Telugu Dhevalayamulu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki
నా ( అం. ల త మమ నము ల (. ల “శదివాలయములల. || గన న సే నవా. ” ల) లం అపు... న. _ నం పవ ష్‌ 1 "| జో | . - యహ | యనే ఓ జ కు. క్వాం రచయిత; మ! . ఆ చట మె . వనమా. అకత్తాాచంద్రితోశ వి... ర్త గం ౬ ల త. ల. మూలే త | కణత న 1 నానన. | వజ హః ( =. జ క ఫ్‌ వ నవక వో వ్‌. శ నై నె. య ల ర. యే టాన్‌ న మా. తాక నాటా (2 ర స నం లం నం అనితకు... జ న న నే సట న్‌ వ. మో న్‌ ర = శ వాాలా పేటి (౯ / శ (| న. న ర్‌ ఉట చో (క్‌ క స శ న ॥ భో న మ. మా త్‌ో స! ల శ్ర క క శు ఇరా సస. త | క లబ యాట. - / లీ న సతానో అ హా "లీ 7 ట్రే దాతు... | న న్‌ కా... న నా గ్‌, డ్‌ బా | వ్తా న లం నం. మల “జ గ సర స మై. అటో ర యాం (| చ వాంటి ట్ర సమ (| ఇన ్త పనన! - ల న 7 ము. | న క. ల్‌ నా వ్‌ మొల్ల శ ౫ క ల న న | ఫ్‌ ప జా కా నం... "న క్‌. కాం క్త వజ అ సంస్‌ = వ. య్‌
చెడ్డవారికక్సి చేటువశే కారణము
మూర్థత నళల వివాశకరము
ఇతరులను వరివానించరాదు
గొవ్పవారితో నృర్థవడరాదు
దీర్గవైరము_ కలవానికి కోవము కలిగింవరాదు శృతఘ్నత మవాోదోషము
కోసము కలవారితో నందింధము అనర్దదాయకము ఆవరలో ఆరుకొవృవాడే ఆవుడు
తల్లిదండ్రులు, గురుదైవవమ్తానులు
అన్నము వరమాత్మన్వరూవము, దానిని నిర్లక్ష్యము చేయరాదు.
విద్యవలన వినయము, వివయమువలవ పాత్రత దానివలన మానవుడు ఇవహపరనుఖములు పొందగలడు.
దేవాలయములు
రచయిత:
అక్ష విద్యాలంకార
ఠీ కల్లూరి చందమౌళి [టి శిరుమలి తిరుపతి దేవస్థావముల ఎర్జిక్యూటిప్‌ ఆఫీనరువారగు ఫ్రీ పి, వి. ఆర్‌. కిం పసాద్‌, ఐ.ఏ.ఎవ్‌, గొరిచే
వ్రకటింపబడినది.
$979
నో బహ ను ॥ ఘం (10 లో ళీ న రు శ త్రం చా ఓ [గా / క.
దివ్య పనా దము న! శ ఓ
దేవాలయములు భక్తిభావ ్రబోధ కేంద్రములు మానవ జీవిత శ్షే[త్రమున- ఆధ్యాత్మిక భావ మందారముల విరియించు దివ్య కల్చ తరువులు
భారతీయ దేవాలయ నర్వన్వమువకు ప్రాతినిధ్యము వహించిన దివ్య వీమగా శ్రీ వేంకటేశ్వరప్వామివారి దేవాలయము. తిరుమల తిరుపతి కొండపై విరాజిల్లు చున్నది కలియిగ వ్రత్యక్ష దైవముగా - ఈ క్షేత్రమున భక్తాలీస్టవ్రదుడై.. వేంచేని యన్న శ్రీ వేంకటేశ్యరప్వామివారి “దివ్య వ్రపాదము” గా దేవాలయముల వరమాశయములను వ్రతిలించెడి యా[గ్రంధము తిరుమల తిరువతి దేవాలయ పాలక వర్గము వారిచే భక్తలోకమునకు వమర్చింవ బడుచున్నది.
న!
సతృంకల్పము శ్రీ బృందావనం రంగాచార్యులు, వండితులు వై, ఆర్‌. హైమ్కాల్‌; వరుగూరు ఉ శ * శాల కరాళ లీలలకు కగ్గక పావన హైందవాగమ శ్రీల బల వ్రభావమున జీవిత పార్థకతవ్వెలార్చు దే వారియ వుణ్యసీమలు మ హత్తర దైవిక శక్తికన్‌ నడా మూలము తానహో ! నయన మైహన నంపద ద్రవ్వి పోయచున్‌ “* యన్య వ్మరణ మాత్రేణ నంసారబింధవాత్‌ విముచ్యతే వమన్తప్మె విష్ణవే వ్రభవిష్షవే ” బన్మ నఫలత గనుటకు విష్టవామ న౦వ్మరణమున కన్న మిన్నయైనదేమియ శేదు భవవ్రయోజన నంసిర్ధిని గోరినవారు- ఆ వురుషోత్తమునకే వమన్కరింప వలయును
- వరగోవిందకథా నుధారన మవో వర్ణోరుఢారా వరం వరలన్లాక బుధేంద్ర చంద్ర! యితరో పాయామ రక్తీంబ్రివి నర దుర్ధాంత దురంత దున్నహ జను న్సంభావితావేక దు వ్లర గంభీరకరోరకల్మమ కన ద్ధావానలంబాలువే + 1౪
పరమేశ్వర నంస్రార్థనకు - నమర్చనకు గల మహిమల నీరీతిని మనవారభి వర్ణించిరి
“శ్రవణం కీర్తనం విష్ణోః న్మెరఐ౦ పాద సేవనం
అర్భవం వందనం దాన్యం నఖ్య మాళ్మ నివేదనమ్‌ ”
భగవ దనగ్రవా_ ప్రాప్తికి పాధవ భూతములగు వివిధ భక్తివైఖరుల యంతరార్థములు పెతమి పరమార్థమునే వ్రబోధించుచున్నవి
వరుడు భగవత్పూజావరుడు గావలయును పరంధాముని నామ నంకీ్త వామరక్తుడు గావలయును వాడే-ఐహి కాముష్మిక (్రయోజనముల నాత డార్జింప వర్షుడుకాగలడు - తర్భిన్నముగి జీత్త ప్రవృత్తి వన్యాయత్త మొవర్చి మత్తుర్త, మానవి" డున్మత్తతం జరించ్‌న తజి కించిక్తేని జీవితాశయము. విద్ధింవదని వేత్తలెల్లరెలుగెత్తి చాటిరి,
- భజగోవిందం మూఢమళతే ”
మున్నగు దివ్యనూక్తులం దీ నత్యనందేశమే వెలుగొందు చున్నది భగవ ద్విషయి శామభాతితో వంతరంగమును చిరివుల్లము గౌవించుకొవి, వత్య, ధర్మ దయాశాచ నంపత్తితో-నర్వేశ్వర చరణ నంన్మరణలో జనులు సార్థక జీవమ లగుటి కొఅకై మన బుషి ప్రవరులు వివిధ వథముల టబ్రదర్శించిరి అందెద్ధి యేవియు మేలిమి బంగారు బాటయే కాగలదు
వావిలో విగ్రహారాధన మొకటి. వరమేశ్వరుని ్రతిబిందిములగు ప్రతిమ లమ భక్తిప్రపత్తులతో వరించి, వాంఛికార్థముల వందు వైఖరి పుణ్య భారతమున౦ దవాదిగ వచ్చుచున్న న్రవవీయ వం[వదాయము
వి[గగ్రవారాధవమునకు దేవాలయములు మూరిస్థానములు, దేవాలయము భారతీయ జీవిత రీతికి మంగళముమగూర్చు మంత్ర వ్రభావ సమన్విత భద్రపీఠము. ఆగమ్మ శల్చ కాన్త పాండిత్యముల వనుస్టీ వమవ్వయ ఫలరూవము చేవాలయము
జ
కోవిదుడై-సిద్ధహన్తుడైన శిల్చి కలలలో జీవ కళలను జిలిక్కి భగవానుని మూర్తి కల్చన మొవర్చును ఆగమ కాత, ధర్మమర్మ్‌ _ వేత్తయగు విద్విన్మణి ఆ వ్రతిమకు- అనష్థానబలముచే ప్రాణ వ్రతిష్ట గావించుము అవృడా విగ్రహము జీవకళాతే ముమ జిందునము కాన్త, నమ్మతములెన నత్కలావములతో బ్రతిస్టీత మైన ఆవ్రతిమ దేవాలయమున భక్తకోటి$ీ దర్శిన మొనంగుచు, దైవిక శక్తులమ (బినరించు చుండును మవ దేవాలయములలో కొన్ని న్వయంవ్యక్రములైన దైవమూర్తుల కాలయము లైనవియును గలవు
శల్చి వ్రతిభ-ఆగమ వండితుల దీక్షాదక్షత -విత్యార్చవావరుల నియతి వూజా విధాన వర౦వర-దేవాలయ మహిమకు (ప్రాతిపదికలు. ఇట్టీ భగవదాలయ ములు భరతఖండమున-ఆధ్యాత్మిక మధను జాల్వాఅ జేయ జీవవదులై, * భక్షకోటికి అమరత్వమును బ్రసాదించుచున్నవి జనుల సాంఘిక జీవితమున వీనికగల [ప్రాధా న్యము-వీని మూలముగా లోకకల్యాబమమనంధింవ బడివీవమ వైఖరి-వర్వదా గమ వార్డములు ఈ వుణ్యక్షేత్రమలే వవిత్రాశయ నంవిద్ధి కొఅశై (్రజ్ఞాన బలనంవన్ను లైన మహనీయులచే నృజించబడినవమనది అనుభవమునకు బెచ్చుకొమట యవివ మన భారతీయ చరిత్రలోగల (ప్రతిభామయములగు వుటలన బకించుటయే కాగలదు “దేవాలయములు” అవెడి యీ వున్తకమునం దట్టి దివ్య యత్నము కొనసాగింప బడినది
“ దేవాలయములు ” లలితకళలకు - నంన్కృతికి - పోషణ కేంద్రములు విజ్ఞాన (్రజ్ఞానములకు గురకుయులు. .. ... భౌతి కాధ్యాత్మిక వికానములకు కీలకములు. నంఘీభావమున కాయువు పట్టులు-వవ్మిత (ప్రేమకు విలయములు, ఆది దేవపాక్షాక్కార నంపత్తికి అఖండ వేదాంత జ్యోతి నందర్శనమునకు- ఆధార[ప్రాయములు
ఏ తద్దృంధరచనలో రచయితకు గల వరమాశయము లివ్వి. వీవి వీరితిగ చేర్కొవి, యేలనట్లు విర్వచించవలపీ వచ్చెనో విశదీకరింం బూమటతో-_ “ దేవాల యములు ” -_- అను పొత్తము రూ పెత్తినరి, ఆధ్యాత్మిక చింతవామరక్తిగల రాజుల
ఇ
గాథలు - వేదవీచికల దేలియాడిన మహర్దల భావవైభవ [వభావములు _ నచ్చిదానంద వరివ్లోమును నయనములము౦దు సాక్షాత్కరి౦వజేసికొని, త్మదూవ లీలావిలాన ముమ జీవకళా. ప్రాథిమతో శిలలమిద పోగరలతో పొదిగిన విద్ధశల్పుల వాన విన్యాన కౌశలములు -_ పారంగతత్వమును విడనీన ఆగమవండితుల _ దేవయజన ్రియాకైపణి విశేషములు - వరన వరునగా విందభివర్ణితమగుటి గమనింతుమ. అట్టి ఈరి- ఈ చిన్నగ్రంథము దేవాలయముల చర్మితయా? ఇల్చ్ప కాశ చర్మితయా? ఆగమ శాన్త్ర చరితయా? ఆయా కాలముల వ్రభువుల (కృష్ణ చర్మితయా? అనివించును నర్వరంగ నమన్వయమునకు కేంద్రముగ దేవాలయమును జీత్రింవబూనిన రచయిత కృషి నవలమైనది వలపులు చోళులు, తంజావురీవలు దేవాలయముల శెట్టి 'సేవడేసిరో విళదీక రించెడి ఘట్టములు వృద్యములై, పారకులచే నాయా (్రభువులకు జోతలు పెట్టించును దేవాలయ నృష్టిలోగల వివిధ వైఖరులు _ విమానగోవుర గర్భగృవా ముఖ మంటపాదుల యంతరార్థములు - దక్షిణభారత దేవాలయ శిల్చ్వమునంగల నర్వ సామాన్య పామ్యములు, మున్నగువానిని బరించునవు డీ రంగమున వెలకొవియన్న విశష్ణరవన్యము లబ్బరము న్థూర్భుము దక్షిణ భారతమనగల వివిధ గ్రవిద్ధ దేవాలయముల నంక్షిప్త నమ(గ్ర చర్మితయు ఇందమదింధముగ కేర్చబిడుట (గ్రంథము వకు విండుదనమును దెచ్చెము దేవాదాయ ధర్మాదాయ శాఖభామాత్యావర్యులుగా _ భారతదేశమువగల మవ పిద్ధ దేవాలయ వైభవ వంవదము - శ్రద్ధాభక్తులతో దర్శించి.అమభూతి! దెచ్చుకొవి _ శ్రీ శల్గారి చంద్రమౌళిగారు, దేవాలయముల మహిమాన్విత గాథను - అర్షధర్మ ప్రతిభను - అపూర్వ శిల్బగరిమను చిత్రించి తమ లలిత వచవ రచవకు సాఫల్య మును నంపాదించుకొనుటేకాక్ర _ ఆర్డ విద్యాలంకార బీరుదము వవ్వర్థము గావించు కొనిరి గతమువ రామాయణ నుధాలహర్యాది (గ్రంథములలో పరిమళించిన వారి గద్య కవితా ప్రతిభ - [గంథమున ఫలవం౦తమైనది ఇళ
ఇట్టి (గ్రంథముల బెక్కింటిని - అధ్యాత్మిక భావ నముద్దీపికొఅకు వీరిలేఖీని పెండి. పరక లోకమాశించుళుండును. తిరుమల. శ్రీవివాన [ప్రభువు దివ్యాను (గ్రహము, భక్తజవ వాంఛితముల ఫలింవజేయగాక'! భక్షి. ప్రవత్తురి. జిత్తమున. వాత్తుకొన. జేపెడి. ఇట్టీయిత్తమ. [గ్రంధముల ప్రచురణకు నంకల్పించివ తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానముల పాలకవర్గము వారి నత్సంకల్పము అత్యంత శ్లాఘవీయము ఏకాదృ్శళ దివ్యభావ నమవ్విత కవితా గంగ, మహోత్తుంగ తరంగ భంగిమతో శేషాద్రి శిఖర వీమలనుండి విశ్వమానవ కేదారిములపై ప్రవహించి వినూత్న నత్యనందేశ నన్యముల వెలయు జేయుగాక!! తోకా నృ మస్తా మృఖినోభవంతు. త్త +
దేవాలయములు ఉ ఉళిసషుష
చర్మితక౦ందవి అతివురాతన కాలమునుండియు, భారతదేశము వీరినంవదల కాలవాలమై యలరారుచుండెడిది. ఇది - నకల కాన్ర్రములకు, కళలకు జన్మస్థాన మ్పైవల్టిది ఆధ్యాత్మికచింతనమనకు ఆయవువట్టు ఇంతయేల పాశ్చాత్యులు మన దేశముశ కాలిడిననాడును, భారతమాత ఈ [తివిధనంవదలకు భాండారముగ వెలు గొందుచునేయండెను ఆధ్యాత్మిక వ్రద్ఞానిమన - విజ్ఞానార్జనమున - చిత్రవిచిత్ర వన్తు విర్మాణ కొళలమున నర్వ(ప్రవంచమును తలదన్నుచువేయన్నది. ఈన్చు ఇండియా శంపెనీ వెలకొన్నపిదవ, మనదేశమునకు ఆంగ్లేయలు వ్రభువులైరి వాద మనం భౌతికవంపదలమ కొల్లగొట్టిరి. మన విజ్ఞానమును విరనించిరి మన శీలనంవత్తిని, ఆత్మవికానమును చీదరించుకొనిరి _ ధినార్జనమునుగావింద మనదేశములో ఈమ గిడ్ణంగులను యంత్రాగారములను స్థావించుకొనిరి, అధికారబలముతో, దౌర్జన్యపూరిత ముగ మనలను కొల్లగొట్టి మవనంవదనంతనము తమదేశమునికు దోచుకొనిపోయిరి భారతీయ భౌతికన్వరూవమునశేగాక - వవిత్ర ఆధ్యాత్మిక న్వరూపమువకుగూడ వారి యద్ధతి వైకల్యమును గూర్చుమంకించినది ఇంజేగొదు _ మానవజీవితమునకు విలువల వందించు ఉన్నతనత్యములను పైతము వారు నిరాకరించిరి, నీతిని తృణీకరించిరి ఆధ్యాత్మికమును విరపించి కుయక్తులతో కుట్రలు గావింవసాగిరి శ్షణికాకర్ష్ణణములను జూ పెట్ట, మవజాతిని వతనమొనర్చిరి ఆంగ్లవిద్యావిధానమునకు వళ మొనర్నిరి ఆంగ్రేయల వమకరించు బానినజాతిగ గావించు కృషికి గడంగిరి ఇట్లు మనలను హీవస్థితికి దెచ్చిన విషాదగాథ నంతయు వివరించుట కిది యదనుగాదు. జర్మనులు వరానువారు మన వంన్కృతభాషను పరించి, ఆ వాష్మయములో వరిశీలనా పరిశోధ వములమ గావించిరి అందలి అమూల్యములగు రత్నములకు వెలికిదీసిరి ఆవల కొందలు ఆంగ్లేయలును, ఇతర వళ్ళ్చిమ దేశీయలును ఈ కృషియందు నిమగ్నులై అడుగునబిడియున్న మన విజ్ఞావమును పైకీదెచ్చిరి ఆంగ్ల విద్యావాగరికతా వ్యామో వావరులగు పెక్కురు భారతీయుల మైకమును పోనాడి, వారి కన్నులమ దెరచుటకు
కై
వీరికృషి దోహద మొనంగినదియుము వాన్తవమే ! పెక్కు శ్రమలకును ధనవ్యయ మువకునులోవై, ప్రాచ్యవిజ్ఞావము నార్జించిన పాళ్ళాత్యులలో చాలమంది తమ బుర్ధి కుచిత రీతిని తమ కందుబాటులో నున్న న్వల్బ పాధనములతో నిశిత విమర్శనము లను గొవించిరి
అయినమ--కడచిన రెండు శతాబ్ధములనండియు పాళ్చాత్య పండితులు ప్రాచ్య విజ్ఞావమునుగూర్చి వరిశీలనా పరిశోధనములను గావించుచున్నను, వారు తమ దృకృథమువే గీటురాయిగ నిడుకొని, ఆ కాలమున తమ దేశములందు (ప్రాబల్యమును వహించుచున్న భౌతికవాదము, నాన్తీకఃవాదము, నందేవావాదము మున్నగువాని ఫలితమైన చిత్త వికార వరిభామమునకు గురియగు శిక్షణమును బడస్కి తదమగుణ ముగవే తమ కృషివి సొగించిరి వారి ననుకరించిన భారతీయలు, పాశ్చాత్యవండితుల విర్ణగములకు తలలొగ్జిరి ఇట్టి వీరుగావించిన పెక్కు విర్ణయములను నిరాకరించుట యందే. హిందువుల మత నంన్కృతుల నిజతత్వమును, యదార్థ న్వహవమును (వ్రకటింపగలమనవి నుడువుట అతిశయోక్తి గాజాలదు నత్యదూరమును గౌదు -
మన ఆదర్శములకు, ఆచారములకు, వరినర వాతావరణ పరిస్థితులక్షు: వంన్కృతికి విదూరులుగ నున్న వారు మవ విజ్ఞాన వికానమును, నంన్కృతిన్మి తమ యాదర్శాచారములతో కొలిచిచూచ్చి వాని కందనివి, వారికి తెలియనివి * అహేతు కములు, అవాంఛనీయములు, అనాగరికములు " అని యవివేకముతో విర్ణయములను గావించు పావానమునకు గడంగిరి గిరిగీచుకొని, పరిధులలో జరిపీన వరిశ్రమ యది అవంతమైై అవధుల వధిగమించిన విజ్ఞాన కాంతి వ్రసారబలముగల ఆర్యా వర్త విద్వ వైపుబ్యమునకు పాళ్ళాత్యుల వ్రజ్ఞి ఎట్లు కొలబద్ద కాగలదు ? అయివను-వారు గావించిన కృషి వూర్తిగ వ్యర్థము గాలేదు అది మన కన్నులను విప్పి మన వైభవమును గుర్తించు నదవకాశమును కేకూర్చివది ఇతర రంగములవలెవే దేవా లయముల నిర్మాణమును గూర్చియు, అందలి వవిత భావములను గూర్చియు కళల వైవణ్యమును గూర్చియు, పెక్కు దురభిప్రాయములమ, అకాస్త్రీయములగు ఆవేశము లను దురహంకారవూరిత దుర్భావము లను వరులు (వకటించి, ప్రచారమునకు
లో
దెచ్చుటలో మన మాళ్ళర్యముము కెందవలవిన యగత్యములేదు. కావి, ఇవ్పటివైనము భారతీయులు వరుల వనుకరించుటిలో గల వికారమును గమనించి, తమ నవాజ వివేక వైభవముతో ప్రాచీవ విజ్ఞాననంవత్తిని విన్నష్టముగ గ్రహించి, దావివమభవమువకు దెచ్చుకొని, తమ్మును, తమదేశమును, ఉన్నతికి దెత్తురని ఆశంచుచున్నాము
మన దేవాలయములలోని శిల్చకళావైవుణ్యమును - అందుగల యర్ధీవనతత్వ మమ---ఒక ్రత్యేకలక్షణమును గలిగియిన్నది. దీనికి మన తండత్ర [గ్రంథములు ఆగమములు మూలాధారములు నారాయణకవి రచించివ తం[తనముచ్చయమునందు మనదేవాలయముల విజన్వరూవ న్వభావములు నరళముగ వ్యాఖ్యానమొనర్చబడెను ఈ గ్రంథమువకు - 'మయమతము', “కళ్యవశిల్పము,' “విషునంహిత', “కైవాగమ విబంధనము”, _ “ఈశానశివగురు దేవవద్ధతి', భోజరాజవిగచిత 'నమరాంగణనూత్ర ధారము" కుమారకవిరచిత “శిల్బరత్నము" “వ్రయోగమంజరి” మున్నగు [గ్రంథము లాధారములు. కాని, పాళ్ళాత్యులు “మానపార" (మనుసారము) అను (గ్రంధము వాధారముగ విడుకొని, తమ పరిశోధనములను విర్ణయములమ గావించిరి ఇంతేగారు తమిల్పవిధావములమ [వ్రమాబములుగ విడుకొని, హైందవ శిల్బమన కపార్థములము ల్పించిరి మనదేశమువన రామరాజు వీ కె ఆచార్యి మున్నగువారు పాళ్ళాత్యుల వమకరించుచు మన వ్రమాణ [గ్రంథములలో న్వతంత్ర వర్శిశమముమగావింవక, భార తీయ శిల్బకళావైవుభ్యముమ కించవరచు వ్రాతలనునానీరి పైని పేర్కొన్న ప్రమాణ గ్రంథములందెచ్చటిను మానపార [గంధవామము పేర్కొనబడలేదు హైందవుల దేవా లయములు మానవుని చైతన్యము ద్వారా ఆధ్యాత్మికవికానమును, దైవత్వమును ఆవిమృ్మరించుము అని, జనులందరు ఒకవో గుమిగూడి క్టుగ ప్రార్థనలుగావించు మందిరములుగావు. అవి భగవద్భక్తుడగు ప్రతివ్యక్తి లోగల దివ్యత్వము మద్దీపింవకేయ వవిత్రాలయములు అంధకారబంధురమైన వరులవి అంతరంగమున వేదాంత కాంతులను -దివ్యభావలహరులను వెళ్లివిరియించు ప్రబలతమ సాధనములు.
మన ఆగమములు తంత్రములు, వాన్లు శిల్ప, చ్మితలేఖవాదులను గూర్చి ఉన్నతస్థాయిలో ్రవచించినవి అవగా-మావవజీవిత పరమలక్ష్యమగు ఆధ్యాత్మిక
తై
స్థాయిని విర్ధేశించెడు దివ్యాలయములుగ వివి వెలుగొందుచున్నవి. అండు-శారీరిక, మానసిక, ఆధ్యాత్మికముల నమికరణమున, నందీవనత్వమును గాంతుము. పాళ్ళా త్యులు వ్యక్తికి భౌతికత్వమునకు ప్రాధాన్యము వొనంగిరి. ఇక భారతీయలన్ననో- నమిస్టీక్కి ఆధ్యాత్మికమువకు ప్రాముఖ్యమునిచ్చిరి, మితిమోళిన 'స్వేచ్ళను వాంఛింవళ వియమని[గ్రవమలతో గూడిన ప్వాతంత్ర్యమువకే వద్దిముగట్టిరి, మితిమాజిన స్వేచ్చ (్రతి పొభాగ్యముమ గోల్పోయినగానమువంటిది గతి దప్పిన శకటగమనముమ బోలి నట్టిది. అదిమనన్సునకు విశ్రాంతినొనంగక, అలనటమ కేకూర్చి కలవరపాటును కలిగించును “వావితలదిరిగినది. గాడితవ్చినాడు వర్దులుమౌలినాడు" అను లోకో క్లులను వినుచుందుము. ప్రయాబముము పాగించువారి!ి వయవింవ వమవగు మార్గము లుండవలెమ అల్లే-స్వాతం్యత్యమునకుము కొన్ని నియమములు గలవు. శిర్చికాన్త్ర, మునకుగల వియమములు సైతము రాచబాటలవంటివే ఇవి కంచెలవలె ఆదర్శమును కాచి, నంరక్షించుచుండును ఇట్టి నియమములతో జీవించుబో _ “వత్యం, శివం, ముందరమ్‌”అను బ్రహ్మమును ఐడయగలము చారి[త్రికములు, హేతుబద్ధమలువగు విమర్శనములను ఆదర్శము పూర్తిగ నిరాకరింవదు. అది ఉత్తమస్థాయినుండి వానికి గల యుచితస్థానమును. వివరించుచుండును భారతీయల శిల్పకాశ్త్రములు ఇట్టి యాదర్శము వందుకొను జీవిత వ్రమాణములో చక్కని మార్గములుగ వవాయవడుచున్నవి ఇవి మన మానసిక తత్త్వమును, అంతరంగికావ్యేవబమును జూపెట్టు అద్ధమలవంటివి. బాహ్య వకృతినుండి లావణ్యమయమగు ఆంతరంగిక (ప్రకృతివంకకు మనల వివి నడిపించును. విరంతరము మనవ మొవరింవ యోగ్యమలగు దివ్యభావములవే హైందవ శిల్చ శాస్త్రములు వ్రబోధించుచున్నవి “యద్భావం తద్భవతి” వ్రతిభావనము ఈదమగుణఫలరూవముము దొల్బుచుండును.. దివ్యభావము దివ్యరూవము దాల్బును. తద్భిన్నము వికృతరూవమును. గలిగించును నృష్టికి భగవంతుడు కారణమైనట్లు నృజన శక్తిగల శిల్బమునకును దివ్యత్వమేమూలమిు. ఆ దివ్యశక్తియే నర్వివిశ్వమును చైతన్యవంతమొవర్భి, దాని ధర్మములను వెరవేర్చ జేయచుండును. ఈ విశ్వమువ వ్రకటితములగు _నర్వరూవముల కన్న నుత్తమముగ మానవరూవము వరివూర్ణ త్త
విర్మాణముము గాంచినది అది చైఠన్యవంతమై యలరారినది అందువలన శరీరమునగల [వ్రత్యవయవమును తదిత రావయవములతో నఖ్యనంబంధములు గలిగి యండి, సొన్గవమైన--సాందర్యవంతమైవ గూవుము దాల్ఫును [వ్రత్యవయవమువకు వ్ర్యేకమగు బాధ్యత యన్నవ, తత్కృషి నర్వశరీరము పైనను వ్రనరించుచుండును చేయి నరిగ వనిచేయకపోయివ, అది చేతి కే కాక నర్వశరీరమునకు బాధవు, వై కల్యముము కలిగించును. అటే - తదితరావయవములును _ వ్రత్యవయవమును నశ్రమమగ ఈన ధర్మముమ విర్వహించుచున్నబో- శరీరముఏకు కోభను, అేజన్సును చేకూర్చుటయే గాళ్క మనమృమండి ఉన్నత భావముల నుదయింపజేయును ఈ కారణము వలనవే మవ వూర్వులు తవన్నును గావించిరి యోగారూఢులుగ వెలుగొందిరి లత్మామభూతి. నందుకొని ఫౌందర్యముమ్క ఆనందమును ఆవిష్కరింవకేసికొవిరి మన శిల్చులు యోదలై, వమారధి గ్రన్తులై, పొష్టవవంతమైన సౌందర్యరేఖా పరిపూర్ణమైన శల్చ నిర్మాణమును గావించిరి వారు మానవదేహముము భగవంతుని ఆలయముగ భావించి కీర్తించిరి
- దేహోదేవాలయః ప్రోకో! జీవోదేవ నృనాతనః | త్యకే దజ్ఞాన నిర్మాల్యమ్‌ ! పోఒవాం భావేనవూఒయేత్‌ ॥” ఈ్లోకభావ మెల్లరకు మవిదతము, హైందవులు విగ్రహమును రాయిగవో లోవముగవో యారాధింవరు అందు భగవంతుని దివ్యమంగళన్వరూవమును చిత్రిం ఛుకొని, తల్జీమల్రై భగవంతుని (వత్యక్షముగ గాంతురు బాహ్య ప్రకృతిని అంతః కరణ గ్రకృ్శరితో నమన్వయించి, తదతీతులుగ వారు వెలుగొందుచుందురు. అండ విండాండములను ్రవ్మోండముతో మోకరించి, భగవంతుని ్రత్యక్షమగ గాంచు చుందురు మానవ రూవముము భక్తి భావముతో వుటముబెట్టి, పవి శ్రీకరించి దేవత్వముము జేషార్తురు. కావువ పరమాత్మను ్రత్యక్ష్య మొవర్చు కొమటకు మానవదేహము పరమపాధనము దేవాలయము భగవంతువి భవనము అనగ-వాని దివ్యదేహమే గ్‌
ఆలయము విశ్వవ్యాపుడగు భగవంతుడు అందుమ లీనమైయుండుట తధ్యమే గదా! మవ శరీరమునందుండియు దాని కఠతీతముగ జీవాత్మ వెలుగొందుచున్నట్లే భగవంతు డును విగ్రహమువందుండియు దాని కతీతముగ వ్రకాశించుచుండును వ్యకియెక్క మానవీకతత్వమున కనుగుణముగ తర్వికాసామగుణముగ ఈభావము వెలుగొందు చుండును వృాద్గత భావముల కనుగుణముగ మానవుడు భగవంతువి యారాధింప దూమనమ [వ్రతి మ ల యాళ్ళతులలో- ప్రార్థనల ధోరణులలో విభిన్నత మన్నవేమి? అంతయు పరమేశ్వర సేవకు వ్రతిబింబమేయగును ఈ యంశమును బలవరచు మానవుని భగ దారాధవానురక్తిని బశంనించుచు
- అందలి యతృన్టతమ వృదయవూర్వకముగ నగ్గించిన జాతిపిత పూజ్య బాపూజీ భావము లిటి గమవార్డ ములు “ మావవువి దేవాలయారాధన అతనిలో అంతర్గర్భితమైయున్న ఆధ్యాత్మికా వ్వేనణకు వ్రబలచివ్నము తనలోగల ఆధ్యార్మిక తృష్ట్రమ వంతుస్టికొరశే దేవాల యములలో నరుడు ఆరాధనా నిమగ్నుడగుచున్నాడు రైవారాధనము నంన్కరణ విరుద్ధముగాదు ఇలలోమానవత నిలచియున్న౦త కాలము - దేవాలయములు అర్చనలు ఉండితీరును. మన మాతృభూమిని పావనము గావించెడి వేలాదివవిత దేవాల యములను ప్రాణములనర్చించియైనమ నంరక్షణ చేయగలళక్తిని భగవానుడు వాకు ప్రసాదించుగాక!” -- మహాకర్మాగాంధీ జీ, “పురాతన దేవాలయముల చుట్టుమ-ళతాబ్ధిముల తరబడి మానవులిమనోభి వేశములు గంభీరముగను కాశ్వతముగమ _ వెలకొనియున్నవి. ఇట్టి దేవాలయ పునరుద్ధరబము దేశముయొక్కయ, హైందవ నంఘము యొక్కయు, పొంన్కృతిక పునరుజ్టీవనమున కేగాక భావైళ్యమునకు గూడతోడ్పడ గలదు ” “ా డాం నంపూర్ణావంద్‌ ఈ పెద్ద లిరువురు వ్రవచించిన వాక్యములు మానవ జీవితముపై దేవాలయ ములెట్టి ప్రభావము లెట్టి తీరున (బ్రనరింవజేయచున్నవో నున్నస్టముగ వ్యక్తీకరించు 6
చున్నవి మాననికతత్వామగుణముగవే మానవుడి దేవాలయములలో ఆరాధనము గావించుకొనవచ్చును అందులకే హిందువు లిష్టదేవఠారాధనమును నిర్ణయించిరి వ్రతి వ్యక్రికవి ఇన్టదేవతారాధనమునందే దివ్యానుభూతికివలయు బీజములుగలవు ఇస్టదేవతారాధనము వ్యక్తుల మనోవికానమునకు రోహదమొనంగు పాధవములు దేవాలయములందు పూజింవబడెడి ఆఇష్టదేవకామూర్తి అనంత [బ్రవ్మామునకు (ప్రతి విధి మవదేవాలయము అందలి విగ్రహములు, మానవ శరీర నిర్మాణము వాధార ముగ గైకొవి చిత్రింబడెనని వెమక మడివియంటిమి ఇందు మన ్రత్యేకవి॥ష్టత యకలడు తదేకనిస్టతో ఇష్ట దేవతారాధనము గావించిన వీరవవే శిల్పి తన్మూర్తి చితణమునకు బూనుకొమను ఇట్టీయారాధనమును మనెశిల్చశా న్హములు గర్భవివ్యా నము లేక గర్భాదానము అవి మడువు చున్నవి అనగా-జీవి గర్భమునందున్న స్థితిని బాగుగా వెలుకకు దెచ్చుకున్న విమ్మటివే, కల్చి విగ్రహ నిర్మాణమునకు గడంగుము ॥ *వపాద౦ వురషం మత్వావపూజయేవ్మ౦ (త్రవిత్తమః” ఎ శీల్చ్పరత్నము. మానవుని భిన్నాంగములను వినష్టముగ చిటత్రింవబడుటను విగ్రహవిర్మా ఇఐమున గాంతుము మన శిల్పులు శరీరమునకును జీవాత్మకు గల నంబింధమునే మవదేవాలయ విర్మాణముమ- అందలి వి[గ్రహమువందును జూపెట్టిరి భిన్నత్వమువ వేకత్వముమ పాధించుటను వ్రబోధించెడి వేదమంత్రమే మన శిల్పశాన్త్రమునకుము జీవగళ్టి, పవిత్ర నంకల్పముతో ల్చి విగ్రహమును విర్మించును ఆవల విజయోగ భక్టి ఫలితమైన ఆధ్యాత్మికళక్రని ఆ మూర్తియందు. పూరించి, దివ్యముగ (బ్రకాశింప కేయను. కమక, మన దేవాలయమునందుగల వాన్తుకల్ప చితలేఖనాది వర్వనిర్మా ఇములను - మానవుని హన్తవైప్రణ్యమును - మానసిక వికానమును భావౌన్యత్యమును బ్రకటించును. ఖల్చి, స్థితి (వజ్ఞుడుగ-మహాయోగిగ-జీవిత విర్వహణమును గావింపవలెము, నంన్కృత భామవభ్యసించవలెను ఆ వాజ్మయమున జూవట్టెడి వాన్తుశిల్బాది లలిత క
కళలలో ప్రావీణ్యమును బడయవలయును. విధిగా వేదాధ్యయనమును గావింవవల యును ఆగమ కాన్హ్రమును వరింపవలయును అతి ప్రాచీవకాలము నుండియు మన గ్రామములందు. భిన్న వృత్తులవారు జీవించుచు౦డిరి వీరు గ్రామ సౌష్టవమును, సొభాగ్యముము నంపూర్ణముగ బెంపొంద జేనిరి వీరిలో వేడు మనము పేర్కొను కమసాలులుము గలిప. తమిళ భాషయందు వీరిని 'కశమ్మలారులు అందురు వీరు ఆర్య నంతతి!$ జెందినవారు ప౦జాబు (ప్రాంతముమండి వలన వచ్చిన వారని (ప్రతీతి వీరివి “దేవబావ్మాణులు" - “విశ న్‌ బ్రొవ్మణులు” అని యందురు భారతదేశమున వర్వ ప్రాంతములయందుమ వీరు నివవించుచున్నారు వీరి నంతతిక జెందిన పలువురు బర్మా, నయాం, జావానుమ గ్రా, బోర్నియ్యా విలోను మున్నగు ప్రాంతములకు వలన బోయిరి అట తమల్చ కళా వైపుణ్యమును (దిదర్శించు, మన నంవ్కృృతిక వ్రతి బింబములగు వివిధ దేవా లయములమ - చిిత్రకళామందిరిములను నిర్మించి, వారివ్రశంవలకు పాత్రులైరి వీరిలో కొందరు వురోహితులుగా గూడ మండిరి వీరు విశ్వకర్మ నంతతికి కెందినవారు విశ్వకర్మ శైదుగురు వుత్రులు.. అందు త్యే్టుడయిన మనువు నంతతివారు ఇనుము ఉక్కు మున్నగువావితో వనిముట్లు తయారు చేయుచుందురు. ద్వితీయడగు మయి నంతతివారు కొయ్యతో చిత్ర విచ్శితములు కళావంతములు వగు వన్తువులు విర్మించు చుందుడు. తృతీయడగు త్వష్ట నంతతివారు కంచు, ఇత్తడి, రాగి మున్నగు లోవములతో విగ్రహములను, పాత్రలమ చేయళుందుగు, చతుర్ధుడగు శల్చినంత 8కి చెందినవారు జాలుచెక్కి విగ్రవహములమ, దేవమందిరములను నిర్మించుచుందురు చివరివాడగు విశ్వజ్ఞావినుతతివారు వెండి, బంగారములతో ఆభరణములను పాత్ర లమ తయారు చేయచుందురు వీరంద రొశే యొక వంశమునకు కెందినవారైనను, తమ తమ యిష్టానుపారముగ వని పేర్కొన్న వృత్తులలో నొకదానివో _ కొన్నింటివో అవలంభించి అందు ప్రవీబులై వర్ధిల్లుచుండిరి అనిత రసాధ్యమగు యోగనిరూఢితో దివ్యతేజమును విక్షిప్రము గౌవింవగల వ్రజ్ఞావంతమైన శక్తిని ప్రదర్శించి, అతిలోక నుందర న్వరూవ నిర్మాణదక్షతతో ఆధ్యాత్మిక భౌవ వైభవ విస్తారవ్యాన్తికి అనువగు మూర్తికల్చవ గావించి చరితార్థులు కాగలిగిరి &
దేవాలయ విర్మాణ విిగవా చితజారుల యందు జీవికళయమును నంలగ్నము గావించుయోగియే శల్చి శిల్చులును వాలుగు వర్గములుగ విభజింవబడిరి. ద్రథముడు "న్టవతి విర్మాణవేత మ్యూత[గ్రవకుడు - వాన్తువుళందు వ్రవీణుడు. ఇతండు. ద్వితీయడు శృతీయడు వర్ధటి నాలవవాడు తక్షకుడు - అనగా వంగి. వీరికి వతి ఆబా ర్యుడు వీరందరుము కులీమలుగా నుండవలెను. ఆచార్యో వినయో విద్యా ప్రతిష్టా తీర్ధదర్శనమ్‌ | నిష్టావృత్తినపో దానం వవధా కుల లక్షణమ్‌ | ఎళబ్రక భృ దుమ మూ వీరందరును ఈవన్నును గావింపవలెను. వేదము నభ్యనింవవలెను యోగము వమష్టిందువలెను జాన నంవన్నులుగ వెలుగొందవలెను
- తవస్త్వా నర్వమే అనజత య దిదం కంచ” అజా వేదము భగవంతుడు తవనంవన్నుడుగ వృష్టిగావించెము కావున కాళాకారుడగు శిల్చియ తవన్సంవమ్నడుగ నుండి శల్చ కళానృష్టిని గావించవలెను నృజనళ శిలేవిదే కళ వికానము గలిగి యండబజాలరు. “* దేవన్తు ద్వివిధో క్టేయః స్టావరో జంగమన్తథా, ”" కాబట్టీ, ఆచాద్యడగు ఇల్చి దీక్షను బూని, దేవాలయమును--అందు ప్టావించు విగ్రహమును విర్మింం వలెను దేవాలయ విర్మాణమునకు పూర్వము వముచిత నలనిర్ణయము గౌవించు టవనరము. అల్జీతరి, వరివక్వానుభవ వరివూర్ణులగు శిల్పివరేణ్యులు మట్టిని పరీక్షి౦ంతురు. పరివరములను బరిశీలింతురు, (మేతి పొందర్యము వవ్వేషింతురు,. గాలిని, నీటిని గూర్చి విశతమగ వరి!లింతురు. అంతట ఫ్థలవిర్ణయమును గావింతురు"
ఇట్లు వీర్ణయింవదిడిన స్థలము ఈరచు. శ్రిలములు వనములు నదులుగల ప్రాంతముగ నుండవలెను అస్థలము మనన్సును రింజింవజేయునదిగను మండవలెన్ను అపుడే దేవాలయ వీర్మ్శాణమువకు గడంగుదురు. ఆదేవాలయములో స్థాపించు వి[గ్రవామును శిల్చి మందరముగ, ఆకర్షణీయముగ విర్మింవలెను ఆ వి[గ్రవష్థావవకాలమున తవస్వియ యోగియు నగు స్థవతి ఆ విగ్రహము వందు దివ్యశక్తిని [వ్రనరించ జేయమ భగవంతుడు నర్వవ్యావకుడు కనుక, అట్టి భగవంతుని ఆవిర్భవింప జేయు -పొక్షాత్కరింప జు విధముగ వి[గ్రహమునందు జీవకళ ిల్చి వ్రతిష్టింవవలెమ ఇది ఈశ్వరళక్తిని అభివ్యక్తికి దెచ్చుటి- వ్రకాకంవ కేయటయే కాగలదు ఈ దివ్యశ క్రి శ్రీభింవ కుండుటకు దానిని నిత్యము వ్రకాశంవ కేయటకు వూజారు లవనరము ప్రమిదలో త్రైలమునుంచి-వత్తిని ఫైకి దోయచు-ఆ దీషము.. కాంతిహీనము. గాకుండ కేయువగిద్కి. పూజారులు ఆధ్యాత్మిక జీవిత నంపన్నులుగ వెలుగొంద వలెను, “ మరూపాం (వ్రతిమాం విష్టాః వ్రనవ్నవదవే క్షణామ్‌ | కృళ్వాఒ౭ఒత్మనః ప్రీతికరం మవర్ణరజితాదిభి ॥ రామర్భయేక్‌ తాం వ్రణమేత్‌ కా౦ జపేర్‌ తాం వీచింతయేత్‌ ॥”
- “*అమ[గ్రవహకరములైన చూవులు. గలిగినట్టీయ అందమైవరూవము. గలిగి వట్టిదియ- ఆత్మకు మోదము. కేకూర్చునదియ.. నగు శ్రీ మవివిష్టువుయొక్క మూర్తిని వెండితోగాని, బంగారముతో గాని చిత్రించి, ఆ వ్రతిమ నర్చింవవలెను దానికి నమన్కరింపవలెను దానిని గూర్చి ద్యానింవవలెను దానివే మనన్బనందు నర్వదా మననము గావింవవలె” వని వ్యానభగవానుని నూచనము.
కేం
వేదములు అగ్న్యారాధనమును గీర్తించుచున్నవి అట వి[గ్రహారాధనము గవ్చింవదు
(టబ్రావ్మణములకాలమున యజ్ఞవేదికలకడ ఇంద్రాది దేవతల నారాధించి వారిని ప్రత్యక్ష మొనర్భుకొము చుండెడి దివ్యశక్తి నంవన్నులుగ యజ్ఞకర్తలు వెలు గొందుచుండెడివారు కాల[క్రమముగ ఈశక్తి క్షీణింవపాగెమ. విదవ కొందలు బుషులు సొమావ్యమానవులలో భక్తి శ్రద్ధలమ వ్రబలించుటకుమ-ఆధ్యాత్మిక వికానము నందించుటికుము-వి[గ్రవారాధవమును చెలకొల్చిరి . దీవివే “మూర్తివూజ” (ప్రతిమా శాధవము) అందురు. దేవాలయములలో మొట్టిమొదట అర్చకులు. లేడు భక్తులు- ఎవరికివారు పూజలను గావించుకొముచుండెడివారు ఆవల కొంతకాలమునకు అర్భకు లేర్చడిరి..
విగ్రహారాధనము-సాధవదశయందుగల భక్తులకు భగవంతునిపై భకి ్రద్ధలను గలిగించి-వానివి [వ్రత్యశ్షముగ గాంచుటకు దోహదము. వొనంగును విశ్చల చిత్తమమ-వవిత్ర వృాదయమును ్రపాదించి, దివ్యునిగ గావించుటకు మిక్కిలిగ దోడ్చడును
ఆధ్యాత్మిక దివ్య విద్యా వద్టిభదద్రత నందగోరిన వారి కది _ అక్షరాభ్యాన నద్శశమ్మాతమే కాదు- అఖండ విజ్ఞాన చైతన్య [వ్రధానకారకమై, భగవ దమభూతివి పొందుటకు గూడ పరిపూర్ణముగ దోడ్చడుము స్వామిని తనవానిని గావించుకొనగల భక్తి ప్రపత్తి, నంభరితమైన ఆత్మబలమును సైతము ట్రసాదించును,
దక్షిణభారత దేవాలయములు
బాహ్యాదృ్టికి పెక్కు ప్రాంతములలోగల దేవాలయము లొశకేవిధముగ గన్చించుచున్నను, వావి నిర్మాణములో-వాన్తుశిల్చాది విశేషములలో పెక్కు భేద ములమ మనము గాంచగలము. దేవాలయములు అతిపవి[త్రములు అవి దివ్యత్వ మువకు విలయములు కాబట్టి, అతి ప్రాచీన కాలమునుండియ దేవాలయములను
య!
వరివభముగ-దివ్య శక్తికి విలయములుగ మంచు నదాచారములను విత్యానుష్థాన ములుగ మన పూర్వులు వెలకొల్చిరి అవి-భక్రికని, ఆధ్యాత్మిక విజ్ఞావమునకును, నంన్కృతికిని ఆలవాలములై యలరారుచుండుము దేవాలయములు యాత్రిక కోటి నాకర్షించుచుండును ఆధ్యాత్మిక శేంద్రములుగా-వుణ్యక్షే త్రములుగా-దివ్య త్రీ ర మలుగా భక్తుల కువకరించుచుండును
మనదేశములో ్రీన్లునకు పూర్వమే దేవాలయములుండెనవి చరిత్రకారుల విర్ణయము అట్టి వురాతవ దేవాలయములు గంగాతీరము నం దెన్నియో కలవు. భూపాలమునగల '“బెబ్నగర్‌" లో ఇటుకలతో గట్టిన విష్టాలయ మొకటి కలదు భగవంతుడు నర్వాంతర్యామి యని హిందువుల వ్రగాఢ విశ్వానము అందు వలన ఆ వురుషోత్తమని వ్రత్యక్షము_ గావించుకొనుటకు భిన్నమూర్తుల జిర్రించి- ఆరాధించిరి భక్తుని విశ్చల ఛిత్తునిగ-ధ్యాన విష్టావరువిగ గావించుదిశే విగ్రహా రాధనము లక్షింవబడీనది. వి[గ్రవామును భగవంతుడని నంభావించి, చిత్తభద్ధితో భక్తులా మూర్తినారాధింతురు, అందు-అర్భనములకు, ఆరాధనములకు-నూక్ష్మములగు పెక్కునియమములుము, నున్నితములగు వదాచారములును గలవు
వాన్తుకాన్త్రము-శిల్బము-ఆగమములు మున్నగునవి నదాచార నంవత్తితో దేవాలయములందు. దివ్యత్వము మద్దీపిం కేయచుండును.. గర్భగుడి. దేవాలయ మువకు వృదయము వంటిది ఇందు. విగ్రవమమ మండత్ర శక్తితో ్రతిస్టింతురు దేవాలయము లలితకళలక్షు-కుటీర వరిశ్రమలకు నిలయము
ఇట్టీ దేవాలయములు దేశమునకు భౌతిక వంవదలవిచ్చి, గ్రజలను మఖ జీవమరి జేయమ్మ కాంతివ్రియల గావించును, దివ్యత్వముమ ్రపాదించును.. భౌతి కాధ్యాత్మికములను నమన్వయించి, మానవుని మానవత్వము మండి దేవత్వము వంకకు వురోగమింవజేయును.
దక్షిణభారతమున విర్మితములైన దేవాలయములు నర్వలక్షణ నంవన్న ములుగ వంశోభిల్లుచున్నవి. అవి వనత్సం[వ్రదాయములకు-భక్తివూరిత పవిత్రమైన
12
జీవిత విర్వహణమునకు వరమ పదములుగ తేజరిల్లుచున్నవి ఇట (వతిదేవాలయ మునకు ఒక ్రత్యేక లక్షణము గలదు ఇచ్చట స్థలమావోత్మ్యము- ప్రకృతి పౌందర్యనంవద -భక్తుల వాకర్తించు చుండును తఅచుగ దేవాలయములు నదీతీర ములందుము-పాగరనంగమ _ప్రాంతములందును-శ్రెలా[గ్రనీమల యందుము-నముద్ర నమివములియందుమ వెలకొల్బబడినవి కొంత కాలమునకు (పతి [గ్రామము నందును దేవాలయములు నిర్మింపబడి, [ప్రాంతీయ [వ్రజలకు అందుబాటులో నుండసాగెను ఉదాహరణముగ విష్రాలయములవే గాంచుడు ఒక్కొక్క దేవాలయమును ఒక్కొక్క (వ్రత్యేక దృక్సధముతో నిర్మించి, తదమగుణముగ- అందు మూర్తిని ్రతిష్టించినట్లు మనకు గోచరించుము యోగవిష్ణువు ఈదేవాలయములు [గగామములకు నుదూరముగ-పాంద్రారణ్యములలో--- ఏకాంఠతవాన యోగ్యములుగ విర్మింవబడినవి ఇవి భక్తులకు [వశాంత వాతావరణము వందించుము. యోగము వనుష్టించులి కనువుగమండును ఇందలి భక్తుడు మూర్తి వాధారముగ నిడికొవి, ధ్యావమును-ధారణముమ కేకూర్చుకొనును భోగమూరి అవాలి ఈ దేవాలయములు తజచుగ (గ్రామముల మధ్య విర్మించబడును ఇందు వురుషోత్తమవి అవతారమూర్తుల గాంతుము.. భక్తులు తమ యిష్టశామ్యార్థమల బడయుటికై ఈ మూర్తుల వారాధింతురు తమ గ్రామములు పాడి వంటలతో నిరినంవ దలకో తులదూగవలెనని వంభావించి ఈయర్భామూర్తులవారాధించుచుందురు. ఇట్టి రేవాలయములందలి వి[గ్రహములే భోగమూర్తులుగా ను వ్రనిద్ధములు వీరమూ ర్తి కొన్ని దేవాలయములలో శత్రువంవారణముమ భక్త వంరక్షఐముము నూచించు మూర్తులు [వ్రతిష్టింవబడి యు౦డెమ. ఇవి ఉగ్రరూవములతో భీతిగొల్పుచుండును క్షేప
అందువలన, ఇట్టి యాలయములు గ్రామములకు, వట్టణములకు దూరముగా విర్మితము లగుచుండును ఇందలి మూర్తులే వీరమూర్తులు తుద్రదేవతలు
వీనిని అభిచారికలవి యందురు ఇవి వఘ్నములను నూచించును తన్నివార ఇార్జ్వము భక్తులు వీని నారాధించు చుందురు
ఈ విధముగ ఆయా దేవాలయముల కనుగుణముగ స్థలనిర్ణయము జరుగు చుండును. స్థలనిర్ణయములో మట్టి-రంగు-రుచి_వానవ-మువ్నగువవి ద్రధానమగ పరిశీలింవబడును విర్ణీత ప్రదేశములలో శిల్చులు మందరముగ-కళాశోభితముగా- ఆయా దేవాలయముల నిర్మాబమును గావింతురు
దుర్గంధము వెడలు [ప్రాంతములు- వ్రకృతి రమణీయతను, మహిమను ్రన రింపజాలని వ్రదేళ। ములు దేవాలయ నిర్మాణమునకు యోగ్యములు గావేరవు.
చార్మితికముగ మనకు రెలినినంతవరకు దక్షిణ ప్రాంతమును పాలించిన మెదటి. ప్రభువులు వల్లవులు వీరు భగవదృక్రినంవన్నులు లలితకళల యందావకి గలవారు ఈశారణమున వీరు శల్చకాన్త్రజ్ఞులము (ప్రోత్సహించి, కళాశోధితములగు దేవాలయముల పెక్కింటిని విర్మింవజేసిరి
ఈ పల్లవ [వ్రభువులకు ముఖ్యవట్టణము శా0ంచీపురము కాంచీవరము అతి వురాతన కాలమును౦డియు వల్లవరాజులకు ముఖ్యవట్టిఐముగ మండుటియేగాక, వనిత క్షైత్రమగ గూడ ప్రదీపించచున్నది.
కంచి-భారతనంవ్కృతిక నంపన్న నిలయము. ఆత్మానుభూరికి తోడ్పడు పుణ్యక్షేత్రము. వల్లవులలో మొదటిరాజు మహేంద్రవర్మ నముదతీరమునగల మవోదిలివరమునందును, తిరుచునాపల్లికి నమావమువగల నీత్తన్నవానలు ప్రాంతము వను పెద్దలాళ్ళతో పెక్కు శిల్పములనువిర్మింపకేసెను, అందు వంభములు-మండ వములు-భిన్న భిన్న దేవతలు చిత్రవిచిత్రమగు ఇతర శిల్పములు గలవు
న!
ఈ దేవాలయములు వైతవ్యవంతములుగ దివ్య శక్తి కాసారములుగ వెలుగొందు చున్నవి వల్లవరాజుల రాజ్య చిహ్నములుగు వీంములను నంభములపై శిల్పులు చిత్రించిరి తదనంతరము కొంతకాలమునకు నరసీయావర్మ ఆ (ప్రాంతమునకు పాలకుడయ్యెను ఈయనకాలమున శిల్చకళ వ్రఖ్యాతిగాంచి మహోన్నత స్థాయింగన్సి నర్వప్రాంత ములకు వ్యాపించెను అందునను మామిళ్ళవురము (మవామల్లవురమ) విశిష్టమైన కీర్తిని గడించినది ఇది నముద్రతీరమున వోడరేవుగా విలపిలైను ఇట 'వెక్కు రాజ భవనములు-నుందర [ప్రాసాదములును విర్మింవబిడినవి. ఈవట్టిణమునకు పాలారు వదినుండి కాలువలద్వారా మంచినీలివనతులను ధారాళముగ గావించిరి ఇచ్చట వల్లని కంకర అాళ్ళతో రథములు మున్నగునవి కళాపూర్ణములుగ కెక్కబడినవి,
అ౦దునము- అర్జునుడు తవన్సుగాంచిన గాధను జీత్రించిన శిల్పుల కళా మహిమ వర్జవాతీతము హిమాలయముల ను౦డి జనవద ప్రాంతములకు గంగను వ్రవహింపకేయటకై తవన్సును గావించిన గాథ నొశేశలపై రమజీయముగ నిటి శిల్పులు చిడ్రించిరి ఇది వీరిశిల్పకళా [ప్రొాథిమ వెంతయ బ్రదర్శించుచున్నరి ఆ పదవ రాజనీంవుడు రాజయ్యెను ఈయన పాలనములో శల్చక ళా విధానములో కొన్నిమార్చులు జరిగెను. కళలలో శిల్చులకు నంపూర్ణస్వాతం[త్య మియబిడెను ఆ శిల్చుల మనోవికాసాను పారముగ శిల్చములను నిర్మించి నదవకాశము కల్పిం బడెను
మామిళ్ళవురములో నముద్రతీరమునగల దేవాలయములు, కంచిలో శైలాన నాథ- వైకుంఠ పెరుమాళ్ళదేవాలయములు వీరి వరిపాలనాకాలమున విర్మింవబడినట్టివే ఈ దేవాలయములు వేటికినీ చెక్కుచెదరక నిళ్చియండుటయే ఆనాటి శిల్చుల మవ త్తరశిల్బకళావ్రతిభకు వ్రబల నిదర్శనము ఇంతే కాదు-వల్లవరాజుల కాలమున శిల్పులు, ఇండోవేషియా.. కాంబోడియా మున్నగు దూరదేశముల శేగి, అచ్చట పెక్కు దేవాలయములను కళామయములుగా విర్మించిరి వీరికి పదవ చోళరాజులు
కెర్‌
రాజ్యపాలనము గావించిరి వీరిరాజ్యము గంగాతీరప్రాంతము వరకు వ్యాపించెను బర్మా విలోవ్‌ ప్రాంతముల వర్యంతము వీరి యధికారముదద్రలు. చెల్లిని రాజరాజ బోథడు చోళరాజ్యమువకు ప్రధమ గ్రభువు ఈయన ఆధ్యాత్మికచింతనాతతరుడు విశ్వవిఖ్యాతమైన తంజాపురి బృవహదీశ్వరాలయ విర్మాణ మహాభాగ్యము ఈ వ్రభువువకే దక్కినది ఈ దేవాలయ నిర్మాణమున శిల్పుల వ్రజ్ఞావంవద-వాన్తవైవుణ్య విశేషము ఆధ్యాత్మికవికానము విస్తారముగ గాంచగలము
ఇచ్చట- భారతదేశమువం దన్ని ప్రాంతముల తులలేని ఖ్యాతిగడి౦చిన శిల్పకళాపారంగతులెందరో కలరు. వీరు-కళా వైదగ్థ్యముతో పామావ్య గ్రజలమండియ, నమర్థశిల్బమండలిమండియబహుభ౦గుల వ్రశంనలవందజాలిరి బృహదీశ్వరాలయ గర్భాలయముపై నిర్మింవబడిన విమానము, కళాశాశలమును, దివ్య శిల్పప్రాభవ మును, కాన్త్రవైపుణ్యమును. వేనోళ్ళ జాటుచున్నవి రాకేంద్రచోళుడు కుంభ కోబమునకు నమివమున గల గంగైకొండ హోళాపురమున వొక దేవాలయముము నిర్మించెను. ఇది వేడు శిధిలావస్థలో నుండుట విషాదకరము అయిన వేటికనీ ఈ దేవాలయము నర్వ కళానిలయమై (పేక్షకలను ముగ్థల గావించుచున్నది చిద౦ బరము, తిరువారూరు, తిరుభువనము మున్నగు (ప్రాంతములలో చోళరాజనిర్మితము లైన దేవాలయము లనేకములు ్రళ క్రినందినవి
ఛోడల యవంతరము పాండ్యులు ్రభువులైరి వీరి కాలమున. దేవాలయ ముల వాన్తువు-శల్పము-కా న్రవియమముల కనుగుణముగ వ్యాన్తీవి బడనినవి. [ప్రాకా రము లత్యున్నతములై యలరారినవి
వేదకాలమున గోపుర మనగా---గ్రామమువ గల గోద్వార మే. ఇది- దేవాలయమున (బ్రవేశించు [వ్రధమద్వారముగ---విమానముగ మారెను, పాండ్యుల కాలమున గౌలిగోపురములు వివుల వ్యాన్తీని బడని కీర్తివి గడించెను. జంబుకేశ్వరాల _ యమువ కెదురుగా -_ " మందరపాండ్య గోపురము " నిర్మింవబడెను. అల్లే - చిదం బరము, మరురలలో గల దేవాలయములయందు అభివృద్ధిని వికానమును జూపెట్టి
106
పెక్కు శిల్చములను విర్మింవకేసిరి. మవ దురదృష్టమో యన _ అచిర కాల ములోవే పాండ్యరాజ్యమన్తమించెను దక్షిణప్రాంతము. గూడ మవామ్మదీయల క్రూరదాడులకు గుళీయయ్యెను ఇటీ _ హిందూమతము అన్నమించునా యమ భయా వవాదుస్థితి ఏర్చడెను కాని, మన యదృ్శష్టమోయన హిందూమతమును నముద్ధ రించి, దావి వూర్వవైెళవమును, ప్రతిభను దేదీవ్యమానముగ వెలుగొంద కేయ విజయ వగరవ్రభువులు రాజ్యమును చేవట్టిరి వీరు తుంగభ (దాఎదీతీరమున, తమ రాజ్యము నకు ముఖ్యవల్టీణ మగు వాంపీ పట్టణమున విర్మించుకొవి, కృష్ణాతీరము మండి కవ్యా పమారి వరకు తమ రాజ్యముమ వ్యావింవడేనిరి. ఈ (ప్రభువులు భామలను, పాహి త్యమును చక్కగా వాదరించిరి లలితకళలను పోషించిరి పొందూమతమును వాద యవూర్వకముగ నమాదరించి యఖివృర్ధికి దెచ్చిరి
విజయనగరము నర్వభౌతిక వంవదలతో నిండి, వంవ్కృతిక నిరియముగ ఆధ్యాత్మిక వికానమున కాలవాలముగ, ఆదర్శ [వజారాజ్యముగ విళ సవిఖ్యాతిని గాంచెను ఎందరో వరదేశీయల మన్ననలకు ప్మాతమయ్యెను విజయవగర [వ్రభు వులు వురాతన దేవాలయములను వువరుద్ధరించిరి వీనిని వర్యకళాశోభితములుగ ఆకర్షణీయములుగా వునరుద్ధరించిరి వవ్శిత్రములుగ గావించిరి దేవాలయములకు కళ్యాణ మంటవములము విర్మి౦ంవకేనిరి అందు ఉత్సవములమ గావింవకేనిరి. దేవా లయములకొక మాతనశోభను నమకూర్చిరి వాంపీక్షే[త్రములోని దేవాలయములు, భవ నములు వీరి కళాకౌశలముము జ పెట్టుచున్నవి వీరి పాలనమున తిరువతి-కుంభకోణము = కాంచీవరము-శ్రీరంగము -చిద౦ంబరము మున్నగు [ప్రాంతములందలి దేవాలయములలో లలితకళా విధానమునే గాంతుము శ్రీరంగనాథుని ఆలయమున అళ గనంభములు గల మంటప మొకటి గలదు. దీనిని ' రాయలమంటిషము " అని పీలుతురు ఇది వేయికాళ్ళమంటవమువ కభిముఖముగా నున్నది. దీనిని శ్రీకృష్ణదేవరాయ ద్రభవులు విర్మింపకేసిరి. అంరుగల యశ్వములు, పెవికుల మూర్తులు వీఠరత్వమును ఉల్ధివడ కేయచున్నవాయని యవివించును. వీర = కళలండు వీరులమ చిత్రింపజేసీరి. పౌరుష పావానములం దతివ్రఖ్యాతుల బడసిరి దురద్శష్టవశమువ మహమ్మదీయల క్రూర
కే
దాడులకు వళమై, విజయవగరసా[మాజ్య మన్తమించెను మవామ్మదీయులు తిరిగి తల యెత్తి తమ దుష్టభర్యలను అమానుషముగ కొవపాగించిరి కాని విజయవగరి[వ్రభు వుల సేవలోనున్న కొందరు 'పేనావతులు మహమ్మదీయలవోడించి, కొన్ని [ప్రాంత ములను తమశ్రిందికి రెచ్చుకొని వానికి పాలకు లయిరి వీరినే _- * నాయకులు” అందురు. వీరిలో తిరుమలవాయకుడు గొవ్ప ప్రభువు ఈ (ప్రభువు పాలనమన పెక్కు దేవాలయములు విలవీల్లైమ ఈయన = మధుర, రామేశ్వరము, శ్రీవిల్లిపుత్తూరు, తిరునల్వేలిమండలములలో గల దేవాలయములను వునరుద్ధరించి, వానికి వ్రఖ్యాతిని గళిగించెను దేవాలయములకు చుట్టును [ప్రాకారములను విర్మింవజేపెను రామేశ్వ రాలియమునకు గల ప్రాకారములు, ఆ ్రాకారముల మధ్యగల మార్గములు ఈ ద్రభవుచే అత్యద్భుతముగ విర్మాణము గావింవబడినవి ఇంకేగాదు - మచీంద్రము, తిరవవంతవురములలో గల దేవాలయములను ఈ మహా[్రభువే కళావిలయములుగ విగ్మింవకేపెమ ఈ రెండు దేవాలయములు మలయాళస్రాంతములో నున్నమ, ఆ ప్రాంతములలోగల ఇతర దేవాలయములమ పోలియుండక, విజయనగర ్రభువుల వాటి కళాకాశలమువే [వదర్శించుచువృవి తిరుమలం- తిరుపతి
- కలౌ వేంళటావాయకః ” అవెడి దివ్యవాక్యానుపారముగ, కలియగ (గ్రత్యక్షరైవముగ, భక్తకోటిచే వారాధింనబిడుచున్న శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి విలయ మగు తిరుమల దేవస్థానము భారతదేశ దేవాలయ చరిత్రలో ్రత్యేకముగా వంన్తవ నీయమైనట్టిది ఇచ్చట యాత్రిక జవాలీస్టే వంవిద్ధ్యర్థము అవతరించిన శ్రీవివాన మూర్తి న్వయంవ్యక్షప్వామి వురాణ వ్రవిర్ధిగల ఈ న్షేత్ర మావోత్మ్య్యము బుస్యా దులమండి సొమామ్యలవఖకు భక్తి వ్రవత్తులతో, వభివర్ణింపబడుచున్నది. వివి్మల మైన శేవగిర్యగ్రమువ శ్రీ మద్వైభావవ మహానూత్రామపారముగ_ వర్చింవ బడు చున్న ఈ వరంజ్యోతి న్వరూవువి శ్రీ మద్రామామజాభార్యుల వారిట్టు వంస్తు తించీరి
కరి
శ్లో & అభిలభువన జన్మ స్టేమ భంగాదిలీలే వివత వివిధ భూత(వ్రాత రకైకదీక్షే | (తి+రవి విదీపే బవ్మాడి శ్రీనివాసే భవతు మమ వరన్మివ్‌ శేమషీ భక్తిరూపా ॥ థీ వాష్యారంథము, వైన వైష్ణవాది మత విభేదముల బోవాడి, నర్వ [వ్రజానీకము ముక్షకంఠ మున ఈ వేంకటాచలవతి వభినులి౦చెడి దివ్యనిద్ధాంత మిచ్చట విత్యమాతన శోభతో వెలుగొందుచున్నది ఈ దివ్యశ్షే[త్రమవ గల శిల్ప కోభావమన్వితమైన దేవాలయ విర్మాయము కడుంగడువృద్యము, వుష్కరిణి, పావవాశనము, గోగర్భము, ఆకాశగంగ, కవిల తీర్థము మున్నగునవి ఈ శ్షేత్మవ్రభావము. మర్దీవ్రమ.. గావించు. వుణ్యన్థలమలు, దిగువ తిరువతిలోగల శ్రీ గోవిందరాజప్వామివారి వన్నిధి, భక్తజన వయనానంద కరము. తిరుభామారులో - శ్రీ వద్మావతీ అమ్మవారి దేవాలయమ విశ్హ ల్ప శళావైభవమున గుల్కుచుండును కాలామసారముగ ఈ క్షే త్ర వ్రతివత్తి మిన్నంటినది. వేడు విశ్వమున కంఠటికిని ఆధ్యాత్మికజ్యోతిర్రీలారోచుల ద్రినరించ కజేయగల వుణ్య వీలయమై, వేంఠటాచలము దక్షిబభారతమున గణనీయపావన కీర్తికి విధా నమై వమవ్హ భక్తజన వృాదయములలో శాశ్వత స్థానమును గడింవజాలివది వేటి కాలమున ఈ క్షే కాభివృర్ధి బ్రివ్మోండముగ జరువబడి, విశ్వరూవ ముమ దాళ్ళివది. నర్వవిర్యలు, నర్వకళలు, వర్వతోముఖి వికావమువు పొందుటకీ క్షేత్రము రివ్యావలంబన మైనది ధర్మదర్శవాదులతో పొమావ్య[వజలు మవాదానంద నంభరికాంతఃకరణు లగుచుండ, తదమగుణమైన యా(త్రిక సొకర్యములుగూడ నమకూర్చదిడి, పునః వువః ప్వామా నందర్శనమును గాంక్షించెడి అభిరుచి భక్తుల వృాదరయములలో వభివృద్ధి వందుచున్నది 19
నమర్థవంతమైన వరిపాలనము - ఘాటురోడ్డు - అవితర లభ్యములైన అవంఖ్యాక వ్రయాణ సౌకర్యములు అన్నింటిని మించిన మహత్తర ఫలదాయక మై శ్రీనివానమూర్తి కటాక్షవీక్షణ వరంపర ఈ క్షేత్ర వ్రశవ్తిని వివిధభంగుల ఎలు గెత్తి చాటుచున్నవి నిత్యకల్యాణముగా - పచ్చతోరణముగా శ్రీ వేంకటాచలము భక్తజన నయన ములకు దర్శనమువిచ్చుచున్నది నువర్జవిమాన వందర్శన భాగ్యముమ జీవితఫల ముగా కోట్టాదియామత్రికులు భావించి యావందించుచున్నారు దూర దూరములమండియ తండోవతండములుగ వచ్చి, శ్రీస్వామివారికి నిలువుదోపిడినిచ్చి, అహంకారటామ్యలె విలిచి, అవేకులు భవ వఫలతను గడించుచున్నారు “వేంకటాద్రి నమం స్థావం బ్రవ్మాండే నాన్తి కిచ వ వేంకటేశ నమోదేవో న భూతో న భవిమ్యతిః” శ్రీకాళహస్తి ఇది ్రవిద్దమైన శివశ్షేత్రము,.. నిశ్చల భక్తితో - జ్ఞానియైన మానవుడే కాక్క [మి ఉక జంతుజాలములుగూడ వరమేశ్వడని యర్శించి తరించుట కవ శాశముగలదవి యీ శ్షేత్రవ్రశన్లి విశదీకరించును ఇచట వవ్మిత మవర్ణముఖీ నదీ [వ్రవాహము గంభీర మందరగమవమున గల గల ధ్వనుల జిలుకుచుండును సాలె పురుగు-వర్పము-రంతావళము సాంబశివ చరణన్మరణమున విచట తరించినట్లు గాథ గలదు అటివికుడైన తిన్నడు శ్రీ కాళవా్తీశ్వరుని తన అకుంఠిత భక్తితో యిచ టవే మెల్ఫించెను ఇచటనే దూర్జటి మవోకవి ప్రౌఢ మధుర వద్యవువృశతముతో _ శ్రీ కాళవాస్తీశ్వరుని అర్చించెను చక్కని చిక్కని శిల్చనంపద యట్టి వడెడి దేవాలయములు, గోపురము మున్నగు కట్టిడములు - హృద్యాతి హృద్యములు. 20
తిరుమల--తిరువతికి నమివమున గల యూ వుణ్యక్షేత్రము చిత్తూ రుమండలాంతర్షత మగు. 'కాళవాన్లి' యను వట్టిబమువ గలదు
శ్రైవగమ వూజావిధులతో యిచ్చట అర్భనాకార్య కలావము జరువదిడు చున్నది
శ్రీశైలము
“శ్రీశైల శిఖరం దృష్ట్వా వునర్జన్మన విద్యతే” అవెడి శ్రీనూక్తి యొక్కటే శ్రీ శైలక్షే త్రమవాత్మ్యము మ వ్యక్తీకరింజాలును ద్వాదళజ్యోతిర్గింగములలో విచటగల లింగ మొకటిగా వరిగణింవబడుచున్నది శ్రీ శైలము ఛత్రపతి శివాజీ మవోరాజు కాలము నుండియు పునరుద్ధరణ శోభతో వెలుగొందుచున్న దివ్యశ్షే[త్రము సిద్దులు - వేదాంతులు -_ మవోవిద్వాంనులు - వరమభక్తులు వలువురీ వుణ్యసీమలో దివ్యతవమున మల్లికార్డునుని ఫరివూర్జామ[గ్రహమును బొంది తరించిరి బ్రమరాంబా మవాోదేవి ఆ శ్రతవాత్సల్యవృష్టి గురియింపగల జగన్మాత ఆ యాదిదంవతుల పావన దర్శన భాగ్యమును జీవిత మవీభాగ్యముగ వంభొవించి, దుర్గమారణ్య ప్రాంతమలందున్న ఈ వుణ్యదేవాలయమునకు లక్షలాదిగ యాత్రికులు. వచ్చు చుందురు ఈ శ్షేత్రము కర్నూలుమండలమునం గలదు
శ్రీశైల దేవాలయ పునరుద్ధరణ నంఘము వేడు చురుకుగా వనిని కొన పాగించుచు యాత్రికుంకు నర్వ సొకర్యములగూర్చ యత్నించుచున్నది ఇ౦కను విలవయన్న లక్షలకొలది (ద్రవ్యముతో యా క్షేత్రమున యెన్నియోవనతులు గళ్చింవదిడగలవు ఇచట శ్రైవాగమ సీద్ధాంకానుసారముగ నిక్యార్భనలు జరుగు చుండును
మంగళగిరి
శ్రీలక్షీ నృవి౦ంహప్వామి వారి దేవాలయము గుంటూరుమండలాంతర్షత
మైన మంగళగిరి యందున్నది. పెద్దగాళిగోవురము ; భక్త వాంచికార్థసిద్ధి వదము గ!
లగు పావన వీక్షణములు గల శ్రీ ప్వామివారి దివ్యమూర్తి లావణ్యము, యాత్రికు లకు బ్రవ్మానందమును వంధించుచుండును
కొండపై గల పానకాలస్వామి యీ దివ్యక్షేత వ్రశవ్తిక కారణభూతమైన దైవము. క్షేత్రపాలకుడు మారుతి యాత్రికులు పానకమును బిందెల కొలదిగా స్వామివారికి నమర్చించి, (మొక్కుబడుల జెల్లించుకొనుచుంరురు
యమొక్కుబడిలో అర్థభాగము పానకముమ నమర్చింవగవే, ప్వామి- “భళ్ళు” మని వెలిగ్రక్కుననీ భక్తుల విశ్వానము ఈ నత్యము విచ్చట మనము కనులార గాంచ గలము ఇందు వలన ఈ స్వామి పానకాలరాయుడు అని విఖ్యాతి నంది వాడు
ఈ స్వామికి వైభాననమాత్రానుసారముగా వీత్యార్భనలు జరువబడుచున్నవి
ఆ నజ లు
గుంటూరు మండలా౦తర్గతమైన అ ల్గూ రు లో (బాపట్లకాలూకా) లక్ష్మీ చృపీంహ స్వామివారి ఆలయము గ్రకృష్ణమహిమలను వేటికిని వెదజలుచున దివ్య న్టలము
ఈ స్వామి న్వయంవ్యక్త బైవమనియు -- మహర్ధలర్భించి రవియు - న్టలవురాణ కథ వలన వెలుగబడుచున్నది ఇచట వ్రనిద్ధిగాంచిన యత్సవము “బాపగుండాలసేన "'
గొన్చ ఆవదలలో నున్నవారు స్వామికి బారుగుండాలపేవమ చెల్లించుకొందు మనీ (మొక్కుకొని, ఘోర కష్టములనుండి విముక్తులగుచుందురు
శ్రీ స్వామివారికి అభిమఖిముగ దేవాలయప్రాంగణమున నొక పెద్దగుండము నర్వడా [త్రవ్వియంచవిడును
(మొక్కుకొన్నవారు - ఉవవానదీక్షతో స్వామికి అభిషేకము గావించుకొని గండదీవములు శిరమనదాళ్ళీ విద్ధముగ నుందురు
22
స్వామి యావేశించిన అర్బకు లొకరు - వీరి నందరిని గుడిచుట్టును ప్రదక్షిణ ము కేయించి, నిప్పులతో జ్వలించుచున్న గుండముతో తాను ముందుండి నడచుచు వారి నందరిని ముమ్మారు నడివించుకొని, స్వామి నన్నిధిక దీసికొని వెళ్ళును
తదువరి వోరతి-[వ్రపాద వినియోగము జరుగును ఈ స్వామికి గూడ పానకము మహాబ్రీతికరము. ఇట్టి బారుగుండాలపేవ వేడు గూడ-- అన్తిక్యతత్త్వ మువకు దైవమహిమకు- వ్రబలసాక్ష్యమై, అల్లూరులో జరువబడుచువే యన్నది
అతి వురాతన శల్చశోభగల దేవాలయమిది [పక్క భాగమునందొక శిథిల క్తూవము. ఇవియన్నియు యాత్రికులకు వవ్విత్ర పురాతన న్మృతులను జన్లికదెచ్చు చుండును.
ఇచట విఖనన నూఢత్రామసారముగా నిత్యార్భనలు జరుపబడుచున్నవి. అర్బకులయం దొకరు ప్రతి తరమునము బ్రహ్మ చ ర్యిము ను వహింతురు ఈయన స్వామిపేవకు జీవితము నంకితము గావించి తరించును
ఇం(దకీలాది
ఇంద్రకీలాద్రిపై భక్తలోక నముద్ధరణార్ణము వెలనియున్న కనకదుర్గా మహా దేవీ దివ్యనందర్శనము---యాతికులకొక న్వర్జన్వవ్నము=
వవ్యపాచి ఘోరతవమున దివ్యశక్తుల నీ యది మిదనే పారించినట్లు పురాణగాథలు నృష్టీకరించుచున్నవి. కృష్ణవేభీమతల్లి తన తుంగతరంగ భంగిమ లతో పావన దుర్గాపాద నరోజముల నర్చించుచున్నట్లు తీరు-భక్షలోక వృాదయమున వేదో యొకావాక అవ్యక్తమైన రమ్యామభూతిని గలుగ కేయచుండును
కృష్టామండలాంఠర్గతమైన విజయవాడయందీ దేవాలయము నేడు విమాతన శోభావరంపరలతో విశేష మహిమలతో భక్షలోక చిళ్తావంద నంధాయకముగా--- వాంఛికార్థ వ్రదాయకముగా విరాజిల్లుచున్నది
శ్రెవాగమ పాంద్రదాయికమైన అర్చనా కార్యశ్రమమిచట దేవీవూజలో నిత్యము వెలుగు లీను చుండును ఇచట ళర వ్నృవరాతమహోత్సవములు వైభవో
239
'సేఠములుగా బా నకలకళానంపదలతో తేజరిలుచు, యాత్రికులను మోదవారాశి దేల్చుచుండును భదాచలము “ శ్రీరామ పాదాంళత్వాత్‌ భద్రాది రి8ి వివ్రతః ”
వురాణ విశేషముల వలన అతిప్రాచీన వుణ్యశ్షేత్రముగా నిర్ణయింవదగిన దివ్యస్థలము భద్రాచల పీకారామస్వామివారి దేవాలయము. ్రవిమల గోదావరీ తటమున విది విర్మింవదిడియన్నది
ఫ్వామి. విగ్రహములను పోకల దమ్మక్క తన న్వవ్నవలితమగ కన్ను లారగాంచి, ప్రాంతీయ వ్రజల కెరుకవరచి, వూజలారంభించిన దీ వుణ్యసీమయందే
7-వ శకాబ్ధిపు ఉత్తరార్థమున రామదానుగా విశేషఖ్యాతి గడించిన కంచెర్ల గోపన్న, ధ(ద్రాచలమహాత్మ్యమును నర్వజవవేద్యము గావించెను
సీకారామచం[ద్రమూర్తి మనసార నమ్మిన తన భక్తుల ఆర్తిని హరింవగల డవెడి పరమనత్యమువకు గోపన్న గాథ [వ్రబలోదాహరణము. గోవన్న యిన్న భద్రాచలక్షేతమగా-భ(ద్రాచలి శ్షేత్రమన్న గోవశ్నగా నంలీనమైన దివ్యచరిత్రము భ(దాచల వవిత్రచరిత్రము
ఇచట శ్రీ పాంచర్యాత దివ్యనూత్రాను సారముగా (/ స్వామివార్ల అర్చ వలు జరువబడుచుం౦డును. ఢిల్లీని కారంగజేబు పరిపాలించు కాలమున, తానాశాహి వంశీయులు (1620 1680) భ ద్రాచల (ప్రాంతమునకు పాలకులు
కావీషాకు వ్రత్యక్షమై, శ్రీరామచంద్రమూర్తి యిచటి అవూర్వమైన భక్త లోకవరతమ (వకటించెను. వాటిమండియ మొగల్‌ ్రభువులను శ్రీ వీఠారామ కల్యాణమ హోత్సవమున-అనురక్తి తో భాగస్వామ్యముమ వహించుచుండిరి*
వేడు దేవాలయ వునరుద్ధరణ కార్యక్రమము వర్వాంధ్ర ద్రజావీకి నహకార నంపదలతో వవ్నెలజిన్నెల దేలుచున్నది గణవతిస్థవతి యను మవో?ల్చి యాధ్వర్య
ర!
మువ ప్రాచీని కాలమున వచ్చిన వివిధశిల్బకళారీతుల నమష్టి న్వరూపనన్నివేళ ముగా వేడు భ(దాచలము దివ్యలావఖ్యమున దేలియాడుచున్నది కల్యాణమంట పాదులు పూర్తియైనివి
గోవన్న కాలమువవే _ “చుట్టూ ప్రాకారములు సొంవుతో” గట్టింపబడెను, వాని కన్ని౦టికిని మేలిరూపములు గై పేయబడుచున్నవి
పర్డశాల - ఉష్టగుండము - చిత్రకూటము మొదలైనవి దర్శనీయములు
లక్షలాది యాత్రికులు శ్రీరామ కల్యాణళభా నందర్శనార్థము = అనాది నండియ- అవహమవోమికతో అరుగుదెంచుట-యా శ్షే[త్రవళవి కొక ్రబలచివ్నము
ఇచట స్వామివారికి రామదానుచే నమర్చింవబడిన వివిధాభరణములూ (పేక్షశలోకమువకు- ఆత్మానందమును నయన పర్వమును గార్భు చుండును
రత్నగిరి
గోదావరీ మండలాంతర్జతమైన అన్నవరమునగల న్వయంవ్యక్ష్తద్రైవమగు శ్రీ వీర వేంకట వత్యవారాయణస్వామివారు రత్నగిరిపై వధిస్టించియండిరి. ఈ స్వామిని క్రిమూర్త్యాత్మకముగా భక్తలోకము వంభావించును
ఏకకాలమున వేయిమంది భక్తులు [్రీప్వామివారి (వతములు. విర్వహించు కొమటికు వనతి సౌకర్యములు గావింపబడియున్నవి భక్తాలీష్ట వ్రదుడైవ యీప్వామికి వైశాఖపరద్ధ ఏకాదశికి బ్రహెళ్మోత్సవము జరుగును
వండిత నవ్మావములు - వేదాంతప్రనంగములు నంగీత నభలు మున్నగు వానితో శ్రీ ప్వామివారి కల్యాణమ హెత్సవము [వ్రకృతిరామణీయకతమ వెలార్చు దృశ్య పరంవరలమధ్య నయన వర్వముగా జరుపబడును
సింవోచలము
విశాఖ వట్టణ మండలాంతర్గతమైన వింహాచల శ్షేత్రమువ వరాహా నరసింహ
స్వామివారు వేంచేసి యుండిరి గిరిశఖరము - (ప్రశాంత వాళావరణము అ వర్యత 25
భాగముల కీరుపార్శ్యుముల నర్వదా [వ్రవహించెడి వారిధారా ద్వయము - ఈ క్షేత్ర మువకు దివ్యస్థల ్రతివత్తినే కాక _ అతిలోక మోహన లావణ్య విభూతిని పైతము (గ్రపాదించు చున్నవి
విజయనగర పాలనమున నర్వరంగముల _ వర్థమావమైన వుణ్యక్షేత్రమిది ఛైత్రపద్ధ పూర్ణిమకు కల్యాబోత్సవము, చందనయా[త్ర యీశ్షేత్రమన ్రత్యేకోత్స వము ఇచట దారుమూర్తితో స్వామి మవకు దర్శనమిచ్చును న్వయం వ్యక న్వడావము ్రవిమల పాంచరాత్రాగమ మవోనూ త్రానుపార ముగ-అర్భవా కలావ ములు విర్వహింపదిడుచున్నవి ఆలయము నువిశాలము, రమణీయ శిల్ప కళా శోఛితము ఘాటురోర్డు- వర్షనాతీత _ ్రకృతి సౌందర్యము-ఆగమపాఠళాల యాత్రికజవాకర్తకములై వేలుగులీమచుండుమ
దివ్యక్షే[త్రముల వరునలో వింాచలక్షే త్రస్థావము. వరిగణనీయము. ్రళ౦వ వీయము
కాకతీయుల వరిపాలనములో-ఓరుగల్గు హనుమ కొండలలోగల దేవాలయ ములు, మండవములు కళా వైవుణఖ్యమును వెదజల్గుచున్నవి.
ఓరుగల్లునకు నుమారుగ వేబదిమైళ్ళు దూరమునందున్న _రామవ్ప దేవాల యము వజీవశిల్పకళా వైచిత్రికి దర్చణమై విద్దహన్తుడగు శల్చిని అమరుడా యవి వింవ కేయచున్నది. ఆ విర్శాణమున నువయౌగింవబడిన యిటుకరాళ్ళు వీళ్ళలో శేలునట!
- అహోబిలము - అమరావతి - శ్రీకాకుళము - పొమ్నారు - బావట- ద్రాక్షా రామము-శ్రీకూర్మము మున్నగు దేవాలయములు వురాతనకాలముమండియ భగవ దారాధవమునకు మూలస్థానములుగా (వ్రఖ్యాతివిగావించినవి శిల్బ కళా వైవజికి వవ్నెబెట్టినవి. ఇల్లెన్ని దేవాలయములమ గూర్చియేని యుద్దాటింవవచ్చును
ఆమృత జలధినుండి బిందువుల వెన్నియవి యందించగలము అన్నియును మకరందముము నృందించెడివే కాని -- ఒక విమయము మాత్రము నున్నన్టమగు చుండును. దక్షిణ భారతమునగల అన్నీ దేవాలయములకును నమానముగ కొన్ని వియమములు, నిబంధనలు, చెక్కడములు గలవు వావి సామ్యము వీ విధముగ బేర్కొవవచ్చును. 26
క గర్భగృహము ఇది అతి వవిత్ర గృహము ఇందు మూల విరాట్‌ వఠిష్టింవబడును ఇది అంధకారముచే నావరింపబడి యుండుము అందు వరినవే గర్భాలయములలో అఖండ దీపమును వెలిగించు చుందురు గర్భాలయ విమానముము కళాశోభితముగ విర్మింతురు
2 ముఖమంటవము ; ముఖమంటవము గర్భగృ్గవామున శెదురుగ మండుము ఇది వూజకు, అభిషేకమునకు వినియోగవడును. ఈ మంటప ద్వార మున కిరుపార్వములలో ద్వారపాలకు లుందురు దీని శెదురుగ మహామంటవము లేశ అర్ధమంటవము ఉండుము. దీని కెదురుగ ధ్వజ వ్రుభము వెలకొల్చెదరు. ధ్వజ నంభమువకొళ పార్శ్వమున బళిపీఠ ముండును దాని శెదురుగ గాలిగోవురి ముండును చుట్టును ఒకటిగాని, ఎక్కువగాని ప్రాకారములుండును ్రాకారములలోపలి. భాగ మున్క దేవాలయమునకు నమివ (ప్రాంతమున పెక్కు తటాకములు, కూవములు ఊ౦డును వీటివే తీర్థములు లేక వుష్కరుణులందురు తలచు ప్రాకారమలచుట్టు చిన్న చిన్న దేవతల-బుమల-ఆచార్యుల విగ్రహములను గాంతుము. తంజావూరు లోవి బృవదీశ్వరాలయమువకు ఓకే [ప్రాకారము గలదు. శ్రీరంగములోని శ్రీరంగ నాధుని దేవాలయమునకు నప్తప్రాకారములున్నవి
దేవాలయములు మన వాగరికతను నంన్కృతిని నమన్వయించి ఆధ్యాత్మిక అేజన్సుతో విత్య శోభాయమానముగ _వెలుగొందుచుండును శిల్పులు తమ వాన్తు వైవుణ్యమును, కాశ్త్రవిజ్ఞానముమ, సాంకేతిక సామర్ధ్యమును, శిల్చ పొందర్యమును, చిత్రముల విర్మాణ వ్రతిభను అత్యున్నత స్థాయిని (కటించి, [వ్రదర్శించిరి.. ఇట్టి ప్రతిభా వంతములగు [గ్రకటనములకు వేటి పాశ్చాత్య విధావ వాన్తల్పి కాశ్త్రము లండు ఆరితేరినవారు నుదూరులుగవే యన్నారు. వేటి వాన్తు కాత్ర్రజ్ఞాలు. (కట్టర విర్మాతలు) ఒక్కరాతిని చెక్కి, కళావంత మొనర్భగలరా?
శ దేవాలయములు --- దేవతారాధనమునకు నవకరించు - పుణ్యక్షేత్ర ములు, ఇందు అత్మాత్మిక చింతనముమ, విశ్చలభక్తిని, పవిత్ర వ్మాదయ. వికాన మును బడయుటకు వముచితమగు వాకావరణము లభించును
27
- దేవాలయములు విజ్ఞాన ్రజ్ఞానములకు విలయములు ఇట-గురుకుల ములు, విశ్వవిద్యాలయములు విలసిల్లుచుండెడివి. కంచి, చిదంబరములలోగల దేవా లయముల ప్రాకారముల పొడవునను విద్యార్థలు వివనించుటకు యోగ్యములగు చీన్న చిన్న గదులు విర్మింంబడెను అందరు విద్యార్థలకు ఉచీళముగ వివానము, భోజనము, విద్య లభించుచుండెడివి విద్యార్ధులు తమ గురువులకడ పామాన్య నరళ జీవితమును విర్వహించుచు ఉన్నత విద్యను బడయుచుండెడివారు
గురశమ్యలకు వలయు విత్యజీవిత విర్వహణావవనర వన్తుపులను అవాటి రాజులు, భాగ్యవంతులగు దాతలు ఉచితముగ చేకూర్చుళుండెడివారు. వవతులన కలిగించుచుండెడివారు. విద్యార్థులకు వలయు. దున్తులు, (గ్రంథములు, భోజినాది పౌకర్యములు ఉచితముగ లభించెడివి.
8 ఆవక్కాలములందు, యుద్ధ కాలములందు దేవాలయములు సామాన్య ప్రజలకు రక్షణ స్టానములుగ మండెడివి. ఇట్టి తరుబములో తమ్మును, తమ యాన్తు రిను వ్రజలు యిందు దాచుకొని, వంరక్షించుకొచెడివారు. భూమిలోవలగల గదు లలో వెండి బంగారములాది తమ అఆనులను దాచిపెట్టుకొవెడివారు ్రజలును మర్‌క్షిఠతముగ దాగియు౦డెడివారు
శీ దేవాలయములకు చుట్టును చిన్న చిన్న కుటీర వరిశ్రమములను పోషించు దుకాణములు పెళ్కులుండును ఇందు [గగ్రామవ్రబల వాన్తకౌశలమును, కళా వైవుబ్య మును బ్రదర్శించు వింత వింత వన్తువులిను, చిన్న పెద్ద వువృమాలలను వి[కయించు చుందుపు చుట్టువట్లి గల పెక్కు గ్రామముల ్రజలు తమ వన్తువులమ ఇటకు దెచ్చి, దూర(్రాంతములనుండి వచ్చు యాత్రిపలకు విశ్రయించుచుండెడివారు. ఈ విధముగ కుటీర పరిశ్రమలకు రేవాలయములు నిరంతరము పోషణము వొనంగుచుండెడివి ఇంఠేగాదు, కుటీర పరిశ్రమలు వృత్తిగాగలవారి యందుగల కళావైపుణ్యమును, విరా ఇళక్షివి వర్గిల్లడేసి మఖజీవితమునకు దోహదమొనంగు చుండును
- వివావోది సవిత్రకార్యములను దేవాలయములలో ఉచితముగ జరువ్మ కానునదవకాశము సొమాన్యదవ్రజలకు, పేదలకు నర్వదా లభించుచుండెడిది
28
జాతియొక్క నర్వతోముఖవికానమునకు _ బహిరంగ, అంతరంగ, పారివద్ధ్య నంనిద్ధికి _ నర్వ మానవ నమైక్య వతృల్నపాన్లికి - ఆర్లధర్మమర్శావగావన వైఖరికి ఆదిదేవపాక్షాత్కారనంపత్తికి - అఖండ వేదాంతజ్యోతి నందర్శనమునకు - ఆధార పప్రాయములుగ, ఆర్యావర్త మహత్తర దివ్యకీర్తికి వకాకలుగ వెలుగొందెడి దేవాలయ ముల పావిత్యము, ్రభావము వర్షింవ వలవి కానిది కావుననే _ “ సొందర్యమువకు డూవము నొనగుటకే కాక, దివ్యత్వమువకు (ప్రేరణమును, విశ్వానమువకు స్థాయిని యొనగుటకు హైందవ దేవాలయములు వనిర్మింవబడివవి. ”" అని * విల్‌డ్యూరాంట్‌”. మవోశయలు చెప్పిన వాక్యము అక్షరాక్షన నత్యము లనదగియన్నవి
దేవాలయములు లలితకళలకు, నంన్కృతికి మూలకారణములు విజ్ఞాన వగ్రజ్ఞావములకు గురకులములు వర్తక వ్యాపారములకు వనతి స్థానములు సాంఘిక వదాచారములకు నదనములు _ భిన్న భిన్న గ్రళృతులు గల [వజలకు నహకారము నందించు. రక్షణాలయములు భిన్న[ప్రాంతముల, భిన్నాభారవరులుగ నున్న గ్రజలతో కలని మెలనీ వఖ్యతను - బంధుళ్వమును నమకూర్చుకొనుటకు. ఏకాదర్శపరులుగ, నదాచార శీల నంపన్నులుగ జీవించుటకు - ఊత్తమస్థానములుగ దేవాలయములు దీవించు. చుండును ఇవి భౌతిక, ఆధ్యాత్మిక వికానములకు కీలకములు నంఘీ భావమున కాయువువట్టువులు (పేమమవకు వవిత్ర నిలయములు
విశ్వమన కంతటికి వేదాంత విజ్ఞానభిక్షను రెండు చేతులతో దంచి పెట్టి జాలిన మనపుణ్యభూమి యిట్టి దివ్య దేవాలయముల కాకరమై _ అనాది నుండియు వనభ్యజాతులలో వ(గ్రగణ్యము కాగలిగినది
ఆర్యావర్త దేవాలయము లన్నియ మవదాశయనంసిద్ధి నూచకములై, మహతర మోక్షలిదాయకములై జగన్నాథువిక విజమైన పూజామందిరములై, నర్వ రంగములలో జాతీయ కళామయముగ వెలుగొందుటకు దోడ్చడెడి ఆశీర్వాద వమ వృష్టివి గురియించినవి ఇట్టి అవూర్వళక్తి యీ దేవాలయములలో స్వామిమూర్తుల య౦దు భానమాన మగుటి నత్యమవి యీ ్రిందిశ్లోకము విరూవించు చున్నది.
20
శ్లో ॥ స్ట్థావకవ్య తపోయోగాత్‌ వూజాయాళ్ళాతిశాయనాత్‌ | అభిరూప్యాశ్చబింబవ్య దేవస్సాన్నిధ్యమృచ్చృతి ॥
1 స్థావకులైన బుషలు, యోగులు, మండత్రనిద్ధులు, భక్తులు మొదలగువారి తవళ్ళుక్తి వలనన్కు కాస్టోక్తమైన వూజాతిశయమువలనమ, బింబముయొక్క పొందిక వలనను, భగవంతుడు దేవాలయములలో తన సాన్నిధ్యమును గల్ప్చించుకొని ఐహికా మువ్మిక ఫలములవిచ్చును ”
ఇట్టి దివ్యవకాశమును భారతీయ దేవాలయము లందు నరు డందగలడు
మహర్దుల దివ్యారాధనా బలముతో - యుగాంతరములలో 'పైతమ చెక్కు చెదరళ దివ్యదీధితులను [ద్రవ్విపోయుచు, సాధకుల _ అర్బనావరుల అభీష్టములమ బ్రపాదించెడి దేవాలయ శీతలచ్భాయల భారతీయ జీవితకల్చ వృక్షము-శాశ్వతముగ వన వవంతశోభతో వికా౦ంత కాంతి వుంజములమ దిగంతములవరకు వెదజలగల వవిత్రభావ [వ్రచూవ నంతతుల వర్వదా (వ్రపాదించుగాక
క్వి కారతిల శాంతి?శాంతి? ౧, గ. క నా [1 ః "న బ్‌. లే ః వ్త్‌ 4 షీ 6 తా న్‌ గ్‌ ఖ్శ జ్‌ పో సు గట ల. శ్రీ కల్లూరి చంద్రమౌ లో దేవస్థాని పాలక నంఘాధ్యక్తులుగా మన్నవ్పుడు మొదటిసారి ముద్రింవబడినది. - అఆవననాననననహాననననానానననానననాననాననననాసన2ాానానాననాననననననననాననాననడానానానననడాో త
నత్యము నర్వోత్తమ ధర్మము అకారణ కోవము అనర్థ హేతువు తొందరవడి వీ వని చేయరాదు వివేక ధైర్యములే విజయహేతువులు అతిగర్యము వోనికరము మవోత్ములను అవమానించుట అవబారము న(తయళత్నము వీడరాడు వాగ్గోమము (ప్రాదివోలి కారణము క్షమ నర్వకార్య సాధనము భగవంతుడు _ భకి నవ్యడు
ఆత్మవుతి వపతనకారణము
ఆడి తవ్పరాదు
దేవుని దూషించువ మవోవచారము
చెడ్డవారిళక్షి చేటునకే కారణము
మూర్చ్‌త నకల వినాశళరము
ఇతరులను వరివానింవరాదు
గొవ్పవారితో నృర్ణవడరాదు
దీర్గవైరము కలవానీకి కోవము కలిగింవరాదు కృతఘ్నత మవోదోవము
కోవము కలవారితో నంబంధము "అనర్ధదాయకము అఆవదలో ఆదుకొన్నవాడే ఆవుడు
తల్లిదర్శడులు, గురుదైవనమానులు
అన్నము వరమాత్మన్వరూపము దానినీ నిర్య్యము చేయరాడు
విద్యవలన వినయము, వినయమువల పా[తత దానివలన మానవుడు ఇవావరనుఖిములు] పౌరిదెళలడు
నత్యము నర్యోత్తమ ధర్మము* అకారణ కోమము అవర్థ హేతువు తొందరవడి ఏ వని చేయరాదు వివేకరైెర్యములే విజయ హేతువులు అతిగర్యము వోనికరము మవోత్ములను అవమావించుట అవచారము న్యతయత్నము వీడరారు" వాగ్గోషము ప్రాబవోవి కారణము తమ నర్వకార్య పాధనము భగవంతుడు భక్రివవ్యడు ఆత్మన్తుతి వతనకారణము
అడి తవ్పరాదు
దేవుని మాషించుటి మవాపభారము
సులు వి వై చపల క కా వళ మ చమ లా పతోనన... శ మ న నా... న క ల భా న య. చతు |. వన పట న. ఆ స్‌ జ ఓ హు దని ఇ లా ల నః న్‌ క స ( ఏ స ళ్‌ న వట తై నో ఆయున భన క సాకే సాం క్‌ స య న న క క | జీ నాల. వ న్‌ లు సానా భత న జ క మ న క | త స న. త నం. న నోన్యేటపై ప * స వా. న న న. పైని వను క న తె న నా తపు సీను. ల = తము ర న య? యా. యశ త్‌ కె లే కున ష్‌ న. న వ్‌ సత న నా. వం శ "కనా చే గో గ పిట శన్వ శన య తనమ పే లి శ భా! వ క్‌ మ భా న జ క. మ ల న జా ల టల పైనే ర శన సన్‌ ఈతుత్న న లా ణా. ల న సాన నంతా త ఇ ఎ నో ల్యం క్‌ ల్‌ (1 ౯ టు ఖ్‌ శా శః నే ని ॥ అతత ల్ల జై మయంగా య. లో శ ఉు లలా! హు ఆవ్‌ చం మ కిళరటా నం టం న లై పా లము లట | పై పోపుల న్నా. వ న నా తే జై. నన ల జ క! లకు సరటః - శౌరి శే యానా. న ప ఎను 2... లతని 1 1. స్త చర్య నో క్షన్‌ నా టె ఆ లా క్ష ఖం చ అపి భై య. ట్‌ ౪ గ వో ల వక? చె అక ా! టం షై ల ట్‌ ( ల టయ, జ ఈ ఫన అత్వ. 12 ,సతక త యు సత్‌ కు మ బ్య త్ర ఇ కా స స స సరా... ల యన ఇ! రు షన వ్‌ =. ళ్ళ తా. సాలా! న క ఇ. మమ నా కా కక న్న టే వాన వ ను న బ్య టీ జ్‌ ఉగ న 5 మే [టా నోట. శక. గ్త్లాటే కా అల త్న రవళి సా ల ల వా ననా రానా ల మక ఎ క మం నుల త్తు స్‌ క ల కా. ప. నక వార న నాలనననల క లేమా. క ర యాం. సేనాఖ్యు.... ఎ టవ టా క్‌ సి. లతే |. ఎ ల ల్‌ వారై. పంపా టు ఉం ” - మ... "| వ న ము మ ర. . న స వ సస లో మ జా డ్‌ ల పాల క. న 4 న నా కా నం ఖీ , టం టి నం మ నన వాదం ఎన క ను! లనూ! లి ఉన 2 మో ల భక్‌ లా కన ౧.4 . క మ వాతా ము చమ. గ వా. స్ట "జ |
- [| లం న్‌! జన! వ ట్‌ ల నాగాలు చైను యన డో మ వ మాటు! కటా వ వ కానా న కాలు! న - నా క్‌ క దమ్‌... | గ రాక న ఓ సన శక లు. గ న కా! చమ యలు + [ వ నా జన హా స వం వం కే! / ను నన . జులై. న రా ఇ వై! స్‌ వనాల స్ట య. . హా నానా టా రాల ౧1 క . జా న. ? . | థ్‌ రాం ల జ్య |