Telugu Doctor Vachelogaa Eam Cheyyali - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

| శ లా చాక | వా అలన పకా, ॥ రాళ్ళు ప రా € శ్‌ ల (= టల జ “చ విం ఉస । సడ జా ర డాం వవావననన చవకంకడా ్‌ , , అమన ట్ట |. / నీ ల ప్త క అ ॥ చంకన వం. క్‌ నో + ఆక య; ల్‌ జో ల ల్ల ॥ చ్‌ నే [| ఇ ॥ న్‌ గా ం 5 గ్‌ ॥ ళో శ న... | | న! ల కర్‌ స క [1 1న | వ. | గా క. వై గనక . | ,. మనే. . 1 | | +

అం. అలాని లేకా ఆళి వ్‌ అల ంంల్యుడా (] తక 6౬ జ ల నెం చయ్యాలి | భారతప్ర్రృభుర్వుము 19357 వ సంవత్సేరమున నిర్వహీంచిన పోటీలలో పందైండు దేశఫామలలోని పుస్తళములలోకు ఉత్త మోర్ష్యమైనవిగా ఎందడి 'వెయ్యేనిరూపొయిల బహుమానముపాందిన అయిదింటిలోను ఇడియొకటి రచయిత గవర్నమెంటు పి, ఆర్‌.సి హయ్యురు “సెకండరీ చూ్యూలు_కొకినాడ క విజాన గంథమాల ఆధునిక విజ్ఞాన గ్రంథ (శ్రీరామనగరం.కా కి నాడ.

దధమము ద్రణము నర గ్రస్వామ్యుములు సెస్టైంబరు.196 (పకాశకులవి, గ్‌ య రా 0 ళా హా ర సం, గం గ ౧౫౫ 0" ల లో ౭ న చె ఎ ౧0 ( గంధాలయ జతర కి సా "జో న (4 . బ్‌కం గో వ్‌ షో ల లో పాద. లాడి వెల శ్రీపతి ముదడాలయము, రూపాయిన్నర కాకినాడ

మ వైలలల వైటలట బడల తండాల వెలా తట్‌ కాడాలకలులట్‌ | అంకితం క్‌ ఆస్ట ] మిత్రుడు | [ స్వర్గీయ టీ టి. తె. గోపాలాచారి | || సవ్విర్రాత్మరు | న!

క అక ప్రస్తు తం౦ డాక్టరువచ్చేలోగా ఏం చెయ్యారీ 7 ఏం చెయ్యాలీ 2? అనే సమస్య ఆందరికీ ఏడో సమయంళో ఉర్పన్నమవు తూడఉంటుంది. ఈసమస్యకు పరిస్తారంచ్యూరం వెంటనే తోచదు. అయినా. కంగారుపడకూడదు, పరిస్థితి పాదుచేయకూడదు, డాక్టర్ని పిలవడం తప్పించుకోవాలని చూడక్షూడదు. అనిమాత్రం అందరూ జ్ఞాపకముంచుకోవాలి. (సమాదాలు మానవజీవితంతో అవినాభావంగా ఉంటాయి. వాటినుండి తప్పించుకోవడమునకు ఎంత '(పయళ్నించినా ఒకొ్కాక్య్టప్పుడు తప్పవు. అటువంటప్పుడు _పథమచికిత్స అవసరం. అ పద్ధతులు మనకు అదివరకే తెలిసివుంపే సమయానికి స్ఫురిస్తాయి. అట్టి _సయోజనం ఆంచియే ధారత్యప్రభు త్వమువారు సామాన్యజనులకు లెలి'సేలాగున ఇట్టి (గంధ రచనలను (పోత్సహిస్తున్నారు. ఈపుస్తకంలో ఆభూకతకల్పనలూ, ఊహోగాన ములూ లేవు. ఇందలి "సెక్కు సంఘటనలు రచయిత అనుభవంలో ఉన్నవీ, కన్నవీ, విన్నవీ. =రచయిత

నివమయసూచిక

1. (ఫమాదములు |
2. (వథమచికిత్స ర్‌ [| నరకులు-_ గాయములు-రక్త(సావము రి శీ పిచ్చికుక్క రాటు 17 ర్‌, వడదెబ్బ లి
3. సీటిగండము లి ”, విద్యుద్ధాతము 8
4. పాముకాటు శ్రీ 0, ఎముళలు విరుగుట ర్‌్రి
5. విష్మపయోగము ర్‌8్రి
6. కాల్పులు (08
7. హెచ్చరికలు 08 13, కృతజ్ఞత "2

ఆప ప్ర వమవూూదములు పూజ్యులైన నాన్నగార్కి=, సుశిల నమస్కారములు. పదిహేనురోజుల [క్రితం మీరు (వ్రాసిన జాబు చేరింది. ఈమధ్య ఒక విచారకరమైన నంగతి జరిగింది. అందువల్ల మనస్టిమితం లేక మీఉత్తరమునకు వెంటనే జవాబు [వాయలేకపోయాను. క్షమించ కోర్తాను. మాదొడ్లో ఉన్న పకువుల సాొవడి చాలాపురాతన మైనది. దాని వాసాలన్నీ పుచ్చిపోవడంచేత పైకప్పు ఈమధ్య కూలిపోయింది. కొత్తవాసాలు వేసి వాటికి రీసరుబద్దలు చిగించుమని మీ అల్లుడుగా రొక వ(డంగికి పురమాయించారు. (కిందటి సోమవారంనాడు మధ్యాహ్నం వ్యడంగి, ఒక కూలివాడు దొడ్లో పనిచేస్తున్నారు. నేను ఇంట్లో కూర్చొని పాపాయికి గౌను కుడుళున్నాను. మీ అల్లుడుగారు ఆఫీసుకు వెళ్లారు. సుమారు మూడుగంట

ఖె లకు దొడ్లోంచి కెవ్వుమని ఒక కేక వినపడింది. వెంటనే అక్కడికి వెళ్లి చూతునుకదా పళువుల సావడిలో పని చేస్తున్న కూలివాడి చేతినుండి రక్తం కారిపోతోంది. ఆ (పదేశమంళా రక్త్రమయంగా ఉంది. నేను అచ్చటికి వెళ్లగానే వాసాలమీద కూర్చొని ఉన్న వడ్రంగి కిందికి దిగి “అమ్మగారూ ! రక్షించండి తల్లీ ! “నేను వాసాలకు రీపరుబద్దలు వేసి మేకులు కొడుతున్నాను.(కింద కొన్ని మేకులు జారి సడ్డాయివాటిని కూలివాడు ఏరుతున్నాడు. ఇంతలో నా చేతులో ఉన్న దాడిద జారి వాడిచేతిమీద పడింది, వాడి చెయ్యి తెగి రక్తం కారుతోంది.ఇంతకు తప్ప నే నేపాపమూ ఎరుగనమ్మా,” అని చెప్పి వాదు అచ్చటినుండి పారిపోయాడు. ఇంతలో మా పనిమనిషి అచ్చటికి నచ్చింది. దానిద్వారా వెంటనే డాక్టరు మాధవ రావుగారికి కబురుచేశాను. ఆయన త్వరగానే వచ్చారు. కభమైన గుద్త, నీరు తెమ్మన్నారు. తడిగుడ్డతో వాడి చేతిమీద నున్న రకాన్ని తుడిచారు. అప్పుడు గాయం బాగా కనపడింది. కాని ఆ గాయంనుండి రక్కం అలలు అలలుగా వస్తూనే ఉంది. డాక్టరుగారు వెంటనే గాయానికి పైన చేతికి గుడ్డపేలికరో కట్టుకట్టి వాడిని ఆయన కారులో ఆసుష్యతికి తీసికొని వెళ్లారు. మీ అల్లుడుగారికి కబురు

త

చేళాను. ఆయన వెంటనే వచ్చి డాక్టరుగారిని కలుసుకొని ఎంతభిర్ర్రైనా కూలివాడికి ప్రాణాపాయం కలుగకుండా చూడం డని ఆయనను కోరారు. అధికరక్ష (సావంవల్ల కలిగిన ప్రమాదాన్ని అరికట్టడానికి పాప మారోగి శరీరం లోకి రక్తంకూడా ఎక్కించారట ! కాని డాక్టరుగారు ఎంత (శమపడ్డా (ప్రయోజనం లేకపోయింది. పాప మాటాలి వాడు మరుచటిరోజు ఉదయం అయిదు గంటలరు చని పోయాడు. అప్పటినుండి మీ అల్లుడుగారికీ, నాకూ మన స్థిమితం లేము... నా కౌదృశ్యం కళ్ళకు కట్టిపోయింది. రా్యక్రులు తిన్నగా న్మిద పట్టడం లేదు. పాప మాకూలి వాడు పదహారేండ్త కుజ్జవాడు. వాడి చిన్నతనంలోనే వాడి తల్లీ తండి కలరా వచ్చి చనిపోయారట ! అప్పటినుండీ వాడు వాడి మేనమామ దగ్గర ఉంటున్నాడట. ఈ విష యాలన్నీ తలుచుకొంటే నా కెంరో దుఃఖం వస్తోంది, నాన్నా! మీకు వెంటనే ఉత్తరం (వాయలేకపోడానికి కారణం ఈ విషాదసంఘటనమే. ఇంతకన్నా ఈ ఉత్త రంలో ఇం కేమీ (వ్రాయలేను. మీ అల్లుడుగారు ఆఫీసుకు నాలుగురోజులపాటు "సెలవు పెట్టి యింటివద్దనే ఉండి పోయారు. ఇప్పుడు ఆఫీసుకువెళ్లి పనిచేసుకొంటున్నారు, చిరంజీవి పాపాయి ఆరోగ్యంగా ఆడుకొంటోంది.

తే మల శ అమ్మగారి ఆరోగ్వం ఇప్పు డల గున్నదీ తెలువకోర్తాను చిరంజీవి తమ్ముడు ఇంటరుటుడి యేటు _పథమ్యశేణిలో ఉర్తిర్దు డయినందుకు మీ అల్లుడు గారు నేనూ ఎంతో సంరోషించాము వాడు ముందు ఏమి చదువదలచుకొన్నాడో (నాయకోర్తాను ఇ విధయురాలం సుల

డ్చారు ఐ _వ్రద్యశాధరావు “ఆరోగ్యసవనంో యమ్‌ డి ముహాఫా గు రం ఆర్టోబరు అవీ అర రొ చింంశీవి హౌధాగ్యవ౨ సుంలము ఆార్వదించి వ్రాయునది అమ్మాయా నీవు (వ్రాసిన ఉత్త రంలోని విషాద వార్త నామనసునుకూడా వాల కలవరవరచింది ఇట్టి ప్రమాదాలు ఇండ్లలోనూ రోర్లమీద, ప్రయోగశాలలలోను, కర్మాగారాలలోసు సంభవిస్తూ ఉంటాయి మనం ఎంత వా్యగత్తవడినా ఒర్టార్హప్పు డీ(పప్రమాడాలు వలుగుతూనే అంటాయి. (ప్రమాదాలు కరిగిసప్పుడు (పకగ్రాసున్నవారు సాధారణంా వయపడిపోయి ఏంచెయ్యాలో తోచక పరు గెత్తుకుపోతారు విశేషమైన రక్షాన్ని చూచినపుడు అలెలివి తప్పి పడిపోయినవాళ్ల ను ఎంతోమందిని నేను చూచాను (యమాదం కలిగినప్పుడు ఏమిచేయాలో తెరిసిసవారిలో

గ్‌

కూడ కొంతమంది ఆ భయానకమైనదృళ్యం చూడగానే కలవరపడిపోతారు. (వమాడాలగురించీ, అవి కరిగినప్పడు రోగికి ప్రాణాపాయం కలుగకుండా చేయవలసిన విధా నాలగురించీ నీ 3ంతపాండిత్యం ఉన్నా, నిజంగా ఒకరికి (ప్రమాదం కలిగినపుడు భయపడిపోయి. ఏమిచెయ్యాలో ఆసమయంతో స్ఫురించకపోతే సీవు నేర్చిన విషయాల వలన (ప్రయోజనం ఏమీ యుండదు. కనుక ఏదైనా [ప్రమాదంగాని ఆకస్మిక పరిస్టితిగాని ఏర్పడినప్పుడు కల వరపడకూడదు. సీమనను (_పశాంతంగా ఉంటబేనె నీకు సమయస్ఫూర్తి ఉంటుంది; సీకర్తవ్యాన్ని నీవు చక్యాగా నిర్వర్తించుకో గలుగుతావు, ఈవిధంగా రోగికి నీవు ఉప యోగపడడ మేకాకుండా నీచుట్టు పక్కంలవాళ్లకు ధైర్యం, సాహసం కలుగజేసినదాన వపుతావు.

ఏదైనా (స్రమాదం సంభవించినప్పుడు డాక్టరు అవ సరంలేదనీ మసమే చికిర్స చేయవచ్చునని నేను చెబు తున్నాసని ఎంతమా్యతం అనుకోవద్దు. (వమాదకరమైన పరిస్థితి ఏర్పడినప్పుడు మనకు డాక్టరు సహాయం ఎంత త్వరగా లభిస్తే ఆంత మంచిది. కనుక అబ్టసమయంలో వైద్యునకు వెంటనే కబురుపెట్టాలి. కాని అట్టప్రమాద మేదైనా సంభవించినప్పుడు వైద్యుడు వచ్చులోపున రోగి

7

స్టితి మరింక (పమాదించకుండుటకు మనము తగిన చికిత్స చెయ్యాలి. మనము చేసే ఈతాల్చారిక చికిక్సనే “పథమ చికిత్స" అంటారు. సకాలంలో (ప్రధమచికిర్స చేయకపోతే రోగికి మరణంరూదా సంథవింపవచ్చును. కనుక (ప్రతి వ్యక్షీ (పథమచికిత్స ఎట్లుచెయ్యాలో తెలిసికొనడం చాలా అవసరం.

ఆడుదాన్ని నాకెందు కీవిషయాలు అనుకోవద్దు. ఈవిద్య స్రీలహ పురుషుళరూ రూడా అవసరమే. రేపు సీ పాపాయి కత్తితో (వేలు కోసుకోవచ్చును. మీ వంట లక్క వంటచేస్తున్నపుడు ఆమె వీర అంటుకోవచ్చును, మీ ఇంటికి ఎదురుగా ఉన్న రోడ్డుమీద _సెకిలుక్రింద పడడం చేత ఎవర్శికైనా ఎముక విరుగవచ్చును, మీ ముసలి అత్త గారు సొమ్మసిలి పడిపోవచ్చును-_ఇట్టి పరిస్టితి ఏదైనా సంథవించినప్పుడు నీకు (పధమచికిత్స తెలిసిఉంపే ఎంత ఉపయోగం ఉంటుందో ఆలోచించు. డాక్టరు వచ్చేలోగా రోగియొక్కం పరిస్టితి విషమించకుంగా సకాలంలో చేయ వలసిన చికిత్స నీవు చేయకలుగుతే అందువలన నీస్‌ కలిగే ఆనందానికీ, సంతృప్తి కీ మేరఉండదు. ఇతరులకు నీవు సహాయంచేయగలిగే అవకాశం నీకుకలిగించినందురు ఛగవంతునికి నీవు నమోవాకములు అర్చిస్తావు,

8

ఇక్కడ ఉన్నప్పడు నీ వనేక విషయాలు నన్ను అడుగుతూ ఉండేదానివి; వాటిని గురించి నేసు చెబుతూ ఉండేవాడిని. ఇప్పుడు సీవు మీ అత్హవారియింన్లో ఉందటం చేత ఈ పరస్పరసంభాషణలకు వీలులేదు. మొన్న సీవు వ్రాసిన ఉత్తరం చదివినప్పటినుండి (పధమచికిత్సను గూర్చి నీకు కొన్ని జాబులు (వ్రాయాలని అనిపించింది. కనుక ఇప్పుడు కొన్నిజాబులు వరుసగా (వాస్తాను, అవి నివు (శద్ధగా చదువు. ఆడాబులలో శాస్త్రపరిభాష గుపష్పించ కుండా సులవంగా నీకు అర్హమయేలాగున (వాస్తాను. వాటిలో నా అనువవాలనురూడా పొందుపరుస్తాను. అవి సీ3ంతో ఉపయోగపడతాయి. నా జాబువలన (వథధమ చికిళ్సకు సంబంధించిన విజ్హానం సీకు కరిగి ఆ విజ్తానం నీకూ నీకుటుంబంలోనివారికి, సీ ఇరుగుపొరుగువారికీ ఉస యోగపడుకుందని నా విశ్వాసం,

ఇట్లు మి నాన్న, చెద్యనాధరా వు,

నజుకులు, గాయములు రక్తస్రావము

చి. సొ. సుశీలకు,

అమ్హాయా, మీయింటిలో జరిగిన (స్రమాదాన్నిబట్టి ఈయుత్తరములు (వాయవలెనని నాకు తోచినది. కనుక మొదట గాయములనుగూర్చియే నీకు (వ్రాస్తాను.

కొన్నిరకములైన సూక్షుజీవులు గాయములలో (సవేశంచడంచేతనే అవి చీముపడతాయి. ఆంతేకొదు; వాటి వలన ధనుర్వాతం (॥జ౫౪5) మొద్శలెన రోగాలుకూడా వస్తాయి. గాయములవద్ద ఇటువంటిరోగాలను కలుగచేసె సూక్ష్మజీవులు చేరకుండా చాలారకాల మందులు ఇప్పుదు మన కందుదాటులో ఉన్నాయి. కాని శరీరభాగ మ్మేదెనా తెగినపుడు ఆ గాయంలో తాటిపువ్వారమో, సాలిగూడో, కరిదూసమో, వెలిబూడిదో వేసి కట్టుక ట్రేవాళ్ల ఈరోజుల్లో రూడా ఉన్నారు, వాళ్ళ అవివేకము తలుచుకుంటే నాకు చాలా జాలివేస్తుంది. తుస్పుపట్టిన మేకు శరీరంలో గ్రుచ్చు

బై

10

రొంసే వెంటే దాన్టరదగ్గఅకు హోయి సలహా పొందాలి. ఆ మేకుపైన ధనుర్వావం కలుగచేసే రోగాణువులు ఉండ వచ్చును.ధనుర్వాతంరారుందాచే నే ఇంజక్షనును(9)60602) గార్టరు వెంటే యిస్తారు. ఆఅవారం రారుందా ముం దుగా వా్యాగర్తపదాలి. ఆరోగం వచ్చిన తర్వాత చేసే చికిక్సృవలన (_సయోజన ముండకపోవచ్చుకు. నీకు చిన్న తనంలో శ్రీ సూక్తం చెప్పిన పాపయ్యశాస్త్రిగారి కీమధ్య కారికి కత్తిపీట తగిలి గాయమైంది. ఆగాయముపైె ఆయన గోమయం వేసి కట్టుక స్టేరు. నాల్లవరోజున ఆయనకు ధనుర్వాతం వచ్చింది. వెంటనే ఆస్పతిలో చేర్చారు; చిక్తి త్సలు చేయించారు-.[వయోజనం లేకపోయింది. తుద కాయన స్వర్గన్ధులయారు. ఆవు, గేదె మొద్యలైన జంతు వులమలంళతోను, మట్టిలోను ధనర్వాతం కలుగచేసే రోగా ణువు లుంటాయి. కనుక కొన్హరు గాయం తగులుతే ముఖ్యంగా ఎపక్కూవ్యద్ద లిసికోవాలి.

గాయాలకి _పథమచికిత్సను చేసేవారు మొదట వారి చేళులను సబ్బునీళ్లతో దాగా తోమి కడుక్కోవాలి. వారి (వేలి గోళ్లను కూడా సరిక్యధ్రం చేసికోవాలి. ఇదంకతా చేదస్తం అనుకుంటారేమో ఇస్డె జాగర్తలు దీసికోక పోవడంచేత చాలా గాయాలు విషమించాయి.

క చాప, గాజుముక్క-ఇటువంచి వాటిచేత కరిగే గాయాలరు టించరు అయోడీశు రాయారి. [కొర చీపురు అనే పుల్ల కొనకు పరిక వమెన దూదిని చున్లి డాని అయోతీ న. వ. ఈం సుతో ముంచి ఆ ప్పడరరో గాయంపెన రాయడం దుంచిది. వూ తదవాత పరిశ్కుభమైన గుడ్డపేరికను గాని లేక “గాజు నూ అనే గుద్తముక్కంను గాని బొరాసిప అన్షు_దానణంలో ముంచి డాఎని గాయముపై వేని పరిళుభమెన గురో యా డు (ఈ తటు కటాలి. గాయాలలళో నుటి మొద లన వదారములు లట యు ఈ 0. ఠా ఉండటంవలన అవి అపరికు వంగాఉందవచ్చును. అప్పుడు నా టించరు ఆమయోడీనును ముందుగా ఆ గాయము పె రాసి రరు యా వాత సలసల కాచి చల్లార్చిన నిటితో కాని నొరాసిరు క. ఆమ్ష(దావణంతో కాని కడిగి పెవిధంగాని గాజు వేసి కట్లు క. హా! ల రటాలి, చిన్నగాయం అయితి రర౦ ౯కెంక బపు కారి లు ఏ తరువాత గాయంవద ఆది గడరడురుంది. శః రపు ళు ఆత గడ ఒక విరడాలాగ పఎబేసె రకౌన్ని యిక కారనివ్వదు, (టె అణా రక ౦ కొంపెం వగంగా వనూజంపే గాయంనద ఏర్పడిన నా! అజ టి రక్తపుముద్ద కొట్దుకుపోతుంది. అమ్ముడు గాయంమీద దున అజర్‌ రు బొటన్మవెలు వేసి నొక్కినట్లయిచే కొంక సేపటికి రరం రు (వా! కారడం మానేనుంది. నరకు బాదుగగా ఎంజే (పథమ అణాల చికిత్స చెసిన వెంటనే అతనిని డాక్షరువద్దకు తిసుకు

12

పోవడం మంచిది. ఆయన'ఆగాయం రెండుఅంచులను దగ్గ రకు చేర్చి కుట్లు వేయుదురు. అందువలన గాయం త్వరగా మానడ మేకాకుండా చర్మంమీద పెద్ద మచ్చ ఏర్పడదు.

(ప్రథమచికిత్స చేసిన పిదప గాయం త్వరలో మాని పోతే సరేసరి. లేక అచ్చట ఎబ్బిపడి, వాచి, ఆవాపు చుద్దు పట్లకు వ్యాపించి దాధకలుగుతే ఆగాయం డాక్టరుకు చూపిం చడం అవసరమని సలహా యివ్వారి.

పైన బొరాసికాన్లుదావణము లని చెప్పాను, దానిని యిలా తయారుచేసుకోవాలి. ఒక గాజుగ్దాసెడు మరుగుచున్న నీటిలో ఒక టీబెంచా బొరాసికు ఆమ్లము గుండను వేసి (దావణమును తయారుచేయాలి. (పఠీ యింట్లోను (ప్రథమచికిత్సకు పనికివచ్చే వస్తువులను ఒక పెట్టెలో జాగర్త పెట్టుకొని ఉంచుకోవాలి. వీనిని గూర్చి తరువాత ఒక ఉత్తరంలా' (వ్రాస్తాను.

ఒక్క్కాక్యాప్పుడు పెప్ట రక్తనాళం అగినప్పుడు రక్తం కట్టకుండా కారుతూ ఉంటుంది. మన శరీరంలో రెండురకాల రక్తనాళా లున్నాయి. ఒకరకం గుండెనుండి రక్తాన్ని శరీరభాగాలకు తీసికొనిపోతాయి. మరియొకరకం శరీరధాగాలనుండి గుండెకు రక్తాన్ని తిసికొని వస్తాయి. మొదటిరఠం రక్తనాళం లెగితే రక్తం అలలు అలలుగా

శ్రే

ఆగియాగి కారుతుంది. ఆ రక్తం పకాళవంతమైన ఎజ్బ రంగుగా ఉంటుంది. రెండవరకం రక్తనాళం తెగితే రక్తం ఏకఢారగా కారుళుంది,. ఈరర్తం నల్లని ఎలుప్పరంగు రలిగి ఉంటుంది. మొదటిరర౦ రక్తనాళాలను *థ్రొము నులు అంబూూరు. రెండవరరం నాళాలను *సిరలు)ి అం టారు. ఈరక్త్రనాళాలు తెగి రక్తం కారుతూ ఉంటే కొంత "సేపటికి అదే కడుతుంది కదా అని ఊరుకోఠూడదు.

(క్రిందటి దీపావళి పండుగనాడు ఒక పిల్లవాడు సీమ టపాకాయలు వెలిగించి వాటిపైన సిగరెట్టుడద్చా మూత వేళాడు. అవి (పేలినప్పడు ఆ డద్బా విడిపోయి ఆ రేకు ఆ పిల్లవాని రొడలో గుచ్చుకుంది. ఆది చిన్నగాయం అయినప్పటికీ, అధికంగా రక్తం (స్రవించడం మొదలు "పెట్టింది, పండుగ సందడిలో మొదట అఆ్య్రద్ధ చేశారు. ఇరీరంలోని రక్తం చాలాధాగం కారిటోవడంపలన తరు వాత ఆ పిల్లవానికి చికిత్స ఏమీ లాభం లేకపోయింది. ఆనాడు మీ ఇంట్లో గాయపడి చనిపోయిన కూలివానిసంగతి రూడా అంచే. గాయంపడ్డ వెంటనే రకృం కారకుండా తగిన చికిత్స చేసిఉంపే వాళ్ళ ప్రాణాలు తప్పకుండా దక్కి ఉందేవి,

క. చేలికి గాయం తగిలి విశేషంగా రర్తం కారిపోతూ ఉంసే ఏమిచెయ్యారి ? వెంటనే దార్దరుకు కబురుపంపారి. సీచేతులను సబ్బునీటితో డాగుగా కడుక్షోవాలి. పరిక మైన గుడ్డముక్కను మడచి దానిని గాయములోనికి జొన్ని నొక్కి వద్దకోవారి. ఈ (కియవలన రక్తం ఇక (స్రవిం | ఖత] య ” న. తత్‌ జ క ఇ ౯] గాయముపై ఒడ్తిడిని రలగచేసి రక్త[ష్రావమును అరికట్టుట చదు. ఈవిధంగా చేసినా యింకా రక్తం రాడుదూంఎంపే ఆరం ఏవిధంగా కారుచున్నది గమనించాలి. అది అలలు అలలుగా 'గ్రవిస్తూంపే గాయానికి పైన (అనగా గాయానికి గుండెకు మధ్యను, ఆది ఏరధారగా (సవపహిస్తూ ఉంటే గాయానికి (క్రిందనూ బిగింప్పుకట్టు (ంజురు[ల1ం0) కట్టాలి. ఈవిధమైన కబ్దు కట్టదానికి బెల్లు, చేతిరుమూలు, ఘ్యభమైన గుద్దపేలిక-వీనిలో డేని నెనా ఉపయోగించ మ్‌ ణి చ్‌

15 న గ్గ (నట్లు / ప చిగింపు క ట్టు వచ్చును. శధమైన మరియొక గుడ్డపేలికను మడతపెట్టి ఒక మెత్త గాచేసి దానిని గాయమునకు రమారమి రెండు అంగుళముల దూరములో ఉంచవలెను, దానిపైన చేతి చుట్టును బిగించి రట్టు కట్టాలి. ఈ కట్లులోనికి చిన్నపుల్ల (చ! లట లు రు క. ముక్కను జఊొన్ని దానిని ఆప్పుచు మెక్తను, అచ్చటనున్న రక్తనాళమును గట్టగా నొకుగనట్లుగా విగించాలి. ఈవిధంగా చేస్తే రక్త్షసావం నిలిచిపోతుంది. ఈ సందర్భంలో నీ కొక హెచ్చరిక చేయవలసి యున్నది. ఈ బిగింపుకట్టును వది హేనునిమిషాలకు మించి ఉంచహాడదు. అంతరం బె ఎక్కువకాలం ఉంచినదుడల

1|

ఆ కట్టు (కిందినాగము లకు ర్త్తము (వసరింపదు, అందువల్ల ఆభాగములలోని మాంసము (కుళ్లి చచ్చుపడి పోవును. తరువాత ఆ అవయవము ఖండించి తీసివేయర పోలే (ప్రాణహానికూడా కలుగుతుంది. రర ఈకట్టును కట్టినప్పుడు త్వరా వానిని దాక్టరువద్దకు శీసికొనిపోవతెను, త్వరలో డార్జరు దొరకనిచో ఆ బిగింపుకట్టుకు పదిహేను నిమిషముల కొకసారి సడలించి ఒక నిమిషము పోయిన పిదప మరలవిగించి కట్టుచుండవలెను.

ఈ ఉత్తరమును ముగించేముందు మరియొక ముఖ్యమైన విషయం నీకు కెలియచెయ్యాలి. గాయపడిన వాడు తన ళరీరమునుండి కారిపోవుచున్న రక్తమును చూచినపుడు భయపడి సొమ్మసిలవచ్చును. అప్పుడు నీవు కంగారు పడనవసరం లేదు. ఆవిధముగ అతదు సొమ్మ సిల్లుట అతనికి ఒకవిధముగ మేలే కలుగచేస్తుంది. సొమ్ము నిీలినఫుడు గుంజె మెల్లగా కొట్టుకుంటుంది. అందువలన రక్ష్మసావం తగ్గుళుంది. అప్పుడు గాయంవద్ద రక్తం గడ్డకట్టి, బిరడావలె నిరోధము ఏర్పడి ఇక రక్తమును కారకుండా చేస్తుంది.

బెద్యనాధరావు.

పిచ్చి రుక్‌ గాకాటు

చి. సౌ, సుశీలకు,

అమ్హా, (యమాదాలు చెప్పీరావు. ఈ చిరం చూడు,

ఈమధ్య కొద్దిరోజుల్మక్రితం నావద్దకు పదహారు సంవత్సరాల వయసుగల పిల్లవాడిని (సక పల్లెనుండి తీసుకువచ్చారు. పాపం వాడికి అప్పటికి నెలరోజులక్రితం కుక్క తరిచిందట, తరువార ఆ కుక్క ఏమయిందో వారికి తెవియదు. వారంరోజులనుండి పిల్లవాడు మందంగా ఉన్నాడు. వాడు స్వతహాగా చాలా చలాకీగా ఉండేవాడే ! కాని ఇప్పు డాచుబుకుతనం ఏమీ లేదు. బెల్లంకొట్టిన రాయిలాగ మాట్లాడరండా కూర్చుంటాడు. వాడికి న్మిద రాదు, అన్నహితవు లేదు, తల నొప్పి, కొంచెంగా జ్వరం.

నే నప్పుడు ఏమిచేశానో తెలుసా ? ఒక పశ్లెంతో సీస్మ రీసుకురమ్మనమని నౌబరుతో చెప్పాను. మీ అమ్మ న్యాపక్కనే నిలబడి ఉంది. నౌబరు నిరు తీసుకువచ్చాడు. ఆనీటిని రోగిదగ్గరకు తీసుకు వెన్నమన్నాను. నౌబరు

౩

18

ఆలాగే చేళాదు. వెంటనే రోగి ముబం చిట్లించుకొని, బుసకొడుతూ ఛయంకరంగా విజృంభించి ఆఎరు గల సెం తన్నిపారేళశాడు. వాడికి “మై(దోభేబియా! అనే రోగం వచ్చింది. సీటిని చూస్తే ఆరోగికి విపరీతమైన భయం కలుగుకుంది. ఇవి ఆరోగంయొక్క ముఖ్య లక్షణం, ఆపిల్లవాడిని యింటికి తీసుకుపొమ్మనమని, ఇక ఏమందువల్లా లాభంలేదనీ, పిల్లవాదు దక్కడం రష్టమనీ వాళ్ళతో చెప్పాను.

మీ అమ్మది శాలిగుండెకదూ! ఇదంరా చూసి ఆమె నాతో యిలా అంది. “అదేమిటండీ ఈవిపరీతం మీరందరికీ మందులు యిస్తారు, ఈపిల్లవాడు ఏమిపాపం చేనుకొన్నాడండీ, మీరు వాడికి మందివ్వకు౨గా పంపించే శారు? అంది. నాకు ఆపిల్లదాడిని చూస్తే చాలా శాలి గానే ఉందనీ, కాని ఆరోగం రామందా ముందుగా జాగ్రత్త పడాలి కొని రోగం వచ్చిన తరువాత ఎవరూ ఏమీ చేసేది లేదనీ ఆమెకు నచ్చచెప్పగానికి నాతలప్రాణం తోకకు వచ్చింది.

పదిహేనురోజులు పోయినకరువాత ఆ పిల్లవాని బంధు వొకడు నాతో పనుండి వచ్చాదు. ఆయన నాతో పిల్లవాడిని గురించి యిలా చెప్పాడు. ఇక్హడినుండి ఇంటికి

10 రిసికొనపోయిన మరుశాఎనుండి. వెట్టికేరలు వేయడం మొదలు పెట్టాడు. గొంరుకలో ఉన్న రండరాలు విజ విగుసుపోచూయి. ఏమీ మ్రింగలేకపోయేవాడు, కమంగా యం అవయవంళలో కవరిక పోయింది. గుండె సరసిం చింది. రెందురోవు లయినపిదప వాడు చనిపోయాడు. చూళావా.. పిచ్చిపక్య కఠరవగానే (పధమచికిత్స చేసి, ముందుగా వాాగత్తపడతవోవవంవలన పందుతాంటి కుబ్జ వాదు పరతోరం పాలయాడు.

“దా(దోఫోవియా జాడ్యం ఒక రోగాణువువలన కలుగుతుంది. ఈ రోగాణువులు పిచ్చికుర్య-, పిచ్చినర్కం మొద్శల్తేన జంతువుల ఉమిసిటిలో ఉంటాయి, ఆ జంరువు ఎవర్శినైనా కరవగానే గాయంలో డాని ఉమ్మినీటిలో ఉన్న రోగాణువులు రక్తంద్వారా రోగి మెదడును, నాడులను చేరుపంటాయి. అప్పుడు నాడీమండలం 1[కమంగా బల హీనం చెందుతుంది. తరుదరు గుండె ఏరసించి ఆగి పోరుంది.

ఈప్రమాదతరమైన రోగం రాకుండా ఆండాలంపే ఏమిచెయ్యాలో యిప్పుడు చెబునాను. పిచ్చిది అని అను మానం గల ఏజంకువు కరచినా గాయంవద్దమన్న విషము గలరక్తమును శరీరములోని లోపలిధాగములకు పోకుండా

(

గుండెకు, గాయానికి మధ్య విగింపుకట్టు కట్టాలి. దిగింపు కట్టును గురించి యిదివరలో నేనుచెప్పిన వినరములను మరచిపోకూడదు. లేనిచో (సమాదం సంధవిస్తుంది. రరు వాత గాయాన్ని వెడల్చుగా చేసి రర్హమును పిండి వేయాలి. ఒక చీపురుపుల్ల చివరను కొద్దిగా దూదినిచుస్టి ఆ కొనసు “కొర్చాలికు ఆన్లుము లో ముంచి దానిని గాయములోనకి

మళ. యుహష ఎనూ ఉన మునకు రా ణ్‌ న్చాలి. గాయముచుబ్లును ఉన్న చర్మముసకు ర్బారి కాన్లుమును తగులసీయహాడదు. ముందుగస గాయము చుటూ వ్యానరినుసు రాచూరి, కొర్ప్చాలికు ఆహము నికు యి శ ॥ 1. శ వెంటన దొరకరపోత ఎజ్టగా కార్చిన యినుపదబ్బనముతో గాయమును కాల్చివెయ్యాలి. పైవిధంగా చేస్తే గాయంలో

ఉన్న రోగాణువులు నాళశనమవుకాయి. జంతుపు కరచిన వెంటనే యింద డ్య్మాగత్త మనం పడినప్పటికీ కొన్ని రోగాబువులు రోగి ళరీరం లోపలి భాగాలతోనికి పోవడానికి అవకాళం టింది. రనుక ఆ రోగిని విల్లా ఆసువ్యరికి రినుకొనిపోయి “*పాస్లడు చిత్స ౧౧ ం ఇ లు

చేయించాలి. హై్య(దోఫోవియా అనేరోగం రాకుండా ఉండు టకు “పాస్టరు అనే శాస్త్రజ్ఞుడు ఒక మందు కనిపెట్టాడు.

లు వెంటనే ఆచికిత్స (ప్రారంభించాలి. బొద్దుకుచుట్ట 11

• ల ఇంజక్షసులు రోజుకు ఒకటిచొప్పున యిసారు. రోగం

కలె అ

ఖే వచ్చిన తతువార ఆఅ మంద నవిబయదు, రొగం రారుండా అవి కాపాదగలదు. ల యానా పాలు, దన ను అను భా ( గ శల ైం త. లి ఆ న అకా నై ల ను వం జి వ న లై స ర స ఖ్ర్ర వ్‌ లక చే స్య ౧న న న (|. శ ల (స ॥ ॥ వండ న ఈీళ ఇళ ఆ ఛార్‌ గ లో న శల చ స్య లోటు? లం ధాలల్య పసం? తనో శీ “క గ. లూయా పా ర హు యో ం మ జనళలు స ఇ శ ఏ రుర్కూ కరచినా “పాస్పరు ౧౩ 1 చతుతపిటల వ్‌ ంం ర సడ లా న! గ్‌ చెయించాలా ? అస సంచివాం చాలామందికి కలుగ వచ్చును. అయితే పిచ్చికుక్కురుండే లక్షడాలేమిటి ? ఆది తూలురూ నదునుంది. దాని నాలుక బలౌడుతూ ఉంటుంది. అణణా2 నోటివెంట నురగలు కారురాయి. దాని జోలికి పోతపో

లై యినా అందరిని వరుశకగా కరుస్తూ పోతుంది. అదటువంచ కుర్కం కరచినప్త్పడు సందేహించరుండా “పాస్టరుచికిత్స" (ప్రారంభించవలసిందే కాని ఒక్కౌాక్యప్పుదు మన యింట్లోఉన్న 'పెంపుదముకుక్క నిష్కారణంగా యింట్లో ఎందేవారినే కరువవచ్చును. డానికి పైనచెప్పిన లక్షణా లేమీ ఉండకపోవచ్చుకు. అప్పు దారుక్కూ పిచ్చిడా? కౌదా? అనే సందేహం మనకు తప్పరుండా కలుగుతుంవ౨ి. దానికి రోగం (పారంవదళలో ఉన్నదమో అప్పుదు కూడా. డాని ఉమ్మి నీటితో రోగాణువు లుండవచ్చును. అటువంటప్పుడు చునం ఏంచెయ్యాలి? ఆ కుక్కను ర్జి వేసి దాని రోజూ దూరంగా ఉండి రిండి పెడుకూ ఉండాలి. ఆది పచ్చికుక్సు అయిలే ఒక పక్షంలోగా దానికి పెచ్చికుక్కకుందే లక్షడాలన్నీ కనబడి తుద కది చనిపోతుంది. ఆది అలా చనిపోకుందా ఆరోగ్యంగా ఉంటే పాస్టరుచికెర్చ చేయించుకొనసక్కరరేమ, కాని ఆ పను మనము రట్టకముందే పారిపోయి దురల రానిచో మనము సంశయించకుందా “పాస్టరు వికిర్స* చేయించుకోవాం. అది పిచ్చిది కాళపోయినప్పఎకే “పొస్టరుచికిర్స" చేయించు కోవటంవల్ల 'పమాదం ఏమి ఉండదు, చవిద్రనాధరావు.

వద్‌ దె బ్బ

చి సా, సుులకు,

అబ్బ! ఈమధ్య ఎండలు (క్రమంగా ఎక్కువవు దన్నాయి. వడగాల్పులు వీచుమున్నాయి. (శ్రీరామనవమి మరుచటిరోజున గుడివాడవద్ద ఇద్దరు వడకొట్టి చనిపోయా రని వార్తాష్యతికలలో నీవు చదివేఉంటావు. మండువేసవి కాలపు ఎంకలలో మనుష్యులు వడదెబ్బ తినడం మస దేళంలో పరిపాటే. మిట్టమధ్యాహ్నపువేళ ఎండలో లిరి గేవారికి వడకొద్దడం సహజమనుకోవచ్చును. కాని జూ క్కంస్పుడు యింబిసట్టున ఉన్నవార్‌కి రాగా వడకొదు తుంది. ఎండ వేళకాకుండా సాయంకాలం (1.7? గంటల మధ్య వడకొట్టినవాళ్లను నేను ళూచాను.

వడకొడుచే కొంతమందికి ముఖం ఎజ్జపదుచుంది, దాగా జ్వరం వస్తుంది. ఇది ఒకరరం. వడకొట్టినపుడు కొందరు చాలా బలహీనంగా ఉంటారు. ముబం పాలి పోతుంది. చర్మం చల్లగూ ఉంటుంది. సామాన్యంగా ఉండవలసిన ఉష్టతరన్నా రోగి ఉష్పత చాలా తక్కువగా

న.

ఉంటుంది. ఇది మరియొకరకం. ఈ లక్షణాల నసస రించి మనం రోగికి చికిర్స చెడ్యూలి.. లేకడోరే రోగికి దుశం చేలచేయడానికి బదులు కీదుచేసినవారం అవ్వరాం,

మొదటిరకం వడదిద్బ ముందుగా చెప్పిరాడు, ఆంపే ముంమదగా అది వచ్చేసూచసలణు ఏమీ కనపడవు. రోగి తెలివితప్పి నేలమీద పడికోరాడు. విశేషంగా సీరసిస్తాడు ; కొన్నిగంటలలో చవివోళాడు. ఈవడ దెబ్బ ఆంక విశేషంగా తళలసప్పుడు రోగికి మొదట తల తిరుగుతుంది. తరువాత రమైన తఈలనొప్పు రలుగు తుంది; వాంరులు ప్రారంభిత్రాయి. నాడి స్పుటంగా ఉంటుంది. 100-107 డిల జరం వనుండి వెంక మందికి ఆణూసం వస్తుంది, గ్వాసించలేక గుబుపెడ రాద; ఆలివి రమ్బుపంది ; జకం రెందరోజులరో జాడ చనికోతాడ. ఇటువంటి వకచెబ్బ లక్షణా అన్నపుడు రోగికి మనం ఏంచయాాం? ముబదు కస విజ”

యె రం3వ జన ళం దున లవ న్‌ా

ఉ౦ంజ, జ్వరం ఎ వంా ఉన్నపుంు దు?ంంరెగ జ్బరాన్న తగ్గించడానికి (ప్రయత్నంచాలి, జాన కరీరాన్నె తడిగుళ్తరో తడువుచూ, తలకు మంచుముర్ట:ు కట్టాలి. జరం తగి జ్వరం వస్తే పైనచెప్పెన చికిన్సే మరల చేతూం,

లక్‌ ప. శ, ల ర రెందవరరక్ప వడదెబ్బ రగింనపృడు ఏంచెయ్యాలో యక చెదనా బపు శరొగకి ముఖం పాంటోరుందని, చరం దుక్కారి చల్లగా అంటుందని బెహ్పాపుకడూ. అట్లి స్త న్‌. (టు దాం కలరటిష్తరకు బూచ్చించడానకి దునం సయర్నం మి ళు బపయాం. డాాగుం2 చుకుకుగా పనిబసటటు చూదారి. ఉం దానికి ఉడిఎువిడొ రంకస్నానం చబయిసూ తలకు చలని చ అణాల లా నిటిరా కతిసిన గడ్డ చుటాఐ. లదా ఆవగుండసుు బడి యు న న క న. వ సీటిరో కరిపి ఆనిజిలో రోగిహాడాలప ఉంచి చేడికాపీ గాని ఓ గొని అతనికి (ర్రాగగానికి ఇభ్యూరి, స్వఠహాగా సనిరసమెన గుండెకలవాడంయచె, "సె చికు చెసిన పిమ్ముట యూ డూ క స్త చ్వరలొ ఆరొగిని గార్ల్షరుకు అస్పవెప్పాం. వడదెబ్బ ఛి, లు వ ఉన్నవారి? రెందు, మూడు రొజులదరకూ మంచందగుండి కదలనియరాదు. వాడ ప్తూరిగా విశ్రాంం తీసికోవారి, అవ అమ్మ్యూ నుుంలా ఉశదిశాలంలొో వడదెబ్బ తగు అకుండా ఉండడానికి ఇప్పుడు నికు కొన్నిసూచనలను చనాను. గాడ్చ్బుకొజులలొ శళ8ిరానికి అలసదకరిగించి పని అనన ఇచయకు. పిలలను ఎండలొ ఎరగనిన్వరు. వేసవికాలంలో వన. రరించ దునులు వకులుగా ఉండా ; శంరానికి చలదనం అవవ లా రణగపసజదల కటువొడా౨. నీవర చనిమిద వీధిలోనికి మ ఆహా అని నం నాం లప ని లే 'చెంటపహుకు “'దెొరదాపి తసన్నకుండా పెట్‌ దుం నా ౧౧ ౨౭ (యో న!

వగ

మాటగా చెప్పు, ఆటోపీ చాలా ఉపయోగకరమెనది. అది "పెట్టుకొ న్నవారికి తలకు మెడకు సూర్యకిరణాలు తగులవు. వేసవికాలంలో తరుచుగా చల్లనినీరు శ్రాగుళూ ఉండాలి. శరీరంనుండి చెమటరూపవంలో విశేషంగా నీరు పైకి పోతూఉంటుంది. ఆ నీటిని భర్తీచేయడానికి మన మావిధంగా నిరు (త్రాగుతూ ఉండాలి. ఆరోజులలో మనం హెచ్చుగా మసాలా వేసిన పదార్థాలు, విశేషంగా నూనెతో వండిన పదార్థాలు తినకూడదు. థోజనం తేలికగా చేయాలి. రసం బాగాఉండే కర్బూజా, నారింజ, టమూటా మొద్శలైన సండ్లు (ప్రతిరోజూ తినడం మంచిది.

మీ పాపాయికి యిప్పుడు రెందోమాసం కదూ ఆ పసిపాపను ఉద్యూలలో పడుకోబెస్టి నిదపోతున్నాదు కదా అని ఊరుకోకు. చనుదాలో, చల్లని నీరో తరుచుగా పాపకు పదులూ ఉందు. (క్రిందటి వేసవిలో ఒక మాస్టరు గారి భార్య తన బిక్హను గుడ్డఉయ్యాలలో మధ్యాహ్నం ఒంటిగంట వేళ సరుండబెట్టి నిదపోచన్నాడు కడా అం ఇంట్లో తనపనులు చేసుకుంటున్నది. నాలుగుగంట లయిన తరువాత పిల్లవాడు యింకా లేవలేదేవూ అన ఉయ్యాల వద్దకు పోయి పిల్లవాడిని లేవఠిసేటప్పటికి_____ఏముంది వాడు కళ్ళు తెరవలేదు ; కదలదు ; మెదలదు. ఆ మాష్టరు

ల గారు వెంటనే నాకు కబురు చేశారు నేను వెళ్లి చూశాను. కాని ఏమ్మిపయోజనం సుమారు గంట,(కితమే వాడు చఎపోయాడు. ఉయ్యాలలో ఉన్నది వారి పిల్లవాడు కాదని, ఆది ఒర కళైమ్యాత్రమే నం వారితో చెప్పడానికి నే నెంత డాధపడ్డానో నీవు చిహించుకో. పాప మాతల్లికి అదే మొదటి సంరానం. ఇంతో పెద్దదక్షత లేదు. పిలలము శ క 0 ల ఉం పెంచే పస్టతులు ఆమెన తెలియవు. అందుచేత ఆమె తన ఆల్లారుముద్లువిష్ల్షను కోల్పోయింది, ౧౧ ౧ ౧ ఆ విషాదసంఘటన తలచుకొంటే ఇంర కలం ముందుకు పోవడం లేదు. నీటిపమాదాన్నిగురించి (వద్దా నునుకున్నాను,. ముందుమాదు (వాస్తానులే, వెద్యనా ధరావు,

జో నీజటిగ౦డము చి. సౌ, సులకు, నే నీమధ్య మీ మామయ్యగా రింపికి వెల్లాప. వారు ఇల్లు కట్టుకొన్న తరువాత ఆదే మొదఎసారి అప అక్కడకు వెళ్లడం. నేనూ, మీ దూమయ్య, అత్తయ్య ఉం వి కూ ఐవి సావిటళో కూర్చొని పిచ్చా పాటి మాట్లాడదుసంటున్నాం. మ. . ల సందర్శంతొో వాళ వశ గాసనుు, మధ మాటలసంచర్భ లో వొళ్లు మధు ఎదని అతగంాను, మఘ సూదనుదు మూదేళ్లవా 'దెనా రఐపెంకిగా తయారయాద) ఓ... చెబుతూ వాడిని రీసుకురావదానికి 'పెరన్లోకి వెళ్లింది మీ అతయ్య. ఒక నిమిషంలో దొడ్తోంచి కెవ్వుమన్న శేర అనాలే క్‌.

(మ ట్‌ సావి అవీ దగి జ వినవడింది. మేము పోయి చూచేసరి3 సీళ్ళకుందీవద్ద మి అర్య్య నం మొర్తుకుంవూ ఏదుసోంది. ఆమెతోపాటు

వాత ఈలి అవా? తావే మీ మామయ్యకూడా ప్రారంభించాడు రోదనం. నేను కుండీ దగ్గరకు పోయి చూగాను, ఆ కండీలొని నీళ్ళ అడుగున మధు పడి ఉన్నాదు. పిల్లవాడిని బైెటప ఠిశాను. వాడి శ్వాస ఆగిపోయింది, వాడి కేమీ _నమాదం లేదని, ఆమెను

ఓదార్చమని ఎ చమూమయ్యాలో చప్పి పల్లవాడికి చికిచ్చ ఆ ౧౧ వశాప. 20 నిమిషాలలొ వాదు దాగా శ్వాసించడం 'మొదలుబటాదు. సుంలా ఆదంసటదల ఆశందానికి అన జర లి వ! వ్‌ అంచ అదు. వారి పెల్లవాడిన అఆరొజున (ప్రమాదం నుంది కావాదూవం 5జరా ఆ పరయిశ్వరుడె న్ను అచ్చచికి పంవంచాదనీ-_ లేకపోతే గనృహ్యవ వేళానిశెనా ౧... రానివాడిన ఆ రొజున న్యూనం ఎందకవనానస_ ఇలా అవన 3వలం ఛట్రాజులలాగ నన్ను పొగదం మొద ఫి అజాద్‌, ను! జంగన విషయం ఏమిటంచం__దాకించి కింకా కుళాయి సెంంచుకో లేము. అందుకని నీరు నిలువచేసికో ఓ డానికి పరటిలొ ఒక కుంం రట్టంచుకొన్నారు. ఆరొజున మవపకి ఆ నవల ఆకుకొడాలని వొరిర రలిగింది. మెము సావిటో మాటాదుకొంటూ .ందటం చూచి దొడు మండీ గం క. దచదరు వెళాదు, ఒర కారిదంచెను కుంచదగర చిెంైం (యు గం "ష ళం చాదు. డానిమేద "కెక్కి కుండీలోకి రెంగిచూడటంలో కాన్మ కేరిపోయి భంచీలో వడిపోయాదు. పాపం! వాడు సళ్ళలో కొఎయికుంటూ కేకలు వేసిఉంటాదు. మా మాబల 39. సందడిలో అవి మారు వినిపించలెదు,

ఏం నేసు వారితో ఇలా చెహ్పాప- “ఇంట్లో పసిపిలలు టి. క. ఉన్నప్పుడు నీళ్ళకండీ పెన మూత వేయపండా. బండ రా కూడదు. పిల్లవాడు నీళ్ళలో పడిపోయినప్పుడు నెల్హి నోరూ కొటుకుంటూ రుండీచుటూ 'వదక్షిణంచేస్తే ఏమీ (పయో న! లు అజా జనం ఉండదు. ఇటువంటి (సనాదాలు రాకుందగా ముందు జా్యగతల్లు రిసికోవదమెకారందా అవి సంథవించినపుడు అణా

చేయవలసిన (వథముచికిర్పలకు కుదుందీస లందరూ తెలిసికోవాలిో

సీటిలో ఉన్న చేసను తిసి గట్టుపెన వదవేస్తే ఆది

ఉట అణా చచ్చిపోతుంది. మశుష్యుడు నీటిలొ మువిగిపోలె చచ్చి పోతాదు,. దీనికి కారణం తెలుసా ? చేప శ్వాసించడానికి దానికి “మొప్పలు” అనే అవయవాలు ఉన్నాయి. అది వాఎితో నీటిలో కరగియున్న [ప్రాణవాయువును పీల్చుకొని శ్వాసిస్తుంది. గారిలో ఉన్న (పాణవాయవును పీల్చు కొనుటకు మొప్పలు నన3రావు, మనుష్యుదు శ్వాసించ దానికి వానికి *ఎఃపిరింతులుి అే అవయవాలు అన్నాయి. అతదు వాటితో వాతావరణంలో ఉన్న (ప్రాణవాయువును పీల్చుకొని శ్వాసిసాడు. నీటిలో కరగి ఉన్న (ప్రాణవాయు అా=లి వును పీల్చుకొనడానికి ఉిఃపరితద్తలు పనికిరావు. మను అనని

వ్యుడు నిమిషానికి 15 సార్లు గాలిని ఊపిరితిత్తులలోనికి

31

పీల్చుకొని మళ్ళీ దానిని 'చెటకు వదలుళూ ఉంటాడు. గాలిని లోనికి పీల్చుకొనడం ఉచ్వ్యానం, గారిని బైటకు నద లటం నివ్వాసం. ఈ (ప్రాణవాయవు లేకపోతే మాన వుడు [బరుకలేరు. మనుచ్యుదు నీఎలో మునిగిపోయి నప్పదు ఊపిరిండ్తులలో గార ఉందవలసినస్టలంలోకి నీరు చేరుకుంటుంది. [ప్రాణవాయువు లభించక అవదు చనిపోతాడు. నీటిలో ము౨గిన మనిషి ఎంత సేపటిలో చనపోరాడు? ఇది వ్యక్తినఎట్టి ఉంటుంది. కొంత మందిక నీటిలో మునిగిన అయిదు నిమిషాలకే [ప్రాణం పోతుంది. మరికొందరు నీబిలో ముుగిన అరగంట వరకు (ప్రాణంతో ఉంటారు. వారి శ్వాస ఆగిపోతుంది కాని వారి గుందివ్యూతం మందంగా కొట్టుకొంటూ ఉంటుంది. వాడి చూస్తే చఎపోయాడనుకుంటాం. కాని వాడికి వెంటనే ఉచ్చాాసఎక్వాసాలు రరిగిస్తే వాడు బతుకు తాడు. ఈవిధంగా అతడికి మనం కరిగించే ఉచ్చ్వాస నిశ్వాసాలను “కల్పికవ్వాసము" అంటారు.

నీటినుండి _బెటప రిసిన మపమష్యునికి (ప్రధమ చికిత్స చేయడం ఎలాగో నీకు నికరంగా చెబుకాను. డాక్టరుకు వెంటనే కణురు పంపించు. శ్వాస ఆగిపోవ దానికి కారణం వాడి. ఉఃపివితిస్తలలో నీదు చేరి గాలిని

పై లోనికి రానీయరుందా చేయడమే కదూ కనుక మనము వెంటస గా౦ఎ ఊపిరిరిక్తలలో3కి ంపించదాన3 సయ ర్నించాలి. మొదట ఉందికింరదులరో నున్న నం అనాలి త ఖ్‌ లో గ్గ య డు ఖల మయో శ | ర్‌ _. ] | స! [| తాం [న అ! యం అుముుతోో ఊపిరితిర్తువ పండి సిని ఓడ్చి వేయుట బైటవన తీసివేయారి. అందుకని రోగి పొస్ట్ట్ర్రంఏ3 నీచేతులను పోనిచ్చి పఎముతో చూపినన్లు పెకి లేవదిసి గటిగా చాలాసార్లు రుదుప్ప, అప్పుడు ఊపరితిపలకో ఉన రు ణ్‌ క. ౬ సీమ్కబెటకు వచ్చివేస్తుంది. సూలకాయడయివే అకశిశ రూ అవి యఖ ఈవిధంగా ఒకమనిషి లేవవీయడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు.

33

అట్టివారిని పీపామీద అడ్డంగా బోర్లా పరుండబెట్టి వీప్పుపే నొక్కితే ఊశపరితిత్తలలోని నద బెటప వచ్చి వేస్తుంది. కొంతమంది రోగిని వెల్లగిల పరుండబెట్టి వాని పొట్టమీద నిలదిడి లొక్కు=లారు. అది చాలా (ప్రమాదకరమైన పని, అందువల్ల రోగి తోవరి అవయవములు చికికిపోయి వానికి ఉపకారం కన్న అపకారం ఎక్కువగా జరుగుతుంది.

ఈ విధంగా ఊపిరితిత్తులనుండి స్‌రు _బెటకు వచ్చి వేసిన పిదవ రోగిని దోర్లా పరుండబెట్టి వాని మొగమును ఒక (పక్కకు (త్రిప్పి ఉంచాలి. పొడిగా ఉన్న చేతి రుమాలుతో అకని నాలుకను బైటకు లాగి ఉంచాలి. వాని

గళ నం మా గ / ళ్‌! ఓ మో టీ కు న. రోగిని బోర్లా పరుండబెట్టి వాని మొగమును ఒకప్రక్కంకు త్రిప్పిడంచాల్మి మోకాళ్ళపై అతని ముఖమును చూస్తూ కూర్చుని, రోగి వీపు క్రించీభాగమున ఇకుప్రక్కలను సీ రెండుచేతులను ఉంచి, సీధారమును ఆభాగమున మోప్పరగు వంగాలి. ర్‌

| చొమ్ము (కిందిభాగమున ఒక పలుచం తలగదను గాని, గుడ్డచుట్టను గాని పెట్టాలి. పటములో చూపినబుల మోకా శ్లపై అతని ముఖమును చూస్తూ కూర్చొని రోగి వీపు

గం

| సై | సీవు యథాస్థానమునకు వచ్చి ఆధారము రీఎవెచ్యూలి.

(క్రిందిభాగమున ఇరు.ప్రక్కలను నీ రెండుచేతులను పట ములో చూపిన విధముగా జఉించి, నీ భారమును ఆ ధాగ మున మోపుచు వంగాలి. తరువార నీపు యధాస్థానము నకు వచ్చి ఆ భారమును తీసివెయ్యాలి. ఈ విధంగా నిమిషమునకు 18 సార్లు చొప్పున చేసినచో కొంతసేప టికి రోగి స్వాభావికముగా శ్వాసించగల్లుకాడు. నీవు చేసే ఈ చికిత్స అతడి ఊపిరింక్తులలోనికి గారిని పంపడానికి అనే విషయం మరువకూడదు. ఆవని నోటిలో బురద, సీటిమొక్కలు ఉంపే వాటిని [ప్రారంభంలోనే తీసి వేయాలి.

తర్‌

లేకపోతే గారి తోనికి పోవడానికి, _బెటకు రావడానికి అవి ఆటంకం కలుగచేస్తాయి. అతడికి త్వరగా శ్వాస రాక పోయినా నీవుమూ(తం నిరాశచెంది నీ (పయత్నం మాన కూడదు. రెండు గంటల సేపు కల్పితశ్వాసము సలిపిన పదప స్వాధావికముగా శ్వాసించుటకు (ప్రారంభించి (బతి కినవారుటాడా అన్నారు. సీ విత్యసయాన పడినపిమ్మట మొదటిసారిగా రోగి &ఉఃపిరిని తీసికొనినపుడు నీకు రలిగే ఆనందమునకు మేర ఉండదు. నీ కష్టము ఫలించినందుకు రెండుచేరులము జోడించి పరమేశ్వరునకు జోహారు లర్చిస్తావు.

లెలివి వచ్చి అతడు ధారాళముగా శ్వాసిస్తున్నపుడు వాని శరీరమును ఉన్నిబట్టలతో కప్పి, వేడినీటి సీసాలతో కాచి వెచ్చగ నుంచాలి. పిమ్మట వానికి వేడి కాఫీనిగాన్తీ పాలను గాని ఇవ్వాలి,

వెద్యనాధరావు.

విద్యు దా తము యు చి. సొ. సులకు, అదు పాజ్ఞలలో ఉన్నంత సేపూ విద్యుచ్భక్షి మాన వునరు ఎంత ఉపకారమైనా చేస్తుంది. కాని పొరపాటున విద్యుర్‌ (సవహిస్తున్న తీగను ఎవ్నరెనా తాకితే వారికి ఘాతం కలుగులుంది. అంపే వారి కరీరము తలోపలి థాగముయొక్క జీవవ్యాపారాలు స్తృంధించిపోతాయి. ఆ తీగతగిలిన దేహభాగము కాలి, పుండుకూడా పడవచ్చును, శ్వాస ఆగిపోతుంది. త్వరలో ఆ తీగను అతని దేహము నకు తగులకుండ చేయకపోతే ఆ వ్యక్తి చనిపోతాడు. విద్యుత్‌ ఇస్త్రీపెట్టి, విద్యుత్‌ పొయ్యి మొద్భలెన నిద్యుర్‌ పరికరాలలోనికి పోయే ఠిగల్నపె నున్న ఛాదనము కొన్నిచోట్ల పోయి యుండవచ్చును. అట్టి తీగను ఎవరైన ముట్టుకొన్నచో వారికి [పమాదం కలుగవచ్చును. అటి ల శ లు (ప్రమాదంలో నున్నవారిని రక్షించుట్నకై ఆదుర్దాతో పోయి వారిని ముట్టుకొనరాదు. అట్లు చేసినచో ఎదుటివానిని

ఏ7 రక్షించుంకు ఐడులు రానముహూడ అదే ప్రమాదమునకే గురి ఈమధ్య జరిగిన ఒర (ప్రమాదాన్నిగూర్చి నీకు చబమపవనాను. న అమ ని న్‌ స్స్‌ న్‌ చెబుదున్నాను మన (ప్రక్కయింట్లో. కాలే లో వని చసున్న శాస్తోంపాధ్యాయు లొకరు కాప్పర మున్నారు. అవి అశం శ్‌ ణ్‌ శ విద్యుత్‌ గాస్త్రములొ ఆయనది అందెవెసిన చెయి. ఒక రోజున ఆయిన తముడు (వనమావవళమున విద్యు5 ఘాత యా. మునము గురియెనాదు. వెంటన ఆరదు ివ్వ్యుమని 'రెళ వేసి నేల్వపె పడిటోయాదు. వాని చేఎలో ఆ తీగ ఉండి పోయింది. వెంటనే ఆ ఉపాధ్యాయుడు తన తమ్ముని రక్షించుకోవాలన్న ఆదుూలో తన తమ్ముడిని వట్లుకొని (య న. దూరంగా లాగాలని (ప్రయర్నించాడు. తన తమ్ముడిని అతదు తారగానే వానినుండి విద్యు తన శశీరముద్వారా భూమిలోకి _సవహించడం మొదలుపెట్టింది. వెంటనే ఇతడుకూదా నేలపై వడిపోయాడు. ఇంకలో ఆ యింట్లో న దాలగోపొాలదు ఒకాపెఎిన ఏడుపు (పారం ఉన్న ఆడాలగ్‌ జాలదు ఫ్‌ రాచ లల ంల్లి (౫ వించారు. న నప్పుడు భిజసం చస్తున్నాను. అసలుసంగతి ఏమిబో నాకు తెలియకుండా ఒక తృటిలో వారి యింట్లోకి వరుగెతాను. జరిగిస సంగతి అవగాహన చేసికొన్నాను. అవా2ె వెంటనే స్విచ్చిని నొక్కా లీగలలోనికి విద్యుత్‌ పోకుండా

38

ఆపివేశాను. ఇంతలో మొదట ఘాతము౨న్న తమ్ముడికి తెలివి వచ్చింది. అన్నగారికి తెలివి రాలేదు సరికదా ఆయన శ్వాస ఆగిపోయింది. ఆయన శరీరం సీలిరంగుగా మారిపోయింది. నేసు వెంటనే ఆయనను టోర్ల సరుండ బెట్టి కల్పిరన్వాసాన్ని ఇవ్వడం (పారంభించాను. 15 నిమి షములకు ఆయిన తనంరట రాను శ్వాసించడం మొదలు

'పెటాడు. రరువార పూ3ిగా అలివి వచ్చింది.

టల అా=ఏ మస (పభుత్వం (పనాళిరలద్వారా ట్రామ (గ్రామా వ త. న టూ న న లకు విద్యులిను సరఫం చస్తున్న ఈర జుల్ల (ప్రఎవ్యక్తై విద్యుద్దాతరమునుగూర్చి, అది కన్సనపుడు చెయవలసిన యు శ్‌ లి (వధమచికిత్సనుగూర్చి 'ఆ౨సికెవజం ఎర్మిలనా అవసరం. విద్యురి (ప్రవహిస్తున్న రీగకు తాకుతూ ఒరడు స్పృహతప్పి నేలపై పడి ఉన్నా డచుకొండాము. ఎక్కుప పీడనము గల విమ్యురి వానిగుందా (సవహిస్తోందని మనం నిశ్చయించుకోవారి. ఠరపోతే వాడికి తెలివి తప్పియుం డదు అప్పుడు మసం ఏం చెయ్యాలి ? డాక్టరును వెంఎనే కబురు పంపించాలి. తరువాత? (వధానమైన స్విచ్చి ఎచ్చటనున్నదో మనకు లరిస్తే వెంటనే ఆ మీటను నొక్షి ఆం “లా విద్యుత _వవాహోన్ని అరివద్దాం, అది సాధ్యం కానప్పుడు తీగనుండి వానిని తప్పించాలి, విద్యుక్‌ [(సవపిస్తున్న అవి

30 వస్తువును కాని మఘకుష్వున కాం మనం కాకివే ఆ శక్తి మన శరీరంగందాహాడ (సవహిస్తుంది. మనం నేలమీవ నిలబడి ఆపని చేస్తే విద్యుల్‌ మరీ వివషరీదంంగా మన దేహం గుందా నేలలోకి (పనహిస్తుంది. అన్నము దునం ఖూర శ్‌ అజాత మైన (యదూదానకి లతోనవునాము. కనుక వానికి రగులు ర్మ ళ్‌ ణా చ గట సు ప/ర్ల లే. గ/ తు కం... సో ల్‌ ా/ త /, ర . లో న గ జాం గం యె. / 7 ( ఉమా [ర 4 (4 య్‌ సా. విద్యుత్తు ప్రవహిస్తున్న తీగను రాకుదూ ఒకడు స్పృహతప్పి నేలపై పడియున్నాడు.. తీగనుండి వారిని తప్పించాలి. తీగనుండి వానిని తస్పించేటప్పుదు విద్యుత్త మన శరీరంలోకి 'ప్రవహించకుండా కాపాడుకోవాలి,

శ౦

తున్న రీగను తీసివేయగానికి ముందు మన శరీరంలోనికి ఆవిద్యురప్రవహించకుండా కాపాడుకోవారి. బొడిగాఉన్న బల్లచెక్క, కొటు, పుస్తకాలు, వార్తాప్యవ్రరల కట్ట, రబ్బరు అట్ట, దళసరి గాజుపలక_ఇలాంటివానిలో ఏవో ఒకడాని పెన నిలబడి కజ్దలో ఆరని శరీరమును (వక్కకు (తోసి వెయ్యాలి. లేదా కోటునో, నూలు (శ్రాటినో రీగ్మక్రిందకు జొన్ని తీగను మన చేశులతో తాకకుండా దానిని పెకి ఎర్తాలి. వ్వీలైెచే కజ్ఞపిడి గల గొడ్డలితో ఆ రిగను ఇర్నువైెపుల తెగగొట్టవచ్చును. సీటిగుందా విద్యుత్‌ (పవ హిస్తుంది కనుక పపైవస్తువులన్నీ పొడిగా ఉండటం అత్య వసరం. లోహపువస్తువులతో ఎన్నదూ విద్యుల్‌ (సవ హిస్తున్నరీగలను తాకరాదు. ఈ నియమాలను మనం పాటించినపుడు విద్యుక్‌ అంపే మనం ఛవయవడనవపరం లేదు,

తీగను తప్పించిన పిదప అతడిని వెంటనే మనం తాకవచ్చును. రరువాత అతని బట్టలను సడలించి, నోటిని తెరచి, నాలుకను ముందుకు లాగవలిను. రరువాత నీట మునిగి శ్వాస ఆగినవానికి చేయునట్లు రల్పితశ్వాసం ఇవ్వాలి.

ఈ ద్యనాధరావు.

పాముకాటు

చి. సౌ. సుశలకు,

నల్బభెసంవత్ప్చరముల,[కితం మీ లారగారు అడ వుల తనిఫీకి దియల్లేరి సంతోషపురం అనే (గామంలో దబంగాళాలో బనచేశారు. ఆయనకు *ప్పరివేటి అంపే నరదా. ఆ రాత్రి కొందజు ఇంతులు ఆయనవద్ధకు వచ్చి ముందురోజున పులి యొక ఆవును చంపిందనీ దాని కశే దిరంవద్దకు మీ ఆపులి ఆర్మాతి తస్నకుందా వస్తుం దనీ డాని౦ తుపాకీతో కాల్బవలసిందనీ ఆయనను కోరారు. దానికి ఆయన అంగీకరించి వారు ఏర్పాటుచేసిన మాటు వదకు తమ నౌఖరులతో బయలేరి వెళుచుండగా రోవలో

౧ ౧ (గ మ్‌ వారిని (ర్రాచుపాము కరిచింది. సుశ$లా ఆపరిస్టిరి నీ వొకసారి ఊపొంచుకో. అర్షర్శారి = నటడవి _ (శాచు ఉ ల

పాము కరవడం.

మీ కాతగారు అటవీళాబతో పనిచేసే ఆఫీసరు అవ డంవల్ల (సధమచికిళ్సావద్దరులలోడాగా తరిఫీదు పొందారు.

౧౧ యణ 6

శ్రి

అప్పుడు వారి జేబులో ఒర చిత్రమైన చారు ఉంది, అది చాల పదునెనది. దాని పిడి గుల్లగా ఉంది. డాసిలో పొటాసియముపర్మాంగనేటు ఆనే మందు ఉంది. శఈః మందు కారిపోకుండా ఆ పిడి కొక మూత ఉంది. అప్పు డాయన స్వంతంగా _పథమచికిక్స చేసికొన్నారు._ఆయన తమ మొలత్రాడు కోస్‌ కాటుపైన కట్టు కట్టి కాటువద్ద చాకుతో నిలువుగా ఒక అంగుళము పొడుగునా నాట్లు పెద్టి రక్తమును దాగుగా పిండివేశారు. తరువాత గాయంలో పొటాసియం పర్మాంగనేటును వేసి రుద్దారు. ఈవిధంగా పాము కరచినతక్షణం చికిర్చ చేసికొనడంవల్ల ఆయనకు (పాణాలు దకాాయి.

హిందూడేళంలో ఏటా 20,000) మంది పాముకాటు వలన చనిపోదన్నారు. చాలా పాములు విషం లేచే. విషసర్బాల సంబ్య తక్కువ. రంగుని చూచి ఒక పాము విషం గలదా? లేదా? అం నిర్ణయించలేము, కొన్ని విషం లేనిపాములు, విషం ఉన్నపాములవఠె కనపడ తాయి. మన యింక్షలోనికి తరుచూ వచ్చే నీటిరట్టు యిటువంటిదే. దీనికి విషం లేదు. దానిపై కట్లు ఉందడం చేత చాలమంది అది కట్లపాము అఎ వ్రమసడతారు.

4కే (నాచుపాము (నాగుడామ్య, కట్లపాము, పొడ పాము-ఇవి మనచేళశంలో న్న ముఖ్యమైన విషసర్పాలు. శ ౮ 6వ 4 న్‌ గి” ళల ళీ గి 6న /% ల య. 1 ల్‌ రోల్‌ ల / డ్‌ | ' మగ ఓ నా. రాపపాము నాగుదామును అందరూ సులవంగా పోల్చుకుంటారు. డానికి పడగ ఉంటుంది. దానిమీద విష్ణుపాదాలు ఉంటాయి. కట్లపాము నల్లగా తళతళలాదుతూ ఉంటుంది. దాని యన్న నళ స ్‌ారా న ప్ల వ జ వాం త నం పాయను మ] రానా కటపాము క్‌

ర్తీగ్తీ శరీరంమీద అడ్డంగా ఆల్లని జార లుంటాయి. పొడ పాములకు మచ్చ లుంటాయి. ఈ రకమైన వాటిని ౨వాసి పొడ, కాటుకపొడ అంటారు. పొడపాము తలమీదనున్న | షా (గ్ర శ స గ గ్‌ కసా / 1 ళల ఓ ౮ పన్ను [| యాం లళ ల్‌ మాల (1 స శ్‌ నతని భట ౮ గ. ః కే శీ మ న శి! శీ? నో వల నివ 1 ళ్ళి నీ నం... భక గా. న. యయ. ధి ౧న న. పొడపాడదు పొలుసులు చాల చిన్నవి. దాని వీపుసొడుగునా మధ్య భాగంతో ఉన్న పొలుసులు పెద్దవిగా ఉంటాయి. ఈ పాముకు (పర్యేకంగా సన్నని మెడ ఐంటుంది, సాధార

డీల్‌ ఐంగా రలమీవ చిన్నవాలుసులు, పొట్టమద "పదపొలు జో టు సులుజంపే ఆపాములు విసంగలవని మనం నిశ్చయించు కొవచ్చును. విషసర్పం రలరో పదెదయందు రెండు.వెప్పల యూ చా చెవియొర. విగషప్ప్య్యగంఎ ఉంటుంది. నం గంధిసుండి ఒక విషనాళం బయరేత చెరియొర విషషోరతోను అండ ళం మవుటుంది. ఈ విపపుకొర _వెచ్యులు ఇంజకను బయిట రా లె స్‌ (9 థి వై ణ్‌ 0 స మ లో ఠి థ్‌ 1 శ బి అవామ్మైన శవ 0 గా. ో క్‌. ర లి లి మ! న! ఠి ప! క్త ది క్రి ళం చి ల లి టి ళో ఛి లి లీ నీ ళ్‌ లి పాము విషావయవములు - విషముగల పాముకాటు

1. విషగ్రంధి. 2, విషశాళము
2. కోర 4 వెపకకు వంగిన సండ్లు అథ గేరంచే చేడుఐవన ాయములు

షరి కుపయోగించే సూదివతె పనిచేస్తుంది. విషసర్పము ఏ జంతువ్వునైనా తరచినప్పదు డాం కోరలు ఆజండవు *రీ రంలో గుచ్చుకుంటాయి. అప్పుడు విష్యగంధులలో ఉన్న విషం, విషనాఫములద్వారా కో రలలోనికిని, వానిద్వారా అది కరచిన జంకఠువుయొక్క- కరీరంలోనికిని ప్రవేశిస్తుంది. పామువిషాన్ని గరళం అంటారు. ఇది చాల అపాయ కరమెనది. దీన్ని ఆయుర్వేన్యవెచ్యులు మంయమలలో వాడ మై పోలి

లారు. ఆ మందులు అమోఘంగా పనిచేస్తాయి. అయిచే యీ గరళం శరీరంతో ఏథాగంతోనూకూడా ర్త 0౦తో

(వత్యకంగా కలవకూదదు. అలా కలిస్తే (వ్రమాదం,. విషసర్పముయొక్క నోటిలో కోరచే కార సాధా రణమైన పంద్లుకూడా ఉంటాయి. విషం లేఎిపాముల నోటతో కోర లుండవ్వ, పబము౪లో చూదు, వానిలో పొదడపాము కరచినప్పదు చర్నముపెశ కనఎడే గురులు,

(ఈ యా అూావ విషం లేఎు పాము కరవడం వలన ఏర్పడే గఏరులు

అణాల

సూచించాను,

(శ్రాచుపాము కరవగాన్నే కరచినచోట కొలినట్టు ఉం మందుళు౦ది. తరువాత అచ్చట తిమ్మిరిగా ఉంటుంది. పిదప ఆ ధాగం వాస్తుంది. కోరల కాటువలన ఏర్పడిన రం(ధాలనుండి ఎజ్లని (దవం కారడం (ప్రారంభిసుంది.

రి అవి

శీ కాటుపడినవాదు నీరసవడరాదు ; కాళ్లమీద నిలబవలేచు ; (కింద కూలపడతాడు. (కమ౦ంా వాడి అవయనములు న్‌ 9% థ్‌ స రి టె న్‌ ళం బ్ర శ్‌ ఫ్‌ ఫ్‌ శే శ్‌ న్‌ ర్‌ క ఫే వ్‌ స క స్‌ శ ర్స ణే లి యం ళం ళం ప! లి 0 రి శీ విషములేనిసాముకాటు ఈపామునవ కోరలుండవు కనుక కోరలచే చేయబశతిన గాయములు లేవు స్వాధీనం తప్పుతాయి. కదలలేదు, మాన్లాడలేదు, మింగ ల శ్‌ ౧౫ లో లెడు. నోటివెంబతి నురగలు కారురాయి. ఇంవగా నీర సించినాా వాడికి తెంవివమూ తం తప్పదు. వాడు వాంతి న కూదా చెసిక వచ్చును. శ్వాస్మకియ (క్రమంగా తగ్గి తుదకు ఆగిపోతుంది. సాధారణంగా పాము కరచిన 12 గంట లలో చనిపోరాదు. ₹0మురోజులవరక దాధపడి చనిపో

డ్తీర్రి యినవారుకూడ ఉన్నారు. రక ంవోకి విషం ఎక్కువగా న్‌ క

పోతే ర్వరగా చంపోరాదు, చర్కువగా పోం ఆలస్యంగా చఎపోరాదు,

(శ్రాచుపాము కరిస్తే ఏ లక్షజాలు రనపడరాయో కట్లపాము కరిసేహాడ అవేలక్షణాలు కనపడతాయి. అఆంచే

అవ

కౌదు. కట్లపాము కరచినవానికి కదుపులో భరింసలేని నొప్పికూడా రలుగురుంది.

సొడపాము కరచినవానికి లక్షణాలు ఇంకోవిధంగా ఉంటాయి. పాము కరచినచోఎ వావ, నొప్పి ఉంటాయి,

న! ణి త్య జి అం కచ కాని ఆ వాపు (కచుంగా చుష్టుపర్యంూలకు వ్యాపిస్తుంది. వాని అనయవములు స్వాధీనం రప్పిపోవు, శరీరమంకా చెమటలు పోసాయి ; చలపదుతుంది. రక ౦లోకి విషం అజ2 క్‌ అలవి జాసీగా వె ళినటయిలే ర్వరగా గుండె ఆగిపోయి చని టో పాత మ ః

పోళాడు. కరిరంలోకి విషం డాస్తీ గా పోకపోతే. ఫరీరం లోసలివాగములనుండి సంస్ద యిగుళునుంది కొన్నిరోజుల వరకూ రక్తం కారురూ డింటుంది. లోపలి కెక్కిన విషాన్నిబట్టి కొన్ని గంటలలోనో లేడా ఒక వారంలోనో చనిపోతాడు. ఈ సందర్భంలో ఒక్కవివయం శ్లాపక ముంచుకోవారి. పాముయొక్క వివం ఎండ అపాయకర "మెన దెనా మలగా పనిచేసుంది. కనుక పాము కరచిన యు వూ. ళా అనాలే

40

వాదు వెంటనే తెలివితప్పి వడిపోడు. ఒకవేళ అలా ఎవ ైన స్పృహతప్పి పడిపోతే దానికి కారణం అతనికి కలి గిన విపరీతమైన ధయమే,

ఇపుడు పాముకాటుకు చేసే _పధమచికిత్సను గురించి చెబుతాను. "గాయంలోని విషం రక్తంలోకి ఎక్కీ= శరీరంలోపలి అన్నిభాగాలకు పోకుండా చేయాలి. ఒక నికి చేకిమీద గాని, పాదంమీద గాని పాము కరచింది ఆశు రుందాం. వెంటనే కాటుకు పైన అనగా వాని గుండెకు, కాటుకు మధ్య విగింపుకట్టు రట్టాలి. ఈ పనికి మొల (శాడును కాని, పంచెఅంచును చింపి దానిని కాని, చేతి రుమాలును కాన్మి బెల్లును కాని ఉపయోగింపవచ్చును,. ఈ బిగింపుకట్టును 15 నిమిషముల కొకసారి సడలించాలని ఇదివరలో నీకు వ్రాసిన విషయం మరచిపోదూదదు, లే౨ిచో (ప్రమాదం సంభవిస్తుంది సుమీ

తరువాత గాయమును వేడినీటితో గాని, పొటా సియంపర్మాంగనేటును కరిగించిన నిటితోగాని జాగుగా కడగపలిను. గాయమును కదుగుటవలన గాయముచుట్టూ చర్మంపై ఏమైన విషముంపే అది నీటితో కొట్టుకు పోతుంది. లేకపోరే ఆ విషంకూడా గాయంలోకి వెళ్ళడా నికి అవకాళం ఉంటుంది.

77

ర్‌0

పిమ్మట కాటుమీద నిలువుగా అంగుళం పొడుగు, అరలఅంగుళం తోతు ఉం డేటట్లు చాకుతో నాట్లు పెట్ట రక్త మును దాగా పిండివెయ్యాలి. గాయంనుండి రక్రాన్ని ని నోటితో పీళ్చి ఉమ్మి వేయవచ్చును. అందువలన నీ కేమీ (మాదం కలగదు. తరువాత నోటిలో సీరుపోసికొని పుక్కిలించి ఉమ్మి వేయవచ్చును. కాని నోటిపూత ఉన్న పుదు, నోటిలో పృందు ఉన్నపుదుమ్మ్శశ్రం ఈపని చెయ్య రాదు. మనం ఈవిధంగా చేయడంచేర గాయంతో నున్న విషం చాలవరకు బెటకు పోరుంది. తరువా పాటా సియంపర్మాంగనేటుసృటికములను గాయములో వేసి రుద్దవలెను. ఇంకా ఏమైనా కొద్దివిషం గాయంళలో మిగి లితే దాన్ని పొటాసియంపర్మాంగనేటు విరిచి వేస్తుంది.

ఇంతేకాదు. నీవు చేయవలసిన పని మరియొకటి ఉంది. పాముయొక్క విషానికి విరుగుడు ఇప్పుడు (పతి ఆన్న్యతిలోను దొరుకుతుంది, దీనిని డాక్టరు సూదితో రక్తంలోకి ఎక్కిస్తారు. (రాచుపాము, పొడపాముల విష ములనుమా్యతమే ఈ మందు విరిచివెయ్యకలదు. ఈ విరుగుడును “ఆంటివెని5్‌" అంటారు. కట్లపాము. విషా నికి యింకా విరుగుడు తయారుకాలేమ,. పాము కరచిన వానికి నీవు చేయవలసిన చికిత్సను చేసినపిదవ అతనిని

ర్‌

దగ్గబగానున్న అఆన్న్య్రికి రీసుసపోయి “ఆంబివెనిన్‌ ఇప్పించాలి.

పాము కరచినప్పడు _పైనచెప్పిన చికిత్సను చేయ కుండా మంచాలు, మణులు, నాటుమందులు-_వీనిమీద ఆధారవడి ఐండటం వట్టి అవివేకం. ఇవి ఏవీ పాము కాటుకు ఉవపయోగవడవని పూర్తిగా రుజ్యువెనది, విష సర్పం కరచినవారందరూ చనిపోరు. ఒకవ్యక్తి ని పాము రరవడానికి పూర్వం అది మరియొకజంరువును కరచి ఉండవచ్చును. అందుచేత డానివిషం అంరా ముందు గానే బృర్చెపోరంది. లేడా ఆది కాటువేయడానికి మన దేహధాగం అనుప్పుగా ఉండకపోవడంచేవ దానికోరలు లోతుగా దిగకపోవచ్చుసు. అది కాటువేసినచోటున బట్ట ఉంటే దానికోరలద్వారా కారిన విషం ఆ థాగానికి _పెన ఉన్న బట్ట పీల్చివేసి యుండవచ్చును. అలాంటప్పుడు గాయంలోకి ఎక్కూవ విషం పోకటోవడంవలన కరచిన చోటున కొంత డాధ కరిగినప్పటిక ఆవ్యక్షికి ప్రాణా పాయంమ్మార్రం కలుగదు. ల్క్రవారు ౨కినపుడు అసలు దానికి కారణం ఏదో తెలిసికోక వారిపై ఉపయోగించిన మం్మక్రాలు, మణులే వారు వర్తక దవ కారణం అని అమాయకులు భావిస్తారు. ద్ధరరర దనరు ఖా

ర్‌జై

ఇంకో ముబ్యమైన మాట చెప్పి యీ ఉత్తరం ముగిస్తాను. ఒక్కొక్యాప్పుదు విషంవలన కాక ఛయం వలన పాము కరచినవారు చనిపోతారు. కనుక వారు పామును చూచిఉండకపోతే వారిని కరచిసది విషసర్పము కాదని వారికి _ధెర్యము చెప్పాలి. వారి కాసర్పమును గురించి తెరిస్తే నివు చేసే సధమచికిత్సవలన అతదు తస్పకుండా తేరుకుంటాదని ధైర్యం చెప్పాలి. మిగిరిన వారుకూడా ఈవిషయంలో డాగా దోహదం చెయ్యారి.

లై ద్యనాధరావ్స.

ఎముకలు విరుగుట

చి. సా, సులలకు,

ఈమధ్య ఒకరోజున కొంతమంది పిల్లలు మన ఓిఃివెలపల మామిడిరోఎలో కోలకొమ్మచ్చి అడు తున్నారు, అందులో ఒరడు చెబ్లుమీదనుండి (కింద

ళు

పడ్డాడు. వాది బంలోొని ఎఏముర విరిగింది, దాని కొనలు చేశిలోవలనే ఉన్నాయి, ఇంరలో సక్యానున్న మనవి యొక కుబవాడు (కిందపల్లడాడిని చేయి పట్టుకొని పెకి

లా యె లు యా లేవరీశాడు. అప్పు దావిరిగిన ఎముకకొనలు చుట్టున ఉన్న కండరములను, చర్మమును దూసుకొని పెకి వచ్చాయి. ఈవిధంగా ఆ స్నేహితుడు వాడిపాలిటి వ్యృవె గోటితో పోయేదానకి గొడ్డలిదాకా లెచ్చాడు. ష్‌దెనా (ప్రమాదం సంథధవించినప్పదు (నక్య్థనున్నవారు ఎంత మెలకువగ (ప్రవర్తించాలో నీ కిప్పుడు అవగాహన అయిఉజంటుం దనుకుంబటాను,

ర్‌శీ ఎముక మూడుదిధాలుగా విరుగుతుంది. అది ఒక వక్కన వీటకిసి రండవపర్యన రగుమాత్రం వంగి యుండవచ్చును. పిల్లల ఎముకలు సాధారణంగా ఇలా ౮ క్‌ భ్‌ ఓ జు ఎముక పెవైప్తున విరిగనది క్రీింవివైపున వంగినది విరుగురాయి. ఎముక పూర్తిగా విరిగి ఆవయవములోప సా వయం శ ౧9 రా లనే అండిప్‌ వచ్చును. ఒకొ్కార్కాప్పుడు ౮ పల్లవ నికి ఎముక విరిగి ముక్కలు విరిగిన ఎముక కండర్సు చర్మమును లోపల ఉండిపోయినవి దూసికొని పైకి వచ్చినది

ర్‌

జరిగినట్లు విరిగిన ఎముకకొనలు చుట్టునున్న కండరము లను చర్మమును చీల్చుకొని వెలుసలరు రావచ్చును.

ఎముక విరిగిందీ లే3ది ఏలాగున తెలిసికోడం ? ఎముక విరిగినవాగం వొస్తుంది. నొప్పిగా ఉంటుంది. ఆథాగం రూవం మారుళుంది. అది పొదుగుతో తన్గ వచ్చు; లేదా మెలిపడవచ్చు; లేదా ఆ భాగంతో వంపు రావచ్చును. ఆ ధాాన్ని మెల్లగా కదిపితే ఎముక విరి గినచో కొనలూూపిడి యుండును. దానినిబట్టి ఎముక విరిగినట్లు సులధభముగా (గహించవచ్చును.

ఎముక విరిగినప్పుడు మొదట మనము ఏం చికిత్స చెయ్యాలో ఇప్పుడు చెబుశాను. ఆవిరిగిన ఎముక కొనలు వాటి చుస్తుననున్న మృదువెన కందరముల లోనికి _చొచ్చుకొనిపోకుండా శా్యగత్త తీసికోవాలి. అందులకు విరిగిన ఎముకకొనలను కదలకుండా చెయ్యాలి. ఎముక విరిగిన ధాగాన్ని మెల్లగా జాగ్రర్హగా సాగలియాలి. చర్మంపైన గాయం లేకపోనే ఆకాగమును కప్పిన దుస్తులను విప్పసవసరము లేదు. దుస్తులను వివ్పుటకు (వయత్నిస్తే అక౩నిక వృథా (శ్రమ కలుగుతుంది.

వి6 తరువాత కల్లిబదలు, దళసరి అటముక్కలు, ర బి లల గొదుుకామలు, చుట్రపెపైన వొరాపవిరలు, చిప్పరుకస్పలు- న | అవని 6

య్ర్‌ వష బం

నం. ర

ఆ ళో రా లాలా గ్య న

న. య ప సహ ఛ్శ డాక్టరు వచ్చేలోగా విరిగిన ఎముకను కట్టుట

ఇటువంటివాటిలో సమయానికి ఆంమదాటుళో నున్నవానిన అవయవమునమ చేర్చి గుద్దపేలికలలో గట్టిగ కట్టవలెను.

(౮ లు యి లోపలనున్న ఎముకలు కదలకుంద నుండునంర విగు

వుగమా్యత్రమే కట్లు కట్టవలెను.

పెన పేర్ణాన్నవస్తువు లేవియు. దొరకనిచో ఈ (క్రిందివిధముగ కట్టు కట్టవచ్చును. చే3లోని ఎముక వి౨ గినచో ఆ చేతిని సాళదీసి కదలకుండ వాని మొందెము నకు గుద్డలరో కట్టివేయవచ్చును. వింగినది కాలిలో ఎముక అయినచో ఆ కాలిని జ్యాగత్తగ సాగదీసి వాని

క్‌?

గెండవకాలికి కదలకుండ నుండునటుల గుడ్డలతో కట్టి వేయవచ్చును. పిదప వానికి వేడికాఫీ గాని, పాలను గాని యిచ్చి _ధైర్యము చెప్పుచు నిస్త్రాణ రాకుండ చూడ వలెను.

వెంటనే వైద్యుని పిలిపింపుము. లేదా అతనిని ఎరు మంచము, చాప, దుప్పటీ వీటిలో ఏదో ఒక దానిపై పరుండబెబ్ద _వెద్యునివద్దకు గొనిపొమ్ము.

వెద్యనా ధరావుం

అ జనప వివ వ యాగము చి. సొ, సుశీలకు, మందు అనుకొని పొరపాటున రోగులు విషం (శ్రాగవచ్చును. విషం గల సీసా పిల్లలకు అందు దాటుళలో ఉంపే వాన్మ దానిని రిసికొని (త్రాగవచ్చును. కొంతమంది యింటిలోని పోరు పదలేకనో, వ్యాధిదాధ భరింపలేకనో, 'పేదరికమువలననో, జీవితముపై విసు గెత్సి విషం (ఠాగుకారు. అటువంటప్పుడు విష్టపయోగం జరిగిందని డాక్టరుకు వెంటనే మనం కబురుచేయారి, డాక్టరు వచ్చేలోగా నీవు చేయవలసిన పనులను చెబు లాను; జ్జాపక ముంచుకో, విషం (క్రాగినవాని _ప్రక్య-న గ్లాసు, పొట్లములు, కాగితములు ఉన్నయెడల వాటిని పరిశీలించాలి. డాక్టరు వాటిని పరిశీలించుటకొరకు అతడు వచ్చువరకు వాటిని జాలత్త పెట్టాలి. విషం గర్రాగినవాని నోటిని జ్యాగత్తగ సరిశీలించాలి. వాని ఊపిరిని వాననచూడాలి. దానివలన

ర్‌9

అతదు రీసికొన్న విష మేదో నిర్ణయమైతే, దాని విరుగు డేదో నీకు తెలిస్తే, వెంటనే ఆ విరుగుదును యియ్యాలి.

దార్టరు వచ్చేలోగా ముఖ్యంగా చేయవలసినవని ఒకటుంది. విషం[న్రాగినవానిచేత త్వరగా వాంతిని చేయిం చాలి. దీసవలన అరడు పుచ్చుకొన్న విషంలో చాల వాగం పెకి వచ్చి వేస్తుంది. ఒక గ్లాను సళ్ళలో రెందు 'పెద్దచెంచాల ఉప్పు వేసి కరగించి దానిని ఆతనిచే మ్రింగిం చాలి. దానివలన వాంరి అవుతుంది. త్వరగా వాం౨ కాకపోరే వాంరి అయేవరకు రిరిగి యిస్తూ ఉండాలి. ఒక గ్లాసు వేడినీటిలో రెందు చిన్నచెంచాల ఆవగుండను కలిపి వానిచే (శాగిస్తేకూడా వాంతి అవుతుంది. రః. వాంతిని డాక్టరు వచ్చేవరకు జాగర్త పెన్టాలి.

ఇచద నీవు ముఖ్యంగా జ్ఞాపకముంచుకోవలసిన విషయం ఒకటి ఉంది. విషం (ర్రాగినవాని నోరు, పెద వులు పుండుపడి ఉంపే వానికి వమనకారి యాయరాదు.

కొన్ని విషాలు, వాటిని (యింగినపుడు కనపడు లక్షణాలు, ఆ విషాలకు విరుగుస్త--వీబినిగురించి యిప్పుడు (వాస్తాను.

సల్ఫ్భ్యూరికు, హై(దోక్లోరికు, నెట్రికఆమ్షుములను (మింగితే వానికి నోటివద్దనుండి ఆసనమువరకూ పుండు

00

పడుతుంది. రదుపుతో విస్తారముగా మంట దయల్లేరు తుంది. అట్టివానికి వమనకారి యాయకూడదు. సుద్దనో, గోడను ఉందే సున్నపుపెచ్చులనో గుండచేసి సీటిలో కలిపి దానిని వానిచత (ర్రాగించాలి.

నల్లమందు మింగితే రోగికి నిద ముంచుకొస్తుంది. కంటిపాపలు సంకోచిస్తాయి. శ్వాస మందగిస్తుంది. ఆ శ్వాస నల్లమందువానన కొదుళుంది. అబ్టివానిచేత వాంతిని చేయించాలి. దాగా ఎజ్బరంగు వచ్చేవరకు సిటిలో పొటాసియముపర్మాంగనేటును కలిపి ఆ [దావణమును వానిచే (ర్రాగించాలి. వానిని న్నిదపోసీయకూదదు. వానిచే ముందువెనుకలకు పచారు చేయించాలి ; చిక్కని కాఫిని ల్రాగడాని కియ్యాలి. తెలివి తప్పుళూ ఉంపే వాని ముభము మీద చల్లని నీటిని చల్లాలి ; వీపుపై చేతితో తరుచుగా తడుతూ వాదు మెళకువగా ఉండేటట్లు చేయారి. శ్వాస ఆగిపోటాఉంపే కల్పితశ్వాసం (ప్రారంభించాలి.

ఉమ్మెత్తగింజలను (మింగితే వాని గొంతు ఎండి పోతుంది; ముఖం ఎబ్జపడుతుంది, రకంబిపాసలు పెద్ద వవుతాయి ; గుటకలు వేయడానికి కష్టంగా ఉంయింది. తెలివి తప్పుతుంది. పరాకుమాటలు వస్తాయి; తుదరు గుండె ఆగిపోయి చనిపోతాడు, ఈ విషం (ర్రాగినవానిచే

(01 వాంతి జయించాలి; ముబం్పపై చల్లనిసిటిని కొదుతూ న! న్‌

ఉండాలి ; వేడికాఫీని శాగుది కీయారి.

నాభిని తిన్నవానికి విదాహం తలుగుతుంది, శరిర మంతా రిమ్మిరా ఉజంటుంది. నాడి, క్వాసహడద సన్న గిల్లురాయి.. వానకి వాంతి ఉపవ్పుుద్రావణం యియ్యాలి ; ౧౧ వేడి కాఫీని యిచ్చి వానికి చురుకుదనం కలిగించాలి. వేడినిటి సీసాలతో కరిరం కాచాలి. దీఎవలన తిమ్మిరి దాధ రగుదంది. శ్వాస ఆగిపోతే కల్పిరశ్వాసము

౧ లం కలుగబయాం.

అన్షపాషాఐం (మింగుం కదుపుతో విపరీరమెన

గిం రా మంటి పుదుడంది; వాంచలు, వించనాలు ప్రారంభిస్తాయి.

అణా

వాటిలో రర్వప్పజీర లుంటాయి. కందరాలు తిమ్మిరెక్కు రాయి, వానికి చేంటనజ వమనకారి నియ్యాలి. కోడి (యర్దులొని అల్లన నాొనప, పడినెయిని (క్రాగడాని కియ్యారి. నిసాణ కంగిచే వేడినిచసీసాలరో. దేహ మును కాచి వేడికాఫేన్‌ (రాగించాం.

న ఒ గన్‌ అజర్‌ న్న

కరొసినును (రాగల వానిచత పాలను, మంచి నూనెను, ఆముదమును (శాగించాలి. అముదమువలన అస్‌ కా మ ల ఛి ఎబాలాంకీ నించనా లవ్వతాయి. అ విరచనాలళొ ఇరొనను _బెటకు సోతుంది.

(2 శాగినవిషం ఏదో నీకు నిశ్చయంగా తలియక పోలే వానికి (గుర్ణయందరి సొన, పాలు, చిక్కని తేనీరు (న్రాగుట కియ్యాం. ఈ పానీయాలు వానికి హని చేయవు. కొన్ని విషాల కవి విరుగుళ్టుగారూడా పని చెస్తాయి. వెద్యనాధరావ.

'5ౌ ల్పులు

చి. సొ, సుీలకు,

శరీరమునకు నిప్పు తగిలినప్పదు చర్మము కాలు తుంది. నిప్పులో కాలిన గరిటె, గిన్నె మొదలగునవి తాకినపుడు మన చర్మం కాలుతుంది. వీనివలన కలిగిన గాయాలకు “కాల్పులు అంటారు. సల సల కాగుచున్న నీరు నూనె, గంజి మొదలగు పదార్థాలు మన శరీరంపై పడినపుడు చర్మం కారి, పొ లెక్కూకాయి, ఈ పొక్కు లను “దొబ్బలు అంటారు.

ఇటువంటి (ప్రమాదములు కరిగినప్పడు రోగికి ధైర్యం చెప్పాలి. కాలినప్పండ్లపై అంటుకొని ఉండదే గుడ్డలను అ్లే ఉంచి చుట్టూ ఉండే భాగాలను జా్యగత్తగా కత్తిరించి తీసివేయాలి. కాలిన చర్మమును పీకివేయ కూడదు. బొబ్బలను చిదుపకూడదు, సున్నపు కేటను కొబ్బరినూనెను సమభాగములు చేర్చి గిలకొట్టినచో వెన్నవలి ముద్దగా అవుళుంది. దీనినే నవనీతం అంటారు.

(4

ఈ నవనీఠముకోరడిపిన గుస్తతో గాం, దూదెరో గాని పుంన్లను కప్పి ఉంచాం. లేదా నీటిలో చేయాకును వేసి, దాగుగ మరగనిచ్చి, ఆ నీటి?ి చల్లార్చి డాం పుంస్తపై పోసి పరిళ్నుభమైన దూదితో పుంన్తప రప్పఉంచాం. అందువలన గాలిలోని సూక్ష్మజీవులు పుండ్ర కంటకుండ కాపాదు పొర ఒకటి పుంస్షపై ఏర్పడును. సోడియము _బెకార్చనేటు (వంటసోడా (దావణములో పరిళ్యభమైన దూదిని ముంచి పుంక్షపై కస్పవచ్చును, ఇందువలన మంట ఉపశళమించును. రోగి 'దేహముచై కంబళ కప్పి అతని దేహమును వెచ్చగ ఉందేటట్లు చేయాలి. అవ సరమైతే అతని దేహమును వేడినిటిసీసాలతో కాచాలి, శరీరముపై కారినధాగము హెచ్చుగా నున్నయెదల రోగి బలహీనంగా ఉంటాడు, అకనికి స్పృహకూడ తప్ప వచ్చును. స్పృహ తప్పనిచో అతనికి వేడికాఫీ౨ గాఎ, పాలను గాని యాయవలయును. ఈవిధముగ (పథమ చికిత్సను చేసినపిమ్మట _వెద్యునకు రోగి? అప్పచెప్పా౨.

నీవు ధరించిన బట్టలు అంటుకొంపే వయపడీ పరుగెక్తళూడదు. ఆవిధముగ చేసినచో ఆ మంటలకు గాలి సాయమగుటచే అవి తగ్గటరుఐబదులు హెచ్చును, అంతేకాదు నీవు నిలబడియున్నచో ఆ మంటలు పెకి ప్రాకి

65 సముఖమును, తలవెంట్రుకలను కాల్చివేయును. అందు వలన నీవు (కిందపడి పొరలుట మంచిది. అప్ప డామం టలు ఆరిపోతాయి. పక) వాని బట ని (పక్యానున్నవాని దిట్టలు అంటు కొంపే, కంబళితోనో, గోనెతోనో, చాపతోనో వానిని కప్పి మంటలు ఆరిపోవువరకును నేల్వపై దొర్హింపవలెను. చవాన్‌ మమా యనం. వ మమలను. న్‌ క టా ||, టట తమ. న్‌ సా గత యో | 1. | లా వనన. నన2నై2222నడ2 తి కటిం. శల [సా (బూ (వఎల (య్‌ పీమో గ న. టా భాతి స | | ననే ననా మ గీ న నానన ఆక రాం చు అవసవము కలిగినప్పుడు ఉపయోగించు పట్నకె కొన్నిమందులను పరికరదములను ఒక 'పెదైలో అమళ్చి అందుడాటులో నుందకెనుట మంది. 09

66 ఇట్టి సందర్భములలో సీబృపోసి మంటలను ఎన్నడును ఆర్బకూడదు.

హరాద్తుగా అవనరము కలిగినపుడు ఉపయోగించు కొనుటవై కొన్ని మందులను, పరికరములను ఒక పెట్టెలో అమర్చి అందుజాటుల్‌ నుంచుకొనుట మంచిది. ఈ పెప్టైలో సాధారణముగా ఉంచుకొనవలసిన పరికరము లసు, మందులను ఇచ్చట చెబుకాను.

1. కట్లుకట్టుటకు గుడ్డ పేలికలు-_ రెండు, మూదు, నాల్లు అంగుళముల వెడల్పుగలవి. ఉతికిన పాతపసంచలు, చీరలు, దుష్పట్లు-పీటిని చింపి చుట్టలుగా చుట్టి జా(గ్రత్త చేసికో వచ్చును. ॥ ల్‌

2. లింటు అనే (ప్రత్యేకమైన గుడ్డనో లేదా శ్యధ మెన గుడ్డపేలికలనో సలసల కాగుచున్ననీటిలో ఉడక బెట్టి ఆరనిచ్చి వాటిపైన రోగములను కలుగచేసే సూక్ష్మ జీవులు చేరకుండా శుభమైన కాగిరములో చుబ్టచుప్ట ఉంచుకోవాలి.

3. కాగితములో శ్యాగత్త పరచిన శుభ్రమైన దూది. మక్క బిగింపుకట్టును కష్టుటకొరకు ఒక చిన్న పుల్ల

(7

5. ఎముకలు విరిగినపుడు కట్టను కట్టుటకు ఉప యోగించుట్టకై ఒక అంగుళము మందము, మూదు లేక నొళ్లు అంగుళముల వెడల్చ్బుగల కొన్ని కల్దబద్దలు,.

(0. కత్తెర.

"౧, పదునైన చాకు.

8. టించరు అయోశడీము.

9. లైఫశాలు., ఇది చేతులను శవము చేసికొను టకును, రోగదచీజములు చేరకుండ గాయములను కడుగు టపను ఉపయోగవడుకు. నాలుగు గ్లాసుల నీటికి ఒక టీచెంచా తెసొౌలును చేర్చి (దావణమును చేసి వాడవలెను,

10. దొరాసికు అమ్షము, 1, వ్యాసరీను. 12 పొటాసియముపర్మాంగనేదు.

11. సముద్రపుటుప్పు (అనగా సామాన్యలవణము),

12. ఆవగుండ,.

13. సోడియముబైకార్చనేదు (వంటసోడా. ఇవికాక స్‌ అనుభవముముబద్ది మరికొన్ని పరికర ములను, మందులను ఈ పేటికలో చేర్చికొనవచ్చును. వెద్యునాధరా వు

వాచ ఏరి కలు

చి, సౌ. సుశీలరు,

సీ కిదినవరలో (వాసిన బర్హరములలోని సారాం శమును ఇచ్చట పొందుపరుస్తున్నాను. రోగిని చూడ గానే సీవు ఏం చేయాలో, ఏం చేయరూదదో జ్రాపరముం చుకొంపే సధమచికిర్స చేయడంలో నీ కెవ్పుడూ పౌర పొద్దు రావు.

అపాయము కరిగినవాడు శ్వాసిస్తున్నాడో లేదో తెలిసికోవాలి. వాని శ్వాస ఆగిపోతే వెంటనే కల్పిత శ్వాసను (పారంభించాలి.

రర్త్మసావం ఏమైనా ఉందేమో కనిపెన్హాలి,. అది ఉంపే గాయమువద్ద జఒల్సిడి కలుగచేసికాని లేదా విగింపు కట్టును కట్టికాన రర్మసావమును అరికట్టాం.

ఎముకలు విరిగాయే మో తెలిసికోవారి. విరిగిన ఎముక కదలకుండా తట్టుకట్టాలి. ఆంకతకవరకూ వానిని కదలనీయరాదు,

60

అవసరిమైలే వైద్యునికి వెంటనే శబురుచెయ్యాలి.

బట్టలు బిగువుగా ఉంపే వాటిని సడలించాలి,. బెల్టు ఉంసే దానిని తీసివేయాలి,

వాంతి చేసికుందూ ఉం'పే అతని తలను కొంచము (క్రిందికి (పక్కకు ఉండునట్లు అమర్చాలి. లేకపోతే ఆ వమనము ఊపిరికిక్తలలోనికి పోయి అతదు ఉక్కిరి బిక్కిరి అవురాడు.

స్పృహా తప్పినవానికి (ర్రాగుటకు ఏ పానీయము అను యాయకహూపదు.

వేడినీటి సీసాలదు గును చుర్ది తరువాత వాటిస వాని ₹రీరమునకు రాకించి వాచాలి. లేకపోతే చేహము చొబ్బలెక్కులుంది.

రోగిచుట్టు జసం మూగిచే వారిన? పంపించివేయాలి.

చికిత్స చేసేవారు లౌె్రుపాటు పడకుండా (శాం తంగా పనిచేస్తూ రోగికి వారియందు గురి, నమ్మకము కలుగునట్లు (వవ్తంచు” వారి.

రోగివద్ద సందడి చేయకుండ అతనిని వెచ్చగ ఘంచి, _ధెర్యము చెప్పి, నీచికిత్సవలన అవరనికి సదుపా మము, సొఖ్యము కలుగునట్టు చూడాలి,

70

నేను (వ్రాసిన ఉర్హరా అన్నీ చదివినపిమ్మట (పధమచికిత్స చేయగలవనే ధైర్యం నీకు కరిగిందను కుంటాను. నేను (వ్రాసిన ఉత్తరములను చదివి అవగా హన చేసికొనినంతమార్రమున కొన్ని చికిత్సలను నివు స్మకమంగా నిర్వహించ లేకపోవచ్చుము. నీవు వంట దాగా చేస్తావు కాని ఈవంట చేయడం నీవు పాఠళాస్త్రం చదివి నేర్చుకొన్నావా ? చిన్నప్పటినుండి మీ అమ్మకు సాయం చేస్తూ ఆమె ఏయే వంటలు ఏలాగున వంగడుకో (ప్రత్య తంగా చూసి నీవు ఆపనిలో ఆరిరేరావు. అదేవిధంగా (ప్రధమచికిత్సలోకాదా నీవు (ప్రత్యక్షమైన తల్చ్భీదును పొందాలి.

సీవు మహిళాసంఘపు కార్యదర్శినివి కదూ (యధమశచికిత్సలను గూర్చిన విషయములను (ప్రత్యక్షంగా చేసి చూపించుటకొరకు ఒక డాక్షరుగారిని మీ నంఘం తరపున ఆహ్వానింపుము. నా ఉత్తరాలను చదివినమీదట ఏ కాచికిత్సృలన్నీ సులభంగా అవగాహనం అవుతాయి. అంతేకాదు. ఆ డాక్టరుగారి ఎదుట మీ సంఘంలో ఒకరికి ఎముక విరిగినదనుకొని కట్లు కట్టి చూపించు; శ్వాస ఆగిన దనుకొని కల్పిఠళ్వాసను ప్రారంభించు; హెచ్చుగా రక్తము కారిపోవుచున్న దనుకొని బిగింపుకట్టును కట్టు- అస్బుడు

71 సీవు (ప్రధమచికిక్సలో పూర్తి పరిజ్ఞానమును సంపొదింప గలుగుకావు. సు*లా మానవ సేవయే మాధవసేవ యం ధావించి సమయము వచ్చినపుడు ధైర్యముగా దాధితులకు సహా యము చేసి నీ జీవికమును ధన్యము గావించుకొనుము. ఇట్లు మా నాన్న, వెద్యనాధరావు.

క థ్రి తజత యు పూజ్యులెన తంథడిగారికి, సుల అనేక నమస్కారములు, మీరు (వాసిన ఉత్తరాలన్నీ అందాయి. ఆ జాబు లలోని అంశాలు నాకు సులభముగా అర్ధమైనాయి. (పథమ చికిత్సనుగూర్చిన అనుభవం ప్రతివ్యక్తికీ ఉండిరీరాలన డంలో సందేహం ఏమీలేదు. ప్లీడరు రామారావుగారి కూళురు కీమధ్య చీర అంటుకొని ఒడలు కాలింది. పాపం ఆమెకు మూర్చ రోగం ఉంది. వంటచేస్తూ పొయ్యివద్ద పడిపోయింది. చీర అంటుకొని మండిపోలూ ఉండడం చూచి ఆమె అక్క- ఒక బిందెడు చన్నీళ్లు తెచ్చి ఆమెపై పోసి మంటలను అర్పివేసింది. అందువలన ఆమెచర్మం చాలా భాగం బొబ్బలెక్కాయి. ఆమెకు వెంటనే నిస్త్రాణ కలిగి డాక్టరు వచ్చేలోగానే ఆమె చనిపోయింది. చికిత్సలనుగూర్చి సామాన్యంగా (ప్రతివ్యక్తీ తెలిసికోవలసిన (ప్రాధమిక

(3

విషయాలనురూడా రాచూరావుగారి యింట్లో వారు తెలిసికో లేరపోయినందుకు డాక్టరు వారిని మందలించారు. వారి పెద్దమ్మాయి. తెలివితక్కువతనంచేత లక్ష్మీదేవిలాంటి చిన్నమ్మాయిని రామారావుగారు కోల్పోయారు.

వచ్చేవారం మహిళాసంఘంలో (ప్రథమచికిత్సాపద్ధ తులను బోధించుటకు డాక్షరు మాధవరావుగారు దయతో అంగీకరించారు.

నాన్నా నన్ను చిన్నతనంనుండి ఆల్లారుముస్తుగా "పెంచారు; నా నడపడిని రీర్చిద్తిద్దారు ; నాకు విద్యాబోధన సొంఠంగా మీరే చేశారు. అరటివందు ఒలిచి చేతిలో "పెట్టినట్లుగా కాస్త్రవిషయా అన్నింటినీ నులథంగా దోధిం చారు. మీరు, అమ్మ అన్యోన్యఅనురాగాలతో ఇంట్లో మసలి నాకు మార్గదర్శక్కులెనారు. ఇప్పటికిని నా దాగో గులవిషయమై (శద్ధవహిస్తున్నారు. ఈమధ్య మీరు ప్రథమ చికిత్సా పద్ధతులను దొధిస్తూ (వ్రాసిన ఉక్తరాలే అందు లకు రార్యాణం౦,

మీ యింట్లో పుట్టడం నిజంగా నా భాగ్యవిశేషం అనుకొంటున్నాను. నేను ఉత్తమమైన యిల్లాలినన్‌, ఆయన అదృష్టంచేత నే నాయనకు భార్యను అయినా ననీ

10 .

గజ ఈమధ్య మీఅల్లుడుగారు ఒకరితో అందూవుం పే విన్నాను. నాయందు ఆయసకు యిటువంటి సదఖ్నివ్రాయం కలగడం నా పృణ్యవిశేషంగాక మరేమి నాన్నా దీని కంతటికీ మీరు ఆదర్శంగా మమ్మల్ని “పెంచడమే కారణం. అందు లకు నా కృతజ్ఞతాపూర్వక వందనములను అర్చిస్తున్నాను, వాటిని అందుకొని నన్ను ఆశీర్వదించండి, ఇట్లు, విధయు రొల్యు సుల. ఘం రాయనా గ్ధం్‌ గ్‌ ంస గ ౯ | [40 గం కడి2 లో నే సం హైదంాబాద్‌ ఏటి

( న! ' సింతోకావు, జననం 1611, బృత్కు ఇంత [| న . 0900). బోధవళాన్రంలో కుదరావు వళ్ళ పై

1. వొద్యాలయం పట్టభ్యదుడం (2085 జాక్లేవాటో! గే జో

ల పశాపురరాజు (నేడు) (వళుత్వపావకాలలో | నే

ళా జ క. 41, 105 నుంచీ ఆరిలేరవ ఉపాధ్యాయకు, . గ

నం! ణ కం | / సీ స. ఫలబదృడ్రదర్శవంలా, అభలభారకాయ్యశ్వడ | +. జై

॥ స్స్‌ వల ముపోనళ్టలో, బీశీయ వైద్యసళలలో నే . | ప (శ్‌ రృనలు కావించినారుం పే న . ఏల. సంటూకునందు జరిన విజ్యావిషయిక (పడర్శళనే / గ్లో | తో రెంంలిలో. జరగిన. ల్లంధ్ర టీచరు సెడకేమకా సభఆతోను . పన | కతలు సాసాన్యుల . కవశావావదయేలాగ శపజ్య్యాపా (2. | తు క. ఇం ట్స ఖ కా ] ప. ఈ! | . సును సం ఈయనపన్కీ అభిని భేశదదానుం. ఇతర అభి. |

| వీ నర్‌. అరక క్వద్ధం, ఓవధుల 'నేకరణ్క హం. య సక ళాలూ ఆంభ్యకేత థరని. 1.

బు యాల అతనా. గ;

• టు. ఆ?!

స న.