Analysis: Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu

Method: Non-LLM (Frequency keywords + LexRank + Unicode heuristics)
Source: https://sundarayya.org/daaakasainaaataya-naaatakaaalalaoo-haaasayagaaadau
Date: 2026-08-04 12:34
Chunks: 18

---

Book Overview

Book: Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu
Source: https://sundarayya.org/daaakasainaaataya-naaatakaaalalaoo-haaasayagaaadau
Total OCR chunks analysed: 18

---

OCR Quality Summary

Average Telugu script coverage across all chunks: 93%

---

Telugu Vocabulary — Top Keywords (YAKE)

Keywords extracted statistically — most distinctive terms per chunk.

• ఆచార్య
• గారికి
• జానపద
• నాటకం
• నాటకాల్లో
• సాహిత్యం
• తెలుగు
• మలయాళ
• నాటక
• పుస్తకాల్ని
• కన్నడ
• ఉన్న
• చెప్పిన
• నాకు
• అనేక
• కోసం
• పుటలు
• తమిళ
• పరిచయం
• సంఘసంస్కర్త
• హాన్యగాని
• నాటకాలు
• భాగవతం
• నాడగం
• హాస్యగాని
• నేను
• రెడ్డి
• వచ్చిన
• అందించిన
• మిత్రులు

---

Per-Chunk Details

Chunk 1 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0001-0010.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 6262

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [20, 23, 24, 29, 36]...

Key Terms:

• ఆచార్య
• గారికి
• జానపద
• నాటకం
• నాటకాల్లో
• సాహిత్యం
• తెలుగు
• మలయాళ
• నాటక
• పుస్తకాల్ని
• కన్నడ
• ఉన్న
• చెప్పిన
• నాకు
• అనేక
• కోసం
• పుటలు
• తమిళ
• పరిచయం
• సంఘసంస్కర్త
• హాన్యగాని
• నాటకాలు
• భాగవతం
• నాడగం
• హాస్యగాని
• నేను
• రెడ్డి
• వచ్చిన
• అందించిన
• మిత్రులు

Extractive Summary:

ఆస్థాన విదూషకుడు 41బు నాటక వ్యవధాన పూరకుడు 4 1మూ పిట్ట కధకుడు 41ఎ సంఘసంస్కర్త 42 తమిళవీధి నాటకాలు 421 తెరుక్కూత్తు 422 కురవంజి నాడగం 423 పళ్ళు నాడగం 424 నొండి నాడగం 425 కీర్తవైనాడగం 42 అ కట్టియంగారన్‌ పేర్లు 42 ఆ కట్టియంగారన్‌ ఆహార్యం 42ఇ పాత్రల పరిచయం 43 ఈ కథాగమన (ప్రవర్తకుడు 42 ఉ చిరుపాత్రల పోషకుడు 42 ఊ నటుల సహాయకుడు 42 ఖు వ్యాఖ్యాత జసక్తితో పుస్తకాన్ని చదివాను అప్పటినుండి జానపద ప్రెదెర్భన కళల్లోని హాస్య గీతాల్ని సేకరించడం మొదలు పెజ్టానూ ఆ తర్వాత 1992లో పొట్టిశ్రీరాములు తెలుగు విశ్చవిద్యాలయంలో చేరడం జానపద కళల శాఖలో మూడు షంవత్సరాలు షన పారాలు చెప్పడం ఆ అనుభవంతో 1995 నుండీ 'హాస్యగాని పై ఒక (ప్రామాణిక (గ్రంధం రాయాలని తెలపెట్టి పరిశోధనను కొనసాగించాను ఆ పరిశోధన ఫలితంగా “దాక్షిణాత్య నాటకాల్లో హాస్యగాడు మీ ముందు కొస్తున్నాడూ నా అభివృద్దిని కాంక్షించి 1977 నుండి పర్షిశోధవా రంగంలో ముందుకెళ్లడానికి తమ ప్రోత్సాహాన్ని, సూచనల్ని అందిస్తున్న ఈ ఎప్తకాన్న అంకితం తీసుకోవడాఎకి అంగీకరించిన పూజ్యులు ఆచార్య కొలకలూరి ఇనాక్‌గారికి నేను కోరినప్పుడంతా వివిధ (గ్రంధాలయాలకు వెళ్లడానికి అనుమతించి (ప్రోత్నహిర్ధవి అనెక సూచనలిచ్చిన మా డైరక్టర్‌ ఆచార్య జి చెన్నకేశవ రెడ్డి గారికి నేను ఎంఏ చదివే రోజుల్లో దాక్షిణాత్భ సాహిత్య యిలకోత్మక అధ్యయనం పై పాఠాలు చెప్పి ఆసక్తిని కలిగించిన కీ॥శేః ఆచార్య జి నాగయ్య గౌరికి ఆచోళ్యశి.-పద్వోత్తమ.దాన్తురురిమీలాలలా తమిళ సాహిత్యంలో హాస్యగాడిపై వచ్చిన వ్యాసాల్ని ఆయా పుస్తకాలలోని సామా/గ్రిని నా కందించినొ ఆచార్య దేవ సంగీదం గారికి సహకారం అందించిన ఆచార్య ఆర్‌ మణివేలు డా మ్యూనువల్‌ డాః వద్రవేలు మణిలకు కన్నడంలోని సాహిత్యాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి అనువాదంలో నవాకరించిన డా; కె రామాంజనేయులు ఆయా మౌలిక అంశాల్ని చెప్పిన ఆచార్య ఆర్వీయస్‌ సుందరం గారికి కన్నడ సాహిత్యంలో ఇప్పటివరకు హాస్యగానిపైన నాటకాలపైన వచ్చిన పుస్తకాల్ని అన్వేషించి అవేక వ్యయ(ప్రయాసల కోర్చి ఎన్నో పుస్తకాల్ని జిరాక్సు కాపీలను నాకు పంపిన నా తమ్ముడుడా వి డేవిడ్‌కి. పమల్ని చక్కగా చేసిన మిత్రుడు నరసింహారావుకి నా పుస్తకాల కన్నిటికి అందంగా ముఖచిత్రం గీచి పుస్తకం అందంగా ఉండేలా చేసే మిత్రుడు జి అమర్‌ (అమరేత్వరరావు)కి ము(ద్రణలో సహకరించిన దుర్గం రవీందర్‌ సకాలంలో పుస్తకాన్ని ముద్రించి ఇచ్చిన గరుడ ప్రింటర్స్‌ అధినేత్రి శ్రీమతి మాలతి గారికి వారి సిబ్బందికి పరిశోధనలో ఇంటి విషయాలు పట్టించు కోకపోయినా సహించి తన పూర్తి సహకారాన్న్‌ ఆరిదించిన్‌ నాంఎఆ ౨ ఎ్య్వాంలు ఎల్లలు కె లావణ్య కె అమృతరాణా ఇ శిల్పలకు నా మమగడకు అభివృద్దికి తమ రక్తాన్ని, శ్వేదాన్ని.

---

Chunk 2 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0011-0020.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16164

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [51, 52, 53, 58, 88]...
• Repeated punctuation clusters: 7 occurrences

Key Terms:

• నాటకాల్లో
• హాస్యాన్ని
• నాటక
• హాస్యం
• ఉంది
• వారి
• హాస్యరస
• నవ్వు
• శృంగార
• కూడా
• రచనలు
• స్వతంత్ర
• ఉపోద్దాతం
• గ్రహించి
• పాత్ర
• క్రీ
• అందించారు
• నాటకం
• కోసం
• కొందరు
• వీటిలో
• కానీ
• ఎక్కువగా
• విషయం
• అభిప్రాయం
• పేర్కొన్నారు
• కావ్యాలు
• తెలుగు
• శృంగారం
• ప్రహసనాలు

Extractive Summary:

18వ శతాబ్రి పూర్వార్థంల " రచించాడు =-స్‌ ఈ కావ్యంలొ అసభ్య శృంగారం అంగిరసంగా పోషింప బడింది ఆ కాలంలోని పరిస్థితుల్ని అధ్యయనం చేస్తే బూతుల్నే హాస్యరస లక్షణాలుగా ఊహించారని తెలుస్తోంది క నీతుల కేమి యొకించుక 'ప్రాచీన నాటకాల్లో కట్టియం గారన్‌ లేక కోమాళి అనే పాత్ర నాటకంలో అన్ని దోట (ప్రత్యక్షమై హాస్యాన్ని చిందించే మాటలు, పాటలు పాడేవాడు పూర్వం తమిళనాటకాల్లో అంకం దృళ్యం అనే విభాగాలు లేవుఅందుకే దృళ్యవి మూరబాన్ని చెప్పడానికి ఈ కట్టియంగారన్‌ని ఉపయోగించేవారు ఇవికాక వీధివాటకా ల్ల త్తైద్తువువ్యవజ్తూకళాపా్యత- మ తప్పకుండా (పవేశపెట్షేవారు..డవోష్యపాత్రే గాక ఇతర పాశ్రలకూడా తమిళ నాటకాల్లో చృత్తివోటక-కంపెనీల్లో హాస్యం అనూదిత సంస్కృత నాటకాల నుండి వచ్చింది వందే .ఫ్రారమిణవప్ల-వాటకాల్లో హాస్యాన్ని మూలకధతో జోడించాల్సి ఉండేది ఆ తురువాత దాన్ని వాటకాల్లో ప్రత్యేక పాద్ర ద్వారా ప్రవేశపెట్టారు కంపెనీ నాటకాల్లో చినత చితాయి అంగడివాని పాత్రల్లో హాస్యపాత్ర ప్రవేశించి తన హావభావాలతో మాటలతో “శవషకుమ్మువవ్వేముడు..మరవవ.

---

Chunk 3 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0021-0030.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 16500

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [44, 79, 90, 93, 94]...

Key Terms:

• నాటక
• ఉంది
• క్రీ
• నాటకాల్లో
• ఉన్నాయి
• పాత్ర
• సంస్కృత
• మూలాలు
• అభిప్రాయం
• సమాజాలు
• నాటకాలు
• హాస్యపాత్ర
• తెలుసుకోవడానికి
• గ్రీకు
• చెప్పారు
• వైదిక
• తెలుస్తోంది
• విదూషకుడు
• సాహిత్యంలో
• హాస్యాన్ని
• విశేషాల్ని
• జరిగింది
• కూడా
• భారతీయ
• గూర్చి
• చరిత్రను
• సంస్కృతీ
• నాటికే
• ప్రభావం
• బుగ్వేదంలో

Extractive Summary:

“ాఅలాలే-గంప్తుల కాలంనాటి ఒక కుద్యశిల్పం విదూషకునిదని డా వి వ్‌ ఆగర్వాల్‌గారు అభిప్రాయపడ్డారు వారు తమ వ్యాసంలో ఆ శిల్ప విశేషాల్ని ఇలా వివరించారు కాట 13066 కంఫైాజలంట ౨ 50606 3071208 2 ఇాంగుడ9 ౧౮11100 2 90౯88 తజ ఇ ౦౧ కొంతపరే గం వంయి 02 ౧0316 [20౯6 *%0 ౧08 ఉం 0238 01 9ట ౧6౨1౨6 ౧2 208 పల అ౦ లలల లలి రిల లలి ల లలి లలి లలి ల లలి లలల లలి లలి లలి రిల లిక లలల లి లలల య కేం రీచ్‌ (ఇ౬౦మ)ఇ ముల్లర్‌ హెస్‌(23 1188ల టఖల అభిప్రాయం మరోలా ఉంది వీరు గ్రీకు మైమ్‌ల ప్రభావం సంస్కృత నాటకాలసై ఉందని చెబుతూ మైమ్‌లోని మోకొసే పాత్రకు విదూషక పాత్రకు పోలికలు ఉన్నాయని చెప్పారు (గ్రీకు నాటక చరిత్రను భారతదేశంపై (గ్రీకుల దండయాత్రను దృష్టికో ఉంచుకొని పై అంశాల్ని పరిశీలించాలి (గ్రీకుల కామోద్దీపక దేవత డయానినని"ఆిషకంస నరం సిరాక్యుస్‌ లో డయోనిసస్‌ దేవతకు క్రీ పూ॥580లో ఉత్సవం జరిగింది ఆ ఉత్సవంలో ప్రదర్శించడానికి సుసేరియన్‌ (గ్రీకు భాషలో మొదచి సుఖాంత నాటకం రచించాడు (క్రీ పూ 331లో అలెగ్జాండరు భారతదేశంపై దండెత్తి వచ్చాడు ఆయనకు సంగీతం నాటకాలంటే అమిత(ప్రేమ తన సంతోషం కోసం తనతోపాటు కళాకారుల్ని కూడ పిలిపించుకున్నాడు అప్పటికే (గీకుభాషలో పెంచోమైమ్‌ (మూక నాటకాలు) మైమ్‌లు (ప్రహసనాలు) (ప్రచారంలో ఉన్నాయని చారి(త్రకుల అభిప్రాయం ఇలా భారతదేశానికి వచ్చిన యవనులతోపాటు వారి సంస్కృతీ కూడ వలస వచ్చి ఈ దేశ సంస్కృతి సంప్రదాయా౭పై ప్రభావం చూపించాయనడం సత్యదూరం కాదు 141 6600666066 06006666 60 6000006000 600 0606060666 6666 దాక్షీణాత్య నాటకాల్లో నోన్యగాడు 'ప్రాక్సతంలోని జాతకకథలు బుద్దుని పూర్వజన్మ విశేషాల్ని తెలిపే గొప్పు రత్ననిక్షిప్తాలు ఇవి క్రీ పూః 600-300 నాటి భారతీయ సంస్కృతికి దర్పణాలు ఈ జానపద గాథలు బుద్దునికి పూర్వం ఉండే మానవ సంస్కృతిని తెలియజేస్తాయి బౌద్రమతానుసారం ఇవి 550 అని కానీ (ప్రస్తుతం 547 కథలు మాత్రమే దొరికాయని విమర్శకుల అభిప్రాయం ఈ కథల్ని ఆశోకుని కాలం నుండి (శ్రీ పూ 273-232) శిలాఫలకాలపై చెక్కడం వల్ల అవి శాశ్వతంగా ఉండగలిగాయి పాళి'ప్రాకృతంలో బౌద్ద జాతక కథల్ని చెక్కారు ఈకథల ఆధారంగా చూస్తే ప్రదర్శకులు మూకాభినయం ద్వారా ఆనాటి (ప్రజల్ని ఆనంద పరవశుల్ని చేసేవారని తెలుస్తూ ఉంది బార్జుత్‌ సాంచి అమరావతి స్ఫూపాల పైనా అజంతా గుహల్గ్లోనూ ఈ జూతక కధల్ని చెక్కారు విధురపండిత జాతకంలో నట నర్తక గాయుక పణిస్పర్‌ కుంభతునికం లంఘుక వుల్లి మొయకాల సాభియ (గుహల్లో నాటకాలొడేవారు) ముత్తిక వైతాళికవంటి వినోద 'ప్రదర్శకుల వివరాలున్నాయి | అజంతా గుహల్లో వేసిన చిత్రాల్లో ఒక రాజు తనవెడుక చెలికాడి (హాస్యూడు)తో కలిసి ఒక నాట్యాన్ని తిలకి స్తున్నట్టు చిత్రించారు ఈ దృశ్యం మహాజనక్‌ జాతకంలో నిది.

---

Chunk 4 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0031-0040.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 18458

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [2, 3, 16, 17, 18]...

Key Terms:

• నాటకాల్లో
• విదూషకుడు
• కూడా
• భరతుడు
• విదూషక
• నాటకం
• ఉంది
• నాట్యం
• భరతుని
• చెప్పారు
• సంస్కృత
• ఆనాటి
• జానపద
• మూలాలు
• గూర్చి
• వల్ల
• మొదట
• వీధి
• శ్రీ
• వారు
• వారికి
• నాటక
• పాటు
• క్రీ
• లోని
• పాత్ర
• హాస్యం
• ప్రకారం
• ప్రాకృతం
• కవులు

Extractive Summary:

వోన్యపాత్ర మూలాలు = నికానం ఉపమంత్రిగా పేర్కొన్నారు పురుషసూక్తం వాజసనేయ సంహిత శుక్షయజుర్వేదాదుల్లో పేక్కోబడిన యజ్ఞకర్మల్లో ఈ హాస్యగాడిని కరి గా గుర్తించారు సురుచి జాతకంలో అర్జాంగ నృత్యంచేసిన నట నటగామినుల్ని హాస్యగాళ్ళుగా పరిశోధకులు నిర్దారించారు తమిళంలోని శిలప్పదిగారంలో కూడా హాస్యగాడిని గుర్తించారు ఇంతవరకు పరిశీలించిన అంశాల్నిబట్టి ప్రాచీన వినోదాల్లో హాస్యాన్నికలిగించే వారి ప్రస్తావన మాత్రమే ఉంది హాస్యాన్ని కలిగించే వారంతాహాస్యగాళ్ళు కారు హాస్యగాడికి విదూషకుడనే పేరును మొదట ప్రతిపాదించిన ఘనత భరతమునికే దక్కుతుంది ఈయన తన నాట్యశా(స్త్రంలో (ప్రకృత్యుత్పన్న ప్రతిభో నర్మకృత నర్మగర్భ నిర్భేద్య యస్తు విభూషిత వచనో విదూషకో నామ విచ్చేయంః (ప్రత్యుప్పన్న (ప్రతిభుడు నర్మాలను ('పయోగించేవాడు నర్మగర్భ నిర్భేద్యుడు విశ్చేదిత విదూషిత వచనుడే విదూషకుడని భరతుడు పేర్కొన్నాడు నాటకంలో హాస్యంతో పాటు ఇతర విధుల్ని నిర్వర్తించే వాడు విదూషకుడని విమర్శకులు చెప్పారు తమ వేష భాష, చేస్టాదుల చేత హాస్యాన్ని పోషించేవారు కూడ వీరే హాస్యరసాన్ని పోషించే వారందరినీ విదూషకులు అని చెప్పలేం కాని హాస్యపాత్ర మూలాలు మూత్రం వాటిలో ఉన్నాయని చెప్పవచ్చు భరతుని వాట్యశా(స్త్ర) ౦ (ప్రకారం దేవతలు అసురుల్ని జయించి నపుడు మహేం(ద్రుని విజయసూచకంగా ధ్వజోత్సచం చేసుకోసాగారు ఆ సమయంలో భరతుడు తన కొడుకులతో కలిసి లఖక్మీస్తయంవరం వాటకాన్ని ప్రదర్శించాడట ఇందులో ఊర్వశి నాయిక పాత్రను ధరించిందట నాటకాన్ని చూచిన దేవతలు వారికి ఎన్నో బహుమతులు ఇచ్చారట ఆ తరువాత భరతుని కొడుకులు నాట్యవేదమదంతో (ప్రహసనాల్ని ప్రదర్శించి సర్వలోకాన్ని బాధించారట వారు గ్రాను ధర్మ ప్రవర్తితమైన నాట్యాన్ని నిర్మించి బుషుల్ని హీళనచేశారట అశ్రావ్యం దురాచారం గ్రామ్యధర్మ (ప్రవర్తితం నిష్టూరం అ(ప్రశస్తం అయిన ఆ కావ్యాన్ని పరిషత్తుల్లో ప్రయోగించారట దాన్ని విన్న బుషులు కోపగించి వారిని శూద్రాచారులుగా ఇతరుల్ని ఆశ్రయించి జీవించేవారుగా శాస్త్రాన్ని అమ్ముకొని బీవించేవారుగ కమ్మని శపించారట ఆ శాపాన్ని విన్న భరతపు'త్రులు విషద్మహృదయులై ఉండడం చూచి భరతుడు వాట్యశా(స్త్రం నశించదని మీరు నేర్చిన నాచ్యోన్ని యధాతథంగా అప్సురసలకు నేర్చి అలి రర 6 660 00060 అలల లక వలల 0 690 6060ల 6 000 090960 96 అలిలి 23 వోన్యపాత మూలాలు - వికానం వల్లి యుధిష్టిన్‌ మీమాసంకుడు తన వ్యాకరణ్‌శా,స్త్ర్క, కా ఇతిహాస్‌ అనే గ్రంథంలో భరతుడు శ్రీ వూ 500-600 మధ్యకాలం వాడని నిర్ణయించాడు ఈ కాల నిర్ణయమే ఇప్పటికి సమంజసంగా ఉన్నది * భరతుడు నాట్యోతృ్పత్తిని గూర్చి చెబుతూ మయా సమవకారస్తు యోయం స్పష్టస్సురోత్తమ శ్రవణే దర్శనే చాస్య ప్రసాదం కర్తుమర్హసి పూర్వరతో కృతే పూర్వం తత్రాయం ద్విజసత్తమాః మయా త్రిపుర దాహళ్ళ డిచుసంజ్ల వ్రయోజితః * మొదట (ప్రదర్శింపబడినవి డిమము సమవకారాలని స్పష్టం చేశారు కాని ఆలంకారికులెవరూ నాటకం మొదట పుట్తిందని నిర్దారించలేదు సూరం (శ్రీనివాసులు గారు తమ సంస్కృత (ప్రహసన సాహిత్యం అనే గ్రంథంలో బాణ ప్రహసన వీధి అంక వ్యాయోగాల్ని ప్రాధమిక రూపకాలుగా 1 11 ధృవగారు పేర్కొన్నారని చెప్పారు బుషులు నిత్యకర్మలను పూర్తిచేసిన పిమ్మట వినోదార్హము రూపక ప్రదర్శన జరగెడిదట అది సంధ్యాసమయానంతరిత మగుట వల్ల దీర రూపకాల కవకాశం తక్కువ కాలక్రమంలో వృత్తినటులు బయలళ్చే రిన పిమ్మట నగ రాలలోసహృదయుల సమక్షంలో రూపక ప్రదర్శన జరుగుచుండెడిది కే (శ్రీ/ మంకడ్‌ అభిప్రాయాన్ని సమర్దిస్తూ (శ్రీనివాసులు గారు కల్పితేతివృత్తం కలిగి రచనలో సౌలభ్యాన్ని సంతరించుకొన్న భాణంమొటది. దాక్షీళణాత్వ నాటకాల్లో నోస్యగాడు చెబుతాడు సారిపుత్ర ప్రకరణంలోని విదూషక పాత్ర సంప్రదాయపాత్ర అని కేవలం హాస్యసృష్టి కోసం ఉద్దేశింపబడిందని ఆ పాత్రను ఆ అవసరం కోసమే నాటకంలో ప్రయోగించాడని ఎ బి కీథ్‌ గారు అంటాడు "716 1యకనే2 86166 (0 19606006 00౧110 76116 ఇ 201121 &్రం౦రే +2586 6 యేం209ం6205 హంగ 6 1254 2061 ఇశీల6 ౧2౧02112 [25 ౧౦ ౧666 26 2 91600106 00106 ౨8ఢయ2 పజం౧10/ 0 ల౧౧౧0౧2%065 1006 2౮ఆఈట త ఆ తరువాత సంస్కృత నాటకాల్లో రాజో వుంత్రో వైశ్యుడో సంపన్నుడో నాయకులు కొవడం అతనికి తోడుగా ఒక హాస్యకారుడైన విదూషకుడుండడం ఆనవాయితీ అయింది విదూషక పాదత్రలన్నీ ఒకే మూసలో పోసిన పాత్రలయ్యాయి విదూషకుడంచే వమూఢుడు తిండిపోతు అసంబంద్ర (్రలాపి పిరికిపంద అనే అపవాదం ఏర్పడి పోయింది భరతుని (ప్రకారం విదూషకుడు “వామనో దంతురః కుబ్జో ద్విజన్మా వికృతానన ః ఖలతిః పింజలాకస విదేయో విదూషక $ి విదూషకుడు బట్టతల మరుగుజ్ఞా వికార స్వరూపి గూని ఎత్తుపళ్ళు ఎర్రటేకళ్ళు గలవాడు శారదాతనయునిమతం (ప్రకారం విదూషకుడు భరతముని పేర్కొన్న విదూషక రూపంతో పాటు రాగిరంగు జుట్టు పీచుగడ్డం కలవాడుగా కనిపిస్తాడు సంస్కృత నాటకకర్తలు భరతుడు చెప్పిన విదూషక రూపాల్ని కాకుండా తవు అభిరంచికి తగినవిధంగా చిత్రించారు భాసుడు తన అవిమారకం నాటకం లోని (విదూషకుడు) సంతుష్టుణ్మి అనాక్షారిగా వివరించలేదు శాకుంతలనాటకం లో విదూషకుడికి జుట్టు ఉన్నలప్తు కనిపిస్తూ ఉంది రాజశేఖర కవి తన కర్పూర మంజరి నాటకం లో విదూషనునికి విగ్గులు మొదలైన ఉపకరణాలతో వికృత వేషం వేసినట్టు తెలుస్తూ ఉంది ఈ కవి చిత్రించిన విదూషకుడు చేతిలో దండకాష్టం పట్టుకొని చమత్కార భాషణంతో ఇతరుల్ని అపహాస్యం చేస్తూ అసందర్భంగా మాట్లాడుతూ అందర్నీ నవ్విస్తుంచాడు విదూషకులకు వసంతబుతుసంబంధమయిన కుసువు,వసంతాదిపేర్టు పెట్టాలని కూడా లాళణి కులు నిర్లేశించారు భాసుడు శూద్రకుడు మొదలైన కవులు విదూషక పాత్రను కేవలం వినోదం కోసమే సృష్టించారు దీనికి లాకణి కులు కొన్ని కారణాల్ని చెప్పారు పూర్వం (ప్రతి నాటకసమాజానికి అయిదుగురు ప్రధాన నటులు ఉండే వారని అందులో ఒకరు హాస్యం 28 అర లల లల 906 అలల 0960ల అలరి లి లల రిల ల ది లి తిర ప లర 0 ల 6 లలల లి

---

Chunk 5 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0041-0050.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 18409

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [29, 47, 49, 50, 51]...

Key Terms:

• నాటక
• క్రీ
• ఉంది
• క్రీశ
• చెందిన
• నాటకాలు
• నాటకం
• తమిళ
• క్కూత్తు
• జానపద
• నుండి
• సంస్కృత
• రచించాడు
• ఇందులో
• నాటకాల్ని
• ప్రచారంలో
• వీధి
• కాలంలో
• తెలుగులో
• కన్నడ
• శ్రీ
• కాని
• గూర్చి
• శతాబ్దికి
• ఉన్నాయి
• కూడా
• మూలాలు
• ప్రాచీన
• యక్షగానాలు
• వారి

Extractive Summary:

క్రీ శ 19వ శతాబ్దంలో ఆంగ్రభాషా విద్యాభ్యాసంతో ఆ భాషలోని ఉదాత్త నాటకాలు ఆంగ్ర విద్యావేత్తల్ని ఆకర్షించాయి దీనికి తోడు మోనియర్‌ విలియమ్స్‌ విల్సన్‌ లాంటి వారి కృషి ఫలితంగా ఆంగ్ల నాటకాల్లోని శైలి వైవిధ్యం భారతీయ ఆంగ్ర విద్యావేత్తలకు అక66 అకలి లి ర కలి రి లలల 6 6 అత లి కల అలల 9 లలల లలల ల లకి 06966 లల ప్ర వీర నరసింహరాయుల కాలంలో (క్రీ శ 1505-1509) కూచిపూడి బ్రాహ్మణ భాగవతులు భామాకలాపాన్ని రాచవగరులో (ప్రదర్శించినట్టు మాచుపల్లి కైపీయత్తు వలన తిలుస్తూ ఉంది వీరే ఆతరువాతి కాలంలో వీధి భాగవతాలను వ్యాస్తి లోనికి తీసుకొచ్చారని పరిశోధకులు అంటున్నారు అలం 09 0060900990 లలల లల లకి ల ల9 లలల లలల లక లల తలి ల లలి లత 35్‌ శ్రీ శ 18వళతాబ్రి ఉత్తరార్హం నుండి తెలంగాణాలో శేషాచల కవి రాపాక (క్రీ,రామకవి కానూరి వీరభ(ద్రకవి లాంటి వారు యక్షగానాల్ని రచించారు కుతుబ్‌షాహీల రాజ్య పతనానంతరం క్రీ శ 1724లో నిజాం పరిపాలన స్రారంభమైయింది అక్కన్న మాదన్నల హత్య జరిగిన తరువాత ముస్లీం పరిపాలకులు ప్రజా వ్యతిరేక నిరంకుళ పాలనను కొనసాగించారు ఈ పరిఫ్టితుల్లో యక్షగానం నిర్వహించిన పాత్ర ఆపూర్వమైంది ప్రజల్లో రామాయణ భారత భాగవతాది గ్రంథాల్లోని కథల్ని అందించడం కోసం రకరకాల కళాకారులు తయారయ్యారు కధతో సంబంధం ఉన్నా లేకున్నా ప్రధాని (వాస్యూడు) పాత్రను (ప్రవేశపెట్టవలసిన అవసరం ఆనాడు ఏర్పడింది తాము ్రదిర్శించే నాటకానికి వచ్చిన ఆధికారులకు సలాం లు కొట్టడం తాము ప్రదర్శించే నాటక విశేషాల్ని చెప్పడం (ప్రధాని లేదా సేవకుడు నిర్వర్తించేవారు

---

Chunk 6 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0051-0060.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 18092

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [8, 11, 13, 15, 17]...

Key Terms:

• నాటకాలు
• నాటక
• క్రీ
• ఉంది
• నాటకం
• నాటకాల్ని
• నాటకాల్లో
• నాటకాల
• లోని
• నుండి
• తరువాత
• సంస్కృత
• కేరళ
• తీయాట్టు
• అయ్యప్పన్‌
• కాలం
• క్రీశ
• కాలంలో
• వారు
• కూడా
• కొన్ని
• జానపద
• కాళి
• తంబురాన్‌
• పిళ్ళై
• దేశీయ
• కాని
• కన్నడ
• వచ్చాయి
• మూలాలు

Extractive Summary:

(ప్రదర్శన అవిచ్చిన్నంగా కొనసాగింది మైసూరు రాజైన రాజు వాడయరు (క్రీ శ 1578-1617) కంఠీరవ నరసరాజు (శ్రీ + 1638-59) చిక్కదేవరాయులు (క్రీ శ 1672-1704) మొదలైన వారు దేశీయ నాటకాల్ని ప్రోత్సహించిన వారే ఈ నాటకాలు మున్ముడి కృష్ణరాజ ఒడయరు కాలంలో ఉచ్చ స్థితికి వచ్చాయి ఆతని కాలంలో అళియ లింగరాజు (క్రీ + 1880 నాటికి) 30 యక్షగానాలు రచించి ప్రసిద్ది పొందాడు. వోస్యపాత్ర మూలాలు - వికాసం క్రీ శ 19వ శతాబ్ది నాటికి ఉచ్చదళకు చేరుకున్న ఈ దేశీయ నాటకాలే గాక సంప్రదాయ నాటకాలు కూడా పాశ్చాత్య ప్రభావం వల్ల ఆధునికతను సంతరించుకొన్నాయి ఆధునిక నాటకాల ఆవిర్భావానికి సంస్కృత నాటకాలే ఆధారమని సికె వెంకట రామయ్యగారు చెప్పారు వీరు సంస్కృత నాటక (ప్రభావం లేకుండా స్వతంత్ర కన్నడం నాటకాలు పుచ్చాయా అనడం సందేహాస్పద మైన విషయం అంచారు (చూ కన్నడరంగ భూమి వికాసపు 27) కృష్ణరాజ ఒడయరు కాలంలో గిరిభల్టుర తమ్మయ్య క్రీ శ 1848లో (ప్రదర్శించిన (ద్రౌపది స్వయంవర నాటకమే కన్నడంలో మొదటి స్వతంత్ర నాటకంగా పేర్కొంటూ ఉన్నారు ఆ తరువాత అభిజ్ఞాన శాకుంతలం విక్రమోర్వశీయం ప్రియదర్శికా బాలచరిత స్వవ్న వాసవదత్తం ముద్రారాక్షసం మృచ్చకటిక రత్నావళి వంచి సంస్కృత నాటకాల్ని కన్నడం లోకి అనువదించారు రామాయణ మహాభారతాల నుండి పురాణాలలోని విష్ణులీలల్ని జనులు ఆదరించి ఆసక్తి కనపరచడం వల్ల వృత్తి నాటక కంపెనీ వారి కోసం 'ప్రసిద్ర విద్వాంసులు నాటకాలు రచించారు ఇవి గాక శైవ సంబంధ నాటకాలు కూడా వెలిశాయి వాటిలో శివజలంధర పార్వతి సత్వపరీక్క (త్రిపుర దహన ఎడయూరు పీద్రలిలేశ్వర వంటి నాటకాలు జన ప్రియమైనవి వృత్తి నాటక కంపెనీల వారు సంస్కృతం నుండి కన్నడీకరించబడిన నాటకాల్ని స్వతంత్ర నాటకాల్ని ప్రదర్శించేవారు వాటిలో నాంది (ప్రస్తావనలు సూత్రధారుడు విదూషకుడు నటి సంభాషణ అంక విభాగం పాత్రసృష్టి సంవిధానం మొదలైనవి సంస్కృత నాటకాల వలె ఉండేవి కాని కొన్ని వాటకాల్లో సూత్రధారుడు ఉండడు మరికొన్ని నాటకాల్లో రాజు రాణి పాత్రలు ఉన్నా విదూషక పాత్ర ఉండకపోవచ్చు ఏది ఏమైనప్పటికీ ఆనాడు నాటకాల్లో హాస్యపాత్ర లేకపోతే ఉప్పులేని కూర లాగా ఉండేది అందువల్ల నాటక రచయిత హాస్యగాని పాత్రను తన నాటకంలో (ప్రవేశపెట్టినా పెట్టక పోయినా నాటక కంపెనీల వారు ఆ పాత్రను తప్పకుండా (ప్రవేశపెట్టేవారు 20వ శతాబ్రివరకు సంస్కృత ఇంగ్రీషు నాటకాల అనువాదాలే ఎక్కువ స్వతంత్ర్య నాటకాలలో కెరూరు గారి నలదమయంతి సమగ్ర సంగీత పౌరాణిక నాటకం హు నారాయణ రావుగారి (స్త్రీ ధర్మ రహస్యములు ( ఇది సాంఘిక నాటకం) పేర్కొనదగినవి తంల 06906660 96 009 99౧9ల లల 0609609699 9696 అల లిలి ల తే పెరు మాకన్‌మార్‌ కాలవిషయంలో చారిత్రకుల్లో భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి కొల్లవర్షం 'ప్రారంభంనుండి క్రీ శ 2వ శతాబ్లి పూర్తయ్యే వరకు కేరళలో పెరుమాళ్‌ సంప్రదాయం ఉంది ఈ మధ్యకాలంలో కళి సంప్రదాయం కూడ వచ్చింది బౌద్దమతాన్ని స్వీకరించి బ్రాహ్మణ మతాన్ని ఉపేశీంచిన పెరువూళ్‌ కాలాన్ని నిర్ణయిస్తే యా(త్రాకళి కాల నిర్ణయం చేయవచ్చు బాణ పెరుమూళ్‌ బౌద్ద మతాన్ని స్వీకరించాడని యాళత్రాకళికి కారణమైన ఈ బౌద్ద బ్రాహ్మణ మత పోరాటం పెరుమాళ్‌ కాలంలోనే జరిగిందని ఆందువల్ల యాత్రాకళి క్రీశ 4వ శతాబ్దికి చెందిందని పి గోవిందపిళ్ళై గారి అభిప్రాయం * ఉళ్లూరు యస్‌ పరమేశ్వరయ్యర్‌ యా్రాకళి కాలాన్ని క్రీ శ 6వ శతాబ్దికి తీసుకొనిపోయారు కాని దీనికి తగిన ఆధారాలు చూపించలేక పోయారు శ్రేరళలో సాముదాయిక పాలన అంతమైన తరువాత పెరుమవూళ్‌ వాళ్‌చ కాలం ప్రారంభమైందని ఇది క్రీ శ 113లో జరిగిందని అప్పన్‌ తంబురాన్‌ అభిప్రాయపడ్డారు మొదటి పెరుమాళ్‌ అయిన బాణ వర్మన్‌ ఉదయన్‌ చేరతానన్‌ కొడు౫1ల్లూరును పాలిస్తూ క్రీ శ 113లో మలనాడు లోకి తన సైన్యంతో '్రవేశించాడని చెబుతూ యాత్రకళి కాలాన్ని క్రీశ 1వ శతాబ్రికి తీసుకుని పోయారు ఈ వాదనకు బలమైన ఆధారాలు లేనందువల్ల యాత్రాకళి క్రీ శ 7 8 శతాబ్దులకు చెందిందిగా పరిశోధకులు నిర్దారించారు యాత్రాకళి లోని వాస్యగాడు పాడే పాటలు జనవ్యవహారం లోనివని వాటినే సందర్భానుసారంగా అక్కడక్కడ అతడు పాడేవాడని చెప్పవచ్చు చవిట్టనాటకం మీనాక్షి నాటకం కంసనాటకాలు ఇటీవలి కాలంలో (ప్రచారంలోకి వచ్చాయి కారన్‌ మాన్‌ నాటకం రాసిన వరిచ్చన్‌ ఆణ్జావి చనిపోయి ఇప్పటికి 9?

---

Chunk 7 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0061-0070.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 15402

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [3, 4, 5, 8, 13]...

Key Terms:

• నాటక
• నాటకాల్లో
• కంపెనీ
• క్రీ
• నాటకాలు
• విదూషకుడు
• వారు
• నాటకంలో
• నాట్యశాస్త్రం
• అధ్యాయం
• తెలుగు
• ప్రదర్శనలు
• మొదట
• ధార్వాడ
• సంస్కృత
• గూర్చి
• కర్ణాటక
• వచ్చి
• ఉండేవి
• విదూషకుడి
• నాందీ
• కాని
• వివిధ
• వచ్చింది
• ప్రారంభంలో
• ఆంగ్ర
• సమాజం
• నుండి
• సమాజాలు
• తరువాత

Extractive Summary:

వీరు క్రీ శ 1906లో రాజమండ్రిలో ఒక నాటక సమాజం స్టాపించి ఆయా రంగాల్లో 'ప్రసిద్దులైన కళాకారుల్ని పిలిపించి నాటకాలకు అన్ని హంగుల్ని కల్పించి చక్కగా ప్రదర్శనలు ఏర్పాటు చేశారు ఆ తరువాత బాలభారతి సమాజాన్ని ఏర్పాటు చేశారు ఆతరువాత బాలభారతీ సమాజం (మైలవరం కంపెనీ) రాయలుధియేటరు ఇండియన్‌ డ్రమెటిక్‌ కంపెనీ మోతే వారి కంపెనీ వంటివి (ప్రఖ్యాతి గడించాయి ఈ కాలంలో నటనలో ఆహార్యంలో సీనరీల్లో ఆడంబరత్వం కృత్రిమత్వం ఎక్కువైంది సంగీతం జోరు హెచ్చింది హార్మోనియం తబలాలు మోతలు ఫార్మీయట్టు హాలును హోరెత్తించాయి కాని క్రీశ 1900-1920 మధ్యకాలంలో బందరులో బి టి రాఘవాచారి నరసింహాచారి నెల్లూరులో వేదం వెంకటరాయశ్యా స్త్రి, కందా డై శ్రీనివాసన్‌ మొదలైనవారు భరతుని నాట్యశా స్రానుగుణ గా ప్రేబీనాటకాల్ని మలచడానికి ప్రయత్నించారు ఇవి సామాన్యుల అభిమానానికి నోచుకోలేక పోయాయి కానిపానుగంటి బలిజీషల్లి తిరుపతి వేంకటకవుల నాటకాలు ప్రజాదరణను పొందాయి. మహాదేవుని విదూషకుడి కడుపు కుండలాంటిది విదూషకుడికి వదులైన దుస్తులు దోతి ఎర్రని నిలువు టంగీ లేదా ఉత్తరీయం (సరిగ పట్టుగలది) జింక చర్మంతో తయారుచేసిన దట్టి ఉంటుంది హర్షుని విదూషకుడికి పట్టువస్ర్తాలు ఎర్రని నిలువుటంగీ చెవికి దుద్దులు కంరహారాలు చేతికి బంగరు కడియం ఉంటుంది మరికొందరు ఉదారంగు నిలువుటంగీల్ని ధరించేవారు విదూషకుడు బ్రాహ్మణుడిగా ఉండాలనటం వల్ల యజ్ఞోపవీతం అందరికీ ఉండేది చేతిలో జర్దర అనే దండకాష్ట్రం ఉండేది ఈ కర్రను కుటిలకం బిల్వ లేదా వెదురుతో తయారుచేసుకోవాలని భరతుడు నిర్దేశించాడు ఆ కర్రచెడిపోనిదిగా క్రిమి ద్రష్టం కానిదిగా ఉండి మూడు వంకరలు కలిగి ఉండాలి. అతని భార్య లవంగిక సూత్రధారుడు నాందీ ప్రస్తాననల నిర్వహణకు లవంగికను పిలుస్తాడు అప్పుడు మారీషుడు (ప్రవేశించి బావా నీవెర్రి నీకు వదలదు కుశీలవుడం : ఇది బాగున్నది నేను నిన్నా బిరీచితినా నా భార్యను నేను పిలుచుకొంటిని 1 మారీ : చాలుగాని యూరకుండయ్యా నీ ఛాందసము పోనిచ్చితివి కావు నాంది (ప్రస్తావనలు మాకు వలదో యనుచుండగా నీవవి మా నెత్తిన గంక్కెద వెందులకు ఇప్పటి మా సభా సదులకు నీ ప్రాత గోల యక్కర లేదు ఈస్వగతములు దీర్జోపన్యాసములు కల నాటకము లాధునికులకు రుచించవని చెప్పినను వినక యీ నాటక మాడుటకు మూ చేత ముక్కు పట్టించితివి దాని కొప్పుకోగా నిప్పుడు ప్రస్తావనకు లవంగిక రావలయుగాబోలు విశ్వనాథ సత్యనారాయణ లాంటి సంప్రదాయ కవి మారీషుడి చేత ఆ కాలంలో (ప్రేక్షకుల అభిరుచిని వెల్లడి చేయడం కనిపిస్తుంది నాందీ ప్రస్తావనలు స్వగతాలు దీర్షోపన్యాసాలు పాతగోల ౦టూ తన నాటకంలో కుశీలవుడు లవంగిక చేత నాందీ (ప్రస్తావనల విర్వహణ కొనసాగిస్తాడు కుశీలవుడు (ప్రస్తావనాంతరంలో తన భార్య లవంగికతో ఇంత పోట్లాడినను మీయన్న గౌతముని భూమికను ధరించవచ్చుననచాన్ని బట్టి నాటకంలో హాస్యగాడు వివిధ భూమికల్ని నిర్వర్తిస్తాడని కవిగారు సూచించారు మల్దాదిసు బ్రహ్మణ్యశా స్త్రీ గారు తమ నాటకం పాండవ సొశీల్యము లో కూడా నాటక ప్రారంభాన్ని సూత్రధారుడు మారీషుడి చేత చేయిస్తారు ప్రేకకుల కోరికను మన్నించి ఆనాడు (ప్రదర్శనలు ఉండేవి ఆ ప్రేక్షకుల కోరికను మారీషుడి చేత కవి పలికిస్తాడు ఏ అలరి లలి అరల అ తలి ది రత తల అలం లలల లలల లల60 9౦ల౮౦ అల లలి అతివల లల 59

---

Chunk 8 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0071-0080.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 16624

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [28, 86, 115, 146, 176]...

Key Terms:

• విదూషకుడు
• నాటకాల్లో
• నాటకంలో
• వారి
• కూడా
• కోసం
• వారిని
• పరిచయం
• సంస్కృత
• లోని
• సూత్రధారుడు
• ఉంచాడు
• ఇతడు
• నాటక
• అంచాడు
• అంటాడు
• నాటకం
• పాత్రను
• చెలికాడు
• తిలోత్తమ
• విదూషక
• జంబుకుడు
• వోన్యగాడు
• కాని
• పాత్రల్ని
• ఉంటుంది
• అయినా
• చేస్తాడు
• వేడుక
• తిలోత్తమను

Extractive Summary:

ఎద జీల్చి చూచిన యక్కరమైన వీశ్షింపగా లేని విఫ్రులార విప్రుల జడిపించి వెయ్యారు పన్నులు రాబట్టుకొనజూచు రాజులార కాంతకునైన నను కపటంబు సూపక వస్తువులమ్మని వణీ జులారా చోరుల్లై కొల్లగ సొమ్ము నార్జింపుచు సొక్కిగ్రుమ్మరు నట్టిశూద్రులారా మిమ్ము నమ్ముచు నీ నాటకమ్ము నాడ నొప్పితిమి గాన మీరిపుడూరకుండుట మాకు పదివేలటంచును ముదిద లంతు మిదినిజము పుణ్యజనులారా యీశునాన అని ప్రార్ధిస్తాడు నాటకం ప్రదర్శన సమయంలో రసాస్వాదన కోసం కాకుండా కూడా కొందరు వస్తుంచారు చఛారిని కట్టుడి చేసే నాటకాన్ని సక్రమంగా ప్రదర్శించడం కోసం హాస్యగాడు ప్రేక్షకులపై ఇలాంటి నర్మోక్తుల్ని ప్రయోగిస్తూ ఉంటాడు హాస్యగాడి కొక్కడికే ఈ ఆవకాశం ఉంటుంది కాబట్టీ దాన్ని ఆతడు సద్వినియోగం చేసుకొంటాడు గుండు చం(ద్రమౌళి గారు తమ శమంతకమణి విజయము నాటకంలో హాస్టూడి వల్ల ప్రయోజనమేమో సూచించారు ఈ నాటకంలో నాందిలో రాముని స్తుతి ఉంది ఈస్తుతిని విదూషకుడి చేత చేయిస్తాడు ప్రతి నాటకంలో విదూషకుని పాత్ర ఉండాలన్న నియమం ఏదీ లేదు అయినా హాస్యరసం చేత (ప్రేక్షకుల్ని ఆనందింపచేయడం కోసం కధతో సంబంధం లేకపోయినా ఆ పాత్రను ప్రవేశ పెడుతూ ఉంటారు ఈ నాటకంలో సూత్రధారుడు అన్యాహ్వానమైన యీ నీ రాకయు సమయానుకూలమే విదూ అదెట్టు సూత్ర నేడు ప్రదర్శింపబడు నాటకంబున హాస్య రసంబుచే వీరల పంతసింప చేయవలయు అలి రికి త పకల క లిం రి లి కలిత రి లిక తవ ల 6ంలిల 6 లల ళ లప విం వక వవ థల 61 తిమింగలముల వంటి మీ సోదరుల బంధింప దలచి దేవతలు పంపిన యెఆగాని యది యంగన గాదు అంచాడు సుందుడు తిలోత్తమ దగ్గరకెళ్ళి తన విరహబాధను చెప్పమని జంబుకుడికి చెప్పే సందర్భంలో విదూషకుడు చేసే తార్చుడుపని చాలా నీచమైనదని చెబుతూ దిక్సాలకుల్ని దేవతల్ని ధిక్కరించిన ఈ దేశ ద్రిమ్మరి ముందు ఎలుగుగొడ్డువలె శరీరమంతా నల్లని రోమములు కలిగి బొగ్గుల జుట్టువలె నున్న ఈ యయ్యను వరించి వచ్చి మీద పడువా యిది నా నడక చేటే గాని వురొక విధంగా పరిణమించదని అంటాడు అంటే విదూషకులకు ఇష్టమున్నా లేకున్నా కుటుంబాన్ని పోషించుకోవటం కోసం ఇలాంటి పనులు చేయక తప్పదని విదూషకుడి చేత అనిపించిన చిలకమర్తి వారిమాటలు యదార్దాలు సుందుని తమ్ముడు ఉపసుందుడుకూడా తిలోత్తను నలపు మాటల్లో చిక్కి విరహబాధతో కృశిస్తుంచాడు అప్పుడు తన చెలికాడగు ఉపసుందుని చూచి శౌనకుడు తన స్నేహితుని దృష్టిని మరల్బడానికి చెప్పిన మాటలుకూడ ఉపదేశాత్మకంగా ఉన్నాయి తిలోత్తమను వన్నెల విసనక[ర్రగా మాయల మారిగా చెక్కుల ఇక్కగా బొంకుల చొంగగా కొంపల మూపెడు కొరివిగా వర్ణిస్తాడు పైమెరుపుల్ని చూచి మోసపోకుమని హెచ్చరిస్తాడు జంబుకుడు తన స్నేహితుడు సుందుణ్ణీ తిలోత్తమను ఒక్కచోట కలిపినప్పుడు కూడా తన రాజుకు శని పట్టిందని బాధపడతాడు ఆమెది వలఫు కాదని తనను పడదోసే వల అని హెచ్చరిస్తాడు బోగం దాని వంతలు వలవంతలు నమ్మి బలవంతులు ఎందరో మేముమరచి గంతులు వైచి నశించారు అంచాడు ఇలా ఈ నాటకంలోని విదూషకుల్లిదరూ తిలోత్తనును వారి స్నేహితులతో కలపడానికి ప్రయత్నిస్తూనే ఆ కార్యం వినాశకరమని హెచ్చరించినా వారి మాటల్ని పెడచెవిన పెట్టిన సుందోప సుందులు చివరకు మరణి చడం వాటకంలోని అంశాలు పానుగంటి వారి రాధాకృష్ణ నాటకం లో శారదుడు కృష్ణుని వేడుక చెలికాడు సంస్కృత నాటకాల్టోని విదూషక పాత్రఛాయలు కొద్దిగా ఇందులో ఉన్నాయి ఈ పాత్ర అలి 60600000 000 606066 66006 6660060 6066066006 6669969666 6% కృష్ణుడు సత్యభామ తాపు తిని వచ్చినప్పుడు విదూషకుడు చూపించిన చనువు అనితరసాధ్యం కృష్ణుడు తన భార్యల్ని అనునయించడాన్ని చూచిన క్రైరవుడు వరమిచ్చినను సరేకాని యిద్దరాం[డ్రకు ముగాడుగా నగు వరము మాత్రము వలదని కృష్ణుడి తోనే చెబుతాడు బహు కాంతా మునోహరుడగు దనను సేవించుట కంటే వనవాసం ఉత్తమ మనుకుంచాడు ఈ నాటకంలో తన స్నేహితుడు పడే ఆవస్టను చూచి చింతించే విదూషకుడు మనకు (ప్రత్యక్షమౌతాడు (ప్రసన్న యాదవ నాటకంలోని విదూషకుడు దేనలుడు ఇతడు (శ్రీకృష్ణునితో తమ బాధల్ని చెప్పడానికొచ్చిన మునుల్ని చూచి కంటగించుకుంచాడు విసుక్కుంచాడు ఆ సందర్భంలో విదూషకుడు ప్రదర్శించిన హాస్యాన్ని గూర్చి చెబుతూ ముట్నూరి సంగమేళశంగారు ఇలా అంటారు యిది కొంత స్వంతంత్రముగా వెలసిన సరస హాస్యము హాస్యోపమానములతో ఆలంభనమును వర్షించి వాక్యమును కొసరు మాటలతో విడువకుండా పొడిగించి చిట్ట చివరకు దవ్వారికుల స్వభావ సిద్దమైన దౌస్ట్రమును ధ్వనించి విడిచిన హాస్య రచన మిది *

---

Chunk 9 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0081-0090.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 15127

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [34, 120, 149, 154, 188]...

Key Terms:

• నాటక
• నాటకాల్లో
• తమిళ
• కంపెనీ
• తక్కిడ
• వృత్తి
• హాస్యగాడు
• రంగం
• తరిగిడ
• గూర్చి
• తరువాత
• తత్తరిగడ
• తరిగడ
• తరిగిడతోం
• కూడా
• విదూషకుడు
• వంటి
• సినిమా
• కోమాళి
• పాటలో
• జిన్నాతాం
• కన్నడ
• నాటకాల్లోని
• కోసం
• నాటకంలో
• సమాజాలు
• సంభాషణలు
• వచ్చి
• నాటకం
• ప్రదర్శించే

Extractive Summary:

ఈ నస్యము ఈ కర్రతో చేయబడినది కాబట్టి కవితకు కర్రమూలము కాలేదా ఈ గీతికి ఈ క(ర్ర చిగిర్చిపూత పిందె తొడుగు మొదలు పెట్టైనా నస్యమునకు నాస్తి కదూ అంటాడు తమిళ హాస్యగాని వేషం - భూమికలు : కోమాళి రకరకాల వేషాలతో నాటకంలో దర్శనం ఇస్తుంచాడు కోమటివాడి లాగ ఓసారి బ్రాహ్మణుడి వేషంలో వురోసారి కావలి వాడి వేషంలో ఇలా రకరకాల వేషాలతో రంగస్థలంపై కనిపీస్తుంచాడు ఈ కోమటి వాని వేషాన్ని గూర్చి చెబుతూ ఎం ఎస్‌ కోటేశ్వరి పంజనైకట్టి వైరుపెరుక్కి కోట్టుం కుడ్రెయుం కొండు పట్టైనామం సార్‌త్తి వరుం సెట్టియార్‌ అంటే పంచెకట్టి కడుపును పెద్దది చేసి కోటు ధరించి గొడుగు పట్టుకొని ముఖానికి పట్టె నామాలు పెట్టుకొని వస్తాడని అర్ధం అలాగే ల బ్రాహ్మణుడు పంజకవ్చై ఉడుత్తి సిరియ ఉచ్చెకుడిమినట్టు కొండు తెరిచ్చి పూసూలాల్‌ ముదుగు సారిందు వరుం అపట్టు పార్‌పానయుం అంటే పంచెకట్టు కజ్టి చిన్న పిలక నిక్కబొడుచుకొని కనిపించగా వంటిని గీరుకొంటూ వచ్చే బ్రాహ్మణుడు * ఇక ఈ కోమాళి (హాస్యగాడు) పాత్ర ప్రవేశాన్ని గూర్చిన పాటలు తమిళ నాటకాల్లో కనిపిస్తూ ఉన్నాయి కోమౌళి (ప్రవేశించి గురువును గూర్చి ప్రార్ధించడం ఈ పాటలో వ్యక్తమౌతూ ఉంది ఆగడ విగడ వినయ కావలన్‌ ఆనంద సణజ్రైయినిల్‌ వందేన్‌ కుందడి డప్పా డ్యాన్సు వందేన్‌ నొడి నొడి ఫారీస్‌ గురుపరనే వరమరుళ్‌ వాయ్‌ 76 6000 0009609000 90 థల 6 అలల 0 ల 0 0060-4066 0 66 0600906 66669 వ కన్నడ వృత్తి నాటక సమాజాల్గోని కృష్ణమూర్తి దొడ్డ నంజప్ప హలగేరిజెట్టుప్ప మరిరావు గుబ్బి వీరణ్మ హిరణయ్య మాస్టర్‌ హిరణయ్య వంటి హాస్యపాత్రధారులు ప్రజల్ని ఊరించి అలరించి హాస్య సాగరంలో ముంచెత్తేవారు సంస్కృత ప్రభావం వల్ల వృత్తి నాటక సమాజాల వారు మొదట ప్రదర్శించిన నాటకాల్లో హాస్యాన్ని మూలకరతో జోడించి ప్రదర్శించేవారు మొట్టమొదట కాళిదాసు నాటకాల్లోని విదూషకుడు కన్నడ నాటక రంగంపై కనిపించినా ఆ తరువాత వచ్చిన మార్పులకు అనుగుణ గా సంప్రదాయ హాస్యనటునికి భిన్నంగా హాస్యపాత్ర తయారైంది సమాజంలోని కొందరు వ్యక్తుల్ని అనుకరిస్తూ సామాజిక ఆహ్లాదం సంస్కరణ దృక్పథంలో హాస్యపాత్రలు కొత్త తొడుగులు తొడుక్కుని రంగస్థలంపై నర్తించసాగాయి ఈ శతాబ్ది ముందు వెనుక ప్రారంభమైన నాటక సంఘాల్లో హాస్యం కోసం మిఠాయిషాపుయజమాని అనే పాత్ర తప్పకుండా ఉండేది ఈ పాత్రధారి నాటకంలోని చివరి దృశ్యం ముగించడానికి ముందు (ప్రవేశించి ప్రేక్షకుల్ని నవ్విస్తుండేవాడు గుబ్బి కంపెనీ ప్రారంభమైన దినాల్లో చోరకథ గలే బకావళి మొదలైన నాటకాల్లో అభినయం ముగిసిన తరువాత ఫార్స్‌ అనే ఒక వినోద దృళ్యంతో కూడిన కథను అభినయించి ప్రేక్షకుల్ని నవ్వించేవారు ఇలా నాటకం చివరి అంశాన్ని ప్రదర్శించే అరం లలి లల 006 0లల 60 అలి లి ల ల లిలి లి లి ల థల 0 ల 6009 ౦6 లలిత ల అలల లలి 79

---

Chunk 10 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0091-0100.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 17247

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [27, 33, 43, 44, 45]...

Key Terms:

• నాటక
• నాటకాల్లో
• తరువాత
• పాత్ర
• నాటకాలు
• కంపెనీ
• క్రీ
• తమిళ
• కేరళ
• ఉంటుంది
• విదూషకుడు
• విదూషక
• కూడా
• బట్టి
• జానపద
• హాస్యాన్ని
• వాటక
• ఉండేది
• సంగీత
• మలయాళ
• కలిగి
• పరిచయం
• కన్నడ
• నాటకంలోని
• పాత్రను
• వారు
• చాలా
• నాటకంలో
• ఉంది
• ధరించేవారు

Extractive Summary:

ఆనాడు కన్నడ వాటక రంగంలో పౌరాణిక నాటకాలు ప్రదర్శించేట ప్పుడు చివరిగా యక్షిణి వేషధారి ఇం(ధ్రజాల విద్యను ప్రదర్శించి ప్రేక్షకుల్ని నవ్వించే దృశ్యం ఉండేది ఆ ప్రదర్శనల్ని గూర్చి అంబా ప్రాసాదిత నాటక సంఘానికి చెందిన రంగనారభట్టు ఈ విధంగా పేర్కొన్నారు అది చివరి దృశ్యమై ఉండేది ఆ దృశ్యంలో ఇం(ద్రజాల విద్యను చూపించేవారు. కంపెనీ నాటకాల్లో వోస్యగాడు తమిళ నాటకాన్ని అనుకరిస్తూ శంకర నాటకాలు బయలుదేరాయి కేరళ దేశంలో క్రైస్తవ వృత్తినాటక కంపెనీలు మలయాళ నాటక సాహిత్యంలో ఓ సుస్టిర స్టానాన్ని ఆక్రమించాయి క్రైస్తవ వృత్తి నాటక కంపెనీల్నీ అభివృద్ది చేసిన వారిలో వి యస్‌ ఆండ్రూస్‌ పిజె చెరియన్‌ పి జె జోసఫ్‌ సబాస్టిన్‌ కుంజా భాగవతార్‌ అగస్టిన్‌ జోసఫ్‌ పిజి అ|బహాం మొదలైన వారు పేక్కోదొనీవారు కొచ్చిన్‌లో నారక్కల్‌ పుతనంగడ కుటుంబ సభ్యుల అవిరళ కృషి ఫలితంగా బైబిలు, సంబంధిత నాటకాలు కేరళ ప్రాంతమంతా ్రదర్శితమైనాయి హీజౌ చెరియన్‌ గారు వి యస్‌ ఆండ్రూస్‌తో కలిసి మొట్టమొదట కేరళలో రాయల్‌ సినిమా అండ్‌ (డ్రమటిళ్‌ కంపెనీ పేరుతో క్రీ శృ 1928లో ఒక నాటక సమౌజాన్ని స్థాపించారు ఆ తరువాత కొంత కాలానికి కంపెనీ లోని వారికి కలిగినా అధిప్రాకూ టో ధాల వారు విడిపోయి నారక్కల్‌ సన్మార్గ విలాస సంగీత నటన సభ (క్రీ ఈ 1934) పేరుతోను సన్మార్గ పోషిణి సంగీత నటన సభ (క్రీ + 1935) (ఆ తరువాత ఇది సన్మార్గ విలాసం నటన సభ అయింది) పేరుతోను స్టాపించి సొంత కంపెనీలు నడుపుకో సాగారు పి జౌ అబ్రహాం ఆండ్‌ కంపెనీ రాయల్‌ సినివవా అండ్‌ (డ్రవుటిక్‌ కంపెనీలు ప్రదర్శించిన పరుదేళ నష్టం మసన ర్షిన్నపనాడ విరాపంవుఖని నాటకాలకు చక్కని స్పందన లభించింది ఈ కథల కళి*ిన మలయాళ నాటకాలు కేరళ (ప్రాంతంలో విస్ప్రతంగా (ప్రదర్శించడం వల్ల తమిళ సంగీత నాటక సమాజాల ఉధృతిని కొంత తగ్గించగ లిగాయి అయినా తమిళ సంగీత నాటక సమాజాలు (ప్రదర్శనల్లో రంగాలంకరణ మేకకు మొదలైన వాటిలో అనుసరించే పద్రతినే మలయాళ నాటక ప్రదర్శకులు కూడా అనుసరించారు తమిళ నాటక సమాజాలు తాత్కాలికంగా నిర్మించిన నాటకశాలల్నీ ఒక చోటి నుండి మరో చోటికి తరలిస్తూ ఆయా ప్రదేశాల్లో (ప్రేక్షకులు అందించిన ఆర్థిక సహాయంతోనే వారు నాటక (ప్రదర్శనలు ఇవ్వసాగారు కేరళ ప్రాంతంలోని నాటక సమాజాల్లో రానురాను మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి అచ్చమైన ప్రాంతీయ వాతావరణాన్ని ప్రదర్శనలో కల్పించి నాటకాలు ప్రదర్శించ సాగారు ఇలా చేయడం వల్ల తమిళ నాటక ప్రదర్శన ప్రభావాన్ని కొంత అడ్డుకోసాగారు స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత కేరళ నాటక రంగంలో చాలా మార్పులు వచ్చాయి శాశ్వత నాటక శాలల్ని అల తం లర 000 అలరి లం రి లల రల 0 అలి లల లల 669 6696ల ల రి లల లలి లలిత 83 జానపద నాలుకాలు - హాస్యగాడు జానపద నాటకాలు ఒక దేశ ఒక ప్రాంత సంస్కృతికి దర్చణాలుగా నిలుస్తాయి ఇవి ఆయా (ప్రాంతాల్లో చరిత్ర సంస్కృతిని తవులో ఇచటడ్చుకొని ఆయా సంప్రదాయాలకు తరగని గనిలా ఉన్నాయి ఆయా నాటకాల లక్షణాల్ని పరిశీలిస్తే అవి భిన్నత్వంలో ఏకత్వాన్ని కలిగి ఉన్నాయి ఇవి సంప్రదాయ నాటకాల కంటె విలక్షణమైనవిగా కనిపిస్తాయి ఈ రెండింటికి గల తేడాలను బలవంత్‌గార్లి గారు ఇలా పేర్కొంచారు "0% రయుు2 13 ౪0301000001065 02060606, 00316జఆంళంఏ/ 18016 ”%0 0120121 'శంఉ60 1 ౯86 0020 ల 90౧% 92 660 ౧౦౦ [08 19 828ల2 6 ౧121531021 1301664 గం [0% క9లాగిలి ఉం యింజండ!

---

Chunk 11 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0101-0110.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 17637

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [29, 59, 92, 154, 190]...

Key Terms:

• వీధి
• కూచిపూడి
• ఉంటుంది
• వారు
• భాగవతం
• ఎక్కువగా
• కూడా
• పాత్ర
• తూర్పు
• జానపద
• ప్రదర్శన
• వంటి
• మధ్య
• ఇందులో
• నాటకం
• ఉంది
• ఇతడు
• పరిచయం
• చాలా
• వరకు
• నుండి
• నాటకాల్లో
• నాటక
• ప్రేక్షకులకు
• ప్రచారంలో
• ప్రదర్శించే
• వోన్యగాడు
• వేషం
• ఉంచారు
• ప్రతి

Extractive Summary:

తెలుగువారు ఒక విశిష్ట తెగగా ఏర్పడినప్పటి నుంచి ఈ కళారూపం స్రచార్వంలో ఉంది ఏ కళారూపంలో లేని విధంగా ఈ కళా రూపంలో "స్త్రీల పాత్రలు ఎక్కువగా డరెటులడి (స్త్రీలు కూడా వేషం వేసి ప్రదర్శనలో పాల్గాంచారు చిందోళ్లు ఎక్కువగా జూాంబపురాణం ప్రదర్శిస్తూ ఉంచారు జాంబపురాణం ప్రదర్శన చివర ఎల్లమ్మ వేషం తప్పనిసరిగా ఉంటుంది ఇందులో (స్త్రీ, వేషాన్ని మగాళ్ళు మగవేషాన్ని ఆడవాళ్ళు ధరించడం చెప్పుకోదగిన విశేషం చిందోళ్లల్లు గొప్ప కళాకారిణి అపి బ్రమ ప్రదాయ తనక్రావళశానకుళ్తకలితంగా (ప్రదర్శించగలదో పురుష పాత్రల్ని అంతే సమర్హవంతంగా పోషించగలదు (స్త్రీలు మాత్రమే ప్రధానంగా వంత పాటలో పాల్గొంచారు వీరు తమ '్రదర్శనల్ని పగటిపూటే ఎక్కువగా ప్రదర్శిస్తుంచారు. గోంధళే వీధి భాగోతాలలో( స్త్రీ, పాత్రల్ని పురుషులే ధరిస్తారు కధలోని పేర్షు మహారాష్ట్రకు చెందినవై ఉంటాయి వారు నాటకాన్ని ప్రదర్శించే రంగస్టలంలో ఒక పాడుగాటి గవ్వల హారాన్ని వేలాడదీస్తారు ఈ దండను అంబా భవానికి చిహ్నంగా గుర్తించి ఆరాధిస్తారు గొంధళీలు ఎక్కువగా ఆరెవారిచ్చే పారితోషికాలతోనే జీవిస్తున్నారు తెలుగు ప్రజలు కూడ వారిని ఆదుకొంటూ ఉంటారు నేడు గోంధళీలు వీధి భాగోతాలను ఆశ్రయించి బతుకు వెళ్ళబోసుకొంటూన్నారు క్రమక్రమంగా ఈ కళ త్షీణదళకు చేరుకుంది ఇటీవల కౌత్సాహికులైన గోంధళే కళాకారులు ఈ కళను కాపాడుకోవడం కోసం మహాలింగం పల్లి కేంద్రంగా గోంధళ నాటకమండలిని స్టాపించుకొన్నారు తోలును బాగా శుభ్రం చేసి ఉల్లిపొర లాగా ప్ట్టగాతయార్లు.చేసుకొంచార్హు ద్రానిపై బొగ్గుతో బొమ్మ ఆకారాన్ని గీచుకొని తల మొండెం చేతులు కాళ్ళు కత్తిరించుకొంచారు వజ్ర వైఢడూర్యాది నవరత్నాల్ని బంగారు పువ్వుల్ని సున్నితమైన చిన్నకత్తితో మధ్య మధ్య చిన్నరం(ధ్రాలు కత్తిరించి తయారుచేస్తారు ఇలా తయారైన బౌొమ్మపైన ఒక వైపు మాత్రమే ఓషధులతో రసాయన ప్రక్రియలతో తయారుచేసిన రంగుల్ని మంచినైపుణ్యంతో చిత్రిస్తారు తోలుబొమ్మల ్రదర్శకులు ఒక గ్రామానికి (ప్రవేశించి మొదట తాను ప్రదర్శించే నాటకానికి ఫ్టలాన్ని ఎంచుకొంటారు చాకలి దగ్గర నుంచి తెరకు కావలసిన తెల్లని గుడ్డల్ని గ్రామస్తుల నుండి ఆముదాన్ని సేకరిస్తారు తెరమీద బొమ్మలుంచి దాని వెనుక ఆఖండ దీపం వెలిగిస్తే చీకటిలో ఉన్న (ప్రేక్షకులకు ఆ బొమ్మలు సజీవాలైనట్టు కనిపిస్తూ ఉంచాయి ఎక పందిరి వేసి మూడు పక్కల మూసివేసి నాలుగో పక్కకు తెరను వాలుగా అమర్చు కాంచారు ఈ తెరను ఆనుకొని ఒక బల్ల వేసి దొనిపై ఆముదపు దీపాల కాంతి ఎంతమాత్రం తగ్గకుండా జాగ్రత్త వహిస్తారు.

---

Chunk 12 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0111-0120.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 14641

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [24, 48, 60, 93, 133]...

Key Terms:

• పరిచయం
• ప్రధాని
• నాటక
• పాత్రను
• వోన్యగాడు
• కూడా
• ఉంచాడు
• కాని
• నాటకాల్లో
• నాటకంలో
• వారు
• హాస్యగాడు
• నిజాం
• జానపద
• పాత్ర
• నాటకాలలో
• ఉంటుంది
• నాటకాలు-
• యక్షగాన
• హాస్టూడు
• విదూషకుడు
• నవ్విస్తూ
• గూర్చి
• తనను
• ప్రారంభం
• వారి
• హాస్యగాడే
• అంటాడు
• ఉంటాడు
• మధ్య

Extractive Summary:

వారు నాటకం ప్రారంభం కాకముందే ఈ పాట ఉంటుందన్నారు కాని సర్వ సాధారణ ౦గా వీధి నాటకాలలో మొదట ప్రార్ధన ఉంటుంది ఆ తర్వాతే హాస్యపాత్ర ప్రవేశం ఉంటుంది. మారాజా పడ్డది సాల్వుడు : దుప్పా హాస్య = దాని కన్నా పెద్దది ఊసరవెల్లి నేనే కొట్టిన పడ్డది ఊపరవెలివి కొట్టడిం ఒక ఘనకార్యంగా చెప్పుకొంటారు హాస్ఫూడు ఇతడు (ప్రేయసీ ప్రియుల్ని కలపాలి కాని ఈ నాటకంలోని వాస్టూడు సాల్వుడితో ఉంటూ అంబను తానే పెళ్ళిచేసుకొంచాననడం కనిపిస్తుంది హాస్స్య:ః చక్కని గుంట వారేనా ఎంట ఓ పిల్లో పెండ్లి సేసుకుంట ఓ పిల్టో పెండ్లి పేసుకుంట,_ సరసమాడు కుంట ఇక్కడ సంఘటన ఉచితంగా లేదు అయినా వాస్యాగాడు ఉచితానుచితాలను పాటించడు నాటకంలో అతడు సర్వస్వతందత్రుడు అందువల్ల తాను ఆడిందే ఆట పాడిందే పాటగా అతని చర్యలు కొనసాగుతాయి కూచిపూడి భామా కలాపంలో సత్యభామకు హాస్టూడు చెలికత్తెగా వ్యవహరిస్తారు అక్కడ అతని సంభాషణ హాస్యపూరితం భావము ః నేడు ధరించినవి రేపు ధరించకుండా యేడు వారములకు యేడు పెట్టెల సామ్ములున్నవమ్మా హాస్య మా యింట్లోయున్నాయి మెంతులకు పెట్టై జీలకజ్ఞుకు పెచ్చై ఆవాలుకుపెట్టె ఉప్పుకు పెళ్చై పప్పుకు పెట్టై అగ్గిపెట్టై అని సంబంధం లేని మాటలు పలకి జనాన్ని నవ్విస్తూ ఉంచాడు 108 అల 6660006000 లలి 90 కరి లి లి లం థల లి లి పత ప పప దిదుడు కుడు డుడుదన న ఊం ఆస్టాన విదూషకుడు ; పూర్వం రాజులు తమ ఆస్టానంలో తనను సభలోని వారిని సంతోష పెట్టుడానికి ఒక ఆస్ట్రాన విదూషకుణ్ణ్మి నియమించుకొనేవారు వీరినే ౧౦౫11001 అనేవారు జానపద నాటకాలలో ఆస్పాన విదూషకుడు అంటూ (ప్రత్యేకంగా ఒక పాత్ర ఉండదు కాని హాస్యగాడే ఆ పాత్రను నిర్వర్తిస్తూ ఉంటాడు గోంధళీలు ప్రదర్శించే జియ్యారాణి కధలో ప్రధాని చేష్టలు సంస్కృత నాటకంలోని విదూషకుణ్లో తలపింపచేస్తుంది కాని ఇక్కడి విదూషకుడు తనను (ప్రేక్షకులతో మమేక మయ్యేలా చేసుకొని లోక వృత్తాంతాన్ని తన సహజ ధోరణిలో చెబుతూ నవ్విస్తూ ఉంచాడు మాన్‌సింగ్‌ మహరాజు ప్రవేశించి ఓయి ప్రధాని సభలో అందరూ చేమంగా ఉన్నారుగదా అని ప్రశ్నిస్తాడు వెంటనే ప్రధాని అయ్యా మారాజ్‌ మీరున్నంత సేపు అందరు సుఖంగానే ఉంచారు.

---

Chunk 13 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0121-0130.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 15029

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [27, 56, 84, 113, 174]...

Key Terms:

• తేలు
• హాస్యగాడు
• నాటకాల్లో
• నాటకంలో
• కాడికి
• వీధి
• వచ్చి
• ఓరన్నా
• కూడా
• పాత్ర
• నాటకాలు-
• వెంటనే
• ఒకటి
• నాటకం
• అంటూ
• వోన్యగాడు
• రాసిన
• హాస్యూడు
• నాటక
• మూడు
• రెండు
• వేసి
• ఉంటుంది
• కనిపిస్తుంది
• పాటలో
• హాస్యాన్ని
• బోయి
• అంటే
• గాలి
• చెబుతూ

Extractive Summary:

జానపద నాటకాలు- నోన్యగాడు సూచిపోదామని చుల్టమొకడు వచ్చిండు ఎట్లామ్మా సంగ టని సట్టి దగ్గరికి పోతే సుట్ట కుదురు కోత సూపెట్టు కున్నాదీ తేలు నడిమేలు గరిచింది నరానరా మానిందీ చరాచరా మానింది సంకలేకి ఎక్కింది ఒల్టు సత్తు బోసిందీ తూము ఉలవపిండి చెప్పిందే తడిసింది తేలు ఎ(ర్రోడు నాగుడు గొ(ర్రై ఏడ్పినట్టు ఏడుస్తాడు తానేడ్చ నేనేద్చ పక్కన పిల్చోల్లేడ్చ తేలు ఇరుగోళ్ళూ పారుగోళ్ళు ఇంక బ్రతకదంచారు ఆలుగోలు డబ్బగోలు అయ్యినాది నాబ్రతుకు తేలు కదిరి కామాక్షమ్మ కదలన్న రావమ్మా గూగుడు పుల్లయ్యసామి దయజూడు నాపైన ఏడుకొండల వాడ వో యెంకటరమణా దయజూడు నామీద దయగల్ల నాసామి తేలు॥ దయగల మా బావ డాకచేర్చు బిల్నంపే డాకటేరు రూపురేక ఎలాగూ ఉన్నాదే పాడిగూటి తాటిమాను లాగూనా ఉండాడు (పాడినవారు గూగుడు పుల్లయ్యస్వామి గూగుడు గ్రామం పొద్దుటూరు తాలూకా) అంటూ సాగుతుంది ఈ పాటలో ఒక (స్త్రీని తేలు గుట్టటం ఎమీ తోచని ఫ్రీతిలో భార్యతోపాటు మొగుడు ఏడవడం ఆస్తీ బావ డాక్టర్ని పిలవడం డాక్టర్‌ రూప వర్ణన దాక్టర్‌ సూది వేసి బాధను పోగొట్టుడం వంటివి ఆధునిక జీవనానికి అద్దం పడతాయి ఇదే పాట తెలంగాణాలో నురో రూపంలో కనిపిస్తుంది ఆ పాటలో ఆధునికమైన పద్దతి ద్వారా కాకుండా జానపదుల్లో సర్వసాధారణమైన మంద్ర తంత్రాన్ని ఉపయోగించి తేలు బాధను నివారించడానికి ప్రయత్నించడం మరో గేయంలోని అంశం అ౦ర 0600000600 60066 6 6606ల 0 6 లల0 6 06 000066 666669 కే13 సర్వసాధారణంగా ప్రధాన పాత్రధారే తాము పాడిన పాటలకు పద్యానికి అర్హం చెబుతారు అలా కాక హాస్యగాడు కూడా ఆ పనిని చేయడం చాలా అరుదుగొ కనిపిస్తుంది 116 అ6660 6066 0606690066 0 ల 6 ల 6 రి 6 9 6606600 60966 9966ల వీధి నాటకాల్లో సర్వసాధారణంగా హాస్యాడు పకీరువేషం (సాయిబు) వేయటం ఆనవాయితీ దీనికి ప్రధాన కారణ౦ ఈ దేశానికి వచ్చిన పార్శీ నాటక కంపెనీల (ప్రభావమే అ౦ ౦906ల లల అలం అల లలి లి ధల 606 లలిత లలల ల అలల ల అలి ర లల లి లలికళ కే7

---

Chunk 14 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0131-0140.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 15867

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [28, 88, 121, 154, 216]...

Key Terms:

• వీధి
• ఉంది
• నాటకం
• కట్టియంగారన్‌
• పరిచయం
• నాటకాల్లో
• కురవంజి
• నాడగం
• నాటకంలో
• హాస్యగాడు
• నొండి
• కాని
• అంటే
• వంటి
• జానపద
• ధరించి
• తమిళ
• తెరుక్కూత్తు
• ఉన్నాయి
• ప్రవేశించిన
• పాత్ర
• చెప్పడం
• నాటకాలలో
• వరకు
• కూడా
• నాటకాన్ని
• ప్రధానంగా
• పళ్ళు
• ముందు
• ద్రౌపది

Extractive Summary:

నొండి నాడగం : నొండి అంటే కుంటి వాడని అర్ధం ఒక కాలును మడిచి కట్టుకొని కుంటి వాడిలాగా నటిస్తూ తన గత కధను చెబుతూ కనిపించడం ఈ నొండీ నాటకం లోని అంశం వీధి నాటకంలో లాగా తోడయం మంగళం సభా వినయం విఘ్నేశ్వరుని రాక కట్షియంగారన్‌ పాట్టు పాత్రల పరిచయం ముశింపు సమయంలో ఆశీర్వచనం మంగళం వంటి వీధి నాటకపు లక్షణాల్ని ఈ నొండి నాడగం కలిగి ఉంది తిరుప్పుల్లాణి నొండి నాడగం పీరికలో కట్టియంగారన్‌ ప్రాముఖ్యాన్ని పొందినట్టు చెప్పబడినా (ప్రచురింపబడిన ఏ నాటకంలోనూ ఈ పాత్ర లేదు కాని ఈ తిరుప్పుల్లాణి నొండి నాడగం లో అన్ని వీధి నాటకాల లాగా కట్చియంగారన్‌ పాత్ర పరిచయం తప్పకుండా ఉండి ఉంటుంది * ఈ నొండి నాడగంలోని సిత్తాండి హాస్యభూమికను పోషిస్తాడు తమిళ దేశంలో కోలై చిందు కావడి చిందువంటివి (ప్రచారంలో ఉన్నట్లే నొండి చిందు కూడా ఉంది ఈ నాండి చిందే నొండి నాడగంగా రూపాంతరం పొంది ఉండ వచ్చునని పరిశోధకులు అంచారు 4.2.5. కట్టియంగారన్‌ పేర్లు : తమిళంలో హాస్యగాణ్మి ప్రధానంగా కట్టియంగారన్‌ అంటారు కట్టియం + కారన్‌ = కట్టియంగారన్‌ అయింది కట్టియం అనేపదానికి రాజ (ప్రస్తుతి అని ఒక రకమైన జానపద నాటకం అనే అర్జాలున్నాయి కట్రియంగారన్‌ అంటే రాజుగారి ముందు ఆతన్ని ్రస్తుతించే వాడని అర్ధం హాస్యూాడికి కోమాళి అనే మరోపేరు ఉంది కోమాళి అంటే వె(ర్రివెంగళాయి అని చెప్పుకోవచ్చు హాస్యగాడికి కావల్‌కారన్‌ (ద్వారపాలకుడు) అనేపేరు కూడ (ప్రబలంగా ఉంది నాటకంలో (ప్రధాన వేషధారి వచ్చిన వెంటనే హాస్యగాడు తనను తాను ద్వారపాలకుడిగా పరిచయం చేసుకొంటాడు చిట్టార్‌ మృకండేయర్‌ సీరుళ్ళ వాసల్‌ కార్‌క్కుం కట్టియక్కారన్‌ వందు కళిపుడన్‌ తో (నినానే మృకందుని ద్వారాన్ని కాపాడే కట్టి యక్కారన్‌ సభకు వచ్చాడని చెప్పుకోవడం వల్లి ఆళడికి కావల్‌కారన్‌ (ద్వారపాలకుడు) అనే పేరు కూడ ఉందనవచ్చు హాస్యగాడికి సభాలంకారన్‌ (సభాలంకారకుడు) అనే రు ఉంది సభకు (రంగఫ్టలానికి ) వచ్చిమొదటి నుండి చివరి వరకు ఉండి రంగస్టలంలోని లోటుపాట్లను తీర్చేవాడు కాబట్టి అతనికి సభాలంకారకుడనే పేరు సార్థకం ఈ నాడు బపూన్‌ కమేడియన్‌ అనే పేర్పు వ్యవహారంలో ఉన్నాయి పూర్వం ఈ పసేర్లేవీ ఉండేవి కావు బపూన్‌ అని మాత్రమే పిలిచేవారు సంస్కృత నాటకాల లోని విదూషకుని అనుకరిస్తూ కొందరు విదూషకన్‌ ఆని కూడా పిలిచేవారు కాని ముద్రిత తమిళ నాటకాలలో ఎక్కడగాని విదూషకుడు అనే పేరు కనిపించదు అన్ని నాటకాల్లో కట్టియంగారన్‌ అనే పేరు మాత్రమే ఉంది 4.2.ఆ.కట్టియంగారన్‌ ఆహార్యం ః నాటకంలో ఇతర పాత్రల లాగా కట్షియంగారన్‌ పాత్ర భుజ కిరీటం కిరీటం ఆభరణాలు ధరించి కనిపించదు ఈ పాత్రధారుడు నాటకం ప్రారంభం నుండి చివరి వరకు ఉండాలి కాబట్టి బరువైన దుస్తుల్ని కాకుండా తేలిక పాటి దుస్తుల్ని ధరిస్తాడు కాని వీధి నాటకాలలోని హాస్థూడు ఒక తరహా దుస్తుల్ని ఆభరణాల్ని మాత్రం ధరించాలన్న నిర్బంధం లేదు సర్వసాధారణంగా ఒక లాగు 126 అ౦ 9900ల 6 అలల లం లిం లి ల లలల లి రిల 6 ల 9 అల ర లవ లి లల లలల లలల లలవలల కాని ఆరవాన్‌కడబలినాడగం లోని హాస్యగాడు (ప్రవేశిస్తూ పాడే పాట గమనించండి వందానే కట్టియ కారన్‌ సుందరమాగ మన్నన్‌ దురియన్‌ వాసల్‌ ఉన్నదమాగ కార్‌క్కుం 1భందానే॥ సాలువై అంగిని చారు సల్లడం తొట్టు సందిర కావిమాలై శిరసినిల్‌ కట్టి శవందానే " పెణ్‌గళల్లాం ఇవనై కండబోదు షీన్‌ తొండర్‌ందు సాడై సాల్లీ పేసి నడర్‌ందార్‌ (వందానే కన్నతిల్‌ కన్‌మీసైయై కైయ్యాల్‌ మురిక్కియే కబర్‌దార్‌ కబర్‌దార్‌ ఎన్రుకై కొట్టియే 1వందానే ఈ పాటలో దుర్యోధనుని ద్వారం కాచేవాడు సుందరంగ వచ్చాడని పైన సాలువ చం(ద్రహారాన్ని శిరస్సులో కట్టి తనపై ఉట్టి వేళ్ళు వాసన రాగా వుగువలందరు ఈతన్నిచూచి వెంటబడుతూ ఉంటే సభకు వచ్చాడట మెలి త్రిప్పిన మీసాలు తన అందమైన ముఖంపై ఉందని ఆ పాటలో ఉండడం వల్ల అతడు విపరీత వేషధారుడు కాడని తెలుస్తూ ఉంది మరో నాటకం లో హాస్యూాడిని అనాకారిగా వర్ణించారు కోరై పల్టుం నీండ మూకుం కోడై యిడిపోల్‌ కట్టి తేర్‌పోల్‌ ముదుగుడయ ధీరన్‌ కట్చియన్‌ వందేన్‌ పారీర్‌ సెంబడై మయిర్‌ తులంగ జగత్తిలుళ్లోర్‌ కలంగ వెంబుడన్‌ పోల కట్టియన్‌ వీరుడనే వందేన్‌ పారీర్‌ ఈ పాటలో హాస్యగాడికి కోరపళ్ళ్ళు పొడవాటి ముక్కు తేరులాంటి వీపు తామ్రవర్షంగల వెంట్రుక లున్నాయని వర్ణించాడు మరోపాటలో పట్టునామంగళ్‌ సొత్తి పలవగై పణి గళ్‌పూండు సట్టమాయ్‌ డాలుంకత్తి సముదాడు సరగైై పోగై తట్టి సల్లిడ మిరుక్కి దశరధన్‌ వాయిల్‌ కాక్కుం కట్టియకారన్‌ కరుకియే వరుగి(్రేన్‌ అఠరిరలిలి రి లి తిల త లలల 6 లల రిల తిర లి లి ల లలల లలి లల 6 అలల థల లల లలల అల 127

---

Chunk 15 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0141-0150.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 15839

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [33, 63, 93, 131, 160]...

Key Terms:

• నవ్వేవాడు
• సిరిప్పవన్‌
• వంటి
• నాటకంలో
• హాస్యగాడు
• నాటకం
• ఉంటుంది
• జానపద
• ఉత్తర
• తరువాత
• ప్రదర్శిస్తూ
• వల్ల
• నుండి
• కర్ణాటకలో
• కునిత
• కళాకారులు
• నాటకాల్లో
• పాటలు
• నాటకాలు-
• ప్రతి
• కర్ణాటక
• నృత్యం
• ఉండేవి
• రాధన
• దాసరాట
• తిట్టు
• పాత్రలు
• చక్కగా
• హాస్యగాడే
• రాజు

Extractive Summary:

ఇవి భూతపూజ కోసం ఉద్దేశింపబడిన ఉత్సవాలు ఈ భూత పూజు పదివేల సంవత్సరాల క్రితం ఐగుప్తునుండి వివిధ దేశాలకు వ్యాపించిందని అంచారు ఉత్తర కర్ణాటకలో పరవంతరకునిత ( ప్రమథుల నృత్యం) ఎల్లమ్మన కునిత (ఎల్లమ్మ నృత్యం) బైరదేవర కునిత ( ఒగ్గరకునిత) దట్టి ఆట వంటి నాటక నృత్యాలు మైసూరు రాష్ట్రంలో రంగద కునిత నందికోల్‌ కునిత వైరమ్మక్కళ కునిత వీరభ(ద్రన కునిత మారికునిత నృత్యాలు ప్రదర్శింపబడుతూ ఉండేవి ఇవి జానపదుల్ని అలరిస్తూ ఉండేవి ఆ నృత్యాల్లో కథ మాట పాట ఉండేవి కర్ణాటక ప్రాంతం లోని జానపదులకు పురాణిక క్రీర్తనకార (ప్రవచనకార జంగమ భాగవత కళాజ్ఞాని గాయని వంటి కళాకారులు తమ ప్రదర్శనలతో ఆనందం కలిగిస్తుంచారు. దాసరాటలో నాయికా నాయకులు తమ ప్రేమ వ్యవహారాల్ని వాద (ప్రతి వాదాలతో వ్యక్తీకరిస్తుంచారు ఈ వాద ప్రతివాదాలు జావడి దాసర పద లావణి వచన వంటే ఛందస్సుల్లో నడుస్తుంది వీరి వుధ్య హాస్యగాడు తన హాస్య (ప్రసంగాలతో బూతు మాటలతో ప్రజల్ని నవ్విస్తూ ఉంచాడు ఇలా నాలుగు ఐదు గంటల్ల కాలం (ప్రదర్శించే నాటకంలో వస్తువు ఉండదు ఆందుకే దీన్ని నాటకంగా పరిగణించరు జన వ్యవహారంలోని ఒక సామెతను ఈ సందర్భంలో చెప్పుకోనాలి దాసరాట ఆటవల్ల దోస ఊట ఊట వల్ల అని అంటే దాసరాట ఆట కాదు దోసతిందడి తిండి కాదు" రాధన ఆలు : మహారాష్ట్రలోని తమాషాకు ప్రతిరూపం రాధన ఆట ఈ ఆట తర్వాతి కాలంలో రాజన ఆటగా మార్పు చెందింది ఇందులోని పాటలు ఖవాళి అ౨ లలి అల లలి లి ల లలల లలి ల లలి లలి లి లత అలి లి లి లలల తల లి తలల 9 తిల లలి 137

---

Chunk 16 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0151-0160.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 17050

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [20, 21, 22, 28, 87]...

Key Terms:

• ఉంటుంది
• జానపద
• నాటకం
• నాటకాల్లో
• నుండి
• సారథి
• హాస్యగాడు
• నాటకంలో
• ఉండాలి
• పరిచయం
• వారు
• వంటి
• మూడలపాయ
• కాని
• వేషం
• తిట్టు
• కృష్ణ
• నాటకాల్ని
• ఉన్నాయి
• పాత్ర
• నాటకాలు
• కొన్ని
• ప్రాధాన్యం
• భాగవతుడు
• తరువాత
• ఇందులో
• కన్నడ
• ఉంచాయి
• పైకి
• వచ్చి

Extractive Summary:

కృష్ణ పారిజాత నాటకం : కృష్ణ పారిజాత నాటకంలోని రంగఫ్రల కళలోని వైవిధ్యం కారణంగా అది అనతికాలంలో (ప్రజల ఆదరాభిమానాల్నిచూరగొనింది దొడ్డొటకు సంస్కరణాత్మక రూపకమే ఈ కృష్ణ పారిజాతం దీనికి ఇంత ప్రశస్తి రావడానికి గోకాక్‌ జిల్లాకు చెందిన కుల్‌గోడ్‌ తిమ్మన్న కృషే ప్రధానకారణం కృష్ణపారిజాత నాటకం 19వ శలతాబ్రికి చెందిన అపరాల తమ్మన్న కృతమని పరిశోధకులు అంచారు దీనిపై ఎక్కువగా యతగానం (ప్రభావం ఉండేది కాని చాలాకాలం తరువాత కుల్‌గోడ్‌తిమ్మన్న ఈ యక్షగానం వైఫు ఆకర్షితుడైనాడు ఈయన అపరాల తమ్మన్నగారి ఇతివృత్తాన్ని తీసుకొచ్చాడు ఇతివృత్తం తమ్మన్నగారి నుండి గ్రహించినా తన సొంత పాటల్ని చేర్చి తన స్నేహితులతో కలసి దానిని ప్రదర్శించాడు అది ఆనాడు గొప్ప ఆదరాన్ని పొందింది కృష్ణ పారిజత నాటకంలోని ఇతివృత్తం (ప్రేవకు సంబంధించినదైనా దాన్ని ప్రదర్శించేటప్పుడు క్రొత్త దనాన్ని కల్పించారు మహారాష్ట్ర నాటకంలోని లలిత సంగీతాన్ని గ్రహించడం పాత్రలు ఎవరి పాటల్ని వారు పాడడం వంటివి ఇందులో చోటుచేసుకున్నాయి తబౌల సారంగి హార్మోనియం వంటి ఆధునిక వాయిద్యా పరికరాల్ని ఇందులో ప్రయోగిస్తారు ఈ నాటకంలో రంగాలంకరణ వాడే ఆలంకరణ సొమౌాగ్రి స్త్రీపాత్రల్ని 142 అ06060 0000000060 00000 60 06 66 రి ల 60 60 66666656 6 ల 669 వీరే హాస్యగాడి వేషం రూపం ఎలా ఉండాలో శ్రీకృష్ణ హెచ్చార వంటి కళాకారుల్ని అడిగి కొన్ని వేషాల చిత్రాల్ని రాయించి ఆ విషయాన్ని తమ గ్రంథంలో పొందుపరిచారు హోస్యగాని వేషం విషయంలో కొన్ని సలహాల్ని ఇచ్చారు హనుమనాయకుడు రంగష్టలంపై అప్పుడప్పుడు కనిపించాలి అందువల్ల వాడి వేషం ఇతర వేషాలతో కలవకపోతే అసహ్యం కదా కొందరు హాస్యనటులు మరొటోపీ ఇజార వేసుకొని వచ్చేవారున్నారు మరికొందరు ఇతర వేషధారులకు తమకు బేధం లేకుండా వేషం ధరిస్తారు ఇది సమంజస మైనది కాదు హాస్యగాడు నిలువుటంగీ వేసుకొని తలకు రుమాలు చుట్టుకోవాలి ఈ రుమూలు (ప్రాచీన కాలంలో లాగ తెల్లని ఎ(ర్రని చారలు జోడించి తయారుచేసినదై ఉండి పొడవుగా ఉండాలి కొంగు చేతిపై (వ్రేలాడేలా ఉండి విలాసవంతంగా ఉండాలి చొక్కారంగు పసుపుదై ఉండాలి అది మరీ కొట్టాచ్చినట్టు కాకుండా దట్టమైన నల్లని రంగుది కాకుండా కొన్ని చారలు కలిగినదై ఉండాలి హనుమనాయకుడు నాటకంలో కధా దృష్ట్యా అముఖ్య పాత్రే ఆందువల్ల అతనికి ఏ రంగు దొరికితే ఆ రంగు వేయకూడదు వాళ్ళకి సరళమైన వేషాల్ని వేయాలి అవి నిత్యం వాడే దుస్తుల్దాగా ఉండకూడదు గంతులేయడాొనికి అవకాశం ఇచ్చేవిగా ఉండాలి అవి గాలిలో తేలియాడే కొంగు ఉత్తరీయం శాలువా మొదలైనవి ఉండాలి వెనుకటి వారు వాడిన తెల్లని ఎర్రని చారలు గల దుస్తుల్ని వాడినా పర్వాలేదు అని కొన్ని సలహాల్ని ఇచ్చారు వారు చెప్పిన వేషం కొన్ని నాటకాల్లో చూడవచ్చు క్షేతత అలల 90 ల 0 ల0ల6 లలి లలి లలల లల ల లలి లలి లిలిలి లిం లలి లలల 9 ఉళిథల వీటిని ఈనాడు ఎవ్వరూ (ప్రదర్శించడం లేదు య ఆ చాపాంకేతికాభాస వాటాలు, అనుష్థానేతర నాటకాలైన పురాట్టు నాటకం కాక్కాలిచ్చి నాటకం నివర్స్‌ వాటకం చవిట్టు నాటకం మొదలైనవి ఈనాడు కేరళ రాష్ట్రంలో ప్రచారంలో ఉన్నాయి వాటిన గూట్టీ తెలిసికొరదోర్‌ 44.1 పురొట్టు నాటకం పురాట్టు అంటే ప్రవేశం ప్రవేశదరువులకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఉండడం వల్ల దీనికి పురాట్టు నాటకం అనే పేరు వచ్చిందని అంటారు దక్షిణ ప్రాంతంలో దీన్ని 'ప్రదర్శించడం వల్ల దీన్ని తెక్కర్తి (దక్షిణపు) నాటకం అనికూడా అంటారు ఇది పాణ్‌క్కళి దేశిక్కళి అనే పేర్లతో కూడ వ్యవహారంలో ఉంది పాలకాడ్‌ నడక్కాంజేరి వళ్లువనాడు లాంటి (ప్రదేశాల్లో ఈ నాటకానికి ప్రాచుర్యమెక్కువ పంటమార్చిడి కాలం పోయివ తర్వాత వ్యవసాయదారులు, వ్యవసాయ కూలీలు విశ్రాంతిగా ఉంటారు ఆసమయంలో వారి మానసికోల్లాసం కోసం జానపద కళారూపాల్ని నేర్చుకొని ప్రదర్శిస్తూ "ఉంటారు పంటకోసిన తర్వాత పాలాలు బీడుగా ఉంటాయి అక్కడే నాటక ప్రదర్శనకు అనువైన స్థలాలుగొ ఆ 'ప్రాంతాల్సి ఎన్నుకొని నాటకాల్ని (ప్రదర్శిస్తూ ఉంటారు పురాట్ట నాటకానికి రంగస్థలం తప్పకుండా ఉండాలన్న నియమంలేదు కాని ఈనాడు రంగస్థలనిర్మాణంపై ఆసక్తి పెరిగింది కరెంటులేవి రోజుల్లో నూనె దీపాలు ఆ తర్వాత పెట్రోమాక్స్‌ లైట్లు ఉండేవి ఈనాడు వాటి అవసరం లేదు పురాట్టు నాటకంలో వేషధారణ అంటూ ప్రత్యేకంగా ఏదీ ఉండదు కాని నాటకంలో (ప్రవేశించే పాత్రల కులాలకు అనుగుణమైన వేషధారణ మాత్రం ఉంటుంది ఈ 149 రిరిలలి తరలి లిలలి లం లల లిలింలతలలిలం లల లలిలిదిలలిలిలింలిరిలిలంలింలిలిలలిలిలిలిలలతతలలిత

---

Chunk 17 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0161-0170.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 20386

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [69, 102, 146, 147, 155]...

Key Terms:

• నాటకం
• నాటకాల్లో
• పాత్ర
• తర్వాత
• జానపద
• నాటకంలో
• హాస్యగాడు
• ఉంది
• ఉంటుంది
• కూడా
• నాటక
• ఎక్కువగా
• ప్రత్యేకత
• కోసం
• ఇందులో
• లేదా
• కాని
• వచ్చిన
• నాటకాలలో
• విదూషకుడు
• తమిళ
• ఉంటాయి
• నాటకాన్ని
• మొదట
• వారిని
• హాస్య
• తెలుగు
• నాటకంలోని
• అనుగుణంగా
• కట్టియం

Extractive Summary:

ఆ తర్వాత తన కులం కులవృత్తిని గూర్చి విస్తారంగా వివరిస్తుంది ఈ సందర్భంలోనే తన మగణ్మికూడ సభకు పరిచయం చేస్తుంది దాక్షిణాత్య నాటకాల్లో దేనిలోను లేని విధంగా మొదట స్త్రీ పాత్ర చేత పై పనుల్ని చేయించడం ఈ పురాట్టు నాటకం ప్రత్యేకత చాకలామె ప్రవేశం తర్వాత మొదటి కురత్తి ప్రవేశిస్తుంది. ఇవి దుఖాఃశ్రీతులకు శ్రమార్దులకు అనందాన్ని కల్గించేవిగో ఉండేవి సంప్రదాయ నాటకాల కంటే జానపద నాటకాలకు ఓ ప్రత్యేకత ఉంది సంప్రదాయ నాటకాలు లాక్షణిక (గ్రంథాల్లో పేర్కొన్న లక్షణాలకు అనుగుణంగా వాటి పరిధులకు లోనై (ప్రదర్శింపబడేవి ఈ నాటకాల్లోని విదూషకుడు కూడ ఆ లక్షణాలకు అనుగుణంగానే ప్రవర్తించేవాడు అయినా కొందరు నాటకకర్తలు - పొమోషకపాత్ర పోషణలో కొంత స్వతంత్రతను (ప్రదర్శించారని ఆయా నాటకాల పరిశీలనవల్ల తేలుతుంది. జొనవద నాటకాల్లో వోన్యగాడు అభినయించేవారు ఇది పూర్తిగా పాశ్చాత్య ప్రభావంతో వచ్చి చేరిన అంశం మలయాళ నాటకరంగాన్ని పరిశీలిస్తే అవి దాదాపు ఎక్కువ భాగం అనుష్టాన పూర్వకంగా ఉండడం చూస్తున్నాం అందుకు కారణం అక్కడి ప్రజల ఆచార వ్యవహారాలే ముదియేట్టు కాళితీయాట్టు అయ్యప్పన్‌ తీయాట్టు లాంటివీ దాదాపు అనుష్పానాత్మక నాటకాలుగ గుర్తించి తెలిసి కొన్నాం అనుష్టాన నాటకాల్లో అనుష్టానాల్ని నిర్వర్తించడంలో హాస్యగాని పాత్ర ఎక్కువే మలయాళ నాటక రంగంపై సంస్కృత తమిళ పోర్చుగీసు నాటక ప్రభావం ఎక్కువే కూడియాట్టం క్రిషాట్టం చవిట్టు నాటకొల్లో పైభాషా ప్రభావం సుస్పష్టంగా కనిపిస్తుంది కాని కూడియాట్టంలోని విదూషకుడికి ఉన్న ప్రాముఖ్యం ఇతర నాటకాలలోని కట్టియంగారన్‌ కంటే ఎక్కువే సంస్కృత నాటకాలలోని విదూషకుడు వర్ణాశ్రమ ధర్మంలో (వ్రాతినధ్యం ఎహాంచిన (బ్రాహ్మాణులకు ప్రతినిధి అంటే ఆ నాటి సాంఘిక వ్యవస్థకు ప్రతినిధి అని మరోలా చెప్పుకోవచ్చు విదూషకుడు రాజునైనా రాణీనైనా తన మాటలతో అక్షేపించగలడు నిషిద్ద (ప్రదేశాలకు సహితం వెళ్లగలిగిన స్వాతంత్ర్యం విదూషకుడికి ఉండేది నాటకం ర్లాజ్యాశ్రయాన్ని ఆదరణను పొందిన కాలంలో రాజుగారికి వేడుక వ్రైలికాడు లేదా నర్మ సచివుడు ఉండే వాడని తెలుస్తూ ఉంది ఈతడు అంతరాలు చూడకుండా అందరినీ అవహేళన చేయడం వల్ల సంఘంలో చాలా ప్రభావాన్ని చూపించాడు హాస్యగాడి కోనమే ఆర్హ్‌శస్తంలో కౌటిల్యుడు అశోకుని కాలంలోని కొన్ని ఆంక్షలు విధించి చట్టాలు చేశారంటే సంఘంపై ఆతని ప్రభావం ఎంత ఎక్కువగా ఉండేదో తెలుస్తూ ఉండేది సంస్కృత వాటకాలన్నిటిలోను విదూషక పాత్ర సాంప్రదాయ పాత్ర అది కేవలం హాస్య సృష్టి కోసం సృష్టింపబడిన పాత్ర అనాటకాలలో రాజో మంత్రో వైశ్యుడో సంపన్నుడో నాయకులు కావడం వారికి తోడుగా ఓ హస్యగాడు ఉండడం సర్వ సాధారణం విదూషకుడంటే మూఢుడు తిండిపోతు అసంబద్ద (ప్రలాపి పిరికి పంద అనే అసవాదం ఏర్పడి పోయింది కాని విదూషకుడు అలా కాకుండా మంచి మాట నేర్పరిగా ఆపత్కాలంలో ఆదుకొనే మిత్రుడుగా ఉన్నట్టు కూడా (గ్రహించాం విదూషకుడు ఒక వర్గం (ప్రజల ప్రతినిధిగా మాత్రమే సంస్కృతనాటకాలలోను సంస్కృత ప్రభావంతో వచ్చిన నాటకాలలోను ఎక్కువగా కన్పిస్తాడు కంపెనీ నాటకాలలోను జానపద నాటకాలలోను కన్పించే హాస్యగాడు ఒక వర్గానికి గాని కాలానికి గాని కులానికి గాని వ్యవస్థకు గాని కట్టుబడి ఉండడు ఆతనికి పరిధులు గాని పరిమితులు గాని లేవు సంస్కృత నాటకాలలోని విదూషకులు నాటక కర్త రాసిన మాటల్ని వ్లోకాల్ని పాటల్ని మాత్రమే పాడాలి రిరిరిలి లలల 6 ర60 66 రరర రచి రల లర 66 లరి రిల రలిరరిరలరలరరరలి లలల 6606066666 1514

---

Chunk 18 — Dhakshinathya-natakallo-hasyagadu_pages0171-0180.txt

OCR Score: 75% Telugu coverage
Characters: 7843

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [23, 25, 27, 34, 37]...

Key Terms:

• నాటక
• తెలుగు
• హైదరాబాద్‌
• సాహిత్య
• శ్రీ
• నాటకాల్లో
• ఆంధ్ర
• కర్ణాటక
• జానపద
• విశ్వవిద్యాలయం
• కన్నడ
• అకాడమి
• విజయవాడ
• అంశాలు
• సాంఘిక
• చరిత్రము
• ఉపయుక్త
• రంగం
• మిక్కిలినేని
• చరిత్ర
• కూచిపూడి
• గుంటూరు
• ప్రచురణలు
• తమిళ
• ప్రచురణ
• నాటకము
• శ్రీకృష్ణ
• యూనివర్శిటీ
• ప్రకాశన
• సంచిక

Extractive Summary:

కన్యాశుల్భ నాటక కళ - సర్దేశాయి తిరుమలరావు అనంతపురం - 1974 9 కూచిపూడి నాట్య విశిష్టత - డా॥ చింతా రామనాథం విజయవాడ - 1993 అరల 6096969000 6లల9 66640 లలల లిం ల అలల లి లి అలరి ల లలి లి కలి లం 9 9666 161 పాద కామేశ్వరరావు రాజమండ్రీ 25 నాటకాలోకం - డా సాధన వీరస్వామి నాయుడు తిరుపతి - 1984 26 వాచ్యాంభుజము - పురాణం సూరిళా స్త్రీ బందరు - 1923 27 నాట్య శాస్త్రము - డా పోణంగి శ్రీరామ అప్పారావు నాట్ఫమాలా (ప్రచురణ నాదచటమ్‌ు 1059 ॥ 28 భరతుని వాట్యావేదం = జమ్మలవుడుగు మాధవరామళశర్మ గుంటూరు - 1929 29 మనహాస్యం - మునిమాణి క్యం నరసింహారావ్ను ఎ మలయాళ వాబ్మయ చరిత్రము - పీ తె-పరమేశ్వరనాయర్‌ అనువాదం - దివాకర్లవెంకటావధాని సాహిత్య అకాడమి న్యూఢిల్లీ 1978 _ తత, యవనిక - శ్రీ/నివాస చక్రవర్తి సంగీత అకాడమి హైదరాబాద్‌ - 1970 31 రసభారతి - జమ్మలిమడక మాధవరామళర్మ అభినవ భారతి గుంటూరు 32 రాధాకృష్ణ - పానుగంటి విజయవాడ 1978 అఠంఠ 6090900600 9099000909 9906 అల కలల ర ల రిల ల థలల లలల 0 అలలిలిల 163 దాశ్మీణాత్య నాటకాల్లో నోస్యగాడు మలయాళం ; 53 కేరళత్తిలే నాడోడి నాడగంగల్‌ -డా ఎస్‌ కె నాయర్‌ - యూనివర్శిటీ ఆఫ్‌ మ(ద్రాస్‌ మద్రాస్‌ = కే9గ్రశీ 54 వముళయాళ నాటకం నూరు వర్షం = జి నాయర్‌ గంగాధరం ఆంగ్ష (గ్రంధాలు శి 1 యంగ 10య2) జతే 11600 సిక్‌ ఓ 7220020669 61 26106 = =ల%/ ౪011036003 ల బియి-1981 2 ౧౧9422 063606 1010612 -౧౧౪౫02 ౧౧౦౦1౮౫ కల213 [01100160 ఉంథేలయి?

---