Telugu Doora Gamanam, Sravanam, Darsanam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

గ త్మ. బారత ఆంద తేజ)... క్ష ల న్‌ శ శే 1 లి క! పు మేన || ననా. శ. కఇతారత. ఆంరని లట వ వ ననన ఇ

౨ శ ర ని

త్త క్ట మ ఎకు! స. య జని...

| , శీ - న్‌ కో కత ఖే న

. దరసనం “

క తూ. నొ

మ గచ తనా. కాం. టన

ళో జ. శ ఇ $* జ. 14న ఏ... స కన టు.

1 వ .- . వానను ఇ శ గవునం రార శ్రవణం గ దర్శనం 13 , స్‌ వి శామని ఉం నారచే య. వొ కేలా” కీ ౬ ఇక ౦0 "ది మూలం* ఎన్‌. కె నాగరాజన్‌ కరీ ॥ అనువాదం. పొలగుమ్మి పద్మర్జ్నాజు 31. ౨6 | వ్ర చురణ+* వకిణథాషాపు స్తకసంస్థ వళ, "సైెర్లింగ్‌ రోడ్‌, మద్దాను-తికీ,

గలరు ఇ. క! కటడం8 2 3000 00౫146 [1 శతీం2058 1966 ॥ గ క | =, 00084 5204040431 పెం కశ ₹5త సడి కక్‌ చేయ ౦౧22412 ౮46411 10%0౮614111౮ కృషి (607౧001620 060 296 *0ఇ) ” ఇం 26 6 76046౮1 0! ఓం గక రం? ఫ్ర సె కద మ్యడస్టడర సశ, తీ. పుస క క వళ (లా వ06: వెలి క్ష50 (పథ గో ₹100308 తమి అజయ + ఈ ల్‌ షీ ॥ వ 10 _ లో ఫ201366ీ $? ళల 50008 ముండి తం! 58 ౪1 లల య 25512006 0 లం 60లుంులు! 08 పేర 2064 16 భారం 60౪?౯౧౫౦% తీలరరూడ కిరరేరు 7"- ముల 106 056 కొషేం1గ లు ౮6౧౧6౧1 0£ 06412, శాస్త (16 5034 చ. 206 ₹017ల:106 కరే 6 66 సంర ₹ం386464056- ॥ కూర హరే ₹108/4మిి6 - 7608400. 19 బీవిత 1200140008 గ్య08 1010 లు8[ [00౯ 93 66111090 25312066 10 : శ్వ శ586 ఏంళ600670 [20842869 300% చంకల సేకడడేం29 34, అవష వై 2164 21: శైలం ఉంయి2 లిజరడ లట, 7 041000 య0గ0 వట, 3ట29-1.

పరిచయము

దక్టిణ భారత (పజలలో పున్నక పంనాభిరుచులను, అభ్యానములను "పెంపొందించి ఆ విధముగ మన సంఘ విజ్నానావరణమును విన్న తము చేయవలెనను (పశస్తృమగు ఆశయసిద్దికి దక్షిణ భాషా వుస్తృక సంస కృషి చేయుచున్నది.

(పజల విజ్ఞాన మనోవిక్తాసములకు దోహదకరములగు మంచి వుస్తకములను అందరకు అందుబాటులో నుండునట్ను చౌకగ్య ఎక్కువ (ప్రతులను మ్ముదింపచేస్తి విస్తృతముగ పంపకము చేయుట ఈ సంస్ప (వధాన కార్య కమము. ఈ విధముగ ఇంతవరకు తెలుగులో 104, తెలుగు, తమిళ కన్నడ మలయాళ భాషలలో మొత్తము శ41ర5్‌ పుస్తకములు ఈ సంస్పృ కృషివలన వెలువడియుండుట ముదావహము, ఈ పుస్తృకమృ లలో కొన్ని ఈ దాక్టిణాత్య భాషలలో స్వతం్యత రచనలు. మిగిలినవి ఇతర భారతీయ భాషలలోను విదేశ భాషలతోను గల (పశస్తృ రచనల అనువాద ములు, సామాన్య పాకకులకు గూడ సుబోధముగ కుండునట్ను రచించిన శాస్త విజ్ఞాన (గంధములు కూడ ఈ (పచురణలలో ఉన్నవి.

విజ్ఞానశాస్తృము మానవులకు అనేక నూతన సౌకర్యములను సమ కూర్చుచున్నది. ఈ సౌకర్యము లన్నింటిని సవ్యముగ వినియోగించుకొని జీవితమును సుఖవంతము చేసికొముటకు ఆధునిక మానవులందరు ఆయా శాస్త విజ్ఞాన శాఖలలో మూల స్యూతముళ్నెన తెలిసికొని యుండుట ఆవశ్యకము. ఈ జ్ఞానము. వారి వ్యక్తిగత కుటుంబ సౌఖ్యమునకేకాక, సాంఘిక జాతీయాభివ డ్చికిని దోహదకారియగును.

భారతీయ భాషల వికాసమునకు--ముఖ్యముగ శాస్త సాంస్కృతిక విజ్ఞాన వ్యాప్తికి, భారత ఆం(ధ్యపదేశ్‌ (వభుత్వములు నిర్వహించుచున్న

న! కార్య్యకమము ననుసరించి తెలుగులో పన్నెండు సుగమ శ్యాస్త్య (గంధమృ లను రచింవదేసి వెలువరించనలసినదిగ దకిణ భాషా పుస్తక నంస్పృను ఆం(ధ్యపదేశ్‌. (వభుత్వము కోరినది.

శ్యాస్తృ వరిచయములేని సామాన్య పాఠకులకు గూడ నులభము బోధపడునట్ను రచింపబడుచున్న ఈ పన్నెండు పున్నకములలో ఇదియొకటి ఈ పుస్తృకములన్నియు. ఆయా శ్యాన్నములగో చిరకాలానుభవవాగల ఫండితులు రచించినవి.

(వజలు ఈ పుస్తకములను ఈ,సంప్ట్ర 'వెలువరించగిల ఇతర పుస్త కములను పద్వినియోగ పరచుకొని జాతీయ విజ్ఞాన వికానమునకు ఉపక" రించు ఈ కృషిలో సహకరించగలరనవి, దక్సిణ భాషా పుస్మక నంన్న కృషి ఇతోధికముగ ఫలవంతమగునని ఆశించుచున్నాను. సరూద్తాదు | కొను (బహ్మానందకెడ్డి,.

“లా ముఖ్యవుంథత్కి అంధ ఎదేళ్‌,

ప్రకరణ [8ను౦ నో "పేజీ. 1, విశాగీతం న్న 2. గొల్లభామ కధ -మే0 3. గుహలలో చ్మితరచన 156 4, విష్శవాత్మకమ్నైన శపగతిని సాధించిన చుహనీయులు 25 5. అంతా భగవద్విలొసం 33 6. అర్హనాదం డ్త గ్గ నము[దాలను దాటిన శబ్బం 51 8. పొరపాటులోనుంచి పుచ్చిన కళ 68 9. తెరమాది కెక్కిన చిన్నవాడు 8] 10. జి వినీ యెరగని వింతలు 92 11. కొత్త అయుధాలు 90 తీం1మ07166201001; తక మ610గ21 వం194 0005156008 0£ ల10601 9016696. 296 (620%ల3 ౪728 0099104666 [01 "ళం నిళగ్గాంంఠ 0 బర8 16 ౧౯౧౦1210 0 020059- 0206 0 లం 00018 ఇ0రేలూ 16 3016006 $ల4ట, 7/6 2ం1ద0ఇగేట్వేం. 1 భ౭6లురేం టం 7౬) +22016 2331312006 క656ేం0కే. 294 పేయ[0 ౧00-020614600 ల160664 9 గుం మిలి౦లు.

కొత్మకొత్త ప్రసార సాధనా | తక త్‌ ప్రశొర న లు నఖ. న? యల త ల ల్‌ న సల నం. ల పం అణ మ్‌! టి (ఓ గా క్‌గ్‌ం గ న. న ల్‌ ు.! యల 1 శూ మ జము భి, ళీ ర న మం ల స ఇ ల స న నం ఆంటీ హ్‌ ళ న న న న స స సమన | సస ఆ మీ ఓ. పాసిప్‌ గొటాలు ళు అలు

లోదసీ నౌకలు, ఇతర (వసారయంతాలా పంపించే ముఖ్యవార్నలను సపేకరించ్చి

అందించడావికి, కోణాకారంగల రెండు ష్మాస్టిక్‌ గొట్టాలతో ఒక సాధనాన్ని,

ఆర్బండో (అమెరికా లోవి “స్నెటానిక్‌ కంపెవారు నిర్మించారు. మధ్య

మధ్య గాజు తీగలతో బిగించబడ్డ ఈ ప్మాస్తిక్‌గొట్టాలు--లోహతం్యతులతో

చేయబడ్డ ఇతర సాధనాలకన్న, ఎక్కువ నమర్శంగా వార్తలను సేకరిశ్తుంది.

[21010165 04 (4656 3 ౧2౬65 2౯6 ౯690644064 09 11964 ౧00౪1659 01 0115221104ప ఉప 8611288106 20/5, 7288084032“ ౮వ్‌డీ]

ణో ఆ భ్ర్యర్యంతన్యా ళన చధాయనర్రాంయ వుప్తాంుటు. అలి టం ల అంత శి శకట వదా. కట్యో ఫ్‌ న 1 ॥ . రోసు | ప ం స్థ గ న్‌ ల పి త న్‌ 4 చ్‌ నానా. సంస శవ స శి 1 మ (న. న్‌ స. న్న జ్‌ వలీ రు స్‌ ల శీల న్‌ నా న సీ క టల న టం న్‌ లో తీ ట్‌ భన ప సన్త.? ల యే య 1 4 . ఫి శ జ క రం. య న. | గే క యల మం టా ప ఉం కం మందు తట ంంాయనేసు ములు ల యో ని "టెల్‌ స్టర్‌ ద్యారా... డూపాంట్‌ ఎలాసోవుర్‌ కంపెనీ శాఖాధికారి, డాక్టర్‌ చార్జెస్‌ జె. హారింగ్‌టన్‌ వార్నలు విక్షిప్త్పం చెయ్యబడ్డ ఒక 'టేవ్లైను. పరిశీలిస్తున్నారు. రిబ్బర్‌నియో (వీన్‌ కనిపెట్సిన ముప్ప్రెయవ వార్నికోతవ సందర్భాలంలో-- ఇంగ్లండ్‌ లోని డూపాంట్‌ కంపెనీ శాఖకు - దీనిమాద _ వార్హ పెల్‌స్టార్‌ ఉప్మగహం ద్వారా (పపారం చెయ్యబడింది. దీనికి సమాధానం్య లండన్‌నుంచి అమెరికాకు మూడు విమిషాలలో తిరిగివచ్చింది.

లే క. స చట న ర కోర నత తుం భం స! న న లీ లకు ము సం నా. 2వ లో క న ల... నకు, టు టా? | మ చ్రిళ్త నన (సస ఎఫ్‌ క్ర మ స మి నం. అపి తో ళీ ట్‌ స్‌ ఖ్‌ టం 1 0 = యయ ల న. 0 ళలాసీ వ మ. గన య శ య గ న! ఫ్‌ వ ల ట్‌ కతి లో మ. ల మ స స కా. 1 న నం అం స ఇ వ స చట నంతయు. స స న సం త స ర [ 490 లత నం నేరక వై సస న చ న స ల ష్‌ సు? హవ క్ర నే ష్‌. స . పై ( ల్‌ (న్‌ మత్తో స్‌ య. - క! ల నన్ని శమీ న స సో గి యయ న గోళ

1. నిశాగీతం

(శీరామ వచ్చాభిసేకానికి పురోహితులు ముహూర్తం నిర్ణయించారు. తండి దశరధమహారాజు ఆనందానికి మేరలేదు. తనసా_మాజ్యం వలుమూలలా ఈ శుభవార్త వ్యాపీంచాలని ఆయన ఆదేశించారు. దుందుభులు మోగాయి, తూర్యారావాలు చెలరేగాయి. ఈ మంగళవాద్యాలు న్వర్శలోకంలోకికూడా వినపడ్డాయనీీ దేవతలుహర్షించారనీ మహా కవి ఉథచ్చేక్సీంచాడు. కాని , నిజావికి ఈవాద్యాలు ఆ యోధ్యవక్క శగామానికైనావినపడ్డం పందేహాన్నదం. అది వురాణయుగం.

1947--వ వంవత్చరం, ఆగన్బు 14వలేదీ ఆర్బర్వాతి. గడియారం పన్నెండు కొట్టడంతోళు 15న తేదీ ఆరంభమవుతుంది. ఆమముహూర్తాన, రెండుశతాబ్బాలకు "స్పెగా మనదేశాన్ని పరిపాలించిన సర్యవభుత్వం, అధికారాన్ని భారతీ యులహన్తగతంచేసింది. మనమహానాయకులలో ఒకరు అన్నట్టు, *మవభాగ్యదేవతతో కలయికకు, మనం విర్శ యించుకున్న ముహూర మది. రాజధానీనరమ్మెన ఢిల్సీలో, స్వాతంథత్య(పదానోత్చవ వమయంలో జరుగుతున్న (వళిచిన్న విషయాన్నీ, ఆకాశవాణి వివిధ భాషలలో విపులంగా వర్ణించింది. మూలముూలల కుుగామాలలో నివసిస్తున్న భారతపొరుడుకూడా ఆ(పసారం విన్నాడు, ఆనందించాడు,. సరిగా ఆనాడు వన్నెండుగంటలకు_ ఢిల్మీనుండి (చసారమ్మెన జాతీయ గీతం, (వతిపల్ళెలోమూ (వతిధ్వనించింది. ఇదిననీనయుగం,

ఒకలగామంలో ఎంతముఖ్యమ్నైన సంఘటవ జరిగినా దాన్నిగురించి, నమీవంలో ఉన్న మరో[గామానికి కబురందడమేచాలా అరుదు, పురాణ యుగంలో, వనీనయుగంలో (చపంచంలో ఒకమూలజరిగిన అతి చిన్న వంఘటనకూడా, అదే క్షణంలో (వపంచ మంతటాలెలిసి పోతుంది. ఆధునిక వార్షా (వసారసాధనాలు అంత సమర్చమ్నెనవి. వీటి వల్ణ దూరమన్నది అంతరించింది. లోకం చిన్నడెపోయింది. స్పెరెండు ఉదాహరణలూ వార్హావసార చరి్యతకు ఆద్యంఠాలుగా అనుకోవచ్చు. అయితే ఈఅభివృద్ది కాల(కవూను గతంగా పాధించినదికాదు. విజమ్నెవ అభివృద్ది గతరెండు శతాబ్బాలలోవే పాధించబడింది. అంతకుముందు కొన్నివేల పంవత్సరాలపాటు (వపార సాధనాలు (పాళ మికదళలోనే ఉండేవి. మానవ జీవితంలో బహుముఖమ్మెన మార్చును తీసుకువచ్చిన విజ్నావశా(న్నమే, ఈ (పసారపాధనాల అభివృద్నికి కూడా కారణం.

2

మౌనవువిలోో తన అనుభూతులను సాటివారితో పంచుకోవాలన్న బలమ్నెన ఆకాంక్ష ఉంది. ఒక్కమౌనవునిలోవే కాదు, ఈఆకాంక్ష జీవరాశులన్నిటిలోమా ఉంది. వాటివాటే బీవితావపరాలను బట్టి; ఆయా (ప్రాణులు, తమ(పసార పాధవాలనువృష్మి ౦ంచు కున్నాయి. చీమలకు పొట్టకింద చిన్న బిళ్ళల్హాంటి జీవకణాలుంటాయి. వాటిమీదకాళ్ళతో రాస్తే ఒకరకమ్మెన ధ్వవిపుడుతుంది. అది ఇతరచీమలకు పీలుపన్నమాట.. రెండు చీమలు కలుసుకున్నప్పుడు, తమమీసాలతో అవి *మాట్టాడు” కుంటాయి. తేవెటీగల 'ఆటపాటల" మగురించి ఈమధ్య అతిసూక్న్మమ్నెవన పరిశోధన జరిగింది. ఒకతేవెటీగ అన్వేషణకి బయలు దేరుతుంది. విండుగాతేనెఉన్న పువ్వుకనబడగానే తేవెపట్టు దగ్శరకుతిరిగివచ్చి, అతిక్టీవృమ్మెన అభినయంద్వారా ఆసంగతి మిగతా తేవెటీగలకు చెపుతుంది. అభినయ పడ్డతి ఆవువ్వున్న దిక్కును మాచిమ్హుంది. దాని లయ దూరాన్నిసూచిస్తుంది. తక్కిన తేనెటీగలు అదిగహించి అవువ్వు దగ్న్శరకు ఎిరిపోతాయి.. చీకటిర్మాతులలో చిరు దీపాలువెలిగించేమిణుగురు పురుగులు, మినుకులద్వారా తమ వనఖులను పీలుస్తాయి.

పక్నలుకూతలద్వార్థా ఇతరసంజ్ఞృలద్వా రా ఒకదాని తోజకటి మా .గ్వాడుకుంటాయి, ఏ పెంటకున్సమీదన్నా మంచి రుచికరమైన ఆహారం ఒకకాకి చూసిందం కీ క్షణంలో ఎన్నికాకుల్ని చేరదీస్తుందో మనంచూన్నూూనే ఉంటాం. కొన్నికూతలు రాజోయేఆపాయాన్ని గురించి ఇతరపక్కులను హెచ్చరిస్తాయి. కోయిల, మ్మెనా కూతలలో ఎన్నో రకాలున్నాయి). అవి తమ ఆనందంకోసం పొడుతున్నాయని మనిషి గొప్పగా అనుకుంటాడు. కాని అవికూ “పీ పషమయంలో మవిషి వాటికి గుర్తేఉండడు. ఆ కూళలు వాటి భాష.

జంతువులు అరువులద్వారా, గర్జవలద్వారా, తమసాటి జంతువులతో సం నాషిస్తాయి. అవన్నీ ఆయా జంతువిశేషాల భాషలు. పెంవుడుపిర్ధి? కుక్క, ఎంత చి్యతవిచితమ్మెన ఛ్వనులు చేస్తాయి! ఆధ్వనులద్వారొ, అవి తమ అవసరాలను, ఆవేశాలను వ్యక్షృంచేస్తారయిం. కొంచేం జాగత్తగా పరికిరిస్తే ఆధ్వనిసంజ్ఞల అర్జం మనకీ తెలుస్తుంది. (వకృతిశాస్త జ్ఞాలు కోతులభాషను గురించి విపులమైన పరిశోధన జరిపారు. అవిచేసే ధ్వనులలో కొర్చిపాటి మాటలవంటివి ఉన్నాయని కనుక్కున్నారు. ఈజంతువులీిభాషీ వాటినిత్యా వనరాలు తీర్చుకోడానికీ తమజాతి జంతువులతో కలిసిమెలిని(బతకడానికీ ఉపయోగ వడుతుంది. కాలాన్నీ దూరాన్నీ అతిటకమించి, ఒకరికొకరు చెప్పుకోగలశక్తి ఒక్క మనిషికి ఉంధి. తంగడి ఇంటికిరాగావే ఆతనులేనప్పుడు ఇంటే జరిగిన విశేషాలన్నీ జిరి బిలిపలుకులతో చెప్పే చిన్నారిచిడ్మల్సి (పోత్చహించేది, ఈశక్తే.

మానవుడు నోటితో వదాలను ఉచ్చరించడం నేర్చుకోకముంద్వేతర ఊహలను, కోరికలను, ఇతరమానవులకు తెలియజేయడానికి కొన్నిసాధనాలు వృష్టించుకున్నాడు. పశు వక్స్యాదులలాగే, రకరకాలధ్వనులు నోటితో చేసేవాడు. చేతులతో, ఇతరఆంగాలతోకొన్ని సంబ్ఞాలుచేసేవాడు. ఈవిధంగా సాటినూనవులతో ఉత్తర్శపత్యుత్హరాలు సాగించేవాడు.

3

ఛ్వవి,దృసి--ఈరెండూ వెనకటికాలంలో ముఖ్యమ్మెన (సార సాధనాలు. ఆనాటి జీవి తావవరాలకి అవి చాలు. జంతువుల కూతలను, వాటినడకను అనుకరించి ఆయాజంతు వులవల్మ (వమాదంఉన్నట్టు, ఇతరమౌనవులకు మారించేవాడు ఆదిమ నివాసి, తోచేలులా ఆరచి సాటీవారిని హెచ్చరించేవాడు. పచ్చిక అడుగున పర్చంఉందని చేతులూపినూచించేవాడు, చజగబవణికి తనకు చలిగాందని చెప్పేవాడు, మనం ఇవ్పంలేదని తల ఊపినప్పుడూూ అసంతృప్తిగా ముఖంచిట్సించిన్నుడూ, ఆ ఆదిమానపవుణ్మీ అనుసరిస్తున్నామన్నమాట*

నోటితోమూ, కాలుచేతులతోనూ చే సేనంజ్ఞలతోబాటు, మనిషిమరికొన్ని (ససార పాధనాలు నృష్మించుకున్నాడు. పక్షీ ఎముకలో బొత్హపాడీచి, కొన్నివిశివృమ్నెన నాదాలు వళికించేవాడు. తానుధరించే పూసలు, ఈకలు, రకరకాలుగా మార్చి మలభమ్మెన వర్ష మానాలు సాటివారికందించేవాడు. వెనుకబడిన బాతుల్మో ఈజఆచారం. ఇంకాఉంది. వాగరకదాతుల్నో కూడా ఇటువంటి సంకేతాలు ఉపయోగించడం ఉంది, ఎవర్నినా పోయినవ్వుడు, ,కైెస్తృవులు నల్నిని దుస్తులు ధరిస్తారు. హిందూ వితంతువునాసట లొట్బు "పెట్టకోదు. మంగళసూషతం ఇల్మాలికీ చిహ్నం. రకరకాల ఆభరణాల) రకరకాల వ్వెలక్ష్రణ్యాలను ఈనాటికీ నూచిన్నుంటారయి,

మనిషి భాషను సృష్టించుకున్న తరువాతకూడా, దూరానికివార్హా (పసారం చెయ్యవలసి వచ్చినప్పుడు, దృష్టీ? ధ్వని సాధనాలుగా ఉవయోగిస్తూ నే వచ్చాడు, మనిష్ని మాటలు ఎంతో దూరం వినబడవు. కొన్నికొన్నిధద్వనులు చాలాదూరానికి వినబడతాయి. పాలంకాపు సిలువుఎంతదూరానికి వినబడుతుందో చూస్తే, నగరవాసికి ఆశ్చర్యం వేన్నంది చొరితప్పుతున్న తన మందని మళ్ళించడానికి పసులకాపరి రకరకాల శబ్నాలుచేస్తాడుం (వతిశబ్బా నికీ ఒకఅర్జ్చ్యం ఉంది. అఆడవిజాతులీనాటికీ ఇటువంటి కూతలద్వారా ఒకరి వొకరు హెచ్చరించుకుంటారు. సిలన్‌లోని వెడ్డాలూ, మధ్య(పదేశంలోని ఆదిమ వానుల్కూ ఈనాటికీ. రకరకాల కూతలతో పరన్పరం హెచ్చరించుకుంటారు. ఈకూతలు ఎంతో చూరం వినబడరాయి.

అదిమనివాసి ధ్వని్యపసారాన్ని గురించి కొన్ని సూక్న్మాలు తెలుసుకున్నాడు, ఎత్నెన పడేశంమోద వింబడి అరిస్తే, ఆదిఎక్కువదూరం వినబడుతుంది. (శుతిపెంచి అరిస్తే మరింతదూరం. వినపడుతుంది. మనీదుల్మోని మతగురువులు, (పార్భనాసమ యాల్మో భక్కుల్ని ఆహ్వానించడానికి ఇటువంటి సాధనాలు పదోగిస్తారు,

మనిషీగొంతుకను బలపరచడానికీ రకరకాల సాధనాలు అ౮ాదిగా ఉసయోగించడం కద్దు. కోణాకారంగా ఉన్న గొట్టంలోంచి మాటాడితే. ఆధ్వని ఒకదిక్కుగాకేంగదీ కృతమ్మై. ఎక్కువ డూరావికి వినవడుతుండని ఏనాడో మనిషి కనిపెట్టాడు. రాజకీయ (వచారకులు ఇ౮ాంటి సాధనాన్ని ఈనాటికీ ఉపయోగిస్న్టన్నారు. ఎన్నికలతో , పమ్మెలో ఊరేగంవుల్‌ న్నే, మెగఫోన్‌గొట్నం సహాయంతో (వజలను. ఉత్తేజపరిచే ఉపనాయకుల్లో

త్తే (మీరంతా చూసే ఉంటారు. పాతకాలపు మెగఫోనులు కొమ్ములతో చేసేవారు. ఇప్పుడు లోహంతో చేస్తున్నారు. అంతే. కొవమ్ముబూరా, బాకా, పిల్సినగోవివంటి సాధారణ పాధనాలద్వారా రకరకాల

• వాదాలు సృష్టించడం (పాచీవకాలంనించీ ఉపయోగంలో ఉంది. తనకంటికి కనపడనంత దూరంలోవున్న పాటివారికి, ఇలాంటి సొధనాలద్వారా వార్త అందించేవాడు ఆదిమవివాపి ఆ తరవాత ఈ సాధనాలు సంగీత వాద్యాలయాయి. వీటిమీద రక రకాల రాగ (పస్తారాలు బేసి తన ఆశలనూ ఆర్హినీ భగవానునికి చెప్పుకువేవడు మానవుడు. మత సంబంధ మ్నైవ ఉత్సవాలలో మంగళవాద్యాలు, మోగించే సంవదాయం ఇందులోంచే పుట్టింది. ఈ ఆచారం (ఫసంచమంతటావుంది. గోపాలకృష్ణుడు తన వేణు వూది గోపులనూ, ఆల మందలనూ సమ్మోహితుల్ని చేసేవాడన్న వురాణగాథ అతిశయోక్తి ఎంతమాతంకాదు. వాద్యవంగీతంద్వారా మందలను అదుపాజ్ఞలలో పెట్టడం అవాదిగాఉన్న ఆచారం. మడ్చెల, డోలునంటి చర్మవాద్యాలు మిగతా వాద్యాలకంటు గట్టిగా మోగు తాయి. గుల్బగాఉన్న "పెద్ద పీపిలమీద తోలు పాగతిని ముడిచి డోళ్ళు తయారుచేసేవారు. ముఖ్యవార్త్యలను. (వచారం చెయ్యడానికి *'టముకుి ఈవాటికీ కొన్నిచోట్స ఉపయో గిన్నున్నారు. యుర్భ కాలంలో ముఖ్యవార్త్యలను (ప్రజలకు అందించడానికి (పభువులు ఈ చర్మవాద్యాలను ఉపయోగించే ఆచారం ఆదికాలంవించీ వుంది. అన్ని దేశాల్మ్హోనూ ఉంది. ఒక టోలు వాద్యాన్ని అందుకొని మఠొక డేలు, దాన్ని అందుకొని మరొకటి ఇలా వార్తలను దూరదేశాలకు అందించడం బహుళంగా ఉపయోగించేవారు ఆది మాన వులు, కాని పశ్చిమ ఆ(ఫికాలోమా(తం చర్మవాద్యాలద్వారా వార్తా (వసారం ఒక విశ మైన కళగా రూపొందింది. చర్మవాద్యాల ధ్వవి కొవ్ని మ్చెళ్ళదూరం వినబడుతుంది. తద్వారా మత, సాంఘిక ఉత్పవాలూ, పండగలూ వీటిని గురించిన వార్తలను (పచారం ఫోపేవారు ఆ(్యఫీకనులు. ఇవేకాదు. నైెసర్మిక పరిస్తితుల దగ్నరనుంచి పరచేశీయుల రాక వరకు వివిధ వార్తలను కణంలో (పసారం చేయ్యడానికి కీిష్టృమ్మెన “ధ్వని సంకేతా'లను వారు సృష్టించుకున్నారు. అంతేకాదు. (వతి “తెగకు” ఒక విష్యృమ్మెన “ధ్వని సంకేతం) ఉంటుంది. ఆది వినపడగానే, ఆ వార్డను. (పసారం చేసేది ఎవరో, ఎవరిని ఉద్దేశించి చేసినదో. (శేతకు ఆర్బమ్మెపోతుంది. కుటుంబ యజమాని తిరిగి తిరిగి అలిసిపోయి ఆకలిగా " ఇంటికి శిరిగివచ్చాడు. ఇల్హాలు. ఏ పారుగింటికో పీచ్చాపాటీకోసంపోయింది యజమాని డోలుతీన్రి “నీ లోకాభిరమాయణం చాలించు. ఆకలేస్తోంది. తక్షణం వచ్చి నా కన్నంపెట్టు అన్న వార్తను (మోగిస్నాడు. ఆభర్ని తన (వత్యేక వంక్షేతాన్ని (మోగి స్నాడు. అప్పుడు ఇల్లాలికి (మోౌగిస్తున్నది తన భర్త ఆని ఆర్భమవుతుంది. పరుగు వరు గున ఇంటికి చేరుకుంటుంది, భర్హకు ఆగహం రాకుండా. (నాగరిక (వసంచంలో

ర్‌ భార్యల్హాకాక్క భర్త ఆజ్బను భార్య శిరసానహీంచాలవి వర్చిమ్మాఫికాలో (స్నీలింకా వమ్ము తున్నారు)

శబ్బృశపసారంకన్నా; కాంతి (వసారం నమర్చవ్నెనది. శబ్బంకన్నా కాంతి ఎక్కువ. చూరం తక్కువకాలంలో (వయాణం చేస్తుంది. (ప్రాచీన కాలంలో ఒక రకమ్నెన “సంజ్ఞా భాష వచారంలో ఉండేదని ఇదివరకే చెప్పాను. భరతవాట్యంలోని *ము[దిలవంటి పంజ్ఞలద్వారా అతి శ్లీష్మృమ్నైన భావాలను కూడా ఒకరి కొకరు చెప్పుకునే, ఆచారం కొన్ని ఆటవిక జాతులలో ఈనాటికీ ఉంది. నోరు విన్చకండానేవారు *మాట్మాడుకుంటారు, అ జాతులు దక్టిణ అమెదికాలోన్యూ ఆ(స్పేకియాలోనూ ఇంకా ఉన్నాయి, "

ఈ సందర్భంలో. ఢిల్సీలో వా మొదటిరోజు అనుభవాలు గుర్హుకొన్నున్నాయిం మా (భీవతి ఆజ్న ననుసరించి కీరసనాయిలు తేవడానికీ బజారుకీపోయి, దొవికిబదులు బంగాళాదుంపలు, జొన్నలు గోధుమలవంటి వదార్భాలు మోసుకొచ్చాను. నా ఆసమర్శతను గురించి మా (కీమతి పెద్ద ఉపన్యాసమిచ్చిందికూడా. *సంజ్నాభాషినువయోగించే మాన చులకుమా్య తం ఇటువంటి ఇబ్బందులుండవు,

కాని నంజ్హలద్వారా వార్తలను ఎక్కువ దూరావికి అందించడం కన్మం, అందు వల్న మంటలు, పాగ, సంజ్హలుగా ఉపయోగించేవారు ఆదికాలవు మానవులు, ఒక ఎల్లైన 'వచేశంలో ఎండుఆకులు, రెమ్మలు పోగుచేసి అంటించేవారు, ఆమంట పాగ ఎక్కువదూరా వికి కనబడేలాగ. కాని మంటలు, పాగలు ఆరణ్యాలలో దావాన్నివల్ల కూడా పుట్టవచ్చు మవిష్మ చేసిన మంట అని స్పష్టంగా తెలియడానికి అందులో రక రకాలుగా కాళీలు అప్బే "పచ్చేవారు. ఆకులగుట్టృలను "పేర్చిన పద్దతివిబట్టి, శ్యతువులదాడి, రాబోయే. వరదలు వంటివార్హలను తమవారికి అందించి హెచ్చరించేవారు.. అమెరికాలోని అదిను వివాసు "లైన ఇండియనులలో కొన్ని తెగలు ఈనాటికీ వార్హా (పసారావికి ఈ సాధవాలుపవయో చిమ్మన్నాయి.

ఠోవ్‌వగరంలోవి వాటికన్‌లో, పోప్‌ ఎన్నికను ఈ పొగద్వారా (పజలకు (పసారం చేస్తారు. (పపంచం నలుమూలలనించీ మత (పతివిధులు వాటికన్‌లో వమావేశ వొతారుం పోప్‌ ఎన్నిక వూర్తటయ్యేవరకూ, వారు స్నైె (వవంచంతో వీవిధమ్నెన పం(పతింపులూ జరపకూడదు. ఈ ఎన్నికలో రంగు రంగుల మంటలొచ్చే ఎన్నికపతా లుపయోగిస్తారుం ఎన్నిక అయిపోయాక ఈ ప్యతాలను మంటలో వేస్తారు. స్పై గొట్టంలోంచివన్చే " పాగ ఏ రంగుగావుందో దాన్నిబట్టి ఎన్నిక ఫరితాలు (వజలు తెలుసుకుంటారు

పాచీన మావవుడు. దూర (వదేశాలకు వార్త లందించడావికి, మెరుగుపెట్టిన 'రేకులమీద నార్యకాంతిని తళతళలాడించేవాడు. ఈ తళతళల(కమం ఒక వంబజ్హా భాషగా రూపొందింది. కొన్ని అమెరికన్‌ ఆదిమజాతులు ఈ వద్దతివి ఈ నాటికీ ఉప

6

యోగిమ్నున్నాయి.. రాడార్‌వంటి అతి నున్నితమ్మెన (పసార సాధనా లుపయోగంలోకి వచ్చిన ఈ రోజులో కూడా కొన్ని కొన్ని ఆనసరాలకు పాత పదతులువయోగించడం: ఆమలులోఉంది. వము(దంలోని ఓడలు రంగుల జెండాలద్వారా వార్తలందించుకుం టాయి. ర్యాతులు 'మెరువుభాని ద్వారా వార్హలు (ప్రసారం చేయడం ఉంది. ఇంతెం చుక్కు శ్నెలు ఆపడానిక్సీ నడపడావికీ రంగు జెండాలూూ రంగుదీపాలూ ఉపయోగిమ్హు వ్నారుు ఈనాటికీ.

శెళ్ళ (వస్తావన వచ్చింది గనక్క ఒక మాట చెప్పాలి. రైళ్ళను నడపడావికి శెళ్వేవారు. ఒక రకమ్మెన వంజ్నాభాష నువయోగిస్తారు. దాన్ని "“పేమఫోర్‌' అంటారు. ఈ భాష చ్మితమయిన పరిస్పితులలోపుట్టింది. (ఫాంసుదేశంలో ఒకానొక బడిలో ఇద్దరు అన్నదమ్ములు చదువుతుండేవారు. కొంచెం కొంటె పిల్లవాళ్ళు. ఇద్దరూచేరితే వాళ్ళ అల్సరి అరికట్టడం కష్టమని, వాళ్ళిద్దర్నీ చెరాక విస్పలులోనూ ఉంచి, రెండు వోస్టృళ్ళమధ్యా రాకపోకలు నిషేధించారు. పా౩శాలాధికారులు. కావి అన్నదమ్ములు మహః చ్రురుక్షైనవాళ్ళు,. రెండు క్యరలను రక రకాల కోణాలలో కలిపి పట్టుకువి, రక రకాల భావాలను వ్యక్తృపరచడానికి మార్షం సృషిల్టంచుకున్నారు. తమకు తోచినప్పుడల్లా ఒక రితో ఒకరు కులాసాగా నంభాషణ సాగించేవారు, ఈ సంజ్బల ద్వారా. ఈ రహస్యం త్వరలోనే (వధానోపాధ్యాయుడికి తెలిసిపోయింది. ఆయన ఒకరి కొకరు కనబడకండా కట్టుదిట్నాలు. చేశాడు. కావి ఈ విరచిత సంభాషణా వద్దతిని గురించిన వార్తలు (వజలకూ, (వభుత్వానికీకూడా అందాయి3. (వభుత్వానికి కుతూహలం కలిగింది. ఆ పోద రులలో ఒకరివి ఈ నంజ్ఞాభాషను విర్నుమ్నంగాచేసి, వార్హావసార సాధనంగా వినియోగించ డానికీ నియోగించింది. అతను సృష్టించిన సంజ్ఞాపద్దతి ఇప్పు డుపయోగంలో లేదు. కాని ఆ మా్యతాన్ని అనువరించే ర్నెల్వేవా రుపయోగించే. '"సెమఫోర్‌” వంజ్బలు: వృష్మించబడ్డా, యి,

భారతదేశంలో మశూచిఉన్న ఇంటిముందు నేసాకులుఉంచే. ఆచారంవుంది. ఇది ఇతరులకు హెచ్చరిక, ఈ వదతి ఆటవిక జాతులలో ఎక్కువ (వచారంలో వుంది సన్నని రమ్ము ఒకటి వేరు వేరు ఆకారాలుగా వంచి, వాటిని చెట్టు మొదటికో, రాతికో తగిలించి తద్వారా వేరు వేరువార్హలను ఆదారినివచ్చే వారికీ అందజేస్తారు ఆటవికులు. కొంతకాలం ఉండవలసిన నంజ్నలను రాతిమీదో, చేట్టుమొదలుమీదో చెక్కుతారు. మొదట: గజిబిజి గీతలుగాఉన్న ఈ సంద్బలు, కాల(కమేణ, వంస్కారంపాంది బొమ్మల భాషగా మారాయి. ఈ బొమ్మలు (కమంగా అక్షరాలుగా రూపొందాయి. మాట్టాడడంకోసమే ఉవయోగింపబడిన భాషమ (వాయడానికి మార్గం ఏర్పడింది. వార్హా (వసార చరి (కలో ఇది విసృవాత్మకమ్మెన పరిణామం,

7

రచవా వద్దతి అభివృర్విచెంది, సారన్వతాలు వేరు వేరు. భాషలలో పరిణతి; వచ్చిన తరవాతకూడ్యా రచనద్వారా వార్తలను తొందరగా (వసారంచేసే పద్దతి చాలాకాలం వరకూ వృషి్టికాలేదు. కాగితం, ఆచ్చుయం(తాలు కనుక్కున్న తరవాతగాని, వార్తల శ్మీఘవ్యాస్ని సాధ్యపడలేదు. వార్హలేకాదు, సాహిత్యరీతులు, విజ్ఞానం అన్నీ వ్యాప్తి చెందడానికి ముదణాయంశతం ఎంతో తోడ్పడింది. (చసార చరి్యతలో ఇది మలొక విప్పవాత్మక పరిణామం,

కాగితం, అచ్చుయం్శతాలు విరివిగా ఉపయోగంలోకి వచ్చిన తరవాత కూడా ఒక చోటివించి మలొకచోటికి వార్తలు పంపడానికి విన్న మొన్నటిదాకా పాత వద్దతులే ఆమ లులో ఉన్నాయి. మొదటి లోజుల్మో ఒక ఊరినించి మలొక ఊరికి పరుగెత్తి వెళ్ళి వార్ష లందించేవారు వార్నాహరులు, ఆ తరువాత గు్యరాలమీద (పయాణంచేసే వార్హా హరులొచ్చారు. రచనా పద్దతీ రాకముందు, తాటికీ ముళ్ళువేసి, క్యరకు గంట్ను పెట్టే వార్తలు పంపేవారు. ఆక్షరాలు వచ్చాక, (వాసిన వార్తలను తీనుకువె ల్నేవారు. దారిలో వాళ్ళు దొంగల్నీ (కూరమ్బగాల్నీ ఎదుర్కొనవలసి వచ్చేది. ఈనాటికీ మారుమూల (గామాలకు “తపాలా రన్నరు" ద్వారా ఉత్తరాలు చేరుతుంటాయి. అతనిచేతి మువ్వల క్ళర చప్పుడు ఈనాటికీ అక్కడక్కడ వినబడుతూనే ఉంటుంది. అతను (గామంలో అడుగు పెట్టగానే, నిద్రపోతున్న (గాముం కలకలలాడుతూ మేలుకుంటుంది. (గామ (వజ పోస్టాఫీసుచుట్టూూ చేరుతుంది. వారికీ స్పై (ప్రపంచానికీ ఈ “రన్నరు" ఒక సజీవ బంధం. బంధువుల యోనగక్సే మాలు మొదలుకొని, (వళయమ్నెన (పపంచ వపంఘటనల వరకూ ఆతనిద్వారానే వారికి తెలుస్తాయి. మానవుడు సంఘజీవి. ఇతర మానవులతో సంబంధ బాంధవ్యాలు దృ'సవరుచుకోడం, ఉత్తర (వత్యుత్తరాలు జరపడం, ఆతనిలో ఉన్న (పాధమికమ్నైన ఆకాంక్ష.

మనదేశంలో తపాలాశాఖ శతవార్చికోత్పవం జరువుకొని అప్పుడే ఒక దశాబ్నం గడించింది. అయితే ఆంగ్బ పరిపాలనకు కొన్ని శతాబ్బాలముందుుంచీ ఒక రకమ్నెన తపాలా పద్దతి మవదేశంలో అమనులులో వుంది. మొగలాయా పరిపాలనలో, గ్యురవు శాతులు, కొదిపాటి ధనరూపమెన (పతిఫలానికి జాబులను ఒకచోటిన.౦చి మరొక చోటికి మోనుకుపోయేవారు. ఈ ౌతులు లోజుకి నమమారు ఒక వందమ్మెళ్ళు (ప్రయా ఇం చేసేవారు.

పాశ్చాత్యదేశాల్లో ఉత్తరాలూ, డబ్బూ, గురవు బళ్ళమీద తీసుకుపోయేవారుం న్యురాలు అలినిపోతే వాటిని మార్చడానికి మజిలీ లుండేవి. తపాల సంచులతోబాటు ఈ బళ్ళలో మమష్యులు కూడా (పయాణం చేసేవారు. ఈ బళ్ళు కొన్ని స్యతాల

వ

ముందు ఆగుతుండేవి. ఆ చుట్టు (పక్కల (గామౌాల తపాల్‌ ఆ స్య్యతంవద్ద వదిలేసి ఇతర ఊళ్ళకు అక్కళణ్ళించిపోయే). తపాల్‌ ఎక్కించుకుని బళ్ళు కదిలిపోయేవి. ఈ వతాల్హో (వయాణికులు ఆహార పానాదులు చేసేవారు. చీకటిపడ్డాక ఏ స్యతము వద్దనో ఈ బళ్ళు ఆగిపోయేవి. వయాణికులు ర్యాతికా వ్యతంలో విషశమించేవారు తపాలా తీసుకువెళ్ళే ఈ బళ్ళను. 'పోన్ట్స్‌ చేస్‌'లు అనేవారు. ఈ తపాలాబళ్ళను దోచుకోడం అరోజుల్నో చాలా లాభసాటి వ్యాపారం, బందిపోటులవారినుండి రక్టణకుసాయుధభటులిన బండి కీటూ అటూ కూల్చోపెళ్ళేవారు. అయినా అపాయాలు వస్తూనే ఉండేవ్ని దొంగల గుంపులు తమకు అనుకూలమ్మెన (పదేశాల్నో దాక్కుని అకస్మాత్తుగా స్నెబడి రక్టేకభటులను చంపేవారు. ఆ తరవాత (వయాణికులను దోచుకోడం వారికీ మంచి వీళ్ళపాయం. తపాలానంచుల్హోఉన్న డబ్బు కూడా తిసుకువి దొంగలు పరారీ అయ్యే వారు, ఈ అపాయాన్నుంచి తప్పించుకోడానికి వోట్సను వగావికి కత్తిరించి, ఒకపగం ముందు వంపి, అది చేరవలసిన చోటికి చేరాక రెండో నగం వంసేవారు. ఆవిరియ 0(తం కనుక్కున్నాక, రెళ్ళు వచ్చాక, ఈ పోన్ట్‌చేప్‌. ఆం తపాలా గురపుబండి-ఆదృశ్యవ్నె

ప్రోయిందిం గురపుబళ్ళకన్నా. ఉత్తరాలను శీ ఘంగా అందించే సాధనం మరొకటుంది. ఈ సాధనం ఈనాటికీ మామూలు (వయాణ సౌకర్యాలు చేర్చలేని మారుమూల (పదే శాలనుండి ముఖ్యంగా యుద్న; భూమినుండి వార్తలందించడానికి ఉపయోగపడుతోంది. "పావురాయి టపా అతి ప్రానీన కాలంనించీ అమలులో ఉన్న (వసార సాధనం. పావురానికి మిగిలివ సక్నులకు లేని ఒక (వత్యేక లక్నణముంది. ఆవి పుళ్చి "పెరిగిన పరిసరాలనుండి కొన్ని వందల మ్నెళ్ళడూరానికి పావురాలను తీనుకుపోయి వదలితే ఆవి వరానరి ఆచోటికీ తిరిగి వచ్చేస్తాం). ఈ లక్షణాన్ని మంచి తపాలా సాధనంగా పూర్వికులుపయోగించారు. రెండు. (ప్రదేశాలమధ్య ఉత్తర (ప్రత్యుత్తరాలు జరపాలంళే, ఆ (వదేశాలలో తరిఫీదు పొంధిం. పావురాలనుంచేవారు. ఒక చిన్న లోహవు గొట్టంలో వంసవలిసిన జాబుపెట్టిః అ గొట్బాన్ని పావురా కాలికి కట్టి, ఆకాశంలో నదిలేవారు. అది సరాపరి రెండో (వదే శానికీపోం వాలగానే గొట్టంవిస్ని ఉత్తరం చదువుకునేవారు ఈ రెండో (పదేశం ఆ పావురాయి జన్మప్పలం అన్నమాట. మొదటి (పవపంచయుదృంలో పావురాయి టపావి గురించి ఒక కథ ఉంది. యుద్దభూమిలో శ్యతువులదాడికి తట్బుకోలేకండా ఉన్నాం "స్పెన్యాలు, వహాయం రాకపోతే "స్పెన్యం ధ్యంనమ్నె పోతుంది. అవ్పుడు ముఖ్య స్పెనిక 'కేం్యదానికి తమ దున్శితి తెలుపుతూ. పావురాయి టపా వంపించారట స్నెనికులు, దారిలో

9

ఒక డేగ పాపమీ పావురాయిని గాయపరిచిందట. అయివా కొస్మపాణంతో అల్గాగే ఎగిరి ఆ వార్తను చేరవలసినచోటికిచేర్చి _పాణా లొదిలేసిందట.

మౌనవుడు తక్కిన జంతువులకులేని ఒక *ఆరవబ్బానాన్ని' అలవరచుకున్నాడు. ఇంతువుల పరిణామ దశనుంచి ఎంతోదూరం వులోగమించాడు. ఈ ఆరవబ్నానం” సాయంతో అతడు లోకాన్ని నూక్న ]ంగా పరిశీలించి ఎన్నో రహస్యాలు కనుక్కున్నాడు అవిజ్ఞానాన్నీ, ఆ అమభవాల్నీ; అభిరుచులనూ, భావాలనూ, ఉదేకోత్పాహాలనూ, తక్కినే మౌనవులకు తెలియజెప్పడం నేర్చుకున్నాడు. ఈ నేర్పు మానవుని (వగతికి ఆతి ముఖ్య మైన పాధనమ్నెంది. ఇది లేకపోతే అభివృర్మిలేదు, అభ్యుదయంలేదు. ఈ చేర్చే లేకపోతే వృష్నిలోకి బలహీనుడ్జెన మానవుడు జీవిత సమరంలో నిలబడగలి గేవాడేకాడు, అందువల్లో (వపార పాధవాల చరిత ఒక విధంగా చూస్తే మావన బాతి చరి్యతే!

న! వ న!

శి గొ ల్లవావు క్‌థ దక్షిణ భారతదేశంలో ఒకానొక కుటగొమంలో ఒక గొల్హిపడుచు ఉండేది. ఎన్నో ఇళ్ళలో ఆమె పాలుపోన్నూ ఉండేది. పాల విలువకు ధాన్యం వసూలుచేసేది. ఈవాడు మౌనవుడు ఎన్నో కృతిమ ఉపగహాలచేత భూమిచుట్టూ (పదక్షిణాలు చేయించి చం,దువితో పోటీ చేస్తున్నాడు. దానితోబాటు గణితశాన్నంలోనూ, భౌతికశ్యాన్నం లోనూ అసాధారణ విజయాలు సాధించి తన్ను తాను నామరూపాలు లేకుండా నశింన * జేసుకోడానికి మారణ్యాస్తాలు నృష్టించుకున్నాడు. విజయగర్వంతో ఉబ్బి తచ్చిబ్బవు చున్నాడు. పావమా గొల్లభామరోజుల్మో అంకెలూ అక్షరాలూ మౌొనవు డెరుగడు. కొని గొల్బభామ చురుక్షెనది. తను పోసిన పాలను గుర్హుంచుకోడావికి ఒక పద్దతి ఆలోచించింది. ఒక ముంతపాలు పాయ్యగానే ఆ ఇంటిగోడమీద తడిపిన ఎరమట్టిలో వేలుముంచి ఒక గీత గీసేది, ఆ గీతల్నిబట్సి తనకి రావలసిన ధాన్యం తీసుకునేది. గొల్బభామ వండు ముసిలిగెపోయింది, పాలు పొయ్యడానికి ఆమె కుమార్తె పోయేది. కూతురుతర్జికన్నా చురుక్షైనది. (ఊర చెరువునీళ్ళు పాల పరిమాణాన్ని 'పెంచుతాయన్న అద్భుత నత్యాన్ని ఈవెయే కనిపెట్టిందని కొందరు చరి(తకారుల నమ్మకం.) ఈ పిల్ణి కాస్త పోమరి. గైతలు గోడనిండిపోయేదాకా అగి ఆ గీతల విలవ ధాన్యంలో కట్టడం ఆమెకు (శమ అనిపించింది. ఆంచేత చేతికి ఎన్నివేళ్ళున్నాయో అన్ని గీతలవగానే- అవి చెరిపేసి ఒకశే పెద్ద గీత గిసేది. మరొకచేతి గీతలు "పెరగ్గా నే) అవి చెరిపేసి పెద్వగీతకు ఒక కొంకె తగిలించేది. మరొక చేయ్యికి మరో కాంకె అలా వేసుకుంటూపోయేది. ఈ వద్చతిగా లెక్క పెట్టుకోడంలో సులువుమూర్నం కనిపెట్టింది. ఈమె కూతురు ఈమెకన్నా ఏడాకులు ఎక్కువ చదివింది. ఒక్క పాలే కాకుండొ ఆమె కోడిగుడ్డూ మాంసంకూడా అమ్మేది. ఒక్కొక్క వన్నువుకి ఆకువనర్శతోటీ, బొగ్గు తోటీ ఒక్కొక్కరంగు. గుర్ను వేసుకువేది. ఆ గుర్తులు (మంగా అంకెలుగా రూపొందాయి. వ్యాపారం శపారంభమ్నెంది.

య!

ఇది కట్టుకభే. కాని, నిరాధారమ్మెనదికాదు. అంకెలు ఈవిధంగావే పుట్టి ఉంటా యన్నది నిజం. అంతేకాదు, అంకెలు అక్న్యరాలకన్నా ముందు వుట్టాయన్నది కూడా నిర్వి వాదాంశం. మొదటి అంకెలు చేతివేళ్ళను పోరిఉండేవని శాన్నజ్ఞాల నమ్మకం, అయితే, అసలివి ఎలా పుట్టాయో ప్పష్మంగా ఎవరికీ తెలియదు.

మానవుడు జంతు సముదాయంనుంచి వేరుపడిపోయాడు. మొదట జంతువుల ధ్వనుల ననుకరించి పాటివారితో సంవతింపులు జరిసేవాడు. (కమంగా ఈ ధ్వనులను వంప్కరించిభాషలను నృష్ట్టించుకున్నాడు, మొట్ట మొదట మానవభాష ఆతి ములభమె నదె యుండాలి. ఈవాటికీ వాగరకతా న్పర్శలేవి కొన్ని ఆదిమజాతులు (పపంచంలో అక్క డక్కడున్నాయి. వాటిని పరిశీలిస్తే మానవభాష. (ప్రాథమిక దశ ఎలాంటిదో. ఆర్బమవు తుంది. ఆ భాషలలో అక్షరాలూ, అంకెలూలేవు.

మౌనవుని విక్షానం ఆతిమెల్లగా అభివృది చెందింది. కొన్ని వందలఏళ్ళు, ఒక తరంవారు. సేకరించిన అనుభవం, మరొకతరంవారికి అందించడానికి నోటిమాటతవ్ప మరొకమార్శంలేదు. అంచేత విజ్ఞాన (పపారావికి జ్మాపకశక్తి ఒక్కటీ సాధనం. బ్నాపకశక్తికి. రాగతాళాలను ఉపకరణాలుగా ఉపయోగించేవారు ఆవాటి మానవులు, పాటల్నెతే గుర్తుంచుకోడం మలభం. ఆ తరవాత క్యరమీద కొన్ని సంజ్ఞలు చెక్కి భావాలను మలొకరికందించే పద్దతి ఆలవాటులోకి వచ్చింది.

ఆ తరువాత మట్టిగడ్డ। లమీదాా రాళ్ళమీదా సంజ్ఞలు చెక్కడం నేర్చుకున్నాడు మానవుడు. మట్టిముడ్చతో పలకలు తయారుచేసి ఎండబెట్టి అప్పుడువాటిమీద చెక్కేవారు వంజ్ఞలు, ఈ పలకలను జాతులమధ్య సరిహద్నులు తెంపడావికీ వీరు మొదళ్శెన సౌకర్యాలు ఎక్కడువ్నాయో నూచించడానికీ ఉపయోగించేవారు. కొతి వియమాలు, ముఖ్యవార్తలు వాటిమీద పాొందుపరిచేవారు. ఈ వంజ్ఞలు వ్యాపార నిర్వ హణకికూడా ఉపయోగపడేవి.

పంజ్ఞ్ఞలద్వారా భావాలను. (పపారం చెయ్యవచ్చునని మానవు డెప్పుడ్జెతే కను క్కున్నాడో బొమ్మలద్వారా ఇది ఎందుకు సాధించకూడదన్న ఆలోచన తోచిందతనికి. బొమ్మలలిపి ఒక వరిణత స్పితికీ రావడానికి సుమారు 6,000 పంవత్సరాలుపట్టి ఉంటుం దని విజ్ఞాల అభ్యిపాయం, రాతిపలకలమీద్య మట్టిలో చేసిన గొట్టాలమీదా,.. (వాసిన బొమ్మల వంజ్హలు, ఈజిప్టులో దారికాయి. (ప్రపంచమంతటా ఆతి (ప్రావీనమయిన రచనలు బొమ్మల రచనలే. అంచేత లిపిని సృష్టించిన మొదటి మానవులు, బెమ్మలనే వంజ్ఞ్ఞలుగా ఉపయోగించారని మనం విర్హారణ చెయ్యవచ్చు. ఉత్తర (ధువ (పాంతాలలో వివసించే ఎస్కిమోబజాతి, ఈవాటికీ బొమ్మల లిపినే వాడుతున్నారు.

12 / ం గ్గ మా గ | ఖ అఆ క్షం బొమ్మలలిపి (స్నాలోగ్లి ఫిక్స్‌) అతి పాచీవమ్నైన బొమ్మలరచనను 'ప్నాలోగ్లిఫిక్స' ఆంటారు. అం చే ఒక వన్న వును వానిబెొమ్మద్వారా తెలియబరచే పద్దతి అవి అర్భం. (వపంచంలో అవేకచోట్మ ఈ*బొమ్మలి రచన ఉపయోగంలో ఉండేది. భూగర్భశా(వ్నజ్ఞలు ఈజివ్చుదేశంలోని బొమ్మల రచనను అతిమాక్ష్మంగా పరిశీలించి పరిశోధించారు. మొట్టమొదట ఒకవస్తు వును దావిబొమ్మద్వారా వ్యక్తపరిచేవారు. రానురాను అబెమ్మ అంచులు పరళమ్నుపోయి, వట్టి సంజ్హగా తయార్నెంది. అంతేకాదు. ఒక్కొక్కసంబజ్హ యొక్క అర్భం క్రిష్టృమ్మె పోతూ వచ్చింది. బొమ్మద్వారా వ్యక్తృంచెయ్యడానికి వీల్సేని భావాలకు కూడా బొమ్మల సంజ్ఞలు ఏర్పడ్నాయి. ఉదాహరణద్వారా దీన్నిస్పష్ట్రం చెయ్యొచ్చు. మొదట “చెనిబొమ్మ ఛెనినిమాచించడానికే ఉపయోగపడేది. కాలకమేణ “చెవి బెమ్మ వినడంఅనే (కియకి వంజ్హగా మారింది. ఈపడ్డతిని *ఐడియోగ(గాఫ్‌” లేక “భావసంజ్నాపద్దతి' అంటారు, ఆల్ఫాగే ఒక వాద్యయంటతం బెమ్మను దాన్నివాయించడంవల్ధ కలిగే ఆనందానికి చిహ్నంగా ఉపయోగించవచ్చు. (ప్రాచీన ఈబివ్ను భాషలో *వాబర్‌” అంళే 'మంచి'ఆని అర్భం, అయితే “మంచి నిబొమ్మ ద్వారావ్యక్తృంచెయ్యడం అనంభవం. "వెబర్‌"అం మే ఆభాషలో తీగంతోచేసిన ఒకానొక వాద్య విశేషం. “వాజర్‌” “వెబర్‌” పదాలకు ఉచ్చారణలోసామ్యుం ఉంది. అంచేత “వార్‌” అనే భావాన్ని ఈ వాద్య విశేషం బొమ్మద్వారా వ్యక్తపరిచేవారు. అవిధంగా ఉచ్చారణ సామ్యం ఉన్న వదాల కన్నింఛికీ ఒకే నంజ ఉండేది. సందర్భాన్నిబట్టి

13 చావని అర్హం విర్ణయమయేది. ఇవ్చుడు వంక్షిన్న లిపి (53051 [2060 పద్ధతు లన్నింటిలోనూ ఇటువంటి నూగతాన్నే ఉపయోగిస్తారు.

అయితే బొమ్మలు గీయడం తొందరగా జరిగేపనికాదు. ఆదీగాక్క, ఆ చాతుర్యం అందరికీ ఉండదు. అంచేత కాలకమేణ ఈ బొమ్మలు తేలికయిన రేఖలుగా మారిపో యాయి. మొదటిబొమ్మకీ వీటికీ పోలిక లేకండా కూడా పోయింది. వీటినుంచి కొన్ని వంవులున్న గీతలు, పదాలకు వంజ్ఞలుగా ఏర్పడ్డాయి. ఈ రేఖలు మలభంగానూ వేగం గామా (వాయవచ్చు. ఇది (ప్రసార సాధవాల పరిణానుంలో మొదటిమ్మెలురాయి.

ఈ మార్పు అంతటితో ఆగలేదు. భాషలో పదాలు “పరిగినకొద్నీ, ఒక్కొక్క దాన్ని ఒక్క్కాక్కబొమ్మద్చారా వ్యక్షృవరచడం కష్టృమ్మెపోయింది.. అందువల్మ లిపిలో ఉపయోగించే నంజ్ఞలను తగ్నించుకోవలిసిన అగత్యం ఏర్చడింది, ఆ కృషి ఫరితంగా ఉచ్చారణ కనుగుణమ్మెన రచనా పద్దతి పరిణతి చెందింది. ఇందాకటి ఉదాహరణలో (ప్రాచీవ ఈజిప్టు భాషలో “మంచికి ఒక వాద్యవిశేషానిక్కీ ఒకళభుబొమ్మ చిహ్నంగా ఉపయోగించేవారవి చెప్పాం. కారణం ఆ రెండు పదాలకీ ఉచ్చారణలోఉన్న సాన్యుం. (వతి భాషలోనూ. తరుచుగావచ్చే శబ్బాలలోో ఉచ్చారణలో పామ్యమున్న శబ్బాలను వేరుచేసి, ఒక్కొక్కరకానికి ఒక్కొాక్కచిహ్నం ఏర్పరచుకోడం జరిగింది. ఈ చిహ్నాలను కలిపి వడాలకు సంజ్ఞలు ఏర్పాటు ఛేసుకోవచ్చు. ఈ మార్గాన్ని అనుసరించి రచనా పద్దతి సాగి పోగా ఆఖరుకు కొద్ది అచ్చులు వాల్టులతో కూడిన లిపి (వతి భాషకూ తయార్షెంది. ఈ అక్టరాలు ఒకదాని తరవాత ఒకటి ఉచ్చరిస్తే ఏర్పడే శబ్బాన్ని చెవి గుర్తించగలదు. బొమ్మల రచనలనుండి లిపులు ఈవిధంగా వరిణతి చెందాయి.

'స్నాలోన్సిఫిక్స్‌ (ఎొమ్మల రచన ను పోలినదే క్యూనీఫారం. (వాగటిచాలు రచవ) వేటి ఇరాక్‌దేశం చుట్టుపక్కలవనకటితోజుల్మో (వచారంలో ఉండేది. ఈ రచవ ఈజిప్పుదేశపు రచవా పడ్చతికన్నా (పాచీనవ్నెనదనీ ఇందులోనుంచే అది పుట్టిందని అంటారు. ఇదీ మొదట “బెమ్మల రచనిగానే ఆరంభమై; (శమంగా కొన్ని సంజ్ఞలతో కూడిన లిపిగా రూపొందింది. మొదటిరోజుల్నో, ఎండినమట్టివలకలమీద చివర ఉలి ఆకారంగావున్న గంటంతో ఈ క్యూనీఫారం రచన సాగించేవారు. అంచేత సంజ్ఞ్ఞలన్నీ వాగటిచాలు ఆకారంలో ఉండేవి. దాన్నిబళ్ళే ఈ రచవా పద్దతికా పేరు వచ్చింది. మొదట ఒక్కొక్క వదానికి ఒక్కొక్క. చిహ్నం ఉండేది. (శమంగా ఉచ్చారణల పొమ్యుం ఉన్న ధ్వమలకు ఇవి పంకేతాల్నె పోయాయి. కాని ఈ రచనా పద్దతి, అక్షరాలతో కూడిన లిపిగా పరిణతి చెందలేదు. (ప్రాచీన సుమేరియా దేశంలో వుట్టిన ఈ వద్బతి చుట్టుపక్కల దేశాలకు వ్యాపించింది, వేటి చ్లెనారిపిక్సీ దీనికీ కొన్ని పోరికలున్నాంు. సింధులోయ వాగరకత అతి పురాతన (వపంచ వాగరకతలలో ఒకటి, ఈ (ప్రాంతంలోని థీలాలలో కొన్ని ములు, రాగిరేకులు దొరికాయి. వీటీమీది రచనలింకా ఆధునిక

కెడ్త లిపులలోవికి తర్చుమౌకాలేదు. ఈ నంబ్ఞ, లలోమంచే పంస్కృృతలిపి, (ద్రవిడ భాషల లిపులు పుట్టాయని కొందరు సండితుల అభిపాయం, మవదేశరలోని (బాహ్మిలిపిలో క్నృరాలులేవుం అ కచ స వం, జేడ్‌ క్షా న. జ న యాతా. 2. వాగటిచాలు రచన (క్యూనీఫారం రచన)

ఈ వటంలోని (వతి అంగం ఒక్కొక్క శద్బావికి సంజ్ఞ, ఈ రచవా పద్దతి మొదట ఈజివ్పులోనో ఇరాక్‌లోనో పుట్టిందనీ ఈ దేశాలతో వాణిజ్యం జరిపిన భారతీయ వర్షకులద్వారా మన దేశంలోకి వచ్చిందనీ కొందరి అభ్మ్శిపాయం. మరికొందరు ఈ వర్షకులు ఫోనీషియౌబేశంనుంచి ఒక రకమ్నెన రచనా పడ్దతిని మన దేశావికి శెచ్చారవీ, అందులోంచి (బాహ్మీలిపి ఆ తరువాత భారతీయలిపులు పుట్టాయని అభి శేపాయపడుతువ్నారు.

తాత ఇ తా 3. చ్చెవీయుల రచన

ఏది ఏమ్నెనా మొట్టమొదటి రచవా విధానం, నైల్‌, 'ప్బెలగివ్‌, యూ(ఫటివ్‌ వదీ తీరాల్మోనే పుట్టిందన్నమాట రూఢి. అక్కడి (వజలు తమ మనోభావాలను వృష్టృమ్మెన స్వరూపంలో పొందుపరచగలిగారు. ఆ రూపాలను మట్చి వలకలమీద్క రాతిమీద, రాగి శేకులమీద శాశ్వతంగా రూపాందించారు. మౌనవ చరితలో ఈ చెక్కడాలు అతిముఖ్య మ్నైన మైలురాయి. వీటి ద్వారా మానవ విజ్ఞానాన్ని తరతరాల (వజలకు అందించడం పాధ్యమయింది. భాష సారస్వతం, శాన్న విజ్ఞానం ఇభివృద్ధి చెందడావికి వారు అవకాశం కల్పించారు. మొట్టమెదట గోడమీద ఏ్యారగీతలు గీసిన గొల్బభామ మానవజాతి అభ్యు వ్నతికి (ప్మవథమ కారికురాలు.

న! శ వ

8. గుహలలో చ్నిత రచన గుహల్మో.. వివపిమ్హా, (కూరమృగాలమ వేటాడి పొట్టపోసుకుంటూ (వకృతి ఒడిలో ఒక బిడ్డగా (బతికిన అదిమానవునిలో కూడా తన జీవితానుభవాలను తరవాత తరాలవారికి చెప్పుకోవాలన్న ఆకాంక్న ఉన్నట్టుకనబడుతుంది. చరి్యతకందవి అతి (పాలీనకాలంవాటి గుహాచిితాలే ఇందుకు తార్కాణం. వాటిలో ఆది మౌనవుడు తన కారింవాటి జంతువులను, వాటివి తను వేటొడిన విధావాన్ని వరళ రేభాచి_తాలలో పొందు వరిచాడుం వీటి రచనకు ఆడివి ఆకుల రసం, బొగ్గు, ఎ్యరమట్టి సాధవాలుగా వినియో నగించాడు. భాషలు, లివులు ఆవాటికింకా పుట్టలేదు.

• ఈ చితాలు భావ్యపకటనకూ, జ్ఞాపకశక్తికీ పాధనాలుగానూ ఉపయోగపడేవి ఇవిచెట్టమీద, రాళ్ళమీద రచించేవారు. వీటిలో కొన్ని కాలగర్భంలో కలిసి పోకుండా, ఆతి వృవ్టృమ్నెన న్మితితో ఈవాటెకీ విఠిచిండడం. అతి విచ్శితమ్మెన సంగతి. ఇవి అనాటి మన ఫూవ్వీకుల జీవన విధావావ్ని గురించి కొంత వివరిస్తాయి. ఇరాక్‌ (పజిలు సమతల (వదేశాల్నో నివసించేవారు. అందువల్మ వారు మట్టితో పలకలుచేప్కి వాటిమీద రచించే వారు. ఈబివ్వుడేశంలోవి (పాదీన రచనలు “పాపీరస్‌" అవే ఒక రకమ్మెవ వ్యతాలమీద పాందు పరచబడ్డాయి. *పాపీరస్‌” ఒక రకవ్నెన మొక్క తాలూకు కొడలు నీటిలో వాన బెట్టి, వారతీసి, మన్నట్టి రాతితో ఆ వారలు ఒకటిగా అంటుకుపోయోటట్టు రుర్డి తయారు. చేసేవారు. వారలన్నీ అంటుకుని కాగితాలవలె తయారయేవి. వేటి కాగితం తయారీ విధావావికీ, దీవికీ దగ్గర పోలికలున్నాయి. (ప్రాచీన ఈజిప్పు చరిత, విజ్ఞానం ఈ “పాపీరస్‌'మీద పొందుపరచబడిఉంది. (లీకులు, లోమనులు ఈ పద్బతివి ఈజిప్టు దేశీయులవద్ద వేర్చుకున్నారు.

యూరపు దేశంలో గొరెతోలు వెత్సవి పల్చవి వ్యతంగా తయారుచేసి దాని మీద రచనలు పాగించేవారు. దాన్ని “పార్చ్‌మెంట్‌" అంటారు. మవదేశంలో తాటాకును అతి (పాచివకాలంవించీ రచవా సాధనంగా ఉపయోగించేవారు.

16

అయితే రచవా. విధానం జన బాహుళ్యంలో విరివిగా విన్నరించడానికి రెండు ముఖ్యపాధవాలు కారణముయాలయి. ఒకటి కాగితం, రెండు అచ్చుయంశతం. అంత కితం పారవ్వతం కొద్ధిమంది (పముఖుల పొత్తుగా ఉండేది. కాగితం, అచ్చుయం(తం విజ్ఞా వాన్ని. సామాన్యులకు అందుబాటులోకి తెచ్చాయి. ఈ రెండూ మొట్టమొదట చ్చ నాలో వుట్టి (చపంచమంతటా పాకాయి.

వెనకటిరోజుల్నో, పనికిరాని గుడ్డముక్కలు, పట్టు, వెదురు, వీటితో కాగితం తయారు. చేసేవారు. వీటిని వీటిలో చాలాకాలం వానబెట్టి తరవాత మెత్తి వల్చవి ముద్వగా. రుల్బేవారు. ఈ ముద్నను వెడలుస్నైన కర పలకలమీదసోసేవారు. నీరంతా పోయేటట్టు మలో వలకతో ఒత్తేవారు. వలిచని తడి కాగితం పలకని అంటుకువి ఉండేది, వీటిని ఎండబెట్టి నున్నటి రాళ్ళతో మెరుగుపెళ్ళేవారు. కాగితం నునుపు కావడానికి చైనాలో ఈ కాగితం తయారీ 2000 సంవత్పరాల(కితంనించి అలవాటులో ఉంది నుమారు. వెయ్యి సంవత్సరాల్మకితం ఈ పద్దతి యూరన్‌లోకి పాకింది. ఈవాటికీ కాగితం తయారీలో మూలమూ(తం ఇదే. కాగితం తయారీకి గడ్డి; చెరుకుపిస్పివంటివి కూడా ఉవయోగిన్నున్నా రిప్పుడు. చేత్తో తయారు చెయ్యడానికిబదులు, ఇప్పుడు కాగితాన్ని యం(తంమీద తయారు. చేస్తున్నారు. ఆందువల్మ విరివిగానే కాకుండా కాగితం సావ్లగ్యా ఒకే రకంగా తయారవుతోంది.

ఆతి సులభమైన అచ్చువద్దతి చైనాలో 2000 సంవత్చరాల్మకితం అమలులో ఉండేది. లోహంమీదా, కరమీదా అకరాలుచెక్కి వాటిని మ్యదలుగా ఉపయోగించే వారు. ఈ ము(ద్రలమీద సిరా పూసి కాగితాలమీద అడ్చేవారు. ముశదమీద అక్టరాలు కాగితంమీద అచ్చు పడేవి. (కమేణ, ఒక్కొాక్కపుట ఒక్కొాక్కక్యర పలకమీదచెక్కి ముద్రణ సాగించేూరు.ఈ వుటలన్నీ కలిపి (పతి వున్నకంకొన్ని వందల (ప్రతులుగా కుళ్ళు వారు. "న్నెైరసూ(తిమవే వొద్చ ((గంథమొకటి ఈ మధ్యవే చ్చెనాలో ఒక గుహలో దొరికింది. ఇది అచ్చువేసి ఒక వెయ్యి పంవత్సరాల్ళె ఉంటుందని విజ్ఞాల అంచనా, ఇంత వరకూ దొరికినవాటిలో ఇదే అతి [పాచీనమ్నెన అచ్చువున్నకం.

విడి అక్షరాలతో ముదణ సాగించడం కూడా చ్చైవీయులకు తెలును, కాని వారి లిపి ఈ పద్బతివి విరివిగా ఉపయోగించడానికి వీళ్ళ నదికాదు. అంచేత ఈ పద్దతిచ్చే నాలో అంతగా వ్యాస్తిచెందలేదు.. యూరప్‌లో గూఘెన్‌బర్స్‌ అవే జర్మన్‌ దేశస్తుడు ఈ వద్బతిని 15 వ శతాబ్బంలో అమలులోకి. తెచ్చాడు. అతను అచ్చువేసిన బ్లెబిల్‌ (వజలలో మత్చెతన్యాన్ని. వురికొల్సి, భావ వివ్శవాన్ని రేకెత్తించి, ఐలోపీయ పునరుజ్నీ వవావికి (యూరసియన్‌ రిన్నెజాన్స్‌కు) వున్నాది. వేసింది.

అనేక ముదణా వద్దతు లీ రోజుని అమలులోకి నచ్చినా, విరివిగా ఉపయోగంలో ఉన్నది, గూహెన్‌బర్స్‌ పద్పతే. దీన్ని అక్ష్నరా-ముుదణ (₹టర్‌ గెస్‌ అంటారు,

క్షే

వీ ము(డణాలయానికీపోయివా ఈ పద్బతిని మీరు చూడవచ్చు. అక్షరాలు కూర్చేగదిలో "వద్ద అరల్మో. పిచ్చికకూళ్ళులా తయారుచేసి ఒక్కొాక్కగూటిలో ఒక్కొక్క అక్షరం తాలూకు. స్నైప్‌ ఉంచుతారు. ఈ స్నెప్‌ని స్నాప్‌ మెటల్‌ అనే మిశమలోహంతో తయారు చేస్తారు. సీసం, నత్ము, ఆంటిమవీ కలిసిన మి్యశమ లోహమది. కాన్న గట్టి కోసం కరిగిన ఈ లోహ మిటశమాన్ని మూవలలోపోసి, బ్నవులు తయారు వేస్తారు, ఒక లోహవు వలకమీద ఈ ్నెవులము (అక్షరాలను) ఒక దానిపక్క నొకటి పేర్చుతారు. ఒక పదానికి మలొక వదావికీ మధ్య కాళీకోపం, ఏ అక్ట్మరంలేని 'మ్నెపును పెడతారు. ఒక పంక్తి. పొడుగు వూర్తికాగావే. రెండో పంక్తి పేర్చుతారు. ఈ పంక్షులన్నీ ఆ తర వాత పుటలుగా. విడదీసి, & మొదలు 16 "పేజీలవరకూ (అచ్చు యంఖతం పరిమా భాన్నిబట్టి) రాతిపలకమీద "పేర్చుతారు. ఇనవచ్యటంలో ఈ అక్నరాలను కదిలిపోకుండా బిగిప్హారు. ఆ చటాన్ని ముదణాయంటంలో. బిగిస్తారు. దీన్ని “ఫారం. ఆంటారు ఈ ఫారం చ్మటంలో బిగించాక ముద్రణ సాగించడానికి రెండు పద్దతులున్నాయి.

అయితే రెంటికమ్మూతం. ఒకటీ. ఒకటి ష్టామెన్‌యం[(తం. మొదట చెప్పిన ఈ ఫారమును, యంశ్యతంలోకింద బిగిస్తారు. కింద ఒక క్యర చెక్క లొక్కినట్బైెతే చదున్నైన లోహపు పలక ఒకటి ఈ ఫారంలోని అక్నృరాలమీద నమంగా ఒళ్స్తుతుంది.

4. ప్లాటెన్‌ అచ్చుయం(తం 5. సిలిండర్‌ యంతం

కాగితం ష్మాబన్‌కీ ఫారంకీ, మధ్య చష్ట్రలా ఉన్నచోట ఫారం బీగి వుం ఏంది. రెండూ ఒకదాన్ని ఒక స్పారు. గొట్టం దానిమీద దౌర్భు

టిఒత్సి. నపుడు, అక్నరాలమీది తుంటుంది. కాగితం గొ వికీ

విరా వాగితంమీద లచ్చుపడుతుంది. సారముకూమధ్య జరుగుతుంది

లై

కేరి

అచ్చుసిరా. ఒక గొట్టంలోనుంచి ఒక గుంటడటి చ(టంమీదికీ కొద్పి కొద్సిగా కారుతుం టుంది. దీవిమీద రోలర్భు తిరుగుతుంటాయి. ఆ లోలర్భు తిరిగి ఫారంలోని అక్ట్మరాల మీధి సిరాను హెచ్చుతగ్సులు లేకండా వూప్తాయి. ష్మా టెన్‌ మీద కాగితంపెట్టి యం(తా వ్ని వడిసిన బ్బె_తే, అక్స్యరాలు కాగితంమీద అచ్చుపడతాయి. అచ్చేయిన కాగితంతిసేసి, మఠొక తెల కాగితం అదేస్తానంలో పెట్టి అచ్చు సాగిస్తారు. ఈ యంశతాన్ని కాలితో తొక్కి నడపొచ్చు. విద్యుచ్భకి తోనూ నడపొచ్చు. ఇది చిన్న చిన్న అచ్చుపనులకు ఎక్కువ ఉపయోగం.

పుస్తకాలు పసికలు ఆచ్చువెయ్యడావికి సిలిండర్‌ యంశతాన్ని సామాన్యంగా ఉవయోగిస్హారు. ఇందులో. అక్హరాలు బిగించినఫారం బల్సపరుపుగా. ఓిగిస్తారు. అది ముందుకీ వెనక్కీ ఆడుతుంటుంది. దాన్ని రాసుకుంటూ ఒకగొట్టం ఉంటుంది. ఫొరంకీ గొట్బానికీ మధ్య. కాగితం జరువుతారు. నోట్టమా . ఫారమూ కడులుతుండబట్సే కాగితంమీద ముద పడుతుంది. పీరా పూసిన రోలర్శు ఫారంమీద అక్షరాలకు సిరాను అంటిస్తుంటాయి. రంగులను మం౫దించడావికీ ఇది బాగా ఉపయోగపడుతుంది. మనిసి వహాయం లేకండానే కాగితాలను లాక్కోడానికీ, అచ్చయిన కాగితాలను బొత్తిగా పెట్టు డావికి అదనపు సౌకర్యాలు ఈ యంథతంలో సృష్ష్టించుకోనచ్చు. అచ్చుపవి తొందరగా చేయగలదడి యం[ళం,

వార్దావ్యతికల “ నచ్చువేసే యంగ్యతాలు అతివేగంగా పని చెయ్యాలి. వీటిలో అక్ష్మరాలు కూర్చడావికి లివో మ్నెపు అవే పడ్పతిని ఉపయోగిస్తారు. అండులోమావవాలు బ్నవ్‌ యంగతంలాగే “కి లుంటాయి. ఏ “శ్రి నొక్కితే ఆ అక్సరం తాలాకు వబావ “ప్ప కొన్నుంది. ఆ వమూసలన్ని ఒకదానిపక్క వొకటి చేరుతాయి. ఒక పంక్తి వూర్చ్వవ గావే ఒక మీట నాక్కుతార.. కరిగిన శ్నైపులోహం ఆ వవావల్నోకివచ్చి పడి.తుందిం పంక్తి పంక్తి ఒక్కసారిగా ఏర్పడుతుంది. ఆ తరవాత విడి అక్ట్యరాలమనానలు తిరిగి వాటి వాటి గూళ్ళు చేరుకుంటాయి. విప్పటికప్పుడు మూపల్నో అక్ట్యరాలు కొత్తగా ఏర్పడు తుంటాయు. గనక అచ్చు చాలా స్పస్టృంగా ఉంటుంది, అయితే వంక్తిమధ్య ళప్పువస్త్తే వుట్కుకు. దాన్ని దిద్దడానికి పంక్తి నంళవీ కరిగించాలి. ఈ యంగతాన్ని కొద్నిమార్చు అత్తో కొన్ని మెళ్ళదూరాన్నిఉన్న ముద్రణా యంగళంలో అచ్చుపనికి ఉపయోగించ వచ్చు. ఒకొక్క 1శ్రీ నొక్కినప్పుడు, దాన్ని విద్యుడాఘాతాలుగా మార్చి, లీ7౯ద్నారా దాన్ని కొన్ని మృెళ్ళదూరంలోఉన్న లినోళ్నెవు యంతంలో మూనలను "ఫేర్చడానికి ఉవయోగించవచ్చు. ఈ వద్చలిని "బెరిబ్నెప్‌ సెట్టింగ్‌ అంటారు. ఒక "పెడ్పవుట అంతొ ఈ పద్దతిగా కూర్చడానికి పద్దతులు కనిపెట్టారు.

*మోవోబ్బన్‌' అవే మరొక కూర్చు వద్దతిఉంది. ఈ యంగళంలో ఒక అక్షరం తాలూకు “క్‌ వొక్కిత్కే ఒక వాగిళపు ువుమీడ దాని కముగుణమ్నైన రంగధాలు

19 ఏర్చడతాంఎ. ఆ తరువాత ఈ కొగితవు "ఓవును మలొక యం[తంలోకీ పంపితే విద్యు ఛాఘాతాలు ఏర్పడి ఒక్కొక్క అక్షరం తాలాకు రం్యధాల ఆ అక్సరం తాలూకు మూనను. స్పెకితెచ్చి, వరసగా కూరుస్తాంిు. వేలకొద్చీ పుస్తకాలనూ వ్యతికలమా అచ్చు వేసేటప్పుడు ఈ "మోనోబ్నెప్‌". పద్దతిని ఉపయోగిస్తారు. వార్షావ(తికలను అచ్చువేసే యంథతాన్ని *లోటరీ అంటారు. దిన ప్యాతికలు అచ్చువేసే ఆఫీనులోకిపోయి చూస్తే రోటరీయం[(తం ఎల్లా పనిచేస్తుందో చూడ వచ్చు. ఇడి గంటకి. కొన్నివేల వ్యతికలు అచ్చు వెయ్యగందు. అక్షరాల కూర్చు “లినో 'బ్బవ్‌ పద్దతిలో చేస్తారు. ప్యతికలో అన్ని వుటలనూ ఈిధంగా కూర్చిన తరవాత్య ఆ ఫారములన్నీ ఒక పెద్ద చంలో బిగిస్తారు. వీటిమీద మిట్టృపల్లాలుగా ముదింన బడతాయి. ఆ తరువాత ఈ అట్టృమీద కరిగిన *బ్నెవు లోహం” పోస్తారు. ఒక్కొక్క పీజీ తాలూకు ముద తయారవుతుంది. ఇది గొట్టం ఆకారంలో తయారవుతుంది, ఈ గొట్టాలన్నింటినీ ముదణా యం్యతంలో బిగిస్నారు.. అచ్చుసిరా ఈ గొట్టాల మీద సమపాళంలో అంటుకునే ఏర్పాటుంది. పెద్నచుట్సలుగా దిగుమతియయిన న్యూస్‌ (వింట్‌"-- అంట వార్హాప్యికల కాగితం విర్విరానుంగా ఈ "పేజీల *మూ్యదల'మీద పాగిపోతుంది.. ఒక్కొక్క వ్యతిక అన్ని "పేజీలూ అచ్చుకావడంతో ళు, ఆ సేజీంను విడిగాకోపి వరనగా మడత'పెళ్ళే ఏర్పాటుంది ఈ యం[తంలో. ఎన్ని పతులు అచ్చు పడ్డాయో శెక్కచెప్పే యం(తాలు కూడా ఉంటాయి ఇందులో, తరవాత వీటిని కట్టలు నట్టే వేరు వేరు. చిరువావాలకు పంపిస్తారు. (0) ( స్టే (| ] గ 6. రోటరీ యం(తం కిందమన్న సెద్వగొట్టంమీద "సేజీలతాలూకు ము(ద లున్నాయి, స్పై గొట్ట మీదినుంచి కాగితం సాగివచ్చి, ఈ పేజీల ములను (గహిస్తుందిం

20

అక్షరాలు అచ్చువేసే వద్దలిని గురించి కొంత తెలుసుకున్నాం. ఇంక బొమ్మలు విలా అచ్చువేస్తారో కాన్న తెలుసుకుందాం. బొమ్మల్ని అచ్చు వెయ్యడానికి “బ్బాక్‌'లు ఈయారు చేస్తారు. “బ్బాక్‌ ఆంఘే ఆ బొమ్మయొక్క (పతిరూపం ఎత్నుపల్హ్లాలలో లోహవు రేకుమీద చెక్కి, దాన్ని ఒక కరచెక్కమీద బిగించిన పాధరం, బ్మాకులు తయారు చెయ్యడానికి మూడు. పద్దతులున్నాయి. “పీజీరో అక్షరాలమధ్య ఈ బొమ్మ ఎక్కడ రావాలో అక్కడ ఈ “బ్బాక్‌'ను బిగిస్హారు. ఆచ్చువేసేటప్పుడు, అక్షరాలూ బొమ్మలూ అన్నీ ఒకే లోహపు రేకుమీద “బ్ఞాక్‌గా” తయారుచేస్తే, అచ్చు స్పష్టంగా ఉంటుంది. లోటరీముదాపడ్డ, తిలోలాగే గుండటి గొట్టంమీద, బొమ్మలూ, అక్షరాలూ కళిసి మొత్తం ఒకే బ్బాక్‌గాచేసి బిగిస్తారు. మరోపద్దతీ ఉంది. చసటంలో బిగించిన ఫారం మీద మైనం కరిగించి పల్చగా పోస్తారు. చల్చబడి బిగిసిన తరవాత, మెలిగా మ్నైనపు పొరను జ్మాగత్నగా ఒలిచి తీస్తారు. ఈ మ్నెనపు పారమీద అఫారంయొక్క (పతిము(ద ఉంటుంది. దీన్ని మ్నెలతుత్తం కలిపిన (దావణంలో ఉంచి విద్యుచ్చక్తి (పసరింప జేస్తారు. అప్పుడు రాగి మైనపు పారలోవి వత్తు పల్గాలోనిండి పరిగ్మా ఫారంయొక్క (వళిరూపం రాగిలో తయారవుతుంది. ఈ రాగి బ్ఞాకును వంగిపోకుండా దేనిమీదన్నా బిగించిఆచ్చు. పాగిస్తారు.

మలొక విధానముంది. అచ్చువెయ్యవలసిన బొమ్మను ఫోటో గాపుతీసి దాని *ఎగటిన్‌' తయారు చేస్తారు. ఈ వెగెటిద్‌నించి మామూలు ఫోటోగగాఫిక్‌ కాగితం మీద ఫోటో ము,దించకండా దీన్ని తుత్వునాగవురేకుమీద ముదింపిస్తారు. ఈ రేక మీద తుమ్మబజిగురుపొడివంటిది జల్గుతారు, ఆపొడి బొమ్మయొక్క ముద పడినంత మేరా ఆంటుకుంటుంధి. ఈ రేకును గనక వెచ్చ జేసిన కై లే, ఈ జిగురు కరిగి బొమ్మ ఉన్నంతమేరా పాకుతుంది. ఇప్పుడీ రేకును ఆమ్మ శదావకం (20164) లో ముంచి నక్కెతే బిగురు అంటుక్షోని భాగాలను ఆమం తినేస్తుంది. బొమ్మఉన్నచోట్న రేకు అల్హాగే ఉంటుంది. అంళేరేకుమీద బెన్ముయొక్క *బ్నాకుి తయార్షెందన్నమాటా

"స్పై పద్చతివల్ణ తెలుపు నలువులోవే బొమ్మల్ని ఆచ్చువెయ్యడానికి వీవాతుంది* శేభలతో గీసిన చి్యతాన్ని అచ్చువెయ్యడానికి ఈ పద్దతి ఎక్కువ బాగా ఉపయోగపడు తుంది. ఫోటో గ్రాఫుర్ని అచ్చు వెయ్యడానికి నలుపూ తెలుపూ కలగలువులతో ఏర్పడ్న వర్శభేదాల్ని అచ్చు వెయ్యడానిక్‌ 'హిఫటోన్‌” పద్దతిని ఉపయోగిస్తారు. ఈ విధానంలో పల్చని జల్సెడవంటి తెరను చిితంముందు ఉంవి ఫోడోటగాఫ్‌ తీస్తారు. ముందుపెట్టిన జర్నెడ వవూలం?ా ఫోట గాఫంతా చాక్కలు చుక్కలుగా పడుతుంది. రంగు దట్టంగా ఉన్నచోట చుక్కలు ఒత్ముగా ఉంటాయి, పల్చగా ఉన్నచోట పల్చగా ఉంటాయి లపల బావ్ములోని వెలుగునీడలు ఈ చుక్కల చ్నారా స్పన్నంగా కివఒగలాయి. ఈ ఫటల క్‌

21 వెగెట్‌ వించి (పతృేకంగా తియారు చేసిన త్పత్ననాగవు రేకు మీద పోజిటివ్‌ ముద్య తీస్తారు. దీనితో ప్పైన చెప్పిన విధంానే బ్బాకు తయారు ఛేస్తారు. రంగురంగుల చితాలు ముదించడొనికి ఈ పద, లిలోకా న్ని వార్పు లవసరం.. రంశురిను అచ్చు వెయ్యడానికి మూలసూశ్టతం ఏమంకే అన్నిరంగుల్నా మూడు (పాధ మిక వర్షాల రక్తర్థకొాల కలర్రఎకవర్మ ఏర్పడతాయి, అన్నది. ఈ (పాధమిక వర్ణాల్ను ఎరుపు వీం, పనిప్పు. వ౫వకి తెల్టిగా కనిపించే ఘార్యకాంతి ఏడు రంగుల కలయిక అని మీకు లలిసే ఉంటుంది. సూర్యకొంతిలోవి తక్కివ రంగుల్ని ఆపేసి, ఒకే ఒక్క రంగుని(్న సపారం త్‌ే పాధవాలున్నాయి, వీటిని శ్చెట్‌ ఫిల్బిర్స్‌ (అంశ రంగృలను వడబో సేవి అంటారు. ఫోటో (గావ్రలు తీసే వారందరికీ వీటి సంగతి తెరిసే ఉంట్పది. పస్నవు ఫిల్టర్‌ కొవెరాకు ముండు తగిలించి ఏ దృశ్యాన్నయునా ఫోటో గావు తీస్తే, ఆ దృశ్యంలో ఉన్న వసువు రం భాగం మాటతమే. ఫోటోలో పడుతుంది. ఇలాగే ఎరువు, నీలం, ఫిల్టరశ్పపయోగించి ఆయా ఈంకు భాగాల్ని ఫోటో(గాఫ్‌ తియ్యెచ్చు. ఏ ఫిల్టర్‌తో తీసిన ఫోటోకి అరంగు వేస్కి ఈ చూడు రంగుల ఛితాలా ఒకదాని వీద ఒకటి పడేటట్టు లెరవ్సీద వేస్తే ఆసలు దృశ్యం పిహజవర్మాలలో కనిపిస్నురిది. ఈ సూ్య్యతాన్ని అవువరించే వర్శిచిితాలు అచ్చు వేస్తారు స్తన చెప్పిన విధ6గా అచ్చు వెయ్యవలనీన బొమ్మను 'కెస్సారా ముందుపెట్టి, వదు శపాధమిక వర్ణాల ఫీల్టర్ము కావెలాకు తగిలించి, వనాడు వెగెటిన్‌లు తయారు చెప్పారుం ఈ మూడు వెగటిన్‌లను తుత్హవా?పు రేకుల వ్సీడ స్పైన పెప్పిన విధంగా ము(ించ్చి మూడు బ్మాకులు తయారు చేస్తారు. పస.వు బ్బాకును పస వురంగితటీ, దాని మీద ఎరువు బ్మాక్కము ఎరుపు రంగృతోటీ, ఆస్నైని నీలం బ్బాకును. వీంంరంగుతోటే ఒకే కాగితం మీద అచ్చుగుద్నిత్కే అసలు బొవ్ము సహజవర్హా లలో అచ్చుపడుతుంది, "ప్పెన చెప్పిన విధావాలన్నింటిలోనూ ము(దపడే భాగాలు బ్బాకు వీద "్పెకి ఉదీకి ఉంటాయి, దీనికి కేవలం విరుర్భవ్నైన పద్దతి వులొకటుంది. దీనిని 'ఇంటాగ్టటోూ వడ్చతి అంటారు. వృనం బడీఫిల్టిలుగా ఉన్నప్పుడు, మనం అడుకున్న ఆట ఒకటి గుర్డుక్క తెచ్చుకుం'పే, ఈ మసదణా వద్చతి మూలనూ(తం అర్హం అవుతుంది. ఏపిల్‌ ఒకటో తేకి అందిరివీ ఆవహాస్యం చేపే రోజు, కొంచెం పరాకుగా ఉన్న పాటి విద్యారుల వీదా, ఉపాధ్యాయుల మీదా కూడా *గ వ్‌” అంపే “ఏ(పిల్‌ఫూల్‌మ్యదలు వదతాం) ఆరోతా ఆ ముసదలకు ఒక వీల్‌ తయారు చేనుకొంటారు పిల్ణలు. బంగా ళాడుంప వగావికి కోని చదున్నైన అభాగం మీదో ఆ రెండక్టరాలూ లోతుగా ఏ చ్లాకుమనే ఖెకళ్యూతుడ్ష్యు బవల్భాల్నో విరా వింవువారు. మొట్ట వెందట దొరికిన లెర్బచ్తాకాగ్ర మేడ పిరము జ శడింద్బానా ట్‌. “ఇంటాడ్నియో మ్బదణావడ్చలిలో ఇదే స్కూహన్ని ఉవదోగస్తారు. సం . మ అమితే ఒక రేకు వ్పీడగాన్సి దిమ్మ మీదగ్గావ, అక్షరాలా "బొమ్మలా లోళు్లా 1 చెక్కడానికి వేరువేరు వర్చతు లున్నారు. నున్నని లాగలేకు'పేద మాది మెవతోన్నో నాక లభ 25గేా-

22

శోనో బొమ్ము యొక్క (వతివుంద చెక్కవచ్చు. నున్నని రాగిరేకు మీద స్నానపు పూత పూసి, దాని మీద అచ్చువేపే బెొమ్ము ఆ వ్నెనపు పూత మీద పదున్నైన మెనతో గప్పారు. ఆతరువాత రేకును ఆవ్ము (దావణంలో ముంచుతారు. వ్యెనం తొలగిపోయిన చోట ఆవ్నం రారేకును తినేసి వల్గాలు ఏర్పడతాంుఎ. మిగతాచోట్న రాగిరేకును ఆవ్ఫుం తాకకుండా మైనం కాసోడుతుంది.. తరవాత రా?రేకును వెచ్చజేని వె్ణెనం తీపేస్తారు. రేకు వీద బొవ్మ్ముటొఎక్క రూపం పడుతుంది. ఆరేకువీదసిరా పూస్తారు. పీరా రేకునీద లోళుల్నో విండుతుంది. "స్పెన చదునుగా ఉన్న భాగాల వీద సీరాలేకుండా శ్యభంగా ఈడిచేస్తాలు. అచ్చు వడవలస్తిన కాగితం శడిపి భ్యాకు వీదనొక్క్కుతారు. దళసరి గుడ్ధ ఒకటి దానిమీద పరిచి, లోలర్‌ తోనొక్కుతారం. బ్బాకఎ మీది పీరా వుఖద కాగితం వీద పడుతుంది.

“ఫోటో,గావ్యూర్‌” పద్దతిలో బొమ్ములు అచ్చు వెయ్యడానికి ఇదే సూయతాని ఉవ యోగిస్తారు. రా"నేకును నునవుగా మెరుగు "పెడతారు. దానిమీద రెసిన్‌ పొడుం (తువ్ము చిగురు పదార్భం) జల్భుతారూ, రేకఏ వెచ్చజేస్తే రెసిన్‌ కరిగి రేకు మీద సవుంగా పరుచు కొంటుంది. జున్ను గడ్డి (జిలాటిన్‌) ఇటికరంగుతో కలిప్కి ఒక కాగితం వీద పూస్తారు. దాన్ని ఎండబెడతొరు. అచక్చీ వెయ్యవలపిన బొమ్మ టెంక్క 'కాయాచ్విఈం పోజిటివ్‌ వద శ్‌స్కి దాని (వతిదింబం, ఒక గాదా పలక మీద ఫోటో గావు త్‌ే పడ్శ, లిలోవే తిస్తారు. ఈ అద్నాన్ని మొదట వెన్పేన జిలాటి” పూసిన కొతం మీదపెట్టి, కాంతి (పస రింపకేస్తే, బౌవ్నులొ ఉన్న వెలఏగువిడల్ని బట్టి జిలాటిన్‌ పూత వ్సీద కాంతి హెచ్చు తగ్నులుగా షవపరిన్నుంది. కాంతి లిక్టణతని బట్సి, జిలాటిక్‌లో రసాదున పరిణామాలు జరుగుతాంు. ఆతరువాత కాగితాన్ని రాసాయనిక (దావణాల్హో కడిగితే వెలుగు వడ్డ (వదే శాల్నో జిలాటిన్‌ గట్టిపడుతుంది. విగిలివ చోట్ట అలాగే ఉండిపోతుంది. ఈ విధంగా కాగితం వ్రీద అనలు బెవ్యు యొక్క ముద పదృతుంచి. ఈ కాగితాన్ని శడిపి రాగిరేకు వీడ ఒత్తిత్తే సొత్తం జిలాటిక్‌ రేకుకు అంటుకుంటుంది. ఇవ్వుడు రేకును వేడినీళ్ళతో కడిగితే చెత్తని జిలాటిక్‌ పోతుంది. గట్టిపడిన బిలాటిన్‌ రేకును అంటుకుని ఉండిపో తుంద్కి రేకు వీద బెమ్మకు అనుగుణంగా ఎత్నువల్ళాలు ఏర్పడతార్సు.. దీవిని ఆమ్మ [దావణం (యడ 90126402) లో ముంచినళ్ళె తే. జిలాటిన్‌ ఉన్నచోట్సగాక విగతా రాగిరేకుని ఆవ్మం తివేన్నుంది. బౌొవ్ము య్పెక్క (వతిముళద రాగిరేకు వీద వడిం దన్నమాట.. ఈ రేకునక క్టరదిమ్మమీద బిగించి అచ్చు వెయ్యడానికి బ్భాక్‌ తయారు చెయె్యెన్చు.

*ఠోటో|గావ్యూర్‌” వడ్చతి ఇంచుమించు ఇలాంటిదే. ఈ పద్దతిలో రాగిరేకున గుండ్రంగా గొట్టంలా వంచి దానివీద బొమ్మ యొక్క (వతిము్యుద తయారు చేస్తారుం అప్పుడు దీన్ని రోటరీ యంటతాల్హో బీగించి అచ్చు వెయ్యడావికి ఉపయోగించవచ్చు

23 అచ్చు తొందరగా అవుతుంది. ఈ పద్దతిని గుడ్డ మీద అచ్చు గంద్బడానికీ, నచిత వ్యతికలు వెయ్యడానికీ ఎక్కువగా ఉపయోగిప్తారు,

"ప్న పద్డతులన్నింటిలోనూ, అచ్చువేసే బ్బాకు మీద బొమ్మ యొక్క (వళిము్యుద ఎత్నవల్సాల్నో పడుతుంది. ఆఫ్‌ సెట్‌ పద్దతి అని వులొకటి ఉంది. ఈ పడ్డృళిలో బ్మాకులో ఎత్తుపల్గాలుండవు. బ్మాకంతా చదున్సగానే ఉంట్పంది. ఈదృధ్యవే ఈ పద్దతి అవములులో కొచ్చింది. నచి(తాల్నిన ప్పున్నృకాలూ, పషతికలా, పోస్ట! ర్న, కాలెండర్హూ అచ్చు వెయ్య చానికి దీన్ని ఉపయోగిన్నున్నారు.. ఇటువంటిదే 'లితో” పద్బతి కూడా. ఇందులో బ్బాక తయారు చెయ్యడానికి (వత్యేకవుయిన రాతి పలకను ఉపయోగిస్తారు. రాశికి వందు బాగా వెరుగు "పెడతారు. తరవాత అచ్చువెయ్యవలపిన బొవ్మి యొక్క (వతిరూసలి మ్నెనవు “పెన్సిళ్ళతో దీనివ్సిచ గీస్హారు. ఆరేబికొ జిగురు (తుమ్మ జిగురువంటిదే నీటిలో కరిగించి, అందులో కొంచెంన్నె్యటికాన్మం (1/16 ఉంరే కలవువరు. ఈ (దానణాన్ని రాతి పలక వ్పీద పూసి ఒకర్మాతి ఆరబెడతారు. అతరవాత ఆమ్మౌాన్ని నిటితోకడిగివేస్తే బొమ్మ ట్వ్పొక్క (పతిరూపం రాశిపలక మీద పడుతుంది. దీని వ్వీద లిరిగి అమ్మం బిగుర్పు కలిపిన (ఓచావణం పూస్తారు. ఈపారి జిగురు రాతి వీద ఏర్పడ్డ (పతి చిన్న రంధంలోనూ (పవే శించి గట్టి పడుతుంది, ఆతరవాత రాతిని తడిపి, దొనివీద అచ్చు పీరా పూస్తారు. బిగురు పీరాను పీల్చుకుంటుంది. జిశురు లేవిచోట్స విరా అనలు అంటదు, కాగితం తడిపి, దీవివీద

నొక్కినట్టంఏతేే బొవ్ము కొగితం మీద ఆచ్చుపడుతుంది. బొమ్మీ రాతి వీద విత్తే గియ్య కుండా, హాఫటోన్‌ పద్దతిలో ఇందాకా ఏెప్పినట్టు బొమ్మ యొక్క బ్హాకు రారివీ.ద తయారు చెట్య్యొచ్చు. మొదట జిలాటిన్‌ పూపిన కాగితం మీద బొమ్మ టెఎక్క (పతి రూపం చితించి, ఆతరవాత దాన్ని రాతి వీదికి ఎక్కించవచ్చు. | ఈకుధ్య వురొక ముటడణావద్వతి వేగంగా అవలులోకోస్తోంది. ఎలెక్ష న్‌ జ్వరం అం౦ంటువ్యాధిరా తీీవంగా వ్యాపించిన రోజులో, (చతికక్నలు (వచారంకోసం ఉపయోగించే పాధవం ఈ సూతం వీదే ఆధారవడి ఉంది. వీ ఇంటికి రాబోయే పెళ్ళి సందర్భంలో, తెల్లగా వెల్ళవేయించుకుంటారు. _ఇల్లు చూడముచ్చటగా ఉందని వీర మురివీ పోత్సం టారు. కొని ఒకరోజున మీరు విిదలేచి చూసేసరికి, తెల్సటి మీగోడమీద “నక్క'ేవి వోటు” అవి వల్ణని అక్షరాలతో ము్యదపడి ఉంటుంది. నక్క బొమ్మలు గోడంతా ముద పడి ఉంటాంు. బొమ్మలూ వివాదాటా అన్నీ అచ్చుఎర్చినట్టు ఒ₹ేలాగ ఉంటాయి. విటి? వృన్మీద కొట్టడానికి "స్పెన్సిల్‌” అవే సాధనాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఒక లేకు మీదో వుంద వెయ్యవలసిన అక్సరాలూ బొమ్మలూ గీసుకుని, ఆంతవేరా 'రేకువు 'జాత్త గా కత్తిరించి పారేస్తారు. దాన్ని గోడమీవపెట్టే "ప్పెన సిరా వూస్తారు. కాలీ (వదేశాలలో పరా గోడనంటి, అక్నరాలూ బొమ్మలూ మొడపడతాలు, మీగోడ బిత్నులవూరి నక్క వక్షాన్ని (వచారం చేయడం (ప్రారంభిస్తుంది. రేకు బడులు, (పల్యేకంగా ఈయారు చేసిన "స్పైన్సిల్‌ కాగితం వ్సీద కూడా, కాగితం తెగేటట్టు అక్నరాటా బొమ్మలూ గీవి, తద్వారా

24 కొన్నివందల [ప్రతుల వరకూ అచ్చువెయ్యొచ్చు. సామాన్యంగా అ! పు నోటీసులు, ధరళ వట్సేలు, అచ్చువెయ్యడానికీ పద్దతి వినియోగిస్తారు.

(స్‌ ింటింగ్‌-అం పే కెరఆచ్చు పద్ద, తిలో కూడా ఈ నూ(తాన్నే ఉవ యోగిస్తారు. పట్టుగుడ్డ్న తెరగా ఉపయోగిప్తారిందులో. డీవితో క్టరమీద, రేకు వద కోగితం వీద, గుడ్డ మీద దేనివీడ్నెవాసరే అచ్చు వెయ్యవచ్చు. ఈ*తెరి ళఈయారు చెయ్య డొనికి అవేక మార్షాలున్నాంఎ. ఎక్కువ వాడుకలో ఉన్నది, ఫోటోలగాఫిక్‌ పద్దతి. రంగి రంగుల బెమ్ములు కూడా ఈ పడ్చతి ద్వారా నుదించవచ్చు.

అచ్చు వెయ్యవలసిన బెమ్మునం వందు గాజాపలక మీద ఫోటోరగాఫ్‌ లీస్తారి* బొమ్మలో తెల్లగా ఉన్నచోట్స పలక మీద తెరిగానూ బొవ్ములో నల్సగా ఉన్నచోట్స పంకపీద తెల్టగానూ (చళిరూపం పడుతుంది. వేరే కాగితం వీద బిలాటిన్‌ వులొక రంగ్నలో కలిసీ పలచగా వూస్తార. దీన్ని పోటానీయం డెట్యకోచేట్‌ (దావణంలో రండు విమిషాలపాటు ముంచి ఉంచుతారు. అప్పుడు జిలాటిన్‌ కు వెలుతురు తగలగానే వూరేలక్ట్షణం వన్నుంది. చీకటి గదిలో ఈ కాగితాన్ని ఇందాకా చెప్పిన గాజాపలక ( సీ6క217ల0 వెనుక "పెట్టి, కొద్నిసెకన్ను వెలుగు (పనరింపజేస్తారు.. వెగటిన్‌లో తెల్టగా ఉన్న భాగాల్మోంవి వెలుసు (పసరించి జిలాటిన్‌ మీడవడి దానిలో రసాయన పరిణావుం తెన్నుంది. నల్సగా ఉన్నచోట్న ముంచి వెలుగే (వసరించదు. అంచేత ఆ(పదేశాలో జిలాటిన్‌ ఏవీ మారదఎ తేలుపు నల"వుం వృధ్యగా ఉండే (వదేశాలో వలుగు కొంత ఎచ్చుతగ్నులుగా జిలాటిన్‌ పడుతుంది. వెల్పగు తీక్టణతము బటి, జిలాటిన్‌ లో రసాయన పరిణావుం ఎచ్చుళగ్సులుగా జరగుతుంది, చీన్ని వేడినీళ్ళతో కడిగితే రపాయన పరిణామం చెందని జిలాటిన్‌ వీటిలో కరిగిపోతుంది. మారిన జిలాటిన్‌ గట్టిపడి, బొమ్మ అకారంలో కాగితం వీద మిగిలిపోతుంది. దిన్ని ఛడిప, పిల్కు గుర్మ మ్పీదనొక్కితే, జిలాటిన్‌ గుడకు అంటుకుంటుంది. అంటుకున్న (వదేశాల్నో విల్కుగుడ్మలో రం(ధాలు వూడిపోతాయి.. కాళిగా ఉన్న (వదేశాలు లలాగే ఉంటాయి. ఇప్పుడు ఈ గుడ్డని దేనిమీిదం.నా "పెట్టి వీరా వూస్తే, వూడిపోంయ:న (వదే శొల్మో వీరా రెండో పక్కకిపోదు. కొళీ (పదేశాలో వీరా కింది డానిమిద అచ్చవడుతుంది* రంగుజొమ్మలు అచ్చువెయ్యాలం ఘే వెనక చెప్పిన వద్దతి పకారం, మూడు (పాధమీక వర్మాలకూూ మూడు “తెరలు తయారు చేసే, ఒకదాని మీద మలొక రంగు అచ్చు గుద్భు శారు. వీటికి (వల్యేకంగా తయారు చేసిన వీరాలు పయోగిష్తారు.

ఈ శతాద్చిలో భౌతికవిజ్నావం అతివేగంగా అభివృద్ధి ఫెందుతోంది. ఈ కాన్న పరిశోధనలో కనుక్కున్న మూలస్తూతాలను పరిశమలలోన్నూ కళారంగంలోనూ విరివిగా ఉపయోగిన్నున్నారు. మ్యదణావిధానంలో కూడా శొసవ్నవరిళోధనా ఫలితంగా విన

లర్‌ వొత్మకమ్నైెన మార్చు లొచ్చాంు. క్యరమీదా, రారిమీదా, చిలిపినంజ్హలు వెక్కిన మానవుడు ఈనాడు అతిమూక్ట్మవ్నెనవక్ష్యఛేదాంతో కూడిన చ్చితాంవు యథాతథంగా. వేంకొద్ని (వతులు అచ్చువెయృగలుగుతున్నాడు. అపురూసవ్వావ వర్థ్మ, ఆకార పొందర్యాన్ని, అమా యకుళల్నెన పామాన్యులు కూడా చూసీ ఆనందించడానికి, శాస్తపరిజ్నానం అవకాశం న్నా కల్పించింది, అర్బుతే దీనివల్శ, చిఛరచవా పాటవం, శిల్చచాతుర్యం అభివృద్ధి చెందొయా లేదా అన్నది వేరే (పశ్నీ, దానికి సమాధానం ఎఎరికివారే వెతుక్కోవాలి. ఖ్‌ న! ఛి

4. విప్రవాత్మకమైన (పగతిని గొ మ్‌ సాధించిన మహనీయులు ఆదిమానవుడు చర్మవాద్యాల ద్వారా వార్హా (పసారాన్ని చెయ్యడం అభ్యవీంచినది మెదలు, విన్న వెఎన్నటివరకూ (పపార సొధవాల్నో చెవ్పుకోదగ్న అభివృచ్చి సాధింవఒడళదు. గురవు బగ్మీల మీద ఉత్తరాలు ఫంపటం “పెద్ద అభివృద్దిగా అన.కోడావికి వీల్ళేదు. విద్యు శ్శృక్షి: ని (పపారపాధనంగా వినియోగించడం మానవుడు నేర్చుకున్నప్పుడే, వార్తలను కణంలో (వపంచం నాళలుగ.వవాలలకూ పంపడం పాధ్యవుయింది. ఈ అద్భుత విషయా వికి మార్గం పుకరం చేసిన మహవీయుడికి, (పపారం మీదగాని, వరిశోధవల మీదగాని అంత శొచ్చర్యంలేదు, ఆయన “పెరు మాక్స్‌వెల్‌. అయన కేవలం గజితికొటస్తజ్ఞాడు. చన శాస్హాధ్యయనంలో మునిగిపోయిు,వమకొాళికులకు ఆయవఅపరిచితుడుగ వే ఉండిపోయాడు, నిషదాహారాలు విస్మరించి, ఆయన కొన్నివంవత్సరాలు ళన కృషి పాగించాడు. ళన 7ణీతి సూషతాల ద్వారా (వకృతికి సంబంధించిన సత్యాలను కొన్నిటిని ఆయన కనుగొన్నాడు. ఈవాడు (పపంచాన్నంతవి ఒకటిగా అల్మిన రేడియో "టెలివిజన్‌ నిర్మాణానికి ఆపత్యాలే వునాదిం ఆయన మూ్యతాలను అర్హం చేసుకోడానికి ముందు, విద్యుచ్భక్తి వి సురించి కొంత తేలుసుకుందాం. ఒక గాజుకడ్నీ తదను పట్టుగుడ్డతో రుర్సి దాన్ని చిన్న కాగితంముక్కల వద్చకు తినుకుపోత్తే ఆముక్కలు గాజుకడ్ని న్నైపు ఎగుర.తాంుఏ. అక్నీ కొసికు విద్యుదావేశం (6160810 6118టి కరిగిందంటాం. ఈ ఆవేశం, ధనవునీ (00514176), ముణమనీ (2652676) శెండురకాలు.. ధన విద్యుదావేశం “౬ లేండఏ వన్నువులము దగ్గరగా తీషుకొస్తే, అవి ఒకదాన్ని ఒకటి వికర్నిస్తాయిు (16261). అలాగే రెండు బ ౫౫ విద్భుదావేశం గల వమ్మవులు ఒకదాన్ని ఒకటె వికర్నిస్తాయిు. అంప ఒకదాన్ని ఒకటి చూరంగా గంటుతాయన్నమాట, వేరువేరు ఆవేకాల్స గల వన్నువులు ఒకదాన్ని ఒకటి

27

ఆకర్షిస్నాంు* నమానధర్మం గల ఆవేశాలు వికర్షిస్తారుం, భిన్నధర్యం గల ఆవేశాలు ఆకర్షి స్తాయి అంటారు వ్వెజ్జానిక పరిభాషలో.

నవిన అణు పీద్దాంతాన్ని అనుసరించి, ఈ న్లైచి(తిని మరో విధంగా అర్బం చేను కోవచ్చు. అణువులో ముఖ్యంగా రెండురకాల కణాలుంటాయి. వాటి విద్ముదావేశాలు పరిమాణంలో ఒకే కొన్కి స్పభావంలో ఒకదాని కొకటి విరుడ్పమ్నె నవి, అణ్బుకేందంలో (పోటాను లనబడే ధనవిద్యుత్కణాలుంటారు౨. ఎల్యుక్సాను లనబడే బులణవిద్యుళ్ళుణ లు ఈ కేందంచుట్ళూ “వరి. భమిన్నంటాలయిు, సూర్యని చుటూ (గోలు పరి భమిస్న న్నళ్ళే గాజువర్నీవి పట్టుగుడ్నతో రుద్చినప్పుడు, దానిపై పారమీద ఉండే కొన్ని ఎలె క్చానులు పోతాయి. అందువల్శ ఆకొసలో ధనవిడ్యదావేశం (10091017౪6 ౧$266) వమ్మంది.. ఈ రకవెన వీద్యుచ్భృక్తికి చలనంలేదు గవక విళ్చిల విద్యుళ్ళక్తి (51206 6166౧146) అంటారు.

శి

టార్చిళ్ళెటులో బాటరిసెల్స్‌ను వీరంతా చూపే ఉంటారు. అటువంటి “సెల్‌ ఒకటి తీసుకుని స్పై బొడిపినీ అడుగుభాగాన్నీ ఒకతీగతో కలిపిన కైతే, ఆతీగ గుండా విద్ముచ్చక్తి (పవహిస్తంది. అప్పుడా తీగలో ఎలెక్బానులు ఒకక స వుండి ₹ందో కొపకు (చవహిస్తాయి.. ఇదే విద్య్యూత్ప్చవాహం (61601116 ౧౮|620) తీగ మాతం ఈ (వవాహాన్ని ఆడ్మడానికి (పయత్నిస్నృంటుంది, గతుకుల రోడ్మువీది "స్నె కీలు గవువాన్ని అడ్కుకున్నట్క. ఈ 'అవరోధనం", (2681512066) వల్చ తీగ వేడెక్కుతుంది, తీగ సన్ననిద్నెతే వెలుగుతుంది కూడా, ఈ'అవరోధనలి, ఆలీగ తయార్షెన లోహం వీద్క ఈఅవరోధనశక్తి మరీ ఎక్కువన్న ఎల్మెక్టాను (పవాహాన్ని పూర్తిగా అరికడుతుంది. అప్పుడు “కరెంటు ఆనలు ఉండడు. ఉదాహరణలు, రబ్బరు, పింగాణి. వాటి? 1056146109 అంటారు. “విడ్యన్నిలోధకాలు" అనవచ్చు. విద్యుచ్భక్షి విషయం తెలుసుకువేటప్పుడు *“అవతోధవవ ఫం%39 బాగా గుర్నుంచుకోవారి. స

ఒక బాటరీగాని, టార్చిల్నెటుసెల్‌ గావి తీశుకుని, దాని రెండు కోసలూ తీశతో కలిపితే తీగలో మంచి విద్యుత్ను (పవహిన్నంది. ఈ తీగ ద్నూరగా ఒక అయస్కాంత పాచిని (62666 9666416 ) తెచ్చిన ళ్పై_ లే, దావిముల్ము కదులుతుంది.అం'బ్‌ తీగ చుట్టూ ఒక ఆయస్కాంతావరణం (92806416 లట వీర్పడిందన్నమాట. విద్యు(త్ప్స వాహం ఆగిపోతే అఆయస్కాంతానరణం అదృళ్ళవ్నెపోతుంది. అప్పుడు ఆయస్కాంత మూచి యధాస్తావానికి వచ్చేస్తుంది. విద్యత్చవాహం పోతున్న దిక్కుకు పమకోణంళలో ఈ అయ ప్కాంతావరణం ఏర్పడుతూంది. క

విద్యుత్ను వీటివంటిది. నీరు ఎత్నునుంచి వల్గానికి (వవహీంచిన ళ్ళ, విద్యుత్ను 'హెచ్చు స్టాయినించి తగ్గు స్టాంకి (వవహిస్తుంది. వీటి (వవాహవేగం ఎతు ఎక్కన్నైన కొద్నీ హెచ్చినట్నగావ్సే విద్యషతృవాహబలం (ల౫ల€ 8.260812 ్రి విద్యుత్‌

28 ప్హాయిలో భేదం ఎక్కున్నైవ కొద్బీ పెరుగుతుంది. విద్యుల్‌ష్టాయిలో భచాన్ని వోల్ళు లలో కొల్పిస్తారు, విద్యు(త్పవాహబలాన్ని ఆంపియర్శలో కొలుప్తారి. మొట్ట మెదట విద్యుచ్శృక్తివి బాటరీలలోవే రసాయన పరిణవుం ద్నారా పుట్టించ గలిగేవారు. కావి పెద్ద ట్పెత్నువ విద్యుచ్భక్షి ఈయారు చెయ్యాలంపే ఈవద్భతి (వదూ జనంలేడు. (పపిద్ద భౌాలికళ్ళావ్న వత్త వ్నె కేల్‌ ఫారడే ఒక అద్బుత, పత్యాన్ని కెముగ్‌ వ్నాడుం విద్యచ్భృక్తి (నవహించే తచుట్టూ అయుప్కాంతావరణం ఏర్పడుచుందని వవం లెలునుకువ్నాం, భూమి అన్నిటికన్నా "పెద్ద పూడంటురాంఎ.. దావికి ఉత్తర్యధువం, దర్శిణ్యధువం ఉన్న శే (వతి అయస్కాంతానికీ రెండు (ధువా ఎంటాం_), ఉత్తర(ధువం దక్టిణ్యధువం అవే వాటివి పిలవడం ఆచారష్నాపోం.ఎంది. ఒక ఉత్తర ధువాన్ని గనక వరుగా విడదీవి ఒక అయస్కాంతం దగ్గరగా ఉంచివ సె ల్వే అది ఉత్తర (ధువాన్నించి, దిక్నిణ (రువం న్వైవు (వయాణిస్తుంది. ఆ ఏక్సైెక ఉత్తర్యధువం (పయాణం వేసే రేటు, అయస్కాంతలేఖ అంటారు. ఇటువంటి రేభలు, ఒక అయప్కాంళం చుటూ ఉంటాయి, అన్నీ ఉత్తర్యధువాన్నించి దక్టిణధువావికి (వయాణం చేసేవే. ఫొరడే కనిపెట్టిన పళ్యం వవుంపటే, ఒక లోహవ్యు తీసు ఈ అయప్కాంతరేభలను ఖండిన్నూూ కడిసివట్టయిలే, ఆ తీగలో విద్యుత్ను వుడుతుందని. లలవుళ్ళే విద్యుచ్చక్తి ఆ ఆయస్కాంతావరణం యొక్క బలం వ్పీద అధారపడి ఉంటుంది. శ ఒకరిగవు వర్చులాకారంగా చుట్టానువ.కోండి. దాని మధ్యను ఒక అయ-ప్కాంతాన్ని గుండంగా తిప్పామనుకోండి.. తీ కాపలలో వొళ్ళేజి భేడం అగుపిస్నంది. అయు ప్కాంతంలో ఉత్తర దక్టిణ్యధువాలను కలిపే రేఖ తీగటెంక్క పవుళిళావికి (0129990 డ్మిగీల దిక్కులో ఉన్నప్పుడు, తీగలో ఏ భాగానిక్షైనా అయస్కాంళం యొక్క ఉత్తర 7. తారుమారు వో ల్సేబి దక్టిణ (ధువాలు సమాన డూరంలో ఉంటాం. అప్పడు తీగ క్‌నల వధ్యవోళ్టేజి భేదం మన్నా. ఇప్పుడు అయ.ప్‌కాంతాన్ని మెల్టగా లిప్పామవుక్‌ ండి. వొళ్ళేజి "వెరుగుళంందిం శీర్‌ డి్యగలు తిరిగేసరికి అయస్కాంత (ధువాలు, తీగ పమళిలావికి వమంగా వప్తాయిం

29 అప్పుడు వొల్చేజి గర్మ్యు (వమాణాన్ని అందుకుంటుంది. మరో 465 తిప్పేసరిక్కి వ్‌ ల్బేభి తిరిగి సున్నా అయిపోతుంది. ఈమారి ఆయస్కాాంతాన్ని మళలో 4ర్‌డి నీలు తిప్పినట్సయితే విద్యత్న్య వెనకటి దిక్కుకి ఎదురుగా (వవహిస్నంది. వ్‌ ల్బేజి తారుమార్నె "పెరుగుతుంది. వులొక 45 డిిగీలు తిప్పితే మళ్ళీ పున్నా అయిపోతుంది. అయస్కాంతం ఒక వూర్ణ్మ్మ (పడ క్రిణం చేసేసరిక్కి రెండ.పార్సు వోల్చేజి తారుమార్న “పెరిగి తంయగుతుంది, ఈవిషయాన్ని వృష్థంగా అక్బం చేపకోవాంంళ, ఈ 7 వ వటం చూడండి.

ఆయప్కా౦త పర్యభమణంవల్మ వోళ్చేజి పెరుగుదల, తరుగుదల (కవువడ్భతిలో పాశుతుంది. వోల్చేజి మారడం వల్ళి విద్యూతృవాహం కూడా దిక్కుమారుత్పంది. ఈ వివ్య_వవాహ భేదాలు కూడా (కమపడ్చతిలోవే పారుతాయి. డీన్ని తారుమారు విద్యుత వాహ, (416౧2198 ౫680 అంటారు. స్నెైన ఫప్పిన మాటతాన్ని అససరించే ఈనాడు మళ్ళీ పట్టణాల్నోనూ, పరి్యశవులలోనూ. "పెడ్టీఎత్నువ ఉత్పత్మి చేస్నన్నారు. ఈ ఉర్పర్హై యంగతావ్చి డ్వెనమో అంటారు.

“స్పైవ వెప్పీన ఉదాహరణలో, అయస్కా లం "పెకదుకి ఎన్నిపార్డు తిరిగితే, వోల్చేజి మార్చు అన్నిపాక్సు జరుగుతుంది. చిన్ని పొవంపుగ్యం అనొచ్చు. ఆంగ్లంలో (ఫిక్వెన్పీ అంటారు. పొమాన్నంగా మవకివస్నై చేపే విద్యత్న టొక్క (వీక్పన్పీ 50 స్నెకిల్పు "ప్పెకిల్‌ అంచే ఒక్క పర్మిభమణం.

ఈ శరొద్చం ఆకంభంలో ఐన్‌స్టై _న్‌ అవే విజ్చావవేత్త ఒకపిద్దాండా్నా (వతి పాదించాడు. ఈ విక్చృంలోవి (పతివన్నువు, (వతి పంధఘుటన ఇండే రెండు రకాల శక్నల వర్న ఉర్పన్నమవుకున్నాంం.. అన్నాకు. ఒకటే. విక్యుదయస్కాంతశక్తి ( £166/70- 1806 [1311 0, కెండు.. గురుత్వ ఆకర్షణం ౮౯27162009). కంతి వ్‌, విద్యుత అయస్కాంఠశక్తి శ్‌ వీట్నాటివ వేరువేరు శక్సులుగా వనం చూస్న గప్ప టెకీ అనల ఇవన్నీ ఒకేకవానికి 3ండిచవి. వీటి (వపారం విద్యడయ న్హరింగాల (౬616 ల0-12క్ర6600. ఇ2౪69్స వర్చి. జరతుంది, వీటిలో ఉన్న భేదం అల్హా తరంగాల పొడుసుు మీక ఆకారవడి ఉంటుంది. వృవకి కవబడే కాంతి తరంగాల పొడవు 00007 “పంటిమాటక్నకి 00001 పెంటిహాటక్సృకి మధ్య ఉంట.ండి. ఇంతకన్నా హాక్చ్మ్యృతరంగాలు గల 2 కిరణకాలుు గామొకిరణాలూ కంటికి కనిపించవు. ఇంఈకంీ పాదుంచరంగాలు ”ఆ ఉప్పతరంాలు హఘుమారు 03 పెంటిహాటర్న శపాంతావి ఉంటాలు. ఒకటి మొదలు వండ పెంటివాటన్సు పొడంగవరకూగల తరంగాలడు రాడార్‌ ఈరంాలంటారు. మెరివిజగ్‌ తరంగాల పొడవు వంద వందలు వెంయ్య పెంటిమాటర్హ వరకూ వుంటుంకి శేడిదూ తరంగాలు ఇంతకన్నాపెర్దవి. ఇకస్పై న్‌ కన్ని ముందే మాక్స్‌వెల్‌ అవే గణివశా ్స్పబ్డాడు ఈ విద్యుడయన్షృతరంగాల్ని. గురించి గ్‌తీత శ్శస్తరీర్యా '(వ3పాడించారుం

30 తరంగాల్ని గురించి, వాటి స్వభావాన్ని గురించి కొంచెం పరిశీలిద్దాం. ఒక చెరువు మధ్యకి ఒకరాయి విపిరామనుకోండి వీటి తరంగాలు రాం పడిన చోటిముంచి బయలుదేరి గుంగడంగా వర్ను। లాకారంలో అన్ని దిక్కులకీ వ్యాపిస్తాయి. ఈ తరంగాలలో ఎత్నువల్హాలు ---అ__ ళం ' న కట న |! 8. తరంగ వివరణ ఒకే, ఎక్సు, 2. తరంగంపొడుగు. ౩3. కాలం, ఒకదాని తరవాత ఒకటి ఉంటారు౨. వరసగా ఉన్న రెండు ఎత్నుుల మధ్యగాని, రెండు వల్గాలి వుధ్యగాని ఉన్న దూరాన్ని ఈరంగం పాడవు (74768 169810) అంటారు. నీటిలో ఫేదో ఒక బిందువు దగ్గర దృష్తి 'కేంగదీకరించి "సెకనుకి ఎన్ని తరంగాలు ఆ బిందువు వద్ద లేస్నున్నాయో లెక్క సెడిడే దాన్ని పొనఃవునృం (| ₹664600)0 అంటారు, తరంగం యెఎక్క ఎత్నుకీ, పల్మానికీ వుధ్య ఉన్న దూరాన్ని తరంగ పరిన్తితి (తమ 410646 అంటారు. తరంగం. పొడవును ,(క్రీక్వెన్సీ చేతగుణిస్తే తరంగం సెకను కింతదూరం పోతుందో తెలున్నుంది.. దాన్ని తరంగం వేగం అనొచ్చు. తరంగ వేగం అనడంతో కే ఆ తరంగంలో ఉన్న కణాలు ఎక్కడికో కదిలి పోతున్నాయన్న (భము కలగొచ్చు. నిజానికి తరంగం వ్యాసిస్నున్నప్పుడు ఈ కణాలు క [కిందికీ మామే కదులుతూంటాయి ఇందాక చెప్పిన ఉదాపారణలో ఈ తరంగాల మధ్య ఒక బిరడాగాని, కరముక్కగాని పారే శామముకోండి లది తరంగంతో బాటు స్నెకి (కిందికి ఆదుతూంటుండేగావిి తరంగం చ్యాప్తీస్తూన్న దిక్కుగా కదలదు. రేడియో (ప్రసార పందర్భంగా చిన్న తరంగం (010% ఇ2౪త్సి మధ్య తరంగం (0164110 ఇ షల "పెద్ద తరరగం (1008 ౪276) అనే పదాలు (వచారంలో ఉన్నాయి. వీటివే తీపెనీ రూవంగా కిలోస్పెకిల్సు, అంటే వెయి పరిభమణాల సంళ, నో చెప్పడం కూడా ఉంది. విడద్యువయస్మాంతశక్తి సెకనుకి సుమారు 3,00,000 కిలో. మాటర్ము పయాణం చేన్న్హంది. ఉదాహరణకి ఆకాశవాణి హైదరాబాదు కేందం తీసుకుందాం. అక్కణ్మించి '(పసారమద్యే చిన్నతరంగం. సుమారు 60మవాటర్ము ఇందాక తరం వేశం, తరంగం పొడవు? (ఫీక్సెన్సీ చేత గుణిస్తే వమ్వందీ అని చేప్పాం అంపే తీపెన్సీ: తరంగ వేగాన్ని తరం%ం పొడుగుచేత భాగిస్తే ఒన్నుంది. హ్నెడి రాబాద్ప "స్పేషన్‌ 'శీశ్సస్పీ 300,0003%41,000 అంపే 50,00,000. ఈ (శీస్వన్నివి 60

3కే కిలోస్పెకిల్చలోగాని (వెయ్య పరిభవముణాలు) మెగాసెకిట్స (పది లక్షల స్పెకిల్చులో గాని చూపిస్తారు. హ్నైదరాబాదు స్టేషన్‌ (ఫ్రీక్వెన్సీ మమారు $ మేగాస్ట్నెకిల్ప్స అన్నమాట్న విద్యుదయస్కాంత తరంగాల ద్వారా వార్హాావపారం ఎంత సులభమ్మెపోయిందో మనకందరికీ తెలును, అయితే రేడియో (వపారం ఎలా చేస్తాలో మన ఇళ్ళలో ఉండే రడియోలు అ వార్నలవెలా పర్యిగహిన్నన్నాయో న్యూలంగా తెలుసుకుందాం.

ఏ పదార్చంలోంచయివా విద్యుత్న్మ శపవహిస్తున్నప్నుడు కొన్ని విశేషెలు ఏర్చడ తాయి. ఒక లీగెలో విద్యుత్ను (వవహిస్తుం కే దాని చుట్టూ అయఃస్కాంత ఆవరణం ఒకటి ఏర్పడుతుందని ఇదివరకే తెలుసుకున్నాం. ఈ తీగెను గనక ఒక చుట్టగా చుట్టి వట్టయితే ఆ చుట్ట టెంక్కు కేం్టదభాాంలో అయస్కాంత శక్తి కేంటీకరిస్తుంది, ఇటువంటి చుట్టి యొక్క రెందు కొసలను ఒక స్విచ్చి ద్వారా బ్యాటరీకి తిగిరిందావునం కోండి. స్విచ్చినాక్కినప్పుడు చటుక్కుని తీలోంచి విద్యుత్ను (వవహించడం, ఆ చుట్ట మధ్య అయస్కాంత ఆవరణ మేర్చడ్డం జరుపుతుంది. ఈ అయస్కాంత ఆవరణం తిరిగి తీలో విద్య్యూత్చవావాన్ని పుట్టిన్నుంది. ఈ (ప్రవాహం అసలు బ్యాటకీవల్సి ఏర్చడే (వవా వన్ని ఎదుర్కొంటుంది. అందువల్స తలో కరెంటు గరిష్య వమాణాన్ని వెంటవే ఆందు కోదు. కొంత మెల్ళిగా ఆందుకుంటుంది. చటుక్కుని స్వీచ్చి తీ సేశామనుకోండి. విద్యులత్ప వాహం ఆ" పోవాలి. కాని మధ్య ఏర్ష్నడ్మ అయస్కాంత ఆవరణ మూలంగా మరికొద్పి సేవు విద్శుత్ను తీగలోవే (పవహిన్నూ ఉంటుంది. దీన్ని ఇండుక్టేన్పు అంటారు. ఈ ఇండక్టైన్సు, విద్యుత్ను పాఫీ”ా ఒక (పక్కనుంచి ఒక (పక్కకి (వవహిస్తూూన్నస్పుడు కనపడడు. విద్యత వాహం వారినప్పుడే వ్యక్తృమవురుంది. ఈ ఇండక్సైన్సు లీ లెఎక్క పొడుగు వీద్క కరెంటు మొక్క తీసెసి వాడా ఆధారపడి ఉంటుందిం +

ఇంకొక చితంం ఒకి ఆచ్చారికి రెండు (పక్కల లోహపు రేశులను పెట్టి రెంటినీ బ్యాటకీకొవలకి తగిలించే మముకోండి, అద్దాల్నోంచి విద్యుత్ను(పనహించదు గనుక కరెంటు ఏమా (వవహించడు. కావి ఈ రెండు లోహపు రేకులకు. విద్యుదావేశం (16061021 60286) పంగకమివ్వుంది. బ్యాటరీ వించి ఈ రెంటినీ తొలగించేసివా విద్యుడా వేశం మట్టుకు కొద్నిపేపు ఈ రేవులను వదలదు, ఇవ్నుడీ రెండు రేకులను ఒక తీగ ద్వారా కరిపితే ఆ (లోంచి విద్యుర్ను (చవహిన్నంది. ఇటువంటి రేకులు విద్యుత్తును విలవ జేయా%ల వన్నమాట. ఇచువంటేి పాధనాన్ని కండెన్సర్‌ అంటారు. ఇటువంటి కండెన్సర్‌వి తీ1లం2ట06 45688 కి అంప వోర్చేజీ తారుమారయ్యే డ్లెవమోకి శరించా వునకోండీం కండెరు రేవంల మీద విద్యుదావేశం తీస ననుసరించి మార] చూంటుంచి. అందువల రేషుల వల్ళి ఉత్పత్తి అట్వ్యే విద్యు(త్పవాహం, డ్డెనమో. (పవాహి వికి ఎదురుగా (వవహిస్తూూంటుంది. రేకులు “పెద్పన్నైన కొద్సీ కండెన్సర్‌కి విద్యుత్నను విలవచే పేశక్తి సెరుగుతుంది. వీటివల్స డాన్నించివవహించే కరెంటు కూడా "పెరుగుతుంది.

32

ఇండస్టైన్స్‌, అంటే ఇందాక చెప్పిన శీగచుట్ట సాధనం అవలు కరెంటుకి వ్యతి లంగా పని చేస్తుంది = కండెన్సరు లనలు కరెంటును నిలవవేసి అది ఆకిపోగానే తిరిగి (వవ హింవజేనుంది. ఇప్పుడు ఒకే విడ్యచ్చవాహంలో ఒక కండెన్సరును, ఒక ఇండక్టైన్సును తగిలించినట్టయితే ఏం జరుగుతుందా చూద్దాం. ఇండిక్సైన్సులోవి (వతిఘటవ శక్తి కండెన్చరు శక్తితో వమావమ్నె నట్టయిలే, ₹ండూ ఒకడాన్నాకటి రదు చేస్తాయి. అప్పుడు ఈ రెండూ లేనట్బగావే విద్యుత్ను (పవహిన్నుంది.. ఇటువంటి పర్క్యూటులో ఒకి విద్యుూఘాతం గజ తిలినళ్ళె తే కండెన్సరు రెండు రేకులకీ మధ్య ఒక (పక్కనించి ఒకవక్కాకి కొంచపేవు ఊగులాడుతూ కరెంటు (పవహిన్నంచి. అంళే ఇటువంటే వర్క్యూటుల' (వ్రవహించే విద్యుత్తుకు ఒకఫ్రీక్పెన్సీ ఉందన్నమాట, ఇటువంటిసర్క్యూటు ఒక (కలికి మేళవించిన వీణ లీగలొంటిది. ఒక వీణ తీగెకు ఒక శశుతిలో షడ్పమవ్వరానికి (శుళిేస పెట్టి మరొక వంగిత వాద్యం మీద ఆ వ్వరాన్చే మోగించినప్న్బె తే దాని కను గుణంగా వీణ తీగ కూడ మీటకుండావే మోగుతుంది. ఈవిచితాన్ని '₹జోవెన్స్‌'అంటారు. తెణగులో అముప్పందనం అనొచ్చు. ఇదే విధంగా "ప్పెన చేప్పిన ఎలక్ట్రికల్‌ పర్క్యూట్‌లో ఇండక్సైన్పును కండ్చురును అముకూలమ్మెన విలువలలో జతచేర్చిన బ్బ్లలే ఒకే (ఫ్వొన్సీ గల విద్యుత్‌న్నందనం అఆ వర్కూ్య్యూచ్‌లో కదిశేలా! తయారు చెయ్యొచ్చు. అంకే ఈ వర్యూ్యూటును ఒక (ఫీక్వెన్పీకి (శతి పశామన్నవతాటం మనం రేడియోలో ముల్బు లిప్పి నప్పుడు కండెన్సరు యెక్క విలువను వళార్చి తద్వారా లోపలి వర్య్యాటును మనకు కావలసిన (ఫీన్వెన్సీకి శృతి చేస్తున్నావున్నమాటం రేడియో (ప్రసారం చేసే కేంటదాలు ఒక్కాక్కుటి ఒక్కొక్క తీవ గల విద్యుదయస్కాంత తరంగాలమ. నలుపక్కాలకు వ్యాపింవజేస్తాయిఎ. అవి అన్నీ కూడ మవ ఇళ్ళ మొడ ఎత్తుగా కట్టైన ఏరియల్‌ లీకు తఫుల్హాయిం. ఆలీగ ద్వారా (వపంచంలో ఉన్న అన్ని రేడియో కేందాల తాలూకు విద్యుత్‌ వృందనాలు రేడియో లోపలికి వస్తాం. అంచే మనం మౌట తిప్పినందువల్స రేడియోలో ఉన్న కండ్కైరు విలువ, ఇండక్టైన్పు విలు లేడియో సర్య్యూటును ఒకే ఒక శీక్పీకి వృంధించేలా? (శుతి చేస్తాం. అంచేత రేడియో వర్యూ్యూటులో ఒక్క ,ీక్వెన్సీ గల రేడియో తరంగమే వ్పంచిన్నంది. ఆ వృందకం ఎంత బలహీవంగా ఉన్నా దాన్ని పెంచ డొవికి రేడియోతో వాల్వులు మొదలయిన వరికరాలువ్నాల).

ఇంచవరకు వనం (పతి కేడియో కేంద్రం ఒకే ఒక త్‌పెన్సీ గల విద్యుదయ ప్కాంత తరంగాలమ పంవిమ్తుందం తెలుపుకువ్నాం. వాటివిమన రేడియో ఎలా పరి/హి మ్నందోకూడ తెలుసుకున్నాం ఇక మి"లింది, ర్వ తరంగాలను ఈ విద్యదయ్కాా్హాంత తరంగాలు ఎలా మోసుకు వస్తాయో వాటిని మన రేడియో పెట్టు (గ్రహించి త% దధ్వ3 (కింద ఎలా మారుస్తుందో వనం తెలుసుకోవాలి. అంతము ముందు కొంచెం వెనక్కి పోయి విద్యళ్ను ద్వారా వార్హాగవపారం చేపే రెండు పాత పద్దతులను గురించి తెలుముకుండాం.

శ ఖా గ్‌

5. అంతా భగవద్విలానం ఆ$ఫికాలోని ఆదిమ వివానులు ఢంకా, భేరీల ద్వారా వార్తలను ఒకచోటి వించి మలొక చోటికి ఎలా (ప్రసారం చేసేవాలో తెలునుకున్నాల. 19వ శతొబ్బం మధ్యవరకు ఇంతకన్న వేగంగా వార్షలను (వఫసారం చేసే వద్చతి మానవుడు ఎరగడు. విద్యుచ్భృక్తి: వి గురించిన పరిజ్ఞానం, దావి ఉపయోగాలు తెలిసిన తరవాత ఈ శక్తిని వార్మాషపసారాని కువయోగించడావికి ఎందరో పరిశోధకులు విరంతరింగా కృషి బేశారుం వారి పరిశోధనల ఫరితంగా ఈనాడు కనురెప్పపాటులో వార్తలను (వపంచంలో ఒక కొననుండి. రెండో కొవకువంపగలుగుతున్నాం.. (పపంచంలో దూరం అన్న ఏదావికి ఆర్హం పోయింది. అన్ని (వచేశాబా వర్చహితమ్మెపోయాయి. అయితే ఈ పన్నిహితత్వం పరస్పర సహకారంగొ రూపొంది లోకశ్రేయప్టకే ఉపయోగపడుతోందా అన్నది వేరే వషయం. వర్మిక్‌ నర్వీను పర్‌కలో తంతివార్న (బరిగాఫ్‌) కనిపెట్టింది ఎవరూ అని ఆడీ గితే *సామ్యూల్‌ మోర్చ్‌" అని సమాధానం శాయాళి, అయితే అది పూర్తి అయిన సమౌ ఛానం కాదు. ఎందుకంట "“మోర్పుి కన్నా ముందుఎందలో పరిశోధకులు విద్యుర్భక్తి పాయంతో వార్షలు (వపారం చేయడానికి వయత్నం చేశారు. రకరకాల సంజ్ఞా వర్ష తులను (6౦669) సృష్టించారు. అయితే యిప్పుడు (వవపంచం అంతా అమలలో ఉన్న వంజ్ఞా పద్దతి ((౦646)'మోర్స్‌'(పవేశపెట్టిన దాని మాదే ఆధారవడి ఉన్నది. మెందటి వరిశోధకులు ఈ (వటెగాజవానికి. విశ్చేల విద్చుత్ను (512016 8160040610) వి ఉపదోగించడొవికి (వయతల్నించారు. మారిసన్‌ అవేఆయన ఒకతిగ కొసకు రాపిడి వళ్గి విద్యుదావేశ౨ కలిగించి ఆ విడ), త్నను రెండో కొపకు పంపి ఆ రెండో కొనతో బెండుతో చేసిన ఒక బంతిని అకర్షించడాాకి పయత్నించాడు, భాషలో ఉన్న ఒక బ్రాక్క అక్టేరానికి ఒకరిశ ఒక బంతి ఉపయోగించి, అక్టరాఐవీ, తద్వారా పడాఐని, తీ? ఒకికొన నుండి రెండో క్‌పకు (వసాకం చెదొ్కుచ్చువవి సిద్దాంతీకరించాడు. అయితే ఈ వడ్చతి ఎంత క్షిష్పమో ఊహీంచుకుం పేనే తెబున్నందిం జ్‌

3౩4

“'లెప్పేజ్‌ ” అవే వ్లొజ్బానికుడు ఈ వడ్డతిని కొంత మార్చాడు, రెండు లీఃలూ శెండు జీలుగు బండి బెండులూ ఉపయోగించ్శిఅన్ని అక్నైరాలనూ (పపారం చెటొ్యొచ్చునవి అతిని సీద్దాంచం. ఈ పద్దతిలో తీగె కొపని కలిగించిన వివ్యుదావేశం ఎక్కున్నైతే. రెండో కొఫని బీలుగు బెందు బంతి ఎక్కువ డూరం కదులుతుంది. ఈ బంతి కదిలిన తక్కువ ఎక్కువె దూరాలను బట్టే అస్మరాలకు ఒక పంజ్నా పద్దతి తయారు చేని 1744 వంవచ్చరంలో అతను (పయోగించి చూపించాడు. “పామండ్‌" అవే ఆయన ఈ పద్దతికి నంజ్ఞా వదృతి (౬౦469) తయారు చేశౌడు. ఈ పద్దతి ఆచరణలోకి రాకపోంఎవా ఒక కోడ్‌” ద్వారా వార్హ్మ్యలను (పసారం చెటొొచ్చునన్న విషయం పరిశోధకులకు అర్భిమ్మెంది, కొండరు పరిశోధకులు తీగ కొనల మధ్య విద్యుత్ను వల్ను వెరుపులు కలిగించి దానికొక కోడ్‌ ఊహించుకుని వార్హాలవసారావి కృవయోగించడానికి (వయత్నించారు.

అయితే ఈ (ప్రయత్నాలన్నీ జరుగుతూన్న నాటికి ఒక లీ గుండా ఆగకుండా విద్యుత్తును (సవహింపడేసే పడ్డతి ఎవరూ కనుక్కోోలేదు. అంచేత ఈ (వయుత్నాలన్నీ విఫలాల య్యాయి. సీల్చాస్‌ అవే ఇటాలియన్‌ శాావ్వజ్ఞాడు ఎల్బుక్టిక్‌ "సెల్‌ను కనుక్కు వ్నాడు, ఈ సెల్‌ వర్మి నిరంతరంగా విద్యుత్ను (వవహీంపజేయడం సాధ్యమ్మెంది. ఈ "సెల్‌ను ఉపయోగించి తంతివార్హలను (షసారం జేయడానికి. పరిశోధకులు (పయశ్నాలు చేశారు. అందులో ఒక పద్దతి విద్యుదావేశం గల లిగను నీళ్ళలో "పెట్టినళ్ళై తే బుడగ లొప్తాయి. విద్యుత్నుము ఆపేస్తే బుడగలు రావు. దీన్నించి ఒక కోడ్‌ తయారు జేయ డానికి (వయత్నాలు ఇరిగాయి.

“ఎరొప్పెడ్‌ అవే భౌలికశాన్నజ్ఞడు ఒక తీగలో విద్యుత్ను (పవహిన్నుంళే దాని వడ్డకు అయస్కాంత నూచి తెచ్చినప్పుడు దావి చిక్కు మారుతుంది అని కనిపెట్టాడు. ఈ అయస్కాంత మారి ముళ్ళు కడలడాన్ని బట్చే వారలు (పసారం చెయొొచ్చునవి అతకు కినుక్కున్నాడు. 'ఆంపియర్‌ అవే మరొక శాొ్యస్తృజ్నుడు ఈ పద్దతికి మెరుగులు దిద్దాడుం ఆ తరువాత ఎందలో డీ విషయహ్నా సరిశోధనలు సొంచారు, ఆందుతో ఒక శాన్న జ్ఞడు రెండు చోట్సమ కలపడా)కి రెండు తీగెలు లవపరంలేవని, ఒక్కలీ1 నుపయోగించి భూమిని. రెండవ వీగా ఉపటోగించవచ్చును విరాపించాడు. ఈ సూతం ఈనాటికీ ఉపయో”ంలో వుంది.

లయితే విద్యుచ్భక్షి వల వారలను విజయవంచంగా (పసా5ం చేసినవారు ఇద్చరు ఇంగ్లీషు ఎంబినీర్ము. వారి 'సేర్ము వీచొన న్‌, కుక్‌. వారు మూడు జచల లీగె లుపయోగిం చారు. వాటి) వేరువేరు అయస్కాంత మాచులకు తగిలించి ఒక కోడ్‌ ద్వారా వార్ష్యరిను (వపారం చేసి చూసించారు. ఈ విధానం వల్ల క్‌ద్చి మ్నైళ్ళ దూరా౫కి మామే వార్దా (వసారం పాధ్యమవుతుంది. తరవాత పరిశోధకులు ఒకే జత తీశలతో ఈ పద్మతిని ఉప

365 యోగించడం విధించారు. ఇండ్లీపు ర్నెల్సే కంపెనీలు "సేష్టన్న మధ్య వొర్నాపసారానికి ఈ పద్దతిని ఉపయోగించేవారు. ఇదరు ఇంగ్లీషు భౌతికళాన్నజ్ఞలు, అర్‌గో, డేవీ లవేవారు. ఒకలీగ చుట్టల మధ్య ఇనప ముక్కను పెట్టి తీగలోంచి విద్యుత్ను (సవహింపబే స్తే ఇనపముక్క ఆయప్కాంతం అవుతుందని కవిపట్టారు.. ఫారడే మహనీయుడు లయస్కాంత ఆనరణంల్లో ఒకరీగ చుట్టను తిప్పిన మైతే లందులో విద్యుత్తు పుడుతుందని కనిపెట్టాడు. ఈ సూతం మాచే విద్యుచ్భక్తి విఉతృతి చేసే డ్చెనమో వుట్చేందని ఇదివరకే తెలుసుకున్నాం. ఈ వరి శోధనల ఫలితంగా విద్యుచ్శ న్భృక్తి ని లవేక విధాలుగా ఉపయోగించడానికి లవకాశం ఏర్పడింది, విద్యుడయప్కాంతాన్ని ఇపయో%ంచి హెనీ లనే శ్యాన్నజ్ఞుడు మీట నొక్కితే మాగే గంటను (౨166016 వెం) ఈయారు చేశాడు. వావి ఈ గంట ద్వారా వార్ష్యలు (పవిరం చేయడాెకి (వయత్నించాడు. పామ్బూల్‌ మోౌర్చ్‌ ఆన తంతివర్హా (పపారానికి వరిశోధనలు (పారంభించేనాటికే విద్యుచ్చక్షిని అవేక రకాలుగా ఉపదోగించే న్వెవుల్యం, శంతి ద్వారా వార్తలను (పసారం వేసే సద్బృతీ కొంతవరకు లభివృద్భి ఇందాయి. అయితే తంతివర్నా పశ్శీతి ద్వారా (పపంచ వంళనీ ఒకటిగా చెసిన ఘనత ఈయనదే. ఆయన అమెరికాలో ఒకి నింపన్న కఓఎంబంలో వుట్చాడు. చదువు పూర్త చేనుకువి చి్వితకళను అభ్యసించడానికి యూరప్‌ వెళ్ళాడు. ఆ కళలో తనకు అంత (ప్రావీణ్యం సంపా దించే. అవకాుంలేం). (గహించి లిరిగి ఆహురికా. వెళ్ళిపోవడా౨కి తీర్మానించుకున్నాడుం తిరుగు (పయాణంతో లతనికి ఒక నహ్మపయాణికునితో పరిచయం ఏర్చడింది. ఆతని దారా విద్యుచ్భృక్సి విషయమ్నె పరిశోధకులు పాధించిన విజయాలన్నీ ఆతడు విన్నాడు విద్యుచ్భక్షి ఉవోచతమ్నెసన వేసంతో (పయాణం చేస్తుంది. ఈ పాధనాన్నవయోగించి అతిడదూర (వదేశాలకు వే"ంగా వారలను (వసరం చేసే యంటతాన్ని కనిపెట్టినళ్నెతే అమితహ్నవ కీర్తి ధం0 ఆర్జ్మించవచ్చునని (7హించాడు. ఈ ఆశే ఆతనికెంతో (పోత్చా ఫాం కలిగించింది. అవ పాధంచాలని ర్భయించునున్నాడు. ఇంటికి చేరుకోగావే ముండు వివ్యువ్భృక్తిని గురించి బాగా చదివాడు. ఒక చిన్ని యంటతాన్న తయారు చేని దానితో కొంత దూరాఎకి వార్హల వెళ్ళా (పపారం చేయ్యెచ్చో కొందరు ధనిక మితులకు విరూ పించాడు. వారి ధని సాహాయ్యంతో కొంటారు పహాయచమలను వియమించుకున్మి తన యం ళౌన్ని నిర్నుష్పంగా చేయడాంకి పరశోధనలు పా*ంచాడు, కొంత దూరం తీగోో (పవ హీంచేవరికి వియ్యచ్భృక్ని బలహీవవ్నపోలుందని. అవ్వడు సంజ్ఞ లను అది మొయ్యలేవ

• పోళుందవ్‌ వారు కబపెట్టారు.దీ్ని అధిగమించడా)కి ఒక పద్దతి ఆవంందించారు.విద్యుత్ను వంజ్ఞలు బలహీవహ్నా పోటే దూరంలో బ్యాటరి ద్వారా కరెంటును బలపరిచికళ్ళతే అప్పుడు మరింత దూరానికి ఈ నంజ్ఞ్ఞలను పంపవచ్చు. ఈ విధంగా పుధ్య మజిలీలత

36

విద్యూచ్భృక్తి; వి బలపరచి ఎంతడూరానికయినా నతే వార్వలను పంపవచ్చు స్బినని కనిపెట్టారు.

ఆ యంటత విర్యాణానికి స్క్యూతం ఇది: తీశకు ఒక కొనను ఒక మాట ద్వారా

బ్యాటరీ రెండవ క పకు ఆపి ఆప్‌ కరిపిన లైతే తీగెలు కలిసినిప్పుడే విద్యుత్ను (పవహ్‌ి

న్హుంది, లేకపోతే ఆగిపోతుంది. ఈ కరెంటు రెండవ కొసని ఒక విద్యుదయస్కాంతము

యొక్క తీగ చుట్టగుండా (వవపొస్తుంది.. కరెంటు (పవపొంచినప్పుడు ఈ అయస్కాం

ఈం ఒకి ఇనుపముక్కను అకర్షిస్తుంది. ఆ ఇనుపముక్క ఒక చిన్ని లోహవుచ(టానికి తగిలి

ధ్చని వుడుతుంది.. విద్యుత్ను (పవహించే వ్యవధిని బట్టి ఈ ర్పని రెండు రకాలుగా విన

విడుతుంది. ఒకటి పొట్టి. ఒకటి పొడుసు, తంతిశాఖలో వీటిని చుష్కలు (00), గీంలు

(029268) అంటారు. ఈ చుక్కల్నూ గీతలా. రకరకాలుగా కలిపి ఇంగ్లీషుభామలో

ఉన్ని అక్నరాలన్నింటిక్షీ. సంబ్బలు ఏర్పాటుచేశారు. ఈనాడు అంతర్జాతీయ తంతి

శాఖకు ఉపయోగపడుతున్నది ఈ పుజ్బా పద్దతే.

మోర్పు వంచ విర్నృష్టృ వైన యంతాన్ని కనిపెట్టినా అచని సమకాలికులు

చీ? విలువను చెంటవే గుర్తించలేదు, ఈ యం్యతం వార్హా (వసార పద్దతిని తారు

మారు చేసి పాచేస్తుందన్ని దీన్ని వ్యాపార పద్దతిలో ఉపయోగించినట్టృయితే. అమిత

మైనే లాభాలు అర్హించి పెడుతుందని ఎవరూ (గహించలేకపోయారు. ఈ (కింది

వటాన్ని చూసినట్టృయితే “మోర్చు వర్చతి స్పష్టంగా ఆర్భవువుతుంది,

ఖై [0 ఆ £్‌ శ్‌ వై ఖ్‌ శాల 9, మోర్సు తంతి పద్హతి

1. తంతి, 2. 'స్టేషన్న, ౩. మధ్య మజీలీ. ఎడంపక్క స్టేషనులో ఉన్ని యంథళం (పపాత యంటళం (109 21667).

డింట్లో ఉస్న లోహపు మాటను ఒక (న్పింం స్పెకి వొక్క పెకుటుంది. ఇది నొక్కినప్పుడు కింది ఉ్న లీకు చిలి జ్యాటరీతోని విద్యుత్ను తీతలో (పవ హిస్తుంది. అప్పడు రెండో కొసనున్న యంగళం. పనిచేస్తుంది. దిన్ని 5040467 అంటారు. అంపే మోగేది అని అర్హం. కీవిలోని విద్యుదయప్కాంతం.. (న్చింగు దూరంగా నొక్కి వెడ్టేన ఒక మాటను. దిగ్గిరగా లొక్కుంటుంది. ఆ మాట ఒక లోహపు చ్యటానికి తగిరి చవ్చుడవుతుంది. (వపార యం్యతంతో మాటను ఒదిలేస్తే

3౩7 కరెంటు ఆ"పోతుంది. అప్పుడు. రెండో కొసని 5046468 మొలను ఒదిలేష్తుంది, (వసార యణ(తంలో మాట నొక్కి ఉంచిన వ్యవధినిబట్టి అవతల 50696 66లో ధ్వని పాదుగ్నానూ. పొట్టిగానూ విశవడుతుంది. ఈ (0046 ని గనుక బాగా అభృసించి వట్టయితే నిమిషానికి పాతిక ముప్పై మాటల వరకు తంతి ద్బారా (పసారం చెద్యుచ్చు. క్‌ ( సె విద్యుచ్ళృక్తి బలపానహ్నాపోయునప్పుడు. అక్క డక్కడ మజిలీలు "పెట్టి సంజ్ఞలు బలపర.స్తారని ఇదివరకు. చెప్పాం. ఈ మజిలీ స్పేషనులో ఒక్త ఐనుపకర్ని చుట్ళూ లీశ చుచ్చిన విద్యుదయస్కాంత ముంటుంది. (సార శేం్యదంలో మాట చొక్కి న్చుడు. ఇందులో (ఫవహించే. నిద్యుచ్భక్తి ఎంత బలహీనమై పోయినా మధ్య మున్న షసపకడ్నీ కొంతి ఆయస్కాంత శక్తిని పాొందగిలుసుతుంది. ఇది ఒక చిన ప్విచ్చివ పనిచేయిస్తుంది.. దాని ద్పారా ఒక బ్యాటరీని తంతి లీ*లకు కంపుతుంది. అప్పుడు బలవ్నెన విద్యుత్ను మరికొంత దూరాన్నున్ని వార్డా_ా/హణ కేందాని (అం 008 5626109) కి ఈ సంజ్నవు ఘోనుకుపోతుంది. ఇల న ధ్ర 9 య్‌ ఖా జు క్రై శ ఆ అ ఉు న క నే 10. మోర్సుతంత్కి మజిలీ పద్దతి.

1. పంళరిరీంళ మోగే యం(తిం, 2. తంతి తీగ. 3. మజిలీ. శు వార్హా (వసార కేం్యదం. ([£20800166188 826103) త్‌, రిసీవింగ్‌ (వార్హా్యగహాణ 'కేం్యదం). అవనరవ్నె నింత దూరింలో మజిలీలు ఏర్పాటుచేసి ఎంత దూరాని కయినా ఈంతివార్హ్యలను పంపవచ్చు. అయితే ఈ పద్దతి (కారం వార్తలను ఒక (వక్కకే

388

పంపడానికి వీలవుతుంది. ఇరు (వపక్కలకూ వార్షా్యవపారం చేయడానికి వేచేవిధహ్నైన. మజిలీ వదతి ఉపయోగించాలి. ఈమధ్య శేడిటో. విర్మాణ స్యూతాల నుపయోగించి బంహీనిమ్నైన విద్యుత్చసారి న్ని బలవరుస్నన్నారుం

తంతి వార్హా పద్మతి ఫిరివిగా ఉపటోగంలోకి విమ్నన్నక్‌ డ్నీ ఒ తీగెమిద ఒకే వార్తను (వపారం ఛొయ్యడం చాలా యిబ్బంది అనిపించింది. డస్కీ పరిశోధ నల వలితంగా క్‌త్తరకంం తంతి (వపాంం అమల్మోకి వచ్చింది. ఇది వనిచేసే పద్దతి పదకొండో వటం చూస్తే బెలుస్తుంది. ఈ పద్పతిలో ఇనువకత్నీ చుటూ శెండు విధాలుగా తీగెలు చుట్టిఒడి ఉంటాయి. క్‌డ్శీలో ఈ తీగెలవల్శ ఇర్బత్తి అట్యే ఆయస్కాంత శకులు ఒకదాని క్‌ కిటి పమంగామా, దొదురుగానూ ఉంటాయి. అంచేత కరెంటు ఏ దిక్కుగా (పవహింవివా రెండో (పక్కనున్న ఏం6షరే6౯ (మౌగఏ తుంది. 4, ఈ వంఖ్యలు గల స్పేవన్సలో ఒకేపా వీటలు నొక్కివా ఇండో స్న్తేషన్నో 5000467 (మోగుతుంది.

| క న. ॥ / 1

కా య క.

శి 4, కేం డూస్తేతంతి (వసారం

1. శంతి తీగ. 2. 5060669 మోగే యం్యతిం. 3. భూమి, జ్కేర్‌, శింతి కేంగదాలు.

శ-నొాడు ఒకే తీగగుండా ఎన్నో తంతి వార్టృలను ఒకేపావి (వపారంచేపే పద్దతులు అమలులోకి ఒచ్చాయి. ఒక పద్దలిలో ఒక్కొక్క శేం దింలో ఆం డారు (వపార యంథతాలను ఉపయోగిస్తారు. వీటన్నిటేని గుంటడంగా తిరిగే ఒక స్విచ్చి చ్వారా తంతి తీగకు కలుపుతారు. చెండవ పక్కని మరొక గుంగడంగా తిరిగే స్విచ్చి ద్వారా సంజ్ఞలు ప్‌ంళ%6ీ8₹ లకు చేరతాయి. చెండు స్విచ్చిలూ ఒకే వేగంతో తిరుగు తూంటాయి. విద్యుచ్భక్తి ఒక కొసనుంచి రెండవ కొపకి అమిత వే”ంతో (వయా ణం చెన్నుంది. కనిక (పపార కేంటింతో ఒక యంటతం ద్వారా పంపబడ్న నంజ్ఞ్ఞ రెండో కేంద్రంలో ఒకే సౌందర్‌లో శమోగుతుంది. ఈవిధంగా ఒక్కొక్క (వసార యంతానికి దొనికి పంబంధించిన సౌండర్‌తోకే సంబంధం ఏర్పడుతూ ఉంటుంది. స్విచ్చి తిరుగుతూండజబ ట్టి ఒక్‌ కక్క క్ష ణంలో వేర్వేరు (వపార యం్శతాల్ని వాటికి

౭89 వంబంధించిన పొండర్శతో కలుపుతచూంటఎంది. అంచేత 4, 85 వార్తలను ఒకేసారి ఒక కందం నుంచి వళెక కేందానికి పంపడావికి వీలవుతుంది.

మలక వదతి ఉంది. ఈ యర్శతులో స్నెవురెటర్‌లాంటి కీబోర్ను ఉంటుంచి. మొటి వొక్కివప్పుడు వన్నవి కాగితవు పీలిక మీది రంటధాలు ఏర్పడతాయి. ఈ కొగిలవు 'ఓపును మరెక యంటతం గులడా వంపి నట్టృయితే ఈ రం్యధలను ఆ యంతం విద్యాద ఘాతం కింద మౌర్చి శెండో కేండాంకి పంపిస్పంది.. కాగితపు మేవుమీద ఎన్ని వార్తలున్నా వాటి? విడడి? వేరువేయు సొండర్శకు పంపే యం్యళం రెండో వక్క ఉంటుంది. ఈ పద్బతి వమసరించి ఒక తీగమీద ఒశేపారి 144 వారలను పంపవచ్చును.

ఈమధ్య. రేడియో (వసార పద్దతుల ననుసరించి వందిలకొద్నీ వార్తలను రెప్పపాటు “లంలో (వసారంచేసే పద్దతులు కనిపెట్టారు. ఇవి మన దేశంలో కూడా అవటోగిన్నన్నారు. రేడిటోూ వాల్వులు ఉపయోగించి. 'పెద్చి టీ్వెస్ట్‌ల గిల విదృుత్చృందనాలు సృష్మ్పించవచ్చు. తంతివార్డిల న్పందినాల కంటె వీటి ,$క్సెన్సీ ఎన్నో రెట్ళైక్కువు ఈ రేడియో ీప్పెసికి ఛంతి. సంజ్ఞలవల్న ఏర్పడే ీక్సెన్పీవి కలువుతారుం రేడిత్గూ విద్యుత్‌ వందనం దీనివల్ల కొడ్ప్న మార్పు చెందుతుంది. ఈ మౌరిన నృందనాన్ని తీగ ద్చార మఠో స్టేషనుకి (వసారం చేస్తారు. రెండో కొసని ఒక యం(తం ట్వారా రేడిదటూ ప్పందనాన్ని। 'బెల్మిగాఫ్‌ ప్పందిన్న్నో విడ ద్‌స్పారు.. పెలిగాఫ్‌ నందనం సొండర్‌గుండా (పవహీంచి. దాన్ని మోగిస్న్టంది. ఈ స్పందవా్న్ని శెవు ర్నెటర్‌ లాంటి యం,తింలోకి (పవహింపబేసి. వార్తలను 'బృవు చేయించే వద్చితి కూడా ఉంది. ఇటువంల యంతాన్ని "పెలి్యవింటర్‌ అంటారు. "ప్పని చెప్పిన పద్దతిలో రేడియో స్పండినం గ్యురం వంటిది. 'మెర్మిగాఫ్‌ నృందనం 'రెతు వంటికి అంటే గేడియా. నృందినం 'బెర్మిగాఫ్‌ వృందినాన్ని మోస్తుందిన్నమాటం. అందుచేత యీ వద్దతికి “కారియర్‌”. వద్దతి అంటారు. దిన్ని రేడియో (పపొవ్న్న్నా గురించి చర్చించేటన్పుడు మరికొంత విపులంగా తెలుసుకో వచ్చు. ఎక్కువ (ఫీక్వెన్సీ 7లిగిని వేరువేరు స్పందనాంను ఒకేసోరి ఒక తీగగుండా పంపవచ్చు,

ఏ దినవ్మతిక కార్యాలయానీకన్నా పోయి చూస్తే 'సెల్మిపింటన్‌ మీకు కనపడు తుంది. తంతి ద్వారా వచ్చిన వార్తలను స్నెవున్నెటర్‌ లాంటి యం్యతం కాగితం మీద మ్యుదిమ్నా పోతూ ఉంటుంది. సంపొాడకుడీ వార్తలన్నీ సేకరించి. ఏర్చి కూర్చి. పికలో అచ్చుకి పంపుతాడు. (పసార 'కేం్యడంలో కూడా ఈ 'స్నెపు క్చెటర్‌ లాంటిదే ఓ యంఖళం వుంటుంది. వనుక ఫెప్పీనట్టుగా ఈ యం్శతం

త్తం కాగితవు బీవుమీదడ రం(ధాలు పొడుస్తుంది. మలెక యంతం ఈ పేవువీడ రల్యధాలను విడ్యుచ్‌ న్నందవాలుగా మార్చి తంతి తీగుండా పంపిస్తుంది.

ఈ పద్దతి ననుపరించి కొన్ని వండల హ్నెళ్ళ దూరాన ఉన్న ఇద్దరు వ్యక్తులు ఉత్తర పత్యుత్స్తరాలు జరువుకోడానెకి సాధనాలు కనిప వ్చారు. పంపదిలచుకున్న వార్తను ఈ యంగ్యతంవీది ఒకడు మ్చైవు చెనట్నయితే ఆవర్న రెండే వూళ్ళో ఉన్న పెల్కిగాఫ్‌ ఆఫీసు ద్వాం ఆ రెండో వ్యక్షి ఇంటేలో ఉన్న 'పెల్మిపింటర్‌ను పవి చేయిస్తుంది.

ఈనాడు వార్షలే కాదు, బొమ్మలను, హ్యతాలన, సయితం 'బెల్నిగిఫ్‌ లీల ద్వారా ఒకచోటి మంచి మరో చోటి3 (పాం చేయగలుగుతున్నారు. బొవ్ములను (వపారంచేపే పద్ధతి టెలివిజన్‌ మ్యూతాల నమసరించి పాధించారు. (పస్తారం చెయ్య వలసిన బొమ్మను ఒక గొట్ట మీద అతికించి దాన్నె గుంటడంగా తిప్పులారు. అ బొమ్మమాద ఒక సన్నని కాంతిరేఖ. పడుత్తూంటుంది. నొట్టం. తిరుగుతూన్న మూలాన్ని కాంతి బెమ్మలోవి (పతి భాగంవీందా పడుతుంది. బొన్యుమీద పడి (వతిబింబించిన కాంతి ఒక ఫోటో. ఎల్యక్టీక్‌ పెర్‌ మీద పడుతుంది. ఈ 'సె్‌ న్వభావం ఏమిటంళే ఇది కాంతిని విద్యుచ్భక్షిగా మారుస్తుంది. కాంతి ఫెరగిన కొద్చీ విద్యుషల్పపారం. ెవుగులుంది.. అందువల్ల బెమ్మలోని పలుగునీశల కను గుణంగా కరెంటు పెరుగుతూ తరుగుతూ ఉంటుంది. ఈ విడ్యుర్స్పందనాన్ని బల వరచి సెల్మిగాఫ్‌ తీగ ద్వార మలో కేందానికి (పసారం చేస్తారు. రెండో కేందంలో ఈ విడ్యుత్‌ప్పందినాన్న వెలుగునీడలుగా మార్చి ఒక గుండటి. గొట్టంమీద తిరుగుతుస్ని ఫోటో(గాఫ్‌ కొగితంమీది. (పనరింపచేస్తారు. బొమ్మ యొక్క ఫోటో 'ౌఫ్‌ కాగితంమీడ పడుతుంది. వ్యతికలలో రేడియో ఫోటో్యగాఏ. అని పిలవబడే బొమ్మలన్నీ ఈవిధంగా (పపారం చెయ్యబడ్డ వే,

"'చెగివిజన్‌ సూ(తాలను, అవి వేగంగా ఫోటో(గాపులు లిసే పద్దృతివి ఉప బొగగించి అతి వేగంగా బెమ్మలను (పపాంంచేస్తే పద్దతి ఒకటి యివ్పు?ఏ లవులు లోకీ ఒచ్చింది. దీన్ని “ఆళ్ళా ఫిక్స్‌ పద్దతి" లంటౌర , ఈ వద్ద తిలో స్పైన చెప్పిన విధంగావే బొమ్ములోని జెలుగు వీడలవు విద్యుత్‌స్పండనాలుగా మారుప్తారు. అంతే వీటిని తిగ ద్వారా (పసారం చెయ్యడానికి బదులు ఒక కాతోడ్‌ రే గొట్టం ద్వారొ విడ్యుదయప్కాంత. తరంగాలుగా మార్చి రేడియోలో శబ్బాన్ని (వసారంం చేవస్నే చేస్తారు. దీన్ని గురించి ముండు ముందు. వివులంగా తెలుసుకుంటాం. రెండే 'క్రేం్టదంలో వుఠలొక కాతోడ్‌రే ట్మూబు ద్వారా ఈ బొవ్మును ఫొటో(గాఫ్‌ చేస్తారు. ఈ వద్దతివల్స ఎంత వేగంగా లొమ్మలను 'చసారం చెయ్యవచ్చునం ఓ 400 "పేజీలు గరి పుస్తకాన్ని. ఒకి నిమిషంలో రెండో పక్కవి ఫోటో[గాన్‌ తీలెంచ్చు.

త్తే పామ్యూల్‌ మోర్స్‌ మొట్టమొడట (పభుత్వ సావాయ్యంతో వాషిం్బన్‌, బాల్జి మోర్‌ పట్టణాం మధ్య ఒకి వార్తను (పసొరం చేశాడు. అది బ్నైెచిల్‌లోని ఒక వాక్ళం *.*ఈశ్వర పంకల్చం' అన్నది. ఇది జరిగి ఒక *తాబ్బం అయింది. ఈ మారేళ్ళ లోనూ మౌనవు డెన్నో అపజయాల వెదుర్కొని కూడా అద్భుత విజయాలు సాధిం చాడు, వమహాసము(దాల కంగా తీగలువేని దేశదేశాంనూ ఇండఖండాలనూ కలిపే కొడు. ఈ తీగెల వ్వారా అనుక్నణం వేలకొద్నీ వార్తలూ, దృశ్యాలూ డిహాకందని

వేగంతో ఇటూ అటూ (పసరిన్నున్నాంయిు,

శ % శ

6. ఆ రనాదం తానా

(కూర మృగాల నడువు తన్ను తాను రన్టించుకోవలసిన ఆదివఎ నివాసి లపాయ న్చీతిలో పాటి మానవులను సహాయం కోసం గొంతెర్హి పరిచేూడు. తన గొంతు దూరానికి వినిపించడానికి కొన్ని పరికరాలు, క్‌ ము బూరాలు,వెదుకుగ్‌ట్క్హాలు, లోహావు గొట్టాలు, ఉవదోగించేవాడు. (పపంచమంతటినీ జయించాలని క్నె(శియ్యాతలు బయలుడేరిన. (గికు వువావిరుడు అలెగ్నాండర్‌ తన స్పెవ్యన కంతకీ కొన్నివ్నెళ్ళ దూరం వరకు తన అఆజ్హలు వినపడదానికి ఒక -పెక్ట గొట్మాన్ని ఉపటెగగించాడట చైనీయులు ఇటువంటి సాధనాలను అతి (పాచీన కాలంలోవే ఉపయోగించే రు,

అయితే, అతి దూరానికి వువిషి గొంతును వినవడేలొాశ చెయ్యడం విద్యుత్భక్తి విరివిగా ఉపయోగంలోకి. వచ్చేదాకా. పాధృవడళేడు. శబ్బం ఎక్కువ డూరానికి (చచూణం చేయడానికి పొఠనాలు ఏలా కనిపెట్టాలో చిన్నపిల్లలు అడుకువే. ఒక ఉను. పరిసీరించినట్టంఎతే ఆర్హం అవుతుంది. రాలు కట్టవీదికి ఎక్కి ర్హైలు వబ్బావి ఒక కుురవడు రాతితో కొడ్డడు. ఆ శబ్బం కొన్ని వండల అడుగులు వట్టాద్వారా పయాణం. చేస్తుంది. అక్కడ ఇంకొక కు్యరవడు. చెవి సెట్టి విన్నల్టయితే. అతనికీ శబ్బం. వినవడుతుంది. ఈ నూ్యతాన్ననుసరించి లోహపు గొట్టాల ద్వారా కడ్షీల ద్వార దూరంగా ఉండే మమష్యులు వమాట్ళాడుకువే పయ త్నాలు జరిగాంఎ. రెండు అట్ట ముక్కల వుధ్య ఒక దార్వ్న్నా బిగించి చిన్నపిల్లలు "బరిఫోను మాదిరిగా ఉపయోగించడం మనం చూన్నూూనే ఉంటాం. ఈ పూతాన్ని ఉపయోగించి డూర (పదేశాలను తిశతో కలిపి దాని ద్వారా మమషులు మాట్మాడు కవే (పయత్నాలు చాలా చేశారు, కొని ఆ (సయుత్నాలు విజయవంతం కాలేడు

విద్యుచ్చక్తి ఉపయోగంలోకి వచ్చిన తర్వాత దీన్ని మనిషిగొంతును అతి దూరా వికి మోనుముపొటే. పొధనంగా ఉపయోగించడి నికి ఎన్నో పయత్నాలు జరిగాయి. జోర్‌సోల్‌ అనే ఆయన దీనికి వపంణంధించిన 'పాధమిక మూ(తాలను కనుగొన్నిజు

త్త్త్వై

గావి వాటిని అచరణలో "ఫెల్టలేకపోయాడు, అ నూ(తాల ఆధారంగా రీవ్స్‌ అవే ఆయన 1061 లో గ్యాత ధ్వని (వసారానికి ఒక యుంటతం కనిపెట్టాడు అ యంతం ధ్వశని (వసాంం చేయగలిగింది. కాని మాటవిని (పసారం చేయలేక పోయింది,

మనిషి మాట్ళాడేటప్పుడు. ఒత్తిడివల్ల. గారిలో తరంగాలు వీర్ప్చడతాయవి, ఆ తరంగాలను విడ్యుదాఘాతాలుగా మార్చవచ్చునని ఈ విడ్యుదామాతాలను తీఎలద్వారా ఒహు దూతానికి లీముకుపోవచ్చునన్ని తిరిగి వీటి? ధ్యవి తరంగాలుగా మార్చవచ్చునెని, చాలామంది. భౌలికశాస్తృజ్ఞలు ఎరుగుదురు. దిన్ని ఆచరణలో “ెట్టిరానికి ఛాలా (చయత్నాలు చకాకు, ఈ పోటీలో వెెవవాడు అలెగ్బాండర్‌ (గావోం బెల్‌ , ఈయన అమెరికా దేహ్యుడుం ఆలిఫోన్‌ యం(తాన్ని కనిపెట్టిన ఖ్యాతి ఈయనదే,

అరున అపలు ప్కొాట్‌లెంగ్‌ దేశహ్కడు, ఆలోగ్భ కారణాలవల్న సకుటుంబంగా కెనడా వలస వెళ్ళాడు. ఈయన పూూకులు చాలామంది మనిష మాటకు సంబం ధించిన వ్వెబ్నానిక గపాస్కాలము పరిశీలన వేఎనవారు. అతని తంగడి తాతలు మనిషి మాటా గొంతు విషయమ్నెన పరిజ్ఞానాన్ని సంపాదించి వమాగవాళ్ళకు, నత్తివాళ్ళకు మాట్ళాడ్మం వేర్చడవే. తవు బీవిత ఆశయంగా "ట్టెకున్నారు. బెల్‌ కాడా అదే తన వృత్తిగా చేసుకున్నాడు సరదాకోసం తంతి వార్హా (పసారానికి సంబంధించిన పరిశోధనలు షాగంచి ఒకే తీసవీడ ఒశేసాం కన్ని వందల వర్షలు పంసే పద్దతి కవిపెట్చాడుం

ఈ పరిళేోధసలు పొవ్వండా యాద్చిచ్భికంగా వువిషి మాటవు చములొకరి

“కెల్హా వినిసస్నాదోడ” కఎఏక్ళన్నాడు. ఇది కొత్త పరిశోధనలకు. దారిరీసింది. తవ "బల్మిగాఫ్‌ పొండర్‌లో వేంవేంం (శుతులలో మోగే లోహపు రేకలను బీగించాడు. ఈ. రేకులు మోంతుగ్నప్పుడు. తీగగోవి విర్యు,త్చవాహం మారుతంండేది. తీగెకు రెండో కొనవి ఇవే (శుతులు 7౦ లోపవు రేకులను బిగించాడు. ఇవళల ఏ (శుతి పలికితే తీగ రెండో కొసని కూడా అడే (శ్రుతి 7రిగిన లేవ మోగుతుఏగడని కవి "వచ్చాడు. ఈ (శుతి భేదాల నుపయోగించి వార్తా (పసారానికి ఒక కోడి కూడా తయారు చేయవచ్చునవి లనుకున్నాడుం

ఒకనాడు. బెల్‌ తన అమచరుడ్డెన వాట్సన్‌ సాయంతో ఈ పరిశోధనలు పాగన్నుండగా ఒకి చి్యళం జరిగింది. వాట్సన్‌ యంతాన్ని పరిశిరిస్తుండగా ఒక లోహపు రేవ కదలకుండా బినువుకుపొరుుంది. వాట్సన్‌ దాన్ని బలవంతంగా లొగాడు వెంటనే బెల్‌ ఉష్ణ గదిలో అదే (శ్రుతి 7రిగిన శబ్బంన్పష్ట్టంగా మోగింది. బెల్‌ వాట్సన్‌ ఉన్న గదిలోకి వెళ్ళి “ోనుచ్చేం తాకొడ్డు ఏం జరిగిందో ప్ప” అన్నాడు. ఆ లోహపు శేకః విక్యు్యత్చవాహంవల్స బిసుసుకుషోయింది. అది బలవంతంగా లాగేసరికి దావి

త్తీశ్తీ

శతిలో అది మోగింది. ఈ మోగడంవల్స విద్చుత్పవాపాంలో మార్పులు వచ్చాయి. ఈ మౌర్చులు అదే (శతి గలిగిన వురెత రేశకువఎ మోగించాయి.

బెల్‌ వెంటవే ఒక విషయం (గహించాడు. ఒక లోపాపు రేకును. ఒక విద్యు (త్నావావోనికి తగిరించి ఆ రేకు ముందు మాట్మాడినట్నయితే వాయుతరంగాల ఒల్తిడి వల్ళృ రేకు స్పందిస్తాందిం. రేకు స్పందించినప్పుడు. దానికి లనుగిణంగ్యా విద్కుత్నవా హం మారుతుంది. తీగంకం రెండో కొనని ఇటువంటిదే వులొక రేకు తగిలించి వట్సయితే విద్శుత్పవాహఐలోని స్పందని,లు ఆ రెండవ రేకును ప్పందింపజేస్తాలు. శేకు నృందించినప్పుడు. గాలిలో తరంగాలు బ్వైలుదేరి మాటలుగా మారతారు ఈ సూతం. (గహింఛిన తరువాత అతి త్వరలోవే ఆయన ఒక యం(తం తయారు చెశాడు. ఆ యంత నిర్మాణం అతి సులభమెంది. కోణాకారంలో ఉన్న ఒక గొట్టా వికి పన్నవి వ్వైవు ఒక పలచని రేకు. బిగించాడు. దానికి ఒక తి7ను అతికించాదు. ఈ లిగె ఒక రసాయన (దావణంలో కీందికీ వీదికీ కదిలేలాగ ఏర్పాటు. చేశాడు. ప్ప గొట్టంలోకి మాట్టాడనప్పుడు అడుగునున్న పల్చని రేకు నృందించేవ. ఆ స్పిండ వారి కనుగుణంగా దాని కతికించిన లి? కిందికీ స్పెకీ కదిలేది. ఈ కద౦కవల్ల లీ1లో (వవపొంచే. విద్యుత్ను మారుతుండేది. ఈ మారుతున్న విద్యుత్పవా హాన్ని రెండో కొనని ఒక లీగ చుట్ట చ్చారా (పసరింపడచేశాడు.. దొఏ మధ్య ఒకి ఇనుపవుుక్క ఈ విద్యుత్నువల్స అయస్కాంచ శక్తిని పొందేది. ఈవిద్యు(త్పవాహ -లోవిమాద్చులకు, నంద వాకు అనుగుణంగా అఆయప్కాంతశక్తీ మారుతుండేది.దీనికి ద్శారగా పలచని లోహవుశేకును తలీ తగలకుండా. బిగించాడు. లయస్కాంఈశక్తి! లో ఉన్న మౌర్చులకు అనా/ఎఇంగా ఈ లోహవురేకు స్పందించేది. ఈ న్పందనోలు గాలిలో ధ్వవిగా మాౌరేవి. ఈ పాఠ నాన్ని పూర్తిగా అవుర్చి పరీక్ష చేసనరోజువి బెల్‌, వట్పన్‌ల ఆనందావికి హదు లేదుం దూరంగా ఉన్న రెండు /డుల్నో పరికరా లన్నిటినీ అవుర్చి ఒక 7దిలో బెల్‌, రెండో గదిలో వాట్సన్‌ విలబడ్డారఎ. ప్విచ్చి నొక్కాడు బెల్‌. విద్యుత్న్య వవహిప్తోంది. బెల్‌ అతి వ్తొల్లగా తన వుంండున్న గొట్టంలోకి “వాట్సన్‌ ఒక్కపారి ఇల్హారా” అన్నాడు. అవతిరిగదిలో ఉన్న వాట్సనొకి ఈ గొంత అతి స్పష్ట్టంగావినవడింది. వాట్సన్‌. పరు గిత్సి. వెళ్ళాడు. ఇడ్చరూ ఒకరినొకరు కాగలించుకొ ని గంతులేశారు. విరి (పయ త్నాలు ఫలించాయి. మనిషి గొంచును ఒక లి ద్వార ఎంత డూరానికంంనా లీసుకు పొవచ్చు. ఈ విజయానికి ఫలితవేఎ. బెలిఫోని,

కొని ఇది (ప్రారంభం మాటతమే, బెల్‌ ఈ సాధనాన్ని కొద్నికొద్నిగా అభివ్పర్సి చేశాడు. ముఖ్యంగా అతని పరిశోఢధనలస్పీ వునిషి నొంత్రంఎను (గ్రహించి దాన్ని విద్యు త్తరంగాలుగా మార్చే యంతానికి వంఎంధించినవే. (ప్రసార యం్శతంమాళతిం అతను మొదట ఉవయోగించినదే ఇంచుమించు ఈవాటికీ ఉపయోగపడుతోంది.

త్తీర్‌

మొట్టమొదట. బెల్‌. శలిఫార్‌ను ఒకి వింత బన్నువుగానే (వఃలు పరిణించే వారు. ఒప్కసారి దాని ఉపటె”గం హించిన తరువాత దిని ఉపయోగ6 అనతి కాలంలోనే (పపంచ వ్యాన్నృవ్నై పోంయ్ధంంది, (ఫవంఛంలోని (వతి పెద్ద పట్టణం లోనూ. బరిఫోన్‌ స్తంభాలూ, వాటివుర్య లీలా. లేచాం. ఒక్కొక్క పట్టణం లోవే ఎన్నో "'జలిఫోన్‌ కంపెనీలు తలెత్హాలుఎం ఈ పోటీలవల్ల కొంత ఆనవసరిమ్మెన పట్చింపుల్లూ. తగాదాలు బయులుదేరాంఏ,. (కివుంగా పామరిన్యం ఏర్పడింది. వమ శదావి కడ్డంగా పెద్ద తీకల్గు పరచి యూరప్‌ అపారికా ఖండార్ని కలిపేశార్హు అయితే అంతర్జ్చేశీయ మెరిఫోన్‌ 1056 దాకా టుయోగంలోకి రాలేదు.న్నెచ్హాని కుల, ఎంజినీర్సు ఎన్నో నమనృ ెదుత్కోనలసి వచ్చింది. ఉదాహరణకి లండన్‌ న్యూయార్క్‌ వట్టణాల మధ్య "బలిఫోన్‌ (ప్రసారానికి మూడు ముఖ్యమ్నెన (వతి బంధకాల్ని. వీరు ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. ఒకటి :--ఒక తిగెమీద కొన్ని వందల "బరిఫోక్‌ (ప్రసారాలు సాోదానికి పొాధవం వూపొంచుకోవాలి. అందుకోనం. ఒక్కొక్క (చసారాన్ని మినా వాటితో గంబంధంలేఎ విద్యత్‌ న్నందవాలుగా మార్చాలి. ఇటువంటి వందలకొద్నీ స్పందవాలను శంజో కొనను వేరు చేయాలి. ఈపని చేయడానికి అతి నువ్నితవ్నెన యంత పరికరాలు అవపరం. సముద్రగర్భంలో ఉన్న లోహపు తీగ ఒక (చశ్యేక వద్పతిలో తయారు చేయాలి. ఈ తీగలో మధ్య ఒక లోహపుకడ్మి ఉంటుంది. దాని చుట్టూ కొంత భాలీ న్పలం, దావిమీద ఒక గొట్టం ఉంటాయి. ఇటువంటి "టెలిఫోన్‌ తీగను * కో ఆక్పియల్‌ కేఎల్‌” అంటారు. అంటే ఓకే కేంద్రం గల తః అని అర్వం. ఎక్కువ శీ్వెనీ 7లిగిన విద్యుత్‌ న్నంటనాలను ఇటువంటి తీగ వేలకొడ్నీ వ్నెళ్ళకు రిసుకుపో”ందు. ఒకేసారి 600 వార్తలను ఇటుఎంటి తీగె మోసుకు పో“లదు. మరొక సమస్య ఏమిటం పే విద్యుత్‌ స్పందవాలు కొద్చిమ్నెళ్ళు (చ్రయాణం చేశాక బంహీనన్నా పోతాయి. వాటిని బలపరచడానికి సాధనాలు కావాలిలా మూడవ సమన్య :(వతి వార్తా న్నందనాన్నీ ఒక్కొక్క ీక్సేన్సీ గల విద్యుత్త రంగం మోనుకుపోతుంది,. రెండవ కొసని ఈ విద్యుత్వరంగాలను వేరుచేఎ. (ప్రసా రాలను. విడదీయాలి. ఈ సమస్య లన్నిటినీ పరిష్కరించడానికి చాలా సంవత్సరాలు పట్టింది.

ఈనాడు అమలులో ఉన్న లిఫోను పడ్డతి బెల్‌ కనిపెట్టిన సూ(తం మీడే అధారపడి ఉంది. అయిజే ఈ కొత్త మెరిఫోనును చల్‌ చూసినట్టృయితే చః యంత తము నృష్టించిన యంత్రానికి నవీన అవతారమని మ్ములేడు. వేటి బలి ఫోమలో ఉన్న భాగాలు 12 వవటం, చూసినట్ట! యితే స్పష్టంగా బోధపడుతుంది.

త్రి న్న [+ టా గ ళ్డ | | గ (ఓ న ్‌/ లో ల ౮ చ! ఇ ౮ యో 12. "'చెరిఫోన్‌ యం్యతము. కే. రక్ట్యకరేకు (6౪214 91219), 2. వట్టి తెరు 3. బొగ్గు కణాలు, శ. మూత, ర, ఇన్సులేషన్‌ (విద్యదవతోధకవు). 6. కోణాకొరం గల స్పీకరు 37. కాగితపు చుట్టలు.

ఈ (వసార యం్యతాన్ని (పసిద్ద అమెరికన్‌ శాస్తృజ్నాడు. ధామప్‌ ఎడినన్‌ కవిపెట్టాడని అంటారు. ఆయన తన జీవితకాలం ఆంతా కొత్త కొత్త యంత పరికరాలను నృషి టంచడానికే విగయోగించాడు. అసంభ్యాకవ్నెన ఆ పరికరాలు నాగంక జీవితానికి అత్యంత అవసరాల్నె పోయాయి. ఆయన 'పెలిఫోన్‌ యం్యతంలో డియ్యా ఫం కోణాకారంగా. ఉంటుంది, ఎవక్నెనా. దానిముందు నూట్నాడీనప్పుడు అడి న్పంది న్మంది. ఈ న్నందవాలు దీనికింద దట్టింపబడిన బొగ్గు కణాలకు తగుల్హ్లాయి. ఈ ళొగ్గు కణాలను స్పందన కోణాన్ని కలుపుతూ విద్యుత్ను (పవహిన్నుంది. స్పందనం వల్ళ బొగ్గు కణాల సాంటదత మారుతూ ఉంటుంది. దాన్నిబట్టి విద్యు_శ్నవాహం

త్త కూడా. మారుతూ ఉంటుంది. ఈ విద్యుత్‌స్పందనాలు దూరాన ఉన్న మెలిఫోన్‌ యం,తాన్ని చేరుకుంటాయి. ఆ యంగతం వీటిని మళ్ళీ మాటలుగా మారుస్తుంది. నభలలోమూూ. నంగీత కచ్చేరీలలోనూ ఉపయోగించే మ్నె్యకోఫోన్‌ సరిగా యిలాంటి యం్శతమే. "బలిఫోన్‌. వార్షలను (గ్రహించే యంసతం ఈ (కింద 13వ వటంలో వివ రించబడింది. (3) న!

[2 (నాం యి! తా [గై శ్రమము ్ష తా. ఏషననవాాా ౧7 నాలి:

న్‌ గ్లో క, | వయ ర్‌ ్ట్‌ పనా న 2 ఈ 13. పెలిఫోన్‌ (గహణ యంతం.

1. అయస్కాంత (ధ.వాలు (వీటిన నికెలు, ఇనుమ కరిసిన మి్శశను లోహంతో తయారు. చేస్తారు). 2. ఆయస్కాంతం (ఆల్యామివియం, ఇనుము. కలిపిన మిషశవు లోహంతో తయారు చేస్తారు.) 3. డయ్యాఫం (స్పందించే రేకు. బయటినించి వచ్చే విద్యుత్చ ందవాలు ఆయస్కాంత (ధ వాల చుళ్ళూ ఉన్న లీ? చుట్టగుండా (పవహిస్తాయి. దీనివల్శి అఆయప్కాంత ఆవరణలోని పాందత మారు తుంది. దానికి ఆనుకుణంగా డయ్యాఫం న్నందిస్తుంది. ఆ న్నందనంవల్న ద్వని వుడు తుంది. మాటలు, వంగీతం, రకరకాల ధ్వని తరంగాల కలయికవల్శ ఏర్పడతాయి విటి జాగర్తగా పువవనృష్న్టి చేయడానికి డయ్యాఫం అతి నున్నితవ్నెనడ్నె ఉండాలి, శవాడు. వళ్ళె పల్సెలోనూ కూడా లౌడ్‌స్పీకరను ఉపయోగిమ్మున్నారు. దాని విర్మాణంం కూడా స్నెన చెప్పిన "బరిఫోన్‌ (వాణయంళం లాంటిదే. డయా్యఫం బదీలు కోణావారంగా బిగించిన కాగితం ఉపయోగిస్తారు. ఆ కాగితపు కోణం కిండ

తత్ర ఒక అయస్కాంతం చుట్టూ తీః చుట్ట ఉంటుంది. ఈ తీగ చుట్టలోంచి (వవహించే విద్యుత్‌న్నందనం కాగితపు కోణాన్ని స్పందింపబేస్తుందిం అ ఆ 0. అ ర్త ం షై 5 0 2|క |) క్యా (జో 8 అ 1, లౌడ్‌ స్పీకరు. క. నృందవాన్ని తట్బుకువే చటం. 2. చృటావికి బిగింవులు. 3. కోణా కారంగల డయాాాఫం. 4, తీగ చుట్ట- ర్‌. విద్య్యుత్నసారం చేసే తీగలు. 6. ఇనుపరేకులు.7, 9. (టాన్స్‌ఫార్మర్నుం 8. అయస్కాంతం, అధునిక "బలిఫోన్‌ యం(తంలో (వసార (హణ యంషతాలు శెండూ ఒక చానిలోవే కలిసి ఉంటాయి. 'పెరిఫోన్‌ను "ప్ప కెత్తగావే (స్పీంగు మూలంగా యంశంలో ఉన్న లోహపు లేకు పెకి వెళ్ళి యంధతాన్ని విద్యుత్పసారంతో కలుపుతుంది. అ తరవాత డయలొమోద మన్న అంకెలను (తిప్పడం ద్వారా టెలిఫోన్‌ (వసార 'కేంగదాన్నీ ఇతర "టెలిఫోన్‌ యం్యతాలనూ దీనితో కలపవచ్చు. (నజలు విరివిగా “బిరిఫోన్టు ఉపయోగించడం మొదలిపెట్టాక (వతి పట్టణం లోనూ. గెలిఫోన్‌ ఎక్స్‌చే-జి 'కేందొాలను ప్మాసించవలసిన అవవరం కలిగింది. ఈ

త్త్రి

కేందాల ద్వారా ఏ రెండు ఫోమలయివా కలపవచ్చు. ఈ కేం(దాలలో న్పచ్చమ్నైన గొంతుకలు గల ఆడవాళ్ళను వియమించడం అలవాటయింది. (స్నీ అభ్యున్నతి శోవం ఎందలో వాయకులు, కవులు, (వచారాలు పాగించారు. కొని ఈ "టెలిఫోన్‌ కందా లలో ఉద్యోగాల ద్వారా (న్హీలకు ఇదివర 'కెన్నడూ ఎరగని అవకాశా లేర్చడతాయని ఎవరూ ఊహించి ఉండరు. వాగంకత "పెరుగుతూన్నకొద్నీ, కొత్త శాలలు "పెరుగు తూన్నకొద్నీ శస్తీలకు ఉద్యోగ అవకాశాలు "ెరుడం సహజం

"టెలిఫోన్‌ ఎక్స్‌చేంజిని గురించి కొంత తెలుసుకుందొం. మన ఇంటా మెలి ఫోన్‌. ఎత్తగానే ఎక్స్‌ ఛేంబికి విద్యు్యత్పసారం ద్వారా కలయిక ఏర్పడుతుంది, అక్కడొక బల్బు వెలుగుతుంది. "టెలిఫోన్‌ ఆపరేటర్‌గా వనిచేసే యువతి వెలుగుళున్న బల్బు కింద ఉన్న రంగధంచ్చోరా తన ఇయర్‌ ఫోనును (చెవికి "పెట్టుకుని వినే సాధనం) మన "బలిఫోమకు కలుపుతుంది. ఇఎప్పైన స్పరంతో మనకి ఏ అంజి గల మెలిఫ్‌న్‌ కొవాలో అడుగురుంది. మనం అంకె చెప్పగానే ఆ అంకె గల మెలరిఫోనును మన 'బెలిఫోన్‌తో. తీగ ద్సారా కలువుతుంచి. కావి మనం మౌట్టాడవలసిన "టెలిఫోన్‌లో ఇంకొక నంభషణ గనక వడున్నూూన్నట్టయితేం “అయ్యా! ఇవ్పుడా 'బలిఫోన్‌ ఖాళీగా లేదు” అని 'చెపురుంది. అది ఖాలీగా ఉన్నట్టయితే ఆపరేటరు ఆ సెలిఫోన్‌ రం(రంతో మన ఘెలిఫోన్‌ రంగాన్ని కలుపుతుంచి. అయితే అవతల కలిఫోన్‌ ఎత్సికవే గావి అందురో. విద్యుర్పుసారం ఉండదు. అంచేత ఆ 'ెలిఫోన్‌ యజమావికి మెలిఫోన్‌ ఎత్త్యమవి పంబ చేయాలి. అంచేత 'ెలిఫోన్‌లో ఒక ఎల(క్టీక్‌ బెల్‌ "పెడతాల. "'బలిఫోన్‌ కలవడంతో టే అడి మోగుతుంది. అప్పుడు యజమాని వచ్చి సెలిఫోన్‌ ఎత్తుతాడు. ఎత్తవే బెలొలోకి (వసరించే విడ్య్యుత్వపారం ఆగిపోతుంది. రెండు "జలిఫోన్‌లనూ. కలువుతుంచి. అప్పుడు ఇద్దరు వ్యక్తులూ మాట్టాడుకోవచ్శు. ఇది మనుషుల ద్వారా నడపబడే ఎక్స్‌చేంటి. ఇది. ఒక ఆక$ీసులో ఉన్న వివిధ కలిఫోమ్మ కలపడావిక, కొర్చిపాటి. "టెరిఫోన్ను ఉపయోగంలో ఉన్న పట్టణాలకీ వరిపోతుంది. వేల వంఖ్యలో 'బలిఫోన్‌ లున్నవ్వుడు మనుషుల ద్వారా ఎక్స్‌చేంబి నడపడం చాలా కష్ప్టమ్నె పోతుంది. ఇన్పుడు పెద్ద పట్టణా అన్నింటిలోనూ తమంతట తాము పవిపాసే ఎక్స్‌ చేంజిలు ఉపయోగంలోకి వచ్చాయి. తీవితో టెలిఫోన్‌ దిమ్మమీద గుంగడంగా తిరిగే చృటం ఒకటుంటుంది. దానీ2 చూపుడు వేలు వళ్ళేటంత ఛిలులుంటాయి. ఒక్కొక్క చీక (కింద ఒక్కొక్క అంకె చొప్పున ఒకటి మొదలు తొమ్మిది, ఆప్పైన సున్నా అంకె లుంటాయి. [వతి 'పెలిఫోన్‌కు ఒక అంకె ఉంటుంది. మనకి కావల పిన 'పెలిఫోన్‌ సంఖ్య 3డీ52 అనుకోండి. "బలిఫోవ్‌ ఎత్తి మొదట 3 అంకె ఉన్న చిల్ళలో వేరిపెట్టి చటం తిరిగేటంత వరకూ తిప్పాలి. అదేవిధంగా 4;ర్‌,2 అంకెలను గూడా డయల్‌ చెయ్యారి, ఒక్కొక్క అంకలో వేలపెట్టి తిప్పినప్పుడు విన్నో స్పిచ్చిలు వవారిమారి మనకు కావలసిన అంకె గల "ఒలిఫోవ్‌తో సంబంధం కలఏ

త్తే

50

మ్వంది. ఇడి పొధించదానికి అనేక పద్దతులు ఆచరణలో ఉన్నాయి. దీని (ప్రాధమిక మతాలను మనం అర్హం చేసుకుంటే చాలు మనం "బలిఫోవ్‌ ఎత్తగానే. దావికీ "బలిఫోన్‌. ఎక్స్‌చేంజికీ విద్యుత్సంబంధం ఏర్పడుతుంది. ఉదాహరణకి 3వ వెంబరు చిల్మలో వేలుపెట్టి తిప్పామనుక్షోండి.. అది ఎక్స్‌చేంజిలోని ఒక (స్పింగును లా%డం ద్వారా మూడుమార్ము విద్యుత్పవాహాన్ని అపుతుంది. దీనివల్శ 3౩ సంఖ్య గల స్పిచ్చితో ఉన్న పెరిఫోనముకు సంబంధం ఏర్పడుతుంది. అల్బా గే వరసగా మనం డయల్‌ చేసిన ఒక్కొక్క అంకె గల స్పిచ్చితోనూ మన “బెకిఫోనుకు సంబంధం ఏర్పడుతుంది. ఈ స్పిచ ఎన్నీ కలిసి మనకు కావలసిన అంకె గల లలఫోనును ఏరుకుంటాయి. మనకి ఆపెలిఫోన్‌తో సంబంధం ఏర్పడుతుంది. అప్పుడుల "బలిఫోన్‌లోవి గంట మోగుతుందిం అవతల మెకిఫోను యజమాని మెలిఫోన్‌. ఎత్తగానే సంభాషణ సాగించవచ్చు. చెప్పడానికి ఇంత సులభంగా కనిపించి నప్పటికీ ఈ ఆటోమాటిక్‌ ఎక్స్‌చేంజి విధానం చాలా క్హిష్ట మ్నెనది.

"లిఫోన్‌ "బెలిగాఫ్‌ (ప్రసారాలకు ఎన్నో అడ్నంకు లొస్తుంటాయి. వీటిలో కొన్ని వనహజ కారణాలవల్స ఏీర్పడ్నవి. కొన్ని ఈనాడు ఉదయోగంలో ఉన్న ' విద్యుత్‌ పరికరాలవల్న. వీర్పడ్నవి. మెరి గాఫ్‌. సారంలో కన్న కెలిఫోన్‌ (వసారంలో శబ్చి సహణం ఎక్కువ న్నష్టంగా ఉండాలి. ఆంచేత పెలిఫోన్‌ (ప్రసారానికి ఈ అడ్నం కులవల్మ ఇబ్బంది ఎక్కువ ఉరుములూ మెరుపుల్తూ గాలి దుమారాలూ, (ధువాల దగ్గరనించి వచ్చే. విద్యుదయస్కాంత సంచలవాల్యూ "టెలిఫోన్‌ (వసారంయొక్క స్పవ్మ్టృతకు భంగం కలిగిస్తాయి. శబ్బ వంజ్హలు రూపు తెలీకుండా మారిపోవచ్చు. ఒక్కొక్కన్నుడు ఈ సంచలవాలు యంత వరికరాలనే పాడు చేయొచ్చు. ఈ పంచల వాలను ఆపడం మనిషితరం కాదు. అయితే వీటి బారినుండి విద్యుత్‌ పరికరాలకు రక్షణ కర్పించవచ్చు.

కాని, పెద్ద పెద్ద పట్ట ణాలలో మానవుడు కరిగించే విద్యుత్‌ నసంచలవాలు వివ రత పరిణామాలు. దాలుస్తున్నాయి. ఏదయివా విద్యుత్‌ యం(తం పని చేయించి రర్షుడుగాని, ఆపీనప్పుడు గాని బలమయిన విద్యుదయస్కాంత తరంగాలు వాతా వరణం. ఆంతటా వ్యాపిస్తాయి. అవి విద్భుత్‌ స్పందవాలను +వసారంచేసే తీశలగుండా గూడా (వయాణం చేస్తాయి. వీటివల్ల. టెలిఫోన్‌ "బలి్య్యగాఫ్‌ (పసారాలు దెబ్బ తింటాయి. పెద్ద వోల్చేజిలో విద్యుత్నును మోసుకుపోయే లీల చుట్టూ కూడా ఇటువంటి సంచంవాలు కలుగుతుంటాలు. కొన్నిచోట్స లరిఫోన్‌ 'బెలిగాఫ్‌ తీగలు భూమి. ఆకుగునుంచి. వేస్తారు. భూమిలో కూడా విద్భుత్‌ (వసారా లుంటాయి గనుక ఈ బాధ వాటికీ శవ్పదు, అందువల్సి ఈ సంచలవాల బాఢ తగ్గి, ంచడావికి కొత్త సాధవాలను. కనిపెట్టృవలని వచ్చింది. పట్టణాలలో విద్యుర్భక్తి పరఫరా తీగెలు, బలి

ర్‌1 ఫోన్స్‌ మెలి(గాఫ్‌ తీగెలు ఒకదాని (వభానం మలొకదానిమీద వడకుండా జొగగత్త పడవలసిన అవసరం ఉంది, *

(వసార పాధనాలలో విసవాత్య్మకన్నైన మార్పులు మూడు దశలలో వచ్చాయి. ఆదిమనివానులు తమ భావాలకు రాతిమీదొ, మట్టితోనూ రూపాలు కల్పించి సాటి మానవులకు ఆ భావాలను చాటడానికి చేసిన (వయశ్నం మొదటి దశ. రెండవ దశ అచ్చు యంతం ద్యారా వచ్చింది శాన్న చ్చెజ్హానిక భావాలను అచ్చు యంతం చ్చారా కోట్టకొలది (పజలకు చాటిన ఆవాటి వరిశోధకులూ, నె చ్హావికులా ఈవివ్న వానికి కారకులు, ఇక మూడనదశ : విద్యుత్‌ (పసారదశం విద్యుత్‌చ్భక్తి ని వపార పాఢ నంగా ఉపయోగించడానికి మార్గం కనిపెట్టిన మహవీయులు ఈ దశకు కారకులు వారి కృష్‌ ఫలితంగా డూరం అన్న పదానికి అర్హం నశించింది. 'పొచీన భారతి యులు తమ వేదాంత జిజ్నాస ద్చారా సర్వ మానవ వమత్వాన్ని గుర్తించారు. జాతి చేశ భేదాలను అధిమించారు. లోక (శ్రేయస్సే తవు ఆశయంగా పెట్టకున్నారు. వారి కలలూ ఆశయాలూ పఫల మవడానికి ఈవాడు అవకాశాలు ఎక్కువగా కనిపి స్వువ్నాయి. వ్వెబ్జానిక అభివృది; అమిత వేగంగా ముందుకు సాగిపోతోంది. అనతి కాలంలో ఎటువంటి అడ్భుతాలను మనం చూడగలుగుతొమోూ మనము ఇప్పుడు ఊహించవ్నైనా. లేము. కాని లోకమంతా ఏకమట్వే అవకాశాలు మాతం నేడు ఎక్కువగా కనిపిన్తున్నాయి.

నే గయునరి * డం౮ర్‌ి గవాం య్దె్ధ్యం ఎం ఒ₹8 1

7. సముదాలను దాటిన శబం ఇనా యణ

12 వ డిసెంబర్‌ 1901. రంగం, కెనడా తూళ్పు తీరంలో ఉన్న వ్యాఫాండ్‌ లాండ్‌. ద్వీపంలోయాఒక కొండమీడ. చిన్న కుటీరం. ఒక యువకుడు విద్యుళ్బరికరాల ముండు ఆతంగా కూచవి ఉన్నాడు. ఆతవి చెవులకు. ఇయర్‌ ఫోన్‌లు. ఉన్నాయి. బయట గాలి బలంగా వీస్తోంది. నమ్ముద తరంగాలు పోరుమంటూ ఒడ్న్డుమిద డాడి ఛేన్పున్నాయి.. మధ్యాహ్నాం 12-30 అయింది. అతవి చెవిలో పొడుగాటి ర్నవి మూడుమార్చు (మోగింది. ఇది “మోర్చ్‌ కోడ్‌లో “5” అక్టరావికి సంజ్ఞ. ఈ ఎంబ రెండుమూర్చు. వినపడింది. అతని ముఖం పంతోషంతో వికపించింది. వెఎదటిమారు తన చెవులను. తొవే వమ్మలేక పోయాడు. రెంలోమారు అదే శబ్బం వివపడదింతో ఒతవికి నమ్మకం కలిగింది. ఇతరులు అసంభన మమకున్న కొర్భాన్ని అతడు పాధించఛాడు. $ది వార్షా(పసార చర్మితలో ఒక మైలురాయి. ఈ శబ్బం ఇంగ్బందునుండి బయలుదేరి 2,000 మ్నెళ్ళు సమ్ముదాన్ని దాటి విద్యుదయస్కాంత తరంగాలమీద (వయాణం బేసి వచ్చింది. ఇది మహాదృతమ్నెన విషయం. ఇదే (పపంచంలోకి మొదిటి శేడియో (వసారం.. వేలకొడ్పీ వెళ్ళ దూరావికి ఈ పాధనం ద్చారా వార్హలను (పసారం బేయొచ్చను. ఈ మహాద్భుత విజయీన్ని సాధించిన యువకుడు 'మాల్కొని. అంత టితో ఆ1$5 మొదటి దళో శేడియోను అతి సున్నితవ్నెన సాధనంగా తయారి చేయడానికి ఎన్నో పరిశోధనలు సాగంచాడు. ఆయన (పటోగాలమ అర్శం చేనుకో దానికి ముందు విద బదయస్కాంత శరంగాలను గరించి మరికొంత వెలుమకుందాం,

మొట్టమొదట విద్ముడయస్మ్కాంత ఈరంగాలు ఉంటాయని పీద్దాంతీక రించింది, "మాక్స్‌వెల్‌ మహాశయుడు. ఆ తరువాత ఎందిలో భౌతిక శ్యావ్నజ్ఞలూ, ఎంబినీర్డూ ఈ తరంగాల అస్తిత్సాన్ని (పయోగరీత్యా నిలాపించడానికి పూనుకున్నారు. ఈ (పయోగాలలో మొట్టమొదట విజయం. పాధించింది “పెర్‌ అవే ఒర్శిన్‌ శావ్వజ్ఞాడు. రెండు లోవావు గోళాలను ఒకదాని కొకటి దగ్గరగా పెట్టి రెండింటి మధ్య ఎక్కువ ఓల్టేజి భేదం ఉండేటట్నగా ఏర్పాటు చేశాడు. ఒక బ్యాటరీకి. రెండ

53

'(రువాలకీ తులు ళఈిరించి వాటి రెండు కొపలు దగ్శరా తీుకొస్నే ఏం జరుగు తుందో మారు చాచే ఉంటారు. వియ్యశ్శృక్తి ఒకలీ* నుచి రెడో శతు దూకడం ద్వారా మెరుపులు విష్తాయి. ఆవిధంగావే ఈ ల్‌ హవు నోళాల వుధ్య పెద్చ వురువులు వచ్చారు. ఈ గోఛాల దగ్శరగా మరి రెండు లోహవు గోళశాలము పెట్టి అ చెంటివి. ఒక తతో కలిపాడు. వాటికి మొదటి లోవావు. గోళాలతో. విద్యుత్‌ వందంధం ఏమీ లేకపోయినా ఆ గోశాల జత మధ్య నాడా మెరుపులు వుట్టాయి. శెంలో బం గోళాల్ని మొదిటి ఆత వించి దూరంా తిసుకుపోయివకొత్చీ ఈ మెరుపులు ఒలహీవమ్నెహామి ఆఖరికి లగిపోయాంుం. మొదటి జత మధ్య మెరుపులు, కెండో ఇలలో. విడ్యుుచ్చపాంన్ని. ఎల్లా. కరొంచాయి ?. దీనికి “వాక్స్‌వల్‌” వీద్నాంఛిం ఒక్క. సవౌధానం, మొదటి జతలో పరుపులు పాకుతున్నంత సేపూ విద్యు దియ' ప్కాంత ఛరంాలు వల్యువక్కలికీ వ్యాపించాయి. వాటిమూలంా నెందివ జత లోప గోశాల వుధ్య ఓల్చేజి భేదం ఏర్పడింది. అందువల్ల విరుపులు పుట్టాయి. వాక్స్‌కి వీడా విచ్చావంమీడ వాజు ఎక్కువ శని విజ్నానాన్ని (వదోూగాత్మకంగా చెచూ లన్న పరదా అచవికి లేదు.

కొని ఈ (వదూగాన్ని సరించి. విన్న ఇతర శాస్తజ్ఞాలు చాలామంది ఈ తరంగాలను వపార పొధనంనా ఉవదోోగించడావికి పోటీలు పడుతూ కృషి పొం చారు (పన్‌ర్బ (పకృతి శా్యస్త్టబ్నాడు ఆచార్య జగడీంచర్యదణోసు కూడా ఈ విషయం మీద కొంత కృషి చేశాడు. (బ్యా అవే (ఫాన్స చేంన్ముడు పాపోవ్‌ అవే రష్యన్యూ ళాడ్నె అవే ఆవ్నేయుడూ కర్న విశషృ్నైాన (వదచూాలు పొ*ంచిరుం వీరంతా 'కోహియరిర్‌' అవే ఒక పొధనాన్ని విర్మించుమున్నారు. కోహీయంర్‌ అంటే దుర చేపే3 ఆవి అర్హం. ఈపొళభనంరో. ఒక గాజు గొట్టం ఉంటుంది. అందులో వదు లుగా ఇమవరజను వింపి ఉంటుంది. గాజు గొట్బావికి రెండు పక్కలకీ రెండు లిలు ఉగిలించి ఒక బ్యాటక్‌ ద్వారా దాన్ని ఎలక్ట్రిక్‌ బెర్‌కి తగిలించాను. ఇనువరబను వదులు” గొట్టంలో ఉన్న వమూలంగా మధ్య భాళలీలుండి విమ్యచ్భృక్తి (చవహించదు, అంచేత ఎల్మక్టిక్‌ చెల్‌ కూడా మోగదు. ఈ సొకనాష్టే క ంతదూరంలో హెర్న్‌ చేఎనట్నగావే రెండు లోహపు గోళలాల మధ్య మెరుపులు వుట్టించడం ద్చారా విద్యుదదు ప్కాంఠత తరంాలమ నృష్మించారు. ఈ తరంగాలు గొదా గొట్టంతో. ఉన్న ఇవపరజనము ఒకడాని కొకటి ద్శిరా చేర్చాయి, అమ్హుడు విద్యుత్ను (నమించింది. గంట మాగిందిం అవత మెరువు లొ॥పోతే ఇవతల గొట్టాన్ని వేఠితో మాటింన్పుడు ఇకన రజను మళ్ళీ విడ్తి పోయి. బెల్టు ఆ'పోదేది. ఈ రకంగా విద్యకదయస్కాంత తరంగాలను ఒక ఛర్జాంగుదూరం వరకూ పంప్కి వార్ష్యలను (వపారం చేయువచ్చునవి వీరు కనుక్కున్నారు,

ర్‌4& ఇతరు లెందరో ఈ సాధవాన్నే మరికొంత సున్నితంగా చేని ఎక్కువ దూరానికి వార్తలు (పసారిం చేయడానికి ఇదో సాధనంగా ఉపటోగవడుతుందేమోనని (వయత్నిం చారు. కొని నిజవ్నెన విస్తృంగతీ వార్హా (వసారావికీ ఈవాడు మనం ఉపయోగిన్నున్న శేడియో విర్మాణానికి ఆది వురుషుడు మార్కొనీ అనే చెప్పాలి. ఇతరులు కొన్ని వందల గజౌ-కి వార్దా (వసారాలకి అవన్న్య పడుతుంటి ఇతడు కొన్ని మ్నెళ్ళ దూరానికి (పసారం చెయ్యడావికి అతిసులభవ్నెన సాధనం ఒకటి కనిపెట్టాడు. ఇందాక హెర్గ్‌ (వయోగంలో రెండు నోళాల మధ్యా మెరువు పొగుతుందిఅని చెప్పాం గద! మార్కొనీ చేసిందేమం టే అందులో ఒక గోళాన్ని తీగద్దారా వేలతో కలిపాడు. రెండవ గోభానికి తీగ తగిలించి ఎత్సుగా ౨తకొళంలోకి వదిలాడు. ఇదే విధంగా కో హియరల్‌లో కూడా ఒక తీగను భూమి తొటి కలిసి శెండన తీను ఆకాశంలోకి ఒదిలేశాడు. ఈ రోజున మన శరేడియోలకి తగిరించే ఏరియల్‌ తీగలు ఈ (చమోగావికి ఫలితాలే. ఈ మార్చు వల్స విద్యుదయ-స్కాంత రంగాలు కొన్ని వ్నెళ్ళ దూరం వరకూ వంపవచ్చనన్కీ వాటిని వార్హా (వసార సాధవాలుగా ఉప యోగించవచ్చనసి. రుజువయింది. "పెద్ద వోళ్చేజి గం విద్యుత్భక్తిని ఉత్పత్తిచేసే. యం (తాన్ని. విర్మించి దాన్ని ఇంగ్లండులో "పట్టాడు. ఆ విద్యుచ్చక్తిద్వారా బలమయిన మెరపులు లోహవు గోళాల చుధ్య వృష్శించి శక్తిమంతవమ్నెవ విద్యుదయస్కాంత తరంగాలు ఉత్పత్తి చేశాడు. తాను 2,000 వ్నెళ్ళి దూరానన్న మ్యూఫౌండ్‌ళ్ళాండ్‌లో కో హియరర్‌ ద్వారా వీటిని (గహించాడు. ఎలక్ట్రిక్‌ బెల్‌ బదులు ఇయర్‌ ఫోనును ఉపయో గించి పొట్టి పొడుగు శబ్బాల చ్చారా మోర్స్‌ కోడ్‌ నుపయోగించి వార్హా (పపారం చేయ డానికి అద్భుతవ్నెన మార్గాన్ని కనిపెట్టాడు. మార్కొనీ పద్దతి మోర్చ్‌ కోడ్‌ నమసరించి సంజ్హలను పంపగలదేగావి మాటు లన్ఫూ సంగీతాన్నీ (వసారం చేయలేదు. శబ్బతరంగాలను విద్యుదాఘాతాలుగా మార్చి వాటివి తి9గి శబ్బంగా మార్చే పాధనాంఎ అవ్నటికింకా ఎవరూ కనిపెట్టు లేదు. విద్యుదయస్కాంత తరంగాల చ్చారా మాటంవీ, సంగీతాన్నీ నృవ్టృంగా (వసారం చేయడావికి ముఖ్యసాధనం వాల్వో. ఈ వాల్వ్‌ లొక నిర్మాణం, ఉవయోగాలూ పూర్తిగా పరిశోధన ద్చార్మా'లేలే దాకా రేడియో విర్మాణానికి మార్గం వీర్చణలేదు. ఈవాడు ఏ మారుమూల (వచేశాంకిపోఎునా రేడేచూూ వినపడుతూ. ఉంటుంది, అయితే అందులో వాల్వులు ఉంటాయన్న వంగతి చాలామందికి తెలియకపోవచ్చు. మొట్ట మెదటి రేడియో వాల్వు తయారు చేసన వాడు జాన్‌ "స్పెమింగ్‌ అవే ఆంగ్లేయ న్నెబ్మ్లా వికుడు. అతను తయారు ఛేసిన వాల్వులో రెండు (ధువాలుంటాయి. అంచేత డాన్ని డ్వెమోద్‌ అన్నారు. దాని నిర్మాణం పది హేనన పటంలో వృవ్నంగా తెలున్నుంది.

ర్‌॥ అ రు 15. డ్నెయోడ్‌ వాల్వు

1. ఆవోడ్‌, 2. కాతోద్‌, 3. వేడిచేసే తీగచుట్టం

అవలు వాల్వలో ఈ తీ"చుట్టను చుట్టి ఒక రేకు తొడుగు లాకుంటుంది కాతోడ్‌ , ఆవోడ్‌ లోహపు రేకు. తీచుట్టలోనించి విద్యుత్తు (పవహింవజేస్తే అది వేడెక్కుతుంది, దాని దగ్శరగా ఉన్న కాతోడ్‌ కూడా వేడెక్కుతుంది. ఈ కాతోడ్‌ మీద బేరియం, (ష్పావ్ని యం వంటి లోహాల రాసాయవికవు పూత పూస్తారు. అనలు ఏ లోహాన్నయినా వేడిచేస్తే దాన్నించి ఎల్ముక్సానులు "ప్పెకి పోతాయి. (స్టావ్నియం బేరియం వూత ఈ ఎల(క్సామ (వవావోన్ని బాగా “పెంచుతుంది. ఇవ్పుడు కాతోర్‌వీ, అవోద్‌నీ ఒక బృాటరీకి తగిలించా మనుకోండి. వేడివల్స కాతోడ్‌ వించి పుట్టిన ఎలక్బానులు ధన విద్యుదావేశం గల అవోడ్‌ వ్నెపు (పవహిస్తాయి, అంటీ కాతోడ్‌కీ సడ వడుమ శూన్య(ప్రదేశం అయివప్నటికీ రెంటి మధ్యా ఎల్యక్టామల ద్వారా విద్యుచ్భక్సి (వవహిమృంది. ఈ డ్నెమోడ్‌ గుండా ఆల్బర్‌వేటింగ్‌ కరెంటును (వవహింప జేశామనుకోండి.. తీగ చుట్టవల్స వేడెక్కి కొతోడ్‌ ఎల్ముక్సానులను (వవరింవజేన్నూూవే ఉంటుంది. కాతోడ్‌ ౬౯ విద్యుదావేశం 7లిగి, ౬వోడ్‌ ధన విద్యుదావేశం కలిగినప్పుడు ఎలలక్సానులను అవోడ్‌ అర్నిన్నుంది. అప్పందు విద్యుత (గ్రవహిన్హుంది.. మరుక్టణంలో ఇవ్పుడు అవోడ్‌గా వున్నది బుణ విద్ముదావేశాన్ని పొందు తుంది. కాతోడ్‌గా వున్నది ధన విద్యుదావేశాన్ని పొందుతుంది. ఈ పరిస్మీతులలో కొత్‌

56 ఎల్యక్సానుల వాకర్షిన్నంది. అనోడ్‌ వాటి) తిరప్కరిస్నంది. అంచేత విద్యుర్ను పవ హీంచదు.. అంక ఆవోడ్‌కు ధవ విద్యుదావేశం వున్నప్పుడే విద్యుత్తు (వవహొన్హంది. అందువల్మ కరెంటు ఎన్నుడూ ఒక డిక్కుగానే (ప్రవహిస్తుంది. చీనివల్శి ఆర్చర్‌ వేటింగ్‌ కరెంటు ర్లె రెక్టు కరెంటుగా మారిపోతుంది. ఈ విధంగా పని చేసనప్నండు దీన్ని రెక్టి "వ్వయర్‌ వాల్వు అంటారు. డ్పెయోడ్‌ వాల్వు ఆల్బిర్‌నేటింగ్‌ కరెంటును డెరెక్ట కరెంటుగామారుస్తుందే గావ, దాని వరిమాణాన్న మౌర్చడు.. విద్యుత్‌ పరిమాణాన్ని మార్చగలిగిన వాల్వును వీడి ఫారెను అవే అమెరికన్‌ న్నైజ్హానికుడు తయారు చేశాడు. దీని నిర్మితి 16 వవటం చూస్తే న్నష్టృంగా తెలుస్తుంది. ఈ వాల్వు వేటి రేడియో (వపార (గపాణాలకు పువాది వేది. జెచూడ్‌క్‌ డినికి ఒక్క భేదం, డ్పెయోర్‌లో కాతోడ్‌కీ, ఆనోడ్‌కీ మధ్యభాన్యం, ఈ (షయోరడ్‌లో రెంటెకీమర్భ జక్నెడలాంటి లోహపు రేకుంటుంచి. దీనిని (గిడ్‌అంటారు. గొ గ్ర |. కైక |. ఈ జ వ్‌. కైక జ రగ ఇ వ క న్‌ా సే శు దాన్ని విలువునా కోస్తే కవపడే ఆకాంం,

1. కాతోర్స్‌ 2. ఆనోడ్స్‌ 3. (గిర్‌, నడిచే సేసిక చుట్ట. ద్‌వి ఏ విద్యుచ్భక్తికి కలవకపోతే ఇది గూడా డయోడ్‌ లానే పని చేస్తుంది. 17వ వటంలో చూపించినట్టుగా. ఈ వాల్వును ఒక సర్కూ్యూచ్‌తో కఠిపామనుకోండి.

657 అ / | కా అ న్‌ గ్‌ా ఫీ గ ల్‌ ! | | | “ధా మఖ | . ననా. శి = | థి! | ॥ అనాామీననా థీ 9 క 'బ్నె్వ్రయోడ్‌ వాల్వు సర్క్యూట్‌ కే గనకు బుణ విద్యుదావేశం కరిగించే. బ్యాటరీ. 2, ఆళ్బిర్‌వేటి! కరెంట)' 3 వరన్చ్యాలులో (1వేశంచే విద్యవానూతం. 6. రె స్నెన్సం (96 ఆవోడ్‌కి తఈరించ బకి వుటుంది. పెన కోశ్చీతి దీం వెపంతో వ్యక్తమవుతుంది ) 5. పంక వొళ్ళేజీ చకం్శం. 6. ఎవోఎె, కారోఎఎ కసే బ్యారీ, ఈ సర్క్య్యాటుతో కాతోడ్‌ కన్నా ల్‌ ుణాచేకు కరి వుంటుంది. కాతోడ్‌ నించి ఆనోడ్‌కి పోటే) ఎలక్చానులు ఈ లిక్‌ కుందానే పోవా. (1డ్‌కీబు ణావేవం ఉన్న నూలంగా ఈ ఎల్ముక్టాను (వవాహ్న్నా కొంత వ్యఎతేషస్పంది. క్నా ఎవ్యర్నానులే ఆనోచెకి చేముకుంటారుు. ఆంచేక కరెంటు బంం చఫ్నతుండి. (గడ్‌ వోర్చేజినో ఏవా్య్యతం చిగ్న మార్చు చేఎనా కరెంటు బ9ంలో ఎంతో మార్పు వెస్పంచి. ఇన్పుడు ఈ (గిడ్‌ను ఆర్బి రొవేటింగ్‌ వోళ్ళేజికి ఈిలించానునుకోండి.. ఇప్పుడు ళ్‌ దొక్క వోళ్చేజి రెండింటి మీద ఆధారపడి వుంటుంది. పే. బుణవిద్యుత్ను పన్గయ్‌ చేపే బ్యాటరీ. 2. ఆర్బర్‌వేటిఐగ్‌ వోల్చేబి. వోళ్ళేబి మారుతున్ననుడు అల్బర్‌ చేటిగ్‌ వోళ్చేజె ((గిడ్‌ను ధనావేశంతో నింపిన్వుడు (గడ్‌ టె ఎక్క బుణీవేశం తగ్ము తుంది. ఆకార్‌! వేటింగ్‌ కరెంటు కూడా (గిడ్‌కు బుణావేశం కరిస్తే మొత్తం బు-.ణావేశం "పరుఫతుంది. ఈ మాట్పలు అసలు నర్క్య్యూటులో ఎన్నో రెట్సై ెరుగుతాయి. అంచేత వాల్వు గుండొ (చ్రవపొంచే విద్యుడ్‌ (చవాహం, "పెరుసతూ, తక్సుతూ ఉంటుంది.

58

(చయోద్‌ వాల్వుచేసే వవేమిటో అర్భమ్నెంది దొ. ఇవ్చుడు ఒక రేడియో 'కేం్యదం (వసారం చేసే విద్యుదయస్కాంత తరంగాలను ఒక కండెన్సరు ఇండక్టైన్ను జత కూర్చిన సర్క్యూట్‌ ద్వారా (ఛహించామనుకోండి. విద్యుదయప్కాంత తరంగాలు, ఆ వర్క్యూచ్‌ లో ఒక తీపె్పీ గల విద్యుత్‌స్పందవాన్ని కలిగిస్తాయి. అయితే. స్పందనం వల్సి ఏర్నడేవోళ్చేబి తక్కువగాఉంటుంచి. ఇందాకా జెప్పిన సర్కూ్యూట్‌లో ఒక (స్నెయోడ్‌ వాల్వు ద్చొరా ఈన్చండనాన్ని పంపిస్తే స్పందనం యొక్క వోళ్ళేజి కొన్ని రెట్బు “పెరు తుంది. ఈ విధంగా బలహీనవ్నైన విద్యుదాఘాతాలన్తు బలవంతంగా చెయ్యడానికి ేషమోద్‌ బాగా ఉపయోగపడుతుంది. వరసగా కొన్ని (శ్నైయోడ్‌ వాల్వులు ఉపయో గించి కై _తే, ఆతిన్వల్పమ్నెవ విద్భృుత్‌ సంజ్బలను కూడా, ఎన్నో రెట్టు బలపరచవచ్చు. లౌడ్‌స్సీకరు ద్వారా ఈ సంజ్బలను వినబడేటంతవరకూ "పెంచవచ్చు. ఇన్నుడు రేడియోల మోత ఛెవులు (బద్బల్సెపోయేటంతవరకూ "పేరొపోయింది. ఊరంతా వినబడేలొగ రేడియో మోగించడం కొందరికి పరదా, తవ్పు నిజానికి ఈ (బ్నయోడ్‌ వాల్పు కనిపెట్టిన మహ వీయుడిది.

(మోడ్‌ వాల్వు ఇంకో పని నెరవేరున్తుంది. (గిడ్‌కి అల్బర్‌వేటింగ్‌ కరెంటు తగిరిస్తే అది పెరిగి ఆనోడ్‌ సర్కూ్యూట్‌లో వోల్చే జి పెంచుతుందని తెపఫఘుకున్నాం. ఈ [గిడ్‌ను నోడ్‌ నర్యూ్యూట్‌కే తిలించామనుకోండి. అప్పుడేం జరు'పతుంది? కొతో డ్‌ను వేడిచేసే తీగలో కరెంటు కొద్ది కొద్నిగా మారిందనుకోండి. అప్పుడు కాతోడ్‌వించి వచ్చే ఎల్మెక్సాన్‌ (వవాహం హెచ్చుతూ తప్తతూ ఉంటుంది. దీనివల్హ ఆనోడ్‌ పర్కూ్యూ చ్‌లో వోళ్చేజి పెరుగుతూ, తరుగుతూ ఉంటుంది. ఈ అనోడ్‌ వల్సీ (॥డ్‌కి తగిలించి ఉందిగనక్క (గడ్‌ వొళ్చేజి "పెరుగుతూ, తరుగుళూ ఉంబుంటి. దీనివల్మ వాల్ళీ ఆనోడ్‌ వర్కూ్యూచ్‌లో వొళ్ళేజి మార్పులొప్తాయి. అంక అనోడ్‌ సర్క్యూట్‌లో విద్యుత్‌ నృందవం ఆరంభమవుతుందన్నమాట. ఈ స్పందనం యొక్క ($ీక్సెన్సీ, ఆ సర్క్యూట్‌ మొతిం యొక్క ఇపాసిటీీ ఇండక్సైన్సుల మీద అధారపడి ఉంటుంది. ఈ సర్క్యూట్‌ దగ్నరకు ఒక తిగచుట్టను తెచ్చామనుకోండి.. ఆవోడ్‌ షర్క్య్యాచ్‌లోవి న్పందివాలకు అను గుణంగా ఈ చుట్టలో విద్భుత్‌ నృందనాలు బయలుదేరుతాయి. ఈ చుట్టలో ఒక క్‌సను భూమికి తగిలించి మతో కొనను ఎత్తుగా గాలిలో ఒదిలేస్తే, ఈ రెండు కొనల మధ్య విద్యుదయస్కాంత తరంగాలు బయలుదేరి నిలుపక్కలకీ వ్యాపిస్తాయి. ఇటువంటి వర్కూూట్‌ మనకి కావలసిన శ్రీ క్పెప్సీగల విద్యుదయస్కాంత తరంగాలను వృష్మించదానికి ఉపయోగవడుతుందన్నమాట.

ఇటువంటి నర్క్యూట్సలో విద్యుత్ను వృందించే (ఫీక్సెల్సీ విలకడగా ఉంచడం కష్టం. దానికొక పాధవాన్ని, వినియోగిస్హారు. కాతోడ్‌కీ (గిడ్‌కీ మధ్య క్వార్చ్‌జు సృటికాన్ని "పెడ తారు. ఈ వృటికానిక్కి దీన్ని పోలిన ఇతర న స టికాలకూూ ఒక చితమ్మెన లక్ట్య్రణముంది.

59

ఆళ్బిర్‌వేటింగ్‌ కరంటును వీటి గుండా (వనరింపచేస్తే; ఇవి (శ్రుతి చేసిన తల్నాగ ఒక మారని (శ్రీక్వె్పైతో న్నందిస్తాయి. ఈ నృటికాలను చెక్కి, మనకు కావంసిన ీశ్సెస్పీలో వృందించేఎట్బాచెయ్యవచ్చు. అవ్పుడు ప స టేకాన్ని పర్క్యూట్‌' లో జేర్చినక్సై లే బయటికి వచ్చే విద్యుదయస్కాంత తరంగాలు, వృటికంయొక్క 'ఛీక్సెస్సెలోచే స్పందిస్తుంటాయి.

విద్యుదయస్కాంత తరంగాల. నృష్టించడమెలాగో, వాటివి పసారం చెయ్యడం ఎలభావీ తెలునుకున్నాం. ఇంక మాటలనూ సంగీతాన్నీ; ఈ తరంగాల మీదికి ఎల్లా యెక్కి ప్హాలో తెలుసుకుందాం. మాటలన్నీ, పాటల్నీ, విద్యుదోఘాతాలుగా ఎలా మారుస్తారో ఇదివరకే తెలుసుకున్నాం. ఈశబ్బానికి సంబంధించిన విద్యుదాఘాతాలను, విద్యుదయా ప్కాంతరంగాలకు జతచేర్చి లే, ఆ తరంగాల పొడవుగాని ీశ్పెన్సీ గాని మారదు, తరంగం ఊ'గేపరిమితి మాతం మారుతుంటుంది. ఈ మార్పులను తరంగాలు మోసుకుపోతాయి. దీన్ని మౌడ్యులేషన్‌ అంటారు.

ఈ మాడ్యులేషన్‌ పాధించదానికి అవేక మార్షాలున్నాయి. మనదేశంలో తీణుం!11004ీ6 గుంరేష11టం0. పద్పతి ఉపయోగంలో ఉంది. అంటే, తరంగ వృందవానికి అవధి ఉంటుండి. దాన్ని అంవ్శిట్యూడ్‌ అంటారు. మామూలుగా విద్యు చయస్కాంత తరంగాలన్నీ ఒకే. తంంగావధి (యు911046ల) కలిగి ఉంటాయి. శబ్బగావాల వల్శ ఏర్పడే విద్భుదామాతాలను అనుకూలప్నెన సర్క్యూట్‌ ద్సారా, ఈ ఈతరం గాల మీదికి ఎక్కిస్తారు... అప్పుడు, విద్యుదయస్కాంత తరంగాలు పొడవూ వేగవతా మారకపోయి:వా, స్నందవావధుల్గా చిన్ని చిన్ని మార్పులు వచ్చిన కారణంగా, తరంగ ప్పరూ వం మారిపోతుంది. విద్యదయస్కాంత తరంగాంగా, శబ్బతరంగాలూ, 18-=-19 పటాలలో చూవబడినట్న ఉంటాయి.

18. విద్యుదయస్కాంత తరంగం

6౧ 10. శబ్బ తరంగం విద్యుదయస్కాంత తకం॥%ం ,(ఫీక్సెన్సీ ఎక్కువ. "సెకనుక్సీ. వేలపంఖృలో ప్పందిన్నృంది. శబ్బతరంగం ,($ీక్సెస్సీ తక్కువ. దీన్నై విడ్యుడాఘాతాలుగా మార్చి, విద్యు దదు కాంత తరంగాలకు జతచేచ్చనవ్పుడు, వాటి స్పరూపం మారుతుంది. అసలు తరం గాల (శ్రీ క్పెన్సీ శద్చతరంగాల ,,ఫీక్సెన్సీ రెండూ మార్చుదెందిక తరంగ వృరూపంలో వ్యక్త మవుకాయి. అది 30 వ పంంలో చూపబడినట్న ఉంటుంది. 20. శబ్బ తరంగంవల్ల మార్పుచెందిన విద్యుదయప్కాంత తరంగం పాశ్చాత్యదేశౌాలలో ఈ వద్దతి అంతకంతకు ఉపయోగంలో నుంచి పోతోంది. మతో పద్దతి అమలులోకి వస్తోంది. ఈ పద్బలిలో మె్యకోఫోన్‌ వించివచ్చే విద్యడాహా తాలు, తరంగావధిని మార్చవు.. చొని వెడల్పు ఏమీ మారడు. మారేది అసలు విద్యదయ ప్కాంత తరంగం యొక్క శీప్పె్సి. ఆంచ్శిట్యూఢడ్‌ మార్చడం కంమె ఇఐదికాస్త క్షి; స్పమ్నెన పద్దతి. అయితే ఈ పద్చితి వల రేడియో (పసారం అతిస్పష్టంగా ఉంటుంది. మన రేడియోలలో పామౌన్యంగా వినవశ్చే కరకర శబ్బాలు విద్భుత్సంచ౯వాల వల్ణృ ఏర్పడతాయి. ఆంధ్శిట్యూడ్‌ మార్పు పద్దతిలో ఈ గొడవను అరికట్ట దారికి పాధ్యంకాదు. ీకెవీ మార్పు వడ్చతిలో వీటినన్ఫిటివీ అరికట్టవచ్చు. పోలీను "స్పెనిక శాభల్నో శేడిటూ (వసా రానికి ఈ వద్దతిని వినియో%స్తారు. మారిన విద్యుదయిష్కాంత తరంగం 21 వ పటఏలో లాశ ఉంటుంది. 21.ళీఫక్వెన్సీ మార్పు పద్దతిలో తరంగస్వ రూపం

న. లేడియో ళఈరంగాల ఎ పృష్టించగం, (వసారంచెయ్యడం ఎలాగో లెలువుకున్నాం. శబ్చతరంగాలను విద్యదాఘాతాలుగా మార్చి వీటికి ఎలా జతచేర్చాలో కూడా తెలును కున్నాం. విద్యుడయ స్కాంత తరంగాలు గరం వంచివనీ, శషతరంగాలు కౌతువంటి వనీ తెలున.కున్నాం. వర్మిన ద్వారా ఇవి చ్నెడం సులభమే. అయితే కౌతును గుగరం మీదికి ఎక్కించడంలో ఎంతో చాకచక్యం అవనరం, 22 వ పటంలో లేడియో (వపారయం్య్యత్రం లోనిముభ్యభాగాలు చూపఒడ్డాయి. థ' ఆ అ ఈ స్ట్‌ గ [9 ” 22. శడియో ,పసార సర్కూ్యూటు శ ఒక రేడియో కేం్యడం (వసారం చేసే తరంగాలను మన ఇంటే ఉన్న రేడీయు యంతు ఎల్లా (/హిన్సుందో,వాటిని మళ్ళి శద్చంగా ఎలా మారున్నుందో తెలునుకుం దాం. మన రేడియో ఏరియల్‌ ద్వారా మవ "పెట్ట లోపలికి (వవేశించేం, విద్యుదయస్కాంత తరంగాలు, అం మోవి తెచ్చిన శబ్బతరంగాలు, మన "పెట్టె చెయ్యవలనీన పని ఏీమంకే ఈ విద్యుదయస్కాంత తరంగాల నుంచి, శచ్చిం వల్లి ఏర్పడ్డ విద్యదాఘాతాలను, తిరిగి ళబ్బంగా మార్చి, లౌడ్‌స్పీకరు ద్వారా వివివించారి. రేేయో తరంగాలు ముందు మన ఇంటి మీద ఎళ్సుగా కట్టిన వరియల్‌మ చేరు కుంటాయి. దా౨ ద్బారాా మన రేడియోలో ఉన్న తీ? చుట్టము చేరుకుంటాయి. వీటిలో అవేక రేడియో స్టేషన్న తాలూకు తరంగాలు కరిసిపోయ ఉంటాయి. ఇప్పుడివి ఒక ఇండ 'క్పైన్సు, ఒక కండెన్చరుతో కూడిన వర్యూ్యూ్‌ గుండా (వవహిస్తాయి. కండెన్సరు యొక్క

62 'కెపాసీటీ మన మొక చీల తిప్పడం ద్చారా మార్చవచ్చు. ఇలా మార్చడం ద్చారాా మనకి కావలసిన తీక్పెన్సీ గం తరంగాలను 'హింేంట్న ఈ సర్క్ఫ్యూటును (శతి చెయ్య వచ్చు ఇప్పుడు పెచ్‌లో ఈ ఒక్క (ఫీక్సెన్సీ గల తరంగాతే (పవపొస్తాయి... దీన్ని (యో డ్‌ వాల్వు ద్వారా పంపితే, విద్యుదాఘాతాలు పెరిగి, ఇరర డయోడ్‌ వాల్వుల చ్వారా (ప్రవహిస్తాయి, డయోడ్‌ వాలు ఆశ్చిర్‌ వేటింగ్‌ కరంటును, డె రెక్చు కరెంటుగా వూరున్నుందవి ఇదివరకే తెలుసుకున్నాం. మనకు ( క్నెయోడ్‌ ద్వారా వచ్చిన ఆఘాతాలన్నీ ఆర్చర్‌ వేటింగ్‌ వోళ్ళేజి కలవి. ఇప్పుడివి డయోడ్‌ ద్చారా (వవపొస్త్టే విద్యుత్తరంగాలలో ష్గం తెగి పోతాయి. ఎందుకంట్‌ డయోడ్‌, ఒక దిక్కు గావే విద్యుత్హును (వవహించనిస్తుంది. దీన్ని “రెస్టిఫికేషన్‌” అంటే, సరిదిద్దడం అంటారు. ఈ సరిదిద్దడానికి ముందూ వెనకా విద్యుత్తరంగ వ్పృరూపం ఎల్లా ఉంటుందో 23 వీ “టంలో చూపబడింది. 22. “సరిదిద్చిన తరంగం మొదటి పటంలో విద్యు దయఃస్కాంత తరంగం శ తరంగంతో కఠలియడం వలి ఏర్పడే స్పరూపం. రెండవపటం, ఈ తరంగం డయోడ్‌ వాల్చు ద్వారా (వవ హించిన వెనుక ఉండే తరంగ న్పరూవం. శబ్బావికి సంబంధించిన విద్వుదాఘాతాల వృరూవం చుక్కల రేఖ మాదిరా ఉంటుంది. రెక్టీఫికేషన్‌--అనగా షరిదిద్పడం జరిగాక విద్యుత్తరంగంలో ఏం మిగిలిం చన్నమాట ౩ అవలు విద్యు దయస్మాంత తరంగం మాసిపోయింది. పర్కూ్యూట్‌లో మిగిలినవి శబ్చానికి అనుగుణమ్మెన విద్యుదాఘాతాలు మట్ళు' కే... ఈ ఆఅఘాతాలను వాల్వులద్వారా పెంచి, లౌడ్‌న్పీకరులోకి వంవినట్టయితే అనలు శద్చిం తిరిగి ఉత్పన్న మవ్పతుంది, "ప్పెన నూచించినది అతి నులభమ్నెన శేడియో వమూవా. ఇటువంటి రేడి యోలు ఇన్నుడువయోగంలో లేవు, ఎందుకంటే ఇలాంటి కేడియోలు బలహీనమ్నెవ రేడియో స్పేషన్సను (గహించళేవు. అంతేకాకుండా, ఇవి విర్నుష్మృంగా. కావలసిన

63

శేడియో (వపారాన్ని ఏరుకోలేవు. మోరు కష్ట్టవడి మౌ అభిమాన వాగ్శేయకారుడు పావేర రాగం అలాపించి; ఇంక త్యా“రాజకీర్ణన ఆరంభించబోతుం క, అకస్మాత్తుగా శోత మార్కు. బీడీవి గురించిన అడ్వర్హృయివ్‌ మెంచ్‌ వచ్చి, మీ ఉత్సాహం అంతా చెడగొడుతుంది. మికు. కావలసిన సస్పేషనును నిర్చుష్న్టంగా ఏరుకోగల శక్తిని "పెలెష్టివిటీ--అంటారు.... ఇందాకా. చెప్పిన “సెబ్బాకి ఈ పెలెక్టీవిటీ తక్కువ ఒక "స్టేషనుకి (శుతిచేసి మిరు. వింటుండగా, అకస్మాత్తుగా మా (శుతి మారిపోయి మరొక "స్టేషన్‌ వినపజొచ్చు.

ఇప్పులొచ్చే శేడియోలలో ఈ లోటుపాసేవీ ఉండవు. ఈ వనమూవామ మాపర్‌హెట్‌రోడ్డెన్‌--లేక క్సుప్వంగా మాపర్‌హెచ్‌--అంటారు. మ్యూలంగా దీవి స్యూతం ఇది. (శుతిచేన టతీ్సెన్సీ 79 విద్యుదయస్కాంత నృందవాలు వీరియల్‌ వించి. శేడియో. పద్కా్యాట్‌లో (ప్రవేశిస్తాయి... అక్కణ్మించి మనకి కావలసిన శేడియో కేం్ళదం తొలూ విద్యుదాఘాతాలు వాల్వుల దారా బలవరచఐడతాంయి. ఇర్కుడ "మరొక రేడియో సరూ్య్యూట్‌ ఉంటుంది. అందులొ "పెద్ద (శీక్సేస్సీ గల నవ్నందవాలు ఉత్పన్నమవుతాయి. ఈ స్పందనాలా, రేడియో కేం్ళదం తాలూకు వృంద వాలూ. తరువాత ఒక (వల్యేకన్నెన వాల్వుసండా (వవహిస్తాంిన. దీన్ని “మిక్సర్‌” వాల్వుూ-అంకే కరిపే వాల్వు-అంటారు. ఇందులోంచి ఉత్సన్నమయే ప్పందివాల (ీశ్వెన్సీ విలన ఈ రెండు (తీప్పెన్పీలభేడం. ఈ నరూూ ట్‌. నిర్మాణం, ఈ ఆఖరు (ఫీక్సెన్సీ మారకుండా ఒకళే విలన 7రిగి ఉండేటట్టు చేస్తారు. దీన్ని ఆెండు మూడు అంచెలలో బాగా బలపరచి ఆ తరువాత ఒక డయోడ్‌ రెక్టిఫయర్‌ ద్చారా విడదీస్తారు. ఈ స్పందవాబు ఎన్ని మార్పులు చెందినా, తక్కువ తీసీ గల శబ్చ తరంగాల శీపెవ్సీం మాతం వీటిలో ఒక భా”ంగా ఉండిపోతాయి, ఆ తరు వాత మామూలు పద్భతి”ా వీటిని శబ్బంగా మారుస్తారు.

శద్చి స్పైెసరి విలువగల ఒక పామొన్య ఖవిజ పదార్దం, గత దళొబ్బ, ౦లో శఈచిమూ నిర్మాణంలో విష్శవాత్మకమ్నెన మార్పులు తీసుకొచ్చింది. ఇది 7లివా అవే ఒక వృటికం. దయోడ్‌వాల్వు కవిపెట్టకముందు రేడియో నృందవాలన (గహించ చొనికి ఈ సృటికాన్ని వాడుతూండేవారు. ఈ స్పటికంతో తయారుచేవ యం తాన్ని 'కిన్పల్‌ రిసీవర్‌ అంబే, వృటిక (గహక యంతం అనేవారు, దీని వర్కూ్యూటు వివరాలు 24 వ పటంలో ఇవ్ప్చబడ్డాయి. రేడియో నిర్మాణ కుతూహలం గల యువక న్నైట్నానికులండరూ మొట్టమొదట ఈ పాధవాన్ని విర్మించి మారాని అంతటి వాళ్ళమ్మ పోయామని. గర్వపడుతుంటారు. ఈ ఇవిజూనికీ దీన్ని పో౦ంన మరికొన్ని ఇవిజాలకూ ఒక విచ్మితమ్నైవ గుణం ఉంది. వీటి వృటికంలో విద్యుత్భక్తి ఒక దిక్కుగావే వవ

64 హీంచగలదు. రెండవదిక్కుగా ఈ వ, స్ఫటికం విద్యుత్శక్తి ని (పవహింవనివృదు. ఒర్మేవియం, సిలికాన్‌ మొదలయిన లోహ స్పటికాలకు కూడా ఈ గలం ఉంది. (| లో ర అ క ం 24. (క్రిస్టల్‌ రిసీవర్‌ త్‌

కే. తీగ చుట్ట, 2. వ ఫటీకం, 3. కంజెవ్చరు, 4. ఇయర్‌ఫోవ్‌. (ఏరియల్‌

ద్వారాతీగ చుట్టృలోకి వచ్చే విద్యుదోఘాతాలు స్పటికం ద్వారా (వవ

హించినన్నుడు మార్చుచెంచి ఇయర్‌ ఫోనులో శబ్బంగా మారుతాయి.)

ఈ విచ్యిళ గుణం గలిగిన పదార్భాలను అర్భవాహకాలు (ఏలు! (6026400105) అంటారు. వీటికి ఈ గుణం ఎందువల్ల వచ్చిందీ అనే చర్చ మవకి అవన్నుతం. కావి ఈ గుణంవల్మ రేడియో. నిర్మాణంలో ఎన్నడూ ఊహీంచవంతటి నూర్చు వచ్చిందన్న విషయం మనం గుర్తుంచుకుంటే చాలు, ముందు వరించిన ఈయోదికి కూడా ఇదే లక్ట్యణం ఉంది. అందులోవించి విద్యు్యతృవాహం ఒక్క దిక్కుగావే [పవ హిమ్మ్హంది. అందువల్ల డయోడ్‌కి బదులుగా దీన్ని ఉపయోగించవచ్చు,

కిస్టేల్‌. రిసీవర్‌న మరికొంచెం. వివులంగా వరిశీలిద్దాం. విద్యు దయస్కాంత తరంగాలు లే.రియల్‌ను తాకుతాయి. అవితి చుట్టలో విద్యుత్‌ వృందనాలు కలిగి స్తాయి. ఈ తీగి చుట్ట సర్కూూ [ట్‌లోవే ఒక స స టికర్మ ఇంక్‌క కిండెన్సరూ ఉవ్నాయి. వృటికానికి రెండు. కొనలా తలు దగ్గరగా తగులుతూ. ఉంటాయి. కంజెన్సరుము ఇయర్‌ఫోనుకి. కలువుతూ. లీగ లువ్నాయిం. ఆసలు న్నందనం ఆల్బర్‌వేటింగ్‌ కరెంటు వల కరిగివా ప్పటికం మూలంగా ఇవి ర్నెరెక్సు కలెంటు దెఎంక్క అఘా తాలుగా మారి పోతాయి. ఈ మారుడలవే రేడియో. పరిభాషలో రెక్టీఫికేషన్‌ (6౦౪%[ం260మి అంటారు. ఈ డెర్‌క్ళు కఠరెంట-అఘాతాలు ఇయర్‌ ఫోన్‌ను పలికిస్తాయి... వెండటి లోజుల్లో వృటికాలత. చేసిన రేడియోలే ఎక్కువ ఉపయోగంలో ఉండేవి. చవక

65

కూడా. అయితే వాల్పులు ఉపయోగంలోకి వొచ్చాక ఈ (కిన్చేల్‌ రిపీవర్శను (వపంచం మరిచిపోయింది.

రెండవ. (వపంచ యుద్దంలో వార్హావపార సొధవాల పరిశోధన ఎంతో విరివిగా సాగింది. జెర్మేనియం లాంటి. అర్హ వాహకాలూ (56001 6౦౨40610ణ) వాటి ఉయోగాలూూ, వీటిని గురించి వ్వెజ్మానికులు విశతంగా వరీక్స చేశారు. పెద్ద (శీన్సెన్పీ గల విద్యుత్‌ స్పందవాలను మార్చడంలో వాల్పుల కంట ఈ అర్హవాహకొలే ఎక్కువ వనిచేస్తాయని కనిపెట్టారు. ముఖ్యంగా సిలికాన్‌, జెర్మేనియం వృటీకాలు చాలా మవిశితంగా పనిచేస్తాయని కనుక్కున్నారు. అందులో జెర్మేనియం ప్పటికానికి మరొక గుణం గూడా ఉంది. ఒక జెర్మేనియం న్పటికావికి రెండు తీగలమ తగి లించి అందులో ఒక తీగ గుండా "పెద్ద (ీక్వెన్సీ గల విద్యుత్‌ నృందవాలమ వంపిస్తే, రెండవ తీగలో గూడా ఇటువంటి స్పందవాలు కొన్ని రెట్ట ఒలంతో వుడతాయని కముక్కువృారు. అందువల్శ జెర్మేనియం నృటికాన్ని నృందనాలను మార్చ డానికే. కాకుండా బలంపరచడానికి కూడా _ ఉపయోగించవచ్చు. ఈరకంగా ఉపయో నించే అర్హ వాహకాలను (అంటే ఏలు! రం6ి1ం10౯9) (టాన్పిస్టర్సు అంటారు. వీటి నువయోగించే రేడియో 'సెట్స్లకి కూడా ఈ “పేరే అన్నయ మెపోలోంది. మాటళొెచ్చిన వసిసిల్ళవాడు కూడా ఈ (టావ్విన్సర్‌ లేడియోని ఆతి మలభంగా ఆనవాలు. వట్టగలడు.. ఈవాడు ఈ (టాన్సిస్పర్టమ వేతి గడియారం పరిమాణంలో ఉన్న రేడియో ెట్లలో మొదలుకొని భూమి చుటూ ఏరిభమిమ్హాన్న కృతిమ ఉవగగవో౬లో. వరకూ ఉపయోగిస్తున్నారు. అవేక వ్నెబ్నావిక రంగాలలో (టొవ్చి స్పర్శ ఉపయోగపడుతున్నాయి.

భౌతికశ్యావ్నం పాధించిన ఘన విజయాలలో (టాన్సిన్చరు అతి ముఖ్య మైనది. ఇతర పాధవాల కంటె ఇది ఎన్నో విధాల అనుళూలమ్నెనది, చీవి పరి మాణం అతి చిన్నది, బరువు అతి తక్కువ. అంచేత ఓటాన్విస్టరు రావడంతోఓే ఎన్నో మవిశితమ్నైన యం[తాలను అతి చిన్న వరిమాణంలో భయారు సేయడావికి వీలయించి.. వాల్పుల విర్మాణం వీటి నిర్మాణంతో పోలిస్తే ఎంతో క్రిష్టున్నెనది. అంచేత వాటి ఖరిదు ఎక్కువ కొని వాల్పులు అతి మనవితవ్నెనవి. ఏమాటతం మొరటుగా వాడినా ఛెడిపోతాయి. (టొవ్విన్సర్భు అలా ఛెడీపోవు. మలొక విశేష మేమి టంపే వాల్వు పనిచేయడానికి ఎక్కువ విద్యుర్భక్తి కావాలి. (టాన్సిన్సరు పవివేయ డానికి చిన్స బ్యాటరీ చాలు. (టాన్సిన్సరు రేడియో సెట్లలో ఉపయోగించే బాట రీలు 3, 4 వెల వరకూ మార్చ వక్కరలేదు. ఈ కొరణాలవల్స (టావ్విన్టళ్లను ఉపయోగించే యం్యతాలన్నీ అతి మలభంగా తయారు. చేయొచ్చు. "ఇని చెడిపోతే బాగుచేయడం కూడా మలభం. _ఈ (టాన్పిన్టర్‌ వర్య్యూట్టు అతి మలభవ్నెనవి

ర్‌

66 కానఢంచేత వేరేవేరే తి$లతో విడివిడిభాగా లన్నిటిని కలపవలసిన అవనరం లేకుండా ఒక్కసారే. సర్కూ ్యటునంతా ము(దికొ ట్స యంటతాలు కనిఫెూరు. వీటివళ్న (టాంక్సర్‌ యం్యతాల విర్మాణం అమిత వే 6౧తో సాొపోతుంచి. (పతి సంవల్ప్సరం వీటి నిర్మాణంతో కొత్తకొత్త సులువులు. కవిపెడుతున్నారు. రాను రాశఘు (టాన్సి న్బం నున బీవవావసరాలలో ఒకటిగా అయిపోయింది.

రేడియో (వసౌరంతో ఉపయోగించే విద్యు దయస్కాంత తరంగాలు కొన్ని మీటక్ట్మ పొడవు కలశ ఉంటాయి, పోలీసు రేనయోలలో మరీ చిన్న తరంగాల నుప టయోగస్తారిని ఇదివరకే చెప్పాపు. మరీ చిన్న తరంగాలను ఉపయోగించేటప్పుడు శబ్ద నంజ్ఞలను (శ్రీక్సెన్సీ మాడ్యులేషర్‌ పద్దతి డ్చారా ఈ తరంగాలకు జతపరుస్తారు. 'బంవిజన్‌లో ఉయోగించే విద్యు దయ ప్కాంత తరంగాలు రేడియో తరంగాలకన్నా యెంతో చిన్నవి. రాదాక్‌ అవే సాధన్నా గురించి మీరు వినే ఉంటారు. గత (పపంచ యుద్చంలో ఆంగ్హేయ. వ్నెజానికులు ఈ సాధవాన్ని కనిపెట్ళారు. ఈ సాధకం పాయ ౦తోవే జర్మన్‌ వినూనదాడులను ఇంస్లండ్‌ తట్నుకో $లిగింది. ఈ సాఢకంలో ఉవయోగించే. విద్యుదయస్కాంత తరంగాలే కొద్ని సెంటీమాటర పొడుగు కలిగి ఉంటాయి, రేడియో ద్యారా అగోళాన్నై పరిశీరించే నందర్భంతో కూడొ వీటి మవ యోగివ్నన్నారు. వీటి సాయంతో ఇగోళశాాప్పృం ఎంతో అభివృద్ని చెందింది.

మామూలు వాల్వులు ఇంత చిన్న విద్యు దయస్కాంత తరంగాలను సృష్టించ శు వీటిని సృష్టించడానికి (వత్యేకన్ళెన సాధవాంవసరం, అందులో ముఖ్య వ్నెనది మాన్న్యెటాన్‌, ఈ సాధనంతో. వేడెక్కిన ఒక కాతోడ్‌ నించి వెలువడే ఎఐ(కా ములను అతి బలవ్నెన అయ స్కాంత ఆవరణం గుండా పంపిస్తారు. ఈ ఎల(క్చామలు అయస్కాంత శక్తినల్న దిక్కు మారి (ప్రవహీస్తాయి, ఇందులో ఉర్చన్నమయ్యే స్పంద వాను ఈ ఎలక్టానులు ఎన్నో రెట్లు బలపరుస్తాయి. అందువల్న శవసారమయ్యే విడ్యు దయ స్కాంత తరంగాలు చిన్నవ్కీ శక్తిమంతవ్నెవవీ అవువాయి. ఈ సాధనం యెక్క వ్నెజ్జావిక న్య్యతాలు అర్హం చేమకోవాలంటే ఉన్నత గణిర్య భౌతిక శాస్తాల పరిజ్ఞానం అవసరం. ఈ పాధకంవళ్మృ ఒక పెంటీమీటరు పాడవు16 విద్యు దయస్కాంత తరంగాలు కూడా సృష్క్టించారు.

ఈ చిన్న తరంగాల పొంభ్యం ఏవిటంటే వీటి కొక (వత్యేకవ్నాన లక్ష్మణం ఉంది. మన భూమి చ.ట్బూూ ఉన్న వాతావరణంలో కొన్ని వండలన్నెళ్ళ ఎత్నని విదృుదొవేశంగల కొన్ని పారలున్నాయిం ఇవి కంటికి కచిపించవు. సిద్దాంతరీచ్యా (వయో గాలవల్శ ఇవి ఉన్నాయని మట్నుకు రూఢి అలిుంది. (వసార కేం్యదాం నించి బయలువెడలే విడ్యదయస్కాంత తరంగాలను ఈ పొరలు తిరిగి (కిందికి (వరిబిం బింప జేస్తాయి, ఈ పారలే గవక లేకపోతే నుదానులో లండన్‌, మాప్కోో, 'కేందాం

67 వించి (పసాధాలను వినడావికి వీలయ్యేదే కాదు. మరీ చిన్న తరంగాలను ఈ పొరలు (దశిబింబించలేవు. అందువల్ణ అతి చిన్న రేడియో తరంగాలను కొద్ని దూరం లోపలే. వినలుగుతాం.. 'సెలివిజన్‌ ఇటువంటి. తరంగాల నువయోగించడంవళ్సే ఆ (పసారాలు కొర్ని దూరాలకే పరిమీతమ్నె ఉంటాయి. కొన్ని సాధవాలనల్మ రిలే పద్దతిలో. పెలివిజన్‌ కూడా ఎక్కువ దూరానికి (వసారం చెయ్యొచ్చు. కాని అది అమితవ్మెన. ధన వ్యయంతో కూడినటువంటిది.. ఇప్పుడు భూమిచుట్ళూ ఫరీ (ళఎుంచే కృ్య్యతిను ఉప్యగహాలను ఇటువంటి రిలే కేం్యదాలుగా ఉపయోగించవచ్చునని (వమోగరీత్యా రుజావయిండి. అందువల్ల అనతికాలంలోనే "టెలివిజన్‌ కూడా బేడియో లా? (వవంచం నలుమూలలకీ (వసారమయ్యే అవకాశం ఉంది. ఖ్‌ ఖ్‌ వ

8. పొంపాటులోనుఐడి పుట్టిన కళ

అవ్పుడప్పుడు మన మొక వింత చూస్తుంటాం. బయట గాడుపు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు చల్చిదనం కోనం గది తలువులన్నీ మనం మూమకుంటాం గదా గదంతా ఇంచుమించు. చీకటిగా అయిపోతుంది. కిటికీలో ఒక చిన్న రం[ధం ఉందనుకోండి, అప్పుడు అందులోనుంచి. వచ్చిన వెలుగు కిటికీకి ఎదురుగా. ఉన్న గోడమీద చ్యతంగా వడుతుంచి.. చిల్ళ చిన్నర్జెనకొద్నీ నోడమీది బొమ్మ మరింత వృష్టంగా వడు తుంది. కిటికీ అవతలున్న మనుషులూ దృశ్యాలూ తల్య్టకిందుగా. కనబడతాయి. బొమ్మలో. రోడ్డుమీడ పోతున్న బళ్ళు, తల్యకిందుగా. వడున్నూూ. పోతాయి. ఆ నడవడం కూడా అసలు పోతున్న దిక్కుకి ఎదురుగ్సా గది బదులు ఒక అట్టపప్టి తయారు చేశామనుకోండి. దావికి ఒక పక్కని మూదితో బెజ్బం పొడిచి, ఆ బెజ్నావికి ఎదురుగా నూనె పూసిన కాగితం ఆతికించా మనుకోండి. మాది బెబ్బం ఎదురుగా ఉన్న దృశ్యం కాగితంమాడ తల్మకిందుగా పడుతుంది. దీన్ని మాదిబెజ్బం ఛాయా (గౌహకం (02106016 620602) అంటారు. కొన్ని వండల వీళ్ళ (కితమే దీన్ని కనుక్కున్నారు. మాది బెజ్మం "పెద్దదిచేసి అందులో ఒక గాజు కటకం (699) అమర్భా మనుకోండి. అప్పుడు కాగితంమీద వడే బొమ్మ మరింత న్పష్పృంగా ఉంటుంది, అయితే ఈ కాగితంమీది బొమ్మను శాశ్వతంగా కవిపించేట్ను భెయ్యడం ఎల్లాగ 2 అని శాన్నద్మాలు శతాబ్బాలుగా పరిశోధనలు జరిపారు.

అయితే రసాయన శ్యాన్నం బాగా అభివృద్దిచెందిన తరువాతగాని, ఈ పరి శోధవలు వఫలం కాలేదు. మొట్టమొదట కృతకృత్యుళ్నె వవారు వియ్పై, డాగర్‌ అవే ెంచి శా్యాన్నడ్ఞాలు. పందొమ్మిదవ శతాబ్ని ఆఖరున వారి పరిళేధనలు ఫలోన్ముల మయాయి. కొన్ని రపాయవ పదార్జాలమీద కాంతి (ఎవరిప్తే, అవి వీటిలో కఠ గవు వెండి ఉన్న రసాయన వదార్దాలలో ఈ మార్పు తక్సణమే వన్నుందని డాకర్‌ కనుక్కున్నాడు. అవేక పరిశోధనలు చేశాక వెండి అయోడ్డెడ్‌ అవే రపాయన వదా ర్మాన్ని ఛాయా(గహణానికి ఉపయోగించాడు, ఈ వదార్వాన్ని చీకటిలో ఆవిరిగా మార్చి

69

ఒక లోహపు వలకమీద పల్చని పారగా అంటుకునేటట్టృ చేశాడు. ఇందాకా చెప్పిన 'శిమేరాలో కాగితం ఉండేచోట ఈ పలకవి బిగించి లెను ఎదుటి మూత తెరిచాడు వెలుగు లెన్సు గుండా వెళ్ళి లోహవు పలకమీద బొమ్మగా పడింది, కాంతి పడడంవల్శ వెండి అయోడ్నెడ్‌ మారిపోయింది. కాంత్‌ సాందతకు అనుగుణంగా రొసాయనిక వికల్పం. జరిగి లోహవు వలకమీద. వెండి నిలిచిపోయింది. కాంతి తగలవిచోట వెండి అమోర్పెడ్‌ అలాగే ఉండిపోయింది. అవలు దృళ్ళంటెంక్క ఛాయాచి(తం లోహవు పలకమీడ , వడిందిం "

అయితే ఇది మన కంటికి కనబడడు. దీన్ని (వచ్ళన్నధాయ (116686 1028టీ అవొచ్చు. లోహపు పలకని ఇవతలికి తిస్తే వెలుగు అంతటిమీదా (వనరించి వల కంతా నలుప్ల్నె పోతుంది. అంచేత (పచ్చన్న (వతిబింబాన్ని వలకమీదడ ముందు కట్టు దిట్టం చెయ్యాలి. డాగర్‌ ఈ సమన్య విషయమై. విపులహ్నన పరిళోధన జరిపాడు. (వచ్శన్న (చతిబింబం పడ్డ వలకను చీకటిలోవే ఇవతలికి తీస్మి పాదరనం అవిరిని చానిమీడ (వనరింవజేస్తే, రసాయన వికల్చం జరిగిని (వదేశాల్లో పాదరనం ఒర్హుగా అంటుకుంటుందని అతను కవిపెట్టాడు. అంశమే కాంతి పాందతనుబట్టి పాదరసం ఒత్తుగామ్కా పలచగానూ పలకను పట్టుకుంటుంది, కాంతి తగలవిచోట్స అనలే అంటు శోదు. ఈవిధంగా శవచ్ళన్న (వతిబింబాన్ని (వత్యక్తం చెయ్యొచ్చు. ఇంక మిగిలిన సమన్య,' రసాయన వికల్పం చెందవి వండి అయోడ్డెడ్‌ను వలకనించి తీసిపారెయ్యడం. అది అలా ఉండిపోతే వెలుగు తగలగానే అంతా నల్బగా అయిపోతుంది. పోడియం ఛయో వల్సేట్‌ అవే లవణాన్ని వీటిలో కరిగించి ఆ (దావణంలో ఇందాకటి పలకవి కడి గితే వెండి అయోడ్డెడ్‌ కరిగిపోం౫ పలకమీడ పాదరనం మాతం మిగులుతుంది డాగర్‌ ఆరోజుల్నో అ౨ (ప్రసిద్నిచెందిన చిలతకారుడు. అందునల్స _తనవడ్చనున్న పాధన సంపత్తి తక్కున్నైవా ఎంతో చక్కని ఛాయా చిత్రాలు అతను తీయ గలిగాడు. ఒక కొత్త కళకు లతను వునాదులు వేశాడు. కీర్తీ, ధనం కూడా ఆర్జ్మించాడు.

ఇతని వద్చతి (వవంచం నలుమూలలకూ. (వచారం కాగానే, ఎందరో ఇతర శ్వాన్నజ్ఞాలు ఈ వద్దతి (ప్రాతిపదికగా వరిళోధనలు సాగించారు. కొత్త మౌర్మాలు కూడా అన్వేషించారు. ఫాక్స్‌ టాల్బిర్స్స్‌ అవే ఆంగ్లేయుడు, లౌహవు పంక బదులు కాగితాన్ని ఉపయోగించి, ఒక (వతిబింబాన్నుంచి, ఎన్నో కాపీలు తీయడానికి మార్మం కనిపెట్టాడు. డొకర్‌ పడ్పతితో శవతిదిఎబంపడడావికి అరగంట "ప్పెగా పళ్ళేది. ఇత రులు తక్కువ కాలంలో (వతిబింబపడబాన్ని విశ్హేపించడానికి మార్గాలు అవ్వేషింఛారు" శ్యవతిబింబి నిక్హేపానికి రాపాయవిక మార్గాలు కనుగొన్నారు.

వెండియొక్క రసాయన యౌగికాలను కాగితంమీదోో లోహపు పలకమీదో పూసి తీసిన ఛాయాచి(తాలు అంత విర్నువ్పంగా ఉండవు. గాదా పలకమీడ బిలాటిన్‌

70

(జున్ను గడ్డి. పూత పూసి, అ వూతలో వెండియొక్క రసాయన యౌగికాలమ పొదిగి వట్టయిలే అవలు బామ్మయొక్క వొగెటవ్‌ (అంటే వెలుగుగా ఉన్న చోట నల్బ గామ్కౌ వల్ళగా ఉన్నచోట తెల్ఫగామ్య ఈ “స్పేట్‌ మీడ కామెరా ద్వారా తియ్యెచ్చు, అవ్పుడి స్పేటు మంచి బొమ్మయొక్క (వతులు (కాపీలు ఎన్నయినా తియె్యచ్చు. అంచేగాకుండా. ఫోటో లీసేముండదే ప్ఫేటును తయారు చెచల్యుక్కర్సేడు.. కామె రాలో '్పేటును పెట్టి, లెన్సు తెరచి మూసిన తరువాత "స్పేటును రసాయన (దవా రీలో కడితే (వీటి “డెవలపర్శు" అంటారు. అంశ, కనబడకుందా (వచ్చన్నంగా ఉన్న బొమ్మను ఇవి (పతృకం చేస్తాలు). వెలుపుయెక్క సాందతను బట్టి లోమ్మ వల్సగా వెండి ప్పేటు మీడ మిగులుతుంది. ఇప్పుడు "సే్టేటుమీద మిగిలిఉన్న రజతం వణాన్ని పోడియం ధదో సల్చేట్‌ లాంటి (ఫిర్ఫింగ్స్‌ (దావణంలో కడి? లీసేస్తారు.. ఇవ్చుడు నెెటివ్‌ తయారయిందశ్నమాట. దీన్ని రసాయన పదార్జాలు పూసిన కాగితం మీడ పెట్టి వెలుగు (వవరింపజేస్త్తే వెగెటివ్‌లో నల్శిగా ఉన్నచోట కాగితంమీద తెల్ఫ గొమ్మా వెగెటివ్‌లో లెల్లగా ఉన్నచోట కాగితంమీద నల్చగానూ బొమ్మ వడుతుంది. ఈ కాగిరాన్ని వెగెటివ్‌వి కడినట్బు; గొనే కడి ఆరబెడితే అపలు బొమ్మ తయా రవుతుండి. ఇది పాట్‌, ఒక వనెగెటిక్‌ వించి ఎన్ని పాజిటివ్‌లన్నా తిమొచ్చు.

ఫోటోలు తీసే వద్చతి కకుక్కుని వీళ్నె ఏళ్ళయివాా. ఈవాటిక్సీ ఈకళ ఆ (పాఠమిక సూ్యతాలమీదే ఆధారపడి ఉంది. స్పృేట్టు తయారు చెయ్యడంలోమా, డెల్వపర్‌,. ఫిక్చర్‌ (దానణాలు తయారుచెదయ్యడంలోనూ కొత్త పద్చతు ₹ెన్నో *కన క్కున్నారు. ఈ శతాబ్చిలో రసాయన, భౌతిక శాస్తాలలో పాధింపబడ్న అభివృర్ని వర్చి చాయాచిత (గహణంలోనూ ఎంతో అభివృద్శి వచ్చింది. కొత్త రకం లె్సులు కొత్త రసాయన వదార్భాలు, ఛాయా(గహణంలో విర్నుష్టృతకు, స్పష్టతకు ఎంతో తోడ్పడ్డాయి. ఛాయాగ్రహణం, విత్యజీవితంలోనూ, వ్వెజ్బానిక వరిళేధనల్నోను వ్నెద్యంలోనూ ఒక అత్యవరరవ్నెన ఆంగంగా, అయిపోయింది" ఈ ఛాయ్యాగహణంలోనుంచి, నమాజు జీవితాన్నే తారువూరు చేయ్య॥ల అత్యద్భుత కళ ఒకటి ఉత్పన్న మవుతుందని డార్‌ కూడా వూహించి ఉండడు. మొట్ట మొదటి చలనచ్విత పరిళోధకుల్చె వా, అనతికాలంలో ఈ సాధనం (వపంఛింలోని ముఖ్య పరి(శవులలో ఒకటిగా అయిపోతుందని గాని మానవ జీవితంలో (వతి రంగంతోనూ దాని (పభొవము(ది గాథంగా పడుతుందని గొని కలగవి ఉండరు, రత మేమంటే ఈ కళ్ళ మనిషి కంటిలోని ఒక ఛిన్న లోపంమీద ఆధారపడి ఉంది. మనిషి ఏదన్నా వన్హువునంక చూసినప్పుడు, ఆ వస్తువుమీది కొంతి కంటిలో ఉన్న కటకం (లెన్స) ద్వారా వెనక ఉన్న రెటీవా అనే ఇెరమీద వడుతుంది. రెటీవాలో ఉన్న నూక్ష్మ వరాల ద్చారా ఆ చిల్లాన్ని మెదడు (గహిన్హుంది. అవ్వుడు మనిషి ఆ వన్నువుకు “చూస్తాడు”, ఆ వమ్నోవును కంటిముందు మంచి. తిసివేనివ్కా కొంత

7కే “సివు-అంయటీ సుమారు "సెకనులో 12వ వంతు కాలం వరకూలారెటీవా మీది బొవ్ము చెరిగిపోదు. అంటే మనిషి దాన్ని “చూన్నానే ఉంటాడన్నమాట. ఇది లోవ మనండి. లేక కంటియొక్కగుణ మనండిలాఫలిత మేమంచపటే, మనం కంటివి ఒక వస్తువు మీది మంచి మలో వస్తువు మీదికి తిస్పినవ్నుడు, వాటి తాలూకు (వతి బింబాలు రెటీనా మీద కొంతకాలం విలిచిపోంి ఉంటాయి. కినుక్క మనం ఎదురుగా ఉన్చ దృశ్యాన్ని అంతనీ ఒకటిగా చూన్నున్న (భమ కలుంతుంచి. కంటికి ఈ గుణమే గనక లేకపోతే. మన ఎదురుగా ఉన్ఫడంతా, కన్ని ముక్కల్ని పోయిన దృశ్యాల కలయికగా అపిన్నుంది. వాన నిజానికి వేరువేరు వర్ష్శబిందువుల ధార, కావి కంటికి ఆ బిందువులన్నీ ఆకాశాన్ని-చి కిందికి వదుతున్న వీటి దారాల్భాగా కనిపిస్తాలు, ఒక ఫ్రాన్‌ గాని స్పెకిల్‌ చ్యకం గావి వేగంగా తిరుగుతున్నప్పుడు ఆకులు గాన్మి “వలుగావీ వేరువేరుగా. కనబడవు, కలిసిపోయి. ఒక మెరుస్తున్న రేకలా అఫపిస్త్టాయి.. చీపావ?వాడు పిల్ణలు విష్మృచ్యకాలను కాల్చివప్పుడు, గులడిటి వెలుగే కనిపిన్నుంది,. ఇవన్నీ. దృష్టి నిలవ ఉండడానికి ఉడాపహాంణల, చలనచి్యితం కూడా కంటికున్న ఈ లోపంమీదడ ఆధారపడి ఉంది.

-4 “దృష్టి విలవి ను ఉపయోగించి అలాకాంం. (కితమే. పరిళధుులు కొన్ని చిత విచ్యితాలను నృష్మించారు. పరుగెత్తుతున్న గురాన్ని వరునగా ఫిటో (గావులు తీస్తి వాటిని ఒకి సుండటి. గొట్టంమీద అతికించా మమకోండి. దాని మం-ండదు ఒకళు చి్మతం కనబడేలాశ కన్నం వేసిన రేకుకు బిగించి, గొచ్చ్నా లిప్పా మమసుకోండిం ఒక్కక్క. బొమ్మే కన్నంలోకి వచ్చి. కనిబడిపోతుంటుంది. (పతి బొమ్మా, పోయిన తకవాత కొర్పిసేవు కంటే నిలవ ఉన్నందువల్న తరవాత బొమ్మతో కరిపీపోముు గన్యురం పరు?ెత్వుతున్న (భమ కంటికి కలిగిన్నుంది. ఇటు +వంటి. వెన్నో సాధవాలు తయారుచేశారు, వన్నె ణ్జానికులు. ఈ పాధవాలే మన చలన చిితవరికరాలకు పూర్చరూపాలన్నమాట. 1857 వ వంవత్సరంలో జూల్చ్‌ డూబోప్క్‌ అవే (ఫెంచి శాావ్నజ్హాడు 'చలనచిితాలని (వదర్శించడానికి ఒక యంథతం విర్మించాడు. దీనికి “బయోప్కోప్‌' అని "పేరు "పట్టాడు. మన వళ్ళి (పాంతాలలో ఈనాటికీ ఈ "పేరు (వచారంలో ఉంది. 21879 లో మే్యదిడ్న్‌ అవేఆయన కదులు తున్న జంతువులను ఫోటోలగావులు తీసి వీటిని వరువగా తెరమీద (వసరింపజేసి, జంత వులు కదులుతున్న ఆభానం కలగజెయ్యడానికి ఒక యంటతం. నిర్మించాడు. దీనికి ఎన్నో "కెమెరాలను ఒకదాని పక్కని ఒకటి పిద్పంగా ఉంచి, ఒక జంలువు ఏ కమెరా వఎందుకు వస్తే, ఆ కమెరా దావ్చి ఫోతో(గావు తీపే ఏర్పాటు చేశాడుః ఈ చి్యతాలన్నీ ఒకదాని వెనుక ఒకటి తెరమీద వేస్తే జంతువు కదిరివ (భమ కంటికి కరిింది. ఈ వద్పతికి ఆయన ఒక "పేబంట్‌ తీసుకున్నాడు. ఈయన

72 (వదర్శశలు చలనచి(తాలమీద ఆసక్తిని ఎక్కువ చేశాయి. అడి పాధ్యమని నిరూ పించాము,

షి ప్టాన్బీక్‌ యుగం. ఈ విద్శితవ్నెన పడార్నానికి పూర్చావతారం .. పెల్యు లాయిడ్‌, అంతవరకూ. ఏదో లేబెరదేటకీలలో ఒక విచి(తవ్నైన వన్నవుగా వరిగ ణింవబడుతున్న "సెల్యులాయిడ్‌ వితృజీవితావనరాలకు ఎంత్‌ ఉపయోగపడుతుందని పరి శోధకులు కనుక్కున్నారు. ముఖ్యంగా ఫాటోగగసీకి అది చాలా బాగా . ఉపయోగపడు తుందని తెలునుకున్నారు. ఫొటే్యగాఫ్‌ ప్పేటులో గాదాకి బదులు "పెల్యులాయిడ్‌వి ఉపయోగించి. 'ఫిల్ముీ లు తయారుచెయ్యడం మొదలుపెట్టారు, దీనివల్శ "స్పేటు తరవాత సేటు మార్చవలసిన అగత్యం తప్పింది. ఫిల్ము ఒక చుట్టగా కెమెరాలో "పెట్టి ఒక ఫోటో తీయగానే చుట్టను తిప్పి మరో ఫోటో, వెంటవే తియ్యెచ్చు. దీ)కి అనున్నైన. కెమెరాలు స్పష్మ్టించిన పరిశోధకులలో ముఖ్యులూ-ధామప్‌ అల్వా ఎడిసన్‌.

అవుతే మొట్టమొదటి చలనచి(త కెమెరాను, చలనచిిత (వదర్శనకు వీళ్ళెన (పాడెళ్టరునూ. వృష్ప్టించిన ఘనత ల్యూమియర్‌ అవే (ఫంచి పోదరులది. వీరి 'కమెరా. నిముషానికి 900 చితాలు ఫోటోలగావు తీయగలదు. ఫిల్ముకి రెండు పక్కలా కన్నా లున్నాయు., ఆ కన్నాలు పళ్ళ చకాలలో అతుక్కుని ఉంటాయి, అంచేత పళ్ళ చ్యకం తిస్పినప్పుడు.. ఫిల్ము చుట్నృకుంటుంధి. కెమెరా లెన్సు వెనకాల గుర్మాడటి కన్నం ఉంది. దీవిసుండా వెలుగు ఫీల్ముమీద పడుతుంది. ఈ కవ్నానికి వెనకాల ఒక సెద్ద కన్నం గల చ్యకం తిరుగుతుంటుంది. ఈ చ్యకం కన్నాన్ని మూన్నూూ తెరుస్తూ ఉంటుంది. చ్యకం కన్నాన్సి తెరిచినప్పుడు. వెలుగు ఫిల్మ గాద వడి ఎదురుగా ఉన్న దృశ్యం యొక్క ఛాయాచి్యంతం వడుతుంది. చ(కం కన్నాన్ని మూపెయ్యగావే పళ్ళ చ్యకం సాయంతో ఫిల్ము తిరగి, బొమ్మ పడిన భాగం స్పెకి, పోయి, కొత్తఫీల్ము కన్నాశకి ఎదంరుగావన్తుంది. ఇలా ఫిల్ము ఎంత పాడుగుందో అంచ పొడుగూ ఎదురుగా ఉన్న దృశ్యాన్ని ఫొటో(గాఫ్‌ ఫయ్యెచ్చు.

ఈ ఫిల్ముని డెవలప్‌ చేస్తే వెట్‌ వన్తుంది. ఈ వెగెటిన్‌ నుంచి, ఇటు వంటి "సల్యూలాబుడ్‌. ఫీల్ముమీదే పాజిటివ్‌ తియ్యొచ్చు. (పాజెశ్టరొ కూడా కెమెరా వంటిచే.. ఫిల్ము వెనకాల కాంచిమంతమ్మెన. విద్యుద్నీవం ఉంటుంది. ఫిల్ముగుండా ఆ కాంతి లెక్పులోకి (వనరించి, తద్చారా ఎదురుగా ఉన్న తెరమీద బొమ్మ పడు తుంది. కెమెరాలో లాగే కన్నం ముందు చ్యకం తిరుగుతూ దాన్ని మూస్తూ తెరుస్తూ ఉంటుంది. మొదటి బొమ్మ తెరమీద పడింది. వున కంట్హా టొని (పతిరూనం రెటీవా మీద వడ్తిండి. (పావెక్టరు. తిస్పినందువల్ల తెరమీద మొదటి బొమ్మ చెరిగి పు రెంజో బొమ్మ వడ్గింది. అయితే మన కంట్నో (దృష్టి నిలవ ఉండడం

73 వల మొదటి బొమ్మ చెరిగిపోకుండవే దానిమీద రెంటో బొమ్మ పడుతుంది. అలా వరనగా బొమ్మలు ఒకదాని తరువాత రెటీనా మీద వడడం మూలంగా, అంతా కలిని పోయి, ఒకే కదులుతున్న బొమ్మలా అనిపిస్తుంది.

ఈ యర్శతంతో ల్యూమియర్‌ పఫోదరులు 1895 వంవత్సరం 28 డిసెం బరున మొదటి చలవ చి(తాన్ని (పేక్టకులకు చూపించారు. (పదర్శనంె మొదటి వించి తుది వరకూ వీ ఆవాంతరం లేకుండా సాగిపోయింది. యం్ళతం అంత నిర్వు వష్మంగా తయారు చేశారు వారు. (వజలలో "పెద్ద అలజడి బయలుదేరింది. చలన చి్యతాల యెడల ఆవాడు (వజలలో రేకెత్తిన ఆనక్తి అంతకంతకు "పెరిగి ఈనాటి కద్షి వ్యామోహంగా పరిణమించింది. ఈవాటి 'కెమెరాల్హూ థీయేటర్లలో ఉపయో గించే (పొజెక్టర్నూ ఎంతో సున్నితమ్నెన యం్యతాలు, అతి కిష్టమైన నూక్ట్మ మ్నెన పాధవా శెన్నో ఉన్నాయి వాటిలో. అయితే (వరాన నూ్యతంలో మట్ళ్టుకు ల్యూమియర్‌ సోదరుల పాధవాలకూ వీటికీ ఏమీ భేదంలేదు.

ఉన్నదాంతో తృస్తివడడం మానవ లక్టృణంకాదు. ఈ అసంతృప్తి, దురాశకూ్కూ వంఘర్షణలకూ. దారితీసివా. వాక్షరకత అభివృది చెందడానికి కూడా అదే మూల కారణన్నె: ది, కదిలే బొమ్మలను కనుక్కున వ్వైజ్బానికులు అంతటితో ఆగలేదు, తెరమీద కదిలే బొమ్మలు మాట్మాడాలి. విడాలి. ఇది వృెబ్బావికు ₹లా పొధించాలో లెలునుకువే ముందు “మాటాడే పెళ్ళిని గురించి కొంచెం తెలుసుకుందాం.

మనిషి గొంతును పోలిన శబ్బాలు ఛేసే యం[తాలనము చెయ్యరావికి చాలా కాలంగా పరిశోధర జరుతూనే ఉంది ఎందలో పరిశోధకులు లిత విచ్యితవ్నెవ వాద్య విశేషాలను సృష్టించి, వాటిని మోగించి ఎలాగ్నెనా మనిషి గొంతును పోలిన శబ్బాని యంగతం ద్చారా పుట్టి. ంచడానికి (చయత్నించారు. మనిషి మాటలు యంశతం చ్చారా రికార్న్‌ చెయ్యడానికి సాధవాలు (కిందటి శతాబ్బంలోవే కనుక్కున్నారు. 1857 లో లియాన్‌ ప్కాట్‌ అనే న్నెబ్బానికుడు కోణాకారంగల ఒక యంగ్యతొన్ని సృష్టించాడు. ఈ యం్శతావికి వన్నటి న్నైెవున ఒక లోహవు రేకు ఉంది. దాని మధ్య ఒక మాది ఉంచి. ఎవరయినా గొట్టంలోకి మాట్టా, డివప్పుడు లోహపురేకు శబ్బావికి అనుగుణంగా వృందిన్నుంది. సూది కూడా కదులుతుంది. ఇవ్ఫుడు ఈ షూదివి పొగవపూసిన ఒక రేకు గొట్టింమీద అన్ని, గొట్యాన్ని తిప్పినట్టయితే మసిమీద శబ్బానికి అమగుణంగా వంకర టింకర గీత వడుతుంది. ఇటువంటి (నయత్నాలు ఎందలో పాొగింఛచారు.

అలిలే మొట్టమొదట మానవ గ్యాతాన్ని ఒక యంథతం ద్భారా రికార్డు చేస్తి దాన్ని తిరిగి వలికించిన ఘనత థామస్‌ ఆల్బా ఎడిసవ్‌ది.. ఆ మహామభావుడు ఎన్ని వరికరాలు కనుక్కున్నాడో లెక్కలేదు. ఆయన తయారుచేసిన యం(తం అతి మలభమ్మెనది. అంతవరకూ. దాన్ని ఎవ్పరూ కనుక్కోలేదంళే నిజంగా ఆళ్ళర్యమే.

7త్తీ

ఈ యంతానికి ఆయన *ఫోన్నోగాఫ్‌' అని “పేరు “పెట్టారు. ఈవాటికీ కొందరు (గౌమఫోనును. "ఫోనోగాఫ్‌' పెట్చి, అంటారు. సివీమాను *బదుస్కోవు' అనృట్న గావే. ఆయన “ఫోవోలగాఫ్‌"లో ఒక గొట్టం ఉంటుంది. అది ఒక ఇరుసుమీడ గుంళ్ళడంగా తిరుగుతుంది... దీనిమీద పలచని తుత్వువాగపు (21060) లేకు పరిచి ఉంటుంది. దీనిమీద కోణాకారంగల గొట్టం ఉంట.ంది. డాని సన్నటి చివర ఒక లోపహాపు పాఠ (డయా(ఫం) దారి కొక ముల్చు ఉంటాయి. కోణంలోకి ఎవరన్నా మాట్టాడుతూ గొట్బాన్ని ౦సుంటడోంగా (తిప్పినట్టయితే, ములు, తుత్న వాగపురేకు వీీద ఎత్నపల్గాలుగా గీతలు గీన్నూూ పోతుంది. ఆ ఎత్నుపల్హాలు శబ్బానికి అమగుణంగా ఉంటాయి. గొట్టం పీటవారుగా "పెట్టడం మూలాన్ని ముల్ళు గొట్టం ఒక పక్కనుంచి వురొక వక్కకీ జూపతూ పోతుంది. గొట్టంమీద మనిషి మాట్టాడినదంతా నిస్టిప్తవ్నైవ దన్నమాట,

శబ్బాన్ని పునన్స్ఫృష్మి చెయ్యడానికి ఎడినన్‌ ఇదే యం తాన్ని ఉపదోగించాడ.. గొట్టం మీద ముల్బు మొట్టమెందట "పెట్టి, దాన్నితిప్పిత్కే ఎత్నవల్సాల గీతలో ముల్ము చయాణంచే. డయా్యఫంలో న్పండనం పుట్టిస్న్టంది. ఆనందం కోణాకారం గ/౦ గొట్టంలోవి గాలిలో శబ్బంగా న్పందిస్నంది, మొదట ఏచ్చెతే మాట్టాదామో, అది తి౨గి వికబడుతుంది. మొట్టృవెందట్న 1877 లో వెడిసన్‌ ఈ యం్శతాన్ని (పదర్శించి చూపిం చాడు. * మేరీ కుందొాక మేకపిల్ల *, అవే ఆంగ్భ గీరాన్ని తనే పాడ్‌, మల్ళీ యంగ్యతంచేత పొడించి వినిపించాడు. విన్నవాళ్ళంతొ అమితాశ్చర్యపడ్డారు. అయితే ఇదే సమయానికి (గావ్‌ అవే (ఫెంచి పరిశోధకుడు కూడొ ఇటువంటి యంతు ఒకటి కనిపెట్టాడు.

ఎడిసన్‌ యం తాన్ని ఇతరులు ఎన్నోరకాల అభివృర్ని చేశారు. 1887 లో ఎమిల్‌ బెర్నెంగర్‌ అవే శాస్పృడ్డాడుు ఈవాటి (గామఫోను యం(తాన్ని నిర్మించాడు. గొట్చిం బమలు ఇళ్మివరువుగా ఉన్న వ్నెవంతో చేసన స్ఫేటు వాదాడాయన. శబ్బాన్ని దొ3 వీచ విశ్లిప్పం చేశాక దాంమీద మెత్తని (గాస్నెచ్‌ (ఒకరకం బొౌగ) పాడుంఒల్భాడు. (ొస్నెట్‌ విదృ్యుత్ససారకం. దీన్ని ఇన్నుడు మ్యెలతుత్తవు (దొావణంలో ముంచి విద్య చ్శృక్తి (వ్రవహింవ చేశాడు. రాగి ఈ ప్పేటు మీద మెల్ళగా విక్హిప్తమ్మెంది. దీన్చి మెలిగా _ వ్నెనవు స్మేటునించి విడదీశాడు. ఈ రాగిరేకు ఇప్పుడు, అసలు స్నేటుకి వెసటివ్‌ అన్న మాట. దీన్న వురొక లోహపు రేకుతో బలపరచి, దీన్నాక అచ్చు గా తయారు చేశాడు. ఏ వెత్తని పదొర్బం మీద ఇది నొక్కినా అసలు ్పేటుయొక్క ముషదపడుతుంది. (గామఫోము. ప్ఫేటు తయారయిందన్నమాట. అంతేకాకుండా రికారింగ్‌ యంతావికీ (గామఫోనుకీకూడా, తిరగే శ్యటం ఒకే వే.ంతో తికిగేఎట్బ ఏర్పాటు చేశాడు.

ఈ సంగీతపేటిక బపాుజనామోదాన్ని పొందింది. మంచి పంగీతాన్ని మన ఇంట్యోనే వివడాఎకి సాధనం దొరికింది. ఈ పడ్చతి? తరవాత వరిశోధకులెంతో అభివృది

765 బేళరు. రేడియోలో సాధించిన విజయాలు, శబ్బ(గహణంలోనూ విన్నో మార్పులు తీనూ కొచ్చాయి). ఈ రికార్నింగ్‌కి విద్యుచ్భక్తిని ఉపయోగించడానికి 1929 లో పాధవాలు కని "పెట్టారు. వ్యె్యకోఫోన్‌ ద్వారా శబ్మాన్ని అలిసన్నితంగా "స్పేటుమీద రికార్న్‌ చేసేమార్ణాలు అమలులోకి వచ్చారు.

భాతికశాన్న పరిజ్ఞానం ఇతరరంగాలలోఎన్నోమార్చులుళెచ్చింది. 048లో కొత్తవద్బతి శబ్బ్టగహణం అమలులోకివచ్చిండి. వీటిని వ్నె(కోగూవ్‌రికార్డులుఅంటారు.. ఈ రికార్డులలో గాడులు అరిహాక్ట్మంగా ఉంటాయి, అతిద్గ రగా ఉంటాయిఎ.మామూలు- (గామఫోను రికార్ములు నిమిపానికి 78 చుట్న తిరుగుతాయి. మ్య ోలగూవ్‌ రికార్డులు విమిషానికి 106 శేక 33 చుట్టు తికుబుతాలు). అంజీత మామూలు రికార్డు లకం కీ ఇవి. ఎక్కవ సేపు పాడతాయి. వీటిని చీర్చకాల రికార్నులని కూదా అంటారు. వీటితో శబ్బ హణం అరిసున్నితంగా ఉంట్టుంది. ఇంచుమించు లసలు సంగీరంలొడే వినపడుతుంది. ఇవి వింటుంటే. మొదట ఈ రికార్నులను కొలంబియా కంపెనీవారు (చవేళపెట్టారు. ఈమధ్య అర్‌. సి, ఎ. వారు నిమిషినికి &ర్‌ చుట్న తిరిగే రికార్డులను (వవేశపెట్టారు. ఇవి చాలా భిన్నవికూడా. ఇవ్పుడిస్నుడు ఈ రికార్డులన్సీ మనదేశంలోనే తయారు చేస్తు వ్నార-- కర్ణాటక వంగీతాన్నికూడా వీటిలో విడుద చేస్తున్నారు.

1958 లో శబ్చ్యగ హణంలో విద్శవాత్మకవ్నైన మాల్చొకటి వచ్చింది. ఈ

మార్చును అర్హం చేసుకోవాలం కే, దేవుడనలు మనకు రెండు ఫవులు ఎందుకు “పెట్టాడో (గహించాలి. రెండు చెవులంకూ మధ్య నుమారు € అంపళాం దూరముంటుంది. ఎక్క ణ్శ్మించయినా శస్హం వస్తే, అది రెండు చెవుంనూ ఒకేసారి చేరదు. కొంచం కాలవ్యవధి ఉంటుండి. ఈ వ్యవధివర్శి మెదడు శబ్బం ఏ దిక్కునుంచి, ఎంత దూరాన్నించి వచ్చిందో అంచనా వేశఘుకుంటు:ది. ఆవఐుతే ఒక యం(తం ₹బ్బాన్ని (యహించేటప్పుడు, ఈ అవకాశం లేదు, వ్నె్య్యకోఫోన్‌కి ఒక వా్యాం ఒకేదూరంలో ఉంటుంది 4దొ. అంచేత రికార్డు అయిన శబ్బా విక్కీ సహజంగా విన్న శబ్బావికీ కొంచెం భేదం ఉంటుంది. యాంతి ధ్వనిని నహజ ధ్వ౨కి దశృరగా తీసుకురావదా)కి స్ర్రీరియో ఫోనిక్‌. రికార్నింగ్‌ వద్చతి అవి ఒకటి కవి "పెట్టారు. ఇందులో +బ్బాన్ని 20 అడుగుల దూరంలో 7ల రెండు వ్నెకోఫోనుల ద్వారా రికార్డు చేస్తారు. ఒకొక్కన్నె(కోఫోన్‌లోంచి వచ్చిన శబ్దాన్ని ఒకేగాడిలో రెండుపక్కల వికి విడిగా రికార్డు చేస్తారు. శబ్బాన్ని వున్నష్నించే పాధఠంలో ములు కొత్తరకంగా ఉంట"౦ది. అది ఈ రెండు విడివిడీ రికార్మ్నుంగులమూ తాకుతుంది. వచ్చిన శిబ్వాన్ని రెండు స్పీకర్శ ద్వారా విన్నసతే నహజళబ్బాన్ని వింటున్న శ్ళే ఉంటుంది. (గామఫోన్‌ వింటు న్నే ఉండదు. అతిఘున్నితక్నన మాక్ట్య్మవ్నెన, ఏశార్చింగ్‌ పద్పతులు ఇప్పుడమలులో ఉన్నాయి,

76

విద్యుచ్భక్తి శబ్బవిక్నేపంలో ఎలాగ మన్నితమెవమార్చులు తెచ్చిందో, అల్హాగే శబ్బ విశ్శేపంలో కూడా ఎన్నోమార్పులు తెచ్చింది. పాత్యగామఫోనులో, ఒకొక్క రికార్డు అయిపోవడంతో కే సూది మార్చవలసి వచ్చేది. కీ ఇవ్వవలసి వచ్చేది. ఆ తర్పాత మాదిని మొదటిగాడిలో "పెట్టవలసి వచ్చేది. ఈ రకం ((గామఫోనులు ఎక్కడో విద్యుచ్చక్తి వెరగవి మారుమూలవళక్సెలోఉన్నాయేమోగావి, పట్నాల్భోమచ్చుక్ఞైనాకనిపించవు. ఇప్పుడు బాటరీ లతో పలికే గామఫోనులు అమలులోకి వచ్చాక్క పల్ళెల్మో కూడా కనబడకుండాపోయాయి. కొత్తరకం (గామఫోను విద్యుచ్భక్షి మూలంగా పని చేస్తుంది. ఇది నిజానికి (గామఫోను కాదు. విద్యుచ్భక్తి మూలంగా, ఈ యం్యతంలోని టర్న్‌ టేబిల్‌ (అంళే తిరిగే బల్గ రెండు మూడు వేగాల్మొ విర్ముష్పంగా లిరుఫుతుంది. కీ అనవసరం. ఇదీ ఒక పొలభ్యమే గాని శబ్బాన్ని యథాతథంగా ఫునన్స్ఫృస్మి చేయ్యడంలో మట్నుకు, విద్యుత్శక్తి ఎన్నోరెట్సు అనుకూలవెనది. ఈ కొత్త యం(తంలో నూది కూడా వేరు. ఇది తరుచు మార్యవక్కర లేదు. మంచిరకం ఉకుతో చేస్తి దీని చివర ఒక ఎగ్యజపు పొడి పొదిగి తయారు చేస్తారు, నెలలూ సంవత్సరాలూ కూడా పని చేస్తుంది ఒకొక్క నూది. గాడిలో నూది (వయాణం చేస్తున్న్పుడు గాడిలోని ఎగుడుదిగుడులము బట్టి అందులో ఉన్నసృటికంమిద ఒతిడి మారుతుంటుంది. దాన్నిబట్టి న్ఫేటికం గుండా (పవహించే విద్యు_త్పవాహం మార శుంటుంది. ఈ విద్యుత్నులోవి మార్పులు రేడియో వాల్వుల ద్వారా "ెరిగి, స్పీకరును చేరుకుంటాయి. శిబ్బం వుంది. పాతరకవు (గౌమఫోను శబ్నంకవ్నా, ఇది ఎంతో స్పచ్చుంగా ఉంటుంది. అంతేకాకుండా మన చేవిశి ఇంపుగా ఉండే స్థాయిలో శబ్బాన్ని అశ్ళే పెట్ట వచ్చు ఈ వద్దతిలో,

ఈ యంగతాల ద్దారా మహాగాయకులు పాడిన త్యాగరొణా క్షీర్హవలమ మనం ఎన్సుడు వడితే అవ్పుడు, ఎక్కుడవదితే. అక్కడ వినవచ్చు స. ఇందాకా. చెప్పినట్టు మనిషికి తృస్తిలేవు. అందులొ ప్వాతిశయం ఎక్కువ.

మా అమ్మాయి ఎంత బాగా పొడుతుందనుకున్నారు?”.. ఆకాశవాణి వాళ్ళు బత్సిగా కొత్తవాళ్ళకి ఆవకాశం ఇవ్వరుగా ?--అని వాపోయే తలిదంశ్నడుల్ని ఎంత మందినో చూని ఉంటారు మీరు. వాళ్ళ ఆత్మపంత్పన్నికోనం, వ్నెబ్బానికులు 'బీప్‌రికార్నర్‌ కను క్కున్నారు. పదివన్నెండు సంవత్సరాల ఈమధ్య ఈ 'బీప్‌రికార్నర్‌ (వజలకు అభిమాన యంగళమయిషోయింది. ఇది చేతపుచ్చుకొన్న పెద్దేమనిష్కి తన కుమార్తెల గాన గందర గోళాన్ని దురదృష్పవంతుల్నెన అతిధుల మీద రుదవచ్చు. ఈ యం[తంలో నన్నని ప్టాన్టిక్‌ "ఓస్‌ ఉంటుంది. దానిమీద అయోఆక్సిదము. (1502 0౫146 ఎ్య్యరటి పొడుం.) వలచగా వూయబడి ఉంటుంది. యంటతావికి తలించడానికి ఒక శిన్న మ్నె్య్యకోఫోన్‌ ఉంటుంది. ఇది శబ్బాన్ని విద్యుదాఘాతాలుగా మౌరుమ్నుంది. వీటివి రేడియో వార్వాలు "పెంచుతాయి. ఈ విద్యు(త్నవాహం ఒకి విద్యుడయస్కాంతంలోని తీగచుట్ట ద్వారా (వవ పిస్తుంది. అయస్కాంతశక్తి విద్యు తృవాహంలోని 'పెచ్చుతస్లలకు అనుగుణంగా మారు

77

తుంది. ఈ అయప్కాంతాన్ని అంటుకుని "బపు ఒకే వేగంలో నడుస్తుంటుంది. దీన్ని వడపడానికి విద్యుత్తువల్ణ తిరిగే మోటారు లుంటాయి. 'ఓవుమీద 1202 0౫166 అయస్కాంతావేశం పొందుతుంది. విద్యుత్పవాహంలోని హెచ్చుతగ్గుల కనుగుణంగా ఈ విధంగా శబ్నాన్ని 'మేపుమీద రికార్డు చేశావున్నమాట. 'కేవును మళ్ళీ వెనక్కి తిప్పి మలొక విద్యుదయస్కాంతం మీదుగా రానుకుంటూ పోనిస్తే, 'శేవులోని హెచ్చు తగ్గ లనుబట్చి విద్యు(తృవాహంలో మార్పులు వస్తాయి. వాటిని వాల్వుల ద్వారా "పెంచి స్పీకరులోంచి (చవహింవడేస్తే శబ్బం వునరుత్సన్నమవుతుంది. ఇందులో నులువు ఏమిటం కే, శబ్బాన్ని రికార్డుచేసి వెంటనే వినవచ్చు. అయితే ఇది కేవలం ఆహ్మాదం కొసనం ఉపయోగవడే ఆట వన్నువేకాదు. దీవివల్శ ఎన్నో ఉవయోగాలువ్నాయి.

ఇంక మనం చలవచ్యితాల విషయం తిరిగి పరామర్శిద్దాం. ఇదివరకు నునం వదరిపెట్టినన్నుడవి మూకరి(తాలు. వ్నెజ్హానిక చరితలో వచ్చిన కొన్ని మార్పులలాగే మూకచిితాలు టాకీలుగా ర్యాతిర్యాతి మారిపోలేదు. ఈ వరిణామం కొంచెం తాపీగా వచ్చింది. “నాన్నా! పులి, కధలో పురిలాగ, టాకీలు చాలాకాలం ఇదుగో ఒన్నున్నా అని లెదిరించాయిగాని రాలేదు. తీరా వచ్చిన తరవాత మాతం, మూకచితాలను పూర్తిగా మింగేశాయి. అంతేకాదు. టాకీలు చలనచిత స్వరూపాన్ని ఇంతగా తారుమారు వాసేస్తా యవి ఆలోజుల్నో ఎవరూ ఊహించన్నైవాలేదు. మొదిటి పరిపూర్మ టాకీ ది జాబ్‌సింగర్‌ = ఆల్‌జొన్పన్‌ అందులో కఠథావాయకుడు. 1929 లో ఇది విడుదళ్నెంది. అంత్యకితం బుర్శిటాకీలు రాకపోలేదు. కొన్ని మూక చి్యతాలలో అక్కడక్కడ సంభాషణలు, దృశ్యాను కూల శబ్బాలు, కలపడానికి (పయత్నాలు కూడా జరిగాయి. అయితే ఆ (చయత్వాలను (వజలు హర్షించలేదు. “ది జాద్‌ సింగర్‌” విడుడళ్ళె నప్పుడు (వబల ఉత్పాహం గట్టు లెంచుకుంది. చృితనిర్మాతలకు టాకీలు వ్యాపారరీత్యా బొభపాటిగా ఉంజొెచ్చువన్న ఆశ కరిగింది. ఆ తరువాత మూకీలు గత చరితలో భాగాల్నె పోయాయి.

బొమ్మ వేత మాట్టాడించాలవి అన్నిదేశాల పరిశోధకులా (వబల (వయ

త్నాలు చేశారు. దృశ్యంలోవి గమవానికి అనుగుణంగా శబ్బాలు జోడించడానికి సాధవాలు కొన్ని కవిపెట్టారు. శబ్బాన్ని వేరే రికార్డు చేస, చితం (వదర్శిస్తున్నప్పుడు దానితో కూడా పునరావిష్కారం చేశారు. అయితే ఈ (వయత్నాలన్నీ ఎంత మొరటుగా ఉండేవో వేరే చెప్పనక్కరలేదు. బొమ్మకీ శబ్బానికీ పొత్తు కలవడం మహాకష్ట్రం, వాయకుడు మాట్టాడ్నిం అయిపోయాక, వాయిక కోపం వచ్చి న్నీ ముఖం తిప్పుతు వెళ్ళిపోయాక్క, అతవి గొంతు వివదడ్శర౦, లేక వాయిక “పెదవులు కదులశుంళఓ, వాయకుడి మాటలు వినవడ్డం లాంటి అనందర్చాలు అవేకం వస్తాయి. అంచేత అటువంటి (చయత్నాలకన్నిటికీ వురిటి లోవే పంధికొట్టెంది. శబ్బాన్ని కూడా, బొమ్మ పక్కనే, వెలుగువీడల్నో ఫిల్ము మీదే రికార్డు చేపే వద్దతి కమకువ్నాకగాని, నిజవ్నెన టాకీ యుగం (ప్రారంభంకాలేదు,

78

చలనచిితంలో శబ్బాన్నిి ముందు. విద్యుల్‌ప్పందవాలుగా మారుస్తారు. ఆ వవావోన్ని ఒక (పత్యేకమ్మెవ విద్యుగ్నీవంలోంచి (సవహింపటేస్నారు. ప్పండవాలకు ఆమ గుణంగా దీపంలో కాంతి హెచ్చుతూ తక్తుతూ ఉంటుంది. ఈ హెచ్చుతప్నులు, వెలుగు వీడల రూపంగా పివీ ఫిల్ముకి ఒకపక్క సన్నని పీలికగా రికార్డు చేస్తారు. చీన్ని 'సౌండ్‌(టాక్‌” అంటారు. ఈ ఫిల్మును (పాజెక్టరులో "పెట్టే నడిసినప్పుడు, ఈ 'పొండ్‌ (టాక్‌"లోవి వెలుగునీడలు శబ్బంగా మార్చడానికి అందులో ఏర్పాటుంది. “ఫోటోఎల్ళెక్టిక్‌ సెల్‌, అని ఒక బల్బుళాంటి పాధనం ఉంది... దానిమీద వెటపపడితే అందుళోంచి విద్యుత్తు (వవ హిస్తుంది... వెలుగు తీక్ష్టళనుఒట్టె విద్యుత్ను మూరుతుంది. ఈ విద్యు.త్పవాహాన్ని

వాల్వుల ద్వారా స్పీకరులోకి పంపితే, పెలుగువీడలు శబ్బంగా మారుతాయి, చలవచ్మితాలలో శల వనిక్ణేపానికి (రిరార్డి ంక్‌క్రి రెండు. పద్దతు లున్నాయి" మొదటి పద్దతిలో వెలుగుయొక్క తీక్ట్ట్యత నూరురుంటుంది* (టాక్‌ వెడల్పు, మాందు. వెలుగునీడల సాం్యదత మామే మారుతుంది. తెందవ సడ్దతిరో (టాక్‌ వెడల్పు శబ్బానికి అనుకుణంగా మారుతుంది. మొదటి వడ్చతికన్న రెండే పద్దతి ఎక్కువ ఉవ యోగంలో ఉంచి. ఈ రకం శబ్బని్హేపానికి ఎన్నోరకాల సాధనాలున్నాయు. అందులో

ఒకటి మాతం ఇక్కడ నూ:స్తాను. మ్వైళ్యకోఫోన్‌ చ్చారా శబ్బస్పం.వాలు వద్భుత్‌స్పందవాలుగా మారిన తరువాత, వీటివి ఒక విద్యుదయ.స్కాంతంలోని లీగచుట్టల ద్చారా ఎవపింపబేస్తార-. దీని ఆయ స్కాంతావరణంలో ఒక చిన్న లీగచుట్ట (వేలాడుతూ ఉంటుంది. ఆయస్కాంత శక్తిలో వస్తున్న మార్నుల కనుగుణంగా తీశచుల్న తిరుగులూ ఉంటుండి. దానికొక చిన్న అడం అతికించ-డి ఉంటుంది. ఆ అద్బం మీద ఒక విద్యుర్నీపపు వెలుగు పడి (వతిచింటించి, మరొక యం్యతంలో సాగిపోతున్న ఫిల్ముకు ఒకపక్క అంటే సౌంర్‌ (టాక్‌ కీనం (వచ్యేకించబడిన న్స లంతో పదుతుంది. అద్బిం శబ్బృస్నందవాలకు ఉఅమగుణంగొా కదలడం చేత పౌండ్‌ టాక్‌ మీద వెలుగు రే పెడల్ను మారుతుంటుంది. రెండు పర్చతులలోమూ కొన్ని కష్టనిష్మురాలున్నాయి.. కొన్ని నులువులూ ఉన్నాయి, రానురాను శ్చ; నిశ్లేవం అతిసున్నితమయిన కళగా తయార్జెంది. ఇప్పుడిప్పుడు ఒకపాట రికార్డు చెద్యూలం కు వాదృసం*రం వేచే ర్‌కొర్డు చేస్తి ఆ తరువాత గాశలాన్ని దావితో కలిసీ ఆతరవాత ఆఖరు పొండ్‌ (టొక్‌ తయారు చేయడాని] మార్నాలు కని "ెట్టారు.. ఒకొక్క సౌండ్‌ రికార్నిన్టు ఎన్నో వింతలు చెయ్యగలుగులున్నాడు. కొన్ని చిలతాలు విజయవంతం కావడాగకి సౌండ్‌ రికార్డిన్న (పదిభే ముృకారణమని అనుకోడం కూడా ఉంది. గే వక్‌,

టాకలు (వచారంలోకి వస్మున్నవ్పుడే. (లివరు చి్యతాలు కూడా (కమంగా

• బహుబనామోదాన్ని పొందడం శృపారంభించాయి. (తివర్మచితాల అచ్చు న విసయం (వస్తా

79

చించినప్పుడు దాని (పారమిక మాూ్య్యతాలు అక్కడ వివరించడం జరిగింది. వర్ధఛాయా చి్యతాల విషయంలోనూ మ్యాతం అదే. మొట్టమొదట విజయవంతమ్నె నదీ, ఇవ్పటికీ బహుళ్ళప చారంళో ఉన్నదీ, హెర్బర్ట్‌ శాల్మస్‌ కనుక్కున్న పచ్చతి. దీన్ని 'టెన్నికలర్‌పద్బి క అంటారు. ఎన్నో సంవత్పరాల కృషి ఫలితంగా ఆయన దీగ్ని సాధించాడు. ఆతరవాత ఎందరో చీన్నై అధివృడి చేశారు. దీనికి ఒక (పత్మేకవ్నెన కెమెరా ఉపయోగిస్తాటు. ఇందులో లెక్పుకు వెనకాల ఒకగాదా “జిన్‌” ఉంటుంది. అది లెన్సు గుండా వచ్చిన బొమ్మను రిక్షా రెండు (వతిదింబాలుగా విడదీస్తుంది. ఒక (వతిబింబం తిన్నగా పోతుంది, మలొ కటి లెక్పుకి ఎడమవక్కగా పోతుంది... ఇది ఒక ఫిల్టర్‌ గుండా పోతుంది, ఈ ఫిల్బర్‌ ఆకుపచ్చ కాంతిని ఆక, ఎముపు వీంల (ఏసరింపజేస్తుంది. తిన్నగా పోయిన కాంతి, కూడా మరొక ఫిళ్చర్‌ గుండా పోతుంది. అందులోంచి లకుపచ్చ. కాంతి ఒకక పోతుంది. అది ఒక ఫీర్ము మీద ఫోటో(గాఫ్‌ అవుతుంది. ఎడమ పక్కకు పోయిన కాంతి (ఆం మే ఎరువు, వీలం, కలిసిన కాంత్సి మొదట ఒక ఫిల్ము మీదపడి, దానికుండా (పసరించి వెనుక ఉన్న మలొకఫిర్మి మీద పడుతుంచి. మొడటి ఫిల్ము నీంన్నే ఫొటోటగాపు తీస్తుంది. దొవి వెనక ఉన్న ఫిల్ము మీద ఎరుపే ఫొటో(గాఫు అపళతుంది. ఇప్పుడు ఒకే బామ్మ తొలాకు మూడు చాయాచితాలొచ్చాయి. మూడూ మూడు (పాధమిక వర్ణాల వోల వ్‌లు మనకు వస్తాయి. ఈ మూడింటినీ ఒకడావి మీదవొకటి ఫోటో(గాఫిక్‌ (ఏింటింగ్‌ చేసే ఒకొక్క పొరకూ డాఎకి సంభంధించిన (పాధమిక వడ్శల పూసి ఆవిధంగా (కివర్షచి్యతం తయార చేస్నారు. న్యూలంగా సూ(ఓం ఇదేనయున్నా ఇందుతో ఎన్నో మాక్న్మాలున్నయి. చాకచక్యం

ఎంచ్చెని అవసరం. ఇచేవాక ఇదర వర్మ్మచి్యల పడ్డ, రుభివ్న ఇస్పుడమలలోఉిన్నాయి. ఇవేగాక చంకదితసీములో ఎన్నో కొత్త కొత్త పద్చతులు అమలులోకి వచ్చాయి, టాహ్మోాండస్కున తెరల మీడ, (కొన్నివంకర తెకం మీద చూపెళ్ళే చితవిచి_తవ్నెన పొధవాళెన్నో వచ్చాయి. వీటి? తీపే కెమెరాలే వేరు. కొన్ని (పదర్శించదానికి ధియేటర్హనే మార్చు చెయ్యాలి. మరికొన్నిటికి తరలు మారిస్తే చాలు. సినీమాస్కో్‌, విస్టావిజన్‌, “టాడ్‌--లఫీ వంటి 'ఫేర్చు మీరు వినే ఉంటారు. మామూలు చితొలలో కన్న వీటిలో దృశ్యంలోని దర దూరాలు అమిత స్పష్టంగా కనబడతాయి. అంచేత మనం ఒక చితా్ని కాకుండా, విఃవ్నెన దృశ్యాన్నదేన్నా చూస్పున్నట్న ఉంటుంది. తెర మీదజరుగు తున్న నాటకంలో మనం కూడా భాశస్వాములమన్న (భమ కలుపుతుంది. ముందు ముందు

చంనచి్యిత పరశమలో ఇంకా ఎన్ని మార్పులు రాకవ్నాడూ,

అమెరికాలో బాాసత్వ విర్మూలనకు అషిటికవ్నా ఎక్కువగా (పోద్చలం కరిగంచికది, అంకుల్‌ టాన్స్‌ కాబివ్‌ (63016 10%1'8 640109) అవే నవం. అమెరికా స్వాకం్యత్య పోరాటానికి బీజాలు వేఏంది కూడా అచే. లలాగే వొళ్టేర్‌ మహాశే యువి రచనలే (ఫెంచి విష్ణవానికి మూలకారణాలు, కలం ఎంళటేి శక్తి మంవ్నెనదో

80 విరూపీంచడానికి ఈ రెండు ఉదాహరణలు చాలు. కాని పాహిత్యం కన్న శక్తిమంతన్నెన మఠో సాధకం మవక్షీవాడు చేఎక్కింది. అది చంనద్యితం. కోట్సికొలది (పజలఏ చలన చిత్రాలను చూస్తున్నారు. వీటివల్స ఆ (వజల ఆచారవ్యవహారాలలో నిత్యజీవన విధానంల " భావాల్మో వివవాత్మకవ్నెన మార్చులొస్తున్నాయం' కు అందులో ఆశ్చర్యంలేదు. ఇది సవ్యంగా ఉపయోగిస్తే, మాను జార అభ్యున్నతికి సహాయపడే పాధనం. అయితే ఈవాడు ఈ సాధనం, ఉ్యదేకాలు రెచ్చగొట్టడానికి, దుష్ట్యవచారానికీ, విభేదాలు కల్మించడానికీ దుర్వినియోగం వెయ్యబడుతూంది. అది విజంగా మౌనపుని చురదృవ్న! 0. శ వ ఖః

0. ఆరమీది కెక్కిన చిన్నవాడు

1924 వ సంవచ్చరంలో ఒకవాడు. స్థలం లండన్‌ నగరంలో “పేదలు విన సించే ఒకపేట. అందులో ఒక ఇంటో అటకలాంటి గడిలో "పేదరికం ఓడుతున్న వరివే రాళ్నో ఒక మిషి ర్యాతింబవళ్ళు ఒక పరిశోధనలో నిమగ్చుడ్నె ఉన్నాడు. బక్కచిక్కిన అత3 శరీరం లేమిని చాటుతోంది. అత? కళ్ళు మాతం అమితోత్సాహంతో మెరున్ను న్నాయి. గడి అంతా గందరగోళంగా ఉంది. బాటరీలకు అల్సిరిచిల్సిరగా తీగలు తగిరించి ఉన్నాయి ోపిచ్చివాడు పాపం. అయితే అపాయకరమైన మనిషికడ., అనేవారు ఇరుగు పొరుకు జనం వెందట్నో. ఆతరవాత అతన్ని గురించి మరిచేపోయారు.

మధ్యాహ్నం ఎండగా ఉంది, కళ్ళ లో పిచ్చి ఆవేశంతో, చెదిరిపోయి జుట్ట, తో ఆతమ గబగబా మెట్కు దిగి వీధిలోకి వచ్చాడు. నౌకరు కు(రవాడెకడు కూచుని కునికి పాట్ట పడుతున్నాడు. ఆ "పెన్చమనషి వాణ్శిభుజొ) పట్టికుదిపాడు. తన గదిలోకి తోమ కుంటూ తీసుకుపోయాడు... కుర్చీలో కూలదోశాడు. క్కురవాడికి మతిపోయింది. "పెద్ద మనిషి ఏదో గొణుక్కుంటూ ఒక యంటతం తాలూకు స్పిచ్‌ నాక్కడావికి పోబోయాడు. క్యురవాడు కంగారువడి పారిపోశోయాడు.. "పెద్దమనిషి వాణ్మి వట్టుకుని మళ్ళీ కూచో లెట్బాడు. యంత స్పీచ్‌ వొక్కాడు. ఎక్కడో చ్యకాలు గురుమని తిరగడం మొదలు పెట్టాలి. ఒకతెరే రప్పునవెరిగింది. అందులో ఆ కుురవాడి ముఖం బెదురు చూపవు అతో స్పష్టంగా కవిపీంచింది.. ఆ పెద్దమనిషి కన్న కంలన్నీ పఫలమయాయి. ఆయన "బరవిజక్‌ పాధించాడు. అవామకుడ్నెన ఆ నౌకరు క్కురవాడు, మొట్ట్రముదటి "టెలివిజన్‌ తార ఆమిపోయాడు.

ఆకలితో రోగంతో బాధవడుళున్న ఈ "సెద్దమవిషి ఎందరో (వయత్నించి పాధింపలేకపోఎున అద్భుత ఫలితాన్ని సొధించాడు. ఆయన పేరు జౌన్‌ బార్న్‌. విద్యుత్హు వహాయంవల్ళ బొమ్మలమ (ప్రసారం చేసే పాధనం ఆయన కనిపెట్టాడు. (లిటిష్‌ (బాడ్‌ కాస్టింగ్‌ కార్నొరేషన్‌ కొన్ని నంవత్సరాంపాటు ఈ సాధనాన్ని ఉపయోగించి చిితాలను

6

82 చెరం చేశారు. అయితే ఈ పడ్డతిలో కొన్ని లోపాలుండబట్టి, దీన్నికాల్యకమేణ వదులు కోవలని వచ్చింది. కొత్తపద్దతులు అమలులోకి వచ్చాయి. అయితే జాన్‌ బార్న్‌ పేరు (ప్రసార సాధవాల చరి్యతలో గౌరవస్తావాన్ని ఎప్నటికీ ఆ(కమిన్నుండి. మరొకందుకుకూడా బార్న్‌ "పేరు శాశ్వతంగా జ్ఞాపకం ఉంటుంది. మరొకరి పాయం లేకుండా తమంతట తామే అవసరవ్మెన పరికరాలన్నీ సృష్టించుకుని, ఆద్భుత వ్పెజ్బానిక సాధవాలను కనిపెట్టిన ఉత్త్యమ్యుశేణి న్వెబ్బానికులలో బొన్‌ బార్న్‌ అభరువాడు. ఈనాడు వ్నెబ్బానిక పరిశోధన నమస్ని కృషి. అన్ని సదుపాయాలూ ఉన్న లేజౌరేటరీలలో అవేకన్న చ్హానికులు ఎంటిఎర్జు గజితశా(స్నృజ్ఞాలు అంతా కలిసి పరిశోధనలు పాగిన్నున్నారు. ధనానిక్సీ సాధవా లకీ ఈవాడు కొదవలేదు. బార్మ్‌ 'పెలివిజన్‌ పొధవానికి వట్టి చారి్యతకవ్నెన విలువేకాదు ఉన్నది. వేటి

"రివిజన్‌ కి మూలసూ(తాలు అందులో ఇమిడిఉన్నాయి. అంచేత బార్మొ సాధనాన్ని గురింతి కొంత వివరంగా తెలుసుకోడం అవసరం. "పేడవాడు కావడంవల్ల ఆయన చవకరకం సాథఢ వాలతో సరిపెట్టి తన యంటతాన్ని నిర్మించుకోవలసి వచ్చింది. 25 వ పటంలో ఆయన పాధనంలోని ముఖ్యాంగాలు చూపబడ్డాయి,

ల్ది

గ్‌

వ! య (6

౪ 9 అ [.

ఇ 25, బార్న్‌ "టెలివిజన్‌ సాధనం

1. విద్యుద్వీవం. 2. వమ్మువు. 3. బొమ్మమ కేందీకరించే కటకం--(లెవ్ప) 4, పరి్యభిమించే చ్మకం, 5. కటకం. 6. పిలీవియవ్‌) "సెల 7. పెంపుడలచే సే

తిం వాల్వు, తి. ఏరియల్‌. (కింది పటంలోని చ(కంలో రంథధాలు తీగచుట్న అకొారంలోఎల్లా ఉంటాయో చూపబడింది,

దీవకాంతి వన్హువు మీద పడుతుంది. వన్నువుమీద (వతిబింబితమ్నెన కాంతి లెక్సు గుండా పోయి చ్మకం మీద కేంథదీకృతం అవుతుంది. ఈ చకానికి చతుర సాకారం గరి రం్యధాలువ్నాయి. అవన్నీ తీోచుట్టృ ఆకారంలో ఉన్నాయి. ఒక్కరర్శాధం మీడ కేంటీ కృతమయివన కాంతి లెన్సుల కుండా పోయి సిలీవియం "పెల్‌ మీద పడుత-౦ది. సిలివియం "సెల్‌ ఫోటో ఎల్ళెక్టిక్‌ వెల్‌ వంటిదే. కాంతి యొక్క న్పభావాన్ని బట్ట్సీసా ౦్యదతను బట్టి దొవి విద్యున్నిలోధకశక్తి (£₹651512009 మారుతుంది. అంచేత అందులోంచి (చవహించే విద్యు_తృ్సవాహం మారుతుంది. అనలు వస్తువులో ఒకభాగంలోని కాంతి చకంలోని రంటధాన్ని మొదట చేరుతుంది. చ(కం వరిభమిన్తున్నప్పుడు, వన్నువులోవి అన్నిభొగాల నుంచి వచ్చేకాంతి ఏదో ఒకరం(ధం ద్నారా సిలీనియం సెల్‌ మీడ పడుతుంది. అందువల విడ్యచ్‌న్నందవాలు బయలుదేరుతాయి. వాటిని వాల్వుల ద్వారా పెంచి ఏరి యల్‌ ద్వారా రేడియో తరంగాలలాగే (వసారం చేయవచ్చు.

'బరివిజన్‌ (వపారం ఎలా జరుగుతుందో చూశాం, ఇంక ీహణం ఎలానో చూద్దాం. ఈ విద్యుత్‌ న్నందనాలను తిరిగి వెలుగునీడలలోకి మార్చిన్పుడే అనలు వన్నువు యొక్క (వతిబింబం కనబడుతుంది. ఈ విద్యుత్‌వ్నందవాలు ఏరియల్‌ ద్వారా రిసీవర్‌ లోకి వస్తాయి. రేడియో వాల్తుల ద్వారా ఈ విద్యుత్‌ స్పందవాలు "పెరిగి, ఇందాకా చెప్పిన వియాన్‌' దీపంలాంటి పొాధనంలో (నవేశస్తాయి, విద్యుత్‌న్నందనాలకు అనుగుణంగా ఈ దీపంలో కాంతి పెరుగుతూ తరుగుతూవుంటుంది. దీఎముందు చతుర్మపాకారం గల రంధాలతో ఒక చ్మకం తిరుగుతూ ఉంటుంది. (టాన్‌స్మెటర్‌లో చ(కంలాంటిదే. అదే మే1ంతో తికుగుతుంటుంది. దీన్నించి వచ్చే కాంతి లెన్సుల చ్చారా ఒకతెర మీద న్నృమ్నెన ఆకారం దొలుస్తుంది. కంటితో వెలుగు కొంతకాలం విలవ ఉంటుంది గనుక్క తెర మీద బ్‌్మ్మ ముక్కలు ముక్కలుగా పడినా, అంతా కరిసీ ఒకటీ బొమ్మలా కంటికి అగపడు తుంది. బార్న్‌ తరవాత తన యంథతాల్హో రకరకాలుగా మార్చులు చేశాడు. కాని మూరలనూ(తం ఒకళు.

అసలు బొమ్మును చిన్నిచిన్నభాగాలుగా. విభజించి ఒకొక్క భాగంలోని వెలుగును చతుర్యవ రంశధంద్వారా విద్యుత్‌న్పందనంగా మార్చే చ్యకాన్ని'స్కానింగ్‌ డికి అంటారు. (డిస్క్‌ అంటే చ్యకం. స్కానింగ్‌ అంక విభజించి చూడ్డం.) ెలివిజన్‌ (చసారానిక్‌ (గహణావికీ ఇది అతిముఖ్యమైన వరికరం. అసలు పెలివిజన్‌ దీని మీడ ఆధార వడి ఉంది, 'పెలివిజన్‌ విజయవంతం కావాలంళే, (వపార (గహణ యం(తాలలోవి ఈ చ(కాలు వరిగ్మా ఒకేలాగ తిరగాలి, ఎంత సూక్ట్మవ్నెవ భేడం వచ్శినా, బొమ్మ చెదిరి పోతుంది. యం(తపరికరాల ద్వారా ఈ రెండు చ(కాలనూ కావంసినట్న తిప్పడం

84

అనంభవం. అంచేత ఈ పద్బతిపకారం జొమ్ములు అతిన్పష్టృ్రంగా (పసారం కావు. ఈ స్కానింగ్‌” ఇతర విధాలుగా చెయ్యడానికి ఎన్నో వయత్నాలు జరిగాయి. వీటన్నిటి లోక్‌ బ్బొరిడిన్‌ అవే వ్నైజ్డానికువి సోధనం బొగా పవి చేసంది. బార్మ్‌ పాధవం మూలపడింది. బ్వారికిన్‌ సాధనం యొక్క ఆఢునిక రూపాన్ని *ది ఇమేశ్‌. అర్చికాన్‌” ఆంటారు. దీని సూతం 26 వ పటం చూస్తే బోధపడుతుంది. ఒక గాబాగొట్టంలో గాలి ఇంచు మించు తీసేసి శూన్యాన్ని సృష్టిస్తారు. వస్తవునుంచి వచ్చే వెలుగును ఒక మ్యెకాచ్యకం మీడ క్రేందీకరిస్తారు.. దీని మీద పలచని వెండి పార ఉంటుంది. ఆ పార మీద ఆతి'పలచని నీసియం పార ఒకటుంటుంది. వెలుగు మీద పడగానే ఎల్మెక్టానులమ వదిలే లక్టణం ఊంది ఈ లోవాోనికి మ్నైకాచ్మకం మీద పడే కాంతికి అమసణంగా ఎలెటక్టానులు వస్తాయన్న మాట. ఈ చ్టకానికి ముందు ఒక జల్సెడ ఉంటుంది. ఇది ధనవిద్యుదా వేశం కలిగి ఉండడం వల (0091676 002566) ఎళెెక్టానులను ఇది ఆకర్షిస్తుంది. ఈ ఎలె పనులు జల్సెడ రంసధాల గుండా ఒకగాజు స్సేటు వేపు వయనిస్తాయి. ఈ గాజుస్టేటుకీ ధనవిద్యుడావేశం ఉంటుంది. అనలు వస్తువుళలోవి కాంతి పాందతను బట్సి, మైకా చ్మకం మీడ ఎలెెక్సానులు ఉళ్చన్నమవుచాయి. అవి గాజుస్టేటును తాకుతాయి. అంచేత గాజాస్మేటు మీద అసలు బొమ్మ యొక్క విద్యుత్‌ స్వరూపం ఏర్పడిందన్నమాట. దీవికి శ₹ంజో వక్కని గాజు గొట్టంలో కాతోడ్‌ ఉంటుంది. దాన్నించి ఎలెక్ట్రిక్‌ (వవాహం గాడుప్సేటు వేపు వఘ్నాంటుంది. ఈ గొట్టానికి బయట రెండు త్రి చుట్టలుంటాయి. వీటితో ఆల్బర్‌వేటింగ్‌ కరంటు (పవహిీహ్ఞ్మాంటుంది. అందువల్ల గొట్టంతో అయ స్కాంతావరణలీ సాందత మారుతూ గొట్టంలో. ఏర్పడుతండి. కాతోడ్‌నించి వచ్చే ఎల(క్చానులు దీనివల్బషటూ. అటూ చేదురుతాయి. అంచేత గాదాప్పేటు మీద వేరువేరు

భాగాల మీద ఈ ఎళ్ళెక్సానులు పడులూ ఉంటాయి.

ఇప్పుడేం జరుఫతుందో జొళ్టగత్తగా పరిశీరిద్వాం.

కాతోద్‌నించి బయలుదేరేది ఒకేరకమైన మారని ఎళ్ళెక్సాన్‌ (పవాహం, అయితే గాజుస్సేటు మీద ఒక విద్యుత్‌ స్వరూపం ఏర్షడిందవి ఇదివరకే చెప్పాం. అరి అనలు వస్తువునించి వచ్చేకాంతి సొండతకి అనుకణంగా ఉంటుండి. అంటే గాజుస్పేటు వీద విద్యుదావేశం ఒకొక్క బిందువు దక్శరా మారుతూంటుందన్నమాట. అంచేత కాతోడ్‌ నించి వర్శిన ఎలెెక్టాను (పవాహం దీనిమీద వడి (వతి ఫళించినప్పుడు, అన్ని ఎలెక్టామల వేఫం ఒకటిగా ఉండదు. ఏచోటినించి ఒక ఎల్మెల్బాను (పతిబింబించిందో, ఆచోట గాజు "స్మిటు మీద ఉన్న విద్యుదావేశాన్నిబట్టి దొని వేగం విర్ధాయమనవ్పతుంధి.. అంచేత ఒకే వేగంగల ఎలక్సాన్నువవాహం తిరుకు (వయాణంలోమారిపోయింది. గాజుస్పేటుమీదతన్న విద్యుత్వు చితానికి అనుగుణంగా మారిపోయింది. ఇప్పుడీ (ప్రవాహం యం[తంలో మలో భాగాన్నిచేరుకుంటుంది. దీన్ని ఎల్యక్నాన్‌ మర్చిష్టయర్‌ అంటారు. అంళే, 'ఎ౯క్నావు

85 లను "పెంచేది ఆ) అర్హం. ఇండులో రెండు లోహపు రేకులుంటాయి. ఎల(క్సానులు తగల గావే ఈ రేకుమంచి కొత్త ఎల్మక్టానులు వుట్టి, అవి రెండవ రేకును తాకడంవల వరి కొన్ని వుడతాంు. ఈ విధంగా ఎక (క్చానుల సంఖ్య ఎన్నో రెట్ము పెరుగుతుంచి. దీన్నించి ఈ ఎ్మకావ్‌ (ప్రవాహం, మారతున్న విద్యుత్‌స్ప్నం.వాల (వవాహంగా వన్నుంది. శి గధ ళగాల దాం ద చనన రతన ళ్‌ | కకక | [| ? జో లయ్యారు శ 5 శీ 26. ఇమేజ్‌ ఆర్వికాన్‌ కే. వన్నువు. 2. కటకం -(ైన్సు). 3. వ్నెకాచ్యకం. 4. ఆవోడ్‌. ర్‌, జల్ఫెడు 6. గాజుపష్కేటు, 7, కాతో్‌.

ఈ సాధనం ఒక వస్తువునించి వచ్చే కాంతి న్నెవిధ్యాన్ని విద్ముత్‌స్పండవాలుగా మార్చింది. ఇవి వెనకటి పడ్పతానే (పసారం చెద్యొచ్చు. వీటివి ఒక రివీవిర్‌ ద్వారా తిరిగి దెలుఫా మార్చడం ఎలాగ చూద్దాం. ఈ మౌరుదలకు ఉపయోగించే సాధనాన్ని కాతోడ్‌ రే ట్యూబ్‌ అంటారు. దాని సంగతి కొంత తెలుసుకుందాం? 27 వ పటం చూడండి, పటంలో ఉన్న వింత ఆకారం ఒక గాజాగొట్టం, దాగకి ఒక పక్కని కాతోడ్‌ ఉంది, దీన్ని వేడిచేస్తే ఎల్టెక్సామలొస్తాయి. ఈ కాతోడ్‌ని చుట్టి ఒకి లోహపు గొట్టం ఉంది. ఈ గొట్బావికి రెండో కోము ఎలెెక్టానులు పోడానికి ఒకరం(ధం ఉంది. ఈ గొట్టం యొక్క విద్యుడావేశం మార్తడంవల్శ్క బయటికి వచ్చే ఎల్మెక్సానుల వేగాన్ని మార్చవచ్చు. ఈ గొట్బ్టావికి బయట ఒకే విద్యదయస్కాంతం ఉంది. అడి ఎలెక్టానులను 'కేంసదీకరి స్తుంది. దీనికవతల రెండు లోహపు రేకులున్నాయి. అవి ధనవిద్యుదావేశం /లవి. ఎలె '్వానులు వీటీ వేపు (వవహీస్తాయి.. గాజుగొట్టం రెండో కొస గళ్ళ్ళాాంగ ఆంతకంతక్ప వెడల్బవురుండి.. దీని మీద (గాస్నెట్‌ (ఒకరకం బొన్న పూత ఉంటుంది. ఈ పూతను ఆవోడ్‌కి కలుపువారు. గొట్టం వెడల్పైన కొనకు ఒక రసాయన పదార్హం పూత పూస్తారు వెలుగు వడితే ఆ పదార్బం మెరుస్తుంది. ఈ ఎలె[క్సాను (వవాహం, బొవ్మలో షూలించి శట్బ నరాపరి వెళ్ళి ఈ పూతకు తాకి అక్కడ ఒక చిన్ని కాంతి బిందువును సృష్టిస్తుంది.

86 ఈ కాంతి బిందువు మనం చెప్పినట్టు ఆడుతుంది. ఈ కాతోడ్‌ ట్యూబ్‌కు "స్తన కంద ఒకజత తీగచుట్టలుంటాయి. రెండు పక్కలా మరో జత ఉంటుంది. స్నెనా కిందా ఉన్న చుట్టలలో విద్యుత్తు పవహించినప్పుడు, అయస్కాలతావరణం, ఎలెక్సామ చవాహాన్ని కిందికో ప్పెకో లాగుతుంది, అలాగే ఇరుపక్కలా ఉన్న చుట్టలలో విద్యుత్తు చవహిస్తే, ఈ (వవాహం కుడిఎడమలక్సి కదులుతుంది. ఈ చుట్టల వల్మ ఏర్పడే అయ స్కాంతావరణం వాటేలో (ప్రవహించే కరెంటు మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. దావికి అనుగుణంగా. కొతోడ్‌ రే ట్యూబులోవి కాంతి బిందువు ఇటూ అటూ, కిందికీప్పెకీ న్‌ర్తి స్పుంటుంది. క్స్‌ కే మేడ్తోలీ హాతోాడ జి | త్‌: [) కీ 2, కాతోడ్‌--రే-ాట్యూబు క. కాతోడు. 2. లోహపుగొట్టం. 3. ఆనోడు స్పేటు. 4. ఆనోడుం ర5--6 తీచుట్టలు, 7. ఎలక్ట్రిక్‌ (వవాహం. 8. మెరిసే తె ఈ రెండు జితం తీగచుట్టు లలోంచీ ఆల్బ! రొవేటింగ్‌ కరెంటు (చవపిస్నే కరెంటు విలువను బట్టి కాంతిబిందువు తెరమీద ఎక్కడ ఉండేదీ విర్ణయమవుతుంది. ఆ కరెంటు విలువలు నితృం మారుతుం కీ కాంతి బిందువు విలకడగా ఉండక ఇటూ అటూ కదులుతుంది. ఆ కదలిక మనకంటికి కనబడదు. ఈ చుట్ట! లలోని కరెంటును పరిపుచ్చడం ద్వారా, కాంతిబిందువు ఎడమవ్నె వు "ప్పెకొసనించి కుడిన్నెపు స్పెకొనకు, ఆ తరవాతకొంచెం క్రిందుగా ఎడమవైపునించి కుడిన్నైవుకు (వయాణం చేసేలా ఏర్పాటు చెయ్యొచ్చు. ఈ భంగా విరంతరంగా ఈ కాంతిబిందువు ఎడమవేవు “ప్పెకొస మంచి, కుడిన్నైవు కించి

87 కొన వరకూ (వయాణం చేసేలా ఏర్పాటు చెయ్యొచ్చు. ఇది అతివేగంగా జరిగిల్కే లెర అంచా వెలుగుతున్న ప్ఫే మనకి కనిపిస్తుంది.

-బలివిజన్‌ రిసీవరుకి ఈ ట్యూబును తగిలిస్తారు... రిసీవరులోవి ఏరియల్‌ ద్చారా వచ్చే విద్యుత్‌స్పందవాలు వాల్వులద్వారా పెంచబడతాయి. ఇడి కాతోడును చుట్టి ఉన్న లోహపు గొట్బాన్ని చేరుకుంటాయి. అంచేత గొట్టం యొక్క విద్యుదావేశం మారుతూ ఉంటుంది. దీనికి అనుగుణంగా ఎలె[్టక్టాను _పవాహం పాందత మోరుళ్టుంటుంది. దానివి బట్టి మెరిసే తర మీద కాంతిబిందువు యొక్క తీక్ట్ణణత మారుతుంది. కాని ఈ బిందువు తెర అంతిటా కదులుతుంది. తిగలచుట్టలలో (చవపించే ఆల్టి! రొనేటింగ్‌. కరంటు, మూలంగా మారుతున్న తీక్టణత గల కాంతి బిందువు తెర అంతటా పవయనించడంవర్మి విద్యుత్‌ ఊతం, వెలుగునిడలలోకి మారుతుంది. అధునిక 'మెలివిజన్‌ యంగలాలలో ఈ కాంతిబిందువు సెకనుకి 625 మార్చు కుడినుంచి ఎడమకి కదులుళుంది, "సకనుకీ 25 మార్చు స్పెనుంచి కిందికి కడులుతుంది. అంచేత వీటిలో కనబడే బొమ్మలు ఆతి న్నెస్టంగా ఉంటాయి | ష్‌

"ెరివిజన్‌ (వసారం ఒకస్మాయిని అందుకున్న తరువాత, పహజ వర్మచి(తా లమ సిలివిజన్‌ ద్వారా (పసారం చెయ్యిడావికి (వయత్నాలు జరిగాయి. అన్నివర్మా లనూ ఎరువు, వీలం, ఆకువచ్చగా విడదీయవచ్చునవి మనం ఇదివరకే తెలునుకున్నాం. (తివర్మ ఫోటోంగాఫ్‌లాగే మూడు (ప్రాధమిక వర్శాలలోకి బొమ్మను విభజించి, (పసారం తేసి, తిరిగి మూడింటినీ కలిపి ఒకేతంమాడ చూసినళ్ళె_లే సహజవర్శా లలో బొమ్మ కరివీస్తుంది. ఈ (పసారావికి రెండు పద్దతులువ్నాయిం

మొదటి. పద్దతిలో, 'సెలివిబన్‌ (సైసాంయం్యరం “ప్ప నుదహరించివళ్ళే ఉంటుంది. వస్తృవునుంచి. వచ్చేకాంతి “ఇమేజ్‌ * ఆర్చికాన్‌ వద్చకు చేరుకుంటుంది. అక్కడ విద్యుత్‌ ప్పండవాలుగా మారి (ఎసారం చెయ్యబడుతుంది. దీనిముందు గుడంగా వరిషభమించే ఒక చ్యకం ఉంటుంది. (పాధమిక వర్మాలలోకి చిషతాన్ని విభ బించే “ఫల్బర్ను” ఇందులో. ఉంటాయి. అర్పికాన్‌ ముందుఎ్యరఫిల్చిర్‌ _ ఉన్నవ్పుడు ఎరుపుభాశమే. (వపారమౌతుంది. అలాగే తక్కిన రంగులకూను. అంచేత (పసోర మయ్యే విద్యుత్‌ న్పందవాళ్ళో మూడు. శపాధమిక వర్గాలకు అనుగిణమ్నెన స్పంద వాలు కరిసి ఉంటాయి.

ఇంకరిసీఎరు. విషయం. (వసార యం(తంలో లాగే ఇందులోమూ మూడ ప్రాధమిక వర్ణాల ఫిల్చిర్డు 7రిగిన చకం తీరుగుతుంటుంది. ఎ(రిఫిల్బరు. తాలూక వ్పందవాలు రిసీవరొలోకి వచ్చినన్నుడు, యంశతం ముందు వ్ళరఫిల్ట;! రుండేటటు

ఏర్పాటు. చెయ్యాలి. అస్నుడు ఛి్యతంలోని ఎ్యరభాగాలు తెరమూద పడతాయి. అలాగే మిగిలిన రెండు రంగులా ఒకదానిమోద ఒకటి తెరమూద పడతాయి. మూడూకలిసి, అసలు

88

వస్తువులోని రంగులన్నీ మనకి కనబడతాలుం ఈపడద్దతిలో కొన్ని ఇబ్బందులువ్నాము. బార్న్‌ యంగతంలో లిరిగే చ్యాకం ఒకటి ఉంటుంద]; దానివల్మ_ శలివిజన్‌ రిసీవర్‌లో కొన్నిలోపాలు. వస్తాయనీ. చెప్పాంగదో. అదే లోపం ఈపద్బతిలోనా. ఉండి. ఫిల్బరు (వసార యం[తంతోనూూ, రిసీవర్‌తోనూ ఒకేసారి చ్నితంముండుకి ఎచ్చేటట్బు చూడ్శం కం, అందుఎల్న రంఫపలు అలుక్కు పోతాయి. ముఖ్యంగా బొల్ముల అంచులలో వబాడురంగులూ విడివిడిగా కనిపించవచ్చ. అంచేత తెలుపు నలుపు 'బరివిజన్‌ యంంతో వర్షచి్యతాలు (వసారం చెయ్యుడం కష్టం. దీనికి కొత్తయంతం కావాలి.

వ్పైజ్ఞానికులు. అద్భుతమ్నాన కొత్తయంటతాన్ని సృష్టించారు;దీనికోసం. ఈ వద్చితిలో మూడు. (ప్రాధమిక వర్శ్మాలకూ మూడు. ఆర్చికామలు ఉపయోగిస్తారు. ఆమూడూ. వేరువేరుగా. (పసారం చేస్తారు. రిసీవర్‌లోమా మూడు కాతోడ్‌రే ట్యూబు లుంటాయి. మూడింటిలోనూ మూడు బొమ్మలు పడతాయి. వీటిముందు ఫీల్బర్డు "పెట్ట ఈమూడు బొమ్మలూ కలిసి మలొక తెంమీద పడే ఏర్ప్సాటుచేశరుప్పజ్నా వికులు, అ తెరమీద మూడూ. కరిసి సహబవర్శాలలో ఒకేబొమ్మగా మనకి కవబడు తుంది. అంేఇంచుమించు. ఒక్కొక్క (పాధమిక వర్ణానికి ఒకొక్క (టౌన్‌స్మిటరూ ఒక్కొక్క రిపీవరూ కావాలన్న మాట. మాటలో వర్ణించడం అతిలేలికగా జరిగిపోయిందిగావి ఆవలు (వసొరంలో ఎన్నోనమన్యలెదు కౌతాయి, అనలు పరతి ఎంతో క్హీష్టృమ్మె నది. అనుక్షణం న్నెజ్బానికులు యంగతాన్ని నున్నితంగా చెయ్యడానికిపరిళోధనలు పొగిస్తూూనే ఉన్నారు. మూడు కాతోడ్‌--రే--ట్యూబులు బదులుఒకపే కేతోడ్‌--రే-ా ట్యూబు ఉపయోగించి, మూడుపూతలు గలిగిన తెరను అందులోపెట్చి సహజవర్శా లలో "బెరివిజన్‌సా%ంచదా)కి మార్గం. కనిపెట్టారు. ఈమూడు పూతలూమూడు(పాధమిక వర్ణాలకు సంబంధించినవి. మూడూకలిది వపాజవర్శాలనునృష్టిస్తాయి. కావిదీవివెలచాలా ఎక్కువ. నలుగురికీ అందుబాటులో ఉండేవెలలోదీన్నిత యాలుచేయ౫ లిగినవాడు, సహజవర్జ్మి "టెలివిజన్‌ నర్వసామాన్యమ్నె పోతుంది.

ఇప్పటికన్న నిర్జుష్టృమ్మెన టెలివిజన్‌ (వపారం ముందుముండు ఉవ యోగంలోకి. రావచ్చు. ఘెలివిజన్‌ ఉపయోగాలు "పెరగొచ్చు. ఇవ్వుడే బలివిజన్‌ ఎన్నోరంగాలలో (వముఖపా తవహీస్తోంది. విద్యుదుళ్నల్ని 'క్రేందొలలోనూ, ఫర్నెసులు వయోగించే వరిశమలలోన్నూ కొన్నిభాగాలుఅమితోష్టృంవల్న మనపరిశీలనకు. అంచ బాటులో ఉండవు. ఆమీటర్హమాద కొలమానాలు తీసుకోడంకష్టం,. అట వంటప్పుడు ఆలోవలి భాగాలన్నీ 'బలివిజన్‌ ద్వారా చూడొచ్చు. సుఖంగా ఏరొకండిషన్‌ ”దిలోకూచువి యంతాన్ని నడిపించవచ్చు, ఉక్కు కర్మాగార్గాల్నోనూ, పరమాణు రియాక్టర్న, లోనూ వింతోదూరాన్నించి యంటతాలను నడపవలసి వస్తుంది. అప్పుడు "టెలివిజన్‌ అవసరం. అతిముఖ్యవ్యైన ఆవరేషను వీసర్హనవ్నా చేస్తుం కే, విద్యార్ములు దూరాన్నించి దాన్నిహలి

89 విజన్‌ద్చారా చూజొచ్చు. ఈమధ్య మనిష్నీమింగడానిక్‌ వీళ్ళెనంత ఛిన్న సెలివిజన్‌ (పపార యంశతాన్ని తయారుచేశారు. లోగిదాన్నిమింగిలే, అదికడువులోఉన్న _ కధనంతా డాక్టృ రుకి చాటుతుంది. పరిిశమలలో, వ్యాపారసంన్థలలో, వ్వైద్యశా్యస్తృంలోో కృ్యతిముఉన శగహాలల్తో 'టెలివిబన్‌ ఎన్నోవిధాల ఉపయోగ పడుతోంది.

"టెలివిజన్‌. (పసారసాధనాల్నో. కొత్తడి. ఈరంగంలోఇంకాఎంతో అభివృర్నికి అవకాశంఉండది. ముందుముందు. ఇట అఆతిసున్నితమ్నెన పిధనంగా రూపొందుతుంది. చవకగా అందిరికీ అండుబాటులోకి వచ్చే మాచనలు ఉన్నాయి. ఆఖరుకి శేడీయూ ఆంత పాధాంణ పరికరంగా అయిపోయే. అవకాశం లేకపోలేదు. మానవుని నర్వతోముఖాభ్యు వ్నతిక్షి "టెలివిజన్‌ ఉవపయో"%వడే. అవకాళంఎంతో. ఉందిం

ఇం జ

10. కనీ వినీ యెరగని వింతలు

విజ్ఞానం (పసార సాధవాల విషయంలో అద్భుతమైన విజయాలు పాధిస్తోంది.. ఈ (వగతి. ఎంత వేగంగా పాబతున్నదంళే, రేపు ఏ కొత్త వింతలు కమక్కుంటాలో ఈలోదాని చెప్పడం కన్టృమ్నెపోతోంది. ఈ పరిశోధనలో తవ బీవితాన్నంతొ వెళ్ళబుచ్చిన శారికి కూడా. భావిని గురించి వూహించడం అసాధృంగా ఉంది. అంచేత రేపటిని గురించి ఊహాగావాలుమానుకోనడం ఉత్తమం. అంచేత వేను లేపటి వింతలమ గురించి జోన్యం ఛెప్పదలచుకోలేదు. ఒకటి రెండు రంగాలలో పరిశోధనలు కొత్తగా్యపారంభమయాయి. వాటి వరిణానుం ఎలొ ఉంటుందో మ్యూలంగామాలళం సూచిస్తాను.

మన రేడియోలలో రక రకాల ధ్వనులు విన స్పుంటాయి. పట్నవాసాల్నో ఈ గోరి మరీ ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఇది వాతానంణంలోవి రకరకాల మార్చులవల్న కూదాకావళ్చు. ఈ అనవసరపు ధ్బనులను తగ్గించి శేడియూ (ప్రసారం మరింత స్పష్టంగా చెయ్యడానికి పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి, అనలు రేడియో (వసారం (ఛీక్సవ్సీ మాడ్యులేవన్‌ వద్చతికి మార్చినళ్టై లే, ఈ ధృనులు చాలానరకూ త్నొపోతాయని ఇదివరకే తెలును కున్నాము. అనవనరర్చకులు లేకుండా రేడియో (వసాంం "స్పేచ్చగా చెయ్యడానిక్సి ఇదొక మార్గం. వ.రొకమార్తం "పెద్ద (ఫ్రీక్వెన్సీ తరంగాలలో (పసారం పాగించడం,

ఇంకొకందుకు కూడా పెద్ద తీసెన్సీలు ఉపయోగించడం ముందు ముందు తస్పవి వరి అయిపోవచ్చు ఒక్క మన దేశంలోవే గత 5 సంవత్సరాలలో ఎన్ని కొత్త రేడియో శేం్యదాలు నలకొల్చారో చూడండి. (వవంచం అంతటా ఇదే ఏరిన్టితి. ఈ 'కేంగదొల (శీసెవ్సీలు అంతర్జాతియాంగీకారంమీద నిర్శయిన్నున్నారు. కేడి యో 'కేం్యదాలు “పెరుగు తున్నకొద్చీ కొత్త స్పేషన్నకు (ఫీక్పెన్సీలు నిర్ధయించడం కష్టమైపోతుంది. ఇప్పుడు పట్ట ణాలలో జన సమ్మర్చం ఎక్కున్నై పోయిన ట్ళ, ఆకాశంలో రేడియో తరంగాలు | కిక్కి రిసిపోయి.. నృలంకోపం పోటీపడే లోబా రావచ్చు. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి పెద్ద శశీ శ్వెన్సీలను. వెదుక్కోోడం. ఒకమార్శం.

9

'బలివిజన్‌లోనూ, కారియర్‌ 'సెరిఫోన్‌ పడ్డతిలోనూ అతిచిన్స తరంగాలను ఉపయో గించడం ఇప్పుడే ఉంది. తీగలద్చారా "బలిఫోన్‌ (వసారాన్నిగురించి ఇదివరకే తెలుసుకున్నాం. పెద. (ఫీక్సెన్సీగల విద్యుత్‌ న్నందనాలను (పసారం చెయ్యడంలో లోహవు గొట్టాల ఉపయోగాన్ని గురించి భౌతిక శాాన్నజ్ఞాలు ఎన్నో పరిశోధనలు చేశారు. ఈ పరిశోధనల వల్ళ తేరిన విషయాలను వినియోగించుకుని "పిరివిజన్‌ (వసారం బ హుదూరానికిఅందించే పద్దతి కొలదికాలంలోనే అమలులోకిరావచ్చు. ఖండాంతరాలను మెలిఫోన్‌లో కలకపడం కూడా నులభంకాచ్చు.

ఈ “అతిచిన్నతరంగాలు కాంతితరంగాల్ళాగే ఒకేసరళరేఖలో (వయీళణంచ్చేసొయి. అంచేత వీటిని భూమిచుట్చూూ (పదక్తిణం చేయించడం అసంభవం. అయితే కొద్నిమ్నెళ్ళ దూరంలో ఒకాశంలో ఎత్నుగా పునక్యపసార కేం్యడాలు ఏర్పాటుచేసి ఈ తరంగాలనఎ తిరిగి భూమిమీదిక్కి పంపించవచ్చు. ఈ 'కేందాలు, రేడియో, 'టెరిఫోన్‌, టెలివిజన్‌ మూడింటికీ ఉపయో”*స్తాయి, అయిజే ఇగి చాలా ఖఇర్భుతో కూడిన వ్యవహారం. ఆంచేత “అతి చిన '+రంగాలి (ప్రసారానికి కొత్త పద్ధతులు వెళుకుతువ్నారు. ఒక వద్దతి *మూ లిక్యులర్‌ ప్కాటరింగ్‌"అవేది. విద్యుదయస్కాంత తరంగాలను "ప్నె పొరలలో అన్న వాయు కణాలు చెదర గొడతాయి. అంలు. కొన్ని తరంగాలు మాటిగా అంతరిక్ష ంలోకిపోయివా కొన్ని తరంగాలు ఈ 'స్కాటరింగ్‌ (అంటీ చెదరగొట్టబడడం)వల్చ భూమివేపువస్తాయిం అయితే ఈ ప్కాటరింగ్‌వల్శ భూమికితిరిివచ్చే తరంగాలు మొత్తం తరంగాలలో కొ్‌ద్చి శాతమే ఉంటాయి. అందువల్న ఇవి రేడియో (పసారానికి ఉపయోగవడాలం పే అసలు (వసారం ఎంతో శక్తిమంతవ్నానడ్చెఉండాలి. కొద్చిసేపు ఏదన్నా ముఖ్యవార్హ లందించ డానికిాఅంపే యుద్దంలో వార్నా '(పసారానిక్సి ఈ పద్బతి బాగా ఉపయోగవడుతుంది.

అతి చిన్న తరంగాలను భూమిమీద బహుదూరాలకు (చపోరం చెయ్యడానికి మరొక వద్చితి కవిపెట్టారు. ఏ ఫున పదార్శవ్నెవా అంతరిక్సంలోని మన వాతావరణంలోకి (పవే శించగానే గాలి రాపిడికి లది. వేడెక్కి కణకణలొడులుంది.. వీటిని “ఉల్టోలంటాం. ఉల్కలుపోయే దారిలో గాలికణాలు, అమితోవ్మంవల్స కొన్ని ఎలెక్టానులనుపోగాట్నకొని విద్యుదావేశం పొందుతాయి. అంచే ఆయామలకింద విడిపోతాయన్నమాటం. ఈ అయా మలు అతి చిన్నరేవియో తరంగాలను (ఫతిబింబింప చెయ్యగలవు. అయితే ఉల్కలు పడు తున్నవ్పుడే ఇడి సాధ్యమవుతుంది. అందుచేత పంవలపిన వార్తలు తరంతిట తాను పని చేసే యంటతంలో విలవబేస్తారు. ఉల్కవడడం (పారంచంకాగావే, ఈ యంటతం తనలో విక్ఞిప్నమ్నైెన వార్షలను రేడియో తరంగాలుగామార్చి. (పసారం చేస్తుంది. ఇవి ఉట్కా మార్షంలో (వతిబింబించి, భూమిమాద బహుదూర (వదేశాలకు దేరతాయి. అక్కడ ఛనంతట తాను ఈ వార్తలను (గహించి నిలవదేసే యం(తం ఉంటుంది.

9

అ యం్మతం విద్యుదయస్కాంత తరంగాలను వీమాన్సెటిక్‌ "కీస్‌మీదో విక్హేపించి ఉంచుతుంది, అయితే ఉల్కలద్చోరా విరామం లేకుండా వార్తలను (పసాగం చెయ్యడం ఛిలాగ అన్న అముమానం కలగొచ్చు మీకు. అరిచే ఉల్కలు ర్యాతింబవళ్ళ విరంతరంగా వన్నూూనే ఉంటాయి గనక ఈ పద్దతి ఆచరణయోగ్యం కావచ్చువని వ్వెజ్జావికులనమ్మకం.

కొత్త (వసార సాధవాలకు కనిపెట్టడంతోబాటు, ఇదివరకు కనిపెట్టబడ్న సాధ వాలకు కొత్త ఉపయోగాలు కూడా కనిపెడుతున్నారు. మీరు జోరుగా మీ కారులోపోతూ మలోచేశంలో తన ఇంటో ఉన్ఫ మీ మితుడితో సంభాషించేలోడా రావచ్చు. రేడియో 'టెలిఫోన్‌వళ్ళ ఇది సాధ్యమవుతుంది. అమెరికాలో, లొలిఫోన్‌ కంపెనీవారు న్పల్బ రీ దులో ఒక చిన్న రేడియో రిసీవర్‌ వూతం ఇస్తారు. మీ మృతుడు మీతో మాట్టాడా లనుకుం కే మీనంబరుమ అతని వంబరును 'ళరిఫోన్‌ కంపెనీకి తెరియబరుస్తాడు. పలి ఫోన్‌ ఎక్స్‌చేంజివాళు, ఆతని నంబరును ఒక ీక్సెనీలో (ప్రసారం చేస్తారు. అది మీదేబుల ఉన్న రేడియోలో వినలడుతుండి, అప్పుడు మీరు కారుఆపి, దగ్శరివున్న "కాలి ఫోన్‌ ద్చారా మీ మ్మితువితో మాట్టాడతారు. అమెరికాలో కొద్చి వేట్టణాలలో ఈ సౌకర్యం అప్పుడే

వవేశపెట్టారు.

అయులే ఎందతో ఎన్నో వెంబర్శకోపం ఎక్స్‌చేంబిని ఆడుగుతుం కే, అవన్నీ మీ శేడీయోలో విశబడుతూనే ఉంటాయి. అది మీకు విజంగా చికాకే. ఈ ఇబ్బంది శొల గించడానికి ఒక పద్ధతి కనిపెట్టారు. మీ వెంబరు ఎక్స్‌వేంబికి మీ స్నేహితుడు తెరియ పరచగాన్సే ఒక్క మీ రేడియోలో పరికే ($ీక్వెన్సీలోవే, “బజ్‌ "మనే శబ్బాన్ని ఎక్స్‌చేంజి (సారం. వేస్తుంది అన్పుడు మీరు అందుబాటులోవున్న టెలిఫోక్‌ దారా వీ మితు వితో మాట్ళాడవచ్చు.

ఎవరితోనన్నా మీరు మాట్ళాడుతున్నన్నుడు, ఆ వ్యక్తిముఖం చూడాలని మీకు అనిపించవచ్చు, ఆ వ్యక్తి మీ (పేయసి కావచ్చు. లేదా వ్యాపార సం(వతింవులు ఎవరితో వన్నా సా%స్తుున్నప్పుడు, రెండో వారి ముఖ కవళికలద్నార్కొ ఆతని గొంతుకలో వ్యక్తం కాని మాక్న్మాలు (గహించాంని మీకనిడించవచ్చు. మీరు ఆఫీసునించి, ఏడో పనివల్ల ఇంటికి ఆంన్యంగా వస్తానవి మీ భార్యకు ఫోన్‌ చేనప్పుడు, మీకు విజంగా ముఖ్యమ్నెన పనే ఉందో లేకపోతే క్షల్చులో "పేకాట కోసం మీరీవంక "పెట్టాతో తెలుసుకోవాలని మీ భార్యలు కుతూ హలం కలగవచ్చు. మనం ఎవరితో వూట్బ్టాడుతున్నామో, వారి ముఖం తెరమీడ చూడూలిగే లోబా ద్శారరోవే ఉంది. సెరిఫోన్‌ “రింగ్‌” చెయ్యగానే బరివిజన్‌ యంషతం కూడా పనిచేసేటట్టు చెయ్యడావికి వరశోధకులు ల్వీవ కృషి చేస్తున్నారు.

అండనొలో లక్ట్మీవారం పోస్టృలో వేసిన ఒక వతికా-వేను బొంబాయిలో ఉన్న వృడు శనివారం వాకు చేరేది. (పోస్టుబంటటోతు బడ్డకీస్తే సోమవారం వచ్చేడనుకోండి).

99 అమితవేగంతో పోటే ఇట్‌ వివానాలు రావడంవల్ల ఇది పాధ్యష్నైంది, అవి కంటకి కొన్ని వందల మైళ్ళు (వయాణం చేస్తాయి. రెండవ (వపంచయుచ్చం ముగినీ 20 ఏళ్ళు గడిచిపోయినా, (పపంచం ఇంకా వావమాలు న్నీ, తికి రాలేవు. ఇది వవానవబొతి దురదృష్టం, “పెడ్చడేశాలు. బలాబలాలు చూనుకోడానికి నిరంచరం కృొషి చేస్తున్నాయి. దారణమ్నెన మారణాయ-ధాం నిర్మాణం జరుకుతోంది. వీటిలో అత్యంత భయంకరమైనది “గైడెడ్‌ మిస్పైలో. దీన్ని ఒక చోటిఎంచి గురి చూసి వదిలితే, కొచ్చి సెకన్సతో వెంకొల్సీ వ్నాళ్ళ దూరంలో ఉన్న మంొక స్టావరాన్ని గురి తప్పకుండా కొట్టి పూర్తిగా ఛ్వంనం తెయ్యగలదు. ఈ అద్భుత సాధవాన్ని కొద్చి నిమిషాంతో (వపంచంతో ఎక్కడికి బడితే అక్కడికి తపాలొ అందించల అపూర్వ సాధనంగా ఉపయోగించవచ్చు. అయితే దీనికి ఆనుకూలప్మెన పరి స్మితులు వేటి (చపంచులో లేవు. వివీధ దేశాలూ, పామరన్యంతో (బళికిడం చేర్చుకో! ఓగిన వాడు (పపంచం అంతా అతి దగ్శర్నెపోతుంది.. మ్యదానులో మౌవాన్నిగారు. (వానీన ఉత్పరం, లెంబాములో ఉన్న వాకు, ఇనీకొ పీరా శిడి ఆరంకుండానే చేరుతుంది. ఇది ఊహా గావం కొ. వేటి వ్వైజ్హాని3 విజయాల దృవ రాఎస్ట యుగ న్వరూప నిర్వచనం. మారణాయుధాం పోటిలో మఠరెక అడ్భుత సాఢనం కనిపెట్టబడింది. రాకెటో సాయంతో అమెరికా రష్యాలు కృ్యరిపు ఉపలహాలను భూమి చుట్టూ (వదిక్టీణం చేయి న్వున్నారు... శ్యతుస్మావరాల. పర్యవేస్హణపా మారణాయుధాం వయోగానికీ ఈ ఉప హాలు అతి పయోజపకరన్నా వచి. అయితే ఇవ్చుడు ఈ ఉప్యగవహాల (వటూ౦ సర్వ పామాగ్యవ్నాహాయింది. పతికలతో కూడా (వవుఖస్తానంతో ఇవి (వచురింవబడడం లేడు. అవు.తే ఈ కృతిమ ఉవ్యహాల్కు అద్భులహ్నాన (వసార సాధవంగా ఉపటూగపడ తాయ: వ్పెబ్నాననులు కనువ్శాన్నారఎం 1002 జూన్వైలో అమెరికా ఒక ఉప హ్న (వయోగంచారు.. (పవంచాన్నంతనీ ఏకం చేసే వసార సాధంంగా ఉప హాల ఉపటోగపడతాయని ఇది నిరూపించింది. దిన్ని *బల్‌స్ట్టార్‌” లన్నారు. ఇది మూడడుగులు వ్యానం 79 ఒక గోళం. ది9తో శేడిటూ (పార (వాన య.ంతాలున్నాయి.. అవి అంతరిష్నై ౦ళో (పవేశించిక కొద్ది గంటంలోవే ఇంతవరకూ కనివినీ యెంగివి వింతలు పొధించింది. డిఎ పాయంతో వేం హ్నెళ్ళరూరంతో ఉండి, బెల్‌ బెరిఫోద్‌ కంపెనీ య.జవాని, అహెరికా ఉపరా(స్పృపతితో సంభాహణ పాగిం చాడు... డిన్ని చేరుకున్న రేడియోరంరంగాలము కొన్నివండిం రెట్ళు బంపరచి, ఇది లిరిగి భూమికి పంపించింది. వేం కొద్నీ హ్నైళ్ళు మధ్య వార్నావపారం పాగించింది. దితోవి బ్యాటకీవ్కు సూర్యుని వెలుగునుంచి శక్తినిసం/హిస్తాయి. దివితోవి యం(తాలకు భూమి వదనించే, రేడియో తరంగాల ద్వారా వని చేయించవచ్చు. ఇష్పం వచ్చినప్పుడు ఆపెరయ ఫవచ్చుం

94

అంతేకాదు. ఈ ఉప్యగహం వుఠరెక ఘనకార్యం పాధించింది. ఒక లెలివిజన్‌ "శ్రేం్యదం వించి వెలువడ్చ (సారాన్ని అమెరికా కంతక్షీ ఆందించింది. అమెరికానించి వచ్చే "టెలివిజనొ (పసొరాన్ని లండన్‌, పారప్‌ న రాహ్హో (/పాొంచి చూడ్డానికి అవకాశిం కల్పిం చింది. మానవుడు మఠొక చండనామను సృష్టించాడు. ఆయితే ఈ చండలాము పాడు తుంది మాట్టాడుతుంది. 1965 మార్చతో ఒక రష్యన్‌ రోదవీ వౌకళోనుంచి, అంత రిక్న వొవికుడెకడు బయటికి వచ్చి కొన్ని చ్మితవిచ్చితాలు చేశాడు. అవన్నీ "టెలివిజన్‌ ద్వారా వేంకొద్నీ (పజలు (పపంచమంతటా చూశారు,

భావికాల స్పరూపాన్ని మూచించే వించరీవన్నీ. కృషతిమ---ఉపగవాంను. రేడియో "బెలివిజన్‌ శృపసార సాధవాలుగా ముందు ముందు ఉపయోగించడం ఖాయం. తగినన్ని ఉవ(గహా-) భూమి చుట్టూ పరిభమిన్నుం మీ, ర్మాతీపగలూ, విరంచరాయంగా రేడియో "బరివిజన్‌ శృవపారాలు సాధ్యమవుతాయి. ఒకి ఉపగహాన్ని 22,300 వ్నాళ్ళ ఎత్నాన పరి్యభమించేటట్బు చేస్తే, అది సరిగా 24 గంట3తో భూమి న్వాసారి చుట్సివప్తుంది. అంపే భూమి తన చుట్టూ తాను పరిభమించే కాలంతో ఇదికూడాఒకిసారి చుట్నే వస్తుంది. ఇటువంటి ఉప్టగహాన్ని భూమి తిరుగుతున్న దిక్కుగా (వటెోగిం చిన్బల్కే ఇది కదరంకుండా అకాశంళో ఒకేచోట ఉన్నట్టు మనిషికి కవిసిన్నుంది. ఎందుకంటే, అతనూ ఆ ఉప్యగహు ఒకటే పరిభమణ వేగంతో తిరు'సితున్నారు. అటువంటివి సమాన దూరంతో భూమిచుట్లూ మూడు ఉప్యగహాలు వదలిన స్టైతే, పపంచంలో ఏ (పాంతా -వ్నించ్నెనా సరే మరో ,(పాంతానికి రేడియో "మెలివిజన్‌ (ఏపారం ధెయ్యగలుగుతాయి. అంతకన్నా చిన్నపరిధుళ్‌ల్లా పరిభమించేస్నైతే ఎక్కువ ఉప్మగిహాంం అవపరనువుతాయి.

రాబోయే సంవత్సరాలలో ఇవన్నీ పాధ్యంకావచ్చు. వచ్చే శతాబ్బంలో (వపార సాధ వాలు ఎలాంటివి వస్తాయో ఊహించడం కూడా కష్టం. మానవుడు అతి చిన్నజీవకణాం నుండి పరిణామము ఛెంది ఈ న్వీతికి రాగరిగాడవి బీవశాథన్నం పెపుతుంది. ఆదికాలవు సూ్ళ్మోబీవులు, ఈ పరిణామంలో రకరకాల అతిశ్టీషృమ్నెన్క నర నంబంధాంను పృష్పించు కున్నాయి. మానివశీరీరంలో వివిధభాగాలను వరాలు కలువుతాయి.. మానవ శరీరంలో నరాలళలొగే, మానవ సమాజంలో వార్హా(వపార సొఢవాలు, వివిధ భాగాలను కలుపుతాయి మానవుని (వగతితో బాటు (పపార సాధనాలు అభివృద్ది చెందుతాయి. ఈ సాఠవాలు మానవ "సమాజంలోకి అక్ముకుపోయిన తరవాతి దూరం, వీకొంతం, అన్నపదొంకు అర్హం ఉండెదు. మానవ నమాజంలో హద్బులు ఎల్టిలు మౌసీపోతాయి. అయితే ఈ శుభదినం. రావడావికి ముందు, మానవ వమాజాన్ని మహామారిలా పీడిన్నున్న వ్యాధికి చికిత్చ ముందు కవిపెట్టాలి.

శ శు ౩

11. కొత్త ఆయుధాలు మనరో చాలామందికి ఉదయం లేవానే ఏదో ఒక వార్హాపటతిక చదవడం నిత్యకృత్యాలలో ఒకట్బె పోయింది. ఒకవ్టతిక ఆఅంవాట్నిన వాళ్ళకి మలక వతతిక నచ్చదు, ఒక్కరోజు నాగాలేకుండా దశాబ్బాలపాటు ఒ'క్రేవ్యతికను చదివినవాళ్ళు ఎందరో ఉన్నారు. (పపంచంలో ఏ ముఖ్య పంఘటన జరిగినా దాన్నిగురించి ఈన అభిమానవ్యతికే వంపాడకీయంలో ఏం[వాపిందో. చడవాలన్న కులూహలం చాలామందికి ఉంటుంది వార్హావ(తిక మన అలవాట్టలో ఒకటెపోయింది. కొంతవుంది వారానికి రెండు పారె యినా పీవీచూ చూడకపోతే పిచ్చెక్కిపోతుంది. మా స్నేహితుడాకడికి రాతి తొమ్మిదింటికి (వసారమయ్యే ఆకాశవాణి వార్తలు వింశఓగాని విిదివట్టదు. ఇదంతా ఎందుకు చెపుతువ్నానం'పీ, వార్తలవేవ, మనకు ఆహారంలాంటి అవసరాల్నో ఒకటిగా అమిుపోయాలయిు. అవాడా లోకాభిరామాయణాల్యూ కబుర్మూ కధలూ మనకు ముఖ్య వెషెన కాంక్షేపాలు, ఈ దావ్వన్ని వార్హాాపపార పాఢనాలు యీనాడు తీరుస్తున్నాయి. ఇప్ఫ్టా నిమ్మెలు, లశలూ, ఆవేశాలా, అనుభవాల్కొ సొటి మానవులతో పంచు క్రోవాలన్న ఆకాంక్ష మానవ జీవితానికే పునాది. పట్టణవాని, వక్కం.ఎంట్మో దొంగ శవం జరిగితే శనక్రీమా పంణంధఢం లేనట్టు ఊరుకుంటాడు. పర్శీయుడు మటుకు అల్లా ఊరుక్‌ లేడు. ఆ?దుకే పట్టణార్నే సమపష్మిభావం లక్కువ, పశ్ళెల్మో ఎక్కువ వార్షావపారం సొమాబిక జీవితానికి పాంవ్యృతివాభివృద్దికీ ఆతిముఖృసాఢధనం. మిగతా మానవ సమాజంలో పంబంధంలేకుండా. ఒకకురవాణ్మి ఏకాంత వాతావరణంలో "పెర"నిస్తే ఆతడు జంతువులాగే తయాళౌతాడు- పదిమందిమధ్యా “పెరిగినప్పుడే ఆతను పంఘజీవి అవుతా.ప. మళొక మిషితో ఈన ఆముభ్ళాూలు వంచుకోడం మానవవ్చభావంలో అఆవాదిగా ఉన్న విశేషం. లధువిక విజ్ఞానం సాయంతో (పసార పాధవాలళలో అద్భుతవిజ యాలు పాధించడానిక్కి ఈ లఅకాంక్షే మూలం. *

9౮

ముఖ్యంగా ఈ:తొచ్పూ లో సాధించిన విజయాలు అపూర్వవ్నెనవి వీటివల్స మన ద్చెనందిన జీఎతాఐలో విషవాత్యకష్మైన మార్చులు వచ్చాయి. విష్ప మొన్నచి వరమా (లివే్యదంనించ ఎవరన్నా. ఢిల్సీడి ఒక ఉల్హరం్యవాస్తే అదితాపా స్నెలు (వయాణ చే ఆరురోజులకు. గద్యస్మానం చేలచి.. వివమూశంవచ్చెన తరవాత ఒక్క రోజులో చేపతోంది. పెరిఫోవొద్వారా (ఈవేచ్యడంవా?, ఢిల్టీలోఉన్న ఈవస్నేహితునితో అప్పటికప్పుడు మాట్టాడవచ్చు. ఇటువంటి పాఢనాలు మనజీవనవిధానాన్న తారువూరు చేశాయం'పే అశ్ళర్యమేముంది? కెలిగాం, "బెరిఫోన్‌ వషయవ్నైన అఆంస్యాంను, శద్చారా తమకు /లిన ఇబ్బందిని గురించి ప్యతికా సంపాదకులకు వఠితలు వాసే ఉత్తరాలు. చదివితే, ఈసాఢనావ మనజీవితాంతో ఎంతా అమ్సుకుపోయాయో బోడ పడుతుంది.

శేడియో, 'సెరివిజిన్‌, వార్హాన్యతికలు, సినీమూయి, మట్టుకు మన జీవిత మూల మొతా?వే మార్చివేసన్నాంు. ఈసాధవాలు లమింశక్తిముంతప్నై నవిం పమాజాఎకి మూల కంచాన్నైన భావాలచే ఇవి మార్చి పారెయ్య"లవు. అదీగాక: ఈపహాఢనావు ఆశే (చజాఏకాన్ని పయితాయి. వీటిని అందుకే 'మూప్‌ మొడియా ఆన్నారు--అం మే (ప్రజా బొహుళ్యాన్నై చేల (పసార సాధనా ఆరం. వీటిఎన్నైరణ అవఢ లు పెర్టవిగవక్ర ఇవి లమిం శక్తిపితి ఐతె నవి గనక, వీటిఎసురించి కొంచెం వి3తంగా సరీరించాం. మశ దేశంచంటి వశరబడిన దేశాల్హో కూడా ఈనాధనాలు ఆమిళతవే”ంతో (వజొచీఎతంలో పాతుకు పోత న్నాయి. అఎ మనచర్యలిచే మార్చలిగనంత బలవ నవం వాటిస్వభొవ స్వరూపాచేమిటో, వాటి వభావమెటువంటిదో (హించి, వాచి జ్నాగచ్చగా మన వర్వతో ముఖ వికాసాంకి. ఉపకరించేఎట్టు ఉవయో1ంచుకుంఘేరన్ప ఆవి యెంత ఛెడ్డెనా చెద్యు'లవు-

(చజాబాహంళ్యావికే ఉపయో”?చే పపారసాధఢనాంఎకు కొన్ని సామాన్య లక్షణా లున్నాం.. ఒకటి ఎంత ఎమ్ముముందికి విల్నెతే ఆంత మందికీ ఆందుబాయలోఉండడం. అంతే మానవనమాడాల్నో ఎన్నో. ఆచారనంపచాయభేదాలన్నాలయి. వంప్కారంలో చదువులో ఆంతరామున్నాం. ఈ భిన్న భిష్ట అరహాం వ్యక్నులందరికీ కుచూహలం కలిగించేలా, అసక్తి కరిగి. చార్య ఈ సాధనాలు మూరుతాం.౨. ఈ పాధనాలను ఉపయో గించెవారికి,, పదాబాహ్యశ్యంతోల౨త చనువు చేకపోవచ్చు. ఆధునికజీఎతంలోతొండర హడావిడి ఎక్కువ్నై పోయింది. అంహం (పజల మాపసికవాంఛలు ఉరిచిచూడడానికి వీరికి తీీకలేదు, కాస్త తాత్కొరికవెన్టిన కులూహంం (పజలలో రేకెల్చించ 7లికిలే ఈ (పసార సాధనాలు లము ధర్మ్య్నా +వెరవేర్చాయనే. వీకనుకుంటూఉంటారు. మనిషికి గిలిగింతలు పుట్టృడాఎకే తప్పు అతు మవోఎకాపాఎకి ఈ సాధవారు ఈనాడంతగా ఉపయో 1వడ్మంలేదు-

97

ఈ సాధనాలు ఏ ఆశయంకోవం ఉపయో*వడాూో, ఆ (వయోజనం విజంగా పాధించాంం టే, వీటివి చాలా "పెద్ద ఎత్నున విస్తరింపజెయ్యారి. స్వాతం్యత్య నవరం పాగు తున్నలోజుర్యో దేశభక్తి (పేరితుళ్చైన కొద్దిమంది అదర్శవాదులు, ధవాభావంవల్ల, ఇతర అ సౌకర్యాలవర్ధ ఎన్నిఇబ్బండులు ఎదురవుతున్నా జంకక (ప బోధాత్మకమ్నైన వార్షావ్యతికలు (వజలకు అందజెయ్యాలన్న దీక్టృతో కృషిచేశారు. (చజలలో స్వాతంత్యకాంక్షృ రేకెర్తిం చడం ఒకటే వారి లక్ష్యం. (పన్నుతం వేలు, లక్ట్రల పంఖ్యలో (పజలకు వార్ష అందించ వలసిన వ్యతికలు (చచురించాలం పే ఎంతో అర్హ్బదలం,అంగబరం కొవారి. ఈవాడు ప్యతిక లమ పోషిన్నున్నవి అడ్చర్జె జ్‌ మెంటులు, ఇవి రావాలం కే, ప్మతికాధివతులు పారి్యశామి కులను "పెట్టుబడిడార్శనూ మంచిమాట చేమకోవాలి. వ్వతంతభారాలను (పచారంచేసే అభి (పాయంతో ఎవర్నైనా ప్యతికలు స్నావీంచి నిర్వహించటం ఈవాడు ఇంచుమించు ఆనం భవం. పాతుకుపోయిన పాత పతికలతో పోటీచేసే వెగ్లుకురావడం మలొక కష్య ౦. ఈనాటి రచయిత న్థితి కూడా ఇటువంటిదే. అకరు (వవాహంతోబాటే పోవాలిగావి ఎదురీది వెగ్గుకుర లేడు. (వజా భాప్రళ్యాన్ని చేరుకోళడు,

మొట్టమొదటి టాకీలు కొద్నివేల ఖర్చుతో పూర్త టే్యేవి. ఆరోజులుపోయామిం మనదేశంలో సినీనూ "పెద్ద పరి(శమనిలో ఒక ల్నెపోయింది. కళాకారులందరూ పారి్యశా మికుల అభిరుచికి తంచంచ పవి ఇయ్యవలిసిందే. వ్యక్తి (వతిళ చాటడావికిగావి, వ్వతం శేతించడావికిగావి అవకాశాలు అంచకంతకు పన్నగిర్టీపోతున్నాం.).

వేటి _వవంచంలో రేడియో, రివిజన్‌ కూడా చాలా సెక్స ఎత్సున స్మాపించబడి ఉన్నాయి. మనదేశంలో అవి పూర్తిగా (పథుత్వం అధీకంలో ఉన్నాం... ఇంగ్గండువంటి కొన్ని దేశాల్నో. పర్వ వ్వతం్యతుళ్ళెన కొర్చొగేవ్యన్సృ అధీనంలో అవి పని చేస్తున్నాయి. అయితే అమెరికావంటి దేశాల్మ్హో ఈ పాఢవాలను నడుపుకున్న వంన్ఫలు కొన్ని వందం కోట్స్‌ డాలర్శ "ెట్మ్యుబడి బలంతో వవిచేష్ప న్నాయి. ఇవన్నీ వెట్‌ వ్యాపారరంగంలో వడుపుతున్నవే. వీటికి ముఖ్యన్నైవన అదాయం. తికి ఆర్వర్థె_జుమెంట్ళే. అంచేత అర్పన్థ జ్‌ మెంట్ళు ఇచ్చే వ్యాపారమ్నలకు వ్యతిరేకంగాగావి అధమం వారికి అసంతృస్తి కలిగించేలాగకావి ఇపి పవి చెయ్యలేవు. వీటి వడుపుశున్న సంవ ల స్వభావంమీద వీటి వుళోగతి ఆధారిపడివుంటుందిం

సమాజం మొత్తం పడివరకు విర్వహిస్తున్న బాధ్యతలు కొన్న, ఇమ్టుడీ (వపార పాఢవాలు విర్వహిమ్నున్నాయి. మొదటి బాధ్యత వార్హా (పసారం, (పపంచం నలుమూలలా బరుగుతున్న సంఘటనలన్నీ అనుక్టణం తమకు అందిస్తున్న ఈ (పసార పాఢనాలమీడ [వజలకు తాచ్చర్యం ఉండడం వహజం. ఆకారణంచేత పజల మనప్పులమీది వీటి (వభావం చాలా ఎక్కువ. పంఘానికి ఈ సాధవాలు ఎంతో "పేవ చేస్పున్నాయి. ఆయితే వీటిద్వారా

క్‌

98 దొవ్పరానంళ టిదు జరగడానికి కూడా ఆదకాశముంది. (పకృతి బీభత్చావులాచరడమి ఈపాొ మలు, భూకంపాంవంటివి--ఆంటు వ్యాధులు, వెఎడర్డె వవాటివి గుతంచె ఈ (పపార పార వారి ముందుగావే (పజలమ హెచ్చరించి, వీటిశి ఎదురుకోడానెకి (పజలను ష్నద్ములను చేయగలవు (యపంచులో ఎక్కడ. ఏ పరిణామం జరివొ, మవదేశంమీడ చాఎ (పభావం ఎటువంటిదో ఇని విస్పి చ్పాగలవు. (వజావాణి] బాధ్యతాయంరంగాచేఏ, (యదొన్వేచ్యూనికి రోహవం చెయ్య"“లవు (వజలకు, వారి హొచ్కాల్తా బాధ్యతలూ జోధించ అవు. ఇంటా బయటా జరుగులున్ని పంఘటనలను ఎప్బటివప్ను డు వరిశీలిమ్తూ, పంఘ విిదోహుల విధ్వంపక చర్యలను అరికట్టృగలవు, ఈ (పాం సాఢనా-ము ష్యుంా ఉవపదూ]:ంచువిం'పి పచూజాగకి కలిగే లాభాంలో కొన్నెటిసూ్య ఈఏ ఉదహవంచారు. వీటినల్ళి వచ్చే అనర్జాలు కూడా కొన్ని ఉన్నాం)). ఇతర దేశాలను గురించిన వరి భనం పరిగ్గా వునకి అందితే, మన దృష్టి విశాలం కావడానికి ఇతర (పజల టెడల పోను భూతి కలగడావికీ అవకాశం ఏర్పడుతుంది. ఆలితే (పసోర పొధవాలు ఏనూతం వ్య్యకంగా వవిబెసినా, మనకి ఇతర దేశాలను గురించీ, జాతులను గురించి తుడు అభిపాయాలు కలిగించి ఆమాయ, ద్వేషం, ఆవహనం రేకెత్తిస్తాయి. ఇతరచేశాల్లో (వబల వరిణామాలు తీముకొన్నన్న శిక్సులను గురించి (పస్తార సాధనాలు నునకు ఏవిధవ్నాన ఆభ్నిపాయాలు కలిగిస్తాయో? దాన్నిఒట్సే, ఆ శక్నులు మనకి న్యతిరేః శిక్నులనో, లేక వాటివి గురిండి మనం పట్టించుకో వక్కరలేదనో నునం విష్శ్యయించుకుంటా౦. ఒకవ్పుడు వీటి టొడల వన్నైమ.ఖ్యంకూడా కలుగుతు=ది. వునిదేశణోని విడద్యాాంత లలో ఇటుఎంటి విస్నబ్బత ఒకటి వ్యాపిప్తోండి. (వతి విపయీన్నీ విమర్శించడం ఒకళే తవ బాధ్యత అని చాలా మంది అధిపాయం. అటువంటి వాకు వునవశం భాఐవేల్హా విర్మించగలరు? విద్మావంతులు ఇలా తయాధవడావెకి కారణం మన (సార పొధనాలేం వచ్చి వార్తలను (చశాంం చెయ్యడము కాకుండా, ఈ వొధనాలు ఆ వార్తలను వ్యాఖ్యావించవచ్చు, సంఘటనల వర్పర సంఇంధిర్క వాటివల్ల మనకు వచ్చే మంచిచెద్డలూ కూడా చర్చించవచ్చు. వ్యతికలలో నంపాదకీయాలు, వార్షావ్యాఖ్యాలు, రేడిచూ. (వపం గాలూ ఈ వవి వెరవేరుస్నాయి. చలనచ్చితాన్నె కూడ ఈ (పయో౭వాంకి, (పతృక్టం గానో వరోక్టంగానో వివియోగించవక్చు. ఒక వంఘటనను, దానె దేశ కాలవరినితుల స (వజలకు కళ్ళకు కట్టినట్టు, ఇవి (పదర్శించవచ్చు. (వభావం | పజల మీద, వధంగాఉ ఎటు! దో పేక్టకులు అక్బంభేసుకోడాంకి పపహంరించవచ్చ. శవజలను కావ్యో మ్మఖులను చెబ్యువచ్యుం... (చార చిశతాలు దీవికొాక ఉదాహరణ. (చచారమన్చృంత్క మాత వ్ని అదేదో వీచహ్నావదవి ఖం ముడుచుక్షో వక్కరలేదు, అది ఏ (వయోజనం కోసం ఉద్నేకింఛి బడిందో దాన్నిబట్చి ఆ (వచారం యొక్క మంచిచెడ్డలు విర్ణయమవు తఈయి.. వేనుమంవిదని నమ్మిన దృక్కోశాంచుంవ, భావాలనూ పంఘలనలమా సేన

99

వ్యాభ్యావింతి కప్పుడు, వా భావాలను వేను (వచాంం చేస్పన్నానన్నమాం. ఇచేం కొత్తది కాదు. శతి బ్వాల (కితం బ-ద్భదేవుడు తన సిద్దాంతాలను (ఏచారం షయ్యలేదా? అయితే (వసారసాధకా3 పాబళ్యం పలుకుబ శీ పెంగాక (పచారవునేది శకివుంతవ్వేన ఆయన థఢంగా ఎరిణమించింది. (వచారఒలంఎల్ల ఎటు వంటి అవందర్భాన్న్నైవా (వజలు నమ్మే టట్బు పెయ్యగలుగుతువ్నారీ డు. ఇది విచారకరం. (వజలలో యుక్తాయుక్త జ్ఞానాన్ని కూడా వశింవచెయ్య?లదు శ్నవచారం, వజలను గొలరెల వుందగొ తయారుచెయ్యగలదు, | ఈ సాధనాల పల్లి మరికొన్ని అనర్భాలు కూడా రావడానికి ఆ 'కాశముంది* ఒకి విజ్ఞాని, తన విద్యాఎ.ద్ని బలాలు ఉపయోగిం, ఒక నవమువ్యస్నె త్యివన్నెన పరిశోధన విగి న్నా, సజాభ్యిపాయాన! వ్యరిరేకవ్యెన వత్యా-) కకుక్కున్నాడనుకోండి, (వసార పాధవా ౨ ఎవరి అధీనంలో ఉన్నాయో, వారి ప్వార్మావికి ఆ పరిశొధనా ఫలితాలు ఎదురు దెబ్బ లీస్పాయ.నుకొండి.. అవ్పుడు అతని అధ్యిపాయాలను శవజంకు అందకుండా అ శక్నులు అడ్డు 'డతాయి. వత్యాన్న మురుగుపరుప్తాయి. ఆ వరిశోధకలవల్ల ఏదన్నా మేలు [వజలకు జరిగడి వికి అవకాశముంటే, దానికి అడ్డుగా ఈ శక్నులు నిలబడతారు... ఈందు వళ్ళి సమాజ పుళోధిదృద్ని అరికట్టజడుతుంది. (వదాబాపుళ్ళ్యం యొక్క, నమ్మకాలకు వ్యతిరేకన్నెన నత్యాలేవి అవలు ఇయటికి పోనడానెకి అవకాశ మేలేఏ వరిన్యిత్రి ఏర్పడవచ్చ.అటువంటి వాతావరణంలో విజ్ఞానం 'పెరదు. నమూజం అధివృడ్చి చెందదు,

ఈ దిహుళ (వసార సారవాలు "సేకరించే “వార్హావినరాలుి పులెక రకంగా కూడా వమాజాధివృద్మికి హావికరం కొఏచ్చు. మనిష్పి వశువుందలెగాక్కు తన ళా్కకళక్షి నువ యోగించి, _వత్శివశ్ననూ తర్మనభర్షన న్‌ ఛద్వారా కొవ్చి విర్ణయాలకు వవ్చి, వాటి మీద ఆధారఎడి ఈశ కార్యసకమూన్ని విర్ణయించుకుంటాడు, ఆముతే (వపంచకంలే జరుగు తున్న వంఘట౨ల అంతరార్బృం తెలుసుకోడానికి మనం ప్యతికా సంపాదకీయాల విగాద్క వ్యానకర్నల మీద ఆధారపడ్నావికి'అలవాటు వడీత్సే వునలవి తా స్కెకళక్షి (కముంగా మొద్దు బారిపోతుంది. ఈవి ళ జాతీయ మహాకవి సుబహ్మాణ్యభారతి వున బాంనత్వపషులోజులొ రచించిన గేయం.

శళ్చియమూ పిరికితనం

బాం 1త్వ నుధివుత్వం

పాగింఒడి కొలిచేరే

వూూగ్టవజలు చెలవా)

ఆవాటి (వజలను గురించి (వాసినదొ లేక నిరంతరం (వచార సాఢవాలకా అలిగి పోయి, తను విచక్షణాశక్తిని గోల్పోయిన వేటి (వఎజలము గురించి (వాపినదా?

100

'వసార పా౦ంనాల ముఖ్య_వయోజనాలు- ఒకటి; ఒకతరం (వజలు "సేకరించిన

జ్నావాన్నీ, నుభూతులనూ, తరవాత తరాలవారికి ఎందిచడం. రెండు: ఒక (పాంత (వజల అనుభవాలు వులెక (ప్రాంతంవారికి అందించడం. బీవి.ల్హ మానవ నమాజవు పునాదులు తట్చేపడితాయి, (వబిలకు "్ప్టైర్యం అలవడుతుంది. (కమంగా వివిధ (వజల నవ్నాక్యం పాధ్యమవుతంంది. ఒక సమాజం తోలూకు ఆచార్య వ్యవహారాలను పొటిన్నూూ జీవిమ్హూన్న 'వబలు, మలొక నమాజం తాలూకు ఆచార వ్యవహారాలను, విశ్వాసాలను అవగాహనచేసుకో టానికి ఇవి ఎంతో ఉవయోగవడతొం.ఎ. (కంగా దేశదేశాల నడును పొనురవ్యం ఏర్చడు , రుంది, ఆయితే ఈవాటి పరిస్పితి అంత ఆశాబవకంగాలేదు.. అమిత శక్తిమంతవ్నెవ ఈ (వసారసాధనాల? శతుత్వం, విభేదాలు రేకెత్తించడావికి ఎక్కువ కృషి చేన్న, న్నాయి, ఒకదేశంలోనే. వివిధ్యపాంతొల (వజలను వేర? భేమ్చున్నాయి. (పాంతీయాభిమావాలు, లేకెత్త్సిన్సున్నాయి. ఇవి విర్వహిన్నున్న (వమ్హుత పాతను మౌక్ట్మంగా పరిశేరించిను క్‌ దీ అమిత వివాద్యగవ్నృవ్నైన చర్చల "కి దిగవలనీ వమ్హుంది. అయితే నమ్నెక్యం “పేర అమిత త్సాహంతో చేసే కృషి కూడా కొన్ని అనర్భాలకు దారితీయవచ్చు. స్పెన్యంలొ భటులందరూ ఒకేరకం దున్నులు ధరించి ఒకేరకంగాగా జీవిస్తారు. అయితే అది వమ్నెక్యం మాతం కొది. వారంతొ ఒక (కమకిక్షణకు బద్దుల్ని నడుచుకుంటున్నారు. అంతే.ఏ బౌొం అయివా, ఈదు (పల్యేకళ, తను విశత పోగొట్బృకోకుండా, ఇతర బొతులతొ పామరనవ్యం ఏర్పరచు కున్నవ్పుడే విజమ్నెన వమ్మెక్యత ఏర్పడుతుంది. భాహ్యాచారాలు ఎలా ఉన్నా మానన బాతి గమ్యాన్ని గురించి అభ్యున్నతి; జొన్నత్యాన్ని గురించీ ఉదాత్త వ్నైన భావాల విషయంలో వీకత్వం ఏద్చించడం చాలొముఖ్యం. ఈ (వయోజనాన్ని వెరవేర్చడావికి (చసారసాధవాలు పూనుకున్న్పడే, అవి న్వ్యుంగా ఉవ యో?పడుతున్నాయన్నమాట.

(వన్నుతం ఈ పాధనాలు (ఏఫబల వివోదం కోవం ఉపయోగపడుతున్నాయి, వార్దా వ్యతికలు, మావవ్యతికలు, చవకబారు వున్నకాలు, చలవచ్వితొలు, రేడియో అన్నీ ఈ (వ యోజనాన్నే ఈనాడు ముఖ్యంగా "పెట్టుకున్నాయి. అయితే ఇనన్నీ వివోదంతోబాటు విజ్ఞానాన్ని (ప్రజలకు ఆఅందీయగలవు, కొంతవరకూ ఆ వని ఇప్పుడూ బేక్సున్నాయి. అయితే ఇదే (వధాన (పయోజనంగా వాటతం 'పెట్టకోలేదు. (చభత్వ చూజమాన్యం (క్రింద ఈ సాధనాలన్నీ దేశంలోని (పతిభావంతుల, కళాకారుల ఛచయితల వహకారంతో కళా వంవ్కృృతులను "పెంపాందించడావికి ఉంయోగపడినచ్చు. అయితే ఆ వద్చతిలోనూ కొన్ని అపాయాలున్నాయి. వీటిని ఆరికట్టడం మౌటతం ఆపాధ్యంకాదు. ఈ విఢవాల (ప్రాబల్యం "పెరుగుతున్న కొద, వీటిని పన్యమ్మెన వారంలో (వజాల్యువ్నతికి దోహదం చేసే విధంగా చూడడం చాలొ అవసరమవుతోంది. ఈ పాధరవాల మాత్యూ అర్నాల్న్‌ ఆశించిన వెలగు తీయదనం మానవ బీవితంలో వెలకొల్పడావికి సాయవడాలి.

101

వెనకటి కాలంలో, వార్షలు ఆ నోటినించి అవోటికి పొకిపోయే౨. విజ్ఞాన వ్యాన్నికి ఇది (ఏెత్యక్సృ మౌగ్శం. ఆరుంతే బహుశే _పసారసాధనాలను ఉపయోగించి, (వజంకు విజ్మా వాన్ని వేరుగా అంరీయడం కవ్బనువ పొమాఒక శాన్నేజ్ఞలు అభిపాయపడుళున్నారు. రేడియోలోవచే) ఒకవార్త (పెతిమవిషినీ ఒకేఎధంగా కరవదు. కొందరు పోత రు. కొందర. విన్న తరువాత వచేపచే దొన్నిగుంంచే ఆలోచిస్తారు. వీరు వీనిని నంజ ధించిన ఇతర వివరాల కోంం వతుకులరు. ఇతరులతో ఈ విషయాన్ని గురించి చ్పిస్తారు* బ్నాన విషరణలో ఐటువంటి వారి ప్యాశ అతినుఖ్యవ్నైనదివీ, విజంగొా ఇటువంటి వారి వల్చవే రకరకాల విజ్ఞునం '(ఎజలలో వ్యావిన్నుందనీ పాంసికళ్ళావ్నణజ్ఞలు తమ పరిశోధవం వరి నిస్మయించారు.

ఈ పాతను నిర్వహించే (వజలకు పలుకంబడిగాప). డద్భాగా ఉండక్కరలేదుం పరక వహజంగా ఉన్నజ్నాన సిపాన ఇతర (పజలను వారి వద్దకు అకర్నివ్నంది. ముఖ్యంగా (సింలో ఈ 'జ్ఞాననాయకుల" పాత మరీ ముఖ్యమ్మెనది- (శీల కూటాలల'" ఒక ₹చళో వాయకత్వం వహించడం వర్వసామా్య్యం, వంటళ్ళో పిర్ళాల "పెంపకంలో, కుటుంణ నిర్వహణలో ఆస్ట టిలోనూ ఆమె అధి_పాయాఅకు మిగతా యీ! లు ఎంతో (పాముఖ్యాన్ని ఇస్హారుం బహుశ శవసారపాధనాలు ఇంతగా వ్యాన్నిబెందిన ఈరోజుల్హై కూడా, వార్షల వ్యాఖ్యలూూ భావాలూ విజంగా (వచారం చేసేది వ్యక్నులేనన్న సత్యం ఆశ్చర్యం గొలుపు ఛుంది. తపు చుటూ ఉ్న వొతావరణాన్ని ఇవార్చగంలో వ్యకకున్న శక్తి తక్కన (వసార పొధవారక లేద, అం తే ఈ సాధవాలరు కించపరచడం వా ఉడ్నేశం కాడు. మానవుని వీద వాటి వభావం ఎక్క్కవే. అరు తే మానవ వ్యక్పుల వుధ్య పరన్నర వంపర్కుం కూడా అతివ ఖ్యవ్నై వది. ఒక రాజకీయ. ఫక్ట్యం, (వజలతో పస్నహిత సంబంధాలు 3శ్ళే పెట్ట కోడం మానిస్త్తే (కమంగా ఆది వజలకు దూరవ్నెపోతుంది. దావి పలుక.బడి తగ్గి పోతుంది, (వపార పొఢనాలు భావాల వ్యాస్తికి సాయపడగల వేగా, మూనవ వ్యక్కలు పలక డికి _ఈ్య్నాయీలు కాలేవు. రాజకీయం పక్టృం (వజలతో వన్చిహితంగా ఉండక త్స్పుదుం జతి (౫1 -త్వొలకు అ స్యంత శక్నవముంతమ్మెన (వపారపొఏనా లున్నాంు = (వభ) త్వం ఒకి (వయోజనం కోపం ఒకి (ఎదరం (పాంంభిలంచిందన కోండిం దానిక వృతిరేకంగా (వజలలో ఏ (వవాదాలు ఒయలుదెరిను ఈ (వచారన.6త బూడి:పోన వన్పీస్నె పిఠ.ండి. రేడియో వంటి (వపారసాధనం కన్నా వ్యక్తుల షటించే (వవాదాలు ఎక్కుషి శక్తివంత వ్యాన), యానా లన

బహుళ (వసార పొథవాల (వభావర్‌ (పజల మీడ వంఠనరమా ఉంటుందో రెలుము వోవాంంకే, ఆ షాధవారి వృభావం, అవి పోమూన్యంగా (వచారం చేసే వి'యాలా కొంచెం వరిశీరించారి. పాంఘిక శాస్తజ్ఞలు ఈ వివయమ్మెన పరిశోధనను చేశారు ఈన్లాఢడు దేళభాషలలోవి వ్యతికలల' (వచురింపబడే కధలూ, వ్యాసాయా' క్నూూలంగా పరిశీలించినా

102

క్‌ న్నివషయాలు న్పష్టృంగా తెలుస్తాయి. 20, 80 వీళ్ళ (కితం వీటిలో చం సించిన విి యాలకా, ఇప్ప డు చర్చిక్నున్న విషయాలకూ ఎంతో భేదం ఉంది. ఆ రోజులల వతి కల వ్యాప్తి కొన్నివందం (వతులు. చదువూ వంప్కారం గలవారి కోపమే అవి నడపబడేవి. వారికి రచించే వ్యాసాలూ కధలే వాటితో (పచురింవదిడేవ.. ఇప్పుడు ప్యతికలు లకల కొర్పీ అమ్ముడ.పోళున్నాయి. అఎచేత వాటితో (దచారింపబడే వ్యాసాలూ కథయా వేరుగా ఉంటాయి. కోట్మాది (పజల కోనం (వాయబడ్డ పుస్తృకంల, విషయమూ రచవా విధా నమూ కూడా వేనుగా ఉం ౮ాయి. 20, 30 ఏళ్ళి (క్రితం, ఏ వుహనీయువి బీవితగా ఫో వున్నక రూపంలో వచ్చినప్పుడు, ఆందులో అతని వుట్నపూర్వోత్తరాలా, ఆశయ పాఢన కోపం, అతను వట్నదలతో అడ్చంకుల వెకుల్కాన్న ఘట్ళూాలా, ఆళకు సాధించిన వివయౌాలూ అన్నీ ఉత్తేజిపూర్వకంగా ఉదహంంచండేవ. ఇన్పుడు ప్య్యతికల్నో ధారావాహి కంగా వక్నున్నవి సినీతొారం చరితలు. వాటిలో కూడొ, వారి కళాదర్శాల కంళే వాళ్ళ "పెంపుడు కుక్కల వింత లక్ట్మణాలు, న్వూడియోలో ఆ తొర బొద్బింకతో నరిపిన యుద్చం (వముఖిపా్యత వహిస్తాయి. ఆవిడకు వంకాయికూర. వీవిఢంగా వండితే ఎక్కువ ఇష్టమో వివులమ్మెన వర్మ్మన ఉంటుంది.

నవలల్ఫోనూ, కధావికల్మోనూ కూడా ఇటువంటి మార్చే కనండుతంంది... వేటి కథలో, కథానాయకుడు పర్వలకణ వంపన్నుడు, భా్య్యవంతుడు- కధానాయిక రూపవతి, గుణ తి; పేదరాలు, వారి (పేమకు ఆటంకాలు అనేకం, చివరకు అన్నింటినీ వారి ("సేవ జయిస్నుంది. వేటి మాూజంలో ధవికులు పేదలు ఆతి దగ్శరగా వహజీవకం చేసన్నారు. అయితే వీరి మధ్య అంతరం మరింత “పెరిగిపోత ంది. అధికవంఖ్యాకుళ్ళై న పేదలకు ఉహ లోన్నెనా.. ధవికుడ్దెన కథావాయకుడి స్టానం తాను ఆకమించుకోవాలని ఉంటుంది. అ కోరికకు ఆ వ్యక్తి విర్వశవాలు నటి కళలలో చాలాభాగం. "పేదవానికి ధనవంతువి లొ? బీవిత సుఖాలు అనుభవించాలని ఉంటుంది. అంచేత ఈ రకద్శెన కధలను (వజలు ఎక్కువ ఆవక్తితో చదువుతారు. వ్యతికలన్నీ ఇటువంటి కథలతో విండిపోతాఎి. శాష్రాయమ్నెన రచనలు అరునె పోతున్నాయి. సామూబిక పరిశీలన చేసే (గంధాలు బహు ప్వ్పాంం

ఎటువంటి రన ఎటువంటి చంనచ్వితం ఎక్కువ (వజామోద్న్న్నా పొంద తోందో

తెలుసుకోవాలంటే, పామాన్య (వజల మువన్నృత్వం కొంచెం _రిశీరించాలి. ఆనలు (వసోార సాధనాల _వయోజనం ఏమిటి”. _పజాహృదయాన్ని తాకి, దాగి ఒకరకంగా (పభావితం హొయ్యడం. అంటే వ మనళ్శా్యస్తృ సిదా తం దృష్ట్యా ఈ (వహారనెధ్రవాం న్వభాన (వయో జవాలను పరిశీరించంం ఆవ .రం.

మనం బేపే చాలా వినులు, ౮టి ఆంతం ర్భాలూ, (వయోజనాణా బాగా వరికి -ంచే భేస్తాం. ర మన జ్భాత చ్చెతన్యానికి నంబంధించినడి. అంుతే వువం చౌసే ఏవు

103

లో ఛాలొభా10ం, మనతోవి నువ్వ తన్యం [పోద్చలంచల్న చేస్తాం. ఇ3 (వచ్ళషంగా పవిచేస్నుంచి. మన క్షై భవదళ వించీ ఈ మువ్నళ్షి తన్యం మనర్ని వడ.పుతూంటుంది. ఆకరి విసినప్పుడు చుటిపిల్ళను వీడిపింధేడి ఆచే. తనకు వీడి కవరినినా లభించి తీరుతుందని మొచ్చెవన్యం. ఆకుకుంటుంది. కావి మవిషి "పెరిగిన కొదీ ఇది అవంభిసనున్న వత్యాన్ని అడి గుస్తస్నృంచిం. దొని కోరికలు వివలమువుతున్న కొడ్బ్రీ, శి్యతనిచిిళన్నెన (తోవల్ని లది వవి చెయ్యడం (పారంభిన_ంది. క ౨వు మునవ్సలో ఉత్త న్నమట్యే సంఘర్పణలు, ఆటఫోఎంలో వ్యక్షృచువుతా .) = వ.విషి పరగతన్న కొన్నీ, మువ్వచ్తా తివ్యావికి విఘాతాల్స ఎక్కువవుతొమి. విరాశలా, వివృహరాూ "పెరుగుతాయి. అవన్నీ సుప్పంగా ఉండిపోతాయి" కభారూవంలోగావి, పాహిత్య రూపంలోగాని మానవుడు ఈ లనంతస్నిని వ్యక్తృవరుతు కుంటాడు. చదువరి కూడా ఈ రచన ద్చారా రతబిత అశుభవాన్ని పంచుకుంటాడు. వన్న కలవరపరిబే కును చషివాననుకోండి. వా జాత చ్పె తవ్యానికి ఇదంతా కథ ఆవి తెలుపు. ఆము.తే వా సువ్నన్హా తన్యం అందులోని ప్యాతంతో నన్నెవేశాలతో తాదాత్మ్యం కల్చించుకుంటుంది.. 1ధకు 'వా'కభా మార్చేన్నంచి. వా మనవులో అణ" ఉన్న ఆపేశా లకు ఈ కధ ద్చార విడుదల లభిమ్మంది. అయితే మలొక వ్యక్తిని ఈ కధ ఇంతగా కదపక పోవచ్చు. దీవికి కారిణం అతని గ్నెతన్యంలో నిక్టివ్వమ్నైన అవేశాలూ అనుధనాలా వేర కొవచ్యు, అంచేత ఈ కథ అతవికి అంతగా నచ్చకపోవచ్చు. అందుకే ఒకరికి నచ్చిన కథగావిః త్మితంగ్గావి మలొకలికి నచ్చకపోవచ్చు. నా జీవితం ఎన్నో వమవ్యలను చేను పరిష్కరించుకో లేకపోయి ఉండవచ్చు. అవన్నీ అజ్జాతంగా చాలో దాగి ఉంటాయి. నాకు వచ్చిన కలో వాయకుడు ఈ ష-ప్యలవే ఎదురుకున్‌ పరిష్కరించివ.ల్నం.-తే, అరవి విజయం వాదే వనుకున వంతోసిస్త్టాను,

వంప్పచ్చెతన్యం వులొక విధంగా ఉహాచితొల వహకొారం కోరుతుంది. శిశువుకి తరిదండులు, గురువులు లక్ట్య్యృపాయుళ్ళిన మానవులుగా అ'ంపిప్తారు. అతవి ఉహలో వారు పరిష్కరించరేవి నమవ్యలే ఉండవు... కశువుపెరుగులున్న కొద్బీ "పెద్దవారిలో లోపాలు అతవికి వ్యక్తృవ-వుతుంటాయి. అవన్నీ అళవిప-వ్వచ్నై తన్యంల్‌ విశ్చివ్వమవుతాంయి. అతను పెద్డవాొడ్నెని తరువాత ఎన్నో అవజయాలు,విరాశలూ అతవి అనుభవంరోకి స్తారు అశన్ని విన్నవొ అవరిస్నంది. అతను భేష్నున్న ఉద్యోగంలో, గహ జీవనంలో రకరకాల నమప్యలు ఆవేవవలొ ఆడుర్చాలు....అన్నీ దీవికి కాంణు కావచ్చు. కథానాయకుడు ఇతనికి అతీంవ్నెని సమస్యంనూ అశ్నంకులనూ ఎదురు: వి తేయనసివి చవత్చి విజయాన్ని హిఏంచిన్చుడు, వా మన్నన్నైతన్యం అతన్ని ఆరాధిన్నంది. వొ అజపయాం నల ఏర్చడ్డ అవంళృష్తివి కొంత తగ్నిమ్నంది. ఆందువల్సే, ఆవరాఢ పరిశోధక చవలలకూ వీరచిత గొభలకూ (వచారం ఎక్కువ. అందులోవిదిపెక్టీవో, వీరుడో చూవనాలు మవిషికి లలీత

104

వ్చెన కార్యాలు విధిస్నాడు. గడ్డు వమవ్యలను క్షణంలో వరిష్కరిస్తాడు. మనలో చాలా మంచిలో వరపు పారల మాటున రకరకాల ఉద్వేగాలు అణగి ఉన్నాలు. అందుకే అద్భుత కృత్యాలు కధలోన్నై వా దఠే సాధించిన వారి మీద మనకు ఒక అడ్మాలప్నెన గౌరవం, ఆ విజయాలన్నీ మనవే ననముకువిళ్ళస్తి పడతాం, పినీమూ తారలం'ే (పజలకున్న వ్యామోహానికి కూడా ఇచే కారణం, వారు తెరమీద మనం షాధించవేవి విజయాలు సాధిస్తారు.

దిన్నబట్సి కొన్ని స్కూలవ్నైన విషయాలు మనం (హించవచు]ం ఐపొళశ్యపసార హొధవామి) (పశాచుకస్సులోవి నున్న వైతవ్భానికి విడుదల కల్పిస్తాయి. కల్చనలోవి విషిత ఘట్యాలల* సహానుభూతి కర్చించుకుంటుంది వ.ప్పచ్చెతన్ఫం.. ఊహలు, ఆటలు చిగ్న పిల్ళల కెల్లా. తృన్నినిన్చింస్సై పెద్దల నవ్వచ్చై తన్యానికి కర్పెతగాధలు, విడుదం కర్శి పాయి. బభేవయిన ఒజాలనుక్నణనుయి.నా మరిచిపోటే. లాగ చేస్తాయి. బహుళ (వస్తార పాఢవాలు ఈ అన రాన్ని లీర్చకుండా, లోతైన విషయాలను చన్చెంచడం (ప్రారంభిస్తే వొటి పలుకుబడి సన్నగిర్మిపోతుంది.. అవి అధకనంఖ్యాడుల మానసేకావ రాలను. తీకృగరి॥ ఉండారి. ఆలగారిన కోరికలను, అనంతృప్నులను తీర్చి మననుతో లోపలి ఒర్తిడిని తొల గించులిగినవాదే, ఈ వొధవాలు బహుళ (వజామోదాన్న పొందుతాయి. అప్పుడు మౌనవులు కూడా కొత్త విషయాలను (గ్రహించడానికి, వివ య.పరిజ్నావాన్ని "సేకరించడానికి, (వచాచాన్ని అర్బం చేన.కోడావికీ మము, లుగా ఉం'ారు.

బహుళ (వసారసాధవాలు (వజల్హ ఏవిధంగా తను (వభావాన్ని (పవరింవడేస్తాయో తెలుమకున్న తర వాత, వీటివి సమాజ పుకోభివృద్నికి ఎల్లా ఉవయోగించుకోవచ్చో నిర్శృ యించడం మలభం- ఒక (వయోజనం కోవం ఒక చంనచ్వితం విర్మించారనుకుంద్రార. దావి విజయం విషయం మీదగాని, తీసిన విధానం మీదగాని ఆధారపడదు. గుండెకాయక్స వంబంధించిన ఆపరేషము ఎంత అద్భుతంగా శీనివా, ఆర్బాకలితో ఆంమటించే జనానికి అది నచ్చదు. అందర (ేష్షేకులను దృష్టిలో "పెట్టకువి చి్యతాలు తిట్యూరి. రాజకీయ (చారం వివయంల్‌ నూ అంతే. నా అధి పాయాలకు అనుగుణంగా ఉండే పథికలే చే చమవుతాను. నాకు వ్యతిరేకవ్నైన అభ్మిపొయాలను వ్యక్తపరిచే వ్యతికలు చవివినా? ఆ వాదా లను ఇండించాంవే దృష్శి, తోవే చదువుతారు. ఆభావాలను నా మనస్సు ఎదుర్కొలటి ది. శవచారం విజంగా విజయ.వంతం కావాం౦ంళే, ఈ వ్యతిరేక భావాన్నై ముందు తొలి?ంచాలి. ఆ ఈరవాత కొత్తభావారు. మనమలో (పవేశంచడ్డానికి మార్గం వీర్చడుతుంది.. అంత వమగ్శవ్నైన (వచాంవ్నెతే తప్ప నా మనన్నును మార్చలేదు,

వనం (హి-చనంసిన వివయం మలొెకటి ఉంది. వత్యమవేది వూర్పులేవెదీ, అందరికీ హామాన్యవ్నెనలీ, అయినా వాకు వవ్ముకమున్న వృక్తి చెపితే తప్ప ఆ వత్యాన్ని వే నంగికరించిను. అనుకూలవ్నెన పందర్భంల్నో వరిద్నె వ మనిషి ఫెస్పినప్పుడ్చే ఒక విష

105

యం వ.నను కెక్కుతుంది. పాంఘిక శా(న్నజ్ఞలు తవు నరిశోఢేనలవల్ళ తేల్చిన విషయం ఇదిం

మానవ నమాజం మంచికోవం ఈ షాధనాలు వినియోగించడానికి ఎంతో గొప్పు అవకాశముంది. మ్కాళ్ళ! లో, పాంఘిక వన్వువున్నై తీసిన చక్కని చె్యతొలు ముందు 'చదన్న్శించి, ఈరవాత ఉపాధ్యాయుడు పారం జోధించనత్చు. (పత్యక్నంగా చూసిన] పిల్గల మనమ కు బొగా ఎక్కుతొయిం ఆలోగ్య జీవనం దెశాభిమాగం, పౌరబాధ్యతం వంటివి రేడియో (వవంగాల ద్వారా వేర్చవచ్చ- విద్చార్మలు ఈ (వనంగాలు విన్నతరువాక చర్చ ద్వారా విషయాన్ని వురింత వ్నవ్చృంగామా, విశితంగానూ వారికి వేర్చవచ్చుం (వమ్ముతం జరుగుతున్నదేమం' టే, ఏవళో కొందరు ఒక వాన్‌లో వచ్చి, ఒక చితాన్నె సపదర్శించి, ఒక ఉపన్యాగం ఇచ్చి వెళ్ళిపోతారు. (పేక్ట్రకుల మీద శాశ్వతన్నాన మ్యుద ఎలా వడుతుంది గ్‌

ఒక కఠరళకోవి ప్మాతలూ స్న్నవేశాలూ ఎల్లా ఒక క్యురవాడి మననును ఉత్నేగ్‌ వరుష్తాయో, వునళ్ళాన్నం ఇంకొ వూ్వాగా తంచలేదు.. ఈ శావ్వంం విషయవ్మెె ఇంకొ అభి పాయవదొలున్నాయి. అయితే ఒకటి నూ(శం నృష ౦. పరిన్శితులవర్మ "పేదరికం వళ్ళ. దుర్భర కుటుంబ జీవనంవల్స అనమార్శన్ని పడ్డ యువ మనక్సులను మాం దోపిడి, హత్య, పొంచ మె-దల్నెనవి చితించే చ్చితొలు కలుషితంచే3 పారేస్తాయి. అటు వంటి మనవ్సుల మీద వాటి దుష్ట్టవభావం త్యృ్పడావికి వీలులేదు, ఆ యువకులను ఈ చితా పాంఘిక శ్యతవులుగా తయారు చేస్తాయి. అలాగే కొమో(దేశం రెచ్చగొాళ్టే చిితాబా, కధలూ, కొందరి మనవ్చలను కలుషితం పపీ పారేస్తాయి. రాజకీయాల సేరిట జరిగే దారుణ (వచారలు కూడా మానవు-ను (కూరులుగా మారుస్తాయి. బొత, భావ, మతం సేరిట జరిగే (వచారాలూ, వాటివల్ళ ఏర్పడే విషవు పరిన్మితులూ మనం ఎరిగున్నవే. కో ట్బాది యూదులను జొత్యహంకారం "పేరిట వాబీజర్మనీలో దారుణమారణహ్రోమౌనికి (చళుత్వం అహాతి చెస్పం'టే, (వజలు దాన్ని (పతిఘటించలేద?, భీతి, ఆవేశం, వారి వవవ్ఫల్నో, రేకెత్తించింది వశీ (వచారం.. అనుగూలవ్నెన వవుయంలో చేసినట్టయితే (చచారం (వజానటవ్యను. తారుమూరు భెయ్యగలదన్న నిజానికి అధువాతన చంతలళో అవేక ఉదాహరణాలున్నాయి.

దొరుణవ్యె వ మారణాయుధాలను వృషించిందని విజ్హానాన్ని చుద్యుబట్టడం సర్వపామాన్యవ్నై పోయింది. ఈ నా! నుంతన్నెనవి (వసార విరవాలు. మానవుడి ఆయుఢారను " కోకకల్యాణం పుర వివచూస్తాడో, ద్వేషాలూ, శఈుత్వాలూ రేకెత్తించి, తన 'వర్పవారవానికి తావే వుణాది వేరుకుంటాడ్థో, భావివాలమే నిర్ణయిస్తుంది.

లం 281

థారతు ఆంధ (వభుత్యముల సాహాయ్యముతో దకిణ రాషా పుసకి సంన ,పచురించిన ఉత ఇ అపకు ఆద అద ఆ ఇ అష రా కుశన౧ సుంగకడం శాస్త ఐవజూనం శ హన (ఆ “మార్త మ భ్మదజీవనం వెలః రుః 2-25 (ఇంటింటా-అందరు. విధిగా చదువదగినదిగా ప్యతికలు (వశంసించిన నచ్చిత ఉత్తమ రచన) డ్వ్బార్‌ గాలి బాంసుందరరావు. 2. ఎల్గలెరుగని కడలి వెల; రు. 1-40 (సము(దాలను గురించిన సర్పశ్యాస్తృ రహస్యాలను పామాన్య పాటకులకు మనోహరంగా వివరించే వచ్చిత రచకు ) ఆంన్గమనూలం ; ఎన్‌. ఎప్‌. ఉదయమూర్తి. అనువాదం వ కొడపుటి”ంటి కుటుంబరావు. ౩. బీవనదాత సూర్యుడు వెలు రు 2-10 (మార్యుణ్మి 9 సూర్య కుటుంబంలోని సర్వ్యగవాళ్ని, ఉప (గహార్ని, వక్ట్మ్యతాంను గురించిన విజ్ఞానం సరళంగా బోధించే నచ్చిత రచన.) అంగ్గమూలం ; ఎమ్‌. ఏ. తంగరాజాం అనువాదం ; కొ, కుటుంబరావు ట్స అన్నిటికీ ష్టాస్టికులు వెలు రు. 0--90 (ప్ప్వాక్‌ బొమ్మలంమొదల్పు ప్మాస్టిక్‌ఇళ్ళు, ప్వాన్టిక్‌ ద.న్నులు, వాటి పుట్టు పూర్వోత్తరాలూ వివరించే సచ్చిత రచన ఆంప్లమో౭ం : కె. ఎప్‌. మహాచేవన్‌, అనువాదం : కె కుటుంబరావు. ర్‌, మనన్సు: తత్త్వం వెలః రు. 1-55 (మనస్సు పోకడలను, అవి మన కలల్మో (పలిబింబించే తీరులతొ మనస్తృత్వళాాన్న రహస్యాలను వరళంగా వివరించే సచిిత రచన) ఆంగ్గమూలం : డొ. జి. డి. బొవాజ. అనువాదం : ఎస్‌. చంటదశేఖరశర్మం

6 లోహనంపద వెల రు. 2--00 (మౌనవ నాగరకతాభ్యదయానికి పోపానముల్నెన _ వివిధ లోపహముల చర్మిత.) మూం౦ డా ది. ఎస్‌. త్యాగరాజన్‌. అఘవాదం ; ఎన్‌. బి, విం కృష్ణారావు. 7. విద్యుచ్భక్తి--మన నిత్యజీవితాలు వెల రు. 2--20 (మానవులకు మహోపకారియగు విద్యుచ్చక్తిని గూర్చిన నర్వ రహన్య సరళవోధిని) మూలం ; (పా. వి. వి ఎలా రావు. అశువాదం పా పి వెంక్టటామయ్యం 8. అంతరిక్ష విజయం వెలః రు. 1-80 (చం్యదలోకాన్ని, ఇతక (గహాంను పరిశోధించడా)కి మౌనవుడు చేస్తూన్న అద్భుత (పయత్నాం వివరణ) మూంం ; పీ. శవరివఎత్తు, ఆనువాదం ; పాంగుమ్మి పద్శరాజు. 9. పరమాణుశక్తి వెలః రు. 2--20 పరమాణువులో అణగియున్న అపార మహా శక్తిని గురించిం ప్వశొస్త్త రహస్యాలను సరళంగా వివరించే రచన మూలం ; డర్‌ ఎమ్‌. ఏ. తంగరాజు, అనువాదం : కొడవటి“ంటి కుటుంబరావు, గమనం 10. దూర (శవణం వెల; రు. 1--50 దర్శనం పశువుల బండ్శ (పయాణా౭ంముండి, త్వరలో చండగోళావికి రాకెబ్సద్వారా యాతకు పోవడానికి చేన్నున్న సన్నాహాలవరకు * = దూరమున, దూర్యశవణ, దూరదక్శక(రేశిదో, 'పెరివిజన్‌) సౌకర్యాలతో సహా జరిగిన విజ్బా వా భ్యుద యాన్ని పరథవగా వివరించే రచన. వవూలం ? ఎన్‌. కె. నారాజన్‌. అనువాదం : పాంగుమ్మి పద్మరాజు.

11. • ఆధునికి వ్వెద్యంలో అద్భుతాషధాలు వెల: రు. 1-40 కయ, మలేరియా 'స్నెఫాయిడ్‌, న్యుమోనియా, కువ్మలోగం మొదళ్నెన మహామారులను జయించడనికి మానవుడు ఇటివల కనుగొన్న అద్భుతబౌషధాలను, వాటి వ డకాన్ని నుబోధకంగా వివరించే అపూర్వ రచన మూఓిం : డొక్ట్రరు రత్నవేలు మ(బహ్మణ్యం. అనువాదం : డొక్ట్యర్‌ గలి బాలసుందరరావుం
12. మనుష్యులుూలమరలు -- (అచ్చులో ఉన్నది) మానవుడు తక షుిశీవనా నికి ఆదినుండి ఇంతవరకు కశుగ్రొన్న అనేక అద్భుత యంశతాంన్ను అవి పనిచేసే పద్ధతులనూ. నశ్శాస్తీయంగ్యా పరళభాఎలో వివరించే రచన, మూలం : డాక్టర్‌ ఐ. రామకృష్ణరావు. అఘఘవాదం ; కొడవటిగంటి కుటుంబరావు, ఇతర ఛాస్త్రవిజాన (గం థములు న జ శే. వ్వైటమినులు వెల; రు. 1-క0 ఆయురారోగ్యములకు అత్యావళ్యకమున్హైన ప్ప్వైటమినులను గురించి, మన ఆహారంలో వాటి లోఎమువలనకలుగు వ్యాధులను గురించి, వాటివి వివారించుకొనే ఉపాయాలతో సహా సుగమం వివరించే అపూర్వదచన డాక్టర్‌ గాలి బాలసుందరరావు, 2, యంతాలత్నో తమాషాలు (అచ్చులో ఉన్నది సకల యంటతా౭ను నడవదా)కి ఉవటోగవడే (వకృతి శక్తులను గురించి బాల బాలికలకు చక్కగా వోధ.డేవధంగా, వారే ఇంట్ళో చేసుక.నే (పయోగాలతో సహా వివరించే మనోహకవ్మెన బాల శాస్త విజ్ఞాన టంరం. మూలం; హెర్చళ్ళ్‌ మెకే స. అనువాదం ఏ మహమ్మద్‌. ఇస్మాయిల్‌.

శేఖ ఆజ ఎ యయటాటకత సై హా. చింథకి4 నన (| | యనిన పటన మ మం కలు బం న శశ లై ఆలం కపరింయ 41౪ క న క ప... యజమ అతల రులు 8064 సళ్లో' టు అ సనంగంలిస్యిగ, 18. న్న స్ట ఆడితో అభాగరక మానవులు అందెలవారీ డప్పులవాద్య.తో. (|. .. మాళావీకి వార్తలందించేస్థితిలోంచి ్రనుంగో భాష, లిపి ముదణ, || ఈంళ, ఆెలిఫోక్స్‌, రేడియో, 'పెలివిజన్‌, కార్లు, రైళ్ల, ఓడలు విమానాలు 1... వగైకొ సోక్రుక్య్యాళు _ఈూపోందించుకొన్న చర్మితమ్ము అచిక్రైలంలో నే నే ' స్‌ నే ఉన్మగహాలద్వారా' ఇంట్ల. 'సెలివిజన్‌ ముందు. కూడని వసం | (తు “సాకంలో ఏ మూల ఏ విశేషం అరుగుతున్నా (వ్రత్యక్షంగా కనీ వవిఆనందింం న. 'పోకధ్యాన్న గంటలో భూవ్రదక్షిణంచేని రాగల జ య . వాహనాలను తయారు చేనుకొనడానికి సాగుతూన్న సఖ 1... శృషనీ నివరందే ఆద్బ్భుక విజ్ఞాన (గంథం. సరళ 1.

అగ” హగరావన్‌ అపూర్వ. కళనకు: మశ్రకద్ట కెతు. గ

ఘు (రచయిత (శ్రీ పాలగుమ్మి వద్మకావూ ఫైశంనపీ. +

ట్‌ .. న ఆనే... ల