొడ్డయార్యులపేరిట గలదు ఈ పణిదెం అను గ్రామము కూరపాటి రాణాలోనిది ఈ (గ్రామమునకు తూర్పునరాతి మీదనున్న శాసనము దొడ్డయార్యులనువాడు మహాపుణ్యాత్ముడుండెను శ్ర్రీకూటకేతరాజులు సామంతరాజుగానుండగా పణిదెం (గ్రామమును బ్రాహ్మణులకగ్రహారముగా దానముచేసెను ఈ దొడ్దయార్యులు అగ్రహారమునిచ్చిన మీదట ప్రోలుదేవి అమ్మంగారు కోట కేతరాజులు అచటి బ్రాహ్మణులకు 35 కండ్రికల భూమిని దానముగనిచ్చి గుడిదీపానకు 4 కండ్రికల భూమినిచ్చినట్టు తొామశాసనమునుంచెను ఇంకను గౌరీనాధుని అష్పభోగాలకుగొంతదానమును జేసెను 2 ఇది పణిదెం గ్రామములో విశ్వేన్సరాలయముగలడు అచటి స్తంభశిలాశసనము శా-శా ౧౨౦౪లో నామిశెట్టికొడుకు కన్నె శెట్టి తమ తల్లిదండ్రులకు పుణ్యమునకై శ్రీవిశ్వనాధ దేవనరకఖండ దీపమునకు 25 మోదాలను సమర్పించెను ఇది కన్నెశెట్టి "పేరనున్న శాసనము ౩ ఇది పణిదెం గ్రామములోని విశ్వనాధ దేవాలయమందలి స్తంభ శిలాశాసనము. శాశా 1154లో మహభట్టోపాధ్యాయులు (శ్రీస్వామినొరి దీసమునకు 50 గొడ్జెలను దానిని నడుపువానికిచ్చినట్టును ఒక యిల్డును 5 నగలపంటవచ్చెడి వృత్తిని గూడ సమర్పించెను 4 ఇదియు పణిదెం శ్ర్రీవిశ్వేశ్వరస్వామ్యాలయములో స్తంభ శిలాశాసనము నంగసాని కొడుకు యీసనబోయండు అఖండదీప మునకు 50 గొరియల బెక్టైను నిత్యమును మానెడు నేతిని బోయునట్లున్నది (38) పెదచెర్కూరు బాపట్ల తాలూకాలోని పెదచెర్కూరు గ్రామానకు పడమరగా నున్న శ్ర్రీత్రివిక్రమస్వామినారి గర్భాలయమందు తూర్పున పాతిన రాతిమీది శాసనము చాళుక్యులలో (శ్రేష్టుడైన విష్ణువర్ధనమహారాజ వంశమున కల్యాది 2628 వ సంవత్సరమున కుముజవర్హన మహారాజు సర్వవైరిరాజ విజేతయై కల్యాణ భూపతినిజయించి లబ్బపరాక్రముడై యుండెను అటమీద విష్ణువర్ధనుని స్తోత్రముగలదు ఆకుబ్దదవర్హనుడు ఇక్టుపురి= చెరుకూరు(పల్లి)గ్రామమందు సామంతులతో పుట నొంది యుండి భగవద్రర్శనమును చేయుచుండెను అనగా (త్రివిక్రమస్వామిని దర్శించుచు కాలక్షేసమును జేయుచుండెను కల్యాది 2628వ వత్సరమున త్రివిక్రమస్వామికికానుకగా చెలుకుపల్లిగ్రామమునా తడిచ్చెను ఇదిగాక త్రివిక్రమునకు కసుకుయ్టు ఇనగుర్తి కొండపాటూరులనెడి మూడు గ్రామములను సమర్పించెను దీనినుద్ధరించినవారు అశ్చమేద ఫలభోక్తలగుదురు. దీనిని చెరచు వారధోగతిపాలగుదురు అనియు అటు పైరాదానపు గ్రానూదులకు పోలి మేరలువగైరాలను వ్రాన 'త్రివిక్రమరాయుడ్ను అనుపేరుతోనున్నది తరువాత శాసనము అరిగిపోయినది అక్షరములు కానవచ్చుటలేదు 2 ఇదియుబాపట్ల తాలూకాలోని 'పెదచెర్కూరు గ్రామమందలి త్రివిక్రమస్వామివారియాలయములో రాతి పైనున్న శాసనము విష్ణువు వామనమూర్తియై బలి గర్వమడచెనో అతడు మిమ్మెల్హప్పుడు రక్షించుగాక త్రివిక్రమస్తోత్రమునుగలదు ఆత్రివిక్రముడు కేక్‌

శుంటూరుబిల్లా శాసనములు బలిబంధనానంకరము _చెరుకూరులోనుండుట ఆవానునుడు సమిస్త భూమండలమాడక్రమించి ఒంటిపాదముతో నిలుచున్నట్టును ఆ యనయంఖుదండనమును కపట బ్రహ్మచర్యమునుగల 'త్రివిక్రమునకు వందనము బలివానున సంవాదముండెను న

౩ ఇదియు పెదచెర్కూరు శాసనము శాశ౧౨౬౩న అనవేమారెడ్డి కాలమున నాతని చేవేయిపబడినది మొదట వరాహ రూపుడైన విష్ణువు యొక్కస్తోత్రటున్ను తదుసరి పార్వతీ పరమేశ్వరలీలాకటాక్షావనమును అటుమై చతుర్ధ జాతి ప్రాశస్త్యమును అందుప్రోలయరెడ్డి ప్రాదుర్చావమును ఆ (ప్రోలయ రెడ్డి తండ్రి దొడ్రయ ఆయనబార్య అన్నమాంబిక ఆ ప్రోలని పుత్రులు మాచయ్య 'వేమయ్య దొడ్డయ వల్లభయ్య అనువారలు ఆ పుత్రులలో వేమరాజు సర్వగుణోత్తరుడు ఆయన ధర్మకార్యముల చేసురలు భూసు రులు సంతృప్పులగు చుండిరి ఆ వేమరాజు కృష్ణా గోదావరీ నదుల మధ్యనున్న భూములను (బాహ్మణులకనేకముగొదానమునొనర్చిన ప్రభువు ఆతడనేకశతువుల జయించి జయస్తంభములనా టను చేయి మాటలేల) అతడు ధర్మమును చక్కగా పరిపాలించిన ప్రభువు శ్రీరామచంద్రుని వలె సద్గుణ కోభితుడైన ఆవేమారెక్డికి అనపోతన వేమన అను నిరువురు పుత్రులు కుశలవులకు వలె నుదయించిరి అందనపోతన బహుపరాశక్రనుశాలి అతని తమ్ముడు వేమన్నయు శూరా(గేసరుడు. అతడు సంగ్రామగాండీవియని పించుకొనినవాడు అనపోతరాజు- శ్రీశైలము. కాశి పంచారామము ఇంహాచలము కూర్మ క్షైత్రమునను గలదేవతలకుపహారములనేకవిధములుగజే'సెను ఆయన పోతన కొడుకనవేమన అనపోతనకీర్తికి మెజుగు ెట్టుచుండెను శాశ-1293 లో అనవేమ భూపతి బ్రాహ్మణులకు. దానముగ చెర్కూరునిచ్చెను ఆ గ్రామమునకు సరిహద్దులు అష్టభో గైశ్వర్యములతో నిచ్చినట్లు చెప్పెను

4 ఇదియు బాపట్టతాలూకాల్లో చేరిన పెదచెర్కూరి (గ్రామములోనిదే ఇదియా[గ్రానుకరణము నోరిక్నష్టణయ్యగారి యింటిలోనీ తామ్రశాసనము యొక్కనగలు-శా-శ-౧౨౨౧లో-మళ్లి దేవరాజు రాజుచేవేయించబడిన శాసనము. శ్ర్రీమహావిష్ణు నాకప్పుడు వటపద్ర శాయియై జలమయక్ష్మైామండలినుండగా నాతని నాభికమలమునుండి బ్రహ్మయుదయించెను ఆయన నుండి మరీచి. అతని వలన కశ్యపుడు ఆయన తర్వాత మనువు ఇక్ట్వాకువు వికుక్షికమముగానుదయిరచిరి. ఆ వంశములో కలికాలచోళుడు మహాప్రతాపశాలి పుట్టైను అతడురుద్రపరాక్రముడై పమస్తదేశములజయించెను ఆయన పుత్రుడు మళ్లిదేవుడ్డు ఇతడు శక్రసమానుడు సర్వవిశ్వంభరా చక్రమున వక్రపరాక్రమముతోనేలిన ఘనుడు ధర్మాత్ముడు ఈయన శా-శ-౧౨౨౧లో నొకనాటి చంద్రగ్రూణ సమయమునతమ పూర్వీకులచేగుర్తింపబడి. శ్రీ అగస్త్యమహాముని ప్రతిబృతమైన అగస్త్యేశ్వర స్వామి (ప్రీతికై చెర్కూరు (ఇక్సుపురమును దానముగ బ్రహ్మణులకొపంగెను ౧౫ఆకాశదీపములకు భక్తితో-సందికుంట కుమ్మరికుంట వంకపల్లి గొల్లపూడి మొదలగు (గ్రామములను గూడ్త నగ్రహరములుగదానించెను ఆయగ ప్యేశ్చరుని కడనటు వకతియ తిప్పసొని యనునామచే 150 యకరముల భూమిని దానమిప్పిం చెను అందు కారంచేడున కొంత ఉప్పుటూరు (అవణగ్రామం) పందికుక్కలపాడు (గ్రామములలో కొంత భాగముగనున్నట్టున్నది దీనినంతయు నగస్తే శ్చరభోగమునకై మళ్లి దేవుడొస గెను6 దీనికెవరునేనాడును (ద్రోహముచేయరాదు

ర్‌ ఇదియు పెదచెర్కూరు లోని శాసనమే ఇది గ్రామములో పొతివేశినరాతిమీది శాసనము బ్రహ్మమొదలు కలికాలచోడ వంశోత్పత్తియు. అందగ్ని చోడుడుకడు ఆయన సోదరుడు సూరప్ప అతని సోదరుడు రాజరాజు ఆ రాజరాజు భార్యచోడదేవి ఆమె వలన బుట్టినవాడు మళ్లిదేవచోడుడు ఆయన భార్యమహాదేవి వారిరువురకు నన్నెచోడుడు పుట్టను త్తీపొడు అనున్య హరముమొదలైన వానిని జయించెను ఈ మల్లదేవ చోడుడు సక వేదవేదాంగపారగులైన బ్రాహ్మణులతో గూడిన యీచెర్కూరును త్రీభీమేశ్వరదేవుని కష్టబోగార్థమునొసగి పరిపూడి అను (గ్రామమును సర్వకర పరిహారముగ నొసంగు చున్నాము. ఇది గణపతి క్షేత్రముగా నొప్పారునవిశాశించెను నది ఈ గదు వెరుకూరిబణారులో పడియున్నరాతి మీది శాసనము దీనిని శా శం౧౩౧లో శ్రీకోటకేతరాజులువేయించెననియు న్నది ఇందు శ్రైఖ్రచుప్పురునికి పున ప్రతిష్టాదులచేయించి స్వామికిచ్చినవ్పత్తులు 10 కండ్రి కెలు వానివివములును గలవు వు పా చెరుకూరిలో చెరువువద్దనున్న నూతి దగ్గరి రాతి మీది శాసనము శా శ 1066 లో _కరోరియరమనాయకుడు

(పల్లిలోని త్రివిక్రమదేవపరకు కరోరియర్రమనాయకు డఖండదీపమున కిచ్చిన మాడలు 10 వీనిని సూర్యబోయని వశమొనర్తి స్వామికి దీపములు. చెల్లులాగున నేర్పాటునుచేయించెను ఎ - ల్లు 8. ఇదియు. చెర్కూరులోనిదే పూర్వశాసనపు భాగములో తూర్పు వైపు పలకలోనిది ఇందునను _ శ్రివిక్రమదేవరకు 16

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు కరోరియర్రమనాయకుడఖండ దీపమునకిచ్చిన మాడలు

9 ఇదియు చెర్కూరిలోని నూతి దరినున్న శిలాశాసనము శాశం౦౬జ౬లో చెర్కూరులోని శ్ర్రీత్రివిక్రమదేవరకు కరోరిసె ద్రనకొడుకు మల్చనాయకుడు అఖండదీపమునకిచ్చిన మాడలు 10 దీనిని మాచబోయని వశముచేసి నిత్యమును మానెడు. నేతిని పోయున ట్లుర్పాటునుచేయించెనట

(39) కొమ్మూరు

ఇది గుంటూరు తాలూకాలో చేరిన కొమ్మూరిలోని శ్ర్రీఅగ ప్యేశ్చరస్వామ్యాలయ దక్షిణ దిశలో నున్న రాతిమీదిశాసనము ప్రతాపరుద్రదేవగజపతి యేలుబడిలో శ్రీబాహుభంలేంద్ర మహాపాత్రులుగలరు వారుశైవులవలెనున్నది అతడిచ్చిన శాసనమిది కొండవీటి దగ్గర దండపాటిలోని శీ శ్రెలమల్లికార్డునదేవర అన్ఫుతపళ్లకు కొమ్మూరు వరుగొండి రావిపాడు గోగులమూడినిచ్చినట్టున్నది దీనిని భంగమొనర్చిన పాసమునబడిపోవుదురు

2 ఇదియు బాపట్లతాలూకాలోచేరిన కొమ్మూరికా (కొమ్మూరు) గ్రామములోని శ్రీ అగ ప్త్రేశ్వరసామ్యాలయేశాన్యభాగ మునపాతినరాతిమీది శాసనము శా శంం౪ంన ఉత్తరాయణ పుణ్యకాలమున శ్రీ అగ స్త్యేశ్వరస్వామికికొలనిమంతనాయకుని కొడుకు అప్పన (ఓగేరు మార్గమున) దేవస్టానపు అఖండవర్తి దీపమునకుగా కొంత (ద్రవ్యమునిచ్చినట్లు దానిని ముదువనకొండ అనునతడు శాశ్య్వతముగనడుపునట్టున్నది దీనిని అప్పన వేయించెను గండపాచార్యశిల్సి లిఖియించెను

8 ఇదియును బూర్వము దానికివలెనగ స్త్రేశ్వరదేవాలయములోని రాతి శాసనముచ శాశ ౧౦౪౧లో శ్రీ అగ స్త్యేశ్వరస్వామి వారికఖండదీపారాధనకుగా అమాడలలెక్కనిచ్చి ప్రతిరోజు నందిమానికె(పెద్దమాని'క్రె నేతిని బోయునట్లు నెములూలు వెన్న్షయడ్రైగ్గడ మనువముడుసూరయ్యగారు గండపాచార్య శిల్పిచే దీనిని వేయించెను

4 ఇదియు పూర్వమునకువలె కమ్మూరి అగ స్ర్యేశ్వరస్వామివారి యాలయమందలి రాతి శాసనము వెనుకటి వానికివలెనిది యకభాగములోనిది శా శ ౧ం౪ంలో కొంమ్మూరి అగస్ట్రేస్వరస్వామివారియాలయమందలి రాతి శాసనము వెనుకటివానికివలెనిదియొక భాగములోనిది శా శ ౧౦౪౧లో క౦మ్మూరి తమ్మిరెడ్డి కొదుకు గోకిరెడ్డి తీ అగ స్త్ర్యేశ్వరస్వామికఖండదీపారాధనకు 6 మాడలు పెట్టి నందిమానెడు నేతిని నిత్యము కుష్పబోయడు పోయునప్లేర్పాటును చేయించెను దీనిని గూడండపొచార్యుడే లిఖించెను

5 ఇదియు కొమ్మూరి అగస్యేశ్చరాలయమందవిదే కాని దీనిని శ్రీసత్యాశయత్ర్రీమానయ్యగోరు రాజ్యమును పాలించు చుండగా దండనాయకుడు అనంతపొండియ్యగారు. అనునంతవజకుగాన వచ్చుచున్నది అటుమై అక్షరములరిగి కానవచ్చుటలేదు ఇదిగండపాచార్యలిఖితము

6 ఇదియు కొమ్మూర్యగ స్యేశ్వరదేనాలయమునందీశాన్యభాగపురాతిమీది శాసనము శాశ ౧౦౫౧లో కండూరి మహజన్యపెగ్గడ శ్రీఅగ స్త్యేశ్వరునకఖందీపారాధనమునకు 6 మాడలు బెక్టైనట దానికి దేవనబోయండు నిత్యము ెద్దమానెడు నేతినిపోయువాడు

7 ఇదియును క౦మ్మూరి అగస్తేశ్వరస్వామివారి దేవాలయంలోని కల్యాణమండపములో నందికా గ్నేయముగా నున్న స్తంభశి లాశాసనము శాశ ౧౪౩౪లో ్రీక్నష్టదేవరాయల పరిపాలనలో తిప్రసయ్యకొడుకు లక్ట్మికాంతరసులు అనునతడు తమతల్లిదండ్రులకు పుణ్యముగా వీరభద్రుని గుడిని కట్టించెను

8 ఇదియు మై యగ స్త్రేశ్వరదేవాలయములోనిదే కల్యాణ మంటపసమునకు పడమరగానున్న నందివెనుకరాతిశాసనము తాడేపల్లి గౌరప్పగారు అనువారు శ్రీ అగ స్త్యేశ్వరస్వామికి సోమవారపు పల్లకి ఫ్‌ (ప్రతివారము జరుపున స్లేర్సాటును గావించెను

9 ఇదియగ్యేశ్వరస్వామివారి దేవాలయ కల్యాణ నుందపధ్వజస్తంభమునకు తూర్పుగా నున్న స్తంభ శిలాశాసనము శా శ ౧౪౪౦లో సీలందయరాజయ్య దేవ మహారాయలకు (బతిగాను రామరాజు అనునతడు కొమ్మూరు వరగాని రావిపొడు నంగల మూజికరణాలకు (బ్రాహ్మణులకు పూజిగెసాని వారికి భోగాలక౦రకు వేయించిన ధర్మశాసనము వ్యవసాయమునకు భూమి నర్పించినట్టున్నది ఇది శ్రీఉల్ధానైకాద శీమహాపర్వదినమున సమర్పించిన ధర్మము

10 ఇది కొంమ్మూరి గ్రామములో శ్రీకాశీవిశ్వేశ్వరస్వామివారి దేవాలయములో గోడ మూల నున్న రాతి పై శాస

శుంటూరుజిల్లా శానవములు నాకాక నముశాశంం౬ లో ప్రాలినాయకుడు తను తల్లితండ్రులకు పుణయము గానఖండవర్తీ దిపమునకుం బెట్టిన గద్యలుంంలని శాసనము గ౦కరాజు (పెగడ అగస్త్యేశ్చకదేవరకఖండదీపమున కిచ్చిన మాడలు 6 దీనితో నిత్యము మానెడు నేతిని బింబాబోయడు పోయవలబ నట్టున్నది ల! 11 ఇదికొమ్మూరిలోని అగ స్యేశ్వరస్వామిదేవాలయమునకు వాయువ్యమూలనున్న ఆంజనేయస్వామి దేవాలయము దక్షిణ కా ఆప్‌ ద్వారశాఖమ వ్రాసి యున్న రాతిశాసనము ఇక్కడ కొంన్ని అక్షరములరిగిపోయినది కాశ ౧౦౫౬లో గొంకరాజు (యైగడ అగ స్యేశ్వర దేవరకఖండదీపమునకిచ్చిమ మాడలు 6 దీనితో నిత్యము మానెడు నేతిని బింబాబోయడు పోయవలసినట్టున్నది 12 ఇదియును కొంమ్మూర్యగస్తేశ్వరదేవాలయములోని హనుమదాలయ దక్షిణ ద్వార శాఖను వ్రాసియున్న శిలాశాస నము శా శ ౧౦౫౬లో కొంమ్మూరి గోపీనాధుడు అఖండదీపమునకు ఉత్తమగండమాలకుగొను ౬౨మాడలనర్పించెను 13 ఇదియునగ స్త్ర్యేశ్వరస్వామివారి తిరిమండపము తూర్పు అరుగు మీది శిలాశాసనము రాయపుపోతయ్య అనువాడు త్రీ స్వామివారికి-ఘటక-అనగా గంట నమర్చుటకుస్తలం గంటయోత్తు-లోతు-మొదలగు కొలతలలెక్కతో సాశానమును వేయించెను 14 ఇదియు కొమ్మూరిలో నున్న ్రీచెన్న కేశవస్వామి దేవాలయణముందజ పడివున్నరాతి మీది శాసనము-శా-శ-౧ం౦౫౬లో బొద్ధనడ్డమ'కేశవనాయడు శ్ర్రీస్వామివారి అఖండదీపమునకు బెట్టినగద్యాణములారు.. దీనితో నాచంద్రార్కము నిత్యము మానెండు నేతిని పోయగలవాదు (40) చేబ్రోలు ఇది బాపట్ల తాలూకా చేబ్రోలు గ్రామములోని యర్ర చెర్వునందలిరాతి మీదిశాసనము శా-శ-1077 లో చేబ్రోలులోని మూలస్ట్రా వేశ్వరమహాదేవరకఖండ చీపమునకుగాను అనంతబోయండు ఆరుగద్యాణాలనుబె ట్రైను దీనిని అంతన తనపుత్ర పౌత్రికము నిత్యము మానెడు వేతిని బోయునుగాకో 2 శాశా1౦77లో ఈ చేబ్రోలులోని మూలస్టాశ్వరునకఖండదీపమునకునాయని సోమనాయకుడిచ్చినబిరుదుగద్యాణాలు 6-దిని డా తోనిత్యము మానెడునేతిని పోయవలెను (41) కొండపాటూరు ఇది బాపట్ల తాలూకాలో చేరిన కొండపాటూరు (గ్రామంలో వేంచేశిన శ్ర్రీమళ్లేశ్వరస్వామివారి దేవాలయములో పడియున్న రాతి మీది శాసనం-శా-శ-౧౨౮8 లో కొండటూరి మల్లపురాజు మనుమడు పాపరాజ మళ్లేశం వేయించిన శాసనము-ఈయన ళా మళ్లేశ్వరదేవాలయములో గర్భగ్భహవిస్తరణమునకు పార్వతీ దేవి విగ్రహమునకు నిచ్చిన ధర్మశరణాలు(గృహములు) అని యున్నది (41) కొమ్మూరుపాటూరు ఇదియు. బాపట్లతాతలూకాలో చేరిన కొమ్మూరు పాటూరులో పడమరగానున్న శ్ర్రీమళ్లేశ్వరస్వామి దేవాలయ దక్షిణ ద్వార శాఖనుగల శిలాశాసనము-శా-శ-౧౬౮:లో పాపరాజు మళ్లేశం ్రీగిరిశ్వరుని విస్తారస్తానమునకు వేదికకు శ్రీపార్వతీ దేవి విగ్రహమునకు నా ట్య అం రా సమర్పించినదొకగృహము _ (దినిని కొమ్మూరు పొటూరని శాసనములో వాసిరి కొండపాటూరేమోయని సించుచున్నది కాని శకభేదముగలదు) (42) అమరావతి ది ఇది గుంటూరు జిల్లా కూరపాటితాలూకాలో చేరిన అవురావత్రీ పట్టణములోని శ్రీయమ రేశ్వరస్వామ్యాలయమందలి గోపురములో తూర్పువైపుప్తంభమునందలి తూర్పుపలకమైగల శాసనము -_ ఆదివరాహుడు మీకు లకి నస గంగతోబుట్లువులగ (వతు ల్మ్మనొసగుగౌక శ్ర భ్రూవ్విల్రో దేవలోకాతివిభవో-పేతమగు నద్దంకియనుగ్రామముగలదు ఆపట్టణమును- బు ల జాతివార సీతుడె పరిపాలి చెను ఈయ గు రాజులు ధర్మబుద్ధితో పరిపాలించిరి అందు వేమారెడ్డియను నతడు వితరణ గుణుడు సర్వకళో గ 0 నత ల్లి అన్నమాంబ మంచినేర్పరి అహోబిల శ్రీ పర్వతములకు సోపానమార్గములనిర్మించినవాడు 18

గుంటూడుబిల్లా శాసనములు పనన గకనకునననకనననుననుతతనుుతనా నునన నానననునాననానుతననతత నునన లుతనాననాళనునన న నతాలతమయననా నాలా. బ్రహ్మకుండ కృష్ణవేణి గోదావరి మొదలగు నదులకు దగ్గరగననేకాగ్రహారములను బ్రాహ్మణులకు దానమును జేసెను ఆయన పుత్రుడు పరాక్రమోపేతుడు శ్ర్రీత్రిపురాంతక దేవసహాయమున శత్రుకులములను ధ్యంసమొనర్చెను కులక్రమాగతుడైన మంత్రివలెనీత్రిపురాంత కుడగు పించుచున్నాడు అందు వీరనారాయణుడు కోదండరాయడు అనువారు (త్రిపురాంతకునివంశీకులు ఆవేమరాజుభార్యలక్కాంబ ఆదంపతులకిరువురకు మల్లయ్య అను సుతుడుదయించెను ఈ ముల్లయవేముడు శత్రువిరాముడు ఈతనికరకలోదకములనుండి పంచ దేవతలుదయించినవి ఈయన సాక్షాద్విష్టుతుల్యుడు-శా-శ-౧౨౮౩లో శ్రిలఅమరేశ్వరస్వామికి రధ గజ తురగాలంకారాదుల గల్పించెను ఈతడు చేమనాధుడు మల్లమాధునితో గలసి ఆరిభయంకరుడైయుండెను ఆయన ఇక్ష్యాకులవలె మనోహరుడై బ్రహ్మణ్యశ్రేయస్సునక మరేశ్వరుని పున ప్రతిష్టను చేయించెను చేతనాచేతనరక్షకుడగు నాయమరేశ్వరుడుధాన్యకటక పురమందుండి ప్రజలను రక్షించుగాక ఆవేమారెడ్డియుకుమారుడగు మల్డారెడ్డితో జగజ్జేతయగుచు వర్ధిల్లుగాక ఇటు పైనక్షరములుగానవచ్చుటలేదు

2 _ఇదియును కూరపాటితాలూకాలోచేరిన అమరావతిలోనినాపరాతి మీదశాసనము శకములేదు సింహవర్మయనునతడు ఈ శాసనమును వేయించెను ఈతడు జయించిన గ్రామశాసనము స్పష్టమైన అర్ధమును దెల్పెడి శ్లోకములతోలేదు. కాని ఎంహ వర్మబ్రహ్మయంత వాడనియు అమ్హాదశ ద్వీపములను హయటప్రచారమునదిరిగిన సింహవిష్ణువు పుత్రుడునందివర్మయట _ అటుమై మహేంద్రవర్మయనువాడు తరువాత పల్లవుడనునాతడు ఆపలవుడు సాగరమేబలయగు భూమినంతటిని పాలించెను వీరస్వర్గమున లంకరించెను అతడొకయప్పరోంగనుండి తపోబలముననొకపుత్రునికనియెననియు అతడు సమస్తమునకుంబ్రభువనియు ఆవంశమున నంగిరుడను వాడును తదుపరి కల్మాషుడును తర్వాత భరద్వాజుడను రుృషయుండెననియు అతడు వరములీయ సమర్జుడనియును న్నది (దీనినెందులకీవిధముగా మొదట పెక్టైనో కరువాతి శాసనము శిధిలమైనందున తెలియుట లేదు)

(43) నకరికల్లు

బెలంకొండ పరగణాలో చేరిన నకరికల్డునకు పడమటగట్టు మీదనున్న నరఎంహస్వామి దేవాలయమునకుందూర్పుగానిల్వపాతినరా తిమీదిశాసనము-శా-శాం౪9౬లో నకరికండి శాంతలక్ష్మి నరఎంహదేవుని పాదపద్మంబులకు పిళ్లేళ్సనెంగయ్య మహారాజులు సమర్పించిన భూదానము-శ్ర్రీ విజయనగరమున సదాశివరాయల పరిపాలనములో శ్రునకరికండి నృసింహస్వామివారి అమృతపషళ్హకుగాను-నర ఎం హపురమునున్ను నకరికండిలో చెరువు (క్రింద 12 ఖండ్రికల వరిమాగాణినిన్ని సమర్పించెననియు ఆస్వామి మిమ్మెప్పుడు లక్ష్మి సమేతుడై రక్షించుగాక యనియున్నది మరియు-కా-శ- ౧౩౮౬లో ఆరాజ్యమును శ్ర్రీసదాశివరాయలు పాలించెననియర్థము. శ్ర్రీశాం తనరనంహునకు పొంచాళిపురమును ఒకగ్రామమును గోపాళము అనువేదికను 70 పుట్లనిడు భూమిని 105 లెక్కనసర్పించెను ఇదిగాక-శా-శాం౨౪౧లో తాడి సోమనయను నతడు తమతండ్రి మాచమశెట్టికి తల్లి గంగమసానికి పుణ్యముగా గరుడగంబము నొకదానినెత్తించెనట ఇదిగాక నకరికంటివద్రనున్న త్రిపురాంతకములోని (త్రిపురాంతక దేవునకు బత్తుల అయ్యపనేని ఛత్రచామరములు-= ఆలవట్టము (వస్త్రముతో గుండ్రముగంజేఎన విసనకట్ట) సమర్పించి నందికేశుని బతిష్టించెను

(44) మంగళగిరి

శా-శాంళ౮ాంలో మంగళగిరి నృ ఎంహస్యామిదేనాలయములోని శాసనము. శిద్ధిరాజు తిమ్మరాజయ్యంగారు కొండక్రింది నృఎంహలయములో వేయించిన యీ ధర్మశాసనమందు- చాతుర్వర్థ్య ప్రజలకుంేఎన విధానమేమనగా- శ్రీసదాశిన దేవరాయలు పృథ్వీసామాజ్యము చేయుచుండగా తానును య్యర్రంతిరుమలరాజయ్యగారలును శ్రీనృసింహస్వామి భోగాలకు ఆరగింపులకు- కేవకా బృందమునకుగాను ఇచ్చిన భూములు- తత్రమాణములను దెల్పుచు తమపన్నులు నిర్చంధములందొలంగించుచు శెట్టిపిళ్ల పాపి శెట్టిని వాని కన్నిటికి నధికారమిచ్చి ఆచంద్రార్కముభోగములు జరుగవలెను అని దానమిచ్చి నట్ట్లుగలదు

మజియు-ఆశకమునందే తాళక్కతిన తిరుములయ్యగారు శ్రురామానుజ కూటమునకు శ్రీస్వామివారి సేవకాదళమునకు-ఇచ్చిన (గ్రామములు అందలి భూములు వనానివివరములు నుగలవు

ఇట్లే మంగళగిరి పేటలోని దీపస్తంభము మీద-శా-శ-ం౫ం౫నాటిదొకశాసనము గలదు దానిని ఢిల్లీ పాదుషా మహమ్మదు గారు పరిపాలించుచున్నప్పుడుకా ఖొజ్జా అల్లిజరగరుంగారు వేయించిరి ఒకనాడు పాదుషాగారు తనను బిలిచి మంగళగిరిలోని శ్రీస్వామివారి పాలములకవళ్ల విషయంలో కొంత పేచియున్నట్ట్లున్నది దానిని తొలగించి సక్రమమైన కవుళ్ళ నిచ్చి శ్ర్రీస్వామికి

యటూదజల్లి శవము తా వరుమానంచే సిరమ్మున్నట్టాజ్ఞాపించినట- తానట్టు చేఎతినని శాసనము (45) వినికాండ ఇది వినికొండ గ్రామమునకు పడమరగా నుండే దుర్గం క్రింద నున్న నరసింహస్వామి దేవాలయ మండప ద్వారోత్తర భాగమందలి శిలాశాసనము శ్ర్రీలక్ష్మైనాధుని పాదమునుండి పవిత్రముగ _చతుర్ధజాతి పుట్టినది అందు సాగి అను నింటి పేరుగల వంశముగలదు గానియందు కమ్మయ్య అనునతడును ఆయనకు పెదగంగయ్య ఆయనకు తిప్పయ్య గాదయ్య చన్నరాజు అనువారు దయించిరి అందు గాదయ్య ధైర్య గుణశాలి ఆయనకు తిప్పాంబ భార్య ఆయిరువురు దంపతులకు నల్వురుపుత్రులుదయించిరి 1 "పెదతిప్పయ్య 2 గన్నయ్య 3 లింగయ్య 4 చినతిప్పయ్య అనువారలు వీరిలో గన్నయ్య బహుధర్మశాలి పుత్రవంతుడు ధైర్యాన్వితుడు ఈ మహానుభాపుడే వినికొండలో శ్ర్రీనృసింహలయం మండపం గోపురములు మొదలయిన వానిని బ్రతిప్పించెను -కా-శ-౧ం౩౮౬వ సంవత్సరములో ఈ మహాకార్యమును చేయించెను ఇదే వినికొండ దేవాలయంమండపద్వారానికి దక్షిణ పార్శ్వంగానున్న శాసనము-శా-శ-౧౩౮౬లో శ్ర్రీగాదయ్య గారి కుమారుడు గన్నయ్యనాయుడుగారు శ్ర్రీన్ఫపింహస్వామికి పయి ప్రతిష్పచేయించినట్టు తెలుగులోగలదు ఈ వినికొండ (గ్రామమునకు తూర్పుననున్న వీరభ్యద్రగేవాలయము దక్షిణపువైపున-శా-శ- ౧౨౮౦౦నాటిది అనగా కాకతిరుద్ర దేవుడు రావ్య“ చేయు. కాలము నాటేది బచ్చునారపశెట్టి అనునతడు శ్రీకాలేశ్వరదేవుని భోగానకు నెల1కి వ్యాపారములో వచ్చే లాభములో ఒకమాడను సమర్పించెను ఇది యాచంద్రార్కము చెల్లుగాక మరియొకటి - వినికొండ గ్రామమునకు తూర్పున నున్న శ్ర్రీగోపాలస్వామిదేవుాలయం ముందర నున్న శాసనముూ-కా-స నము-శా-శా౧౨౧౧వ సంవత్సరమునాటిది యగధర్రం గేతినాయుడు- శ్రీ కాకతిరాజులకు బాలునాయునికి పుణ్యమునకై శ్రీ స్వామి అల్లాడనాధునికి ఎతికైకొంతపాలమునుకొని సమర్పించినట్టుగలదు. ఇంక రెండవ వైపున గూడ-కా-శ-౧౨౦౦సంవత్సరములనాడు సమర్పించిన వరిచేను చెర్వువగైరాలు ఇవియు శ్రీ అల్హాడనాధునికే చెల్లునుగాక ఇట్లే- ౧౨౦౦-శా-శాలో బచ్చునారసశెట్టి తన వ్యాపారమువలన వచ్చు నాదాయములో ౧గద్యాంమును శ్రీ అల్లాడ నాధునకు ఆచంద్రార్కము చెల్టునట్టు చేసెను శా-శాం౪౯౬లో యీపూరి చన్నిరంగారు-తిరుమల నరసింగయ్యకు ఇచ్చిన భూదానశాసనము అల్లాడ నాధుని కైంకర్యమునకుగా నున్నది ఇయ మూడవ వైపున నున్న విషయము-ఆచన్నిరంగారు-యేయేదిశనెంతెంతభూమి నిచ్చిరో దానిని వరముగలదు కా-శ-౧౧౩౦లో-కోటగంపమ అమ్మగారికి ధర్మముగా పురాణ భట్ల కాశ్మీర పెద్ది పోతుంభట్టు తాముప్రతిష్టించిన అల్లాడనా ధునకు గానమిచ్చినవృత్తి-చేలు అందలిభాగముల నానుములును గలవు ఈ వినికొండ [గ్రామమునకు తూర్పుననున్న వీరభద్రాలయములోని శాసనము-కా-శ-౧౫౩౪లోనిది ఆగ్రామములో వీరేశ్వరుని సన్నిధిలోని నందికేశును నూత్నమైన విగ్రహమును పున ప్రతిష్ట చేయించి కొందజు బ్రాహ్మణులకు కొంత భూమినిచ్చి శ్రీస్వామి కక్టతృతీయాదుల ేవ జేయునట్ట్లు చేయించెను ర్‌ ఇదియు వినికొండలోని వీరభద్రదేవాలయంయెదుటనున్న శాసనము శా-శాంంల౮ా౬లో కోలారి శెట్టి శ్రీకాళేశ్వర దేవరకఖండ గీపారాధనకు 25 గోవులనొసంగి ఆఘర్మము ఆచంద్రార్కము నడుచు నట్టు శాఎంచెను (46 రోం సిచర్ల నమపళ్న్న కడినేట ర మందు ఆభిల్గాలో. శ్రీ శంకర స్వామి దేవాలయము. దాని ల ముందున్న స్పంభశిలాశాస చన్నయ్య వేయించెను. ఇందు స్వామి వట లగగు ట్రశంకర లింగానికి దండం పెట్టి యిచ్చిన ధర్మ శాసనము దీనిని కొండమూరు శాసనము-శా-శ-౧౪౨౬లో ఆ శంకరదేవ న్‌ ఇచ్చిన భూమిదాన వివరముగలదు ఈ శాసనమునకు దగా నుండు మ్‌ అీయొక ఆజ చేఎన కారణముగ కొంతభూమి శ్రీ ర్ట బా యునిగారిచ్చిన ధర్మశాసవము ఆ సమయమున ప్ర న్మరుసయ్యగారు త్రస్వామివారి అమృత పళ్లకిచ్చిన వివరముగలదు 20

గుంటూడరుబిల్లా శాసనములు ఆ పాత్రకోటలోనే గోపాలస్వామివారి దేవాలయపుదక్షిణ ద్యారస్తంభము మీద నవ్రాసియున్న శాసనము-శా-శాం౨౪౨లో శ్రీకాకతిప్రతాపరుద్ర దేవమహారాజులుగారు పరిపాలించుచుండగా కొండవిడిమంచంగారు-రొంపి చర్ణలోని అనంత గోపోనాధ దేవరకు ఇచ్చిన పొలములు వాని నివరములున్ను తోట దాని ప్రమాణాదులున్ను మొదలగునవి యూ శాసనమున గలవు (47) జొన్నలగడ్డ ఇది చిల్బ లూరుపేట తాలూకాలో చేరిన దెండ్ర సమితులోనిగ్రామము ఈగ్రామానికి పడమరభాగమున గోపాలస్వామి దేవాల యమునకు దక్షిణపు వైపుననున్న శిలాశాసనము-శా-శా ౧౨ఎ౫న శ్ర్రీకాకాతిప్రతాపరుద్రదేవులు రాజ్యమునుచేయుచుండగా చన్నవళల్లిని పోతయ వెంకంగారు శ్రీప్రభువుల వారి ధర్మమునకు తమ తండ్రి బేచయవెంకంగారికి పుణ్యమునకై శ్రీప్రీతిగోపీ నాధునికి యిచ్చిన భూములు వాని వివరణమును మాదినాయడు మొదలగువారుబెట్టిన దివ్వెల వివరమును గలదు దీనిని కొనసాగించిన వారికి కృతజ్ఞతలున్ను సరిచూడని వారికీ శాపములున్నుగలవు (48) ఇక్కుజ్టు ఇదియునాదెండ్ల సమితులోనిది ఈ (గ్రామమునకు పడమర కొండ గలదు ఆ కొండమీద మళ్లికార్డునాలయముగలదు దాని ద్వారముముందర వున్న శిలాశాసనము-శా-శ-౧౦౪౮సంవత్సరముకులోత్తుంగ రాజేంద్రచోశరాజులకు ధర్మముగా- శిరిపుమళ్లికార్డునుడు శ్రీమళ్లికార్డున స్యామికఖండ దీపమున కిచ్చిన గొరియలు 55 లున్ను- ఇంకను ఇతరులు సమర్పించిన పొలము పుట్రలు మొదలయినవి వానివివిరములున్ను గలవు (49) సపైడిపాడు - ఈ పైడిపాటిలో దక్షిణ భాగమందు వళల్లభరాద స్వామి దేవాలయము ముందరవున్న స్తంభ శిలాశాసనము (బ్రహ్మమానసపుత్రులుమహర్జులుగలరు వారివంశములో కుండినము అనునన్వయముగలదు ఆవంశమతినిర్మలమైనది అందు ముఖ్యమైన వాడు నసన్నయ్య అనువాడు అతని భార్యజన్నాంబిక ఆయిరువురకు అప్పయ్య అనునాతడు పుష్టైను ఇతడు జ్యోతి శ్శాస్త్రవేత్త ఈయన _ భార్యపిరియాంబ ఆయిరువురి పుత్రులతియుత్తములు అందుకుండినయ్య అనునతడు మిక్కిలి తపోని ష్పుడు స్వయంభుజవరమను గ్రామములో వెకుంరప్రతిమనుశిలావిగ్రహముగంబ్రతిప్పించి ఆయన పూజాదికమునకు సాధనములనన్నిచిని కల్పించెను-శా-శ-౧౦౫౫లో జోస్యుల అప్పన్న కొడుకుగంధిరాజు మైడిపాటిలో కేశవదేవరను బ్రతిబ్బంచి బ్రహ్మార్చణముగ నైవేద్యాదు లకుంగొన్ని వృత్తులను. దీపమునకు ఉత్సవములకుగాను కొంత పొలమును దమ్మూలపాటికి దక్తిణముగ నిచ్చినట్టున్నది ఇదిగాక యింకను సుంకంబండి తెరయునువగ్రైరాల పమర్పించినట్లు గలదు (పైజిపాటి (గ్రామమునకు స్వయంభుజవరము- అని మారు పేరుగా దోచుచున్నది ) (50) యల్లమంద 'తికోటీశ్వరదేవాలయము - ఈగ్రామమునకు దక్షిణమున కొండ మీద త్రికోటీశ్వరదేవాలయముగలదు అందలిశిలాశాసనము- శ్రీమహావిష్ణువు పుత్రుడు బ్రహ్మ ఆయన పాదమునుండి నాల్గవజాతి యుదయించినది అందు స్వచ్చకిర్తి గలవాడు భీమయ్య అను రాజుగలడు ఆయన భార్య బింబమాంబ చవారిరువురకు గంధిరాజు అనునతడుదయించెను ఆబింబమాంబ-ఇంద్రునకు శచివలె ననుకూలవతిగ నుండెను అటు పైయే మోప్రాఎయుండెనుగాని అదిశిధిలమైనది 2 దీనికి జతగా నున్న మరోకశాసనము ఇది కొండకావూరిలోని 'త్రికోటీశ్వరదేవునకు రాజేంద్రచోడుని గొంకయరాయవల్లభి యెన దామగేవి-శ్రీస్వామయఖండ దీపానకుసమర్పించిన గొరియలు-55-వీనితో నిత్యము మానెడునేతిని సానుల బంగారు కొడుకు పోయునుగొక తి ఇదియా దేవాలయములో దక్షిణ ద్వారముననున్న శిలాశాసనము -శా-శ-౧౯౩౨న శిద్దు మల్లప్ప- బంగారము తోడుగుతోద్వా రమును మూగులూరి వీరభద్రునిచే శ్రీత్రికోటీశ్వరునకుంజేయించెను ఇది గర్భగ్భృహములోనిది 4 యల్హమందవద్దనున్న (త్రికోటీశ్వరునికొడకు క్రింద భాగముననున్న కావూరి (గ్రామమునకు పడమురగానున శిలాశాసనము- పదర” ధాలు 21 న శ శ 6 10 తె జ

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు (గ్రామమును అంగరంగవైభవాలకు (స్వామి) సమర్పించెను 5 యళ్లమందగ్రామానికి పడమరగానున్న రామలింగస్వామి దేవాలయము. ఖిలమై యుండగా _ దానిముందు పడియున్న శిలాశాసనము-శా-శాంళం9లో శ్రీసదాశివదేవరాయలు సామ్రాజ్య ఎంహాసనారూఢులైయుండగా శిద్ధిరాజు తిమ్మరాజయ్యగారు యగర్రం తిరుమల రాజయ్యగారి పేరిట యల్లమందని పేటగా తయారుచేఎ ప్రాకారమును గట్టించి కాపురం వున్న వారికి- ఎయే ప్రాకారముగ నడుపవలసియుండెనో అకు నడుపువారము పరస్టలమునుండి వచ్చిన వారికి సౌకర్యముగలుగునట్టు ఆయా కులములవారికాయా కట్టుబడులనాసంగి నడుపువారము అని న్రాసియున్నది (51) బొప్పూడి వినికొండలో పాతికెవంతు అయిన బొప్పూడి గ్రామములో తూర్పు వైపునా శ్ర్రీచెన్నకేశవస్వామి ఆలయమునకు నుత్తరముగా విల్వపాతిన నాదపడి గెరాతి మీది శాసనము లక్ష్మీనాధుడగు శ్రీమహావిష్ణువు నాభికమలమునుండి బ్రహ్మయుదయించెను. ఆయన దక్షిణాంగుష్తమునుండి _ దక్ష్మప్రజాపతియు అతని నుండి అదితియను నామె పుష్టైను ఆమె పుత్రులాదితేయులు అందు సూర్య వంశపురాజులలో జటచోడ మహారాజు అయోధ్యాధిపతి ఆయన ద్రావిడ పంచకమును జయించి విఖ్యాతుడయ్యెను ఆయన యెదుట యుద్రరంగముననెవరును నిల్వనేరరు శత్రువులుభయభీతులగుదురు ఆయన యెదుట యుద్దరంగమున నెవరును నిల్వనేరరు శత్రువులు భయభీతులగుదురు ఆయన పుత్రుడు కరికాలుడనువాడు. క్షోణీధురంధరుడై భూబారము నంతయు వహించుచుండెను ఆయనకు మానచోడుడు కరికాలచోడుడు దశవర్మలేక దత్తవర్మ అనుసుతత్రయముండెను అందు దత్తవర్మశౌర్యధైర్యవంతుడు ఆయన పుత్రుడు శంకరకింకరుడు దాంకరాజు ఆయన సర్వసర్వంసహచక్రమును ఆయనకు సత్యయ్య- అల్లభూపుడనువారిరువురుదయించిరి ఈ అల్లరాజుకులమునకంతటికి నాయకుడు సూర్యునివంటి తేజశ్ళాలి మహామహిమశాలి ఆ ఆల్లభూపతి కొడుకులు మువ్వురు అందు నన్నిచోడుడు నరదేవచోడుడు శ్ర్రీదేవచోడుడు వీరు మువ్వురును సర్వజన (ప్రియులును శంభుపాదార్చనాతత్పరులు ఆమువ్వు రును కులక్రమాగతమైన జగనొబ్బగండ కేర్ర్యారాయణ మొదలగు ముఖ్యబిరుదనామములతో భూమండలమును (పాలించుచుండిరి ఆరౌజులు రాష్ట్రమూట ప్రముఖులగు సర్వకుటుంబీకులబిలిచి ఇట్లాజ్ఞాపించుచున్నారు వేణుగొండ (వినుకొండ) నుపట్టణనివాసులను గూర్చి ప్రత్యేకముగా. నిట్లనిరి తమవంశములో _ భీమయ్య అనునా యకుడున్నట్టును-ఆతడు తన పౌత్రులవశమున సర్వమును సమర్పించినట్టున్నది ఆవంశములో నాభిలగోత్రులు దౌహిత్రులు మహోపుణ్యాత్మునిద్దరు-1.. వనగుప్పుడు 2 కన్నగుప్పుడు. వీరిరువురును. వీరులు. ఆనంశములో ప్రోలనార్యుడుత్తముడు అతని వంశమునకలంకారులు-హరిహరబ్రహ్మస్వరూపులు చోడరాజులు సఖులుగానుండిరి అందులో గోపయ్య జువ్వయ్య అనువారలు స్వచ్చ చరిత్రులు-శా-శా౧8 ౬లో నన్నిచోడదేవుడు శ్రీ కేశవస్వామికి ౧౦ఖండికెల భూమిని సమర్పించెను దానిని ముందురాజులుగూడ పరి పాలింతురుగాక కాకతిరాజులపాలనములో లచ్చిగాడమునతడు-పయచెరుకూరిచెన్న కేశవదేవరకు సుంకము నాచంద్రార్కముగానిచ్చిరి ఇది కొమ్మమాయని తల్లిదండ్రులకు ధర్మముగ ధారవోశినట్టున్నది (52) మిన్నికల్లు వినికొండ పాతికెవంతయిన యజుకూరిక్షివెరుతిగా హనుమంతుని మిద్రైగలదు. దానికి ఉత్తరముగానున్న. శలాశాస నము శా-శ-ం౪౬ం౮ాలో శ్రీతాళ్లపాక అన్నమయ్యగారికి విజయనగర మహారాజు సదాశివ రాయల పరిపాలనకాలములో మిన్నికల్టు అనే (గ్రామమును ఆచంద్రార్కముగాదానమిచ్చిరి దీనికి భావిరాజు లపకారముచేయకుందురుగాక (53) వంగిపురము అడిదంయెళ్లి శెట్టి తమతల్లిదంద్రులకు తనయన్నకును ధర్మనునక్రై వీరభద్రప్వామికి గుడిని కట్టించెననిగలదు ఇంక రెండవ వైపున-శౌ-శార౮్వ౮ాలో శ్రీకురుచేటిమూరి రాజయ్య మహారాజులుగారు శ్రీ శివరాజు వీరయ్య గారికిచ్చిన భూదానధర్మశాసనముగలదు త్రీసదాశివ దేవరాయలుగారు విద్యానగరమును పరిపాలించుచుతమనాయంకరానకు ఇచ్చిన 22

కుంయారుజుల్లా తడాననములు లాడు భూమిలో శ్ర్రీఅగ స్ప్యేస్వరదేవరనిమిత్తముగా ౨ఖంజికెల భూమినిచ్చినట్టు- దానిచే శ్రీస్వామివారి వైంకరి *చంద్రతారకముగడరు గుగాక అనిగలదు ఇందుననే మూడవశాసనము-శా-శా ౧౪6౮లో శ్రీ సదాశివరాయలుగారు సామ్రాజ్యము. ౨. పాలించుచుండగా యర్రంతిరిమలరాజయ్యదేవరగారు వారికి సామంత్యులైయుండి న్యాయముగ పరిపాలించినందులకు తమకు ల. మైనవ్పత్తులలో శ్ర్రీఅగ స్ట్యేశ్చరునినిమిత్తము కురుచేటిమూర్తి రాజయ్య దేవరవారు ముమ్మడి వీరయ్యగారికి కొంత భూమి నొసంగిరం - ఇదియాచంద్రార్మము చెల్టుగాక

నాల్లవతాసనము -కా-శా౧౪5౮సంవత్సరమున ముమ్మడిమూర్తి రాజయ్యదేవ చోడులుగారు మరదంబ్‌ సై సర్వయ్యగారికిచ్చిన భూదానధర్మ శాసనము త్రీసదాశివరాయలు రాజ్యమును పాలించుచుండగాను యర్రంతిరిముల రాజయ్యగాం నాయంకరపరిపాలనకు ఇచ్చిన భూమిని శ్రీయగ స్త్రేశ్వరునకు మరల తాను సమర్పించినట్టును అదియాచంద్రతారకము చెల్లుబడియ.. గాక

అయిదవశాసనము -ఇది పోతుతిమ్మ రెడ్డి శ్రీఆగ స్త్ర్యేశ్వరస్వామికి మండపంకట్టించినట్టున్నది

ఆరవశాసనము -ఇదిదేవాలయమునకుందూర్పుగానుండెడి నందిస్తంభశిలాశిసనము. ఇది సంస్కృతము చే నున్నది-వివరణను గమనింపుడు

ఇందు శ్రీమహావిష్ణువు నాభికమలమునుండి బ్రహ్మపుక్తైను ఆ బ్రహ్మయూరువుల (తొడల) నుండి 2 _జాతి యుద్భవించినది ఆవంశమున (శ్రేష్టికోటయ్య యుండెను మజీయు కొమ్మిశెట్టి యనునచడు కీర్తనారాయణుడను బిరిదుగల - డుండెను ఆ కొమ్మి శెట్టి తనయన్నగారి కుమారునకు రాజ్యమునిచ్చి దగ్గుకుందీసెను అతడు ధార్మికుడు శూరుడు పెద్దశెట్టియ.వని పేరు బొణదెను “పెనుగొండపురీశులలో (శ్రేష్పడు మూల్యగోత్రీకుడు ఆయన భార్యదేవాంబ ఆదంపతులకిరువురకు 1 బొల్లిశెట్టి 2 మళ్లిశెట్టి 3౩ నారిశెట్టి అనువారుమువ్వురును పుత్రులు సుగుణవంతులుగనుదయించిరి ఆ మువ్వురు పుత్రులతో తండ్రి శోభించుచుండెను ఆయన వంగిపురపు అగస్మ్రేశ్వరునకు గోపురమును తమ _ తల్లిదండ్రులకు పుణ్యముగా కట్టించెను ఇంగండమహారాజపుత్రుడు అన్నయ్యయను నాతడు ఆ గామమున శా-శాం౦౨౮లో ననేక దానములను (బ్రాహ్మణాదుల కిచ్చినట్టు గలదు

2 త్రుమద్వంగిపుర ములోని మళ్లేశ్వరస్వామి వారికి ధర్మముగాను చండపనీడు అనునతడుఖండదీ పీఠీధనకు-సంవత్సరం పొడుగునజరుగు భోగపు ఒర్చునకు కొంత గానమిచ్చెనట- దీనికీ నాగదేవరకేతరాజ గారి 'ప్రోత్సాహమట మజీయు నీచండపనీడు వేల్పునూరి రామేశ్వరదేవరకుభక్తుడ్రయుండెనట ఈ ధర్మము చెరుసరానిది అవిగలదు

8 ఇదియు వంగిపురపు గ్రామమునందలి వల్లభరాయస్వామి దేవాలయముఖముండపమునకెదురునగల గరుడస్తంభము మీది శాసనము-శా-శా౧౪5౮లో కురుచేటిమూర్తి రాజయ్య దేవరవారు రూసెనగుంట వూబళయ్యంగారికిచ్చిన భూదానధర్మ శాసనము దీనిని శ్రీసదాశివరాయలుగారు నిద్యానగరమును పరిపాలించెడికొాలమున యర్రం తిరుమలరాజయ్యగారి సామంత పరిపొలనవిధానమునకు మెచ్చుకొని యిచ్చినట్టు వ్రాసినారు

(54) దానవులూరు -

ఇది. చింతపల్లి తాలూకాలో చేరిన గ్రామం ఈ గ్రామమున గోకేశ్వరస్వామి గలడు ఆదేవాలయములోని నాగుస్తంభము మీది శాసనము శ్రీవెలనాటి గొంకరాజు శత్రుభయంకరుడై మహాప్రతాపశాలిగానుండెను పూర్వము-చత్యుర్ణజాతి సర్యోత్తమ మునదని ఎంచుకొనినది అందుల చోడరాజు అతి ముఖ్యుడు ఆయన భార్య గుండాంబిక ఆదంపతుల పూర్వపుణ్యమా అన్నట్టు గొంకరా జదయించెను ఈతడునుమహాపరాక్రమశాలి ఈయనకుమారుడు చోడనారాయణుడు ఇతడు గొంకవంశాబ్దికి చంద్రునివంటివాడు- ఈతడు దో కేశ్వరస్వామి వారిసేవలతొసంగిన భూదాన వివరణ మిందుగలదు- మజీయునీతడు వంగిపురవల్హభరాయని దేవాలయములోని ముఖమండపద్యారము. కడనున్న శిలమైగూడ యీగోకేశ్వరునకు దానమిచ్చిన విషయమును వ్రాఎపెట్టి యుంచినట్లున్నది ఈ దావులూరు. (గ్రామము వంగిపుర (గ్రామముతో సంబంధము గలదిగ నున్నది కావుననే యీదిగువ వంగిపురపు వల్లభరాయనిదేవ గృహశాసనముగలదు

గుంటూరుజిల్లా శవాననములు శా-శాం౨౧౪లో శ్రీకాకతిరుద్రదేవులు పరిపాలకులు కాగా వారి మహాస్రధాని పంగులూరి అన్నయ్యగారు వంగిపురదేవరయైన శ్రీకేశవస్వామివారి కర్పింతిన డానధర్మ వివరముగలదు ఇంకను శా-శాంింక౬లో శ్ర్రీకాకతిరుద్ర దేవులయానతి చొప్పున కావూరి ఆయకట్టు భూమిని శ్రీ వల్లభరాజ నకు సమర్పించెను శాశాం౨౦౦సంవత్సరములో- వంగిపురగో కేశ్వరునకు దానమిచ్చినదేవియో కలదు అచటి అక్షరములు కానరాకుండుటచే- వ్రాయబడలేదట ఈ శాసనమిట్ట్లు కొంత దూరము గడచనగానీ దిగువతీరుననున్నది 3 శాశాంం౫౪లో వెలనాటిదేశమందు- గానులూరుశాసనముతో గూడ కొమ్మయ నాయకుని ప్రభుత్వముననీయబడినట్టున్నది ఈ _కొమ్మయనాయనాయకుడు వెలనాటి చోడరాజగు గొంకయ రాయని వంశములోని చాతయనాయకునికుమారుడు కొమ్ముయ ఆయనకు గొంకరాజ్యమిచ్చిన తరువాతవాతడు దామలూరురెడ్డి యీ యిరువురును తమరాజ్యమునకుయిణ్యమున్నకె 4 పుట్టభూమిని అఖండవర్తి దీపమునకు. 55 గొరియల నిచ్చి-శ్రిస్వామికి గుడిని కట్టించి ప్రతిష్పచేయించి నైవేద్యదీపారాధనాదులాచంద్రార్కము చెల్లునట్టు చేయించిరి అమాత్యకొమ్మయ్య నాయనికేర్తి శరద్రాకానిశాకరునివలె యుండెనట ఇంతియగాకాకా-శ-౧౦౪౬41లో ఆగోశే శ్వరమందిరమునకలంకారాదులును చండీశమండపమున్ను శ్రీగొంకేశ్వర దేవర మండపమున్ను కట్టించి ప్రతిష్ట చేయించినపనియట మజీయును గొంకరాజ పుత్రుడగు రాజేంద్ర చోడుడను నొతడొకడుండెను ఆయన సతి ఆయతమ్మ ఆమె పుత్రవతియైన తరువాత త్రీస్వామికి కొంత భూదానమును చేసిన విలరములున్నట్టున్నది కాని అస్పష్టాక్షరములుగా శాసనమున్నకారణమున 30 ఖండికలని మాత్రమే స్పష్టమగుచున్నది మజియునాయతాంబ గొంకేశ్వరదేనరకు శా-శాంంళంలో దీపదానమును గూడ చేయించినట్లు గలదు. ఇది యంతయు శా-శ-ం౦౬౫మరల భూమి దీపదానాదులనాయాయతాంబి చేయించినట్టు (వాఎయున్నది. ఇది తెలుగు గద్యభాగములోననున్నది (55) కొల్ళూరు తామ్రశాసనము ఇది తోనాలికిసమీపముననున్న (గ్రామము ఆగ్రామములోని యజమానులవద్ర నీ తొమ్ర శాసనమగుపడుచున్నది పంప్కృతము సర్వగుణ శోభితుడగు నాదివరాహమూర్తి మనలనురక్షించుగాక సర్వదిక్కులందును పంచారామ క్షేత్రములందును ఎవ నికీర్తినిత్యశోభితమై యొప్పారినదో అటుపా శాసనమస్పష్టమగుటచే వ్రాయయిుడలేదు తరువాత-శా-శ- ౧౨౮౬లో అనపోతరాజుగారు కొల్లూరు గ్రామమును యజుర్వేదవేత్తయగు రామేశ్వరవును వారికి ఇచ్చెను ఇళ్లు బుక్యామాధర్వవిదులకు- ఆయా వేదములవారికాయా గ్రామనా, మములతోదానించినట్టును అందుమరల పేరుపేరున నొ క్కొక్కరికిన్నివృత్తులని ప్రతిగ్రహనామములు లిఖించబడియున్నవి దీని కెవరు నేకాలమున నెట్టియపచారముజరుషరాదు శ్రీ అనపోతనరాజుచే కొల్టూరుగ్రామముదానము చేయబడినట్టు చివర గలదు న సారం వా కొల్లూరు (గ్రామమున నుండెడ భోగేశ్చర స్వామి దేవాలయములోని శిలాశాసనము శంక్షర్సుని గూర్చిన ౧ ఏ ప్రధమముననున్నది ఇవియొక (గ్రూపుగానున్న శాసనములు కన్నడము(హలెగన్నడము ) సంస్కృృతముతోను మిశ్రితమై యున్నది ల విపాన్తన మహారాజ వంశమాచంద్రార్కతారమభివృద్ధి జొదుగాక _ చోళరాజులు వారిబిరుదనానుములు మోదలగువువి ౨ 3 జరాలలోనుద్ధాటింపయిడినది అతదు కలపాడు గ్రామమును అనంతేశ్వరునకిచ్చినట్టు గలదు. దీనిని భావిజ్రర్వ్వులవార. కాపాడవలయుననియు. ద్రీనిక్వైరును చెరుప్పును చే ; వే రు భోగేశురసాఖమి కీ నామములు కుర్యాయవాచకము పును ఇయరాదనియువ్రాయయిడినది. భో గేశ్వరుడు శ్వరస్వా అనంతేశ్వరుడన. లుగవాడయుడినట్టున్నది త శాశాంం8ంిలో పూసలమల్లిసాని స్ర్రీఅనంతేశరునకిచిన దీపదానధర్మమును 6 గదైలు- అనినట్టు వ్రాయంబడి 4 శాశాంంణలో చంనటు.. (శఆనంలేశ్వరునకీచ్చి గ్‌ ద్‌ ప్లై (6 యున్నది ని ఇచ్చినట్లీ ధర్మశాసనమున శ్తుంగ గొంకరాజులు. కొల్లూరి శ్రీనరేంద్రేశ్వర దేవరకఖండ దీపారాధనకు తెల్లయెడ్డను 5 ల్‌ గలదు ర్‌ కాశం దిపమునకు లే రకాలో నా పూరస దొంపమయను నామెతమ తల్లియిందులసానికి ధర్మముగానఖండ న 7 తా వట్లుగందు ఇది శమపుత్రపొత్రానుక్రమముగంజెల్లుబడియగుగాక 2క

కంటూరుబిల్లా. శాసనములు డా ములు లు

6 శా-శాంం౩౫లో పెనుగొండదారి సెద్రియనునతడు. కోల్లూరి శ్రీనరేంద్ర స్వామికి సమర్పించిన వెర్లెద్లు-556 న్నుతమతళ్లి సూరసానికి పుణ్యదమగుగాకయని కలదు ఆంగారద్యుర్రననాయద ఎవాడు దీనిని పుత్ర పౌొత్రపారంపర్యమును చెల్లించుగాక

7 శా-శ-ంంణ౯ాలో కొల్లూరి శ్రీనరేంద్ర దేవరకు- కొట్లాడి భామనాయకుడు తమ తల్లిదండ్రులకు ధర్మమునరంై- అఖండదీ పీరాధనకు 55 వెళ్లెడ్షను సనుర్పించెనట

ర్‌

8 కాశాం౪ం౬ణ౫లో కొర్తూరి గోపీనాధస్వామిరి పోతు మామిళ్లు వర్హంగారు దేవునికి దధ్యన్నాడ.లు(పెరుగన్నము మొదల యినవి) చెల్జునందుఅకుగానం . _” పాటి శింగరభొట్టుచేను స్త్రళమును రెండున్నకరుచ్చెవభూమినిదానమిచ్చిరి ఇదియాచంద్రార్కము చెల్లుగాక. దీనిని ముందు తరవ రు సరిగజూతురు చెరచినపాపమున బోవుదురని శాసనము

(56) క్రొంజి

ఇది సత్తెనపల్లి తాలూకాలో చేరినగ్రామం ఇం దెకకేశవస్వామిదేవాలయముగలదు ఆ దేవాలయమువనద్ర నుండెడి శిలాశాస నము శా-శాంంలాఒలో చోడరాజులకు కల్యాణాభివృద్ధిగా పిన్స్నమజియ్యంగారు తనుప్రభువైన శ్రీక్రాంజి కల్యాణ కేశవదేవరార్చనాదంలకు భూమిని అఖండదీపమునకుంగొంతయు-అంగరంగ వైభవాలకు మరికొంతయునిచ్చినట్టుగలదు

2 శా-శకములు-అని సంఖ్యనీయలేదు-కాకతీయ రుద్రదేవనుహారాజు పరిపాలించు నపుడు క్రాంజి శ్రీకల్యాణ కేశవదేనరకంగ రంగ భోగాదులఆంగరక్షబొల్లినాయకుడిచ్చిన భూదానము

3౩ ఇదియు ('క్రాంజిగ్రామములోనిదే అగ స్ట్ర్యేశ్వరస్వామివాకిట నుండే శిలాశాసనం-శా-శ- ౧౧౬౧లో-కాకతిరుద్రదేవరాజుయ పాలించుచుండగా అంగరక్షబొల్లినాయకుడు తమకుప్రభువిచ్చిన భూమిలో శ్రీఆగ స్క్ర్యేశ్వరుని యుపచారములకొంతగా ఇఖండికెంపేకని చచ్చెను

(57) కాకాణి

ఇది గుంటూరునకు రెండు(క్రోసుల దూరముననుండుగ్రామము-ఇందుగోపాలస్వామిగుడి యొకటి. కలదు దానికిలో వెపున నున్నశిలొశాసనమిది వుప్పలల్లాడదాసు అనునాతడు చేయించినశాసనము

శా-శా౧౧లా౪లో కీర్తిగో పీనాధునిని-మాంఇక్యాంబ అనునామె ప్రతిష్టంజేయించి ఆస్వామి ఆంగరంగవైభవాలకు సమర్పించినదాన వివరము

ఆ గోపీనాధుని సేవాకార్యములనుజేయుచుండెను లక్ష్మి సమానురాలగునా మాణిక్యమ్మకు తరుమలమ్మయనునామె అక్క గారు-ఈ యిరువురుకన్యలు చిన్నతనమున లక్ష్మీదేవి హస్తద్వయమువలెనుండిరి ఆమాణిక్యమ్మ శా-శాం౧౮ా౪లో శ్రీకృష్ణుని ప్రతిష్నం జీసను దొనినాపుకొవురుడు సిర్తిసేవించెను అందుచేనాస్వానికేర్తినోపీ నాధుడయ్యెను ఆయనయేగోపాలస్వాని ఆసాలా వ కాకానిగ్రామమునకు గలహద్దులు వగైరాలవివరమీ వైప్పునగలదు

ఇక మూండో వైపు*సనపు తీరు -(రెండవ వైపు అనియుండవలెను)

శాశాం౧ంకా౨లో శ్రీకాకతిరుద్రమదేవి పరిపాలించు చుండగా వెలనాటి శాసనకర్తమన్లియుడు అనునాతడు తనన్యారు = రిపొలనమునంబడిసిన భూమిని త్రీకొకాణి కేర్తినో పీనాధునకు చమతల్లిదండ్రులపుణ్యమునకై యిచ్చిన భూభాగవివరణము దాని? భావితరమువారు చెరుచునెడల జరుగు అపచారమును సక్రమముగ జరిపించినందునగలుగు మేలిను వ్రాసి "పెట్దయిడి యుండెను

2 అంగడి వీరభదునకు నమస్కరించి-వ్రాసినది ఆయనస్తుగలదు-శా-శాం౪౪ంలో కేటూరు మల్లయామాత్యునకు లక్కాంఎఒ కును పుత్రుడయిన చిట్రయమంత్రి అంగడివీర భదప్రతిష్పను చేయించెను ఈ చిట్టయ మంత్రి విపుల యశోవంతుడు. వీరునల్వురు సోదరులు గలవారు 1] మాదనుంత్రి 2 పెద్దయ ౩ అన్నయ్య 4 అక్కయ్య అనువారు. ఈ నల్వురు సోదరులతో చిట్టయమంతధ్రి శోభనము "నుండెను ఈతడు గజాంతైశ్వర్వ్య సంపన్నుడైన సాళ్వతిమ్మయప్రభువువద్ర (ప్రధానుడుగానుండెను ఈ చిట్టయమంత్రి త్రీవీరభద్రస్వామివారికి ప్రాకార మండప చేప్పర వేదికలు మొదలగునవి కట్టించి బహువిధములసేవంీ న ఈతడు స్వపత్నియై నతిమ్మ మాంబతో ననుకూలతనుండి విపుల 0..శోవంతుడయ్యోను ఈఎనికాలమున దేవతల మృతబాజనులయ్యున - ౪

గుంటూరుజిల్లా శాననములు వశిష్టునకురుంధతివలెనుండెను ఈ _దంపతులిర్వురును వీరభద్రునకొకకొనునునిర్మింపంశే ఎరి అదిపాలసముద్రముతో సమానమైనది ఈయన యొద్ద వేదాలతిన్ముయ్య అనుమహాపండితుడుండి భాగ్యశాలియయ్యెను భద్రకాళీ సమేకుడగు వీరభద్రస్వామి ఈ కాకాణీశ్వరుడై చిట్టయ మంత్రి నిరక్షించుగాక శ్ర్రీక్నష్టదేవరాయలకు శాసనమును విన్నవించుకొని వెలిగండ్ల అనునగ్రహరమును వీరభద్రునకు చిట్టయ మంత్రి మర్పించెను ఇంక మూండవవైపున నున్న విశయము - శ్రీకృష్ణదేవరాయలు సర్వరాదన్య శిరోమణి యైనర్ధిల్డుగాక శా-శాం౪౪౦లో కాకాణి వీరభద్రేశ్వరునకు కాండిన్య సగోత్రుడయిన చిట్టయమంత్రిగారు. శ్రీక్నష్ణదేవరాయల మంత్రియగు సాళువతిమ్మరుసయ్యగారి (క్రింద మంత్రిగానుండి 'ఘైరెండవశాసనములో(సం స్కృతములో) చెబ్బనట్టు చేయించెనని తెలుగువచనమునగలదు మటియునేయేయుపచారములకెంతెంత భూమియో తద్విభజనమును శృంగారపు నారికేళతోట వగైరాలను ఉద్దేశించి యట్టంకించెను నాలురోవైపున నున్నశాసనము - ఈ భాగమున ఆవీరభద్రస్వామికి సేవంజేయు. నృత్యగీతవాది కార్యకర్తవకెనరికెంతెంతయే యేభాగపుపాలముని స్పునది _ వివర ణము మాత్రముగలదు. దీనీకెవరునేనాడును చెరుప్పనుచేయరాదు (58) వెలంచూరు - సత్తెనపల్లికి సడమరగా వెలంటూరుగలదు ఆగ్రామమునకు పాతపాడు అనునొక విభాగముగలదు అందలినందిమైగలస్తంభశా సనము శ్రీమంతమైనదురయవంశములో మండయ్య అనురాజుగలడు ఆరోజు శత్రువుల శిరములఖండించి మైకెగుర వేయగానవి ెద్దయరుపులతో నేలపై వ్రలుచుమేగర్హమల హోలియున్నవట మరియు మాతడరిభయంకరుడై యుండెను అతనిది చతుర్హవ్నద్ధము ఆతనిపుత్రుడు గరికోటమల్ల బిరుదుగలకొండయ్య అనునాతడుగలడు ఆయనకుమారులు 1 నాదయ్య 2 మట్టప్ప 3౩ ప్రోలయ్య అనువారలు _ వారిలో పెద్దవాడు ప్రోలయ్య గ్రూరారాతి విచ్చేదకుడు పశ్చిమదేశమును తొలిసారి యాత్రతో విజయమును సాధించెను చోడరాజ చూదూమణీయు గౌడలాట కటకవిజేతయునగు గొంకరాజకీర్తి చంద్రునకు ఎుత్రుని పగిదియుండెను అతడు భారతిని లక్ష్మివి భూమిని జయలక్ష్మిని సమానముగసమ్మానించుచుండెను ఆ మందలి ప్రోలయ్య (మండయప్రోలయ్య) అనుజుడు మట్టప్ప శత్రుభీకరుడై సోదరునందుపేమతోనుండెను అతదు గొంకరాజునకు పరమ భక్తుడు శ్రీరామునకు హనుమంతునివంటివాడు అతని తమ్ముడు మట్టయ్య అను నాతడు శత్రుపురములజయించివానిలో వెల్లటూరు. (వెలంటూరు) గ్రామమున త్రికోటీశ్వరుని ప్రత్మంచి దివ్యమగు నాలయమును గట్టించెను 2 అస్లే-శా-శా ౧౦౫౫లో వొశినాయకుడను వాడు తమ తండ్రికి ధర్మమగ శ్ర్రీమత్తిి కోటీశ్వరునక ఖండ దీపము నకు 55 గొరియల నిచ్చి యాచంద్రార్కస్ట్థాయినుండెను 3 మజీయు-శా-శ-ం౦౬ంలో గొండపనాయకుడనువాడాత్రికోటీశ్వరున కఖండ దీపమునకై 655 గొర్యలనుదానించెనట 4 శా-శాం౦9౧లో ప్రోలయదత్తు తమ తల్లికి పుణ్యముగా _ శ్ర్రీత్రికోటీశ్వర దేవరకఖండదీపాఠరాధనకు సమర్పించిన గొరియలు 55 అనికలదు క రో క శా-శ-౧౦౬౦లో థ్రీమన్నండవిమట్టినాయకుడు (మండయమట్టయ) తవయన్న ప్రోలనాయకునకు ధర్మముగా వలంటూ తోత్వట పోర చేయించి గుడి కట్టించి యాదేరకంగ రంగ భోగమునకు గానిచ్చినభూమియు దానివిభాగములును అయవతి నేకున టి ఎర్చెంచినభూమి పంసిణులను చెరువులున్ను వానివివరములున్నుగలవు-దీనిని కమునభొట్లు'పేరుతో నుంచి సంయినట్టు గలదు (దీనికి దగ్గరగా నుండే రెండవశాసనము) శా-శా౧౦౪౯లో మట్టయనాయకుడు శ్రీత్రికోటీశ్వర- అర్చనా బలి హవిర్హానాదులకిచ్చిన భూమివివరణమును స్టానాపతికిచ్చిన వివరణమును (న్రాయించి దీని కెవరుహానివేయరాదనియు చేసినవో పాపము “వచ్చుననియు ముందుతరములనారు. పాలించుట పుణ్యమనియుగలదు

కుంటూరుజిల్లా శాననములు

6 శా-శాంం౫౫లో నరుంబర్తి వాసనయను నతడు తము తండ్రికి ధర్మముగా వెలంంటూరు త్రికో కేశ్వరునకఖండదీపారాధనకి చ్చిన గొరియలు "5- వీనిని తీఎకొని నిత్యము మానెదునీతిని పేరిశెట్టి కొడుకు పోయుచుందును

7 శా-శాంంక౬లో శ్రీత్రికోటీశ్వర దేవరఖండవర్తి దీసమునకుగాను ఇచ్చిన గొరియలు 55 (ఎవరో పేరులేదు) ఆయూరి చెరువువెనుకనే శ్రీదేవరకిచ్చిన మరతులు-వానిలెక్కగలదు ఈ సోసనములకు దగ్గరగా 1 నాగకన్నె 2 దుర్గాభైరవులు 2 నెమలివాహనములపై పార్వతీ పరమేశ్వరుల ప్రతిమలు వీరప్రతిము మొత్తము ఆరుశిలాప్రతిమలున్నవి

(59) వడవల్లి

ఈ (గ్రామమునే వుండవల్లి అనియందురేమో” ఇదియాగ్రామము-వింతలతో పుననున్న శిలాశాసనము-ఒక మూలకొంతభాగము శాసనముమునకానవచ్చుటలేదు కా-శ-౧౦౫౫లో ముద్దడి మాధ్వసాని ఆయూరి మళ్లికార్డునస్వామికఖండ దీపారాధనకిచ్చిన గొరియలు 55 దీనితో నిత్యము మానెడు నేతిని శ్రీస్వామికి సమర్పింప్రవలెనట

(60) ఫిరంగిపురం

ఈ శాసనము ఫిరంగి పురమునకు దక్షిణ భాగమున నున్న వారభద్రదేవాలయము ముందరనున్న నందిస్తంభశిలాడాసనము -(ఇది క్రేవలసాంస్కృృతికము) వరాహరూపుడగు శ్రీమహవిష్ణువుతన _ దంష్ట్రతో భూమినిద్ధరించినది ఆకులమున పదునొకండవయవ తారములనుండి యీచత్తుర్లజాతి యుద్భవించినది ఆకులమునపదునాకండవయవతారమునందగినవాడును ఎజవతరమునాడగు వేమరాజు. జనులను పాలించెను పాతాళగంగకు శ్రీశైలమునుండిసోపానములనిర్మించెను ఆవేమరాజగారియన్న మాచరాజు ఆయనకు మువ్వురుప్రత్రులుగలరు 1 జాగ్రతిరెడ్డి 2 పోతిరెడ్డి ౩ కొమటిరెడ్డియనువారలు వీరుమువ్వురును విష్ణుమూర్తియిచ్చిన ధర్మార్ద కామములుగనవతరిచెనాయన్నట్టుడిరి అందు పెదకోమటిరెడ్డి కర్ధసమానదానపరుడగు వేమా రెడ్డియను కుమారునికనెను ఆతని మం(త్రులు-శత్రువులనుని[గ్రబాంచువారు. _ నాల్లుదిక్కుల యందునీ వేమారెడ్డి కీర్తిత యెగబ్రాకెను సంగ్రహణము లేనిదానినిగా నరింపంజేసెను అతడు యాచకులకు చింతామణీవలెనుండెను ఆయనదానాంబు ధారలు దిగంతములనుండి వాయువాచకులకు చింతా మణివలెనుండెను ఆయన దానాంబు ధారలు దిగంతములనుండి వాయువాచమించుచుండెను సప్తసంతానములను ఆయన సంతానముశో గూడి కీర్తి పదునాలుగులోకముల వ్యాఎంచెను ఆయన భార్య శివునకంబికవలె సూరమాంబ 'ప్రకాశించుచుడెను ఆసూరమాంబ మంచిదో కతటాకమునీశ్వర బతిగానిర్మింపంజేసెను ఆచెరువుసప్తసముద్రములకు దీటుగా నెనిమిగవసము[గ్రమా” యన్నట్ట్లు. విరాటిల్లు చుండెను ఆతటా కమనెడి సముద్రముననే శ్రీమహావిష్ణువు మీనకచ్చపవారాహ్యవతారములతో దిరిగుటకిచ్చగిం చను ఆజలాశయమును దేవతలు ఎతరులు గంధర్వోరగరాక్షసాదులు-స్టావరజం గమములన్నియునాశ్రయించచినవి ఆతెరువునీరును అనేకగోవులును. పక్టులు తృజతులు త్రాగినందున వారికశ్వమేధయాగఫలములభించును ఆ తటాకమును జూచి పితృపితామహాది దేవతలు మాకులములోనింతటితటాకమును వేయించినవాడుదయించెనని తృట్స్బ పడుచుండిరి ఈ ధర్మశాసనమును శ్రీనాధకవి చేమరాడు ఎడనుండి రచించెను ఈశాసనమునకు మూడవవైపు మూండు నీ పద్యములాంధ్రమున గలవు అందు ధాన్యనాటికి రాజ గుగన్నభూపి లునిపుత్రి వేమారెడ్డి భార్యసూరమాంబ పూర్వముంజెబ్పన తటాకస్రతిష్పను జేయించినట్ట్లున్నది దానిపవిత్రత గాంభీర్యము విస్తారధర్మము._ దానిక్రింద ఫలించు భూముల సౌకర్యము మొదలగు విశేషణములతో నొప్పారుచున్నదని రెండవపద్యార్హము తటాకపునామము సంతానవారిధి దానితో సురనదియును పశమింప శక్యముగానిదని తృతీయపద్యార్హము

(61) మాదల

ఇది బెల్లంకొండ పరగణాలో చేరిన మాదలగ్రామములో తూర్పుబాగమందున్నశాసనాలు -

శా-శాంంళంలో శ్రీుమండయనాయడు మాగల _ అనుగ్రామములోసకలేశ్వరునకతిప్రీతిగగుడిని మండపమును గట్టించి ఆదేవరకు భోగ్యార్థముగా నీలిపొాలము. వెలి పొలమునిచ్చినట్టు అందెవరెవరివాటా లెస్టెట్టుగానుండి సేవించవలయుననెడి పీఠ చారకుల భాగపరఎణీయు. గలదు మజణియునాసకలేశ్వరునకఖండనర్తి దీపంబునకిచ్చిన గొర లు 55 లున్న - వారి తమ్ముడు సాదెనాయకుడిచ్చినగొరియలు 55 న్ను శేతనమునునాదుచేకొని తైలమునఖండ దీసమునకు సనర్పించుగాకయనియున్నది

గుంటూరుజిల్లా శాననములు /... 2 శాశాంంాంలో శృంకెవెన్లైర మావెన. సకలేశ్వరునకుఖండదీపంబునకిచ్చిన మామందల వీటి వాసము. ఆచంద్రార్యము చెల్లుబడియగుగాకో ౩. శా-శాంంగంలో మా మందలవోజు అనునాతడు శ్రీ సకలేశ్వరునకిచ్చిన అఖండ గీపమునకు గొర్యలు క5ర్‌న్న అతని పుత్రుడు సంకెనయిచ్చిన భూదానావివరము నిందుగలదు మజీయు నెవరెవరికెంతెంత యిచ్చినదాన వివరమునుండెను 4 శా-శాం౦ం౯౪లో మామందలకోటయ్యనాయకుడు శ్ర్రీపకలేశ్వరునకిచ్చిన అఖండ వర్తిదిపమునకుగా పెట్టిన గొరియలు 55 దీనినాచంద్రార్కము చెల్లింపవలెను ం 5 శ్రీమాన్‌ బాదనాయకుడు శ్రీసకలేశ్వరస్వామి (ఎత్సికై సానుల చెర్వును వేయించి ఆస్వామికఖండదీపమునకు 55 గొరియ లమ ్రోలేడు అనునతడొకసాలీమ ఇచ్చినట్టుగలదు. దీనిలో శకములేదు 6 శా-శా౧౦5౩లో భోగిరెడ్డి కొడుకు మాచమరెడ్డి మామందలసకలేశ్వరదేవరకు తమకు పుణ్యమునకై స్వానమ్యఖందీపమునకి చ్చినగొరియలు 55- వీనినాచంద్రార్శము భావితరమువారుగూడ చెల్లింత్రుగాక ఈ శాపనమునకు దక్షిణపువైపుగానున్న శాసనము 7 విజయలక్ష్మీ సమేతుడరిభయంకరుడురాజరులావతంసుడగుకుబ్దవిష్ణువు అనురాజుగలడు ఆయనయనుచరుడు తనయంత వాడు చతుర్ధకులసంజాతుడు బుద్ధవర్మయను వాడుండెను ఆతడు రాజాజ్ఞచే మహిమండలము నంతటిని పాలించుచుండెను ఇట్లుండంగొంతకాలమునకాకుబ్ద విష్ణువువంశమునమండయ ఆయనకుబాదయ్య ఆయనకు మందయ్య ఆయనకు విర్ణ€లయ్య ఆయనకు బేతరాజు ఇతడు చాలారూపసి ఈయనకు పోతయ్య ఆయనకు మండయ్య అనుచారు వరుసగాయిట్టిరి వీరికాలమునశ్ర్రీసకలేశ్వర "సేవా పరివారమునకు విభక్త మైనభూభాగవివరణముగలదు 8 శాశాంంబులో కులోత్తుంగ చోడరాజుల (యభృత్యుడైన ప్రోలయ అతనికూతురు కుమ్మిక శ్ర్రీసకలేశ్వరునియఖండదీప మునకుగానిచ్చినగొరియలు 55 - వీనితోనాచంద్రార్కము శ్ర్రీస్వామికినేయిచెల్లుగాక 9 శాశాంం౯౩లో కులోత్తుంగ చోడరాజుల భృత్యురాలైన కేతమ్మ ఎసకలేశ్వరునకభఖండ దీపారాధనకిచ్చినగొరియలు 55 ఇది యాచంద్రర్కము చెల్లుగాక 19 శా-శాం౦౨లో-రెడ్డిపోతన- కోమలాంబయనుదంపతులకు గొంకడనునాతడుద్భవించెను ఆతడు శ్రైవభావముగలవాడై అనేక దాన ధర్మములతి 'ట్రతితోనొనర్చెను ఈయన తటాకములనిర్మించెను 'తీపురాంతకునకు తోటలు దొడ్డుమొదలైనని ధర్మార్హము గౌవిచ్చెను మజీయుంగొందరు బ్రాహ్మణులకుగొంతభూమిని గానించినట్టున్నది 11 శా-శాణం9కంలో మామందెలకూచనయను నాతడు శ్రీసకలేశ్వరు నకఖండదీపమునకు 85 గొరియలనిచ్చెనట కేశవ దేవరకునివేదనకుగా నొకచెరువును కొంతభూమిని తనకొదుకు విరలనాయకుని పేరనఖండదీపారాధనకు 55 గొరియలనిచ్చినట్లు గలదు 12 శాశాంంం౨లో మామందలగారి సానిముత్తైము శ్రీసకలేశ్వరదేవరకఖండవర్తి దీపమునకు 55 గొరియలను మరల శాాశాం౦9౨లో మామందలగారిసాని యుత్తైమ శ్రీసకలేశ్వరదేవరకఖండవర్తి దీపసమునకు 55 గొరియలను మరల శా-శ-ంం౦౪౪లో శ్రీపకలేశ్వరపీసంబునకు 55 గొరియలనిచ్చినట్టుగలదు ఈ శాఫనమునకు పడమటివైపు దానంద గ్‌. క్‌ మౌ దం మాదయనాయకుడు కొంత భూమిని వైద్యకానికి వశిస్టులకు - మజీయుగృహోపకరణకర్తలకు చ్చును.. కాని అదిసిమంత న. న లించెను అటు పై-కౌ-శ-౧౩౮౩లో ఎవరితోడనో కలన యేమేమోయొనరించెనన్నట్టుండవ ప్రుచూదలసకలేశ్వరదేవరకఖండవర్తి దీసపంబునకు 55 గొరియలనిచ్చెను దీనితోపోయునేతిలోని భాగములను వాలుగు పోలలగాంచేఎ ఎయేదీపములశేంతో విభజించివాయించెను ఈ సాళము మారయ్యవంచికులవిస్తారక పుత్రుడు గణగుట ప్రపంచనులో దుర్లభము 28

గుంటూడుజిల్లా శాననములు (62) యనమదల

ఈ (గ్రామంమాణిక్యారావుతాలూకాలో చేరినదట [గ్రామమునకు సడమర శ్ర్రీగణ పేశ్వరదేవాలయము వద్దనున్న శాసనమునకున కలు -

కా-శాంం80లో కోటగణపమహాదేవమ్మ రాద్యముచేయుచుండెనట అంతవజుకు ఆదినుండి వంశవ్దర్థనము (సాంస్కృతికము)

ముందు గణపతి ప్వార్ధనము తరువాతనాది వరాహదం్హై దండప్రశంస- అటుపా కాకతి వంశ ప్రశస్తి-అందుప్రలరాజ మొదటివాడు అవక్ర సరాక్రముడు ఆయనకు మాధవ భూపతి జనియించెను ఇతడు మహావీరుడు స్వచ్చతీర్తి గలవాడు ఇననిక మారుడు గణపతి అతడు రాజులలో (శ్రేష్కడు ఆయనకు కూతురు గణపాంబ ఆమె సాక్టాలక్ష్మి స్వరూప ఈమెను. గురించి విశేషముగంజెప్పుట కంటె సర్వసుగుణములుమూర్తింజెందినవా” అన్నట్టున్నది ఇంక ధాన్యవాటి రాజుకేతయ అనునాతడుండెను ఆధరణికోటకేతరాజు _ త్రిలోకనుత సుగుణ సంపన్నుడు అతదు కృష్ణవేణికి దక్షిణముగా 20 అఆగ్రహారములన. బ్రాహ్మణులకు దానమునిచ్చెను ఆయనకుమారుడు రుద్రరాజు మిక్కిలి కీర్తింతుడు ఆ వంశములో బేతరాజు చాల పరాక్రమవంతుడు ఆబేత రాజునకు గణపయ్య-గణపొంబికను భార్యగా కన్యాదానమును చేసెను ఆగణపాంబాబేతరాజులు ధాన్యవావిలో సుఖముగ రాజ్యమును చేయుచుండిరి. ఆమె తన భర్త బేతరాజు క్లేముమునకై మళ్లేశ్చర మహాదేవుని కాయతనమును - సుఖావాసమును నిర్మింఎంచి యుత్సవముల ఉరిఎంచెను మజీయు ప్రాకారము సౌవ్వర్ధకలిశములను గోపురములను నామముతో గూడబిలిపించెను తండ్రియైన గణపక్షితినాధుని సేరిట గణ పే చింతపాడు అనుగ్రామమును దానించెను ఇంతటి ఘనకార్యములొనరించిన గణపొంబిక సొక్షాదం బికయే అట్టియామెను నుతింపనేరితరము” ఆమె అమరేశ్వకునకు కొన్ని వృత్తులను కొంత భూమిని ఆయాదేవపరిచారకులకు పంచిపెట్టి అవియాచంద్రార్కము చెల్లునట్టు శాసనముల వేయించెను

2 కా-శాంంల౨లో నారపరాజు మల్లయ్య ఆయత్యుడను సోదరులిర్వురును శ్ర్రీబేతేశ్వరదేవరకఖండవర్తి దీపమునకు గొ రెలసమూహయును గోంతయిచ్చినట్టు చూపెను దానిని నడుపువానకి వృత్తియు నిచ్చెను

౩ క-శాం౧౯౬లో బొమ్మినాయడనునాతడు బేతేశ్వరదేవరకఖండవర్తి దీపమున కిచ్చిన వల్లయెడ్డు ౨౧-లో బొమ్మి దీనితో వడబోయడు పుత్ర (ప్రీతముగ నేతిని స్వామికి సమర్పించు

4 ఇదియును యననుదలగోపాలస్వామ్యూలతోము ముందరవున్నశాసనము శ్రీమహావిష్ణువు క్రోడాకారముననుండి లక్ష్మి దేవిని గూడెను దేవకీ పూనుడై కృష్టనామధేయముననుండెని ఆయన నామముతో సరియీశాసనము అనంగా గోపాలస్వామి శాసనమని ళ్సిర్రు పూర్వముధాన్యకటకమున కేతరాజుండెను ఆయన సుతుడు ('ప్రోలయ్య ఆయనభార్య సద్గుణఖని పాపమాంబ ఆదంపతులకు సాక్షాదృగవానుడే గోపాలనామధేయమున కుమారుడుగా బుక్లైను ఆతని పేరనే గోపాలస్వామిని కల్పోక్తరీత్యా ప్రతిబృంచెను దానికి కొన్ని వృత్తులను గూడ సమర్పించెను ఆయన యొకచెరువును త్రవ్వించి దాని వెనుకనే కొంత భూమిని తత్పరివారమునకు సమత్స్పించెను దీనికి దీపారాధనకు గణపదేవుడొకగోవునొసంగెను ఈయనకు గోఎ వాధుడనియు పేరుగలదు

౬ శాశాంం౬౩లో యర్రమనాయడు అనునథడు (వీరభద్రస్వామ్యాలయస్థశాసనము) శ్రీకోట బేతరాజులకు ఘర్మముగా రుద్రేశ్వరమహాదేవరను ప్రతిష్ట చేబనివేదనకు సమర్పించిన భూమి లెక్కవివరణముగలడు

6 శా-శాంం౮ాణలో యనమదల కాపులందరు శ్ర్రీరుద్రేశ్వరమహాదేవరకు ఆంగ రంగ భోగాలకు ఆచంద్రార్కము ఒక పుట్టివరు

లు

మానముగల భూమిని సమర్పించెనట

7 శా-శాంళ౫౩లోనిది మాడస్వామి వారి దేవాలయమునకు దక్షిణ పు ప్రక్కగా మల్లయ్యగారి చినబొమ్మరాజు శ్ర్రీవీర భద్రస్వామికి ఆలయమును ముఖమండపమును ప్రొకారమును సనర్పించెనట శా-శా౧౩౫౩లో యెనమదల వీరన్నకు (వీరభద్రునకు) ఆమల్లన చినబొమ్మరాజు అయ్యప్ప దండనాధునకు పుణ్యముగా నీపై (ప్రాకారాదులచేయించినట్లు గలదు మరియు అమృత పళ్లు

టో ల్ని స్తానమాన్యాలు వగ్రెరాయెనాభావితరమువారు. సాగించిన పుణ్యాత్ములు లేకున్న పాపమున _బోవువారు. ఈ శాసనము క్రింద దడా ప్రతిమలున్నగానవచ్చు చున్నవి 29

తదకూసలిల్లి శావనము లా 8 శాశాంళ౫౩లో రాయసం అయ్యపసదుసయ్యవారు - కొండవీటిం పరిపాలించుచుండగా ఆయన సేవకుడు చిన బొమ్మి నాయకుడు వీరేశ్వకునికి ప్రాకారాదుల సమర్పెంచెను- దీనికి పడమర వైపున నున్న శాసనము 9 శా-శాంం౯ంలో యన్మదల పెక్కముస్తలం పెక్కండ్రు. శ్రీగౌరీశ్వరశ్వర లింగము అంగ రంగభోగాలకు సమర్పించిన పొలముల వివరము గలదు 10 శా-శా-ం౨౧౧లో యనమదలగణ పేశ్వర దేవరలకిరువురకు ఆగ్రామీణులు సమర్పించిన ఆభరణాదులవివరణముగలదు

శానా ౧౪౬౫లో అనంగా శ్ర్రీసదాశివరాయలు విద్యానాగరపాలకులుగా నుండగా మూర్తిరొజులు కొండవీటి సీమను పాలించుచుండ పోతినేడు ఆంజనేయులకు పుక్టైడు క్షేత్రమును సమర్సించెను దీనిని చెరచిన పాపమువచ్చును 63 వేల్పూరు ఇక్కడ కొన్ని శాసనములు గలవు ఇవి యీ గ్రామమునకు వాయువ్య మూలననున్న _ శ్రీరామేశ్వరస్వామి దేవాలయము యెదుట స్తంభముల మీదనున్న శాసనములు శ్రీమదమరేశ్వరస్వామికి నిలయమైన ధాన్యవాటికయనునది స్వర్గమునకంయె నధికమైన పురముగలదు. అది సర్వ(శ్రేష్టమైనది ఆందాయమ ేశ్వరునితోనన్నివిధములసముడైన వాడు భీమిడు అనుపేరుగల రాజుగలడు ఆ రాజు సర్వమసర్హుడు ఆయన పుత్రుడు భీమరాజు అనునతడు మరియొకడు గలడు ఇతడు పరాక్రమవంతుడేకాక అర్ధికల్ప్బద్రుమమని ప్రసిద్ధి జెందినవాడు ఇతని ధర్మపత్ని సుబ్బమాంబ ఇతడనేక సత్రములంగట్టించి భిక్టకులను సరమ్రతితో బ్రోచినవాడు అనేకములగు తడాగమములను ఉద్యానవనము అను_దేవునాలయములకు స్వర్థగోపుర కలశములను తయారుచేయించెను. శా-శా ౧౧౦౪లో తన కుమారుడైన చేతయవేల్పూరి శ్రీరామేశ్వరదేవర నివాపమునకుంగొన్ని (గ్రామములను దానముగ నిచ్చెను ఈ శాసనమునకు క్రిందనింకొక శాసనము గలదు 2 ఈ శాసనమందు కేతరాజు గొప్పందనము ప్రశస్తయు. బాగుగ వృర్థింపబడినది ఈ 'కేతరాజు శివభక్తి పరాయణుడు త్రీర్ధక్తేత్ర దేవాలయములనెన్నిటినో నిర్మింఎంచి మానపులకేకాక దేవతలకు గూడ (ఎతిపాత్రుడయ్యెను ఈయన పేరే కోట కేతరాజులు

పమస్త బిరుదములతో శత్రుభయంకరుడైయుండెను ఈయనగారు. ౧౧౦౪లో వేల్పునూరి శ్రీరామేశ్వర దేవరవారికి (బతిగా అడుచివరిపాడు చామునూరు. మొదలగు గ్రామములనిచ్చెను దీనిని ముందుతరములవారు గూడ చక్కగా పాలింతురుగాక ఈ శాసనమునక్తు ఉత్తరముగా నున్న స్తంభశిలాశాసనమింకొకటి 3 శంకరుడు భూమినంతయు రక్షించుగాక శ్ర్రీకేతరాజు సర్యోత్యృష్టుడై యుండుగాక ఆ యీశుడు 'కేతరాజును చల్లని చూపులతో రక్షించుగాక ధాన్యవాటియును'పేరుగల ఒక పట్టణముగలదు అందు భీమన అనురాజు పర్వగుణ ్రశస్తుడుండెను పురుషోత్తముడైన ఆ రాజు భార్యలక్ష్మీ సమానురాలైన సుబ్బమాంబ వారిరువురకు 'కేతయ్య అనురాజు పుక్రైను. ఆ కేతరాజు శ్రీరామేశ్వరదేవర కఖండదీఫములకేర్పాటును జేసెను ఇది యాచంద్రార్కముచెల్లుగాక సర్వబిరుదాంచితులైన యీ కోటకేతరాజులు తవ తల్లి తండ్రి అన్న మొదలగువారికి పుణ్యమునకై 55 గొరియల చొప్పన మూడడు. 55 గొరియలను శ్ర్రీరామేశ్వరాఖండ దీపారాధనకు. సమ్హర్పించెను న్న “ా ఈ స్తంభమునకు 'క్రిందివైపుననున్న శాసనము 4 ఇంతలో శరత్కాలన్ధనముగలదు. శివతాండవ వరనము - ఈశ్వరుని అట్టహాసద్వని రక్షించుగాక రాజసమూహములో కొంతధర్మము చేఎనట్లు గలదు ఈ షి వర్ధనయు. ౧౧౦౪లోని _ దీశాసనమనియు. కేతరాజు ఎల్పూ శ్వరన్వా స్త సనములో నక్కడక్కడక్షరములుకొన్ని కానరాకున్నవి 5 పై శాసనమునకు తూర్పుగా మూడోవయిపు శాసనము కేతరాజును శంకరుడు పాలించి రక్షించుగాక జగమున ధాన్యవాటియను నగరరము గలదు దానిని పాలించువాడు భీమరాజు 30

కంటూరుజిల్లా శాననములు నవకవి క నపనుప అతడు మిక్కిలి దోర్వీర్యముగలవాడు యుద్ధరంగమున నీతని భటులు శత్రు సేనలనంత మొందించుటలో సమర్జులు ఆ భీమనాముడు ఈశ్వర ేవాతత్సరుడు ఈ భీముని సోదరుడు కేతరాజు ఈతడును ఈశ్వరారాధనమున సర్వగుణ పూజ్యుడయ్యెను. పర్వదేశ ముల జయించి యుగర్వవంతుడుగాడు శా-శ- ౧౧౦౪లో నీతదు బ్రాహ్మణులకుంగొన్ని గ్రామములను దానమునుచేపెను తల్లిగారి పుణ్యమునకై గింజుపాడు. చర్ణగర తాడివాయ అనుగ్రామత్రయమును విద్వాంసులకిచ్చెను అమ్మలపూడి అను గ్రామము నన్నగారి పుణ్యమునకుగా బ్రాహ్మణులకు సమర్పించెను తనకు పుణ్యమునకై 1 సత్తెనపల్లి 2 ఉప్పలపాడు 3౩ చింతపభ్రి 4 ఒంకుదొనకుంట అనువానిని విప్రసాంత్కృతముంజేసెను. ఈమై గ్రామములన్నియు సర్వఎస్యాఢ్యమై నేశ్రోత్సవమును గలిగించుచుండును. వీనిని దానముచేఎనట్టు మరల. దెలుగు భాషలో గూడ దవ్రాయబడియుండెను మద్దూరు అను గ్రామమును సర్వకర పరిహారముగా భీమరాజిచ్చినట్టును గలదు

ఈ శాసనమునకు పడమళఠ వైపునగల శాసనము

6 అంతట భీమరాజు శత్రువులను చండాడుచు జైత్రయాత్రలను సలుపుచు పాపాత్ములగు రాజులను తన యపిధా రలో ముంచుచుండెను ఆ భీమరాజునకు మరల కేతరాజు పుష్టైను ఈతడును సంగ్రామ. భీముడు తన పదాతిబలముచేతనే శత్రుమైన్యములరూపుమూ పెడువాడు ఈయన యుద్ధకాౌశలమునకు జగమెచ్చుగండ అనుబిరుదము గలిగెను

ఈ శాసనమునకు దక్షిణముగా నాల్లవస్తంభపు శాసనములు

7 (1) శా-శా ౧౧౩౧లో కూట కేతరాజులు తమ తల్లి అమరసానికి ధర్మముగ వేల్పూరి రామేశ్వరదేవరకు అఖిండవర్తిదీపం బునకు 5% తెల్లయెడ్డనిచ్చెను ఇది రామేశ్వరదేవరకు సమ(గ్రవిభవముతో చెల్లుబడియగుగాక

(2) ₹-శా ౧౧౩౧లో రాయి దేవుడు శ్ర్రీరామేశ్వర దేవరకు 55 గొరియలనిచ్చి అఖండ దీపమునకేర్పాటునుచేపెను

(3) శా-శా ౧౧౨౨లో శ్రీవేల్పూరి రామేశ్వరదేవరకఖండ _ దీపమునకు 55 గొరియలను మున్నూరు - అనుగ్రా. మును వడుగులసాని సమర్సించెను

(4) శా-శ- ౧౧౬౧లో అయితసాని గణపతిదేవ మహారాజులకు ధర్మముగా 55 మోదాల నీదేవునకు సమర్పించెను

(5) శా-శ- ౧౧౩౦లో వేల్పూరి రామేశ్వరదేవుని యఖండ దీపారాధనకు సూరస అనువాడు ౨౫మోదాలను సమర్పించెను

(6) శాశా ౧౦౩౧లో కోట కేతరాజు భోగసాని గండవూలు - శ్రీరామేశ్వరదేవుని యఖండదీపమునకిచ్చిన యెల్లయెద్ద్లు 55 వీనితో త్రైలసమర్పణమగును

(7) శా-శా ౧౧౬౨లో అడపకేతన బోయడు శ్రీరామేశ్వర దేవరకభండ దీపారాధన కర్పించిన ఇనుపయెడ్డు (దున్నలు) 55 నిత్యము మానెడు నేతిని పోయుదురుగాక నిష్ణునాభికమలమునుండి బ్రహ్మయు అతని ముఖమునుండి బ్రాహ్మణులుదయించిరి అఆ బ్రాహ్మణనంశమున కాశ్యపగోత్రములో రామయ్య అను నాతడుండెను ఆయన కుమారుడు కామయ్య అనువాడు అతని భార్యకామాంబ ఆ దంపతుల శీరువురకు మరల రామయ్య అను పేరుగల పుత్రుడు పుక్టైను ౧౧౩౧లో ఆ తరువాత శాసనము శిధిలమైనది

64 శేకూరు

ఇది గుంటూరు సర్కారులో చేరిన శేకూరు. తెనాలి దుగ్గిరేల వుండవల్లి శాసనములవయినము ఈ శాసనము శేకూరు గ్రామమునకు తూర్పున 10 గజముల దూరమున వుండే శాసనము

1 శాశా ౧౪౯౨లో సంగమ స్థానములో వుండే. తిరుపతి వేంక కేశ్వర్ల అమృతషళ్లకు వెంగళప్పగారు దండంబెట్టి సమర్పించిన భూదాన. వివరణము -- మరియు బద్ధిరాజు తిమ్మరాజు రాజయ్యగారు. శేకూరు. గ్రామమును కండ్రికగా సంగమేశ్వరునకు వేంకశ్రేశ్వరులకు సమర్పించిన భూమియు. దాని హద్దులు మొదలగునవి ఇందుదహరింపబడినవి

శాశా ౧౪౯౨లో గౌర్రాజు వెంగళప్పగారు శ్రీసంగమస్టాన వేంక కేశ్వర్ల అమృతపళ్లకుగాను ఇచ్చిన భూదాన వివరము - శ్రీసదాశివరాయలుగారు విద్యానగరమును పాలించుచుండగా ఎద్ధిరాజు తిమ్మరాజయ్యగారు శేకూరును శ్ర్రీతిరుపతి వేంక కేశ్వరులకు

కుంటూరుబిల్లా శాననములు (సంగమ స్టానములోని) సమర్పించిన కండ్రికగా సమర్పించిన భూమియు దాని హద్దులు మొదలయిన విందుదహరింపంబడి స్వామివారి అంగరంగ భోగాలకు నిత్యనైవేద్యాలకు సమర్పించిన వివరము 3 శా-శాంం౮ాంలో శ్రీ మచ్చోడేశ్సర మహా దేవరకఖండ దీపానికి యెల్లని మల్లయ్య ఇచ్చిన మోదలు అనియు 4. శాశా ౧౧౭౧లో ్రిభోగేశ్వర మహాదేవరకు అఖండదీపమునకుగాను పర్రిచ్చియడ భీమరాజు సమర్పించిన 'మోదములు ౨ 5 శా-శా ౧౧౮౨లో శేకూరి సోమేశ్చరదేవరకు అప్పకమ్మ సమర్పించిన క్షేత్రము. దాని సరిహద్దులు భాగపంపిణీ వివరమును గలదు 6 శాశా ౧౪౬౬లో సంగమస్టాన నివాసులయిన శ్ర్రీతిరుపతి వేంకక్రేశ్వరులకు భారద్వాజస గోత్ర క్రొత్తపల్లి తిరుమలయ్య పుత్రుడు వేంకటయ్యదండం పెట్టి సమర్పించిన భూదాన ధర్మశాసనము చాని సరిహద్దులు “సీవలు వృగ్రరాలకు సమర్పించిన వివరముగలదు 7 శాశా ౧౪౫౪లో సంగమ స్టానవాసులగు వేంకకేశ్వరదేవరకు తిమ్మనాయనింగారి సూరప్పనాయుడుగారు సమర్పించిన భూదానము తద్వివరణమునుగలదు ఇది యాచంద్రార్కము చెల్లుగాక చెరచినవారు పాపమునబోవుదురుగాక 65 తెనాలి తెనాలి గ్రామంలో వుండే శాసనము ఇది గోవర్ధనస్వామిపేరిటిది ఆ స్వామి లోకమునకు మేలుచేయుగాక ఆదివరాహమూర్తి రక్షించుగాక వల్లభుడను భక్తునకు కలలోగానవచ్చిన వేణుగోపాలక్నష్టమూర్తి రక్షించుగాక ఆ కృష్ణపరమాత్మ విలాసముగా గోవర్ధనాకృతిగా చేయంబడియున్నది మాచరా జను నాతడు శ్రీగోవర్ధనునకిచ్చిన అగ్రహారముగలదు. ప్రపంచము ధర్మశూన్యముగ నుందుటచేనిది ధర్మదేశమని యిచటనుండెనట ఆ గోవర్థనుడు చింతచెట్లచే నావృతుడై యుండెను ధర్మనాశనము అగుచున్నపుడు నేనుద్భవింతునన్న భగవంతుడు గోవర్థనస్వామి తానుగావల్లభయ్య అనుభక్తునికి స్వపష్నదర్శనమిచ్చియిట నుండెను శా-శా ౧౪౧౧లో ఆ లక్ష్మేవల్లభుడైన గోవర్థనేశ్వరుడు తెనాలి నగరములో మూలస్థానమునరబ్రతి బృంపబడెను ఆ గోవరనుడు జగజేగీయమానుడె వర్ధిల్లుగాక భద్రానది - కృష్ణ వేణీనదులమధ్యన ఆ గోవర్థనుడు నివఎంచుచుండెను ఈ గోవరనుని -సివచే కుంటి "గుడ్డి కుష్టు క్షయ మేహజ్వరాదులు నశించునట ఈ తెనాలి యా 6 యి

తుంగభద్రా కృష్ణవేణీ నదుల మధ్యననుండెను ఆ గోవర్ధనుని చరిత్రము కలింగకర్నాటాది రాజ్యములలో గూడ ప్రఎద్ధికెక్కెను శ్రీకృష్ణదేవరాయలమంత్రి సాళ్వతిమ్మయ్య ఈ గోవర్థనస్వామికి తెనాలి గ్రామమును దానముగ నిచ్చెను శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 'ప్రత్యేకముగ శ్రీగోవర్థనస్వామికి తేలప్రోలు గ్రామమును సనుర్సించెను ఇది యాచంద్రార్కము చెల్లుగాక ఆ గోవర్రనుడు లక్ట్మినిచ్చి ప్రజలను బ్రోచుగాక పింగయ్య అనునతడు ఆ స్వామికి మంటపద్వారాదికమును నిర్మింపించెను లబ _గండవైపు నాదెండ్ల తిమ్మయామాత్యులభార్య కృష్ణమాంబ ఆమె వివేకమున (ద్రౌపదివంటిది - పతిథక్తిని ఆరుంధతి వంటిది ఎరున న్‌ న. అనందగినది ఈ క్నష్టమాంబా తిమ్మయ్య దంపతుల పుత్రులు అప్పయ్య గోపయ్య అనువారు వీరునమాత్యులే సి కో మేనల్టుడు వీరిరువురును వ్యాసవాల్మీకులనందగినవారు ఈ తిమ్మయ్యగారు శ్రీక్షష్ణదేవరాయలచేత వినికొండ శ ళ్‌ దుర్గములకాధ్యక్ష్యమును ఛత్రచామరాందోళికలను బడెను నాదెండ్ల అప్పయామాత్యులు - సర్వ పేనాధిసత్యమును భార ధుర ప మూర య చంధరత్వమును వవాంచెను ఈ నాదెండ్ల అప్పయ్యకేర్తి స్వచ్చమై దిగంత వ్యాపష్తమైనది ఈయన యుద్ధములలో గజపతి గలవాడు ఈ న యించెను గోపుడైన శ్రీకృష్ణుడు నాదెండ్ల గోపుడు = ఇద్దరు సమానులైనను నాదెండ్ల గోపయ సప్తసంతానములు €| యి! ద్ర టౌ వ ఘా య్య అర్థిజనకల్పకము ఈయన జగత్తునందు ప్రఎద్రికెక్కినవాడు మూడవవైెపు శ్రీకృషదేవరా డా సీరామపటాభిశే పతిషవు చడ చ ౧వరాయలకండగనుండి శత్రుసంహారమొనర్చిన ఈ గోపయామాత్యుడు _ శ్ర్రీరామపట్టాభి షేకమును ర్రలిష్టను ఇయించెను నాదెండ్ల అప్పయ్యగారు శ్ర్రీరామపంచాయతనమును కొండనీటిలో స్టాపింపంజే సిరి ఈ రామపంచాయతన పూజుదులకు ఉ వూ న్నవ అను గ్రామమును గోపయామాత్యులు దానమునుజేంరి దానిన స్టైశ్వర్యభోగములతోనిచ్చెను ఏ?

శింటూదరుబిల్లా. శాననములు పడా శా-శ- ౧౪౩5లో నాదెండ్ల అప్పయామాత్యులు వేల్పూరు గ్రామములో పదిపుట్టు పండెడి భూమిని వోబళనార సింహునకర్పించెను ఈ యప్పయామాత్యులు అంగడిగో పీనాధునకు శా-శ- ౧౪౩౮లో వినికొండలోని కొంతభాగమును సమర్పించెను ఆళ్ల రొంపిచరలోని అనంతగోఎనాధునకు గోపవరమును గ్రామమును సమర్పించెను మజీయు మాధవ దేవునకు మరద్దిరేల అనుగ్రామమునిచ్చెను శా-శ- ౧౪౩౯లో ఈ నాదెండ్ల అప్పయామాత్యులు వినికొండ దుర్గమందు శ్ర్రీరామేశ్వరదేవరకు నుండసప్రాకారాదులను నిర్మింపంజే సెను మరియు. శా-శా ౧౪౩౯లో నీ అప్పయామాత్యులు మళ్లవరనులోని చెన్న కేశ్వరస్వామికిగాను మల్లవరా[గ్రహారమునిచ్చెను. శాశా ౧౪౩౧లో నాదెండ్ల తిమ్మయామాత్యులు నోంకారము (వోగేరు) అనునది చెంతనునందిపాటి (గ్రామములో శివాలయమును శివుని ప్రతిష్టను జేసెను నాలుగోవైపు ఈ నాదెండ్ల అప్పయామాత్యుడు - యోగ్యులగు బ్రాహ్మణుల నిత్యకర్మానుష్టానములు నెరవేరుటకు ఆత్మకూరు గ్రామమును = ఒక "పెద్ద చెరువును - వరి చెజుకు పండగల భూమిని దానమునుచేసెను అందలి తటాకము సముద్రమువలె నిర్మిం పబడెను అప్పయామాత్యులుగారు శా-శ- ౧౪౩౮లో _శ్ర్రీమంగళగిరి నృఎంహస్వామికి మంటసమును గట్టించి మంగళగిరి గ్రామమును గూడ సమర్పించెను శా-శ- ౧౪౩౯లో వేల్పూరులోని బ్రాహ్మణులకు వరిపైరు పండెడి భూమిని ఒక సముద్రమువంటి చెరువును _ ఈ అస్పయామాత్యులు దానమును చేరి మరియు తనపేరను అప్పాపురమును (గ్రామమును ఒక చెరువును సమర్పించెను మరియు దేశకములో నాదెండ్ల సమీసమున మరికొంత భూమినప్పాపుర బ్రాహ్మణులకు వేదవిహిత కర్మాచరణమునకిచ్చినట్టుగలదు ఈ అప్పయామాత్యులు - ౧౪౪౦లో అగస్త్వేశ్వరస్వామికి మండపమును తమ తండ్రి తిమ్మయ్యగారి పుణ్యమునకుగా దానమునుచే "సను శాశా ౧౪౩౮లో ఈ అప్పయామాత్యులు భర్తృ్రపూడి అనుగ్రామమును వినికొండ పరగణాలోనిదియని భాస్కరునకిచ్చివేసెను శా-శా ౧౪౩౯లో కౌండిన్యగోత్రీకుడగు నొకవేదవేత్తకు అన్నవరము అనెడి గ్రామమును దానమునుజేసెను 66 కాజ ఈ (గ్రామానికుత్తరముననున్న కోదండరామాలయములోని శాసనము ఆయాదివరాహమూర్తి రక్షించుగాక విష్ణువు లక్మి సమేతుడైరక్షించుగాక _ శ్రీహనుమద్వి భీషణార్చిత శ్రీరామచంద్రుడు. రక్షించుగాక ఆ శ్రీరామచంద్రుడు నమస్కరించు వారికి కల్పవృక్షమువంటివాడు ఆయనకు నమస్కారము - శ్రీకృష్ణదేవరాయలను రాజు సమస్త _భూమండలమును పాలించి సర్వత్ర విజయస్తంభముల పాతివేశను ఆయన ప్రధానమంత్రి సాళువతిమ్మరుసు ఈ తిమ్మరుసుగారు. వేమయామాత్యుని మనుమడు రాచయామాత్యుని పుత్రుడు ఈ తిమ్మరుసు సర్వసేనాధి పతితృ్వమునువబాంచి శ్ర్రీక్నష్ణదేవరాయునకండగా నుండెను 67 శిరిపూడి నిజాంపట్నం సర్కారులో చేరిన గ్రామము. కొలది రోజులక్రింద భూమిని దున్నుచుండగా అందుండి బయటపడిన తామశాసనము శ్రీసత్యాశ్రియవల్లభుని వంశీకుడగు విష్ణువర్ధన మహారాజు రాష్ట్రకూటులను కొండవీటి పురవాసులను బిలిచి యిటాఎంచేను నేను నాకు సహాయముగానుండి నాకొఆకుగా మృతుడైన కుష్పనయ్య అనువానికి శ్ర్రీపూడి అనుగ్రామము నాసగీతిని దీని హద్దు లివి దీనికెవరును చెరుప్పు చేయరాదు అని శాసనమును లిఖించెను* 68 మురుకొండపాడు ఈ (గ్రామాగ్రహారీకులవద్దనున్న తామశాసనము దీనిని రవి వర్మాచార్యుడు లిఖించెను ఈ అగ్రహారము వినికొండ పరగణాలోనిది మొదలు శంకరునికి నమస్కారముగలదు తరువాత వరాహదైవమును అటుమై విఘ్ననుతియు గలదు హరిహరుడను రాజొక్కరుడుండెను ఈ రాజు బ్రాహ్మణ ్రియుడై బ్రాహ్మణగృహములలోన విచ్చిన్నముగ యజ్ఞాదికర్మలు జరుగునట్టు చేయుచుం డెను ఆయన కుమారుడు దేవరాయడు ఆ దేవరాయని ప్రతాపము శత్రురాజుల హృదంతరాళములందగులబెట్టుచుండెను ఈయన చాల జాగ్రత్తగ రాజ్యమును పాలించుచు రావూరి మల్లయజ్వ అనువేదవేత్తకు వినికొండ పరగణాలోని మురుకొండపాడు అను (గ్రామమును దానమును జేసెను ఆ దేవరాయాచ్యుతుడాచంద్రార్కము విజయవంతుడై యుండుగాక ఆ గ్రామపుసీమ చిహ్నములు మొదలగున విదేశభాషలోనుండినవి ఈతని ధర్మశాసనమింద్రశాసనము ఈ అచ్యుతరాయని శాసనములో - విద్వాంసుల కోరికలను 8కి

శుంటూరుజిల్లా శాననములు దీర్పివ మహానుభావుడీతడని కలదు ఈ శాసనములోనున్నట్టు భావిరాజులు పాలింత్రుగాక ఇది సంస్క ఎత భాషాశాసనముగనుక ఆంధ్రభాషలో ఈ గ్రామమును దానించినదాని సరిహద్దులు వగైరాలు మరలనుదహరింపంబడెను ఆ సరిహద్దులభూమి నాయావాటా దారులాచంద్రార్కమనుభవింతురు గాక 69 చెజుకుపల్లి ఇది యా గ్రామములో దొరికిన తామ్రశాసనము ఈ గ్రామమునకు ఇక్సుపురమనియును బేరుగలదు ఈ శాసనము 4 పల్కలుగానున్నది అంతయు సంస్క ఎతమయము మొదట వైకుంరధాముడు పాలించుగాక అటుపై శంకరుడు రక్షించును అజ్ఞానాంధకారమును సూర్యచంద్రులు తొలగిం త్రుగాక చంద్ర కేఖరయగు జగదంబికలోకుల నోముగాక ఆ విష్ణుమూర్తిపొాదమందు నాల్గవ జాతియుదయించినది అది అతి పవిత్రమైనది ఆ వంశములో 'ప్రోలయరాజుదయించెను ఆతడు మహానుభావుడు ఆయన శీతైలము పాతాళగంగ మొదలగు వానికి సోపానమార్గములనిర్మించెను ఆయనకు మాచరాజుదయించెను ఈయన తమ్ముడు నేమరాజు - మాచరాజింద్ర వైభవో పేతుడు - ఈయనకు ముగ్గురు పుత్రులు గలరు 1 జాగ్రతిరెడ్డి 2 పోతరెడ్డి ౩ కోమటిరెడ్డి ఆ మాచవేమరాజు లిరువురు అన్నదమ్ములు రామలక్ష్మణులవలె అన్యోన్యానురాగులై యుండిరి వీరిద్దరి నింద్రూ పేంద్రులనవలయును ఈపెదకోవుటి మాచరాజు బ్రహ్మసృష్టిగాని విశ్వామిత్ర సృట్టగాదు కులరూపప్రతాపములలో చాల విశాలమైనవాడు మాచక్తూణీంద్రుడు - ఈ మాచరాజును పెదకోమటి మాచరాజు అని ఎలుచునట్టుగానవచ్చుచున్నది ఈ మాచరాజు భృత్యులే ఆయాదేశములవారి నావలకు పారదోలిరి ఈయన కుమారుడు తిప్పభూపాలుడు ఈ తిస్పరాజు - శత్రు రాజమదేభబంహుడు - శక్రవైభవుడని పేరుగన్నవాడు ఆ తిప్పరాజు సామం ఈరాజులకు ప్రభువై వారివద్దననేక బహుమతులనుగొనెను శా-శా ౧౪౩౨లో ఎకమూరు అను(గ్రామమును ఎజ్జయబుక్కమంత్రికి సమర్పించెను మరియు ప్రతాపరుద్రుని భాండాగారాధిపతియు పరాశరగోత్రోద్భవుడైన బంకమల్లయ్య అనువానికి ముల్కలంకు అనుపేరుగల (గ్రామమును దానమునుచే్వ్పైను ఇది యాచంద్రార్కముచెల్లుగాక దీనినే మరల _సంస్కృతవచనమునవ్రాబ వీని సరిహద్దులను జూపుచు భావితరములలో గూడ చేటులేనట్టుశా ఎంచెను "పెరవలి శాశా ౧౦౨౯లోని పెరవలిమితు - కూచిపూడి సర్కారు. ముర్తు జాన్నీగరు న్నగైరాల శాసనము

శాశా ౧౦౪౮లో గొంకరాజాంధ్రదేశమును పాలించిన దండనాధుడు ఆతని సతీమణి కొమ్మమాంబ ఈమె మల్హాం బికామ్రానికొమ్మయ్యల పుత్రి ఈ కొమ్మాంబిక తనపేర "పెరవలి పట్టణమున మాధవదేవరకు గుడికట్టించి ప్రతిష్పించెను ఈమె కుమారుడు చోడదేవర - ఈయన యాస్వామి నైవేద్యాదులకు నేరేళ్ల చెరువును దానిక్రింద కొంతపల్లపు భూమిని దానముగ్‌ జేసెను ఆ భగవంతుడును శ్ర్రీచోడదేనరదండనాధునకు సిరిసంపదలనిచ్చి రక్షించెను ఆ తరువాత శిలాశాసనపు టక్షరములు శిధిలములయి కానవచ్చుటలేదు 2 శా-శా ౧౩౩లో పెరవలి శ్రీమాధవదేవరకు భీమన _ పుత్రుడు కలనిరాచన్న్మయను నతడు ద్యానవనమును వేయించి స్వామికి పమర్పించెను | వ వారా ౧9లో చముడయ్యగారి కునూరుడు గురవప్పగారికి మూలస్థానం రామయ్యగారు. స్వామి అమృతపళ్లకు ఇచ్చిన మ్షలేముగలదు ఇదె పెరవలిక్రి తూర్పుభాగమున నున్నది ( 4 పూర్వము ధనకటకమువక్తు రాజు కేతరాజు ఆయన పుత్రుడు ప్రోలరాజు ఆయన భార్య పాపాంబ ఆమె తశ్రుమాధవృని కృపచే నొక కుమారుని శ్రీపతియను వానినికనెను శా-శా ౧౧౬౩లో ఈ మాధవదేవరను ప్రతిబ్యంచినట్టున్నది మజీయు కొంత భూమినిచ్చినట్లును - అది మెట్టపైరు జొన్న మొదలగు పంటల నొసగునదనియున్నది ఆ వంశములోని వారే శ్ర్రీగణపమదేవులవారు నారు శ్రీగోపీనాధునకు దీసమునకై య్చొక గోవును సమర్పించినట్లుగలదు 5్‌ ఆ గ్రామములో ఆంజనేయస్వామి దేవాలయమందలి శాసనములు తడ

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు

(0) శా-శా ౧౨౧౧లో యనమదలగణ పేశ్వర దేవరలకిద్దరికిని అలంకారములను సమర్సించిరి (ఎవరో ” వారిపేరు లేదు)

(2) శా-శా ౧౪౬౫లో శ్రీసదాశివరాయలు పృధివిని పరిపాలించుచుండగా నాక పుణ్యదినమున యనమదలకాపులందరును శ్రీమంగళగిరి దేవరసాక్షిగా ఆంజనేయస్వామికి సమర్పించిన శ్షేతముగలదు. దీని జోలికెవరునుపోరాదు

ఈ (గ్రామములో వీరభద్రాలయముగలదు. అచటి శాసనములు

(౧) శా-శా ౧౧౬౯లో కోటమంరైడ్డి - ఆయన చెల్లెలు. వెన్నసాని ఆమె కొడుకు యగ్రగొమ్మివాయకుడు ఆమె మరది సూరపనాయడు - వీరందరును కోట బేతరాజులకు పుణ్యముగా రుద్రేశ్వరిదేవరను ప్రతిష్టజేసి కొంత భూమిని దానమును జేసిరి

(2) శా-శా ౧౧౮౫లో యనమదలకాపులు తమ తల్లిదండ్రుల ధర్మమునకై యొసగి నభూదానము - ఇది రుద్రేశ్వరదేవర అంగరంగ భోగాలకు చెల్లుబడియగుగాక

ఆలయ ప్రాకారమునకు దక్షిణపార్శ్వపు రాతిమీది శాసనము

(1) శా-శా ౧౪౫౭లో యన్మదలలో మళ్టయ్యగారి చినబొమ్మిరాజు కేర్తి ప్రతాపవంచుడొకడు గలడు ఆయన శ్రువీరభదస్వా మివారికి ముఖమండపమును ప్రాకారమును కట్టించియిచ్చెను ఈ యర్హముగలది తెలుగు పద్యములలో మరల వ్రాయబడియున్నది దీనికెప్పుడు నెవరును చేటు చేయరాదు. చేఎనచో మహాపాపమువచ్చును అని శాసనమును వేయించి దాని చివర తవు కుటుంబ సూచకముగ _ ప్రతిమలనుంచెను

(2) కా-శా ౧౪౫౩లో మొదట రాయసం ఆయ్యపరుసయ్యగారి సేవకుడు చినబొమ్మి నాయకుడు శ్రీవీరభద్రేశ్వరునకు ప్రాకారమండపాదుల నిర్మాణమారంభించెను వీరభద్రుని వీరన్నయనియునందురు. ఆయన మరది శాణివీరన్నకు పుణ్యముగ నొసగినట్టున్నది

(3) శా-శ- ౧౬౧౧లో అనుమకొండ పరిపాలకులు యన్మదల గ్రామమును వీరభద్రేశ్వరునకు - వైభవాలకు కొంతక్షేత్రము వగైరాలకు సమర్పించి వాని వివరములను శాసనముగ చెక్కించెను వీనికెవరునే నాడును 'ద్రోహములను చేయకుందురుగాక

71 యనమదల

ఈ (గ్రామమునకు పశ్చిమముగా గణ పేశ్వర దేవాలయము గలదు అచటిదీ శాసనము (సంస్కృత మయము)

ప్రథమమున గణపతి నమస్కారము. తరువాత వరాహదం్థ్ట్రారక్షణము _ కాకతివంశరాజప్రశక్తి అందు (ప్రోలరాజుండుట ఆయన పరాక్రమోపేతుండు ఆయనకు మాధవరాజు అనువాడుదయించెను వీరశ్రీ శోధితుడు ఈయనకు గణపతిరాజుద్భవించెను ఈతడశేషభువన రక్షకుడు గణపక్షితీశ్వరుడు రాజులలో శ్రేష్టుడు ఆయనకు గణపాంబా అనునామె సాక్షాల్లక్షి శ్రివలె నుండెను ఈమె చాల నీతిపరురాలు శివపూజాభిరతిగలది మిక్కిలి పుణ్యవతి ధాన్యకటకములో కేతరాజు అనువాడుండెను ఇతడు రాజశేఖరుడు కర్నాటపొట దేశాధిపతియు గూడనయ్యెను కృష్ణవేణికి దక్షిణభాగమున 70 అఆగ్రహారములను బ్రాహ్మణులకు సత్కారపూర్వకముగ నిచ్చెను

ఈయన కుమారుడు రుద్రరాజు ఈయన క్రేర్తిదిగంత విశ్రాంతమైనది గణపతి తన కుమార్తెను బేతరాజునకిచ్చి వివాహమును సెను ఆ బేతరాజునే కేతరాజని యందురేమో” ఈ దంపతుల పుత్రుడే రుద్రరాజు ఈ బేతరాజు ప్రజారక్షణదక్సృుడై యుండెను రాజ్యమున _ వ[క్రపరాక్రమమున నేలెను ఈ బేతరాజు ప్రజాపాలన తత్పరుడై రాజ్యమును గణపాంబతో చక్కగా పాలించుచుండగా రుద్రరాజ జననానంతరము దివంగతుడయ్యెను ఆయన భార్య ఆయన యనంతరము శివాలయమును గట్టించి ప్రాకారాదులతో శోభగానొనరించెను ఆమె అందలి దేవునకు బేతేశ్వరుడను పేరు బెట్టైను నిత్యము గణపాంబ స్వయముగ నాదేవునర్చించచుండును ఆమె తన తండ్రి పేర గణ పేశ్వరుని గూడ ప్రతిష్టించి దానికి నాలయప్రాకారాదులను తయారుచేయించెను ఆ గణ పేశ్వరుని అంగరంగ భోగములకు చింతపొడు అనుగ్రామమును సమర్పించెను ఆ గణపాంబయొక్క ధర్మమునెవరును స్తోత్రింపసమర్జులుగారు ఈ కోటగణపాంబ రాజ్యము సేయుచుండగా నమరేశ్వరునకు 'పైడికలశముల సమర్పించెను అటుపై యొవరెవరికేయే వృత్తులు ఎంతెంత శ్లేతము.. ఎంత పరిమితి మొదలగు వివరములన్నియు గలవు ఈ జ్లోకములరచించిన నరసింహభుట్లకు మొదలగువారికి ఎమేమి

గుంటూరుజిల్లా శాననములు యంతంతయిచ్చినది గలదు

1 శాాశాంం౯౨లో త్రీబేతేశ్వరునకఖండ దీపమునకు నారపరాజు మల్హయ్య మొదలగునారు గొరెకదుపును దానముచేసి ఆనేతిని సవ్య చేయువానికొక వృత్తియు నిచ్చిరి

2 శా-శా ౧౦౯౩లో శ్రీబేతేశ్వరదేవరకు దీపారాధనకు కొన్ని పశువులను బొమ్మిడినాయడిచ్చినట్టుగలదు

శ్రీవేణుగోపాలపామాన్యులయము ముందరనున్న శాసనమందిది గలదు

72 పొన్నపలి

ఇది తామ్రశాసనము (ఇది కేవల సంస్కృతమయము)

(కోడాకారమును. దాల్చి శేషుని భారమును తగ్గించి వాని నీరాజనములనందుకొనిన శ్రీమహావిష్ణుస్తవమున్ను _ విలాసముగ పరిణయవేళయందు పార్వతిని చూచుచున్న శివుని లోకరక్షణమును పార్వతీదేవి మేలొసగుటయు. గలదు అటుమై విష్ణుపాదము నుండి నాల్లవజాతియుదయించుటయు అందు ప్రోలయవేముని పూర్వ చరిత్రమగు శ్రీశైల సోపాన నిర్మాణాదికమును ధర్మమును నాల్గుపాదముల పరిపాలించుట - ఆయన గోత్రులు మాచయ్య వేమయ్య అనువారిరువురును సోదరులు గనుండుట వీరిరువురును కోమటి వేనూరెడ్డి పుత్రులుగానున్నట్టును ఆ పెదకోనుటి వేమారెడ్డి - చాల అసాధ్యుడనినట్టును సంగ్రామధనంజయుడనియు ఆడ్రితకల్పద్రుమమనియు విచుధాగ్రణియనియు. బేరుంబొందెను ఆ వేమారెడ్డి ధీరోదాత్త గుణుడని పేర్మోగినవాడు శా-శా ౧౩౩౬లో ఆతడొక పుణ్య సంక్రమణ సమయమున బ్రాహ్మణులకగ్రహారములదానించెను ఆపస్తంభసూత్రుడు కాశ్యపగోత్రుడు. రెండవ ధన్వంతరి అని పేరుగాంచిన భాస్కర పండితులకు కొండవీటి ఎమలో కృష్ణకు సమీపమున _సర్వసస్యాఢ్యమైయున్న పొన్నపక్తియన (గ్రామమును దానధారతో నాసంగెను దీనిని (త్రికరణ శుద్దిగా నిస్తమి - మీరు ఆచంద్రార్కము పుత్రపౌత్రాభివృద్ధినందుదురుగాక దినికెవరును చెరుపుణేయరాదు ముందుతరమువారు జాగ్రత్తగ జూతురుగాక

ఇది విద్యాధికారి శ్రీనాధకవి ప్రణీతమని యున్నది

73 గోవాడ

ఇది తెనాలి సమీపమున గలదు ఇది అగ్రహారమగుటచే నగ్రహారీకులవద్ద దొరకిన శాసనము

తామశాసనము. శా-శా ౧౪౩౩లో సర్వప్రశస్త బిరుదాంకితుడగు సదాశివదేవర యిలు ఆంధ్రదేశమును పాలించుచుండగా ఆయన తుంగభద్రానదీ సమీప విరలేశ్వరుసన్నిధిలో కాశ్యపగోత్రీకుడును వేదశాస్త్రసంపన్నుడు సత్కర్మాచరణుడును వైష్టోవాగమవే త్తయు వేదాంతాచార్యులును శ్ర్రీభాస్యమును సమ(గ్రము గందెలిఎనవాడును శ్రుతిస్మృతి పురాణవేత్తయును పదవాక్య ప్రమాణాజ్ఞుడు ప్రశస్తవాశ్చేతాచార్యుడునగు వల్లభాచార్యులవారికి శ్రుభాస్యపురము మొసంగెను

(శ్రీభాష్యపురమునకు నామాంతరము = గోవాడ్ర - దగ్గుపల్లి అనుగ్రామద్వయము)

దీని కష్టదిక్కుల గ్రామములు_ తూర్పున అనసర్తియు ఆగ్నేయమున నమృతలూరును దక్షిణమున పొంచాలవరము. నైరుతిని నడిమి పల్లియు పడమరపొన్నపల్లి వాయువ్యమున గుళ్లపల్లి చెరుకుపల్లియనునవియు. ఉత్తరమున ఇంటూరు ఈశాన్యమున కావూరు అను గ్రామములుగలవు కేతవరగ్రామము వకు దీని సరిహదు ఇది దగ్గుపల్లి గుర్తు ఇక్లే గోవాడ గ్రామమునకు గూడ గుర్తులు

ముష్సార్ల కూడలి దేవరపల్లి అన్నవరము పొలంకుపాడు గొండుపాదు కారిడి గార్హపల్లి అనునవి అష్పదిక్కులగుర్తులు - శ్రీ భావ్యపట్టణమును - నిధినిక్లేపాదులతో గూడిన హక్కును. సర్వతో ముఖమున సమర్చించెను మరియు కొందరు బ్రాహ్మణులకు అగ్రహారముల దానమును శ్రీసదా శివదేవరాయలు సయముగచేశెను ఇంకను ఈ ([గ్రామములకు గల చిహ్నములు వగ్రెరాలు తెలుగులో వ్రాయబడియున్నది "ప్‌

శాశా ౧౬౧౬లో ఉభయవేదాంత ప్రవర్తక _ చిలకమర్రి వేంకటాచార్యుల వారికి యతమతరావు చినవేంకన్నగారు కొంతభూమిని దానమునుజే బరి దాని వివరములు విభాగములును దీనినాచంద్రార్కస్టాయిగాననుభవింతురుగాక

గుంటూరుజిల్లా శాననములు

8 శా-శా ౧౩౫౫లో చిలకమ్మరి వేంకటాచార్యుల వారికి మాణిక్యారావు రఘుపతిరావుగారు భూదానమును జేసిరి అది యెచటనుండెడిది? ఎంత అని వ్రాయబడియున్నది

7ఉ కసువుకుల్టు

చిలకలూరిపేట తాలూకాలో నీగ్రామమున్నది శా-శ- ౧౩౨౫లోనిది

నీలమేఘశ్యాముడైన విష్ణువు క్రోడాకారమును బూని భూభారముదీర్చిన వాడైలోక కల్యాణమును_ చేకూర్చుగాక పార్వతిని వామభాగమున నుంచి (గ్రేమతో చూచెడి శివుడు లోకమును రక్షించుగాక ఆయాదిశక్తిలోకమునోము. గాక సూర్యచంద్రులు లోకమందలి యజ్ఞానమును పోగొట్టుదురుగాక లోక కల్యాణకరుడైన యా విష్ణువు పాదమునుండి చత్సుర్ణజాతియుదయించెను అందు ప్రోలరాజుగలడు అతడంతులేని భూదానమును చేఎన వాడయ్యెను ఆ వేనురాజు ధర్మమును నాల్గుపాదములు చక్కగనుందునట్లు రాజ్యమునుచేసెను ఆయనకు జాగ్రతిరెడ్డి 2 పోతిరెడ్డి ౩ కోమటిరెడ్డి అని మువ్వురి పుత్రులు దయించిరి - వేమురాజు మాచ రాజనందనుడు శ్ర్రీకోమటిరెడ్డి గుణములకాశ్రియభూతుడు - ఆ _ వేమమాచరాజులద్దరును రామలక్ట్మణులవంటివారు. అందు "పెదకోమటి రాజులోకోత్తర చరిత్రుడు అతని కిర్తిను రగాంగనలు గూడ గానముజేసిరి ఆ వేమరాజు రాజ్యశ్రేష్టుడు ఎవడు బలిచక్రవర్తిని మూడడుగులడిగెనో ఆ వామనుడు రక్షించుగాక వామనావతారమున బలిచక్రవర్తిని - నారబంహావతారమున 'బహ్లాదుని రక్షించిన ఆ మహావిష్ణువు రక్షించుగాక చాళుక్యరాజు చైత్రయాత్రకు వెళ్లి దిగ్విజయమును జేసివచ్చుచు త్రోవలో నిక్షుపురమునుండి యీ రెడ్డిరాజుల జూచెను అనగా మైైత్రిగల వారిని చేరదీఎ అచట వామనమూర్తిని బ్రతిష్బంచెను శాశ- ౧౩౩౫లో ఆ స్వామికిగాను ఆంధ్రదేశములో కసువు కుయ్హు అను నగ్రహారమును చేమరాజుచే దానమును చేయించెను అది య స్టైశ్వర్యభోగావనహమైనది దానికి ముందు తరమువారు గూడ పాలింత్రుగాక చేటులేకుండంజేతురుగాక దీనిని విద్యాధికారియగు శ్రీనాధుడు లిఖించెనని వ్రాసియున్నది

75 యిడుపులపాడు

శా-శ- ౧౧౩౧లో శ్ర్రీమత్తినయన పల్లవ సప్తశతాగ్రహారదాతయగు రాజు ఇదుపులపొడు అనునగ్రహారమును సర్వకర పరిహార ముగ బ్రాహ్మణులకు (గ్రామాధిపతులు వగ్షిరాలకిచ్చినట్టును ఆ భూభాగవివరణమును వారిగోత్రనామములు వగైరా చెప్పంబడియున్నవి ఇది యాచంద్రార్మము వర్రిల్లుగాక

2 ఇదియు ఇడుపులపాటిలోని శాపసనమే ఇందు శా-శా ౧౪8 ౧అనియుండెను కాని కాకతి గణపతి మహారాజులకాలమని యుందుటచే ౧౧౨౦అనియుండవలయును ఈ మహారాజులొక పుణ్య సంక్రాంతి దినమున కొంతభూమిని కొందరికి భాగ ప్రకారమిచ్చి నట్టు గలదు. దీనిని భావితరములవారు. రక్షింత్రుగాక దీనికి చెరుపుచేఎన నష్ట్రమువాటిల్లును మజియుగణేశ్వరునకు భీమేశ్వరదేవరకు కొంతభూమిని ఒక తటాకము నిచ్చినట్టుగలదు

చెన్న కేశవస్వామినారి గుడిలో గరుడస్తంభముమీది శాసనము

౩ శా-శ ౧౪౮౯లోనిది గొంకరాజు పరాక్రమవంతుడైయుండెను. శ్రీగణేశస్తవము. ఆ రాజవంశములో పురుషోత్తముడను నొకరాజుద్భవించెను ఆ పురుషోత్తమరాజు యొక్క పుత్రరత్నము వీరి రుద్రప్రతాపుడు అతడు సర్వరాజుల యశస్పునధ కరిం చినకీర్తిగలవాడు ఆ వీరప్రతాపరుద్రుడు మాధవయ్య అను పండితునకు విడపలపాడు అనుగ్రామమును దానముగ నిచ్చెను ఆ మాధవయ్య ్రతాసరుద్రునివద్ద మంత్రిగానుండెను ఈయన ఎంగాంబికా ముత్తయ్యల పుత్రుడు ఈయన సోదరుడు శ్ర్రీరంగకొం డయ్య అనువాడు గ్రామాధిపత్యము మూధవమంత్రికి గలదు ఆయన అన్న శ్ర్రీరంగకొండయ్య అనునీ యిరువృురి వంశమునిట్లు చూఎన నాకసీసపద్యముగలదు దాని భావమిది శ్రీయాజ్జవల్కుునివంశములో దామయ్య అనునాతడు ముత్తాత భారద్వాజస గోత్రుడు నల్హయ్య ఆయన కుమారుడు ఆయనకు పుత్రుడు ముత్తయ్య కొండయ్య అనునాతడాయన పుత్రుడు ఆయన ప్లుత్రుడు మరల ముత్తయ్య - ఆ ముత్తయ్య భార్యబంగాంబిక ఈ దంపతులకు మొదటి కుమారుడు కొండయ్య ఈయన ఇష్టదైవము. శ్ర్రీరంగస్వామియగుటచే శ్రీరంగకొండయ్య అనుపేరుగల వాడయ్యెను ఈయన కుమారుడు తిమ్మయ్య యిడుప్పులపాడు గ్రామములో శ్రీ కేశవదేవరకు దానముచేఎన వారగుటచే ఈ 'పైయన్నదమ్ములను వారి కుమారుడు తిమ్మయ్యను రక్షించుగాక

గుంటూరుజిల్లా శాననములు న కపుప నప 76 పూనూరు ఈ శాసనములీ గ్రామములో శివాలయము దగ్గరనున్నవి 1 శా-శా ౧౧౫౩లో చోడదేవ మహారాజులు తమ తల్లిదండ్రుల పుణ్యమునకై చేఎన దానశాసనము కోసమరాజు పూనూరు (గ్రామములో ప్రజలకుగాను ధర్మముగ బెట్టిన పాలములు యా ేవకులకింతయను విభాగముతో గూడియున్నది దీనిని భావితరము వారు కాపొడుదురుగాక 2 శాశా ౧౫౦౦శ్ర్రీవీరప్రతాస శ్రీరంగరాయాప్పయ్యనారు రాజ్యమునుచేయు చుండగా కొండవీటి సామ్రాజ్యములోని చావలి అనుగ్రామములోనున్న శ్రీరఘునాయకుల పాదారవిందములకు నమస్కరించి శేషాద్రినాయనింగారు. సమర్పించిన భూదాన ధర్మశాస నము - ఇందెనరెవరి కొసగిన పొలము దానిని వరము దీనిని స్వామివారి సకల భోగములకు ఇచ్చినట్టున్నది ఇంకను చావలిలోని వాలేశ్వరస్వామికి సమర్పించిన పొలమును అంగరంగ భోగాలకిచ్చినది దాని వివరమును గలవు 8 ఇది చావలి గ్రామమును గూర్చినశాసనము శా-శా ౧౪౮౯లోనిది - త్రీచావలివాలేశ్వరుడు విజయమునొందుగాక ఇది శ్ర్రీరామభద్ర ప్రతిబృతము అతికులోద్భవుడైన వేంకకేశుడనునాతడు ఎమ్మరాజుగారి కుమారుడు తోటపల్లి అనుగ్రామము నా స్వామ్యనుగ్రహాకాంక్షియై యిచ్చెను దీనికి కుమార వేంకటరాజు నంగీకరించెను ఈవాలెశ్వరుడును దేవుడు లింగాకారములోని శివుడు ఈ శాసనమును ఇట్టనియారాజులు వేయించిరి కొంతకాలమునకు మల్రాజు వేంకటగుండా రాయనింగారు కొనుక్కొని అధికారం చేఎకొనినారట 77 వంగిపురము ఇచట కొన్ని శాసనములు గలవు 1 శా-శా ౧౩౮౬లో అడిదంయెళ్లి సెట్టి వంగి పురగ్రామములో శ్ర్రీవీరభ్యద్రస్వామిని తమ తల్లిదండ్రులకు పుణ్యముగా ప్రతిష్బంచి గుడి కట్టించెను ఇది శాశ్వతికము 2 శాశా ౧౪౪౮లో కురంచెట్టి మూర్తి రాజయ్య చోళమహారాజులు. భారద్వాజస గోత్రులయిన నీరయ్యారాధ్యులకు దానముచేఎన భూదావధర్మశాసనము వంగిపురములో వేంచేఎన శ్రీ వీరభద్రస్వామికొసగిన పుక్లైడు క్షేత్రము తి శాశా ౧౪౩౮లో కుర్రం శెట్టి మూర్తిరాజయ్యగారు వీరన్న కిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసనము - వంగిపురములోని అగ స్త్ర్యేశ్వ రస్వామికి గూడ నిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసనము 4 శా-శా ౧౪౮లో పై మూర్తిరాజయ్యగారు సర్వయ్యగారికిచ్చిన భూదాన వివరము - ఇది వంగిపురాగ స్త్యేశ్వర స్వామికిగానిచ్చినది 5. శాశా ౧౪౭౮లో మూర్తిరాజయ్యగారు. కాశ్యపగోత్రులయిన వెంకటయ్య కిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసనము వంగిపుర దక్షిణమున. స్థలమును పొలమును సర్వమాన్యముగా నిచ్చినట్లుగలదు. ఇదియా చంద్రార్కస్టాయిగానుండుగాక 6 ఆ గ్రామములోనే విమ్ణ్వాలయంలోని శాసనము శా-శా ౧౪౩౮లో శ్రీమూర్తిరాజయ్యగారు రూపెనగుంట్ల _వోబళయ్య గారికిని మందళం తిరుమలయ్యగారికిని మందళం రా మయ్యాగారికిన్ని కొంత భూమిని దానించినట్టుగలదు = ఇది గోపీనాధాలయం ముందున్న శాసనం 78 వోలేరు వ ల్‌ ౧౪౬౦లో కాయసం అయ్యపరుపయ్యగారు వూలేటి గో ఎనాధుని తిరుకల్యాణ మహోత్సవాదులకు కొంత భూమిని అట్లు గా, ్గ ర ర ఇచ్చిన వృత్తులు - ఇంతేక్షాక్ష మల్రాజు జమిందార్డు కొనిన *రువాత గూడ యీ వృత్తులు శ్రీగో పీనాధునకు అక్కడి శ్వేశ్చర దేవరకు ఆచం ద్రార్కముచెల్లులాగుననున్నది. డీనికి భావితరముల వారెవరు నేవిధముయిన బాధలగలిగింపకుందురుగాక ల్‌ జ ళ్ళి వ! న లోపలి శాసనము ఇది శ్రీ తిరువెంగళనాధుని గుడి పండ్రైెండ్రు స్థానాలకు వ్రాయించి యిచ్చిన దానధర్మశాసనము ఇం ఆచంద్రార్కము చెల్లుగాక వేలూరి "పెద్దారెడ్డిగారు ఒక చేనును కొంతలంకభూమిని శ్రీగో పీనాధునకు సమర్పించినట్టుగలదు తెరి

శుంటూరుజిల్లా శాననములు నప వ ఇతర జిల్లాల శాసనములో కలసియున్న గుంటూరుజిల్లా సంబంధి శాసనములు

1 కొండవీడు కొండవీటి కొండలమీది శాసనములు

శా-శ- ౧౩౨౬నాటిది ఈ శాసనము

1 గోపానాధపురము._ శ్ర్రీమదచ్యుత దేవరాయల నుంత్రియైన రామయ భాస్కరమంత్రి ఆంధ్రదేశములో (గుంటూరు సీమలో) గో పీనాధపురమును నిర్మించి అందు గోపీనాధుని ్రతిషృంచెనట అచట నొక కంబమును చద్రిశెట్టి శ్ర్రీగిరిశెట్టి అనువారలు తమ తల్లిదండ్రుల పుణ్యమునక్రై వేయించిరట

2 దీనిని గూడ వెనుకటి సెట్టివారు వేయించిరట ఇది యొకకంబము కొండవీటి నగరుదేవర ముఖమండపమునకు దగ్గరనున్నది శా-శ- ౧౩౨౩లోనిది

8 అమీనాబాదు ఇదియు కొండవీడునకు దగ్గరనున్నది ముళ్లమారెమ్మ దేవాలయ ద్వారమందలి శాసనము. శా-శా ౧౫౧౨లో కొంత మాలు వసూలుచేఎనట్టును (అనగా స్వామికిచ్చిన భూములపై) అక్షు శా-శా- ౧౫౦౨లో అమీమల్కగారుచేసిన ధర్మక్రమము అని 'వ్రాయుచు తత్పూర్వచరిత్ర కొంతవ్రాయగా శాసనం అసముగ్రం అయినది

4 కొండవీటి బజారునడుమనున్న శిలాశాసనము

శా-శా ౧౫౧౫లో గోలకొండ నవాబులు పరిపాఠలించుచున్న సమయమందు నిజాంపట్నం మంగళగిరి మధ్యనగల మాన్యములను కౌళ్లకిచ్చి ఎయే దేవతల కెంతెంత యాదాయమురావలయునో దానిని నికరముచేబ బొజ్జా అతి జర్లగారు వేయించిన శాసనము అటుపై ఎవరెవరి ౩ంతెంత భాగమో న్నిరయించిన పద్దతి గలదు

5 శా-శా ౧౪౮౦లో సదా శివరాయలుగారు సామ్రాజ్యముచేయుచుండగాసు * అవుబళి తిమ్మరాజయ్యగారు మంగళగిరి నరఎంహస్వామి దిగువ తిరుపతి స్టలములో నానావర్ణాలవారికిచ్చిన ధర్మమును గూర్చిన శాసనము - యర్రం రాజయ్యగారి యాధిపత్యమున పాపిశెట్టి అనువారు ప్రొకారాలు గోపురాలు విగ్రహాలు దివ్వాభరణాలు వగైరాల తయారుచేయించి కొంతభూమిని

ళగిరి నాబంహసా;మి వా స స థ్రీమంగ నుం స్వా రినైవేద్యాలకు వగైరాలకు సమర్పించినట్లు ధర్మ శాసనము

6 మంగళగిరి నృబంహస్యామివారి రామానుజకూటమునకు తాళ్లకాచిపతి తిరుమలయ్యగారు సమర్పించిన భూమి వగైరా లున్ను మరికొందరు శ్ర్రీమంగళగిరి శ్రీన్సృసింహుల భోగాలకు వగైరాలకు సమర్పించిన భూమి వివరణము మొదలైనవి గలవు

7 ౧౧౯౫ఫసలీలో జూలూరి ఆచన్నకు వులిగుండ్ల హయగ్రీవుడాశీర్వదించి వాఎనలేఖ ఇందులో మంగళగిరి నృసింహస్వామి కిచ్చిన పొలముతగాదాయందుండగా దానిని వ్యాజ్యములో గెలిచి సాఫుచేఎ కరణాలకు సమర్పించినట్టును చలమయ్య అను నతడు వాఎనట్టునుగలదు

1 అమరావతి అమరేశ్వర స్వామ్యాలయములోనిది దక్షిణపువైెపు గోపురమందలిది వేద మతోద్దారకుడగు. శివుడు రక్షించుగాక కేతరాజు అనునతదు బహుపరాక్రమవంతుడు గలడు విలాసమగునాట్యముచే సముద్రోదకమును కదిలించి వర్షాకాల

చి

మేఘశోభను గలిగించు విష్ణువు రక్షించుగాక మరల నీశ్వరుని నృత్యమును వ్యర్ధింపదలంచెను కాని శ్లోకము సంపూర్తిగలేదు శా-శ- ౧౨౧౦లో అమరేశ్వరస్వామికి ఆమిదాలపూ తన్నకొంతవృత్తినిచ్చెనట

2 ధాన్యవాహము (ధాన్యకటకము) అను మంగళకరమగు పురముగలదు అందు శివపూజా తత్పరుడును సామంతరాజుల పూజలందుకొనెడి భీమరాజు అనునాతడు గలడు ఎ రాజుగారి సేనలు శత్రుబలముల రూప్పుమవూపెనో ఆ రాజు చాల సరాక్రమవంతుడు యుద్రరంగములందు. రధగజతురగ పదాతి బలము సాటిలేని పరాక్రమమును జూసపెను అట్టి భీమరాజ పుత్రుడు కేతరాజు

ళా ఆ కేతరాజు కోటీశ్వరులగు శత్రువులను జయించినవాడు భీమరాజు అనునాతడు మరల నా శకేతరాజు పుత్రుడు అతడు విష్ణు పరాక్రముడు ఇట్టుండ గొంకరాజు అనునతడు చక్రవర్తి - అతని చెల్లెలు సుబ్బమాంబ సుగుణఖని ఆమెను పురుషోత్తమునకిచ్చెను ఈ యిరువురకు కేతరాజు అనునాతడు తనయుడయ్యెను. శా-శా ౧౧౦౪లో ఆ కేతరాజు ఆయమతేశ్వరుని దిపారాధనములశే 39

గుంటూరుబోల్లా శాననములు ర్పాటుచేసెను ఇది యాచంద్రార్భముచెల్లుగొకు దీనినే మరల వచనమున గూడాన్రాసిరి ఒక ముగ్గురికి మూడు 55 దున్నలను దీపారాధనకిచ్చినట్లుగలదు

8 ఇదియును అమ రేశ్వరస్వామి ఆలయమునకు దక్షిణగోపురమునందు. తూర్పువైపుననునన _ శాసనము హిమాచలము మంగళములనిచ్చునది దేవతల కావాసమునై యొబ్బనది ఆ పర్వతము శ్ర్రీధరునిసాటిది రాముడయ్యును (మనోహరుడయ్యును) నరసింహుడు (నరులకు సింహములకానాసమైనవాడు) లక్ట్మీనాధుడు బరులుగల వాడయ్యున్సు శంకరుడు (సుఖమును గల్గిం చువాడు) ఆ వామనగసమామడు కేతయల్లయ వేమరాజు ధాన్యవాటిని రమ్యముగ _ పాలఠించుచుండెను ఈతడు యవనరాజుల జయించి = జగనొబ్బగండ అను బిరుదమును సంపాదించి అనపోతనను మించిన బాహుబలాధ్యుడయ్యెను ఆ యళల్లయగారి పుత్రుడు వేమన ఈతడు హిరణ్యకశిపుని సంహరించిన నృసింహునితో సమానుడు ఈ యళల్లయ వేమన - శ్రీకృష్ణునితో సమానుడని ద్వ్యర్థిగావర్థింపంబడియెను ఇట్లే త్యిర్థిగా నొక శ్లోకమును చతురర్హ్రుముతో నొకళ్లోకమును వ్రాజరి యల్హయ అంకాంబా దంపతులకు పుత్రుడైన వేమరాజు - ఆయురైశ్వర్య సంయుక్తుడై అనపోతక్షితిపతి కులమునకు వన్నెదెచ్చువాడయ్యెను. శా-శా ౧౨౯౩లో నీతడ మరేశ్వర దేవరను పున ్రతిష్టనుచేసెను ఎవనినిలోకముంతయు ేవించుచుండెనో ” ఎవడింద్రభోగియో” ఎ మహాత్ముని సృష్టించి బ్రహ్మదేవుడు కృతకృళ్యుడయ్యెనోఓ” ఎవని పూజకు క్రైలాసమును వదలి శివుడు ధాన్యవాటిక నుండెనో” అట్టి శత్రు భయంకరుడును

అదృష్ట లక్షణుడును ప్రజ్ఞావంతుడగు వేమరాజు భూమిని పరిపాలించుచుండగా ధాన్యవాటిక జగజ్జేగేయముగానుండెను ఈ వేమరాజుగారు ఈమ అనపోతరెడ్డిగారి ఆయురారో గ్యెశ్వర్యమునకై అమరేశ్వరు నమరారామంబునయిన ప్రతిష్పంజేయించెను

4 ఆది వరాహము లోకమును రక్షించుగాక ఈ భూమియందు అద్దంకియను పట్టణము విఖ్యాతమైైనది ఆ పట్టణము ననేకులు వీరులగు రాజులు పరిపాలించిరి ఆ (గ్రామమును ప్రోలరాజాన్వ్నయమందలి వేమరాజు ఆనందముగ బాలించెను. ఇతడు సర్వసౌభాగ్యో'పేతుడు - అన్నమాంబాసుతుడగు నీతడు అహోబిల శ్రీశైలగిరులకు సోపానముల నిర్మింఎంచెను కృష్ణా గోదావరీ మధ్యననేకాగ్రహారములను బ్రాహ్మణులకు దానమిచ్చెను ఈ వేమరాజపుత్రుడే అనపోతరాజు ఇతడు నాభాగునితో సమానమగు పద్దుణములు గలవాడు ఇతడు దానమున బలిని జయించి శౌర్యముతో శివుని గూడ ధిక్కరించినవాడై త్రిపురాంతకదేవునిచే నొసంగబడిన విపుల రాజ్యమును బాలించుచుండెను ఆ వంశమునకు కులక్రమాగతమగు మంత్రి మళ్లినాధుడు ఇతడు నేమరాజునకు

విష్ణుమూర్తికి విష్వక్సేనుడువలె నుండును ఈ మలనకు కేతన అనునతడుదయించెను ఈ కేతననుల్లన రాజ్యధురంధరుడగు మందత్రియయ్యెను ఈ మళ్లనకేతయకు వేమనయనునతడు లక్కాంబయను ధర్మపత్నియందుదయించెను ఇతడు మంత్రి పుంగవుడు ఈతని మంత్రిత్వముతో నానాటి భూలోకము భూకైలాసమట్టులుండెను ఇందు శకములేదు

5 అమరేశ్వరస్వామి దేవాలయము మొదటి ప్రాకారపు తూర్పు భాగశాఎనము ఇది కన్నడ భాషయందుగలదు అప్పుడు అనునతడు అప్పనయను భోరద్వాజ సగోత్రునకమరేశ్వరుని పూజకు నఖండదీపమునకుంగొంత వృత్తిగా నొసగెను శా-శ- ౧౧౨౨లో పై అప్పన 55 ఇనుపయెడ్డను అమరేశ్వరుని దీసమున కిచ్చినట్లు తెలుగులోపలనుగలదు _ 6 శాశా ౧౦౫౧లో జగ్గడు అనునతడు గుడిని కటించి శ్రీమదిష్షరామేశ్వర దేవరకు దీపమునకు గ 55 గొరియలను సమర్పించెను లట ల

7 నాశ ౧౪౧౯లో మల్ణయ మహాపాత్యులుగారు ధరణికోట అమరేశ్వర దేవరకు అఖండదీపమునకు మైడిపన్నును సమర్పించెను పరభడ్రష్యరున. క్ట చ ౧౯౪౦లోని. శాసనము - లక్కాంబామన్లయామాత్య పుడ్రుడగు. చేటూరి చిటయమంధి మళ్లయమంత్రి తీ పము మంత్రికుమారుడు భట్టమంత్రి వీరిది కౌండిన్య గోత్రము ఈయన కుమారుడు మాడయమం త్రి 2 పెద్దయమంి లక్కమాంబ _వీరివురు దంపతుల పుత్రుడు చిట్టయమంత్రి వీరి సోదరులు నల్వురు - మంత్రిగా జేసెను ఈ వగా శన్నయమంద్రి 4 అక్కయమంద్రి వీరికి ప్రభువు సాళ్వతిమ్మలు న! పన గోపురముల నిర్మింపీంచెను. ఇవికాక న కాడిపురముందు వీరభద్రునకు ఆలయము - ప్రాకారము - మంటపము - ద్వారము - కి జగతునంతటిని ధవళితమొనం కాగ్రహారములను బాహ్మణులకొసగెను ఈ చిట్రయమంత్రి భార్య తిమ్మమాంబ ఈయన

ల్‌ స్చేను.. వింద్వాసులు నీతడెక్కువగ నాదరించెను ఈ చిట్టయమంత్రి నాశ్రయించిన అర్జులు

శ్త౦

గుంటూరుజిల్లా శాననములు నత తపన

కామధేను - కల్చ్పతరు చింతామణులను కోరనేకోరరు ఈతని భార్యతిమ్మూ్థంబయు పతిభక్తి మతియ్దై సాధ్వియని జగత్తున ప్రసిద్ధిబడసెను ఈమె తన భర్రయగు. చిట్టయమంత్రివలన 1 అక్కనమంత్రి 2 సంగమమంత్రి ౩ వీరభద్రుడు 4 శృంగారరాయడు మొదలగు పుత్రులను బడసెను ఈ చిట్టయమంత్రి లక్ష్మేనివాసుడయ్యెను ఈయన యాస్టానపండితుడు. వేదాల తిమ్మయ పండితుడు ఈ చిట్టప్రభువును కాకాడి పుర వీరభద్రుడు రక్షించుగాక ఈ చిట్టయమంత్రి కాకాడి పురమున వీరభద్రుని ప్రతిష్టించెనని త్రీక్షష్టదేవరాయలు ప్రకటించెను

2 శాశా ౧౪౪౦లో శ్రీకృష్ణదేవరాయలు విద్యానగరమును పరిపాలించుచు సాళువ తిమ్మరుసయ్యగారు ప్రధానుల్రైయుండగా సూర్యవంశపు రాజులు తమ కేర్తి ప్రతిష్టలు శాశ్వితముగ నుండుటకై చెన్నకేశవ దేవరకు గోపురము ప్రాకారమున్ను. వినాయక దేవరగుడిన్ని చొంగలమ్మగుడిని తిరుమల దేవర గుడికి మండపమునున్ను కట్టించినట్టులున్ను శవ విష్ణుదేవాలయ 'ప్రతిష్టలున్ను అనేకాగ్రహారములున్ను బెజనాడ దేవికి అంకణాలప సుంటసమును వగైరాల ననేకముగ గట్టించిరి అని యున్నది

3౩ మాధవవర్మయను నాతడు బహుపరాక్రమముడు యశస్వంతుడొకడుండెను ఆయన కొమారుడు అన్నలదేవుడు ఈయన భార్య కేశవమ్మ ఈయన జీవనది కొకదాని కానకట్టను కట్టించెను ఈయన కుమారుడు శింగరాజు ఈతడు వంగదేశమును జయించెను ఈ సింగరాజు భార్య లక్కమాంబ వీరిరువురక్షిద్దరు -- ] పెదవల్లభుడు 2 సినవలభుడను వారు పుత్రులు పుట్టిరి

ళల ళు

"పెదవల్లభుని భార్య అన్నలదేవి వీరికిరువురు పుత్రులు - 1 సింగరాజు 2 తిమ్మరాజు రాయక్క అను భార్యకు -- పాపరాజు ప్రభాకరుడనువారుదయించిరి ఇందు పాపరాజు భార్యవల్లనూంబిక వీరిరువురకు సింగరాజు పుష్టైను ఈయన భార్య లక్కమాంబ ఈ శింగరాజు క్రేర్తి దిగంత విశ్రాంతమైనది ఈయన తిమ్మసముద్రమను నగరమును నిర్మించెను

శాశా ౧౪౪౦లో శ్ర్రీక్నష్ణదేవరాయలు ప్పధ్విని పాలించుచుండగా రెంటూరు చిట్టమరుసుగారు - అంగడి వీరేశ్వరుని భద్రకాళిని వృషభేశ్వరుని ప్రతిష్టలు చేయించి వారికి గర్భగ్భహాలు వేదికలు కల్యాణమంటపములు వేయించి వెలిగండ అవే (గ్రామాన్ని

ళా యిబ్బంచి మామిడితోటలు వర్జైరాలను వేయించెను ఆ నీరేశ్వరుని అమృతపళ్లకు చిట్టమరుసుగారి భార్య తిరుమలమ్మగారు. చెర్వుని సమర్పించెను నంబూరుల్‌ న్యత్రమును - మళ్లికార్డున లింగమునకు గోఎనాధునకు - వారి వారి యాస్నల పుణ్యమునకు కొన్ని వృత్తులను సమర్పించినట్టుగలదు లా 5 ఇందు - అంగడి వీరభద్రుని ధ్యానము - ఆదిలోగలదు శా-శ- ౧౪౪౦లో లక్కాం బికామల్హయామాత్య పుత్రుడగు రేటూరి ళా

చిట్టమంత్రి - వీరభద్రుని కాకాణిలో ప్రతిన్ననుచేసెను ఈ చిట్టమంత్రి సోదరులు నల్వురు -- 1 మాడయమంత్రి 2 ెద్రయ ౩ అన్నమ 4 చిట్టయ్య అనువారలు -- ఈయన వీరభదునకు ప్రాకార గోపుర మంటపాదులను గూడ నిర్మింపజేపెను ఈయన భార్య తిమ్మమాంబా వీరిరువురు 1 లక్కయ్య 2 సంగయ్య 3 వీరభ్గదుడు 4 నారయ్య అను కుమారులను కనియెను. వీరికుటుంబమును వీరభద్రుడు పరిపాలించి రక్షించుగాక

6 కాకాణి వీరేశ్వరుని భోగరాగాలకు భోగముసానులకు మేళగాళ్లకు ఎయేవిధముగ _ నెవరెవరికెంతెంత భూమియో దాని వివరణము వగైరాలు గలవు

7 ఖభైరవాలయమువద్ర్ద శాసనము శా-శా ౧౪౯౫లో శ్రీరంగరాయలు విద్యానగరమును పరిపాలింపగా తిమ్మానాయనింగారు చేబ్రోలు వడ్రమూడి శివస్టానాలు విష్ణుస్థానాలు ఖైరవ స్థానాలు నిర్మించడమైనది

8 కుమారస్వామి దేవాలయం యెదుటనున్న శాసనము శంకరునకు నమస్కారం ధర్మముజయించుగాక లోకమునకు మంగళమగుగాక

9 చేబ్రోలు కుమారస్వామి దేవరకు - కొల్లూరి అనంతేశ్వరదేవరకు - వడ్లపూడి గుడిపూడి కొలకలూరు. నమిరికంబాల కంతేరు కోడూరు తాళ్లపూడి కట్టంపూడి చేబ్రోలు మొదలగు పొలాలలోనే యేదేవరకెంతెంత భూమి యొపగబడియున్నది వ్రాయబడినది మరియు వృత్తులవారికి వృత్తులు వ్రాయబడినవి

శాశా ౧౪౪౫లో శ్రీకుమారస్వామిని ప్రతిష్టను దేవాభక్తుని కొండయ్యగారు చేయుటయునిందుగలదు ఇదియాచంద్రార్కము చెల్లుబడియగుగాక

త్తే

గుంటూరుజీల్లా శాననములు శ నచ పన *10 -ఈ గ్రామములో ౧౧౮౪లో కోటకాకాణిలో కేర్తిగోపీనాధుని నిర్మాణమును చేయించెనట మాణిక్యము అనువానికి నోపీనాధుడనువాడు. పుక్టైనవియు. అతడెప్పుడును గోపాలకృష్ణునికేర్తించుచు - ఆ గోపాలకృష్ణుని ప్రతిష్పించి - కీర్తి గోపీనాధుడను బెట్టెననియును ఆ స్వామిభోగములకర్పించిన వృత్తులు వాని హద్దులు వగైరాలనిట చూపెళైను చి న ళు 4 ఇది వుండవల్లి అనంతశయనునికొండ మీది శాసనము - 1 శా-శా ౧౧౮౧లో రూపనారాయణరెడ్డి ముంచయరెడ్డి అనంతశయనునికి విశేషతిధులందు జరిసెడియుత్సనాలకు వైవేద్యాలు వగైరాలకు కొంత భూమిని కొన్ని పరికరపరివారముల నేర్పాటువేసినట్లు గలదు 2 కాశా ౧౨౧౪లో ప్రతాపరుద్రమహారాజులకు పుణ్యముగాను - ఇందుకూరిగన్నాపెగ్ణడ కొడుకు అంకలదేవుడనంతశయన దేవరకంగరంగ భోగములకుగాను నాటకూరు గ్రామమును ధారాదత్తమును జేపెనట సాళువ తిమ్మరుసయ్యగారు గరుడేశ్వరునకు నమస్కారములు సమర్పించెవనికలదు "౩-ఈ వుండవ్లిలోనే కొండక్రింద 2వ ప్రతిష్ప్షగలదు అచటి శాసనము - కొందరు శెట్టివారున్ను కొందరు రెడ్డును శ్రీభాష్కరేశ్వరువి గుడికట్టించి ధూపదీప నివేదనలకు ఇచ్చిన ధర్మవిషయశాసనము మరియు వీరు అమరేశ్వరము బెజవాడ మందడం " వెల్లపూడి విశ్వేశ్వరునకు మామిడితోపును - తాటితోపు నిధి నిక్లేపముల సమర్పించినట్టుగలదు శకములేదు 4 శాశా ౧౪౪౪లో కటియల్లయ్య అనునతడు శ్రీప్రతాపరుద్రదేవరాయలు రాజ్యము చేయుచుండగాను మంగళగిరియందు శఖరప్రతిష్ట జేయించెనట వృండవల్లిలో బోడిదపూడి వేశేడు భాస్కర లింగమును శ్రీక్నష్ణదేవరాయలు రాజ్యము చేయుచుండగా (ప్రతిష్మమ చేయించెను _ కొ వుండి అనంతశయనస్వామివారి కొండమీది శాసనము శా-శా ౧౧౮౧లో రూపనారాయణరెడ్డి మాచరెడ్డి శ్రీస్వామిమ హోప్పవములకు విశేషతిధులలో తిరుపేవలకున్ను సమర్పించియేర్పాటుచేసిన పదార్థ పరిమితి మొదలగునవిందు చూపబడినవి ర శోశా ౧౨౧౪లో అనంతపేనచేవరకు ప్రీతిగా నంగరంగ భోగాలకు ఇందుకూరి అక్కలదేవుడు గద్దోనాటకూరు గ్రామమును ధారాపూర్వకముగ నిచ్చివట్టుగలదు 7 సాళువ తిమ్మరుసయ్యగారు గరుడేశ్వరునికి సాష్టాంగ దండములతో సమర్పించిన వివరము పెనుమాకగ్రామములోని హను కొందరు వుండవల్లిలో భాష్కరుని గుడికట్టించి కొన్ని వృత్తులున్ను తోటలును షోడశోపచారపూజలకున్ను అంగరంగ గాల! ష్ష లు లా ఇల్ళి అత్మ ఇల్ళి కున్ను సమర్పించిన వివరము అమరేశ్వరము. బెజవాడ వెలపూడి (గ్రామానవీరేశ్వరునికి గోపాలకృష్ణునికి సప్తసంతానములను చేయించినట్టుగలదు గ్‌ తి ఇ, గి వటును నాశ రగ౪౪లో వీరప్రతాపరుద్రదేవుడు రాజ్యము చేయుచుండగాను మంగళగిరిలో మళ్హయ్యగుడికట్టంచి భోగౌలుచేయించి సావి వుండవక్లిలో భాస్కరలింగం ప్రతిష్పచేయించినట్టున్ను బావి మొదలగునవి త్రవ్వించి కొంతభూమిని సమర్పించినట్టుగలదు ర్‌ పెనబాక (౧ క్‌ ణల చ”. వ్యాంచెను కొన్ని వృత్తులు - వానిలోని భాగములు - తద్వివరములునుగలవు 2 శాశా ౧౪౪౮లో సీ కష య్రైక్నష్టదేవరాయలు ఇెతయా[తసా ప చటి దేవునికర్సించిన కానుకలు వగైరాలనుదహరించుచుచేపిన దాను ము టెత్రయాత్రసాగించి వచ్చుచు ఎంహాదకివెళ్లి అ వునికట్పు తె శాఖా ర౧౪౪౩లో ప న లి గలదు పర్వరాజమహారాజులుంగారు తనకున్నయైశ్వర్యముతో పురాషల్లి నృఎంహస్వామికి ధారాదత్తంచేసినట్టు త శానా ౦ జ ౨ంింలోనిద్ది (గ్రామనుందు బావివద్రనున్స శాసనము రు;దమదేవి రాజ్యంచేయుచుండగాను. భక్తుల ఆనతిని పురాతనుల ప్రతిష్టచేయించి వారి కాస్త (వో. (| సగిన వృత్తులు - వాని వివరములు వగైరాలు గలవు ఇవి యాచంద్రార్కముండుగాక శ్రి

గుంటూరుజిల్లా వాననముయలు .

6 చాగలమర్రి. శా-శా ౧౪౪౦లో కృష్ణదేవరాయలురాజై సాళ్వతిమ్మరుసయ్యగారు. ప్రధాన్గులెయుండగా అన్నలదేవఠాజు 2 శింగయ్య దేవ మహారాజులు వగైరా తమ ళల్లిదండ్రులకు పుణ్యమునకై చాగలమర్రి చెన్న కేశవదేవరకు గుడిగోపుర (ప్రాకారాదులును రామయ్య లింగానకు మండపమున్ను వినాయకునిగుడి చాగలమ్మగుడి తిరుమలదేవరగుడి మొదలగునవి కట్టించి కొంతభూమినిచ్చుచు

అచటి బండలు అంకణాల వినరమునుగలదు ఈ పై ధర్మముచేసిన వారి కారయుఘ్యాభివృద్దియగుగాక అని గలదు

చేబోలు. శాశా ౧౫౦౧లో చేబ్రోలులోని కుమారస్వామిదేవరకు బాడిన గౌరయ్య అఖిండదీపానికి మూడుసోలలనేతిని సమర్పించెనట లా

2 శా-శా ౧౩౦౭లో చలమర్ర్తిగండ బిరుదముగలవాడును ఇంద్రునిజయించెడి పరాక్రమముగలవాడును. వెలనాటి చోడవంశీకు డగు గోకరాజుగలడు అతవి భార్య చూడాంబిక ఆమె మహాసాధ్వి - యాచకులకు కల్పవల్లి అను పేరబరగినది శాలివాహనశక మిట క్లోకములో ౧౦౫౮అనియున్నది పైన ౧౩౦ల౮అని యున్నది ఈ ౧౩౦౮తప్పుగా వచ్చును ౧౦౫౪లో వెలనాటిచోడులు రాజ్యమును చేయుచుండిరి

3 శా-శా ౧౧౩౩నాటిది ఇది చౌడేశ్వరీ దేనాలయములోని స్త్పంభశిలాశాసనము చౌడేశ్వరుడను దేవుడువంటి లింగముగలదు ఈ స్వామి కఖండవర్తి దీపమునకు సోలెడునేతిని బాడెకాలబోయడు సమర్పించినట్లు గలదు

4 శా-శా ౧౧౬౮నాటిది ఈ చౌడేశ్వర దేపరకఖభండ దీపొనికి అయిత బోయడు నిత్యము తవ్వెడు నేతిని సమర్పించెను

5 ఈ శాసనం సింహతలాటాల మండపములోనిది శా-శ- ౧౩౦౫నాటిది బుద్ధవర్మ అనురాజు మహాపరాక్రమవంతుడైయుండె నట ఈతడు శివభక్తుడు ఈతని వంశములో యల్లయభీముడాంధ్రరాజ్యమునేలుచుండెను ఇతనికి గండడు అను పుత్రుడు పుక్లైను దీనికి మన్నె భీముడను పుణ్యాత్ముడుకొమరుడు గలదు ఈయన భార్య యగర్రమ ఇతనికి భారతీనిలయుడుద్భవించెను ఈ భీమన చాలపేరు ్రతిష్టలుగలవాడు ఈయన చేబ్రోలు కుమారస్వామి దేవరకఅఖండ దీసమాచంద్రార్భముండునట్లు ఎర్పాటునుచేసెను

6 శాశా ౧౫౦౪లో బేలం అప్పయ్య చేబ్రోలులోని త్రికూకేశ్వర దేవరకఖండదీపమునకు నిత్యము మానెడు నేతిని పోయునట్లు శాసనమును చేయించెను

7 తలంబ్రాల మంటప శాసనము శా-శా ౧౪౪౦లో శ్రీకృష్ణదేవరాయలు రాజ్యమును పరిపాలింపంగా సాళ్వతిమ్మరుసుగారు ప్రధానులైయుండ రేటూరి. చిట్టమరుసుంగారు. కాకాణిలో అంగడి వీరభద్రుని భద్రకాళిని వృషభేశ్వరుని _ ప్రతిష్టచేయించి గుడి గోపుర ్రాకారాదులు నిర్మింపించి ఆంగరంగభోగాలకు వెనిగండ్ల పొలిమేరలో తోటను వేయించెను మరియు అమృతపళ్లకు నరి మడి దీపారాధనకు ౧౦ఆవులను చన్నమల్లికార్హున లింగమునకు కేర్తిగో ఎనాధునకు కొన్ని వృత్తులు వాని సరిహద్దులు విభాగముల విభజనలున్ను గలవు

8 కాటూరు. శా-శా ౧౬౮౦లో కాటూరు అగ్రహారములో సామసముద్రం త్రువివాసయ్యగారింటిలోని పత్రశాసవనము -- మవూంబరప్పి శూంధద్వివేది వేంకటేశ్వర శాస్త్రులగారికిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసనము. దాని వివరము - భూగర్భనిధి నిక్షేపాలతో హక్కును ఇచ్చినట్టుగలదు దీనిని వ్రాసినవారు ముద్దు రొమయ్య _ కుమారుడు సీతారామయ్యగారు

చౌడేశ్వర దేవాలయము వెనుకనున్న రాతిమీది శాసనము

వరాహస్వామి రక్షించుగాక విఘ్నేశ్వరుడు విజయమునుగూర్చుగాక శంకరుని నాట్లారంభము మంగళమును గల్గించుగాక సూర్యనారాయణుని వ్య్ధునయు ఆ సూర్యవంశమున మనువుత్పత్తి యగుటయు. ఆ మనువంశమున రాజకులములుత్పన్నమయ్యెనట ఆ వంశములో దశరథుడును ఆయనకు శ్ర్రీరాముడును ఆ వంశములో ప్రోలరాజున్ను ఆయన గోట్రమున రుద్రరాజును పుట్టైను ఆయనకు మహాదేవుడును పుక్తైను ఆయనకు గణపతిదేవుడును పుస్తైను ఇతడనేకాహవముల జయించినవాడు - అనేకులననేకదేశ సుల జయించెను ఇతని వద్ద కవిగాయకులనేకులు గలరు ఇతడు చలమర్తి గండనృ్ఫపతి బిరుదమును సాధించెను శా-శా ౧౧౩౫లో వమా చేసెను అది శాసనమునగానవచ్చుటలేదు

౩ ఈ వంశములోని రాజెవరోతెలియదు. ఎదోయొక గ్రామమును నొకరికి పాలించుకొనుటకిచ్చినట్ట్లు గలదు మూలస్థాన

డ్రై

ననా లింగమును కామేశ్వరుని పునఃవ్రతిష్ట చేయించెను తామ్రపురి (ఎజ్జపూడ్సిి అనుగ్రామమును దొనమిచ్చినట్టును దానికి దుర్గమును గట్టించినట్టుండెను 1 గడెవరంపూడి 2 వారికేడపూడీ ౩ మంచెళ్ల 4 కోవిలంపూడి 5 కొమరజంపూడి 6 వేజెండ్ల 7 ఊమ్మెత్తపూడి ౩ సుద్దపూడి 9 ెరంపూడి 10 ములకలపూడి శా-శ- ౧౧౫౩ లో పై గ్రామములను కొన్ని తటాకములను నిర్మించి చౌడేశ్వస్వామిని ప్రతిష్టించెనట. ప్రతాపరుదవంశములోనివాడు జూోయనుడనుమంత్రి దీనిని దానముచేసినట్టు గలదు ఇదియాచంద్రార్కముచెల్టుబడి యగుగాకో "పెరవలి 8 ౪౦0౬౫ ౫౦ 138 కొమ్మమాంబా బందరుజిల్లా యిలాకాతెనాలి తాలూకాలోచేరిన మం సెరవలి గ్రామములో వేంచేశియున్న శ్రీమాధవస్వామి ఆలయములో తలంబ్రాల మంటపము పడమరస్తంభము మీది శాసనము కం. శ్రీరమణుండార్యగుణో దారుడుగొంక విభుడు మా దఎ౬తరిపునం హారుడు ధీరుడనందగు మారయపండండుకీర్తి మండనుడరయక౯ా కం _శ్రీరమణుండార్యగుణో దారుడుగొంక విభుడు మాదఎకొతరిపునం హారుడు ధీరుడనందగు మూరయపండండుకేర్తి ముండనుడరయః కం. అవదగు పండేశు (ప్రియాంగన గొమ్మయ విభుసుమిత్రగణ పరివారం బునకెళ్లను హృదయానం దనకారిణియనగనెగడెధారుణి మీదన్‌ కం ఘనుడమ్మానిని కొమ్మయ కును లీలావతియు ధైర్యగుణవతియనిపెం పున నెగడిన మల్గాంబిక కునుజతనముబరగెధైర్యగుణ సంస్తుతితో ప్రీ వననిధి వేల్లి తాననిలోననలయగగ్ర హారంబులకు మణిహారలీల మావగుణోదధి మాధవదేవర కెత్తించె గుడి భక్తియెపగ గొమ్మ మాంబిక తత్పూడగుచోడదండేశు డద్రేవునకునివేద్యమునకధి తొరాజితంబగు నేగేళ్ల చెర్వునా జ్జే(స్న్రేయ దిక్కునగడు నాయతముగ్న ఆవే జరగ చార సంఖ్యనిరువొంద భూమిరఫీందుతారకముగ నిచ్చెదేవ తాగ్రజన్మసమితియమమతంబున శతాబ్దము విభాద్రిదిగ్మ(ట్ట్ర) తనమువెలయ కం _గట్టుబడి దక్షిణంబున పుష్టైడు భూమియును దాని పూజారికిగా నట్టులగోపఠి మాధవ భట్టుందేవరికిచ్చెం నైవేద్యముగా ఊ _ మానవతీఅలామగుణ మండనమండిత గొమ్మమాంబయం భోనిధికికసమానమన బొల్బుతటాకమునిల్నె ధర్మం తొవముగాగదొనికిని దక్షిణదిక్కున సత్ఫలా వలిక నూనగుచున్న తోటయును మాధవదే వరకివ్చె బ్రీతితోజు పూని నివేద్యముల్‌ సలుప భూమియునయ్యులకాధినాధుడుక ధాన్యమునట్టి తోటయు ముదంబునవిచ్చిన గొంమ్మమాంబికా చ్తీడ్మీ

శుంటూరుబిల్లా శాననములు సూనుడు దండనాధనిధి చోడనకుంగరుణించి యిచ్చెసం తానము శ్రీయునాయువు ప్రతాపమునుంగ మలాక్టుడర్ధితో౯ు క్లో బహుభిర్వసుధాదత్తా రాజభిస్సగరాదిభి యస్య యస్య యథాభూమి తస్యతస్యతథాఫలం శ్లో స్వదత్తం (త్తాం) పరదత్తం (త్తాం) వాయొ హర (క) తవసుంధరాం షచ్బవకొష (షక) సహస్రాణి విష్టాయాంజాయతే క్రిమి కొల సిరామన్న శకము ౧౩౧౩గుంటూరుజిల్లా యీలొకే తానాలి తాలూకాలో చేరిన మం "పెరవలి (గ్రామములో వేంచేశియున్న త్రీమాధవ స్వామి ఆలయములో తలబ్రాల మంటసము పడమర రెండడవస్తంభము మీది శాసనము సీ శ్రీ శకక్ష్మా పాలశేఖరాబ్ఞంబులు భువవైక గుణసోమభూమిసంఖ్య తదనంతరంబున దగహోవళంబిలో మ వబాతంబుగామాఖమాసమందు దనరు శుద్దత్రయోదశ బృహస్పతివార కలితంబుగా పక్షమెలయుచుండ (ఎతియోగంబున వెలయగ కౌలవ కరణంబు మీనలగ్నంబు నొప్పు తేగీ సెరవలీ పట్టణంబున భీమరాయ మనుమడుండెను కొలబ రామన్నవిభుడు పఠగ మాధవ పెరుమాంళ్ల భక్తితోడదగ ప్రతిషృంచెనా చంద్రతారకముగ దక్షిణపుం బొలానచింతగుంట తూర్పున పుక్పైండు భూమి మాధవ చేవరకు రాచన్నగారు. సమపకాణచేఎరి రామచంద్రపురం పోలయు శకము ౧౧౪౦సం - గుంటూరుజిల్లా యిలాకా మం గుంటూరు రామచంద్రపురం అగ్రహారం -- ఆగ్రహారములో శ్రునృ బంహ్వస్వామివారి ఆలయముఖమంటపములో ఉత్తర స్తంభముమీది శాసనము కం శ్రీకమల జకులతిలకుడు రాకాశశినదనుడాంగిరసగోత్ర పవి (త్రాకరుడుగుణాకరుడుది వాకరుడుదయించెవంశవర్థనుడనగ౯ కం ఇతనికి ననఘుడు లక్ష్మీ యుతుడనదగుబోయి నయ్యుడుదయించెబ్బహ (యహ) స్పతి సుతవితరణుడతనికి నతులితఘనుడనగచింతనయ్యుడు బు స్హై౯ా కం ఆ చింతనయ్యకుకన కాచల ధైర్యునకు బయ్యనయ్యుడు రుచిపు 'త్రాచితవదాన్య గుణయుతుడైచతుర కళాప్రవీణుడై వుదయించెక్షా కం మను నిభుడమాత్య భారతి ఘనకుచయగు మారమాంబిక కుసుతుదు శివా ర్చన తత్పరుడగు పోలయ జననుతయశుడట్టిట చండశాసనుడెలమిక్షా కం. విమల సుకిర్తి స్ఫారుడు కొరుగ శ్రీయాజ్ఞవల్కి (వల్క్య)కులభూభవుడై తను తల్లిదండ్రులకుని త్యము బలమద్రీతిగ నధిక ధర్మంబంచు౯ శకవరుషంబులు ౧౧౪౦అగునేటి జ్యేష్పశుద్దము గురువారమునాడు శ్రీమదూడు వెల్లి అనంతశయన దేవరకు నాచందాకకాముగా నఖండ వర్తిదీపంబునకు నిచ్చిన మొదవులు ౧౩వీనింజేకొని యుమ్మాబో శ్తేక్‌

యని కొడుకు సూరెబోయుండును తనపుత్రాను పొత్రికము తవ్వండు ఎనయ్యినడుపంగలవాడు పాత గుంటూరు విష్ణువర్ధన మహారాజు గుంటూరుజిల్లా యిలాకా మం పాత గుంటూరులో కరణం పొత్తూరి అప్పయ్య యింట్ల్లోవున్న రాగి శాసనము ఆంధ్రసాహిత్య పరిషత్చత్రిక - ౫ పుట 257 స్వబ్హ శ్రీమతాం శ(స) కలభువన సంస్తూయమాన మానవ్య గోత్రాణాం హరితి పుత్రాణాం శౌరీ దేవరప్రసాదలబ్ధ రాజ్యానాం మాతృగణ పరిపాలితానాం స్వామిమహాసేన పాదానుధ్యాతానాం భగవన్నారాయణ ప్రపాదసమాసాదిత వరవరాహలాంఛనేక్షణాక్టైణ వీకృతారాతి మండలానా మళశ్వమేధావభ్ళత (బృధు స్నాన పవిత్రీకృత వపుషాం చాళుక్యానాం కులమలంకరిష్ణో స్పృత్యాశయవల్లభేందో నామ బభూవ తద్భ్రాతాధకనీయాకాకుబ్ద శ్రీవిస్ణువర్ధనోమనుజేంద్ర సమ ధిష్బృతాంధ్ర విషయాత్‌ సరోదస్యంత రేదుజకాయనానతుల బల సంప్రా ప్యచత్ప్రధమంవేంగి దేశమాత్మ సాత్కృత్యజితమనుచింతితస్త స్మి౯ొ వషాకణ్యమ్టా దశాకరోద్రాజ్యం చత్పుత్రోజయ సింహ్వాయ(స్త్రయస్తింశతం భువమరక్షత్‌ తద్బాాతు ఆంధ్ర శ్రీపతే స్ఫూను శ్శీ్రివిస్ణువర్హనో రాజ్యం వషాః ణీన వాకురత తత్పూను మకొంగి రూజికాత విజయ సచపసంచాధిక వింశతి వషాకణ్యకరో దనాకులం రాజ్యం తస్యసుతోజయ ఎంహ్యస్త్ర యోదశాబ్దా అరక్షదవనీతలమ్‌ _ భృశంతదనుజస్యచరాజ్య పదంకురుతే కొక్కిలిమాకాస తస్యాథముఖ్యోజ్యేష్ట శ్రీవర్హనోనృపతి అకృత కృతిజిత శతృ స్పష్తత్రింశ త్సృమారాజ్యం తతూవిజయాదిత్య భట్టారక శృబ్దకీర్తే స్తనయః అష్టాదశ వషా౯ణిక్షమాతలముపాలయత్‌ విజయీతనయస్స విష్ణువర్హననృపతి షట్ర్త్రింశప్స మారాజ్యం కృతవాకాతత త తుపాను వికజయాదిత్యనరేంద్ర మృగరాజ య కర్తాఒమ్టోత్తర శతశివాలయానాం స్వయుద్ధ జయసంఖ్యానాం అమ్షాచత్వారింశద్వషా౯ాణిక్ష్మా మపాలయ త్పమస్తాం కవి విస్ణు విష్ణువర్ధ వో౬-ప్యచకనీయాకాదర్చాధిక యిలా మరక్షద్వషేకా తప్యచ విజయాదిత్య ్పాను పరచక్ర రాజనృపతి గుకాణగ పచతుశ్చత్వారింశ ద్వషా౯ణణిక్ష్మా మపాలయన్మనుచరిత తద్భాాతాయునరాజ విక్రమో వెంగమాంబికాయాం సుత శ్లో యోగియోకొజని విశ్వరాడిన సహశ్చాళుక్యభిమాధిప సోయం దట్టబలం విజిత్య స్వరి పూన్ని ర్మూలమున్నూలయకా బధ్వాపట్టమభూ(దినస్య)సదృశో భూమే పత్తి శ్నార్విత శీ6

గుంటూరుజిల్లా శాననములు

యస్మిన్రాజని రక్షతిక్షితి తలస్తేనా వినాశం గతా శ్హో జారా మారణభఖీరవ స్పుచరితా [జాతాని] రీతా (మహీ) దేశాళ్చ త్రివిధా ([సురాలయసుమా] నృష్షర్హనేచ్చానుగా రోగానాశ(ముపాగతా ) ద్విజాశ్చసుకృతా యాగాయధోక్తాః క్రియా మనురివ సకల జనానాం జనక ఇనాశే షభృత్యవగాకాణాం కామాన్ని రివ కామినీ జనానాం ఆర్తజనానాంచా కల్పతరు ససర్వలోకాశ్రయ శ్రీవిష్ణు వర్ధన మహారాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర పరమభట్టారక పరమబ్రహ్మ ణ్యవన్మాతాఎ తృపాదానుధ్యాత అన్వీక్షక్యాది నీతిని పుణ గుహ ఇవా ప్రతిహతశక్తి వైనతేయ*ఇవ వినతానంద జనక యుధిష్టిర ఇవ భీమాం శేనోద్ధ ఎత ప్రచండారాతిమండల పొత్తూరి విషయని వాసినో రాష్ట్రకూట ప్రముఖాకాకుటుంబిన స్పర్వానిత్హ మాజ్ఞాషయతి విదితమస్తువ కౌండిన్యగోత్రాయ వాజసనేయబ్రహ్మచారిణే సచ్చిత్‌ శర్మణ పౌత్రాయ విధిశమకణ పుత్రాయ రంగాధికృత రాజాభినాయ ఆస్మత్ధడ్లసహాయ నిమిత్తం పోదకపూర్వం సర్వకర పరిహారమగ్ర హారీకృత పడ్డిపాకనాము గ్రామ అష్టాదశగ్రామాధిక కొప్పని (గామాధిక పొత్తూరి పర్వశ్చ వళల్లని గ్రామాధిక పోరుపాకశ్చ అస్మాభిస్సం పప్రదత్తౌ - ఇతివిఖ్యాతోరాయ వధకాన పూర్వత పొత్తూరి సర్వతశ్చ పూర్వాంత ఆజ్జేయత సత్తువునామ పంద్రః (మ ద్భానుగరుగుశ్చ దక్షణత కనరువతసకాతాణా౯ాం వుమ్మెణగ మాగత పురాణ పంధా వ్రైరుత్యాచ స్పవపంధా పశ్చిమత కరుకుర్తి జవైంశము + వుత్తరత పంపానది యీ శాన్యత _చికవ్యారి శివెంశము అస్యధర్మస్యో (పరి) నకేనచిద్బాధాకర్తవ్యా - యః కరోతి సపంచమహాపఫాతక సంయుక్త్షో నరకం గ మిష్యతి - తధా భగవతావ్యా సేనోక్తం

ళ్లీ బహుభిర్వసుధాదత్స్తా బహుభిశ్చాను పాలితా యస్యయస్యయధాభూమి తస్యతస్య తధాఫలం

జ్లీ స్వదత్తాం పరదత్తాంవా యోహరేశనసుంధరాం

క! షష్నివకాషసహసస్రాణి విష్టాయాంజాయతేక్రిమి

ళ్లో సర్వానేతాన్ఫావిన పార్ధివేంద్రాణభూయో భూయో యాచతేరామచం(ద్ర

=వ్త

శ్లో సామాన్యోయం ధర్మ సీతునృకషాణాం కాలే కాలే పాలనీయో భవద్భి

శ్లో మద్వంశజా పరమబాపతి వంశజావా

శ

గుంటూడుజిల్లా శాననములు యేపాలయంతి మయ ధర్మమిమం సమస్త తేషాం మయావిరచితాంజలి రేషముక్తి (క్త ) విజ్ఞప్తి రస్య ధర్మప్య కాటమరాజుః శ్లో _గ్రామేఒత్ర గావస్సపయ ్రవాహా ప్రభూతసస్యాసకలాచభూమి విప్రాశ్చ వేదోక్తవిధి ప్రవీణా భూమా సురాకల్పమనూనసత్యా శిరిపురం శిలాశాసనము 6 -౪0 %౫%10 177 న&| ౦0106 76 6006 గంగ 0౧ గజేంద్రచోళుడు - శకముం౦౮౩ (0 - 1165) గుంటూరుజిల్లా ఖులాకా కూరపాటి తాలుకాలోచేరిన శరిపురములోపున్న శిలాశాసనము చం ఇలవెలనాటి గొంకవసుధేశతనూ భవుడయిన చోడభూ తలసతి చోడపట్నము ముదంబునగట్టి భుజాబలంబున కొలదిజయించి యందురిపుకుంజరు భీముని జంసీ ఆంధ్రభూ తలము పదాహా ( ) రువేలు సతతస్తీతి కళ్లె సురేంద్రలీలల౯ స్వస్తి సమస్త ప్రశస్తసహితం శ్రీమన్నహామండలేశ్వరకులోత్తుంగ చోడగొంకయ మహారాజుల (బయాత్మజుండైన రాజేంద్రచోడ కునూ రుండు కొండ పడమట పళ్లెం డామడను శిరిపురంబున రామేశ్వర దేవరకు దీసవైవేద్యభోగంబున కయ్యేది ఆజ్జేయమున దక్షిణముఖంభైన నాదండ గట్టయను చెరువును గుడి యుత్తరంబున తాటితోటయు నూరి తూర్పున దిశా భాగంబునందు నూరు పుట్టు భూమియు శకవరుషంబులు ౧౦౪ అగు వుత్తరాయణ నిమిత్తంబున ప్తాను పతిస్తానులకు మానులకు నట్వకుండాదిగళు శివమస్తు సర్వజగత _ పరహితని రతాభవన్తుభూతగణాః దేవాః ('ప్రియంతు ఆశుపర్వశ్రేయసే భవతులోక వరాహ రూపము వున్నది - త్రిభుజాంకుశమొహరు వెళ్లపుకొలతం ౩4అంగుళములు అన్న వేమారెడ్డి గుంటూరుజిల్లా యిలాకా 'దేపళ్లె తాలూకాలో చేరిన మం పొన్నపల్లి (గ్రామము తాలూకు ల్లీ కళ్యాణం జగతాం వోతు సవిభు కాదంబిపీమేచక శ్రీడాక్రోడతనుః పయోధి పయసావిశ్వంభరాముద్వహణా భారాపేత ఫణీవివర్తన వశాన్మోదాయయస్యాభవ న్నిర్యత్నాభుజగేంద్ర మౌళిమణి భిర్నీ రాజన ప్రక్రియా శ్లో రీలాద్యూత జితాం కళాధరకళాం మేళాదృఢం కేలితాం ఆహర్హుం ముఖమున్నమయ్య భుజయోర్విశ్లేషయం త్యామిధ పార్వత్యాః కుచకుంభ పార్శ వ్రయుగలీ ష్రేమలో ేక్షణః

గుంటూరుజిల్లా శాననములు కాలస్టేపణ మిందుమోచన విధౌ కాంక్షకశివ పాతున

శ్లో భవతు భవతాం ఫలాప్యెకల్పలతాకాఎ కరటి రాజముఖీ అమృత మకరందధారా శీకర శీతాంశు శకలకుసుమవతీ

శ్లో తమోహరేతాంతవ పుష్పవంతౌ రాకాసు పూర్వాపర్వశెలభాజౌ రధాంగలీలా మివదర్శయంతౌ పురాపురారే ప్పధివీరధస్య

క్లే యన్మాళానివాతంచి రాయనిగమైస్ట్యేయంచయద్యోగిభి యల్లక్ష్మై మృదుపాణి పద్మయుగళీ సంవాహనైర్హాలితం జూతాయత్రవియన్నదీత్రిజగతీ సంతాపనిర్వాసణీ తస్మాత్మం సభిద పదాదుదభవద్వర్ణోగుణార్జోనిధి ]

శ్లో తస్మాదభూత్వోోలయ వేమనా మాశ్మీశ్రైలసోపాన విధానకారీ హోమాద్రి కల్పాద్రిత దానదక్షూని బృమభూదాన నిరూఢకీర్తి

శ్లో వేమక్షితీశో వృషమేక పాదం ఖండప్రచారం కలికాలదోషాత్‌ దత్తాగ్రహారద్విజవేదశక్త్యా పదక్రమైర స్థలితంచకార

క్లో మాచక్షోణి సతిర్మ హేంద్ర మబామావేమ్మక్ష తీశాగ్రజో రామాద్యెస్సదృశో బభూవసుగుతై స్తస్యత్ర యోనందానా క్రిర్హ్యాజాగ్రతి రెడ్డి పోతనృపతి శ్ర్రీకోమటీంద్రస్తతో నాగక్ష్మా పతిరిత్యు పాత్త వపుశోధర్మాకామాఇవ

శ్లో _చేమాధిపోమాచవిభుస్ప్వ్యనందనౌ శ్రీకోమటీంద్రస్యగుణాకసశ్రియో భూలోకమేకోదర జన్మవాంరయా భూమావతీర్జా వివరామలక్షణౌ

శ్లో చూడామణి రృపాణాం దుర్మదపరిపంధి శిఖరిదంభోళి సర్వజ్ఞ చక్రవర్తీ పెదకోమటి వేమభూపతిర్హయతి

ల్లో యత్కీర్తిగానసమయే ఫణిసుందరీణామాలో కితాచ్చముఖరాగనునంగమూలం శ్రోతుంచగీతరచనాం యుగపన్నదక్షో నాగాధిపోనసహతేనయన శృతిత్వం

శ్లో. సోఒయం వేమ మబాపాలో భూపాల రమేశ్వర

గ భూదానపరమూర్హన్యోధీరోదాత్తగుణోత్తర

శ్లో ఖవాయురామేందుమితే శాకాబ్టే సర్వధారిణీ ఉపరక్తా సహస్రాంశా మాఎ చాశ్వయుజాహ్వ్యయే

ల్లో నప్పే శ్రీ పెర్చవెళ్లస్య కళ్యాణ గుణశాలిన ఆకర్తృకాణాం సాంగానాం ఆద్యానాం వచసాంనిధే

ల్లో _శ్రీభట్రభాస్కరార్యస్యపొత్రాయ బ్రహ్మవాదినే అషహ్హాదశానాం విద్యానా మధ్వన్యె సుమహాధ్వసు

శ్లో _విరయార్యస్య పుత్రాయ వేదవేదాంగ వేదిన

డం

గుంటూరుజిల్లా శాననములు ఆంటిని గెననములు ఆయుర్వేదంచ సాష్టాంగం నిర్నిరోధమపారిస క్లో _ఫణిరాజమహాభాష్య ఫక్కికాపరమేట్టనే కర్మ బ్రహ్మపరాయాస్మె మీమాంసామాంసలాత్మనే శ్లో కణ భుగ్గొధిత గ్రంధి సింధు మంధాన భూభృతే అక్షపాదమతం సాంతం (పేక్షణీకృత చేతసే యి ప. జ్ఞా త స్మెకాశ్యపనోత్రాయ సింగనార్యాయ ధీమతే శాంతాయ శివభక్తాయ యజురాన్నూయ వేదినే న్లో ప్రాదాత్తి అింగవిషయే వెల్నాడూదిత ఎమని కృష్ణవేణీ తటస్టానా ముభిలానాంఛ సంపదాం సా ప్టైశ్వర్యం సాష్ట్రభోగంధారా పూర్వం ధరాధిప అస్య గ్రామస్య చిహ్నానిదేశ భాషాయాం లిఖ్యంతే పాన్నప్లి వేవరానకు తూర్పునకు వుత్తర దక్షణాలుగా పారినచెర్వు వాగు ఆజ్జేయానకును తూర్పుపడమరలుగా పారిన నూతులగుంట పడ మటికి ఉత్తరము దక్షిణాలుగా పారిన చెర్వువాగు వాయువ్యానకు పొలి మేరకుంట ఉత్తరానకు పొలిమేర పోతుగడ్డ ఈశాన్యానకు పిన్నగుంట శీమలు -- శ్రీనాధభట్టరు శాసనాచార్య దక్షణభాగం వచీ (కుటి జ్జ స్వదత్తాద్ధ్యిగుణం పుణ్యం సరదత్తానుపాలనం పరదత్తా పహారేఇ స్వదత్తం నిస్పలంభవేత్‌ క్లో ఎకైవ భగినీలోకే సర్వేషామేవన భూ భుజాం నభో జ్యానకరగ్రాహ్యా విప్రదత్తా వసుంధరా క్లో _ విద్యాధికారీ శ్రీనాధో వీరశ్ర్రీవేను భూపతేః అకరోదాకరో వాచాం నిర్మలంధర్మ శాసనమ్‌ మండపాక హారములో ల ల డపాక అగ్రప వన్న మండపాక విష్ణువర్థన మహారాజు గుంటూరుజిల్లా యలాకా శేపల్లి తాలూకాలో చేరిన మం వ్‌ తామశాసనము న లె ల ల క పుత్రాణాం కెశికీ వర విష్ణువర్ధన మహారాజు. స్వబ్న శ్రీమతాం సకల భువన సంస్తూయనూనమానవ్యసగోల్రౌణాం హరి ల ప్రసాదసమాసా 'ప్రసాదంజ్ధ రాజ్యానాం మాతృగణ షరిపాలితానాం స్వామిమహాసేన పాదానుధ్యాతానాం భగవన్నారాయణ దసమానాదిత వరవరావాంంధన ౪ జ జ ఖుక్యానాం కులమలం కరిష్ష సత్యాళయనవ చ్వకిక్షణ వశేకృతారాతి మండలానాం అశ్వమేధావబ్బధస్నాన పవిశ్రీ కృతవపుషాం చాళుక్యా న షజే ర రయి భేంద్రోనామ బభూవ తద్భాాతాధకనీయాకాకుబ శ్రీవిషువరనో మనుజేంద్ర సమధిబృతాంధ్ర విషయ _కృష్ణదేవరా యస్యాఎ దుర్రయవాకాఅతులబలం ప్తె గ్రలనాణ తృజిత మనుచరిత తన్మకావర్తాణ్యష్టా (ట్ర వుల జయసింహ్వ్యా సమాహ్యయ (త్రింశతంసమా భువమరక్ష త్‌ తద్భాాతురింద్ర నృప ణా చ ష్ణువ్థ

గుంటూడుజుల్లా శాననములు ననన కకక రాజ్వేవర్షాణి నాయాపయత్‌. - తత్ఫూనుర్మంగి రాజోవిజయతే - సచపంచాధికవింశతి వర్షాణ్యకరోదనాకులం రాజ్యే తస్యసుతో జయఎంహ్వస్త్ర, యోదశాబ్దా నరక్ష దవనీతలం - వేద్యయిని మూతురనుజే న్యస్య రాజ్యం షడకరు తసమా కొతస్మాత్తస్యాధిక్య ముద్ద్యాట్య న! స్వే శ్రీవిష్ణువర్హనో నృపతి అకృతియుధి జితశత్రు సప్తనిం శత్తృ మారాణ్యే = తస్యచ విజయాదిత్య భట్టారక శబ్దకేర్తిత స్తనయ అష్టాదశవర్షాణి క్షమాతల మపాలయ ద్విజయీ తనయస్సవిష్ణు వర్ధననృపతి షట్త్రింశత్స _మారాజ్యే కృతవాకా అధత త్సూను ర్విజయాదిత్వ నరేంద్ర మృగరాజ య కర్తాఒష్ట్రోత్తర శతశివాలయానాం స్వయుద్ర జయసంఖ్యానాం అష్హాచత్వారింశద్వర్హాణిక్ష్మా మపా లయత్స మస్తాం తతో విష్ణువర్ధనోఒ౬చ అయోధ్యాధికామిలా మరక్షద్వర్షాణి - అస్యచ విజయాదిత్య సూనుః పరచక్రరామనృపతి సులభ సచచతుశ్చ చ్వారింశ ద్వర్హాణిక్ష్మా నుపాలయత్‌ మనుచరిత తదొతు ర్యువరాజ వి(కమరవేశ్శాముండికాయాం సుత జ్లీ తద్చాాతు ర్యువరాజ విక్రమరవేశ్చా యోగీయోగి జనేశ్యరాధిపవరక్చాళుక్యభీమూధిప సో౬ఒయం భట్ట ఖిలం విజిత్యచరిపుం నిర్మూల మున్మూలయ౯ా బద్దా ఇపట్టమభూది నస్య సద్భకో భూమే పతిం శాశ్వత ళ్లే య న్మకరాజనిరక్తి తిక్షితిఇ తలంతేనావినాశం గతా జారామారణభీర వస్సుచరితా జాతాని రీతామవా దేశాశ్చత్రినవిధాస్సురాసురనిగా ద్ద అట్షికనేచ్చానుగా రాగా నాశగతాద్విజాశ్చసుకృతా యాగాయ ధోక్తా క్రియా జే మనురివ సకల జనానాం జనక ఇవా కేషభృత్య వర్గాణాం కామవ కామినీనాం అర్ధిజనానాం చకల్పతరు ససరలోకాశయ శ్రీవిష్షువరన మహారాజాధిరా స న ససర్వలోకాశ లి కన ధి జ రాజ పరమేశ్వర పరమ ట్టారక సరమబ్రహ్మణ; మాతా పితృపాదాను ధ్యాతా అన్వీక్షక్యాది పుణ గుహ ఇవా ప్రతిహతశక్తి వైనతేయినవినతానంద జనక _యుధిబ్బర ఇవభీమసే నాగ్య్ర) విధృత డల పొత్తూరి విషయని వా ష్ష ప్రదందారాలి మం ల సరేయలన షం న్‌ బనో రాష్ట్రకూట ప్రముఖాకాకుటుంబింన స్సర్వమిళ్షం విజ్ఞాాయతి - విదితమస్తువ తాయ వాజస - సచ్చిదానంద ఇ కౌండిన్య" రి ల బిగొనం శర్మణ పౌత్రాయ విధిశర్మణ పుత్రాయ పుంనాడి ఈశ్వరాభిధానాయ సృతడ సహాయనిమిత్తేని ఊదక పూర్వకం పర్వకర పరిహార మగహాకిక అస్మళ్ళడ్ల దళ అన్నపూరను ఆజే యు (గ్రహారకృత మండపాక్ష నామగ్రామ సద్వాదశ (గ్రామాధిక పొదరు మ! జి ఆ జ జబ పాకశ్వాస్కొభిస్పుంంాా [్‌ో వ లు త సత్తరువామప్రదం ముద్గోలని గరుగుశ్చ దక్షిణత కనమరతన కాశాల్‌ పవుమ్మెం తరత పం శానత వెక న కరోతి సపంచమహాపాొతక సంయుక్త నరకంగ మిష్యతి తదా భగవతా వ్యాసేనోక్తం జ్‌ స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరేత వసుంధరా వాలి ని షష్తిర్వర్ష సహస్రాణి విష్టాయాంజాయతే క్రిమి రు ళా సర్వానేతాన్ఫావిన పార్ధివేంద్రాక భూయో భూయో యాచతే రామచంద్ర న! ఫ్‌ సామాన్యోయం ధర్మ సేతుర్న ఎపాణాం కాలే కాలే పాలనీ యోభవద్శి జండా? _గంభాలై ళా బ్‌ స్‌ రా లు జ్తా ళ్హో మద్వం శజూ పసరమబాపతి వంశజావా ౮ వ ౯ ॥ షరి ఫ్య నసేచ్రి ణి యే భూమిపాస్స తతముజ్వల ధర్మచిల్సా జ " నీత్త శ్‌ మద్దర్మమే వసతతం పరిపాలయంతి నాం. అలాోో ట్‌ ్మ్యరాల్‌ ప్రక కీ స్‌

తత్సాదుకద్వయమహంశిరసావహామి ఆజ్ఞప్తో౭-స్యకోటమరా క్లే _గ్రామేత్రగా వస్సపయ ప్రవాహా ప్రభూత సత్యాస్సుఫలాచ భూమి విప్రాశ్చవేదోక్తవిధి ప్రవీణా భూయాసురాకల్పమనూనసత్యా ఖే శివమస్తు సర్వజగతాం సరవాతనిరతా భవంతు భూతగణా దోషా పప్రయాంతునాశం సర్వత్ర సుఖీభవతులోక కొల్లూరు (గ్రామము అనపోతారెడ్డి గుంటూరుజిల్లా యిలాకా తెనాలి తాలూకొలో చేరిన మం కొల్టూరులోవున్న తామ్ర శాసనము బ్లే శ్రీవాధస్యవరాహదివ్యవపుషోవ పాతుదంస్థ్రా చిరాత్‌ స్యూతోన్నీత మ వాతలోపరితటీనిర్భ్యాజశ్చంగాకురా యామాత్మీయ జలాదితాం శశికళా మూశంక్య జాతం క్షణ పేవాళ్టేన విబ్బంభమాణ సలిలా రంభో మహాంభోనిధి ళ్లే లీలా ద్యూత జితాం కళాధర కళాం మౌళాదృఢం కిలితాం ఆహాతుకొంయుగ (ముఖ) మున్నమయ్యభు జయోవికశ్రేషయండ్యా మిధ పార్వత్యా కు చకుంభపాశ్వకాయుగళే స్యఫేమలో లేక్షణ కౌలక్షేపణమిందు మోచన విధౌకాంక్షక్రాశివ పొతువ క్లే తమోహశేతాం ఈవ పుష్పవంతౌ రాకాసు పూర్వాసర్మశెల భాడౌ ఖ్‌ న లీలామివ దర్శయంతౌ పురాపురారే పృధివీరధస్య ణ న్మాళానివాతం చిరాయ నిగమైధ్యేకయంచయద్యోగిభి యుకే కరపల్ల నోదరగతం సంవాహవైలాకాలితం జాతాయత్రవియన్నదీత్రి జగతాం సంతాప నిర్వాపణీ ( మన దాన్మధురిపో( ్స కస్ణోతుర్థోవర య శృసృజా ప్రయత్నాత్సర్వేషు వ్యర్థేస్వఎ సారభూత లోశ్తే మహాప్రాణతయా ప్రఎద్ర సోష్మా సఘోషశ్చ చతుర్హవ్దద్ధ ల్లో పుణ్యేనాత్రకులకమాత స్ట స,పోలకమాధీశకో (1ప్రోలకమాధీశరో) 'క్రమాత్సమజని శ్ర్రీప్రోలక్షమాభిశ్వక్‌. (ల ల్షమాఖశ్వ యస్యోదగ్రతర 'ప్రతాపనిహతా మోహంగతా వైరిణ విందంతే ఎద నిర్చృతిం జలనీధి ద్వీపేష్వనూ పేషుచ ాయావృక్షమయేషుతేషు సరితాంకూలేషు శైలేషుచ లే సం గ్రామవార్తాసుశరైర్విభిన్నా యిస్యారి చూడామణయోవిచేరు ఆక్రామత స్వా వాతరాజవం శాక ప్రతాపవహ్నొరివవిస్ఫులింగా ల్లో యత్కీర్తిగానసమయ్య్వే ఫణీసుందరీణా మాలోకి తంచముఖరాగమనంగమూలం 652

యంటూరుజిల్లా. కాననయిలు

శ్లో _ సింధోశ్ళ్రరివదొడ్త్ర యాద్ద్గుణ నిధేర్దాతా వ్యయాంబాసతీ సాప్యాసీత్స్పురు ప్రోత్తమాఖ్యదయితా సాచక్రమేణాత్మ జా౯ా సార్విరత్న్షమసూత మాచనృపతిం శ్ర్రీవేమ పృద్వీపతిం దొడ్డక్ష్మా చుజమన్న భూపరమణం (శ్రువల్హభూవల్లభం

ళో లేషాం సర్వగుణోత్తర కులపతి త్తీవేమ భూమిశ్వరో హేమాద్రి ('ప్రధమానదాన నిరతో ధర్మప్రతిష్టా గురు యన్మకశాసతి పాఠకశానన నిభే సర్వాంయమహీమండలీం పుష్టంతిక్రతుభోగ దాననిరతా భూరిజ్వరా నిర్హరా

శ్లో ప్రాదాత్తుండి (గొ తరంగిణీ ముభయత కృష్ణాంచగోదావరీం విం్రేభ్య కిల చేమభూతలపతి సౌరాగ్రహారాకబహూక౯ నైతచ్చిత్ర మనన్యరాజ్యసుకరం నిస్సీమదానం భువో

వృత్తాకృతాపణ్యతే

శ్లో స్త్పంభాజకిర్తి కృతే సృజంత్య కుశలా భూమీశ్వరానశ్వరా నిస్పామాన్యకృతి ర్వినిర్మల మతెశ్మీ్ని వేమ ప్పర్వీశ్వర యేన శ్రీగిరి రష్యహోబల గిరీ సోపానమార్గాంకితే విఖ్యాశే రచితౌ నితాంతయశసస్తంభాఫలం భూతలం

శ్లో _ వేమక్షితీకో వృషమేకసాదం ఖంజప్రచారం కలికాల దోషాత్‌ దత్తాగ్రహారం ద్విజదేవశక్త్యాప దక్రమై రస్ఫలితంచకార

ఫ్లై _ధర్మాత్మజో దాశరధి పృధుశ్చే త్యుదిర్యమాణాని యుగాంతరేషు వితర్కయే వేమనరేశ్వర స్యపుణ్యానినామాని పురాతనాని

ళ్‌ తస్మాచ్చ వేమన్ఫపతే రుదయాద్రి మధ్యే జాతా ('ప్రతాపనరకాంతినిధీ కుమూరా సూ ర్యేందుతుల్య యశసావనపోత భూప శ్రీవేమనామనృపతేజన రక్షప్రాతా

ణ్ణీ జిత్వాశియనపోత భూతలపతి ర్వీరానరాతీకాబలాత్‌ కృష్ణాయాస్తటినీ తకే౭ఒద్భుత మవత్వాగౌతమ (స్రోతస ఆ వింధ్యాదివసత్కవీంద్ర వచనం యస్యాం పదానస్తుతా ప్రత్వబ్దం (ప్రతిపక్షదేశజయినస్త త్పూర్వపక్షాయితమ్‌

శ్రీ వీరత్రీయన పోత భూతల పతేర్గంభీర భేరీరవై

” శత్రూణాం హృదయేషు సంగర ముఖేభిన్నేషు పూర్వంరసం యద్వీరం నిరకాసయదృ్పయరసో వేగా త్కుదోప్యాగత ముక్తం (ప్రాక్తనమంబు నిరమయతి ప్రత్య (గ్రమత్యూర్షితం

జ్లీ యస్యారీకకు అశధ్వనింకలయతో ధాటీషుఖేరీ ధ్వనిం

ర్క

ఇంటూరుజిల్లా. శాసనములు సామ్యేనాదృతమర్హునస్యజపతస్సం[గ్రామగాండీవినః సంగ్రామోపపదానితాన భవతాత్‌ రక్షాకృతౌ సర్వదా వార్యంతామితి బోధయంత్యధిపతిం ధీయంత్రిణోమంత్రిణ యుద్దాటీషు విరోధిరాజు ఇక్కడి శాసనములో మూడు పల్కలు అయినవి - నాలుగోపలక పోయినది గనుక వ్రాయలేదు అయిదో పలకలగాయతు ముక్తిభట్ట ఇల౯పాటికేశవార్య కూకట్లపల్లి అనంతభట్హ బెజవాడ భాస్కరార్య ద్విభాగీన సూరాపువూల నార్య యీ అప్పయార్య యీదేవయార్యః గానుగుపాటి గుర్వయార్య ఎకపొదశిష్ట బెంపర్తి అప్పయార్య _అవినిగడ్ర భీమయార్య* కుమ్మంగూరి పెద్దనార్య యా సోమయార్య రేగులగడ్డ గంగనొర్య కుందుతికాపోతి భట్ట అధకాభాగీ అరువ సపెరునుంచిలి భట్ట గవచలకాతట్ర యార్య _చెందోభోలికేశవార్యః అర్హభాగీ పుళ్లిల నామయార్య శీగులగడ్డ ఆదిత్యార్య _అర్జభాగీ ఎతేకౌండిన్య సగోత్రా ఆనయల "పెద్దిభట్ల పూలెపెద్దినుంచయ్య మట్ట భారిభట్ట సపాదభానీ నంగిగడ్డు శ్రీరామయ్యార్య కారుచలకసూరయ్యార్య సాధకాభాగ్‌ీ కాడిపల్లి భీమయార్యః వంగవీటి 'పేద్దనార్య చావలి శింగయభట్ట కొండూరి సూరయార్య ఈ సయార్య సిల్లలమగర్రి తల్లయ్యార్య ములుకుట్ల పిన్నయార్య జొన్నకాయదేశయ్యః వేమూరి వల్లభార్యః ధూళిపాళయార్య అనఘామారయార్య _ చెంద్రాలినగర హరిదేవ అధకాభాగీ పెన్నయ్య కేశవభట్ల యల్లయార్య మాజేటి అప్పయార్య ఈనుంచనార్య అధకాభాగీ మాజేటి "పెద్దనార్య అధజాభానీ లక్ష్మణొార్య దేచిభట్ల ద్విభాగ్‌ కొప్పూరి దేచయార్య _ వుడ్జైదేశసూరయార్య చావలిపోతయార్య అధకాభాగీ సత్తెనపల్లి కూచ నార్వ ఎతే హరితగోత్రా దూర్వాసుల అప్పయార్య యీకుంచయార్య ద్విభాగీ దూర్వాసుల "ెద్దభానార్య యీ పురుషోర్తమార్య యీ ెద్దయార్య ద్విభాణీ వుప్పలపొటి దేవరభట్హ స్తూత్రపన్నాల దేవరార్య (డ్రాపరనారాయణభట్ట బాధానమార్య నండూరి అప్పయార్య కంచల క్నష్టయార్య పాపనజ్యోతిష్క మన్నెపల్లి కొముయార్య ద్విభాగీ రంగయార్య అర్జభాగీ సోమయమల్ల యార్యౌ యీ శింగయ్యర్య త్రిభాగీ లింగముగుంట ఖైరవార్య ఎతేగౌతమగోత్రా రాచయ్య తాడేపల్లి పోతయార్య యీ శ్ర్రీరామయ్యార్య అధకాభాగీ దుర్వాసుల అప్పయార్య పెనుబాక పెద్దనొర్య అల్జాడశింగనార్య నెం లసతల్లయార్య కావూరి అప్పయార్య సోమాక మాచవార్య బడుగు జాతయార్య యీ మల్ణయార్య బెజవాడ సోమయార్య యీ మంచనార్య 'పెనుగొండమంచనార్యః ద్విభాగీ ెద్దపూడి అప్పయార్య సోమయభట్ట పెడకాఅప్పయార్యః ఎతే ఆద్రేయగోత్రా. ధర్మాసనం సోమయభట్టుః ద్విభాగీ ఎతే ఆత్రేయగోత్రా భాస్కరపల్లి శంగయ్యజ్యోతిష్క ములుకుట్ల అన్నయార్య యీ సర్వమూ సర్వయార్య మల్దాది నారాయణార్యః విద్యాధికారీమల్లుభట్ట అమరవళ్ల భార్య కుమ్మంగూరి వళ్హభశిష్ణ య(దర్రయార్య రామరాజ సాధకాభాగీ కేశరాజు వల్తూరి కేశవార్య కొలచలమ పెద్ది భట్టు తొతగంగాధర భట్టు పసుపు జెలిమంచనార్య ఎతేకాశ్య పగోత్రా శ్రీపాదకూచనార్య ద్విబాగ్గీ మల్గాది అన్న యార్య ద్విభాగీనః బండ్లమూడి మంచనార్య శ్రీపాదకేశవార్య వాయుపూడి దేవరార్య కంతేటి రామయార్య గడ్డపళ్లి “పెదిభట తాళ్ళూరి ఆదిత్యార్య కామరాజు మాధవార్య కందగట్ల అనంతార్య కందగడ్రయాచనార్య చేడూరి మాధవభట్లః సపాదభాగీ ఎతేకౌశిక గోత్రా ప్రభువుల పోతయ్యార్య కొటికెలపూడి మంచిభట్ణ _భీమేశ్వరభట్ల సోమయభట్ట వూలపల్లి శింగయార్యః పూడు పూడి మల్లయార్య ప్రభువుల ప్రోలిభట్ట సులసబొల్లయార్య యీ శింగయ్యార్య ధూళిపాళ అన్నయార్య యీ రామయార్య రేకపల్లి అన్నయార్య _ గుంమ్మళ్లపాటి శంగయార్య కొండముది శింగరయార్య _ చివుకుల మల్లయార్య ప్రభువుల లక్కయార్యః ట్ర ద్ర 'ద్రిమ(& త్రివేది సోవముయాజీ తోలేటి నీలకంరభట్ట సిద్రిపోతయభట్ట తంగెడ కూచనార్యః అరవజనార్హన భక్హు _ఎతే ఆంగీరసబార హస్పత్యభారద్వాజగోత్రా పానుగంటి ముల్లయార్య _ ద్విభాగీ ముక్కోల నరహరిదేవః ఎతే వాహారారొ ప ల చ్విభాగీ _దూెపూడి సూరయ్యార్య ఎతేక ఎలగోత్రా తిక్కన థధట్టనారాయణ భట్ట వూలేఓ శ్రా అబ్వ్బకట్ల అప్పయార్యః ఎ రథితరగోత్రా పండితుల అన్నమార్య _ ఎతే వాలభిల్యగోత్రా చలనూరి పోతనార్య సాధకాభానీ ఎతేమైత్రేయగోత్రా. అరవజగన్నోధార్య _ ఎతే మూరరగోత్రా నంగినడ్ర శింగయార్యః డ్రీపొదా ర్‌డ్ల

శుంటూరుబుల్లా శాసనములు కను సనన అప్పయార్య _ గుమ్మళ్లపాటి మల్లయార్య _పండేటి ఆదిత్యార్య ఎతేశాండిల్య గోత్రా గుంళపల్లి శింగయార్య యీ పోతయార్య ఎతేశాండిల్యగోత్రాః గుంళపషల్లి శింగయార్యః యీ పోతయార్యః యీ _అప్పయార్యః ఎతే లోహితగోత్రా. బండాదులకశింగను భట్ట _బండాదులక గోవిందభట్ట ఎతే వాళ్దెశులగోత్రా కడిమిషళ్లి శింగమార్య పోషాకలపెద్రయార్య ఎతేశాలవర్తిగోత్రా. వింత యే ఠా ో డ్‌ య పేటమల్లయార్వ యర్రగంతు అప్పయార్య _ఎతే గాగేజాయగోత్రా. రుద్రవరపు రామయార్య ఎతే పారాశర్యగోత్రాః రులిప్రోలి అప్పుమార్వ ఎతేశాలంకాయన గోత్రా నూతక్కిఇవరం నరహరిదేవ ద్విభాగ్‌ ఎష కౌనకగోత కన్నం కేశవార్య సాధకభాగీ ఎషభారద్వాజ సగోవత్రేయ యర్ర్యపెగడగారికి నగరపు పొలమును ఇరుపుట్టి రూ౨వేమూరి పొలాన ఖంబేరరెకేసర పాటి ఖ ౩ కండ్రికి ఎతద్విశేషణాదిలిఖ్యతే ఖోన్వైల కేశభాగిన సర్వే శూరాధ్యాపకా అస్యగ్రామస్య శీమాచిహ్నాని- తూర్పునకు కృష్ణపొలాలనుండి వుండ్రసలగుట్ట పెదలంకల సవాతమైన లంకలకు తూర్పున పెద్ద ప్రంచము ఆజ్జేయాన కుతుమ్మల మోయిన్న్నూ గంగ పడమటి దరిని కుంటానున్ను ఆ పడమట వొక కంభమున్ను దక్షిణమునకు వొక కంభమున్ను నారిదిని నాలుగు కంభాల గూడిన పుట్టగట్టున్నూ తోకపొలంతల దక్షణాన వొక కంభమున్నూ వుబ్బపొదానున్నూ కుంటానుతాడినగరి తూర్పునను అవురికాటి వుర్తుపాలాన పుట్టి ౧ఆ కుంటదక్షణానని జమ్మి పుట్టాను తాడినగరి ఆజ్జేయానను పెద్దకోటి పడమటను దండతాళము. మోదుగుపుట్టాను. ఆరిచెట్టు పుట్టాను ఆ పడమర చె(చ) విచిమిర్రున్నూ తాడినగరపు దక్షిణపు పొలిమేర దక్షణకుంట ౧తాడినగరి వైరుతీచాలు రావి తాడితోట పుట్టాను తాడినగరి పడమటి పాలకొండు పడమటి. గట్లు గుమ్ముడు వెల్లి 2 ట్‌ దక్షణానచాలుపుట్టలు ఆజ్జేయానకు గూడవెల్లి తూర్పునను పెద్దకోటి దక్షణమునకోన చవిటి మిర్రు నైరుతికిని గూడ వెల్లి వుత్తరపు ెద్దకోటి దక్షణమున్ను బొద్దులూరిపాటి నైరుతిని అవురికోటి చింతాను బొద్దులూరిపాటి దక్షిణాన కోడుమురిపోతు తాడితోమ (ర్రివకటి వాకకంభమున్న్నూ వొప్పిపొదా జమ్మి చింతా బొద్దులూరి. యీశాన్యానకుకంభముంచింతబొద్దులూరిని వుత్తరపు పొలిమేర పోతురాడింఅవుత్తరానకు వుప్పిపొదనక కంభం ౧పడమటికి వేమూరి ఆజ్జేయపు పొలమానజమ్మిన్ని కొత్తపుట్టాను తాడికుంటాను = ఈ ఆ వుత్తరాన చాలుపుట్టలు కంభము వాయువ్యానకు సంక్రాఎ తూర్పుచాలుపుట్టలు వుత్తరానకు బొటొలంక వుత్తరపుగట్లు కంభము చాత ళు ౧యీశాన్యనకులంబులంక తూర్పు ప్రవాహము అన్నియు చుట్టునాను అక్కడక్కడిని తిరిగి పారగాను చాలుపుట్ట్రలున్నూ సీమ ౬ ఎహ్నాలున్నూ యీ రాజు తమ్ముడు అనవేమాభూపతి మహాజ్ఞసాలకె వేమూరి తూర్పుపాలానను పదిహేను పుట్లగ్రేత్రమున్ను తాడి ఏ నగరిపొలముచుట్టు నాను వాగువెంట ముప్పదెను పుట్లక్షేత్రమున్ను బెరఎకేసరిపాటి యాభైపుట్లచేను ధారవో ఎయిచ్చి యీవూరనే కలిపెను యీయెనిమిది దిక్కుల శీమాచిహ్నాలు కడపలంగాగల నడిమి స్షేత్రము కృచ్చముతోడం గూడిన వూరు యిన్నూరు అంశాలను యాతాంశానను యీ బ్రాస్మణులు అష్ట అయిశ్వర్య అష్పభోగ సవబాతముగాను ఆచంద్రార్మము అనుభవించువారు ళ్జే స్వదత్సాద్రి వగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరదత్తా సహారేల స్వదత్తం నిస్పలంభవేత్‌ ళీ. స్వదత్తాం వాపరదత్తాంవా యోహరేత వసుంధరాం ళా షష్టివకసహసస్రాణి విష్టాయాంజాయతే క్రిమి శో అనపోత మవాపొలదత్తం కొల్లూరి శాసనం ళా ఆచంద్రాతారకం భూమౌ పాల్యతాంభావిభూవరై శ్రుశివాయ ఈశానునకు వకకడియం వున్నది కడియము మీద వక నంది వున్నది కొల్లూరు గ్రానుము ళా పోతుమామిళ్ల వజకాంగారు శకము ౯౪౬౫గుంటూరుజిల్లా యిలాకే తెనాలి తాలూకాలోన చేరిన కొల్లూరులో శ్ర్రీగోపాలస్వామివారి ఆలయములోవుండే ఆజ్జే(గ్నే)యస్తంభము మీది శాసనము స్వజ్తశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహనశక వరుషంబులు ౧౪౬౫అగునేటి శుభకృతు నామసంవత్సర కొర్తీక శుద్ధ ౧ంగురువార శక్‌

మున కొల్లూరి గోఎనాధునికి తిమ్మరుసయ్యగారి కార్యకర్తలు అయిన పోతునూమిళ్ల వజకాంగారు యిచ్చిన ధర్మశాసన పషర్రము యీ దేశమునకు మూడు పణ్యానాలు పడితరం చెళ్లేటట్టుగాను ఎశిపాటి శింగుబౌట్లకరనిచేని స్తలం కొల్లూరుపాటిని యిస్తమి యిచ్తమి యిద్దున్నిరస క్షేత్రము వుత్సాన్షకాదిశి (ఊల్డానైకాదిశి) పుణ్యకాలమునందున కృష్ణ వేణ్యాగర్పమందున తిమ్మరసయ్యగారికి పుణ్యముగాను ధారపోసియి నృమి గనుక యీ శ్షేత్రము ఆచంద్రాకత2ముగా యీ పుణ్యము జరిగించేవారము యీ పుణ్యము యీ ధర్మము యవరు తప్పినాను గంగకడను గోబ్రాహ్మణ్యమును వధచేఎన పాపమున బోవువారు కొల్లూరు గ్రామము పుల్లసాని శకము ౧౦౯౪గుంటూరుజిల్లా యిలాకా తెనాలి తాలూకాలోచేరిన కొల్లూరిలో శ్రీగోపాలస్వామివారి ఆలయములో వుండే ఆజ్టే (న్న) యస్తంథముమీది శాసనము స్వబ్తశ్మీశక వరుషంబులు ౧౦౯౪అగునేటి శ్రీమద్రాజాధి రాజరాజ పరమేశ్వర దేవరవారి రాజ్యసంవత్సరంబులు ౨౪ కా హి పౌష్యశుద్ద ౩ సోమవారమున వుత్తరాయణ సంకరాంతినిమిత్తమున శ్ర్రీనరేం(ద్రేశ్వర మహాదేవరకు పుల్లసాని అభండవతి౯దీపమునకుం బెట్టిన వెల్లయెడ్డు ౫౫ కొల్లూరు గ్రామము (ద్రాదురిశెట్టి శకము ౧౦౯౫గుంటూరుజిల్లా. యిలాకా తెనాలి తాలూకాలో చేరిన కొల్లూరులో శ్రీరంగ శ్రుగోపాలస్వామివారి ఆలయములోనవున _ఆజ్జే(న్నేయస్తంభముమీది శాసనము స్వచ్తశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౦౯౫అగునేటి శ్రీమద్రాజాధిదేవర రాజదేవర దివ్యరాజ్య సంవత్సరం బులు ౨౩ కా-బా - జ్యేష్పశుద్ధ ౧౧లు శుక్రవారమున ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున కొల్లూరు శ్రీనరేంద్రస్వామి మహాదేవరకు పెనుగొండ ఆలయం తన పెద్ద మనమడు దారిశెట్టి తమ తల్లిదండ్రి అన్నశెట్టికిని తమ తల్లి సూరసానికిని ధర్మముగాను ఆచందాకకముగా నఖండవతికాదీపమునకు బెట్టిన వెల్లయెద్దు ౫౫వీనింజేకొని అంగార నామాలబోయని కొడుకు దండన్న తన పుత్రాను పౌత్రకంనిత్యం మానెండు నెయ్యిని పోయంగలవాడను కొల్లూరు (గ్రామము కాలప్పనాయకుడు శకము ౧౦౯౯గుంటూరు జిల్లా యిలాకా తెనాలి తాలూకాలో చేరిన కొల్లూరులో వేంచేశియున్న త్రీభోగే శ్వరస్వామివారి దేవస్టానములో స్తంభము మీదను వ్రాఎయున్న శిలొశాసనము కంటం ,ారుదయ శాలివాహనశక నరుషంబులు ౧౦౯౯అగు నేటి శ్రీమతి (త్తి) భువవచర తోటే కాలప్పనాయకుడు కొలూరు క నరము ఉత్తరాయణ మకరసంగ్రాంతి నిమిత్తమున తొ డలేస్వర కులోత్తుంగ వ్లోో రాజులకు ధర్మముగానున్ను తమ బీ రమహాదేవరకును బెట్టిన రాడేంద్రచోడ గ్దెనలు సహో గొరియలు ౫౫సమర్పించెను వీనింజేకొని యుప నబో మన లి చెమ్మినాయకుని ధర్మముగానను అఖండగీపము యొ ము దేవరదీపంబునకు నిత్యమూ నెండు నెయ్యిబోయుగంపాడు ఈ స హరన యుండు శస్తానుర్రమమునం దనపుర్రాం్థ వే గోవులం బొడిచినవారు. యతో ధర్మమును ఎవరేని విరుదముగా నడిఎనను గంగకడ జలు ధర్మము తతోజయము ఢా ఊటుకూరు (గ్రామము లింగా రెడ్డి గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటి రాణాలో చేరిన మం ఊటుకూరులో గ్రామానకు. తూర్పుగా వరిచేను వడ్డున పొతివున్న రాతిమీది శాసనము స్వబృశ్రీ ప్రమౌదీచి నామసంవత్సరము జ్యేష్పబహుళ ఎకాదశీలు వోరికూరి నాగిరెడ్డి దేవాలయ ఇివశిలను వూరి దక్షణాననుతాటి 56

పంటూరుబిల్లా శాసనములు తోటవనము సెట్టించి వుత్తర భాగాననుకుంట వేయించెను ద (త) నకు పుణ్యముగాను నిలిపెను శ్రీశ్రీతీతీతీతీతీతుతీతు జేయును డేగలమూడి గ్రామము 6 -౪౦ %గ౦ 58 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా మారుటూరు తాలూకాలో చేరిన డేగలమూడి పడమర వేంచేశియున్న థ్రీమల్లికార్హునస్వామివారి ఆల ట్‌ జ యములో పొతివున్న స్తంభము మీది శాసనము నాగాభరణం వున్నది నందీశ్వరుడున్నాడు స్వస్తిశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహనశక వరుషంబులు అగు ౧౦౦౨కేఖర పరాంగన స్తుత శ్ర్రీనన్నిచోడ మహారాజులు త్మతండ్రి త్రిభువన మళల్లిదేవచోడ మహారాజులునగు తల్లి మాచేవదేవులకు ధర్మముగానను_ త్రిభువనమళ్లిఖార్డున మహాదేవరకు కమ్మరనాటిలోన కొట్టిదొల తూర్పునడేగల మూడిమల జియ్యపండితులకు అంగరంగ వైభోగములకు నాచంద్రాకజస్థాయిగాను యిచ్చితిము కాట్టిదొన దక్షిణ మళ్లెపెగెడల చెర్వు నైవేద్యానకు గాను యిచ్చితిము ఆచందాకణాముగాను యిచ్చితిమి_ శ్లో. ప్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరేత వసుంధరాం ళా షస్టివషకాసహస్రాణి విస్ణాయాంజాయతేక్రిమి జ్జ స్వదత్తా ద్ర్వుగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరదత్తా పహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ డేగలమూడి పూజారుల తనుయిండ్లు అమిరిచేటి సుంకములేదు శిరిపూడి గ్రానుము £౧౪౦ 1% ౧-1562 విష్ణువర్రనమహారాజు గుంటూరు జిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలుకాలో చేరిన 4రిపూడి తామ్రశాసనము త్రిభువనాంకుశముద్ర వున్నది స్వస్తి శ్రువిజయాభ్యుదయ శాలివాహనశక వర్షంబులు _ శ్ర్రీమతాం. సకల భువనసం స్తూయమాన _ మానవ్యగోత్రాణాం హరితపుత్రాణాం కెశికివరప్రసాద లబ్బరాజ్యానాం మాతృగణపరిపాలితానం స్వామి మహా సేనపాదానుధ్యాతా నాం భగవన్నారాయణ ప్రసొదాసాదిత వరవరాహాలాంఛనక్షణ క్షణ _ వీకృతారాతిమండలానాం అశ్వమేధావభృతస్నానపవిత్రీకృత వపుషాం చాళుక్యానాం కులమలం కరిస్టో స్పత్సాశ్రయ వల్ల భేంద్రస్సభ్రాతాకుబ్ద విష్ణు వర్ధన తత్సుతో జయ సింహ్వావల్లభ తత్ఫూనుర్వర్ధిష్టు రజితః తత్పుత్ర ఇంద్రభట్టారక తత్పుతకో విక్రయ తద్భాాతావిస్ణురాజ తద్భాాతావిజయాదిత్య విష్ణు వర్హన విజయాదిత్య తత్పుత్ర కొంకవిష్ణువర్ధన తో విజయాదిత్య భట్టారక తత్పుత్ర విష్ణువర్రన తత్సుతో విజయా దె తత్పు్ర టే వలో బబ్బుబర్ట త్ర విజయాదిత్య భట్టారక తత్పుత్ర విష్ణువర్ద్షన తత్పుత్రో విజయాదిత్య భట్టారక తర్పుత్ర కొంకవిష్టు వర్ధన తత్సుతో గుణవిజయాదిత్య తదనుజసుతో భీమరాజ - తత్సుత కాల్యధీవిజయాదిత్య - తత్వూనురమ్మ _ రాజి తదనుజ విక్రమాదిత్య తదనుజ భఖీమానుజ తదనుజోధీమాన్‌ వీరభుపాలక - తత్పుత్రశ్శ్రీయుద్దమల్లః ల తత్సుతో చోతయాఖ్య - మహారాజాధిరాజ పరమేశ్వర తదనుజో విష్ణు వర్ధనః శూరభూపాల - స్వరాజ్య సమయ పరమనిజ భృత్యస్య (శ్రితశాకాధర జిత స్వధామస్య ల్లి వాన్వయస్య చతురపదిస్తుత్యస్య మహాసామంతా మాత్యపదనియుక్తస్య సకల గుణ గణాలంకృతస్య పతివాతం కరస్య నానా ఒకించి త్కువాణ్‌ణస్య అనంతదయాపరమకరుణోపపన్నస్య విష్ణు వర్ధన మహారాజాధిరాజ _ వెలాం విషయనివాన నూ రాష్ట్రకూట ప్రముఖాన్‌ కుటుంబిన ఆహోయ ఇత్హమాజ్ఞాషయతిస్మ - విదితమస్తు వోన్‌ స్మాభి - అస్మత్కర పల్లవ దాయకలితస్య నర్మస్య పుత్రాయ అస్మత్పుతాపామృతస్య అకృతశోకస్య ఆకరం రాజ్య ప్య పుత్రాయ కుప్పనయ్య వరనామ్నే వాగరుమధ్యే శ్రీపూడి నామ గోత్రస్సమయాదత్తస్య అవధయ - పూర్వత నందిముఖ చింహ్నం - ఆజ్జేయతః కదమశిమా _ జాలగోగు లేవు - నయిరుత్యత - కదమకోడు - పశ్చమత కనిలెల అలుగుల బొద్ది పొద చెర్వు ఈశాన్యత - బాదియ్య అయ్యం దాడెదరి - మయాచ అనుమితా స్త త్సీమానో - ఆ దుర్తినామా - స్త్రి పూరినామా - గ్రామాధిత సర్వకరపరిహారణం మాన్య మాదత్తం ఇతి - అస్యమయాదత్త స్యోపరినకే నచిద్భాధా కర్తవ్యా - య కరోతి - సమహా పాతక సంయుక్తో భవతి - తద్భోక్తవ్యం భోగం ళీ స్కృదతొాం పరదత్తొం వాయోహా రేతవసుంధరాం ళా ల్సి జాత శాన క్‌?

శుంటూరుబిల్లా శాసనములు షష్టి ర్వర్ణ పహస్రాణ్షి విష్టాయాంజాయాతే క్రిమి రవివర్మా దార్వేణ లిభితమ్‌ యిక్కురు గ్రామము నా మ మళ్లివాయకుడు - శకము ౧౦౩౮- యాదాస్తు - బెల్ల కొండ రాణాలోమం యిక్కుర్రు గ్రామం కొండ మీద వున్న న! వ! న్‌ స ద (వాజి వున్న శాసనము శ్రీరామలింగ స్వామి దేవస్తానమునకు తూర్పువైపున వున్న శిలాస్తంభము మీద దవ్రాశి వున్న పడమటివైపు - సపగవున్నది శశరపరో కద ప త్త్పుంగ రాజిం స్వచ్తశ్రీశక వరుషంబులు ౧౦౩౮అగునేటి ఆశ్వియుజ శుంంగురువారము న శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వరశులోచ్తుం (గ్ర చోడరాజులకు ధర్మముగా శిరిపుర పుదొమ్మినాయకుకొడుకు మళ్లినాయకుడు యిక్కూరు. కొండమీద ధర్మపు అభిండమునకు బెట్టిన గొరియలు - శ్రీశ్రీ వీనిని జేకొని కొమ్మన బోయుడు ఆచంద్రాక౯ముగా నిత్యం మానెందు నెయ్యిపోయం గలవాడు యిక్కురు గ్రామము 5 -౪౦%౫ ౫౦ 159 రాజేంద్ర చోడయరాజు - శకము - ౧౦౩౮యదాస్తు - బెల్లం కొండ రాణాంలో మం యిక్కుర్రు గ్రామంలో కొండమూద ఇల్ల ని కీ ఉడీ న ఒ్చి వున్న శ్రీరామ లింగస్వామి దేవస్తానానకు తూర్పు వైపున వున్న స్తంభవం మీద వున్న శిలా శాసనము దక్షిణపు దైపు - స్వబ్రశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౦౩౮అగు నేటి ఆశ్వీజ శుద్ద ౧౦గురువారము నాడున తశ్రీమన్మహా మండరేశ్చర రాడేంద్ర చోడుల రాజులుంగారు శ్రీ మళ్లిభార్జును పేర ప్రతిష్టను చేశి గుడి యొత్తించి శ్రీ మళల్లికార్డునదేనరకు నైవేద్యంబు నకుంబెట్టిన ౫*నిలిఘతున్‌లు అఖండ దీపమునకుంబెట్టినది ఖంమెదవులు ౨ంవీనింజేకొని బొల్లిబొట్లు ఆచంద్రాక౯ము నిత్వమానెండు.. నెయ్బిపోయునది. స్తాను ప్రతి ఖంన - ను - శం ౫దేవునికి ఖ౧మద్దలియకాడికి ఖ౨బ్రాహ్మణులకుంగా బెట్టిన పొలము దుగణము భౌట్లకు ఖవ౨ పెద్దదేవర రు పెద్ర కా భౌట్లకు ఖ౨గండం భొట్లకు నాగంభౌట్లకు ఖ౨ వీని నెవ్వరేని విఘ్నముచేశిన గంగ కడ వేయితలలను వధించిన వారు పెద్ద కొడుకు కపాఇమునందు గుడించినవారు ళో ప్వదత్సాం పరదత్తాం వాయోహరేతవసుంధరాం షష్టివన్‌ షన్‌ సహస్రాణి విష్టాయాంజా యతేక్రిమి శి ఈదేవరకు ధర్మముగా చేఎన వివరములు కొమ్మబోయిండు దివియంమర్లైెబోయండు. దివియంయర్రబోయిండు దివియంశ్ర్రీమ న్మహామండలేశ్వర కోటి దొడ్డపరాజులకు ధర్మముగా బెట్టిన ధర్మార్హముగాను శ్ర్రీమన్మహా మండరేశ్వర మల్లదేవమహారాజులు పాలపాటిన శ్రీ మళ్లి కార్టున దేవరకు బెట్టిన పొలము - శ్రీశ్రీ జేయును అమరావతి గుంటూరు జిల్లా యిలాకా అమరావతీ పట్నములో అమరేశ్వర స్వామి వారి దేవాలయము గభాణలయ వుత్తరసు ద్వా శాఖమీద ఆనగా ద్వార శాఖకును అనించివున్న నాసరాయిమీద శాసనము తల్లక్రిందుగాను (వ్రాఎవున్నది న లా ప నువాసనేన స్వస్తి శ్రీనిజయాభ్యుదయశాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౧౬౭ అగు యువనామ సంవత్సర ఆషాఢబహుళ ౩౧భా శ్రుకృష్ణవేణీ నదితేశే త్ర్రీమహ దేవేంద్ర సంస్టాపితశ్ర్రీ అమరేశ్వర మహాదేవరసన్నిధానే చెతుర్వేద విద్యాపార[ైః లిఖితం శాసనము ద్వితీయ నాయక పుత్రా మాత్యం స్థాపయిష్యతి మదంశజః కశ్చన పురుషోభవతి కూరపాటి గ్రామము అనవేమారెడ్డి - గుంటూరు ఖిల్లా యిలా కాకూరపాటి తాలూకాలో చేరిననకలు - అమరావతీ పట్నములో శ్రీ అమ రేశ్వరస్వామి వారి ఆలయములో వున్న శాసనము - గోప్పురములో తూర్పు స్తంభము పలకమీది శాసనము 58

పఅంటూదుబిల్లా శాపనబిలు పనన స్వబ్త సకలగుణాలంకార బెంజీమలచారకార విశ్వవిశ్చం భరావహదక్ష దక్షిణ భుజా దండ జగనొబ్బ గండ అళయ మండలికర గుండ రాయచే గొలుగండ అం ౪౬ప్రత్యర్థిత హోమాద్రిదాననిరత ప్రజాపరిపాలన భరణ అనురచరణ రూప నారాయణ వీరనారాయణ భుజబల భీమ కోదండరామ అనేక నగరోపకంర ్రతిష్టాఎచతబహు విధారామ సండి రక్షపాలక జగరక్షపాలక జగదేక గోపాల సజరితర్షి ఖిభాళ ఖన భుజవిరాజమాన కరవాళ వృతకృత సోమపాన శ్రీ పర్వత అహోబలనిర్మిత సోపానది కాంతా మనోహరకీర్తి జ 6 కుసువూయోదకుండ _ ప్రభాసహ్యజా గోత మీ జలక్రీడా వినోద విరోధిరాజన్యచ మూ సింహ్వ పాంద్య రాయగజ సింహ్వ ్రజ్ఞాత చెతుర్విధోపాయక కళాధిరాయ. నిత్య పరిపాలిత సత్య పల్ల వాదిత్చ పురపతి గోభూమి ఘట్టన ఘరట్ట అప్పమ గోపమాధీశ పట్ట సంగ్రామ సముద్ధండ చండ భుడాఎలతా ఖింజిత శతృక బాల ప్లవమాన ఎశాచ గణస్తూయ మాన యశో మండన అరమగి అవరద ఎర ఖిండన దుమ౯దివైరివీర భయంకర బసు వశంకర అమరరేశ్వర దేవర శ్ర్రీచరణ సరసీరుహా దత్త భావ దండెన గోప బ్రహ్మ కుండు కృష్ణవేణి నదీ గోదావరీమహా నదీ తట ద్వితియ తన్మధ్య దేశ దత్తానే కాగ్రహార అగణ్యపుణ్య స్వేత్రపత్రదత్త బహు విధాహార పరపుర హారణ మృత్యుంజయ సంగ్రా మధ నుంజయ వుత్తంగ చెతురంగ బలరి పుసేనేనా సాధిక త్రిపురాంతక దేన దివ్వ శ్రీ పాద పద్మా రాధక కేతయ మళ్లినాధ పయ పారావారపూణ౯సుధాకరుండయిన శ్ర్రీమతు వేమన్నంగారు శక వరుషంబులు ౧౨ *ప్పవనావు సంవత్సర శ్రావణ బహుళ పంచమీ గురువారము స్వస్త సమస్త ప్రశప్త సహితులయిన శ్ర్రీమతు అనపోతుయ రెడ్డిం గారునకు ఆయురారోగ్య యిశ్వర్యాభివృద్దిన్ని ధనకనక వస్తు వాహాన సమృద్ధిన్ని పుత్ర పౌత్రాభి వృద్దిన్ని నగునట్టుగాను సంచారామంబులకుం పప్రధమారామంటబైన అమరారామంబగు శ్రీ ధాన్య వాటీపురంబునక ధీశ్వరుండైన అమరేశ్వర శ్రీ మహాదేవరను ఆచంద్రాకళస్థాయిగాను పున ప్రతిష్ట చేరి మంగళం మహత్‌ తీ త్రీ జేయును అవమురావతి గుంటూరు జిల్లా యిలాకా కూరపాటి తాలూకాలో చేరిననకలు- అమరావతీ పట్నములో శ్రీ అమరేశ్వర స్వామి వారి దేవాలయము తూర్పున గోడకు ఆంటించి వున్న రాతి మీది శాసనములు- క్రో శాకాట్లే వసుఖానంలేందు గుణితే మాసేధికాషాఢకే (౧౩౦౮) పగ్దేచప్రధమే ద్వితీయ దివసే మందస్య వారేశుభే చేధి పుణ్య పరోనురేశ్వర మహా దేవాయ తత్పరీతయే ప్రాదాత్నల్ల వపుష్పతోయసుభగంత న్నౌమి పెద్ద వన్‌ ఖీ భాగాపన్న్య మంత్ర తీవర ఎజ పురోగా కాటయక్ష్మాపనోది ళా ఇక్కడ నుంచి అక్షరములు కనుపడడము లేదు అమరావతి 5 ౪ ౫౦ 224 శేతరాజు - గుంటూరు జిల్లా యిలాకా కూరపాటి తాలూకాలో చేరిన మం అనురావతీ పట్నములో శ్రీ అనురేశ్వర స్వామి వారి గోపురములో పడమటి స్తంభము మీది శాసనము - ఉత్తరపు పలక - శ అస్త స్వస్తి యతీ పురీజననుతా శ్రీ ధాన్య వాటా హ్యయా రా కా తత్రా భూద్వసుధాసు ధాంశురన ఫ్రోభీమాహ్యయోభుమిప నా యుగళం శంభ్‌'స్తమారాధయ (ప్రఖ్యాత శృరాణారవింద భోస్త ద ఎత్యాయ శృరణా రవింద యుగళం భూపాస్స మారాధయణ౯ ళ్జ యస్యోదయే ఖరకర (రవికర) ప్రకరప్రఘ్రూత కృణ్ణు క్ష మాతల రజ పటలం స్మదిక్ష ధునోతినేతుం హ్య వనీతలంబలా త్‌ స్ట ధ్ర్విషన్నిర్మధన స్ప హాలు 9

శకుంటూరుజిల్లా. శాపనములు క్లో భృశం ఖిన్నా భూమి ద్భ్రతర ఇిరైర్లోటక ఖురై భువిళ్లిష్ణం పిష్ణం మధనని పుతైః హబ్హ చరణై ద్విషజ్ఞాతేర్మానం క్షయ మఎతదీయై ర్లుణ గతైః బలైప్సంగ్రామా[గే ప్రధితయ శసోభీమ నృపతే శ్లో. తత్పుత్ర ప్రధితప్రతాపవిభవో కేతక్షమాధీశ్వర (ప్రఖ్యాతోడు పరాక్రమ క్రమ విధా దక్ష (ప్రజాపాలనే సానుంతా వని పాలమౌళి మణిభినీ౯రాజిత శాయయత్‌) హ్యెకోపిత్యరఖిండి తారినిచితా తృంగ్రామరంగా న్నృపా౯ శ్లో భూపాల రల్నముత సత్కుల వార్టిజాత గోం కక్షి తీశశశినో భగినీగుణాచ్చ సుబ్బాంహ్వయాకమలచారు తర స్ఫుటశ్ర్రీ స్త స్యాభవ త్ప్ర్వియతమా పురుషోత్తమస్య శ్లో సుధారశ్మికాంతో దివస్పతితేజా రాజద్గుణ గణ నిధి వురుతర పరనరపతి బల మఖిలం - - - - - - ౨ ౨ = ఇక్కడ నుండి రాయి విరిగి అక్షరములు కనుబడుట లేదు అమరావతి 6 -౪ [౦ 224 కోటకేతరాజులు - గుంటూరు జిల్లా యిలా కూరపాటి తాలూకాలో చేరిననకలు - అమరావతీ పట్నములో శ్రీ అమకేశ్వర ప్వామి వారి గోపురములో పడమటిస్తంభము మీది శాసనము - పడమటి. పలకా క్లో శాకాబే వార్ధి తారాపధ శశి వసుధా సంమితే మాఖమాసే శుళ్లే పక్షే దనుజరి పుగురోర్వాసరే కేత భూప ప్రాదాదీశాయదీ పాన్లుణినిధి రమణీ రామణీయ శ్చృసోయం మతాషిత్రగ్ర జానాం నృపకుల తిలక (క్రేయసేతస్య భూయాత్‌ శ్లో ఆచంద్రా క౯మిమే దీపా మహాదేవస్య సన్నదా ఈశ భూషణ భోగీంద్ర ఫణామణి గణోజ్జ్వలా స్య చెతున్సముద్రిత నిఖిల వసుంధరా సరిపాలాక శ్రీ మత్సినయన పల్లవ ప్రసాదాసాదిత కృష్ణవేణ్యానదీ దక్షణ షట్సప్యః 'గ్రావనివల్లి భభయ లోకదుర్లభ చోడ చాళుక్య సామంత మదానేకప మృగేంద్ర సచివవారదేవేంద్ర మదమరేశ్వర ద్ర్వ్యి శ్రీ పార సద్యారాధక పరబల సాధక శ్రీ ధాన్య కటక పురవరాధీశ్వర 'ప్రతాపలం శ్రేశ్వర కలిగంశ యోగద్బవై చెంకు వరిగి వై గండక గడ్‌ గండభేరుండ జగమెచ్చు. గండ నన్నె మాతా౯ంనామాది సమస్త ప్రసస్ససహితము. శ్రీమన్నహా మండలేశ్వర క్రళ్బా షంబులు ౧౧౦౪అగునేటి మాఘ శుద ౧౦గురువారము నాడు తమతల్లి సుబ్బమబవులకు ధర్మార్దముగ్గ్నా త్రీమదమతకేశ్వర త్రీ మన్మహా దేవరకా చంద్రా కళామఖండ వర్తి దీపంబు నకు తెచ్చినయిను పయెండ్లు ౫౫వీనింజే కొని భ్ఞో(్సా నెరియ బోయండు విత్యము మానెండు నెయ్యి పోయంగలవాడు అనపోతరాజులకు ధర్మముగా శ్రీ మదమరేశ్వర మహాదేేర్రక్చు ఆచంద్రాకణామఘండ వతి౯దీపంబులకు యిచ్చిన ఇన ప్పెద్దు ౫౫వీనిని జీకొని బోయిన భీముని కొడుకు మళ్లి బోయిండు ప తాను పొత్రికము నిత్యమానండు నెయ్యి బోయంగలవాడు న ” క

గుంటూరుజిల్లా శాననములు అమరావతి 8-౪0 ౫౦ 240 కొమ్మసొని - గుంటూరు జిల్లా యిలాకా కూరపాటి తాలూకాలో చేరిననకలు అమరావతీ పట్నములోన శ్రీ అమరేశ్వర స్వామి వారి దేవాలయములో ముఖమంటపము నైరుతీ మూల స్తంభము మీది శాసనము ఉ. శ్రీరమణీయుడర్ధి జన సేవ్యుడు భవ్యుడు దివ్య మూర్తి శౌ ర్యార భటీ విఘౌ తని శితాశివాదారి తశతృ వర్గుడు౯ ధారిత బంధు మిత్ర జన తానుణిగొంక నరేంద్ర మంత్రిప్రో త్చొరిత లోచనా పహృత శత్రుడు ధన్యుడు ప్రోలదున్న తి౯ కం డ్రీరాజి ప్రతిశాపను డారాధితనీల కంరుడ భినవనుదనా కారుడు ప్రోలయజగదాధారుడు నంచెన్న గొంకతనయుడు నెగజె౯ ఉ. చారు విశుద్ధ వంశ జని సొగర సంభవితేందు లేఖల స్ట్మే రుచితాంగ భాతిను పమింప గతత్త్వ గుణప్ర సిద్ధమై నారయ సజ్జ ప్రోల నగులొంగన గొమ్మమ మేలు పీతకుః వారిజ బంధుకాం తకును వాసవంకాంతకు లక్ష్మిదేవి కీ౯ ఉ ఉంబర మూర్తి భేందుయుతమైశక వత్పరముల్స్బ నంగభూ మ్యంబుదివాకరాళ్మకుల యంతకు భక్తి న్రఖండ దీపముల్‌ సాంబు నకీ శ్వరా ర్రముగ సారసలోల విశాల నేత్రగా మ్మాంబిక నిల్పెభక్తి మతిమైన రమాంబతనూజ (ఎతితో౯ స్వస్తి సమస్త ప్రశస్త సహితం శ్రీ మన్మహామండలే శ్వరకులోత్తుంగ చోడ గొంక రాజుల దివ్య శ్రీపాద పద్మోప జీవియైన సజ్జ ప్రోలినాయకుని 'పెండ్లము నందం కొమ్మసాని శ్రీ మదఖిలాండ శ్రీ మదమరేశ్వర మహాదేవరకా చంద్రా కజమఖండవ తి౯దీపంబు నులెచ్చిన గొరియలు ౫౫ వీనిం జేకొని కొండ వీటి పడనుటిలోని యెన్మల మంద అంకగరేకర గడియ బోయండు దన పుత్రాను పొత్రికము నిత్యమును మానెండు నెయ్యి బోయం గలవాడు అమరావతీపట్నము “పెద్దన్నంగారు. గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటితాలూకాలో చేరిన మం అమరావతీపట్నములో శ్రీఅమ రేశ్వరస్వామివారి జీవాలయము - గభజలయమునందు. తూర్పుద్వారమునకు దక్షణము రెండుస్తంభాలు మధ్యగోడకు అంటించివున్నరాయి. అండ్రిక టా. స్వస్పిశ్రీమత్‌ గురుభక్తిపారాయణ ఎకవాక్యప్రతిష్టాపనాచార్య అనవరత భూసురార్చనసంపన్న చెతుర్వేదపారాయణ శ్ర్రీమదమరే శ్వరవరప్రసాద భారద్వాజసగోత్రపవిత్ర కోనయ గభకాపరిప్యూర్ధనరసమాంబ (ఎయకుమారులయిన హండ్రికవనంశోద్దారకులయిన సెద్దన్నం గారున్ను వీరిదేవులవారు గౌరీనరప్రసాదకులగు కాంశీయమ్మ వెంకాయమ్మ వీరు జుజ్ఞారునుంచి వచ్చి శాన్విత మవునని ఈశ్వరాజ్ఞ చేశిన శాలివాహనశకవరుషంబులు ౧౫౪౮అగు నేటి అక్షరనాము సంవత్సర శ్రావణబహుళ దశమీ ఆదివారమునాడు ధరణికోట శ్రీ ఆమ రేశ్వరలింగమును మూడోప్రతిష్టచేసెను ఉ _ ఇంద్రుడు ధాన్యవాటినమరేశు ప్రతిష్టయొన ర్చెపంటరె డ్లీంద్రుడు అన్న వేమధరణీశుయజే సెవున ప్రతిష్ట ఆ 61

చంద్రదినేంద్ర తారకము శాశ్వితమౌనటులీశ్వరాజ్ఞచే హంద్రిక పెద్ర్దమంత్రి సుగుణాంబుధినిల్పె ప్రతిష్ట నేంతయు౯ చ వరవసువేదబాణశకి వర్ధతమౌ శకవర్షముల్‌ మహి౯ అరయగయక్షయాబ్దమున హంద్రికకోనయ ెద్ర్దమంత్రి ఇ ద్రరు రవిచంద్రతారకము ధన్నటకోట్యమ రేశలింగము౬౯ ప్ల! తర భక్తితోడను ప్రతిష్పయొనర్చెను పుణ్యశాలియై శ్లో. శాకాబ్లే వసు వేదబాణప్పధివీసంభఖ్యేఒక్షయే వత్సరే మాసే శ్రావణకృష్ణ పక్షగహపేవారే దశమ్యాంతిధా త్రీమాజహంద్రిక "పెద్దయాఖ్యమ హిప త్రీధాన్యవాటీపురే సంస్థాప్యాద్యమ రేశ్వరోవిజయతే స్టీత్వాగృహోశంకర అమరావతి 5-౪0 ౫౦ 235 యెల్లయ్య _ - గుంటూరుజిల్లా యిలొకా కూరపాటితాలుకాలోచేరిన మం అమరావతీ పట్నములో శ్రీ అమరేశ్వరస్వామివారిదేవాలయములో గభాకాలయముతూర్చుద్వారమున మంటపమున తూర్పుస్తంభము దక్షిణపలక - సూర్యుడు -- చంద్రుడు -- నాగుపాము శా శ్రీకాంతనిలయంబు శిష్ణజనతా సేవ్యంబుశాలీవనా నీకప్రాంతజలాశయోద్గతలసన్నీ రేజ శోభాప్తి శుం భాశ్షిద్ధ ద్విజబ్బందనందిరమణీ యాస్టానమై భూమిలో నాకాధీశపురంబుకం'కబొనధికందచై యొప్పురాయూరిలక ఉ రాజిత క్రర్తినొప్పు నికరంబగుకమ్మకులోద్భవుల్‌ భర ద్వాజ మునీంద్రగోత్రజులు పల్వురు వారలలోన సద్గుణ (భ్రాజితకీర్తి గంకన ప్రభావసమన్వితుడుద్భవించె తే జోజయశాలి సూనృతవచోనిధి బంధుజ నాశ్రియుండన౯ా కం _సాధులకందర్సుండును సాధుజనాకరుడు మిగుల సౌమ్యుండవని౯ బాధితరిపుడర్ణిజనారాధితుడై దేవరాయరాడుదయించెన్‌ ఉ వానికి జిన్నమాంబకును వంశకరుండుదయించెబ్రహ్మతే జోనిధి బాంధవాబ్ద వనశూరుడు గొమ్మమ నాగచంద్రబిం బానన సర్వలక్షణ గుణస్థిత సూరమబెండ్రియయ్యెసం తానసమృద్దిబొందెను నుతప్టితిచారు చరిత్ర నిల్వగాక్‌ చ _జననతకీర్తిగొమ్మమకు సామజగామిని సూరమాంబకుక మనుచరితుండు సత్సుతుడు మాన్యుడు భూవరశేఖరుం డననుదయి.౦చె పెన్షను కుగాగ్రణి వారిజపత్రలోచనౌ చనుప్రోలమాంబికను సన్మతి బెండిలియయ్యె బ్రీతితో౯ా 62

ఉ లాలిత సర్వలక్షణ విలాససమృద్ధికి నాప్పదంబునా జాల పతివ్రతా వివముల చారుచరిత్రకునాలవాలమై గీలమునకాసమానమగు సీతకుధాత్రికి నద్రిజాతకుం (ప్రోలమనన్యకామినులు బోలుదుకే గుణగౌరవంబునకా ఊఉ. (ప్రీతి విశుద్ధ సత్వుడగు పెన్నమకుకాదళితాంబుజూస్యభూ జాతసమాన (ప్రోలనుకు సత్కవిసజ్ఞన బంధుమిత్ర సం ఘాత సుపోషకల్పతరు కల్పుడు నెల్లడు సంభవించెను ద్యోతశరత్సమాగమ విధుద్యుతి సర్వజనానురాగుడై మ పదమూడేడుల నాడమాత్యపదవిం బ్రాపించి సత్సంపడా స్పదుడై సత్కవిబంధు మిత్రజన సంపత్కారియై సాధుస మ్మదశుద్ధ ప్రతిభా ప్రపంచ విలసన్మార్ల బ్ట్ఞతికసంతతా భ్యుదయుండై విలబళ్లె నెల్లడు జగత్పూర్జాచ్చకిర్తి చృవికా ఉ మానిత సచ్చరితుడు పమానితమానసరోవరంబు సం ఈతొనకు తుల్యుడద్ధి జనతా ('ప్రణుతాభిమతార్థయోగమై మానవ నాధమాన్యతమ మాన్యసుమంత్రి సమానుడంచుల స్ర్మైనిధివెల్లనికవిబుధమిత్రునుతింతురు సత్కవీశ్వరుల్‌ ఉ _మన్యుపవైభవుండభిసమ శ్రుతి బోధిత ధర్మవర్తిసౌ జన్యనివాసుడర్ధి జలజాత వాత్మప్రియనందనుండు వా బ్రీన్య విశేషనిష్ట పద సత్యయుధిస్పిరుడై వెలింగె భూ మాన్యకులోత్తముండతి సమగ్రతనెల్లడు ధన్యుడున్నతి౯ ఉ పాలితధర్మమర్హుడును పాలితసత్యవచోవిలాసుడు౯ క్లాళితపాపకల్మషనికాయ విశుద్ధపవిత్రగోత్రుడా (యై లిత సర్వశాస్తమతమిత్రజనాంబుజ మిత్రమూర్తి ది గ్లాలితకేర్తి నిశ్చలితలక్ష్మి సమన్వితుడెల్ల డుర్వరకా శ్రీ అమరేశ్వరదేవర శ్ర్రీపొదారాధకుడైన వల్లభాచార్యేణ లిఖితమ్‌ ఓం అమరావతీ వాశి రెడ్డి వెంకటాద్రీశనాయుడు. శకము ౧౩౩౫గుంటూరుజిల్లా యిలొకా కూరపాటితాలూకాలోచేరిన నకలు -- అమరావతీప ట్నములో ఊరికి. దక్షిణము రామలింగస్వామివారి దేవాలయములోవున్న రాగిరేకులమీద బంగారము మొలాముచేసిన ధ్వజస్తంభము మీదిశాసనము -- శివకేశవులున్ను స్మరించుకుంటూ విష్ణుపాదోద్భవీగంగా శివజటాజూటధారిణీగంగా అనే రెండింటికిన్ని ప్రణవంలో మేళనం చేసుకుని మానసజలమందు. మగ్నుడైవుండి శివకేశవ పంచాక్షరి సర్వదా స్మరించుకుంటూ మనోజయమే ప్రాధాన్యముచే సికొని 63

గుంటూరుజిల్లా. శానరములు యాఖైరెండు సంవత్స శముల తొమ్మిదినెలల పధ్నాలుగు దినము ౧౩౩౫శాలినాహన _ శకవర్షంబులు నేయిన్నేడునూర్హముప్పె అయిదు

శ్రుముఖనామసంవల్బరము మాఘశుద్ధ రధసప్తమీ శుక్రవారాభిజిన్ముహూర్తే శివకేశవపాదయుగ్మములు పునఃమేళనంచేసుకొనిరి యీ. నాలుగో వణకొపు బామాన్యపురుషుడు మనసులో వుంచుకున్నశివకేశవచరణ సేవకుడు అయిన వాశి రెడ్డి వేంకటాద్రినాయుడు శిరస్సుయందు. అంగుష్పమౌత్రము. స్తలము వుంచుకుని శివకేశవ్యేరణయు కేర్తిధ్యజము వుంచినాడు అని యీ జీవుడియందు సకలజీవులు ఆశీర్వచనానుగ్రహంవుంచవలెను అని సర్వదా వేడుకుంటున్నాము -ఓం- అమరావతీ పట్నము గుంటూరు జిల్లా యిలాకా కూరపొటి తాలూకాలోచేరిన నకలు అమరావతీపట్నములో కృష్ణవడ్డు ఉత్సరపుగోపురముగా పాతివు న్నటువంటి నంది అని ేరుగల్లి వున్నటువంటిన్ని రాతిమీద వ్రాసివున్న శాసనము స్వస్తి సమస్త సమధిగత పంచమహాశబ్రుమహామండలేశ్వర సెద్దభీమరాజులకుం సబ్బమాదేవికి సుపుత్రుడు న్మహా స్వస్తిసమస్త ప్రశస్తి సహితం శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వర శ్ర్రీధాన్యకటకపురాధీశ్వర (శ్రీఅమరేశ్నరదేవ శ్రీపాదపద్మారాధక పరబలసాధక మహాదేవరకు మారక శ్ర్రీపాదపద్మోపజీవితులు బాపికొడుకులు భీమనయు కొండమయు కేకయయు మందబోయుండు యుద్దవన బోయుని - ఇక్కడనుంచి అక్షరములు బొత్తిగా అరిగిపోయినందులకు వ్రాయడమునకు నీలులేకపోయినది అమరావతి 81౪0 [10 219] కామ్యూరుకామన్మపెగ్గ్ణడ - శకము ౧౦౫౧-- గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటితాలూకాలో చేరిన అమరావతీ పట్నములో కృష్ణ వొడ్డున వుత్తరముగాపాతివున్న మొదటి 'ప్రాకారములో తూర్పు ప్రహరీ వద్ధపాతివున్నశాసనపురాళ్తల్లో వుత్తరపు వయపునాపరాతిమీద శాసనము చ్వప్పిశ్రీమన్మహామండలేశ్వర ప్రధాని వాబాణస (్రెగ్గడ మనుపెగ్ణడ దండనాయక శ్ర్రీవత్సరాజుల సత్పాదపద్మోప జీవితుల యినకుమ్మనాటిలోని కామ్యురి కామనగపెగ్గడ శ్ర్రీశకవరుషంబులుం౧ం౫ంయగు సౌమ్యనామసంవత్సరమున పుష్యశుద్రత్రయోదశీ బధ వారమునాడు వుత్తరాయణ సంక్రొంతినిమిత్రమున దమయెత్తించినగుడి శ్ర్రీమదిష్పకామేశ్వరదేవరకు తమతల్లిదండ్రులకు ధర్మార్ధముగా వాచం ద్రాకకతారకమభిండవతికాదివియకుంబెట్టిన గొరియలు౫౫నీనింజేకొని అమరేశ్వరమున కానక షప్రామభీముని బోయుని వశ్టును చింతబోయుండు దనప్పుత్రానుపౌత్రికము నిత్యమావెండునెయ్యి పోయంగలవాడు తత్తు జేయును అమరావతి సింహ్వవర్మ - గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటితాలూకాలో చేరిన నాపరాతిస్తంభము మీదిశాసనము - ( భాద్రపదబహుల ఆదివారము - తద్ధర్మ దేశనామానిశ్చణోతు శృత్యాచాపరందిజ్మాత్రం యుక్తాదిదేనతా సవినయముపగమ్య అభి నాం చలక్షితైః దృష్టా ససకుతూహలమఖిల క్షే త్రసంరక్షణ కృష్ణవేణ్యాంచ శ్రీధాన్యఘటనగరం నామవీతరాగభట్టారక నుతహృదయ్య తతో భాగీరధీముత్తీ(త్తా) ర్యతదైవగోదావర్యాందానాదీనికృత్వాకనకతటరుహ హరిచందనతరుచ్భాయానందిశ్వరనట నజనితశ్రియముప్పా ఎ) కతిపయా హాష్షీభిరుపాతిష్టత తత్రకిలనిఖిల ధరణీతలఫలదిగ్విజయాజికాతయశా (శ ) స్తాపనాయసామీర శక్తి సమరవీరో స్యా పాష్టికా పార్శ్వపురాణానురక్షణశిష్యాయనియ మితం ఇతి నభప్తలం సకలమాండలిక సామాన్యక దలచతుర తురగ ఖభుర ముఖస్వవ్వృదైజ రజస్తతిగిరి శిఖిరాయమానకరచరణనభఖిరవిదారిత శరసూచిరంధ్రః మేరుమందరకుండలాం అథకదాచిదనుజన్యైస్ససాగరాం జరాముర్వీం గంగామౌక్తికహారిణీం బభాస సిలహ్వవర్మస్వయం _భూర్యవుచ్యతేహయా (1) ళ్లీ ద్విపొష్టాదశ లక్షకోటిహయతే (్రివ్య) ప్రభాభావిత కల్పాయితేవ శాశ్వత స్టితేః (2) శ్లో శ్రీ సింహ్వవిష్ణోరథనందివర్మా అనేకఠాజన్యవిరోధి సింహ్వ తతో౭_కకావర్మా తత ముగ్రకర్మా న హేంద్రవర్మోదిత తత్‌ క్షితీశ శ్లో శూరస్తతోజాయత ్రస్తరేశ ఆశంసితో పల్లవ ఇత్యధాఖ్య న!

శుంటూరుజిల్లా శాననములు రాజన్యకన్యాభివృతస్సనాధ నాధోభువస్సాగరమేఖలాయా శ్లో సపల్లవస్సురాంగనాసంగమాయాంబభూవి'ే శ్లో అసూతలీలాసరత (ఇక) వేషణం (హ్య) ధాంగనాకామనిబద్ధభావం కనీశసేష్యకాంప్రబభూవ చాత్ననా నిరీక్షితంకామమివా (ద్య) సస్పృహం క్లో విలోకయంతం హ్యుపతప్తవాంసం నృపేంద్రవారం కలహంసముండలం అశోకభూమా ఉపవిశ్య (సత్వరం) సర ప్రవాహాంబుజ విష్టల్వఎయా వియోగభీతం సుర (వాస) మందిరం దిదృక్షురాలోకపదం యయాసా సురేంద్రకన్యామదనీతి విశ్రుతాకదాచిత్‌ ఆరణ్య భానురివోదయాత్‌ తపస్యతస్తస్యకిలాప్పరోభి .. వృణోతిశ్రుత ళ్దో (ప్రాదుర్భభూవతేజ స్వీప్రాతర్భానుదివామల యస్యతో ప్రసాదేన శంభోరద్యాప్యతర్పయత్‌ ఇది ఎ శ్లోక వృత్తమో లభ్యమగుటలేదు (1) జ్లీ అన్యో నష్ట్రతనుంతపోభి వంశస్యకర్తుస్టగయమి వారదృశ్యోప్రాణాభి ధానోమునిరుగ్రవీర్య సుధా యేతి మునిభిర్వినిశ్చి (2)శ్లో తతస్పమస్తాధీశ్వర తతో ౬౦గిరోనామ గిరో పగోదరి తతస్త త్పుత్ర _ప్రధమోధకల్మాషోముని భకారద్వాజ ఇతి విశ్వ ఎషామని తరాంయ్యో విలసంతి సంచయే బభూవాఘ హనపాదపాంసవ సురా సురాధీశ శిఖామణి శ్రయ వరానకావశ్చిరమాదిశంతుతే బో భవిష్యతే - త్రీ జేయును ----- ఇదియే వృత్తమో నిశ్చయింపరానంత పాదభంగములో గూడియున్నది ఖలింలోరాయి "పేడులేచిపోయియున్నది 2 దీనికినికై దానికి వఠె ఛందోభంగదోషము పట్టినది చి చందవోలు పండయ్యశకము - 1093 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా పొన్నూరుతాలూకాలో చేరిన చందవూలునకు తూర్పున వేంచేశియున్న శ్రీలింగోద్భవస్వామివారి ఆలయములో తూర్పద్యారమునకు దక్షణభాగమునందువేశివున్నరాతి స్తంభముమీది సాసనము - -ాాాా- చంద్రుడు న సూర్యుడు సనీకుంభకుంకుమూంకవిరాజిత ల్లో అన్హ శ్రీత్రీస్తనీకుంభకుం చండవక్షస్టలో దేన బృతశీతమయూఖక లు (తత్కులే వంశతిలక కుబ్దుశ్రీ విష్ణ్రభూపతి శో యస్యారాతినరేంద్రపార్శ్వవిలసత్‌ గర్వాభిలోపోద్దతే శ్రీచాళుక్కయుగే కురంగపోతకిరణ వ్యాజేక్షితే శేదదౌా శ్లో ఆశీ చ్చతుర్థాభిజనా వతం సశ్మ్రిబుద్ర వర్మా కృతపుణ్యకర్మా సంగ్రామరంగే నిజనాధవర్మ సంపొదితా శేషకవీంద్రశర్మా

గుంటూరుజిల్లా శావనములు వైనతేయఇవచక్రిణం శతం శౌర్యభీమతిలక స్సరాజతే క్లో. క్రిసప్తతి (గ్రామవతీమ్మ హీమపాంపతిప్రసాదోపనతాన్నతో వాతం గిరిప్రతిసన్నిభ రాజలాంఛనస్సపాలయామాసవిలాసవాసవ క్లో. వంశకర్త ఎషుగతేషుకేషుచిత్‌ తత్కులాదజనిమందభూపతి మండలేశ్వరవిఖండమండనో మండనాదజనిగండభూపతి శ్లో _అధరవిరివఘనపూర్వ శైల శ్రీగొర్తుపానములచంద్రఇవాంబుధే కువూర శరవనమధుపోత్సవార్థమ స్నికాసమ జినిమండవిభుర్విభోరముష్మాత్‌ అశ్విఖడ్గలతికాడ్రితాజయ శ్రీ భుజాశ్రి తభువాదిరాజక (విభుకవత్సచవిరాజతే) పురాపాండురాజతనయేనమానినా క్లో పురందర స్యేవపులోమపుత్రీ ఎతేవరామస్యరమేవశారే బభూవదేవీజనపస్యతస్యగుండాంబికారాజసుతాంబికేవ క్లో తాభ్యాముభా భ్యాం జగదుత్సవాయ్ర్రీనాధనీరాజితశీ తకీర్తి మనీవజాతో౭స్య హివర్థమానస్పత్యాగశీలోరుపరాక్రమశ్చ క్ఞో యస్యా పీత్ప్రవిదారితారికరటి ప్ర బృతకుంభస్థల స్తారీస్తూలవిముక్త ముక్తనికరాస్తూర్లా వికర్ణాంగణా (వాహాకారితరింఖలేఖన) నదదక్తప్రవాహాని శం(రిప్పు) ('ప్రత్యూహోద్భవశీర్తిబీజముణయో (భాంతిస్మదీపాంకురా ఏ క్దో శ్రీమత్సంగ్రామవీరక్షి తిపతిరథిధో గొంకభూపాలపుత్ర శ్రీమాకాగోత్రారిభోగ 'ప్రబలరిపునృపాంభోజపుంజామృతాంశు శశ్వత్తత్కుంతభక్తో గుణనిధిరమలోవాక్సతి పుణ్యమూర్తి క్రీమద్భూ దేవహృద్యస్పకలజనమయోభాతిరాజేంద్రదోడ ఖ్జీ తస్యోర్వీ వల్లభస్య ప్రియవరలలనాబద్ధపోల్డారమాఖ్యా భాతి శ్రీసన్ని భాతిస్కురితనిభిలదిక్నూర్గసత్కీ్త వల్ల శద్భాతాబుద్ధభూపోనరపతితిలకశ్మైలపాళ్చాత్యద్ధి॥ (పమ్మాన్యే ఎ్వద్ధశీర్తిరుణమణినికరోరాజతేష్పణ్యమూర్తి శ్లో శాకాబ్దేశక్తినందాంబర శ్యిగణితే భూరిసౌమ్యాబ్దగేతు (పుణ్యేనక్రాయనేఒర్కే) సితశుభగమితేవాక్సృతేర్వాసరేచ శ్రీమన్నాదెండ్లపుర్యాంధనదపురమిత్తి (స్తూయమానోరుకేర్తా శం) (బాభాత్యాంధ్రప్ర)దేేజ. ల (ధననిలే)స్తాయపంచేశనామ్నా వైవేద్యార్థంమహార్థంహ్యనితర మనిశంఖండుకం బాహుసంఖ్యం గీపం ప్రాదాదఖండంస్వయమ ఎవెలనాడ్భూతతేబ్పుర్దభ్రూ 66

గుంటూరుజిల్లా. శాననములు గటూరుబిల్లా శాననముల స్వ బ్రసమధిగతపంచమహాశజ్రమహామండలేశ్చరకులోత్తుంగన చోడదేవర దివ్యశ్రీ పాదపద్మారాధకప రబలసాధకదుర్రయకులాచలమ్బ గేంద్ర సత్యహరిశ్చంద్ర _ ప్రతిజ్ఞాపరశురామ అనియామకభీమ సత్యరాధేయ శౌచగాంగేయ మెలదాయ ఎంహ్వ _ విక్రమనృసింహ్వ అనుజనజనవనవసంతకాంతాజయంత వివేకపద్మాసన గిరిపన్చిమశాసనవితరణ వినోద కస్తూరికామోదహయవదన వత్సరారాజరాజమనోజ జనామోద సమస్తప్రశస్తసహితం _ శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వరకొండపడమటి బుద్ధరాజులు ధనదపూజడి శ్రీపెండేశ్వర మహాదేవరకు శకవరుషంబులు౧౦ం౮౩అగునేటి ఊత్తరాయణనిమిత్తముననైవేద్య ధరమమునకుగాను నాదెండ్లబెట్టినభుమిణ౨పుట్లు యీదేవరకే అఖం డవర్తిదీపంబునకుంబెట్టిననొరియలు౫౫వీనినిజేకొని దాయెన బోయిని కొడుకు సూర్యబోయని పూటను కొమ్మబోయని కొడుకుభీమన బోయినికొడుకుసూర్యబోయనిపూటను కొమ్మబోయని కొడుకు భీమనబోయుండు దనపుత్రానుపౌత్రికము ఆచంద్రార్కం ధనదపూడి శ్రీ సెండేశ్వరమహాదేవరకు నఖండవర్తిదీపంబునకు నిత్యమానెండు నెయ్యిపోయ్యంగలవాడు శ్లో స్వదత్తాంపరదత్తాంంాయోహ రేతవసుంధరాం షష్టిర్వర్షసహస్రాణి విష్టాయాంజాయతేక్రిమి బహుభిర్వసుధాదత్తా బహుభిశ్చానుపాలితా యస్యయస్యయధాభూమిస్తస్య తస్యతధాఫలమ్‌ తఠీతీఠీతీతీతీఠీఅతీతీతీథ్రీ జేయును చందవోలు వెలనాటి గొంకయ - గుంటూరు జిల్లా యిలాకా లో చేరిన చందవోలుకు తూర్పున వేంచేఎ యున్న శ్రీ లింగోద్భవ స్వామి నారి దేవాలయము ముఖ మంటపములో వేఎయున్న చిన్ని రాతి మీద శాసనము - రెండోప్రక్క - స్వ్త త్తీశక వరుషంబులు ౧౦౯౮అగునేటి నలనామ సంవత్సరము శాహి స్వ్త సర్వలోకాశయ తీ విష్ణువర్రన మహారాజుల వర్థమాన విజయా రాజ్య సటంవత్సరంబులు ౯నేటి శ్రీ మత్సమపస్త సేనాధిపతి వెలనాటి గొంకయ మూల స్తాన మహాదేవరకు మాఖ మాసమున పున్నమయు శుక్రవారమున సోమగ్రహణ _ నిమిత్తమున ఖండవర్తి దివియ యెక్కటికిని బెట్టిన వెళ్లెద్దు యాబదియు - యానిమిత్తమున_ వీరశ్ర్రీ కుమార స్వామి దేవరకు గాను అఖండ వర్తి దివియలు రెంటికిని పెట్టిన వెళ్లెడ్డు నూరును భాలళలా

వీనిని జేకొని సంతాన క్రమమున దాచి యాచంద్రార మఖండ వర్తి దివియలు మూడింటికి నిం గొమ్మన బోయుని కొడుకు వీర మహా సేనమున నిత్యం మూడు మానికెల నెయ్యి పోయం గలవాడు సెంబ్రోలిస్తాన పతియును మున్నూరువురు అయ్యలు న్నూ ఇరువురు ప్రధానులు ప్రతిపాలింప గలవారు జ్జో ప్రఖ్యాతే వసుపద్మయోని దశభిశ్శాకాబ్ధ సంఖ్యాయుతే సోమస్య (గ్రహణే పరాక్రమధను ప్రాదాత్స్ర దీపద్వయం నిత్యానిత్యవిభూషణ స్సు చరిత ప్రఖ్యాతతే జో నిధి గొంక శృక్తి ధరాయ తారక భిదే త్రైలోక్య రక్షారినే శ్లో మూలస్తానని వాబనే భగవతే దేవాయ కా మారయే లొ పాదాద్దీ పమఖిండ ముజ్జ్యలయశోయ సృష్టదిక్సూరిత సశ్రీడాదళితా ఖిలారిని వహాశ్శి ష్టేష్ట రక్షామణి గొంక శృంకరకింకరోగుణనిధి ర్లుండాంబింకా నందన చందనాచార్య లిఖితమ్‌ -- - = ౨-౮౨ ౨ = == = వీరశ్ర్రీకుమారస్వామి వారి దేవరకు జేయించిన యురియాల యొక్కంటికి జాయమాంబా - వెలనాటి గొంకయ - గుంటూరు జిల్లా 67

శుంటూరుజిల్లా శాసనములు యిలాకా బాపట్ల తాలూకాలో చేరిన నకలు బాపట్ల 6 -౪౦ -[౫0౦ 183 బాపట్ల లో వేంచేశియున్న శ్రీ భావనారాయణ స్వామి వారి దేవాలయము రెండో ప్రాకారము గోడమీద తూర్పు వయిపున (వాశివున్న శిలా శాసనము శ్లో శ్రీ మద్దోంకాధిపోఒసౌసకలగుణనిధి ర్వల్ల భోవాంగనాయా జక్కా ఖ్యో భాతిలో కేకుశికరుక్షికుల (గ్రామణీ కజ్వాశాఖా మానజ్ఞో౭౬దాంభికో౭.యంధరణి ధర వచ్చీ) కళింగస్య సూను ఈశాయా స్మ్మైస్ప్వ దీపజ్జగదధి పతయే భావనారాయణాయ స్వస్తిశ్రీ మత్త్రి భువన చక్రవర్తి రాజాధిరాజ దేవర విజయ రాజ్య సంవత్సరములు ౧౧కాహి- వరుషవంలు ౧౦౭౮అగునేటి ఫాల్గుణ బహుళ ౧౧లు స్లీర వారమునాడు ఉత్తమ చోడ వెలనాటి గొంకయ శ్రీ భావనారాయణ దేవరకు సూర్యోఎరాగ సమయమున ధర్మార్ధముగాను దమచల్వేంద్రకుంట _ రెడ్డికి కొంమ్మ రాజు కొడుకు మాది రాజు వీరి కిర్తి దీపమునకును బెట్టిన బిరుదు మాడలు ౧౦౫వీనిని జేకొని మా ముంద వాన పండితులు కొడుకు "పెన్నం పండితులు ౨౫అన్నమా నాయకుని మామ నూ కన భట్టుర్తు ౨౫కేతరాజు కొడుకు చండారి యగర్రుపోతు రు ౨౫గొండయ పుత్రాను పౌత్రికము నిత్యమ మానెండు నెయ్యి పోయం గలవాడు బ్లే స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయే హరేతవసుంధరాం షష్టి ర్వర్ష సహస్రోణి విష్ణ్టాయాం జాయతే క్రిమి తీత్రీ జేయును బాపట్ట 5 -౪౦ -1%10 184 కొమ్మన (పెగ్గడ - గుంటూరు జిల్లా బాపట్ల తాలుకాలో చేరిన నకలు బాపట్లలో వేంచేశి యున్న త్త భవన్నారాయణ స్వామి దేవాలయము రెండవ ప్రాకారము ఉత్తరపు గోడ మీద వున్న శిలా శాసనము ఊఉ శ్రీ రమణీయ వక్సుడు వశీకృతలోకుడు విప్ర వంశవి స్పారణ కారణుండు విలసద్గుణ భుషణు డిష్టలోకర క్షారతుదుత్త మోత్తముడు సాలక గోత్రుడు గొమ్మనాటివ ర్బోరుచి ఎత్రుడై పరగెసూరిపురేశనర మందు ధన్యుడై ఉ __ ఆవసుధామ రేశ్వరుని కన్యక రత్నము కొమ్మమాంబ కు౯ భూవినుతుండు విప్రకుల భూషణుడు దృవయ్యోగొంకధా (త్రీవిభుడుత్తయోత్తముడతిబ్ధర చిత్తుడమాత్య రత్నమా ర్గావన శీలు ద్ధి జనతా మరగోత్ర పవిత్రు డున్నతి౯ వం గురు నిభుడయ్య మాత్యనిధి గొంకయ (పెగ్గడకంబు జాస్య కం బురు హదళాక్షి కకేతమకు పుత్రుడు కౌశిక గోత్రుడంబుజో దర పర భక్తి యుక్తుడు ప్రతాపదినేశుడు గొమ్మడిమ్మ బాగ్‌ శ్వరునకు సంధివిగ్రహ ప్రసన్న మనస్కుడు గొమ్మడిమ్మ బా౯ “౧ రమణీయ ధనదప్పుర వర మమరగని జరాజధాని యల రుచునుండ౯ (క్రమమున నెల్లూరు నుశమముననేలేనట బహుళ రన్యు తవెలయ౯ 68

గుంటూడుబజుల్లా శాననములు కం వననిధి పరిమితి మహిలోననువు శివాలయము లెన్ని యన్నింటికి కాం చన కలశము లెత్తించెను తరణి సముండు గొంక యేశ్వరు( జెలమి౯) చెత౯ కం అనుసవమవుగు భండారముల సయంబును సంధి విగ్రహంబును ధరలో గొన కొని య మాత్యుడన యంబును తమగొమ్మ నాటియందును బ్రీతి౯ చ కరగజ భేందు సంఖ్య శకకాలము చొప్పున భావపట్టునం పరగన ఖండ దీపమతి భాసురతీల వెలుంగ నిల్సెవి స్తర మతి తల్లి దండ్రులకు ధర్మముగా శశితారకంబుగా గురుభుజుడి ష్ట్ర విక్రయుడు గొమ్మ న్యపెగ్గడ ధన్యుడున్న తి౯ స్వబ్తశ్రీశకవరుషంబులు ౧౦౮౨అగు నేటి యుత్తరాయణ నిమిత్తమున స్వ్త సమస్త ప్రశబ్త సహిత తీ మన్మహా మండలేశ్వర కులోత్తుంగ చోడగొంక రాజులు శ్రీ మత్సంధి విగ్రహా కొండ కొంమ్మన (పగడ దమనాటి భావనారాయణ దేవరకు నఖండ దీసము చేయ తండ్రి సన్నిధి సంధి విగ్రహ గోవిందన (_పెగ్ణడకు తమళతల్లి గౌతు సానికిని ధర్మముగా నిల్చిన బ్రహ్మన బోలుని కొడుకు నామన బోయిని వసముననా చంద్రాకళస్టాయిగాను నిచ్చిన మేకలు గొరియలుగా ౫౫వీనీని జేకొని నామని బోయిండు దమపుత్రాను పౌత్రికము నిత్య మానెండు నెయ్యి పోయంగలవాడు - దీపమునకు బోయంగలవాడు - మె తాజా లిఖితము బాపట్ల 8 -౪౦ ౪-౧౦ 147 నారాయణుడు - శకము 1028 గుంటూరు జీల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలూకాలో చేరిన నకలు - బాపట్లలో న చేంచేఎ యున్న ఛా శ్రీ భావన్నారాయాణ స్వామి వారి దేవాలయము రెండవ (ప్రాకారము ఉత్తరపు గోడ మీద వున్న శిలా శాసనము స్వబ్తశ్రీ మత్త్రి భువనచక్కవర్తి రాజ రాజ దేవర విజయ రాజ్య సంవత్సరంబలు అగు (శ్రా-వా- శకవరుషంబులు ౧౦౨౮అగునేటి ఆషాఢ శుద్ధ విదియము గురు వారముత్తము చోడ వెలనాటి కం మనాటి పుంవఠి శ్రీ భావనారాయణ దేవరకు అఖండ ళా వతి౯దీసమునకు కొండ నంటెంగన వాగు సెండ్రియు అయ్యనాకూతురు గొంకసాని కొడుకు నారాయణుడు దకణాయన సంక్రాంతి లు నిమిత్తము న ధమా౯ర్హముగాను ఆచంద్రార్కస్థాయి గాను అఖండ దీపమున కుంబెట్టిన బిరుదు మాడలు పండ్రెండు వీనిని చేకొని మరియు బోయుండు మానెండు నెయ్యి పోయం గలవాడు శ స్వదత్తాం వా పరదత్తాం వాయో హరేత వసుంధరాం ళా ష్య వ౯లషణసహ్రాణి విష్టాయాం జాయతే (క్రిమి బాపట్ల లా చోడ దేవరు శకము - 1078 - గుంటూరు జిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలుకాలో చేరిన నకలు బాపట్లలో వేంచేఎ యున్న శ్రీ భావనారాయణస్వామి వారి దేవాలయము రెండవ (ప్రాకారణం = ఉత్తరప్పు గోడ మీద వున్న శాసనము స్వబ్తత్రీ మత్త, భువన చక్రవర్తి రాజ రాజ విజయ సంవత్సరంబులు ౧౧అగు - శ్రావా- నామ సంవత్సరము - శకవరుషంబులు ౧౦౭౮అగు నేటి ఆషాడ శుద్ద విదియ గురువారమునం చోడయకొడుకు చోడ దేవరు వెలనాటి పుంవల్లి శ్రీ భావనారాయణ దేవరకు ఎట! అఖండ వతి౯దివియ కుంబెట్టిన బిరుదు గద్యలు ౧౨వీనిని జేకొని కామన బోయుండు నిత్యము మానెండు నెయ్యి పోయంగల వాడు బౌషట్ట 8 ఎ/-౫౦ 148 రాఖరాజదేవరు. శకము 1076 గుంటూరు జిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలుకాలో చేరిన నకులు బాపట్లలో వేంచేశియున్న శ్రీ వ! భావనారాయణ స్వామి వారి దేవాలయము రెండవ ప్రాకారము - ఉత్తరపు గోడ మీద వున్న శిలా శాసనము ళ్జో శ్రీమాగభూసుర వంశ వారిధి సుధా నాధోంగవావల్లభ పారా వారవిశేషధాత్రి విషయే కొండేటి నాస్తవ్యక

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు (ధర్మా ధర్మవిచక్షణో౯తినిపుణ) శృష్టేష్ట చింతామణి కస్సే నాఖ్య మహాత్మ ధర్మనిరతో జోతోంబికా నందన క్లో శాకాబ్లే షుషడది భేందు గణితే మాసేకు హూ ఫాల్లుణే కాల్యే దేవగురోశ్చ వాసర మితే విప్రాస్త్రయేధార్శ్మికా దద్యుర్భావన రేశ్వరాయ మహతే దీపం స్లిరం చాగ్రతః (ఆచంద్రార్మ మనూన కిర్తిల సితాః భక్తి ప్రయుక్తా స్సదా స్వస్తిశ్రీ మత్తిి భువన చక్రవర్తి శ్రీరాజరాజ దేవర విజయ దేవరాజ్య సంవత్సరములు ౧౧అగునేటి శక వరుషములు ౧౦౭౬అగు నేటి ఫాల్గుణ బహుళ పంచదశియు శుక్రవారము నాడున సూర్యగ్రహణ నిమిత్తమున శ్రీ వెలనాటి రాజు దేవరు ప్రంపుంవళ్లి భావనారాయణ దేవరకుంబెట్టిన అఖండ లోహాదండ దివియ - దీనికి బెట్టిన బరుదు మాడలుం౦౫ బాపట్ల 8 ౪-10 152 తెలికె దేవుడు - శకము 1076 గుంటూరు జిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలుకాలో చేరిన నకలు- బాపట్ల (గ్రామములో వేంచేశ యున్న శ్రీ భావనారాయణ స్వామి వారి దేవాలయము. రెండవ 'ప్రాకారము- ఉత్తరపు గోడ మీద వున్న శిలా శాసనములు ప్వుస్తియమని యమ ధర్మ పరాయణ బ్రహ్మ సంభవమును వంశాది సకల శాస్త్ర విశారదులు గనకాపుర అయోధ్యా పుర గజిపురాధి నాయకులు సత్య శోభాభిమాఆనులు గురు దేవపాదా రాధకులు పాలసి భగవతీ స్తాపన ప్రతిష్టితులు సహస్రశాఖా న్వయగోత్రులయిన శ్రీ మద్భాజవాడ శాసనులైన తెలికెలె పురమందు ముసు నూళ్ళ గోత్రులయిన శ్రీ సూరిశెట్టి తల్లి దండ్రులకును ధర్మాధ౯ముగాను స్వస్తి శ్రీ మత్తిిభువన చక్రవర్తి రాజరాజ సంవత్సరంబులు స్వస్తీశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౦౩౬అగునేటి వైత్రమాస విషునామ సంవత్సరము సంక్రాంతినిమిత్తమున నుత్తమచోడ వెలయనాటి కుమ్మనాటి పుంవళ్లి శ్రీ భావనారాయణ దేవరకును ఆచంధద్రార్కమఖండ వర్తి దీపమునకును_ బెట్టిన బిరుదు మాడలు సండ్రెండు వీనిని జేకొని అచ్చిరాజు కొడుకు నలభిప్ప తన ప్ప త్రాను పౌత్రికమున నిత్య మానెండు నెయ్యిపోయం గలవాడు శ్లో స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహారేతవసుంధరాం షష్టి ర్వర్ష సహస్రాణి విష్ణాయాం జాయేతే క్రిమి బాపట్ల [5 -౪౦ ౪-149 యేకెదేవుడు - శకము 1076 గుంటూరు జిల్లా యిలొకాలో చేరిన నకలు బాపట్ల తాలుకాలో. వేంచేఎ యున్న తుభావనారా యణస్వామి వారి దేవాలయములో రెండవ ్రాకారణు ఉత్తరపు గోడ మీద వున్న శౌసనము - స్వస్తి యమని యమధర్మ పరాయణ మను వంశాది సకల శాస్త్రవిశారదులు గనకాపుర అయోధ్యాపుర గజపురాధ్రి నాయక్షృల్తు సత్య శోభాభిమానులు. గురు దేవర పాదా రాధకులు పాలస్తి భగవతి స్టాపొనా పప్రతిషితులు సహస్రశాఖా న్వయన్నో్ర్య్య్య శ్రీమద్భెజ వాడ శాసనులయిన తెలికెవుర మందు ముగు నూళ్ళ గోత్రుడైన సకలం శెట్టి దల్లి దండ్రులకు ధర్మార్హముగా స్వస్తిస్త్రీ మత్త్రిభువన చకవర్తి శ్రీ రాజ రాజ దేవరకు నిజయ రాజ్య సంవత్సరంబులులుక అగు (శ్రావా స్వస్తి శ్రీశ వ టి య ౨ ఆ) శకవరంబులు ౧౦ ఒఅగు నేటి వైత్రమాసమున విష్ణు సంక్రాంతి నిమిత్తమున చోడ వెల నాటి కుమ్మనాటి ప్రంసల్లి శ్రీ భవనారాయణ బ్వేరక్షా చంద్రాకాణఖండవర్తి దీపమున కుంబెట్టిన బిరుదు మాడలు పండ్రెండు వీనిని జేకొని యిందున స్థానాధిపతులప్పరాజు కొడుకు భలి రాజు నిత్యమును మానెండు నెయ్యి పోయంగలవాడు లా శ్లో _స్వదత్తాం పరదత్తాం వా యోహరే తవసుంధరాం ష్మర్వర్ణ సహస్రాణి విష్ణా యాం జాయతే క్రిమి స్వదత్తాద్వి గుణం పుణ్యం పర దత్తాను పాలనం పరదత్తా సహారేణ స్వదత్తా నిష్ఫలాభవేత్‌ 70

శుంటూదరుబిల్లా వానవములు బాపట్ల 8 “4-10 151

నాయన (ఛ్రెగ్గడ- శకము-1076 గుంటూరు జిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలుకాలో చేరిన నకలు - బాపట్లలో వేంచేశి యున్న శ్రీ భావనారాయణ స్వామి వారి దేవాలయము రెండవ ప్రాకారము ఉత్తరపు గోడ మీద వున్న శాసనము శీ ఆశీ ద్లొంకధరాధినాధ మబాపశ్ళీ పండ దండాధిప ళం ళ్‌

తన్మంధత్రి ద్ధనతా భిమానలబతో బాపట్ల వాస్తవ్యక

దారా ఖ్యోధర ణీసురోత్తమ జనీ ప్రత్యక్షధర్మజో

సోఒయనాయక శేఖర స్సుగుణ భూరే వాంచి తోనందన శ్లో శాకాబ్దానాం సమాజే రస నగగగనే చంద్ర సంఖ్యా సమేతే

ధర్మార్డీ సత్య సంధ సకల గుణనిధి వీర దేవస్య మంత్రీ

సృష్టి వ్‌ త కారీ విమల జల నిధా యోగ నిద్రారతాయ

ప్రాదా చ్రేవాయ దీసం జగదధి పతయే భావనారాయణాయ

స్వవ్తశ్రీమత్త్రిభువన చక్రవర్తి శ్రీ రాజరాజదేవర విజయారాజ్య సంవత్సరంబులు (శ్రావా అగు శకవరుషంబులు ౧౦౪౬అగునేటి ఫాల్గుణ శుద్ద పంచ దశియు - శని వారము నొడున గొంక రాజు మాకుమారుడు దండనాయకుడు దండనాయకుల నాయన (ప్రెగ్గడ గలమనాటి ప్రంపళ్లి శ్రుభావనారాయణ దేవరక ఖండ దీసంబునకా చంద్రాకణము బెట్టిన పంథడైండు వీనిని జేకొనిన యిందుల కాపులు మహాజనము - పండితులు తమ పుత్రాను పౌత్రికమును నిత్యమానెందు నెయ్యి పోయంగల వాడు (రు)

బాపట్ల యా

సేర్మాన శెట్టి- శకము 1092 గుంటూరు. జిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలుకాలో చేరిన నకుల - బాపట్ల [గ్రాముములో వేంచేసయున్న శ్రీభావనారాయణ స్వామి వారి దేవాలయము - గభా౯ణలయము పడమటి (ప్రక్కను వున్న శాసనము

స్వబ్తశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౦౭౪అగు నేటి స్వబ్త శ్రీ మత్తిభువన చక్రవర్తి శ్రీమద్గొంకచోడ రాజ్య సంవత్సరములు అగు శ్రాహి

ష ౮౩ అగు నేటి ఉత్తరాయణ సంకా శ మ ఇ చ వరుస న నంద మం కంచ య్‌ ర నని తీ భాననారాయం దేవరకు అఖం కి ంమ్మన బోయుండు తన పుత్రాను. పౌత్రికము నిత్యం మానెండు నెయ్యి పోయం గలవాడు శ్లో స్వదత్తాం సరదత్తాం వా యో హరేతవసుంధరాం ళా

ష్య్తర్వర్ష సహస్రాణి విష్ణాయాంజాయతే క్రిమి

బాపట్ల 8 “/-110 145

నల్లభావరాజు - గుంటూరు జిల్లొ యిలాకా బాపట్ల తొలుకా యిలాకా బాపట్లలో చేంచేశియున్న ట్రీ భావనారాయణ స్వామి వారి దేవాలయము రెండవ '్రాకారణు పడమటి గోడమీద వ్రాశివున్న శాసనము

స్వస్తశక వరుషంబులు ౧౦౧౪అగునేటి విజనాము సంవత్సరము ఆషాడ బహుళ ౧శుక్రవారము భావనారాయణ "పెరుమూ ళ్ళకు సూర్యగ్రహణ పుణ్యకాలమున నల్ల భావరాజు భావరాజుంగారికి తల్లితండ్రులకు ధర్మముగాను- ఆచంద్రాకకాముగాను అఖండనర్తి దీసంబున కుంబెట్టి గొరియలు ౫౫వీనిని జేకొని కొమ్మన ధార బోయుండు తనపు పౌత్రికము నిత్యమును మానెండు నెయ్యి పోయంగలవాడు క్లో స్వదత్తాంధ్ధి సగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలానం

సరదత్తాపహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలం భవేత్‌

గ

గుంటూరుజిల్లా శాననములు లతలా నాన్నా బాపట్ల ళా కులోత్తుంగచోడదేవరు - గుంటూరు జిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలుకా లో చేరిన నకలు - బాపట్ల (గ్రామములో వేంచేశియున్న శ్రీ భావనారాయణ స్వామి వారి దేవాలయము రెండవ ప్రాకారము పడమటి గొడమిద వున్న తాద్రు శాసనము - స్వస్తిశ్తీమత్త్రిభువన చక్రవర్తి శ్రీ కుళోత్తుంగ చోడదేవు సంవత్సరంబులు ౧౧అగు శ్రావా శక వర్షంబులు ౧౦౫౫అగునేటి ఆషాడ మాసమున అమావాశ్యము బుధవారము వ్యతీపాతనిమిత్తము నకం మనాటి ప్రంపల్లి శ్రీభావనారాయణ దేవరకు గొండ ముత్తను గొల్ల సనందినంపాలము కొలని శెట్టి ఆచంద్రాకకాముగాను కంఅఖండ దీపమునకుంబెట్టిన గొరియలు ౫౫వీనిని జేకొని పెరకప్పుకాడుకు పులిప్రోలి తమ్మడు "పెరెకన తన పుత్రాను పౌత్రికము నిత్యము మానెండు నెయ్యి పోయంగలవాడు జ్జ స్వదత్తాంధ్ర్విగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలానం పరదత్తాపహారీణ స్వదత్తం నిష్ఫలం భవేత్‌ బాపట్ల లా సోమాందియమ్మ _ గుంటూరు జిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలూకాలో చేరిన నకలు బాపట్ల (గ్రామములో వేంచేశియున్న శ్రీ భావనారాయణస్వామి వారి దేవాలయము. రెండవ ప్రాకారణు పడమర వైపు గోడమీద వున్న శాసనము స్వబ్తశ్రీ మత్తిిభువన చక్రవర్తి శ్ర్రీకులోక్తుంగ చోడ రాజ రాజ దేవర విజయ రాజ్య సంవత్సరములు శ్రాహి శకవరుషంబులు ౧౦౭ అగు నేటి ఫాల్గుణ బహుళ (త్రయోదశీ సోమవారము శ్రీకులోత్తుంగ చోడ వెలనాటి కమ్మ నాటి ప్రంపల్లి త్రీ భావనారాయణ దేవరకు శ్రీ మన్మహామండలేశ్వర కుళోత్తుంగ చోడ దేవరుల దేవులైన సోమాంది యమ్మ ఆచంద్రా రృ మఖండ దీపమునకుంబెట్టిన మొదవులు యాబది అయిదు వీనిని జేకొని కాలయన బోయండుపుత్రాను పౌత్రికము నిత్యము మానెండు నెయ్యి పోయంగలవాడు శ్లో _ప్వదత్తాంధ్ధ్విగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలానం పరదత్తాపహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలం భవేత్‌ బాపట్టు వారాపనాయకుడు - శ-1071 - గుంటూరు జిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలూకాలో చేరిన నకులు - బాపట్లలో వేంచేశియున్న త్రీ ళా ను! భావనారాయణ స్వామి నారి దేవాలయము రెండవ ప్రాకారము - సడమర వైపు వున్న గోడ మీది శాసనము స్వబ్తశ్రీ మత్త్రిభువన చక్రవర్తి శ్రీ విజయ రాజ్య సంవత్సరములు ౧౧శ్రావా శకవరుషములు ౧౦౧అగునేటి చైత్ర శ్వుద్ర పంచాదశియు శుక్రవారమునాడు. కంనాటి శ్రీ ప్రంపల్లి భావనారాయణ దేవరకు కణమనాటిలోని _ప్రణదినెడు నాయకుని క్రొద్సుత్సై ల! నారపనాయకుడు సోమ గ్రహణ నిమిత్తమున ధర్మర్ధముగాను ఆచంద్రార్కమఖండ దిపమున కుంబెట్టిన గొరియలు ౫బనీనిని శ్లేక్ర్వా నావని బోయని కొడుకు కొందునబోయండు తన పుత్రాను పొత్రికము నిత్యము మానెండు నెయ్యి. పోయంగలవాడు పుస '( ్యే గ్‌ ళ్లో స్వదత్సాంద్ధ్విగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలానం పరదత్తాపహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలం భవేత్‌ బాపట 9-7-40 146 లొ కృష్టదేవరాయులు - తిమ్మరుసు ( శకము 1440 గుంటూరు జిల్లా యిలాకా బాపట తాలుకొలో చేరిన బాపట్లో వేంచేశియున్న శ్రీ భావనారాయణ స్వామి వారి వాలయము న ౯) ై దక్షణ ద్వారము తూర్పు గోడ మీది శాసనము ఓ భూభ్ళత్కుంధరశ భ౯నిర్భతరప్రత్యారవోస్తం భణం రంభత్రస్తనితం బినీ హత ఫ ణీకుంభేన సంఛా వితా కర్ణా టాధి పక్నష్టరాయనృపతేర్యస్యప్రయాణోత్సవే 72

కుంటూరుజిల్లా శాసనములు భీతానత్య వాతానహోసుఖయతి ప్రస్తాన భేరీరవ శ్లో అభవత్పితిరాజ్వం శేఖం జనోద్రండ పండిత వరాహాభిరుదాంకథశ్ర్రీ పండితో వంశమండన క్లో. శ్రీకృష్ణ రాయనరనాయకశాసనేన మంద్రేశ్వరస్సకల సాళవ తిమ్మయార్య ఆహోయ చంద్రగిరి యాదవ మంత్రి సూనుం సోమార్కనానుక మహోభవదు త్ప్రభావాత్‌ శ్లో శాకే విష్ణు పదాభ్ధి వేద విపులాసంఖ్యాంకితే వల్సరే విఖ్యాతే బహుధాన్యనామని శుభే శుడ్రే చ రాకాతి ధౌ సోమే శీతకరో పరాగసమయే శ్రీకృష్ణవేణ్యాంభన స్నాతస్సంప్రతి కొండవీడు విషయే బాపట్ల సంజ్జే పురే శో భావనారాయణ ప్రీ 'స్పేవాదర్పితయాధి కం వింశద్దాం జర్మిమానంతల్‌ న్షేత మర్పిత వాహనహో శ్లో మహారాజూధి రాజస్య రాజశ్రీ పరమేశ్వర పుణ్యార్హం కృష్టరాయపస్య వేణు పల్యంచ సంయుళతమ్‌ శ్లో ఇట్టం సాళువతిమ్మయేన కృతినా శ్ర్రీక్షష్ణరాయప్రభూ రాజాపాలన తత్పరేణక లితస్పోమార్కమం(ద్రేశ్వర మంత్రాణాంచ శతత్రియంత్ర సహితం ్రైశంకృ్యమహా౯కృతీ బందికృత్స్రకరారి భూపభవనం ప్రాదాదిదంశాసనమ్‌ శ్లో విష్ణురేవోపభోగాయ సమస్త విభవాయచ పాలయంతి మహాపాల స్షేతమాచంద్రవిరచితమ్‌ శ్లో మద్వంశజా పరమహీపతివంశజానా ర! యే భూమి పాస్సతతముజ్జ్యల ధర్మచిత్తా మదతమేవ సతతం పరిపొాలయంతి యా తత్సాదుకద్వయమహం శిరసావహామి థీథ్రీత్రీ జేయును కొండవీడు దమ్మలపాొటి చన్నమనేనింగారు - గుంటూరుజిల్లా యిలాకాలో కొండవీటి కొండమీద ముత్యాలమ్మ చెర్వునకు ఈశాన్యము ఖజానాకొట్టు అని "పేరుపడివున్న దేవాలయములో పున్న శాసనము ఊత్తరపు దూలముమీద వ్రాబజయున్నదడి స్వస్తశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౩౨ అగు పార్ధివ నామసంవత్సరము ఆశ్వియుజశుద్ధ ౧౦లు విశ్వేశ్వర చేవరకు గోపురానకు దమ్మాలపాటి చెన్మమనేనింగారు తమ గురువులుగా స్థాయి. వడశిన పండితారాధ్య దేవరకు బదులు శ్ర్రీగిఇరి అయ్యంగారునగు పుణ్యముగాను నిల్సిన శ్రీవిశ్వేశ్వేర దేపపురంబు 73

శుంటూరుబిల్లా శాననములు లాడ ండవడు చెరువునకు ఈశాన్వము వీరమళ్లిశెట్టి - శకములేదు - గుంటూరుజిల్లా యిలాకాలో కొండవీటి కొండమీద ముత్యాలమ్మ వు న్య ళా స ని ఇజానాకొట్లు అవి'పేరుగలిగివున్న దేవాలయములో వున్న శాసనము తూర్పుస్తంభముమీద వున్న శిల నతండ్రి అన్నశెట్టికన్నీ పిన్న 4 రల క్రి ప్వష్తిశ్రీమతు విశ్వేశఅవరముగారి మంటపొనకు అనుమలశెట్టి కొడుకు వీరమళ్లి శెట్టి నః వబుట లే దీ లు బసవపాసికిన్నీ పుణ్యముగాను పెట్టించిన స్తంభము మీద శాసనము - ఇచ్చట అక్షరములు అరిగిపోయి గర నానే కొండవీడు మ నేపేరు చెరువునకు ఈశాన్యము ఖజునా అ లాకా కొండవీటి కొండమీద ముత్యాలమ్మ మల్దారెడ్డి గుంటూరుజిల్లా యి ల - స్వస్తిశ్రీమతు విశ్వేశ్వర దేవరమంటపానకు కోటమల్డారెడ్డి తమ పడివున్న దేవాలయంలో శాసనము నడిమి స్తంభముమీది శాసనము స్వ్త్య్థ్రు ట్ర తండ్రి గిరిరెడ్డికి కొమ్మసానికిన్నీ పుణ్యముగాను పెట్టిన కుంభము కొండవీడు ఈశాన్యము - ఖజానాకొట్టు అని జాపిశెట్టి. గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కొండవీటి కొండమీద ముత్యాలన్ము. చెరువు న్య సేరుపడివున్న' దేవాలయము వుత్తరపు దూలము మీదదవ్రాశివున్న శాసనము లి శేశవమ్మకున్నూ పుణ్యముగా కిన్సీ త స్వస్తి శ్రీమళు విశ్చేశ్వరదేవర మంటపానకు సత్తెనపల్లి బాపిశెట్టి తమ తండ్రి శ్రీగిరిశెట్ట న్నీ తల్లి గ్రై యెొత్తించిన దూలము నిడుబ్రోలు బా నిడుబ్రోలు. [గ్రామములో మధ్యను పండయ్య - శకము 1054 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా పొన్నూరు తాలూకాలో న్‌ సము నాగు వా వున్నది గు వేంచేశియున్న శ్ర్రీచౌడేశ్వర స్వామివారి ఆలయముముందర నిల్వున పాతివున్న రాయిమీది క్లో _ శ్రీమాన్నిక్కువగండ స్ఫురదరి భూపాల వనజవేదండ 1 దండ దిశః పండరయ ఇహాజావీక్టితో సభాదండ 11 క్లో హృజ్దిత రూపస్ఫురదాత్మ రూపశ్రీ మచ్చతుర్జాన్వయరత్నదీప ఖ్యాతేష్ట వావాధనదాన శక్త్యాక్షితా సతాంసంగమ పారిజాత కో కణకాకిం ఘన రుద్గతో బరచరా న్మౌవీదధీచిస్సచ రాజోఒపౌ శిబి రేవకల్పకతరుశ్చింతామణి ర్మ్మామణి ఇష్టం యం ప్రవికల్బ్పయంతి విబుధాశ్ళ్శి క్షేష్షతుష్టి ప్రదం (శ్రేష్టం దావవినోది నామతులిత స్సౌజన్యరత్నాకర శ్లో యః కర్నాటమరాటలాటకటకం జిత్వాతదీయోల్లస న్లక్ష్మీంగొంక మహేశ్వరాయ సమరేదత్వా శశాంకోజ్ఞ సలాం స్రేర్తిం దిగ్మదనాగకుంభికటి భూభూమౌనభోఒభ్యంత రే భాగే తంపురు రుహూత ప్రణ వధూజిహ్వాంస్తతో౭౬న్యస్తలాకా శ్లో సోఒయం శ్రీవెలనాడు గొంకనృపతేర్తండాధిపోమాతులో బాహాసి ప్రవిదారితారి నికర స్పంప్యూర్థ పుణ్యాకర వీరోమూారయసండన్తుర్తి విదో మల్గాంబికానందన స్ఫాలశ్చండమ హేశఅవరస్సు విలసల్లక్ష్యా విశాలౌక్షిత్రా 7

గుంటూరుజిల్లా వాసనములు శ్లో _ శాకాబ్బానాం సమాజే జలధిశర వియచ్చంద్ర సంఖ్యాభ్యు పేతే కైలాస స్పధికదివ్యాయతన మతులితం శుభ్ర మభ్రం లిహాగ్రం కృత్వా భక్త్ర్యేక్సు పల్ద్యాం త్రిభువన గురవే దీపకందీపయుగ్మం 'ప్రాదాద్గొం కేశరామో ధృతి తతిలిలితాకార మాచంద్రతారం ఖో పంచత్రింశమితో ద్భాసి శాలిక్టేతంచకో ద్రవం కేదారం దేవభోగార్ధం (ప్రాదాద(రైవభాగ్యవాక ఎప లాట విలాసినీ లాలాట తిలకుని కేరళ కరలన్న కేళిపద్ము కర్ణాటసుందరీ కర్ణావతం సుని కుండలి కుంతల కుసుమధాము గాడస తీనేత్ర కాలాంజనాసంగు భామాకపోలాప్పు పత్రరజను నేపాళకామినీ నీ రంధ్రకుచహరు నంధ్రి తనూకుంకుమాంగరాగు తే రాణ రమణులతో తులరాశి కెక్కి దీనజనముల యడలెల్ల దీర్చుచున్న యనఘచారిత్రు మామసండనిన తనరు భూరి యశముగ డించెభూభుజుల సభల శా "పెంచెకొచుట్టులనెల్ల సేర్మి వెలయంబెట్టించె పత్రంబుగ ట్రీంచెకాభక్తి శినాలయంబు నవలీలేద్యంబుగా నొప్పగ్రా ప్పించెకాబ్యూర్ధతటాకములే జలధిగం భీరంబుగా ్రెన్నిధుల్‌ నించెకనూదయపండ డర్ధి జనతానీకంబుకేర్తింపగకా స్వస్తిశ్రీ తిభువన చక్రవర్తి శ్రీవిక్రమచోడ దేవర విజయరాజ్య సంవత్సరంబులు సదిహేడగు నేటి శకవరుషంబులు ౧౦౫౪అగు నేటి వైశాఖశుద్ధ 3 గురువారమునాడు స్వస్తి సమధి కసమర ముహర్థితజయాంగనాలింగిత దక్షిణ దోర్హండ నిక్కువగండ వైరిభంగ అరిభవనాశంకర వుభయ బలసుభట మున్నరువకలిగరకలిత మెరవ చతుర్ధ కులసకల సుగుణాకరులయిన శ్రీమద్దండనాయక మామపం డయ వెలనాటిం దమ ప్రభుత్వ మొక భాగమైన చెర్కుపల్లి గొంకేశ్వర మహాదేవరకు ససరివారముగా గుళ్లు కట్టించి దేవరకు నైవేద్య భోగార్హముగాను యిచ్చిన వరి భూమి ముప్పదియెనుమళ్ల పట్టు ఆ చంద్రార్క్మతార మఖండవర్తి దిపములు రెందు అప్పికట్ల కులోత్తుంగ చోడరాజు గుంటూరుజిల్లా యిలాకా పొన్నూరు తాలూకాలో చేరిన అప్పికట్ల (గ్రోమమునకు ఉత్తరముగా వేంచేసియున్న శ్రీకాకీ విశ్వేశ్వర స్వామివారి దేవాలయమునకు తూర్పుగావున్న స్పంభముమీది శాసనము పడ్మరప్పు పడ్మరపల్కను నాగేంద్రుడు యున్నాడు ళ్జో అస్తి స్వబ్త మదుత్తు మక్షితి భృతా మ్రేసరః కేసరీ 75

కుంటూరుబిల్లా. శాననములు ఎత్యాాా (ప్రొాఢ పరాక్రమాగుణగతై రింద్రాకకాచంద్రోపసమ క్రోణీ రక్షణ దక్షదక్షిణ భుజో (జ ) సబ్బాంబికానందనో భూరి శ్రీవెలనాటి గొంకతనయోరాజేంద్ర చోడప్రభు శ్లో యశ్శంఖ చక్రకలశాంకు శకల్పవృక్ష వజ్రాబ్బమత్య్య మకరాంకిత పాణిపాద షట్పక్రవర్తి సదృశామలకీర్తిమాజయోనేతా సుప్తూర్ణ శరదిందు సమాన వక్తి శ్లో ఆత్యుత్తమోత్తుంగ తరంగ యూధ ఖురాగ్ర సమ్మర్షిత రేణుజాల అనంత మూతంగ మదాభ్ధి "సేతై శామ్యతేయస్య జయప్రమాణ (ప్రయాణ ) బ్లే దానం యస్ససనాూగతార్తి జనతా దారిద్య్ర విద్రావణ శార్యం యస్య విరోధి రాజవనితాలంకార భంగావహ కేర్షిర్రిన్యన దీవయస్య విమల వ్యోమ్ని'త్రిలోకబ్తతా సద్వీరస్య చతుస్పముద్ర మితభూ నిత్యంవశేవర్తతే బ్లే శ్రుతినంద వియచ్చంద్ర గణితే శకవత్సరే వర్షే ష్మబ్ట శకారాజరాజస్య విబుధోత్తమే గద్య సోఒయం శ్రీకులోత్తుంగ రాజేంద్ర వోడరాజ తుంగభద్రా దక్షిణతీర వాఎనే శ్రీవిశ్వేశ్వర మహాదేవాయక మనాటి విషయే ల్లో బహుభిర్వసుధాదత్తా బహుధిశ్సాను పాలితా యస్య యస్వ యధా భూమిస్తస్య తస్యతధా ఫలం శ్లో. శతృణా ఎకృతో ధర్మ పాలనీయ ప్రయత్నత శతృత్వం వ్యక్తి ధర్మం వా ధర్మస్తు శ్రుతి తత్పర తస్యావధయ దక్షిణ పలక - అప్పికట్ల (గ్రామస్య పూర్వత "పెంటపొలము నామక్షేత్రము - సాధకాఖండికా త్రితయ పరిమితం నిత్య నైమిత్తిక కామ్యు పూజార్ధం సర్వకర. పరీహారేణ ధారాపూర్వకందత్తం కం మనాటి విషయవాననూ రాష్ట్రకూట ప్రముఖాజాక్సుట్టం బినస్స మాహూయ మంత్రి పురోవాత ప్రధానాధి జనసమక్షమిత్త మాజ్ఞాపయతి. - విదితమస్తువ తుంగభద్ర దక్షిణ శ్రిరవ్యాన్స ఛ్రీవిశ్వేశ్వర మహాదేవరాయ నిత్యనైమిత్తికకామ్యు పూజార్ధం కం మనాటి విషయే అబ్బకట్ల (గ్రామస్య పూర్వత పంటపొలము న్వ్వా క్షేత్రము సాధక్షాఖండికా త్రితయ సరిమితం సర్వకర పరిహారేణ ధారాపూర్వకందత్తమ్‌. - అస్య క్షేత్ర స్యఎమాన పూర్వత చింత్రల చెర్వునకుంబాకిన వాగును - చాకుల దాయెనకుంటయు సీనూ _అక్జేయత నెల్లికుదిరించారినత్రోవ - దక్షణమున యోలెపుట్టలు - ఎమా - నైరుతి - దేవిగుడిముందటి -దక్షణత్ర శ్రో రుమాత్యై రియోలె పుట్టలు ఎమా - నైరుత - దేవీగుడిముందటి నాయకుల కుంటయు శీమా - పశ్చిమత ఊరితూర్పు వలబ మహావేకర్రలస్తరు = తూర్పు దిశ (ప్రాకారములును వూరికోట వెలియను బమా - వాయవ్యత వాగు నుత్తరము గరువు సంధు నమా - జల గరుమసంధు వడింబోయి. చంచమాలని పుట్టలు నమా - ఈశానత _ వాగువెలుపటి గరుముపుట్టలు సము - (ఆ స్మన్నేవోక్తముకా తే ఉం గా! అయమేవ) శ్రీకులోత్తుంగరాజేంద్ర చోడరాజ అస్మె విశ్వేశ్వర మహాదేవాయ్టైవ ఒంగిన మార్గనిషయే మ్యురి. పూడ గ్రామము. - గ్రామస్యపూర్వత పన్నసనామ క్షేత్రము సాధ౯ఖండికా ద్వితయ _ పరిమితం నిత్యవైమిత్తికామ్య పూజార్ధం సర్వకర పరిహాశేల్య పూర్వకందత్తం ఓంగిన మార్గ విషయ వాననో రాష్ట్ర కూట ప్రముఖాకకుటుంబినస్స మాహూయ మంత్రిపురో బాత్ర ప్రధానాధిజన న! జి ఆ అ న న ు ట్య ఇ, సమక్షమిళ్టం ఆజ్ఞాపయతి - విదితమస్తువ - తుంగభద్ర దక్షిణ తీరవాబనే శ్రీ మహా విశ్వేశ్వరమహాదేవాయ ఏత్యవైమిత్తి కకాన్యు పూజార్ధం ఒంగిన మార్గవిషయే మజ్ఞిపూడి గ్రామస్యోపర్వత పననసనామశ్షేత్రము సాధకాఖండికా ద్వితయ పరిమితం సర్వకర పరిహారేణ ధారాపూర్వకం మయాదత్తమితి అస్యక్షేత్రస్య ఎమౌోన! పూర్వత దోరమర్తి - పడమటం బారిన త్రోవయు - ఎమా = ఆడజేయత - ఖు 76

గుంటూరుజిల్లా. శాసనములు యప్పికట్ల మర్రిపూడి పాలిమేరయు. ముయ్యలికంసపుట్టయు. సీమా - నైరుతి - మర్రిపూడి అబ్బకట్లు పొలిమేర పుట్టయ ఎమా - పశ్చిమత బర్రంకి పోవలగర్వు సీమా - వాయవ్యత గుమ్మాటకాలియ ఎమా - వుత్తరత కొండేడి సీమా - ఈశానత కొండేడు వుంగిసీమా - పొలము పొలిమేరసీనూ - అస్యోపరినకేన చిడ్చాధాకర్తవ్యా - య కరోతి స వంశ పరంపర మహాపాఠక 'సంయుక్తో భవతి శ్లో స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరే తవసుంధరా ష్యట్ద ర్వర్షసహస్రాణి విష్టాయాంజాయతే క్రిమి క ఆఅప్బకట్ట రామనాయడు - గుంటూరుజిల్లా యిలాకా పొన్నూరు తాలూకాలో చేరిన అబ్బకట్ట గ్రామమునకు వుత్తరముగా వేంచేశియున్న శ్రీకాశీవిశ్వేశ్వరస్వామివారి దేవాలయమునకు తూర్పుగావున్న స్తంభము మీది శాసనము -- దక్షణ పలక శ్జో. అస్తి ప్పస్తి మదుత్త మక్షితి భృతా మ్యగ్రేసర. కేసరీ ఎత్యా (ప్రాఢ పరాక్రమోగుణ గణైరింద్రాకకాచంద్రోపసమ క్షోణీ రక్షణ దక్షదక్షిణ భుజ స్స్ఫంబ్బాంబికా నందన శూర శృ వెలనాటి గొంకతనయో రాజేంద్ర చోడప్రభు శ్లో తస్యాప్తస్సమభూది హబయసఖశ్మ్రీ చోడప్ఫర్వీపతే త్రీమాకనావయనాయ గుణనిధిస్పౌజన్య రత్నాకర శ్రుముత్సండయ నాయక (ప్రియసుత గ్మీబుిస్తవాస్తవ్యక 'ప్రోలాంబాతనయో నయైక నిలయో (ప్రఖ్యాత సత్వాధిక శ్లో విశ్వేశం పరివార దేవనికరై స్పంస్థాఎతం మందిరం తత్వాాకార సమగ్ర మంటపసమృద్ధ్దా రామసంరాజితం భక్త్యాతత్ప్సరయా కృతిం సమకరో దాచంద్రతారవ్హరం శుద్దాం త కరణ స్ఫుధా ధవలితం యత్తుంగ భద్రాతకే శ్లో శాకాబ్టే శ్రుతినంద భేందుగణితే సోబయం తులా సంక్రమే ల! 'ప్రాదాదాశశితారకం పరమతిర్వి శ్వేశ్చరాయాదరాళ్‌ దేవాయత్రి దశార్చి తాంథఖుకమలోద్దిండాయ నంద్యాత్మనే దీపండీ ప్రమశేషలోక గురవే శ్రీమానఖ్బండం ముదా స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౦౯౪అగు నేటి తులాసంక్రాంతి పుణ్యనిమిత్తమున అబ్బకట్ట నావయనాయకుడు తమ తల్లిదం డ్రులకు.. ధర్మార్ధముగాను తుంగభద్రా తటీ శ్ర్రీవిశ్వేశ్వర మహాదేవరకు అఖండవర్తి దీపంబునుకు బెట్టిన గద్భలు ౧౬వీనిని జేకొని అలుకుంభట్లు _ప్రోలిభట్ల రెడ్డియు. ముడివీరరెడ్డియు. నారపరెడ్డియు వీరు మువ్వురు అఖండములు తవ పుత్రాను పౌత్రికము ఆచంద్రార్కముగా నిత్యము మౌనెండు నెయ్యి దివసమునకుం పోయంగలవారు ఢ్రీవిశ్వేశ్వర మహాదేవరతోటి గుడిపడమటి ప్రాకారం మేరకు - దీనికి నెగ్గును తలచిన వారు గంగకరుత గోవుల వధియించినవారు "పెద్ద కొడుకు కపాలమునం గడిచిన వారు డ భూపస్య కావ్యక్పళ్యు చిరాదిత జే ఆధ్భాయ చోడ భూపస్య కావ్యకృత్యు కన్నోజీ తనయో ఎమాకృతి మోజోతతేస్పుఖ కో సోమిశెట్రి తమ తల్లిదండ్రులకు ధర్మముగాను నేనుంకోటి వెలిచెరువుల యుయ్యలికుట్టును విశ్వేశ్చర 'దేవరకుంబెట్టిన పొలము 77

శ్లో _భృత్యం భృంగిరిటం వినాయక మితి శ్ర్రీవిశ్వనాధం 2వ ప్రత్యస్థాపయ దబ్బకట్టని కట శ్రీతుంగభద్రాతపే ఛస్మెకోద్రవఖండుక (త్రయ మితం శేతం శివాయాదద స్‌ 6 మ న్నైవేద్యార్థ మతీననిమజాల మ౩శ్రీ చోడయాఖ్య. పతి అప్యు ఎమాన - పూర్వత గుడి - ఆజ్జేయక బ్రహ్మనిచేఎ కొండేటియొయ్యలి కొట్టు పీమా - పశ్చిమత బ్రహ్మనిచేపిగుట్ట - ఎమా - వాయువ్యత బ్రన్మానివేని - ఈ రేడియొయ్యలి కొట్టు. ఎమా - ఊత్తరత ఈరేడు సీమా ఈశాన్యత గుడిపాలముమేరు ఇక్కడనుంచి అక్షరములు కనుపట్టుటలేదు అప్పికట్ల 5 ౪౦౪ ౫0 126 రామాపండితులు గుంటూరుజిల్లా యిలాకా పొన్నూరు తాలూకాలో చేరిన అబ్బకట్ల (గ్రామమునకు వుత్తరముగా వేంచేశియున్న శ్రీకాశీ విశ్వేష్చరస్వామినారి దేవాలయమునకు తూర్చుగావున్న స్తంభము మీది శాసనము స్వస్తి సమస్స్‌ క్షితితలాధి పతిరైన శ్రీయపప్పికట్ల విశ్వనాధుని వైవేద్యానకు జగ్గా పండితులు రామాపండితులవారు సబ్బయగుడిపూడిని _ పబ్బయమననుమండు సనరసన అనుమతిని కస్టిచేఎన ప్రకారాన గుడిపూడిని పండిన ధాన్యాదులున్ను పారిన పుట్టికెల్లాను పుట్టి ౧అడ్జెంటికిన్ని లెఖ్కను తపబ్ప్బనాను గంగకికడన 'బ్రాహ్మణులవధచే ఎన పాపానబోవువారు సదాశివుడు చేశిన సమర్పణము తీతీతీతీ జేయును చినగంజాం వుప్పాక వీర్సుడ్సు గుంటూరుజిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలూకాలో చేరిన చినగంజాంలో గ్రామాన్కు ఉత్తరముగా నెరుదొడ్తీ అవగా విల్వురాయి దొడ్డికి ఈశాన్యముగా పాతివున్న నల్లరాతి మీది శాసనము వయ కే నామసంవత్సరము శివరాత్రి పవ౯కాలమున దేవపరాజున్ను సూరపరాజున్ను సూరపదేవులకు వుష్పాకవిర్రుడు కృష్ణో సరుదే మండలమ్సుల్రో నిర్ఫిన విశ్వనాధపురము ట్రీవిశ్వనాధ దేవునకు మడసత్రానకున్నూ ముందుచేసే నాయాలు (తిపురాంళకు వు శివస్తానమ్సులక్ర ఆచంద్రార్కష్టాయిగా (త్రివాచకముగాను యిచ్హమి దుగ్గిరేల మనా (పెగ్గడ. గుంటూరుజిల్లా యిలాకా మంగళగిరి తాలూకాలో చేరు దుగ్గిరేలలో వేంచేశియున్న శ్ర్రీవేబుగోసొలస్వొ అయమునక్సు దక్షిణమున వేశివున్న రాతిస్తంభము మీది శాసనము -- సన వుణ్యకా | సోమండతేష్యర అనంతరాజులు. కందపొటిలోని (పెగ్గడల ఘాంతి త్రీ తేశవదేవరకు విషయ (విషువత్ర) సంక్రాంతి ఏవందు వ్వ కు నిచిన ని మహాజనషమ్సు లు నడపంగలవార్ర. . “ఎత్తమై బబాబకాలి యచ౯్నాదులకు నిచ్చిన భండపాలు తొమ్మిది వీనిని జేకొ దేపకార్యము' దగ్గి కేలప్ట్యూ పొలమున డు తూములు - స్వా కేటి యుత్తరమున ఖండమువాలు మూడు మామూలు మోరంపూడి పదేడు - లోక ఖండవాలు రెం స్‌ో

ఖే ఎ” పరదత్తాం వాయోహరేత వసుంధరాం 5 షం జి ద్ర సహస్ర్యా విష్టాయాం జాయతేక్రిమి ణి దౌనపాలన ద్ర దానా ర్మధ్యేదానాచ్చేయోను పాలనం 78

గుంటూదుజిల్లా శాననములు వాలాడు. క్డో ప్వదత్స్హాద్ర్వైగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరదత్తా పహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ దుగ్గిరేల 8 -౪౦ ౫౫౦ 96 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా మంగళగిరి తాలూకాలో చేరిన దుగ్గిరాలలో వేంచేశియున్న శ్ర్రీవేణుగోపాలస్వామివారి దేవాలయములో ముఖముంటపము (1) ఆజ్జేయస్తంభము మీది. శాసనము-- ఖ్డో త్రుమచ్చకాజ్లే రసపాణిభేందు సంఖ్యాప్రవృత్తే ద్విజపుంగవేభ్య పండాత్మజశ్శీీమతు దుగ్గిరేల పూడిందదాత్యనుపమాన చతుర వంశ క్డో సంప్తూర్థ చంద్ర ప్రతి మానబాల మార్తాండ తుల్యాభ మహాత్మ వేశ య కల్పయద్ల్రామమి మంధరి త్వాం సురాధజామాచంద్ర దినేశతారం శ్లో _శేషస్తక్షక పద్మనాభకులికానంతా చృ కర్కోటకా వాసుక్యాదె మహాష్టనాగ విభవం పంతాంబికానందనం భీనుం పాండవ భీమవిక్రమనిభం శ్ర్రీకందపాటీశ్వరం ఘోరారాతి తిమిహీంద్రవజతులితం రక్షంతు భూపాలకం తత్తు జేయును భట్టిప్రోలు వుప్పలపాటి తిమ్మనేని గుంటూరుజిల్లా యిలాకా రేషల్లి తాలూకాలో చేరిన భట్టిప్రోలు త్ర్రీవిరలేశ్చరస్వామి ఆలయములో ముఖ మంటసము స్తంభములో ఆజ్జేయస్తంభము మీది శాసనము శ్రువిరలేశ్వర మహాదేవరగుడి మంటమును చిత్రభానునామ సంవత్సరము వుప్పలపాటి తిమ్మ నేనిగారు పునరుద్తారముగాను ఇ కటించెను మా. విష్ణువర్హన చక్రవర్తి శకము 1460 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా రేషల్లి తాలూకాలో చేరిన భట్టిప్రోలులో శ్రీవిరలేశ్వరస్వామి ఆలయములో ముఖమంటసము స్పంభములలో ఆజ్జేయ మూలప్త్పంభముమీది శాసనము స్వస్తి సమస్తం - శాలివాహనశక వరుషంబులు ౧౪౬౦అగునేటి హోవళంబినామ సంవత్సరము ఫాల్గుణ బహుళ ౧౦ఆదివారమున విరలేశ్వరమహాదేవరకు పూర్వాన విష్ణువర్ణన చక్రవర్తి సాగించిన క్షేత్రమున కేసరి పాటిని న -"ఖ - ౧దేవుని నిత్యనైవేద్యానకుగానున్ను నిత్యదీపారాధనకున్ను ఉప్పలపాటి తిమ్మనాయండు పూర్వము సాగించెను భట్టిప్రోలు గణపనగోకన - శకము - 1066 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా రేషల్లి తాలూకాలోచేరిన భట్రిప్రోలులో త్రీవిరలేశ్వరస్వామివారి ఆలయములో ముఖమంటప స్త్పంభాలలో ఈశాన్య స్తంభము మీది శాసనము స్వప్పశ్రీ శక వరుషంబులు ౧౦౬౬౪అగునేటి మాఘబహుళమంగళవారమునాడు భట్టిప్రోలు విరలేశ్వర జేవరకు గణపనగోకన తలిదండ్రులకు ధర్మార్హముగా నాంగరికాడు ముదే అంగరీకూడు ప్రోల వనమునంబెట్టిన అఖండదీపములు రెండు - శేషమున నిత్యం మానెండు నెయ్యి సంతానక్రమంబు ననాచంద్రార్మము. నడుపంగలవాడు భట్టిప్రోలు గొంకయ్య _ శకము 1064 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా రేపల్లి తాలూకాలో చేరిన భట్టిప్రోలులో వేంచేశియున్న శ్రీవిరలేశ్వరస్వా 79

మివారి ఆలయములోన వుఎఖమంటపము స్తంభాలలో ఈశాన్యముస్తంభము మీద వ్రాశియున్న శిలాశాసనములు చం శరధి రసాబ్రి మార్గశశి సంఖ్య శకాబ్బములొప్పయిణ్యవి స్తరమగు మాఘమాసమున దల్లికి దండ్రికి ధర్మముత్తరో త్తరముగ భట్రిప్రోలసుకృత స్టీతినొప్పిన విష్ణువ్హనో రవరమున నిల్పె దీసము పురస్టలి నారవితారకంబుగా౯ ఉ _ విశ్వమహీలలానుమన విశ్రుతినొప్పిన భట్లిప్రోలవి డ్లేశ్వర దేవ్వమేల హవళికాదనకుకొసుక్కృకోదయమ్ముగా శశ్చదఖండ దీపము విశంకుడు గొంకడు నిల్పినిత్వమై శాశ్యతలక్ష్రి తే నాదినపచంద్రధరా ధరతా రకంబుగాక౯ా భట్టిప్రోలు శివమహామునులు శకము - 1174 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా రేపల్లి తాలూకాలో చేరిన భట్టిప్రోలులో వేంచేసియున్న శ్రీవిరలేశ్వరస్వామివారి దేవాలయము తలంబ్రాలు మంటపము మీద ఈశాన్య స్తంభము మీది శాసనము స్వస్తశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౧౪౪ఆగునేటి పరీధావినామసంవత్సరము ఆశ్వీజ బహుళ అష్టమీ శుక్రవారమునాడు తులా సంక్రాం తినిమిత్తమున శ్ర్రృవన్మహామండరేశ్వర కాకతీయ్య గణపతి దేవమహారాజులు గురులు. విశ్వేశ్వర దేవమహామునులు వారి కొడుకులు పరిపూర్ణ ఉవవచేమునులు తమ తండ్రి విశ్వేశ్వర మహామునులకు ధర్మార్హముగాను మొలుసు అడసాని కూతురు. పూణ౯సానికి శ్రీమద్భట్టిప్రాల "పద్ద చిరలెశ్యర మహాదేవర పొలొనకు సుఖ ౫౩చేను పెన్నగుని చేతకు ఆచంద్రార్కముగాను యిచ్చెను శ్రీమద్‌ 2. విరలేశ్వర మహాదేవరకు ఆచంధద్రార్కస్టాయిగాను అఖండదీపానకు బెట్టిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని వెన్నబో యుని కొడుకు వూనజబేయుండు దనప్పుత్రాను పౌత్రికమును దరతరంబుగా నిత్యము మానెండు నెయ్యి పోయంగలవాడు భట్టిప్రోలు నాగేశ్వరదేవరనునులు శకము - 1137 గుంటూరుజిలా యిలాకొ రేషల్లి తాలూకాలో చేరిన భట్రిప్రోలులో శ్ర్రీవిరలేశ్వరస్వా మివారి దేవాలయము - వైరుతీ మూలస్త్రంభము మీద వ్రాశివున్న శాసనము స్వృత్రీ శకవరుషంబులు ౧౧౩ అగు నేటి రౌద్రినామసంవత్సరము పౌష్య బహుళ ఆదివారమునాడు మకర సంక్రాంతి నిమిత్తమున నాగేశ్వరదేనవరయమునులు తము గురులకు ధర్మార్ధముగాను శ్ర్రీమద్భట్టి ప్రోలు భోగేశ్వర శ్రీమన్నహామండరేశ్వర దేవునికిం మాం క నననకు బెట్టిన ఎనుములు ౧౭౦గొరియలు ౧౧౦వీనిని జేకొని అమరబోయుని కొడుకు ప్రోలబోయుండును నిత్యము మావంటి చే రెబోయుండును చెప్పన బోయుండును కొండప్రభ (ప్రోలెబోయుండును ఇతని తమ్ముండు పడ్తబోయుండును య్యి పోయంగలవారు భట్టిప్రోలు పరిపూర్ణ మహామునులు శకము - 1174 గుంటూరు ల యిలాకా రేపలె తాలూకాలో చేరిన భట్రప్రోలులో వేంచేశియున స్పీవిరలే యణ యా లు జె (లి శ్వరస్వామివారి దేవాలయమ. వాయువ్య మూలస్తంభము మీదవున్న శాసనము - అత క లు 005 అగునేట పరీధా వినామసంవత్సరము చైత్రశుద్ర విదియ మొదలుగాను శ్రుమన్మహామండలేశ్వర శ్వర శివమహాయునులకు బారు గురులు విశ్వేశ్య్వరదేవ మహామునులు వారి కొడుకు పరిప్తూర్ణ శివమహామునులు తమతండ్రి విశ్వే పారానకు. ౫౭మూడు పుట గౌను ముట్లసాని కోడలి కూతురు పోతసానికి శ్రీమదృట్టిప్రోలి పెద్దటి రేసళ్లశ్వర చముహాదేవరదేవుని ణా ంద్రార్కముగాను ఇచ్చెను శ్రీశ్రీశ్రీతుతీతీతు జేయ-ను 80

గుంటూరుబిల్లా. శాననములు కొల్కలూరు 5 ౪౦ ౫-౧0 523 పోచువెంకంగారు - శకము 1240 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా తెనాలి తాలూకాలోచేరిన కొల్కలూరిలో శ్రీ కేశవస్వామివారి ఆలయమునకు దక్షణముగా తూర్పుప్రక్కన వ్రాసివున్న శాసనము స్వస్తిశ్రీ శుభశక వరుషంబులు ౧౨౪౦అగునేటి కాళయుక్తి నామసంవత్సరము ఆశ్వీజశుద్ద ౧౪సోమవారమునాడు స్వస్తిశ్రీ మహామండలేశ్వర కాకతీయ ప్రతాపరుద్ర దేవ మహారాయులు రాజులు పృధ్వీసామ్రాజ్యము చేయుచుండగాను స్వష్తిశ్రీ మన్మహామండ లేశ్వర మన్మహారాయ వెంకముగారి సకలపేనాధిపతి సోమయవెంకంగారి కొడుకు పోచువెంకంగారు కులంకులూరి శ్రీ కేశవ పెరుమాళ్ల శనివారపు నిబంధపు పళ్లకు పెట్టిన క్షేత్రము - నంల్లకుంట యేదుంచెను ఈ ధర్మము ్రతిపాలించన వారు పుణ్యాత్ములు కొల్కలూరు 6 -౪౦ ౫౫౦ 292 అమర నాయకుడు శకము ]162 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా తెనాలి తాలూకాలో చేరిన కొల్కలూరిలో శ్ర్రీఅగస్తే (స్త్ర్రేశ్యర స్వామివారి ఆలయములో ముఖమంటపము దక్షిణము సాలుపడమటి స్తంభము మీది శాసనము స్వప్తశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౧౬౨అగునేటి ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున ఆగపస్తేశ్వర గ్ర్రీమహాదేవరకు సానిమాన్య నిబంధనకు అమరనాయనిచేత పెట్టిన చేను ఖని గుండమరాజా బంన ౧౦పూరయ్య -- న ౧౦ యీ సాలు తూర్పుస్తంభము మీద అక్షరములు అరిగిపోయివున్నవి' కొల్కలూరు 5 -౪0[%[10 522 పోచువెంకయ్యగారు. శకము 1240 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా తెనాలి తాలూకాలో చేరిన కొలకలూరిలో వేంచేశియున్న శ్రీఆగస్తేశ్వరస్వామివారి దేవాలయమునకు తూర్పుద్వారము దక్షణము ప్రక్కను పాతివున్న రాతిమీది శాసనము స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౨౪౦అగు నేటి కాళయుక్తి నామసంవత్సరము ఆశ్వీజ శుద్ద ౧౫సోమవారము స్వస్తిశ్రీ మన్మ హామండలేశ్వర కాకతియ్య ప్రతాపరుద్ర దేవ మహారాజులు పృదధ్విని సామ్రాజ్యము సేయుచుండగాను ప్వస్తిశ్రీ మన్మహామండలేశ్వర మన్మహారాయ సకల సేనాధిపతి సోమయవెంకంగారి కొడుకు పోచువెంకంగారు కొలంకలూరు శ్ర్రీఅగస్తేశ్వర శ్ర్రీమహాదేవరకు సోమవారపు నిబంధపు పళ్లమునకు బెట్టినక్షేత్రము ఎనబందుము లెజ్ఞన వీరభద్రదేవరకు కొలకలూరు 8 -౪౦1% [10 297 శ్రీచోడరాజు శకము 1124 గుంటూరుజిల్లా యిలాకాలో చేరిన కొలకలూరిలో శ్రీ అగస్తే (స్తే) శృరస్వామివారి ఆలయ ములో ముఖమంటపము దక్షణముసాలు తూర్పు స్ప్తంభముమీది శాసనము స్వబ్త సమధిగత పంచమహాశబ్ద మహామండలేశ్వర నీరను హేశ్వర దుజకాయ కులకులాచల మృగేంద్ర సత్యహరిశ్చంద్ర కులోత్తుంగ చోడదేన దివ్యశ్రీఖండ జయంత _ కులాధీశముఖ సమరముఖ షణ్ముఖ ప్రతిజ్ఞా ప్రవీణ రాయభూరమణా జిత్వర యశోభూషణ సకల రాయగజవిత్రాన సింహ సూరిజనవన వసంత భూరి కార్యసహాయామాత్య రాజరాజ మనోజ ఆహవదాహక వరకోట్యుజ్వుల విరోధిమంలిమూక వధూమంగళ సూత్రాక్రాంత ఆరాజినయనా చార్యచారిత్ర తురాషాడ్విభ వానల్పవిక్రమ జనచంద్ర భీతజన భయాధ్యయన భీమ. జల శూరతర శాత్రవకులాంతక బిరుదాంక శ్రీచోడరాజులురాజ్యము చేయుచుండగాను శకవరుషంబులు ౧౧౨౪అగునేటి ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున స్వప్తశ్రీ కాలయోరి కొలంకలూరి అగస్తేశ్సరస్వామి శ్రీనముహాదేనరకును. బెట్టిన అఖండదీపములు కిని నెయ్యిగురించి యిచ్చిన మోదాలు౫౫ కొలకలూరి అమరనాయుడు శకము 162 గుంటూరుజిల్లా యిలాకాలో తెనాలి తాలూకాలో చేరిన కొలకలూరిలో శ్రుఅగస్తేశ్వర మహాస్వామివారి దేవాలయము ముఖమంటపములో దక్షిణ సాలు పడమటి స్తంభము మీది శాసనము ల ఎన్‌ స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౧౬౨అగునేటి ఉత్తరాయణ పుణ్యకాలము సంక్రాంతి నిమిత్తమున అగ స్మశ్వర శ్రీమహాదేవరసాని 81

గుంటూరుజిల్లా శాననములు చా మాన్యనిబంధనకు ఆమరనాయునిచేత షెట్టినచేను ౫౨గుండమరాజు ౫౧న ౧౦సూరయ్య యీన ౧౦ కొలకలూరు శకము 1240 పోచువెంకంగారు గుంటూరుజిల్లా యిలాకా తెనాలి తొలూకాలో చేరిన కొలకలూరిలో వేంచేశియున్న శ్రీ అగ ప్తేశ్వరస్వామివారి దేవాలయము ముఖమంటపము తూర్పుద్వారము._ దక్షిణము పక్కను పాతివున్న రాతిమీది శాసనము స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౨౪౦అగు. నేటి కాలయుక్తి నామసంవత్సరము. ఆశ్విజ శుద్ద ౧౪సోమవారము. - స్వస్తిఢ్రీ మున్మహామండలేశ్వర కాకతియ్య (ప్రతాపరుద్ర దేవమహారాజులు సృధ్వీసాంమ్రాజ్యము_ శేయుచుండగాను స్వస్తశ్రీ మన్మహారాయ సకాల పేవాధిపతి సోమయగారి కొడుకు పోచువెంకు కులంకలూరి అగ స్తేశ్వర శ్రీమహాదేవరకు సోమవారిదేవుని సోమవారపు నిబంధనము షాకు. పెట్టిన క్షేత్రములు = న బందుము (పందుమ్సు) లెబ్బన వీరభ్యద దేవరకు కొలకలూరి పోచువెంకంగారు. శకము 124] గుంటూరుజిల్లా యిలాకా తెనాలి తాలూకాలో చేరిన కొలకలూరిలో త్రీ కేశవస్వామివారి దేవాలయమునక్సు దక్షణము ద్వారము తూర్పుషస్రక్కన వ్రాఎపున్న శాసనము స్వస్తిశ్రీ శ్రుశుభశక వరుషంబులు ౧౨౪౧౪అగు. నేటి ఎద్దాది నామ సంవత్సరము ఆశ్వీజశుద్ధ ౧౪సోమవారము స్వబృశ్రు మన్మహామండలేశ్యర కాకతియ్య ప్రతాపరుద్ర దేవర మహారాజులు పృధివి సామ్రాజ్యము శేయుచుండగాను స్వశ్త్రశ్రీ మన్మహారాయ జ్య లస్ట్‌ (7 సకల "పనాధిపత్రి స్లశ్వాయ్స లెక్క కాడయె. పోచు వెంకముగారు కొలంకవారి శ్రీ కేశవ పెరుమూళ్లు శనివారపు నిజంధనమునకు లిల్హోకు "పెట్టిన క్షేత్రము నల్లకుంట యేదుము -ఖ - చేనుయీ ధర్మము ప్రతిపాలించినవారు పుణ్యాత్ములు శ్రీ జీయును పొన్నూరు 8 -౪0౬౫|%|౦ 121 కులోత్తుంగ చోడరాజు - శకము 104] గుంటూరుజిల్లా యిలాక్షా పొన్నూరు తాలూకాలో చేరిన నకలు - పొన్నూరులో వేంచేఎయున్న శీభావనారాయణస్వామినారి దేవాలయము తూర్పు ద్వారమునందలి ముందరపొతివున్న స్తంభము మీది శాసనము శర పలక త్దో ల్‌ గంగాతుంగ తరంగ మంగళతకే గోబ్బ వనే శస్వ్వ్వయం విప్రాధకాంఖలు సాక్షితాముపగత గృ్రతుంగాభద్రాత టే అత్యంకర్షు వ్వైద్రం కఎట్టపలదవ్వా జేన భూజన్మనాం పొ చఒయం పాతు(గుణోల్లస) ద్విజయతే త్రీ భావనారాయణ పప మం ల చే నమస్త చరణ సదోరుహవందిత 'త్రిలోచన ప్రముఖాఖిల పృధివీశ్యర కృత కావేరీ తీర హరిపాలకులరత్న ప్రతిపొలిల్‌ కుమారాం; 1 జ్య ల జ సంవత్పరన్వు 'శ్రీమన్మహాముండలేష్యర (త్రిభువన ధర్మ ప్రతిపాలకులయిన త్రీకులోత్తుంగచోడయ దేవనమహారాజుల విజయరాజ్య దివ్య శాఖ ఉరు లు ఎి౩శ్రౌహ్రి శకవత్సరంబులు ౧౦౪౧అగునేటి మహావిప్రావనాధ౯మైసాక్షి వచ్చిన భావనారాయణ దేవ్చన్సిక్ర శా స్త్రార్ణమైన కొండముద న్న ఆస్థిబంధు భోగార్థమునకున్ను స్తానికులకున్ను అంగరంగ వైభవాలకున్ను బుచ్చిన (గ్రామాదులు ప్రారటూరు శో డలవాగు ములుకుదురు కు ఈ గ్రామములు ధారా పూర్వముగా వేంచేశి ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను యిస్త్రిమి ణ్‌ పేద్వంశ్వ్య పరమవాపతి వంశజావా యద్వం్య ఇళ్ళ మద్ర ము 'ఫైగీత మజ్ఞ్వల ధర్మచిత్తా ఫర్మేమేవ మనఘ్రా పరిపాలయంతి చత్పాద్సు క ద్వయమహంశిరసావహామి

శుంటూరుజుల్లా శాననములు ననన పొన్నూరు 8 -౪0౬౫|౫౦ 120

గోళ్లగోపాలల దాసులు శకము 1197 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా పొన్నూరు తాలూకాలో చేరిన దేవాలయము -త్హూర్పుద్వార ముముందర పాతివున్న స్తంభము మీది శాసనము పడమర పలక శ్లో అనామతరమూ ధస్య తుంగభద్రానదీ తటే

ఎతే వైలోక్యనాధస్య భావస్య గరుడాంచితమ్‌

భావనారాయణం దేవం భక్తబ్రాహ్మణ సాక్షిణం

గోష్టీవనే ముని వరైస్పేవ్య మానముపాస్మ హే

స్వస్తిసమస్త సురాసుర మనుజ రాజేంద్ర శేఖరీకృత చరణారవిందుండును సపచ్చిదానందుండును సురతరు సుధాకర సుధారస కమలాది మహాపద్యార్థ సముద్భూత కారణోద్ద్రత మంధరుండును 'థ్రైలోక్య సుందరుండును ప్రబల తరక కరోరాసుర పుంగన కంధరాగ హన విపినకురారీ భూత దోర్తండుండును శకరీకృత తశివకోదండుండును నిజచరకైకశరణ ద్విజోత్తమ. వివాహవిఫ్న విఘాత్నార్హకృృత నయిన శ్ర్రీభావనారాయణ దేవరకు శాస్త్రార్ణమైన వైశాఖి తిరున్నాళ్లకున్ను. విశేష తిరువాభరణాలకున్ను స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు సిం9ు అగునేటి యువనామ సంవత్సరము వైత్రశుద్ద ౧గురువారమునాదు యనమదల బలంజ్ఞ గోళ్లనారాయణదాసులు వారి తమ్ములు గోళ్ల గోపాలదాసులు గరికపాడునకు ఇచ్చిన ్షేత్రము ౫౫నీరునేలను.. _ విరయిన పుణ్యకాలమునందున పిలిచి ధారపోశియిచ్చిన ఖండిక క్షేత్రాలు వంకాయలపాటను కాలోచిత మూల్యము పెట్టి విలిచియిచ్చినది చిన్నమురాజు బగిన ౧౪౪ సులకరాజు బంగకంచిరాషు బ౫౬_రేచిరాజు శివగోపాలరాజు అమరయబ౨న౨కాటపల్లి అప్పరాజు నంం సూరి అప్పన _బ౨వల్లభయ బ౩చ్చున్నవ అప్పరాజు- బ ౫ం౧౦అన్నంరాజు బలావీరు అఖండ దీపానకు ఇచ్చిన తమగొరైెగదుపులు

సదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరేత వసుంధరాం శ్లో స్వదత్తా నా

షష్ట్రిర్వర్ణ సహస్రాణి విష్ణాయాం జాయతేక్రిమి

స్వదత్తాదధికం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం

పరదత్తాసహారేణ స్వదత్తం నిష్పలంభవేత్‌

శ్రుమన్మహామండలేశ్వర పరిచ్చేదనబేతరాజు వంక్కాయలపాటి పొలమునందు శ్రుభావదేవరకు తమ ఛల్లిదండ్రులకు బుణ్యము గాను పెట్టిన చేను *బృ్బందావనం చేసేవారిది

పొన్నూరు 5 ౪౦ ౧౫౦ 119 ప.

నరహరి తెలుంగవి శకము 1315 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా పాన్నూరు తాలూకాలో చేరిన పొన్నూరులో వేంచేశియున్న శ్రుభావనారాయణస్వామివారి దేవాలయము తూర్పుద్వారము ముందర పాతివున్న స్పంభముమీది శాసనము తూర్పుపలక - స్వస్తి త్రీ శకవరుషంబులు ౧౩౧౫నేటి శ్రుముఖసంవత్సరము చెౌఖశుద్ద ౫గురువారము పొన్నూరి త్రుభావనారాయణ "పెరుమాళ్లకున్ను కంస్మువారి అశేషతిధ్యన్న హజునాల చాత లంకపల్లి భావనవారి తమ్ములు నరహరి తెలుంగవి కాలోచితము మూల్యము వెంట్టి నిచ్చికొని తమ తల్లిదండ్రులకు పుణ్యముగాను ధోరభోశ యిచ్చినవృత్తికి వర్మంగూరి వుత్తరభాగాన శలమాసకంమ్మ చర్వుదక్షణాన ఖంన ౧౦కాకరవరం న ౧౦ఆచంద్రార్కముగాను యిచ్చిరి

పొన్నూరు గుంటుపల్లి తిప్పరాజు శకము 1535 - గుంటూరుజిల్లా యిలాకా పొన్నూరు తాలూకాలో చేరిన నకలు - షాన్నూరులో ఛ్‌ త్రీభావనారాయణస్వామివారి దేవాలయములోవున్న తీ తామ్రశాసనమ్హు క్లో అనావముతర మూధస్య తుంగభద్రానదీతకే సే ఆ 83

చంటూదుజరా కొనను ఎజే (ఖైలోక్యనాధస్య భావస్యగరుడాంచితం భావనారాయణం దేనం భక్త బ్రాహ్మణ సాక్షిణం గోష్టీవనే మునివరై స్పేవ్యమానముపాస్మ హౌ ప్వప్పి పమస్త సురాసుర మనుజ రాజేంద్ర శేఖరీ కృత చరణారవిందుండును సచ్చిదానందుండును సురతరు సుధాకర సుధారస కమలాది మహాపద్వార్షసముద్భూత కారణోద్ద్రృత మంధరుండును (థైలోక్యసుందరుండును ప్రబలతర కరోరాసుర పుంగవ కంధరాగహన విపిన కురారి భూతదోర్హండుండును శకలీకృత శివకోదండుండును. నిజచరతైక శరణద్విజోత్తమ _ వివాహవిఘ్న విఘాత్తార్హకృత సన్నిధామండును భక్తపరాధినుండును శ్రుతిపదగోచర మాత్ర పవిత్రిత జగత్రయ విజయదివ్యగాధుండును శ్రుగో ష్కీవననాధుండును అయిన శ్ర్రీపాదత్రీ పారనూరి శ్రీసాక్షి భావనారాయణ సెరుమాళ్లకు దివ్యశ్రీపాదపద్మంబులకు స్వస్తిశ్రీ విజయాభ్యుదయశాలి వాహనశక వరుషంబులు ౧౫౩౫అగు నేటి పరఠీధావినామసంవత్సరము వైశౌఖ శుద్ధ ౧౫లు రాజశ్రీ గుంటుపల్లి ముత్తరాజయ్యవారి ఆనతిని తిప్పరాజుగారు సాష్టాంగదండములు సమర్పించి సన్నిధి అయింగాళ్లు భట్టరు వెంకటయ్య వెంగయ్య పెద్దింటి కోనయ నడిమిట్టి జన్నార్హనుడు.. [్రిష్ట్యు రంగయ్యగారు మొదలయిన స్తానికులకు యిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసనము క్రమమెట్లన్నను యీ కొండవీటి. సీమలో మా యేలుబడి పారనూరిగ్రామములో కేసరిపాటి కుంంపాలము సమర్పిస్తిమి గనుక పాలము నిదేజాశం గరపపొలం - తుమ్మలచేలోది మూడు కుచ్చెళ్ళున్నూ. రేగడి పొలమున - కుకకూడాను పదికుచ్చెళ్ళ పొలము మాన్యమును యిస్తిమి గనుక అందున పండిన ధనధాన్యాలున్నూ తిరు పెరుమాళ్ళ తళియ ెట్టికొని మీపుత్ర పౌత్ర పారంపర్యంగాను ఆ శ్లేత్రముసేవ్య పరచుకొని పండించిన నానా ధాన్యములున్నూ సెరుమాళ్లు ఆరగింపు తళిగె హళకు సమర్పించుకొని సుభాన అనుభవించుక బ్రతికేది క్లో స్వదత్తా క్ర్విగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరదత్తా పహారేణ స్వదత్తం విష్ఫృలంభవేత్‌ ఎక్రెవ భగివీలోకే పర్వేషామేన భూ భుజాం వభోజ్యానకరగ్రాహ్యా విప్రదత్తావసుంధరా తీత్రీ జేయును వంగిపురము ముమ్మడి రాజయ్య శకము 1478 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా ప్రత్తిపాటి తాలూకాలో చేరిన వంగిపురములో వేంచేశియున్న శ్రీఆగప్త్యే (ష్ష్య్ర) స్వరస్వామి వారి దేవాలయము శిలాస్తంభముమీద చెక్కివున్న శాసనము పదొశివ దేవ మహారాయలు స్వన్తశ్ర్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన వరుషంబులు ౧౪౩౮అగునేటి పింగళనామ సంవత్సరము పరద ! లో చనొరేము కాశ్యపగోత్ర ఆపస్తంభ సూత్రశుక్ష యజుశాభాధ్యాయులైన శ్రీ మన్మహామండలేశ్వర అప్రతీక ల్ల స రిచెట్టి) ముమ్మడి రాజయ్యవారి పౌత్రులైన రాఘవరాజయ్య చేవచోడ మహారాజులుంగారు భారద్వాజగోత్ర ఇ 0 సమమార్ర శుక్హయజశ్యాభ్యాధ్యాయులైన శివరాత్రి మల్లంబొట్లుపొత్రులఘ్ను శరబయ్య పుత్రులైన వీదయ్యకు ఇచ్చిన భూదాన యము 'ర్రమమెట్లన్నను శ్రీమద్రాజాది రాజ రాజపరమేశ్వర శ్రీ వీరప్రతాప శ్రీసదాశివదేవ మహారాజులుంగారు విద్యానగ త్వా సంహాసనారుడుండై ప్పధివీ సాంమ్రాజ్యము సేయుచుండగాను శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వర రామరాజయ్య మరుతేరు మహారాజయ్య దేవమహారాజులుంగారు మానయంకరానకు పాలించి యీనయన (పాలించిన) కొండవీటి సీమలోను వంగిపురానకు అగ స్పేష్వరునకు. ేశరపాటి - క్కు - ౮110 శ్లేతమును. హిరణ్యోదక దానధార పూర్వకముగాను సమర్పిస్తిమి మీ పుత్రపొత్ర (ప్రౌరంసర్యంతము ఆచంద్రార్కస్థాయిగాను అముభవించుక సుఖానవుండేది ప్రత్తిపాడు సదొశివదేవరాయలు - శకము 1437 - గుంటూరుజిల్లా యిలాకా ప్రత్తిపాటి తాలూకాలో చేరిన వంగిపురం గ్రామమునకు 84

శుంటూడుజిలా శాననములు నతన నననతనననానతతతుతనతతుతనతానాకనానానాననతతనుతకననననానాాాానననావనననానాలాలాు ఉత్తరముగా శ్రీవల్లభరామస్వామివారి రాతిగరుడస్తంభంమీద వ్రాసిన శాసనం శ్రీరామానుజాయ నమః స్వప్పిత్రు విజయాభ్యుదయ శాలివాహనశక వరుషంబులు ౧౪౩8 అగునేటి అక్షయనామ సంవత్చరమున శ్రావణబహుళ అష్ట్రమిలో కాత్యపగోత్ర ఆపస్తంభ సూత్ర యజుశాఖభాధ్యాయ్యులైన శ్రీమహాన్మమండలేశ్వర ఆప్రతీక మల్లగురిచెట్టు ఇమ్మడి రాజయ్యగారి పౌత్రులైన రాఘవరాజయ్యగారి పుత్రులయిన మూర్తిరాజులంగారు. కౌశికగోత్ర కాత్యాయన సూత్రకులు యజుశ్శాభాధ్యాయుకులయిన రూపెన గుంట్ల శేషయ్యగారి పుత్రులైన మళల్లయ్యగారి పుత్రులైన అహోబళయ్యగారికిన్నీ కాస్యపగోత్ర ఆపస్తంభసూత్ర యజుశ్శాఖాధ్యాయులైన మందడపు మోచళయ్యగారి పౌత్రులయిన రామయ్యగారి పుత్రులైన అహోబళంగారికిన్ని కాస్యపగోత్ర వాత్యాయన సూత్రకులు యజు శాభాధ్యాయులైన మందడపు రామయ్యగారి పొత్రులైన జగన్నాధయ్యంగారి పుత్రులయిన మళల్లయ్యగారికిన్ని కాస్యపగోత్ర కాత్యాయన సూత్ర కృష్ట యజశ్శాభాధ్యాయులైన యన్నయ్యంగాది పౌత్రులయిన అహోబళయ్యగారి పుత్రులైన సింగరయ్య రామయ్యుగారికిచ్చిన భూదాన ధర్మశాస్త్ర, మెట్లన్నను శ్రీమద్రాజాధిరాజ పరమేశ్వర శ్ర్రీవీరప్రతాప శ్ర్రీసదాశివరాయ దేవమహారాయులుంగారు. విజయనగ రంనందున రత్నసింహాసన రూఢులైన పృథధీవీ సాంమ్రాజ్యము చేయుచుండగాను. శ్ర్రీమహామండలేశ్వర రామాజు యరడి దేవరాజును చేవమహారాజులుంగారు నాయంకరానకు పాలించి యియ్యన వధరించిన కొండవీటి సీమలోను వంగిపుర [గ్రామానకు జ్లో అపాచ్చత్ర పురీనాధం మహానాధం మహీధరం ళ్‌ ఐహికా ముష్మికానంధం అహ వందేఒధవల్లభం వందే వంగిపురీనాధం సాలగ్రామ శిభామణిం శిలాద్భువం (సువర్దాంగం ఇందు రన్యూంగ సుందరం) ఎవం శిలమీదను శో అభెేేక భూసురచర్దైర్నిరతం (భక్తి పూజితం) మ! పుండరీకొక్ష మీశానం అనంత కరుణానిధిమ్‌ త్రుమదనంతటికోటి బ్రహ్మాండనాయకుండయిన శ్ర్రీవంగిపురపు త్రీవల్లభరాయుని ముఖముంటపమునకు తూర్ప్చుద్వారము ఎర్పరచినది ఉప్పుటూరు గుంటూరుజిల్లా లేక బాపట్ల తాలూకాలో చేరిన ఉప్పుటూరులో ఉన్న శిలాశాసనమునకు ఫ్టలన్నిర్ణయం (గ్రామశాసనం సమస్తమైన వృత్తులు ౧౦౦౦లెబ్బను ఉప్పుటూరు నివేశనాలు సూర్యవినులు వెడల్పు ఆద్యంతాలు సర్వత్ర పదిహస్తాలు. ప్రమాణము. నివేశనా పడల్పు 16 హస్తాలు నిడుపున్న సర్వత్రా యింతే ఇది ప్రధమనివేశనాల ప్రమాణము ద్వితీయలున్నూ యీ 'ప్రమాణాలే మానివేశనాల ప్రమాణాలు కళ్లాలు ప్రధమ ద్వితీయాల ద్విగుణం కూరతోట వృత్తి తూము ఇంటికి క్షేత్ర ప్రమాణము మహాజనాల వృత్తులు వుకటకి యిరుపుట్టి - మహాదేవరకు నాలుగుపుట్లు పందుం. కేశవ దేవరకు నాలుగుపుట్లు పందుం క్షేత్రం విశ్వేశ్వరునికి యేదుం పందుం ఒక శక్తికియేదుం. క్షేత్రము

ఈ గ్రామానకు వెలుపలి మహాజనులకు వృత్తిశ్రమముచేయలేదు _. న్షేత్రాలు కాలిచే ప్రమాణాలు - పదహారు మూరలచేత - ఎమభూమిన్లిరయము. - ఊప్పుటూరికిన్నీ సీమ ఆ తర్వాత కుందేటిదరిని తూర్పుకడను చింతలమెట్ల - ఆ తర్వాతను వళ్లభ భట్రకుంట - సీను ఆవలను శిలాస్తంభము ఆ తర్వాతను తెల్లతుమ్మకుంట - ఆవల శిలాస్తంభము ఆతర్వాతను దగ్గుబాటిశీమ ఆవల శిలాస్తంభము. ఆ తూర్పున సముద్రపు తీరాన దక్షిణానను అనుపుతాళ్లు ఆ తాళ్లు ఉప్పుటూరి పొలములోనివి - అనుపుతాళ్లు దక్షిణము ఉప్పుటూరికిన్న మోటుపళ్లెకున్నూ శమ ఆ తర్వాతను ఉప్పుటూరికిన్ని కారంచేటికిన్ని ేరాలకున్ను శీమలు మూడు వూళసందుకట్లకు రాయి అక్కడ ఆరె వృక్ణ్నము అల్లిపొదాను ఆ డఉత్తరానను ఉప్పుటూరికిన్ని కారంచేటికిన్ని వామనకోటి శీమ న! ఆవలను శిలాస్తంభము ఆ తర్వాతను నండూరి వారికుండ పాదు ఆవల జొజాఢ పుట్టంపాడు ఆవల శిలాస్తంభము ఇది ఉప్పుటూరికి చతు శీమ భూమినినకాయము ఉప్పుటూరి పొలిమేర చుట్టున్నూ నూరు శిలాస్తంభాలు వున్నవి 85

తశుంటూడుజిల్లా శాననములు ననన యక ల! ఉప్పుటూరు (తినేత్ర వల్లవరాజు. శకము 9000 గుంటూరుజిల్లా యిలాకాలో చేరిన ఉప్పుటూరు (గ్రామములోవున్న శిలొస్తంభముమీది శాసనము శ్లో జయతి స ఆర్యానర్డో జయత్న హి భయప్రదో ప్రధమవిప్ర సోఒయం జయతి బ్రహ్మాదృత (త్రినయయన పషల్లవోమ హిపతిఇ స్పర్వజ్ఞ జయతి సవైదిక మార్గో జయతి సవిప్రాగ్రహారక సప్తశతం జయతి ధ్వజవరావరో జయంతి వేదా మహాప్రభావ సంపన్నాజి శ్రీయజ్ఞవల్క్భ్యాయనమః ద్వేసహస్రకకాలే ప్రొస్తేసు త్తీర్రపూర్వ నాగదేవతాత్రీ 'బ్రహ్మప్రతిష్టాంతు కృతవా త్రినేత్ర పల్లవ శ్లో యస్యాహ వేషునిఖిలాస్సమలాలనైశ్చ దూరంనియమ్యతవతాహారిణాస్యముక్తా స్యాచ్చేత్సుధాంశురుపమానము మైతిభూయో భూయస్తదియయశస పరిజ్బృంభితస్య ళ్లే సామాన్యోకయంధర్మ సేతుర్శ్భపాణాం కాలేకాలేపాలనీయోభవద్చి యస్వె పుణ్యాన్భావిన పార్టివేంద్రాకా భూయోభయో యాతే రామచంద్ర యమనియమ ప్రాణామ ప్రత్యాహారధారణ ధ్యాన ఆసన సమాధ్యమ్టాంగ యోగ శుద్దాంతః కరణ విప్రాణాం స్పస్తి సమస్త భువన విఖ్యాతనద తఅటినీ తటాక భరిత ప్రధమాగ్రహారక నివాస యాజ్ఞవల్క్యాన్వ్నయ లి సార్దార్పిత ధీనణీయ సత్యశాచప్రభూత సకల గుణగణ నిస్తారక యమహనియమాద్యష్ట్రాంగ శుద్దాంత్దూాకరణ బుగ్వేదాది బ్రహ్మాండాదీనాం వేదశాస్తపురాణానాం సహస్ర సంఖ్యకలా ప్రవీణలబ్దతిరనేత్ర పల్లవక్ష్మాతలేశ్వర దత్త త్రిపదచ్చాయ పప్రధమసాగర తీర బ్రహ్మలనపావన కాశీ కాంచీ సమస్త పుంయశ్షేత సమస్త గ్రామాదిరమ్య స్తోత్రపాభ్ర విప్రవంశాణకావపూరితలవణ పురీవిద్వజ్జనానాం యజనయాజనాధ్యయనాధ్యాపకదానప్రతిగ్రహషట్కర్మ నిర తానాం శుభకిధా సహపిర సంఖ్యాక విప్రవరేభ్యోయాజ్యవల్గాది బ్రహ్మాణేభ్యోత్రినేత్ర పల్లన మహారాజాది లవణ (గామాధోత2గయ లే (ల౨ ౯౭ గయాజ్జ్యవల్కాది. న్స్‌ నుహాపుణ్యక్షా పూర్వాహ్ఞకాలే పూరవయావ్వే క్రో 'అర్భీ న శవొవచ్చంద్రసూర్య శృయావత్తిషతుమేదినీ తావత్కాలేమయాదత్తం త్రినేత్ర పదవీశినా ఈలవణ (గ్రామాన (గ్రామాగ్రహరము అష్టభోగాలకున్నూ సర్వమాన్యమును- శ్లో కలికలుషనిమంక్తః పూజితశ్శిద్ధసం మై రమల మధుర పాధజ్టేయ మాన్రాప్పలోభి కి పేకురస్‌ శతమ్భుద్దే పుత్ర పౌత్రేపిలోశ్తే నరికి పసతిమగ్నా [72 త్రాతుమేకో౭స్తుధిమాక! ఇది ఫలక్షోక్వ్లు భా 86

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు య మ నవవ

అస్తి త్రిభువన విఖ్యాతో యాజ్జ్యవల్క్యబ్రహ్మిష్టః సకల సురాసుర శిరోరత్న (ప్రభాసరరంజత పాద పీరః త ద్వంశసంభూత్తోనాం సకల శ్రుతి స్మ ఎత ధర్మ శాస్త్ర కుశలానార లవణ పురి విద్వజ్ఞనానాం శుభమస్తు (గ్రామశాసనం

సమస్తమయిన వృత్తులు -౧౦౦౦లెక్కన ఉప్పుటూరునివేశానాలు సూర్యసోమవీధులు విస్తీర్ణాలు సోమవీధుల్‌ వెడల్పు సర్వత్ర ఆద్యంతాలు. ధశబస్తాలు ప్రమాణము నివేశనాలవెడల్పు పదహారుహస్తాలు. నిడుపున్ను సర్వత్రయింతే ఇది ('ప్రధమనివేశనాల ప్రమాణము. ద్వితీయ యింట నున్నూ యీప్రమాణాలే నివేశనాలే ధ్రువాలు కళ్లాలు ప్రధమంద్వితీయా డ్ర్విగుణం-కూరతోట వృత్తింకి తూమెడేసి విత్తనాల క్షేత్రప్రమాణము మహాజనాల వృత్తులు వొకటి యిరుపుట్రికి మహాదేవునికి నాలుగు పుట్టు పందుము విత్తనాలక్ష్మత్రము విఘ్నేశ్వరునకు యేదుంవిత్తనాలక్షేత్రము ఈ [గ్రామానను వెలపల మహాజనాలవ్రిత్తికముము చాయలేదు కన్యావికయము చాయలేదు వ్రిత్తికొలిచే ప్రమాణాలు మూరలు పదహారు చేతుల శ్ర్రీమూభూమినినకాయము ఉప్పుటూరు కారంచేడు సందుకట్లదేసని చెరువున ఆ వుత్తరానను పుట్టగుంపు దేవన పాయనగుంట ఆ తరువాత పిచ్చికవపాడు ఆవూరుకుంట ఆ తరునాతను వాకకుంట శిలాస్తంభము సంధ్యపూడి తెర్వుకు వృక్షసీమ. స్వర్థ తెర్వునకు పడమటను ఆతూర్ప్చ మూల పొలిమేరసందున తిమ్మతమ్మికుంచసీమ. ఆ పడమర రాజుకుంట ఆ పడనుటను పునరపుతక్కెళ్లపాటి శాము ఆ వృత్తరానను నూతల పాటికిన్నీ ఉప్పుటూరికిన్నీ వొచ్చిన తెరువునను చింత ఆతూర్చు దగ్గిర శిలాస్తంభము ఆవుత్తరానను మక్కెనకుంచ శామ ఉప్పుటూరిశామ నూతలపొటి నుంచి పర్పూరుకు పోయి. అడ్డత్రోవను శీను ఆవుత్తరానను. లేళ్లపళ్లె నుంచి ఉప్పుటూరికిని వొచ్చిన తెరువు దక్షణ ము ఉప్పుటారుకుపోయ్ని. ఆతుకూరి. నుంచి పర్చూరుకు వొచ్చిన అడ్డ త్రోవను లేళ్ల పల్లి దగ్గిర శిలీస్తంభము ఆవుత్తకాన మూగ కుంట ఆవుత్తరాన పెదనూతల ఆపడమర శీమ ఆవల శిలాస్తంభము ఆవుత్తరానను ఉప్పుటూరిక్‌ అడుసు మళఖ్లిదేవరకును మళ్లి చేమలపల్లి చెమళమూడి వూళ్లసందునుంచి వారి కుంట ఆ తూర్పునకు ఆడుసు మళ్లి తెరువు తూర్పునకు బలుసులపాడును ఆవల ఆరుతీగెల వాగు శిలాస్తంభము ఆ తరువాత చిప్పలయేటి శమ ఆ తూర్పుకారంచేటికిన్నీ 'రేటూరికిన్నీని పొయ్యే అడ్డత్రోవనశీమ ఆ అడ్డత్రోవను తూర్పున గండి దొరగుంటలు గండి చెరకూరికి ఆంగడాల పశుల గాపరి గొల్ల పెట్టినది వుత్తరపుగుంట ఆగుంట చెరుకూరి పొలము ఆవూరి కోటి దక్షణమున దొరగుంట వుప్పుటూరి పాలములోపలిది యీ శీమలు పూర్వాననే సకృనిణకాయాలు అయినశీను ఆశీమ తూర్పున ఆవురుకోడు బజ్జిలి దొకువుకు పోయ్యికోడుకు ఆదొరువు ఉప్పుచూరికిన్నీ చెరుకూరికిన్ని మురుగొండపొచికిన్నీ పొలిమేరశీమ అక్కడ. శిలాస్తంభము అందులకు ఆవలనను బాపట్ల తెరువునను గక్షణానను అవురుకాడు ఆకోటిలోపల శిలాస్తంజము ఆ కోడుశీము ఎనపొటి పాములపాడు తూర్పు గక్షణమున పెజపాములపాడు ఆవల బేతపూడి తెరువుశీము ఆ తెరువుకు ఆవల ఆవురుగోడు యీూపురపుు తెరువు శీము ఆ తెరువుకు ఆవల ఆవురుకోడు యీప్పురపు తెరువుశీమ ఆతెరులుకు ఆవల అవురుగోడి యాపురపు తెరువు దాకాను పోయినది ఆదాపున శిలాస్తం్రభము ఆమీదటను యాపూరుపోయె తెరువు ఆ తూర్పు తెల్ల నీళ్లకుంట శిలాస్తంభము. ఆతూర్పుబేత పూడికి ఆవూరికిని కుందేటి యిద్దరిని పుట్ట ఆవలిదరిని బాపట్లకు ఉప్పుటూరికి పొలిమేరశీమతెరువు చింతల మెట్రయ ఆతూర్పు మల్లు భట్టు కుంట శామ ఆతరువాతను దగ్గుపడి శిలాస్తంభము ఆ తూర్పున పట్టమొగలిశామ అక్కడికి దరి సముద్రములోను యేడుఅడుగులు ఆదక్షణము _ఉప్పుటూరికి మోటు పల్లికి పాలిమేర శీమ సముద్రము దరిని అనుపుతాళ్లు ఆ పటమటను పంటదాటి చెరువులకుంట ఆ తరువాతను చెళ్లనీళ్ల పడియ ఆ పడమటకుందేటి దరినివట వృక్షము యానమధ్య యీపురిచోకి ేరాలకు పాలిమేరను శీను వటవృక్షము ఆవలకప్పబడియ శీమ శిలాస్తంభము ఆపడమటను చెట్లకుర్రు ఆపడమటను ఉప్పుటూరికీ కారంచేటికి పొలిమేర శీమ-చెట్లకురు- ఆపడమటను 'రెవృక్షము అల్లిపొదశిలాస్తంభము ఆతరువాతను నక్కల తిప్పశీమ గుందూరెవానికుంట మోటమర్రికి శిలాస్తంభము ఆవలదెసని చెరువుదగ్గిరపుట్ట గుంపు దేవనపాయకుంట యీగ్రామానకు హద్దులు వున్నవి ఇది లవణపురినినకాయము

వోలేరు

అయ్యపరుచయ్య _ శకము 1460 గుంటూరు జిల్లాయిలా కారేపళ్లై తాలూకాలో చేరిన వోలేరు గగ్రామానకు దక్షిణము

వేంచేశియున్నమ శ్రీ వేణుగోపాల స్వామివారి ఆలయము ఉత్తరపు ద్వారము తూర్పు ప్రక్కవున్న నిలువు రాతి మీది శిలాస్తంభము 87

గుంటూరుజిల్లా శాననములు యొక్కశాపనమునకలు శ్రీ శుభమస్తు స్వస్తిశ్రీ మన్నహారాజాధి రాజ రాజపరమేశ్వర పూర్వదక్షణ పశ్చిమ. ఉత్తరసముద్రాధిపతి శ్రీవీరప్రతాప శ్ర్రీవీరఅచ్యుత దేవమహారాయలు పృధ్వీ రాజ్యముచేయుచుండగాను స్వస్తిశ్రీ విజయాభుదయ శాలివాహనశక వరుషం బులు ౧౪౩౦అగునేటి విళంబినాము సంవత్సరము మార్గశిర శుద్ద గురువారము ధనుర్హగ్షమునందును శ్ర్రీఆఅచ్యుతదేవమహారాయలుకు పుణ్యముగాను అయ్యపరుచయ్య శ్రీ తిరువెంగళనాధుని కొడుకు కొండవీటి శీమలోను కొండవీటి తూర్పున కృష్ణాతీరమునందునను యిచ్చిన వొకటి (వోకటి) గ్రామమునందున వొకటి శ్రీగోపీనాధునికి తిరువొకోటి తిరుకల్యాణ మహోత్సవానకు డ్ర్రీ తిరువెంగళనాధువి ఆనతిని తిరుపతి పండ్రెండు స్తానాలవారున్ను అడ్డపతితుల్ల సపెళ్లామున్ను సమర్పించిన పొలమున్నూ ఆళ్వాళ్ల ఆరగింపునకున్నూ పరగ్రామము మాటున నుంచి వొచ్చిన దేవళ్ల ఆరగింపులకు ఊడుగర్హకు దేవుని పండగలు దీపాఠరాధనలకును గుడి భోగరాగాలకు మొదరైన సకల వైభవాలున్ను చేసుకున్ని (కొని) చంద్రార్కస్తాయిగాను నడిపేది - వొకటి (గ్రామానకును వ్యవసాయముచేసిన వారందరును ఊభయరాశిని కోడు వద్ధ యిపుడు పారిన (పొ) పుట్టికెల్లాను ఖ ౧కి కోడుపాటిన అడ్జెంటి లెబ్బను సమర్పిస్తిమి. అవిన్నీ అనుభనించేదిన్ని చక్రదాయవి ఆరగింపులకు 'కుచ్చెలచేనును యిస్సిమి నగఠానను నగరాలు దీపారాధనకు చమురుపందుము సాలెవాడు యిచ్చేది చీరెలు ౫అయిదు అవధరించేదు యీ ధర్మశాసనములో వ్రాయించిన క్షేత్రాలు పుట్టి అడ్రలున్ను యవరును గాని గమక నడుపక తప్పినాను ఈ కృష్ణదరిలోన గోబ్రాహ్మణ వధచేసిన పాపాననుబోవువారు ఈ శిలాశాసనము త్రీతిరువెంగళనాధునికి పండ్రెండుస్తానాల వారి ముందరను పాలరామానుజెయ్యంగారున్ను మెరకరణం శ్రీమత్‌ సన్యానున్నునల్దం దచ్చెంన్నవాాయించిన శిలాశాసనములు యిది శ్రీ తిరువెంగళానాధుని పాదరక్ష శ్లో స్వదత్తా క్రిగుణం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరే తవసుంధరాం వొకటి శ్ర్రీగోపీనాధునికి యేటూరు ెద్దారెడ్డిగారు చిలుకరావిచేని వుత్తరపు పలకను తిప్ప సమర్పిస్తిమి ఉండవెల్లి 85 -౪౦ ౫10 560 మాచరెడ్డిగారు - శకము 1287 గుంటారుజిల్లా యిలాకా మంగళగిరి తాలూకాలో చేరిన వుండవెళ్లిలో అనంతైనుడి (శయనువి) (ప్రదేశమునందు తూర్పుభాగమునందు వక్కెమెట్ల దగ్గిపవుండుకున్న రాతికి వుండే శాసనము బా చే అవంతశాయి మఘయాతి వాసరేషు ఆత్మానముద్ధర్తు మనామహాహీశ శయినః దాసాయమానఃి త్రీమదుండవల్లి అనంత్యశైన వరకును శకవరుషంబులు ౧౨౮౨ఆగు నేటి వృషనామ సంవత్సరము పుష్యశుద్ద ౫సోమవారమునాడు మహాసంక్రాంతి పుణ్యకాలము మ నొబగండ అన్నారెడ్డి కొడుకు తూచ నారాయణ మాచయరెడ్డింగారు తమ తల్లిదండ్రులకు పుణ్యముగాను ఆనంతశాయికిని వసంత్‌ సక మహాచైవేద్యంబులకుగాను ఆచంద్రార్కస్థ్టాయిగాను సోమ(గ్రహణ పుణ్యకొలమునందున చాతుర్మాస్య పక్ష మాఘశుద్ధ (వ) వా త్సృవము జయంతి ఆనంత చతుర్హశి దీపావళి శ్ర్రీమాంశి అనెడు (ప్రియతిధులు ౧౬యింటికిన్ని సంవత్సరంబుల పేరును వం క్కక్కతిధి మహావైవేద్యంబులకు గాను బియ్యము. పణ్యారము లవంగాలు ౧౦సన్నెధి పళ్యాలకును రాజన బియ్యము నం10 బనలు ౧10 చెరుకూరి పడి సంఖ్యలు పోకలు సలం ఆకులు 30 యిందున్ను విశేషము - శ్రీజయంతికి - కాయంకు శుంరి ప కుడు బి శనగలు మానె - న౨౮ నువ్వులు ౧౦ సంతర్పణమునకు ఖ ౧1 దీపావళి అఖండ దీపవతి౯కి గాను ౧౦౩ ల'బరును ౧౦౩ కిన్ని సన్నిధిని ౧8 వెరశి ౧౨౦అఖండాలకుగానున్ను చమురున ౧౫దూదితి ౫దీపపాత్రలు =న- వ్‌ - ఆచతుదణశికిపిండివంటలకు గోధుమలు న ౫రాజనాలు నంం నెయ్యి న ౧10 యింతవట్టు బెజవాడ గొచాను కొండపల్లి దానుయళ్లకాలమునన్ను చెల్లియిడుటకుగాను తూయధారబోశితిని వుండవళ్లి అనంతశాయికి వసంతానకు కుంకుమపువ్వు నీటి ౧౦ జయంతిని పసుపువీటి ౫ఈధర్మముయల్లకాలము. నన్ను యిళ్ష్రే చెల్లించినవాదు కులోద్దారకుండు. ధర్మము. చెల్లింపనివాడు కులనాపకుండు - గంగాతీరమునందున గోబ్రాహ్మణులవధచేసిన పాపమున పోవువారు - మాతృగమనముచేసిన పాపాననుబోవువాడు శ్లో స్వదత్హాద్దిగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం 88

శుంటూరుబిల్లా. శాననములు పరదత్తాసహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ ఉండవల్లి చ కేతురెడ్డి శకము 1050 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా మంగళగిరి తాలూకాలో చేరిన వుండవళ్లి గ్రామములో వేంచేశియున్న త్రీఅనంత శైనుడి దేనాలయముదగ్గిర కాల్వలో పడియుండిన _ రాతిమీది శాసనము స్వస్తిశ్రీ మద్రాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర పనిత్ర శకవరుషంబులు ౧౦౫౦అగునేటి సోమగ్రహణ పుణ్యకాలమునందు నిమిత్తమున గొడొంక గోకంటియ రెడ్డి కొడుకు గౌతమరెడ్డి తన తల్లితండ్రులకు ధర్మార్దముగాను వుండవళల్లి శ్రీగరుడేశ్వర మహాదేవరకు నరదిలియ్య మాఖండికిని నిత్యము మానెండు నెయ్యి పోయంగలవాడు యీ బోయుని కొడుకు దనవసమునంబెట్టిన గొరియలు ౧౮వీనిని జేకొని పుత్రాను పొత్రికమును నడుపంగలవాడు ఉండవల్లి ఛా వుల్లిశెట్టివృద్ది గుంటూరుజిల్లా యిలాకా మంగళగిరి తాలూకాలోన చేరిన వుండవళ్లి. గ్రామమున వేంచేశియున్న శ్రుభాస్కరేశ్వర స్వామివారి దేవాలయము ముందర వుండే శిలాశాసనము శ్రీ పెనుగొండ శాసనులును సంతతాన్నవాసులు (దాతలును కుబేర వంశోద్భవులున్ను నిత్యానందోత్సవములున్ను (త్పవు లును) వైశ్యకులశింధు విమల ప్యూర్జేందులున్నూ కల్పద్రుమ కార్యులున్ను చారుపదాచార్యులున్ను లక్ట్మేంద్రశౌర్యులున్ను శామూరు (శాకమూరు) గోత్రోదెతులగు వుల్లిశెట్టి వరపుత్రులయిన సకల జన సౌజన్యమాత్రులు పాపిశెట్టి తిప్పిశెట్టి తమ తళ్లినశెట్టి కృష్ణమశె ట్రింగారు దేవ బ్రాహ్మణ ధర్మపరిపాలనము చేయుచున్న శ్రీక్నష్ణవేణ్యా(ణ్యా ) తీరములయందున (దేవసంపత్‌ సమత) శ్ర్రీవుండ వెల్లి ప్రభు వుండవెల్లినందు శ్రీభాస్కరేశ్వరునిగుడి కట్టించి మామిళ్లున్నూ మారేళ్ళున్నూ నేరేళ్ళన్నూ వుశిరికలున్నూ. వెలగ మొదలయిన వృక్షాలు పెట్టించి పూలతోట కావించి దేవుని పేరదను వృక్షానను చెరువును కట్టించి ఆ చెర్వు వసతికొని కు౮కుచ్చళ్లక్తేత్రము సంవత్సర సవాతముగానును నిత్యనైవేద్యాలకును శ్ర్రీపెడగరాజు వీరయ్యకును కళుము మల్డారెడ్డికిన్నీ దాండ్రకరాన్నాలా కెడ్డికిన్నీ వశము నాగిరెడ్డికిన్నీ దగుల పర్వతరెడ్డికిన్నీ కాపుకరణాలకు కున్ను సమర్పించి ఈ క్షేత్రానకును ఈ వుపవనానకున్నూ ఆవాహనా సనమునకున్నూ ఆహ్వానానకున్నూ పాద్యా ర్ధ్య ఆచమన స్నాన వస్త్రో పవీత గంధ పుష్ప అక్షతా భరణ ధూప దీప నైవేద్యాల కుగాను తాొంబూలాదిగా గల షోడశోసచారములకున్నూ పూజవరి (పూజారి) పెదమిగయ్యను అధిప్పితంగాజేఎ నూలి బుచ్చండ్రకున్నూ వుణ్యముగాను సొంగముగాను ఆచంద్రార్కస్లాయినున్ను భాస్కరలింగయ్యకు చండముబెట్టి యిచ్చిన ధర్మశాసనము - శ్రీమత్‌ అమరేశ్వరము బెజవాడ ముందటి వెలగపూడి గ్రామాన వీరేశ్వరుని గుడిని గోపాలకృష్ణుని ననరున వాయు వ్యభాగాన మామిడితోపున్ను తాటిననమున్ను కూసమున్ను నిధినిక్షేపాలు మొదలయిన సప్తసంతానాలు వేయించెను ఉండువల్లి 5 -౪౦౫%౫౦ 737 0౧౪ & ౧౦0గ౦గ౧ క్నష్టంశెట్టి శకము 1448 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా మంగళగిరి తాలూకాలో చేరిన వుండవళ్లి గ్రామములో వేంచేశివున్న శ్రీభాస్క రేశ్వరస్వామివారి దేవాలయము ముందరవ్పండే శాసనము బాదు - ౧కి స్వచ్వత్రీ శకవరుషంబులు ౧౪౪౮అగునేటి పాధికన నామ సంవత్సరము ఫాల్గుణశుద్ద ౧౫ సోమవారమున శ్రీ మత్పరమకళ్యాణ సకల విద్వజ్ఞన ప్రాణ జన పవిత్రాణ రిపురాజ హృదయ కనుల ఘనతర భావకమల సంగ్రామ రామ సమరైకభీమ. పరరాజ జీవన జీమూత భామినీష్వనంగ (వ్రతపరాయణ అరివీరకాలకూటాకార అప్టదిగ్రాజిత కోలాహల రిప్పుపైన్యహాలాహల ఎకైక విహారక అన్యజగన్నాధావతార వంశాధార శ్రీవీరగజపతి గౌడేశ్వర అభినవకులవర బరిగేశ్వర నవరాజ కర్ణాటాధీశ్వర ఆహ్రతిహతప్రతాప కాంతాజననుత కుసునుచాప సంగీత సావాత్య సల్గాప పురుషోత్తమాన్వయ ప్రదీప శ్రీ వీరరుద్రప్రతాప దేవుండు నేదిష్ట విద్యాకర కటక పట్టణ సింహ్వాసనమునందు దిగ్విజయుడై రాజ్యముచేయుచుండగాను-- ఠయు శ్లో _ బాణేశంకలయే మహాద్రి కటకే శ్రీకృష్ణవేణీ తకే (కృష్ణాయాస్ట్రితమ) (ద్రిరాజ తనయాక్రాంతార్థ డేహంశివం 80

గుంటూరుజిల్లా శావవములు శ్రీశుభమస్తు శ్లో _శ్రుక్షష్టప్రముఖైళ్తేవెర్యః (పురాగిరి జానుత త స్మెత్రిదశ సర్వార్ధ సిద్ధయే స్నిగ్ధ బుద్దయే (నాగేంద్రహార భూషాయ) భాస్కరే శాయవైనమ ళ్డో జాతశ్చాయ్యపశెట్టి రిత్యపి విభు కౌబేర వంశోద్భన కశ్చిద్వైశ్యకులే యధా సుఖకరే కృష్ణో యదూనాంకులే క్రిర్తి శ్రుపురుషస్యతస్యరమణీ సీతేయమంబా శుభా ఇక్కడినుండి అక్షరములు కనపడక అరిగిపోయివున్నది మల్కాపురము 8 -౪౦ ౫౧౫౦ 395 ఇ ౧౭గ౧ ౦౧౪ కాకతీయ్య గణపతి శకములేదు గుంటూరుజిల్లా యిలాకా మంగళగిరి తాలూకాలో చేరిన శ్రోత్రియము మల్కాపురము. అగ్రహారములో గ్రామమునకు పడమర విశ్వేశ్వరస్వామివారి ఆలయము ముందరవున్న శిలాస్తంభము మీది శాసనము తూర్పుపలకా- స్వప్తి శ్రీ ళ్దో వితరతుభగవానసౌశ్రేయసంవ కరివదనో హరివీలమణి ద్యుతివర యతశ్శిరశిస్ఫురత్తరంగశ్రియం అధికాళి పంక్తి మూవహతి శ్లో జయతీందోః కలాఖేలతు గంగాంభః కణదంతురితైకి రాయాశంభోర్మూర్తి ముక్తావళిశ్రియం హరిరవతుకిరి తనువాకాభువముద్దాట్య (క్రీడనస్యవరుణ పురీం ళ్లో యస్యా ఖిలజలధిజలం పాద్యయాభూదత స్ప స్రయం జయతి భగవాన్వయం భూః గణపతి నృపతౌ మాక్ళదస్తి తప్యతత ల్లో ప్వష్తిశ్రీమద్రి(లావతే) ర్భగవతో దేవస్య తస్యస్ఫుర వ్నాభీపంకజ సంభవప్య భుజయేర్భూవభాజజ్ఞిరే తేషాంతిగ్మ మరీచి సంతతి భవాయే దుర్రయా క్షత్రియా ్తేషా సుస్త్రేకులం కలంక రహితం శ్ర్రీకాకతీ భూభుజాం క్లో శ్రీశష్తస్మాదజని రజనీవాధ వద్దుగ్ధ ఎంధౌ కేర్తిర్ద్యోత్నాభరిత భువన ప్రోల భూపాలనామా రాజన్యస్మిన్మమ పిన్ఫృపతిం రాజశబ్దాభిధేయం స్నేహ శ్రీశంత్రి జగతివి నాయామివీకామినీ శం ల్లో కేర్తిర్యష్య హిమేందుకుందవిశదామూర్తిర్థనానందినీ 90

దానం విశ్వజనార్హి హారిచతురంగంగాయధా పాపనం క్ష. చింత్యం శంభు పదారవిందయుగళం ధ్యానామృతక్షాళితం శౌర్యం విష్వగరాతి దుర్మదహరందామాపి దాముశ్రియం శ్లో రుద్రదేవస్తతో జాతో యత్కీర్త్యా భూరలంకృతా ప్రతిపక్షమవాపాల యశోనిర్మాల్యమ్వుజ్దతి శ్లో రాజాన కతివానసంతి సుభటా సంక్రాంతి తక్రాంతయ స్పేతి పృంతు తమేకమేవ శ్రుణుము శ్యూరేషు రుద్రం నృపం యస్యాసీదఎ దారితారి నృపతి (శ్రేణీశర కందుక క్రీడ్యామ్రేడిత విక్రమూయుధి జయశ్రీ ప్రేయసీ శ్రేయసీ ఖ్లీ ఎకో రక్షక ఎవస్యాద్రుద్రదేవో మహీభుజాం సురేశ్వరాణాం సర్వేషాం ఎనికీధనుష్మతాం శ్లో _అథానుజస్తస్యమహీం శశాస ధీరో మహాదేవ నృపోమహొజా 'ప్రతాపదీపా ్రతిపక్షభూపా శామ్యంతి యచ్చౌర్యకధానిలేన శో కుందీందుచందన సఖం కుముద స్యమి(త్రం స్వప్పింధు సింధుర తురంగ రుచాం సనాభం కర్పూరహార హరనాస పయ పయోధి బంధుర్వి భాతి యదుదార యశోవిలాస శ్లో తస్యాయం తనయ నృ్రయాయుతతనో శ్రేవాద్భవానీపతే లఇబ్బక్ష్మాం సమపాలయద్గణ పతి క్షాపాలచూడామణి యస్మిన్‌ విస్మయకారి విక్రమధరాచారామ చక్రాఘనా పృథ్వీదుష్త దురీశ దావదహన ప్రాప్తాం రుజం ముంచతే శ్లో దర్చోదన్వని మత్సరోరణముఖే ధ్యార్ష్యం ద్విషద్రావణే శ్రీడాం దుష్టజనే భయం ద్విజధనాలోభశ్చ ధర్మార్దనే పూజాకర్మణీ శాంకరే గణపతిక్షోణీపతే రాగ్రహ న్డో కోదండోచ్చండవేగ ప్రమృదిత కరికాలాఖ్య పృద్వీశ సైన్యం శ్రింభూమశ్చండి మానం గణపతి నృపతే ర్బాహుదండద్వయస్య అద్యా ప్యుత్హాయదపాకాదుపరత పృతనాకోటి కంకాలకూడ (క్రేడాం) ప్రక్రీడితుం తత్పయతతి విషమూభూమయో యేభషంతి ళ్జీ కతికతిన సంతి భూపాకతికతి వానగుణ గణాభరణాః గణపతి నృపతిస్త్వేకో నరపతి శతపోషకః క్టూణ్యాం జ్జ నిస్పారణ రవ (నిస్పాణధ్వని) సంత్రస్తా క్షణాద్గణపతే ర్నృపా వానాధారాస్తు సమరే త్యజం త్యరినృపాసవ త్ర

గుంటూరుజిల్లా శాననములు శ్లో రుద్రదేవీ సముదభూత్కారుణ్యోత్సవ భూభృతాం గంభీరాన్మ హతస్తస్మాల్లక్ష్మై రత్నాకరా దివ శ్లో సర్యోర్వీశ కిరీట కుట్టిమతలే విన్యప్త్ప పాదాంబుజా శస్ర్రాప్తాంచతురంబు రాశి రశనాం శ్ర్రీరుద్రుదేవీభువం యస్యా జన్మమహోత్సనో గణపతేః క్ష్మా పాలచూడామణి శ్లో సాంబ్రాజ్యాఖిల వజికాతం విరచితే శ్ర్రీరుద్రదేవ్యాస్తయం చతుధకావ్టర్ధస్య నిజస్టితిర్వి జయతే విద్రావితకాలకూట ధర్మోపౌ భగవాన్విభాతి దురితం దూరేద్విజేనా ద్విఘన్తం శ్లో యన్నామగ్రహణేషితాని జపురాన్ని ర్యాంతి పర్యాకులాః ఆక్రామంతి చలత్తరంగ విలసద్దుగ్దాబ్ది ఫేసావళిః ఆచామంతి శైెప్తత (వైస్తతాంక) విసర జ్ఞ్యోత్నా ప్రవాహామృతం ఆకషకాంపురేంద్రదంతి దశనా (ప్రాకారలగ్నా శ్రియం ముక్తా హారలతాయతా ప్రతిదిశ రుద్రాంబికా కేర్తయ క్లో. విశ్వేశ్వర దేశి కేంద్ర శివహస్తో ద్భాసి దోర్విక్రమ 'సిక్షోణీశ జగద్భపై ప్రతిబలై ప్రధ్వంఎ జన్మోత్సవ యస్యా కాకతి వంశమౌక్తిక మణి శ్రీరుద్ర దేవస్సుత తస్యాః కింకధయామ వైభవమత శ్శ్మ్రీరుద్ర దేవ్యా పదం ల్లో అస్తివిశ్వం భరాకార కమలాకుల మందిర భాగీరథీ నర్మదయోర్మధ్యందళిత మండలం శ్లో ఊగ్రం తత్ర తపశ్చర న్నియమయజాబా హ్యేంద్రియక్రేడనం సాంద్రానందమయే సమాధి సమయే చిత్తేన వీరశ్శివే నీత్వాకాలమనంత మంశజయుత సద్భావశంభుర్లురు ఖ్‌ ప్రానోన్పయ సంభవస్సురిత పార్ట పుణ్యోనృణాం ల్‌ ప్రధమాయ శంకర పదధ్యానామృతాంభోనిధి శ్రీడ్యామేడన కర్మ నిర్మలతర స్వాంతాయ శాంతాత్మనే తస్మిన్నిస్పృహచేత "సేగళచురిక్షా పాలచూడామణి (గ్రామానాం యువరాజ దేవన్ఫపతి ర్భిక్షాంత్రి లక్షాందదౌ ల్లీ. కృత్వాస శైవముని రద్భుత శీలమూర్తి శ్ళ్రీగొంకికామర ముదారముదాత్తచిత్తం తస్యాకర స్యనృపదేశిక మౌక్షికానాం వృత్తించకార సకలాయ ఎతాత్రిలక్షం శ్లో. ప్రాచీన పుణ్య పరిపాక వశాత్ప్రజానాం ఆవిర్భభూన భగవానిహసోముశంభు నామ్నానిజేన సకలా మర బంధుసేతు మా పద్దతిం కరుణయా ్రతిమాంబబంధ ల్లో అధనృప శేఖర మాలాక్రాంత పాదరాత్ర రామశంభు రభూట్‌ 92

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు తతత అద్యాఎకలచురి శీమ చరణారాధకా ప్రశస్యంతే శ్లో లబ్బదేశిక పదామనో పరాభూతిదాన పరితో ఇత్వార్ధిన యత్రవృత్తి కరణాఎ కుర్వతే పాశభేదమివచప్రజాతయ ఖే తస్మిన్నధి తత్తస్తస్యగురో శృిష్యాబభూవిరే తేచ ప్రశస్యతరా నిగ్రహోతుంగ విగ్రహా ఖ్లీ సహస్రంతాన్ని (గ్రహితుం క్షోణీశాక్షయ పౌరుషా ఖే. ఇత్చం కాలేయాతి సత్సంప్రదాయే సంతానే౭_ న్మన్నర్ధి సంతానకల్సే శెవాంఛోధేళ్ళుక్తి శంభోరుడారా ఖఖ్య శ్రుమాస్కీర్తి శంభుర్చభూవ శిల్పి ఆచార్యులు శాంతోజు కొడుకు గండోజనుకు ౫౨అగసాలంబయ్య సోయికొడుకు ప్రోలోజునకు బంత్ర్రీమతురాచగురు దేవర ఆనతి క్రమమున. శ్ర్రీమతు కాశీవిశ్వేశ్వర శిలా అయ్యంగారు సానువృత్తులు పెట్టిన వైనము ప్రోలాండిశెట్టి కూతురు కమసల అగ్గసానికి ఖంరుతు ౧౦ నలదేవ శెట్టికి కూతురు నల్రయకాసానికి ఖంతుం౦ సమయ మంత్రి కూతురు విశ్వేశ్వరమాణిక్యానకును ఖంతుం౦ అండరికూతురు గోళగిరి మాణిక్యానకు ఖంతుం0 వీరభద్రవైరాగి ఆండరికి ఖంతు ప్రోలెబోయి కూతురు కామసానికి ఖంతుం౦ తుట్టపాము కొమ్మసాని ఖంతుం౦ మెట్టపొము గుండసానికి ఖంతుం౦ వేనసాని కూతురు కలసానికి ఖంతుం౦ లు నడుపల మళల్లని_ మనుమరాలు పాత్రసానికి ఖంతుం౦ లు సూర్యదేవని కూతురికి తుమ్మల ముత్తసానికి ఖం౧౦ వెలగపూడి త్రీ సోమనాధ దేవరకు ఖ౨అఆస్ట్రానపతి త్రిపుర భీమయ్య ల్ల పెద్దింటి చెన్నకేశ్వరునికి న విశ్వేశ్వర దేవర గుడిపనిచేసిన కాశె అనోజునకు ఖంనన్నపోజునకు - ఇక్కడనుంచి అక్షరములు కనపడుటలేదు పడమటి ప్రక్క (వ్రాత శ్లో _సాంతానికాశ్చ సర్వేఒత్ర సాక్షిభూతాభయాతురై శ్రీవిశ్వేశ్వర గోళాఖ్య మాచార్యేణ ప్రతిస్పితం శ్లో _ఎతత్సర్వం సదాచార పరిపాల్య జితం సదా నిష్కాణాం శతమాచార్య భోగం భుంజీత దేశిక ఫ్లు ఉపేక్షఒన్మంచయౌ వృత్తా వ్రజన్‌ కల్మష మక్షయమ్‌ పరిత్సయి సాంతానిక మధాపరం శ్లో రక్షకాస్పే తధాయే స్యు కి ఉగ్నీ ఊగ్గి ను సర్వతీర్ధ ఫలంసర్వే జపేహముతులంతధా సర్వదేవోత్సవ ఫలం ప్రొప్ను వంత్యత్రమానవా విరుద్దా విఘ్నకర్తార ్షత్రద్రవ్యోపహారిణ 'త్రిసప్త్ప కులదౌర్గత్యం దుష్కాన్నా శనుభవిష్యంతి వహంతి తమిహాతపా విశ్వేశ్వర శివాంచార్య స్సదాచార్తె స్పధేతదై బ్రాహ్మణైరష్టు సంభ్యేయై గ్రస్తే స్వర్భాను నారవౌ కృష్ణవేణ్యాం మహానద్యాం స్నాత్వాచమ్య విధానత ఎవం పొపకృతాం శాసం పప్రాదాత్పుణ్య కృతాంవరం 93

గుంటూరుజిల్లా శాననములు శ్లో _కృత్వాకాళేశ్వరాఖ్యం పురవరమ మలం పొన్న నామాగ్రహారం 'క్రిత్వా విశ్వేశ్వరాయ (ప్రముదిత మనసా) దత్తవాజసర్వసాక్ష్యం లింగం నిర్మాయ సౌఖ్యం మరమపినగరే మంద్రకూటాద్రి దానే మానేపళ్త్యూట్ల పల్లి ద్వయమపీ (సుమహత్‌) షత్రయుగ్మం స్వనామ్నా క్లో _ సీమాంతేపిచ చంద్రవల్లినగరే లింగం ప్రతిష్టా ప్యసత్‌ కంభం పల్లి తటాక "పేతు ముదధింకృత్వార్ధినా మాదదత్‌ కృత్వా౬.నందపదం స్ప్వునామనగరే లింగం ప్రతిష్టాప్యత చ్చాపూర్వం తం మువికూట మష్యధపురం దేవస్యభుక్ష్య అదాత్‌ (హ్యదాత్‌) (కొమ్ము గ్రామేసౌఖ్య లింగం ప్రతిష్టాం కృత్వా శ్రింశత్సారి మానామావాస నిన్నూ నశ్షేతం పంచశారిమితం చప్రాదాద్రేవాలయాం గరంగభు క్ష్యై శ్వీశైలేశాన్యే హీశ్వరపురీం సమరాంచ షోడశావరణం అతరొత్త భిఖ్యా (గ్రామం గణపతి రపారి పత్రాయ విషయే షళ్లవనాధాఖ్యే కండ్రమాకాటకా కానకౌ (కనకా) చార్య దక్షణీరూపం తస్మై భక్త్యా సమార్ప్చయత్‌ శ్లో _లింగన్నివృత్కొ విర్మాయ తద్వెచామ్లు వనప్తలం దుద్యాలగ్రామ వన్యాంశం పూనూరు(గ్రామమపష్యదాత్‌ ఆర్య ఉత్తర సామశిలాయాం లింగం వైశ్వేశ్వరం ప్రతిష్థాప్య విత ప్రాల్నామానుగ్రామం ్రాదాద్రేశిక (శ్రేష్టః శీ పామాన్యోయం ధర్మ'పేతుర్చృపాణాం కాలే కాలే పాలనీయో భవద్భిః సర్వానేతాన్ఫావిన్‌ పాన్ధివేంద్రా న్ఫ్భూయోభూయో యాచతే రామచంద్ర శ్లో _స్వదత్తాం పరదత్త్హాం వాయోహశేత వసుంధరాం షష్టర్వర్ష సహస్రాణి విమ్ణాయాం జాయతేక్రిమి అస్య పర్వస్య ధర్మ్యపాలకస్య పదద్వయం - విశ్వేశ్వర శివార్చ్యాయ ఇహపంపత్ళలం మంగళమహా శ్రీశ్రీజేయును నుల్కాపురం 5 ౪ గగిం 1204 కొశీశివాచార్యులు శకము 1204 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా వ ంగళగిరి తాలూకాలో చేరిన (ప్రో (శ్రోగత్రియ(0) మల్కాప్పురం అగ్రహారంలో గ్రామానికి సడమర వేంచేసియున్న శ్ర్రీవిశ్వేశ్వర స్వామివారి దేవాలయము ముందరవున్న శిలౌస్తంభము ఇది శాసనము ల్లీ శాకాజ్టే వేదదిందు ద్విధరణి గణితే కార్తికా ప్యూర్ధిమాయాం శ్రుమత్చోమాంచికాయాః కువలయనిలయేఒరుంధతీ వబ్ఞతాయా విద్యాదేవస్య నామ్నా సితురపి సుకృతాధాకాయకాశీశ శంభు ప్రాదాద్విశ్వేశ్వరాయ ప్రమథ పరిషదేదీపమాచంద్రతారం ల మీ శ్రీవత్సగోత్రులైన 'శ్రీమురాచగురుదేవుల దేవర కొడుకులు శ్ర్రీమధు కాశీశ్వర _ విద్యాశివదేవరకున్నూ సామిసానని పంకం సాను శ్రీవిస్టాధదేవరు అఖండదీపానకు పెట్టిన మొదాలు ఆయీ దీపమునడిపేది కాంతుస ఆదూరి యేకల 'రెబోయుడు యీయనకాక నివేశనమున్నూ బ్రిత్తి న గనిత్యము మానెడు నేతిలెక్కకు ఆచంద్రకకాతారక కిక

గుంటూరుజిల్లా శాననములు వాడాడు ముగా నడుపువాడు శ్రీశ్రీజేయును రాజుపాలెం

ముత్యయ్య నాయకు - శకము 1167 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కోరపాటి రాణాలో చేరిన రాజుపాలెం అడ్విలోవున్న రాతిమీద శాసనము

స్వష్తి సమస్త మద్ద (ప్రశస్త) పంచమహాశబ్హ మహామండలేశ్వర వేంగిపుర హూధీశ్వర బంధు చింతామణి బుధవర సురభి గంధర (గంధిల్రొ ధిక ధర్మకుల తిలక వరనారీ సవణందర (సహోదర) సుహృజ్ఞన్మప్రియ నిజలక్ర్మివాస స(ప్రాహసోత్తుంగ గండికోట రవికగెలురంక కరభండ సహితా శనరభోగ నాట్యాభరణ కటక చురకర కాంచీపురాజి౯తా (ఈ) జయాం (క) నవల్లభరాయల ముఖదపకాణరాజల్హయేనికంటి భూపలక సపెనుంగుల వంశోద్భవ త్రీశశికల చౌడజ్య మూలస్తంభ హరిభయస్తంభము

మనుమకుల వంశసంభన కోడపతెమి భూగండచోడ నరసింహా దమకాప్రసంగ సభత్రప్రతిపాలకా స్వయమునుండు రిస్తానము అయ్యి శ్రీమళు ముచ్చెనాయకుందు తమ తండ్రి సాంటెనాయకునికి ధమకాముగా శకవరుషంబులు ౧౧౬౩ (విష్ణ) (విషు నామ సంవత్సరము కార్తీక సోమగ్రహణ నిమిత్తమున నిమిత్యార్ధమైన జాతుపళ్లి మ(లి)ి భాజు౯దేవరకు వైవేద్యానకు కుంటిమద్రి చెరువు తూర్చుకుంటను దాని దక్షిణమున వెలిపాలము (నము - ఖ ౧ ఈ ధర్మాధత2ముగా యెవ్వరేని విఘ్నముచేసిన యెడల గంగకట్ట గవిల లంబొడిచె - "పెదకొడుకు కపాలమున గుడిచిన వారగుదురు పూర్వవృత్తి చింతలెయ (లోయ) తూర్పున ఖ ౧వృత్తి కడునందు (కడలందు) జమ్ములు ఖ్లీ _స్వదత్తాం వాపరదత్తాం వాయోహరేతవసుంధరాం

ష్య్రర్వర్ష సహస్రాణి విష్ణాయాం జాయతే క్రిమి

స్వదత్తా ద్ల్వైగుళాం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం

పరదత్తాసహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌

మునుగోడు

గొంకయ్య యాదాస్తు గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటి రాణాలోచేరిన మం మునుగోడు గ్రామనడివీధిలో వున్న రాతి మీది శాసనము

ఒక సర్పము వున్నది

తూర్పువైపు పలక

శ్రీ ఎతజినేశ్వరాలయము శ్ర్రీమునిసువ్రతు తీతికకాలమ

అధ కాలు “టీని అరి వాచి

ద్రేతి ప్రతిష్టసేసె మునిగోటి వడియ్య జిన ప్రతిష్ట వి

ఖ్యాతిగ నిల్చె గొంకన్ఫపకక్టైను గ్రెచను బోయగ్రైజీ

బూతపురాట్టహాసవామ (సము భట్రి సమాన యశోభిరాముడై

యీ దిగునను (దిశను) ఒక విగ్రహము వున్నది

స్వస్తి సర్వలోకాశ్రయా (యు శ్రీవిష్ణువర్ధన మహారాజుల ప్రవర్తమాన విజయరాజ్య సంవత్సరములు బ 3౫గు శ్రాహిశ్రీమ న్మహామండలేశ్వర గొంకయమునుగోటి శతజినేశ్వరాలయంబునకు ఇచ్చిన దుగమడి పశ్చిమ ముదరిని కురుమద్దల చెలునాయునకు కొలంచయ్యకన్న దలపొలిమోరయాత్తరం జెగురుధమ౯దేవతనుండి అచ్చోటిన మడిఖంయీ వసతి పెట్టిన వృత్తి ఆచంద్రాక్ము జినేంద్రునీ సంతోషముసేయు వున్నది (చున్నది) దీనినెవ్వరేని విఘ్నముచేసిరేని గంగకడవేయిగ విలలంబొడిచినవారు. పెద్దకొడుకు కపాలమునందు గుడిచినవారు. స్వస్తిశ్ర్రీపెరుల గరటయ్య పెద్దకొడుకు జన్నయ్యబోయుని వసమున నిచ్చిన మొదవులు ౨౫ దీనిని నిత్యమానెండు నెయ్యి జినేంద్రులకు పూజనడుపునది - యతో ధర్మస్తతో జయము

రిక్‌

గుంటూరుజిల్లా శాననములు చింతపల్లి లా త్రీష్ఫద్విశెట్టి యాదాస్తు - గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటి తాలూకా రాణాలో చేరిన మం చింతపళ్లిగ్రామానకు ణు అటి లొ ళా దక్షణము వూరి వెంబడిన దిగువపడి వుండే రాయి మీది శాసనము సూర్యుడు జా వృషభము = రింగము = చంద్రుడు స్వస్తిశ్రీమతు సమస్త భువన విఖ్యాత పంచశత వీరశాసనలబ్దానేక గుణగణాలంకృత _ పత్యశాచాచార చారుచారిత్ర వినయ వినమిత విపుల విజ్ఞాన వీరబలం జ్య ధర్మప్రతిపాలిరుంధి శుద్ది గరుడధ్వజ రాజ రాజిత మానా నూనకుండైన ముప్పెయూరు వ్రషంచానురదియ. వేయొక్క వెయిన్నీ నెల్లూరిస్తళము వుభయనానాదేశిన్ని చాలు మూలా సమస్త గవురరూ గుండిశెట్టి. సంద్య పశెట్టి గాడు పల్లి బ్రహ్మ శెట్టి నల్హమారి శెట్టి కాడి శెట్టి బ్రహ్మశెట్టిన్ని యుమ్మడి దండమూల మహానాధైకూడి స్వస్తి శ్రీ శుభ శకవరుషంబులు ౧౧౬౧గుశార్వరినామ సంవత్సరము వైత్రశుద్రపాడ్యమియు (0) వడ్డవారమునను త్రుముతు పృధివీశెట్టియైన శ్రీమన్మహామండలేశ్వర బాగిదారయరాజులకు ధమ౯ము - బాగిగణపయ్య ధమకముగాను గుడిమెట్ట మూలస్తానము మళ్లికార్డున దేవరకు నంగభోగరంగభోగ (గా) శేషపూజ నడుచునట్టుగా బెక్కండ్రునిచ్చిన మగయ మెరనవ్వులు బండికి పాతికె ప్రతిభండికిని బాతికె కొల్చ్భుబండికి బరకనూలి అలిసి అఎబెకుంబరక వసపు అఆచెకువినుండి సంపనపు సపెరికెకుంబరకు బెల్లపు చెరికకుంబరక నెర్రవతిక పెరకకు బరక కండమోపునకు వీసం దసలితోపునకు రూక వుపకెకొల్చు బియ్యము మోపులందవేయేసి మళ్లి మోపునంబరక మిరియాలు బెరికకు బాతిక ఆనాలు అఎచెకువీసం ఆవాల బెరికకు చిరకృండృధాన్యాల నెల్లాం బరకవీసం శ్ర్రీగంధకస్తూరి కర్పూర వందన జవాదిలుంబన సరకులు లందును మోపునకు రూక - ఈ శాసనము మేరదప్పకుండాను చంద్రాదిత్యులున్ను భూమిన్ని కలంతకాలమున్నూ సేవ చింతపల్లి తెరికెవేవురు (దేవుడు) గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటి రాణాలో చేరిన మం చింతపల్లి గ్రామానకు దక్షణమునను వూరివెంబడి నది(లో) గురుపడివుండే రాతిమీది శాసనములు స్వస్తి సమస్త భువన విఖ్యాత పంచశక వీరశాసన లబ్బానే కాది బెక్కండృళనిచ్చి మగము - స్వఎ్న సమస్తగుణ గణాలంకృత శ్రీయోగానంద నరసింహాదేవదివ్య శ్రీపాద పద్మారాధకు లన్నచారదొరయరాజులకు ధర్మముగా గుడిమెట్ల మూలస్తానము మళల్లిభార్చున ఆ ళు మహాదేవునికి విశేష పూజలు నయివేద్యములు నడుచునట్టుగా దత్తమిచ్చిన గమగమునాయకుండు కంద్యాననల్తుము ఒంతున పాతిక గుడిమెటిస్తలము తెలికె వెమరు నెయ్డన్ను పూర్యోత్తరములున్ను రాయల్ల చదుపు ఆ మరువు వెనక పంపలమున్ను చెరువు తూర్పున చేను న౫యిచ్చినవి యితని శాసనము ఆచంద్రార్కముగా చెళ్లెటిది శ్లో _స్వదత్తాం పరదత్తాం వా యోహరేత వసుంధరాం ళల క ర సష ష్బర్వర్ష సహస్రాణి విష్టాయాంజాయతే క్రిమి 'కేతవరము త్రునాధరాజు రామయ్య యదాస్తు గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటి శాణాలో చేరిన కేతవరము గ్రామకోటలోవున్న శిలాశాసనము స్వస్తిశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శక వరుషంబులు ౧౪౪ ౪అగు నేటి పరీధావినాము సంవత్సరము మాఖబహుళపంచమీ శుక్రవారమున అంతెంబర గండధరణీ సరాహనానావణకామండలికరగండ అని వారణ సింహ్వరావు వీరకేదార మావిగోవిందసామీ ఎస్టీ అభి వాశాధ లను శూరవీర సేతు ప్రతాప రామావతార ఆత్రేయగోత్ర పవిత్ర క్షత్రియాచారకుల పవిత్రులయిన శ్ర్రీనాధరాజు రామయ్య సామంత శింగారి మహాపొత్రులుంగారి పౌతృలున్నూ లక్ష్మీపతి రాజుంగారి పుత్రులున్నూ అయిన శ్ర్రీనాధరాజు రామయ్య _ దేవమహారాజులుంగారు తిరుపతి శ్ర్మీశెలానకు యీనవధరించిన ధర్మశాసనము - శ్ర్రీమన్మహారాజాధిరాజ రాజ పరమేశ్వర శ్ర్రీవీరప్రతాప శ్ర్రీసదాశివ మహారా 06

శ్లో సోఒయం శ్ర్రీమచ్చకాబ్లే గిరినిధి గగన క్లే౯శ సంఖ్యే తులాస్యే 7 భాస్వత్సంక్రాంతికాలేదిన పతిదివసే శుక్షపక్షే విశేషా దింతేరి ప్రోలనోఒస్పి స్త్వయమదిశదరారామ శర్వాయదీపం యేకాదశ్యామఖండం శుభగుణచరితో యావదాచంద్రాతారం శ్లో కేర్మ్యావ్యూర్వ్వ్యం ప్రధితనమ యోధాతురాలో భీమో హుత్యానత్యానిఖిల విదితం భీమనాధం మహెశం పశ్చాదై క్షే సరసపయ సొస్వర్ధ పాత్రం జిగీషో త్యూర్ధం పూర్ణం ప్రకృత సమయం స్వామిన కర్తుమగ్య్రం శ్లో యేనప్రతాప చతురంగ బలాన్వితేన రాజేంద్రచోడనృప తేరి హకోణభూప హన్మీతిచండ సమగో తత పైన్యమభథ్యే పద్యోన్యపాతి సమరే భువిలోక భూప ళో తస్కెచిరం ప్రోలఆయ నాయకాయ దేవో౭మరేశో దిశతా దభీష్టం గంగాతరంగ ప్రవ్రిసరత్తు (బానాంశు) సంగో (జూటో) జ్ఞ్వ్వలత్కోరకి తేందు మౌళి 'పెదమక్కెన కోటాభూతదేవి - శకము 1087 గుంటూరుజిల్లా యిలొకా కూరపాటి రాణాలో చేరిన మం సెదముక్కెన గ్రామానకు తూర్పునవున్న శిలాస్తంభము మీది శాసనము _ రెండవసలకనున్నవున్నది స్వప్త చం అమల పయోధిచందుడుదయం బగునట్లనె పోలివారిజా తమున విరించి పుట్టిన విధంబునగాంచన ధారుణీధదేం (ద్రమున సురావనీ జముదయంబయి యొప్పుగతింజతుర్హవం శమున జనించెనుగర్రి పుసైన్యజయుండు ధనంజయుండిలన్‌ కం అతని యంశంబున విఖ్యాతులు నరపతులనేకుల రిసబుట్టిన చోక్ష్మాధీశుడుత ద్భూతలనాధునకు గండభూపతి బుట్రైక్‌ ఉ ఆమను బోధినాధ సుతుడై యుదయించె విరోధిగోత్ర సు త్రాముడు శత్రు పద్మ వామధాముడు శాత్రవకంస గోఎకా రాముడరాతిపజ్హీ ముఖరాయుడు శాత్రవకంస గోఎకా భీముడు వైరిసింహబల భీముడు ముమ్మడి భీముడిమ్మ వాక కం అతనికి నరజగతీనాధతనుమణి ప్రభావతాసు విభూతి౯ ఎతపద్ముండుగదక్రితి పతియుదయించెను మహానుభావతనయుడై కం శారద నీరద పారద నారదకుందేందు చందనక్షితిజ సమా 97

ంటూదుకడ్డా శవనము పాం పారతుషోర యశః పరిపూరిత దిక్చక్ర గండభూపతి బుఘమ్రైళ॥ కం. చంది తరాత్మీయభుజా దండస్తీత మండలాగ్ర దరహితవే చండశిరచ్చిధి యెక్కెక మండత మళ్లడునుగండమండలి కుడిలకా చం హరునకు గౌరివొలి జమదగ్నికి రేణుక వోలె చోడ భూ వరునకు గొంచ్మువూలె (రఘువర్య 3కుంక్షితి కన్య యట్లిలం)! పరఠరగెను భూతనూంబ గుణమామ్యుడు గండవికాగ్రగణ్యుడై స్వష్తిశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౦౮౨బహుపురాధీశ్వర అమరేశ్వర శ్ర్రీమహాదేవ ప్రపాదలబ్ద శ్రీమన్మహా మండలేశ్వర సకల దండనాయక విజయభేరి నాదచండరాయ చాణజూరమురాంతక వామధేయ మత్తమాతంగనికర ఎకపాముంత పన్యా భుజంగ కుండియభటనటీనాది కసూత్ర ధారీలు కాంగవీర చాళుక్యకటక సామంతులెపుదుం కులువ బాత కటక సామంతయుంకెలువ గండరగండ గండ కాలానల విరోధి విలయానల సంగ్రామరామ. సమరైక భీమ. కరిగల్ల యాగడక్రైగండ భేరుండ సిద్దిచోడమృగశార్జూల మళ్లగోడ వ“ శూలనామాది సమప్త ప్రశస్త సహితంబున శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వర కోటగండపరాజులకును సతియైన భూతమదేవులు శ్రీమదమతేశ్వర మహాడేవర కఖండ వతి౯దీపంబునకు యిచ్చిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని పిన్ననూకన బోయునికాలె దనపుత్ర పొత్రిక మాచంద్రార్భముగాన. మానెండు నెయ్యి బోయంగలవాడు క్లో ప్వదత్తా ద్విగుణం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం పరదశ్నా. పహారేణ స్వదత్తం నిష్పలంభవేత్‌ యల్లమంద గుంటూరుజిల్లా యిలాకా బెల్లకొండరాణాలో చేరిన మం యళ్లమందగ్రాయూని కు దక్షణమువైపున ఈ రామలింగస్వామివారి దేవస్తానము దగ్గిరవున్న శిలాశాసనపు బండమీద నవ్రాసివున్నది సూర్యుడు - చంద్రుడు - ప్వస్తిశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౦౭౩ అగునేటి రాక్షస నామసంవత్సరము శ్రావణ బహుళ ౧ంగురువారము శ్రీమద్రాజాధి రాజ రాజపరమేశ్వర శ్ర్రీవీర ప్రతాప శ్రీసదాశివదేవ మహారాజులుంగారు విద్యానగర మునందు రత్నసింహాసవాసీనులయిన పృర్వీ సాంమ్రాజ్యము చేయుచుండగొను శ్రీమన్మహామండలేశ్వర యగర్రతిరుముల రాజయ్యగారు కొండవీటె శీములోన యళల్లమంద (గ్రామాన బండగావించి పాలించినవధరించిన కట్ట ₹ప్రకారము గ్రామాననుకాపురము వున్నవారికి పూర్వశక్రమము సమశ్యలకు కూరు డెజ్బం ఆయం యేయే వెంబళ్ళ బెట్టినాగో ఆ ప్రకారాన నడిఎంచువారు - గ్రామాన నుండి వొచ్చి వెళ్ళిపోయినవారు తిరుగా (గ్రామానకు వొచ్చి యందు ఆపూర్వాన బెట్టిన రొల్బిము గద్యాణములోనను సగమింట సగమువడుపువారు - యీ ఫలిగా పరస్తలపువారు కాపులు కోమట్లు సాలెనారు తొగటివారు సాలెజాండ్రప్త వారును మొదలయినవారు పేటలోనుంచి కాపులు కాపురము వొచ్చే ముందులకు మూడేళ్ళు - యీ సదుటును పన్నులు ఆయాలును వృుద్యోగానయిచ్చువారము - అంతట మండియు యేదుంకి ఇంకి 10 ప్రకారము పుట్టిబడికి ౫చా 4రెండోయేడు ౧కి చా 5 యెళల్లకొాలానను లెఖ్బనడుపువారు చిల్లర వాకిటి కులములవారికి "పెద్దయింటికి యేడు ౧కి ౯౬న్ను రఎల్హాకాలమునకున్నూ నదుపువారు యింటికి యేదు ౧కి సగమింటికి నడుపువారు. గ్రామములో వున్నవారికి యేడు అర్ధము = యివాగున శ్పీట్రలోనికి కరుణపడి వచ్చినవారు. గగ్రాముతప్పుచేశినవారి పన్ను వ్రేళమువారు యియ్యంగలవారు - (గ్రామమెల్టకొాలాన ఈశా సనములోవున్న (ప్రకారాన తప్పక నడుపువారు - యవ్వరేని యీనకలు వ్రాత పూర్వకము. నడుచువారు శ్రీశ్రీశ్రీ జేయును క!

శుంటూరువిల్లా శాననములు నన నునుననకానుననా ప్రకా నును లనపనానుానుాుునా ననన కనన'చడుూనులు చనువు నునా చాలు. నవానా నత్తా చుతాాలనుననొనానా నన ననానాచనపానునా. గోవిందస్పరము "పెద్రివాయకుడు యదాస్తు శకము 1092 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా రాజా'పేటలో ఠాణాలో చేరిన నుం యల్లనుందశివారు. గోవిందపురము గ్రామములో వున్న భీమేశ్వర దేవుని ప్రాకారము వాకిటికి వుండే దక్షణము. రాయిమీద వుండే వ్రాసివున్న శాసనము. శుభమస్తు - స్వష్తిసమస్త ప్రశస్త సహితంబువ _ శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వర కులోత్తుంగ రాజేంద్ర చోడరాజులరాజ్యము వుత్తరోత్తరాభివృద్ధిగా శకవరుషంబులు ౧౦౬౨అగునేటి ఉత్తరాయణ _ పుణ్యకాలము యందు సంక్రాంతి నిమిత్తమున మహారాజాధిరాజ కొండ వీటిమళల్ల వాయవికొడుకు "పెద్దినాయకుడు శ్ర్రీభీమేశ్వర మవోడేవనరకు అఖండ వతికాదీపమునకు యివ్బన గొరియలు ౫౫వీవివి జేకొని యల్లబోయువి కొడుకు బయకాబోయుని వశమున యాచంద్రార్కము నిత్యముమా మానెండు నెయ్యి పోసితన పుత్రాముపౌత్రుల వంశాననుక్రమంబున వాది త్యచంద్రులు కలయంతకాలమును వడుపగలవారు - దీనివెవ్వరేని విఘ్నముచేసిన యెడల గంగకడలవేయు గోవులను బొడ్చివవారు వారణాశిలో వ్రచ్చినవారు త్నపెద్రకొడుకు కసొలమున గుడిచినవారు అగుదురు క్లో స్వదత్తాం పదదత్తాం వాయోహరేత వసుంధరా షష్టి వర్షపహహప్రాణి విష్టాయాంజాంయతే క్రిమిః॥ యల్లమంద 58 ౪౦! [౧/10 90 'కేతయ నాయకుడు. శకము - 1082 గుంటూరుజిల్లా యిలాకొ బెలకొండ ఠాణాలో చేరిన మం యళ్హ్లమంద (గ్రామములో వున్న శ్రీభీమేశ్వరదేపుని ప్రాకారము నాకిటికి వుండే దక్షిణమున రాయిమీది శాసనము శుభమస్తు స్వస్పిసమస్త ప్రశస్త సహితంబుగ శ్రీమన్మహామండలేశ్వర కులోత్తుంగ రాజేంద్ర చోడరాజుల రాజ్యము వుత్తరోత్తరాభినృద్ధిగా శకవరుషంబులు ౧౦౮౨వేటి వుత్తరాయణ సంక్రాంతి విమిత్తమున గోపతి సూరప నాయకు కొడుకు కేతయనాయకుడు శ్రుథీమేశ్వర మహాదేవరకును అభిండవతికాదీపమునకు యిచ్చివగొరియలు ౫౫వీనిని జేకొని నంనెబోయువి కొడుకు బొల్లె విత్యము మావెండు వెయ్యి పోశి తనపుత్రాను పౌత్రుల నంశాను క్రమంబున నాదిత్య చంద్రులు కలయంతకాలముల యందును నడుపంగలవారు దీని నెవ్వరేవి విఘ్నముచేశిన యెడల గంగకడల వేయితలలను బొడిచినవారు వారణాశి (ద్రచ్చినవారు పెద్ద కొడుకు కపాలమువ గుడిచినవారు శ్లో స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరేతవ సుంధరాం షృష్టివర్ష సహస్రాణి విష్టాయాం జాయతే కక్రిమిః యల్లమంద గ! గుడియదమ = యాదాస్తు - గుంటూరుజిల్లా యిలాకా బెల్లంకొండతాలూకాలో రాణాలో చేరిన యలమంద కో కేశ్వరదేవష్టా రే లి న నమున గభకొగుడి అంతరాళము వాకిలి దక్షణము. నిలువువెనక (వ్రాసియున్న శిలాశాషనము - స్వప్తి సమధిగత పంచమ మహాశ జయపుర _ వరాధీశ్వర ప్రతాపలంకేశ్వర చాళుక్యరాజ్య భవనమూలస్తంభ శుభలక్ష్మిత రిపుమదస్తంభన చతుర్ధ కులవనన జవన మార్తాండ చలమర్తిగండ చతుళ్ళతాశీతి గ్రామావనీ వల్లభ సహకార వల్లభ సాహసవిక్రమ - కకకాశ భండన భీమ భువనొభిరామ రాయగజఎసింహాసనోత్తుంగ నామాది సమస్త ప్రశస్త సహితమున శ్రీనన్మహామండలేశ్వర వెలనాటి రాజేంద్రచోడన గొంకన కాయని మజ్ఞనయన వల్లభియైన గుడియదయ గొండవిడుమదికు మారిత్రి కోశేశ్చర శ్ర్రీమన్నహాదేవరకు ఆఖిండవతి౯దీపమునకు. ఇచ్చిన గొరియలు ౫౫దీని గ్రామాది మహాజనమున్ను సానులు చిత్రబోయుని కొడుకు ముడివెసుకొని నిత్యమును మానవెండు నెయ్యి వాచంద్రార్కంబులుగాను పౌత్రికము దీపంబునును బోయంగలవారు - దీనికిని విఘ్నముచేసినవాడు మహాపాతకుడు ఆగును యల్లమంద న! నల్లశాని - వాగిరెడ్డి శకము - 1053 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా బెల్లం కొండరాణాలో చేరిన యళల్లమంద కోకేశ్వర దేవస్తానము ళా - ప్రాకారము దక్షిణపు తట్టున వున్నరాయి మీది. శాసనము 99

గుంటూడుజుల్లా శాననములు చోడదేవుల అఖండమం జలబల మందు శకవత్సరంబులు ౧౦౫౩గు (శ్రావణశుద్ద ౫మియుగురువారమునాడు శ్ర్రీమతు త్రికోటీశ్వర చేవరకు అఖండదిపమునకును శిరంగిపూడి ఖొసానుదస్తనల్లసాని నాగిరెడ్డి స్తానపతులయిన బ్రహ్మనాయకుల వసమున నిచ్చిన మొదవులు ౨౫వీనిని జేకొనినిత్యము మానెండు నేతిని పడిన నడుపువారు బొమ్మనబోయుని కొడుకు శిద్దబోయుడు ఆచంద్రాకకాము నడుపువారు శశితారము యా ధర్మము యిక్కడనుంచి అక్షరములు శిధిలమై కనపడుటలేదు రాయివిరిగి పోయివున్నది యల్లమంద పోలెబడ్డశకము - 1055 - యాదాస్తు గుంటూరుజిల్లా యిలాకా బెల్లంకొండ రాణాలో చేరిన యళల్లమందకో పేశ్వర దేవస్తానము - మంటపము స్తంభమున నవ్రాకిన శాసనము స్వస్తిశకవరుషంబులు ౧౦౫౫అగునేటి మాఖబహుళ ౧౪గురువారమున (త్రికోటేశ్వర మహాదేవరకు అఖండవతి౯దీపమునకు ప్రూలెబడ్డ తమళళ్లి రెడ్డిసాని తమతండ్రి కాటయనాయకునకు ధర్మముగా పగు(గృులు దీపం యొక్కింటికి మోదాలు ౨౫వీనింజీకొని పూఎబోయిన ్రూలెనిత్యము మానెండు నెయ్యి యాచంద్రాక౯ణముగా నడుపగలనారు - యతోధర్మస్తతో జయము - శ్రీశ్రీ జేయును యల్లమంద చింబాంబా - గుంటూరుజిల్లా యిలాకా బెల్లకొండ రాణాలోచేరిన - మం యల్లమంద కోకేశ్వరస్వామివారి దేవాలయము గర్భగుడి అంతర్వాళము దక్షిణము నిల్వు రాయిమీదను వ్రాశియున్న శాసనము శ్లో శ్రువల్లభస్య విబుధాది పవల్లభస్య నారాయణస్య జగదేకపరాయస్య నాభ్యం బుజాదుద భవద్భగవాన్విరించి స్తత్సాదుకో౭_జని చళుర్ణ జనాన్వవాయ ళ్‌ తస్మికాబభ్రాజరాజద్ర జనికర కర క్షీర నీహారవారి శ్వేతోఒత్యంతోరుకేర్తి స్తభువన వినుతోఒగణ్య సాద్గుణ్య పుణ్య శ్రీమాకభీమాభిధానో నృపతి రతి మహాఃధార్మికానాం ప్రశస్త శ్రీచింబాయాంసురుచిర చరితా ధర్మపత్నీ బభూవ శ్లో _రంగక్షితి పతిస్త్వాఖ్యో ఇచ్చామిధ్యాభిభాషణ సుధిస్ప మభవద్రాజరాజ ధర్మవిచక్షణ ళ్లో శనీవ శక్ర స్యసరస్వతీ వస్వయం భువశ్శీ)రి వశార్రపాణే శివేవశర్వస్య మహిష్య ముష్య శ్ర్రీచింబయాంబాని తరాంవ్యరాజతే రాయిలోన తక్కువది విరిగిపోయివున్నది - కనుబడుటలేదు యల్లమంద కన్నెపనాయకుని ధర్మపత్ని గుంటూరుజిల్లా యిలాకా బెల్లంకొండ రాణాలో చేరిన ముం యళల్లముంద కోటీశ్వరస్వామిగ గభకాన ధర్మముగాను తొల్లి ముక్కంటి సకలేశ్వరుండమునేట్లై సకల" దేవతాసార్వ భౌముండయిన శ్ర్రీమత్కెలాసపురి త్రికోటీశ్వర శ్ర్రీమహాదేవరకు నఖండ దీపము నకు యిచ్చిన గొరియలు ౫౫వీనిని జేకొని ముందనేటి బొడ్డయ్య నాయకుని కొడుకు భుజంగమెనబోయుండు యాచంద్రాకకామును నిత్యము మ్యైండు నెయ్యి బోయంగలవాడు ఈ ధర్మమునకు యవ్వరేని విరోధించిరేని పంచమహాపొతకులు అగుదురు శీత్తు జేయును 100

గుంటూడుజుల్లా శాననములు గుడిపూడి ్ట (ప్రోలసాని శకము - 1082 - యాదాస్తు గుంటూరుజిల్లా యిలాకా బైల్లంకొండ రాణాలో చేరిన గుడిపూడి అనే (గాముములో వుండే శ్రుభీమేశ్వర్త లింగోనకు తూర్చుగా వుండే రాతిమీది శాసనము విశ్వావసునామసంవత్సరము జ్యేష్టబహుళ బ ౮లు సూర్యుడు నందిని చంద్రుడును వున్నది సర్వమును వున్నది. శ్లో లక్ష్మి లీలాలవాలే గుణమణి విశదే రాజకంరీరవాద్రౌ వంశే మందావనీశో౭.జని జననుత శ్శ్రీమతాం దుర్రయానాం[ యేనాధత్తారి రాజద్విరద శరధదైరుణ్యతాం రాజలక్ష్మి ర్యస్తం మత్తాస్య లీలాం జలధర నికరస్పూర్డిత స్యాచితస్య ళ్లో. కుర్వంతి యస్యారిషు సంపరాయే ప్రోద్బూత ధూమ ధ్వజ ధూమకేఖా దిజ్మీననే త్రికుచ కుంభక మండలేషు కస్తూరికా పత్రలతావిలాసం శ్లో ఆఎచ్చ తస్యా భిజనావతు సోమల్ల ప్రభిన్నా తిలలాట పట్ట తస్యాత్మజోఒభూద్ల్గతి కోటిమల్ల కొండస్పముత్పాటిత శత్రుషంఢ ఖ్జో తస్యాభూత్తనయ ప్రవ్ధ్థి ఈనయోనా న్నూసముత్సావనీ ప్రోలశ్మ్రీలలనద్వి రేఫ మధుపోమల్ల ప్రతిష్టోరణే తేషాంధర్మజు షాంరుషాం కవప్పుషా మర్హేశతాపోసితే ప్రోల క్రూర విరోధి నాయకవధూవైధవ్య దీక్షాగురు బ్లు ధురితస్యనరాధి పస్యతస్య ద్విషదున్నూలన లాలసోరణౌఘ గిరిపశ్చిమ దేశకూటరే (రుత్వం ప్రధమో (హయనే షూద్యకుంప్రలేఖే (హాయన కేష్వివప్రలేఖే) ఖీ లక్ష్మై లక్షితయా2_ హితక్షి తిళృతాం చోడస్య చూడామణి శ్రీడాలాలితగొడ లాటకటక ప్రబ్భృత పాధోనిధి జిత్వాత్యాగ పరాక్రమక్ర మఖనిర్గొంకేశ శకాబ్రికే పుత్రం శత్రునితంబనీ శ్రమకరచ్చేరబ్దికో రాజతే ల్లో లక్ష్మేం వక్ష భారతీం చవద నేకాంతాంచనిక్ష్మాంభుజే చాఖండాత్త జయశ్రి యాపరివృత (ఎత్యాభిపత్రే౭నిశం ్సందర్‌ ఫి ్యగంధాలల్య ఖా నేచ్చత్యోపమమంతిక బ్ఞతిమితి స్యాచ్చ్రతి సేర్ద్యాలస ణి క | రి ఆప త్కీర్తిర్యస్యతప ప్రభావ జనితాక్ష్మా మండలం క్రామతి ల నకం శ్లో తస్య మందతి ప్రోలస్య శార్యసాందర్యశాలిన స్క సాం న్‌ తపప మళ్లస్యరిపు గోధూమ ఖురచ్చిదిలయత్కిల శ్లో _గొంకోమృగాం కచ్చవి మచ్చకీర్తిం తంరాజ కంరీవ మున్నవారిం భక్త్యా సమారాధ్య సశంక్రరోఒభూద్భూయోహనూమానివ రావణారే 101

శుంటూరుబిల్లా శాననములు వాలా నాననా జ్జ యంతంత దీయం విలయాకృతించ శతాయితం శ్రునిబ్దర్లణేషు! ధాత్రా వహస్రాణిరణే ముఖాని విష్ణ్యూతసంఘాత వినూతపూరం॥ స్వష్తిశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౪౦౩ నేటి వుత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున శ్రీముతు కాటపనాయకునకు నయమనోవల్లభియము ప్రోలపాని తను ్రతిష్టయిం౨న శ్ర్రీభీమేశ్వర మహాదేవరకు నఖండ వతిశాదీపంబునకు. బెట్టిన మోదాలు ౨౩౦వీవిని జేకొని పద్మవాభుని కొడుకు కొండజయ్యలిపుత్రాను పొత్రిక మాచందాకకము నిత్యము మానెండు వెయ్యియీదీపంబునకు బోయంగలవాదు. యీదేవరకు. విత్యమునూ వైవేద్యమునకుగా గుడిపూడి యీ శాసవమునందును కట్టించి యిచ్చిన “పీ(కేము ఇ ౧ఎ౨అమరేశ్వర మహాదేవరకు బెట్టిన అఖండదీపము ౧నెల్పిన బ్రాహ్మణనింకు ౧పూనుడెడ్డూరి సూర్తభట్టు ౧౨వ్రలాభీముని ఇఎలిక్కవభట్లు వేమన్న ఖఎవిర్రిభట్లు ౧౨వారాయణభట్టు, పుల్గంభట్టు, వాసవభట్టు, కేసవభట్లు, సుబ్బానభట్టు. గుడిపూడి (ప్రోలాంబా - శకము - 1682 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటి తాలూకా రాణాలో చేరిన గుడిపూడి అనే (గ్రామములో న వుండే భీమేశ్వర లీంగానకు తూర్పుగా వుండే రాతిస్తంభముమీది శాసనము. ెండవపైక్క త్రీ జ్ల తప్యాభూత్తనయోను పాలితలయః కొండః ప్రచండో (మహా౯ా 'క్రూరా) రాతి నరేంద్ర రుద్రనటన వ్వాపారలోలేక్షణః వీరారాతి వధూజ నాన్కలయతే భేదాద్భిదో లీలయా యుక్తస్తలయకాలదండ సదృశో సంగ్రామరంగా నవౌ॥ క్ల కలౌతదీయం పరుషం ప్రతాపంజడీ భవత్సూర రుచిం ద్విషంత్యః। పరాంగనా సంస్మరణైక శంకాంకుర్వంతి పాదప్రహరం తరుణ్యః॥ క్లో. విలాపీనీవాం వితరాంజ లేభాదయా సముల్లా సితగద్రి యూధీ! ప్రోలాంచికాతస్య బభూవకాంతా పురం దరస్యే వపులో మజాతా॥ క్లో ఉన్నమద్దళన తాళభరాలకం 'ప్రోచ్చలత్తరళ భారతరంగం! హంసపారస రవప్రతిరావం కంజ పింజర మళభీకరదీపం ళ్లే- భీమేశ్వరాయాద్ద శదిశిముఖే సత్రయాముత్రపొత్రం విప్రాణామప్రమాణం ధనకనకమ హీదానగోదానకన్య దొనాదీంశ్చ -- ప్ర - భి... ... - సమాహితగుణీ ప్రోలమాంబాంచికాయై శ్రీపాదాంభోజ రాజన్మధుమధుకఠాలొపినో లాలప్యు॥! క్లో, శ్రీశాకాట్టేన యనదిగిభే భేందు(నా) గణిత పుణ్యాయనేచోత్తరే ఖ్యాతే కొండపనాయకస్య రమణీప్రోలాంబికా రాజతే పాభాగ్యాయారి భూమి . , తయాలింగప్రతిష్టా కృతా స్‌ ప్రొపాదాయ తుతుస్టో భోగవిలయాయం భూమాగిరం పశ్చిమే 102

గుంటూరుదొల్లా శానన్నములు బిరుద, మదద్విరదమ దహరణ ప్రవీణ, గొంకనరేంద్ర గంధవారణ, తనరుభట్రి పురవరాధిశ్వర, పనుభ్యర్చిళ థీమేశ్వర, వితరణ వినోద, సంపాదిత బుధప్రమోదవక్ష, వక్షస్టలదళన బెల్లగడి కోటమళ్ల, సుజనజన వసంత, కొంతాజయంత, గండరగండ మాతాకాండ, నామాది సమస్త ప్రపప్తసహిత శ్రీమన్మేడి కొాండపనాయకు ద్వితీయ్య లదిలసహన(ము) మనోనయన వల్లభయా ధర్మార్దకా ముసమన్వితము. నత్తెచోడ వధూమణియువైన ప్రోలమాంబిక ధనపూర్వమునగోకొండ పీడాది గుడిపూడిలోని భీమేశ్వర దేవరను ప్రతిష్మితంచేయించి గుడికట్టించి యాదేవరకు భోగాధ కొముగా శకవరుషంబులు ౧౦౮౨లఅగువేటి వుత్తరాయణ విమిత్తమున ముండిపూడి పడమటి పొలము ఖ ౧౨౨దివిలో దేవర ఛర్మముగ దీపమునకిచ్చివ లెఖ్కస్టానాధిపతియు పూజారిపద్మనాభువి సొకేతమ రాముని ఇ3 బమద్చివియవభిమి ఖ3 మద్రిలికి ఖ౨రామనబొట్టు, రామనగిరి మారమకుం, మంచాకలనాగడు వారాయ(ఇ) గొంకచెగారి యాగమవె(68) నాగమ మాలెసాని. కేతనమాక్క కోటన బోయడు కట్టిన రెచ్చయేలు నాయకుసుంకుదాయకాప కొడుకు కొయన పోయా, రోజా తోట న్లో. స్వదత్తాద్ర్వైిగుణం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం!

పరదత్తా పహాకేణా స్వదత్తం విష్ఫలంభనేత్‌॥ శ్లో, స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరే తవసుంధరాం(॥

షష్తిర్వర్ష సహస్రాణివిష్టా యాంజూయతేక్రిమిః॥। శ్లో. బహుభిర్వపుధాదత్తా రాజభిస్ప గరాదిభిః!

యస్య యస్య యథా భూమిః తస్యతస్య తథాఫలం॥

కెందానుకన్నోజుకొడుకు ఎర్రమోజు ౫౧వీరిప్రోలువాయన జాసన ౫౩శ్రీశ్రీత్రీ జేయును.

గుడిపూడి

"పెరమదేవులు : గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటి ఠాణాలో చేరిన గుడిపూడి అనే (గ్రామములోన వుండే భీమేశ్వర రింగానకు తూర్పుగా వుండే రాతిస్తంభముమీది శాసనము - మూడోవైపున (వ్రాశివున్నది. స్వస్తి - యనేక కరిమకర వికర పరిహిత పరిప్తూర్ధతాణకాద సరిత భూతలాధిపతి లక్ష్మి సమాఠింగోత్తుంగ విశాలవక్షష్టల యక్షోణి వరప్రసాద సాంబ్రాజ్య భూరిభారజగతీవల్లభ మహాస్ట్ర పతిన్ఫప పధమేశ్వర పరమభట్టారక యనేక సమర సంఘటన వీర విజయలక్ష్మీ (సమేత సహస్ర శిరోమణి కిరణ నికరభాసుర ఫణీంద్రకుల సంభవనుణి _నాగపురవరేశ్వర కఠలియకరతురగ వరాహలాంఛన చతురుదధి వేలా వలన వలయితవేలా ధ్వపింహాసనా "పెట్టబడ్డీ త్రిశతయోజన గంగా సలిల స్నానపధిత్రికి (ప్రధ) తోత్తమాంగ మణిఖచిత కనకదండ ధవళఛత్రత్రయము తగపరమోపణ మృ గీంద్రలాంఛన విష్ణువంశోద్భృవ పెనుగొండాన్నయకుల తిలకహరితగోత్ర ఆశ్రిత జవకల్పవృక్ష శరణాగత జనరక్ష మహానదీని ఘాత వూర్వదిగ్విజయ శిలాతల పభక్తికా కరిష్టినాం “*ఆఅటాదంతి సహస్రాణి దశకోట్యంతువాజినాం అనప్త్ప పాదసంఘాత స్తుత్య తేమాధ వోమణికి ప్రతాపులయిన శ్రీమన్మహామండలేశ్వర ముమ్మడి మదగి రాజులకు లక్ష్మీ సమానమైన "పేరమదేవులు మందపూడిందమళల్లి ప్రోలమాంబిక ప్రతిష్టించిన శ్ర్రీభీమేశ్వరకు మహాదేవరకు దమకు ధమకాముగా శకవరుషములు ౧౦౮౩ నేటి వుత్తదాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున అఖండదీపవర్తంబులున కిచ్చిన గొరియలు ౫౫దీనిని జేకొని పరబోయుని కొడుకు యర్రబోయుండు పుత్రాను పొత్రికము ఆచంద్రాకకాము నిత్యమును మానెండు నెయ్యి పోయంగలవాడు

పణీదెం గ్రామము

దొడ్డయార్యులు “ శకము - 1153 యదాస్తు

గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటి రాణాలో చేరిన మం. పణిదెం (గ్రామములో వూరికి తూర్పునవున్న శిలాస్తంభము మీద 'వ్రాసివున్న శాసనము - శ్రీ

ళ్లో శఛాకాట్టే రామబాణక్షితి శశిగణితే కాతికాకే మాసిరమ్మే శుక్ణే పచ్హే దశమి (దశమ్యాం శుభయుత) దివసే చొడ్డమార్యక్షి తీకో(శ) 'ప్రాదాదాచంద్ర తారంగణపతి పురతో బ్రాహ్మణేభ్యోగ్రహారం 103

ఎమాటూడులిల్ల్‌ శాననముల లాలా “_. కృళ్యామ్షుహ్యం గ్రామమక్రం గజాదీకాపుణ్యం్ల వక్ష్యే వందితం గ్రామమధ్యం __ ఆక ప్రోల్రాంచిక్తా తస్య నిజాంగలక్ష్మీః ధర్మార్ధకామేఘసుభానురాగా _ = దగ్గాతిధమూకన్‌ పరిషాలయంతి -నచాన _నావ్లిశ్రుత పుణ్యకీర్తిః _ =... ప్పప్తి చతుస్తముద్రము ముద్రితనిఖిల వసుంధరా పరిపాలక శ్ర్రీమత్త్రినయనవళ్లభప్రసాదాసాదిత పాలన త్రీకృష్ణవేణీ మహానదీ దక్షిణ పుణ్యపహ(ప్ర వసీవలయ భయలోభముల భనోధ్యచాళుక్య సామంత మహానేక పృథ్వీంద్ర విభవామరేంద్ర శ్రీమదమరేశ్వర మహాదేవ భవ్యశ్రీ వాసర పురందర' రక్షస్సాధ్య సార్థక ఎకపురహూధిశ్వర ప్రతిప్రతాపరుద్ర లంకేశ్వర గండరగండ గండభేరుండ జగనొబ్బగండ నన్ను మౌతాజుండ .నామాడి సమస్త ప్రశస్తసహిత శ్రీమన్మహామండలేశ్వర కోటిదొడ్డకేత రాజులు - ప్రోలుదేవి అమ్మంగారు తాము తమకు థర్మార్లముగాను సణేదీశ గణేశ్చరుని సన్నిథి తమనిజ పృధ్వియైనట్టి కొండన తమవాటిని బాహ్మణోత్తములకిచ్చిన ధర్మము బ౩౫యిట్టీ సమస్త పృద్యీ, ట్రాహ్మశ౭తలరర్మై (గ్రామదైవొలకు బ౪నూ తమకుగ్రామాన మానెండు వృత్తి అయిన బ్రాహ్మణులకు నిరూపాధికం గుడి దీపానకు బోతామశాసనము ెట్టివున్నది. సర్వస్వం ప్పధినీశ సోమేశ పుత్రాః నారాయణ భట్టారకాః ప్రభృతివృత్తులు గణపతి బ్రాహ్మణులకుగాను వృత్తులు ౨౨ఇచ్చి వున్నది యీ తక్క సూచి శ్ర్రీగౌరినాధునికి అంగరంగ వైభోగాలకు అష్టభోగసహితంబుగొను ఫణిదెం గ్రామము శ కన్నెశెట్టి : శకము - 1204 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటి రాణాలో చేరిన ఫణిదెం గ్రామములో శ్ర్రీవిశ్వేశ్వరస్వామినారి దేవాలయములో వుండే స్తంభము మీది శాసనము. స్వస్తిశ్రీ శుభశకవరుషంబులు ౧౨౦౪అగునేటి చిత్రభాను నామ సంవత్సరము పుష్యబహుళ ౧౧శనివారము మకరసంక్రాంతి పుణ్యకాలమున చయసిద గోత్రులైన నామిశెట్టి కొడుకుకన్నె శెట్టి తమళల్లిదండ్రులకు బుణ్యముగాను శ్రీవిశ్వనాధ దేవరకు అఖండ దీపానకును బెట్టిన మోదాలు ౨౫యీ దీపమును నడిపే కాపురెడ్డి అన్నెబోయుడు - ఆయనకు వృత్తి న౫ఇట్ట్లు సట్టుకుదాను వంశకోటి దీపానకు నిత్యమును మానెండు నెయ్యి లెఖ్క ఆచంద్రాకకము నడుపువారు ఫణీదెం (గ్రామము మహాభట్టోపాధ్యాయులు : శకము - 1124(5) గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటి రాణాలో చేరిన ఫణిదెం (గ్రామములో

ట్రీవిశ్వనాధముస్వామివారి ఆలయములోన శాసనము - స్త్పంభముమీద వుత్తరపు ఫలకను దిగువ వ్రాశినది. శ్లో శాకాబ్టేయుగపశ్షేందౌ చిత్ర భానౌ చవత్సరే 'శ్రావజేబుధవారే చగప్తే సూర్యే చరాహుణా క్లో మహాదేవ శ్శీమాన్‌ వ్యరచయదభఖండం పశుపతేః (ప్రదీపం స్వపిత్రోర్హయతికిల ధర్మంచ మహితం ప్రతిష్టాం చ్మక్రేయః స్వయమపిచ విశ్వేశ్వర శివః స్వనామ్నాకృష్ణా యాస్తటభువి విభుర్వందరపురే భారద్వాజ గోతృలయిన మాదలి'ెద్ద పండితులు కొడుకులు మహాభట్టోపాధ్యాయులు బెట్టిన అన్నము దీపము గొర్రెలు ౫ంయిో దివ్యనడ పెడి కాపునన్నగరపు మళ్లెటోయునికొడుకు రామన బోయుండు యీయనకు వకనివేశమున్నూ వృత్తి న౫నిత్యము మానెండు నేతిలెఖ్క ఆచంద్రతారకము నడుపువాడు. ఫణిదెం గ్రామము యీసన బోయుండు : గుంటూరుజిల్లా యిలాకా కూరపాటి రాణాలో చేరిన మం ఫణిదెం (గ్రామములో విశ్వనాధస్వామివారి దేవాలయములో స్తంభము - వృత్తర ప్రక్కన దిగువ వ్రాశిన రాతి శాసనము. శ్లో, విశ్వేశనామ్నా గురుపుంగవేనకృతః స్టీతః కృష్ణనదీతటాకే ఈశాన్య కాశీశ్వర దేశికస్య (ప్రీత్యెవ దేవస్యకృతః ప్రదీపః 104

“ంటూడుజుల్లా శానవములు డాలు నంగపాని కొడుకు యీసన బోయండు తమ్మురక్షించిన దాత విశ్వేశ్వర శివాచార్యులకును బుణ్యముగాను బెట్టిన అఖండదీపము గొారియలు ౫౦యీ దీసమును నడిపెడి కొపుబారమే యగర్రబోయడు యీాయనకు వకనివేశమున్నూ న ఖ అచ్చ - నిత్యమునూ మానెండు నేతి లెజ్బను ఆచంద్రాకకాతారమునడుపువారు పెదచెర్కూరు [6 ౪౦. ౧౦ 202) శ్రీవిష్ణువర్షన మహారాజు : కలి ఆది 2628 గుంటూరుజిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలూకాలో చేరిన ెదవెర్కూరు గ్రామములో (గ్రామానకు పడమరగా వేంచేశియున్న శ్రీ తత్రివిక్రమస్వామివారి గభాణలయముల యందు తూర్పున పాతివున్న స్తంభము మీది శాసనము దక్షిణపు పలక, స్వస్తిశ్రీమతాంసకల భువన సంస్తూయమాన మాండవ్యసగోత్రాణాం హరితిపుత్రాణాం తైశికీవరప్రసాదలజ్బ (రా) జ్యానాం థగవన్నారాయణ ప్రసాద సమాదిత వరవరాహలొంఛనేక్షణ క్షణ వశీకృతారాతి మండలానాం అశ్వమేధావబ్బధ స్నాన పవిత్రీ కృతవ పుషాం చాళుక్యానాంకుల మలంకరిష్టోః నిజభుజనిశితన్నిస్కి శధారావనత ప్రతీ పన్ఫృపసచయ శిరోభూషణ మకుటతట ఘటిత పటుమణి కిరణారుణిత చరణయుగ ళస్య శ్రీవిష్ణువర్దన మహారాజస్య 'ప్ర్రేయపాత్రః యువతీకుచ కుంకువము పంకాంకిత వక్టష్ణ్రలశ్చ నరేంద్ర నరవాహన చతుర్ధిక్కాంతారాజి తరుమూలోత్సాటన పటుప్రభావత్వాత్‌ త్రిభువనగంధహస్తి పురందరయివ గుర్వను గ్రహానుకృత 'ప్రభుశ్చ రాఘనయివ దశరధానందన జనకో విక్రమాదిత్య యివరాజన్య విషయ సిద్ధిశ్చ యుధిష్టిర ఇవ భీమార్జునాదిక క్షమాపతినృపః, వనస్పతిరి వావనీజవిరాజః విద్యాధరశ్చ తుంగతరంగ గంగాంబు నిర్మలయశోను (ప్రేరిత సమాజస్య రామదేవస్య (ప్రియః అనవరతలలిత మదముదిత (భ్రమభమిత వనితో రణక్షోణీ లక్షిత పృధుకరధ్వజః రజనీ తిమిరాకర విరతరక్షతా దిగ్రఘనోదయేషు ప్రళయాదిత్య ప్రకట (ప్రభావిచక్ష నిబిడకోలాహలసన్నద్ధ యుద్దవిషయ సిద్ధిదినసౌధః సుహృజ్జన ద్విజబంధు బృందారకమిత్ర, భృత్యకాంచిత ఫలప్రదానేషు కామధేనుః దేవద్విజ గురుచరణ *3శ్రూషణాభిరతః శ్రీవిస్ణువర్ధన మహారాజపుత్ర చాళుక్య కులాళ్టి సుధాకర కుముదవర్ధన మానవ నొయకః జయతే రాజను హేంద్రవరసింహ్వాసనాధిష్టిఈ విజయ క్రిడాడంబరేణ క్షితీశ్వరాకపకలాన పినిర్దిత్య పప్రత్యాగంతుక పమాదృతః పూర్వవైరమనుస్మరస్య-- అలి జి నే ఖ్డో (పూర్వవెర మనుస్మృత్య) జిత్వా కల్యాణ భూపతిం వస్యరాజ్యశ్రియం హృత్యా దివిలబ్బ పరాక్రమః శో *.. కీించతైరుపశోభిత మృగపతిః కింభైరవ స్పాంబరః భె కిం నందీనతృణాంకు రార్పిత మృగపతిః నోమరుద్ధావతే శ్లో చాళుక్యాన్నయ విష్ణువర్ధన భవత్పఏత్యర్థి పృథధిభుజః ప్రాముద్రీ మపసారయంతి రహసి 'ప్రౌఢావరోధ(స్త్రి యం కో, కల్యాద్యబ్దగణేఒష్టనేత్ర రసదోస్పంఖ్యాగతే వత్సరే ప్రాక్సాద ప్రభవే తపస్యతి సితే పక్షే ద్వితీయేగురోః వారే చేక్టుపురీంద్ర నామచర నూయూ(ర్యాహ్వ్యయ) గ్రామే (దేవం) స్థాపిత శ్రీపతిం (సుమనస్సా నత్వా (వినమ్ర పురా (భక్త్యైతచ్చ) త్రివిక్రమ (ప్రభురు మానాధాయదత్తం స్టీం తీ 'శ్రివిక్రమబలీంద్ర శాసనాయార్పితంచ చరయూరి కేతపురే ఖండంయుగ్మం మధువిష్ణుదశకనక్షోణీ పీన విహితంపురతయం వుండ్రాలపాలమిత పూర్వత కచఖండ యాన్యుంచఖండ మదమోహిపికసానిపాలెం పుంఢడ్రేక్ట నామనగరఠే నరలోక సాగర గభీరక్షమా తల _మభూదృలిబంధ నస్యపంచోత్తర త్రింశదుక్తం బంధుకే సరపాటి నఖండద్వయే సపష్పతి సంఖ్యానే బీజధాన్య (వు నేకుసుకృత్తి పురము పొదావినుంగర్తిపురం తతః కొండపాటూర్వితగ్రామం త్రివిక్రమపుర (త్రయం త్రిపురం సమురేఖండే ప్రాదాచ్చీ విష్ణువర్ధనః శ్రీత్రివిక్రమాయేక్టు పురీనాధా యాచంద్రతారకం విష్ణువర్థనరాద్డత్తమితి శ్లో త్రివిక్రమస్యక్షితి మాహరంతియే నృపాశ్చపాపా ఇతిబ్రహ్మణోదితాః ళా 105

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు శ్రీవిష్ణువర్హన మహాపతివా చదత్తాం (శ్రిమత్తి) విక్రమ పదస్థితి మేవయాంతి యేవోద్దరంతిహి నృపాః పరమేదయాంతి ముఖ్యాశ్వ మేధఫలమద్యమహాఫలాని శ్లో, బహుభిర్వపుధాదత్తా బహుభిశ్చాను పాలితా యస్యయస్య యధాభూమిః తస్య తస్య తథాఫలం | విద్యాధికారీ శ్ర్రపతిర్వీర శ్ర్రీవిష్ణువర్ధనః అకరోద్దానకర్ణోవా నిర్మలం ధర్మశాసనమ్‌ శ్రీవిష్ణువర్హన మహారాజః క్లో. స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహళశేత వసుంధరాం షష్టీర్వర్ష సహస్రాణి విష్ణాయాంజాయతేక్రిమిః ప్ట్రైవభగినీలోకే సర్వేషామేవ భూభుజాం నభోజ్యానకరగ్రాహ్య దేవదత్తా వసుంధరా శ్రీశ్రీ జేయును. ఈ గగ్రామానకు పొలిమేర సీమచిహ్నములు - కసుకుర్తి గ్రామానకు పూర్వతః తుంగభద్ర, దక్టిణతః వదింశవాగు. పశ్చిమతః తుంగభద్ర, ఉత్తరతః తుంగభద్ర పీను - ఇనగర్తిగ్రామానకు పొలిమేర చిహ్నాలు పూర్వతః తుంగభద్ర ఆజ్జే (గన్న యతః పులిచింతల గోమిడి యామ్యతః చల్లంకుల పక్లిః నిరుతఈః - భీమలకోడు సశ్చిమతః - గెవాముత్యతశిశ్చిద్రపుపుట్ట - ఉత్తరతః - 'గెలదుడ్డివల్లం - ఈశాన్యతః ఇటికెంపాడు కొండపోలుబారు పొలిమేర సీమ చిహ్నాలు - పూర్వతః దుండిగల మిరు - అజ్జేయతః దుర్గదేవిపడియ యామ్యతః నక్కల పడియ వైరుతఈః ముత్తెం పులమిట్ట పశ్చిమతః దుర్గదేవిపడియ యామ్యతః బుట్టయకుంట - ఉత్తరతః మంకెనలపల్లం ఈశాన్యతః నరుకులమిట్ట -, వంగ్రాన్ల వరుకులమిట్ట పొలిమేరవొంటు - దక్షిణతః పుల్ణామిట్ట - పశ్చిమతః - పోతుగడ్డ - ఉత్తరతః కొండపాటూరి పొలిమేర ్రీతినిక్రరాయని చిరునామా - ఇక్కడనుంచి రాయి అరిగిపోయినందున అక్షరములు కనపడుటరేద 'పెదచెర్కూరు గుంటూరుజిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలూకాలో చేరిన పెదచెర్కూరు. గ్రామములో గ్రామానకు. పడచురా చేంచేశియున్న శ్రీత్రివిక్రమస్వామివారి గభాణలయము తూర్పున పాతివున్న రాతిస్తంభము మీది శాసనము సడమర పంక క్లో, యోవాంఛయావా మనభూమి దేవో బలించరి త్వాహృతవాళ్రిలోకా౯ సారుగ్యజు పామమయే ముదేవో సదాస్తు శంఖా పిగదాబ్ద పాణిః ళో సార్కేందూ బలిహృద్య వక్రకవిహృత్స్య హ్లాదకానుగ్రహం బెభ్రాణం గగనాతపత్ర మజినం ప్రక్షాళనోర్ప్వం[ఘికం _ పాశంచక్రమ సింగదాబ్ద ఫలకం సోర్చా 0ఘీ దోర్థండకం ధ్యాయే దష్ట్రభుజం త్రివిక్రమ మహావాధం త్రిభంగీయ్యుతం శ్లో సపోఒయం మహాస్ని హోత్రాణాం సప్తశత్యా సమన్వితః చరయూరే కృతావాస ఆరభ్య బలిబంధనాత్‌ వో పంచాశత్కోటి విష్ణీర్ధ మిళామ్మర్ధవ మేఖలాం దశాంగుళమతిక్రమ్యు పొదేనైకేన తిష్టతి శ్లో ఊర్జ్వాం (ఘిమండలా భోగధత్ర దండాయితేం. ఘ్రయే బ్రహ్మణాదత్త పద్యాయ తీర్హపూరః కమండలః క్లో భూర్చువస్సుస్తీలోకైెక మంటపస్తంభమూర్తయే 106

వక్షోవదన దోర్తండ విపొటన పటీయశే (పే) శ్లో, పాదమాలింగ్య బాహుభ్యాం ప్రహ్హాదేన మహాత్మనా జయేన పూచివినిర్భిన్న భృగునందన చక్తుషే వైరోచనా వరోధ(స్త్రీ విత్తిర్ణయ పాణయే (శిత్రివిక్రమునాధాయ విరాడ్రూ పవిలాసినే ఘొోరప్రహరణో'పేత దీప్తదీర్హాష్టబాహవే కమలాకుచకారిన్య గర్వసర్వజ్ఞ వక్ష కే కల్యాణ మూర్తయే తస్మై కపట బ్రహ్మచారిణే శ్లో కస్త్వంబ్రహ్మన్నపూర్వం “కృ్రచతవ వసతిర్యాభిలాబహ్మ సృష్టిః క స్తేత్రాతాహ్యానాధః కృచతవ పితరౌావైవతాతంస్మరామి కింతే2భీష్టందదామి త్రిపద పరిమితా భూమిరల్పంకిమేతత్‌ (త్రైలోక్యం భావగర్భం బలిమిద మవదద్వామనో వస్సపాయాత్‌ ఖ్లో స్వస్తి స్వాగతమద్య హాక్రతుపతే. కిందీయతాం. మేదినీ కా మాత్రావద విక్రమత్రయమితం దత్తం జలం పాద్యతాం నో దేవోత్యఘనాశనేజ్బర్షతి రమం(మహా) పాత్రం తతః కింపరం తైదం బలినామకో మఖవతాపాయాదహోనామనః శ్రీ జేయును. 'పెదచెర్కూరు 00౧౧6౯ ౯ &219 ౧8౦౧0౧9 0 గ/ర6!2026 5319 [40960౧ 0/0! [1 గెడగంం4గ౧ ౪0 66 అనవేమారెడ్డి - శకము - 1296 గుంటూరుజిల్లా యిలాకాలో చేరిన పెద్ద చెర్కూరు గ్రామములో కరణం నోరి కృష్టయ్యగారి యింట్లోవున్న తామ్రశాసనముయొక్క నకలు ౫పలకలు. గలది. యివి కూచికనరాగి కడియము మీద నందీశ్వరుని మొహరువున్నది. శతీతీతీ నో, శ్రీనాధ స్యవరాహదివ్యవపుషోవః పాళుదంతఘ్హ్రైచిరాత్‌ స్యూతోన్నీత మహీతలో పరితటీ నిర్య్వాజశ్చంగాంకురా యా మాత్మీయజయాదితాం శశికళా మాశంక్యజాతంక్షణః "సేవాళ్టేన విబృంభమాణ సలిలారంభో మహాంభోనిధిః శ్లో లీలాద్యూతజితాం కళాధర కళాం మేళౌదృఢం కేరితాం ఆహతుకాంయుగ(ముఖ)మున్నమయ్య భుజయోర్విశేేయంత్యామిధః పార్వత్యాః కుచకుంభ పాశ్వకాయుగశేస (ఢ్రేమలో లేక్షణః కాలక్షేపణమిందు మోచన విధౌకాంక్షణాశివః పొతువః శ్లో తమోహరేతాంతన పుష్పవంతొ రాకాసుపూర్వాపర్మశెల భాజౌ రధాంగలీలా మివదశకాయంతౌ పురాపురారేః పృధివీరధస్య | ల్లీ, యన్మాళౌనిహితం చిరాయ నిగమై ధ్యేకజయంచ యద్యోగిభిః యళ్లక్ష్మే కరపల్లనోదరగతం సంవాహనైర్లాలితం 107

గుంటూరుజిల్లా శాననములు తస్మాదావిర భూత్పదాన్మధురిపోః వర్థశ్చతుర్ణోవరః శ్లో. వినిర్మితో విశ్వస్పజాప్రయత్నాత్‌ సర్వేషు వ్ణేష్వపి సారభూతః లో కేమహాప్రాణతయా ప్ర సిద్ధః సోష్మాసఘోషశ్చ చత్తుర్హవ్మర్ధః క్లో. తస్మాదభూత్పోోలయ పైన్యనాధో వంశస్యకర్తా వరవిక్రయమశ్ర్రీః పృధుప్రభావశ్చ భుజైస్స్వ సారైర్గా స్ఫోమసూర్యశ్చగుణైర్నిబద్దాః క్లో. పింధౌత్రీరివ దొడ్డ్దయ్రభువ రాజ్జాతాన్నమాం బాసతీ తం (ప్రాప్తా పురుషోత్తమం గుణనిధిం శ్ర్రీప్రోలపేనాధిపం పుత్రాకసమ్యగ సూతమాచనృపతిం శ్ర్రీవేముప్పద్వీపతిం దొడ్డక్షాధర మన్నభూమిరమణీ శ్ర్రీవల్లభం వల్రభం శ్లో తేషాం సర్వగుణోత్త మోవిజయతే త్రీవేమభూమీశ్వరో "హేమాద్రి (ప్రతిమోన్నదానవిరతో ధర్మప్రతిష్టాగురుః యస్మిజశాసతి పాకశాసన నిభే సర్వాం మహీమండలీం పంప్రాప్తాశ్చముదం చిరాయ వపుషాంభా!ై (హవిషాంభా్ర) సృురాకభూసురాః శ్లో పప్రాదాత్కుండి తరంగిణీ ముభయతః కృష్ణాంచ గోదావరీం విపేభ్యః కిలవేను భూతలపతి స్ఫారాగ్రహారాన్నహూ౯ నేత్రశ్చిత్రం (చక్టుశ్చిత్ర) మనన్యరాజసుకరం నిస్పీమదానం బువో యేన బ్రాహ్మణ జాతిమాత్రసుల భావృత్తిః కృతావ్షర్ధ్యతే వ్జ స్తంభాకకేర్తికృతే సృజత్య కుశలాన్ఫూమీశ్వరాన్నశ్వరాజ విస్సీమాన్‌ సుకృతీ వినిర్మలమతి స్య) వేమప్పధ్వీపతిః యేన శ్రీగిరి రపష్యహోబళగిరి స్ఫోపొనమార్గాంకితో (తా) ప్రఖ్యాతారచితా స్స్పనాతన మతాః తంభావతీభూతరే ళ్లో వేమక్షితీశో వృషమేకపాదం ఖంజప్రచారం కలికాల దోషాత్‌ దత్తాగ్రహారం ద్విజవేదశక్త్యా పదక్రమైరస్థలితంచకార ల్లే ధర్మాత్మజో దాశరధిః పుఠరాయ స్ఫుధీర్య మాణానియుగాంత రేసు వితర్మయేవేమన రేశ్వరస్య పుణ్యానివామాని పుఠాతనాని న్లో తస్మాద్వేమనృపాత్స తాపల సితాచ్చ్రీమద్దయావారిధేః జాతావప్రతిమ పప్రతాపకలితా సూర్యేందుతుత్యాసుతా ళో తస్మా ద్వేమనృపాత్ప తాపల సితావ్చీీవుద్దయావారిదేః జాతావప్రతిమ ప్రతాప కలితా సూర్యేందుతుత్యాముతా శ్లో మహాత్మకోసావనపోత భూపః శ్రీమన్న వేమన్ఫపలిర్రగ దేకసాలె' 108

గుంటూరుజిల్లా శావవనము ౫ క్ల జిత్వాశ్త్రీయన పోతభూతలపతి ర్వ్‌రా నరాతీఇబలా దాకృష్ణాతటినీ తటాదు భయతస్తద్గౌత మీరోదసి ఆ వింధ్యాదితి యత్బవింద్రవచనం తస్యావిధానస్తుతొ (ప్రత్వబ్దం ప్రతిపక్ష దశజయనస్త త్పూర్వపక్షాయితం శ్లో వీరశ్త్రీయనపొత భూతలపతేః గంభీర ఖేరీరవై శృ్యత్రూణాం హృదయేషు సంగర ముఖే ఖిన్నేషు పూర్వం రసం యద్వీరం నిరకాసయద్భయరసా వేగాత్కుతో ప్యాగతో యుక్తం ప్రొక్తనమంబు నిర్గ్మముయతి ప్రత్యగ మత్యూర్షితః శ్లో తస్వానుజస్తా మరసాయతాక్ష శ్రీయన్న వేమక్షి తిపొలరత్నః శూరాగ్రణీర్యః క్లురికాసహాయో విఖ్యాత వీరాహవకేళిలోలః క్లో యస్యారికాకులిశ ధ్వసకాకలయతో ధాటీ ఘభేరీ రవః నామాని దృతమజు౯ఎస్య బలవత్సం[గ్రామగాండీవినః సంగ్రామోపనతాని తానిభవతాం రక్షాకృతే సర్వదా వ్వర్ధ్యంతామితి బోధయం త్యధిపతిం ధీయంత్రిణో మంట్రిణః శో యద్దాటీషు విరోధిరాజనిలయే యుద్దాలయే యోజితాః విప్రాః కల్పిత హోమకుట్టిమ ఘనస్కంధ ఫ్టలింగోజ్జ్యలః హోమో(ద్రేరివభూ మికాం తులయతి ప్రౌఢ ప్రతాపోష్మణా సప్రత్యంతగిరే నహోమ సరితస్సంవ్యాప్తతారావళేః శ్లో శ్రీశైలే స్టిరమూలతా ముపగతా వ్యాప్తాకుమారాచతే పంచారామయుతే. పకాశ నకృతా సింహాచలేంద్రే తతః శ్రీకూ ర్మేపురుషోత్త మేకుసుమితాయద్ధర్మకేర్మిర్హతా కాశ్యాం విశ్వపతేః పుంఃఫలవతీ నిత్యోపహారోచితా ౩ తస్యానుజస్తామరసాయితాక్షశ్రీయన్న వేమక్షితిపాలరత్నః శూరా(గ్రగణ్యఃక్టురికాసహాయో విభాతివీరాహవ కేళిలోలః శో సపోయంకదరైస్పంభృతమాలికాయా విచిత్రకాంతాసుకపోలదే శే ఒఅ ఆ ఆఆ = “ఆ = = = - మకరీకరణేనకంపః వీడాన్న వేమనృపచేర్హయినాకరేణ ప్రత్నర్థినాయుధిబలాదినరో పివా ౫ ఆరోపయంత్యుపగమాద్భరణంతదీయంగంభీరచామర సితొతపవారిశా ఎవ్ఫీమంప్రతిగృ హ్యవృత్తి విషయేసర్యోత్తరాముర్వరాం ఘాదేవేషు తధాపరి గ్రహవిధా ప్రాప్తేషుతృష్తింపరాం భూదాన వ్యసనేద్రుతం పునరసౌవీరాన్న వేమప్రభుః 'ప్రాదాత్స గర్గమయీంవిధాయరుచయే సద్వీపమత్యా హితం శ్రీ అనవేమమహిపతిఃకదాచిత్కో నషాయ (కోశాయ శ్లో శాకాబ్లే గుణరత్నభానుగణితే భానౌకుళీరంగతే వింశత్యబ్దగతే విరోధికృత్సమయుతేతత్నార్ధమాస్యాంతిధౌ 109

శుంటూరుజిల్లా శాసనములు చంటూడుజల్లా శాననములు ఆషాఢ్యామన వేమభూపతిరిహా స్టైశ్వర్యభో గ్రైర్యుతే ప్రాదాదిక్టుపురీమిమాంద్విజగణాయాచంద్రమాలారకం అధాస్య గ్రామస్యవృత్తినినన్‌యః వృత్తయఃపప్తదశ శతోత్తరసహస్రం శత్ప్రతిగ్రహీతారోలిభ్యంతే-హరితసగో త్రానోరి సూర్యనారాయణ గం గాధరాద్యాద్విశతభాగినః- హరితసగోత్రావంకా చిట్టూవర్యులా ర్యాపకశతనినఃపాలపర్తినాగంభట్టార్యాపకశతకినః, భారద్వాజసగోత్రా జంధ్యాల తిరుమలభట్టార్యా ఎకశతకినః భారద్వాజసగోత్రాఃకుందే టిచన్నభట్టార్యాః ఎకశతకినః గౌతమసగోత్రాః కారంచేటిరామాభట్టార్యాః ఎకశతకినఃకాశ్యపనోత్రాః దిడ్దుగోవిందుభట్టార్యా ఎకశతకినః హరితసగోత్రాః చింతలపాటి కమలనాభార్యా ఏకశతకినః ఎనంవెలనాటిశతకాని ద్రశ కాశ్యపగోత్రా చెరుకూరు. తిరుమలదిక్షితార్యా? య! ఇ ఆధ డ్రి స్త ఎకశతకినః కాస్యససగోత్రాః పూరిమెట్ట వుపాధ్యాయా ఎకశతకినః విష్ణువర్హనగోత్రాఃకామలియజ్జ్ఞనారాయణార్యా ఎకశతకినః. కొస్య పగోత్రాః పుళ్లెనూరు. భట్టార్యా _ఎకశతకినః, ఎవంవేగినాటిశతకానిపంచ త్రి విక్రమస్వామినః శతకం, శ్రీ అగ స్త్ర్యేశ్చరస్వామినః శతకం, , వేనుదేవాదాయం, శతకద్వయం ఎవం సర్వాణిశతకానిసప్తదశాటకే ప్వేవరుగ్యజుశ్శాఖోః పిత్తూణ కేవ్యతిమతాంసహ(స్రం ఎవం ఆకరుణ ఆలవణనాశ్రయితాజస్సామ్యయుతముఖ్యాగ్రహార నుదాత అధసీమాచిహ్నాని పూర్వభాగమున జమ్ములకర, దీనికి దక్షిణానకు పుల్లవాగు కొంటినడిమికుంట పుల్లవాగేదక్షణముగా వొచ్చిన చాకికాల్వన మీదినవా గెపుల్లవాగుకోడు ౧మలిచిన రాకంబమున్నూూ దీనికీని దక్షణమున మురికిచేళ్ల దిబ్బ - తూర్చంచుననుండిపోగాను కాటినడుము మడుగు దీనికి ఆజ్జేయాన గర్వుయెక్కిన పెద్దపుట్ట ఆముందర తామర్హ దారువు దరే పోగాను వెదుళ్లకట్ణ బావి వెంటనే కుందేటికిదిగి పొన్నగంటి పరియతో దారువు అక్కడ శిలాస్తంభము - దీనికి ఉత్తరాన పందులపడియ శిలాస్తంభము - దీనికి ఉత్తరాన చిరావవజులకుంట శిలాస్తంభము, దీనికి వుత్తరాన లక్కల వీరయపడియ తూర్పునపుట్టయకుంట దీనికి వృత్తరాన తూర్పున కుమ్మరకుంట దీనికి తూర్చునపాలికుంట ఉత్తరానశిలాస్తంభమును, తూర్పున మంకెనల పల్లం గట్టు దీని ముత్తెంపుల మిట్ట - దీనికి తూర్సునను, తూర్పున నక్కలపడియ - అక్కడ శిలాస్తంభము దీనికి తూర్పున దుండిగాల మిరు దీనికి తూర్పున యిటికంపాడు దీనికి తూర్పున దుగకాదేవి పడియ శిలాస్తంభము - దీనికి దక్షణముగా పవుండ్రాళ్లతిప్ప - దీనికి తూర్పు శిలాస్తంభము దీనికి దక్షణముగా వుండ్రాళ్లతిప్ప - దీనికి తూర్పున శిలాప్తంభము - అక్కడనుంచి దక్షణముగా _జమ్ములకరగలియును. ఆ యీ అష్టదిక్కుల సీమచిహ్నములున్నూ - మోచన నడిమి శ్నేత్రముతో గూడిన యీ (గ్రామము ఈ బ్రాహ్మలకు చంద్రోపరాగ మహాపుణ్యకొాలములయందు దానముచేశెను గనుక అ ప్టైశ్వర్యయుక్తముగా ఆచంద్రాకలమును అనుభవించువారు, శ్లో, అనవేమ మహా సేనదత్తామిక్ట పురీమిమాం పాలయంతు నృపాస్సర్వే భావినోపిహిత త్తుతాః ళ్లే ఎతైన భగినీలోకే పర్వేషామేవ భూభుజాం నభోజ్యానకర గ్రాహ్యా విప్రదత్తా వసుంధరా క్లో. మద్వంశజా పరమహీసతి వంశణావా యే భూమి పాస్సతత మజ్ఞ్వ్యలధర్మ చిత్తాః మద్దత్తమేవ సతతం పరిపాలయంతి ఈత్పాదుకద్వయ మహంశిర సానమూమి శీతీత్తు చేయును. పెదచెర్కూరు మల్లనృపతి : గుంటూరుజిల్లా యిలాక్రా స్టాపట్ల తాలూకాలో చేరిన పెద్దచెర్కూరు గ్రామములో కరణము నోరి క్నష్టయ్యగారి యింట్లోవున్న తామశాసనము మొక్క నకలు * శ్లో శ్రీవిష్టోర్వట పొదసచ్చడపుట్సీ పర్థర్థికా శాయినో గంభీర ప్ఫూటకోభినాథి పరసీ పత్పీజ్మనద్మో దరే

కుందటూదరుజుల్దా శానవములు

ఈన్యెంతఈ కరణాన్మతీచిర భవత్త స్యాత్మనః కస్యపః

శ్లో తస్మాత్సూర్యో మనుస్తస్మా దిక్ష్యాకుః కులభూపతిః తస్మాద్వికుక్షిస్తద్వంశే కలికాలనృపో౭౬_జని

శ్లో యం సహ్యాచల కందరాజుల పరీవాహప్రవాహావళీ శశ్వత్సాలిత శాలిసస్య విసర శ్చ్రీరక్షీతక్ష్మా జనః! పాదాంగుష్టు హృతత్రిలోచన మహాఫాలాగ్రణీలోచనో నాధశ్శ్రీ కలికాలచోళ నృపతే స్తుల్యోమహావల్లభః

శ్లో జాతశ్శీ కలికాల పార్టి వకృపారత్నాకదే చంద్రమా త్రీమద్రాజసమాజ భూషణమణి శ్శ్రీమల్లిదేనహ్వయః ని్యిసింశ తృటితా ఘటాకసుభటస్తం బేరమగ్రామణీ ర్నిర్మస్తి ష్కపిశాచ భూతనికర శ్యాఘ్యప్రతాపోదయః

శ్లో న్యగ్రహీదరిచతుర్వి ధ ఘైన్యాన్యగహీచ్చ భువిదర్హయలక్ష్మిం మళ్లిదేవ జగతీ పతిశక్రః చక్రపాణిరి వశక్ర సహాయః

ఖ్లో చక్రవిశ్వం భరాం చక్రే విశ్వంభర విభూదయః మళ్లిదేవమహీజాని ర్మహాదానొని షోడశ

శ్లో కోటీన ప్రతికోటి రుక్పటుతులాకోటీ భవద్వాసుకిః పొటీరాద్రి నభస్వతే రధనచో ధాటీకయోత్సాటనః శ్రీమిత్రావరుణాత్మ జేనమునినా పూర్వం ప్రతిష్టాసితం సాక్షాదిక్సుపురా(గ్ర హారవరదః పాయాదపాయాజ్ఞగత్‌

శ్లో తారారాట్కర పద్మినీహిత మితే శాకాబ్బజాతొగతే (౧౨౨౧) సంఖ్యాదీశ్వరవత్సరే శుభకరే మాఘాఖ్యమాసేసితే పక్షేపర్వజ సోమవార సహితే సోషగ్రహోపక్రమే కృత్వాస్నానమ నూనమంత్ర విధినా పాధోనిధే సన్నిధౌ

ళ్లో పంచోత్తర దశశారీపం మేయమహాగస్త్య నాధాయ (పంచోత్తర దశాకాశదీపం పంచామే యముత్త ముం త్రుమహాగస్త్య నాధాయ

శో శ్రీమల్లిదేవ నృపతిః ప్రాదాదిహనం ప్రొదాదిహసు భక్తితః మండికుంటనాయ దిశిప్రాచ్యాం కుమ్మరికుం కేన వంకపల్యదృనాత్వవా౯ పశ్చాత్తత్సల్లి సీమోర (సీమాన) శ్చితార్హాగొల్లపూడినా

శో అస్త్యగస్త్య మహోశస్య తస్యార్ధం లాసికాగణః తిప్పసాని ర్వరూధే2_ స్మికరంభేవొప్సర సాంగణే

111

శుంటూరుజిల్లా శావననములు నస శ్లో, అగస్త్రేశ స్యోత్సవార్హం తిప్పసాన్యాహ్వ్యయార్పితం స్షేత్రంపంచోత్తర త్రింశత్సారికాంక్షిత ముత్తమం క్లో. కారంచేట్య ధ్వనః ప్రాచ్యాం దక్షిణా పరయోర్హిశ'ః “అవణగ్రామ పీమోదక్పందికుక్కల పాడునా బొల్లి పెద్ది వమ్మరునామాంకితం శుభదంనృణాం శణకవి ప్రాముఖ్యానాంభా గ్యానాం అభివృద్ధి కః న] జి న అగ స్ట్యేశ్వర భోగ్వార్హమన్నవర్తి పురంధరం (వరం) మళ్లిదేవ మహానాధః ప్రాదాదాచంద్రతారకం శ్లో ప్వదత్తాద్దిగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరదత్తాపహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ శ్లో. ప్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరేత వసుంధరాం షష్టిర్వర్షసహస్రాణి విష్టాయాంజాయతే క్రిమిః తీతీ జేయును 'పెదచెర్కూరు [18 ౪౦ ౪ ౫౦206] మళ్లిదేవచోళుడు. : గుంటూరుజిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలూకాలో చేరిన సెదచెర్కూరు. గ్రామములో ఉత్తరపు బజారులో పాతివేసి వున్నరాతి మీది శాసనము : స్వస్తి శ్లో. శ్రీస్తన చందన లిప్తశ్రీశః తదీయనాభ్యుదితాజగతీలతికా బీజం ('బ్రహ్మాబ్రహ్మా పితస్యభుతే శ్లో దావశౌర్య గుణాకప్ప వం నిరూపయజశివాత్మనః తస్యసుతోదైక్షి దంగాదుద భూత్ప్సత్రియాన్వయః అగగ్రేదిక్కరి కాలాంబజో చస్తస్యనృపో౬జని చోడపిల్లి శ్రీపప్తస్మాదన్ని చోడస్తదానుజ శ్లో. సూరభూపస్స్మతస్త స్యరాజ రాజ మహీపతిః తస్యాము జోఘటాకారః రిపోర్లుంకార శంకరః లా శ్లో తప్యచోడ మహాదేవ్మీపియా తత్తన యోనఫఘః మళల్లిదేవ నృపోయత్ర క్షాత్రధర్మనృ (పాలక) క్లో, తస్యకాంతా మహాదేవీ నన్నెచోడ స్తయోష్సుతః నృశ్తీపాడుగ్ర వీరాది జేతాప్రభువతం సక) ధర్మసంస్థాపనార్ద్జాయ గాంగేయః (కలిసంభవణ) స్వస్తి చరణసరోరుహ విహతవిలోచన 'త్రిలోచన ప్రముఖాఖిల పృధ్విశ్వర కారిత కావేరీతీర కరికాలకుల రత్న ప్రదీపాపాతకు కుమార గణాంకు శకం దుకూరి పురవరేశ్వర కాస్యపగోత్ర పాకనాటీయ ఎకవింశతి సహస్రగ్రామావ నీవల్లభ భయసుదుల౯భ సత్యరత్నా కరవామాది సమస్త ప్రశస్తాయ యిదం సాంగమిశ్రిత వేదధర్మ శాస్త్రాయుర్వేదాద్యమ్టాంగ గుణ గణ శోభితేక్టుగ్రామాగ్రహారత్ర్రీ వర్హమానా యణేన పూర్వదత్త పరిపూడినామ గ్రామాయోష్టదిక్సి మసహిత సర్వకర పరిహార మాచంద్రాకకొందత్తం తత్కాలీన రాష్ట్రకూట ప్రముఖాన్‌ కుటుంబినస్స మాహూయయిళ్దం ఆజ్ఞాపయతి - విదితమస్తువః 112

న్లా. శ్రుమద్గణ పతిక్షేత్ర సరిపూడి మిమం పునః! భీమేశ్వరాయ దేవాయప్రాదాదాచంద్ర తారకం॥ శ్లో బహుభిర్వసుధాదత్తా బహుఖభిశ్చాను పాలితా। యుస్వ్తాయస్యయధా భూమి స్తస్యత స్యతధాఫలం॥! స్నదటాద్ద్యి గుణం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనరే ష్య ష్రరృషక సహస్రాణీవిష్టాయాంజాయతే క్రీమిః॥ 'పెదచెర్కూరు వోటకేత మహాలాజులు : గుంటూరుజిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలూకాలో చేరిన పెదచెర్కూరు గ్రామములో ఉత్తరపు బాజారులోపడి వృున్నరాతి మీది శాసనము. స్తస్తిశ్త్ర నున్మహావండలేత్యర జగమెచ్చుగండు కోటకేతమహారాజులు శ్రీశక వరుషంబులు ౧౧౩౧౪ఆగునేటి చెర్కూరు కొదుర శిచుళ్యరదేనర పునః 'ప్రతిష్మషయించి యిచ్చిస వృత్తికండ్రికెబు ౧ంవృళ్తులు ఆమిసెద్రికి, నారమహారాజునకు నీల కరమహారాజునకున్ను సంగతాజునకు, సూరపతొజునకు. 5కి యేలినీమునికప్టి, గోచప్పునకు జంకజంచుగలి సూరయనకు బంఇంపొోళతకు, అనుమకు, పిన అనుమకు బర౬। ప్రమిదకు భేరీసుంటకు తలారి తనమునకు. బంట్యాతలారి శ్ర్రీలునకు బం౫। పెదచర్కూూడు కఠోరి యర్రమనాయకుటు - శకము 1066 గుంటూరు జిల్లా యిలాకా బాపట్ల తాలూకాలో చేరిన పెదచెర్కూరు గ్రామములో చెర్వులో నూతిదరిన వృున్నరాతి మీది శాసనము. స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౦౬౬అగునేటి. ఉత్తడాయణ సంక్రాంతి. నిమిత్తమున శ్ర్రీయిక్టుపురి 'త్రివిక్రమదేవరకు కఠోరి య్యర్రమనాయకుడు _ బెట్టన అభిండవతిణదివియ ౧కి కులోత్తుంగ నూడలు ౧౦వీనిని జేకొని సూర్యభోయుండు పంతానక్రమమున నిత్సనమును మానెండు. నెయ్యిని సోయంగలవాడు శ్చ్రీశ్రీజేయును. స్ట్‌ (య "పెదచెర్కూరు కఠోదికేతనాయకుడు. : గుంటూదిజిల్లా యిలాకొ బాసట్లతొాలూకాలో చేరిన "పెద్దచెర్కూరు. గ్రామములోన నూతిదరిన వున్సరా సుస్ప్‌చు. శకవరుషుబులు. ౧ం౬౬ఆనునేటి.. ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున శ్రుయిక్టుపురి త్రివిక్రమదేవరకు కఠోరి నైవ పకుచం.. బెట్రిన అఖందిపర్తి దీపములు - చీనికి బెట్టిన కులోత్తుంగ మాడలు తన సంతాన (క్రమమున నిత్యం మానెండు 'పెదచెచ్య్సూరు న ంపపుటు వ చంద కుజిల్లా యిలాకా బాసట్ల ఛాలూకాలో చెకిన 'పెదచెర్కూరు (గ్రామములో నూతిదదివవువు రాతిమీది పటం పవన ని వు సకపరుషింబులు చంజజలగునేటి ఉత్తడరాయణ సంకాంతినిమితమున స్పీయిక్షుపురి. శ్రీతివికమ పంతు పనిని వ బాటు కాలిక మఠినాయికుడు బెట్రిన అఖండనర్హిదివి య ౧దీనికిని యిచ్చిన కులోత్తుంగ మాడలు ౧౦వీనిజేకొని ్ట్‌ ” (| క్‌ న. లన మలంనిచ బముమున సత్యము వమూనెందు నెల్యు' బోయంగలవాడు. ప్రుజాహుచుదేర్యదిముహాసాలత్రువనా. అంటూరు జిల్లా యిలాకాలో చేరిన కొమ్మూరు గ్రామములో శ్రీ అగ స్త్రేశ్వరస్వామివా దిచేవాలయ ముదల చాయపయివదసటొంతవెకులులేచిపోయినవి. సోమవారము శ్ర్రీమల్లిఖార్లనదివ్వశ్రీపాదపద్మాలకు శ్ర్రీచారివడ్డాజిమ

కంటూరుజిల్లా శాసనములు శ్రీప్రతాపరుద్రదేవగజపతి మహారాజులుంగారు దుగా౯ప్రసాదకొండవీటిదండపి టిలోనిఎసాయణం యంతవట్టు అంతవాట్టును శ్రీపర్వతాల మళ్లిఖార్డునుదేపరకు అమృతపళ్తకు సమప్రణము. చేస్హమి ప్రతాపరుద్రదేవగజపతి ఒహారాయలు యంతకొాలము సాగించె అంతకాలమునకు సాగిసబ్తమి ఈ బసాయణంసాగించేను అంతకాలమునకు సొగిబ్వమి ఈ బసాయణంసొగించేను ఎపరీక్షగొ న్నను శ్ర్రీమళ్లిఖార్జునదేవరకు తప్పుటకు పరమేశ్వరుడు యిచ్చినాయాలుగాను ఆయన వుల్లంభుంచేస్తేను యెవ్వరున్నుకర్తలుగొరు యేపరీక్షళబ్బనా పాపాననుబోవు వారు ఇందులకు యెవరు తపబ్బనాను వారణాశిలోగో బ్రాహ్మణులనువధచేశిన పాపానబోవువారు ళో స్వదత్తాదద్విగుణంపుణ్యం పరదత్తానుపాలనం సరదత్తాపహారేణస్వదత్తం నిష్పలంభవేత్‌ కొమ్మూరి కాగ్రామము 68 ౪0 ౫౧౫౦ 81 అప్పన గుంటూరుజిల్లా యిలొకాబాపట్లతాలూకా లోచేరిన కొమ్మూరికాగ్రామములో శ్రీ అగస్తే శశ్వరస్వామివారి దేవాలయము ఈశాన్యభాగమునందు పాతివున్నస్తంభము మీదిశాసనము ఉత్తరపుపలక స్వస్తి శ్రీశకవరుషంబులు ౧౦౪౧అగు నేటి విళంబినామసంవత్సరమున పుష్యశుద్ధ ౫సోమవారము ఉత్తరాయణ మకరసం క్రాంతినిమిత్తమున కొలనిమంతనాయకుకొడుకు అప్రన యోగేరుమార్గమున దేవస్తానము కొమ్మూరు శ్రీ అగ స్త్యేశ్వరమహాదేవరకు అఖండవతి౯దీపమున బెట్టిన ముత్తయగండమాడవారు లెక్కకు మజలెక్కను వీనిని జేకొని ఈగుడియాని జక్కనకాడుకు ముదువ నకొండ యీనె నిత్యం పడినందిమానికె మానెండు నెయ్యిపోఎ తమపుత్రానుపౌత్రికము ఆచందాక౯ము నడుపంగలవాడు. ఇది గండపాచార్యలిఖితము కొమ్మూరుగ్రామము 8 ౪౦౫౫౦ 80 సూరయ గుంటూరుజిల్లా యిలాకాబాపట్లతాలూకా లోచేరిన కొమ్మూరు. గ్రామములో వేంచేఎయున్న శ్రీ అగస్తేశ్వరస్వామి వారిదేనలయము ఈశాన్యముభాగమునందు పాతివున్నరాతిమీది శాసనము పశ్చిమ పలక స్ప్త్త్రశ్ర్రీ ౧౦౪౧శకవరుషములు ఆగునేటి విళంబినామ సంవత్సరమున పుష్యశుద్ధ గ౫సోమవారమునిమిత్తమున ఊత్తరాయణసం క్రాంతినిమిత్తమున వల్లపుగురువారముననెములూరి వెన్ష్మయప్రగ్గడమను మడుసూరయకొమ్మూరిశ్ర్రీ అగ ప్త్రేశ్వరమహాదేవరకు అఖిండవర్తిదీసమునకు బెట్టన నుత్తమగండమాడవారులఖమొ వీనిని జోకొని కొమ్మూరిసాని మునుసూరి పౌత్రుడు పెట్టిన సందిమానికెమానెందు నెయ్యి పోశి ఆచందాక.“నడుపగలనాదు ఇది గండపాచార్యలిఖితము కొమ్మూరుగ్రామము 8 ౪౦౫౫౦ 78 ట్‌ గోకిరెడ్డి.. శకము. 1041 గుంటూరు జిల్గాయిలాకలొ బాపట్లతాలూకాలోచెరిన కొయ్యూరు... గ్రామములొ వేంచేశియున్న ష్య్యశ్వరస్వామివారి దేవాలయము ఈశాన్యభాగమునందు పాతివృన్నరాతిస్తలచవఎ మదిశాపువు “ ఖవమపలన స్వవ్తశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౦౪౧అగునేటి విళంబినామసంవత్సరము ఉర్తరా ౨ -ష్కగ్య్భకాలనిమిత్తవన కొమ్మూరి తమ్మి రెడ్డీ కొడుకు గోకిరెడ్డి శ్రీ ఆగ స్ట్ర్యేశ్వరమహాదేవరకు అఖండవర్తిదీపమునకు బెట్టనము.త్తయగండమాడలునురెబ్కనుమూ వీనిని జేకొని మానబోయునికొ డుకుకుష్పబొయుడు తనపుత్రానుపౌత్రికము నందిమానమానెండ్పు నెయ్యి నిత్యము బోశి ఆచంద్రాకణమునడుపగలవాడు లివితము = గండపాచార్యులు కొమ్మూరు గ్రామము గండపావార్యులు గుంటూరుజిల్డా యిలాకాబాసట్టతాయూవా కొచైరిన ౯- మన్యాతుగ్రామకుల్‌... చేంచే! యున్న శ్రీ అగస్త్యేశ్వర స్వామివారిదేవాలయమునకు ఈశాన్యభాగమునందు పాతివున్నరాతిస్తంధము. మీది శాసనము దక్షణప్పుపంక స్పస్త సమస్తభువనాశ్రయ ధ్రీషృథ్వీ వ్లుభమహారాజాధిరాజరాజు పర మేశ్యరసరమభట్టారకపత్యాశ్రయ ్రీ మానయాచంద్రాకాతాలుబుగ ఉత్తమదేవరల తత్పాదపద్మోప జీవిసమధిగతసంచమహాస్ర ప్రమ హాసామంతాధిపతిమస్తస బాతము శ్రీ మన్న హాధానంభాగిగగపతి సెగ్గడదండనా యక అనంతపసొండియ్య ఇక్కడనుంచి అక్షరములు అరిగిపోయినవి శేషత్త

గుంటూరుజిల్లా. శాననములు ఖం కొమ్మూరుగ్రాముము 8 ౫/10 160

రామరాజు గుంటూరుజిల్లాయిలాకాబొపట్లతాల్లూకా కొమ్మూరులోవేంచేఎయున్న శ్రీ అగ స్ట్యేశ్వరస్వామివారి కళ్యాణమంటప మునకు తూర్పుధ్వజస్తంభమునకు తూర్పుగావున్నరాతిస్తంభముము మీదిశాసనము తూర్పుపలక

శుభమస్తు స్వట్త శ్రీవిజయాభ్యుదయ శాలివాహనశకవరుషములు ౧౪౩౧ఆగునేటిప్షవనామసంవత్సరము కార్తీక శు. ౧౧సోమ వారము శ్ర్రీమన్నహామండలేశ్వర రామరాజు నీలందయరాజయ్యదేవమహారాయలుగారు. కొమ్మూరు వరగాని రావిపాడు నంగల మూడుగ్రామాలకరణములు బ్రాహ్మణులు స్తానమువారు వూడి గెసానిగెభోగాలవారికీని యిచ్చినధర్మ శాసనక్రమయెట్లన్నను శ్ర్రీమన్మహారా జాధిరాజరాజపర మేశ్వర శ్రీ వీర ప్రతాప శ్రీ వీరసదాశివదేవమహారాయులుగారు ఎంహ్వాసనాఎనులై సామ్రాజ్యము సేయుచునూకు పాలించన వధరించిన పర్వతమళ్లిఖార్డునస్వామికిని జేరివొచ్చినకొమ్మూరిగ్రామాన టీ అగ స్తేశ్వర శ్రీమన్మహాదేవరకు అంగరంగవైభవాలకన్నుసాగి వోచ్చిగ్రామవోడి గెసానిభోగాలవారు కరణాలు బ్రాహ్మణులు చేశేవ్యవసాయాలకు పూర్వమర్యాదనుజరుపువారు ఈ సేవ్యవ్యవసాయము లకున్నూ కట్నములు_ కానికెమిరాశీలు మొదలయిన రొక్కకాసు సర్వమాన్యమును యజ్తమి. గ్రామాలకు రబ్బంచి వ్యవసాయము చేయించేది కావల పౌత్రపారంపర్యమును ఆచంద్రాకకాస్థాయగాను శ్రీ అగస్త్యేశ్వర శ్రుమన్మహాదేవరముఖమంటపాన ఉతానద్వాద శపుణ్యకాలములయందు ఈ _ ధర్మశాసనము వేయిన్షమి ఈ ధర్మశాసనమును యెవ్వరునుగానితబ్పరోగంగకడగోవు (బ్రాహ్మణులను తల్లిదండ్రాదులను వధియించిన బ్రహ్మాండాది మహాపాపానబోవువారు శ్లో స్వదత్హాద్ర్విగుణంపుణ్యం

పరదత్తానుపాలనం

పరదత్తాపహారేణ

స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌

త్రీ ధర్మశాసనము శ్రీశ్రీజేయును

కొమ్మూరు గ్రామము 8 ౪0 ౫ గం 302

గుంటూరుజిల్లా యిలాకాబాపట్లతాలూకాలో చేరిన కొమ్మూరుగ్రామములో వేంచేశియున్న శ్రీకాశీవిశ్వేశ్వరస్వామివారిదేవాలయము నకు నైరుతిమూలగోడకు అగునవే ఎవున్న నల్లరాతిమీదిశాసనము

శ్రుయుతమైనకొన్మూరి అగస్తేశ్వరవిభవునకు దీపంబువబరిల్ల

నెపగుదీపావళవసుశైలో నతువైనగతీశ్వరసామికధిన్‌

తోబెట్టించెపురుషునిధానుండి సూరిజనుడభిండమూర్తి

నాయకుండు పుత్రుండు అతులుండు ఎరులభజించి వున్న

నగ్గినామకు (యనందనుండు పంతులదమ్మమూర్తి

అనుపమాయత కీర్తి

ఇది ఎసపద్యమాలికవలెనున్నది గొని యతులు గణములు అర్హమునుభంగమగుచున్నవి బహుశ రాయిమీదచెక్కులు లేచినకార ణమైయుండవచ్చును అందుచేయధాతధముగ లభించడమైనది

స్వృశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౧౬౯౪గు నేటి పొష్యబ 9 ఆదివారమున ఉత్తరాయణసంక్రాంతినిమిత్తమున గొమ్మూరి ఆయ్య వపొంగుమూర్తినాయని నాగి నాయని కొడుకు ప్రాలనాయకుడుతమతల్లిదండ్రులకు ధర్మముగాను త్రీ అగస్త్రేశ్వరమహాదేనరకు ధర్మముగాను అఖండవర్తిదీపమునకుం పెట్టిన 3 గద్యలు 9 వీనిని జేకొని కాటబోయుండు దనపుత్రానుపౌత్రికము. నిత్యము మానెండు నెయ్యపోయంగలవాడు

115

65 ల “౮చర్తో శానానముదము ల్లా టా గొంకరాజుపెగ్ణడ. గుంటూరుబిళ్లా యిలాకా బాపటతాలూకారో చేవపు భెవట్య్యాడి చందం నం స లనే సా మరి ॥ ౧ స న స్త అఖ అ న. తీ |! స. | న. వ మే స. వి క్‌ శ దేవాలయమునకు వాయువ్యమూఅన వన్న ట్ర ఆంజఎయపస్యామివాకిదే నాంయమునడు వ. న ఎమునాపిన్షున్ను నటు . ఇక్కడనుంచి అక్షరములు కొన్పిపోయినవి. చె య జ్య ట్వ య ల న్‌ు దు పట మరా న . క. లలా జము స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౦౫౬లఅగునేటి శ్ర్రీమున్న గమండదేశరనొంకరాజు పెగదవాన సా నావ వ ఉన సం విపి నా భు 4 సల “గ / * దేవరకు ఆభఖిండవర్తిదివియకుబెట్టైన ఉక్తమగండమాడవారు నూజవీనిప్‌ జేదానియునా సట. నుండు. వబ ననన ర అని నా లవ్‌ సా (| తనపుత్రానుపొత్రికము నిత్యస్త్పతినంచమానక మానెండునెయ్యహాయంగలవాడు. ర్‌ శ గం ల్లా వ్య్టత్తల్తా లవ న. గోపీనాయకుడు. గుంటూరుజిల్దాయిలాకాబాపట్లతొలూకాతో చేసన ముడు గ్రామనముచ- హన రన మివారిదేవలయమునకు వాయువ్యమూలగాయున్న త ఆంజనేయస్యొామివావదేదాంయముదక ణము పనా ల న. ఎన ముడు ప ర ల కు . జ 9 వు ల ల రా య ట్‌ ॥| ల =. స్వప్తెశకవరుషంబులు ౧౦౫౬ఆగునేటి ఉత్తరాయణసం॥క్షాంతినిమిత్తమున నొమర్మారిగోపీనాయుసుదు: ఎస్సే నన్న న వమాలెప రకు అఖండవర్తిదీపమునకు బెట్టిన ఉత్తమగండమాడలొరు. లభఖ్మమౌ౬5 వీనిచేరాసిమాన “'పరనకొడుకు గాపయు. ఎప్పుటి ల పదవా నిత్యం మానెండునెయ్యిపోయగలనాడు. న యూ. సరం, బాన టన ర్స్‌ వన్నారుగాముము | టి ఓ రాయపుపోతయ. గు ఎజిలాయలొకా. బాసటలాంటానానేిచి వల ద న ప త ముప్పు / ంటూరుజిల్లాయలొ3 బాసబ్లచాలుకాలోచెధిన చోమ్యూడు గ్రామమున లం [| స్వామివారిదేవాలయము దక్షణద్వాచము. తిరుచుంటసవు హాతరు పతులు వుట పావెట్దాన్స న్తసం - ల గ షీ న న . స జం క. న. _ ర . ల వ. ఇకచ చను వువ్నాలం / లం స్‌ . యః క స 1. క

న ల సె వంయాభ్యుదదయశాలివాహనశకవరుషములు ౧౭౮౯8 అగునేటి సర్వజితు నానుసంవత్సరము వెశాఖశుద్రంలు వొండసా వ. హో మో దు న ఎవవృవాలు కొమాళ్ళు.. పొపరాజునకు మర్హేశం తమ అొతతండ పితామహప్రపితామహులుకు శ్ర్రీగిీళ్ళరుని విస్తారస్తానము , చపా హాము వేదెకయిరుదిక్తు.లునూూ పొరశ్రీదేని విగ్రహమున్ను మలేశ్శరునికి ధమాకారాణము శరణము. గ్గ న] న ల్‌ న ఫు న ఘీ చెబోలు ష్యస్తస్థ్ర శతవరుషంబులు ౧౦౭౭అగు నేటి ఉత్తవాయణ సంక్రాంతి నీమిత్తమున చేబోలు మూలస్త్వానము ఈశూరమహాదేవరకు ఒం ముని సాన్వావారము. సోమనాయకుడు. బెట్టిన అఖండవర్రిదీసనునకు ఇచ్చిన బిరుదు గద్యణములు ఆరు, దీనిని బేకనిపాతూక ంగననహేయుని. కొడుకు శింగనబోయుండు తనపు(త్రానుపొత్రైకము నిత్యము మానెందు నెయ్యినిపోయంగలవాడు. అనురావతి [5 ॥ *.౫౦.226] అనవేమారెడ్డి. గుంటూరుజిల్లా యిలాకాకూరపాటితాలఖాకాలో చేరిన అమరావతిపట్నములో శ్రీ అమతేశ్వరస్వామినాకి ఆలయ ములో వున్నశాసనము. గోపురములో తూర్వుస్తంభము తూర్చుసలకమీదన్చన్నది._ వై దద్యాదాష్యోవరాహథ్చ్రీయమి హభవతాంశంకరాకారభాజూం దంష్ట్రాయాంయస్యసర్వా జయతివసుమతీపార్టతానీరరాశేః కోటీరోపాంత దేశ ప్రణమతరజనీనాధ రేఖాంశుకోటీ సంక్షిష్టైంచైణగా త్రో ద్దు తివననయనానందనోత్కర్రహో హేకుః ఫ్‌ చ వవ శర చె తస్యానుద్ధంకిరాఖ్యాతావిఖ్యాతా విభవోన్నతా సుకకిన్నరదైతేర్యద నగభంద్రవరేష్వతి న ఓ వ. ప్త కం చచంామవటు అకనాసుా పై వతు వ క కో 4 [ న గ | శ _ (= ల. , ఎ వంంంద్యాం తకడొస షపమ్యావేమ (భూపజేః) | (.. వ మా శః గ ళ్‌ ఎవసంపచా? గమిరెడావల్లా (సర్శతోమటా కై?

/పంటూరుజిల్లా. శాసనములు శ్లో _భవంతినిహతాజన్యే పర్డన్యేన (ద్రుస) న్నిభా (త్రిపురాంతకదేవేన (నుత్తం యద్ద్విద్విషాంకులం కో రాజ్యం ప్రాజ్యంసు హృద్భాజ్యంభోజ్యంయ కురుతేర్షినాం శ్లో _కులక్రామాంగతస్తస్య మంత్రీ సేనాపతిస్స్వయం వైరివారణఎంహోభూత్‌ (మేదినీవల్లభోష్యసౌ) జ్జ తత్పాధోనిధికంధరాపరివృఢశ్శ్రీవీరనారాయణ (ధీరో) రాజ్యధురంధరో విజయతేకోదండరాయాంబుధి శ్లో తస్యలక్కాంబికాగర్భసంభవోమల్లయాభిధ 'ప్రద్యమ్న ఇవకృష్ణస్యక్టీరాబ్టేరవచంద్రమా భాష్కరస్యయధాక్షర్థ మహోశస్యగుహోయధా ఉత్తరసలక శ్లో యస్సర్వమంగళావాస లక్ష్మీనాధో ఎశంకర చిత్రంచమల్రయవేమాంకశంకరో (రిపుసంకట ) శ్లో మళ్లయ వేమక్షి తిపతిరుద్రండచండభుజదండ యస్యకరకమలవారిణాజాయంతేపంచ పంచసురతరవ ఖ్లో శ్రీకాంతాధరపాలితక్షి తివలోలావణ్యరూపాన్విత గోపాలాంచితపాదపంకజయుగం శ్రీసత్యభామాన్వితం సాతత్యంహరిదీడ్యమానశరణంనిత్యంసువర్దాంచితం దాసోదారమవాసఖో (విజయతే) వస్తుద్విపానాంతతే శ్లో. శాకాట్దే గుణహబ్షనేత్రవసుధా (గణ్యేశుభేవత్సరే) పశ్రీమానమ రేశ్వరోభువిపునర్నిత్యళ్ళవీ 'ప్రాత్మన వాహోన్మత్త గజస్వకుంబతులితా) గండస్టలీమండన ఎరయస్యరధస్త నుశ్చరవళ్శీిగియ వేయకం శంజనీ న్లో నిశ్వాసాహతసంహతిస్సువిపులే నేతోచ చక్రద్వయం ఇష్ధంయేనకృతంపురాన్ని జపరిష్మా రేఇసం వేదనం యారక్షత్యనిశంబుగంత్వ వాతో హత్వాజగద్దో వాణ శ్లో. పుత్రేణ మళ్లినాధస్యశతుఖండనశాలినా సంగ్రామహరిణావేమ శౌరిణావిజితారిణా శ్లో _భక్త్యాసంపూజితస్తేన సదనైరమరేశ్వర సాన్ని ధ్యమకరోదస్యసర్వ కర్మార్డ ఎద్దయ్సే శ్డో యమనందితపాదుకశ్ర్రీ తతిమదవానజయజ్ఞ (గు తృటాహం అజరాజవరాన్మనోహర 118

గుంటూరుజిల్లా శాననములు జల్లే అత్రనద్యాంయమహా దేవం త్యానత్వాజన్నార్హనం న! మ శ్‌ తత్రప్రత్యాగతార్జాభ్యోన్‌ బ్రాహ్మణశ్రేయ సేశుభే పడమటిపలక బ్లే (ప్రాణ్యప్రాణిసమాకు) లాభిలజగదక్షాప్రతిష్టావిధౌ (ప్రజ్ఞానానమ శేశ్వరోవిజయతే శ్ర్రీధాన్యవాటీపురే శ్లో నిజవంశాట్లి చం(దేణ మహేంద్రేణాయ మోజసా లక్కమాం బాతనూజేన శత్రుఖండనశాలినా శ్లో పుత్రేణ మళ్లినాధస్య (గోత్రవర్ధనదాయినా) సంగ్రామహరిణీవేమ ఎంహాహత్వాజగద్ద్రృహా ఇక్కడ అక్షరములు శిధిలమైనవి గుంటూరు తాలూకాలోని కొన్ని గ్రామములలోని శాసనముల నకలు నకిరకల్టు 8 ౪౦ ౫/ 189 బెలంకొండ పరగణాలో చేరిన నకిరకల్లు గ్రామానికి పశ్చిమంగట్టుమీద శ్రీన్సఎంహస్వామివారిదేవాలయానికి తూర్పున దక్షిణ మొగంగా నిల్వపాతివున్న శాసనం స్వవ్తశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహనశకనరుషంబులు ౧౪౭౬అగునేటి ప్రమాదీచసంవత్సరమూఘ శు లు శ్ర్రీమదఖిలాండ కోటి బ్రహ్మాండనాయకులయిన శ్రీ అనంతాచలనివాస శ్రీ నకిరికండి (టి) శాంతలక్ష్మి నృఎంహదేవుని దివ్య శ్ర్రీపాదపద్మంబులకు -శ్రీమన్మ హామండలేశ్వర ఎళ్లేళ్ల వెంగయ్య దేవమహారాజులు సద్వినయభయభక్తులును అనంతములయినగండముసమర్చించియిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసనక్రమ మెట్లన్నను శ్ర్రీమద్రాజాధిరాజ పరమేశ్వరశ్ర్రీవీరప్రతాప డ్ర్రిసదాశివ దేవమహారాయలు విజయనగరమందు వజ్రనబంహా సనారూఢూలై పృధ్వీసాంమ్రూజ్యము. శేయుచుండగాను వారిరాజ్బృధురంధరులయిన శ్రీ మన్మవోమండలేశ్వరరామరాజు యరందిరు మలరాజయ్యదేవర మహారాజులుంగారు. మానాయంకరానకు పాలించియయ్యనవధరించిన బెల్లంకొండ శీమలోన స్వామిని పూర్వానసా గివచ్చిన నరబంపురగ్రామంక్రితరాజ విద్వరాలనుకొదువలు పడివృుండగానుమేము ఆగ్రామంసర్వమాన్యంగాను స్వామికి అమృతపళ్లకున్ను అంగరంగవైభవాలకున్ను నకెరకంటిచెరువుకిందను రంగపతిపాటి పండ్రేడు ఖండిలవిర్తవాల వం మడిన్నీ యీ యధాతిధి రధసప్తమి పుణ్యకాలమందు క్రిష్టాగర్భమందును సవారణ్యోదక దానధారాపూర్చకంగాను శ్రోత్రియంకక.ంచవారికం అంది శశాంతలు చిల్లరులుగాను సర్వమున్నూ సర్వాక్రాంతంగా శీసూత్రవాచకంగాను (త్రీకర(ణు శుద్దిగాను దంజముసవ రించి ధారబోశి యివ్హమి యాగ్రామానగల నిధినిన్లేప జలపాషాణ అక్టీణ ఆగొమి ఎద్ధసాధృంబుల(యి)న యవి _అష్ట్రభోగచేజస్వామ్యాలున్నూ స్వామికార్యానకు అవృధరించి మమ్మురక్షించుకొననవుధరించేది శ స్వదత్తాద్ద్యిగుణంపుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరదత్సాపహారేణ స్వదత్తం నిష్పలం భవేత్‌ శ్లే దానపాలనయోర్మ ధ్యేదానాచ్చేయోనుపాలనం దానాత్స స్రగ్గమువాసప్నోతి పాలనాదచ్యుతం పదం 119

గుంటూరుజొల్లా శాననయులు లలల నంచు ల న లటాలాో కం... డ్రీనారీసహితుండును, శ్రీనరసింహుందు తనదుశేశసరులన్‌ శ్రీనకీరకంట్సి నెప్పుడు శ్రీనిలయులజేసి కర.ఇచేకొనికా చున్‌. శ్లో. సదా నకరికంటిశ్తీనృశింహోభక్తవత్సలః చరంగితకృపాదృష్టిఃపాయాద్వస్సార్వకాలికం స్వస్తిశ్రీ శకవర్షసవిస్తరణంబెట్టిదనిన వేయుట మీదనిసారం మున్నూరును ప్రస్తుతి నెంబది యనాలు వరగరిచొల... 2. సీ త్రుముఖవైశాఖశి (సి) తపక్షపంచమి నాదివారమున నుధ్యాహ్నమందు. నకరికుంటను శాంతనృ (నరలుశింప: ప. వని ననంతశయలముననుజగములబో చుపాంచాళిపురంబు త గోపొలయమునొక గొప్పయరుగు భూవరుడిచ్చెబుభులను స నట్తి వంటను. నిచ్చు పొలము, నయదు.తే. గీ. నూరు (గ్రాసమర్పింఛి నారసింహ పురమువాశి రీంగచుఎ విభుడునర...:2: .. యాసకే సచ్చునని నను సరెమహత్వమందుననపుణ్యవిహాతమయ్యె నద్రి. స్వస్తి స్రీశుభశకవర్షంబులు ౧౨౪౧అగునేటి విశ్యావసుసంవత్సరవపయిశాఖ పది. శనివారము నాడు నాంనోహాన వమ తండ్రిమాచమ శెట్టికిన్నితమతల్లిగంగసానికిన్ని పుణ్యముగాను గరుడగంబముయెత్తించెను. 'బ్రిప్పుకాంతకస్యామివారిదేనా మం భొటుటి నందిస్తంభం మీడ వున్న శాసనము, . సర్వజితునామసంవత్సర ఆషాఢ బ౨లు నకరికంట త్రిపురాంతక శ్రీమస్మహాదేన్నన దిన్వత్రీసాం సన్యాలనమునాను పుటం అరే పనేని కొమారుడు అయ్యపనేనికి పుణ్యముగాను మహా దేవునికి ఛత్రచామర ఆలవర్రీం సమర్సిం మనందెవశ్యడుని ('ప్రఎన్పషశను. మంగళగిరిలో నృశింహా స్వామి దేవాలయములో నున్న శాసనానికి నకలు స్వస్తిశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౪౮౦నేటి కాళ యుక్రినామ సంవత్తద ఫాల్గుణ శుయిఆదవ?తన: త్తు మడ్రాజాధిరాజ రాజ సరమళుశ్వర శ్రీ వీరప్రతాప శ్రీసదాశివ దేవ మహారుయులంగారు త్రీ మహా విద్యానగర మందు లన్బ్మ ఉింహాసమా రుఢులయి పృథ్వీ సామ్రాజ్యం శేయు చుండగాను శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వర సిద్ధిరాజు అవుబళరాజుంగారి పుక్రులయిఎ తిన్ముభాజయ్యో దవమహారాజులుంగారు మంగళగిరి శ్రీనృశింహుల దిగువతిరుపతిప్పళమందున (బ్రహ్మక్ష్మత్రియ. చైెశ్యభా ద బాతులు మొదలంున నావ వర్గాల పప్రజలకున్ను యిచ్చిన ధర్మశాసన క్రమమెట్లన్నను శ్రీసదాశివదేవ మహాతాయుమంగాడు సుద్యస్యాయూణ్యపమునకు న్ను సరిసిలస ధురంధరుఅయిన శ్ర్రీనున్మహామండలేశ్వర రామరాజు శ్రీ రంగ రాజులుం గారి స్పువ మున అంటాం. అదుముతు హజణబన్ను చేవసుహాతొ జులుంగారు మా నాయంకరానకు పొలించి వివరించిన కొండనీటి. రాజ్యములో వగ ననన ంంహుల. దిగువచిబుపను. స్తలొనగొ సరమున్నూ నానా వర్నాల ప్రజల కున్నూ పన్ను పరియాయాలకున్ను స్పానడశ్షేని వత లకు పన సలు కలుగచేశి వబ నచ మొదలయిన్న_ప్తేటుపేములు వేదనలున్ను త్రివాచకంగాను మూసిటిమి. మీ వ్యుకమ ల గం “ఎంతం ఆచంద్రాచ్యక న శ్రీన్నృశంహులకు వుత్సవాదులున్ను చేసుకొని సుషస్తితిని బ్రతుకువారు. యి దివ పను తరము నషం సనూవేశుటలున లీల్యో బసవ శెట్టి కొామారుడు పాపిశెట్టిని ఆఅదధికొరం పెట్ట నేము యు: రాజయ్య నేవ సనన లువ న్‌ న యం ॥ కోనేరు దేవళాలు మంటపాలు (ప్రాకారాలు పంవబఖేరి విగ్రహాలు లవ్నా భరణాలు తెములు సయం చనన ఇంట్తుతాతల. చం వలు గల తనాలు (గ్రామాలు ఖండికలు వ్పత్తి స్లేశాలు సనన నైవేద్య డిసాళాగు కతి సంసపల న నుల రా సనం . న. న. సత్సదాల కున్ను నారికేళ పల్లి క్షేత్రం కేసధహినం ౨౨10 ఎం 0 న. “౮ఎం క్షేతం కేసరిపాటిని ఖ౨10 ఆకుకుంని మల కేసలనాటిన లలిరి వారి టి య. బొటిని ఖం తూబాటి క్షేత్రం శేసరిపాటినె ఇం౨ంం గోళ కండ ప్రతినామములు ఎ . సడునుర్తి క్షేత్రం కేసరి పాటిని ఇ౫10 కురగం ఆున్నేతం స పషాటని బలవ భాం ల వాతా య్యపా వపు నే బప కిల లం . పుట్ల పందుం శాఖ మూరి ఖండిగె శేసతి వాటి సల తు మ్రల నడువు ఎ. పేటను పహాటు వం? ల్ల లనిడి పండిగె కేసరి పాటిని ఖ౫10 కొమార కొండ్రాజు సమున్వులు ౨ నన్పడుుం.. బొల న | చార్‌కీ వుత్సవ విగ్రహాల ప్రతిష్టాన కాలానను ధారాన పరల ను నముబ్యర చరం డ్డ కుండిన స మ్మల్న య్‌. య.

అంటూడుజిల్లా శాసనములు సమర్పణము - మంగళగిరి శ్రీ నృశింహులకు విశేషణముగాను యెంత నైవేద్యము ఆరగించి నాను అందులో నాలుగో భాగము స్తాన ప్రాబ్వ యిచ్చు వారము - గంధము తిరుసండ్యారములు అష్టభోగములు నడుపు వారము - యి దేవళానికి చేశిన భోగరాగాల వారికి యెవరి కాలానను యి పళ్ళు తప్పగలవారము కామూ యిందుకు గనుక యెవరు తబ్బ నాను గంగా తీరమున గోబ్రాహ్మణ దండన చేరిన పాపాన పోవు వారము

దుర్మతినామ సంవత్సర పుష్యబ ౧ంగురువారం మంగళగిరి థీ నృశింహులకు తాళక్కచిన తిరుమలయ్యగారు న! తీ రానూనుజ కూటానకు పోవు డ్రిగము పోలి సెపు గంటి సమర్పించిన తుర్లపాటి ఖండి గెక్షేత్రం కేసరిపాటిని ఖ౪110 నాలుగు పుట్ల పందుము. కుచ్చళ్ళు౪ంయిందుకు వినియోగం పెరుమాళ్ళు ఆరగించిన తత్తిరు ప్రసాదం శ్రీ వయిష్టువులకు వకపడి యీపురు ఆరాధ్యులకు రెండు పళ్ళు ప్రసాదమున్ను సంకీర్తన అరుళప్రాడు భాగవతులకు ప్రసాదం ప్రసాదంపడి ౧న్ని శ్రీరామానుజకూటం కావలివారికి పడి ౧శ్రీవయిష్టవులు యనమండ్రులకున్ను కాలపుచమురున్ను కరియం మోరుతళిహ ఆకులున్ని సవాతంగా సమర్పణ మంగళగిరి త్రున్ఫశింహులకు భుజబళరాయని సమర్పణగాను మీసరగక్ర అన్న పాతవరకు ఖండికె కేసరిపాటిని ఖండిగె గ్రామ పాత సవాతం వృత్త భాగం క్షేత్రం సమహప్రణ (గ్రామంలోన్ను. నివేశనం సగము శ్షేత్రము సగమున్ను సమర్పణ శ్ర్రీమంగళ్యాది నృశింహులకు ఎద్ధిరాజు తిమ్మరాజయ్యగారు సమర్థించిన గ్రామాల ఖండిగలకు గుడికట్టు వివరం సుక్షేత్రాలకు మంగళగిరి గ్రామం ౧గుడికట్టు పాలం కుచ్చళ్ళు ౧౫౦నరిశింగపురం శేటంకి నంబూరు గ్రామం ౧కి గుడి కట్టు కుచ్చళ్ళుంంంంవెయ్యి తుళ్ళూరు ఖండిగె ప్రతి నామాధేయ మయిన అవుబళాపురం (గ్రామం ౧గుడికట్టు కుచ్చళ్ళు ౧౦౦నూరు నేలపాడు ఖండిగె ప్రతినామధేయమయిన నరశింగపురం[గ్రామంకి గుడి కుచ్చళ్లు౬౦ అరువయి. మేడికొండూరు ఖండిగె 'ప్రతినామధేయమైన కోనమాంబాపురంగ్రామంంకి కుచ్చళ్లు ౬౦ అరువయి దేవరపేట పాఠెము (గ్రామను ౧కి గుడికట్టు కుచ్చళ్లు ౨౦౦ యిన్నూరు తాడి కొండఖండిగె గుడికట్టు కుచ్చళ్లు ౪౦ నలుభయి “పెదకొండూరు ఖండిగె గుడికట్టు కుచ్చళ్లు ౧౦౦ నూరు గెడవర్తి క్షేత్రం కేసరి పాటిని ౫ంప్పుట్టి కామరాజు గడ్డ ఆగ్రహారం వృత్తి కుచ్చళ్లు ౬110 దుగ్గిరాల క్షేత్రం కేసరిపాటిని ఖ౦10 వుప్పలపాటి సుక్షేత్రంకేసరిపాటిని 010 వడ్డమానుక్షేత్రం కేసరిపాటిని ౫బ 010 వడ్డమాను క్షేత్రం శేసరి పాటిని బ ౧1౦ పుట్టియేదుం యిక్కడికి (వ్రాశివున్నది

మంగళగిరి పేటలో దీపస్తంభం మీదవున్న శాసనము

5 ౪౦ ౪౧10711

శ్రీ నృశింహ స్వస్త త్రీవిజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౫౧౫అగునేటి విజయనామ సంవత్సరకార్తీకశు౨లు రాజశ్రీగోలుకొండను నవరత్న శింహాసనారూఢులయి మహమ్మదు ఢిల్లీ పాదుషా వడయులుంగారు పృద్వీసామ్మాజ్యము శీయుచుండి సంతోషకరులయి. ఖోజ్ఞా అల్లి జరిగరంగారిని ఎలువనంబఎంచి నీ కవులుకు ప్రజలు నమ్మిగ్రామములు నూమూలు అవుచున్నది కొండవీటి శీమలో బందరు నిజాంపట్నం వుప్పలానకు నడిచేగ్రామాదులు శేటలు బౌజీలు అయిన వారికి నీవు పోయి చూచి కవ్చళ్లు యిచ్చి మామూలుచేయించమని హవాలకు యిచ్చి పంప నౌధరిస్తేను రాజులుంగారి ఆజ్జశిరసావవాంచుకొని ఖోజ్జాఅల్లిగారు విజయంచేశి మంగళగిరికకొపుండి నిజాంపట్నంకింద నడిచే మంగళగిరి ఠెండు దుర్గాల మధ్యను సారాబాదుగా మహా దొడ్డ పేట అందు ప్రజలు బౌజీలు అయిపోయి నానొటికీ రాకవున్నారుగదా అని పోయిన (ప్రజలకు రాజుగారి పుణ్యంగాను నమ్మిన కవ్పళ్లదయచేశి ప్రజలను రప్పంచి ఖొజ్జీ అల్లి జరగురు వుడయులుంగారు నిల్ప్సిన శిలాశాసనక్రమమెట్లన్నను- సక్తా గదిలో డెళం అసూరు సుఠాఖారం ఖండేలున్ను మొదలుగాను ఐరాణం నుంచి వచ్చినానారోఖ్ధాలకున్ను నానాజనాలకున్నులోనుగా _ నానాఫరునఫరకున్ను ప్రత్యేకాలు మక్తా. తీర్పులు చేశిన ప్రకారం-- సొలునుండి కోమట ఒకొరి కొకరికి మొదట వవ మూడురూకలు రెండూ వహిఠండు రూకలున్ను మూడోవవారూక నాలుగోవవాకి అడ్డుగ కొత్తల మొగ్గం ౧కి పాతికెగాలలు గొల్లలు మొదలు కంసాలవారు మొదఅయిన చిల్లరబాపతులకు వాటికి యింటికి మొదటి వవాకి రూక రెండో వవాకి ముప్పాతికె మూడో వవాకి అద్డుగ నాలుగోవహికిపాతికె గడ్డెంకరదులు మానిమిత్త ంరోఖ్బం నానాధాన్యాదులకు తూనికె సరుకునిఖాస్తులకు పూర్వం సఖంసౌరహఅర్ధసఖ్యా తూని'కెలకు నెధసంఖ్య తూనికెలకు నెరసంఖ్య సంతవన్నె పచ్చాకు పావురూక యీశాసన (ప్రకారం తప్పము-- యిదినిజముయిన కవులు

121

వినికొండలో వున్న శాసనములు జ 8 వుత్తర పార్శఇ౦లో వున్నశాసనము -

గ్రామానకు పడనురదుర్గంకిందనృశింహస్యామివారిదేవాలయంలో మంటపద్వారాని వుత్తే ఏవ స్తై బ్లే _శ్రీవక్ట్మిపతిపాదపద్మజనితో వ్యర్ధశ్చతు(ర్టోఒభవ

త్త న్మకకమ్మయనాయకస్పమనిశ్రీసాగివంశోద్భవ

తత్పుత్ర పదగంగభూతలపతిస్తత్యంభవ వృప్పుభూ

పోలోగాదవిభుశ్చ చన్ననృపతి కేర్తిప్రతాపాన్విత శ్లో _తేషాంగాదక్షమాపాల కృౌర్యధ్రైర్యయశోదధి

తన్మాత్తిప్పాంబికాగర్భే జాతంపుత్రచతుష్టయం ఖే (ప్రత్యర్థి జాతహర ణేవరతిప్పు భూప

ప్రతాపవాకగన్నమనాయ కేంద్ర

లింగక్షమాభృత్కలికామధేను

గుణాంబురాగి ఎనతిప్పభూప శ్లో పురియ మార్కోలు గండప్రకటిత కరవాలభైరవాచోప

గండభేరుండబిరుద కర్ణాంశ స్పేషు కర్ధభూపాల శ్లో దేవ గేహరృతి విప్రవివాహ జాసురోపవన పూ్యూర్ధ్ణతటాక

పుత్రమి(త్ర స వాతో(బహుకృత్య ఏ)భాగ్యవాకదయతిగన్ననృపాల శ్లో శ్రీ శైలపూర్యోత్తర మధ్యదే శే(త న్మకాప్రశ స్తేవినికొండగ్రామే)

(దివ్యం) మహామంటసశుంగరమ్యం ప్రతిబృతం శ్ర్రీనర ఎంహ గేహం జ్జ. శారాట్టే నిఖురంధ్ర వవ్నాశశి(౧౩౮౬) సంఖ్యాతే సమేహోవళం

బ్యాభ్యేకార్తికశుక్షపక్ష దశమీ సుశ్ర్రీగురోర్వాసరే

గాదక్ష్మాపతి సాగిగన్ననృపతి లక్ట్మినృశింహలయం

సాంగంకారిత వానసౌనివసతామాచంద్రమాభాస్కరం

సదరు దేవాలయం మంటపద్వారానికి దక్షిణ పార్శ్యమందువున్నశాసనం స్వస్బ శ్రీసూర్యాభ్యుదయ శకవర్షంబులు ౧౨౩౮౯అగునేటి హోపళంబి నామసంవత్సరకార్తీకశు ౧౦ గురువారమునందు కరవాలభైరవపురియ మార్కేలు గండభేరుండాది ప్రశస్త బిరుడాంకితులయిన సాగిగన్నమ నాయనింగారు తమతండ్రి గాదనాయనింగారికిన్ని తమతళ్లితిమ్మసానింగారికిన్ని పుణ్యముగాను శ్రీలక్ట్మేనృ ఎంహదే వత నగరు శిఖరం 'ప్రతిష్టగాను ముందరి భాగమందు పట్టణమును కట్టించి సమర్పించిరి యీపూరుగ్రామానిక్షి తూర్పున వీరభద్ర 'దేవాలయానక్తు దక్షణం వున్న శాసనము--

(శ్రీ శుభశకవరుషంబులు ౧౨౦౦ అగునేటి బహుధాన్యసంవత్తర ఆషాఢ శు ౧౦ మంగళవారంనాడు శ్రీమాకామహామండలేశ్వ రకాకత్తీ రుద్రదేవమహారాజులకు ధర్మముగాను బచ్చునారపశెట్రి శ్ర్రీకాలేశ్వర శ్రీమహాదేవరకు భోగిరానకు తాసునాయమువల నెలకు

ఎ ఓ లుకాబాలు న్‌

మాడ లెఖయిచ్చేది శ్లో స్వదత్తాంవాపరదత్తాంవాయోహారేతవసుంధరాం

షర్వషకాసహస్రాణి విమ్టాయాంజాయతే క్రిమి

122

కంటూరుజల్లా కాననములు

(గ్రామానకు తూర్పునభిలమయినగోపాలస్వామి దేవాలయంముందర వున్నకాసనం

స్పవ్హ శ్రుశుభశకవరుషంబులు ౧౨౧౧అగునేటి విరోధిసంవత్సర మార్గశిరశు ౧౫సోమవారం స్వబ్హ సమస్త ప్రశస్త సవాతం శ్రీ మన్మ హమండలేశ్వరకాకతీయ్యరుద్ర దేవమహారాజులకు బాలునాయునికి పుణ్యముగాను భోగపు యగర్రం గేతి నాయుడు యీపూరి ఆ ఇల్హాడనాధుని భాగం వారికి యిచ్చిన చేను బొగ్గరము పొలమునను వూరి పడమరను చేరువుత్తరానను---గేహకొమ నూరెపెద్రి చేతక్రయముగా కొనియిచ్చినది ఖంవూరికి దక్షిణపుపొలానను యీలంపాటి తెరవుడూర్పునను కేశవ పెద్ది పానేనిచేను సంక్రంద ప్రోలి పెద్ది క్రయముగొన్నను కేతినాయుడు తమ్ముడుకయముగొనియిచ్చినది న ౧౩ లింగని చేతను క్రయముగొని యిచ్చెను బొగ్గరముతెరువుత్తరాననున్నముత్తుం పడమటనున్న ముత్తుం యీశునగారికి--

రెండోవయిపు శ్రీ శకవరుషంబులు ౧౨౦౦ అగునేటి బహుధాన్వసంవత్సర ఆషాఢశు ౧౧గురు వారం స్వచ్చ శ్రుమూఖమహా మండలేశ్వరకాకతీయ్య రుద్రదేవ మహారాజులు అంగరక్ష్యాబాలునాయని కొడుకులు _బాలునాయునికి పుణ్యముగాను అప్పరాయుడు కొండ్రముట్రను యిచ్చి వరిచేను పదాతులువకటి బాచి నాయుడు కుంకల కుంటను యిచ్చినవరిచేను పదముత్తుం బొగ్గరములోను చర్వుకింద వమరతులుం౧--

స్వన్తశ్రీ శుభశకవరుషంబులు ౧౨౦౦ఆగునేటి బహుధాన్య సంవత్సర ఆషాఢ శు ౧౧గురువారము శ్వప్హ శ్రీ మన్మహామం డర్తేశ్లర కాకతియ్య రుద్రదేవ మహారాజులకు ధర్మార్ధముగాను బచ్చునారపశెట్టి యీ పూరి అల్జాడనాధునికి అముడు పడికి డ్రాసు న్యాయమువల్లను యిచ్చినది నెలకు గ ౧---

స్వబ్హ శ్రుశుభశకవర్హాలు ౧౪౯౬డ్రీముఖ“ంవత్సర ఆషాఢసు ౧౧లు యీపూరి తిమ్మునాయునికొమారుడు చన్నిరంగారు. తిరు మల నరశింగయ్యకు యిచ్చిన భూదానధర్మశాసనం

మా నాయంకరానకు సొగివచ్చి వినికొండశీమలో యీపూరను అల్లాడ నాధుని దశమిశైలవులకు కుచ్చలన్షేత్రము వూరి పరమటను. పెద్రిశెట్టిదున్నినచేను అల్లాడనాధుని సన్నిధిని ధారబోశియిల్తని ఆచేను పండిన ధాన్యం కొలివల్లో యెన్ని దశమీలకు వచ్చిన అన్నిదశములు చేయించుటకు కు 1 ఆ చేని దశములపుణ్యం అల్హాడనాధుని సన్నిధిని ధారపోఎ యి-చ్రరి

శేసరపాటి కుచ్చల న్వేత్రమున్ను మీద శాసవుంచి శతకోటి దశమిసేవకు తమర సర్వయ గంగయకు క్షేత్రం కేసరిపాటిని కుచ్చలు వూరికి పడమట నల్లకుంట ముందరా-

మూడోవయిపు కొచ్చర్హను చూర్పునచేనున ౧౦ పనికుంటను న ౫వూడు జర చలమయకుంట పడమటను ౫ యినుమెళ్టను తూర్పునను బ ౧౪౮౦ దేవర ఆయము తోటలు యీవూరను 3 కోచకపళ్లైవితోట ౧పోతులు కాపులు యిద్దరు కొలములు త కొండవారు ౨ అంగడి యిండ్లు 3 మాడ మానేండ్లు కొలుచుమూడను పోకలు ౫చపుల్కు మావినీకట్టు ౧నూనె సాలీడు కొమిడె తవ్పండ్లు కలువు మావులు ౨ధేనువు ౧

శకవర్షంబులు ౧౧౮౩ అగునేటి రక్తాక్షిసంవత్సర వైత్రశు ౧౩ లు బుధవారం స్వస్హ్ర ఎమస్త ప్రసజ్త సవాతం శ్రీ మన్మహామం డరేశ్వరకాకతియ్యరుద్రదేవ మహారాజు ధర్మార్ధముగాను అరిగెన నూరె మంగన_ కెడుకు గొంకువకయ యీవూరి అల్లాడ నాధునికి లఖండ దీపారాధనకు యిచ్చిన మేకలు ౫ంకొడుకు దీనిని చేకొని ముండ్రబయ్యమ.ద్రని బోయిన గోపాలుడు నిత్యం మానెడు నెయ్యి నడుపుతూ తమపుత్ర పౌత్రికము ఆ చంద్రార్మమంతగాలము--

స్వబ్త శ్రుశుభశకవరుషంబులు ౧౧౩౦ అగునేటినళసంవత్సర ఫాల్గుణబకొగురువారం స్వబ్త్బ సమస్త ప్రస్హ సవాతంత్ర్రీమాకామహా మండవేశ్వరకోటగణపమ దేవి అమ్మగారికి ధర్మార్ధముగాను పురాణ భట్ల కొడుకుల. కాగ్మీరసెద్రింగారున్ను యర్ర పోతుంభట్టుగారున్ను (ప్రతిష్ప చేశిన యీవూరి అల్లాడ నాధునికియిచ్చిన వృత్తి భోగపు వూరికి *డమటను రావి కుంచను దాని చుట్టిన చేను ఖ౫ణ కూచనపళ్లె తూర్పున మునిమండడుచేను ఖ౧- యింతపట్టు చేనుయిస్తమి అందుగలపొటి అన్నమరాజు కూచనపల్లెనిట్టమచేను ఖంకూచనపళ్లె వుత్తరానను న ౫ యేదుం వూరి పరనుటను నం౦ పందువు యీవూరి పరమటను ఖం- [యీవూరిగ్రామానకు తూర్పున వీరభద్ర దేవాలయంలో వున్న శాసనం 1!

128

గుంటూరుజిల్లా. శాననములు దాం స్వప్తత్రీజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౫౩ ౪అగునేటి ఖరసంవత్సరవైశాఖ శుద్ధ వ్రేతాయుగ దక్షతృతీయ శనివారం వుదయమయిన పన్నెండు ఘడియలున్ను పాతి౩ెశ్వరుడు బహుకాలమయి భిన్నమయి వుండగాను హరితసగోత్రోద్భవులున్ను ఆపప్తంభసూత్రులున్ను యజుశ్శాకాధ్యాయులున్ను చాళప్పంగారి పౌద్రులున్ను వీరప్పం గారి పుత్రులున్ను అయిన సూరె రాయని తిమ్మూజీ పంతులుగారు నందికేశ్వర స్వామిని ప్రతిష్ట చేయింతిరి యీధర్మప్రతిష్ట శ్రీ కృష్ణార్చణంగాను ఆ చంద్రార్భస్టాయిగాను అభివృద్ధిగావలెను యీనందికేశ్వరుని చేశిన ఆచార్యడవబ్బకాంతికల గీరాబత్తుడు కొమారుడు లింగయ్య చేశిన దైవము ప్రతిష్ట చేశిన ఆగమజ్ఞులు జన్నాభొట్ల _క్షిష్రంభొట్టు కాశింభొట్టు పేరుభొట్టుగారు యీ సుకృతము భూమి యెలే భూపతికి పుణ్యంగాను చేయిం చినారు యీనందికేశ్వరుని ప్రతిష్ట కాలమందున నందికేశ్వరుదువీరేశ్వరుని గారినైవేద్య పడి తరానకు గిలగకాపాటి యల్హయ్య శేద్యం రేగట్టి గడము పళ్లె కుచ్చలశ్షేత్రము మాన్యంగాను యీాయధాతిధి అక్షతృతీయ పుణ్యకాలమందు స వారణ్యోదకదానధారా పూర్వకంగాను శ్రీరామార్చణంగాను యిచ్హమి యీధర్మంనడుపని వారు తల్లి దండ్రులను వధియించిన పాపానబోదురు వీరభద్రదేలయానికి యదుటవున్న శాసనము స్వస్హ శ్రీ శుభశక వరుషంబులు ౧౧౯౮అగునేటి ధాత్రు నామసంవత్సర భాద్రపద బ౧౦ శుక్రవారం శ్ర్రీకాళేశ్వర దేవరనిజభృ త్యుండయిన విరివి శెట్టి కొమారుని కొడుకు కోలారి తల్లిదండ్రులకు పుణ్యముగాను ఆచంద్రార్కస్థాయిగాన. శ్ర్రీకాళేశ్వరదేవుని అఖండ దీపారాధనకు యిచ్చిన మొదవులు యిరువదియేను దీపానకు చమురు దానే నడుపగలవాడు తనపుత్రపొత్రగాలం నడుపగలవాడు రొంపిచర్ల గ్రామంలో ఉన్న శాసనాలు (గ్రామానకు యీశాన్య భాగానవున్న పాత కిల్లాలో వున్న శ్రీశంకరస్వామి వారి దేవాలయం ముందర వున్న శాసనస్తంభం ప్రతి స్వస్త శ్రీజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౫౩ ౯అదునేటి ఎంగళ సంవత్సర మాఘ శుం౪సోమవారం శ్ర్రీమన్మ హామండలేశ్వర కొమారకొండ్రాజు అయ్యవార్హగారి కార్యకర్తలయిన కడివేటి యర్రప్ప లింగప్పగారు శంకరలింగానకు దండపెట్టి యిచ్చిన ధిర్మశాసనం కాజా తదాతిధి మహాశిలరాత్రి పుణ్య కాలనుందుదేవరకు అమృత పళ్లకు రొంఎచర్లకు పడమట పౌొలాన పూర్వానంగల కుచ్చళ్లు ౨రెండు మేము యిచ్చినది దక్షిణపుపాలాన కుచ్చళ్లు ౬ఆరు ప్రాత వెభవానకు పెట్టించిన వారు మేరలు అడిగినవారు రాజు అడుకాలు మోవాంచి తల్లిని పట్టుకొన్న పాపానబోవువారు యీశాసనం కొండమూరి అన్నురాజు కొమారుడు చన్నయ్య వేయించెన ఈ శాసనానకు జతగావుండేరెండో శాసనం త్మ శాలివాహన శకవర్షంబులు ౧౪౪౨ రొంఎచర్ల శంకరదేవునికి మిక్కిలినాయని పర్వతనాయుని కొమారుడు మిక్కిలినాయునిం గారు సాష్టాంగ దళ్షాంబెట్టి యిచ్చిన ధర్మశాసనం-- సాళ్వతిమ్మురుసయ్యంగారు మానాయంకరానకు యీనవధరించిన రొంఎచర్ల్హను. దేవుని అమృత పళ్హకుయిచ్చిన క్షేత్రం కుచ్చళ్లు౨రెండు దక్షిణపుపొలాన పుత్తరం రెద్దచర్వుదండ కుచ్చళ్లు ౨రెండున్ను- వుభయంకుచ్చళ్లు ౫నాలుగు ధారబోఎయిస్తమి ఆచంద్రార్కస్థాయిగాను యిబ్తమి యోధరణ్యకరోద్దానంగోకోటి ఫలమతశ్నుతే పాత కోటలో గోపాల స్వామివారి దేవాలయం దక్షిణపుద్వారపుస్తంభం మీద వ్రాఎవున్నశాసనం- 5 ౪౦ ౫||౦ 5.9 స్వ్త్‌ శ్ర్రీశక వర్షంబులు ౧౨౪౨అగునేటి క్రోధి సంవత్సర శ్రావణ శు ౧సోమవారం స్వబ్వ శ్రీమన్మహామండలేశ్వర కాకతియ్య ప్రతాపరుద్రదేవమహారాజులకు పుణ్యంగాను రొంఎచర శీ అనంతగోఎనాధ దేవరకు - ఆమా- ----న్యకొలుపుణ్వంగాను రొంఎచర ణ్య ప మా. లా ళో వెనుకను నిరుయిరుల మరతు ౧వేనున్ను గుడిపాటను వూరిగెడను వెలిపొలంపు'క్టైడు చేనున్ను స్వస్హ శ్ర్రీమతు నగరి అధికారులయిన కొండవిడి మంచంగారు ఆ చంద్రార్కస్థాయిగాను యిచ్చిరి రెడ్ల చెరువు వెనుకను తోట వడికిచ్చెను శ్లో స్వదత్తాంపరదత్తాంచాయోహారేతవసుందరాం 124

గుంటూరుజిల్లా శాననములు ష్మట్టర్వర్హసహస్రాణి విస్టాయాంజాయతే క్రిమి జొన్నలగడ్డ యు చిల్కలూరి పేట తాలూకాలో తేరిన నాదెండ్ల సంతులో- ము జొన్నలగడ్డ గ్రామానకు పదమటభాగాన శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి వారిదేవాలయానకు దక్షిణ భాగానవున్న శిలాశాసనం నకలు - సు స్వ త్రీశకవరుషంబులు ౧౨౧౫అగునేటి నందన సంవత్సరం మాఘశు ౧౧గుగువారం స్వ్త శ్రుమన్మహామండ లేశ్చరకాకతియ్యప్రతాపరుద్రదేవ మహరాజులుంగారికి ధర్మము ఆజపానర్కుంటి జొన్నల డ్ర శ్రీపతి గోఎనాధునికి విషువత్‌ సంగ్రాంతినిమిత్తమునకుంబెట్టినక్షాత్రం యీవూరికి పడమటను ఖ౫పెద్ద చెర్వు తూర్పు తూము మొగలాయని నీరుపొలం-- స్వబ్హ శ్రీశకవరుషంబులు ౧౨౪౧లఅగు ఎద్దార్ధి సంవత్సరకార్తీక శుంగురువారం దగమ బేచయ వెంకంగారికి పుణ్యంగాను చన్నవళల్లి పెక్రైమడ్కిని కొడుకు పోతయ వెంకంగారు బెట్టినక్షేతం యూరుండెను ఖంపెద్దచర్వు తూర్పున కాలవ పడమటను నీరు నేలపాతికె జొన్నలగడ్త దేవరకు ధారపోశినది పుట్టినీలితూంకడ తేరను మాడను వీసందార పోశి దవ్వకదువుల పేరను మరువోయుండు కడుపుట్టి కన్నమనాయకుని కడుపుట్టి కరిరాయబోయుని కడు పుట్టి భీమానాయని మాదినాయుడు బెట్టిన దివ్వె శేన బొయెనని కడుపుట్టి వకటి. దివ్వె గొనుగులు రెండు పాతరపు కాపులు ధారపోశినది యెదు ముక్కెడు మాడవిసం యీ వృత్తులు పోగా మాన్యం యీ ధర్మం చేయింవినవారు కదంచూఎ శాసనులయిన క్రీర్తనాయుని సూరపనాయుడును చినాయుని మీర నాయుడును యిచ్చిన వృత్తులు. నెవ్వరు గొనియాడినాను వారి శ్రీ పాదాలు తలమోచుకొనియుండు వారము యీ మేరలకు వినిహనము తలంచినవారు సంచమహాపాతకాలంబొందువారు. గంగ కర్త (డ) గంగి గోవులు జంఎనవారు. పెద్దకొడుకు కపాలాన కాటిక ఎెటినవారు ళు ళ్లో స్వదత్తాంవాసరదిత్హాంచాయోహ రేతవసుంధరాం లు జాం ష్యబ్టర్వర్షసహస్రాణి విష్ణాయాంజాయతే క్రిమి యిక్కుర్తి పశ్చిమభాగమందువున్న కొండమీదను త్రీమళ్లిఖార్దున స్వామివారి ద్వారం ముందర వున్న శాసనస్తంభం నకలు 685 ౪౦ ౫౧౦ 159 సబ శీ శకవరుషంబులు ౧౦౪౮- నేటి యాశీజశుం౦ గురునారాన డ్రీమన్మహామండలేశ్వరకుళోత్తుంగ రాజేంద్ర చోళరా హా ప యల్‌ మై 6 జులకు ధర్మముగా శిరిపురపు దొమినాయకికొడుకుమల్లినాయకుడు యిక్కురంగొండ మీద తమ అఖండ దీపము నకుంబెట్టినగొర్యలు ౫౫వీనిందేకొని పోమ్మిన బోయుడు యాచంద్రార్కం నిత్మం మ వెడు య్యి పొయ్యగలవాడు ప్రతిష్పచేశి గుడి యెత్తించిన శ్ర్రీమళ్లి ఖార్జున 'దేవరకు నైవేద్యమునకు బెట్టిన ఖఇ8 నిరిమచ్తు౯లు ౨ అఖండ దీసమునకు బెట్టీనఖంమొదవులు ౨వీనిచేకొని చొత్లెభటు యాచంధద్రార్కంనిత్యం మానెడు మెయ్యి పోయంగలవాడు స్తావ ఎతి" ఖంన ౧౦ శంఖదేవునికి ఖం మందలియకానికె ఖ౨కొమ్మన బోయడుదినియ మరుబోయడుదివియ వారబోయడుదివియ చేలబోయడుదివియ రామిదివియ శ్ర్రీమన్మ హమండలేశ్వరతోటదాడకే తరాజులకు సుబ్బమ్మ దేవమ్మగారికి ధర్మంగా శ్రీ మళ్లిఖార్జు. దేవరకు బెట్టిన పొలందుర్గం భొట్లకు ఖ౨ వీరి కొడుకు దేవనభట్టు ఖ౨ పెద్దదేవనన భొట్లకు ఖ౨నాగనభోట్లకు వీనినెవ్వరేని విఘ్నం తేరేని గంగకర్తవేయి కఎలెల వదించినవారు వారనానఎ వచ్చినవారు “పెద్దకొడుకు కపాలాన పొలసుగుడిచినవారు ళ్తో స్వదత్తాంపరదత్తాంవాయోబరేత వసుంధరాం న. ష్క్దర్వర్త సహస్రాణి విష్టాయాంజాయతే క్రిమి మ పెడిపాటిలో దక్షిణ భాగమందు వల్లభరాజస్వామి వారిదేవాలయం ముందర వున్న స్తంభంమీద వున్న శాసనంనకలు న్లో శ్రీమద్విరిం చిర్మనసామునీంద్రాక(ససర్త్రతేషాం వ ఎనాంసమర్ల ) తదల్వయేకుండిననాయధేయో బభూవ వేగదశ్య(స్య) నివాసభూమి 126

శ్లో _గంగేషు ప్రతిమేడితాం(తరతులే తస్యాల్వయేనిర్మలే ధర్మాన్లేషుగతేషు వేదవివాతాచారేప్వనేకేష్టహుక్‌ ముఖ్య (కొమ్మని సంబ్ధతే పురవరే శ్రీసన్నపార్యా వత శ్రుమానప్పయనామధేయసుకృతి జన్మాంబికాయావమభూత్‌ ళ్‌ జ్యోతి కృాస్త్రకలాప కేష్వతులితాకా స్త్రార్ధ చింతామణీ ర్బార్యాభ్రూత్సిరియాంబికా సతి వబాతేదానీంతనారుంధతీ తత్పుత్రాస్సుచరిత్ర వృత్త మవాతశ్యు(స్స్యు ) పుత్రవిద్యాత్మనో(న ) సక్తస్సంతతసత్త పోవిజయతేశ్ర్రీ కుండి నార్యోభువి శ్లో సోయంవంశకర స్ప్వ్వయంభుజవర(గ్రా మేరమావల్లభం సంస్తాప్యాస్యసురూపముత్తమమలంకృత్వావిమానందృఢం వైకుంర ప్రతిమాశిలా విరచితా(హ్య) చణద్రతారాగణం తత్చూజాదికవృత్తయే పరికరా సచ్చాసనంకల్పితా స్వస్హ శ్రీ జయాభ్యుదయ శాలివాహమశక వరుషంబులు ౧౦౫౫అగునేటి జ్యేష్ట శు ౫సోమవారం నాడు జ్యోస్య అప్పన్నకొడుకు గంధిరాజు పైడిపాటి శ్రీపతి కేశవదేవరం 'ప్రతిష్పచేశి దేవరకునిత్యము నయివేద్య వృత్తులలో నొకవృత్తి (త్రికాలముల పూజించేది 'బ్రహ్మార్చణంబున 'పైడి పాటి వృత్తులలో నొకవృత్తియఖండదీపములు 3కి వక తిత్తియు పువ్వులతోటలకు యీకాన్య దిక్కునను యిడ్డే అక్తవ నానాదేవరనినేదములకు వీయమునకు తగున పరికరములకును వుత్సవములకుగా పయిడిపాటి వుత్తర శీమము మేరగాను ద్రమ్మాల పాటి దక్షణమునద్రమ్మాలపాటి పొలములో ఖం౦0 పదిపుట్లు అడపటి ఆ చంద్రార్కముగాను నిచ్చితిమి గొంతరాజునకుం రాచంద్ర వోడరాజునకుంధర్మంగాను యీధర్మానికి విఘ్నం చేశిన వారు సంచవహా పాతకం చేశినవారు ఖ్లే స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహారేతవసుంధరాం షష్ట ర్వర్ణ సహస్రాణి విష్ణాయాంజాయతే ర్తిమి జో బహుభి వసుధాదత్తా బహుభిశ్చానుపాలితా యస్యయస్యయధాభూమి తస్యతస్యతధాఫలం స్వస్త్యస్తు పైడిపాటి సుంకంబడి తెరయును రాజేంద్రభోగియ రాజులకు ధర్మముగా నిచ్చితిమి దినికి విఘ్నము చేశిన వారు తమ "పెద్ద కొడుకు కపాలమున గుడిచినవారు గురువధ చేశినవారు యల్లమంద మం యళల్లమందగ్రామానికి దక్షిణంకొండమీద (త్రికోటీశ్వరదేవాలయంలో పవుండేశాసనం శ్లో తీ వల్లభస్యవిబుధాధిపవల్ల వస్యనారాయణస్యజగ దేకపరాయ ణస్యనాభ్యంబుజాదుదభవధృవనాద్వరించ తత్పాదతోజనిచతుర్ణజ్‌ న్వ వాయ శ్లో తన్మున్‌ బభ్రాజరాజ ద్రజనికరకరక్టీ రనీహారహార శ్వేతోర్గితోరుకేర్తి త్రిభువనవినుతాగణ్యసాద్గుణ్యపుణ్య 126

శ్రుమాన్‌: భీమాభిధానోనృపతిరతిమహానన్‌ ధార్మకానాముదగ్ర

తస్యశ్రీబింబ మాంబాసురుచిర చరితాధర్మపత్నీబభూవ

శ్రీమాన్‌ భిమాభిధానో నృపతిరతలిమహానన్‌ ధార్మకానాముద[గ్ర

తస్యశ్రీబింబ మాంబాసురుచిర చరితాధర్మపత్నీబభూన ళ్లో గంధక్షితి పతిస్తాబ్యాం విద్యామిధ్యాభిభాషణ

సుధీస్సమభవద్రాజ ('ద్రాజధర్మవిచక్షణా జ్లీ _శచీవశక్రస్యసరస్వతీవస్వయంభువ శ్రురివశార్రపాణే

శి చేవశర్వస్యమ వాష్యముష్య శ్రీ బింబమాంబానితరాంధ్యరాజతే (వ్యరాజి) ళ్లో తతొ దక్ష ప్రజానామివదివసపతిన్ణే

యింమట్టకు వాశియున్నది అవతలశిధలమ్రై ఎయింది

దీనికి జతగావున్నశాసనము

స్వప్న సమధిగత పంచమహాశజ్జ మహామండలేశ్వర ప్రతాపలంశకేశ్వర చాలుక్యరాజధవనమూలస్తంభ శంభు దంభ జృంభితరిపు మదస్తంభ చతుుర్ధకుల వనజ వనమార్హాండ చలమత్తగండ చతుళ్శతాశీతి గ్రామావనవల్లభ సహకారపషల్లవ ఆహవతర్కసవిక్రమకర్కశ భండడనభీమ భువనాభిరామ రాయగజ ఎంహాసనోత్తుంగనామాది సమస్తప్రశస్తస వాతం శ్ర్రీనమున్మహామండలేశ్వర వెలనాటి రాజేంద్ర వోళగొంకెరాయని మనునయన వళ్లభియైన దామదేవి గొండవీటి కావూరి త్రికోటీశ్వరున కఖండవర్తి దీపమునకు యిచ్చిన గొరియలు ౫ఒ౫యాభై అయిదిని (గ్రామాది మహాజనులను సానులబంగారు కొడుకు ముందువేఎకొని నిత్యం మానెడు నెయ్యి ఆచంద్రార్క్మము బుత్రానుపొత్రికము దీపంబునకు పోయంగలనాడు దీనికి విఘ్నంచేశినవాడు మహాపొరకుండు

దక్షిణపు ద్వారాన వున్న శాసనం

(శైవైలగర్భమందు త్రికోటీశ్వరస్వామికి పాదపద్మారాధకుడయిన స్వచ్త శ్రీవిజయాభ్యుదయ శాలివాహనశక పరుషంబులు ౧౪౪౨అగు నేటి క్షయ నామసంవత్సర కార్తీక బహుళ ౧౩శుక్రవారం శిద్దుమల్లప్ప తమతల్లితండ్రి తైలాస నివాసులయినట్టుగాను వంశాభివ్న ృద్రిగాను మమత (తికోటీశ్చ్వరమండపొనకు దక్షిణద్వారం హాటకమగు ద్వారథద్రము హాటకమని జనులు వొగడ ఆచంద్రార్కం హాటకరమ్యకు ధరము. హాటకమగు మూగులూరి వీరభద్రుడు జేశెను

గర్భగ్భహాంతరాళం దస్తూరి

యల్లనుందకు దక్షిణబాగం కొండకింద కొండకావూరి (గ్రామానకు పడమర బాగానవున్న శాసనం

స్వప్తశ్రీ శకవర్షంబుల ౧౩౧౩నేటి బహుధాన్య నామసంవత్సర పుష్యశు ౧౪బుధవారం త్రికోటీశ్వరునికి క్నష్టదేవ మహారాయుల ఆనతిని ప్రధాని తిమ్మురసయ్యగారు దండంసమర్చించిన గ్రామం కొండకావపూరు. దేమునికి అంగరంగ వైభవాలకున్ను సమర్పిస్తిమి

అష్టభోగతేజస్స్వామ్యాన ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను ఆ (గ్రామం ఫలము అవధరించండి

ఖ్జీ స్వదత్తా ద్ర్వైగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం

పరదత్తా పహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌

తికోటీశ్వరుని శేవకుండును రాచూరి సోమయ్య

కసుపాకు పడమర భాగొనవున్న ఖిలనుయిన రామలింగస్వామి దేవాలయం ముందరవున్న శాసనం

స్వబ్తశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహనశక వరుషంబులు ౧౪౪ 8 అగునేటి రాక్షససంవత్సర (శ్రావణ శుంంగురువారం. శ్ర్రీమ ద్రాజాధిరాజి పరమేశ్వర శ్ర్రీవీరప్రతాప త్రీసదాశివదేవ మహారాయలు శ్ర్రీవిద్యానగరమందు రత్నఎంహాసనులై పృధివీసామాజ్యము

127

గుంటూరుజిల్లా శాసననవ.ఎలు శకేయుచుండగాను. శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వర య్యర్రం తిరుమల రాజయ్య దేవమహారాజయ్య పేరిట బదెరాజు తిమ్మరాజయ్యగారు కొండవీటిశీవ లోని యల్లమందగ్రామాన పేట గాంంచి పాలించనవధరించిన కట్టడ (ప్రాకారము గ్రామాన కొపురంవున్న _ వారికి లా పూర్వపరసఫ్యాలను కోరురొఖ్బాలు యేయేవెంబళ్లు పేటధారణ ఆ ప్రకారాననే నడిఎంచు వారము - గ్రామాననుండి నొచ్చి వెళ్లిపోయినవారు. తిరుగా (గ్రామానకు వచ్చియందుండ పూర్వానంబెట్టన సఖం (గం) గద్యయములోను సగంమింట (సగమింటు) సగము. నదడుపువారము. - యిదిగాక పరస్టళపువారు - కాపులు కోమట్లు గొల్లవారు తెగటివారు సాలెజాండ్ల (డ్ర) దారు మొదలయివవారు పేటలోను కాపరంవచ్చి యిందుకు మూడేండ్డు యీనందుపన్ను సరాయాలు గడపపట్టీలను అంతడనుడి యేదుం ౧కి బంకి కాపుకోప(ముటి బడికి చేనుక్రింద యెడుదం (యేదుం* ౩ న్ను యర్హకాలానకు కోర్కి లేక నడుపువారం చిల్లర పేట మూలంవారికి ెద్దయింటికి యేదుం ౧కి నాలుగున్నూ - రెండూ యేదుం ౧కి యళల్లకాలానకున్నూ. కోరినపుడు నడుపునావం ఎనయింటికి యిద్దుం సఖం (గం) యింటికి నడుపువారం (గామంలోవన్న వారికి గండం అడగం - ఈ ేటలోనికి బుణపడి వచ్చినవారు దోహంతప్పుచేఎనవారికి కాయంగలవారు కోమట్టు తప్పక నడుపువారం బొప్పూడి మం _బొప్పూడి పరగణే వినికొండ పాతికె వంటు యీ గగ్రామానకు తూర్పుభాగాన చెన్న కేశవస్వామివారి ఆలయానకు వుత్తర భాగమందు నిల్వపాతిన నాగపడి గెవున్న శాసనస్తంభము నకలు 5 ౪0 ౪ [10 651 శ్లో శ్రుభర్తు పురుషోత్తమస్యజగతాం ఆదేరనాదేరస న్మధ్యస్థ స్యసనా తనస్య నళినీ నాభీసరస్సం భవాత్‌ జజ్జే యజ్ఞపతేస్సు రాసురగురోర్చు హ్మాతదంగుస్పతో దిక్షోదక్షిణత (ప్రజాపతి రభూత్తస్మాద్చ భూవాదితి శ్లో. అధా దితేషు భూపేషు రవి వంశేషు కేషుచిత్‌ అయోధ్యాధిపతి ర్వాం జఎనోడ మహీపతి శ్లో రాజ్యేప్రాజ్య విభూతినాధి గుణస్త (తాభి ఎక్తస్తత కృత్వాదిగ్విజయ ౦ జయ్యయమ యం(హో) ప్రాష్యప్రతాపోత్కట బి గణే తే సళ్ళ న! త్వాద్రావిడ పంచకంచ నృపతిస్త స్టాతయాచాఖ్యయా విఖ్యాతే నగరెశ శాసవసుధాం ధర్మేణ శౌర్యాన్విత ్గో సంగ్రామాంగణ సంగతా రిహరణ (ప్రారంభ సంరంభిణో ధీరధ్వాన ధన్గుర్ధ రస్యరభసా ప్యుగ్రస్యయ స్యాగ్రత భీతంకాతర మాతురం పరబలం (ప్రాయస్యతి క్రిశ్యతి భా 'ప్రత్యుద్భాామ్యతి తామ్యతి ప్రతపతి వ్యాక్షిర్ధ కేశాలకం శ్లో. తత్చూను స్టాఎతోర్వీతల వలయ జయస్తంభ శుంభత్న్ర భావ సర్వేషాం ధార్మికాణా మిహభువి కరికాలాభిధాన ప్రధాన ఎవేరీతీర దేశాత్స్ప్రధనప్పధు యశ పూరితాశాంతలోల కాంక్షకొక్షోణీధ.రీణః క్షీతితలనుఖిలం పౌలయామాసదోర్భ్యాం శ్లో ఇనసన్నుతా విహసుతావలభన్మ వామానచోడవసుధాధిపౌ కరికాలచోడ దశవర్మనృపో ధరితోత్త మానధరణీ శశేఖర 128

పంటూరుజుల్లా శాననములు లాల ఆనంద స్వసుకృతాలో కేనా పీష్పదేవతా అతిబ్బపంస్తం యోధర్మస్త్పద్వంశేనం బుధకవిం శ్లో _ తేషాంత్రయాణాం వరదత్త వర్మధాత్రీ పతిశ్ళార్యరసాతి రేకాత్‌ అపాకరోదంటఖ్రుభి రక్షయామినూంర రక్షవీరో నిజరాజధానీం క్లో _నృపస్య తస్య పుతఒయం దాంకశంక రకింకర సర్వధర్మకర శ్శ్రీమాకాసర్వాముర్వీ మపాలయత్‌ ఖ్లీ పాలనే తత్పరోరాజా సత్యస్సత్య పరాక్రమః! త్యాగివంశ్యస్తత స్పత్య సంభవో ప్రబభూవతు క్లో అల్లభూ విస్వనశ్శూరస్త యోర్టర్మ పరాయణ ఎక వింశతి సాహస్రం పారదం కుముదాయతే శ్లో _ నేతాభ్రిలకులానాంచ ధాతా శృంగారవార్నిధి జ్యోత్నా కృత్స్నా నృపస్యాస్స మబామాస్వచ్చసన్నిభా న యేతుస్తత క్లితిపతే రాలభంతే ప్రవృద్దతాం మిత్రోపమస్స్వ మహసాసుమహా మబామామహ శ్లో _ శ్రీనన్నిచోడ మదకృన్నర దేవచోడ శ్ర్రీదేవచోడ ఇతివిక్రమణ క్రమేణ శందాయ కాస్సుకృతి నస్సుకృతక్రి యాయాందయాలవాలాస్సుజన ప్రతత్యాం తంద్రాలవస్స్వ ల్పత రేఎకార్యే ప్రావేశయంతస్పు విలాఎనీనాం శ్లో (బ్రాయావలాహా బయతే (యాల వూదయాల వాలాగ్రహయాలవో హృది సఖ్యేపరం తే సృృహయాల వస్సతాం వసుదేషు స్పృహయాపతాలన ల్లో అలంకర్షిష్ట వశ్ళ్శంభో పాదాబ్టే ప్రభవిష్టవ గోతే వర్ణిష్ణు కల్యాణా వాతం సద్వచ్చర్నిష్టవ శ్లో పుర్నాభిదానై ర్హగనొబ్బగండ త్రీకిరి నారాయణ నామముఖ్యె ధ్యేయై ప్రతీత్యోన్నతయ స్వగోత్రక్రమాంగ లైర్భాంతి నితాంతముర్వాాం శ్లో రక్షం త్యుర్వీముర్వీ గీర్వాణ సారనిర్వాహా సంప్రతి సాంప్రత వచనా యేతుకోటిదాన రాజధాన్యాం స్వబ్నృసమధిగత పంచమహా శబ్దానేక ధవళచ్చత్ర చారుచామర వ్యజనాది మహారాజభిరుప శోభిత చరణసరో రుహా విహిత విలోచన త్రిలోక ప్రముఖాఖిల పృద్వీరాక్రాంత కావేరీతీర కరికాలకులకమల దీపాబాతకు నూరాంకుర శ్రీనున్మహామండలేశ్వర నన్ని చోడ నరదేవ చోడ చోడ దేవచోడ మవాపాలాస్తే కర్మరాష్ట్రని వాఎనో రాష్ట్రకూట ప్రముఖాకాకుటుంబిన స్పర్వాణసమాహూయ మంత్రిపురో వాత సేనాపతి యువరాజ దౌవారిక మిత్రకళత్రాధ్యక్ష సమక్ష మిళ్టమాజ్ఞాషయతి యధా అనశ్రీ వేణుగొండాఖ్య విఖ్యాత పట్టణ మహాదేశవాస్త వ్యాధీశాకపర్యాయముక్త్వా శ్ర్రీమాజా శ్లో భీమనాయక ఇతీడ్య నిజాన్వయే వృద్ధి వర్ధన నిధేస్సుధాకర పంచబాణ సదృ్భశోఒబలాతలేర్హర్మ కర్మరతి రాదయాపర 120

గుంటూడుజుల్లా శాసనములు క్‌ పౌత్ర సాత్సృత సర్వస్వ ప్రవర్తిత మహాన్న్మయ హాఎతానేక పాపీశస్పమ్ముతో వసుధాలయ తస్మాదస్మాన్నాభిల గోత్రా దౌవాత్ర సవిత్రపుణ్య చరితా తేషు వన గుప్త కన్నమగుప్త సమజాయతాం తౌద్యావీరౌ-- శ్లో _ధనకనక సమృద్ద మృగాం కసుకృతకీర్తి నిజకుల జలజ భాస్కరో మాన్యవర్య సుమహిత మవామానామర్చితోఒగణ్య పుణ్య త్రిభువన వినుతానాం పాత్రభూమిస్తతోయ పుణ్యస్య మహ్మార్ధవస్య త్రిభువనాఖ్యాత దిశాంవరిష్ట శూరాభిధో౭తివిభవ 'ప్రోలనార్య ధర్మాలంకర్మిణాం చర్వితసంజ్ఞ కృతాలంకృయో హరిహర ద్రువాణా పరపర్యాయ చోడచేతోగతయ శ్లో _తధాతేషాం జువ్వనార్యో వాన్నూయతన యస్తయో గోపోజు వ్వనగుప్తశ్చ చంద్రకాశసమన్వితౌ పృధివీలోక సవిలాసంబభూవ లక్షణై శ్‌ త్రశాకేరి తవత్సరేనిధిగిరి వ్యోమక్షమా సమ్మితే (4-1079) కార్తిక్యాం గ్రహణేతిధౌ సన్ఫపతి శ్మీనన్నిచోడస్సుధీ (గ్రామేసూచన పాటినామ్నిదశభి భూర్నిర్మితాఖండు త స్మెమూర్త సమస్తలోక గురవే శ్ర్రీకేశవాయాదదత్‌ శ్లో స్వదత్తాం పరదత్తాంవా యోహరేత వసుంధరాం ష్యబ్పర్వర్ష సహస్రాణి విష్టాయాం జాయతే క్రిమి బహుభిర్వసుధాదత్తా బహుబిశ్స్ళానుపాలితా యస్యయస్య యధాభూమిస్తస్య తస్య తధాఫలం శ్రీమన్మహామండలేశ్వర కాకతీయ్య గణపతి దేవమహారాజులకు ధర్మార్హముగాను లచ్చిరాజు పయచరుకూరి చెన్న కేశవదేవరకు జంగీశ తెరువు సుంకమును బెబ్బపూడి సుంకమును ఆచంద్రార్కముగా నిచ్చితిమి కావూరి కొమ్మనాయుని తల్లిదండ్రులకు ధర్మా ముగాను ధారవొశె అర్య స్స ము మ _మిన్నికల్లు పరగణేవిని కొండముప్పాతికెవంటు మజుకూరికి నైరుతిమూలను హనుమంతుని మిద్దెకు వుత్తరంగా వున్న శాసన 9 ౪౦౫/౦ 15 స్వచ్తశ్రీ విజయాభ్యుదయశాలివాహనశక వరుషంబులు ౧౪౬౮అగునేటి పరాభవనామ సంత్సర జ్యేష్పకు ౧౫గురువారం మే బ్‌ క్ష జి మార్గ ('ప్రతిష్టాపనాచార్యూ భయవేదాంత ప్రవర్తకులయిన తాళ్లపాక తిరుమలయ్యగారి కుమారుడు అన్నమయ్యుగారికి శ్రీమద్రాజాధిో టి సదాశివ శ్ర్రీవీరప్రతాప శ్ర్రీవీరసదాశివ దేవమహారాయుల విజయనగరమందు పృధివీ సామ్రాజ్యము శేయుచుండగాను కొండవీ దుర్గానికి చెల్లివచ్చే వినికొండ ఎమలో మిన్నికల్లు అనేగ్రామం సవారణ్యోదకదాన ధారాపూర్వకముగాను ధారవోశియిచ్చిన అ(గ్రహారం న్‌ దానపాలనయోర్మ ధ్యేదానాచ్చేయోనుపాలనం దానాత్స్వర్గమ వాప్నోతి పాలనాదచ్యుతం పదం వంగిపురం తా ఖరీదినంటు రాచూరు వంగిపురం (గ్రామానికి పడమర అగ స్రేశ్వర దేవాలయానికి ముఖమండపములో వీరభద్రదేవాలయం మీద శాసనం 130

కశుంటూరుబిల్లా శాననములు

౧స్వబ్రశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౩౮౬౪అగునేటి తారణసంవత్సర వైశాఖ బహుళ౬శుక్రవారం అడిదం మళ్లిశెట్టి కొడుకుయెల్లి శెట్టి

లా ళు తన అన్నయ్యకు తమ తండ్రి మళ్లి శెట్టికిన్ని తను తల్లి దేవతమ్మకున్ను పుణ్యంగాను వంగిపురానను త్రీవీరభ(దేశ్చర దేవరకు గుడికట్టించి దేవరను ప్రతిష్టచేఎ ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను 'రెండోశాసనం

స్వస్తి శ్రువిజయాభ్యుదయ శాలినాహనశక వరుషంబులు ౧౪౪ ౮అగునేటి ఎంగళ సంవత్సర భాద్రపద బ ౧౧సోమవారం కాశ్యపగోత్ర ఆపస్తంభసూత్ర యజశ్శాఖాధ్యాయఘనులయిన శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వర అప్రతీక మల్లకురిచేటి ముమ్మడి రాజయ్యవారి పౌత్రులయిన రాఘవరాజయ్యవారి పుత్రులయిన మూర్తిరాజయ్య దేవచోడ మహారాజులుంగారు. భారద్వాజ గోత్ర కాత్యాయనీసూటత్ర శుక్తయ జుశ్ళాఖాధ్యయనులయిన శివరాజ మల్టుబొట్టు పౌత్రులయిన శరభయ్య పుత్రులయిన వీరయ్యకు యిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసన క్రమ మెట్లన్నను శ్రీమద్రాజాధిరాజ పరమేశ్వర శ్ర్రీవీరప్రతాప శ్ర్రీసదాశివదేవ మహారాయులుగారు విద్యానగరమందు రత్న సింహాసనా రూఢులై ప్పధివీసామాజ్యమల రాజ్యము దేవమహారాయులుంగారు మానాయంకరానకు పాలించి యీనవధరించిన కొండవీటి శీమలోను వంగిపురానను అగస్త్యేశ్వర మహాదేవరకు కేసరిపాటి రు౨ శ్షేత్రము సవారణ్యోదక దానధారాపూర్వకముగాను ధారపోశి సర్వమాన్యము యిస్తమి - యీ క్షేతానపండిన నానాధాన్యమున్ను మీ పుత్రపౌత్రపారంపర్యం అనుభవించేది ఆచంద్రార్కస్టాయిగాను అగ స్తేశ్వరుని నిత్యదీపారాధన నైవేద్య కట్టడి పరామరిశిస్తూ వుండేది శ్లో స్వదత్నాద్ది సగుణం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం

పరదత్తా సహారేణ స్వదత్తం నిస్పలంభనేత్‌

మూడోశాసనం

స్వశ్తశ్రీ విజయాభ్యుదయశాలివాహనశక వరుషంబులు ౧౪౪ ౮ అగునేటి పింగళసంవత్సర భాద్రపద బ ౧౧సోమవారం శ్ర్రీమ న్మహామండలేశ్వర అప్రదికమళ్ల కురిచేటి ముమ్మడిరాజయ్య వారి పౌత్రులయిన రాఘువరాజయ్యగారి పుత్రులయిన మూర్తిరాజయ్యదేవ చోడ మహారాజులుంగారు భారద్వాజ గోత్ర కాత్యాయని సూత్ర శుక్షయజుశ్శాభాధ్యాయనులయిన ముమ్ము డారాధ్యుల పొత్రులయిన మళల్లనారాధ్యుల పుత్రులయిన వీరయ్య దేవరకు యిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసన క్రమమెట్లన్నను శ్ర్రీమద్రాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర శ్రీవీరప్రతాప శ్రీసదాశివదేవ మహారాయులుంగారు. విద్యానగరమందు రత్నఎంహాసనారూఢులయి పృధివీసామాజ్యము శేయుచుం డగాను శ్రుమన్మహామండలేశ్వర రామరాజయ్య యర్రం తిరుమలరాజయ్య దేవమహారాజులుంగారు. మానాయంకరానకు పాలించి యియ్యనవధరించిన కొండవీటి శీమలో వంగిపురం ముమ్మడారాంధ్యుల

అస్వప్రథీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహనశక వరుషంబులు ౧౪౪౩౮అగునేటి ఎంగళ సంవత్సర భాద్రపద శు ౧౧సోమవారం శ్రీమన్మహామండలేశ్వర అప్రదికముల్ల కురుచేటి ముమ్మడి రాజయ్యనారి పౌత్రులయిన రాఘువ రాజయ్యగారి పుత్రులయిన మూర్తి రాజయ్య దేవచోడమహారాజులుంగారు - కౌండిన్యస గోత్ర కాత్యాయని సూత్ర శుక్షయజుశ్ళాఖభాధ్యయనులైన కోలాహల మరదంబొట్ల పౌత్రులయిన జియ్యంబొట్ల పుత్రులయిన సర్వయ్యకు యిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసన క్రమమెట్లన్నను శ్ర్రీమద్రాజాధి రాజ రాజపరమేశ్వర శ్రీవీరప్రతాప శ్రుసదాశివరాయ దేవమహారాయులుంగారు విద్యానగరమందు రత్నబంహాసనా రూఢులయి పృథివీ సామ్రాజ్యము శేయుచుండగాను శ్రుమన్మహామండలేశ్వర రామరాజయ్య యశర్రంతిరుమలరాజయ్య దేవ మహారాజులు మానాయంకరానకు పాలించిన యానవధరించిన కొండవీటి శీమలోను వంగిపురానను అగ స్త్యేశ్వరుని కండ్రికెను కేసరిపాటి ౫౨౩౦క్షేత్రం కేశపనాధుని ఇండ్రికె శీసరిపాటి ౨౭౦ధర్మము వబారణ్యోదక దానధారాపూర్వకముగాను ధారపోశియిబ్తమి యీ క్షేత్రానపండిన ధాన్యాదులున్ను పుత్రపొత్ర పారంపర్యం ఆచంద్రార్కతారం అనుభవిస్తూ వుండేది

౫అగస్యేశ్వరుని మంటపం పోతు తిమ్మా రెడ్డి తమ తండ్రి "పెదమారకకున్ను తమళల్లి వల్లమ్మకున్ను పుణ్యంగాను ఆచంద్రా ర్కస్థాయిగాను కట్టించెను ఇదేవాలయమునకు తూర్పుగానువుండే నందిస్తంభశాసనము

ఠా శ్లో శ్రీపద్మనాభ నాభేరుదభూదద్భుత పద్మభూస్తత 1381

గుంటూరుజిల్లా కావననములు శ్లో తద్వంశే శివకోటయ్యో జాత పరమధార్మిక కొమ్మిశెట్టిరి తాఖ్యాత కేర్తినారాయణాభిధ శ్లో _ లబ్బస్వస్వామి నోభ్రాతుస్తత్పుత్రస్వకులాగ్రణీ అ(గ్రణీ శ్శేే్య్చు వర్గాణాం అగ్రణీ న్రర్మకర్మిణాం శ్లో పెనుగొండ పురేశానామ(గ్రణీ ర్యశసాగ్రణీ ఆనంది తాకృతిర్హాతా ధాతాగుణగణానఎ శ్లో మూల్యగోవ్రేణ విఖ్యాతో ఖ్యాతస్సధన దాన్వ్నయే తస్యాభూదేవ దేవాంబా హ్యానురూపాచసాగుణై క్లే తస్మికిసంశీలయుక్తా నిజపతిరితి సాదేవతుల్యం పతించ తాఖ్యాం శ్రీబొల్ల శెట్టి సృకల గుణనిధిర్మల్లిశెట్టి ర్మనస్వీ నీతిజ్ఞో నారిశెట్టి ర్లురురిన మతిమాన్మానయన్పండితైన్స పుత్తై సై శ్ళోభితాత్మా విమల గుణనిధి ర్ఫూరిశోవర్రతేస్మ ళో (శ్రేష్టీయశన్వ పుత్తైశ్చ రత్నైరుదధి వద్చహు దానవారి రివాభూతి స్ఫూర్తితో గోపకైర్షి జై శీ నిజవిభూతిమితం సమహామనా స్వఎతృమాతృ బుణాసనయాయ వరవిమాన మదాన్మధురాకృతిం ఛవికవంగి పురబ్దత శంభవే న్లో. శ్రీమద్గండ నృపాత్మజోన్ననృపతి కేర్త్యాజగద్విశుతూ ధర్మార్దం ప్రదదౌ శుభ్యార్షమభిలాన్హానాంశ్చ తద్గామత శాకాబ్టే గజవాబ్మనో ఎరిమితే భాస్వద్వివస్పద్ధినే 'ప్రాదాదార్క హిమాంశుతార మ హితందానానగణ్యాకాబ్టరం శ్లో స్వదత్తాం పరదత్తాం వా యోహశరేత వసుంధరాం ష్య్హర్వర్ష సహస్రాణి విష్టాయాం జాయతే్రిమి శ్రీవేల్సూనూరి రామేశ్వరదేవర శ్రీపాదపద్మారాధకుండయిన చండ్రపనీదు తమ తల్లిదండ్రులకు పుణ్యముగాను పొర్ధిన సంవ తృర పుష్యబ ౧౪బుధవారం మకరసంక్రాంతి పుణ్యకాలమందు శ్రీమద్వంగిపురము మళ్లేశ్వర శ్రీమహాదేవర దీపారాధనకు నాగదేవర కేతరాజునకు చూచిపట్టుగానా చంద్రము ఆయిరీబారము - చమురు - యీ ధర్మమునడుపక విఘ్నము చేశిరేని పంచమహాపాతకనూు చేఎనవారు వారణాశిని వచ్చినవారు - తన పెద్దకొడుకు కపాలాన కుడిచినవారు ళ్లే ప్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహశరేత వసుంధరాం ష్యబ్టర్వషణాసహదస్రాణి విష్టాయాంజాయతే క్రిమి శ్రీవల్లభ రాయస్వామివారి ముఖమంటపం యెదుట వుండే గరుడస్తంభం శాసనం 8 ౪౦ ౫/ ౫౦22౩ స్వబ్తశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహనశక వరుషంబులు ౧౪౩ ౮అగునేటి ఎంగళినామ సంవత్సర శ్రావణ బ లాలు కౌస్యపగోత్ర అఆపస్తంథధసూ త్ర యజు కృాభాధ్యయనులయిన శ్రీమన్మహామండలేశ్వర అప్రతికమల్ల కురుచేటి ముమ్మడి రాజయ్యవారి పౌత్రులయిన 132

సుంటూరుజిల్లా కాఫపనములు నుప వ రాఘవరాజయ్యవారి పుత్రులయిన మూర్తిరాజయ్య దేవచోడ మహారాజులుంగారు కౌశిక గోత్ర కాత్యాయన సూత శుక్రయజశ్శాఖా ధ్యాయనులయిన రూపెన గంట్ల చల్హయ్యనుంగారి పౌత్రులయిన తిరుమలయ్యంగారి పుత్రులయిన వొబళయ్యంగారికిన్నీ కాశ్యపగోత్ర కాత్యాయన సూత్ర శ్వుక్రయజుశ్ళ్శాభాధ్యాయనులయిన మందడపు రామయ్యంగారి. పౌత్రులయిన జగన్నాధయ్యంగారి పుత్రులయిన తిరుమలయ్య గారికిన్నీ కాశ్యపగోత్ర కాత్యాయని సూత్రశుక్ష యజుశ్శాభాధ్యయనులయిన మందడప్పు తిరుమలయ్యంగారి పౌత్రులయిన వొబళయ్యగారి పుత్రులయిన శింగరయ్య రామయ్యగారికిన్నీ యిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసన క్రమమెట్లన్నను శ్ర్రీమద్రాజాధిరాజ రాజ పరమేశ్వర శ్ర్రీవీరప్రతాప శ్ర్రీసదాశివదేవ మహారాయులుగారు విజయనగరమందు రత్న సింహాసనారూఢులయి ప్పధివీ సామ్రాజ్యము శేయుచుండగాను. శ్రీమన్మహామండలేశ్వర రామరాజు యర్రం దిరుమల రాజయ్య దేవ మహారాజులుంగారు మానాయంకరానకు పాలించియయ్య నవధరించిన కొండవీటి శీనులో వంగిపురం (గ్రామానను చింతపల్లి తాలూకాలో వుండే శాసనాలకు నకళ్లు -- మ దావులూరులో నగోకేశ్వర దేవాలయములో వృండే నాగుస్తంభం శాసనప్రతి 58 ౪6 ౫%౫%౫|౦ 9 శ్రీవల్నాటిప గొంకరాజ వరదోర్తం డాత్తఖడ్షోత్తర 'క్రేడాకృత్త విరోధి రాజదమనే వ్యాపారంలో లేక్షణ యేనే యంగజ రాజక్టర్థ చపలాబాహాబలే ఖాముఖీ ఛేలం తీవిజయాంగనా సహభువా సోర్వీకృతారాజతే శ్లో యస్వానబలూన ద్విషతాం శిరోభి గ నానా, ర్హ్యా వుత్చతద్సి 2 చరాంగ నానాం స్వర్భాను శంకాకులితాని భూయో వక్తేంం దుబింబాని కృశీభవంతి శ్లో తస్మాచ్చతుర్దాభి జనానతంసో చూడామణి శ్చోడనృపోనృపాణాం ద్విజోబిడౌ జాజగదుత్సవ్నార్షం సంగ్రామ రామో జనకేర్తి జాని శ్లో భూభేద మాపన్నకృత కృపాణం సోత్కాతఖం యేనతధా ఎతస్య చొ మందార నూలేవ గుణానురాగా దాజ్ఞా శిరోభిర్వ్రియతే నరేందై శ్లో బభూవజాయాజన పస్యతస్య గుండాంబికా రాజభృతాంబికేన ళా విలాన వారాశి వృషాంకలేఖా శి స్టేష్ట కల్పక్షితి జాత శాఖా ము మయతి ప్రజానాం గొంకశు శాంకద్వుతిరుతు వాయ ళ్లో తాభ్యా ముభాభ్యామయతి గ్గ శాంకద్యుతిరుత్సవా వుత్సర్గపూర్వ కలికాల భిత్యా తేనైవ సౌరంభగణో గుణానాం స 1తాఇయదీయం పరుషప్రతాపం జడీభవంత స్ఫురతేదిఇషంత శ్లో స్మృత్వా య్య ఫ్ర వం అన్యాంగనా సంస్కరణతైక శంకా స్పంతర్హితా స్వప్రమదా కటాక్ష రారి పురపదాహి దహన ప్రోద్యూత ధూమావళిం శ్లో యద్వీరారి పుర వోద్దూ దృష్టా సమేఘ విడంబితాం బరమిత ప్రత్యుద్గతా శ్శాతకా నృత్యం తిప్రమదోదయేన శిఖిన కేశోన్నమత్కం ధరా మానం మానవ తీజనాశ్చ నితరాముజ్ఞంతి హం సైస్సమా శ్లో _తస్యత్రీ చోడనారాయణ విహగ విభోరాయనా మాచ్తపుత్ర 133

శుంటూరుజిల్లా శాననములు సంపేవ్యభ్రాజతే ౬సౌ వితరణర విజంతన్నియోగస్య లక్ష్యా గొంకం హోవారువాకం ప్రశమిత జగదాతం కమాభా మృగాంకం న్డ్‌ అరికరటి ఘటీ ఘనా ఘనౌఘేు భుజపరిఘఫౌ చతురస్య యస్యలీలాం అసకృద సిలతా తటిచ్చటా నాంచటు లకటాక్షరుచాం జయాంగ నాయా త్రీగోకేశ్వర మహాదేవర పాత్ర భోగమువారికి ఖ౨నం౦ం మోకనిసానికె ఖఐనంం మద్దెలకానికె ఖ౨నం౦ అవజకానికె ఖ౨నం౦ కాకానికి ఖ౨శంఖువానికి న ౧౦ శ్లో అహిచ్చత్రపురీనాధం మవానాధం మహీధరం ఐహికా ముష్మికానాధం అహంవందేచ వల్లభం శ్లో వందే వంగిపురీనాధం సాలగ్రామ శిలోద్భవం సువ్షర్ధ బిందురమ్యాంగం సువ్వర్ధ చ్భాయ సన్నిధం పుండరీకాక్ష మిశంతం కేశవం కరుణానిధం పుండరీకాక్ష మీ శంతం కేశవంకరుణానిధిం శ్రీమచ్చత కోటి బ్రహ్మాండ నాయకుండయిన వంగిపురపు శ్రీవల్లభరాయుని ముఖమంటపం తూర్పుద్వారం యేర్పడ్డ శిలలోన భూమికోటిన (ప్రతిష్పను చేసిన మహోత్సవమున్నూ అవధరించిన త్రీవల్లభరాయస్వామివారి ముఖమంటపంలోపల వున్న శాసనం స్వస్తిశ్రీ శుభజాతకాభ్యుదయ శకవరుషంబులు ౧౨౧౪అగునేటి నందన సంవత్సర ఫాల్గుణ శు ౪ఆదివారానను శ్ర్రీమన్మహారొజ కాకతీయ్య _ రుద్రదేవ మహారాజులు మహాప్రధాని పంగులూరి అన్నయ్య శ్ర్రీవంగిపురం. కేశవ దేనరకు పడు పొండికుండ తను తల్లితండ్రులకు ధర్మంగాను ఎ౨స్ప్వబ్రశ్రీ శుభశక వరుషంబులు ౧౧౯౬అగునేటి భావసంవత్సర పుష్యశు ౧౧సోమవారానస్వస్త్రీ శ్రీముళు మూరురాయజగదేక చలమర్తి గండకాకతీయ్య రుద్రదేవ మహారాజులు ఆనతిని కాపయి. పండితులు వంగిపురం శ్ర్రీవల్లభుని కావూరి ఆయకట్టు సుంకము వసంతమహోత్సవమునకు ఆచంద్రాత్క స్టాయిగాను యిచ్చిరి శ్లో _స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరే తవసుంధరాం షష్టిర్వర్ష సహస్రాణి విమ్టియాం జాయతే క్రిమి తె స్వస్తిడ్రీ శకవరుషంబులు ౧౨౦౦ఆగునేటి సర్వధారి సంవత్సర జ్యేష్ట శుంగురువారం స్వస్త్పిశ్రీమతు గుడిమంటప దొకి 'చేవైష్ణవదాపులకు సత్పుత్రుండయిన శ్ర్రీవంగదాసులు శ్ర్రీవంగీపురము నాధ 6 ౪౦ ౫|౦ 91 శ్లో శ్రీడొమలూరో స్పహశాసనేన ప్రాదత్ప్రభుత్వం వెలనాటి దేశే తద్దేశ కూటావలిసన్నిధానే సోఒయం విభు కొమ్మయ నాయకాటయ్‌ శ్లో. శాకాబ్లే వార్ధి బాణాంబర శశిగణితే శైలపు త్రీసహాయ సోఒయం హోలా బిడౌా జామిత మదదురితాడంబరం దామలూరే సంప్త్రాప్యాగారయుగ్మం సురన గస దృశస్తస్య తారాద్రితుల్యం యత్కూటాపొటీతేందో రుచ ఇవరుచిరా భాంతి తద్వెజయంత్య 134

గుంటూరుజిల్లా శాననములు శ్లో సాయం నివేద్యార్థ మదాదము ష్మె భారీచతుష్క ప్రమితాం ధరిత్రీ 'దేవాయతం పంచజగత్ప్స దిపోయేన త్రీబేత్రశ్చతురక్షణోభూత్‌ స్వ్ప సమధిగత పంచమహాశ్టు మహామండలేశ్వర ప్రతాపలం కేశ్వర చాణుక్య రాజ్య భవనమూలస్తంభ జృంభిత రిపుమదస్తంభ చత్యుర్తకుల వనజ వనమూర్తాండ చలమర్తి గండ చతుశ్శతా శీతిగ్రామవనీ వల్లభ సహకారపషల్లవ ఆహవరక్కస విక్రమకర్కశ భండన భీము బుధజనాభిరామ రాయగజఎంహ సాహసోత్తుంగ నామాది సమస్త ప్రశస్త సవాతం శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వర వెలనాటి రాజేంద్రచోడగొంకయ రాయరి కొడుకు శ్రీమన్మహామండలేశ్వర గోకరాజు చాతనాయడు తమ నాయకుడి కొడుకు గొమ్మనాయకుడు వెలనాటిలోని దామలూరిరెడ్డి మేము శాసనపూర్వకముగ బడశియందు శ్ర్రీగోకేశ్వర దేవరం ప్రతిష్ట చేయించి గుడికట్టించి యాదేవరకు నైవేద్యార్హముగా నాలుగు పుట్టు భూమి చాతయిచ్చి యఖండవర్తి దీసంబుబెట్టించె ఈ దీపంబున కిచ్చిన గొరియలేబది యయిదు - వీనింజేకొని నాదెళ్ల మ్రానిబోయిన కొడుకు నూకె బోయిడును మారెబోయిడును తనుపుత్రాను పౌత్రికము ఆచంద్రార్కము నిత్యం మానెడు నెయ్యి. దీసంబునకుం బోయంగలవాదు 5 ౪0 ౫౦ 109 శ్లో రాజేంద్ర చోడన్ఫపా దుశ్చెరమాత్య పదార రాకా మృగాంకయివ అమాత్య కొమ్మస్యభాతి శరదాం శరదథభ్ర కేర్తి శ్డో రాశీకృతం త్రీసుపురస్యహంసం శర్మద్దవౌఘం ఘనతాంగతం కిం అహో స్విదస్సై వన భావితానామితి స్మతర్కం హ్యనయజ్ఞనానాం ళ్లీ _ అర్హస్వకారిత మహేశ్వర మందిరస్య పశ్చాదభీకర దలంకరణాయ (్రోయం ధా ఇ చండీశ మంటపమఖండిత చండతే జోరామాటి పుష్కర మృగాంకమితే శతాళ్లే శ్రుదామలూరు ఆయతమ నాయకుని కొడుకు గొమ్మనాయకుడు త్రీగొంకేశ్వర దేవరం ప్రతిష్వంచి గుడియు మంటపంబును గట్టించె లు 5 ౪౦ ౫%గ%|౦ 109 శో ఆశీ ద్రాజేంద్ర చోడ పరబలదమనో గొంక భూపాల పుత్రో యతళ్ళడ్లోత్కృత్త విద్విట్కరి వరతురగ ప్రోచ్చలద్చి శృిరోభి క్షత్తేప్వున్యో సక్తైరధ పురుష మృగై కే చిదాజీ మయూరా €ం౭ మ్‌ కేచిద్భూత్వా విచిత్రం ద్విరదన వదనా కేచిదుజ ఎంభయంతే ళా భూభూషణో యీవనికండ్ర వాటికురంగట (గ్రామవిభుర్భభూవ ళ్‌ త స్యేప్పభృత్య స్యనృపాలకస్యధీర స్యత స్యాయత మాంబికాయా శ్లో వధూర్చ భూవాస్య విశాలకీర్తి పతివ్రతాచార విభూషతాంగీ న! సత్పుత్రరత్నో జ్ఞ్వలితా ప్రపూర్ణాపురందర స్యే వపులోమపుత్రీ సానిమాని క్షేత్రం ఖండేలు ౩0౦ ముప్పయి శో మద్వంశజా పరమబాపతి వంశజావా ళా పాపాదపేత మనసా భువి భావి భూపా యే పాలయం తిమమధర్మ మిమం సమస్తం తేషామ్మయా విరచితోంజలి రేషమూర్ధ్ని 135

శ్లో స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరేత వసుంధరొం షష్టిర్వర్ణ సహస్రాణి విష్ణాయాం జాయతే॥క్రిమి ఖ్లీ సాహ్వ్యాతాంబాగుణ హారలేఖా దయాసముల్లాపిత దృజ్బయూఖా మనోభవాంభోధి మృగాంక లేఖా కవీంద్ర కల్పక్షీతి జాతరేఖా 68 ౪0 ౫127 శ్లో చిత్రపుంఖ రస పుష్కరరాజై స్సమ్మి దామలూరి వసతౌ శశి మేళేర్టీ పికామ దిశదారవితారం స్వత్త శకవరుషంబులు ౧౦౯౫అగునేటి విషువత్సంక్రాంతి నిమిత్తమున శ్రీమన్మహామండలేశ్వర వెలనాటి రాజేంద్రచోడదాజునకీవి విభృత్యుడయిన యీవని కండ్రపాటిలోవి కురుగంటికి వెలనాటిలోని దాములూరికి రెడ్డి అయిన ఆయన తమనాయకునికులొంగన యయిన ఆయతమాంబిక దామలూరి శ్రీగొంకేశ్వర దేవరకు ఖండనిత్త దీపమునకు యిచ్చిన గొరియలు ౫ఒ౫యాకఖైయయిదు వీనింజేకొని తెనాలి నక్కనావి బోయిని కొడుకులు భవబోయుడును కొమ్మబోయిడు తమ పుత్రాను పౌొత్రికముగా నాచంద్రార్కం నిత్యం మానెడు నెయ్యి గోకేశ్వర దేవర దీపంబునకుం బోయంగలనాడు కొల్లూరి యజమానులవద్ధ్ర వుండే తామ్రశాసనప్రతి శ్రీ ఎద్ధలక్ష్మి సమేత శ్రీమహాగణపతయేనమ శో శ్రీనాధస్య వరాహదివ్య వపుషాన పాతుదంస్థ్రా చిరాజ్‌ స్యూతోన్నీత మబాతలో సరితటీ శృంగార కార్యద్రునూం యద్దాటీషు విరోధి రాజనిలయే యేనాలయే యోజితా వవ్నా కల్పితహోమకుట్లి నుఘన స్యాద్విస్ఫులింగొ జవా శ్లో _హేమాద్రేరిన భూమికాంకలయతే ప్రాఢప్రతా పోష్మణాం సప్రతృం తగిరి స్పృహోమసరితస్సం వ్యాప్తహారావే డ్రీశైలేపి మరాలతాము పగతా వ్యాప్తాకుమారాచలే పంచారామతటీ ప్రదాన కలితే పింహాచలేంద్రే తత క్దో ప స శ్లో శ్రీకూర్మే పురుషోత్తమే కుసుమితే యద్ధర్మకీర్షిర్ణతాం వైశ్యాం విశ్వపతే పురం ఫలవతీం నిత్యోపహారో చితాం శ్లో _శాకాద్టే బుతుదంతి భాస్కరమితే శ్రీశోభకృద్వత్సరే మాఘేచోత్తమమాన పుణ్యదివసే చార్జోదయే పర్వణి సప్రాదాదన పోతరాట్పురవరం కొల్లూరు కృష్ణాతకే శ్రీరామేశ్వర యజువేద విదుషే భోగాష్ట్రకెస్మమ్మితం అథగోత్రసూత్ర వృత్తిగ్లణ్యతే శ్హో బుక్సామయజుషా షాఢ యాజ్ఞవల్క్యాశ్చసువ్రతా గోటైర్ముని కృతైర్వృత్తిర్యాయాద్భూతాఖ్య సంజ్ఞయా ట్లో తోలేట్యన్వయ యధ్రగా ప్రకలితో దారాశ్చ సూర్యన్వయా యేతే పంచట కణజ్వశాఖ జనితౌ బు గ్వేదశాఖోద్భవౌ 136

గుంటూరుజిల్లా శాననములు

వోలేటి శృలకూరుక్రోవియన మండ్రా పానుగంట్యాశ్చరా

బిండోర్వాఖ్యచకుమ్మగూరు. బడగాశ్చాగాఢ శాఖాగుణా

'పేపేట్య కరదర్తి కూకటపతే చేవర్తి దుర్వాసకా

"పెన్గొండాన్వయ భాద్రపూడి పెడనా శ్రీవాయుపూర్యన్వయా

యేతేభాసుర సామవేదజనితా జీయాద్ద్విజా మాయుషా

సర్వేవీద విచారనిత్యనిరతా షట్కర్మ భిస్సంయుతా

అధప్రతి గృహాతృవృత్తి న్నిరయ

కౌండిన్యసగోత్రా - వృత్తులు ౨౫హరితస గోత్రా ౩0 భారద్వాజస గోత్రా ౨౯్రతి గ్రబాతార అధవృత్తిన్నరయ మౌద్గల్యస గోత్రా 3 శ్రీవత్ససగోత్రా ౧౩గౌతమసగోత్రా ౧౦ఆత్రేయసగోత్రా ౧ కాశ్యపగోత్రా ౧౬దేవరాతికౌశిక గోత్రా ౧వాధూళసగోత్రా ౧కఎలగోత్రా ౪శరమర్షణ గోత్రా ౨వాలభిల్యగోత్రా ౧మ్రైత్రేయగోత్రా ౧మారలిగోత్రా ౧శాండిల్యస గోత్రా 9 లోహితగోత్రా 3 వార్టస్యగోత్రా ౨శాలివతగోత్ర ౧గాల్గేయగోత్ర ౨పరాశరగోత్ర శాలంకాయస గోత్ర ౧శౌనకగోత్ర ౨విశ్వామిత్రగోత్ర ౧భారద్వా జగోత్ర ౧ఎతద్విశే షేణ నలిఖ్యతే - తేభ్యో లౌకికభాగా సర్వేశూరాధ్యాపకా - అస్యగ్రామస్య శ్రీమాచిహ్నాని - రాజు తమ్ముడు అనుమభూపతి యీ మహాజనాలకు వేమూరి తూర్పుపొలం పదిహేనుపుట్ట్లు క్షేతమున్ను తాడినగరం ముప్పయి అయిదుపుట్ల స్షేతము వెరశి యాభయి పుట్లక్షేత్రముకు కేసరిపొటి యెనభయిప్పుట్లు చేనుధారపోశి యీవూరనే కష్టైను కడస గల నడిమి క్షేత్రము లః! కృత్స్నము. _ తోడంగూడిన యీ వూరు యిన్నూరు శలయధాంశను బ్రాహ్మలు అష్టైశ్వర్య అష్పభోగస హితంగాను ఆచంద్రార్కము అనుభవించువారు శ్దో స్వదత్తాద్రి గుణం పుణ్యం సరదత్తానుపాలనం

పరదత్తా పహారేణ స్వదత్తం నిష్పులంభవేత్‌ జే స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరేత వసుంధరాం

షష్టిర్వర్ష సహస్రాణి విష్టాయాం జాయతే క్రిమి శ్లో అనపోత మహీశేన దత్తం కొల్లూరి శాసనం

ఆచంద్రతారకం జీయాప్రోచ్యతాంసచి వాలయ్మై

కొల్లూరు భో గేశ్వరస్వామి దేవాలయంలో వుండే శిలాశాసనం 58 ౪౦ ౫గం 220

శో నమస్తుంగ శిరశ్చుంబి చంద్రమరచారవే ళా

థైలోక్యనగరారంభ మూలస్తంభాయ శంభవే

1 అన్యవాది మదహ అంబుజ మిర్చదు సరసితస్యదువడు వెక్ట్ణిక మేల్‌ సుందరిగిరియుతం ఆ భరత్రక్షేత్రాధిపతి

చ్రేశ్వరణ వంశావతార మెంతెందడె క్రమవధుపం సత్సమదేవం విక్రమాంకనయ్యనగు ర్వీరముణం జయఎంహ నృపోత్తమనింతెం

దొరదోశమి నానొనమళ్లమి నమేత్యాహవముల్ల దేవనధరిత్రీ వల్లభం సోమదేవన పేర్ముడి విక్రమాంకన నోళంవాదీశ్వరం శింగిదేవన చెంగిపతి విష్ణువరన ధారాధీశంవనం కిర్తివర్నన రాజ్యకభివృద్దియక్కశుభమార్కచంద్రతారాంబరం

2 స్వజ్రసమస్త భువనాశ్రయ శ్ర్రీషృద్వీవల్లభ మవబోరాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర పరమభట్టారక సత్యాశ్రయకులతిల్క చాళు క్యాభరణం శ్రీమత్తి భువనమళ్లదేవరుదధి మేఘపట్టణదొళం వసుంధరాతళమంవాయి కళి శిదుగ్రహశిష్టప్రతిపాలనె మాలికిళక్షణం ధర్మప్రయత్నమెంబ చతుర్విధ రాజనీతి గళిన ళవళి ఎధిరరాయ ఫఘరట్ట రాయదిక్కుంజరరాయ కోళశాహళ రాయసర్వస్వసూరె కారరా యగజ కంఠీరవ రాయతళ ప్రహరి వుభయరాయ (శ్రుమత్తిభువనమల్లదేవ స్వరంజయార్ధి పురదోళాద్వగజారోహణం పరిణతేయిందాన్య వెందన్య _ ధాత్రీశ్వర మాతంగీకోశాహళ బహర్ధ మదగజారూఢ నాగిర్జు దాదెత్తారవెంయిదిగ్గజేంద్రం గళనతి భరందిం ఫణికొండేరి బండెంబరు వంశాది వీరానలు నెదురు వరెదురదోళో రాయబందోళ్వన గీకఛత్రముర్కి భువన భవనమిలోకడాయుష్య మెల్లంకన్యావని

137

శుంటూదరుజిల్లా శాసనములు 'పాలకర అభయదితమ్మ సర్వసమంతెందు నిజత్రీపాదపద్మకొరదు శ్రీవశ్వధాత్రీ జర్‌ = 3 భూతళదోళ్‌ నెగత్తకార్య కొంభపళ ఆనెగళ్‌ ధర్మదోళం సన్మాని దయాపరనుదార శుచిదక్షత్రి నుతనెనిన మవాశం చమూనాయక నెసెదనకఖ విశ్వభరయోళ్‌ మాధవ మళుమంజదడయ పట్టణ దొళుద్రిరాపాళకరల్కి "పెళుసెైళెను తిప్పునెగం నిజకోప పాదకం గళినె సుట్టుమలినె యమనాశ్రమ చిందెకూర్మదిం నిర్మూళి ఎకీర్తి యంతగదెనక తెమ హేశ్వర దండనాయకం ఆ విభువన వల్లభి భూదేవివచో దేవి మనలుషదేవి 'క్రమమద్రి రెపెన్మాగతెన్స్షంగ ఆయంతదెదిర్హరు ఆవధురవన్ను నావిధిం నొంతువైష్టవారాధన యంతాళ్తురు పడిదరు శ్ర్రీనావరనె శ్రనుదండాధిపనం రాయరుళప్ప వల్లభ వచ్చిన భీకరచక్ర ముగ్రఖడ్గాయుధవార్థ యుర్వీధవ దెయంబ దోవిర్టపర్తయ శ్ర్రీయంబనాయుం మంవదుదుజియ్యనే లోక వనాంతదోళ్‌ నారాయణ వామన ప్రముఖలక్ష్మణ దేవిని నెప్పననాల్వరు ఆంతనాల్వ పెళం విక్రాంతధనుం జయననంతపాళం నిజభూకాంతనమనెయోళ్‌ వెగళ్చ్ళం కుంతలనర పాడరాజ్య బొరనిరతిశయం ఆ విప్రకులోత్తమను మనోవల్లభి లక్ష్మీదేవి వాబ్చేవి జయశ్రీ శ్రీదేవి యనిన. నెగళ్హ మహాదేవి విభూతి యంతళిది ధుర్‌కు ఆవధుగం విభుగి విశాత కుళోత్తు మరెణిఎ పీళవిధబెంగియ ముప్పకస్హై యంజిస్తుర్రదాదవయం యజి గంబీరుదొడనె గతికట్టు దొమ్మదెవళి దిర్హచాళికం నృపంధర పెళరె సాహసం గళువళెదె దండనాయకార నెవెస వెళెచోళరాజ్య నిర్మూలన స్తార్థమండలిక మస్తక శూళన చక్రకూట సంభాళన ఘూర్హర ప్రళయకాల ననర్గదనంత పాళనం పెళ్‌ చాణుక్యకుంతల నరేంద్ర ము హేశ్వరనంకరాకారనం పాణికుంతలా వనియ నాదరి దందవనంతపాళ నిర్మూళిసుగంగ మాళవ మవాతళ మంభుజ గర్వదిం విభాయది సులోకమంతళిం క్రేర్తిధూటి కకోటి దిగ్గజేంద్రాది కులాచలం దివిసూర్య శశాంకరె సర్కె యాగిరల్‌ స్వయిరనె మెరువుధానె చిసుకకు భంగం భీరనెవారి సుందరనె మన్మధనేక వాక్యయంతనె సత్యప్రహం సాహసోత్కరణ సుతం జయాంకరణ ధర్మాత్మజంతానెనలు 5 ౪౦ %౫||౦26 స్వబ్త సమస్త భువనాశ్రయ శ్ర్రీషృథ్వీవల్లభ మహారాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర పరమభట్టారక సత్యాశ్రయకుళతిలక చాళుక్యాభరి శ్రీమత్త్రి భువన మళ్లదేవ చక్రవర్తి విజయతాశేష వుత్తరోత్తరాభివృద్ధి ప్రవర్ధ మానరాజ్యసుఖమాచంద్రతారార్కమంగ వృత్తమరి శ్ర త్వా౯సహస్రస్యాఎ మహాహవ ప్రతిదినం క్రియామనా పవిత్రీ కృత వప్పుషాం సంగ్రామలజ్ద మాంధ్రపాలకక్ష్మా విజ్ఞాషయన్తి తదను విశ్రుత చక్రనర్తితత క్ష్మాం శ్రీమాకాసలక్షణ దక్షిణ భుజదండేశ అనంతపాల పాదాయతీ మత్తాలతి భాస్వత్తేజో విలా సీకృతకో చక్ర సూనృతకేర్తివ్యాశే వంగిధరిత్రీ మలయవీతల అనంతపాలశ్చ భూప భారద్వాజాన్యయ జాతో వుదార మహాయశా భాస్వద్గుణనా కాభీమ నాయక వరకల్పిత మాయాశ్చవాతాయ మహేశ్వర సర్వాభిజ్ఞశ్చ భూపతి అఎచ బ్రహ్మముఖోత్తవు కాపియలాఘవ సాయం పాత్ర స్పావనాన్ని హోత్రాది పరాయణ యధాప్రవరమనంత పాద దండనాధం శ్ర్రీత్రిభువనమల్ల దేవచక్రవర్తిరిళ్ల మాజ్ఞాసయతి వేంగిమండలే కృష్ణవేణ్యానదీ పశ్చిమ తీరేవెలనాడు నామ్ని వేలూరు కొల్లూరు. దేవాలయం కృత్వాజన ప్రసన్నం నుడిద్యుమి'త్రీ పంశగోత్ర పవిత్రపరంజనాపుత్రం తురగరెనంతం వైరికృతాంతం సమస్త ప్రశస్తి సవాతం శ్రీమదనంతపాలదండనాధ త్రిభువనమళ్లిదేవం చత్వారింశ ద్విక్రమరాజ్య సంవత్సరే మన్మధసమాఖ్యాతే వుదగైన నిమిత్తే పౌష్యశుద్దయేకాదశీర వివారే త్రిభాగర్భంతరం సర్వకర పరిహారం వర్భివర్మారమంత్రి పురోవాత సేనాపతి దౌవారిక యాదరాజ్య రాష్ట్రకూట కుటుంబ సమక్షర త్రిభువనమళ్లి దేవనాదత్త మితివిదితమస్తు-- యు ప్రాదాత టే దాదేయ మానదండ _ ద్విజవిమార్గ విషయముల కలపాడు నామగ్రామం భగవతే శ్రీ అనంతేశ్వర దేవాయ క్లో స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరేత వసుధరాం ష్య్టర్వర్ష పహస్రాణి విష్టాయాం జాయతే (క్రిమి ల్లో (గ్రామేకకారత్నకో 'మేభా౯ు భూయోరఘురమంగలం హరకొనరక మాప్నోతి యావతాభూత సంతతి శ్లో తత్రసాహి పక్రితమ్ముహ పాలనీయాధరిత్రి

కశుంటూరుజిల్లా శాసనములు నానన తానాలో నాకాను ననాన ్‌నాాుతుానాననును నతన నానా నతాతానలనునకననునతత న నానన. శతృవవా శత్చధర్మ శతృనరకం వజీతి శ్లో బహుభిర్వసుధాదత్తా బహుభిశ్చానుపాలితా యస్యయస్య యధాభూమిస్త స్యతస్యతధాఫలం స్వబ్త్రశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౦౩౧శ్ర్రీకుళోత్తుంగ చోళదేవర దివ్యరాజ్యసంవత్సరంబులు8 శ్రావా ఆషాఢ బ ౧౩ఆదివారము దక్షిణాయన సంక్రాంతినిమిత్తమున పూసల దాసుని కూతురు ముళసాని అనంతేశ్వర _ దేవరకు అఖండ వృత్తిదిపమునకు చెబ్బన నారాయణగద్రెలు అయిదు స్వబ్తత్రీ శకవరుషంబులు ౧౦౪౪అగునేటి శ్రా వాజ్యేష్టశు ౫సోమవారం వుత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున కొల్లూరి. శ్ర్రీన శేంద్రేశ్వర దేవరకు శ్ర్రీమద్వెలనాటి కులోత్తుంగ చోళగొంకరాజులు ఆచంద్రార్కము అఖండదీపమునకు వెట్టిన వెళ్లెద్లు ౫౫వీనింజేకొని అంగరంగ్యవెభవాలకు పుత్రపౌత్రికం నిత్యం మానెడు నెయ్యి పోయంగలవారు స్వజ్తత్రీ శుభశకవరుషంబులు ౧౦౯౪అగునేటి శ్ర్రీమద్రాజరాజ దేవర విజయరాజ్య సంవత్సరములు ౨౦ఆగు శ్రాహిచైత్ర బ ౧౩శుక్రవారం విషము సంక్రాంతి నిమిత్తమున కొల్లూరి శ్రీనరేంద్రేశ్వర వవాదేవరకు గంటయమనుమరాలు సూరపదొంప తనతండ్రి గేతనకుంతను చల్లి యిందులసానికి ధర్మముగా ఆచంద్రార్కం అఖండవృత్తి దీసమునకు బెట్టిన వెళ్లెడ్డు ౫౫వీనింజేకొని సకలయ తన పుత్రానుపొత్రికం నిత్యం మానెడు నెయ్యి పొయ్యంగలవారము స్వచ్తశ్రీ శుభశక వరుషంబులు ౧౦౯౫అగునేటి శ్ర్రీమద్రాజరాజ దేవర విజయదివ్యరాజ్య సంవత్సరములు ౨౩ శ్రాహి జ్యేష్ట శు ౧౧శుక్రవారం నిమిత్తమున కొల్లూరి శ్రీనరేంద్రెశ్వర మహాదేవనరకు బెనుగొండ ఆయ తమపెద్రి మనుమదు దారిపెద్ది తముతండ్రి అన్ని శెట్టికి తమ తల్లి సూరసాొనికి ధర్మముగా ఆచంద్రార్కస్తాయిగా చెబ్బన వెళ్లెడ్లు ౫౫వీనింజేకాని అంగారనామానాయిని కొడుకు దుర్రన తనపుత్ర పౌత్రపారం సర్యంతం నిత్యం మానెడు నెయ్యి. పోయంగలవాడు స్వ్వ్త శ్రు శకవరుషంబులు ౧౦౯౯అగునేటి రాజరాజ సంవత్సరములు ౨౧శ్రావా పొష్యశుద్ద ౧ఆదివారం వుత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున శ్రీనరేం(ద్రేశ్వర మహాదేవరకు కొల్టూరి పుట్టప్రోలి నాయకు మనుమడు భీమనాయకుడు తనతండ్రి సూరనాయకునకు తన తలి సూరసానికి ధర్మముగా నఖండవృద్ధి దీపమునకుంబెట్టిన వెళ్లెడ్డు ౫౫వీనింజేకొని ఆచంద్రార్మము నడపంగలవారు లా వ మ న స్వజ్త శాలినాహనశక వరుషంబులు ౧౪౬౫అగునేటి శుభకృతు సంవత్సర కార్తీక శుంంగురువారం కొల్లూరి గోఎనాధునికి తిమ్మురసయ్యంగారి కార్యకర్తలయిన పోతు మామిళ్లవర్హంగారు యిచ్చిన ధర్మశాసన పత్రము దేవుని దధ్యన్నాలనవసరం చెళ్లేటట్టుగాను ఎసపొటి శింగరభట్టు కరచేని స్తళం కొల్లూరిపాటిని యిత్తమి ఇ ౨4 'రెండుకుచ్నెళ్లన్నర యిస్తమి యిందుమున్ను యిరసాక్షేత్రం ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను యా పుణ్యం జరిగించే వారము యీ ధర్మము యెవరు తబ్బనాను గంగకడను గోబ్రాహ్మణుల చంపిన పాపానపోవునారు ల్లో స్వదత్తా ద్విగుణం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం పరదత్తా పహారేణ స్వదత్తం నిష్పలంభనేత్‌ సత్తెనపల్లి తాలూకా మ క్రాంజి గ్రామం కేశవస్వామి దేవాలయం వద్ద వుండే శాసనం స్వజ్తశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౦౮౯అగునేటి ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమునందు శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వర కులోత్తుంగ రాజేంద్రచోళ మన్వచోడ్రాజులు యనవరత కల్యాణాభ్యుదయ సహస్ర ఫలభోగ భగినీ ద్వితీియలక్ష్మైి సమానులయిన త్త్రీమతు ఎన్నమ జియ్యంగారు తమయేలిక అగుచున్న క్రాంజి కల్యాణ కేశవ దేనర అర్చన అయిదుపడులకు ఖండేలు ౩ యగ్రంజెరువు వెనక నీరు నేలమరతులు ౪దీసం చేనుఖండలీలు౨తోట ౧౨తూములు అంగరంగభోగాలకు బం౧౨ శ్లో స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరేత వసుంధరాం భె ష్యబ్రర్వర్ష సహస్రాణి విష్టాయాంజాయతే క్రిమి స్వబ్తశ్రీ శకవరుషంబులు అగునేటి ఛష్య శు ౧౩సోమవారం వుత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున శ్రీమన్మహామండలేశ్వర 139

గుంటూరుజిల్లా. శాసనములు కాకతీయ్య రుద్రదేవ మహారాజుల చప్పరము. వాకిట అంగరక్ష బొల్లినాయకులు తమనిజ స్వామియయిన రుద్రదేన మహారాజులకు తము నాయంకరములోన కక్రాంజికల్యాణ 'కేశవదేనర సన్నిధి మాన్యనిబంధములకు శ్షేతము ఖండలీలు ౧౦ వ్‌ సనం శ్రీఅగ ప్త్యైశ్వర దేవాలయంవాకిట ద్యారాన వుండే శాసన స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౧౯౧అగునేటి పొష్య శుంంసోమవారం వృత్తరాయణ సంశ్రాంతి నిమిత్తమున శ్రుమన్మహామండ లేశ్వర కాకతియ్య రుద్రదేన మహారాజుల చప్పరపు వాకిట అంగరక్ష బొల్లినాయకుడు తమనిజ స్వామి అయిన గణపదేవ మహారాజులకు రుద్రదేవ మహారాజులకు ధర్మముగా మానాయంకరములోన క్రాంజియైతీశ్వర శ్ర్రీమాహదేవర స్నానమాన్య నిబంధనమునకు బెట్టిన క్షేత్రం ఖండలీలు ౧౦అఖండ దీపారాధనకు ఖండలీలు ౨దేముని వుత్సవమునకు నడపంగలవారలు కసుబా గుంటూరికి వుత్తరం రెండుపరుగుల దూరాన కాకాణిలో గోపాలస్వామిగుడి లోతట్టున వుండే శాసనం 65 ౪౦ ౪౧౫౦701 శ్రీమతు కోటికాంతి కిర్తి గోపాలదేవర క్షేత్రము. దివ్య కదుపులుంబడఎ ఇనవరి శ్ర్రీకార్యసరుండు పుప్పల్లాడ దాసులు 8 ౪౦ ౪౫౦700 శ్రీశక రాజాభిషేక సంవత్సరములు ౧౧౮౪దుందుభి సంవత్సర మాఘ శు ౧౦గురువారమునాడు కోటికాకండిని కీర్తిత్రీ గో షీనాధునిని మాణికమ ప్రతిష్పచేశి తిరుమూల్యమెత్తించి అంగరంగ భోగమంలు దేవునికి సమర్పించు కందం శ్రీకేర్తి గో పీనాధుని6గౌ కొండి పురీశుగొలిచి కౌస్తుభరత్న _ (శ్రీకునునుపమ)ము నాంగాలోకములో మాణికము చఎెలుంగుచునొ ప్పె౯ా కం _ వినుతింపమానికెమునకుందనయుండు కీర్తియనబుట్టి ధర్మపరుండై (వనజోదరు) శ్ర్రీకార్యములోనరంగ జేయించుచుండెనుత్తమ చెరితక్షా కం సిరికెనవచ్చు విరాదియ దిరుమలయను మాణీకెమును దేదీష్యంబై వరుసన పుట్టిరి లక్ష్మి కరశాఖల లీలబోలి కన్యాద్వయము॥ కం గతి వసునరశ శిసమముల రతిబ్రోలిన సంగమొబ్బరమణీ రత్నం బతిమతియుతమణి కమ్మను పతిశ్ర్రీకృష్ణు 'బ్రతిష్ప (నమరగ) జేశెన్‌ టన కోటికాకండి శ్రీకేర్తి గోఎనాధునిగ్రామచయ శ్ర్రీమమునంగల నేత్రము తూర్పుదిగువ భాగమున ఇఖండలీలు యగర్రకరగుం న న్లికడి లోపలి వెలుపలి సహితము - బ 0110 కోమటికుంట పడమటన ౧౨తూర్పున ౧౨గని వొాడ్డుచతుశ్శ్రీమము కోరను మ గడ్డిపొటి భాకాండిపాలి మేర ఖ ౧ న౦110 నంబూరి పొలిమేర ఖం౧కోటికుంట దక్షిణాన ఖ0110 కాజోల దక్షిణానను ఖ ౧౨9 షీల్లిగుండ్ల తూర్పున ౧౦వెలిగుండ పాలిమేరన ౧౪ ఛా మూడో పార్ట్వాసనం స్వవ్తశ్రీ శుభశక వరుషంబులు ౧౧౯౨అగునేటి ప్రమోదూత సంవత్సరాన స్వస్త సమస్త నిజనామాంక మాలికొ ప్రల సహితులయిన శ్రీమన్మహామండలేశ్వర కాకతియ్య గణపతి దేవమహారాజుల కూళురు రుద్రమదేవి పృధివీరాజ్యం చేయుచుండగోల అనగరి అంగరక్షగడ్డం బాబినాయకులు వెలనాటి సనవ ప్రోలుస్తలము నాయంకరము పడశినను వారి కొడుకు కత్రమల్లియుం గ్ల ఆ పుష్య శు ౧౦శుక్రవారంనాడు పంక్రమాన కాలమునప్పుడు కోటికాకండి శీర్తిగోపాళ దేవరకు తమ తండ్రిగడ్డం బాబినాయుని న తమతల్లి శిరియమ్మ నాయకురాలికిం పుణ్యముగాను "పెట్టిన వృత్తి ఖ౨పూర్వమయిన విత్తి ఖం౬ఒన ౧౦బ్రాహ్మలు తమ వృత్తులలో పెట్టించి ఖ ౪న ౮పెరకి పొలము ఖ ౩౨న ౧౮యింతవట్టు స్వదత్తవ..న్ను పరదత్తమును 'ప్రతిపాలించె ల్లీ స్వదత్తా ద్హ్వగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరదత్తా పహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలం భవేత్‌ శ్లో స్వుదత్తాం పరదత్తాం నాయోహదేత వసుంధరాం 140

ఉఅంటూరుజిల్లా శాననములు ష్మప్టర్వర్ష సహస్రాణి విష్ణాయాం జాయతే క్రిమి ల్లో మద్వం శజాపరమ బాపతి వంశజావొ పాపాదపేత మనసా భుమి భావి భూపా యేపాలయంతి మమధర్మ మిమం సమస్తం తేషాం మయా ప్రభుగుణా ద్రచితోఒ౦జలిర్పై శ్జో కపాలే వాసినాఛిత్వా స్వమాంసం సర్వమంశత ఇంద్ర ఎత్యత్రి చండాలక్రియాయా భక్షయంతి తితే బజ్జీ బ్రహ్మస్వంక్షేణ సంపన్న యోహరేత శచీపతి తేషాం పాదరజో భూత్వా క్రిమితామేత్యత పరమ్‌ శ్రీ అంగడి వీరభద్రాయననుః 8 ౪౦ ౪౫౦ 700 ధ్యానం చర్మాశిం భుజగం గదాఎచ మహాశక్తిం ఖట్వాంగకం చాపంశాత శిలీముఖంచ పరశుం శూలంద ధానం కరై త్యంక్షం చంద్రకళా కలొపరుచిరం నీలాంబుదశ్యామలం పాయాద్చిశ్వమిదం ప్రసన్న వదనం శ్ర్రీవీరభద్రం భజే స్వత జయాభ్యుదయ శాలివాహనశక వరుషంబులు ౧౪౪౦అగునేటి-- ఖీ స్వ శ్రుమచ్చకాబ్లే ఖజలధి మనుగేశ్రావణే బాహుధాన్యే పంచమ్యూం కృష్ణ పక్షే కుముదసఖదినే రాజకాకాడి పుర్యాం ేటూరీ చిట్టమంత్రీ వరమతి రకరో ద్వీర భద్రప్రతిష్టాం లంక్కాంబా గర్భరత్నాకర తువాన కరోమల్లయా మాత్య పుత్ర ళ్లు కౌండిన్యాన్వయ ద్యష్ట సాగర శ్రీ్రీత్రీ చిట్ట మంత్రిశ్యర సత్పుణ్యార్రితదాన కల్పకనిభ శ్ర్రీముల్ల మంత్రీశ్వర ఆఎత్తస్య మనోహరా శశిముఖీ శ్ర్రీలక్క మాంబాసతీ తత్పూనుర్భువి చిట్టయ శశిముఖీ శ్ర్రీలక్కమాంబాసతీ దరాగుణని శ్లో చత్వార బ్రయసోదరాగుణ ధే శ్రీమదమంత్రీశ్వర శ్రుమదైద్దయ అన్నయ 'ప్రభుమణి శ్ర్రీఅక్కచూడామణి ఎతై ప్యూర్ణమనోరధై రిపుభుడై రత్యాయతై. శ్రీ (యుత) నిత్యం విక్రమశాలి చిట్టయనమణి ర్విద్యోతతే సోదరై శ్లో దత్వాన్ష్య సుఖాన్గజాశ్వ సుభట స్తోమాత పత్రద్విప స్నూర్త ద్లొమత తీర్గవాంబర వధూ స్పంపన్నణీ చామరాక౯ా కర్నాటోత్కల మధ్యసీమ్ని సరన శ్ర్రీసాళ్వతిమ్మ ప్రభు క్రిరిస్తంభ ఇవాపరం వితనుతే చిట్ట ప్రదా నేశ్వరం శ్లో _ కాకాండీపుర వీరభద్ర నగర ప్రాకార సన్మ్‌టప [త్త]

/శుంటు 5 జిల్లా. శాసనములు కృత్వారామతటాక సత్కృతి నిధిబ్రహ్మప్రతిష్టాత్మనా స్ఫుర్హద్దేవ గృహాకాబహూకవితనుతే చిట్టప్రదానేశ్వర శ్లో రేటూరీశ్వర చిట్టయ ప్రభుమణి శ్రీతిమ్మమాంబాసతే కల్యాణా చలకార్ముకాం్యలు కమలా స్వాదైక పుష్టంధయ తత్కీర్త్యాభువన త్రయేధవళితేనక్తందివం ప్రస్ఫుటం పద్మోన్మీలనిమీల నాత్ప్రతిదినం జానంతి విద్వజ్ఞనా శ్లో _ దేనా కల్పకకామధేను సుమహచ్చింతామణీ సంసుధా మాస్రిత్యాఎచ సత్రభాజన పరా (ప్రత్యక్ష వీరేశ్వరా 'రెండోవయిపు కాకండీశ్వర చిట్టయ ప్రభుమణే త్వామాశ్రితామానవా దాతారశ్చ పదార్ధ సంచయభుజస్సంపూర్థ సంసత్కళా శ్లో. రెంటూరి చిట్టప్రభువర్య భార్యా శ్రీతిమ్మమాంబాజగతి ప్రఎద్దా అరుంధతీ జహ్నసుతాన సూయా సమ్మోహయంతీ పతిభక్తి శక్త్యా శ్జో. కాకాండి చిట్టప్రభుమంత్రి చంద్రాదసూత పుత్రాన్‌ భువి తిమ్మునూంబా లక్కప్రభుం సంగయ వీరభద్ర శ్రింగారఖాయ (ప్రముభాంశ్చ పుత్రా౯ శ్లో. రేటూరి చిట్టమంత్రీంద్ర జాయయాతిమ్మ మాంబయా కల్పిత కమలా కేద్ర కాసార కలశాంబుధి శ్లో నానాభావ పదాతిశేఖ కలితా నిర్మాణ మర్మక్రియా చుంచుర్యస్య పదాంతికే విజయతే వేదాల తిమ్మస్సుధీ కాకాడీశ్వర చిట్టయ ప్రభుమణే (నిన్బమతే జోనిధే ) కేర్తి కార్తికళ్వర రీశ్యర కళావిస్పూర్తి మూర్తిర్భుని క్లే శ్రీభద్రకాళీ పతి వీరభద్ర పాయాద పాయాద్భవరోగవైద్య ఆచంద్రతారార్క మతిప్రసన్న కాకాండి చిట్టప్రభుమంత్రి చంద్ర వీరశ్ర్రీ వరక్నష్ణ రాయన్ఫపతే ర్విజ్ఞాస్యతచ్చాసనం దారాపూర్వకమ(గ్ర హారమకరో ద్వెల్లిండ్గనామాంకితం కాకండీ పురవీరభద్ర కరుణా శ్రీ ఎంధూనాత్యున్నత శ్రీమాకామల్లయమంత్రి చిట్టసచిన సర్వజ్ఞ చూడామణి కాకండిపేట సుంఖం వీరేశ్చరుని దీపారాధనకు సమర్పణం -- తవ వయిప్ప న్లో స్వ బ్రశ్రీక్షష్ణరాయాఖ్య నరనాధశిరోన్రుణి రాజన్య చూడికారత్న నీరాజిత పదాంబుజ 142

కుంటూరుజుల్లా శాననములు

స్వస్తిశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహనశక వరుషంబులుఉ ౧౪౪౦అగునేటి బహుధాన్య సంవత్సర శ్రావణ బ ౫సోమవారం శ్రుమన్మహారాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర త్రీవీరప్రతాప త్రుకృష్ణదేవమహారాయులు పృథ్విసామాజ్యము శీయుచుండగాను శ్రుమన్మహాశిర ప్రధాన సాళువతిమ్మరుసయ్య _ వారి రాజ్య భారధురంధరులయిన కౌండిన్యస గోత్ర ఆపస్తంభ సూత్రయజుశ్శాఖాధ్యాయను. లయిన 'రెంటూరి. చిట్ట మరసుగారు కాకాండినీ అంగడి వీరేశ్వరునిన్నీ భద్రకాళినిన్నీ వి (వృ్ర)షభేశ్వరునిన్ని చేయించి 'ప్రతిష్పచేశి గర్భగృహం అంతరాళికం శిఖరం మండపం ప్రాకారం గోపురాలు కల్యాణ వేది మొదలయినవి కట్టించి సున్నపుపనులు చేయించి సయిడికుండలు యెత్తించి దేవునికి అంగరంగ వైభవాలున్నుసాగించి కృష్ణదేవ మహారాయలుచేత వెలిగండ్ల అని గ్రామము యిస్పించి దేవుని నగరి వుత్తరానను చెర్వుకట్టించి రాతికట్టుం గట్టించి వూరి తూర్పునను మామిడితోపవు వకటిన్ని వూరి పడమరను కాకండి వెలిగిండ్లపు పొలిమేరను మామిడితోపు వకటిన్ని వూరి పడమటను కాకండి వెలిగండ్ల పొలిమేరవెంటను మామిడితోపు వకటిన్ని పెట్టించి తమతండ్రి మళల్లరాజుకున్ను తమళల్లి లక్కమగారికిన్ని తమకున్ను పుణ్యముగాను ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను నిలిపెను శ్రీ మద్వంశజా పరమహీపతి వంశజావా

యద్వంశజా స్పృతతముజ్ఞ్వ్యల ధర్మచింతా

మద్ధర్మమేవ పరిపాలన మాచరంతి

తత్స్పాదుకద్వయ మహం శిరసావహామి

వీరేశ్వరుని అమృతపళ్లకు చిట్టమరుసుంగారి ధర్మపత్ని తిరుమలమ్మగారు. కట్టించిన చెరువుక్రింద వరెమడి కేసరిపాటిని ఇ ౧౪౦గ్రామము తూర్పునను మలినేనివారి తాళ్ళకట్ట్ణ (క్రింద మడి ఖంనయూరు నిచ్చిన క్షేతం ఆవూరి తూర్పున ఖ 0౦0 దేవుని దీపారాధనకు సమర్పణచేశిన ఆవులు ౧౦చన్నమళ్లిఖార్డున లింగం కోటీశ్వరలింగం కీర్తిగోపీనాధునికి సహితగ్రామం ఆజ్జేయాన క్రిష్టంరాజు మల్లయగారు కట్టించిన చెర్వుక్రిందనూో! వరిమడి ఖంగ్రామము. తూర్పునను చన్నమళ్లిభార్హునలింగమునకు ఖ౦0 0 కోటేశ్వర లింగమునకు తకెళ్ళపాటి చెర్వువెంట క్షేతంబ ౦0౦0౦ వెలిగండ్ల పొలాన బ 0 0 గ్రామం పడమట కర్తిగోపినాధునికి క్షేత్రం ఖం ంకట్టపళ్లమ్మకు గ్రామపు ఉత్తరానక్షేత్రం ఖ౦0 చిట్టమరుసుంగారి తల్లిలక్కమ్మగారు. ప్రతిష్పచేశిన దేవాదులకు గ్రామవుత్తరాన క్షేత్రం ఖఇ౦ యున్ను యింత వట్టు క్షేత్రమున్ను దేనళ్ల అమృతపళ్లకు సమర్పించెను

(శింగారతోట -- గల నారికేళపురం గ్రామంలో

౪నాలుగోవయిపు

వీలేశ్వరుని బెంగరాబాలకుడెగల ఎనవీరాభక్తుడు అషాభక్తుడు పాత్రభోగసాని రామలింగసాని సర్వసాని సవాతమయిన మేళు ౦౧కీ గోరంట తెరువు వెంట ఖంపు ఖ్రైడున్ను వూరికి దక్రిణాన పెదవాగు వెంట శ్షేతం ఖం తిరుమలయ్యగారి చెర్వుక్రింద వరిమడి ఖ 00 రెండుమేళం ప్రాంతభవాని - ముగితి కామాక్షి శికాంద్లు శిద్దులనంది ఆలింగయ్య తాళదరి నాగభక్తుడు అన్నాభక్తుడు నిమ్మి

ఎననిమ్మి మడ్ర్దెలకూనా భక్తుడు తిమ్మాభక్తుడు తాళదరి పోతాభక్తుడు వీరాభక్తుడు సహితం మేళం ౧కి పెదవాగువెంట (గామందక్షిణాన క్షేత్రం ఖ౨పూరికి వుత్తరాన దంత్తెల మెట్టను కాజతెర్వువెంటను ఖఇంతిరుమలమ్మగారి చెర్వుకింద వరిమడి ఖ 00 _ స్త్పలసంకుల జంగాలు నాగయ్య లింగయ్య వీరయ్యగారికి జల్లవాగు వెంటకు ౧కుచ్చల సయివం వూరి వుత్తరాన కోమటి కుంట దాపున క్షేత్రం ఖ 0 0 సానివారు - బియ్యలసాని కసువసాని మళ్లసాని శింగసాని యధర్రసాని సూరసొని కూనసానింగారికి వూరికి వుత్తరాన క్షేత్రం బ ౧బసువులు లింగి అక్కి యెళ్లి ెదనాగి ఆఎరి - మెచ్చు తునకసయిత మయిన వారికి గ్రామం దక్షిణాన గుంటూరి తెరువు పడవుమిను క్షేత్రం ఖ ౧వీరేశ్వరుని దేవళం సేసిన కాశవారు. దరుణకోట బసువాభక్తుడు కాకండి అమ్మెన వీరికి గోళ్లమూడి పాలిమేరను వెంటనుక్షేతం ఖ ౧వులులు గూటాలు చరచిన కమ్మివు పుట్టాభక్తుడు యల్లాభక్తునింగారికి వూరి తూర్పునక్షేతం ఖ౦0 దేవునికి పుష్పం పత్రి తెచ్చే జంగం మల్లయ్యకు క్షేతం దంతెల మిట్టపొలాన ఖ౨౪ ౦వీరమ్యుల్బపోతాభక్తుని క్షేత్రం వెలిగండ్లపొలిమేరను ఖ 00 వెరశి కాకండిక్షేతం కేసరిపాటిని ఖ ౧౬ఖ్మంనంబూరి పొలాన బ౦4౦ వెలిగండ్ల గ్రామము వీరేశ్వరుని అమృతపళ్లు దీపారాధన వివాహమహోత్సవాలకు సయితం రెండుపాళ్లున్ను అంగరంగ వయిభవాలకున్ను పాలున్నుచేశి చిటమరుతుంగారు సమర్స్పించెను

143

ంటూరుణిల్లా శావనముల లలా. క్లో ఎకైవ భగినీలోకే సర్వే షామేవ భూభుజాం నభోజ్యానకరగ్రా హ్యా విప్రదత్హా వసుంధరా చానపాలనయోర్మ ధ్యే దానచ్చ్రేయోనుపాలనం దానాత్స్వర్గమ వాస్నోతి పాలనాదచ్యుతంపదం శ్రీత్తీ సత్తెనపల్లి గ్రామానకు పడమట వయిపు వెలంటూరి పొతపొటి మీద నందిస్తంభం శాసనానకు ప్రతి క్లో లక్ష్మైలీలాలవాలీ గుణమణి మోరాజకంరీరవేంద్రో వంశ్రేమండా వనీశోఒజని జనవినుత శ్రీమతాం దుర్ర్హయానాం యేనోత్కృత్సారి రాజద్విరదన రదనై రుచ్చకై రభ్రలభి ధత్తే మత్తే భలీలాం జలధరని కరస్ఫూర్డి తైర్లర్తితెశ్చ శ్లో _ కుర్వంతి యస్యారి పురప్రదాహ ప్రోద్చూతకాలానల ధూమళలేఖా దిగ్రామనేత్రే కుచకుండలీషు కస్తూరికా పత్రలతావిలాసం శో ఆఎచ్చ తుర్చాభిజనావతం సోముత్త ప్రభిన్నారిలలాటపట్ట తస్యాత్మజోఒభూద్గరిగోటమల్ల కొండస్సముత్కండిత శత్రుషండడ క్లో తస్యాభూత్తనయ ప్రవ్ధితన యోనాదస్సమేత్యావనీం (ప్రోలస్త్రీలల నక్రమాజబ్ద మధుపో మట్టప్ప ఛిపొరగ తేషాంధర్మజుషా ముపాత్తవపుషాం అ(గ్రేసరోభాసతే ప్రోల క్రూరభిదూ వినాయక వధూవైధవ్య దీక్లాగురు శ్లో _పురతస్స నరాధిపస్యత ద్హ్విషదున్నూలన లాలసోరణే గిరిపశ్చిమ దేశకూటకత్వం పప్రధమోపాయన పూర్వకం ప్రలేభే కో లక్ట్మి లక్షిత వక్షస స్రీతిఛృతాం చోడస్య చూడామణి 'శ్రేడాలారిత గౌడలాటకటక్ష ప్రబృత పాధోనిధి సత్యత్యాగ పరాక్రమక్రమకణీ గోంక శృశాంకచ్చవే పుత్రశ్శత్రుని తంబినీ భ్రమరకచ్చేద చ్చిదోరాజతే క్లో లక్ష్మీం నక్ష ఎభారతీంచవదనే కాంతింతనౌక్ష్మాంభుజే దో ఖడ్గే జయవల్లభాన్నవనన (ఎత్యాభిదత్తేనిశం నేశత్యేషము మాంతిక్య్టుతి మితివ్యామృశ్య సేష్యజాంలసత్‌ తీర్తిస్పత్యదయేచత (ద్రిపుతతి దికక్రమాక్రామతి క్లో _తస్యమందడి ప్రోలప్ప సౌందర్య శ్ర్రీవిలా ఎన మట్టస్సరి పుణాధూమ రట్టు (శ్రేష్టవత్సల ఖే గోంకం మృగాంకచ్చవి ముచ్చకిర్తిం తం రాజకంరీరవ మానతారిం భక్త్యాసద్యాసేవ్య సకింక రోభూ ద్భూయోహనూమానివరావణారే శ్లో కుంతం తదీయం విలయంన కస్య) దంతాయి తం శత్రునిబర్హణేషు కశక

గుంటూరుజిల్లా. శాసనములు గుంటూరుజిల్లా శాసనములు ధత్తేసహస్రాణి ముఖాని సంగరే నిర్హాతసంఘాతని ఘాతఘోరం ళో సోఒయం మట్టయనాయకస్సమకరోత్ప్ర) త్నర్ణి రాణ్మండలే విఖ్యాతే వెలటూరి నామనిపురే దేవంత్రికోటీశ్వరం భక్త్యాస్టాప్యవిటంక కోటిపటలైరభ్రంక షై రాజితం తస్యాగారమభీకరం నిజయశోరాశి ప్రదానాయితం స్వశ్తత్రీ శకవరుషంబులు ౧౦౩౫అగునేటి ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున దనరబర్వి మాచయ తనతండ్రి గౌతినాయకు నకు ధర్మముగా వెలంటూరి త్రికోటేశ్వర దేవరకు ఖండవపర్తి దీపంబునకిచ్చిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని చోడబోయనింకొడుకు తన పుత్రానుపౌత్రికము ఆచంద్రార్కము నిత్యం మానెడు నెయ్యిపోయంగలవాడు స్వబ్త శకవరుషంబులు ౧౦%౫6 అగు శ్రా-వా- వుత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమునంటబోలె నాయకుని కొడుకు వాశి నాయ కుండు తమ తండ్రికి ధర్మార్తముగా ట్రీ మత్త్రి కో టేశ్వరదేవరకఖండనర్తి దీపంబునకిచ్చిన గారియలు8 9 వీనింజేసుకొని ేంశెట్టి కొడుకు గోడెబోయుండు తన పుత్రొను పౌత్రికము. నిత్యము మానెడు నెయ్యి పొయ్యంగలవాడు -- స్వబ్న శకవరుషంబులు ౧౦౬౦అగునేటి శ్రా-వా - విషువత్‌ సంక్రాంతినిమిత్తమునందమతండ్రి మట్రినాయకునకు ధర్మార్హముగా గొండపనాయకుడు త్రికోటీశ్వర దేవరకు (క) ఖండవర్తి దిపంబున కిచ్చిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని పెరియబోయనిం కొడుకు కామ్మబోయుండు తనప్తుతాను పొత్రికము ఆచంద్రార్కము నిత్యము మానెడు నెయ్యి పోయంగలవాడు స్వ శకవర్షంబులు ౧౦౯౦అగు శ్రా” వా వుత్తరాయణ సం్ర్రాంతి నిమితృ్తమునం బెద్రకొండపనాయకుండు తన తండ్రి దనురుంబరితినా వినాయకునికి ధర్మముగాన ఖండవర్తిదీపంబున కిచ్చిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని కేతబోయుడు తన పుత్రాను పొత్రిక మాచంద్రార్కము నిత్యం మానెడు నెయ్యిపోయంగలవాడు స్వస్తి శకవర్షంబులు ౧౦౯౦అగు (శ్రా - వా - ఉత్తరాయణ సంక్రాంతినిమిత్తమున సానిప్రోలమతతు (దత్తు) తల్లి ముద్దువల్లికి వ్‌ ధర్మముగా శ్రీమత్తి కోటీశ్వరదేవర కఖండవర్తి దీపంబునకిచ్చిన గొరియలు ౫౫వీవింజేకొని కళ్లెిబోయని కొడుకు తనపుత్రాను పౌత్రికము ఆచంద్రార్కము నిత్యము మానెడు నెయ్యిపోయంగలవాడు స్వస్తిసమస్త గుణగణాలంకార నిగళిత మదకల ద్విషదహంకార ప వాండిపాలకులాచల మృగేంద్ర చంతుర్ధకులకుముదినీ చంద్ర ఆరిబిరుద మదనివారణ గొంకనరేంద్ర గర్వవారణ తనరుంబరి తిపుర వరాధీశ్వర సమభ్యర్చిత శ్రీకోటీశ్వర వితరణ వినోద సంపొదిత బుధప్రమోద నిపక్ష వక్షస్తలదలన బల్లగండి కోటమల్ల సుజన జనవన వసంత కాంతాజయంత గండరగండ మార్తాండ నామాది ప్రశస్తస వాతం శ్రుమన్మండలి మట్టినాయకుండు దమయన్నప్రోలనాయకునకు ధర్మార్ధముగా గొండపడమటిలోని వెలంటూరి శ్రీమత్తి కోటీశ్వరదేనరం ప్రతిస్పచేయించి గుడికట్టించి యాదేవరకు భోగార్ధంగా శకవక్షంబులు ౧౦౬౦అగునేటి ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున వెలంటూరనిచ్చిన వెలిపాలము. ఖండేలు ౧౨౨వీనిలోన దేవరు తమ పరిగ్రహమునకిచ్చిన లెఖ - కుంచి ముప్పన పైంగుకూతురు ముబ్బరి వింజకు ఖఇ3 నూకనకూచ క ఖత గొల్పముత్తక ఖత యరయముత్తక ఖ8 (ప్రోలయ బొల్ల బ3 ముప్పమి కొమ్మ బ౩ సూరమసరస ఖ3 పొందీచ మాడక ఖ3 జాంపగంగ ఖ3 రెక ఖ8 నట్టవోజుఖ౬ఒడక్కకొమరి ఖ3 మళ్లెచెరిసిన మద్రెలయకారిద్దరకు ఖ౬సంకువారనాొని బ౨గొడుగు మారకవి పనికిం బంమ్రగ్గుచందము బంన ౧౦లొంటివాని బ౨మెయినాక కోవె బ౩కొమ్మబోయిని బంకోటబోయిని బంకేతబోయిని బంస్తానమపండితుని బ ౩మ యణభట్ల బ౩బొల్లెభట్ల బంఆనకకభట్ల దునభట బ ౨భాస్కరపండగమల బ౨జన్య బ౨ఆదిత్యపండగమల బ-౨భీమనభట్ల బ౨అయలెపడంగవి బ౨అప్పనభట్ల బ ౨కొమెరభట్ల ళు ళా బ౨ములివెపడంగ బ౨యరియంభట్లు బఎ౨శ్ర్రీమతుప్రోలినాయకుడు వెలంటూరిపడమటందన _ క్రొబ్బంచిన పెంజెరువు పెరుంద శ్రీమత్తి కోటీశ్వరదేవరకు నైవేద్యార్థంబుగా యిచ్చి మరతులుంంమట్టినాయకుని (క్రొబ్బంచిన చిరుముల మామూరి చెరువు ఖ్ఞండు దండగట్ట చెరువు ఖ్ధందడు మేడికొండూరు దక్షిణం చెరువుఖ్కండు జీవధనమునకు ద్రాగగ్రద్ద రతియొద్దం (గ్రొప్బంచిన చెరువుఖ్కండు మండెపూడి చెరువు ముందట చెరువొక్కండు కోవూరి. చెరువన మట్టి నాయకుండి బ్రేవరకిచ్చిన మరతులుకాల౧వినాయక కొండప కత్తర్‌

గుంటూడుజిల్లా శాననములు క్లో బహుభిర్వసు ధాదత్తా బహుభిశ్చానుపాలితా యస్యయస్య యధాభూమి తస్యతస్య తధాఫలం శ్లో ప్వదత్తాంపరదత్తాం వాయో హరేత వసుంధరాం షష్టిర్వర్ష సహస్రాణి విష్టాయాం జాయతే క్రిమి యీ ధర్మమునకు విఘ్నముచేశినవారు పంచమహాపాతకమును చేశినవారు కమనభట్టు బి౨ దినికి సమీపముగా ఉండే రెండో శాసనము స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౦౪౯శ్రా-హి- ఉత్తరాయణ సంక్రాంతినిమిత్తమున వెలంటూరి 'త్రికోటీశ్వరదేవరకు. హవి బలి అర్భనాలకు మట్టివాయకు నిచ్చిన భూమి బ౩నిరిమర్హులు ౨స్తానాపతి ఈశాననవి పళ్లీది తూము౫౨నిరిమతుజాలు ౧దీనినెవ్వరేని విలోమయంబుచేశినవారు గంగకర్తిం గవల వధించినవారు - బాణ(ణారురాశి వ్రచ్చినవారు శ్లో స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహశేత వసుంధరాం షృష్టిర్వర్షసహస్రాణి విష్టాయాంజాయతే (క్రిమి స్వప్తత్రీ శకవక్షంబులు ౧౦౧౫అగునేటి ఆషాఢ బహుళ ౯సోమనారాన దక్షిణాయన సంక్రాంతి నిమిత్తంబున రుంబర్తి ప్రోలనాయకుని కొడుకు వాసన తమతండ్రికి ధర్మముగా వెలంటూరి త్రికోటీశ్చరదేవరకాచంద్రార్కా ఖండవిత్తక్రియకిచ్చిన గొరియలు స౫వీనింజేకొని ేరిశెట్టి కొదుకు పుత్రాను పౌత్రికము నిత్యం మానెడు నెయ్యి పోయంగలవాడు స్వస్తి శకవర్షంబులు ౧౦౯౬అగునేటి ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి నివిత్తమున వెలంటూరి త్రికోటీశ్వరమహాదేవరకు (క) ఖండవర్తి దీపంబునకు యిచ్చిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని కొండెబోయదు తన పుత్రానుపౌత్రిక మాచంద్రార్కం నిత్యం మానెడు నెయ్యి పోయంగలవాడు యీయూరి చెర్వుబరుంద దేవరకు నైవేద్యమునకిచ్చిన మరుతులు ౧బ్రాహ్మలకిచ్చిన మరతులు ౧ ఈ శాసనాల వద్ద వుండే ప్రతిమలు ౧నాగకన్నె ప్రతిమ ౨దుర్గ భైరవులు ౨నెమలి వాహనంమీద పార్వతీపరమేశ్వర (ప్రతిమెలు - నీరప్రతిమ ౧- ౬ప్రతిమలువున్నవి వడవల్లి 'గ్రామానకు తూర్పున (ఇచ్చట మూలలో కొంతభాగము) చింతలతోప్పు శిలాశాసనం (అగుపడలేదు ౫ సస్విసమస్త గుణగణ సుధారస సుభట ధీరసుజన వనజ వాతతేజ మన్మకులపార్చివ మృగేంద పరు ద్యాభరణ ఎంటభల్హాతన గండ సమర ముఖభీవు క్రైర్తి మంధాతనాము సవస్త ప్రశస్తస వాతం జనత మత్త న క వ్‌ నారు పడాము మాదసాని ధర్మార్గముగా శకవర్షంబులు ౧౦౫౫అగునేటి ఉత్తరాయణ సంద్రాంతీ నిక ల్లి మతల్లిభార్డు ఖండవర్తి దీసంబున కిచ్చిన _గొరియలు ౫వీనింజేకొని కుచ్చెనబోయిన శీలమతన పు[& మాచందార్కం నిత్యం మానెడు నెయ్యి పోయంగలవాడు ఫిరంగిపురం (గ్రామాన దక్షిణవయిప్పున వీరభదృడి దేవాలయం ముందర నందిస్తంభం మీద ఉన్నశాసనము శ్లో కల్యాణం జగకాంతవోతుపవిభు కాదంబినీ మేచక శ్రీడాకోడ తనుః పయోధి పయసోవిశ్వంభరా ముద్వహకా భారాపేత ఫణావివర్తన వశాన్మోదాయ యస్యాభవ న్నిర్యత్నా భుజగేంద్ర మౌళి మణిభిర్నీరాజన ప్రక్రియా శ్లో తమోహరేతాంతవ పుష్పవంతౌ రాకాసు పూర్వాపరైైలభాజౌ త్తం

రధాంగలీలా మిపదర్శయంతా పురా పురారే ప్పధివీరధస్య ( శ్లో మానుషాకారకిమ్మిరస్తం బేరమరకూర్మహ వున్నిద్రయతు భద్రాణి రుద్రాణీయేన సుప్రజా శ్లో యన్మాళానియతం చిరాయనిగమై ధ్యేయంచయద్యోగిభి యళల్లక్ష్మి మృదుపాణి పద్మయుగళీ సంవాహనైర్హాలితం జాతాయత్ర వియన్నదీత్రి జగతీసంతాపనిర్వాపణీ తస్మాత్కం సభిద పదాదుదభవ ద్వర్థోగదార్జోనిధి శ్లో తత్రాభవత్సప్తమ చక్రవర్తీ వేమక్షి తీశోజన రక్షపాల యేకొదశేతి ప్రతిభాతిశంకా యేనావతార పరమస్య పుంస ళ్జో రాజ్యం వేమస్సు చిరమకరోత్సాాజ్య దావైక తానో భూమిదేవైర్చురమురుభుజా భుక్తశేషా నుభుంక్త శ్రీవైళాగ్రాశ్స భృతిసుపధా ప్రాష్తపాతాళగంగే సోపొనాని ప్రమదపదవీ మారురుక్టృశ్చకార శ్లో మాచక్షోణి పతిర్మ హేంద్ర మవామా నేమక్షి తీశాగ్రజో రామాద్యె సదృశో బభూవసుగుణై స్పస్యత్రయోనందనా స్రేర్హ్యాజాగ్రతి రెడ్డి పోతనృపతి శ్రీకోమటీంద్రస్తతో నాగక్ష్మా పతిరిత్యు పాత్తవపుషాధర్మార్ధకామా ఇవ శ్లో అసూత పుత్రం "పెదకోమటీంద్రో విశ్రాణనే క్షర్థమసూతపుత్రం వేమాభిధానం సుగుతైకతానం పాధోనిధిశ్చంద్ర మివోదయేన శ్లో _ధాటీదుందుభి భాంకృతిం కలయతో నిర్ణాతయంతోరిపూకా నామాని ధృతిమజ్జనస్య జపతో యస్యాసగాండీవిన సం(గ్రామౌపపదాని తానిభవతాం రక్షోకృతే సర్వదా వర్ధ్యంతామితి బోధయంత్యధి సతీకధీయంత్రిణో మంత్రిణ ళ్లో శ్రీవైల్బుతి మూలతాముపగతా వృద్ధింకుమారాచలే సంచారామతలే ప్రతానసుషమాఎంహాచలేంద్రే తత శ్రుకూర్మే పురుషోత్తమేకుసుమితా యద్ధర్మకేర్తిర్ణతా క్రాశ్యాంవిశ్వపతే. పుర ఫలవతీ నిత్యో పహారోచితా ళో అభిమన్యు కరగ్రాహ్యా మంచరాం ఖడ్ల్గపుత్రికాం నర్మయిత్వా౭హవేరంగే యంసంగ్రామధనం జయ ఖ్డో అశ్రాంతం గృహరాజసౌధనివసళ్లక్టీ కరాభ్యంతర (శ్రీడాంభోరుహతాళవృంతనటన ్రస్తావవిస్తారిత 147

శుంటూరుజిల్లా శాసనములు నాయుః కేసరవాసనాసురభిళోయస్యార్థి చింతామణి (దాగాచామతిదాన కేశిజనితం స్వేదాంభసాంజాలకం శ్లో _సప్తసంతానవత్వస్యా సిద్ద్యా సర్వంసహఫలం స్ప్నర్ణయేవోద్దతాః కేర్త్యాగర్భేలో కాశ్చతుర్థశ శ్లో _ రాజ్ఞస్తస్య మబాదేవ రాజతేసూరమాంబికా శ్గో శాకాద్దేశశి[ఠరామవవ్నా]ధరణీ సంఖ్యే విరోధ్యాహ్వాయే వర్షేఫాల్గుణనామ్ని మాసిబహుశేప్లేద్వితీయాతిధా దేవీసాపెదకోముటేశ్వరభువశ్ర్రీ చేమప్పద్వీపతే త్రుపంతానపయోనిధిణకృతవతీసమ్యక్రతిష్టావిధిం శ్లో _ లీలారత్న తరంగ శీకరకణంరాకావిధారంకుణా హోరంజేన మదాప్త[కాంతిపదనం శ్యామంఎతం కుర్వతి ) దాదీవాసనరధ్యహంసపరిషచ్చందంయదీయంపయ ్లో [తత్కాసార]కరోరగర్భకుహళీ నాళీమధూళీరసా [స్వాదోన్మాదవిజ్బంభమాణ] ము పాంతత్కాలకోలాహలై వాచాలానివయం శుచావితనుతే పక్ట్మీకసుధా నిర్మల శ్రీ సంతానయముద్రఘోషపయసాంరాశిర్హయత్యప్పమ శ్లో _వైడూర్యరత్న శకలామలవారిపూ రేతోయామృతేత్రభగవాన్మధుకైటభారి అంగీచకారజగతామవనచ్చలేన శ్ర్రీమీనకచ్చపవరాహానహావతారాకు శ్రీ మహాభారతే శ్లో దేవామనుష్యా ఎతరోగంధర్యోరగరాక్షసా స్టావరాణి వభూతానిసంశయంతి జలాశయం శ్లో తటాక్రేయస్యగావస్తు పిబంతి తృషితాజలం మృగపక్షీిమనుష్యాశ్చసో౬శ్వ మేధఫలంలభేజ్‌ శ్లో ఆస్వాదయంతి పితర 'ప్రస్నత్సంతి ఎతామహి అబనప్పకులేజాతో యస్తటాకంకరిష్యతి శ్లో _ విద్యాధికారీ శ్రీమాధోవీరశ్ర్రీ వేమ భూపతే అకరోదాకరోవాచాం నిర్మలంధర్మ శాసనం మూడో వయిపు సీసపద్యములు బన శాకాబ్బములు పహస్రమ్ము మున్నూట ముప్పంది యొక్కడనువైనభవుసంఖ్య వరలు విరోధి సంవత్యరంబునపాల్గుణంబున బహుళపక్షంబువిదియ శుక్రవారంబున శుభముహూర్తంబున శ్రీధాన్యపాటి పురాధిపతియు క్రిష్టవేణి జలశ్రీడా వినోదుండు నగుగన్న భూపాలుననుగు పుత్రి తేగీ వీరనారాయణుడు శ్వ విభునిదేవి భూరిసద్గుణ నికురుంబ సూరమాంబ కేరి

కుంటూరుజిల్లా శాననములు జగము వినుతింపసంతాన సాగరాజ్య పరతటాకప్రతిష్టోత్సవంబొనర్చి సీ జాణహ్నవియెమునాది సకలపావననదీ విమల తీర్థాంభ పవిత్రంబు సవిధ దేశస్తాయి శివయౌళిబాలేందుకౌముదీ [పరిలత్కలర]వంబు బహుమహాపరిఘాప్తపాదు భీరధ్వానఘమఘమాయితదిశాగోళకంబు జలసారిణే సేక[సంవర్టితానేక నవనీతసమఉలొనతకు] జంబు తేగీ బలవదురు మత్యకచ్చ పదళకుళీర తిమితి మింగిల విక్రమక్రమ విహార తరల తరతుంగభంగకదంబ తుంబి తాభ్రవీధి సంతానమహాపయోధి ఎ కపట ఎక్తర్తమై మృశ్రటభా ఉర్వరైరి ఖురప్తుటంబులపసరిక్టుల్థామయ్యె రఘుకులోద్వహధనుర్యంత్రముక్తములైన చిచ్చురమ్ములవెతంజేవదరి'గె గుంభసంజవునిహస్తాంబోరుహంబుననాపోషంబయిహ్రసమందె భాషణ ములనచ్చ భల్లగోలాంగూల కఎ యూధముల బాధ గట్టుబడియె తేగీ ఖనదియే భంగిసరి వచ్చుననగవచ్చు నారసాతలగంభీరవారియగుచు అపగతాపాయ[మగుచుశోభాఢ్యయ గుచు అనుపమంబైనసంతానవధితోడ మాదల బెల్లంకొండపరగణాలో చేరిన మాదల అనేగ్రామంలో తూర్పుభాగమందువున్నశాసనాలు - స్వసజృసమధి గతపంచమహాశబ్ద మహాసామంత నూదలలక్ష్మీకాంత దుర్తయకుల కులాంచల మృగేంద్ర సత్యహరిశ్చంద్ర మహోశ్చ రశ్చ్రీపాద పంకజ రజోత్తంస వలరట్ల కులావతంస కాంచీపుర రక్షపాలకబిరుదంక శూద్రక గండరగండ మూర్తాండనామాది సమస్త 'ప్రశబ్హ సహితం _శ్రీమన్మండనాయకుందు. గొండ పడమటిలో దనవృత్తియయినమా మందలయందు శకవర్షంబులు ౧౦౪ అగు (శ్రా హిని సకలేశ్వరకతి (తి గుడియును మండపంబును గట్టించి యాదేవరకు భోగ్యార్లముగా దమకట్టించిన యేడు శేరుమలలోననూరి ముందట సెంచిరువు పెరుందిరు ముందట నీలిపొలమెళ్లనిచ్చి వెలి పొలము నూరుపుట్ట్లు పట్టుతూర్పు దిక్కున నిచ్చిన నందుదేవర పరిగ్రహమునకు నిచ్చిన కిసావి భ3 కున్నెదేవ బ8 భూమినాగ బ3 దామకర్కతక బ౩ ప్రోలెసాని బ8 నట్ట మలకొమ్మ బక కోసనెయి రుగ బ3 (మనకమెడు బ3 క్రొమ్మర బ3 మళ్లెపోచక ఖ3 బైరసూర ఖ 3 శిలాయర్రక ఖ3 నట్టమలకమ్మె ఖఇ౬ మద్రెలయకారిద్దరకును ఖ౬పూజారి ఖ 8 పంచార ఖ 3 దేవర పెద్దతొంట ఖ౨ ఎన్న తోటకామి ఖ౨ నిరినేల మరతు ఖం మెయ్నాయకు ఖ 3 యీమహా దేవర నూనె పోత బడర ప్రోలెవిమ్మ ఖ3 వద్దల నూతి ఖ3 శ్రీమన్మండ నాయకుడు సకలేశ్వర మహాదేవరకఖండవర్తి దీపంబునకిచ్చిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని కేతబోయని కొడుకు గేత తనపుత్రాను పౌత్రికమూచం ద్రార్భము దేవరదీపంబునకు నిత్యంమానెడు నెయ్యి పోయంగలవాడు వీరి తమ్ముడు పండైెనాయకుడు మహాదేవరకఖండ వర్తిదీసంబునకిచ్చిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని ఆదూరి బోతెబోయుడు తన పుత్రాను పౌత్రిక మాచంద్రార్భమునిత్యం మానెడు నెయ్యి దేవర దీసంబునకు పోయంగల వాడు వీరల తమ్ముడు సాదె నాయకుడు మహాదేవరకఖండ బత్తి దీపం బునకిచ్చిన గొరియలు ౫౫ వీనింజేకొని మాదెనబోయికేతనపుత్రాను పౌత్రిక మాచంద్రార్కము దేవరదీపంబునకు నిత్యం మానెడు నెయ్యి పొయ్యంగలవాడు శకవర్షంబులు ౧౦౫౧అగు శ్రా వా శృంకెవెగ్గర మానెడు బసకలేశ్వర దేవర కఖండవ్రిత్సి దీపంబునకు మూ మందలకొటి వీస మాూచంద్రార్కముగానిచ్చినిత్తి------------శకవరుషంబులు ౧౦౫౧ఆగు శ్రా వా నేటిఫాల్గుణబం౦ యగురువారము నను మామందల ప్రత్తి కాండురయ భార్య కొడుకున్నువోజు తనతల్లి తండృలకు ధర్మముగా శ్రీ సకలేశ్వరదేవరకకండవిత్తి దీపంబునకిచ్చిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని గండు మారయబోయిని వంశమున బొమ్మలబోయిని కొడుకు వేమన తనపుత్రానుపొత్రికము ఆ చంద్రార్కము దేవరదీపంబునకు నిత్యం మానెడు నెయ్యి పోయంగలవాడు వోజీకొడుకు సంకెన వెలుకు ఖళనిరినేలమురుతు మామందల పండెండు క్షత0

గుంటూరుజిల్లా. శాననములు మాన్లవద్ద విమనాట్టుయా చంద్రార్కముగాయిచ్చితిము. దీనినడపనివారుసంచమహాపాతకులగుదురు శ్లో ప్వదత్తాంపరదత్తాంచాయోహారేతవసుంధరాం షబ్హర్వర్షసహ(స్రాణివిష్టాయాంజాయతేక్రిమి యీ ధర్మము చెరిచినవారు పంచమహాపాతకులగుదురు మాల్యబోయిని కొడుకు కొమ్మె ఖం కేత ఖం యర్రబోయిని ఖంబొమ్మ బోయిని ఖంకేత బోయిని ఖంమారెబోయిని ఖ౧ కేతి కొడు కేతిఖం౧ మాల్య బోయినికాడుకు కొమ్మె ఇ ౧కేతె ఖ ౧య(ర్రబోయిని ఖంబొమ్మ బోయిని ఖ ౧కేత బోయిని ఇ ౧కేతి కొడుకేతి ఖం స్వస్తి శకవరుషంబులు ౧౦౯౪అగునేటి వుత్తరాయణ సక్రాంతి నిమిత్యమున మామందల విట్టపునాయును కొడుకు కోటను నాయకుడు శ్రీ సకలేశ్వర దేవరక ఖండ టవిత్తి దీపంబునకిచ్చిన గొరియలు ౫౫ వీనింజేకొని మార బోయిని కొడుకు నారయబోయుడు తనపుత్రాను పొత్రిక మాచంద్రార్కం నిత్యం మానెడు నెయ్యి. పోయంగలవాడు శాసనానకు రెండో తూర్పువయిపు సానుల చెరువు శ్ర్రీమూకబాదనాయకుడు సకలేశ్చరదేవరకఖండ త్తి దీసంబునకిచ్చినగొరియలు ౫౫వీనింజేకొని రామనబోయిని కొడుకు గీతమున నెరియ బోయడు తనపుత్రాను పౌత్రిక మాచంద్రార్కందేవరదీపంబునకు నిత్యం మానెడు నెయ్యి పొయ్యంగలవాడు వీరితమ్ముడు పోలెనాయకుడు సకలేశ్వరమహాదేవరక ఖందవ్రిత్తి దీపంబునకిచ్చినగొరియలు ౫౫వీనింజేకొని మారెబోయని కొడుకు గొమ్మన బోయడు తన పుత్రాను పౌత్రిక మాచంద్రార్కంనిత్యం మానెడు నెయ్యి పోయంగలవాడు శ్రీమన్మండ నాయకుడు సూకా చార్యకొడుకు ప్రోలేజ మామందలఅక్క సాలయనార్తి ఆ చంద్రార్కముగా నిచ్చితిమి దీనినడుపని వారు పంచమహపాతకులగుదురు పెద్దకొడుకు పాలంబున గుడిచిన వ్యాసగంగకరుత వేయుగ షిల్లల వధియించినవారు వెలిపొలంఖ3 స్వప్పి శకవరుషంబులు ౧౦౪౩అగునేటి విషువత్సంక్రాంతినిమిత్తంబున నయ్యిన వాచిలోని మానవప్రభువయిన భోగిరెడ్డి కొడుకు మాతమశెట్టి తనకు ధర్మముగా మా మందల శ్రీసకలేశ్వరదేవరక ఖండ వర్తి దీపంబునకిచ్చినగొరియలు ౫౫వీనింజేకొని కోపన బోయిని కొడుకు పోయెన బోయదు తన పుత్రానుపౌత్రికము ఆచంద్రార్కమునిత్యము మానెడు నెయ్యి పోయంగలవాడు యౌ చంచయ్య శెట్టి యుందులకు కేశవదేవర ఖండవర్తి దీపంబునకిచ్చిన గొరియలు ౫౫ వీనింజేకొని నాపన బోయనికొడుకు పోతెన బొయడు తనపుత్రానిపొత్రికమునిత్యంమానెడు నెయ్యిపోయంగలవాడు శాసనానికి దక్షిణపు వయిపు ణ్డో జయతు విజయ జాయాద్భ(క్షకో) ర్‌ మృగాంకో విలదన చమూరత్ర (విహతరిపుచ మూస్త్ర స్త్రవిద్విట్కురంగ శిశిరకిరణ వంశోత్తంసకోరాజరాజో రణవితరణ కేలీలాలస కుబ్దవిష్టు క్లో శ్రీమచ్చతుర్థాధిజనావతంస కంసద్వీపశత్కరివోరగాణాం(కంసద్విపేశ కరిణీవన్దూణాం) బభూవతస్యానుచ రోన్ఫపప్య శ్రీబుద్ధవర్మా నిజనాధ వర్మా శ్లో సపాలయా మాసమవాంమవాపతి పతిప్రసాదతాం(పతే ప్రసాదాత్మిరసా)నతాహిత 150

శుంటూరుజిల్లా శాననములు ం

'ీపత్రిగామవతింస(స్వయంప్రతి 'గ్రాహవతంఎ)తాసినా క్లో వంశకర్తృషుగతేషుచిత్తత్కలాదజని మండభూపతి

మండనాదజని బాద భూపతి బాదనాదజని మందభూపతి శ్డో శ్రుమామందల విట్టస్య వంశాద్వంశావతంసక

బేతోజూతస్తతస్తస్మాత్కుమారోమారసన్నిభ శ్లో తస్మాద్విశ్వదృగుత్సవ్వార్మమభిలవ్యాపార పారాయణో

బాదత్తీదయితోలసద్దుణభినిర్భండ శ్శిరోమండన

పోతశ్శీతకరద్యుత్తిరుతిమతాం కంజేక్షణోలక్షణ

సాంద్రస్సాదితశాత్రవో౭దని జగత్ర ఖ్యాతగీక్తిపియ శ్లో తస్యాభూదను మండనక్షితిపతే స్పాచివ్యధృగ్దారుణీ

మండశ్చండబలస్పమిత్సహచర క్రూరా ఎలేఫాసఖ

ఫఘోరాకారవిరోధిమండనహాపవ్యాపాలో లేక్షణో

ఘర్మాంశో పరుష ప్రతాఎవతత్తాదృబ్నభస్వానివ

అప్పనభొట్లు ఖ సోమనభొట్టుఖ వంచినబొట్టు బ శడెభొట్టు విజయన భొట్ట్లు బ భీమన భొట్టు ౧న ౧౦మళ్లెభొట్టు బ జన్నయ్య భొట్టు బాయిన భొట్టుసూరమారయభొట్ట్లు ఖ సత్తెపెనికి నుద్దైనలయ కానికిరి మర తుకొమెడ మారకపె ఖ3 ప్రోలెజ ఖ 3 బాతనకేత ఖ 3 బాగవసుర ఖ 3 యరప్రోల ఖ3 జక్కెబయ్య ఖ3 రామవెన్న ఖ3 మైలెమారక ఖ8 బోలెకన్ము ఖ3 బ్రహ్మదేవభొట్టు ఖ3ి దేవరకు మూచకమ్మఖఎనుళ్లైప్రోలక ఖ3 'పెరక ఖ3 మళ్లెపెన్నక ఖ 3

స్వప్తి శకవర్షంబులు ౧౦౪౫అగునేటి ఉత్తరాయణ _ సంక్రాంతి పుణ్యదినమున నిమిత్తమున శ్రీమన్మహమండలేశ్వర వెనాటి కులోత్తుంగ చోళగొంకరాజులకు నిష్పభృత్యుండయిన ్రాంబరిప్రోోయ కూతురు కుమ్మిక తమళల్లి దండ్రులకు సకలేశ్వరముగా సకలేశ్వర దీపంబునకిచ్చిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని యరియని బోయని కొడుకు నారె తన పుత్రాను పౌత్రికము ఆచంద్రార్కము ద్వీ (దీ) పంబునకు నిత్యంమానెడు నెయ్యిపోయంగలవాడు

స్వస్తి శకవర్షంబులు ౧౦౩౩అగునేటి మాఘబహుళపంచదశియు గురువారమున సూర్య గ్రహణనిమిత్తము నసిరిజద్దామనప్రోలె నాయక మనుమరాలు శ్రీమన్మహామండలేశ్వర వెలనాటికులోత్తుంగ చోళగొంరకాజులయిష్టభృత్యురాలయిన వెలమన కేతమతమతళతల్లి దండ్రులకు ధర్మముగా _సకలేశ్వర దేవరకఖండ దీపంబునకిచ్చినగొరియలు ౫౫ వీనింజేకొని యిందుల మారె బోయిని కొడుకు మారెడు బోయిడు తనపుత్రానుపౌొత్రిక మా చంద్రార్కము. నిత్యం మానెడు నెయ్యిపోయందలవాడు

స్వస్పి శికవర్షంబులు ౧౦౪౫అగునేటి ఉత్తరాయణ సంర్కాంతి పుణ్యదినమున నిమిత్తమున శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వర వెలనాటికులో త్తుంగ చోళ గోంకరాజులకు నిష్పభృత్యుండయినప్రంబరిప్రోలయకూతురు కుమ్మిక తమళళ్లి దండ్రులకు సకలేస్వరముగా సకలేశ్వరముగా సకలేశ్వరదీపంబునకిచ్చిన గొరియలు ౫౫ వీనింజేకొని యరియని బోయని కొడుకునారె తన పుత్రాను పౌత్రికము ఆచంద్రార్కము ద్వీ (దీ పంబునకు నిత్యంమానెడు సెయ్యిపోయంగలవాడు

స్వస్తి శకవర్షంబులు ౧౦౩ 3 అగువేటి మాఘబహుళ పంచదశియు. గురువారమున సూర్యగ్రహణ నిమిరమున బరిజద్దామన ప్రోలె నొయక మనుమరాలుశ్ర్రీమన్మ హమడలేశ్వర వెలనాటికులోత్తుంగ చోళగొంకరాజులయిష్ట్రభృత్యురాలయిన వెలమన కేతమతమతల్లి దండ్రులకు ధర్మముగా సకలేశ్వరదేవరకఖండదీపంబునకిచ్చినగొరరియలు ౫౫ _ వీనింజేకొనియిందుల మారెబోయినికొడుకుమారెడు బోయిడు తనపుత్రాపొత్రిక మాచంద్రార్కమునిత్యంమానెడు నెయ్యిపోయంగలవాడు

151

గుంటూరుజిల్లా శాననములు స్వస్తి శకవర్షంబులు ౧౦౪౨ఆగునేటి విషయ (విషువత్‌) సంక్రాంతి నిమిత్తమున చ వినయవిభూషణుండునుబవిత్రచరిత్రుడు నైన రెడ్డిపో తనకుంగులామలాంబుధిసుధాకరలేఖయనంగనెన్ని కె క్కినపతికోమలాంబకునుకేర్తివిలాసుడు మాతృభావిస జ్ఞైననిధి యుద్భవించెరిపు శాసన చోడయగొంక భూపుడు౯ చ తిశయ శక్తి గెల్చియనేకధర్మముల్‌ గృతమతియైయోనర్చె వరకేతన శౌకనవల్లపద్దుణా న్వితుడయి మాతృభావకరణింధరణ్మ పియపుత్రునట్టుడై శ్లో హంససారసవరద్విజ చంచచ్చంచరీ కచయచారుసరోజే సొచ్చమిత్ర రుచియాచిత శోభౌశ్యేనకారతవిటంకతటాకే క్లో అధార్యము స్మె త్రిపురాంతకాయ విశాలకాలేయభువంబవాయ వికాఎతోద్యానవవైశ్చ సదృమైర్యోసొసముచ్చృంఖలశౌర్యధైర్య వంకిపురము జలబోల్లియభట్లు ఆదిత్యభట్టు ఖ౯పోతయభట్టు మారక భట్టు ఖ 3 చెరిప్రోలె ఖ 3౩ చిరకబేత ఖ 3 మూలస్తానప్రోలకమ్మకుం పెట్టిన పొలము ౧ స్వస్తి శ్ర్రీశకవరుషంబులు ౧౦౭౧అఆగునేటి విషమ (విష్ణువత్‌) సంక్రాంతి నిమిత్తమున మామందెిల పోత నాయకుకొడుకు కూచ ననాయకుడు సకలేశ్వర దేవర ఖండవర్తి దీసంబునకు యిచ్చిన గొరియలు ౫౫ వీనింజేకొని మాబోయిని కొడుకు బొమ్మెనకనపుత్రాను పౌత్రిక మాచంద్రార్కముగా నిత్యం మానెడు నెయ్యి దేవరదీసంబునకుంపోయంగలనాడు విరయిందు కేశనదేవరని వేద్యమునకుందనుక ట్లించిన చెర్వుననిచ్చిమాదని మతుకాంవీరికొడుకు విట్షనాయకుడు సకలేశ్వరమహాదేవరకఖండ వర్తిదిపంబోయిడు తనపుత్రానుపొత్రికం నిత్యంమానెడు నెయ్యిపోయంగలవాడు వీరితమ్ముడు వా సెరి---------- ప్వస్తి శకవర్ష్‌బులు ౧౦9౨అగువుత్తరాయణ _ సంక్రాంతినిమిత్తమున బ్రాంబెరతి పూతెనాయకకూతురు మాముందలగారిసాని ముత్తమ తమతళ్లి దండ్రులకు ధర్మార్దముగా శ్రీసకలేశ్వరదేవరకకండవర్తి దీపంబునకిచ్చినగొరియలు ౫౫ వీనింజేకోని మాలెబోయినిం కాడుకు మారయ తనపుత్రాను పౌత్రికము ఆ చంద్రార్మముగా దేవర దీపంబునకు నిత్యం మానెడు నెయ్యి పోయంగలనాడు స్వస్తి శకవర్షంబులు ౧౦౪అగునేటి ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమునసకలేశ్వరమహా దేవరకఖండవర్తిదీపంబునకిచ్చిన గొరియలు ౫౫. వీనింజేకొని క్షల్లవారు యరియని బోయిని కొడుకు మానెడు నెయ్యిపోయంగలవాడు శాసనానికి పడముటివయిపు వయిద్యమమ్మేన భొట్లు మళ్లెభొట్టు నారాయణభొట్లు ఇ3 చేతన భౌట్లు ఖ8 శ్ర్రీమన్మామందల మాదనాయకుండు మానందల యందు తన నలశేరునిలిఎన అప్పయ్యకిచ్చిన ఖం క ేరుకొని బ్రహ్మకులవిస్తారకుడై మేరు శైలసారుండయ్యా చార సమన్వితుడయి[పరివారంబులు గొల్వ మిగుల వైభమయుతుడై _ సువిభవకుండై మంద్రభావి సులలిత అంబుధి ెలభేందుమిత దిన శకాబములోన పౌష్య న్రూసంబుననుత్తరాయణ సంక్రమం బున మంత్ర భూమి మల్హాధిక (కు యమోల మామందలయను పురునేలెను అఖండవర్తి దీపంబున మాత్యకాంతి హృతభాసుర ద్వీపకల్పితంబుగా శ్రెలనవాంబకేందు మిత శాకసమన్వితనాయవై----- (ీలలితోత్తమహ-----._ 152

గుంటూరుజిల్లా వశాననములు రెండో శాసవపురాయి

స్వస్తి సమస్త గుణగణాలంకార పరహితనిజాచరకుల వార్ధివర్ధన సుధాకర విద్వజ్ఞనముఖకమలది వాకర నయచారుచరిత్ర హరిత సగోత్ర పవిత్ర యుపాయ చాణ్యక్య సూనృతనాక్య పరనారీదూర హిమనగధీర సుజనవతంస సురకాంతా జయంత కోటి భటన కేంద్ర కార్యఖడ్డ సహాయ పరాశ్రమవైనతేయ పురవిరోధీశ్వర విభవామరేశ్వర శ్రీ సకలేశ్వరదేవర దివ్యశ్రీపాదపద్మారాధక నామాది సమస్త ప్రశస్తి సబాతం శ్ర్రీమతుసాళము నూరయరాడు శకవర్షంబులు ౧౧౬౯అగునేటి వుత్తరాయణ సంక్రాంతినిమిత్తమునంగొండప డమచిలోని మామందల శ్ర్రీసకలేశ్వర మహాదేవరకుంత్తమునంగోండ పడమటి లోని మామందల శ్ర్రీసకలేశ్చర మహాబేనరకుందమళల్లి తండ్రులకు తనకు _ధర్మార్ధముగా సందెకలి _పెళ్టై అఖండవర్తి దీపంబువకిచ్చినగొరియలు ౫౫ దేవరస్తానాపతి నారపరాజు కొడు కులు పెదనాగ దేవుడు చిసనాగదేవుడుతము పుతాను పౌత్రిక మాచంద్రార్భముగా దేవరదీసంబునకు నిత్యం మానెడు నెయ్యి పోయంగలవారు ఆరతులదీపాలకుసోలెడు దివ్వ(దివ్వె) కోలకు సోలెడు లోపలి దీపొనకు తవ్వెడు శ్లో స్వదత్తాంపరదత్తాంవాయోహ రేతవసుంధరాం

షష్టిర్వర్హసహ(్రాణి విష్టాయాంజాయతేక్రిమి చ దలరుహగర్భవంశుడగు సాళము మారని యట్టి పుత్రునిం

జెలువుగంగాంచిరేని గులశేఖరుడందురు గొంకభూజనుల్‌

గలజరజంచి లోభిగడు గర్జునినిట్ట వివేక శూన్యనిం

పోలతులుగాంచిరేనియు సుప్తుత్రకుడం(దురెచెప్పనేచిరిక)

యనమదల

యాధాస్తు మాణిక్యరావు వారితాలూకాలో చేరిన యనమదలలో వున్న శాసనాలకు నకళ్లు -

(గ్రామానకు సశ్చిమంగణ పేశ్వరస్వామివారిదేవాలయంముందర వున్న శాసనప్రతి- ఖ్లో ఇషమ్టార్ధ ప్రాబ్రసంతుస్పం ప్రణుతంనారినాంగతై

ఆర్యావిష్ణుంతమ స్పూర్యంగణే శంనమతానిశం న్లో క్రీడాక్రోడాకృతేర్విష్టోర్హం ఘ్ట్రైదండోజయత్యసౌ

ధాత్రీబోమాద్రికలశాయత్ర భద్రానుకారిణీ

ఉచ, 9, శ్లో స్వస్తి శ్రీకాకతీశానాం వంశోజగతి విశ్రుతః

యత్ర జాతాధరిత్రీశా క్షోణీ రక్షణ శిక్షితా శ్లో తత్రాసీత్రధితోరువిక్రమచణ (ప్రోలక్షితీశాగ్రణీ

(మూరారాతికులాంతకో జననుతస్పన్నీతిజస్పోజ్జ ల

యస్యాద్యా పివిశాలవిశ్రుతతరక్రూర ప్రతాపోజ్జ్వల

జ్యోతి ఖండ ఇవప్రచండకిరణ కాలంయథాఖేరవి శ్లో జాతోమాధవ భూపతిర్లుణనిధిస్తస్మాన్మ వావల్లభాత్‌

రేజేఘోరమహహవేగజవధూకుంభద్వయస్య ప్రతి

(ప్రఖ్యాతాప్పరసస్తసద్వయతటేీ శ్విష్టారియోధాగ్రణీ

లోకభ్యాతవిశాలనిర్మలయశావీరశియామాశ్రయః

153

జ్లో సంజాతస్తస్యపుత్రస్రిభువన తిలకోవిక్రమాద్వెతవాదీ దృష్యద్రాజన్య చూడా మణిమకుటతటీసతికాతాజ్ఞా ప్రచండ భూదేవీశ్రామభూమిర్గణపతి నృపతి పార్వతీశప్రసాదాత్‌ ప్రాప్తప్రఖ్యాతసంపజ్ఞల భువనరమారక్షితాశేసవోక శ్లో యత్కీర్తేస్పకలాదిశః పరిజనా క్రీడా సరస్ఫవర్నదీ మేరు కేళిమహీధర ప్రవిలసల్లీలావనంనందనం -త్తారాపతిబింబమేవముకురం హర్మ్యంతరోదోంతరం సోఒయంత్ర్రీగణపక్షితీశతిలక క్షోణీఛభృతామ[గ్రణీ శ్లో _ స్రీరాంభోధిని భాత్తస్మాత్‌ భూపాద్గాంభీర్యసంభృతాత్‌ గణపాంబా సముద్బూతాసాక్షాల్లక్ష్మిరివాపరా శ్లో _నీతిఖ్యాతినితావివేకవిభవాభూతి శ్రియామున్నతి షత్పూజాభిరతిస్పమ(గ్రవినయా శంఖాభశక్తి పరా ఎతస్యాగణపాంబికా నిజత నో పుణ్యోపగణ్యాగుణాస్సర్వజ్ఞాస్స హజాజయంతికిమువాసం కేత భాజోభృశం శ్లో _శ్రీధాన్యాంకపురాధీశో కేతరాజ ఇతిశ్రుత అభఖిండమండలాధిశోరాజా సీద్రాద శేఖర శ్లో _ త్రీధావ్యవాటీ విశయాధినాధ శ్రీ కేతరాజక్షితినాధరత్న ధర్మంయదీయం ్రతిత శత్రిలోక్యామద్యా పిసర్వేగణ శోగ్భణంతి శ్లో వౌణ్యాయా గక్షితీభాగేయేనధర్మస్వరూ ఎణా మహా([గ్రహారలతికాసప్తతిర్విప్తసాత్కృతా క్లో ఆసీత్త్యాత్మజోరాజా రుద్రరాజితిశ్రుత యత్మీర్తికాంతాశుద్దావిచిత్రంగిక్పాలలాలితా శ్లో _తేజోధ్వస్తాఖిలరిపుతమో రుద్రభూపోజయాత్డె రూర్హ్వైరుచ్వైజ్షితధరలసన్మస్తపాద ఆశాప్తూర్ణప్రగుణ వసుమాకబంధుసంస్తూయమాన స్సాక్టే సమ్మగ్ధయతినితరాంచేతభూపాలసూర్య శ్లో సోఒయం పుణ్యతనుంవిధాయవిధినవ్ఫ్రీముద్వివాహోత్సవే బేతక్ష్మైపతిశేఖరాయగణ పక్షోణీశ్వ రేణాదరాత్‌ దత్తా స్ర్రీగణపాంబికాగిరిసుతే వేశాయ లక్ట్మేర్యథా లక్ట్మిశాయ విశాలవుశ్రుతగుణైర్లెర్యా చలక్ష్మ్యాసమా జ్లో శ్రీధాన్యాంకపు రేపో ఎతయాసార్ధం చకారహ మహరాజ్యంప్రచ(క్రేసౌ పుణ్యం ధర్మంచశాశ్వతం శ్లో యాాాాా---------క్షేమనాధేయవేదసన్నద 15డీ

శుంటూరుజిల్లా. శాననములు ల శ్లో _త్రీధాన్యాంకటకే మళ్రేశ్వర (మహోశ్వర) విభోశ్శ్రీమద్విమనోపరి

సొవర్దా కలశాయతోతి మహత సమ్యుక్పుతిషా పిత

నిర్మాయాత్ర పురితిబేతన్ఫపతేర్నాన్నూవిభోర్మందిరం

భర్తాతేన హిలోకశాశ్వతసుఖావాసోత్సవంప్రా పిత శ్లో భతుకాబేతమహీభతుకాకృతే సుకృతఎద్రయే

శంభోరాయతనంకృత్వాపారకారపరిశోభితం శ్లో తన్మన్నాయతనేనమ్యేసౌవ్టర్థకలశోజ్ఞ్వలే

బేచేశ్వరమహాదేవప్రతిష్టావి బాతాతయా

తస్యరంగాంగ భోగ్యార్జం తయాస్రౌదత్త ఉత్తమ

గ్రామస్సమ(గ్రసస్యాఢ్యోబేతదే వేతి విశ్రుత

శ్రీదాన్వాంకపు రేరమ్యే మహలక్ష్మీస్వరూపయా

గణపాంబామహదేవ్యా మహాలక్ష్మి స్వరూపయా

గణపాంబామహావ్యాఅభ్యర్చ్యసుకృతం కృతం

గృహజద్వాదశ సంపాద్య సృత్తీశ్చాఎతు పుష్కలా

ద్వాదశాదిత్యసంకాసావిప్రాస్సంరక్షితాస్తయా

గణపక్రితినాధస్య ఎతుర్నామ్నా పినిర్మితం

గణ పేశమితి ఖ్యాతం దేవతాయతనంతయా

త స్మెరంగాంగ భోగార్డం గణ పేశాయశంభవే

గ్రామోదత్తోమహాదేవ్యాచింతపాడురితిశ్రుత శ్లో యద్దేవద్విజ పూజవైక నిరతో యస్యాశ్చ దివ్య పతి

శంభోరన్య విభుర్నకాంత ఇతియోగీతేచ సక్షస్సదా

ఇ్టం యాదివసాకాశుబాగ మయతే ప్రాజ్జీసురాజ్జీయ

త్తన్నూనంగణ పాంబికొగిరి సుతాతస్యాస్సుతౌక ప్రభు

స్వబ్తచతుస్సముద్రముద్రితనిఖిల వసుంధరా పరిపాలితం శ్ర్రీమన్నారాయన పల్లవ ప్రసాదాసాదిత కృష్ణవేణ్యానదీ దక్షిణ షట్స హస్రమణి వల్లభూ భయలోక దుర్హభచోడ చాడుక్య సామత్తుమదానేకస వమృగేంద్ర విభవామరేంద్ర శ్రీమదమరేశ్వరదేవ దివ్యశ్రీపాద పద్మారాధక పరబలసాధక శ్రీధాన్యకటక పురవరాధీశ్వర ప్రతాపలంకేశ్వర కఠలిగళమొగడకబేడు వరరి వకయ గండరగండ గండభేరుండ జగమెచ్చుగండ నన్నిమార్తాండ నామాది సమస్త ప్రశబ్హ సవాతం శ్రీమన్మహామండలేశ్వర కోటగణపమ హాడేవమ్మగారు. పృథివీ సాంబ్రాజ్యము. శేయుచుండె శకవర్షంబులు ౧౧౭౦అగునేటి సౌమ్య సంవత్సరమునాడు అమరేశ్వర శ్ర్రీమహాదేవర విమానమునందు “టిన పెడి కలశాలు పెడికోట అందుగణపువరపువాడ అనంగాను కట్టించిన యిండ్లు ౧౨ వీటికీ బెట్టిన వృత్తులు పరంచేను

ళు (ఏ రా నడికుడి యందునుంగాను బెట్టివలిపాలము యిరువైనాలుగు పుట్టు వీరికైన మిందులను గొల్లకుంట వెనుకబెట్టిన మరుతులు ౬వొడ్డారు వారిచెరువు వెనుక బెట్టిన మరుతులు ఒతమకు ధర్మముగాను పొన్నబరతు యిండ్లు బ్రాహ్మలకు బెట్టిన వెలిపొలము త క్కెళ్లపొటబెట్టిన 155

శుంటూరుబిలా శాసనములు యిచ్చినవూరు బేసదేవి అందులసాొనివారికి బెట్టిన వృత్తులు - వానెకర మాచమకు బ౨ ఘౌకరి మాచప్పుకు బంన ౧౦ పాత్ర జ బ౨నంంగరమళ్లకు బంన బ ఖండాసూర ఖ ౧న౫ జట్టలదేనకు బంన ౫ముల్లకపారకు ఖంబలంబినాగకు ఖం లేక ముకు హా సవాశి సోమనకు ఖ౧ంన౫ మద్దెలరామకు ఖ౨ వారుమాడిశెట్టి నాగకు ఖంన ౫వెరశి ౧౫న ౧౦తూములు శాసన గ ల్‌ నరశింహభొట్ల వుపాధ్యాయులకు బెట్టిన మరతు ౧వెలిపొలం ఖంంపున్నవట్టు వెలిపాలమున్ను దేవధనము గణ ఎశ్వర తా వ శితమ తండ్రి గణపదేనమహారాజునకు నభివృద్ధిగా ఆదేవర అంగరంగ భోగానకు ఆచంద్రార్కముగా నిచ్చిన వూరు చింతపల్లి వూరను గణ పేశ్వర దేవరగుడి సానివారికి బెట్టిస వృత్తులు మందెలకేతనకు ఖ౨న ౧౦ కాశెకవుల యీనకు ఖంనం౫ మొకరి మాదెకకు ఖంనం౫ గంగమ్మకు ఖంినం౫ రుద్రమ్మకు ఇఖంవం౫ తల్లప్పకు బ ౧న ౧౫పాండ్రదేవప్పకు బ ౧న ౧౫పాండ్రనాచయకు ఖంన ౧౫ పౌండ్ర ఆదన్నకు ఇంపోకలమ్ముమ్క ఖం భాగవతులకార్హకు ఖం దుర్గంగారి మళల్లిప్పకు ఖం పెదమాచకు ఖంసహవాసి కోటయబత్తునికి ఖంన ౧౦ శ్ర్రీమన్మహా సో శ్రీమహాదేవరకోట దేవరాజు దీపానకు యిచ్చిన గోవులు ౨౫ వీనింజేకొని అనుభనించేటినాడు గంగు ప్రోలబోయడు నిత్యం మూ చమురు నడుపంగలవాడు తన పుత్రానుపౌత్రికముగా నడుపువాడు శ్రీ శుభశక వర్షంబులు ౧౧౯౨అగునేటి ప్రమోదూత సంవత్సర పుష్య శుం౩శుక్రవారం నాటి మకరసంక్రాంతి రాలమంద్దు బేతేశ్వర శ్రీమహాదేవరకు అఖిండవర్తి దీపానకు శ్రీమతు నారపరాజు మల్లయాను అతనితమ్ముడు ఆయత్యుడున్ను తమ తన్లిదంద్ర న్‌ పుణ్యముగాను గొరెకదుపు ఆచంద్రార్క్మము నడుచునట్టుగాను యిచ్చినది యీ కదుపును శ్రేర్తిసన్నప్పు శెట్టిన్ని ఆయన న మారెబోయడు చేకొని వీరలు నిత్యం మూనెడు చమురు లెబ్బ తన పుత్రానుపౌత్రికము నడుపువారు ఆ బోయనికిచ్చిన వృత్తి నంతూమెడు స్వ్త శక వర్షంబులు ౧౧౯౬అగునేటి భావసంవత్సర ఆశ్వీజశు ౧ఆదినొారమునాడు బొమ్మినాయడు తమ తల్తిదంగ్రులకు పుణ్యముగాను_శ్ర్రీబేతేశ్వర దేవరకు యిచ్చిన యినుపెద్దు ౨౧ వీనింజేకొని నడపెట్టివాడు వడ్లబోయడు నిత్వవంఎ తవ్పె సే తనపుత్రానుపౌత్రికముగాను నడుపువాడు గోపాలస్వామివారి ఆలయం ముందరవున్న శాసనం ప్రతి 8 ౪౦ ౫౩81 శ్ఞో శ్రీమద్వక్షఎ యస్యశ్ర్రీ క్రోడాకారస్య శార్టిణ తప్యే దం దేవకీసూనోశ్శాసనం లోకశాసనం న శ్రీధాన్యవాటీ కటక దృఢమతి కేతభూపాలనాధ తస్యాభూదున్మహొజానయ ఇవతనయో దేహవాకొప్రోలభూప తస్యాపీద్గీత కేరి సకల గుణగణాలంకృతా ధర్మపత్నీ పాంపాంబా స్రూతసూనుంగుహమివ గిరిజాశ్ర్రీర్యధాతం రతీశం శో సక్షోణీం సాధురక్షకజగతి మవాప మందారయా విస్త్పృతాయాం తస్యామాఎ ద్గరీయా౯కృత మురువిభవ (శ్రేయసే వాసుదేవ కుక్షా వాష్యప్రకామం విహరతిజలధా నౌమియస్తం పురాణం ప్రోద్భూతానందకందం గదు పకృతికం యత్ర గోపాళరూపం శ్లో శాకాబ్బస్వగుణేందు చంద్రధరణీ సంఖ్యే చవైశాఖికే

మాసే శుక్లేచ పక్షేగిరి దువాత్భ తిధౌసోమవారే2త్రిపుణ్యే లగ్న కల్పోక్త రీత్యా విభవసు వచవై ప్పుప్రతిష్టామతానీత్‌ స ప్రాదాద్య్ధి నృభ్య ('ప్రభుజన విదితాం వృత్తి మాచంద్రతారం శ్లో తద్భూమీశతటాకస్య పృష్టాదత్తాతు మేదినీ స్తానద్వయ విశుద్ధ్యర్థం ప్రదదౌక్షేత ముత్తమం యావనాళికక్షేతంచ ఖండికానాష్టమం పున యధోచిత ప్రదేశే షుసొతి (శ్రేష్టమిదం యశ నపి (నాఎ) కదాచిద్గణ పమదేవీ నిజగరగటాది[గ్రామే అట అట ముసే పరిజనార్పితం భూవనెల తుకిం హరయే శ్రీగోఎనాధానికి గణపమదేవుడు దీపొనకు వఖ (క) గోవుసమర్పణం శ్రీవీరభద్రస్వామివారి ఆలయములో నున్న శాసనమునకు ప్రతి 8 ౪౦ 1౪4 ౧౦ 933 స్వబ్తత్రీ శుభశకవర్షంబులు ౧౧౬౩అగునేటి శార్వరి సంవత్సరాన స్వచ్త్వసమస్త ప్రశస్త్రంబయిన శ్రీమతు ముత్తసానింగారి కోటను రెడ్డిన్ని వారిచెళ్లెలు. వెన్నసానికొడుకు యర్రమనాయడు వారి మరిది సూరపనాయుడున్ను శ్రీమన్మహామండలేశ్వర కోటబేతరాజులకు ధర్మముగాను రుద్రేశ్సరమహాదేవరను ప్రతిష్షచేశిని వేద్యానకు బెట్టినది నీరునేలనురుతుంవెలిచేను ఖ8 లెబ్బని వాగునతోట ఖ3 సదితూ ములు గజాపమడదేవులు. యిచ్చింది నీరునేలమరుతు ౧వెలిచేను ఖంనంంతూములు 5 ౪౦ 171౫10 934 స్వబ్తశ్రీ శుభశక వర్షంబులు ౧౧౮౫అగునేటి. దుందుభినాము. సంత్సర శ్ర్రీముతు యనమదల కాపులు అందురు తమ తల్లిదంద్రులకు పుణ్యంబుగాను ర్వుద్రేశ్వర శ్ర్రీమహాదేవరకు అంగరంగ భోగానకు ఆచంద్రార్కముగా యిచ్చినది పుట్టింజన్నము -- బ్రాహ్మణులు మరగొల్లవాడు మాడస్వామివారియొక్క దేవాాయముకు .. దిక్షిణ పార్వ్మనుందు ద్వారానకు పడమటి ప్రాకారములో రాతిమీద వున్న శాసనము 5 ౪౦ 17936 న్లో శాకొబ్లే త్రిశరా్లి నశముసవాతే శ్ర్రీనందనాఖ్యేసమే (గ్రామేయన్మదలే ప్ర ఎద్ధ మకరోత్‌ కీర్తి ప్రతాపోదయ శ్రీమన్మల్లయ చిన్నిబొమ్మ నృపతి శ్ర్రీవీరభ్యదే శితు ప్రాసాదం ముఖ మండవం పరివృతం 'ప్రాకారమాతారకం ఎ. గుణబాణంగతిచంయద్ర గణనంబు శాలివాహన శకవర్షంబులనినయందు బరగునందన భాద్ర పద శుద్ధ నవమిని సోమవారమునాడు (ప్రేమత్‌ డ యెనముదల్‌ వీరన్న కిరవ్పుగా ట్రావారయను భోగరాగంబులను వుపరచి గణనాధుడయ్యప్పు దిండనాొలు, కుసకు ఎక్బింటుగొనని బుధులు వెస శే. తారతారక మందార కారద్యావీ తుభానవబామకర విఖ్యాతి నవారహంటు

శుంటూదరుజిల్లా శాసనములు లు గెలుచు సత్కీర్తి ధనముగా మెలగనేర్చు మల్లన రనాధుచినబొమ్మమనుజ విభుడు టీ చినదొమ్మినాయుడు వీరేశ్వరునికి సాగించిన భోగరాగాలు అమృతపళ్లు మొదలయిన _ధర్మమున్ను స్తానమాన్యాలున్ను యెవరుసాగింతురు వారిపాదాలు మాతణమీదనుండును అని చినబొమ్మయ కుటుంబసమేతుడయి శేవచేస్తూవున్నాడు యితని కుటుంబయుక్తముగా యున్నట్టు యీవలరెండు - ఆవలరెండు శ్రీ (స్త్రీ) ప్రతిములున్ను నడుమ పురుషప్రతిమవుండి వున్నది - వఖ(కు బిడ్డవున్నది స్వచ్తశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శక వర్షంబులు ౧౪౫౩అగు నేటి నందన సంవత్సర భాద్రపద శు ౧౦సోమవారంనాడు రాయసం అయ్యపదుసయ్యవారు కొండవీటి సింహాసనము పరిపాలించగాను ఆయన శేవకుడు చినబొమ్మినాయకుడు వీరేశ్వరునికి ('ప్రాకారముఖ మంటపములు సమర్పించెను పడమటి వయిపు వున్న శాసనం 5 ౪౦ 1౪7 1/0 935 స్వస్తిశ్రీ శుభజాత శకవర్షంబులు ౧౧౯౧ అగునేటి శుక్తసంవత్సరం కార్తీక శు ౫యుగురువారమునాడు స్వస్తి సమస్తభువన జనవిఖ్యాత పంచాత(శతు వీరశాసన అంహ్యానేక గుణగణాలంకృత సత్యశాచామల చారిత్ర నయవిమల విజ్ఞాన వీరబలాంబుద హేమప్ర తిపాలితులైన పాకనాట కులె కాయొక్క వేయింటికిన్ని యెన్ని పదారు వేలకున్ను నన్మకొండ పట్టణస్తళంబునకు ప్రభుముఖ్యులయిన శ్రీమతు యనమందల పెక్కము స్తలం 'పెక్కండ్రు శ్రీగౌరీశ్వర దేవరమహాలింగము అంగరంగభోగాలకు యిచ్చిన క్రమమెట్లన్నను "పెంకపెవుకం కేసరిపాటిని ఖ ౧పొౌలం పోప్పుకవీసాలు ౨ప్రతిబొడ్డున కేసరిపాక ౧కొలుచు వెరుకవీసము ౧ఆకులమోపును ౬ంఆకుల నూనెచెరుక వీసాలు౨తలమోపున వీసం ౧చిల్లరమోపున వీసాలు ౨గరండికొలుచు నునగరెండరూను మగమివింద మరిని రాగభోగాల కుచేశి వెలనుకేసరి ఆరుగురు క్రమానచేయగా నాదేశాన ఆచంద్రార్కముగాని్తని దీనికెవరు అడ్డుపడ్డాను సమద్రోహులు అంకువులు వెట్టంకేసరిపాటిని దీనికెవరు అడ్డుపడ్డాను సమద్రోహులు అంకువులు _ వెట్టంకేసరిపాటిని గౌరీశ్వర దేవరచేను మూడుపుట్టు నీరు నేలమరుతుం స్వస్తిశ్రీ శకవర్షంబులు ౧౨౧౧అగునేటి విజయసంవత్సరపు పుష్యశు ౯ఆదివారంనాటి మకరసంక్రాంతి పుణ్యకాలముందు ల! జ్య యనమదలగణ పేశ్వర దేవరలు యిద్దరికిన్నీ స్వస్త ద్విజగురుదేవత (తా) తత్చరులు మహాక్ష్మత్రియ _ వైశ్యశూద్రాది అఖిలవర్ణా శ్రమ ధర్మప్రతిపాలితులు అజమబాష గోమయగజాం బరసవన ధనధాన్యసమస్త వస్తుసంఖ్యాకులు దండాయుధ హస్తులు క్రి షనిజాభరణంబులు సమర్పించిరి జం 9, ॥ స్వస్తిశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకనరుషంబులు ౧౪౯౫అగు నేటి సాధారణనామసంవత్సర అషాఢ శు ౧౫సోమవారొనను మన్న్మష స్త కాంచి ఆ న య సృహోరాబాధిరాజ రాజపరమేశ్వర శ్రీవీరప్రతాప సదాశివదేవ మహారాయలుంగారు విద్యానగరమందు రత్నబంహాసనారూ ఢులయి ృధ్వీ ౦బ్రాజ్యము శేయుచుండగాను మూర్తిరాజు రాజులుంగారికి పా ౦చనవుధరించిన కొండవీటి శీమరాజ్యములోను యనమదల కాపులు పులు మంగళగిరి సాక్షిగాను పోతినేడు ఆంజనేయులకు పుట్టెడు క్షేత్రం సమర్పించెను యిందుకు యెవ్వరు తప్పినొగంగ్‌ దగ్గిర గోవును చంపినవారు అవ్పదురు వేల్పూరు యాధాస ష్‌ ధాస్తు వేల్పూరి శాసనాలు - యీగ్రామానకు వాయువ్యమూల శ్ర్రీరామేశ్వరస్వామి దేవాలయం యెదుట కంబాల మీదవున్నశాసనాలు 158

ఆన ఈ ౪౦ ౫౫౦ 198

శ్లో అస్పీశ్రీధాన్యకటకం పురంసురప్పురాద్వరం యత్రా మ రేశ్వరశ్శంభుర మరేశ్వర పూజిత ౧ అ జ్రతత్రస్టిరశ్వర్య రాజ్ఞామజ్ఞానతాంకులం అమరేశ్వర దేవేనరక్షితం రక్షణం నృణాం అ జాతం సూరీంద్రదైతే యం మునీంద్రగణ వందితం (శ్రేయసాం భూయసాందాతా ధాతుర్యచ్చరణద్వయం తి క్షోణీక్లేమం కరాభూపా యత్ర శత్రు భయంకరా శంకరాగ్రాము వృత్తీనాం శంకరప్య తుకింకరాః ఖి తత్రా మ రేశసంకాశోభీమోనాము నృపోఒభవత్‌ విశ్వ విశ్వంభరాధీశో యత్పదాంబుజ పట్టద ౫ మహామ హీధ్రమారో హజాతద్రణేవిదృతా ద్విష తీక్లేక్షణె వైశ్ళం, పెః ద్యాం భయాతి శయాదివ ౬ యద్భటోద్భటదోర్హండ చండాయుధ విఖండితాః అఖిండవిక్రమా శ్శాక్రమూక్రానున్న రయః పురం 5 పాంసుపొతే సముద్భూతే యద్ధయైప్ప మరోద్దతై న్యోమవ్యా ఎని సక్షేశం దధుస్సష్తాశ్వ పప్తయ లా నమయంతూ భువంభీమా పదన్వాపేన యద్గజా దిడ్డళానాం రణే చక్రుర్రిగజానాంచ పీడనం ౯ చలయద్భీ రణారంభేష్య చలామచలైస్సహ యద్భ టైశ్ళత్రు శౌర్యాణాంచాలనం థీలయాకృతం ౧౦ ('ప్రాకారై పాతితైస్సమ్యుక్సరిఖా పరిపూర్యయః ప్రధ్వం సం రిపుదుర్గాణాం ప్రాగభావస్సమవ్యధాత్‌ ౧౧ సర్వ సర్వం సహాధీశ గర్వ పర్వతభేదనే పటు పటీయాన్పరితో యత్సాాతా పపవిర్భువి ౧౨ తస్యాభూ ద్భీమభూమీశ స్తనయో వినయావ్విత యస్యాభా శత్రుభూపానాం భాముం భామరివాహరత్‌ ౧౩ దూరపాతాదృఢా ఘాతాః భీషణారుక్క భూషణా అమోఘాయస్యబాణౌ ఘౌ రేజిరే సమరాజిలే! ౧౪ విక్రమాదశ్రియంతో చ్చైర్యేన నానాధరావరా

159

వ న న (త్రస్తాళ్ళత్రు ధరిత్రీ శకులాకుల గుహాగ్భహా ౧౫ కృతా పుణ్యవతాయేన సర్వసంపత్స మన్వితా విబుధా భూరివిభవా భూమ్రిర్లి ఇవవిస్ణునా ౧౬ తద్భార్యా పుబ్బమాదేవీ ఖ్యాతా౭భూద్భువివీరసూ వంశౌ శార్యోన్నతౌ యస్యా ఎతృశ్వశుయోర ఎ ౧9 చితై పత్రాలయైర్యస్య పృధివ్యాంప్రధితం యశ బుభుక్ర భిక్హు సంఘాత పప్రభూత్మ్నప్రీతి హేతుభి ౧౮

నో ఆనంతప్రాణి స్కుఎతికారిభి ర్ఫూరి వారిభి తటాకై స్పాగరాభో గైర్యోవిభూ ఇత భూతల ౧౯ ఆ రామా న్యా౭ఒళనోత్‌ సాదైస్సరోభి శ్ళోభితాంతరాజు ఉత్సుల్లకంజ కింజల్కపుంజ ఎంజరి తొంచరై విం దేవాలయై స్సదాశుభై సువర్ధకలశాంకితై పతాకా చుంబితాం భోదైర్యద్ధ ర్మోఒనితరో స్తితి ౨౧ క్లో శాకాద్దే యుగభేందు రూపగణితే మాఘేదశమ్యూంతిధౌ శుక్షాయాం గురునాసరే గుణనిధి ప్సంప్రొప్త రాజ్యోన్నతి శ్రుమత్కేతన్ఫప ప్రశస్తగురవే (గ్రామాన్వ కేణ్యాన్సహూ౯ రామేశాయవా వేల్చుటూరినగారా వాసాయ యోసావదాత్‌ యీ శాసనానికి క్రిందిశాసనం శ్లో ఎవం ఫ్టితేషు సర్వేషు పదృక్షో యస్యనేక్తిత 'ప్రజావాం పొలనే సమ్యసిష దున్మూలనే తథా ౧ చక్రే పవిత్ర చారిత్రో భక్త్యాశక్త్యాచ భవ్యయా యష్సురేశాన్న రేశాంశ్చ వరదావ్యరదానఎ అ యోభూరిభక్తి స్యబ్రత శర్వ స్సర్వమనోరధాక కృతవాన్మిత్ర సంఘప్య కృతవాంఛిత సంహతే ౩ వెస్మాపేత జవాయస్య విస్మారితరణాంతరా పీరపూరిత జంభారి పురారణ పరంపరా ౪ యస్యక్ష్మా చక్ర ఇక్రప్యు చక్రి చక్ర సమౌజసా చకేణ విక్రమ్యదిశాం చక్రం చక్రీ భృశం వశం ౫ క్షీపం విపక్ష వక్షాంపి పొాటయంతో౭౬లి పాటవాల్‌ నృశింహనఖచేభ్యోతి ప్రఖరాయచ్చ రాబభుణ ౬ 160

కాంత్యాప్తూర్ధరణే త్వూర్గం యద్ధను (పేరితైళ్ళరై

అష్టచం(దై ర్యయీాయంత వక్త్రృచంద్రా విరోధినాం క

దూరస్టా అపి వీరస్య యస్యభ్రాజిష్ణుతేజస

ఆజ్ఞాం కుర్వంతి సర్వేస్మ భూభ్చత ప్రాభృత ప్రదా లా

యేనధర్మ ప్రధానేన కారుణ్యో పీత చేతసా

పుత్రా ఇవపరిత్రాతా శృత్రవశ్శరణొగతా ౯

చరిత్రేణ పవిత్రేణ విద్యయాని రవద్యయా

భూతా స్టాపితా యేన భూసురాభాసురాన్వ్నయా ౧౦

వివేకే నారి షడ్వర్గ మరివర్గం మహొజసొ

జిత్వార్ధిత చతుర్వర్గం అపవర్లేర రాజయ ౧౧

తస్య ప్రశస్తచారిత్ర ఖ్యాత కేతనృపస్సుత

పటుక్టీనార్తి హరణే రణే వితరణీ చయ ౧౨

యుద్ధే యద్భుజ భిన్నారి కిరీట మణీభిశ్చితా

ఫఘనాహతోక్షిప్తటోహ స్ఫులింగ్రిరివ భూరభూత్‌ ౧౩

బహుశోభిముఖప్రాప్తం స్ఫుటాభ్యాగమ పర్వసు

రాజమండలమగ్రా సీదమృగ్యద్భాహు రాహుణా ౧౪

తస్మాత్త స్యాం సముద్భూత శేత భూస ప్రతాపవాః

సద్గుళైరూప మానానాం యోకార్డీ దుపమేయతాం ౧౫

వేలానమత్స్య జానాంయో జేతాయుడ్రేషు విద్విషాం

దాత్నార్థిభ్యో రుజార్హానాం త్రాతాచ శరణార్థినాం ద

య ప్రహ్వీకృత భూపాలో భూపాలనయ పండిత

పండితస్తుత చారిత్ర స్స్వ ఎత జనవత్సల గా

యేన ధ్వస్త విభూతీనా మరాతీనామ భూన్ముఖం

అంతస్సంతా పసప్పార్చి ధూమేనేవ మలీమసం రం

బాణై కిరణదేశీయై ధ్వాంతదేశ్యాన్న ఎసద్విపా౯

తిగ్మాంశుకల్పాభిందంతి యద్భటా సృమదోద్ధతా రం౯

చిత్తప్ట శివమౌలీందు సుధార్దాా ఇవ యద్గిర

అమరానిత్యమానందం అనుందం తన్మయేనతే ౨ం

ప్రతిగామం ప్రతిపురం (ప్రత్యేకం ప్రతిచత్వరం

ప్రతితీర్ణం ప్రతిసభం యస్యాదార్యం (ప్రశస్యతే ఐం 141

కశుంటూరుజిల్లా శాసనములు షట్సహస్రావనీ వల్లభో భయలోక దుర్గభ చోడచాళుక్య సామంత మదానేకస మృగేంద్ర విభవా మరేంద్ర శ్రీమదమరేశ్వరదేవ దివ్య త్రీపాదపద్మారాధక సరబల సాధక _ శ్ర్రీధాన్య కటకపుర వరాధీశ్వర ప్రతాపలంకేశ్వర కలిగల మొనకై చెడువరిగివకై గండరగండ గండభేరుండ జగమెచ్చుగండనన్ని మార్తాండ నామాదిసమస్త ప్రశబ్త సభాతం శ్రుమన్మహామండలేశ్వర కోట కేతరాజులు శకవర్షంబులు ౧౧౦౪అగు మాఘ శుంగురువారమునందు. దమకు ధర్మార్ధముగా వెల్పునూరి శ్ర్రీరామేశ్వర మహాదేవరకు సర్వకాద పరిహారముగా మన్నించి యిచ్చిన అడ్చుచివరిపాడు చామనూరు ఫ్లో స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహశరేత వసుంధరాం షృష్టివకాషజసహస్రాణి విస్టాయాంజాయతే క్రిమి దీనికి వుత్తరం వయిపుస్తంభం మీది శాసనము 5 ౪౦ ౫ [౫౦ 200 జల్లే శంభుర్విశ్చ విభుర్వి భూతి పసరమస్సే వ్యస్సు విద్యాసుయో వాదేష్టో౭ఒపజయా ధృతాధి భరితా యంవేదితుంవాదిన తీర్చాత్త ప్రవిచారిత ప్రగుణిత (ప్రోన్నీత సంవాదిత ప్రత్యాఖ్యాత సముద్ధ్రి తవ్యపహృత వ్యాఖ్యాత నానాముతా జల్ల శ్రుమత్కేతన్ఫప స్స్సురద్దుణ బృహద్పాణాసన గ్రేరిత స్పూర్తద్సాణ విదారితారినికరో రక్ష్యాద్భువోరక్షక భోగీంద్రేడ్యన గేంద్ర కార్ముకవిముక్షో౭. ఎంద్ర సామ్యాదృతో భూత్వాత్యజ్యత తత్రయ,ఎనయన స్ప పాతులోకత్రయమ్‌ ళ్లే యళ్లీలావాసితో ద్యద్భృటనటన ధుతా వారిధోవారి ధూతా ధూర్వాధూమైరు దీక్షిదుత మఎతతను శృేషకాయీ ఎతాత్మా క్లో తధ్యార్థగత సంజాత సమ్ముఖీకృత చేతఎ 'బ్రహ్మవిష్ట్వీశ సూర్యాత్మాస్తుతో నేన మహాప్రభు ళ్‌ అబ్బ స్వబ్త మహాపురీ జననుత శ్రుధాన్యవాటాహ్యయా తత్రా భూద్వసుధా సుధాంశురన ఘొోభీమాహ్వాయో భూమిప (టత్యా యచ్చరణారవింద యుగళం భూపొస్సమారాధయకా (తస్వౌజ కియదిత్యపారమవామో'పేతా స్యశక్తాబుధా ) శ్లో యస్యోద్యమే ఖరఖుర ప్రధిత ప్రగాఢ క్రిణక్షమాతల రజ పటలంయదైక్షత్‌ దూనోతి నిమ్నా మచలాంస్థలత్వం ద్వీపాంతర (ప్రమధన స్పృహయాహయాళి లే భృశం భిన్నం భిన్నం సుభట విదృతైరాయుధశతై (స్స్ఫమి ద్భూమౌనిత్యం పరబల సమూహం హ్యభిపత౯ా 162

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు (ద్రుతం క్షోణీశానాం హృదయప్పుభేదం సమభవత్‌ గజాక్వానాం రావైర్నిరతమతిభీ ర్వెరిజనుషాం 1 శ్లో (క్షోణీశ్వరేశ నుతనామ్న్యమలా శుభాంగ) సృబ్బాహ్యయాకమల చారుతరస్పుట శ్రీ (ఖ్యాతింగతా చశశినో భగినీవ సద్గుణా) తస్యాభవత్స్రి యతమా పురుషోత్తమస్య ఖ్లీ తస్మాత్తస్వ్యాం సమజని సుధారశ్మి కొంతో వివస్వ త్తేజో రాజద్గుణగణనిధి కేత భూపో౭_భిరూప ధత్తేపీత్యా త్రిభువన విభుంచేతసాయోష్టు మూర్తిం దోహ్షాప్పర్వీవలయ మనఘొోలీలర్దై వాభిలంచ శ్లో వురుతర పరనరపతి బలముభియకవిలసతి యద్ధ్యతుల బలభట నివహ సమరముదుపచిత తనుధృతవిదల త్స్వకవచ ఛటచటరవ భరితహరిత్‌ బ్లే ప్రకటిత పటాతర నిజభుజ విభవస్సుర మండలాఖండదీపారాధనాధ్యో మాతాపీత్ర గ్రజానాం నృపకుల తిలక శ్రేయసే భూయసోచ్చె వో ఆచంద్రార్కమిమేదీపా మహాదేవస్య సన్నిధౌ భాంతి భూషణ భోగీంద్ర షణామణిగణోజ్ఞ సలా స్వస్తి చతుస్సముద్ర ముద్రిత నిఖిల వసుంధర పరిపాలక శ్ర్రీమత్తినయన పల్లవ ప్రసాదాసాదిత కృష్ణవేణ్యానదీ దక్షణ షట్సహస్రావనీ వల్లభ ఉభయలోక దుర్లభ చోడచాణుక్య సామంతమదానేకకు మృగేంద్ర విభవామరేంద్ర శ్రీమదమరేశ్వర. దేవ దివ్యశ్రీప్రాదపద్మారాధక పరబలసాధక శ్రీధాన్యకటక పురవరాధీశ్వర ప్రతాపలంకేశ్వర కలిగళ మొగడకై చెడువరిగివక్రై గండర గండ గండ భేరుండ జగమెచ్చుగండ నగ్ని మార్తాండ నామాది సమస్త ప్రశస్త సవాతం శ్రీమన్మహామండలేశ్వర కూంటకేతరాజులు శకవర్షంబులు ౧౧౦౪అగునేటి మాఘశు ౧గురువారము నందాతమకు ధర్మముగా వేల్పునూర శ్రీరామేశ్వర మహాదేవరకు గుడివడుగుల రామదేవుని వాసుదేవని వసుమనం ((వశమునిం) బెట్టిన అఖండదీపము ౧తల్లి సుబ్బమ్మదేవులకు ధర్మార్ధముగా నఖండదీపంబునకు నల్లిబోయిని వశమునంబెట్టిన గొరియలు ౫౫అన్నచోడ రాజునకు ధర్మార్హముగా నఖండదీసమునకు నెరియబోయని అల్లుడు మారెవశమునంబెట్టిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని వీరలు తమ పుత్రానుపొత్రికము నిత్యం మానెడుసేసి నెయ్యి. పోయంగలనాడు యీ స్తంభానికి కిందివైపుశాసనం సం[గామేషూదటానాం ప్రచల దనలతా భోగిభూగగెస్త ళో (సంగ్రామెషూద్భ 0౦ ప్రచల దఎల భో భూగైస్పటిత్వా౯ ప్రోద్యన్మత్తారి పంఘప్రహరణ గళితై శృత్రు సేనాశ్రుధారై మాద్యద్దంతీ శగర్జారవ సవినినదై భీతిమాకల్పమాన ) ప్రావృట్కాలాభ్ర లీలాంబహువహతి ముహుశ్చారదో నీరదౌఘః

గుంటూరుజిల్లా శాననములు శ్లో పాదాఘాత ప్రచలదచలేయస్య నృత్తే ప్రవృత్తే దోర్హండోద్య తృవన జనితా ద్ధూర్ధితా దృర్ధవా ఘాత్‌ బిభ్రుత్యుచ్చెర్షభ సిరభసాదున్నమంతస్స మంతాత్‌ భంగాస్తుంగా భవనసుభగోత్తం భనస్తంభ శోభాం శ్లో ఉద్చాతి ప్రధితోద్భృటోద్పటరయ పాొతాలమస్తాలయం లోకాలోక మహామహీ ధరగుహాగర్భాన్విశన్నిర్భరం ఆక్రామందివమక్రమీణ కకుభాం స్తంభంచ సంఘట్టయః కల్పాంతోద్య పారకాల వికటో యస్యాట్ట హాసధ్వని శ్లో ఘనభాగఘరోద్గారా లేభాతే రమణా మదం వరగోరవ సన్హ్టేశ స్పవ్యేనజయభోజయ వరంయేనా జౌద్విణ్లి చయమభియజదుర్చలతయా పరంశ్శీర్ధంక్షిర్ధం దృఢతర ఖ్నరె ర్డ్‌టక ఖురై భువిక్షిష్తం మధనని పుత్లెర్లసి చరతై విపజ్ఞాతా యాతంక్ష్యయ మధిగుణేయన్నృపగణే శ్లో తత్పుత్ర ప్రధిత ప్రభావ విభవ కేతక్షమాధీశ్వరో యోవార్షిచ్చర ఖండితారినిచితాకసం గ్రామ రంగాగతా౯ థైష్ముల్యం మృగభిన్నభిత్తి శకల ప్రవ్యస్త చిత్రబ్దతా సీకప్రోత శిరస్కరాద్యన యవాకేర్లా పురీతద్ర్విషాం శ్లో భీమాహ్వయ స్ఫ్సుతనయస్తను మాన్తతో౭.భూ ద్ర్రష్తారి సర్పగరుతా మభజన్మ హాభ యో౬౬ర్హార్థి సంఘమని వారిత భూరిదృష్ట్యా నిర్యాణతా పసుఖదం బహుధా వ్యదత్తే శ్లో భూపాల రత్నయుత సత్కులవార్థి జాత గొంకేశ శ్లో దనుసుతరణ వితరణ భువియ నరహరి కరరుహ ఖఇరశరనికర (పవిదలిత దృఢతరరి పునృహరిర్యో శ్లో నానాస్త్రసన్నాహ సమగ్రశత్రు 'పైన్యస్యభీత్రా గజమాత్రభేదీ యేనైవ ధీరేణ ఇఖరాయుధేన సామ్యోనిరస్తోన ఖరాయుధో2_సౌ 164

శుంటూరుజుల్లా శాసనములు శ్లో నృత్త స్వాదువివేకకేకిని కరూహర్షం పరం సాసూయక్షితి భర్తృవక్ర్రృకమలచ్చాయావ్యపాలయ కృత లోకేదు స్లీతి దావపావక తతిస్స ర్యోఒ ఎనిర్వాఎత పర్ధన్యప్రతిమే నయేన వివిధోత్యుత్కష్త వైర్సృట్టభి న్గో శాకాబ్టేవార్డి తారాపధశశ వసుధాసమ్మితే మాఘమాసే శుక్తే పక్షేదశ మ్యాందనుజరిపు గురోర్వాసరే కేత భూప శ్రీమద్వేలూరి రామేశ్వరసుర దీనికి తూర్పుగొవుండే మూడో వయిపు శాసనముక5 ౪౦ ౫౧|౦ 199 జ్జో త్రుమత్కేత ధరాధినాధ మనఫఘం రక్ట్యాత్‌ స గారీపతి లోకత్రాణనిమిత్తనృత్త రభసో౬బ్భిస్స్ప్వయం యోర్చిత దూరాద్దూనిత సప్తసాగరపయ పూర్వాంతరిక్షువియత్‌ గంగాసాగర సంగమం బహువిధాంకుర్వంతి దూర్వాయవ శో అప్పీడ్రీధాన్య వాటీత్యురుతర విభవై శ్నోభితారాజధానీ తత్రాభూద్భీమ భూపోసకల గుణనిధి ఖ్యాతనీతి ప్రతాప యోజఒభూద్వి ద్వానభూతత్రి దశపరివృఢోద్దామ సంగ్రా మనామా స్తోమస్తోమే ప్రదీప్త ప్రతిఘ హుతభుజద్వేష హన్యాన్న్యహోక్టిత్‌ శ్లో పృ్పథ్విమాకం పయంతో గగన తలమలం పాటవాత్సాటయంత శైలేంద్రాన్నాదయంతో వివిధ జన పదక్షో భముత్పాదయంత (ధొత్రీం సర్వాంచశౌర్యా త్సుభటని వహైర్వారయం తస్సమంతా ద్వా వాన్యప్తస్వరాజ్ఞో రిపుని కరమరం ప్రాయం త్యంతమాజా ) శో సంకల్ప కల్పతరు రూర్తిత ధర్మకర్మ కాంతి ప్రతాప హృతసోమసహ(స్రధామ భూమిశ్వరార్చిత సుపాదయుగాభిరామ. విఖ్యాతినా ధృతశోభువి భీమనామా ళ్దో యస్యభ్రాతా దలయతి శరైర్యబ్రతుల్యెరిపూణాం శైలాభానాం మకుట పటలం భూమి కూటానుకారీ వజ్రగ్రావాభి హతివిసర ద్విస్ఫులింగా ఘసిర్నగై రత్ననవ్రాతైస్సపురవపుధాం పూరయ న్ఫూరిశోఖై శ్లో విపులనయనివాస ప్రాజ్యలక్ష్మైనివాస శుభచరితమనోజ్ఞ సంతత స్ఫూర్హదాజ్ఞ (ప్రధిత బుధసపర్య స్సర్వ భూపాలవర్య 165

శుంటూరుజిల్లా శానవములు శ్లో పాదన్యాసవికం పితక్షితి తలం విస్తీర్ధకర్టోచ్చల (ద్హామందేవపతిం నమత్సుమనసం శంభుంభజన్సర్వడా ధర్మం ప్లూర్ధరయా౬౬_చరకవితరణై రర్జారినస్తోషయకా సర్వః పూజ్యగుతై స్పదావిజయతే శ్ర్రీకేత భూమిశ్వర ) క్లో సేనావారంసుర పరివృఢం పారిజాతం కుటీరం మేరుం వారామధి పమపదాం శ్చేదృశాం స్నుం ఘ్నతైస్తై ఆత్మప్రఖ్యాద్భువన వినుతై స్పద్గుతై _పేక్షమాణం క్‌ జిత్వా పృధ్వీ పరివృఢగణం యోనగర్వం బిభర్తి మనీషినో జగత్మ్యాతయశసో భూరితేజస భూపొస్త్రస్యంతి తత్సెన్యాత్తేషాంశాంతిశ్చ భూభృత (జ్మ్రన్నసి దత్తాని పదాని త్రీణి తత్కర్తే శ్లో శాకాబ్టే వార్థితారా పధశశి వసుధాపమ్మితే మాఘమాసె శుక్ణే పక్షే దశ మ్యాంత్రి దివపరివ్చఢా చార్యవారే వరేణ్య సోయం సంహ్రాష్టరాజ్య స్పకల గుణనిధి కేతవిశ్వంభదేశ (గ్రామాన్విజ్ఞాతసీమాన్‌ ప్రధిత పృధుగుణాస్ప్రాదదద్చాాహ్మణేభ్య శ్లో (గ్రామంకోకల్లు నామానం ్రశస్యం సస్యసంపదా విద్వద్భ్యో ద్విజవర్యే భ్యోజనన్యా శ్రేయ పేహ్యదాత్‌ శ్లో గింజుపాడుం చర్హగరాం తాడివాయంచ కోభనాన్‌ (గ్రామాప్టై త్రాంశ్చకృతవా౯భూయ సే శ్రేయసే ఎతుః శ్లో సమ్యగమ్మలపూడించ గ్రామం భూరిగుణావ్వితం విప్రసాత్క అఎతవౌకాభ్రాతుర్ద్యాయసే (శ్రేయసే ముదా శ్లో ఫత్తెవపల్లిం ప్రాదిశ డుప్పలపాడుంచ చింతపల్లించతథా ఒంకుదానకుంట మాత్మధర్మార్ధం సన్యసద్రి వేభ్యో (గామాకా శ్లో ద్విత్రి వ్రాతైప్సజాతై రలఘుఫలభదైస్తాలి స్పై ప్రశై ప్రద్గాడై స్పుప్రరూడఢైస్తేల యవచణక్ర ర్ముద్గమూషా ఫఘధాన్యె (అన్వైప్ప స్టైస్సమృుద్ధాకాదిశిదిశిల సితొకొ) శోభవై శ్యోకనాదై శోభం తాం శ్ర్రీసమేతా స్పకల జన దృశాముత్సవం సందధంతు స్వస్తిచతుస్సముద్ర ముద్రిత నిఖిల వసుంధరా పరిపాలక శ్రీమత్తినయన పల్లవ ప్రసొదాసాదిత కృష్ణవేణ్యా నదీ దక్షణ షట్సహస్రావనీ వల్లభజన లోక దుర్లభచోడచాణుక్య సామంత నుధానేకప న్భుగేంద్ర ద్రవిభవామరేశ్వర శ్ర్రీమదమరేశ్చర దేవరదివ్య

శుంటూరుజిల్లా శాసనములు శ్రుపాదపద్మారాధక పరబలసాధక శ్ర్రీధాన్యకటకపుర వరాధీశ్వర శ్ర్రీప్రతాపలంకేశ్వర కలగళ మొగడక్రై చెడువరిగివ కైగండరగండ గండభేరుండ జగమెచ్చుగండ నగ్ని మార్తాండనామాది సమస్తప్రశబ్త సవాతం శ్ర్రీమన్మహామండలేశ్వర కోట'కేతరాజులు శకవరక్షంబులు ౧౧౦౪అగునేటి మాఘశు ౧౦గురువారమునందళల్లి సుబ్బమ్మ దేవృలకు ధర్మార్ణముగా యమనియమాది సమస్త గుణపంపన్నులయిన శ్రునుద్బాహ్మణోత్తములకుం గొండనాధ వాటిలో నిచ్చిన యూర్తుకోకల్లు యిది సుబ్బమాంబా పురము తండ్రి భీమరాజునకు ధర్మా శ్హముగా యమని యమాది సమస్త గుణసంపన్నులయిన శ్రీమద్భాాహ్మణోత్తములకుం గొండనాధవాటిలోనిచ్చిన వూరు అమ్మంపూడి ఇది చోడా మరము తనకు ధర్మముగా యమని యమాది సమస్త గుణ సంపన్నులయిన శ్రుమద్బ్రాాహ్మణోత్తములకు నిచ్చిన వూళ్లు గొండనాధవాటిలో గుంటమద్ది వుష్పలపాడు గొండపడమటి భూమిలో సత్తెనపల్లి చింతపల్లి దొట్టి కండ్ర వాకులోని వాంకుదొన యివి యగగ్రహారములు సర్వకారపరి హారముగా మన్నించి యిచ్చితిమి భీమరాజు లిచ్చిన మద్దూరు సర్వకార పరిహారముగా మన్నించితిమి ఖ్జో స్వదత్తాం పరదత్తాంవా యోహరేత వసుంధరాం ష్మబ్హర్వర్ష సహస్రాణఇ విష్టాయాంజాయతే క్రిమి దీనికి పడమటివైపు శాసనం గ౩గ౦ 199015 ౫ శ్లో శస్త్రాసంపాతయంతో రిపుహృదయతతిం ధారుణీం ధారయంతో యత్సేనాం భోధినాధా దృఢమతి రభసాజైత్ర యాత్రోద్యమేషు కల్పాంతోద్దూత వాతాహతి చలితసరిన్నాధపాప ప్రతాన ప్రఖ్యత్ప్రత్వర్హి పృర్వీపతి బలనికరాన (గ్రఎహ్టాళ్యుద[గ్రాకా ణో స్పూర్తత్కాలాన్ని రుద్రేక్షణజ వ్చిఖ్సి *ఖోద్దూ మధామాదిభీమో యస్యోత్తుంగా దిరంగ ప్రకటిత మవామాని ష్రతీప ప్రతాప ఆపూర్ణా యేస్తకామాభి ముఖని హతైర్మేదినీ శూరదే హై వ్యాప్తా సంగ్రామరంగీ ప్రతిభట తతిభిర్యుధ్యమాన స్యతస్య ఖ్లో శూరైర్లుర్వీ గగన పదవీదోశ్చలచ్చా మరాద్యె ర్భగ్నెశ్చాన్యె ర్విపిన నివహా భూరుపొఘౌశ్చ సమ్యక్‌ (పత్యక్టీనామవయవలనైై ర్ఫూరిశోదేహభిండై) స్పం[గ్రామొక్తా న్ఫువనవినుతోయో౬_కరోల్లోక వీర శ్లో తస్మాజ్ఞాత పరనరపతి ఖ్యాతి భృత్కేత భూపో యోయుద్దేస్మస్సురదురు తరాశ్చర్య శౌర్యాద నార్యాకా రాజత్తేజ స్ఫుట వటుకురా న్ఫూధరాకాభాస్వ రేఖాకా భిందన్ఫిందకొనృహతి మహతారంహసా ఎంహసామ్యమ్‌ శ్లో జాత స్తత కృతిను తస్సకలార్హస్తార్థకూ (ప్యవ్యాహతా హతరి పుధ్వజినీబతౌఘ ) క్లో శ్రీమత్కేతన రాధి పస్యసమరే విద్వేష సైన్యద్విఫా స్తారై పుష్కర పూత్కృృతైర్గుణ గణ ప్రక్షోభదీక్షాంధృతా 167

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు గటూడుజల్లా శాననములు (దానైర్గండ గతైళ్ళ్చు తోయప్రసృతా దున్మత్త యానాస్తదా పాదాతేనహతాః ప్రయాంతి) విముఖాస్తద్వాత ధూతాదృతం శ్లో సర్వోర్వీపతి గర్వపర్వత పనిర్యుద్దేస్పురత్తేజసో (యస్యోద్ధండకరోరతారని నదో దీక్షా శ్రుతైస్సం శ్రిత ) ఊద్యద్చు ద్చుదవిద్విషద్దలగల జ్ఞారాస్రధారాలవా స్వాదోద్భూతమదాద్భుతోద్భటనట ద్వేతాలకోలాహళై శ్లో సంక్రాంతో[గ్రశిభాశిని హుతసరిద్రాజీర్దుతం యద్రిపూకా శ్న ప్రత్య్యగే పతితభ్రమం భ్రమ యతిక్రోడాక్త భీషోరవ కుర్వాణ శృతపర్వ పర్వదలనా ఫేట్కార ఘోరస్ఫుర జ్ఞ్వాలామాలసముల్ల పద్ద గధగధ్యానాదిశ ప్రస్రుతా శ్లో వాహిన్యో హీమమాచితా క్షితిళృతా ముద్యోగకాలేకృశా౯ ఆక్రా మంత్యపశుత్యయాంతి పరిత ప్రాప్యోద్దతా న్ఫూభృత ద్రాక్కాార్యోక్తి రవారయో౬_భిహననేజ్ఞాత్వా ద్విషద్వా హినీ యుక్తం యం జగమెచ్చుగండ ముదధిం (ప్రీణాతిరత్నెర్జుువం ల్లో సార్యస్పోమ దీనికి దక్షిణం నాలుగోస్తంభపుశాసనం 8 ౪౦ ౫౫౦ 249 శకపసమంబులు మబాగుణ వృషధ్వజ సంఖ్యగం వెతకృష్ణ పక్షక తిధిం జంద్ర జహనజ సంక్రమణం బునవెల్పు నూరురేనిక వరరానునా మనకు నమ్మిం ప్రదీపము 'గేతవల్లభోత్సుక మతిం బెక్టైందాం గపదిపుర మరిమెల ఖండమున్నతిని శ్రీమన్మహామండలేశ్వర కోటకేతరాజులు భోగశ్రీకపది సూరమదేవులు శకవర్షంబులు ౧౧౩౧అగునేటి చైత్రబ౨బుధవారమున విషమసంక్రాంతి యందు తమతల్లి యమరసానికి ధర్మార్ధముగా వెల్చునూరి శ్రీరామేశ్వర మహాదేవరకాచంద్రార్కమఖండ వర్తిదీసంబు నకు నిచ్చివయినప ఎడ్లు ౫౫దీనింజేకొని పలకశేకాబోయిని కొడుకు దేవనబోయిడు తనపుత్రాను పౌత్రికము నిత్యం మానెడు. నెయ్యి పోయంగలవాడు శ్లో సోఒయం దీసమఖండమగ్ర్య విభవ స్సర్వాయ సర్వార్ధదం ధర్మాయాభ్యుదయా యదాతురనిశం రామేశ్వరాయాదిశత్‌ శకవర్షంబులు ౧౧౭౧అగునేటి ఆషాఢ శుం౪ఆదివారమున సరస్వతి అల్లుడు రాయిదేవుడు తమ తండ్రికామరాజునకు తల్లికొమ్మ సానికి ధర్మార్ధముగా వేల్పూరి ఛ్రీరామేశ్వర మాచంద్రార్శమభఖండవర్తి దీపంబునకిచ్చిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని జడ్డు ముత్తబోయిని అల్లుడు నారెబోయిడు తనపుత్రానుపొత్రికం నిత్యం మానెడు నెయ్యి పోయంగలవాడు 168

ముంయూరుజిల్లా వాననములు మూడోశాసనము

స్వబ్తశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౧౮౦అగునేటిమేషసండక్రాంతినిమిత్తమున శ్ర్రీమతుచో డేశ్వరమహాదేవరకు అఖండదీపంబునకు యళ్లెని వల్లయ పెట్రినమోదాలు వీనింజేకొని యల్హయకొడుకుకే తయాను మళల్ల్ణయాను గణేశ్చరుడును తమ పుత్రాను పౌత్రానుజవంశపరంపరము నిత్వ్సం మానెడు నెయ్యి. దీపానకుబోశి సుఖమనుభవింపగలవారు వీరివృత్తి బ ౧

నాల్లోశాసనము

స్వబ్రశ్రీశుభశకనర్షంబులు ౧౧౭౧అగునేటి మకరసంక్రాంతినిమిత్తమున శ్రీమదుభొో గేశ్వర శ్ర్రీమహాదేవర ఆభిండదీపంబునకు శ్రీమతుపర్రిచ్చియిడ భీమరాజులు సెట్టినమోదాలు ౨వీనింబేకొని ప్రోలబోయిడును ఆయ-వకొడుకులున్నూ మారెనుదేచనుని నిత్యం మానెడు నెయ్యిదీపషము తనకుంతనపుతరరానుపొత్రికము నడిఎ సుఖమనుభివంపగలవారు వీరికి వృత్తి బ ౧యీగుళ్లోలింగలేదు

అయిదోశాసనము 8 ౪౦ ౫405

స్పస్తిశ్రీశకవర్షంబులు ౧౧౮౨అగునేటి క్రోధన సంవత్సర మకరసంగ్రాంతి. నిమిత్తమున ేకూరిసో మేశ్వరశ్ర్రీమహాదేవరకు రుద్రయ్యకుధర్మముగాను అప్పకమ్మగయను పెట్టిన క్షేత్రము పెట్టినది ముత్తోజికుంట తెరువు దక్షిణభాగాన యోదిదేవడి మారెబోయను కుంటతూర్పున గుడివాడతెర్వు రెండవంకలను యంతపట్టసాని మానని బండృకాండ్రకు యిచ్చెను వున్నవారికి భంగములేదు శ్లో స్వదర్హాంవాపరదత్తాంవాయో హరేతవసుంధరాం న్‌

షబ్దర్వర్షస్రహస్రాణి విష్టాయాంజాయతేక్రిమి

ఆరోశాసనము 8 ౪౦ ౫/ [10 286

స్వజ్తత్రీ విజయాభ్యుదయశాలివాహనశకవర్షంబులు ౧౪౯౬ అగునేటి భావనామఎంవర్సరమాఖ శు. గురువారం శ్రీపంగమస్తాన నివాసులయిన శ్ర్రీతిరుపతి వేకం కేశ్వర్డుకు శ్ర్రీనుద్రాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర శ్రీవీర్టైవాప శ్రీవీరశ్రీరంగరాయ ధేవనుహారాయులుంగారు పృధివీసామాజ్యము శేయుచుండగాను భారద్వాజగో త్ర ఆపస్తంబసూత్ర యజుశ్శాఖాధ్యయ.న.యనకొత్త పల్లివోబళయ్యగారిపొత్ర-లున్ను తిరుములయ్యంగారి పుత్రులయిన వఎెంకటయ్యదండం సమర్పించిన భూదానధర్మ శాసనమ

శ్రుమన్మ హామండలేశ్వరరామరాజు జగ్గరాజయ్యదేనమహారాజులుంగారు త్మకు సొగివచివిన కొండవీటి శీమలోనే శేకూరిగ్రామానకు సప్పనది సంగము మందున ధారబోఎన కేసరి పాటిని యెందుము క్షేతంగ్రామానకు తూర్చుపొలాన యగర్రజన్నియ్య విద్యంపోతయ్యగారు దున్నినచింతలవుత్తరపు చేలున్ను కరవది కొండయ్య దున్నిన యేటిమిట్ట చేనున్ను వెరశిస్తలాలు మూడింటికి కేసరిపాటే మంత్తం క్షేత్రం స్వామి సువర్గోత్సవ పౌర్షమినాటి పూలశేవకు సమర్పిబ్తమి ఆచంద్రార్కముగాను శ్రీవేంక కేక్సర్వ పున్నమశేవ ఆవధరించుగాక శ్లో ఎకైవ భగినీలోకే సర్వేషా మేవ భూభుజాం గ. యు

నభోజ్యా నకరగ్రాహ్యా దేవదత్తావసుంధరా

యేడోశాసనము 5 ౪0 ౫/ గం 101

స్వబ్తశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శక వర్షంబులు ౧౪౫౪అగునీటి నందిన సంవత్సర మార్గశిర శు ౧౨గురువారము శ్తీమ్మ హారాజాధిరాజ రాజసరమేశ్వర శ్రీవీరప్రతాప శ్ర్రీఆచ్యుత దేవ మహారాయలు ప్పధ్వీ సొామ్రాజ్బము శేయుచుండగాను శ్రీసంగమస్తానని వొసులయిన శ్రీతిరు వెంక కేశ్వర్గకిచ్చినాము తిమ్మనాయనింగారి కొమారుడయిన సూరప్పనాయుడుగారు యిచ్చినధర్మశాసనము స్వామి అమృతపళ్లకు యిచ్చినక్షైతం మూ నాయంకరానకు సాగివచ్చిన శేకూరి పొలంలో నామతిరువెంగళనాధునితోట వుత్తరిఎుపొ లాన సంగపుపడమటి పొలాననుకేసరిపాటిఖ ౨అక్షరాల రెండుప్పుట్ల క్షేత్రం సమర్పిబ్తమిగన-క ఆవంద్రార్కముగాన. తిరు వెంగళనాధుడు అవుధరించువాడు యీ ధర్మముయెవడు తప్పనడచినాను గోబ్రబ్మాహత్యపాతకముచేశిన దోషానపోవుదాడు - ళో స్వదత్హాద్రి గుణంపుణ్యంపరదత్తానుపాలనం

పరదత్తాపహారేణ స్వదత్తం నినిష్ఫ్టలంభవేత్‌

ఎైైవథగినీలోకే సర్వేషామేవభూభుజాం

నబోగ్యానకర గ్రాహ్యా దేనదత్తావసుంధరా

169

కుంటూరుజిల్లా శాననములు ...... ఖెనాలిగ్రామంలోవుందేశసనము. త్రుగోవర్థన - శ్లో _శ్రీవక్షోజాంగరా గైరివపరిమృగితైన్స్రతో నాల్యగ్రహార (ప్రాంతోగ్యానద్రుమాళిస్తబకవిగళితైర్భూ షితాంగ పరాగై వేణోర్గానావుతౌాఘ(ప్రకచమర సికోనిర్భరానందలాలా మూర్తిర్లోవర్ద నేశప్పభవతుభగవాజభూయ సేశ్రేయ సేవ ౧ శో అవ్యాదవ్యయమనిర్యాహావరాహపరమోహారి దంశ్హ్రాయామస్యకుతవంతధా పిసుకృతంకృతం అ క్లో _వళల్లభస్యస్యభక్తస్యప్ప స్నేదృష్తశ్మియ పతి చివ్యగోపాలవేషస్ట కరస్పురితవేణునా ౩ శ్లో స్వాదతతారకనామాఢ్యాంహృద్యమమృతవర్షిణీం కృష్ణ సమాఖ్యయా౭_క్రలీలయా కృత విగ్రహ ఆ జల్లే శ్రీమాచభూరమణ దత్తశుభాగ్రహరో పూర్వాద్గతాబైివశగోవసుధాంగనాయాం గోవర్ధనోహా మతినాంఛితందదా (త్యహో౭తి భక్తప్రియ ఇత్యుదీర్యతే ) ణి ల్హె క్లో యిత పరంపున క్వాచిత్‌ కాలో ధర్మవినాశక భవిష్యతితథాపష్యత్రవసామ్యధికభూతలే ౬ క్లో యేతద్వైకుంరమ(త్రత్యంక్షైర భూరుహకల్పకం తింత్రిణ్యవరణంజ్లేయం ఆవుద్దపరమంహరిం తి ళ్గో మంత్రికులదామి రాఘనౌబళసు తదావ్వా ౮ శ్లో దానవానాంవినాశాయ శిమ్టినాం రక్షాయచ ధర్మసంప్టాపనార్ధాయ సంభవామి యుగేయుగే ౯ 3 క్లో ఇత్యాజ్ఞాగోవువస్యాధి మూర్తి స్వ స్నేదృష్టావల్లభస్య ప్రజాతా తస్మాదస్కికాతింత్రి అీయాధి మధ్యేభామఖ్యాకాసూరిభి పూర్వవద్భి ౧౦ శ్లో _శ్రీవక్షోజపచీరకుంకుమరజః శృంగారితోరస్సృల (ప్రొదుర్భావముగాత్తైనాలినగరే గోవర్ధనాధీశ్వర శాకేరుద్రపయోధి చంద్రగణితేసౌమ్యాభిధేవత్సరే 170

వైశాఖేఎతపక్షగీ హరిదినే క్రీరదుమూలస్థలే ౧౧ శ్లో శ్రుకాంతాకుచశాతకుంభకలశీ కస్తూరికాముద్రిత ప్రస్తారోచితబాహుమధ్యపదవీవి స్తీరసత్కొస్తుభ దేవ క్లే రధరాజమూలవిభోవోగో వర్హనాదీశ్వరో యోగోవర్దనతత్ప రస్సభగవాకభూయాజ్ఞగచ్చేయ సే ౧౨ శ్లీ భద్రావేణ్యాచాది మేయేచనద్యా సత్యావజ్రేసంగమాయప్రమృ ప్లే మధ్యస్తత్వంయో౬గమన్మధ్యలో కేతస్మాదస్య ప్రధితయశసోవక్ష చేఒద్యప్రభావ ౧౩ శ్లో బహుకాలగతాక్షి పంగుకుష్ణద్వరమేహోదరరాజయక్ష్మయోగక హరతిస్వపదాబ్దవారిణా సావితిగోవర్హననాయక్షప్రశస్తి ౧౪ శ్లో శ్రీతుంగభ ద్రార్ధవకృష్ణ వేణీమ ధ్యేతెనాలీద్విజరాజధానీ నివాసయో గ్యేతివిచింత్యతస్యాంగో వర్ధనో ఒభూచ్చిరనిత్యవాస ౧౫ ఖ్లే గోవర్రనేశనిర్హృత్తా కధా బవ్వా ప్రవక్ష్యతే కాలింగరాజకర్మాటపాలనేప్రధితా ధ్రువం ౧౬ ణ్డో కరుణాకలితేనధర్మ బుద్ద్యాతిరుకాలేచతెనాలిపూర్యాం ప్రతిభాదృహు భూమిమాదదద్వరగోవర్షననాయకాయ ౧౭ గ _అధకదాచన భగవాన్‌ శ్రీకృష్ణరాయోయుధిముదితశ్శ్రితెనాలిపురీ మగాత్‌ ఆగితోవో ధ్రరాజ్యశ్రియా2_౬లింగితదోర్తండ ౧౮ కృష్ణాయాంత ద్రి గజకలితతులాపూర్వమమ రేశప్రాంతే శ్రీక్షష్ణరాయ అభిమతగుణ సొళ్వతిమ్మాఖ్యమంత్రి ప్రాడాద్దోవర్థనామానమనఘం ౧౯ రాచధీరంకర్తుం తెలపెరోల్వితిధియాకామమా నేదయామాస ఐం జ్జో వీరకశ్రీక్షష్ణరాయక్షి తిరమణ మహిరాద్య ఎంహసనస్య (త్రాతా శ్రీసాశ్వతిమ్మబ్దతిర వివిదితజ్ఞానవాకజ్ఞాతపూర్వం ప్రాదాద్దోవర్షనాయా్రితజననిధయేతేవ ప్రోలుంతసమ్యక్‌ దత్వాపాధోధికత్వంహరిపరను పదారోహని(శ్రేణికాచై ౨౧ ళో శ్రుకృష్ణరాయవసు ధేశ్వర సాళ్వతిమ్మభూమీశగోపవసుధాపతినాప్రభావాత్‌ ఆతంద్రమంబుజహితం దివసేప్రదత్తం గోవర్ధనాయనిజ భక్తవివ్దనాయ వి౨ి క్ట. పరిష్క్కృతం సింగయనామమాఖ్యాత్సన్మంట పద్వారమతిప్రభూతాత్‌ ఆనందమాచం(చ్రకళాకరీట మాసూర్యమాసూర్యసూధాంశునేత్రం ౨౩ తీతతతీఠీతీతీతీతీతీ 17]

"రెండోవయిపు శో యావివేకధియాకృష్ణ్టాబర్తృవా క్సేహ్యరుంధతీ అనసూయైవ సర్వత్రసానసూయేతి గణ్యతే నాదెండ్ల తివ్మయామాత్యకళత్రం కృష్ణ్టమాంబికా తత్పుత్రావప్పయామాత్య గోపయా మాత్యశ్రేఖరా శ్రుసాళ్వతిమ్మసచివ భాగినే యౌకులోద్వహొ నాదెండ్ల యప్పయామాత్య గోపయామాత్య శేఖరా అప్పోనాదెండ్ర్ల గోపాఖ్యా వ్యాసమూర్తి ప్రచేతసౌ పశ్చిమోదన్వతీశానా దక్తిణో దన్వతీ తీశ్వరా జ్లే శ్రుకృష్ణక్షితి పాచ్చతిమ్మసచి వో(వ ) పల్యంకికాం చామరే ఛత్రం యోవినికొండ గుత్తికనకక్షా భృద్వరాధ్యక్షతాం మత్తే భాశ్వపదాతి సంకుల మహాసేనాధిపత్యం (వహాకా) తద్రాజ్యక ధురంధరత్వమగ మన్నాదెండ్ల యప్పప్రభు శ్లో ఎంభద్విట్కుంభికుంభద్వయ సదృశరుచీచారు వక్షోజకుంభ వ్యక్తన్యాప్తాసులిప్త ప్రసృమరసుమన క్షోదకర్పూర పూరా యత్కీర్తి కార్తి కేందుం పరిహసతిని జైస్సీ ఎ్రతమద్వెతవాదై స్పోయం నాదెండ్ల యప్పప్రభుమణి రఖిల స్తుత్యకీర్తిప్రతాస ళ్లే యద్దాటీఘోట కోటీఖర ఖురదళితక్ష్మాతలోద్దూత ధూళీ పాళీ పాతాళకేళీ కృత ధరణితలే ఖడ్గ యుక్త స్వబాహు జింహ్వాలాభీల భూభ్నద్దనగజపతిభి గ్రేక్ష శ్రలేయుద్ధరంగే సోయం నాదెండ్ల యప్పప్రభురవని భరసక్రాంతబాహుప్రతిష్ట శో గోపోనాదెండ్ల గోపశ్చ తుల్యావితికధం స్తుము ఎకస్సంతానవాకొపూర్వ సప్పసంతానవాకాపర శ్హో. యేకే చాధ్యాపితాయే వితరణనిగమాజ వేధసాశింధు చంద్రా ప్రాయస్తే సుప్రసన్నాః కలిచ పశుపతిం ధారుణీం ప్రాష్యమూఢా ధత్తే చాధ్యాషయంస్తాన్వితరణ నిగమాకగోపయార్య కకుబ్భి కల్పద్రుంకా కామథేనుం హదివదన ధృతశ్చంద్ర వింతామణీచ శ్లో యద్వెరిక్షోణి పాలప్రకర పురమహా వంద్రశాలాకాహరంస్తా త్రుఖండస్తంభ శుంభద్భుజగపరివృధా లీఢదేహాన్సుకర్వక 172

మూర్చా మోహాల్లలంత పధిగ మితవిషాన్వైనతే యేనసద్య ద్యోమార్గం ప్రాపయం తోగురుగుణ గణి తస్పోయ ముర్వ్యాం ప్రశప్త మూడోవనయిపు శాసనం ఫీ (శ్రీకృష్ణ క్రితిపాలస్యదోర్హం డహృత విద్విష ) తన్నాయకస్యకృర వాకాసమ్యఖ్భ్యాతికరం విధిం జ్జ సుగ్రీవ లక్ష్మణ విభీషణ జూంబవద్భి శత్రుఘ్నయుక్త భరతేన హనూముతాచ సీతాపతిం సపరివారకమంగదేన రానుంచ గోపసచివో౭-కృత సుప్రతిష్టమ్‌ ఖ్లీ _ఎడారామసమన్వితా సభరతోపేతా హ్యయోధ్యాతధా శత్రుఘ్నాదిక లక్ష్మ శణో విజయతే శ్రుకొండవీటీపురే సుగ్రీవో హనుమాన్విభీషణ ఇహత్రీ జాంబవానంగదో రామం సాదరణ ప్రతిషృతమితో నాదెండ్ల యప్పప్రభు ళ్‌ శ్రుకాండవీటి వురనాయక రామచంద్ర కించంద్రికాసమధి కత్సరుచిశ్ళ గీచేత్‌ నాయాత్కళంక మితి సాళు వకేతనత్వం తల్వేనచే తత ఇదం గరుడధ్విజేశ్వర శి శేనాపత్యధికాం నియోగకలనొం కర్ప్తుంబుధ (గ్రామణీ 7 శ్రీమళల్కోసల రాఘవాయ మహితో నాదెండ్ల గోషప్రబు 'ప్రాడాదున్నవ నామకం సుఫలితం ఎమాచతుష్టాన్వితం సర్వార్రాంతయా సమస్తమస మా'స్టైశ్వర్య భోగాన్వితం ఖ్లీ. శ్రీశాలివాహన శరాంకయువాట్టే శాలివాహన సమాస్పయమంత్రి సాళ్వతిమ్మ సచివాయ దదౌతత్కొండవీటి నగరాధిపలక్ట్మేమ్‌ శ్లో. శాకాట్టే నిధిరామవేద ధరణీగణ్యేశ్వరే వల్సరే శ (యాసస్యాఢ్య వసుంధరేతి గదితా చూమించ సాలంకృడాం) గ్రామం కేసరిపొటి పుట్టి దశకప్రాయం విధాయాదిశ 'ద్వేల్పూర్యో బళనార బఎంహహరయే నాదెండ్ల యప్పప్రభు ళ్లో శాకాబ్టే వసు వబ్నా వార్ధి వసుధాగల్యేశ్వ రేవత్సరే విన్కొండాఖ్య పురస్యమంత్రి సవాత స్యాఎత్కియ న్మాత్రత 173

+ఏంటూరుజిల్లా శాననములు .. కృత్వాగ్రామకరం తటాకకలితం చాపొపురాఖ్యాన్వితం ప్రాదాదంగడి గోపినాధహరయే నాదెండ్లయప్పప్రభు శ్లో అనంత గోపినాధయ రొంపిచర్ల నివాసినే (ప్రాదాద్దోపవర (గ్రామం నాదెండ్లా ప్పయమంత్రిరాట్‌ శ్లో మద్దిరేల పురమాధవదేవే ప్రసంగ జలబిందుకలాపే సంతతాఢ్యమది శత్ఫల పూ్యూర్ణగ్రామమావసధమప్పయమంత్రి శ్లో బ్రహ్మాన్షివేద శశిగణ్య శకేశ్వ రాబ్లే నాదెండ్ల యప్పస చివోవినికొండదుళ్లే రామేశ్వరాయ ఘనమంటప వప్రసౌధ రమ్యాలయం సమరసోత్సవతారపజ్ఞ శ్లో _శాకాబ్టేనిధి వహ్నిరంధ్ర ధరణీ గణ్యేశ్వరే వత్సరే వైశాఖ్యాం విధువాసరే శుభదినే నాదెండ్ల యప్పప్రభు ప్రాదాన్మల్లవ రాగ్రహారమతులం (సంపూరితం సంపదా) తద్గొమాధి పచన్న కేశ్వర రమానాధాయ జోధాత్మనే శ్లో శాకేశ వహ్నినిగమేందుకు ధాతృవత్సరే నాదెండ్ల తిమ్మసచివో (శివభక్తి ప్పూర్ధ) వాంకారనా మసరి దంతికనందిపాటి (గ్రామేశివాలయ మహోవ్యతనోత్స్పశస్తం నాలుగోవయిపు శో. (సస్యాధ్యం సుఖగే హయోగ్య వసతిం సద్భావసంశోభితం) (సర్వానందకృ) దాతుకూరు మభిలం కృత్వాస్వయం విప్రసాత్‌ సంధ్యాస్నానజపాహ్నికాది విధయే తేభ్యస్తటాకం మహత్‌ శాల్యారామువరేక్టు సాధనమదాన్నాదెండ్ల యప్పప్రభు శ్లో ఉత్కుల్లోల్లోల మీలత్కమల వనమిళద్రాజ హంసావతంసం (క్రేంకారి (శ్రేంచ చక్రం క్రమగతిమిధునక్రో ధఖేలా మనోజ్ఞం పారావారాం కకారం ఘట పుట ఫఘటితోత్తాలతాలం తటాకం కృత్వానాదెండ్ల యప్పప్రభురకృత ప్రరాంవిప్రసాదుత్కులానాం ) శ్లో _ శాకాబ్దే గజరామవార్ధి మాతే ధాత్రాఖ్య వర్షేఘనం (ప్రాసాదం నవహేమకుంభ కలితం రమ్యం మహామంటపం 174

శ్రుమన్మంగళ శ్రైలనాధహరయే నాదెండ్ల అప్పప్రభు (గ్రామం మంగళ్వశ్రైలనామ కమపి ప్రాదాన్నృఎంహాయచ శ్లో _ కాకాట్టే బ్రహ్మవవ్నా శ్రుతిశశిగణితే పేశ్వరాబ్టేన వమ్యాం వేలూరిగ్రామసీమా న్యవయుతికల నానిర్మితాన్యా పురాఖ్యాం దత్వాశ్ర్రీమద్ద్విజేభ్య ప్రదు పకృతి కృతే శాలిసస్యాది ఎద్ధ్యె ప్రొడా న్నాదెండ్ర యప్పప్రభుమణి ముదది ప్రఖ్యమేతం తటాకం శ్లో అప్పాపురే వార్ధిసమస్తటాక సదాకరో యద్ర్విజరాజవాస లు జజ్లేవనంచాచ్యుత శాలిధామ మా గ్రీష్మే పరంప్తూర్ధ తయాతటాక శ్లో నాదెండ్ల శీమ్ని కియంత్య వమత్యభూమిం అప్పాపురంచ విరచయ్య తటాకయుక్తం నాదెండ్ల యప్పసచివో దితసద్ర్వి జీభ్య (బ్రహ్మాగ్నివాక్ధి శశి శాకగుణేరాట్లే గణ్వేచ స బీ శాకాబ్టే గగనాభ్లి వేగధరణీ గణ్యేచ సంవత్సరే విఖ్యాతే బహుధాన్యనా మని మహాన్నాదెండ్ల యప్పప్రభు (క్రాంచ్యాగస్త్య మహేశ్వరొయ విపులం రమ్యం మహామంటపం లక్ట్మేనాయక సొళ్వతిమ్మ విభవే పుణ్యాయకృత్యాదిశల్‌ ఖీ. శాకొట్టే వసువవ్నా వేదధరణీ గణ్యే చధాత్రాబ్దగే వెశాఖ్యాం వినికొండ శీమని సుధీర్నాదెండ్ల యప్పప్రభు వాశిష్టాయచ భర్త ఎపూడి మఖిలం (గ్రామం స్వనామాంకితం ప్రాదాద్రాయణి భాస్కరాయ విదుషే చైశ్వర్యభోగాన్వితం ళ్లు శాకాబ్దేనిధిరామవర్ధ ధరణీ గణ్యేశ్వరే వత్సరే కార్తిక్యాం నినికొండ శీమి సుకృతీ నాదెండ్ల యప్పప్రభు ప్రాదాదన్న వరాభిధంచ సకలం గ్రామం స్వనామాంకితం కౌండిన్యాయ చ(స్రద్రి ఎజాయమహతే (బ్రహ్మార్చణం స్యాదితి ) కాజ మం _కాజగ్రామానకు వుత్తర భాగమందు కోదండరామస్వామివారి ఆలయంలో శిలాశాస నాలప్రతి శుభమస్తు అన్యాదాది వరాహో౬ద్య సరసా ముద్వహన్మ వాం 175

మంయారుజోల్లా శాననములు శీ కల్యాణ మాకలయతోదయ మాదిధాత్రీ ముద్వాహ్వాపేమ సరసాం సరసాతి రేకాత్‌ సం్రేష సంభ్రమవశా తృరసానిగృహ్య ధత్తేచకించిదివ మోదకరంధరాయా శ్లో ఉరఎవి వాతలక్ష్మి బాహువల్రీయుగేన స్వరయుగ ళసమేతే నృత్యకేకేవినోదే కువలయదళదా మాకుందమందారమాలా దదతువలితను శ్రీ శ్రీకరాంకాకళేరాం ఖ్లే శ్రీరామశ్శిి యమాతనోతు జగతాం దాతుశ్మ్రియం చోద్వహ౯ా జ్ఞానానంద సదాత్మకో పిజగతాం కార్యాయ మాయామయ యందృష్ట్వారిసవోసిరావణ ముఖా కోపావసానే చిరం యాతాశ్శ్రాహనువద్విభీషణ ముభాజాతా కృతార్జాభువి శే బహ్మెంద్రా ది శిరోమణి చృవిరవి ప్రాతర్మయూఖా రుణం భూశాకృత్యవిధిశ్శిర్టతిల సద్భ ఎంగాలి శృంగారితం మంజీరక్వణితైర్మరాళవని తామంద్రస్వనైరంచితం వందే రామపదారవింద మనిశం వందారుకల్పద్రువం శ్లీ అస్తిశ్రీకృష్ణరాయాఖ్యో నరనాధశిరో మణి రాజన్య చూళికారత్న విరాజిత పదాంబ.జ శ్జో శ్రుకృష్ణక్షితి పాలరళ్న (దత్త మణిభిర్వి ద్వత్కవీనాంగృహా నానారత్న విచిత్రకంకణ భువోరత్నా కరత్వం గతా అభీ 'కేవలవారి పూరనిలయస్పంభావ్యతే సజ్ఞనై రంభాభిర్థలధి పయోభిరుద ధిర్వారాం నిధిర్వారిభి శ్లో ఆలానం రిపుదంతి నామధపరి వ్యూతం సమీకాద్వరే వైరిస్వాంత నిభాతశంభురుదితో దీవ్ర ప్రతాపాంకుర పాతాళాద్ధరణీం వరాహవపు షోదంస్థ్రా విభిద్యోద్దతా శ్రీకృష్ణక్షితి పస్యభాంతి విజయస్తంభా కలింగాంగణే ల్ల మహాప్రధానీ శ్రీసాశ్వతిమ్మస్సచివ శేఖర త్రీక్నష్టరాజ నృపతే స్సామ్రాజ్యమధితి పతి ల్లో థ్రీసాళ్వతిమ్మ సచివ కౌండిన్య కులశేఖర వనేవమయామాత్య తనయ రాచయా మాత్యనందన

గుంటూరుజిల్లా. శాననములు శ్లో _ విద్యానేకో విశేష వితరణ విభవే విద్వద(గే సరాణాం పద్మావాణీ విలాషస్క్ట్టైసి గుణమణి గణైపక్ష్మ లాక్టీసహ్యపై రమ్యప్రాసాదహర్మెరతుల పరికరైర శ్వహస్త్యాది సైన్యె సమ్యక్షేభ్యోవిశేషం సమరస విజయాత్సర్వదా కృష్ణరాయే తరువాత శాసనలిపి అరిగిపోయింది శిరిపూడి నిజాంపట్నం సర్కారులో చేరిన మం శిరిపూడిగ్రామములో పదిహేను సంవత్సరముల కిందట యీగ్రాముం కరణాలకు భూగతమయిన తొమ్రశాసనం దొరికినది గనుక అందులనకలు కం 0౧10002 ౧6౮౦౭ ౪0 గయల 148 స్వస్త్పిశ్రీమతాం సకల భువన సంస్తోూయమాన మానసగోత్రాణాం హరితి పుత్రాణాం ౩శికి వరప్రసాద లబ్ద రాజ్యానాం మాతృహణ పరిపాలితానాం స్వామి మహా సేనాపొదానుధ్యాతానాం భగవాన్నారాయణ ప్రసాదసమాసాది తవరవరాహలాంభనక్షణక్షణ వశీకృతారాశిమండలానాం కుల మలంకరిస్టోస్సృత్యాశయ వల్లభేంద్రస్యభ్రాతాకుబ్తవిష్ణువర్థన త్పుత్రోవిజయాదిత్యభట్టారక తత్పుదత్ర విషు వరన తతుతోవిజయాదిత్యభట్టారక తత్పుత్ర విస్ణువన తత్పుత్రో (త్రి) సురేష్టవిజయాదిత్యః తదను జసుతో భీమ రాజ మ వ భ ఫ్‌ పా మహరాజాధిరాజ పరమేశ్వర తత్సుత కొల్లబి విజయాదిత్య తటభూపాల తత్పుత్ర శ్శ్రీ యుద్ధమల్ల తత్సుతో బాడ బాఖ్య 'బాధిరాజ వర ఏటి తదనుజో విష్ణువర్హన _తాటిక్యాకాల స్వరాజ్యస్య _చతురుపధాశుద్ధస్య కృత క్రోధభరజిత్స్య సహృదయస్య ఉపలవాన్నయస్య ణా ఇడి | అళ్ళీ హ్‌ సరసగుణగణాలం కృతస్వపతిబా తదేవలస్య నానాకిం కరువాణ తయా పరమకరుణా రసహృదయస్య విష్ణువరన మహారాజాధిరాజు వరకొండ వీడయని వాన నో రాష్ట్రకూట ప్రముఖాకాకుటుంబిన ఆహ్వాయ యిజ్ర మాజ్ఞాపయ తిస్మ విదితమస్తు వో౭ స్మాల్‌ అ పె షల్లన్వవాయాయ కవి వర్మ పౌత్రాయ అస్మత్స్రతాప మృతస్య కస్యమకరించు పాళస్య పుత్రాయ కుప్పనయ్య వరనామ్ను వాగ మధ్యే శ్రీపుండి నామిత్ర దుదికా సుయదత్తమ్‌ తస్యావధమ పూర్వతోమణి మూకబిందు ఆగ్నేయత. కోరుమరుపు. ధక్షిణత ఆదూరు సీమాంతే గోగురేవు. నిబురు త్వత కదముకొడుపశ్చ పాథకాలవ అలగుల సెద్ద చింత వాయవ్యత -చిరుకోడి మద్దిచింత ల సామాంతరవ వుత్తరత - గొరగడలము-వుత్తరమున కట్టం బాదలు యిశాన్యత బాదియ బాల యన్నా పెదర్యాకు చింత తతస్సమాం న్న రా అర్జీ ఉద్య గనే ఆదూరు నామాగ్ర మాధిక- సర్వకరపరిహారేణ మాన్యమ్మాయాదత్తం - మేతస్యోపరికేనచి ద్భాధాకర్తవ్యా-య కరోతి సపంచ మహాపాతక యుక్షోభవతి-తధాచోక్తం వ్యా సేన శో స్వదతాం పరదత్తాం వాయాహారేత వసుంధరాం ళు ష్కర్వర్ష సహస్రాణి విష్ణోాయాం జాయతే క్రిమి ష్‌ ప జ జ ల లో భటాజులకు యి[గామం రవివర్మాచార్యేణా లిఖితం - యిక్కడి స్టళములు చెప్పడం పూర్వం విష్ణువర్థన మహారాజుల దినాలలో భీ ( అ(గ్రబారం యిచ్చినట్టుగా చెప్పుతున్నారు మురుకొండపాడు వింకొండ పాతికైవంతు సరగణాలో చేరిన మురుకొండపాడు అ(గ్రహారీకుల దగ్గిరె వుండె తామ్ర శాసనానకు నకలు - శ్లో నమస్తుంగ శిరశ్చుంబి చంద్ర చామర చారవే ళా త్ర్రైలోక్యనగరా రంభ మూలస్తంభాయ శంభవే ప సృరసాము ద్యహన్మవా శ్లో _అవ్యాద్వ ప్రధమ పోత్రిస్స స్వహన్మ ('ప్రియాంగ సంగ సంజాత సాంద్రస్వేదోదయామివ 177

గుంటూరుబిల్లా శాసనములు శ్లో వదనం వారణం వందేప్రత్యుహ వ్యూహవారణం దారుణం దురితాద్రిణాం జగతా మాదికారణం శ్లో ఆజ్యప్రాజ్యహవిస్స మిద్ధ్రహుత భుగ్టూమోద్గమావిర్భవీ భూయస్సౌరభ సాంద్రసౌధ కలశా పర్యాయ సోద్భాసినీ తత్తన్మం త్ర నిమంత్రితాగత సురాహం పూర్వికా పూరితే యేనా కారిషతా దనూత ద్విజగృహోసత్రాయ శక్రావయ తో తస్మాదజాయ తని జాయుధ భఇడ్లధారా సంపాత పాటిత పరశ్శత వైరిరాజు ఉద్దామధావమ నరపాల కులాబ్లి మాధి మంధా చల ప్రచల తాదిహదేవరాయ శ్లో యప్యప్రతా పానల జృంభమాణ జ్వాలా వళీ భిర్భు వనాంతరాళే తమ పరం ప్రొవి శదప్రవి శద ప్రవేశ్య ప్రత్యర్థి రాజ్ఞాం హృదయాం తరాళే శ్లో హరిహార నృపతేః ప్రభుత్వయోగా (చృరవిరళీకృత) చండ దండ యాత్రాః పపరభ సమమలం ప్పురీ మూపాగా త్సహి కృత షజ్విధ వైరి కోన్ఫపాల శ్లో _తస్మిన్నుత్తుంగ తుంగా జలనిచయ మర్లు త్పొవితే పుణ్యదేశే శాకే రోషాల యజ్రే నరపతి తిలకో దేవరాయో (ప్రమాదాత్‌ సో౬దాద్రా వూరి మల్దాన్వయ వరవిదుషేయ జ్వనే (గామమగ్య్రం పౌషేరా కాఖ్య పర్వణ్య హి శశిగహాణే ధర్మ మార్గేణ చాదిశత్‌ శ్లో కౌండిన్య గోత్రిణేతప్త్మై సింధు తీరేచ పుణ్యదే రాష్ట్రే శ్రీవిని కొండా ఖ్యె మురుకొండ (గామమాదిశత్‌ గద్య భూమిం మాణిక్య బీజ పంచా శద్భూం 8పరఠి మితం యుతొం అకరుణామల మణి మనాశయ యుక్తం అష్ట భోగస వాతం ఆచంద్రార్కం దత్వా శ్లో. భూయ కదాచి త్పరితోష్య భూతాజశ్ర్రీ చేవరాయస్త దను జ్ఞాయేవ (గ్రామస్య దత్తా మితి భూమి భాగం పత్రే పురారే ఖలు భూమి దానం క్లో ఆచంద్రార్క జయాభిధాననగరీ రాజ్యం ప్రశానకసుఖీ భూయాద్భూమి పతిః ప్రతాసమాహిత స్య్రందేవా రాయాచ్యుత (ధర్మాత్మా జనతా భిమానజనిత ప్రఖ్యాత మర్యాదగో) శ్రీమానా జిషువైరి రాజ విజయాజీ యాత్స హసప్రం సమా 178

కుంటూదరుజల్లా శావననములు శ్లో గ్రామస్యాస్య ఎమాశ్చ చత్తుర్లి క్షుసమాశ్రితా

తత్తచ్చి హ్హైస్సమూ యుక్తో లిఖ్యం తే దేశ భాషయా శ్లో. దేవ రాయ నృపస్వాఎ విద్యానుద్దామ నైరిణ

కృష్ణరాయోప్య విశ్రాయం వ్యలిఖ వర్మ శాసనం శ్లో. సరస గుణో చ్యుత నరనాధస్య దేవరాయ

కిరి ధూర్యస్య శాసన మింద్రశాసన సమమాసీత్‌ శ్లో. సదాచ్యుత మహారాయ శాసనాన్మల్ల నాత్మజ

త్వష్టాశ్ర వీరనాచార్యో వ్యలిఖిత్తామ శాసనం శ్లో పూరయతో బుధ వాంఛం వాదయతో వైరి భూపహృత్తం

మదసంహారిహర భూపతి తనస్యాచ్యుత రాయస్య శాసనం తదిదం శ్లో _అచ్యుతేంద్ర మహారాయ శాసనేన సభాపతి

ఆపాణి మృదు సంధర్భం తది దంతామ్రశాసనం శ్లో సామాన్యోఒయం ధర్మసేతు రపా ణాం

కాతే కాలేపాల నీయ్యో భవద్శి

ఇత్హం సర్వం భావిన పార్ధివేంద్రా ౯

భూయో భూయో యాచతే అచ్యుతేంద్ర శో దానపాల యోర్మ థ్యేదానా చ్చేయోను పాలన

దొానాత్స న! మవాప్నోతి పొల నాదచ్చ్యుతం పదం శ్‌ ఎకైవ భగినీలోకే సర్వేషా మేవ భూభుజాం

నభోజ్యాన కరగ్రాహ్య విప్ర దత్తా వసుంధరా

అన్యదేశౌన్య భాషా ఎమా చిహ్నానిలిఖ్యతే

(అస్యదేశస్య అంధ్రభాషయా ఎమౌ చిహ్నాని లిఖ్యంతే) మరువున శిలాస్తంభం ౧- అక్కడనుండి దక్షిణంగా నడువగా మాల కోటి ఆన్నేయంగా పాశెకోడు అకోటలోని శిలాస్తంభం ౧- అక్కడనుండి అగ్నేయంగొ కోడేరాగా మడుగు దాని దక్షిణాన శిలాస్తంభం ౧అక్కడనుంచి కోడెపోగా కోడు చివిరి దిక్కు ఏిలొస్తంభం ౧అక్కడనుంచి అన్నేయంగా. పోగా యిసుక దరిని వచ్చె పల్లంలో శిలా స్తంభం ౧- అక్కడనుండి పొలిమేర మళ్ళేను - అక్కడనుంచి వాలి మేర పడమర రాగా వాలు పల్లం ఆ వాలేపోగా కోమటి సర్పి శెట్టికుంట దాని దక్షిణాన శిలాస్తంభం ౧- సఅక్కడ నుంచి పొలిమేర మళ్ళ్చేను అక్కడ నుంచి

వొయువ్యంపోగా సెద్దపుట్ట - అక్కడిశిలాన్తంభం ౧మునికొండపాటికిబాపట్లకు బేళపూడికి మూడు వూళ్లకూడలి అక్కడ నుంచివాయువ్యంగాపోయేకో డు అకోడేపోగా పందిపడియం అక్కడి శలాస్త్రంభం ౧అక్కడినుండీ వాయువ్యంగాకోడు ఆకోడేపోగా

179

గుంటూరుజిల్లా శాననములు నమన పందిపడియం అక్కడి శిలాస్తంభం ౧అక్కడనుంచి వాయువ్యంగాపొయ్యే కోడెపోగా కణికిచెట్టై అక్కడిశిలాస్తంభం ౧అక్కడినుంచి వాయువ్యంపోగాక క క్రైలకాడకలిశెను అక్కడి శిలాస్త్రంభం ౧అక్కడనుంచీ వుత్తరంగానడువగా చవిటికుంట అక్కడి డిలాస్తంభం ౧అక్కడనుండీ ఉత్తరంగా వచ్చే కోడెరాగా ఎనపాములపాొడు దానిపడమర శిలాస్తంభం ౧అక్కడనుంచి వుత్తరంగానడువగా చవి టికుంట అక్కడి. శిలాస్తంభం ౧అక్కడనుంచి వుత్రంనడువగా పశిమిచెట్టు అక్కడ శిలాస్తంభం ౧మురుకొండపాడు బాపట్లకు చెరూరికి కూడలి అక్కడనుంచి తూర్ప్చరాగా సల్లములో శిలాస్తంభం ౧అక్కడనుంచి పొలిమీరమత్తేను అక్కడనుంచి దక్షిణంరాగాకోడు ఆకోడేరాగా గృుల్లలదిబ్బ అక్కడిశిలాస్తంభంంప్రథమం 'వ్రాన్నిది కవిలెనూ నుల్కూరికి తూర్పుబాపట్లకు దక్షిణం బేతపూడి పడమర వుప్పు లూరు వుత్రం చెర్కురు యీహద్దులనడుమను నూరుకుచ్చెళ్లభూమిని ఫలపరచుకొని మీపుత్రపౌాత్రపారంపర్యం ఆచంద్రార్కస్తాయిగా అనుభవిస్తూవుండేది చెరుకుపల్లిలోని శాసనములు మం చజ్కుపల్లిలోదొరికిన తాంమ్రశాసనముల నివరం పల్కలురకి శ్రీరామరక్ష - శ్లో కల్యాణం జగతాంతమోతుపవిభు కాదంబినీవేచక శ్రీడాక్రోడతను పయోధిఃసయసావిశ్వంభరాముద్వహన్‌ భారా పేతఫణీవివతన్‌ నవశాన్‌ (శాత్‌) మోదాయయస్యాభవ న్నిర్యత్నాభుజ గేంద్రమౌళిమణిభిర్నీరాజనప్రయా (ప్రక్రియా) శ్లో ఠీలాద్యూతజితాం కళాధరకళాం మౌళౌదృఢం శ్రీలితాం ఆహతున్‌ యుగ (ముఖ) మున్నమయ్యభుజయోవిన్‌ శ్రేయంత్యామిధ పార్యత్యా కుచకుంభపాన్వన్‌ యుగళేస్యపేమలో లేక్షణ కాల క్షేపణమిందు మోచనవిధౌకాంక్షం (క్షన్‌) శివ పాతువ తమోహరేతాంతవపుష్పవంతా (రాకాసుపూర్వాపర మై ((శైఎబా)రధాంగలీలామివదశన్‌యంతౌ) పురాపురారే పృధివీరధస్య జ్డో భవతుభవతాం ఫలా స్యెకల్పలతా కాఎకరటి రాజముఖ (ఖీ) అమితమకరందారాశీకరశీతాంశు శకలకుసుమవతీ శ్లో యువ్మాళాని హితంచిరాయనిగమైధేన్య్వయంచయద్యోగిఓ యళ్లక్ష్మీ మృదుపాదపద్మ యుగళీసంవాహనైల్లాన్‌లితం జాతాయ్రవియన్నదీ త్రిజగతీసంవాపనివాన్‌ పణీ తస్మాదావిరభూ (దహో) మధురిపో వణన శృతుర్ణోవర న్లో విష్ణోపా (ష్ణఃపా) దాదుది (తశుభకృల్‌ 1 (సోత ఎస్వచ్చవృత్తౌ వణేన్‌ జాతస్సుజవ్మాశరవణభవచ్చ్భక్తిమాన్‌ ప్రోలబూ ప తస్మాన్మాచక్షితీంద్రోజనివహతిభునం (యద్భుజావాం) చరిత్రా శ్లాఘామాత్రోన్ముఖానాంభవతి దశ (శతం) వ్యావ్యతాంభోగితాంభో గిరాజు ర్‌ జ న శ్లో యస్యాసీదనుజో హరేరివహతీ (5) నిస్పీమ విశ్వంభరా (ధర్మార్దం) కృతతభాగన్‌ వస్యవిజయా వేమక్షమావల్లభ 180

యేనత్ర్రీగిరిసాను ఎమి వివాతాం పాతాళగరగా (జటాంసో) పానావని రూజిర్‌తాం తనుభృతాం స్వగార్‌మి నిశ్రేణికా క్లే మాచక్షోణి పతిర్మ హేంద్ర ము వామావేమక్షి తీశాగ్రజో రామాద్యె సదృశోబభూవసుగుణ (తా స్తస్యత్రయోనందనా కేర్త్యాజాగ్రణి ెడ్డిపోతనృపతి శ్రీకోమటీంద్రస్తతో నాగక్ష్మాపతిరత్యపాత్త వపుషోధర్మార్దకామాఇవ శ్లో వేమాధిపో మాచవిభుత్వ (శ్చ) నందనా త్రీకోమటీంద్రస్యగుణైకసంశ్రయౌ భూలోకమేకోదర (జన్మవాంఛయా) భూమావతిర్ల్హావివరానులక్ష్మణౌ జ్లే ఆస్తాంవేమనిభోశ్చమాచనృపతీ (తి) శ్రీ కోమటీంద్రావుభౌ ఇందో పేంద్రసమా విమావ పిదదత్తెశ్చర్యమాత్రేణయౌ నూనంగారవమేతయోవిన్‌తరళాప్రాప్తంన తొజానతే నోజునంతితయో విరోచనసుతత్యాగాతిన్‌ తాలాఘవం శ్లో సమాచ భూప సమరా (క) జయాంక సముజ్జ ;లత్తామరసాయతాక్ట నస్యాత్తదన్యో వరధర్మశీలో వంశప్రదో వాసవవై (భవత్రీ ౨) శో ెదకోనముటిమాచేంద్రో వేధసొనిర్మితోనృప ”.. ఇద్రరేమనృపొన్సర్వే వి్వామిత్రేణ నిర్మితా శ్లో కులమినవిములం యశోయదీయ్యం త్రిజగతివేష యినో (జజ్వలప్రతాప ) వితరణమివచశ్రు లేర్విశాలంభవతి (భవాఖ్య) మివోదితంచరిత్రం ఖీ సర్వజ్ఞ (శెదకోమటీనుతన) యశ్శ్రీమాచప్పధ్వీపతి శ్రీమాన్‌ (రాజశిరోమణి ) పునరఎ శ్ర్రీవీరనారాయణ తస్మాత్‌ శంభుముకుందయోరివగుణై ర్యైక్యంనహాలాహల కంరేవైవదశావతారపరతాప్యత్రా బృచిత్రం మహత్‌ ఫ్లో జ్ఞాతాయది నవాదాతొ చేన్న చభువి జ్ఞాతా జ్ఞాతాదాతాచ సమభవత్‌ పెదకోమటి మాచభూపతి ర్రేతా బ్లే దిగ్వారణీషు పెదకోమటి మాచభూపోఖడ్గాంబుధే పదరదాయకాసైైత్య 181

గుంటూరుజిల్లా శాననయులు శ్లో భల్దాదాత్రనిషీద కోంకణపతే కోణూభవాం్రేశ్వర ప్రాంత్యం పంశ్రయ పొండ్యరాజ శన్నక్రై యుక్తోఫలాన్య ప్పయ కాళింద్దాద్యగ జాను పానయమ(హార్మ్హాషేశ ) పశ్చాద్వజే త్యేతైకోమటి మాచభూతలపతే దైవారికే ర్వారితా క్ల. తప్యాత్మజః తిప్పనృపాలచంద్రో మహిమ హేంద్రూ వినుతానుభావ నిప్పీమభూ ((దావవిధాన శౌండోవి) రాజతే వైరిమదేభసింహ్వ శ్లో (ఉత్కంరాతిశయంభుజంగ విభవే ఉద్వాహకౌతూలంచాది క్రోడవిభో రిభోనదకృతం హస్తావలంబోద్యమం హిత్వాభూ కమరప్రభో ప్పరపతాప్రస్తాపముద్రాంకిత్రా శ్రీమన్మాచయ తిప్పయక్షితిపతేరం సే రిర్ధం పేరితా శ్లో యద్దాటీ ఘఫోరఘోటీ ఘట పుటపటలో ద్దూతధూళీ కరాళీ భూతో రోధోంతరాళే దశదిశి విపదోయాంతి కాంతారవాఎం వీచావాచాపికే చిత్త్సృణ చరణ పరిత్రాణినః ప్రాంబ్మనోన్యే మాచక్ట్మాపాలతిప్పక్షి తిరమణ మనో కోపరూక్షాకటాళ్షే శ్లో. యత్సాదాంబురు హూ(హం) వరేంద్ర (మౌళిమకుటీ) రత్నాళినీరాజతం యత్పాణ్యంబురు హంపదాతికజనతా శేషాతకొదానోదృతం యద్వక్త్రాంబురుహం ప్రసాదమహితం వాబ్చేవతామందిరం పోఒయం దీవ్యత మాచభూవరసుత శృంతిప్పు భూపాలకః న్హ్‌ శాకాజ్జేనరి రామవిశ్వగుణితే (౧౪౩౩) భాద్రేగురౌ మన్మథే కృష్ణాయూం వులినే గణాధి పచతుధ్యాకామేక మూరుంప్పురం మౌచాఖ్యం విదితాష్ట్ర భోగమతులం శ్రీ(తిప్పభూ) పాలక (ప్రాదాదెర్రయ బుక్కమళ్లసమ (హామాత్యాయ) నిత్యాదరాత్‌ క్లో. ప్రతాపమాచ పూర్వాంతు (గ్రామసంజ్ఞాం విధాయచ మా(ఛభూపా) భిధావ స్యగ్రామ మస్యాస్య మహీభుజా శ్లో గ్రామగ్రాసం కృతాతేన ముల్కలంకా భిధామబా భూతాది ఫలవృక్షాఢ్యం కోకిలాలాపరంజితం శ్లో మలాప హారిణీ ఖీమరధ్యం తర్వేది సంస్థితం భో గైశ్వర్యా ప్రసంయాుక్త మేక మూరుం(పురోత్తమం) శ్లో ప్రతాపరుద్రదేవస్యు భాండాగారాధి పస్యచ 182

తుంటూరుజల్లా శాసనములు .. మహీంద్రమ(్లనార్యస్య్ర) పొత్రాయగుణ శాలి డా శ్లో శ్రీపరాశర గోత్రాయ యజుశ్శాభాధ్యాయధీమతే బంకయల్లా ఖ్యవిప్రాయ దేవార్చ్సన పరాయచ క్లో ఆచంద్రతారకం ప్రాదాత్‌ శ్రీమత్తిప్ప మహిశ్వర అస్య ఎకమూరి ప్రతాప మాచవరస్య అమ్హాధిక శ్రీమా విహ్నాన్యాంధ్ర భాషాయాం లిఖ్యంతే మేకమూరు ప్రతాప మాచవరానకు తూర్పునకు శీమాభూమి (గ్రామ గ్రాసముగా నిచ్చిన ములుగనిలంక పొలమునకు తూర్పున బారిన భీమరధికిము ఆగ్నేయానకు భీమరధి దరి పట్టుకొని దక్షిణపు మొగమై రాగాను ఆభీమరథి దరినున్న బరవంక పాదహి హ దక్షిణానకు అందునుండి పడమర మొగమైపోయి పడమరనుంచి అట్టి పడమర మొగమైరాగాను నున్న పుట్ట హిమ పడనుటికి ఆ పుట్టనుండి ఉత్తరపు మొఒగమైరాగాను మెడితా పవావము వాయువ్యానకు ఆమెడితాపనుండి ఉత్తర మొగమైరాగాను పుష్పాలతోట హిమ వుత్తరమునకు మలొసహిమ యీశాన్యానకు మలాపహారి భీమరధి పొరినచోట హిను శ్లో స్వదత్తా ద్ర్వైగుణం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం పరదత్తా సహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ ళ్జే నామాన్యోయం ధర్మ సేతు నృకాపాణాం కాలేకాతేపాలనీ య్యూ భవద్శి ఇత్తం(ళ్లం) సర్వాభావిన పార్ధిచేంద్రా భూయో భూయో యాచతే రామచంద్ర శో పెదకోమటి మాచేంద్ర సూనోః తిప్పమహిపతే / విద్యాన్నరహరి ప్వ(స్ప ఫ్ర) సీమకరోద్ధర్మ శాసనం శ్లో శౌరిమంత్ర క్షేత్రం శాసనసంభావనా ('ద్రకాయే సంకాశం గ భావయ నరహరి విదుషే ప్రాదొద్భంక మళల్లయా మాత్య శో శ్రీజగనొబ్బ గండస్స లచ్చాొశ్రీ తిప్పనృపాల ఎకమూరు గ మదన్వయం తం బంకమల్లప ప్రాదాదాచంద్ర శ్రీతారకం మహజ్‌ త్రీహిత -- రామార్పణమన్తు "పెరవలి శిలాశాసనము 8 ౪౦ ౫౧౦ 138 శాలివాహనశక వర్షంబులు -- ౧౦౭౮పెరవలి సముతుకూచిపూడి సర్కారు ముర్తు జాన్నగరు వృగైరా శిలాశాసనము-- శాలివాహనం ౧౧౩౭౮శకం శాసనం కం థ్రీరమణుడు శార్యగుణో దారుడు శ్రీగొంక విభుడు దప్పికాతరిపుసం హారుడు ధీరుడనందగు (మారసమాకారకీ) తికామంతుడు మహిమన్‌ కం అనదగు దండేశు (ఎయాం గనగొం మమవిభుసషు పుణ్య గణసరివారం బునక్షెల్లను హృదయానం దనకారి యనంగనెడి ధారుణిజెందెక 1838

గుంటూడుజిల్లా శాననములు కం ఘనుడు -డుట్రూని కొమ్మయ (కును లీలావతి యుధ్రైర్యగుణవతి యును'పెంపున) నెగడిన మల్హాంబిక కునుసుతయన బరగి క్రైర్యగుణసంస్తుతి తో౯

సీ ఎననిధివేకిటితా వనిలోనగల యగగ్రహారంబులకు మణిహారలీల మావెనపెరవలిమాధవదేవరకెత్తించెగుడి భక్తి (యొ యనగ గొంమ్మ మాంఓక తత్ఫూనుడగు చోడదండేశుడడద్దేవునికి నివేద్యమునకితిన్‌ తోరాజితంబగునే రేళ్లచెరువునా స్నేయదిక్కునగడునాయితవముగ

తేగీ బరగ (బూని) పాదసంఖ్యనిరువెంద (నిరువు్రభూసురాళి కిందుతారకముగనిచ్చె (నెడదభక్తి) ననువము(తంబుగ శాకాబ్బమందు దివిని నారు మీందుతారకముగ పేరువెలయ గట్టుమడివంపుదక్షి కొంబున పు బ్రడుభూమిదానింపూజారి మాధ(వభొట్టుదే) వరకుగాని పేద్యంబునకునిచ్చెనాచంద్రతార కముగా (సదరహీశకమునందు అ) అతనిళల్లిసము ఎనుంచివ్రా యించ్నిశాసనములు -

ఊ మానవతీయీసుగుణమండనమండనత (మానవతీ సతీసుగుణమండనమండిత) గొమ్మమాంబ్బజాం భోనిధి కింమానమనబొల్చుతటాకమునిభ్ఫోధర్చనం తానముగాగదానికిని దక్షిణదిక్కున పత్సలావతీ మానసమున్నతోటయునుమాధవదేవరకిచ్చెభక్తితోన్‌

ఊ బూ (పూ నినివేద్యముల్‌ నడుపుబూజయునయ్యలకాధినాధును ధ్యానమునట్టుతోటయుముదంబుననిచ్చెనుకొమ్ముమాంబికా సూనుదుదండనాధునికిచోడనికింగరుణించియిచ్చేసం తానము శ్రీయుతాయువృప్రతాపమునుంగమలాకుడధిన్‌తోన్‌ బహుభిర్వసుధాదత్తారాజభిస్పగరాదిభి యస్యయస్యయధాభూమి తస్యతస్యతధాఫలం

శ్డో స్వదత్తాంపరదత్తాంవాయోహరేతనసుంధరాం శ్రీజయోన్నతుడు కేతిన్‌ శ్రీజయధాముడు సుజనకీతిన్‌పరుడు శ్రుగొంక్కవిభుడు శిష్టరక్షకుడు ఆజిజయోన్నతుడు అకలంక్కచిత్తుడు అలఘుతేజుడు ఆదిన రేంద్రమాగున్‌డితడు సత్రశాలయునుశినాలయములు నొప్పుగావించ్చిబూజతగిల శేయనొనచిన్‌ సెరవలిపట్టణ

మునకీర్తివిభుడగుదిగంత్తుండు నిర్మలజ్ఞుడనవద్యుదుజగదేకభానుదు (తతిమ్మాశాసనము అక్షరములు ిలములైపోయ్యివి) 164

పంటూడుజిల్లా శాననములు ఎ శ్రీ శకక్ష్మాపాలశేఖరాబ్రంబులు భువనేశగుణరామభూమిసంఖ్యతదనంతరంబ్బునదగు హేమలంబిలోము హితంబుగామాఖమాసమందు తనరు శుద్యతయోదశిబహసృతివారమిలబునర్శసుత్రార వెలయుచుండ ఎతియోగంబున వలయునాకౌలవకరణంబుమీనలగ్నంబు నొప్పు తేగీ _"పెరవరీపట్టణంబునభీమనార్య సత్కుమారుండు కలనిరాచన్నవిభుడు పరగమాధవ పెరుమాళ్ళభక్తి తోటదగపప్రతి ప్పించెనా చంద్రతా రకముగ దక్షిణపుపాలంబులోన చింతకుంటకుతూపున్‌నఖ ౧పుక్లైడు భూమి మాధవదేవరకు రాచన్నగారు సమపన్‌ణచేసిరి స్వస్తిశ్రీ విజయాభ్యుదయ శలివాహనశకవరుషంబులు ౧౪౪౩ అగునేటి వ్యయనామసంవత్సరపుష్య శు ౫మంగళవారము జామదగ్నిగోత్ర ఆశ్వలాయనసూత్రరుకృాఖధ్యాయులయ్యి చముడయ్యగారికొమారుడు అయినగురవస్పుగారికి "పెరవలి మూలస్టానంరామయ అమృతపళ్లకు దండంసమపికాంచి యిచ్చినధర్మశాసనమెట్లన్నను శ్రీమన్మహారాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వరశ్రీ వీర ప్రతాప శ్రీ వీరభాస్కరగండ రగండమూరురాయగండ శ్రీక్నష్ణదేవరాయలు పృ్పద్వీసామ్రాజ్యము శేయుచుండగాను త్రియంబికరుపయ్యంగారి నాయంకరానకు పాలిం చనవుభరించినకొండవీటి శీమలోని వెలనాటిస్తళాన "పెరవలి అనే గ్రామమునకు పూర్వానణఅయిదు తూముల క్షేత్రము ట్రిత్తి (వృత్తి) సమర్పించెను వు! వాపీ టు శ్లో శ్రీమద్వక్ష ఎయస్యా స్తేక్రోడాకారస్యశాజిన్‌ణ స్వేదందేవకిసూను శాసనంలో వొకశాసనం - ళో అశీత్‌ శ్రీధాన్యవాటీకటకదృఢవతి శ్రీ కేతభూపాలక లొ తస్యొాభూదున్నతౌజూ నయివతనయోదేహవాక్‌ ప్రోలభూప స్యోచ్చెగీన్‌ తొచ్చకేర్తి సకలగుణగణాలంకృతాధర్సపత్నీ పొాపొబా సూతసూనుం గుహమివగిరిజాశ్ర్రీపతిం క్షోణినాధాత్‌ శో రకంజగతి (భువం) నువా సమందార రా యట విశ్చతయాస్వ స్యాచ్చకీర్త్యగ (రీయాన్స్‌ సుతమివచాలభత్‌ శ్రియావాసుదేవ శో కుకాయస్యప్రకాయంవిహరతిజలధౌ (సంభవ) ద్విష్పపానాం న. యి ద్విర్భూత్‌ సప్తకంరంజగదుపకృతి (కం) యత్రగోపాలరూపం శో శాకాబ్రేగుణప ప్రిచంద్రధరణీసంభ్యేచవైశాఖకే యై ళా నూపేశుక్షవిధాహరే (వాన్‌త) తిధాపుణ్యేం(దువారేఎ) ట లగ్నేకల్పోక్తరీత్యావిబుధసువచ్వవే (స్పం)ప్రతిష్టామియాత్‌ తత శోస ప్రొదా (త్తాం) భువనవిదితాం వృత్తిమాచంద్రతారం భ్‌ తాంభూమింధవ్రోదధిసమ)) తటాకస్యప్ప స్మేన్సితాంతు 185

గుంటూరుజిల్లా శాననములు శ్లో ప్ర్వసోస్స (ప్రదా) దత్తా (యేనాన్య) హేయమేదినీ స్తానద్వయేకేర్తనీయాయా (ధత్తే యావనాళకం శ్లో తచ్చందాదష్టమంపున యధాచిత్రప్రదే శేషుజాతి(శ్రేష్టమిదం శయ శ్లో (న్రాపిచనకదాచిద్గణమిన నిజగరగటాదిగ్రామే ళా శ అట(న)ము పేత్యపరిజనాచిన్‌త భువ(మదాత్‌ సచ)కింహరయే తుగోపీనాధునికి గణపమదేవులు దీపానకు యొకగోవును సమర్పణ - ఆంజనేయస్వామివారిదేవా రు ములోవున్నశాసనములు - స్వస్తిశ్రీ శకవర్షంబులుం౨౧౧అగు నేటి జయనామసంవత్సరపుష్యశుద్దన ఆదివారమునాటికి మకరసంక్రాంతి పుణ్యకాలము వవ్‌ స్తో ను మ్య నందు యనమదలగణకేశ్వరదేవరలు యిద్రరికిన్నీ స్వస్తి ద్విజగురుదేవతి (త్రతత్పరులు మహ (హా) క్ష్రత్రీయ వైశ్య శూద్రాది అఖిల వర్ణాశమధర్మ పప్రతిపాలతులు అజమవాషగోహయగజాంతసరస వనధ్యన్ధధాన్యసమస్తవస్తుసంథ్రితులు దండ్డాయుధహస్తులు. క్రిషినిజాభ రణంబులు సమపి ౧చిరి - స్వప్తి శ్రీజయాభ్యుదయశాలివాహనశకవరుషంబులు ౧౪౬౫అగునేటి సాధారణనామసంవత్సరవము. ఆషాఢ శుం౫సోవమువారము నాడున శ్ర్రీమన్మహారాజాధిరాజ రాజ పరమేశ్వర శ్ర్రీవీరప్రతాప శ్ర్రీవీరసదాశివదేవరాయలుంగారు విద్యానగనరమునందు రత్నఎంహా సనారూడుండై పృధివీసొమ్రూజ్యము శ1యుచుండగాను మూర్తిరాజు రాజులుంగారికి పాలించ నవధరిం చినకొండవీటిరాజ్యములోను యనమదలకపులు మంగళగిరిసాక్షిగాను పోలినెడు అంజనేయులకు పుడు క్షేత్రము సమ ఎనంచెను యీదులకుయవ్వరు తప్పినను గంగదగ్గెర గోవును చం ఎనాపొపానబోవువారు - వీర భధ్రేశ్వర స్వామి వారి ఆలయానకు తూర్పు భాగమందు వున్న శాసనములు స్వస్తిశ్రీ శుభ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శక వరుషంబులు ౧౧౬౮ 40౦0-1245 అగునేటి కార్వరి సంవత్సరమున స్వన్హ సమస్త ప్రశస్తంటైన శ్రీ మతు ముత్తసానిం గారి కోటమా రెక్డిన్ని వారి చెళ్లెలు వెన్నిసానికొడుకు యధర్ర గొమ్మి నాయుడున్ను వారి మరిది సూరపనాయుడున్ను శ్రీ మన్మహా మండలేశ్వర కోట బేతరాజులకు దర్మార్హముగాను రుద్రేశ్వర శ్రీ మహాదేవరను ప్రతిష్ట చేశి నయి వేద్యానకు బెట్టినది నీరు నెలమరుతు ౧వెలిచేను బ౩ మూడు పుట్లు వాగునతోట పదితూములు గణప మదేవులు యిచ్చిరి దీనినెల మరుతు ౧వెలిచేను పుట్టి పది తూములు స్వస్తి శ్రీ శుభ శకవరుషంబులు ౧౧౮౫అగునేటి దుందుభి నాము సంవత్సరమున శ్రీ మతుయన మదల కాపులు అందరు తమతళ్లి దండ్రులకు పుణ్యముగాను రుద్రేశ్వర శ్రీ మహాదేపరకు అంగరంగ భోగానకు ఆచంద్రార్కముగాను యిచ్చినది ఆలయమునకు దక్షిణ పాశ్వణమందు వున్న ప్రాకారములో వున్న రాతి మీది కాసనములు - బ్లే కాకా బైత్రి శరాబ్తి సోమ సహితే శ్రీ నంద నాఖ్యే సమే గ్రామే యన్మ దలే ప్రసిద్ధ మకరో (త్కీ) తికాప్రతాపోదయ శ్రీ మన్మల్ల యచిన్న బొమ్మ నృపతి శ్రీ వీర (భద్రేశితు ) ప్రాసాదం ముఖ మంటసము(0) పరి వృత ప్రొకారమాతా రకం 186

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు

ఎ గుణ బాణ గతిచంద్ర గణనంబు శాలి వాహాన శక వరుషంబుల వని యందు బరగు నందన భాద్ర పద శుద్ద దశమి (ని సోమవారమునాడు (గ్రేమ తోడయెన మదల విరన్న కిరువుగా ప్రాకారమును భోగరాగంబులనువు పరిచి గణ నాధుడయ్య ప్పదండ్ర నాయకునకు పుణ్యంబుగా (బుధు) లు పొగడ తే గీ తారతారక మందార శారదా భ్ర తుహిన హిమక (రవి) ఖ్యాతి నహరహంబు గెలుచు సత్కీర్తి ధనముగా మెలగనే చుకామళ్ల నరనాధుచిన బొమ్మ మనుజ విభుడు

శ్రీ చిన బొమ్మి నాయుడు వీరేశ్వరునికి సాగించిన భోగరాగాలు అమృత పళ్ళు మొదలయిన ధర్మమున్ను స్తాన మాన్యాలున్ను యవరు సాగింతురు వారి పొదాలు మాతల మీద నుండునని చినబొమ్మయ సకుటుంబ సమేతుడయి శేన చేస్తున్నాడు యితని కుటుంబ యుక్తముగా యున్నట్టు యివల రెండు ఆవల రెండు ఎ ప్రతి మెలున్నూ నడుమ పురుష ప్రతి మె వున్నది వఖ (కు చిడ్ర వున్నది

స్వబ్తత్రీ విజయాభ్యుదయ శాలి వాహన శక వరుషంబులు ౧౪౫౩అగునేటి నందన నామ సంవత్సరము భాద్ర పద శుగంసోమ వారమునాడు రాయసం అయ్య నరుసయ్య నారు కొండ వీటి శింహ్వసనము పాలించగాన. ఆయన “సేవకుడు చిన బొమ్మ నాయుడు శ్రీ వీరేశ్వరుని ప్రాకార ముఖ మండసములు సమర్పించెను ఆయన మరిది శాణి వీరన కుదకము సమర్పణ-

స్వస్తిశ్రీ శుభ జాత శకవర్షంబులు అగునేటి శుక్షనామ సంవత్సరము కార్తీకం శుద్ద ౫ంగురువారము నాడు స్వస్తి సమస్త భువన జన విఖ్యాత పంచా శతవీర శాసన శింహ్వా నేక ుుణగణాలం కృతసత్య శౌ చోరు చారిత్ర నయ వినయ నిమల విజ్ఞాన వీర బలాంబుద హేమ ప్రతి పాతితుడైన పొక నాటి కుమయెక్క వేయింటికిన్ని ఎంగిపదారు నెలకున్ను నన్మ కొండ పట్టణ స్త్పలంబునకు

ఉని అాద్త, అగ కు 'ప్రభుముఖ్యులయిన శ్ర్రీమతు ఎనందుల (ఎన్మదల) స్టలము పెక్కండ్వ శ్రీ మతు గౌరిశ్వర దేన మహాలింగము అంగరంగ భాగాల యిచ్చిన క్రమ మెట్లన్నను పొంక వైపు(పు) కలకేసరిపొటికి ౧పాంక్క వైపు సవిసాలు వుల బంటికే సరిపోక ౧కొలుచు వెరుక = = = = లు౨వృత్తి చంద్దు నకేసరిపాక ౧కొలుచు నెశుక రీణము ౧ఆకుల మోపును ౬ంఆకులు నూనె తెరుక వీసాలు ౨ తలమోపున వీసం ౧ చిల్లర మోపున వీసాలు ౧గరండీ కొలుచును నగరంధ్ర రూను మన మంద్ధరము వీని రాగ భోగాలకు చేశియెను ళా కేసరి ఆరుగురు క్రమానశేయ నానా దేశాన ఆచంద్రార్కముగా నిజ్తని - దీనికెవ్వరు అడ్డు పడ్డాను సమయ (ద్రోహులు అంతవుల వెంటం కేసరిపాటిని గౌరీశ్వర దేవరచేను- మూడు పుట్ల నీరు నెల మరుతుంలు - యనముదలలో వున్న శాసనములు 5౯౧ ౧౮౦4౪0 గ96 (గ్రామానకు పశ్చిమం గణ పేశ్వర స్వామి దేవాలయం ముందువున్న శాసనం సంతుషె పణుతం సువిశాంగణ

శ్లో యిష్ట ధక్‌ప్రాబ్త సంతు 6 మ్‌

ఆర్యా విఘ్న తమ స్ఫూర్యం గణేశం భజ తానిశం శో క్రీడా 'కోడాకృతే వికష్లో దండో జయత్యసౌ ళం

ధాత్రీ హేమాద్రి కలశా యత్ర చృ త్రానుకారిణీ శ్లో స్వజ్తత్రీ కాకతియ్యానాం వంశో జగతి వశ్చత లౌ

యత్రజాతాధరి త్రిశా క్షోణీ రక్షా సుణిక్షాతా శ్లో తత్రా తృ్రధితోరువిక్రమ కళ ప్రోలక్షి తీశాగణీ

కృరారాతి కులాంత కోజననుత స్స్యా న్నీతి శాస్త్రోజ్జుల

దటి వనము లా యస్యాద్యాపి విశాల విశ్చథ తర క్రూర ప్రతా పోజ్జ్యల జ్యోతి ఖండ ఇవ ప్రచండ కిరణ భేలం యధాఖే రని ళ్లీ జాతో మాధవ భూపతి గుకాణని నిధిస్తస్మాన్మ వల్లభా (ద్రేజే ఘఫోరమహహవే గజ వధూ కుంభ ధ్వయస్య ప్రతీ 'ప్రఖ్యాతా ప్పర సస్తన ద్వయ తటాళ్లి స్ట్రా తియోధాగ్రణీ లోకాకేభ్యాత విశాల నిర్మల యశావీర శ్రియా మాశ్రయ ళ్లే. సంజాత స్తస్య పుత్ర స్రభువన తిలకో విక్రమా ద్వైత వాది 'ద్రుష్య ప్య ద్రాజన్య చుడామణి మకుట తటీన తకాకీ జ్ఞాపచండ బుష్టేవికాశ్రామ భూమి గకాణపతి నృపతి పార్వతీశ ప్రసాదా (త్పొప్త ప్రఖ్యాత సంపజి(జ్హిి త భువన రమా రక్షకోశేషలోకా శ్లో యత్కీలేజాస్సకలా దిశః పరిజనా క్రీడా సర స్వనకదీ మేరు. కేళిమహీధర ప్రవిలసళ్లీ లా వనం నందనం తత్తారాపతి బింబ మేవ ముకురం హ((ర్మ్యం చరో దోంతరం) సోయం శ్ర్రీగణ పక్షి తీశతిలక క్షోణీభృతా మగ్రణీ ళ్లే. క్లేరాం భోధిని భాత్తస్మా ధ్బూపొద్దాం భీర్య సంభృతాత్‌ గణపాంబా సముద్భుతా సాక్షాలక్ట్మే రివాపరా జ్లో. (నీతి ఖ్యాతం పద్వివేక విభవో] భూతి (0) శ్రియామున్నతి పత్పూజాభిరతి సమగ్ర వినయా [సాధ్యేషుశుక్తి ] పరా ఎతస్పాగణ పాంబికా నిజతనో పుణ్యావరేణ్యా వరేణ్యా గుణై పర్వజ్ఞాస్సహ జాజయంతికి మువా సంకేశ భాజో భృశ (శం) ల్లో శ్రీధాన్యాంక పురా ధీశ కేతరాజ ఇతి వ! ఆఖండ మండలాధ్‌శో రాజాం (దాజ శేఖర ల్ల కన్నాడపాటీ విష్యాధి నాధ శ్రీకేతా రావో విజితారి వగకార ధర్మం యదీయ్యం ప్రధితం త్రిలోక్యా మద్యాబ సర్వేగణ (శ్రగృణంతి శ్లో. వేణ్యా [యాదక్షిజేభాగే యేన ధర్మ స్వరూఎణా మహాగ్రహార తిలకా సప్తతి వికప్రసాతృృతా ళో ఆఎత్తస్యాత్మజో గాజా రుద్రరాజు ఇతిశ్రుత యత్కితికాకాంతా శుద్దఆఎ చిత్రం దిక్సాల లాలితా ఖీ తేజో ధ్వస్తాభిలరి పుతయో రుద్రభూ పోదయాదే రుద్యను చె క్షితి ధరలపన్మ స్తకన్య స్త పాద ఆకాపూనకాయోప్రగుణ వసుమాకాయో బుథై సం స్తుతోయం సాధేకొసమ్యగ్థయతి నిత రాం చేత భూపాల సూర్య 188

శ్లో సోయం పుణ్య తను వికధాయ విధివత్‌ శరీ మద్వినాహోత్సవం (వే) బేతక్ష్మా పతి శేఖభరాయ గణ వక్షోణీశ్వరేణీ శ్వరే ణాదరాత్‌ దత్తా శ్రీగణపాంబికా గిరి సుతేవేశాయ లక్ష్మేర్యధా లకే శఆయ విశాల విశ్చత గుటైగౌకర్యాచలక్ష్మాన్‌ సమా

ఖ్‌. శ్రుధాన్యం కపురే సోపి తయా సాధకమవా పతి రమమాణో మహద్రాజ్యం కృట్వా ధమకాచ శాశ్వతం

క్లో (ప్రతిపద్యం సుఖం అేఖ్టే చిరకాలం బుధ్రెస్తుత అధప్రాపస్వధర్మేణ ప్రజాపాలన తత్సర

ళ్డో సోసౌబేతక్ష మానాధో ధన్యోదేవే శసంపదా

జే శ్రుధాన్యం కటకే మ హేశ్వేరవిభో శఅరీ మద్విమానోపరి సౌవనాకొాకలశాయయా తి మహస నమ్యుక్‌ ప్రతిష్టా ఎతా నిమాకజాయ త్రిపురేఎ చేత నృపతేనాకచ్నూ విభోమకాదిరం భర్తాకదైవతలోక శాశ్వత సుఖౌ వాసోత్సవం ప్రాత

ళీ భతుకొచేకామువా భతుకత్యాసుకృత ఎద్దయే శంభోరాయతనం కృత్వా ప్రాకారం పరికోభితం

ళ్లే తన్మన్నాయతనే సౌమ్యే సౌవనజలే బేతేశ్యర మహాదేవ ్రతిష్టావివాతా తయా

ఖీ తస్య రంగాంగ భోగార్హం తయాసౌదత్త ఉత్తమ (గ్రామస్స మగ్ర సస్యా ఢ్యోచేత దేవేశ విశ్చత

ళ్లో శ్రుధాన్యాంక పురే రమ్యే మహాలక్ష్మి స్వరూపయా గణపొంబమహాదేవ్యా అథభ్యచ్యకాసుకృతం కృతం

శ్లో గృహద్వాదశ సంపాద్య వృత్తీశ్చాఎచ పుష్కులా ద్వొదశౌ దిత్య సంకాశా విప్రాస్సం రక్షి తాస్తయా

శ్లో గణపషక్షితి వాధ స్య ఎతు నాకా(మ్యా ఎనిర్మితం గణప)శ్వ(ర) మితి ఖ్యాతం దేవతాయ తనంతయా

ళీ తస్తైరంగాన్న భోగ్యార్ణం గణ పేశాయశం భవే గ్రామౌదత్తా మహాదేవ్యా చింత పొడు రితి శృత

శో యద్ధస్తా హరపూజి నైక నిరతౌ యస్యా (శృదృప్ణు శ్రుతౌా) భూభాకేస్ప ఎహికారితోత్స వలస త్స్‌ గీత సక్తిస్సదా ఇదం (జలు యాదవ సాం సుఖం గమయతి ప్రాజ్యేఎ రాజ్యేబ్బతి త(న్నూనం గణపాం) బికా గిరి సుతా తస్యాస్తుతొక ప్రభు ప్వబ్తచతుస్సము ద్రముద్రితనిఖిలవసుంధరావరిపా వితశ్రీ మత్తిణ యన పల్లవ ప్రసాదాసా దిత కృష్ట వేణ్యానదీదక్తిణ షట్సహ

189

పంటూరుజిల్లా శాసనములు స్తావనీ వల్లభో భయలోక దుర భ చోడ చాళుక్య సామం మదానేక సమృగేంద్ర విభవామహేంద్ర శ్రీ మదమరేశ్వర దేవదివ్య శ్రీ పాదపద్మారాధక పరబల (సంహరణదండు ధర శ్రీ ధాన్య కటక పుర వరాధీశ్వర ప్రతాప లంకేశ్వర కలిగళ మె.గడకమిబెడు నదరి వకెగండ గండర గండ భేరుండ జగ _మెచ్చుగండ నగ్ని మార్తాండ నామాది సమస్త ప్రసన్న సహితం త్రీమన్మహామండలేశ్వర కోట గణప మహాదేవమ్మంగారు ప్పధివీ సాంబ్రాజ్యమ్ము శేయుచుండగాను శక వరుషంబులు ౧౧౩౦అగునేటి సౌమ్య సంవత్సరము నాడు అమరేశ్వర శ్ర్రీమహాదేవరవిమానము నందు పెట్టిన పైడి కలశాలు సైడి కోట అంద 7 ఎపురపు తాకట్టునుంగాను కట్టించిన యిండ్లు ౧౨వీరికి బెట్టిన వృత్తులు వరంచేను ఎడమ కుడి యందున్తుంగాను బెట్టిన వెలిపాలవ యిరువైనాల్లు పుట్టు వీరికై నామందలను గొల్లి కుంట వెనక్కు బెట్టిన మరతులు ౬ వొడ్డూరి వారి. చెరువు వెనకబెట్టిన మరతులు ఒతమకు ధర్మువుగాను వాన్ని బడవ 'సెబ్బన యిండ్దు బ్రాహ్మాలకు బెట్టిన వెలివొలము తక్కెళ్ళ పాటను పెట్టిన చేను ఖం౬ యనవముందలలో బేతరాజునకు బుణ్యముగా ను బేతేశ్వర దేవర ప్రతిష్పచేశి ఆదేవరకు అంగరంగ భోగ్నార్ధమై ఆచంద్రార్కముగా యిచ్చిన వూరు బేతదేవి అందు సాని వారికి బెట్టిన వృత్తులు వా పెకరు మాచయకు ఖ౨మోకరిము చప్పకు బ ౧న ౧౦పాత్రవెదకు బ ౨న ౧౦పాత్రసూరకు బ ౨న ౧౨మళ్ళకు ఖంన౫ణబండన సూరకు ఖలంన౫ః జెట్టలదెసకుఖంన౫ సవాశిసోమునకు ఖంన౫ణమదైైెల దాసుకు ఖంఖంన౫వెరశి ఖ౮ా౪న ౧౦తూములు- శాసన క్దోకాలు చెప్పిన నరఎంహ్వభట్లు వుపాధ్యాయులకు బెట్టిన మధుతు ౧(వెలి పొలం ఖింవున్న వట్టి నెల పొలమున్నూ దేవధనము(లు-గణ పేశ్వర దేవర ప్రతిష్ట చేశి తమ తండ్రి గణ పదేవ మహారాజునకు నభివృద్ధి గాను ఆదేవర అంగరంగ భోగానకు ఆ చంద్రార్కము గాను నిత్యం యిచ్చిన వూరు చింత పల్లి - ఆక్రిందను గణశేశ్వర దేవర గుడి సాని వారికి పెట్టిన వృత్తులు - మద్దెలకేతనకు ఖ౨నంంతూములు గంగమ్మకు ఖం(న) ౧౫రుద్రమ్మకు బ ౧న ౧న౧౫కవులు యీరనకు బ ౧న ౧౫పాండ్రదేవప్పకు ఖంన బబ తల్లప్పకు ఖం(న) ౧౫పాండ్రనాచయకుభి ౧నం౫(పొత్ర ఆదెన్నకు) ఖంసాకల కుమ్మకు ఖం భాగవతుల కాల౯కు ఖం(దుర్గం గారి) మళల్లప్పకు ఖంపెదమాచకు ఖంసహవాశి కోటమ బత్తునికి ఖంన ౧౦తూములు శ్రీ మన్మహా బేతేశ్వర శ్రీ మహాదేవరకు కోటదేవరాజు దీసానకు యిచ్చిన గోవులు ౬౫వీటిని జేకొని అనుభవించేటి వారు గంగుల 'ప్రోలె బోయడు నిత్యమానెడు చమురు నడుపంగల వాడు తన పుత్రాను పౌత్రికముగా నడుపు వాడు శ్రుశుభశక వరుషములు ౧౧౯౩అగు నేటి ప్రమోదుత సంవత్సరము పుష్యశుద్ధ ౧౩శుక్రవారం నాటికి మకర సంక్రాంతి కాలమునందు బేతేశ్వరశ్ర్రీ మహాదేవరకు అఖండ వ్ర తి౯దీపానకు శ్రీ మతునారప రాజు ముల్లయ్యను అతని తమ్ముడు అమాత్యుడును తమ తల్లితండ్రులకు పుణ్యముగాను గొరెకడుపు ఆచంద్రార్మముగాను నడుచునట్టిగాను యిచ్చిన ధర్మం యీ కదుపును కీర్తి నన్న ప శెట్టిన్ని ఆయన కొడుకు మారె బోయుడు చేకొని పీరలు నిత్యం మానెడు చమురు లెఖ్బను తన పుత్రాను పౌత్రికముగా నడుపువాడు ఆబోయినికి యిచ్చిన వృత్తులు ౧ స్వస్తిశ్రీ శక వరుషంబులు ౧౧౯౬ గ౦- 1274 అగునేటి భావనామ సంవత్సర ఆశ్వీజ శుంఆదివారము నాడు బెమ్మినా యుడు తమ తల్లి తండ్రులకు పుణ్యముగాను శ్రీ బేతేశ్చర మహాదేనరకు యిచ్చిన యెనుకెళ్ళు ఇ౧వీనించేకొని సరిపెట్టిన వాడు మా వడ్డ బోయుడు నిత్యం తవ్వెడు నెయ్యి పుత్రాను పౌొత్రికముగాను నడుపు వాడు శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి వారికి వారియాలయం లో ద్వారం ముందర వున్న శాసనము పోన్నపల్లి అగ్రహారము-తామ్రశాసనములు శ్లో కల్యాణం జగతాతంనోతుసవిభు కాదంబినీమేచక రౌద్ర క్రోడతను పయోధివయసావిశ్వంభరాముద్వహజ భారా పేతఫణీవివతకనశాన్మోదాయయస్యాభవ న్నిర్యత్నాభుజ గేంద్రమౌళిమణిభిర్నీరాజనప్రక్రియా శ్లో లీలాద్యూతజితాంకళాధరకళాంమౌళౌదృఢంకేలితా మాహతు౯౦ ముఖమున్నమయ్యభు జయోవి౯శ్షేషయంత్యామిధ 190

ంబూడుజిల్లా శాసనములు

పావణత్యా కుచకుంభపాశ్వకాయుగళీ సపేమలోలేక్షణ రాలక్షేపమిందు మోచనవిధాకాంక్షం (క్షణ)శివ పాతువ

శ్లో భవతుభవతాంఫలా ప్వెకల్పలతా కా ఎకరటిరాజముఖీ అమృత మకరందధారాశీతాంశుశకల కుసుమవతీ

శ్లో తమోహరేడాంతవపుస్పవంతౌ రాకాసుపూర్వాసర్మశైలభాడౌ రధాంగలీలామివ దర్శ్భయంతౌా పురాపురారే పృధివీరధస్య

ఖ్లీ యన్మాళౌని వాతంచిరాయనిగమైధ్యెణయంచయద్యోగిభి యలప్ట్మేమృదుపాణిపద్మయుగళీ సంవాబనైలా౯లితం జాతాయ(శ్రవియన్నదీజగతీ సంతాపనివా౯పణీ తస్మాత్కంసభిద పదాదుదభవద్వర్షోగుణార్జోనిధి

ళో తస్మాదభూత్‌ ప్రోలయ వేనునామాత్రీ పైలసోపానవిధానకారీ హోమాద్రికల్పాద్రితదానదక్షో నిమ్సీమభూదానని రూఢకీతి౯

న వేమక్షితీళో వృషమేకపాదం ఖంజప్రచారం కలికాలదోషాత్‌ దత్తా (గ్రహార ద్విజ వేదశక్త్యా పదక్రమై (రస్టలితం) చకార

జ్జ మాచక్షోణిపలిమ౯ హేంద్రను బామా వేమక్షితీశాగ్రజో రామా ద్యెస్పదృశో బభూవసుగుజైస్తస్యత్రయోనందనా సేత్యాలజాగ్రతి రెడ్డి పోతనృపతి శ్రుకోమటీంద్రస్తతో నాగక్ష్మా పతిరిత్యుపాత్తవపుషోధర్మార్ధకామాఇవ

శ్లో వేచూదిపోమాచవిభుస్స నందనౌ శ్రీకోమటీంద్రస్యగుణాకసశియౌ

॥ భూలోక మేకోదరజన్మ వాంఛయాభూమావతీణాకావివరామలక్ష్మణా

శ్లో చూడామణినృళలపాణాం దుర్మదపరిపంధి శిఖరి దంభొళి సర్వజ్ఞ చక్రవర్తీ "పెదకోమటి వేమభూపతిర్హయతి

ళ్డో అభిమన్యుకర గ్రాహ్యముత్త రాఖడ్గపుత్రికాం నల్‌ జయ((త్యాహవేరం గ్ర్య'యస్సంగ్రామధనంజయ

శ్లో యత్కిర్తిగానసమయే ఫణిసుందరీణశానూలో(కితాచ్చముఖ) రాగమనంగమూలం క్లైతుంచగీతరచనాం యుగపన్నదక్షోనాగాధిపోనస హతేనయన శృతిత్వం

శ్లో సోయంవేము మబాపాలో భూపాలపరమేశ్వర (15)

శ భూదానపరమూర్దన్యోధిరోదాత్త గుణోత్తర

ల్లీ కాకాబ్టేరపనేత్రాన్నిచంద్రసంఖ్యాము పేయు ఇ తాతతశ్ర్రీ వత్సరే పౌప్యే రాహుగ్రస్తే దివాకరే

జీ ఎుంణ్యాయాం కృష్ణ వేణ్యాయాం శ్రీసోమేశ్వరసన్నిధౌ సమక్ష మగ్రహారేభ్య స్పమాయాతిద్విజన్మనాం

191

గుంటూరుజిల్లా శాననములు చంటూరుబుల్లా శాననములు జ్జ మండూకశ్యవ్యధితా సపకొప్రాణా ఇవక్షణాత్‌ ఆశీవిషాం పంక్తితానాం కులేపరహితాభిధాం శ్లో జాతాయాపస్తంభసూత్రే సూత్రమాగాకనుసారిణే కాస్యపాయయజు కృాభాధ్యాయ నేసుకృతా(త్మ్ర)నే శీ భూలోక ధన్వంతరయే పత పరరహితస్యచ పుత్రాయ భాస్కరాఖ్యాయ పండితేంద్రాయధీమతే శ్లో శ్రీ(కొండవీటిశి మాయాం పస్యాధ్యేసు) స్తలే శుభే కృష్ణవేణ్యామహానద్వా దకిణీ రోదసీపితం జాణ్యా ద్యా ద్వా! ఫ్‌ శ్దో పొన్నపల్ద్యాహ్యయ(గ్రామం సర్వసస్య సమన్వితం వాపీకూపాది సవాతం సాక్షతోదకపూర్వకం శ్లో భూజ్యతాం త్వత్పుత్ర (భవతాపుత్ర) పారం పర్యాదితిబువక౯ా కర్మణా మనసావాచా (ప్రాదాదాచంద్ర తారకం అస్యగ్రామస్య చిహ్నానిదేశభాషాయాం రిఖ్యంతే పొన్నపళ్లై వేమవరానకు తూర్పునను మూల నూతులకుంటానుకరాను కరవెంట భోగాను గంగులవానికుంటాను వాగునడిమి కలువలకుంటాను గరుడనుజున్విన్ని ఆన్నేయానకు మోటవరసంది వాగున్నకరాను దక్షిణానకు మళ్లకుంటా గున్నక్కతిప్పలున్ను వైరుతికి గోనెలకుంటల దెంటిసందునా వచ్చిన వాగున్ను కరాను వదిరెనాగున్ను పడమటికి గుళ్ళ పణ్లి చరువున్ను కరాను మట్ల చరువున్న చవుటకుంటలు 'రెండున్ను వాయవ్యానకు గురుడికుంట వృత్తరానకు కర యీశాన్యమునకు బండ్లడొంక 'మొగడొంకరా గాను వాగత౯ను వెలగకుంటాను సీముచిహ్నాలు జ్జ స్వదత్తాద్వి(ద్రి శీ గుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరదత్త్హా సహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ శ్లో సామాన్యోయం ధర్మ పేతు(నృక)పాణాంకా లేకా లేపాలనీయ్యోభవద్భి ఇదం(ఇజ్టం) సర్వాకాభావిన పార్ధి వేం ద్రాజభుయోభూయోయాచతేరానుచంద్ర శ్లో _విద్యాధికారీ శ్రీనాధ వీరశ్రీవేమభుపతి అకరోదాకరోవాచాం నిర్మలం ధర్మశాసనం తీ వీరనారయణస్య వీరశ్ర్రీ గజపతిగౌళేశ్వర నవకోటి కర్నాటకలు బరగేశ్వర శ్రీ వీరప్రతాప పురుషోత్తమ నుహారాజూంకర విజయరాజ్యం సమస్తం ౨ ఈ అక ౯శ్రావా మిధుచల శుక్ష ౧౬శుక్రవారము బెజవాడస్టిత కటకే గణేశ్వరప్రారాజ మహాపాత్ర పద్మసపురోహిత మహాపాత్ర వావానీ పతిహరభట్ట మహాపాత్ర జళసరమహాపాత్ర చౌళేశ్వరరాయ పితామహాపాత్ర మధ్యకరిపాత్ర విహరణే అజ్ఞా ప్రమాణద _శ్ర్రీప్రతాప పురుషోత్తమ మహారాజాంకర కొండవీటి పరవాతపండితులకు యిచ్చిన ధర్మశాసనం - శ్రీహస్తపశ్రీ- మాకుపూర్వం సాగివచ్చే పొన్నపల్లిగ్రామం అమృదానధారా పూర్వకముగాను వాపీ కూపతటాక నిధి నిశ్లేప అక్షిణీ ఆగామి అష్ట్రభోగతేజస్వామ్యముగాను యిస్తమి గనుక మీ పుత్ర పౌత్రపారంపర్యం ఆచంద్రార్కస్టాయిగాను అనుభవించి 'బతుకువారు -తతీత -- శ్లో _దానపాలనయోర్మథ్యే దానచ్చ్రేయోనుపాలనం దానాత్త్స ఛగక్మవాప్పోతి పొలనాదచ్యుతంపదం 192

పంటూదుజల్లా ఛానేముయ క్లో _ఎైవభగినీలోకే పర్వేషామేవ భూభుజాం వభోగ్యావకరగ్రాహ్యా విప్రదత్తా వసుంధరా ఈశానం రిండుపలకలుసరి -- గోవాడ ప్రజోత్సత్తినామ పంవత్సరము వైశాఖ బ౧౨సోమవారమునాడు -- రందిఐ౨ంయొబు ఆంకం౧సంవత్స -- ౧ మల్లయ్య వ్రాలు మం _గోవాడలో ఆగ్రహారీకుల వద్దవున్నతాం బ్రశాసనములకునకలు-- శ్రీవిరూపాక్ష----ాాాాాాా పరమే్వర శ్లో మూరురాయన గండయ్యో మేరులంఘ్యయశోభర శరణాగతమందారః సరరాజభయంకర క్ల కపదా౯తలభూపలః పరదారసహోవక పాంద్యరాయ సురత్రాణ శంధూరోజగతీపతి ఖ్టో విష్ణపత్రయవిఖ్యాత దుష్పశార్డూల మర్ధన హరిణాంగండ భేరుండ హరిభక్తిసుధానిది ్జో వర్హమానపదౌకశ్రీ వర్థితారన రేశ్వర ఇత్యాదిబురుదైర్వందే తల్వేనా డ్రితవత్సల ళ్గో కాంభోజభో జకాళింగకరహాటాదిపార్హవై సేవితాత్మపదో పేత సందర్శితనృపాస్పద జే సాజయంనీవిశారదస్సురతరోర్వందారు విశ్వాసక్యూ సర్యోర్వీశనతస్సదాశివ మహారాయక్షమానాయక బాహ్వాసొదిత నిర్వి శేషమభిలాంసర్వంసహాముద్వహక విద్వశ్రాః నుణోవిదయతే వీరప్రతాపోనృప జ్జ రసాగ్గార్థవశీ తాంశుగణి చేశకవస్యరే కోధిసంవత్సరేపొస్య మాటుమార్తాండవాసరే ఖ్జో పశ్చేవళ కే పుణ్యా హో పూర్ధి మాయాంమహాతిధౌ తుంగభద్రానదీతీరే విరలేశ్వరసన్నిధౌ శ్లో కాశ్యపాన్నయవనారాశి కల్పభూజప్రభాత్మనే అభీష్టదాయినేత స్మె భక్తానాం మోక్షదాయినే ళో షట్కర్మసంతతోపొత్త వర్మణే వేదకర్మణే షడ్గుణత్రీ కమలినీ సముల్డాస వివస్వతే శ్లో నిగమాగమసంఘాత నిజ్హరాధీశ మంత్రిణే వైష్ణవాగమతత్వార్హవాగ్వధూత్చప్తిశాలినే 193

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు జ విదుషాశేషవేదాంత ప్రతిష్పాచార్య మౌళయే శో మహా శ్రీభాష్యపద సేవ.ణిదీ ఎతబుద్రయే మహీశ్వరకటీరల్న మ వాతాంఖుసరోరుహ శ్లో _పురాణపురుషాధాన పుణ్యోజ్జ్వ్యలిత మూర్తయే శ్రుతిస్మృతిపురాణార్థసూచికాశా చవృత్తయే శ్లో సాగర కరుణావాళ్ణే సౌగంధికరసోక్తయే పదవాక్య ప్రమాణాభ్యాంసారస్వక్పారదృశ్వనే ళీ ఇందిరాజనిముందారమాలాశిష్యాయధీమతే రాజితాననపద్మాయవాచాదేవతయాత్మ నే శ్లో వల్లభాచార్యవర్యాయవిచిత్రాంతరవైరిణే శ్రీకొండవీటి శీమాంత దుర్గపాలతిష్ణవే క్లో విఖ్యాతమతికాంప్రాష్తంవెలనాటినివా ఎనే యనపర్తి మహాగ్రామప్రాచీనానాముపాశ్రితం ్గో (గ్రామాదమృతలూరుశ్చదాతాచా న్నేయతోమితం (గ్రామాదమృతలూరుశ్చదక్షి రాస్యాందిశి స్టీతం! క్లో పాచాలవరక్రామాశ్చవైరుతీందిశమా[్రితాః (గ్రామాన్నడినిపల్ల్యాఖ్యాదాశ్రితం ప్కశ్చిమాందిశం శ్లో పొన్న పల్ల్యాహ్వాయ గ్రామాత్సం ప్రాప్యంవాయవీందిశం గుళ్లపల్లిశ్చరుకు వల్లిచోభాన ఎదిశోత్తరం క్లో క్షేత్రాదింటూరుకావూర్ణిద్వి గ్రామావీశదిక్టితా శ్రీభాష్యపురమిత్యేవప్రతినామాట్రతం శ్లో దగ్గుపల్ల్యాభిధానేనద్రామంగ్రామేనసంయుతం (గ్రామంగోవాడనామానం అ ఎతస్యోపశాంతిత ఖో శ్రీ కేతవర ఎమాంతర్బూతం భూసుర భూ ఇతం ముష్పాళ్లగ్రామధాత్రీచ ఆగ్నేయంకూడలాభిధ న్లో పల్లీ దేవరపాలాఖ్యం(గ్రామస్యా ఎమ వామను క్షేత్రాన్నావనిపాదాఖ్యం నైరుతెదిశమాశ్రితం జ్లో (గ్రామాన్నావనిపాదాఖృంషశ్చిమాయాందిశి బ్టతం పోలంకుపాడునామూఎ వాయవ్యం గ్రామకాద్వరాత్‌ గొండుపాడురితిఖ్యాతోగ్రామకారిడిచోత్తదం (గ్రామివాద్దార్ధ పళ్రీచయీశానీ మాథ్రితందిశం 194

మెంటూడుజిల్లా శాననముచు

లం కెలాకూరపాడుశ్చ[గ్రామంచాఎ మనోహరం

సర్వమాన్యంచతుశ్శీమాసంయతస్యసముద్ధత

నిధినిక్తేపపాషాణ సిద్రసాధ్య జలాన్విళం

అక్రీణగ్రామసంయుక్తం ఎకభోగం సమారుహం శ్లో వాపీకూపతటావెశ్చ పర్వేణాఎసమస్వతం

పుత్రపౌత్రాదిభిర్భాగ్యంక్రమాది చంద్రతాకరకం శ్లో _ జ్ఞానస్యదమిసస్యాపి భాఇతా మహోషోపమా

నానాలర్జాశ్త్రీమాలింగా స్టాపితాపాలితాశ్చయే

బిరుదురారాహంత వైశ్యకభాజితవినిధ భద్రితస్య విఖ్యాత బిరుదమనీష మావివాధలీలస్య విజయ _ శీలస్య కర్ణాటకరాజ్యలక్ష స్టాపనబిరిదస్య ద్విభువనస్యనమోస్త బంగుళయేాాాాాాాాా ణం టెక క్లో _స్వాంతేశబళితాత్యంతల హరిభక్తిసుధానిధి

ఆ(త్రేయగోత్రాధిపస్య మూర్తేరివ మనోభువ

సోమవంశావతం సస్యమ వాతస్యాతిలేజస

స్వాధీనవీరమార్గస్యసూర్యాలంబికలొతతే

ధర్మమర్మవిధస్థానకర్మణో2-స్యమనీ షిణ

దుర్మాతారిమ హీపాలతర్మహరిమహోజస

శ్రీరంగారాయపూర్వత్త బ్బరపుణ్యఫలాత్మన

సీరస్యరామరాజస్య విజ్ఞప్తి మనుపాలయకొ

ఫలితప్రత్న ఎథ్జెశ్చ పురో వాతపురోగమై

వివి ధైర్విబుధశ్రాతఫలితౌరంజితైర్లిరా

సదొశివమహారాయో మాననీయోమన బ్వనాం

సహిరణ్యందానధారా పూర్వకందత్తవాన్ముదా

(గ్రామస్యాస్యతు శీమాన దిక్సుప్రహరిషుక్రమాత్‌

తత్రబ్రహ్మసమాయుక్తా ఆఖ్యాతా వాతభా షణ

గోవాడ దగ్గుషల్లిరెంచికి ప్రతినామంఅయిన శ్రీభాష్యం పొలిమేరచిహ్నములు--

తూర్పుకు నడిమిపల్లిచవిటిగుంట చనుగుంట ఆగ్నేయానకు మళ్లనుచెరువు దక్షిణానకుగుళ్లపల్లిచర్కుమళ్లిపాలిమేర నైరుతీ మూలకు కావూరు పొలిమేర కూడలికి తాడి సంటు ఇంటూరు పొలిమేరకు గంగయకాలువ పడమటికి యలమర్తి పొలిమేర అందలి వాదవాని కరణక్కెరకాలువ వాయువ్యానకు అమృతలూరుపొలిమేరను అత్తిమానుగుంట వుత్తరాన అయూతలూరి పొలిమేకను నక్కలతిప్ప పోతనిగుంట ఎచ్చగల పాటి మీదను పలి చింతలగుంచట సరువుగుంట ఇది ల దిక్కులలో పొలిమేరచిహ్నములు

లంకెలకూరపాడు అనేగ్రామమునకు పొలిమేరచిహ్నములు వూరికి తూర్పున నార్యపాడు కూరపాడు నడిమి పొలిమేరను తమిరిగుంట

195

శుంటూరుజిల్లా శ్తాననములు పొలిమేరకు నపలుగు గుండ్ల వైరుతికి నరగొడ్లపాడు ముప్పాళ్ళ పొలం కూడలి పాఠిమేరను గొరంగి మెట్ట వూరికి వశ్చిమాన ముప్పాళ్ళ మూదల పొాలాన కూడిన బొల్ల వరానకు బోయిన తెరువన ఆరుచర్వు ఆతూర్పున యాల్గా రెడ్డి గుంట వూరికి వుత్తరొన నల్ల దేవరపాడు కూరపాటికి పాలిమేరను చానప్ప కుంట వఢికి వాస యికాన్య మునకు నార్య పాటి పల్లి దేవనపాటి పొలావకు తిన్న నర్రపుట్టు - యిది అష్ట. దిక్కు పొలిమేర చిహ్నములు శ్లో సరపసదా శివరాయ క్షితి వర్య స్యకీర్తి తవ్య గుణదా శరధే అమిత హోముదాన రతే మృదుపదమిత తాను శాపన్నార్ధమ్‌ శ్లో పరససదా శివరాయ శాసనే కరుణా భరణా వచో మహిమ్నూ పరసాదరేణ భారతీ స్వయం భూ పదా శివదేవముహారాయోజయతే శ్లో సదాశివ మహారాయ శాసనాధ్వీరణాత్మజు తదాశ్రిత వరాచార్యా ల్లిఖ్యతే తామ్ర శాసన శో దానపాలన యోర్మ ధ్యేదానా చ్చేయోను పాలనం దానాత్స్వర్గమవాష్నోతి పాలనాదచ్యుతం పదం ణ్గో స్వదత్తాద్ద్వైిగుణం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం ప్వదత్తాం పరదత్తాం వాయో హకేత వసుంధరాం షష్టిర్వర్ష సహస్రాణి విష్టా యాంజా యతే (క్రిమి ఎక్రైవ భగినీలోకే సర్వేషామే వభుభుజాం నభోజ్యానకరగ్రా హ్యావి ప్రదత్తా వసుంధరా సామాన్యోయం ధర్మ శేతుర్చృపాణాం కాలేకాలే పాలనీ యోభవధ్భిః శాసనములు - స్వవ్వశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలినాహన శక వరుషంబులు ౧౬౧౬అగునేటి విరోధినామ సంవత్సరము వైశాఖ శుద్ద ౧౦సోమవారము నాడు శ్రీమద్వేదమార్గ ప్రతిష్టాపనాచార్యోభయ వేదంత్త పువర్తకులైన చిలకమ్మరి వేంకటాచార్యుల గారికి యత మతరాపవు చివ వెంకన్న గారు వ్రాయించి యిచ్చిన భూదాన ధర్మ శాసన పషత్రికె-చూమెభఖాసా గ్రామం గోవాడలో వూరికి దక్షిణమున కేబులు కబులు మూడు కుచ్చళ్ళ పొలమున్ను మునుపటి శాసనాల దానిని గ్రామందరోబస్తుకయిలు అయిన పుట్లకు పుట్టింకి రెండు మానెకెల చొప్పున దానిని మాములుగా నడిఎంచిరి గనుక మేమున్ను ఆప్రకారముగా శలవు యిచ్చినాము ( మీరు గ్రామమునకు యజమానులుగనుక పాలం ఫలపరుచుకొని అందులపండినపంటనున్ను జోడెడ్డ్లున్ను మీ పుత్ర పొత్రపారం ('్రంగౌాను ఆచంద్రార్కస్తాయగాను అనుభవిస్తూసుఖముగావుండుకొనేది ళ్లే ప్వదత్తాద్ద్విగుణంపుణ్యంపరదత్తానుపాలనం పరదత్తాపహారేణ స్వదత్తంనినిష్ప్టలంభవేత్‌ వకైవభగినీలో శ్రే స్వస్తి శ్రీ విజయాభ్యదయశాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౬ ౩ 1755 అగునేటి చాంద్రమానయువనామసంవత్సరము మార్లశిర బ ౨శనివారము శ్రీమద్వేదమార్గ ప్రతిష్టాపనాచార్యోభయ వేదాంత్త ప్రవర్తకులైన చిలకమర్రి వెంకటరమణానుజాచార్యులు అయ్యవా శ్రంగారికి మాణిక్యాపురరావు రఘుపతిరాయనింగారికి వ్రాయించి యిచ్చిన భూదానపత్రికయు. గోవాడ సముతు పొన్నూరులోను అరకువ్చలపొలంచెన్సనాము ఫలసరుచుకొని మీపుత్రపొతపారంపర్యంగాను ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను అనుభవిస్తూ వచ్చేది 196

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు శ్లో _స్వదత్తాద్ర్విగుణంపుణ్యం పరదత్తానుపాలనం ననన ననన పరదత్తాపహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ (ప్రజోత్పత్తినామసంవత్సరమువైశాఖ బ ౧౨సోమవారం ఎ ౨౦మెయి ఆన ౧౫౧౧పంవత్సరము చిలకలూరిపాటి (పేట) తాలకాలోచేరిన కసువుకుర్రలోవున్న శాసవం శాలివాహనశకవర్షింబులు ౧౩౨౫శాలినాహనం ఒ-.03 త్దో కల్యాణంజగతాంతనోతుసవిభుఃకాదంబినీ మేచకః (క్రీడా కోడతనుఃపయోధిపషయసోవిశ్వంభరాముద్వహన్‌ భారాపేతఫణీ వివర్తనవశాన్మాదాయయస్యాభవ న్నిర్యత్నాభుజ గేంద్రమౌళిమణిభిర్నీరాజనప్రక్రియా క్లో లీలాద్యూతజితాంకళాధరకళాంమౌళౌద్చఢంకేలితా మాహర్తుమ్ముఖమున్నయ్యభు జయోర్విశ్లేయంత్యామిధ కాలక్టేపణమిందు మోచనవిధ్‌ కాంక్షన్‌ సివః పాతువ శ్లో భవతుభవతాం ఫలా స్యెకల్పలతాకా పికరటిరజముఖీ మధురసుధా రసధారా మధుర వలితేందు మంజరీ మంజుల ళ్లో తమో హరేతాం తవపుష్పు వంతౌరాకాసు పూర్వాపరశెలభాజౌ రధాంగలీలామివ దర్శయంతౌ పురాప్పురారే ప్పథివీరథస్య ళో యన్మాళౌని హితంచిరాయనిగమైద్ద్యేయంచ యద్యోగిభి యళల్లక్ష్మీ మృదుపాణిపద్మయుగళీ సంవాహదైర్లాలితం జతొయత్రనియన్నదీత్రి జగతీసంతాపనిర్వాపణీ తస్మాత్కంసభిద వదాదుదభవద్వర్లోగుణార్జోనిధి ళో తస్మాదభూత్సో్రోలయ వేమనామా శ్రీ శ్రైలసోపాన విధానశాలీ -హేమాద్రికల్పోదితదానదక్షోని స్సీమభూదాననిరూఢకీర్తి శ్లో. వేమక్టితీశో వృషమేకపాదం ఖంజప్రకారంకలికాలదోషాత్‌ దత్తా గ్రహారద్విజవేదశక్తా (పదక్రమైరప్టలితం చకార ఖ్లే యాచక్షోణిపతిర్మ హేంద్రమహి మానే మక్షితీశా గ్రజో రామాభ్యాంసదృశోబభూవసుగుజైస్తస్యత్రయో నందనా క్రైర్హ్యాజాగ్రతి రెడ్డిపోతనృపతిశ్శికోమటీంద్రస్తతో నాగక్ష్మాపతిరిత్యుపాత్తనపుషాధర్మార్ధకామాఇవ జ్జో వేమాధిపోమాచవిభోశ్చనందన త్రుకోమటీ ద్రస్యగుభైకసంశ్రయ భూలోకమేకోదరవాంఛయాతౌ భూమావతీర్ణావివరామలక్ష్మణా 197

శ్లో చూడామణిర్నృపాణాందుర్మదపరిపంధిశిఖరిదంభోళి సర్వజ్ఞచశక్రవర్తీ పెదకోమటివేమభూపతిర్హయతి క్లో యత్కీర్తిగానసమయే ఫణీసుందరీణాం ఆలోకితంచముఖరాగమునంగమూలం శ్లో తుంచగీతరచనాంయుగపన్నదక్షో నాగాధి పోనసహతేన యనశ్రుతిత్వం శ్లో సోయంవేమమ హీపాలోభూపాలపరమేశ్వర భూదానవీరమ్లూర్లన్యోధీరోదాత్తగుణోత్తర యోవాంఛయన్‌వామనమాదిదేవో బిలంబలేర్యోహ్యతనోత్త్రిలోక్యాం సాబుగ్యజుస్పామమయాయు మైతి సదాస్తుశంఖా సి గదాబ్బపాణిః శ్లో సాకారంబరిహృద్యచక్రకవిహృత్తాంహ్లాదరోద[గ్రహం బిబ్రాణంగగనాతపత్రమనఘం ప్రక్షాళనాద్వ్యం[ఘికం పద్మంచక్రమ సింగదాబ్దఫలకం తద్వాంఘిదోర్షండకం ధ్యాయేదుష్టత్రివిక్రమక్రమముహానాధం త్రిభంగీయుతం శ్లో సో యంమహాన్నిహోత్రాణాం సప్తశత్యాసమన్వితో చరమాద్రికృతావాసో ఆరభ్యబలిబందనాత్‌ శ్డో పంచాశత్కోటిని స్మీర్థం వేలామబ్టేస్ప మేఖిలాత్‌ దశాంగులమతిక్రమ్యపాదమేకేన తిప్పతి శ్లో ఊర్జ్వాండమంజలాభీల ఛత్రదండాయితాంఘ్రయే బ్రాహ్మణోదత్త పాద్యాయత్నీర్రపూర్వ కమండలు శ్లో _భూర్చువస్స్వం సిలో కైకముంటపస్తంభమూర్తయే నక్రారివక్త్రదోర్హండవిపాటనపటీయ సే శ్లో పాదమాలింగ్యబాహుభ్యాంప్రహ్నాదేన మహాత్మనా జయినేవిజయేనా ఎస్తోయమానాయపార్శ్వత శ్లో వరదానాద్వినిర్భిన్నభృగునందనచక్టు షే వైరోచనావరోధాస్త్రవి సీరభయపాణయే తీత్రివిక్రమునాధాయ విరాడూపనివాసినే ఘోరప్రహరణో పేత దీప్తదీర్హాష్షబాహవే కమలాకుచకారిన్యగర్వసర్వజ్ఞవక్ష పే కల్యాణమూర్తయేత స్మె కసటబ్రహ్మచారిణే 198

శ్లో _కస్తంబ్రహ్మన్నపూర్వ క్వృచతవవసతిర్నా ఎవిశ్వసృట్ట కశ్చత్రాతాహ్యనాధ కృచతవతాతో వైవతాతో వైవతాతంస్మరామి కింతేళీష్టం దదామిత్రిపదపరివి కఎభూమికల్పంకిమేతత్‌ (థైలోక్యంభావగర్భం బలిమిఎఐబువదన్మాధవోవస్సపాయాత్‌

శ్లో స్వస్తిస్వాగతమన్వగూఎక్రతుపతే కిందివ్యతాంమేదినీం కోనుత్రాయన విక్రమత్రయమితందత్తంజలం పాద్యతాం నోదేహీత నాశనై హరిరయంపాతరంతత కింస్టిరం తతైవం లినార్చితోమఖముఖేపాయాత్వయంవామన అధశా ళుక్యకులాభ్రిసుధాకర కుముదవర్దనమానవనాయక జ-రుతిరాజమ హేంద్రవరబ్వతోఘనయశానయ కేశితభూతల

శ్డో శో పిదిగ్విజయ్ర్రీతాడంబరో వాక్షితీశ్వర సకలాన పినిర్హత్యప్రత్యాగంతుం సముద్ధ బట దదర్శత్రీపతింరాజూ వినయోచితసంభ్రమ

ఖ్లే _విష్ణువర్హననామాది నరపాఎవరాదిభి కల్పతానేకభోగాయ భూమిపాలకతాయుజే

శ్లో _శాకాబ్టేశరనేత్రాన్నిచ ద్ర (౧౩౩౫) సంఖ్యాము పేయుషే

గ తారణేవత్స రేపొస్యరాహుగ్రస్తదివాకరే ప్రాదాత్తె లింగ" షయేహోల్నాడౌపుణ్యశీమని తుంగభద్రాతరంగిణ్యా ప్రతిష్వాప్యవ్యవుత (గ్రామ ఎకసువుకుద్రాఖ్యంసాష్ట్రభో గాష్త్రభూతికం దశ్తైనవేమ విభునా ప్రాయేణానేనభూతలే వ్గే స్మన్నచలోదేవ వామనస్సుప్రతినృతః దేవస్యానంతభోగోస్తు అస్యగ్రామస్యఅప్తదిళ్టుస్టాపితా శిలాస్తంభా పూర్వత తుంగభద్రా దష్నిణతః దొశికవాగు పశ్చిమత తుంగభద్రా వుత్తరత తుంగభద్రా

శ్లో స్వదత్తాద్రిగుణంపుణ పరదత్తానుపాలనం పరదత్తాపహారేణ స్వదత్తం నిష్పలంభవేత్‌

శ్లో _ విద్వాధికారీ శ్రీనాధ వీరస్త్ర్రీనయభూపతి అకరోదాకరోవాచాం నమిజాతం ధర్మశాసనం యిడుపులపాటిలో దేవాలయందగ్గిరవున్నశాసనములు ల

యిడదుపులపాడు 68 ౪0 ౫ గం 248 ౧౧౩౯ స్వబ్తత్రీమత్తిన 5 ్రషల్లవ పరిక్షి తనిరూ ఎతపుణ్యరూపసప్తశతా[గ్రహారకార యవుకమకారుహక మణ్నీరూప ఇడుపులపొటినా 199

గుంటూరుజిల్లా శాసమమూుభం శ్లో బహుభిర్వసుధాదత్తారాజభిస్పగరాదిభిః యప్యయస్యయధాభూమిఃతపస్యతప్యతధాఫలం తత్రగ్రామాధిపో దామనయ్యువింశతిభాగి బయ్యనయ్యవింశతిభాగి, కకాంకవనయ్యవిశతిభాగి కేతవయ్యదశభాగి సూరవయ్యా దామనయ్య ముత్తెనయ్య కొమ్మావయ్యబ్రహ్మవయ్య వింశతిభాగి ప్రోలలవయ్య దామవయ్య _ చెవ్వవయ్య బిమనయ్య అవెడి భారద్వాజపగోత్రాల చోడనార్య ద్విభాగి, మారవయ్య వారాయణార్య ఖోగాద్రివిష్టయ్య భోగాద్రదారణ ద్విభాగికేతన .; అర్జాధికభాగి, కమ్మవార్య ే ర్వ విదురవార్య వారాయణార్యఆర్థాధికభాగి కొమ్మువార్య వారాయణాయవ్‌ పర్వతాయన్‌ ప్రోలనాయ్యరవ్‌ ముత్తవాయన్‌ _ హావ నాయ్యన్‌, సూరయ్య నాగవాయ్యన్‌ అనెడి కౌండివ్యపగోత్రాయ. అన్నవయ్యదేవనాయవ్‌. ద్విభాగి దేవవా యన్‌ పోలనాయన్‌ రాషువాయన్‌ అర్జాధికభాగి మల్లన్యయ అమరన.. బయ్యవయ్య మారనయ్య ద్విభాగి పద్మవాయన్‌ కామనయ్య పసూరవయ్య బాచనయ్య రాయనయ్యు, భొగా దినాగననయ రౌతన్నయ్య ట(బ్రహ్మవాయన్‌ ప్రోలవాయన్‌ కాశ్యపగోత్రాయ కోటనాయన్‌ అర్హాధికత్రిభాగి కేతవయ్య ప్రోలయ్య కన్నా-: కేసవాయన్‌ అవెడి శాలంకాయనసగోత్రాయ రుద్రనయ్య పంచభాగి కేశవయ్య పద్మనాభయ్య మారణాయవ్‌ కౌశికగోత్రాయ “నయ్య కొమ్మవయ్య అమరనాయన్‌ కందనాయన్‌ శ్ర్రీవత్సపగోత్రానికి అన్న నయ్య_కర్రనయ్య అప్పనయయ నారాయణయ్య అన్ననాయన్‌ గౌతమగోత్రం మాననాయయన్‌ కేతనాయన్‌ బ్రహ్మనార్య కాశ్యపగోత్రం మారనాయ్యన్‌ కాశ్యపగోత్రం. . ద్యానాయ్య గౌతమగోత్రం వేమనాయ్యన్‌ భరద్వాజసగోత్రం నల్లనాయ్యన్‌ నాగ నార్య త్రిపురనార్య అర్జాధికభాగి సూరనాయ న్‌ భోగాద్రిభూమనయ్య చెసాద్రైవాగనయ్య _భోగాద్రిముత్తయ్య _ శ్ర్రీరామనాయ్యన్‌ భోగాద్రివామన.. అన్ననయ్య అనెడి భారద్వాజోత్రయ (వ్రాయ) కేశవార్య హరితస గోత్రాయ తులశినాయ్యన్‌ కామనాయ్యన్‌ కేశవాచాయ్యన్‌ చాయనాయ్యన్‌ కౌశికగొత్ర _దేవనాయ్యన్‌ అమరనాయ్యన్‌ భారద్వాజసగోత్రః కేతనాయ్యన్‌ గౌతమగోత్రః సూరనార్య కాశ్యపగోత్రః అస్తివిభూ స్వస్తిశ్రీ కాలివాహనశకవరుషంబులు - 39౧అగు నేటి వృషసంవత్సరముసంక్రాంతినిమిత్తమున స్వస్తిశ్రీమన్మ హామండలేశ్వరకాక తిగణపతిమహారాజులు పూర్వదత్తముగా నెరిగి యిచ్చిరి చొప్పల్లి 'పెద్దనయ్యపంచమభాగి విరుపాత మంచి ద్విభాగి భారద్వాజసగోత్ర (గ్రామఃపూర్వదిక్కు కండికుంటలు దీనికి దక్షిణము దూబగుంట దీనికి దక్షిణము మంచనకుంట ఆగ్నేయం ఆవుటి వుత్తముడు ఉత్తమడుగు దక్షిణతః ఆవురు నైరుతికటిరాజుకుంట దీనిప్వత్రము దన్నా పెద్రికుంట దీనివుత్రము తర్కలిపాడు పశ్రిమత తలియకుంట వాయువ్యఈగంగాధరునికుంట దీని తూర్పు నల్దచర్వు ఆల్వు (అలుగు) దీనికి తూర్పు అంకమలపాడు ఉత్తరతః తక్కెళ్లపాడు ఈశాన్యత్కు కవ్యపాటిగుంట శ్లో మద్వంశజాపరమ హీపతివంశజావా పాపాద పేతమనసోభువిభావిభూపా యేపాలయంతి మమధర్మమిమంసమస్తం తేషామ్మయావిరచితో జలిరేషమూరర్ధ్ని న్లో సామానోొ, ఫ్రయంధర్మ ేతుర్న ఎపాణాం కాలేకాలేపొలనీయో భవద్చిః సర్వానేతానావినఃపార్టివేంద్రాన్‌ భూయోభూయోయాచతేరామచంద్రః శ్లో _స్వ్పదత్తాద్ధిగుణం పుణ్యపరదతానుపాలనం పరదత్తాపహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ గణేశ్వరునికి ఇంశ్ర్రీభీమేశ్వరుని మహాదేవరకు ఖ౨ నంందుర్గిదేవికి ఖండ్రీభీమేశ్వరమహాదేవరకు కాంకమంచచిచెరువులవాగు దరి 200

గుయూడుబల్లా కాననములు నిచేను నంంయీ ప్రకారము సమర్పిబ్తమి శ్రుచన్నకేశవస్వామివారి గరుడస్తంభం మీది శాసనము -- 8 ౪౦ ౫ [౦ 732 జే స్వయంగ్రామణ్ని దశ్రిగొంక సముద్దతక్షితితలే మహోత్సవేచాగ్న్యతా పాధోరాశి వివర్థితాంచితపయోబందూతధాభూవధూ గాఢాశ్లేష ముద్రతాదృతసము ద్రఖ్యాతశంకావ్యధాత్‌ శ్లో కాంతా కాంతా రపర్యక కారితానంత రాయకం కంతా యుళ్లెక దంతా గో దంత వళ ముఖోదరాల్‌ శో. అస్త్ర త్రిలోక గృహ మధ్య ధిపొరి భూపా౯ వేది వే౯కా- - - - -- - * "వినురైర్విభాను తస్యా న్వ వాయ ప్రభ వేషు రాజ రాజ న్య భూమండల సార్వభౌమ శ్లో నమ్రావనీ శాన శకట నూత్న రత్నాంశునీరాజిత పాద ఎర తస్యాభవ త్సు (తవీర స్సర సోతి) సార పురారితేజా పురుషోత్తమేంద శ్లో - - -దాది నయస్యావా పతే వణాను దేవాయతే ఒభూద్ద్లుణ భూధరిత్రి శో తస్య శ్రీ పురుషోత్తమ క్షితి పతే చక్రాకరం వర్థితం విద్వద్వంద్య సువాహనాధి పతినా విక్రాంతి విద్ద (క్రమం యత్తేజో భుజగో విపక్ష సముదేచిత్తేషు - ------- ళ్లీ తస్యా ఎత్పుత్ర రత్నం సురవతి మవామావీర రుద్ర ప్రతాప జ్వాలాజాలా వళీఖి విపులరిపు పురాట్టాల కాట్టాల సీమా ధావద్దా వత్స ఘోటీ ఖర పుట వికటీ ధూళి పాళీ సమేత భూత ద్వే ఎక్టితీశో ఒశావనీశ శో రమాకారుణ్య త్రీ విల తమహారాజ్య విభవ ప్రతాప ప్రొగ్బార ప్రహసిత సురాధీశ విభవ సముద్య (త్కోదండో )ని(రత) కధితా శేష విజయ ప్రతాప శ్రీ రుదో జయతి సమ రేశత్రునికరా౯ శ్లో శాకాబ్లే శరనేత్ర వారి శశ భృత్సం ఖ్యాభవాబ్లే శరత్‌ ఊర్చేమాసి విధో పరాగసమ యే శ్రీ వీర రుదో బలాత్‌ భారద్వాస గోత్ర మాధవ బుధా యా ద్యుక్త శాఖాజుష ప్రాదాద్విడ్వ లసాటి నామక మహాగ్రామం నృపగ్రామిణీ 201

గుంటూరుజిల్లా శాననములు శ్లో పూజ్యో మాధవ మాధవో మధు సఖిప్రభ్యాకృతి ర్మాధవ శ్రీమద్దక్షిణ రాయ పోల ధరణీదాన ప్రదానా గ్రణీ ఆనామాంబు ధరోంయబు ధేర్హల మివశ్షేత్రేశు పాత్రే పష్వహూ నిత్యం వర్షతి షట్పదాఖభని కరాం హృత్వాం స్వయం రాజ్యకం శో శింగాంబికా ముత్తయ మంత్రి సొారసం తపః ఫలం మాధవ మంత్రి వర్యః విరాజతే౭_త్పీకృత కల్ప పాదప శ్రురంగ కొండాఖ్యసు ధీశ సోదర శ్లో గుణమణి గణ సింధు మాధవో మారతుల్య 'ప్రధితకుల పయోధేం ప్రోద్యతేం దుంకళావాజ సువిదితవి బుధానాం బంధు వర్గసయ భక్త్యా స్వయమిడుపలపాటి గ్రామమిత్య (గ్రహార గ తత్రగ్రామాధిపోమాధవారయో౬ఒవదత్‌ శ్రీ జౌరసశ్చ తదగ్రజకొండ నార్యజ వంశా వళి (పటము) పీస మాలిక శ్రీయాజ్జవల్క్య ప్రశిద్దా న్వయము నందు ముఖ్యుడు దామయ్య ముత్తతాత గురు భరద్వాజ సగోత్రోద్భవుండైన ధన్యుండు నల్లయ్య తాతతాత నిత్య సత్యక్షమాని యత మానసుడైన దగుముత్తనార్వుడు తండ్రితాత భూర్విచెచవరామము దయుడి తండును తనరుకొండయ మంత్రి తండ్రి తండ్రి మవా మతో దుర్మంత్రి మానమర్హనుడైన ఘనుడు ముత్తయ మంత్రి కన్న తండ్రి పరము పుణ్యోత్సవ భాగ్య సంసన్నయౌ కమలాక్ష సింగాంబ కన్న తల్లి అగ్ర గణ్యుడు కొండయా మాత్య చంద్రుడు రమ్య వైథవుడు త్రీ రంగ విభుడు భుజబల భాగ్యాది భోగ సంపన్నుండు. సమగ్రుండైన నయశాలి తిమ్మయ్య నందనుండు విభవాస్పదంబైన వినికొండ తూర్చున తనరునిడుపున పాడు తానకంబు జలజ లోచనుడు కేశన దేవుడును వేల్పు వెలయ నిమ్మయ ్రోల విభుడు విభుడు అనగా కర్నాటక అంధ్రము దేశములకు పూనూరిలో శివాలయం దగ్గిర వున్న శాసనములు శంం౫౩స్వబ్తశ్రీ శుభకర శకవరుషంబులు ౧౧౫౩ 40 - 123 _ అగునేటి చైత్ర శుద్ద ౫నాటిదారమున ఉపసంక్రాంతిని నిమి త్తము స్వవ్రశ్రీ చరణ సరోరుహ వివాత విలోచన (త్రిలోచన ప్రముఖాఖిల ప్పధవీశ్వర కాంతిక శకేవేరీ తీర కలికాలకుల రళ్న ప్రదీపా వాతకుమారగజాం కుంశ యెతమూరి పురవరాధీశ్వర కాశ్యపగోత్ర శ్రీ మన్మహా మండలేశ్వర భీమదేవ కేశవ దేవ చోడ మహారాజులు తమతండ్రి చోడదేవమహారాజులకున్ను తమ ళల్లి కళ్యాణమహాదేవులకున్ను ధర్మర్హముగాను గణపతి దేవమహారాజుల ప్రసాదంబును కోసము రాజు కారుణ్య దత్తం బొనరించి పూనూరు పొలములో నాన్నేయంబున నిడుపుల పాటి వముహజనులకు (విత్తులు బెట్టిన క్షేత్రముల సంఖ్య యిడువుల పాటి శ్రీచెన్న కేశవదేవరకు ఖందామోదర పెద్రికి ఖం బయ్యన్న ెద్దికి ఖ౨నం౦ కొంక నమంచి నం౦ నారాయణ వద్దికి న యః సూర పెద్రికి ౧౨4౦ కర్రి ెద్దికి ౧౨౪ పెన్ని కూచికి న లప్రోలా పెదికి న౯లలఅన్నా పెద్దికి నం౮జపోలెపెదద్దికి న ౮ పొడిరెక్తికి నంం కోటయ్యానకు ౧౬ శ్రీపర్పత మళ్లిఖార్జున దేవరకు నంం పొడిరెడ్డికి నం౦ ఖిరుజియ్యకు కొండ సెద్దికి ఖం న౫ యిష్టకొండా పెద్దికి నం౦ం కుండాదేనమ్మకు న ౧౫ ముత్తయ్య దేవునికి వృత్తి ఖం నల్లొ 'పెద్దికి న ౧౦ నాగ పెద్దికి నల్ధగోమయరాజునకు వృత్తి న ౧౦ కోట సంగన్నకు బ్రిత్తిన ౧౦ సమర్పిజ్తమి గన్నా పెద్రికి వృత్తిఖంనంతెల్లప్పకు నంంనరసప్పుకు విత్తిన ౧౫జవ్వా పెద్దికి నంంకిన ౧౦సోమనకు ఖంనం౦పుల్లయాణ్ఞునకు నలాబలిజినవిత్తిన ౧౦సంయకమ్మన బ్రిత్తి ఖింన౩దేవరప్ప నరసాపెద్దికి న ౧౨౮సోదెన వాసరోజునకు ఖంన ౫యిస్తమి 202

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు న్లో స్వదత్తా ద్ర్వైగుణం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం పరదర్త్హా పహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభ చేత్‌ రెండు శాసనములు శం౫ంంస్వ్తశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శక వరుషంబులు అగునేటి యిశ్వరనామ సంవత్సరము ఆషాఢ సుద్ధ ౧౧శ్రీ మద్రాజాధిరాజ రాజ పరమేశ్వర శ్రీ వీరప్రతాప శ్రీ రంగరాయ దేవమహారాయప్ప య్యవారు రత్న సింహసనారూఢుండై పృథివీ సామాజుము శేయుచుండగొను కొండవీటి రాజ్లములోని చావలిలో వేంచేఎ వుండ నవధరించిన సాంమాజ్వ శ్రీ రఘునాయకుల (ల్‌ొజ్యి జ్య మూజ్య ఆ శ్రీ పాదారవిందములకు శ్ర్రీచత్సుర్త గోత్రపవిత్రులయిన శేషాద్రి నాయనింగారు దిండం సమర్పించి యిచ్చిన భూదాన ధర్మ శాసన క్రమమెట్లన్నను శ్రీ రంగ రాయ దేవ మహారాయులు అయ్యవారు మాకు పాలించి యిచ్చి నవ ధరించిన కొండవీటి రాజ్యములోన చావలి వెమాన దక్షిణపు పాలాన గొనపి గోపనాధుని ఇఖండ్రి కెకు తూర్పుకణగాలి పొలిమేరకు వుత్తరం నల్లపాటి అమ్మయ చేను వుత్తరపు గట్టు యిశాన్యమునకు వూడయచేని గట్టు వుత్తరానకు బాపయచేన. వుత్తరపుగట్టు నడుమ కేసరిపాటిన వాలుగు కుప్పల పొలం తఖాతిని భీష్మేకాదశి పుణ్య కాలమునందు సహిరణ్యోదక దాన ధారా పూర్వకముగాను సద్య సరిచ్చేదముగాను. త్తవాచికంగాను. సర్వమాన్యముగాను సమర్పిస్తిమి గనుక ఆన్ష్మేతానఫలించిన నానా ధాన్యాలున్నూ ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను అమృత మస్తు అనుభవించన వధరించేది - రఘునాయకులకు ప్రతిష్టకాల మందు పర్తిని రాయణుడు అమృత మస్తుకు ధారబోశిన కేసరిపాటి నకుప్పపొలం ల్లో యస్స వదతాం పరైర్తత్తాం హరేతపశు నోపమ విత్తిం సజాయతే విద్యుత్సృహణీయ మితాయుషా శ్రురఘునాయకులకు శీషాద్రినాయని చాతను యిబ్బంచిన పొలం వగలు వంజుల నరసప్పుశేవ తిరుమల రాజయ్య 'దేవమ హారాజులంగారు మౌనవ యంత రాయంబునకు పాలించిన వధరించిన కొండవీటి శీమలోను కొండ తూర్పున తోటపల్లి గ్రామం స్వామికి నిత్య సెవేద్యములు _ దీపారాధనలకును కళ్యాణముహోత్సవములు మెదలయిన సర్యోపచారాలకున్ను సవారణ్యోదక దాన ధారాపూర్వకముగొను ఆచంద్రార్కస్టాయిగాను సమర్పిబ్తమి గనుక స్వామి సకల భోగలకున్ను అనుభవించును ళ్‌. ఎకెవ భగినీలోకే సర్వే షామే వ భూభూజాం నబోజ్యా నకరగాల హ్యా విప్రదత్తావసుంధరా పురుషోత్తమ గజపలిదత్త తోటపల్లి గ్రామంపునరుద్దరణ కామాత్‌ వేంకటరాజు సమర్పణం శ్రీచావలి వాలేశ్చరునికి భుజబలరా యదత బాదువారు గ్రామం రామేశ్వరునికి శిద్ధిరాజు తిమ్మరాజు అయ్యవారు. సమర్పించిన ఖండ్రికెలు -- త్రునాధరాజువారి చాత వావి యి మే యిబ్బంచిన అమృతలూరు ఖండ్రికె ౧న్ని సరిపల్లి వారి చాత యిబ్బంచిన కణాగాలి ఖండ్రికె. న్ని చావలి అడ్డగత సుంఖమున్ను యిది శిద్దిరాజు తిమ్మయ్యగొరు స్వామి కల్యాణ మహోత్సవానకు సమర్పించినది శిలాశాసనములు - శం౪ిల౮ాకొశుభమస్తు జ్జ శ్రుచావలి పురాధ్యక్షో గంగావారి తకేబ్బత వాలేశ్వరో విజయతే రామభద్ర ప్రతినృత శ్లో శ్రుమానత్రికులోద్భవో నృపవల శ్రీవేంకకేశాన్వయ (హ్వయ ) పుత్రనృమ్మ మవా పతే పురవరాం గ్రీతోట పళ్యాభిధాం వాలేశీోయ కుమార వేంకటమవాపాలోత్తమ కీర్తిమాక ధర్మశ్రీ యిరతిమ్మ భూపరమణ స్సుజ్జో విశేషాదర 203

శ్జో. శాకాబ్దే ఘన మష్ట వార్ధి శశభృత్యం ఖ్యాగమితే ఖేస్ఫుటం మాఖశ్ర్రీ ప్రభఖ్యవత్సర యుతే చ్రెకాదశీ వాసరే వాలేశాయ సమర్సితే సఫలితా శ్రీతోటపక్లీపురం సర్వజ్జేనకు కుమార వేంకట ధరాధీశేన నిత్యమ్ముదా టే జుద్గ యు శుభమస్తు - స్వచ్తశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౪౮౬అగునేటి ప్రభవనామ సంవత్సర మాఖశుద్ద ౧౧ ొ త్రీసకల జగదీశ్వరులయిన చావలి వాలేశ్వర శ్రీమహాలింగానకు శ్రీమన్మహా కుమార వెంకటయ్య దేవమహారాజులుంగారు అనరా ములయిన సాష్టాంగ నమస్కారములు సమర్పించి యిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసన పత్రమెట్టున్నను శ్రీమద్రాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వ త్రీవీరప్రతాప శ్రీసదాశివదేవ మహారాజులంగారు ప్పధివీ సామాజ్యము శేయుచుండగాను శ్రుమన్మహామండలేశ్వర రామరాజు మర్రొజ వేంకట గుండారాయనింగారు. వేలంలో కొనిక్కొని తదార భ్య-స్న ౧౨౨౦ఫసలీి వరకు అధికారంచేసుకుంటూవున్న ల౨౨౦ఫస ప్రజోత్పత్తి నామసంవత్సరము భాద్రపద బ ౧౨భానువారము ది ౧౪తేదీ శసటంబరు ఆన ౧౮౧౧సంవత్సరం కరణాల దస్కత్తులు వున్నవి వంగిపురములో వున్న శాసనములు స్వబృశ్రీ శకవరుషంబులు ౧౩౮౬గీ 0 1464 అగునేటి తారణనామ సంవత్సరము వైశాఖ బ ౬శుక్రవారం అడిదం మళ్లి శెట్టి కొడుకు యళ్లి శెట్టి అన్నమల్లయ్యకున్ను తమ తండ్రి మళ్లి శెట్టికిన్ని తమ తల్లి దేవకమ్మకును పుణ్యముగాను వంగిపురానను శ్రీవీర భద్రేశ్వరునికి దేవరకు గుడికట్టించి దేవరను ప్రతిష్పచేశిచేశెను ఆచంధద్రార్కస్టాయిగాను స్వవత్రీ త్రువిజయాభ్యుదయ శాలివాహన లు ఉచ శకవరుషంబులు ౧౪౩౮అగునేటి ఎంగళినాము సంవత్సరము భాద్రపద శుద్ద ౧౧గురుదారానను శ్రుమన్మహామండలేశ్వర అప్రతిక మల్లకురంచెట్టి యమ్మతి రాజయ్యంగారి పొతులయిన రాఘవరాజయ్య గారి పుత్రులయిన మూర్తిరాజయ్య దేవచోళ మహారాజులుగొరు భారద్వాజ గోత్రకాత్యాయన సూత్ర శుక్ష యజుక్శాఖభాధ్యాయులైన శ్రీమంతులయిన యమ్మిదారాధ్యులు పౌత్రులయిన మళ్లనారాధ్యుల పుత్రులయిన వీరయ్య దేవరకు యిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసన క్రమమెట్లన్నను శ్రీమద్రాజాధిరాజ రాజ పరమేశ్వర శ్రీవీరప్రతాస సదా శివదేవమహా రాజులుంగారు విద్యానగరమందు రత్న ఎంహాసనా ఎనులై పృధివీ సామాజ్యము శేయుచుండగాను శ్రీమన్మహామండలేశ్వర రామరాజయ్య యర్రం తిరుమల రాజయ్య దేవ మహారాజులుంగారు మానాయంకరానకు పాలించి యివ్వనవధరించిన కొండవీటి శీమలోనే వంగిప్పురం (గ్రామానకు ధర్మముగాను పు స్రైడు క్షేత్రం ఆ ఆచంధద్రార్కస్ట్థాయిగాను యివ్హమి గనుక అందులో పండిన ధాన్యం అనుభవించి సుఖాన వుండుకొనేది ల్లీ. స్వదత్తా క్ర్వైగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరదత్తా పహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ స్వ్తశ్ర్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౪౩ ౮ాఅగునేటి ఎంగళినొాము సంవత్సరము భాద్రపదశుద్ధ ౧౦గురు వౌరానను శ్రీమన్మహామండలేశ్వర అప్రతిక మళల్లకడుచెట్టి ముమ్మడిరాజయ్యగారి పత్రులయిన రాఘవరాజయ్య పుత్రులయ్ని వారి మూర్తి రాజయ్య దేవచోళ మహారాజులుంగారు భారద్వాజస గోత్రము కాత్యాయినీ సూత్రయజుశ్శాఖాధ్యాయులైన శివరామ యళల్లం బొట్టు పౌత్రులయిన శరభయ పుత్రులయిన వీరయకు యిచ్చిన భూడాన ధర్మశాసన మెట్లనగా శ్రుమద్రాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర వీరప్రతాపరుద్ర దేవమహారాజులంగారు. విద్యానగరమునందు _ రత్నఎంహాసనా రూఢుండై ప్పధివీ సామ్రాజ్యము శేయుచుండగాను థ్రీమన్మహామండలేశ్వర రామరాజయ్య యర్రం తిరుములదేన రాజయ్య దేవ మహారాజులుంగారు విద్యానగరము నాయంకరానకు (న జీ పాలించి యివ్వనవుధరించిన కొండవీటి శీమలోని వంగిపురానను అగస్త్యేశ్వర స్వామివారి ఖండ్రికెను కేసరిపాటిని న ౨౪౦ క్షేత్రం సబారణ్యోదక దానధారాపూర్వకముగాను సర్వమాన్యముగాను యిస్మమి పుత్రపౌత్రపారం పర్యం ఆచంద్రార్కస్టాయిగాను అనుభవించేది స్వ్త్‌శ్ర్రీ శకవరుషంబులు ౧౪౩౮అగునేటి ఎంగళినాము సంవత్సరము భాద్రపద శుద్ద ౧౧లు గురువారానను శ్రీమన్మహామండ లేశ్యర అప్రతికమల్లయ కురుచెట్టి ముమ్మడి రాజయ్యగారి పొత్రులయిన రాఘవ రాజయ్యగారి పుత్రులయిన మూర్తిరాజయ్య దేవచోశ 204

ఘుంటూరుజిల్లా. శాననములు ంాటునన నెసనములు మహారాజులుంగారు కాస్యపగోత్ర కాత్యాయని సూత్రయజుశ్శాఖాధ్యాయులైన (శుక్షయజుశ్ళాభాధ్యాయులయిన) కయ్యకల మాధవబొట్ల పుత్రులయిన సర్వయకు యిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసన క్రమమెట్లన్నను శ్రీమద్రాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వ ర శ్రీ వీదప్రతాప సదాశివదేవ ముహారాయలు విద్యానగరమునందు రత్నబంహాసనారూఢుండై పృధివీ సామ్రాజ్యము శేయుచుండగాను శ్రీమన్మహామండలేశ్వర రామ రాజయ్య యర్రం తిరుమలయ్య రాజయ్య దేవమహారాజులుంగారు మానాయంకరానకు పాలించి నవధరించిన కొండవీటి శీమలోను వంగిపురానను శ్ర్రీఅగ స్త్రేశ్వరుని ఖండ్రికెను న ౨౪౦ కేశవనాధుని ఖండ్రికెను కేసరిపొటి న ౨ క్షేత్రము సహిరణ్యోదక దానధారా పూర్వకముగాను సర్వమౌాన్యముగాను యిస్తిమి. అందు పండిన నవధాన్యాలు పుత్రపొత్ర పారంపర్యముగా ఆచంద్రార్కష్టాయిగాను అనుభవించేది క్లో దానపాలనయోర్మధ్యే దానచ్చేయోనుపాలనం

దానాత్స్వర్ల మవాప్నోతి పొలనాదచ్యుతం పదం

స్వబ్తశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౪౩ ల౮అగునేటి ఎంగళినామ సంవత్సరము భాద్రపద శుద్ద ౧౧గురువా రానను శ్రీమన్మహామండలేశ్వర అప్రతికముల్లమదేవ కురుచెట్టి ముమ్మడిరాజయ్యగారి. పౌత్రులయిన రాఘవరాజయ్యగారి పుత్రులయిన మూర్తిరాజయ్య దేవచోళ మహారాజులుంగారు కాస్యసగోత్ర కాత్యాయని సూత్ర శుక్రయజుశ్శాభాధ్యాయులైన రావూరి యల్లయభట్టు పౌత్రులయిన అక్కయపుత్రులయిన వెంకటకు యిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసన 'కమమెట్లన్నను శ్రీమద్రాజూధిరాజ రాజపరమేశ్వర శ్రీవీరప్రతాప శ్రీవీరసదాశివదేన మహారాజులుంగారు విద్యానగరమునందు రత్న ఎంహాసనా రూఢుండై పృధివీ సామాజ్యము శేయు చుండగాను శ్రీమన్మహామండలేశ్వర రామరాజయ్య యర్రంతిరుమలయ్య దేవ మహారాజులుంగారు మనాయంకరానకు పాలించినవ ధరించిన కొండవీటి శీమలోని వంగిపురానను వూరిదక్షిణమునకు వొడ్డున చేనిస్టళములు ఖంపుట్టైడు భూమి సర్వమాన్యముగాను వారణ్యోదక _ దానధారా పూర్వకముగాను సమర్పిబ్వమి ఆ శ్షేతాన పండిన నానాధ్యాన్యాలున్ను మీపుత్రపొత్ర పారంపర్యంగాను ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను. సుఖాన అనుభవించేది సుఖానవుండేది

విష్ణు ఆలయంలోవున్న శాసనస్తంభం 5 ౪0౫౫ [10223

స్వబ్వత్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరుషంబులు ౧౪౩ ౮అగునేటి ఎంగళనామ సంవత్సరము (శ్రావణ బ లలు కాస్యపగోత్ర ఆపస్తంభ సూత్ర యజుశ్ళాభాధ్యాయులైనన్ను శ్రీమన్మహామండలేశ్వర అ్రతిక మల్లయ. కురుచెట్టి మున్ముడి రాజయ్యగారి పౌత్రులయిన రాఘవరాజయ్యగారి పుత్రులయిన మూర్తిరాజయ్య చేవచోళ మహారాజులుగారికి కౌశికగోత్ర కాత్యాయని సూత్ర శుక్షయజుశ్ళాఖాధ్యా యులెన రూసనగుంట్ల కృష్టయ్యంగారి పౌత్రులయిన తిరుమలయ్యంగారి పుత్రులయిన వొబళయ్యయంగారికినిన్ని కాశ్యపగోత్ర కాత్యాయని సూత్ర శుక్రయజుశ్ళాఖాధ్యాయులైన మందళ వోబళయ్యంగారి పౌత్రులయిన రామయ్యంగారి. పుత్రులయిన వోబళయ్యంగారికిన్ని కొశ్య పగోత్ర యజశ్శాఖాధ్యాయులయిన మందళపు రామయ్యంగారి పుత్రులయిన జగన్నాధయ్యగారి పుత్రులయిన తిదుములయ్యంగారికిన్ని కాశ్యపగో త్రయ జుశ్ళాఖాధ్యాయు లైన కాత్యాయని సూత్ర శుక్రయజుశ్శాఖాధ్యాయులైన మందళపు రామయ్యంగారికిన్ని యిచ్చిన భూదానధ ర్మశాసన క్రమమెట్లన్నను శ్రీమద్రాజాధిరాజ రాజ పరమేశ్వర వీరప్రతాప శ్రీవీరసదాశివదేవ మహారాయులుంగారు విద్యానగరమునందు రత్నఎంహాసనా రూఢుండై పృధిపీ సామ్రాజ్యము శేయుచుండగాను శ్రీమన్మహామండలేశ్వర రామరాజయ్యంగారి యర్రతిరుమల రాజయ్యా దేవమహారాజులుంగారు మానాయంకరానకు పాలించనవధరించిన కొండవీటి శీమను వంగిపుర గ్రామానను

వూలేరు

మం వూలేరు శ్రీగో పీనాధస్వామినారి ఆలయంముందరవున్న శిలాశాసనము

శాతివాహన శకవరుషంబులు ౧౪౬౦శుభమస్తు

స్వజ్తశ్రీ మన్మహామండలేశ్వర రాజాధిరాజ రాజసరమేశ్వర పూర్వదక్షిణ పశ్చిమ సముద్రాధిపతి శ్రీవీరప్రతాప శ్ర్రీనీర అచ్యుతదేవ మహాఠరాయులు ప్పధివీ సామ్రాజ్యమున్ను “సేయుచుండగాను స్వత్తత్తీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరుంషబులు ౧౪౬౦౫ 9 1538 అగునేటి విళశంబినామ. సంవత్సరము మార్గశిర శుద్ధ రంగురువారమునాడు. ధనుర్హగ్నమునందునను శ్ర్రీఅచ్యుతదేవమహారాయులకు

205

కుంటూరుజిల్లా శాసనములు పుణ్యముగాను అయ్యపరుసయ్య శ్రీతిరు వెంగళనాధునికి కొండవీటి శీమలోవి కొండవీటి తూర్పునను శ్ర్రీకృష్ణాతీరమునందంన యిచ్చిన వూలేటి గ్రామమునందు శ్ర్రీవూలేటి గోపీవాధునికి తిరు కాటి తిరుకల్యాణ మహోత్సవానకును శ్ర్రీతిరువెంగళనాధుని ఆనతిని తిరుపతి పండైండు స్తానాలవారున్ను అధికారి యళ్ళపిళ్లాను పమర్పించినపొలం కేపరిపాటికి ఖం10 పుజ్రైడున్ను యేదుముకుకావలివారికుంట తూర్పుపందుమున్ను ఆచేనివుత్తరం యేదుమున్ను పేకేటి తెరువువెంటను వల్లూరి చిట్టితాళ్ల మాయను పందుమున్ను వుభయము పాలంకేసరిపాటిని ఖ ౧1౦ పుస్రైడున్ను యేదుమువారికి జరిగే వృత్తికి యిగాంపాలమునకున్ను నగదు ౫వరహాలు వషా౯ాశనంకున్ను సనదు వ్రాయించి యిప్పించి స్న ౧౨౦౧౮4 1792) ఫ సలీవరకు తిరుపతి రాయనింగారు ప్రభత్వంచేసి చనిన మీదట యీయన కొమారుడు అయిన అప్పానాయనింగారు పస్ష ౧౨౦౧ 4౦ - 1793 ఫసలీలో ప్రభుత్వానకు (వుచ్చి స్న ౧౨౦౪ఫసలీ వరకు 9 సంవత్సరములు అధికారం అయిన మీదట తమ్ములయిన శీతయ్య నాణ్యిక్యరాయనింగారు స్న ౧౨౦౫(1796) ఫసలీలో 'ప్రభుత్వానకు వచ్చి స్న ౧౨౦౮(1799) ఫసలీ వరకు నాలుగు సంవత్సరములు అధికారముచేఎ చనిపోయిన మీదట జంగన్నగోరి కొమాళ్లు అయిన బావయ్య మాణిక్యరాయనింగారు యీరాయచోటి (రాచూరివంటి తాలూకా) కూడ స్న ౧౨౦౩ ఫసలీలగాయతు సన్న ౧౨౧౧ఫసలి వరకు (ప్రభుత్వము చేశిన మీదట స్న ౧౨౧౨ఫసలీలో మహారాజశ్రీ కుంఖణీవారు రాచూరు తాలూకా వేలాంవేయించి నందున రాజామల్రాజు వెంకటగుండారాయనింగారు. కొన్నారు గనుక తదారభ్య యీ తాలూకా ప్రభుత్వంచేస్తూ మజుకూరిలో వుండుకొన్న గో ఎనాధస్వామివారికిన్ని శ్రీవిశ్వేశ్వరస్వామివారికిన్ని పూర్వం వున్న వసతులు నిరాటంకముగా జరిగిస్తూ వున్నారు. మూర్తలు మింటికి పదికుచ్చళ్ల పొలమున్ను ధారాపూర్వకముగాను యిస్తిమి గనుక అందులపండిన నానాధాన్వాలున్న తెచ్చి నైవేద్యమున్ను యాడాది యెటేటి తిరుకల్యాణ మహోత్సవానకున్ను ఆళ్వార్లు ఆరగింపుకున్ను _పరగ్రామాలనుండి వచ్చిన దేవళ్ల ఆరగింపులకు ఉడుగర్హకు దేవుని పండుగల దీపారాధనకు గుత్తి భోగరాగాలు మొదలయిన సకల వైెభోగాలున్ను చేసుకుని ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను రా నడిచేది - వూలేటి (గ్రామమునను వ్యవసాయముచేసిన వారందరున్ను వుభయరాశిని కారువడ్తి యప్పుడుపారిన పుట్టికల్హాను ఖ ౧కి తురుపాటిని అడ్జెంటిని వెనుకనను సమర్పివ్హమి అవిన్ని అవుధరించి బెడిచక్రరాముని ఆరగింపునకు కుచ్చల చప్పచేను యిబ్రమి నగరాల దిపారాధనకు చమురు ఖ ౪40 పందుం సాలెవారలు యిచ్చే చీరలు ౫అవుధరించేది - యీ ధర్మశాసనములోను వ్రాయించిన క్షేత్రాలు పుట్టి అడ్తలున్ను - యవరు గనుక నడపక తప్పినాను యీ కృష్ణధరిని గోబ్రాహ్మణ వధచేఎన పాపానబోవువారు లో శిలాశాసనం -- డ్ర్రీవెంగళనాధునిగుడి పండైెండు స్తానాలవారి ముందరను పాలరామానుజియ్యంగారున్ను మెరకరణ శ్రునివాసయ్యాను నల్లదంబి వ్రాయించిన శిలాశాసనము ఇది శ్రీ తిరువెంగళనాధుని పాదరక్ష క్లో స్వదత్తా ద్ర్విగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరదత్తా పహారేణ. స్వదత్తం: నిష్పులంభవేత్‌ శ్లో ఎకైవ భగినీలోకే సర్వేషా మేవభూ భుజాం నభోజ్యా నకరగ్రాహ్యా విప్రదత్తా వసుంధరా శ్లో _స్వదత్సాం పరదత్తాం వాయోహరేత వసుంధరాం షష్టి వర్ష సహస్రోణి విష్టాయాం జాయతే క్రిమి ర్‌ వూలేటి గోపీవాథువికి వేలూరి "పెద్దా రెడ్డిగారు చిలుకళొవిచేన్లు వుత్తరములంకతిప్పసమర్పి స్పిమి ప్రజోత్పత్తి వామసంవత్సరము వైశాఖ బహుళ ౧౨సోమవారము ౨౦మొయి ఆన ౧౮౧౧సంవత్సరమున

శుంటూరుజిల్లా. శాసనములు యమంటూరుజిల్లా శొసనములు కొండవీటిలో అగుపడ్డ శాసవాలు యీ కంబము బండారవాడ సాలె తూముల చెరువు రామునరువుంబవిచే యెడ్లయు తోడి రాయపము(ద్రం కట్టించిన కనుపరితి నన్నిలిడ్డిరుగ కంబం వరుంచిది యీ కంబంచెనకలపల్లి _చెన్ని తమతండ్రి వలిచి పద్దికిని తమ తల్లి లక్కసానికినిం బుణ్యముగాను చేయించిన వరువుంబని. నిర్మించెనేమంత్రి నిరుపమ ప్రాకార నవకంబుగా గోపీనాధపురమి నిలిఎనాడేమం్రి నియత వైభేవముల గోఎకా పషల్లభుం గూర్మివలయ పాలించెనే మంత్రి ప్రకట భర్మఖ్యాతి మవామమీ రంగనాంధ్ర మండలంబు గెలిచినాడే మంత్రి లలిత విక్రముమున (బ్రబలుడై యవనుల బలమునెల్ల నతడు భూపాల మంత్రీంద్ర సతతవినుతు చేవిశార దుడచ్యుత దేనరాయ మాన్య బాతవర్తనుండు గార్యమ వాత యశుండు (యశుడు) భానుతేజుండు రామయ భాస్కరుండు స్వన్తశాలిశక వర్షంబులు ౧౩౨౬అగునేటి తారణ సంవచ్చరం మాఘ ఖబ ౧౦లు కొండవీటి నగరేశ్వర దేవ దివ్యశ్త్రీపాద పద్మారాధకుండును "పినుగొండ పురవరాధీశ్వరుండును వైశ్యకులోత్తముం కును బొప్పరు కులగోత్ర సవిత్రుండును నైన చద్రెశెట్టివారి చేడికాయన్న తమతండ్రి శ్రీగిరి సెట్టికిన్ని తమతల్లి గౌరసానికింన్ని మంన్యముగాను చేయించ్చిన కంబము మంగళ మహా శ్రీత్రీత్తీ ౨స్వప్రశ్రీ శుభశక వర్షంబులు ౧౩౨౬అగునేటి తారణ సంవత్సరం మాఘ బ ౧౦కొండవీటి నగేశ్వరు దేవరు ముఖమంటపా నకు నగరేశ్వరుదేవ దివ్యయ శ్రుీపాదపద్మారాధకుండును పెనుగొండ పురవరాధీశ్వరుండును వైశ్యకులోత్తముండునైన ధేనుకులగోత్ర పవితృందును నైనకాకాండి. విరిగిరి శెట్టి తమతండ్రి సుగ్గిర శెట్టికిన్ని తము తల్లి యగ్రసానికిన్ని మంణ్యముగాను చేయించిన కంబము న్‌ ట్ర్‌ మంగళమహా శ్రీతీత్రీ ౩ అమీను బాదాలో ముళ్లమారెంమ దేవాలయ ద్వారశాఖయందు అగుపడ్డశాసనం స్వఎత్రీ జయాభ్యుదయ శాలివాహన శకనర్షంబులగు ౧౫౧౪అగునేటి నందన సంవత్సరం వైశాఖ బ 8 గురువారం సున్న విలాసుతి నైనుతి సామియాచ ౧మౌహై సవ్యాలు సళలఅలప్ప ౧౦౦౦నాడు అగునెడు యోతి యదవుల తుల అతియుతుల అరియా వకిల అనల తనతల అయాలతులబాబారా మల్క అమీమల్క నాడయులుంగారు చేశిన ప్రతాపధర్మశాసన క్రమమెట్లన్నను 'మొదలను శాలివాహన శకవర్షంబులును ౧౫౦౨అగునెడు విక్రమ సంవత్సరం చెత్రబ ౧౪ భద్రమనారంనాడు హజరతియి. బరావాం పొదస హవడయలుంగారు తను రౌమచౌడు ఆండ్రితెనుదో జగనెంగి వుద్దగిరి దూర్మొని వక్కటరాజుం దీవిగ వట్టవినికొండయు బెల్లముకొండి తంగెడు పాటు పరిహరించి మరి బవినిగెకొని కొండవీడు కర్నాటక రాజధాని యీభూరాముండు బాహుబలము మీరు(రుచూ యీలాగు ప్రతాపాన కొండ్రవిటు (వీడు) రాజ్యం మట్కుకొని రాజ్యం పరిపొలిస్తున్ను వుండెను యివతల యి వాంపాదుషాంగా! మాతృండున్ను (మాతులుండున్ను) మహంమదు ఖులికుపొదశహ వడయులుంగారు. క్రిత మీ జైసనెసాలులోను భుగరప్పలసాన! పజదషడండై రాజ్యం. పరిపొలిస్తూ వుండగాను ఖర సంవత్సరం తిను వలభరాయుండు సొబాజి ఆలముఖానుండు ఖానాఖొనా మొ! ౮ 207

గుంటూరుజిలా శాసనములు పడతాడా లైనవారును పాయకట్టు దొరలుంన్ను తిరుగుబడిహారాంభోరైన కొండవీటిశీమ తినువుండగాను హజరత. పాదుశహవుడయులుంగారు తమ పట్నానకు ప్రధాని అయిన మల్కి అమీను మల్కం శలవుయిచ్చి యీ తిరుగబడ్డ హారాంభోర్హను దండించి శీమకుదురు పరచి రంమని శలవుదయచేస్పైెను అలాగె రాజుగారి ఆనతిక్రమాన మల్కంవుడయులుంగారు. గూలకొండవెళ్లి వచ్చిన ఖ బ (బు) రువిని యీహరంభోర్లు అయినవాళ్లు అందరున్ను సూర్యోదయం అయితేను జింకపిల్లలు పోయినట్టు యక్కడివాళ్లు అక్కడనే యధాయధారైే పారిపోయిరి మల్కవాడయుంగారున్ను క్షిష్టదాటి శీమలోకి విజయంచేసి దుష్టనిగ్రహ _ శిష్టపరిపాలన చేశి హరాంభోర్లైన వాండ్లనెల్లాను ఆజ్ఞలుచేశి ఆసమగ్రం ఖా ౪అమరేశ్వరస్వామి ఆలయంలో దక్షిణగోపురమందు పడమదర్రశాఖలోవున్న శాసనం 59 ౪౦ ౪ 1౦ 224 శ్లో శంభుర్విశ్వ విభుర్విభాతి పరమో వేద్యస్సు విద్యాసు యో వేదేష్వాదర మాదృతో విదధతే యంవేదితుం వాదినః తీధో౯క్త (ప్రతిపాదిత ప్రగణిత ప్రోన్నీత సంవాదితో (ఈ) ప్రత్యాఖ్యాత సమర్ధి తవ్యవహృత వ్యాఖ్యాత నానామతః శ్లో శ్రీమత్కే తన్ఫపస్సుు గద్దుణ బృహద్బాణాసన గ్రేరిత స్ఫూూర్హద్పాణవిదా రితారినికరూ రక్ష్యాద్భువోరక్షకః భోగీంద్రాభనగేంద్ర కార్ముకవి ముక్తప్రాంత బాణాదృతో మాతధ్వస్త పురత్రయ త్రినయన సంత్రాస లోకతయ క్లో యశ్లీలోల్లాశితాత్యుదృట నటన ధుతౌ వారిధౌా వారిదైర్యా ధూమై (ర్ఫూమే) రుదీర్ణె వ్హ్రఎతమసిత తనుస్తబ్ద భాభిస్తటిత్వా౯ సోద్గర్టో పాద్దతాం భస్తతి హతిని నినదైస్తత్ర వెసృష్టి వృష్టి ప్రావృట్కాలాభలీలాం బహు(వ) హతిముహుశ్ళీలదో నీరదాభి శ్లో పాదాఘాత ప్రచలదచలే స్యనృత్తే ప్రవృత్తే దోర్పండో ద్యజ్ఞవసపవనో తు శకవర్షంబులు ౧౨౧౦ఆశ్విజశుద్ధ ౫శుక్రవారం అమరేశ్వరశ్రీ మహాకోల గణకొమార వ్యతి శంకరనాధునికి నిరునెలత శిలిహముక్త ఆసానివారు ఆమిదదాల పూతన్న యిచ్చిన వృత్తి మద్దూరలేడి కుంటకడ నం౬నడిమతెరున చామరలపాటు తు శ్లో _అస్తిస్వస్తి మతీపరీజన నుతశ్శ్రీ ధాన్యవాహాహ్యయా తత్రీ భూద్వసుధా సుధాంశు రనఘోభీమాహ్వయోభూమిప ర్‌ (త్యాయచ్చరణారవిందయుగళం శంభోస్సమారాధయ స్ఫీత్యాయచ్చరణారవిందయుగళం భూపాస్పమారాధయః ల్లో యస్యాజి భీకర ఖురప్రకర ప్రభూత క్చుణ్ణక్ష మాతల రజ పటలం మధిక్షు ధూనే తినేతుమిప (వైరి నృపాంస్తలాంత) శ్రీపాంతర పప్రమధన స్పృహయావయాలి శ్లో _భృశంఛిన్నం భిన్నం సుభట విధుతై రుత్సద శతై దృతం శ్శీర్థం క్ట్థం దృఢతర ఖరైర్ధోటక ఖురై 208

గుంటూడుపొల్లా. శాననములు హా నను భువిక్లిష్ణం సిష్తం మధనని పుల్లైర్హస్తి చరణై ర్విపజ్ఞా తంయాతం క్షయ మధిగుణో యద్రణగణ శ్లో తత్పుత్ర ప్రధిత ప్రభావ విభవ కేతక్ష మాధీశ్వరో య కోటీశ్వర ఖండితారిని చయస్సం[గ్రామరం'గీ వ్యధాత్‌ వైస్తుల్యో మృగంచిన భిత్తిశకలా ప్రవ్యస్తచిత్రబ్ధతౌ నీకవ్రాత శర కరాద్యవయవాకేర్ణా పరిచ్చద్దివ శ్లో _భీమాహ్యయోఒసౌ తనయస్తతో భూద్ధ్భృప్తారి సర్బగరుడో గరుడ ధ్వజాభ యత్వోత్రి సంఘమని వారిత భూరిదంఘ్ట్ర్యా నిర్వాణతో పశిఖినం సుఖినంవిధత్త శ్లో భూపాలరత్తయుత సత్సు.లవారి జాతా గోంకక తీశశినో భగినీ గుణా ళా త్న గ్ర నే ట్‌ ఢ్యా సాచాహ్వాయా (సుబ్బాహ్వయా) కమల చారుకరాస్సుటక్ళీ స్పస్యాభవత్సియత మా ప్పురుషోత్తమస్య శ్లో తస్మాత్తస్యాం సమజని సుధారశ్మికాంతో వివస్వ త్తేడో రాజద్గుణ గణనిధి కేతభూపోభి రూప ధల్మేసీత్వాత్రిభునన విభుంచేత సాయోష్ట్ర మూర్తిం దోష్టా పృర్వీవలయ మనఘో లీలయైవాఖిలంచ ళా జఅతుతర పరనరపతి బలయభయ న్లో శాకాబ్లే వార్థితారా పథశశి వసుధా సమ్మితే మాఘమాసే శుక్ణే పన్హే దశమ్యూం దనుజరి పుగురోర్వా సరేకేత భూస 'ప్రాదాదీ శాయదిపొళాగుణనిధిరమరారాము గేహాయసోఒయం మూతాపిత్ర గ్రజానాం నృపకుల తిలక (శ్రేయసే స్వస్యచూచ్చె శ్లో ఆచంద్రార్క మిమేదీపా మహాదేవస్య పన్నిధౌా భాంతు భూషణ భోగీంద్ర ఫణా మణిగణోజ్ఞు లొ స్వబ్త చతుసముద్ర ముద్రిత నిఖిల వసుంధరా పరిపాలక శ్ర్రీమత్త్రి నయన పళ్లివ ప్రసాదాసాదిత కృష్ణవేణ్యానదీ దక్షణ షట్బ హస్రావనీ వల్లభ భయలోభ దుర్లభచోళ చాళుక్య సామంతమ దానేకప మృగేంద్ర. విభవా మరేంద్ర శ్రీమదరేశ్వర దేవదివ్య శ్రీపాద పద్మారాధక పరబలసొధక శ్ర్రీధాన్యకటకపుర వరాధీశ్వర ప్రతాపలంకేశ్వర కలిగళ మొగడకై. చేడువరిగి వక్తై గండరగండ గండభేరుండ జగమెచ్చుగండ నన్నిమార్తాండ నామాది సమస్త ప్రశస్త సహితం శ్రీమన్మహామండలేశ్వర కోటకేతరాజులు శకవర్షంబులు ౧౧౦౪అగునేటి మాఘశుద్ధ ౧౦గురువారంనాడు తమ తల్లి సుబుముదేవులకు ధర్మార్ధముగా శ్రుముదమకేశ్వర మహాదేచవరకాచంద్రార్న మఖండవర్తి దిపంబునకిచ్చిన యినుపయడ్డు ౫౫వీనించేకొని బోగం నెైరయబోయుడు తనవుత్రొను పొత్రికము నిత్యం మానెడు నెయ్యిపోయంగల వాడు తండ్రి భీమరాజునకు ధమాళార్ధముగా శ్రీమదమరేశ్వర మహాదేవరకాచంద్రార్క మఖండవర్తి దీపంబునకిచ్చిన యినుపయడ్డు ౫౫వీనించేకొని భీమన బోయిన కొడుకు బొల్లెటోయుడు తన పుత్రానుపొత్రికము నిత్యం మానెడు. నెయ్యి పోయంగలవాడు తనకు ధర్మార్హముగా శ్రీమదమ రేశ్వర మహాదేవర కాచంద్రార్భమఖండనర్తి దీసంబులు అయిదింటికి నిచ్చిన యినుసయడ్డు ౫౫వీనించేకొని 200

శుంటూరుజుల్లా శాసనములు వు జఅమరేశ్వరస్వామి ఆలయంలో దక్షిణగోపురమందు తూర్పుశాఖలో వున్న శాసనం ఫ్లో మంగళావాస విఖ్యాతా త్చా్రాంచ ద్భూరి వామాచల అశ్రయత్వాదనంతానాం సువర్జ్ణానాం సురాలయ పో౭ఒయం గుణై రాక్రాంత భూధర (శ్తీధరోపమ ) రామాపి నరసింహోయం లక్ష్మినాధో౬ఎ శంకర శ్రుమద్యల్హయ వేమాంకో రాజూ జరవిరోజనా (2.మలవిలోచన ) శ్లో కేతయల్రయవేమ క్షితిపతి రుద్దండ చండ భుజదండ యస్య కరకమల వారిణా జాయంతే పంచ పంచసురతరవ శ్లో అవవాత మహీకబాహుదండ (ప్రధితీరాతిని కాయకాలదండ భువికేతయ మళల్లయ వేనుశౌరి సదయం రక్షతి రంమ్యధాంన్యవాటీం శ్లో ఆయాతేయ వనాయితి క్షితిభుజ శుత్యే వనాంతామహీ చుర్గాణ్యస్య భటాకులాని సభయాత్త శక్యా వనాన్యాదిశకా త్రీమన్మాలయ వేమకౌరి యనపోతాదిద్య బాహాజయీ పాశ్చాత్యా జగనొబ్బగండబిరుదో నిర్దిత్య సంరాజతే శ్లో దాతారం తరసా హిరణ్య కశిపూ (ప్రహ్లాదవాక్యాదరం ప్రత్యక్షేక్సత దివ్యరూప విభవశ్షేమంకరం దేహినాం త్రునాధం జగనొబ్బగండ బిరుదో దేవం నృఎంహాభిధం శక్త్యాయోనుకరోతి యలయ సుతో శ్ర్రీవేమనామాధిప క్గో విష్వక్సేన విదారి తాభిలరిపు ర్ఫూ వల్లభో భూభృతాం నాధస్సత్వ గుణోత్తర సువిబుధ్యశ్రేణీ సముజ్జీవన ఆయుష్మాకజగనొబ్బ గండబిరుదో గోపాలసంపేవిత సత్యం యల్హయ వేమయ స్పభవతి శ్ర్రీవీరనారాయణ (ద్వర్హం) శ్లో త్రర్ణం (త్యర్ధ) శ్లో విఖ్యాతైరనముయాతి సాగరమసౌదిష్యో గుణానాం గతై యసైః కేతయ మల్హయస్స విజయ డ్ర్రీవేమసేనాధిస సత్యారాధన దీనరాజ జనక స్వాంతస్తత శ్రీధరా శ్రీకాంతాధర పాలితక్షితి ధరోలావణ్య రూపాన్విత (చతుర్ధ) శ్లో గోపాలార్పిత పాదపంకజయుగం శ్రుసత్యాభామాన్వితం సొతత్యం హరిదివ్యమాన శరణం నిత్యం సువర్జాంచితం 210

భుంటూడుబిల్లా శాననములు దానాధార మవానభోగ రుచిరం చోన్నీత భావక్రమం వృత్యాయలయ వేమయోను హరతే విష్ణుం శివంపద్మజం ఖ్లో _అంకాంబా గర్భరత్నాకర తుహినరుచా శ్రీమదాయల్లశారేః (తాసవ్యక్త స్సుతేజాస్సురరిపు యశసా వేమనామాభిధాన అయిశ్వర్యాయాభివృద్ధి ధనకనక ధరావస్తు వాహాద్విపొనాం సాతత్యాదన్న పోతక్షితి పతితిలక స్యాయురారోగ్య ఎద్జ్నె శ్లో. శాకాబ్టే గుణహన్హ నేత్ర వసుధా (1) సంభ్యేప్ల వేనత్సరే మాసే శ్రావణి కేడితే (2) ఫణీదినే వాచస్పతేర్యాసరే లోకాధీశ కిరీట రత్ననికరైర్నీ రాజితాం ఖుద్వయ స శ్ర్రీమాన మకేశ్వరో భువిఘన నిత్యం 'ప్రతిష్టాపిత క్లో _యత్సాదాంబుజలీన షట్పదతయాత్రైలోక్య సం సేవిత గృ్యమాన్భాతి పురందరోదితశచీ గండస్తలీ చుండన ('బ్రంహ్మాయం పరిమార్హ్య సర్వ్సజగతాం 'ప్రష్టాప్రహృషమ్టోఒభవ త్కెలాసం సవిహాయం యోని వసతి శత్రీధాన్య వాటీపురం శ్లో. పీరం యస్యధరా తనూశ్శరవణో (గ్రైవేయకం శింజినీ నిశ్వాసోహయ సంహతి సువిమలే నేశ్రేచ చక్రద్వయం యుద్ధం యేనకృతం పురాం నిజపరిష్కారేణ సంఛేదనం యోరక్షత్య నిశంభువం త్వవబాతో హత్వాజగద్దో హిణ జ్లే శింజిన్యాభరణం సదావహతియో వారేణ సూతంముదా సూజేనాశ్వ సమూహమద్భుత మిదం చాపేన చక్రద్వయం యోదేవస్స చరాచరా థిల జగద్రక్షాప్రతిష్టా విధౌ ప్రజ్ఞావానమ రేశ్వరో విజయతేశ్రీ ధాన్యవాటీపురే శో నిజవంశాబ్ది చందేణ మహేంద్రేణ మహొజసా అక్కయాంబాతనూజేన కళాభోజేన శాన్వితం శో పుల్రేణ మళ్లినాధస్య శతృఖండన శాలినా సంగ్రామ హరిణావేను శౌరిణా విజితారిణా భక్త్యాసం పూజిత స్తేన సదేవైరమరేశ్వర సొన్నిధ్యమక రోదస్య సర్వకామార్ధ సిద్ధయే జయరాజకళా హాన జరాభార మనోహర

గుంటూరుజిల్లా శావననములు అత్రగత్యా మహాదేవం ప్రత్యాగత్య జనార్హనం సత్య (ప్రత్యగతాదాఖ్యం (బ్రహ్మాణం శ్రేయసంస్తుతే ప్వప్పి గుణగణాలంకార చేజెయల చూరకార విశ్వవిశ్వంభరా వహనదక్ష దక్షిణ భుజాదండ జగనొబ్బగండ అయమండలీకరగర డరాయ చేకోలుగండ అధికాప్రతర్ధి హేమాద్రిదాన నిరత ప్రజా పరిపాలన భరత అమరచరణ రూప నారాయణ వేదనారాయణ భుజబలభీమ కోదండరామ. అపరిమిత భూదాన పరశురామ అనేక నగరోపకంర ప్రతిష్టాపిత బహువిధారామ పంగడి రక్షపొలక జగద్రక్షపాలక జగద గోపాలక గుజ్ఞరితద్దివి చోళఘన భుజవిరాజ మానకరవాళ రాచూరి దుర్గవిచాళ అనవరత పురోహిత కృత పోమపాన శ్ర్రీపర్వత అహోబిల నిర్మిత సోపాన దిక్కాంతా మనోహర కీర్తి కుసుమా మోదకుండి ప్రజా సహ్యజా గౌతమీ జలక్రీడా వినోద విరోధి నృపదానవ నృశింహ్వ పాండ్యరాయగజ శింహ ్రజ్ఞాత చతుర్విధోపాయ _ కేకాది రాయణ నిత్యపరిపాలిత పత్యపల్లవాదిత్య రిపు నరపతి గోధూమ ఫఘట్టనగరట్ట అప్పయ్య గోపయ్యనిశాషట్ట సంగ్రామ. సముద్ద్రండ భండ భుజాశ విఖండిత శతృకీలాల ప్లవమాన పిశాచగణస్తూయ మానయశోమండన అళని యవరద 25 ఖండన దుర్మదవైరి వీరభయంకర బసవ శంకర అమరేశ్వర దేవర శ్ర్రీచరణసరశీరుహ దత్తాభావ దండెనగోప బ్రంహకుండీ కృష్ణవేణీ గోదావరీ మహానదీ తటద్వయ తన్మధ్యదేశ దత్తానేకాగ్రహార అగణ్య _ పుణ్యక్షేత పత్రదత్తా బహువిధాహార పరపురహరణ మృత్యుంజయ సంగ్రామ ధనంజయ వుత్తుంగ చతురంగ బలరిపు పేనాసాదిత (త్రిపురాంతక దేవశ్ర్రీ దివ్యపాదపద్మారాధక కేతయమళ్లినాధ పయః పారావారా పూర్న్షసుభాకరుండ్రెన శ్రీమతే వేమనంగారు శకవర్షంబులు ౧౨౮౩అగుప్పవ సంవత్సర (శ్రావణ బహుళ పంచమి. స్వబ్త సమస్త ప్రశస్త సహితులెన త్తీమళు అవపోతయ రెడ్డిగారి ఆయురారోగ్య అయిశ్వర్యాభి వృద్ధిని ధనకనకవస్తు వాహన సమ్చద్ధింన్ని పుత్రపౌత్రాభివృధింన్ని అవునట్టుగాను పంచారామంబులకుం ప్రధమారామంబైన అమరారామంబును శ్ర్రీధాన్యవాటీపురంబునక ధీశ్వరుండైన అమరేశ్వర శ్ర్రీమన్మహాదేవరకు ఆచంద్రార్కముగాను పున ప్రతిష్పచేసిరి మంగళమహా శ్రీత్రీత్రీ [8 ౪౬౪౦ ౦ 226 శ్లో దద్యాదాద్యో వరాహశ్శ్యయ మిహభవతాం శంకరాకార ఘోణీ దంస్థ్రా యాంయస్య సర్వంజయతి వసుమతీ వోద్యతో నీరరాశి పంవీతో పాంతదేశః ప్రణిహిత రజనీ నాధరేభాగ్రశోభీ సం్చిష్యాంకేణ గాత్రచ్భవి రిహపహసానంత పోత్కర్షహేతు క్లో తప్యాముద్ధం కిరాఖ్యాతా విఖ్యాతా విభవోన్నతా షురకిన్నర జైత్యేందర ఫణీంద్రనగరే ప్వపి క్లో. తాంపురీం పాలయామాసుస్సుర శింధుసహోదరా నృపావిక్ర మసంపన్నా మమాజ్ఞా సత్యవాదిన శ్లో ఆశీద్వే మన్ఫపస్తతో ధరణి భృత్కోటీర కోటీమణి 'శ్రేజణీరంజిత పాదపీరనికట ప్రోలాన్వయాంభోనిధి యేనేందు ప్రతిమాన నిర్మల కళాపూర్జావలోకత్రయో జ్యోత్సా ఎ సోదర సందృశో మృత భరైరానంద మాసాదిత శ్లో హేమాద్రి గురుతద్దానం కుటుంబీచకలామహీ కరదస్సాగరశ్చాపీత్స భాగ్యో వేమభూపతి శ్లో _అన్నమాంబా తనూజేన కృతినా వేమభూభుజా 212

గుంటూరుజిల్లా శాననములు అహోబలేశస్యగిరౌ నిత్యశ్రీ పర్వతే పిచ సోపానానాం మహారమ్యూసు దృఢాపంజ్కీరాత్మన సమారు రుక్షోః శైలాసం ని(శ్రేణిరిన నిర్మితా ('బ్రంహకుండ్యా క్షిష్ణవేణ్యా గీతమ్యూ వేమ భూవరః పురకంరం హ్యాగ్రహారై రా్షర్టమకరో ద్విభు తస్యపుత్రో మహాభాగో నాభాగస దృశోగుతై అనపోత మహీపాలో భూపాలకులదేవతా మన్యుత్యాగే మహాభోగీ కర్నాత్కర్న వథంగత దానేనా మితఠయానేన బలిబకలిర భూద్భువి శార్యేణశవ్రవోమిత్ర భేదిన భవంతి నిహతాయేన జన్యే పర్హన్య సంనిభా (త్రిపురాంతక దేవేన దత్తం యత్తద్రిపాకులం రాజ్యం ్రాజ్యం సుహృద్భాజ్యం భోజ్యం యః కురుత్తేర్థినాం ళో కులక్రమాగతస్తస్య మంత్రిణా నృపతి స్వయం వైరివారణసింహో భూన్మల్లి నాధో మహాబలి కుమార ఇవశ[క్రస్య విష్వక్సేనోహరే రివ తస్యవేను మహీశస్య జయలక్ష్మి ప్రదప్పదా లేన విఖ్యాత సారేణ పితు కేత చమూపతి కులముక్తేజితం శౌర్య త్యాగభోగగుణోత్తరం శ్లో యోబాహూ ఘనమందరాద్రి (సదృశ ) ప్రత్నర్ధి పృద్వీపతే స్లీరాంభోనిధిజా ధరా పరివృఢా శ్రీవీరనారాయణ శ్రుమత్కేతయ మళల్లశౌరిరభన త్శ్ర్‌చేమ పృర్వీపతే మంత్రీ రాజ్య ధురంధరో విజయతే కోదండరామోయుధి ళ్లో తస్య లక్కాంబికాగభణజాతో వేమచమూపతి ప్రద్యుమ్న ఇవశక్రస్య (క్నష్టస్య) సీరాబ్టేరివ చంద్రమా భాస్కరస్యయధా కర్న మహేశస్య గుహోయధా లానణ్యకాంతి సత్వాది శౌ ర్యెరానందద ఎతు కృపాశ్రయత్వాత్సా మ్యోభూక్రైలాసస్య శివాశ్రయ తస్య సర్వ బం

శింటూరుజల్లా శాననములు ంయాయమల చెను ౮అమరేశ్వర స్వామిదేవాలయంలో మొదటి ప్రాకారమందు తూర్పు వైపు నవున్న శాసనాలు మూడో బండ [6 ౪౪ 215 త్రీరమ్యంబగు వారిజాసస రపకర్మా ధర్మరంభుందిల నప్పనాయీధ్యంన్మూర్తిగా వానికింధారా కల్పావయగు విష్టాసానికిం బుర్ర కుండారంగంటు జయలత్యం తంబు వ్యర్ధింపగాను గుణసజ్ఞన ప్రభుండు గుండైన పటుకి సత్స్రతాదగు మాంకమాంబికకు మానుప పరోపకార పటునిజ భక్తితో షిత విరాజిత చంద్రవరుండు సత్యనుతు వరించి నూర్తితలసన్మతి యప్పనపట్టు యీ (ప్రస్తుత్యంబుగ నిట్టుదానుదయచమై భాస్వుండశాయుధ -- స్వస్తిశ్రీ విభుంగత _భూవిభునిజస్వామిని పదాశివసుత స్తోత్ర శ్రవణీయం బోయుచును మిత్ర(్రేణిరక్షించుచోన నియుత్త యప్పడ యతు సముద్యత్మ్కీర్తి దర్చన్మహినే దివ్యత్సబోసందగు సద్విజరాయూరి ఘాదజణశాసను త్రుభరద్వాజస గోత్రు శ్రీమచ్చరణ ద్వయపూజితుని నప్పనంబదీచ్చదీశని అముల శకాబ్బములు గరసహస్ర కరక్షితి సంఖ్యగంచుపుము శితపక్ష శెవతిధి నాడుదినంబున నుత్తరాయణం బయరిన సంక్రమణ ముననపున పట్టున ఖండదీప ముత్తముడము'రేశు (మైలశశితారక మొడ్డి వెలుంగుచుండగనూ స్వ స్తిశకవర్షంబులు ౧౧౨౨౫ునేటి పుష్యశుద్ద ౧౧మంగళవారమున నుత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున శ్ర్రీముతు అప్పన పట్టు తన తల్లితండ్రులకు తనకుంను ధర్మాధ౯ముగా శ్రీమదమేశ్వర మహాదేవర కాచంద్రార్క్మముగా నఖండవత్తిదీపమునకుం బెట్టిన యినుపయడ్డు ౫౫వీనింజేకొని మంత్రిబోయిని కుం మనయునతని యల్టుడు కొమ్మన బోయుడును దమపుత్రాను పౌత్రికము నిత్యం మానెడు నెయ్యిపోయంగలవాడు శ్లో స్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహరేత వసుంధరాం షస్తిర్వర్హ సహస్రాణి విష్ణా యాంజాయతే క్రిమి తూర్పునవున్న నాపబండ 5౪0 ౦0 217 స్వస్తిశ్రీ మన్మహాప్రదాన బాణస్వర్గమనువగణదండ నాయకం శ్ర్రీవత్సకోజ్జ్వల తత్పాదపద్మోప జీవితులైన కమ్మనాటిలోని 'కెవయూరి కాయన జగ్గడు శ్రీశకవర్షంబులు ౧౦౫౧ యగు సౌమ్య సంవత్సరం పుష్యశుద్ద ౧౩బుధవారం నుత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమునను యొత్తించిన గుడిశ్ర్రీమదిష్ట రామేశ్వర దేవరకు తము తల్లి దండృలకు ధర్మాధకముగా ఆచంద్రార్కతార మఖండ వతికొదివియకు బెట్టిన గొరియలు ౫౫వీనింజేకొని అమరేశ్వరమున చింతనబోయుడు తమ పుత్రాను పౌత్రికం నిత్యము మానెడు నేయి పోయంగలవారు శ్లో _ప్వదత్తాం పరదత్తాంవాయోఓ హశేతవసుంధరాం షష్టీర్వర్ష సహస్రాణి విష్టాయాం జాయతే క్రిమి ౧౦నడిమి నల్ల్దబండ 5 ౪౦౪ ౫1౦ 219 ఉర 9,

॥ ప్రతీ శకవర్షంబులు ౧౪౧౬అగునేటి ఆనంద సంవత్సర మాఘబహుళ ౧౪సోమవారం శివరాత్రి పుణ్యకాలమందు స్వ్తస మప్ప దవతావిస్తారక త్రిభువన భువన నిర్మితాధార శ్రీపర్వతాలంకార అనంత ధర్మశాస్త్ర, పురాణ పాఠావారగంభీర ధీర ధీరోదాత్తరణ జగద్విదితకారణ సర్వజన హరుష దొాయకులైన శ్రీవిశ్వకర్మ నంశోద్భవ్లులైన కొండపల్లి బెజవాడ కొండలు నడుము మొదలయిన పదు నాల్గుకడల పంచాననం వారి పంట్టనాను కేలనది రామ్మహాపాత్యని కుమారుండు మలయ మహాపాత్యంంగారు నిచ్చిన ధర్మశాసనము ధరణికోట కమ రేశ్వరదేవరకు షోడశోపచారాలకును ధరణికోట పంచాననం వారు'పైడి పనుంన్ను అమరేశ్వర దేవరకు సమర్పిస్తిమి యింద్కు తప్పెనాగోహత్య 'బ్రంహహత్య చేసిన పొపానపోవువారు తమ మాతాపీతాళ్లను తామేవధించిన దోషానపోవువారు శ్లో స్వదొత్హాద్ధ్యిగుణం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం

పరదత్తా పహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ 214

గుంటూడుజుల్లా శాననములు లాడు కోరుకొండ

౧౧కోరుకొండలో కొండకింది మంటపొన వున్నస్తంభాన వున్న శాసనం

శకపర్షంబులు ౧౨౪౪అగునేటి దుందుభి సంవత్సరం పుష్య బ ౧౧గురువారం శ్రీమహామండలేశ్వరులైన ప్రతాపరుద్ర దేవ మహారాజులు గోదావరికి తూర్పునకు కొన మొదలుగాను అన్నిలదేవుని యేలిక దేశములకు యిచ్చిన మడికోటస్తలానకు శాసనము (శ్రమము హంచాల పురానకు కొడుకుంకపాలానం గుడిచిన పాపొనంబడువారు

౧౨మైన వ్రానన స్త్పంభములో వుత్తరపు వైపున వున్న శాసనం

మంటప ముఖండ్య జిపుదాదిని భూమి గెలిచి అన్నిల దేవరనాది చొప్పునను అదికొనువారు. రాజుపాలు పోగాను కాండ్రపాలను యేమిగొన కీదు చేవబాంహుణ వీరులయందు. చతుర్తాంశము. గొనకీదు ఆడుమనిషికి సుంకము గొనకీడు పట్లుకొడ్తను బట్టకీ

(లై బా ణి హా కష ట్‌ డు

మహారాజుల ఆనతిగ పొడిక్రమముదప్పకేడు ఆతారచంద్రార్కముగాను చెల్లనిచ్చేది

౧౩కొండకింద వుండె బండమీద వుండే శాసనం

ఆ సమయాలవారు చెడువారు యీపని యవరుకేడన్నాను గంగకాడను గోవులను బ్రాంహణులను చంఒన పాపానబడువారు

తమ బిక్డకొడుకు కపాలానం గుడిచిన పాపొనం బడువారు

౧౪కోరుకొండలోకొండ మీద శాసనం దక్షిణపు వైపు

శ్రురామనామమాం యాదాంజ్లేసౌభ్రాత్రము చంచపండి సవముదిదినంనగభం చంద్రియెభం వగు యన్యత పంచి - చీరాత్మజెస్తే రాస్తను భభూరి శ్రీభట్టరియాం. పేర మార్గదశ అనుగ్రహమాంచ ముద్రెయెతి భృత్యనదాముం ముటినాయరయ్య ప్రయెరాబిడం చితాచారశ్రీభట్టబిరుదాలిభిః అస్మాకారి భృత్యమాచాయనె ముంమడీంద్ర మిదం రార్యహకి దన్మియతకి హసప్తవూపే జూతోస్మి తీరేజ్యత యత్తభాన యిత స్యుక్త శరీరపంధా ప్రాయ్యామిలక్ష్మి నరశింహమూర్తి మనుద్యదేహమయమంచమానుశీం క్యాబుదివ్యంతే దివాఎ తొరాహ ఆదిభవిస్య మహాయున్మతా త్రానంప్రాప్తలక్ష్మైి నరఎంహరూసక ఇత్యేవమాభ్యాం యవరో రహస్యే ముఖేకృతి ముంమ్మడి నాయకిం ప్రసగూడ ప్రత్యక్షమానో సంపాక్యమీక్ష మానోయ భోదయ౯ంఅ పేక్ష మానోసంన్మాంన్లితి యామాహు సంతస్యాతి న వాసానాం హసత్యబాదౌ గుణరత్నభూప హృదిప్రసంనా వినయాప్రవన్మం సప్రశిస్తేన గరి సయాచ్తత మానురక్తా నరశింహ్వభక్తా భటవేశ్వరోస్యా నరశింహదేవా స్వ పేత్యవాదిన్మాందిదద్రి పారాశరవి అసంపు ఇతియుక్తం వచనం నిశంమ్యాం దేవే సహహృదయనా ప్రభుధ్యాన్యేవేదయ పుకినివారనే య్రిముంమడీం ద్రక్షితి పాలకాయా అకన్యూవచో శ్రను సంప్రణ తస్యగీతం సంతత పూజ్య వృత్త జ్జాల్వా నిమిత్తాన్వేద సూచితానిగి సపారాశరముని యంస్తాతయా సదిద్దాన యలక్ష్మి దాగ్యాదేవస్య పారాశరకంలింగ గె శాస్త్రాదితాం శ్రీశాంహర ్రతిదాది జాత కర్తు మదాదనుజ్ఞాంను చేయ్య సచాన్వితకే సరిదాయాగోణీన్య సంచిదాయనేన యయదలక్ష్మి దాన సంవాద్య విలెయకరోన్మహత ప్రతిధాం శ్రయత్పరాశర నృహరి భృతదూచీయిందీవరోదర సమాననిజాంక సంగాలక్ష్మి కరోశెముకు ప్రతిబిందితాయా బృంగనయున్నత వింజగతో వాతా యాదారానిరో విజయత భఖ్యదన ప్రశస్యా ప్రదాభ్యతన్మ పురుషోత్తమాయా భూపష్య జూసస్య మనోభిరామౌ అఖండ లక్ష్మీ దకజ ప్రయాతం ఎతు పురాగ్రూప్యన సంద్యయం చాగ్రామాయ వస్యచయలా మివాజ్ఞాం వివేక సంచార యతస్సమస్యా అరక్షరోభూన్నగరసతి స్యాభక్త సదాముద్దిత నాయకేంద్ర గ్రామేగ్రామే సన్ఫశింహాదిత స్యాక్షేత్రం భారిత్రయ మాసం విస్తావౌ. రామ మకరేద దంశ్యా యింమడింద్రాయా యే దేవత్రీనృశింహనాయక శ్రీ

౧౫కోరుకొండలో కొండమీది శాసనం వుత్తరపువెపు

శ్రీుఎదట పోయోయవార. + రామీడ్యా + షమాపూయోఘరిద్రా సదాయ షామో యేశాండిందాకూఎ. + +కాటిచశాకాయ యిష్ట్రపె బండితుక్యలె +వా+ షడాన్నిష*++నయె అయక్షాత్సలా యాట్యినలానో + + + + శించియూస్త + యిదిరాన్యం ద్రాపాత్రం తామాసం తద్దీసమా +++++ గెమీస్వంరిది సంపాట పొత్రం ++ సవకనోట్పూదా శింటం బూటాలాదౌతావ్రా +++ యక్రాయ పుర పశ్రిక + షాడిష్యాయా మహారాజు యాసం +++ కాకూదొకొట * విలపైర సొసంధప్రాడ్డిరి లింగసమాంతడ్హి ++-++++ దభూతపూర్యా

ఃేర్‌

గుంటూరుజిల్లా. శాసనములు శా సార పుత్రానియతృ ++++ రాజయలక్ష్యంతె రాజునలరాజత్యం యందౌగత్య మపి పండిత శ్ర్రీపుండలికం + కనీర ప్రతాప +++++ జతృగూత్యం రాంతకచెం ++ మాన్యమారూఢం జనాదసకపర్యయాత్యః ++ నాయకః ++ ద్భుత పాత్రరజయ +++ త్రిపుర +++ రూడమాయనందినయదికనః తస్మాదభూదం జయవంకరి వృద్ధిని హోయరభి సుధాదురి వహనయ నాయక +++++++ మయామ ++ కాయదం + రయగ్యతుష్టి ++ వ్యాజః రితో +++ మాధవ ++++ షాడిడం కుందాస్తుద్దరోడలి వెకాయదయమిదనయ ('హ్రిపుమానన్య రారాతతనయ యజోదను మీమానకయ _ కిందానజ్యాతృణీమిక ద్వకం నయాద్రప్రంకాపున కుభయనాయకందా + సువ్రత పూర్వజ యాద్యవృత్య దరప ముస్యంది దాయకామౌ పిత్రాం పయోహేమధ రాజ్యలక్ష్మి మాచారదిర పరహిత + కామ్యా రజనోహి ++ జనయత్య కాముమదనాయకేంద్రః కన్యాంస్వసుః కాడియనాయకిం ++ రత్నభూతా ముతదాయతస్మె పతిత రూపాభ్యయ పౌరుషాయ సరాత్యయాత్మాన యయన్య తప్తం పొదౌచత్సు తాపరాధ సహిక్షై హస్తిజారణ్యోతి రాపాడ్యం వాభయదాయ దక్షమి పరన్తి సంప్తవతోచ వెశిపం సన్నత యుత్తయెదుహృదయం దినానుకంపోత్తరం కూనక్ష్మా పతినందనస్య కఠమం నాగండ రాహ్యా దనందానో చకానుకురు వాంక చెంగరాతి గోదావరియు భయము పాంతపశ్యా జిత్యా పనాచల జలస్టం దుర్గరమ్యానేక పశాప్తి చరయ పరిశాసనం స +++ ద్వారావతీవదేద్గోరప్తి ప్రశస్తా శ్లో అనవేమమహీపాల స్తస్త్యస్తుతవ బాహవే ఆహవేరి పుదోర్తండ చంద్రమండలరాహనే ౧కంపస్తంభానుకు తూర్పువైపున వున్న స్తంభం మీద వ్రాత స్వస్తిశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవర్షంబులు ౧౪౮౬అగునేటి క్రోధిసంవత్చర చైత్రశుద్ధ ౫బుధవారం నందపురం మహారాజ్య యెడయళల్లయ జియ్యంగారున్ను పిన్నమళ్లయజియంగారున్ను తమకు అభిష్తశిద్దిగాను శింహ్వాచలేశ్వరుని సన్నిధిని నిత్యం యాస్వదను ప్రతినులుస్తాపించి నిత్యమున్ను దీపము అఖిండముగాను వెలుగును దేవుని భండారానకు దీపకదం బరాన్కు సస్కొని టంకాలు ౮ాంసమర్చించిరి యిందుకు ధవళా సనునిత్యము అదంచామరములు రథము ఆచంద్రార్కముస్తాయిగాను సమర్పించిరి క్లో శతృణాపి కృతో ధర్మః పాలనీయో మనీషిభి శతృరేవహి శతృస్యా ధర్మ శతృర్నకస్యచిత్‌ ఈ ధర్మం యవరు ఖండితం దుందారికుంభీ కాలకారి నరకాన బడుదురు (ఈ ధర్మమును యెవరు ఖండితంచేపినా కుంభీపాకాది నరకాన బడుదురు ) ఎ౨కల్యాణ మండపంగోడ మీద నల్లశాసనం పల్కమీదలేదు శ్రీయశ్ళస్వయం దత్తమితి విజయాచ్చమాణ కళ్యాణ భన్మవసతి కమలా వినుత్యంజ తిస్తశస్తుదకొండి భట్టా యభూయః శ్ర్రీశిం హగిరి నిలయం హరిళబై దోభ్యం రాజానోబహవ టురో సదుపదంగ్గం గూర్యయాలంకృతోస్తత్రోశిం నరసింహాళవ నృపతి గృ్రీమాకాందళ్వా వ్వగ్రణిం తస్య సిత్సచివోగణాశ్వర చయానటి బటునుజ్ఞ్వ్యల త్రీసోమేశ్వర నాయకనృతనయ ట శ్వనరోబ్యాన్వయ కాకాట్టే ధననాగత్రిన యనగణిత సాయదూరోయఘో _ తోంజోం ఘోకరకీట యలా నరహరిదమప డ్రివతి భానుసుఖ్యః ప్రమోదియ ్రతోగ్యోభులయా దరయగాః సోంశకూ యసంపతి పత్యస్రీమత్సతాడ్రి యోగిం శ్వరవియలమన ఘటామాచంద్రతారం చిత్యుభయత్కిరయం ప్రశసా శ్రీ శ్లో _ శాకాబ్టే బహుధాన్యనామని నభో వేదాభ్హి చంద్రాన్వితే కార్తిక్యాం శశివాసరే శుభతిధా శింహ్వచలస్వామినే హారం కర్న విభూషణే చకటకే శ్రుక్నష్ణదాయాధిపా మాత్యో రాచయ సాల్వతిమ్మనృపతిః ప్రాదాద్ద్విజన్మాగ్రణీః 216

గుంటూరుజిల్లా శాననములు "పెద్దకాకాని రెండోశాసనం

స్వస్తి శ్తీవిజయాభ్యుదయశాలివాహనశకాబ్రవషకా౦ బులు ౧౪౪౦ అగునేటి

ళేప్రపి త్రీ చృకాబ్రే(ఇ)జలధిమను గేశ్రావణేబాహుధాంన్యే పంచమ్యాంక్నష్ణపక్షేకు ముదసఖది నేరాజకాకాడిపుర్యాం రేటూరిశ్రీచిట్టమంత్రీ (వరమతిరకరో) ద్వీరభద్రప్రతిష్టా లక్కాబాగభకరత్నాకరతు హినకరోమల్లయామాత్యపుత్ర

శ్లో కాండిన్యాన్వ్యయద్భు[సాగరశకీ శ్రీ భ్రమం త్రీశ్వర ఆ స్తేతస్యమనోహరశ్ళ్శశిముఖీ శ్రీలక్కమాంబాసతీ తత్సూనుర్భవిచిట్టయ ప్రభుమణిస్పర్వజ్ఞదబడామణి-

క్లో చత్వారి ప్రియసోదరాగుణనిధే శ్రీ మాడ మంత్రీశ్వర త్రీమాక పెద్దయ అన్నయ ప్రభుమణి శ్మ్రీఅక్కచూడామణి విత్తెఃప్తూర్ధమనోరధైరివ భుజై రత్యాయతైశ్శ్రీహరే నిత్యంవి[క్రమకారిచిట్టయ మణీర్విద్యోతతేసోదరై

జ్జ స్తుత్యానఖకాశుచాసనాశ్వసుభటస్తోమాతపష(ైవ స్నూర్హద్రామ పతద్గ్ర హంచితవధూసంపన్మ ణీచామరా౯ కర్నాటో త్కృళయోభ ఎంహాళఘనశ్రీసాళ్వతిమ్మ ప్రభు స్రేద్రస్తోముమివాధికంవితనుతే చిట్లప్రదావేశ్వరం

త్హో కాకాడీపురవీరభద్రనగర (ప్రాకార సన్మంటస

” ద్వార్మసీకరగోపురద్రవిళ సత్కల్యాణ వేద్యాదయః కృత్యారామతటాకసత్క. ఎతీనిధిబహ్మ ప్రతిష్టాత్మజ స్ఫూర్తద్దేవగృహక బహు న్వితనుతే చిట్టప్రదాశ్వర

శో శేటూరీశ్వరచిట్టయ ప్రభుమణిశ్శ్రితిమ్మ మాంబాపతి

గ కల్యాణాచలకార్ముకాం(ఘికమలాస్వాదైక పుష్పంధయ తత్కిర్తా శభువనత్రయేధవళితేనక్తందినం ప్రస్ఫుటం తత్పద్మోదయ మీలనాత్ప్రతిదినంజానంతి విద్వజ్ఞనా

జ్లే దేవా కల్పక కామధేనుసునహా చింతామణీశం సుధామాశ్రిత్యా పిచసత్రభోదనపరా ప్రత్యక్ష వీరేశ్వరా కాకాడీశ్వరచిట్టయ ప్రభుమణే1త్వామాశ్రితామానవా

217

దాతారశ్చ వద్యార్షసదంతయభుజస్సంప్తూర్ణ సంపత్కళా ఖ్లై రేటూరిచిట్ట పవ్రభువర్యభార్యాత్ర్రీతింమ్మ మాంబాజగతి ప్రశిద్దా అరుంధతీ జహ్నూసు(తావ) తేహ్యా సూయాత్సమ్మోహయంతీపతిభక్తి శక్త్యా ణ్జో కాకాడిచిట్టప్రభుమంధత్రిచం ద్రాదసూతపుత్రాకభువితింమ్మమౌాంబా లక్కప్రభుం సంగమవీరభ ద్రాకాశ్చంగారరాయ ప్రముఖాంశ్చపుత్రాక శై రేటూరి చిట్టమంత్రీంద్రో జాయయాతిమ్మమాంబయా ళు లు కల్పిత కమలాకర్న్షకాసార కలకాంబుధి జ్జ నానాభాలపదాతి రేకకవితానిర్మాణ మర్మబయ సంపద్యస్యసదాంతి కేవిజయతే వేదాలతింమ్మస్పుధీ కాకాండీశ్వర చిట్టయప్రభుమణి స్త'స్యేయముజ్హృంభతే క్రేర్తి కార్తిక పర్వణేశ్వరకళావిస్ఫూర్తి మూర్తిర్భువి క్లో త్రుభద్రకాశీయుతవీరభద్ర పాయాదపా యాద్భవరోగ వైద్య ఆ చంద్రతారార్కమతి ప్రసన్న కాకాడి చిట్టప్రభునుంత్రి చంద్రం ఛే వీరశ్త్రీవరక్నష్టరాయ నృపతిర్విజ్ఞాప్యతేద్యాసనా ద్దారాపూర్వకమ([గ్రహారమకరోల్లింగం స్వనామాంకితం కాకాడీ పురవీరభద్ర కరుణశ్రీ శింధురత్యున్నత త్రీమాకామళల్లయమనుంత్రి చిట్టనచివస్సర్వజ్ఞదూడామణి స్వపృత్రీవిజయాభ్యుదయశాలివాహనశకవష౯ంబులు ౧౪౪౦ ఆగునేటి బహుధాన్యనామసంవత్సరవెశాఖ శుద్ద ౧౫ఆదివారం శ్రీుమన్మహారాజాధిరాజ రాజ పరమేశ్వరశ్ర్రీ వీర ప్రతాపత్రీకష్ణదేవరమహారాయలుంగారు ప్పద్వీసాంమాజ్యం సేయుచుండగాను. సాళువ తిమ్మరసయంగారు మహాప్రధానులైనడవంగాను. విశిష్ణగోత్రం సూర్య వంకోద్భవ్లులైనహసబిరిదగండ సహకారబాంధవ మల్లికా సలభర చియ రణరణగ భైరవవరగండ ధనంజయ బిరుదాంకులైన బెజవాడదుర్గా వరప్రసాదులైన మాధవవర్మ వంశోద్భవులైన కంధమరా జుగారి కుమారుడు అన్నలదేవరాజు ఆయన కుమారుడు "పెద్రవల్లభరాజుగారికి పెద్ద దేవులైన అన్నలదేవుకుమాళ్లుప్రభాకరపట్టణం ళా లు కట్టించిన ప్రభాకరరాడుంను పాపరాజుంన్ను యీనలుగురులోను తమరాయనింగారి కుమాళ్లు వుదయగిరి య్‌లిన బసవరాజున్ను తీరుమలరాజున్ను వల్లభరాజున్ను పాపరాజుగార్కింని ధనంజయగోత్రులైనకీర్తిపాటి 2ిరిగిరిరాజుగారి కుమారి మళల్లమదేవులుంగార్కింని కుమారుడైన్నఎమన్నరవరమండలేశ్వర ఓింగయదేన మహారాజులు తమళళ్లి తండ్రిగారికిన్ని తమ అన్న బసవరాజుగారికిన్నిపుంణ్యముగాను తమకితిణని సుతాలు ఆచంద్రార్కులైవుండేటట్టుగానున్ను చేయించి ధర్మాలు త్మపూర్వనాయకరమ్థైన చొంగలమంత్రి చెన్న కేశవ దేవర కుగోపరమును (గోపురమును) భోగమంటపమున్ను రామయలింగానకుగోపుర(ప్రాకారాలున్ను వినాయకదేవరగుడిన్ని చాంగలమ్మదుడిన్ని తమళతల్లి మళల్లమదేపులు 'పేరిను తిరుముల దేవర గుడి ముంచపమును వీటింని కట్టించి తమ అన్న తిరిమలరాడుచేఎన గుండ మాడు ళు క! తీంయసముద్రంఅనే అ(గ్రహారానను వినాయక శివ విష్ణు దేవాలయాలున్ను తటాకారామాలున్ను బ్రంహాప్రతిష్టులున్ను ప్రతి్యంచి బెజవాడ వద్దణ౭మతాతమాధవవమః౯ాకుం ప్రత్యక్షమైన దుర్గాదేవికి తోల్లినిర్మితమైయుండినగభకాగృహముముందరి అంతరాలికయున్ను పదిలంచేయింది ఆముందర నల్లసానప్పురాళ్లు అంతరాలికమున్ను ఆవలందురు తోంమిది అంకణాల దుగమంటపమున్ను ఆవలందర బోగమంటపమున్ను కట్టించి రాతి గోడను పెట్టించి సీరముగట్టించి యప్పుడు భూమిలోన నుండి వెళ్లనెత్తిన కేశవ నాధునింన్ని మీద 218

ప్రతిష్ట చేయించి దుర్గాదేవంమ్మ వుద్భవ మైయుండినకొండవు త్తరపుదిక్కుచిట్ట తూర్పుపడమర్హు నిడువు ౩చేతులున్ను వెడల్పుంచేతు లును ఆపొడవుల౮ాచేతులుంన్ను పరికించి ధూపదీప అలసరము చేయించి ఆచంద్రార్భముగాను ధర్మము ్రతిష్పచేఎ వ్రాయించినిల్సిన ధర్మశాసనము మంగళమహాశ్ర్రీశ్రీశ్రీజేయును శ్రీదుర్గా దేవమ్మతనవరప్రసాదులైన యీగుడికట్టించిన వల్లభరాజు నాగరాజుచేతరాజుగార్కె శుభమస్తులు - శ్రుగణాధిపతయేనమః క్లై అవ్వ్యఎతికరంచక్రం నామ్నామామ్నాయభూమికా మహా(త్రిజగదారాఢ్య మహానరమునీశ్వరా అలంఘ్యశాసనై రృాహుబలై బహుభిరాబజిత అలంకృతయ భూతస్య కులంగురుతరంనృప ఆజానుబాహురేతేషుభూజూనిమబభౌతర (మహత్తర ) రాజామాధవవమాజఖ్యోరాజతారగతో ఎవా చండికాయారణేదైత్యమిండి తాయప్రసాదత అమ్హాపదమయీదృష్టి స్స ఎ్రమ్హాయేన యశబ్వనా సర్వానేతా౯గుణేనాధ కుర్వాణోగురువిక్రవ. అశితందక్రమరాజేంద్ర శాఎరిపు విజ(కృతుస్తుతి ఆఎమధరణీచక్రస్టా ఎతస్యతనూభవా ఆ సీదన్నలదే వేంద్రోదా సీక్పదమరావతి భాగీరథీ వటాదోధసాశితచ్చరితో బుధ ఆర్యాన్ఫపస్యతస్యా ఎద్బార్యా కేశవనావి. కా యాతుంయాశాంశియోజంతు విశ్రోతంచాంభసేయత -పీతుంబబంధసోయంయాహ్యూత్తుంగజలవీచికా సంగరాజిరమాసొద్యవంగరాజాన్విజిత్యస్య అంగరాజాధికత్యాగ ఇింగరాజస్తతో౬ జని లక్కమాతస్యభార్య సీదకళామానాపహా ఎన (సిన ) అక్రమాదరిభూపాలాకవిక్రమాదేవనిఘ్నత పెద్రవల్లభభూపాల ఎన్నవల్లభభూపతీ పుత్రాబభూవతు పద్మనేత్రాపుణ్యభరస్తయో -పెద్దవల్లభభూపాలో వళ్లభేశస్యదుర్ల్హభ ఆపీదన్నలదేవీశ్రీ వేదవల్లభభూపయో 219

శుంటూరుజిల్లా శాననములు తనూజాశింగరాజేంద్ర తిమ్మారాయౌ బభూవతు జాతౌశ్ర్రీరాయక్కమాయా పాపరాజప్రభాకరా అకార్డీదనయోరేకః శ్రీప్రభాకరపట్టణం పాపరాజస్యతస్యా సీద్దులకాభా వల్లమాంబికా ఆఅంగరాజివార్కస్య ఏింగరాజ సమోసుత దేవమాసిన్న లొదేవలక్కమావిలసత్క్రమా క్లే ద్వియసిస్పత్సింయరాయాదవమతి మగమత్సారశీరక్షితీంద్రో ప్యన్యేక్షోణీభృతోయంబిరుదము సనయకమళ్లికానల్లిబాది దుర్గానుగ్రారివర్గానపజయభజనాత్సంగృ హితాభుజాభ్యాం యో౬ఒభూదాచార్యవర్య_, పిభువనభవనాజ్ఞాయతే యస్యకేర్తి ణో గుణశారీజనానందమయస్పచముదైకత (కతు) సముద్రసదృశంతించనముద్రంవిదధేవిభు రామేణకోసలాదేవీకుమా రేణనహోద్భవాతే జవల్లభరాజేనలక్కమా విలసత్కఎమా --తీతీతీత---- ళకొండకిందిమంటపం పడమటదిక్కు వుత్తరపారశ్వంస్తంభంమీదను స్వబ్తశ్రీశకవర్షంబులు ౧౧౪౬అగునేటి కన్యాబృహస్పతి పంవత్సరమున మకరసంక్రాంతి నిమిత్తంబునశ్ర్రీ చతుర్హశ భువనాధిశ్వరులైన త్రువిజయవాడ శ్రీమళ్రేశ్వరశ్ర్రీమహాదేవరకు ఆచంద్రా ర్కస్తాయిగాను అఖండదిపమునకు సకల శివభక్త వత్సలుం డైనశి వయోగమారయ్యగ్థవరులునింద్రకీలపర్వతము నందు అన్నముడిగి తపసు చేయుతు కడిదేవ దేవరకు హము ేశివారిదాసు పంధి దారపై పందీపానకు యిచ్నిమాడలు౨దీన్ని చేసుకొని సూరనబోయిని కొామారుడు సారనేని బోయిడు నిత్యమున్ను మానెడు సమపకాణం- స్వస్తిశ్తీశకవషక౦బులు ౧౧౨౪ అగుదుర్ముఖిసంవత్సరవైశాఖశుద్ధ ౧౧గురు వారంస్వ ప్రసమధిగత పంచమహాశజ్ఞముహామండలేశ్వర యడపళ్లిపురవరాధీశ్వర చాళూక్యరాజ్య మూలస్తంభాయమాన సీసెదపనిధాన శ్రీమత్త్రిభువనాధీశ్వర పాదారాధక పరబలసౌధ కనమాడి సమస్త ప్రశస్త సహిత శ్రీ మన్మహమండలేశ్వరనాతవాదిరంద్ర దేవరాజ సమస్త ప్రశస్తస హితులైన కాకతీయగణపతిదేవమహారాజులు మర లబ్పతమ తండ్రి బుధరాజులకు ముక్తిగాను బెజవాడ ముళ్లేశ్వరశ్ర్రీమహాదేవరకు ఆచంద్రార్మస్తాయిగాను యత్తిన అఖండ దీపమునకిచ్చిన యోదాలు ౧౬౫వీనించేకొనికొండగూడబోయజు పుత్రపౌత్రానుక్రమమున నిత్యనిత్యము మానెడునెయ్యి నడవంగలవాడు దక్షిణపార్శంస్తంభంమీదను స్వ్త శ్రీశకవరక్షంబులు ౧౧౫౨అగునేటి చైత్ర బ౮ాఆదినారంనాడు అతివినాడి తిపలిలిట్లూరిశాసనులున్ను యాజ్ఞవల్కిశాఖయుం గాస్యపగోత్రుడున్ను నలింమోయి మానునులు ౨యతళ్లైను (యడ్లను) 5౨వినింజేకొని ౧రరెబోయుడు దాను పుత్రుపొత్రికము బోతపడు ఆచంద్రార్కముగా పోయుగలవాడు స్వ శ్రీశకవర్షంబులు ౧౧౪౩అగునేటి వుత్తరాయణ సంక్రాంతి నిమిత్తమున విజయవాడ శ్రుమళ్లేశ్వరస్వామి మహాదేవరకు పల్యపకొంమనబోయినికోడ్కు పల్సెబోయుడు పాలెబోయిని కొడ్కు సూరబోయుడు తమ తల్లిదండృలకు తనకు ధర్మముగా ఆరని దీసమునకు బట్టి మనాలు ౧౩ నూరెబోయుడును తన పుత్రపొత్రికమూగా ఆచంద్రార్కమునడవగలవాడు ఆయన కెళు బాయిని కొడుకు 220

గుంటూరుజిల్లా శాననములు

చూర్పుదిక్కు దక్షిణపార్శ వంప్తంభంమీదను

శ్రీ-ళ్లో ఆశిషం శ్ర్రీగ్రామవా సీద్యనిద్రః కల్యాణాదీక(ద్యెర్హంతికల్యాణదేవః

తస్యాపత్యంకారికామంత్రిసో మంశ్యామం(గౌరం)డిండిరోభూఇ ప్రభుర్యః!

ఖ్లీ తస్యాభూద్దర్మ పత్నీసుగుణగణమణీ బొల్లమాబొల్లసామ్నాణిమ్నః)

(సద్విద్యాభ్యా) ముభాభ్యాయతి(విపులమతి)ర్మంత్రి రోయప్యరోయః

యస్తైెగుణ్యప్రదీపః ప్రవిలసనదలో పాయపారాయణాఖ్యః(ఖ్యాఖఓ

యస్యాపస్తంభసూ(త్రః ద్విజకులతిలకస్తంత్ర విన్మంత్రి వర్యః

క్లే శాకాబ్ద దోహళదఖండ తరాత్మికాయ పోయంసుపుణ్యవిరతాయతురంగమాయ

మాతంగ విశ్వజగతి ప్రమితాయత ష్మెమళ్లేశ్వరాబెజవాడ పురీశ్వరాయ

శకవషణ౦బులు ౧౧౩౬అగునేటి వుత్తరాయణసంక్రాంతినిమిత్తమువ్రీమవ్మహామండలేప నోయీంతి వుదయవాణా నమమ మేమూ ధియైనరాయన ్రెగ్గడ మళ్లేశ్వర శ్రీ మన్మబాదేవరకు అఖండదీపమునకు యిుచ్చివాోాాా

శ్లో శ్రీమద్విదియుభో స్ఫూతవంశో ప్రోలనసంజ్ఞకు

ఆ సీన్నామాభిధన్త స్యప్రవినాశభవోభువ

క్లే తస్యాసురాద్రిగిరిరుద్ర శకాబ్దమధ్య సంక్రాంతి కేవ్యతరదేతదఖండదీపం

తస్యాసురాద్రిగిరిరుద్ర శకొబ్ద మధ్యసంక్రాంతికే వ్యతరదేతదఖండదీపం!

శ్రీమన్మహామండలేశ గోటూరినారాయణ దేవరాజులు వ్రధావికూచన

(గైగడతమకు ధర్మముగా అఖండదీపానకు యిచ్చివమాడలు ౨- వీవిచేకావి కుండిలచోమిడు తవ్వుడ్రావి పైశ్రికముగా నిత్యము మానెడు నెయ్యిబోయంగలవాడు యీబోయినికి భూమిపు క్రైడు-త్రీతీతతీ---

స్వస్తి శ్రీవెంగిలేశ చాళుక్యసింహకోరు పరమండల భూరుకోవు వుషరిశావగుకుట్విబభెక్తులు త్రీయు హామండలేశ్వరమహా దేవరకునఖండదీపమునకు యిచ్చినకొడుకు వారాయణబేముడు వకందేవులు ౧౨౫ శ్రీ అదువేతి దినమునకు యిచ్చినయినషయడ్డు 40 వీనింజేకొనిగరిమరక్కకొాడుకుగొంమడు విత్యముమావెడు వాయుగణవాయు.

వుత్తరపొర్శ ్యంస్త్రంభంమీదిది-స్వప్తి శ్రీశకవర్షంబులు ౧౧౦౫౪ఆగువేటి విషుషంగ్రాంతినాడు 'పెర్లప్రోతి ధర్మముగా మళ్లేశ్వరమహా దేవరకు సంద్యదీపమునకు యిచ్చినమోచాలుం వీవింజేకొవి గొడ్డ్రపారబోయిడు విత్యము పోతిడు వెయ్యువడ పంగలవాడు తీతీత్తీ

వుండవల్లిగ్రామమందు శ్రీ అనంతస్వామివారికొండ మీదిశానవాలు. శ్రీముళువుండవ్ల్లి అవంతశేన దేవరకు. శకవరున్నంయిలన ౧౧౮౧అగునేటి ఆంగీరస సంవత్సరంపుష్యసుద్ధ ౫ఇసోమవారం మహావేగవొబ్బారగండ అన్నాలెడ్డై కోడుకు రూతవాదాయుల. తెడ్రీ మంచయ రెడ్డిగారు తమతల్లి దండృలకు పుణ్యముగాను అనంతశాయికిన్నీ విశేశతిధులకు, సోమసూర్యోపరాగపుంణ్యకాలలాయందును సంక్రాంతి చాతుర్మాశ్య యేకాదనులుము ఆము చతుర్ధి దీపావళితిధి శ్రీజయంతి అష్టమి నవరాత్రిళ్లుమొదలైవ పర్వతిభులు పం! కొవ్నివుల్చేవంయిల మవ్యావైమూనకు బియ్యం పుట్టి ౧౮౫1 పణ్యారములకుశనగలున ౧౦]పన్నిధి పళ్యాలకు రాజనబియ్యుం వ ౧ పెనలున అమమములు మ అమమయ బోల్లం పోకలు సేర్లు ౨ఆకులుకట్హీలు 500 యిందునశ్రీవిశేషం జయంతి కాలముకు పిండివంకుకు బెల్లంది ఇలిచయ్యుకుడు. శమగెయిను

221

కుంటూరుజిలా శానమమూలాూ ళా నామన నాణాల ననానానానానమొనునానానను. ఇనూనెన ౨౨దిపాలకునవూవె ఖఇంఅఖండాలు ౧౨౦ అభిండాలకున్ను చమురున ౧౫దూదివిణదీపపాత్రాలు ౧౨౦ ఆ చతుర్ధశిమి ఎండివంటకు. గోధుములువన ౫రాజనాలువ ౧౦ చెయ్యినా ౧యింతబెజవాడ నాదానంయల్లకాలమున్ను చెళ్తేటట్టుగానుభ్రివాచాదార బోశితివి. వుండవల్లి ఆవంత శాయికి. కుంకుమ పసుపువి ౧౦ జయంతికి పపుపువి ౫యీ ధర్మము యళ్లకాలమున్ను యిదిజరిపిన వాడు కులోద్దారకుడు. యీధర్మం చెర్పినవాడు కులనాశకుడు గంగాతీరమందుగోబ్రాంహణ వధ చేశివ మాతృగమనం చేశినంత దోషంకలవాడు. శ్లో. ప్వదత్తాద్హ్ర్యిగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరదత్తాషహా రేణప్వదత్తంవిష్టలంభవేత్‌ వేంకపేశ అనంత దేవరకు శకవర్షంబులు ౧౨౧౫ఆగునేటి మాఫశద్దయయేకాదశి సోమవారం ప్రతాపరుద్రముహారాజులకు పుంజ్వముగాను యించుకూరి గంవాపెగడ కొదుకు ఆంకలదేవుడు వుంజవల్లి అనంత్తదేవరకు ఆంగరంగ భోగములకు గద్చానాటకూరు దరాపూర్వకముగా. యివ్వివ ధర్మము. యీధర్మావకు ఘాతంచేసినవారు. పితృవధచేశమాతృగమనం చేశినవారు శ్లో స్వుదత్తాత్ర్రాళుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం సరదత్తాపహారేణ ప్వుదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ ధాతృపంవత్సర ఆషాడబహుళ ౧౧గురువారం సాళువతింమరువవారి తిపకరిపనదాదాతయ్యగరుడేశ్వరునికి సాష్టాంగ దండములు సమర్పుంచెను వాడుపూజు సమర్పించెను (శ్రీశ్రీశ్రీ. బెల్లంది ౫౧చయ్యకుడు శనిగెలు న ౫ నూనెన ౨ దీపాలకునూవె ఖంఅఖండాలు ౧౨౦ ఆభిండాలకుమ్చు చమురువం౫దూదిమిుదీపపాత్రాలు ౧౨౦ ఆ చతుర్ధశిమి పిండివంటకు గోధుములు న ౫ రాజనాలునా ౧౦ నెయ్యినా.. ద యింతబెజవాడ గోదానంయల్లకాలమున్ను చెళ్తేటట్టుగాను (తివాచాదారబోశితిని వుండవల్లి అనంత శాయికి కుంకుమ పనుప్పుమి ౨౦ జయంతికి పముపువి ౫యీ ఛర్మము యల్లకాలమున్ను యిదిజరిపిన వాడు కులోద్దారకుడు యీధర్మం చెర్పినవాడు కులనాశకుడు. గంగాతీరమంచునోబ్రాంహణ వధ చేశిన్న మాతృగమనం చేశినంత దోషంకలవాడు తొ శ్లో.ప్వుదత్తాద్షి శగుళాం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం సరదత్తాపహా రేణప్పుదత్తంవిష్టలంభవేత్‌ వేంకటేశ అనంత దేవరకు శకవర్దంబులు ౧౨౧౫అగునేటి మాఘశుద్దయయేకాదశి సోమవారం పప్రతాపరుదమష కు య్‌ ధఢ 18 'ద్రమహారాజుల పుంణ్యముగాము. యించుకూరి గంవాపెగడ కొడుకు అంకలదేవుడు వుంజవళ్లి అనంత్తదేవరకు అంగరంగ భోగములకు గద్బానాటకూరు ధవాపూర్వకముగా యిచ్చివ ధర్మము. యీధర్మానకు ఘాతంచేసినవారు పిత్చృవధచేశిమాతృగమనం చేశినవారు శ్లో. ప్వదత్తాద్హ్విగుణం పుణ్యం పరదత్తామపాఠనం వరదత్తావహాలేణ ప్వుదత్తం విష్ఫృలంభవేత్‌ ధాత్చనంవత్సర ఆమాడబహుళ ౧౧గురువారం సాళువతింమరుసువారి తిపకరిపనదాదాతయ్యగరుడేశ్వరునికి సాష్టాంగ దండ ములు ర నా వమర్సించెను వాడుపూజ సమర్పించెమ శ్రీశ్రీత్రీ యీగ్రామమంలో కించశివప్రతిమ్ట్రా-శ్ర్రీ పెనుగొండ శాసనములున్ను సంతతోవ్షతదాపులున్ను కుబేరవంశాబ్రివులున్ను నిత్యానందోత్సవములున్ను వైశ్వకులశింధు విమల పూర్నేందులున్ను కల్పద్రుమ ఆఢ్యూలున్ను, చారుపదాచార్యులుమ్నుకందర్భపుందరలున్ను సరప్పతీహాణభీర్యులున్ను శైలేంద్రధీరులున్ను. శ్రీ మూడుకులగోత్ర శెట్టి వరపుత్రూరైన సకలజవసౌజవ్య మిత్రులుమ్ను విపులపుత్రపౌత్రులున్నుదివ్యచరిత్రులైనవుమూంబ సుపుత్రులు పాపిశెట్టి అబ్బశెట్టి మరిశెట్టి

కుంటయూడుజుల్లా శాననములు మంయీడుజిల్లా శాననములు కృష్ణమశెట్టి గారు దేవబ్రాంహణ ధర్మపరిపాలనము "పేయుచుశ్రీ కృష్ణవేణి తీరమందు దే వేశంపకుపతెశ్రీవుండవ్లి శ్రీ ప్రభావుండమ్లైనందు శ్రీ భాస్కరేశ్వరు గుడికట్టింవి మామిళ్లును మారేళ్లున్నువు ఎరికలున్నుయివియ్‌చలేన వృక్షాలు వేయించి పువులతోట చే న్‌ా వక దక్షిణను చెర్పుకట్టించి ఆచెరువుమోపుకొని రెండు గుంచెళ్లక్షేత్రం సావక్షర సహితం గాను నిత్యవైవేద్వానకు శ్రీయైనడదాజు పేరయ్యకు క్కళాము ౯౦ యాతారెడ్డికింన్ని దాట్లకన్యా రెడ్డికిన్ని గుండ్లబొమ్ము ముమ్మి శెట్టికిన్ని యతిబాకెడ్డికన్ని మారెరెడ్డి మాలా రెడ్డికిన్ని కుళ్లమునాని దెడ్డికిన్ని సలపసుపతిరెడ్డికున్ని మారిరెడ్తి మాలారెడ్డికిన్ని కుళమువావిరెడ్డికిన్ని పలపసు వతి బెడ్డికిన్ని కావుకరుణాలకు. పుళ్ళు ముగాను వీరిచేత యీశ్షేతం పుచ్చుకొవి భాస్కరేశ్వరునికి పనుర్పించి యీశ్షేత్రామ్మయిీవూరు వనానకు ఆవాహవ జవనపాద్నార్ద్య ఆచమన స్నానవస్త్రోపవీత గంధపుష్పాక్షపాభరణ ధూపదీపవైభోగాలకున్ను పూజారి పెద్ద లింగమకుమ్ను అలెస్త్రేతెగా చేపిమాటయి్పంద్పృకు లున్ను పుంణ్యముగాను సౌంగముగాను ఆంచంద్రార్భస్తాచాయిగానున్ను భాష్కరలింగమునకు డండముకెట్టే గ్రామాన విశ్చేత్వరరుడికిన్ని గోపాలకృష్ణునినగరునవాయువభాగాన మామిడితోపుంను తాటివనమున్ను కూపమున్నునిధివి నేపాలు మొదలైనపిపప్తసంతావాలు చేయిం చెను శ్రీశ్రీ 5 ౪౦ ౫/10 88 స్వస్తి శ్రీశకవర్షంబులు ౧౪౪౪అగునేటి పాధిణవసంవత్సరంఫాల్లుణ శుద్ద ౧౫పోమవారావన్రీనుత్సచమకల్వాణ పకలడన వవ త్రాణ సకల విద్వజ్ఞనప్రాణ సకల విద్యాప్రవీణరువు రాజ హృమవఘనతరభావకమల పంగ్రాము రామ పమదైక ఆమవరజీమూత వ్రాతఘనవ్రాత పరాయపారావారకాలకూటాకార అష్టదిగ్రాజకోలాహల రిప్పు పేనాహాలాహల ఎక శెకలాదే చమపష్పజనన్నాధావతావ వీరకేదారశ్రీవీరగజపతి గౌడేస్వరనవకోటి కర్షందేవేశ్వర ఆప్రతిహత ప్రతాప పుష్పాంతమాంస్యయ ప్రదీవశ్రీపీరరుద్ర చ్రతాపదేముడు చౌస్రవిద్యాకరకంటకపట్టణం సింహసనమందు దిగ్విజయుడు రాజ్యంచేయుచుండగాను శ్రీ మయకగరి పుం్యాస్తావముందు. వూరి పడమటను కటియల్లయ్యగుడి కట్టించి శిఖరప్రతిష్టచేయించిరి జ్లే శ్రీదేవంజగదీశ్వరంపశుపతిం శ్రీవుండవల్లి ప్రభా శ్రీమన్మ హామండ లేశ్వరరరాజాధిగా జరాజపద మేశ్వరమూదురాయరగండ ఇష్టది క్కురాయ మనోభయంకర భాసద ప్పెరాయరగండ పూర్వపశ్చిమదక్షిణ షముద్రాభీశ్వత యవ్వన శాజ్యస్ట్రాపనావాక్వ ట్రువీవడ్రు తాపక్నష్టదేవరాయలు పృద్వీరాజ్యంశాయగాను బోడిదెపూడినేరేడు భాప్కరలింగప్రతిష్పచేయించి చేవవికి ఉత్తధావకు భామోట్రించి తనతండ్రికి పుణ్యముగాను యీడొ పాతృనినామకుచ్చల భూమిన్ని పళ్లెపుటియెదుము స్వేత్రమున్నువిత్యం శ్రావేద్యానకు యిపిఐవెము ళో స్వదత్తాద్ద్విగుణం పుణ్యంపుణ్యం పరదత్తానుపొలనం పరదత్తాపహారేణ స్వదత్తంనిష్పులంభవేత్‌ శ్రురామా-వేంకకేశ్వర "పెనుబాక అనే గ్రామమందు భావి దగ్గర శాసనం మీద స్త త్రీ శకవషళల౦బులు ౧౨౧౦అగునేటి సర్వధారినామ సంవత్సరం కార్తీక శుంగురువారం ముద్ర దేవ్పుకు మునప్పనా యుండు. పృద్వీ రౌజ్యంశాయగాను దిద్దయ్య నాయకపు వారు దేవర. భక్తులు అనతివి -పనముబాక పవాతనుల ప్రతిష్ట చేఎవారె కారుంణ్యమున ఆచంద్రొకళస్తాయిగా పట్టిన వృత్తులు పెనుబాకను ఎళ్ళవనణలంకమ చిప్పల ఉవ్పున౨తోటబు౨వుండపల్లింన్ని స్వామిల పనులున్న తీరు ('త్రవత దసులకు బెటి బందికరాల వనక న౫నౌలూరి ఆ అవతినునశజయందడావ మాదియడ్ల తెప్పునా౧ంఆ వూరనేతోటస్త నిరుకొండ ఆయన కపాలి పొలిమేరను౮ంఅంద్కు ఆ పడమటనూామంగళగిరి పడమట పాలావఃంకొల్లికొండ్‌ అశ్వరాయుడిచెర్వు ఎరుందయాలకే మళ్ధ నాయని వుడ్డినది అతడే పల్లి మహాజనాలు ప్రభువవ బోయునవి వెరు వనక "మెట్టివది -- అడతడ్ర్రీ మళత్వ -పనుబాక పురాతను అనుదేవర భక్తుల ఆనతి వడశి వరువృంబనులు చేఎ వారికి ప్రసాదము షఖం. వారి రేఖమ కన౯డ యల్లయ్య బుధయ్య అనుభక్తుడును ఆచంద్రాకళాస్తాయిగాను దేవర భక్తుల ఆనా- దేవరభక్తులకు తప్పెనారు. 223

ముబూడుజత్తా వనముల లాలా జ్ఞ. ముర్వంచడా వరమహీదతి వంశజావా పాషాద్‌ పే శఈమవపాభువిభావిభూపాణి యేపాలయంతి మమ ధర్మమిమం ద్రతిష్టం తజ్వార పర్మయుగ(మర్యు శరల్యమేమి)క త్రీ శ్రీ ఈ స్తంభంమ్‌ద -- శ్ర్రీమవ్మహారాజూధిరాజరాజ పరమేశ్వర మూరురాయరగండ అరిరాయ విభాడభాషినే తప్పువవాయరగండ యవ్వన రాజ్టుప్తావవావార్య శ్రీ వీర ప్రలావక్న్ట దేవ మహారాయలు. విజయనగరాన సింహాసనారూధుండై పూర్వ దిగ్విజయ యాత్రకు విన్చేష్‌ అన్హూరికాడ వేడుకాడుల్లి రాజ మహేంద్రపురం మొదలైన. దుగా౯లు సాధించి శింహ్వాద్రికి వచ్చె -- శ్రీ స్వత శ్రీ జఅయాళ్త్య్టుమయు. శాతివామవ శకవరుషృంబులం ౧౮౩ ల౮అగవేటి ధాతృపంవత్సర దైైత్ర బ౧౨వారాన ఎంహాద్రినాధుణ్లి దశిణంచి తమి తమ తండ్రి వరపవాయివింగారికింన్ని పుంణ్యముగాను చేమునికి సమర్పించిన కంఠరమూల ౧కి ముత్యొలు జువ[ైమూణిక్యాల కడియాల జోడు శంఖ చజ్రాల పతకం ంవెండిపళ్యం ౧కి తూకాలు. ౪౪౮౩౮౫ కానుకమాడలు ౨౦౦౦తమ చెన్నదేవందారి వాతమ వమర్పించివ పతకం ౧కి వరహాలు. ౫00 యింతపట్టు సమర్పించిన ధర్మశాపసనము. --- శ్రీ శుభమస్తు-- స్వస్తి త్రీ శక్వాన్న కాఫి బులు ౧౯౮౪ ఆగువేటి పాధి ౯వ సంవత్సరం జ్యేష్టశుద్రం౨శుక్రవారం సర్వలోకాశ్రయ త్రీ విష్ణువర్థన మవోదాజ్లులైవ శ్రీ బెహదా మహాపాత్ర శ్రీ పర్వరాజ మహారాజులుంగారు తమకు క్రయలబ్ధమై వచ్చిన జంతర్నాటి శ్రీ మతోనువులావ్లి | త్రీ వకపంవావాధువికి ఈహకు యిష్టాభజళిద్రిగామ భోగపత్రావకు ధారాపూర్వకం చేశిన సమర్పించిరి ఇెజడాడే మదమూ -- వ్వుఖ్లమమప్పు “-- త్రీ మన్మహారాజూధిరాజ రాజ పరమేశ్వర మూరురాయరగండ ఆరి రాయ విభాడ భాషవె తవ్పుచరాయకగండ యవ్వన చాజుప్తావవాచార్య శ్రీ వీరప్రతాప కృష్ణ. దేవ మహారాయలు విజయనగరి సింహాసనారూఢుండై వ్వా విచ్చేసి వుద్రగిరి, కొండవీడు కొండవల్లి రాజమహేంద్రం మొదలైన దుర్గాలు సాధించి సింహాదికి విచ్చేసి వ్వుప్తుగ్ర్రీ వావ్రవాహవ శన వషణభిబులు ౧౪౩ ౮అగువేటి భాళ్ళపంవత్సరం భాద్రపదం౨వారాను ఎంహా టి నాధున్కి వమర్పింవునైై వ భూషణ భూషణజీ యుంద్రసీదాదై మూరాద్రివాపో పాపవివాశవః! శతావిచ! కేల్‌ ప్రయాగ కాశీఖ్యాం సత్యం శతగులాధికం ఇకా శ్రీనువ్చకా్లేఒ ప్ప. గిరి శొక్రమాత్‌ రాజానపలిక్ష్మల్ళ వ్విళ్యాతో కపిలేశ్వరో ఎ ాాాాచుర్వాపాప వివాశేవ భోగరంగార్థకారణం (గామంగ్మువి పుణ్యాఖ్యే రుద్ర పాదావకనాదికం సేం ప్యాల్బమేన గ్రామందద్యాత్స్యయంకరైః రః స్ట బ్రవ్మాణాఖ్యం జంగమం శతసమ్మితం వ్తీ యోచతం! 2264

గుంటూరుజిల్లా శాననములు గుంటూడుజిల్లా శాననములు దేవతాభ్యో బ్రాహ్మణేభ్యో భోగభోజన కారణం శబ్రాహ్మణభ్య దొనం స దక్షిజై కంతు గ్రామ పంచక లక్షణం ధారా పూర్వమిదం ధర్మ శాసనం చంద్రతారకం శ్రీరామాజయం--శ్ర్రీ మన్మహా మండలవర గొంటూరి నారాయణ దేవరాజుల ప్రధాని న్లో. ఆాాా సువిమలం ధ్రైర్యానునోదిభృశం భీమశ్యామ పదాబ్దమత్తముధుప శ్రీ చాప భూపాత్మజ 'ప్రాదాద్రీస మఖండవర్తిత శిఖం మళ్రేశ్వరాయో క్షితౌ శ్రుమశ్లేశ్వర పరమమా హేశ్వర విజయవాటికా పురీశ్వర త్రిసప్త (గ్రామాధీశ్వర చాళుక్యకటక వజ్ర ప్రాకార వరాంగనాదూర దోలవెన్నత్య గుణరాచగురియలగారి కులిశాయుధ శయ్య చక్రాయుధదైయానాగేంద్ర విభవ మహేంద్ర దుర్రయ కులాజుకన పరహిత చోసణ పతివాత భువనో సాహస శూద్రకదేవి రాజన్యముఖ ముద్ర- - - - - - - -యిరుగ మదెభ పంచానన వినోద విద్యాధర వీర వృకోధర అఖండ మండల మాణిక్య యుపాయ చాణక్య యుదార దధీచి కాంచన్నాదిరోచ జాయళీక "పేనాంభోధర ప్రళభయవాతూల శత్నాన్టిప్రోల వీల దుగ్గనదేంద్ర భూపపాండియవినిజికాత తీ మన్మహావ్రత బుద్రమాన్యుడు-ాాా శుభమస్తు. స్వస్తి శ్రీ శాతవాహన శకవష౦బులు ౧౪౫౩ అగునేటి విజయ సంవత్సరం వైత్రశుద్ద ౧౫ఆదివారం శ్రీ జగన్నాధుని ఆజ్ఞానుతంముముదలింగారి కుమారుడు కూర్మ మొదలిభైరవ ద్వారానకు హనుమంతుని ప్రతిష్ట చేఎ సింహాద్రి అప్పుడి భండారానకు సస్కానిటంకాలు ౫౦ "పెట్టి యిందుకు కంత్రాన్కు హనుమంతునిభోగానికి టంకం ఇజుకి దుంకి యిడ్కాదలంబియ్యిం సోల ౩ మిన్ములు సోల ౧కింనెయి సే. (10 చెరకటం సం పువువూ వెరు యింతమట్టుకున్నూడు ౧దొర ౪యాకుండంకి బియ్యం అ౨కుడుం 040 వెరనుడు ౧౪| వెల్నవేచము. యిది వరంజాబు చేఎనాంచారు నీళ్లుపూలు తెచ్చి అందుకు సహగాను వెరయా ంకి డు౦ళ0 అప్పముగాన్కుడు 001 యీ భోగం తెచ్చి సువారికి అప్పము సగాన్కుదు 0101 వెరశి దుగాయమిపోయని మాల్యబకాదమ్మ లెఖను అప్పుడు బండారానకు ఆయం చేసుకొని నారు ల్ల శతృణాఎ కృతోథర్మ పాలనీయో మనీవఇభి శత్రు రేవవా శతుస్ప్యాత్‌ ధర్మం శతృ రివాచితం శ్లో స్వదత్తాం పరదత్తాంవా యో హరేత వసుంధరాం లా అ, ష్య్రర్వర్ష సహస్రాణి విష్టాయాంజాయతేక్రిమి శుభమస్తు--అవిఘ్నమస్తు--శ్రీస్వామివారి అస్వమంటపం కుడిపాశశ్వకామందువున్న పల్కమీది తెనుగు-- స్వస్తిత్తీ శక్రవషణ౦బులు ౧౧౩౯అగునేటి వృశ్చిక శుక్షత్రయా హరింముగురుదారదనాటి శ్రీ నరబంహనాధునికి భోజనానికి రోజు దిపం సముఖంలోని పడకటించి సనబన ప్రటూనులు నూ దీపయ్యము అన్నింట్ని జగముటూముముడువు దాటి టరుకోటా ములోనళెమురు శ్రీతోబురోజ దీదర బోతలమిత భుజలు మల్వ మాటలు యేనుగోరుపళల్లే దేశితశ్ర్రీతముగా తశ్రీనరఎంహనాధునికి ఓ నత్రం నిత్య ప్రదములు నిదోర్యక్షం చినువాబరగ్యుముటును ఆ గరుడపవడ్రీ విమానల విదారదీవీద శ్రీ నరబంహనాధునికింగాని సళ్యములు మూచును.. పలుటు విధిత్యముత్తమ దైబూముదని బదొలఅప్పులుయిమక్షదిటా పంపునిదత్యము దాల్సిన దొప్పమురం వును కార్యుస వాతరిటియాలు నలుపారగయి. ఆరగపడి పొవనవలు కృహుంనలు మామర్యగరూపలుయి. బ్రవట్మ _ప్రతిఘోరిభైరిగ నూర 225

నుంటూరుజిలా శాననములు ళం నువకూద్య. పకైచయ్య మారులనంతి నిత్యోత్సవలోనులోన అంబునగచంగమనోయస్కి కంటిక వదుబటిఘటులుర్గటి మీనాయకులకు అరఘటయరగవనుళవరకు పటము బోయినికి దొరతకు తపశ్యానిలచినట్ను మవగ్రామాలు వడిలి బల్యగలయటు అనని చనగ వ్రసళాం మురగటున మరటిబిని చెయనాయకునికి ప్రసాదరుచులు లాంటిములపాలులంలతుదుటయాలుల౮ల౦ వృపలుపడినాముటి తిరుపోలుటన బరుటకు ప్రసానిక చయ దిత్రయనుమ శ్రీ కొమ్మలప్పత్తీ మద్దస తీరువెంగళతోడివుషకోటిస బెసరులదూరాయె. గాకా పయోశికిం గోను ప్రనోపతల్పుయు దుడియాలు నముకాళ యల్వన వచిగ్గా శశిమని యారగ సరినోరపసరికి కన్న కిడతోబునకు ప్రసోలతల్యయుల్య దిటాయ్యాలవాలుచల్యగలములు సనాపడిడవగరట పెడదరట విదారళదళత్ర్రీగరో నరశింహరాయల రగేబేనం౮లబలదశిరాళ ప్రసాద మువడి కరరకారోజున ఘటీనుల దొరకొన లగలారు నవమ్మర్న శ్రీదౌనత్య--శ్రీ వీరనరఎంహం5 ౪౦ ౪ 153 -- స్వస్తిత్రీ శక వరుషంబులులు ౧౨౮౩అగునేటి వీర శ్రీ రాజ ప్రగౌటీశ్వర ప్రతాప పరశ్ర్రీ పురుషోత్తమ. దేవ విజయ రాజ్య సంవత్సరంబులు౨శౌదో (ల్‌ ఆషాడ శుధ౨ఐగురువారానను సరళపు అధిపతులలోన కాస్యపు గోతృలలో నయరౌతురాయని మనువుడు గండ _ హతిలునుంగారి కుమారుడుత్రయరాజు యర్రమరాజు మజనంగారు తమ ఆయుష్యాభివృద్ధి కారకున్ను పుత్ర పౌత్రాభివృద్ధి కొరకున్ను త్రీ కూర్మ నాధులకు ధూప అవసరనివేదనలు తిరువళికైలు న 6 నెలంకి నూనె యింద్కుటమనిమిత్యం మహపసలు మానెడుంనేయిసోలం ఆహప్రసాదంత్తళియలతో సమర్పణం చెయ్యవలెను తిరుపతి తీవైష్ణవులకు 8 ౪౦ ౪10 1200 ప్వస్తి శ్రీ శకవరుషంబులు ౧౨౬౩ అగునేటి ప్రతాసవీరనారశింహదేవ ్రవర్షమాన విజయరాజ్య సంవత్సరంబులు ౨౮శాలికుంభ శుక్తు ప్రతిపద బుధవారాన తశ్రీకూర్మనాధునికీ పూటునూరివిడియుక్త మదానెనికొడ్కు అనంతయనండు ఆ చంద్రార్కస్తాయిగాను అరనిరివానకు వట్లున గౌొరియలు నెయియెడు తిరుపతి శ్రీవైెప్షవ రక్ష -- ళం 'దాళార న. 5 ౪౦ ౪౧౫౦ 1196 స్వస్తి శ్రీ శకవష౯౦ బులు ౧౨౮౬అగునేటి ప్రతాప వీరబాసుదేవర ప్రవర్ణమాన విజయరాజ్య సంవత్సరంబులు 3 శాలిభాద్ర పద శుక్ష ప్రతిపద పండిత వారాన తీ కూర్మనాధుని అఖండదీపం ౧౩కలానకూనటునాయడు తనకొడ్కు అస్యప నాయనికి అభివృద్దిగాను వీరనామిదయ్య బోయిని కొడుకు కుంమనబోయని గోచరానను ఆ చంద్రన్దాయిగాను చాల్కు పట్టిన మాడలు ౨౦౦దిపానకు నం 'ప్రతికెనెయ్యిఖ ౧ పుట్టిపందుం యీ చొప్పున పూయగలడు యీ వితం తిరుపతి శ్రీ వ్రెష్టవరక్ష 8 ౪౦ ౪౧0 1165 శుభమస్తు శకవష౯౦బులు ౧౨౮౨(1382) అగునేటి శ్రీ వీరగజపతి ప్రతాప గౌరీశ్వర ప్రతాప కఎలేశ్వర దేవ విజయరాజ్య సంవత్సరంబులు ౧౨శాహి విక్రమ సంవత్సరం జ్యేష్ట శుణసోమవారం మౌద్గల్య గోత్రుడైన దహకచమురాతు తమకొద్కు జన్నమయ్యుకు ధర్నముగా శీ,కూ ల ర్మ శ్రుకూర్మ నాయుల సన్నిధిని అఖండ దీపాన్కు తమ ప్రతిబింబముగాను కంచు ప్రతిమెను ఆచంద్రస్తాయిగాను స్తాఎంచిరి యీ అఖండదీపానకు దీ ౧కి అ ౧నెయ్యిలెఖను సం౧కి బ౪ంతూంంలు యీ నెత్కియాన అక్షయ కొడ్కుశింగన బోయుడున్ను యా యిద్దరి వశాన సెట్టు పశువులు ౧౩౮యీ దీపందివారాత్రిళ్ళు వెలుగుతూ వుండగలది--తిరుపతి వేంక కేశ్వర్ల రక -- య ళో స్వదత్సా ద్ర్వ్వుగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం పరదత్తాపహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ శ్రీరామజయం ఇక్కడ వక శాసనం లేదు

గుంటూరుజిల్లా శాననములు లాలన తీ స్వామివారి ఆస్తాన మంటపంలో దక్షిణపు వైపు నాలుగోస్తంభం మీద పేరు 5 ౪06 ౪%1౦ 1260]

స్వృశ్ర్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవరక్షంబులు ౧౫౨౬అగునేటిక్రోధి సంవత్సర ఆశ్వీజశుద్ధం౦ంశుక్రవారాన హజరతు

మహంమదుబుల్‌ పాదుషాహ వెడయులుంగారి సంపున అశ్వారాయనింగారు. కొప్పలువారు కొటము వీరగొట్టాము యర్రభుర్గలు ళ్‌

సాధించి ముకుంద బాహుబలేంద్రుని సరిహద్దు వెళ్లదరిమి శ్రీ కూర్మము వచ్చి కూర్మనాధునికి నిత్యం సేవోత్సవాలు రాగభోగాలు తడవెలనుండి సాగక వుండగాను పద్మనాయకులు విప్రులు గోత్రుల రాజాధిరాజ మహారాజెశ్రీ కములయ్యగారి పుత్రులు గురవప్ప అశ్వా రాయనింగారు శ్రీ కూర్మనాధునికి ప్రీతిగాను కూర్మగ్రామము్రోధినామ సంవత్సరం మృగశిరసాలు మొదలగాను పెలు మెరకప్టల్లము వృలివృన్షములు చెరువులు తోటలు గ్రామ ఆదాయం సర్వమున్ను సర్వమాన్యముగా శ్రీ కూర్మనాధుని నిత్య నైవేద్య దీపారాధనలు శేవలకు వృత్తులు ౨౧బ్రాహ్మణ వృత్తులు౨౨యా చొప్పున కట్టడచేశి సమపణణ చేశిరి శ్లో _స్వదత్హాద్ద్విగుణం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం

పరదత్తాసహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవీత్‌

ఎక్రెవ భగినీలోకే సర్వేషామేన భూభుజాం

నభోజ్యానకరగ్రాహ్య 'దేవదత్తా వసుంధరా

శ్రీ కూర్మస్వామివారి దక్షణపు ద్వారం యదుట బేరాల్‌ యదటి స్తంభం మీది పేరూ-

స్వబ్తశ్రీ శకవర్షంబులుంంళంఅగునేటి శ్రీ కూర్మనాధుని సంనిధిని వేరునోడుయారిగోత్చలైన నాని డ్రితింగారి సుపుత్రుడు మాకుఎళ్ళగారు తనకు నిహపరానఎద్ధీగల్లునట్టుగా దీప ప్రతిముంయీ అఖండ దిపాననేత్కి బెట్టివమాడలు౫ణం పెయ్యలు౧ం౦త్ర్రీ కూర్మ నాధునికాలిెపె నవిశ బోయిని కోమారుడు అవుబడుకానాలె తన వశం చేసుకొని నిత్యం అడ్జెడేశి వజనం నెయ్యిన 910డేశి శ్రీ బండారాన దెచ్చి సెక్తైవాడు అశనాభాద నాలుకు నెవుకులోన వెన్న (ప్రవేశము అయిందై మంములో = చంద్రకట్టుసాగంగళుళినికి శ్రీ పవరక్య శ్రీ శ్రీ అ మిధునమునుం నష్టం దేవశిబుదదినమున దివిదీవియుగంబం విత్తడి చంబుదలెగు నిశశిశకము విదినివేనాగయ మాకుగర్వం నివెయునకొస గెక్‌ స్వబ్రత్రీా

68 ౪౧౦ 1189]

ళ్డో తీ శకాబ్దేఒభానుశూ న్యేశశి సంఖ్యాగుణాన్వితే

జ్యేష్పమాయే ద్వితీయాయాం శ్వుక్షపక్షే దివాకరే ళ్హీ. గంగ మాంబామ హాదేనీ కూర్మేశే భక్తిసంయుతా బలా

ప్రదదాచ్చంద్రతారొర్కం దీపహస్తం శుభోదితమ్‌

కూర్మస్యా(గ్రేప్రదీపత్వం (ప్రదీపార్ధం) ప్రతిమామ్రతిప్రభా

పుత్రపొత్రాభివృద్ధ్యర్ధం నరఎంహమ వాపతే

మకుటంరత్న సంయుక్తంక్షద్ధిషత్రద్వయాన్వితం

అచ్చప్రభాభిరాప్వూర్ధంముక్తాహారస్య సప్పకం

భూషమాలాతులాన్త స్య ముక్తాహారసమన్వితాం

సువ్మర్థపొత్ర మేకంచవూర్ధ గ్రపుండ్రద్వయంశుభం

గంగమాంబాకృతోధర్మఓ ్రత్యభగవద్భ్‌ కై

227

శ్హర్మపాలనకాంక్షిభి -లాలాలాలంలాలాలా ఆయు శకవష్ష౯౦బులు ౧౨౬౫అగునేటి. జ్యేప్టశు ౨ రవివారంనాడు గంగ మహాదేవిగారు తమకు పుత్రపొత్రివాభిదృద్ధిం సని మ్కాంమ్యార్దశిధింని ప్రతాప శ్రీవీరనర ఎంహాదేవ మహారాజులకున్ను దీల్దాయుస్సుపుత్రపొత్రత్వమురాజ్యాభూవృద్ధిగాను యాలి ంతిల కాలు౨యివి సమర్పించిరి యిది ధర్మము తిరుపతి శ్రీ వైష్ణవరక్షా శ్రీస్వామివారికొట్టుమీద యదట స్తంభం మీదపేరు 5 ౪౦ 110 ౪1247 స్‌ు జీ శు స్వస్తిశకవషణా౦బులు ౧౦ ౯౨(1399)గునేటి ప్రతాపవిజయపురుషోత్తమదేవమహారాజ్య సంవత్సరములు ల౮ాశావా వ్‌ ట$ి ప్రతిపద మంగళవారానను పాలికొండ బోరాజు కుమారుడు ప్రతాప సర్వగ్న(జ్ఞ) దేవేంద్రుడు. శ్రీకూర్మనాధున్కి సమర్పిం యండి (వెండి) సహస్రధార పత్యం ౧వింళి వింజామరలు.౨ 65 ౪ *౪గీం 124 క్లో శచృ్భణా ఎక్కతోధర్మ పాలనీయో మనీనృభి శతృ రేవహిశతృత్వం ధర్మశ్యతునకశ్యచిత్‌ శ్రీస్వామివారి గుడి వోన్కుమధ్యగుడికి దక్షణపు వైపునాలుగోస్తంభంమీది సేరు 5 ౪6౮ 0 1215 శ్లో _శాకేగ్రహద్విజవధూయుజమేకసంభ్యే వర్షేవిజ్బంభతియదారవిమూ ఎ(భవ్యా) రాకాతిధౌగురుదినేనిల భీమకూర్మ క్షేతేఒన ఘేమహతిదక్షిణసింధుతీరే శ్లో కౌండిన్యగోత్రసంజాతోజమల శర్మతనూభవ గంగా స్యాద్యభలింగప్పూ పద్మనాభప్రశస్త్రధీ అనంత పశ్యయస్యాసకాఅగ్రదోభూసురోత్తమ నాగమ్మ ఆదిలక్ష్మమ్మరుక్మృమ్మయితియో ఇతా యస్యపుత్రోసాండురంగో సనిధ్యో వినయాన్విత బహమాఖ్యస్నుషాయస్య సర్వరౌభాగ్యశాలిన స్ట! యీ ఉలి మాయాయస్యసౌభాగ యశాలినీ సద్దుణోజ్ఞ్వలా అనంత స ౦త కులోత్పన్నపత్రికే శుభవక్షణే శ్లో శింగూరివంశకలశాంబుధి పూర్ణచంద్ర శ్రీవీరలేశసదపంకనిత్యచిత తమమాజనామవిదితస్పమహాప్రతాప 228

గుంటూదుబిల్లా. శాసనములు గంటూదుబల్లా శాననములు రాయోదదౌరజతకాంస్యతులాద్విజేభ్య బ్లే ప్రకల్వయకవీరలదేవతాయా పాదాంబుజారాధన మాన్యహంస ప్రతాపరాయోదగతిక్షమాయాం శ్రీయాజ్ఞవల్కక్షి తి దేవర్య శకవషకా౦బులు ౧౫౧౯అగునేటి హోఆహోవళంబినామసంవత్సర వైకాఖశుద్ధ ౧౫గురువార(0) రజిత తులాకాంస్య తులాబా రాలు ప్రతాపరాయడు తూగెను క్లే తులాప్రదానేనసుపూజ యాచమృష్టాన్నదానేన సువ్వ్ధ దానై సౌరాజతే వీరలసేవకో౭ఒయంప్రతాపరాయో జగతి ప్రశిద్ద త్రీస్వామివారికోవెల కొట్టు యదట స్తంభంమీద 5 ౪౦ *౪స%ం 124 స్వస్తిశ్త్రీశకవర్రంబులు ౧౨౯౨ఆగునేటి ప్రతొపవిజయపురుషోత్తమ 'దేవరాద్య సంవత్సరంబులు ల౮శావా ఆశ్వీదశుద్ర ౧ప్రతిపద వె మంగళవారానను పాలకొండ బోర్రాజు కుమారుడు ప్రతాపసర్వజ్జ్ఞదేవేంద్రులు శ్రీకూర్మ నాధునికి సమర్చించిన వెండి సహస్రధారపళ్యము వీసలు ౧౫వింజామరలు ౨ 8 ౪౦ ౪౧౫౦120 ళో శతృణాపుకృతో ఘర్మఃపొలనీయోమనీషిభి శతృరేవహిశత్రుస్నాద్దర్మస్య చనకస్యచిత్‌ త్రీస్వామివారికోవిల పడమటివౌపు బేరల్‌ రెండోస్తంభంమీదిది స్వస్తి డ్రీశాలివాహన శృగతొబ్దా ౧౬౮౫ జి శ్రీమత్కూర్మపు రేసమస్తభువనఖ్యాతే మహాయళత్నత్తూ శ్రీరామంనిజ లక్ష శ్ర నసహితం కర్తుంయమహావైభవాత్‌ త్రురామానుజలక్ష శ్రొస్య సుతనోర్భక్యాశుకూర్మాలయే సర్వెశ్వర్యయుతేసమస్త శుభదే 'హ్యెక్రైకనేత్రోత్సవే శో శ్రుమద్భాశ్యకులాబ్రిపోమసు మహ చేదాంతవర్యస్సదా స్వాదా ర్యెతమనాస్సమస్తగుణ యుక్‌ శ్ర్రీముత్రృభాస్వాహ్వాయే వషేకమాసిద్యేష్ట సంజ్ఞనినిజేచిత్తాఖ్యరు క్షే శుభే (సు)శ్రీమద్రశిమీదినే శుభకృతేవారేచ సోమేసదా సర్వెత్కబుసష్యు నుపూర్వవస్తునిచద్చై కృత్వాప్రతిహ్టాంశుభాం తత్పూజాదిమహోత్సవం సమతనోత్సత్కీర్తివృద్ధ్యె సదా శ్లో పూర్వంమహారాష్ట్ర్ర జనవైైర్ల ఎతోభూత్‌ సామిలేరార్యార్గతవివదు పై. (సమిళ్హలే౬నార్యగతైశ్చదు షై )

గుంటూరుజిల్లా. శాసనములు తధాప్రభూత్యెవన(సురామదేవః ్య ప మహోత్సవస్ట్రో పిబబౌనక్త్ర్లిచిత్‌ శ్లో విజ్హాయతద్వేదవిదాంవరిష్టో చేదాంతవర్యోప్యకరోత్స్ర్యయత్నం త్రులక్షణస్యా పికృతం శుభంయ తృమస్తరాజన్యవరైరసాధ్యం ణ్జో శ్రీశంక్కరాఖ్యంహ్యధికారమాశు సమాహ్యయామాసనురాయతీర్జాత్‌ వేవైవసర్యోత్తమశిల్పినాన్వితో సకారయామాస సువక్షణాకృతిం లి క్లో రామాచార్యకృతా నేతాకాశ్టోకానచితవానహం ళా ళా తతోమద్రచితంపద్యం లిఖితంచాంధ్రభాషయా తెలుంగు ఆది౯మాన్యులు పతిని రామవూానుజుం భూమిపుత్రిన్మది మోదంబునసితగిరిం నిల్పినంతనెమహారాష్ట్రుల్‌ దాసౌమిత్రిం శరగొనిననిరూఢిగావింపభాష్య చేదాం తాచార్యులుయగు దిదా వేట్లతకోదాయయన్నకా కం _కాకుషప్టవంశదానుదు చేకొని బహరిభక్తులెల్ల శేవించుట కై త్రీకూర్మక్షేత్రంబున వాకలపూడ్భంకరుం వరుససృజించెకా చం అరియనశాలివాహన శకాబ్దములుర్విపదారునూర్లు పై నిరువుగనెన్సదేను గళియించిన వెన్కస్వభానునామవ త్సరనిజజ్యేష్పశుద్దమున సార్థక మౌదశమింన్భుగాంకవా సర ఇల స మునచిత్తమందుననుసౌఖ్యతనవ్విరిపూద్యలక్షు శ్రైలక్‌ కం శ్ర్రీశేర్మేశరుసాకిగ మాకి త చినభూమిగలదువము వానెవరెనక యాం లీచి వను కాళము నవముఅయిన త్యైతి వతుఖైనస్‌ వైవసర్వోత్తమశిల్పినాన్వితో సకారయామాస సువక్షణాకృతిం శ్లో రామాచార్యకృతా నేతాకాశ్టోకానచితవానహం తతోమద్రచితంపద్యం లిఖితంచాంధ్రభాషయా

తెలుంగు ఆదికొామాన్యులు పతిని రామానుజుం భూమిపుత్రిన్మది మోదంబున సితగిరిం నిల్పినంత నెమహారాష్ట్రుల్‌ దాసౌమిత్రిం శరగానిననిరూఢిగావింపభాప్యవేదాం తాచార్యులయగు దిదావేట్లకోచాయయన్నకా కం _ కాకుస్టవంశదానుదు చేకొని బహరిభక్తులెల్ల శేవించుటకై శ్రీకూర్మ క్షేత్రంబున వాకలపూడ్శంకరుం వరుససృజించెక చం అరియనశాలివాహన శకాబ్దములుర్విపదారునూర్డు పై నిరువుగనెన్సదేను గతియించిన వెన్కస్వభానునామవ త్సరనిజజ్యేష్టశుద్దమున సార్టక మౌదశమింమృగాంకవా సరమునచచిత్తమందుననుసౌఖ్యతనవ్విరిపూద్యలక్ట్కు లక కం _ శ్రీకూర్మేశ్వరుసాక్షిగ మాకిచ్చినభూమిగలదును బానెవరైనక్‌ భూకరమున లేదనినను చీకాదను నధములయిన క్షితిపత్సులైనన్‌ కం. తులుతను రామాచార్యులు వెలయగక్టోకముల జెబ్బ వెన్కనుపద్యం బులునే తెనుగున చెప్పితి చలితక విజుడివియురెంటి జాడలునెందు౯ా శేణీ పరముతిని రాతి పడమట పల్కయందు పంజ్తితడ బడ చెప్పియు పంజ్తీమగుడ చెరిఎనాడను ననునింద శాయవలదు (శేయవలదు) తెలియ కైత తప్పులివిగ తెలియ వలయు నిగ్రహంబుచేదేశి వెలయంగ పద్యముల్‌ చెప్పి స్తంభమునను చెక్కినాడ యొప్పు తప్పులున్న నుత్తములగువారు (సమ్మతిల) సమ్మతించవలెన సహ్యపడక శ్రుస్వామివారి మేడలో దక్షిణపువైపు తూర్పుగానాలు గోస్తంభముమీదను స్వబృత్రు 6 ౪౦౪ [0 1164 విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవషకాంబులు ౧౫౬౯అగునేటి సర్వజితు నామసంవత్సరం చైత్ర శు౧ం౩గురువారంనాడు శ్రీకూర్మ స్షైత్రమందు మహాలక్ష్మి లేకుండగాను శ్రీకూర్మ క్షే త్రస్థానాచార్యులైన భాష్యం అప్పళాచార్యులగారి కుదూట్లు రాఘవాచా న అయ్యవారల గారవము సర్వాభీష్ట శిద్ధిగాను లక్ష్మి విగ్రహం చేయించి ఆచంద్రార్కస్థాయిగాను ప్రతిష్టచే సిను - వార్శిబయష్యుడై 231

మహారాజువారి సంప్రదాయము పుత్రపొత్రాభివృద్దియై లెస్స వుండవలెను ఖ్లీ కౌండిన్యగోత్ర సంభూత భాష్యవంశప్రదీపక కృష్ణమాచార్య తవయో రాఘవాచార్య దేశిక శ్రుస్వామివారి దక్షిణపు ద్వారంయదుట బెరాల్‌ తూర్పుగా యేడోస్తంభం 5 ౪౦ ౪సిం 1180 వీరశ్రీ నరశింహదేవంకర విజయరాజ్య సంవత్సరంబులు ౧౨౨౪అగునేటి పుష్యశుద్ద ౧౫చంద్రవారానమ కాస్యపగోత్రులైన విష్ణుదాస వుపాధ్యాయులకొడ్కు కాశింగపాలె పురదాసు తమ్ముడు రెఖందాసనాయడు తమకు ఆయురారో గ్యెశ్వర్యాభి వృద్ధి అగు నట్టుగాను వుత్రపౌత్రాభివృద్ధిగాము త్రుకూర్మనాధుని వన్నిధిని ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను అఖండదీపమువకు దిగాదోయబోయిడు - తాతబోయడు వీరిగోవరానను జంబంచివ గోవులు ౧౦౦యింద్కు వేయి నిత్యం అడ్హ్రడేశి లెఖ యాడాదికిన్ని నాల్గుపుట్ల పందుము లెఖను శ్ర్రీకూర్మవాధుని వగరావను ప్రవేశము శాయంగలవాడు - యీ ధర్మము తిరుపతి యీవైష్పవరక్ష్య-- శ్రుస్వామివారి బెరలో దక్షిణవైపు తొంమిదోస్తంభం మీదిపేరు శుభమస్తు శుకవషజాంబులు ౧౩౨౫అగునేటి స్వభానునామ సంవత్సర వైశాఖ శు ౫శుక్రవారానను త్రీకూర్మనాధుని సన్నిధిని అఖండదీపము అహోవాతైయున్ను వెలుంగును యిక్కడ ఎళ్లమనుమడు ెరవాడిపిళ్ల కుడ్కునలంజ పిళంగారి కుమారుడు సళిపిళ్లం గారు తమకు ఆయురారోగ్య అయిశ్వర్యాభివృద్దియున్ను ధనధాన్య సమృద్దియున్ను అనవరతమున్ను దేవ బ్రాంహణ (ప్రసాదంగలుగను శ్రుకూర్మనాధుని పదసన్నిధి నిరంతరమైన అఖిండదీపం వెలిగెడి కొరకైసెట్టిన ప్రదిమ ౧యూ అఖండదీపానకు మళ్లెబింగ బోయిని కొడుకులు యగర్రబోయిడున్ను కుంమనబోయుడున్ను యిద్దరు అనదంములు గోచరాన పెట్టిన గొరెలు ౧౦౧లెఖన సాలు యీ అఖండానకు నిత్యమున్ను అడైడు నేతి లెభనున్ను సంవత్సరమందున్ను నెయి సాగరంయిచ్చి కులయుగలవారు యీ అఖండం ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను నడసను తిరుమల సెష్షవరక్ష య ముళారై య బాజారు నడుమవున్న శాసనప్తంభం మీదవున్న నిబంధనా త్రీలక్ష్మైనరశింహ శాలివాహన శకవషకాంబులు ౧౫౧౫అగునేటి విజయ నామసంవత్సర కార్తిక శుద్ద ౨లు రాజశ్ర్రీగోలకాండను నవరత్న శింహాపవా రూఢులై మహంమదుఖుల్‌ పాదుశాహవడలుంగారు. పృ్పద్వీసాంబ్రాజ్యము చేయుచుండి సంతోషకరులె బోజా కత మ్‌ జి అతిజరగరుంబిలిపించిన కాపులకు (ప్రజలు నంమి గ్రామాదులు మామూలు అగుచున్నవి కొండవీటి శీమలో బందరు నిజాంపట్నం వుప లాలకు నడిచె గ్రామాదులు ేటలు బెచిరాఖు అయ్బివాటిని నీయపూయిచూచిన కౌళ్లు యిచ్చి నమూమూలు చెయ్యమని హవాకియిచ్చి పండినవదకిస్తిను రాజుంగార్కి ఆనది పిరసావహించుకొని బోజ్ఞా అక్షిగార్డు విజయంచేశి మంగళగిరి కాడవుండి నిజాంపట్నంకింది నడచిన మంగళగిరి ౨దుర్గాల మధ్యమ పారాబాడుగా మహాదుడ పేటయందు ప్రజలు బేబీలు అయిపూయినా నాటిలో వున్నారుగదా” అని పూయిన ప్రజలకు రాజులుంగారికి పుణ్యంాను నంమికె కౌళ్లు దయచేశి ప్రజలను రబ్బంచి బోజ్ఞా అత్లిజరగరు వుడయులుంగారు నిలిఎన శిలాశాసనక్రమమెట్టంవను (2) సక్త్యాది విరాళం అసూరు సురాకారం ఖండీలును మొదలుగాను దివాణంనుంచి వచ్చిన నానాపెఖాలకు నానాజుబు లకున్ను తినుగాను నఫరు పటరకున్ను ప్రత్యేకాలు ముక్తా తీర్పుచేఎన ప్రకారం సొలునుండి కోనుట్లకు తీరపెక్కి మొదలు వవా మూడురూకలు రెండో వహిరెండు రూకలు మూడో వబారూక నాలుగో వవా అడ్డగ కొత్తయింట్కిపాతికె సాలెవారికి దీములకు మొదలు నహి యగం ౧కి ౨రూకలు రెండో వహి ౧ రూ కన్నర మూడో నవా రూక నాలుగో వవా అడ్డగ కొత్తమగ్గం ౧కి పాతిక. గౌలలు గొల్లలు మొదర్గు కంసాలవారు మొదలైన చిల్లర బాబత్తులకు వాట్కియింట్కి మొదటి వవారూక రెండో వవా 232

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు ముపాతిక మూడోవహి ఆడుగ నాలుగో వహి పాతికె గడెం బరీదులు మానిపి విలచిని రుఖం నానాధాన్వాలకు తూనికె పరుకు! ఖాస్తులకు పూర్వం బోంవహి అధకాసస్య తూనిక సర్కులకు వెరపసంస్య సంతమన్నె పందాలు ౫కి రూక యీశాసన ప్రకారము తప్పము యిది విజమైవ కొలు ప్వప్తిత్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శక వష౯ంబులు ౧౪౮౦౪అగునేటి కాళయుక్తి సంవత్సర ఫాల్లుణశుద్ర్ద ౧౫ఆదివారం

శ్రీమద్రాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర వీరప్రతాస సదాశినమహారాయులుంగారు శ్రీమహావీద్యావగర నుందు రత్నసింహాసవా రూఢులైన పృద్వీప్యామాజ్ఞుము పేయుచుండగాను శ్రీనున్మహామండలేశ్వర శిద్ధిరాజు అవుబళిరాజులుంగారి పుత్రులైన తింమరాజైయ్య దేవమహారా జులుంగారు మంగళగిరి శ్రీనరశింహుల దిగువతిరువతిప్తళం బ్రంహక్ష్యత్రియ _ వైశ్యశూద్ర జాతులు మొదలైన వానావర్ణాల ప్రజలకున్ను యిచ్చిన ధర్మశాసన క్రమమెట్టంననను శత్రీపదాశివదెవ మహారాయలుంగారి ప్పర్వీసాంమ్రాజ్యానకున్ను పరిపాలన ధురంధరూూన శ్రీమన్మహామండలేశ్వర రామరాజు శ్రీరంగరాజులుంగారి పుత్రులైన యగర్రం_ తిరుమల రాజయ్య దేవమహారాజులుంగారు మానా యంకరావకు పాలించిన వివరించిన కొండవీటి రాజ్యంలోను మంగళగిరి శ్రీనరసింహుల దిగువతిరుపతి. స్తళాన గోపురమున్ను నానా వర్ణాలప్రజలకున్ను పన్ను పర్యాయాలు స్తావర క్షేత్రపూత్రాలు కట్నాలు కలుగజేశి జయాభరములు మొదలైన లెటు లెములు వేదవలుంన్ను తివాచంగాను మానితిమి - మీ పుత్ర పౌత్రపారంపర్యంతమున్ను ఆచంద్రార్కస్తాయిగామ త్రునరపింహులకు వుత్సవా దులున్ను చేసుకొని సుఖప్తితివి బ్రతుకువారు - యిది తిరుపతి స్తలమందున మా శేవకుడైన శెట్టి పిళ్ల విశ్వపేటు. కుమారుడు పాపిశెట్టివి అధికారం "పెట్టి మేము యగ్రం రాజైయ్య దేవమహారాజులుంగారు. పుంణ్యంగాను శేయించివ సెదలు కోనేరి దేవళాలు మంటపాలు (ప్రాకొరాలు పంచబెర వి(గ్రహాలు దిన్యాభరణాలు తేర్లు మొదలైన వుత్సవాలు చెర్వులు బావులు వనాలు (గ్రామాలు ఖండికెలు వృత్తి క్షేత్రాలు నిత్యనైవేద్య దీపారాధనలు పానకం మొదలైన శీతలాలు తిరునాళ్లు మొదలైన వుత్సవాలుకున్ను నారికేళ వ్లక్షేతం ఖ ౦౨కుంచనపల్లి క్షేత్రం కేసరిసొటిని ఖ ౨ కొల్లకొండ క్షేత్రం కేసరిపాటిని ఖ 00 యిప్పటము క్షేత్రం క్రేసరిపొటిని ఖ౦ ఆత్మూరి క్షేత్రం కేపరిపొటిని ఖ ౦౧ లాక్షేతం కేసరిపాటిని ఖ 0 గోరంటక్షేతం కేపరిపాటిని ఇ 01౧ తూపొడు నేరం స్రపరిపొటిని ఖ 0౦౨౪౬1 గోళ్లమూడి ప్రతినామధేయమైన అవుబళాపురాన కేసరిపాటిని ౦ కర్ణపూడి పుక్షేత కేపరిపొటిని0*4 శానంపూ

ఇ శాకమూరి ఖండికె కేసరిపాటిని ఖణనిడుముక్కుల క్షేత్రం శేపరిపాటిని ౦ చిలువూరి ఖండికె కేసరిపాటిని ఖ 0౫ కుమారకుంధ్రాలా సమర్పణ నవులూరు గ్రామం ంగుడికట్టు కుచ్చళ్లు ౨ంయిరువై స్తానం పాలికి వుత్సవ విగ్రహాల ప్రతిష్ట్రాకాలానను రారా యిచ్చిన జెలునల గెడ్డ ఖండికె కుచ్చళ్లు ౮ంకుచ్చళ్లున్ను సమర్పణము మంగళగిరి శ్రీనరశింహులుకు విశేషముగాను యంతో వైఎద్యము అరగించినాము. అందులో నాలుగోభాగం స్తానప్రాప్పి యిచ్చువారము - గంధము తినుపండారులు ఇష్టము భాగమునడుపువారము _ యూ బేవళానకు చేశిన భోగరాగాల వార్కి యీ పళ్లు యవ్వరికాలానను తప్పగల వారముగాము యింద్కు గనక యవ్వరు తప్పినొను కతజానుగోవు బాంహనిని మర్ధనచేశిన పాపాన పోవువారము

దుర్మతి సంవత్సర పుష్యబ ౧౧గురువారం మంగళగిరి శ్రీనరశింహులకు తాళ్లకాచిప తిరుమలయ్యగారు. తమ శ్రీరామా నుజకూటొనకు. గాను పోవు దడ్డీగము పులిబోవుగంటి సమర్పించిన తులకపాటి ఖండికె క్షేత్రం కేసరిపాటిన ఖ ౪౪౦కు నృత్త 03యిందుకు వినియోగం... "పెరుమాళ్లు ఆరగించిన తళియప్రసాదం శ్రీవైష్టవులకు వకపడి చిలువూరి ఆరాధ్యులకు _ రెండుపండ్లు ప్రసాదమును సంకతకన ఆరుళ్వారు భాగవతులకు ప్రసాదముపడి ౧న్ని శ్రీరామానుజకూటం కావలినారికి ప ౧౧న్ని శ్రీవైెష్టవులయిన ముడద్వకున్ను కలుపు చమురు కరియ మోదు తళిహ ఆకులు సహితం సమర్పణం మంగళగిరి నరశింహులకు భుజబళరాయడా సమపకాణం గొను మీసరగిడ్డ అనపోత వరము ఖండికె కేసరిపొటిని ఖండికె గ్రామంపాడు సహితం వుత్తరం భాగక్షేత్రం సమక గ్రామంలోను నివేశనము సగము న్వేత్రము సగమున్ను సమపకణం శ్రీమంగళాద్రి లక్ష్మీ నరశింహులకు శిద్రిరాజును అమ్మరా న సమర్పించిన (గ్రామంలో ఖండికెలకు గుడి కుచ్చళ్లు ౧౫౦నరిశింహపురం. సేటారుకట్టు నంబూరు గ్రామం ౨9 ప ప ంం కుచ్చళ్లు ౧౦౦౦వెయ్యి. తుళూరు పులం ఖండికె (ప్రతినామధేయమైన అవుఘళాపురం_ గ్రామం ంకి త్‌. క ధే నుమెన నేలపూడి కండికె ప్రతి నామచమైైన నరశింగపురం గ్రామం ంకి గుడి కుచ్చళ్లు ౬ంఅరవై మేడికొండూరు ఖంణక్‌ (| నా 2338

గుంటూరుజిల్లా శాననములు ఖండికె గుడి కట్టు కుచ్చళ్లు నూరు గొడవర్తి క్షేత్రం కేసరిపొటిని ఇ ౧]౦బుట్టియేదుం 0౪ పాలుమేర అందుల నినకాయం పూర్వప్రకారం నంబూరు. చెలముయ్య మెస్తరు యిసకాటి దొరగారు నిజాం పట్నం సరకారు (గామాదులు కొల్పించవచ్చినప్పుడు యీ కొత్తమంగళగిరి కిందవున్న పొలంకొల్పించినిననాయం హద్దులకాకితం అలాహి దాగావేరే వున్నది చల్మయ్య పాత మంగళగిరి వారు తెలియక దున్నించెపూతే హద్దు మిగిలిదున్న వద్దని ఆ మంగళగిరి జమిందారుడు మా నూరువేంకట్రాయుడు గారి దివాను వుల్లిగుండ్లు హయగ్రీవుడు గ్రామంవారికి తమ గుమాస్తా జూలూరి ఆచంనకు వ్రాయించి యిచ్చిన కాగితాలు హయగ్రీవుడు స్వహస్త లిితం కాకితాలును జాకిరామన్న వద్ద వున్నవి యిందుకు నకలు వ్రాశినాము యెలాగంకేనూ శ్రుమత్సమస్త సద్దుణ సంపన్నుల్రేన శ్రీమహామేరు సమానధీరులైన "పేట మంగళగిరి కరణాలకు వుల్లిగుండ్ల హయగ్రీవుడు నమస్కారం పెట్టి మంగళగిరికి యరిబులు వేరు కొల్పించిన హద్దులోదున్నించ వద్దని రాజెశ్రీ దొరగారు మాపేరను వుత్తరం వ్రాశినారు హద్దులో దున్నించవద్దు గ్రహించేది దుర్ముఖి నామ సంవత్సర శ్రావణశుద్ద 9 లు చిరంజీవి సుఖీభవా జూలూరి ఆచంనకు వుల్తిగుండ్లు హయగ్రీవుడు ఆశీర్వాదం మబుక్కడ శుభం అక్కడి శుభప్తితులు వ్రాశిపంపించవలెను. పేట మంగళగిరి కరణాలకు లక్కరాజు వీరంన నమస్కారములు - కోమట్లకు ఆశీర్వాదం సాలెయినవి పకా ౧౧౯౫ఫసలి నౌలూరు వారుపేట తాలూకు మెసప్తరు యిసకాటి దొరగారు పూర్వప్రకారం విమశకాచేశిన పాలులో పశువులు 'మెయ్యకుండాచేశి ఆ పొలం రహితులకు అమ్మినారనిన్ని యింకావారు మించి నడచిన వర్తమాన ములు కరణాలు తేటపరచిరి గనుక యీసప్తితి హలుగోయి ధోరుకేరను దర్శ్మిల వ్రాయిస్తూవుంనాయని శలవులు యిచ్చినారు. గనుక ఆ మాట రూఢీచేశి కరణాలకు శలవు యిప్పించినాము మీరును యెందుకను వూసుశాయక ఖాతరు జమాతోస్తలంలో వృండుకొనేది మించినడచిన వార్కి తగ్గినశీయత్తు అవుతూవున్నది ఆలస్యంలేదుగాన తెలిసేది. విశ్వావసు నామసంవత్సర కార్తీక శుద్ర5 లుయీ వుత్తరంకు కొండపల్లి వదికావచ్చిన మీదట అక్కడనుంచి శిపాయి వచ్చి తాకేదుచేఎన మీదట వారు యీ జోలికి రాకనువున్నారు అందుమీదట యిక్కడ మకాములో లక్కరాజు అప్పయ్య ఆ పొలం వుప్పలపాటి కాపరస్తులకు అయిదువరహాలకు కాకితం (వ్రాశియిస్తూ వారి పని అయిన తర్వాత ఆ కాకితం తీసుకొన్నాము అందుకు సబబు యేలాగంటిదం పే విశ్వావసు నామ సంవత్సర కార్తీక శుద్ద ౧౧లు మహారాజశ్రీ గుంటూరి యింగ్రిజు దొరగారి దివాణాన్కి మోవర్తి 'కేషాద్రి మాచరుల ఫకూరిరంయాని స్తాక్రిను వుష్పలపాడు 'ప్రాయించి యిచ్చినకాకితం సకాంంంణ౫ఫసరీపటు మంగళగిరి తాలూకా రాయిన కాటువారు కొల్చిన పులాలో కొంతపాలం పశువులు మేపుకోగలందులకు యీ సంవత్సరానకు లెబ్బ ౫వరహాలు క్రయాన్కు యిప్పిన్రరి - గన్కు యీ వరహాలు సరకారుకు దాఖలు చెయ్యగలవారము - యిది మా యందలఠి సంమతిని వ్రాయించి యిచ్చిన కాకితం - యీ కొన్నపాలానకు హద్దు - కాకులకోటం కాడనుంచి తూర్పుమరి కోటం దనుకనున్ను నకలు యిదిగాక నౌలూరివార్కి గుంటూర్కి భట్లరు దొరగారు వచ్చినప్పుడు తాళూరు చలమయ్య వ్రాశిన తాకేదు విన్సపములు రాజశ్రీ నౌలూరి కరణాలకు తాళూరి చలమయ్య నమస్కొారములు - మంగళగిరికి మీరు వ్యాజ్యం పడి నూరుమంది పోయి. కుందిబా శిపాయిలకు మీద తిర్ణబడినారు అని వచ్చి ఫిర్యాదు చేస్తున్నారు యిందుకు మిమ్మును వారిని ఎల్వను సెట్టి మెస్తరు యిస్కాటం దొరగారు విమశకాచేయిస్తామని శల్వుయిప్పించినారు - విమశకాచేశ్సే పరియంతరం మీరు ఆ పొలం దున్నించక ఆలాగునే వుంవలెమ వారి పశువులు కిందట యెలాగమేస్తూ వున్నవో ఆ చొప్పున వ్యాజ్యం తీరేదాక మేప్పుకొని వచ్చేది సాధారణ నామనలు శ్ర్రీమాశములు - చలమయ్యనవ్రాలు వుండవల్లిగ్రామందు. శ్ర్రీఅనంతస్వామివారి కొండమీది శాసనాలు శ్ర్రీముతు సృండవళ్లి అనంతశేన (శయన) దేవరకు శక వషకాంబులు ౧౧౮౧౪అగునేటి ఆంగీరస సంవత్సర పుష్య శుద్ధ సోమవారం మహావేగ నొబ్బగండ అన్నా రెడ్డి కొడ్కు రూపనారాయణరెక్డి మాచయ రెడ్డిగారు చమ తల్లిదండ్రులకు పుంణ్యముగాను అనంతశాయికిని విశేష తిధులకు మహానైవేద్యంబులకు ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను సోమ సూర్యోపరాగ పుణ్యకాలములందున్ను సంక్రాంతి చాతుర్మా స్యేకాదశులున్ను వసంతమహోత్సవ మహాపర్వాలున్ను అనంతచతుర్హశి దీపావళి తిధి శ్రీజయంతి అష్టమి నవరాత్రిళ్లు మొదలైన పర్వతిధులు సం కొన్ని వుత్సవంబుల పేరను వబాక తిధి మహానైవేద్యానకు బియ్యం ఖన ఖ 1 పణ్యారముకు శనలు ౧౦సన్నిధి పళ్యాలకు రాజన బియ్యం ప 1౧పెసలు ప 1౧మినుములు ప 1౧ చెరుకుడు 23

గుంటూడుజిల్లా శాననముకు బెల్లం పూకలు శ్తేంఆకుల కట్టలు 3500 యిందుకు త్రీవిశేష జయంతి కాలముకు పిండివంటకు బ్సల్పం వీశెలు ౫ంచయకుడు శనగలు ప ౧౪నూనెపండ్లు ౨౪దిపాలకు దూదివీశేలు ౧౦మాన ప 1౧01 యీ చొప్పున దిపొవళికి గుడిమీది దీపాలకు నూనె ౫౫అభిండాలు ౧౦౮తిరువతుల స్యెడను (పేరను) ౧౦౮ సన్నిధిని ౧౨ దీపాలు ౧౨౦అఖండాలకున్ను చమురు న ౧౫దూది వీశెలు ౫దిసపాత్రలు ౧౨౦ఆ చతునర్రశిమి పిండివంటకు గోధుమలు ప న1 ౫రాజనాలు 1 సన 1౧౦ నెయ్యి స ౧యింతవట్టు బెజవాడ గోదాను కొండపల్లి గోదాను యొల్లకాలమున్ను చెళ్లేటట్టుగాను త్రివాచాధార బోశితిమి వుండవల్లి అనంఛశాయికి వసంతానకు కుంకుమవూ పపుపు వీశెలు ౧౦జయంతికి వీశెైలు ౫యీ ధర్మము యళ్లకాలమున్ను యిది జర్పినవాడు కులోద్దారకుడు - యీధర్మం చెర్పినవాడు కులనాశకుడు గంగాతీరమందు గోబ్రాంహణ వధచేశి మాతృగమనం చేశినంత దోషం కలవాడు శ్లై స్వదత్తా ద్విగుణం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం పరదత్తా పహేరేణ స్వదత్తం నిస్ఫలంభవేల్‌ చేంకకేశ అనంతశేన దేవరకు శక వషకాంబులు ౧౨౧౪అగునేటి మాఖశుద్ద ౧౧సోమవారం ప్రతాపరుద్ర మహాదేవరాయలకు పుంణ్యముగాను యిందుకూరి గంన్యాపెగడకొడ్కు అక్కలదేవుడు వుండవల్లి అనంతదేవరకు అంగరంగ భోగములకు గద్గోనాటకూరు ధారా పూర్వకముగాను యిచ్చిన ధర్మము యీ ధర్మానకు ఘాత చేశినవాడు పితృవధచేశి మాతృగమనం చేశినవాడు శ్లో స్వదత్సాద్రి వ్రగులాం పుణ్యం పరదత్తానుపాలినం పరదత్తా పహారేణ స్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ ధాతృ సంవత్సర ఆషాఢ బహుళ ౧౧గురువారం సొళువతించమరుషు వారి తీర్పరి పనదాదొతయ్య గరుడేశ్వరునికి సాష్టాంగ దంణములు సమర్పించెను నాడుపుబు సమర్పించెను తీతీతీ యీ గ్రామములో కింద శివ ప్రతిష్టా శ్రీసెనుగొండ శాసనాలుంను సంతతోన్నత దాసులున్ను కుబేర వంశాళివులున్ను నిత్యానం దోత్సవములును వైశ్యం కులసింధు. విమల పూనేకాందులున్ను కల్పద్రుమ ఆఢ్యులున్ను చారుపదాచార్యులున్ను కందర్పసుందరులున్ను సరిత్పతి గాంభీర్యులున్ను శైలేంద్రధీరులున్ను శ్రీమూరు కాలగోత్రే శడగుయళ్లి శట వరపుత్రులైన సకల పౌజన్యమిద్రులున్ను విపులపుత్ర పౌత్రులున్ను దివ్యచరిత్రులైన వుమాం బాసుపుత్రులు పాపిశెట్టి అరి శెట్టి మరిశెక్టి కృష్ణశెట్టిగారు దేవబ్రాంహణ ధర్మపాలనము సేయుచు శ్రీకృష్ణవేణీతీరమందు. దేవేశు పశుపతి శ్రీ వుండవల్లి ప్రభావుండవల్లి నందు శ్రీభాస్కరేశ్వరు గుడికట్టించి మీమిళ్లును మారేళ్లున్ను వుశిరికలున్ను యిదిమొదలైన వృక్షాలు వేయించి పూలతోట వేయించి 'దేమునికి దక్షిణను._ చెరువు కట్టించి చెర్వు చూపుకొని రెండు కుచ్చళ్లక్షేత్రం సాంవత్సర సవాతంగాను నిత్యనై వేద్యానకు శ్రీప్రగడరాజు వీరయ్యకు కళాముల్‌ యాతా రెడ్డికిన్ని దాట్లకన్యా రెడ్డికిన్ని గుండబోము ముందుడి శెట్టికిన్ని మితిల బారెడ్డికిన్ని మారిరెడ్డి మాలా ెడ్డికిన్ని కృళ్లము బాగిరెడ్డికన్ని సవన రెడ్డికిన్ని కాపుకరణాలకు పుంణ్యముగాను వీరిచాత యీ శ్షేత్రం పుచ్చుకొని భాప్కరేశ్వరునికీ సమర్పించి యీ సీ కూ నానకు అ వాహన ఆనన పొద్య అఘ్యగణఆచమన స్నాన నస్త్రావలేపన గంధపు పుష్పాక్షతా భరణ ధూపదీప నైఎద్యతాంబూలా గల షోడశో పచారాదులకున్ను అంగరంగ వైభోగాలకున్ను పుబ్బూరి పద్దలిండైయ్యకు ఆతిప్రితిగా చేశి నూట యిబ్బండ్రకున్ను పుణ్యముగాను నిత్యముగాను ఆచంద్రార్కస్తాయిగాను భాస్కరలింగమునకు దండముబెట్టి యిచ్చిన ధర్మశాపవం శ్రీ అమరేశ్వరం బెజవాడయుదండవెల్లపూడి (గ్రామాన వీరేశ్వర గుడిని గోపాలకృష్ణుని నగరున వాయువ్య భాగాన మామిడితో పున్ను తాటి ననమున్ను నిధినిక్లేపాలు మొదలైన సప్తసంతానాలు చేయించెను తీతీతీ అ౬స్వబ్తశ్రీ శకవషకాంబులు ౧౪౪౪అగునేటి పాధికవ సంవత్సరం ఫాల్గుణశుద్ధ ర౫పోమనారాన ్రీనున్చరమ కంగా రలు ప్రవిత్రాణ సకల విద్వజ్ఞన ప్రాణ సకళ విద్యాకళాప్రవీణ రూపురాజు హృత్కనుల ప కోరాహల రివుపదాహాలాహం ఎకరవీర లారె పర రాయజీ మూత నవ్రాతఘనవాత పరరాయ పారావారకాల కూటా కార అష్ట్రదిగ్రాజి 235

తుంటూరుబజిలా వానవమములు హటూరుజల్లా శావనముల నాలా రమస్య జగంనాధా వతార వీరకేదార శ్రీవీరజగపతి గౌడేశ్వర నవకోటి కర్షం దీశ్వర ఆప్రతి హత ప్రతాప కాంతాజన కుసుమచాని సంగీత పావాత్య పల్దాప పుష్పాంతమావ్యయ ప్రదీప శ్ర్రీవీర రుద్రప్రతాస దేముడు చౌప్పబ్టు విద్యాకరకంటక పటల గింహాస తా చి మందు దెగ్విజయుడు రాజ్యం చేేళ్షముచుండగాను శ్రీమంగళగిరి పుణ్యస్తాన మందు. వూరి పడమటను కటి మల్లయ్య గుడికట్టిం | ర శిఐర ప్రతిష్ట చేయించిరి. శ్ర్రీదేశం జగదీశ్చరం. పశుపతిం శ్రీవుండవల్లి ప్రభో శ్రీమన్మహామండలేశ్వర రాజాధిదాజ రాజపరమేశ్వ మూరు. రాయరగండ అప్రదిక్కురాయ మవోభయంకర బాసదేవరాయరంగండ పూర్వ దక్షిణ పశ్చిమ. మసముద్రాధీశ్వర యవ్వన రాజ్యస్తాపనాచార్య నీరప్రతాప కృష్ణదేవ మహాదాయులు ప్పర్వీరాజ్యం శాయగాను బోడిగపూడి నేరేడు భాస్కర లింగం ప్రతిష్పచేయించి దేమున్కి ఉత్తరానము భావి కట్టించి తన తండ్రికి పుణ్యముగాను యాటా పొచ్చని నొమకుచ్చల భూమిని పళ్ల పుట్ట థేదుము క్షేత్రము నిత్యవైవేద్యానకు యిష్పించెను శ్లో ప్వదత్తా ద్రై గుణం పుణ్యం సరదత్తాను పౌలనం పరదత్తా పహారేణ ప్వదత్తం నిష్ఫలంభవేత్‌ శ్రీశ్రీశ్రీ ౮ శ్రీ వేంకకేశ్వర -షమబోక అనే (గ్రామమందు భావి దగ్గర శాసన మీద ప్పుస్తి శ్రుశకవషకాంబులు ౧౨౧౦అగు నేటి సర్వధొ రినామ సంవత్సర కాతీకాక శుద్ధ ౧గురువారం రుద్రమహాదేవి కుయన సనాయుండు ప్పర్వీరాజ్యం శాయగాను దిడయనాయకపువారు దేవరభక్తుల ఆనతిని వెముబాక పురాతనుల ప్రతిష్టచేశి వారికారుణ్యమున ఆచంద్రార్కస్తాయిగా బెట్టిన వృత్తులు ెనుబాకను మెళ్లవన లు ౫లంకమ దిష్టుల తిప్ప్సన ౨తోటలు ౨వుండవలివి స్వామి తదుపలున్ను తీరుత్రోవత దుసులకు బెటుబుదికడాల వెన్మన ౫నేలూరి ళా ఆవలోను న ౫ముదతాన మద్దిమడుగ లిక్డ ఖ ౧జవూరనే తోట న ౨నిరుకొండను ఆయన కవాలి పొలిమేరన ౮అంద్కు ఆడడయట వ ౫మంగళగిరి పడమటి పాలాన ఇ ౧కోవికొండ ఆశ్వరాయుడి చెర్వుడిరుందమాల'ే యళ్లిసాని 'పేటునది ఆ వాడేపల్లి మహజనాలు 'ప్రదుతన బోయని చెర్వు వెంకన బెటినది ఆడ శ్రీమత్‌ పెనుబొక పురాతనులను దేవరభక్తుల ఆనతి పడశి వరువుంబనులు చేశివారికి ప్రసాదము సఖంబాకి లెఖను కనాడ మల్లయ్యను_ బుద్రయ్య భక్తుడును ఆచంద్రార్భముగా బంచికుడుచువారు కో మద్వంశజా పరమహీపతి వంశభూపా పాపాదపేత మవపా భువి భావిభూపా యేహిలయంత్సి మమధర్మమి మం్రతిష్టం చత్పాదుకద్వయ మహంశిరపా ప్రపద్యే. శ్రీతీతు శ్లో ప్వస్త్రి శ్రీక్షష్టరాయాఖ్యోవ నాధశిరోమణి రాజన్య చూలిక్షా రత్న వీరాజిత పదాంబుజ ॥ స్వప్తిశ్తీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవషకాంబులు ౧౪౪౦అగునేటి బహుధాన్య నామసంవత్సర శ్రావణ బహుళ ౫గు అ్రునున్మహారాజాధిరాజు పరమేశ్వర శ్రీవీరప్రతాప త్రుకృష్ణదేవ మహారాయలు ప్పథ్వి సొంబ్రాజ్యంశేయు చుండగాను శ్రుమన్మహావీరప్రతాప పాళువతిమ్మరుసయ్యవారి రాజ్యభారధురంధరుడైవ కౌండిన్యస గోత్ర ఆపస్తంభ సూత్ర యజుశ్శాభాధ్యాయుడైన శెంటూరి.. చిట్టమ రుసుంగారు. కొకాండివి అంగడి వీరేశ్వరువివి భద్రకాళివిన్ని వృషభేశ్వరునిన్ని చేయించి. ్రతిష్ప్రచేసి గభజుగృహ అంతరాళకం. శేఖరు మండపం ప్రాకారం గోపురాలు కల్యాణ వేది మొదలైనవి కట్టించి సుంనప్పుపనులు చేయించి పనులు ౧౧కుండలు యొత్తించి దేవునికి అంగరంగ వైభవములున్ను సాగించి కృష్టదేవషమహారాయవి చేత నెలిగళ్ల అనే గ్రామం యిప్పించి దేవుని నగరి వుత్తరావము చెర్వు కట్టీంచి రాతికట్టు కట్టించి వూరితూర్పువను మామిడితోట వకటిన్ని పెట్టించి తమతండ్రి మల్హమరాజుకున్ను తమతల్లి లక్కంమవారికిన్ని తమకుంన్ను పుంణ్యముగామ ఆచంద్రొర్కప్తాయిగాను నిలిపెను శ్రీశ్రీశ్రీ 236

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు లా శ్లో మద్వంశజా పరమహీ పతివంశ శజానా యద్వంశజా స్స్పతత ముజ్హ్వ్యల ధర్మచిత్తా మద్ధర్మ మేవ పరిపాలన మాచరంతి తత్పాదుక ద్వయమహంశిర సావహామి త్రీతీత్తీ శ్రీవీరేశ్వరుని అమృతపళ్తకు -” (చిట్ట మరసుంగారి పల్ని తిరుమలంమగారు కట్టించిన చెర్వుకింద వరిమడి శేపరిపాటి ముప్పందుం గ్రామము తూర్చునను మలునెని వారితాళ్లకుంట కింది మడిపుస్రైడు నంబూరివిచ్చిన క్షేత్రం ఆవూరితూర్పున వుండు జేవుని దీపారాధనకు సమర్పణచేశిన అప్పులు ౧౦పది చన్నమళ్రి ఖౌజుకొన లింగం ్రక్తగోఎనాధునికి సవాతం గ్రామం ఆజ్జేయాన కృష్టమరాజు మల్లయ్యవారు కట్టించిన చెర్వుకిందను వరిమడి పుక్తైడు గ్రామం తూర్పునను మళ్లిఖాజుకన లింగముకు పందుం కోటేశ్వర లింగముకు కెచ్సపాటి చెర్వువెంట క్షేత్రమందు వెలిగుండ్ల పొలొన పందుం గ్రామం పడమట స్రైర్తిగోపినాధునికి క్షేత్రం సందుంకట్ల పశ్వమ్ముకు (గ్రామం వుత్తరాన శ్లేతంయేదుం చిటమరసుంగారి తల్లి లక్కంమగారు ప్రతిష్ట్రచేశిన దేవాదులకు గ్రామం వుత్తరాన క్షేత్రం యేదుమున్ను యింతమటు క్షేత్రమున్ను దేవళ అమృత పళ్యంకు. సమర్పించెను - శృంగార తోటలో గలవారికేళపు కాయలు వీరేశ్వరుని భోగరాగాలకు డేగల సెదవీరాభక్తుడు చిన్న వీరాభక్తుడు లింగాభక్తుడు పొత్రభోగసాని రామలింగసాని పర్వసావి సబవాతమైన వారికి మేరపుట్టి ౧కి కుంచం కాకొండిని గ్రామం వుత్తరానను కోమటిగుంట తూర్పున కేసరిపాటిని పుట్టి గోరండ అస (9 కొండమీద దుర్గదేవమ్మగుడి ముందరస్తంభం మీదను శుభమస్తు శ్రీగణాధిపతయేనమ. శ్రీదుర్గాయైనమ ళ్జీ అస్తిపీతికరం చక్రం నొమ్నా యా ఒ౭౬మ్నాయ భూమికా మహాత్రీ జగదాయోభ్యా మహాస్మర మనీశ్వరం అలంఘ్యా శాసనై ర్పాహుబలం బహుభిరాశ్రితై అలంకృత మభూత్తస్యకులం గురుతరం నృపై అజాను బాహుకేతేషు భూజానిషు బభౌతరాం రాజా మాధవవర్మ్శాఖ్యో రాజతారాగణే స్విహ హండికాయరణే దేవ్యా ఖండితాయ ప్రసాదత అష్టపాదమయీనవృష్టి కృష్ణాయచయ శబ్వనే సర్వా సీర్మ్యాం గుణేనాధ కుర్యాద్యోగురు విక్రమ ఆ ఎత్కరమరాజేంద్ర సాసీద్విప్ర విజిత్వర ఆ ఎమధరణీచక్రం శాన్న తస్యత నూభవ ఆసీదన్నల దేవేంద్రో దా సీకృత ధరాపతి భాగిరధీవ పొదార్టే రసాంతచరితాబుధై ఆర్యానృపస్యత స్యా సీద్భార్యా 'కేశవనామికా 237

న

ఆర్యానృపస్యత స్యా సీద్భార్యా 'కేశపనామికా యాతుం యాశాంఎ యోజత్యాం (శోతుంవాంఛన మజ్జత శేళుం బబంధ గోదాయా యాతుంగ జలవీచికా సంగరాజీరామసాధ్య వంగరాజాది జిత్వర

ఆంగరాజాధి కస్త్ప్యాగే శింగరాజప్తతో౬జని లక్కమాంబాస్య భార్యా ఎద్ధర్మ మానాడ పీజన

అక్రమానరి భూపాలాకావిక్రమాదేవవిఘ్నత

'పెద్దవల్లభ భూపాలో ఎన వల్లభ భూపతి

పుత్రా బభూవతు పద్మవేత్రా పృథ్వి భరౌతయో

'పెద్దవల్ల భభూపాల వల్లభే నస్వదుర్ర్హభ

అగాదన్నల దేవి శ్రీరాయక్కమ్మాభిధావహీ

తయోరన్నల దేవశ్ర్రీ "పెద్దవ్లభ భూపయో

తనుజ్లో శింగరాజేంద్ర స్తమరాయో బభూవతు

యాతుం యాశాంఎ యోజత్యాం శ్రోతుంవాంఛఎ మజ్జత శేతుం బబంధ గోదాయా యాతుంగ జలవీచికా సంగరాజీరామసాధ్య వంగరాజాది జిత్వర

అంగరాజాధి కస్త్యాగే శంగరాజస్తతోఒ.జని లక్కమాంబాస్య భార్యా పీద్దర్మ మానాడ ఎజన అక్రమానరి భూపాలాకావిక్రమాదేవనిఘ్నత

పెద్దవల్లభ భూపాలో ఎన వల్లభ భూపతి

పుత్రౌ బభూవతు పద్మనేత్రా పృథ్వీ భరౌతయో పెద్దవల్ల భభూపాల వల్లభే నప్పదుర్లభ

అగాదన్నల దేవి శ్రీరాయక్కమ్మాభిధావహీ

తయోరన్నల దేవశ్ర్రీ "పెద్రవల్లభ భూపయో

తనుజ్టో శింగరాజేంద్ర స్తమరాయో బభూవతు

ల్లో జాతౌత్ర్రీరాయకామ్మాయా పాపరాయ్రభాకరౌ అకార్డీ దనయోరేక శ్యీీప్రభాకరపట్టణం పాపరాజస్యతస్యా పీద్వల్లభావల్లమాంబికా 238

గుంటూరుజిల్లా. శాననములు గంటూరుజిల్లా శాసనములు

అంగరాజయివార్కస్యశింగరాజస్తయోస్సుత

'దేయమా[(శ్రీసమా) పింనలాదేవీ లక్కమావిలసత్క్రమూ

ఉస్రశ్శ్రీతంమరాయస్య వచస్రర్వారభి_,సియ

పుత్రంబసవరాదాఖ్యం మిత్రం మహసిదమయ్యా

లబ్దా దహసనేనాన్యంకృత్వాపుత్రవతీముమాం (ముమాం) శ్లో యుద్దేయేనాభిభూత సపదిబలయుత పారసీకక్షితీంద్ర

యేనక్షోణీభృతో!( హిప్రయుధిమనువమం వేల్లితావ్ల్లు భాద్యా )

దుర్గారణ్యుగ్రారి వర్గాదపిచ జగ్భహిరేవర్గాదపిచ జగ్భవా రేబాహువీర్యాదవార్యా

చర్యా పుణ్యా యదీ యాత్రిభువన వబుథై శేర్తితా యస్యకిర్తి

గుణశాలిజనంగుంళతయస్తజాకర సముద్రసమరం శంతిమ్మసముద్రం విధేవిభు ళో రామేణకోసలాధిశకుమూరీవత నూభనా

రాజేవల్లభరాజేనలక్కమావిలసత్క్రిమా

ఇహకిల జగతి సకలరపుకుల మఛత్రజయస్తంభ మనేపధుమురునిధాయ నిజవంశగజతురగబల _ మఖిల రాజ్యంప్రాజ్యంచ యౌవ్వనపతి. రఖిలా విజిత్యదిశో విజయనగరమాసాద్యమణిమయ మారుహ్యశింహాసన మఖిలమపిభువనభారం మూర్తిమతి. విశ్వాకే నివాసేనిఖిలగుణానామతీత తపనధామసాళువ తిమ్మనాన్నూమంత్రిణినిధాయ పటువాక్య (ప్రమాణ పారావార ప్రతివిబుధ సలాల మాతరిశ్వనార్గమని షణీ మపి కావ్య నాటకాలంకార భాషా విశేషవేదినాం దృశ్వానాం చతుర్విధ కవితాసాందయ్రూజ్యమధితిష్టతా కవీనామప్యప రేషామ ఎవి ద్యావతాంగోష్టీషు గరిష్టాసుసతత మవనివనీపకమనీ షతపూరణీషు చమనోనిధాయ నిరవధి కమతులమవనీ సాంబ్రాజ్య సుఖమను భవతి క్నష్టదేవరాయమహారాయోహృతరిపు యువతీ జనొలంకారేణ వశిష్టగోత్రాలంకారేణ బలినా పినిర హంకాలేణబలినాపి నిరహం కారేణ నిఖిలజనవిది చేనపురోయాయినామాని నామల్లమాజా నినావదన విజితాంభోజూాన సిధీనభిభవ భవనపాపరాజేన కోమలవపుషాకొండరాజేనచ జితరిపురాజేన చతరాజేనదనుత వతాపురతరుసు రభిచింతామణి మతిశయవేనదానేన సంచారమాణేన సమితా వవిక్రేయ నృగనలనహుషనాభోగభరత భగీరధదశరధరామాదిగుణానుకారిణీసకలజనోపకారిణీ పతతమాకా రిణీ మదీ నేనమితతమదదమ నేనసకలగుణనిధా నేనశింగరాజాభిధా నేనసదవనసారదా నేనసకలగుణనిధానేనశిం గరాజాభిధానేన భగదేహే నమూర్తిముతావల్లమాంబికాపాపరాజయోరధిబహుధాన్యమధి వైశాఖమధిప్పూర్ధమాది విజయవాటమధిరణమ హిని హితాసురవర్హాయాదుర్గాయా వరాలయేన సహరంగ మంటప భోగమంటపోప్యధి విజయనగర మధి చిత్ర భోకీ సమమధిమాఘ్య మాస మసురవధ భైరవ శరణమం డలభెరవశ్చరమ్యేణ హర్మ్యెణ సహ మంటపోదిత దైవత దేవీదేవ నగర మళలంకుర్వాణస్య సమమఖిల గీర్వాణస్య నిరుపమముఖ చంద్రస్య రామ ఛంద్రస్వరధారోహణ సమయోచిత మంటపోఎ కనక సంసది శివయో ప్రతిష్టా చ జగదవనదక్షస్య విరూపాక్షస్య పశ్చిమభాగే దుర్గాయోప్యధి వృషవర్షమధిశ్రావణమధిరాజ జగదేకస్య రంగనాధ స్వవరాలయేన సహ వాటికా మధి భావవషకముధి మాఘమాసమధి చాంగల మర్రి జగదీశ్వరస్య రామేశ్వరేచనివాత నిఖిలాదిత్యస్యతత్రత్యస్వ చేంకక్రేశ్వరంగ మంటపోరిత దైవభేవన ప్రతిష్టా చతదాద్యాశ్చ నిజమౌతృవల్ల మాభిధానావితిచ తిరుమల రాయాభిదేవాలర్టైస్సహ తటాకారామవాటికొబ్రం ప్రతిష్టాదిక సప్ప సంతానాశ్చ సర్వాణ్యేతాని తానిచ త దన్యానిచ పుణ్యానికర్మాణి మహంతిభాంతి విరచితాని- శ్లో _చత్వారింశదధి ్రిలైర్ద్విశత సమై(స్పాాహస్రమేకాన్వితే)

230

గుంటూరుజిల్లా. శాసనములు పంఖ్యాతే శకవత్సరే సముదితే శ్రీశాలివా హేకతా! వైశాఖే బహుధాన్యకేచ విజయశ్రీ వాటికాయాం ప్రదాత్‌ దుర్గాయా విలయంచ మంటపయుగం శ్రీశింగభూమిపతిః శ్జా. గంగా భంగా భిషంగా వహరయ భణితి (ప్రాఢనానాకవీంద స్నోమక్షేమ ప్రకామా ప్రకటన జనిత స్ఫూర్తి కేర్తి ప్రశస్తిః తత్త ద్విప్రప్ర వృత్తి ప్రసృమర విభవః పాపరాజాభ్ధి చంద్రః తత్తత్సత్వాచి నుత్యం విధివదతనోత్‌ శ్ర్రనిధిశృంగరాజః శ్లో. విత్తప్పే విశ్చప్తే నాపిసర్వెస్తు వితతౌజసా టొ యె 'ప్రతాపే నాప్తితోయేన కుంభజేనాష్యగస్తినా పూర్వంకృతం చయచ్చాశ నామాపిత దనంతరం ఆరాధ్యమళలనాధేన. ... ...... శుభమస్తు స్వస్తిశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవషకాంబులు ౧౪౪౦అగునేటి బహుధాన్య సంవత్సర వైశాఖి శుద్ద ౧౫అఆది త్యవారం శ్ర్రీమన్మహారాజాధి రాజ రాజ పరమేశ్వర శ్ర్రీవీరప్రతాప శ్ర్రీకృష్ణ్టదేవ మహారాయులుంగారదు సృర్వీరాజ్యం చేయుచుండగాను సాళ్వతిమ్మరుసయ్యగారు మహాప్రధానులైనడవంగాను వశిష్తగోత్ర సూర్యవంశోదృ్భవులైన హాసబిరుదరగండ ధనం జయబిరుదాంకులైన బెజవాడ దుర్గావర ప్రసాదులైన మాధవ వమజావంశోధృవ్లులైన కంటమరాజుకారికొమూరుడు అన్నలదేవరాజు ఆయనకుమారుడు 'పెద్దవల్లభరాజు ఆ ెద్దవల్భరాజుగారి పెద్దదేవులైన అన్నలదేవికుమాళ్ళు శింగరాజున్ను తమ్మురాయుడుంను పిన్నదేవులైన రాయక్కందు కామాళ్లు, ప్రభాకరపట్టణంకట్టించిన పప్రభాకరరాజున్ను పాపరాజున్ను యీ నలుగురిలోను తంమురాయనింగారికొమూళ్ళుదయగిరియేలన బసవరాజున్ను, తిరుమలరాజులున్ను పాప రాజుగారికిన్ని ధనంజయగోత్రులైనకీర్తిపాటిశింగరాజుగారి కుమార్తె దేవలమ్మ దేవుృలుంగారికిని కొమారుడైన శ్ర్రీమన్మండలేశ్వరశింగయ్యదేవమహారాజులు తమ తండ్రిగారికిన్ని తమ _ అన్నబసవరాజుగారి కిన్ని పుంణ్యముగానున్ను తమకేర్తి ప ప కీర్తి పేరాలు ఆచంద్రార్కులైవుండేటట్టుగానున్ను చేయించినధర్మాలు తమపూర్వనాయంకరమైన చాగలమర్రి చన్నకేశవదే వరకు ప ష్ష పురమున్ను భోగమంటపమున్ను రామయ. యతింగానకు గోపుర(ప్రాకారాలున్ను వినాయకదేవరగుద్ని చాగలమ్మగుడిన్ని ఎజ్తీ ను న తమళల్లి వర్భిమచేవులుంగారి ఎరను తిరుమలదేవరగుడి మంటపమును వీధిన్ని కట్టించి తమఅన్నతిరమలరాజుచే సినగుండముడుగు తఉమ్మసము, దమ గ ప హ్‌ ణల క్‌ | న రు అగ్రబారాలను వినాయక శివ విష్ణుదేవాలయాలను తటాక అరామాలున్ను బ్రంహ ప్రతిష్పలున్ను పిరతిష్టించి నజ కను తమతాత మాధవ వర్మకు ప్రత్యక్షమైనదుర్గాదేవికి తొలినిర్మితమైయుండిన గభన్‌ గృహము ముందఠి అంతరాళక న్సుషప స న్న పదిలంచేయించిఆముందరను నల్లశేనపురాళ్లను అంతరాళకమున్ను ఆముందరను తొంమిది అంకణాల రంగమంటపమున్ను ఆము, ర ర్‌ జ్‌ ల క ందరను భోగమంటపమైన మూడు అంకణాల చద్రమున్ను కట్టించి పీరము కట్టించి యపుడున్ను" భూమి లోన నుండి స్లనెత్తిన కేశవనాధునికిన్ని మీద (ప్రతిష్పచేయించి దుర్గాదేవమ్మ వుద్భవమైైవుండినకొడ వుత్తరపుదిక్కుచట్టు తూర్పుపడమరలు నిడుపు తొమ్మిది చేతులు ఆవెడల్పు ఎడుచేతులును ఆపొడుగు ఎడుచేతులును నరికించిదూస (గూడ) అవసరము నడచునట్టుగాను ధర్మము శి టే లు ప్రతిష్పచేశి వ్రాయించినిలిపిన ధర్మశాస్తరం మంగళమహా శ్రీ శ్లీ శ్రీ జేయును త్రీదుర్గాదేనమ తనపర (ప్రసాదులైన యీ గుడికట్టించినశింగరాజుగారికిన్ని ఆయన కుమాళ్ళు పాపరాజు కొండరాజు బపవరాజు వ్లభరాజు నాగరాజు బేతరాజుగారికిని ఆయుష్య భివృద్ధిచేసి వంశాభివృద్ధిచే సి రాజ్యాభివృద్ధిచేసి రక్షించెను శ్రీశ్రీశ్తీత్రీ జేయును. ఢ్రీదుర్గావరప్రసాదులైన శ్రీమాధన వర్మ వంశోద్భవులైన కంరమరాజు మనుమడు పాపరాజుగారి కుమారుడు శింగరాజుగారు ఈ 240

నుంటూరుబిలా శాననములు “ననమనననకసు న. నప బెజవాడ దుర్గాదేవమ్మకు అంతరాళికరంగ మంటపభోగ మంటపాలుమ్ను, కట్టించి రాయచూరి శ్ర్రీరంగరాజులగుడిని భావివి కట్టించి. చలిపంద్రణి తోటను పెట్టించి ఆరంగనాధుని ఆంగరంగ వైభవాలకు బెంమ్మనపకి అగ్రహారమున్ను కొండవీటి రాజ్యములోను తమ పూర్వ నాయంకరమైన పుల్లనగంది సీమలోని రామవరానకు ప్రతినామకమై శింగవరము అనేగ్రామము అగ్రహారాలు చేసి సంతానాధీశ్వరుండై విజయనగరమందు విరూపాక్షదేవుని గుడి పటమట తట్టు దుగళగుడిన్ని, రామచంద్రదేవుని రథోత్సవ మంటపమున్ను కనకగణపతి శివాలయములున్ను గట్టించి విద్యానగర _ రక్షకుండ్రైన రణమండల ఖ్రైరవేశ్వరదేవుని ముఖమంటపమున్ను, మీద యుప్పరియేనున్ను కట్టించిరి. ఆశింగరాజుగారి 'పెద్దకుమారుడైన పాపరాజు భ్రైరవదేవుని వైభవానికి 'పెద్దగంట జాగంటభేరి మొదలైవవి సమర్పించి ఆదేవుని అంగరంగ వైభవాలు నడువనుకడు రామాపురం. స్టలంలోని తోటనున్ను సమర్పించెను - త్రుక్నష్టపకాణమష్తు - ౧స్వస్పిత్రీ శకవషకాంబులుం౫ం౧అగు నేటి మేషసంక్రాంతి నిమిత్తమున చేబ్రోలు శ్రుకుమార స్వామి దేవర అఖండ దీపానకు బాడిన గౌరయ్య మూడుసోలలనెయ్యిని సంతానక్రమమున నడపంగలవాడు - కాపన నాయని కొడుకు సోముడు - మూడోశాసనం:- స్వస్తిశ్రీ శకవర్షంబులు ౧౩౦౭ శో. అప్పి చలమర్తి *1ండఃపరనృపబీజాన్యప్రమాకర మదోద్ర్దండః రా హా చా య సద్యోనానారత్న కరండఃకవిజనశిద్దాన్త వనజవనమర్వాండః ఖీ యశ్యస్ఫురన్నిర్హిత తద్చిడౌజూ ఖద్గధారాసంపూజితవిజయకమలయావిభాతి! నిర్భిన్నవెరిగజమస్తక పీరజాతముకఓత్పలోజ్జ్యలకరాంబుచయా రవీశః! శో. సోజయంత్రీవెలనాటిచోడనృపతి ర్ఫూపొలచూడామణీః శాతా సిప్రవిదారితారినికరస్సాజన్యరత్నాకరః ఇక్కడ వృత్త మెందులకోమారిపోయినది. గిరి-౭విశిఖి నభః - ౦చంద్ర - ౧. మొత్తము ౧౦౫౭ - దివి మొదలు ౧౩౧౭గా నున్నది అది తప్పుగావచ్చును. అ. వ్రీరాజావేకచక్రవతీన్‌ కటుకప్రఖ్యతనామాక్షితౌ లొ గోక్షక్ష్మా ధిపనందనక్షి తిపతిః ప్రఖ్యాతతేజోనిధిః నూపన్వ ఫకులాంగనాధృతమతిర్జాత్రీవభద్రా ఇవా! హూం చెజి బ్రాశనేవ లలితా చూడాంబికారాజితా లూ సొట సుకనీంద్రిబంధిజ నతాభూదేవ (బ్రహ్మాత్మకా నంత. వకరద్రదాన ఇమ్నయే సాకల్పవర్రీనిభా ఎండే. ఎపదొనే గిల = కివనభన్సంద్ర సంఖ్యాసమేతే అ కను (వి వజ రము వినయవతీ పుణ్యసొౌజన్యధన్యా గం న య ఎవ క్‌క్టితాత్త పపుణ్యా ల వేగా ౩ం తన్మహత్వం ॥ కు చకీణ పొరా స చచ శివ మంలో వున్న ప్పంభశాపనాలు - తూర్పు పార్శ్వం దా డే శం లా చౌడేశర మహాచెివరకు ల ౧౧౨ాలగునేట్‌ అశ్వజ బహుళక గురువారాన చేబో లు అయ్యకులతిలక తీ శ్వే లత]

గుంటూడుజిల్లా. శాననములు లాలా రోజనా అయ్యబోయని కొడుకు బాఇెకాలబోయుడు ఆచంద్రార్కంగాను అఖండవర్తి దీపానకు నిత్యం సోలెదు నేయిపోయ గలవాడు తన సంతాన ్రమమునా-

తూర్పు ద్వాదానకు వుత్తరపార్శ్యం స్తంభం -- త్రీ శకవషజాంబులు ౧౧౬౮ఆగునేటి మాఘబహుళం బుధవారాన మక సంక్రాంతి నిమిత్తమున చేబ్రోరి అయ్యకుల తిలక చౌడేశ్వర శ్రీ మహాదేవరకు బాడెకాల యదర్రయసద్రి కొడ్కు అయి 3న బోయు వాడనవాడన వుండి అయ్యకాపు అఖండ డీపాన్కు. నిత్యం తవ్వెడు నెయ్యి పోయగలవాడు --

గింహ తలాటాల మంటపం -- పడమట మూలకాసనం

శా శ్రీ నారీపతి నోలి పంకజ భన శ్రీ పాదజాతోత్తమ

క్షైనాధాంబుజ భాన్కరుండు నిజవంశం బెల్లదీపంపగా

దీనానాధ కవీంద్రవాయకుడు కేర్తింపంగగీర్తీశుడై

భూనాధగ్రణి బుద్ధవర్మ ప్రభతో వుండెకమహాశౌర్యుడై

వ్షగ్ధ త్రీరమ్యక్ష్మా వరుండాకాళికి నెనయగుకాళీవురీనాధునుగ్రా

కారున్‌ లలా కేశ్వరుకవిజన్మప్రీతునకుంరకా ర్యజ్ఞపుంణ్యా

కారుండద్భుతధ ర్మేశ్వరుండుగొలిచెమునుశాసంబోద్ద (శంఖోత్త) మాంగన్‌

ధారవో శెడుమాగన్‌త్రయివరుసనాతారచంద్రార్కతలన్‌ ఊ _ ఆవిభునన్న్వయంబునగుణాధ్యుడుగండడు మున్నెవానికిన్‌

దేవయరాజధానియగు

ప్రావనియె లెతప్పరుడుదగ్రుడుయల్హయ

భీముడాంధ్రలక్ష్మివనితేసుచేబడ సెచెల్వగుపంచెజనేశుడా దృతిన్‌ చ _అతనికినుద్భవించెనధిపాగ్రణిగండదు వానికిన్‌ (ధరన్‌)

శితకిరణాప్తజారమకుశింధురవైరిబలుండురాజ మౌ

ర్హాండుడు మన్నెభీముడు వదాన్యధన్యుడూ పుణ్యమూర్తియై చ _ధళితవిరోధి మీమవసుధాతలనాధునకుంకులాంగనా

తిలకనిజాన్నయాభినవదీధితిరేఖ వరేణ్యపుణ్యగో (దా)

పొల (మలమతి) యగర్ర మాఖ్యకును (నర్మిలి) నుద్భవమయ్యె భారతీ

నిలయుడనంగ పేరధరణీపతిపర్వకళాప్రపూర్ణుడై

తలపునధమన్‌ భావమున తద్గతమూర్తులగూడవ్థర్ధనల్‌

గొలుసుకొనంగగోరిన నభోగికవచ్చియుమున్నె (మన్నె) గో

గతిదాఎ మార్గముల మట్టు పడంగ జనంబులప్పుడా

డ్యులక్రియ జెట్టనేచునృపధూర్హటిభీమయ గుండడీక్షితిన్‌

ఇైత్త2

శంటూడుజిల్లా. శాననములు ఎంటా ల యులు మ _పురనాకాంబక చంద్రసంఖ్య జమతశ్శాకోద్దదైత్రామలే

తరపక్షంబు సౌరివాసరమేషసంగ్రాంతి సుబ్తరతంబొల్చుమ

యూరవాహనునకున్‌ చేబ్రోలబెట్టించెడ్‌

ఇరదిపంబతిభక్తినిపుడా చంద్రాక్కతారంబుగన్‌ మ _శరనాకాంబకే చంద్రసంఖ్య జనుతశ్శాకోద్దదైత్రామలే తరపక్షంబున సౌరివాసరయుతస్తన్మేష సంశ్రాంతిసు

తరపక్షంబునపౌరివాసరయుతప్త వ్మే షసంక్రాంతిసు

ప్టీరవంబొల్చుమయూరవాహను నకుంచేబోల పెట్టించెదా

వ్రరదీపంబతిభక్తి నిర్మలమతి త్రుచంద్రతారంబుగన్‌

స్వుతృత్రశకవషలాబులు ౧౫౦౭అగునేటి చైత్ర బ ౫*౫శనేశ్వరవారమున శ్రీ కుమారస్వామిదేనరకు మహామండలేశ్వరపండయత ముతండ్రి భీమరాజునకు ధర్మార్ధంగా నభఖండదీపమునకిచ్చిన యడ్లు ఇ౫వీనింజేకొనిన నల్రగావాంబోయుని కొడుకు కొండబోయడు తనపుత్రపౌత్రికమాచందత్రార్కముగా మహానసమున నిత్వం మానెడు నెయ్యి పోయంగలవాడు

మండపానికి పడమర మూడోశాసనం

స్వఎఛ్రీ శకవషకాంబులు ౧౩౭౫అగునేటి ఆశ్వీజమాప శుర్ద్రమున బెలంబ్రంహన కొడుకు అప్పయ్యచేబ్రోలు శ్రీకకూట శ్వరస్వా మిదేవరకు అఖిండవర్తి దీపసమున్కుచెందిన బిరుదునిత్యం మానెడు నెయ్యి పోయగలవాడు

తలం[బాలమంటపం దక్షిణస్తంభము -

(ల బొల

ళ్‌ ప్వప్రత్రీ కృష్ణరాయాభ్యోనరనాధశిరోమణి

రాజన్యచూడికారత్ననీరాజిత పదాంబుజ

స్వత విజయాభ్యుదయ కాలివాహనశకవర్షంబులు ౧౪౪౦బహుదాన్య సంవత్సర (శ్రావణ బి ౫సోమవారం శ్ర్రీమన్మహారాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర శ్రీ వీరప్రతాప శ్రీకృష్ణ దేవమహారాయలు ప్పర్వీసామాజ్యంచేయుచుండగాను శ్రీమన్మహా 46 'ప్రధానసాళువతిమ్మ రుసయయగారి రాజ్యభారధురంధర్నులైెన కౌండిన్యసగోత్ర ఆపస్రంభసూత్ర యజళ్ళాకాధ్యాయులైన రేటూరిచిటమరసుంగారుకాకాడిని అంగడివీ దేశ్వరునిన్ని భగ్రకాళినిన్ని వృషభేశ్వరునింన్ని చేయించి ప్రతిష్టలు చేయించిగభళలగ్భహం అంతరాళం శిఖరం మంటపం ప్రాకారం గోపురాలు కళ్యాణవేది మొదలైనవి కట్టించి సున్నంపనులు చేయించి 'పైడికుండలు యొత్తించి దేవునికి అంగరంగవైభవాలున్ను సాగించి శ్రీక్నష్టదేవరాయలచేతవెనిగండ్ల అనే గ్రామం యిబ్బంచి దేమునినగరివుత్రాననుచెర్వుగట్టించి రాతికట్టడం కట్టించి వూరితూర్పు ననుమామిడిలోపు ౧ఊరిపడమటను _ కాకాడివెనిగండ్ల పొలిమేరవెంటను మామిడితోపు ౧న్ని పెట్టించి తమళం డ్రిమల్లమరాజుకున్ను తమతల్తిలక్కమ్మగారికిన్ని తమకున్నూ పుంణ్యముగాను ఆచంద్రార్భముస్తాయిగాను నిలిెపెను శ్రీత్రీత్రీ

ర! క్లో మద్వంశజా పరమవాపతి వంశజావా

యేభూమిపొస్పృతతముజ్ఞ వల ధర్మ చిత్తా

మద్ధర్మ మేవ ఎరపొలనమాచరంతి

తత్స్పాదుకద్వయమహంశిరసావహామి. శ్రీశ్రీశ్రీ

శ్రీనీరేశ్వరుని అమృతపళ్యమునకు చిట్టమరుసుంగారిధర్మ(పల్ని) తిరుమలమ్మగారు. కట్టించిన చెర్వుకింద వరమడికేసరిపాటిని

243

గుంటూరుజిల్లా శావమములు రరడడాడాడోోో ఇంరి* గ్రామం తూర్పునను మళ్లైడినొది తాళ్లకుంటకిందదీపారాధనకు సమపన్‌న చేశివ ఆవులు ౧౦చన్నమల్లికాజు౯న లింగం కోటీశ్వర లింగం కేర్తిగోఎనాధువి క్షేత్రం గ్రామం ఆగ్నేయాన కృ ణమరాజు మల్లమరాజు కట్టించిన చెర్వుకిందను వరి మడిపుట్టి౧గ్రామంతూర్చు. చన్నమళ్లికాజుకానలింగాలకు ఇ 040 కోటీశ్వరలింగముకు తక్కళ్ళపాొటి చెరువువెంటక్తేతం బ 0%0 వెనిగండ్ల పొలొన బ 040 గ్రామండమటి గోఎవాథుని క్షేత్రం పుట్టి పాటివెన్ను కటిపలంమకు గ్రామం వుత్తరాన క్షేత్రం పుట్టి పాతికన్నుయింతపట్టు క్షేత్రమున్ను దేవుళ్ళ అమృతపళ్ళకు సమర్పించెనూ - శృంగారపుతోటలో నారికేళపుకాయ - -'4 శ్రీ అంగడివీరభద్రాయనమ ధ్యానం శ్లో. చర్మాణం భజగం గదాని చ మహాశక్తించ ఇట్వాంగకం చొపంచాత్రశలీ ముఖంచ పరమం శూలం దధానం కరై 'తృక్షం చంద్రకలాకలాప మజిరం నీలాంబుదశ్యామలం పాయాద్విశ్వమిదం (ప్రసన్నవదనం శ్రీ వీరభద్రంభజే ప్వబ్బశ్రీ విజయాభ్యుదయశాలివాహనశకవషన్‌ బులు ౧౪౪౦అగునేటి బ్లో ప్వుచ్వ శ్రీమత్మకాట్లే (ఇ) జలధిమను గేశ్రావణేబాహుధాన్వే సంచమ్యాం కృష్ణపన్షే కుముద సఖిదినేరాజికాకాడి పుర్యాం రేటూర్‌ శ్రీ చిట్టమంత్రీవరమతిరకరోద్వీరభద్రప్రతిష్టాం అక్కాంబాగభలరత్నాకరళు వావకరో మల్లయామాత్యపుత్ర శ్లో _కౌండిన్యాన్నయ దుగ్రపొగరశకి శ్రీచిట్రమంత్రీశ్చర తత్పుణ్యార్తితదానకల్పకనిభ శ్ర్రీమళ్లిమం్రీశ్యర అప్పే తప్య మవోహరాశిముఖీ త్రీ ఇక్కమాంబాపతీ తత్పూమర్భువి చిట్ర యప్రభుమణి స్పర్పజ్జ్ఞదూడామణీ క్లో చత్వారఖయపోదరాా గుణనిధి శ్మ్రీమాడమంత్రీశ్వర శ్రీమత్నెద్దయఅన్నయ (వ్రభుమణి స్సర్వజ్ఞ చూడామణి యత్షై పూణన్‌ మనోరదై రిపుభుజై ర్హత్వాయ తైళ్ళ్రిహరిం విత్యం విక్రమశాలి చిట్టయ మణిర్విద్యాతతేస్త్వాదరై దత్వా సఘన్‌ పుఖా పవాశ్వసుభటస్తోమాత పద్రద్విప స్యూర్తిస్యోత్కశమధ్య పీమ్నిపదసశ్శీసారతిమ్మ ప్రభు కీర్తిస్తంభమివా పర్‌ వితమతేచిట్టప్రధానేశ్వరం కాకాజీవుర వీరభద్ర (విభవే) ప్రాకారనన్మంటన ద్వార శ్రీకరగోపుర ప్రవిలపత్కశ్యాణవేద్యాదయః కృత్వారామ తటాకసత్కృతవిధిబ్రహ్మ ప్రతిష్టాత్మభే లతకి

స్నూర్తద్దేవగృహాన్‌ బహున్‌ వితనుతేచిట్టప్రధానేశ్వర రేటూరీశ్వరచిట్టయపప్రభుమణే శ్రీతిమ్ముమాంబాపతే కల్వాణా చలకాముకాం[(ఖుకమలాస్వాదైకపుష్పంధయ త్వత్కీర్హ్యాభువనత్రయే ధవళితే నక్తంది వంప్రస్ఫుట త్పద్మోన్మీలనిమీలనొత్ప్స్రుతిదినం జానంతి విద్వజ్ఞనా 'దేవా కల్పకకామధేనుసు మహచ్చింతామణిం తత్సుధా మాబత్యాఎచసత్రభోజన పరా ప్రత్యక్షవీరేశ్వరా కాకాణీశ్వరచిట్టయ'ప్రభుమణే త్వామాశ్రితామానవా దాడారశ్చ పదార్భనంచ యుయుజుస్సంప్తూర్ధసంపత్కళా

శ్లో రేటూరిచిట్టప్రభువరయభార్యాశ్తీతింమమాంబాజిగతి ప్రఎద్దా అరుంధతీ జహ్నసుతాన సూయా సమ్మెహయంతీపతిభక్తిశక్త్యా

ళ్ణో కాకాణిచిట్టప్పృభుముం త్రిచంద్రాత్‌ అసూతపుత్రాన్‌ భువితింమీమాంబా లక్క ప్రభుంగమ వీరభద్రం శ్రునారరాయప్రముఖాన్‌ సుపుత్రాన్‌

శ్లో... దెంటూరి చిట్టమూర్తీం దోజాయయాతించమాంబయా కలిత కమలాక్షదకొసారకమలొంబుధి నానాబావపదాతి రేకకవితానిర్మాణ మమన్‌ క్రియా ప్రాచుర్యస్యసదాంతి కేవిజయతే చేదలతింయపష్పుధీ కాకాణీశ్వరచిట్టయప్పభు మణిస్త స్యేయ ముజ్జృంతే ఫ్రైర్హి పార్వికశర్వరీశ్వరకళావిస్ఫూర్తిమూర్తిర్భువి

ళ్డో శ్రుభదకాళీపతి నరభద్ర పాయాదపాయాద్భవరోగవైద్య ఆచంద్రతారార్కమతి ప్రసన్న కాకాణిచిట్టప్రభుమంధత్రిచంద్రం

శే వీర శ్రుక్షష్ణరాజనృపతెరాజ్ఞాత్తతచ్చ్భాసనా ద్దారాపూర్వకమ[గ్రహారమకరో ద్వెన్గండ్లనామాంకితం కాకాణీపువీరభద్రకరుణశ్ర్రీసంధవే త్యున్నత త్రుమాన్‌ అన్నయమంత్రిచిట్టిసచివ సర్వజ్ఞదూడామణి కాకాణీవెంట సుకం వీరేశ్వరుని దీపారాధనకు సమర్బనమ్‌_ శ్రీత్తీతీ వీరేస్వరుని భోగరాగాలకు డేగల వీరభక్తుడు ఎన్నవీరాభక్తుడు లింగాభక్తుడు పాత్రభోగసాని రామలింగసాని సర్వసాని పయిత

మైనమేళం ౧కీకాకాడిని గ్రామం వుత్తరాననుకోమటి కుంట తూర్పునకే సరిపొటిని క్షేత్రం పుట్టెడు గోరంట్లతెరువువెంట ఖఇం౧న్నూ

245

గుంటూరుజిల్లా శావవములు వూరికి దక్షిణాన "పెద్దవాగు వెంట స్షేతంఖం తిరుమలమ్మగారిచెర్వుకిందవరిమడి ఇంజ రెండోమేళం పాత్రభవాని మనికి కామాక్టికి కాండుశింధులనంది ఆలింగయ్య తాళ్లదరి వాగాభక్తుడు అన్నాభక్తుడు తాళ్లదరిపోతాభక్తుడు సత్మ్మప ౧కి 'పెద్దవాగుచెంట [గ్రామం దక్షిణాన క్షేత్రం ఇ౨వూరికి వుత్తరాన దంతెల మిట్టమ కాజతెరువు వెంటను ఐ ౧౧తిరుమలంమగారిచెర్వుకిందన.. వరివుడి ఎం౪0౦ ఫ్టంం సకల జంగాలు నాగయ్య _తింయమయ్యవీరయ్యవారికి జళ్లెనాగు వెంట కుచ్చలపయితం వూరి వుత్తరావకోమటి కుంటదాపునక్షే (త్రంపందుంసావివారు కొల్లయ్యపసావి కసువపావి మళ్లిసావిఎంగపావి యెర్రపానిపూరపావి మావసావింగారికి వూరివృత్తరానన్వేత్రం ఓంం దేవరబసవులూ లింగి అంకి యెళల్లి ఆదవాగి ఆ వీరిమెచ్చుతువక "మైతమైనవారికి (గ్రామం దక్షిణావ గుంటూరు. తెరువ్పపడవటను క్షతం ఖం౧ వీరేశ్వరుని దేవళంచేపెవి కానవారుధరణికోట బపువాభక్తుడు గడ్డమడుగుబసువాభక్తుడు వడ్లబసువావక్తుడు నందిపో తాభక్తుడు. కాకాడి అంమైన వీరికి గోళ్లమూడి పాలిమేరవెంటను ఖం. వులులు గూటాలుపరళివకుమ్మరపుట్టాభక్తుడు యల్గాభక్తు )గారికి వూరితూర్పువక్షేతంఖ 0౪40 దేవునికి పుష్పంపత్రంతెచ్చిన జంగం మళల్లయకుశ్షేతర దంతెలమట్టపాలాన బకూల్మ 0 చీరమ్ముుు పోడాథక్తునికి వెనిగండ్లపాలిముర బ 010 వెరశికాకాడిని్షేత్రంకేపరి పాటివి ఖ ం౬ళ్మ౦ వంబూరిపొలాన బం*40 వెవిగండ్ల (గ్రామవీరేశ్వరునికి అమృతపళ్ళుదిపారాధన వివాహమహోత్సవాదులకు పయితంరెండు పాళ్ళున్ను అంగరంగవైభవాదులకు సయితం 'రెండుపాళ్ళున్ను అంగరంగవైభవాదులకు పాలుంను చేశి చిట్ట మరుసుంగారు పమర్పించెను శ్లో _ఎకైకభగినీలోకే పర్వేషామేవభూభుజాం నభోజ్యానకరగ్రాహ్యావిప్రదత్తావపసుంధరా దావపాఅనయోర్మ థ్యేడావాచ్చ్రేయోనుపాలనం దానాత్స్వర్లమవాప్నోతిపాలవాదచ్యుతంపదం త్రీత్రీత్రీ ఖైరవవి దేవాలయం మొదటి మంటపం శాసనంా స్వత్తశ్రీవిజయాభ్యుదయశాలివాహనశకవష౯ంబులు ౧౪౯౫౬అగు నేటి శ్రీముఖనామపంవత్సరం నిజ ఆషాఢ శుద ౧సిరవారాన థా శ్రీమన్మహారాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర శ్రీ వీరప్రతాప శ్రీవీరరంగరాయ దేవరాయలు అయినవారు విద్యానగరమందు ప్పధ్వీసామ్రా జ్యమనుభవించుచుండగాను శ్రీమత్‌ పులశ్చగోత్రోద్భవులైన తుమలపెద్దానాయనింగారి పౌతృలైన వేంకటార్రినాయనింగారి పుత్రులైన తిమ్మానాయనింగారు. కొండవీటిలోను రామానాయనింగారరు సాధించి వచ్చినప్పుడు చేబ్రోలు వడ్లమూడి శివస్తానాలు విష్ణుస్తానాలు ఖైెరవప్తావాలు నిర్మించడము మారస్వామి దేవాలయం యదట వున్న నిలువుశాసనం మోధర్మాధర్మాయ ధర్మోజయతి జ్యమనుభవించుచ ండగాను శ్రీమత్‌ పులశ్చగోత్రోద్భవులైన తుమల పెద్దానాయనింగారి పౌతృ లి శల వైన వేంకటాద్రైనాయనింగారి పుత్రులైన తిమ్మానాయనింగారు కొండవీటిలోను రామానాయనింగారరు సాధించి వచ్చినప్పుడు చేబ్రోలు వడ్లమూడి శివస్తానాలు విష్ణుస్తానాలు భైరవస్తావాలు నిర్మించడము ౧౨కుమారస్వామి దేవాలయం యదట వున్న నిలువుశాసనం నమోధర్మాధర్మాయ ధర్మోజయతి శ్లో నమస్తుం గశిరశ్చుంబి చంద్ర చామర చారవే (ఖైలోక్య నగరారంభ మూలస్తంభాయ శంభవే శ్లో భద్రమస్తు శివశాసనాయ త దృద్రమస్తు ప్రతిమా నహెతవే 246

ంటూదుజుల్లా తాననములయి

ఆవ్రమాది మదహబ్త మస్తకస్త్వాట నాయఘటనా పటీయసే

శాసనాలు వున్నటువంటి తాలూకాపేరు శాపవం వున్నటువంటి పూరిపేరు చితంబరం శాసనం వున్నటువంటి దేవళంపేరు సభానాయకుడి దేవళం శాసనంయొక్క విధం తామం శాసనంయొక్క ప్రమాణం ౧౦ఆంగుళాలనిడువు శాసనం వున్నటువంటి స్తలం చిదంబరం - ఎలప్రాంతం బరాది మరం శాసనానికి స్వాధీనులు - చిదంబరం సభానాయకులవారి సన్నిధిశాసనానికి ప్రతి

స్పబ్తఢ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శక వషకాంబులు ౧౩౦౬కల్షాబ్దంబులు ౪౮౮౫అగువేటి క్రోధినామనంవత్సరం జ్యేష్ట హుళః గురువారం మృగశిరా నక్షత ప బహాళ5 వ గే ॥ క్షత్రం కూడిన యీ పుణ్యదినమందు శ్రీమదాదిప్తయంవ్యక్తమైన చితంబర శ్షేతంబున శ్రీమత్సభా నాయకురైన స్వామి సన్నిధికి చతుర్రగోత్రం కచ్చిరంగప్ప కాళాక్కతోళ వడయూరి వారి పొత్రులు వల్లప్ప కాలాక్కతోళ వడయారు వారి ప్యుతులు ముద్దు విజయరంగప్ప కాళాకుతోళ వొడయారువారు వుచ్చకాల (వాల) పూజా రూపమైన వుభయం నిరంతరముగా నడచి రాగల నిమిత్తమై వ్రాశియిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసన క్రముమెట్లన్నను వుత్తర కొవేరీ సృతనదీ మధ్యయందు మాయేలుబడి అయిన పాళ్ళం శీమలో మహాణానికి మొదటి గ్రామమైన శెందోర అనే గ్రామంలో వూరికి పడమర మురివేశంగాని కొాలవకు పడమర పాలు, తడికాలవకు తూర్పు వెళ్లూరి బాటకు వుత్తరం కూచిప్పుళ్లి కుల్ని కాలవకు దక్షిణం ౨౪లఆడుగుల కొలను కాణి ౧కి గుంటలు ౧౦వంతున నంజకాండువ యిరువైకాండ్డున్ను శ్రీమదాదిస్తయం వ్యక్తమైన చిదంబర క్షేత్రంబున శ్రీమత్ప్సభానాయుకులైన స్వామి సన్నిధికి వచ్చి కాలపూజానైవేద్యం మొదలైనవి నడచి దిశలనిమిత్తముగా చతుర్థగోత్రం కచ్చిరంగప్ప కాళాకతోళ వుడయారి వారి పొర్రులు.. వళ్లప్పకాళాకతోళ వుడయారి. వారి పుత్రులు ముద్దు విజయరంగప్ప కాళాకతోళ వుడయారి. వావారు సవారణ్యోదక ధారా పూర్వకముగా దత్తంచేశినారు గనుక యిందున గలనిధి నిశ్హేపజన పాషాణాక్టీణాగామి ఎద్ధసాధ్యంబులని యెడు అష్టభోగ తేజ స్పామ్యములునున్ను అనుభవించుకయే ఘైరు శాయవలశిన చేసుక పూజా రూపమైన మూ వుభయంబా చంద్రార్కస్తాయిగా దత్తభూమి విచారించిస్తలాఖి మానుడగు కర్పూర కట్టడం అంబల వాఎతంబు రాతిముఖాంత్ర నడచి రావలెనని శ్రీమదాది స్త్వయంవ్వక్తమైన చితంబకం గ్నేతంబున శ్రుమత్సభానాయకులైన స్వామిపన్నిధికి చతుర్హగోత్రం కచ్చిరం (ప్పకాళాకతోళ వూడయారువారి పౌొటత్రులు వల్లప్ప కాళాకరోళ వుడయారువారి పుత్రులు ముద్దు విజయరంగప్ప కాళాకతోళ వుడయారు వారు న్రాశియిచ్చిన భూదాన ధర్మశాసనము యీ ధర్మం పాలన చేయువారు. ఐవాకాముబ్మకములయందు. చతుర్విధ పురుషాధకాంబుల యందుందురు యీ. ధర్మమునకు వుపహతి దలచిన వారు గంగాతటస్తై కఎలగోబాంసనా రూపంబు మహాపాపంబు జెందుదురు ల్లీ స్వదల్తా ద్రి గ్రగులాం పుణ్యం పరదత్తాను పాలనం

పరదత్తా పహారేణ స్వదళ్సేం నిష్పలంభవేత్‌

జ్లీ దానపాలన యోర్మత్చే దొనాచ్చేయోనుపాలనం

దానాత్స న్‌ మవాస్నోతి పాలనాదచ్యుతం పదం

యీ శాసనం గిరివారి అన.మతిని రాయసంకామరుసు శీతారామయ్యగారి కుమారుడు. వెంగప్పయ్య వ్రాశినది

శాసనం వుండేవూరిపేరు. తిరువనహేంద్రపురం శాసనం వుండేవిధం కింద రూలువేశిన ప్రకారం తాంమ్రశాసనం శాసనం వుండేతొవు శింగరాచారి యింట్టోవున్నది శాసనం పుండివుండే వంశస్తులలో యిపుడు వుండేది మైన వ్రాశిన శింగరాచార్యులు త్రుగణపతే నమ

స్వచ్తశ్రీ మన్మహామండలేశ్చర హరిహరరాయ తళవిభాట అష్ట్రదిక్కురాయ మనోభయంకర భాషకి తప్పువరాయరగండ పూర్వ దక్షిణ పశ్చిమోత్తర సముద్రాధీశ్వర వీరప్రతాప శ్ర్రీవీర అచ్యుత దేవమహారాయలవారు పృధ్వీ రాజ్యం యేలుతున్న శకాబ్రం ౧౪౧౪కల్నదా ౪౬+౩మీదట నందన నామ. సంవత్సరం మకర సంక్రమణమందు పుష్యశుద్ధ ౨మందవాసర శ్రవణం నక్షత్ర వజ్రనామయోగం కాలవాకరణముంను చేరిన శుభదినమందు మధ్యరాష్ట్రం తిరుపతి అఖిలాండకోటి బ్రహ్మాండనాయకులైన తిరువ హేంద్రపురం శ్రీదేవరా

247

గుంటూరుజిల్లా శాననములు యస్వామి సన్నిధిని శ్రీకార్య నిర్వాహకులైన శ్ర్రీమద్వేద మార్గప్రతిష్టాపనాచార్య వుభయ వేదాంతాచార్యులైన ఆత్రేయగో(శత్ర ఆపస్తంభ సూత్రకచ్చికెడాం శ్ర్రీనివాసాచార్యుల ప్లుతులైన రామానుజాచార్యులవారి శ్రీదేవనాయక _ శ్రీస్వామి సన్నిధిలో నడిచే స్వతంత్రం నిర్వాహక మర్యాదలకున్ను శ్రీమదచ్యుత దేవ మహారాయలవారు వ్రాశియిచ్చిన తామ్రశాసనం సన్నిధిలో అగ్రతీర్టం ఆరుళె పాడు 'బ్రంహరధం తోమాలపరి వటంశా _ బడియ వైయడైకోయలెట వినియోగం మొదలైన మరియాదలకున్ను దేశాంత ముద్రనిర్వా హకమున్ను ఆరగించిన '్రసాదములకున్ను వహపడికున్నుప్వుతంత్ర నిర్ణయం ప్రసాదములకు ఆరుళపాడు స్వతంత్రంవీసం నిశా వాక స్వతంత్రంఅరవీసం పహతదులకు అరుళపాడు స్వతంత్రం అరవీసం నిర్వాహకస్వతంత్రం అరవీసం యీచెప్పున స్వతయ్షితఎర్వాహక మర్యాదలున్ను ఆచంద్రార్కపుత్రపౌత్రపారంపర్యం స్వతంత్రముగా అనుభవించుకొని సన్నిధి కైంకర్యం కాలంకాలంతప్పకనడల౦చ-వాని వుండగలవారు శ్లో పూరయతో బుధవాక్యం వారయతోవైరిభూపచిత్తమదం =. అచ్యుతవివాత విభూతే రచ్యతరాయస్యశాసవం తదిదం శ్టో అచ్యుతేంద్రమహారాయశాసనేంద్రసభాపతి అభాణిస్మస్వసందర్భం తదిదం తామశాసనం ణ్డో అచ్యుతేంద్రమహారాయశాసనం మల్లనాత్మజ అభాణిస్మప్వసందర్భం తదిదం తామశాసనం శ్లో అచ్యుతేంద్రమహారాయశాసనం మల్లనాత్మజ త్వమ్టాత్రీవీరయాచార్యో విఠిఖత్తామశాసనం శ్రీ విరుపాక్ష భో గేశ్చరస్వామి దేవాలయం వెనకమంటపంకిందవున్నరాయ - స్వవ్తత్రీ ఖ్లే శ్రీకాంత శ్రియమాతనోతు భవతాం క్రోడాకృతిర్వారిధా యజ్ఞత్వాతుసముద్దతింలఘుతయోద్ధర్తుంక్షి తీంద్రియ శ్రియా యస్తావద్వ దేని ఎడితతనుర్భ్రహ్మాండఖండేభృశం స్వష్టాన ఖతి యాచనో చితవిధిస్తు ష్టావయావన్నృణాం క్ల ఉయతిశర ఎశంభోరిందు రేఖభామయూఖె గమృతవిరసస్సారె క్షాళయంతీ జగంతి శిర విశద గంగావారి భృజ్ఞాటభాస్వ ఒనకకలశలగ్నారాజతీవప్రనౌమి జాస్వ పాతుయస్యాస్యభ్రాంతిదానాంతికాళినీ “హా ద్రనిరరోపాంతకాంతనీలోపలాయివ “స్న్యూర్థిలదల రతి ఎంశటో ” _ నరేశ్చరాణాంకులరాజధి ౨ంధ్రావనీమండల మన్ముకొండరామాభిరామంనగరంధరిబ

శీ తర్రబ్ధత ప్రోలధరాధినాధస్స వఏబాహువీర్యేణధరాం రరక్ష యస్యశతాపజ్వలనే సమంతా చ్చ్రుక్షితీ శాశలభాబభూవు శ్లే కేచిద్దురదమాడపక్టితిభృత ఖడ్జేన నిష్పండితా కేచిత్తైలసదేవ సద్దజహయా యస్యాజిదైత్యాజితా కేచిద్దూరమవావాతోసమురతో గోవింద దండేశవ త్కేచిత్స ప్రస్యపదేషుయేన నివాతా చోడొదయ కోశవత్‌ క్లో తస్మాత్ప్రోలన రేశాచ్చయుప్పలదేవ్యాం బభూవతు పుత్రారిపున్నపమ దేభథ ఎంహొరుద్రమహాదేవభూపతీ ళ్గీ. ఎతు పరాం తద్వసుధాంశశాసరు దక్షమాభృద్వసు ధైకవీర యస్యప్రతాపానలదావవవ్నా ప్రత్యర్థిష్పదథ్విశవనం దడాహ శ్లో ఊన్మ ఎమ్హానిపురాణియే నకధయంత్యాప్పధ్వీతత్తజ్ఞనై తత్తన్నామభిరోరుగల్డునగ రేనిర్మాణితావాటికొ కించ స్వేషుకృతేషుయస్యసమ రేదోధూర్యసూతైర్హనె శ్రీమళ్సే ;శ్వరసంజ్ఞయావిరచితా 'ప్రఖ్యాతదేవాలయా కో ఘోషత్రైెస్తోషలైైర్హండ పాలవైరుపలాలనై సంవధినీతా ప్రజాయేన ఎతేవధరీణీభృతా శో దీపంగలేరుద్రనృషేఖభారభూతం ప్రహరేవవిభుర్షినేశ న ప్రతలొపభా ఎవుదిలేతుది వ్యేతేజాం ఎభానావివభూపతీనాం శ. లస్మాన్మత్తబాదేవ మహా మహేశా ద్వేమాంబికా యామభవత్ప్రభావాల్‌ ” సర్వం సహాసర్వధురీణపాణి కులప్రదీపో గణపత్యధీశ ళీ యస్యోన్మత్త గజేంద్రిగండవిగళద్దానాంబుప్పథ్వీఫ్లుతే / భంగైస్తుంగతరంగనిష్పురభురై కృ క్ట్రైతనేకధా యతేత్మేత్రేరిపుహ బ్వమస్తగగళన్మూ లేషుబీజాదృతే జారా కీర్తిలతాశ్ళ శాంకవిశదా వేల్లంతి దిగ్భిత్తిషు శ్లో నిజభుజవిజితానాం నిజనికాతానాంపరేషాం || శరణవ...పగతానాం సోమనూర్యాన్వ్నయానా నిఖిల నరఎతీనా మాశయ స్ప గర్నదోయ ప్రతిదిన పరివృద్ధ 'ప్రాజ్యరాజ్యో విభాతి

గుంటూరుజిల్లా శాసనములు “జ్జ అప్యభృత్య టయోభాతి గణ పత్య వనీభృత క్ష క . శ్రుమజ్ఞాయాచమునాధా కధ్యతే యావనాన్నయా శ్ఞా _నిష్రాంతి మానయ్యకులే పప్రఎద్దే ప్రాదర్భభూవాత్రికళా సఖీయ దుక్ళాసనే శాతిత ఎవ శత్రు దుర్యోధనోయోతిసుఖేన యేన శ్లో _భువోవతం సేవెలిపాండుదేవీ క్రోయూరు సౌజ్జం కులసన్నివాసం (గ్రామం సఖాయో ధనదోపమానశ్చకార వీరెరల కోపమానం శ్లో దభ్రాఖ్యకాయాం ప్రబభూవు రస్మాత్తే జల్లనారాయణ సూరయాఖ్యా శక్తి ప్రభదైరివయ్రైన్క భిశ్చజగామ శత్రూజాభువి భావిభూప క్లో జయ ప్వయోల్లాఎత బాహువీర్య కర్నాటదేనం సమరే విజిత్య యే భూపతీ శాని శితాతపత్రా ద్యోసౌ విచిప్నొ రజనీపతిత్వం జ్లీ తప్యాప్పజత్సంత మేవభర్తు నారాయణ కార్యపరాయణో౬భూల్‌ యశ్చాఎ భూపస్స్వరిపూనదీపాకాచకార భృత్యాన్నయ విక్రమాఖ్యాకా శో య కృష్ణవేణీలవణాళ్రి సంగే ద్వీపం పురైతద్దన దేనస్పష్టం పరెర్దురాపం వపతాం మనోజ్జం చకారదుర్గం ప్రభుణానియుక్త శ్లో యో నిర్వాచ్య నకకటకదా ప్లోతల సభావిక్టుతే దారకంర్న్నో పుష్పులతాది శాఖిక మహారామాభి రామస్త ళం పౌధాట్టాలక హర్మ్యాగోపుర బృహత్వ్రాకార భాస్వత్పురం ద్వీపం భూపనివాసయోగ్యమకరోద్య ప్రాగ సేవ్యం నృణాం శ్లో _చోడసముద్రం తటాకం చోడేశ్వర రాయశ్చాద్రే హేఢ్వీశ్తే యశ్చ[కేపరి నామ్నభీమేశ్వర మందిరంచ ఎతృనాన్నూ అత్రతత్సాసాదాకావిష్ట్రాశ్చక రాళభైరవ స్యాఎ యశ్చాకరోన్మ నోజ్ఞాం ఖండు దేవ్యా మహాకాళ్యా అధవడ్లకురునామ (గ్రామే యశ్చాకరో త్పితృనామ్నా భీమసముద్రతటాకం. భీమేశ్వర నామ రమ్య శివభననం నారాయణా యత స్మె పౌరుషపరితో బతాం పతి ప్రాదాద్వీ పస్యాధి పతిత్వం స్వామిత్వం చాఎగోంటు పల్లికేం అరా న్హిత ముతిశూరం జ్ఞాత్వదేశాధికార ధారేయం ఇడ్రే శేనాధిప మధినారా యణమేవ భాంతి నరనాధం తస్మాజ్ఞాతాఖ్యాత నారాయణా భ్యాయుభా భ్యాం మానవోభానుభాస చోడభీమ ఎన్నచోడీయ శస్తేనామ్నా 250

ప్రహ్మకృత నాం త వదుద వాద్రా చూ ద్రనము కార్చసాధకా కరాయువళ్లి ప్పరమామురద్విష విభాంతి చర్వార్యుమే బవోత్తమా చోడప్పద్సీశ చూపశ్చ చందురాశాభయావహా జ్జ అభూపం బాహువీర్వేణ చడ్వారో థట పుంగన్హాఓ ళ్లే _ విష్ణాత్రీరివ శ్రురివాంబుజ భువా శంభోరి వాద్రేస్సుతా కామస్సేవ రతీవు చీవసురపస్యే వవరో చిష్పతే గీతాం శ్లేరివ్టండ్స్‌స్టైలీ యష్చిష్ణే త్మీష్లు చ్చోద్ధప్రట్లో పళ ంక్హ్రాడూంబాకుక్‌ వెళ్ళుకాదీసముభవట్లా ద్హర్ధివాయలటేకుఖ జం రార జవత హిదొముత తా ఈమలుఖ! పుత్తా్తిస్తయో౬భవక ప్పృధ్యీ జాయార్నారాయణాహ్యయ ల్లీ భాన్ససుత్రిపులే ప్వేను మద్య ై్య్యూ ప్యుత్త మ్యోక్టులైట్యంి రాజతేహో తనన్యేశజీ పౌంజినేస్వేవ యకీస్థమంంల ఒఢి క్గ్‌ కారేఒ న్మకానపశేఖ రోగణపతిక్షోణీ పత్తిర్రీలయా జిత్యావాళ *కళింగ్‌ క్‌వణ బృహత్కర్నాట లాటాధివాజో! రకాధన్ఞీణ ఎంధ్యువిర్లిద్ధు ఫ్‌గయోర్మ,ధ్యేకమా వుండొలం వర్విషూడ్తణారు దయకు చాయత్త యేవాహ్సోటో స ప్రవక్త కర్వాఢట్ట్‌ పం తక్త్నోంయల వక్‌రోల్‌ ఆహృత్యచాస్యాద్వెలనాడు దేశాత్స్రావేశయత్స్వం పురమెవ భూప 81 శ్లో అధరూవ విలాస విభ్రమైర సమానే భువనత్రయేష్యమూ గ గణపత్యవనీపతిర్యధా కలితే నారమతే రమాహ్యయే ల్లో తదనుజయతి సౌమ్యాకార మాకారలక్ష్మ్యా స్‌ సువినయనయ వాక్యాద్దెర్య గాంభీర్య కారె శిశుముఎగరిమాణం ప్రాఎతం జాయ మాఖ్యం నరపతి రభినంద్య స్తాన చర్యేన యంతం ళో తత ప్రసన్నశ్చరితే వృధాన్నై ప్రోలక్షితీశ ఖిలప జాయనాయ అందోళికొశ్చాత్ర సనాధ చిహ్నై సేనాధిపత్యం గజసాదనిత్యం ఖీ సురేశ్వరేణేవనిజేశ్వరేణ "సేసాధిపత్యేఒధికృతేవిభాతో జీయ కుమారో. విభుధై పరీతస్పరి ప్రాప్త శక్తి పరవీరహంతొ 251

వుంటూరుజిలా శాసనములు న కన ర నక న క్ల యస్యాసిధారా ప్రబలాహితానాం దేవాంగనాసంగమవైకధూతీ యన్నీ రసాపిక్షితిపాల లక్షీ సంధాన దూతీ నిజవల్లభస్య క్లా శత్రూ నశేషాజాసమరేషు చోడాకనిర్భిద్యత ఖడ్గ ముఖేనయస్య యోశైైరి గోమాయుపురం చనామ్నూ వ్యారాజితస్త్రుక్కబు పూ(ర్వ) జాత జ్లో శ్రీణత్వం బహులే ప్రయూతి నితరాం 'పైనక్రౌంచం పాదంగా వృన్నది అందు స్వామిదేవంకు సఖం కొల్లూరి అనంతేశ్వర దేవరకు సఖం గుమ్మడీ డ్ల్ణడప వర్డపూడు గుడిపూడి వృత్వలు కొ లంక లూరు నమిలికంబొల నకుము పొలం ఖం౫ కంతేట ఖ౨ కందుంగాల ఖంకోదూరు పుట్టి ౧చోడ భీమేశ్వరం చేవరకు తాండ్లంపూడి పాొలానుదేవరకు కట్నం డి పుట్టి ౧చేబ్రోలు పాలంలోనను అనంతశేనదేవరకు ఖమాన్యాలుకు ఖ౧౩ దేవరబ్రంహపురి బ్రాంహలు ౧౪కి ఖ ౧౪శాసనాధి-రి కవిచక్రవర్తులకు ఇ౨పెగ్గడకు జ్యోతిషు (ష్కు)లకు ఖ ౨వైద్యునికి ఖ ౨కరణాన్కుఖ ౨సానులు మున్నూరు వూరులోనను లాయె. ఎమిదేండ్ల వయసునుండి గుడి(ని) గొలిచేవారి కెల్లాను వొక్కకండ్లకు ఇ౨పడిహారికి ఖ అనటవి(కునికిని ఇ ౨ఆనజుకొనికి ఖ ౨ ముద్దెలకానికి ఖ ౨౨ వాసికానికి ఖ౨ పాడేనానికి వొక్కకండ్లకు ఖ౨ ధవళశంభువానికి ఖ౨దారావానికి ఖ౨ గారు వాస్కి ౨ఖేరివానికి ఖ౨ జగడవానికి ఖ ౨జయఘంటవానికి ఖ౨ ఆలంకారికి ఖ౨ మాలాకారికి ఖ ౨ దివిగరగ (దిపపు చమురు పోంగొట్టము) వాని ఇ౨కమ్మరికి ఖ ౨ వగ్రంగికి ఖ౨కుంమరికి ఖ౩ కాసవానికి బ ౩మడివా(వ్రేలునకు ఖ౨దీపగానికి ఖ౨అల్రిబోయుకుఖ ౨దుత్త పట్టువారు తమ తమపను ఎ నడిపి వృత్తులు గుడిచి సుఖమున వుండువారు అయ్యనార్లు మున్నూర్డును తమకున్న పొలమునకు చేవరకు వఖపొలు కోరు పెట్టి తాము మూడుపాళ్లు కుడుచువారు - అఖిండదీపాలు నూరసాగి కొడుకు జుక్కి నాయిని ెద్రనాయని యిదరి నడిపివొడు లు నావెఎుకని బోయినిబ్రంహె ౧ బ్రంహన బోయిడు ౧1 కావేబోయిడు య్శర్రబోయిడు ౧1 సూరబోయుడు. ౧] మల్లబోయినసామి ఐం] గు డెబోయుడు ౧1 దామన బోయుడు ౧1 నాగమపోతి ౧1 నళ్లెేబోయిడు ౧అన్నబోయినకొమ్మె ౧కాపమ్మకొం మె బండంకిపోలే )పంయిన బ్రంహ ౧] తిమ్మవె ౧1 రెకమారి ౧1 ఆమడ్డి ౧పండ్లమ పోలె ౧నలంగొంమ్మనబోయిడు ౧నల్లబో క్లో. గామేకాం రత్నకామేకాం భూమేరశ్యే కమంగుళం హర స్‌ ౦ నరకమాప్నోతి యావదాభూత సంప్లవం శా స స ఓ స్వదత్తాం పరదత్తాంవా యత్నాద్రక్ష యుధిబ్నర ఆ ద్ద ల మహామ బాభ్ళతాం గ్రేస్ట దానాచ్చేయోను పొలనం ళ్లు. స్వనసుకృత పరిపాలనాత్స భూణాం పరకృత పొలనమేవ ధర్మ హేతు హరి రఎకమలాసనస్య సృష్టిం సతత మహోజగతా మభూదుపాస్య వ ఇదం రక్షిష్యతాం రాజ్ఞాం యశశ్చంద్రికయా సహ చిరంజాయా చమూపస్య ధర్మచంద్ర ప్రవధకొతే స్పృత్తశ్రీ కృష్ణప్పయ్యంగారికి యగర్రచెర్వు. వెనక రెండువృత్తులు. స్వలస. చెరు వెనక ౨వృత్వలు గుడిపతికాపాటి తూర్పున “దిమళ్ళ స్వబ్హ త్రీశ₹లివాహన శక వషజాంబులు ౧౪౮౫అగు నేటి పరీధావి సంవత్సర ఫాల్గుణ శుద్ద ౧౧శ(క్రవారమంన ఖుమారస్వామి జీవరను దేవాభథక్తునివారు ప్రతిష్పచేశరి 252

గుంటూరుజిల్లా. తాననములు నవవ లనననలాతత్తకానుతతునలునతనపతతతనలనకననననతానానాతాన్తకాతో కానన నవనునవుతనుుంకుునుపననకానననకోకాలనతాాలనునాు తాకాలని తననరనాననాతా. ళ్‌ శాకాబ్లే శరవమౌని వార్ది శశభృత్యం ఖ్యాన్వితే ఫాల్గుణే

శుక్తెకాదశి శుక్రవార సిహితే తామాపురాధీశ్వరం

దేవాభక్తుని కొండనాహ్యయ చతుధాకంభోదిడైవాతృక

స్పోయం తారక వైరిణోనిజ ప్రతిస్టో చంద్రమాతారకం

శాసనం వున్నటువంటి వూరిపేరు. శాసనం వున్నటువంటి అ(గ్రహారంపేరు కోటూరి అగ్రహారం శాసనం యొక్క విధం పత్రశాసనం శాసనంయొక్క (ప్రమాణం ౨అంగుళాల _ వెడల్పున్ను ౨అంగుళాల నిడుపు శాసనం వున్నషువంటి స్తళం శెరుకాటూరు

శ్రీనివాసగృహం శాసనానికి స్వాధీనులు శెరుకొటూరు సామసముద్రం శ్ర్రీనివాసయ్య శాసనానికి ప్రతి స్వత్తశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవర్షంబులు ౧౬౮౦కల్యబ్రంబులు ౪లాణణఅగునేటి బహుధాన్య నామసంవత్సరం ఆశ్విజశుద్ద ౧౨గురువారం శ్రవణ నక్ష్మత్రమున చత్తుర్టగో త్రం కచ్చి వుత్తమరంగప కాళాకతోళ వడయారివారి పుత్రులు న్లభూపాలుని వారు శాండిల్యగోత్రం ద్రాహ్యా యణ సూత్రం సామశాఖాధ్యాయులైన సామసముద్రం _ మీమాంస్స్పావళ్లభ శ్రీనివాస శౌస్తులజవారి పౌతృడు ద్వివేది వేంకకేశ్వర శౌస్తుల౯వారి పుత్రుడు శ్ర్రీనివాసయ్యకు సర్వమాన్య భూదానధర్మశాసన మెట్లన్ననూ - మా యేలుబడి అయిన వుత్తర కావేరి స్రోతనదీ మధ్యమయందు బిరుదు రాజభయంకర వళనాడు వళదం బటు చావడీ భువనేక వీరుని పట్నం శ్రీమత్‌ నుపొంబరబ్బశూంద్ద ౧౩ పదియేడు. పత్తుం తమ పేర భోగంలోచేరిన శేరుకొ కోటూరు. శీకంబట్టు తినుశేరు కాట్టూరి భాటకు తూర్పు మంగపలైయ్య మాన్యానికి దక్షిణం వొడకువుత్తరం యెొనఖైనాల్లడు ఎల కులను నంజగుంటలు ౫౦౪4 ౬నొడకు అయినారు గడి వొడకు వుత్తరం అరిముళిదేవకాకాలువకు దక్షిణం మంగపలైయ్య మాన్యానికి పడమర గుంటలు ౧౩ఇకినేష్టూడకు దక్షిణం మంగపలైయ్య మాన్యా నికి పడమర చీకం బట్లుకు తూర్పు కాటడితుండు సహా ౧౧1 శివంబట్టులాకాటిడికి పడమర నత్తానికి తూర్సు భీముని కాలవకు

౬

వుత్తరం తల్లియారు నత్తానికి దక్షిణం గుంటలు 9౪౬అంతూ.. శేరుకాటూరు శినంబటు సహాగావణితములు ౪కి నంజగుంటలు ౧౫౦పుంజెసెరుకొటూరు నెహ్టోడు చిన్నకాలవకుతూర్పు శేకంబట్టు కరిమె బయిలు మంగపషలైయ్య మాన్యానికి పడమర రంగని వొడ్తక్షు దక్షిణం గుంటలు ౮౩4(యిందుకు పడమర భీముని కొాలవకు అడంబడి గుంటలు ౨౪శేకంబట్టు దక్షిణపువాడకు దక్షిణం అల్లియూరి యెల్లకు తూర్పు భీముని కాలవకు వుత్తరం గుంటలు ౧9|| 2 శేకంబట్టు నంత్త గుంటలు ౧౨4౬ శేరుకాటూరు నత్తొానికి పుత్తరం ౧౨అంతుపుంజుం గుంటలు ౧౫౦అంచూ శెరుకాటూరు శేకంబట్టు సహానంజపుంజ గుంటలు 500 యీ మున్నూరు గుంటలున్ను సవారణ్యోదక ధారాపూర్వకముగాదత్తం చేశినారు గనుక యీ యనభ్రైనొల్లడుగుల కొలను యీమునూరు గుంటల్లోగల సకల సముదాయమున్నూనిధినిశ్షేస జలతరు పాషాణ అక్టీణ ఆగామిఎద్ధ సాధ్య జలనిధి యెనిమిది అష్షభోగ తేజస్వాంమ్యములున్ను దానాది వినిమయ విక్రమ 6కూగ్య మౌనట్టుగా నున్ను మీపుత్ర పొత్ర పారంపర్యముగా నున్ను ఆచంద్రార్కస్తాయిగా. నున్ను తావే అనుభవించు. కోగలవారు అని చతుధ౯గోత్రం కచ్చి వుత్తమ రంగప్ప కాళాకతోళ వొడయాడవారి. పౌత్రులు రంగప్ప కాళాకతోళ వాడయూరు వారి పుత్రులు నల్లభూపాలుడు అనేవారు. శాండిల్యగోత్రం ద్రాహ్యాయన సూత్రం సామశాఖాధ్యాయుళైన సామసముద్రం మీమాంసావల్లభ శ్రీనివాసుశాస్తుల౯వారి పౌతృడు ద్వివేది వేంకకేశ్వరశాస్తులలవారి. పుత్రుడు శ్రీనివాసయ్యకు యిచ్చిన సర్వమాన్యభూదాన ధర్మ శాసనము శ్లో _దానపాలన యోర్మధ్యే దానాచ్చేయోను పాలనమ్‌

దానాత్స్వరన్గ మవాప్నోతి పాలనాదచ్యుతం పదమ్‌ ఖ్లే ఎకైవ భగినీలోకే సర్వేషామేవ భూభుజాం

నభోజ్యూానకర గ్రాహ్యా విప్రదత్తా వసుంధరా

258

శకుంటూరుజిల్లా శాసనములు యా క్రమానికి ముద్దు రామైయ్య కౌమారుడు శీలారామయ్య దవ్రాశియిచ్చిన చోడేశ్వరస్వామి దేవాలయం వెనక వున్నరాయి స్వస్తిశ్రీ ణి జయతిహరి వరాహ (గ్రేయసీభ్రాంత పృర్వీ స్తన భరపరిరంభారంభ వృత్తశ్చయస్య స్వకర చుళికి తాంభస్సం చయస్తోయరాశి పునరవిరళనీ యళత్ళేడపూరైర పూరి శ్లో హేరంబస్య వికల్పదంత ముకుళంగౌరీ రహస్యోత్సవ ప్రత్యాసన్న విలాసదీపకళికాగంగా మృణాళాంకుర దేవస్య ప్రహరద్రవో విజయిసౌ పుణ్యేషుణామస్త కే విన్యస్తాం కుశ విభ్రమా విజయతే చూడాసుధాంశో కలా శ్లో పాయాద్వ పరిదత్త యానలహరీ ప్రస్వేదయత్స్వాలయ స్సాయంకాలకు రంగకేకి మకరాస్కం థేన మందాకినీం 'దేవస్యారభ దీపవిభ్రమ కళా సంరంభసంభావిత శంభోరంబు మృగంగ వాద్యరచనా రంభాయలంబోదర శ్లో హంసా పద్మాసనారూఢా యదంతస్సముపాసతే పరామృతర సస్యంది (శ్రోతసారస్వతంస్తుమ జబ్లే ప్రాచీవధూముఖ విలేపక పద్మరాగ ('ప్రఖ్యాయతేవ భగవానర విందబంధు యత్రశ్రుతి ప్రణయ ధామని సన్నిధత్తే భవ్యో వారణ్మయివపు పురుష పురాణ శ్లో మనురంశుమతోత్రమూనురా ఎద్ధ్రత వేదాభ్యుదిత స్వభావశుద్ధ నిగమాదివసర్వధర్మ చరఆయస్తు వబానాద్రేరివ రాజహంసవంశా ఖ్లే తస్మాద్య ప్రాదురాశీత్తదుపరిసగర తత్పరస్తాత్కకుస్థ తస్మాద్భూతోదిలీప తదను దశరధస్తత్సుతోరామచంద్ర యద్వీర శ్రీ విలాసో చితసమతులతోద(గ్రకాబు వైలాసజాగ్ర ద్దో క్రీడాతుంగలంకాసుభటవిఘటనా స్ప్రే విశంచేవ్రజంతే శ్లో యేషాంవంశేరఘూణాం క్లితిపతి రభవద్దుర్ణయశ్యోద్ద్యకేర్తి స్పూజన్‌ద్భూమో తతోభూత్పతికరటిఘటాశాతనోబేతరాజ 254

చ(్రేవిక్రాంతబాహు తదనువసుమతీపొలనంప్రోలభూప తర్వుత్రోరుద్రదేవస్తదుపరి చన్ఫపోత్తంసరత్నంబభూవ ఇదియెన్నివిధములపరిశోధింపబడినను నాల్గుపాదములు నాల్గుభిన్నవృత్తములలో నడచినవి క్ల తత్రస్థిత్యోడయస్యస్వభుజధుర (వహత్పాాజ్య) మామ్రాజ్యమ వామౌ మహాదేవక్షోణీరమణితి గీతట్రభువనే అభూత్సేవాసంమ్యక్షి తిపతిశిరోమండనమణి ప్రభాభి యరత్వాదాంబురుహమకరందద్యతికర యిక్కడ వకబల్లనమిలివున్నది = ౧౦ క్లో అధగణపతిదదేవ ప్రాదురా ఎదముష్మాత్‌ సురతరివ ఎంధౌ శ్లాష్యువిశ్రాణనత్రీ విహరతిఫణిభర్తు శ్వాసఖేదాద పేతా సురభినులయజా ద్రేర్యద్సుజేభూతధాత్రీ ఖై యస్య ప్రస్థానభేరీముఖరిత వామవద్గహ్యరం సైన్యఘోషం (శ్రుత్వా ప్రత్వర్థికాంతా (ప్రశిదిలకచ(సం )భారబంధాస్సమంతాల్‌ జంరభూ వాతా వధూతాద్ధగిత జలధరవ్యూహసంక్షోభరింఖి న్నిర్హూరాఫాతభిత ప్రసృమర చమరీవిభ్రమావిభ్రమంతి ళు మారత్వం మృర్హయ మద్రనాధ పుత పొంచాల ముంచాంతరం మార్గందేహివిదేహభూప పదవీహంవీ కింవాయితే హూణ కైణగతింజవాహిగమనే కాణీం(ద్ర కాసొంద్రతా” యస్యోచ్చారివజ్బంభతా చిరమితిక్ష్మా పాలకోలాహల ళో వర్హతేఖలు వసుంధరాపతేస్త స్యశింధురచమూధురంధర జూయనస్యకలనాట్యవైదికగ్రామణీ కవిసభాశిభామణీ యత్కిర్తిగీతిచతురా (గీతి చతుర్యా ఎద శేంద్రవనశ్శుడ్తాంళ పొది క రేమపులో మజాయా తామి(్రపక్షరజనిబ్హ ఎచెండికాభి శ్రీడాచకోరమిధునాని విలోభయంతే ల్లీ యత్త్యాగాద్భుతనిర్హితైరవపయస్సర్వస్వమున్ముచ్చలే ర్యత్రక్వా ఎఫలాయతే ఎశరదారంభే(మహా)భోధ పై యత్సేనాకరిమల్ల గల్లఫ లక శ్రేణీషులబ్దాస్వదొద్వద్ధీ స్పత్స్రతిపక్షపక్ష్మలదృశాంనేత్రారవిందేషుచ 255

జ్జ ఎతై పురాన క్రీితిపాలపుత్రాసారక్షితాసాయతిదంతద ప్లై ఇతీవయద్యేనవిలాసహర్మె స్వేద ప్రరోహ స్మతసాద్రియంతే శ్లో _సుతనువదనకాంతింవాసన పషళ్లవేన స్టగయసలిలపూరైర్దుర్లమావర్తమా ఎల్‌ ఇతిసమధిగచ్చన్యస్య శత్రుక్షితిశ కధయతినిజకాంతాంచం ద్రకొంతస్త లేషు మం శ్రేకార్యనిరూపణే బయసుహృద్విప్రంభసంభాషలై కావ్యారంథవిదోకవిస్సహచరస్సంగీతసంవాదనాత్‌ కర్తాశిల్పకలాకలాపవిషయేసం(పేషణేకింకరో యుద్దేయశ్చలమర్తిగండనృపర్భర[గృసరోవర్తతే క్ల _అధ్రెకదాదక్షిణ దక్షణేశాన్‌ విజిత్యవీరోవనివర్తమాన మధ్యేపధంతా మపురీనుయా ఎచ్చంచత్సతాకో చలమర్హిగండ ఖ్లే పంచత్రింశదు పేతరుదశతసంఖ్య తేశకాబ్టేమధౌ మా బస్ర్రీముఖవత్స రేసనృపతి శ్రీజాయసృనాభృతే పూర్వంతావక మాతృమాతులభుజా ౧౧సంరక్టితాంవాసుఖం ఆ యద్యారభ్యయదాజ్ఞయాపురమిమాంత్వంపాలయ స్వేత్యదాత్‌ అధసకలప్రాసాదానాంప్రణప్పశి ల్వేకాప్రభృతి సకలద్రవ్యంనవ విధా యసమంతత యశయవసుధాలేపం తత్రప్రకాశ్యతత పరం కనకకలశ న్యాసంస్వస్యప్రతాపమివన్యధాత్‌ సఖలు సకలాంగవాజంకనకనుయీమకరోత్తారకారాతే ప్రతికృతిమమరరమణీసంవ హరణయోగ్యతనుత్రమివస ర్వోపచారశిద్ధ్యర్దం అస్యపాత్రపరిదధూసౌవ్వర్ధరాజతంత్యామం కాంస్యంచబహుధావ్యధాత్‌ మహాయతీమప్రతిమాంమ వాయ ఎంసహా ట్రపం మహత్తిభూమికంగోపురమప్యకల్పయ త్‌ అధైతస్యకార్యత్వంప్రతి మకరసం క్రాంతిదివసంమహాఖేల క్రీడాశ్ర్రీమవిధుతయేమంటపమీసౌయాదా రేఖ్బ్యై తేభైరవసరస మేతైస్సపులకంవిభావ్యంతే దేహసురసమరసంరంభర చనా ఫ్లో మూలస్థానస్యలింగస్యకామదీ పేశ్వరస్యచ నవప్రతిష్థామకరోద్రస్యుభి పరిభూతయో న్లో _ దుర్గంచతామనగరీమభితోవ్యదత్త 256

శుంటూదుజిల్లా శాననములు ఆబాతియేనహరసూనువినిర్హితేన (క్రాంచేనసాశిఖరిణీపరి సేవితేవ తెనుగుమాటలు గడెవరూండ్లును తూపుకావెందలుకొని ప్రదక్షిణముగాను నారికేడపూడి మంచెంళ్లను కోవిలంపూడి కొమరజం పూజడి వెంజెడ్డ వుమ్మెర్తలపూడి సుద్ద్రపూడి సెరంపూడి ములకలపూడి ళ్జా ఎకోద్విడొద్విశద్రాయ (ద్విషద్వాాత్య క్షీణతను ప్రయాతివసుమత్సార్మ్వేసదేకోబుధ సదేకోబుధ మూఢస్సంకులే ఖజడినవ్వసుదయో 'హ్వేక కవిర్వర్తతే మడ్దానం తిమిరిది దయశ్చతిగతా దానన్తదాలజ్ఞతాం సంపాదిళ్రైర్యానమృతక్వలరినిధిపనవిహా సురేగీహే సతటాకైసప్పభిరేతై సతాసర్వాభవంతి ఖ్లీ సాయం జాయచమూపతిర్లిరి శరక్ష్మా చంద్రసంభ్యేశకేం దాబ్దేమాధవమాసశుద్ద గిరిజాతిధ్యాంశనేర్వాసరే శ్రుమర్త్హాంధ్రపు రేముదాజనయతన్నామ్సాతుచోడేశ్వరం (ప్రత్యహ్హైపయద భ్రనీలదృషదానిష్పన్నలింగాకృతిం ళ్హో దేవస్యాస్యస శాతకుంభకలశం కైలాస్తశ్రలోపమం క విబర్జోజ్ఞ్యలమంటపంసురు చిరప్రాకారవద్గాప్పురం (ప్రాసాదంనిరమాపయద్దుణనిధిశ్శ్రీజాయ సేనాధిపం తన్నాన్నూోవయమద్యవంశతిలకంబ్రూతేసమస్తోజన సురడాత్స చషోడశానాం వరగణీకానాంద్విభూమికగృహాన్‌ అకదాద్వేయేనరమ్యాణ్యచికరజూయ సైన్వేశ నృదత్తేషు స్వేషు (గ్రా మేష్వసావంగరంగభో గార్థమయాచియోచమూప (ప్రాదాద్వేలణం యోమో తుకూరు నానముగ్రామంగయూరిచిలో ఎమములనడిమిపొౌలం ఖి గతెటి పడియలపూలు శ్లో గామేకాంరత్నికామేకాంరత్నికా వేకాంభూ మేరస్యకమంగుళం హ్‌ హరన్నరకమూప్నోతి యావదాభూతసంప్లనం ఖ్జీ స్వదత్తాం పరదత్తాం వా యత్నా దద్రక్షయుధిబ్బర మహా మ వాభృడాం శ్రేష్ట దానాచ్చేయోనుపాలనం జ్జ స్వసుకృత పరిపొలనాత్స భూణాం పరకృతపాలన నేవాలాలనీయం 257

హరి రఎ కమలా సనస్య సృట్బ స్పృతత మహోజగతామభూదపాస్య శ్లో ఇదం రక్షిష్యతాం రాజ్ఞాం యశశ్చంద్రికయా సహ చిరంజొయాచమూపస్య ధర్మచంద్ర ప్రవర్తతే స్వబత్రీ విజయాభ్యుదయాశాలివాహన శక వర్షంబులు ౧౪౩౫అగునేటి శ్రీ ముఖనామ సంవత్సర వైశాఖ శుద్ద ౧౬లు శ్రమ 'ద్రాజాధిరాజ పరమవీర శ్రీ వీరప్రతాప శ్రీ వీర రంగరాయడి మహారాయలు అయ్యవారి. కార్యకర్మరైన వెలుగోటి తిమ్మప్పనాయనింగారి ముద్రకర్షలైన వెంకటపునాయుడు రాయలవారికి తిమ్మప్ప నాయనికి పుణ్యముగాను నెల్లూరి. పల్లికొండనాధునికి తేరు కట్టించి తిరు నాళ్ళకు సంచవాహణం వారికి నడిపే మర్యాదను పంచాహము వారికి నడపగలవారము యీ మరియాదకుస్తల కరణాలున్ను రావులున్ను శెట్టి వాండ్లునున్ను పంఎంచినారు యీ మర్యాదను యవ్వరు తబ్బనా గంగవొడ్దున గో బ్రాంహణులను తల్లిదండ్రులను వధించిన పాపానపోగలవారు-- మత్తరాడు వేంకటపతి వ్రాఎన శాసనము నూతనంగా కట్టే దేనాలయం యదుట పడి వున్న స్తంభం-- త్రీ శకరాజాభిషేక సంవత్సరంబులు ౧౧౮౪దుందుభి సంవత్సరం మాఘ శుద్ధ ౧౦దశమియుగురువారం నాడుకోటకాకొడిని కేర్తి శ్రీ గోఎనాధుని నిరమాణికము ప్రతిష్ట చేశ తిరుముంటపమెత్తించి అంగరంగభోగములు దేమునికి సమర్పించె కం శ్రీ కిరి గోపినాధుని కాకాడి పురీశుగొల్చి కౌస్తుభ రత్నం త్రీ కనురూపముగాగా వీకము దామానికంబు వెలుగుచునొప్పుకా కం _వినుతింపమానికెమునకుందనయుడు కీర్తియన పుష్హై ధర్మపరుండై దనుజోదరు శ్ర్రీకార్యవ .లోనరగజేయించుచుండెనుత్తమచరిత౯ కం శిరికెన వచ్చు పరాకున మురవారుడను మలమానికెమనబు ట్ట్లక్‌ వరుసను పుట్టిరి లక్ష్మై కరశంకరలీల బోలి కన్వ్యాద్వయముకా కం గతి పశుశకసమముల నతి జాల.ననంగమెబ్బ్పర నగనురత్నం బతి యంతర మానికె మతి శ్రీ కృష్ణ నృపతి స ద్విధిచేసెక్‌ కోవికాకాడి శ్రీ కీర్తి గోఎనాధునికి గ్రాము చతుర శ్రమమున గల శ్షేత్రము తూర్పు దిగ్భాగమున బ ఇ౪ంఠ౮ాంకు శావిగుంో నల్లికని లోపల వెలుపల సవాతము ఖ ౧4 కాముటుగలఎ పడమటన ౧౨తూర్పున ౧౨గని పూట చతుశ్శీమము కారను ఖ ౨ గడిపాటి కాకాడి పాలినేర ఖంసంనింబురారి పాలిమేర ఖ ౧8 మడికుంట దక్షిణాన ఖం ల౮ఎక్లిగుండ్ల చూర్పన న ౧౦వెనిగండ్ల పొలిమేరన రిల శాసనం వున్నటువంటి వూరి పేరు - స్లికొండ - ెరుమూళ్ళు గుడి - శాసనం వున్నటువంటి. దేవళం పేరు -- నాధముని రంగనాధ స్వామి దేవళం - శాసనం యొక్క విధం - తామ్రం - శాసనం యొక్క ప్రమాణం ౬అంగుళాల వెడల్పును ౧౨అంగుళొల నిడుపుు - శాసనం వున్నషు వంటిస్తళం - స్తానీకం కృష్ణయ్య గారి గృహం - శాసనాన్కి స్వాధీనులు - నాదముని రంగనాధస్వామి సన్నిధి శాసనాన్కి ప్రతి - స్వశ్త శ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవషణంబులు ౧౫౯౯అగునేటి నళ సంవత్సరం వైశాఖ శుద్ద పొణకామిలు శ్రునలు త్రీ నాధముని రంగనాధస్వామ్‌ సన్నిధికి కచ్చిరంగప్ప కాళాకతోళ వాడుయారువారు యిచ్చిన దాన శాసనము - శ్రీ నాధముని శ్రీ రంగనాధస్వోమి. తిరుపణి. తిరువారాభనం మొదలైన .కైంకర్యములకు గాను మా యేలుబడి లరున గంగుండ్రం శీమలో 258

గుంటూరుజిల్లా. శాశనములు వన నకనన క చేరిన చెంగమెట్ల తూర్పు వేరుందినానకు దక్షిణం వీరభోగానకు పడమట పుత్యాణిశిందికి వుత్తరం గంగ విడంగ నల్లూరనే గ్రామం ధారాపూర్వకంగా సమర్పించినారు గనుక ఆ చంద్రార్కస్తాయిగాను సర్వాదాయస వాతంగాను శ్రీనాధముని రంగనాధస్వామి సంనిధికి నడిచిరా తది ళ్డో స్వదర్త్హా ద్విగుణం పుణ్యం పరదత్తానుపాలనం

పరదత్తాపహారేణ స్వదిత్తం నిష్ఫులంభవేత్‌

దానపాలనయోర్మ ధ్యే దానాచ్చేయోనుపాలనం

దానాత్స్యర్గమ వాస్నోతి పొలనాదచ్యుతం పదం

గురిజాలలోని శాసనములు

యదాస్తు - యీ శాసనం మవుంజే గురిజాలది -- యక్కడ వుండేది అంటే హనుమంతరాయణి దేవస్తానం ముంద్రర వున్నది - శిలాశాసనములు --

పరీధావి నామ సం కాతన్‌కబ ౨గురువారం శ్రీ మన్మహామండలేశ్వర తిరుమలరాజు వెంగత్రాజు దేవదేవ వరద రాజయ్యగారు గురిజాల కాపులకు యిచ్చిన శిలాశాసన _ (క్రమమెట్లన్నను బీడుచేలు క౧కి ౯ రెండు. రెరూకల లెబ్బతోడ బీడు నూరుయేండ్ల దనుకదు మళ్ళీ యాళక యీ గుత్తకం సాగిస్తమి - యీ మరియాదను దున్నుకొని బ్రతికేది - అంతా యిదే మరియాదను నదువగలవారము -- యిందుకు యెవరు తబ్బనాన్ను గో బ్రాహ్మణుని చంఎన పాపాన బోవువారు - యీ శాసనం నకలు నవ్రాశినది ప్రమోదూత నామసం ర కాతీకొకబ ౧లు వ్రాశినది

సూర్యుడు చంద్రుడు హనుమంతు -

గురిజాలలో వుండే శాసనము నకలు --

స్వబ్తత్తీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహన శకవర్షంబ్బ్భులు ౧౪౩ ౮లఆగునేటి ఆనంద నామసం దర జ్యే శు ౧౦లు శ్రీ మన్మహా మండరేశ్వర తిరుమలరాజ వెర్దిగయ దేవ నుహారాజులుగారు మళ్లసాని తిప్పయ కునూరుడు బసవయ్య యిచ్చిన శాపనము

గొబ్తూరి నరసరాజు -- యిచ్చినవారు - మాకు యిచ్చిన వుచ్చళిగి యీ శాసనణ కరణం కొండ్డప్ప యీనా౦ రాతి పంపుల్లోను వుండి దానికి నకలు వ్రాశినది--

ప్రమోదూత నామ సం కాతీకాకబంలు వ్రాశిన శాసనము

సూర్యుడు చంద్రుడు ల భత? పరా య్‌ జా ళ్‌ లు. రచ పఏ | | టి 10. లో న జా అసోంలో 250

/ చ " | ల ఆ వరాం మ. టు 4 ౪

లే న ల... ల మయం. ల! న? యం... వ కు ॥ + న న సం? టి!

= ల ఇరా సా 1 నమా... + న లం త. వ క్ర టు నో . వ్యు "ఓ తనం. శి. ల టో ను. | క. (1. న్‌ [1 ప ము... (టం |

| (క్ట? లో | హ్‌ 1111

' , 1. . శ్ర. కై =

ఖీ 1... కనీ ఇ ఖః న్‌

| ,.. నయ కాం

" ర్‌ ॥ ఇక్షు ॥ | | లో... / వ్‌ 7 “ శ. ఎ ఖచ ంటకశ

. ల | 1. భంజ. ప న. ॥ | శం ్‌! క్‌ _ ఖో (మ్ల మ్‌ గ ళ్‌ / జ డ్‌ ఒ) ప

త క | న. య |

/ , . న. ॥

" " ( స్ట (= ఇ ఉక న. న. స - , వ. ఫ్‌

శ గ కై ॥ , 4 మ - ॥ * | స

| “ ఎట్ల నన ట్‌ జి స్ట / జ్ఞ: శ్‌ బ్‌ య. ॥ ష్‌ /| ( 1 | /1 | 1. | శ “71 1! | . ర. (

| ః" అ ంంం లకీ ననున్న . నలె సిం ॥

॥ . 1 . . ౯ 1 . " " గ. క ల న. న్‌ 1! . య. | పం నన ఇం ॥ . | , ం న. 1 ॥ . 7 , నో | న్‌.