Telugu Dhwanyalokamu noLLM analysis - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

Analysis: Dhwanyalokamu

Method: Non-LLM (Frequency keywords + LexRank + Unicode heuristics)
Source: https://sundarayya.org/dhavanayaaalaookamau-laoocanasahaitamau
Date: 2026-08-06 15:05
Chunks: 105

Book Overview

Book: Dhwanyalokamu
Source: https://sundarayya.org/dhavanayaaalaookamau-laoocanasahaitamau
Total OCR chunks analysed: 105

OCR Quality Summary

Average Telugu script coverage across all chunks: 95%

Telugu Vocabulary — Top Keywords (YAKE)

Keywords extracted statistically — most distinctive terms per chunk.

  • ఆనందవర్ధనుడు
  • ఉన్న
  • రచించిన
  • విషయం
  • శ్రీ
  • అర్ధం
  • ధ్వని
  • వ్యాఖ్యానం
  • వ్యంగ్యార్థం
  • కావ్యం
  • గూర్చి
  • కాని
  • అనేకమైన
  • ఇంకా
  • మాత్రమే
  • అనగా
  • గాని
  • ధ్వనిరితి
  • జరిగింది
  • శ్రీరామచంద్రుడు
  • హైదరాబాదు
  • ఫోన్‌
  • ప్రస్తావన
  • అనందవర్ధనుడు
  • గ్రంథం
  • వాక్యం
  • పేరు
  • అలాంటి
  • ధ్వన్యాలోకంలో
  • ప్రతిపాదించాడు

Per-Chunk Details

Chunk 1 — Dhwanyalokamu_pages0001-0010.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 12552

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [16, 25, 30, 32, 219]...

Key Terms:

  • ఆనందవర్ధనుడు
  • ఉన్న
  • రచించిన
  • విషయం
  • శ్రీ
  • అర్ధం
  • ధ్వని
  • వ్యాఖ్యానం
  • వ్యంగ్యార్థం
  • కావ్యం
  • గూర్చి
  • కాని
  • అనేకమైన
  • ఇంకా
  • మాత్రమే
  • అనగా
  • గాని
  • ధ్వనిరితి
  • జరిగింది
  • శ్రీరామచంద్రుడు
  • హైదరాబాదు
  • ఫోన్‌
  • ప్రస్తావన
  • అనందవర్ధనుడు
  • గ్రంథం
  • వాక్యం
  • పేరు
  • అలాంటి
  • ధ్వన్యాలోకంలో
  • ప్రతిపాదించాడు

Extractive Summary:

ఈ సిద్ధాంతం గూర్చి ఆనందవర్ధనునికి పూర్వం ఎవరైనా మ్ఞూలంగా చెప్పారేమో తెలియదు గాని దీనికి ఒక నియమితరూపం ఇచ్చినవాడు అఆనందవర్ధనుడే “కావ్యస్యాత్మా ధ్వనిరితి బుధైః యః సమామ్నాతపూర్వః” ఇత్యాది ప్రథమకారికను బట్టి అలాంటి అభిప్రాయాలు ఆతనికి వూర్వమే అస్పష్టంగా ్రతిపాదించబడి ఉన్నా యని ఊహించవచ్చు. ధ్వన్యాలోకలోచనాలకు ఆ యా భాషలలో వ్యాఖ్యలు, అనువాదాలు చేసిన వారు గాని, ఈ గ్రంథాలమీద వ్యాసాలు (ఆర్టికల్స్‌) వ్రాసినవారు గాని గుర్తించని ఒక విషయాన్ని ధ్వన్యాలోకానికి 'దీవశిఖృ' అనే సంస్కాతవ్యాఖ్య (వ్రాసిన ఆచార్య చండికావ్రసాదశుక్ల చూపి ఉన్నారు. ఈ విషయం ఎందుకు చెప్పవలసివచ్చిన దనగా - ఒక హిందీ వ్యాఖ్యారచయిత ఈ వ్యాఖ్యానాన్ని గూర్చి వ్రాస్తూ “ఇదంతా

Chunk 2 — Dhwanyalokamu_pages0011-0020.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 13052

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [14, 66, 76, 82, 164]...

Key Terms:

  • కూడా
  • అనగా
  • వ్యాఖ్య
  • వ్యాఖ్యానం
  • వారు
  • ఉన్న
  • ఉన్నాయి
  • అర్ధం
  • రెండు
  • పద్యాలు
  • వారికి
  • లోచనం
  • ధ్వన్యాలోకం
  • ధ్వని
  • పద్ధతి
  • వ్రాసిన
  • అయిన
  • రచించిన
  • కొన్ని
  • పూర్తి
  • వారి
  • లేని
  • బాలానందిని
  • ఆనందవర్ధనుడు
  • వెలుతురు
  • ఉంది
  • చేయడం
  • మాత్రమే
  • పేరు
  • కాని

Extractive Summary:

దైవానుగ్రహంచేత ఈ వ్యాఖ్య పూర్తి ఆయి ముద్రఐభాగ్యం పొందినట్లయితే ఆ పద్యాలు దీనిలో ప్రారంభంలో ముద్రిస్తే బాగుంటుంది అనే అభిప్రాయం కలిగింది. ఈ లోచనవ్యాఖ్యానం వ్రాయడానికి ప్రారంభించి ఆ కార్యం నిర్విఘ్నంగా పూర్తి అవడం కోసం సంప్రదాయానుసారం నరన్వతీవ్మరణరూపమైన మంగళాచరణం చేస్తున్నాడు. అయినా కూడా తన గ్రంధానికి ఎవరైనా మున్ముందు వ్యాఖ్యానం రచించబోతే వాళ్లకీ, తన గ్రంథం వినబోయేవాళ్లకీ (పరించబోయేవాళ్లకీ) కూడా వాళ్లు కోరుకొనే వ్యాఖ్యారచన - గ్రంథశ్రవణం అనే ఫలాలు లభించడం కోనం తగిన ఆళీస్సును ప్రకటించడం ద్వారా పరమేశ్వరుని విషయంలో సంముఖత్వాన్ని స్వేచ్చేత్యాది శ్లోకంద్వారా చేస్తున్నాడు; అనగా ఈ వ్యాఖ్యాతలనూ శ్రోతలనూ కూడా పరమేశ్వరుని ఎదుట నిలబెడుతున్నాడు.

Chunk 3 — Dhwanyalokamu_pages0021-0030.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 17173

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • ఇక్కడ
  • ధ్వని
  • అందుచేత
  • అనగా
  • విధంగా
  • కూడా
  • ఉన్న
  • నఖాలు
  • అనేది
  • పేరు
  • ప్రయోజనం
  • వేరు
  • ఉంది
  • లేదు
  • కాదు
  • లోచనం
  • గోళ్లు
  • మొదలైన
  • ఉన్నది
  • కాని
  • మాత్రమే
  • విషయంలో
  • విషయం
  • కరణం
  • కత్తి
  • కాకుండా
  • ప్రధానంగా
  • చంద్రుడు
  • ధ్వనిః

Extractive Summary:

ఈ విధంగా ఒక వ్యక్తియే తనను తాను ప్రధమపురుషలో నిగ్దేశించుకొంటున్నప్పుడు వ్యాఖ్యాతలు కొరికా - వృత్తికారులను వేరు వేరు వ్యక్తు లన్నట్లు నిర్దేశించడంలో ఆశ్చర్యం లేదు. ఈ విధంగా ఆ అవస్థలో కూడ (రౌద్రనృసింహరూపంలో ఉన్నప్పుడు కూడ) పరమేశ్వరుడు ఎంతో కారుణికుడు ఆనే వమ్తవు ధ్వనింపబడుతున్నది. ఆ రెండింటిలో (తత్ర చ) శబ్దాల సొందర్యానికి హేతువులైన అనుప్రాసాదులు శబ్దాలకు సంబంధించి ఉంటాయి.

Chunk 4 — Dhwanyalokamu_pages0031-0040.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16960

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • విధంగా
  • కూడా
  • ధ్వని
  • అనేది
  • లేదు
  • కాదు
  • అనగా
  • అర్ధం
  • లోచనం
  • కాని
  • భావం
  • అందుచేత
  • చెప్పిన
  • “యది
  • ఉన్న
  • మూడు
  • గూర్చి
  • కొత్త
  • ఇత్యాది
  • అవకాశం
  • ఉంది
  • స్యాత్‌
  • వికల్పా
  • వికల్పాలు
  • ఆచక్షీరన్‌
  • అర్థం
  • మొదలైన
  • సౌందర్యం
  • హేతువు
  • దాని

Extractive Summary:

న చ సంభవస్యాపి సంభావనా, అపి ఈ వర్తమానకైవ న్ఫుటేతి వర్తమానేనైవ నిర్దేశః బాలావందిని అందుచేతనే (అత ఏవ) 'ఆచక్షీరన్‌' మొదలైన లిబ్‌ప్రయోగాలు ఈ చెప్పిన దంతా వరమార్శానికి అతీతం, అనగా తత్త్వం కాదు అనే అర్థంలో పర్యవసిస్తాయి. “ అత ఏవ” అనేది ఈ అర్థాన్నే నూచిస్తూన్నది.” “అర్భాత్‌ యద్యేవం..... భూత ప్రాణతైవ” అనేది మరొక వాక్యం.

Chunk 5 — Dhwanyalokamu_pages0041-0050.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16787

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • కూడా
  • ధ్వని
  • కాదు
  • వృత్తి
  • అనగా
  • లేదు
  • అందుచేత
  • వృత్తులు
  • అర్ధం
  • అనేది
  • విధంగా
  • కావ్యం
  • పేరు
  • చెప్పిన
  • నువ్వు
  • ఉంటాయి
  • అయితే
  • కాని
  • మొదలైన
  • ఉంటుంది
  • ఇక్కడ
  • భావం
  • బాలానందిని
  • విషయంలో
  • వాటిలో
  • చెపుతున్నాడు
  • ఎందుచేత
  • ననగా
  • లోచనం
  • విషయం

Extractive Summary:

న చేహ వైశేషికవద్వ్నృత్తిర్వివక్షితా, యేన జాతౌ జాళిమతో వర్తమానత్వం న స్యాత్‌; తదనుగ్రహ ఏవ హి తత్ర వర్తమానత్వమ్‌, యథాహ కళ్చిత్‌:- ఆ విధంగా ఏకీలు కా కీలు విడదీసి చూచినా కావ్యంలో 'ధ్వని' అనేది ఏదీ శనబడడం లేదు అని “కోఒజయం ధ్వనిర్నామ” (ఏమిటి ఈ ధ్వని అనేది) అనడంలో భావం. అచ్చ్భేదకః సుచ్చేద్య ఉత్కృష్ట: ఖడ్గ ఇతి బ్రువాణః, పరైః పట: ఖల్వేవంవిధో భవతి న ఖడ్గ ఇత్యయుక్తతయా పర్యనుయుజ్యమాన ఏవం బ్రూయాత్‌ ఈదృశ ఏవ ఖడ్లో మమాభి ట్రేత ఇతి తాదృ్భగేవైతత్‌.

Chunk 6 — Dhwanyalokamu_pages0051-0060.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 17045

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ధ్వని
  • అనగా
  • అర్ధం
  • లేదు
  • వాక్‌
  • కూడా
  • అర్థం
  • కాని
  • కాబట్టి
  • గుణవృత్తి
  • విధంగా
  • అనేది
  • లోచనం
  • ఉన్న
  • అందుచేత
  • కాదు
  • పేరు
  • భావం
  • చెప్పి
  • గాని
  • శబ్దానికి
  • “ధ్వని
  • అయితే
  • చెప్పలేదు
  • ధ్వన్వాలోకః
  • శబ్దం
  • బాలానందిని
  • చెప్పబడింది
  • ద్వారా
  • గూర్చి

Extractive Summary:

యద్యపి చ ధ్వనిశబ్దసంకీర్తనేన కావ్యలక్షణవిధాయిభిః గుణవృత్తిః అన్నో వా న కళ్చిత్‌ ప్రకారః ప్రకాశితః, తథాపి, అముఖ్యవృత్తా కావ్యేషు వ్యవహారం దర్శయతా ధ్వనిమార్లో మనాక్‌ స్పృష్టోఒపి న లక్షిత ఇతి పరికల్య్య ఏవముక్తమ్‌ ల “భాక్తమాహుస్తమన్యే” ఇతి. ఈ విధంగా కావ్యాలలో అభిధాభిన్నమైన వృత్తిని అంగీకరించిన భామహవామనాదులు ధ్వని అని పేరు పెట్టీ ధ్వనిని చెప్పకపోయినా ఆ ధ్వనిని అప్రత్యక్షంగా (1౧౮౪౦1౫) ఆంగీకరించినట్లే. ఆ ఉపాయాలను (నిమిత్తాలను) బట్టి ఒక తీరశబ్దం మాణవకాదికమైన మరొక అర్ధంలో ప్రవర్తిస్తే అది 'గుణవృత్తి ఆ నిమిత్తాలచేత ఏ తీర-మాణవకాద్యర్థం బోధించబడుతుందో ఆ అర్ధం కూడా “గుణవృత్తి.

Chunk 7 — Dhwanyalokamu_pages0061-0070.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 16873

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • భావం
  • కూడా
  • ధ్వని
  • అర్ధం
  • అనేది
  • మాత్రమే
  • ఇత్యాది
  • విధంగా
  • ప్రయోజనం
  • అందుచేత
  • గూర్చి
  • దాని
  • కాని
  • కావ్యంలో
  • ఉంది
  • ధ్వనిని
  • ధ్వనిస్వరూపం
  • లక్షణం
  • సమాధానం
  • చెపుతున్నాడు
  • అన్నాడు
  • కోసం
  • కావ్యాలలో
  • అయితే
  • వివరణ
  • వాళ్లు
  • ఆనందం
  • మూడు
  • దానికి

Extractive Summary:

ఈ మూడింటిలో ఏ ఒక్క విప్రతిపత్తి ఉన్నా ధ్వనిన్వరూపం చెప్పవలసిన అవసరం ఏర్పడుతుంది ఆని సూచించడం కోసం “తెః' (ఆ విప్రతిపత్తులచేత) అవి బహువచనం కొకండా 'తేన' (ఆ విశ్రతిపత్తి చేత) అని ఏకవచనం ప్రయోగించబడింది అని అర్ధం. యథా ఇతి - ఈ విషయమే భట్టనాయకుడు “యోఒర్ధః” ఇత్యాది కారికలో ప్రతిపాదించాడు - “ఏ అర్థం హృదయసంవాదిగా ఉంటుందో దాని భావం, అనగా భావన(నిరంతరచర్వణ) రసోత్పత్తికి హేతువు అవుతుంది (రసోద్భవః). - “వ్యంజనారూపమైన ధ్వని అనే మరొళ వ్యాపారం ఏదైతే చెవృబడుతున్నదో అదొక భేదంగా (భిన్నవ్యాపారంగా) విద్ధించివా అది (అభిధాలక్షణూదులతో పాటు) కావ్యంలో ఒక అంశం అయితే కావచ్చును; అదే (ధానం అనడానికి వీలులేదు” అని ఈ కారిక భావం.

Chunk 8 — Dhwanyalokamu_pages0071-0080.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 15671

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • కూడా
  • అర్ధం
  • తత్ర
  • ఉంది
  • అందుచేత
  • భావం
  • అర్థం
  • కాదు
  • రెండు
  • బాలానందివి
  • లోచనం
  • విధంగా
  • ప్రతీయమానం
  • చెప్పడం
  • లేదు
  • తశ్రేతి
  • ఉన్న
  • దానికి
  • వాచ్యార్థం
  • పట్టి
  • విశేషం
  • పేరు
  • హేతువు
  • భేదౌ
  • భేదాలు
  • కావ్య
  • ఆత్మ
  • ప్రతీయమానార్థం
  • వాచ్యం

Extractive Summary:

శరీరంకంటె వేరుగా ఆత్మ ఉంది అనే విషయంలో చార్వాకులు విప్రతిపత్తి (లేదు అనే బుద్దిని, ్రాంతివి) చూపుతున్నట్టు, ఈ ప్రతీయమావార్థం వాచ్యార్థంతో కలిసిపోవడంచేత విమోహం చెందిన హృదయాలు గల కొందరైతే అది (ప్రతీయమానార్థం అవేది) వేరుగా లేదు అని భ్రాంతి చెందుతూనవ్నారు..అందుచేతనే (కారికలో) “అర్థః” అని ఏకవచనంతో ప్రారంభించి (ఒక అర్థం అని ఉపత్రమించి), 'సహృదయళ్లాఘ్యః' అనే విశేషణంచేత 'హేతువును చెప్పి, అపోద్ధారదృష్టితో దానికి రెండు భేదాలు, అనగా అంశాలు ఉన్నాయి అవి చెప్పాడు; అంతేనే కాన్‌ రెండూ కావ్యానికి ఆత్మలే అని చెప్పలేదు. అథాప్యేవం స్యాత్తథాపి వాచ్యే ఆనైకాన్సికో హేతుః; న హ్యలజ్కార్య ఏవాలంకారః, గుణీ ఏవ గుణః. నహృదయులలో వ్రసిద్ధమైన, సహృదయులకు మాత్రమే తెలియదగిన, అ ఏ ప్రతీయమానవస్తువు, గ్రసిద్దేభ్యః = అలకరించబడిన లేదా స్పష్టంగా కనబడుతున్న అవయవాలకంటె వేరుగా, అంగనలలో లావజ్యంవలె, ప్రకాశిస్తూ ఉంటుందో, ప్రీలలో సకలావయవాలకంటె భిన్నంగా ఉండి వేరుగా కవబడుతూవ్నా, వర్ణించి చెప్పడానికి శక్యం కాని (కిమపి) సహృదయుల వేత్రాలకి అమృతం అయిన లావణ్యం అనే ఒకానొక తత్వ్వవిశేషం ఉంటుందో, అలాంటిదే ఆ వ్రతీయమానార్థం కూడ.

Chunk 9 — Dhwanyalokamu_pages0081-0090.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 17482

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • కూడా
  • అందుచేత
  • ఉన్న
  • విధి
  • కాదు
  • పట్టి
  • ఇక్కడ
  • వివరణ
  • కాని
  • వాచ్యం
  • ప్రతీయమానార్థం
  • విషయం
  • లావణ్యం
  • కావచ్చు
  • విధంగా
  • అనేది
  • లేదు
  • అవుతుంది
  • భ్రమణం
  • అర్ధం
  • ఉంది
  • రెండు
  • వేరు
  • వాచ్యార్థంకంటె
  • అంటే
  • మరొక
  • ధార్మిక
  • అయితే
  • మాత్రమే

Extractive Summary:

స ఇతి - ఆ ప్రతీయమానార్థం వాచ్యార్థసామర్థ్యంచేత ఆక్షిప్తమైన (ఊహించి గ్రహించబడిన) వన్తుమాత్రం (ఏదో ఒక విషయం) అయినా కావచ్చు, అలంకార- రసాదులైనా కావచ్చు. యన్తు స్వప్ప్నేఒపి న స్వశబ్దవాచ్యః, న లౌకికవ్యవహారపతిత:, కిం తు శబ్ద నమర్చ్యమాణహృదయనంవాదనున్దరవిభావానుభావనముచిత ప్రాగ్వి నివిష్టరత్యాదివాసనానురాగసుకుమారన్వనంవిదానంద చర్వణావ్యాపార రృసనీయరూపః రసః, స కావ్యవ్యాపారైకగోచరః రసధ్వనిరితి, స చ ధ్వనిరేవేతి, స ఏవ ముఖ్యతయా ఆతల్మేతి. ఇక్కడ ఉన్న పదాలన్నీ తమ తమ అర్జాలు బోధించిన ఈరవాత తాత్పర్యశక్తిని పట్టి, ఇక్కడ ఏ ఆర్థం ఉద్దిష్ట మైనదో దానిని పట్టి, ఆ పదార్థాలకి ఒక దానికి మరొక దానితో ఉన్న నంబంధం నిర్ణయించాలి.

Chunk 10 — Dhwanyalokamu_pages0091-0100.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 17356

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • లేదు
  • కూడా
  • అనగా
  • అందుచేత
  • తత్ర
  • విషయంలో
  • కుదరదు
  • విధంగా
  • కాదు
  • ననగా
  • ఉన్న
  • అర్ధం
  • ఇక్కడ
  • ఎందుచేత
  • ఉంది
  • మరొక
  • అనేది
  • లోచనం
  • తాత్పర్యశక్తి
  • ఉంటుంది
  • వివరణ
  • మాత్రమే
  • పదార్థాల
  • అన్వయం
  • విరోధం
  • అయితే
  • ఆత్మ
  • “సింహో
  • మొదలైన
  • వ్యాపారం

Extractive Summary:

ఈ శ్లోకంలోని పదాల అర్భాలకి తమయందు (ఆ అర్థాలతో అ అర్భాలకే) విరోధం లేదు. 78 ధ్వన్వాలోకః తమతో తమకే విరోధం లేశపోయినా పరస్పరం, ఒక పదార్థంతో మరొక పదార్ధానికి, విరోధం ఉంది అని అంటావా; అయితే ఈ విరోధం ఒకదానితో మరొకటి అన్వయించడంలో విరోధం అని చెప్పాలి. వనటువులో సింహశబ్దవాచ్యమైన సింహంలో ఏ ధర్మాలుంటాయో ఆ భర్మాలువ్నాయి; ఎందుచేత ననగా లక్షణచేత సింహశబ్దాన్ని ఈ వటువు విషయంలో బ్రయోగిన్తున్నాం; లక్షఐచేత దేవి విషయంలో ఏ పదం ప్రయోగిస్తామో అ పదంచేత వాచ్యమైన దానిలో ఉండే ధర్మాలు దానిలో ఉండాలి అని వీటి అర్ధం)

Chunk 11 — Dhwanyalokamu_pages0101-0110.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 18146

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • విధంగా
  • కూడా
  • వాక్యం
  • విషయంలో
  • ఉన్న
  • విషయం
  • కాని
  • లేదు
  • ఉంది
  • వెంటనే
  • నిమిత్తం
  • అందుచేత
  • పట్టి
  • వ్యాపారం
  • విన్న
  • జ్ఞానం
  • వ్యంగ్యార్థం
  • భావం
  • సంకేతం
  • వేరు
  • అర్థం
  • శబ్దం
  • కాదు
  • కలుగుతుంది
  • మరొక
  • పదార్థాల
  • బాలానందిని
  • శక్తి
  • కాబట్టి

Extractive Summary:

అనగా అర్థశక్తిమూలధ్వనికి వక్షృ- బోద్ధవ్యాదివైశిష్టం సహకారి అయితే, లక్షణుకి ముఖ్యార్గబాధాదికం నహకారి గాన ఆ శక్తి వేరు, ఈ శక్తి వేరు అని భావం. అభ యోఒసొ చతుర్ధకక్షానివిష్టోఒర్థః న ఏవ రుటితి వాక్యేనాభిధీయతే ఇత్యేవంవిధం దీర్ధదీర్హత్వం వివక్షితం తర్హి సంకేతాకరణాత్‌ కథం సాక్షాత్రతిపత్తిః. ఈ విధంగా ఎక్కువ అలవాటులో ఉన్న విషయాలలో ధూమాదిహేతువుచేత గాని, శబ్దంచేత గొని జ్ఞానం శలిగేటప్పుడు వ్యాప్తిన్నృతీ, సమయన్నృతీ మధ్యలో ఉన్నా కూడ ఆ శ్రమం ఏ విధంగా గుర్తించబడదో అబ్లే ఇక్కడ కూడాను.

Chunk 12 — Dhwanyalokamu_pages0111-0120.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 15709

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ఇక్కడ
  • కూడా
  • కాదు
  • అందుచేత
  • అర్ధం
  • నువ్వు
  • భావం
  • విధంగా
  • ఉంటుంది
  • ద్వారా
  • వ్యంగ్యం
  • విధి
  • ఉన్న
  • లోచనం
  • బాలానందిని
  • విఘ్నం
  • అనగా
  • మాత్రమే
  • మరొక
  • విషయంలో
  • ఉంది
  • కాని
  • లేదు
  • అయితే
  • వాచ్యం
  • ఉందని
  • అవకాశం
  • పూర్వం
  • లేదా
  • అత్తా

Extractive Summary:

వ్రభమోద్దోతః రర ఈ సహృదయుడు తప్పకుండా పిరికివాడైన ఆ ధార్మికునితో నమానమైనవాడై ఉంటాడని చెప్పలేం. బాలానందివి యదితి - 'అహమ్‌' అని అంటూ తన పరిస్థితిని ఒక విధమైన అభినయం ద్వారా తెలపడంవల్ల ఇది కూడా (వ్యంగ్యం అని మీరు చెప్పే ఈ విధి కూడా) వాచ్యమే అని భట్టనాయకుడు అన్నాడు అయితే ఇక్కడ అలోచించవలసినది ఏమనగా - “అహన్‌ు” అనే శబ్దానికి ఈ విధి సాక్షాత్తు (సూటియైన) అర్ధం అయితే కాదు. న కేవలం స్వాత్మనో మమ చ నిర్వృతివిఘ్నం కరోషి, యావదన్యాసామపి; తతస్తవ న కదాచన సుఖలవలాభో౭పి భవిష్యతీత్యత ఏవ హతాశాసీతి వల్లభాభిప్రాయరూపః చాటువిశేషః వ్యబ్శ్యః.

Chunk 13 — Dhwanyalokamu_pages0121-0130.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 15602

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • కూడా
  • భావం
  • అనగా
  • అందుచేత
  • కాదు
  • లేదు
  • ఉంది
  • కాని
  • విషయం
  • ఉన్న
  • ఉద్దేశించి
  • వ్యంగ్యార్థం
  • అర్థం
  • ఇప్పుడు
  • అర్ధం
  • అక్కడ
  • రసాదులు
  • ప్రతీతి
  • లోచనం
  • తత్ర
  • బాలానందివి
  • ఇక్కడ
  • ఆమెను
  • కొన్ని
  • వాచ్యార్థం
  • కంటె
  • విధంగా
  • వ్యంగ్యం
  • ఇత్యాది
  • శబ్దం

Extractive Summary:

చూచారా; వేమ ఎంతతెలివిగా ఈ అవివయాన్ని కప్పెపుచ్చావో అవి తన వేర్పును చ్రకటించతం అక్కడ ఉన్న తటమ్ములైన (ఏ వత్షావిళీ చెందని) విదగ్ధణమల విషయమైన (అన్ని విషయాలు చట్టువ గ్రహించగలిగివ వేర్చరులమ) ఉద్దేశించి చెప్పిన వ్యంగ్యం. తృతీయస్తు రసాదిలక్షణ: ప్రభేదో వాచ్యసామర్థ్యాక్షిప్తః ప్రకాశతే; న తు సాక్షాత్‌ శబ్బవ్యాపారవిషయ ఇతి వాచ్యాద్విభిన్న ఏవ. యతశ్చ స్వాభిధానమన్తరేణ కేవలేభ్యోఒపి విభావాదిభ్యః విశిష్టేభ్యః రసాదీనాం ప్రతీతిః, కేవలాచ్చ స్వాభిధానాత్‌ అప్రతీతిః, తస్మాదన్వయవ్యతిరేకాభ్యామ్‌ అభిధేయసామర్య్యాక్షిప్తత్వమేవ రసాదీనామ్‌, న త్వభిధేయత్వం కథంచిత్‌ ఇతీ తృతీయో౭పి ప్రభేదః వాచ్యాత్‌ భిన్న ఏవ ఇతి స్థితమ్‌.

Chunk 14 — Dhwanyalokamu_pages0131-0140.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 17264

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • కూడా
  • విధంగా
  • అర్ధం
  • ధ్వననం
  • ఉంటుంది
  • భావం
  • కాదు
  • అందుచేత
  • ఇత్యాది
  • ఇక్కడ
  • ఉన్న
  • కాని
  • అన్వయం
  • ఉండదు
  • అయితే
  • ఉంది
  • మళ్లీ
  • లోచనం
  • రసప్రతీతి
  • ఉత్కంఠ
  • భోజనం
  • బాలానందిని
  • ద్వారా
  • గూర్చి
  • ఉంటేనే
  • వ్యతిరేకం
  • స్వశబ్దవాచ్యత్వం
  • ఉన్నా
  • అర్థం

Extractive Summary:

ఈ రెండు పక్షాలలో రస్యమానత్వమే సారంగా గల రసాన్ని గూర్చి స్వళబ్దానికి అన్వయవ్యతిరేకాలను నిరాకరిస్తూ అవి(అన్వయవ్యతిరేకాలు) ధ్వననానికే వర్తిస్తాయి అని న చ సర్వత్రేత్యాదికంచేత చూపుతున్నాడు. ఏవమితి - ఈ విధంగా రసాదులకీ స్వశబ్దాలకీ మధ్య వ్యతిరేకమూ, అన్వయమూ కూడ లేదని యుక్తిచేత ప్రదర్శించి “యతశ్చ” మొదలు “కథజ్బిత్‌” వరకు ఉన్న వాక్యంచేత ఆ విధంగానే (వ్యతిరీకాన్వ్నయాలు లేవని చెపుతూ) ఉపసంహరిస్తున్నాడు. శావ్యస్యేతి - నః అర్ధ ఏవ = ఆ ధ్వన్యమాన (రసరూప) అర్థమే, కావ్యస్యకాన్యంయొక్క, ఆత్మా= ఆత్మ తథా చ = ఆ విధంగానే, అనగా కావునవే, పురా = పూర్వం, క్రౌబ్బద్వన్వ్వవియోగోత్ధ: = శ్రాంచపక్షుల ద్వంద్వంయొక్క వియోగంవల్ల పుట్టిన, శోకః = శోకం, శ్లోకత్వమ్‌ = శ్లోకత్వాన్ని, ఆగతః = పొందినది.

Chunk 15 — Dhwanyalokamu_pages0141-0150.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 17619

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • శోకం
  • కూడా
  • కాని
  • అందుచేత
  • అర్ధం
  • ఉన్న
  • మునికి
  • భావం
  • కలిగింది
  • అభినవగుప్తుడు
  • అర్థం
  • ఉంటుంది
  • ఆత్మ
  • శ్లోకం
  • ఇక్కడ
  • మాత్రమే
  • కాదు
  • స్థాయిభావం
  • ఉన్నా
  • చెప్పిన
  • తత్‌
  • ప్రాధాన్యం
  • చెప్పబడింది
  • ఉంది
  • ధ్వన్వాలోకః
  • శ్లోకంలో
  • అయిన
  • చూడగానే
  • చెప్పాడు

Extractive Summary:

ఏతయో: = ఈ, ద్వయోః = శబ్దార్థాలు రెండింటికీ, గుణత్వే = అ(ప్రాధాన్యం ఉండగా, వ్యాపారప్రాధాన్యే = వ్యాపారానికి మాత్రమే ప్రాధాన్యం ఉండగా, కావ్యధీః = కావ్యం అనే బుద్ధి, భవేత్‌ = అగును. కరుణనస్య = ఆ శోకంయొక్క చర్వణకు గోచరమైన స్వరూపం గల కరుణరసంయొక్క, స్థాయిభావం అవి అర్థం. వాగ్ధేమరితి - వాగ్టీనుః = వాక్కు అనే ధేనువు, ఏతం రసమ్‌ = ఈ రసాన్ని, యత్‌ = ఏ కారణంవల్ల, బాలతృష్టయా = నహృదయు డనే లేగదూడయం దున్న 'స్పేహంచేత, దుగ్దే = న్వయంగానే చేపుతుందో, తేన = ఆ కారణంచేత, యః = ఏది, యోగిభిః = యోగీశ్వరులచేత, దుహ్యతే = పితకబడుతుందో, నః = అది, అన్య = దీనికి, నమః = సమానమైనది, నహి = కాదు కదా?

Chunk 16 — Dhwanyalokamu_pages0151-0160.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 16237

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [204]

Key Terms:

  • అర్ధం
  • అనగా
  • భావం
  • విధంగా
  • కూడా
  • అర్థం
  • వేద్యతే
  • ఉన్న
  • ప్రాధాన్యం
  • కాని
  • లేదు
  • మహాకవి
  • బాలానందిని
  • అనేది
  • అందుచేత
  • వివరణ
  • విషయంలో
  • యత్నవాన్‌
  • వాళ్లు
  • భావాన్ని
  • కాదు
  • పట్టి
  • బాగా
  • శాస్తం
  • మాత్రమే
  • శబ్దం
  • ప్రత్యభిజ్టేయౌ
  • వ్యాఖ్యానం
  • చెప్పిన
  • ప్రయత్నం

Extractive Summary:

యమితి - సర్వశైలా: సమస్తపర్వతాలు, యమ్‌ = ఏ హిమాలయాన్ని, వత్సమ్‌ = బేగ దూడనుగా, పరికల్చ్య = చేసి, దోహదక్తే = పిదుకుటయందు నమర్శ్భుడైన, మేరౌ ఇ మేరుపర్వతము, స్థితే = ఉండగా, లేదా “మేరౌ దోహదక్షే స్థితే” = మేరువు పిదికేవాడుగా ఉండగా, వృథూపదిష్టామ్‌ = వృథువుచేత చూపబడిన, ధరిత్రీమ్‌ = (గోరూపంలో) ఉన్న భూమిని, భాన్వన్తి =- ప్రకాశిన్తూన్న, రత్నాని = రత్నాల, మహౌషధీః చ = గొప్ప ఓషధులను, దుదుహం:; = పిదికినవో. సః అర్థ: = అ వ్యంగ్యార్థమూ, తద్వ్యక్తిసామర్ధ్థ్యయోగీ = ఆ వ్యంగ్యార్భాన్ని వ్యంజింపచేసే సామర్థ్యంతో కూడిన, కశ్చన శబ్దః = ఒకానొక శబ్దమూ, ఠౌ శబ్దార్థ = ఈ శబ్బార్థాలు, మహాకవేః = మహాకవికి (మహాకవిచేత), యత్నతః = ప్రయత్నపూర్వకంగా, ప్రళ్యభిష్టేయౌ = గుర్తించదగినవి. 142 ధ్వన్వాలోకః = ఇ) నా (ప్రాఖప్రియుడే ఇతడు అని, అపరిజ్ఞాతః = గుర్తించబడనివాడై, లోకసనమాన:= ఇతరజనులతో సమానుడై, యథా ఏ విధంగా, రన్తుమ్‌ఆమెతో రమించడానికి, నైవ అలమ్‌ = నమర్శడు కాజాలడో, తథా= అట్లే, ఏషః ఈ, విశ్వేశ్వరః = పరమేశ్వరుడు, లోకస్య = లోకానికి, మానవులకు తదితరజీవులకు గూడ, స్వాత్మాపి = స్వాళ్మ(తమ ఆత్మయే ఆయినా కూడ, అనవేక్త్షితగుఖః = చూడబడని గుణాలు (విశిష్టలక్షణూలు) కలవాడై, నిజవైభవాయ=తన వైభవంకొరకు, తన సత్యస్వరూపం వాళ్లకి తెలిసేటట్లు చేయడానికి, నైవ ఆలమ్‌= సమర్భుడు కాడు; తన న్వస్వరూపాన్ని వాళ్లకి తెలుపజాలడు.

Chunk 17 — Dhwanyalokamu_pages0161-0170.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16777

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • ధ్వని
  • కూడా
  • అర్ధం
  • అర్థం
  • ఉన్న
  • భావం
  • కాని
  • ఉంటుంది
  • విధంగా
  • శబ్దం
  • లేదు
  • ఆత్మ
  • ఇక్కడ
  • కాదు
  • అందుచేత
  • చెప్పబడింది
  • బాలానందిని
  • ముందు
  • విషయంలో
  • ప్రాధాన్యం
  • విభావ్యతే
  • కాబట్టి
  • పదానికి
  • దానిని
  • వాక్యార్థం
  • వాచ్యార్థం
  • తరవాతనే
  • లోచనం
  • శ్రమం

Extractive Summary:

యతః లక్షణకృతామేవ స కేవలం న ప్రసిద్ధం, లక్ష్యే తు పరీక్ష్యృమాణే స ఏవ సహృదయహృదయాపహ్ష్లాదకారి కావ్యతత్త్వమ్‌; తతో ఒన్యచ్చిత్రమేవేతి దర్శయిష్యామః. 'వ్యబ్క:ః" అని ద్వివచనంచేత ఈ విషయం చెపుతున్నాడు - ఏ మనగా, అవివక్షితవాచ్యధ్వనిలో శబ్దమే వ్యంజకం అయినా అర్ధం కూడా సహకారిగా ఉండడానికి ఏ అడ్డూ లేదు. “కావ్యవిశేషః' అనేదానికి రెండు విధాల ఆర్థం చెప్పడోనికై రెండు విధాల విగ్రహవాక్యాలు చెపుతున్నాడు - కొవ్యమితి - “కావ్యం చ తద్విశేషశ్చ అసొ” అనే విగ్రహంలో అసౌ = ఈ ధ్వని, కావ్యమూ, దాని విశేషమూ కూడ అని అర్ధం.

Chunk 18 — Dhwanyalokamu_pages0171-0180.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16802

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ధ్వని
  • అనగా
  • అర్ధం
  • ఇక్కడ
  • అర్థం
  • ప్రాధాన్యం
  • కూడా
  • అందుచేత
  • లేదు
  • హేతువు
  • వివరణ
  • వ్యంగ్యార్థం
  • ఉన్న
  • ఉన్నా
  • లేదా
  • యత్ర
  • చెప్పబడింది
  • దానికి
  • విధంగా
  • తరవాత
  • గమ్యతే
  • రాత్రి
  • చెప్పిన
  • అవుతుంది
  • భావం
  • ధ్వన్వాలోకః
  • ఇత్యాది
  • రెండర్థాలు
  • ముఖం
  • ప్రారంభం

Extractive Summary:

యద్యవి నర్యన్తే రనధ్వనిరస్తి, తథావి మధ్యకక్ష్యానివిష్టోా౭సొ వ్యబ్యః అర్ధః న రసోన్ముభఖీ భవతి స్వాతన్వ్యేణ; అపి తు వాచ్యమేవార్థం సంస్కర్తుం ధావతి ఇతి గుణీభూతవ్యబ్ధ్యతా ఉక్తా, బాభళానందిని యత్ర = ఏ అలంకారంలో, వైశద్యేన= రమణీయంగాను న్ఫుటంగాను అని అర్ధం. యథా చ దీపకాపహ్నుత్యాదౌ వ్యబ్యత్వేనోపమాయాః ప్రతీతావపి ప్రాధాన్యేనావివక్షితత్వాత్‌ న తథా వ్యపదేశః తద్వదత్రాపి ద్రష్టవ్యమ్‌. యథా చ ఇతి - (మరి యొక ఉదాహరణం ఎట్లనగా) - దీపకం, అపహ్పతి మొదలైనవాటిలో ఉపమ వ్యంగ్యంగా ప్రతీయమానం అవుతున్నా దానికి ప్రాధాన్యం చెప్పాలనే అభిప్రాయం లేకపోడంచేత వీటిని ఆ పేరుతో ఎట్లు నిర్దేశించడం ఉండదో, అనగా వీటిని ఉపమ అని ఎట్లు అనమో ఇక్కడకూడ అట్లే చూచుకోవాలి.

Chunk 19 — Dhwanyalokamu_pages0181-0190.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 15698

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • కాని
  • ఇక్కడ
  • లోచనం
  • అర్ధం
  • కూడా
  • లేదు
  • ఉన్న
  • చెపుతున్నాడు
  • నిమిత్తం
  • ప్రయోజనం
  • అందుచేత
  • అయిన
  • విధంగా
  • ప్రాధాన్యం
  • వ్యంగ్యం
  • ఉంది
  • బాలానందిని
  • గూర్చిన
  • ఎట్లనగా-
  • అయితే
  • వాచ్యానికే
  • కాదు
  • యథా-
  • ప్రకారం
  • అభిప్రాయం
  • ధ్వని
  • అక్కడ
  • దానికి
  • కిమ్‌

Extractive Summary:

ఖలమతిః= చెడ్డబుద్ధి గల, నః అఆయమ్‌= అ ఈ మరుమార్గం, తత్తా దృక్‌తృషితస్యజ ఆ విధంగా అంతగా దప్పికొన్న, మే = నా విషయమునందు, జలమ్‌= నీటిని, గూహతే= దాచివేస్తూన్నది. యత్తు రసికైరపి నిమిత్తం కల్పితం - “కాన్తా సమాగమే గమనాదపి లఘుతరముపాయం స్వప్నం మన్యమానః నిద్రాగమబుద్ధ్య్యా సంకోచం నాత్యజత” ఇతి, తదపి నిమిత్తం చారుత్వహేతుతయా నాలంకారవిద్భిః కల్పితమ్‌, అపితు విశేషోక్తిభాగ ఏవ న శిథిలయతీత్యేవంభూతో ఒభివ్యజ్యమాననిమిత్తోపస్కృత శ్చారుత్వ హేతుః. మరే మనగా వ్యంజింపచేయబడుతూన్న నిమిత్తంచేత ఉపస్కృతమైన “న శిథిలయతి” అనే ఈ

Chunk 20 — Dhwanyalokamu_pages0191-0200.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15596

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • కూడా
  • లేదు
  • ఇక్కడ
  • అనగా
  • ప్రాధాన్యం
  • ఉంటుంది
  • కాదు
  • కాని
  • విధంగా
  • విషయం
  • ఉంది
  • పర్యాయోక్తం
  • వ్యంగ్యార్థం
  • అప్పుడు
  • దీనికి
  • ధ్వని
  • వ్యంగ్యం
  • గాని
  • రెండు
  • శ్లో
  • ఉదాహరణం
  • లక్షణం
  • యత్‌
  • వివరణ
  • అలంకారం
  • దీనిని
  • అలాంటి
  • కేవలం
  • భోజనం
  • అందుచేత

Extractive Summary:

న చాలంకారః వ్యాపకః, అన్యాలంకారవళ్‌, న చ అణ్గీ, అలంకార్యతన్తత్వాత్‌. న చాన్య ఇతి - వ్యంగ్యమైన ఈ రనదాననిషేధానికి ప్రాధాన్యం ఉంది అని శంకించడానికైనా దీనిలో ఏ మాత్రం సౌందర్యం లేదు. విషయం మాత్రం (అక్కడా ఇక్కడా కూడ) ఒకటే, ఎందుచేతననగా రెండు చోట్లూ కూడ “ఉపమ వ్యంగ్యం కాబట్టి ఈ అలంకారాలలో ధ్వని ఉంది” అన్న ఆశంకయే చేయబడింది.

Chunk 21 — Dhwanyalokamu_pages0201-0210.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16103

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • కూడా
  • ప్రాధాన్యం
  • ఉన్న
  • విధంగా
  • ఇక్కడ
  • రెండు
  • లేని
  • తత్ర
  • ప్రాధాన్యమ్‌
  • ఉంటుంది
  • చెప్పబడింది
  • లోచనం
  • వాచ్యమైన
  • అర్ధం
  • సామాన్యం
  • విశేషం
  • నైమిత్తికం
  • అయితే
  • బాలానందిని
  • రెండింటికీ
  • నిమిత్తం
  • రెండవది
  • లేదు
  • గృహీతం
  • ప్రకారం
  • భావం
  • యథా-
  • ప్రధానంగా
  • అప్పుడు

Extractive Summary:

వివరణ:- ఈ విధంగా సందేహసంకరం, శబ్బార్ధాలంకారసంకరం, ఒక వాక్యాంశంలో రెండు అర్భాలంకారాలు ఉండడంచేత ఏర్పడిన నంకరం చూపబడ్డాయి. న చ ఆక్షేపః త్రివిధో భవతి - సామాన్యవిశేషభావాత్‌, నిమిత్తనిమిత్తిభావాత్‌, సారూప్యాచ్చ. ఈ విధంగా రెండు భేదాలు ఉన్న ఒక ప్రకారం, యదా తావత్‌ మొదలు విశేషస్యాపి ప్రాధాన్యమ్‌ అనే వరకు ఉన్న గ్రంథభాగంచేత విదారించబడింది.

Chunk 22 — Dhwanyalokamu_pages0211-0220.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15935

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • లోచనం
  • విధంగా
  • గూర్చి
  • అర్ధం
  • ఇక్కడ
  • ప్రత్యుత
  • బాలానందిని
  • లోకం
  • అయితే
  • ప్రాధాన్యం
  • అవుతుంది
  • యస్య
  • కూడా
  • మాత్రం
  • యొక్క
  • భావం
  • మాత్రమే
  • దాని
  • తస్య
  • నువ్వు
  • అందుచేత
  • ప్రస్తుతం
  • అనగా
  • నిన్ను
  • భావవ్రాతం
  • మంచి
  • వల్ల
  • వ్యంగ్యార్థం
  • యత్ర
  • గృహే

Extractive Summary:

అచేతనవన్తువును నిందించడం ఏ విధంగా అసంభావ్యమో (నిజంగా జరగడానికి వీలులేనిదో) ఆ విధంగా ఈ అర్భం అసంభావ్యం కాదు, చమత్కారకారిగా లేకపోనూ లేదు. న చ తస్య హృదయం కేనాపి జ్ఞాయతే కీదృగయమితి, ప్రత్యుత మహాగమ్మ్భీరః అతివిదగ్ధః సుష్టు గర్వహీనః అతిశయేన క్రీడాచతురః స యది లోకేన జడ ఇతి తత ఏవ కారణాత్‌ ప్రత్యుత వైదగద్య్యసంభావననిమిత్తాత్‌ సంభావితః, ఆత్మా చ యత ఏవ కారణాత్‌ ప్రత్యుత జాడ్యేన సంభావ్యః తత ఏవ సహృదయ: సంభావితః. అబలా = అబలను, తథా = మరియు, తరుణీ = యువతినీ అయిన, అహమ్‌ = నేను, అస్మిన్‌ గృహే= ఈ గృహంలో, యత్‌ = ఏ కారణంవలన, ఏకాకినీ = ఒంటరిగా ఉన్నానో, గృహపతిః చ = నా గృహపతి కూడ, విదేశమ్‌ = విదేశాన్ని గూర్చి, గతః = వెళ్లినాడో, తత్‌ = అందువలన, ఇహ = ఇక్కడ, వాసమ్‌ = నివాసాన్ని గూర్చి, కమ్‌ = ఎవరిని, యాచసే = కోరుతున్నావు?

Chunk 23 — Dhwanyalokamu_pages0221-0230.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 17096

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [197]

Key Terms:

  • ధ్వని
  • అనగా
  • విధంగా
  • కూడా
  • అర్ధం
  • శబ్దం
  • కాదు
  • పుట్టిన
  • కారణం
  • ఉంటుంది
  • దానికి
  • ఉంది
  • ప్రాధాన్యం
  • చెపుతున్నాడు
  • మనస్సుకు
  • అందుచేత
  • ఉన్న
  • శబ్దాలు
  • పేరు
  • ధ్వనులు
  • బాలానందిని
  • దానిని
  • మరొక
  • కాని
  • గాని
  • వివరణ
  • ఉన్నది
  • ఉపజ్ఞా
  • స్ఫోట
  • అలంకారాలు

Extractive Summary:

ఈ విషయాన్నే న తు తత్త్యమేవ అని చెపుతున్నాడు. ఈ విషయాన్నే (వృకా) న తన్నిష్టత్యమేవ అన్న మాటలలో చెపుతున్నాడు. శ్రూయమాణేస్వితి - ఇప్పుడు - వ్యంగ్యార్థం, వ్యంజకశబ్దం, ఆ శబ్దంయొక్క అర్థం, వ్యంజనావ్యాపారం ఈ నాలుగింటికీ కూడా 'ధ్వని' అని పేరు విద్వాంసులలో వ్రసిద్ధంగా ఉంది.

Chunk 24 — Dhwanyalokamu_pages0231-0240.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 17152

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • లేదా
  • అనగా
  • ధ్వని
  • కూడా
  • వాచ్యం
  • అర్ధం
  • ధ్వనిః
  • విధంగా
  • పక్షంలో
  • రెండు
  • వివక్షితం
  • “ధ్వని
  • వాచ్యార్థం
  • చెప్పుకోవాలి
  • భావం
  • ధ్వనియే
  • “అవివక్షితం
  • కావ్యం
  • వివరణ
  • చెపుతున్నాడు
  • యస్మిన్‌
  • దాని
  • వ్యాపారం
  • మూడు
  • అందుచేత
  • బాలానందిని
  • అర్థం
  • కాదో
  • విగ్రహం
  • యస్మై”

Extractive Summary:

తైః = ఆ వైకృతధ్వనుల చేత, స్ఫోటాత్మాజస్ఫోటరూపశబ్దం, న భిద్యతే = భేదం పొందదు. వ్రథతమోద్దోతు 217 వైకృతధ్వనులవల్ల కలిగే ఈ ద్రుతాదులవల్ల ప్రాకృతధ్వనివ్యంజితమైన స్ఫోటలో ఏమీ భేదం రాదు; అది కుదించబడుతుంది లేదా పొడిగించబడుతుంది; అంతమాత్రమే అని “శబ్బ్దన్య”' ఇత్యాదికారిక భావం, అస్మాభి; ఇతి :- మేం కూడా ప్రసిద్ధమైన అభిధా - అక్షణా-తాత్సర్య రూపాలైన శబ్దవ్యాపారాలకంటె అతిరిక్తంగా (అధికంగా) ఒక వ్యాపారాన్ని (వ్యంజనావ్యాపారాన్ని) అంగీకరించాం. అసౌ శుకశావకః= ఈ చిన్నారి చిలక, క్వను వామ= ఏ, శిఖరిజీ= పర్వతంమీద, కియత్‌ చిరమ్‌= ఎంత కాలం, కిమభిదానమ్‌= ఏమి పేరు గల, తపఃజ

Chunk 25 — Dhwanyalokamu_pages0241-0250.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15753

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • ప్రయోజనం
  • అర్ధం
  • కూడా
  • అందుచేత
  • ధ్వని
  • భావం
  • ఉంటుంది
  • భక్తి
  • ఉన్న
  • ధ్వననం
  • బాలానందిని
  • కాదు
  • ఇక్కడ
  • లక్షణ
  • అయితే
  • అనేది
  • ధ్వనికి
  • చెపుతున్నాడు
  • వదతి
  • అర్థం
  • విధంగా
  • వివరణ
  • నిగూఢంగా
  • లోచనం
  • కాబట్టి
  • అవుతుంది
  • లేదు
  • గూఢంగా
  • ధ్వనిః

Extractive Summary:

అందుచేత దీనికి ఈ బింబఫలం ఏ విధంగా తపఃప్రభావంచేత భఖ్యి ఇతి - రూపభేదాత్‌ = స్వరూపాలలో భేదం ఉండడం వల్ల, అయం ధ్వనవిః = ఈ ధ్వని, భత్త్యా = భక్తితో, ఏకత్వమ్‌ = ఏకత్వాన్ని, న బిభర్తి = ధరించదు. అతివాస్తేః = అతివ్యాప్తివలన, అథ= మరియు, అవ్యాసప్తేః = అవ్యాప్తివలనా, అసౌ = ఈ ధ్వని, తయా = భక్తిచేత, న లక్ష్యతే = గుర్తించబడదు.

Chunk 26 — Dhwanyalokamu_pages0251-0260.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 16029

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • ప్రయోజనం
  • లేదు
  • విధంగా
  • కాదు
  • అర్ధం
  • బాలానందిని
  • మొదలైన
  • ఇక్కడ
  • విషయం
  • భావం
  • తత్ర
  • శబ్దం
  • ధ్వని
  • అందుచేత
  • అనేది
  • ఉండడం
  • మరొక
  • భిన్నమైన
  • భక్తి
  • కూడా
  • యత్ర
  • లక్షణం
  • దెబ్బ
  • అయినా
  • కాని
  • ధ్వనికి
  • లోచనం
  • ఉంది
  • ఉన్నా

Extractive Summary:

ఆ వ్యంగ్యార్థప్రతీతి “లావణ్య' శబ్దం ఉండడం మూలాన కాదు మరేమనగా సమగ్రమైన వాక్యార్థం తెలిసిన తరువాత పనిచేయడం ప్రారంభించిన ధ్వననవ్యాపారంవల్లనే ఈ వ్యంగ్యార్థ ప్రతీతి కలుగుతున్నది. న చ భిన్నవిషయయోః ధర్మధర్మిభావః. (ఆ ద్వితీయప్రయోజనాన్ని బోధించడానికి లక్షణ ఆశ్రయించవలసివస్తే మరాక మూడవ ప్రయోజనం వెదకవలసి వస్తుంది, ఈ విధంగా అనవస్థాదోషం ఏర్పడుతుంది.

Chunk 27 — Dhwanyalokamu_pages0261-0270.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16928

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • లేదు
  • లక్షణ
  • అనగా
  • కూడా
  • అర్ధం
  • అందుచేత
  • శబ్దం
  • విధంగా
  • ఉన్న
  • లక్షణయా
  • ఉంటుంది
  • ఇక్కడ
  • ఉంది
  • లోచనం
  • బాలానందిని
  • మరొక
  • ఉండదు
  • లక్షణా
  • భక్తి
  • అనేది
  • స్యాత్‌
  • కలిగిన
  • అయితే
  • జ్ఞానం
  • ధ్వన్వాలోకః
  • దాని
  • కాదు
  • బోధించడానికి
  • భావం
  • దానికి

Extractive Summary:

న చ వాస్తి వ్యాపారః న చాసావభిధా, సమయస్య తత్రాభావాత్‌. లోకే కారణమేవాభిదీయతే న విభావః అనుభావో౭ఒపి అలౌకిక ఏవ “యదయమనుభావయతి వాగబ్గసత్త్వ్వకృతో ఒభినయః” (నా.శా.7.3) తస్మాత్‌ అనుభావః ఇతి. అత ఏవ వరకీయా చిత్తవృత్తి: న గమ్యతే ఇత్యబభిప్రాయేణ “విభావానుభావవ్యభిచారిసంయోగాద్రస నిష్పత్తిః” ఇతి సూత్రే స్థాయిగ్రహణం న కృతమ్‌.

Chunk 28 — Dhwanyalokamu_pages0271-0280.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 17095

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • కూడా
  • అనగా
  • ఉంటుంది
  • భక్తి
  • విషయంలో
  • అర్ధం
  • అందుచేత
  • కాదు
  • చర్వణ
  • అయితే
  • కాని
  • చెప్పిన
  • వివరణ
  • గూర్చి
  • భావం
  • ఉపలక్షణం
  • స్థాయి
  • మొదలైన
  • విధంగా
  • తరవాత
  • ధ్వనికి
  • బాలానందిని
  • దాన్ని
  • అనేది
  • చెపుతున్నాడు
  • చెప్పడం
  • నిష్పత్తి
  • లక్షణం
  • లేదు
  • అలౌకికం

Extractive Summary:

న చేతి - ఇప్పుడు ఈ చర్వణ స్మృతి అనడానికి ఇది పూర్వం ఏ ఇతరవ్రమాణాల చేతా కలిగి ఉండలేదు. అత ఏవేతి- అందువల్లనే, ఏషా = సూత్రంలో చెప్పిన నిష్పత్తి, రస్యమానతాయాః నిష్పత్తి: ఏవ = రసింపబడడంయొక్క నిష్పత్తియే అని ఈ వాక్యంలో అన్వయం చెప్పుకోవాలి. ఆ చెప్పే ఇతరార్థాల విషయంలో ఇన్ని అర్థాలు మాత్రమే చెప్పాలి అనే నియమం లేకపోవడం చేత అనిశ్చితత్వం (ఈ అర్థమే బోధించాలి అనే నిశ్చయం లేకపోవడం) ఏర్పడుతుంది.

Chunk 29 — Dhwanyalokamu_pages0281-0290.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 14049

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • అర్ధం
  • లోచనం
  • తత్ర
  • రెండు
  • బాలానందిని
  • ధ్వని
  • కూడా
  • భావం
  • కారికాకారుడు
  • శివామ్‌
  • విధంగా
  • అవివక్షితవాచ్యస్య
  • ధ్వన్యాలోకం
  • కృతే
  • ధ్వనేః
  • కాని
  • చెపుతున్నాడు
  • విధాలైన
  • ద్వారా
  • లేకుండా
  • అవివక్షితవాచ్యం
  • చెప్పబడుతున్నది
  • వాచ్యం
  • ఉక్తయా
  • నీత్యా
  • ధ్వనియొక్క
  • పక్షం
  • శక్యం
  • వాళ్లు

Extractive Summary:

యే౭పి సహృదయహృదయసంవేద్యమనాఖ్యేయమేవ ధ్వనేరాత్మానమ్‌ అమ్మాసిషుః తేఒపి న పరీక్ష్యవాదిన:; యతః; ఉక్తయా నీత్యా వక్ష్యమాణయా చ ధ్వనేః సామాన్యవిశేషలక్షణే ప్రతిపాదితేఒపి యద్యనాఖ్యేయత్వం తత్సర్వేషామపి వస్తూనాం తత్‌ ప్రసక్తమ్‌. వెన్నెల ఉన్నా నేత్రం లేకపోతే లోకం ఏ విధంగా ప్రత్యక్షవిషయం కాదో అదే విధంగా లోచనవ్యాఖ్యానం లేకపోతే ధ్వన్యాలోకం, చంద్రికావ్యాఖ్యానం ఉన్నా స్పష్టంగా అర్ధం కాదు అని భావం, తేన= ఆ కారణంచేత, అభినవగుప్తః= అభినవగుప్తుడు, అత్ర= ఇక్కడ (ఈ గ్రంధంమీద) లోచనోన్మీలనమ్‌= లోచనం అనే వ్యాఖ్య యొక్క వికానమును, తన జ్ఞానంయొక్క ప్రకాశతో కూడిన లోచనవ్యాఖ్యానమును (నేత్రములు తెరచుటను), వ్యధాత్‌= చేసెను. తదవాన్తరేతి- దాని అవాంతరభేదాలను ప్రతిపాదించడం ద్వారామాత్రమే, అనువాదం ద్వారా, అవివక్షిత వాచ్యానికి వివక్షితాన్యపరవాచ్యంకంటి ఏ ప్రభేదం, అనగా భిన్నత్వం, ఉందో దాన్ని (తిపాదించడంకొరకు ఇది, అనగా ఈ కారిక, చెప్పబడుతున్నది, ఈ విధంగా మూలతః (ప్రధానంగా) రెండు భేదాలు (వివక్షితవాచ్యం, అవివక్షితవాచ్యం అనే రెండు భేదాలు) ఉన్నాయి, ఈ విషయం కారికారునికి కూడా సంమతమే అని భావం.

Chunk 30 — Dhwanyalokamu_pages0291-0300.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16179

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [46]

Key Terms:

  • కూడా
  • అర్ధం
  • అనగా
  • ఇక్కడ
  • అందుచేత
  • బాలానందిని
  • భావం
  • విధంగా
  • ఉంది
  • కాదు
  • చెపుతున్నాడు
  • ఉన్న
  • కాని
  • లోచనం
  • కేవలం
  • అయితే
  • అర్థం
  • ద్వితీయోద్దోతః
  • అన్వయం
  • మేఘాలు
  • ఉండడం
  • బోధిస్తుంది
  • రాముడు
  • చిత్రమైన
  • కమలాని
  • చెప్పడం
  • సంరంభం
  • రెండు
  • చంద్రుడు
  • భట్టనాయకుడు

Extractive Summary:

న చ నిఃశ్వాసేన అన్ధ ఇవాదర్శః, స ఇవ చన్దమాః ఇతి కల్పనా యుక్తా. ఇవశబ్బాన్ని ఈ విధంగా యోజనచేయడం, అనగా “నిఃశ్వాసాంధమైనది వలె ఉన్న ఏ అద్దం ఉన్నదో ఆ అద్దం రూపంలో ఉన్నాడు చంద్రుడు" అని అవ్వయించడం క్లీఫకల్పన అవుతుంది. 'గగనం చ' 'అర్జునాని చో, అన్నచోట్ల రెండు చశబ్దాలకు అపి అనేదాని అర్ధం చెప్పాలి అని అర్ధం ఈ విధంగా చెప్పడంవల్ల అపిశబ్బార్థంచేత గమ్యమైన అర్జ్భాన్ని చెపుతున్నాడు గగనమితి.

Chunk 31 — Dhwanyalokamu_pages0301-0310.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 15626

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • కూడా
  • అనగా
  • అర్ధం
  • ఇక్కడ
  • భేదం
  • క్రమం
  • ఉంటుంది
  • బాలానందిని
  • లోచనం
  • ఉంది
  • అర్థం
  • అందుచేత
  • ధ్వనేః
  • ఉన్న
  • విధంగా
  • యొక్క
  • కాని
  • చెప్పబడింది
  • కాదు
  • భావం
  • శక్యం
  • కావ్యం
  • ఆశంకించుకొని
  • వివక్ష
  • చెపుతున్నాడు
  • అనేది
  • ఇత్యాది
  • తత్ర
  • ధ్వనియొక్క
  • కొన్ని

Extractive Summary:

యో రసాదిరర్థః స ఏవాక్రమః ధ్వనేరాత్మా న త్వక్రమ ఏవ సః, క్రమవత్త్వమపి హి తస్య కదాచిద్భవతి. ఎట్లనగా - యాతే ఇతి- గోత్రస్థలనంవల్ల నాయికకు కోపం ఉదయించబోయింది అని కవి ఈ శ్లోకంలో వర్ణిస్తున్నాడు, ఆ నాయిక ప్రవర్తన ఇక్కడ “జానాతి, ఇచ్చతి, యతతే, చేష్టతే”- (తెలుసుకుంటాడు, కోరుతాడు, ప్రయత్నిస్తాడు, వ్రవర్తిస్తాడు అనగా చేస్తాడు) అనే వద్ధతిలో జరిగిందని చెప్పబడుతున్నది. భూయ:=మళ్లీ అనగా తరవాత, శిథిలక్షి పెక దోర్లేఖయా=శిథిలంగా అటువైపు ఉంచబడిన ఒక బాహువు గల, తన్వజ్యా = ఆ తన్వంగిచేత, తత్‌= ఆ పరివర్తనం, కృతం చ చేయబడింది కూడా.

Chunk 32 — Dhwanyalokamu_pages0311-0320.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 16665

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • కూడా
  • అనగా
  • విధంగా
  • ఉన్న
  • కాదు
  • లేదు
  • భావం
  • అర్ధం
  • అభివ్యక్తం
  • అప్పుడు
  • విషయం
  • కలుగుతుంది
  • తత్ర
  • అవుతుంది
  • కలిగిన
  • ఇక్కడ
  • అలాంటి
  • ఉన్నట్లు
  • విషయంలో
  • ఉంది
  • మాత్రమే
  • స్యాత్‌
  • రత్యాదికం
  • అంటే
  • కుదరదు
  • అభిధ
  • వివరణ
  • ధ్వన్వాలోకః
  • లోచనం
  • ఉంటే

Extractive Summary:

ఏకరసంగా కలిసిపోయిన (అనేక) సువాననల అనుభవం చేస్తూన్నప్పుడు కూడా, “ఈ సుగంధం శుద్దమైన మాంసి మొదలైనవాటివల్ల వస్తూన్నది” అని వివిధసువాననద్రవ్యాలను కలపడంలో నేర్చు కలవాళ్లు ఏ విధంగా అంటూంటారో ఇది కూడా అంతే. రసేతి- ధ్వన్యపేక్షచేత అనగా ధ్వనిదృష్ట్యా పరస్పరమూ వేరువేరైన స్వరూపాలు గల శబ్బార్థాలంకారాలు, గుణాలు కూడ ఏ కావ్యంలో రస-భావ-రసాభాస-భావాభాస- రసప్రశమ - భావప్రశమరూసమైన ముఖ్యార్థాన్ని అనువర్తిస్తూ (దానికి అనుగుణంగా ఉంటూ ఉంటాయో ఆ కావ్యంలో ధ్వని అని నిర్దేశం (ఆ కావ్యం '“ధ్వని' అని చెప్పబడుతుంది) న ఏవ చ ప్రధానభూతః అంశ: సిద్ధరూపః ఇతి.

Chunk 33 — Dhwanyalokamu_pages0321-0330.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 17437

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [102, 193]

Key Terms:

  • అనగా
  • కూడా
  • ఉంటుంది
  • అందుచేత
  • ప్రతీతి
  • ఉన్న
  • ఉండదు
  • విధంగా
  • అవడంచేత
  • కొందరు
  • మైనది
  • నాట్యంలో
  • భావం
  • విషయం
  • అవుతుంది
  • మొదలైన
  • మరొక
  • అయిన
  • అయితే
  • అర్ధం
  • కావ్యంలో
  • రసప్రతీతి
  • కాని
  • కలుగుతుంది
  • భోగం
  • జ్ఞానం
  • లోచనం
  • బాలానందిని
  • అప్పుడు
  • ముందు

Extractive Summary:

తన మతం చెపుతున్నాడు - తస్మాదితి - అందువల్ల అనియతమైన అవస్థయైన స్థాయిని ఉద్దేశించి (నటునిచేత) ప్రయోగించబడుతూన్న విభావానుభావవ్యభిచారుల చేత, అనగా విభావాదిలింగాలచేత, “ఈ రాముడు సుఖం కలవాడు”, అనగా “" ఈ రామునిలో సీతను గూర్చిన రతి ఉన్నది”, అని సామాజికులకు ఒక అనుమితిరూప జ్ఞానం కలుగుతుంది. హృాదయసంవాదాదులచేత ఉపకృతమైన విభావాదిసామగ్రి ఈ రసప్రతీతికి మూలకారణం ఆ సామగ్రి లోకోత్తరరూప మైనది. అనగా ఆ మార్చారం మనుష్యుడు వలె ప్రవర్తించాలి కదా అనే ఆశంకకు సమాధానంగా ఈ సూత్రం చెప్పబడింది.

Chunk 34 — Dhwanyalokamu_pages0331-0340.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16949

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • కూడా
  • అనగా
  • వాక్యార్థం
  • అర్ధం
  • అర్థం
  • కాదు
  • రసాదులు
  • అయితే
  • విధంగా
  • నువ్వు
  • అందుచేత
  • కాని
  • విషయం
  • ప్రేయోలంకారం
  • ఇక్కడ
  • ఉన్న
  • పేరు
  • వాక్యానికి
  • భోగం
  • మరొక
  • భావం
  • వివరణ
  • చెప్పిన
  • రసాదయః
  • కావ్యే
  • బాలానందిని
  • అంగంగా
  • దానికి
  • పునః
  • విషయంలో

Extractive Summary:

యస్మిన్‌ కావ్యే ఇతి స్పష్టత్వేన అసంగతం వాక్యమ్‌ ఇళ్ళం యోజనీయమ్‌ - యస్మిన్‌ కావ్యే తే పూర్వోక్తాః రసాదయః అబ్గభూతాః వాక్యార్ధీభూతశ్చ అన్యోఒర్థః, “చి శబ్దః “తు' శబ్దస్యార్థే; తన్య కావ్యస్య సంబన్ధినో యే రసాదయః అబ్గభూతాః తే రసాదేరలంకారస్య రసవదా ద్యంకారశబ్దస్య విషయాః, స ఏవ అలజ్కారళబ్దవాచ్యో భవతి యోలఒబ్లభూతః న త్వన్య ఇతి యావత్‌ - అత్రోదాహరణమాహ - తద్యథేతి. అందుచేత ఈ వాక్యానికి నరియైన అన్వయాన్ని చెపుతున్నాడు- యస్మిన్‌ ఇతి - అసంగతం అని స్పష్టంగా కనబడుతూన్న “యస్మిన్‌ కావ్యే” ఇత్యాది వాక్యాన్ని ఈ విధంగా అన్వయించుకోవాలి - ఏ కావ్యంలో వూర్వం చెప్పిన అ రసాదులు అంగంగా ఉంటాయో, మరొక అర్థం వాక్యార్థం అవుతుందో, - 'తన్య చ' అన్నచోట 'చ' శబ్దానికి “తు' శబ్బార్థం చెప్పాలి - కాని ఆ కావ్యానికి సంబంధించిన ఏ రసాదులు (వాళ్యార్థానికి) అంగం అయినవో అవి రసాద్యలంకారానికి, అనగా రనవదాద్యలంకారశబ్దానికి విషయాలు. ఈ నాడు నువ్వు మా యింటికి రావడం వల్ల ఏ అనందం కలిగిందో ఆ ఆనందం కాలాంతరంలో నువ్వు మాయింటికి వచ్చినప్పుడే కలుగుతుంది ' ఇక్కడ భక్తిపాత్రుడైన శ్రీకృష్ణుని విషయంలో విదురునికున్న ప్రీతి వర్ణింపబడింది గాన (ప్రేయోలంకారం.

Chunk 35 — Dhwanyalokamu_pages0341-0350.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15009

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • కూడా
  • విషయం
  • భావం
  • ఇక్కడ
  • విషయః
  • బాలానందిని
  • దానికి
  • కాదు
  • అర్ధం
  • అనగా
  • విధంగా
  • అంగం
  • ఉంటాయి
  • భవతి
  • యత్ర
  • తత్ర
  • లేదు
  • లోచనం
  • తస్య
  • కాని
  • రసాదులు
  • ఏవంవిధ
  • ఉన్న
  • వాక్యార్థం
  • అప్పుడు
  • అందువల్ల
  • అలంకారాలు
  • అవుతుంది
  • అందుచేత
  • చెప్పడం

Extractive Summary:

అత ఏవ చ ఈర్వ్యావిప్రలమృకరుణ యోః అబ్గత్వేన వ్యవస్థానాత్‌ సమావేశో న దోషః. న చ ళోకస్థాయిభావత్వేన నిరపేక్షభావన్య కరుణన్య విరుద్ధ ఏవ. న దోషః ఇతి:- ఈ రెండు రసాలలో ఒకటి ప్రధానం అయి ఉండేటట్టయికే అప్పుడు రెండవ రనం ఇక్కడ చేరక పోయేది.

Chunk 36 — Dhwanyalokamu_pages0351-0360.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15222

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ఉంటుంది
  • అర్ధం
  • బాలానందిని
  • కూడా
  • అనగా
  • భావం
  • ఉన్న
  • అయిన
  • లోచనం
  • విధంగా
  • అక్కడ
  • ఉంది
  • జానే
  • మరొక
  • విషయం
  • రసవదలంకారం
  • నీరసత్వం
  • ధ్వన్యాలోకం
  • వికర్షన్తీ
  • ఉన్నది
  • తేషామితి
  • తేషామ్‌
  • అవుతుంది
  • యత్ర
  • కాదు
  • అందుచేత
  • గుణాః
  • ఆశ్రయించి
  • మధురః
  • ద్వితీయోద్దోతః

Extractive Summary:

ఈ విధంగా ఇది తనలోనే అనుకొన్న మాట కావచ్చు, లేదా గోపాలునితో విషయం తెలుసుకోవాలని పలికిన మాట కావచ్చు బహంభిరితి - ఈ విధంగా చాలా ఉదాహరణలు చూపి మహతః ప్రబన్థస్య = అత్యధికమైన ప్రబంధానికి (నీరసత్వం చెప్పినట్లు అవుతుంది) అని ఏదైతే చెప్పబడిందో ఆ విషయం సూచించబడింది. స చ అస్మత్పక్ష్త ఏవ ఉపపన్నః ఇత్యభిప్రాయద్వయేనాహ - తథా చ = ఆ విధంగా,

Chunk 37 — Dhwanyalokamu_pages0361-0370.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16172

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • దీప్తి
  • ఉంటుంది
  • అనగా
  • ఉన్న
  • అందుచేత
  • కూడా
  • అర్ధం
  • మాధుర్యం
  • బాలానందిని
  • అర్థం
  • ఇక్కడ
  • భావం
  • లోచనం
  • చరతి
  • ఓజస్సు
  • ద్వితీయోద్దోతః
  • అయిన
  • చెపుతున్నాడు
  • చెప్పబడింది
  • అధికంగా
  • ఇత్యాది
  • కరుణే
  • శబ్దం
  • బోధిస్తుంది
  • చెప్పబడుతుంది
  • ధ్వన్వాలోకః
  • రౌద్రాదయః
  • సుయోధనస్య
  • యశ్చ
  • నేను

Extractive Summary:

బాలానందిని శృజ్ఞారే ఇతి :- విప్రలమ్భాఖ్యే శృజ్లారే = విప్రలంభం అనే పేరు గల శృంగారమునందు, కరుణే చ = కరుణయందు, మాధుర్యమ్‌ = మాధుర్యం, ప్రకర్షవత్‌ న! ఆ విధంగా అది రౌద్రాదుల కార్యం, ఆస్వాదవిశేషరూపమైన ఈ దీప్తి తన కారణమైన రౌద్రాదుల్ని ఇతర రసాలనుండి వేరుగా చూవుతూ వాటిని లక్షణావృత్తి చేత బోధిస్తుంది ఓజస్సు అనగా దీప్తి, ఆ 'దీప్తి' పదానికే లక్షణచేత రౌద్రాదులు అని అర్ధం. 352 ధ్వన్వాలోకః సమ్యక్‌ = బాగుగా, చూర్గితమ్‌ = మళ్లీ లేవడం లేకుండగా కొట్టబడిన, ఊరుయుగలమ్‌ = రెండు ఊరువులూ కూడ ఒకే మారు (కొట్టబడినవి) ఎవనికో, అలాంటి నుయోధనుణ్జ లెక్కచేయక (ఊరుయుగలస్య సుయోధనస్య అనేది అనాదరే షష్టిగా స్వీకరించి ఈ అర్ధం చెప్పబడింది) స్త్యానేన = చిక్కగా ఉండడంచేత గట్టి పడిన, అంతే కాని కొంత కాలం నిలవ ఉండడంచేత ఎండడంచేత కాదు, అవబద్ధమ్‌ = చేతులకు బాగా అంటుకొని ఉన్న, చేతులనుండి కారిపోని, చాలా లోపలిది అవడం చేత గట్టిపడినది, కాని పల్చగా లేనిది అయిన, ఏ, శోణితమ్‌ = రక్తం ఉన్నదో దానిచేత, శోణౌ = ఎజ్జగా ఉన్న హస్తములు కలవాడు, అందువల్లనే, భీమః = ఫిరికివాళ్లకి భయం పుట్టించేవాడు, తవేతి-- ఏ నీకు పట్టపురాణికి తగని ఆ అవమానసముదాయం చేయబడిందో అట్టి నీయొక్క, కచములను, ఉత్తంసయిష్యతి = శిరోభూషణం కలవాటినిగా చేస్తాడు.

Chunk 38 — Dhwanyalokamu_pages0371-0380.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15797

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • అర్ధం
  • ఉన్న
  • కూడా
  • గుణం
  • అందుచేత
  • కాని
  • బాలానందిని
  • విధంగా
  • మొదలైన
  • తేషాం
  • ఉంటాయి
  • విప్రలంభం
  • భేదాలు
  • అన్ని
  • ప్రభేదాః
  • సమర్చకత్వం
  • గుణః
  • చేతి
  • భావః
  • భావం
  • ధ్వన్యాలోకం
  • ఆత్మయైన
  • దోషాలు
  • ఎట్లనగా
  • తేషామ్‌
  • దాని
  • బాగా
  • గూర్చి
  • వెంటనే

Extractive Summary:

సర్వరససాధారణ ఏవ గుణ, స ఏవ చ గుణః ఏవంవిధః. సర్వా ఇతి :- శబ్బ్దగతమూ, అర్థ్ధగతము, సమస్తమూ (సమాసాలతో కూడినదీ) అసమస్తమూ అయిన ఏ యీ సమస్తరచన ఉందో దానిలో కూడ ఈ గుణం సాధారణ మైనది. |ల అజణ్గితయా వ్యజ్యో రసాదిః వివక్షితాన్యపరవాచ్యస్య ధ్వనేః ఏక అత్మా యః ఉక్తః తస్యాజ్ఞానాం వాచ్యవాచకానుపాతినామ్‌ అలంకారాణాం యే ప్రభేదాః నిరవధయః, యే చ స్వగతాః తస్య అజ్గీనః అర్ధస్య రసభావతదాభాసతత్ర్రశమలక్షణాః, విభావాను భావవ్యభిచారిప్రతిప్తాదనసహితా:ః అనన్తాః స్వా/శయాపేక్ష్తయా నిఃసీమానః విశేషాః తేషామ్‌ అన్యోన్య సంబన్థ పరికల్పనే క్రియమాణే కస్య చిదన్యతమస్యాపి రసస్య ప్రకారాః పరిసంఖ్యాతుం న శక్యన్తే కిముత సర్వేషామ్‌.

Chunk 39 — Dhwanyalokamu_pages0381-0390.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 14873

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [171]

Key Terms:

  • అర్ధం
  • బాలానందిని
  • కాదు
  • అనగా
  • అయితే
  • కూడా
  • ముందు
  • లోచనం
  • ధ్వన్యాత్మభూతే
  • అర్థం
  • అవిచ్చిన్నంగా
  • ధ్వన్యాలోకం
  • విప్రలమ్మే
  • అయిన
  • రసేతి
  • ప్రమాదిత్వమ్‌
  • శ్లో
  • కాని
  • నేను
  • అంగత్వం
  • అక్కడ
  • ద్వితీయోద్దోతః
  • అనుప్రాసః
  • ఇత్యనేన
  • శక్తావపి
  • విశేషతః
  • యమకాదేః
  • ధ్వనికావ్యానికి
  • యమకాదుల
  • కూర్చు

Extractive Summary:

368 ధ్వన్వాలోకః అవుతుందో అది ఈ అసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యం అయిన ధ్వనికావ్యంలో అలంకారంగా అంగీకరించబడింది అలాంటి అలంకారానికే ముఖ్యమైన రసాంగత్వం ఉంటుంది అని అర్ధం ఎట్లనగా - కపోలే ఇతి -- కపోలే= గండస్థలంమీద, పత్రాలీ= మకరికాదిపత్రాల పంక్తి, కరతలనిరోధేన= అరిచేతి రాపిడిచేత, మృదితా= మర్దించబడింది, తుడిచి వేయబడింది; అమృతహృద్యః= అమృతంవలె మనోహరమైన, అయమ్‌= ఈ, అధరరసః= అధరరసం, నిఃశ్వాసై:= నిట్టూర్పులచేత, నిపీతః= త్రాగివేయబడింది ముహు:= మాటిమాటికి, కళ్చే= కంరమునందు, లగ్నః= లగ్నమైన, బాప్పః= కన్నీరు, స్తనతటీమ్‌= స్తనతటమును, తరలయతి= చంచలంగా చేస్తూన్నది నిరనురోధే= అనుకూలత్వం లేనిదానా, ఎంత బ్రతిమాలినా విననిదానా, తవ= నీకు, మన్యుః= కోపం, ప్రియః; = ప్రియం (యుడు)గా, జాతః = అయినది తు= కాని, వయమ్‌=మేము, న = కొదు లోచనం యుక్షిరితి - సర్వవ్యాపకం వస్విత్యర్థవ. ద్వితీయోద్దోతః 369 వాటితో నాంతరీయకంగా, విడదీయడానికి వీలులేకుండా, ఏ అలంకారాన్ని పాందుతాడో (కూర్చకలుగుతాడో) అదే ఈ రనసమార్గంలో అలంకారం; మరొకటి కాదు. రసాబ్గత్వే చ తస్య లక్షణమ్‌ అపృథగ్యత్ప్ననిర్వర్యత్వమితి యోరసం బన్ఫుమ్‌ అధ్యవసితస్య కవే; అలంకారః తాం వాసనామ్‌ అత్యూహ్య యత్నాన్తరమాస్థితస్య నిష్పద్యతీ స న రసాొబ్గమితి.

Chunk 40 — Dhwanyalokamu_pages0391-0400.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15987

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ఇక్కడ
  • బాలానందిని
  • అనగా
  • ఉన్న
  • దేనిని
  • అత్ర
  • అర్ధం
  • అలంకారం
  • అంగిగా
  • సమయంలో
  • అవుతుంది
  • అయిన
  • మరొక
  • వివక్షా
  • అలంకారాన్ని
  • అంగంగా
  • ఎట్లనగా
  • లోచనం
  • దాని
  • ధ్వన్యాలోకం
  • విషయం
  • కాదు
  • మాత్రమే
  • కాని
  • తత్పరత్వేన
  • ఉండే
  • యమవసరే
  • వేరు
  • మహావాక్యం
  • విధంగా

Extractive Summary:

వృత్తిలో “రసబన్టేషు అత్యాదృతమనాః” ఇక్యాదివాక్యాలలో యచ్చబ్దాలు ప్రయోగించి ఉదాహరణలు ప్రత్యుదాహరణలు చూపుతూ, వాటిని సమన్వయిస్తూ “శ్యామాస్వబ్గం” ఇత్యాది శోకం తరవాత “స ఏవముపనిబధ్యమానః” ఇత్యాదివాక్యంలో తచ్చ్భబ్దం ఉపయోగించాడు పై యచ్చ్భబ్దాలన్నింటికీ ఆ తచ్చబ్దంతో అన్వయం గాన ఈ వాక్యాలు అన్నీ కలిసి ఒక విస్తృతమైన మహావాక్యం అని వివరిస్తున్నాడు - యమ్‌ ఇత్యాది “ఏ అలంకారాన్ని అంగిగా కాక అ రసాదికి అంగంగా చెప్పదలుస్తాడో, దేనిని తగు సమయంలో స్వీకరిస్తాడో, దేనిని తగని సమయంలో విడిచివేస్తాడో, దేనిని ఎక్కువగా నిర్వహించడానికి ఇచ్చయించడో, దేనిని అంగంగా ఉండే టట్లు ప్రయత్నపూర్వకంగా పర్యవేక్షిస్తూ ఉంటాడో, ఈ విధంగా కూర్చబడే అలంకారం రసాభివ్యక్తికి హేతువు అవుతుంది అని విసృతమైన మహావాక్యం. తతశ్చ క్వచిదనౌచిత్యమాగచ్భతీతి ఆయం [గ్రన్ధకృత ఆశయః తధా చ గ్రస్థకార ఏవమగ్రే దర్శయిష్యతి - 'మహాత్మనాం దూషణోద్ధోషణమ్‌ ఆత్మన ఏవ దూషణమ్‌ ఇతి నేదం దూషణోదాహరణం దత్తమ్‌” బాలానందిని ఎందువలన అనగా ఆలింగనమే, ఉద్దామమ్‌ = ప్రధానమైనది ఏ విలాసలయందో వాటితో శూన్యమైనది ఈ రతోత్సవం, అత్రేతి - ఇక్కడ ఒకడు - “కవి ఇక్కడ పర్యాయోక్తాలంకారాన్నే ప్రధానంగా చెప్పదలచాడు?

Chunk 41 — Dhwanyalokamu_pages0401-0410.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15528

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ఇక్కడ
  • అందుచేత
  • లేదు
  • కాదు
  • అనగా
  • బాలానందిని
  • శ్లేష
  • అవుతుంది
  • అర్ధం
  • మరొక
  • విషయే
  • విధంగా
  • ఉపమా
  • కాని
  • విషయంలో
  • కూడా
  • వ్యతిరేకస్య
  • లోచనం
  • అత్ర
  • ధ్వన్వాలోకః
  • అయితే
  • దానిని
  • చెపుతున్నాడు
  • శమ్యా
  • రహితా
  • చారుత్వం
  • దీపవర్తి
  • భవతి
  • ఉంటుంది
  • పురః

Extractive Summary:

మామూలు దీపవర్తి మిడతచేత ఆర్పివేయబడుతుంది, ఇది పతంగంనుంచే పుట్టింది), మోషం పునః = వినాశమునైతే (ఆరిపోవడాన్నైతే), న ఉపగతా = పాొందనిది, నిఖిలద్వీపదీపస్య = పమస్తద్వీపముల దీపమైన, ఉష్ణత్విషః = సూర్యునియొక్క, అన్యరూపా ఏవ = మరొక విధమైన రూపం గలదే ఆయిన, వర్తిః = వర్తి, (వత్తి) అయిన, దీప్తి; = కాంతి, వః = మిమ్మల్ని, సుఖయతు = సుఖం కలవారినిగా చేయుగాక. కోపాదితి:- కోపాత్‌ = కోపంవల్ల, కో ములలో లబాహులతికాపాశేన = కోమలమైన బాహులతాపాశంచేత, దృఢమ్‌= దృఢంగా, బద్ద్వా = బంధించి, వాననికేతనమ్‌ == శయ్యాగృహమును గూర్చి, నీత్వా = తీసికొని వెళ్లి, సాయమ్‌ = సాయంకాలమునందు, సఖీనామ్‌ = నఖురాండ్రయొక్క, పురః = ఎదుట, దుశ్చేష్టితమ్‌ = చేసిన చెడ్డ పనిని, సంసూచ్య = నూచించి, భూయః= మళ్లీ, ఏవమ్‌ = ఇట్లు, న =చెయ్యవుకదా అని, స్థలత్కలగిరా = తొట్రుపడుతూన్న మధురమైన వాక్కు గల, రుదత్యా = ఏడుస్తూన్న, దయితయా = ద్రియురాలిచేత, హసన్‌ = నవ్వుతూ, నిహ్నతిపరః = తన అపరాధం కప్పిపుచ్చడానికి వ్రయత్నిస్తూన్న ధన్యః = ధన్యుడైన, (ప్రేయాన్‌ = ప్రియుడు, హన్యతే ఏవ = కొట్టబడును. అందుచేత దానిని విభజించి, ఇక్కడ ఇది అని విశ్లేషించి, చూసబడలేదు, కిం త్వితి - కాని ఎవరైనా ఒక సుకవి సావధానచిత్తుడై, రసాది విషయంలో రూపకాద్యలంకారవర్గానికి ఉన్న వ్యంజకత్వాన్ని ఈ ఏ లక్షణమార్గం చూపబడిందో దానిని అనుసరిస్తూ, స్వయంగా కూడా మరొక లక్షణాన్ని (మరికొన్ని పద్ధతుల్ని) ఊహించుకుంటూ ఇంత క్రితమే చెప్పబడిన అలక్ష్యశ్రమంవంటి ఈ ధ్వనికావ్యాత్మను కూర్చినట్టయితే అప్పుడు ఆ కవికి గొప్ప పూజ్యమైన ఆత్మలాభం (సుకవిత్వలాభం) కలుగుతుంది.

Chunk 42 — Dhwanyalokamu_pages0411-0420.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 16352

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • అనగా
  • ఇక్కడ
  • రెండు
  • అందుచేత
  • కాదు
  • శబ్దం
  • అలంకారం
  • పురా
  • ఎవడు
  • విధంగా
  • మళ్లీ
  • నిదర్శన
  • విషయం
  • భావం
  • కాని
  • లేదా
  • ధ్వనేః
  • బాలానందిని
  • శబ్దశక్త్యా
  • శబ్దశక్తిచేత
  • మరొక
  • పాయాత్‌
  • త్వామ్‌
  • యస్య
  • ఎవనిచేత
  • ఎవని
  • అత్ర
  • కిము
  • వేద్మి

Extractive Summary:

(అందుచేత నువ్వు నీ ఆ యా అవయవాల సాదృళ్యాన్ని వేరు వేరు వస్తువులలో ఉంచావు కాని ఒక చోట ఉంచలేదని భావం). ఆ సందేహం కిం ప్రాణాన్‌ న హరన్తి కాలకూట నంబంధంచేత దూషితాలైతే ప్రాణాలు తీయాలి కదా, అందుచేత అది కాదు అని ఆ నందేవాం విడవబడింది. ద్వితీయోఒర్థ: - యేన ధ్వన్తకామేన నతా బలిజితో విష్ణోః నంబన్టీ కాయః వురా త్రిపురనిరహనావసరే ఆస్రీకృతః, శరత్వం నీతః, ఉద్వృత్తాః భుజజ్లా ఏవ హారాః వలయాశ్చ యస్య, మన్దాకినీం చ యః అధారయత్‌, యస్య చ బుషయః శశిమచ్చన్హయుక్తం శిర ఆహుః, హర ఇతి చ యన్య వాను స్తుత్యమాహుః, న భగవాన్‌ స్వయమేవ అన్ఫకాసురస్య వినాశకారీ త్వాం పర్వదా సర్వకాలమ్‌ ఉమాయా ధవో వల్లభః పాయాదితి.

Chunk 43 — Dhwanyalokamu_pages0421-0430.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 15610

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • మరొక
  • రెండవ
  • అనగా
  • ఎట్లనగా
  • శబ్దం
  • అర్థం
  • కూడా
  • అక్కడ
  • ఉన్న
  • అయిన
  • ఇక్కడ
  • బాలానందిని
  • కాదు
  • యత్ర
  • కేశవ
  • హరించబడిన
  • గతిః
  • విషయం
  • ద్వితీయోద్దోతః
  • గాని
  • ఉదాహరణం
  • అర్భాన్ని
  • అందుచేత
  • తత్ర
  • స్థలితాస్మి
  • పతితామ్‌
  • నువ్వు
  • హరిః
  • అత్ర

Extractive Summary:

యత్రాప్యభిధాయా ఏకత్ర నియమహేతుః ప్రకరణాదిర్విద్యతే తేన ద్వితీయస్మిన్నర్ధే నాభిధా సంక్రామతి, తత్ర ద్వితీయ: అర్థ: అసౌ ఆక్షిప్త ఇత్యుచ్యతే; తత్రాపి యది పునస్తాదృక్‌ శబ్దో విద్యతే యేన అసౌ నియామకః ప్రకరణాదిరపహతశక్తిక:ః సంపాద్యతే, అత ఏవ సా అభిధాశక్తిః బాధితాపి సతీ 'ప్రతిప్రనూతేవ తత్రాపి న ధ్వనేర్విషయః ఇతి తాత్పర్యమ్‌. బాలానందిని ఏవమితి - ఈ విధంగా “ఆక్షిప్త ఏవ” ఇత్యాది కారికలలోని 'ఆక్షిప్త'శబ్బంచేత వ్యవచ్చ్భేద్యమైనదానిని (వేరుచేయతగినదానిని) చూపి ఇప్పుడు “ఏవ కారంచేత వ్యవచ్చేద్యమైనదానిని చూపడావికి స చ ఇత్యాదికంతో చెపుతున్నాడు. (శశ ఏషూదాహరణేషు శబ్దశక్ష్యా ప్రకాశమానే సతి అప్రాకరణికే అర్భాన్తరే వాక్యస్యానంబద్దార్థ్ధాభిధాయిత్వం మా వ్రసాజ్‌క్షీదితి అ(పాకరణికప్రాకరణికార్థయో: ఉవ మానోవవేయుభావః కల్పయితవ్యః సామర్థ్యాత్‌ ఇతి అర్భాక్షిప్తో జయం శ్లేషః న శబ్లోపారూఢ ఇతి విభిన్న ఏవ శ్లేషాత్‌ అనుస్వానోపమవ్యబ్ల్యస్య ధ్వనేః విషయః.

Chunk 44 — Dhwanyalokamu_pages0431-0440.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 17372

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • రెండవ
  • అనగా
  • అందుచేత
  • ఉన్న
  • కూడా
  • అర్థం
  • అభిధ
  • మరొక
  • ఉంది
  • అక్కడ
  • అత్ర
  • వేరు
  • లేదు
  • ఇత్యాది
  • ఇక్కడ
  • మాత్రమే
  • శబ్దం
  • సమాధానం
  • యత్ర
  • వికసించిన
  • అవుతుంది
  • వివరణ
  • శబ్దానికి
  • బోధించే
  • రెండు
  • ద్వితీయోద్దోతః
  • లోచనం
  • శ్లోకంలో
  • ధ్వననవ్యాపారం

Extractive Summary:

ఇలాంటి స్థలూలో అభిధావ్యాపారం తన పనిని ఎంతవరకూ సాగిస్తుందో, ధ్వననవ్యాపారం ఎక్కడినుంచి ప్రారంభం అవుతుందో ఈ విషయాన్ని గూర్చి ఉన్న అభిప్రాయభేదాలను విశదీకరిస్తున్నాడు - అత్ర ఇతి - ఈ విషయంలో కొందరు ఈ విధంగా భావిస్తున్నారు - ఈ శబ్దాలకు మరొక అర్థం విషయంలో కూడా మరొక అభిధ ఉన్నది అని చూడబడి ఉండడంచేత, ఆ విధమైన అర్భాంతరంలో ఆ శబ్దానికి ఉన్న మరొక అభిధాశక్తిని చూచి ఉన్న (తెలిసికొని ఉన్న) ప్రతిపత్తకే (జ్ఞాతకే) నియంత్రితమైన అభిధాశక్తి గల (ఒక అర్థాన్ని మాత్రమే బోధించే విధంగా ఏ శబ్దాల అభిధ నియమితం అయినదో అట్టి) ఈ శబ్బాలవల్ల రెండవ అర్ధంయొక్క జ్ఞానం కలుగుతూన్న దంటే అది ధ్వననవ్యాపారం వల్లనే. (అనగా ఈ శబ్దానికి ఈ రెండవ అర్ధం కూడా ఉంది అని తెలిసినవానికే కదా ఆ రెండవ అర్ధం ప్రతీతి కలగడం? శక్తి భేదాన్ని పట్టి ఈ హరిశబ్దం వేరు, ఆ హరిశట్దం వేరు.

Chunk 45 — Dhwanyalokamu_pages0441-0450.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16447

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • ఇక్కడ
  • అర్ధం
  • మరొక
  • యత్ర
  • ఉన్న
  • అందుచేత
  • సాక్షాత్‌
  • తత్ర
  • బాలానందిని
  • విషయం
  • భావం
  • కాని
  • అర్థం
  • స్వతః
  • పార్వతి
  • కాదు
  • వెంటనే
  • విరోధ
  • తస్య
  • అక్కడ
  • దానికి
  • అవుతుంది
  • విరోధాన్ని
  • తరవాత
  • లేదా
  • అతడు
  • లేదు
  • మొదలైన
  • శబ్దవ్యాపారం

Extractive Summary:

అందుచేత ఈ చ శబ్దాలు విరోధాన్ని నూచిన్తూన్నాయి గాన విరోధాలంకారం వాచ్యం అయిపోయింది అని ఆశంకించుకొని మరొక ఉదాహరణ చూపాడని భావం. ఈ భావాన్నే, ఎప్పుడైనా భావం సంలక్ష్యత్రమం కావచ్చును గాని రసంమాత్రం ఎల్లప్పుడూ అసంలక్ష్యశ్రమమే అనే భావాన్నే అలక్ష్యక్రమస్వైవ అనే చోట ఉన్న ఏవశబ్దం, న తస్య కేనలస్వ్య అన్నచోట ఉన్న శేవలశబ్దమూ నూచిన్తున్నాయి. యత్ర చ శబ్దవ్యాపారసహాయ: అర్థ: అర్భాన్వరస్య వ్యజ్ఞకత్వేన ఉపాదీయతే న నాస్య ధ్వనేర్విషయః -యథా - శ్ల సంకేతకాలమనసం విటం జ్ఞాత్వా విదగ్గయా,

Chunk 46 — Dhwanyalokamu_pages0451-0460.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15826

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • ఇక్కడ
  • అనగా
  • విధంగా
  • అందుచేత
  • విషయం
  • ఉన్న
  • రెండు
  • బాలానందిని
  • మరొక
  • చెప్పబడింది
  • అత్ర
  • కూడా
  • కాదు
  • గూర్చి
  • మూడు
  • అన్నాడు
  • కాని
  • లోచనం
  • గాని
  • దానికి
  • అర్థం
  • చెప్పిన
  • కారయిత్వా
  • రెండవ
  • శరీరం
  • ఉక్తి
  • వ్యంజకత్వం
  • యత్ర
  • ధ్వనేః

Extractive Summary:

ఇంతవరకు ఈ విధంగా చెప్పుకున్నాం కనక ఆని తథా చ అనేదానికి అర్ధం. అర్ధేతి:- అర్ధశక్తిచేత ఎట్లనగా - రూపవంతుడైన ఒక పాంథుణ్ణి చూచి కామపీడితురాలైన ఒక స్వైరిణి అంటూన్న మాట లివి - అమ్బా ఇతి '- వృద్ధా = వృద్ధ అయిన, అమ్బా = తల్లి, అత్ర = ఇక్కడ, శేతే= శయనించుచున్నది, శయనిస్తుంది, పరిణతవయసామ్‌ = ముదిరిపోయిన వయస్సుకలవారిలో, అగ్రణీ:ః = అగ్రనాయకుడైన, తాతః= నాతంగ్రీ, అత్ర = ఇక్కడ, తథా = మరియు, నిఃశేషాగారకర్మశ్రమశిథిలతను:= ఇంటి పని అంతాచేయడంచేత కలిగిన శ్రమచేత శిథిలమైన శరీరం గల, కుమృదాసీ న ఇంటి దాసి, అత్ర = ఇక్కడ. ఈ విధంగా చెప్పకుండా - “వసంతర్హువులో పల్లవాలతో మామిడిపువ్వులు బయలుదేరుతున్నాయి అని మాత్రమే చెప్పినట్లయితే ఆ విధంగా చెప్పబడిన వస్తువు ( విషయం) ఇంత అర్ధాన్ని వ్యంజింపజాలదు.

Chunk 47 — Dhwanyalokamu_pages0461-0470.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15532

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అలంకారం
  • మరొక
  • అర్ధం
  • అనగా
  • మాత్రమే
  • కేవలం
  • బాలానందిని
  • కూడా
  • విధంగా
  • కొన్ని
  • విషయం
  • యత్ర
  • కాదు
  • ఎట్లనగా
  • ఉంటుంది
  • వ్యంగ్యం
  • లేదు
  • చారుత్వం
  • క్రియతే
  • ధ్వన్యాలోకం
  • చెపితే
  • ఇక్కడ
  • ఉండదు
  • చోట్ల
  • ఉన్న
  • అలంకారాలు
  • ఎక్కడ
  • మొదలైన
  • కాని
  • వాళ్లు

Extractive Summary:

కవి చిత్రించిన (కవినిబద్ద), అభిలాషతో కూడిన ఒక యువకుడు ఈ విధంగా పలికిన 'ప్రొఢోక్తి ఆయినప్పుడే దీనికి వ్యంజకత్వం ఉంటుంది...సాదరేతి - సాదరవితీర్ణయౌవన హస్తాలమృమ్‌= ఆదరపూర్వకంగా (యౌవనంచేత) ఇవ్వబడిన, యౌవనంయొక్క చేయూత కలుగునట్లుగా, నమున్నమద్భ్యామ్‌ = లేచుచున్న, తవ స్తవాభ్యామ్‌ = నీ స్తనాలచేత, మన్మథన్య = మన్మభునకు, అభ్యుత్థానమ్‌= అభ్యుత్థానం, ఎవరైవా వచ్చినప్పుడు లేచి వాళ్లకి సాదరంగా ఎదురుగా వెళ్లడం అభ్యుత్థానం, దత్తమివ = ఇవ్వబడిందా అన్నట్లున్నది. 25 బాలానందిని ఎవమితి - ఈ విధంగా వస్తుమాత్రం వ్యంజింపబడేదిగా ఉన్నప్పుడు, రెండు భేదాలు గల అర్థశక్యుద్భవధ్వని వస్తుధ్వనిరూపంగా నిరూపించబడింది. తథా చ దీపకాదావలజ్కారే ఉపమాయాః గమ్యమానత్వే౭పి తత్పరత్వేన చారుత్వస్య అవ్యవస్థానాత్‌ న ధ్వని వ్యపదేశః; యథా - గాథ.

Chunk 48 — Dhwanyalokamu_pages0471-0480.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15674

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ఇక్కడ
  • అందుచేత
  • విధంగా
  • కాని
  • కూడా
  • మళ్లీ
  • మరొక
  • లేదు
  • వ్యంగ్యమైన
  • ఉన్న
  • అర్ధం
  • పూర్వం
  • భూయః
  • బాలానందిని
  • ముఖం
  • లోచనం
  • వ్యంగ్యం
  • అవుతుంది
  • వ్యతిరేకం
  • ఉంది
  • రూపకం
  • యత్ర
  • తత్ర
  • పునరపి
  • ఉంటుందో
  • పట్టి
  • మాత్రమే
  • ఎట్లనగా
  • ఉన్నాడు
  • అర్థం

Extractive Summary:

లావణ్యకాన్తిపరిపూరితదిబ్ముఖే= లావణ్యకాంతిచేత నింపబడిన దిబ్ముఖాలు గల, ఆస్మిన్‌= ఈ, తన ముఖే= నీ ముఖం, య్మేరే=వికసించిన దగుచుండగా, అయం పయోధిః:= ఈ సముద్రం, మనాగీపి= కొంచెం కూడ, యత్‌= ఎందువలన, క్షోభమ్‌ =క్షోభను, న ఏతి = పొందడంలేదో, తేన = దానిచేత, సువ్యక్తమేవ= సుస్పష్టంగావే, జలరాశిః = జలరాశి, 'లడయోరభేద:' అనే న్యాయాన్ని అనుసరించ '“జడరాశి' అని అర్థం. తత్ర చ వాచ్యాలంకారేణ కథాచిద్వ్యబ్లమలజ్కొరాన్తరమ్‌, యదివా వాచ్యాలంకారస్య సద్భావమాత్రం న వ్యజ్ఞాకతా, వాచ్యాలంకారన్య అభావ ఏవ ఇతి త్రిధా వికల్ప:. ఈ ఆశంకను నివారిస్తున్నాడు - న చేతి :- సందేహోత్రేక్షయొక్క అనుపపత్తి యొక్క బలంవల్ల (రాజునందు విష్ణుత్వారోపం లేకపోతే సందేహాలంకారసహిత ఉత్పేక్షాలంకారం కుదరదు గాన)రూపకం ఆక్షేపించబడడం లేదు (ఊహించి తెచ్చుకొనబడడం లేదు).

Chunk 49 — Dhwanyalokamu_pages0481-0490.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 14565

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [38]

Key Terms:

  • ఇక్కడ
  • శక్యం
  • అర్ధం
  • బాలానందిని
  • కూడా
  • కాని
  • భావం
  • కాదు
  • ధ్వన్యాలోకం
  • అత్ర
  • ఎట్లనగా
  • లోచనం
  • చెపుతున్నాడు
  • అశ్రేతి
  • ద్వితీయోద్దోతః
  • భావః
  • అవుతుంది
  • అనేది
  • ఉంది
  • అందుచేత
  • అపరాధం
  • జాయేయ
  • ఉండడంచేత
  • హృదయం
  • ప్రధానంగా
  • గుణాలు
  • విషయాన్ని
  • చెప్పడం
  • గమ్యం
  • దైవాయత్తే

Extractive Summary:

ఆ రత్నాలయొక్క, ఆహరణే= అంతటా, పూర్తిగా, హరించడంలో, ఏకరసమ్‌= తత్పరమైన ఏ హృదయం కలదో అది మన్మథునిచేత, అతిసుకుమారమైన ఉపకరణాల సంభారం గల మన్మథునిచేత, ప్రియురాళ్ల బింబాధరం మీద నిలపబడింది; దానిని బాగా చూడడం, పూర్తిగా చుంబనం చేయడం, కేవలం చూడడం వీటిచేతనే కృతకృత్యులం అయ్యాం అనే అభిమానం కలదిగా ఆ కామదేవునిచేత చేయబడింది. ఆ అ సాదృశ్యమే ప్రధానంగా చమత్కారానికి హేతువు. ఈ అతిశయోక్షి హయత్రీవుని గుణాలు వర్ణింప శక్యం కానివి అని ప్రతిపాదించడం అనే రూసం గల ఆక్రేపాన్ని వ్యంజంపచేస్తూన్నది, అతని గుణాలు లెక్కింప శక్యం కావు అని చెప్పడంలోని ప్రధానాభిప్రాయం ఆతనిలో అసాధారణాలైన విశేషాలు ఉన్నాయి ఆని చెప్పడం.

Chunk 50 — Dhwanyalokamu_pages0491-0500.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15647

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • లోచనం
  • ఉన్న
  • అర్ధం
  • కూడా
  • విషయం
  • కాదు
  • ఇక్కడ
  • ఎట్లనగా
  • భావం
  • శ్లేష
  • అందుచేత
  • బాలానందిని
  • అన్ని
  • లేదు
  • రాగమ్‌
  • కాని
  • మధ్య
  • అత్ర
  • ధ్వన్యతే
  • బాలానందివి
  • కలిగిన
  • రాగం
  • పక్షంలో
  • అవుతుంది
  • అవయవాలు
  • తరవాత
  • ఉన్నది
  • శ్లో
  • పరిపతన్‌

Extractive Summary:

ఈర్ష్యా ఇతి - ఏషః పూర్ణిమాచన్చః = ఈ పూర్ణిమాచంద్రుడు, తవ= నీ యొక్క, ఈర్వాకలుషితస్యాపి= కోపంచేత కలుషమైనదైనా కూడ, ముఖన్య= ముఖంయొక్క, నదృ్శశత్వమ్‌= సామ్యాన్ని, ప్రాష్య= పొంది, అద్య= ఇప్పుడు, అల్లే ఏవ = శరీరమునందే, న మాతి = ఇమడడంలేదు. ఆ చంద్రుడు ఈ నీ ముఖంగా అవుతా డనేది మనోరథాలకి కూడ విషయం కాదు, మనమ్సులో కూడ కోరుకొనడానికి శక్యం కాదు, అని అపి శబ్దంయొక్క అభిప్రాయం. అత్ర హీతి- ఇక్కడ ముందు ఒక వరనలో చెప్పిన విధంలో ఆ వరననే అనుసరించి మళ్లీ చెప్పడంలో మదనునికి విశేషణాలైన “అంకురిత' మొదలైన శబ్దాలలో అనురణన రూపమైన ఏ చారుత్వం ఉన్నదో అది మదన- సహకారవృక్షాలకు సంబంధించిన తుల్య యోగితా - సముచ్చయరూపమైన వాచ్యంకంటె ఉత్కృష్టంగా కనబడుతున్నది ఎవమితి :- ఇదే విధంగా ఇతరాలంకారాలు కూడ యథాసంభవంగా నమన్వయించుకోవాలి.

Chunk 51 — Dhwanyalokamu_pages0501-0510.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 14817

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ఉంది
  • అలంకారాలు
  • విధంగా
  • అర్ధం
  • ఉన్న
  • బాలానందిని
  • భావం
  • అనగా
  • కాని
  • కాదు
  • చేయడం
  • అందుచేత
  • లోచనం
  • రెండు
  • ఇక్కడ
  • అవుతుంది
  • శరీరంగా
  • అర్థం
  • ధ్వన్యాలోకం
  • వాచ్యత్వేన
  • గతాః
  • వాటికి
  • ప్రాధాన్యం
  • అలంకారాలను
  • అనేది
  • వ్యజ్యన్తే
  • గాని
  • వ్యంగ్యం
  • అవడంచేత
  • అందువల్ల

Extractive Summary:

దానిని 'వాచ్యత్వే” అని సప్తమ్యంతంగా గ్రహించి “వాచ్యత్వే న వ్యవస్థితమ్‌' అని వ్యాఖ్యానిన్తున్నాడు - యది వా ఇతి :- వాచ్యాలవడంచేత వ అలంకారాలను శరీరంగా చేయడం కూడ శక్యం కాని పనియో అని అర్ధం ఆ అలంకారాలు, వ్యంగ్యరూపాలై, ధ్వన్యబ్లతాం గతాః=ధ్వనివ్యాపారానికి, లేదా ధ్వనికావ్యానికి అంగత్వాన్ని పొందినవై, పరామ్‌= దుర్లభమైన, గొప్ప, భఛాయామ్‌= కాంతిని, ఆత్మరూపత్వాన్ని, పాందుతాయి. నను అలంకారః వన్తునా వ్యజ్యతే అలంకొారాన్తరేఐ చ వ్యజ్యతే ఇత్యత్ర ఉదాహరణాని కిమితి న దత్తానీతి ఆశజ్క్యాహ - వస్త్వితి, ఏతత్సంక్షిష్య ఉవనంహరతి - తదేవమితి. బాలానందిని ఏవమితి - ఈవిధంగా ధ్వనియొక్క ప్రభేదాలను ప్రతిపాదించి ధన్యాభానవివేచన చేయడంకోసం చెప్పబడుతున్నది - యశ్రేతి - యత్ర= ఎక్కడ, ప్రతీయమానః అర్థః= వ్యంగ్యమైన అర్థం, ప్రమ్లిష్టత్వేన= అస్పష్టంగా, దేనితోనో కలసిపోయినట్లు, భాసతే= భాసిస్తుందో, వాచ్యస్య= వాచ్యంయొక్క, అబ్లతయా వాపి= అంగంగా గాని, భాసిస్తుందో, అసౌ= ఆ ప్రతీయమానార్థం, ధ్వవేః= ధ్వని కావ్యానికి, గోచరః= గోచరం, న = కాదు.

Chunk 52 — Dhwanyalokamu_pages0511-0520.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16018

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • భేదాలు
  • అర్ధం
  • కాదు
  • విషయం
  • వాచ్యార్థం
  • ఇక్కడ
  • బాలానందిని
  • వాచ్యానికి
  • ఎట్లనగా
  • ఉంది
  • వ్యంగ్యార్థం
  • ధ్వనేః
  • అలంకారధ్వనిః
  • కూడా
  • లోచనం
  • రెండు
  • వస్తుధ్వనిః
  • ధ్వనికి
  • అందుచేత
  • అత్ర
  • ధ్వన్వాలోకః
  • విధాలు
  • చెప్పిన
  • వ్యంగ్యం
  • అవుతుంది
  • భావం
  • ఎక్కడ
  • దీని
  • ఉన్న

Extractive Summary:

ఆ ముస్పైరెండూ, ఈ మూడూ కలుస్తే ముస్పైఐదు భేదాలని భావం.) యత్రేతి - ఎక్కడ ప్రకరణాదుల జ్ఞానంచేత నిర్ధారణచేయబడిన విశేషం గల వాచ్యార్థం, అనగా ప్రకరణాదులను పట్టి ఇక్కడ ఇదే గ్రహించాలి అని నిర్ధారణ చేయబడిన వాచ్యార్థం, మళ్లీ ప్రతీయమానార్థానికి అంగంగానే భాసిస్తుందో అది ఈ అనురణనరూపవ్యంగ్యమైన ధ్వనికావ్యంయొక్క మార్గమే ఎట్లనగా - ఇక్కడ ఈ శబ్దాల ప్రయోగం వృత్తాన్ని పూరించడం తప్ప ఏ విధమైన సౌందర్యాన్నీ పోషించడంలేదు లోచనం స చేతి - ప్రథమోద్దోతే యః “పసిద్ధ్యనురోధప్రవర్తితవ్యవహారాః కవయః” ఇత్యత్ర “వదతి బిసినీపత్రశయనమ్‌” ఇత్యాదిభాక్త ఉక్తః, నన కేవలం ధ్వనేః న విషయః యావత్‌ అయమన్యో4పీతి 'చ' శబ్దస్యార్థ:.

Chunk 53 — Dhwanyalokamu_pages0521-0530.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 14595

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • అనగా
  • భేదాలు
  • వ్యంగ్యం
  • బాలానందిని
  • కూడా
  • విధంగా
  • అందుచేత
  • పట్టి
  • ఉన్నదో
  • లోచనం
  • చెప్పిన
  • చెపుతున్నాడు
  • వృత్తికారుడు
  • ఎట్లనగా
  • లక్షణం
  • ధ్వనేః
  • స్వరూపం
  • ఇక్కడ
  • ఉంటుంది
  • కాని
  • వ్యబ్యముఖేనైవ
  • వ్యంజకాల
  • ఏర్పడే
  • వెనుకటి
  • భేదం
  • లేదు
  • మొదలైన
  • అత్ర
  • ధ్వన్యాలోకం

Extractive Summary:

ద్వితియోద్దోతః 507 ఉండడంవల్ల అభేదారోపంచేత లక్షణంగా చెప్పబడింది అని అర్ధం వృత్తౌ ఇతి - వృత్తిలో “ఏవ'కారంచేత (ఉదాహృతవిషయమేవ అన్నచోట ఏవకారం చేత) ఆ ధ్వనికంటె భిన్నమైనది ధ్వన్యాభానమే కాని ధ్వని కాదు అని సూచిస్తూ వృత్తికారుడు ఏ ధ్వన్యాభాసవివేకహేతుత్వాన్ని ఉవక్రమించాడో దానివే నిర్వహించాడు - అంతా మంగళప్రదం ద్వితీయోద్ద్యోత వ్యాఖ్యను శ్రీమదభినవగుప్తాచార్యులు దేవీస్తుతితో ముగిస్తున్నారు - ప్రాజ్యమితి - యయా= మాయారూపమైన ఏ పరమేశ్వరిచేత, (ప్రాజ్యమ్‌= అతివిసృత మైన ఈ జగత్తు, ప్రోల్లాసమాత్రమ్‌= కేవలం ఆభానమాత్రంగానే, సద్భేదేన= పరమార్థనత్‌ అయిన బ్రహ్మకంటె భిన్నంగా, ఆసూత్ర్యతే= ప్రకాశింంచేయబడుతున్నదో, ఇదమ్‌= ఈ, జగత్‌= జగత్తును, పశ్యన్తీమ్‌= చూచుచున్న, తామ్‌= ఆ పరమేశ్వరిని, అభినవగుప్తః= అభినవగుప్తుడనైన, అహమ్‌= నేను, వన్దే= నమస్కరిస్తున్నాను. ఈ విధంగా వాటి అవాంతరభేదాలతో కూడిన మూలభేదాలు రెండింటిలోనే (అవివక్షితవాచ్య - వివక్షితాన్యపరవాచ్యాలలోనే) వ్యంజకరూపమైన ఏ అర్ధం (వాచ్యార్థం) ఉన్నదో అది, వ్యంగ్యంయొక్క ముఖంచూడడమే శరణ గలదై, అనగా పూర్తిగా వ్యంగ్యంమీద ఆధారపడి, తనలోని భేదాన్ని పొందుతుంది. న చ వాచ్యస్యావివక్తితాదిరూపేణ యో భేదస్తత్ర నర్వథైవ వ్యజ్ఞుకత్వం నాస్తీతి పునవశబ్దేనాహ.

Chunk 54 — Dhwanyalokamu_pages0531-0540.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15885

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • విధంగా
  • అర్ధం
  • అనగా
  • సంయమి
  • కొంతమందికి
  • ఇక్కడ
  • బాలానందిని
  • కేషామపి
  • మొదలైన
  • నిశా
  • ఉండడం
  • కాదు
  • అనేది
  • మేల్కొని
  • కేషాం
  • మరొక
  • ఎట్లనగా
  • లోచనం
  • ధత్తే
  • మాత్రమే
  • జాగర్తి
  • జాగ్రతి
  • ఉంటాడు
  • కాని
  • అందుచేత
  • లేదా
  • గడుస్తుంది
  • దుఃఖసాధనం
  • సంక్రమిస్తుంది
  • సోఢం

Extractive Summary:

సంప్రతి= ఇప్పుడు, త్వద్వ్యాపదః= నీ ఆపదకు, సాక్షిణాజ సాక్షిగా ఉన్నవాడు, ఇదం ధనుః= ఈ ధనస్సును, వ్యర్థమ్‌= వ్యర్థంగా, బిభ్రతా= ధరిస్తున్నవాడు, ప్రియజీవితేన= ఇష్టమైన తన జీవితం కలవాడు అయిన, రామేణ తు= రాముని చేత నైతే, పేమ్ష:= (పేమకు, ఉచితమ్‌= తగిన విధంగా, న కృతమ్‌= చేయబడలేదు. ఏవమితి - ఈ విధంగా గడ్డరికాప్రవాహంలో, గొజ్జెల మందపద్ధతిలో, లోకం అంతా పడి ఉన్నా పరీక్షకులు జాగర్తగా పరీక్షిస్తే అప్పుడు, వరాకః= కేవలం జాలికి స్థానమైన, జాలిపడదగిన, ఏ చంద్రు డనే ప్రసిద్ధి కలవాడు ఉన్నాడో వాడు చంద్రుడే. అక్రేతి - ఇక్కడ (ఈ రెండు ఉదాహరణలలో) ఏ విధంగా వ్యంగ్యాలైన ధర్మాంతరాల సంక్రమణం జరుగుతుందో అది వెనుక ద్వితీయోద్ద్యోతప్రారంభంలో స్నిగ్ధేత్యాదిశ్లోకం దగ్గర చెప్పిన విధంగా ఇక్కడ నమన్వయించుకొనాలి.

Chunk 55 — Dhwanyalokamu_pages0541-0550.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 14850

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • బాలానందిని
  • అనగా
  • ఇక్కడ
  • ఎట్లనగా
  • లోచనం
  • కాని
  • ధ్వన్యాలోకం
  • అత్ర
  • అందుచేత
  • అవుతుంది
  • కూడా
  • వాక్యప్రకాశతా
  • వాక్యప్రకాశత
  • జీవితం
  • తృతీయోద్దోతః
  • పదప్రకాశత
  • గాని
  • విధంగా
  • ఎందుకు
  • మరొక
  • మాత్రమే
  • చెప్పిన
  • తస్యైవ
  • ప్రకాశయతి
  • వాక్యార్థం
  • వ్యంగ్యం
  • పదప్రకాశతా
  • కుసుమశరేణ
  • పరనిపాత

Extractive Summary:

ఇత్యగ్రేతి - ఇక్కడ కవిచేత నిబద్భుడైన వైరాగ్యవంతుడైన ఏ వక్త ఉన్నాడో ఆతని ప్రొఢోక్తిచేత 'జీవిత' శబ్దం అర్థశక్తిమూలత్వంచేత ఈ అర్భాన్సి ధ్వనింపచేస్తుంది ఏమనగా - అన్ని కామాలు, అన్ని ఐశ్వర్యాలూ కూడ తన జీవితమాత్రానికే ఉపయోగిస్తాయి, ఆ జీవితం లేకపోతే అవన్నీ ఉన్నా అవి లేనివాటివంటివే అయిపోతాయి. బాలానందిని తస్వైవేతి - స్వతఃసంభవిశరీ రార్థశక్త్యుద్భవ ప్రభేదంలోనే వాక్యప్రకాశత ఎట్లనగా - సిహీతి - ఇది 53వ శ్లోకంగా వెనక వచ్చినది వ్యాఖ్యానాదులు అక్కడ చూడవచ్చును అనేవాపీతి - ఈ వాక్యంచేత కూడ నెమలిపింఛం కర్ణభూషణంగా ధరించిన, క్రొత్తగా వివాహం చేసికొనబడిన ఒకానొక వ్యాధస్రీయొక్క సౌభాగ్యాతిశయం వ్యంజించ బడుతున్నది “అమె సంభోగంలోనే అత్యాసక్తి గల భర్త కేవలం నెమళ్లను మాత్రమే చంపగలిగిన స్థితిలో ఉన్నాడు” అనే అర్ధాన్ని వ్యంజింపచేయడంవల్ల చాలా కాలం క్రితం వివాహంచేసికొనబడిన, ముత్యాలతో అలంకారాలు నిర్మించుకొన్న ఇతరస్రీల దౌర్భాగ్యాతిశయం స్పష్టం చేయబడుతున్నది ఎందువల్లననగా - వాళ్ల సంభోగం చేసే కాలంలో ఆ వ్యాధుడే శ్రేష్టములైన ఏనుగులను కూడా చంపడానికి సమర్భుడై ఉండేవాడు అనే అర్ధం వ్యంజింపబడుతున్నది. కావ్యం చ అనాకాబ్‌క్షాప్రతిపత్తికారి వాక్యం న పదమితి తత్రాహ - సత్యమేవం; తథాపి పదం న ధ్వనిరిత్యస్మాభిరుక్తమ్‌; అపి తు సముదాయ ఏవ; తథా చ “పదప్రకాళో ధ్వనిః” ఇతి ప్రకాశపదేనోక్షమ్‌.

Chunk 56 — Dhwanyalokamu_pages0551-0560.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15836

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • ధ్వని
  • విధంగా
  • అర్ధం
  • చెప్పబడింది
  • బాలానందిని
  • చెపుతున్నాడు
  • వాటి
  • కాదు
  • సమాధానం
  • పదాలు
  • అన్వయం
  • వ్యతిరేకం
  • తృతీయోద్దోతః
  • ఉంటుంది
  • అందుచేత
  • చెప్పడం
  • కూడా
  • కాని
  • లోచనం
  • భూయసా
  • నువ్వు
  • ఛలంచేత
  • అనేది
  • లేదు
  • తరవాత
  • కావ్యం
  • శబ్దం
  • అర్థం
  • ధ్వన్యాలోకం

Extractive Summary:

536 ధ్వన్వాలోకః ఏవమితి - ఈ విధంగా ఛలంచేత ఆక్షేపాన్ని పరిహరించి కిం చ ఇత్యాదికంచేత, యధార్థవిషయం కూడా చెప్పడం ద్వారా పరిహరిస్తున్నాడు.- యదీతి - “ధ్వన్యభాపాచిక్రి అవాచకత్వం హేతువు అని నేను అనడం లేదు. ఆ శ్రుతిదుష్టత్వం, కావ్యానికి వచ్చిన ఆ శ్రుతిదుష్టత్వం, అన్వయవ్యతిరేకాలచేత భాగాలమీద (కావ్యావయవాలైన పదాలమీద) నిలపబడుతున్నది అనగా కావ్యానికి ఈ శ్రుతిదుష్టత్వం ఈ ఫలానా పదంవల్ల వచ్చింది; ఇది లేకపోతే వచ్చేది కాదు అని విచారణ చేసి ఆ పదాలమీద స్థిరీకరించబడుతుంది; అదే విధంగా ఇక్కడ కూడా. ఉత్కమ్బినీ= వణకిపోతూన్నదానవు, భయపరిస్థలితాంశుకాన్తా= భయంచేత జారుచున్న వస్తాంతం కలదానవూ, విధురే= వ్యాకులంగా ఉన్న, కే= ఆ, లోచనే= నేత్రాలను, ప్రతిదిశమ్‌= ప్రతిదిక్కు వైపూ, క్షిపన్తీ= విసురుచున్నదానవూ, ప్రసరింపచేస్తూన్నదానవూ అయిన, నువ్వు, క్రూరేణ= క్రూరమైన, ధూమాన్దితేన= ధూమంచేత 'గ్రుడ్డిదిగా చేయబడిన, దహనేన= అగ్నిచేత, సహసైవ= వెంటనే, దగ్గా= కాల్బబడితివి న వీక్తితాసి= చూడబడలేదు.

Chunk 57 — Dhwanyalokamu_pages0561-0570.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15914

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • బాలానందిని
  • లేదా
  • ఉండడం
  • అర్థం
  • అర్ధం
  • లోచనం
  • తత్ర
  • మాత్రమే
  • గాని
  • ఇక్కడ
  • చెప్పబడింది
  • కూడా
  • హీతి
  • అనేది
  • విధంగా
  • వాక్యం
  • ద్వారా
  • అందుచేత
  • అత్ర
  • కేవలం
  • కలుస్తాం
  • అక్కడ
  • ఉంది
  • ధర్మం
  • కాదు
  • ధ్వన్యాలోకం
  • గురవః
  • తృతీయోద్దోత
  • భావం

Extractive Summary:

రసప్రతీతి విభావాదులవల్లవే కలుగుతుంది; అ విభానాదులు ఎప్పుడైతే విశిష్టమైన ఏదైనా ఒక పదంచేత సమర్పించబడినవై రననచమత్కారజనకాలు అవుతాయో అప్పుడు ఈ మహిమ (రసచమత్కారవిధాయకత్వం) ఆ పదానికే సమర్చించబడుతుంది, దానిదే అన్నట్లు చెప్పబడుతుంది అని భావం. 'నః పూజ్యః" అనే తచ్చ్భబ్దఘటితపదసముదాయంలోని ఈచ్చబ్దం ఆ వ్యక్తినే పరామర్శించడంచేత ఈ రెండవవదసముదాయం “ఆతనిలో విద్దత్వంఉంది కాబట్టి పూజ్యత్వం కూడా ఉంది” అని చెవుతూన్నది. కృతకకుపితై:= కృత్రిమాలైన కోపాలచేత, బాష్పామోభి:= కన్నీళ్లచేత, సదైన్యవిలోకితైః= దైన్యంతో కూడిన చూపులచేత, తఈథా= ఆ విధంగా, అమృ్బయా= తల్లిచేత, ధృతాపి= అడ్డగించబడినదానవైనా, యన్య= ఎవనియొక్క, ప్రీత్యా= ప్రేమచేత, వనమపి= వనాన్ని కూడ, గతా= పాందావో (వనానికి వచ్చావో), తవ= అట్టి నీయొక్క, నః ద్రియః= ఆ ప్రియుడు, భవతీం వినా= నువ్వు లేకుండగా, నవజలధరశ్యామాః= నూతన మేఘాలతో నల్లనైన, దిశః= దిక్కులను, పళ్యన్‌= చూస్తూ, కఠిన హృదయ:*= కఠినహృదయుడై, లేదా ఈ పదం “నః ద్రియః' కు ముందు అన్వయించవచ్చును.

Chunk 58 — Dhwanyalokamu_pages0571-0580.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15024

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [267]

Key Terms:

  • ఆశ్రయించి
  • గుణాలు
  • సంఘటన
  • కూడా
  • సంఘటనా
  • కాని
  • కాదు
  • అర్థం
  • గుణాః
  • బాలానందిని
  • గుణాలను
  • ఇక్కడ
  • భావం
  • అనగా
  • రెండూ
  • ఒకటే
  • పక్షంలో
  • విధంగా
  • అందుచేత
  • ఉంది
  • లేదా
  • ఉంటుంది
  • విషయంలో
  • రెండు
  • లోచనం
  • అర్ధం
  • ఉన్న
  • దృశ్యతే
  • గుణాలకి
  • గుణాల

Extractive Summary:

అనవరళ....లేఖమ్‌ - అనవరత = ఎడతెగని, నయనజల= కన్నీళ్యయొక్క, లవ= తుంపరలయొక్క లేదా బిందువులయొక్క, నిపతన= వడడంచేత, పరిముషిత= అపహరించబడిన, పత్రలేఖమ్‌= పత్ర్తరచనలు గలదీ, కరతలనిషణ్డమ్‌= అరచేతిలో కూర్చున్నదీ అయిన, ఇదమ్‌= ఈ, తే వదనమ్‌= నీ ముఖం, కమ్‌= ఎవనిని, న తాపయతి = తపింపచేయడం లేదు? గుణాలకి ఆ శబ్టాలంకార - అర్భాలంకారాలకంటె విశేషం (వాటికీ, ఈ గుణాలకీ భేదం) వృత్తిలో ఉన్న శబ్దధర్మత్వమ్‌ ఇత్యాదివాక్యం భావాన్ని వివరిస్తున్నాడు - న చేతి - నిజానికి ఈ పక్షం (గుణాలు శబ్దాశ్రితాలు అనే పక్షం) వాది కాదు; నాకు అంగీకార్యం కాదు.

Chunk 59 — Dhwanyalokamu_pages0581-0590.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 15748

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [307]

Key Terms:

  • కావచ్చు
  • సంఘటన
  • కాని
  • దోషం
  • అనగా
  • విషయంలో
  • లేదు
  • అర్ధం
  • కూడా
  • అందువల్ల
  • సంఘటనా
  • ఆశ్రయించి
  • లోచనం
  • తత్ర
  • హేతువు
  • విషయం
  • విధంగా
  • దోషః
  • ఉంటుంది
  • ఇక్కడ
  • అయితే
  • భావః
  • బాలానందిని
  • ఎందుకు
  • లేని
  • అనేది
  • అర్థం
  • అక్కడ
  • ఆశ్రయం
  • ఇలాంటి

Extractive Summary:

మధ్యేసంఘటనానుప్రవేశః ఇత్యాశజ్క్య స ఏవ పూర్వపక్షవాదీ ఆహ - న హీతి (శబ్దాలతో అభేదం) గాని కావచ్చు, మధ్యలో ఈ నంఘటనని దూర్చడం ఎందుకు?అని ఆశంకించుకొని ఆ పూర్వపక్షియే అంటున్నాడు - న హీతి - వ్యంగ్యాలైన ఏ రస-భావ- తదాభాస-తత్ర్రశమాలు ఉన్నాయో అవి అర్ధవిశేషాలచేతనే ప్రతిపాదించబడతాయి కాని ఇతరపదాల అపేక్ష ఏమీ లేని శుదపదాలచేత వాచ్యాలైన సామాన్యాలచేత (జాతిరూపార్ధాలచేత) ప్రతిపాదించబడవు. న చేతి = చ శబ్లో హేకౌ.

Chunk 60 — Dhwanyalokamu_pages0591-0600.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16284

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • అనగా
  • వాచ్యార్థం
  • అందుచేత
  • విధంగా
  • ఉంటుంది
  • సంఘటన
  • బాలానందిని
  • కాదు
  • తత్ర
  • ఇక్కడ
  • ఉంది
  • కూడా
  • వేరు
  • భావం
  • ఉండాలి
  • ఇత్యర్థః
  • దానికి
  • యొక్క
  • లేదు
  • పక్షంలో
  • సంఘటనా
  • అయినా
  • దానిని
  • ఓజస్సు
  • మాధుర్యం
  • వాచ్యం
  • అక్కడ
  • కాని
  • లోచనం

Extractive Summary:

అందుచేత ఇది “అభినేయార్థం' “అభినయించదగిన అర్థం” అని కూడా వ్యాఖ్యానించిన పక్షంలో ఈ వ్యపదేశివద్భానం అవనరం ఉండదు అని “న త్వత్ర” ఇత్యాదివాక్యానికి భావం. కవి రసావిష్ప్రడైన వక్తగా ఉండడమే యుక్తం; అలా కాని పక్షంలో “న ఏవ వీతరాగశ్చేత్‌” అని ముందు చెప్పనున్నట్లు ఆ కావ్యం నీరసం అయిపోతుంది; అయినా కూడ ఈ కవి యమకాదిచిత్రప్రదర్శనప్రధానుడైతే, (యమకాదులకే (ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవాడయితే) అప్పుడు అతడు రసాదిహీనుడు అని చెప్పబడింది. అత ఏవ చ 'యో యః శస్త్రం బిభర్తి ఇత్యాదౌ యద్యోజస: స్థితిర్నేష్యతే తత్రసాదాఖ్య ఏవ గుణ, న మాధుర్యమ్‌.

Chunk 61 — Dhwanyalokamu_pages0601-0610.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16200

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అయితే
  • అనగా
  • ఉంటుంది
  • ఉన్న
  • చెప్పిన
  • విషయంలో
  • బాలానందిని
  • అర్ధం
  • ఇక్కడ
  • మాత్రం
  • సంఘటన
  • పట్టి
  • ముక్తకం
  • చెపుతున్నాడు
  • భావం
  • కాని
  • విషయాన్ని
  • బెచిత్యం
  • పాటించాలి
  • సర్వత్ర
  • తథాహి
  • రచనా
  • మొదలైన
  • విధంగా
  • లేని
  • ఉన్నా
  • లోచనం
  • అర్థం
  • అందుచేత
  • రసతాత్పర్యం

Extractive Summary:

అవాంతర క్రియాసమాప్తి ఉన్నా అనగా ఏ శ్లోకానికి ఆ శ్లోకం పరిపూర్ణార్థం బోధించేదిగా ఉన్నా, వనంతవర్ణనం మొదలైన ఒక వర్ణనీయ విషయాన్ని ఉద్దేశించి ప్రవర్తించినది అస్మద్విరచిత “వ్యాఘీతనయనంవాద', 'వనంతవర్ణన', 'న కదాచిదనీద్శశం జగత్‌ ఇత్యాదులు ఇందుకు ఉదాహరణలు) ఏదైనా ఒక ధర్మాదిపురుషార్థాన్ని ఉద్దేశించి విచిత్రవ్రకారాలతో అనంతమైన వృత్తాంతాలవర్గన వ్రకారంలో ఉండేది “వరికథ”. అయితే ఈ నందానితకాదులు ప్రబంధాల మధ్య ఉంటే ఆ ప్రబంధంలో ఎలాంటి బెచిత్యం పాటించాలో దొనినే వీటి విషయంలో పాటించాలి.

Chunk 62 — Dhwanyalokamu_pages0611-0620.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 14799

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • విషయంలో
  • విధంగా
  • కాదు
  • అందుచేత
  • తత్‌
  • దానిని
  • అర్ధం
  • బాలానందిని
  • తత్ర
  • తృతీయోద్దోతః
  • ధ్వన్యాలోకం
  • ఉన్న
  • ఉంటుంది
  • అనేది
  • విధిః
  • కథాశరీరస్య
  • మాత్రమే
  • లోచనం
  • కారణం
  • భావం
  • బెచిత్యం
  • ఆశంక
  • ప్రసిద్ధమైన
  • రసాదీనాం
  • బెచిత్యంచేత
  • కాని
  • అయిన
  • రసంయొక్క
  • ఉన్నా
  • కూర్చడం

Extractive Summary:

ఆ ప్రకృతిని తగిన విధంగా అనుసరించి అసంకీర్ణమైన, ఏ విధమైన అనిశ్చితత్వానికీ తావు లేని, స్థాయిభావం కూర్చబడినట్లయితే అది బెచిత్యం కలదై (ఉచితంగా) ఉంటుంది. ఆ వ్యాఖ్యను అనుసరించి నాటకంలో ఏ విధంగా ప్రసిద్ధమైన కథావస్తువు ఉంటుందో ఆ విధంగా ప్రఖ్యాతకథావస్తువు గల డిమ - వ్యాయోగాదులు మాత్రమే గ్రహించబడతాయి. న చ రాజాదిషు ప్రసిద్ధగ్రామ్యశృజ్ణారోపనిబన్ధనం ప్రసిద్ధం నాటకాదౌ; తథైవ దేవేషు తత్‌ పరిహర్తవ్యమ్‌, నాటకాదేః అభినేయార్థత్వాత్‌ అభినయస్య చ సంభోగశ్ళజ్ఞారవిషయస్య అసభ్యత్వాత్‌ తత్ర పరిహార ఇతి చేత్‌ - న.

Chunk 63 — Dhwanyalokamu_pages0621-0630.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 14801

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [159]

Key Terms:

  • బాలానందిని
  • విషయంలో
  • కూడా
  • లోచనం
  • విధంగా
  • వ్యుత్పత్తి
  • అయిన
  • యోజ్యా
  • మరొక
  • ఉన్న
  • చేతి
  • కాదు
  • అయితే
  • విషయం
  • కవినా
  • తత్ర
  • దానిని
  • రసానికి
  • అర్ధం
  • అనగా
  • బాగా
  • విభావాదుల
  • చాలా
  • కాని
  • చేయదగినది
  • కథకు
  • సంబంధించిన
  • స్థితిమితి
  • కేవలం
  • బెచిత్యం

Extractive Summary:

“జరిగినది కాని కల్పితం కొని అయిన బెచిత్యం గల కథాశరీరాన్ని గ్రహించడం రసవ్యంజకం అవుతుంది" అని చెప్పడంచేత ఈ విషయాన్ని ప్రతిపాదిస్తున్నాడు - ఏమనగా - ఇతిహాసాదులలో పైకి రసవంతాలుగా కనబడే అనేకవిధాలైన కథలు ఉన్నా కూడ వాటిలో ఏ కథాశరీరంలో విభావాద్యాచిత్యం ఉంటుందో దానిని గ్రహించాలి. ఈ విషయంలో ఒక పరికరళ్లోకం - కథాశరీరమితి:- ఉత్పాద్యవస్తు= ఉత్సాద్యవస్తువుగల, కథాశరీరమ్‌= కథాశరీరం, తథా తథా= ఆ యా విధంగా, కార్యమ్‌= చేయదగినది; తత్‌ సర్వమేమా అది అంతా కూడ, యథా= ఏ విధంగా, రససమయమ్‌=జ రసమయంగా, ప్రతిభాసతే= భాసిస్తుందో. న చైతే ప్రీతివ్యుత్పత్తీ భిన్నరూపే ఏవ, ద్వయోరప్యేకవిషయత్వాల్‌.

Chunk 64 — Dhwanyalokamu_pages0631-0640.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15724

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [110]

Key Terms:

  • లోచనం
  • బాలానందిని
  • ఇత్యాదినా
  • అంకంలో
  • విధంగా
  • ఉన్న
  • అనుసంధానం
  • అనగా
  • ఉండగా
  • అర్ధం
  • ఇత్యాదికంచేత
  • కాని
  • భావం
  • రసాన్ని
  • ప్రశమనం
  • కూడా
  • ప్రియతమా
  • తృతీయోద్దోతః
  • అభిప్రాయం
  • సంధులు
  • ఫలాన్ని
  • ఎట్లనగా
  • బీజం
  • గూర్చిన
  • చెప్పబడుతుంది
  • పూర్తి
  • ఉంటుంది
  • అందుచేత
  • రసంయొక్క
  • మరొక

Extractive Summary:

ఈ సమస్తసంధ్యంగాల స్వరూషిన్ని ఆ నాటికలోని మాట లన్నీ ఉదాహరిస్తూ (తత్పాఠపృష్టే) చూపించడం ప్రారంభిస్తే దానివల్ల గ్రంథగౌరవం చాల ఎక్కువ అయిపోతుంది. 618 ధ్వన్యాలోకః చదువుకుంటూ ఈ సంధిసంధ్యంగాదుల సమన్వయం చేసుకోవడం ఒకటే ఉపాయం అని అభినవగుప్తపాదుల అభిప్రాయం) లోచనం అస్యార్థస్య యత్నావధేయత్వేన ఇష్టత్వాత్‌ స్వకణ్ణేన యో వ్యతిరేక ఉక్తః “న తు కేవలయా” ఇతి తస్యోదాహరణమాహ - న త్వితి. దేవీతి :- దీవేస్వేకృతమాననస్యజ వాసవదత్తచేత స్వీకరించబడిన మనస్సు గల, నిరంతరము వాసవదత్తనే తలుస్తూన్న, స్వప్పాయమానస్య= స్వప్పం చూస్తూన్న, మే = నాయొక్క, తద్గోత్రగ్రహణాత్‌= ఆమె పేరును గ్రహించడంవల్ల, ఇయమ్‌= ఈ, సువదనా= సుందరవదన (పద్మావతి), కథమ్‌= ఎట్టు, వ్యథామ్‌= వ్యధను, న యాయాత్‌= పొందకుండా ఉంటుంది?

Chunk 65 — Dhwanyalokamu_pages0641-0650.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 15735

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ఇత్యాది
  • మొదలైనవి
  • బాలానందిని
  • కూడా
  • ప్రబంధాలలో
  • గూర్చి
  • చేతి
  • ఉన్న
  • భాసతే
  • కొన్ని
  • నిహన్తి
  • ఇప్పుడు
  • లోచనం
  • అన్నప్పుడు
  • ఇంకా
  • ఉదాహృత
  • విధంగా
  • పర్యవసానం
  • మాటలు
  • వ్యంజకాలు
  • తృతీయోద్దోతః
  • హృదయం
  • అయితే
  • ధ్వన్యాలోకం
  • దృశ్యన్తే
  • ప్రబన్టేషు
  • మరొక
  • అర్ధం
  • వివరణ
  • ఇక్కడ

Extractive Summary:

తథా చ జలవ్రవావావేగనివతనోత్పతనభ్రమణాని కవిభిర్వర్షితాని కపిబాలాదివిలసితాని చ, న చ తత్రాపి యథాకధంచిత్‌ పరమ్పరయా రసస్పర్శో౭స్తీత్యేవేతి వాచ్యమ్‌. ఉపాగత;= పొందినవాడు, కళ్చిత్‌= ఎవడూ కూడ, ప్రియో నా= ఇష్ప్టుడైనా, ద్వేష్యః వా= శత్రు వైనా, ఇహ= ఈ లోకంలో, న జీవితః= జీవించలేదు. ఇది రాక్షసవేళ అవడంచేత ఈ బాలునికి ఏ భూతావేశమైనా ఉన్నట్లయితే ఈ సమయం దాటగానే ఆ భూతావేశాదులు తొలగి ఇతడు లేవవచ్చును అని భావం.

Chunk 66 — Dhwanyalokamu_pages0651-0660.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15233

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ఉన్న
  • అర్ధం
  • బాలానందిని
  • శ్వః
  • ప్రతి
  • గతయౌవనా
  • తరవాత
  • కాని
  • విధంగా
  • లోచనం
  • ధ్వన్యాలోకం
  • ఎట్లనగా
  • సుఖం
  • బాలక
  • తృతీయోద్దోతః
  • చెప్పబడింది
  • అందుచేత
  • కారికలో
  • అతడు
  • ఉదాహరణం
  • పృథివీ
  • దినం
  • భావం
  • భవతి
  • దృశ్యతే”
  • గూర్చి
  • కొన్ని
  • అభిప్రాయం
  • దీని
  • కలిపి

Extractive Summary:

అనగా అభినవగుప్తుని ప్రకారం ఈ కారికలో ఉన్న “సుప్తిజ్‌వచనసంబన్లై:” ఇత్యాది తతీయాంతపదాలను వెనుకటి కారికలో 'ఉదాహృత:' వరకు ఉన్న వాక్యంతో కలిపి అన్వయించి ఆ కారికలో ఉన్న “అన్య ధ్వనేః భాసతే” అనే పదాలను ఈకారికలోని “కృ్వచిదలక్ష్యక్రమః” “ద్యోత్యః” అనే వాటితో కలిపి అన్వయించుకోవాలి. అతిక్రాన్తం న తు కదాచన వర్తమానతామవలమృమానం సుఖం యేషు కాలాః ఇతి సర్వ ఏవ; న తు సుఖం ప్రతి వర్తమాన: స కో౭ఒపి కాలలేశ ఇత్యర్థః. దర్శనమాత్రోన్మత్తాభ్యామ్‌= చూడగానే ఉన్మత్తములైన, యాభ్యామ్‌= వేటిచేత, తవ హృదయమ్‌= నీ హృదయం, ఏవంరూపమ్‌= ఈ విధమైనదిగా, న జ్ఞాతమ్‌= తెలియబడలేదో.

Chunk 67 — Dhwanyalokamu_pages0661-0670.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 14570

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • బాలానందిని
  • ఇక్కడ
  • ప్రయోగం
  • ఉన్న
  • రెండు
  • ఎట్లనగా
  • లోచనం
  • ఇత్యాదులలో
  • వ్యంజకత్వం
  • వ్యంజకం
  • భావం
  • ధ్వన్యాలోకం
  • మూడు
  • విదన్తి
  • తృతీయోద్దోతః
  • అత్ర
  • మరొక
  • ఉదాహరణం
  • నిపాతలు
  • అనగా
  • అర్ధం
  • ద్యోతకాలు
  • కొన్ని
  • శ్లో
  • ఇత్యాదౌా
  • నిపాతల
  • ధిక్‌
  • ధ్వన్యతే
  • ప్రత్యయం
  • కాని

Extractive Summary:

పక్ష్మలాక్ష్యాఃజ అందమైన (దట్టంగా వక్రంగా ఉన్న) రెప్పలు గల నేత్రాలు అ శకుంతలయొక్క, ముహం:= మాటిమాటికి, అబ్లులిసంవృతాధరోష్టమ్‌= వేళ్లచేత కప్పబడిన అధరోష్టంకలదీ, ప్రతి షేధాక్షరవిక్ల్షబాభిరామమ్‌= “వద్దు, వద్దు" అని నిషేధాక్షరాలచేత వ్యాకులంగానూ మనోహరంగానూ ఉన్న అంసవివర్తి= బుజంవైపు తిరిగిన, ముఖమ్‌= ముఖము, కథమపి= ఎలాగో, ఉన్నమితమ్‌= పైకి ఎత్తబడింది; తు= కావి, న చుమ్చితమ్‌= చుంబించబడలేదు. (ధ్వవ్యాలోకపలితలు ఆ యా రూపకాలలోని అ యా ఘట్టాలలో వరిచితులే అయి ఉంటారు గాన వినరభయంచేత ఈ వాక్యాలు ఏ సందర్భాలలో వచ్చాయో వివరించలేదు). కరిణామ్‌ = ఏనుగుల యొక్క, ఏతాః= ఈ, ఘనాభాః= మేఘాలనంటి కాంతి గల, ఘటాః= సమూహాలు, నదన్తి= ధ్వని చేస్తున్నాయి.

Chunk 68 — Dhwanyalokamu_pages0671-0680.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15705

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [103]

Key Terms:

  • కాదు
  • చెప్పబడింది
  • బాలానందిని
  • విషయం
  • విధంగా
  • ఉంటుంది
  • కొన్ని
  • విశేషం
  • ఇక్కడ
  • ఉంది
  • కూడా
  • శబ్దాలు
  • ఉన్న
  • వాచకత్వం
  • లోచనం
  • అర్ధం
  • అర్థం
  • భావం
  • మాత్రమే
  • కాని
  • కలిసి
  • లేదు
  • చెప్పడం
  • శబ్దవిశేషాణాం
  • చారుత్వం
  • తేషాం
  • నన్వితి
  • సమాధానం
  • గూర్చి
  • చెప్పిన

Extractive Summary:

న చ నతభిత్తిశబేనాప్యేతే దౌర్భాగ్యాయతనత్వ సూచకాః విశేషాః ఉక్తాః. “తత్‌ గేహమ్‌' ( ఆ ఇల్లు), 'సా ధేనుః' ( ఆ అవు), 'న ముసలధ్వనిః' (ఆ రోకళ్ళ చప్పుడు) అని తచ్చ్భబ్బాలచేత స్మరింపచేయబడుతూన్న ఇల్లూ, ఆవూ, ముసలధ్వనీ “ఇదమ్‌ మన్హిరమ్‌' (ఈ భవనం) 'ఏతాః కరిణాం ఘటాః” (ఈ ఏనుగుల గుంపులు) “ఇదం నంగీతకమ్‌' (ఈ సంగీతకం) అని ఇదమ్‌-ఏతచ్చ్భబ్బాలచేత ప్రత్యక్షంగా అనుభవిన్తూన్నట్లు (చూస్తూన్నట్లు) చెప్పబడే భవన - గజ - సంగీతాలూ పరస్పరం అంత్యంతవిరుద్ద్ధాలు. ఈ విధంగా రసాదులను వ్యంజింపచేసేవాటి స్వరూపం చెప్పి ఆ రసాదుల వీరోధిరూపాన్ని గుర్తించడానికి ఇది ఉపశ్రమించబడుతున్నది:-

Chunk 69 — Dhwanyalokamu_pages0681-0690.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15346

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [66]

Key Terms:

  • అర్ధం
  • చెపుతున్నాడు
  • విషయంలో
  • బాలానందిని
  • ఎట్లనగా
  • కూడా
  • కాదు
  • సంబంధించిన
  • భావం
  • మరొక
  • వర్ణించడం
  • తృతీయోద్దోతః
  • విరుద్ధమైనదానిని
  • ధ్వన్యాలోకం
  • నాయకస్య
  • లోచనం
  • అనగా
  • కాని
  • రసస్య
  • లేకుండా
  • తేషాం
  • ఇత్యాది
  • చెప్పబడినదానికి
  • ప్రతి
  • దృష్ట్యా
  • విరోధియైన
  • స్వీకరించడం
  • కూర్చడం
  • అయిన
  • భావః

Extractive Summary:

ఇక్కడ వృత్తిలో 'విభావన్యభిచారిభావానుభావానామ్‌' అనకుండా “విభావభావ' అనడంచేత ఆ ముప్పైమూడు ప్రసిద్ధవ్యభిచారిభావాలే కాకుండా ఈ స్థాయిత్వానావన్న రత్యాదిభావాలను కూడా గ్రహించడానికి వీలవుతున్నది అని భావం. న చైవం విధే విషయే దైవవ్యామోహితత్వం కథాపురుషస్య పరిహారః, యతః రసబన్థ ఏవ కవేః ్రాధాన్యేన ప్రవృత్తినిబన్ధనం యుక్తమ్‌. అత ఏవ చ ఇతివృత్తమాత్రవర్ణనప్రాధాన్యే అబజ్బాజణ్గీభావ రహితరసభావనిబన్గనే చ కవీనామేవంవిధాని స్థలితాొని భవన్తీతి రసాదిరూపవ్యబ్యతాత్పర్యమేవైషాం యుక్తమితి యత్న అస్మాభిః ఆరబ్ధః న ధ్వనిప్రతిపాదనమాత్రాభినివేశేన.

Chunk 70 — Dhwanyalokamu_pages0691-0700.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15429

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • లేదు
  • మరొక
  • మరణం
  • ఇక్కడ
  • విధంగా
  • కాదు
  • బాలానందిని
  • కాని
  • గాని
  • దోషం
  • అక్కడ
  • ఎట్లనగా
  • విరోధం
  • లోచనం
  • కూడా
  • ఇత్యాదౌ
  • అంగత్వం
  • అలాంటి
  • ధ్వన్వాలోకః
  • ఉంటాయి
  • భావం
  • అనగా
  • ధ్వన్యాలోకం
  • చెప్పబడింది
  • తృతీయోద్దోతః
  • తదబ్గత్వే
  • చేత్‌
  • ఏవేతి
  • చెప్పడం

Extractive Summary:

తే హి కరుణే భవన్వ్త్యేవ, త ఏవ చ భవన్తీతి. పాణ్ణు= తెల్లనైన, కామమ్‌= చిక్కిన, వదనమ్‌= ముఖమూ, నరసమ్‌= అనురాగంతో కూడిన (అన్న రనంతో కూడిన అని మరొక అర్ధం), హృదయమ్‌= హృదయమూ, అలనమ్‌= ఏ పనులూ చేయజాలని, వవుః చ= శరీరమూ, హృదన్తః:= హృదయం లోపల, క్లేత్రియరోగమ్‌= ఈ శరీరంలో చికిత్స చేయ శక్యం కాని రోగాన్ని, విరహరూపమైన అసాధ్యరోగాన్ని అని అర్ధం, ఆవేదయతి= సూచిస్తున్నది. నను అన్యపరత్వేఒపి స్వభావ: న నివర్తతే, స్వభావకృత ఏవ చ విరోధః ఇత్యభిప్రాయేణాహ - అన్యపరత్వే౭పీతి.

Chunk 71 — Dhwanyalokamu_pages0701-0710.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 16484

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • విరోధం
  • అందుచేత
  • ఉంటుంది
  • అర్ధం
  • లేదు
  • అనగా
  • రెండు
  • ఉండదు
  • ఇక్కడ
  • భావం
  • విధంగా
  • కాని
  • ఉన్న
  • విషయంలో
  • చెపుతున్నాడు
  • వివరణ
  • మరొక
  • సమయంలో
  • వాక్యం
  • అవడంచేత
  • సహకారులుగా
  • తృతీయోద్దోతః
  • అనేది
  • వాటి
  • ఉంది
  • పదార్థంలో
  • ధ్వన్వాలోకః
  • అతిరాత్రంలో
  • అయితే
  • విరుద్ధం

Extractive Summary:

అందుచేత ఒక రాజు దగ్గర ఉన్న ఇద్దరు ఆతతాయులవలె (పరస్పరద్వేషంతో ఒకరి నొకరు చంపాలనుకునే దుష్టులవలె) ఇవి విరుద్దాలే అయినా మరొకదాని ముఖం కేసి చూన్తూ ఉండవలసినవి (అప్రధానమైనవి) అవడంచేత తాము ఏ శ్రమంలో వినబడుతున్నాయో (చెప్పబడ్డాయో) ఆ శక్రమంచేత తమను తామే స్వతంత్రంగా ఏవంవిధేతి:- (ప్రశ్న) ఈ విధమైన విరుద్ధములైన పదార్థాలు విషయంగా గల అభినయం ఎలా ప్రయోగించడం కుదురుతుంది అని ప్రశ్నిస్తే - (సమాధానం) ఈ విధమైన వాచ్యార్థాలను అనువదించేటప్పుడు ఏమి నమాధానమో, ఏ వద్ధతో, అదే వార్త, పద్ధతి, ఇక్కడ కూడా ఉంటుంది. అందుచేత “సాస్రనేత్రోత్పలాభి:” వరకూ కూడ ప్రధానంగా కరుణకు అనుగుణమైన అభినయం నడిపిన్తూ, విప్రలంభానికి కరుణతో సొదృళ్యం ఉంది గాన లేళంగా దాని (వివలంభంయొక్క) నూచన కూడా చేసి “కామీవ” అన్నప్పుడు వ్రణయకోపానికి ఉచితమైన అభినయం చేసినా, ఆ అభినయంవల్ల ఈ విప్రలంభం ప్రతీయమానం అయినా, వెంటనే అభినయించవలసి ఉన్న “స దహతు దురితమ్‌” ఇత్యాదికంలో సాటోపంగా అభినయంచేత సమర్చితమైన భగవత్ర్రభావంలో అది (విప్రలంభం) అంగంగా పర్యవసానం చెందుతుంది గాన విరోధం ఏమీ లేదు.

Chunk 72 — Dhwanyalokamu_pages0711-0720.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 14909

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • విధంగా
  • బాలానందిని
  • అర్ధం
  • ఉన్న
  • విరోధం
  • ఇక్కడ
  • లోచనం
  • అవుతుంది
  • కార్యం
  • భావం
  • అందుచేత
  • ఇప్పుడు
  • అనగా
  • ధ్వన్యాలోకం
  • తాను
  • వ్యాపించి
  • అయిన
  • అనేది
  • అర్థం
  • ఉండే
  • గాని
  • అంగిత్వాన్ని
  • ఇత్యాది
  • లేదు
  • అధునా
  • భావః
  • ప్రతిపద్యతే
  • చెపుతున్నాడు
  • అంగం
  • చెప్పబడింది

Extractive Summary:

అమునా ఇతి - ఈ విరోధోద్ధరణ(ప్రకారంచేత, విరోధాన్ని ఎలా పరిహరించాలో ఇక్కడ చెప్పిన పద్ధతిచేత, ఎన్నో లక్ష్యాలను నమర్థించినట్లయింది అనే అభిప్రాయంతో ఇళ్ళం చ ఇత్యాదివాక్యం చెపుతున్నాడు. యః= ఏ, రసాన్తరసమావేశః= ఇతరరసాల కూర్చు గలదో అది, స్థాయిత్వేన= స్థాయిగా, అవభాసినః= భాసిస్తూన్న, ప్రస్తుతస్య= ప్రస్తుతమైన, అస్య రసస్య= ఈ రసంయొక్క, అణ్గితామ్‌= అంగిత్వాన్ని, న ఉపహన్న్తి = చెడగొట్టదు. ప్రస్తుతమూ, సమస్త ఇతివృత్తాన్నీ వ్యాపించి ఉన్నదీ, ఈ విధంగా విస్తృతమైన వ్యాప్తికల దవడంచేతనే అంగిత్వానికి తగినదీ అయిన రసానికి, ఇతివృత్తవశంచేత వచ్చినవి అవడంచేత పరిమిత కథాఖండాన్ని మాత్రమే వ్యాపించి ఉండే ఇతరరసాలతో, సమావేశం, వాటి ద్వారా ఒక విధమైన పరిపుష్టి (సముపబ్బంహణం), మొత్తం ఇతివృత్తాన్నంతనీ వ్యాపించి ఉండడం చేత స్థాయిగా భాసిస్తూన్న ఆ రస్తానికి ఉన్న అంగిత్వాన్ని బాధించజాలదు; మీదు మిక్కిలి అంగిత్వాన్ని పోషిన్తుంది అని అర్థం.

Chunk 73 — Dhwanyalokamu_pages0721-0730.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16362

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • విధంగా
  • విరోధం
  • తత్ర
  • మరొక
  • ప్రకారం
  • రెండు
  • గాని
  • అంగాంగిభావం
  • దానికి
  • అవిరోధీ
  • పరిపోషం
  • రసస్య
  • ఎట్లనగా
  • అనగా
  • ఉండదు
  • లేదు
  • చెపుతున్నాడు
  • చెప్పబడింది
  • విషయంలో
  • ఉంటుంది
  • మొదటి
  • విరోధీ
  • కాని
  • రసాన్ని
  • సమానమైన
  • లోచనం
  • అయితే
  • న్యూనత్వం
  • తృతీయోద్దోతః
  • సంబంధించిన

Extractive Summary:

వివరణ:- రసాల మధ్య అంగాంగిభావం ఏ విధంగా ఉంటుంది అనే దానికి దృష్టాంతం చూపుతున్నట్లు మాత్రమే పైకి కనబడినా, రసాలకు ఆ విధంగా అంగాంగిభావం ఎందుకు ఏర్పడుతుందో కారణం కూడా ఈ ళశ్లోకంలోను, వృత్తిలోనూ చెప్పబడింది అని భావం. 714 ధ్వన్వాలోకః నివేశనమేవ వా న కార్యమ్‌, కృతమపి చ అజ్గిరనవిభావానుభావైః ఉపబృంహణీయమ్‌. అన్యథా రసత్వాయోగాత్‌; తదభావే చ కథమబ్లాణ్గితా ఇత్యపి యేషాం మతం తైరపి కస్య చిత్‌ రసన్య ప్రకృష్ణత్వం, భూయ; ప్రబన్ధవ్యాపకత్వమ్‌, అన్యేషాం చ అల్పప్రబన్థానుగామిత్వమ్‌ అభ్యువగన్తవ్యమ్‌; ఇతివృత్త సంఘటనాయా ఏవ అన్యథా అనుపపత్తే: భూయః ప్రబన్టవ్యాపకన్య చ రసస్య రసాన్తర్రెర్యది న కాచిత్‌ సంగతిః తదితివృత్తస్యాపి న స్యాత్‌.

Chunk 74 — Dhwanyalokamu_pages0731-0740.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16043

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • విరోధం
  • విధంగా
  • భావం
  • విరోధీ
  • ఉన్న
  • స్థాయీ
  • స్థాయి
  • మరొక
  • అనగా
  • బాలానందిని
  • తస్య
  • లేకపోతే
  • ప్రబంధంలో
  • కూడా
  • లేదు
  • ధ్వన్వాలోకః
  • రూపం
  • ఉదాహరణకి
  • దానికి
  • కాని
  • దోషం
  • విరోధి
  • రెండు
  • వ్యాపించి
  • అర్ధం
  • ఉన్నా
  • చెప్పబడింది
  • ఉంటుంది
  • ఉంది
  • అవుతుంది

Extractive Summary:

అన్యే తు స్థాయితయా పఠితస్యాపి రసన్య రసాన్తరే వ్యభిచారిత్వమస్తి; యథా క్రోధస్య వీరే వ్యభిచారితయా పఠితస్యాపి స్థాయిత్వమేవ రసాన్తరీ; యథా తతృ్వజ్ఞానవిభావకస్య నిర్వేదస్య శాన్తే వ్యభిచారిణో వా నత ఏవ వ్యభిచార్యన్తరా పేక్షయా స్థాయిత్వమేవ; యథా విక్రమోర్వశ్యామ్‌ ఉన్మాదన్య చతుర్ధే ఒజ్కే ఇతి, ఇయన్తమర్థం బోధయతుమయం శ్లోక: “బహూనాం చిత్తవృత్తిరూపాణాం భావాన్తాం మధ్యే యస్య బహులం రూపం యథోపలభ్యతే స స్థాయీ భావి;;న చ రసః రసీకరణయోగ్య:ః, శేషాస్తు సంచారిఐ” ఇతి వ్యాచక్షతే. వాటిలో ప్రబంధంలో ఉన్న స్థాయి అయిన, అంగి అయిన, రసంతో, బెచిత్యాపేక్షచేత విరుద్ధమైన ఏకాశ్రయం గల (ఒకే ఆశ్రయంలో ఉండడంలో విరుద్ధమైన) ఏ విరోధిరనం ఉన్నదో, ఉదాహరణకి వీరరనంతో భయానకం, అది వేరు వేరు ఆశ్రయాలు కలదిగా చేయదగినది; ఆ వీరానికి ఆశ్రయుడైన కథానాయకుని శత్రువుతో నంబంధించినట్లు భయానకాన్ని తూర్చాలి. యచ్చేతి “ఈ లోకంలో వివిధకామాల అనుభవంవల్ల కలిగే ఏ సుఖం ఉన్నదో, దేవలోకసంబంధియైన ఏ గొప్ప సుఖం ఉన్నదో ఈ రెండు సుఖాలూ కూడ ఆళను విడిచిపెట్టడంవల్ల కలిగే సుఖంయొక్క పదహారవ అంశానికి కూడ పోలవు”.

Chunk 75 — Dhwanyalokamu_pages0741-0750.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16262

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • మధ్య
  • అందుచేత
  • కాదు
  • లేదు
  • అర్ధం
  • విరోధం
  • అనగా
  • ఉన్న
  • భావం
  • ఇక్కడ
  • చెపుతున్నాడు
  • కాని
  • కూడా
  • ఉంది
  • స్థాయిభావం
  • ఆశంక
  • చేతి
  • శాంతరసం
  • శాంతం
  • స్థాయి
  • విషయం
  • లోచనం
  • ఏవేతి
  • బాలానందిని
  • ప్రతీయతే
  • రసాల
  • శాంతానికి
  • పట్టి
  • ఇత్యాది
  • సమాధానం

Extractive Summary:

బోచనం నను న ప్రతీయతే; నాస్య విభావాః సన్తీతి చేత్‌ - న; ప్రతీయతే ఏవ తావదసొ. ఈ విషయాన్నే దయావిరాదీనాం చ అని చెపుతున్నాడు. దీనికి నమాధానం చెపుతున్నాడు - స్వదేహేతి ఎ “వ్వదేవహాన్‌” అనడంచేత దేవోత్వాభిమానంచేతనే ఈ దేహాలకీ ఆ దేవోలకీ తాదాత్యంయొక్క సంభావన సిద్ధిస్తుంది గాన ఏకాశ్రయత్వం ఉంది.

Chunk 76 — Dhwanyalokamu_pages0751-0760.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 14805

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [182]

Key Terms:

  • కాదు
  • సంబంధించిన
  • గాని
  • బాలానందిని
  • కావ్యశోభ
  • కావ్యం
  • అర్ధం
  • చెప్పిన
  • శృంగారం
  • చేతి
  • ఉన్న
  • అనగా
  • లేదు
  • శృంగారానికి
  • వినేయులను
  • అనేది
  • విధంగా
  • లోచనం
  • ధ్వన్యాలోకం
  • కాని
  • తదితి
  • ఉన్ముఖులను
  • వినేయోన్ముఖీకరణం
  • అన్ని
  • దుష్టం
  • చెప్పబడింది
  • మరొక
  • విషయం
  • కర్మ
  • తృతీయోద్దోతః

Extractive Summary:

వృత్తికారుడు - “శ్ళబ్లారాడ్డై:” మొదలు “మునిభిరవతారితా” అనే వాక్యాలచేత “వినేయానున్ముఖీకర్తుమ్‌” అనే అంశాన్ని వివరించి “కిం చ” మొదలు “న విరోధ” వరకు ఉన్న వాక్యంచేత “కావ్యశోభార్థమేవ నా” అనే దానిని వివరించాడు. ధ్వన్యాలోకం కిం చ ళృజబ్గారన్య నకలజనమనోవారాభిరామత్వాల్‌ తదబ్గసమావేవః కావ్యే శోభాతిశయం పుష్టాతీత్యనేనాపి ప్రకారేణ విరోధిని రసే శృజ్ణారాబ్లసమావేశః న విరోధీ. 742 ధ్వన్వాలోకః ప్రతివానికీ ప్రియురాలి కటాక్షం అభిలషణీయమే గాన దానియందు ( ఈ విధమైన ఉవమానమునందు) టవ్రీతి గల వినేయుడు దానియందు (వవర్తించి గుడజిహ్వికాన్యాయంచేత (చేదుమందు త్రాగించే ముందు బెల్లం తినిపించి నాలుకకు తీపి కలిగించడం గుడజిహ్వాకాన్యాయం) ప్రసక్తానుప్రసక్తమైన (ఒకదాని తరవాత ఒకటిగా గొలుసుకట్టుగా వచ్చే) వస్తుత్వంయొక్క బోధచేత వైరాగ్యంలో పర్యవసానం చెందుతాడు.

Chunk 77 — Dhwanyalokamu_pages0761-0770.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 15731

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • లేదు
  • అయితే
  • క్రమం
  • బాలానందిని
  • అనగా
  • కూడా
  • కాని
  • ననగా
  • రసాదులు
  • శరీరం
  • అర్ధం
  • విషయం
  • ముందు
  • వాచ్యం
  • కాదు
  • జాత్యత్వం
  • ఉన్న
  • ప్రతీతి
  • అందుచేత
  • ఉండాలి
  • ధ్వన్యాలోకం
  • చెపుతున్నాడు
  • లోచనం
  • రెండు
  • యుక్తం
  • అందరికీ
  • ఎందువల్ల
  • విధంగా
  • తప్పక
  • ఉంది

Extractive Summary:

స తు లాఘవాత్‌ న ప్రకాశ్యతే “ఇత్యలక్ష్యక్రమా ఏవ సన్తః వ్యజ్య్యా రసాదయ:” ఇత్య్యుక్తమ్‌. నన్వితి - ఏది దేని ధర్మమో అది ఆ ధర్మిభాసించినప్పుడు ప్రతివానికీ కూడ తప్పక భాసిస్తుంది (కనబడుతుంది) ఆనే ఈ నియమం అనైకాంతికం; వ్యభిచారదోషదుష్టం. రసాదులకైతే ఉన్మగ్నత్వం ఉండనే ఉంది - అని కొందరు ఈ గ్రంథాన్ని (నైవమ్‌ మొదలు “న చైవమ్‌” వరకు ఉన్న గ్రంథాన్ని) వివరించారు.

Chunk 78 — Dhwanyalokamu_pages0771-0780.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 16572

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ఇక్కడ
  • క్రమం
  • అనగా
  • జ్ఞానం
  • అర్ధం
  • కూడా
  • చెపుతున్నాడు
  • భావం
  • ఉంటుంది
  • రెండు
  • ఉన్న
  • విధంగా
  • లక్ష్యతే
  • కలుగుతుంది
  • లోచనం
  • భావః
  • బాలానందిని
  • ఉండాలి
  • పౌర్వాపర్యం
  • ఉంటే
  • విషయం
  • వెంటనే
  • అందుచేత
  • లేదు
  • భవతి
  • తత్ర
  • తరవాత
  • ఉండడం
  • లేదా
  • మాత్రమే

Extractive Summary:

ఈ విషయం చెప్పినట్లయింది - గుణాలు ఉన్న కావ్యంలో సంకరానికి అవకాశం లేకుండా (ఆ యా శబ్ద) సంఘటనలు ప్రయోగించబడినవి గాన క్రమం గుర్తించబడదు, యది తు వాచ్యావిరోధీ రసో న స్యాత్‌ ఉచితొ చ ఘటనా న భవేత్‌ తల్లక్ష్యేతైవ క్రమ ఇతి. తథావిధే చ విషయే వాచ్యవ్యబ్య్యయోరత్యన్తవిలక్షణత్వాత్‌ యైవ ఏకన్య థవ్రతీతి; సైవ ఇతరస్యేతి న శక్యతే వక్తువు.

Chunk 79 — Dhwanyalokamu_pages0781-0790.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 16144

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • అనగా
  • విషయం
  • తత్ర
  • బాలానందిని
  • మరొక
  • కూడా
  • శబ్దం
  • వ్యంగ్యం
  • అయితే
  • వాచ్యం
  • వాచకత్వం
  • విషయంలో
  • అందుచేత
  • దానికి
  • గమకత్వం
  • క్రమం
  • లోచనం
  • విధంగా
  • విషయాన్ని
  • ఉన్న
  • ఒకటి
  • చెపుతున్నాడు
  • వ్యాపారం
  • చేతి
  • కాదు
  • వేరు
  • అర్భాంతరం
  • ధ్వన్యాలోకం
  • ఉంటుంది

Extractive Summary:

  1. ఇతి శబ్దావగతై:ః పదార్థెః తాత్సర్యేణ యోఒర్ధ ఉత్పాద్యతే స ఏవ వాక్యార్థః; స ఏవ చ వాచ్య ఇతి. అత్రేతి :- ఇక్కడ చెప్పబడుచున్నది - ఏ స్థలంలో ఒక శబ్దం తన అర్ధాన్ని బోధిస్తూ మరొక అర్భాన్ని కూడా తెలుపుతుందో అక్కడ ఆ శబ్దాని కున్న స్వార్ధాభిధాయకత్వానికి, అర్భాంతరాన్ని తెలపడంలో హేతువు అవడానికి విశేషం (భేదం) ఉందా లేదా? ప్రసిద్ధేతి - అ అర్భాంతరం ప్రసిద్ధమైన శబ్బాంతరంతో సంబంధానికి యోగ్యంగా ప్రతీయమానం అవుతూండడంవల్ల తన వాచ్యార్థాన్ని బోధించే మరొక శబ్దంచేత విషయంగా చేసుకొనబడుతున్నది, అవగమింపచేయబడుతూన్నదనగా, ఆ విషయంలో ప్రకాశనం (వ్యంజింపచేయడం) అనడమే యుక్తం.

Chunk 80 — Dhwanyalokamu_pages0791-0800.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 15399

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • కూడా
  • వ్యంగ్యం
  • బాలానందిని
  • లేదు
  • విషయంలో
  • కాదు
  • అయితే
  • తరవాత
  • ఉంటుంది
  • చెపుతున్నాడు
  • మరొక
  • శబ్దం
  • అందుచేత
  • భావం
  • వ్యంజకత్వం
  • విధంగా
  • ప్రాధాన్యం
  • శబ్దానికి
  • దాని
  • అనేది
  • తృతీయోద్దోతః
  • వాచకత్వం
  • ఎందుకు
  • యుక్తం
  • కాని
  • అనగా
  • వేరుగా
  • ఉన్న
  • సమవాయికారణం

Extractive Summary:

సంకేతాన్ని పట్టి, ఒక శబ్దం ఒక అర్భాన్ని వ్యవధానం లేకుండా(సాక్షాత్తుగా) ప్రతిపాదించడం వాచకత్వం- ఆ శబ్దమే. న బేతి:-ఇక్కడ శబ్దానికి అర్ధం విషయంలో ఈ విధమైన వాచకత్వం లేదు; ఆ శబ్దం విషయంలో ఆ అర్ధానికి పైన చెప్పిన వాచ్యత్వం వంటి వాచ్యత్వమూ లేదు. నన్వితి:- ఈ విధంగా వాచకశక్తి కుదరకపోతే కుదరకపోవచ్చు, తాతృర్యశ్రక్తి ఉండవచ్చు కదా అని అఆళశంకించి, న చేత్యాదికం చెపుతున్నాడు.

Chunk 81 — Dhwanyalokamu_pages0801-0810.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 15900

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • వ్యంజకత్వం
  • గుణవృత్తి
  • మరొక
  • వాచకత్వం
  • అనగా
  • విషయం
  • అర్ధం
  • కాదు
  • శబ్దం
  • బాలానందిని
  • ఆశ్రయించి
  • అయితే
  • తత్ర
  • ఉన్న
  • చెపుతున్నాడు
  • చేతి
  • అర్థం
  • స్వరూపం
  • లోచనం
  • వాచకత్వంకంటె
  • ఉంటుంది
  • వ్యజ్ఞుకత్వం
  • దర్శయతి
  • అర్ధాన్ని
  • ఇత్యాదులలో
  • కాని
  • అర్థాన్ని
  • అలాంటి
  • వ్యాపారః
  • విషయః

Extractive Summary:

తత్ర రసాదిప్రతీతిః గుణవృత్తిరితి న కేన చిదుచ్యతే, న చ శక్యతే వక్తుమ్‌. న చ శక్యత ఇతి - లక్షణాసామగ్ర్యాస్తత్రా విద్యమానత్వాదితి హి పూర్వమేవోక్తమ్‌. “అగ్ని ర్మాణవకః” (పిల్లవాడు అగ్ని) ఇత్యాదులలో వలె ఏదైన నిమిత్తంచేత ఒక శబ్దం ఎక్కడైతే పూర్తిగా తన అర్ధాన్ని క్రప్పిపుచ్చివేసి మరొక విషయంలో ఆరోపించబడుతుందో (పై ఉదాహరణలో 'అగ్ని' శబ్దం తన అర్థాన్ని పూర్తిగా విడిచివేసి పిల్లవానియందు ఆరోపించబడినట్లు), లేదా “గజ్లాయాం ఘోషః” ఇత్యాదులందు వలె ఎప్పుడైతే ఒక శబ్దం తన అర్థాన్ని ఒక అంశంచేత విడవకుండా ఆ అర్ధంతో ఉన్న సంబంధం ద్వారా మరొక విషయాన్ని (అర్ధాన్ని) ఆక్రమిస్తుందో, (పై ఉదాహరణంలో 'గజ్లా' శబ్దం తన (ప్రవాహరూపార్ధాన్ని కొంతవరకు విడిచివేసి ప్రవాహానికి దగ్గర ఉన్న తీరాన్ని బోధ్రించినట్లు) అలాంటి గుణవృత్తియందు వివక్షితవాచ్యత్వం కుదరదు కదా?

Chunk 82 — Dhwanyalokamu_pages0811-0820.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 16160

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • కాదు
  • గుణవృత్తి
  • అనగా
  • వ్యంజకత్వం
  • విషయంలో
  • చూపుతున్నాడు
  • అర్ధం
  • భావం
  • అర్థం
  • బాలానందిని
  • ఉంటుంది
  • ఉన్న
  • కాని
  • తస్య
  • తత్ర
  • మరొక
  • చేతి
  • చెపుతున్నాడు
  • అక్కడ
  • వాచకత్వం
  • అనియతం
  • చెప్పిన
  • ననగా
  • విషయం
  • దానిని
  • అయితే
  • మాత్రమే
  • లేదు
  • విధంగా
  • రూపం

Extractive Summary:

గుణవృత్తివ్యవహారం లేకపోవడానికి (వివక్షితవాచ్యధ్వని గుణవృత్తి కాదనడానికి) హేతువును చూపడం కోసం ముందు ఆ గుణవృత్తియొక్క వృత్తాంతాన్ని చూపుతున్నాడు - న హీతి. తస్య ప్రభేదద్వయే గుణవృత్తి ప్రభేదద్వయరూపతా లక్ష్యత ఏవ యతః; అయమపి న దోషః, యస్మాదవివక్షితవాచ్యో ధ్వనిః గుణవృత్తిమార్గాశ్రయో౭పి భవతి, న తు గుణవృత్తిరూప ఏవ. (న') దీనితో కూడ అన్వయించుకొని ఈ అర్థం చెప్పబడింది) అది వ్యంగ్యం (ప్రతీతికి హేతువు కదా?

Chunk 83 — Dhwanyalokamu_pages0821-0830.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 16109

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • లేదు
  • అర్ధం
  • అనగా
  • కాదు
  • వ్యంగ్యం
  • బాలానందిని
  • భావం
  • అందుచేత
  • గాని
  • ఉంటుంది
  • అయితే
  • ఇక్కడ
  • వ్యంజకత్వం
  • లేదా
  • కాని
  • అన్ని
  • బ్రహ్మ
  • ధూమం
  • పట్టి
  • మూడు
  • ఉండాలి
  • ఉన్న
  • సంబంధం
  • నిత్యం
  • పక్షంలో
  • లోచనం
  • వాక్యం
  • కూడా
  • ప్రామాణ్యం
  • అభిప్రాయంతో

Extractive Summary:

808 ధ్వన్వాలోకః అపౌరుషేయవాక్యాలకి కూడా అ(ప్రామాణ్యం చెప్పవలసివస్తుంది అని ఈ ప్రఘట్టకానికి భావం. ఈ విధంగా ఆ వాక్యార్ధంలో పురుషాభిప్రాయప్రవేశం ఉండడంవల్లనే “అబ్గుల్యగే కరివరకులమ్‌” (ఏనుగుల గుంపు వ్రేలిచివర ఉన్నది) ఇత్యాదివాక్యాలు అసత్యార్థా లని చెప్పబడింది. వైయాకరణులకు కూడ ధ్వని అంగీకార్యమే అని చెపుతున్నాడు - పరినిళ్చితేతి ;:-ఏ వచైయాకరణులతో కూడ విరోధావిరోదాలు చింతింనబడతాయో (చింతింపబడవలసి ఉన్నాయో) ఆ నిశ్చితమైన నిర్దుష్టశబ్దబ్రహ్మగల పండితుల మతాన్ని ఆశ్రయించే ఈ ధ్వనివ్యవహారం ్రవర్తించినది.

Chunk 84 — Dhwanyalokamu_pages0831-0840.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 16685

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అనగా
  • కాదు
  • కాని
  • విషయంలో
  • అర్ధం
  • శబ్దం
  • విధంగా
  • వ్యంజకత్వం
  • తత్ర
  • రెండు
  • ఉన్న
  • జ్ఞానం
  • ఇతికర్తవ్యత
  • విషయం
  • లేదు
  • దాని
  • భావం
  • ఉంటుంది
  • బాలానందిని
  • అందుచేత
  • లింగం
  • విషయః
  • వివరణ
  • చెపుతున్నాడు
  • నీలం
  • వాచకత్వం
  • విప్రతిపత్తి
  • వ్యజ్ఞుకత్వం
  • ఉంది
  • వ్యాపారః

Extractive Summary:

“ఆ పండితుల మతాన్ని ఆశ్రయించే ఈ ధ్వనివ్యవహారం వచ్చింది గాన వాళ్లతో విరోధావిరోధచింతతో పని లేదు” అని అర్ధం చక్కగా కుదురుతుంది. ఈ విధంగా ఆ రెండూ కూడ (శబ్దప్రకాశనేచ్చ్ళ, అర్ధప్రకాశనేచ్ళ్చ - ఈ రెండూ కూడ) శబ్దాలకు అనుమేయమైన విషయం; అనగా శబ్దం వినగానే ఈ రెండు వివక్షలూ ఊహించబడతాయి. యది హి లిజ్గితయా తత్ర శబ్దానాం వ్యాపారః స్యాత్‌ తచ్చబ్బార్ధే నమ్యజ్మిథ్యాత్వాదివివాదా ఏవ న వ్రవర్తీరన్‌, ధూమాదిలిజ్లానుమితానువేయాన్తరవత్‌.

Chunk 85 — Dhwanyalokamu_pages0841-0850.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 15941

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [229]

Key Terms:

  • వ్యంజకత్వం
  • కాదు
  • విషయంలో
  • విషయం
  • అనగా
  • యత్ర
  • అర్ధం
  • విధంగా
  • బాలానందిని
  • చెప్పబడింది
  • భావం
  • తత్ర
  • చెపుతున్నాడు
  • లక్షణం
  • చెప్పడం
  • అనుమానం
  • అనేది
  • వ్యంగ్యం
  • గూర్చిన
  • లోచనం
  • సంబంధం
  • వ్యాపారం
  • మరొక
  • లేదు
  • మాత్రమే
  • దానిని
  • అయితే
  • చేతి
  • అవుతుంది
  • కేవలం

Extractive Summary:

యధా చేతి - మరొక ప్రమాణాన్ని అనుసరించి ఇది యథార్థం అవునా కాదా అని వాచ్యం విషయంలో పరీక్ష చేసినప్పుడు అ వాచ్యార్థం ప్రమాజూంతరావికి విషయం అయినా కూడ దానిని శబ్బ్దవ్యాపారానికి విషయం అనడంలో వాని ఏ విధంగా లేదో అట్లే వ్యంగ్యం విషయంలో కూడ. ఆ వ్యంజకత్వం ఒకప్పుడు లింగత్వం గాను, ఒకప్పుడు మరొక రూపంచేత వాచకశబ్దాలలోను, అవాచకాలైన గీతాదశబ్దాలలోను కూడ ఉన్నది; అది అందరు వాదులచేత కూడ నిరాకరింప శక్యం కానిది అని చెపడంకొరకు మాచేత ఈ ప్రయత్నం ప్రారంభించబడింది. ఈ విధంగా భేదాలతోనూ అవాంతరభేదాలతోనూ కూడిన ధ్వనియొక్క స్వరూపం ఎంత ఉన్నదో అదీ, వ్యంజకముఖేన ఏ స్వరూపం ఉన్నదో దాని నంతనీ ప్రతిపాదించి ఒక్క ప్రఘట్టకంచేత ప్రాణమైన వ్యంగ్యవ్యంజకభావాన్ని శిష్యులబుద్ధిలో ప్రవేశింపచేయడానికి వ్యంజకాన్ని గూర్చిన వాదస్థానం (వివాదం ఉండడానికి తగిన అంశం) రచింపబడింది.

Chunk 86 — Dhwanyalokamu_pages0851-0860.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 15014

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [140]

Key Terms:

  • విధంగా
  • అనగా
  • అర్ధం
  • తత్ర
  • బాలానందిని
  • ప్రాధాన్యం
  • చెప్పబడింది
  • గుణీభావః
  • శ్లో
  • భావం
  • లోచనం
  • అన్యే
  • ఇక్కడ
  • వాచ్యార్థం
  • వ్యంగ్యమైన
  • ధ్వన్యాలోకం
  • గుణీభావం
  • సుఖావహాః
  • ప్రకారం
  • అర్థం
  • వ్యంగ్యం
  • వస్తువుయొక్క
  • చూపుతున్నాడు
  • అత్ర
  • పైకి
  • కూడా
  • ద్వారా
  • ఉన్న
  • వాచ్యార్థానికి
  • మాత్రమే

Extractive Summary:

ఆ విధంగా - ప్రసన్నేతి - “ప్రసన్నములు గంభీరములు అయిన పదాలు గల, సుఖజనకాలైన ఏ కావ్యబంధాలు గలవో వాటిలో కూడ బుద్దిమంతునిచేత ఈ ప్రకారమే (పద్ధతియే) కూర్చదగినది” యే చేతి:- అపరిమితమైన స్వరూపం కలవైనా ఆ విధమైన అర్ధంతో సుందరములై ప్రకాశిస్తున్న ఏ కావ్యబంధాలు వివేకవంతులకు సుఖకరముటై ప్రకాశిస్తున్నాయో వాటి అన్నింటిలోనూ కూడ ఈ గుణీభూతవ్యంగ్యం అనే ప్రకారం సమన్వయించుకొనదగినది. ఆ కావ్యబంధంలో ఈ ప్రకారమే చారుత్వానికి హేతువు అని భావం.

Chunk 87 — Dhwanyalokamu_pages0861-0870.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16617

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అతిశయోక్తి
  • ఉంటుంది
  • అర్ధం
  • చెపుతున్నాడు
  • అనేది
  • అందుచేత
  • వాటిలో
  • ఇక్కడ
  • దీని
  • ఒకప్పుడు
  • వ్యంగ్యం
  • అవుతుంది
  • తత్ర
  • అన్ని
  • అనగా
  • భావం
  • ఉదాహరణకి
  • గర్భంలో
  • బాలానందిని
  • విషయంలో
  • ఏమిటి
  • లోచనం
  • ఎందువల్ల
  • ననగా
  • దాని
  • చేతి
  • వాటి
  • జీవితం
  • కాదు
  • లేదు

Extractive Summary:

న చ సామాన్యం శబ్బ్దాద్విశేషప్రతీతేః పృథగ్ఫ్భూతతయా పశ్చాత్తనత్వేన చకాస్తి ఇతి కథమస్య వ్యబ్య్యత్వమ్‌ ఇత్యాశబ్క్యాహ - భామహేనేతి. అలంకారమాత్రం౦ చ న కించిద్దశ్యేత. ఆ గుఖీభూతవ్యంగ్యాన్ని గుర్తిస్తే ఈ భేదాలన్నీ గుర్తించబడతాయి.

Chunk 88 — Dhwanyalokamu_pages0871-0880.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15988

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • కాని
  • బాలానందిని
  • అనగా
  • అందుచేత
  • మరొక
  • విషయం
  • చెపుతున్నాడు
  • లోచనం
  • అవుతుంది
  • కొన్ని
  • ప్రకారం
  • అలాంటి
  • లక్షణం
  • వ్యంగ్యం
  • కార్యం
  • చోట్ల
  • తరవాత
  • చెప్పబడుతుంది
  • పరంగా
  • కాదు
  • అలంకారాలు
  • ధ్వన్వాలోకః
  • చారుత్వం
  • విధంగా
  • ఉన్న
  • చెప్పిన
  • గుణీభావం
  • ముఖ్యా
  • శ్లో

Extractive Summary:

న చైవమాదీతి:.- ఈ మొదలైనవి (ఉపమా రూపకాదులు) కావ్యానికి ఉపయోగించేవి కాదు. లజ్జను, జంకును ధ్వంసింపచేయ గల ఆ మన్మథాచార్యు డిచ్చిన ఈ ఆజ్ఞ దాటశక్యం కానిది. కిం పునః = మరే మనగా, జనస్య జాయేవ= సాధారణజనుని భార్య వలె, తం నాపితమ్‌= ఆ మంగలివానిని, న కామయామహే= మేం కోరడం లేదు.

Chunk 89 — Dhwanyalokamu_pages0881-0890.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16120

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • వ్యంగ్యం
  • బాలానందిని
  • ఇక్కడ
  • అర్ధం
  • లేదు
  • అనగా
  • అందుచేత
  • తత్ర
  • కేవలం
  • ప్రాధాన్యం
  • తృతీయోద్దోతః
  • భావం
  • శ్లో
  • ఉంది
  • ఉన్న
  • ఇప్పుడు
  • అలాంటి
  • విపరీతలక్షణ
  • ప్రతీయతే
  • ప్రాధాన్యమ్‌
  • కాదు
  • అంగం
  • మృజత
  • కోపాత్‌”
  • కూడిన
  • నువ్వు
  • పునః
  • అయిన
  • ఒకానొక
  • శబ్దం

Extractive Summary:

“న దృశ్యతే చన్టః అస్యామ్‌” (దీనియందు చంద్రుడు చూడబడడు) అనే అర్ధంలో ఈ శబ్దం ప్రయోగించబడుచున్నది. యశ్చ= ఏది, యుక్త్యాజ యుక్తిచేత, అన్య ప్రభేదస్యజ= ఈ వ్రభేదంయొక్క, విషయః= విషయంగా, ప్రతీయతే= తెలియబడుతుందో, తత్ర= అక్కడ, సహృదయైః= సహృదయులచేత, ధ్వనియోజనా=ధ్వనియొక్కయోజన(కూర్చు), న విధాతవ్యా= చేయదగినది కాదు. చరణౌ= పాదాలను, రంజయిత్వా= రంజింపచేసి (రంగు పూసి), అనేన= ఈ పాదంచేత, పత్యుః= భర్తయొక్క, శిరశ్చన్తకలామ్‌ = శిరస్సునందలి చంద్రకళను, స్పృశ= స్పృశించుము, ఇతి= అని, సఖ్యా= సఖురాలిచేత, పరిహాసపూర్వమ్‌= పరిహానపూర్వకముగా, కృతాశీః= చేయబడిన ఆశీర్వాదం గల, సా=ఐ ఆ పార్వతి, తామ్‌= ఆమెను, మాల్యేన= మాలికచేత, నిర్వచనమ్‌= ఏమీ మాటలాడకుండా, జఘాన= కొట్టెను.

Chunk 90 — Dhwanyalokamu_pages0891-0900.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16183

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • లేదు
  • అర్ధం
  • రెండు
  • ఉన్న
  • చేతి
  • లేని
  • అనగా
  • భావం
  • అయితే
  • యత్ర
  • బాలానందిని
  • తాను
  • విషయంలో
  • లోచనం
  • త్వితి
  • చెపుతున్నాడు
  • ఇక్కడ
  • శబ్దంచేత
  • వ్యంగ్యం
  • అనేది
  • తోను
  • అర్థం
  • భవతి
  • అన్యథా
  • స్వయమేవ
  • తగిన
  • శ్లోకంలో
  • అభిప్రాయం
  • రాగి
  • కాదు

Extractive Summary:

ఈ దృష్టితో చూస్తే కూడ ఇక్కడ అసంభవం అవడం అనేది లేదు అని ఆశంకించుకొని చెపుతున్నాడు - న చేతి. (117) అనయోర్చి ద్వయోః శ్లోకయోః ఇక్షుచక్తుషీ వివక్షితస్వరూపే ఏవ న చ ప్రస్తుతే. యథా వా ఇతి:- మరొక ఉదాహరణం నా శ్లోకమే ఎట్లనగా - అమీ ఇతి :- సుభగరూపాః= సుందరమైన రూపం గల, అమీ= ఈ, యే భావాః= ఏ పదార్థాలు, దృశ్యన్తే= కనబడుచున్నవో, క్షణమ్‌= క్షణకాలం, యస్య= దేనికి (ఏ నేత్రానికి), విషయతామ్‌= విషయత్వాన్ని, ఉపగతానామ్‌= పొందిన, ఏషామ్‌= వీటికి, సఫలతా= సఫలత్వం, భవతి నను= కలుగునో, ఇదం చక్షుః= అట్టి ఈ నేత్రం, అధునా= ఇప్పుడు, లోకే= లోకం, నిరాలోకే= వెలుతురు లేనిది అగుచుండగా, సర్వైః= సమస్తమైన, అన్వ్యై;=జ ఇతరములైన, అవయవైః= కరచరణాద్యవయవాలతో, సమం జాతమ్‌= సమం అయిపోయింది; అథవా= లేదా, న జాతమ్‌= కాలేదు.

Chunk 91 — Dhwanyalokamu_pages0901-0910.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15517

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • కాదు
  • బాలానందిని
  • కాని
  • విషయం
  • చెపుతున్నాడు
  • విధంగా
  • చిత్రం
  • తత్ర
  • గాని
  • ఉన్న
  • దానిని
  • అయిన
  • చెప్పబడింది
  • యత్ర
  • తృతీయోద్దోతః
  • నన్వితి
  • అయితే
  • అవుతుంది
  • కూడా
  • ధ్వన్యాలోకం
  • కథ్యతే
  • ఇక్కడ
  • హీతి
  • లేనిదీ
  • లోచనం
  • భావం
  • అనేది
  • లేదు
  • కావ్యం

Extractive Summary:

చెట్టుతో ఉక్తి - ప్రత్యుక్తులు సంభవించేవి కాదు గాన వివక్షితం కాని వాచ్యార్థం గలదే అయిన ఈ శ్లోక్టంచేత సమృద్భడైన ఒక అసత్పురుషుని సమీపంలోనే ఉన్న, ఆత్మాభిమానవంతుడైన ఒక నిర్ధనుని పరిదేవితం (శోకభరితవచనం) తాత్పర్యంచేత వాక్యార్థంగా చేయబడింది అని ప్రతీయమానం (గమ్యం) అవుతున్నది. ఈ శ్లోకంలో వాచ్యం వివక్షితం కాకపోవడానికి హేతువును చెపుతున్నాడు - న హీతి. ఏవమితి - ఈ విధంగా వ్యంగ్యస్వరూపం నిరూపించి దేనిలో ఏ మాత్రమూ ఆ వ్యంగ్యం ఉండదో దాని విషయం (వార్తా) ఏమిటి అని నిరూపించడానికి ప్రధానేత్యాదికారికాద్వయంచేత చెపుతున్నాడు.

Chunk 92 — Dhwanyalokamu_pages0911-0920.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15608

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • భావం
  • కాని
  • విధంగా
  • అనగా
  • బాలానందిని
  • అందుచేత
  • గాని
  • అవుతుంది
  • అలాంటి
  • వస్తువు
  • ధ్వని
  • పట్టి
  • తత్‌
  • లేదు
  • ఉన్న
  • లేదా
  • చెప్పిన
  • అర్థం
  • విషయం
  • ప్రకాశతే
  • భరేణ
  • సంకీర్ణం
  • కాదు
  • అపారే
  • చేత్‌
  • కవులకు
  • రసానికి
  • గొని
  • లోచనం

Extractive Summary:

యత; పరిపాకవతాం కవీనాం రసాదితాత్పర్యవిరహే వ్యాపార ఏవ న శోభతే. రసాదితాత్పర్యే చ నాస్తేవ తద్వస్తు యదభిమతరసాబ్లతాం నీయమానం న ప్రగుణీభవతి. న ఏవ= అతడే, వీతరాగశ్చేత్‌= లౌకికవిషయాలలో ఆసక్తి లేని వైరాగ్యవంతుడైతే, లేదా భావుకుడు కాకపోతే, తత్‌= ఆ కావ్యప్రపంచం, సర్వమేవ= సమస్తమూ కూడ, నీరసమ్‌= రసవిహీనం అవుతుంది.

Chunk 93 — Dhwanyalokamu_pages0921-0930.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16249

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [15]

Key Terms:

  • భేదాలు
  • రెండు
  • విధంగా
  • తత్ర
  • అత్ర
  • అందుచేత
  • ధ్వని
  • ఇక్కడ
  • అర్ధం
  • బాలానందిని
  • కొన్ని
  • లేదు
  • విరోధం
  • తృతీయోద్దోతః
  • మూడు
  • సంకరం
  • ఎట్లనగా
  • శ్లో
  • వ్యంగ్యం
  • అనగా
  • చేతి
  • కాని
  • ఉండి
  • విషయం
  • వేరు
  • ధ్వన్యాలోకం
  • ఇత్యాదౌ
  • దేవర
  • కిమపి
  • ఇత్యాదిశ్లోకంలో

Extractive Summary:

ఇది ఈ వృత్తాంతం అంతా చూసి ఆ దేవరుని చౌరకామిని యైన మరొక స్త్రీ అంటూన్న మాటలు. అత ఏవ చ పదార్థా శ్రయత్వే గుణీభూతవ్యబ్యస్య, వాక్యార్ధాశయత్వే చ ధ్వనేః సంకీర్ణతాయామపి న విరోధః స్వప్రభేదాన్తరవత్‌. అత ఏవ చేతి - ఈ లక్ష్యంలో కనబడుతూన్నది గాన అని అర్ధం.

Chunk 94 — Dhwanyalokamu_pages0931-0940.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16492

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [135]

Key Terms:

  • అనగా
  • దృష్టి
  • అర్థం
  • బాలానందిని
  • విధంగా
  • అర్ధం
  • యత్ర
  • కాని
  • లోచనం
  • శబ్దం
  • భావం
  • అయిన
  • ధ్వని
  • ఉంటుంది
  • అలంకారం
  • జ్ఞానం
  • ఇక్కడ
  • కాదు
  • సుఖం
  • హరతి
  • కూడా
  • ఎట్లనగా
  • విషయంలో
  • వైపశ్చితీ
  • రెండు
  • భవతి
  • దృష్టిః
  • సారం
  • దానితో
  • కొన్ని

Extractive Summary:

యా ఇతి - రసాన్‌ = రసములను, రనయితుమ్‌=రసింపచేయడానికి, వ్యాపారవతీ=వ్యాపారం గల, కవీనామ్‌= కవులయొక్క, కొ చిత=ఒకానొక, నవా=నూతనమైన, యా=ఏ, దృష్టి:=దృష్టికలదో, పరినిష్టితార్థవిషయోన్మేషా= పరినిష్టితమైన (నిశ్చితమైన) అర్భాల విషయంలో వికాసం గల, వైపశ్చితీ= పండితుల సంబంధమైన, యా= ఏ దృష్టి ఉన్నదో, తే ద్వే అపి= ఆ రెండు దృష్టులను కూడ, అవలమ్బ్య=అవలంబించి, అనిశమ్‌= ఎల్లప్పుడూ, విశ్వమ్‌=ప్రపంచాన్ని, నిర్వర్ణయన్తః= చూస్తున్న వయమ్‌=మేము, శ్రాన్తాః=అలిసిపోయినాము. న చ పూర్వత్రాష్యేవం వాచ్యమ్‌; న వా శబ్దేన శబ్బశక్ష్యనురణనయా విరోధస్య సర్వథావలమృనాత్‌. ముల్గోకాలలో సారమైన ఆ విధమై సకలస్త్రీ జనానికీ ఏది ఈ విధంగా చేస్తుందో, సురతంవల్ల కలిగిన గ్గానిని, అలసటను, హరిస్తుందో, మరియు (మరొక అర్ధం) సురతాన్ని గూర్చిన గ్గానిని పునఃసంభోగేచ్భను ఉద్దీష్తం చేయడంచేత హరిస్తుందో.

Chunk 95 — Dhwanyalokamu_pages0941-0950.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 15286

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • విధంగా
  • బాలానందిని
  • అర్ధం
  • ధ్వనేః
  • సంకరం
  • రెండు
  • చెప్పబడింది
  • లేదా
  • ఇక్కడ
  • విధాల
  • ధ్వని
  • లోచనం
  • గాని
  • మరొక
  • ధ్వనికి
  • అవడంచేత
  • ప్రతి
  • సంసృష్టి
  • నృత్తం
  • లేదు
  • రీతి
  • చేతి
  • కాదు
  • తరవాత
  • వివరణ
  • ధ్వన్యాలోకం
  • సంసృష్టేతి
  • సంసృష్టమైన
  • ఎట్లనగా
  • కేవలం

Extractive Summary:

ఆడసింహం తన పిళ్ణుల్ని తినబోతున్నప్పుడు బోధిసత్తుడు తన శరీరాన్ని ఆ సింహానికి ఇస్తూండగా ఎవరో ఈ చాటువచనం పలుకుతున్నారు. ఈ సంసృష్టాలంకారాలకి “అభినవప్రయోగే చ రసికేషు” “పసారితగీతానామ్‌” అనే శబ్దశర్త్యుదృవధ్వనులతో సంసృష్టి. ఇత్యుక్రేతి - ఇతి = ఈ విధంగా, యః ధ్వనిః = ఎ ధ్వని, ఉక్తలక్షణ:=చెప్పబడిన లక్షణం కలదో, అది, సత్కావ్యమ్‌=సత్కావ్యాన్ని, కర్తుం వా= రచించడానికి గాని, జ్ఞాతుం వా= తెలిసికొనడానికి గాని, సమ్యక్‌= బాగా, అభియుక్రై;= శ్రద్ధ (పట్టుదల) గల, సద్భిః= పండితులచేత, ప్రయత్నతః=ప్రయత్నంవల్ల, వివేచ్యః=వివేచింపదగినది.

Chunk 96 — Dhwanyalokamu_pages0951-0960.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15042

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • లక్షణం
  • శక్యం
  • అనగా
  • చెప్పిన
  • బాలానందిని
  • చెప్పడానికి
  • ధ్వని
  • లోచనం
  • అర్ధం
  • మరొక
  • ఉన్న
  • సంబంధించిన
  • కాదు
  • భావం
  • విశేషం
  • తత్ర
  • చేతి
  • కొన్ని
  • విధాలైన
  • ఉంటుంది
  • వృత్తి
  • విషయంలో
  • గూర్చి
  • అనేది
  • అనాఖ్యేయత్వం
  • దాని
  • తస్య
  • అర్థం
  • చెపుతున్నాడు
  • ధ్వన్యాలోకం

Extractive Summary:

అన్వథా తు తాసామదృష్తార్తానామివ ప్రఓ ఫ్‌ న వృత్తినామ్‌ అశ్రద్ధేయత్వమేవ స్యాత్‌ న అనుభవసిద్దత్వమ్‌, ఏవం స్ఫుటతయైవ లక్షణీయం స్వరూపమస్య ధ్వనేః యత్ర శబ్దానామర్థానాం చ కేషాంచిల్‌ ప్రతిపత్మవిశేషసంవేద్యం, జాత్యత్వ మివరత్నవిశేషాణాం చారుత్వమనాఖ్యేయమవభాసతే కావ్యే తత్ర ధ్వనివ్యవహార ఇతి యల్లక్షణం ద్వనేరుచ్యతే కేన చిత్రదయుక్తమితి నాభిధేయతామర్హతి. 'వినిశ్చయ'టీక అయిన “ధర్మోత్తరి'లో ఈ గ్రంథకర్తచేతనే ఏ వివృతి చేయబడిందో అక్కడనే ఆ విషయం వాఖ్యానించబడింది. పరమేశ్వరః =పరమేశ్వరుడు, కృత్యపజ్బాకనిర్వాహయోగే ఒపి =సృష్టి స్థితి, సంహారం, తిరోభావం, అనుగ్రహకరణం అవే ఐదు కృత్యాల నిరర్వహణంలో కూడ, ,యయా = ఏ పరమేశ్వరిచేత, అన్యోపకరణా పేక్షు=ఇతరోపకరణాల అపేక్ష ఉన్నవాడు, న =కాడో, ఈ కృత్యపంచకనిర్వహణంలో ఆమెయే తోడ్పడుతుంది గాన మరొక ఉపకరణం ఏదీ పరమేశ్వరునికి అవసరం లేదని అర్ధం, తాం శాబ్కరీమ్‌=ఆ పరమేశ్వరిని, నౌమి=స్తుతిస్తున్నాను.

Chunk 97 — Dhwanyalokamu_pages0961-0970.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 14554

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • విధంగా
  • అర్ధం
  • వాణీ
  • నవత్వం
  • ఇత్యాది
  • శ్లో
  • బాలానందిని
  • లోచనం
  • అనంతం
  • కాని
  • అవుతుంది
  • ధ్వన్యాలోకం
  • ఎట్లనగా
  • ఉన్నది
  • ప్రతిభ
  • శబ్దానికి
  • ప్రథమః
  • సింహః
  • ప్రియస్య
  • వదనే
  • విన్యస్య
  • ప్రతిపత్తి
  • హృదయం
  • పారం
  • ప్రకారేణ
  • విభూషితా
  • నవత్వమాయాతి
  • తథాహి
  • శ్లోకేషు
  • సత్స్వపి

Extractive Summary:

ఈ పదొలచేత వరసగా (1) అకృత్రిమమైన సౌందర్యం (ముగ్ధ) (2) (దృష్టికి) సకలజవేష్టత్వం (మధుర) (3) అక్షీఐ (ఆగని, తగ్గని) ప్రసారాలు (విభవ), (4) సంతాపప్రశమనం, తర్పకత్వం (సరన) (5) సొకుమాన్యంచేత నడకలో మాంద్యం (కిసలయిత) (6) ఆ లీలలు సర్వదా * అనువర్ణించడం (పరిమల)(7) ప్రయత్నపూర్వకంగా సంగమం అభిలషించదగి ఉండడం (స్పర్శన) అనే అర్ధాలు వ్యంజింపబడుతున్నాయి. అత ఏవ ప్రియస్యేతి. చతుర్ధోద్దోతః 953 చుంబించబడింది; ఈ విధంగా శృంగారం పోషించబడినా మొదటి శకంలో పరస్పరాభిలాష, దాని నిరోధం వీటి పరంపర పర్యవసానం నంభవించకపోవడం చేత (చుంబనాదికం జరగకపోయినా కూడ అని అర్ధం) ఏ రతి చెప్పబడిందో అది ఇద్దరికీ కూడ ఏకరూపమైన చిత్తవృత్తిలో ప్రవేశాన్ని చెపుతూన్నదై, రతిని నిర్వృతిని అధికంగా, చక్కగా పోషిస్తూన్నది.

Chunk 98 — Dhwanyalokamu_pages0971-0980.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 14314

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • అర్ధం
  • విధంగా
  • బాలానందిని
  • అనగా
  • ఇత్యాది
  • అర్థం
  • ఆశ్రయించడంచేత
  • ఉన్నా
  • విషయంలో
  • విషయం
  • తస్య
  • చెప్పబడింది
  • అయిన
  • ధ్వన్యాలోకం
  • నవత్వమ్‌
  • శ్లో
  • ఎట్లనగా
  • నవత్వం
  • కావ్యం
  • వ్యంగ్యవ్యంజకభావం
  • మోక్షే
  • సంపద్యతే
  • లేదా
  • యొక్క
  • అవుతుంది
  • దృష్టపూర్వా
  • ఇత్యాదిషు
  • పూర్వం
  • అయినా
  • నూతనంగా

Extractive Summary:

ముఖ్యతయేతి - యద్యపి “ధర్మే చోర్జే చ కామే చ మోక్షే చ ” ఇత్యుక్తం తథాపి చత్వారః చకారాః ఏవమాహు:ః - యద్యపి ధర్మార్ధకామానాం సర్వస్వం తాద్భక్‌ నాస్తి యదన్యత్ర న విద్యతే, తథాపి పర్యన్త విరసత్వమ(తైవావలోక్యతామ్‌. - “ధర్మే చార్జే చ కామే చ మోక్షే చ” అని చెప్పబడినా కూడ నాలుగు 'చ' కారాలు ఇలా చెపుతున్నాయి - “ఇతర గ్రంథాలలో లేని ధర్మార్ధకామాల సర్వస్వం (సారం) .దానిలో లేకపోయినా, చివరకి అంతా విరసమే అనే విషయం దీనినుంచే గ్రహించబడుగాక, మోక్షంలో అయితే ఏ రూపం ఉన్నదో దాని సారత్వం దీనినుంచే గ్రహించబడుగాక” అత్ర = ఈ లోకతంత్రంలో, వైరాగ్యం పుడుతుంది, అనడంచేత శాంతరసస్థాయియైన, తత్వజ్ఞానజన్యనిర్వేదాన్ని సూచిస్తూన్న ఆ మహామునిచేత, ఇతర సమస్తవస్తువుల అసారత్వాన్ని ప్రాతిపాదించడం ద్వారా, దానికే (శాంతానికే) ప్రాధాన్యం చెప్పబడింది.

Chunk 99 — Dhwanyalokamu_pages0981-0990.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15831

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • ఇక్కడ
  • మాత్రమే
  • కాని
  • విషయం
  • అర్ధం
  • బాలానందిని
  • ఉంది
  • మహాభారతంలో
  • కాదు
  • విషయంలో
  • విధంగా
  • కూడా
  • తరవాత
  • అనగా
  • ఉన్న
  • విషయాన్ని
  • లోచనం
  • అయిన
  • భావం
  • వ్యబ్యత్వేన
  • సనాతనః
  • యత్‌
  • భగవాన్‌
  • గుణేషు
  • పారమార్థికేతి
  • శరీరానికి
  • చారుత్వం
  • వివరణ
  • దాని
  • నన్వితి

Extractive Summary:

అత్రోచ్యతే - సత్యమ్‌ -; శాన్తస్రైవ రసస్యాజ్గిత్వం మహాభారతే మోక్షస్య చ సర్వపురుషార్ధేభ్యః ప్రాధాన్య మిత్యేతత్‌ న స్వశబ్దాభిధేయత్వేన అనుక్రమణ్యా దర్శితమ్‌. “స హి సత్యమ్‌” (ఆతడే పరమార్థసత్యం) ఇత్యాదులైన తరవాత వచ్చే శ్లోకాలు, ఈ అర్ధమే గర్భీకృతమైనది (లోన ఉంచబడినది) అని చూపించేవి, కనబడుతున్నాయి. అత ఇతి- యతః ఏవం స్థితం అత ఏవ ఇదమపి యత్‌ లక్ష్యే దృశ్యతే తదుపపన్నమ్‌; అన్యథా తదనుపపన్నమేవ, న చ తదనుపపన్నమ్‌; చారుత్వేన వ్రతీతేః.

Chunk 100 — Dhwanyalokamu_pages0991-1000.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15096

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • నవత్వం
  • విధంగా
  • ఉంది
  • అర్ధం
  • ఇక్కడ
  • బాలానందిని
  • కాదు
  • కావ్యం
  • అందుచేత
  • ఉన్నా
  • దాని
  • లోచనం
  • అనగా
  • ఆనంత్యం
  • హీతి
  • లేదు
  • చెపుతున్నాడు
  • అత్ర
  • ఉంటే
  • ధ్వన్యాలోకం
  • జాయతే
  • కాని
  • తత్ర
  • ప్రతిభాగుణం
  • వాచ్యం
  • భావః
  • అవుతుంది
  • మరొక
  • నన్వితి
  • ఆశంక

Extractive Summary:

రసప్రతీతిరితి పరస్పరం హేతువుగా గల శృంగారప్రతీతి ఈ అర్ధం రసానికి అనుగుణం అయినది అనే విషయాన్ని వ్యతిరేకం ద్వారా (అది ఆ విధంగా కాకుండా మరొక విధంగా ఉంటే ఎలా ఉంటుందో చూపడం ద్వారా) సా త్వామిత్యాదికంచేత దృథీకరిస్తున్నాడు. ఈ విధంగా ధ్వనిప్రభేదాలను ఆశ్రయించడంచేత కావ్యార్థాలకు ఏ విధంగా నవత్వం లభిస్తుందో ప్రతిపాదించబడింది. ధ్వనేరిత్ధంగుణీభూతవ్యజ్య్యస్య చ సమాశ్రయాత్‌, న కావ్యార్ధవిరామో౭స్తి యది స్యాత్రతిభాగుణ:.

Chunk 101 — Dhwanyalokamu_pages1001-1010.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15307

OCR Issues:

  • No notable OCR issues detected

Key Terms:

  • బాలానందిని
  • అర్ధం
  • కాదు
  • మాత్రమే
  • భావం
  • పట్టి
  • వాటి
  • ఉంటుంది
  • అందుచేత
  • స్వలక్షణం
  • మళ్లీ
  • ధ్వన్యాలోకం
  • విషయంలో
  • వైచిత్యం
  • మరొక
  • లేదు
  • ఇక్కడ
  • తరవాత
  • లోచనం
  • అప్పుడు
  • అంటే
  • అనగా
  • విశేషం
  • వస్తువుల
  • కాని
  • సామాన్యం
  • చెప్పినట్లు
  • కావచ్చు
  • తత్ర
  • కావ్యంలో

Extractive Summary:

“న చ తేషాం ఘటతేఒవధిః న చ తే దృళ్యన్తే కథమపి పునరుక్షొః, అత్ర కేచిదాచక్షీరమ్‌ - యథా - సామాన్యాత్మనా వస్తూని వాచ్యతాం ప్రతిపద్యన్తే న విశేషాత్మనా; తాని హి స్వయమనుభూతానాం సుఖాదీనాం తన్నిమిత్తానాం చ స్వరూపమన్యత్రారోపయద్నిః స్వపరానుభూతసామాన్యమాత్రాశయేణోపనిబధ్యన్తే కవిభిః నహి తైరతీతమనాగతం వర్తమానం చాపరిచితాదిస్వలక్షణం యోగిభిరివ ప్రత్యక్షీక్రియతే, తచ్చ అనుభావ్యానుభవసామాన్యం సర్వప్రతిపతృ సాధారణం పరిమితత్వాత్‌ పురాతనానామేవ గోచరీభూతమ్‌; తస్య అవిషయత్వానుపపత్తేః. అందువల్లనే ఈ నాటివాళ్లు ఆ

Chunk 102 — Dhwanyalokamu_pages1011-1020.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 13943

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [163, 199, 240, 310]
  • Repeated punctuation clusters: 8 occurrences

Key Terms:

  • బాలానందిని
  • మరొక
  • శరీరం
  • కాదు
  • విధంగా
  • అనేది
  • ఉన్న
  • అనగా
  • ఒక్కొక్క
  • అర్ధం
  • లోచనం
  • ధ్వన్యాలోకం
  • భాతి
  • ప్రతిబిమృవత్‌
  • కూడా
  • తత్‌
  • వల్ల
  • భావం
  • కారికా
  • కారిక
  • సంవాదో
  • వస్తు
  • పునః
  • చేతి
  • ఉక్తివైచిత్యం
  • అవుతుంది
  • ఉక్తి
  • వైచిత్యం
  • ధ్వన్యాలోకః
  • అయినా

Extractive Summary:

ఎందువలన అనగా కావ్యార్థాల అఆనంత్యానికి భేదాలకీ హేతువైన ఈ ఏ ప్రకారం వెనుక చూపించబడిందో అది అంతా తూడ ఉక్తివైచిత్యంవల్ల ఇంకా (పునః) రెట్టింపు అవుతుంది ప్రసిద్ధమైన ఉపమాశ్రేషాద్యలంకారవర్గం కూడ ఉక్తి వైచిత్యంతో ఉపనిబంధించబడినదై, అదే అవధి లేకుండా వందలకొలది శాఖలుగా అవుతుంది. అయినా ఇప్పుడు ఇతరపదార్థాలను సృష్టించే శక్సి దావికింక లేదు అని ఏ విధంగా చెవ్పలేమో అట్లే) అనంతమైన కవిశక్తులచేత అనుభవింపబడినా కూడ ఈ కావ్యస్థితి ఎప్పుడూ కూడ క్షీణించదు. సాపి చ న చారుత్వాయేతి భావః.

Chunk 103 — Dhwanyalokamu_pages1021-1030.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 15125

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [1, 29, 65, 104, 132]...

Key Terms:

  • అర్థం
  • పేరు
  • వస్తు
  • బాలానందిని
  • విధంగా
  • గాని
  • కాదు
  • వస్తువును
  • అర్ధం
  • ఉన్న
  • విషయం
  • మనస్సు
  • యత్ర
  • లేదు
  • లోచనం
  • ధ్వన్యాలోకం
  • సుకవేః
  • భగవతీ
  • సర్వం
  • వస్తురచనా
  • ఘటయితుం
  • యదపి
  • లోకస్య
  • వన్తు
  • నోపయాతి
  • కాని
  • బుద్ధి
  • విధమైన
  • ఇత్యాది
  • చెపుతున్నాడు

Extractive Summary:

పూర్వచ్భాయానుగతమైనా కూడ, తాదృక్‌= ఆ విధమైన, వస్తువును, చెప్పదలచిన వ్యంగ్యమైైన వాక్యార్థాన్ని అందించడంలో సమర్ధమైన శబ్దాల కూర్చు అనే రూపం గల బంధచ్చ్భాయతో ఏ కవి కూరుస్తాడో అతడు నింద్యత్వాన్ని పొందడు. “నిమితవివిధార్థామృతరసాః= తులితములైన (తూచి తూచి అందించబడిన) వివిధార్థా లనే అమృతరసం గల, వాచః =వాక్కులు, కవిభిః= కవులచేత, ప్రతాయన్తామ్‌= సవిస్తరంగా నిబంధించబడుగాక, అనవద్యే= నిర్దుష్టమైన, స్వవిషయే= తమ కావ్యవస్తువు విషయంలో, సాదః= ఎంతోమంది అన్ని విషయాలూ: ఇదివరకే చెప్పేశారు; ఇంక నాకు మిగిలిందేముంది అనే విషాదం, న కర్వవ్యః= చేయదగినది కాదు. ఏ భర్శహరి అంతటి బెడార్యమహిము కలవాడో, ఏ భర్శహరికి ఈ శాస్త్రంలో ఈ విధమైన సారం కనబడుతూన్సదో అలాంటి

Chunk 104 — Dhwanyalokamu_pages1031-1040.txt

OCR Score: 88% Telugu coverage
Characters: 10810

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [1, 46, 84, 100, 114]...

Key Terms:

  • లోచనం
  • తత్ర
  • బాలానందిని
  • శ్లో
  • సమాప్తం
  • శ్రీః
  • యత్ర
  • తత్‌
  • ప్రకాశిస్తూన్న
  • సమస్తమైన
  • నేత్రం
  • ఉన్న
  • అర్థం
  • అభినవగుప్తుడు
  • యాచతే
  • శివమయే
  • హృది
  • విరాజతే
  • క్వచన
  • శివమయీ
  • భవేత్‌
  • వస్తుత
  • రచించిన
  • అవివక్షితవాచ్యస్య
  • కావ్య
  • వాచ్యస్య
  • శ్రిత్య
  • కావ్యే
  • దిజ్మాత్రం
  • గుణీభూత

Extractive Summary:

అ అవివక్షితవాచ్యస్య పద 508 అకాణ్ణ ఏవ విచ్చిత్తిః 663 అవ్యుత్పత్తరత్తీర్వా 502 అజ్లాశ్రితా స్త్వ్రలజ్కారాః 342, 561 అశక్నువద్చిర్వ్యాకర్తుం 932 అత్షరా దిరచనేన యోజ్యతే 1005 అసంలక్యక్రమోద్ద్యాత: 285 అతివ్వాప్తేరథావ్యాస్తేః 230 అసమాసా సమాసేన 555' అతో హ్యవ్యృలమేనాపి 945 అస్పుటస్పురితం కావ్య 932 అనుగతమపి పూర్వచ్చాయయా 1005 ఆ అనుస్వానోపమవ్యజ్ఞ్యః 448 _ఆకశ్షిప్తఏవాలజ్కారః 399 అనుస్వానోపమాత్నాతిపి 626 ఆత్మనోకన్యప్య సద్భావే 1003 “అనేనానన్యమాయాతి 943 ఆనన్త్యమేవ వాచ్యస్య 982 అన్వీయతే వస్తుగతి 998 ఆలేఖ్యాకారవత్తుల్యం 1000 అప్పథగ్యత్ననిర్వర్త్యః 367 _ ఆలోకార్టీ యథా దీప 143 అర్హళక్తీరలజ్కారో తగగ వ్గ -ఉష్టకక్త్యుద్భవస్త ;న్యో 428 _ ఇతివృత్తవశాయాతాం 595 అర్జాన్తరగతిః కాక్వా 860 ఇత్యుక్తలక్షణో యః 932 అర్జాన్తరే సజ్ర్రమితం 270 ఉ అర్జోనపి ద్వివిధో జేయః 442 _ ఉక్త్యన్తరేణాశక్యం యత్‌ 238 అలజ్కారాన్తరవ్యబ్ల్య 492 _ ఉత్రుత్యాష్యన్తరాభీష్ట 595 అలజ్కారాన్తరస్యాపి తీర్‌2 _ఉద్రీపనప్రశమనే 595 ఆఅలజ్క్బృతీనాం శక్తావపి 595 ఏ అలోక సామాన్యమభివ్యనక్తి 133 _ ఏకాశ్రయత్వే నిర్ణోష 720 అవధానాతిశయవాన్‌ 735 ఏకో రసో£ిబ్లీకర్తవ్యః 698 అవస్థాదివిభిన్నానాం 998 ఏతద్యథోక్షమౌచిత్యం 591 అవస్ట్రాదేశకాలాది 982 _ ఏవం ధ్వనేః ప్రభేదాః 932 అవిరోధీ విరోధీ వా 706 బా అవివక్షితవాచ్యస్య ధ్వనే 270 * బౌచిత్యవాన్యస్తా ఏతాః 745 క్త తద్వత్సచేతసాం సోర్రః 147 కస్యచిద్ద్వనిభేదస్య 262 తద్విరుద్దరసస్పర్శః 736 కార్యమేకం యథా వ్యాపి 702 తద్వ్యక్షిహతూ శబ్వర్హౌ 348 క్రాలేచ గ్రహణత్యాగా 375 తన్మయం కావ్యమా శ్రిత్య 343 కావ్య'ప్రభేదాశ్రయతః 583 తమర్ధమవలమృన్తే 342,561 కావ్యస్యాత్మాధ్వనిరితి బుధైః 10 తస్యాజ్ఞానాం ప్రభేదాయే 359 కావ్యస్యాత్మా స ఏవార్టః 122 తృతీయంతు ప్రసిద్దాత్మ 1001 కావ్యే ఉభే తతో5న్యత్‌ 889 తేవ్‌లజ్కారాఃపరాంఛాయాం.. 488 కావ్యే తస్మిన్నలంకారః 317 తేషామానన్త్యమన్యోన్య 359 కృత్తద్రితసమా సైళ్ళ 632 ద క్రమేణ ప్రతిభాత్యాత్మా 397 దిజ్మాత్రం తూచ్యతే యేన 363 క్రాషృద్వవ్వ్వువియోగోళ్దః 122 _ దృష్టపూర్వా అపి హ్యర్దాః 956 గ ధ గుణానా శ్రిత్య తిస్టన్తీ 555 ధత్తే రసాదితాత్పర్య 870 చ (ధ్రువం ధ్వన్యజ్ఞతా తాసాం త్తం] చారుత్యోత్కర్హతో వ్యబ్ల్యః 492 ర్వనేరస్య ప్రబన్దేషు 626 చిత్రం శబ్దార్హభేదేన 889 ధ్వనేరాత్మాబ్లిభావేన 287 త ధ్వనేరిజ్రం గుణీభూత 980 త ఏవతు నివేళ్ళన్తే 540 _ ధ్వనేర్యస్పగుణీభూత 943 తత్పరత్వం న వాచ్యస్య 452 ధ్వన్యాత్మన్యేవ ళృజ్లారే 357 తత్ర కించిచ్చబ్దచిత్రం 889 _ ర్వన్యాత్మభూతే శ్చజ్లారేయమ 365 తత్ర పూర్వమనన్యాత్మ 1001 ర్వనాత్మభూతేళ్ళజ్లారే సమీక్ష్య 373 తత్ర వాచ్యః ప్రసిద్దో యః 61 న తథా రసస్యాపి విధౌ 702. అవసరరోఉంచి అ 642 _ కపోలేపత్రాలీ కరతలనిరోధేన 367 అవ్వుత్పత్తికృతో దోషు 570 కమలాఅరాణం మలిఆ న!

Chunk 105 — Dhwanyalokamu_pages1041-1049.txt

OCR Score: 85% Telugu coverage
Characters: 10445

OCR Issues:

  • ASCII junk on lines: [4, 9, 12, 38, 94]...

Key Terms:

  • చలాపాజ్ఞాం
  • దృష్టిం
  • తేషాం
  • ధమ్మిఅ
  • ప్రథమః
  • వస్తు
  • కావ్యే
  • ర్‌5్‌
  • నేయం
  • బహూనాం
  • ప్రీతిం
  • యస్య
  • సర్వత్ర
  • శృజ్లార
  • స్పృశసి
  • చుమ్చిజ్జఇ
  • అసహుత్తం
  • నానాభణ్లభమదూః
  • చూఅజ్కురావఅంసం
  • నిద్రైతవినః
  • ప్రీియస్య
  • నీవారాః
  • శుకగర్భకోటర
  • ఏజ్జ
  • వణుద్రేశే
  • ఖుజ్జ
  • నోకల్పాపాయవాయోరదయదల
  • న్యక్కారో
  • హ్యయమేవ
  • పత్యుః

Extractive Summary:

చలాపాజ్ఞాం దృష్టిం స్పృశసి 376 న చుమ్చిజ్జఇ అసహుత్తం 234 నానాభణ్లభమదూః 950 చూఅజ్కురావఅంసం 528 _ నిద్రైతవినః ప్రీియస్య 950 జ నీవారాః శుకగర్భకోటర 6847 జా ఏజ్జ వణుద్రేశే ఖుజ్జ 471 _ నోకల్పాపాయవాయోరదయదల 586 ణ న్యక్కారో హ్యయమేవ 632 ణఆ తాణ ఘడఇ ఓహీ 984 ప త పత్యుః శిరళ్ళ న్రకలామనేన 866 తం తాణ సిరిసహో అర 4682 _ పదానాం స్మారకత్వేన్‌పి 536 తర్గేహం నతభిత్తి మవ్లిరమిదం 653 పరార్టేయు పీడామనుభవతి 234,863 తన్వీ మేఘజలార్రపల్లవతయా 335 పరిమ్ఞానం పీనస్తనజఘనసయాత్‌ 231 తమర్థ్రమవలమ్నుత్తేయే 561 వ్రభామహత్యా శిణయేన 6849 తరజ్బభూభజ్ఞా కుభితవిహగ 335 _ (ప్రభ్రశృత్యురీయత్విషి సమసి 648 తస్యా వినాపి హారేణ 403 _ పప్రాతుంజనై రర్ధిజనస్య 524 తాం ప్రాబ్ముఖీం తత్ర నివేళ్య 984 _ ్రాప్తశ్రీరేష కస్మాత్పునరపి 455 చాలా జాఅన్తిగుణా 278 _ ప్రాయచ్చత్తోతైః కుసుమూని 867 -తాతైః శిస్టద్వలయసుభైః 641 _ ప్రీయే జనే నాస్తి పునరుక్తమ్‌ 7% తేషాం గోపవధూవిలాససుహృదాం. యద్వజ్భనాహితమతి 651 _ వాల్మీకివ్యతిరిక్తస్య 9092 యస్మిన్నస్తి న వస్తు కిజ్బన 37 విచ్చిత్తిశోభినైకేన 536 యస్మిన్‌ రసో వా భావోవా 900 విమతివిషయో య ఆసీత్‌ 829 యా నిశా సర్వభూతానాం 519 విమానపర్యజ్బతలే నిషల్లాః 731 యా వ్యాపారవతీ రసాన్‌ 914 విసమఇఓకాణవి 522 యే జీవన్తి న మాన్తి యే స్మ 650 _ వి(స్రమ్చోత్హా మన్మథాజ్డా 858 యేన ధ్వస్తమనోభవేన బలజిత్‌ 399 వీరాణం రమఇఘుసిణ 482 యోయఃశస్త్రం 348 వృత్తేన స్మిన్మహాప్రలయేధరణీ _ 527 ర (వ్రీడాయోగాన్నతవదనయా 548 రక్తస్త్ర్రం నవషల్లవై రహమపి 382 శ్ర రమ్యా ఇతి ప్రాప్తవతీః పతాకాః 477 _ శిఖరిణిక్వ్కను నామ కీయత్‌ 220 రవిసం్రాన్త సౌభాగ్యః 281 శూన్యం వాస్ఫహం విలోక్య 950 రసభావాదివిషయ 893 శేషోహిమగిరస్వం = శ56 రసాదిషు వివక్షాతు 893 శోకఃశ్లోకత్వమాగతః 961. సంపార్చైర్పుణ్యం 190 అభిధేయావినాభూత(ప్రతీతిః 251 ఆ అభిధేయేన సామీష్యాత్‌ 41 ఆగర్భాదావిమర్శాత్‌ 704 అముం కనకవర్ణాభం 630 ఆదిమధ్యాన్తవిషయం 169 అయం మందద్యుతిర్భాస్వాన్‌ 850 ఆదిత్యో[యంస్రితోమూఢాః 630 అయం స రాఆ ఉదయణోత్తి 619 ఆనందవర్రనవివేక 1015 అలం స్టిగ్యా స్మశానేస్మిన్‌ 630 ఆప్తవాదావిసంవాదా 827 అల్పం నిర్మితమాకాశం 843 అభ్నూథ పితామహీ తవ 202