Analysis: Girijana-veerulu

Method: Non-LLM (Frequency keywords + LexRank + Unicode heuristics)
Source: https://sundarayya.org/gairaijana-vaiiraulau
Date: 2026-08-05 12:00
Chunks: 17

---

Book Overview

Book: Girijana-veerulu
Source: https://sundarayya.org/gairaijana-vaiiraulau
Total OCR chunks analysed: 17

---

OCR Quality Summary

Average Telugu script coverage across all chunks: 96%

---

Telugu Vocabulary — Top Keywords (YAKE)

Keywords extracted statistically — most distinctive terms per chunk.

• గిరిజన
• సంక్షేమ
• తెలంగాణ
• హైదరాబాద్‌
• వీరులు
• చట్టం
• హంసావత్‌
• శ్రీ
• ఆర్‌
• మరియు
• ప్రభుత్వం
• గిరిజనుల
• రాష్ట్ర
• గిరిజనులు
• పోరాటం
• గిరిజనులకు
• నాగేంద్ర
• గిరిజనవీరులు
• లక్ష్మణ్‌
• కమీషనర్‌
• సంచాలకులు
• పరిశోధన
• శిక్షణ
• సంస్థ
• దామోదరం
• సంజీవయ్య
• భవనం
• మాసాబ్‌ట్యాంక్‌
• ముద్రణ
• నానా

---

Per-Chunk Details

Chunk 1 — Girijana-veerulu_pages0001-0010.txt

OCR Score: 83% Telugu coverage
Characters: 3159

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [8, 27, 38, 41, 44]...

Key Terms:

• గిరిజన
• సంక్షేమ
• తెలంగాణ
• హైదరాబాద్‌
• వీరులు
• చట్టం
• హంసావత్‌
• శ్రీ
• ఆర్‌
• మరియు
• ప్రభుత్వం
• గిరిజనుల
• రాష్ట్ర
• గిరిజనులు
• పోరాటం
• గిరిజనులకు
• నాగేంద్ర
• గిరిజనవీరులు
• లక్ష్మణ్‌
• కమీషనర్‌
• సంచాలకులు
• పరిశోధన
• శిక్షణ
• సంస్థ
• దామోదరం
• సంజీవయ్య
• భవనం
• మాసాబ్‌ట్యాంక్‌
• ముద్రణ
• నానా

Extractive Summary:

న (1 గ్గ అ 4 ల 'సట్లూం ల జ వ ఖగ! స రం భీ లొ య, ల స

---

Chunk 2 — Girijana-veerulu_pages0011-0020.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 12473

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [1, 24, 111, 153, 204]...

Key Terms:

• గిరిజన
• వారి
• మరియు
• తెలంగాణ
• గిరిజనుల
• హంసావత్‌
• నాకు
• గురించి
• గిరిజనులు
• పుస్తక
• వీరులు
• కూడా
• శ్రీ
• గారికి
• రచయిత
• ద్వారా
• నాగేంద్ర
• సంక్షేమ
• చరిత్ర
• పుస్తకం
• వారికి
• పరిశోధన
• సంస్థ
• ఎన్నో
• వీరుల
• నేటి
• వ్యతిరేకంగా
• సాంస్కృతిక
• అభివృద్ధి
• వారిని

Extractive Summary:

శ్రీమతి వేమూరి సముజ్వల, 145% 144, 020) వీ ఉప సంచాలకులు, ( క గిరిజన సాంసృతిక పరిశోధన మరియు శిక్షణ సంస్థ న గిరిజన సంక్షేమ శాఖ, హైదరాబాద్‌, తెలంగాణ జ్‌ జ ప్ర , సంద్రం ఒకనాటి ఆదిమ సమాజ పరిణామాలే ఈనాటి నాగరిక సమాజానికి మూలం గిరిజనులు నాగరిక సమాజ సంస్కృతికి సమానులు వారి దగ్గర నేటి నాగరిక సమాజంలో గల సాంకేతిక పరిజ్ఞానం లేకపోవచ్చు కాని, నేటి సమాజంలోని పరిజ్ఞానాన్ని వారు ఎప్పుడో తెలుసుకున్నారు భారత రాజకీయ అర్ధిక ఉద్యమాలు స్వాతంత్ర్యానికి ముందునుంచి కూడా షెకులాలు మరియు పషెతెగల వారి సామాజిక, ఆర్థిక పరిస్థితి గురించి ఆందోళన చెందుతూనే ఉన్నాయి మనం రాజకీయ ప్రజాస్వామ్యాన్ని సాంఘీక ప్రజాస్వామ్యంగా కూడా మలచాలి సమాజ పునాదుల్లో సాంఘీక ప్రజాస్వామ్యం బలంగా వుంటేనే రాజకీయ ప్రజాస్వామ్యం మనగలుగుతుంది అని డా॥ బి ఆర్‌ అంబేద్కర్‌ విశధీకరించారు గిరిజనులు ఇప్పటివరకు ఇంకా వెనుకబడే వున్నారు వారి సమస్యలపై పోరాడిన ఎందరో గిరిజన వీరులు చరిత్రకు పరిచయమయ్యారు వారి పోరాట ఫలితాలే నేడు రాజ్యాంగం ద్వారా గిరిజనులు అనుభవిస్తున్న గిరిజన చట్టాలు గిరిజన వీరులను గూర్చి, గిరిజన చట్టాలను గూర్చి ఈ పుస్తకం ద్వారా నేటి తరానికి తెలియజేసిన హంసావత్‌ నాగేంద్రకు అభినందనలు క్షణ = వేమూరి సముజ్వల గిరిజన వీరులు 1 తుందుకూటు భారతదేశ చరిత్ర నిర్మాణంలోనూ, సంస్కృతి నిర్మాణంలోనూ, గిరిజనుల పాత్ర విశిష్టమైనది చారిత్రకంగా ఎన్నో ఎగుడు దిగుళ్ళను, ఉత్భానపతనాలనూ ఎదుర్కొంటూ ఈ మట్టిపైన (ప్రేమతో జీవితాలను కొనసాగిస్తున్న వనపుత్రులు, గిరిపుక్రులు గిరిజనులు సహజంగా వీరు ప్రకృతి ప్రేమికులు, ప్రకృతి ఆరాధకులు మరియు ప్రకృతి పరిరక్షకులు కూడా గిరిజనుల జీవన సంచారం ఒక నాంస్కృతిక సంచలనం బతుకు పోరాటంలో గెలుపు ఓటములను చవిచూస్తూ సంచార జీవనులై కొండలను, గుట్టలను, అడవులను, నదీనదాలను దాటుకుంటూ ముందుకు సాగిపోయే పురోగామి శీలత వీరిది ప్రతికూల పరిస్థితుల నడుమ బ్రతుకీద్చే గిరిజనులు సహజంగానే ధైర్యసాహసాలను కలిగి ఉంటారు ఒకవైపు క్రూరమృగాలతో పోరాటం, మరోవైపు ప్రకృతి భీభత్సాలతో నిరంతర సమరం సాగిస్తున్న ప్రతిఘటన ప్రతీకలు వీరు చరిత్రలో ఎన్నో యుద్దాలలో గిరిజనుల పాత్ర చరితార్థమైనది శత్రువులను ఎదిరించడంలో ఎంత కరినంగా ఉండగలరో, మిత్రులను ్రేమించడంలో అంతే సున్నితత్వాన్ని ప్రదర్శించే విజ్ఞత గిరిజనుల సంస్కారం చరిత్ర అట్టడుగున పడి కనిపించకుండా విస్మరించబడిన గిరిజనవీరులు అనేకమందిలో కొందరినైనా వెలుగులోకి తెచ్చే ప్రయత్నం మా పరిశోధక విద్యార్ధి హంసావత్‌ నాగేంద్ర ప్రారంభించాడు ఇది ఆరంభం మాత్రమే గత దశాబ్దకాలంగా తెలంగాణ ఉద్యమ వైతన్యంతో వెలుగులోకి వచ్చిన కొమరం భీమ్‌, రాంజీగోండ్‌, సేవాలాల్‌, భిక్షానాయక్‌ మొదలైన వారిని గురించిన వినూత్న అంశాలను నాగేంద్ర ఈ (గ్రంధం ద్వారా వివరిస్తున్నాడు అలాగే గిరిజన మాతృమూర్తులైన సమ్మక్క సారక్క గోండురాణి దుర్దావతి, పూల్నిబాయిల సాహస జీవితాలను కరుణ వీరరసాత్మకంగా రచయిత ఆవిష్కరించాడు అలాగే రానునాయక్‌, గణేనాయక్‌, గిరిజనవీఠులు రు. ఈ పుస్తకంలోని గిరిజన వీరులందరి చరిత్రను ఎంతో శ్రద్ధతో చదివి వారి శౌర్యాన్ని మనస్ఫూర్తిగా సత్కరించిన సంతృప్తి నాకు కలిగింది భాషాశాస్త్ర విద్యార్థిగా లబ్ధీప్రతిష్టులైన తన గిరిజన నాయకులందరికి (శద్ధాంజలి ఘటించడానికి, మంచి భాషావగాహనతో చరిత్ర విద్యార్థులందరికీ కూడా ఉపయోగపడేలా ఈ గ్రంధాన్ని స్పష్టంగా, సమగ్రంగా, సంక్షిస్తంగా రచించిన మా విద్యార్థి శ్రీ హంసావత్‌ నాగేంద్రను మనస్ఫూర్తిగా అభినందిస్తున్నాను

---

Chunk 3 — Girijana-veerulu_pages0021-0030.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 13655

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• నుండి
• గూర్చి
• శివుడు
• ఎరుకుల
• గిరిజన
• గిరిజనుల
• వచ్చి
• వర్ణించాడు
• వేషధారణ
• చెప్పబడింది
• తిన్నడు
• కూడా
• వరకు
• ఏకలవ్యుడు
• వర్ణించబడింది
• వేటకు
• వారి
• జరిగింది
• పాటు
• మొదలైన
• బోయవాడు
• ఉన్న
• వివిధ
• ఏకలవ్యుని
• చెంచులు
• కిరాతుడు
• రాగా
• గిరిజనులు
• గిరిజనుల్ని
• సంస్కృతికి

Extractive Summary:

భావిస్తాడు అడపిలో)కి వెళ్ళి మట్టితో ద్రోణుని బొమ్మను తయారు చేసుకొని మిక్కిలి భక్తి శద్ధలతో నమస్కరిస్తూ విలు విద్యను అభ్యసిస్తాడు కురుకుమారుల కుక్క ఏకలవ్వ్యుడున్న (ప్రాంతానికి వచ్చి మొరగగా ఏకలవ్యుడు ఏడు బాణాల్ని ఆ కుక్క నోటిలో వేస్తాడు ఆ దృశ్యాన్ని చూచిన కురుకుమారులు ఆశ్చర్యపడి ద్రోణుని వెంట బెట్టుకుని ఏకలవ్యుని వద్దకు వస్తారు అప్పుడు ఏకలవ్వుడు ద్రోణునికి ఎదురేగి నమస్కరిస్తాడు ద్రోణుడు గురు దక్షిణను కోరగా ఏకలవ్యుడు తన దేహం, సంపద, పరిజానాల్లో ఏది కావాలో కోరుకో మంటాడు ద్రోణుడు ఏకలవ్యుని కుడిచేతి బొటన వ్రేలును గురుదక్షిణగా ఇమ్మంటాడు ఏకలవ్యుడు తన గురుభక్తికి నిదర్శనంగా తన కుడిచేతి బొటన వ్రేలును ఖండించి గురుదక్షిణగా సమర్పిస్తాడు ” ఏకలవ్యుడు కిరాతుడైనా బొటన వేలును ఖండించి గురుదక్షిణగా సమర్పిస్తాడు ౫” ఏకలవ్యుడు కిరాతుడైనా అతని మనస్సు నిర్మలమని, గురుభక్తియుతమని, గురుభక్తికి నిదర్శనంగా ఏకలవ్యుడు నిలిచిపోయాడని మనకు తెలుస్తుంది గిరిజనుల సచ్చీలతకు ఏకలవ్యుని వృత్తాంతమొక కలికితురాయి ఆదిపర్వంలో సప్తమాశ్వాసంలో(106) శబరులు వశిష్టుని నందినీ ధేనువు వాలంనుండి, పుళిందులు శకృస్మూత్రాల నుండి జన్మించారని నన్నయ్య వర్ణించాడు సభాపర్వంలో భీమార్జున నకుల సహదేవులు తమ తమ ద్విగ్విజయ యాత్రల్లో రాజులైన శబరుల్ని, పర్వతేయుల్ని, కిరాతుల్సి పుళిందుల్ని, నిషాదుల్ని జయించారని నన్నయ్య పేర్మ్ళొన్నాడు ఆరణ్య పర్వంలోని పంచమాశ్వాసంలో “ధర్మవ్యాధుని” వృత్తాంతం వర్ణించబడింది “ధర్మవ్యాధుడు మిధిలానగర నివాసి అతడు సత్యవాది జిశేంద్రియుడు అహింసాపరుడు మాతాపితృభక్తుడు ధర్మజ్జుడు ధర్మాల్ని విడువక పాటించేవాడు తపోధనుడు (బ్రాహ్మణుడు అయిన కౌశికుడు ధర్మవ్యాధునివలన సకల ధర్మాల్ని, అహింస స్వరూపాన్ని జీవ లక్షణాల్ని సంపూర్ణంగా తెలుసుకొని తన జన్మం ధన్యమైందని ధర్మవ్యాధుని కొనియాడుతాడు ” మనిషి గొప్పతనానికి గుణం ముఖ్యం కాని కులం (ప్రధానం కాదని ధర్భవ్వాధుని వృత్తాంతం ద్వారా నన్నయ లోకానికి తలియజెప్పాడు గిరిజన వీరులు ఖై వాడు క్రింద కాపల ఉండి చివరకు పెద్దపులి చేత భక్షించబడ్డాడని, తెల్లవారాక బోయవాడు మరణించాడని తెలిసి వాడి భార్య భర్తతో పాటు సహగమనం చేసిందని, అతిధి పూజా మహిమ వల్ల ఆ బోయవాడు మరుజన్మలో రాజకుమారుడుగా జన్మించాడని” చెప్పబడింది ఇందు బోయవాని అతిధి పూజా దురంధరతో పాటు గిరిజనుల వ్యవసాయం, ఆహార పదార్థాల్ని ప్రస్తావించడం జరిగింది పిల్లలమర్రి పినవీరభ(ద్రుడు “శృంగార శాకుంతలం” లో గిరిజనుల వేషధారణ,వస్తుసేకరణ, వేట మొదలైన వానిని వర్ణించాడు “పుళిందులు అడవిలోని వివిధ వస్తువుల్ని సేకరించి తెచ్చి దుష్యంతునికి కానుకగా ఇచ్చారని, దుష్యంతుని వేటకై రావలంసిందని కోరి వారు కూడా దుష్యంతునితో కలిసి వేటలో పాల్గొని రకరకాల జంతువుల్ని వేటాడారని” చెప్పబడింది ఇందు గిరిజనులు వేట ప్రధానవృత్తిగా కలవారని చెప్పటం జరిగింది కొరవి గోపరాజు “సింహాసన ద్వాత్రింశిక”లో పందొమ్మిది, ఇరువది ఎనిమిదో కథలో చెంచుల్ని గూర్చి వర్ణించాడు పందొమ్మిదో కధలో ఒక నల్లనిచెంచు విక్రమార్శుని సభకు వచ్చి నమస్మరించి సాళువమును బహుమానంగా ఇచ్చి అడవికి వేటకై రావాల్సిందిగా ప్రార్ధించాడు విక్రమార్ముడు వేటకు రాగా చెంచులు కూడ రాజుతో పాటు వేటకు వెళ్ళి జంతువుల్ని వేటాడారట ఇందు చెంచుల వేషధారణ, వేటసాధనాలు వేట పద్ధతులు విపులంగా వర్ణించబడ్డాయి (8-7 నుండి 88 పద్యాల వరకు) ఇరవై ఎనిమిదో కథ కధలో మాల్యవంత పర్వతాల్లో వేతాళనగరం కిరాతుదలని, ఆ కిరాతులకు శోణిత ప్రియదేవి ఇలవేల్పు అనీ, వాళ్ళు ఆ దేవతకు నరబలి ఇచ్చేవాళ్ళని, ఒకనాడు విక్రమార్శుడు మారువేషంలో వెళ్లి ఆ దేవాలయంలో ఉండగా కిరాతులు నరబలి ఇవ్వడానికి ఒక దీనున్ని అలకరించుకొని వచ్చారని, అపుడు విక్రమార్ముడు వానిని రక్షించడానికై తనను దేవతకు బలి చేసుకోవడానికి సిద్ధపడ్డాడని, అందులకు దేవత ప్రత్యక్షమయి “ఏం వరం” కావాలో కోరుకొమ్మన”గా గిరిజవవీరులు క్‌ తీసి అమరాడని, శివుడు అందులకు సంతసించక రెందవ కన్ను నుండి రక్తం కార్చాడని, అందులకు తిన్నడు నవ్వుచు “మూడవ కన్ను నుండి రక్తం కారినచో నా ప్రాణాల్ని ఇచ్చెదనని” పలుకుచు శివుని రెండవ కంటికై తన రెండవ కనుగ్రుద్దును పెకలించడానికై ప్రయత్నించగా శివుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడని” చెప్పబడింది ఈ కధ యందు గిరిజనుల మూధభక్తితో పాటు కిరాతుల వేషధారణ, వాళ్ళ విలాసాలు, ఆటలు, వైద్యం, వేట, ఆవార పానీయాలు మొదలైనవి ప్రస్తావించబడ్డాయి (3-8 నుండి 180పద్వా ల వరకు) మట్ల అనంతరాజు “కకుత్‌స్థ విజయం” ఎరుకుల గూర్చి వర్ణించాడు” ఒక నల్లని ఎరుకుల రాజు సుకుమారుడను రాజు వద్దకు వచ్చి పెద్దపులి గూడెం మీద పడి తమ వాళ్ళను చంపుతుందని, దానిని వధించడానికై రావలసిందని రాజును కోరగా, తన కుమారుడు పురంజయుడు వచ్చి పులి బాధను నివారించగలదని చెప్పి తన కుమారుని పంపాడని, పురంజయుడు వేటకు రాగా ఎరుకులు కూడా వివిధ సాధనాలతో వేటకు వెళ్ళి వేటడారని వర్హించబడింది ఇందులో ఎరుకుల వేట విపులంగా వర్ణించడం జరిగింది (4-49 నుండి 124 పద్యాల వరకు) రఘనాథ నాయకుడు గిరిజనుడైన వాల్నీకి వృత్తాంతాన్ని “వాల్మీకి చరిత్రం” అను పేర పద్యకావ్యాన్నే రచించాడు వాల్మీకి చరిత్ర రచనతో తెలుగులో సాహిత్యంలో గిరిజన సంస్కృతికి పెద్ద పీట వేసినట్లయింది “తమసా నదీ తీరంలోని అడవి మధ్య ఉన్న బోయపల్లెలో నివసించు కిరాతుడు దారి దోపిడీ చేస్తూ భార్యా పిల్లల్ని పోషించేవాడని, వాడు మిక్కిలి కరినాత్ముడు, కరోర రాక్షసుడని, ఒకనాడు సప్తర్షులు దారితప్పి బోయపల్లె వైపు రాగా ఆ కిరాతుడు వాళ్ళను అడ్డగించి ధనమునకై అనేక విధాలుగా పొంనించాదని, మునులు వానికి రామమంత్రాన్ని ఉవదేళించి వెళ్ళిపోతారని,నాటి నుండి కిరాతుడు అన్ని బంధాలు డైంచుకొని తపోనిష్టలో ఉండిపోతాడని, వానిని తపస్సు నుండి మరల్చడానికై భార్యాబిడ్డలు శతవిధాల (ప్రయత్నించారని, రంభా ఊర్వశులు కూడా వాని తపోభంగానికి వివల గిలిజవవీరులు 8

---

Chunk 4 — Girijana-veerulu_pages0031-0040.txt

OCR Score: 98% Telugu coverage
Characters: 15071

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [63, 103, 131]

Key Terms:

• భీము
• కొమరం
• గిరిజన
• నిజాం
• నైజాం
• వారి
• కూడా
• గిరిజనులు
• ఏకలవ్యుడు
• కోసం
• వ్యతిరేకంగా
• గిరిజనుల
• ఎరుకల
• పోరాటాలు
• అటవీ
• కారణంగా
• ఆదివాసి
• నుండి
• కొన్ని
• వీరులు
• గోండుల
• అతని
• ఏకలవ్యుని
• చేసుకుని
• శ్వాతిక
• అతడి
• ఎన్నో
• పోడు
• గోండు
• చరిత్ర

Extractive Summary:

ఇలా ఉండగా ఒకనాడు నాగరిక రాజ్యంలో ఉండే కౌరవులు పాండవులు తమ గురువైన ద్రోణాచార్యుని, అలాగే శ్వాతిక అనే పెద్ద వేటకుక్కను వెంటబెట్టుకుని వేట మార్గన వెళ్తుండగా దూరాన ఉన్న ఒక జంతువుని పసిగట్టి భౌ మని ఉసిగొని ఎగరబోయి మట్టిగూలింది శ్వాతిక అటు తర్వాత ఆ కుక్క ఆర్వలేదు, ఎగరలేదు తెరిచిన నోరు తెరిచినట్టే ఉంది శ్వాతిక రెండు దవడలకు నడుమ వేలడుతున్న బాణం నిట్టనిలువుగా నిలబడి వుంది ఈ వింత చూడటానికి నాగరికలందరు దాని చుట్టూ గుమిగుడారు మొరిగే ప్రాణి నోటిని రెప్పపాటులో కట్టడి చేసిన ఆ యువకుడు ఎవరు అని నివ్వెరపోయారు అన్నింటికన్నా ఆశ్చర్యం పరిచింది బాణం నిడివి అది వెలడంత ఉంది ఇంతలో వారి ఎదుట ఆదివాసి యువకుడు కనబడ్డాడు ఏకలవ్యుని చేతిలో అతడికి రెట్టింపు జంపు గల మహా ధనస్సు ఉంది దానికి నారి స్థానంలో 7 నరాలు ఉన్నాయి కాన్ని ఒక వింటికి ఒక నారి మాత్రమే ఉండాలని శాస్తం ఫోషిస్తోంది కౌరవులు, పాండవులు నోట మాట రాక అతన్నే చూస్తున్నారు ఎందుకంటే గిరిజనవిరులుకై1 ల న. నైజాం పాలనలో తీవ్ర హింసను, అత్యాచారాలను చవిచూస్తున్న గిరిజనులకు భీము రాక ఒక కొత్త ఉత్సాహాన్నిచ్చింది వారంకా భీముకు వెన్నుదన్నుగా నిలబడ్డారు అలా సమకూరిన బలంతో చుట్టుపక్కల గల అడవి నరికి వందలాది ఎకరాల భూమిని పాటు చేసుకుని వ్యవసాయానికి అనుకూలంగా మలుచుకున్నారు ఆ కారణంగా ఆ భూమిని ఆ(శ్రయించి 12 (గ్రామాలు వెలిశాయి ఆ గ్రామాల ప్రజలందరూ భీము నాయకత్వంలో తమ భూములకు పట్టాలు సంపాదించాలని ప్రయత్నించారు వందలాది గిరిజనులు ఆసిఫాబాదు కలెక్టరు నాజాం సాబ్‌కు ఆ మేరకు ఆర్టీ పెట్టుకున్నారు సహజంగా ప్రభుత్వ కచేరీల్లో జరిగే జాప్యం కారణంగా ఈ విషయమై అధికారుల నందన కరువైంది అంతమాత్రం చేత భీము నిరుత్సాహపడలేదు నేరుగా నైజాం నవాబునే కలుసుకుని తమ సమస్యలు గిరిజన వీరులు క్షే

---

Chunk 5 — Girijana-veerulu_pages0041-0050.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 14338

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [18, 25, 32, 34, 70]

Key Terms:

• సేవాలాల్‌
• మేరామా
• బంజారా
• నిజాం
• శ్రీ
• భవాని
• దండి
• చేసిన
• సేవాలాల్‌ను
• కూడా
• బంజారాల
• చేసి
• వారి
• నుండి
• వారికి
• గిరిజన
• ప్రతి
• నాయకత్వంలో
• పాటు
• మహారాజ్‌
• అడవి
• నేను
• గోండులు
• ప్రాంతం
• పెద్ద
• సంత్‌
• జాతి
• బంజారాలకు
• జీవాలను
• అందుకు

Extractive Summary:

శీ స శ న ఆయన చేసిన కృషి బంజారా జాతి పట్ల 23 న. నిరసించేవాడు దేవతలు అనేవారు అన్ని (ప్రాణుల రక్షణనే కోరుతారు, కాని రక్తమాంసాలను కోరేవారు దేవతలు ఎలా అవుతారు అని ఆయన నిలదీశాడు బంజారా జాతిలో ఆయన ఒక గొప్ప సంస్కర్త అని చెప్పడంలో సందేహం లేదు అప్పట్లో నిజాం రాష్ట్రంలో కలరా వ్యాధి వ్యాపించి ప్రజలను భయభ్రాంతులకు గురిచేసింది హైదరాబాదు నగరం అల్లకల్లోలానికి గురైంది ఈ విషయాన్ని తెలుసుకున్న నిజాం రాజు సేవాలాల్‌ను పిలిపించి ఆయనతో మేరామాకు పూజలు చేయించిన తరువాత కలరా ప్రభావం తగ్గి ప్రజలు రక్షించబడ్డారని లంబాడీ భాట్‌లు (సాంప్రదాయ కథకులు) చెప్తారు అందుకు సంతోషించిన నిజాం ప్రభువు సేవాలాల్‌ చిత్రలేఖనం గీయించాడట శ్రీ సేవాలాల్‌ మహారాజ్‌ (బ్రహ్మచారిగా జీవించాడు తన ప్రజల సంక్షేమమే తనకు (ప్రధానమని ఎలుగెత్తి చాటాడు ఎలాంటి ప్రలోభాలకు, వ్యామోహాలకు లాంగిఫోకుందా తాను నమ్మిన సిద్ధాంతాల కొరకు కదవరకు పోరాటం కొనసాగించిన ధన్యజీవి ఆయన బంజారలచే 'దండి భవాని” లేక 'మేరామా అని పిలువబడే జగదాంబ అనుగ్రహంతో గొప్ప యోధుడిగా, మహాజ్ఞానిగా, తత్వవేత్తగా, సంస్కర్తగా ఎదిగి ఆయన అందరి హృదయాలపై చెరగని ముద్ర వేశాడు ఈ మహానీయుడు జీవించినంత కాలం తన బంజారా సమాజాన్ని హిందూ ధర్మాన్ని రక్షించడానికి పాటుపడ్డాడదు లంబాడి భవానీలు బంజారాలు సాత్‌భవానీ (అనగా ఏడుగురు భవానీలు) లను కాలుస్తారు ఆ ఏడుగురు - - తొళజ భవాని,మత్రాల్‌ భవాని, సీతలా భవాని, హింగళాభవాని, కంకాళి భవాని, దోళాంగర్‌ భవాని,దండి భవాని (మేరామా) (దండి భవానిని జగదాంబ అని పిలుస్తారు) ఈ అమ్మవార్లలో అందరికీ భగతలు (పూజారులు) ఉన్నారు కాని దండి భవానికి మాత్రం భగత లేడు మిగతా ఆరుగురు భవానీలు దండి భవానికి కూడా భూలోకంలో భగతను ఏర్పాటు చేయడంలో సహకరిస్తామని భరోసా ఇచ్చారు ఆవిధంగా సేవాలాల్‌ను మహాజ్ఞానిగా తయారుచేసి దండి భవానికి భగత్‌గా నియమించాలనుకుంటారు కాని సేవాలాల్‌ అందుకు నిరాకరిస్తాడు దిరినవీరులు.. 24 సేవాలాల్‌, మిగతా పెద్దలు వాటి కొమ్ములు, తోక, కాళ్లు పట్టుకుని ఆ వరదలో కొట్టుకుపోకుండా ఈదుకుంటూ ఒడ్డుకు చేరతారు అలా మేరామా పెట్టిన మొదటి పరీక్షలో సేవాలాల్‌ నెగ్గుతాడు మేరామా అంతటితో ఊరుకోక సేవాలాల్‌ బ్రహ్మచర్యాన్ని భగ్నం చేయడానికి 'మారోణి' అనే కన్యను పంపిస్తుంది అయితే (బ్రహ్మచర్య నిష్టగల సేవాలాల్‌ ఈ పరీక్షలో కూడా నెగ్గుతాడు మరోసారి మేరామా సఖియా, పటియా అనే గోవుల కాపరులను గోవుల పాదాల కింద నలిగి మరణించేట్టు చేస్తుంది తన గోవుల కాపరులు ఆ విధంగా మరణించడానికి కారణం మేరామా పరీక్షయే అని సేవాలాల్‌ గ్రహిస్తాడు మరోసారి మేరామా ఈ నంగరిలోను చుట్టుపట్ల కూడా పశుగ్రాసానికి కొరత ఏర్చడేట్లు చేస్తుంది ఒకచోట సేవాలాల్‌ గడ్డి కోస్తుండగా చేతులు తెగి రక్తం కారేట్టు చేస్తుంది అయినప్పటికి సేవాలాల్‌ చలించకుండా గట్టిగా నిలబడతాడు మేరామా ఎన్ని కష్టాలు పెడుతున్నా ఉదయం, సాయంత్రం వేళల్లో తప్పకుండా మేరామాను పూజచేన్తూనే ఉండేవాడు ఇంతయినా మేరామా కరుణించకుండా సేవాలాల్‌ను, అతని కుటుంబాన్ని నంగరి ప్రజలను కష్టాలపాలు చేస్తూనే ఉంటుంది సేవాలాల్‌ కూడా మేరామా కోసం నేను నోరులేని జీవాలను బలి ఇవ్వజాలను అని తెగేసి చెపుతాడు సేవాలాల్‌ను అనేక కష్టాలు చుట్టిముట్టి ఉన్నాయన్న సంగతి తెలుసుకున్న గూండియా అనే వ్యక్తి సేవాలాల్‌పై అనేక రకాలుగా దుష్ప్రచారం చేసి అతడొక మాయావి అని, నిజమైన భక్తుడు కాదని ప్రచారం చేస్తాడు ఒక సందర్భంలో సేవాలాల్‌ మూర్చపోయి అడవిలో కిందపడిపోతాడు అప్పుడు అతడి కోడెదూడలు, తొడారామ్‌ అనే అశ్వం, ఏనుగులు, సింవోలు, పులులు, పాములు, తేళ్ళు, చీమలు, పక్షులు అన్ని ప్రాణులు అతడి రక్షణకై వచ్చి గూండియా అనుయాములపై దాడి చేస్తాయి సేవాలాల్‌ అనుభవిస్తున్న ఈ బాధలు తల్లిదండ్రులైన గిరిజనవీరులు న 28

---

Chunk 6 — Girijana-veerulu_pages0051-0060.txt

OCR Score: 98% Telugu coverage
Characters: 13763

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [152, 174, 190, 193, 211]...

Key Terms:

• బిక్షానాయక్‌
• గిరిజన
• కూడా
• నుండి
• భూస్వాముల
• మంది
• కోసం
• భూమి
• పాటు
• మిర్యాలగూడ
• బంజారా
• సేవాలాల్‌
• నైజాం
• ప్రజలకు
• గుండాలు
• లంబాడీలు
• దోపిడీ
• ఆరుగురు
• కిరాయి
• పోరాటంలో
• వారిని
• జంగీ
• ఇంకా
• లేదు
• మూడ్‌
• గురించి
• కాదు
• వందల
• కుటుంబం
• ఉండేది

Extractive Summary:

సేవాలాల్‌ తన దళంతో పాటు బంజారాలు నివశిస్తున్న నంగరీల వద్దకు పోయి పాశ్చాత్య సంస్కృతి పట్టణాలలో ప్రజలను పిశాచి వలే పట్టుకుంటోంది కనుక వీరు పట్టణాలకు, గ్రామాలకు దూరంగా అడవులకు సాధ్యమైనంత దగ్గరలో తాండాలను స్థాపించి మన సంస్కృతిని కాపాడండి అంటూ బంజారాలకు ప్రబోధించేవాడు తాండా సంస్కృతిలో పర సంస్కృతి చోటు చేసుకోకుండా ఉండటం కోసం మనం ఎలాంటి త్యాగమైనా చేయడానికి సిద్ధంగా ఉండాలి బంజారా అయినా సరే మన శత్రువులకు సహకరిస్తే వారిని తాండానుండి వెలివేయండి వారితో మీ బంధుత్వాన్ని తెంచుకోండి తోబుట్టిన అన్నయినా సరే తమ్ముడయినా సరే బంజారా సమాజం నుండి బహిష్కరించండి ఇలా బహిష్కరించలేని వారు నీచులతో సమానం అలాంటి నీచ నికృష్ణులతో పరిచయాలు గాని, సంబంధాలు గానీ పెంచుకున్నట్లయితే బంజారా జాతిలో పుట్టిన మీరు మీ కన్నులను స్వయంగా పొడుచుకున్నవారవుతారు అని గట్టిగా చెప్పేవాడు నంగరీల (ప్రజలతో సేవాలాల్‌ సాంఘిక విప్లవం లేవనెత్తాడు దీనినే గోర్‌బోలీలో "ఫేరీఫరూటా' అంటారు సేవాలాల్‌ మహారాజ్‌ మాటలకు చాలామంది ఆకర్షితులై అతని బాటలో నడవసాగారు ఆ విధంగా 'ఫేరి ఉద్యమాన్ని చేపట్టి భారత బంజారాలలో ఆర్థిక సంస్కరణలు, సాంఘిక సంస్కరణలు ప్రవేశపెట్టాడు సేవాలాల్‌ ఈ ఉద్యమం నైజాం రాష్ట్రంలో అడుగుపెడుతుంది జంగీ, బంగీలు, గోవులను నైజాం ప్రాంతంలోని బిడారులకు దానం చేసుకుంటూ వెళుతున్నప్పుడు నైజాం సైనికులు అడ్డగిస్తారు ఆ సైనికుల మధ్య,జంగీ, బంగీల మధ్య యుద్ధం సాగుతుంది జంగీ, బంగీల ధైర్యసాహసాలకు మెచ్చి నవాబు ఒక శాసనం చేస్తాడు ఆ శాసనం ప్రకారం జంగీ బంగీ వారి ఆలమందలను ఎక్కడయినా మేపుకోడానికి పూర్తి స్వేచ్చను కల్పిస్తాడు శ్రీ సంత్‌ శ్రీ సేవాలల్‌ మహరాజ్‌ తన బంజారా జాతిని అభివృద్ధివెపు నడిపించటానికి వారిని చైతన్య పరచటానికి దేశమంతా సంతరించి వారి స్థితిగతులను తెలుసుకొని గిరినవీరులు న 91 పోరాటాలు చేశాడో అదీ భూమిపై పడి శ్వాస కోసం ఆశగా ఆకాశం వైపు కనులెత్తి చూడసాగాడు తన తోటి గిరిజనులు ఆ వీరుడి ప్రాణాలు కాపాడడానికి ఎద్లబండిపై దావాఖానికి తరలిస్తుండగా మార్గమధ్యలో తుదిశ్వాస విడిచి అమరుడైనాడు మూడ్‌ బిక్షానాయక్‌ అప్పటికి అతనికి నిండా మూడుపదుల వయస్సు కూడా లేదు అతన్ని నమ్ముకొని వడడుగులు తనతో నడిచిన భార్య, ఆరునెలలు కూడా నిండని కుమారుడు ఉన్నాడు ఒక నిరుపేద గిరిజన కుటుంబంలో, నల్గొండ జిల్లా, దేవరకొండ, కాట్‌రోత్‌ తండాలో పుట్టిన మూద్‌ బిక్షానాయక్‌ కుటుంబం బ్రతుకుదెరువు కోసం మిర్యాలగూడకు వలస వచ్చారు తండ్రి రాంసింగ్‌, తల్లి బిక్కిల ఎనిమిది మంది సంతానంలో రెండవ వాడు బిక్షానాయక్‌ తండ్రి రిక్షా కార్మికుడు బిక్షానాయక్‌ కూడా తండ్రిలాగ రిక్షా కార్మికుడు మాత్రమే కాదు, రిక్షా యూనియన్‌కి లీడర్‌ కూడా అప్పట్లో ఉపాధి లేక గ్రామాలందరి చూపు మిర్యాలగూడ వైపే ఉండేది ఎందుకంటే అక్కడ ఎఫ్‌ సిఐ (ఫుడ్‌ కార్బారేషన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా) నిర్మాణం జరుగుతుంది ఉపాధి కోసం ఎన్నో పనులు దొరుకుతున్నాయి ఎఫ్‌ సి ఐతో పాటుగా ఎన్నో రైస్‌ మిల్లుల నిర్మాణం కూడా జరుగుతుంది కావల్సినంత ఉపాది దొరుకుతుందని గిరిజనులు ఎక్కువగా మిర్యాలగూడకు వలస వచ్చేవారు స్వతంత్ర్య భారత ప్రభుత్వం రూపొందించిన భూపరిమితి చట్టాలు అక్కడున్న భూస్వాములకు వర్తించేవి కావు పేదల, బడుగు బలహీన వర్గాల, దళితుల, గిరిజనుల భూములతో పాటు ప్రభుత్వ భూములు కూడా ఆ ప్రాంత భూస్వాముల కబ్దా కోరల్లో చిక్కుకుని ఉండేవి ఇండ్లు నిర్మించుకొని నివాసం ఉండడానికి భూస్వాములు అనుమతించేవారు కాదు ఈ అన్యాయాన్ని ఎవరూ ప్రశ్నించే సాహసం చెయ్యరు మిర్యాలగూడ ప్రాంత ప్రజలకు ఇది అలవాటైపోయింది కాని బ్రతుకు పోరాటం కోసం వలస వచ్చిన బిక్షానాయక్‌కి ఇది అలవాటు కాలేదు అన్యాయాన్ని ఎదిరించసాగాడు అప్పటి నుండి భూస్వాముల గుండెల్లో నిదురపొయాడు క్రమక్రమంగా బిక్షానాయక్‌ ఎదుగుతూ గిరిజన నాయకుడైనాడు ఆ ప్రాంత పేద, బడుగు బలహీన వర్ణాలు, దళితులు, గిరిజనులకు ఏ సమస్య వచ్చినా తన ఇంటి తలుపు తట్టే స్థాయికి చేరాడు బిక్షానాయక్‌ నల్గొండ జిల్లాలోని మిర్యాలగూడలో గిరజనవీరులు రైక బిక్షానాయక్‌ వ్యక్తిత్వం గురించి చెప్పాలంటే ముక్కుసూటి మనిషి నిర్మోహమాటంగా ఉండేవాడు ఎవరైనా తప్పుచేస్తే సహించేవాడు కాదు ఆరడుగుల ఎత్తుతో, మంచి కండపుష్టి కలిగి బలంగా ఉండేవాడు కర్రసాము యోధుడు ఒకేసారి పది మందిని కర్రసాముతో ఆపగల థైర్యం గల బలశాలి తను నాయకుడిగా ఎదుగుతున్న క్రమంలో ఒకసారి సుమారు రెండు వందల మంది దుండగులు తమ యూనియన్‌ ఆఫీసు తగలబెట్టడానికి వచ్చినప్పుడు కేవలం నలుగురు అనుచరులతో వారిని తరిమికొట్టడం జరిగింది ఎన్న్నో సినిమాల్లో చూసినట్లు ఇక్కడ కూడా అధికార పార్టీ నాయకులు, పోలీసులు భూస్వాములకు అండగా ఉందేవాళ్లట చీటికిమాటికి బిక్షానాయక్‌ని పోలీస్‌స్టేషన్‌కి తీసుకెళ్లి చిత్రహింసలు పెట్టేవారు ఉదాహరణకు అప్పట్లో మిర్యాలగూడ మీదుగా రైలుమార్గం కొత్తగా నిర్మిస్తున్నప్పుడు రైలుకట్ట కాంట్రాక్టుల విషయంలో కుటుంబ తగాదాలతో ఒక నాయకుడి హత్య జరగగా, ఆ హత్యతో సంబంధం లేని పౌరహక్కుల సంఘం నేతలను, బిక్షానాయక్‌ను పోలీసులు అరెస్టు చేసి చిత్రహింసలకు గురిచేసేవారు అప్పట్లో మిర్యాలగూడ మరో రాయలసీమను తలపించేది గాదె శ్రీనివాస్‌రెడ్డిని గురువుగా భావించేవాడు బిక్షానాయక్‌ గాదె శ్రీనివాస్‌రెడ్డి బీక్షానాయక్‌ని చేరదీసి గిరిజనుల సమస్యలను, భూదోపిడీని గురించి వివరించి అనుసరించవలసిన వ్యూహాల గురించి చర్చించుకునేవారు బిక్షానాయక్‌ చుట్టు ప్రక్కల (గ్రామాల నాయకులతో కలిసి ఎన్నో భూపోరాటాలు చేసి ఎందరో గిరిజనులకు భూమి పట్టాలను ఇప్పించేవాడు అందరి ప్రియమైన నాయకుడిగా పేరు తెచ్చుకున్నాడు ఎక్కడ అన్యాయం జరిగితే అక్కడ ప్రత్యక్షమై గిరిజనుల తరుపున పోరాదే వాడు తన దెబ్బకు జిల్లాలోని కొందరు భూస్వాములు ఒక్కటై సమావేశం ఏర్పాటు చేసుకొని ఎలాగైనా బిక్షానాయక్‌ అడ్డు తొలగించుకోవాలని వ్యూహం పన్నారు ఆ తర్వాత సుమారు మూడువందల మంది కిరాయి గుండాలను మాట్లాడుకుని బిక్షానాయక్‌ అడ్డుతొలగించుకోవడానికి పన్నాగం పన్నారు రెండు రోజుల పాటు ఆ మూడు వందల మంది కిరాయిగుండాలను మిర్యాలగూడ చింతపల్లి గ్రామంలో బాగామేపడం జరిగింది ఎలాగైనా బిక్షానాయక్‌ని మిర్యాలగూడ చింతపల్లి గ్రామానికి రప్పించి హత్యచెయ్యాలని వ్యూహరచన చేసి, ఊరిలోని కొందరు పేదవాళ్ళను బిక్షానాయక్‌ గిలజవవీరులు.

---

Chunk 7 — Girijana-veerulu_pages0061-0070.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 12959

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [9, 79, 111, 128, 137]...

Key Terms:

• గణేనాయక్‌
• చేశారు
• గిరిజన
• పోరాటంలో
• కోసం
• స్వాతంత్ర్య
• జైలులో
• భారత
• నుండి
• వ్యతిరేకంగా
• ఉద్యమంలో
• పోరాటం
• లంబాడీ
• వారి
• ప్రతి
• కూడా
• నుంచి
• ఉన్న
• జిల్లా
• బ్రిటీష్‌
• ప్రజా
• వరకు
• లక్ష్మణ్‌నాయక్‌
• రాను
• కుటుంబంలో
• చేసి
• వాళ్ళు
• చిత్రహింసలు
• ప్రజలు
• సమయంలో

Extractive Summary:

ల శ 7 గ్‌ ల ఎం చటుల యం లకు న గ తప్పవు పనిచేయాలి ప్రతిఫలం ఆశించవద్దు అని వారి సిద్దాంతం ఇది ఆనాటి జీ భూస్వాముల ఆగడాలు తెలంగాణ ప్రజల జీవన విధానాన్ని అట్టడుగు న్థాయికి మే దిగజార్చింది బానిసత్వంలోకి నెట్టివేసింది పటేళ్లు, పట్వారీలు దేశ్‌ ముఖ్‌లు ఈ ల జ

---

Chunk 8 — Girijana-veerulu_pages0071-0080.txt

OCR Score: 98% Telugu coverage
Characters: 13800

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [74, 117]

Key Terms:

• పూల్నీబాయి
• రజాకార్లు
• వారి
• వారు
• వారిని
• నుండి
• రజాకార్ల
• కోసం
• చేసి
• కూడా
• బాబు
• హాము
• సమ్మక్క
• వీరులు
• తండా
• గిరిజన
• కారం
• లంబాడి
• వెళ్ళి
• మొదటి
• మొదట
• యిద్దరు
• ఆమెను
• ఉన్న
• వస్తున్న
• ప్రజలను
• ముందుండి
• పోరాటం
• విస్నూరు
• సంఘం

Extractive Summary:

పూల్నిభాయి కూడా అలా పెరిగినదే జుద్యాతో వివాహం జరిగిన తరువాత హాము కుటుంబానికి పెద్ద కోడలుగా వచ్చిన పూల్నిబాయి మొదట తన కుటుంబ సభ్యుల ప్రవర్తన, ధైర్యసాహసాలు వింతగా, ఆశ్చర్యంగా తోచేవి అయితే కాలానుగుణంగా గొజతఖిరుల నాం ల అని చూడకుండా పరుగెత్తింది వారు ముగ్గురు తను ఒకృతేననే శంకను రానివ్వలేదు తాను ప్రమాదానికి ఎంత చేరువుగా ఉన్నదీ ఆలోచించలేదు పరుగున వెళ్ళి వారి కళ్ళలో కారం చల్లింది అంతలో అవకాశం కోసం ఎదురు చూస్తున్న మరో యిద్దరు చెట్లు చాటు నుండి వచ్చిపడ్డారు పూల్చీబాయి జన్మతః లంబాడి యువతి లంబాడీలు బంగారుమేని ఛాయలో ఉంటారు అవయవాల పొందిక, చక్కని మోము కల్గిన పూల్నీబాయి అందం విలక్షణమైనది ఇద్దరు పిల్లల తల్లి అయినప్పటికీ అపురూప సౌందర్యపతి అయిన పూల్న్చీబాయి మరిది సోమ్లానాయక్‌ను మంటలో విసిరివేసినప్పుడు రజాకార్ల ఎదుటపడి రోదించింది చేయివిరిగిపోయిన మామను, దుఃఖిస్తున్న అత్తను ఒక చెట్టు క్రిందకు చేర్చినప్పుడు ఆ ముష్కరులు ఆమె అందాన్ని చూచారు ఆమె వాము కోడలు గనుక ఆమెపై కన్నేశారు ఆరోజేమీ మాట్లాకుండా వెళ్ళిపోయారు మరుసటి రోజు పూల్నీబాయి విషయం బాబు దొర వద్ద ప్రస్తావించారు కాని ఆమెకు హాని చేయడం కొరివితో తలగోక్ళోవడమే అవుతుందని బాబుదొర భావించాడు ఆ ఆలోచన మానుకోమన్నాడు కానీ కొందరు పదేపదే అడుగుతుండడంతో జాగ్రత్తగా వ్యవహరించి క్షేమంగా తిరిగిరందని అనుమతించాడు వాము సంగతి తెలిసిన ముస్తిం రజాకార్లు మాత్రం సందేపొంచారు మిగతావారు మాత్రం అనుమతి లభించగానే ఎగిరిగంతేశారు వీరిలో ఐదుగురు యీ పనికి సిద్దపడ్డారు వారిలో ఇద్దరు ముస్లింలు కాగా మిగతా ముగ్గురూ ముస్లింలుగా మారిన హరిజన రజాకార్లు పూల్నీబాయిని ఎలా పట్టుకోవాలో పథకం రూపొందించారు గిరినవీరులు ఈ ల గప టీ ౯ / [1 వాచ ॥ కో న క ల్పోయారు కోయ ప్రజల చైత ణు కాటు ఈ చైతన్యం చుట్టూ సమ్మక్క సారక్క పె పోరాటంలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన సమ సై క్క పెనవేసుకొని పోరాడారు సమ్మక్క, సా | ఆలే ఆదివాసీ ప్రజలలో నిలిచిపోయారు ఆది వీ ై రక్కలు కధా నాయకురాళ్ళుగా ప్రజలకు దేవత వయ గా మారిపోయారు న్‌ | లం య ను.

---

Chunk 9 — Girijana-veerulu_pages0081-0090.txt

OCR Score: 98% Telugu coverage
Characters: 15015

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [56, 63, 67, 69, 164]...

Key Terms:

• కూడా
• నుండి
• దుర్గావతి
• ఉండేది
• వారి
• రాజు
• ఉంది
• మధ్య
• గోండు
• రాణి
• దళపతిశాహ్‌
• జరిగింది
• వరకు
• పుత్రుడు
• వారు
• గఢ్‌
• మండల
• జరిగిన
• గిరిజన
• దుర్ధావతి
• “గఢ్‌
• చెందిన
• కేవలం
• ప్రజలు
• కాదు
• అనగా
• అలాగే
• రామాయణ
• ద్వారా
• ఉన్న

Extractive Summary:

“గఢ్‌ మండలి”కు చెందిన రాణీ దుర్ధావతి ఆ కాలంలో భారతదేశంలో సమాజ వికాసానికి తోద్చడిన మహా మహిళల్లో ఒకరుగా పేరెన్నిక గన్నది కేవలం ఆర్థికంగా, సామాజికంగా తన ప్రజలు వికాసం చెందడానికి కృషి చేయడమే కాదు, మొగలాయిల దురాక్రమణ నుండి జాతిని కాపాడేందుకు తన సర్వస్వాన్ని అర్చించి పోరాడినటువంటి వీరవనితగా కూడా ఖ్యాతి చెందింది దేశ స్వాతంత్ర్యాన్ని, స్వాభిమానాన్ని కాపాడుకునేందుకు ఎనలేని శౌర్య పరాక్రమాలు ప్రదర్శించిన ఆమె అత్యున్నతమైన త్యాగబుద్ధిని కలిగి ఉండేది కేవలం మహిళలకే కాదు యావన్మంది ప్రజలకు ఆమె ఆదర్శంగా నిలిచింది అందుకే రామ్‌నగర్‌ శిలా శాసనంలో 21 వ పద్యంలో “యుద్దభూమిలో స్వయంగా గజాన్ని అధిరోహించి శక్తిమంతులైన శత్రు సేనలపై ఆమె విజయం సాధించింది అంతేకాదు ఆమె ప్రజా పాలనలో సమర్భురాలు ఆనాటి సమకాలిక నాయకులెవరు ఆమెకు సాటిరారు” అని వ్రాయబడి ఉంది అబుల్‌ఫజల్‌ వ్రాసిన '“అక్పరునామాలో కూడా “రాణి దుర్దావతి బాజ్‌ బహదూర్‌ మరియు మియానా ఆస్ట్రనోలను ఓడించింది ఆమె బాణం గురి తప్పేది కాదు బాణాల్ని తుపాకిని కూడా '్రయోగించేది వేటకు వెళ్ళేది ఎక్కడైనా సింహపు గిరిజనబీరులు 62 కానీ మత ఇతిహాసాల్లో ఇలాంటి ఉదాహరణలు అనేకం కనిపిస్తాయి పరస్పరం విరుద్ధ ప్రవృత్తులు గల కౌరవ పాండవులు అన్నదమ్ములే కంస, శ్రీకృష్ణులు సొంత మామ, అల్లుళ్ల, రావణ - విభీషణులు సాక్షాత్తు సోదరులే అన్న సంగతి మరువకూడదు ఆనాడు రెండు పక్షాల మధ్య జరిగిన పోరాటాలను కేవలం వ్యక్తుల మధ్య జరిగిన యుద్దాలుగా కాక సత్యాసత్యాల మధ్య, ధర్మాధర్మాల మధ్య జరిగిన పోరాటాలుగా గుర్తించాలి ఆ యుద్దాలు పరస్పర విరుద్ధమై జీవన విలువల మధ్య జరిగిన సంఘర్షణలు అనే సత్యాన్ని గ్రహించాలి ఈ విధంగా ఆలోచించినప్పుడు సంగ్రామ్‌శాహ్‌ పులస్త్య వంశానికి చెందిన రాజుగా ఉండటంలో ఆశ్చర్యం లేదు కనుకనే సంగ్రామ్‌శాహ్‌ తన వంశాన్ని రామాయణ కాలంతో ముడిపెట్టుకుని గోండు జాతి పరంపర అలనాటి రామాయణ కాలం నుండి వస్తున్నట్టిదే అని సగ్వరంగా ప్రకటించాడు పోల్చాడు ఆమెను అందంలో పార్వతితోను, దాన గుణంలో అన్నపూర్ణతోను, శతృ సంహారంలో మహాకాళితోను పోల్చి వర్ణించాడు దళపతిశాహ్‌ దాదాపు 18 సంవత్సరాలు పరిపాలించాడు ఆయన చనిపోయే నాటికి అతని పుత్రుడు వీరానారాయణ్‌ మూడేళ్ల ప్రాయంవాదు నామమాత్రంగా ఆ బాలుడికి రాజ్యాభిషేకం చేసి దుర్దావతి రాజ్యపాలనా భారాన్ని వహించింది అలాగే “గఢేష్‌న్ఫప్‌ వర్షనం'అనే గ్రంధంలో రాణి దుర్గావతిని స్తుతిస్తూ ఆమెను సర్వసిద్ధులు గల వనితగాను, దుష్ట సంహారంలో సాక్షాత్తు దుర్గగాను వర్ణిచడం జరిగింది ఆమె రాజ్యంలో మధ్యగా నర్మదానది ప్రవహిస్తుండటం చేత పాడి పంటలు సమృద్ధిగా ఉండేవని కూడా వర్ణించడం జరిగింది నిజంగానే ఆమె శత్రువుల పాలటి దుర్గగా రూపుదాల్చింది నర్మదా నదీ జలాలతో సుసంపన్నమైన, సారవంతమైన భూమి ఉండటం చేత పాడి పంటలు పుష్కలంగా ఉండి ఆమె రాజ్యపాలన సుఖశాంతులతో సాగినట్టుగా చరిత్ర చాటి చెపుతోంది ప్రజా రక్షణ పట్ల దుర్గావతి ఎల్లవేళలా జాగరూకత వహిస్తూ ఏ విధమైన ఉపద్రవం వాటిల్లినా వాటి నుండి ప్రజలను కాపాడటానికి ఎల్లప్పుడూ సర్వసన్నద్ధంగా ఉండేది రాణి దుర్గావతి తన (ప్రజలను అడవి మృగాల వలన భయం లేకుండా స్వయంగా వేటాడేది ఆమె రాజ్యంలో రైతులు బంగారు నాణాల రూపంలోను, వనుగుల రూపంలోను ప్రభుత్వానికి శిస్తు చెల్లించేవారని తెలుస్తోంది దీన్ని బట్టి భారతదేశంలో నివసిస్తున్న గోండు తెగవారు దారిద్యంతో అలమటించడానికి కారణాన్ని వరిశీలించి చూస్తే ఆనాటి రాజ్యపాలనలోను, సమాజ వ్యవస్థలోను గల జెన్నత్వమే అందుకు కారణమనేది బోధపడుతుంది మన శాస్త్ర గ్రంథాలలో 'అదేవ మాతృకా కృషి అని వుంది వ్యవసాయమనేది కేవలం వర్షాధారంగా ఉండరాదని, చెరువులు, కుంటలు, బావులు, కాలువలు నిర్మాణం చేయడం ద్వారా మానవ నిర్మిత నీటిపారుదల సౌకర్యాలు కలిగించాలని దాని అర్ధం ఇది రాజులకు ప్రాథమిక కర్తవ్యంగా ఉందేది ఆనాటి మన సమాజంలో మరో విశిష్ట కూడా ఉండేది ఈ పనులన్నీ కేవలం రాజుగారు మాత్రవే చేయాలనే భావన ఉండేది కాదు ధార్మిక బుద్ధిగల పౌరులు చెరువులు, బావులు, కుంటలు నిర్మించడం ఒక పుణ్యకార్యంగానే కాక తమ కర్తవ్యంగా కూడా భావించేవారు ప్రజా సంక్షేమానికై సాగుతున్న పనుల వెనుక ఏ రకమైన స్వార్ధంగాని, గిరిజనవీరులు.. ళం

---

Chunk 10 — Girijana-veerulu_pages0091-0100.txt

OCR Score: 98% Telugu coverage
Characters: 15546

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [64, 68, 99, 113, 144]...

Key Terms:

• కూడా
• అక్బరు
• మహారాణా
• రాణి
• భీల్‌
• యుద్ధం
• పూంజా
• ప్రతాప్‌
• వీరులు
• యుద్ధంలో
• మేవాడ్‌
• దుర్గావతి
• జరిగింది
• నుండి
• రాణా
• గానీ
• వున్న
• పట్ల
• కారణంగా
• వీరుల
• ఉండేది
• ఎంతో
• దేశం
• ఉంది
• గోండు
• దాడి
• కానీ
• పర్వత
• ఖీల్‌
• పూంజాఖీల్‌

Extractive Summary:

చవిచూశాక దుర్గావతి నాగి పర్వత (శ్రేణిలో దుర్గమమైన కొండ శిఖరాలలో స్థావరం ఏర్పరచుకుని తన బలగాలను పెంచుకోవాలని ఆలోచించింది మొగలాయి సైనికులు మైదాన యుద్ధంలో ప్రవీణులు కానీ కొండ లోయలో, కీకారణ్య ప్రాంతాలలో యుద్ధం చేయడం వారికి చేతకాదు ఈ విషయం రాణి దుర్గావతికి బాగా తెలుసు అందుచేతనే ఏ విధంగానైనా సరే నరయినాలా దాటి దట్టమైన అడవులతో కూడిన పర్వత ప్రాంతానికి చేరుకోవాలనుకున్నది ఈ సంగతి అసఫ్‌ఖాన్‌ పసిగట్టాడు ఏది ఏమైనా ఆమెను నరయినాలా దాటకుండా చూడాలనే ఉద్దేశంతో 23 జూన్‌ 1564 నాడు తీవ్రంగా యుద్దానికి తలపడ్డాడు దురదృష్టవశాత్తు ప్రకృతి వైపరీత్యం వల్ల నరయి నాలా దాటేందుకు రాణి దుర్గావతి చేసిన ప్రయత్నం సఫలం కాలేదు ఆ ఏటిలో అనుకోకుండా విపరీతమైన వరదలు వచ్చిన కారణంగా ఆమె ఏరుదాటలేకపోయింది ఎన్నడూ లేనిది వర్షాకాలం ప్రారంభం కావడంతోనే అంత ఉధృతంగా వరదలు సంభవించడమనేది గోండు సామ్రాజ్య పతనానికి సంకేతమే అయింది ఆయాచితంగానే వాతావరణం అనుకూలించడంతో ఆసఫ్‌ఖాన్‌ విజృంభించి యుద్ధంలో దుర్ధావతిని ఓడించాడు దుర్గావతి కొడుకు వీరనారాయణ్‌ ఆ యుద్ధంలో మూడుసార్లు వెనుక నుంచి మొగల్‌సేనలపై పడి వాళ్లకు ఆపార నష్టం కలిగించాడు నిజంగానే ఈ యుద్ధంలో అతడు జయించాడనే అంతా అనుకున్నారు కానీ ఆ మరునాడే మొగలొసేనకు ఫిరంగులతో కూడిన అదనపు సైన్యాలు వచ్చి చేరడంతో విధి తిరిగబడింది ఈ యుద్ధంలో ఒక బాణపు మొన రాణి దుర్ధావతికి శరీరంలో ఉండిపోయింది ఇక ఆమె యుద్ధం చేయలేకపోయింది ఎట్టి పరిస్థితుల్లోను మొగలాయిల చేతుల్లో మరణించబోనని ఆమె చేసిన ప్రతిజ్ఞకు అనుగుణంగానే స్వయంగా కత్తితో పొడుచుకుని ఆత్మాభిమానాన్ని చాటుకుంటూ ఆమె వీర మరణం పొందింది ఆమె మరణానంతరం 1564లో “గఢ్‌ మందల” సా(మాజ్యం నశించింది రాణి దుర్దావతి పరాజయం పాలు కావడంతో హిందూ దేశంలో 'హైందవుల పరిపాలనకు చరమగీతం పాడినట్లయింది ఇక్కడి సంస్కృతీ, సభ్యతలకు తీరని నష్టం వాటిల్లింది హిందూ జీవనానికి ప్రమాదం ముంచుకొచ్చింది ఆ తరువాత వచ్చిన గురు గోవింద్‌సింగ్‌, శివాజీలు కొంతవరకు పరిస్థితిని చక్కదిద్దినప్పటికీ దేశంలో ఒక విధమైన నైరాశ్యత అలముకొంది గింజవవిరులు లా నానా భీల్‌ వీరులు ఉండేవాళ్లు పూంజా ఖీల్‌ వీళ్ళకి నేతృత్వం వహించాడు రాణా పూంజా రూడోల్‌ తాలూకా భోమట్‌ పరగణాకు చెందిన పనరవా (గ్రామానికి చెందినవాడు సుందర వనాలతో కూడిన పర్వత మాల మధ్యలో ఈ (గ్రామం ఉంది రాణా పూంజా ఆధ్వర్యంలో 400 మంది సుక్షితులైన భీల్‌ వీరులు పని చేసేవాళ్ళు వీళ్ళు శత్రుదళాల రహస్యాలు కనుగొనడంలో ప్రతిభావంతులైన గూఢచర్యలు కొనసాగించడంలో శత్రుదకాలపై ఆకస్మిక దాడులు జరిపి వాటికి బాగా నష్టాన్ని కలిగించడంలో ప్రవీణులు హబ్టీఘాట్‌ యుద్ధం జరగదానికి పూర్వం, ఆ యుద్ధం జరిగిన తర్వాత కూడా ఈ సైనికులు కొండ కోనల్లోనూ, రహదారులలోనూ తిరుగాడుతూ ఎక్కడ ఏ చిన్నపాటి సంఘటన జరిగినప్పటికీ ఆ విషయం రాణా (ప్రతాప్‌కి తెలియజేస్తూ ఉండేవాళ్లు ఆ రోజుల్లో వైర్‌లెస్‌ వంటి ఆధునిక సామగ్రి లేనప్పటికీ ఈ రహస్య దళం కొనసాగించిన కార్యకలాపాల కారణంగా క్షణాల్లో ఆయా (ప్రాంతాల్లో జరిగిన సంఘటనల సమాచారం కేంద్రానికి చేరుతుండేది అందుకు తగిన విధంగా కొండ శిఖరంపై అగ్నిజ్వాల రగిలించడం, ఢోలు వాయించడం వంటి సంకేతాలు అందించేవాళ్లు ఈ రహస్య దళాల ప్రతిభ, సామర్థ్యం కారణంగానే అక్బరు ఎంత గొప్ప సైన్యంతో దాడి చేసినప్పటికీ మహారాజా ప్రతాప్‌ను బంధించడం గానీ, పరాజితుడుగా చేయడం గానీ చేయలేకపోయాడు ఈ గొరిల్లా ఖీల్‌ యుద్ధవీరులంటే మొఘల్‌ సైన్యం గుండెల్లో రైళ్లు పరుగెత్తేవి ఈ విషయాన్ని గురించి రాస్తూ అక్బరు దర్ప్చారులోని చరిత్రకారుడైన అల్బరూని (ఇతను హల్టీఘాటీ యుద్దాన్ని ప్రత్యక్షంగా దర్శించిన వాడు కూడా) ఇలా రాశాడు “అక్బరు సేన ఎంత భయ విహ్వలమై ఉండేదంటే ఏ అర్ధరాత్రి వేళ భీల్‌ యుద్ధ వీరులు తమపై ఆక్రమణ జరిపి హతమారుస్తారేమోనని వాళ్లు సరిగా నిద్ర కూడా పోయేవాళ్లు కాదు” హర్టీఘాటీ యుద్ధంలో పూంజాఖీల్‌ అనుసరించిన వ్యూహం అత్యంత ప్రశంసనీయమైంది ఒకవేళ హల్టీఘాట్‌ యుద్ధంలో ఓటమి సంభవించినప్పటికీ మొగలు సైనికులపైన నిరంతరం దాడులు జరిపి దెబ్బతీయడానికి అనువుగా తమ సైనికులను చిన్న చిన్న కూటములుగా విభజించి ఆ వనక్షేతం నలుమూలలా దాగి ఉండేట్లుగా గింజనవీరులు న నం బేగడా ఖీల్‌ సోమనాధ దేవాలయానికి 5 8॥మీ॥ తూర్పున సరస్వతి (ప్రస్తుతం ఇంకిపోయి వున్న నది) హిరణ్య, కపిల నదులు సముద్రంలో కలవడానికి ముందు, సంగమంగా ఏర్పడిన ప్రదేశం ఉంది శ్రీ కృష్ణ నిర్యాణం తర్వాత ఆయన పార్ధివదేహానికి అంత్యక్రియలు జరిగిన స్థలం ఇది “దేహోత్సర్లం' అనే పేరుతో ప్రసిద్ది చెందింది శ్రీ కృష్ణుడు బోయవాని బాణం తగిలి నిర్యాణం చెందిన స్థలంగా ఇది ప్రసిద్ధి చెందింది సోమనాధ దేవాలయం అనేకమార్లు దండయాత్రలకు గురియై విధ్వంసం కావడం తిరిగి హైందవులు ఆ దేవాలయాన్ని పునరుద్ధరించడం చాలాసార్లు జరుగుతూ వచ్చింది ఈ విధ్వంసకాండలన్నిటిలో మహ్మద్‌ గజనీ సాగించిన విధ్వంసకాండ అతి భయంకరమైంది క్రీ శ 940 ప్రాంతంలో కాబూల్‌ను 'బహమన్‌షాహీ” రాజులు పరిపాలిస్తున్నారు ఆ సమయంలోనే టర్కీలో ఖలీఫా సామ్రాజ్యం విచ్చిన్నమైంది అది అదనుగా తీసుకుని కొందరు సైనికాధికారుల తమ స్వంత రాజ్యాలను ఏర్చరచుకున్నారు వారిలో 'సమనయిద్‌' రాజకుమారులు కూడా ఉన్నారు వీరి కింద బానిసగా వున్న ఆల్ఫ్‌-టిగిన్‌ వీరిపై తిరుగుబాటు చేసి గజనీ పట్నంగా కేంద్రంగా “గజనీ రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేసుకొని క్రీ శ 988 నుండి 9639 వరకు పాలించాడు ఈ ఆల్ఫ్‌-టిగిన్‌ భారతదేశంపై దాడులు చేస్తూ భయోత్సాతాన్ని కలిగించాడు ఆ తరువాత ఇతని సేనాధిపతి సబుల్‌-టిగిన్‌ క్రీ శ 977లో 'గజనీకి అధిపతి అయ్యాడు ఇతడు 997లో మరణించే ముందు తన చిన్న కొడుకు ఇస్మాయిల్‌ను తన వారసుడిగా నియమించాడు అతడు అన్న మహమూద్‌ గజనీ (అబు - యి- భాసిం మహమూద్‌) తమ్ముడ్ని ఖైదు చేసి సింహాసనం ఎక్కాడు 1022లో సౌరాష్త్రంలో '“అనహిలవాడ పట్టణొ రాజ్యం ఉండేది దీనినే పాటన్‌ అని పిలిచేవారు ఈ పాటన్‌లోనే సోమనాధ దేవాలయం ఉంది అప్పుడు భీమదేవుడు ఆ రాజ్యానికి రాజుగా ఉన్నాడు అక్టోబర్‌ 1025న గజనీ మహ్మద్‌ గజనీ నుండి దండయాత్రకు బయలు దేరారు అతడి సైన్యంలో ౩ వేల గుర్రాలు, గిరంజనవీరులు న నన 80

---

Chunk 11 — Girijana-veerulu_pages0101-0110.txt

OCR Score: 98% Telugu coverage
Characters: 15092

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [7, 20, 23, 31, 123]...

Key Terms:

• కూడా
• అతడి
• బిర్సా
• సోమనాధ
• వద్ద
• వనవాసీ
• ముండా
• కాదు
• చేసి
• కానీ
• వివాహం
• బేగడాఖీల్‌
• హమీర్‌జీ
• యుద్ధం
• గజనీ
• చేశాడు
• అతడు
• పాటు
• చేయడం
• అక్కడ
• బిరసా
• చేరాడు
• వీరులు
• మందిర
• తర్వాత
• పేరు
• అయితే
• వారి
• సంగతి
• హమీర్‌జీకి

Extractive Summary:

బిర్సా వెదురు బొంగులతో కట్టబడిన ఒక పూరి గుడిసెలో పుట్టాడు చల్‌కద్‌ వద్ద గల ఉలిహాతు, బంబా ఈ రెండు గ్రామాల వారు బిర్సా తమ ఉళ్ళో తమ ఉళ్ళోనే పుట్టాడు అని పోటీ పడుతుంటారు వనవాసీ పిల్లల అందరి మాదిరిగానే బిరసా బాల్యం కూడా దుమ్ము, ధూళిలో పొర్లాడుతూ అడవుల్లో తిరుగాడుతూ తోటివారితో పాటు సాగింది పశువుల కాపరిగా జీవిస్తున్నప్పటికీ అతడిలో ఒకానొక దివ్య తేజస్సు గోచరిస్తుండేది అతడి నోటి నుండి చిత్రాతి చిత్రమైన మాటలు వెలువడుతుండేవి మృదుమధురమైన అతడి వేణుగానం వింటూ పక్షులు సైతం తన్మయత్వం చెందేవి సంప్రదాయమైన వారి నృత్యం కానసాగేటప్పుడు అతడు తన్మయుడై నృత్యం చేస్తున్నప్పుడు సాక్షాత్తూ దేవతలే దిగివచ్చి నృత్యం చేస్తున్నట్టుగా అనిపించేది కోటి విద్యలు కూటి కొరకే అన్నట్లుగా కళలెన్ని ఉన్నా పొట్టనిండటానికే కదా దానికి ఆహారం అవసరం ఆకలి కడుపుతో బాధపడే తల్లిదండ్రులు పని వెతుక్కుంటూ పనికోసం ఆ ఊరు ఈ ఊరు తిరుగుతూ కుడుంబదాకు చేరారు అక్కడ్నుంచి బంబాకు చేరారు తిరిగి చల్‌కద్‌కు వచ్చేశారు చల్‌కద్‌ గ్రామంలో వీర్‌సింహ్‌ ముండా వద్ద బిర్సా తండ్రి కొలువుకి చేరాడు పిల్లలందర్నీ పోషించడం కూడా భారమై బిర్సాను అతడి చిన్నమ్మ గ్రామం కుంటీ వద్ద గల ఖటంగాలో వదిలి వచ్చారు బిరసా ఆమె వద్దకు చేరాక రోజంతా తిరుగుతూనే ఉండేవాడు ఆమెకున్న మేకలు కాస్తుండేవాడు అయితే తన వేణుగానంతోఎంతగా లీనమై ఉండేవాడంటే తన మేకలు పరాయి పొలంలో పడి మేస్తున్నా లేదా ఏదైనా తోడేల లాంటిది తన మేకలపై పడి ఒకదాన్ని ఎత్తుకుపోయినా అతడికి పట్టేది కాదు అలా ఒకటి రెండుసార్లు జరిగాక వాళ్ళ చిన్నమ్మ దెబ్బలు కూడా కొట్టింది వెంటనే తండ్రి అతడ్ని తాొడ్మొని పోయి వారి అత్తగారి ఊరు ఆయబుహోతులో బంధువుల ఇంట్లో వదలిపెట్టి వచ్చాడు అక్కడ ఉంటూనే ఆ సమీప గ్రామమైన సాల్‌గాల్‌లో చేరి బిర్సా చదవడం, రాయడంతో పాటు గణితం నేర్చుకున్నాడు అప్పుడే ఒక జైస్తవ మిషనరీ పరిచయంలోకి వచ్చాడు అతడు చదువు చెపుతానన్న మిషనరితో కొందరు వనవాసీ బాలలను చేరదీస్తుండేవాడు జయపాల్‌ నాంగ్‌ నడుపుతున్న పాఠశాల (ప్రభుత్వ గుర్తింపు లేని కారణంగా లోయర్‌ (ఫైమరీ అడ్మిషన్‌ కోసమని బురుజులో జర్మన్‌ మిషన్‌ నడుపుతున్న పారశాలలో బిరసా భర్తీ అయ్యాడు ఈలోగా పేదరికంతో బాధపడుతున్న బిరసా తండ్రి సుగన గిరిజనవీరులు 8 (కైస్తవం పుచ్చుకున్నాడు బాఫ్టైజ్‌ చేశాక అతడికి మసీహ్‌ దాసా అని కైస్తవ నామం పెట్టారు బురుజులో బిరసాను కూడా బా(ఫ్టైజ్‌ చేసి దావూద్‌ అని పేరు మార్చారు పై చదువులు చదవడానికి బిరసాను చాయిబాసాలో లూధరన్‌ మిషన్‌ నడుపుతున్న స్మూల్‌కి పంపారు పూర్వ కాలంలో ముండాల (గ్రామ వ్యవస్థలో మొట్టమొదట్లో ఒక ప్రదేశానికి వచ్చి అక్కడి సరుకుని పొలాలు చేసుకుని గ్రామ నిర్మాణం చేసుకున్న వారిని ఖున్దకుట్టీ వనవాసీలని పిలిచేవారు ఈ వనవాసీ సమూహానికి ముఖ్యుడుగా ఉన్నవారిని ముండా అని పిలిచేవారు ఇలాంటి అనేకమంది ముండాలకు గుర్తింపు పట్టాలు ఇచ్చేవారు అయితే ఇలా పట్టాలు పొందినటువంటి ముండా ఆ (గ్రామ పెద్దగా ఉంటాడే తప్ప పాలనాధికారాలేవీ ఉండవు ఆస్తుల విషయంలో కూడా ఆయనకు ్రత్యేకతలేవీ ఉండవు సమానులలో జ్యేష్టుడుగా పెద్దరికం వహించడమే అతడి ప్రత్యేకత అఆ (గ్రామంలో ఏవైనా తగాదాలొస్తే ఆ గ్రామంలో గల పంచాయితీయే వాటిని పరిష్కరిస్తూ ఉండేది ఈ పంచాయితీ నిర్ణయం సంతృప్తికరంగా లేదని భావిస్తే అంతకంటే ఉన్నత (శ్రేజి పంచాయితీలో ఈ తగాదాలు పరిష్మరించబడేవి కానీ బ్రిటీష్‌ పాలన వేళ్లూనుకోడంతో ఇక్కడి వనవాసీల రాజకీయ, ఆర్థిక, సామాజిక వ్యవస్థ కుప్పకూలిపోయింది పోలీసు రాజాలు, కోర్టు అధికారులు, అబ్బారీ ఏజెంట్లు వెలిశారు తగాదాలు పంచాయితీలో కాకుండా కోర్టులకెక్కాయి ఈ కోర్టులలో కావల్సింది సాక్షులు, సాక్షధారాలే వాస్తవాలు కాదు న్యాయమూర్తులుగా కొందర్ని నియమించారు కానీ వారికి వనవాసీల సంప్రదాయాలు తెలీవు వారి భాష తెలియదు ఈ కచేరీల్లో వ్యవహారాలన్నీ ఉర్పూలో గాని, ఇంగ్లీషులో గాని సాగేవి అవి రెండూ వనవాసీలకు తెలియవు తత్ఫలితంగా వేలాది సంవత్సరాలుగా సొంతభూమిపై యాజమాన్యం గల వనవాసీ తన పొలంలోనే కూలీగా మారాడు వాడి భూమిని జమీందారులు, దళారులు సొంతం చేసుకున్నారు అర్ధం, పర్ధం లేని కంపెనీ పాలకులవ్యవహార శైలి చూసి వనవాసీలలో అంసతుష్టి నింగికెగసింది ముండా సమాజం కూకటి వేళ్లతో పెకలించబడుతోంది అన్న భావన చోటు చేసుకుంది ఈ సమస్యను పరిష్కరించి తమను తాము రక్షించుకోవడం ఎలా అన్న ఆలోచనలో దిరిజనవీరులు 88 తమ భూములను కాపాడుకునేందుకు, హక్కులను పరిరక్షించుకోవదాని వనవాసీలు ఉద్యమం లేవదీశారు చరిత్రలో ఇది “సర్జారీ లడాయి” గా ఖ్యాతి వహించింది ఈ సర్దారీ లడాయి బిరా మునస్సుపై గొప్ప ప్రభావం చూపింది మాయ మాటలు చెప్పి వనవాసులను మోసం చేస్తున్న విదేశీ పాలకుల కారణంగా మొత్తం వనవాసీ సమాజం కష్టాల పాలైంది బిర్భాముండా కూడా ఆ కష్టాలు తప్పలేదు చాయిబాసా నుండి తిరిగి వచ్చిన తరువాత బిర్సాతోపాటు అతడి కుటుంబ సభ్యులందరు ైస్తవాన్ని ఏవగించుకున్నారు బిర్సా కండేర్‌లో ఒక ముండా వద్ద కొలువుకి చేరాడు 1891లో తోరన్‌ రాణా పరిధిలో గల గోడ్‌బేడా (గ్రామంలోని ఆనంద్‌ పాండేతో బిర్సాకు పరిచయం ఏర్పడింది జమీందార్‌ జగ్‌మోహన్‌ సింగ్‌ వద్ద ఆనంద్‌ మున్నీ (గుమాస్తా)గా పనిచేస్తుండేవాడు పరమ వైష్ణవుడు రాత్రిపూట బిర్సాకు రామాయణ, మహాభారత గాథలు వినిపిస్తుందేవాడు అతని వద్దకు తరచుగా ఒక వైష్ణవ సన్యాసి వస్తుండేవాడు అతడి ప్రభావం బిర్సామీద ఎంతగానో పడింది బిర్సా హృదయంలో గల భక్తి భావన ఇంకా ఐలపడింది ఆనంద్‌పాందేను తన గురువుగా భావించి తన లక్ష్యం నెరవేరేందుకు అతని ఆశీస్సులు కోరాడు విదేశీ కబంద హస్తాల నుండి తన దేశాన్ని విముక్తం చేయడమే అతడి లక్ష్యం ఆ మాటలు విన్న గురువు పులకాంకితారంగుడై శిష్యుడ్ని అలింగనం చేసుకుని ఆశీస్సులు అందించాడు ఆ తర్వాత బిర్సా 'సర్థారీ లడాయి'లో క్రియాశీల కార్యకర్తగా తయారయ్యాడు గ్రామ గ్రామానికి తిరిగి కంపెనీ పాలనకు పెత్తనానికి వ్యతిరేకంగా జన సమీకరణ చేయడం మొదలెట్టాడు దీనితో పాటు ఆయుర్వేద (గ్రంధాలు, పురాణ, ఇతిహాస, ధార్మిక గ్రంథాలు అనేకం అధ్యయనం చేశాడు అతడికి గల విజ్ఞానం చూసి వనవాసీలంతా ముగ్ధులై అతడిపట్ల శ్రద్ధాసక్తులు కనబర్చారు అయితే తన ఇంట్లో మాత్రం దరిద్రం తాండవిస్తోంది ఉద్యమంలో తలమునకలై పనిచేస్తున్న బిర్సాకు ఇంటి సంగతి పట్టేది కాదు తల్లి దండ్రులు, సోదరీ సోదరులు కొన్ని రోజులపాటు పస్తులు పడి ఉండాల్సి వచ్చేది బిర్సా కూడా రోజుల తరబడి ఆకలితో బాధపడాల్సి వచ్చేది ఒకరోజు ఆకలి బాధతో తిరుగాడుతూ వికలమైన మనస్సుతో స్మశాన స్థలానికీ చేరాడు అక్కడ చనిపోయిన ఒక గర్భవతి గిలంజవబితులు 0

---

Chunk 12 — Girijana-veerulu_pages0111-0120.txt

OCR Score: 98% Telugu coverage
Characters: 16667

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [193, 304, 306, 309, 311]...

Key Terms:

• బిర్సా
• కూడా
• నుండి
• దాడి
• అతడి
• బిరసా
• బిర్సాను
• ముండా
• గిరిజన
• షెడ్యూల్డ్‌
• తిరిగి
• రాంచీ
• గానీ
• కొత్త
• వనవాసీ
• పాటు
• వీరులు
• అక్కడ
• బ్రిటీష్‌
• డుంబారీ
• చేశాడు
• వనవాసీలు
• చేయడానికి
• కమీషనర్‌
• మంది
• చేశారు
• తరువాత
• ఖూంటీ
• తెగలు
• రాజ్యాంగంలోని

Extractive Summary:

.-.. ముండా సమాజాన్ని భయఖీతుల్ని చేయడానికి బిర్సాపై కేసు నమోదు చేసి అతడి గ్రామమైన చల్‌కద్‌లోనే అతడిని నేరస్తుడిగా నిందిస్తూ విచారణ కొనసాగించాలని అనుకున్నారు అప్పుడు గాని అడవి మనుషులైన ఆ వనవాసీలకు తాము దేవతగా భావిస్తున్నటువంటి వ్యక్తి నిజంగా దేవతగాదని, ఒక నేరస్తుడని తెలియవస్తుందని కమీషనర్‌ భావించాడు బిర్సాకు సంకెళ్లు తగిలించి చల్‌కద్‌కు తీసుకు వచ్చారు బిర్సాపై సాగుతున్న విచారణను తిలకించడానికి రావల్సిందిగా కోరుతూ చుట్టుపట్ల (గ్రామాల్లో చాటింపు వేయించారు అయితే బిర్హాకు జరుగుతున్న ఈ అవమానాన్ని చూసి అక్కడ చేరిన వేలాది మంది వనవాసీలు సహించలేకపోయారు చేతులకు సంకెళ్ళతో నిర్చ్భంధించబడివున్న బిర్సాను చూసి వారి రక్తం సలసలకాగింది ఎలాగైనా బిర్సాను విడిపించుకోవాలని ప్రయత్నాలు ప్రారంభించారు మమ్మల్ని కూడా అరెస్టు చేయండి అంటూ వందలాది వనవాసీలు కమీషనర్‌పై పడ్డారు ప్రజలలో క్షణక్షణం ఉద్రేకం పెరిగిపోతుంది పరిస్థితి తీవ్రతను గమనించిన పోలీసు కమీషనర్‌ తన విచారణను మధ్యలోనే ఆపేసి అదనంగా రప్పించబడిన పోలీసుల సహాయంతో బిర్సాను మళ్ళీ రాంచీకి తీసుకెళ్ళారు అనేకమంది వనవాసీలను కూడా అరెస్టు చేశారు తీర్పు వెలువరిస్తూ బిర్సాకు రెందేళ్ళ కరిన కారాగార శిక్ష 50 రూపాయల జరిమానా విధించారు జరిమానా చెల్లించని పక్షంలో అదనంగా మరో ఆరు మాసాలు జైల్లో ఉండాలని తీర్పు చెప్పారు బిర్సా విడుదల కాగానే జవసత్వాలుడిగి నిరాశ నిస్పృహలతో కొట్టు మిట్టాడుతున్న వనవాసీ సమాజానికి ప్రాణం లేచి వచ్చినట్టయింది యావత్‌ వనవాసీ సమాజంలో నవచైతన్యంతో పాటు కొత్త కొత్త ఆశలు ఆకాంక్షలు చిగురించాయి ఆఖరి పోరాటానికి సిద్ధపడే ముందు పవిత్ర క్షేత్రాలను దర్శించి దేవతల ఆశీర్వాదం పొందేందుకు బిర్సా సమాయత్తమయ్యాడు ఆ సమీపంలో ఉన్న నవరత్న, చుటియా, జగన్నాధ తీర్థయాత్రలు పూర్తి చేసుకున్నాడు తన అనుచరులతో సహా రాంచీ సమీపంలోని బృందావనానికి చేరి తన కృష్ణభక్తిని చాటుకున్నాడని కూడా చెపుతారు సంస్కరణోద్యమం చరిత్రకారులు కొందరు బుద్దిపూర్వకంగానే వాస్తవాలను వక్రీకరించి చెప్పి బిర్సాపై బురద జల్లే ప్రయత్నం చేశారు మూర్తి పూజను నిరసించిన బిర్సా చుటియా మందిరంలోని దేవతామూర్తులను ముస్లిమ్‌ దురాక్రమణదారులు చేసినట్లుగానే ఛిన్నాభిన్నం చేశాడని వదంతి పుట్టించారు నిజంగా చుటియా మందిరంలో వి([గ్రహ విధ్వంసానికి ఆయన పూనుకోలేదు తన అనుయాములతో మాత్రం వివిధ దేవతమూర్తులను పూజించే బదులుగా నిరాకార పరబ్రహ్మమైన ఒకే దేవతను పూజించాలని ఆదేశించాడు చుటియా మందిరం నుండి తులసిని, నవరత్న మందిరం నుండి జంధ్యాన్ని, జగన్నాధ్‌ మందిరం నుండి చందనాన్ని తెచ్చి తన అనుచరులకు, భక్తులకు దేవుని ప్రసాదంగా పంచిపెట్టాడు ఈ విధంగా తన ప్రాచీన సంప్రదాయాల పట్ల భక్తి ప్రపత్తులు ప్రకటిస్తూ నిర్భయంగా ఉండండి, సత్యయుగం అతి త్వరలోనే వస్తోంది అని ప్రకటించాడు అప్పుడే రాంచీకి ఆరుమైళ్ల దూరంలో గల జగన్నాధ్‌పూర్‌ మందిరంలో మూఢ సంప్రదాయంగా కొనసాగుతూ వచ్చిన జంతు (దున్నపోతు) బలిని అరికట్టేందుకు ప్రజలను మేల్కొలిపాడు అటు తరువాత రాకూర్‌ ద్వారా ఒరిస్సాలోని జగన్నాధ్‌పురికి వెళ్ళి 15 రోజుల పాటు ఆహారం ముట్టకుండా ధ్యాన నిమగ్నుడై వుండి ఈ భూమిపై గల జనులందరినీ పాప విముక్తులుగా చేయమని జగన్నాధుని ప్రార్ధించాడు జగ్‌న్నాధ్‌పూర్‌ నుండి తిరిగి వచ్చాక అన్ని గ్రామాలు తిరిగి వనవాసీ సేనల నిర్మాణంలో నిమగ్నమైపోయాడు చల్‌కడ్‌ సమీపంలోని డుంబారీ కొండలలో తన అనుచరులతో ఒక పెద్ద సభ నిర్వహించాడు ఆ ప్రాంతానికి నలు దిక్కుల నుండీ గిరిజన వీరులు క! ఉన్నందున ఈ సభ ఐదారు రోజులపాటు జరిగింది ఎవరెవరు తమ ఇలాకాలో ఏ స్థావరాలపై దాడి చేయాలో నిర్ణయమైపోయింది ముహార్తానికి ముందురోజే ముఖ్య సేనాని గయా ముండా గుటుహోకు, స్వయకో, కుడాపుర్తి ఇంకా ఆ చుట్టు పక్కల గ్రామాలకు సంబంధించిన 'సైనికులను డుంబారీబురులో సమావేశపరిచాడు సైన్యాన్ని మూడు భాగాలుగా విభజించాడు మొదటి భాగాన్ని వెంటపెట్టుకుని సర్వాదాగ్‌ మిషన్‌ కాంపౌంద్‌పైన దాడి చేయడానికి స్వయంగా బయలుదేరాడు రెండవ భాగాన్ని ముధుపైన, మూడవ భాగాన్ని బుడజ మిషన్‌పై దాడి చేయడానికి పంపించాడు డిసెంబర్‌ ఒకటి నాడు గయా ముండా వందమంది సైనికులను తీసుకుని సర్వాబాగ్‌ మిషన్‌ కాంపొండ్‌పై దాడి చేశాడు మిషన్‌ కాంపౌండ్‌ అంతటినీ తగులబెట్టేశాడు ఇళ్లకు నిప్పు పెట్టాడు ఈ దాడుల అనంతరం బిరసా సైన్యానికి చెందిన మూడు భాగాలు డుంబారీ బురూ చేరుకున్నాయి డుంబారీ బిర్సా ముఖ్యకేంద్రం అయినందున అక్కడ బిర్సా ముండా, గయాముండా ఇద్దరూ కలిసి ఖూంటీ, రాంచీలపై దాడికి సంబంధించిన వ్యూహాన్ని చర్చించారు సైన్యంలో మొదటి భాగానికి గయా ముండా నేతృత్వం వహించాడు బిర్సాముండా తనతో పాటు 800 మంది అనుచరులను వెంటపెట్టుకుని ఖూంటీ రాణాపై దాడి చేశాడు అక్కడి ఇన్‌స్పెక్టర్‌ను సంహరించాడు అ ఇన్‌స్పెక్టర్‌ సేవకుది బాణం వేసి చంపేశాడు అలాగే ఐదారుగురు పోలీసులను గాయపరిచాడు ఈ దాడి అనంతరం బిర్సా తన దళంతో డుంబారీ బురూకి తిరిగి వచ్చాడు సైన్యంలోని రెండోభాగానికి నేతృత్వం వహించిన గయ ముందా రాంచీలోని జర్మన్‌మిషన్‌పై దాడి చేశాడు గానీ అక్కడ కేవలర ఒక వ్యక్తిని మాత్రమే సంహరించగలిగాడు దాడి విపలమైందనే చెప్పాలి అతడు తిరిగి డుంబారీ బురూ చేరుకున్నాడు ఈ దాడులు జరుగుతున్నాయన్న వార్త రాంచీ అంతటా వ్యాపించింది (ప్రజలు భయఖభీతులయ్యారు.

---

Chunk 13 — Girijana-veerulu_pages0121-0130.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 12926

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [30, 38, 55, 58, 59]...

Key Terms:

• గిరిజన
• కూడా
• గిరిజనులు
• వారి
• నుండి
• జనాభా
• సరఫరా
• ప్రభుత్వం
• కొన్ని
• అటవీ
• వెట్టి
• వారు
• భూస్వాముల
• తెలంగాణ
• గిరిజనుల
• ఇంద్రవెల్లి
• అభివృద్ధి
• ప్రత్యేక
• విధానం
• భూస్వాములు
• విధానాన్ని
• చేసే
• కాని
• రక్షణలు
• చాకిరి
• వుండేది
• గ్రామ
• వారికి
• అవసరమైన
• చేయాలి

Extractive Summary:

వెట్టి చాకిరి విధానం (నిర్భంధచాకిరి, వసూళ్ళు) ఆటవిక తెగల ప్రాంతానికి, ఇతర (ప్రాంతాలలో బాగా వెనుకబడిన కొన్ని సాంఘిక తెగలకూ మాత్రమే పరిమితమయినదిగా సాధారణంగా భావించబడుతుంది కాని, తెలంగాణాలో వెట్టి విధానం సమాజమంతటా ఆవరించి ఉండేది ప్రజలలో అన్ని వర్గాల ప్రజలకు తమ తమ స్థాయిలలో అది వర్తించేది ప్రతి హరిజన కుటుంబమూ వెట్టిచాకిరి చేయటానికి కుటుంబంలోని వారినొకరిని కేటాయించవలసి వుండేది చిన్న పల్లెల్లో ప్రతి ఇంటి నుండి ఒక మనిషిని పంపటం జరిగేది పటేల్‌, పట్వారీ, మాలీపటేల్‌ లేదా దేశ్‌ ముఖ్‌ల ఇండ్లలో, గృహ సంబంధమైన పనులుచేయటం, పోలీసు స్టేషన్లకు, తాలూకాఫీసులకు రిపోర్టులు మోసుకెళ్ళటం, (గ్రామ చావిడికి, బందెలదొడ్డికి కాపలాకాయటం రోజువారీ పనిలో భాగమే ఇవిగాక, (గ్రామ చావిడికి ఎవరయినా అధికారి వచ్చినపుడు వాళ్ళకు మరింత ఎక్కువ పని వుండేది అడవుల నుండి కట్టెలు కొట్టి తెచ్చేవారు టపా మోసుకెళ్ళేవారు టపాగాని, ఇతర సరఫరాలను గాని మోసుకెళ్ళినందుకుగాను వారికి రెండున్నర మైళ్ళకు ఒక్క అణా చొప్పున ఇవ్వబడుతున్నట్లు కాగితాల మీద వుండేది అయితే ఆచరణలో అది కూడా ఇచ్చేవారు కారు ఈ విధానాన్నే “కోసుకు వీసం” అనేవారు (గ్రామ ప్రజలు, ప్రత్యేకించి సరఫరా చేయటానికి ఏ ఇతర వస్తువులూలేని పేద ప్రజలు ఉచితంగా కోడిపెట్టలు సరఫరా చేయవలసి వచ్చేది ఈ వెట్టి నుండి రైతులను కూడా వదిలిపెట్టేవారు కాదు ఎవరైనా అధికారి వచ్చినప్పడల్లా రైతులు వారిని ఉచితంగానే తమ బండ్లలో ఎక్కించుకెళ్ళాలి ఏ వేళప్పుడుబడితే ఆ వేళప్పుడు ఎడ్లకు మేత మేపడం కూడా ఆపి వారిని వారి గమ్యస్థానాలకు చేర్చాలి తమ స్వంత పొలాలలో పని ప్రారంభించటానికి ముందే, గ్రామాధికారుల, భూస్వాముల పొలాలు దున్ని పెట్టాలి భూస్వాముల భూములు తడిసేంత వరకూ, రైతుల పొలాలకు నీళ్ళు అందనిచ్చేవారు కాదు అధికారుల భూస్వాముల పొలాలలో వ్యవసాయ కార్మికులు ఎలాంటి ప్రతిఫలం ఆశించకుండా పని చేయాలి ఆ తర్వాతగాని వారు తమ జీవనభృతి కోసం రైతులు పనులలోకి వెళ్ళటానికి వీలులేదు పైన పేర్కొన్న విధానాలకు అనుగుణంగా గిరిజనులకు అనేక రక్షణలు, రిజర్వేషన్లు, భారత రాజ్యాంగంలో పొందుపరిచారు వీటిలో కొన్నింటికి కాలపరిమితి పది సంవత్సరాలే, ఆ తర్వాత వీటి అవసరం ఉండదని భావించారు అయితే, ముందస్తు చర్యగా ఒక ఏర్పాటు చేశారు పది సంవత్సరాల తర్వాత రాష్ట్రపతి ఒక కమీషన్‌ ఏర్పాటు చేసి షెడ్యూల్డు ప్రాంతాల నిర్వహణ, రాష్ట్రాలలో షెడ్యూల్డు తెగల సంక్షేమం తదితర అంశాలను సమీక్షించాలి ఇందుకనుగుణంగా రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చిన పది సంవత్సరాల తర్వాత భారత రాష్ట్రపతి యు యన్‌ ధేబర్‌ అధ్యక్షతన ఒక కమిషన్‌ ఏర్పాటు చేశారు ప్రాథమిక హక్కుల రూపంలో రక్షణలు ఆర్టికల్‌ -15 .- మతం, జాతి, కులం, లింగబేధం, జన్మస్థలం కారణంగా ఏ ఒక్కరి గిరిజనవీరులు క

---

Chunk 14 — Girijana-veerulu_pages0131-0140.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 14151

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [21, 49, 54, 55, 56]...

Key Terms:

• షెడ్యూల్డు
• లేదా
• తెగల
• మరియు
• గ్రామ
• రాష్ట్ర
• పంచాయతీ
• గ్రామసభ
• చట్టం
• ఆర్టికల్‌
• ప్రభుత్వ
• విషయంలో
• ప్రభుత్వం
• కులాలు
• షెడ్యూలు
• గిరిజన
• వారి
• సామాజిక
• నిబంధన
• షెడ్యూల్డ్‌
• ద్వారా
• రిజర్వేషన్లు
• ప్రాంతాలలో
• కేంద్ర
• భారత
• విధంగా
• అమలు
• స్థాయి
• అభివృద్ధి
• అధికారాలు

Extractive Summary:

స్వభావము కలిగి ఉన్నదన్న కారణముపై, సుప్రీంకోర్టు శాసన మాన్యము కానిదిగా ప్రకటించింది (స్టేట్‌ ఆఫ్‌ మద్రాస్‌ (7/5) చంపకం దొరై రాజన్‌ కేసు, 1951 సం॥) ఈ కేసు సందర్భంగా సుప్రీంకోర్టు యిచ్చిన తీర్చు పర్యవసానంగా రాజ్యాంగంలో 15(4) ఆర్టికల్‌ను మొదటి రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా చేర్చడం జరిగింది ఈ ఆర్టికల్‌ని అనుసరించి గిరిజనులకు విద్యాసంస్థలలో రిజర్వేషన్లు కల్పించడం జరిగింది ఆర్టికల్‌ -16 (ప్రభుత్వ అధీనంలోని ఏ ఉద్యోగ నియామకం విషయంలో నైనా, పౌరులందరికీ సమాన అవకాశాలు కల్పిస్తుంది ఏ పౌరుని పట్లా, మతం, జాతి, కులం, లింగ బేధం, వారసత్వం, జన్మస్థలం, నివాస స్థలం కారణంగా విచక్షణ చూపించరాదు గిరిజనులతో సహా పౌరులందరికీ ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో సమాన అవకాశాలను ఈ నిబంధన కలిగిస్తున్నది ఈ నిబంధన ద్వారా గిరిజనులు కేవలం ఆర్టికల్‌ 16(4) ను అనుసరించి రిజర్వేషన్‌ల కోటాలో మాత్రమే కాకుండా అందరితో సమానంగా ఓపెన్‌ కోటాలో కూడా అర్హులు అని ఆర్టికల్‌ (16)లో తెలియజేస్తుంది ఆర్జికల్‌ 16 (4) - వెనుకబడిన వర్దాల పౌరులకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగ నియామకాలలో రిజర్వేషన్లు కల్పించవచ్చు ఈ రక్షణలు వర్తించే వెనుకబడిన తరగతుల (ప్రజలలో షెడ్యూల్డ్‌ కులాలు, షెడ్యూల్డ్‌ తెగల ప్రజలు ముఖ్యస్థానం కలిగి ఉన్నారు పై అర్జికల్‌ని అనుసరించి గిరిజనులకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగ నియామకాలలో రిజర్వేషన్లు కల్పించాయి ఆర్టికల్‌ 16 (4ఎ) షెడ్యూల్డ్‌ కులాలు, షెడ్యూల్డ్‌ తెగల పౌరులకు (ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో ప్రమోషన్లకై రిజర్వేషన్లుకై ఉద్దేశింపబడినది అర్జికల్‌ 16(4బి) ప్రకారం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో షెడ్యూల్‌ కులాలు & షెడ్యూల్‌ తెగలకు సంబంధించి ప్రత్యేకమైన బ్యాక్‌లాగ్‌ రిక్రూట్‌మెంట్‌ అయినచో 50% రిజర్వేషన్లు మించరాదు అనే నియమం చెల్లదు ఎంతశాతమైన రిజర్వేషన్లు ఇవ్వవచ్చు. ఆర్జికల్‌ 25 - ప్రతి వ్యక్తి తన అంతర్మాత ప్రబోధానుసారం ఏ మతానైనా అవలంబించి, ఆచరించి ప్రచారము చేయుటకు, ఈ ఆర్టికల్‌ని అనుసరించి గిరిజనులు కూడా తమకు ఇష్టమైన మతమును స్వేచ్చగా అవలంబించుటకు, ఆచరించుటకు, మరియు ప్రచారం చేసుకునే హక్కు కలదు మత స్వాతంత్ర్యపు హక్కు అర్జికల్‌ (16) ప్రభుత్వం బలహీన వర్ణాలు, ముఖ్యంగా షెడ్యూల్డు కులాలు, షెడ్యూల్డు తెగలు, విద్యా విషయక, ఆర్థిక ప్రయోజనాలను విశేష శ్రద్ధతో పెంపొందించవలెను సామాజిక న్యాయం, అన్ని రకాల దోపిడీల నుండి వారిని రక్షించవలెను (ప్రభుత్వం షెడ్యూల్డు తెగల పట్ల ప్రత్యేకమైన (శ్రద్ధ వహించాలని ఈ ఆర్టికల్‌ తెలియజేస్తుంది ఆర్జికల్‌ 2498(డ) షెడ్యూల్డు కులాలు, షెద్యూలు తెగల వారికి గ్రామ పంచాయితీలలో సీట్లకై రిజర్వేషన్లు ఆర్దికల్‌ 275 (1) షెడ్యూల్డు తెగలకు చెందిన వ్యక్తుల సంక్షేమాభివృద్దికి లేక రాష్ట్రాలలోని షెడ్యూల్డు తెగలు ఉన్న ప్రాంత పరిపాలన స్థాయి, మిగతా ప్రాంతాల పరిపాలన స్థాయికి సమానమగునట్లు పెంచుటకు, భారత ప్రభుత్వము నుండి ఆమోదం పొంది ఆ రాష్ట్రములో చేపట్టిన అభివృద్ధి పధకము ఖర్చులను, ఆ రాష్ట్రం భరించడానికి అవసరమైనట్టి పెట్టుబడి ఆ వృత్త మొత్తములను (601008 53009) రెవిన్యూ సహాయక గ్రాంటుగా ఆ రాష్ట్రమునకు భారత సంచిత నిధి నుండి చెల్లించవలెను ఆర్టికల్‌ 320 (4) ఇతర విషయాలతో పాటు, 'షెద్యూల్టు కులాలు, షెడ్యూల్డు తెగల ఉద్యోగ నియామకాల రక్షణల అమలు విషయంలో కేంద్ర సర్వీస్‌ కమీషన్‌కు గానీ, రాష్ట్ర పల్లిక్‌ సర్వీస్‌ కమీషన్లను గాని సంప్రదించనవసరం లేదని తెలియజేస్తున్నది ఆర్దికల్‌ 380 లోక్‌సభలో షెడ్యూల్డు కులాలు, షెడ్యూల్డు తెగల వారికి వారి జనాభా ప్రాతిపదికన సీట్లు కేటాయించాలి ఈ నిబంధన ముఖ్యంగా దేశ రాజకీయాలలో దేశ పరిపాలనలో గిరిజనులకు స్థానం కల్పిస్తుంది ఆర్టికల్‌ 834 - రాష్ట్రాల అసెంబ్లీలలో కూడా షెడ్యూల్డు కులాలు మరియు షెడ్యూలు తెగల వారికి జనాభా ప్రాతిపదికన సీట్ల కేటాయింపు ఈ నిబంధన రాష్ట్ర గిరిజన వీరులు 1114 _ గ్రామ పంచాయతీ సర్పంచి గ్రామసభకు అధ్యక్షులుగా ఉంటారు ఈ క్రింద పేర్ళాన్న పద్దతి ప్రకారం ఉపాధ్యక్షుడిని, కార్యదర్శిని గ్రామసభ ఎన్నుకోవాలి క) ఐటిడి ఏ, ప్రాజెక్టు అధికారి మొదటి గ్రామసభను నిర్వహించడానికి డిప్యూటీ తహసిల్దారు హోదాకు తక్కువ కానటువంటి అధికారిని ఈ నియమాలు కింద నియమించాలి గ్రామసభ సమావేశానికి సంబంధిత గ్రామ పంచాయితీ సర్పంచ్‌ అధ్యక్షత వహించాలి సర్పంచ్‌ లేనప్పడు సాంప్రదాయ గ్రామ పెద్ద/ స్వయం సహాయక గ్రూపు గ్రామసభ సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించవచ్చు 1) గ్రామసభ సభ్యులలో 1/93వ వంతు కంటే తక్కువగా కాకుండా అందులో కనీసం 50 శాతం మంది ఎస్‌ టి సభ్యులు హాజరును గ్రామసభ సమావేశానికి “కోరం”గా పరిగణిస్తారు ౪ మెజార్టీ గ్రామ సభ్యులు చేతులు ఎత్తడం ద్వారా గ్రామసభ ఉపాధ్యక్షుడిని, కార్యదర్శిని ఎన్నుకోవాలి ఉపాధ్యక్షుడు, కార్యదర్శిలు షెడ్యూలు తెగకు చెందిన వారై ఉండాలి వారి పదవీకాలం క సంవత్సరాలు ళు _శాసనపర బాధ్యతగా ఏడాదిలో కనీసం రెండుసార్లు చట్టపర (గ్రామసభ సమావేశాలు నిర్వహించాలి అయితే వీటికి అదనంగా నిర్ణయించిన ప్రదేశం, నమయంలో అవనసరమైనవ్వుడు గ్రామనభ సమావేశాలు ఎన్నైనా ఏర్పర్చుకోవచ్చు ౪) సమావేశపు హాజరు పట్టీలో సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించే సభ్యులు (గ్రామసభకు హాజరైన సభ్యులందరి నుంచి సంతకాలను లేదా వేలిముద్రలను తీసుకోవాలి ౪).

---

Chunk 15 — Girijana-veerulu_pages0141-0150.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 10772

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [46, 48, 52, 61, 63]...

Key Terms:

• మరియు
• తెగల
• ప్రభుత్వ
• కులాలు
• షెడ్యూల్డు
• రాష్ట్ర
• ప్రభుత్వం
• లేదా
• అత్యాచారం
• ఎస్‌
• గాని
• అధికారి
• చట్టం
• జిల్లా
• వారికి
• నుండి
• పోలీసు
• గిరిజనుల
• కార్యదర్శి
• గ్రామ
• భూములు
• ప్రతి
• పనితీరు
• ప్రాంతాలలో
• చేసిన
• వారిపై
• చట్టాన్ని
• నిబంధనలు
• గిరిజన
• చేసి

Extractive Summary:

అత్యాచారాలు షెద్యూల్లు కులాలు, తెగల వారిపై జరగకుండా ఉండేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ క్రింది చర్యలను తీసుకుంటుంది ఆ అత్యాచారాలు జరిగే అవకాశం ఉంది అనుకున్న ప్రాంతాలను గుర్తించటం మరియు అత్యాచారం జరిగిన ప్రాంతాలలో అలాంటి పరిస్థితి మరల తలెత్తే అవకాశం ఉందనుకునే ప్రాంతాలను గుర్తించి వాటిని సందర్శించి శాంతి భద్రతలు నెలకొనేటట్లు చూడాల్సిందిగా జిల్లా మెజిస్ట్రేట్‌ (కలెక్టర్‌) పోలీస్‌ సూపరింటెండెంట్లను ఆదేశిస్తారు అవసరమైతే ఆ ప్రాంతంలో గిరిజన వీరులు కేడీ గిరిజన భూములు అన్యాక్రాంతం కాకుండా గిరిజనేతరులు దోచుకోకుండా సమగ్ర చట్టాన్ని (1/70) తీసుకొచ్చారు గిరిజనులకు రక్షక కవచం 1/70 భూ బదలాయింపు చట్టం రాష్ట్రంలో షెడ్యూలు (ప్రాంతాలలోని భూములలో గిరిజనుల ప్రయోజనాల్ని కాపాడటానికి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ షెడ్యూల్‌ ప్రాంతాల భూమి బదిలీ రెగ్యులేషన్‌ చేయడం జరిగింది దీనివల్ల గిరిజన ప్రాంతాలలోని భూమిని గిరిజనేతరులు కొనుగోలు చేసే అవకాశం లేదు అందుచేత గిరిజన (ప్రాంతాలలోని భూములకు గిరిజనేతరుల నుండి రక్షణ ఏర్పడింది భారత రాజ్యాంగములోని 5వ షెడ్యూలుననుసరించి గిరిజనుల (శ్రమ, స్థిరాస్తి, ఇతరులకు అన్యాక్రాంతము కాకుండా వారి (శ్రేయస్సునకై కొన్ని రక్షక నిబంధనలు రూపొందించబడినవి వాటిలో వారి స్థిరాస్థి అన్యాక్రాంతము కాకుందా, బుణదాతలు, వ్యాపారస్తుల దోపిడి విధానము నుండి గిరిజనులను రక్షించుటకు చేసిన నిబంధనలు ముఖ్యమైనవి ఈ నిబంధనలు తొలుత ఆంధ్రప్రాంతానికి వర్తించేవి 1968లో తెలంగాణ ప్రాంతానికి కూడా వర్తించేటట్లు చేశారు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ షెద్యూల్టు ప్రాంతముల భూమార్చిడి నిబంధన 1959 1 దీని ప్రకారము ఏజన్సీ ప్రాంతాలలో స్థిరాస్త్రిని ఎట్టి విధముగా మార్పిడి చేసినను, ఆ చర్య చట్టరీత్యా చెల్లనేరదు అయితే అట్టి చర్య ఇద్దరు గిరిజనుల మధ్య జరిగినప్పుడు లేదా పూర్తిగా గిరిజనులతో ఏర్పడిన సహకార సంఘముపరంగా జరిగినపుడు అట్టి చర్యకు ఆక్షేపణ లేదు 2 ఎప్పుడైనా నిబంధన విరుద్ధంగా స్థిరాస్తి మార్పిడి గిరిజనేతర పరంగా జరిగినచో వజంటుగాని, ఏజన్సీ డివిజనల్‌ ఆఫీసరుగాని, మరి ఏ నియమిత అధికారి గిలంజనవీతులు.. 28 8 ఈ నిబంధన 1970వ సంవత్సరంలో సవరించబడినది ఈ నిబంధన (ప్రకారము మరో విధముగా రుజువు చేయబడిన యెడల ఏజన్సీ ప్రాంతములలోని ఎట్టి స్థిరాస్తి అయినను గిరిజనేతరపరంగా ఉన్న యెడల అట్టి నరాన్ని తానుగాని తన ముందుగాని గిరిజనుల నుండి సంపాదించుకున్నారని ఊహించబడును గిరిజనేతరుల ఏజన్సీ ప్రాంతములో సంపాదించిన భూమి న్యాయసమ్మతమైనదని రుజువు చేసుకునే భారము వారిపైననే ఉండును

---

Chunk 16 — Girijana-veerulu_pages0151-0160.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 9887

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [1, 29, 111, 195, 202]

Key Terms:

• మరియు
• అటవీ
• స్థాయి
• అనుసూచిత
• హక్కులు
• లేదా
• ఏదేని
• కమిటీ
• అడవులు
• అడవిలో
• అట్టి
• అనగా
• యొక్క
• సామాజిక
• జిల్లా
• హక్కుల
• చట్టము
• అడవులలో
• హక్కులను
• కొరకు
• ద్వారా
• హక్కు
• ఉన్న
• సెక్షన్‌
• నివసించు
• యుండును
• ప్రభుత్వము
• సబ్‌-డివిజనల్‌
• దరఖాస్తు
• గుర్తింపు

Extractive Summary:

(ఎ) అడవిలో నివసించు అనుసూచిత జనజాతులకు లేక ఇతర పరంహూానుగత అడవిలో నివసించు వారికి చెందిన సభ్యుడు లేదా సభ్యుల నివాస స్థానము గాను లేదా జీవనోపాధి కొరకై స్వీయ వ్యవసాయము కొరకు వ్యక్తిగతంగా లేక ఉమ్మడి స్వాధీనము క్రింద అడవి భూమిని కలిగి ఉండుటకు మరియు దానిలో నివసించుటకైన హక్కు లా వట్చకవడం అటల్‌ భూములలో తమ పపవను మేపడం సంప్రదాయకంగా ఆయా రుతువులలో లభించే ఫల సాయము పొందడం వంటి హక్కు (ఇ) ఆదిమ జనజాతుల సమూహములు వ్యవసాయం చేయని సమాజముల నివాసము మరియు నివాస స్థానముల హక్కులతో కూడిన సామాజిక హక్కులతో సహా హక్కులు (ఎఫ్‌)క్లెయిములు వివాదస్పదమైన ఏదేని రాజ్యములో ఏ పేరుతో కలిగియున్నదైనను వివాద భూములతో లేక వాటిపై హక్కులు (జి) అటవీ భూముల హక్కులపై ఏదేని స్థానిక ప్రాధికారం లేక ఏదేని రాష్ట్ర ప్రభుత్వముచే జారీ చేయబడిన పట్టాలు లేక లీజులు లేక గగ్రాంటుల యొక్క మార్చిడులకు సంబంధించిన హక్కులు (హెచ్‌) అన్ని అటవీ గ్రామాలను, పూర్వ నివాస స్థానములు, సర్వే చేయబడని గ్రామాలు మరియు అడవులలోని ఇతర (గ్రామాలు రికార్డు చేయబడినను, అది సూచించబడినను, లేకున్నను రెవిన్యూ గ్రామాలుగా మార్పు చేయుటకు మరియు సెటిల్‌మెంటు చేయుటకు హక్కులు (ఐ) న్ఫిర వినియోగము కొరకు సంవ్రదాయకంగా కాపాడుకొంటూ, సంరక్షించుకొంటూ వస్తున్న ఏవేని సామాజిక ఆటవీ వనరులను కాపాడుటకు, తిరిగి ఉత్పత్తి చేయుటకు లేక నంరక్షించుటకు లేక నిర్వహించుటకు హక్షు (జె) ఏదేని రాజ్య శాసనము లేక ఏదేని స్వయం ప్రతిపత్తి గలిగిన జిల్లా కౌన్సిలు లేక స్వయం ప్రతిపత్తి గలిగిన రిలజనవీరులు. (ఎఫ్‌) చెరువులు మరియు ఇతర చిన్న నీటి మడుగులు (జి) త్రాగునీటి సరఫరా మరియు నీటిపైపు లైనులు (హెచ్‌) నీరు లేదా వర్షపు నీటిని నిల్వచేసే లైనులు (బ్ర) చిన్ననీటి పారుదల కాలువలు (జె) సాంప్రదాయేతర ఇంధన వనరులు (3) నిపుణత పెంపు లేదా వృత్తి సంబంధ శిక్షణా కేంద్రాలు (ఎల్‌ రోడ్డు, మరియు (ఎమ్‌) సామాజిక కేంద్రాలు అటవీ హక్కులు నిహితము చేయు (ఒసగు) ప్రాధికారులు మరియు ప్రక్రియలు సెక్షన్‌ 6 (1) (గ్రామనభా, అట్టి వాక్కుల వినియోగంకై విహితపరచబడినట్టీ రీతిలో క్లెయిములు పొందుట, ఏకీకరించుట మరియు వాటిని సరిచూచుట మరియు సిఫారసు చేసిన ప్రతి క్లెయిము ప్రాంతము యొక్క మ్యావును తయారు చేనిన లేఖా చితమును తయారుచేయుట ద్వారా ఈ చట్టము క్రింద తన అధికారిత పరిధి యుక్క స్థానిక హద్దుల లోపల అడవులలో నివసించుచున్న అనుసూచిత జనజాతులకు మరియు ఇతర పరంపరాగత అడవిలో నివసించువారికి ఇవ్వబడు వ్యక్తిగత లేక సామాజిక లేక రెండింటి అటవీ హక్కుల స్వభావము మరియు విస్తరణను నిర్ధారించి ప్రక్రియను ప్రారంభించుటకు ప్రాధికారియై యుండును (గ్రామసభ ఆ మేరకు ఒక తీర్మానమును ఆమోదించి దాని యొక్క నకలు ప్రతిని సబ్‌ -డివిజనల్‌ స్థాయి కమిటీకి పంపవలెను (2) గ్రామసభ యొక్క తీర్మానముచే వ్యధితుడైన ఎవరేని వ్యక్తి వుపపరిచ్చేదము తెరిజన వీరులు 188

---

Chunk 17 — Girijana-veerulu_pages0161-0164.txt

OCR Score: 87% Telugu coverage
Characters: 2308

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [3, 5, 8, 11, 15]...

Key Terms:

• గిరిజన
• హైదరాబాద్‌
• సంస్కృతి
• మరియు
• షెడ్యూల్డు
• తెలంగాణ
• తెలుగు
• ఎన్‌
• వికె
• పోరాటం
• సాంస్కృతిక
• పరిశోధన
• శిక్షణా
• సంస్థ
• సంఘం
• నాగేంద్ర
• ప్రాంత
• రాజ్యాంగాన్ని
• గొప్ప
• గురించి
• వివరాలు
• సేకరించిన
• గ్రంధాలు
• క్షే
• చరిత్ర
• సంస్కృతి-
• అకాడమీ
• మొదటి
• ముద్రణ
• నిజాం

Extractive Summary:

జ ఆ శ శం స రక్త ” శ సరన ప ము 1.2. లే టి టన పన న క హా త హా ఆ ప్రపంచ రాజ్వాంగాలని కాల్లగొట్లి భారతదేశానికి అత్వున్నత రాజ్యాంగాన్ని చ్‌ _ “౪ స నా) బ్ర లై న. న తా క / న స్నో [్‌ నం [1 జ కో 1 మ | న.

---