Telugu Emesco Vachana Ramayanam Samputam 1 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

అల చస.

ను కో. జే? శకం

ఎషోశ్రేవనీర్వహాయణం అీతుపైని కోట వీళాబమీయ శీ

] అ తూల జై వాడాక క సాలా

గ శ ఎవెసో్ర(_ వచన రావమూయణం (మొదటి సంపుటరి శతావధాని కోటి వీరాంజనెయిశ లు 11560 14౪ ణ్‌. ణనానా లి యం. శేషాచలం అండ కంపెని సుచిలీపట్నం-సికిండ్రాడాడ

214౬500 ౪401న టీ ఉంనతటతి - ౪01.1 గీకి [660164 0) 5162726822 012 *66౫0)3002 5200 0626161011: లం. 2263ల 1000 గ్‌ 5006016 86416100 ; 0౪001068 1093 క్మైం1151603 ;

1. 5285841 01441ఓ%4స! ఉ (౮, షక20111102004%0, క41తలా206. లగ క. 60౪6౯ 069181 : యై =. వ. ... క [4540 ఏ[0౮6653, హా 5ం04[166820264-వ0 ల? ంరాలయ మ్మై టి లాగ రారా ఖ్‌ 06: 5. 6- హా. (౧ 2[|66( * ౨1010480 5 న లీ వ్‌ , న్‌ - ౨ికనత 9 క్రైకష్ట్ట్టంం దర్యాన్ట ఆ టం₹0%ు, పవపగ కం[(202( 4 ర్స్‌ సగ-500 0౮3 560" 10

దాాటశాదిత? మంటలం పె (ప్రరాశంచె (| (5! 13 సంపుటాల ఎమెసోగ[ పచన రామాయణ వాశ సం నకం. వనాడు వాల్మీకిమహర్షి అపార తపళ్ళ క్రితో వేదాన్ని రాహయ డాత్మకంగా ఆవిష్కరించాడో ఆనాటి నుండి అవిచ్చిన్నంగా ఛాలపశాఖ “శాఖలతో బసునామాలతో ఆ రల్బవృడంధారతాన్నివణ్యభూమిగా, రర్మ భూమిగా చేసి డిగెంతాలకు (పాకింది. ఇంతా [ప్రాసతుంది, అందుకే ఒక కో (| రవి “కాఘవేళ్వర చాక్మెతము సంద రెన్ని గ్‌రుండ పన్తించినని (గాలవ ల అని అన్నాడు. ముం రూదా ఆ పవ్మిత భావంతోనే. ఈ మహాకార్యానికె పూసొన్నాం. ఈ నూత్న (ప్రయత్న ౨లో ఒక విబషణమ్రైన హ్‌ాట్ళం [తొర్కుటం జరగింది, వేచారికి చేకం [ప్రహాబంళాగా వాల్మికి రాజూయ ణాచ్చికి వాల్మికియే (ప్రమాణంగా అసువాదంకేోన. అపవాదులు పకా స్తం ఇయబడెనై ఎ“ యహఫైతథభంగా ఆపపడించిగా స్తత వాపంంపల చదువు లప ఆనందం కలిశినుండి. ఎన్నో (టంథ (ంఘులు వం వనే త రగ శ వ్‌ చేట్‌ ఛంకకు ఎర్కుతా పదజోరం సంటుండి. ఈ చిక్కులణ్న ఇందులో విచడీియబడి లై. ౩ైఅకాకపం అవ్యాహతంగా రచనా టేశస్సు (పపహి మ్‌ న నిస్సాక నిపపయోన [పవెళాలు సన్యవ్యాములంగా. మూరి ఫలాచుభవంతో య హో దా ఆ ఇహపర నుధాలు తమంతకాఎ వోతె దంచి వర్తమ ఈ 'రచగావిశ్యాసం సకికొత్తడి పంచిన హైమల భేదం లేకుండా గ్ర శు విదషణ లకుండా ల అంపకికి రాదూయణ కల్పవ్యడ పలాలను అంతిస్తుండి... ఏ అనుమానం ఖల వ ॥ పచ్చిగా రః రామాయణం 1 మఓంతో చహామపంపె అలుస్తుంది, ఇంతము _ార్టాంల పూవళంం తచతపని ఎన్నో రహస్యోలు పరికి తియబడిజై... ఉదాహరణరు వళరకుడు ముసస ధార్యుంు పాయను చాకళ్లు ధాగాా2ంచకు చాడు? | వారి వథ వంచుకు ధర్యదస్ట్రందిః లావ పతి వతగా ఎందుకు ఆరాధ్య ఆంబండి? సీతా పరెత్యాగంతో రామును అన్యాయం చెడా? ఇంరావన్నో _ ఎనో,- ఈ బుహలాబరంవ ఎందకు సంకలి.౨వామో చతిని చచవరులు న ల ర్త ఉం న పాల సామలు గండి.

స్వీ క! క. ని వ ఈ పరాంజసాయ సపహు అవామే శే వాతాత్మజం వానరంయాథ ముఖ్యం, '్రరామడూతం. శరసానమామి. వ నానాచదరహసన్వ్య మం్యతయరమై, గానారసంశెవితం హా న్‌ యి ప, నానారమవయ భబదమయ టు, యాచర్యదతారార్కమైః ఆ క్షే నో జూ అం జానానంద నిధాననాథన (పళస్తంైన రామాయణా త్త / వ్యానంయిని థధపదషయనామమున (చాయం బూనిరిర్‌ భక్తిమ్రైః వ్‌ నెను నిమి త్తమ్మాతుందను, సిఏ రచించెచవంచు నమ్ము న్‌ లీ ్రై ధా౭నములో మునింగెడ సదా చదయతోదుర జూదుమందొటకుః క! జొనకి చేడమవా ర్తగొని సర్మదముడాటి కకుద్ధ్యపంచ్య స 6 శ్రీ | సీముది రామచం: వ పవనీరణ గంధ సమాప్మతరంబనుగ్‌, టంట నామచి తాపన చరణద్వయి సంతత చింతనంబనుడ్‌, రామకథాలతాంత మకరందము [లి జదాలి ఫోక్‌ మో హోషయవార్థి సంఠరణమంద రచింపయిదయ్య; హైపనీ! వ్‌ ఎందు [బాసియంచె, రిపుచంచము [వాయచునున్న చార, లెం శందబు ముంచు (వాసెదరో, ంపవ్వంచెలింగును? చీని ద్‌ జగా నంచముగా రచించి రషనందను కీ వ్రైయనోతె వెల్ల నా యందునం (ప్రమ వాపంగవరా, కరుణాకర! జాననాగరా! (| న అత్మత త్త్వ్వంబు నెవబ(ను యోగ్యతయతిము, జనమనోహర మైనధాషయును రడు, ఈవృకలవను నమ్మికయే; షమించి కృతిని పూరించి షూటదక్షింపుముయ్య. ఓ

అద ఆరం జ న. భల శాలి చ్‌ సవల అలు చో అ 4. లె టం డా పురషుల గబెంచుజెనగ్‌ న లా బురుడో రము-డన పీరు షోూసిరి, దటుపె నా న న స య శ య న అందట దు టుక (2 లక యం చం ఇ దాలు జా నరసింపజంచపె అట 2 కొనచిదగిఏ కలిసిన, జ మ ల్‌ ని 21 అనో లం ఆటో కంటం వ 6 వెలసి వా మెలి నాం ఇం పరదూనంచరరంబు సి చిర, హోల్చని సాటించెందు, చు నం. అం లయ మెొట లలల అ లంటే కమి ణా దరమందారమరందపానపున వంంగంబటు వరించితిని శి వ ఆ లం ది భనం లా పజరతా అ టు కరుణామూ 6 నముర పురేవం సంకలాానుబజంథధంబుగగర్‌, న్‌ వా! ఎ ఆ రడి, ర్న కే కటి, ల. . లు అభ ఇ ఇల, నరసింహారా తిత్‌ (గ్రహింపు; రఘుచర్యదా! రామచం్యడా! గమః, కి ప్‌ భై క జ టు కనే అన అల్ల అగ నల అగ ఆన్‌ వాహ్యాళిం సుమవాటికడి నిలిచి బృ న్వచ్యగంధంపునత్‌ వో లే య ల వసి లం డా జ న అ ఇ డాహ్యాభ్యందర మోదముం గనినంవడి, రామ! ర్వత్సు రశ ప మ. టన మొలల దాల్‌ ఎడి అం ఆకా అహ్య్థంబుంగ్‌ సుచుం బరామరణ వాళర్మాయంగా మాసప్వుల అభి రే జలము అ జబల్‌ న వన ప. వో వాహ్యాధ్యంతర౭దహాన్యత, [(గహింపం నారసింహార్మతిగ సే [| అధ రాం పోచ ల క జర జ న అ న కే గిహాంరంబున రము; సీదపదథకుంతిము, కాడదాంరటి. స ప వాజ్‌ బు అభా ఉన్నా కం చివిలద. జలద. మడ అటి వు మి రం ఆయుర్వాన్గదమై, య+ష మహనఎబయస్తుతూమై శ్రంపక క్‌ క నవక అ లి క. ణా. శ న. నా. సెంయోడదాయకమె, చికంతన తపఃషీరాచెవీయావషమైె, గో ము న వా ఆర వలం అతల. లంయకుఫంకా లలి (వాయంగల్లిన తంత్మ్శిమధమరకాపష్యం బంకితందిచ్చుచో న్‌ బి న. క ల వ చా. గాయానంద కృతజ్ఞతా [పణతి సంశానించు దాంధవ్మముగ్‌; వ (= లం న శంస చంక టనే అది ఇ, రం ఓంా! రామ! నృసింహనామ! యుబామార్ష్‌ త్యాహధామా! స్‌ు గ్‌ సి =, కి, చం చ ళా ఆ చా, టం నా న్‌రథ సెప్పి భక్రిమెయి సికె సదుర్పణజసె ముపస్ప దా లో చా య ఆం అటి అ జ్‌ న ప న్‌ లకి మహక్షి మర్త్యుండని ఆళము సంభయాత్మం జేరంగా ఈ మ్‌ య న వి ఆం కాల అ యల 3 నిర, పథంబులో నగచి నే నెటు ధిన్నముగా గమింతు? గి ల్ని లో య. న నం స వాం తి అహ శ్రకళ చివ్యలేజము చరించుతర; ని కృలినారసింహుడదై న న్‌ ర్త

అస్కచ్చరమవాంఛ లో ళా జననం దిచ్చుచు నిచ్చినట్టిడి దుహైశ్వర్యందు గా శేవున జన సంఘాత విశుద్ధ సంస్తవవిధా సంపాదనానంత రా ల్పనిక (పస్క్బుటధావ మంజుల కవిత్త్యం; బడ్తి నీ సేవకే వినియోగించి యళంబు గాంచితి కృషాల్చీ! యాంజనేయ [పభూ! అ వచ్చిన కార్యమైనది, యపార మహా వివరంబు లోపలన్‌ శొచ్చినవాండు ఘోరతర శోకముతో నశయించునట్టుగన్‌ మచ్చరితంటగాక, పవమానరుమారక! నీ రటాష నం పచ్చరితారమై యుసగె; కాస్కరవంశజు స త్కథారతిద్‌, చాలుంజాలుధవంబు?, సొఖంవితతుల్‌ సాలున్‌, యశఃభేడముల్‌ సాలుంణాలు, జరాపకా మరణముల్‌ సాలుడ్‌, సుహృత్పంగముల్‌ సాలుంగాలు, రళ్ళ్శత పుత్తు హిత సంసారాను బంధావసల్‌ ఖ్‌ చేసినవేమో చేసితిని, చేయుచు నాపినవాని కోసమై యానలం బెంచుకొంచు యమయయాతనలం బడలేన్తు, స్వామి! నా చెసిన సేతలందున విశిష్టత గల్గిన నీ కటాడ వి న్యాసమే, పెంపు సేయకిత నాయవు, నికడ జేరు హవన! | వం వీ మరుజన్మంనిడవర్దు, తప్పనిమయిడన్‌ మర్షుంతగాం బుట్టి ర్రి న. ట్‌ రరమ” తావక సుండరాద్దపదయగ్మంబందునన్‌ ధక్రి సు స్థిరతని నిల్వ నన్యుగహింపు, మతి ప్రి స్పూర్తి మేశా పదా ధభరణాలంకృత సత్మవి త్వ రచగా (పాగల్మ్య సనంపాడిగచ్‌; న. కోట వీరాంజనేయశర్చా

లో జెలకాండ కారతదేనము.నొన?, తగము

ఆం లి ఆకనమంటే పర్వత పంక్తులలో, అడుగడుగునా దేవాలయాలతో, అతి రమజీయమైన పుష్చదాటికలతో. భయంకరంగా. వుంచే. దట్టమైన అర జ్యాలతో, పవ్మితముల/ఏ జీవనదులతో, రకరకమువైన అనినాలతో, నన్యశ్యామలావైన శేడార ఖండాలతో లనేకదుకై న ధాషు పదాలతో, చ్యితచ్మితావై న పనితనంతో అకర్షవంళంగా తయాపచేసిన వాడుకొనే పస్తువులతో, వ్యృ్తి విద్యలబే డాష్మెద్యం ఎరుగని గామ నగర పట్ట ణాలతో, [పళాంత వాకావరణంలో నిన్మెంచిన మహర్షుల పర్షగాలలళో, రొదువలేకుండా నేపుమూపులు హెలిచ్ళే పప సంపదలలో, వాస్తు శిల్పాలను మెళవించి నిర్మించిన హరక్మ్యాలరో, నటితో. తడుపబకీ చరుపాసిన కబాటలలో వచ్చిపోయే జన సందోహంళో, [ప్రజల దాహం. తీప్పకొన టానిక్సీ సేదదాపువోటానికి డిగడు వాపులు, చేడనూతులు, ననోవరాలు రూర్చుబడిన (పచేశాలలో, వండి, బంగారం, ముళ్యాలుపప్పలువోసికావల సిన దస్తువులను కొనుటకు వీలుగా వర్పరచిన అుగళ్ళరో, రథాలు, ఏకు గ్‌లు, గడ్డాలు, కాల్బంటులు, సమృద్ధిగానుడి, పరన్మరం సహాయ సహాకారంతో సాహార్టంతో పకిహెభించే న్యాయమార్తల్లన వాలకులలో సంగీతం, సాహిత్యం, నొట్యం, అవినయం, హరికథ, పురాణం కాస్త చర్చలతో వినోచించే [పజలరో, నాలుగ సమ్ముదాలు హస్టులుగా గల భూథాగాలలో, ధర్మ దేదక మాకు హెదాలలోసండారం చేయగా (లేకా యుగం ఆర్యావ ర్రనామాంకరంగల ఢాకతదేశంరో (ప్రవ ర్రింపగాగిండి,

జాల్మీకి ఆశమ పవర్షనము

• ధూ

పరుసలువరుసలుగా తీర్చిగాటినవలవృవులు (పసన్నులై నగుహస్తు లాగా అలిభుల్ని అహ్వానించినట్టు చిరుగాలిచే కడులుతున్నకొమ్మల ఇతుల్లో జమ్ముతూ విందుభోజనం సమకూర్శితే తుమ్మెదలు సంగీతం పాడుకుంటూ ఆరగిస్తున్నవి. నదురూ జెడుర్లూ లేకుండా ఆశ్రమంలోని వాళ్ళనేరాకుండా చూడవచ్చినవాళ్ళను సైతం వబ ఆలరిస్తున్నవి. 'సెలయేష్య సీడితో నింపిన దిగుడు బావుల్లో నీటి పతులు కొలకొల ధ్వనిచేస్తూ,[శవదానందం సమకూరుస్తున్నవి. ఆ్మశమ (ప్రదేకంలో పడుపబద్దలతో, లెల్లు గడ్డితో నిర్మించిన కుషరం కన్నుల రరువు తీరుస్తున్నది. [పవేళ చ్వారంముందు పసుపూ కుంకుమా పూలలో పూజంపబడ్డ ఆపూ దూడా నిర్చి నెమరువేస్తు న్నాయి, గాళ్ళలో ఉన్న చిలుకలు వచ్చీరాని పల్కులతో పదం వల్ల వెస్తుప్పై, పల్లవారరముందే అచి కాలోచిత కార్యాలు ముగించి, సన్నగా నేసిన అరటినార గుడ్డలు ధరిలిచి, లలాటంపైన విభూతిపూసి. వెండి తిన ల్దాగా మెరిసే జడలు ర్ట్‌న శరోజాలతో, పొడవైన గడ్డంతో, ఎడమభఘజం నుండి అెమ్ముమీడుగా వశ్నిణంగా |(కిందికె [వేలాడే యజ్షోపవీతంతో, పులి చర్మంమీద ఆసీనువ్హై అర్థనిమీలిత న్మేతార్తా. వెలుగొందుతున్న ఒకమహా మూ ర్తి వసారాలో దర్శనమిస్తున్నాడు. మునిపళ్లెలో నివసిస్తున్న మున పుంగపులు ఆ చుహానుభాపుని దర్శింపవచ్చి పాడాధివందనంచేసి, దారి వారి స్థానాలలో వాడ ఉపనిష్టుల్తనారు. అనంతరం అందరూ. వేద మంతా లలో షంగకాశాసనం గావించి వాల్మీకి మహర్షికి అధిమఖులై నిల్చి అంజరి బంధంతో అనుజ్ఞ నిమిత్తం. వేవి ఉన్నారు. అంతటి మహర్షి వారిని హూర్చుండ నియమించి పర్మబహ్మతత్వం, సార్ధంగా,సాకల్యంగా, స్మ్యపమా ణంగా, సవివరంగా, సలవణంగా, వేదాలలోని సూషడ్మమైన రహస్యాలు [క్రమపద్ధతిలో వ్యాఖ్యానిస్తున్నాడు. ఆ సమయంలో... క

నారదుడు వాల్మికిని చూడవచ్చుట

మహతి రపంరో తన గాన మాధుర్యాన్ని మేళవిస్తూ. పరమేళ్వర

సంకీ ర్రనంలో పరన$ింవి ఆకాళపధంలో పోతున్న్‌ నాకడుడు ఆకస్మికంగా

డదాలకాండ గి ఆగి మహర్షి ఆమ ప్రాంతాన్ని గ్‌ ర్రించి కిందికి చిగిలోనిక్టిపవేస్తూఒక ణ్నై స్త తి జాతీ ఆఖ్బర్యకర సంఘటనాన్ని చూచి ఆగిపోయాడు. నడిరారు సర్పంఆ్మశమం రంచె వలుపలగా పోతున్నది. ఆ పోరున్న పామును. దూరంగా ఉన్న పౌదలోనుంవి మంగిన చూచింది. వెందినే పదను పపగున వెంబడించింది దాని రాక గమనించిన వాము (పాజరషణకోనం కంబలో దూది ఆ్మశమం లోకి వచ్చింది. మంగిన కూడా రోపళికి మమికిండి.. అనే సమయంలో ఆకాళంలోపోతున్న ఒక గరదపద్ని చూచి శరవేగంతో (బారింది. మబ్బులు దటంగాపటి చల్లగొలి వీసుందే వర్తం వస్తున్నదని ఆనందంతో నాట్యం ల్త లల ఎం డృ టం థి చేస్తున్న ల్మశమంలోని నములి మడా లర్కుడ బెరింది. అజన్మ విరోధం గల యా మూడింటిలో ఏ ఒక్కటే ఆ హైమునుదాథించలడు సరికదాడూర దూరంగ తప్పుకునై , ఈ దృశం గారడులి డణకాలం ఆళ్చర్యచరితుబి వ్‌ నవ. లి మ! చేసింది. “ఏమే యడద్భుతం! ఈ ఆ ళమంలోని (వత్వణువూ మహక్షితప శ్‌ భ్శ్క్రిరో నిండి సత్వకథావాన్ని సాధించిండి. కారపోతే బలమైన మూడు విరోధి పాణుల నడుమ అల్బ్యప్రాజి జీవించుటాక అఎకార ఇక్కడ కొలు మోపిన దగ్గరదుంచీ రంహభోజనుడనైన నేను కూడా సాసచింతన కలవా ఇపురున్నాను. ముషిపుంగవా!. నీవు ధిన్యుగప్తు ఈ సదవరాళం వ్యర్థం కానీయడుో అని తనలోళాను తలపోసి పరచుఖ్వారుణైి. స్తుతిస్తూ లభ చుంలో (ప్రవేాంచాడు. ఆయన కావటం గమనించిన శష్కవర్గం శాంచిచాఠకం వల్లి ంచి ఎదుడగా హోయి సగౌరవంగా లోనికి కొని. వచ్చింది. నహక్షి వెంటనే వి నమస్కారం చేసి దర్భాననంమీవ కూర్చోజెట్టి అస్య: వైద్యం సమ ర్చించె, “మీవంటి పెద్దలు కారణం తేకుండా రారు. సెలవిషపారా” అని (వశ్నించాదు. చానికి నారదుడు "నేను (పర్వేరంగా మి్కుల్ని చూసిపోడా యని వచాను” అని సమాధానం చెపాడు. ప! తె శ్‌ యం టల “సామీ! నా కొర కోరిక ఉన్నది. దయతో మీకు తీర్చారికాము త ఈ రపస్స్య్వాధ్యాయ నిరతులూ, (పియధామషలూ, (తిలోకసంచాదలూ, సర్వం తెలిసిన (బహ్కవిడులూ, మళ చాధంంకానిదినెదుం చ ర్రమావకాలంలో న్‌ నల

10 ఎమెస్కో వచన రామాయణం ఎవడు గుఐపంరుడు? సత్యపర్నాకముడు ఎవడు? ఎవడుసన్వంశణాతుడు? ఎవడు రృతజ్జతా ధర్మజ్ఞతలు కలవాడు? దృఢ్యదతమా, పీర్యవంతుడూ, ఛాంతుడూ, యుర్ధంఠో ఎనగురరు పోనివాడూ, వ్యర్డంగా దాణం (ప్రయో గించనిదాడూ, (ప్రయోగించి ఉపసంహరించనివాచూఎవడు? ఎవని దాహ్య సొందర్శం, అంతస్క్సౌందర్యం (పలోధంకలిగిస్తుంది? (టోరాన్ని జయించిన వాడనీ, ఆర్యవంతుడనీ, అసూయశనివాడనీ, సర్వులకూ పియమైనవాడని, పురుషో త్రముడనీ, నరసింహుడనీ పండితులూ, సామరులూ, ఎవణ్గిొగపదు తార. అట్టివాలి నాకు తెలుపవలసిందిగా మనవిచేస్తున్నాను” ఆ మాలు విని ఆనండించి సౌని కివదృషితో నరంం దరి*ంది-- ౨. ౫ త ఇ

నారదుడువాల్కీకికి సం గహంగారామాయణంచెప్పుట

“మహర్షి (శేష్టా! నీవడిగిన పళ్న రోవోత్తరమైంది. నివు (తికాల చేదివి, (బ్రహ్మ నెష్టుడవు. సాంగవేచ విడుడపు. నీకు తెలియనిదేముంది? నన్ను పెద్దవాణ్థి చేయటం కోనం అడిగాపు. సర్మగహంగా. ఆలుపుతాను. విను, నీవు కోరిన ౧ఏణాలు రలవాడు మానప్పల్లో డుప్లధుడు. పర్యబహ్మం ఒక్కడే తప్ప కనిపించే జీవళిటికి పరిపూర్ణత తమ, అయినా కారణ జన్ముడిగా జన్మించిన రాజపుంగవుని చర్మిత వుంచి. అవే షపండునీకరువని పించుతొను. భరతదేశంలో సూర్యుడు. మూలపురుముడుగా. ఇమ్వాకుదంళం (పసికి కెక్కింది. ఆ వంశంలో దళరభమహారాణు జన్మించి, నాలుగు నము జనానందరరంగా పాలించాడు. ఆయనకు ముగ్గురు పట్టపు, దేవేరులు. పెద కార్య కౌనల్య రామునీ, తెండో ఆవిడ వై కేయి ధరరుజీ, మూడో అమే సుమితలక్మణుట్టీ,శ్యతుఘ్ను బ్లీ కన్నారు. వారు కన్షపడంలోచంగమనిలా (ప్రకాశిస్తూ ఎదుగుతున్నారు. దాంతో పెద్రవాడ్రైన రామునికి యవరాజు పట్టం కట్టాలని (పళువు సంకల్పించాడు. రాని మంధర దుక్కోరతోకై చేయి పృర్పధ ర్తను పూర్వం తనకిచ్చిన వరాల నెపంతో, రామునకు పద్నాలు గండ్లు అరణ్యవాసం, భరతునికి రాజ్యావిషేకం కోరింది. ఆ కోరిక వీని రాజు నిశ్చేష్టుడెనాడు. ఆమె కోరిక మేరకు సీకా లక్షుబులతోకూదిఅడవికి రాముడు వెళ్ళిన దార్హ తెలిసిన డళరపడు దేహత్యాగందేరాడు, రాముడు

ణాలకాండ శ త ఆ ఆ అంట టన అటి క గ్‌ టల అనిల కటిట, చెంట వస్తున్న (పజలదు చచురరు పంపించి, శృంగిబరపుళం బరి తనను స్తున్న లి జె వ అరల అలా జ * బు ఆపాటి ఆ మలగి రిథం రొనివబ్బన సుమం్యరతుజ్దై ఆఅయోధాకు మరరిజావ (దాక్థిచి, ల థ్‌ ల అలి జో కై 2 లో లా క అటో 4 జో |“ గహుని ఆతిథ్యం స్వ్‌కరించి, గంగపడాటి, పరంతాలూ, అడవలూ, నం జ ఖో సాధ 6 క అల్‌ ఆగ రక! ఆ నాల ఆ, నదాలు ఉత్తరించి, భరద్వాజా శదుంలో నత్క్బృళుంత్షై ఆయన ఆజశాను . ర మో సరో ణం. జరు వవ భరణి నం ల ర. సారం చ్మిరకూటం (వవేశంచాడు. పర వియూగం ధర౭ించలని దశరథుడు వె ఎం ఆమి సాం జం ఆర్‌ ల వ. ను. టూ వ [గాకాలు దదిలశాడుం వృద్దధూపతి మర ణానంతరంవశిష్టుడూ,మం్యతులూ, టు ప్రా వ న నతి, న్లో ర టను ఆ (ఉగ ం పారులూ ఎంత చెపి-నా వినక ధరతుడు అన్న పెనల భక్రిరా, రాజ్యం శ్‌ గో వ లా క్‌ నగ రట నైతి, నాం. న. ల బా ఆ అ త్యాగం చెసి, ఆఅటూవ+లోనివారంకా తనపంటకాగా తల్లులత ఆన్నవద్దకు పు / ట్‌ సారం ఆ అం శ అలా ల దొ అరం “న్న అ 1 నళ పోయి మరల రాజ్యాన్ని [గ్రహించమని ఆరించి. విఫలుతై, వాడుకలత చు ఘా ల ర గి ట్‌ జం వ ఆ అ ములరి అదూధంకు పోక జటావపలబలాలు దాళ్చి భకిళ నంచ్మిగామంలో న్‌ గై క్‌ క మెల టు గమ టా ఓర, న! గ వ | న జో. ర. | చాదుకలు (ప్రతిష్టించి, తాను | పళతినిధగా వాలించనాగాడు, చిితకూటంల్‌ ప్త ప. జ అ 1. ఆలి ఆగ న్య య ఇ ం రు అస్లం ఆం ని ఉన్న రాముడు తనయందున్న (పదుక్కొ పారులూ, బంహసలూ, మాటి న గె జీ యిన ఉర మాటికి చూడవసారని ఆరోచించి. సోదర కార్యాసటబుతంగా.. బరులుదరి మ న ఇ న్‌ థి ల సఫా అంటు సి లం నంటి అగు అ డాతరో విరాథని చంపి, శరధంగుని సులదుం, లగ న్త్వ్యుం, ఆయన ః వటం యి ఇ లు అ, యో ల లిం అల తమ్ముబ్లీ సందర్శించి దారి అన్ముగహంత ఊిదా-సాొలు [గ్రహించి ఆసమీ కకక ర కాం జాం శ. ల జ వహ పంలో ఉండేవారితో రలసి మిలసి (వొర్దులు నడుపుతుండగా,. కొందరు ణా జం ఆ, వ ళా. అగ టా. దమ్‌ ఎ ఖో మునులు వచ్చె రాముని స్తుతించి, రాశసదాధలు కలిపి, వారినుండి రవణ నే లే ని అన్న, అలం లనే న. ఎం నీతును కోరా. అలాగే చేస్తానని జాకికి అధయ (పదానంచళాడు. కాలం లడాగ్యు (ల చ కి శవ ఆ మెల బే టో నండి ఒరరోజు సమీపారణంకో తికునుతుంగడగా జనస్టానంల ఉన్న ంః లి జ కా ॥ ఆన్‌ క గా కి. ఎ జో న్‌ ట్‌. రా హారాణభి అనే రాసి వారిని చూసి, అందులో. ర్రైరామున ఆందాన్ని ప. లవ చ్చ రు! ఇల, లం ఆబ న. చొచ్చి మోహించిండి. అనల రర్మసి. అందులో కామంలా కద్ములుమూసు వ వె జ, ఆరు జు సశ “నలు కొన వి. ఇంశేముంద? సరానరి రాముని ఎదుకుగొ అయి అన్ని చి ఖం న లు టా ఇర నర * పెంద్చా”తమని నిర్బంధింవిందిం రాముడు శాంతంం లత్మణని వద్దకు అరు మందం అల వ క్‌ జం. ర వరు లపల కా రం పంవాడు. రాహాబ్లబ ౧౪ మతి అపు మకర ణల ఉఆలాలబయి ర్హ వ్‌ అల చ జ అ ల రు నొ చేళాడు. దానితో ఆ దుష్టురాలుజ్య 5 శఐవి తనవారైన భరదూషణ[8శీర్షా నా వ పా లి ల లు టి బన అంబ ల. నో అల, న్‌ య దులకడశేగి బూనప్తలవల్ల తనకు జవెగిన ఆవహానం 4 రంతలు కొండం రా స్‌ ద్ని ల ణ్‌. ఆలు (న ళ్ళి తలుగా చెప్పి, ఏడ్చింది. డాంతో అగికో గగిలంగా మండి ఖరుడు చతు జ ళ్‌ 4) న! శ న జ. బంక. జార రంగ బలంలో రామ్రునిమీదికి యడ్తోనికి నదిజాడు. రాముని. వాణాగ్నిలో కు నోుదలలాం సలం. అ టో ఆ జం ఆటం హకానరుకొని కారంణఖ మిరుతలాగ సమూలంగా భస్త్స మైగాము ఈ సవల టౌగుం లో ళం ఇ హా

12 ఎచెస్కోో వచన రామాయణం లంకలో ఉన్న అన్నదగ్గరకు పోయి, బంధనాశనం తన అవమానం ఏకరువు పెట్టి చూటల్లో మాటలుగా సీతా సౌందర్యం వర్ణించి “ఆమెను ఎలాగ్లైగా అపహారించి లంక చేర్చ"మని చెప్పింది, రావణుడు చెలైరి మాలలు విని, ఆమెను ఓదార్చి “సీతను తప్పక లహైాను. ఎంతవాడ్రైనా, అనుకూలంగా ఉన్న ధార్యపోలే బాధతో కుమిలి కుమిలి చస్తాడు. (పలిష్టకలవాడై చే అవ మానం భరించలేక ఆత్మహత్య చేసుకుంటాడు. ఏ విధంగా చూసినా ఇది చుంచి పనిగానే తోస్తూంది. సను కార్యం సాధించి నిన్ను మళ్ళీ చూస్తాను. నీవు దుఃఖం వదలి అన్న (వతాప (ప్రయోగ కౌళల (పదర్శనంకోనం వేచి ఉండు” అని చెప్పి పంపించి, చమారిచునితో దముంఠతనం స్చి, వంచగా మార్గంతో సీతనుతిచ్చి ఆశోకపనంలోడించి (ముక్కడి రావసాంగనల కాప్ప పెట్టాడు. మాయ టెవిని చంపి తమ్మునితో పర్ణశాలకు వచ్చిన రాముడు శార్య కనిపించరపోవదటండో దుఃఖించి సేకాన్వేషణ కోసం అడవుల వెంట తిరు/పతూ, రావమునిచే రెక్కలు నరకబడి కొనవూపిరిలో వున్న జటాయవు నకు అగ్నిసంస్కారంచేసి, దారిలో తారసిల్లిన కబంధుభ్లి ఖండించి, శబల "సేవలు అందుకుని ఆమె చెప్పిన (పకాఠరం పంపా సరోవర తీరం చేరాడు. ఆ (ప్రాంతంలో తిరుగుతున్న హనుముంతుడనే పేరుగల వానరుడు, ఆ రాజ సోదరులను చూచి సభక్తిరంగా పూజించి, వారి వృత్తాంతం ఆలుసుకొన, తన యజమాని అయిన స్నుగీవునిరో అగ్నిసాషిగా స్నేహం చేటార్భాడు, స్యుగీవుడు తన కథంతా విమించి అన్నలో తనకు గల్లిన ఆపద ముంది రష్షంపమని. రాముణ్ణి. వేడుకున్నాడు. "స్కుగేవుడి అడుమానం దోగ్గొద్ట టానికి సప్వతాళభంజనం, దుందుభీ కశేబరోల్చాటనం కావించి యుద్దానికి రాముడు పంపాడు. వారి పోరాటంలో విషదిగమైన దాణంతో రాముడు వాలిని వరించి పతిజ్ఞాపాలనం నల్చాదు. రాజ్యోధిషేకానంతరం న్ముగివుడు [వపంచంలోగల కోతులనెల్ర రావించి సీఠాన్వేషనరో నియమించాడు. దశ్తైిణ చిళగా పోయిన కపుల్లో (శేస్టుడెన హనుమంతుడు లంకలో సీతవున సంగతి _సంపాతివల్హ తెలుసుకొని నూరామడల నమ్ముదం. లంధింద, సీతమ్మను జూచి రామచం్యడుని ముచిక ఇచ్చి, ఆమె యిచ్చిన చూడామని రపాంచి ఆశోకవనం పాడుచేసి, లంక కాల్చి, రిరిగివచ్చి రామునికి సీతమ్మ చశృమవార్హ వినిపించాడు. గ్రిరానుదు సర్వ్యవానర సైన్యంలో కదలివచ్చి,

స ఇ ఉరి అ (టా కారం. రత ప ధ్యాన్‌ టి అల ఇరా హు న ర వా... స చం బం జ క త్ర? నర ల అరల లంబ ఆరాధన అ కరన్‌ ఎల టీ జ న పట్టంగడై అన్నిపూతర్హాన బతతో భరదాాజా, శమంచి వాయుపు, తునితో

దబ" ౬ యు జుం య ల జవ వ జాం వ. న యక జతి ట్‌ ఇచ చార సంపి, పుష్చుకాడాధుడ్లై. నంద్మిగామంలో దిన్కి భరతుడితో కూడ్తి, మ మా లుల. న న న న న న. “అఘ్యలు వేతి, నీ జదాఎల్కరాలు విచెచి యాం ఆంచెతంకు వచ్చి రాజ్మవర్మ్యగిచాదించిసి, పెపె ర న్‌ సే క్‌ జనపనార, వాటిన విట లల భ్‌ గ తొండుజల సంపత్చకాలు. కారరడోూన్సి చాలించి పరషపదహులంరరించ ల్యూ మ న్‌. ౪. శ చ న శ ల ఒకరా ల లం అభలు అగి సుతా డాు, శః జబ్బుచం్యత విన్నా, చదివినా వరణడం అకుండాసమున యం షు. యా టు అతి ఆఇఉయయటలా దంాంలరో శు బంది భళా లో జివి క్‌ పలాటో (ఇల జనులూ ఇహంలా నగుభంచి పవంలొ భగవురుని నాని+ భ*ంలో ఆనంపం

య 06 ౯ లర నరవ జు ఆసుది నోము,

న్‌.

ఉం య, *ఒ ఒప అర్ధ జ" అలుల లు అప పిల్‌ వ్‌ =. ఆచటలె ఆ చరి చంచ చలో అంచి అజో సాల న. న. అని వచించిన నారదునకు ఆరిఫణం యబ్బ? చాల్యువ్‌ త్‌స్‌సు బి తు దంతము అలధ్యున.. అలి లి వలచి. అ ఆ ఆ న కాయని, మెహెం సపర్యకు నంలషంటు రో పెని ఓ న ఎల వ నిల ఆం ఆంటే జబు అరం లలి ల నటి ల్లాం అంగి అదగందంలి నారి ముడు (ంటెస్టైం రానివ చెప్త, తర్వాతి అటో క! న ల తపిటాి చలా మ లి గరం క్‌ ఉంటం అండా! జాశ్రమ అజంరలువలా అలుల తమసా నప అ జే తు ట్‌ మ లో వు లా మో వ వాళి స్‌ న.

శ జ వాటే న వ. ( తినే నానార్థ ఎవెందిు, వెంత బపు ఇషాగింళి కొలంగడిపి, ధరచ్వాడాడ్తిత

యు శ ఘు శో చ న జం, ప జో వలు ఆర ఇగ అంక ల అధి లలల జీయి నదికి వెడదామనా ఎండా. రుని అందుకు రాదలనిన దిపపనాంలందియగా,

ఉం వ శ కీ టట్‌ దు రాల లపల వలలు లి న. మ! నాజి, అం పసనుంంపరాంం ఒంారిసొాపెతున్న సపుయెంం వఅఎయెవాడొవిది కాదు ౬ నా! 6. పంల లాం నాం జ నోవా ల ల అటి లం ఖర వై ఆం దాం ఆ, వలన్‌ చూహిత్వైన (౨ ంచమిఫినంర్‌ మగపవ్నని దాణంలి కొట్టాడు. బంటిస యు బ్‌ అలు చం లె లమ నిల వట) వలం టీని ఓ అతి పెను అ పులు నఐఎబచె ౧ంగిల ిటుకును [చిం అుయిడా వుం ఆడపవ్ని నరు నో చు గ నష వే ల ల జ న. న రీ అత్నిని అది ౯. ల అ అటట ద నం. లో ఇ అల్ని 4 ఈలి తడెణ పడియున్న హగివిచచుటూ. తిటంలూ, కరిపుటప ఒఇదనంగా (=. హ్‌ నో లం డెను లర. అ లైన ఇ" క వ ఇ టి ంవనకా ఎరిగేత్‌ అం సేసి. ఇ. మాటిపూడికి ముకు, పుహిలత భల న్‌ న. లా వే సూ. | కో? య వతి ల న బజన *న ఉల. జా టవర్‌ స. గాలవ... ఇ న్‌ తాం రడిరిటూ దిక్కులలియినె అనంతర యాట చుంచి ఆ హావె వు థ్‌ స క యే న క ౦ నో తాంఘటన పుహాతెని కలవరపెటించి. ఎంత న్మిగవించుకున్నా *+*5ర0ి కలీ లె న్‌. చయం చూ అలం. ఇ క లము ఆన లాం. అరి వొెంగివసుండి... ధవపషంతాంఅంనెవతుడె , ఆనుకికుంచా, అ్యపయత్నంగా ల్‌ ళా హా యి చల టట క ఈత అఎంవౌ వళ్ళు న జ వ్‌ చె గ నా. అొగద్ది ఇఒ శ స జ ఆాశాాద్ధు వ ఇ కారి టవ న వ ల... అ 2 ఈ అలలై అందాల లుపంంంం న్‌ ౭93 కక టగా నె వ. నం. న్‌ ఇ మాసిషవాడ [వతిషాంత్వ మగమళ్శాళ్వతీనృమాః ల ళ్‌ సాన ర త టవల్‌. దో యపలెంంచ మిథటనాదేక మవ? కామమోహితమ్‌ ఇ

[1 ఎమన్న వచన రాహాయీబం ౮ (ఇది వాళ్ళకి రాహాలపబంలో [పథమ జ్లోరం. చేద సంబంటుం రారుండా ఇతర్మతా (పపర్తించిన సారస్వతంలో మొదటిల్లోకం రూడాషటేం ఉనికి రెందు అర్జాలున్నై, చేయవాడా! థార్యతో రలిసియన్నమగపక్షిని నివు చంపటం చేత ఎమ్మ్లవ రాలం భామిపైవుుడజాలవు, గాపహపకమైన అర్ధం యిడి, ట్రాంచమిఘనం అందే మంచోదరీ రావణులు, అంమయలోే రాష పీడితుడైన రావుని సంహకించటిం. చేత లోకంలో |పతిష్ట ఎప్కువ రొలం నీకే లభిస్తుంది రామాయణ కథాపరమైన రెంనో ఆర్థం షి అని హ₹పించారు. దాంతో దుఃఖములో వచ్చిన ఉద్వేగం తగ్గిపోయింది కాన్‌ ఏదో నంగేత లయ రాళబద్ధంగా, సమంగా వున్న పాదాలతో, నోటిసంచి వచ్చిన ఆ బ్రోరానికి మహర్షి విస్తువోయాకు. శమ్యచ్నె చూచొభరద్వాశా! (శతిభందస్సువలె చెప్పలేని అనందంరలిగిస్తూన్న ఇది ఖ్లైకమేఅంటావా?” భరద్వాజుడు : గుపదేవా! మీ నోటివెంటవచ్చిన పంటనసే ఆ దాక్యాలు ఆరిసిన అర్థచే రామండా లలియంచేవో వున్నట్లు స్కుఎన్తూ పుంవం క గ్‌ కది టాతం తప్పక కము అన నా విశాా-సం, స్త ప క్‌ షం _ తం టి సంవల్బం యాడా చెచె? అతనందయకు (దానాలు పతిలాదూ? భరచ్వాః మ్‌ వాష్క్ల తదగులండి. మీ సాధువుతనం సాదించి మప శొపించరపోయినా ఆ చూటల్లో శాపం అకవోలిడు. వాల్మీకి; ఉప్టం తేపండానే ఫలితం వస్తుందంటావా? భరద్వాః చూడండి సామీ! మనం జ్యాగత్తగా. చూచే. నముస్తాణ మన కంటికి కానరాని సూచ్ముజీవుళన్నో నరిగి నశంచిహోతుప్టు, ఇది నిషుడుడా! నీవు బహుకాలం (బతకలవ్య. అనేగా, అందే “పంటనే చచ్చిపో” అన ధ్వనివస్తూంది. ॥ వా వాల్మికి: ఎంతపని జరిగిందీ? ఇలా జరగటానికి హేరువు హాడా గోచ రించటం అదు. అదమపోమండా. నారష్రమని వచ్చాడు. అచపనను

న బట ల తావుకావది 15 పం టనని జిల వర టా షు లంయరళు తి జ శ ఈమ ఉఅంయింం రె బటామన్యాసు అయన జబ్బు క్‌ తపషునా క గ య లలల ఎ యను చా రడళ జనా జ్‌ గ మె నదిలా న్నానం యాలని కోరిక కలిగింది వచ్చాం. ఈ విషాద క. న్‌ . మ. ఆ లర ఆ, ఇ ం ప్యశ్వం. చూచాపసు. నెిద్యారణంగా. దోయవాడు (ణాలు అ్‌ఖ ౮ా ల ఆళి ళం. ఉలి సో న. రాబాటో _ న. అందాలు, షృంతవరకు ఆట్బుపరా సింఆల్చ అరుపంగా.. జరుగలతదుం ! జట అ న వ. రల గౌ ఆఆయ్యి లనినుల అమ, తంరగా సాననం ముగించి న హానికి ళీ న. జ. నాపి ళలంల జనో ఎడ ఆదాం పదింది. లు. న కు ఎ ఫీరడొా? అలాగ నౌంమి! వ న. , హం =. న న. ల ల జ ఇ జగ అంజుదంగా. గిుటు అలలు జంంయంండోటలు అటటం అచొంసూనాా సం అ [ బో అ వన రం వా వాం వరు లం తరం నాం ఆర న్‌ కష జగ. ( ఇసి ఆ్యశిహానికి బరారు. +షులు సిదంగా పుంచిన కందమూల ఫలాలు హా జ కన వం న్‌ ఆం అరబ్ళన్న అం జం ల నజంపాటి ట్య ఆ వళి అరగిండారు. అయినా వాల్ళికి మహశర్తి స్యనుడు కాళేళపోయాకు,.. ఆల టు బ్‌ బట జతి ఇంగా లత జ అంటా మంగ పుంప గా, ణ్‌ ఆప అవధి ఆ అల ఆర్య ల [బలె ఆఅెం2 అల ఆంత ఆటు షస రు ఆ లీ ను నళ. యంళ సం వలల పేర లావ ఉటవి రన్‌ [ర్స పహదముటూ, టె, వదూ, ఆబ ింంపగె షం! జ్‌ జ జ శ న దేపతలు వే వంచ హంత న్‌ ఎంచి చవ ళం మ్‌ (రై ఉపతలు 2్తంప్క హంసవాహనంముద వావే. సమేరంగా [బ్రహ్మ క ల ఈ ర న. లో న. చాడ ఆ ఖగ. ఒం ఆ ఇల్‌ సర్భలరొరం నుండి సరాసవ చావాకి ఆ, శహానెవ వచా-కు, వచిన [బ్రహ్మ వో ఈ (€ చు న! ౮ నలి పై న. న క, అరటి అం ల్యగి అల అ, అలు, విరిచొనాన్ను ఎంతె ధర ,పపత్తులతె మహరి పూంంచాదు. న ఇ య నం! నం టట న. ఆల ఇ మస అలా అర తంట 4 ఎ ఎ అవే జ చ మ టర ఖ్‌ టా. ఆశల (ప్రశ్నల అనంతరం మహాతె చతుద్ముంంన్నా విజయంచబసినపనిమాచ్చు వ్‌ . లా ల న యాం స. న నహ భా అనియంగా అుదక్తిగాసు, రాం మెనిన్సుమో్య తం అట ఒయరాంపం అంచు శ న. స్‌ ఉల వలయ ట్రై వాచ్‌ ఎం నం అలి లలల అబ టి + ఆ రదవలనినదిని వెగెట్టురున్న టూ కలవరపనుషూన పవృదది. అడి గటు ట్‌ ఉస ర్వ అ ల అలి పి రాటం ణు ౯2 అంచిడు (బహ్మ దాల్యుకినె ఈవిధంగా అడిగాడు. హా. వావ టం” జ బటిగాని లత ల ల (హ్మాః మహర్తి (ళు! ఎందుకు అంతగా దాధపదురుగా. పృ? ఖు శ సుం ఉం సే నన నంస డె దెంరళల ప వెలు దంతి వాల్నికి నాంబయి! ఏమని ఒపండు నా సిద! (౨ ౨చపపవ్నెని టా అదం వ ౯ * వ య అలి జ సన త య య తళ సందుత హృదయం వాధపడదుతుంచ, నావాటలప వాడు చని ల న న మ ల నాశిని “వట గా ్ట అఆచటీిం మరింత షభ వలిగెసూంచి. నా నోటిఠర్‌ ఎతరన హాట్‌ నో న ల ఉరు రు పరా వాలి లం. అవన గాని జర తి ఆ జ వశం అం వాడు చంఎం వటం మలంత ధ్‌ క౭గిసూంది, గా శటిల ర వర న మ చయానం న పల ర్రో అంంన హౌటల్తు వాదొబు సమానంగా వన, ఆక్షరాలలా, ళు బాలలం వట లాలి అట్ల బ్య ఖం టా నె క్రి పహూనంగా చశాలుగి సంలు పుశె లి" యా దరధాందుదెమో లోకిఠర రూపంగా స! కా. త అల. లశిజుజి లో నా యయిన నాం వున్న కమి ఇచి అంటాడు, ఈ విచ్మెత సంఘటనం నాకు ల పే టలల్‌ అ ఎ సమ్‌ అ అ అగా బెధపదట9ం అదు. న

యును క అ న = ౮ ఎ అంంప్పుని పెటి రణల కిం... కాం _ న న =. (బ్రహ్మ వ్‌ ముటిస్టోం లు ముగి మలయ రాగిఎంంెగాలు, సుజలాం తంల ఈ భం న న. జ ఇళ వ శి జం (బమవిచ్వచులా, కామ్మకొధాలూ బపు జయించటటు కాకుండా తీ న ళా. లంచ అ ట్య అల్‌ మా ల! నే బలి ఆ్యశమ్మపదేశమంతా అంఎవణువునా సారి యగుణా న్ని నింబగాపు, న వం తచయనో ఉట నం తా అటి మహర్తుల్ల అం, ఎరఠాల ౧౮౫ [రుద అం ఎంచత మహాకార్యాం ఖా ల ళు బ్‌ టి ల కాం బం. ంచాశు ఇష వ, పెంయా జవటి ఒముంచాంని సంకల్బంచాను డానం అజ్మవాయంగా నె నట జ అం జ అదిత వాలా లలి టోన్‌ పరుపు ౧ కదరు ముందుగా. పంపించానఏ, దాడు వర్తమానంం ఛలో జాలీ ఛ్‌ ఆఆ ఆనం శర వైవా జో, పత్యా అరలో లలా ఆ జంబం నాకి - వున్న రాజచర్మి లి చచ్చాడు, చిని2గా రార్యకారబ సంబందం పు లై వ్‌జగా ఆఅ విష దల ల ఇటా శ పుండాల కడా? (్రైరణగా ఆ విషాద సంంటర వలి,ంచాను, ౬ లం . ఇచ గాల్‌ మ్‌ జరు నో ళన వ. వా వె న య ల. పరతాపంల్‌ సీకు శోకం రరిగింది. ఆ రెందింది పపళ్వవనెచం వ హా వ ము అనం వీల నల బిలం అంటు టం 0 లం హాతుపుగా భందోబద్ద మైన బ్రాకం వబ్చట్టు యమని నా భార్చస ర / య న న న ల గే ఆదేాంచాను ఆమొ ఇతిపరం పరా పనుంల పుధిపసూ వాట్ల న ప లి నన మాల ఘు డు ఒకి ర లా హై అం ఏ లలల ప సీలోనప్త్పుండి. ఇపండు ప్రైఖఏ వాక్కుల ఇకటపంచొ నాషుత్వ న క య లొ వ ఎం (ని సా తావు మంటల ఎల బజ్‌ అర జజ రంది. ల ఆటు పాంచ జ ౯ అణాల లెకంఐ (నాలా క ఆ అన్నటు న నాలం లం ఓ సానం, ; పహాణార్తత లనవిసుండి. రే ఓ టా ల బ్‌ వ కు ౮ న. కా ఇ లఖన వ. వాల్మీకి : చనాంమ! రాలణం చముండా నాఎవ యుత వారుణం పలల ఫ్‌ = అం ఆం జు ఎ న ఆ ఆ అవాలి న నే నంచులస నిజంగా సను వను తాము చహత్లి ఠః చెరాసం వ్‌ ॥] లిం క లు రమణల వాల కం పైకి / , పనాతింజారోొ ఐలునుకివచ్యా॥ ( లి లప జ ఓ అర. సజు నారి బకిల ల ఇ ళ్‌ న. (టబహ్మవి ఆ విషయం ౧రు చప, టవ నం సం వచ్చాను పు షంర ప. నా వీ ఘూ,తం దిజారపదకు లా ఆ! క ర కు ౩. దాం హాందిం దా అామూారాంంం 'వెాయిునంురు చొెంర్తి లు స ర నాం. అ ల మ రం వం ఇ (కక అన ర ర ర కం. చు రు ఓ ం స వాను! అం సాం తం వె వాల్మం: లె టిం న న. టి ఇగ ఇ ఒర అనన ఇరలచ వీ, ఖ్‌ శ [క టల జ ఇర (బహ్మ: మహాతపస్వి! విను. ఇంతకు పూర్వం నా మహౌరుడు. అల్బసె ఎ లు క అం, సలి మళ శ పా వ్‌ఖ చాలా నర్యగహంగా వుంచి ఆరఖ షంతవరకు ఎలా టం వి కళవంచు వై న టం న గిందో, ఇవముందు ఎలా జరుగుతుందా యశాతథ్రంగొా అరం చక మ నఖ కొ చమ య. ఒర ష్‌ జ పము లొ చిష్పద్భిప్ప (పనాచిస్తున్నానుం దాాం? నప లక సిం! |. య న క. రం (| అర ఇ న కార చ నటు... అగివా అ జగ హార్ధం కాయాలి, అది ముర్ష్య్రత తంత అడికావ్యంగా [పసిళ్ధి తమ ల వ. న ల చం వో అరె వె ల నాన ఆడం ల ర జస, చంది... అంఅరాంంచా మళ్ళ కంతియుగం పచ్యుంతప న కూా ౨ రాట క్ష్‌ ఖు

టాలకాండ' 1% యణమే (పమాణంగానూ, లక్షణయు క్తంగానూ, సర్వాభిమత [పసాదంగానూ వుండి, నడిమింటి సూర్యునిలాగా (ప్రకాశిస్తుంది. "ఆ రామాయణం ఏ శ్లోకమైతే సీ నోటివెంట వచ్చిందో ఆ కోక లడణంలోనే రచించు. ఈ ఆయుగఆలోనేకాకుండా ముంకుయుగాల్లో కూడా మానవులు ఇహపరాలు కఠెంతూ దీనితోనే సాధించి తరిస్తూ వుంటారు. నీవు కోరకపోయినా నీ మహాతపస్సుకు సంతోషించిన నేను ఇంతకంటే మించిన ఫలం నీకేమీ ఈయళలేను. నీవు సత్యం దర్శించి చెపుతున్నావు గనుక నీ వాక్కు అనృతదోషం పొందతు. అధిష్షేపాలూ, అపహాస్యాలూ చేసేవాస, వాళ్ళకు తెలియకుండానే చెడిపోతారు. నీ హృదయంలో వేదరూపంగా నేనూ, వాగూపంగా సరస్వతి వుంటాము, ఇక నేను పోయివస్తా” లని చెప్పి స్వస్థానా నికి వెళ్ళాడు. అంతవరకూ కొయ్యవొమ్మల్లాగా వున్న శిష్యులూ, మునులూ తిరిగి (పాణం కలవారై [(బహ్మదెపునిఅమోఘవాక్కులకూ, మహర్షి తప శ్శక్రికీ పరమానందం పొందారు. ఆనంతరం మహక్షి వచ్చిన మునులను ఆశీర్వదించి పంపించి, శుచియై, వార్చి హూక్పుముఖంగా పరిచిన దర్భల పై ఆసీనుండై మహాయోగ సమారినిష్టలోవున్నాడు. నారడుడు (గహించి చెప్పిన రామకథ ఎలా జకుగుతూ వచ్చిందో ఆదంతా పూన్మగుచ్చినట్టు కనబడురూంటే అందున్న మరుగులూ, మర్మాలూ, ధర్మాలూ, కర్మాలూ, కోపామూ, తాపొలూ, (కమ (క్రమంగా హృదయం అనే అద్దంలో (పతిఫలింపసాగినై , ఆటు దర్శనం చేస్తూ, ఇటు రొమాయణం పూరి చేశాడు.

(గంథనిర్యాణంలో పున్న గొప్పతనం అడి, శ్రీరాముడు పుట్టిం డగ్గర నుంచీ, సీత 'అగ్నిిపవేశం చేసేక. మళ్ళి పర్మిగహించి, రాజ్యాభిషేకం చేసుకొని, సుఖంగా (పజలనుపాలిస్తూ మళ్ళీ సీతను పరిక్యాగంచేసి, ఆశ్వమేధయాగం పూర్తి చేస్తున్నవరకూ, ఏడు కాండలుగానున్నూూ, ఇరవై నాలుగు వేల శ్ఞకాలున్నూ, ఆకుదందల " వెలి

18 ఎమెస్కో వచన రామాయణం నలబై ఏడు సర్గలుగానూ విభజించి, నాల్గువేదాళ్లో వుండే సర్వమం్మతార్థా లనగూ గాయత్రీ మంతంలో నముద్దరించి, లోక శేయస్సుకోసం మహా కావ్యంగా రచింపబడింది. “త్రానైతే భగవదను్య[గహంతో పూర్తి చేశాడు. మరి ఇది లోకానికెలా తెలుస్తుంది” అన్న ఆలొచనలో మహర్షి మునిగి లేలుళూ వుండగా, రూపవంతులూ, యశోవంతులూ, (పజ్ఞావంతులూ, బుస్టిమంతులూ, మధురస్వరంతో కూడిన స్నిగ్ధకంకులూ, విద్యలో, విన యంతో, జయంలో అందెవేసినవారూ, సామగానంతో విళారదలూ,పుంఫావ సరన్వతులు అయిన కుశలవులు వచ్చి సాష్టాంగ దండ పణామం చేశారు. నమస్కారం చేసి నిల్చున్న అన్నదమ్ముల్ని చూసి పరమానందం పొంది, వేదోపబ్బంహణంగా తాను పల్కిన రామాయణం, న్వరతాశలయ యుక్తంగా, నవరసాలతో, నానార్థాలతో, అద్భుత కకాకథనంతో, చదివిన మాతం చేత సర్వపొపాలూ హరించే శక్తితో, (పతి ఆక్ష్షరం పవి (తంగా భావించి, స్ఫుటంగా పలికేలాగా మొదటినుంచీ చివవ౨ందాకా ఆ ణాలకులకు (క్రమంగా చోధించాడు. వారు ఎంతో (శర్దతో, భక్రితో, నేర్చిన ఆ. విద్యను సార్ధకం చేయటానికి మహర్షి వర్ద అనుజ్ఞ కోరారు. తన్ను చరితార్జుడుగా భావించుకొని దీవించి అనుమతి. నిచ్చాడు. అన్నథమ్ములు (ప్రచార నిమిత్తం ధరించ నార గడ్డలు ధరించి, తంబువాలూ, చిశుతలూ, గజ్జలూ, తాశాలూ సం్యగవాంచి తిరిగి మహర్షి పాదాలకు అభివాతంచేసి--”గురుర్చ్భ్రహ్మా, గురుర్విమ్లుః, గురుర్దేనోమహే శ్వరః, గరస్సాఇుత్చర్యబహ్మ తస్మై థి గురువేనమః” (గురుదేవుని [త్రిమూర్తులుగా వావించుటయే కాక అపర్యబహ్మగా కూడా ధ్యానించి నమస్కరించారు) ఆని పఠించి సెలవు తీసుకొని, తల్లిచెతకు పోయి ఆమె ఆశీస్పులుకూడా పొందారు. అనంతరం-- రామాజ్ఞ చే రుళలపులు అయోధ్యలో రామాయణం గానంచియుట మంచి ముహూర్తంలో ఆమం వదలి, సమీపంగా వున్న ముని పల్చెల్టోనూ, చర్చావేదికల వచ్చా గానంచేస్తూ తిరిగి ఆశమానికి వస్తూండే వారు, (క్రమంగా, జనపదాలూ, (జలు సమ్మర్షంగా పుంచేలంగడివీథులూ

జదాలకాండ 10 ఇంకా ముఖ్యమైన చోట్టూ ఎన్నుకొని అక్కడ పాడుతూ విశాంతికి దేవా లయాలను వుపయోగించుకుంటూ నంచారం. చేశారు. (పతిఫలా పేక లేకుండా, ఎవరినీ ఏమీ ఆడగకుండా పాడుకుంటూ తిరుగుతున్న పిల్చలను చూచి మొదట్లో ఆశ్చర్యం, తర్వాత ఆనందం, ఆపైన సానుభూతీ, అనం తరం కుళశల్మపశ్నలూ,ఆతిశ్యాలూ, అనురాగాలూ కలిసిమెలిసి పామరులనే కాకులడా పండితులను కూడా పరవపల్ని చేయటంతో ఆ దాలురకీర్తి హెచ్చసాగింది. &రూరూ, వాడవాడా, పల్లి పల్లే ఉత్సాహంతో ఉరకలు వేస్తూ ఆ జంటను వెంటవెస్టుకాని పోయి తనివితీర పాడించుకొని, తోచి నట్టు, యశాశక్రిగా, సత్కారాలూ, సన్మానాలుజేయసాగినై . ఆకుమారుల గానకళావై డుష్యానికీ, కావ్యంలోని మహార్థాలరూ, రచనాశై లీసంకేతపదా ర్ధాలహ ఆనండించనివాడూ, కథా ఘట్టాలలో వున్న విపరీత సంఘటనకు చలించి దుఃభించనివారూ, ఆ దిర్షల్యపశంసించనివారూ, మహక్షికిజోహారు లర్బించనివారూ, ఆ పరిసర్మపాంతాలలో లరంటే ఏమీ అతిశయో క్రి కాదు. వాల్మీకులవారి అమానుషసృష్టి, ఆముక్దువిడ్డలఅపూర్వగానం, అత్య ద్భుతమైన కథానిర్మాణం నాల్లుదిక్కులూ వ్యాపించి ఆ నోటా, ఆ నోటా బడి పల్లెలనీ,పట్టణాలనీ, రాజకానులనీ, పండితపరిషత్తులనీ భేదంలేకుండా చ్మిత విచ్శిత వార్తలతో నిండిపోరున్నై. ఆ మునికమారులకు కౌపీనం, ముంజి, దండం, అవసరం, జంచెం, కమండలం, నారవస్తాంలూ ముని పుంగవులిస్తే, ఆవృుపాలూ, ఫల పుష్చాలూ, పెకళునూ, నేబూ పొరు లర్చిం చారు. గృహిణులు పాదపూజత్తో నివాపల సమక్చి స్సే, దాల దాలికలు చుట్టూమూగి, ఒక్కొక్క చరణం అందుకొని వొడి భక్తితో భజనలు చేశారు. పండిత పరిషత్తులు పెద్దలు ఆశీర్వాదఎ వేస్తుందే యవకులు అధి నందించి విరుడులు రచించుతుంటే గౌరవించినై . అంతకంతహ పెద్దల్లో పిన్నల్లో పెరుగుతున్న ఆనందో త్సాహాలకు ముద్దల్తె ముకిసిపోయి. జాలక ద్వయం కంఠమె త్రి త్యతీస్వన మిశితంగా గానం చేస్తూంటే, నము (దాలు పొంగి తరంగ హస్తాలతో ఆ చెడ్డల నారింగనం చేయహినికి ఉవ్వి హ్మరిన్తై. పర్వతాలు (పతిధ్వనినమూపంగా హెకాలు వల్లెవేస్తూన్నె.. నది నదాలు తమ గమనవేగం నవరించుకొంటూ పరవసించీ(వవహింలీ, సుష సుపు తిరిగ, ఆగాధాలు కర్శింవీలడికావుంలాగే పరవపృలెర్కుతునై).

ళ్‌ ఎ ఓ + టి మ

వ్‌0 ఎమెస్కో వచన రామాయణం వశువులూ, పడ్షులూ, మృగొలూ,కీటకాలూ, సరీనృపాలూత మకునహజమైన ధ్వనివిశేషాలూ సంకేతాలూమాని నిశ్చేతనాలై నై ం కుశలవులు (వయాణం చేసినంతమేరా [పతీ అణువు పులకించిపవ్మితమవుళూంది. ఎవరినోటవిన్నో రామకథే. ఎవడు ఉదహరించినా రామాయణంలోని శ్లోకమే. ఎవడిని పలక రించినా కుళలవుల పొగ దే. ఏకాంత గృహాలలో రూడా సీతారాములధర్మ దాంపత్య (వన కే, “అహో! అమృతం. ఇంత అబ్బ కాలంలో ఇంత లోకవ్యా ప్రమైన కావ్యం (శ్రుతులు తప్పా ఇంకొకటి లెడు. ఆ బిద్దలెంత అదృష్టవంతులో, వాళ్ళను కన్నతల్లి ఎంత ధన్యజీవియో, ఆ మహర్షిఎంత తపస్సంపన్నుడో” అని ఆబాల వృద్ధం (పశంసింపసాగింది. అన్నింది కంటె విచ్శితం ఏమంటే, పళ్యతోహరుడే (చూస్తుండగానే దోచేవాడు) వార్తాహరుడై నాడు, ఈ విధంగా ఆడుగడుగునాసంస్తుతులూ, సన్మానాలూ, సత్కారాలూ, (గ్రహిస్తూ నిలిచినచోట నిలువకుండా, పండినచోట - పండ కుండా, తిన్నచ్‌ ట తినకుఐడా, రువూర సోదరయుగళం అచిరకాలంలోనే అయోధ్యకుచెరెంది. పకచురిరీక్ష్యంగా, శ తుదుర్భేద్యంగా, అన్వర్థంగా వున్న అయోధ్య (వాకార (పవేశద్వారదేశం వద్ద నిల్చి పరిసరాలన్నీ పరి కించి, ఆ నియమాలకూ, నిబంధనలకూ, చీమకూడా [పవేశించడానికివిలు తకుండా కట్టుదిట్టాలతో కొపొడే రాజసేవకుల (క్రమశక్షణకూ తోలోపల సంతోషించిన ఆ దాలకులు ముహూ ర్తకాలం (పమోనికి ఎదురు చూశారు. ఆహ్వానంగానీ, విసర్జనం గాని లేము. ఎవరి పనిలో వారున్నారు. ఇంక లాభం లేదని అన్న తమ్ముడితో “ఏం చేద్దాం? మనకేమో " మహానగరా లలో వున్న మర్యాదలు తెలియవు. లోనికిపోయే మార్గం తోచటంలేదు.” తమ్ముడు: అన్నా! ఎండకు సందేహిస్తున్నావు? ఇంతవరకూ ఏ తాతగారి " ఆశీర్వాదం తోడుపడిందో, ఇప్పుడూ అచే. తోడుపడుతుంది: .. వెనుకటిలాగేపాడుకుంటూ పోదాం. ఆపితే ' అప్పుడు చూద్దాం, "మనమేమీ శ్యతువులం కాము. వైగా చిన్నవాళ్ళం అన్నవి" చిన్నవాళ్ళం కనుకనే అనుమానిస్తున్నాను. పెద్దవాళ్ళమయిలే

భయమే డు. ఎందుకు వచ్చారంటే ఏం చెపుతాం?) . -. తమ్ముడు: తాతగా అనమంతో సంచారం చేస్తూ ఈ మహానగరం ౧ చచ్చాము అని చెపుదాం. " -

జాొలకాండ య! అన్న :£ సరే, ముందు తంబుర్మాశుతులు సరిచేద్దామా? _

_తమ్ముడు: (మోగించి సరిగానేవున్నై. కాళ్ళరు గ్జైలు కట్టుకుందాం. అని ధరించి, మధురాతి మధుర మోహన కంశాలు వకంగా తంబురా (తతిలీనంచేసి, తాతగారికి నమస్కారండేసి, ఉచ్చ స్వరంతో

ఫ్లో “చరితం రఘునాథ శతకోటి (పవి స్తరం

ఏకైక మకరం (ప్రోక్తం మహాపాతక నాశనం ॥

రామాయ రామభద్రాయ రామచస్ట్రాయవేధ సే

రఘునాథాయ నాకాయ, సీకాయాఃపతయేనకుః ”

అని పాడుకుంటూ లోపల (ప్రవేశించారు. ఆ మభుర .గానానికి ఎండిన మోష్ళ.. చిగురిస్తూందే, పపవులు ఆహారంమాని ఆరిస్తుందే, పాములు పడగలువిప్పి ఆనందముతో ఆడుతుంటే, కాపలాదారు మంత ముస్ధల్లాగా, సమ్మోహనాస్త్ర మూర్చెతుల్లాగా అమినారని చేరే చెప్పట మెండుకు? బాలకులు లోనికి వెళ్ళారు. గానం దూరం అయిది. కావలి వారికి తెలివి వచ్చింది. వారిలో వారు ఇలా (పసంగించుకున్నారు. కడు: ఏం గానం, ఏం గానం! మనం [ప్రభువుల సధలో . ఎంతోమంది

౨... పాడితే విన్నాం. ఏదీ ఈ మారుర్యం? ఆ పిల్లల రాకపోకలు

గు ర్రిచలేనంత తన్మయత్వం చెందామంటే ఆ హాటకు సాటిగానీ, వెలగానీ, చెప్పటం నావల్ల కాదద్చా. సాచ్షార్తూ ఆ దేవలోకంనించి చిగిచచ్చారనిపెంచింది, ॥

ఇంకొకడు: నీవన్నడి ముమ్మాటికి నిజం. ఆ ఆందం మాతం ఎవరికుఎవీ?

వాళ్ళిద్దరి రూపం ఒకే ఒక అచ్చులో వోసి (బహ్మ తయారుచేసి వుంటాడు. చిన్నా పెద్ద తెలియటం చాలా కష్టం. ఆ యమ్మకు వీబ్ల

కవలపిల్లలేమో. మన (ప్రభువులు చూస్తే ఎంత సంతోషిస్తారో. మరొకడు: ఇదీ నిజమే. మథి దినికేమంటాపు? జాబులు చడివిన ళ్లోకం

వారంతా (వభువులను తీవించార్కు పొగిదారు.. అంతా మం్యతాల

తోనూ, వాక్వాలతోనూ ఉ నె.కాని, ఇలా కమృగా తథాళంవేసూ

య ల ర. (| సూ

వాడటం ఉందా?

0/6!

లలి ఎమెస్కోో వచన రామాయణం ఒకడు; లేదు, ఆ గాన్మపవాహం నన్ను ముంచింది. ఫాటలొవన్న అర్థం తెలియని స్తేగా? ఒడ్డుకు రాలేక ఉక్కిరివిక్కి రై పోయానంటినమ్ము. ఇంకొకడు: నా నంగతి చెపుతా వినండి. పాడుతుంపే తలెత్తి చూశాను. ఇంకేముందీ? వాళ్ళ అందచందాలు ఆలోచనా లోకంలోకి లాక్కు పోయిరై. నేను అయ్యవారి కొలువులో (ప్రవేశించాక వచ్చీపోయ వార్ని ఎందరినో. చూశాను. కానీ ఈ అపురూప సౌండర్యం వారిలో లేడు. [బహ్మదేవుడికి ఇంక గుడికట్టి పూజించవచ్చు. ఆ పాటలో ఆ రూపంలో, ఆలోచనలో పడ్డానేకాని, పాటలో ఏముందో పరిశీలించలేడు. మరొకడు: అయితే నేను మీ ఇద్దరికంటే ధన్యుజ్జి. గానానికి పరవస్తూ రూపానికి సంతోషిస్తూ, అర్థానికి ఆనందం పొందాను. ఒకడు: ) అయితే నీవు పొందిన ఆనందాన్ని మాకు పంచిపెటవా? ఇంకొకడు: ) ర! బ్ర మరొకడు; తప్పకుండా. మన (ప్రభువులవారి చర్మిత శతకోటి - సంఖ్యతో వి స్తరించిందట. ఒక్కొక్క అషరంకూడా (పవృష్టంగా, [ప్రమా ణంగా, పవ్మితంగా చెప్పబడించట. ఆ విధంగా చెప్పిన కథ మహా పాతకాలు పోగొట్టుతుందట. మన (వపభుపులను రాముడనీ, రామ భ్మదుడనీ, సీకాపతి అనీ పిలుస్తారట. ఆటువంటి (పకువులకు నకు స్కారాలు అని గానం చేశారు. ఈ ఒక్క వాటకే ఇంత ఆనందం పొందితే ఇంక శతకోటి పరిమితమైన ఆ పాటలనీ, వింటే. చెప్పేదేముందీ? ఆ అదృష్టం పట్టవక్షూ? ల. ఈ సంథాషణ ఇలా సాగురూనే వున్నది. లోపలికిపోయిన. జాల గాయకులు స్వేచ్చగా తిరుగుతూ, వీ$ వీథినీ, ఇంటింటివద్దా నిలిచి రామా యణం గానం చేస్తూన్నారు. నిజం చెప్పాలంటే ఆభయోధ్యలో. ఒక (పాచే కూడా ఇంటిలో లేదు. లేనకు ఈగల్హాగ దాలకుల అనునరించి ఒప్మ మరచి పోతున్నారు. షణ డణం [వ్రమాడనూచి ఆత్మికమించే [వవాహం పొంగు లాగా వారాహగులు రాజ్మవాసాదాని క్రీ వృత్తాంతం చేరవేస్తున్నారు. (క్రమంగా రామ్యపభువు 'చెప్పల్లోహాదా ఈ వార్త (పవేశంచింది.. అంత టితో ఆగక మాటి హాటికి [క్‌ త్త విషయాలు కుుకూహలం రేకెత్తిస్తున్నాయి.

దాలకాండ ల 'గంధీరానికి "పేరుపడ్డ రాముడు కలవరపడసాగాడు. నవ్వుల వెన్నెల్లో (పన “న్నంగా కనిపించే ముఖంలో ఆలోచనా రేఖలు కొట్టవచ్చినట్లు గోచరిస్తున్నై. తల్పం దిగి అటూ ఇటూ నడుస్తూన్న మూర్తిలో “ఎవరీ ముని జాలకులు? ఎక్కడినుంచి వచ్చారు? పాడేది రామాయణమా? ఈ రాముడేవ్వడు? దీనిని రచించినది మహర్షి వాల్యీకులవారా? ఆపరబహ్మగా 'పేరందిన ఆ మహర్షుల వారిచే ఉద్ధరంచబడిన ఆ రాముడు ఎంత అదృష్టకాలి? ఈ చిరుతల గానంతో (గాన వాసొలు (తింక్షీ, ఉనికీ) పౌరులు మకచిపోతున్నారట! ఆ పూజ్యుడు ఏమి వాంవించాడు? ఏరు అపేడింది ఈ జాలరులు ఇంత (ప్రచారం సాగిస్తు న్నారు? అశేష్మపవానీకాన్ని ఆనండపరున్తున్న కుమారుల చూడాలనీ, వారి గాన విద్యా కౌశలఏతో తపి చెందాఎనీ కన్నులూ, హృదయం నన్ను తొండరపెట్టుకున్నై ” అన్న ధావాలు ఒకటివెంట ఒకటి వచ్చి పోతున్నై. "చివరకు డీర్చ నిక్వానం వదిలి (పక్కనున్న గంట (మోగిందాడు. వెంటనే ద్వారపాలకుడు నమస్కారం చెస్తూ. వినయంగా లోపలికి వెళ్ళి నిల్చు రోముడు: “భదా! సుమం్యతులవాకిని తీసుకొనిరా.” భ్యదుడు: “చిత్తం.” +" ఆజ్ఞ ఇచ్చాడేకాని మనస్సు స్వస్థత పడశేదుం “ఇండులోని రాముకు తానే ఏమో! అబా ఎందకు జరుగుతుం? . ఎక్కడి అయోధ్య? ఎక్కడి గంగా తీరం? పరమ తపసృంపన్నులై న “వాల్మీకులవారు సామాన్య రాజచర్మత్మవాసారా? (దాయమని నేను (పాక్టించ లేదుకదా?” ఇంతలో సుషం్యరుడు రానే వచ్చాడు. తన అలోచనా పరం పర ఆపి, చిబుగద్దిపె ఆయచ్ను కూర్చోకుని తాను తల్చంమీక కూర్చుండి -

• రాము; మహామంతీ! మీరుకూడా విని ఉంటారనుపంటాను.
• సుమం: (వభూ! వినకేమీ? విన్నాను. విని విస్తుపోతూనూ వున్నాను. . రాము: జొనా! కర్తవ్యం? సుమం: మీరు పిలుస్తారని ముందే ఆలోచించి వుంచాను.

• రాము; అయికే ఆలస్యం ఎందుకూ? . సుమం; తమ ఆనరికోసమే. రాము: మీ నిర్ణయంలో లోకం అపార్థం కల్నించడు కదా?

లశ ఎమెస్కో వచన రామాయణం సుమం: లోకం! ఆపార్థకల్పన! [వధూ! ఏ లోకం నంగతి సెలవిస్తున్నారు? -ఈ లోకం. ఆనంద సమ్ముదం మధ్యలోనుంచి ఒడ్డుకు ఇంకా " చేరందే అపార్థ కల్పనకు తావెక్కడిస్తుండీ? , రాము; అపవ్పనుగానీ_-.-ఎందుకో ఇది స్వవిషయంగా తోస్తున్నది. సుమళ: అయితే అంతకంటే కోరతగినదేమున్నది [పభూ! తమకీర్తి అజరామరంగా నిల్చిపోతుంది. రోకం ఆదర్శకంగా ఆరాధిస్తుంది.

• కాదా? ఒక పురుషోత్తముని డిద్య దరి సాంగోపాంగంగా సర్వులూ వినేట్టుచేసిన ధ్యాతి [వథమంగా శక్తే దక్కుతుంది. రాము: మీ నిర్వచనం దాగున్నడి. తమ అభ్మిపాయానుసారం జరిగించండీ.

ఈ ర్యాత్రికి ఆ కుమారులరు కావలసిన సుమం: (ప్రభూ! అన్ని సిద్ధంచేయబడినై .. మీరు నూత్నానుభవంతో,

నూత్నానందంతో సుఖంగా శయనించండి. సెలవు.

నంథాషణ పూర్తి అయింది. నుమం్మతుడు కార్యవాదిగా వెళ్ళాడు, రామచంగడుడు కూడా ఉచిత కృత్యాలు తీర్చుకుని దేవతామంచిరలలో (పవేించి, పూశాదికములు పూ ర్తిచేసి భోజనానంతరం శయన మందిరానికి వెళ్ళాడు. ర్యాతి అంతా మధుర స్వష్నాలతో, తీయ భావాలతో వేగించాడు. వందివూగధులు త్‌్దా భక్తులతో .

“ఉ త్రిహ్టైతిస్ట శ్రీరామ, ఉత్తి ష్ర రఘునందన, ఉ త్రిష్ణ నరశార్దూల, కర్తవ్యం దై వమాహ్నకం” (బ్రీవామచందా! రఘునందనా! నరసింహి! న్మిదలేచి ఆహ్నిక విలు నిక్వర్రించండి) అన స్తోతరూపంగా మేల్కొ లుపులు వినిపిస్తుంటే లేవి తొందరగా. పనులు ముగి3చి, రాజోచికంగా అలంకారం స్వీకరించి సిద్ధంగాపున్న రథశ్రంమీచ ఆసీనుడై నాడు. అప్పటికే సభామందిరం యకాకమంగా కూర్చున్న పిన్న పెద్దలతో (కిక్కిరిసి పోతున్నది. జయజయ శస్దాలతో, మంగళ వాద్యాలతో రామ్ముపభువు రథావతరణంవసి, అవివందన, అభినందన, ఆశీపురస్కృతంగా సింహా సనం అధిష్టించాడు. భూనుకో తముల న్వ స్తివచనంతో నసగారవంగా ఆహ్వానింపబడిన కుషూరగాయకులు వేవికపై నిలిచి, దోసిళ్ళనిండా పూలు థరించి అరమోడ్చిన న్మేతాలతో

బాలకాండ “లిగ్‌

• “సభాకల్పతరుంవన్దే, వేదణాభోప జీవితం,

శాస్త్రపుష్ప సమాయుక్తం, విద్వదృమరశోభితమ్‌”

(వేడమువే శాఖలుగా కలిగినట్ట, కాస్త్రములే పూలుగా కూడినట్టీ, మనీషలే తుమ్మెదలుగా కోభించునట్టీ సభ అనే కల్పవృన్నిగూక్చి

_ నమస్కరిస్తున్నాము) అని పూలు జల్లి సథధాదంతనం గావించి, సదన్యుల అనుజ్ఞ ఆదుకొని, తంబురాళ్ళతులు సనవించి, కాళ్ళకు గట్జెలుకట్టుకొని, కొషాయం రంగుళో వున్న నన్నని నారగుడ్డలు ఎడమ భుజంమీద నుంచి కుడివై పుకు జందెంలాగా ముడివేసి నడుములకు పట్టు రంగుతోవున్న చిన్న వశ్రములు చుట్టి బిగించి (పణవోచ్చారణంచేసీ- శ్లోకం: “దాజ నం రామ రామేతి మధురం మధురాక్షరం,

ఆరుహ్య కవితాశాధాం వన్దే వాల్మీకి కోకిలమ్‌,”

(కవిత్వమనే కొమ్మ పై నిల్చి మధురాతిమధురములై న అక్షరాలతో కూడిన “రామ, రామ” అనే 'కళూ' ధ్వనితో రూన్తున్న వాల్మీకి అనే కోకిలకు నమస్కరిస్తున్నాం.) ళ్లోకం: “*ోగోష్పది కృతవారాశ్‌ం, మశకీకృత రాషసాొం,

రామాయణ మహాడూలా రశ్నం వన్దేఒనిలాత్మజమ్‌. ”

(నమ్ముదాన్ని ఆవు పాదంగా, రాష్షనులను దోమల్టాగాచేసి, రామా యణమనె ముత్యాల హారానికి కొలికి పూన రత్నంలాగా వెలుగొందే వాయుప్పుతుడైన హనుమంతునికి నమన్కరిస్తున్నాం) అని [పార్థనా లోకాలు చదివి, ఒకటి రెండు ఘట్టాలు మం మధ్యమ తారా స్థాయిల్లో రసానుకూలంగా, అభినయించి, ఆకి హొడారము. రఘువంశ దీపకుడై న రామచం్యడుడు సింహాసనం డిగాడు. సభలో కలకలం బయలుదేరింది. నషస్తున్నాడు. నభ సకుమజిగిండి. సమీపిస్తున్నాడు. ఆ డివ్య మంగళ మూర్తిలో కంపనం, అంతఃకోవం కలుగుతున్నై. నిలువవంచుకొంటూ చేరువకు వచ్చాడు. నభ [పనన్న మైంది. రాకుమారులు వేడిక దిగి పాదాధి వందనం చేశారు. తడి కన్నులతో, స్థికివెడిన గొంతుకతో, బిడ్డల ళేవనె త్తి చల్లని మాటల్లో మెబ్చగా “విత్సలారా! మీ (పదర్శనానికి ముస్థడనై నాను. మహర్షులవారిచే లిభింపబడి, భవబ౭ధచ్చేదం గావింపబడి, పండిత పామ

1! ఎమెస్కో వచన రామాయణం

రులచేత కొనియాడబడి మంజుల పదభావార్థములచే కూర్చుబడి, మనో

మోహనంగా, శివ జటాజూటంనుండి భూమిమీదికి గమనిస్తున్న గంగవలె

మీ వదనములనుండి వెల్వడి కర్ణహృదయ షేతాలలో ఆనంద సస్యాలు

పండిస్తున్న గానానికి ధన్యవాధాలర్చిన్తున్నాను.ఖండికలుగాకాక, (పారంభ

పరి సమాప్రి పర్యంతం విన కుళూహలంగావుంది. అభ్యంతరంగానీ,

అనవకాశంగానీ వుంటే మా అదృష్ట హీనతకు చింతిస్తాం,” అని

పల్కుతూ చేలాంచలంతో కన్నులు తుడుచుకున్నాడు. ఆ సన్నివేశం

సదస్యుల హృదయంలో చెరగని మ్యుదవేసింది. ఆ జానకీ ప్యుతులు

(వభువు మాటలకు మురిసిపోయి “మాధ్యేయం. కూడా అదే (వభూ[”

అంటూ మంద స్థాయిలో తమ ఇష్టం వెలిబుచ్చారు. మధ్యాహ్న

విరామం సూచించే గంటలు పన్నెండు కొట్టబడినై. సుమం్యతునితో రా

రోహణం చేశాడు (పధువు. అభినందనాలుచేస్తూ [రేషకులు గృహోన్ముఖు

_లైనాప. విమానంలో పోతున్న గంధర్వ మిథునం ఇంతవరకూ ఆగి,

మీ (పయాణం (పారంభంలరో ఇలా సంధాషణ సాగించింది.

ధార్య: “స్వామీ! గానంలో గంధర్వులు (శేష్టలని చెప్పుకుంటారు కదా? ఇపుడు తమరేమంటాలో?

భర్త: ఏమంటానూ, అందుకు అపకర్ష వచ్చిందంటాను.

భార్య: ఆ మాట నభలో మీరంటే ఎంతో జాగుంగేది. ం

భర్త: నిజమే, నేనూ అదే అనుకున్నాను. కానీ, మనం విమానం దిగటం, వాళ్ళు మనల్ని చూసి మూగటం జపగు కుండికచా, నిశ్చలంగావున్న

, నేవరంలో రాయివేసినట్లు ఆవుతుంచేమోనని ఆగిపోయాను. నా

[వశంసకందే అందరి ఆనందంలో కలిసిపోవటమే నా అభిమతం. అదీగాక వా3కి నా (వళంసలేపాది?

ధార: ఇంతకూ ఈ ముని బాలకులను (ప్రభువు గుర్తించలేవంటారా?

భర్త: గుర్తించకేం, గుర్తించే వారె యెడదాటు నహించలేక మొదటినుంచీ చివరిదాకా గానం చేయమన్నాడు,

భార్య: ఒప్పుకున్నాను, కానీ, (ప్రథువు తన విడ్డలు కుళ లవులుగా వ్యవ

హరించటం చూస్తూ హర్షించటం మానవ నైైజానికి విరుద్ధంగా

జాలకాండ లి?

భర్త: ఓసిపిచ్చిదానా! ఎంతమాటన్నావు.రమువంళంలోపుట్టిన వా రెవ్వరూ

• (వజాభిమతానికి విరుర్ధంగా (ప్రవర్షించరు. భార్యా పరకిత్యక్తుడైన నీర త్రినట్టు డఉఃరుకుంటారా? ఎన్ని అపోహలు కల్పిస్తారు? ఎన్ని అపనిందలువేస్తారు? సాదూన్యంగా వీ3ని అనుతర వారసులుగా అంగీకరిస్తారా? ఏం జరుగుతుందో మనం రోజూ - ఈవేళకి. వచ్చి పరికిద్దాం” ఇంతలో విమానం ధ్వనిచేస్తూ కచిలిపోయిఐది. (వభాతం వచ్చింది. అడిసూర్య భగవానునికి పజ్తిన తెప్పనిగొడుగులాగా వుంటే మంచుబొట్లు అంచులకు కుట్టి [వేలాడదీసిన ముత్యాల కుచ్చుల్దాగా వున్నై.రాాతంకాచం్యదసమాగముంతోను భానుభూతితో సౌక్కిపోయిన కలువకాంతలు అవరుంకనంతో స్నానార్థం వేచి వున్నై. పగలంతా తిరెగి తి5గి సంపాదించిన ఆహారంతోహాళ్ళకు చే, ముక్కుపచ్చలారని సుర్దుబిడ్డలకు కడువార లినిపీంచి, రెక్కల చేతులతో న్మిద బువ్చి, వాటి అవ్య క్తసుభానికి ఆనంతి స్తున్నవాఅన్నట్లు పులుగులు రొదచేస్తున్నై-కోపనడైన యిల్దాలు మగని రాకకోసం వేచి వేచి, విసిగి ముడుచుకొని, మునుగువెట్టి, తలుపు చప్పుడు విని సం్యభమంతో లోటువాట్లు సవచేసుకొంటు రోజుతో +క సమాప్తం అపురుందని తెలిసిన దొంగలు తాళం తీసిన చప్పుళ్ళకు చంకలు ఎగురవేస్తూ, దుమ్ము డులుపుకొని వస్తున్నట్టు విచ్చిన పద్మాలల్లో నుండి తుమ్మెదలు రొదచేస్తూ బయటకు వస్తున్నై. పెకసచిలికేటప్పుడు కదులుతున్న చేతుల గాజులు కవ్వం చేసే ధ్వనులగు కవ్విస్తువ్నై* మోకాళ్ళతోఅదిమి పట్టిన కుండల్లోకి నవ్యాపసవ్యంగా పిండుతున్న పాలచప్పుళ్ళతో, పొలానికిపోదోతున్న ఎద్దుల మెడలోవున్న గజ్జెల పథైైళ్ళ ఘణ ఘణలతో కలహిస్తున్నైెం కొత్త కాపురం నవదంపతులు మథన విజయంలో పాల్గొని మైమరచి. న్మిడిస్తుంటే. కాలవికాగంచే సే గడి యారాలైన కుకుటాలు సమయంగు ర్తుచేస్తుంటే “లేదండీ! తెల్లవార వస్తూఠ"థనే కలకంకులకంఠళవాలు కాలుడువ్వుతున్న్నైం ముంగివ్శ

"లిం ఎమెస్కో వచన రామాయణం

చిమ్ముతున్న ముడితల అంచెలు నమ్మార్దన చేసేటప్పుడు కలిగే సీళ్ళచస్పృళ్ళకు నిరసన తెల్పుతున్నై. దించిన తెర ఎత్తగానే రంగ స్తల దృశ్యం మారినట్టు ఆ రోజు జకిగే నభ్యాపదేశం మారి పోయింది. ఈనాటి నభ దర్కారుచేసే హాల్లో కాదు. ఇచ్వాకు (ప్రభువులు పట్టాభిషేకం జరగిన తర్వాత సమ స్తమైనవారికి దర్శన మిచ్చి సందేశం వినిపించే పెద్ద మైదానంలో. అర్ధయోజన వి స్తీర్ణం కల ఆ (ప్రదేశంలో (పభువులు అధివసించే. ఎత్తైన మంచెపై వేదిక నిర్మించబడింది. దానికిషర్యపక్కల్మపభువులూ,మంతులూ, 'సేనాపతులూ, రాణివాసం కూర్చుండటానికి ఆసనాలు అమర్చ బడీనైై. వాటికి ముండు థాగంలో మహర్షిపుంగవులకూ, _ వేద విదులకూ, మహి విద్వాంసులరూ, ఏర్పాటుచేయబడింది. ఆ వేదిక చుట్టూ వలయాకారంగా. సోపాన పరంపర రెండు. తాడిచెట్ట [పమాణంలో కూర్చడం జకిగింది అందులో మహిజనం హాయిగా తిలకించే అవకాశం కల్పించబడింది. ఆ సుమం్యతుని మేధ ఎటువంటిదోకాని సామంతరాజ లోకం స్వతర్మత (వకు లోకం ఆ సడస్సునకు ఆహూతం అఆఅయినదంటే వం చెవ్చాలి. నిర్ణయించిన సమయానికి ముందే. (పేషపలతో (ప్రదేశం అంకా నిండిపోయింది. వచ్చినవారు కాలం మంవగమనాన్ని , క శ్మెరచేసి చూస్తున్నారు. [ప్రభువు రాకకు చిహ్నంగా నగారా శబ్దించింది. మొగసాంలో తొమ్మిది గంటలు (మోగివై, వ్మేతహస్తులు సవ స్యుల్ని లేవవర్డని 'సైనలు చేస్తున్నాడు. రఘువుంగవుడు రథావ తరణం చేశాడు. దాలగాయకులు పల్దకిలోనుంచి దిగారు. దిక్కులు పిక్కటిళ్టలాగా మంగళవాద్యాలు మార్ముమోగినై . అనుజులతో రామచం్నదుడు వేదిక పక్క రెండవ వవసలో సుభాసీనుడై నాడు, రామచంగదుని పార్శ్వ రక్షకులు ._ సూర్యవంశ పద్మసూర్యులై న చిరతలను ఎత్తుకొనివచ్చి వేదిక మధ్యలో కూర్చుండ బెట్టారు. కాని, బాలపలు వెంటనే లేచి నధా నమస్కారం కొవించి, గురు లు గనం |

న్తుతిచేసి, పెత్దల అనుజ్ఞ తీసుకొని, మాతృదేవిని మనసారా ధ్యానించా--“మహాజనులారా! వినండి. _ .

జాలకాండ వ0 శ్రీ రామాయణ రథా (పారంధం _ కడచిన యుగంలో అన్య దుర్లభమైన పర్మాకమంతో, సత్య సంధతతో, అకల్మషు జీవనంతో, అసాధ్యమైన దైవీ శక్తులతో, అతి లోక (పతిభతో, అభఖండంగా విశ్వాన్ని పాలిస్తూ, ధర్మదేవత నాల్లు పాదాలతో నడిచేలాగా, మర్యలోకం దెవ సత్య లోకాలను " మురిపించేట్లు చేసిన 'మనువూ, అరవై వేలయంది ప్కుతషలతో ఆగాధమైన మహో నసమ్ముదాలు- (తవ్వించి, సాగరా లనే (పథ్యాత నామం కలిగించి, భూమి నిరంతరం జలసమ్మర్దంగా కృండేట్టు సల్పిన సగరుడూ మొదలైన భూ భుజులు జన్మించి ఏ వంశానికి తరగని కీర్తి సంపద సళలపాదించారో, ఆ ఇవ్వరు వంశానికి ముకుటాయమానంగా ్రీరాముడు పొలవెల్లీలో జాబిల్లి లాగా పుట్టాడు... అయన కథను రామాయణమనే. పేరుతో వాల్మీకి అనే తాపసి మహాకావ్యంగా రచించాడు. “ఇది (బహ్మ సృష్టిం చిందా?” అని అసూయతో. నిరసింపవద్దు, యశాలర్థలగా ఇది (బ్రహ్మ నిర్మించించే. మీరు (వమాణబుద్ధితో ఆలింపవతె, ఆచరించి ఆనండింపవళె. ఆలా చేయని పక్షంలో (పత్యవాయం కలుగు తుంది. ఈ పవ్మితమైన చర్మెత భూలోకవానులకు భవ సంతరణ కారణంగా (పవ ర్తింపచేయుటకు మ్యాతమే అధికాతం పొందిన ఆతడు దీనిని విశ్వ (శేయఃకామిగా వి స్తరెంపజేస్తున్నాడు. సాదధానులుకండు. పభంఎల్లప్పుడూ పొందుడుం” - “= ఉపోద్దాతం ముగిసిందో లేదో, నకానడులు ఆనందం ఆపుకోలేక "ఓహో ఎంత వినయ సంపద! (హ్మతే అనుక్ఞాతుడై [పవర్తి ంపజేయు మ్య 'అధికారియట. ఆ ల్లోక రచన ఏమి? శైలీ మనోహరత ఏమి? (ప్రత్యషర సార్ధకత ఏమి? .అఎచంపూర్వం; అనితర దుర్రభం.: అసలే, అచ్చ మైన బంగారం. మైగా పరిమళం కూడా అవ్చిందన్నట్లు, ఈ కుమారులు రామాయణానికి అమృతత్వం చేకూర్చటానికి ఆ క్ట్‌హ్మ్‌ సంకల్పంచేతనే పుట్టారు. అందుకే శిమ్యులై నారురూడా. ఈ వయస్పెమిటి? ఈ సౌఎదర్య మేమ్‌టి? ఈ తాపసోచిత వేషాలేమిటి? ఈ గంధర్వగానం ఏమిటి? ఈ (బ్రహ్మలేజంలో ఇ్యతతేజం ఏమిటి? ఇంత అద్భుత సృష్టి ఇంతకుపూర్వం

క్‌0 ఎమెస్కో వచన రామాయణం

కనలేదు, వినలేడు.. ఇంక ముండు కనటం, వినటం వుండదేమో కూడా.

; పారంభంలోనే పరమానందం పరచిన కావ్యానికి “వేదానికి (ప్రమాణం

వెదమే” అన్నట్లు కావ్యమే పమాణం. అన్న [పళంసావాక్య నందోహం

[డేషక హృదయాంతరాళాలల్లో (వతిధ్వనిస్తున్నది. “ఇవా్యాకువంశం, రామ

చరితింొ అనే విషయం రామచరం్మడుని న్మేతాలను చెమ్మగిల్ప చేసింది. కుమా

రుల దర్శనంచేతనే దుఃథానందాలు పొందిన మాననం మరీ ఉద్విగ్నం

కాసాగింది. నాటికి సభ చాలించబడింది. పెద్దదేవి కౌనల్య మందిరానికి

కోడలు ఊర్మిళలో కలసీ నుమ్మిత వెళ్ళింది. పరిచారికలు వచ్చినవార్త చేర

వేభారు. ఎదురుగా వచ్చి కౌనల్య “రండమ్మా రండి. అలా కూర్చోండి

భాంత్రీ!”

శాంతి: అమ్మా! వస్తున్నాను.

కౌస; చూడూ. నా కోడలు సీతమ (దుఃఖంతో ఆగి) 'మషేమంకోనం ్రీరంగనాథుని సన్నిధానంలో వుంచిన పూశాపుష్పాలూ, (పసాదం

తెచ్చి చెల్లెలికీ కోడరీకీ పెట్టమ్మా,

శాంతి: అలాగేనమ్మా (లోపలికి పోయింది)

సుమ్మిత; అక్కా! చూశావుకదా. ఏమి నభ? ఎంత జనం! పెద్ద పభువుల కాలంతో కూడా ఇంత గొప్ప నభ జరగలేదు.

కౌనస; నిజమమ్మా! నిజం అద్బాయి హృదయం అటువంటిది. తన ఆనందం అందరూ పంచుకోవాలనే వాడి తాష్యతయం, అయితే ఏం? అంద రికి ఉన్న సౌఖ్యం తనకు లేదుగా?

సుమ్మితః అక్కా విచారపడకు, అసకే ఇత్వూకు వంశం. అందులో అబ్బాయి దాశరథి అధిష్టించింది మహాపురుషుల ధర్మాసనం. [ప్రజా

-. హితంకోనం [ప్రాణాలను తృణంగా పరిగబించడం పరిపాటే కదా.

ఊర్మిళ: అత్తయ్యా! అగ్ని (పవేశం చేసింది కదా అక్కయ్య, ఇంకా అప నింద ఏమిటమ్మా?

సుమ్మిత: విషయం అందరికీ తెలిసినా చూచినవాపష కొంతమందేగా.

ఊర్మిళ: కొందరైనా చూశారుగా,

సుమ్మిత: వారంతా అబ్బాయి అభిమానులూ, అనుచరులూ, తక్కినలోకం నమ్మొడ్దూ? (వజా సమక్షంలో జరిగితే బాగుండేది.

దాలరాం౦ండ వ్‌ ఊర్మిళ: వాష్ళ మ్యాతం (పజ'రాదంహిరా? దావగారు. సరిగానే చేశారు. పర్మిగహించేముంచ పరీషించారు. ఎవరో ఒక్కరన్నమాట ([వజవా వాణి అవుతుందా?

కౌసల్య: అదేనమ్మూ ధర్మ్శనూక్ముం. అన్నది ఒక్కడైనా, అది అజ్ఞానానికి [పరిర, ఉపేడ్నిస్తే ఉరంతా (ప్రాపతుంది. వంశగొారవం, రాజ ధర్మం తెలిసిన రామయ్య అంతపనీ మొదటనే చేశాడు. సరేకానీ, -.... చెక్లలు వచ్చిన పని చెప్పనే లేడు. ఏదో అవాంతర గాథలో పడ్డాం. సుమ్మిత: జొనక్కా! వచ్చిన పని నేనూ మరచాను. ఆ చిన్నవాళ్ళను చూశాపుగా. వాళ్ళల్లో పెద్దకోడలి వోలికలూ, పెద్దవ్బాయి పోలి

• కలూ కొట్టవచ్చినట్టు కనబడుళున్నాయి. ద్లైవం చల్చగా చూస్తే మనుమలు సరిగా ఇప్పటికి ఇంత చాళ్ళయ్యేవారు. వమంటావ్వ? కౌసల్య: సుమ్మితమ్మా! ఆ సంగతి ఎందుకు గు ర్తుచేశావమ్మూ? మనకీ వార్టక్యంలో, వై ధవ్యంలో ఆ అదృష్టం హడానా? తక్కిన వాళ్ళ

కన్నా నాలుగు కాయలు కాయకూడడూ. ఊర్మిళ; ఆఅత్తయ్యగారూ! రఘువంశం ఇంకటితో ఆగిపోదు. ఆ దిడ్డలు తప్పకుండా అక్కగారి బిడ్డచ నా ఆంతరాత్మ ఆ విధంగా పలుకుతున్నది. అవిడ షమంగా పున్నదనిదూడా చెప్పుతున్నదిం కౌసల్య; చిన్నదానివైనా తంర్మెవమ్మా ని నోటివెంట పొల్లురాడు. నాకూ ఆలాగే అనిపిస్తున్నది. అద్భాయిలో కూడా కొంత మార్చు కన్ని స్తున్నది, వాదు ఎక్కువగా రన పూర్వపు ఏకాంత మండిరంలోనే

కాలం గడుపుతున్నాడు,

సుమ్మితః నా సందేహం రిపృకోటానికే వచ్చానక్కాం ఆఅమ్మాయి అన్న మాటలు అక్షరాలా నిజమే అవుతాయి. . ఇంతలో కాంతి [వవేాంచి స్వామివారి నిర్మాల్యం, [పసాదం ఇద్దరికీ ఇచ్చింది. కన్నులకచ్చుకొని సుమ్మిత పూలు కోడలికిచద్చి (పసాదం స్వీకరించింది. ఊర్మిళ పూలు సిగలో ముడిచి, [వసాదం ఆరగించింది. రాజ్య పాసాదంలో మూడుగంటలు కొట్టబడినాయ. “తొందిరగా అవిష్టాలు తీర్చుకొని సధకు పోడాంొ అంటూ సెలవు తీనుకుని ఊర్మికా సుమ్మితలు

ర్ట్‌ల్రీ ఎమెస్కోో వచన రామాయణం తమ ఆవాసానికి చేడుకున్నారు. స్నానాదికాలు ముగించి రామ్మపభువు ఉచిత వస్తాంలంకారధారణంచెసి సభకు వెళ్ళాడు. అయోధ్యా పుర వర్జ్య నం

(ప్రారంభసమయ ఘంటిక (మోగింది. బాలకులు యథాప్రకారం సథావందనంతో మొదలుపెట్టారు. “వినయంలో వింధ్యపర గతంలాగ పలుకుల నేద్చులో సత్యలోకంవలె, జననమరణ రుజలు లేకుండా స్వర్గం మాది రిగొ, హిమవత్చర్వతం మోస్తరుగా అన్ని ఓషధులకూ నిలయమై, కై లాసంపోల్కి, విభూతులకు నెలవై, సర్వమంగళవలె సర్వమంగళము లతో ' నిండారి మధ్యమలోకంలో కోసలము మణిపూసవలె ఓప్పారు తున్నది. సమీపంలో సరయూనది (ప్రవహిస్తూ, ఎన్నో సస్య విశేషాలను పండిస్తూ సంపత్సమృద్ధం కొవిస్తున్నది. ఆ కోనలమునకు, పన్నెండు యోజనముల పొడవూ, మూడు యోజనాల వెడల్బూ కలిగి ఆయోధ్యరాజ ధాని (పకాశిస్తున్నది. పఠిమళంతోనూ, పండ్లతోనూ నిండిన లతా వృక్షములు దాటల కిరువైపులా ఒప్పుతున్నాయ్‌. వంపుటొంపులు లేకుండా బాణం వేసినట్టు రాజమార్గాలు రాణిస్తున్నాయు. వెండి, బంగారు కాంతులను పరిహాసం చేస్తూ “మేమెంత ఉన్నతంగా ఉన్నామో చూడండీ” అన్నట్లు ఆకాకాన్ని అందుకునే హరా శ$లు అటూ ఇటూ అలరారుతున్నాయ్‌. చూచిన చోటనే ఆగిపోబుర్ధి పుట్టించే ఆరామాలు శిల్చవాస్తు చ్మితకళా మర్మజ్ఞులచే నిర్మింపబడిన నడబావులూ, నరోవరాలూ, జలయంతాలూ, కలిగి అందలి నీటిధారలచే ఎల్లప్పుడూ పుష్పించి పసంతబుతువు వొక్కటే అన్నట్టు శోభిస్తున్నాయం కన్నులు కలిగిన ఫలితం, మనస్సు కలిగిన (ప్రయోజనం, హృదయం కలిగిన రససిర్ధీ ఆ రాజధానిని చూడనివారికి అందుజాటులో వుండవు. తలఎత్తి చివరగాంచలని [పాకారకుడ్యాల పై నలుమూలలా భయం కరమైన శతఘ్నులు లమర్చబడియున్నై, కోట చుట్టూ “సమ్ముదుడు ఈ రూపంతాల్చి వచ్చాడా?” అన్నట్టు పరిఖ (నీటితో నిండిన కందకం) పరి (్ర్రీమిస్తున్నది. ఆయుధాగారాలూ, హయ గజ శాలలూ, తీర్చి దిద్ద బడి బహు సంఖ్యలో ధాసిస్తున్నై. ఆకారభేదం, గమన వై చ్మితీగల రథసముదాయం అపారంగా అలరిస్తూన్నది. వర్ణ్యాశమ ఛర్మాలను అత్మికమించక చాతు

దాలకా౦ండ ఏలి ర్వర్ణ్యం పరన్బరం సహకారం, నహియం, నమలరసధావం చించిస్తూ మాలతీమందారాలూ, జాజీ మాలీ సంద మదనాహ్తాాలూ,పొన్నలూ, పున్నాగాలూ మొదలైన లలా వృష గుల్మాదుల (పొదరింద్రు) తో (మాణ తర్పణంచేసే పుష్పవాదికలూ, పననలూ, రేగఏలు, నారికేళాలు, ఖహ్హూరాలు, మామిష, నిమ్ములు, గాతింజలు మొదలైన ఫలవృవాలతో నిండిన తోటలూ, బెగ్గురుపతులు, నీటి దాతులు, వానకోయిఐలు, రాజహంనలు, తిరుగుతూ న్మేతపర్వం కలిగించే నవోవరాలూ, కలిగ సత్చుపషుల హృదయంవతె అలరించే ఆ పట్టణంలో, వేదవిహిత కర్మల ఆచరెంపని వ్మిపులూ, యుద్ధంలో వెడుకంజవీసే బారులూ, ళ్యతువప్యూహాలను వేడింపరని సేనా పతులూ, డబ్బర మాటల్తో, వంచనరో, తప్పుడు తూకాలతో, సం9లేని కొలతల్లో, నిలకడతని ధరలరీ వాదు దాధించుట వృత్తిగా గల వ్హైళ్యులూ, విహిత కర్మలు దడలి ఇతర కర్యల్లో [ప్రవ్తించు క్యూడులూ, వ్యభిచారదోషంగల తీ పుపషులూ కనుపించదప. ఆబుకే శరీరధారణం చేసినవారికి కొన్ని అవగపణాలుఎదై.. అవికూడా అక్కడవువ్నై. కానీ ఉండవలసినచోట్లు మాద్చసద్న్నై. రుటిలత నుందరీమమబుల ముంగురుల లోనూ, నా స్తి దారి నడుములలోనూ, రాంన్యం వారి. దనోజాలలోనూ, మందం. వారి నడకలలోనూ, వువన దాత చూపుల్లోనూ. చేరినై ఇంత విలదణంగా పుంచబహానికి పేడ [పవ్యాతులు ఆశెంచటానికీ కారణం మహామం్యతులు, వారు చార చదుసలు. దండం కోవికులు. నమయజ్జులుః దమ్ములు, పొరఎనషేమంకరులు, వైరెరాజ భయంకదులు. కదనఫాలన్న్మేతులు, మేధాబ్బహన్పలతులు, డాన3త ?వ బరి చ్యకవద్తులు, నిరంతర రాజసేవా స క్తచిత్తులు. వాస ఎనమండుగిపచు. తర్జసావసనూ, విజయుజూ, సిద్ధా రుకూ, దృుషురూ జయంతుషుం మంంతహాలకునుం ఆఅకోరుకూ? నుముం రు ద్భాప్పు (| (రుడూ, మంతులు రాజ్యచ్యక వవ్యభదముడానికి రోత్పనుడుంచే, రవి వపండాకి 53

ఫ్‌శీ ఎమెస్కో వచన రామాయణం ప్తుకోహిరులైః మర్యళులలో మంతుల? దసిక్టుడూః వామదేవుహ సంఖొ వింపగా దశరభమవొరాజు. పారిస్తున్నాడు.. ఆయన పరిపాలనలో ధర్మ దేడతకు నాల్లవ పాడు వచ్చినట్టున్నది. అరివృష్టీ అనావృస్టీ కరువులూ కాఓకొలు అపు. 'పెదవారుండగా చిన్నలు మరణించటంతేచు. మూడు వానలు సెలతప్పర వర్తి స్తున్నె, నప్యసక్కుర్తితోపాటు పకగణాభి వృద్ధి "పెంపొంచి కృతయగాన్ని తలపింపచిస్తున్నదిం మహర్షులు రాషనస బాధ అకుండా? లోకకళ్యానార్హం యజ్ఞయాగాలు ఇస్తున్నారు.కౌనల్యాః శై కేయూ, సుమ్మతలు లను ముగ్గుస భార్యులు సాపత్న్య దోషం తేకుండా సహక రించి ఇహపరసాథకం అయిన గార్హస్థ్య ధర్మం వెలితిలేకుండా.. సేవిస్తు న్నాం ఈ రీరిగా. ఆ మహారాజు అరవై వే నంవత్సరాలు అ్మపతి హతంగా పారిందాడు. కానీ--

కాలం గడిచినకొర్ది వృడ్తాష్యం హెచ్మినకొర్డీ రాజభోగాలపె లాలనత్యం తగ్గించి. పరివాఎన పైళూడా వ్యామోహం నః౨వి౨ది. ఆయన కున్న చింతల్లా విస్హలురేరనీ? ఎలా కలుగుకారనీ. ఒకనాడు వ్మిశాంకి మందిరంతో వుండగా దాసి చిస్హ నెత్తుకొని పోతున్న దృశ్యం కనిపించింది. నిడ్దల్నపైగల మమకారం కట్టలు (తెంచుకొని పరుగెత్తసాగింది. లోలోపల విజారించటం సాగించాడు. “నా పూర్వులు ఎవ్వరూ సంతానహీనులు కాలేదు. ప్యురులు లేనివాడు పున్నామ నరకం ఎలా తరిస్తాడు? సూక్ష్మ దృషికికూడా తోపం కనిపించదు. భార్యలా? ఆఅనుకూలవతులు, మం్యతులా! నవయుగ నిన్మాణ స్వరం ళులు----కల్చవృషున్నీః కామథేనువునూ కాదనే మహత్తుగల పసిష్థ వామదేవులు. గురువులూ? పురోహితురూ. బహు కాల రాజ్యహలనం వెగటు పుట్టి స్తున్నది. లౌకిక సుకాలపైె రోత కల్లు తున్నది. ముసరితనం శరీరమంతా ఆలముకున్నచి. అడవిలో కాచిన ఎన్నెలకాగొ ఈ యఖండ సంపద వారనుడు చెక వ్యర్థం అపుళున్నది. గా నంతానంకోనం వర్షాగమానికి చాతకాసాగా [ప్రజలు నిరీషిస్తున్నారు. గదినే కాలం మిక్కిలిగా గరంవిపోయించి. ఇప్పుడైనా నాకర్తవ్యం నిర్ణయించారు." ఆతోచన ముగిసింది. అంతరాంతరాల్లో. నిలిచిన

జదొలకాండ ఏర్‌ ఉత్సాహం ఉరకలు వేయటమేమి, దిస్టున తేచాదు.. వెంటనే కొలువుకూటా నికి వెళ్ళి ఆంతరంగిక నచివులరో మ్యతాంగం నరిగాడు. యజ్ఞళ క్తిచే సంతానం పొందటానికి నిశ్చయించాడు. దుదనాడు అసాధారణ నమావేశం వర్చాటు చేయించాడు. సధలో దశరథుడు అశ్వ మేధాన్ని గూర్చి చర్చించుట చ టా. మం్యతుల సమావేశంలో (కిందటి దినం చైకొన్న నిర్ణయాను సారంగా సుమంతుడు వామదేవ వసిష్ట సుయజ్ఞ కాళ్య పాది బహ్మద్దలసగౌార వంగా ఆహాానించాదు, ఆర్ధసాధకుడూం విజయుతూ యజ్జసంచార్యగహణం కోసం యుక్తమైన ఆధకికాపు. నిమోగించొడ. దృష్తుడూః సిర్ధార్టడూ యజ్ఞకాలా (పచేళశంలో నిర్వహించవలసిన కాధ్యతలు స్వీకరేంచారు. దేశంలోనేకార విచెళాలలో వుంచే రాజుము*.. పండిరులూ గాయకులూ, నర్తకులూ వచ్చి రింకించే యేక్చాటు జయంరుదూ, ఆహార వాసియూలూ, విిశాంతిగ్భహాలూ: పట్టణసనందర్శనరు పనికివచ్చే వస్తువాహనాలూ సమ కూర్చే పని మం్యతపాలకుడూః యజ్ఞ నమయంళలో అవసరమైన అన్ని పరి లహ కొరతంకుండా చూసే థారం ఆకోరుడు. వైన వేసుపన్నారు. ఆందుకు కావలసిన రట్టువట్టాలన్నీ పూ ర్తెచేసి మళ్యళులు సకాలంలో నథకు వచ్చారు. ముసలి సింహంవలె మసారాజురేవి నధ నాల్గువైపులా చూచి? గురుదేవులకు అభివాదంకడేసి, మం్యతుర్ని తిఐకించి, సేనాపతుల కటా దించి, సామంతుల ఉపండ్నించి మహాజనాధిమషుడ్తై “పారముషఖ్యులానా! మీక కొత్త విషయం తలువవవంనని ఈ నమావే?ం యేర్చాటు చేయిం చాను. పూర్వం మా పెర్తలు విష్యక్త ధర్మపరాయములై: సత్యవాక్యవాల కులై, ధర్మం: దానందయా,వినయంమొదల్తె నసక్గుణాలలోః శరుదుర్నెరీ డ్ష్యంగా పవాలనం నిర్వహించి (పశాదవణానకే చికకేర్త కీవ్యాతులయినారు, గౌరవాలను (గ్రహించాను. పూర్వజన్నలో చున కర్మ ప3ెచాకంవప్ద నేసు సంతానహీనుప్ర నాను... ఇంత నిగుపు ర నించోననానికి చారసుడ్రై తే, నా పాలనతో బడుకాలం... అబ్బచాక్చిన. కనులహా మనస్సులహ

ఏ6 ఎమెస్కో వచన రామాయణం ఎంతో ఆనందం కలిగేవి. ఆ పథానికి నా దౌర్భాగ్యం నోచుకోలేదు. శరీర పహైటదం తగ్గనుతవరరూ విషయేం్యయాల తృ ప్లికే కాలం. వెచ్చించాను. ఇప్పుడ లోక ధర్మానునారంగా నాకు బిడ్డలు కలుగరు. అందుకే అన్ని కోర్కెలు ఇచ్చే అశ్వమేధం చేయ సంకల్పింళాను. సాధక బాధకాలు సాక ల్యంగా చర్చించి వివవంగదలసిందచెగా మిమ్మల్ను వేడుకుంటున్నాను.” - వర్షం కురిసి. వెలిసింది, మబ్బులు మెల్లమొల్సగా దృష్షిపథంలో నుంచి దూరమైనాయి. అకాశం నిర్మలంగా వుంది. దాటసారికి అడవిలో షార్గం చూపేందుకు కరచేపికల్లాగా చుక్కలు వెలుగునిస్తువై్నా* ఆ సమయంలో పాంగుడికి కలిగే సంతోషం [వభువుతోనూ, (ప్రజల్లోనూ కలిగించింది. “ఎన్నాళ్ళ కెన్నాళ్ళకు (పభువునోట ఇంత మంచిమాటలు వచ్చిన్నై. ఇంకవరకూ ని_స్రఖంగావున్న నగరం నిత్యం ఒక నూతనత్వాన్ని సంతఏంకుదవంటుంచి. యా్యరికంగా సాగిపోయే ని్య్య జీవితాలలో ఒక్‌ మహోత్సాహం, ఒక భావ సంచలనం (పాడుర్భవిస్తుంచి అని తోపల సంతోషించి, తమ అుగికారం (ప్రజలు ఐక్యకంకంతో పలికారు వసిష్టైది మహర్షులు జనపాలుని సంకల్బం స్తురించి “అచిరకాలంలోనే మీ కోరక సరవేరురుంచి” లని ఆశీర్వాదాలుకూడా చేశారు “ఇంక ఏ మ్యాతం ఆలస్యంకాకండా ఉ త్రమమైన అశ్వాన్ని పూజించి వదలండి. కావలసిన వాటికి తగినవారెని నియోగించండి. సత్య ధర్మపాలుడవైన నీ కోర్కెకు అన్యధాత్వం లేనేలేకమ”. అని తమ సమయజ్ఞత్వంకూడా వెల్చడించారు. (పధువు ఆ పలుకులు వినీ వినకషుందే తనకు సంతానం కలిగినట్లూ? వాతో తాను ఆదుకొంటున్నట్లూ ధావించి పొంగిహోయాడు. మంతుల ఉద్దేంంచి “పెద్దల ఆశ్ఞానుసారం (ప్రవర్తించండి. సరయూనచి ఉత్తర భాగంలో యజ్ఞశాలలు నిక్మెంచండి. “(శేయాంసి బహు విఘ్నాని" (ముంచి పనులకు చెడ్త చేరువగా వుంటుంది) అని పెద్దలు చెప్పారు. 'రార్యాలలో రంధ్రాన్వేషణం చేస్తూ రాక్షసులు విఘ్నం కలిగిస్తూం టారు. అద్టివి జరిగితే యజ్ఞభంగం రావటమేరాక యజమాని కూడా వాడై పోతాడు. కడు జాగచాకులై ఉండండి, “ఆలస్యాదమృతం విషమ్‌”" (ఆలస్యంచేత అమృతమే విషం అవుతుంది త్వరపడండి. ఇవి మీక్షూర్చు

బాలకాండ రి?

లకూ; తీర్పలకూ, నేడ్చులకూ వరిం సమయం సుమా” అనిచెచ్చకికతో ఆదేశించి (పస్థానం చేశాడు. ఇం్వుకు వంశ మండనుడూ?_అజప్పుతుడూ అయిన దశరథమహారాజు, రాజ్మప్రాసాదానికి వెళ్ళి చణంలో చేషాదికాలు మార్చి, దేచేరులరావించి, తనకోరికా సభ నిర్ణయం వినిపించి, నేటినుంలీ సవన పరిపూర్తి పర్యంతం, నియమ్మవతులై , శాగరూకలైై, (శరద్ధాపపుల్తై మసలండని (వదోరధించి, ఇంతకాలానికి తన మనక్శల్యం "పెకరించటకిం దని తృ ప్లిగా నిశ్వసించి శయనాగారానికి చేరుకున్నాడు. పరిచారకులు ఉప్పరిగ పై ఉచితంగా, ఉపయు క్తంగా, వుంచేట్టు తల్చం ఆఅమర్చగా ఆసీనుడై నాడు, " సుమంతుడురాజునరు సనత్కుమారునిపల్టులు అల్పుట

ఒకరాజు ఆకాశంపై వున్నాడు, వొకరాజు తల్చంపై వున్నాడు. ఆయన ముఖంలో వెన్నెల విరుస్తూంటే, ఈయన ముఖంలో ఆనందళేఖలు ఆఅవిర్భవిస్తువై్నై- ఇద్దరూ కుదలయాదిపతుకే, ఆయన క్షీణించి పుంజు కున్నాడు. ఈయన వార్థక్యంలో యౌవనం చవిచూస్తున్నాదు. ఆయన గమనం అంతరిక్షంలో అవ్యాహతంగా సాగుతున్నది. ఈయన ఆలోచన అపతిహతంగా హృదయంలో గమిస్తున్నది. సూర్యచం్యద వంశాలకు బంధుత్వం వున్నట్లే సూర్యచర్మడులకు కూడా వున్నది. ఆ దంళానికి అంకురం ఏర్పడితే తన దంకానికి తకరకాలుగా పచ్చే చుట్టరికం "హెచ్చు తుంది, అనుహలత ఆలుముకొంటుందడి అం అనుకొంటూ పెనున్నరాజు ఇంకా మెరి వచ్చాడు. తనకోనం వచ్చి, చిప్టిచేతులు చాచి యెత్తకోమని మారాం చేస్తున్న కొడుకును అందమరుంచామన్న దావంతో. శయనించిన రాజు అదికపడిలేచి కూర్చున్నాడు. ఎముకుగా సుమం్యతుడు నమస్కారం చేస్తూ కనబక్హాదు, ఆనందాచీాాలు ఆపుకుంటూ, రాజు: అవనరంచేకుండా ముర్యతులు అర్జర్శాత వస్తారా? అలా ఆసీనులు

కండు. మంతి: తమ సంకల్చాన్నీ, ఆనందాన్నీ ఇనుమడింపచేయాలనే వచ్చాను.

• ఇది రహస్యం. తగిన సమయం. ॥ రాజు; ఇదివర కెప్పుడూ ఇంత చల్ణనిమాట చెప్పలేదేం?

ర్టి ఎమెస్కో వచన రామాయణం మంతి: తమరు మ్మాతం ఈ సంకల్పం పూర్వం చేశారా? అదన్తూూ పడునూ, కరిస్తేగదా బవీజావాపనం? (ధాన్యం విత్తటం) రాజు; మంత్రీ, నా నిర్ణయానికి (పజలేమనుకుంటున్నారు? మంతి: తమ పాలనలో రెండు నాల్కలు సర్బాలకే వున్నైం పౌరులకు లేవు, రాజు; మంచిమాట. నిదరాకుండా కొంచెం (దావమరనం పుచ్చుకో. ఎ మం్యలి: నేను కథ చెప్పెవాజ్జిగా. ఎలాగూ రాడు, వింటూతన్మయత్వంలో మీళి ఆ పనిచేస్తారు. శ రాజుః (నవ్వుతూ) సుమంతా! నిజం చెపుతున్నాను. మం్యతులందరి పైనా | మక్కువ సమానంగానే వున్నా ఎండుకో నీవంటే మరీ ఇష్టం, మంతి: వారు అన్ని విధాలా పెద్దలు, నేను కొంచెం చిన్నవాళణ్ణి కదా. మరి వినండి దివాణంలో పదకొండు గంటలు కొట్టారు. రాజు; విన్నావుగా గంటలు? అంతగా పొద్టుపోలేదుతే, పెగా ఇది పథ సూచకంగా వుంది. . మం్యతి: ఒరదూటు నేము బుష్యా శమాలుచూద్దామని వెళ్ళాను. వాలభిల్యా (మంలో మహక్షలు సమాచేశమై, భావి కాల చర్చలు చేస్తు న్నాడు. ఆ సమయంలో[బహ్మమానసప్తతుడై న సనత్కుమారుడు ఆఅంతర్వీషణంలో రాచొయే కాలాన్ని దర్శించి వారితో యిలా అన్నాడు! “మనలో రాళ్ళపమహర్షిప్కతుడు విధండకుడు (శీష్టుడు గదా, ఆయనరు కారణాందచరాలచే. తడియందు బుళ్యశృంగుడనే కొడుకు పుడరాచు. ఆ దాలుకు ఆ.ఎన్మ [బ్రహ్మచర్య వతనిస్టుడె పర పషంలో చం్యదని వా వ్శ్ది చెండయుతుంటాదు, తర్మడినీ, ఆంపన్న సేవించవవన్చే మునులూ తప్ప అన్యం ఏహ్మాతం ఎకు గడు. ఆ వాలుని తేజస్సును మా తర్యడియేసాటి.. కాని. దేవ రహన్య (పవర్తనార్థం అవకు గృహ స్త ధర్మం స్వీకరిస్తాడు. అంగచెశాధిపతిమైన రోమవాదని సృయంకృత దోషంతో దేశ మంచా అనవ్యష్షి నంధవెస్తుంది. (దాహ్మణులం ఆడదేశాముసారం రాణా వెలయాం్యడను పంపువాడు. వాప ఆతస్త్రవంచించి మాయో పాయాంతో స్వచేశానికి కొని వస్తారు, ఆ యువతపస్వి అంగచేశం

జబాలకాండ శం

పొలిమేరలలో కాలు పెట్టగానే పుష్క్మలావర్త మేసూలు గర్షిస్తూ వర్షిస్తాయి. ఆయనను ముంకూ, వెనక వర్షంగా రాజ సన్నిధికి భోగకాంతలు కొనివస్తారు. భ క్రితాత్పర్యాలతో భూపతి తన కూతురు శాంతను ఇచ్చి పరిణయం చేస్తాడు. ఆ (చాహ్మణ్యుని ఆరిజమున అయోధ్యాపతి దళరథుడు యజ్ఞంచేసి సంతానఠాధం పొందుతాడు. ఇదే ఆయన గృహస్థ స్వీకారానికి కారణం” అ ముగిస్రాడు. నేనా రహన్యం యెంతకాలందుంచో మీకు. తెలుపుడా మని యక్మించితే కాలం కలిసి రాలేడు. వారు దర్శించిన కాలం ఇప్పుడు ఇరువై నదన్నమాట, మాకూ, మీరూ చిరకాలంగా వున్న కోరిక అచిరకాలంలో అనుధవానికి రానున్నది. మరి సెలవు

రాజు; నేల్మపాకే తీగకు పండివచేశావు. ఆ మహ్మై కథ వివరంగా చెప్పు. వినాలని కళూహలంగా పృంది.

టట

| బముశ ర్రైశల్రంగ చరిత్ర

మంతి: రాజు చేసిన తప్పు చేశారష్టక మైన అనావృష్షిగా రూపొందింది. దానితో అంగచేశం అట్టుడికినట్టయిహోయి=డి. అడప్త్పలలో సంచ రించే మృగాల కంఠరాళాలూ, పడుల ఎముకలూ, రుష్పలు రుప్ప లుగా ఎక్కుడ చూసీనా కానవస్తున్నై, కాలుమోపటానికి సందు లకుండా జనపచాలలో, పక్టిణాంలో మూనవ కశేబూలూ, పశుప్తల అస్థిపంజరాయూనిండిపోయినై .[పజఎ వాజోకాకాలు ఆ ర్తనాదాలూ [పధుప్తు చెప్తల్లో గింపయమంటున్నవి. నిష్పుమిద (పలు ఆలిసి పెట్టినాః లఅలలియర పెబ్టినా కాలురుండి రడా, పశ్చాత్తాపం పొంచిన రాజు భూసుడంను పిల్చి కర్తవ్యం తెలుమమని చేడుకున్నాడు. వారు దీర్చంగా ఆలోచించి ఆ వాప పకిహారార్డం దుక్యళ్ళంగుడి ఆహ్వానించి కుమూరైనిచ్చి పెండ్రి చేయమన్నాడు. డి పుపష వివకత తరియని ఆ లేజం దవ్శెంచడం, ఇక్కడకి కౌెనిరకావటం సాధర్యపడురుందా?” ఆన్న మీకూంస అందరినీ. రలతపెట్రైంది. చివరకు అలివిగల మర్మతులు రూపాజీవలను. పిలిపించి [(ప్రఘపు నకు కలిగిన విపత్తూ, డళానికి పజ్టన దుర్గతి చెప్పే కారం

తగి ఎమెస్కో వచన రామాయణం సాధించుకురమ్మన్నారు. అనుజ్ఞాతలై న వారకాంతలు వలసిన చేరారు. తిరిగి తిరిగి వేసారారు. అతడుకానీ, చివరకు ఆమం గానీ గు ర్రించలేక పోయారు. యుంతో దుఃభించారు. వచ్చినపని సానుకూలం కాకపోతే వచ్చే అనర్థాలకుఖీతిల్టారు. కాలంగడుస్తున్న కొద్దీ కంపరం వారిని _ కలచివేస్తున్నది. సూర్యోదయమైంది. గడచిన రోజుల్లాగే "ఆ దినం అన్వేషార్థం బయలుదేరారు. “అదృష్టం కలసి వచ్చిందా?” అన్నట్టు దూరంగా. ఒక తేజస్సు కనిపించింది. [కమంగా వస్తున్నట్లు గోచరించింది. ఆ రూపం సన్నిహితమైన కొద్దీ కన్నులుమూతపడుతునై ష*ఎలాగో తెప్పరిల్లి ఆ మూర్తిని నిదానించి చూశారు. తలపె కొమ్మున్నది.శరీరమంతా (బహ్మ తేజంవుట్టిపడు తున్నది.పోల్చుకున్నారు. క స్టాలుగ స్థైక్కీనవి అని ఉపిరి పీల్చుకున్నారు. సంతోషించారు. గంతులు వేశారు. ఆడారు, పాడారు. తండి దేవతార్నన నిమిత్తం పూలూ పంద్హూ, అగ్నిహో[తం నిమి త్తం సమిథలూ తీసుకొనిఆ్మశమానికిపోతున్న మునిదాలకుణ్ణి ఇచ్చటి దృశ్యం ఆకర్షించింది. వెనక్కు తిరిగి తదేకంగా చూస్తున్న (బహ్మచారి విచ్శితంగా వున్నవారిఆకారాలకు విస్తుపోయాడు, తనకుతానై సమీపించాడు. | వేశ్యలు బముశ్యశ్చృంగుని వంచిఐచి కొనివచ్చుట చొని రాక గమనించిన భోగ శ్రీలు మధురంగా. గానంచేస్తూ వయ్యారం వలకచోస్తూ, ఎమనేగి సముచిత మర్యాదలతో అర్చించి, “స్వామీ! మీ నానముచేయం. ఏమిటి? వంటరిగా. వననంచారం. ఎందుకు చేస్తున్నారు? తమ ల్మ్యశమ [వచేశం యెక్కడ? ఈ సమిథలూ, పూలూ, పంస్హూః ఎండు నిమిత్తం కొని పోతున్నారు? మా మీద దయవ్పందే "ససెలలవీయండి” అని న్యమతతో వేడుకున్నారు. తాపసి వారి కంక వాయు ర్యానికీ వినయసంపడకా అచ్చెగప్పపడి, “మునుకారా! నా తండి విభండక మహశ్షి, నాపేడు బుఖ్యళ్ళంగుడు. చూ ఆమం ళఈః సమీపొ రణ్యంలో పంది. మీవ అభ్యంరరం శెకపోశే వాపంట రండి, నా

బాలకాండ క! ఆతిథ్యం కూడా మీడ స్వీకరించవచ్చు” అని [పత్యుత్తరం ఈయగా, వారకాంతలు ఎనళేని ఆనందంతో, “వెడ కదోయిన తీగ కాలికే తగిలింది" అన్నట్లు మునివెంట పర్ణకాలకు వెళ్ళారు. వారికి కందమూల ఫలాలు భుజింప పెట్టి, దాహశాంతికి నీరం ఇచ్చి, “అప్పుడప్పడూ మీరు మాజ్మళ మానికి దయచేయండి” అని చెప్పగా, వారకాంతలు లోలోపల నవ్వు కుంటూ, “మీద హడా మా సత్కారం (గ్రహించటానికి దయచేయండి” ఆంటూ ఆరింగనంచేసి విడిదికి కొనివోయారు. తాపసి విడిదిలో (వ్రవేించ గానే (ఘాణతర్చణంగా సుగంధ్యదవ్యాల పరిమళం గప్పుమన్నది. ఒకతె పాదాలు కడిగింది. వేరొకతె దలిపెంతో తడి అన్టింది. ఇంకొకతి ఎత్తైన "హేమపీఠళం వేసింది. మజొక్కతి మధుర పదార్థాలు. వెండి ష్మాతలలో వుంచింది. చెలికత్తెలు వట్టి వేళ్ళ విసనక్మరలతో విసురుతున్నారు. పుట్టింది మొదలు ఇంతవరకూ [పకృతిమూత (పనాదించే. సహజ సంపద అనుభవించిన (బహ్మచారిని ఈకృ్మరిమవాతాదరణం ఈరృతికభూషణం, ఈ పక్వపదార్థం, ఈచెచ్చుకోలు పరిచర్యా, ఈదస్తాాలంకరణధారణ, ఈ అవయవ నిర్మాణ సౌందర్యం, ఈ ఆలింగన చుంబన కిరికించికం కొంత హ్‌ అ్మపతిధుణ్రి చేసినై. ఎట్టవేలకు తెప్పరిందకొని “తర్మడిగారు వచ్చే వేళ అయింది. రేపు మళీ వస్తాను” అని సెలవు తీసుకుని ఆ్యశమానికి వెళ్ళాడు, రేపు ేయవలసిన కార్యక్రమం నిష్టష్షంగానూ, నిర్జిష్టంగానూ? నిర్ణయంచేసుకొని, అంవహ కలని విహారం బెల్లాన. విధండరుడు ఆహ్మ్నికాలు పూ ర్రికావించి హవన సమయానికి ఆ్మశడూనికి వచ్చాడు. ప్కుతుని శరీరంయైనుంచే. అనపధూత మైన వాననకావడం. గమనించి, దివ్యదృష్టితో సర్వం (గహించి తనపనిలో.. తాను నిమగ్నుడైైనాడు తర్మడికి వావఎసిన పరిచర్య పూైగావించి సమాధి నిషస్టవైనదాలతాపసి వణవణం ధ్యాన భంగం కావటంతో కంగారుపడి తర్మడిని నమీపించి తన స్టితి తెలిపాడు. ఆంతరా౭రరాల్లో తలియని ఏదో. అడుధదం మనస్సును అన్యాక్రాంతం చేస్తున్నదం వివవింవాడు. పరిహారం. తెలుపమని .(పాక్థిం చాకు. పాదాలపై పడ్డాము. కొదురును చెదనెల్త ఓదార్చి “*విఫి విధానం వేరుగావుంది. నీవేమే కంతపడవక్టు. త్వరలోనే యశాస్థిత్మి యశాళక్తీ కలుగుతుంది. ఇంక శయనించు” మని విభండరుదు ఆదే?ంంచాడు, ముని

49 ఎమెస్కో వచన రామాయణం బాలుడు స్టిమితతలెని చిత్తంతో దేగిందాడు. తల్టవారక పూర్వమే స్నానాదికాలు ముగి-చి, అగ్నిహో[కారావనపు వలసిన పస్తువులు నమ కూర్చి, (కొత్త ముకుమూరులతో గస నిమిత్తం వేగంగా వెళ్ళాడు. వల సమీపిస్తున్న మగాన్ని చూసి వేటగాడు పొందే సంతోషం పొందిన రో వెలందులు ఎడురుగాపోయి కరచాలనంబేసి నిన్నటివలెనే ఆకీ, పొడీ, 'అభినయింబీ, గంధంపూసీ, పూలదండలువేసీ, రుచ్యమైనమోదకాలుభుజింప పెట్టి సరన సంథాషణలతో నవ్వించి, కడగంటి చూపురూపులతో రవ్వించి “ఆ వి॥పో త్తమ వ్యజపంర నిథంచై, నిశ్శలంపైన సద్భావం బంగన సాహచర్యగుణసంబంధంబునన్‌ లోహమై, (గొమంటై, దృఢదారువై, తరుణ వృతృంచై ఫలపాయమై, పూవై, తన్మకరందమై కరగెపో” అన్నట్లుగా చేశారు. కానీ వారిలో కామధావం తనండన, మునిలో లపేరణ శ్రి (పబుద్దం కాలేడు. వారు కార్యార్థ్‌నులుగా ఈ పని చేశారు కనుక, ఈతనిళలో అవ్యాజమైన స్నేహథావం రరగింది. వేశ్యలు: స్వామీ! మేం వచ్చి చాలా రోబుల్తైంది. మా నివాసాలకు మరరిపోతాం. అనుజ్ఞ నిప్పిస్తారాశ మహానుధావుల్తైన మీ యెడ బొటు మాకు కష్టంగా పున్నా పసం తొందరలవల్ట పోక తప్పటం లదు, ముక్య; తాపనులారా! మీతెంళ మంఎవారు! మీ సాహచర్యం మరువ . ల్‌రుండా వున్నాను. రాంం ఎల్బమైగా మీ బెక ఎంతో తృపప్రి నిచ్చింది. వేశ్యలు: న్వామ! మేం నిజంగా థనృతకలవాళ్శం ఆమ్యాము. మీప మాళొ వస్తే, మా నివాసాలూ, ఆహార విహార వ్యవహారాలూ చూడవమ్చ. అక్కడి వాకావరణఎ చాలా ఉిల్పాసం కల్గిస్తుంది. బుళ్యవ మీ కోరిక రాదనంను. రి3గి త్వరగా నన్ను పంపుకారు కదా! వేశ్యలు: తమకు ఏమ్మాతం సంచేహు కంగేలాగ (ప్రవమ్రించం. అలివేజీ! (పయావానెకి సిస్టపరచ:ఎనివెప్పు. శ్యామా! ఆయ్యవాకికి తగినట్లు అుషలో ౬క (ప్రదేశం అలంకరెంచు. మంజూ! పల్పకి తెమ్నను. ఈ విధంగా ఆదె?ంచి మునపుంగని తోడ్కొని, హయవేగంతో

బాలకాండ శ్రీర్రీ

అంగడదేశం పొరిమేరలు చేరనరిగి, (ప్రభువునకు వార్త పంపించి, . వార వనితలు (పభువు రాక నిరీక్షిస్తున్నారు. (ప్రభువు వెంటనే (దాహ్మణులతో, మం్యతులూ, పౌరులు వెంటరాగా ఎదుర్కొని పూజించి? మంగళ వాద్యాలతో సరిహద్దులోనికి కొనివచ్చాడు. భూపతి శరీరంగుంది పొగలాగా ఒక నీడ నిర్గ మింఛింది.. ఆకాశం మేఘావృతమైంది.. ఫెళ వెళదుంటూ ఉరుములూ, తశతళమంటూ మెకుపులూ, కు-డపోతగా వర్షం ఒక్కసారిగా ఉద్భవించి, దేశాన్ని జలమయం చేశాయి. (ప్రజల్లో ఆన:దోత్సాహాలు మిన్నుముట్టినై. ఆ మహా తపస్వి ఉన్న చోట ఈతివాధ కలుగదని ఎశింగిన మామీపడు, దత్రపుతిక శాంతనిచ్చి వైభవోపేతంగా వివాహం చేశాడు. తదాది ఆంగ దేశం నర్వసుభిక్షంగా వుంచి. ప్యుత వాంఛారతుడైన దశరథుడు రోమపాదు జామాతను యజ్ఞారం వరింపవచ్చాడు. మితుని రాకరు ముదమందిన అంగపతి అల్లుని పిలిపించి వచ్చిన పని వినిపించాడు. గృహన్థుడూ, సంతానవంతుడూ, స్వస్థుడూ ఆయిన బుళ్యశ్ళంగుడు ఆంగీకరించాడుం ఆయన అధ్వర్యంలో యజ్ఞపవసమా ప్తి కావించి, గాల్లు సము్ముదములవలె, నాల్గు దిర్కులవతి (బ్రహ్మ నాల్గ్లముఖములవలె. నల్గురు దిడ్డర్ని పొంద నున్నాడు అని ననర్కుమూరుడు మునులకు తెర్నిన రహస్యంవివరంగా మంతి మహారాజునకు విన్నవించాడు. ఆ రాతి ఆనంచ ర్యాతి అయింది.

దశరథుడు బుశ్యశృంగుని కొనిపచ్చుట

వసిష్ట వామదేష్తలతో ర్యాతి విన్న విషయం వివరింది, వారి అంగీ కారంపై సపటుంబుగా, ససైన్య బంఘ పవవారంగా అంగదేానికి య్యాతచేకాడు, స్నేహరుని రావరు [(ప్రియమందిన అంగపతి (పళ్యుర్థానం చేస్తి సకలోవచారాలు నలిపాడు, రాకరాక వచ్చిన మి్యితున రుళల (పశ్నా నంతరం వచ్చిన కార్యం గారె (వశ్నించాడు. దశరథుడు ముండు కొంత సంశయించాడు. ఆంగరాజు: మ్మతమా! ఎంకుకు సండేహిస్తున్నావు? నేను పరాయివాడనా? దశరథుడు: నేను నీ వర్దమ కార్యార్థిగా వచ్చాను. అంగ; నీవు లక్థించటు ఏమిద? ఆడదేశంనాలి కాని దళ; ఇది ఆదే?0౦చే పనికాడుం ఆర్థిం చేదే,

శ్రీ ఎమెస్కో వచన రామాయణం అంగ; అది ఏద్పైనా ఆదేశంగా భావిస్తాను. దశ: అంతవరకు అక్కర్లేదు. నేను అశ్వమేధయాగం తలపెట్టాను. అంగ; ఇది ఇష్వాకులకు వంశాచారమేరదా. నా సర్వన్వం నీదే, ఏమి కావాలో అది ఇస్తాను. ం ధళః నాకు ఆర్థబలం, అంగబలం వున్న సః౭గరి నీవెరిగిందే. నామ లేనివీ నీకు కలదీ ఒకటి వున్నది. అందుక్తై వచ్చాను. అది ఎ మహర్షి సరు అల్లుడు కాదటం. ఆయనగారి కోసం అర్థించటానికి- అంగ: చెలికాడా! ఆ తపస్వి నిజంగా నీ అల్టుడు. కాంత నీ దిడ్డే గదా. " దశః ఇది బహుకాలం మాట. ఇప్పుడు వంశాంకురంకోరి, వారిని ఆహ్వా ॥ నించటానితై రావడం జరిగింది. అంగ; అంతా అర్థమైంది. నీ కోరిక సిద్దిస్తుంది. అల్లుణ ఇప్పుడే పిలి ॥ పించుతాను దళ; అది మర్యాదకాదు. వారి సన్నిధానానికి పాదచారిగాపోయి (పాక్థించు' అంగ: ఆలస్య మెంయకూ? ఇప్పుడే వెష్ళదాం పద." " మి్మిళులు ఇద్దరూ తాపసి దర్శనంకోసం. వెళ్ళారు. భార్యతో గృహస్థధర్మంలోని అసాధారణ సంఘటనల గహర్చి చర్చిస్తున్న బుషి పుంగవుడు వారిని ఆహ్వానించి అననములు చూపాడు. శాంత కాలం గమ నించి ఇద్దరికీ గోక్షీరము ఆండించిండి.. అలునితో అంగరాజు, దశరథుని చూపించి 'ఈయన లఅయోధ్యాపరలి. "పేరు దళరఫడు. శాంత ఇతని బిడ్డయే. ఇప్పుడు సంతతి లేనందుకు మిక్కిలి సంఠిపించి మీ అధిపత్యంతో అశ్వ మేధం చేయ'లని ఆర్థింపదచ్చాడు. మీ ఆంీకారం నాషట్ట చూపిని అను (గ్రహంగా ధావిస్తాను అన్నాడు. విని లం పంకించి శాంతవైపు చూచిన భర్త భావం (గహించినట్లు రర్మగితో ఇలా అన్నది. *ీవారు ఒప్పుకున్నారు. కానీ? నన్నుకూడా వెంట రమ్మన్నాప." . దళ: అమ్మా! నా లధిమతం అందరూ. కార్యం ముగిసేవరకూ అక్కడనే వుండాలని. ఆంగ; ఇంకేం అమ్మాయితో పాటు అందరం ఇప్పుడే బయలుదేరుతాం. దళ; లయిజే తర్వాత తమరు దయచేద్ధామనుకున్నారా?

బాలకాండ శ్‌ అంగ: ఇంత పెద్దలు ఇంటికి వసే అలా ఎంకుకు జరుగుతుందీ? మిితుల ముచ్చట్లు ముగియగానే సమం్యతకంగా బుళ్యశృంగ మహర్షిని అర్చించి యజ్ఞమూరర్తిగా నంధావించి వరించాడు దశరథుడు. నిర్వి ఘ్నంగా ముగిస్తానని మం్యతసహితంగా మహ్షి తాంబూలం స్వీక రించాడు. అందరూ అయోధ్యలో (ప్రవేశించుట [వభువు మహర్షులతో తిరిగి వస్తున్నాడని వార్తాహరులు మంతుల 'కెరింగించారు. చి్కితవిచ్శిశాలైై న పనితనంతో గృహాలు అలంకరింపబడ్డ య్‌. మామిడి ఆకులతో, అరటిచెట్లతో, పూలగుత్తులతో ఏలు శోభాయ మానంగా వెలుగుతున్నై. పరజనులతో మం్యతులు ఎకుక్కొని రాజ మర్యాదలతో అతిథులను ఆహ్వానించారు. రకరకాలైన వాద్యవిశేషాలుః వందిమాగధ స్తోతాలు, పుకోహిరుల వేదథూషలు, వెలయాం్యడ గేయాలు, గజబ్భంహితాలు, హయహేషాలు, మహతక్షం ఆశీర్వచగాలు ఒక్కమాటుగా సాగి భూ నభోంతరాలు నిండిపోయినై. ఆ కోలాహలంళలో కలుగుతున్న జనసమ్మర్జ్హాన్ని తాలగించుకుంటూ వారందరూ రాజమందివము చేరవచ్చారు. అవనీపతి ఆజ్ఞానుసారం యుళ్యళ్ళంగ మహర్షి వసిష్ట ఆశమానికి కొనిపోబడినాడు. శాంత అంత?పువానికి వెళ్ళింది. రాజవ్వయం. రాజ (పసాదంలోకి నడిజాప. తక్కినవారు విడిడులలోకి. వేంచేశార. మహర్షి యుగళం యజ్ఞానికి సంబంధించిన అన్నె విషయాలూ కరూలంకషంగా చర్చించారు. అంతఃపుకాల్లో కాంతకు. పుదింటి గౌరవం అంతులేకుండా జఏిగింది. చ్మితరఘడూ, దశరవపమూకలిసే కార్య్మ్మకమాలు నిశ్చయించారు. బుత్విక్కులు రావింపబడినారు. దారంతా ముశ్యళ్ళృంగుణి ఆఫికారిగాఅంగీ కరించి, ఎవరెవరు ఎంత ఆధివారులో, ఎవరెంతవరము వి నిర్వహించాలో ఏ ఏ దీక్షలతో ఉండాలో, వాశవల్సి (గహికామ. ఆక నెఎలూ అహో ర్మాతాలు దీఇాపరులై, దేహపద్రే, ఆంత పర్దీ కలిని తమ మంతోచ్చరణచే దేవతాగణము హవిస్సుల [గ్రహింప స్వహపములతో సాడాక్కరించు నట్టు చేయంగల శకిని సంహదించారు.. కాలచ్యకం గ్మికన తిఏగింది. శిశిరం ముసలి రాజులోని అసంతృ చికాగా గడిచిపోయింది. రాలపుకుషుడు నూతనోత్సాహం పొంగుకారగా విష్వవర్శనకు సన్నాహం చేస్తున్నాడు.

|6 ఎమెస్కో వచన రామాయణం

వనంతం వచ్చింది. ఎండిన చెట్లూ? అతలూ, అయోధ్యావాసుల 'హృదయాల్లాగా చిగురులు తొడిగిన్నై.. వారి వాంఛల్లాగా తీగలుసాగినై. వారి సంధాషణల్లాగా పులుగులు కలకలారవాలు చేసువ్నైం వారి ఆటపాట ల్లాగా నెమహ్మ్యు కోకిలలూ ఆడిపాడుతున్నైం వారి ఉచ్చ్వాస నిశ్వాసాల్డాగా చల్లనిపిల్ల తెమ్మెరలు వీస్తున్న, వారి సంపత్సక్కుద్దికాగా పూలువిచ్చి తావులు వెదజల్లుకున్నై. వారి భావాల్హాగా లేహ్యం దుష్పులూ గంతులు వేస్తూన్నె. వావ కార్య వ్యగతలాగా భానుడు దీర్ధ య్యాతకు ఉప్మక మించాడు. అన్ని బుతువు గణాలూ అంతో ఇంతో సంతరించుకున్న వసంతం, బుతురాజుగా, ఆనంద్మపదాతగా విశ్వం పాలిస్తున్నాడు. కాముకీ _కొములకు కావలసినంత కర్మని వాతావరణం, విరజులకహా, వి్మిపఎంబు లకూ తెంపులేని భావపరంపరా, కవులకు గంటంనఎడా పనీ, (పకృతి మాతకు నవ నవానందం సంతరింఎ మళ్ళీ తన రాకకోసం (వాణులు తహతహపడేలాగా (ప్రకా?స్తున్నది.

ఆనాడు నిండుపున్నమి, చల్లని చేతుల్తో శశాఎకుడు (పకృతిదేవిని ఆలింగనార్థం ఆశయిస్తున్నాడు--- మగని "స్వేచ్చను అంగీకరింపని భామవలె కలువకన్నె అసూయతో “నాకంటే స సేమించతగిన వారున్నారా£' అన్నట్లు అందమంతా ఒలకదోస్తున్నది. జ్‌ త్స్నావీసారికలు తెల్లని వలి 'పెములు ధరించి, మల్లెపూలు తలనింకా పొదిగి, వెండిప్మాతలలో పాలు తీసుకొని పతులను సేవించటానికి పయనిస్తున్నారు. ముగ్గుబుట్టలై న తలలతో; ముదిసిన వదనంలో ఒక కొత్త శోభ గోచరింపగా, ముగ్గురు భార్యలు కలసి సేవిస్తుుడగా ముసలిరాజు మందహాసంచేస్తూ, “అర్షాంగు లారా! ఈ సమయం మంచిదే. నేనూ సుమం్యతుడూ వసిస్టులవార దర్శ నార్థం వష్ళతున్నాము. వర్దంచేడు? లగం౦ బాగుండి. వారి కార్యారంధం చేయవలసినదిగా 'అ్టిస్తాను" మీరు దీక్షతో వదురుషాటు చూపవర్దు. ముఖ్య ఛృంగులు సాషుర్‌. వేదమాత స్వదాపమేనట. వారి ఆధిపత్యంలో పొంగనికోర్కెలు ఉండవని మన గుపస్తలు వసిష్ట వామదవేవులు సెల విచ్చారు”" అనగానే ముక్దుల భార్య కైకేయి “స్వామీ! మన పుకోహిరు

దొలకాండ శీ లైన వసిష్ట వామచేపలు, అవర (ట్రుహ్మలు కదా. సృవ్టీకి (వరినృష్టిచేసిన విశ్వామ్మితుఐవారినే వాడ్యాకాంచం చేసుకొన్న /ఏరువులు వసిష్టులవారీల ఈ [ళు భారం వహించందూ?” అని (పన్నించింది.

“అందరూ. సమానాధికారం కలవారైనా, చేయవలసిన పనికి ఒక్కరే అర్హ తగలవాపగా ఉన్నప్పుడూ, ఆ ఒక్కడూ. ఇంకొకని సూచించినప్పుడూ, ఏం జకుగుపందొ అచే ఇప్పుమూ జనగింది, వారేవీరిని వరించమన్నారు. నీ సంచేహం తీి3ండా? ఇక నేను వెళ్ళివస్తా” అంటూ శిరఃకంపనతో వోసినవ్వులు వెదజల్టుదూ (కిందికిదిగి వెళ్ళాడు.

(పభువూ, మం్య3 కరినిమో వసిస్టుల వెంటవెట్టుపని, వామదేవ, సుయజ్ఞ, జాదాలి,కాళ్యపుం దర్శిం౨ చాతరోదూడియిళ్యళ్ళంగుల నన్నిధానం చేరుకున్నారు. అందరూ ఉపవిస్షంైన పిమ్మట రాజు వచ్చిన పని నివేదించి (క్రళ్ముపారంధం కావించమని కోరాడు, అందుకు ఆయన సమ్మతించి “ఇంతవరకూ నీ రాకకేసకే చూస్తుర్నాను. జరకగదలసిన వివె విధానంలో పూర్వరంగం పూర్తై అంఎంది. ఇంక ఊఉ త్తమాళ్వాన్ని తప్పింమ, దానిని పూజించి పుకోహిత సంరక్షక సనేరంగా.. విడిచి పుచ్చుతాన”. అనుట యేమి, ఆ విధంగా జరగటమేమి వణంలో పూర్తి ఆయింది. దర్భల మంతించి పుఠోహిత (సస్టల్తిన చూానుకులచేరి కొసంగి. “ఇవి అధర్వ మం్యతళ క్రి పూవతాలు. నంరషరుం శకి పూర్తిగా శ్యతులచే హవెంప బడ్డప్పుడు మ్యాతమే ఉపయోగించాలి. సొమాన్య దాణమునకు ఒక దర్శముక్క జోడించి (పయోగిస్తే జాలు. యద్హ్మపస క్తి లేకుడా శ్యతు క్షయం జరుగుతుంది. దుునియోనపరిస్తే భూపతే నశస్తాడు.. జాాగత్తః జాగ త్త, జాగ త్త” అని ముహ్మారు హెచ్చరించి. బుక్యశ్ళంగులవారు అనుమతి ఇచ్చారు. సైన్యరషజలో గుబ్జం కడిలిహోయియి.

వసిషుడు యజ వనుపలు సిదము చేయించుట (| ప ఇతానానో ల!

వచ్చింది మళ్ళే వనంతంం అరవైపల వసంతాలు చూచిన రఖకువంశి తిలకుడు, పండుపండిన మునలిరా. ఈ వసంకాగమనంలో. హిందిన ఆనందం తన యౌవనంలో కూడా హైండిస్పండడు. అన్నిట్లో తాను [గర్గ వహించటఓటపే అందుకు సాద్యం, మానవు మెక గుస్రించిన పంచాంగంలో

45 ఎమెన్మోో వచన రామాయణం సంవత్యర స నరం గడిచింది. (ద్రమవు తింగి దసిషుఎ కడకువెళ్చాడు. య ళావిథి పూ3ంది, అంజలి బంవంతో యజ్రఎ ఉప కమి చవలసి న్‌ పరదా పంల | (కమిఐ లఅసిందని అరిచాడు. ఘు 0 పుకోహితత్వం తానెంయకు అంగీకరించావో ఆ శుభ న్వ్‌ య ఆసన్నమయిందని అమందానందు. పొంది “పభూ! (పార ంముంచు చేయవలసిన పనులన్నీ పూరి గావింపబడినె 6 క తయన ప్రమా గరించి చెప్తటాకు అదేకచ?ది. సరయానే తీరాన ఉ ర్‌ ల్‌ ఒకటిన్నర యోజనముల నిడివీ, అంత పరివ ర స్‌ , అంత పరిమాణంకల వెడలూ* ఉండేట్లు యజ, పదేశం సమతలంగా చే నెర జ్జ లంగా బమయిుంచి, నాలుగు వరాఏ వాిికి గాల్లువికు స వ్మిశాంతి గృృహాం నిర్మాణం చేయించాలి. సవవంముగివే వరక శ్‌ వ్‌ లోపం రాకుండా పదారాలు సేకరించాలి. వెండి ్ర అహా అ౪ంంచాం, 4 కకక. షు 0డి, బంగారం, నవరత్నాలూ ఎండిన సమిధలు నూరు బండ్లు తెపి తంట ఎ న డు తప్పించాలి. నూర్గురు వేదవిదులెన ధరణీ సుర్మశేస్టుల రపిఇంచొలి. శిలచవాన కే ర స్త స్ట [| * శిల్బవాస్తు శాసాలళ్లో ఆవితేఎన పెదలను పి పించాలి. ఖనకులనూ ((తవ్వువారు) కర కొకు న ల కులనూ; చ్మితకారులనూ, పౌరాణికులను ల్‌ లనూ నర్తకనగాచ ఇ ర వ. ఈ] వెమ వతులనూః వరకులనూ (వ డంగులు) దే న మ్మలవావెనీ; వీఫి భాగ ర ర ట్ర ఏలు) డశదెశములను౨చి అసంఖా ఆహాఇనించాలి. బుతిఇకుుులహు, హో న్‌ [లా (1 సక్కుూలరూ, వొ తలకూ? అధ్శరు;నకు ప ఉద్గాత (బిగ్గరగా వేడమతాలు పఠించే వరన (బహ్మకూ, దిద్గా ( తాలు పఠించేవాడుకూ పీ[శములూ; వాటిపె హవిణ వా చంచ లాం తు. " వ క్‌ న్‌ శ(యానన లుచేకూర్చాలి. [పేషకులు తొడతొక్సిడిరేరు రార్చుండి వీషించ అవకాశాలు కల్పించాలి అహోరా ల , లి వ జ ఇం వ ల్‌ శ స్త పిశాచ రాడషస గణాలవల్పవచ్బ విఘాఇలను ఎమరొ ర శౌ న నూ వారిని నియమిచాలి, రరనపరురంవదనా రో న కన మున పిలిపించాలి. ఆ్మశితులుగానీ అడుటి ననీ పరా మున గానీ అంగహీనులుగాన అరించినప ల దంగా సారులు 9 సె చిన ఆవహేళనవేసినన త ఇచ్చిన. న ప్పుడు వ ాళనచేసిననూ, అసు ల షా అఖఫింవర వగా యజమాని సకుఓ న?ంచిపొతాడు. కనుక ఆ పనులను నరాంత వే క! అనుంను నురాాత్మచా నవారి వ రాజ బంధువులలో మిథలాపతి మే రగిననాంనే సవవాలి మామ కాశీపతి కకయకు ఆతి ము సన ఒలంస్టరనవాడు. సే వలు రొ ర ముఖ్యుడు. అర్హ నీీపశమ భార కౌసల్య తర్మడి థామమంతుకూ, నుమి నకం ష్‌ ఏంటీ రా (కతాజనవడు మగధపతి వీని

దాలకాండ శీ నబహుమానముగకొనివమృ్బటకు నుమం్యరుణ్ణై పంపాలి. తూర్పున నెవీర సింధురాజులనూ, దషిణమునసౌరాష్ట్రీయులనూ (వత్యేకముగా పీలుచుటకు సిద్ధారుని పంపవలెను. అర్హ సంపాదనమునగానీ: వ్యయమునగానీ భయ సంకోచములు మనస్సులోనికికానీయవర్డు, అఘటన ఘటనగా సామర్ధ్యముల బుళ్యశృంగుల సంకల్చ్పమమోఘము. ఇంకనీవేగి కార్యోన్ముఖుడవుకమ్ము” అని అనతి ఇచ్చేలోపలః సుమం్యతుడు మం్యతి నప్తకంతో వచ్చి “స్వామీ తమరు "సెలవిచ్చిన పనులు ముగించాము. రాజబంధువుల తోడ్కొలని వచ్చుటకు నేను పోవుచున్నాను. ఒక్కసారి యజ్ఞ వాకికకు విజయంచేసి లోపాలోపములు చక్కడిద్ద గోరెదముో. అనుట తడవుగాః మహర్షియః భూపతియూః ఆళ్చర్యంతో మం్యతి సర్తముల జొాగహకతరూ సమయో చితబుర్ధికీః సర్వశాస్త్ర పారంగతహ (పళంసా వాక్యాలుపలుకలేకుండరై రి వెంటనే వారి వెంట సవన మేతానికి తరలి వెళ్ళారు. యజం చూచుటకు నాలుగు దికులవారు వచ్చుట "కమంగా అయోధ్యాపురం జన సముద్రం కొసొచ్చింది. ఆహూతు లైన రాజవరేణ్యులు, తమ తమ గౌరవళ క్రి విరుదావపలకు తగినట్లు రజత కాంచన రత్నారూ: హయగజగోగణాలూ? దధి ఘృత త్యకారూ( పెరుగూ, నేయి? మజ్జిగ) వెంటకీసుకొని వచ్చారు. సామంతులు! సకల పరివార సమేతంగా ధన కనక వసు వాహగామలతో విధినిర్వహణంలో పాల్గొన వచ్చారు. అనాహూతుల సంఖ్య 'అప్పదం? న్యక్చుదం. విడిసిన (ప్రభువుల విడిదులపై ఎగుకుతున్న కేతనాలు (జండాలు) కోటాను కోటి ఇంద ముందూ? వెనుకా? కటివేసిన గుక్తాల సకలింపులూ? ఏన్లుల మీంకాకాలూ, వృషభముల మెడలోని మువ్వల రుయుములణు ఖద్దాచూ ధూమీ అంకరిక్షాలూ నిండిస్తున్నై = వల్చీహోయే శకటాల రాపెడికి రేగిన ధూ? మన్నూ మిన్నూ గు ర్రించలెమండాచేస్తున్నడి.గోముఖు పటహ, కాహళ, భకీః శంభారావాలు దిగ్గజాల చెవులకు లెక్క సంకల్పిస్తున్నాయి. నర్తకీ నరక గాయక వై ణికులూ? గాగన్వుర వేలు కిన్నర చాదగా నిపుణులూ సలుపుతున్న పై

ర్‌0 ఎమెస్కో వచన రామాయణం సాధనా (ప్యకియకు దోహదంగాః కంజరీ మృదంగ ఘబాదివాద్య విశేషాల నినాదం చెలరేగి, త్లైష[తయ్యాత వెడలిన మయూర కేకీభృంగ సంకుల ధ్వనులకు సిగ్గు కల్పిస్తున్నది. అచ్చట ఉదయా_స్రమానాలకు భేదంలేదు: దివార్శాతాలకు తారతమ్యం3డు. సూర్యచం దలకు విలువలేదు. గాడి (ప్రోయలనుంచి వచ్చే ధూమం పగలు ర్యాతి చేస్తుంటే, గృహ శిఖరాల మీది రత్నాలు? ర్యాతిని పగలుడేస్తున్నె, సోమరులు౨రు. దుష్టులు. కని పించరు. దొంగలు కానరారు. వ్యర్థభాషణులూ, అధిక్యపసంగులూ: నిర్ణిమి త్త కలహ (పియులూ, కొండెగాయ్యడూ మచ్చుక్తైనరెరు. నీరసం నీరసించిపోయింది. దుఃఖం దుః ఖించింది. ఆనందం సహ్మస మూర్తులుగా సంచారం చేసింది. ॥ అశ్వ మేధం (పారంథం

విత్సరకాలం దేశదేశాలు తిరిగి వచ్చిన గడ్డాన్ని “పిప్పల[వజ' మనే చోట క్టివేసిః వ్మిపులతో బుశ్యశ్ళృంగుడు వాడ్యమి మొదలుగా (పరీ దినం వై శ్వదేవాలు మూడూ: ఏడురోజులు చేసి, అనుబంధంగా (పవర్గ, ఉపసదములూ, ఇం్యద సంబంధమైన [వాతస్సవమూం సోమవల్లీ మధ్యం దినమూ: తృతీయముం తిర్చినాడు. ఆబాలగోపాలం: అకటికీ దప్పికీ ఆలమటించినట్టులేడు. మధ్యాహ్న సమయంలో దారుదీర్చివడ్డించిన విసళ్ళల్లో కనిపించే పదార్థాలు ఆసకొలది మెక్కి [తేన్చుచు మాపుపో, మాసూప్తో మా పరమాన్నం ఘృతంచ, మాదధి చుగ్గు మాపరితుష్టాన్న్మ (భశులు చాలు, పప్పు పాయసం వద్దు, 'పెరుగూవద్దు, పాలూవద్దు, వద్దయ్యా వద్దు. కడుపు నిండింది. తృప్తులమైనాం) ఆనేమాటలు ఎక్కుడ బడితే ఆక్కడ (బాహ్యణుల నోళ్ళల్లోనుంచి మాటిమాటికి వినబడుతుగ్ర్‌ | వ్చించేవారికి వత్తిడి ఆంతకంతకూ హెచ్చుతున్నది. పర్యవేషకుల కను సెగలు వారికి ఇంకా ఉల్హానం కల్పిస్తున్నై. అన్నంఠరానులు వెండి కొండల్లాగా, శాకవాకాలు చ్మితకూటంలాగా, రంగుల మి[శమంతో వండి గఎప్టలుపోసిన మధుర పదార్థాలు బంగరు పర్వతాల్లాగాః కన్నులకు వింయ కిల్చస్తువ్నై, ఆ పెట్టిపోతలలో నమయా సమయాలుకేవు, ధార్ష్యంలేదు.

బ్‌

దిలకాం౦ డ దండనలేడు. విడిలింపులు, బీద “ కారాలు న శ , వెక్కిరింతలు అనచేలవు ఉన అఫ్టులరాక వణం ఆలశ ల చేసు అందకు నియమించిన అడం ల చ ంచి! లఫ్టంరాక నణం లళళ్యమయిత్తే విచారం వెలిబుచుురు అకారులు అంతశతిక్ష కా డీ ముఖ స న్నా వన . కంలో అషదికాాలకు నో వన మి ల అరరవంలె ష్టదిక్సాలకులు మం్మతబర్ధుర్తె రష్న్‌స మంత్‌ 'స్తె వారువచ్చి స్వడూప య షర రవినున్నారు ఎవ సా కచో గో పంఆ హవిరాగం,గపి జభ [| (ఏఆహ ఒకచోటుగానీ, ఒరపాటుగానీ ్ర న. డల్‌ బర్‌ టగా గానీ ఆ మహాకార లో | యరరొ టగా శ్‌ న వ రుణ? ఎంత ఆదర; స్‌ వత్త _ వినయం దరణ? ఎంతదానం? ఎంత ఇదేసాటి” అన, , పేషకు శి క జరిగిన మహ్మాకతువుర్లో స మేధం ముగిసి 6 క్షకుల్మపళశంసలు నియురు రంగ్‌ న ముగిసింది. యజం మొడ లజ సంరోషవెక్డిై ప వ య్‌ టిరై, హయ శ, శాల స అద యూప సంధ (పతిష చేయ క స్‌ జ షై యుట రలు నిరయించిన ముస [ప్రారంభం నుంచీ అవి ప లు నిర్జయిం న ర్త చేకువయిండి పం వ ప. డి స్పమ్నీ _ ౦లో | పవే? స కం ః న సంగ న్న కాలపురుష 'ట లు న! కషని రథం ౪ ఆపై ఒకదాని (పక్కన లే ర్మ్‌డల నిర్మాణం చేనినయ అపయావాలూ, లధవ ఖ్‌. ఒకటిగా స్థాపించారు. వె న రే , మోదుగుట నిల్చారు దానికి విముఖంగా నాటబకీవై పక సూప వలసిన . (5 ఎఖ? పై? (జ 9. ఉష = న క వడికముందుగొ ౦ బంగారు వికారంతో, పస వ కారకోసం తో, పసుపూ, రుంకుష భారా ఎ ఆంట రు, ఇవికాక ము లట లి న్‌ గ వ కాక ఇరవై సో (౮ వసా ర! కొలిచిన, ఇ క స * న్‌ జ్‌ వా ఇరవై ఒక యూచ య్‌ ్ట్‌ ప. ॥ లి వై గ్రాయు హాలుయుడంయెడ ర్‌ హర క్ట: ఆ యూపాలు చికకాలాను ంగానెర్బి, దీషావస్తాా ్‌ా తయారుచేశాడు కఠరాలాగుభవం గల + మదు రుచేశారు. ఆ చేయటం * (ల కల్చులు ఎనిమివ పలక తయారుచ టం అండకీీ ఆకరి సున లు తే మ్మతం5 పనిషించబకిన య కర్షె స్తున్నది. ఆ విధ వే అదిాంచబడి (ట్‌ ష్టంచబడిన వమా వాల కా రా ఏ్పంచబడి ఆకనంలోన పష వావ నం ల ౨ఆతేలలత పూఐళతో రించి ఇటుకలతో ల జర ళ్‌ న; వెనిగెపోతని + ఆగమ క ॥ ది,పులు మంతయు క నున న్‌ అది బంగారు రెకముగం రయ కంగా తయప చూదు, "కే. బోలు న “స కొర (పకాశస్తున్నదీ. క ఆకృతితోపచైనిమెదిక సృాలుగు స్తున్నది. కల్పోక్త (పూరం పపవుంగూ జ్‌ స) 1 వంటా, వాములనూ, పదములన “| , ౨ంబలుగ౧ె /| [61

క్తి ఎమెస్కో వచన రామాయణరి బంధించి ఆ వాహనాలుగల అధిష్టాన దేవతలను "ఆహ్వానించారు. జలచరా లనూ మూడువందల పపవులనూ యూపాలకు కట్టి, మధ్యలో హయ రత్నాన్ని నిలిపాడు. (ప్రభువు పెద్ద భార్య కౌసల్యచేత గ్మురాన్ని పూజింప చేసి, మూడు కత్తులతో దానిగర్భాన్ని చీల్చించారు. ఆర్మాతంతా ఆ మృత హయ సన్నిధానంలో రర్మబుద్ధితో న్మిద్రింప ఆదేశం ఇచ్చారు. మరునాడు రాజుతో అధ్వర్యులైన (బహ్మకూ, హోతకూ, అధ్వర్యునకూ, ఉద్గాతకూ (బాహ్మబి (వ్మిపకన్య)నీ మహిషి (రాఎకన్య)నీ పాలాకలీ (వేళశ్య)నీ పరి వపను అగ్నిలో హుతం చేశారు. సంపన్నుడైన బుత్విక్కు ఆ వపా గంధాన్ని (పభుపుచేత ఆఘాణింపచేశాడు, పిమ్మట ఆ గ్యురం [పతీ అంగాన్నీ పదహారుగురుభూసురులు వహ్నిలోమంతపూతంగా (వేల్చారు. తక్కిన అధ్వరాల్లో ప్లక్షు శాఖా సర్మపదాయంగా హవిస్సును ఇస్తారు. కానీ దీనిలో వైతనం అనే శాఖాపద్ధతి (పకారంబుళ్యశృ్ళంగులు హవిర్భా గాలు అర్చించారు,

యజ్ఞకాలంలో మూడురోజులు (వాహ్మణులు పఠించారు. హయ మేధంలో, మొదటిరోజు చతుహ్టోమం, రెండోరోజు ఉక్థ్యం, మూడోరోజు అతిర్మాతం అనబడే ఇతర కర్మలు చేయించారు. జ్యోతిష్టోమం, ఆయువు, అతిర్మాతం అనే యజ్ఞాలు అదనంగా సలిపించారు.

దశరథుని దాన విలక్షణం

నంకల్పించినదానికంటే శతగుబితంగా [కతువుపూర్తిచేయబడింది. యాగాన్ని నిర్వహించిన ధరజీదేవులరావించి, దశరథుడు నమస్కార పూర్వకంగా ఈ విధంగా (పార్టించాడు. “వేదస్వరూపులై న వ్మిపోత్త్రము లారా! మీ అఖండ తపళ్ళ క్రికే హయమేధం నిర్విఘ్నంగా పరిసమాప్తం అయింది. సను రృతార్జుడనయ్యాను. మీరు చేసిన ఈ మహాకృషికిఏమిచ్చి సంతోషపరచగలను? ఈ నాటికి నా అనుభవమునందున్న సమస్తభూ ధాగంలోతూర్చుదిళ హోతరూ, దక్షణచిక (బహ్మకూ, పడమరదిశ ఆధ్వ ర్యునహ, ఉత్తరచిళ ఉద్గాతహ, మిగిలిన స్ట్‌ చర రూపక పదార్థ

బాలకాండ రికి సంచయం అంతా సహకారవే త్తలకూ సూర్యచం్మదుల సాష్షిగా దత్తం చేస్తున్నాను, అన్ముగంతో (గహించి అశీర్వదించండి” అని " దుండుభులు (మోగినై; దేవతలు పూలవాన కురిపించారు. పూర్వ వంశవర్థనులై న మనువూ, సగరుడూ, హరిశ్ళ్చుంగుడూ, మొదలై నరాజులు ఆకాశంలో నిల్చి అభినందించారు, కల్పవృక్షం, కామధేనువ్లూ, పరస్పరం చూచుకొని తమ చలనానికీ, ఆచలనానిక, తెల్పబోయినై. మూడులోకాల్లో వ్యాపించుతున్న క్రీర్హిగజాన్ని నాల్గుదంతాలతో కుమ్మి లాభం లేక ఐ5ా వతం వెల్లనై వెనక్కు తగ్గింది, చూడవచ్చిన రాజలోకం చేతనా రహిత మైంది. నిర్వికారంగా, నిశ్చలంగా, నిరాడంబరంగా నిల్చివున్న వృద్ధ రాజును విలోకించి పర్మిగహీతలు చేరవచ్చి..* “భ్మదంతే నృపలోక పొలవర! తృప్తాస్మ [పభో తృష్తాన్మ!” (నీ దానానికి మేం తృ ప్తిపడ్డాం. ఓ రాజా! నీకుభ్యదమగుగాక) అని ఆశీర్వాద వర్షం కురిపించి "ఈరాజ్యం మేం ఏం చేసుకుంలాం? సర్వ సంగ పరిత్యాగం చేసినవాళ్ళం. కర్మిస్ధులం, నై స్టికులం. మేంపరి్యిగహించి ఆ నట్లేనీవు భావించాలి. లోక కళ్యాణార్థమైన సత్కర్మకు తోడుపడటం మాకు కనీసధర్మం. _పతిఫలాపేక్ష ఏమ్యాతం లేడు, మీ ధర్మపాలనంలో ఏవిధమైన అవాంతరాలులేకుండా మా విధులు మేం నెర వేర్నుకుంటున్నాం. మీరు సత్సంఠళానవంతులైై కలకాలం రఘుకుల డీపకులుగా వుండటడే మేం కోరుకుంటున్న కోరిక” అని అన్నారు. (వభువుదానం, పర్మిగహీతలపతి వచనం కొటాలో సమంగా తూగినై, (బహ్మర్షల సమాధానానికి పరితుష్టు దైన రాజు సహృస్రారికంగా గోవులనూ, ధన కనకవస్తాలనూ, సమృ చాడు. నాటికి సథ చాలించబడింది. అశ్వమేధం విఘ్నం చేయటంకోని వచ్చిన కుంభీనసుడూ, కరాళదంష్ట్ర్రకూ పాంపోతుంటీ మాయావి ఎడుర్తై నాడు. వాళ్ళను ఆపీ.*. మాయావి: ఏమిటీ పరిగెత్తడం? ఏం (ప్రాణం మీదికి వచ్చిందీ? ఇద్దరు: పోతే నీకే తెలుస్తుంది. మాయావి: ఎక్కడికి? ఇద్దరు; ఎక్కడికా? అయోధ్యకు,

ర్‌4 ఎమెస్కో వచన రామాయణం

మాయావి: ఏం విశేషం?

ఇద్దరు: కావలసినంత వుంది.

మాయావి: చెప్పగూడడూ? అదేదో వింటాను. ॥

ఇద్దరు; అయితే విను, అక్కడ అశ్వమేధమనే యజ్ఞం జరుగుతున్నది, నిష్పుల్లోపో సే నెయ్యి వాసనకు ఏదో తంతు జరుగుతున్నదని పోతుంటే ఒక గ్యురం, దాని సైన్యం కనబడింది. . విచారిస్తే సంగతి తెలిసింది. వెంటనే గ్మురాన్ని మాయం . చేశాము. వచ్చిన వాళ్శకుఇదేమీ తెలియక నాల్గుపక గ్రాలాదివ్యాస్త్రల్యు పయోగించార్ము అవి మమ్మల్నేం చే సయ్‌? అపహరించాం. తర్వాత మాయాజాలం కల్పించి వాళ్ళనందర్నీ మూర్భపోగొట్టాం. ఒక్‌ బక్కచిక్కిన పారుడు బాణానికిదర్భపుల్స కట్టి కచ్ళమూసుకొని చేతితో విసిరాడు. బాచోయ్‌! సరిగ్గా అచి మా. పై కే దూసుకునివస్తూంది. ఆగ్మురాన్ని ఆక్కడ వదిలిపారిపోయి వస్తున్నాఠి. మరి నీ సంగతేమిటీ?..

మాయావి: నేను మన రావణ (ప్రభువుల ఆదేశంతో (దాహ్మణ రూపంతో అయోధ్యకే వెళ్ళాను. మనం చేసే పనులకూ మానవులు చేసే పనులకీ ఎప్పుడూ విరోధమేగా, వాష్మ యజక్ఞాలనీ, యాగాలనీ స్మతాలనీ ఏమేమో చేస్తారు, అవి మనకి నచ్చవు కదా. 'అవిసోగితే మనపని వట్టిదే. అందుకే (ప్రభువు వాటిని పాడు చేయమంటాడు, సరే, వెళ్ళిం తర్వాతి ఒర కుండనాల "కాస్తు ర్రను' కదిలించాను. అంతా గీరావణమే. .

ఇద్దరు: వీమన్నారేం? "

మాయావి: ఏన్నాడా? ఇవి విశ్వ శేయస్సుకోనమేనట. ఇవి చేస్తుంటేనే వర్షాలు కురిసి భూమి సుభిక్షంగా ఉంటుందట. . ౫ -

ఇద్దరు; మరి నీవేమన్నావూ?

మాయావి: ఎవరో అన్నట్టుగా “చూడండీ. ఇంక నెయ్య. ఇంత. పెరుగూ ఇన్ని పొలూ నిష్పల్లో పోస్తున్నారు. మీరతిన్నట్టా? ఎవరికయిన్నా 'పట్టినట్టా? ఇవంతా దందుగమారి పన్ని” అన్నాను. ఆయన నవ్వి, “నాయనా! ఎవరైనా దండగ పనిచేస్తారా? పదవీరాంకగలరాజుము అనేక మారణాస్తాాలు తయారు చేయిస్తారు, లక్షల వ్యయంతో

బాలకాండ ర్‌5్‌

సైన్యాన్ని పోషిస్తారు. ఎవరిని ఉద్ధరించటానికీ? లోకువగా వున్న

వాళ్ళనుచంపటానికేగా. మానవతా వాదానికి అచి దండుగ పనేగా?

ఇది ఆలా కాదే. అగ్నిలో పోసిన ఈ పదార్థాలు పొగను నృవ్షి

స్తాయి. ఆ పొగ వాయుమండలందాటి వేచెక్కుతుంది. ,_ ఆ వేకికి

సమ్ముదాలు ఆవిరిగామారి మేఘాలుగా తయారై వాయుముండలం

[కిందికి వచ్చి చల్చదనంపొంది వర్షంగా కురుస్తాయి. ఇది వేదం

చెప్పిన విజ్ఞానం. మీరెవరయ్యా! నాయనా! ఈ దేశవాసివి

కానట్టున్నావే” అన్నాడు. "అంతటితో నోరు మూనుకొని ఇక

గుర్తించడం జరిగితే మొదలుకే ముప్పొస్తుందని తిరిగి వస్తున్నాను.

_ మనం |పభువులతో ఈ విషయం చెపుదాం పడండి. ఇద్దరు; నిజమేకీమో. మనకేం తెలుస్తుంది పొడు చేయమని రాజంటే పాడు = _ చేయటమే మనపని ఆని అనుకుంటూ లంకామార్గం పట్టారు. దశరథుడు ప్పుతరా మేష్టి బేయుట

ఆ ర్మాతి గడిచింది. అరజోదయం అయింది, వృద్దరాజు సుమం

(రునితో కలిసి బుళ్యశ్చంగులవారిని దర్శించాడు. నిర్వెఘ్నంగా హయ

సవనం' ముగించినంముకు కృతజ్ఞతలు తె[పాడు. ప్య్ముతుల కటాశ్షించండని

(ప్రాధేయపడ్డాడు, అన్ముగహించండని అంజలించాడు. వౌని షణకాలం “కన్నులు మూసి ఏదో గుర్తుకు రాగా “వకూ! విచారించవలసిన పనితేడు. .

సీకు సంతానం తప్పక కల్గుతుంది. సందేహంపేడు. నీచేత ఇష్టిచేయిస్తాను.

అధర్వమం[తాలతో ఆగ్నిని ఆరాధింపచేస్తాను. ఆయన (పనన్ను డ్రై కుమూ

రుల (వసాడించేట్టు చేస్తాను. ఇది ప్కుతవామెన్షి. ఇంతకుముంచెవ్వరూ

చేయలేడు. దీనికి నీ వొక్కడివే దీష్షిరుడవు. నరు స్వయంగా అధిష్టాన

_ దేవతల మంత్రాలతో ఆహ్వానిస్తాను. దళర్మాత దీక్షతోముగిహైను”" అంటూ

అభయం ఇచ్చి, (పత్వ్యేకంఅగ్ని కుండం ఏర్పాటుచేసి, వి ఘ్నేశ్వరపూజా,

పుణ్యా హవాచనం ముగించి, ఒక్కొక్క అధ క్వమం(తంచడివి (సుహ్మః

(నువం (కొయ్య గంటెలు, నేమి హుతం చేసేవితో, ఆజ్యం (వేలుస్తూ

“స్వాహా* అనగానే ఆ దేవతక్తై నియమఘంచిన ఆసనంయమీవ ఆ దేవత

.వచ్చి కూర్చుంటున్నాడు. ఈనూళన (క్రతువు చూట్టానికి (బహ్మాడిదేవరలు

ర్‌శ్ర ఎమెస్కోో వచన రామాయణం వచ్చారు. అనుకోకుండా ఈ అవమాళం వచ్చినందుకు సంతోషిస్తూ నురలు (బహ్మతో- ॥ .... రావణుడు "పెస్పే దాధలు విన్నవించుట “దేవా! మీ వరబలంతో గర్వించిన రావణుడుపెప్టే బాధలు ఏమని విన్నవించం? ఇం్మదుణ్ణి పద్యథక్టుభైచేసి (వవాసం పంపటానికి ఆలోచిస్తు న్నాడు. అష్టదికృాలకులను సింహాసనానికి సోపానాలే చేశాడు, దేవతలకు హవిస్సులు అందకుండా చేస్తున్నాడు, అప్పరసలను అవమానం చేస్తు న్నాడు. యజ్ఞాలు సాగనీయడు. తపస్సు చేయనీయడు, మాళక్తులు మీ రిచ్చిన వరశ క్రి ముందు ఎండుకూ కొజగాకుండాపోయినై, అతడికి ఎవ రిష్టమో, ఎవరు అనిష్టమో తెలియడు. ఏ సమయంలో ఎవరిని వఏంచేస్తాడో కూడా దోధపడదు. ఆడింది ఆటగా, పాడింది. పాటగా సంచరిస్తున్నాడు. ఎన్నాళ్ళీ కష్టాలు భరించటం? ఈ లోకకంటరుణ్ణి తుడముట్టించటం ఎలాగో 'సెలవివ్వండి” అని దై న్యంగానే వేడుకున్నారు, చతుష్ముఖుడు వారి డీనాలాపాలు విని, హృదయం కరిగి, "మీరు . పడే బాధలు నాకు తెలుసు. సూర్యచం్యదవాయవులుతమ స్వేచ్చకు మాటి _మాకకీ భంగం కలుగుతున్నదని గోల పెట్టినారు. కాలంకలిసి రావాలికదా? మానవునిచే తప్ప, తక్కిన వ్మ్యపాజీ అతనిని చంపకుండా వరమిచ్చాను. [పాణికోటిలో మానవుడు, కోతులు మ్మాఠమే వానిని చంపగలవు. ఆ మానవుడై నా వై వాంశసంధూతుడు కావలె. తొందరపడితే (ప్రయోజనం లేదు.” ఇంతలో- ళ్‌ ళ్‌ న శ్రీ విష్ణువు (ప్రత్యక మగుట “స్రీ మహావిష్షవే స్వాహా” అన్న వెంటనే, చతుర్చుజుడూ, పితాం బరధార్కీ వనమా, ఫ్రీ వత్సాంకితవనుకూ, శార్దపాజీ, గరుడవాహనా రూఢుడై విజయం చేశాడు, (బహ్మాదురెల్లడూ పోయిన ధనం పొందినట్టు ఆయనను చేరి ఆనేక విధాలుగా స్తుతించి, తమ తమ కష్షగాథలు ఏకరువు పెళ్టారు. “ అన్యధాశరణంనా సి” అన్నారు. “రక్షమాం రక్ష, "పాహిమాం పాహి, నీవే తప్ప నితపరం బెబ్లుగము, మన్నింపదగున్‌ చీనులన్‌” అని

బాలకాండ న! వాపోయారు. (బహ్మదేవుడు ముందుకువచ్చి, తను ముందరయక ఇచ్చిన

• వరాలు తెలిపి “అవజ్ఞతను ష్షమించి కర్తవ్యంతలుపవలసింది” అనికాళ్ళపై
• బడ్డాడు, న ఇమ సర్వాంతర్యామియై, జనన వృద్ది కయాలకు కారపడైై ,డుప్ట శిక్షణ, “శిష్టరక్షణ లకుకంకణంకట్టుకొన్న శ్రీమన్నారాయణుడు వారలదుఃకాన్ని
• ఊపళమింపజచేసి, భవితవ్యాన్ని ఆలోచించి--ఇచ్చిన వరాలలోని పూర్వా
• పరాలు గుర్తించి, ర్య్యధాన్వేషణంచేసి, ప్యుతుడైన (బహ్మాతో యిలా
• అన్నాడు. “నీవు చింతపడవడ్డు. ఆతడుచేసిన ఉ్యగతపన్సు సామాన్య
• మైనడికాదు. ఆ సమయంలో కాంతపరచి, తపస్సులో నుంచి మరలించటం “ఎవరిక్తైనా దుస్పాధ్యమే. కోరలేదుకానీ, హిరణ్యాక్ష, హిరణ్యకశిపుల “కంటే అధికమైన కోరిక అయినా, అప్పటికి ఈయక తప్పదు. “గతం న సోచామి, కృతంస్మరామి” (జరిగినదానికి చితపడక జరుగవలసినదానిని _ఊలోచించు) మార్గం అన్వేషించాను. ఈ యగధర్మాల్తై న యజ్ఞాలనూ, తపస్సును వేదమంతళ క్రినీ రక్మించటానికి నేనే మళ్ళీ అవతరిస్తాను. “దళకంకుని మంతి బాంధవ ప్యుత మ్మిత కళ్యతపరివారంతో సంహరిస్తాను. విశ్వశాంతి సాధిస్తాను. మీరిక భయపడవద్దు” అని ఎప్పుడైతే భగవంతు డైన థ్రీ మహావిస్తువు యూ విధంగా అభయం యిచ్చాడో, ఆప్పుడే తమ కష్టాలు గభెక్కినట్లుగా సంతసించి 'దేవతలు శీ విష్ణ్రవును.మానవుడుగా పుట్టమని కోరుట ఎ. ఓ జగత్ప౦్రదూ! ధన్యోస్మి, దన్వోస్ని. నేటితో మాకష్టాలు తుద 'ముట్టినై. సీఅవ్యాజ కరుణాకటాడంచేతనే మేం మా పనులు ఇంతవరకూ నిర్వ ర్రించగలిగాం. నీకు మేం చెప్పవలసిందికానీ, చెప్పదగిందికానీ ఏమీ “లేదు. అయినా ఒక విన్నపం చేస్తున్నాం. ఆదరంతో వినిఆన్ముగహించాలి. సృష్టి పారంభం నుంచీ ఇచ్వాకువంశం మహాత్ముల జన్మానికి స్థానం. అందులో దశరథ మహారాజు డీర్జకాలం పాలించి ధర్మసత్య _రడణచేసి “వ్మికాంతికై వారసులుకేక యజ్ఞంచేసి,పుతకామేన్షి ఇప్పుడు చేస్తున్నాడుం అండులో ఆజన్మ (బహ్మచర్యంలో సాధించిన అనంతశ క్రికంటే, గృహస్థ "ధర్మంలో (బ్రహ్మచర్యం సాధిస్తూ లౌకిక కామ్యాల (పసాదించే అధర్వ

ర్‌ం ఎమెస్కో వచన రామాయణం వమర్మతాలతో, అరిదీషలో, నిష్టలో జగత్తునే శాసించుతున్న బుళ్యళ్ళంగుల “వారినీ, కొడ్టిపాటి కోర్కెలు తీర్చి సంతోష పెట్టటం సాధ్యంకాదు. అదీకాక, "అశ్వమేధ యజ్ఞంచేసి పరిశద్దుల్లిన వృద్ధరాజ దంపతులకు ప్యుతులుగా _ ఉదయించి “వక్మకియాడ్‌ ద్వ్యర్థ కరీబభూవ" (ఒకపనితో రెండు పనులు చక్కబెట్టడం) అన్నట్టు రెండు మహారార్యాలు చక్కదిద్దాలి. ఇటు మాన "వావతారం, అటు మహర్షి లక్ష్యం సిద్దించి లోకకల్యాణం కలుగుతుంది. అవిగో, హవిర్భాగాణ మం్యతాలు పఠించి ఆహ్వానిస్తున్నారు. హవిస్సుల . అందుకొనటానికి వెళ్ళాలికచా” "అని ముగించారు. వెంటనే లక్ష్మీపతిగమీ :అభ్యర్థనం సముచితంగానూ, నీకారణంగానూవుంది. మీరు పాయసం ధన్వం తరిచేత చేయించి, (పజాపతితో పంపండి. ఆ క్షీరాన్నంలో నా తేజస్సు 'నిష్షి ప్రంచేసి నాల్గుకూపములతో రాజును, మహర్షినీ _అనందపరుస్తాను అని పల్కి అంతర్జితుడ్రై నాడు. , | 'పాజాపత్య పురుషుడు రాజుకు పాయసం ఇచ్చుట ప... దేవతలు తమ తమ ధాగాలు తీసుకొని స్వస్టానాలకు పోయారు. _బుళ్యశ్ళంగులవారు, (సుక్సువాలలో ఆజ్యం పూ3ంచి “ఓం అగ్నయే స్వాహా అని పఠించి హుతం చేశాడు, వెంటనే మంటలు ఆకసం అంటే లాగా పెకి లేచినై. అండులోచుంచ్చివవో కచ్ళ మిరుమిట్లు కొలిపే. తేజం థాసించి, తరిచ్షణం ఒక డిద్యాకార్తంగొా.. మారిపోయింది. అగ్నికుండం మధ్యంలో నుంచి [కషుంగా వెకివచ్చి, ఎబుపూ, నలుపూ రంగులు కలిసిన వస్తాాలతో- అగ్నివలె [ప్రవాాంచే ముఖంలో, దుందుభి నాదాన్ని ధిక్కరించే కంకస్వరంతోః, సింహం మెడనిందా. ద్యాపించిన జూలుకంటి బిరుసైన, పొడువైన వెం్యడుకలతో, మీసాలతో, గడ్డంతో, దేదతలకుండే అన్ని రకాల పభ లక్షణాలూ. ఆలుకారాలూ ఉంత పర్వతం వంటి ఆకారం ధరించి, అనుహలవరియైన లర్ధాంగివతె (పైయమైన పాయసం వున్న ాండం రెండుచేతుల నడుదనిల్బ ఒక భూతు అవతరించింది. ఆ దివ్యా కృతి ఆవిక్భావాఎకి కొందరు భధయపర్షామ.. కొందరు కొయ్యబారినారు. కొందరు కళ్ళు మూసుకున్నారు. కొంవడ కళవళ పడ్డారు, కొందరు ఉలుకూ, పలుకూ. కేక కెందుకు ఆప్పగ్లించి ఊరుకున్నారు. ఆ సంచలన

బాలకాండ 50 సంవోభంలో నూరు కొబ్బరికాయలు కొట్టి, ఆ నీగంకా బంగారు ప్మాతతో పోసి, పంచామృతాలు అండులో కలిపి “పజాపతయే స్వాహా, [పఃాపతి ఇదం నమః, ఓం శాంతి శ్ళాంతి క్మాంతిః అని బిగ్గరగా పఠించి మహర్షి (స్ముక్సువాలు రెండూ హుతంచేశాడు. అంతవరకూ భయంకరంగా, పరు షంగా తోచిన ఆ భూతం శాంతించి, చూడ ముచ్చటయిన మానవా కారంలో, మానవ భాషలో, దీక్షితుడైన ఆశి (దళరథుడు)ని చూచి “రాజా! నేను (ప్రాజాపత్యమూ రిని. నీవు చేసిన యీ ఇష్టికి సర్వదేవతలు సంతోషించారు. ఇండుడు ధన్వంతరిచే, సంతానం (పసాొదించే “సమస్త దివ్యౌషధులతోకూడిన పరమాన్నం తయారుచేయించి. నాచేత పంపాడు. తోయరి చతుష్టయం పరివేష్టించిన భూమండలం ఇక కాంతిసుఖాలతో వర్ధిల్లగలదు. నీచిర పు్యుతవాంఛ చతుర్గుజితంగా నెరవేరుతుంది తీసుకో" అన్నాడు. ఎం . : భయభక్తులతో ముసలి భూపతి లేచి పదక్షిణించి “ఓ దివ్యమూూరీ! ఆను[గ్రహింపబడ్జాను. నీ దయావర్షంతో ఈ ముసలి ఎండుచెట్టు మక్కీ, చిగిరించింది. మా వంకం పొట్టతీగవల ఎగ్మదాకిపోతుంది విజయపూచిన గుమ్మడితీగవలే కళకళలాడుతుంది. పండిన దోనతోటవలె సంతానం ఫలి స్తుంది” అంటూ చేతులుచాచి బంగారు వ్మాతలో భ్యదపరచబడ్డ పాయసం గహించి, తలపై పెట్టుకొని, మళ్ళీ ముమ్మూరు చుట్టూ తిరిగి నమస్కారం క్తి షాయసంవున్న భాండం మహర్షి సన్నిధిలో డర్భ్శల పైనుంచి “మహానుభావా! అనితరసాధ్యమైన కార్యం సాధించి నావంశం నిల బెట్టారు. మీకు నేను ఈయవగినది ఏమీబేదు. ఆంతా ఇదివరకే యిచ్చి వారిచేత మీ పుచ్చుకున్నదే. దారే వర్షని లిరస్కరించినప్పుడు మీరనతే (గ్రహింపరు. నేను నేనుగా మిగిలాను. మీ సేవచేస్తూ. శేషకాలం ముగించు కుంటాను. అందుకైన సమ్ముతించయి” అన్నాడు. పరమాదరం, పరమా నందం పొంగిరాగా,రాజునుచూచిమహర్షి"రాజా! యోగ్యుడై నవాడుయోగ్యు డ్రై న మరొకరివద్దనుంచి కోరేది హృదయ ఒక్కటే. అది (గహిస్తున్నానుం. ముగ్గురు దేచేకలమూ పాయనం పంచియిచ్చి, కులవర్ధనులై న కుమాళ్ళను కని “శీచే. పుణ్యే మదర్మ్యలోకే విశంతి (పుణ్యం తగ్గిపోగానే భూలోకంలో తిగిపుడ్తాడు) అనే ఆర్షసూ కక్తికి భిన్నంగా సీపు స్వర్షలోకంఠో చిరకాలం

60 ఎమెస్కో వచన రామాయణం నుభించు. ఇదిగో పాయనప్యాత. సత్సంకాన ప్రాప్తిరస్తు. వంశాభివృద్ధి రస్తు, మనోవాంఛా ఫలసిర్ది రస్తు” అంటూ. దీవించి అందించాడు. (పాజాపత్యపురుషుడు అంతర్థానం అయ్యాడు. ఇ్టి ముగించి మహర్షి శాంతా సమేతుడై అమానికి వెళ్ళాడు... (ప్రభువు అర్ధాంగులతో ఆవాసం (ప్రభువు థార్యలరు పాయసం పంచియిచ్చుట రాజమందిరాలు కొత్త' అలయారాలు. సంతరించుకొన్నై. థ్రీరంగేశ్వర మందిరం పరిచారికలరో, రాణులతో కూడివున్నది. స్వామి ప్రాదపీఠంపై వుంచి నివేదించిన ్షీరాన్నథధాండం గర్భవతి ఉదరంవలె నునుపెక్కి నిగనిగలతో మెరిసిపోతున్నది. (ప్రభువు మంతి ముఖ్యులతో, పురోహితులతో లోపలికి వచ్చాడు. అందరూలేచి అభివాదంచెసి వచ్చినవారు కూర్చున్న మీదట మ కూర్చున్నారు. మునలిరాజు మీనం, గడ్డంఎడంచేత్తో సవరించుకుంటూ: ధాండంపైవున్న మూరతీసి, అరటి ఆకులో మొత్తం వంచాడు. దాన్నిముండు రెండు సమభాగాలుగా విధజించాడు. పెద్దఠార్యా, పట్టిపుదేనీ అయిన కౌనల్యను పిలిచి సగం యిచ్చాడు. ఉన్న సగంలో సగం రెండవభార్య అయిన సుమ్మితకు యిచ్చాడు. మిగిలినదాన్ని మ రెండుభాగాలు చేసి ఆలోచించాడు. థార్యలు ముగ్గుకు. తాను కోరుకుంటున్నది నల్గురు విడ్డలు. ఆంకా కైకకు ఇస్తే కొడుకులు ముగ్గురే అవుతారు. నాల్గవ వాడిని ఎవరినుంచి పొందాలి? రావ్యాధికారంవున్న పెద్దధార్యకు యిద్దరు, కల్గడం ఇష్టంలేదు. వారనక్వంకోసం వైరం పెరుగుతుంది. కై కేయికి కల్లినవాళ్డే రాజు చేస్తాననిలోగడ వాగ్దానం చేశాడు. ఇస్తే ఇబ్బంది వస్తుంది. రెండు భాగాలుగా ఇస్తేయి కా ఆమెకు బలం వస్తుంది. అసలు ఇవ్వక పోతే లోకం హళ్షించదు. అందుకు మిగిలిన ఇద్దరు భార్యలూ అంగీక రించరు. నిర్ణయానికివచ్చాడు. ఒకథాగం నై కేయికి ఇచ్చి, మిగిలినథాగం నుమి(తకు మళ్ళీ ఇచ్చాడు. కొడుకులు కల్గుకారనే సంతోషంలో రాజు చేసిన పంపిణీ విషయం థార్యలు పట్టించుకోలేదు. సాపత్న్యమత్సరం అప్పటికి వారిలో అనతే లేడు. స్వామి పూజ పూర్తిచేసి ఎవరి అంతః పురానికి వారు వెళ్ళారు. తెచ్చుకున్న పాయసం (శద్భాభ క్తులతో . సేవించి

దాలకాండ 61 గర్భవతులై నారు. గర్భం ధరింఎనప్పటి నుంచీ వారితో కళా కాంతులు (పవృర్ధం కాజొచ్చినైై. వానరులను సృష్టించషని బ్రహ్మ దేవతలతో చెప్పుట

యి హవిన్సుగొని స్వర్గంపోతున్న దేవతలతోచతుర్ముఖుడు “సురలారా! నారాయణుడు భూలోకంతో మానపుడుగా పుట్టనోతున్నాడు. మీరంళా మీ మీ అంశాలతో, కాదుకూపుల్న, బలవంతుల్నీ, ఎకురులేని వీరున్నీ, శూరుల్నీ, సీతిమంతుల్నీః అజేయన్నీ వానరరూపాలలో సృష్టించండి. కేవలం మానవులూ, కేవలం కోతులూగాకుండా ఉభయలక్షణం ఉండేటట్టు చూడండి. నర సుర కిన్నర కింపుసష సిద్ద సాధ్య విద్మాధర యక్ష గంధర్వాంగనలయందు సంకల్చబలంతో సద్యోగర్భంగా పుట్టునట్టు చేయండి. ఇంతకుముందే నాకు ఆవలింత వచ్చి జాంబవంతుడనే భర్ధూకం జన్మించింది. ఈ భల్దూకరాజే రాషనవంఠ నాళనక ర్తగా (ప్రథమ సృష్టి జరిగింది. వెంటనే అనంభ్యాకంగా వానరానీకాన్ని పుట్టించి థ్రీహరికి బాసటగా నిక్చేట్లు జరిగించండి. నేను పోతున్నాను" అని హంసవాహనా వానరోత్స త్రి వివరణం

అనంతరం ఇం్మదుడు వాలినీ, సూర్యుడు సుగీవుఖ్లీ, బృహసృతి తారుబ్రీ, కుబేరుడు గంధమాదనున్హే.. విశ్వకర్మ నలు్లీ, రోహితాళ్వుడు నీలుటై, ఆశ్వినేయలుమైందద్వివి మున్నీ, సమ్ముడుడును షేఐఎ ఖ్లీ,పర్పన్యుడు శరభుఖ్ణే, వరుణుడు గవాతుపు వాయవ్ప అమెతళక్తి సంపన్నుడు, చిరంజీవి ఆంజనేయుణ్ణి సృజండాప, వ టే చేవతలకు ఏయే రూపం ఇష్టమో ఆ రూపాలతో, ముషృ్పమయిమూడు కోట్ల దేవ సంఖ్యలో, కొన్ని కోతులు, కొన్ని కొండముచ్చులు, కొన్ని ఎలుగుబంట్లుగా జన్మింపచేశారు. కొన్నిటికిగో శ్ళే ఆయుధాలు. కొన్నిటికి రాళ్ళే అస్త్రాలు. కొన్నిటికి చెట్టూ, కొమ్మలే బాణాలు. కొన్నిటికి దేదమానవచోడిత దివ్యాస్తాాలు శకాలు. కొండలు, గుట్టలు, వాగులు, నంకలు, చెట్లు, చేమలు, పొంతలు,పుంకలు ఆవానంగా విశ్వమంతా. విచ్చంవిడిగా. వీరవిహోరంచేస్తూ, అల్చికల్లోలం

69 ఏమెస్కో వచన రామాయణం కావిస్తుందే ఇం్మడుడు వాలీని రాజుగా చేసి, స్ముగీవుడు యువరాజుగా, . ఆంజనేయులూ, నలుడూ, నీలుడూ మం్యతులుగా నిర్ణయించి కపెలోకానికి అడుపాజ్ఞలు కల్పించాడు. ఈశ్వరుణ్ణి ఆరాధించి తికుగులేని పర్మాకమం సంపాదింవాడు. తర్మడిచేత బలాకర్షి ణి అనే రత్న హారం పొందాడు. ప్లవంగ రాజ్యానికి (పభువైః అ౨భీకరుడై , స్వతం్మతుడ్రి , అనుజునితోనూ మంర్మతులతోనూ కిష్కింధ పేపగల (పదేశాన్ని రాజధాని గావించి పాలీ స్తున్నాడు. అతని చెలిమి అందరాని ఫలములకు ఆధారము. అతనితో విరోధము నరకలోకము చూట్టానికి మూటా, ముళ్లే సర్టుకోవటం. ఈ విధంగా కపిరాజ్యం విస్తరిస్తు. టే- రాణులు గర్భవతులగుట ముసలిరాజు పుట్టవోయే సంకానంపై ఆశలు విస్తరింపచేస్తుంటే పట్టపురాణులు తమ గర్భపరిమాణం విస్తరిస్తున్నారు. ప్ముతకామేస్టి ఏ లోపాలులేకుండా ముగిసింది. చూడవచ్చిన రాజలోకాన్ని తగినట్టు సత్క రించి రాజు వంశ్మపతిష్టతో తనదాన గౌరవం పెంగాడు. వా వాతి రాజ్యూ లకు వారు వెళ్ళగానే, బుశ్యళ్చృంగుడు శాంతాదేవిని వెంటబెట్టుకొని మామతో అంగ దేశం వెళ్ళిపోయినాడు. సర్వసృష్టి తన మాయావాలంతో బంచించే ట్రీ విష్ణువు రాణులగర్భకుహరంలో బంధంపబడి నాల్గు మూర్తు లతో న ర్తిస్తుంటే పరిచాంకల సందడికి పట్టపగ్గాలు లేవు. ఒక దినంకౌసల్య మళఆదిరం నుంచి తొందరగాపోతున్న కల్యాబిని కైకేయీ పరిచారిక కుముద్వతి ఎడుర్కొనటం జరిగింది. కుము:ః కల్యాజీ! కల్యాణీ! ఆగవే. నేనూవస్తున్నాను. ఏమంత తొందక పని వచ్చిందీ? కల్యాః 'పెద్దమ్మగారు ఈపూట బొత్తిగా అన్నమే తినచేదు. ఒకటే ఓకిలింతలు. చాలా నీరనంగా వుంచి. [ప్రధాన వైద్యుణ్ణి పిలుచుకు రావటానికి పోతున్నా. ఏమోనమ్మా! లోక సామాన్యంగాని వయస్సులో వచ్చిన కడుపులు ఏం (పమాదం తెచ్చిపెట్టుతవోనని భయపడిపోతున్నాం, మీ ఆప్సుగారు చాలా చిన,వారగా. పరవా రెదనుకుంటాను. క లా

దొలరకాండ 68

కుము: సంస3. ఆవిడ సంగతే చెప్పు. ఇడివరకెప్పుడూ ఏవీవో యుద్ధ చ్మితాలూ, ఉద్యానవనాలూ, చదరంగాలతొ (పొద్దుపుచ్చేది. ఈ గర్భం వచ్చిందగ్గరనుంబీ శ్రురంగశాయి. మందిరంలో పూజలూ, పునస్కారాలూ, పురాణాలూ ఒకటేమిటి? ఎప్పుడు ఏం కావాలం టుందో ఇంత అనుభవం వున్న నాకే తెలియక తిక మకపడుతున్నా నంటే నమ్ము. ఇప్పుడు సుమ్మితమ్మ అక్కంగారితో కలసి భోం' చేయాలట. తతక్షణం వెంటవెట్టుకని రమ్మన్నది.

కల్యా; ఆంతా విడ్డూరంగానే వున్నది రుముద్వతీ. ఒక్కమాట అడుగుతా

కుము; ఆగగవే. మనమధ్య దాపరికాలేమున్నాయ్‌. |

కల్యాః [పభువులెప్పుడూ మీ ఆక్మువద్దనే వుండేవారముగదా! ఇప్పుడు పెద్దమ్మగారింటిలోనే తరచుగా వుంటున్నారు. కారణం ఏమంటావ్‌?

కుము: అదా సంగతి! వయసులో అందరికంటే పెద్దదీ, పట్టపుదేవీ. పుష్ట దిడ్డ రాజ్యానికి వారసుడౌలాడు. కనుక అన్ని విధాలా ముందే జాగతపడుతున్నాడు. దేవతా (పసాదంలో సగం పంచియిచ్చాడు

"గదాం గర్భధారణం కష్టం మాడా కావచ్చు.

కల్యా: సీవన్నది నిజమే కావచ్చు. అమ్మగారిలో రోజుకొక కొత్తదనం కనబడుతున్నది. నాకు మ్యూరుం ఆమెలో ఏదో అలౌకికమైనళ క్రి కానవస్తున్నది. అన్ని పనులూ ఆమేచేసుకుంటున్నది. చెప్పుకుంటే సిగ్గు, స్నానమంచిరంలోక నన్నుహడా రానీయమ, ఎక్కడ గర్భానికి దిష్టి తగులురుందోన్న భయం కొదోలు.

మిము: అసలే ఆడవాళ్ళం. అంకులో అపుకూపంగా ముసలితనంలో వచ్చిన కడుపూ. ఆ మాతం స్వార్థం వండదదే. నరేకానీ, అమ్మగారి చోరులు కారణం వేవివ్శ, దానికి వైద్యం ఎందుకే? నెలవారీగొ తగ్గిపోత్ర. ఇప్పువు మూడు వెళ్ళి నాలుగో నెల వచ్చింది. (కమేపీ సద్టకుంద్రై.

కల్యా: నాకా నంగరి లును. పెద్దవారికి వ్‌ం వచ్చినా [(వశయమేగా.

.! ఎమెస్కో_ వచన రామాయణం -పంపితే చిక్కు. సంథాషణ అనంతరం ఎవరి పనిమీద వారు వెళ్ళారు శ్రీ భగవదవతార ఘట్టం

కాలపురుషుని రథంలో మళ్ళీ ఆరు ఆకులు తిరిగాయి. మాధవుని రాకతో మత్తెక్కిన కోకిలలు మధురంగా గానం ఆలపిస్తున్నై. అయోధ్యా నగరవాసుల ఆనందం పూదేని (తావి ఒడలు తెలియపండారు ౨కారంచేస్తూ వనాలలో, గృహాల్లో తిరుగుతున్న తుమ్మెదలతో చేతులు కలుపుతున్నది. పట్టణం పట్టణమంతా పెద్దదేవి మందికం చుట్టూ మూగింది.. లోపలినుంవె వచ్చిపోయే వారి సంచలనం అధికమయమిుంది. అప్పుడప్పుడూ “ఆంలా సజావు(సవ్యం)గానే వుంవి. కంగారు. పడాల్సిన కారణం కనిపించటం లేదు” అనే మాటలు (పజానీకానికి వూపిరి పీల్చుకునే అవకాళంఇస్తున్నై. కాలం ముందుకుసాగినకొద్దీ ఆదుర్దా హెచ్చుతున్నది. “అమ్మగారికి నొప్పులు బాగా వస్తున్నై. తట్టుకోలేకపోతున్న దనీ” అంకలోన్వేనొప్పులు ఆగిపోయినమ్‌, ఏమవుతుందోననీ మం్యతసానులు నిమిషాలమీద సమా ధానం ఇచ్చే (ప్యక్రియలు వాడుకున్నారు. ఫరవాచేదని బయటివాళ్ళికు వ్వార్లలు అండుతున్నయు. ఆకాశం నిర్మలమైంది. వంశంమూలపురుషుడైన సూర్యుడు నడిమింటికి చేరుకున్నాడు. దేవతాగణం అదృశ్యరూపంలో కౌసల్యా గర్భస్టుడైన పరమేళ్వకుణ్ణి అనేక విధాలుగా స్తుతించి, “సలక్ష ణంగా ఆవిర్భావం పొంద”మని ఆర్థించారు. మంగళతూర్యారావాలు శస్టిం చినై, శతఘ్నులు (పేల్చబడ్డాయి. పూలవాననలు, సమ్ముద తరంగాల తుంపురుల శ్రైత్యం విస్తారంగా సంపాదించి మఎయపర్వతం నుంచి ఉత్తర దిశకు పయాశిస్తున్న పవన వణిక్కు [గాలి అనే కోమటి] బరువుభారం మోయకెక మెల్ట మెల్టగా నగరంలోసంచరిస్తున్నాడు. పపవులు క్షీరధారలు కురుస్తూన్నె. (పసవమంచిరాంతర్భాగాలలో దుర్దోషపరిహారార్థంయిక్కులు చదువబడుతున్నై, “దేవిగారు (ప్రసవించారు.” మగబిడ్డను కన్నారు. సుఖంగా వున్నారు” అన్నమాటలు నగరమంల్మాపతిధ్వనించినై. [ప్రసవ సమయంరో పెన్టమం్యరసాని ఆలస్యం కాకుండా తరవెలుపలికినిమ్మకాయ

దొర్లించింది. జ్యోతిష్కులు కాయ దొర్జించిన కాలం తగ్గించి జాతకప్మతం లిభించారు. చై[తపర్ధ నవమీ కర్కాటక లగ్నంలో, బృహస్నతి ఉద యించేచేళ, చర్మడుడు, రవి మొదర్తైన అయిమ్మగహాలు స్వోచ్చరానుల్లో వుండగా. ఆడితి నక్ష్మతం ఆర్ధం గతించగా భగవంతుడు మానవుడుగా పుట్టాడు. (ప్రసవానంతరం చేయవలసిన రార్యమంతా ప5చారికలు మంత సానుల సాయంతో ముగించారు.

పుష్యమీ నక్మతంతో కూడిన మీనూ+లో, పూర్ణంలో ఎనిమిదవ భాగమైన ఆంశతో కై కేబుకిన్నీః సార్బధనక్మతంతో కూడిన కర్కట లగ్నంలో మధ్యాహ్నకాలమండు సుమ్మెతకు నాల్గవవంతుగాను, ఎనిమిదవ ,వంతుగాను మగదిడ్డలు కలిగిరి. ఆ రోజు మొదలు పుకుడువెళ్ళే పర్యంతం ఇంటింటా రకరకాల ఉత్సవారూ, పండుగలూ, పూజలూ, జరుగురూనే వున్నై. ప్యుతవంతుడైన ధూపతి పురుడు వెళ్ళగానే ధనధాన్య రత్నకనక నిక్షిప్తాగారాలు తెరిపించి తనచేతులు చాలక, మర్మతులచేతులు గూడా [గ్రహించి అర్జులకు, ఆశతుబకు, నర్తకులకు, గాయకులకు, వ్మిపులకు, వీదలకు కోరినట్టు కోకొల్ల లుగా దొనం చేళాడు. కొందరు వస్త్రాలతోనూ, కొందరు వాహనాలతోనూ, కొందడ గోవులతోనూ, కొండరు అ్మగహారాల తోనూ? ఇబ్బడి ముబ్బడి సంతోషంపొంది, రాజకుటుంవాన్నీ రాజనంతొ నాన్నీ చిరకాలం వర్థిల్వమని దీవించారు. విసిష్ట వామదేవాది గురువులు జాత కర్మ ముగి౨ది నామకరణోత్సవం జవపించాన. రాజదంపతులను తమ బిడ్డలకు 'పేరుపెట్టమని వసిస్థుడనగానే రాజు సాంజలిబంధంగా “స్వామీ! చిరుతల భవితవ్యం తెలిసిన మీరే నిర్ణయించాం. మా వల్లకాదు. వృద్దమను కారం వివేకళూన్యులగా చేస్తున్నది” అన్నాడు. గుకుదేవులు కూడపలుకు కొని విష్టుఃవాలేదంగా,. తారకంగా, మనోహరంగా, ఉధయమం్మత (ప్రాణాష్షర సంకలితంగా, “రాముడు” అని పెర్డవానికీ, “భరతుడు 'అని రెంగవవానికీ, “లడ్మణ శ్యతమఘ్ను "లని కవలలకూ నాఎటకరణం చేళారు. ఆ సపేరులకో సుత చతుష్టయాన్ని (పధువు ముమ్మారు పిలిచాడు. రామ భ్‌రతులు నీలవర్షంకలవారుగా,లన్మణభ్యతుఘమ్ను లుజపణపర్తంకలవారుగా, అందరి కళ్ళమ చల్లగా కనువిందామ. అ శేషజనానికి అన్నదానం ఇఏగెండిం

పె5

రగ ఎమెస్కో వచన రామాయణం రుమారుల శళశవ వివరణం

. పన్నెండో రోజున బిడ్డలబోరుకాడించి తొట్టలో వుంచారు. పేరం టాం్యడు వచ్చి బిడ్డల దీవించి జోలపాటలు పాడారు, మోకాప దాటుతున్న చేతులతో పట్టిన గుప్పిళ్ళు ముండు సత్యాన్ని ఇలా రక్నిస్తానని శపథం చేసినట్టున్నై. ఏడుస్తూ ఏడుస్తూ మధ్యలో పట్టిన గుక్క ఇప్పటినుంచే మనోన్మిగహం సాధిస్రానన్నట్టున్నది. న్మిదలో పెదవు=పె (ప్రకాశించే నవ్వురేఖ నశించే భౌతిక సుఖాలకై (పాడలాడే లోకాన్ని పంహసిస్తూ న్నట్లున్నది. నోటిలోపడిన (వేలు కుడుస్తున్న చప్పుడు మహాయోగ సమా ధిలో సహ్మసారంనుంచి పదుతున్న ఆమృతధారను ఆస్వాదిస్తున్నట్లుంది. చోరగిలపడటానికి చేసే [ప్రయత్నం “జీవితం ఏకముఖంగాడు, ద్విముఖం. అదికూడా తెలుసుకోవాలి” అన్నట్లున్నది. రాముడు అన్ని విధాలా,లోకాభి రాముడే. లక్ష్మణుడు సలక్షణ లక్షీతుచే. భరతుడు జ్ఞానదీ ప్రితోరతుడే. శ్యతుఘ్నుడు కామ శ్యతుఘ్నుడే. ఘగియలుదినమై, దినములు వారాల, వారాలు పక్షములై, ప్నులు నెలలై, నెలలు బుళకువుల్లై, బుతువులు వత్సరాలవుతున్నవి. రాజునకు ఏ బిడ్డను చూడాలో, ఎక్కడ. వుండాలో తోచక తన మందిరంళో నాల్గుకొట్టలో వుంచి, కన్నార మనసార చూస్తూ న్నాడు. పిల్లలు ఎదిగినకొష్టే తన ఆకాసాధాలు కూడా అంతస్థులు పెంచు కుంటున్నవి. రాముని ఉయ్యేల[పక్క లక్ష్మణుని ఉయ్యేలా, భరతుని తొష్ర్మైపక్క శ్మ్యతుఘ్నుని తొబ్ది లేకపోతే. బాలకులు మారాం చేస్తారు. పాలు [(రాారు,పవించరు, ఈ అనుబంధ, ఈ యకరాగంఇప్పటిదికాదు. ఫ్రీ విష్ణువుగా మూచ్తై కాన్నప్పటిది. 'శేషాంశలో పుట్టిన లమ్మణుడు నిరం తరం సన్నిహితం, శయనస్థానమే కదా. శంఖ చక్రముల అంశంతోకగిన భరతశ్యతుఘ్నులు రెండుచెతులే కదా. ఇటువంటి అనూహ్యలు, అపర చితాలూ అయిన సన్నివేశ సంఘబనలు చూసే కానోలు పెద్దలు. వీటిని “జనానంతర సౌహృదాలు” అన్నాదు. దినచినం అవివృద్ధినందుతున్న కమమారులకు, కాలోచిళకర్మలైన అన్న్మాళకనం చౌలం, ఉపనయనం పూ ర్రిచేసి (వభువు విద్యాభ్యాసం నిమి త్తం గురుదేవులకు అప్పగించాడు. వారు సపఫవసనమయంలో గుకుకులంలో చేర్చుకున్నారు.

హెలకాండ గ్ర రాజరుమారుల విడ్యాథ్యాసం

నిత్యజీవితంలో అవఫరమైన జ్ఞానం ముందు. నేర్చారు. తర్వాత సారస్వతంలో అభిమచి పెంపొందించాసుం పిమ్మట దండనీతి నేప్పళూ రథ గజ తుకగారోహణంలో నేర్చరత్వం చోధించారు. అస్త్రశస్త్ర విద్యల్లో అనుభవం కల్పించారు. ప్యూహరచనా, దివ్యాస్త పయోగం, ఉపసంహారం, శబ్దవేధీ, తిం్యతం, మర్మతాంగర సామదానఖేద దుడోపాయాలూ, కుటిల నీతీ, అర్ధసం్యగహణం: కాలానుకూలంగా కర్మలుచే సే స్రిత్యపజ్ఞ సంపూ ర్దంగా అభ్యస్తం చేయించారు. ఇప్పుడు రాకుమారులు మధ్యందిన మార్తాండులు, రాకాసుధాకరులు, మహోదయ సముుడులు. పక్షనహిత పర్వతాలు. జంగమ కల్పవృవులు, సతనుమవనులు. అకల్మషవర్తనులు, వినయసంపన్ను లుకరుణారస మూర్తులుమాతాపితలకుకంటిపాపలు. | పజలకు తలలోని నాల్కలు, ఈ విధంగా నర్వగుణకోభితుల్తె శర్టపక్షంలోచం(దుని వలె వృద్దిగాంచుతున్న కు మాకులలోః(పజలకేగాక (పభుపుషకూడారాముడు మిక్కిలి (వీతెవ్యాతుడ్రై నాడు. రాముడు సన్నిధిలో తేనిక్షణం రాజునకు ఒక యుగం. ఆయన (ప్రేమ్యపవాహం హడ్చులు (తెంచుకుని రామ నముుదంతోనే ఇప్పుడు సంగమిస్తున్నది. సర్వాత్మనా రాముడే. ఆతని సర్వస్వం. (ప్రభువు ఇలా పుంపే రాముడు తై కేయికి కన్నబిడ్డకన్నాకావల సినవా డై నాడు. లక్ష్మణ ధరతశ్యతుఘ్నులకు ముగ్గకూతల్లులె.ఎవ రక్కడ వుంటే వారక్కడే మాతృ పేమలో మైమకుస్తారు. అక్కడే ఆడుకుంటారు. అక్కడే తింటావు. అక్కడే ఉంవారు.. అక్కడె. పండురుంట్రారు. తల్టులు పిరివిస్తే తప్ప తనయులు5ారు. అన్నిట్లోనూ అక్షల్హైన చెడ్డలు

కనుసన్నల్లో కదులుతున్న ఆనందంలో తర్మడి బైన దశళరభును-

పుఇద్రులతో రుమారుల విజాహ విషయం ముచ్చబించుట

ఒకనాటీ పుదయు ఆరోచగా మందిరానికిముర్యతులను వ ప్పించాడు. వచ్చిన వారికి ఆసీకులు కండ ఆనతియివ్ని ఇకా అన్నాడు. “అమాత్యు లారా! మీ (పభుధ కిలో, మీ డూరవ్యష్తికో, మీ సమర్హతలో పకునొం డేండ్తు ఇస్టే ఏ ఆకగారలు లేపంవా గడివి పోయిర్సై.. మహార్యుడయిన

63 ఎమెస్కో వచన రామాయణం బుశ్యశృంగుల అనితర శక్తి సామర్థ్యంతో ఆవతవ౨ంచిన బిడ్డలు ఆనాటి కానాడు అఆనందదాయకంగా పెరుగుతున్నారు. ఈ సమయంలోనే వాళ్ళను 'పెండ్రి కొడుకులుగా చూసి సంతోషపడాలనివుంది. దానికి మీఅభ్మిపాయం కావాలి” [వధువు మాటబకు మం్యతులు పట్టరానినంతోషంతో “ప్రభువు లెప్పుడూ వ్యర్థ సంకల్బంచేయప. చేసిన సంకల్పం ఇంతకాలం వ్యర్థం కాలెదు. మీ టూకోరిక అన్ని విధాలా హర్షదాయకమైందె. అవళ్యం అందుకు తగిన (వయత్నం చేసాము. గురుదేవుల ఆనుమతికూడపొందటం (ప్రభువుల రర్తవ్యం” అన్నారు. దానికి రాజు ““అవునభ్యా! అది నాకు ఆలుసు. ముందు ఇంట గెల్బికదా రచ్చను గెల్వటఎకోసం ఆలోచించటం! సమంతా! నీవేగి వసిస్టులవారిని వెంటబెట్టుకొని సభకు రా. మేం ఇప్పుడే అక్కడికి వస్తాం” అంటూ లెచాడు. మంర్మతులు పరిచారకుల బిల్చి (ప్రభు వులు ఇప్పుడే నభకు వెళ్ళవోతున్నారని చప్పారు. ఉచిత వాహనాలపై అందరూ సభధాంగణానికి తరలిహాయారు. మొగసాలలో పదిగంటలు (మోగినై , వెంటనే నవానమావేశ సూచకంగా పన్నెండుసారులు. కాహళ (బాకాలు) ధ్వనులు వినిపించినయి.

కొలువురూటానికి విశ్వామిత్రుడు వచ్చుట

యథా సమయంలో (వభువు కొలువుకూటానికి వచ్చాడు. ఈనాటి సభ రాజ సంబంధమైన పనులనుగూర్చి చర్చించునట్టిది. వళువు తానుగా దాశరథుల వివాహ విషయం (పస్తావించాడు. కొందరు కొలసీ, కొందరు వేరువేరుగా మంతనాలు సాగిస్తున్నాడు, కొందరు రాజకన్యలగూర్చి ముచ్చ టిస్తున్నారు. ఇంతలో (పతీహారివచ్చి నమస్కరించి విశ్వామిత మహర్షి రాక ఎజీగించాడు. వెంటనే, ముఖ్యులతో ద్వారంవరకు ఎదురెగి, ఆ ర్ష్యం వాద్యం సమర్పించి, పాదపూజానంతరం స్వ సివాచనంతో సథధామంటపా నికి తిసుకొనివచ్చి బంగరు గద్దెపై అసీనునిజేసి ““'మహర్షివరేణ్యా!తలవని తలంపుగా తమరాక ఎంతో ఆనంవం చేకూర్చింది. హయమేధ (కతువుకు ఆసు దయవేయక పోవటం ఎంతో విచారం కొలిగింది. తాము మహాదీచ్షా రాపల్తై వున్నట్టున్నూ, పూర్తి అయ్యేవరకూ ఎక్కడికి రారన్నట్టున్నూ, మూ మంతులు ఆ సమయంలో చెప్పారు. ఇప్పటికైనా నాయంయ దయ

జాలకాండ - 09 కలిగి వచ్చారు. అంతేచాలు! [తిమూర్తులు సేవించినంత మహా అదృష్టం లభించింది” అన్నాడు. "విన్నాను రాజూ! మన పూర్వుల (పతిష్థను ఇను మడింపడేసే విధంగా అశ్వమేధం, ప్యుతకామేన్టి చేశావ. చతుస్సమ్ముద ముదిత భూమండలమంతా అధ్వర్యులకు దానం చేశావట. చాలా సంతో షించాను. వృద్ధాప్యంలో సర్వదేవతలను నంతృప్రి పరచి సంతానాన్ని సాధించావు. అన్నిటికీ యోగ్యుల్తై న మం్యతులూ, (బహ్మర్షిటైన వసిష్టులు అండదండగా వున్నారు. మిక్కిలి అద్భష్టవంతుడవు” అంటూ (వశం సించాడు ముని. ఆ [పళంనలకు సభథంతా చాలా సంతోషించింది.

ముని రాకనుగూర్చి (ప్రభువు (పశ్నించుట

అపర్మబహ్మగా "పేరొందిన విశ్వామి[తుడు తన్నంతగా పొగడటం ముసలిరాజుకు అనిర్వాచ్యమైన ఆళ్ళర్యమూ, ఆనందమూ శలిగించిందిం తణంలో తేరుకొని, “ఇటు లౌకిక సౌఖ్యం, అటు "అలౌకిక శ కిసారం చూచిన మీరు అభిమానం కొద్దీ అన్నారేకాని, ఆంత గొప్ప కార్యం ఏమీ

లం రం కాదు. వీదో పనిగలిగే వచ్చారు. ఆదెక్టిచై నా అరమరళికుండా అవశ్యం చెల్లి స్తాను. ఇది అంతా మీవె కదా. వలసిందేదో తాము (గహింపవచ్చును” అని రాజు చెప్పగా, ముని “రావా! పలుక తగిన రీకిగా పలికావు ఈ వినయం, ఈ జౌదార్యం ఇ్వాకులరు వెన్నతో పెట్టినదే. అంతటి నా [మార పరీక్షకు నిల్చి అన్నమాటకు అపకర్ష రాకుండా, సత్యపదాన్నిశాళ్వ తంగాదాల్చిన హరిశ్చం్యద చ్యకవ ర్తి జ్ఞాపకం వస్తున్నాడు. ఇక నాకార్యం నిర్విఘ్నంగా పరి నమాప్రం ఆవుతుంది. ముని తన రారనుగూర్చి చెప్పుట

రాజా! (శద్దగా ఆలకించు. నేనొక యజ్ఞం తలపెట్టాను. అది దళ ర్మాత పరిమితం, నేప దీక్ష గైకొని అగ్నికుండం ముందు కూర్చొన గానే, మారీచ సుబాహులు అనే రాషస సోదకలు ఆకాశమార్గంలోవచ్చి, నెతురు, (పేవులు, మాంస వర్షిస్తారు. వా దాథ నివారించే శకి అచ్చటి ముషలలో తకు. నేను దేవాశారినై తే, రాజస తమోగుణసంబంధ మైన వ పనినీ ేయరారు. ఎన్నిసారలో (పయత్మించి విఫలుడ న్హై గాను,

7 ఎమెస్కో వచన రామాయణం ఆ యజ్ఞం చాలు ముఖశిమైంచి. యజ్ఞ ధ్వంనకులయిన రక్కసిమూకలు మరి మర్త్య లోకంలో నిలువరు. ఇప్పుడున్న రాజులువాళ్ళను ఏమీ చేయ లేరు. వాష కొందరు మాయా విద్యా విశారదులై తే, కొందరు శస్తాన్త విద్యల్లో ఆరికేరిన వారూ, వరగర్విరులూ, ఈకుష్టులజారినుంచివేదానుష్పాన ధర్మ శౌచాలు యథాతథంగా రశ్నించటానికే ఈ యజ్ఞం చేస్తున్నాను. ఆ సవన రక్షణకు నీ జ్యేష్టప్పుతుణ్ణి కొనిపోవవచ్చాను. రాముగొక్కడే ఆ రాత్రించరుల సంహరింప సమర్భడు.

బాలకుడని విచారింపవర్దు. ముసలితనంలో కొడుకును విడిచి వుండ లేనని దుఃభించవద్దు. అస్త్రశస్తాంది విద్యలో అనుధవంలేదని ఆరాటపడవద్దు. నీ కొడుకుల సంగతి నీ వెలుంగవు. నేనెలుగుదును. ఈ వసిష్ట డెలబు గును, ఈ తపస్సిర్ధ్దులెల్ల ర ఎరుగుదురు. రాముడు తప్ప ఈ న క్తంచరు లను ఇంకెవ్వరు కాసించలేరు. నా యజ్ఞ రక్షణం చేయలేరు. రాముడు సత్య పరాాకముడు. నీవు సంకోచింపక నా వెంటపంపు. నీకుఅనేకళుభాలు చేకూరుస్తాను. నీకు (శమలేకుండా నీ సంకల్పం శ్మీఘంగాసిద్దింపచేస్తాను. ఇచ్చిన మాట రక్కించుకొని ఇహపరాల్లో చిరకీర్తి సంపాదించు.”

ముని కోరిక ముసరిరాజును కలవర పెట్టుట

ముని పల్కిన పల్కులు మూర్చునిపట్ల సరసభాషణం వలె మోహి విష్ణుడేన ముసలివజు హృదయంలో ములుకుల (కియనాటినవి. తట్టుకోలేక "పెనుగాలికి కూలిన బూరుగు వృక్షంలాగా సింహాసనంపై మూర్చ పోయాడు. ఉపచారానంతరం శిలి౨ తెళ్ళుకుని, వై న్యదదనంతోః (సవి స్తున్న కళ్ళ్నళ్ళతో, చెమర్చుళూన్న 'స్వేదంతో, వణకుళున్న ఒడలుతో బొంగురు గొంతుకతో, మూటలు స్పష్టంగా రాక తడబడుతుండగా? కౌశిక మహర్షినిజూచి, “స్వామీ! ఇది ఏమి కోరిక? రాముడెక్కుడ? రాష్షసు లెక్కడశి యజ్ఞరషణల యెక్కడ? యుక్ధం యెక్కడ? అకృతాస్తుడేః తల్చిచాటు పిల్లడే, తన మంచిచెడ్డలు ఎరుగని అమాయకుడే. "ఊనషోడశ వర్షావీ రామం దకరశాత్మజు” (రనీసఐ పదహారు ఏంగ్లయినా నిండని వయస్సు గలవాడే దాశరథి) అని లోకులు చెప్పుకునేవయస్సువాడే.రాజీవ లోఛనువే. (కమలాలు ర్యాతి ముదుచుకుందై." రాముడు అ స్తమానం

బాలకాంగ ?1] కాగానే న్మిదిస్తాడు, రాక్షసులు ర్మాతిపూటే సంచరిస్తారు. ఎలా రాముడు యజ్ఞరష్షణం చేస్తాడు? అది సాభ్మిపాయం) [కతువును కాపాడాలంటే నాకు అషౌహజీ సైన్యం వుంది. దానితో మీ వెంటవచ్చి మీరు చెప్పినట్టు చేసి యజ్ఞం విఘ్నం కాకుండా కాపాడుతాను. అన్యధా తలపోయకండి. అను[గహించండి.

ఈ విఘ్నకరులైన రా్షనులు ఎక్కడ వుంటారు? ఎవ ఆజ్ఞలకు లోపడలతారు? ఎప్పుడెప్పుడు వస్తారు? వీకూవాలలో వచ్చి ఎలా విఘ్నంకలి గిస్తారు? విపులంగా వివరించండి” అని కోరాడు. కౌశికుడు ఆ మాటలకు సమాధానం ఇలా చెప్పసాగాడు. “మహర్షులలో అగగణ్యుడై, (బ్రహ్మ వంశజుడైన వ్యిశవసునికి పులస్తుడనే పేరుగల కొడుకు పుట్టాడు. అతనికి కుదేషడూ, రావణుడూ? కుంభకర్ణుడూః విభీషణుడు అనే నలుగురు కుమా రులు కల్గారు. వాళ్ళలో కుబేరుడు ఉత్తర దిళాధిపతిలై, నిధిని షేపాలకు పురుహూతునిచే నియామకుడై నాము. రెండవవాడు. రావణుడు. [బహ్మచే అనేక వరములంది ఆ వరగర్వముతో సర్వలోక కాననుడై నాడు. ఇప్పుడు రాష్షసలోకమంతా అరని చెప్పుచేతలలోనే వుంది. ఆరడుఎప్పడూయజ్ఞాలు పాడుచేయడు, పరివారాన్ని పంపించి పాడుచేయిస్తుంటాడు. అతని పరి వారంలోని వాళ్ళే యీ మారీచ నుదాహులు, ఇద్దరూ ఎద్దరే, సాటి లేని పోటుబంట్లు. ఆఘటనాఘటన సమర్థులు, కామరూపులు, కామసంచారులు, కం్యదజాల మహేందజాలః గజరర్జః గోకర్ణాలూ, టక్కు ఓమారాలూ వాళ్ళకు తృణ్యవాయాలు. శాపానికి తప్పా శస్త్రాస్త్రాలతో జయించటం సాధ్యం కాని పని. అండుకే నీ కుమాదని అర్థింప వచ్చాను."

మునివెంట రామునిపంప రాజు నిరారరించుట

“తపో గఖీ! ఏమంటున్నారు? ఈ విఘ్న కాసలు రావణరక్షితులా? మీరే చెప్పారుకదా ఇతరులకు సాధ్యం కాదని! ఇక ముక్కుపచ్చలారని బాలకుడా వాళ్ళను జమి?కుట? నేనే సెన్యంతో వస్తాను. గెలిచినా ఓడినా (పాణం వున్నంతవరకు యుద్ధం చేస్తాను. మీరు ఆ్మగహపడపంటే, అబ్బా యితో ససైన్యంగా నేను రామూనికి నక్ముతించండి. ఆకటిపొచద్దెరుగని పిన్నవాబ్జి ఒక్కడుగా పంపళేను, నాకు నలుగురు దిడ్డలున్నా అందడహ

గే ఎమెస్కో వచన రామాయన సాకు నమానువే ఆమునా, అభిమానం విడిచి చెప్పుచున్నాను. రాముడు నా జీవం. రాముని ఎడబాటు నేను సహించి (బతుకలేను. వజన్మాంతరసుకృత విశేషం వల్పనో ఈ వృద్దాప్యంలో సంతతి కలిగింది. పట్టుమని పన్నెండేం ,డ్లయినా, అచ్చటా? ముచ్చటా అనుభవించనేలేడు. పాదాలు పట్టుకుంటాను నా వంశం నిలపండి. నా (పాణం కాపాడండి. ఈ స్థితిలో నా రాముజ్జే, నొ నయనానందచకోరచండుళ్ణి, నా నోములపంటను, నా అల్డారముడ్ధు దిడ్డను మీతో పంపళేను. అడవులలో కందమూలఫలాలు తింటూ, కాష్మ 'పొక్కే కటికరాళ్ళలో నడుస్తూ, కఠిన శీలాతలాల పడుకుంటూ పడియల నీష్ళ (త్రాగుతూ? శీతవాతాతపాలకుచలిస్తూ. రోజులు గడిపేపులుజ్జే తలచు కొంటూ నేను క్షణం జీవించలేను, రక్షమాం. రక్షమాం.” .

అవనీపతిపై గాఖేయుడు. ఆగ్రహించుట

“రాజా! ఏం (పేలుళున్నావు? వచ్చినవాడెవడనుకున్నావు? ఈ లోకంలో బిడ్డల్ని నీవే కన్నావా? బొట్టూ కాటుక పెట్టి నిన్నేమన్నా ఆ యించానా+ అక్థించానా? ఇంతవాడు యెంతపని కలిగి వచ్చాడో అనియైనా ఆలోచించకుండా నోటికి వచ్చినట్టు తూలి ముందగా యెండుకు వాగావు? నీవు అడగమంటేనే ఆడిగాను. కాని నిర్భంధం చేయకేదే? “నీ వివేకం వీమైంది?. ఎవరిచేతనూ కాన్సిపని అంటూ. చెప్పిన నేను ఈ చిన్నవాట్టే ఎందుకు పంపమన్నానో ఏమైనా ఆలోచించావా? ఇంతకాలం కాపాడుకుంటూ వచ్చిన సత్యవాక్యపరిపాలనాః వంశ్యపతిస్థా శీషవయనులో మంట గలప జాస్తున్నావా? రాముడు ఎవరనుకున్నావు? ఈ విశాలవిశ్వ నంరక్షణకే సీకు కొడుకుగా పుటాడు, ఆ మ్మాతం తెలియకవచ్చాననుకున్నా వా? నీకు మతితేకపోతే నీ కులగురుషు వాష్టుకి అడుగు. అతడు. చెప్పినట్లు 'చేసి కలకాలం నుంచీ వన్తున్న కులగాౌరవం కాపాడుకో, ఆయినా నాకు నీ వాగ్దానంపై అశ ఎందుకు! నేనే నిక్వహించుకుంటాను. నీపూ నీప్కుతులూ సుఖంగా వుండండి”

అంటూ వెనక్కు తివగాడు. నమ్ముదాలు ఘూక్లి €నై. సూర్య మండలం మనక (కమ్మింది. భూమి కంపించింి. (పళయవాయ సంచా రంళతో పర్వతాలు కదులుతున్నాయి, దివ్య లేజోవిలసిళుడై నవిశ్యామిితుని

బాలకాండ 1: ోరఘూర్షిత వదనంలో,డ్వాదకార్కులు తోచాప.న్నేకాల్లో, పంతవవుడు సప్తార్భులతో (పజ్వలింవాడు. కనుబొమ భృకుటి ముడిలో నూరుఇం[ద ధనుస్సులు విరిగినై. అధరకంపంకో, కులపర్యతాలతో కూడ కువలయం (గక్కదలిపోయింది. దేవతలు సం్యభమించారు. (బహ్మ ధ్యానసమారిలో తూలాడు. ఇంతవరకూ శాంత దగహానంతో వున్న విస్థుడు లేచి _రాజుతో రాముని పంపమని పసిష్టుడు చెప్పుట

విశ్వామ్మితుడ్జీ కాంతింపచేసి? రాజుతో ఇలా పలికాడు. “"(పభూ ప్యుతవాత్సల్యమోహంలో కర్తవ్యం మరుస్తూన్నావు. నీవై నీవు యేది మీరుకోరినా ఇస్తాను” అని వాగ్దానం చేశావు. రఘువులు నర్వం త్యాగం చేసి నత్యవతపాలనచేశారు. వారిలో నీవు గణింపదగినవాడవు. _ సర్వ సుభిక్షంగా అరవై వేల నంవత్సకాలు అవ్యాహతంగా భూమండలం పాలిం చావు. నలుడిక్కుులూ కీర్తి చం్కదికలచే వెలిగించావు. సాటి రాజలోకంలో 'పోటీలేనివాడదై, [లేతను కృతయుగంగా చేశావు. ఆడి బొంకిన, ఇష్హై పూర్తవధఫలం నీకు వస్తుంది. ఇది యే మాాతం తగనిపని. శ_క్రిహీనుడై నిన్నర్థింపవచ్చిన మునిగా కౌళికుని భావింపకు. ఆయన నీ ప్యుతమమకారం ఎంతటిదో ఎరిగినవాడు కనుక, కోపించినా శపించలేడు. లేకున్నఏమగునో ఎవరికీ వూహకందరాని విషయమిది. ఈ నభానమావేశం ఎందుకు జరుగు తున్నదో నీకు తెలుసు. ఆ సందకృంలో అపరసృష్టిక ర్త రావడం, పరమ శుభావహం. ఒకవేళ రాముడు దాలుడని నీవు భయపడినా ఎవరి వెంట పంపుతున్నావు? జగద్మయంకర తపశ్శ క్రిగల విశ్వామ్మిళ మహర్షి వెంట. ఆయన వెంటనున్న రాముడు అమృతాంధసుడే. అతడు ఎరిగిన డివ్యాస్త ములుమా తడి చతుష్మభుడు తప్ప మిగిలినవా చెరుంగరు. చరాచర నృష్టిలో ఏ జీవియు నీ బిడ్డను తేరిచూడలేదు. ఇదీకాకః ధృశాశ్వడనే [వజాపతి దద్మపజాపతి కుమార్తెల జయా, స్యువభా అటీవారిని పెండ్రాడి, ఇద్దరియండూ సమానంగా నూర్లురు దిడ్డలను పొందాడు. ఆ బిడ్డలు కామ రూపులూ, సంహారాభిలాషులై పుష్టుటిచే వారి అభిలాష ఎరిగిన తండి దివ్యాస్తాాలు కమ్మని ఆన్ముగహించాడు.. ఆ దివ్యాస్త్రాలన్నీ ఈతడు భూపాలన సమయంలో భృకాజ్యనచే సమం్యతకంగ్యా (పయోగోపసంహార

గ్గ ఎమెస్కో వచన రామాయణం శ క్రిమంతంగా (/హించాడు. ఇంత ఎందుకు? విధాతను ధిక్కరించి (పతి సృష్టి చేసిన నంగతి జగడ్వితమేకడా? కావున, అబుచ్యూతం సంకోచింపక ఈయనవెంట రామభ్మడుని పంపు. మళల కళ్యాణరాముడుగా సీకుు సమ ర్పిస్తాడు.” ॥ రామలక్క్మణుల రాజు మునిబంట పంపుట

ఈవిధంగా గురుదేవుడు చోధించిన వంటనే అంధకార జవనిక తెరువబడిన జ్ఞానరంగంలో [ప్రవేశించాడు రాజు, మరచిన క _ర్తవ్యంమరల స్ఫురించింది. సింహానం డిగి మేరు పర్వతం వద్దకు వింఛ్యపర్వతం వలె నడచివచ్చి తన రెండు చేతులతో గాశేయుని రెండు హస్తాలు స్వీకరించి “నా యవిధేయత క్షమించండి. గురుడేవులన్నట్లు మీ శాంతగుణమే నా వంశాన్ని ఉద్ధరించింది. శుభ సంకల్పంతో వచ్చి ఆపభం కల్పించటం మంచిదికాదనుకొన్న మీ సమయపాలనం నాకు స్ఫూ రినిచ్చింది. మీ ఆజ్ఞ ద్విగుజీకృతంగా నెరవేరుస్తాను. సుమంతా! రామలద్మణుల్ని కొనిరమ్ము” అంటూ అనందదాష్పాలు రాల్బాడు, మేఘం వెలువడిన మెరుపుల్టాగావచ్చిన ప్కుత ద్వయాన్ని ఆలింగనంచేసుకుని స్వసి పరికొడు,. పురోపితుడు మంగళసూ క్ర్తులతో మంత్రితులచేసి ఆశీర్వదించాడు, అంతట బిడ్డను దగ్గ రకు తిసుకుని చుబుకం స్పాంచి శ్‌రస్సు మూర్కొని, మునితో రాజు ఇలా అన్నాడు. “స్వామీ! ఇదుగో విర్ణలు. మనఃపూర్వకంగా మీకు సమ ర్చిస్తున్నాను. తము ఇష్టానుసారం విడ్డలు అనుసరిస్తారు.” దేవదుందుభులు (మోగినై* ముని రామునకు ఐల, అపెబల అను విద్యలనిచ్చుటి

ముని, దండము రుడిచేతా, కమండలముఎడమచేతా, వా్యాఘాజినం చంకలో దాల్చి (పనన్న వదనంతో (వధువును దీవించి (పస్థానంచేశాడు. ఆయనవెంట రా _లడ్మణులు ఒక్కొక్క అడుగూ రాక్షసుల గుండెలపై వేస్తున్నట్టుగా వేస్తూ, తర్మడిక్రీ తల్లికీ గురువులమా నమస్కరించి "సెలవు తీసుకొన్నారు. నగరం దాదేవరళూ సుమంగపలు హారతులిస్తూ “శుధంగా తిరిగిరండ “ని దీవిస్తూనే వున్నారు. పాపలు కాలినడకన పోతూన్న

జొలకాండ ఇ్‌గ్ట్‌ నూర్యచం్మడుల్దా వెలిగే అన్నదడక్ముల్ని నరయాతీక (ప్రాంతందాకాఅనున రించి అనుజ్ఞతో మరలి వళ్ళారు. మునికులతిలకుడు సార్ధయోజనంగమించి నది దొటి దషిణదిక్కుచేరి, “రామా! ధగవానుడు మింట్మపకాశిస్తున్నాడు. ఆలన్యం చేయక పవివై దోసిలినిండా జలం [గ్రహించి సూర్యాభిముఖు డవుకమ్ము. సీకు బల, ఆతిబల అనే. కెండు విద్యలు మం్యతరూపంగా ఉపదే+స్తాను. దారివెంట అవి పఠిస్తూ రా. నీకు ఆకలీ, దప్పీ, అలసటా, (మా కలుగదు. తొందరగా రా.ఇవి (బహ్మదేవుని ప్యుతికలు.ఈమం్యత సిద్ధివల్ల అజేయపర్మాకమం లభిస్తుంది. న్మిద సమయంలో కానీ, ఏమరు పాటులో కానీ, రా్షనమాయలు నిన్నేమీ చేయలేవు. ఏది అనుకుంటే అది సిద్ధిస్తుంది. ఈమం్మత పర్శిగహణానికి నీవే అన్నివిధాలా అర్హడవు” అన గానే రాముడు నడిలోనికి దిగి, పాద్యపజళనంచెసి, వార్చి, పచియై,అంజలి నిండా నీష్ళగొని పాగ్లికగా నిల్చున్నాడు. ముని సమీపించి, చెవిలో మంతోపదేశం చేసి, “ఆ జలం నా పాదాలమీద పోయి" అన్నాడు. వెంటనే కమండలంలోని నీరు దశ్షిణకరం ఆరచేతి (వేళ్శమీడుగా రాముడు దోసిలితో ధారగా వదిలాడు. తర్వాత రాముడు మునీశ్వరుని గాంచి “స్వామీ? నాదొక-ి" “అర్థమైంది రామా! దత్తం చేసినప్పుడే సర్వాధి కారం వాటిపై నీకు వచ్చింది. నీ ఇష్టానుసారంగా చేయవన్చు” నని ముని అర్జోక్సిలోనే నమాధానం చెప్పాడు. వెంటనే లడ్ముణునకు సాదరంగా రాముడు ఆ విద్యలు రెంకూ [పసాడించాడు. ఈవిధంగా గాఖేయడుతాను సంకల్పించుకొన్న సర్వ్యపయెోజనాలు నెరవేరంచుకు ముందుగానే బీజా వాపం చేసి ముందుకు నడిచాడు. దినకరుడు పశ్చిమాళాముఖుడైై నాడు. ఓరంత [పొద్దండగానే ఒక మునిపల్లెచే3, అచ్చట ఆతిథ్యంపుద్చు కొని గడ్డితోనూ, ఆకులతోనూ అమర్చబడిన ళయ్యలపై మేనులు చేర్చి ఆ ర్యాతి గడిపిరి. మౌనీర్యడుడు ఉషఃకాలానికి ముందేకేచి హంస తూలికల పాన్పుపై పవించినత్లే సుఖన్మిదలోపున్న రాజసోదరుల్నిచూచి, కన్నులలో కరుణారనం తొాణికినలాడగా, చాక్కుల్లో మాఘర్యం ఒరిగి పోతుండగా, “కౌసల్యా ను్కుపజా! రామ! వూవ్వా సంధ్యా పవర్హతే, ఊఉ తీష నర కారూల! క రవం దై వమాహ్చికమ్‌.” అలాల్లు ఓ అజ ధ్‌ ఆ న!

ణ్గిగ్రి ఎమెస్కో వచన రాడమూయేణం

(కౌసల్య కుమూకడ్లై న రామా! తెల్టవార కున్నది. నరసింహ! లే, దేవతాకార్యాలపు సమయమైందిం) ( . అనగానే సోదరులు మేల్కొని, సరయూ నదిలో స్నానాదికాలు ముగించి, అనుష్టానాది విధులు తీర్చి, జప తపాలు నిర్వర్తించి ముని చెంతకువచ్చి, [(పదూణ సంసిద్ధత తెలుపుకున్నారు. ముగ్గురూ ముందుకు పోసాగాప. కొంత నడచిన తర్వాత, చాలా పర్ణకుటీరాలు, నిర్ణనంగానూ, పతనావస్థలోనూ వున్న (ప్రదేశం చేరారు. అచ్చటనే సరయూనది. గంగా నదిలో సంగమిస్తుంది. ఆ పవ్మిత స్ధలాన్ని సందర్శించిన రాజకుమారులు మునిచం్మదునితో “స్వామీ! ఇది ఏ (పదేళం? ఈ గొప్ప ఆ్మశమం ఎవ్వరిది? ఈ పర్షశాలలు ఎందుకు జీనావస్థలో నున్నవి? "= చూచినకొద్దీ అబ్బురం కలుగుళున్నది. తెలుసుకోవలెనని మనన్సువువ్విహృరుతున్నది. దయతో తెలుపండి” అన్నారు. వార (ప్రశ్నలకు ముగ్దువచ్చి నవ్వుతూ, దాశరథులరు ముని అంగ దేశ వృఠర్తాంతం బెప్పుట -

గాఖేయుడు కథ చెబుతున్నాడు, “వత్సలాకా! వినండి. ఇప్పుడు మీరు చూస్తున్న ఈజ్యశమం వూర్వంమన్మధుడుకరీ కథారిగా వున్నప్పుడు ఈశ్వరుడు ఈ సంగమ స్థానంలో మహా ఘోరంగా తపస్సు చేస్తున్నాడు, హిమవంతుని కుమూరై ఆయనకు నపర్యలు చేస్తున్నది. ఈ సమయం లోనే వరగశ్వఎతో తారకానుకుడు దేవతలపై విపషమకుపడ్డాడుం అతని నంహారార్థం, ఈశ్వ వని అంశతో పుట్టినవాడు కావాలి. అందుకని మన్మ ధుణ్ణి ఇం్యడుడు తపోభంగం చేయటానికి పంపౌడు, ఆలా వచ్చిన మారుడు పుష్పాస్త్రం వేయగానే శివుడు కోపీంచి మూడవ కన్ను తెజుచి అతజ్జి బూడిద చేశాడు. మన్మధుని శరీరం (ఆంగం) ఇక్కడనే పోయింది. కనుక అప్పటినుంలీ చీన్ని ఆంగదేశం ఆని పిలవటం జరిగింది. తర్వాత మహేశ్వర శిష్యులైన తాపసు తెంవరెంచదరో తర తరాలుగా ఈ చోట తపస్సుచేసి షాపవక్షితుల్నై పరమపదం అలంకరించారు. ఒకప్పుడు అతివృష్టివల్ల సరయా, గంగా నకులు పొంగి (పవహింఎెనై. ముందు దృష్టిగల తపస్వులు తమ ఆశమంబుల విడచి న్రైరుతిమూలగా పోయి మెరక్టపదేశముల మళ్ళీ నిర్మించుకొన్నారు, మనం్థ సాయంకాలవిధులు

దొలకాండ 77 ఇక్కడనే పూర్తి చేనుొని ఆక్కుడకు ఎక్ముదాము. ఈ గంగా సరయూ సంగమ స్థానంలో స్నానం చేసినవారికి రౌరవాది నరకాలు సైతం నశించి పోత అంటూ వివరించి ఆహ్నికాలు ముగించుకొని, (ప్రయాణించ పోతుండగా, దివ్యదృష్టిగల మహర్షులు కు?)క నందనుని రాక్ష ఎటింగి, బుషివాటికనుంచి ఎడుడు వచ్చి, గౌరవ పురస్కృతంగా తోడ్కొలని వెళ్ళారు, ఆతిథ్యం (గహించి, వారు ఏర్పరచిన శయనములపై ఉపవిష్టులై ఇష్టాగోష్టులతో కొంఠరాలం గడిపి రెండవర్మాతి గురుశిష్యులు వేగించారు.

విశ్వామితుడూ, రామ అక్కుణులూ గంగదాటుట సకాలంలో న్మిదలేచి దినర్భత్యాలు తీర్చి, ఆ్యళమవాసులు వర్చాటు చేసిన నావ పైనెక్కి, కొమ్మాళమం గమించి, పడవలోవోతూ నలు పక్కలా దృష్టికందే (పకృతిశేధ తిలకిస్తూ, ఆకస్మికంగా రాముడు “స్వామీ! ఈ భయంకర ధ్వని ఏమిటి? వాయపీడనంతో కలుగుతున్న అలల సంఘర్షణా? లేక ఇతరమైన హేతువేమైన నున్నడాః సరయానామం నదికి ఎట్లు వచ్చింది? తెలుపండి. మీకు వీటిని గురించిన (ప్రాంతగాథలు. చెపుతూందే మాకు ఇతర విషయాలు మనస్సుకే రావు” అన్నాడు. “రామా! ఎంత అమాయకుడవౌతున్నావయ్యా! నీ మాటలహ, నీ వినయవివేక నంపదకూ, నీ స్వచ్చమైన అంతఃకరణకూ, నీ మోహనరూపానికీ, నాకే వ్యామోహం కలుగుతుంటే, నీ తర్మడి నిన్ను విడువలేక అనత్యదోషానికి పాలుపడ్డా డంటే ఆళ్చర్యమేముం...? ఈ సరయాఎన్మ వృత్తాంతం విను,

• వై లాసపర్వతం మీద చతుమ్మఖుడు. నరోవరం నిర్మించాలని మనన్సులో సంకల్పించాడు. ధావన కలిగిన వంటనే అచ్చట మనోహక5ా కారంతో, స్వచ్చజలంతో, జఅవిహంగాలతో, రకరకములై న పూ౭తావు లతో పెద్దతటాకంవత సరన్సు ఏర్చడింది. దానినే మానస సరోవరం అంటారు. ఆ సరోవరం ఎల్లప్పుడూ నిండి (వ్రవహిస్తుంటుంది. ఆ (ప్రవా హమే (కమ్మకమంగా మహానప్‌ అయింది. సరోజనతం కాబట్టి “నరయూ” అనే పేరు వచ్చింది. ఇది ఇవ్వాకుల రాజధాని ఐన అయోధ్యా పట్టణాన్ని అంటుకొని (ప్రవహిస్తూ, ఇక్కడ గంగానదిలో రలుస్తూన్నది. మ్మిరు పల్టాలలో కలుస్తూన్న కారణంగా ఈ కద్దు ధయుకరుగా విపిస్తూన్నది.

77ర్రి ఎమెస్కో వచన రామాయేణం ఆ ధ్వని, రఘువంశ (పభువుల సంతతి కావటంచేత మీకు నమస్కారాలు అంటున ది అని ముగించి, నావ డిగి, చేయాతతో రాఘవుల్ని దించి, సంగమస్థానానికి అభిముఖంగా నిల్చి నపస్కారాలు చేసి చిన్న చిన్న కథలు చెపుకూ ముని ప్రయాణం సాగించాడు. సూర్యుడు నభోమధ్యానికి చేరేసరికి ముగ్గుహూ భయంకరమైన ఒక ఆరణ్య నమీహెనికి చేరుకున్నారు. ఆ గహనం చూడగానే రాకుమారులకు విస్మయం కలిగింది. “గృర్హదేవా! మనం నడుస్తున్నదారి అంకా రాహ్మః అడవులూ వున్నా, ఇంత (క్రూరంగా కనుపించలెము. ఇక్కడ, కొండలూ, రాళ్ళూ లేక పోయినా (పవళం చాలా కష్టంగా వుంది. ఈ [పదేశంలో మనం తప్ప ఇంకెవరూ ఇంతకు పూర్వం వచ్చిపోయినట్టులేకు. నభమంటే పెద్ద పెద్ద చెట్టూ, బండిగురువెంద తీగెలతో, రేగి, బలుసు, తుమ్మ, జెముడు మొదలైన ముండ్లచెట్టతో, కాలుపెట్టే సండదులేకుండా (కమ్ముకొని చూడ దుర్భరంగా వుంది. అడవిపందులూ, కాజెనునోతులూ, సివంగులూ, ఎలు గులూ, పులులూ, తోడేస్ళా, నక్కలూ, సింహాలూ, మొదలగు (కూర మృగాలు తప్ప, లేహ్మ, దుప్పులూ, కుందేజ్య్ళూ మొదలై నసాధుజంతువులు మచ్చుకైనా కనబడటం లేడు. కర్ణకఠోరంగా వాటి అరుపుతే వినవస్తున్నై. ఈ అడవీ దాటటం కష్టంగదా? దన్ని ఏ రాజులు కూడా తమ ఏలుబడిలోనికి ... తీసుకోలేవనుకుంటాము. ఇది మిక్కిలి సారవంతమైన భూమిలాగా వుంది. మహానుథావులు మీరు కాబట్టి ఈ దారిని [పయాజిస్తున్నారు.” “వత్సలారా! అవును. నేను బుద్దిపూర్వకంగానే మిమ్ముల ఈ దారిన తీసుకు వస్తున్నాను. పైగా మన 'ఆ్మశమానికి ఇది దగ్గరి (తోవ మీరు అడవి చర్కిత వినాలని అనుకుంటున్నారు. నాకు తిలుసు. నాయన లారా! జంకెందుకయ్యా! వసిస్టుడెటువంటివాడో, మీకు నేనూ అటువంటి వాడనే. మీరు ఆడగవలసిందే. నేను చెప్పవలసించే. నా మాటలకు మీు సంతోషి స్తే, అదే నాకు సంతోషమేగా. ముని మలద, కరూశ దేశముల కథ చెప్పుట కృతయుగంలో ఉఇం్రుడు వృతుడనే అనువళ్ణి చంపగా, (హ్మ హత్యాదోషం (పా పప్రించింది. ఆ దోషంవల్ల అతనికి ఆకళలీ, మలం అనే

మానవ బా భ వలక్షణాల లకాం౦డే వచా వాటిల్లింది వ ఎచెనై జ వర్చాధ ఎందుకంట 'ప్పృదు చెవత ఎక్షణాలతో .. జి అణువు ఈ,ప ఈఅలూ దేవ స్‌ పట్లా పదేళ్ల , మహ వళో క కాలే ఈ మహ ( నశచు మహచు కాది నే అనీ హరుల మంతా దేవ ఏ లూ ధిపతా నదులో ఆటతో తప దేవతా షః ఇక శనికి అన్నీ పర్హమపా పళ్ళక్తితో నివాన గ్రాడరు క్ష తిసుష్‌ న్నాన వమవావన క్త్‌తో లేజో సనయోగ కొని సువవళా స్ననం ఒయి నమైన (ప శోవంత గ్యంగా వుండే మీ ర. ఇచి, మప (పవాహాలే మైంది వుండేది 7 వచ్చింది ఆ విధంగానే మహర్షుల “ల ఆకా , అన్నీ ప్ప న (పకా తగ్‌ , ఈతఈనచుకు శ అతనికో ఆః అల రారనేత పుణ్య సతిగొంచమ వంగానే ఆరని ఆకరి మమ ఇ ఆపే చమ సణాఎను ప త కలి డి పేరుతో ని వర ను హంత మలవ గిలంచ గ్‌ వ 0 తెంచి మూప టా కాల వహ ఇచాడ తి కనుక హం3 నికని ౮నిల బలీ రించ బే ఆ లచ, ంచెి దే ఏదు. బి నాతిను లద కరు (| అుకుకువే, ఆయిడే నుండీ ఈ దూశము ర్రల రేకథ ఆ మహీ నాటి మహ లుగౌ రాటక వవుంది... న ఇ లోగ నుకే టన వృరా భగం ఎ న్‌ చేశా తుడనే ల అంత ంతో గ డు, అతని యమృుడ రాంత రథన నిన, ఆ వ నయపము నంతాన అ పవ ందమైన ప సస్టలకు ౦ శక (ప్రవర్థమానద్రై న (బహ యణ నె [త్రికదు (పనె వ్చిన వి రను థావివి క! వివాహట్చ [పూచి విధాత గూరి ఎంత పెంకిచే హయోగ చించాడు వేయిర్నో స్‌ తపస్సు డుకా డ్రి చేశాడు న దడేనుగు న నవ ర్మార్గుడో ం, అరనివ య గానే ముతా ల బం హజాహారం" అంతకు నివల్ప మాకి నే సుండ టక లం ఆగన శి కారకనవ కు పదికి కిచుడనే _సుందుడనే వని దిన దిన త అలిసి, తాల లయ ముర! న్నది త చ హ్‌ గా నా రుడు 0 చంప 6? నా ఆ చాష్‌ ల డు (డి ంపకు కొడుక ఆయన టగా తికూడు. ను ఛి 0చె నా కుతో ఆ రం త్రీ వక తినేవాడు ందుడు పించాడు (క్రూరంగా మహ క్ష దృష్టితో - ఒక్ష రాన్‌ పు. ష్టరో దస్కం చే కనాడు మీ చే నీ కొడుకును కటరూప తే వి ట్రం ఉఇళొాడ- కు చేయలేక కును నహడా పంగా? రాక్ష సంది. ఆడ ఆ న్నారు మ జనపదా పడా తళ్లీవలెనే కసథధావంతో డుది కావున మహా + మలద కరు ల్ని కాల నీవలా (బతుక ౦తో | బతుకు డిని రణ్యంగా మ కరూళ చేశా [కమేణా తల్టీ కమన్నాడు తుకుమని ళ్‌ గ న. మవ శాలు ఈ క్ష య ఆ మూనవ 4 అత్మ 4 నవరోరోద్ధర ష్టరాక్షని ల చేతుల్లో ట్టబెట్టు వండి డం ఉక చే ల్లో మాయ వ

• మ ఏమై శ్రా లిక యమె ంచటానికే గుతు మ సఎళజే మిము ంటుంది గై తివకొని

80 ఎమెస్కో వచన రామాయే*౨ వచ్చాను. ఈ అడవికి సార్ధయోజన దూరంలోనే నా య్యాశముం వున్నది. ర్యాతికాకుండగా అడవి దాటవలెను” అంటూ అడవిలోకి [పవే?ంచాడు,. ముని తొటరను వధింప రాముని 'పోత్సహించుట. దారిలో తాటకచేసిన (మూరకృళత్యాలు వకుసగా రామునకు చెప్ప సాగాడు, "ఈ మలద కరూళ్మ పాంతాలు ఎంతో ధాగ్యవంత మైనవి. ఇచ్చటి జనపదాల్లో అధర్మాచరణలేదు. అనసంతుష్టిేదు దానధర్మాలకు కొదవలేదు. అకాల మరణాలకు తావులేదు. ఇక్కడి జనులంతా నియమనిస్థ్టలుకలవారు. పాజ్ఞులు. వివేకం కలవారు, వేదనంరడ్షులు, సత్యసంధులు. అందుకే క్త తజచూ ఇచ్చటికి వచ్చి (స్వర్గ సుఖంకన్నాః ఆప్యాయంగావున్న) అధిక సౌభ్యాలు (పజలవల్స పొందుతూండేవారు. తాపసులెల్లరు వారి శల శాచ రక్షణ కోనం, ఆయు్యపమాణ వృద్ధికోసం అతివృన్టీః అనావృష్టీ, డాంబరం మొదలగు ఈతిబాధల దారినుండి కొపాడటంకోసం ఎన్నో చేస్తుండేవారు. అటువంటి ఈ పుణ్యభూమిని భయంకరారణ్యంగా ఈ దానవి మార్పు చేసిందంటే, ఎంత దారుణ హింసకు -పాల్చడ్డదో నీవే (గ్రహించు. పసిపాపల్ని మొదలు పరమతాపనులవరకూ నిర్దాక్షిణ్యంగా: అత్మీకూరంగా, బలాత్కారంగా చంపి కడుపు నింపుకొన్నది. అలియక ఈ (వదేళశంలోకి వచ్చినవాడవడూ తిరిగి పోలేదు, ఇఎత దారుణమారణకాండ జపగురున్నా? మౌనులు దానిజోలికి పోరేక్షు. ఆత్మా రుణమే. చేశారు. ఇది దానికి సహజ గుణంకాక, శాపంవల్ల వచ్చింది. కనుక, శాప్మగస్తురాలిని శపించటం మహాపాపం. అందుకే ఎవ్వరూ ఏమీ చేయలేకపోయారు. రామా! అందకు నీవ ఒక్కడవే సమర్థుడవు. దానిని వధించి (పజా రక్షణం చేయాలినుమూ” అనే పలుకుతూర్తగానే భయంకర గర్హనం వినిపించింది. ఆ అకపునకు అడవి అంతా దద్దరెల్లి పోయింది. (మూరమృగాలు చిష్కలలియరుండా చెల్పాచెదురై; అబూఇటూ గగ్గోలుపడి పరుగెత్తసాగినై , (క్రమంగా సూర్యరశ్మి కనుడురుగైైంది. గురువు పలుకులు వింటూనకుస్తూన్న రాముడు ఆ కేకకు _సంభింవి నిల్చిః “గురుదేవా! ఆ ధని ఎక్కడిది? ఎటునుంచి చచ్చించినోొ అని అడిగాడుం

బాలకాంగ "వి | “రామభ(దా! నరవాసన దానికి తగిలింది. ఇక మనపైకివన్తుంది. ధనుస్సు 'నజ్యం చెయ్యి. అస్తాన్ని అనునంధానానికి సిద్ధంగా వుంచు. నేనిప్పుడు శాపధారినేకాని, శస్త్రధారిని కాను గదా. ఉ పేష్షించినచో మనల్ని గమ్యం చేరనీయడు. జ్య్మాగ త్తగా వుండు.” . ౨ "స్వామీ! క్రీ వర మహాపాపం కదా? గా శర్యపయోగం మొట్ట మొదటనే ఆడుదానిపైనా? ఆన క్రంచరిని సాధ్యమైనంత వరకు శక్రిహీను రాలిని చేస్తాను. లేదా? నమ్ముదాంతర్భాగాలకు విసరివేస్తాను. అంతేకాని? ఆడదాన్ని చంపాడన్న అపయళస్సు పొందరేడు” ॥ “రాఘవా! చిన్నవాడవై నా నీ ధర్మబుడ్ధికి మెచ్చుకున్నాను. కాని "ఒక్క సంగతి దాగా విచారించుకో, (బతికివున్నంత వరకూ దాని బలం ' తగ్గించటం సాధ్యంకానిపని. ఇంక ఎక్కడికి పార్యదోలినా అది ఆ (పదే _ శాల్ని ఈ విధంగానే నిర్మానుష్యం చేస్తుంది. ఈ పని నీవు చేయతగింది “కాడు. కరిచి, వోసినోడ అనిపించుకున్నట్టు అవుతుంది. ఇది దుష్టురాలు. దీనిని వధించవలసిందే. రాజులకూ, అందలో రఘువంక్యులకూ, డుష్టుల్ని శిష్వించటం, శిష్టుల రష్ష్షీంచటం అవళ్యక ర్తవ్యం. ఇంక “ఆడుది” అని సంశయింపవలసిన ఆవసరం ఎంతమ్మాతం కూడా లేడు. ఇందుకు పూర్వ దృష్టాంతాలు కొన్ని చెబుతా విను. లం ఇం్మడుడు వికోచన ప్యుతిక “*మంకర” అనేదాన్ని తన్ను [మింగ రాగా, వ్యజ (ప్రయోగంతో వధించాడు. థ్రీ విష్ణువు, స్వర్గాధిపత్యంకోరి తపస్సుఇస్తూన్న భృగుమహర్షి భార్యను చ్మకాహతిచే సంహరించాడు, " ఇంకా ఎందరో లోక్యశేయస్సుకోసం ఆడవాళ్ళను చంపారు. ఆదీగాక _ చేస్తున్నపని “ఉపకారమా?షప్మదవమా?” అనిచూడాలి కానీ, శ్రీ పురుష విభేదంకాడు. సంశయం విక్షిచిపెట్టి, అది రాగానే శరసంధానం చేసి జముని వీటికి పంపు ఆ పలుకులు విని, రాముడు *నా తండి మునీశ్వకుడు చెప్పినట్టు చేయమనిగదా చెప్పెను. ఆయన అనుమతితో గురుదేవుల ఆజ్ఞపాలిస్తాను. ఇచ్చట నాకు ధర్మాధర్మ విచక్షణతో కానీ, పాపపుణ్య మీమాంసతోకానీ పనిలేష్ట ఇటు శరీరమిచ్చిన తడి. ఇటు పరమ పూజ్యుడ్షై న మహా

గ్సిర్సి ఎమెస్కో వచన రామాయణం తపస్వీ గురువూ, ఇందు నా క రృృత్వమునకు తావేలేడు" అని వమణకాలం యోజించి, తమ్ముణ్ణి చూచి “లక్ష్మణా! ఈ పెనురక్కసిని కర్ణనాసికా చ్చేదముచేసి, యానవేగాన్ని భంగించి, విరూపగా. చేసి విడిచిపెట్టదల చాను” అంటూ భుజం పైనున్న విల్లు చేతదాల్చి, వంచి, అల్సె[తాడు ఎక్కించి, ఒక్కసారి నారిలాగి వదిలాడు, ఆ నారిటంయార ధ్వనికి భూ నభోంతరాలు దడ్లరిల్లి నవి.

చ ౧ శ్రీరాముడు తాటకను వధించుట "

ఆ ధనుర్గణ ధ్యానానికి తాటక అడిరిపడిలేచి ఆవులించింది. ఒడలు విరుచుకుంది. తీక్షణంగా చూచింది. ఆ చూపునకు అడవిలో వస్తూన్న దాట సారులు, అందులో మానవులు కనిపించారు. అనలే చేయి ఏనుగుల బలం కలది. ఇంకొ పదిరెట్లు ఎక్కువై కొండవంటి మంచెదిగి, బారసాచిఆంగలు వేస్తూ వస్తూంటే, భూకంపంలాగా ఆ (పదేశమంతాకడిలిపోయింది. అల్లంత దూరాన వచ్చేవాళ్ళను చూసి "ఆగంకి. ఎక్కడికి పోశాడ? రావలసిన చోటికే వచ్చారు. బహుకాలమైంది మానవ మాంనం తిని అంటూ ఇకి లించింది. రాముడు ఆకారం దాల్చిన నడకొండలాగా వున్న దాన్ని వేలితో చూపుకూ “తమ్ముడూ! చూశావు కదా? ఎంత భయంకరంగా వుందో. ఇది ఇప్పుడేం చేస్తుందో చూద్దాం. నీవు కూడా ధనువంకుకో” అన్నాడు. ఇంతలో రక్త మాంసాల వర్షంకురవసాగింది. విశ్వామి[త ముని “రామా” అన్నాడు. ఒక్క బాణం రాముడు నంఏించి విడిచాడు. నెత్తుటి వాన ఆగి పోయింది. రాష ఆసంభ్యాకంగా వినరబడుతున్నాయి. రాపమారులు

| ముక్కలుముక్కలుగా నినోధించారు.

. అసురకు కోపం వచ్చింది. ఆంతర్థానం ఆయింది. అనేక శత సహ్మ్యస సంఖ్యలో బాణాలు (ప్రమోగింపబడుతునైై. ఆ నిస్టక దాణా హతికి నొచ్చుకున్న రాముడు శబ్దవేధి (ప్రయోగించాడు... రెండుచేతులూ తెగి భూమిపై పడ్డాయి. అంతలో లక్ష్మ్యణుకు ముక్క, చెవులూ ఖండిం చాడు. నారాయణాస్త్రంతో తాఓక కర్చి౭చిన మాయాజాలాన్ని రాముడు ఇచించాడు. ఇక లాభం లేదని, రక్కసి నిజహపంతో ముగ్గువనీ [మింగ టానికి గోరు తెరచి ప్రైషరికింది ముని మళ్ళీ “రామూ! కర్తవ్యం” అన్ని

టోలకా౦డ రి హెచ్చరించాడు, సూర్యా సమయం కానున్నడి, రాాశించదలను రాతి వేళ జయించలేరు. వెంటనే, దారణాస్త్రంతో దానిగుండె లీల్చాడు... పెడ బొబ్బ పెట్టి? పక్ష విచ్చేదం ఆమిన పర్వతంలాగా భూమి-పెబడి (వాణాలు విడిచింది. పుష్పవర్షం కురిసింది. అడవిమారి. ఆనందధామమైందిం ఇం్మదుకు దేదతలతో వచ్చి రాముని స్తుతించాడు. గాశేయి)కి [పడా మాంజలి సమర్పించాడు. లోకో త్రరకార్యం. శిష్యునిచేత సాధించినందుకు తాట ల కామించాడు. భవిష్యక్కర్మాచరణానికి దోహదంగాః ధృశాశ్వసంకాన (పాప్తని (సర్వదివ్యాస్తాాలు పొండేట్లు) చేయకుని అర్థించాడు. ఇంతకన్న యోగ్యుడూ? ప్యాతుడూ లేడని విన్నవించాడు. నయన సహ్మసం ఆనం . దాాపలు నిండగా? నాకలోకం చేరాడు. . దేవతాఠదులె నఅహోెలుపయోగ,ఉపసంహారాలతో యూ అా2 లో ముని రాముని కిచు చట్‌

• హెకళాననుని పల్కులవప సంతోషించి, మూడవనాటిర్మాతి యచటనే పుచ్చి? నాల్గవరోజు ఉదయం? రాకమాకులతో ఆకణ్యంవాటి జనసంచార భూమికి. చేపకున్నాడు. అక్కడ ఆహ్నకాలు తీర్చి “రామచం్మదా! ఇం్యడుగు సకాలంలో జ్ఞాపకం చేశాడు. ఆలస్యం చేయక ఎకురుగాః (కమానికీ సార్ధక్యం కలిగేట్లుః (3గర్భితాలై: అని వరసార్యాలై న అన్ని

శస్తాాస్తాంలు నీకు ఉపదేశం చేసాను. అజేయత్వం (వసాడదిహ్తైను. దండచ[కము, ధర్మచకము,కాలచ్మకము,విస్టుచకము,ఐం్యదముః వ్యజము, శివకూలము, (బహ్మశక్షము, ఇష్నీకము,(బహ్మము, మోదకిః శిఖరి, గద, వరుణపాశము, చవాకుణము ధర్మపాశము, కాలవాశము, ఆర్జ్రము శుష్కము, నాాంాయణము, నాకము, ఆగ్నేయము, శభరము, వాయ్యము, జిహ్మగముః హయ?రము, (కౌంచము, కంకాలము, ముకలము,కంకణమయు, ; కొపాలము, విద్భాధరము, నుందనము, అసికత్నము, దానము. గొంధ రయి, | వశమనము, | పసాాపనము భాన్నరము, దర-ణము,శోషణము,

న్‌ ॥ ( (౮ జ ౮ న

_ సంతాపనము, విలాపము? దక్న్యకము, కందక కము, పైెశాచికము, మోహ నము, సంవర్షకము, దాముకము, గొమనము్ము అమోఘము, వొసలమ్ము,

రికీ ఎమెస్కో వచన రామాయణం లేజఉవభ, నత్యము, మాయాధరము, సొమ్యము, సుదామనము, భగము, "థీతము, మానవశితము, అనే అరవై దివ్యాస్తాంలు, యి౨కా నలభై సాధారణ "అస్త్రాలు మం్యతపూర్వకంగా ధారాదత్తం చేస్తున్నాను. పర్మిగహించు.” "లని దోసిట్లో జలంపోశాడు. రామభ్యరుడు ధ్యానమగ్నుడై నిష్టతో “పునళ్చరణం చేశాడు. అన్ని అస్తశస్తాంలు నిజరూపాలతో సాఇాత్కరించి -ఆజ్ఞవేడిన్నై, వాటిని చేరితో స్పృ౦ంచి, అవసరమైనప్పుడు మ్మీపయోజనం "పొందుతాను. యశాస్థానాలకు పొండని నిర్దేంచాడు. సిద్ధిపొంది, _వళం , చేసుకొన్నముని దత్తం చేసిన వెంటనే, దాచిన ధనంలాగా,రామచం్మడునికి 'సద్యఃఫలితం కలిగింది. ఇన్ని దివ్యాసా9లు ఒక్కురు సాధించాలంటే యుగాలుచాలవు. ఇచ్చినవాడుఅపర్మబహ్మ. పుచ్చుకున్న వాడు భగవంతుని 'అంశగలవాడు. శ్షీరశర్క్మరాన్యాయంగాః ఒకదానికొకటి పరిపోషక మైంది. అనంతరం, దాశరథి (వణామంచేసి, గురువులతో ఇలా అన్నాడు. “గురు _వర్యా! వీ దయవల్ల సహ్మసకోటి జన్మల్టోహడా మానశృడు సంపాదింప లేని శసాస్తవిద్య సంపూర్ణంగా అల్పవయస్సులో, _ అల్బవ్యవధిలో . పొందాను. మీ శిష్యవాత్సల్యం ఎంతటిదోపలుకలీను. ఇంత న్మిగహాను (గ్రహళ కి సృష్నిలో వుందని ఇప్పుడే తెలుసుకున్నాను. నేను కోరకుండానే ఇంతళ క్తి సామర్థ్యాలు ఇచ్చారు. నేను మనఃపూర్పకంగా మిమ్మల్ని ఆక్థిస్తున్నాను. మానవుని మనస్సు క్షణక్షణ చలనంకలది. దాహ్యేం్యదియ ధర్మాలైన కామమోహాది వికాకాలకు వశమై, మంచి చెడ్డల వివక్నింపదు. అటువంటి సమయంలో, ఇటువంటి మహాళ క్తి నంపన్నమైన అధికారం "వుంటే, అది వ్మెరితలలు వేసి లోకారిష్ట హేరువవుతుఎది. కనుక యీ

• అసా9ల ఉపసంహారం కూడ దయచేయండి. త్వవపడినాః చక్కదిద్దుకో “వచ్చు” ॥ ఆ మాటలు కర్ణరసాయనాలు కాగా రాముని ఆర్జ్రహృదయంతో

• ఆలింగనం చేనుకుంటూ, “పువ్వు పుట్టగానే పరిమళిస్తుంచి పుడు పుట్టగానే

• బాధిస్తుంది అన్నట్లు ఉజ్వలభవితవ్యంగల వాని నోట యిటువంటి పలుకులుగాక, ఇంకేం వస్తాయి? బహుయుగాంతర స్రాయిగల నా జన్మ | చరిళార్ధమూ, ధన్యమూ కూడా అముంచి, ఉపసంహార విధి కూడా ఉపడే శిస్తున్నాను.

బాలకాండ రిస్ట్‌ జ్ముఖం, అవాబజ్ముఖం లక్షాషం, విషమం దశావం, ఉఊ్యగం, దృఢనాధం, సునాభం, సువీప్తం, దశశీర్షం, శతోదరం, ని?తం, శతవ క్త9ం, కృశనం, జ్యోతిషం, పద్మనాభం, మహానాభం, దుంయనాభం, నునాధం, న్లైరాళ్యం, చై త్యశమనం, హర్మెదం, యోగంధరం: మకరం, ధ్యానం, పితృవు, సౌమనసం, శాతము కరవీరము, వికళూతము, కామరుచి, ఆవరణం, మోహం, కామరూపం, నర్వనాభం, జృంభకం, చారుశీల, నంతానం, వరణం అనంతం విధావంతం, అనే 'పేకగల భృశాస్వని రెండవ ద్వితీయం ఉపసుహృతశ క్తి కలదిన్నీ.నభలో మీవంశగుకువు 'పేక్కాన్న భృశాళ్వ సంతానమైన మహాస్త్రాలు యివే. నీవు (గ్రహించి సావాక్కరించు కొని తమ్మున కొసంగుము,” అంతట రవివంళ తిలకుడైన రామచందుడు జపించి వశ్యం చేను కొని, కోరినప్పుడు రమ్మని ఆనుముతి ఇచ్చి తమ్మునకు సాంగోపాంగంగా ఆ విద్యల నొసంగి, మబ్బువడలిన మార్తాంకునివతె (పకాశింపసాగాడు. వారినీ వెంటగొని మునిళతన ఆ్యశమానికి [(వయాణఎ సాగిస్తుండగా, మధ్యలో పర్వత్మపాంతం వచ్చింది. దాన్ని చూచి రాముకు ఆనందంతో ఇలా పల్కాడు, “గురుదం్యదా! ఎఎత హాయిగా వున్నది ఈ [వదేశం. ఆ పర్వతం పైనుంచి (ప్రవహించే సెలదేషృ, కలకల ధ్వనులతో కర్ణము లకు సుఖం కల్పిస్తున్నవి. వంకర వంకరలుగ తిరిగి (కిందికి వస్తున్న ఆవాగులు, మహానర్చాలు వడివడిగా పైనుండి భూమికి దిగి వస్తున్నవా! అన్నట్లు గోచరిస్తున్నై. ఆ వాగుల తుంపుకలచే, ఇరువై పుల అల్లి బిల్లిగా అల్లుకొని, విచ్చిన పూలవాసనలతో వికిసిపోతున్న తీగలు, పర్వత కన్య వెలిగించిన దీపావిలాగా కన్నులదకుపు చున్నవి. పరిపక్వ ఫల థారంతో వంగిన కొమ్మలుగల భూజాలు, విద్యావినయ సంపదతో నత శరస్కులై న మహావిద్వాంనుల కీతి చిర్తాళ్టోడు కరిగిస్తున్నై.. సెలయేటి నీళ్ళతోనిండి, స్వచ్చంగా అడుగ చూపుకున్న కాసారాలు, శయన వ్‌?

శ్రి ఎమెస్కో వచన రామాయేణం మందిరాల్లో అమర్చిన నిలువుటద్దాలవలె (పకృరిశోభను (పతిబింబించిచూడ ముచ్చటగొల్చుతున్నై, చిలుకలు, గోరువంకలు, నెమిప్శ కలకూజితాలు చేస్తూ,పరవళశంతో పాడుకుంటున్న గాయక సార్వఫౌముల్దాగా మనోల్లాసం సంఘటిస్తున్నె. ఇద్దీ నమతలమైన, సారవంతమైన (ప్రకృతి శోభారమ్య మైన [పదేశం మనమింతకు పూర్వం చూడలేదు. రాక్షసుల తాకిడికి నిల్చి నవనవోన్వేషంగా,ఆవాస యోగ్యంగావున్న ఈషప దేశాన్ని వమనిపిలుస్తారు? ఈ గొప్ప అ్యశమం ఎవ్వరిడి?” . స్‌దాశ మ వృతాంత 9 న! చావ

“రఘువంశ దీపకా! ఇది సిద్ధాశమం. ఇచ్చట శ్రీ మహావిష్ణువు అనేక సహస దివ్య సంవత్సరాలు చలించ౨ నిష్టతో తపన్స్ను చేశాడు ఆ తపఃఫలితం ఇక్కడ సిద్ధించింది. అప్పటినుంచీ సిద్ధాశమంగా ఈ (పదేశం వ్యవహరింపబదుతున్నది. ఆతర్వాతచేవ రాతసులకు తం్యడిమైన కశ్యప (పశాపతి తపనస్సుచేకాడు. ఆసమయంలో, కుుహాదాత బలిచ|కవర్తి దేదతల్ని జమించి సుకలోకం పాలిస్తున్నాడు. కశ్యప మహాక్షి చేస్తూన్న తపన్సుకు విష్ణువ్ముపత్యడమై ఆయనకోరినట్టుగాఅను గహించిపుతుడుగా పుట్టాడు. ఆ పుట్టినపిల్ప వాడు మరునుష్టు, తండి ఆతనికి వామనుడని నాము కరణం చేశావు దేవతలకు బంధవిముక్రి చేయటంకోనం యజ్ఞంచేస్తున్న బలిని మూడడుగులమేర భూమి యాచించి, భూమ్యాకాళాల్ని రెండుపాదా లతో కొలిచి, మూడవపాదం 1రంపై పెట్టి రసాతలానికి పంపి, మళ్ళీ స్వర్గం ఇర్మదునికిచ్చాడు. తర్వాత ఇచ్చటికి వచ్చి అవతారావసరం తీరే వరకూ ఇందెతపం చేశాడు. నేను ఎల్లప్పుడూ లక్ష్మీపతిని ధ్యానించే వాడను; కాబట్టి ఇక్కడికి చేరువలో ఆ్యశమం నిర్మించుకున్నాను. ఇక మనం త్వరగా ఆ్మశమం చేపకుందాం అదినా కెట్టిదో నీకుకూడ అట్టిదే” అంటూ సిద్ధము భూమిలో సదవడొచ్చాడు, _

'హేమంతమిుతువు గడచిపోగా. వచ్చిన పునర్వసు నక్మతంళత్లో మాడి వెలుగుతున్న చం్యచుడులాగా వస్తున్న మౌనినాథునిః సిద్ధాశమ వానసులై న తాపసులంవరు ఎమిరేగి కొనివచ్చిః ఉపచారాలన్నీ ముగించి ఆతిఖ్యం ఇచ్చి: కశల్మపళ్నలతో వృత్తాంతం తెలుసుకొని, మునిచర్యడుణ్లీ

బాలకాండ 67? రాజపుళుల్నీ అభినందించారు. రాముడు ధక్రితో, “*నరుదేవా! ఈర్మాత్రికే మీరు దీక్షకై కొనండి. శ్యతుంజయమవుతుంది. యజ్ఞం నిర్వెఘ్నం ఆవు తుంది. ఫలం సిద్ధిస్తుంది. సిద్ధాశమనామం అన్వర్థం అవురుంది అన్నాడు, తాము చేసిన సంకల్పానికీ, తానుపడిన శమకూ, నేటికి ఫలితం దక్కిం దని సంతోషించి గాఫేయుడు దీఇాధారియైనాడు,. తెల్లవారింది. అయిదవ నాటి వుదయం వేళ, రామలక్ష్మణులు నియమిత కర్మలు ముగించుకొని? యజ్ఞవేదిక నమీపానికి వచ్చి మాకర్తవ్యం సెలవీయండగని అడిగారు. .

రాజప్వుతుల సమమయోవిత బుద్దికి సంతసించి "వత్సలారా! మహర్షి దీషితుడ్రై, మౌనం వహించి ధ్యానమగ్నుడై నాడు. యజ్ఞం (ప్రారంభమైంది. ఈ నాడు మొదలుగా ఆరురోజులు నవనం సంరక్షించాలి. ఏ సమయంలో వస్తారో తెలియదు. జాగడూరులై , ధనుష్బాణులై ,అఏమిషుల్తై యఃదండి"” అని మునులు చెప్పారు. శరచాపధారుత్తై, వస్తాాలు వెనుకరులాగి దోపి, ఆవరణం చుట్టూ తిపగుతూ రాఘప్పలు రాపలాకాస్తున్నాప, అవాంతరం లేకుండా (క్రతువుండుస్తున్నది. హోమహకుం నుష్మతిరుగురూ ఊర్హ్వంగా పోతున్నది. ర్ర్తముభఖుదూ, అందఐనేశుడూ (ప్రచేశం ఆ సమయంలో ర్ర్తముఘమూ, లంబకేపడూ యజ్ఞవాటికకు దూరంగా వచ్చి నిలబడి-- రక్తః లంబకేశా! ఈ మునరి లాపసి మళ్ళీ తంతు మొదళెట్టాడు. లంబ: పెడాడు. వీళ్ళకి ఎగ్గా? సిగ్గా? ఎన్నినాస్ష పొడుచేసినా ఈతల తిక్క మనుషులు ఎండకు మానుకోరో చోధపడ్డంతేడు, ఈ సారి వీళ్ళను (ప్రాడాలరో పుండనీయరూడదు. రక్తః ఆది మనవల్ల అయ్యేపని కాడురే, లంబ: ఎందుక్కాడూ! మన జట్తునాయకుడు.. సుదాదలడు. తిలుముపంలే *.... మణంలో జకగిపవోతుంది ఈ ముసలోడు. దీక్షలో. మాట్టాడడు, శాపం పెట్టడు. తక్సిన గోచివారరాయిప్య దొరను చూడంగానే ,.. డౌడులీస్తారు. అప్పుడు... పట్టుకొని అమాంతం. ఒక్కొర్కట్దై మంగెద్దాం.

శ్రీ్రి ఎమెస్కో వచన రామాయణం రక్తః నీ తెలివి లెల్లవారినట్రేవుంది. ఈ సారి ఆగడ్డాలబూచి తగిన బందో బస్తుతోనే తలపెట్టాడు. లంబ; అని నీ కవరు చెప్పారు? రక్తవ ఒకరు చెప్పటందేనికీ? అడుగోచూడు ఆఇద్దర్నీ. విల్లంబుల్ని దాల్చి ఎట్లా తిరుగుతున్నారో. వాళ్ళ దృష్టిలోపడితే మనం దొర | దగ్గరికి ప్తోం, లంబ: ఓష్‌. ఆకుురాళ్ళా దున దొరలను ఎదుర్కోవటం? ఎవరైనా నవ్వి పోతారు. రెండు క టైబద్దలు పట్టుకోగానే సంపోయిందా? రక్త; ఏమోనబ్భ్బా!ఆర్మురాష్మ పనికిమాలిన వాళ్ళయితే ఎండకు కాపలా 'పెడాడు? అంత తలివితక్కువ వాడుగాదులే మునతోడు. లంబ; ఎంతవాళ్ళో నేనూ చూస్తాను. అంటూ ముంగిసలాగా మారిపోయి యజ్ఞళాలలో (పవేశంచచోతుండ గానే పహరణాస్త్ర [ప్రయోగంతో దిమ్ముతిరిగింది, ఆయ్యదావోయ్‌ అంటూ రక్తముఖుణ్ణి కలిసి కాలికి బుద్ది చెప్పాడు, అమికు రోజులు అవిఘ్నంగా హవనం సాగిపోయింది. ఆరవ నాటి (ప్రాతఃకాలం యజ్ఞకాండ అకి త్మీవతరంగా జరుగు తున్నది. ఆక్యా హుతులతో అగ్ని దేవుడు నాలుకలు చాస్తూ అంతరిషాన్ని అందుకుంటున్నాడు. దెబ్బతిని వచ్చిన లంబకేపడు దొరతో జరిగిన సంగతి చెప్పాడు. రాపు అక్కణులు సవన రక్షణం సలుప్పుట సుబాహుడు పండ్లు పటపట కొరుకుతూ, అన్నవద్దకువెళ్ళి విశ్వా మ్మిళుడు మళ్ళీ తలపెబ్టిన యజ్ఞాన్నెగూర్చి హెచ్చరించాడు. ఈ సారి ఆ జడదారలను వదల వద్దన్నాడు. ఇద్దరుక్కురవాష్ళ శరచాపహస్తులై సవన భూమి సంరక్నిస్తున్నారని తలిహెడు. లంబకేపడికి కల్గిన ఆవమానంచెప్పి? యజ్ఞభంగం ఎలాచేయాలో పథకం వేయమన్నాడు, మారీచుడు తమ్ముని మాటలు విని, తాటకను చంవినవాష్మ వీశ్ళేనేమోయని కొంత తటపటా యించి, నేతి పోదాం పవ ఆంటూ లేచాడు. ఇక్కడ రాముడు “ఇది [టవ పంసమాప్తి డినంం సకిసృపకీటకాకులుగానీ, వన్యమృగాలుకానీ

బాలకాండ 59 ఇంకా ఏ విధమైన జీవులుగానీ యజ్ఞకాలా (ప్రాంగణంలోనికి (పవేశించరాదు. రాక్షనులు కొంబరీ విద్యలో చతుకులు, వారె మాయోపహియాలు అనేక రూపాలుగా వుందై. గురుదేవులు (ప్రసాదించిన దివ్యాస్తాలను సంన్మరించి, కన్నుల్లో వత్తులిడుకొని కాపాడాలి. తర్మడుల క్రి రి దళశచిశాంచలాలు వ్యాపిం చాలి” అని గట్టిగా పలికి కార్యోన్ముఖ్నుడైనాడు, వేద మంతాలతో, ఆజ్యా హుతులతో యజ్ఞకుండం హుతవపాని (వచండకాంతులతో (పజ్వలించి పోతున్నది. చిటపట ధ్వనులతో సమిధలను దహిస్తుంటే కీలా జాలం: నాగస్వరానికి పారవశ్యంతో పడగలువిప్పి? తోకమట్టంగా లేచి, నాలుగు (పక్కలకు తలలు [తిప్పు కూ నడుము నడుము పూత్కరిస్తూ, కాటుచేయ -బడినట్టున్నది.

దుర్భరమైన ఒక (పచండావావం వినిపించింది. (ప్రళయ సమయ గర్జామఘోషలకు అది (పతిద్వంద్విగా నిల్చింది. నిర్మలాకాశం నిమిషంలో మబ్బులతో కావురు (కమ్ముకొన్నట్లయినది. కోటానుకోట్లుగ, మిడుతల దండు రొదచేస్తూ యాగాల సమీపిస్తున్నది. శ్రీరాముడు బఐబ్మదాస్త్రం అభిమంతించి (పయోగించాడు, మేఘాలూ లేవు, మికుతల దండూలేదు, లమ్మణుడు శబ్దవేమలతో రాక్షస పంవారాన్ని బలిగొన్నాడు. ఈ లోపల యజ్ఞకుండం నెత్తురుతో, మాంసంతో, కల్లుతో నిండిపోదోయింది యజ్వలు ఆ[కందనంతో హాహాకారాలు చేస్తున్నారు. ఎట్టి సంకటసమయం లోనూ కలతచెందని శ్రీకామచం్యడుని గంభీరమూర్తి కళవళ పడింది, (క్రోధంతో కన్నులు జేగురించినై. వెంటనే భాస్కరాస్త్రంతో మాయా తిమిర భంగంజిసః దర్చకా స్త్రంతో శ్యతులస్థానాన్ని గుర్తించి, మాన వాస్త్రం మాఠీదనిపై (ప్రయోగించాడు. ఆ అస్త్రం దానపుక్ఞి మూర్భలో ముంచి, ఒగుడాకును గాలి కొనిపోవునట్లు, నూకుయోజనముల దూరంలో వున్న అంబురాశి మధ్యలో పడునట్లు కొనిపోయి విసరి వేసి అదృశ్యమైంది.

ఆగ్నేయాస్త్రం అఆనుసంధించి సువాహుని వక్షం లక్ష్యంగా (పయో గించి యమలోకం పంపి వాయవ్యశరంతో రక్షఃకు రాన్ని గిరగిర సుష్మ (తిప్పి ఉపనంహరించాడు. తద్‌ షణం ఎగురుతున్న తేలికవస్తువులు గాలి తక్కువకాగానే చెల్ల్పాచెడుకుగా పడిపోయినట్లు భూమి పైబడి గతాసువై ందిం ఈ [గా రామలక్షుణులు జనకుని ఆజ్ఞా, గురుదేవుని కోరికాతీర్శి,

(0 ఎమెస్కో వచన రామాయణం (యుద్ధంలో విజయం సాధించిన ఇం్మదుడూః కుమారస్వామివలె, మునీం (దులచేత సంస్తుతింపజడ్డారు. మౌనం (కతు పరిసమా ప్తితో విసర్జించి, గరామా! కోరి తెచ్చుకున్నందుకు నా కోరిక తీర్చావు. ఈ యజ్ఞఫలం లోక షే మంకరుడవై పుట్టిన సీర ధారపోస్తున్నాను. మహాఫల శకితో పదకొండు వేలయేంగ్దు (వజాపాలన మొనరించి? “శిష్టపోషకుడూ, డుష్టనాళ కుడా” అన్న కీర్తి ఆచం్యడతారార్కంగా పొండుము” అని దీవించాడు. . రాముడు బద్ధాంజలియై, “స్వామీ! నేనెంత? నా వయసెంత? నా "విద్యయెంత? దేవతలకే సాధ్యంకాని అతి రహస్యాస్తాాలు ఉపదేశించి? "అకలి దప్పలుళని అమృత శ కినిచ్చి, నన్ను నిమిత్తంగా సర్వం మీరే నిర్వహించుకున్నారు, మా వంశగునువులు తోడ్సడరున్న, నా తడి పత _వ్యామోహంలోపడి ఈ మహాఫలం వ్యర్థంచేసుకొనేవాడు. ఇప%డాయన తెలుసుకొని ఎంత ఆనందపడతాడో. మీరు సూడ్మంగా పల్కిన సర్వ చభములూ శతగుణితంగా (పా_ఫ్రింపచేశారు. ఏ కాలంలో, ఎవ్వరుగానీ, తమ శిష్యులకు ఇంత విద్యాదానం, ఇంత కిర్తి[పతిష్టలూ కల్గించి ండరు. నా జన్మాంతర సుక్ళత విశేషమే, మీ పాద సేవాభాగ్యం కల్గించింది. ధన్యుడ నైనాను” అని, ఆనందదాష్ప లోచనుడై, రుద్ధకంకంతో పలికి సాష్టాంగ ప్రణామం చేశాడు, మందాం౦, హ3చంవనం, కల్చకం,పారిజాతం, సంతా త్తే మ జ ళు అర్న టల్‌ (/ నం, అనే అబమిడు దేవతా తపపవ్వలు పుష్పవృష్టితో గురు శష్యుల్ని ముంచె త్ర్తివేశాయి. కౌశిరునితో రాకుమారులు మిథిలకు పయాణించుట రాషన సంహారంతో యస్జం నిరింఘాంగా ముగిసినండుకు? మహర్షితోపాటు మౌెనులందరు పరన్నర గౌరవ సంథాషణలతో పడియవ రాత్రి గడిపారు, సూరోోదయానంతరం తమ్మునితో కలసి గురుదేవుని దర్శించి “గురుదేవా! ఇంక మాచే కాగల కార్యములేవేనియన్న ఆక్టా పింపుడు” అని కోరాడు రామ్మపఘవ. వెంటనే ఆశమవానురై న గ్‌ “రామభ్యరా! జగత్మ్కల్యాణ కారకమైన ఈ మహ్మకతు. సంకక్షణం “చేయటం నీకే సాధ్యమైంది. ఇక చేయదగిందేమీచేదు. మేం మిథిలా సం న్‌ ॥ ఆ అదన ఉక క్రి నగరం పోతున నం అక్కడ జనరమపహిరాబు *జనకంొ అనే (కతువు

బాలకాండ ర చేస్తున్నాడు. నిజంగా? మౌనీర్యడులకేమి, రాజులకేమి అతడు పరమ పూజ్యుకైన జనరుడే. జ్ఞానం ఆయనలో మూక్తికొన్నది. ఆ యజ్ఞం చూడదగ్గది. ఆడిగాక ఇంకో విశేషంకూడా వుంది

• (పత్యేకంగా నిర్మించిన ఆయుధాగారంలో ఒక దివ్యచాపం వుంది. అడి మానవమ్మాశులకు సాధ్యంరానిది. ఎందరెందరో రాజకంకీరవులు ఆ ధనుస్సు మోపెట్టవచ్చి, తుదకు కదల్బనైనా చేరకాక పరాభూతుల్తై సిగ్గతో మరలిపోయారు. పూర్వం యజ్ఞఫలంగా జనకునివంశ మూలపురుషు డైన “దేరాతు"డనే చ్యకవర్తి ఈ ధనుస్సును దేవతలచే పొందాడు. తదాది వంశపారంపర్యంగా నిత్యం పూజార్చనలతో నేటివరకు సేవింప బడుతూ ఆ ఆగారంలోనే వున్నది. నీవు ష్యతియ కుమారుడవు. విశ్వా మి[త మహర్షి శిష్యుడవు. సర్వాస్త్ర కోవిదుడవు, దాన్నిచూచి సంతోష పడగలవు. రా తలంచితేని మాతో తీసుకుపోలాము” అన్నారు. ఆమాటలు 'గాశేయడు. విని “మంచి సంగతి చెప్పారు. నాకిక ఇచ్చట పనిలేదు. ఈ (పదేశానికివచ్చి తపస్సుజేసిన ఫలితం సిడించింది. నేను కూడా మా శష్యయుగళంతో వస్తాను. ప్రయాణ సన్నాహం చేయండి” అన్నాడు. ఎద్దులు పూన్చిన బండ్లపై ఆగ్నిహో్యతం వుంచిన కుండికలను పెట్టి తాపనులంతా, గురు[మ్యల వనకగా "కదిలిపోసాగామ. తనకో. వస్తున్న ఆ్మళము హరి ణాల్నీః చిలుకలనూ, నెపళ్ళనూ, గోవులనూ బుజ్జగించి, మరల్చి, “నేనిక హిమవత్పర్వతానికి పోతున్నాను. తి3గిరాను. మీకు పథంకలుగుగాక |” అని డీవించి గాఖేయడు శిష్యులతో ముందకు నడిచాడు.

కొశరుడు రామునర్సు తన పంశ చరిత్ర చెప్పుట

తాపసులు పరివేష్టింపగా విశ్వామ్మిళుడు శిమ్యులతోగూడి సూర్యుడు 'పశ్చిమదిక్కాంతా పరిరంధణా కొంత్ష శై లశ్యంగంవెనకకు వెళ్ళాడు.అసూ యతో పద్మినులు ముడుచురున్నవి, రాజదర్శనం కోసం కువలయ సంతానం ముస్తాబౌతున్నడి. మధువు అని, మైకంలోపడి పరదార [గహడణా సక చిత్తంతో పద్మాలయంలో తుమ్మెదలు బంధింపబడ్డ.. ఆ వేళకు మునులు శోణ నడిశ్తీకానికి చేరుకున్నారు. ఆ నదిలో కృతస్నాతులై, సూర్యా ర్ష్య ఖు

వ! ఎమెస్కో వచన రామాయణం (ప్రదానం, సంధ్యావందనాది నిత్య్యకియలు తీర్చి, ఫలహారాలుచేసి తృణ శయ్యలపై మేను వాల్చారు,

పదకొండో ర్యాతి శోణనదీ సమీప స్థానంలో వ్మిశమించిన తరువాత, రామచం్మదుడు గురువులను ఆ (ప్రదేశ విశేషాలు ఆడిగాడు. ఆ (వళ్న ఆధారంగా, రామునితోపాటు బుషులంతా వినేలాగా కౌశికుడు తన వంశ గాధ చెప్పటం మొదలు పెట్టాడు,

“దాశరథీ! ళలియదగిన విషయాలే నీవు (పశ్నిస్తావు. ఇది మా వంశ చర్మిత. మా వంశ మూలపురుషుడు “కుకుడు”, అతడు (బ్రహ్మదేవుని కొడుకు. అంతటి సర్గుణశాలి అంతకు పూర్వం పుట్టలేదు. ఆయన విదర్భ రాజు కుమార్తె “వైదర్శి”ని గేస్తురాలుగా (గ్రహించి నలుగురు ప్కుతుల పొందాడు. వారు “కుశాంబుడూ, కుశనాభుడూ, ఆకూ రరజసుడూః వసువూ” అనే పేరులతో పిలువబడ్డారు. వారికి య క్తమైన వయస్సు రాగానే తండి? ఆసమళ క్తులచేతా, ఫేదకార్యాలచేతాః వింత (పవృత్తులచేతా భిన్నభిన్న ఆకార ఆచారాలచేతా సృష్టింపబడ్డ జీవరాశిని. సమానంగా సుఖింపచేయాలన్న సంకల్చ్పంతో పిలిచి ఇలా చెప్పాడు.

“బిడ్డలారా! కేవలం స్త్వం లోకాన్ని అనుశాసించలేము, రజ సమో గుణాల మిషళమం వుండాలి, మీప జన్మతః స త్త్వనఎపన్నులు. రజస్సునూ తమస్సునూ; అవసరార్థం కొదడగినంతి (గ్రహిన్తూ లోకపాలనం చేయండి, (పజలను ధర్మంగా వాలించే రాజుకు సర్వ తపః ఫలాలూ లభిస్తాయి. కాబట్టి నేటినుండి మీకు క్షత ధర్మాన్ని పొంది క్యతియులుగా పేరుకాంచి అజరామర క్రీర్రి కాంచండి” అన్నాడు.

పితృ దేవుని యాజ్ఞ గ్రైకొని, కౌళాంచి నగరాన్ని కుకాంబుడూః మహోదయ నగరాన్ని కుళనాధురూ, ధర్మారణ్య నగరాన్ని ఆకూర్త రజసుదూ, గిర్మివజమును. దసువూ రాజధానులుగా చేసుకుని, విశాల విశ్వాన్ని పాలించారు. వారలో చివరివాడ్రైన వనుకాజు ఈ ఐదు మహా పర్వతాల మధ్యస్థ భూమిని సస్యశ్యామలంచేసి (పజారంజకుడై నాడు. మగధ దేశంలో పుట్టి ర పర్వతాల మధ్యగా శోజనది (ప్రవహించి పశ్చిమ ముఖంగా సమ్ముదంలో కలుస్తూంది. రెండవవాడైన కుశనాభుడు ఘృతాచి యను అప్పరః కన్యను వివాహమాడి నూర్గువ ప్యుతికల పడశాడ్కు,

బాలకాండ రి “అతని పాలనలో మహోదయ రాష్ట్రం మూడు పూలూ, ఆరు పీందెలుగొ వర్టిల్లింది. రూప యౌవన సంపన్నలైన రాజప్కుతికలు [క్రీడా వనానికి విహారార్థం పోగోరి సర్వాధరణ భూషితరై, మన్మధాస్తాలవలె, చెలులతో వ్యాహ్యాఃకి వెళ్ళారు. ఆ కన్యల అనుత్తమ సౌందర్యం చూచి, వాయు దెవుడు మోహపరవపడై, పతిగా తన్ను స్వీకరించవలసిందిగా ఆక్థించాడు. అందుకా సుందరీమణులు వ్యంగ్య భాషణం చేశారు.

“ఓ జగత్పాంణా! నిన్నెణుంగకేమి? నీవు మమ్ముల ఆమ ర్త్యల చేయగలవు. మా సౌందర్యం కాలవళం కాకుండా కాపాడగలవు. ఇంకే మైనా చేయగలవు. కానీ మేం తండి చాటు బిడ్డలం. ఆయన ఎవరికి యిస్తే వారినే భర్తగా సేవిస్తాం. నీ అసందర్భ (వలాపాలకు నిన్నిచ్చట నుండి తొలగించగల తపస్వినులం.ఐనా మేం ఆ పని చేయతలచుకోలేదు. ఇంక నీ డురుసు మాటలు మాగు” అని.

ఆ మాటలకు వాయువు కాలర్ముడుడ్తై “వనితరాలా! జీవ స్వహపు డైన నన్ను తిరస్కరిస్తారా? పైగా కఠినవాశ్యాలు పలుకుతారా? మిమ్మేం చేస్తానో చూడండి” అంటూ, వారిలో ఉచ్చాాన, నిశ్వాన రూపంగావున్న తన తేజం ఉపనంహరించాడు. వెంటనే ఆ నుంచవలు సర్వాంగాలు కుంచించబడి మబుగుజ్జులై,. వంగిన నడుమూ, పొట్టిచేతులూ, వంకర దేహములతో, వికార రూపులై* ఏకుస్తూ ఆవాసం చేరుకున్నారు. ఆ ఘోరం తిలకించి తర్మడి జరిగిన విషయం తెలుసుకొని, సుతల నోదార్చి “మీ క్షమయే మిమ్ముల రక్షిస్తుంది. కడుకు మించిన గుణం. వేరొకటి లేదు. అచిక కాంంలో మీకు శుథం కలుగుకుంది.”"

అని, మం్యతులతో కుమార్తెలకు వంాన్వేషణ విషయం మవహ్తావన చేశాడు. అదే సమయంలో, ఊర్థ్యరేతస్కుడె న “చూళొ అనే తాపసి ఊర్మిళ నామంగల గంధర్వతరుణి కూతురు" సోదముడో పేరుగలది ప్మ్‌హష చేస్తుండగా మోర తపం చేయసాగాడు.

అద 4 బహ్మదత్తుని చరిత్రం

కొంకఠకాలం గడిచింది. సోదమువ సపర్య్మకు సంతసించిన చూ? వరం కోరుకొద్ముని ఆమెకో అన్నాడు. ఆమె, “స్మామీ! నేసు కన్యకను. అవి

శి ఎమెస్కో వచన రామాయణం 'వాహితన. మీసేవతప అన్యం ఎకగను, మీకు (బహ్మద్డలు. ఆగతానాగ ముల నెరింగిన్మవజ్ఞలు. ఆదుగరాని కోరికలైైనను మన్నించి నాకు ప్యుత దానం చేయవలెను. భ్నర్చృ నుఖం కేకన్నా? ప్మతనుభఖం అనుభవిస్తాను” అన్నది. అందులకు ఆ మౌని అ్యగహింవక, రనయంత వానిని సంకల్ప మ్మాతంగా పుట్టించి. ఆమెకు ఇచ్చి యశవేచ్యముగా సొమ్ముని ఆన్ముగహిం చాడు. (బహ్మనన్నిభుడైన ముషిచే. రయబడినవాదనుటిచేం “(బహ్మ దత్తుడు” అనే నామం పొందాడు.పుస్టురరోడనే | పాస్టుడౌటచే, తల్లినింగొని కాంపిల్య నగరం చేరాడు. ఆ రాజ్యారిదరి. అప్త్పతకుడు కావటంచేత (బహ్మదత్తునికి రాజ్యం అప్పగించి? రుకియాశమం స్వీకరించాడు. ఆ వృత్తాంతం తెలుసుకున్న కుశనాభుడు, మర్యతులకే ఆతనిని రావించి? జరిగిన సంగతులు చెప్పి తనకుమూ ర్రైల వివాహామాడవలసినడిగా వేడుకున్నాడు. అందుకు (హ్మదత్తుకు హక్షించాకు. ఆనందంగా. పెండ్రీ జరిగింది. అనంతరం (బహ్మదర్తుడు వసనగా ఆ రాకుమారికల పాణి (గ్రహించాడు. ఆమహాతపస్వి కర్మగహణ స్పర్శకవిచ్లి వాయువుయథభా రూపాలు (ప్రసాదించాడు, తర్కడి ఆన డానికి మేరలకు... వై భవో పేతంగా అల్లునీ? ప్యుతికలను పంపి,వంకవృత్తి కదం చస్టిచేచగానపడు కుమారుని గాంచి “ప్యుతకా! విచారించకు. స్వలోత గ్రవరయుడైన కుమారుడుకల్లు రాడు. అతని పేరుతో వంశం (వక్శాతి వహిస్తుంది” అన చెప్పి (బహ్మా లోకం చేరుకున్నాడు, ఆ యనమఘునిపేళెే గాధనా రండి ఆ మహాత్ముడే, కుశాన్వయుడనైన నేరు కౌంకుడనీ, గాపయదని. వృవహంంపబడుటకు కారణమిడియే. నా అక్క సత్యవరినె ములీకదహెకి 'ఈయగాః ఆమెఒడ తోనే చిద్యలోకం పొంచి, మరల "శక 'విషతోనాకంరోనుంచి హిమ శై లర్మపాపించి,అక్కడనుంచి భూతలంలో పుజ్వమ్మేతుగ్యాపవహస్తూంది. ఆమె పూర్వనామం సత్యవతి కావున, ఆనడిని కాకీ నర్వవతీ అనికూడా పిలుస్తారు. అంకుకే టేను పాముశై లాన్ని తపన్సుప కోపకున్నాను. నేతల పెట్టిన యాగం సిర్హించహానికే సిద్ధాశమం చేరాను. "అది నీ ఆపారగురుభ క్షి.కాము---కామ. పపాదంకి సి ంచింది. వచ్చిన పని ఆయింది. రామూ! ఇది నావంక చక్కతం కెందవయాముం చాటకున్నది.పగ లింకా (ప్రయాణంతో బగలి వున్నావు తగిన వ్మిశాంరి శరీరానికి ఆవసరం.

బాలకాండ 05 రేప మ నడవాలికదా. ఇంక పరుండు” అని మేను నిమిరి, ఆ స్తరణ ముల చూవి నాటికి శయనించాడు.

తోడవచ్చిన మునులనూ, కౌకునీ పలువిధముల పొగడి, ఆయన వంళ (పతిష్థలను వర్షించి, కౌశికీనది పావ్మిత్యాన్ని పరిపరివిాల నంస్తు లతించి వారను ని్మిదావపరైరి. ర్మాతి గడచుచుండగా చం్యదోదయమైంది. వెన్నెల కాంతులు కోణనద జలముల పై (సరించి, తరగల కదలికలో మిలమిలా మెరిసిపోతున్నవి. గాలి స్తంధించు ఓబే ఆకల్లాడలేడు. వృక్షముల 'నేర్పరగ కొన్న గహండ్తులో పదులు కూర్చున్నైం దూరంగా పల్టెల్లోఆఅప్పు డప్పుడు కోళ్ళ “కాక్కొారొాకో” ధ్వనులు వినవస్తున్నాయి. అందరూ ఆ ర్యాతి సుఖంగా న్మిదించాస. ముంయగా మహాక్షి మేల్కాంంచి “రామచం్యదా లే, తెల్లవార వస్తున్నది, మనం (పయాణించారికడా. అవళ్యవిధులుపూ ర్తి చేసి కొనండి” అని రెపాడు. రామలక్ష్మణులు అనుష్థానాలు ముగించారు.

గంగానది వృఠాంతం తావ

పన్నెండవనాటి ఉదయం, రాముడు గురువులతో “స్వామీ! కోణ నదం నిర్మల జలకలితమై, మీ అనురాగ హ్యృదయంవలె, ఎంతో ఆహ్హాదం కలిగించింది. ఈ నదాన్ని ఏ రేసన మనం దాహాలి” అని అకిగాడు. “వత్సా! ముగులు స్నానార్టమై నడచిన కాలి దారి ఇదిగో... బాగా నలిగి సృష్టంగా గోచవెస్తున్నది. దీనివెంట పోయి ఆవరికి చేకకుందాంో అంటూ నడకసాగించాడు ముకురూ, రాకుమారులు ఆయనను అనువరించారు.తమ నీడను తాము (కొర్కు వేళకు

“*కాంచికమౌని పుంగవులు కల్మషధంగను, దేవయత్ష దృ

క్సంచిత పుణ్యసంగనుః [ప్రశాంత కృ వావిమల*ంతరంగనున్‌?

• చంచల పద్మరంచిత విశాలతరంగడుః చ్యకవాక స

" త్క్యంించ బకాది మోహన పతంగను రంగదభంగ గంగనున్‌.”

ఆప్పటికి [పయాణమాపి, సుస్నాతులై , మధ్యాహ్న విధులు పరి 'పూ ర్రికావిం౨, తర్చ్పణమురిచ్చిః యజ్ఞహవిస్సు ధు2ెంచి, తీరముదలి వృక్షచ్చాయళ్లో (చల్చగానన్న గంగా సైకత (వచేళంలో) మహక్షి మధ్య

గ్ర ఎమెస్కో వచన రామాయణం

సర్వ గుణభ్యడుడైన రామభ్యడుడు వికసిత పద్మాల్హాంటి రెండు

హస్తాలూ జోడించి “గురుచం్మదా! బాలక చాపల్యంచేతా, మీ కథాకథన -పద్ధతికీ, ఆకర్షితుడనై అడుగురున్నాను. మాడెమాటికి ఈ (పళ్నలేమని ఆ్యగహింపకుడు, మహాయుగాలు థిక్కరించి? అమృతసంహూపంతో వెలుగు తున్న మీకుగాకః పూర్వపూర్వమైన ఈరహస్యగాథలు ఎవరికితెలుస్తాయి? తెలిసినా మీవలె హృద్యంగా, నవనవంగా ఎందకు చెప్పుతారు? సర్వలోక పవ్మిత గంగాభవానిని *, తిపథ'' అంటారుకదా? ఆపేకు ఆమెపఎందకు వచ్చిందీ? మానవలోకంలో! ఏక గమనగానే కనుపిస్తున్నది. అను[గహిం చండి” అన్నాడు,

“రఘువంశమండనా! రామా! అతి విచ్మితగావ అడిగితివయ్యా! వేదంలో ఇది వైజ్ఞానిక రహస్యం. అందుకే [సతి (పజ్ఞాన విజ్ఞాన సుజ్ఞాన నిలయమైంది. సృష్టి రహస్యాన్ని కథోపకథలుగా చెప్పింది.అల్బ్ప బుద్దులూ, దుకహంకారులూ, అజ్ఞానుబూ, ఆసూయపరులూ,: వాతిద్వేషులూ వేదపరమార్థం తెలునుకోరేరు. [వతి అబువూ లేశోరూషమే. చైతన్య వంతమే. విద్యుత్తు ఏ దర్శించి, స్పర్మించళేనట్లు, ఆ మహాతేజాన్ని చూవీః తాకీ చెప్పలేరు. అందుకే బాప్యానుధవంగల పవార్థాలద్వారా _ సాకారంతో మనోహరంగా గానంచేసింది.

(తిపథ అందేమూడుగతులు కలడిఐని ఎర్ధం. నీటికిమూడుగతులూ వున్నాయి. అథోముఖం (ఇంపట) ఊర్హ్వగమనం (కనపడేలా పారడం) ధాతుసృష్టి (మూలపదార్థాలన్నింటినే పుద్దిచటం). అళ్రోము కాన్ని,పాతాళ గంగఅనీ, ఊర్థ్వగమనాన్ని ఆకాళొగంగ అనీ, ధారు స్ప్జిని (వాణాధార మనీ, లోకవ్యవహారంకోసం చెప్పబడింది. పంచభూతాల్లో నాబ్లవ భూకంగా గుర్తించబకిన ఈ గంగ, సర్వమైన ఓషమఘలహా,ధాతు లకూ మూలమైన హిమశైలంమీద పుట్టింది. సమ్ముదంలో కలిసింది. ఇది మ ర్త్యగాథం

హపహిమవంచుడు మేనకను ధార్యగా (హించి ఇదన్దస ప్యుతికలనూః ఒక ప్యుతుళ్లో కన్నాడు. పెద్దదిగంగ. రెండవది ఉమ(వార్వతి).కుమారుడు మైనాకుడు. తనతపళ్ళ్శ క్రిచే సర్వజీవనాధారగా వెలిగింది.స్వర్షలోకవాసులు ఆపవ్మితగంగను స్వర్గంలో (పవహింపచే యాలనిశేత శై లన్ని పార్థించారు. అపర్వతరాజు వారి అభ్యర్థన అంగీకరించాడు, ధూలోకంలో నుంచి స్యర్గా

దాలకాండ రా

నికి కొనిపోయినంవన రెండు పఠాలు గలిగినై. రెండవమాతురుపార్వతి. ఈమె ఈశ్వరుట్ది పతిగా వరించింది. ఆ దంపరులు నృష్టిక్రై , అసంభ్యాక దేవతావత్సరాలు కాము (వవృ త్తిలో సుభింారు. కానీ సంతానలాభంకలగ లేదు, ఆ ఆదికంపరుల కూటమిలో పార్వతిగర్భవతి యై ఒకవిడ్డను కన్నచో ఆ దిడ్డను ఆక్ఞాపించగలలఅరక్హ్హృత (బ్రహ్మ విష్పు, మహేశ్వరులకేలేదని ఆలో చించి, దేవతలు పరమశివుని సమీపించి, “స్వామీ! మీ తేజస్సంగమంలో జగత్ప్రళయ హేరువై నధాకంకలిగి, నృష్టికళస్తుది. జీవలోకరడణకునీవే వీర్యధారణచేయ”"దుని కోరారు. (రెండు సమపాతలలోనున్న నీష్ళ ఒక సమప్యాత భరించలేమ) అుకుకు అఎగీకరింఎ, “నా తేజస్సును (వర్యం, లేక *ధాతుపు) పాతంచేస్తే భవే శక్రి ఎవరికుంది?” అని శంకరుడు [వశ్నింవాడు. అంకులపు సుపష్వులు “భూమి "భరిస్తుంది అని చెప్పారు. వెంటనే ఈశ్వరుడు వీర్యపహాతం గావించాడు. అ తేజస్సు భూదేవికి దుస్స హంబైై ంది. అంతట దేవతలు అగ్నిని భరెంచమన్నారు. ఆతగంగీకరించి ఆ వీర్యమును ధ39చాడు. వెంటనే వెడికొండవత [వకా?ంప సాగాడు, అనంతరం-ా

శివవీర్యం పాఠమైః భూదేవి ధరించినట్లు తెలియ గానే, పట్టరాని త్మీవ కోపంతో దివకలకు ఉస్తేంవె “విశ్వ చేరు నెపంగొ నా భర్తను వంచించి, నన్ను శాళ్వకంగా అప్వుతను చేసిన మహాపాపానికి మీహ శాశ్వతంగా మీ కళ్ళతాలవల్న సంతానం పొందపఎదుకగాక. ఓసీ! ధర్మతీ! సాటిఆడు దానివై కూడా ఈ ఆకృత్యానికివాల్బడ్డాపు, కనుక నీవూఆపు్కతపంూలివై, అనేక భార్య(రాజులకు పర్ని దాద్య)వలె, బహువిధహపవలెనై (ఎగుకూ దిగుడూ, నలుపూ? ఎరపూ, అయ్బా, కంకరమొవల్తై నఆకారవి శేషాలతో) సృష్టి అంతవరకూ [బరుపమప్కగార” ఆని శపంచింది. లా

• ధాతువు అనగా అఆవివును (ిప్పే శి

• ఖనిజాలన్సీ ఈ కారణం చేతగే భూమిలోనే లభిస్తాయి.

న.

గి ఎమెస్కో వచన రామాయణం

ఆ శాపానికి భూదేవీ, సురలూ ఘోరంగా దుఃభించసాగారు. వారి శోకం చూడలేక భార్యతో ఈళ్వరుడు మంచుకొండ దక్నిణదిళ కేగి మరల తపోనిష్టలో నిమగ్నమైనాడు.

కుమారస్వామి జననం

. గౌరీశంకరులు వెళ్ళినమీదటః ఏమి చేయటకు తోచక, భార్యలందు నంతానం కలుగడు కనుకః “దితి సంతానం బాధ తప్పించే శక్రిగల 'సేనానాయకుడెట్టు లధించగలడా+!” అని విచారించి దేవతలు (బహ్మ సమ్ముఖానికి పోయి తమకో ర్కెలు తెల్పిన అమరులకు ధాత ఒక మార్గం తెలిపాడు. “శంకరుని వీర్యం దాల్చిన అగ్నిదేవుని ఆశయిస్తే, అతడు గంగయందు ఆ ధాతువును నిక్షి ప్తం చేస్తాడు ఆమె కుమారుని [పసవి స్తుంది. ఆ బిడ్డడే దేవతలందరికీ కువూరుడు అవుతాడు. కనుక అతని పేరు కుమారస్వామిగా వ్యవహవంచండి. మీకు రెండు కార్యాలూ సిద్ధిస్తాయి” అని, ఆ మాటపె సురలంతా అగ్నిహో[తునివద్దకుపోయి, చతుక్ముఖని ఉపదేశం వినిపించారు. “నేసే భారంతో కదలలేను. మీకు గంగాదేవినిఅంగీ కరింపచేసి తీసుకొని వస్తే, ఈ భారం ఆమెకు దత్తం చేస్తాను” అని అగ్ని చెప్పాడు. ఆమె అందుకుసమ్మతించగా, వైశ్వానరుడు శివపీర్యం ఆమెపై వర్షించాడు. అంత తేజస్సంపన్నురాలై న గంగ కూడా. ఆ మహావీర్య భారాన్ని భరించలేక గగ్గోలు పెట్టింది. సమమయోచితబుద్ధియైనహముతనహుడు గంగను ఓదార్చి ఇలా అన్నాడు.

“*లోకపావనీ! నీవు ని గర్భాన్ని హిమవత్చర్వత (ప్రాంకభూమిళలో [స్రావం చెయ్యి. అలా చేస్తే నీ భారం తగ్గిపోతుంది”. అన చెప్పాడు, ఆ మాటకు గంగ హర్షించి శీతత్రైల సమీపం చేకి గర్భస్రావం చేసించిం వెంటనే మంచునిండిన (పదెశమంతా. వెండిగా మారిపోయింది, తక్కిన చారి (ప్రదేశం (ఉప్పులోఖేదాలు)లో రాగి, నల్టని ఇనుమూ (డుక్కఇనుము) మస్టూ, సీసం తగర౨, తయార్రెంది. తరు గుల్మలకామలన్నీ బంగారంగా మారినై. (సావమైన చోటంతా రెల్లుగా మార్చు పొందింది. (ఇడి గంగకు మూడోగతి) ఆ రెల్లులో కుమారస్వామిజన్మించాడు. ఆ చిడ్డకు షట్కృత్త్తి కలు మాతృమూపల్నె _వన్యమివ్న్చి పెంచారు. పెద్దవాడై న కుమారునికి

దొలకాండ థి ఇందుడు దేవ సేనాపతిక్వం ఇవ్చి గౌరవించాడు. ఈ విధంగా గంగాదేవి (తిలోకపూజ్య అము?చి, సర్వధారుపులహాగంగమూల్మ దవ్యాలలో_పధాన ప్మాత వహిస్తుంది. ఈ వేద రహస్యం మహ్షల్లో నేనూ, భరద్వాజుడు మ్మాతమే ఎపగసదుము, వేదహృదడయమైన గాయర్రీ మర్యతానికి నేను (దష్షను. అందుచే ఆ మం్యతానికి బుషి నయ్యాప. చఉవగర్భెతమైన విక్హానం యం్యతరూపంగా వుండి. ఆచి నామచంల'పషంకనువనే అపర్మబహ్మాన య్యూను. ఏవిధంగానూ సంబంథంవని “విశ్శామత” నాము నాకు వచ్చింది ఈ రహస్యాన్ని సంపూర్ణంగా సమన్వమంచపండా స్‌ప్తంగా అఆలిపాను. ఈ పరమపావని చర్మితగూర్చి ఇంే గాధ పండి అతి సాగర చరితం. సగరరచ;వవ రి పృతాంతం సన కక ౫ అమన పూర్వం మీ వంళంలో “నండకుో అనేరాజు పుద్ది, లోకాతిశయ విభ్యాతితో భూహెంగు చేశాదు,. ఎయనరరు బహుకాఐం గడిచినా నంతతి కలగతడు. అందుష మిని లలి విచాంంచ, విదక్యరాజు కుమారిక “కే?నిొనీ, అరిష్టనేమి కూతువు “నుమురొన. ెంటిపట్టుకొని “భృగ్మప్యసవణం” అనే పర్వతం చేరి ఆక్కడ నూప సంవక్సవాలు వాన్యపస్టుడితపంచేశాడు, ఆరని గొప్ప తపస్సులు “భ్యగ” మహష్షై సాచాత్కరించి రెండు వరాలు ఇచ్చాడు. “ఆతకువడి చీలముంది శై పంచులు ఎక భార్యరూ, వంశవర్ధనుడు ఒక్క_డుఒక భార్యహా కలుుతావ"” లని. పిల్లలు కలుగుకారన్న సంతో షం ఒక పక్కాః ఎవరికి వీ దినంగా కలుగుతారో తరియంి సంశయం ఇంకొక వంకా కలవరపెదుతుండగ్యా సుతి, కేశనులు. భృగువును గాంచి, “స్వామీ! ఎపకెకి పెష్మహా, ఎవరికి. ఒక్కరూ కలుగుతారో దయచేసి మాకు సెలీయుత” అ) అకిగాప. "మీ కోఎక ననుశరించి" అని చెప్పాడు. కం వంశచర్హనుకై [ప్రసాచించమండి... సుమతి. బపు సంతానం కటాచెంచమన్నది. ఇ చెఫంగా ఆప్యగహింవె భృగువు వి ధార్యలతో రగ నాపదు అయోవ్యుకు వెళ్ళాడు, కొంతకాలానికి

100 ఎమెస్కో వచన రామాయణం

ఆకారంతో పొడవుగా వుండేది) కన్నది. ఆ తుంబము చెదరి అరువదివేల ముక్కలుగా పరివర్తనం పొందింది. ఆ శపరూప ఖండాలను, కొత్త కుండలలో ఘృతం (నేయి) పోసి దాములు, వాటియందుంచిి కమపద్ధతిలో దోహద్మకియలు చేస్తూ వుండగా, శిపవులై , ఆ తర్వాత మానవాకారాలతో లక్షణం) కేశిని కుమారునకు “అసమంజుడు” అనీ, సుమతి. బిడ్డలకు “సాగరులు” అనీ తండి పేష్టు పెట్టాడు. పెద్దవాడయిన ఆసమంజుడు అందరివలెకాక, దుక్మార్గడై , (కూరుడై , పొదల (చిన్నబిడ్డల)ను ఆట లై తీసుకుపోయి, సరయూ నదిలో విసరివేసి మునిగి తేలగానే మీ ముంచి చంపి ఆనందించేవాడు. ఈ [కూరత సహించని (ప్రజలు రాజుతో చెప్పగా, ఆ పాపిష్టి కొడుకును దేశబహిష్మ్క్టారం చేశాడు. అప్పటికి అస మంజునక “అంపమంతుడు” ఆనే ఆత్మజుడున్నాడు. అతడు తారామండ లంలో చం్యదుడులాగా; విద్యలలో ఆదిశేషుడులాగా, బుద్ధిలో బృహస్పతి లాగా, పౌరుల ఆనందం పట్ట శక్యంగాని విధంగా 1పకాశిస్తున్నాడు. ఆ మన్సమనికి యావరాజ్య పట్టాభిషేకం చేసి, పామ వింధ్య పర్వతాల మధ్య ప్రదేశం యజ్ఞక్షేేతంగా అశ్వమేధం చేయతలంచి, గ్యురాన్ని విడి చాడు. దాన్ని ఇం్మదుడు మాయచే అపహఎంచాడు. నిరీతకాలానికి. తిరిగి ఆ జానేయం రానందున, అధ్వర్యులురాజుతో “గళం రాకపోత్మేకతువు విఘ్నమై, మీ వంశం ఆంతరిస్తు౨ది, త్వరగా వెదకి తప్పించ "మని చెప్పారు. సంతపించి సగరుడు సుమతి నంతానం అరువచివేలమందినీపిలిచి, చెప్పగాఒక్కొక్కరు ఒక్కయోజనం పరిమితి, గడ్డపారలు, సెలకపారలు శూలాలు, బక్లేలు ఇంకా (తవ్వకానికి వీలయ్యేపరికరాలను] కొని,భూమిని ఎనిమిది దిక్కులా పాతాళ పర్యంతం (తవ్వసాగారు.

ఆ ఖనన [క్రియ [తవ్వట్లలో కలిగిన రణగొణధ్వనికీ, రసాతల పర్యంతం (తవ్వి ఆ లోకాన్ని పాడుచేసిన పనికీ ఇందాదులు విరించి లోకానికిపోయి, పడుతున్న బాధలు నివేదించారు. విని విని చతుర్ముఖుడు ఈ నవఖండ మండలాయుతమైన ఈ భూ ఖండం అంకా, విష్ణుని ఆవీనం. ఆ మహాీధాగుడు “కవిలొముని రూపంలో దాన్ని రష్షిస్తున్నాడు ఆయన సాగరుల పని చక్క_బెట్టుకాడు, (పతికల్బంలోనూ ఈ వికంగానే జరుగు

వదాలకాండ 10] తూంది. మీరు విచారం మాని వెళ్ళండి.” అని చెప్పాడు. ఇక్కడ సాగ రులు అష్టదిగ్గజాలను పరామర్శించి, అనుమానించిన వాళ్ళను హతంచేస్తూ, ఎక్కడా గ్మురం జొడ తెలియక తర్మగితో విషయమంకా వివరించారు. ఆయన అగహపడి “గ్కురాన్ని తేకుండా తిరిగి రావన్దు. జగత్తు సర్వం శోధించండి. ఏమైనా చెయ్యండి. గ్యురంతో రండి” అని కఠినంగా శాసీం చాడు. దాంతో సృష్టి విధ్వంసనం చెస్తూ, ఉత్తరదిక్కున భూమిన్మితవ్వు కుంటూ పోగా పోగా, మునినీ, సకిలించుతున్న గ్యురాన్నీ చూశారు,

పట్టలేని దుర్మాగహంతో మునిని చేత “ఓ దొంచమునీ! నీవు మా హయాన్ని ఎందుకుదొంగిలించావూ? సీమాయమా పైనకాదు. మేంసాగరులం సుమా! మర్యాదగా ఇచ్చి క్షమాపణకోరుకో, లేకపోతే నిన్ను (పాణాలతో విడువం” అంటూ గర్జించి పై కురూరుం ఆకళినవాక్యాలు విం, (కుష్హుడెన ముని కనులు అరచి చూళాడు. ఆ తపోగ్నికిసాగర లుధస్మరాసులయ్యారు. ఎంత కాలానికీ దిడ్డలు రానండన వ్యధచెండి, “నీవు [(పయోజకుడవు విజ్ఞానఖనివి. పినతర్మడుల జాడ తెలుసుకొని యక్షాళ్వంతో వంటనే మరలిరా” అని సగరుడు మనుమని ఆవేశుచాడు. అంపపంతుడు తాతగారి ఆనుమతితో ససైన్యుడయిపోమిం ఆష్టకఠీళ్యదములకు వపసగా (మొక్కి వాటి దీవనలంది, పితృవ్యులణాశ నెంగి, ముని, చెంతనున్న మఘా శ్వాన్నిః బూడిదరాసురై యన్న పినతర్మడులనూ చూవాడు. తం్మడుల దురవస్థతలచి విగ్గరగా రోదించాడు.

దుఃభించు అంశుముంతుని గరుడుడు ఓడార్చుటి

కపిలముని సమీపంలో ధ్యానమగ్నుడ్రైయన్న _ గకుత్మంతుడు ఆంపమంతుని ఏకుపు వి9, చేరవచ్చి బుజ్జగించి “సమారా! దుఃఖపడకు, కపిల ముని ఆగహానికి నీ తర్మడులు బూడిచెాా సల్పైనాదవ. వీ రిట్లు గావడం విశ్వహితం. “పీరు మహాపరా కములు. వీరికినివాస ములు[చచ్చిన వారికిచ్చు ఉదక [కియలు] ఇచ్చు దెట్టు, జలం లేడే” ఆకుందుతున్నావు. (దాహ్మణ శాపంతో హతువ్పై నవాకికి అన్మతాగతులు లేవ. పీ3ైకి తఃర్హ్వ లోక (ప్తాప్రి కల్పించాలంటే ఒకే మాన్తముంచి. అతి హీిమవంచుి పెద్ద బిడ్దయగు (.. న రానుఎప్మైపవహింపచేయటం. ఇప్పుదు నప తుకం

• ॥

“16!

109 ఎమెస్కో వచన రామాయణం గాన్ని తీసుకుపోయి, తాత యజ్ఞం సమా ప్రంచేయించి, ఆమీదగంగాదేవిని

• భూలోకానికి కొనివచ్చే (పయత్నం చెయ్యి” అని హితోపదేశం - చేశాడు. " ఆంపమంతుడు గరుత్మంతుని బోధ చొప్పున గ్యురాన్ని క్రైకొని తాతను చేరి పిన తర్మడుల గతి చెప్పాడు. సగరుడు యాగం పూర్తి గావించి, కొడుకులక్తై వగచి, గంగదెచ్చు ఉపాయం తోచక, ముప్పై రెండువేలేండ్లు పరిపాలనం చేసి న్వర్గానికరిగాడు. అనంతరం అంభముంతుడు తనకొడుకు దిలీపునకు రాజ్యం ఇచ్చి, హిమగిరికరిగి ముప్పై రెండువేల వత్సరాలు ఉగ తపం చేసి, గంగను తేలేక శరీరం చాలించాడు. దిలీపుడు కూడా ముప్పైవేల వర్షాలు అనేక యజ్ఞయాగాడ లు, దానధర్మాదులుచేసి, గంగను తేలిక తన కొడుకు “భగీరథు"నికి పట్టంకటై ఒడలు చాలించాడు. దిలీ పుడు కూడా తన యావచ్చ క్రి? వినియోగించి పితరుల బుణం తీర్చలేక భగీరథుజ్ధి (వభువుగా చేసి శరీరత్యాగం చేశాడు. " రాజర్షియని (పభ్యాతిగన్న భగీరథుడు తాతలకు ఉత్తమలోక (పాప్తిె రాజ్యాన్ని మర్మకుల పరంచేసి గోకర్ణ న్నేతానికి తపస్సునకై పోయాడు. గంగావతరణం గోకర్ణ మేతంలో అ్యశమంనిర్మెంచుకుని,3తేం దియుడై ,పంచాగ్ని మధ్యంలో, ఊర్థ్వదాహ్నడె, గాలీ, నీరూ వర్ణించి, నెలకు ఒకసారి మ్మాతం కందమూలాలుతింటూ, వేయిసంవత్సరాలు విడువని దీక్షతోోసడలని నిష్టతో (బహ్మనగార్చి తపంచేశాడు. చతుర్ముఖుడుఅనండించి (పసన్నుడై?సత్య లోకవాసులు సేవింపగా వచ్చి “భగీరళా! రే. తపో విసర్జనం చేయి. ని కోరిక ఏమిటో చెప్పు. తప్పక తీరుస్తాను” అన్నాడు. భగీరథుడువలగొని (మొక్కి, "ఓ హిరణ్యగర్భా! ఈ అల్బుని అన్ముగహింపవచ్చావు. - నీ ఆపార కరుణను నేనేమని కొనియాడగలను? నా తాతలు కవిలమున్మికోధా నలంతో భస్మీధూతులై బూడిదరాసులై నారు. వారికి ఉ_త్రర్యకియలుచేయ టానికి వీలుపడక? గంగాదేవిని [పవహింపచేయటానికి [పయత్నించిన నా పెద్దలు గతాసులయ్యారు. పరిపర్ధమైన నూర్యవంశంలో జనించి?. చుహా పర్మాకదువంతురై ననా పూర్వులునారకవాసులపుఓకుమిక్కి లిళో కిస్తున్నాను

బాలకాండ 109 వారికి ఊశర్ధ్వ్యగతులు కలిగేటట్టు గంగను (వసాడించు. నొతో ఆగిపోకుండా ఇకష్వైకువంశం సాగేలాగా అన్ముగహించు” అని కోరాడు.

“రాజర్షీ! నీ ఉచితమైన కోరికలు రెంకూ (పసాడిస్తున్నాను. గంగ భూమికి సరాసరి దిగితే ఆమె భరించలేదు. కాబట్టి నీవు మహాదేవుని (పస న్నుని చేసుకో. నీ కార్యం సిద్ధిస్తుంది. గంగా! ఈ ఉ త్తమరాజర్షిని అను (గపించు” అని పల్కి అంతర్థానమయ్యాడు. వరముల ఇచ్చి కమలా సనుడు తికోగామి కాగానే, పరమశివుని హృదయపీకంలో నిర్చి, సా త్కారార్థం సంకల్పించి, కుడికాలి బొటన్మవేరిని భూమిపై మోపి, రెండు చేతులూ పైకెత్తి అంజలి బంధించి, రెండున్మేతాలూ (భుపటి మధ్యలో చూడగా, గాలి ఆహారంగా, కదలక నూరువత్సరాలు తపస్సు సరిపాడు, భక్రజన వళంకరుడైన శంకరుడుదర్శనమిచ్చి “వత్సా! భగీరళా! నీఅభీష్టం సిర్ధించుగాకం ఇదుగో నేము గంగ వేగాన్ని నా శిరస్సున భరిస్తాను. తపం

• చారించు” అన్నాడు. వెంటనే గంగ గర్వంతో ఇలా ఆనుకున్నది.

“నా మహోద్భ్భృత వేగాన్ని ఈశ్వరుడుధరిస్తావా? ఈతణ్ణి పాతాళం చేరుస్తాను. కులపర్వతాలు ఆగలేవు. వృషులు నిల్వలేపు. ఇంతవరకు ఏ దేవతా నా శక్తిని న్మిగహించలేకు. నన్నా్యశయించి. కొందరూ, నాలో మునిగి కొందరూ, నా జలపానం చేసీ కొందరూ సంకల్ప సిద్హలైనారము” అని.

గంగాదేవి గర్వుభావం శంకరుడు గుర్తించాడు. నా అన్యుగహానికి ఎలా ప్మాతురాలు కాదో చూస్తాను. సక్వుసంహార కారణమైన ర్ముదతేజం ఆల్బంగా భావించిందంటే క్షమించరాని అపరాధం” అని ర్ముదమూరర్తియై అర్ధాంగి పార్వతిని చూచి నవ్వాడు. ఆమె పతివేవనిభావం (గహించిమంద హానం చేసింది. పరస్పర మందహాసంలోని పరమార్థం నారదుడు గుర్తిం చొడు. గంగా గర్వధంగం జకుగుకుది. నీ అక్కుగదా ఆం విచారస్తావా? అని మృత్యుంజయుడు నవ్వితే, అహంకార ధంజనం అవళ్యక ర్రవ్యం. అలాగేచేసి అన్ముగహించండి అని పార్వతి నవ్వించి ఈ హాసం సారుగాః కలహ[ పియుడు గంగాదేవిని 'సనంగా స్తోతం బేశడు. దాంతో ఆమె మిన్నూ, మన్నూ వకం చేస్తుందా అన్నట్టు చొంగ వోయింది,

104 ఎమెస్కో వచన రామాయణం

ఈ మహాద్భుత సంఘటనం తిలకించి ఆనందించటానికి సురానీకం విమానాల్లో ఆకాశం నిండిపోయింది. భగీరథుడు దండ కమండలంకృత ధారిలైై, “నేటికి నా పితరులు ఉత్తమలోకం పొందే అవకాశం వచ్చింది. (బహ్మ మహేశ్వర గంగలు అన్ముగహించారు” అనే సంతోషం నయన డ్వయంలో న ర్రిస్తుండగా, అకనంవైపు శిరమెత్తి చూస్తున్నాడు. పార్వతి, హాలహలపానంచేసి, అనంతజీవకోటి ఆ్మకందనంజాపిన తన ఆత్మేశ్వరుడు భ కపరాధీనుదై? ఉల్లోలకల్లోలంగా విజృంభించి, ఉచ్చృంఖల విహారంతో ఉరీతలాన్ని అంతం చేయటానికా? అన్నట్టు వస్తున్న గంగను శరఃస్థల జటాజూటంలో. ధరించి, (ప్రళయం నివారించి, (పమోదం (పసాదిస్తు న్నాడు అని భర్తవంక తనివితీరని వీక్షణ సందోహంతో చూస్తున్నది.

వృషధరాజుః మెడలోని చికమున్వలు మాటిమాటికీ (మోగి కర్ణా నందం కల్చిస్తూండగా “తన ఏలిక పద్నాల్లు లోకాలకు పరమానందం చేకూర్చే మహాకార్యం చేస్తున్నండుకూ, ఆ దేవాదిదేవుని అనుక్షణం వహించి సేవ స్తున్న తన జన్మసార్థక్యానికీ, న్మేతాలవెంట ముత్యాల వరుస ల్లాగా, సెలశేటి విండువుల్దాగా సంతోష్యాశువులు రాలుస్తూ స్వామిని చూస్తూ పరవశుడాతున్నాడు,

చండీశ్వర, ధృంగీశ్వరాది భూతగణం ఫాలభాగంలో,మూడురీఖల విభూతిమధ్య (కుకుటి పెకాగాన లలాటన్మేతం దిద్ది, దీర్చంగావున్న జడ లను పైకెత్తి తల కుడిభాగంలో ముడివేసి, శరీరమంతా భస్మోద్దూళనం చేసి, ర్ముదాషమాలలు గళంనిండా, కరములనిండా ధరించి, కరివ్యాాఘ చర్మాలు జఘనథాగంపై దాల్చి, మృదంగ డమరు, గోముఖ, శంభాది తూర్యతికాలను వాయిస్తూ “ఓల నమశ్శివాయ, ఓం నమశ్శివాయ” అని బిగ్గరగా ఉచ్చరిస్తూ, ఒడలు తెలియని ఆవేశంతో, అర్హనిమీలిత న్మేతాల్తో బృంచనృత్యం చేస్తున్నారు. నారద తుంబురులు వీణావాదనంచేస్తున్నారు. ఇర్మదుని సుధర్మపీకం కదలివచ్చిండి. బుషులు “జయజయ మహాదేవ శంభో! భువన్మతాణ పరాయణ! పర్వతరాజనందినీ హృదయాంగణ పరిన ర్తితకముయూర! ధక్తజన న్మేరానంద చకోరచం్మడ! సంస్మరణమ్మాత

బాలకాండ 105 నకలాలీష్ట ప్రదాన! హే మృత్యుంజయ! నమస్తే నమస్తే నమః అని నుతిసునా రుం

న

రంభా? ఊర్వ$ీ, మేనకా, మంజు ఘోషా, ఘృకాచీ, తిలోత్తమా మొదలైన దేవవశ్యలు, జర్యతవాద్యానుకూలంగా, బేతికంకణాల నాదానికి కాలిగజ్జెల సవ్వడి లయబద్ధం గావింపగా, ఆడుతున్నారు. పాడుతున్నారు. అష్టదిక్పాలకులు “నమశ్శంకరాయచ, కాలాయచ, ర[దాయచ,నమళ్ళ్శంధ వేచ, శశిధరాయచ, కృ త్తివాసాయచ, చ్కుత్యుంజయాయచ, నమః ఓం” అని పంచామృతములతో, కల్పపసూనాలతో అవి షేకింపగొా, సర్వం త్యాగంచేసి, దిగంబరుడ్తై న మహాకాలుడు, వామపాదం ముందుకుచాచి, వామ దకిణహస్రాలు కట్మిపడేశంపై వుంచి, గర్వాండీదూతచేతస్కురాలై న గంగా దెవి రాకను గమనిస్తున్నాడు.

[పవాహం శరీరంగా? సుడులు నాభిగా, బేడినలు కన్నులుగా, తాబేప్యరీలమండలుగా, శంధాలు కంకంగా, పద్మాలు పాడాలుగొ,తూడులు బాహువులుగా, నురుగు దరవారంగా, తుమ్మెదలు వేజీధరంగా, ధవిిమ వస్త్ర కంచుకంగా, ముత్యాలు తారహారంగా. సౌందర్యం తనకంటె భిన్నంగా లేదన్నట్లు, సర్వాంగ సుందరియై, సర్వాధరణ భూషితయైై, పరమేశ్వర సంధావనకు అనూయచెందిన. దానివరె పొంగి, ఘూ ్రిల్లుతూ, శిఖరాగంనుంచి నేలకు దూకుచండంగా,.. చేతులుచాచి, ఆధోముఖంగా, అభంగ తరంగ రంగత్చ3కాశంతో దెనలావరింప అదతరణం చేసింది.

ఆమె రాకను హర్షిస్తున్నట్లు వ్యోమకేపడు జటాధాగం.. సడ లిలచాడు. [పవాహ వేగంలో, నుష్యత్రిష్పుల్లో ఎంత భనపదార్థాన్నైనా అవలీలగా కొనిపోయే గంగ ఈశ్వర జటాజూటంలో ఇరుక్కొౌనిపోయింది. జడ బంధించాడు శిరికంకుడు. ఆ ముడిదాటి అవనికి అవతరించలేక ఆకో శించింది. ఆర్తనాదం చేసింది. “అఆడియేన్‌ దాన దాసోహం” అన్నట్లు అంగల'ర్భింది ఆనిమిషలు ఆ దృశ్యంచూడళకా, మహాకాలుని భయంకర స్వరూపం నమీపీంచలళేకా, నిమిషలు (మర్ష్మ్యలు) అయ్యారు. నండీశ్వర భృంగీశ్వరాడి భూతగణం పరమేశ్వరచిడ్విలాసానికి పరవశంచార.పార్వతి “రక్షమూం రడ, జగ్మదకు హూలపాణి, తినయన,. శంకర (ప్రభో

106 ఎమెస్కో వచన రామాయణం ప్రో! పాహిహహి” అంటూ అహిసర్బత్చాడుని రండు" పాదాలు. రెండు తులతో గట్టిగా పట్టుషండి,

ఆనన్న కాలంలో రాలగున్న పండు వాయవళంచేత నదిలో పడి మునిగినప్పటి మధార్తని మానసాన్ని, ద్విగుజీకృతంగా జ్ఞాపకంచేస్తూ, భగీరథుడు విలవిలలాడిపోయాడు.కింక ర్రవ్యతామూరుడై నాడు. పితరులకిక దుర్గతుకేశరణ్యమని వాపోయాడు.తనజన్మమింక నిరర్థకం అనుకున్నాడు. తపోగ్నిలో తనదేహం సమిధగా చేద్దామని సంకల్పించాడు. అంతలో “ఆగు, ఆగు భగీరథా! నిరాశా నిస్పృహలను పొందకు. శంకరుడు అఘ నాశం కరుడు, భ క్తవళంకరుడు, లోక షేమంకరుదు, శుభంకరుడు. ఆ యోగీశ్వరేశ్వరుని శరణుపొండు, నృసింహునిశాంతింపచేయు పహ్లాదునివతె నీవూ సర్వభాతేవీని కాంతింపచేయగల ౪ క్తిమంకుడవృు” అంటూ అశరీర వాజి అభిభాషించింది.

సాగరగర్భం నుంచి వెలికిచేరిన శామాన్య ప్రాజివలె పునర్జీవురై , “జయజయ పరమశివ! ఈశా! మహేశా! గిరీకా! హృష్షీకేశసంకావ్యమానా నీధానా! నిదాశా! మహాదేవ! దివ్యత్చంధావా! పాహిమాం పాహిమాం పాహి” అంటూ వత్సరకాల ధ్యానించాడ.ఆతని ఛక్రిశద్ధలకు ఉమాపతి మెచ్చి, ముడిచిన జడ సడలించి “దింయ సకోవరం”లో విడిచాడు. పతి జహిజూట నిర్ణతయైన గంగాభవాని, హ్లాదిని, పావని,నళిని, అనే పేరులతో మూడుపాయలై లూర్చుదెసగా [పపహించింది. నుచతువు, సీత, సింధువు అన్న నామాలతో మూదుపాయలుగా పడమరగా నడిచెంది. వడవపాయగా రాజక్షిననునరింప, అతడు రశారూకుడై ముందు చన, భూమిపై పయనిం చింది. ఒకచోట రాగవలె, ఒకచోట మూగవళతె, ఒకచోట గభీరవలి, ఒక చోట సాధ్వివలి ఒకచోది భోగినివలె, ఒకచోట త్యాగినివళె,. ఒకచోట న రక్రకివలె ఒకచోట వ్యకవఠె ఒకళోట నితంవినివం పకువెత్తును. ధ్వని మానును. నడచును నిండుగ నుండును. సర్వముఆ్యకమించును.సర్వము పరిత్యకించును. విలానముగ నద్తి చను. వంకర వంకరలుగపోవును. ఒడుద డుకులులేక మండముగ గమించును.

భగీరథ (పయత్నంలో ఆకాళం నుంచి ధరణికి డిగిన గంగ,జల

బాలకాండ 107 రూపిణిగా పారినవెంటనే (తిలోకవాసులు తృ పితీక స్నానం చేశారు. పొనం చేశారు. ఆవమించాకు. వార్చాప. పాప్పులు గతహెపుల్తై న్నారు. రోగులు నిరోగురై నారు, రాజర్షితో హోరున్న గంగను దేవతలు వెంబ డించారు. ఆమె ఈశ్వర బంధంకుంచి పిముక్తురాలై , పడినవార మరచి పరవక్మ (తొక్కుతూ, జహ్నుముని యజ్ఞవాదిక ముంచింది. ఆ ముని ఆగహించి వక్ష్తృగహ్వరంలో ఆ జలాన్ని ఇంకింపచేశాడు. సురలూ మునులూ. ఆతడే విన్నతింది “ఇకముందూ గంగ నీ కూతుషగా. పిలవ బడుతుంది. థగీరథుని కోర్కె తీర్చమని కోరారు. వార మాటలకు ఆమో దించి చెవిరర్యరం ద్వారా బహిర్గతం చేశాడు. అటనుండి “జాహ్నవి” పేరుతో అద్ధిలోనొచ్చి, సొగరుల బూడిద కుప్పలపై (ప్రవహించి వారికి ఉ త్తమగతులు కల్పించింది.

చతుర్ముఖుడుకృతార్థుడ్రైన భగీరథుని (ప్రశంసించి, “మీ పూర్వాలు, సాగడలు జలాభావం పొందనంతవరమూ, సొరమండలంలో నర్వనుభాలు అనుభవిస్తారు. గంగ “భాగీరథీ” పేకతో. నీకు కూతుకగా వ్యవహ రిస్తుంది సత్సంతానవంకుడవై ఆచం్యదభాస్క్టరంగా కీర్తితో ధరణి పాలించి సురలోకంలో స్కుపతిష్టడవు కమ్ము” అని ఆశీర్వడించి అరి గాడు. రామూ! గంగావృత్తాంతం. అనుపూర్విగా నీకు చెప్పాను, ఈ గంగాచకితం విన్నా చడివినా, (వాసిగా, నకు న్తవావాలు హ3ంయతైై. నర్వసుధాలు సమకూరుత్రై” అని ముగించాడు, రామలక్ష్మణులు ఆ ముని కంతీరవుణ్ణి అనేక విధాల పొగడి ఆనందంగా ఆ రాతి గడిపారు.

పదమూడోనాది చేకవన, కృతకర్ములై, గపనిచేవ “స్వామీ! మీకు వచ్చిన సంగతి ఎజీగెన మహక్షులు, (వయాజోచితంగా అమర్చిన ఓడ తీరానికి పంపిమీ కోసం వేచిస్టన్నాడ. 'సెలవేమి?” అనగానే, గాధిజుడు ముని నహితుడ్రై తరణిం అకరోహించి ఆవలి తీరం చేరాడు శీరం నుంచి, ఫల వృత లతా గుల్మాడులతో సాం్యదమై, విశాలములైై, ఎత్తైన మేడల వరసలతో. (ప్రకాశవంరమై,. పథికజనులకు పరమానంద కారణమైన “విశాలా నగరం [వ్రవేంచాడుం ఆ పట్టిణ రామణీయకానికి మెచ్చి, రామచం్యడుకు మురిచర్నడునితో ఈ పుకగాఖ్‌ చెప్పమని కోరాడు,

102 ఎమెస్కో వచన రామాయణం

విశాలానగర గాథ గాథేయుడు చెప్పుట

విశ్వామిితుడు ఆ పట్టణ పూర్వో త్తరాలు, మధురభావాలతో, సరళ పదాలతో సరసార్థాలతో, చమలర్కారంగా, (శ్రోతలు పురోగాములుగా, విని పించసాగాడు. “కకుత్ధవంశమండనా! దుష్టదై త్యదండనా! ..... కృతయగంలో దైత్యులు, రర్మకల్మ పరిరకకులై, శౌర్యవంతులై దేవతల్ని లెక్కచేయక ఇష్టానుసారం భోగాలు పొందుతున్నారు. అందుకు అనూయపడి, మర్త్యధావం వదలి అమ ర్త్యులుకాగోరి పాలకడలి చిలికి, అమృతం పొంది హాయిగా [బశుకుదామని దేదతలు ఆలోచించారు. . హిమశ్రి లం నుంచి ఓషధులను తెచ్చి పాలసమ్ముదంలో పడవేసి, మంధరపళ్వతాన్ని కవ్వంగా,వానుకి అనే సర్పరాజును (లాడుగాచేసిమధించ సాగారు, ఈ సంగతి దానవులు తెలిసికొని మేంకూడా లాగుతామన్నారు. బలవంతులైన వారితో విరోధం (పమాదమని దేవతలు శరస్సు మీరూ,తోక (పక్క మేమూ నిల్చి చిలుకుదామన్నారు. వారు అంగీకరించారు. (ఇది పదార్థసంయోగంతో చావులేని బొషధం సృజించే (ష్మకియ.)

బహుకాలం దేవదానవులు డీరాద్ధిమథ నం సాగించారు. ఈ సవ్యాప సవ్య పీడనానికి సహించలేర వాసుకి శే(ళం [విషం] వెడల్మగక్కి= చేతనా చేతినముల భస్మీభూతం చేయసాగింది. ఆ కాలకూట మహాగ్నిజ్వాలలకు సహింపలేని దేవతలు, హలపాజినిచేరి, “పభూ! రక్షించు రక్షించు. ఈ 'ఘోరవిషం ఆలసిస్తే లోకాన్ని దహిస్తుంది. ఆపన్నులం”"అంటూ శరణు వేడారు. అదే సమయంలో శ్రీవిష్లువువచ్చి “ఈ ఉప్మదవం నీవేతప్ప దాటించే వారు లేరు. దేవతాకోటికి పెద్దవుకావున, అగపూజగాగొని అమ్మగహించ” మని తితోహితుడయ్యాడు. సకల జీవళరణ్యురై న ఫాలలోచనుడు భక్త లోకాభయ్యపదాన (పళ స్త దక్షణ హస్తాన్ని చాచి, అరచేతిలోనికి హాలా హలాన్ని ఆకర్షించి? ఆల్టోనేరేకుపండువలె నోటిలో వేసుకున్నాడు. గర్భస్థవిశ్వం అల్లకల్లోలమైః “వారహరా! (మింగవరు.[మింగవర్షు. బీజ రూపంగా వున్న ఆంతర్విశ్వం నశిస్తుంది. (పధూ!క ర్తవ్యం ఆలోచించ”ముని ఆమఘోషించింది. ఆదిదేవుడు (మంగక, విషాన్ని కంకస్థంచేసి, విశ్వశాంతి వెలయించి కైలాసానికి వెళ్ళాడు, పిమ్ముట దేవాసురులు విడవకుండా (తచ్చ

బొలకాొండ 100 సాగారు. ఆ వేగంలో పర్వతం తూకం చెదరి సము్ముదులో మునిగిపోతూంది. థ్రీ విష్ణవు కూర్మమై అవతరించి నీటిలో మునిగి, వీపుపై దాల్చి పైక్తెళగా, మళ్ళీ (తిప్పజొచ్చారు.

వేయేండ్లు గడచినాయి. ఆయర్వేద విశారదుడై న “ధన్వంతరి” దండ కమండలుభారియై పుట్టాడు. అనంతరం (తిజగన్మోహినులై న అప్ప రసలు జన్మించారు. నురాసురలు వాకల (గహింపక పోవటంతో స్వేచ్చా చారులైనారు. జలాధివెవతలైన వరుణునిప్పుతిక వారుణి *నుర” పేరుతో కలిగింది. దానవులు నిరసించగా దేవతలు సహించి సురలై నారు. దానవులు న్యిగహించి అనుపలైనారు.. మీదట "ఉచ్చైైళవం”. ఉద్భవించింది. “*గాస్తుభం” ' అనే రత్నం “అమృతం” అనే మహారసం పొగమింది. ఆ అమృతంకోసం దేవదానవులు ఘోరంగా పోరాడుకున్నారు. ఇరు వాగు లలో అనంభ్యాకంగా మరణించారు. డుర్వారుల్తై న అనుకులు అమృత భాండం హరి=చారు. విమ్ణుపు మోహినియై, దానవుల వంచించి, పీయాషం దేవతలకిచ్చాడు. దాని సేవించి ర్రైత్యుల నిక్టించి స్వర్గం ఇందుడు తిరిగి సాధించాడు. కశ్యప (వజాపతి రెండవధార్య దితి? కొడుకులపాటుకు వ్యధచెంది భర్తనుజేరి, ఇం్యదుని జయించే ప్ముతుణ్ణి ఇమ్మని కోరింది. కడుపు స్పృఃంచి, మం్యతోప దేశం చేసి తపస్సు చేసుకుంగానికి వెళ్పాడు. ఆమె దీర్చ కాంం [వళిం సాగించించి. ఇది ఆలిసిన వృ్యతారి శచకూషనెపంతో పినళల్లి ని సేవిస్తూ, అనాచారనపషయం గుర్తించి గర్భంలో (పవేశంచివ్యజా యుధంతో పింవాన్ని ఏడు శకలాలుగా ఛేదించాడు. ఛేదనకాలంలో శిశువులు రోదనం చేస్తుంటే, “ఇర్మదుడు “మాకుద, మారుద” అంటుంటే, న్మిదలేచి దితి శకుని [రూకత్వానికి శపించబోయింది. ఆమెను సమ్మతిపరచి, సప్త మరుర్తులుగా పేర్ళాని, ఇం్యదోడువాయపశాల [ ఇం్యదపథం, ఉడుపళం, వాయుపథం] జే స్టానుపూర్వంగా సంచారార్హత కల్పించి, మిగిలిన నల్లురినీ తన అధికారంరో పుంచుకున్నాడు. ఈ (ప్రదేశం పినతల్లి చితిని సేవిస్తూ _ ఇం్యదుడు నివసించింది. ఈ నగరం, ఇచ్వాకుపు “నలంబునొ భార్యగా “విశాలు"”ని గాంచెను. ఆయన డీని నిర్నెంచెను.. ఆండచే ఇది “విాల”ొ అయింది, వికాలుశరు " హేదచళ్యడుడూ”, ఆతనికి"సుదర్యడుడూ”, వానికి

110 ఎమెస్కో వచన రామాయణం “ధ్యూమాప్వడూ”, అతనికి “సృంజయడూ”, అతనికి “నహదేవుడూ”, వానికి “కుశాశ్వుడూ”, అతనికి “సోమదత్తునవూ”, వానికి “కకుళ్టుడూ”, అతనికి “సుమతి” వంశవర్థనుకై జన్మించారు. వర్తమానంలో సుషతియే పాలిస్తున్నాడు. రామభ్యదా! ఈ ర్యాలి ఇచ్చటి గడిపి, రేపు మిథిలానగరం వెళ్ళు దాము, ఈ వైశాల (ప్రభువులు పూర్వంనుందీ, ధర్మార్థకామాలను విధివిహి తంగా అనుభవించి, క్రిగ్రిమూర్వలైనారు. విన్నావుగదా విశాలనగర వృత్తాంతం” ఆంటూండగానే, సుమతి మంతి పరివారనసహితుడైై వచ్చిః క్రోశకుని దర్శించి, నగరానికి ఆహ్వానించాడు. మునులతో ,రామలక్ష్మణులతో రాజగృహం (ప్రవేశించి, ఆతిథ్యం స్వీకరించాడు. ఆనంతరం ఉభయులూ ఇష్టాగోస్టి సళిపి, సూర్య చం దులవలె, అశ్వనీ కుమూరులవలె, నలకూబర జయంతులవలె వెల్లుతున్న రాకుమారుల చరిత మహర్షి చెప్పగా విని, రాజోచిత సత్కారాలతో వైశాలికుడు పూజించాడు. గాశవేయనిచే వినుచున అపూర్వుగాథలు అన్నదమ్ములు మరల మరల గుర్తు లెచ్చుకుంటూ సంటీ! షంతో శయనించారు. పద్నాల్గో దినం, (వి ధాతమలయమారుత సంస్పర్శచే సోదరులు మేలుకొంచి, స్నాతుల్తై, గురుదేవుడు ఉపచే;ంచిన మహామంతముల జపించి, దేవ్మపీతిగ తర్పణంచేసి, ముడులతో భూడి విశాలనగరం దాటి పోయి మిథీలానగర సమీప (పదెళంచేరి, తపోవనాన్నీ, అందు నిర్ణనంగా వున్న సుందర ఆ్మశమాన్ని చూచి, గొరుదెవుని, ఏతద్వ్యర్తాంతం తెలుప వలసిందిగా వేషకన్నారు. ఆ క్మురల కస క్రిక్తీ ఓపికహు ఎంతో ముత మంది: గడ్డం సవరించుకుంటూ, మందహాసం చేసి మొదలుపెట్టాడు. గౌతమాశమ కథనం “వత్సలారా! రః ఆ్మశమం గొతము యహశ్షిది, ఆయనకు సాటి చరుర్ముఖు డొక్కడే. అపురూప సౌంవర్యరాశి మైన అహల్యపత్నిగా, గతిం చిన కాలం గణనకందకుండగా తపనస్పమాధిలో నున్నాడు. తపస్సిద్ధిపొంది మహర్షియై తోకసం్యగహార్థం గృహస్థజీవితం కొనసాగిహూ,నిత్యనైై మి తిక

బాలకాండ శే| ఉషఃకాలంలో స్నానార్థం సమీప నదీతీరానికి వెళ్ళాడు, ఆ సమయంచూచి ఇం్యదుడు గౌతముని వేషం ధరించి గృహకృత్యానికి ఉపష్మకమించే అహల్యను చూచి “పాజేళ్వరీ! వలనో మదన్నక్రీడయందు వాం జనించెం సత్వరము నా కోరిక తీప్ప*మని కోరాదు, ఆ తపస్విని గౌతమాకారంతో వచ్చినవాడు సురరాజని గుర్తించి, ఆధర్మమని యెజిగీ, అతని కోరిక మన్నించింది. చేసిన పని చెడ్డదిరాన, వెంటనే వెడలిపొమ్ముని ఇంగదుని తొందర పెట్టింది, అతను మునిరాకముందే పోదామనుకొనుచూ ద్వారం సమీపించేసరికి గౌతముడు రానే వచ్చాడు. తేజస్సు ముకు తిమిరం నిలు వకుగదా. స్మరణమ్మాతం సర్వం (గ్రహించి ఇం్యడుని వృషణహీనుడవు కమ్మనీః అహల్యను శ పెక్కేంద్లు గాలికింటూ, అన్నో దకాలకు దూరమై? పెనుతాపంతో ఎవ్వరికీ కనరాకుండా, బూడిదెలోపడి జీవించు. ఏనాడు దాశరథి ఈ (ప్రదేశంలో (వవేశహ్తావోః ఆనాడు నీవు గతకల్మషవై, పూతవై, ఆతని ఆక్బింవిః అమ్మగహిఎపబడతావు. నా సహధర్మచారిణిగా (గ్రహించటానికి అప్పుడే వస్తా"నని ఆ(గహంతో శపించి వెళ్ళాడు, అహల్యా శాపవిచూచనంఎ గౌతమమహర్షి శాపంతో ముష్క్టహీనుక్షై న సుకపతి సిగ్గుతోస్వక్షానికి వెళ్ళి, దిక్చాలపఐనూ, పిరృడేవతలహా, మహరక్ష్యుఎమా రావించి తన కష్టగాథ వెళ్ళబోనుకున్నాడు. దేవకార్యార్థం గౌతమ ముని తపోభంగం కోనం అక్కత్యానికి పాల్చడవలసి వచ్చిందని వాపోయాడు, అంగహీనత దుస్సహం అని అక్టించాడు. వారందరూ డీర్షంగా ఆలోచించి, పితృదేవతల కని, మీకు నాకపతిం) ఆండవురునిగా జేయండని కోరారు. చారు, అజాండము [మేక వేకాలు] లను తెచ్చి, శర్ర చికిత్సద్వారంగా అతికించి? “వమేక పుట్టుకతో అండహీనంగా పుట్టి యక్ఞార్పణం గావింపబడుతుందో దానిని హవిస్సుగా (గ్రహించి పుణ్యలోక (ట్రావ కలిగించాలని నిర్ణయించి ఆ వికంగా చేసి పుకందరుత్తి సాంచునిగా చేశారు, [ఇడి వేదంలోని శస్త్ర చికిత్సకు సనూ్యూత్యపాయం] మీద కోరన ఈ ఆమ చక్మెత వినిపెంచాను. ఇక ఆ్యశమం చూచి మిథిలకు వోడాం పకండిి అంటూ ఆహల్య ఆవ్భృ శ్యంగా వన్న చోటికి దాంవీాడు. ఆఅందహ మహర్షిని అనుసరించారు,

11కి ఎమెస్కో వచన రామాయణం , రాముడు ఆ (ప్రదేశంలో కాలు మోపిన వెంటనే దిగ్భాంంతు డై నాడు. “అహో! ఈమె ఎంత తపస్విని! ఎంత సౌందర్యవతి! ఇంత మహాసాధ్వి భ రృశాపానికి గురికావటం విధిబలీయం కావటంచేతనేకదా? ఈమెను గృహస్థ ధర్మంలో వుండగా దర్శి మే మాతృదేవతగా నన్నెంత ఆదరంగా చూచేదో, ఆతిథ్యం ఇచ్చి ఎంత లాలించేదో'' అని మనసులో అనుకున్నాడు. అంతవరకు లోకానికి అద్భృళ్యంగాః శాపాహతివల్స లేజం కోర్పోయి, పశ్శాత్రాపంతో,ః (కుంగి? కృశస్తూన్న అహల్యను వఏదోదివ్యళ క్రి స్పృశించింది. జడమైన మనస్సు చై తన్యవంతమైంది. పోయిన ఆత్మళకి పునః (ప్రవేశం చేసింది. దీర్టనిదలో నుంచి హకాళ్తుగా మెలకువవచ్చినట్టు లేచి “హృదయేశ్యరా! మహాతపస్వీ! అపరాధిని క్షమించు” మంటూ ఆశమంలోకిపోతూ, మునిసహితుడై న విశ్వామి తుళ్లే పరాశక్తి (పతిరూపు లైన ళామలక్ష్మణులను జూచింది. గతం దీర్చ విస్సృతి అయింది. లం త ప్తమై పునరాకారం పొందిన జాపవా పసిండివలె ధాసిల్సింది. ఆత్మశక్తి అన్నీ కల్పించి, అర్హ్య్యం, పాద్యం, ఆసనం సమర్పించింది. ఆనందంతో ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. ఆ వేళకు గౌతముడు వచ్చి, రామునీ కౌశికునీ పూజించి అహల్యను స్వీకరించి. తిరిగి తపస్సు చేసుకుంటానికి హిమశై లానికి వెళ్లాడు అనంతరం రాకుమూరులూ, మునీశ్వరులూ, అనుగమింపగా గాథే యుడు మిథిలకు [పయాబించాడు. ఖ్‌ శ్రీరామాదులు మధిలరు పోవ్వట

గౌతమ్మాశమం గమించిన దాశరథులు, పబ్రైలు, జనపదాలు, నగ రాలు దాటుతూ, పకృతి శోభకు అచ్బెరువుపడురూ, కౌళికుని ఆదరాన్నీ, అమృత వాక్కులనూ చూరగొంటూ, [కమంగా, మిథిలానగర పరిసరాల్లో నిర్మించిన సవనవాటికకు, ఈశకాన్యడిశగా పయనించి చేషకున్నారు. ఆ (కతుశాల నిర్మా కానికి ఎంతో ముస్థుఎయ్యారు, “అహో! ఎందజు బుత్వి కులు! ఎన్ని శకటాలు! ఎన్ని పరికరాలు! ఎన్ని ఘృతభాండాలు! ఎన్ని సమిధల గుట్టలు! ఎందరు బుషులు! ఎంత పరివారం! ఎంత యాతాయాత జనసంకుల కలకలం! గువీదేవా! ఇచ్చట మనమెక్కడ నివసించాలి? కాలాతి (క్రమణం లేకంజా కర్మలు ముగింఛాలికదా'" అన్నారు,

బాలకాండ 10 “తూర్పుగా తటాకం వుంది. అక్కడ నిశ్శబ్దంగా వుంటుంది.మనం వెళ్ళి ఆహ్నికాలు తీర్చుకొని వ్మిశాంతినిపొందుదాం” అంటూ కౌశిక మహర్షి కదలదోతుండగొ, ఆయన రాక ఎదిగిన జనకుడు, రాజపురోహితుడూ, ఆంత రంగికుడూ అయిన “శతానందు”ని గూడి ఆహ్వానించుటకైై అక్కడికి వచ్చాడు. ఆయన వెనువెంట భూసురలు చనుదెంచి. సశాస్త్రీయంగా వారందబినీ ఆర్చించి, ఆతిఫ్యం స్వీకరించమన్నారు. జనకరాజు “కౌశిక మహర్షి పుంగవా! దయడేసి, యజ్హవాటిక దర్శెంచి, మునిజన మండలిక్తై ఏర్పరచిన ఆసనం స్వీకరించండి” అని కోరాడు. ఆ తర్వాత వారిట్లు సంథామించుకున్నారు. కౌశి; రాజ శేస్థా! నకుటుంబ పవివారంగా శ్నేమమేకదా? (కళువు నిర్వి ధ్నుంగా సాగతున్నదా? రాజ్యం సర్వ నుభిశంగా వున్నదా? జనః మీ దయవల్ల ఆంతా పశలంగానే పున్నారు. (పజాక్షేమంకోనం “సంపన్నం” అనే సప్తతంకు (ప్రారంధించాను. ఇంతవరకు సవ్యంగానే సాగింది. మీ వునికి బొత్తిగా ఆలియటంకేదు.. మీరు సిద్ద్హాశమంలో వుంటున్నారనె తెలిసి, ఆహ్వానం పంపాను. కానీ, మీరు లయోథ్య కేగినారని వాగు తిరిగివచ్చి చెప్పారు. పోయిన పని నెరచేరిండికడా? కాశి; ఆ$ంచిన డాన్‌ పే అధికాధికంగా పూర్తయింది. జన; సంతోషం. అపరసృష్పిక ర్తలు. మీకు తలచిన కార్యం ఆగుతుందా? పూజ్యుడు దశరథ మహింాజు కుశలమేనా? వసిష్టవామదేవులు సుఖులై యున్నారనుకొంమిను, ఈ కుమారులెవ్వరు? సర్వలక్షణ లక్షితులూ, స్వధావ్యపసన్నులూ, మనోహర మూర్తులూ,క్ష్యత్రియ వేషధారులూ, ధనుష్పాంజలూ? వినయ సంపన్నులూ తమ శిష్యు లగుడురా? దయతో 'సెలవిండు. కౌశి; చ్మకవర్తీ! ఈ చెకురలపట్ని నిపు పేర్కొన్న విశేషణములు అతి సామాన్యములు. వీరు డదాళశరఖులు. ప్కునకామేన్థిలో (పాజాపత్య పురుషుడు మెచ్చి ఇచ్చిన పాయస (ప్రధావాన జన్మించినారు. నేను సంకల్పించిన సవన రడణార్థం తడి పంపున వచ్చారు.కామ్మిచి మారులు విఘ్న మైన (క్రతువు చః చిన్నవారు, మారీచ నువాహుల

(| ఎమెస్కో వచన రామాయేణం

దండించి పరిపూర్తి చేయించారు. దారిలోః,లోక భీకరఐన తాటకను చంపారు. మునులు చెప్పగా విని, నాతోవచ్చి సీ యింటనున్న థివ ధనువును చూడముచ్చట పడగా నేనే వీరిని 'వెంటతీసుకునివచ్చాను వస్తూ విశాల నగరాన్నీ, గౌతమ్మాళమాన్నీ చూపించాను. అక్కడ అహల్య _గౌతమర్షుల ' ఆతిళ్యంపొంది. మీ సవనవాటికి వీచ్చి అఖండ స్వాగతం అండుకున్నాం.

ఆ చివరి మాటలు ఆలకించిన శతానందుడు, కుశకనందనుని మూచి, “పూష్యూడా! దుప్సహంబైన మాఆ్మశమానికి వెళ్ళారా? అక్కడ,చికతపస్వి నాతల్లి సాకార అయినదా? ఈ మహాభాగునికిి ఈ సర్వ చేహ పూజార్డునికి నా జననిని చూపినావా? ఆమె విగత విన్మృతిమై ఈరాజలోక సుధాకరుని సత్కరించిందా? (బ్రహ్మ నన్నిధుడు నా తర్మడి గౌతమ మహ్షి, ఆప్యా యంగా నా మాతృవ౫విని మరల (గహిఎచి ఈ పూజ్యుని ఆర్బించి ఆను (గపింపబర్థాడాొ అని అన క్తితో అడిగాడు,

మౌనిమందారమైన విశ్వామి్మితుకు శతానందునిచూచి, “పూజ్యుడా చేయవలసిన పనులన్నీ సమయం మీరకుండా పూర్తి చేశాను. పరమ సంతోషంతో నీ తలిదగ్శడులు కలిసికొన్నారు. భక్రిధావంతో మమ్ములను సం్మపీతులుగా చేశారు” అని సమాధానం చెప్పాడు.

మహర్షి పల్కిన (పతి ఆడరం కర్ణపేయంగా, అహల్య కుమా రుడు భక్రి తాత్చర్యాలతో ్రీరాముని తిలకించి “రామచర్మదా! మా అదృష్టంకొర్దీ ఈ దేశం వచ్చావు, నీ రాకతో మేం ధన్యులమైనాం. మీ గురుదేవులెంత 'గొప్పవారో నీకు తలియచెపుతాను విను. ఈ పూజ్యుడు పూర్వాాశమంలో క్షత్రియ ధర్మాన్ని అనువ3ంచి రాజై అవ్మకవి కమంతో అసంఖ్యాక సంవత్సరాలు పాలించి, తరగని కిరి నార్దించా'స. ఒకానొక సమయంలో సకల సేనాపరివార సహిరుడై (పజాషేమం తలుసువంటూ విశ్వమంతా సంచరించాడు.ఆ సంచార కాలులో వసిష్ట్యాళమానికివచ్చాడు.

వసిష్టుడు గాఖేయునరు విందుచేయుట

ఆ ఆమ (పళాంతత, ఆ (పకృతి శోధ ఆ నిర్య్మలత్వమూ, ఆ కొలాత్మికమజణ జరుగని కర్మాచరణమూ, అ్యభతి దర్శనమూ, (ఆ

బాలకా౦డి 115 అజ్ఞానలోక సముర్ధరణక్షై కాస్తాదిగంథ రచనమూ) ఆ ఆన్యోన్యాథేద జీవన విధానమూః ఆ అపార మేధా విథవవమూ, ఆ అచంవలతపస్సంపదాః ఆ జీవకారుణ్యమూ, ఆశిష్యవాత్సల్యమూః గావేయునికి పద్నాల్గులోకాలను ఓక్కమాటు స్పురింపచేసి, తానింతకు పూర్వం చూచిన నగరాలుగానీ, ఆ్మశమాలుగానీ ఇంత సంతృప్తిని కరిగించతెడు. ఈ ఆ్మశమం (ఫత్యేకత [వళంసాప్మాతంగాప్పంది. ఒక్కొక్క వృషచ్భాయలతోః చెట్టు మూల స్థానంలో వేదికా వేదిక మైన కుశాననంా దానిపై కాషాయ వత్రం, దానిపై ఆచార్యులూ, వామహ స్తంలో భూర్ణమ్మతాల (గంథం, దక్షిణ హస్త విన్యా సంతో వ్యాఖ్యానం, అధికార్యకములో శిష్యులు కూర్చుండి పఠించడం, వనమయూరాచూ, చిలకలూః హరకిశారూ స్వేచ్చగా, నిర్భయంగా నంచ రించటంః దారితప్పి వచ్చెన [(హారమ్బగాలు అబూ యిహూ తికిగిి తమ దారిని తాముపోవటం చూచాడు. ఆక్టీల భాషణం, అపశవ్దోచ్చారణం, ఆసంగత కాలషేపఎ, భనసువిద కారశకమం అక్కడ కనుపించతేదు. ఆయనపౌందిన ఆనందా"కి హస్టులకు. కొంతదూరం లోనికి నడిచాడు.

నానావృక సమాకిర్షమైః నానావిధ మృగ విహంగమాకీర్ణమై, దాన వురూ, దేవకలూ కంసి నివసించుట కావానమై, హరిణాది సొధమృగ ముల కాలవాలమై, అగ్నికల్పులైన మహాత్ములతోనూ, తపన్సువే ధన్యు లై నవారితోనూ? ఆగరానాగర విడుల్తైన (బహ్మర్హులతోనూ, వాయుభడ్క కులూ, జలాశనులూ, పర్షభోజనుచూ, ఫలధభడ్షణులూః లందబికా యోగ నిష్టలూ, మునిముఖ్యుల్తైన వాంఫిల్మవామదేవాడులూ మొదలైన అసమాన తాపనుఐతోనూ, పరెవేస్టైంపబడి, కముబాసనన్హుడైన (హ్మవలె పర్టశాల ముంగిబనున్న చూతవ్యవస్థ వేదికపై ఆసీకుడైన వసిష్ట మహస్షైనిగాంచి, పులకితగ్యారుండ్రై తనలో లానిటు తలవోకాడు,

“అహో! ఏమి ఈ న. సక్మలోకం పరిపూర్ణంగా ఇక్కడ సావత్కరించింది. నా ప3హాంనలో ఇటువుటి దివ్య ప్రదేశం ఒకటి వున్నదనికానీ, ఇంతటి న్మిఫహాన్యుగహ సమర్థులైన బుషులున్నారనిగానీ నేరు కలలోహడా అనోలడు, గా థాగ్యమే. ధాగ్యం. ఒక్కసారి ఇంతమంది పరమపూజ్యుల దక్శెంచి, దారి ఆశీర్వాదాలు పొందనున్నాను." ఈ విధంగా థావించె, న్యయశిరన్యు_ డ్రై, కృతాంజరిమ్లు, = వస్తిమ్థువికి

116 ఎమెస్కో వచన రామాయణం సాష్టాంగ దండ (పణామంచేశాడు. వచ్చినవాడు గాఫేయడనీ, క్ష్మతలేజో బలసంపన్నుడనీ, సర్వంసవహా పొలకుడని తెలిసిన వశిష్టుడు సగౌరవంగా ఆహ్వానించి, ఉచితాసనుని కావించి, మధురఫల జలాలొనంగి, లఘువుగా

• ఆతిథ్య మర్యాదలు పూర్తిచేసి ఆశీర్వదించాడు. ॥ కౌశి; మహర్షివర్యా! కుశలమేకదా? తమ నిత్యాగ్ని హో(తాలకూం అను స్టాన విధానాలకూ అంతరాయం కలుగచదుక దా! తమసహచర వర్గం శిష్యులూ భ్యదంగా వున్నారు కదా? సకాలంకో తరువులుఫలాదుల నిచ్చుచున్నవి కదా? యజ్ఞయాగాదులు నిరంతరాయమేకడా? వసి; గొధీనందనా! “యకారాజా, తశా [పవా” అని కదా. మేం ఇలా వున్నామంటే అందురు మీరే కారణం. మీ పాలనలో లోపంవేదన్న మాట. కుశాన్నయులైన మీకు కొరతలు ఏముంటవి? ఆందరూ ధర్మ పాలకులే కదా. కౌ; మీ వంటి అలౌకిక సంపన్నులూ, పరఠరోపకారపారీణులూ “చతు స్సాగర పర్యంతం గో బాహ్మదేళ్యః పభంధవతు"అని తపశ్శక్తి ధారపోయకపోతే రాజు లెంత ధర్మపరుల్లై నా (పజలను రష్షింప లేరు. (ప్రకృతి శక్తులను శాసింపలేరు. మీ దర్శనంతో నేను పావ నుజ్జి ఆయ్యాను. ఇక పోయి వస్తాను. సెలవిచ్చి పంప (ప్రార్దన విశ్వామ్మితునరు మహరఠి విందుబేయుట వసి: రాక రాక వచ్చారు. ఈనాడు మేమిప్చే సంపూర్ణమయిన ఆతిక్యం మీరూ, మీ పరివారం [గహించి, ఉదయం వెళ్ళుదురుగాని. మీరు కృత్యాలు వెంటనే పూర్రిచేసిరండి. కెళ్లి; ఇప్పటికే మీ ఆతిథ్య సత్కారాలతో తృ ప్తినందాను. జాలాపరివారం వుంది. మీకు (శమ కలిగించటం నా అభి ఏతంాడు, వసి; సంచేహపడకండి. ఏదో ఆ్మశమవాసులం. యశాశ క్తి [ప్రభువుకు విందుచేస్తాం. మీరు త్వరలో రండి. ఆలస్యంతేదు. గాథినందనుడు చకితుడై నాడు. “రధరించిందిగాక, మరొక్కవస్త్ర యుగ్మం వీ సంపద. వీరు నాకెట్లు విందుచేస్తారు? ఐనా చూద్దాం” అను రుంటూ నిష్క్ట్ర్రమందాతు. పరిజనానికి ఆవేవం పంపాడు. అంతా విస్తు జోతూ భోజనం కోసం దుస్తులు మార్చుకున్నారు.

దఊొలకాండ 11? మహక్షిశబలను పిల్చి “అమ్మా! వచ్చిన అతిథులనుఆనందంగాతృ ప్తి పరచు” అన్నాడు. సంతోషంతో ఆ రాజపరివారానికీ, రాజకుటుంబానికీ, యథార్హంగా సంకల్పమ్మాతంలో నమమార్చింది. ఒకవంక అరటియాకు బూరెలు, వెండిగిన్నెలలో పానకం, పాయసం, పులుసు, పెరుగు, వెండి చెంబులలో మంచినీరు, పెండిదిళ్ళలు వేసిన పీటలు ఆమర్చబడగా, ఇంకొక వంక బంగారు పీటలు, చెంబులుః చెండిపళ్ళాలు, ష్మడనోపేత భోజనపదా ర్ధాలు సమకార్చబడినైై. అతెకుల చెంత దంతపుగజాల తలలపై ఉంచబడి సువాసనలు వెదజల్లునున్న ఆగరువర్తులు కప్పలు తప్పలుగొకూర్చబడినై . దేవతాంగనలు నవిలాసంగాః కర కంకణ కింకిజీ స్వనంతో, పొదమంజీర ఘల్చలతో, మృదుమధుర సకనసంధాషణతో, కొనరి కొసరి వర్తించగా, మర్త్యలోకం ఇది అనీ, మానవులం మేమనీ మరిచిపోయి కంఠదఘ్నంగా ఆఅకిపలు భోజనం ముగించారు. చ్మితతభన రమ్యమైన పశ్శెరాలనిండాః తమలపాకులు? వక్కలు, ముత్యాలనున్నం: పచ్చకర్బూరం, కస్తూరి, కుంకుమపువ్వు, జాజికాయ, శాప్యతి, లవంగాలు? ఏల ఫ్కాయలు,.. దేవతా | ఫలాలు నింపి చక్వణం నిమిత్తం అంచించబన్షాయిం భుకాయాసంతో నోట మాటరాక ఒడలు మరచి పరివారమంతా గాధ న్నిదాంగన కౌగిరింతల్లో కరిగి పోయింది. రామభ్యదా! మీ గురుదేవులు 'ఇంతళ క్తి ఈ వాజులకు ఎక్కడిది? ఇది ఈ దేవతాగోవు మహిమ. ఇది (పధువున్తైన నావద్ద వుండవలె కాని, వీరల కెందుకు? నాకడనున్న, ఎన్నో యజ్ఞాలుచేసి దేవతలనూ, కోరిన కోర్కెలు తీర్చి (వజలనూ సంతోషపెట్టగలను. ఈ గోవుకు (పతిఫలంగా మహర్షి ఏమికోరినా ఇస్తాను అని తలచి వసిస్టులవారితో విందువిషయం (వస్తావించి, అపూర్వం అనీః అనితరసాధ్యంఅనీ, ఆనండించామనీ [(వళం సించి శబల నీయమని కోరాడు. అండురు గానుక్షీరసమృద్ద మైన ఆపుల లక్ష

• ఇస్తానన్నాడు. ఆందపలకూయన అంగికరింపతిదు. కొంచెం రాబాథకారంతో మీ లోరాదు. (బహ్మమాననపుురుడు శఛింతుంగా? వినయంగా. ఇలా అన్నాడు. “గాశయో! ఇది మామదర మీపతోడడచు. ఈమె సర్వశక్తి టెంల +

113 ఎమెస్కో వచన రామాయణం సంపన్న అయినా మా అనుముిలక ఆ దదాత్తు _పకటించడు” “అనగా ఈయన “మీకు ఇష్టముకోనే ఈయవలసింొదనిపల్కాారు. “రత్న హారులు రాజులు. ఈగోవు ఆ జాతిలో రత్నం, రాబట్టి దేన్ని (గ్రహించక తప్పదు. మీరిందులకేమి కోరినా యుస్తాను.మాకిది కావాలి.” ఇచి ఈ మహ సీయుని మాట. మహర్షి వచ్చే కోపాన్ని వుపశమిఎపచేసుకున, “తొందర పడవక్టు (ప్రభూ! నా జవం, తవం హవ్యం, రవ్యం, అగ్నిపో[తం, య్కై.. ఒక దేమిటి నర్వ, ఈమె చేశే నాగుతున్నది. ఈమె లేక నేకు లేను కనుక తయన” అని గట్టిగా చెప్పాడు. శబలను గాశియుడు ఐలవంతముగా కొనిపోవుట

ఆ మాటల క్య్మాగపించి “శబలను కొనిపోతున్నాను. శక్తి కర్లిన నివారించు కో” ఆంటూ అధికారులకు ఆజ్ఞ యిచ్చాడు. బలవంతంగా వారు ఆపును బంధించి కొనిపోవోతుంటే, దేనాన్యమ్రై శబల కందినరు మంటి తడుపుడూ, “అహ్మప్పుకా! ఈ ఉదాసీనతకు కారణం ఏమిటి? నీ బెడ్ణ పరాఫవం పొందుకుంటే నీకు జభిమానంలేదా? అడ్జగింపవేమి? ఆ్యగహాంప వేమి?” అన్నది. మహ్షై? “అమ్మా! నేనేం చేస్తాను. ఆతదు రాము. అతొహిశీ సె రాపరివృతుకు. పీర్యబల గర్వెతుడు, నేను పారుద్ధి. వంది వాడను, ఏ వివంగా నను నిన్ను కాపాడగలను?” అన్నాడు. “తళ్మడే!ఈ పనిమీ కిష్టంలేకుండా జరిగించి. కనుక, నాకు ఆకుజ్ఞ ఇవ్వండి, (బహ్మ బలం ముందు డ్మ్యుతబలమెంత? నేనే సమర్ధచుకుంటాను” అన్నది. చీని ఇష్టం. కావలసిన కార్యం కొనీయి” అని అనుమతి ఇచ్చాడు.

పరాభవించుట

అనుజ్ఞనందిన దేవతాధేనువు అంభారవం చేసింది. “పప్పవులు” ఆవిర్భవించారు. ఆ తోకఫీకరాకారుల డాక్షెక్స ఆగ్నిలోవేసిన సమిధల్లాగా రాజసైన్యం ఆహుతి ఐంది. ఆపాటుమాచి కొరుడు ధనువృచేనంది, నాల్లు మహిస్తాాలద్వారా పష్పవసైన్యాన్ని పరలోకానికి (్రయాణం. కట్టించాడు. సర్వళపాొస్త్ర సంకోధిరంగా యవనుల నృశంఏంది. వాద గత శీషతైన

బాలకాండ 110 యవనకోటిని నేలకు కోలకు తెచ్చి ఆంతికపు3 కనిపొడు. ఆ సమరం చూస్తున్న వసిష్టమహక్షి, నిశ్చేతనంగా నిలబడ్డ శబలను చూచి, “బిడ్డా! శోకింపకు. యోగబలంతో పునన్నృప్టిచేయి. నాతపళ్ళ్శ కి తోడిస్తున్నాను" అనగానే, అత్యంత శక్తి సమన్వితులైన కాంథభోజులుః పప్టవులూ, కిరాతులూ? చ్హేచ్చులూ, శకులూ, శంబరులూ ఆసంభ్యాకంగా, సర్వాంగా లల్లో నుంచి జనించారు. వాకు చండమార్తాండులై, గండుమిగిలి ధండ నంలో గాశ్రేయని బవాన్ని నమూలంగా, కాలుని సన్ని ధానంరో కాపుకు పంపారు. సైన్యనాశనం కాంచె మహారాజ పులులు నూర్గుప మహార్షిపై కుంకారు. ఆయన బ్యగహించి ఆకకంజితోచూచి అంవక్నీ అంతిమయ్యాత కంవాడు.

కన్న కొడుకులు నూర్లుకు కాలగర్భంలో కలిసిపోదటంనర్వ సైన్యం సమూలంగా చెడటు మాచి, అలలుంని సమ్ముదంలాగొ, కోరలు తిసిన సర్పంవలె రాహ్ముగస్తుక్తైన చర్చడునికీతి. రెక్కలుంగిన పశ్నిపోరిక, ఆశప్తుడై , ఇ్యహవసప్షై, ఆహంవారడూకుడై, ఆవమానభిన్ను డై, మరలి పుానికిచీయి+కనిష్టసుతునికి పట్టంగట్ట, హిమశైలంచేరి, ఈళ్వరు జ్రిహర్చి ఘోరాతి ఘోరంగా తపన్స్నుచేశాడు. గిరిజా ధపుడు.పసన్నుర్తై నాడు. ఆయన కకణాకటాషంచేత ధనుక్కేదం సౌఐగేోపాంగంగా, సమం్యతకంగా, యక్ష, రాక్షస, గరుడ, గంధర్వ, సిద్ద, సాధ్య, విద్యాధరాది దేవతానీకానికి అలిసిన ఆన్ని అస్త్రాలూ (గ్రహించి, పర్వదినంనాడు సమ్ముడంలాగా హొంగిహోతూ, ఎకాఎకి వసిస్టుల ఆ్యశమూనికి వచ్చి,ఆగ్నేయాస్త్రం పయో గించి ఒకనాడు ఏఆ్మిశమం సత్యలోవాన్ని తలపించిందని తలిచాడో, ఎవ9 తపస్సుజే ఈవరామండలం శాంతి నుభివాలతో వర్థిల్లుకున్నదని సంధావిం చాడో, ఆ అ్మళమాన్ని ధస్మసాత్కృతం కేశాడు మునులు ధీతిల్టాకు. పయలు రొదజేస్తూ, కులాయాలను వదలివోయితై. శిష్యులు నిర్తీవుల్లై నిరి చారు. (పాణాశళళతో హెి3పోడీు తాపసులతో “నిలవండి. తపనస్వులకు జీవిత [బ్రాంతిహడదు. నిర్హేరుకంగా, ఈరాజు యుగాంతకాలుగా సమృర్తిపొందిన నా అ్మశముం మంటలపొలు చేశాడు, ఇంతవరకు సహించాడు. ఇక నహిస్తే నామ చోప్నం వస్తుంది ఈధాపరిని ఇప్పడే సంంపపి లోంనికి సాననంపు లాను, అనంగ” అంటూ, ర్యాడాకారులో, [మూ ర్తంస అవయమైన

క. ఎమెస్కో వచన రామాయణం [(బహ్మదండం చేతదాల్చి “భూపతీ! విశ్యసంరడకుడవసి? (బహ్మవంశజు డైన కుశుని వారనుడవనీ, నీపట్టఓర్పు వహించాను వసిష విశ్వావ్యతుల యుపం అ |

ఇదిగో నిల్చున్నాను. నీ ఈశ్వరద త్త మహాశ్రళ క్తి ఇకచూపించు. కాదా? ౪రణాగతుడవై బొందితో పురానికి పొమ్ము” అని అన్నాడు. ఆ మాపిలకు కౌశికుడు లోకతొాక్క్‌న మపహిభజంగంలాగా విజృంభించి, ఆగ్నేయాన్తాంన్న మీ అభిమం్శరించివేశాడు. మహర్షి (బహ్మదంగాన్ని తన వేడికముందచువాతి, తపస్సులో లీనమైనాడు. ఆగ్ని బాణం అపహృళత మైంది. వారుణ, రద, ఐం[ద, పొాశవతః ఇషిక స్వాపన, గాంధర్వ, మోహన, మానవ, జ్బంథక, మాదన సంతాపన, విళాపను దాకుణ, కోషణ, దారణ, వ్యు (బహ్మపాళ, వారుబ, కాలవాశ దండ, మైళాచిర, (క్రౌంచ, సమ్మ, ఆర్డి, ప్‌నాక, ధర్మచ్యక, కాలచ్యక,విషుచ్మక, మదన, వాయవ్య, హయశ?రః శ్రి ముసల, కంర౮ళ, కొల, విద్యాధర, కపాల, (తీహల, కంకణములనే నలభై దేవతా స్తాంలువిష వకుండావిడిచాడు.వ హర్టి ఉలకతడు పలకలేదు. మహాపవాహంలో పకినవృష్యల్లాగా,. సుడిగాలిలో చిక్కిన వగుడాకుల్లాగా, (్రవ్మా దండలోపడీ ఏమైనాయో (ప్రయోగించిన (వధువుకే అంతుచిక్కతైదు. చివరకు ఆగిఎచిః (పహ్మోస్త్రం విడిచాడు.అడి భూ నథోంతరాళాలు దపహిస్తూవచ్చి (బహ్మాపత్య బహ్మదండంలో లుప్తమై పోయించి. ఎప్పుడు ఆ అస్ర్రదండంజిత ఆహరింపబడ్డదో, అప్పడే సమాధి నిస్థుడెన మహ నర్వాంగాలలో నుంచే హుతాశనకీలలు ఉద్భవించ సాగాయి. దుర్తి రీక్ష్యంగావున్న ఆమూ రర్తిని దర్శించి మునికోటి “పధువు నిర్చితుడ్తై నాడు. మహర్షి! శాంతింపుము. శాంతింపుము.. నీ వెంతటివాడవో ముళల్టోకాలు తెలుసుకున్నవి. ఇంతకుపూర్వం ఎలా వున్నదో తపోవనం ఇప్పుడు అంతకు ఆధికాధికంగా వెలుగుతున్నది. [పతక రెచ్చ వదలిపళ్చా లుపంతో రొవిముల దిలయను తపం నిమి తం హిమపంతానికి వెళ్ళాడు” అని వాకొన్నారు.

ప్రశంరూపాథ్యాసం సపహూధి చాలించి, యశథాపూర్వంగావున్న అ మాన్ని చూచి?

దాలకోంగ బి1 కొంతించి, కబలను సంధావించి, గాశేయుని గర్వధంగానికీ, తపన్సం కల్చానికి సంతోషించి, నిత్యకర్శలో మునిగిపోయాడు. పరితప్త చిత్తంతో ధార్యా సమేతుర్రై హిమత్తైలానికి వెళ్ళ్యనరాజు తపం చేయసాగాడు. చేయి చత్సరాలయిన తర్వాత [బ్రహ్మ దర్శనమిచ్చి “రాజక్షొ వైనావని పలికి అంతర్హైరుడై నాడు. ఆ కాలంలో కలిగిన, హవిష్యందః మధఘష్యంధ, దృథన్మెతులను ముసుకు కుమారులకు రాజ్యం వప్పగించిః ధార్యనువారితో పంపి యిలా ధావించాడు, “ఇంత తపం చేసి సాధించిన అస్తాలు వ్యర్థ మయునాయి. రాజరక్షిగానే పరిగణింపబన్జాను. ఛీ! (బహ్మబలం ముందుక్యత బలం సూర్యుడి ముందు డిపి*ివందిది. నేను (బహ్మర్షిని కావాలి. అయి నీపతాడు” ఆ వెంటనే ఇం్మచిచూలను ఆనుకాసించి. మహా తపస్సులో ఇదే సమయంలో (రిళంప భూపతి, మేనితో స్వర్గం వెళ్ళాలని వసిస్టుని కోరాడు. అసాధ్యమని ఆయన తిరస్కరించాడు. ఆయన కుమా డల కడశేగి విషయం చెప్పి యజ్ఞ చేయించమని వేడుకున్నాడు. గురు (దోహికి నకకమే కారి, నాకం లధించదు, పొమ్మన్నారు. అండుకా భూమి భర్త, వేరే ఆశాక్యులను వరించుకానని పోనోతుంటే, చండాలుదడవ రమ్మని శపించారు. (దాహ్మణ శాపంతో (పాప్రించిన చండాలత్వానికికోసి బంకఘపవ్పలు, హితులు లోనగువారంకా విడిచి వెళ్ళిపోయారు. దిక్కుమాలిన తన దీనస్టిడికి వెద్కుతూ ఈ మహార్మునిపాద్యాశయడయ్యాడు. ఈయన పూర్వాపరాలు పరికించి, “నీ తప్పులేదు. నీ కోరిన రీతి యజ్ఞం చేయించి బొందితో స్వర్గం పొండేట్టు చేస్తానని అధయమివ్చి, శిడ్యులద్వారా ముని కోటికి కబురు పంచాడు. జారు భయంతో కొందరూ, ధక్రితో కొందరూ [కతువు నిమిత్తం వచ్చారు. శిష్యులు త్రో(తియడయిన దుహోదయుడు సోదర శతంతో రాలేక. దానికోపాటు ఈ మాటలన్నాడు “చండాలుడు దీక్షితువూ, ధూహెలుడు యాజకుడూ, బాగున్నది. (దావ్మాజణ్మాగేనరులు ఎలా వస్తాడు? దేవతలు హవిర్భాగాలు ఎలా స్వీక రిస్తాద? చండాల శరీరంతో స్వర్గం ఎకా పోతాడు? పోతే ఆ స్వర్గం ఎపైది? ఈ సవనం పొడుగవడినట్టై” ఆ మాటలు విని, దండతాడితమైన చంచహకంవతె ఈయన కన్ననికచి “నన్ను వ్యర్థంగా డూషించిన వాసి

182 ఎమెస్కో వచన రామాయణం

ష్టలు వెంటనే కాలపాశవపలై? గతాసువుకై, వడువండల జన్మ౩ె త్రి కుక్క మాంసం ఆహారంగా దుర్దాడుర్తై, వికార వేషధారున్తై, అపూజ్యులై తిరుగుతూ, నరకంలో కూలులారు” అని శపించి, “నన్ను దిట్టిన మహో దయుడు కిరాతజన్ముడై, లిరెగి తికగి ఆర్మ హత్యాపాపంతో రౌరవ నర కాలు పొందుతాడు” అంటూ,

(క్రతువు (వారంధం చేసి, అధకారుల నియమించి, (త్రిళంకునికి దీక్ష ఇచ్చి, ఆజ్యాహుతులర్చిస్తూ, దేవతలను ఆహ్వాని స్తేవారు రామన్నారు, 'తిశంరునిప స్వర్గం సృష్షించుట

వా ళు వ

ఆ మాటలకు ఆ్యగహించి “మీ రంత? మీ భి ఎంత? స్వర్గానికి నేనే పంవుతా” లని రిరస్కారంతో, రుడిచేలిలో వున్న (నువాన్ని పెకెత్తి “*తిశంకూ! హరాశుడవుగాకు. నన్నర్థించి వ్యర్థుడుగా ఎవహా పోలేక. నా వేయి సంవత్సరాల తపఃఫలమంతా నీ సశరిర స్వర్గారోహ ణకు ధారాదత్తం చేస్తున్నాను! పో స్వర్గానికి అని కదముండలకు. లోన జలం ఆచమించి రాజహ_న్తంతో సీష్మ వఠిలాడు, చూస్తుండగానే విమా నంలో అఆాళశపఖాసికి ఉద్గమించి స్వర్గంలో దిగాడు. దేవరలు “శాప హతుడవూ, చంవాలుడవూ, నీ కిక్కడ. స్థానందడు, పో. అంటూ ఇం్మదుడు గెంటివేాాడు. ఆ (తోపున తల్మకించై. ధూవాతం అవురూ “మహర్షీ! రషించు, రక్షించు” అంటూరోడించాడు. “ఆగి రాజా! అక్కడే ఆగు. నిన్తై స్వర్గం సృవ్షిస్తాను. వివకు అక్షు రాగలనో చూసాను” అ) గంభీరంగా పలికి, “సప్త చహతక్షండు నమ్మ్యతములను సృజించి, దక్షిన చిళలో దెవలిలనూ, ఇం్యమట్టే కల్పించి, నిమసేవి=చేట్లు చేస్తా"నని జలాన్ని స్పృంచపోతుంపే, (బహ్మాడులు వచ్చి వారించి, “వేవ వివదంగా సీవంటి వాడు (ప్రవ్రిస్తే న్య్యవ్షినే అంత్య్మకాలం వస్తుండి. కాంరించి కర్తవ్యోన్ముఖు లంకా అలోచించి, గ చై క్వానక నుండలానికే వెలువలగా, నీచే సృృజింప బడిన స్ర్రముషి మండలం, నచ్యతాలు కాళతంగా పుందైం ఆక్కడ న్యతళంయదచు న్య లోవవినే సర్య నాభ్యాలు అధోముఖుడ్లై అనుభవిస్తాడు”

బాలకాండ 129 అని అన్ముగహించి ఆద్యృష్యలైై నారు. “ఈ (పచేశంలో తపో విఘ్నం జరి గింది. పశ్చిమంగా పోయి ఆ (పకాంత వాతావరణంతో తపన్సు చేసు కుందాం” అని మునులతో ఆ చికాభిముఖంగా వెళ్ళాడు,

కున శృేటోపాథ్యానం

ఆ కాలంలో అయోధ్యానగరాన్ని “అంబరీషుడు” పాలిస్తున్నాడు. ఆయన మవాతపస్వి,. ఆనేక సవనాలు చేసి, దేవతలనూ, మభూచేనతలనూ, (వజలమాః అంపలనూ, అభ్యాగతులనూ సంతృప్తులచేసి విశ్వ విథ్యాశిని ఆకర్షించాడు. సరిపిన జన్నా =రు తృ ్ప్రిపడక, నూతనంగా సప్తతంతువు సంకల్పించె, యస్జాశ్వాన్ని వచిలాకు. దాన్నె ఇం్మదుడు హరించాడు. ([కళు భంగం కారకుండా గ్కురానికి బడులుగా మానవుణ్ణి తెమ్మునియజ్వలు చెప్పారు. రాజు దేశాలు తరిగి, చివరకు *'బుషీకిముని ఆ్మశమానికివచ్చి, వచ్చిన కాక్యం విశచీకరించి కుమారుణ్ణి (పతిఫలం వుద్చుకొని అమ్మని అకెగాడు. తర్మడి పెద్దవానిని తల్లి చిన్న వానినీఇచ్చుటపసమ్మతింపలేదు. వాతి థాదం ఆలుసుపన్న కనశ్శేపుడు లాన్రై వచ్చి సవనం సొంగం చేయ మనీ, వితకలకు కోరినట్టు పతిఫలం ఇమ్మని చెప్పాడు. అబ్జానరించి, తాపసదాలకుని చెంట నిడుకొని పశ్చిమంగా పయనిస్తూ,విశ్వామ్మి తాళము (పడేశం సమీపానికి వచ్చాడు, మధ్యాహ్న మైంది. ఎండకు తాళతక జలా శయం చేర దాహం తీర్చుకునే సమయంలో బాలకుడు పరుగెత్తి గాఖేయుని శరణుజొచ్చాడు, ఆ దయామ్దూరర్రి ఆ బాలునికి ఆభయమిచ్చి, వరుణ మం్యతోపదేశం చేసి “సవన సమయంలో ఈ మంతం జపించు. నీవు దీర్దాయస్మృంతుడవౌతావు, (క్రతువు ఫలసిద్ది పౌాఎమతుంది” ఆని మంతం ఇచ్చి పంచాడు. ఇంకొక గొప్ప విశీషం వంది రామచందా! విను. ఆ దాలమనకు (పతిగా శన బిడ్డలలో ఒకనిని పొమ్మున్నాడు. వారు నిరాక రించారు, కన్నకొడుకులని కనికరదుయినా లేకుండా పరోపకారార్థం,కొడు కులనే శపించినడై నత్యశీలుడు. ఆంబరీషభూపతి. హవనం పరిసమాద్త మైంది. ఆ బాలుడు దీర్చాయపునందాడు.

మధుమాసం వచ్చింది. పశ్చిమ దిశలో సల్నిన చేయి సంవత్సరాల శపఃఫలితంగా “బుషి” స్థానం పొందాడు, కాని త్యప్తుదు కాలేదు,

(ల్లిశ ఎమెస్కో వచన రామాయణం

మహర్షి కావాలనీ, మహాఘోర తపం చేయాలనీ సంకల్చించి ప్బృమశైల సమీపంలోని నరోవరానికి స్నానార్థం వెళ్ళాడు. కోకిల. కూతలు, పులు గుల కలకలాలు, వనమయారాలనాట్యాలూ, మామిడిపూతల, ఇప్పపూతల మాదక పరిమళాలూ,తుమ్మెదల రొదలూ,లతావృషాలనూత్నశోధా పాంధుల పరవపల్ని చేస్తున్నై. ఆ మనోహర సమయంలో: మేనక చెలులతో, జల (క్రీడలాడి వర్రధారణకు ఒడ్డునరు వస్తున్నది. ఆ దృశ్యంగాంచి, అచుపు దప్పి ఇంియాలు (పకోపించినై. వివేకం వ్యెరితల వేసింది. మోహితుడై ముని ముందుకు నడిచి ముగదకరం (గహించాడు.ఆలీథపాదుడై నమాకుని మోహనవాణం ధనుర్నిర్గతమై, శాపాయుధుని శరీరం సోకిండి. అశ్ళంగార (క్రీడలేమి? ఆ విలాసములేమి? ఆ [పణయకలహాలూ, ఆనర్మగర్భవాషణ అమి? పడియేండ్లు పచికణాలుగా గడీచినై.. మేనక ప్యులికను కన్నది. మునీశ్వరునకు కనువిష్పు కలిగిశది. చేసిన పనికి సిస్తపడ్డాడు, “*బలవా నిర్మదియ [టామో విద్వాంస మపికర్షతి [బలమయిన ఇ్యదియసమూహం విద్వాంసుల గూడ కర్షి స్తవి] అన్నసూ క్తి నా పట్ల సార్ధక మైంది రాజధర్మం వడలి, (బహ్మత్వం ఆసించి, వేల వత్సరాలు శపించి, ఈ వెలనాకికి లోవర్దాను. భష్టుదనయ్యాను. ఇంతచేసి బుషి శబ్దవాద్యుడను మ్యాతమే అయ్యాను. మహర్షిని కారేదు, (బహ్మార్షిని కాదు. చేసిన తపస్సు వృధా అయ్యింది. మేనకా! నీ దోషంచేదు. దేవతలుజేసిన మోసం తెలుసుకున్నా ను. ఇక నీ దారి నీక. నా దార నాది. హ్‌్ముని మంచుకొండకు.. వెళ్ళివేయి దివ్యవత్సరాలు ఉంగా తపం చేశాడు. ఆ తపోగ్నికి నిర్ణదలు భయపడి విధాతచే “మహర్షి” పదానికి అర్హత అద్బింవనిపించారు. అముతే “జితేం (చియుడనేనా?” అని (పళ్నించాడు. ఆ అర్హ తరాళదన్నాడు వికంచె.

ఆ విరించి మూటలు మండుముంటకు నేయివలెనై, మరల ఉగ తపస్సు చేయ మొదలుపెూడు. ఇం్యడుడు రంధనుపంపి, తానుమన్మరుని గాడి చిలుక మై అ్యశమం చేరాడు. రంభ గానం చేసింది. చిలుక మధుర మఘరంగా పలికింది. చుదనాస్త్రం మునిమై పుడ్చొడ్షి చిలికింది. గాశేయడు కన్ను ఇరచి, కలహపు అరసి శిలగా రంధను " శపించాడు. మళీ తపో భంగమైంది. “దంత తపంచేసీ, (దాహ్మణక్వానికి | పధానగుణాలై నళాంతం సత్యం కెండూ కాకు లేవు, కామ్మకోధాలు జయింపబడరేకు, అన్నివిధాలా

బొలకొండగ 125 చెడ్డాను. ఇక తిస్టినా ,కొట్టినా ఏమి చేసినా ఆ్మగహించను. ఉచ్చ్య్వాన నిశ్వా సాలు కూడా బంధించుతాను. (బహ్మాల్షి అయే? పర్యంతం వాహ్యస్మృతి విస్మరిస్తాను” అని నిర్ధారించుకొని, తూర్చుదిశకేగి వేయి. దిద్యదళ్షాలున్‌రు, గాలి, ఆకు, ఆలంయూడా స్వీకరించకుండా తపస్సుచేసి? (పాళనం చేయ చోయే వేళ ఇం్యదుడుమునలిదాపడిహ పంతోవచ్చిల్టుంచగా: ఆఅన్నం పెట్టి, “ఎప్పటికీ అన్నం తిననే తిననని, న్మిటుపాసంతో పంచాగ్ని మధ్యంలో నిల్చి ఆఅరిమానుషంగా తపం చేయసాగాడు. ల్‌

అన్ని రోమకూపాల్లో అగ్ని వెలువడింది... శిరంపై పుట్టిన వహ్ని ఊర్థ్వలోకాలను నిర్థహించసాగింది. రోమకూపాగ్ని అష్టచిష్క్ట్లల ఆపరిం చింది. వారానులు తప్తమైనై. జగళత్తు వేధించింది. . సూర్యమండలం తేజోహీనమైండి. భూమి కంపించసాొగిండి. వాయవ వేడెక్కింది. జీవ కోటికి ఆహాకం ఆకలి తీర్చటంచేడు. సర్వభదద[ఆగ్నికి)నకు దహన శక్తి మందగించింది. దేవతలకు హవిస్సులు అందటం3దు. కౌశిక నిరా హారతపస్సుకూ, నికహంకారతకూః నికాపమాన, నిళ్చలరియడు నిష్టకూ నురలు “పాహిమాం హిరణ్యగర్భ! రతమాం కరుణానిధే!ొ అన్న ఆ్మకందనం వికంచి సృష్టికార్యం ధభంగించెంది. వాంని వంట నిడుకొని సాషాత్కరించి “మహర్‌! రాజక్షివి, బుక్షివి, మహర్షి చేశాక “బహ్మారక్షివి” కూడ అయ్యావు. సీ దీక్ష సాధకులకు రద అజ్ఞానులకు శిక్ష. జ్ఞానవంతు లకు భిక్ష. లెమ్ము లెమ్ము” అన్ఫాడు. ముకుళిత హస్తుకై మునినాపడు “చళుర్ముభా! నేను (బహ్మక్షైనీ, డీర్దాయష్కృంఠుడనూ అయితే, ఓంకారం, ఆగమాలు, (శతి, వటష్మాారాలు నక్నుచేడగాక. నీ సృష్షిలో న్‌యంత వారై, పోడే సాటీతని (బహ్మర్షి వసిష్టుకు శా నర్వో ర్రమాధికారిత్వం అంగీకరించుగాక” అనాడు. పరమేన్థి, “కాశికా! మాత్సర్యం విడిచి, మత్పుతుని ఆశీర్వదించమని ఆక్థించు అరడు అంగీకరించుతా”డని చెప్పి ఆంతరి తుడె నాడు

వలు కివధనుసు*ను గూరా కాశిరుడు పనావించుట తో ! అట

విధి నిర్జేశంచినట్లు ఈ (తిలోకపూజ్యుదు వసిష్ణలదారికడ కరిగి

ఆయనతో చెలిమి పాటించి, ఆ గాటినుండి (బహప్టలరో (ేపడైనాడు”

126 ఎమెస్కో వచన రామాయణం అని శలానందుడు విశ్వామ్మతుని (ప్రాళస్యం [వస్తుకించాడు. సభానడులతో రామలమ్మణులు హర్షపులకిత గాాశులయ్యారు. జనకుడు ఉపచార వాళ్యము లతో వారిని అనందపరచి, “దవా! మీరు వచ్చుటచే ధన్య్ముడనైనాను. సూద్యుడ స్తంగతుడవురున్నాడు. సౌయంగాల విఘలు నిర్వ ర్తించవంగదాః శేపు వుదయం వీరికి శివచాపం చూపిస్తాను. కర కాల్య కరజీయాల నిమి త్రం విడిదికి దయచేయండి, తమరు అన్ని సకుపాయాలూ అక్కడ జరుగుతై ” అని సెలవుకొని జనరవాటికకు సాగిపోయాడు. ఏవచాపం జేరిన విఫం జనకుడు చెప్పుట పడిహినవరోజు ఉదయం నిర్వర్తి సకాలవిధువై, మిథిలేపని అనుమతితో వచ్చిన అహ్వానితులతో గూడి సవనళాల (ప్రవేంంచిన విశ్వా మ్మితునితో, మైశిలుడు యిలా పరివాడు. “దేవా! ఈ చాపంపూర్వుం “దవరారు"దనే. పూజ్యునికి. దేవరలిళ్భాద. ఆతడు. నిమికి ఆకోవాడు. దక్షయజ్ఞ విధ్వంసంలో. శివుడి చాపాన్ని ధరించాడు. సురలు ధయంతో (పార్టి స్తే ఆకృపామూ ర్తి మరల చేవతలకిడి ఇచ్చాడు. వాద నాకు ముందుం డిన భూపతికిచ్చారు. అప్పటిగుంలీ గాషంట నితాపూవావిమఘలతో అర్చనం అందుక టున్నడి. నేరాక (కళువు తలపెట్టి నేలనుడున్ని చదును చెయి స్తుంటే నాగటి గాలులో మంచసం కనపడ్డది తెరచిచూస్తే, ముద్ధమోహన ల

మైన ఆడుచిడ్ష అంచులో శయనించి వుంది. ఆ శపప్తనునా చెడ్డగా థావించి హోషించుతుంటే ఆమె లావణ్యానిక్తీ సునుణసంపచకూ ఆశవడి రాజ కుమారులు రాసాగారు. అయోనిజగా జన్మించిన ఆ దిడ్డను రాజశబ్దమా్య తుల కిచ్చుటకు ఇచ్చగింపక, “వీర్యపల్కగా (గహించండి. అనీ, ఆ వీర్యం ౩వ చాపం ఎత్తి, నారిని అనునంధించటం ఆన్‌” చెపాను, వారు ఆ పనికి శ క్రి లేనివారైనా పురం ముట్టడించి తుదకు వెళ్ళిపోయారు. ఈ కమమాకలలో ఎవరైనా ఆ విబ్ధ ఎక్కుపెడిచే నాకూతురు సీతను ఇచ్చి వివాహం చేసాను” అని ముగించాము. “యంబిది మిథిరేశా! ముందు చూడవతెనదా? ధడుపును తప్పించు"మని. కౌశికుడు అన్నాడు. మహాబలవంరుల్తైన ఐదు వేలమంది వీకషలు ఆయః పేటిక చెచ్చి ముంకుంచి “వధుపులయాజ్ఞ నెరవేర్చబదింది” అని చునవి చేశారు. జనకుడు. లేచి, గాశేయునిగాంచి?

గా బాలకాండ 12 టీం లు! కళ లం గీ! ౧% నాక్‌ ఆలీ య్‌ టి కరములు శోడించి, టహ్మన్ష ఇదిగో నదచాపం చవ దానవ యడ అలరి ప అత్ని క్ష ల. వ్‌ అగ అ 4 ఆటం క కింపురుషాడి చిస్ట్యృలతే యిడి సాధ్యవకాండు. మానక్తల సంత వంమయలకు- కు కం అన్యుల జకం అం ఆర్య ఆర్య లాకుంది కి? మో పెట్టుటహాని, రారహాదలు సందర్శింపగా అనునమురం యండి” లని విన్నవించాడు. ల జద జర ళ శివధనుర్చుంగం లాం ఆక్‌ నో శ ర ఆగ ఆగ ఉక చిపనవుంతో, గడ్డం బజతతో సవరిసూ, *ొరాకూ! దింటివి కదా ఎ మే ం వ్‌ న. న రాజర్షి వాక్యాలు. దానిని మంకూడా చూడాలనివంది" అన్నాదుగాంయడు, అలి టబ అన్‌ టో, నం. సీ ర ఆ ఆననం నుంచి చివాలునంచి, మద గజ గమనంతో మందడపంవద్దరు వచ్చి, ఓ ఆల నె న త ఆల్త్ట్ట ఆభ్‌ ఉల ॥| మూతలంరచ్హి చేతితోతాకి, గురుకలవంక చూచాడు. గురుదేవని కంటి న వ న. ల నం! వ న 2 కదలికా, పెరిలొని కఏపపూ మక్కనా లె కతిరివ్రై. శొండంనాచి, చెరకు పీ న థం వ్‌ వ | జ లీ గడగు ఒడిసిపట్టిన కంర్యడంలాగా, రాముడు ఎదమజతితో విళ్ణండి వెలికి జ పం స ఆ లీ ఆ, వ్‌ న రల తసి నిలబెట్టాడు. ఆశ్చక్యానందవ్మి భమాల5 ఆనర +ల్చాక్ళతి అయింది. రు క్యాజర్న ఎ గ జగన్న వ్‌ వి, ఆఆ అనా అ కోం ఎది ఎ ఆక్‌ డించివుంచిన నావనీి నతబసీ ధనగుక్తవంచి కొమ్ముకు సందధించదాగా న ఆటీ అలో ఆ గా ల యారు అటి న. మహారావంతో జాపం ఫెపషన వికగిండ. ఆ గాదం వాయపవంలొ బడి అరి ం న ల నం. ఒర జల ఆ? జ్య పదా? లులోరాలల్లో (దతిక్చనించిండి. నభుంలు చాపమూరుతై నారు. ంగ్య అ జ జి యవ అద టం బ్‌ వ ల ఎక్‌ టరాం సురద్మఎకం ముంషమకువాలిండి. వికం౨ి కమఠాసనశం కంపించింది. భూమి ర లం న. అం ఆ వజిిండచి. మువాచళాలు గుహ౬నుంచె వబ్బ ర్యనికి నగాలువడినె, సప ఎ న. నం. అలీ. వె ఎ నం జ అర్య జో ఆ క. ల అరటి నాగరాలు ఘూకిలినె. సూరాాడి గ్రహాగమనం సంపించెండి.. పుహి లళ రు టా ఓ త్‌ మ, జో, అ న జ. యోగుల విమునస్క (వి విచ్చిన? మైంది. శ్‌ (స ర క టా అ | లు వవ న కొంత సపడికి ఆ రావం సన్న గిక్టందిం చాన వెరిసినప్టియింది. సధ య న వట జ అ ఆ కర్రల ఆబో ా యూ. నే 4 లదకముంతి జనకుడు రుంకనందడుిి చూచి, పూవ్యాడా! మీ రాకచెత జో, శై ా ల్‌. నిజంగా అని? విశావాకుతారంుడ నయాాను, ఇచక్కుడి కరి ?౬డినిజసూ? ద్‌ ల్థ్ళ జ లా న అ థ్‌ వాం అద ఆ జ వ న ఆర సంపమా? నా దెడ సీత మంర అఆదవషవంతుూలు? ఎటు పు, ఉకగాకదర్సిన ఎర ఉ ళా అజ ష్‌ ౬ గ జ = ఎ వుల నం ఓ ల నా భాగ్భుచుమికాగ్యం? ఇవాంసలలో మైకిలులు సంబంధం ఇహామ్చకొనటం ట్ట చా ఆ క్‌ రా ల ఎట్‌ అల న. శ షి మా జతమ్మ చలువచేరనే్శడా! నే నివండనుకుంటున్నానుః? బు రాక త్‌ చు య! /- చ్‌ ఆన్‌ ఉగ, ఇ. అరు అలు సంజ ఇంచులకేనని. లకపోతే అనాహూతమానుగా. బుక. చతుర్ముఖ నవనాని జ ప వో ఇ న కైనా వెప్టతారా? మీ బుణం జనరుము తీప్పకోండు. మీ అనుజ్ఞ ఐతే శ కె అట్ల ణు నే సా న 4. అన్ను మీ *ఇషవరత,ంనా పంకా హేమంలో పొదగబడుతుండిం గా పరిక వీర్య ౮ బా

1౬రి ఎమెస్కో వచన రామాయణం శల్క యన్న నా మాటకు అన్నతదోషం దూరచువుతుంది. ఏమి సెలవు దూకు” అని అన్నా దు, (ప్రభువును సెౌదరంతో చూచి, “వాహ్మణ్యుడా! ఎండులకీనుతి? ఏ జనకనాముం వేదాంత లోకానికే జనకనదృళ్యమైందో, ఎవని గార్జస్థ్య ధర్మం బుష్షీక్వరలకు సయిరం ఆడర్శకమైందో, ఎవని పాలనం, మూడు లోకాల పరిపాలకులరు శికోధార్యమైందో, ఆ జనక చ్మకవర్తి నన్నింత హైోగడటం మరినా ఆదృష్తానికి హర్రేమిటో సీవేచెప్పు” అని గాశేయుడు (పతి చచనం చెప్పి ఈ శభ సందేశాన్ని అయోధ్యకు పంపి, వియ్యంరుడుగా రావలసిందని ఆహ్వాన లగ్నహష్మతికలు దశరథకన కందింపుమన్నాడు. ముఖ్యమంయ్యతులు జవనంపన్నాలైన గ్యురములపై మూడు దినాలు (పయాజింది నాల్గవరోజు అయోధ్యమ చేవ ద్వారపాలకుల ద్వారా తదు రాక లల్బుకొని (ప్రవేశార్హత కలిగించురుని రాజదర్శను ఇను కున్నారు. వచ్చినవారి కార్యం నివేడించుకుని లగ్నష్మళిక యిచ్చారు. వృద్ద రాజు పరమానందధరితురై, వసిషస్టాదుల అనుమతితో అంగీకరించి. ఆ రాతికి వారి నరక్చించి, మరునాడు వేకువజామున సర్వ్యసన్నా హాలతో తరి, వసిష్ట, వామదేదు శాగారి కాళ్ళవ, మృకండు, కాత్యాయనాది మహర్షుల ఆందలముల_పై, ముందుగా పంపి, రాజులతో, దా:దాసీ జనంతో, మం్యతు లతో, చరురంగబలంతో, నేల ఈనినట్టు, మంగళనాదాలతో, మగువల లనందగీతాలతో, నర్తక నర్తకి గాయకాడి సంగితథరత కార్త (ప్రవీములతో వాహనారూరుడై, మిథిలా నగరూనికి చేకుకున్నాదు. మిథివావతి అల్లంత దూరాననే ఎదుర్కోలు సలిపి, ఉచిత మర్శాదలరో సంతుష్టి గొరిపి, నగరానికి ఆమంతణంచేసి విడుకులలో విడిబుఐవాడు. ఆ రోజంతా దకరథుడు, కొడుకులతో, ధర్మపత్నులతో, మంతి పుకోహిత సాధసజ్ఞ నులతో, ఇష్టాగోష్టి సలుపుళూ గడివాడు. సూర్యోదయానంతరం సవన వాటిక సందర్శించి (ప్రీరుడై నాడు.

జనరుడు దశరథుని ఉపజార వార్యాలతో

రుశల మడుగుట

సుధర్మాసనుండైన ఇం్మరునివలె నున్న వియ్యంకునిచే, మైథిలుడు

నమన్కరించి “తరణికర్తుల మండనా! దశరథ మహీపకీ! సీక్స స్వాగతం.

బాలకాండ లి వచ్చిన పెద్దలందరికీ వందనం. మహాత్ముడైన విశ్వామ్మిత మహ్షి ఆజ్ఞాను సారం శివధనుర్భంగం చేసినా (పతిన చెల్లించిన మీ వ్యేష్థప్కుతుడు చిరం జీవి శ్రీరామచం్యదునకు, నా ప్యులిక చిరంజీవిని, లక్షి శ్రసౌధాగ్యవతి సీతను ఇచ్చి,పాణ్మిగహణం జరిపించుటకు పెద్దలు సుముహూర్తం నిర్ణయించినారు. నా అభ్యర్థనం మన్నించితాము దయచేసినారు. సూర్యవంకజులతోనంబంధం చేయుటచే మా చర్యచవంశం బహుధా (ప్రకాశంపనదు. ఈనాడు యాగపరి సమాప్తం. కేపు విధథివిహితంగా. వివాహం. తాము ఆనందముతో అనుమతి యిచ్చి, తమ ఆవశాంమిలో 'సెలవిప్పించండి” అని నిల్చు న్నాడు. దశరథుడు వృడ్తపంచాన్యంవలె తేచి, దాహువులు చాచి, జనకుని గాఢంగా కొగరించుకొని, హెంగివస్తున్న సంతోషంతో ఆనంవ్యాళువులు కుకున్తూ అన్నాడు. “రాజక్షీ! లోకాచారం యిక్కడ వ్యత్యస్థ మైంది. వరుని తండి కన్మను కోరటం, వఘపవు తడి అనుమతించి దానం చేయటం పరి పాటి. మీవే అర్థించి, మమ్మాహ్వానించి నూతన నసం్యపదాయం నెలకొలి వాప, అంకుకు నేనంతే రృతస్టునై ఆ పైగా ఆదేశం చొప్పున కల్యాణ విధి తీర్చడళలిచానంటూ కోరటం, అఫాధికమైన ఆనందం కల్పించింది. సర్వజ్ఞులు, మహర్షలు, ఉధయవంశ చేమాభివామలు, ఈ విశ్వామ్మిత వసిష్ట వామదెవ శలానందాడులు. వారి నిర్ణయానుసారం వర్తిస్తాను. అయోనిజా, లోకోత్తర నెందర్యరాశీ, నక్షుణఖనీ, అయిన నీ దిడ్డ నా కోడలు కావటం, ఆమె ఆదర్శగ్భహిజే జీదితం చూసి ఆనందించటంకన్న ఈ వయోవృర్దునికి కోరందగించేమున్న ది? అడి నెరవేర్చునున్నావు. మా రాముణ్ణి నీ ఎపారకృప వల్డా, గాశేయల సంకల్పంవల్డాః కల్యాణవాముణ్ణిగా కనులార చూసాను” అన్నాడు. నధాహప్తాపలందహ, ఆ ఇని సంభాషణఅనువిని, హరక్షధ్వానారూ, కరతాళధ్యానాయూ కావించారు.

సలషణంగా పూర్ణాహుతితో సవనం ముగిసింది. రాచోయీ వేడుకలు

ఊహించుకుంటూ, అందకూ విడుదలకు చేతి ఆరగించి వ్మికాంతి పొందారు. తశాస్తుదేవతలు నసురపతికి ఈ పధవా ర్త చెవిని వేశారు. ఆయన సంతోషం పట్టలక శచీదేవి అంతఃపుకానికి అతి వేగంగా పెళ్ళాడు. అంలంలో భర్త రాక గమనించిన శచీదవి, అదడకాడాదరాగా ఆఅలంకంందని, వాద్మపంళ నాది విఘలు ఆర్చి ఆసనం నమర్చించండి. ఆసీనులై దంపతులు-__

1౭0 ఎమెస్కో వచన రామాయేణం ఇ్మదు: దేవీ! ఇది సకాల వక్షమె. దాశరథి గృహస్థు కాదోతున్నాడు. శవీ; ఎంత మంచి శుభవార్త చెప్పారండీ, ఇర్మడు: మనం చేయవలసిన పని చాలావుంది. మన దేవతా వృషాలు ఐదింటి పుష్పాలు ఇచ్చి మాల కూర్చాలి. అమృతం కమల ప్మతంలో రూర్చాలి. చింకామజి (పధావంతో సీతకు సర్వాభరణాలు సమరూర్భాలి. గాయప సార్వభాముల్తై న నారద తుంబురులనూ, అళ్వని చేవతలనూ, అష్టడిక్సాలకులనూః ఇచ్వూకు (వభవులనూ, బృహస్పతుల వారినీ రప్పింజాలి. నవరత్నాలతో రూడిన ముత్యాలు తలం్మదాలకు తయారుచేయాలి. నీవూ నేనూ-__ శబీ: త ప్పేము౨వీ? దంపతి పూజకు తయారుకావటం-- ఇందు: ఆం అవీ అసలు సంగతి. నీవు ఎవరి పడం వుంటావు? శలీ; మా అబ్బాయి రామడు పక్షమే. కర్మయ: ఇంత వలపడషం మాడకము, నీవు వధవువై పూ, నేను వపషని వైపూ సరేనా? కైలాస, ప్రైమంక, నర్య, నాకలోకాలు, శచీర్యడులవలెనే యా గౌరవంగా బపనణమచులూ, చడివింపులూ, కట్నాలూ కానుకలూ సేకరించు కుని సిద్దంగా వున్నాప, జనమ మంతి శతానందులను విడిదికి పంపి వియ్యంకుణ్ణ వివాహ వేదికకు తపం రమ్మన్నాడు. అక్కడ మంగళ స్నాఠుడైైన రాముణ్ణి తోడుకుని, కొమషమలరి,. రాణులతోః పరివారంతో డశరథుడు కదరివచ్చాడు. జానకిని ఆలంకఏ3ంచి, వృద్ధ సువాసినులు కళ్యాణ వేదికకు కొనివచ్చారు. మైథిలుడు కుకధ్వజాది సోదరులతోనూ, పరోహితులలోనూ? మంగళ (ద్రవ్యాలతోనూ వచ్చి ఆసీనుడై నాడు. రాశానుడుతిరో వసిస్థుడు తేచి మధుర గంభీరంగా ఇలా చెప్పాడు. పష శతానందులు ఉధయవంశానువ్రమణిక చెప్పుట “సదస్యులారా! మా రాజవంశ చత్మిత వివరిస్తున్నాను. ఆది పురు షడు (బ్రహ్మ ఆయనవస మడీబీ, మరీవిప్పి కశ్య్థపుడూ, వానికి వివస్వంరుడూ ఆయనకు బదాజుచూూూ వానికి ఆనకణ్యుచూూ ఆతనికి పృథదూ, వానెకి

బొలకాండ్‌ త్రి శ ఖో వట ఆ జ అద, (తిశంకుడూ, వానికి దడుంధుదూరుడూ, యవనాప్వమా, మాంధాతా, గ ఆటో అల్లో, ప ఆ ఆల ఆ న తి ఓ జో శ్రమంతుడూ, నునందీః (చవనంధీ ధరతుడూ, ఆసీతుకూ, నగరుడ్షూ, అగ ఆ నం. (4 సుల వా 4 జ అరు ఆసమంజుడూ, అంపమంతుడ్తూ,.. డిలీపుచూ, భగీరథ, కకుత్హ, రఘు, జ మె జ. న. వ ఆ అల్‌, ఆ న కల్మాషపాద, భంఖణ, సుదర్శన, ఆగ్నివర్డ, శ్న్‌ఘగ, మరు, వ్యపక, ద్‌ క్క అర అమ్మా అద ఆర్య ర ల ల్‌ అంబరష్క, నహుష, యయాతి, ఆధాను, ఆజులు (ర్రమంబున జన్మించి ఆగ ఆ, న ల సజ అ గ్‌ అలో, జ. వంశవర్షనులై నాకు. అఎకముహారాబున కీ దళరథటుకూ, వాకికి రామలడ్ను బులు ఫి వో ల అక సీ అ య జ వ . నుకులె గాడ. కాసన సీ పతా దంయాని, సదమారద్యయానెకిను ని వేడు మూల ఉం ట్‌ బు ఈం ర . న. టి నే | ం న నం తున్సాను" అని ముతింబడుు.. వెంటనే ఫవానంచయడుు దేచి సర్వా య లి జు ఇర వ = వ ఇగ న. అలై టు ఆగ ఆ, మహాోబగం,_ గి నమః మ్యాపధివుఎ వంశం మనవిచేసాను. మూల మ లు ఉలి వ్‌ లం ఉం ఆల అప సజల 4 పుపషుడు నిమి, వానికి మి;ః అతనికి యదావనుపు, ఆయనకు నండివక టు ల న న. న్‌ు లో ఆ అద్‌ క శ ననూ, నుంచుడూ, చెవరాతుకూ, బృహ్మదపనూః మహాఎరుడూ, యం ఈ టం. “కం ౫ న. సుకంది, (దుష్టరతుపా, హరంకు వూ, మరుద్తూ (వఆంధరుమూ, కీర ఈ. లు ఈ న అజుక్‌ నమ ప శ. ఇ ॥ అ. ఇ ర అ సళ రథుడూః. దెదముధుడూ,.. విబుముదూ,. చుహ్వీరపమూ,... కీర్తిరారుడూ, డ్‌ అధు వాల్‌ ల ఆ అల్లి న అభా లో ల త 4. మహరాముడూ, సాంకలోముమూ, [(హాన్నరొముదూ (ర్రమానుగతంగా గ్‌ శ ణు వం ల అమ్ము లన అతా ల్లి జనించి కులం విసవంచాప, ఆ (హాన్పరోమ భూపతికి మా జనకముహవి న | ల బి

జ, వలలు ఆల్‌ అగ న న్‌ జార ళో

కలిగారు, ఆయనము సీతా, టఃర్మెళా పపస్టగల ఇదప రుమా రెలున్నారు. క్ట జీ న.

న నం. మంత అది ళ్‌ ౮ వం. £ వారిని ఎ కమారలకిచ్చి వాణ్యిగదూాబోత్సవం జయనంకల్చింజాడు వ అరు నాలి వరు ఉం ఒ కళ ఆని క ూకుంగా? దుం పుకోహితులు మవ త పకఠరనణంబసూ వళభావరులను

వా న్‌ వ. =ాన్‌ మెం, వ అం ఆగ లా ర అభిముఖంగా... జడికలపై టాప్పండఎచట్టారు... గాకంనుంచి ఇద్యదుడు ప ఇ హ్‌ న జా జ దంతి స న సల సజతుడై వచ్చి రథం దిగి హుటాహుడి కల్యాణ మంటపంచేరి న అరా ఆ అ జ, అడు ట్య లాను కెసివచ్చిన దిదూపడాంాలను |, కాహు ఎలకిచా,డు. లా మి నో ౮ ల ప ది జాల నాళం. జనారంంా క) ఆజ ఆ లలి ర్‌శెంరం కో ద జవ జటలు ఠి అరల ఎక లో వాప అందుకొని మంగళన్త్యూతం తసి సభుంల రండించి రామ లు రజల చె. | అవ యయ ళా. జో చం, దుని కర రదులానికి అండించాకు. కాముడు వకహాస సుందరవదనార టూ వ్‌ అనిన్‌ ఇల్‌ నా నా ల్‌ అల్ల నస జ. వింకంతో సీతామహాచేవి మంగళగళంలో మరా స్తం (తపంధం అదం ॥ లవ కి అ టట అ న. అన్యా అ ప్యూల్టి ల ఇశాను శిలీ అంర్యమైలు లెండలై పుల నిల్చు హమంంమువ్యాల ప సలు అంచి౭చాప.

(ఫలి ఎమెస్కో వచన రొమాయణం “*ోచలమూని ఐబనుక తగ్గక తల్మదాలుం చోసికొనిరి సలలిత హ స్త్రద్వయములు స్పర్శసుఖమిడన్‌,” మంగళ వాద్యాలు “ఆనందమానందమాయెనే, మా రాముడు 'పెంగ్టికొడుకాయెనే, మా సీరమ్మ పెండ్రికూతురాయెనే. ఆనంద మానంద మాయెనే” అని గత్తివేదంతో (మోగిపోతున్నై దేవతలు కుసుమ వృష్టి కురిపించారు. మలయమారుతం వీబించి. మానవ లోకం మల్లెల వనంలా వికసించించి. నాకం జానక్యాః కదులామలాంజలి పుపే యాః పద్మరాగాయితాః, న్యస్తా రాఘవ మ న్తకేచ విలసర్కుంద (పసూనాయితాః, (స్తై శా _లకొయకాంతికలితా యా ఇం దసీలాయితాః, ముక్షాస్తా శ్శుభదా భవంతు భవతాం శ్రీరామ వైవాహికాః. సమ స్తసన్మంగళానిభవన్తు. స ణు గంధాలు భ్‌ క మణ. ఖా / ల ( లో క్ష సు జ ు న ఇహ నో. ల లో ఆ గీ ం అ హౌ ద్‌ 03 0%

[. , ఎమోగోవరరమూాయల. న. 1 కం” నో” నత. లే, జస. న న్‌ వ. యన . [స ౮. ాగ౭ అగిళి 12710 ౧ నో నింం66 షం కంణగా నగ గుం 20. జ్‌"