Telugu Gayapadina Jabili - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

రి జోట్తో! నీ . యయ. స శా సు మ స్‌ రివ్‌ (మో! 1 స ॥ | ॥ శ జే ॥| సి మే ॥ " .. ల్లో శ శ్రే ఎ తార్తష కొను స్ట స్నా | వా టే అంజచడయట టే య మట్‌.

ఠప్‌ (౮) -ఉశతికపాలైతి పు్రకరాంర్తాో తాళనలంణా --- (౪-1) 03, గాయవడిన జాబిలి (కవితా సంపుటి) , ఇ లన 1౮5% (4౧౦ హన సి.హచ్‌ఆఅంజనేయులు ప్రచురణ : యువరచయితల సమితి భువనగిరి.

రట క 5616060101 0113 |క.ఉమ21ల 01 ౦4 999 త్ల న! బు సగ౦౦ క్‌ 25/= న. గంటి ఇం ంటు[64 0 ; 072 2యష1212 5201001 3000821 ఉా212016 2 ; శ్యు206010 1-5-240 2821 గో ౨0105821 త వ. న. ల్‌ రీ షట ంలితడ4 9001 10055 ఇటు. టులునునతు మం. తట లట85 స్‌ వెంంరే ఇఓ; న్‌ టవ యటాకుయ ఎ ఉటురం,52ం0 10-25, । 0.0. షెంజర 162022 లు కరేయ2026 ళళంధాలడు ళీ న కల. ఫ్‌ అంగ ఖే గం గది మెటట జీ లో య లో ఇరరాబ్రా మునే

కృతజ్ఞతలు

కవితలు ప్రచురించిన ఆంధ్రభూమి, ఆంధ్రప్రభ, ఆరిగ్టధజ్యోతి, వరంగల్‌వాణి (జనధర్మ) సంపాదకులకు, ప్రసారం చేసిన ఆకాశవాణికి.

కవిత్వంలో గురుతుల్యులు శ్రీ సి.వి.కృష్ణారావు, శ్రీ కె.శివారెడ్డి, డాఃఅమ్మంగి, ఆచార్యమాదిరాజుకు, డాఃపి.లక్ష్మి నారాయణ, డా॥ఎన్‌.గోపీ, మాగంటిరవీందర్‌, డా॥ఎస్వీ, మూర్తిగారి జనార్థన్‌, శ్రీ తిరునగిరి, డాఃలింగంపల్లి శ్రమబింధులకు

నాకెంతో సహాయ సహాకారాలు అందించే గురువుగారు మాజీవైస్‌చాన్స్‌లర్‌ ఆచార్య పేర్వారం జగన్నాధంగారికి, 1000/- రూ॥ ఆర్థిక ద్రవ్య సహాయాన్ని గోర ట్టి తెలుగు జ్రిర్జూ సాహీతీ అభిమాని, (ప్రముఖ స్వాతంత్ర సమరయోధుడు శ్రీజైనిమల్లయ్య గుప్తగారికి.

కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం తెలుశాఖకు, కవిత ఎడ్యూకేషనల్‌ మేనేజ్‌మెంటు వారికి మాన్యులు ప్రిన్సిపాల్‌ శ్రీ ఆత్మారాంరావు గారికి

పనిలో బిజీగావున్నా ముందుమాట కోసం సమయం కేటాయించిన కవి, కధకుడు శ్రీ వంశీకృష్ణ, ఆంగ్రతెలుగు విమర్శకులు పొత్తురి సుబ్బారావు గార్లకు, శ్రీ డి.ఆర్‌,డా॥కోదండరామాచార్యులు, చతుర్వేదుల అడిగిన వెంటనే కవర్‌పేజీ వేసి యిచ్చిన కవి చిత్రకారుడు కటికోజ్వల ఆనందాచారికి

మిత్రులు ఎం.డి, అబ్బుల్‌, రచన హరగోపాల్‌, ప్రసేన్‌, అఫ్సర్‌, ఎస్‌.బి.రఘుగార్లకు

కవిత కాలేజి సహచర అధ్యాపకులకు డి.వంశీకృష్ణ, టి.ఎస్‌.చారి, మోహనాచారి, గొట్టిపర్తి సదానందంలకు..,

ఎప్పుడూ సంపూర్ష సహకారం అందిస్తున్న బావమర్డి డా॥దినేష్‌కు పుస్తకాన్ని సొంత బాధ్యతగా ముద్రించియిచ్చిన బండ్రుభాస్కర్‌ వికాస్‌ గ్రాఫిక్స్‌ అధినేత, వారి సిబ్బందికి

ఇంకా ఎందరో...

చివరగా నాకవిత్వాన్ని నన్ను (ప్రేమించే మావూరికి..

అంకితం మట్టిలో దీపాలు వెలిగించి (ప్రపంచానికి పిడికెడు మెతుకులు పెడుతున్లు కృషీవలులకు. మానవతా జ్యోతులు వెలిగిన్తును మానవీయ మూర్తులకు...

అక్షరగవాక్షం

శ్రీ ఆంజనేయులుగారు తన “గాయనడిన జాబిలి” - కవితా సంకలనానికి ముందుమాటగా నామాట వ్రాయమని అడిగినారు. మిత్రుడు నన్ను అర్జ్హునిగా భావించి ఈ ముందుమాటను (వ్రాయమని అన్నందువలన ఏవోనాకు తోచిన నాలుగుమాటలు యిక్కడ (వ్రాస్తున్నాను.

మంచి కవిత్వం (వ్రాయడానికి (ప్రతిభ, వ్యుత్పత్తి అభ్యాసము అవసరమని మన లాక్షిణికులు అన్నారు. జీవితాన్ని, సమ(గ్రంగా అన్ని కోణాలనుంచే పరిశీలించి, తనదైన (ప్రతిభతో, మనకు తెలిసిన అంశాలనే కవి నవనవోన్మేషంగా తన కావ్యంలో ఆవిష్కరింప జేస్తాడు. అందువల్ల పాఠకుని మనస్సు రసష్టావితమై, అతడు కావ్య గతానాందాన్ని అనుభవిస్తాడు.

సాంప్రదాయబద్ధమనదైనా, ఆధునికమైదైనా కవితాభివ్యక్తి పఠితృహృదయ సంస్పందంగా వున్నప్పుడు కవి యొక్క కృషి సార్దకమౌతుంది.

మంచి కవిత్వానికి భాష్యం అక్కర్లేదు.

కవి హృదయానికి ఏ వ్యాఖ్యానమూ, విమర్శ నిజంగా అద్దం పట్టలేదు.

శసలం13000640082 10 0౦669 92621/2/5 3108 00౯10661(286102

అయినా సహృదయుడైన పాఠకుడు తను పొందిన కవితానుభూతిని తానోపినంత నలుగురికి తెలియ జెప్పి, తన ఆనందాన్ని వాళ్ళతో పంచుకొంటారు.

ఈ 62 పేజీల కవిత్వంలో- “ అక్షరం తపస్సు” శీర్షిక నుంచి “రైతుభారతంలో మృత్యుపర్వం”అనే శీర్షిక వరకూ, మానవ జీవితాన్ని అనేక దృక్కోణాలనించీ పరిశీలించి, సమాజంలో మానవ జీవన గమనానికి శ్రీ ఆంజనేయులుగారు

కవితా వ్యాఖ్యానం చేసినారు. దీనికి ఎంతో వ్యుత్పత్తి కవికి వుండవలె. అదిలోకజ్ఞతవల్ల

పొందిన ఉచితానుచిత వివేచనవల్లనే సాధ్యమవుతుంది. ఏకాలంలోనైనా లోకాన్ని, తద్వ్యాపారాన్నీ సునిశిత దృష్టితో పరిశీలించి, దానిలోని మంచి చెడ్డల్ని నిష్పక్షపాత వైఖరితో కావ్యగతంగా ఆవిష్కరింప జేయడమే కవిచేసేపని,

(క2

ఈ కవితా సంకలనంలో “అక్షరతపస్సు', “గాయపడిన జాబిలి” 'మాడారు" లాందీ కొన్ని కవితలు ఆత్మాశ్రయమైనవిగా వుండగా “'బ్రతుకుబాటలో భగజీవులు' “నల్లసము[ద్రం”, “ప్రొద్దుతిరుగుడుపూలు'' లాంటి కవితలు వస్తాశ్రయమైన రచనలుగావున్నాయి. కవిత్వంలో “నేను” అన్నది కవివ్యక్తిగత జీవితాన్నే వ్యక్తీకరిస్తుందని చెప్పడం కష్టం. ఎందుకంటే కవి జీవితం సాధారణంగా స్వీయానుభవాన్ని దాటేవుంటుంది. అందుచేత కవి మంచిలోనూ, చెడులోనూ ఉదాత్తమైన పాత్ర సృష్టిలోనూ అతికిరాతకమైన పాత్ర సృజనలోనూ సమానమైన తాదాత్యతనే చెందుతాడు. దీనినే 826 మహాకవి '1692676 6210201110 అంటాడు. ఈ కవితా సంపుటిలో శ్రీ ఆంజనేయులు కేవలం చెడును

విశేషించడమేగాకుండా మంచిని గూడా కవితా పరంగా ఆవిష్కరించినారు. గ ప్రస్తుత సమాజంలో రైతుపడుతున్న కష్టాలనే గాదు - అతడు కోరుకుంటున్న శీపటి అరుణోదయాన్ని గూడా “అహ్వానగీతం” అనే కవితలో అక్షరబద్దంచేశాడీ

కవి.

“నా వెన్నెముకను నాగలిచేసి నేల గుండెను చీల్చి

పచ్చటి పైర్లను నాస్వేజులంతో

ధాన్యపురాసులుగామార్చాను.

దీనిముందునేనెప్పుడూ శిశిరంలో ఆకురాలిపోయి

నిలబడ్డమోడును” అంటాడు,

. 'నెన్నెముక నాగలి చేయడు”, శిశిరంలో ఆకురాలిపోయినిలబడ్డమోడు' ఈ గెండూగూడా సగుణపద చిత్రాలు. (0016619 [02క్రలు) ఈదేశంలో కటిక దారిద్ర్యం అనుభవించే రైతుకూలి వొంగిపోయినట్టుగా వున్న చిత్రం 'వెన్నెముకనాగలి" కట్టుకోడానికి బట్టలే కుండా ఎముక(ప్రోవై భూస్వామి ధాన్యపురాసులముందు. నిలబడ్డ కూలీని “శిశిరంలో ఆఅకురాలురాలిపోయి నిలబడ్డమోడుగా' చిత్రీకరించడం సద్యఃస్ఫూర్తిగా మన అనుభూతుల్ని మేల్కొలపడమే. 'గింజలుపంచి తిండిగింజలు లేక/ గంజినీళ్ళుత్రాగి కొన

ఊపిరితో జీవిస్తున్నవాబ్బే పల్లె ్ఫిల్లోకైలుకాగానే (ధాన్యపురాసులుగా పోశాక) దాన్ని జీతగాళ్ళు కొలిచి, బోరేలలోపోసి, భూస్వామియింటికి పంపిస్తారు. ఇన్నిగింజలు కొలచినవాడికి తిండిగింజలు మిగలవు. గంజినీళ్ళేమిగులుతవి. (శ్రమదోపిడీ విధానాన్ని కవితాక్షర బద్దంచేసిన కవితయిది.

“వరిత్ర శిఖరంపై” అనే కవితలో సమరభూమికతో నూతన కాంతి కేతనం ఎగురవేసే మనుష్యులు “ఆకాశంలో ఆశాతారలు'" '“నీలిసరస్సులో విరిసిన పద్మాలు”, “ఎదురుగాలిని కరవాలంతో నిలువునా చీలుస్తూ ఉప్పెనలా వేగంగాపరుగెడుతోందిరైలు' ఇప్పుడు మనిషిహృదయం '“చీకట్టోపడివున్న శవంవలె వుంది' లాంటి పదచిత్రాల ద్యారా సామాజిక చైతన్యం లేని మనిషికీ, నవ్వచేత్తనత్వం కోసం” నిరీక్షించే మానవుడికీ వుండే తేడాను ప్రతీకాత్మకంగా (97810 చూపించినాడీ కవి.

ఒక శబ్దంగానీ, శబ్తసముదాయంగానీ సాధారణంగా స్పురింపించే అర్ద్జానికి ఆవలవున్న అంశాలను స్ఫురింపింపజేయడమే ప్రతీకాత్మకత ($/౧001159) అవుతుంది. "6 061 ౪563 ౧216621 02863 10 30886051 10268621 0128603 అంటాడు 8212 90౪26 కవి వస్త్వాత్మకబింబాలకు అమూర్తమైన (0986200 సబంధాలను కలిగిస్తాడు. “ఆకాళంలోవున్న తారలను “నీలి న రన్బులోవున్న పద్మాల”తో ఉపమించడవేంగాదు వీటికి ఆవలవున్న ఆదర్శసమాజానికి (ప్రతీకలుగా ఈ శబ్దసముదాయాన్ని నిలిపి అలాంటి సమాజం కోనం మనిషి తీసేవరుగుల్ని ఈ “చరిత్రశిఖరంపై” అన్నకవితలో ఉటంకించాడీయన.

కవితాస్రవంతి కాలానుగుణంగా (క్రొంగొత్తమార్గాలను అన్వేషించుకుంటూ సాగిపోతూనే వుంది. వర్తమాన కవితా సంవిధానం ఆత్మాశ్రయ కవిత్వంనుంచి వస్తాశ్రయానికి పరివర్తన చెందుతూ, విసృత భావాభివ్యక్తికి దోహదంచేస్తూవుంది. “ఉ ం0ల0 15 106 ౪60” [02826 ౦౧16 అప?65366 1 16 ఈలంం21 ౧60. అంటాడు. 51610 తన[ం16006 01 వ06[/ లో కావ్యం జీవితాన్ని

'ప్రతిబింబించడవేగాదు- తనలోని సార్వకాలిక, సార్వత్రిక సత్యాన్ని ఆవిష్కరిసుందని షెల్లీ అభిప్రాయం. ప్రాచీనకాలం నించీ నేటివరకూ కవిత్వానికి కేవలం ఆవేశం మూలమని చెప్పినప్పటికీ, ఆకవితావేశం మానవుని ఆలోచనలకు పదును పెట్టినప్పుడు అదికేవలం హృదయస్పర్శి మాత్రమేగాక మేధోస్పర్శిగూడా అవుతుంది. స్తం ఈ కవి తన కవిత్వాన్ని “ సహ(్రరాల్లో” పలికించి నేటి సామాజిక అసమానతలమీద “సంధించిన బాణమై'”" దూసుకపోతాడు. తన “మాట"”ని _ పాటగా పల్లవింపజేసి “బ్రతుకుబరువు”ను నలుగురితో పంచుకుంటాడు. శబ్దాన్ని. ఆయుధంగాజేసి ఒంటరి ఆకాశంలో “గాయపడిన జాబిలి"కనే 'రక్తపుష్పు స్వష్నాలని' పాళకుని మనోయవనికమోద పుప్పింపచేస్తాడు. సముద్రంలేనిది అలవుండదు. అలలేనిది సము[ద్రమూగాదు. ఈ సముద్రానికీ అలకూవుండే సంబంధమే వ్యక్తి చైతన్యానికీ సమాజానికి వుండే సంబంధం. “మూలం” అనే శీర్షికతోనున్న కవితలో ఈ కవి అంటాడు / నీవూ మేమూ అంతా(బ్రతుకు చెరసాలలో/ బందీలం/ కాలాన్నిమార్చాలని మారని గుండెతో మనిషి. మనుగడ కోసం సాగిపోతున్న యుద్ద సైనికులం / ఒంటరి కెరటంలా బయలుదేరి సమూహసము[ద్ర కెరటూలమౌదామిప్పుడు. ఈ [616421 1ల[[ంఉ600 *౧ఈ 300616” మనకు 7216 1110020 గ౦660/లో కన్పిస్తుం ది. ఒకచోట *₹/11 అంటాడు. "౫276 ౪6 20856006 [66 116 (66 1 కం006 1088 ౧౦౪౩0? 6 ౪6 108 822704 46 10812 6౧౦681, 62608 206 6001108 1066 266 081065? ళం ౪6 ౧06 రజరంలక'4 206 64264 ౦0౪361౪ఆ ౪/4 00013 1015 6౧౦౪2౪1? 521 [0100-5066(10! 116 66690 ౪466 011" తోటి వాడిని భుజంతట్టి, నిద్రలేపి, ముందుకు మరో అడగుముందుకు వేయించడమే కవి చేసేపని. దీనికోసం కవి 'కిరణఖడతేజాలు", వెలుగు జలపాతాలూ' 'సూర్యపుష్పాలూ' “గాయపడిన జాబిలి" లాంటి పదాలను ఉపయోగించి నప్పుడు అవి భావస్సూర్తికి హేతువువై ఆయా కవితల వాతావరణంలో

ఛ్‌ 00 జ10106 ర. తీ 1118500 [2006 తీ 112006 441 ౧0 006 ఆ౬ 60౪616 06 560- 6146 అని '051 14టాలు81ఓ5గ43/ బీధోవెన్‌ గురించిన వ్రాసిన కవితలో అంటాడు. ఆంజనేయులు కవిత్వం చదువుతున్నపుడు ఈ రెండు ఉటంకింపులూ విధిగా గుర్తుకొస్తాయి. ఎవడివాట ఉషుతారగా వెలుగుచుందో అక్కడ నా గీతం పునీతమవుతుంది అచ్చట నా అక్షర తపస్సు ఫలిస్తుంది ఏ గీతం మనిషి బరువు (బ్రతుకు గుండెల నిండా మెరుపులా మేఘమై వర్షిసుందో ఆవేళ నా అక్షరం బ్రతుకు సార్థక మవుతుంది. అనే ఆంజనేయులు ఒకచేత్తో నిప్పు పిట్టలనీ, మరోచేత్తో బాల్యం వేపచెట్టునీ పట్టుకున్నాడు. ఒక శంంటంగం ౪86 తో కవిత్వం వ్రాసీ ఆంజనేయులు "౮604106 ౨0600” (౫ ౦0యుమం216 అఅం!6 1613 ల6అశీ[006" అన్న ].5.51104 వాక్యాన్ని బాగా నమ్ముతాడు అనుకుంటాను. అందుకే ఈ కవిత్వంలో ఎక్కడా అస్పష్టతకానీ, సంక్లిష్టత కానీ కన్పించదు. ఖమ్మం. - పంశికృర్ట 18-07-98

ఒక డాలర్‌ డ్రీమ్‌ బక ఫాల్ఫ్‌ గేమ్‌

“నీత్రో నువ్వు తగాదాపడితే అదే కవిత్యానికి తొలి 504066" అంటాడు ౪/.8.626 మాట తొలిక్షతం అంటాడు వడ్డెర చండీదాన్‌ తనలోతాను నిత్వం తగాదాపడుతున్న ఆంజనేయులు తనమాట గాయపడిన జాబిలి అంటున్నాడు.

గాయపడిన జాబిలి పేరుతో వర్తమాన జీవిత వైవిధ్యాన్ని, మధ్యతరగతి మనుషుల ఆనంద విషాదాలను, వాళ్లడాలర్‌ డ్రీమ్స్‌నూ, ఫాల్స్‌ గేమ్స్‌నూ అక్షరీకరించి తన కవిత్వంలోకి ఆహ్వానిస్తున్న సి.హెచ్‌, ఆంజనేయులు కవిత్వానికి పాతకాపే!

“అక్షరాలు పూస్తున్నాయి' అన్న సంపుటి ద్వారా తనతాలి నాటి భావావేశాలకి, హృదయస్పందనలకి కవిత్వగౌరవం కల్పించిన ఆంజనేయులు విమర్శకుడిగా అనిశెట్టి అగ్జివీణ పరామర్శ పేరుతో సహృదీయుల హృదయాలను దోచుకున్నాడు.

క0660/ 1 (16 12080286 0056260" అన్నమాట వాస్తవమే అయుతే ఈ సంపుటిలో వున్నదంతా క0660 [62107 లేదా 2 90660.

చొలా, చాలా, వెనుకబడిన నల్లగొండ జిల్బా భువనగిరిలో అనూచానంగా వస్తున్న మిఠాయివ్యాపారం వదులుకుని కవిత్వ వ్యవసాయంలోకి దిగిన ఇతని కవిత్వం మాత్రం పీచుమితాయి అంత తియ్యతియ్యగా వుండదు. తెలంగాణా మట్టి వాసన వేస్తూ ఆ గాయపడిన జాబిలి గుండె చప్పుడు విన్నిస్తూ వుంటుంది, పగలంతా వెంటాడిన దృశ్యాలు, మనో అగ్జి జ్వాలలై కాలి, రాత్రికి విరబూసే రక్తపుష్పు స్వప్నాలవుతాయి అనుకునే ఆంజనేయులుకి మధ్యతరగతి డాలర్‌ (డ్రీమ్స్‌ గురించి ఎంత బాగా.తెలుసో, దిగువ తరగతి దుఃఖ నదుల గురించీ అంతే బాగా తెలుసు. పై తరగతి ఆత్మవంచనల గురించీ ఆత్మరాహిత్యాల గురించి తెలుసు.

అందుకే నాణెం జారిన చప్పుడు విన్పిస్తున్నాడు. అలల న్వరాలులేని జీవన సంద్రంలో ఊర్రముఖంగా ఎదుగుతున్న సెన్సెక్స్‌ నీడలో లుప్తమవుతున్న మానవ సంబంధాల ఘోషను ఆవిష్కరిస్తున్నాడు.

డా

నిర్మానుష్య మరుభూముల నడకన, నిర్జీన అనుభఎ ఫలాల మృత పరిమళాన్ని జీవన శిథిల మ్యూజియంలో స్వీయకుటుంబ వైఫల్యగాథలని చెప్పుకునే కథకుడు యితడు.

ఇతని ఆలోచనలు అనుభుతులు, వెన్నెల కురిపించినంత ఆహ్హాదంగా వుంటాయి. ఒకక్షణంలో కానీ మరుక్షణంలో ఏదో అదృశ్యశక్తి నిర్తేశిస్తున్నట్టుగా ఏముంది యిక్కడ (బ్రతుకు చిత్రం, కన్నీరు మున్నీరుగా విలపించడం తన్న అనుకుంటూ నిర్వేదంలో పడిపోతూ వుంటాడు.

ఒక 06164166 ౧20 ౧6694066 ౪081 ౧711010085 అంతా ఆంజనేయులు కవిత్వంలో సర్చుకుంటుంది. జీవితం ఎప్పుడూ ఒకే సరళరేఖ మీదసాగిపోతూ వుండదు. వక్రరేఖలు, తిర్యగ్రేఖలు యిందులో సహజాతి సహజం. ఈ విషాద సహజత్వాన్ని గుండె గుప్పెట పట్టుకున్న వాడు కనుకనే అంతిమ శ్వాసదాకా మిత్రవాక్యం రాయలేను, శత్రుదాస్యం చెయ్యలేను అంటూ సమరయాత్రలో సాహసిని అవుతాను అనుకుంటాడు.

సాహిత్యం అంటే ప్రపంచాన్ని కళాత్మకంగా పరిశీలించడం అనే క్లుప్త నిర్వచనం యిచ్చాడు'ఆంధోని బర్జెన్‌, రచన అక్కడ మాత్రమే మొదలవుతుంది. పరిశోధన దాటేపోతుంది. కళాత్మకరూపం మాత్రమే ప్రపంచాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. ఈ రహస్యం తెలిసిన వాడు కనుకనే “రియల్‌ ఎస్టేట్ట బ్రోకర్ల బేరసారాలలో (ప్రకృతి జీవితాత్మ పతా కోల్పోయింది” అంటున్నాడు ఈ కవి.

దండకారణ్యం గుండెల్లోని ధవళపుష్పాలన్ని తెలంగాణా పల్లెల దుఃఖనదులలో తేలియాడుతున్నాయని ఆవేదన వ్యక్తం చేసే ఆంజనేయులుకి కవిత్వం ఒక నల్ల సముద్రం. వేల ఏళ్ల పరిణామంలో మారని యధాతధ చిత్రం. సమర యాత్రకి సిద్దమవుతున్న వెలుతురు అగ్నిగోళ శకటం.

రాయాలంటే ఏదో ఒక ఉద్వేగం తాళజాలనంతగా కమ్ముకుని రావడమే కాదు. రాయాలంటే గొప్ప (ప్రేమ కలగాలి లోకంపట్ట, ఎంతో బాధ్యతతో చేయాలి ఆపని అంటాడు చిన వీరభద్రుడు ఒంటరిచేల మధ్య ఒక్కతే మన అమ్మలో.

ద్‌ సార్దకమౌతాయి. కవిభావం వేయి రెక్కలువిచ్చుకొని, భఖావనాపథంలోకి దూసుకుపోయేటప్తుడు, సత్యాన్ని నలుగురిముందు ప్రదర్శించినప్పుడు ఆసత్యాన్ని తట్టుకోలేనివాళ్ళు అక్షరం గొంతునొక్కితే, యదార్జాన్ని సమాజంముందువుంచడం జరగదు. ఆందుకే ఈ కవి “గాయపడిన జాబిలి” అనే కవితలో “అక్షరం గొంతునొక్కడమంటే/ ఆలోచనల ఆలలను బంధించడమే అవుతుంది” అంటాడు,

ఈ కవి తనచుట్టూవున్న సమాజంలోని భగ్నజీవుల (బ్రతుకు బాటలను తనమాటగా, పాటగా పల్లవింపజేసి, ఆపల్లవిలో పఠతితల హృదయాలను చెమ్మగిల్లజేస్తాడు. “బ్రతుకుబాటలో భగ్నజీవులు” అన్న కవిత దీనికి ఉదాహరణ, భగ్నజీవులను ప్రతికిరాయి దారుడికీ చలిమంటలు కాచుకొనేవెచ్చని నెగళ్ళుగా, భంగపడ్డ శిథిల శిల్పాలుగా చెప్పడం తద్వారా హృదయాన్ని ఆ|క్టీభూతం చేయడం ఈ కవి చేసిన కవితా తపస్సు - వాళ్ళను గూర్చి ఈయన యిట్టా అంటాడు.

“వాళ్ళు నడిచినంత దూరం (క్రూరజంతువుల విషపుచూపులు వెంటాడుతాయి/ ముళ్ళకంచెలు హద్దులుగా పెట్టబడతాయి.

వాళ్ళని ఏ చల్లగాలి కెరటమూసృ్పృళింపదు

ఏ నీలిమబ్బులూ వాళ్ళపై(వ్రాలవు

ఏ జాబిలి కిరణాలూ వాళ్ళపైవ్రాలవు

ఏ కొమ్మసైని కోయిలావారికోసం కమ్మని పాట వినిపించదు”.

ఈ పద చిత్ర విన్యాసశక్తీ కవితా శక్తిగా, క్యంజనాశక్తిగా పరితహృదయానిక్తి గోచరిస్తుంది. ₹1013 15 6 (6064600639 01 19లష8 అం638664 980481 0180206 1022863.

బూర్జువా, పెట్టుబడిదారీ వర్ల సమాజంలో చూప్పులగురి అంతా లాభాల లావాదేవీలపై మానవుడు ఎక్కు పెట్టినప్పుడు ఎవడి ఆ(ర్రతాపవనాల స్పర్శయింకొకడిని తాకదంటాడీయన. “రూపాయిలగలగలలు” అనేకవితలో “ప్రతివాడిదంతా పెట్టుబడికి కట్టబడిన దృష్టిప్తుడు/ మనమిపుడు మనిషి తనాన్ని/ మనసుల ఆత్మీయానుబంధాల సీమల్లో వెతకాల్సివుంది/ ఏకాకితనప్పు గోడల్నుపగులగొట్టి/ మనమిపుడు సముద్ర కెరటాలమై ఎగిసి పడాల్సివుంది”

ఎంటాడు.

ం్‌

“వేగుచుక్క” అనే కవితలో ఉద్యమాలకు ఊపిరిఅయిన చెట్టంత ఎదిగిన కొడుకు నిర్జీవంగా అచేతనంగా పడివుండటం చూసినతల్లి = తూర్పుగుండె మీన ఉదయించబోయే ఎ(ర్రెర్రటి సూర్యుడికయి నిరీక్షించడాన్ని కవితాత్మకంగా వర్షిస్తాడీయన. యాంత్రికంగా, కాలంలో, కాలంతో సాగిపోయే మిథ్యాజీవుల జీవన థృకృధానికి దర్పణం “పొద్దుతిరుగుడుపూలు” అనే కవిత.3460%1201021 గా పేపేంను యీడ్చుకపోతూవున్న మనిషికి సమవాదం, సామ్యవాదం లాంటివి కేవలం ఉపన్యాసాలవరకే పరిమితమయివుంటాయి. స్వార్ధం “మాస్క్‌ చేసుకొని, మానవతా దీపకాంతి పుంజాలను 'రెటీనా' పై పడనీయని కుహనా ఆదర్శవాదుల వైఖరికి ఈ కవిత ఒక వాఖ్యానం.

ఒక ఊరు- ఒకదేశానికీ, ఆ దేశంలో సాగిపోతున్న దారుణమారణ కాండకే సంకేతమై, (ప్రజాస్వామ్యదేశంలోని “స్వీచ్చ”కు క్వశ్చన్‌ మార్క్‌ పెడుతుంది “మాఊరు” అన్న కవిత. .

“జనం గుండెల్లో దిగులుపిట్ట కూర్చున్నది” అనడం చాలా చక్కటి ప్రయోగం ఇటువంటి పదప్రయోగాలు ఈ కవి యొక్క కవిత్వంలో చాలా కనబడతాయి. సుష్టువైన శబ్దాలను ఏరుకొని, వాటిని శ్రద్ధగా కూర్చడంలోనే కవి యొక్క శైలీపరిణతి తెలుస్తుందంటాడు రయుగ॥జు.

కొన్ని కవితలు హడావిడిగా వ్రొసినట్టు కనబడతాయి. మొత్తానికి అన్ని కవితల్లోనూ కవి తన సాంఘిక బాధ్యతలను గుర్తెరిగి, తోటి మానవుల కష్టాలకూ, కన్నీళ్ళకూ స్పందించి తన ]261060% ను తన కవితల ద్వారా వ్యక్తీకరించాడని చెప్పవచ్చు - ఇక్కడ ఒక మాట గుర్తుకొస్తున్నది.

రం ౧105 ౫౦౪ ౧|| లల ౪506 ౪61 ₹166 ౪/61 ౩౦౪ ౪/11)

3001 7108 (210|మ్వు." ఈ కవి ఆలోచనల్లోంచి యింకామంచి కవితల. భవిష్యత్తులో వస్తాయని ఆకాంక్షిస్తూ........ "సెలవు. డా॥పి.సుబ్బారావు ఎం.ఏ, ఎంఫిల్‌, పీహెచ్‌. ఆంగ్లోపన్యాస కులు.

లోప ఆస అక్షర తపస్సు ఒకడు నీకొంతంలో కూర్చొని విషాద సారంగి గీతాన్టి పాడుతుంటాడు. వెన్సైల వర్షంలో తడున్తూ, విరహ నము(ద్రంపై వయనిన్తూ, చిరుగాలి గుండె అలలలో జీరబోయిన గానం ఆలవిస్తాడు వేరొకడు. మరొకడు చిక్కటి చీకట్లో వేకువ నంగీతాన్ని భుజాలమీద మోనుకొస్తాడు. . మట్టిలో మట, భూమి తల్లి అబ్జి గీతాలతో, నమూవా నవాన న్వరాలలో నంధించిన బాణమై దూనుకుపోతాడు ఇంకొకడు ఎవటజీ పాట ఉమః తారగా వెలుగుతుందో అక్కడనా గీతం వునీతమౌతుంది అచ్చట నా అక్షర తపన్ను) ఫలిస్తుంది వీ గీతం మనిషి బ్రతుకు బరువును గుండె నిండా మెరువులా మేఘమై, నలుదిక్కుల వర్షిన్తుందో; ఆ వేళ నా అక్షరం (బ్రతుకు సార్ధకమౌతుంది. ( ఆంధ్రజ్యోతి, నచిత్ర వార వ(త్రిక దీపావళి ప్రత్యేక నంచిక్షు అక్షోబర్‌.2989 || గాయవడిన జాబిలి

గాయపడిన జాబిల్లి

నేను వీకాంతావరణంలో ఒంటరి పావురానై అటూ ఇటూ తిరుగాడుతుంటాను వగలంతా వెంటాడిన దృుళ్వాలే రాత్రికి విరబూసే ర్తపువ్చు న్వష్తాలౌతాయి నా గుండె విండీ, మనో అ్జిజ్యాలలై కాలి ఆత్మీయాక్షరాలై నిలిచిపోతాయి. నేనవుడపుడు ఒంటరిఆకాళంలో గాయవడిన జాబిల్టినౌతా ఆవేళ నా ఆళల కాంతిరేఖను వ్రనరించే నుధూర్‌ దీవళిఖ అవుతుంది. నేనాకసారి నమూవాజననము(ద్రంలో అలనైసాగుతా ఉఓకొక్కసారి వనంతకాల మేఘమై గర్జీన్తుంది మెరువువున్వులా తళకుమని మెరినీపోతుంది. నా అంతరంగాన నిలిచిపోడు ద్యాలాద్ధళ్యమౌతుంది భగ్గునమండే ఎండల్లో దాహంతీర్చే చలివేంచరమౌతుంది. నన్ను వీడని నీడ్రై జ్ఞావకాలధారై వెంటాడి వేధిన్తుంది (బ్రతుకు స్రబ్దమైనిళీధిశువాలో నివానమైనవుడు శల్హాయుధభేరి (మోగిన్తుంది.

గాయవడిన జాబిలి చై

తొలి ఉషోరేకల్టి బంధించినపవుడు కీరణఖడ్గతేజుం అది

అడవిలో విరినిన నూర్యవుషుం నుగంధాన్ని

మోనుకొచ్చే వేడిగాలి రొడల నంగీతం అది

అది నా నవాచరరుడు, నా (ప్రేమమూర్తి అక్షరం

అక్షరం గొంతుక నొక్కడమంటే

అలోచనల అలలను బంధించడమే అవుతుంది

ఆందుకే అక్షరమే నా నిరంతర యా(త్రా వైతన్వవతాకం

నా ఉజ్జుల ఆళయ నంగీతం-

నా క్రాంతి ప్రవంచ ఆవిష్కరణ చి(త్రం అక్షరం,

(ఉపాధ్యాయ, జనవరి 1990)

గాయవడిన బాబిలి వె

బ్రతుకు బాటలో భగ్నజీవులు

అక్కడి గుండెతలువులు తడితే

కన్టీళ్ళు నదులై ఉప్పాంగుతాయి.

(బ్రతుకు నమాధులను (తప్పితే

భంగపడ్డ శిధిల శిల్పాలు కథలెన్లో చెబుతాయి.

(పేమానురాగాలను పెంచే నేస్తాలు

సాయం/తవు షికార్లు ఎరుగని బందీలువాళ్ళు

గ్రతి కిరాయిదారుడికి చలిమంటలు కాచుకునే వెబ్బని నెగళ్ళు

జీవం కోల్పోయిన నవ్వుతో

(ప్రతింాత్రిని వవంత వున్నమిదోస తమ (బ్రతుకంతా

ఆమావాన్య చీకటిలో గడివి శిశిరంలో మిగిలే (మైళ్ళు

వాళ్ళు నడీచినంత దూరం (కూరబంతువుల విషవు చూవులు

వెంటాడుతాయి.

ముళ్ళకంచెలు వాద్దులుగా పెట్టబడతాయి.

వాళ్ళని వీ చల్లనిగాలి కెరటమూ నుళించదు

వీ నీలి మబ్బులూ వాళ్లపై (బాలవు

వీ జాబిలి కరణాలు వాళ్ళగుండెను సోకు

నీ కొమ్మ పైని కోయిలా వారి కోనం కమ్మని పాట వినిపించదు

వీనాడో ఈ మనుషుల జాలిచూవులకు దూరమైనవాళ్ళు

క్షణం క్షణం దేవోన్చి ఆంవవు కోతకు గురిబేనీ

వోయిని వంచి రోగాలను పెంచుకునో వుట్టలు "

కన్టీళ్ళు, కలత న్యదలు తవు, నుఖనిద్రను ఎరుగనివాళ్ళు గాయవడిన జాబిలి 4

నిన్సటి గతం వాతమై రేవంటే దిగులు గుండెతో.

వర్తమానం నిర్లి్ణతలో శిధిలమౌతున్లు క్షమ్మూలు

తమమీద తమకే వాక్కుని కోల్పోయి, ఏ తోడు లేక

(బ్రతుకీడున్తున్హారు.

వాళ్ళ జీవితనౌక ఏ తీరం ఏ గమ్వం చేరుతుందో

వాళ్ళకే తెలియదు.

జీనిత౦ చివరన నిగలో వాడిన వూవుల్లా నలిగినలిగి

ప్రక్కల్లావాడి వత్తలైన మల్లెలై ఏ చెత్తకువ్సుల ప్రక్కనో

నీ పేనమెంట్‌పైనో (ప్రత్యక్షమౌతారు.

(కృష్ణా వ(త్రిక ఉగాది (ప్రత్వేక నంబిక్క 7-3-92)

శాయవడిన బాబిలి వ్‌

ఆహ్చాన గీతం ఇమ్రుడు లొలకరి జుల్టులు భూమి దావాం తీరున్తున్హాయి మట్టి పరిమళాల తుంవరగాలి నౌ ముక్కు వుటాలకి వోయిగా తాకుతున్లుద్తి నా వెళ్ళుముకను నాగలిబేసీ నేలగుండెను చీల్చి, వబ్చిటిపైర్హను నా స్పేదజలంలో ధాన్యవురానులుగా మార్చాను, దీనిముందు నేనెప్పుడు శిశిరంలో ఆకులు రాలిపోయి నిలబడ్డ ('మోడునే, ఈ నాగేటి బాళ్ళలో రక్తం బొట్లతో విత్తనాలు బల్లీ 'వంటరత్తాలు వండించాను. కాయలుకాచిన చేతులు తప్పు, నీమీ మిగుల్చుకోని ఈ దోళవు దరి(దుణ్లో, గింజలువంబి తిండిగింజులు లేక గంజినీళ్ళు (త్రాగి కొనఊవిరితో బీవిన్తున్గువాళ్డో. నాలుగడుగుల నేలపైన కనీనం నిలబడలేని వాక్కులనలేలేని కష్టజీవి కృషీవలుణ్లో ఈ నేలపై ఆనంత్తకోట్‌ ఆళలను కనురెవ్పుల నము(దంలో దాచుకొని ఎదురుబూవుతో నిల్టున్లువాణ్ణో ఈ భూమి దున్హేవానిదే కావాలని కొనసాగుతున్న యుద్దపర్షంలో రేవటి కోటి కీరణాకాంతుల అరుణోదయానికి అవ్వ్యోనగీతం పాడుతున్న ఆళయాల పొటిగాళణ్లే. (ఉపాధ్యాయ 7989 సెప్టెంబల్‌

గాయవడీనా జాబిలి 6

మాటేనర్వన్వం

మాటంటే మంత్రిగారి రికమండేషన్‌ లెటల్‌ కాదు మాటంటి ఎన్లికల ముందు వాంతి చేనుకున్లు

రాచకీయ నాయకుల వాగ్జాన పైత్యం కానేకాదు

మోట నీకు నాకూ మధ్య స్టేహవారధిని నిరి సంచేనుతారి మాటపై నిలబడనివాడు మాతృభూమిని అమ్ముకున్నువాడు మాటల బాణం తగిలితే చాలు

తొలకరి జల్లుకు వులకించిపోయే నేలతల్లిలా ఆనందంతో వాడు ఉప్పాంగిపోతాడు

మాటకోనం రాత్రి వగలు ఒంటరి నిరీక్షకుడై

కాయలు కాచిన కన్చులలో (ప్రతి బాటసారి

ముఖంలోకి ఆతురతతో వెదుకుతాడు

మాట ఒంటరి రాత్రులలో

అనుభూతి అలలను తట్టిలేపే పాట

వేనవి సోయంకాలాల్లో మాట

చల్లగాలి వలకరింత

చిమ్మచీకట్లో ఆకాళదేవంపై మాట

జాలువారిన వెన్నెల వెలుగులసోన

అమానుషల్తం ఉక్కు పాదాలు మోవినమ్హుడు

అరాచక రాబందులు అవిచ్చిన్నంగా వివోరం చేన్తున్సువ్చుడు దోపిడీ విడికిల్లో అనవోయులు నలిపోతున్చున్చుడు అన్వాయం మొనలి నోట్లోకి న్యాయం ఆవారమైనమ్హుడు

గొయవజీన జాబిలి 7

మోట ఎత్తిన గం(డగొడ్డలిలా విరుబకపడాలి

అడవిలోని దావానలంలా రగలాలి

ఎవడు మాట్లాడడో ఎవడు మాటను

అవకాళవాద ఆలోచనకు గురిచేనీ

నిర్వీర్యమై ఉలకని వలకని శిలగా మారుతాడో

వాడు (బతికుండి ళంతో నమానుడు

మాటమూగబోయిన అరణ్యాలను వలికిన్తుంది

నిదురబోయిన జనాకాశాలను జలదరివదోన్తుంది

నమశ్త ప్రకృతి అంతరంగ సౌందర్వాలను (ప్రజ్బాలింప దోన్తుంది

అవును మాట

నమశ్త విశ్వాని (మోగించే యుద్ధ నగారా!

(ఉపాధ్యాయ 7990 జూలై

గాయవడిన జూబిలి రి

బుణం తీరింది

ట్రళాంత వదనంలా

తెల్లని దూదిలా మబ్బుల పర్షుతాలు

నిళ్ళబ్ద నీలాకాళంలో తేలిపోతున్నాయి

గాయవడీన ఆకాళం వళ్ళంతా ఎ(ర్రడాలు ఆవరించింది

పర్రని మబ్బుల గర్భంలో గడగడ

లైతు మ్మృనన్సులో దడదడ

గౌలి దేవుని ఆ(గ్రవోనికి

బలమైన చేతుల్లాంటి చెట్ల క్‌మ్ములు

తెగిన గాలి పటాల్లా ఇంటిపై కపమ్టులు

భూమిక్షీ ఆకాశానికి నడుమ న్డు నృత్యం చేన్తున్నువి

విద్యుత్తు స్తంభాలు నేలను.ముడ్దెట్టు కోవడానికి

వంగిపోయాయి

తీగలు మిణుగురు వూల వర్షం కరివీన్తున్చాయి

ఉ(గ్రమెత్తిన వరుణుడు రైతన్ఫు బతుకుపై

వడగండ్ల వాన్‌ కురివించి వికటాట్టవోనం చేశాడు

రేపోమాపోచేతి కందుతోందన్లు

రైలు న్వన్హు వీణ బళ్ళున బద్దలయ్యింది

బెమట బంగారు పంట ఫలం

వాన వరదల్లో బురద మట్టిలో కలిసిపోయింది

రాత్రి కలత నిద్ర కలలో

అమ్హుల వాళ్ళు యమునిలా వెంటడుతున్దారు

వాళ్ళేమో అజీర్ణ వ్యాధితో (ప్రాణం లేని నాలుగు గోడల

మధ్య గాయవజిన జూబిలి 9

రైతు మీచ జాలిగా ఊకదంపుడు ఉపన్వాసాల వాంతి చేసుకోవాలంటున్న్హారు

అక్కడబోడి తలల మేతావులు రైతు బ్రతుకు నంక్షేమంపై సెమినార్హ గోమ్టుల సానుభూతి వలుకులు వల్లిన్తున్చారు వాళ్ళంతా రామ చిలుకల వేళంలో ఉన్లు రాబందులు తౌల్లవారడం బీకటిపడడం

కాలం షరా మామూలే

దెబ్బ మీద దెబ్బలాగా అంజుమన్‌ బ్యాంకు వాళ్ళు గోడగోడున వీడున్తున్స రైతును

గొడ్డుకన్లు దారుణంగా రోడ్డు మీదకు గెంటారు పొవం! ఆలు బిడ్డలతో బజారుపొలైన రైతు గుండె వలిగింది

కైతు వృాదయం చుట్టూ నమన్యల నమన్యలే మునురుక్షున్హాయ్‌

ఒకో తెల్లవారు జామున పొలం గట్టు చెట్టుకు

ళవమై గాలిలో వేలాడుతున్హాడు ఆ నేల తల్లి (ప్రీయ వుతుడు

ఆ దృళ్ళం చూడలేని మూగ జీవాలు “అంబా” అని మొత్తుకుంటున్నాయ్‌

ఆ చెట్టు పైన గువ్వలు బాధతో గూడు విడిచి లేబిపోయాయ్‌

రైతు బ్రతుకు బుణం తీరింది

అవ్హుల భారం చివరకలాగే మిగిలింది.

(సాపొత్వ ప్రభ ౫7 మే 2990) గాయవజీన బాబిలి 10

చరిత్ర శిఖరంపై

భూగోళమంత విశాలం మనిషి నృదయం ఊరంతా నిళ్ళబ్దమై చీకటింట్లో వడివున్లు శపంలాగుంది

ఆకాళంలో ఆళాతారలు నీలి నరస్సులో విరినిన వద్మాలు ॥

మేఘగర్జనతో ఎదురుగాలిని కరవాలంతో నిలువుగా బీలున్తూ

ఉప్పైనలా వేగంతో వర్గుగులు తీస్తోంది రైలు, కాలం కటకటాల వెనుక కట్టివేయబడిన మనిషి (సొణం

ఎమ్హుడో తెగిన గాలివటమై ఏ దిక్కులకో తెలియని నంచారమైన సాగేను

మనుషులు ఎవరి (వ్రవంచాల్లోవారే

ఎవరి బాధలు వారివై సాగుతున్హారు సొవానులై నూతన బీవన వథగమనాలతో పోరాట బావువులతో

ఆహరహం, నంఘర్షిన్తూ తపనతో

మజిలీ నుంచి మబిలీకి పయనిస్తారు నమరభూమికలతో

మనీషులు చరిత్ర శిఖరంపై ఎగురవేస్తారు నూతన కాంతికేతనం

ఇది వనోడూ ఆగిపోని చరి(తోజ్టాలగమనం

గాయవడిన జాబిలి 11

రూపాయల గలగలలు

నా ఎదురుగా నీలాకాళం

నా చుట్టూరా నిళ్ళబ్దం

నుదూరంగా ఎత్తయిన నల్లని కొండలు

రాత్రి కురినిన మంచుబరువును

మోయలేక సోలిపోయి వాలిపోయిన కొమ లు

బయట లోకాన్టి మరిచి

ముడుచుకున్న రెక్కలతో గూళ్ళలోని వక్థులు

ఆ పొద్దుటి వూట

నీరెండలో నిన్ఫుటీ గాయాల జ్ఞావకాల దృళ్వాలు

నాలోన మెదలుతున్హాయి

నిబ్లు నమ్మిన విశ్ళాసాలు

నేడేమో కల్లలై నంక్షోభో సాగరాలైనాయి

"స్టేమా నుమాల వర్షాన్ని కురిపించిన చేతులే

వంచనబేని కత్తులను దూన్తున్దాయి

మొగ్గలా విరినీన బాల్యం

ఇమ్హడు రెమ్మలు రాలిపోయి

మట్టీలో (లొక్కబడి నలుగుతున్లు బ్రతుకు గులాభి

మనిషే యం(తమిమ్హుడు

ఎవడే ముఖబింబాన్లి చూనీన

మౌన విషాద బి(తవటాలై

'వెలవెలబోయి నిట్టూర్డులు వేడిగాలుల రేణువుల్లి గాయవడీన జాబిలి 12

'నిరాశాగ్టుల్లే చెదజుల్లుతున్నాయి

ఎవడే నవృాదయం చమ్హుడు విస్టా

రూపాయల గలగలలే వినిపిన్తున్టాయి

మస్తిష్కం గువానిండా వ్యాపార వ్యూవోలే

అల్టుతున్జాతు

చూపుల గురినంతా లాభాల లావాదేవీలపై

ఎక్కు పెట్టినాడు

ఎవడి ఆభ్రత వవనాల న్ఫుర్భ ఇంకొకడికి తాకదివ్హుడు

(ప్రతి వాడీదంతా పెట్టుబడికి కట్టుబడిని దృష్టిమ్ముడు

మనమివుడు మనిషితనాన్సి

మననుల ఆత్మీయానుబంధాల నీమలను

వెదకాల్సి వుంది

వీకాక్రితనవు గోడలను పగులగొట్టి

మనమిమ్రుడు నమూవా కారటాలమై ఎగినీ వడాల్సి వుంది

( ఆం్యధభూమి దినవ(త్రిక జనవరి 12,2990

గౌాయవడిన జాబిలి 13

ఏకాంత సమూహ ఆకాశాలు

నీవు నేమూమనమంతా

ఒంటరి ఆకాళపు గూటిలోంచి నమూవా ఆకాళంలోకి బ్రతుకు వక్షులమైసాగిపోతాం

నమూహా లోకంలో కలలు కన్లీళ్ళు నుఖాల తీరాలు (బతుకు గాయాల్లి మాటల జల్టులుగా కురివిన్తూ ఒకరికొకరం వంచుకుంటాం అనంఖ్యాకాలైన నమూనా ఆకాళ ఆకారాలు నుప్తనం(దంలో కెరటకెరటాలై స్పేచ్చగా లేస్తుంటాయి

మెలుకువలో కొన్టి అలలు నజీవమై జ్ఞాపకాల రెక్కలు లొఢుగుకుంటాయి

మరికొన్లి అజ్ఞాత అఖాత గర్భంలోక్రో జారి ఒదిగిపోతాయి

మనల్లి నిరాళ తీగలు తీగలుగా అల్టుకొని చుట్టూర

చట్టమైన చీకటి వనంచేసి బంధిన్తూంది

జననమూవాంలో మిరుమిట్టుగొలివి

శాయవడిన జాబిలి కీ

ఒక ఆళలమెరువు

దృళ్ళం కోనం కంట్లో వత్తులు

వేనుకుని నిరీక్షిన్తూంటాం

అవ్హుడమ్హుడు కళ్ళు దుఃఖనదులై

(ప్రవపొన్తుంటాయి

అనుకోని వేళ దేహం ఆనందనరోవరంలో

స్పేచ్చాగా వివోరంచేసే అందమైన

వడవ (పయాణమౌతుంది

(ప్రళంనల వర్డానికి తబ్బిబైవాటిని

అజంతా మ్యుగమనోహార చి(తాలుగా

రామనవ్హు నవరస నాగిని న్చత్వ

భంగిమలంత ఆఅవూర్యా కళాఖండాల్లాగా

వృాదయవు లోయల్లో భ(ద్రపతుచుకుంటాం

ధద్వేషవు కళ్ళు మాటల తూటాల వర్షం కురివించి

గుండెను రక్తం మడుగులో

ముంచెత్తి కనగా వకవకమని

న్పి వీదో ఘనకార్యం చేసేనట్టుగా

మీసోలు (త్రివ్పీతాయి

ఈర్ష్య తేనె వూనీన కత్తిడై

ఆయువు వట్లలో

దిగబడుతుంది

అయినా (బతుకు యాత్రలో

సాహానులమై ముందుకు వెళుతుంటాం గాయవజడీన దొాబిలి 5

ఒక విశ్వాన స్టేవాన్తాస్తవు చెట్టునీడ (క్రింద కొన్త ఉపళమనం పొందుతాం మనకు వీకాంత లోకవు గూడు ఉచ్చానమైతే నమూవా ఆకాళం ఒక విళ్వాన వివోయనం (జనథర్మ 997 ఏప్రిల్‌.22 ఆదివారం) గాయవజీన జాబిలి 16

వేగుచుక్క నిళ్ళబ్దంగా కాలం ఆనంత (ప్రకృతి దేవాంపై నుంచి సాగిపోతున్నది రా(్రి రెండోజూాము కలలలోటలోకి నడిబిపోతున్హాయి గుడిసె గుండెలు రక్తంయమడుగులో మోదుగచెట్లనీఢలో ర్వక్తం ముద్దగా మారిన కొడుకు అది కరకు కత్తుల ఆమావాన్యదా(్రి భవిష్యత్తు ఆళలనౌక్ర నడీనంద్రంలో తుఫాన్‌కు తునాతునకలైనట్టుగా ఎదిగిన చెట్టంతకొడుకు నిక్టీవంగా అచేతనంగా వడివున్లు' దృళ్ళుం... ఒక్కసారి కడువులో కనుక్కున కత్తిని దించినట్టుగా ఇరువై నంవత్సరాల పేగుబందాన్టి ఎవరో తొంబినట్టుగా వికలమైన న్వమ్హుంలో ఆ మాళ్ళమూరి కేకలు ఆ తల్లి వరుగుల (ప్రవావాంలో వెతుక్కుంటోంది కొడుకును తనదారిన తానైపోతున్లు గాలిని కొడుకు జాడేదని అడుగుతున్నది వ్రతిచెట్టును, ఆకుఆకును ఆనవాలు చెవృమని అర్జిన్తున్లుది కొండకోనల్లి (బతిమాలు కుంటున్లుది వాగువంకల్లి గాలిన్తున్లుది అతడు- లోకం కన్టీటిచారికను తుడ్మిచేందుకు ఆమరయా(్రికుడయ్యాడు ప్రపంచానికి వెలుగుల్లివంచి, చీకటిపై యుద్ధాయా(త్రకు మరోబుద్దుడయ్యాడని ఆ విచ్చితల్లీకి తెలియదు పాపం! అతడు - ప్రతినిత్యం ఆరణ్యాల అంతంాత్మై (వ్రతిద్దనిన్తున్టాడు (వతి వేకువకు ముందు వేగుచుక్కై వెలుగుతున్టాడు అతడిమ్హుడు ఉద్యమాల ఊనిరై - తూర్చుగుండెమీద ఉదయిన్తున్ను ఎ(రై(రటి నూర్యుడు (ప్రచురణ-జూలై 2990) గాయవడీన జాబిలి 17

మూలం (ప్రయాణీకులు విడిచి వెళ్ళిన ప్లాట్‌పామ్‌లా ఘనీభవించిన మంచునర్చుతంలా నిలబడినావేమిటి? నీవు నీ సొంత గొడవల నంబంది ఆలోపనాల్షి కుంవటి అవుతావెందుకు? నీకు మాకూ మధ్యా నవాలక్ష భేదాలుంజొచ్చు నీకూ మాకూ కనివించని కఠిన కాననాల = జూడలనీడలు వెంటాడనూవచ్చు నీవు మేము అంతా (బతుకు చెరసోలలో బందీలం కాలాన్టి మార్చాలని మారనిశుండెతో మనిషి మనుగడ కోనం సాగిపోతున్సు యుద్ద సైనికులం ఒంటరి కెరటంలా బయలుదేరి నమూహనము(ద క్రెరటాలమౌదామివ్హుడు పైపై చెరగని చిరునవ్వు ముఖాలతో పైపై క్షీమాలలో తడిలేని పలకరింపులతో జాలిలేని నుగంధంతో కాలక్షేపపు కబుర్ల ంబాలతో సాశే ఎడారి ఒంటొల్లం కాళూడదు మనల్లి మనము దగాచేన్తీ బ్రతకు బండిని లాగొంచడమే గొప్పగా భావించుకోనద్దు నీనా చుట్టూరా నవాలక్ష నమన్యల నుడిగుండాలున్లాయి

శాయవడిన జాబిలి 18

వాటికి ఎదురీది బతకడమేమన బీవితమిన్దుడు

రాజీల అస్థిత్వ చట్రంలో ఇరుక్కున సాలీడులా మారబోకు

నీవివుడు ఒంటరి తలువుల గుడారంలోంచి

నమూవా ఆలోబనా మైదానంలోకి అడుగెయ్యాలి "

నీవు నమూవాంలోనే (వ్రజ్ఞావుష్వానివై వికనిస్తావు

నమూహాం (వ్రకృత్తి నమూవాం నీవు వీల్చేగాలి

ఈ నమతశ్ర నృష్టీ వదార్థం నమూవాం

ఈ నమూవా (పాణం కావాలి మనకు

నమూహామేకదా చరితంతా వర్చుకొన్చుది

నమ నాగరికతలకు, నమస్త యుద్దాలకు

వఎజయాల అవజియాలకు మూలం

నమూవాం ఒకుడదయ వెలుగు

అందుకే నమూవాం ఈ చిళ్ళవ్రయాణానికి

మూలం.

( ఆదివారం ఆంధ్రప్రభ 22 నవంబల్‌ 29290

గాయవడిన బాబిలి 19

బుతువు మనిషి

మబ్బువట్టీన ఆకాళం మత్తుగా నిద్రపోతోంది ఆడపాదడపాచినుకులు అవ్లోద వుష్పాలైరాలివడుతున్సుయి

తొలకరికి రైతు గుండెగూట్లో ఆళల నుడీగుండాలు భూమాత గొంతు తడువుకుంటూ

వారిత న్వుష్టాల ఒళ్ళో

వాలిపోతోంది

చెట్లకొమ్ముకొమ్ములో లేలేత రెమ బలు తొడుశుతున్హాయ్‌

నిన్బుటి ఎండలకు కాలి అయిన

చెరువు మళ్ళీ నగం

కడువు నిండిన ఆఅలలన్టి గాలి

వ్రీయురాలు సాగత

తుళ్ళి తుళ్ళి పడుతున్నాయి కొత్రపెళ్ళి కూతరులా కొత్త నీటి అలలు

కవ్పలకేదో వండగయితున్నృట్లుగా బెకబొకలాడుతూ

నిళ్ళబ్దాన్ది బద్దలు కొడుతూ

ఆర్కె(స్టా వినిపీన్తున్దాయ్‌

అడుగు బురదలో కొత్రనీళ్ళకు చెంగున ఎగిరే చేపలుమెరువు తాంలు

గాయవడీిన జాబిలి 20

కంటికి ఆఎనంత దూరం పచ్చని (వకృతి నవ్వులే కాని ఈ మనిషికి ఎన్లి చెమ్బిన ఏమి

లాభం దున్లుపోతు మీదో కురినీన

వానలాంటిదే బుతువుల్లో ఎన్జైన్టి

జరిగిన ఈ మనిషికీ వం (వ్రనరించదు

ఎిళ్ళవేదికమీదో రాక్షనక్టుత్వాల

స్పేబ్బా వివోరంతవ్హు

మనిషి న్ధుర్ధు తగలని మనిషితనాల

వృాదయాలుండని

నేలమీద నడకమనదిమ్రుడు

అక్కడెక్కడో అంతర్లోళాల

దిగ్జాజయ యా(త్ర చేసాడు

నిజమే ఇృక్కడేంది ? నరబలి

నబావుగా దిరిగే జాతర

చరిత్ర ప్రస్థానంలో వీఠాధివతుల

వీఠాధివత్వాల పోటీ తప్పు వం

మిగుల్భుకుంది ఈ జగతింకా?

అనునిత్యం అవస్థలు అంతర్హేదన

రోదనలు సంక్షోభ నందోవోల ఆలజడులు,

నమన్వ్యల జలమయం

చమ్లుడే వినివిన్తుంది

మార్పుల చేర్పులు నీద్దాంతాలు హాలో క రాద్దాంతాలు వ వివ్పిబెప్పిన జ లారాల ళ్‌ (ప్రవక్తలు వక్తలు నాయకమణులు (రొ స.

గాయవడీన జాబిలి 21 నాగా స్త

ఎందరెందలో ఆనంఖ్వా మవోజఆత్ములు మనీషులు,. బుషలు యోధులు నివ్క్రమించాలో ఈ వేదిక నుంచి మనిషి వరివుల్లమైై వరిమిళించేకాలం జాలం వీది? నాటికి మొన్లుటికీ ఈనాటికి నీద్దార్టుని మం(తాంగ యం(త్రాంగం నయం అనుకోబుద్దవుతుంది వెనక్కు వెనక్కు వెళ్ళడమేనా భివివ్యత్తు వ్రభాత కిరణతేజాలు వర్ణించనీయండి వాని మలినకు బుసాలన్లి వూడీ పోనియ్యండి ఇన్హాళ్ళ తర్వాతైనా నంద్వానముయ చిరుచీకటి నీడలు మ(ర్రి ఊడల్లా ఊగడం ఎందులకు? మనిషి తనువువీణమీటితే అనురాగ నంగీత న్వరాలు జుమ్మని (మైోగాలి ఈ భూమండల వీధుల్లో స్వచమైన నహజమైన సెలయేరువాడు కాలువ్యం నుంచి కపటనటన లోంచి పై పైనకమ్రుకొన్సు అత్చాదనంలోంచి విళ్ళవేదికపైన మనిషిని మహత్రర ఛక్తిగా రూపొండించే కటోర దీన్హా తపన్ను చేద్దాం రండి రండి. (జనధర్మ తేది: 7-7-2997 గాయపడిన జూబిలి 22

పొద్దు తిరుగుడు పూలు మనిషిని పోగులు పోగులుగా నరికి నీలి కరెన్సీకి మార్చే చేతులున్లు బోట్‌ ఎవడి ఆర్తనాదం ఇంకొకడి వినివించదు" అందరూ చెవుల్లో నీసొన్లి కరిగించి పోనుకున్సుట్టుగా ఉంటారు (బ్రతుకు గాయాల చమ్హుడు వినడానికి కిన్టుడు ఎవరికీ తీరికలేదు ఇనువ గుండెలతో కీచు -గొంతుకలతో నవాజత్తానికి దూరంగా మాట్లాడుతారు ఎవడీ మాట వాడికే వేదవాక్కు నివాసాలు ఇరుకు-గచులు, భయం నీడల్లో సాగిపోయే మృతదోవోల మనుషులు వీళ్ళు నంకుచితత్వం గీతలు గీనుకొన్సి పరిమితుల అర్జాలు చెముకుంటూ, “మా జీవితమే ఆదర్హాల బాటని (తికరణళుద్దీగా మనిషి అన్రిత్తానికే తిలోదకాలిస్తారు స్వార్థం మాన్క్‌లు తొడుగుకొని నమవాదం (ప్రళంన (వ్రనంగాలు దంచేస్తారు వీరి మెదళ్ళ లోయలోకి ఏ వెలుగు కిరణం బొరబడదు జీవితాకాళంలో వ వెన్సైల కెరటం (వ్రవపొంచదు (బ్రతుకు తోటలో వ పాలనవ్చుల వువ్చులు విరబూయనవు తమ కన్లీల్ల కష్టాలని కాక్ష్రైల్‌చేన్తూ ర్యత్రి వుత్తులో ఊగిబోగి రంగురంగుల నుఖాల కలలను నృష్టంచుకొంటారు (పొద్దున కల్లలైన కలల దృళ్వాలన్ను చూని వైరాగ్య గీతాలాపన చేస్తారు

గాయవజీన బాబిలి 23

ఎమ్హుడూ విశ్రాంతెరుగని లోహళకటాల్లా నంచరిస్తారు చలివేంద్రంలాంటి పల్లెపైన వబ్బని వారిత సౌందర్భంపైన బభూవు ఎమ్హుడూ (ప్రనరించదు వీ ఉదయారణ్యాల మవోద్భుత దృళ్వాలూ వీరి రెటీనాపై నిలబడవు వీ మానవతా దీవం కాంతి వుంజాలు సోకని వృాదయాలు వీరివి , ఎవడికి వాడే పెద్ద ఫిలీఫరల్‌ వీల్లే చలనంలేని మిధ్యా తరగతి పొద్దు" తిరుగుడు వూలు. ( సాపొత్వ వ్రభ వీబ్రవరి 4 997 గొయవడిన జాబిలి 24

దృశ్యపటం

ఊదారంగు ఆకాళం

ఉప్పాంగే నము(ద్ర అలలన్లి కలిసేరేఖ

ఎంత ఆవ్లాదకర దృళ్ళవటమది

ఆవేళ నేను ఒడ్డున నిలబడ్డ శిలగా మారిపోతాను.

గొలినుందరి కెరటాలకు వచ్చని చెట్లు, తాటిలోపులు

వారిత కాంతి దొండాల్డి రెవరెవలాడిస్తాయి.

తారల వోరాన్చి పాదువుకొను రాత్రి సౌమ్యుడు కాలం ఆర్హర్‌పైసా/]

పోతాడు.

అరణ్య వృక్షాల గుబుర్లనుదాటి,

భూమి తనువు పైనుంచి

పొలాల గుండెల దాహార్తిని గొంతు తడిపేందుకు

బిగించిన ఒకకంరంతో మేఘాలన్టీ జమిలిగా

చినుకు చినుకుగా ఉరుముల మెరువుల మధ్య మెరినీకురినీ

పిల్లకాలువలై వాగులనిండా డొంకలనీళ్లనిండా

ఉవ్పైత్తున ఉరకలేస్తూ ఊళ్ళని, బీళ్ళని గిరులదరులని షేక్‌హింట్‌

చేన్తూ వృదయాలింగనంతో వీనదీగర్భంలోనో లీనమైపోతాయి...

(పొద్దంతా గగనాన ఆవోరయా(త్రలో అలనిన వక్షులన్నీ

వులకింత న్వురాలతో నంబరంగా గంతులేన్తుంటాయి

లేళ్ళు బెదురుచూవులతో కను చూవుకు ఆననంత వేగంతో

చెంగపన పరుగులు దీన్తున్హాయి......

కానీ ఈమనుషుల్లి చూస్తే మృగాలే ముక్కుమీద వేలేనుకొనేలాగా

కాలం విలువలని ఉల్దానీదా.

ఈ విళ్ళం గర్భళోధకుడో శన్తకారుడో-చనిషో మేధావో తెలియదుగాని గాయవడిన జాబిలి 25

నేడు మాత్రం మృగమా? మనిషా? అన్ను నందిగ్ర

ప్రశ్ళావప(తమై చేతుల్లో నిల్పింది చివరకు మనమే

స్వార్ధపు ఊబిలో తలనిండా కూరుకొని పోయినవారు

కుడి ఎడమల పాదనంచారులై సాగుతున్నారు

(బ్రత్తుకు వేదనా మృదంగంపై అవిళ్ళాన అవన్వురాల ఆర్కె(స్తాతో అళాంతి గీతాలి ట్యూన్‌ చేస్తునారు.

మన్తీష్కమంతా స్వార్ధానలం భగభగమంటలు రేపుతోంది జనరక్తాన్టి స్నానజలంగావాడిన నరనాయకమణులు వ్యవస్టాధివతులంతా

పాపాల కూపంలోంచి

నిళ్ళబ్ద ముందర నరోవర తీరంలోకి బాబాల పాదాల నొప్టాంగదండ('వ్రమాణాలు

అమ్మల ఆశ్తీర్యాదాల ఆశ్రమాలకు యా(్రించే

భక్తజన ర్తక్తీమయ భజన సంఘాలు.

వాళ్ళ నీడను చూసి వాళ్ళే ఉలిక్కివడి భయంకేకలు వేసేరు

వీ ఉనికిలేని వీ అన్రీత్త భూమిపై నిలబడజాలని ఊవాల సాలీడుల్లో చిక్కుకుపోయిన అనామకులు

వీలక్ష్యాల బాటపై నడవకపై ఆంక్షల బాణాలు వీరు

(బ్రతుకు జారుడు బండల పైనుంచి జూరివడి వలోయల్లోనో దొర్హివడి -కనువరుగయ్యేరు.

వృక్తత్సాన్ది పాతరవేనీన బవుముఖాల మనుమలు

తరతరాల వురాధాన్వ నముద్రంలో కొట్టుకొని పోతున్లు పాత కొత్తనీళ్ళు,

వీ నాటీకైనా ఉవ్పునై గగనాన్ని ఢీకొనాలని

ఆళల వుష్పాలై విరినినిల్టిన వా కళ్ళు

(మానేరు బ్రౌన్స్‌ , వారవటత్రిక మే, 27 -2 జూన్‌ [997 గాయవడిన జాబిలి 26

మా ఊరు మా ఊరిమ్తుడు మౌన్న విషాద చిత్రపటం మా ఊరిమ్హుడు నిళ్టబ్ద భయ నము(ద్రము (గ్రామానికి ఎటువైవు చూనీనా ఖాకీవనమే పంటపాలాల్లి చూనినా వబ్బని బెట్టను చూనీనా ఖాకీరంగు (వతి ఆకుల్లో కొమ్ములో అలుముకొన్సది నిన్హుగాక మొన్లు ప్రళాంత నుందరంగా కనివించిన గ్రామం నేడేమో నంక్షుభిత గతాన్లి పాడుతున్దుది జనం గుండెల్లో దిగులువీట్ట కూర్చున్చుది అడుగునేని ఆడుగు తీసేంతలో బునలు ఇప్పుడు మా ఊరు కల్లోల కడలి ఇన్సుడు మా (గ్రామం ఖాకీ కదన విన్వాసొల మైదానన్దలి ఖాకీ భీతికి గుండెలరచేతిలో పెట్టుకోని తలో దిక్కు చెట్టుగుట్టలు పట్టిన జనం మా ఊరిమ్రుడు కలరామవామ్మారికి ఖాళీచేనీన గ్రామం చెట్లపైనా కరెంటు తీగెలపైనా కూర్చొని కమ్ముని రాగాలాలవీంచే కోకిలలు, పాలవిట్టలు, గోరవంకులు ఇవ్సుడేమో కనిపించ్లని నుదూరకాళంలోకి ఎగిరిపోయాయి ఇన్సుడు మావూరు ల చూసేవారికి పాడుబడిన న్మళానవాటికో ఇది నేటి (ప్రజాస్వామ్య స్పేబుకు (ప్రతీక? (ఉపాధ్యాయ మార్చి 1997 తతత గాయవడిన జాబిలి 27

నల్లసముద్రం వళ్ళిమాన ఉ(గ్రనేత్రాలు గర్హిన్తూ నినదిన్తూ (ప్రళిన్తున్లాయి. వెలుగు ఆనవాలు దొరకకుండా నలువు గుండెలోకి జారిపోయిందని ఆకాళమంతా అవనీతలమంతా దట్టమైన వారితారణ్వనీగలపై నలువుబట్టకమ్హుతున్లుది. (స్రతికొమ్మాకొమ్మ ఆకుఆకూ నలుపురంగు పెయింటింగ్‌ చెయ్యబడుతూనే ఉంది. నల్ల నము(ద్రంలో చిక్కు కుపోయినట్టుందీ విళ్ళం లోకం ఈవేళ వెలుతురు కృత్రిమ దీపొల్లో రూపాల్లో నింవుకొని తమ అవనరాల్లి వెదుకుకుంటోంది. అయినా అన్లీ దిగుడుపే దీని ముందు. ఈ నల్టని రేయి గగనంలో తారలు మా(తమే వోయిగా వివారిన్తున్హాయి. ౨లనిన ప్రాణాలు నిద్రదువ్చుటి కమ్టుకొని ఏ లోకంలోనో మేల్కొని హోయిగా ముచ్చటించుకుంటున్హాయి. ఈ ఆగనికాలం రథచ(్రాలు యుగాల (ప్రకృతి శిరన్సు) పై నుంచి చకచకా సాగిపోతునే వున్హాయి. ఈ నల్ల రేయి వీరయోధుల్లి బేనీంది. ఈ జాములో జ్ఞాతులు నంబార నెలుగు కాగడాలైనారు ఈ సమయాన దుఃఖినది పరవళ్లు తొక్కుతూ (ప్రవహిన్తున్లు చమ్రుళ్ళు వినిపిన్తున్సుది. ఈ గడియ కొందరికి అనంద పావురాలై ఎగిరెగిరి చేసే (సాణోత్ఫవ నృత్వ్యంలా వుంది. గాయవడిన జాబిలి 28

నగలంతా అసెంబ్లీ గోడలు (్రతిధ్ధనించేలా చేనిన బానలు

ఈవేళ ఇంపోర్టెడ్‌ విన్కీలో ఐన్‌ ముక్కలైనాయి.

రూపాయి నోట్ల కట్టలో తలదాచుకుంటున్హయ్‌.

(సొడ్డుటి సాధు జంతువు (కూర జంతువై దాడికి వూనుకుంటోందివ్రుడే.

ఈ నల్లని దృళ్వమంతా ఒక న్తబ్దతా రేఖ.

ఒకో అళాంతి లోకవు బాధమయయ కధనం.

'అవూర్చు' నంవదలము చేతులు మార్చే దళారిలాగుంది,

ఈ నలుపే రేవటి నంచలన నంఘటనలక్షు నేవధద్యగానం,

ఈ నలువు తొలువు కలవని రైలు వట్టాల బీవనయా(తలో

కలమించుకొనే మొగుడు పెళల్టాలు

ఇటి వేల వీళ్లు పరిణామంలో మారని యథాతధా చి(తం.

ఇంకాసేవట్లో నమయయా(తకై నంనిద్దమాతున్లు వెలుతురు

అబ్జిగోళళకటం,

(సొపొత్వ ప్రభ తేది: 6-20-299

గాయవడిన జాబిలి 29

పవన'ప్రయాణం

గాలి వీచినమ్హుడల్లా చెట్టు జలపాత నంగీతాల్ని విన్లిన్తుంది. వేనవి, సాయంశీతల నమీరం నామేనిని

తాకినముడు అమ్మ (పేమచేతులతో

నన్ను గుండెలకత్తు కున్సుట్టుంటుంది

గాలి ఆలలు మంజీరా రనర్గురీలా వ్యాదంతరంగాన్ని వృుథువుగా న్చుళించినట్టుటుంది

అఖిండాకాళంలో వోయిగా తోలిపోడు మబ్బులమంజుల్ల వృక్షాలు

పవన తాకిడికి జలజూలా వానమొగ్గలై

రాలి మనోలీధి

ఆన్లోదపు ఆంచుల్లోకితీసుకెల్తాయి

విద్యుత్తువాహిని స్థంభాల తీగలకు కుస్తీ పోటీపెట్టి మెరువువూల నవ్వులి కనుల

వండుగగా తిలకీస్తోంది ఆనిలం

అమ్రుడప్తుడు గాల్సి వాన చెట్టాపట్టాలేసుకొని ద్యూయేట్సు పొడుకుంటూ తేలయాడే కమ్లులు

అకులు రేకులు నేలానింగ

నడుమ బొలూన్‌లై నంచరిస్తాయి.

పొద్దుటివూటో చిరుబీకట్లు (మ్మ వేళలోనో ఆఅలఅలా వూలమందల పైనుంచి వుప్తాఢుల

-నుగంధాన్లు మోనుకొట్చి

గాయవడిన బాబిలి 30

మా ముఖాలకి గవ్చున తగిలించి

ఉక్కిరి బిక్కిరినిచేసే

తుంటరిది వీల్ణగాలి

ఆకాళం కమ్హు(క్రింద ఆరవేనిన

వ(స్తాలు దొండాలై నిండుగా

రెపరెపలాడుతాయి

ఆనువత్రి కిటికీగుండా నన్దుని

నన్దాయిరాగమైమెత్తని ఆడుగులచవ్హుడుతో

రోగుల దేహాలనుదుళ్తను జూలిగ నిమిరే తేజోమణివై

అమృతవర్షిణీవై వర్రిలు/

వరిమళ్ళుకేవయ్యారాలునోర్చి నయ్వాటలతోసాగి రైతును నీ

ఆనందతరంగ ఊయల్లో ఊగించుమా నమీర నుందరి/

వేనవి నడిఎండ వడగాలివై వీచక

దావోర్డులకు జలధవీచికమాలవై అల్లుకోవే వననమా!

ఎడారి బ్రతుకుల పయనంలో ఆళలషామియానావర్చి దావాం తీర్చే

తియ్యని ఒయానిన్సు పానీయంగా వ్రభవంచు

నము(ద్రాల, నదుల దేవోలపై నుంచి

సాగే కాంతి నవోడలకు

ఎిళ్ళడదయోధ్యమ బోదకచుక్కానివై

(వ్రవపొంచు పవనమా

(ప్రవహించి (వ్రనరించు.

( వరంగల్‌ వాణి, 27-20-2992

గాయవడిన జాబిలి 31

నిప్ప పెట్టలు

వీ దిళశాంతరాల్లోక్టి

వీ చెట్టు పుట్టలను దాటి జలజలాపారే సెలయేరుల (ప్రవావాంపై నుంచి ఏ ఊరు వాడలకు

వయనమై సాగిపోయిందో పాట

నిద్ర దువ్చటితీనీ సాహాన యుద్దభూమిలోకి

స్వాగత గీతాళభావన చేసే పాటెక్కడ?

వీడ్చే వాళ్లెంటగి కన్టీలళ్ళో తుడిచి అమ్మచెట్టులా చల్లని ఒడిర్లై సేదదీర్చే పాటా!

నీవిమ్దుడు నీ గోదావరిలోయలో (బ్రతుకు కష్టాల అనలశగీతాలుగా వ్రతిద్దనిన్తున్హావు తల్లీ!

ఈ వేళ అళాంత (ప్రాణపొత అంతర్జాల నంగీతానివై (ప్రవహిస్తున్నావమ్మా/

పాటాపాటాగ్‌జనారణ్యం గుండెలో ధవళపుష్టానివై విరిసీ సౌరభాలు (ప్రనరించుతల్లీ/

తెలంగాణ వల్లెల నిండా దుఃఖినదివై పారుతున్లావా? ఓ అగ్గి కంఠమా! తీరమైదాన దేవోల గాయాలపై

నా మమతల వెండి వెన్ళైల బాబిల్లివై చల్లని పొమకిరణాల జుల్టువై కురియుమాూ,

భాగ్యనగర ధరాస్ట్రలివి భూ (స్రకంవనం చేనిన

నీగజ్జెైల చమ్బుళ్ళు

ఈనాటికీ మా వృాదిలో లావార్డి

గాయవడిన జాబిలి 32

పొగలు -సెగలు రేవుతున్లువి

మట్టిమనిషి విముక్తి వల్హవిగా పొడీ

ఈ తల్లుల కడువుకోతను ఉద్దిళ్లుగాన నము(ద్రానివై

గర్హించి నాపదవదం నంచలన కాంతి దీపాల గీతావళినిబోని

ఈ జనకేతనాన్లి ఆకాళపుటంచులు చుంబొంచనీయవా!

నీయం/త్ర రాక్షని వికృత వాస్తమూ నిన్ను అదృళ్ళం చేయలేదు

వీ వేయి వడగల నర్చుం నీడలు నిన్గు కబళీంవలేవు,

నీ నీబవు నజరానాల వలలు వినిరి

నీ వైత్రయా(తకు ఇనువగోడల బందిఖానాలుగా

అడ్డుకోలేవు పాటా?

నీపాటల నివు విట్టల్లి ఈ నేల నలుదాలా

ఈ ధంిత్రిపై మళ్ళీ మళ్ళీ నలుదిళలా స్వేచ్చగా ఎశురనీయ్‌

నీ వర్ణన్వ గర్హనలతో నినదింపజోయ్‌!

పాటా! నా పాటా!

(డిశంబర్‌ 1992 ఉపాధ్యాయ)

గాయవడిన జాబిలి 33

తడిలేని గుండె చీకటయితే చాలు నగరం శిరోజూలలో దీపాల వువ్వుల్లి ఆలంకరించుకుంటుంది ఉదయంవూట వోయలు వగలు వోలకబోసే తుంటరి వీల్లలాంటిదీ నగరం నవ్వుల వువ్వుల్లి రువ్వుతూనే కులాసా కబుర్దాడుతూనే నులివెచ్చని కరచాలనం చేస్తూనే మా(డ్రన్‌ కాప్మాటిక్స్‌ అందాలొలికిన్తూనే బోర్ల నెత్తురు మరకలంటినకత్తుల్లి దోవుకొని నంబరించే . రహాన్య హంతకి నగరమే అవకాళం దొరికితే చాలు మృత్యు వృక్షంవలనేని కబలించే వ్రంకర్థం నజావుగా చేస్తోంది జాగ్రత్త. యంత్రదేవోన్లి ధరించి వేగమే ఆలంకార కీరీటంగా భరిస్తూ నజీవత్వాన్లా వదిలేసి న్పర్భేంద్రియాల్లి ఎమ్సుడో స్రయిక్‌ చేయింది ఇక్కడ దయ ధర్మంజాలి వదాలు ఫ్లణ్‌లైట్స్‌ వెలుగులో దేవులాడీనాదొరకన్‌ గీపెట్టి కాళ్ళవేళ్ళవడిన ఆరిబిన ఎవజీకి చెవులసోకదు నీ చివరికేళ గాయవజీన బొబిలి ఏత

నీ గురించి ఎవడి మనన్సులు వొమాలయాల్నా కరిగ నదులా (వ్రవపొంచన్‌

ఇక్కడ అవాంకారమే భూషణంగా తలంచుకొని తలలేనివాళ్ళు దిళలేని దిక్కులకు చేసే (వయాణంలాగుంది "కాలువ్యంలేని గాలికీ ఒకో గోరువంక మలొకటి నిమ్హుపిట్ట నగర శివారుల్లో వావ్యాళికెళ్ళి పొద్దుటి వ(త్రికల్లో

భయానక రక్తవర్ణ దృళ్ళు నవనాగరికత ఆవివృరణ

నేత్ర వటలం ఈ నగరమే నంన్క్యృతికి దర్భుణమై

నిలిచినా ఆ నంన్క ఖతికీ

నాగరికత అనాగరికతలకు వీఠవేసేది నగరము

నవాలక్ష నంచలన నంఘటనల నేవధ్యాల రహస్యాల

కేంద్రమా నా నగరమా!

నేనెలా నీ (ప్రేమ న్ఫర్భలేని దోవోన్చి ఆలింగనం చేనుకోవాలి?

చెమ్హు జూలిలేని నీ మునివాకిట్లో ఈ అడుగు నెలాపెట్టాలి? అందుకే నగరమా నా (వీయతమా?! తడిలేని నీ గుండె తలువుతట్టలేను మనసారా హృదయ మిమ్సి మాట్లాడలేను (జనధర్ను

గొయవడీన బాబిలి 35

వానా! వానా! వాన!

వానాోీవానాత్యార!

ఆకాఠతం నుంచి తొల్లని విత్తనాలు చల్టుతున్లుట్టుగా చినుకులు చినుకులుగా కుడున్తున్సుది వానో విరహిణిలా ఎదురుచూనిన ఆవని

నీటితడి న్ధుర్ధా వలకరింతలో వులకరించిపోయి వున్హుమినాటి వెన్సైల్లా నవ్వుతోంది

రాత్రి పగలు నీ రాకకోనమే కలవరించి కలవరించి కంటిమీద కునుకేరాని వాడి నవు నము(దంలో మెరువుల తళతళలతో ఆనంద జీవనది "వ్రవావామైందీ వాన/

యున (ప్రేమికుల యెదలపై వూల జుల్లయి కురినీంది వనీవాడీ పాలిపోయిన వృక్షాలకు పత్రహరితమై వనరుపోనీంది వాన!

దాహాం / దాహం/ అని దప్పికతో తలడిళ్లి

శోసోల్సిన శరీరానికి చల్లని అమృత పానీయమై సేదదీర్చి కొంత ఊఈవిరినిబ్చిన అవదబాంధవుడైనది ఈ వానో ఆళయాల యోధుల త్యాగాల సనంతకంలా నానా! వనుంధర తెల్లని నొనటి తిలకమైంద్ని వానా! వర్చుతాల గుండెల్లో ఉప్పతాపాన్లి కరిగించి మంచుకొండల్లా మార్చింది ఈ వానా!

వలనపోయిన (ప్రాణాలకు అళల నుడిగుండమై కొడిగట్టిన జీవులకు నంతోష జలపొతమై దుమికిందివానా/

వానా! వానా! వాన!

(జనధర్భు తేది : 22-6-92) గాయవడీన జాబిలి “36

ఎదురుచూసే కనురెప్పలు యుగయుగాలు ఎదురుచూసే కనురెవులు మోదుగువూలు అనవోయుల వోవోకారాలు- ఆఅంగలార్డులు మోదుగుపూలు తెగినరెక్కలు నెత్తుటి బుక్కలు మోదుగువూలు నిమ్హువూల నివాళీలు మోదుగువూలు తెలంగాణా నిష్కల్మష వృదయవోసాల మోదుగువూలు నమతా మమతల వివోర నీమల మోదుగువూలు నంద్వాకాళ దీర్షళకలాలు మోదుగువూలు అడవి శిరన్సులపై మనోజ్ఞ నుముమాలలు మోదుగువూలు (జనధర్మ తేది : 7-3-99) గాయవడిన జాబిలి వె

పాటల ప్రపంచం వొటలు పాల పిట్టలై ఎదలమీద బరువుగా వాలుతుంటాయి ఎవరు ఎవరికి వరిచబితులుకారు ఎవరి చిరునామాలు మరొకరికి తెలియదు మనస్సుగదుల్లో ఆళనిరాళల సుడిగుండంలో కంపొర్టుమెంటుల్లో బంధింపబడ్డ ఖ్రైదీలు ప్రయాణికులు తడబడుతున్న అడుగులతో నృర్చే నమనస్తంగా " జీవన ఊరివీగా వస్తాడతడు మనకోనం వేనవి మద్వాన్హాంచేళ చల్లని మబ్బులగొడుగై వస్తాడు సాయం(త్రపు పొలాల తోటలపైనుంచి' వీచే చల్లగాలి పలకరింతై న్ధృర్థిన్తుంటాడు బోగీ కిటికి కన్గు నుంచి మనం అట్ట్లాబయటికి తన్మయులమై చూన్తువుంట్లాం ఎక్కడికో ఎగిరిపోయే పక్షుల 'ింవుల్లి (పకృతి కెరటొల్లి గంభీరపర్పుత వంక్తులని ఏదురిగే వంతానల స్వాగత్‌ వందనాల్లి న్వీకోరిన్తూ వృాదయమిమ్హి: =. గాయవడీన బాబిలి 38

కరబాలనం చేన్తువుంటాం

(శమ(కమంగా రాకెట్‌ను మించిన వేగాన్ని

వుంజుకున్సుట్లు ఉంటుంది రైలు

అతడు పాటల మంచు వువ్వుల్లి

గంపలుగంవలుగా మనపై కుమ్మరిస్తాడు

బోగిలోనివాళ్ళంతా మంతముశ్దులౌతారు'

అతడి పాటల బిటికనవేలి కొనతో

సౌందర్యం లోయలోకి తీనీకెల్తాడు

విభిన్లు జీవిత అవూరూపద్భుళ్ళవ్రవంచం అంచుల్లోకి

నడివీంచుకుంటూ వెళ్ళిపోతాడు

కాసేవు పాటలు చీకటి ఆఅకాళంలో

వానిన్తూ మెరున్తూ న్రిన్తున్లు

నక్ష్యతకన్యలౌతాయి

మనోజ్ఞ కాళ్ళీలలోయలో

మంచుకొండలపైని

వివోర యా(తికుల్టి చేస్తాయి

వండువెన్సైట్లో పావీకొండల నడుమ

వడవ (వయాణ అనుభూతుల్టి గుండెనిండా నింవుతాయి

పాటలు మనన్ఫుతోటల్లో

తుమ్మైదలై తూనిగలు అవుతాయి

పాటలు అట్లా నైటీక్ట్రేన్‌ నవ్చిన వుప్పాడులను

.నుగంధ దూమాల్లి (వ్రనరింబి'

అవ్లోద వాతావరణాన్లి ఆవివ్కరించి

గుబాళింవజోస్తాయి

బోగబోగంతా గానకళావేదికొతుంది గాయవడిన జాబిలి వం

పాటలవాన జల్టు కురిని కురినీ ఆగిపోతుంది. నాన వెలనీన నిళ్ళబ్దంలా అంతా తడీతడిగోఉంటాయిమనునులు అలా అందరమమ్హుడు నువరిచిత మిత్రుల్లా పొగడ్తల నంభాషణాచర్భల్లోకి మునిగిపోతాం (దవ్యమైన కళాస్పుర్థ వృదయవుజూలి పొవులా అరణాబిళ్ళల్డివేఫ్రి కళాపోషకుల్లా గంభీర ముఖాల మాన్కులు' అతికించు కుని ఎవరికివారమే (బ్రతుకు గదుల్లోకి చేరి తలుపులుమూని తాళాలు వేసుకుంటాం బుతువునుంచి బుతువుల్లోకి (పకృతి దృళుంమీద దృళ్ళుం మారినట్లుగా ముగింపు అంకానికి తేరలాగినట్టుగా మనల్లి ఆనంద నరోవరంలో ఓలలాడింబి తను కంట్లో వపూలువూయించుకొని బీకటి ప్రవంచలోంచి సాగివన్తూ గొంతుదాక విషాదాల్టు (త్రాగి వెలుగుపాటల వూలమూటని మోనుకొస్తుంటాడు మళ్ళీ మళ్ళీ మనకోసం. (జనధర్మ, 3-5-92) గాయవడ్‌న దాబిలి యీ

అంతిమశ్వాస దాకా

నే నిముడు మిత్రవాక్తం రాయలేను

శతుధాన్యం చేయలేను

యుద్దళిబిగంలో తీరికగా కూర్చొని

(ప్రపంచ భోగాలాలనతను గూర్చి నంభాషించలేను మనం శ్యతువుతో కరచాలనం కాదు

ఖడ్గ బాలనం చేయాల్సివుంది

యుద్దభూమిలో నిటారుగా

ఆకాళాన్లి తాకేలా నిర్ణయంగా మెడసాచి గంబీరంగా నమరం చేయాల్సివుంది

(దోవొతో రాబీబేరాలు, రహన్యచర్టు లేమిటి? ముఖాముఖి బావాబాపొ ఎదురుదాడే _

చేయాల్సి వుంది.

కాని చరిత్రపీనుల తుచ్చ ఆళల గాలాలకి చిక్కేవాళ్ళమెవ్రుడూ కాకూడదు

పోరాటం మధ్యలో వలాయన మంత్రం జపీంచేవాళ్ళ కోపుడూ నమాధి కడుతుంది చరిత

నీపై నర్ద(త నియంత ఘోర (కూర చర్చలు చేనీనవాడితో (పేమ వుష్పాల వరిమళం తెలియనివాడికి కారుణ్వం లేని కసాయివాడితో

ఇప్తుడింకో కబుర్ల బేరసారాలేమిటి

వాడూ మనం బరిలోనే తేల్చుకోవాల్సిందే

గాయవడిన జాబిలి తే

బరిలో దిగినాక భయంగియం వదిలేసి నడవాల్సిందే

జాలిలేని దోపిడీ వన్తం ముందు

దేబిరించడం బిచ్చగాళ్ళు అలవాటు

(బద్దలు కొట్టాల్చిందే

మనలోని అనైక్కతను యధేచ్బుగా వాడుకోవడం

వాడికి వెన్లుతో పెట్టిన విద్వ

తుది పోరులో అంతిమళ్వానదాకా....

నమరయా(తలో సావానినై సాగపోతాకాని

ఛు శిబిరంలో చేరిపోడు దుర్శార్గుణిమా(తం

నేనెప్పటికీ కాను,

(అభ్యుదయ మానవతిక ,జూన్‌-జులై 992)

గాయవడిన జాబిలి శై

అంకుర ప్రస్తారంలోకి

చెట్ల కొమ్ముల్డి వీడి వీడలేక అనంత (వ్రక్పతి తనువుచుంబనం వదలి వదల్లేక అన్చిదిశలకు వీడ్కోలు పాటను పాడుతోంది చీకటి రాక్షనీ యధాలోకో రంగస్తలానికి జీవనతార తీయబడుతూవుంది వక్షుల గూల్ళలోంచి కువ కువల ఉదయం వెలుగు నరాగాల న్వరాలు అన్లివైవులకి వ్రనరింవ బడుతూవున్నాయి (బతుకు వేటలోకి బవు నీమల్లోకో వళ్షులై ఏగిరేను నృష్టీ చరాచరాలు ఇంకా మంచు పొగ దువ్పుట్టు యెదనిండా వర్చుకొస్టుట్టుంది ఉదయం ' అది చీకటి వెలుగుల దోబూచులాట తూర్చుదిళ ఎరుపెక్కీన అరుణ వదనాకాళం (వనరించే కీరణాలు నూదుల్లా (గుచ్చుకొంటున్నాంప్‌ వల్లెవల్లె బాటలో (ప్రొద్దుటి నడుకలో సాగిపోతుంటే అక్కడక్కడో నీటి కొలనుల్లోని శిరన్సులపై నుంచి లేబొచ్చే తడి పిల్లగాలి చెవుల్లో వీల్లన(గ్రోవి పాటల గున గనలుచేన్తున్లుది విల్లబాట కీరువైవుల నవ్వుల అళతో సాంద్రారణ్యంలో ఎగినీ ఎగినీ వడే అగ్జిళిఖల నృత్యంతో రేడియం వస్తాల్లి ధరించి నివాళులు అర్చిన్తున్లు మోదుగువూలు నీటి కొలనులో తెల్లటి నక్షత్రాలై కాంతులు

గాయవపజీన బాబిలి 43

చిందే కలువలు గున్లు మామిళ్ళ తోట గుబుర్ల వూతపైని గాఢ నురభిళాల (ప్రసార నంరంభం రాత్రి ఒడి శూడు వీడి బడలికను తీర్చుకొని వాలాధారులై సాగే భూమి వుటతులు (బ్రతుకు నిండాపర్చుకొంటున్లు వ్రళ్ణలతో (బ్రతుకుదారువు కోనం కొడపండ్ల చేతులతో రైతుకూలీలు ఇది వీ ఆనంద సా్యమాజ్య ఉదయమో? ఎన్నెన్లి లక్షోపలక్షల రసహృదయాల అక్షులు కావాలో? (ప్రక్పుతి రమణి హృది దాచుకోవాలంటే ఎంత బరువో మనోజ్ఞ నుందరిలా మౌనిలా, నిళ్టలతవన్హునిలా నిరంతరం ఆహ్వానగీతికలు పాడుతూ నిలుచుంది మన కోసం మనిషి కను ఎంత నివృపటి ఎంతటి నహవృదయ మాతవో! ఇంకా అనంతాన్హేషణల్లోను ఇంకెన్టింటీనో దాచుకొన్న రవాన్య పాది ఎంతటి నుందర దృళ్ళళాలో వీచిత్రకారుని మనోపేటికకు పరిస్తూర్ణంగా చిక్కని అందాల నం(ద్రమో?/ వీ శాస్రజ్ఞుని మేధోలోయలోకి లభించని వరిశోధన గారానివి మనిషి ఇన్లీ (వ్రస్థానాల్లోను, వరిణామాల మూలల్లోను నదా మాతృమూర్తిల్లా సేదతీర్చేందుకు నిల్భున్నమూలచ్తో నిన్ను నమన్త దేహస్తాలతో నమన్కరిన్తున్లాం నీ ఆణువణువుల్లో జీర్ణమై, నంలీనమౌతాం (పకృతి శక్తి ఉ్యోర్చుదించు ఆవిష్కరించు (ప్రనరించు నీ దవళాన్థుల జ్యోత్హుకిరణాలు (ఆంధ్రభూమి, 25-6-95) గొయవడిన జాబిలి త్య

పొద్దు చక్రంతో

వాళ్ళురెండు చేతుల్ని

రెండు భుజగోళాల్లి, నమన్తంగా నమ్మి

(బ్రతుకు జీవన యా(తకు పొద్దు చక్రంతో

పోటీపడుతూ (గ్రీన్‌సీళ్చుల్‌ ఇస్తారు

కడువులో నాలుగు కారం మొతుకులు పడవేసుకొని (్రమవేటలో తల మునకలౌతారు

అక్కడో ముక్క, ఇక్కడో ముక్కగా చెల్లాచెదురై వడివున్లు నల్లబంగారాన్లి ఒక్కచోట నమూవావర్ధి,

కష్టాల కావిళ్ళలోకి చేర్చి, ఉచ్చాన విశ్చాసాల ఎదురుపోరులో ఊవీరిని ఊతంగా మల్సిన వరుగు వందెంలో

సాహాన (శ్రీడాకారులై వట్టణ మార్గాన సాగుతారు

వారి యాతనంతా్నా, వారి చెమట భధారపోయడమంతా

తినే దినవెచ్చాల కోసమేనని వాళ్ళ పాలభాగంపైని నూర్యుని ఉత్తాహవు నవ్వే (ప్రతిబింబం అయినా గంపెడు ఆళతోనూ, కొండంత ధైర్య్భంతోనూ పోయిన (వ్రతిసారి దురదృష్ట రేఖేవాళ్ళు ముఖాలపైన ము(దింపబడుతూ వుంది తీనికెళ్ళిన (వతీసారి వారికాళ్ళకు చుట్టుకొన్లు ఆడ్డతీగౌతుంది పాత అవ్లు బాకీ క్రింద నగం 'డబ్బు కోతవెతలను

= రగిలిన్తుంది ఆకుకు అందని పోకకు పొందకమిగిలిన _గశాయవడిన బాబిలి త్‌

చిల్లర పాతిక్నో ఇరవయ్యో మురికినోట్లను వదేపదే లెక్కిన్తూ. శసించబడ్డ ఈ (బ్రతుకును న్యగతంతో కలహిన్తూ, కలవరిన్తూ దాచుకొని దుఃఖాగ్జి జలాన్ని గుండెలోయలో చాచుకొని అపుడపుడు విషాదాళ్ళ ఒంటరి మేఘాలై మళ్ళీ రాత్రింబవళ్ళ చక్రగమనంలోంచి ఈ జీవన నము(ద్రంలోంచి బ్రతుకు నౌకను నడివిన్తూ తెలియని దిళకేనీ సాగిపోతూ వుంటారు. ( ఆంధ్రభూమి ఆదివారం- దర్పాల్‌ = తేది న 29-70-95) ననన గాయవడీిన జాబిలి తీగ

ఊర్హ్వముఖంగా సెన్సెక్‌

మార్కెటింగ్‌ మార్కెటింగ్‌

న్ధూమ్లుసాధాలు, (బ్రతుకు ద్యారాలు- మార్కెటింగ్‌

(ప్రతీది మార్కెటింగ్‌ మార్కెటింగ్‌ -

(తాగేనీరు, వీచేగాలి, నిద్రా నుఖాలు

ఎద్ధా అవిద్యలు, నడకలు నాట్యాలు మందులు మాక్షులు

ఆటలు పాటల మాటలు, పరిశోధనా రవాన్య వ(త్రాలు చిత్రాలు

ఆత్మల ఘోషలు, 'ఆళయాల మనుమలు మార్కెటింగ్‌

నీనా చుట్టూరా కనిపించే ఆకుల అరణ్యాలు అలాలు

బెట్టు, గట్టు, గుట్టలు, వుట్టలు వులుగులు ఊవీరి సావాసాలు

వంచ భూతాలు, వంచ లోహాలు బందానుబంధాలు

చూసేదేమీ లేదు వెనుకా ముందు అనేదేమీ లేదు వారు వీరు

అక్కర్లేదు నీవు నేను, నంబంధం లేదు నీక్షు నాకేమి

అంతటా ఎగుమతులు ఎడుమళతలై విన్రరించినయ్‌ విన్తరిన్తూనే వున్నయ్‌

దిగుమతులు దిగుమతులు వేల లక్షల కోట్ల టన్నులు టన్నులు

తలువులు, మార్గాలు విశాలంగా తెరుకొన్టయ్‌!

బార్జాగా తొరుచుకుంటూనో వున్దాంయ్‌

స్వేచ్చా వివణి వీధి నంస్రలు వ్యవస్థలు వ్యవవోరాలు

గలగల, కరెన్టీ నోట్ల కట్టల రెవరెవల చప్పుళ్ళు

అవి ఇక ముందు డాలల్‌ బెట్టి న్విన్‌ బ్యాంకు నిధుల వుష్పాలై

విరగకాసే పంట

ఒవ్సుందాల ఆధివత్వాలు వడ్డీ వగ్గాల నంతకాల ఉత్సవాలు గాయవడీన జూబిలి జ

ఖండ ఖండాలన్చింటా గోళగోళలాన్లిటా (గ్రవాగ్రవాలంతటి

పోటీ విస్తరణ ఆబో తవ్ఫ మరోటి లేదు

మార్కెటింగ్‌ మార్కెటింగ్‌ స్పేబ్బా మార్కెటింగ్‌

ఫ్టైరవివోరం, వీర వివోరం సొమ్రాబ్బా దావాం

లక్షల వాస్తాల, కోట్ల కోరల్క భీభత్స నృత్వ దేవాల

మార్కెటింగ్‌ రంగస్థలం ధరణీ రంగస్థలం,

(యువ దీపావళి ఆంధ్రబ్యోతి ప్రత్యేక నంబిక్క అక్షోబల్‌ 95)

గాయవడిన జాబిలి త్రి

అలల స్వఠాలు లేని నిన్లుటి మనిషి ఏక ముఖం నుంచి బవుముఖంలోకి సాగేవ్రయాణికుడు అలల అలలుగా ఎగినీవడే న్వష్టాలు కనడం మానేశాడు ఇవ్వాళ... (ప్రక్ఫతంత మనోహరంగా, నవాజంగా న్ధుచ్చుంగా జీవించడం జూరవిడుచుకుంటున్నాడు నిత్యం ఏదో అద్భళ్ళశ్తక్తి న్హోళిన్తున్లుట్టు వీదో అనవాజంగ్కా అనంకల్పితంగ్కా అన్ద్రిష్టంగా కదులుతాడే తవు న్ధుష్టంగా అనూహ్యంగా న్ధుందించే వృదయ వుమ్హుం విరబూని, వరిమళభావనలు వ్రనరించం లేదు అలోచనలు, అనుభూతులు వెన్టైల కురినీనంత ఆవ్లాదకరంగా వురివివ్స ఆడే నెమలి నృత్యంలొ లేదేం/ రోజూ నిమిషం క్షణమూ తీరికలేని (బతుకే వ్వాపారిలా మిగులుతున్లు బారి సొంతగూటి బాధలే ఎడతెగని ఆనేదనలే ఆలావనల్తే (పేలావనల (ప్రేలుడే మిగులు విలువ గాయవడిన జాబిలి తం

లోకం వడవ రారమ్మని చేతులెత్తి కేకలు వేస్తున్హా ఓక్క. (బ్రతుకు క్షణం మాలో స్పేవా వాస్తాన్లి అందించి కరచాలనం చేనిపొమ్మని అరిచి గీపెట్టినా ఉలుకుపలుకు లేని శిలావి[గ్రవామై నిలుచుంటాడే కాని ఉప్పెనలా తరలిరాడేం/ జీవన శిధిల మ్యూజియంలో న్వీయ కుటుంబ గాధలే చెప్పుకుంటున్న కథకుడు ఎవరూలేని నిళ్ళబ్ద గుహలో నిస్పారంగా పాటీలు పాడే విచ్చినాడు మనిషిపుడు తన చుట్టూరా వాతావరణం నుంచి వలాయనం చేన్తున్లాడు ఇవ్చుడతోడీకి అలలూ లోనూ అనుభూతుల న్వరాలు లేవు మధుర జ్ఞాపకాల జాడలు లేవు నిర్మానువ్యు మరుభూముల నడక తప్పు. నిర్జీవ ఆనుభవం ఫలం తప్పు. (ఆం(ధ్రభూమి, 9-3-2997) ఇబ గాయవడీన బాబిలి 50

రెప్పవాలని స్వప్నం

చీకటి ఆకాళపు తోటలో వెలుగు పూలు ఆకాళదేహమంతా వూనుకున్సు పొడల్‌ నడిచే దారి కిరువైవుల చిమ్మైట్ల చిందరవందర గోల ఊరు ఊరంతా ఆదమరబభి నిద్రపోయేవేళ

నిళ్ళుబ్దాన్లి (బ్రద్దలు కొడ్తూ జంతుజాలం

ఊరి రచ్చబండ ముందటి వేవరావి చెట్టు పైనుంచి

వ్యదలేచి ఎచటెచటికో రెక్కల రెవరెవలతో

ఎగనీ ఎగనిపోడో రెండు జంట వృళ్లులు

(గామాన్ని విడిచి మరో (గ్రామ్ల పాలిమేరల్లోకి

సాగిపోతున్ల్ను అవిశ్రాంత తేజో మూర్తులు

శబ్దం నుండి నిళ్ళబ్దం మళ్ళీ నిళ్ళబ్దం నుంచి

శజ్ఞుం (ప్రతిద్దుని

జూము గడిచి జాములోంచి కాలెండల్‌ కదలిక

చెట్టు, వుట్టలు, గుట్టలు, పొలాలు అన్లీ

స్పేచ్చా ప్రవంపంలో శ్యానిన్తున్హాయి.

నిద్ర నిద్రకు నడుమ ఆలోచనల పెనుగులాట

రేవటి రోజైనా నుఖమయ అన్రీత్తుం

నృష్టించబడాలని సాలీడులా అల్లుకొంటున్లు జీవవవథకం,

(ఆం(ధ్రభూమి, ₹-6-2997) గ గ్‌. ఖ్‌ గౌాయవడిన జాబిలి (1 గ [6 నటి డైట ఖగ! వ ల గ్లో ఇహ్రైకు వక్ర స్ట పక్క *

తపన తపన

ఆస్తత్తంపై ముళ్ళపాదలు

ధర్మాధర్మాల మధ్య భీషణ నంగ్రామమే

నం(గ్రామం,

ఎక్కడికో తెలియని వలన గ్రవావామైన

దిన జీవనం

ఎవరికీ నిర్మల నిళ్ళల నమయం కాదిది.

వీకాంతంలో కోల్పోతున్లు వాటికోనం

తీరని తవన తవన....

విలువల వలువలు క్షణంక్షణం జారిపోతున్సుయ్‌

కాలానికి తిలువవేస్తున్ను వాస్తాలు

ఎటుబూనినా వేదనా వదనాలు శోకనయనాలు

దేవోలు గాయాల వీణలు...

పోటీల దాహంతో వరుగు

వందొమైన వర్తమానం

అవ్పుడప్పుడు మెరువులా మెరిని విరిసే

నిస్తార్థ మూర్తుల ఆగమనంతో

లోకం ముఖంపై కాంతి దరవాసాల

వువ్రవర్డం.

(ఆంధ్రభూమి, ౩-8-7997)

గాయవడీన దాబిలి 52

శబ్ద దృశ్యాలు

(ప్రతి మజిలీ మజిలీ నడుమ కాలం విమానం

అందని వాయువేగమై వరిగెడుతూనే ఉంది

(బ్రతుకు భీకర నముద్ర కెరట కెరటాల వడిలేచే ఘోషాతాండవాన్సి భరిన్తూనే ఉంది.

తీనుకున్లు ప్రతి మలువు న్థూవం వద్ద అనుభవసార మట్టి నరనరాల్లో రక్త(ప్రనరణ రణం

అలనీసొలనిన దేవం సెలయేరులోంచి =

అనేకానేక బాధల బాకులు చేనీన నువు నంభావణలు మెదడు కుండల్లోంచి_పేలిన (పేలావనల

ఆనందర్హ్పు మాటల జలపాతం

వీలువని తలువని ఆతిథిలా వచ్చిన జ్వురన్సురం వీడనంలో (ప్రకంవనలు (వ్రకంవనలైన జీవనకాంక్షలు

వరద వెల్టువలై సాగుతాయి

తెలియని మోహావేళంలో పెనవేనుకొన్లు

కోరికల విత్తనాల జడివాన

వచ్చీరాని ఆత్మీయునికై వదే వదే కలవరింత

పెదవి వూవిన వువ్వులు ఎవరికో అందించాలని ఉబలాటం

ఆబగా ఎదురచూనీ చూనీ...

కనులు రెండు మందార వుష్వాలు

స్టేవా మందిరంలో దాచుకొన్లు అవూర్చు మాటల నిధులు

గాయవడీన జాబిలి 53

గదిలో అడుగుమోవడమే ఆలన్యం మాటల నభిపెట్టి

తనని తానే మర్చి ఆనంద లోకనివారం

ఇరువురి కలినిన దేహాలదే కాదిది

నీలో నాలో అందరిలోని (బ్రతుకు న్వగత కధనం

అనుభవాల నేపధ్యంలొ దాచుకొని రవళించే " మిగిలిన జ్ఞాపకాల ముత్వాల మూటలు

ఎదల పేటికలు పలికే నిజనిజాలు

మరువని అనుభూతుల ళు దృళ్వాలు.

(ఆంధ్రభూమి, 8-2-998) నం గాయవడీన బాబిలి వశీ

అన్నదాత అప్పల కొండ

నేలదేవాం నె(రెలు బారింది

పాలం తల్లికి నీరు లేదు-దావాం తీరదు

చూపవు బెరబడినంత దూరమూ

ఎడారి ఎండరంగు వులుముకుంది

వచ్చుదనవు ఆవ్హాదం జాడ అణుమా(ం

అగువించదు

కఠెంటు కోత గుండెకోతను చేనింది

(బ్రతుకుభూమిలో లేవదీనీన

(వ్రళ్దల కొడవండ్రకు నమాధానాలు లేవు

రాత్రింబగళ్ళు నిత్య అన్బేషణాలోచనలోను

దొరకవు

ఎవరి ఆనరా లేదు.... ఎవరి అభయవాస్త్రమో

అందుతుందని అంతరంగ ధ్వని అవుడవుడు

కనుల నము(దంలో వర్చుకొన దున్వష్పాల వరుసే తప్ప

ఎవలో వచ్చి తమ తల బరువును దింవుతారని అవుడవుడు

ఎక్కడినుంబో చిరు ఆళల నంగీతం

అవ్రుల దిగులు పాగమంటై (శమ(కమంగా

కనివించకుండా (కమ్మివేస్తోంది

బుణనర్పుం గొంతుకడ్డంవడ్త వచ్చి వెలగపందై.

(మింగనీదు కక్కనీదు

ఆరుగాలం వలసాయం రాబడి బాకీకి లలనా గాయపడిన జాబిలి వ్‌

చెల్లుచీటి పాడింది పోయిన యేడు విల్ల పెళ్ళికి తెచ్చిన బాకీ డబ్బు అమ్హలకొండై కూర్చుంది రైతును చూనీన భూమాత నిన్సవాయురాలై కుమిలిక్షుమిలి ఏడుస్తోంది అయినా వీ మబ్బులోను నీటిచెము శలోదు వపానచినుకురాలదు పేనుకొన్టు ఆళల తాడు వుటుక్కు వుటుక్కున తన ముండే చివికి తెగిపోయింది. అతని సాద వినేదెన్పుడు అయినా వ్యధ తీరుస్తారన్లు మ్యూటైనా బలంగా నీదీ వినివించదు వంచవర్ష రంగుల రామచిలుకలైై ఎగిరే (పణాళికలైన దేశం (వగతి నూచికల నాట్వం ' అంకాల రణగొణ +*బ్జాల అర్కె(స్టా (మోతలే మట్టినే నమస్తంగా నమ్ముకొని నేలకే కష్టాన్ని అర్జించిన వారికి _టబ్రైలకు వ్రతి నిత్వం జీవనమరణ నమరం అవుడపుఢు శూన్తంలో వెతుకులాట ఉబునుపోకకు కబుర్థాటలా బీవనం వీముంది ఇక్కడ (బతుకు చిత్రం కన్టీరు మున్లీరై విలపించడం ఇక్కడి మనిషి వ్యధ విప్పితో గుండెలన్లీ పారే దుఃఖ నముద్రాలే, (ఆదివారం ,ఆం(ధభూమి, 31 మే 1998) గొయవడిన జాబిలి వ్‌6

నా బాల్యం వేపచెట్టు నిదకళ్ళతో లేచింది మొదలు నాకు వ్రత్యక్షమత్యేది వేపచెట్టు పొద్దుటి నా నిద్రమత్తు చెట్టుపైని వన్షుల ఆర్కె(స్లా వాంగామాతో వటాపంచలట్యోది దీని వచ్చని కమ్మలే నా నిత్య కార్యత్రమాలకు వచ్చని దౌండా ఊపేవి. నా బాల్యం (్రీడాస్టలి నా వున్తకాల అధ్యయన కటీరం వచ్చేపోయే బాటసారులకు రారమ్మని చేతులెత్రివిల్టే, ఆత్మబంధువులా సేదతీర్భి చల్లిని-నీడల షామియానా వేసేది , తళతళమెరిసే ముత్వాలవళ్ళ కోనం తన చేతులను విరిచి వండ్హ వుల్లలన్లిచ్చేది నా బ్రతుకు యోజనకు ఆళల గూళ్ళుకట్టిందిక్కడే, నేను లోకం ఆలోచనల నము(ద్రంలో మునిగిందిక్కడే ఈ చెట్టు (క్రింద నుండే (ప్రేమ ఊనుల వల్లకిలో ఎగినీ ఎగినీపోయాను. తాతలనాటి తగాదాలు తీర్చేకోర్టు (ప్రాంగణం ఈ చెట్టో నుందర వనంతం వచ్చిందంటే చాలు (వతి కొమ్ముకొమ్మా ఆకు ఆకూ సొందర్భనంవదలో ముస్తాబై సోయగాల్లి (వ్రదర్థించేది గాయవజిన జాబిలి వ్‌

ఉగాది వండుగకు ముత్యాల వడ్డాణం ధరించేది అల్లంత దూరాన ఉన్హా ఘుమఘుమల నుగంధాల జల్లులు కురివించేది భరించలేని వేనవి తాపానికి దీని (క్రిందకు వెళితే అమ్మ మననంత చల్లదనంతో, మంచువర్షం నృర్థుతో తన గుండెలకు వాత్తుకునేది వండుగ వబ్బాలకు (వ్రతి ఇల్టు వచ్చని వేప తోరణాలతో వనందుగా అలంకరింపబడేవి నా చిన్షమ్రుడు మల్లిన్సు జాతరలో వేపమండలు వట్టు కొనినీగాలెత్తేవారు ఆనాటికి ఈనాటికి మేటి దివ్యౌషధమై కీటక నంవోరిణీగా విషహారిణీగా వునర్జీవుల్లిచేసే ఆరోగ్యవర్టిని, నాబాల్యం జ్ఞాపకాల నిండుదనం చెట్టుకాదది నవ్త నము(ద్రాలవతలి నక్షాత్రాల టోపివాడి తిప్పుడు వ్యాపార తం(త్రాలగారడీ దృష్టివడి వబ్బని ఆకులు కొమ సలు దారుణంగా నరకబడీన మొండి చెట్టులా నా ముందు, నిల్చుంది. ( ఆదివారం- ఆంధ్రభూమి భావన, 19 జూలై 1998) గాయవడీన జాబిలి 58

నాణం జారిన చప్పడు కన్పుంచే చెట్ల పైనుండి వచ్చభనమంతా సాగి పొంగిపార్లేది (వ్రతిసాయం(తం (ప్రాద్దంతా వెంటాడిన నా ఆయానం వాటిని చూని చూడడంతోనే ఆవిరైపోయేది ఆ చెట్లపైకీ దూరదూరనీమల దారులలో నుంచి వలనవబ్చిన పాలపిట్టల వయ్యారాలు రామబిలుకల గెంతులు, నుందర శారికల న్వరాలు వడింగి పిట్టల నానికపు టకటకలయలు కన్చింబీ విన్చించేవి ఈ దృానులన్లీ కలనీ రాగాలను న్వూరవర్థిన నంధ్వాచేళో వక్తులు నంశగీత విభావరి జరిపేవి వరవళాల వూలతోటలలోనికి నడివించేవి నేడా వచ్చుని చెట్ల దృళ్వాలూలేవు నంగీత విభావరులూ లేవు మాం(త్రికుడెవరో మూయంచేనీనట్టుగా కనుమరుగు నేడవి ముక్కలు ముక్కలుగా విక్సుత రూపొలుగా నిర్హయ వాస్తాలేవో మార్చేశాయి ఆ చెట్లను ఇవ్హుడక్కడి నుండీ చల్లగా మెల్లగా తోలితోలి సోలి సోలి పోయే సోయగాల గాలులు వీచడంలేదు వనందైన దృళ్వాలను దుర్చిణీవేనిన జాడేలేదు ఎస్టేట్‌ ఎఫ్టేట్‌లైన రియల్‌ (బోకల్ల బేరసారాలలో (పకృతి జీవితాత్మ వతా కోల్పోయింది వర్రమాన కాలం వన్తుజాలమంతొ గాయవడిన జూబిలి 59

డాలర్‌ విగ్రవాం ముందు మోకరిల్లుతున్సువ్రుడు

టబతుకిచ్చిట నిత్యం జూదంగా మారిన వేళలో

అవును మనిషి డబ్బు వాననేస్తాడు తప్ప

మనిషితనం పరీమళం (వ్రనరించదుగాక ప్రనరించదు

మనం అల్టుకున్ను మమకారపు తీగల్టి కత్తిరించే

జంతువుల (కూరదాడిలో జీవనమైతే

మనను నుడిగాలిలో గిరగిర తిరుగుతూ తిరుగుతూ

వీ నుదూరాల్లోకో కొట్టుకపోయే ఎంగిలి విన్తరాకు అయినవ్హుడు

(బ్రతుకు విలువల ధృ్వంనం, ధ్వంనం, విధ్ధాంనం

ఒకే ఒక్క బక్కచిక్కిన రూపాయిడేగ నంచారం మాత్రం

నిమ్టులాంటి నిజం నిజం

ఇవుడాకాళాన్చి తాకే మేడల గుహల వరునలో

సాగేది మనిషి ఆత్మకోల్పోయిన నిళ్ళబ్ధ నంబార జీవన యా(త్రేగదా!

వచ్చని మనన్సులు వంచుకొన్న మనుషుల జాతరలేదుగదా

(ఆదివారం ఆంధధబ్యోతి- 22 నవంబల్‌ 998)

గౌయవజిన జోబిలి 60

రైతు భారతంలో మృత్యుపర్వం

వత్తి వువ్వా వత్తి వువ్వా మట్టి మనిషి బతుకుని చూనీ ఫక్కున నవ్చుతున్దావా? నిత్యం వన్తులలో అమ్హులతో ఆకలి బాకుల బాధలలో పండించేవారి ప్రాణళ్తినే వారించి

మా వల్లెల నట్టిల్ల మట్టిదీపాల్లి ఆర్పేన్తున్దావా,

మట్టే జీవన నర్జన్వమని నమ్మీతే

ఆరుగాలం (శమజలాన్లి దారపోస్తే

నేడు దీనాతిదీనంగాను, దారుణంగా కసాయివై బలితీనుకొంటున్లావా?

అవును ఇమ్రుడు రైతు భారతంలో వృత్యువర్దుం

అందింప చేన్తున్నావా?

అవును అతని వన్లీ మట్టి నంబంధాలు తవ

మనలాగ రంగురంగుల కరెన్సీ కాగితాల అనుబంధాలు 5ావు కదా! ఇప్పుడే (గ్రామంవైవు చూనీనా బీకటి నృత్వం'

చేన్తుంది.

వీ ఊరు గుండె తట్టినా చావు దుఃణువు కథలే

బెబుతున్తాయి

ఇకనైనా అతని మనుగడకి భరోసా యిచ్చి

నిలువెత్తు గంభీర విగ్రవాంలా నడిచే గట్టిమనిషిగా

నృషించి నడివించుకుందాం

ఇకముందైనా నాగలి (బ్రతుకు గృహంలో లొ

తతత గాయవజిన జాటీలి 61

అఆళల జ్యోతులు వెలిగే పండు నెన్నైల కాలాన్టి చూద్దాం వదంది! దగాకోరు మనుషుల దౌర్జన్యాలకు చెల్లుబీటిగీద్దాం క! [న ఇన్లుడందరూ ముందునైవుకు వరుగు తీద్దాం రండీ (దూది పూల దుఃఖం- కవితా సంకలనం లోనిది దర లిక గంధాల్నవై వ్వ సే వమన. | సస / ల జ(గిం గద్య. 4 /4 సై ఎలో రేక య. జలం లలా సుష్మా సు ఆ ొభిల్రి 62

. . నన . (/

కవిత్తమంటే కాలాన్టీ కొలవడం (బ్రతుకు నమరాన్చి కంద్హముందు కదిలించడం బీవితాన్చి అవురూనద్రుళ్ళంగా చిత్రించడం . లోకొన్చి నాలుగు జలసాతంలోకి నదివీంబదం " కవిత్వమంటే కాలాన్టి కొలవడం, .