Telugu Dalitha Prasthanam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

టే గ / [. . జో న న రా నం త సీ జ | గ్‌ క్‌ ప టే న లి రని స న... . , | ల టీ స. | జై టు... మ. న. కు ణి ॥ | న గై. క... వ. క్ల " మ ( భో, 1 ం న లం క ఖ్‌ అలహ్రీ నా. జ! స - సన / శ క్‌ " న న. శ న స / [౧ షల | ష్‌ యం కానే కా యో క రాలి. గ % త శ ర ను. , గ 1 . ట్ట న్ని ం క్ట క నా స్‌ శ ల్‌ ॥ జ.లయుగుగఅరణలఅఆం | షం , | , చ్‌ జ ॥ తామ. , | షల. ? . న. | |

గే గో సప టు. క్‌ సు. న గ స. వ రబియితి ; లను శి ప్రచురణ వ డె. శ్రీ రషంపతిరావు జవత్త్రుతి సబ్దకేస్తత్‌ ళం న న ౯ వయో.

• తమన, (దయం), కన (50య.) మాడా వద్యావతినగర్‌, తిరుపతి. ఫి అ

)్రజంం06 ౧౪౦8024010 110.5 4౬114 ౧౧5 11401411 (గంటల 0% 6 5026661661 ౧25669) కె ఆీ.5.[౧%610౮౧47111 ౧4౦ 15-70 2602726 82౯ కుం౭6-5 17502 (0877-2240827 1000 ౧౦౨1౬ న. 2004 ళు యి చం!69 లొ:ంలోనీజలం/9 = గీజం0ంర22 500% గోంటంం 5౯6691 ౧౧. మీ2 5200ఇ స జబుర[ా 50120 522440 క20య18461 క్వేరేలడ9086 - 500 027 మా! తడ టాజజం/8 ౨655 లై అద భో 50 10258టమ0ు800, *60664 - 517 621 ళదరరయలి (గందా ౧ లి? : కలా బా వగ గూజుర్రబుబురే 6%0గనో ల న 5౧ 10/25290జుజు, *6౧అర్హ్న - గిరా .. గ ల పొాలాడ ర రో

1. రచయిత ఉద్దేశం ఇ
2. ముఖ్యన(త్రం : అందరూ చదువవలసిన (గ్రంథము న! జస్టిస్‌ డా॥ కోత్తసలి పున్నయ్య
3. తొలివ(త్రం : కరుణార్ష దళితవాదం క అయస్‌. రాములు
4. మలిన(త్రం ఒక్కొాక్కవ్యాసం ఒక్కొక్క పుస్తకం త కాగలదు, ఆధ్యయనం సంస్కరణకు పురికాల్సాలి. భూమన్‌ ద౭ిత పద నిర్వచనం 1 వర్షం - పుట్టుపూర్వోత్తరాలు క్ష
5. పంచముల పూర్వీకులెవరు ? క! ౩. కులం మానసికం- దాని ప్రభావం సాంఘికం కక్ష 4 _ వర్షవ్యవస్థపై విమర్శలు 16
6. అస్పృశ్యత ఆర్య సంస్కతికి అరిష్టం 19
7. _అస్పృళ్యతా నిర్మూలన ఆచార్యుల కర్తవ్యం 22
8. అంటరానితనం మానసిక జాడ్యం 24 & _ అంబేడ్కరిజం 25 9, ఆధునాతన సాంస్కృతిక విప్లవం ఆంబేడ్కరిజం 27
9. అంబేడ్కర్‌ ఆశయాలు - అనుచరుల కర్తవ్యం 32 దళిత సమస్యలు 11 దళిత కులానికి దళకోటి దరిద్రాలు 87
10. దళిత సమస్య - పరిశీలన 39
11. కులాల దోపిడి ర్‌ 14 కులము - ధనము 58
12. (బ్రాహ్మణులు - బ్రాహ్మణవాదం 61 16 _ఆర్లేయుల పాలన నుండి అగ్రవర్ణాల పాలనలోకి 6క్ష
13. పూనా ప్యాక్టుపై పోరాటం 68
14. “వార్త” సంపాదకునికి అభినందనలేఖ 70

శ దళిత ఉద్యమాలు 19. దళిత ఉద్యమానికి పునాది అవసరం 72 20. దళితోద్యమంలో బౌద్ధం 76 21. కొత్తమాపు 84 22. దళిత నాయకులు కళ్లు తెరవాలి 85 23. అంబేడ్కరిజానికి వారసులు ఉద్యోగస్తులా! 89 24." దండోరా గండి 90 25. ఉన్నత శిఖరాల కెదిగిన దళిత కవిత 103 26. దళిత కవిత - ఒక విమర్శ 104 27. తిడితే తిక్కకుదురుతుందా? 107 దళిత సమస్యల పరిష్కారాలు 28. పోటీ అనడం విడ్డూరం, కుట్రఅనడం (క్రూరం 10 "29, అంబేడ్కర్‌ అడుగుజాడల్లో 113 30. అంబేడ్కరే మన బుద్దుడు 115 31. కులం పోకుండా వివక్ష పోతుందా? 118 32. ఈనాటి దళిత సంఘాల దిక్సూచి ఏ దిశకు ? 120 33. బి.జె.పి. ప్రభుత్వ నేపధ్యంలో బి.ఆర్‌. అంబేడ్కర్‌ 123 తడ ఎన్నికల్లో దళితులు ఎన్నుకో తగింది ష27 35. కులవివక్ష ఒక జాతీయ సమస్య కాదా? శ29 36. డర్బన్‌ దర్బార్‌ 131 37. ఉత్తమ దళిత నాయకుని లక్షణాలు 134 ముగింపు 38. (ప్రట్టించే సవాళ్లు-భవిష్యత్‌ యోచనలు 137 39. నడుస్తున్న చరిత్ర 141 40. రజకుల సమస్య దళితులతో ముడిపెట్టవచ్చా? 143 41. కొసమెరుపు త్తం 42. సింహావలోకనం 151 శీ39 ముగింపు తాలింపు 163

రచయిత ఉద్దేశం వేదవిభజనకు, భారత భాగవతాది పురాణ (గ్రంథాలకు మూలకర్త కృష్ణద్వైపాయనుడు. అతడు వ్యాసరచయిత గనుక వ్యాసుడన్నారు. వ్యాసుడు వర్షసంకర సంజాతుడు. నిమ్న జాతివాడు. ఇదంతా ఇప్పటి పరిభాషలో చెప్పుకొనేది. వ్యాస వాల్మీకి వసిష్ట ఆరుంధతి మతంగ సూత పాండవ కౌరవాదులు మన సొహిత్య సంస్కృతులకు మూలపురుషులు. వారి జన్మవృత్తాంతాలు ఇప్పటిలాగ తీరైనవి, సరైనవి, శుద్దమైనవి కొవు. వారు ఇప్పటి సంతానంలాగ పెండ్రైన తలిదండ్రులకు పుట్టలేదు. ఎలాపుట్టినా సరే వారే మాపూర్వికులని చెప్పుకొని ఆయామహర్షుల గోత్రనామాలు పెట్టుకొంటున్నాం. వంశపారంపర్యంగా గర్వంగా చెప్పుకొంటున్నాం. దళితులు నేటికీ, వ్యాసవాల్మీకాదులు మావాళ్లేనని చెప్పుకుంటారు. అలా దళిత సాహిత్యం వ్యాసుని నుంచి మొదలైందని చెప్పవచ్చు. ఈ వ్యాసాలు దళిత, దళితేతరులందరూ చదవాలని ఉద్దేశపడుతూ వ్రాశాను. ఆయా సందర్భాలకు, కొన్ని సాహిత్యవేదికలకు, కొన్ని 'మనవాణి' పత్రికకు, కొన్ని ఇతర పత్రికలకు, కొన్ని ప్రసంగాలకు (వ్రాశాను. దళితోద్ధరణకు దళితులతోపాటు, లేక దళితులకన్నా మిన్నగా, దళితేతరులు కృషి చేయాలి. అస్పృశ్యతను పాటించుట నేరమని, హానికరమని హార్దికంగా భావించ వలసిన వారు దళితేతరులు. కనుక అలాంటి వారు సుహృద్భావంతో, సదవగాహనతో వీటిని చదవాలి. తగుమార్సు చెందాలి. పీడితు లెలాగు తమకై తాము విష్ణవించ వలసిందే. ఎదిరించవలసింది అ(గ్రవర్షస్థులను కాదు, ఆ(గ్రవర్ల విశ్వాసాన్ని అనేది ప్రధానోద్దేశం. 'బ్రాహ్మణులు- బ్రాహ్మణ వాదం' అనే వ్యాసంలో ఆ విషయం విశదీకరించాను. ఉద్యమంలో గుణాత్మక మైన మార్పు రావాలంటున్నాను. బుణాత్మక (నెగెటివ్‌) వైఖరి వదలి, ధనాత్మక (పాజిటివ్‌) వైఖరి అవలంబించాలని సూచించాను. ఇతరులు చేయ వలసిన దానికన్నా తాము చేయవలసింది, చేసుకోవలసింది, మార్పు చెందవలసింది చాలా ఉందని చెప్పాను. దళితత్వం వదలుకోవలసిన అంళమేగాని నిలుపుకోవలసిన ॥ అంశం కాదని స్పష్టం చేశాను. దళిత నాయకుల సమైక్యత అత్యంతావళ్యకమైందని నొక్కి చెప్పాను. సమైక్యతకు కొన్ని ప్రయత్నాలు కూడ చేయడమైంది, ఇంకా జరుగుతున్నాయి. 'నడుస్తున్న చరిత్రలో ఇది వివరంగావుంది. మతాచార్యుల కర్తవ్యం, మార్క్స్‌ప్రభావం, అంబేడ్కర్‌ బుద్దిజం, దళిత నాయక లక్షణాలు, కొత్త సవాళ్లు మున్నగు విషయాల్లో సూక్ష్మాంశాలు (గ్రహించదగ్గవి. ,

ఇ రిజర్వేషన్లు పెద్ద సమస్య అయింది. రిజర్వేషన్ల వల్ల వ్యతిరేక భావాలొస్తున్నాయని, కులంపోదని, ప్రతిభ దెబ్బతింటుందని, ఉన్నతాధికారుల బిడ్డలకు కూడ రిజర్వేషన్లేనా అనీ, ఆర్థిక (ప్రాతిపదిక మీద అవి ఉండాలని సానుభూతి విమర్శ ఎక్కువైంది. “దళితులు తాగిచెడిపోతున్నార"'నేది మరో (ప్రేమపూర్వక విమర్శ! ఈ శాశ్వతరిజర్వేషన్‌ మాటేమిటి? అంటే ప్రక్కదారే దిక్కు. వంశపారంపర్యపు రిజర్వేషన్దు, రాయితీలు పూర్తిగా తొలిగే దాక, దళిత రిజర్వేషన్లు కొనసాగించడంలో తప్పేమిటి? అనేది ఎందుకు తోచదో! పైగా రిజర్వేషన్ల వల్ల విద్యావ్యాప్తి జరుగుతోంది, మేధాశక్తి పెరుగుతోంది, అనేక అద్భుత నూతన పథకాలు అమలులోకి వస్తున్నాయి. ఏది ఏమైనా అంబేడ్కర్‌ ఆలోచనావిధానానికి మించి ఏ శక్తీ దళిత సమస్యల పరిష్కారానికి చాలడం లేదు. యస్సీలకే గాదు మొత్తం బడుగువర్లాల పురోభివృద్ధికి అంబేడ్కర్‌ పెద్దదిక్కు. బౌద్ధధర్మాన్ని కలుపుకోవడం కూడ అంబేడ్కరిజంలో అంతర్లీన భాగమే. నడవడిక -హక్కు-పోరాటం-ప్రగతి- 'స్వేచ్చ+-ప్రజాస్వామ్యం -సాధికారత- ఈ (క్రమంలో సమ(గ్రతాభ్యుదయ సాధన జరగాలి. అందుకు గాను చైతన్యం, ఆందోళన, సంఘటితశ్తక్తి వ్యక్తికి సంఘాలకు అవసరం, ఉద్యమపోరాటానికి ఆయుధాలున్నాయి. వినియోగం తెలియడంలేదు, అంబేడ్కర్‌లా వ్రయోగించే నాథుడు లేడు. నాయకులున్నారు, ఐక్యతలేదు, నడిచే వ్యక్తులున్నారు, నడిపించేవారు సరిగాలేరు. ఎక్కడో ఏదో దోషమున్నది. అది కనిపెట్టాలి. ఈ వ్యాసాలు కాస్త వెలుగు నిస్తాయో లేక అద్దంలా ఉపయోగిస్తాయో చూడండి. దళిత ప్రస్థాన దిశ మారడమేగాక్ర, దశ ఉన్నతం కావాలని ఆశిస్తున్నాను. అందుకు అందరూ కలిసి శ్రమించాలి. కృతజ్ఞతాంజలి ముద్రణ చేయించిన శివరామ్‌ బ్రహ్మచారితో పాటు, శ్రీపారాశర్య ఫ్రెస్సువారికి, ఊటిపి, చేసిన చిరంజీవులు బి, సదాశివయ్య, మనోహరమ్మలకు దళిత సంక్షేమసంఘం, తిరుపతి శాఖ అధ్యక్షులు వై. మునికృష్ణయ్య, 'మనవాణి " బులెటిన్‌ చైర్మన్‌. పి.పరమ శివన్‌ ప్రభృతులకు కృతజ్ఞతలు. కొంతలో కొంత పరిశిలనజేసిన డా! జస్టిస్‌ కె. పున్నయ్య, డా॥ రవికుమార్‌, శ్రీ అచలానందస్వామి, శ్రీ ఆత్మానందస్వామి వార్లకూ, పరిచయ పత్రాలు వ్రాసిన బి.యస్‌. రాములు, భూమన్‌ గార్లకు ధన్యవాదాలు. 24-9-2003 జె. శ్రీరఘుపతిరావు

అందరూ చదువ వలసిన గ్రంథము

శ్రీ జెయస్‌. రఘుపతిరావుగారు రచించిన “దళిత ప్రస్థానం” అనే గ్రంధము రాష్ట దళితులకు మార్గదర్శకంగా ఉంటుందని నా విశ్వాసము.

వేలాది సంవత్సరాలుగా కోట్టాది మంది దళిత ప్రజలు అస్పృశ్యులుగా, ఆంటరానివారుగా హిందువులచే చూడబడి, (ప్రతిరోజు కష్టనష్టాలకు, బాధలకు గురియగుచున్నారు. వారి విముక్తి కొరకు తన విజ్ఞాన సంపద, శక్తిసామర్థ్యాలు, తుదకు తన జీవితమే ధారవోసి వారికి రాజ్యాంగ పరముగా విముక్తి ప్రసాదించారు బాబా సాహెబ్‌ డాక్టరు బి. ఆర్‌. అంబేడ్కరు మహాశయులు. వారు రగిల్చిన చైతన్య స్పూర్తితో నడచిన ఉద్యమాలపై, వెలువడిన భావాలపై ఎంత మంది (వ్రాసినా నవ్యంగా, భవ్యంగా, దివ్యంగానే వుంటుంది. ఈ (గ్రంధం ఆ కోవకు చెందింది.

“ఇతిహాసము వ్రాయవలసివస్తే మహర్షి వాల్మీకి వద్దకు మూరు వెళ్లారు. వేదాల కొరకు వేదవ్యాసమహర్షి వద్దకు వెళ్లారు. రాజ్యాంగము ('వ్రాయవలసీవస్తే నా వద్దకు

లు లు వచ్చారు” అని డాక్టరు అంబేడ్కరు మహాశయులు ఉద్దాటించారు.

అయితే ఈ వాల్మీకి, వ్యాసభగవానులెవరు?

వాల్మీకి, మతంగుడు, అరుంధతి, శక్తి పరాశరుడు, వ్యాసుడు, పాండవులు, కారవులు మొదలగు ప్రసిద్దులైన ప్రాచీనులు దళితులేనని ఈ (గ్రంధకర్త ఆధారాలతో సాధికారంగా నిరూపించియున్నారు ఈ (గ్రంథములో. ఈ (ప్రజ్ఞాపాటవాలే ఈ(గ్రంధకర్తకు అలంకారాలు.

ఈ (గ్రంధములో (బ్రాహ్మణిజాన్ని ఈ (గ్రంథకర్త ఖండించి, అంబేడ్కరిజం యొక్క సర్వోత్కృష్టతను, ప్రాశస్త్యాన్ని బలపరిచియున్నారు. దళితుల మతముగా బౌద్దం యొక్క ఆవశ్యత గూర్చి ప్రతిపాదించియున్నారు. అంతేకాదు, ఈ (గ్రంధకర్త దళితోద్యమ విశిష్టతను కూడ ప్రతిభావంతంగా నిర్దేశించియున్నారు.

ప!

ఇప్పటి వరకు నిర్వహించబడిన దళిత ఉద్యమాలగూర్చి కూడా విపులంగా ఈ (గ్రంథములో చర్చించియున్నారు (గ్రంధకర్త. ఉద్యమాల దెళశ మారాలని, అవి సమైక్యంగా సమైక్యధోరణిలో సాగాలని కోరుతున్నారు ఈ (గ్రంధకర్త.

దళితుల ఉద్ధరణకు దళితేతరుల పాత్ర గూర్చి చక్కగా విశ్లేషించి యున్నారు ఈ (గ్రంధకర్త.

దళిత సమైక్యపోరాటం సాగిస్తూనే, బి.సి. వర్గాలను కలుపుకోవలసిన ఆవశ్యకత గూర్చి నొక్కి వక్కాణించి యున్నారు (గ్రంధకర్త, తన సందేశముగా యస్‌.సి, యస్‌.టి, బి.సి. ఈ మూడు వర్గాలు సమైక్యంగా ఉద్యమించినపుడే రాజ్యాధికారము సాధించగలుగుతారని, అందు కొరకు ఈ మూడు వర్గాలు సమైక్యంగా కృషి చేయాలని (గ్రంథకర్త సూచించారు.

(గ్రంధకర్త వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయాలు, ఆశయాలు మెచ్చుకోదగ్గవి. కులరహిత సమసమాజ స్థాపనే యీ (గ్రంధకర్త ఆశయము. అట్టి ఉన్నత ఉదాత్త ఆశయ సాధనకు, సిద్దికి బాబాసాహెబ్‌ డాక్టరు అంబేడ్కరు మహాశయులు ఎన్నో పోరాటాలు సాగించారు. ఆ పోరాటాలన్నిటిని ఈ (గ్రంథక్తర్త సవివరంగా ఈ (గ్రంథములో తెలియజేసియున్నారు.

విశాల దృక్సధము గల ఈ (గ్రంధకర్త ఆశించిన సమసమాజ స్థాపన తప్పక జరుగ గలదని, అట్టి సమాజ స్థాపనకు కులాంతర వివాహాలు తోద్ప్చడగలవని [గ్రంథకర్త ఆశిస్తున్నారు.

(గ్రంథకర్త ఆశ ఆశయము సఫలీకృతము కోవాలని నేను కూడా ఆశిస్తున్నాను. అందరూ చదువవలసిన (గ్రంథమిది. దళిత ('ప్రజాభ్యుదయాన్ని, కులరహీత సమసమాజాన్ని, బాబాసాహెబ్‌ డాక్టరు అంబేడ్కరు మహాశయులు నిర్దేశించిన మార్గాన సాధించుటకు దోహదపడే ఈ (గ్రంథాన్ని ప్రతిభాపూర్వకంగా రచించిన (గ్రంథకర్త

కృషిని, (గ్రంధకర్రను హృధయపూర్వకంగా అభినందిస్తున్నాను. ఉప్పిస్‌ డా॥ కొత్తపల్లి వున్నయ్య చైర్మన్‌, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వ యస్‌.సి, యస్‌.టి. కమిషను హైదరాబాట్‌,

కరుణార్రదళతవాదం -లఅ. ఎస్‌, రానంలు

'దళిత ప్రస్థానం" దశాబ్దాల మేధోమథనం నుండి పుట్టిన ఉద్గంథం. జె, యస్‌. రఘుపతిరావుగారు తమ 70 ఏళ్ల జీవితానుభవాలను కలబోసి, తమ జ్ఞాన తృష్ణతో అధ్యయనం చేసిన ఎన్నో అంశాలు నూతన శతాబ్దిలో యువతరంకోసం వారసత్వంగా అందించారు. ఇది ప్రధానంగా కరుణార్రదళితవాదం. మరోమాటలో చెప్పాలంటే ఇది బౌద్దం ఆధునిక రూపం తీసుకున్న దళిత దృక్పథం.

కులం ఒక మానసిక సమస్య అని, మనస్సు పునాదిగా పనిచేస్తుందని జిడ్డుకృష్ణమూర్తి తత్వాన్ని జీర్లించుకున్న సుసంపన్నతతో అద్భుతంగా విశ్లేషించారు. రచయిత. బుద్దుడుకూడ మనస్సే అన్నిటికీ నిర్ణ్యయాక అంశమని వేల ఏళ్ల (క్రితమే స్పష్టం చేశారు. అంటరానితనం కూడా ఒక మానసిక భావనే. వీటన్నిటికీ పరిష్కారం ఎక్కడో లేదు. ఈ క్షణంలోనే ఉంది. ఇప్పుడు మనసా వాచా కర్మణా ఆచరించడం మానేస్తే కులం గాని, కుల వివక్షత గాని ఈ క్షణంలోనే అదృశ్యమవుతుంది. తమను తాము మార్చుకోవడానికి సిద్ధపడనివాళ్తే సమస్యను దశాబ్దాలకు వాయిదావేస్తుంటారు. నిజానికి గతం, భవిష్యత్తు ఎక్కడో లేవు. ఇవి రెండూ వర్తమానంలోనే, వర్తమానంలోని భాగంగానే జీవిస్తుంటాయి, కొనసాగుతూవుంటాయి. అందువల్ల చరిత్ర ఎంత గతమో అంత వర్తమానంకూడా. ఈ క్షణంలో వదిలించుకుంటే ఏదైనా వదలడం సాధ్యమే. దానికి సంకల్పం చిత్తశుద్ది ముఖ్యం. కుల వివక్షతలో లాభం పొందేవాళ్లు ఇందుకు సిద్దపడ్తే కులం దానంతటదే అదృశ్యమవుతుంది.

చరిత్రలోతుల్లోకి వెళ్లి పంచముల పూర్వీకుల గురించి తెలుసుకునే ప్రయత్నం చాలాకాలంగా జరుగుతూ వస్తున్నది. మా అయిదో తాత కాదుగదా మూడో తాత పూర్వికులెవరో నాకు ఇప్పుటికి తెలియదు. ఇంక వేల ఏళ్ల పూర్వపు వారసత్వం ఎట్లా. తెలుస్తుంది. కనుక గతం గురించినవి అన్నీ ఊహలమీద ఆధారపడి, ఊహలకు చారిత్రక పురావస్తు సాక్ష్యాలను జోడిస్తూ ఉంటారు. అందులో సత్యం కన్నా దృష్టికోణం

న ముఖ్యం. ఎవరికోసం ఎందుకోసం ఏమాశించి పరిశిలిస్తున్నారనేది ముఖ్యం. ఇదే వర్తమానంలో గత చరిత్రను సజీవం చేస్తుంది. అందువల్ల చరిత్ర అధ్యయనం అంటే దృక్పథాల అధ్యయనమే. కత్తి పద్మారావు, నారగోని, మాస్టార్‌జీ, పూలే, అంబేడ్కర్‌ల మొదలుకొని రఘుపతిరావు గారి దాకా అశేష ప్రజల పక్షం వహించి వారి శ్రేయస్సుకోరి చరిత్రను తిరిగి కొత్తగా పునర్‌నిర్మిస్తూ వస్తున్నారు. అందులో భాగంగానే వర్షం పుట్టుపూర్యోత్తరాలు, అంబేడ్కర్‌ ఆశయాలు, అనుచరుల కర్తవ్యం, అధునాతన సాంస్కృతిక విష్ణవం, రిజర్వేషన్సు దేశంలో మేధా శక్తిని పెంచుతున్న తీరు, (బ్రాహ్మాణులు- బ్రాహ్మణవాదం, కులవివక్ష ఒక జాతీయ సమస్య, దళిత ఉద్యమంలో బౌద్ధం మొదలయిన వ్యాసాల్లో పలుకోణాల్లో మ్మోషించి మనముందుంచారు. రఘుపతిరావుగారు దళిత సమస్యను సామాజిక సాంస్కృతిక ఆర్థిక రాజకీయ కోణాల్లో వ్లోషించారు. వీటిని కుల వివక్ష కులము-ధనము, ఆంగ్రేయుల పాలన నుండి అగ్రవర్ణాల పాలనలోకి, పూనా ప్యాక్ట్‌పై పోరాటం, కులాల దోపిడి మొదలైన దళిత ఉద్యమాలను ఎలా నిర్మించాలి, దానికి ఉండాల్సిన కర్తవ్యాలు, కొత్తదూపు, వ్యక్తిత్వం, సంస్కారం గురించి రఘుపతిరావుగారికి స్పష్టమైన అభిప్రాయాలు వున్నాయి. దళిత ఉద్యమానికి పునాది అవసరం అని, అంబేద్కరిజం ఆధునిక బౌద్దం అని, దళిత నాయకులు కొత్త విషయాలను కళ్ళు తెరచి చూడాలని, తిట్లతో తిక్కకుదురుతుందా అని పరిశీలించి, విశ్లేషించి మనముందుంచారు. దళిత పదనిర్చచనం- దళిత సమస్యలు-దళిత ఉద్యమాలు- దళితసమస్యల పరిష్కారాలు ఆనునాల్లు విభాగాలుగా సాగిన ఈ వ్యాస సంపుటంలో నాల్గవ విభాగం ఒక కొత్త చూపునిచ్చింది. దీని ద్వారా రచయిత దళిత సమస్యల పరిష్కారాలు అనేక వర్తమాన విషయాలను చర్చకు తెచ్చారు. రచయిత ఉద్దేశ్యంలో ఈ వ్యాససంపుటిని దళితులు, దళితేతరులు అందరూ చదవాలి. పుట్టుకతో శూద్రుడై, తన తల్లి భార్య శూద్ర వనితలై తాను మాత్రం (బ్రాహ్మణుడని చెప్పుకునే వారిని, వారిలోని డొల్లను రఘుపతిరావుగారు చక్కగా మనముందుంచారు. వేమన పద్యం ఒక చక్కని ఉదాహరణగా యిచ్చారు.

జ దళితులకు రాజకీయ, ఉద్యోగ, న్యాయశాఖ రంగాలలో రిజర్వేషన్సు ఉండడంవల్ల, విద్యారంగంలోనూ కాస్త ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టడంవల్ల దళితుల్టోంచి లక్షలాది మేధావులు, రచయితలు, కళాకారులు, నాయకులు ఎదిగారు. వాళ్లంతా (బ్రాహ్మణవాద- జాతీయవాదానికి బదులుగా బౌద్ధ బహుజన జాతీయ వాదాన్ని సంస్కృతిని పరివ్యాప్తం చేస్తున్నారు. తద్వారా హిందూమతంకూడా కులవివక్షను తప్పనిసరియై పలురంగాల్లో ఆధునిక అవసరాల రిత్యా తగ్గిస్తూ వదులుకుంటూ 'ప్రజాస్వామీకరణ పొందుతూ ముందుకు సాగుతుంది. అయితే అగ్రకుల తత్వాలను నిలువరించి బీసీ, ఎస్సీ, ఎస్టీ ప్రజలవైపు దృష్టి సారించి ఎజెండాలోకి తీసుకోవడానికి (ప్రధాన కారణం బీసీ, ఎస్సీ, ఎస్టీలోని చైతన్యమే. అందువల్ల బీసీ, ఎస్సీ, ఎస్టీలలో సామాజిక చైతన్యం పెరిగిన మేరకు హిందూ సమాజం, హీందూ జీవన విధానం తన కులవివక్షతను పాత ఆచరణను సవరించుకొని ప్రతి మనిపిని తనతో సమానంగా గౌరవించే సంస్కృతిని దృక్పథాన్ని అలవరచుకుంటూ ఉంటుంది. అందువల్ల రచయిత చెప్పినట్టు కులం పోవాలని అధమ కులస్టులకు ఉన్నా అదిపోదు అనే మాట సరైనది కాదనుకుంటాను. కులం పోవాలనే చైతన్యం బీసీ, ఎస్సీ, ఎస్టీలలో ఎంతమేరకు పెరుగుతుందో అంతమేరకే హిందూమతం కాళ్లబేరానికి దిగివస్తుంది. దేవునికి అంటరానితనం లేనప్పుడు దేవుని భక్తులమధ్య ఎందుకుంటుంది? ఇది కొందరు స్వార్ధపరుల కల్ప్సితమని రచయిత చెప్పడం, చెప్పిన తీరు పిల్లలనుకూడా ఆకర్షిస్తుంది. చరిత్రపురాణాలలోకి వెళ్లి అరుంధతి, వ్యాసుడు, వాల్మీకి, పరాశరుడు మొదలయినవాళ్లు ఇప్పటి నిర్వచనం ప్రకారం ఎస్పీలని సోపపత్తికంగా నిరూపించిన తీరు అందరిని ఆకట్టుకుంటుంది. అంటరానితనం ఆర్యసంస్కృతికికూడా అరిష్టమే. ఈ విషయాన్ని రచయిత చక్కగా విశ్లేషించారు. వర్షం పుట్టుపూర్వోత్తరాలు వ్యాసంలో వెనకట అందరూ కలిసి జీవించారని 'బుతం' స్థానంలో 'కర్మ' ఆవిర్భవించిందని, కర్మ సిద్దాంతం చివరకు పూర్వజన్మ సిద్ధాంతంలో లయించి రూపం సారం మార్చుకున్నదని స్పష్టంగా విశ్లేషించారు. గుణ కర్మ విభాగాన్ని ప్రళ్నిస్తూ క్షేత్రం న్యాయాన్ని సమర్థిస్తూ

౭ వీజాంకుర న్యాయాన్ని పాటించడాన్ని ఎత్తి చూపారు. అయితే “దాస శూద్ర బానిసత్వం” అనే (గ్రంధంలో శరద్‌పాటిల్‌ వర్షం అనే పదాన్ని పితృ స్వామ్య మాతృస్వామ్య వ్యవస్థల తేడాలనుండి వివరించారు. పితృస్యామ్య బీజన్యాయంనుంచి (బ్రాహ్మణవాదం, మాతృస్వామ్య క్షేత్ర న్యాయంనుంచి క్షత్రియులు వర్షంగా ఏర్చడ్డారని నిర్దారించారు. వజ్రసూచిక క్రీ.శ. 2వ శతాబ్దంలో అశ్వఘోషుడు కులము వర్ణం ఏవీ చర్చకు నిలువవని (ప్రశ్నించి నిరూపించారు. ఇప్పటికీ ఆగ్రంథం పఠనీయం. కుల నిర్మూలనకోసం (గ్రంధకర్త మతంలో మార్పులు రావాలని, శా(స్తాలను సవరించాలని, సంస్కృతిలో మార్పులు రావాలని, మానసిక విష్టవం జరగాలని, కుల నిర్మూలన, వర్ణాంతర వివాహాలు, సంస్కరణలు మీడియా ద్వారా ప్రచారాలు కావాలని కోరారు. ఇవి అందరూ ఏకీభవించవలసిన విషయాలే. అంబేడ్కర్‌ ఆశయాలు, కుల నిర్మూలన, సమసమాజనిర్మాణం, 'ప్రజాస్వామ్యరీతిలో పరిపొలన, రాజ్యపాలనలో అందరికి అధికార భాగస్వామ్యం అని చక్కగా చిత్రీకరించారు. రిజర్వేషన్సు దేశంలో మేధా శక్తిని నాయకత్వాన్ని బహుముఖాలుగొ విస్తరింపజేశాయి. నాగపూరులో ఏటా విజయదశమిరోజున లక్షలాది ప్రజలు అంబేడ్కర్‌ బౌద్ద దీక్షా భూమిని సందర్శిస్తారు. అక్కడ కొన్ని వేల (గ్రంధాలు రెండు వీధుల పొడవునా దర్శనమిస్తాయి. వాటిని జీవితంలో ఒక్కసారైనా చూడాలి. విద్య జీవన భద్రత, రిజర్వేషన్లు అందుకున్న తరువాత దళిత మేధాసంపత్తి ఎంతగా విశ్వవ్యాప్తం ఆయ్యిందో ఆ (గ్రంథాలు తెలుపుతాయి. అలాగే పార్లమెంటుకు చట్టసభలకు ఎన్నికవుతున్న దళిత నాయకులు, పరిపాలనా రంగంలో దళితుల అభ్యున్నతికోసం పలు ప్రణాళికలను రూపకల్పన చేస్తున్న దళిత ఉన్నతాధికారులు, సామాజిక న్యాయంలో సరైన పాత్ర నిర్వహిస్తున్న దళిత న్యాయమూర్తులు, రిజర్వేషన్లద్వారా ఎదిగిన మేధస్సుకు నిదర్శనం. దళిత సాహిత్యం పుట్టుకువచ్చిన చారిత్రక నేపధ్యాన్ని, అది ఇచ్చిన స్ఫూర్తిని కూడా రచయిత (గ్రంధస్తం చేశారు. కులం ఒక ధనం వంటిదని దాన్ని అగ్రకులాలు ఎక్కువధరకు అమ్ముకుంటాయని విశదీకరించారు. దళిత ఉద్యమం, నవ బౌద్ద

ఉద్యమం విడదీయలేనివి. భారతీయ సమాజాన్ని మానవీకరించి సంస్కరించడానికి అంబేడ్కర్‌ చెప్పిన నవ బౌద్దం ఎంతో ఆవసరం. అందుకే రఘుపతిరావుగారు బుద్దునిగురించి ఇదివరలో చక్కని [గ్రంథం రాశారు.

దళితులు తాము ఎదుగుతున్న క్రమంలో పేదరికం, కులహీనత వల్ల అబ్బిన తిట్టు, కోపం, ద్వేషం తాలూకు అభివ్యక్తిని కాస్త సంస్కరించకోవాలని, సంస్కారవంతమైన భాషలో మన సాహిత్యాన్ని, భావాలను వ్యక్తీకరించాలని, తిట్టు లేకుండా దళిత బహుజన ఉత్పత్తి కులాల భాషను సాహిత్య భాషగా, తెలుగు జాతీయ భాషగా ఎదిగించాలని మనం కోరుతున్నాం. అందుకే విమర్శాపూరిత నెగటివ్‌ అప్రోచ్‌ నుంచి పొబిటివ్‌ ఆ(్రోచ్‌కి మారాలని రఘుపతిరావుగారు నాక్కి వక్కాణించారు.

పేదరికానికి కులానికి మధ్య సంబంధం ఉంది. భారతదేశంలో పేదరికానికి మూలం కులం, అది అంటగట్టిన వృత్తుల్లో, సంస్కృతిలో ఉంది. అందువల్ల కులాలను, కులవృత్తులను వదలించుకుంటూ ఆధునికవిద్య ఉద్యోగ వృత్తి సాంకేతిక, ఉపాధ్యాయ, ఆర్థిక, పారిశ్రామిక రంగాలలోకి ఎదగాల్సింది. అలా ఎదిగే క్రమంలో రాజకీయ రంగంలోకూడ ఇతర కులాలవలెనే మరింత ఆత్మ విశ్వాసంతో సొంతకాళ్లపై దళితులు పోటీచేసి గెలిచే అవకాశం వస్తుంది. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో డర్చన్‌లో వినిపించిన దళితరాగాన్ని, ఉత్తమ దళిత నాయకుల లక్షణాలను |క్రోడీకరిస్తూ ఈ వ్యాస సరంపరను ముగించడం ఉచితంగావుంది.

ఇంజనీర్‌ జె. ఎన్‌. రవఎుపతిరావుగారు బహు (గ్రంథకర్త. స్వీయ అధ్యయనంతో ఎదిగిన మేధావి. సహృదయ సౌజన్యులు. లాబీల నిర్వహణ సాధ్యం కాకపోవడంవల్లనో ఏమో, సమాజంలో ప్రభుత్వ శాఖలద్వారా, విశ్వవిద్యాలయాల ద్వారా, అకాడమీలద్వారా గౌరవాలు సరియైన నిష్పత్తిలో వారికి అందకపోవడం విచారకరం.

70ఏళ్ళ వయస్సులోను నూతనోత్సాహంతో యువకులతో పోటీపడుతూ

ప! రాస్తున్న రఘుపతిరావుగారు యువతరాలకు ఆదర్శం. వ్యక్తిత్వ వికాసంలో సచ్చీలతలోకూడా వీరిని ఆదర్శంగా తీసుకొని, ఇందులో పేర్కొన్న ఉత్తమ దళిత నాయకుల లక్షణాలను ఆలవరచుకుని ముందుకు సాగినపుడు, దళితులకు గెలుపు తప్ప మరొకటి ఉండదు. చక్కని భావాలను తేలికగా అర్ధమయ్యే స్టాయిలో అందించిన రఘుపతిరావుగారికి హృదయపూర్వక అభినందనలు. 2-2-647/4/57 ఇ, ఎస్‌, రాములు సాయి బాబానగర్‌ 21-3-2004, ఉగాది హైదారాబాద్‌-13 అంబేడ్కర్‌ ఒక మహనీయుడు, భారత దేశం మరువరాని మేథావి. కుల భేదాలవల్ల ఆయన్ని ఈదేశం అలా గుర్తించడం లేదు. పరమ కారుణిక ప్రజ్ఞాశాలి అయిన బుద్దుడు అంబేడ్కర్‌కు స్ఫూర్తి దీప్తి (ప్రమాణం, ప్రస్థానం, ఆది భారతీయులైన నిమ్నజాతివారు అంబేడ్కర్‌ వల్ల ఉపరితలానికి వచ్చారు. వాళ్లు వాళ్లకేగాక ఈదేశానికీ ఒక సమస్య. వాళ్లను వదిలించుకో లన్నది కులీనుల అభిప్రాయం. అణచివేత అందుకు మార్గమనుకొంటున్నారు. అది అసాధ్యం, అపార్థం! అంటరానితనం మానవ సమస్య, కుల వివక్షత జాతీయ సమస్య దళితోద్దరణ దేశం బాధ్యత. ఆ సమస్యలు తీరితేనే సమ(గ్రాభివృద్ది! తర్వాతే శాంతి భద్రతలు! కుల వైషమ్యం పాటించేవారు ఇది గుర్తించాలి. వైషమ్య విచ్చేదన వారి కర్తవ్యం. అది కులనిర్మూలనతోనే సాధ్యం. ఇది (గ్రహించవలసిన ఒక పారం సంకెళ్లు వేసినవారు సంకెళ్లను (త్రెంచరు. ఇది అంబేడ్కర్‌ చేసిన మరో హెచ్చరిక. అందుచే, అందుకై బాధితులే పూనుకోవాలి. ఆ 1 (క్రమంలో సాగుతున్నదే దళితోద్యమం.

ఒక్కొక్కవ్యాసం ఒక్కొక్క పుస్తకం కాగలదు, అధ్యయనం సంస్కరణకు పురికొల్నాలి.

గత రెండు దశాబ్దాలుగా దళిత చర్చ వేగవంతమయింది. ఉరుకులు పరుగుల మోద ఉంది. అనేక కొత్తరూపాలు సంతరించుకుంది. ఎన్నో పుస్తకాలు వచ్చినాయి. మన ౦ ఊహించని కవిత్వం పుట్టుకొచ్చింది. పాట రెపరెపలాడుతున్నది. కథలు కథలుగా దళితుల జీవన సంగతులు తెలిసొస్తున్నాయి. దళితులు నవీనీకరింపబడ్డారు కూడ. దళిత ఉద్యమాలు ఎగసి వచ్చినాయి. ఇవ్వాళ రాజకీయాల్లో సామాజిక ఉద్యమాల్లో, సాహిత్య సంపదలో దళితులు చరితార్జులు.

వేల సంవత్సరాలుగా అణగారిన జాతి - అస్పృళ్యతలో నలిగిన జనం - దేశంలోనే పరాయిగా బతికిన జీవులు ఇట్టాంటి జీవితాలు (ప్రపంచంలో మరెక్కడా లేవు మన దేశంలో తప్ప. కులం ఇన్లి సంవత్సరాలుగా వేళ్లూనుకు పోవటం ఆశ్చర్యమే. ఆ భావజాలం ఈ దేశరక్తంలో కలగలసి పోవటం వెనుక రాజకీయ కుట్ర ఉంది. సాంస్కృతిక వంచన ఉంది.

కులంకు పునాది మతం. మతంపోనిదే కులం పోదు. మత విశ్వాసాలు కులంను స్టిరపరుస్తున్నాయి. ఎన్ని ఉద్యమాలు, పోరాటాలు జరిగినా మతంకు వ్యతిరేకంగా ఉండకపోయినట్టయితే -ఆవి వృథాయే. -

తరతరాలుగా అణగారినజాతిని మేల్కొల్పటం, వారి హక్కులను వారు గుర్తించుకునేలా చేయటం ధర్మం. ఇందుకు సమాజాన్ని చదవాలి. నిరంతర అధ్యయనం అవసరం. ఆ (క్రమంలో కుసుమ ధర్మన్న దగ్గరనుండి నేటి ఆధునిక దళిత కవుల వరకు, అంబేడ్కర్‌ నుంచి కత్తి పద్మారావు వరకు ఎందరో ఎన్నిరకాలుగానో కృషి కొనసాగిస్తున్నారు.

గత యాభై సంవత్సరాలుగా దళిత ఉద్యమాలతో పెనవేసుకుపోయిన జీవితం రఘుపతిరావుగారిది. దళితుల్లో సామాజిక రాజకీయ చైతన్యం తీసుకురావాలనే ఉత్త

అభిలాపకే పరిమితం కాకుండా అందుకు కావలసిన మేధాసంపత్తిని పుణికి పుచ్చుకొన్న వారు. దళిత సమస్యలకు మూలాలు తెలుసుకొనే ('ప్రయంత్నంలో భాగంగా మనువు నుండి అంబేడ్కర్‌ వరకు లోతుగా అధ్యయనం చేసిన వ్యక్తి ఆ (క్రమంలో తను తరచు శం

మ.

వివిధ పత్రికలకు, ప్రసంగాలకు తయారుచేసుకున్న వ్యాసపరంపరే ఈ “దళిత ప్రస్థానం”. ఇందులో దళిత తాత్విక చింతనేగాకుండా సమకాలీన దళిత ఉద్యమాల పోకడలున్నాయి. సాహిత్య రంగంలో వివిధ దళిత ధోరణులనే గాకుండా అంబేడ్కర్‌ని అంచనా వేయడంలోను, మాల మాదిగల విభజన క్రమంలో చంద్రబాబు రాజకీయ చతురతను పసిగట్టడంలోను, ఉద్యోగమే సర్వస్వం అని నమ్మే నయా అంబేడ్కరిస్టుల తీరుతెన్నులను తెలుపుటలోను, అన్ని సమస్యలకు రాజకీయ అధికారం తప్పిస్తే మరొక మార్గం లేదని 'ప్రకటించడంలోను ప్రగాఢ విశ్వాస పూరితమైన వ్యాసాలు ఇందులో ఉన్నాయి.

దళితుల చరిత్రకు సంబంధించిన (ప్రయాణం చివరి దశకు చేరుకుంటున్నది. సామాజిక స్పృహతోపాటు రాజకీయ చైతన్యం విప్పారుతున్నది. రాజకీయంగా “వేయిపడగల హైందవ నాగరాజు” పురివిప్పినా పడగను అణచివేయకలిగిన శక్తి ఈ రోజు దళితుల సొంతం. తిరిగి హైందవం తలయెత్తి కులవ్యవస్థను పూర్వపుస్తానంలోకి తీసుకొచ్చే ప్రయత్నం జరుగుతుండగా చెప్పులు కుట్టిన చేతుల్లో చరిత్రను తిరగ రాస్తున్న దళిత ఉద్యమానికి ఎవరి ఆసరా, భరోసా అక్కర లేదు. ఆ క్రమంలో సమకాలీన దళిత చరిత్ర విమర్శకులుగా “దళిత (ప్రస్టానం”తో రఘుపతిరావుగారు నిలిచిపోతారు.

రఘుపతిరావుగారిలో గమనించ వలసిన ఒక ముఖ్యమైన విషయమేమంటే, దళితుల సమస్యల పరిష్కారం దళితేతరులతోకూడ సాధ్యమవుతుందని, ఈ సమన్వయాన్ని సాధిస్తున్న కొద్ది మంది రచయితల్లో చెప్పుకోదగ్గవారు రఘుపతిరావు గారు. వీరికి దళితవైతన్య మూలాలు ఎందులో ఉన్నాయో బాగా తెలుసు. ఎంతకాదన్నా ఈ దేశంలో దళితవైతన్యానిక్షి అంబేడ్కర్‌తో పాటు దోహదంచేసినవారు కమ్యూనిస్టులు. వారిరువురి సైద్దాంతిక పునాదితో ఈ దేశంలో కుల సమస్య పరిష్కారం కాగలదని వీరి ప్రగాఢ విశ్వాసం. అందుకు “ప్రస్థానం”లోని వ్యాసాలు బాగా ఉపకరిస్తాయి. ఈ “ప్రస్థానం” దళితులకు కరదీపికగానేగాకుండా దళితేతరులు తమను తాము సంస్కరించుకోడానికి ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. విధిగా ప్రతి ఒక్కరు “దళిత ప్రస్థానా”న్ని అధ్యయనం చేసి తమను తాము సంస్కరించకోవడమే గాకుండా సమాజాన్ని రాజకీయాలను సంస్కరించుకోవలసిన సమయమిది.

25-50 పద్మావతీ వగల్‌ భూమన్‌

తిరుపతి-2

దళిత ఏద నిర్వచనం

1. వర్షం - పుట్టువూర్వోత్తరాలు

కలిసీ జీవించారు :-

వేదకాలపు ఆర్యులకు పితరుల లాంటి 'పెద్దలెవరయ్యా అంటే ఆంగీరసులూ, అధర్వణులూ, భృగులూ, (ప్రాచీనులూ. వారు కొన్ని బుక్కులు గ్రాళారు. ఇంద్రుడు వారికి నాయకత్వం వహించాడు. అతణ్ణి “అంగీరస్తముడ"” న్నారు. అతని సఖ్యత వల్ల 'పై వారందరికీ దైవత్వం అభించింది. అయినా వారున్నూ మామూలు మనుషులనే తెలుస్తుంది. కాబట్టి ఆర్యులు - అంగీరసులు- మరుత్తులు- బుషులు -దేవతలు- సామాన్య మనుజులు భూమ్మీద కలిసి జీవించినట్లు బుక్కులవల్ల తెలుస్తుంది. దేవతలు ఒక తెగజాతి మనుషులు కావచ్చు. వారు తేజోవంతులు, దివ్యత్వం కలవారు కావచ్చు. వారిని వేరుగాచూపుటకు, వారికి వేరే లోకం కల్పించి ఉంటారు. వారికీ సొమాన్య మానవులకు పరస్పర కలయిక ఉన్నట్టు అర్థమవుతున్నది. బుతం - కర్మసీద్దాంతం :-

అగ్ని ధనానిసృష్టించి “సమానం ధనం” అని చెప్పాడు. అందరున్నూ ధనాన్ని సమానంగా అవసరాలకు తగినట్టుగా అనుభవించాలని దాని అర్ధం. “సమబుద్దికలిగి, సమష్టి ధేనువులతో కలిసి కృషి చేస్తూ దేవకార్యాలకు ఎలాంటి విఘ్నాలూ కలగకుండా ఒకరి కొకరు హాని చేసుకోకుండా సహజీవనం చేశారు. వారిజీవితాల్జో సమైక్యత- సమబుద్ధి-సమృద్ది-సఖ్యత-సమర్థత-ఘనత-వున్నాయని బుక్కుల ద్వారా (గ్రహించగలం, అలా ఉండగలగడానికి కారణం కూడ బుక్కులలో ఉంది, ఆ హేతువే 'బుతం". సత్యజీవనానికీ, ధర్మజీవనానికీ ఆధారమైంది. బుజావర్తన కల్లించేది. బుతానికి వ్యతిరేక మైంది అన్నతం. మానవుని స్వార్థంవల్ల (క్రమంగా బుతజీవనానికి బదులు అనృతజీవనం ఏర్పడింది. నిజాయితీ తప్పింది అని అర్ధం. అన్నత జీవనంవల్ల హెచ్చుతగ్గులేర్చడ్డాయి, ఉన్నత కులాలు, హీన జన్ములు అనే విభజన చూపించారు. ఆ విభజన సమర్థించడానికి ఒక సిద్దాంతం కావలసి వచ్చింది. అదే కర్మ సిద్దాంతం. దాని (ప్రకారం మంచి పనులు చేసిన వారు ఉత్తములుగా, చెడ్డపనులు చేసినవారు నీచులుగా పుడతారని సూత్రీకరించారు.

2 దళిత ప్రస్థానం ఆందుకు తగినట్టు కొన్ని మంత్రాలు పుట్టాయి. ఇలా 'బుతం' స్థానంలో “కర్మ ఆవిర్భవించిందని విమర్శకులు భావించారు. (క్రమంగా 'బుతం” బదులు 'కర జ్ర (ప్రచారమయినా, కర్మభావం వికటించింది. పదిరకాల భాష్యాలు అపార్జాన్ని కల్పించాయి, (ప్రక్కదారి పట్టించాయి. ఆర్యుల వుత్తులు :- ఆర్యులు దేవతలతోనూ, ప్రకృతిశక్తులతోనూ సంబంధం పెట్టుకున్నారు. ఆ సంబంధాలు శుభప్రదంగా ఉండడానికై ప్రకృతిజీవులను వాడుకొన్నారు. అలా వాళ్ల (బ్రతుకు తెరువునకు ఏర్పడ్డ ముఖ్యసంపద పశుగణం. తమకు ప్రీతికరమైన దేవతలకు, తనుకు (ప్రీతికరమైన పశువులను కూడ హననం చేశారు. అన్నం-సోమం- పశువులు _ దేవతలకు కూడ (ప్రీతికరమైనాయి. ఇంద్రునికి ఆబోతున్తూ గొ(రైనూ, మేకనూ వండిపెట్టినట్టు వేదాల్డోఉంది. కాబట్టి ఆర్యుల వృత్తులకు గుర్రాలు, వృషభాలు, ఆవులు, గొరైలు ముఖ్య ఆధారాలైనవి. వాటినెక్కువగా, స్వయంగా ఆర్యులు పోషించేవారు. సామాజిక సంబంధాలు :- ఆనాటి సంఘంలో బుషికీ బుపికీ మధ్య జ్ఞాన సంబంధమూ, బుషికీ దేవతకు మధ్య దైవ సంబంధమూ, బుషికీ మనిషికీ మధ్య గౌరవ సంబంధమూ, మనిషికీ మనిపికీ మధ్య సామాజిక సంబంధమూ ఉండేవి. అందరూ ఒకే సంఘానికి చెందినా ఆ మాత్రం వ్యత్యాసాలుండేవి. అయినా నహజీవన సౌఖ్యం ఎవరికి వారికి ఉంటూ ఒక సామాన్యలక్షణంగా లేక అనుభూతిగా ఉండేది. ఆర్థిక స్థితిగతులు గణవ్యవస్థలోనూ, తర్వాత ఏర్పడ్డ సామంత-దాసత్వంలోనూ అంతర్లీనంగా ఉండేవి, వ్యత్యాసాలతో నిక్షిప్తమై ఉండేవి. ఆర్ధికం = వ్యర్ధం:- ఆర్థికపరంగా చూసినపుడు జీవితాల్లో తేడాలు ఉన్నా, మానసికతృష్తి వెనక అవి కొట్టవచ్చినట్టు కనిపించేవికావు. కాని మనుషుల లేక జాతుల రంగులు మాత్రం కళ్ల ముందు కనపడేవి. ఎరుపు తెలుపు నలుపు మి(శ్రమాలు తెలుస్తుండేవి. ఆ రంగులతేడాయే ఆదిలో వర్ణవిభేదం అయింది. వర్షమంటే రంగు,

దళిత ప్రస్థానం త్రి

ఆర్యుల వర్ణవ్యవస్థ సంఫుపరంగా ఉండేది. వృత్తి విభజన అర్హపరంగా ఉండేది.ఈవిధంగా మనం ఇపుడు విశ్తేషణచేస్తున్నాము. వర్ష వ్యవస్థ నుండి వృత్తివిభజన ఏర్పడడంలో దానిబలీయత (ప్రత్యేకంగా మనకు కన్పడుతుంది. వర్షం, వృత్తి విభజన ఆర్యుల అభివృద్దీక్రమంలో రూపుదిద్దుకొన్న ప్రత్యేక వ్యవస్థలు, నర్ణభేదం:-

సహజమైన పొడవు-పొట్టి తేడాలు మనల్ని ఇబ్బందిపెట్టడం లేదు. కాని అలాగే సహజంగా ఏర్పడ్డ తెలుపు-నలుపు తేడాలు ఎందుకు చిక్కులు తెచ్చిపెడ్తున్నాయి? ప్రకృతిసిద్ధమైన వ్యత్యాసాలు విభేదానికి కారణాలు కాకూడదు గదా! కాని వాటికి మానసికంగా విలువలు ఆపొదించినపుడు హెచ్చుతగ్గులు, ఉచ్చనీచాలు సిద్దిస్తున్నాయి.

పరదేశాల్లో తెల్లవాళ్లు నల్లవాళ్లను బానిసలుగా చేసినట్టు, ఈ దేశంలో బయటి నుండి వలనవచ్చిన ఆర్యులు స్వదేశీయుల్ని ఓడించి బానిసలుగా చేశారు. దస్యులు-దాసులు- ద్రావిడులు-అసురులు అలాంటివారే. కొండల్లో కోనల్లో ఉన్నవారు ఎలాగూ నల్లనివారే. వాళ్లు ఆదిభారతీయులు, లేక మూలవాసులు. , లేక అది వాసులు. మహంజాదారో, హరప్పాలోని ద్రవిడులూ, కాశ్మీరు-అస్సాము మధ్యగల కిరాతులు కృష్ణవర్డులని బుగ్వేదం చెప్తోంది. విజేతలకు, పరాజితులకు పొత్తుకుదరక వర్ల విభేదం మొదలైంది.

సమాజపరమైన వర్ష వివక్షతను మతపరం చేశారు. అందుచేత మనస్సుల్లో బాగొ నాటు కొని బలపడింది. అది మంత్ర భాగాల్లో కన్పిస్తుంది. పురుష సూక్తంలో చేరింది. నిత్యం ఆరాధనా పూర్వకంగా దానిని మననం చేసుకుంటున్నాం.

“బ్రాహ్మాణస్యముఖమాసీత్‌, బాహారాజన్యః కృతః ఊరూతద్వైశ్యః పద్భ్యాంగ్‌ం శూద్రో అజాయత” (10-90-12).

ఇంకా “యస్వైనం (బ్రాహ్మణో విద్యాత్‌, తస్యదేవా అసన్వశే”-బ్రాహ్మణుడు విద్యావంతుడు. ఈవిధంగా అనేక ఉదాహరణలున్నాయి.

ఆదిలో రెండేవర్దాలు : పుట్టుకతో ఆందరూ శూ్రులే - ఒకేజాతి. సంస్కారం వల్ల ద్విజాలయ్యారు. ద్విజులంటే బ్రాహ్మణులు. తర్వాత మూడు వర్ణాలవారు మాత్రమే ఉన్నారు -త్రైవర్షికులు.. కాని పై మందత్రంలో నాలుగు వర్ణాలున్నాయి కాబట్టి, ఈ

త్త దళిత ప్రస్థానం

మంత్రాన్ని తర్వాత క్రొత్తగా చేర్చి నట్టు ఉంది- అంటే ప్రక్షిప్తం. నాల్గవ వర్షం తర్వాత ఏర్పడ్డా ముందు నుంచీ ఉన్నదన్న అభిప్రాయం కల్గించడానికి ఈ శ్లోకాన్ని బుగ్వేదంలో చేర్చారు. రోజూ పూజల్లో జపిస్తున్నారు.

“యద్‌రూపః పురుషోభవతి, తద్రూపా తస్యదేవతా”- దేవతల రంగును బట్టి ఆర్యుల రంగు చెప్పారు. ఆర్యులది శ్వేతవర్షమని వళిష్టుడు చెప్పాడు. అగ్ని, ఇంద్ర, వరుణాది దేవతల మోసాలు, గడ్డాలు పింగళ-హిరణ్య-హరిత వర్షం గలవని వర్షించారు.“గౌరః శుచ్యా చారః కపిలః ఇత్యేవాన్‌ అభ్యంతరాన్‌ (బ్రాహ్యణ్యే గుణాన్‌ కుర్వంతి” - ఎరుపు శుద్దాచారం, కపిల (పింగళ) కేశాలు (బ్రాహ్మణ లక్షణాలని చాలాకాలం తర్వాత పతంజలి చెప్పాడు. ఆర్యశతువులు కృష్ణయోనులని విశ్వామిత్రుడంటాడు. ఓడిన శత్రువులు అనగా దాసులు (వధువులనికూడ అంటారు) గొర్రెలతోనూ, గాడిదలతోనూ సమానం. ఆది బానిస వ్యవస్థకు పునాది. చాకిర్‌కి లోనుకావడం, దూరంగా ఉంచబడడం జరిగింది.

బుగ్వేదకాలం నుంచీ (బ్రాహ్మణులున్నారు, వారు యుద్దాలు చేశారు. బ్రాహ్మణ క్షీత్రియులకు పెద్దతేడా లేదు. ఉపనిషత్‌ కాలంలో వ్యత్యాసం ఎక్కువైంది, పురాణకాలంలో తేడాలు స్థిరపడ్డాయి. చాతుర్వర్ష్య వ్యవస్థకు రూపకల్పన చేసిన స్కృతులు మొదలగు వానిలో విభేదాలు మిక్కుటమై వివాహ భోజనాదుల్లో మనుజులు కలవడానికి వీల్లేని స్థితి ఏర్పడింది. అలాగే వైషమ్యాలు, చీలికలు, అర్థిక సాంఘిక విభేదాలు, హెచ్చు తగ్గులు నిల్చిపోయాయి. ఆర్యుల గుర్రాలనూ, గొర్రెలను సాకటానికి శూద్రులు దాసదాసీజనంగా ఉపయోగపడ్డారు. ఆర్యరక్తం, దస్యజాతి రక్తం కలవకుండా జా(గ్రత పడ్డారు. కాని రక్తంలో తేడాలేదని సైన్సు ద్వారా తెలిసింది. గుణకర్ము నిభాగం :

కాలక్రమేణ రంగుభేదం మనదేశంలో సుస్పష్టంకాకుండా పోయింది. బొగ్గు నలుపు (బ్రాహ్మాణులు, రోజా ఎరుపు శూద్రులు తయారయ్యారు. కాబట్టి వర్ణ నిర్మయంలో ఇబ్బంది వచ్చింది.

గుణం ద్వారా కులం నిర్ణయించాలను కున్నారు. (బావ్మాణునిది

సాత్వికగుణం-సంకేతం తెలుపు, క్షత్రియునిది రాజసగుణం-సంకేతం ఎరుపు. వైశ్యునిది తామసగుణం-సంకేతం నలుపు, శూద్రునిది మిశ్రమగుణం- సంకేతం మి(శ్రమవర్లం.

. దళిత ప్రస్థానం క్‌ ఒకీమనిషిలో ఒకే గుణం నిరంతరం ఉండదు. గుణాలు తరచు మారుతుంటాయి. ఏకకాలంలో మి(శ్రమగుణాలూ ఉంటాయి. కాబట్టి గుణాన్ని బట్టి శాశ్వతంగా విభజించడం కుదిరేదికాదు.

ఇకపోతే వృత్తులను బట్టి వర్షవిభజన నిరూపించాలను కున్నారు. మొదట్లో ఆర్యులకు గుడ్డలు నేయడం, వైద్యంచేయడం, ఆయుధాలు చేయడం, పశువులను పోషించడం వారికి వృత్తులు గా వుండేవి. కాలక్రమేణ ఆర్యులైన (బ్రాహ్మణులు ఆ వృత్తులు మానుకొన్నారు. వ్యాపారుల (పణుల) నుండి ఆవులు, బంగారం అపహరించడం చేశారు. "

ఈనాడు చూస్తే బ్రాహ్మణులు చెప్పులషాపులు పెడుతున్నారు. ఉద్యోగ రీత్యా పశువధకు సర్టిఫికేట్టు ఇస్తున్నారు. అలాగే ఇతర వర్ణాలవారుకూడా వేరువేరు వృత్తులను "స్వేచ్చకాలది వరిస్తున్నారు; వృత్తులు మార్చుకొంటున్నారు. కాబట్టీ కర్మను బట్టి కూడ నిర్ణయించడం అహేతుకంగా ఉంది. బీజాంకురన్వాయం :-

వర్షధర్మం నిలపాలనే తాప([త్రయంతో గుణకర్మవిభజన సిద్దాంతాన్ని శరణుజొచ్చారు. గుణం కారణంగా కర్మసిద్దించడం ఈ నాడు ఆసలే కుదరడంలేదు. అయినా దీన్ని నిర్ణయించేదెవరు, నిర్జష్టపరచేదెవరు? ఇది కూడ ఆచారణాత్మకం అనిపించడంలేదు.

అన్నీ అసంగతంకాగా, ఒకే ఒకటి మిగిలింది. అదే బీజాంకురన్యాయం. ఏ కుల బీజానికి పుట్టినవాడు ఆ కులానికి చెందడం జరుగుతోంది. జాతి సంకరం కాకూడదనే ఆర్యుల ఆశయం ఈ సిద్ధాంతం (ప్రకారం నెరవేరింది. బీజాంకురన్యాయం పురుషాధిక్యసమాజానికి కొం్రీటులా పని చేసింది. ఈ నాడు వ్యావహారికంగా ఇదే జరుగుతోంది. ఇదిస్టిరపడింది. వాస్తవంగా ఇలా జరుగుతున్నపుడు ఇతరమైన ఏకారణాలు ఏం చెప్పినా అప్రస్తుతం అవుతుంది.

ఇలా మారినపరిస్థితుల్లో-ఈనాటి పరిస్థితుల్లో- వేదం ప్రకారం నడవడానికి

వీల్లేదు. జాతిభేదనిర్మూలనకు వేదంతో పనిలేదు. ఎందుకంటే వేదమనగా బాతిఖేదం. జాతిభేదమనగా వేదం. బ్రాహ్మణుల దృష్టిలో ఈ రెంటికి అంత ఒద్దిక వుంది. మరి జాతిభేదం లేనపుడు వేదమెట్టు బ్రతుకుతుంది? అని ధర్మానందకోశాంబి 'ప్రళ్నించాడు.

6 దళిత ప్రస్థానం ఇంకా అంటాడూ-జాతిభేదం చెలామణి అయితే చాలు, వేదం లేకున్నా పరవాలేదన్నంత వరకు అభిప్రాయ పడ్డారట (బ్రాహ్మణులు. బ్రాహ్మణాధిక్యత :- బుగ్వేద దశమ మండలంలో (బ్రాహ్మణ రాజన్యవైళ్య శూద్ర శబ్దాలు చతుర్వర్గాలను సూచిస్తూ ఒక బుక్కులో ఉదహరించబడ్డాయి. (బ్రహ్మశబ్దం కూడ (బ్రాహ్మణ వర్షబోధకంగా కొన్ని చోట్ట చెప్పబడింది. బున్వేదంలో కడపట చాతుర్వర్థ్యాలు ఏర్పడినట్టుంది. వర్షము లేర్పడ్డాక నిరుక్తం వచ్చింది. కాని బుగ్వేదంలోకూడ నిరుక్తం ఉటంకించబడింది. బుషులు సరస్వతీ నదీతీరాన సత్రయాగం చేస్తున్నారు. కవషుడు వారి మధ్య కూర్చున్నాడు. “నీవు దాసీ పుత్రుడవు. అబ్రాహ్మణుడవు. మామధ్య కూర్చుండతగవు.”అని చెప్పి అతణ్ణి దూరంగా తీసికెళ్లి, నీళ్ళులేని చోట వదిలేశారు. వేదం ప్రశ్నించరానిదైనపుడు (బ్రాహ్మణాధిక్యం కూడ 'ప్రశ్నించరానిదయింది. దైమినిలాంటి పూర్వ మిమాంసకులు జగత్తు దైవాధీనమని చెప్పారు. బ్రాహ్మణుడే భూదేవుడు; క్షత్రియుడుకాదు, వైశ్యుడుకాదు. (అధర్వణవేదం). క్షత్రియునికన్న (బ్రాహ్మణుడు ఉత్తముడు (ఐతరేయ (బ్రాహ్మణం). “రెండురకాల దేవుళ్లున్నారు; మొదటి వారు సురులు, రెండోవారు భూసురులు” (4 బ్రా) . ఒక స్త్రీని ఇతరులు పదిమంది పెళ్ళాడినా ఆమెను ఒకబ్రాహ్మణుడు పెళ్లాడితే, అతడే ఆమెకుభర్త. దైవం మంత్రాధీనమనీ, మంత్రం (బ్రాహ్మణాధీనమనీ, కాబట్టి అందరికన్నా, అన్నిటికన్నా (బ్రాహ్మణుడే గొప్ప అని చెప్పారు. క్షత్రియుడుకాని వైశ్యుడు కాని అంతకు మించి కాలేడు. (అధర్వణవేదం). “వర్షానాంబ్రాహ్మణోగురుగ. “దుళ్ళీలుడైనా ద్విజుడేపూజ్యుడు”. పాలక ధనికవర్గాలు (బ్రాహ్మణాధిపత్యాన్ని అంగీకరించాయి. కులం: వర్షం యొక్క సామాజిక రూపాంతరం కులం. అది వృత్తిపరంగా స్టిరపడింది. కులం తనకుతాను వ్రాసుకున్న ఒకవ్యవస్థ వంశపారంపర్యమైంది. దానికి సాధనం సంప్రదాయకమైన సంస్థ, స్త్రీలను పురుషుల్లాగ స్వతం(త్రంగా నాలుగు వర్ణాల క్రింద విభజించలేదు. బీదబ్రాహ్మణులనేకులు ఇతరమైనవృత్తులు చాలా చేపట్టి నట్టు “సూటత్రనిపాత” అను బౌద్ధసూత్రంతో ఉంది.

దళిత ప్రస్థానం 7 ఇతర నూతాలు-ళిన్షలు :-

వర్షచట్రం నుంచి తప్పించుకోడానికి వీలులేకుండా ధర శా(స్తాలు దారుణమైన శిక్షలు విధించాయి. ధర్మశాస్త్రాల నిజస్వరూపం చూస్తే అవి ముమ్మాటికీ అధర్మ శాస్తాలని తోస్తుంది. బ్రాహ్మణేతరులు తప్పుచేస్తే నోటిలో కాలే కడ్డీలు పెట్టమనీ, చెవిలో స్‌సం పోయమని, చెయ్యి నరికేయమని, బ్రాహ్మణుడు మహాపాపంచేసినా కేవలం గుండు గౌరగమని చెప్పాయి. వర్ణాశ్రమ ధర్మాలను రక్షించడమే స్పృతులకు, పురాణాలకు పెద్దపని అయింది. “మవోవరాధం గావించినా వురోహితునికీ, (ప్రధాన మంత్రికీ మరణదండనలేదు” అని కౌటిల్యుడు శాసించాడు. “బుషి గోత్రజుడైన (బ్రాహ్మణుడే నిజానికి దేవతలందరి కన్నా అధికుడు” (శతభిషబ్రాహ్మణం)

కులంతో పాటు గోత్రాలు సృష్టించి కులవ్యవస్థను అభేద్యమైన ఉక్కు చట్రంగా చేశారు. “చాతుర్వర్య్యం మయా సృష్టం గుణకర్మ విభాగశః”- నాలుగు వర్ణాలను సాక్షాత్‌ శ్రీకృష్ణపరమాత్మ సృషించాడని నమ్మించారు. భారతదేశంలో దేవుడు-మతం-కులం, అవినాభావసంబంధంగా ముడివడి ఉన్నాయి. ఈ బంధాన్ని ఇంకొ బలపరచాలో చేదించాలో యోచించాలి. “జన్మనా జాయతేశూద్రః కర్మణాజాయతేద్విజః వేదపాఠంతు విప్రత్వం బ్రహ్మజ్ఞానంతు (బ్రాహ్మణః అని చెప్పబడింది .

“స్వధల్మేనిధనం(శ్రేయః వరధర్మోభయావహః” అని భగవద్గీత చెప్తోంది. “కులవృత్తికి సాటిరాదు గువ్వలచెన్నా” అన్నారు. అంటే పుట్టిన కులధర్మంలోనేపడి ఉండాలి అని శాసించారు.

“ఏ క్రాత్త (గ్రామంలో శూద్రులు అధికంగా వుంటారో, అక్కడ అన్ని రకాల పీడనకీ అవకాశముంటుంద"ని బహిరంగంగా చెప్పాడు కౌటిల్యుడు. శూద్రులకు, స్రీలకు సన్వ్యాసం లేదుపొమ్మన్నాడు. అంతేకాదు శూ[ద్రుడైన వాడు “*“యథాకామ వధ్యుడు”- అంటే ఇష్టానుసారం అతన్ని చంపొచ్చు అని అర్హశా(న్తంలో శానించాడు. సంకరవర్ణాలవారిని “అంత్యవాసినులు"-(గ్రామం పాలిమేరల చివర నివసించేవారు- అని(వ్రాశాడు. వాళ్లు స్మశానాల్లోనే ఉండాలి, వాళ్లు (గ్రామంమొత్తానికి బానిసలు. వాళ్లే పంచములు-చండాలురు-శ్వపచులు.

నందులు శూద్రులు. మౌర్యచం[ద్రగుస్నడుశూద్రుడు. (గ్రీకులు అలా రాశారు. మహాపద్ముడు శిశునాక వంశంలో చివరిరాజైన కాలాశోకుని చంపి రాజైనొడు. అతడు

8 దళిత ప్రస్థానం మంగలి వానికి వేశ్యకు పుట్టాడని పురాణాలు రాశాయి.- సర్వక్షత్రియాంతకుడు” అన్నారు. శూద్రుడైన నందుని చంపడానికి మరో శూద్రుడైన మౌర్యచంద్రగుప్తుని ఉపయోగించి, అతని(క్రింద మహామంత్రి అయ్యాడు చాణుక్యుడు. కడపటి మౌర్యరాజైన బృహ(ద్రధుని, భరద్వాజ గోత్రీకుడయిన పుష్యమిత్రుడనే బాహ్మణుడు వధించి శుంగవంశళాన్ని స్థాపించాడు (క్రీ, పూ. 187-151). ఇది బౌద్ధాన్ని హత మార్చడానికి చేసిన పని. పెద్దలు చేస్తే వ్యభిచారనూ కాదు, వర్ణసంకరమూకాదు:- మనుధర్మశా(స్తంలోని ఘోరమైన అన్యాయాలు చాలా మందికి తెలిసి ఉంటాయనే ఉద్దేశంతో ఉదాహరణలు ఇవ్వడం లేదు. శాస్త్రం చూస్తే వాటిలోని కిరాతకత్వం తెలుస్తుంది. వైద్యవృత్తి నీచమైందని(రోగంతప్ప వర్ణంచూడరుగనుక) దాన్ని (బ్రాహ్మణులకివ్వలేదు. మరి ఈనాడు? అవృత్తిని బ్రాహ్మణులు చేపట్టడం లేదా? అయితే. శూద్రుని డబ్బు (బ్రాహ్మణునికి చెందాలి. (బ్రహ్మణుడు మూర్చుడైనా, నీచుడైనా దైవసమానుడే! రామాయణ భారత పురాణాల్లోని వర్ణతత్వం అందరికీ తెలిసిందే. “పౌరాణీకానాం వ్యభిచార దోషో! నకించిదస్తేన స్య్రృతం పురాణే పురాణకర్తా వ్యభిచార జాతః। తస్యాపిపుత్రో వ్యభిచారజాతః॥ పురాణపురుషులకు వ్యభిచార దోషంలేదని పురాణాలుచెపుతున్నాయి. వ్యభిచారం వల్ల పుట్టిన పురాణకర్తలు వర్ష విభేదాలను నిరూపించిన తీరు చూస్తే తల దిమ్మతిరిగి పోతుంది, ఎక్కడబడితే అక్కడ, ఎప్పుడుపడితే అప్పుడు వీర్యాలు చిందేవి. పుట్టకొక్కుల్లాగా చెట్టుకీపుట్టకీ కుండకీకొండళీ అడ్డదిడ్డంగా పుట్టు కొచ్చారు మన మహనీయులు. వాళ్లంతా బ్రాహ్మణులూ, శాస్త్రకారులు, ఆదర్శ పురుషులూ అయ్యారు. వాళ్ళవల్ల వర్షధర్మం నిలిచిందో, తారు మారయిందో, అక్రమాలుకూడ శాస్త్రపరంగా సక్రమాలయ్యాయో, అవి నిజంగా వర్షధర్మాలు అవుతాయో లేదో పరిశీలించి చూడండి. ఎన్నిమోసాలున్నాయో, ఎన్ని అబద్దాలున్నాయో, లేక అన్నీకూడ అధ్యాత్మికదృష్టిలో సత్యాలో విచారించి చూడాలి. (బాన్మాణ రొజులు:- ఆంధ్రలో శాతవాహనుల కాలంలో (శ్రీ.పూ.225-్రీ..225)వర్ల వ్యవస్థ బాగా

దళిత ప్రస్థానం త్ర

పుంజుకున్నట్టు చరిత్రకారులు చెవ్నున్నారు. ఆంధ్రులు అనార్యులనేవాదం ఉంది.ఆలస్యంగానైనా, వర్ధాలముసుగుల్ని ధరించుకున్నారు. కులాల కుమ్ములాటల్లో కూరుకు పోయారు. శాతవాహనరాజులకు ప్రగాఢమైన వైదిక మతాభిమానం ఉండేది. విపరీతంగా యజ్ఞ యాగాలు చేశారు. వర్షధర్మం నిలిపారు. ఇక్ష్వాకులు, శాతకర్ణులు, బృహత్సలాయనులు, శాలంకాయనులు, విష్ణుకుండినులు, కదంబులు-ఇందులో అందరూ, ఇంచుమించు బ్రాహ్మణులైనా క్షాత్ర ధర్మ మవలంబించి ఆం(ధ్రనేలను పాలించారు. వర్షధర్మానికి ఇది వ్యతిరేకంగా (ప్రవర్తించి నట్టు కాదా? ఏది వ్యతిరేకమైనా జాతిభేదం నిల్తేదాలు, స్వార్ధం ఫలిస్తేచాలు అనే వారు హెచ్చుగా ఉన్నారు. (బ్రాహ్మణులు రాజులైనా, క్షత్రియులు రాజులైనా వర్షధర్మం నిలపాలనే వారే హెచ్చు. కొందరి రాజుల జన్మ వర్షాన్ని పసిగట్టడంలో చరిత్రకారుల్లో విభేదాలున్నాయి. వైరుధ్యాలు - విమర్ధులు :-

బీజాంకురన్యాయమే తప్పు, వర్లమే కల్పితం అని ఘోషించేవారూ పూర్వం నుంచీ ఉన్నారు. వర్షం భౌతికమయింది కాదు, భావమాత్రమైందని కొట్టేసిన వారూ ఉన్నారు. అంటే మానసికంగా ఏర్పాటు చేసుకున్నది, నిరాధారమైంది, నిరూపితం కానిది. ఇదొక మేధోసృష్టి సంబంధం లేని వ్యవహారాలను మానవబుద్ది కల్పించింది అని అర్థమవుతోంది. వాటిపై ఎదురి తిరిగిన వారిలో మతంగులున్నారు, బౌద్దులున్నారు, వేమనలున్నారు, నారాయణ గురుదేవులున్నారు, అంబేద్కరు లున్నారు, "ెరియార్జున్నారు.

భౌతికంగా మానవ రక్తమాంసాలకు తేడాలేనపుడు బీజాంకుర న్యాయంతో వర్ష వివక్షతను పాటించడం ఏమిన్యాయం? భౌతిక వివక్షత పరీక్షకు నిలబడుతుంది. పూర్తిగా భరించేది తల్లి, పోషించేదితల్లి, ప్రధమగురువుతల్లి, బొడ్డుబంధం తల్లిది- అలాంటప్పుడు తల్లికి లేనివర్ణం బిడ్డకెలా సం(క్రమిస్తుంది? ఎందుకంటే బీజాంకుర న్యాయంలో తండ్రివర్ణాన్నే ప్రధానంగా తీసుకుంటున్నారు.

శ్రుతికాలంలో కులానికి బీజం పడింది. అపుడు వివక్షతలు అంతపగడ్చందీగా లేవు. మార్పుల కవకాశం ఉండేది. స్మృతి కాలంలో (శ్రమవిభజన, వర్ష విభజన జరిగింది; పురాణ కాలంలో వర్షవిభజన బలపడింది. మార్పుకు అవకాశం తగ్గిపోయింది.

10 దళిత ప్రస్థానం

ఇతిహాసాలకాలానికి అది స్టిరపడింది. (శ్రమజీవుల విభజన వర్ష విభజన అయింది. అది జన్మ విభజనకు దారితీసింది. వర్ణవ్యవస్థ జన్మ వ్యవహారమైపోయింది. అందరూ వర్షాశ్రమ ధర్మాలకు కట్టుబడిపోవలసి వచ్చింది. వర్ణాశ్రమధర్మ సంస్కృతి భగవద్దత్రమయింది. ఆప్తికత్వంలో ఇమిడిపోయింది. భారతీయ ఆధ్యాత్మికతలో భాగమైపోయింది. కుయుక్తితో చలామణి అవుతుంది. ఇక అధునాతన యుగంలో అది మరోరూపంలో సాగుతూ గందరగోళంలో పడింది. ఇటీవల రాజక్రీయవాదుల చేతుల్లో చిక్కుకుపోయి, దుర్మార్గమైనతీరులో దృఢపడిపోతోంది, అలజడిసృష్టిస్తోంది.ఇక కులం పేరుతో బయట పడకపోతే బ్రతకలేం అన్నంతగా సర్భవ్యాపకమైంది.

“ఏకమేవాద్వితీయం” అన్న ఉపనిషత్‌ సూత్రం ప్రకారం అందరికీ అంతటికీ ఆద్యుడు బ్రహ్మ ఒక్కడైనపుడు, మానవుల్లో వర్షాలేమిటి? అని (ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఇందులో తెలివీఉంది, మోసమూ ఉంది. ॥

“నజాతి రాత్మనో జాతిర్య వహారః (ప్రకల్పితఃి అని తేజోబిందూ పనిషత్తు చెప్పింది కదా! చర్మంవల్ల, రక్తంవల్లు మాంసంవల్ల జాతి కలుగదు, అది వ్యవహార కల్పితం మాత్రమే అన్నారు. బీజాం కురన్యాయం ఎగిరిపోయింది కదా! సర్వయోనుల్లోనూ బీజప్రదంగా ఉంది పరమాత్మేకదా! ఇంకా వేరు జాతేమిటి, భేదమేంటి? (శ్రుతికూడ చెప్పింది- “సర్పపాక్షిణమాత్మానాం వర్ణాశ్రమ నివ్థితం, బ్రవ్మారూపతీయాపళ్చన్‌ (బ్రహ్మైవ భవతి వ్వయం.”- దాత్తాత్రేయోపనిషత్తు. వళ్వాది స్టావరములలో పిపీలకాది (బ్రహ్మపర్యంతం సమత్వాన్నే చూపిస్తుంది వరాహోపనిషత్తు.

“జనేభ్యం స్వాయచరణాయ”- జనులందరికొరకు, సేవకులకు, స్రీలకు, అతిళూద్రులకున్ను వేదాన్ని ప్రకాశ పరచినట్టు యజుర్వేదంలో చెప్పడం ఆలోచించ దగ్గది. ఆయితే బుగ్య్వేదానికి వైరుధ్యంగా ఉంది.

-అళయప అహకస్రైల-

దళిత ప్రస్థానం [1 2. పంచముల పూర్వీకులెవరు *

శూద్రునివలన వైశ్య, క్షత్రియ, (బ్రాహ్మాణ (స్రీలకు పుట్టినవార్ని వరుసగా అయోగవుడు, క్షత్త చండాలుడు- “శూద్రాదాయోగనః క్షత్తా చండాలశ్చాధమోన్నణాం వైళ్యరాజన్య విప్రాసుజాయంతే వర్షసంకరావొ- అని మనుస్కృతి నిర్వచించింది. వీరంతా వర్తసంకరులు అనగా వర్షబాహ్యులు, అవర్డులు, నాల్గువర్ధాలలో ఏ వర్జానికి చెందనివారు. హైందవ(గ్రంథాలలో మాల, మాదిగ, చండాల, స్వపచ, మాతంగ, పుల్కస వగైరా పదాలన్నీ పర్యాయ పదాలుగానే వాడబడ్డాయి.

(బ్రాహ్మణ స్త్రీకి శూద్రునివలన పుట్టినవాడు (బ్రాహ్మణుడో, శూద్రుడో కావాలిగాని చండాలుడు కావటమేమిటి? క్షత్త ఆఅయోగవుల కన్న చండాలుడు హీనుడు కావటమెందుకు? వాడికి అస్పృశ్యత, వెలి విధించటం విడ్డూరంగా లేదా? ఘోరమైన అన్యాయంకాదా? అన్యాయాన్ని ఎదుర్కొని పోరాడినందుననే వాడిని “చండాలుడు” (కోపం కలవాడు) అనియందురు. “ఈవిధంగా పుట్టి, తమపై కఠిన నిషేధాలు అమలు జరుపబడగా, అది అన్యాయమని వాదించి, గత్యంతరంలేక తిరగబడిన తొాలిచండాలు రందరికీ “మతంగుడు” నాయకత్వం వహించినట్టు కనిపిస్తుంది.”

“అల్లనుతంగ మహాముని .

తల్లజా సంతానమేకదా మాతంగుల్‌?

తెల్లమగు తెలుగునుడి సం

పల్గాలసులార! వారె మాదిగలు సుడీ” - నిరుద్రభారతం.

మతంగుడు మహాతపస్సుచేసి, పోరాటాన్ని సాగించుచూ ఆర్యావర్తము నుండి దక్షిణాపథము వరకు వచ్చినట్టున్నది. అట్టి మహాపురుషుని సంతతి వారైనందువల్లనే మాలమాదిగలు ఆసేతు హిమాచలం ప్రతి (గ్రామంలోను వ్యాపించి యున్నారు.

మాతంగులలో వుట్టీంది అరుంధతి

“మునిచంద్రుండగు నవ్వసిష్టు సతియై ముల్గోకముల్‌ మెచ్చురీ

తిని వర్తించి, లనసద్గుణాఢ్యయయి, పాతివ్రత్య మాహాత్మ్యమున్‌

చనరారన్‌ వరతారయై పాలిచిమింటన్‌ దంపతీలోక నం

దనముల్‌ గాంచు నరుంధతీ పతియు చండాలాంగనారత్నమే” = ని. భా.

శ? దళిత ప్రస్తానం “తల్లి ఊర్వశిలంజ, తనయాలు మాదిగ, తాము బ్రాహ్మడయ్యె తగవసిష్టు (డు)” - వేమన అరుంధతీ వసిష్టులకు శక్తి మహర్షి పుట్టాడు. శక్తి మాలదాన్ని పెండ్లాడి పరాశరుణ్ణి కన్నాడు. “వ్యాసముని చంద్రుగన్న పరాశరుండు మాలదావికి పుట్టి బ్రహ్మర్గియయ్యె.” - ని. భా. మరియు, “జాతోవాసస్తుకై వర్మ్యాః శ్వపాక్యాస్తుపరాశరః - భారతం, వసిష్టుడసలు (బ్రాహ్మణుడెలా అవుతాడు. అలాగే శక్తి కూడా. శక్తి మాలను 'పెండ్దాడుటచే కులం రీత్యా మాల మాదిగతనమే దక్కుతుంది, అలా మాల మాదిగవాడైన పరాశరునకు జాలరి అయిన మత్స్యగంధి వలన వ్యాసుడు జన్మించాడు. వేదవిభజన చేసి, అష్టాదశ పురాణములు వ్రాసి, “పంచమో వేదమైన భారతరచన జేసి, భక్తిరస (ప్రధానమైన భాగవత కృతిజేసి, భారతజాతికి సంస్కృతీ సాహితీ వేదాంతాల నందించిన వ్యాస భగవానుడు నిమ్నజాతీయుడైన ఒకపెద్ద మాల మాదిగవాడే. కనుక వ్యాసుని సంతానమైన ధృతరాష్ట్ర పాండురాజు, విదుర, కౌరవ, పాండవులందరు “పంచములే” నన్న మాట. ఈ “పంచముల” కు బంధువులు యాదవులు, బలరాముడు, శ్రీకృష్ణుడు. ఆతడే హరి. హరిజనుల చరిత్ర ఇది! సం(గ్రహంగా చెప్పాలంటే, హరిజనుల పూర్వులలో మతంగ, వాల్మీకి, వ్యాస, శక్తి పరాశర శుకమహర్షులు, నామదేవ, తిరుప్పాణి యాళ్వారు, తిరుకచ్చినంబి, రోహిదాసు, నందనారు భక్తాదులు, కపిల మహర్షి ధర్మవ్యాధుడు, కనకమహాకవి, జమదగ్ని మహర్షి - ఇత్యాది మహనీయు లెందరో కానవస్తారు. కాబట్టి వారి ద్వారా ఏర్పడిన జనులను హరిజనులు అనుటకు బదులుగా ఆదిమ జనులు అంటే చాలా అనుగుణ్యంగా నుండుననుకుంటా. హైందవజాతి యొక్క సాంఘికాధ్యాత్మిక ప్రగతికి ఆదిపురుషులు వారలేగదా! బహుశా ఆ సంప్రదాయం స్ఫురణకు వచ్చియో లేక స్ఫురణకు దెచ్చుటకోయన్నట్టు ఆది భారతీయుడైన డా॥ అంబేడ్కరు నవభారత రాజ్యాంగ నిర్మాణసంఘమున కధ్యక్షపదవి నలంకరించి, భారత ('ప్రజాస్వామ్యమునకు రూపురేఖలు దిద్ది, అభినవమనువని అభినుతులనందాడు.

దళిత ప్రస్థానం 13 రామాయణ రచనకు వాల్మీకి అవసరమైనట్టు, వేదవిభజనకు వ్యాసుడు కావలసివచ్చినట్టు రాజ్యాంగ రచనకు అంబేడ్కర్‌ను ఆహ్వానించడం ఆదిమభారతీయ సంప్రదాయానికి అనువుగానే వుంది.

సరే శూద్రులుగాను, (ద్రావిడులుగాను వ్యవహరింపబడిన వారందరూ ఆర్యులకు సంబంధించినవారే. ఆర్యులతో విరోధపడి దూరమైనవారు కొందరూ, దాసులైనవారు కొందరూ కలిసి (ద్రావిడులు అయి ఉంటారు. ఉత్తరాది నుంచి దక్షిణాదికి తరమబడి ఉంటారు. అట్లే హరిజనులు కూడ అసంశయంగా ఆర్యులకు పూర్తిగా వేరైనవారని అనడానికి లేదు. మతంగునికి ముందే వేదాలకు ముందే పంచములుండే అవకాశాలులేవు. ఆధారాలుంటే వెతకాలి.

ఆర్వత్వం అంటే ఏమిటి? ఒకజీవిత విధానం; పురుషార్ధ చతుష్టయ సాధనా (ప్రణాళిక, శూద్రత్వంనుండి బ్రావ్మాణత్పమునకు, బ్రాహ్మణత్వం నుండి దైవత్వమునకు, దైవత్వంనుండి, (బ్రహ్మైక్యానుభూతికి కొని పోయేది ఆర్యమతం. తద్ధర్మాన్ని అనుసరించే (ప్రతివాడు ఆర్యుడే! ఆర్యులయొక్క దైవగ్రంథాలు, విజ్హానభాండారాలు వేదాలు. వేదాలలో జాతివివక్ష లేదంటారు గదా! జన్మతః వర్షవిభజన లేదుగదా! అస్పృశ్యత, బహిష్కరణాది నిషేధాలు లేవుగదా! అయితే వేదాలు ఆధారంగా గైకొన్న హైందవులకీ (అంటు) జాడ్యమెందుండి వచ్చింది? దీన్ని నివారించేవారు లేరా! హైందవ గురువు లీబాధ్యత వహించవలదా? తప్పక వహించాలి.

ఈనాడు ఆర్యులెవరు, అనార్యులెవరు లేక ద్రావిడులెవరు అని వెతికి చూసుకునే అవసరం లేదు. జాతికి సంబంధించిన అభ్యాసాలేవీ ప్రత్యేకంగా లేవు. రాజ్యాంగరీత్యా కూడాలేవు. సేతుశీతనగపర్యంతం జీవన విధానంలో విభజించి చూపే పెద్ద నిర్దాయక తేడాలేమున్నాయి? వర్షపరంగా, జాతి పరంగా ఎలా వేలెత్తి చూపగలం. అఖండ భారతీయులుగా ఉండవలసివారు విభజించుకోవడం దేనికి? చట్టం కూడ ఆర్య అనార్య విభజనను అంగీకరించదు. కాకపోతే, విభజించే అంశం మన కళ్లముందు ఇంకా కొట్టవచ్చినట్టు కనిపిస్తోంది. అదే ఆంటరానితనం. ఆ దోషాన్ని, ఆ అవాంఛనీయతను పొటించే వాళ్లే తొలగించుకోవాలి. బాధితుల అంటరానితనం నుంచి విముక్తిచెందాలని (ప్రయత్నిస్తున్నపుడు సహకరించవచ్చు కదా, ద్వేషించకూడదుగదా? అంతే!

-ఆపయా? అహసాల-

శ4 దళిత ప్రస్థానం 3. కులం మానసికం - దాని ప్రభావం సాంఘికం కులం పోవాలని అధమ కులస్తులకు ఉన్నా అది పోకుండా నిలిపే బలమైన కారణాలున్నాయి. (1) ఏ కులానికి ఆ కులం గొప్పది, కులం గర్వకారణం అనే భావం ఉంది. (2) క్రింది కులాలవారు పై స్థాయికి ఎదగటం అగ్ర వర్ధ్ణాల వారికి గిట్టకపోవటం (39) సమానావకాశాలు లేక, కులాన్ని మరచిపోయేటంతటి ఆర్థికస్తోమత లేక పోవటం (4 తమ కులం తమకు కావాలనే పెద్ద కులాలవారి డాంబిక మనస్తత్వం (5) సంప్రదాయబద్దంగాను, రాజ్యాంగ బద్దంగాను కులాన్ని గుర్తింపజేసే రిజర్వేషనులు. వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు నిలవాలని హైందవుల ఆకాంక్ష, ఎందుకంటే వర్ణ ధర్మములు లేనిచో హిందూ మళమే లేదు. పుట్టుకతో ఏర్పడే కులానికి ప్రాధాన్యతనిస్తూ గుర్తింపుగా (బ్రతుకుతున్నారు. తమ కులం నిలబడాలని ఎల్లరూ కోరుతున్నారు. కులంపేరు శాశ్ళతంగా నిలుపుకొంటున్నారు. దాని ప్రయోజనాలను వారసత్వంగా ఉన్నత కులీనులు పొందుతున్నారు. దాని ప్రయోజనాలను రాజకీయ రాయితీల ద్వారా నిరాఘాటంగా పొందాలని నిమృజాతులువ్విళ్ళూరుతున్నారు. ఎన్నికలు కుల (ప్రాతివదికన జరుగుతున్నాయి. రిజర్వేషనులు లాభసాటి సాధనాలుగా పార్టీలవారు, (ప్రభుత్వపక్షం వారు వ్యవహరిస్తున్నారు. ఇవన్నీ సహజము, వాస్తవము ఆయిపోయినాయి. అందుచే కులాలు నిలబడిపోతున్నాయి. అలా అందరూ అను కొన్నపుడు, ఏ రాష్ట్రానికి కా రాష్ట్రం మొత్తం కులాల జనాభా దామాషాను బట్టి రిజర్వేషను వగైరాలు యేర్చరచుకొనవచ్చు గదా! ఇది అనుసరించిననాడు ఉద్యమాలక్కరలేదు. కుల కండూతియే ప్రధానమై, వర్షవ్యవస్రే విధానమై అదే రామరాజ్యమై భజనపరులకు (ప్రీతినిస్తే ప్రజాస్వామ్యపు నేతిబీరకాయలో నేయి వుండదు, వాసనా ఉండదు. కాకపోతే పాకిస్తాన్‌ ది మతరాజ్యమైనట్టు మనది కులరాజ్యమని తృప్తి జెందవచ్చు! లేదా, భూ సంపద యావత్తును, (ప్రధాన వాణిజ్యాన్ని జాతీయం చేయండి. అన్ని జాతులవారికి జాతి విచక్షణ లేకుండా కావలసినవాటికన్నా ఎక్కువ ఉద్యోగాలు లభించగలవు. రిజర్వేషనులు ఎవరికీ అక్కర్లేదు. ఇంకా మైనారిటీ దృష్టి ఉంటే నిమ్న్షజాతులవారందరికి జూనియర్‌ కాలేబి స్థాయి వరకు ఉచిత బలవంత విద్యావకాశాలు కల్పించి , రిజర్వేషనులు ఎత్తివేయవచ్చు. పోతే మెరిట్‌ సంగతి! ఒక్క మెరిట్‌ను బట్టి, మార్కులను బట్టీ గౌరవప్రదమైన జీవనయాత్ర సాగదు. మెరిట్‌వల్ల న్యాయపరమైన రాజ్యపాలన జరుగదు. మార్కుల

దళిత ప్రస్థానం 15 వల్ల సుగుణాలు పుట్టవు. ఏ మెరిట్‌ను బట్టి అందరికీ ఒకే ఓటు హక్కుయిచ్చారు? ఏ మెరిట్‌ను బట్టి, సభ్యులను మంత్రులను ఎన్ను కుంటున్నారు? మెరిటున్న వారేగదా దేశాన్ని దోచుకుంటున్నది, దేశరహస్యాలను సొమ్ము చేసుకుంటున్నది! మెరిటున్లు వారే గదా స్వార్జ్రానికి లక్షలు, లక్షలుగడిస్తున్నది, సామాజిక బాధ్యత లేకుండా వర్తిస్తున్నది, మెరిటున్నవారేగదా దేశ జనాభాన్ని వర్గాలుగా, వర్ణాలుగా విభజించి విద్యా వైజ్ఞానిక వ్యావహారిక, పూజార్హ విషయాదులను హస్తగతం చేసికొని గుత్తాధి పత్యంవహిస్తున్నది, మెరిటున్న వారేకదా సర్వావకాశాలు యుగయుగాల నుండి తమకే రిజర్వు చేసికొని సుఖ సంతోషాతిశయమున (బ్రతుకు తున్నది? ఆది కాలం నుండి అణగద్రొక్కబడిన వారికి ఆల్పాంశముగ కొద్ది అవకాశాలను రిజర్వు చేస్తే అంతంత ఆలజడులా? గాంధి అంబేద్కరుల ఒడంబడికలకు, ఆశయాలకు, ఇక తిలోదకాలేనా? వారి జయంతులు కావాలిగాని, వారి జీవితాలక్కరలేదా? రిజర్వేషన్ల వల్ల మెరిట్‌ పెరిగింది. వందలాది ఐ.ఎ.యస్‌. ఆఫీసర్జు, శాస్త్రవేత్తలు, పరిపాలనాదక్షులు, పథక నిర్రేశకులు, మంత్రులు, శాసనకర్తలు పుట్టుకొచ్చారు.

కావలసింది కులముగాదు. రిజర్వేషన్లూగాదు, వర్ల వృవస్థాకాదు. పుట్టుకతో కుల మక్కర లేదు. బ్రతుకులోదాని (ప్రమేయమక్కళ్లేదు. చదువులో, సంపాదనలో అనుభవంలో, పరిపాలనలో, ప్రజలున్న ప్రతిచోట గౌరవ (ప్రదమైన అవకాశాలు అందరికి లభించాలి. అందుకేంచేయాలో అందరూ పునరాలోచించాలి. సమగ్ర భారతదేశం, ప్రజాస్వామ్య భారతి నాల్గు కాలాలపాటు నిలబడాలంటే, ఈ కులం భళ్ళున పేలి పోవాలి. లేకపోతే పీడిత తాడిత బాధిత దళిత నిరుద్ధహీన దీన మాన నిమ్న బడుగు వర్గాలవారు ప్రజాస్వామ్యాన్నే పేల్చివేస్తారు. ఇది దృష్టిలో పెట్టుకొని ఈ జాతీయ సమస్యకు బహుళార్థకంగా పరిష్కారం చూపించాలి! కులం మానసికం, కాని దాని పనితనం సాంఘికం. దాని ప్రభావమంతా కట్టుబాట్ల ద్వారా, ఆచార వ్యవవోరాల ద్వారా, విధినిషేధాల ద్వారా, ఉచ్చనీచాల ద్వారా, సంస్కృతీ సంప్రదాయాల ద్వారా సమాజం మీద పడుతోంది. చట్టమూ, సంస్కరణలూ కులాన్ని పూర్తిగా తొలిగించలేవు. మనసులో మార్చు వచ్చినపుడు కులభావం వదిలిపోతుంది. కులంపోతే రిజర్వేషన్లూ పోతాయి, -అహయ॥ అపకప్తాల- కై

16 దళిత ప్రస్థానం శీ. వర్గ వ్యవస్థపై విమర్శలు “ఆశ్వలాయనా। బ్రాహ్మణ'స్త్రీ రజస్వల అవుతుంది కదా! భర్తతో కలిని గర్భంధరిస్తుంది కదా! పదినెలలు మోసి బిడ్డలను కంటుంది కదా! ఇతర స్త్రీలూ అలా కంటున్నారు కదా! ఇక జాతిభేదమెక్కడుంది?” అని బుద్దుడు ప్రశ్నించాడు. ఈ మలాలా తుడిచిపెట్టాడు. వేరు వేరు పేర్లు గల నదులు సముద్రంలో కలిసిపోయి నామరూపాలు పోగొట్టు కున్నట్టు ఈ కులాలన్నీ బౌద్దధర్మంలో, భిక్షు సంఘంలో లయమైపోయాయి. అతని సమకాలీనుడైన (ప్రసేనజిత్తు రాజు మాదిగ కులానికి చెందాడు. అతని సోదరి మగధ రాజైన బింబిసారుని భార్య, మగధ రాజులు క్షత్రియులు కారు. “క్షత్రబంధువులని గేలిచేయబడ్డారు. బుద్దుడు అలాంటి రాజుల్ని, ఇతర కుల శిష్యుల్ని సగౌరవంగా ఆదరించాడు. చెట్టు చేమల్టో, పశుపక్ష్యాదుల్లో లేని భేదం ఒకేరకం మనుషుల్లో ఎందుకొచ్చి పడింది అని నిలదీశాడు. “ఏపూట భోజనం ఆపూట సంపాదించుకొనే లక్షణం పూర్వం 'బ్రాహ్మల్లో వుంది. ఇపుడు బ్రాహ్మలు తిన్నంతతిని రేపటికి నిల్వచేసు కుంటూ తాపత్రయ పడుతున్నారు! ఏ పూటకు ఆపూట తిని తృప్తి పడే ధర్మం ఇప్పుడు కుక్కల్లో వుంది అని బుద్దుడు నిశితంగా విమర్శించాడు. “ఉదయమందు శూద్రుడుత్తమోత్తముడెట్లు? పతికి శూద్రతనము సత్యమె కదా! తల్లీ శూద్రయయ్యె-తానెట్లు బాపడు? విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!” - ఇక చెప్పిండి, జాతినిర్ణయ మెలాంటిదో? కులం కుష్టులాంటిదో, గనేరియాలాంటిదో ఎవరికి వారు విచారించి నిర్ణయించు కోవాలి. వేమన నిర్ణయమేమంటి- “కులము గల్లువారు, గోత్రంబు గలవారు విద్యచేత విర్ర పీగు వారు. పసిడి కల్లువావి బానిస కొడుకులు, విశ్వదాభిరామ వినురవేమ మాల వానినంటి, మరినీట మునిగితే! కొటి కేగినపుడు కాల్చు మాల!

దళిత ప్రస్థానం క్ష అప్పుడంటిన యంటు యిప్పుడెందేగెనో?

విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

దీనికి సమాధానం ఏమిటి?

“ మెండైన (బ్రాహ్మణుడు మెట్టేభూమి ఒకటే చండాలుడుండేటి సరిభూమిా, యొకటే” అన్నాడు రామానుజుని అనుచరుడు అన్నమయ్య

మానవులందరూ సమానులేనని వర్షభేదాన్ని తుడిచివేశాడు బసవేశ్చరుడు. “ఏ కుల మనినను వివరమడిగితే ఏ మని చెప్పుదు లోకులకు, దుష్టులకూ, దున్నపోతులకూ” అని (ప్రశ్నించాడు వీరబ్రహ్మం. ఈ కులభేదాలు చూని చీదరించు కున్నాడు వివేకానందుడు.” ఒకేదైవం ఒకే ప్రజ” అన్నాడు నారాయణగురు. మొదట్లో వర్ణాశ్రమ ' ధర్మాలు నమ్మినా అవిసరికాదని తెలుసుకున్నాడు తర్వాత గాంధీమహాత్ముడు. “హరిజనులకు హరిజనేతరులకు జరిగే వివాహాన్ని మాత్రమే నేను ఆశీర్వదిస్తాను” అని జీవిత చరమాంకంలో (ప్రకటించాడు గాంధీజీ.

“నాయొక్క మనోవిశ్వాసం చెప్పెద. (1). అంత్యజాతి యందు జన్మించిన వారైనను భక్తి భావ సద్గుణ బ్రహ్మనిష్టులైనచో వారిని బ్రహ్మబుషి సత్తములని తలచెదను (2) బ్రాహ్మాణజాతిలో జన్మించినను నికృష్ణాచార దుర్గుణ పూరిత జ్ఞానహినులైనవారు చండాలురని నానమ్మకము"” అని స్పష్టంగా చెప్పారు ఏర్చేడు వ్యాసాత్రమ సంస్టాపకులు శ్రీ మలయాళస్వాములవారు.

ఇక డా॥ అంబేద్కర్‌ వర్షవిభేదాలను తూర్పారబట్టాడు. కులనిర్మూలన ఒక్కటే మార్గమన్నాడు. కులాని కాధారమైన శాస్త్రాలన్నిటిని తుంగలో తొక్కమన్నాడు. కులభేదం లేదని అస్పృన్యత నేరమని రాజ్యాంగంలో రాశాడు. అంతకుమించి లోతుగా పరిశీలించినవాడు మరొక్కడులేడంటే అతిశయోక్తికాదు.

“ఈ పాతగొడవంతా ఎందుకయ్యా, కులం కావాలని ఎవడంటున్నాడు ఇప్పుడు” అని ఒక్కమాటతో నోరు నొక్కే వాళ్లు ఉన్నారు. అయితే వాళ్లు పాతశాస్తాలనన్నిటినీ తిరగేసి గొప్పవని పొగుడుతూ ఉంటారు. ఘనమైన గతకీర్తిని ఆపాదించుకుంటారు!

మరొకవర్గముంది; పొతది ఆంతా చెడుకాదు. కుళ్లిపోయిన పార్టులు తీసేసి, మంచి భాగాలను కడుక్కొని వాడుకుందామని. ఆదుర్వాసనకు సెంటు పూయాలంటారు.

18 దళిత ప్రస్థానం “ఏదీ లేకపోతే ఎలాగా, ఈ కులాలు కాక పోతే (ప్రత్యామ్నాయమేమిటో చూపండి” అని ఒక పెద్పలోకోపకార ్రశ్శలేవదీసేవాళ్ళూ ఉన్నారు. రిజర్వేషను ఎత్తేయండి, ఆర్హికప్రాతిపదిక మిద అభివృద్ది చేయండి. కులాలు అవే పోతాయి అని తాత్కాలిక 'హేతుదృష్టి పరమైన సిద్దాంత ప్రతిపాదకుల వాయిదా ఎత్తులూ ఉన్నాయి. కులమొక సమస్యేకాదు, అది భావరూపమైంది, దానిపై ఉద్యమం చేసినా కులవిభేదం పెరిగిపోతుంది అని సలహాయిచ్చే పెద్ద మనుషులున్నారు. జాగ్రత! అయితే వాళ్ల ఇళ్లల్లో పెళ్లిళ్ళు వాళ్ల కులంలోనే జరగాలి-అని హెచ్చరికచేస్తారు. కర్తవ్యం కులం ఎలా, ఎప్పుడు, ఎందుకు పుట్టిందనేది పరిశోధకులకు వదులుదాం. పరిశోధనా ఫలితాలు వేరువేరుగా ఉన్నాయి. కులం చారిత్రక నేపధ్యం ఒక అవగాహన ఇస్తుంది. కారణం తొలగించుకోడానికి దోహదపడవచ్చు. అది దారి తప్పనూవచ్చు. నేటి పరిస్టితి ఏమిటి? నేటి పరిస్థితుల్సో కులం స్టితి ఏమిటి? ఆవలయంలో నాస్టితి ఏమిటి? వర్తమానంలో ఇవి స్పష్టం చేసుకోవడం మనక్తర్తవ్యం. ఇది వాస్తవం. దీన్నుండి బయట పడడమా లేక దీనికి మించి బలపడడమా నిర్హిష్టం చేసుకోవాలి. ఆ స్పష్టతలో వెలుగు సంక్రమించాలి, ఆ వెలుగులో నడవాలి, ఇతరులు నడిచేటట్టు కాంతి ప్రసరించాలి. కులం గూర్చి గతకాలంపై, గత మనుషులసై తీవ్రంగా ఉండడం ఎంత అపసవ్యమో కులం-పట్ల ఉదాసీనంగా ఉండడం అంత అనుచితం, దానంతటికి అది తాలగదు. తొలగించుకోవాలని ఘర్షణ పడ్డా వేరే పరిణామాలు సృష్టిస్తుంది. అందుచే ('ప్రియాత్మక నిషధమవలంబించాలి. గుణాత్మక చర్యలు చేపట్టాలి. విమర్శతోగాక, సమదర్శనంతో సాగాలి, అది ఉద్యమంలో (ప్రవేశించాలి, బొన్నత్య జీవితం, విప్లవాత్మక బాధ్యతాయుత ప్రబోధం మంచిమార్గం వేయగలవు:. రాజ్యాంగంలో కులభేదం లేదన్నారు కదా, కావలిస్తే కోర్టుకుపోండి అని సమాధానపరచి, సమాధానపడే వాళ్లు ఉన్నారు. వాళ్ళు మళ్లీశాస్తాలు పట్టుకుంటారు. కులాచారాలు ఆచరిస్తారు, అంతటితో ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో కులం ఎందుకు పోవాలో, ఎలా పోవాలో, ఏంచేయాలో, ఎంత మంది కలిసి చేస్తారో తేల్చుకోవాలి.

దళిత ప్రస్థానం 19

కుల నిర్మూలనలో ఈ క్రింది అంశాలు పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.

1 మతంలో రావలసిన మార్పులు, 2. శాస్త్రాల అనావశ్యకత? 3, సంస్కృతిలో మార్పు. 4 మానసిక విష్టవం, 5. వర్ణాంతర వివాహాలు, 6. కులనిషేధశాసనాలు, 7. సాధికార సంస్కరణ, 8. కులనిర్మూలనకు (ప్రోత్సాహాలు, 9. మోడియా ద్వారా (ప్రచారాలు

-అపనా। అకకప్రాల- 6. అస్పృశ్యత ఆర్య్భసంస్కృతికి అరిష్టం

ఆర్య సంస్కృతిని పరిరక్షించటానికి, వృద్ది పరచటానికి కంకణం గట్టుకొన్నవారు వసిష్ట వాల్మీకి వ్యాసాది ఆది బుషివరేణ్యులు వారేర్చరచిన మార్గాల ననుసరించి, సంఘమున సంస్కృతీ ధర్మ సంరక్షకులుగా చెల్టుబడిడైైన వారు బ్రాహ్మణులు. (క్రమక్రమంగా ద్విజులు త్యాగజీవనులై యుండుటకు బదులు భోగజీవనులు కాబొచ్చిరి, జ్ఞాన వంతులగుటకు మారుగా ధనవంతులు కాజొచ్చిరి. పరార్థపరులగుటకు బదులుగా స్వార్ధపరులైరి. వివేక వైరాగ్య విజ్ఞాన స్వాధ్యయనాదులు వదలి ధనకనక వస్తువాహన సంపాదనలో మునిగిపోయిరి. ప్రజల బలహీనతను, అజ్ఞానాన్ని. అంధ విశ్వాసాలను ఆసరాగా తీసికొని, స్వర్ణనరకాదులు, పుణ్యపాపాలు సృజించి, కామ్యకర్మములు ధర్మము పేరిట ప్రవేశపెట్టి దోచుకొన జూచిరి, విగ్రహారాధనలోను, యజ్ఞయాగాదులలోను పశుపక్ష్యాది హింసల ప్రవేళపెట్టిరి. పూజాపురస్కారాలు వికృతరూపం దాల్బటం, వ్రతాలు (క్రతువులు వ(క్రరూవం చెందటం, (బ్రాహ్మాణాధిక్యం విబృంభించి పోవటం బుద్ధిమంతులకు, హేతువాదులకు, తార్కికులకు భరింపరానివయ్యెను. బ్రాహ్మణుల యందుంచిన పూజ్యభావం, పవిత్ర విశ్వాసం వారి స్వార్థపరత్వము వలన అహంకార భూయిస్టతవలన వమ్మైపోయినవి. మనుజులకు మతంలో మార్చవసరమైంది. (బ్రతుకులో స్వతంత్రత అవసరమైంది. సంఘములో సంస్కరణ అవసరమైంది. అయ్యవసరముననే అహింసామూర్తి బుద్దుడవతరించెను. మహావిష్టవకారులలో మతంగుడు తొలి విష్ణవకారుడైతే, గౌతముడు మలి విష్టవకారు డనవచ్చును. వేదములపౌరుషేయములు కావనిపలికి, ద్దైవంయొక్క అస్తినాస్తుల బోలికిపోక, యజ్ఞయాగాదుల నిరసించి, కులమతతత్వాన్ని కూల ద్రోసి, దుఃఖ మూలమును కనుగొని, తన్నివారణోపాయములను, అష్టాంగమార్గమును, పంచళీలను, పూర్ణానంద(ప్రదమైన పరినిర్వాణపథమును జూపి, భారతదేశ మంతటను బౌద్ధమత ప్రచారం గావించెను బుద్ధభగవానుడు. అదే విధముగా

20 దళిత ప్రస్థానం అనేక అవైదికమతాలు (బ్రాహ్మాణ్యము నెదుర్కొంటూ బయల్వెడలినవి. ఆ పిదప అవైదికమతముల రూపుమాపి, సనాతనమతమును స్టిరపరచుటకు, హిందూమతము నుద్దరించి అద్వైత సిద్ధాంతమును స్థాపించుటకు, అనార్య వాదముల ఖండించి ఆర్ష సంస్కృతిని నిలబెట్టుటకు కేరళరాష్టమున శంకరాచార్యులు జన్మించారు. శంకరాచార్యు డద్వితీయ మేధాశక్తితో బౌద్ద, జైన, కాపాలిక, కర్మ సిద్దాంత కోవిదుల నోడించి, అద్వైత సిద్ధాంతమును ప్రతిష్టించెను. అప్పటికే చీలికలై, వెజ్తితలలు వేసి మూలసత్తాను జూపించలేకున్న బౌద్దము దెబ్బతిని, దేశమున క్షీణించి పోయినది. అందుచే పూర్వీక హైందవము మరల శక్తిని పెంపొందించుకొని బాగా వ్యాప్తము కాజొచ్చెను. శంకరులనేక (గ్రంధములు, భాష్యములు వ్రాసి, అద్వైతమత విశేష 'ప్రచారమునకై దేశమున నాల్లుదిక్కులలోను నాల్లుమరములు స్టాపించి, తన శిష్యులనట పీరాధిపతుల జేసెను. ఆయన ఆది శంకరుడనియు, జగద్గురు శంకారాచార్యుడనియు జగత్రసిద్దికక్కెను. మరాధిపతులుగానైన అయన శిష్య ప్రశిష్యులు కూడా జగద్గురువులు శంకరాచార్యులు అనే సంప్రదాయ బిరుదములతోనే వ్యవహరించబడుచున్నారు. పిదప దక్షిణమున నట్లే రామానుజ మధ్వాచార్యులు తమ తమ విశిష్టాద్వైత, ద్వైత సిద్దాంతముల స్థాపించి, హిందూమత (ప్రచారము విరివిగా జేసిరి. ఆ యాచార్యులే, ఆ జగద్ల్గురువులే హిందూ మతోద్దారకులనియు, హిందూమత రక్షకులనియు, హిందూమతాధికారులనియు (ప్రజాభిప్రాయ మేర్చడినది. హిందువులనబరగువారు సర్వసామాన్యముగా ఆ యాచార్యుల (ప్రచారసిద్దాంతములే దైవానుగహమున కాధారభూతములని విశ్వసించుటయు పరిపాటియైనది, ఆదిశంకరాచార్యులవారు అర్వైతమత సిద్ధాంతమును బహుళప్రచార మొనర్చిరే కాని, దేశమున జన్మతో నేర్పడిన వర్ణవిభజన వైపు తగురీతిని తనదృష్టి సారించలేదు. హిందూ మతస్థులుగనే పరిగణింపబడుచు, సవర్జులవలెనే సాం(ప్రదాయికంగా హిందూదేవతలనే యారాధించుచు, అస్పృళ్యులుగ, సంఘబాహ్యులుగా దేశమంతట వ్యాపించియున్న హరిజనుల స్థితిగతులపై ఆచార్యుల దివ్య దృష్టి పడలేదు. కులకక్షలతో కుమిలిపోవుచు, అస్తవ్యస్తముగానున్న సమాజ పరిస్థితులను సంస్కరింప బూనుకొనలేదు. పైగా, కేవలం సాంప్రదాయిక 'బ్రాహ్మణాధిక్యమును సమర్థించుచు భాష్యములు (వ్రాసిరి. (స్త్రీ ఛూద్రాదులకు వేదం చదివే అర్హతలేదని వాదించిరి. కర్మలోనే గాక, జన్మలోను, తత్త్యజ్ఞానార్హనలోను వర్షవిభేదాన్ని ఇనుమడింపజేసిరి. సామరస్యముకంటే సంఘ విభజనకే

దళిత ప్రస్థానం 21 దారితీసిరి. ఇక అస్పృశ్యుల సంగతి వేరే చెప్పనక్కరలేదు. చిరస్థాయిగా వారంటరాని వారుగనే యుండునట్టు, సంఘమునకు వెలియై పోవునట్టు, వేదవిజ్ఞానమును, సంప్రదాయాన్ని స్టిరపరచిన వారి ధీశక్తిని, శా(స్తాధికారాన్ని వేరే ప్రశంసించ నవసరములేదు. కాటికాపరులకు కూడా పేరుగన్న కాశీలో ఆదిళంకరాచార్యునకు ఒక మహాచండాలుని హితోపదేశమైన పిదప కూడ దేశవ్యాస్తముగా నున్న చండాలురను హిందూసంఘమున సర్వజనీనమైన సమస్టాయిలో చేర్చుకానుటగాని, కోట్టాది హిందువులను సహితము అంటరానివాడగా నుంచట హిందూమతమునకు కళంకమనిగాని నిర్మాణాత్మకముగా (గ్రహించినట్టులేరు. “విద్యావినయసంపన్నే, బ్రాహ్మణేగవిహస్తిని శునివైవ శృపాకేచ, పండితాస్సమదర్శినః" అనే హ్ఫోకాలు ఎన్ని ఉన్నప్పటికి, ఎన్ని భాష్యములు (వ్రాసినప్పటికి అఆచరణలేని ఆధ్యాత్మికము మేలుకన్న హానినెక్కుడు జేయును. అద్వైెతమత సిద్దాంత ప్రచారుకుడైనా, షణ్మత స్టాపనాచార్యుడైనా “అపశూద్రాధికరణాది” సూత్రభాష్యములతో వైదికముతమున కెనలేని హానిచేసిన వాడయ్యాడు శంకరాచార్యుడు. అందుచేతనే "చెప్పేది అద్వైతము, చేసేది అస్పృశ్యత” అనే “గోరా” వాక్యం కళ్ళకు కట్టినట్టు గన్చట్టు చున్నది.

శ్రీరామానుజాచార్యులు మాత్రం అస్పృళ్యతను గణించక, భక్తులెల్లరకు తన సిద్దాంతమున సమానార్హతలు కలుగజేసినట్లు తార్కాణము లున్నవి. కొని ఆ సంస్కరణ బీజములు హిందూ సమాజమునగాని, రామానుజానుయాయులలో గొని సువ్యాప్తము కాలేదు. ఆదిశంకరు లేర్పాటు చేసిన నలుగురాచార్యులతో పాటు కంచి కామకోటి పీరాధిపతి కలిసి ఐదుగురాచార్యులైరి. శంకర సంప్రదాయములో స్వతంత్ర పీఠాల నధిష్టించిన ఆచార్యు లింకెందరో గలరు. వారేగాక శంకరులు ప్రవేశపెట్టిన సన్యాస సంప్రదాయం ఫక్కీలో సర్వసంగ పరిత్యాగులైన సాధుసన్యాసు లెందరో తయారగుచున్నారు. వారందరూ హిందూమత విస్తార బాధ్యతను, విశిష్టవేద విజ్ఞానవికాసమును, అర్హ సంస్కృతీ సంరక్షణను తమ భుజస్కంధాలపై వేసికొని పాటు పడుచున్నారు. ఐతే వారెల్లరు, హిందువులైన హరిజనులకు చేయుచున్న ఉపకారమేమిటో ఆలోచించండి, - భారతదేశం “సెక్యులర్‌ స్టేటు” కానటంనలన హిందూమతం పతన మౌతున్నదని ప్రకంపిస్తున్నారు కొందరు (ప్రముఖులు. కొని హిందువులే హిందువులను హీనంగా, చూడటంవలన హిందూమతం పతనమౌతున్నదని గుర్తించకపోవటం విచారకరం. తము బలవంతముతోపాటు హిందూమతములోని బలహీనతను కూడ ఉపయోగించుకొని గంధభాల జయా ను ఖా చా గి ఖ్‌. లా "శ్‌ న భట్ల ల్‌ న

22 దళిత ప్రస్థానం మహమ్మదీయులు మత విజృంభణ చేసారు. అంగ్రేయుల పాలనతోపాటు హైందవ అనైకమత్యాన్ని, అంటరానితనాన్ని ఆసరాగా తీసికొని (కైస్త్రవమతం విస్తరించింది. అస్పృళ్యులనేకులీ అన్యమతాల ఆహ్వానాన్ని అందుకున్నారు. తమ ఇంటిని చక్కబెట్టుకొని త్తామల్లరొకటై తదితరమతాల తాకిడికి తట్టుకోవాలి హిందువులు. మరోప్రక్క తాము కల్పించిన అంటరానితనమనే కల్మషాన్ని తామే కడిగి వేసుకోవాలి. లేనిచో అస్పృశ్యత అనే క్షయవ్యాధి హిందూసమాజశక్తినే లోలోన క్షీణింపజేసే ప్రమాదం ఉంది. ఇది గుర్తించి బాగ మనసుపెట్టి అరిష్టాన్ని తొలగించుకోవాలి. -అహమో। అడడకోప్రైల- జాని ... 6. అస్పృశ్యతా నిర్మూలన ఆచార్యుల కర్తవ్యం అస్పృశ్యతను పాటించడం శిక్షార్హమని రాజ్యాంగము శాసించినా గూడ హిందూ ధర్మశాస్త్రాల ప్రకారం అస్పృశ్యత పాటించే హక్కుకలదని కొందరాచార్యులు వక్కాణిచటం దురదృష్టకరం. గురువులని, ఆచార్యులని, మహాత్ములని, నాయకులని చెప్పుకొనే ప్రతివారికి ఆదర్శప్రాయముగా నుండ వలసిన బాధ్యత యున్నదిగదా! ళ్ళ యద్యదాచరతి శ్రేష్టం తత్త దేవేతరోజన: | సనయ'త్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే॥ అను (ప్రమాణం చూపారుకదా! ఉత్తముడేది చేయునో ఇతరులును అదేచేయుదురు. అని దాని భావం. గొప్ప ఆదర్శం చూపించడం వల్ల తదాచరణతో ప్రజలు (ప్రభుత్వము విశేషఫలితాలు పొందగలరు. అలా ఆచార్యులే అస్పృళ్యతానినారణకై ముందుకు రావడం మంచింది. మత గురువు లనిపించుకొనేవారు ముఖ్యముగా, మతోద్దరణకు పూనుకోవాలి. అంటరాని తనం మంట గలుపనంతవరకు హైందవ మతమునకు పతనము తప్పదని గుర్తించాలి. ఈ మతమాలిన్యమును కడిగివేయాలంటే మనిషిని కులముపేరుతో వ్యవహరించరాదు. కులానికి ప్రాధాన్యత ఏమాత్రం వెలయించ రాదు. జన్మతో ఏమాత్రం వర్ణాన్ని నిర్ణయించ రాదు, అంటే సాంప్రదాయకంగా వచ్చుచున్న వర్షవివక్షతను కులం గుర్తింపును రద్దుచేయాలి. సరే, ఆదిలో ఏర్పాటయిన విధంగా, అనగా వేదానుసారంగా గుణకర్మ విభాగాన్ననుసరించి వర్షవ్యవస్థ్రను పునర్నిర్మాణము చేయవచ్చా? ఆధునాతన యం(త్ర యుగములో, పృథ్వీ చంద్రమండలములకు రాకపోకల సంబంధమేర్ప్చడుచున్న

దళిత ప్రష్టానం 23 విజ్ఞానయుగములో అది అసంభవము. నవ సమసమాజ నిర్మాణమున కర్రులు జాచుచున్న మనుజులను వర్షవిభాగముతో బంధించుట వెజ్డీతనము కాగలదు. కనుక వర్షరహిత సమాజమును, కులాతీత సంఘాన్ని తయారుచేయుట తక్షణ కర్తవ్యం.

హరిజనులు హైందవ మతమువారే కాబట్టీ హిందూమతాచార్యులు వారి నాదరించాలి. నవర్ష హిందూ వర్శములో వారు కలసి పోయేట్టు చూడాలి. హిందూమతమునుండి వారు వేరైసోకుండా చూడవలసినబాధ్యత ఆచార్యులవారు వహించాలి. అంటే కుల వర్ణ వర్గ గురుత్వ పరిధుల అధిగమించాలి. సంకుచిత సమాజాన్ని పరిష్కరించి విశాల (ప్రాతిపదిక కవకాశమోయాలి. అందరూ, హైందవులందరూ, కాదు భారతీయులందరూ ఒకే జాతి అనేరీతికి దారితీయాలి. అస్పృళ్యత, సంకుచిత ఆచారవ్యవహారాలు, సాంప్రదాయిక విధి నిషేధాలు, స్వేచ్చావకాశాల కడ్డుపడే నిర్హేతుక సాంఘిక నియమాలూ మొత్తం మారాలి. వసుదైక కుటుంబసూత్రం శాస్త్రంలోనే కొక సంవుములో సాక్షాత్కరించాలి. మఖైక్యత కోరే ఆచార్యులందుకనుగుణంగా 'ప్రబోధించాలి. మూల శా(స్తాధారాలను నవ యువలోకానుభవాన్ని ప్రగతిశీలప్రజా 'ప్రకాంక్షను సమన్వయ పరచాలి. విశ్వజనీన పంథాను సూచించాలి. ఇంతకాలం అస్పృశ్యులను దూరం చేసిన ఆచార్యులు ఇపుడు అస్పృశ్యతను దూరం చెయ్యాలి. అప్పుడే ఆచార్యులు మతాన్ని పరిరక్షించిన వారై నూతన సమాజనిర్మాణానికి దోహద కారులగుదురు.

ఆధునిక కాలంలో సమాజాన్ని సంస్కరించేపని దేశంలో సన్బ్యాసులు కొందరు చేపట్టారు. కేరళలో నారాయణ గురు అద్వైతవాది. ఒకేమతం, ఒకేజాతి, ఒకే దేవుడన్న సూత్రం ప్రచారం చేశారు. అంటరానితనం పోగొట్టటానికి పాటు పడ్డారు. శూద్రులకు పంచములకు పాఠశాలలు నెలకొల్పారు. మానవులందరూ సమానులని ఆదరించి చూపారు. అలాగే ఆంధ్రదేశంలో శ్రీ మలయాళస్వామి కులాతీతంగా వ్యవహరించి, సంస్కృత విద్యావ్యాప్తికి, ఆధ్యాత్మిక సామాజిక సమత్వానికి బాటలు వేశారు. ఆ విధంగా ధర్మ నిర్వచనం చేశారు. వారు ఒక పరిధిలో సమసమాజ నిర్మాణానికి తోడ్పడ్డారు. జగద్దురువులు కూడ అదే బాటలో నడవడం ఈ రోజుల్లో ఇంకా ముందుకు పోవడం గొప్ప ఆదర్శం కాగలదు.

-అహయాః అహక్రూల-

24 దళిత ప్రస్తానం ₹. అంటరానితనం మానసిక జాడ్యం

“దిక్కులేని వారికి దేవుడే దిక్క"”ని చెప్పినట్టు ఆ సేతు శీతాచల పర్వంతం (గ్రామగ్రామాన వ్యాపించి, సాంప్రదాయకంగా, అంటరాని వారనబడే వివిధ కులాల వారందరికి “హరిజనులు” అని నూత్ననామ కరణం జేసాడు గాంధీ మహాత్ముడు. హరిజనులని పేరిడినంత మాత్రాన అంటరానితం పోలేదు గాని, అనేక నామములతో నున్న వారికి ఒకే నామంతో వ్యవహరించుటకు, వారందరు కూడ హిందువులేనని చెల్లుబడి యగుటకు, హైందవ దేవుడే ఆంటరాని వారికి కూడ దేవుడని తెలియబడుటకు సౌకర్య మేర్చడింది. కాని “హరిజన” పదము అంటరానితనానికి పర్యాయపదంగా తయారయింది. దేవునికి అంటరాని తనమున్నదా? లేదు. మరిదేవుని భక్తుల కెందుకు? దేవునిబిడ్డల. కెందుకు? హరి బహిష్కారాలు పాటిస్తాడా? మరి, హరిని పూజించే వారెందుకు పాటిస్తారు? భగవంతుని గుణవంతునిగా భావించి, వాని గుణగానం భజన పూజ చేయుటలో అర్థమేమిటి? మన దుర్గుణాలను తొలగించుకొని, వాని సుగుణాల నలవరుచుకొనవలయును గదా! వానికిలేని విభేదం మనం వరించుటెందుకు? మైల పడిపోయేవాడు భగవంతుడెలా అవుతాడు? పోనీ, భగవంతునికి పట్టిన మైలను పూజారులు పోగొట్టగలరా? లేక పూజారులకు పట్టిన మైలను భగవంతుడు పోగొట్టాలా? ఇంతకూ మైలపట్టేది విగ్రహములో నున్న భగవంతునికా లేక భగవంతునిలో నున్న వి(గ్రహానికా? విగ్రహములోని విరాట్‌పురుషునికా, విరాట్‌ పురుషునిలో నున్న వి[గ్రహానికా? దేవునికి మైల అంటదు, రాతికి మైలలేదు. రాతికి మైల అంటితే రాయి దేవుడని ఆరాధించటం ఎంతదండగో, దేవుడు రాయి అని పూజించడం అంత మూర్థశ్వం కాగలదు. అసలు “నిత్య శుద్ధ, బుద్ధ, ముక్తస్వరూపుడైన” సర్వేశ్చరునికి (లేక సర్వాత్మకు) మైలపట్టడ మేమిటి? అందరిలోను, అన్నిటిలోను ఆయాత్మయే యున్నదనిగదా చెప్తున్నారు. మనిషిని మనిషి ముట్టుకుంటేనే మైల అయితే, నిజానికి మనిషన్న (ప్రతివాడు నఖశిఖపర్యంతము మైలతో మూర్తీభవించిన వాడేగదా? నిత్యశుద్ది కార్యక్రమం లేకపోతే మానవుడు తనకు తానే అసహ్యమౌతాడు! మైలతిత్తిలోబడ్డి, 'మైలలోబుట్టి, మైలలో పెరిగి, మైలతో (బ్రతుకుతున్న మనలో భాగమైపోయిన మొదటిమైల సంగతేమిటి? మైల అనుకుంటే అది అందరికి ఒకేతీరుగ వర్తించాలిగదా? ఇంక ముట్టరాదని,చూడరాదని, కూడియుండరాదని నియమించే నిషేధాలేమిటి? వీటికి అర్థం పర్ధం ఉందా? ఇవి

దళిత ప్రస్థానం 25 'హేతుబద్ధములేనా! భగవ్రీతికరములేనా? మతోచితములా? మానవతా లక్షణాలా! పురోభివృద్ధి కారకాలా? నాగరికతా చిహ్నాలా? ఈ మాత్రం ఇంగిత జ్ఞానం వలదా? యోచించండి, బాగా ఆలోచించండి! ఎంత ఆలోచించినా వివేకానందుడు చెప్పిన సమాధానమే సబబైనదని తోస్తుంది. అంటరానితనమనేది ఒక మానసికజాడ్యం. మతం మడిబట్టలకు పట్టిపోవుటయే దీనికి కారణం ! మతం వంటింటిలో ప్రవేశించటమే దీనికి మూలం! మతం పూజాగ్భహంలో బంధింపబడటమే దీనికి హేతువు! మతం బొట్టులో, జుట్టులో, కట్టులో, జందెంలో చేరిసోవటమే దీనికి కారణం! ఎక్కడికక్కడ కుంచించుకు పోవటమే దీనికి మూలం! ఈ వ్యాధి ఉన్నంతవరకు హైందవునికి ఆరోగ్యంలేదు, ఈ జాడ్యమున్నంతవరకు హిందూమతానికి పురోగతిలేదు, ఈ రుగ్మత ఉన్నంతదనుక భారత భూమికే భవిష్యత్తులేదు. మతంపేరిట వృద్దిజెందిన యీ రోగం క్షయవ్యాధికన్నా భయంకరమైనది. కుష్టురోగంకన్నా నికృష్ణమైనది. ఇంతటితోనైనా తేరుకొనకపోతే హిందూమతానికి క్షీణత తప్పుదు; దీనికి తిరుగులేదు. -అాపమొః అహకప్రైల- 8. అంబేడ్కరిజం పుట్టిన ప్రతివానికి (బ్రతికే హక్కువుంది. ఆ (బ్రతకడం ఉన్న పరిస్తితుల్లో ఉత్తమంగా ఉండాలి. ఆ ఉండడం అనేది చుట్టూ ఉన్న అందరికి అందుబాటులో ఉండాలి. ఆ అందుబాటులో ఉండడమనేది దా నంతటికది రాదు. నలుగురూ కలిసి చేసుకోవాలి. ఆ నలుగురు కలిసి చేసుకోవడమనేదే (ప్రజాస్వామ్యం. దాని ద్వారా ఒక సమత్వం సిద్దిస్తుంది. అదే అంబేడ్కరిజం. పనిచేసే హక్కు ప్రతివానికి ఉంది. పనిచేయడం (బ్రతుకుదెరువు నిమిత్తం. బ్రతుకుదెరువుకోరే ప్రతివాడూ పని చేయాలి. పనులు పలురకాలుండవచ్చు. ప్రతి పనీ అందరూ చేయాలని లేదు. ఒకే పని ఒకరే చేయాలనీ లేదు. వారి వారి అభిరుచి, సామర్థ్యం, అవసరం బట్టి పనిని ఎంచుకొనే అవకాశం కూడ ఉండాలి. పనిని బట్టి అవసరమైన గుర్తింపు నిమిత్తం పనివర్గం ఏర్పడవచ్చుగాని, దానికి అంతకు మించిన ప్రత్యేక గుర్తింపులు, శాశ్ళతత్వం, వంశపారంపర్యం పనికి రావు. అంతకు మించిన అదనపు వర్గంతో కూడ పనిలేదు. అదనపువర్లాలు తొలిగించుకోవడం కూడ అవసరం. కాబట్టి పుట్టిన ప్రతివాడు పని చేసి బ్రతకడ మనేది (ప్రాథమిక బాధ్యత. ఈ బాధ్యతను

26 దళిత ప్రస్థానం గుర్తించడంలో ఒక "స్వేచ్చ వుంది, ఒక అవసరం వుంది. అదే అంబేడ్కరిజం. మనిషి ఒక్కడే ఏ ఇతర సంబంధాలూ లేకుండా ఉండగలిగితే ఇతర నిబంధనాలతో పనిలేదు. అయితే మనిషి జీవిస్తున్నాడంటే, సంబంధపడి ఉన్నాడని అర్థం. సంబంధమే జీవితం. సంబంధమనే అద్దంలో తనను తాను చూసుకొంటూ, సరిజేసుకొంటూ ఉండాలి. ఆ సంబంధం సమాజం కావచ్చు, ప్రకృతి కావచ్చు. సంబంధంలో ఇతర నిబంధనలు వచ్చి చేరతాయి. కనుక మనిషి తన మనుగడ కొరకూ, అదేరీతిలో సాగే ఇతర సంబంధీకుల మనుగడ కొరకూ కొన్ని సాముదాయక నిబంధనలకు గురి కావలసి యున్నాడు. వాటిని సమష్టి నియమాలు లేక సామాజిక నియమాలు అనవచ్చును. ఈ నియమాలు కార్యక్షేత్రాన్ని బట్టీ ఉంటాయి. కొన్ని (ప్రాథమికమైన నియమాలుకావచ్చు. కొన్ని (ప్రత్యేకమైన నియమాలుకావచ్చు. ఆ నియమ నిబంధనలు నీతిపేర, ధర్మంపేర చలామణి అవుతుంటాయి. వాటిని నలువురు కలిసి, నలువురి క్షేమం నిమిత్తం నలువురు పాటించునట్టు ఏర్పరచుకోవడం సహజంగ సహేతుకంగా ఉంటుంది. ఆ ఏర్పాటు చేసుకోవడంలో ఒక సాదర, సోదర, అనురాగభావన ఉంటుంది. అదే సౌభ్రాత్రం. ఆ సౌభ్రాత్ర భావనా ప్రసారమే అంబేద్కరిజం. సమత, స్వేచ్చ, సొభ్రాత్రం మున్నగు మానవ సహజలక్షణాలకు ప్రాణప్రదమైనది అంబేడ్కరిజం. వాటిని నిలుప్పుకోడానికి, చేస (ప్రయత్నమే అంబేద్కరిజం. ఆ ప్రయత్నం విద్యాపరంగా ఉండొచ్చు, ఉద్యమ పరంగా ఉండొచ్చు, రాజ్యాంగ పరంగా ఉండొచ్చు, అన్నీ కలిసి ఉండొచ్చు. ఏదైనా వ్యక్తిలో నుండి బయల్వెడలుట ప్రథానం. అదే అంబేద్కరిజం. భౌతికంగా విషయాలు అన్యాయంగా కన్పడుతున్నాయి. వాటి (ప్రభావం "హెచ్చుగా ఉంది. తక్షణం రియాక్షన్‌ ఉంది. ఆ రియాక్షనే స్థూలంగా అంబేద్కరిజం అనిపించు కుంటోంది. అదికాదు, అది చాలదు. దాని వెనుక నున్న వేదనానుభూతి పని చేయాలి. ఆ వేదన నుండి తప్పించుకుపోవాలనడం అర్ధవంతంకాదు. అది హృదయస్పందన నివ్వాలి. దానికి మేథోస్పందన తోడవ్వాలి. అది దానంతటికది (క్రియాత్మకం, గుణాత్మకం కావాలి. అది ఒక రూపం ద్యారా, ఒక గణితం ద్యారా | అప్పటికప్పుడు ప్రదర్శించలేం. కాని అది గొప్పదుర్గానికి పునాది వేస్తుంది. దుర్గాన్ని నిర్మిస్తుంది. అలా ఉత్పరిణామం చెందిందే అంబేడ్కరిజం. దీనికి బహిర్గత అవేశ శక్తి కన్నా అంతర్గత అవేశశక్తి ప్రధానం. ఈ విధంగా అంబేడ్కరిజాన్ని అర్ధం చేసుకోడానికి

దళిత ప్రస్థానం 27 నాందీ (వ్రస్తావనన చేయాలి. ఇక అంబేడ్కరిజం రసార్షంగా నిరపార్హకరంగా నిర్మాణాత్మకంగా ఆవిష్కరణ చెందుతుంది.

అంబేడ్కరిజానికి ఆయువుపట్టు అనుభూతిలోను, సమాజాధ్యయనంలోను ఉంది. అధ్యయనం ఆందోళన కల్గిస్తుంది. అసంతృప్తిని పెంచుతుంది. అలజడి నుంచే ఆసక్తి పుట్టాలి. ఆ యాసక్తి బాధ్యతను గుర్తింపటేస్తుంది. దానిపై మనసును నిలుపుతుంది. కార్యోద్యుక్తుడు కావడానికి గాని, ఉద్యమించడానికి గాని ఆ యాసక్తే రూపాంతరం చెందుతుంది. బయటి ప్రేరణలు ప్రక్కదారి పట్టిస్తాయి. అపుడది సకార అంబేడ్కరిజంకాదు, నకార అంబేడ్కరిజం అవుతుంది. అంబేడ్కరిజాన్ని నిజంగా అవగతం చేసుకోవాలంటే, అంబేడ్కర్‌ అవగాహానలోని పునాదిని తాకాలి. మనం పునాదిని వదలి, ఉపరితల నిర్మాణం వైపు పరుగెత్తుతున్నాం. నిజమైన అంబేడ్కరిజం ఆందడం లేదు. ఈ నేపధ్యంలో ఆర్థిక రాజకీయ రంగాలలోకి (ప్రవేశించాలి. మనసుతో ముడిపడి యున్న మత (ప్రమేయం సాక్షాత్కరిస్తుంది. దాన్ని సరిచేసుకోవాలి. ఆంబేడ్కర్‌ దాన్ని ప్రక్కకు నెట్టలేదు. సరైన మార్గం వేసుకున్నాడు. అదే ధమ్మ(ధర్మ) మార్గం. ఇక వివరాలు అవే ముందుకొస్తాయి చూడండి.

-అపుయవాః అడడప్రాల- 9. అధునాతన సాంస్కృతిక విప్లవం అంబేడ్కరిజం

అంబేడ్కరిజాన్ని భారతీయ సాంస్కృతిక నేపథ్యంలో అవగాహన జేసుకోవడం అవసరం. మన దృష్టి పరిధిని విశాలపరుచుకొని దాన్ని పరిశీలించడంలో అంబేడ్కరిజం యొక్క బొన్నత్యం, విసృృతత్త్యం, గాంభీర్యం బోధ పడగలవు. సంకుచిత దృష్టితో చూచేవానికి సంకుచితత్వమే ఎదురౌతుంది. సంస్కృతిగా చెప్పబడే నిల్వసరుకనే సంపప్రదాయన్ని పూర్తిగా తొలగించి జీవితాలకు వినూత్న బాటలు వేయడం సాంస్కృతిక విష్ణవం. సాంస్కృతిక విప్లవానికి సారథ్యం వహించి, దాన్ని సమాజపరం చేసిన మహా పురుషులిద్దరున్నారు. ఒకరు గౌతమ బుద్దుడు, రెండోవారు డాక్టర్‌ బి. ఆర్‌. అంబేడ్కర్‌.

అంబేడ్కరుని కొత్తకోణంలో చూడాలి. ఈ (క్రింది అంశాలు అందుకు తోడ్పడతాయి.

(1). మానవుడు-మనీషి (2). మతవిష్టవం (3), హేతుబద్ధం (4). బౌద్ధధర్మం (5). కులరాహిత్యం (6). పరవిమర్శకు బదులు ఆత్మవిమర్శ (7). మార్పును ఇతరులలో

28 దళిత ప్రస్థానం 'పేేపించడం. భారతీయ సంస్కృతికి పురాతనమైన చరిత్ర వుంది. చరిత్ర నిరూపణకు ఆధారం సాహిత్యం లేక వాజ్మయం. భారత దేశంలో వేదాలు పురాతనమైనవి. అవి సనాతనమైనవి. వేద వాజ్మయం ద్వారా ఆదిమ సంస్కృతిని గూర్చి తెలుసుకోవచ్చు. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, పురాణాలు, స్మృతులు, ఇతిహాసాలు, ప్రబంధాలు, కావ్యాలు- ఇదీ భారతీయ వాజ్మయంలో వెలసిన క్రమ సాహిత్యం. సాహిత్యంలో మార్పు వచ్చింది. తాత్విక విషయాల్లో మార్పు వచ్చింది. వ్యవస్థలో మార్పు వచ్చింది. జనజీవనంలో మార్పు వచ్చింది. మానసికంగా స్వచ్చందమైన మార్పురాలేదు. మార్పు మానవవికాసానికి గుర్తు. జీవితం చలనళీలమైైంది. కాబట్టి మార్చు గతి తార్కికంగా ఉండవలనిన అవసరమేర్చడింది. భారత సామాజిక చరిత్రలో ప్రధానంగా రెండు అంశాలు క్రమబద్దమై, ఘనీభవించి, స్థిరపడి పోయాయి. ఒకటి వర్ష విభేదం, రెండోది మతం. ఇవి సామాజిక జీవనంలో అంతర్భాగాలేగాక్క సమాజాన్ని శాసించేవిగా తయారు చేయబడ్డాయి. ససేమిరా మార్పుకు అంగీకరించని స్థితికి ఎదిగాయి. వాటిలో కొద్ది కొద్ది సంస్కరణలు, మార్పులు-చేర్పులు జరిగాయి గాని, వాటికి తగినంత గతితార్కికత లేకపోయింది. సమూలమైన మార్పు కష్టసాధ్యమయింది. అలాంటి పరిస్తితుల్లో సంస్కరణ సరిపోక, విష్ణవం కావలసి వచ్చింది. అదే రాడికల్‌ ఛేంజి. దాన్నికొని తెచ్చిన మొదటి విప్లవకారుడు బుద్దుడు. 2500 సంవత్సరాల (క్రితం ఆచరణాత శ్రకంగా పునాదులు వేశాడు. వేదవాజ్మయం ప్రకారం మన ప్రాచీన సంస్కృతికి 5000 సంవత్సరాలుంటే, ఇంచుమించు సగంకాలం గతించినాక బుద్దునితో విష్ణవం మొదలయింది. కులాలు అహేతుకమైనవనీ, అసమంజసమైనవనీ, అసంగతాలనీ వాటిని బుద్దుడు తన దృష్టినుంచి తుడిచివేశాడు. విభేదాలు తొలగించాడు. తన భిక్షుసంఘంలో అన్ని కులాల వారికీ, ఎలాంటి వ్యత్యాసం లేకుండా అవకాశమిచ్చాడు, అందరినీ చేర్చుకున్నాడు. కులరహిత సమాజానికి నాందీ ప్రస్తావన జేశాడు. అడుగు వర్గాలవారిని, స్త్రీలను అర్హులుగా, నాయకులుగా తీర్చిదిద్దాడు. బడుగు వర్గాల నాయకత్వానికి బాట వేశాడు. రెండోది మతమౌఢ్యం. మతానికి విశ్వాసం పట్టుగొమ్మ. ఆదిలో ప్రకృతి శక్తుల్ని అతీతళశక్తులుగా భావించి నమ్మేవారు. తర్వాత ప్రకృతి శక్తులకు మించి, ఏదో అతీతశక్తి

దళిత ప్రస్థానం 29 వుందని నమ్మేవారు. (క్రమంగా వేదాలను అంగీకరించి సమ్మేవారిని అస్తిీకులనే వారు. వారు వేదం మానవతీత శక్తి నుండి ఆవిర్భవించిందనీ, కనుక అపౌరుషేయమనీ, దోషరహితమనీ నమ్మేవారు. వేదాల మూలంగా దేవతల నారాధించడం, యజ్ఞ యాగాదులు చేయడం (ప్రబలింది. వేదాంతాలయిన ఉవనిషత్తుల కాలానికి ఆత్మ-పరమాత్మల యందు నమ్మకం స్థిరపడింది. విశ్వాసమంటే తెలియని దాన్ని తెలిసినట్టుగా నమ్మిసాధనచేయడం. విశ్వాసం అంధానుకరణ. అందుచే విశ్వాసం అంధ విశ్వాసం కావడానికి అట్టే సమయం పట్టదు. అది అనుల్లంఘనీయమైన పరిణామం. అంధ విశ్వాసం వల్ల మౌఢ్యం 'పెల్టుబుకుతుంది.

మతం ద్యారా విశ్వాసం - అంధ విశ్వాసం-మౌఢ్యం-స్వార్థం- విభేదం-ఈ క్రమంలో భారత సమాజం సంక్షుభితమై వుంది. దేవతలు-యజ్ఞం - యాగం - స్వర్గం

• నరకం - పశు బలి -హింస = అవతారం - పునర్జన్మ - శాశ్చతాత్మ - సర్సకారకుడయిన పరమాత్మ మున్నగునవి అన్నీ ఆంధ విశ్వాసం నుండి రూపుదిద్దు కొన్నవే. వాటన్నిటిని ఒక్క పెట్టున తుడిచి పెట్టిన మొదటి విష్ణవకారుడు బుద్దుడు. ఉత్తమ సామాజిక - వ్యక్తిగత జీవితానికి ధర్మం - శీలం - ప్రజ్ఞ - మైత్రి అత్యావశ్యకములని చూపించినవాడు బుద్దుడు. మనిషికి విలువనిచ్చి, దుఃఖ నిర్మూలనం జూవీ, మానవీయతకు మార్గమేర్చరిచాడు. సమాజశాంతికి కావలసింది మత విశ్వాసం కాదు, ధర్మాచరణయని నిరూపించాడు. ఇది గొప్ప తాత్విక - ధార్మిక - సాంస్కృతిక విష్టవం.

' పరిశోధనాత్మకమైన చతురార్య సత్యాలు, ఆచరణాత్మకమైన పంచశీల, ధర్మాన్వితమైన అష్టాంగమార్లం, వ్యక్తివికాసోను గకిమైన దశ (ప్రజ్ఞాపారమితలు మొత్తం కలిసి బుద్ధిజం. ఇది మానవ మనుగడకు సంబంధించింది. ఇది సమాజపరంగా శాంతికి, వ్యక్తిగతంగా నిర్వా (నిబ్బ)ణానికి దారి తీస్తుంది.

బుద్దిజాన్ని సమకూర్చుకున్నాక అంబేడ్కరిజం ఏమేరకు అర్ధమైంది, అనువైంది అనేది పరిశీలనాంశం. అంబేడ్కరిజాన్ని వికసితం జేస్తూ బుద్దిజాన్ని చేర్చుకోవడం లేక స్వీకరించడం జరిగింది. బుద్ధిజం, అంబేడ్కరిజం వేరు వేరు పదార్థాలు కావు. కాంపొనెంట్సు కావు. సమ్మిళితమైనవి. బుద్దిజంలో అంబేడ్కరిజం సూత్రప్రాయంగా, సూక్ష్మరూపంలో, బీజరూపంలో ఉంది. అంబేడ్కరిజంలో సూత్రప్రాయంగా, సూక్ష్మరూపంలో బుద్దిజం ఆచరణాత్మకంగా, సాకారరూపంలో, ఒక పరిష్కారాంశంగా ఉంది. రెండూ విడదీయరాని స్థితిలో ఏకరూపంగా ఉన్నాయి.

30 దళిత ప్రస్థానం

బుద్దుని సాంస్కృతిక విష్టవీకరణం భారత భూమిపై మహోజ్వల క్రాంతిని ్రసరింపజేసింది. ఆసియా ఖండానికి వెలుగయింది. ప్రపంచానికి శాంతికిరణ మయింది. బుద్దుని కాలంలోనే (ప్రభువు నుండి పామరుని వరకు జనం మార్చు జెందారు. దాని (ప్రభావం అప్పటి సంస్కృతిపై పదికాలాల పాటు పనిచేసింది. కాని 'బ్రాహ్మణ- హిందూ- మతం బౌద్ధాన్ని సొంతం చేసుకొన్నది. దాన్ని హైందవంలో ఒక భాగంగా జేసింది. తత్ఫలితంగా హైందవం కొంత సంస్కరణ చెంది మళ్లీ మొదటికొచ్చింది. మౌఢ్యం చెలరేగింది. సమాజంలో చొచ్చుకుపోయింది. ఈ నేపధ్యంలో మరో విస్తవం కావలసి వచ్చింది. మరో విష్ణవానికి కావలసిన ఆలోచనలూ, వివరాలు, పధకాలు, ఒరవళ్లు, ఉరవళ్లు అంబేడ్కరిజంలో కానవస్తున్నాయి. ఎందుకంటే అంబేడ్కర్‌ ఉద్యమం పూర్వ సంస్కర్తలకు విభిన్నంగ నడిచింది. జాతీయ స్థాయిలోనూ, రాజ్యాంగ పరంగానూ, స్వానుభవరీత్యానూ జరిగింది. కొన్ని మార్పులు, సంస్కరణలు రాజ్యాంగ రీత్యా పొందుపరచబడ్డాయి. అందుచేత బుద్దుని తర్వాత విసృతంగా చెప్పుకోదగ్గ సామాజిక, సాంస్కృతిక విప్టవం అంబేడ్కరిజం. మతానికి తోడైవున్న అర్థిక సామాజిక, రాజకీయ సమస్యలకు అంబేడ్కరిజం సమాధానం చెప్పింది!

అంబేడ్కరిజం అంటే ఒక నవీన సామాజిక శాస్త్రం, ఒక న్యాయపోరాట అస్త్రం, ఒక ప్రజాస్వామ్య ప్రమాణ పత్రం, స్వేచ్చ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం, న్యాయం ఆయన ప్రతిపాదించిన ప్రజాస్వామ్య ధర్మపౌధానికి నాల్లుస్థంభాలు. వర్షం నుంచి సంభవించిన కులాన్ని, కులం వల్ల పుట్టిన అస్పృశ్యతను అంబేడ్కరు అంతం చేశాడు. అట్టడగు బడుగుజనానికి పౌర హక్కులు, పరిపాలనా హక్కులు, విద్యావకాశాలు, ఉద్యోగావకాశాలు, వృత్తి నిర్ణయాధికారాలు, స్వతంత్ర జీవన విధానాలు, కులమత లింగ వివక్షతా రాహిత్యాలు, భూధనార్దన వసతులు, సామాజిక న్యాయ సూత్రాలు, న్యాయాన్యాయ పరిగణనలు, అన్యాయాలకు శిక్షలు రాజ్యాంగ పరం చేశాడు. ఇదే ఇందలి ప్రత్యేకత. బ్రాహ్మణ వర్గం వంశ పారంపర్యంగా, శాశ్ళతంగా అనుభవిస్తున్న రిజర్వేషను పద్దతి తాను దళితులకు వర్తింపజేశాడు. కులం, అస్పృశ్యత హరించిపోవాలంటే వాటి కాధారమైన శాస్త్రాలు విధ్వంసం కావాలన్నాడు,

భిక్షువులకు సొంత ఆస్తి లేదను సూత్రం బుద్దుడు నేర్పాడు. ఎవరికీ వ్యక్తిగత ఆస్తీ ఉండనవసరం లేదు, భూస్టితి మొత్తం రాష్ట్రానికి చెందాలని అంబేడ్కర్‌ (ప్రతిపాదించాడు. లేబరు హక్కులు, దున్నేవారికి భూమి హక్కులు రాజ్యాంగ పరంగా

దళిత ప్రస్థానం 31 దక్కాలనీ, అర్ధిక ప్రగతికి, ఆర్థిక సమానతకి రాష్ట్రం బాధ్యత వహించాలనీ ఆంబేడ్కరు కృషిచేశాడు. స్రీలకు ఆస్తి హక్కు, వ్యక్తి గౌరవ హక్కు దక్కాలని అంబేడ్కర్‌ హిందూకోడ్‌ బిల్లును తయారు చేశాడు. ఇది పురుషాధిక్య సమాజ (క్రూర వైఖరికీ, హైందవ ఛాందస ఆచార వ్యవహారానికీ గొడ్డలిపెట్టు అయింది.

దళితులు పాలకులు కావాలి, పాలితులుగా ఉండరాదు - అనే విష్ణవ భావాన్ని 'ప్రప్రథంగా (ప్రజ్వరిల్లజేసింది అంబేడ్కర్‌: కులాల కుంపటి మంటలో (ప్రజాస్వామ్యం మసి అయిపోతుందని హెచ్చరించాడు. నూటికి ఇద్దరున్న బ్రాహ్మణ వర్గం మిగతా 98 శాతం జనులను పాలిస్తోందనీ, అందునా 80 శాతం వున్న దళిత గిరిజన వెనుకబడిన వర్గాల వారిపై విశ్చంఖలాధిపత్యం ఇెలాయిస్తోందనే సత్యం,తన పరిశీలన ద్వారా వెల్లడి చేసి, జనులకు కనువిప్పు కల్గించాడు. ఇది బహుజనోద్యమానికి (ప్రాతిపదిక అయ్యింది. ఇలా రాజకీయ విష్ణవానికీ, చైతన్యానికీ, స్వేచ్చకూ అంబేడ్కర్‌ నాంది పల్కాడు.

మానసిక వికాసానికీ, తృప్తికీ, శాంతికీ నిజమైన మతమొక సమాధానం. ఈ అభిప్రాయంతో మనిషికి మతం యొక్క ఆవశ్యకత వుందని గుర్తించాడు అంబేడ్కర్‌. అయితే మతమనేది సమతాప్రాతిపదికగా, సహేతుకంగా, శా్రవిజ్ఞాన సహితంగా, నీతికి స్థావరంగా, మార్పు కనుగుణ్యంగా, న్యాయం పునాదిగా, సత్య ప్రబోధకంగా, మానవ జీవన సాంఘిక శక్తిగా, దైవానికి దూరంగా వుండాలని సూక్ష్మీకరించాడు,.ఈ లక్షణాలు బౌద్దంలో పుష్కలంగా ఉన్నాయని గుర్తించాడు. అందుచే తాను బౌద్దుడయినాడు. లక్షలాది మందిని మార్చాడు. దళితులేగాక, ఈ ధర్మంలో విశ్వాసమున్న వారందరూ చేరాలని కోరాడు. నిజానికి బౌద్ధం ఒక ధర్మం, సద్ధర్మం. ఇతర మతాలవలె ఒక మతం కాదు.

ఈ విధంగా మత పరంగా, మానవ జీవనావశళ్యకాలయిన సాంఘిక, ఆర్థిక, రాజకీయాశయాలను వ్రభావితం చేసేట్టుగా అంబేడ్కరిజం బహుళ సాంస్కృతిక విప్లవానికి భూమిక అయింది.

మానవీయ లక్షణాలు గల సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం బౌద్ధయుగంలో జరిగింది, నవీన యుగంలో అంబేడ్కరిజం ద్యారా ఆది పరిఢవిల్టుతోంది.

“ాట్యూ కాశ

32 దళిత ప్రస్థానం 10. అంబేడ్కర్‌ ఆశయాలు- అనుచరుల కర్తవ్యం అంబేడ్కర్‌ సమాజాన్ని అర్ధం చేసుకున్నాడు. తనస్థానం ఏమిటో తెలుసుకొన్నాడు. తనస్టానం ఎలా ఉండాలో (గ్రహించాడు. ఈవిధంగా తాను మార్పు చెందాడు. సమాజాన్ని అర్థం చేసుకొనేటప్పుడు తన విషయం, తనను గూర్చి తెలుసుకొనేటప్పుడు సమాజ విషయం పరస్పర సంబంధంలో ఉంటాయి. అందుచే తనను, సమాజాన్ని వేరువేరుగా చూడరాదు. ఏది ముందు ఏది వెనుక అనే సంశయంతో కొట్టుమిట్టాడడం సరికాదు. సమాజంలో తనకు నీచమైన స్థితి ఉన్నదని [గ్రహించి అతను బయట పడ్డాడు. ఉన్నత స్థితికి వెళ్ళాడు. దళితత్వాన్ని వదిలి లేదా వదిలించుకొంటూ దళితేతరుడయ్యాడు, మానవుడయ్యాడు, అంటే హీన మనస్తత్వాన్ని కాదన్నాడు. పరిస్టితులను కూడ మార్చుకున్నాడు. ఉన్నతుడయినాడు. గొప్పగా (శ్రేయస్కరంగా (బ్రతికాడు. ఉన్నత మనస్తత్వం, ఉన్నత స్థితిగతులు పొందాడు. అలా ఆదర్శపురుషుడయ్యాడు. అుబేడ్కర్‌ అభిమానులు ఇది (గ్రహించాలి. తమ స్థాయిని గుర్తించి ఈవిధంగా మార్పు చెందడానికి వారు కూడా కృషి చేయాలి. అభివృద్ధి చెందాలి. ఆదర్శం విషయంలో అంబేడ్కర్‌ అనుయాయులు రెండు మార్గాలను అనుసరిస్తున్నారు. ఒకటి కేవల విశ్వాస ఆదర్శ మార్గం, రెండోది సవిచార ఆదర్శ మార్గం, మొదటిది కేవలం విశ్వాసంతో కూడింది. రెండోది విచారణతో కూడింది. రెండూ ఆదర్శ పరిధిలోనే వుంటాయి. కాకపోతే, మొదటిది గుడ్డిగా అనుకరించడం అని అనిపించవచ్చు. రెండోది కాస్త చర్చించుకొంటూ, మనసును సంతృప్తి పరుచు కొంటూ, కొంచెం తెలివిగా ఆనుసరిస్తున్నట్టు అనిపించవచ్చు. చర్చలో ్రవేశించినాక, ఇంకా ఇంకా స్పష్టంగా, మరింత లోతుకు వెళ్తూ బుద్దిని విశాల పరుచుకొంటూ, ఆదర్శ పరిధిని కూడా దాటి వెళ్లే అవకాశాలు ఏర్పడతాయి. ఎక్కువ స్వేచ్చ, సంపూర్ణ 'స్వేచ్చ అనే క్షేత్రంలోకి మానవుడు వికసించిపోయే స్థితి కల్గుతుంది. అంబేడ్కర్‌ ఆశయాలేమిటి ? క్షే కుల నిర్మూలన. లై సమసమాజ నిర్మాణం. 3. _ (ప్రజాస్వామ్య రీతిలో పరిపాలనా నిర్వహణ,

దళిత ప్రష్టానం 33

4 వనరుల ఉత్పత్తిలోను, అనుభవంలోను సమాన అవకాశాలు, సమాన హక్కులు.

5. రాజ్య పాలనలో అధికారం, భాగస్వామ్యం.

ఈ ఆశయాలు సొధించడానికి అంబేద్కర్‌ ఎన్నుకున్న సాధనలు

1. చట్టరీత్యా సాంఘిక దురాచారాలు, విభేదాలు ఎత్తివేయడం, అందుకు అనుగుణంగా (ప్రవర్తించడం,

2... సహపంక్తి లేక సామూహిక భోజనాలు, వర్ణాంతర వివాహాలు (ప్రోత్సహించడం; కుల వివక్షను, కులాచారాలను పాటించకుండా ఉండడం; కుల విభేదాలకు ఆస్కారమైన పరిస్పితులను, వ్యవస్థలను నిరసీంచడ౦, వాటి నుంచి బయటపడడం.

3... కులాలను నిలిపే అడ్డుగోడలను, మెట్లను కూలదోయుట: విభేదాలను పాటించడానికి పెట్టకొన్న నిబంధనలను తొలగించుకొనుట; విభీదాల యందు విశ్వాసం కల్పించిన సూత్రాలను, శాసనాలను, శా(స్తాలను కాదనుట; వాటియందు విశ్వాసం లేకుండుట: కుల్రాతిపదిక, ఆర్డిక్త (ప్రాతిపదికలపైన కాకుండా “'మూనవత్వ' ప్రాతిపాదికపైన సమాజ పునర్నిర్మాణం చేయడం: ఆ (క్రమంలో సామాజిక న్యాయం పాటించడం; మానవత్వాన్ని ఉన్నతీకరించే, స్వేచ్చ సమత సోదరతలు పునాదిగాగల బౌద్ద ధర్మాన్ని ఆచరించడం; సామాబిక విభేదాలకు దురాచారాలకు నిలయమైన హిందూ మతాన్ని త్యజించడం, బౌద్దమతాన్ని ఆశ్రయించడం,

4. విద్యలో, ఉద్యోగాలలో, హక్కులలో, అధికారంలో దళిత బలహీన వర్గాలకు కాల పరిమితితో రిజ్వోషన్టు, రాయితీలు ఏర్పాటు చేయుట; పూనా పొక్టు ననుసరించి రాజకీయ రిజర్వేషన్సు, కమ్యూనల్‌ అవార్డు ప్రకారం ప్రత్యేక నియోజక సౌకర్యాలు కల్సించుటకు పోరాటం. ప్రభుత్వ సంస్థలన్నిటిలోను వెనుకబడిన వర్గాలకు తగుస్టానం కల్పించుట, నూతన బడుగు వర్గాలకు తగుస్థానం కల్పించుట, నూతన ఏర్పాట్లకు రక్షణలు కల్పించుట.

5. ఉత్పత్తి కార్యక్రమాల్లో ఏ వ్యక్తిగాని పాల్గొనుటకు ఎలాంటి అవరోధం లేకుండా చూడడం, సమాన అవకాశం ఇవ్వడం, అలాగే అనుభవించడానికి, సంపాదించు కోవడానికి అవకాశం కల్పించడం; ఇది శాసనపరంగా ఉండడం. కార్మికులకు

ఏక దళిత ప్రస్థానం ప్రత్యేక శాసనాలు చేసి, కార్మిక వ్యక్తులను, పరిశ్రమలను ఆర్థికంగా అభివృద్ది చేయడం; భూమిని జాతీయం చేసి. ప్రభుత్వరంగం ద్వారా, సమష్టి బాధ్యతతో వ్యవసాయం నిర్వహించడం. (ప్రాథమిక అవసరాలు ప్రతి వారికి తీరేటట్టు ప్రభుత్వం బాధ్యత వహించడం; విద్యా వ్యాప్తికి హెచ్చుబడ్జెట్‌ కేటాయించడం; (గ్రామీణ-భారీ పరిశశమల ద్వారా ఆర్థిక అభివృద్ది సమానత్వం సాధించడం; మహిళలకు హిందూ కోడ్‌ బిల్లు లాంటి చట్టాలు చేసి ప్రభుత్వం సంస్కరణలు తీసుకొని రావడం; స్త్రీల స్ప్వీయాభివృద్ధికి తగిన ప్రోత్సాహం ఇవ్వడం, వాళ్ల సాధికారతకు తోడ్పడడం,.

6. రాజ్య పాలనలో ఒకే వర్గమునకు గుత్తాధి పత్యం కలగకుండా అన్ని వర్గాల వారికి అధికారం ఉండేటట్టు చేయడం; ముఖ్యంగా అట్టడుగు వర్గాల వారు, బలహీన వర్షాల వారు తమ అభివృద్ధిని సాధించుకొనుటకుగాను పరిపాలనలో అన్ని స్థాయిలలో భాగస్వామ్యం, అధికారం కలుగ జేయడం. అందుకు కృషి చేయడం.

పై సాధనలకు బలమైన భూమిక :

1 వ్యక్తిగత శీలం, నైతిక ప్రవర్తన, నిజాయితి, కృషి

2. _చైతన్యపరచడం-ఆందోళన చేయడం-సంఘటితం కావటం అనే సూత్రం

పాటించడం, “

3. _ స్వేచ్చసమానత్వం-సోదరత్వం వ్యక్తిగత జీవితంలోనూ, సామాజిక జీవితంలోనూ

అన్ని అంశాలలోనూ స్టాయిలలోనూ అమలు జరిగేటట్టు ప్రవర్తించడం.

ఓ. పై మూడు ఆళయాల కనుగుణంగా సంస్కరణకు పూర్తిగా లోనుగాని

హిందూమతాన్ని తిరస్కరించడం.

5, _ బౌద్ధం (సద్ధర్మం) లోతుగా అధ్యయనం చేయడం, ఆచరించడం,

6, _ వ్యక్తికన్నా జాతికన్నా సంఘంకన్నా దేశం ముఖ్యమని భావిస్తూ నడవడం; సత్యానికో,

ధర్మదీక్షక్షో, దేశానికో సంబంధించిన శాశ్వత మంచికే జీవితాన్ని త్యాగం చేసే కృషితో బ్రతకడం.

దళిత ప్రస్థానం 35 ఇది అతని సమ(గ్రమైన ప్రణాళిక, జీవితవిధానం. ఏది ముందా ఏది వెనకా అన్న ప్రశ్న ముఖ్యం కాదు. అది కాలయాపనను కల్షిస్తుంది. కర్తవ్య నిర్వహణను వాయిదావేస్తుంది. అవగాహనాలోపం కల్గిస్తుంది. ఎక్కడ మొదలు పెట్టినా అన్ని అంశాలు చోటుచేసుకుంటాయి. “మేము అజ్ఞానులం, మాకు సాధ్యంకాదు, ఇది ఏ కొందరో చేయగలరు” అని అనడం భీరుత్వాన్ని, అసంసిద్దతను వ్యక్తం చేస్తుంది. నెగెటివ్‌ ధోరణికి తావు ఇవ్వకుండా, పాజిటివ్‌గా ప్రయత్నించడమే మన కర్తవ్యం. “ఇది నా గురించి కాదు, నా కొరకు గొదు, తెలియని వారి కొరకు, (గ్రామాల్లో (ప్రచారం చేయడానికి” అని, తాను సమగ్రంగా, సమర్థవంతంగా, తయారు కాకపోవడం సరిగాదు. ఇతరుల్ని అడ్డం పెట్టుకోవడంలో తాను తప్పించుకోవడం అవుతుందేమో పరీక్షించు కోవాలి. తాను సమర్హుడు కావాలి, తనను చూసి ఇతరులు కావాలి, ఇలా ఇతరుల్ని తయారు చేయాలి అనేది సరైన ఉద్యమం.

మరికొన్ని గుర్తుంచుకోవలసిన విషయాలు

1. తాను మారకుండా ఇతరుల్ని మారమనడం అవివేకం; కేవలం దూషించడం కన్నా, తాను చేయాల్సింది గుణాత్మకంగా చేయడం ముఖ్యం. ప్రజల్ని అడ్డం "పెట్టుకొని మాట్లాడడం కూడా పలాయనమే.

2. ఎప్పుడో అంబేడ్కరిస్టును అవుతా ననడంలో ఇపుడు మాత్రం కాలేదనీ గుర్తుంచు కోవాలి. ప్రచారానికి అంబేడ్కర్‌ పేరు పెట్టుకోవడం గాని, కాకుండానే తొను అంబేద్కరిస్టును అని అనుకోవడంగాని స్వార్ధానికి మరో పేరు.

3. _ 'అంబేడ్కరిజం అంటే బుద్దిజంతో పూర్తిగా మిళితమైంది' అని ముందుగా (గ్రహించాలి.

4*. _ఆంబేడ్కర్‌ ఆదర్శాలలో దేనిని వాయిదా వేసినా దాన్ని ప్రస్తుతానికి కాదన్నట్లే! ఆయన చెప్పింది ఈ కాలానికి వర్రించదు, అనవసరం అనిపిస్తే దానిపట్ట సూటిగా, నిజాయితీగా ఉండడం అనవసరం.

5. _ శీలం పట్ట, ధర్మంపట్ల, సత్ర్రవర్తన పట్ల మౌలికమైన, లోతైన అవగాహన లేకుండా ఏ నాయకుడు రాణించలేడు.

6. _ వివక్షతో కూడిన హిందూమతాన్ని వదలడానికి ఇష్టపడని వారు అంబేడ్కరైట్టు

86 దళిత ప్రస్టానం కాలేరు. లేదా వివక్షలన్నీ వదలినవారైనా కావాలి.

7. మతానికి ధర్మానికి వ్యత్యాసం తెలియాలి. స్పష్టమైన అవగాహన లేనిచో దృష్టిదోషం తప్పదు.

8. విషయం పట్ట ఆవగాహన, ధ్యేయంపట్ల స్పష్టత లేకుంటే ఏదీ బహిరంగంగా ప్రారంభించకుండా ఉండడం మంచిది; సంఘమునుగాని" ఉద్యమాన్ని గాని మొదలుపెట్టినపుడూ నిర్వహించేటపుడూ గజిబిజి లేకుండడమే దానికి సరిభైైన పర్యవసానం,

9. అధ్యయన తరగతుల విధానం ఉపన్యాస ధోరణి కాగూడదు. ఆధ్యయనం మార్చుకారకు ఉద్జేశింవబడాలి. తాను వెలుైతే, అది ఇతరులకు ('ప్రకాశవంతమౌతుంది. ఉపన్యాసం ప్రచారానికి ఉపయోగిస్తుంది. ప్రచారం యొక్క ఉద్దేశాలు మూలం (ఆదర్శం) నుంచి వేరవుతుంటాయి.

10. ఒకే ఉద్దేశంతో అనేక సంఘాలెందుకో తెలిసి వుండాలి. సహజీవనం, సామరస్యం, స్వేచ్చ, సమత్వం నిజంగా కావాలంటే సద్ధర్మమే శరణ్యం. అది పునాది అని తెలిసి వుండాలి.

=అహయపః అడమ్రైల-

దళిత సమస్వలు 11. దళత కులానికి దశకోటి దరిద్రాలు

సామాజికంగా, ఆర్థికంగా, సాంస్కృతికంగా అణగారిన వారందరూ దళితులే అని నిర్వచించినా, దళితులంటే మాలమాదిగలని ప్రసిద్దంగా వ్యవహరింపబడుతోంది. అలాంటి దళితులకు ఆనేక అవలక్షణాలు, అష్టకష్టాలు, అష్టదరి[ద్రాలు, అనూహ్యమైన అవమానాలు అంటకట్టబడినాయి. నీచవృత్తులు, నిర్హనం, నిర్జీవస్థితి వారిసొత్తు. అంటు, వెలి, బహిష్కరణ, విసరివేత వారికి నిత్యానుభవాలు. బానిసత్వం, దీనత్వం, పేదతనం అన్నిటికీ మించిన దౌర్భాగ్యపరిస్థితి. పూర్వం మాలమాదిగలను వరుసగా నూలుతో, తోలుతో గుర్తించడం జరిగేది. ఎందుకంటే నూలునేయడం, తోలు వలచడం వాళ్ల వృత్తులు. మరో తెగ దళితుల వృత్తి మలమెత్తడం. శవాలను పూడ్చడం, తగలేయడం మరో మురా దినకార్యం. చదువు సంధ్య ఏమా(త్రం లేనివాళ్లు తినతిండి, కట్టుబట్ట, ఇల్లు వాకిలి కరువైన వాళ్లు. మురికి కూపాల్లో బ్రతుకుతూ, మురికి పనులు చేయుచు, మురికి వాసనకొట్టుతు, మురికి భావాలతో జీవిస్తున్నవారని అర్ధం. కులమున్న వాళ్ళు పశువుల్ని పోషించే వారు, కుక్కల్ని పెంచేవారు, రాళ్లను పూజించేవారు, కాని దళితుల్ని కులం గోత్రంలేనివాళ్లుగానో, గౌరవం లేనివాళ్లుగానో హీనాతి హీనంగానూ చూసేవారు. అనాటి స్థితినుంచి, ఈనాటి స్టితికదగడం, మరింత ఉన్నత స్టితికేగడం, సమస్టితి అందుకోవడం అనేవి మేధావులదృష్టిలో మెదలాలి.

పట్టణాల్లో ఉండే దళితులు చిన్న చిన్న సామాన్య వృత్తులు, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి పనులు చేసుకుంటూ జీవిస్తున్నారు. జీవితకాలం గడుస్తుందేగాని, పేదరికం తొలగడం లేదు. ఎందుచేతనంటే రోజువారీ కూలిపని ప్రాణాల్ని నిలబెడుతుంది. కాని సౌభాగ్యాన్ని పెంచలేదు, నిల్వధనాన్ని అందించలేదు. అందుచే పేదరికం తొలగడం లేదు. మరియు నిషేధ సూత్రాలు, వేరుజేయు నియమాలు దళితుల్ని వెంటాడుతూనే ఉంటాయి. ఉద్యోగస్థ్రులకు సైతం అద్దెకు ఇళ్లు దొరకని కులపరిస్టితులు ఇంకా కొన్ని పట్టణాలలో, మండలాలలో ఉన్నాయి. పరిశ్రమల్లో సొంతదారుని కులాలవారికి ప్రథమస్థానం, ప్రత్యేక స్థానం లభించడం సహజంగా ఉంది. అక్కడ కూడా దళితులు వెనుక బడ్డ వారే. వాళ్ల నివాసాలు కూడ కొన్ని పట్టణాలలో జిల్లా కేంద్రాలలో వేరు వేరుగానే ఉంటాయి, ఇరుకు

38 దళిత ప్రస్థానం ఇరుకుగా అపరిశుభ్రంగా ఉంటాయి. ఆలన పాలన తక్కువ. అలా దళితులుగా చితికి పోవలసిందే.

(గ్రామాల్లో ఉండే దళితుల పరిస్థితి ఇంకా దారుణంగానే ఉంది. దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినాకూడా దళితులకు స్వాతంత్ర్యం రాలేదు. ఆర్థికంగా వారికి స్వేచ్చ లేదు. (బ్రతుకుపట్ట్ల చింతలేనిస్టాయికి వారి సంపాదన పెరగలేదు. పేదతనం పెనవేసుకొని ఉంది. నూటికి 90 మంది దళితులు బీదరికరేఖ (పావర్టీలైను) కు దిగువనే ఉన్నాయి. లోయర్‌ మిడిల్‌ క్లాసులో ఉన్నవారు ఒక శాతం ఉండవచ్చు. భుక్తికి సరిపోయినంత భూమి ఉన్నవారు సర్కారు సీమలో మూడవ వంతు మాత్రం ఉండవచ్చు. రాయలసీమలో నాల్గవ వంతుకు దిగువన ఉంటారు. తెలంగాణాలో పదవ వంతుకూడ ఉండరు. పరిశ్రమల్లో సంవత్సరం పొడవునా పని చేసేవారు, పొగాకు ఫ్యాక్టరీలలో పని చేసేవారు, బీడీ కార్మికులైన వారు, కౌలు చేసుకొనేవారు, 'లిడ్‌క్యాప్‌' సహాయంతో కులవృత్తి చేసుకొనేవారు కాస్త మెరుగ్గా (బ్రతక గల్లుచున్నారే గాని తమ బిడ్డల్ని ధనవంతులుగా చేసే స్థితిలో లేరు. దళిత ఉద్యోగస్టులసితి ఇంకాస్త మెరుగైనది. బిడ్డలను తప్పక చదివించుకొంటున్నారు. కరువుకాటకాలు వచ్చినపుడు (గ్రామాల్లో నలిగిపోయేది దళితులే. తుఫాన్సు వరదలు వచ్చినపుడు కొట్టుకుపోయేది దళితులే. పెద్ద పెద్ద ముఠాల్లోను, రాజకీయకక్షలలోను, పార్టీలోనూ కొట్లాటల్లో ముందుగా చచ్చేది దళితులే. ప్రపంచీకరణ- 'ప్రయివేటీకరణ- ఆర్థిక సంస్కరణల్లో చిక్కిశల్యమై పోతున్నది దళితులే, కనుక దళితులకు సౌభాగ్యం దక్కేబదులు, పేదరికం పెరిగిపోతున్నది.

(ప్రభుత్వం వారు ఎన్నో పథకాలు వేస్తున్నారు. బడ్జెట్‌లో దళితులకు భారీ వాటా చూపిస్తున్నారు. కాని పథకాలు దళితుల పక్షాన అమలు జరగడం లేదు. బడ్జెట్‌ వారికి వినియోగం కావడం లేదు. పర్యవసానంగా అభివృద్ధి పథకాల ఫలం దళితులకు దక్కడం లేదు. పేదరికం తొలగడం లేదు, ప్రభుత్వం యొక్క వాగ్దానాలు నీళ్లమూటలవుతున్నాయి. ఓట్టకు పరిమిత మవుతున్నాయి. దళితుల పేదరిక నిర్మూలనానికి వర్ష సంఘం పూనుకోవడం లేదు. అలాగే (ప్రభుత్వమూ తగినంత చేయడం లేదు. చేస్తున్నట్టు ప్రభుత్వాలు నటిస్తున్నాయి. ఫలితం శూన్యం.

స్వతంత్ర దేశంలో దళితులు ఇంకా స్వయంశక్తితో సైకిరాలేకున్నారు. ఏదో ఊతకావాలి. ఊతక(ర్రలు విరిగి పోతున్నాయి, లేదా తరిమికొట్టడానికి ఉపకరిస్తున్నాయి. సాంఘికళక్తులను దళితులు పెంచుకొనే క్రమంలో ఉన్నారు. కాని రాజకీయాధికారానికి

దళిత వ్రస్ణానం త్రి వినియోగించుకోగల్లినంత మేరకు ఎదగడం లేదు. రాజకీయ ధ్యేయానికి పాటుపడవలసి ఉన్నారు. సమైక్యంగా కృషిచేయ వలసి ఉన్నారు. ఇతరుల పంచన చేరి ఉన్నంత కాలం దళితులకు విమ్శుక్తిలేదు. సాంఘికంగానూ, రాజకీయంగానూ అంతే. స్వశక్తితో ఎదగాలంటే, వ్యక్తిగతంగా ఎదిగిన వారు సోదరుల్ని పైకిలాగడానికి పధకాలు వేసుకోవాలి. మార్గదాతలు కావాలి. పేదరిక నిర్మూలనకు, ఆనగా మానవవనరుల, పకృతి వనరుల, పారిశ్రామిక వనరుల, సాంకేతిక వనరుల అభ్యున్నతికి దళితులు ఒక విధానం చొప్పున పనిచేయాలి. మేధావులు బాటలు వేయాలి. నడిపించాలి. పేదరిక నిర్మూలన (గ్రామాల్గో జరిగినపుడే దేశం బాగుపడుతుంది. సొంత ఇల్టు, సంపొదనతో కట్టుబట్టలు, నికరమైన ఆదాయం (గ్రామీణులకు కల్షిననాడు, నిశ్చింతగా, భద్రతగా బ్రతక గలగడం మొదలు పెట్టిన నాడు పేదరికం దూరమవుతున్నట్లు సూచన ఏర్పడుతుంది. ఆ దిశలో పయనించడానికి చేయి చేయి కలుపుదాం, మనసు మనసు కలువుదాం, కలిసికట్టుగా జీవించుదాం. -అళాయమోః అహప్రుల- 12. దళిత సమస్య - పరిశీలన మనో పుబ్బంగమా ధన్ము నునోసేట్టా మనోమయా మనసా చేపదు ట్టేన భాపతివా కరోతివా తతో 'సందుక్థ మన్వేతి చక్కంని వహతోపదం॥ ఇది 'ధమ్మ పదం'లో మొదటి పద్యం. సమస్త స్థితిగతులకూ మనాసే ముందు నడుస్తుంది. మనసుప్రధానమైంది. సకల కర్మలూ మనోమయములే. చెడు తలంపుకు, చెడు కార్యానికి మనసే మూలం. చెడువల్ల దుఃఖం సంభవిస్తుంది, గుర్రం పాదాలను రథచక్ర మనుసరించునట్టు చెడును దుఃఖం వెంబడిస్తుంది. సంకల్పం గాని కార్యం గాని మొదలయ్యేది మనసు నుండే. ఏ సమస్యకైనా మూలం మనస్సే. దళిత సమస్యకూ అదే మూలం. దళిత సమస్య మనసులో పుట్టి, కార్యరూపం జెంది, అన్ని రంగాల్లో ప్రవేశించి, దేశ వ్యాస్తమై, భారతజాతి మొత్తాన్ని దిగజార్చి వేసింది.

తం దళిత ప్రస్థానం కులం మూనసికం కులపరంగా చూచినపుడు దళిత సమస్య మానసికమైంది. అది చెప్పడానికే ఈపద్యాన్ని పేర్కొన్నాను. కులసమస్య నుండి పుట్టిన ఆర్డిక సాంఘిక రాజకీయ సమస్యలన్నీ దళితసమస్యలో చేరి ఉన్నాయి. ఇలాదళిత సమస్య సమ(గ్రరూపాన్ని చూడాలి. ఈ మొత్తం సరికావాలంటే ముందు మనస్సు సరికావాలి. అదీ ఇక్కడ ముఖ్యాంశం. (ఈ విషయం మొదటి రెండు వ్యాసాల్టో సవిస్తరంగా చర్చించబడ్డది. ఆంధ్రదేశంలో మూడు ఉద్యమాలు సాగుతున్నాయి. ఒకటి దళితోద్యమం. రెండు స్త్రీవాదం. మూడు నక్సలైట్‌ పోరాటం. అవి వరుసగా కుల నిర్మూలనకూ, పురుషాధిక్యత తిరస్కారానికి, భూ సమస్య పరిష్కారానికి ఉద్దేశింప బడ్డాయి. అవి విడి విడిగా కన్పించినా మూలంలో అన్నీ సను[గ్ర అవగాహనకు, మానసిక పరివర్రనకు ముడిపడి ఉన్నాయి. దుష్టమునస్కుడైన మానవుడు వీటికి పునాదివేసి పోషిస్తున్నాడు. ఇపుడు దళిత సమస్యను పరిశీలనకు తీసుకుందాం. యస్సీ, యస్ట్రీ బిసీలను దళితులంటున్నాం. కులపరంగా అణచివేతకు గురి అయినవారు; సామాజికంగా చిన్న చూపుకు లోనయిన వారు; పేరూ గౌరవంలోనూ, ఆర్థిక విషయంలోనూ, విద్యా సముపార్ణనలోనూ, పాలనావ్యవస్థలోనూ అధమ స్థాయిలోనున్నవారు దళితులు. ఇంకా చెప్పాలంటే వృత్తి పరంగా గౌరవస్థానం కొరవడి జీవిస్తున్నవారు దళితులు. జీవనోపాధి కొరకు, హీనవృత్తి స్వీకరించడంవల్ల సమాజంలో సంప్రదాయకంగా హీనంగా, దీనంగా, నీచంగా గుర్తింప బడుచున్నవారు; నిచ్చెనమెట్ల వర్ష వ్యవస్థలో అడుగున, అట్టడుగున బడి తాడన-పీడన-దోపిడి- అత్యాచారాలకు బలి అవుతున్నవారు; హిందూ సమాజంలో కుల పరంగా గౌరవప్రదంగా బ్రతక లేక మతాంతరీకరణం చెంది, ఆర్థికంగా సామాజికంగా ఇంకా వెనుకబడి యున్నవారు - వీరందరూ దళితులే. ముస్టింలుగా మతం మార్చుకున్న వారికి పాత కులం వాసన కొట్టుకు పోయింది. కాని వెనుక బడిన తనం ఉంది. [్రెస్తవులుగా మారిన వారికి కులమూ పోలేదు, వెనుక బాటు తనమూ పోలేదు. అంచేత వాళ్ళూ దళిత భావనా బాధితులే. కాని దళితులంటే యస్సీలు మాత్రమే అనే వారు ఎక్కువైనారు.

దళిత ప్రస్థానం త్తే

దళిత రచయితలు :

దళితుల నిజస్ట్రితిని ఎరుక పరుస్తూ వాళ్ల సమస్యలకు పరిష్కార మార్గాలు సూచిస్తూ, తాము అనుసరిస్తూ, తామువైతన్యమొందుతూ, దళితులను చైతన్య పరచే భాషా ప్రక్రియ చేబట్టే వారందరూ (ప్రప్రధమంగా చెప్పుకోదగ్గ దళిత రచయితలు. అలాంటి వారిలో దళితులైన వారిని ముందుగా గుర్తిస్తారు. (బ్రాహ్మాణీయ సంస్కృతిని, బ్రాహ్మణ వాదాన్ని, ఆ(గ్రవర్ష ఆధిక్యతను ధిక్కరిస్తూ, దళితుల వికాసం కొరకు రచనలు చేసే దళితులు, దళితేతరులు ఇరువురూ దళిత రచయిత అవుతారు. దళితకవులు వారిలో ఒకభాగం.

సంప్రదాయాన్ని తలకెక్కించుకొని, దళితుల గురించి వ్రాసే దళితులు దళిత రచయితలు కాలేరు. అలా ఉండే దళితేతరులు కూడ దళిత రచయితలు కాలేరు. వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు గుణకర్మవిభాగజనితాలనీ, అవి దైవవిధులనీ సమర్హించే బ్రాహ్మణ వాదమే సంప్రదాయమై. నేటికీ చలామణి అవుతోంది. దళిత సాహిత్య నాయి :

రా

దళితులైన రచయితలందించేది దళిత సాహిత్యం. ఇది (ప్రథమ్రేణి సాహిత్యం. దళితేతరులు దళితులపై సానుభూతితో అపుడపుడూ రాసేది ద్వితీయ శ్రేణి సాహిత్యం. సంప్రదాయానికి తలొగ్గినా, దళితులు తమ బాధను అపుడపుడూ సాహిత్యం ద్వారా

గురి

వెళ్ళగక్కేది కూడ రెండో శ్రేణిదే. అలాగే 'ప్రాచీన(గ్రంధాల్లో అక్కడక్కడ దళితుల గురించి శ్రాసింది మూడో(్రేణి సాహిత్యం. దళితతనం :

విద్యలేమి, మూఢాచారాలు, దురభ్యాసాలు, కుల పరంగా బహిరంగ స్టలాల్గో, (ప్రజా సంస్థల్లో చీదరింప బడడం, సమాన గౌరవం లేక పోవడం, విచక్షణకు, అత్యాచారాలకు గురికావడం, ప్రభుత్వసదుపాయాలు పొందకుండా ఇతరులడ్డు పడడం, దళితులపేరుతోనూ, దళితులను అడ్డు పెట్టుకొని అధికారాలూ, లాభాలూ, సౌకర్యాలూ ఇతరులు పొందడం, రాజ్యంగం కల్పించిన రక్షణలు, రాయితీలు సంపూర్ణ చిత్త శుద్ధితో అమలు జరపక పోవడం, ఒక వర్గంగా ఊరికి దూరం కావడం, మున్నగు కారణాల వల్ల దళితులు అథోగతిలో నున్నారు.

త్తం దళిత ప్రస్థానం

ముఖ్యంగా వ్యవసాయం మోద ఆధారపడి బతుకుతున్న దళితులకూ తగిన భూవసతి లేకపోవడం, మిగులు భూమి కాని, బంజరు భూమిగాని దళితులకు వాస్తవికంగా పంపిణీ చేయకపోవడం, పట్టాలిచ్చిన భూములు ఇతరుల ఆ(క్రమణలలో ఉండడం, కూలీలు భూస్వాముల దౌర్జన్యాలకు లొంగిపోవడం, వృత్తులలో జీవిస్తున్న వారికి వృత్తిసదుపాయాలు తగినంతగా కల్పించకపోవడం, వృత్తి పరిశ్రమలు ఇతరుల, పెట్టుబడిదారుల చేతుల్లో పడడంవల్ల దళితులు వృత్తిదోపిడీకి దురవస్థలకు గురి అవుతున్నారు.

పాలనా వ్యవస్థల్టోను, చట్ట సభల్లోను, శాసనసభ షార్లమెంటుల్లోను, మంత్రి వర్గాల్టొను దామాషాప్రకారం దళితులు పాలకులు కాకపోవడం, స్వాతంత్ర్యం సిద్దించిన మోదటకూడ అట్టడుగు వర్గాలవారూ, బహుజనులూ ఎక్కువగా పాలితులుగానే ఉండిపోనడంవల్ల దళితులు రాజకీయ తొత్తులుగా తయారగుచున్నారు.

భూస్వామ్య-బ్రాహ్మణ సంస్కృతిలో దళితులు మగ్గిపోవడం, సాంఫింక న్యాయానికి సమసమాజ స్టానం దక్కకపోవడం జరుగుతోంది.

_దళిత సమస్యను ఎలా చూడాలనేది నాయకు లెదుర్కొంటున్న ప్రశ్న. సమస్యతో బాధపడుతున్నవారు దాన్ని చూస్తున్నారా లేదా? ఏదో ఒక పరిష్కార మార్గంతో సమాధానపడుతున్నారా లేదా? సమస్యపై జూపే ఉద్వేగమూ, ఉద్యమమూ వాస్తవ బాధితులదా లేక వృత్తి పరమైన నాయకులదా లేక భావుకులదా? సమస్యా పరిష్కారానికి మార్గం ఏమిటి? స్వశక్తితో, స్వయంకృషితో సమస్య నుండి బయట పడడమా లేక సమస్యకు కారణమైన వారిని దుయ్యబట్టడమా? సమస్యను సచేతనంగా అర్ధం చేసుకోవడమెలా? ఈ విషయంలో తీవ్రమైన ఆలోచన, స్పందన రావలసిన అగత్యమెంతైనా ఉంది. సమస్యకు కారణాలు :

దళిత సమస్యకు మూల కారణం కులభావన, అది చాతుర్వర్ష్య వ్యవస్థ నుండి పుట్టింది 'నాల్లుపడగల హైందవ నాగరాజు' ఉన్నంతకాలం దాని కాటుకు బలయ్యే పంచమవర్షం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. పంచమ వర్షం ఉన్నంతకాలం అస్పృశ్యతకు ఆస్కారం పూర్తిగా తొలగిపోదు. అది మరో రూపములో నైనా కొన సాగుతుంది.

దళిత ప్రస్థానం త్త దళిత సమస్యకు మరో ముఖ్యమైనకారణం హిందుత్వమందభిమానం,. దాని వెనుక నున్న బ్రాహ్మణవాద విశ్వాసం. బ్రాహ్మణీయ సంస్కృతి దళితేతరులలో బాగా ఉంది, దళితుల్టోనూ ఉంది, బ్రాహ్మణులు దానికి (ప్రాణదాతలు. శాస్త్రగ్రంధాలు వారికి పట్టు గొమ్మలు. రచయితల చైతన్య భావప్రసారం వల్లనూ, రాజకీయ నాయకుల ప్రచారం వల్లనూ సమాజం రెండువర్గాలుగా చీలే నూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. ఒకటి (బ్రాహ్మాణవాదవర్గం, రెండోది (బ్రాహ్మణ వాద వ్యతిరేక వర్షం. రెండోవరానికి దళితులనుండి నాయకత్వం పొడసూపుతున్నది. ఇక్కడే దళిత సంస్కృతికి స్వరూప స్వభావాలు ధనాత్మకంగానూ, గుణాత్మకంగానూ ఏర్చడాల్సి ఉన్నాయి. ఒక ప్రత్యామ్నాయ సంస్కృతి పెరిగి బట్టకట్టాలి. సంస్కృతి పరంగా దళితులకు పరిష్కారం కావాలంటే, తాము ముందు (బ్రాహ్మణ సంస్కృతి నుండీ, కులభావంనుండీ వెరసి హిందూ విశ్వాసం నుండీ బయట పడాలి. నాయకులుగాని, వ్యక్తులుగాని ముందు తమకు తాము మార్చు చెందాలి. దీన్ని ప్రజలు పర్‌ిక్షిస్తారు,గమనిస్తారు. బాబ్రిమసీదును కూల్చడానికి రెండుశక్తులు పనిచేశాయని మరచిపోరాదు. ఒకటి తీవ్రమతవాదక్త్తి రెండోది అంతర్గత విశ్వాస శక్తి మొదటిది కనపడేది రెండోది కనపడనిది. మొదటిది ఆర్‌యన్‌.యస్‌. విశ్శహిందూ పరిషత్తులద్వారాన్తూ త్రిశూలాలూ-దండ- కమండలాలు ధరించిన సాధువులద్వారానూ బహిర్గతమైంది. రెండోది బ్రహ్మణ సంస్కృతీ వాదుల్జో బహుకాలంగా జీర్లించి ఉన్న హిందూ విశ్వాసం, మరియు ఇస్టాం విద్వేషం కలిసి సమ్మతించిన అంతర్గత హిందూ-బ్రహ్మణ విశ్వాసం. ఇది దళితుల్లో ఉన్నా, దళితేతరుల్లో ఉన్నా దళితసమస్య పరిష్కారానికి ప్రమాదకరమైంది. ఇది లోతుగా (గ్రహించాలి. కారణాలు తొలగించుకోవడంలో ఎవరూ, ఎప్పుడూ తమ వ్యక్తిగత బాధ్యతను విన్మరించ రాదు. కాని ఉద్యమ(వ్రచారంలో ఈ వ్యక్తిగత బాధ్యాతను నీరుకార్చేప్రమాదముందని (గ్రహించాలి. దళిత దృక్పథ చరిత్ర: దళిత నమన్య ఇటీవల బాగా వెల్లడువుతోంది. దళితోద్యమం బలం పుంజుకొంటోంది. అయితే వివిధ మార్గాల్లో విభిన్న మార్గాల్లో పయనిస్తోంది. ముఖ్యంగా మూడు దృక్చధాలు పనిచేస్తున్నాయి.

క్తి దళిత ప్రస్తానం

1. అంబేడ్కర్‌ విధానం

2. మార్క్స్‌ మార్గం

3. దేశీయమార్క్సిజం - అంబేడ్కరిజం

ఒకపుడు గాంధీ మార్గం నడిచింది. కాని అది క్రమంగా చప్పబడిపోయింది. గాంధీ-అంబేడ్కర్‌ సమస్వయ మార్గం పని కొస్తుందని కొద్దిమంది సూచించారు, దానికీ కాలం చెల్లంది. అంబేద్కరిజం మాత్రం అవిచ్చిన్నంగా, అనూహ్యంగా దళితసమస్యకు ఊతగా, ఊపిరిగా నిలిచింది. ఇది ఒక సమస్యే కాదన్నట్టు భావించిన గతకాలపు మార్కిస్టులనుండి కొందరు యువ మార్క్సిస్టులు వేరై అంబేడ్కరిజాన్ని హత్తు కొంటున్నారు. అటుమార్క్సిజాన్ని వదలుకోలేకు ఇటు అంబేద్కరిజాన్ని కాదన లేక సతమత మవుతున్నారు.

1. అంబేడ్కర్‌ విధానం ప్రజా స్వామ్య బద్డమైంది. అందులో కొంత భారతీయత్వమూ, కొంత పాశ్చాత్య తత్వమూ కలబోసి ఉన్నాయి. హిందూమతపరమైన వర్షవిభేదధర్మాలూ, రాజ్య సంబంధమైన నిరంకుశపాలనలూ నిరసించబడ్డాయి. సహేతుక భారతీయ ధర్మ విచక్షణ గోచరిస్తుంది. అది బౌద్ధం రూపంలో ఉందంటే సబబుగా ఉండొచ్చు. మనువును నిలువుగా చీల్చి మానవ ధర్మాన్ని నిలబెట్టారు. దానికి తోడు పాశ్చాత్య సామాజిక తీరు తెన్నులున్నాయి. స్వాతంత్ర్య, సౌభ్రాతృత్వ, సమానతా సిద్దాంతాలు చోటు చేసుకున్నాయి. ప్రజాస్వామ్య పరిపాలనా రీతులు కనపడుతున్నాయి. సామాజిక న్యాయమే అర్థిక, రాజకీయ సమత్వానికి పునాది అన్నారు. మానవ మస్తిష్కంలో మార్చు రావాలంటే కుల-మత విభజనలు పోవాలన్నారు. ఆర్థికపరంగా భూ సంస్కరణలు, భూమిపంపకం, (ప్రభుత్వ సహకారవ్యవసాయక్షేత్రనిర్వహణ జరగాలన్నారు. భూమి స్టేటు(రాష్ట్రు అస్తికావాలన్నారు. దళిత విముక్తికి దళితులే పూనుకోవాలి. దళితులు వాలకులు కావాలి, పొలితులుగా ఉండరాదు. పోగొట్టుకొన్న హక్కులు పోరాడి సంపాందిచుకోవాలి. ఇదీ విధానం

సాంఘిక విముక్తి విద్యావికాసం, ఆర్థిక (ప్రగతి, పాలనా స్వామ్యం ఇందులో ఇమిడి ఉన్నాయి.

2. ఆర్థిక విధానాన్ననుసరించి మానవ సమాజంలో మార్చు వస్తుందంటారు కార్ల్‌ మార్క్స్‌. ఆర్జికాంశంపై ఆధారపడి భారత దేశంలో కమ్యూనిజం వర్గపోరాటంగా

దళిత ప్రస్థానం డర్‌ రూపుదిద్దుకొన్నది. అంచేత కుల సమస్యకు ప్రాధాన్యత లేక పోయింది. కులం బలీయంగా పనిచేస్తుందన్న గుర్తింపునకు గూడా దూరమయ్యారు మార్క్సిస్టులు. కాబట్టి దళిత సమస్య పరిష్కారానికి నోచుకోలేదు. అయితే ఆ(గ్రవర్ధాలవారు మాత్రమే నాయకత్వ అందలం ఎక్కారు. దాంతో దళిత కమ్యూనిస్టులకు కనువిప్పు కలిగింది. జండాలు మోసేది వీళ్ళేకదా! పైగా కమ్యూనిస్టు రాష్ట్రాలలో భూసంస్కరణలు, భూమి పంపకాలు మొదలైనా ఎక్కువగా కాగితాల్లోనే మిగిలిపోయాయి. అయినా అన్ని పరిష్కారాలకు ఆర్థిక మహామం(త్రమే చాలనే బడా కమ్యూనిస్టులు బహుళంగానే ఉన్నారు. దానివల్ల దళితవిముక్తి ఆటోమ్యాటిక్‌గా జరిగి పోతుందంటారు.

3. మనిషి నిబద్ధమై ఉన్నాడు. అంటే ఏదోఒక దాంతో కండిషనై ఉంటున్నాడు. విశ్వాసమో, సిద్దాంతమో, ఆదర్భమో, గతానుభవమో, మానసికంగా ఏదో కావాలనే కాంక్షో మనిషిని కట్టి వేస్తోంది. రాజకీయంగానో, ఆర్జికంగానో, సాంఘికంగానో ఏదో ఒక సిద్దాంతభూమిక కొవాలనేది ఒక నిబద్దత ఆ తెరద్వారా, ఆ అద్దాలతో, ఆ ముసుగుతో సమస్యను చూడక తప్పదంటారు. పంతామ్మిది, ఇరవై శతాబ్దాలలో బాగా అందుబాటులో ఉన్నదీ, అలవ్నాటైనద్‌ మార్కు సిద్దాంతం, దళితులకు భారత కమ్యూనిస్టు నాయకులపై విశ్వాసం పోయినా, మార్చు సిద్దాంతంపై విశ్వాసంపోలేదు; పొత్రనుండి పదార్థం తీసివేసినా వాసన పోవడంలేదు, విదేశియమార్క్సిజాన్ని స్వదేశీయ మార్క్సిజంగా మార్చి, దానికి దేశీయ మార్క్సిజం అని పేరుపెట్టి, ఆదృక్పథంతో దళిత సమస్యను చూస్తున్నారు కొందరు. అయితే స్వదేశీయమైన, స్వజాతి పరమైన అంబేడ్కరిజం అనుసరించక తప్పదని గమనించారు. ఈ నేపథ్యంలో మార్పు చెందాలంటారు. మార్క్సి జాన్ని భూమికగా జేసుకొని, జ్యోతిబాపూలే, అంబేడ్కర్‌; పెరియార్‌ ఉద్యమాలను కలుపుకొని దళితోద్యమాన్ని సాగించాలనుకొంటున్నారు ఒక వర్గంవారు. అయితే అంబేడ్కరి జూన్ని వధాన అంళంగా గుర్ర్తించారనేది నిర్వివాదాంశం. ఈ మూడోవర్షం వారు సమన్వయవాదులు, దళిత సాహిత్యోద్యమం :

ఆధునిక కాలంలో తొలి దళిత గీతం పాడింది కుసుమ ధర్మన్న. మరింత తీవ్రస్వరంతో దళిత హృదయ విదారక బాధను, గాధను వినిపించింది గుర్రం జాషువా. ఇటీవల అదే పనిగా దళితరక్తరోదనలను హృదయంగమంగా మాటగా, పాటగా ఎలుగెత్తి

46 దళిత ప్రస్థానం చాటుతున్నది కత్తి పద్మారావు. ఇకపోతే గద్దర్‌ నుంచీ, వరవరరావునుంచీ ఈనాడు పుట్టిన యువకవివరకూ పదుల్లో వందల్లో దళిత గీతాలు విజ్బంభణగా రాస్తున్నారు. భాగ్యనగర్‌లో మొట్టమొదటిగా దళితరచనకు, దళిత సభకు ఆత్మభిమానం ఉద్యమానికి ('ప్రాణపోసినది భాగ్యరెడ్డివర్మ అని మరచిపోగూడదు. ఆం(ధ్రదేశం-హైదరాబాదులో మొదటి దళిత జాతీయ కవితా వేదిక నేర్పాటు చేసింది బొజ్జాతారకం. దళితమహాసభకార్యక్రమాల్లో భాగంగా దళిత కళలను కవితలను పద్మారావు ఉద్యమరూపంలో ప్రోత్సహిస్తూ ప్రచారం చేస్తూ ఉన్నారు. జననాట్యమండలి చేస్తున్న కృషి అమోఘం. అలాగే మాస్టర్‌జీ బృందం దళిత గీతోద్యమాన్ని దిన దినాభివృద్దిగా సాగిస్తూ ఉంది. 1992 డిశెంబరులో కరీంనగరంలో దళిత రచయితల, కళాకారుల, మేధావుల (దరకమే) ఐక్యవేదికను బి. యస్‌, రాములు స్థాపించారు. దానిద్వారా సభలూ, సమావేశాలు జరుగుతున్నాయి. సాహిత్యం పుట్టుకొస్తోంది. వీరందరికీ తెలుగులో ఆంబేడ్కర్‌ జీవిత చారిత్రక నేపథ్యం కల్పించారు డా. ఇ. వి. చిన్నయ్య. తొలిగా జీవిత చరిత్రను (వ్రాశారు. 1ప్రజాబంధు' పక్ష పత్రిక నడిపారు, అనేక పుస్తకాలు ప్రచురించారు. ఇంకా లాజరస్‌, బోయి భీమన్న, విజయభారతి మొదలగు వారు ఈ కోవలో ఉన్నారు. ఇటీవల “చిక్కనవుతున్నపాట” ఆంధ్ర సాహిత్యరంగంలో తుఫాను సృష్టించింది. లక్ష్మీనరసయ్య-సుధాకర్‌లు దాన్ని సమకూర్చి (ప్రచురించారు. దానికి లక్ష్మీనరసయ్య హృదయ మధనంతో కూడిన పీరిక వ్రాస్తూ దళిత సమైక్యతావళ్య కతకు స్టీరమైన గుర్తింపు తెచ్చారు. అందులో ఒక్కొక్క కవిత ఒక్కొక్క ఫిరంగిలా పేలుతోంది. దానిలో జాషువా పద్యానికి గాని, పద్మారావు పాటకు గానీ చోటు లేక పోవడం లోపంగా ఉంది. 1995 'మే నెలలో వరంగల్‌ లో 'దరకమే' ఐక్యవేదిక ద్వితీయ వార్షికోత్సవానికి ఈ రచయిత హాజరుకావడం జరిగింది, 'దళితమేనిఫెస్తో ఒకటి వెలువడింది. అది బి. యస్‌. రాములు చేసిన దళిత పాటల సంపుటీ సంకలనం. ప్రవహించేపాట ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో సేకరించిన గేయాలు ప్రచురించారు. దళిత కవితాసృష్టిలో ఒక మహత్ర్తరకానుక ఇక దళిత సాహిత్యరధానికి రాజమార్గం గాక జనమార్గం ఏర్పడింది. దళితోద్యను ధ్యేయాలు 2 కుల నిర్మూలన, సమసమాజస్ట్రాపన, సాధికార ఆర్థిక సమత- ఇవీ ధ్యేయాలు.

దళిత ప్రస్థానం డౌ

వర్షవిభేదం భారతదేశానికి పెద్ద మొండిసమస్య, రాజకీయ నాయకులకు లాభసాటిసమస్య, దళితులకు చిక్కుసమస్య, ఏ సమస్య అయినా బాధపడే వాళ్ళికేగాని, బాధపెట్టేవాళ్ళకు కాదు. అ(గ్రవర్థాల వారికిది సమస్య కాదు, వాళ్లది గౌరవప్రదమైన వ్యవస్థ. అయితే అ(గ్రవర్దాల వారికి దళిత సమస్య మరోవిధంగా తలనొప్పి కలిగిస్తోంది. అంతమాత్రాన కులం పోగొట్టు కోవాలంటం లేదు వాళ్లు. వారి సనాతన సౌకర్యాలకు, రాయితీలకు భంగం లేకుండా దళితులకేమైనా చేసుకోవచ్చు అంటున్నారు. దళితులకు రిజర్వేషను కల్పించడం వల్ల తెలివిగల ఆ(గ్రవర్ధాలవారికి తగిన స్థానాలు దక్కడం లేదనేది వారిబాధ. ఆ వర్గంలో చదువు కున్న నూటికి నూరుమందికి ఉద్యోగాలు రాకపోవడమే వాళ్ల బాధ!

కులం పోవాలంటూనే కులం తాలూకు రిజర్వేషన్లు కానసాగాలనేది దళితుల చిక్కుసమస్య. అ(గ్రవర్దాలనుండి అడుగు వర్ణాల వరకు కులం పోవాలనేది మాటలకు మాత్రమే పరిమితమవుతున్నది. అందుచే విభిన్న భావాలతో కొట్టుమిట్టాడు తున్నారు. అసలు కులం పోదనే వాళ్ళున్నారు. కులభావం ఉండొచ్చు, కుల భేదం ఉండరాదనేవాళ్ళు కొందరు. ప్రస్తుతానికి కులనిర్మూలన గాక, కులాధిపత్య నిర్మూలనకు పాటుపడాలనే వాళ్ళున్నారు. ఏదో అధికారానికో, ఆధిపత్యానికో ఆరాట పడుతున్నాయి కొన్ని పోరాటాలు. సూత్రప్రాయంగా కులనిర్మూలన మనేది అందమైన ఆదర్భంగా, హాయినిచ్చే భవిష్యత్‌ రూపంగా ఉంది. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో కులం ఉన్నంతకాలం కులవిభేదం పోదు, కుల విభేదమున్నంతకాలం కులాధిక్యత తప్పదు. కులాధిక్యత ఉన్నంతకాలం సమానత్వం ఉండదు. సమానత్వం లేనంతవరకు సమసమౌజస్థ్రాపన కుదరదు. సమసమాజంలేదంటే (ప్రజాస్వామ్యం కల్ల, కాబట్టి కులనిర్మూలన జరగాలనేది ఆంతిమలక్ష్యంగా గాక, ఉద్యమ (ప్రారంభం నుంచి ఉండాలి. ఆది మధ్యాంతాల్లోనూ అదిసాగాలి.

కుల భావం పోవడం వల్లా, కులరాహిత్యం జరగడం వల్లా సామాజిక సమత ఏర్పడవచ్చు. అంతటితో అది సమసమాజస్ట్రాపనకాదు. కులం ఉండడం పోవడం అనేది గౌరవానికి, పౌరహక్కుకూ నంబంధించింది. అది అంతటితో ఆగక ఆర్థిక అసమానతలకుగూడ ఆధారభూతమై అల్టుకుపోయింది. జీవనోపాధికి సంబంధించిన అంశంకూడా అందులో చేరి ఉంది. అది ఆర్థిక విషయం. కాబట్టీ బ్రతుకు తెరువు సజావుగ సాగేక్రమానికి కూడా పరిష్కారమేర్చడాలి. అందుకు భూ సంస్కరణలు జరగాలి. ఆర్థిక సమానతలు చేకూరాలి. భూసంస్కరణలు జరగాలంటే భూస్వామ్యవ్యవస్థ బ్రద్దలు

కక్‌

శి దళిత ప్రస్తానం కావాలి. ఆర్థిక సమత చేకూరాలంటే జీవన ప్రమాణం అందరికీ ఇంచుమించు ఒకే లాగ ఉండేటట్టు చూడాలి. కులం లేని సాంఘిక సమత, (బ్రతుకు తెరువైన ఆర్థిక సమత సాధించగలిగినప్పుడే సమసమాజస్టాపన అర్ధవంత మవుతుంది. అలా జరగలేకపోతే ప్రజాస్వామ్యానికి అర్హం లేదు. అ(గ్రవర్షీకులు, భూస్వాములు, ధనస్వాములు పాలకులుగా ఉన్నంత కాలమూ లేదా వాళ్లు రాజ్యపాలనకు కారకులైనంతకాలము సమసమాజస్ట్రాపన గగన పుష్పంగా ఉంటుంది. కనుక బాధితులైనవారు అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకొని పాలకులైనపుడు సాంఘిక, ఆర్థిక విప్లవానికి బలీయమైన ప్రాతి పదిక ఏర్పడ గలదు. ఇది సాధికారికంగా జరుగుతుంది. బాధితులైన దళితులు వర్ల్షస్వభావంకలిగి ఉండడంగానీ, శ్రామికులై ఉండడం గానీ విశ్లేషణలో తేలుతుంది. అలాకాక వర్గపోరాటంతో (శ్రామిక రాజ్య మేర్చడాలనే నినాదంతో మొదలు పెడితే, కులం వర్గాలను చీల్ఫివేస్తుంది. శ్రామికుల యజమానులు (శ్రామికులుగా నటిస్తారు. దళితులకున్లు మార్గాలు : సమాజం మారాలనే వారు ముందు తమకు తాముగా మారాఠి. ఏం మారాలి, ఎలామారాలి అనే ప్రశ్నలు పుట్టాయంటే మార్చంటే ఏమిటో తెలియని వ్యక్తులు మార్చునుగూర్చి మాట్లాడుతున్నారని అర్ధం, వాళ్ళు నాయకులు కావచ్చు. వక్తలు కావచ్చు, రచయితలు కావచ్చు. మాటలతో శబ్దాలతో నినాదాలతో పరిమితమైన వారు (ప్రమాదకరం, 'సమాజంమారిజే నేను మారతాను* అనడం తప్పించుక తిరిగే వాళ్ళ లక్షణం. మారిన వ్యక్తుల సమూహమే మారిన సమాజం, మార్పు యొక్క నిజాయితీ వ్యక్తిలోచూడాలి. వ్యక్తిలోనే పరీక్షింపవీలవుతుంది. మారే సంకల్పం. సాహసం వ్యక్తిలో చిగురించాలి, దానికి సంఘం, మరియు చట్టం తోడ్పడాలి. (ప్రాధమిక బాధ్యత వ్యక్తిది, తోడ్పాటు బాధ్యత రాజ్యానిది. వచ్చిన మార్పును స్థిరీకరించడానికి, సమంగా అమలు పరచడానికి చట్టం రావాలి. అది సమాజం మార్పుకు దోహదపడుతుంది. తుదకు అదే సమాజస్పరూపం చెందుతుంది. ఇక్కడే అంబేడ్కర్‌ మార్కులకు వ్యత్యాసం కొట్టొచ్చినట్లు కనపడుతుంది. మార్పు చెందిన నాయకుడు మాత్రమే పగ్గాలు బాగా పట్టగలడు. పగ్గాలు బిగించాలన్నా పగ్గాలు వదలాలన్నా అతనికే చెల్లుతుంది. అతను చేసేది ఆవశ్యకమైందిగా,

దళిత ప్రస్థానం శం

సందర్భోచితంగా ఉంటుంది. అవకాశవాదంగా ఉపన్యసించేవారి మాటా, పెద్దసభల్లో మెప్పించేవారి మాట అలా ఉంచండి, రచయిత బాధ్యత నాయకుని బాధ్యతకు ఏమాత్రం తీసిపోదు. దళిత రచయిత నిక్కచ్చిగా దళితరచయితగా బ్రతకాలి. సమాజానికి జ్యోతిలా వెలగాలి.

మార్పు చెందాలంటే సమస్యను సమస్యగా అర్థంచేసుకోవాలి; సమస్యను ముఖాముఖిగా చూడాలి; సమస్యలో జీవించాలి. ఒక తపన, ఒక అసంతృప్తి, ఒక ఆవేదన కలగాలి. దాన్నుండి అసలుసిసలైన అవగాహన పుడుతుంది. అతనికి ఇతరులు దోహద పడవచ్చు. (గ్రంధాలు తోడ్పడవచ్చు. సిద్దాంతాలు సరిపోవచ్చు. (ప్రాథమికంగా మకుటాయమానంగా అతనికతడే మార్పు చెందేవ్యక్తి. అతనికి బుద్దుడుగాని, మార్కుగాని, అంబేడ్కరు గానీ మరొకరుగాని మాట సాయకులే, మర్ల దాతలు మాత్రమే, నడవాల్సింది ఎవరికివారే.

మార్పుక్రమంలో అడ్డంకులు తొలగించుకోవాలి. అడ్డువచ్చేవారిని తొలగించు కోవలసి ఉంటుంది. ఆ తొలగించుకోవడమే పోరాటానికి నాంది. తొలగించుకోవడానికే గాక్క తగినట్టుగా చేసుకోవడానికి కూడ పోరాటం సొగించాల్సి ఉంటుంది. చట్ట నిర్మాణానికి కూడ పోరాటం అవసరం. కాబట్టి పోరాటం తప్పుదు. పోరాటం ఎలా ఉండాలనే దాంట్లోనే తేడాలున్నాయి. స్వీయావగాహన, మార్పు ప్రాతిపదికగా పెట్టుకొని చేసే పోరాటం విష్ణవాత్మకంగా ఉంటుంది, ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా ఉంటుంది. 'సమాజం మారినపుడు నేను మారుతాను' అనేది సమస్యను వాయిదా వేసే పోరాటం. అంతర్‌ఘర్షణతో కాలం గడుస్తూ ఉంటుంది. ఏ పోరాటానికైనా ధనబలమూ, భుజ (సామూహిక) బలమూ కొవాలి. కాని బలవంతంతో చేసే రెండోరకం పోరాటంలో వాటిని సాధించడానికి రహస్య మార్గాలు చేపట్టాల్సి వస్తుంది. ఏతావాతా మూడునాలుగంశాలు తేలాయి. దళితోద్యమానికి స్వీయావగాహన, మార్పు (కులనిర్మూలన), పోరాటం, సాధికారత అనేవి ప్రధానాంశాలు. మార్చు రాడికల్‌గా, స్వచ్చందంగా జరగాలి. పోరాటం పట్టుదలతో (ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా జరగాలి. సాధికారత బహుజన బలంతో పొందాలి. రాజ్యాధికారం (క్రమపరిణామంతో సాధ్యమౌతుంది. అంబేడ్కరు పట్ల దళితుడు :

దళితోద్యమానికి అంబేద్కరు తండ్రిలాంటివాడు. జ్యోతిబా పూలే పునాది వేసి

50 దళిత ప్రస్థానం ఉండవచ్చు. ఇంకా అనేకమంది అంకురార్పణజేసి ఉండవచ్చు. "పెరియార్‌ ప్రజ్వలింపబేసి ఉండవచ్చు. అందలి ఆర్జికాంశాలపై మార్క్సిస్టు దృక్పథం అత్యంత స్పష్టత నీయవచ్చు. కాగా, అంబేద్కర్‌ మేధాశక్తి తోనూ, (శ్రమశక్తితోనూ, జనశక్తితోనూ చేసిన ఆత్మగౌరవ పోరాటం దళితునికి స్వంతమైంది, అత్యధికప్రియమైంది. కాబట్టి ఆయన్ని అధ్యయనం చేయాలి, ఆయన చెప్పింది వినాలి. ఆయన్ని గౌరవించాలి. అయితే స్వేచ్చగా, ఉద్యమస్ఫూర్తితో నడవాల్సిన కర్తవ్యం కార్యకర్తతైన మీది. అంబేద్కరిజం అనే రథానికి పరిపుష్టినీయడానికి, ఉద్వేగం కల్పించడానికి మీరు పూనుకోవాలి. అంబేద్కరుకు మించిన స్పందన మిరు పొందాలంటే మోరు తీవ్రతరం కావాఠి. ఇతరమేధావులు, శాస్త్రాలు మోకు సహకరించవచ్చు. మో స్పందనకు పరాధీనతాగుణం లేదు. ఆ మొత్తం మొత్తం స్పందన మిదై పోతుంది. అపుడు మోకు మారే ముఖ్యం, మోతోనే మాకుపని; మోరే ఉద్యమం, మో క్రియలకు (ప్రతిక్రియలకు మిరే బాధ్యులు, మోరూ, మోలాంటివారూ ఏకమౌతారు. ఉద్యమ సారథులూ, పోరాట కర్తలూ మిరే, దళితోద్యమాసక్తులారా నీకంకండి/

కలిస్తే బలుస్తారు,

బలిస్తే నిలుస్తారు,

నిలిస్తే పోరాడతారు,

పోరాడితే పాయ్యేదేమీలేదు, (బ్రహ్మణీయక బానిసత్వం తప్ప. శ్‌

దళిత ప్రస్థానం 51 13. కులాల దోపిడి

కులం పునాది

వర్తం అంటే రంగు. రంగును బట్టి వర్ణాలు వచ్చాయన్నారు. కాని అది కుదర్లేదు. ఎందుకంటే నల్ల (బ్రాహ్మలు. ఎర్రశూద్రులు ఉన్నారు. గుణాన్ని బట్టి వర్దాలు వచ్చాయన్నారు. గుణాలు మారుతూ ఉంటాయి. గుణం మారినప్పుడల్హా వర్షం మారడంలేదు. అందుచేత అది పొసగలేదు. వర్ణాలు వృత్తిని బట్టి వచ్చాయన్నారు. వృత్తులు నైపుణ్యాని బట్టీ, అవకాశాన్ని బట్టీ ఉంటాయి. మార్చుకోడానికి కూడ వీలుంది. వృత్తులు లేని వాళ్లు చేయని వాళ్లు ఉన్నారు. కాబట్టి అదీ సమర్దవంతంగా లేదు. ఇలా వర్షనిర్మయం అర్థంపర్హం లేంది అయిపోయింది, అర్ధంలేక పోయినా దాన్ని పట్టుకు పెనుగులాడే మూర్థత్వం మాత్రం కొనసాగుతోంది.

వర్ణం కర్మను బట్టి లేక వృత్తిని బట్టి వున్నపుడు వర్షమే కులంగా రూపాంతరం చెందింది. వృత్తిరీత్యా కులం ఏర్పడిందన్నారు. ఒకే వర్షంలో అనేక కులాలు పుట్టుకొచ్చాయి. మొత్తం మిద కులం వర్ణానికి పర్యాయపదం అయింది. అదీ భావరూపంలో ఏర్పడింది. వృత్తి కొక కులం పుట్టింది. వృత్తులు పెరిగిన కొద్దీ కులాలు పెరిగాయి. అలా వేలకులాలు పుట్టుకొచ్చాయి. నిజంగా వృత్తికీ, కులానికీ వ్యావహారికమైన సంబంధం ఏమీలేదు. ఇందు మూలాన వాస్తవంగా గుర్తించతగింది ఏదీలేదు. అయినా కులం (ప్రయోజనం ఏదో ఉంది. అది పని చేస్తోంది.

కులాలెన్ని

క్యాస్ట్‌ (064519) అనే ఇంగ్లీషు పదం బాగా వాడుకలోకి వచ్చింది. ఇక్కడ క్యాస్ట్‌ అంటే కులం. కులం యొక్క నిర్మాణమూ, రూపురేఖలూ చూద్దాం.

(బ్రాహ్మణ. క్షత్రియ, వైశ్యులు అగ్రవర్శాలవారు. వాటిని అప్పర్‌ క్యాస్టు అంటారు. (బ్రాహ్మలు ఉన్నతకులం, మొదటి వర్గం. వాళ్ళకింద క్షత్రియులు, రెండవవర్గం. వాళ్ళకింద వైశ్యులు, మూడవ వర్గం. వాళ్ళ(క్రింద శూద్రులు. నాలుగవవర్గం. వాళ్లుక్రింద అస్పృశ్యులు అయిదవవర్ష్గం.

ఇందులో కూడ క్షత్రియులు ఒక వర్గమైతే దాని[క్రింద వైశ్యులు మరోవర్గం. ఇవ.

యనం ఠాలయష్యా లో క్‌ తి ాా డే. తే

క్‌2 దళిత ప్రస్టానం నాన్‌-బ్రాహ్మణ అప్పర్‌ క్యాస్టు. శూద్రులు ఇంకా దిగువ వర్గం. అంటే లోయర్‌ నాన్‌-బ్రాహ్మణ క్యాస్టులు. శాస్త రీత్యా ఈ నాలుగు కులాలకు సంబంధంలేని అట్టడుగు వర్గం ఒకటి తయారయింది. అది పంచమ వర్షం, నిమ్నజాతులు. వాళ్ళను అస్పృశ్యులన్నారు. వాళ్ళను నాలుగు వర్థాల వాళ్ళూ అంటకూడదు. చూడకూడదు . దగ్గరకు చేరనివ్వకూడదు. ఒక్కొక్క కులంలో పదులు, వందలు ఉపకులాలు పుట్టుకొచ్చాయి. భారతదేశంలో మొత్తం 6500 ఉపకులాలు ఉన్నట్టు అంచనా. ఈ కులాలు ఒకదాని దిగువన ఒకటి, లేక ఒక దానిపైన ఒకటి చేర్చబడ్డాయి. ఇది నిచ్చెన మెట్ట కులవ్యవస్థ. హెచ్చు తగ్గు కులవివక్షత. ఉచ్చనీచ ఆచార సంస్థ, కులస్వుభావం: కులం ఒక దాని నెత్తిన ఒకటి కూచుంది. అందరినెత్తిన కూర్చుంది (బ్రాహ్మడైతే, అందరికి అట్టడుగున పడి ఉంది పంచముడు. (బ్రాహ్మడు అందరికీ పూజ్యుడు. ప్రథమస్థానం అతనిదే. విద్య, వేదం అతనిసొత్తు. అతడు పని చేయడు. కబుర్జు, కాకరకాయలు చెప్పి, ప్రార్ధనలు-పూజలు చేసి, మ! లగ్నాలు-రాహుకాలాలు పెట్టి పొట్ట గడుపుకుంటాడు. కరిణీకం-మంత్రిపదవి నిర్వాకంకూడ ఉండేది. అంటే భుక్తి గడవడానికి మార్గం నిర్దేశం చేసుకున్నాడు- అతని రాత శాసనం. అతని సలహా ఆచరణీయం, అతని మాట అందరూ శిరసావహించ వలసిందే. (బ్రాహ్మడికి పుట్టిన వాడు (బ్రాహ్మడే. అతడు యోగ్యుడైనా. అయోగ్యుడైనా సరే. ఇలా బ్రాహ్మడు తనకు తాను శాశ్వతంగా రిజర్వేషన్లు చేసుకున్నాడు. ఈవిధంగా జ్ఞానమూ, గౌరవమూ, అధికారమూ ఆపొదించుకున్నాడు. వాటిని ఇతరులు అంగీకరించే టట్టు చేసుకున్నాడు. తానే దేవుడు, లేక దైవ సమానుడు, లేక దైవ ప్రతినిది లేక దైవానికి మనిషికి మధ్యవర్తి. తన స్థితిలోకి ఇతరులు రాకూడదు. మిగతా వర్షస్టులందరికి కూడ అలాంటి విధి నిషేధాలు పెట్టాడు. ఇదీ బ్రాహ్మణవాదన. (బ్రాహ్మణ భావన. ఇలాంటినియమాలు ఏకులానికి ఆకులానికి బ్రాహ్మడే పెట్టి కట్టు దిట్టం చేశాడు. ఇలా బ్రాహ్మణవాదంలోని ఉద్దేశమూ, గుణమూ అందరిలోనూ వ్యాపించింది, బలపడింది. ఇదే జీవనమార్గమని నమ్మారు. జీవితమంటే ఇంతే ననుకున్నారు. ఇంతకు మించిన

దళిత ప్రస్థానం వ్‌3 పద్దతి ఊహించడానికి కూడా వీల్లేకుండా అలవాటు పడ్డారు. ఇది దేవుడు రాసిపెట్టిందని భావించారు. అలా భావించేటట్టు చేశారు (బ్రాహ్మలు. మనుస్మృతి మొదలగు ధర్మశాసనాల ద్వారా సామాజిక సూత్రాలనూ, కులనియమాలను, ఆచారాలను విధి నిషేధాలను స్టిరపరిచారు.

('బ్రాహ్మణవాదం చొప్పున మనుషుల్ని విడదీయడం, ఒకరి నొకరు సమాజంలో కలవకుండా చేయడం, (ప్రధాన అవకాశాలన్నీ 'పైవారే పొందడం, పూజ్యుడు పూజ్యుడుగా, ధనికుడు ధనికుడుగా, పేదవాడు పేదవాడుగా, ఉండేటట్టు చూడడం- ఈవిధమైన అనమానత ధోరణులన్నీ బ్రావ్మాణేతరులు కూడ పాటించడం జరిగింది. (బ్రాహ్మాణమూలతత్వం పైనుండి (క్రింది దాకా అందరికీ పట్టింది. ఆందరిలో జీర్షించింది. సమాజంలోని స్వార్రపరులను ఆయాపరిమితుల్టో వారివారి స్థ్రానాల్గో, బ్రాహ్మాణవాదం సంతృప్తి పరచింది. అసమానతనూ, దుర్మార్లాన్నీ సమర్థించింది. (బ్రాహ్మలు మాత్రమే విద్యకు అర్హులు. తదితరులు విద్యాగంధం లేని అజ్ఞానులూ; అమాయకులూ, కాబట్టీ (బ్రాహ్మాలమాటలే వేదాలయినాయి, విధానాలయినాయి, నిజాలనిపించాయి. అందుచేతనే కులాల్గ్లో ఉపకులాలు ఏర్పడడం, కులాలు ఇంకా ఇంకా చీలిపోవడం విధాయక మయింది. పంచములు మాల మాదిగలయి పోవడానికి ఆధారాలూ, ఆంగీకారాలూ సిద్దంగా ఉన్నాయి. ఒకరి కొకరికి పడకుండా ఒకరితో ఒకరు కలవకుండా జరిగిపోతోంది. ఇదంతా (బ్రాహ్మాణవాదం యొక్క భిక్షే+(బ్రాహ్మాణవాదం యొక్క ఆశీర్చచనమే. అయితే, అది అంతా ఇప్పటి బ్రాహ్మణులను గురించి కాదనుకోండి. అప్పుడు పుట్టిన (బ్రాహ్మాణవాద (ప్రభావం ఇప్పటికీ సమాజంమోద పనిచేస్తోంది. కులం దోపిడి ఎన్ని విధాలు:

1. సామాజికంగా:

1 భౌతికంగా లేని వ్యత్యాసాన్ని, మానసికంగా, ఊహాస్టాయిలో, భావరూపంగా కులాన్ని సృష్టిచడం జరిగింది. తద్వారా బ్రతుకుతెరువుకన్నా పట్టింపులు మిన్నయినాయి. వ్యత్యాసాలు నిలపడంలో మనసున అలజడి కలుగుతుంది. అవివేకంగా వర్తించడం జరుగుతుంది. మానసికమైన వ్యత్యాసాలతో సర్దుకుపోవడానికి విలువ గల కులం వాళ్లు చెప్పిన మాట వినాలి. అలాక్రింది వాళ్ళు పై వాళ్ళ మోద ఆధారపడే మానసిక బానిసత్వం ఏర్పడింది.

రక దళిత ప్రస్తానం

2. సమాజంలో కుల వర్గాలను నిచ్చెన మెట్టుగా ఒకదానిపై నాకటిపెట్టి చీల్చడం జరిగింది. తద్వారా గౌరవ ఆగౌరవాలు, ఉచ్చనీచాలు, హెచ్చు తగ్గులు ఏర్పడ్డాయి. దాని వల్ల మనుషులు కలవడానికి వీలులేకపోగా, సంఘంలో అవకాశాలూ, గౌరవాలన్నీ "పైపై వాళ్ళకే బాగా దక్కాయి. క్రింది కులాలవారు నిస్సహాయులైనారు. నానాటికి దిగ జారి పోయారు. వివక్షతలు, విద్వేషాలు పెచ్చు పెరిగాయి.

3. కుల విభేదాలు దైవం సృష్టించాడని శాస్త్రాల్లో రాసి పెట్టారు. అలా నమ్మించారు. తద్వారా పైవాళ్ళ ఉన్నతస్థితి శాశ్వతంగా నిలిచేటట్టు చేశారు. దానివల్ల క్రిందికులాల వాళ్ళు నోరెత్తడానికి వీల్లేకుండా అణిచారు.

4. వంట- వార్చు, పెళ్ళి- పేరంటం , మున్నగు సామాజిక పనులు ఏకులానికి అకులానికే పరిమితం. తద్వారా ఒక కులంలోని వాళ్ళు మరోకులం వారితో కలిసి సంబంధాలు పెంచుకోవడానికి వీలులేదు. దానివల్ల కులం వలయం సంకుచితమూ, పరిమితమూ, శాశ్ళతమూ అయిపోయింది. సైవాళ్ళలాగే క్రింది వాళ్ళు సమభావంతో ఎదగడానికి వీలులేక పోయింది.

5, పైకులం వారికి గౌరవప్రదమైన వృత్తులూ, ఉద్యోగాలూ, క్రింది కులాల వారికి నీచమైన వృత్తులు, వ్యాపకాలూ అంటగట్టారు. తద్వారా క్రింది వారిని హీనంగా చూడడం, 'సైవారిని మంచి మర్యాదగా చూడడం అలవడ జేశారు. దానిచే హీనులు హీనులుగా, ఉన్నతులు ఉన్నతులుగా చలామణి అవుతున్నారు.

6. విద్య-సంస్కృతం అభ్యసించడానికి సైకులాల వారికి మాత్రమే అర్హత ఉంది. (క్రింది కులాల వారు పై కులాల వారు చెప్పింది వినడమే. తద్వారా వికాసం పొందే యోగ్యత, అర్హత, పైకులాల వారే పొందారు. దానిచే (క్రింది కులాల వారు జీవితాంతం (శ్రమజీవులుగా, బుద్ది హీనులుగా మిగిలిపోయి, పై వారికి సేవ చెయ్యడం మొదలెట్టారు.

7. వేదాధ్యయనం, జ్ఞానం, మోక్షం పొందే అర్హత అగ్రకులాలకు మాత్రమే ఉంది. పూజారితనం, పౌరోహిత్యం వాళ్ళకే దక్కింది. శూద్రులకు, స్త్రీలకు అలాంటి యోగ్యత లేదు. తద్వారా సైవాళ్ళు సూచించే మూఢ మార్గాలే మిగతా వాళ్ళకు శరణ్యం అయ్యాయి. దాని వల్ల (క్రింది కులాల వాళ్ళు, స్రీలు పాపసంభవులుగా, పాపయోనులుగా పరిగణింపబడ్డారు; పైవారికి లోబడి ఉన్నారు.

దళిత ప్రస్థానం క్‌5్‌ 2. ఆర్ధికంగా:

1. భూములు, సంపత్తి క్షత్రియ వ్రైచ్యులకు దక్కేటట్టు, వాటిప్రయోజనం కొరతలేకుండా బ్రాహ్మలకు అందేటట్టు నిబంధనలుపెట్టారు. తద్వారా సిరి సంపదలు, శుభాలు సపైకులాలవారే పొందుతారు. దానిచే (శ్రమఫలంగాని, సంపదగాని దిగువ కులాలకు దక్కవు.

2. సేవ, శ్రమ, వెట్టిచాకిరి క్రిందికులాలవారికి అప్పజెప్పారు. తద్వారా "సేవ చేయించుకొనే వర్షమూ, సేవచేసే వర్షమూ అని రెండుగా ఉండే శాశ్ళత వ్యవస్థలు నెలకొన్నవి. దానివల్ల ఒక వర్గం నిరంతరం సిరిసంపదలననుభవించడం, మరో వర్గం రేయింబవళ్ళు బండచాకిరి చేసి కడుపునింపుకోవడం, పని లేకపోతే కడుపు మాడ్చుకోవడం జరుగుతోంది. క్రింది వారు ఆర్థికంగా పైవారి దయాదాక్షిణ్యాలమోద అధారపడుతున్నారు.

3. కులం యొక్క గౌరవాన్ని బట్టీ, ఆధిక్యతను బట్టీ ఆదాయమూ, అనుభవమూ ఉండేటట్టు చేశారు. తద్వారా మానవ అవసరాన్ని బట్టి కాకుండా మానవకులాన్ని బట్టి జీవనోపాధి సంపాదించుకునే అవక్షాశాలు పాదుకున్నాయి. దానివల్ల క్రింది కులాల వారికి ఎన్నటికీ భూస్వామ్యమూ, ధనస్వామ్యమూ దక్కే అవకాళంలేదు.

4. శ్రమ తక్కువ, ఫలం ఎక్కువగా వచ్చేటట్లు పెద్దకులాలకు, (శ్రమ ఎక్కువ, ఫలం తక్కువగా దక్కేటట్టు దిగువకులాలకు నిర్ణయించారు. తద్వారా 'సైవారు అధికారం చెలాయించడం, కక్రిందివారు అణిగి మణిగి ఉండడం సాధించారు. దానివల్ల క్రింది కులాల వారి జీవితానికి తగిన ఆర్థికవసతి, సుఖానుభవం లేకుండా పోయాయి

5. యజ్ఞ కర్మకు, దైవారాధనకు సంబంధించిన అస్తీపాస్తులు, వాటి అనుభవం అ(గ్రకూలాల వారికే దక్కాయి. ఆస్తిపొస్తులు సంరక్షించి అభివృద్ధి చేసే వారికి సుఖానుభవం శూన్యం,

3౩. రొజక్రీయంగా (పాలనా పరంగా);

1 క్షత్రియులకు తప్ప పాలించే హక్కు ఎవరికీలేదు. పాలించే విధానం నిర్దేశించేది (బ్రాహ్మలు. బ్రాహ్మలు మంత్రులూ, సలహా దారులూ, ఉద్యోగస్థులూ అయ్యారు. క్రింది కులాల వారికి పరిపాలనలో ఎలాంటి జోక్యమూ లేదు. శాసనాలు పాటించండం వాళ్లపని. క్షత్రియులు పోరాడడం, చనిపోవడం జరుగుతుండేది. సహాయకులుగా వెళ్ళే క్రింది

56 దళిత ప్రస్థానం

కులాల సేవకాబ్బందాలు యుద్దాల్లో పాల్గొన్నా, చచ్చినా విజయం వస్తే క్షత్రియులదే. (బ్రాహ్మలకు ఉద్యోగాలు, ఓడిపోయిన రాజుల వద్ద పోయినా, జయించిన రాజుల వద్ద లభించేవి. పరోక్షంగా దిగువ కులాల శక్తినీ, మేధస్సునూ వృధాపరచడం జరిగేది.

2. రాజ్యపాలనలో క్షత్రియులకు, బ్రాహ్మలకు స్టానమున్నట్లే స్వాతం త్రానంతరం కూడా బ్రాహ్మణ-క్షత్రియ-రెడ్డి-కమ్మలకే రాజ్యాధికారాలు దక్కాయి. దిగువ కులాలవారు నిరంతరం పాలితులేగాని, పాలకులయ్యే అవకాళం లేకుండా జరుగుతోంది. దోపిడీకి అడ్డుకల్తుః

అ (టమ

ఇప్పుడు (బ్రాహ్మలు, తమ కులాచారాలు కుటుంబానికి పరిమితం చేసి, పరిపాలనావకాశాలన్నిటికీ ఎగబడుతున్నారు. అలాగే ఇతరకులాలవారున్నూ. ఇంకా కులం గొడవలు, కులం దోపిడీల సంగతి ఎందుకు అని సలహాచెపుతారు.

సంపాదనకూ, అవకాశాలకూ అందరూ ఎగబడ్డా, కులభావం పోనిచ్చు కోవడంలేదు. నవనాగరికలోకంలో కూడ సాంకేతిక, ఉద్యోగ లాభాలు పొందుతూనే కులభావం, ఆర్థిక వ్యత్యాసాలు, గౌరవాగౌరవాలు అట్టే నిలుపుకోవాలనే వారు హెచ్చుగా ఉన్నారు. అంటరానితనం పాటిస్తూనే ఉన్నారు. కులాంతర వివాహాలను ఖండిస్తూనే ఉన్నారు. అలాగే చదువు, ధనం ఉన్నవారు కూడ తమకులాల్టోనే పెళ్ళిళ్లు జరుపు కొంటున్నారు. క్రింది కులాల వాళ్లలో కూడ కులాలు, వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు పోగూడదని ప్రత్యక్షంగా పాటుపడేవారు ఎక్కువవుతున్నారు. కులభావం ఉన్న వాళ్ళందరూ పరోక్షంగా బలపడుతూనే ఉన్నారు. కులరాజకీయాలు ఇంకా పటిష్టంగా పని చేస్తున్నాయి. (బ్రాహ్మణవాదం నుండి పుట్టిన కులభావం సైకులాలనుండి (క్రింది కులాల వరకూ నరనరాన జీర్లించిఉంది.

కుల భావం పోగొట్టాలంటే రాజకీయాధికారం కావాలంటున్నారు శ్రీకాన్షీ రామ్‌. అధికారం ఒక్కటే ముఖ్యాయుధం అంటున్నారు. అణగారిన, వెనుకబడిన కులాల వారి నందరినీ ఏకం కమ్మంటున్నారు. భుజాన ఎక్కిన (బ్రాహ్మాణవాదాన్ని దించేయ మంటున్నారు. తలకెక్కిన కులభావనను తాలగించుకో మంటున్నారు. సాంస్కృతికంగా, ఆర్థికంగా, సామాజికంగా అణచి వేయబడ్డవారిని ఒక్క (త్రాటిపై ఉండమంటున్నారు. కులజనులు కాకుండా బహుజనులు కావాలంటున్నారు. బహుజనులుగా రాజకీయాధికారం చేజిక్కించుకొని సామాజిక విష్లవం తెమ్మంటున్నారు. తమలో తాము

దళిత ప్రస్థానం క్‌7

నూటికి 85 మందిగా ఉన్న వాళ్ళు- కలిసిపోయి, మిగతావారిని కలుపుకొని మహాజనులు కమ్మంటున్నారు. కాబట్టి కులందోపిడీ అంతం కావడానికి బహుజనపార్టీ శరణ్యంగా ఉంది. కులం గొంతులో గరళం :

బహుజన సమాజ్‌ పార్టీ అధికారంలోకి వస్తే కులం ఎలాతొలుగుతుంది? ప్రభుత్వం చేపట్టే కార్యక్రమాలేమిటి? రాజ్యాంగ పరంగా ఏం చేస్తుంది? కొత్త శాసనాలేమి చేస్తుంది? కులం పోవడానికి ప్రజల్లో ఎలాంటి అవకాశాలు కలుగజేస్తుంది? అది నిజాయితీగా చేసే ప్రబోధ మేమిటి? వివిధకులాలకు చెందిన రాజకీయనాయకులు ఎలాంటి తోడ్పాటు నిస్తారు? అధికారుల తీరు ఎలా ఉంటుంది? ఇలాంటి ప్రళ్లలు సవాలక్ష తలెత్తుతాయి. అసలు ప్రాథమికమైన (ప్రశ్న ఉండనే ఉంది. ఏమిటంటే - పీచ్చికుదిరితే గాని పెళ్లి కాదు, పెళ్లయితేగాని పిచ్చికుదరదు. దీనికి వాస్తవ పరష్కారమేమిటి? కింది నుంచి పైదాకా సమాజంలో ఎవరి కులాన్ని వాళ్ళుపోషించు కొంటున్నారు కదా! అలాంటి వాళ్లను కులంపేరుతో కలవండని చెప్పడంలోనే కులం గుర్తింపు ఉంది కదా! ఇక ఏస్టాయిలో, ఏ తీరులో, ఏ మేరకు కులం తుడుచుకు పోతుంది?

జవాబు : ఆలోచనాపరుడికి ఈ్రశ్నలు సహజమైనవి. కేవలం ప్రశ్చలువేయడం పనిగా పెట్టుకుంటే, ఇంకా ఇంకా పుట్టుకొస్తూనే ఉంటాయి. కులందోపిడీకి నిజంగొ గురవుతున్నవారూ, కులాన్ని నిలపాలని కృషిచేస్తున్నవారూ, కులానికలవాటుపడ్డవారూ ఈ ప్రశ్నలనెదుర్కోవాలి. ఎవరికి వారు వేసుకోవాలి. అందులో తీవ్రత చెందాలి. నిజమైన జీవితంద్వారా, తనజీవితం ద్వారా, తనకుతాను అద్దంగా ఉండి చూసుకోవాలి, మార్పు చెందాలి.

పునాదిలో కులం భావరూపంలో ఉంది. దాని (ప్రభావం భౌతికంగా పనిచేస్తుంది. కాబట్టి నీకు నువ్వు, నీ ఆలోచనలో, నీ మనస్సులో కులాన్ని తొలిగించుకోవాలని ఉందా లేదా? అసలక్కడ మొదలయితే, తొలిగించుకోవాలని స్థిరపడితే, భౌతికంగా పనిచేస్తుంది. కులభాగాన్ని సరిచేయడానికి బహుజన సమాజ్‌ పార్టీ ఉంది. సాధికారంగా పనిచేస్తున్న భావరూపంలో ఉన్న కులాన్ని తొలగించడానికి తగిన ప్రబోధమూ, ప్రోత్సాహమూ, ప్రచారమూ వివిధరీతుల్లో పార్టీ ప్రభుత్వం సమకూరుస్తుంది. భౌతిక రూపంలో ఉన్న కులాన్ని సరిచేయడానికి వరకట్న నిషేధచట్టాన్ని, (ప్రత్యేక వివాహ చట్టాన్ని, అస్పృశ్యతా

58 దళిత ప్రస్థానం నివారణ చట్టాన్ని శుద్దంగా, పూర్తిగా అమలు పరచడానికి పూనుకుంటుంది. వ్యక్తిగతంగానూ సామూహికంగానూ కులాంతర వివాహాలు చేయిస్తుంది. ఇప్పటిలాగ కాకుండా సంకీర్షకులాలకు (గ్రామాలు నిర్మిస్తుంది. వేదాధ్యయనం-మళఠం, పూజ, ఆలయాలు, మతసంస్థలు మున్నగునవి ఉన్నచోట సకలజనులకు అవకాశం కల్పిస్తుంది. భూమి-పరిశ్రమ- రాబడి అంశాలలో అఆర్థికసంస్కరణలుతీసుకొస్తుంది. అవసరమైన కొత్తచట్టాలు చేస్తుంది. అందుకే అధికారం కావాలంటుంది. ఈ మథన కార్యకర్తలు ముందుగా పడాలనీ వాళ్లు సంసిద్ధం కావాలనీ, ప్రజలను అలా తయారుచెయ్యాలనీ నా మనవి. ళ్‌ కడ. కులము-ధనము

భారత దేశంలో వర్త వ్యవస్థకు (ప్రత్యేకస్టాన మున్నది; పవిత్ర స్థాన మున్నది; ప్రధాన స్థానమున్నది. వర్ణవ్యవస్థ చుట్టూ వాజ్మయం వ్యాపించింది. దాని చుట్టూ సమాజం నడిచింది, ఆర్థిక స్థితి ఏర్పడింది, రాజకీయం (రాజరికం) సాగింది. బుషులు మొదలుకొని కృషీవలుడి వరకూ వర్ల ధర్మాన్ని నిలబెట్టారు. అవతార పురుషులు దానిని సమర్హించారు. ఒక (ప్రక్క. ఆధ్యాత్మికం రెండో ప్రక్క వర్ష వ్యవస్థ భారతీయ సంస్కృతికి పట్టుకొమ్మలు. ఆధ్యాత్మికంలో ఉన్న పరమాత్మ తత్వం మానసిక మైంది, వర్షవ్యవస్థలో ఉన్న ఆచారం- సం(ప్రదాయం- వ్యావహారిక మైంది. అందుకే ఆలోచనలో అద్వైతం, ఆచారంలో ద్వైతం అని సమాధాన పడుతుంటారు. ఆధ్యాత్మికం, లౌకికం అనురెండు విభాగాలవల్ల జీవితంలో సంఘర్షణ మొదలైంది.

మౌనసిక ఉపశమనానికి ఆధ్యాత్మికం, భౌతిక జీవనానికి ధనం కావలసి వచ్చాయి. వర్లధర్శ్మంలో ఈ రెంటికీ స్థానం కల్పించారు. అది పురుషసూక్తం లోని మంత్రాల వల్ల, ఈశావాస్య ఉపనిషత్‌ వల్ల తేట తెల్లంగా ఉంది. అయితే, జీవనాధారమైన (ద్రవ్యానికి ఈనాటి రూపం ఆనాడులేదు. ఈనాడు ధనం ఒక మార్పిడి వస్తువు, ఒక మోడియా. మోడియా ద్వారా తప్ప (బ్రతకడానికి మరోమార్గం లేదు. మన ఆర్థికవ్యవస్థను అలామలిచాం. ఆనాడు (బ్రతుకు తెరువుకు, ముడిసరుకు (ప్రధానమైంది, మాడియా కాదు. మార్పిడి వస్తువు (ధనం) విలువ రాజుగారి ధనాగారానికి పరిమితమైంది. అందుచే మనిషి ఆధ్యాత్మికంగా (బ్రతక డానికి (ద్రవ్యం సహాయ కారిగా ఉండేది. ఆధ్యాత్మికంగా

దళిత ప్రస్థానం క్‌9ి

(బ్రతకడమంటే సామాన్యుని విషయంలో ఆచార ప్రధానంగా బ్రతకడమే. ఆచారమంటే కులాచారం. దాన్నే వర్ష్ణధర్మం అన్నారు. వర్ష ధర్మాన్ననుసరించి కులాచారం వచ్చింది. ఈనాడు ధనం చుట్టూ మనిషి బ్రతుకుతున్నాడు. ఆధ్యాత్మికాన్ని ఆలంకారికంగా తీసుకొంటున్నాడు. అయినా యుగ యుగాల నుంచి మనసులో ఘనీభవించిన ఆచారాన్ని వదులుకోలేకున్నాడు. అందుచే ఇంకా భారతీయ మానవుని మనసులో కులమే (ప్రధానమైందిగా ఉంది. ఈనాడు పెద్ద ధనవంతునిలో కూడ, సమష్టిగా చూచినపుడు కులభావనే (ప్రాథమికంగా పని చేస్తోంది. అది అంతరాంతరాళాలలో నరనరాలలో, యుగయుగాలుగా జీర్లించి పోయి ఉండడమే కారణం. వ్యక్తిగా చూచినపుడు ధనవంతునిలో, కులం కన్నా ధనమే గౌరవనీయం అన్న మెరుపు లేకపోలేదు. అది పైతళుకు మాత్రమే. తాత్కాలికమైంది, సర్దుబాటుతో కూడింది, వ్యవహారం నిమిత్తం జరుగుతోంది.

గాంధీజీ సత్యాగ్రహోద్యమ కాలంలో కులంలేదు, మతంలేదు, స్వరాజ్య సిద్దియే ప్రాదాన్యమైంది-అని అగ్ర కులస్టు లెందరో భావించారు. సామూహికంగా అలాగే (ప్రవర్రించారు. ఆ పరిస్థితిలో అలా ఉండాల్సిన అవసరాన్ని ఒక పాలసీగా (గ్రహించారు. పళ్చాత్తాపపూర్వకమైన హృదయ పరివర్తన గల వారెవరైనా ఉంటే ఒక గోరాగారినీ, ఒక శిష్టా రాజశేఖరం గారినీ, ఒక వెంపటి సూర్య నారాయణగారినీ, ఒక తల్దాప్రగడ (ప్రకాశరాయుడు గారినీ పేర్కొనవచ్చు. వారిలో కొన్ని అంశాలు (ప్రశార్థకం కావచ్చు. “సమత్వం” ప్రబోధించిన గాంధీగారే వర్ణాశ్రమ ధర్మమునందూ, హిందూమతమునందూ తనకు పూర్తి విశ్వాసమున్నట్టు ఖండితంగా చెప్పుకున్నారు. ఇక అనుయాయుల్లో విప్లవాత్మకమైన మార్పు ఎలా వస్తుంది? ఆహింసాచరణ ఒక విధానం (౧౦||౦) గా తీసుకోవాలా లేక ఒక సిద్దాంతం (గగ౧౦|౧16) గా తీసుకోవాలా అనే మామాంస వచ్చినపుడు, దాన్ని పాలసీగా తీసుకోవాలని నెహ్రుగారు ప్రకటన చేశారు. పాలసీలు మారిపోతూ వుంటాయి. కనుక కులం, కులవివక్షత, ధారాళంగా-మరింత బలీయంగా-నేటికీ సాగుతున్నాయి.

' కులాన్ని బ్రహ్మరాక్షసిగా జూసి, దాని నిర్మూలనకు పేరుగాంచిన వ్యక్తు లెందరో ప్రయత్నించారు. అందుకై చాలా ఉద్యమాలు చేశారు. కాని ఆశించిన ఫలితం లభించలేదు. సమూలంగా ఛేదించడానికి సాధ్య పడలేదు. కులం ప్రధానం కాదు; ఆర్థిక పరిస్థితే ముఖ్యం అన్నారు. ఆర్థికం ఎంతగా పెరిగితే కులం అంతగా క్షీణించి పోతుందని

60 దళిత ప్రస్థానం సిద్దాంతరీత్యా నమ్మారు. అలాంటి వాళ్లు ఉద్యమరీత్యా ఆర్థిక విప్టవానికి పూనుకున్నారు. వాళ్లు పూర్తిగా చతికిల పడిపోయేదాకా కులం యొక్క బలం తెలుసుకోలేక పోయారు. కులం ఒక వాస్తవం. దాని ప్రభావం అగణితం. అందుచే దాన్ని నిర్మూలించాలని ఉద్యమ'క్రమంలోగుర్తించారు. అది జరిగితే గాని ఇతర సంస్కరణలు ఫలవంతం కావన్న యథార్థాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొన్నారు. అలా తమ ఉద్యమపంథానే మార్చు కొంటున్నారు. సామాజిక సమత్వం రానిదే అర్థిక సమత్వం గానీ, రాజకీయ సమత్వం గానీ చేకూరదని ఆనాడు డొ బి. ఆర్‌, అంబేడ్కర్‌ చెప్పిన సూత్రం అక్షర సత్యమని ఈనాడందరూ అంగీకరిస్తున్నారు. కాబట్టీ సాంస్కృతికంగా కులం యొక్క బలం కులానిదే. అర్ధబలం అర్జానిదే. కాని ఈదేశంలో ఇంకా అర్థం కులాన్ని అధిగమించిపోలేదు. చెదురు మదురు ఉదాహరణలు సాధారణీకరించడానికి పనికిరావు. ఈదిశలో (ప్రభుత్వం పరిస్థితీ అంతే. (ప్రభుత్వం చేసే సంస్కరణలు సమాజాన్ని సమూలంగా మార్చలేవు. సమాజ(శ్రేయోభిలాషు లైనవారు కులం యొక్క విష సంస్కృతిపట్ల నిజంగా అసహ్యంచెంది, తమంతకుతాము మారాలి. మార్పు చెందిన వారు ఏకమైతే సామాజిక విప్లవం సాధ్యమవుతుంది. అంతేగాని కేవలం ఆర్థిక సుస్థితి,కులదుస్థితిని మార్చగలదన్న (భ్రమలో ఉండిపోరాదు. కులం మానసికం, కులం భౌతికంగా పనిచేయడం చూస్తున్నాం. భౌతిక అవసరాలు ఈనాడు ధనం తీరుస్తోంది. దాని తక్షణ ఫలితం చూస్తున్నాం, తక్షణం పని చేసే దానివైపే మనసు పడుతుంది. భౌతిక అవసరాలు తీరడానికి పదార్థాలు చాలు, ధనమే అవసరంలేదు. పదార్జాలు ధనరూపం చెందడం జరుగుతోంది. అది గమనించాం. అయితే దాని పరిమితిని గమనించలేదు. ఈ సంధిలో మార్క్స్‌ ప్రవేశించాడు. ఆర్థికళా(స్తం విడమరచి చెప్పాడు. ధనం (ప్రాధాన్యత పెరిగింది. ధనమే సర్వస్వం అయింది. ధనంతో భౌతిక అవసరాలు తీరుతున్నాయి. కాని మానసిక వేదనలు, విభజనలు తొలగడంలేదు. మనం [గ్రహించాల్సిన అంశం ఇదీ. కొన్ని పరిస్థితుల్లో ధనం ఉన్నటువంటి విభజనలను అధికం జేస్తోంది. ఇదో ప్రమాదకర పరిణామం. ఈ సందర్భంలో మనిషి అప్రమత్తంగా (ప్రవర్తించాలి. కనుక ధనం వల్ల ఉపశమనం ఉంది. కాని మానసికమైన వేర్పాటుతనం తొలగడం లేదు. ఉపశమనమే జీవితం అని భావించేవారు అక్కడే ఉండిపోతారు. (వ్రణం బాధను మరిపించగలరుగాని, వ్రణంమూలం తొలిగించడంలేదు. శస్త్రచికిత్సతో గాని (వ్రణం మూలం తీసివేయలేము. ధనం వెంటపడితే శస్త్ర చికిత్స జరగదు, కులం నిజస్టితిని

దళిత ప్రస్థానం ల! మనసుకు పట్టించుకుంటే, ఉన్నస్టితిని వదిలించుకోవడం జరుగుతుంది. అదే సమూలమైన మార్పు- అదే రాడికల్‌ ఛేంజి, అది శస్త్ర చికిత్స లాంటిది; విప్లవాత్మకమైన మార్చు. కులాన్ని ఆధిగమించే (క్రమంలో ధనాన్ని సంపాదించు కోవడంలోనే సమ(గ్ర, సమన్వయ మార్గం ఉంది.

కులం ప్రధానమా ధనం (ప్రధానమా అనేది చర్చనీయాంశంకాదు. ఆ చర్చలో కూరుకుపోతే ఒరిగేది శూన్యం. కులాన్ని, ధనాన్ని రెంటినీ గుర్రిస్తూ, వాటి లోతులను గమనిస్తూ పునాదులను తాకుతూ, వాటి పరిమితులను అధిగమిస్తూ అవగాహనతో అతిక్రమిస్తూ మానసిక వేదనను, లేమితో ఏర్పడే భౌతిక క్లేశాలను దూరీకరణ జేసుకోవడం మానవ కర్తవ్యం.

-అశయు ఎహకూల- 16. బ్రాహ్మణులు - బ్రాహృ్మణనాదం

(బ్రాహ్మణులువేరు, బ్రాహ్మణ వాదం వేరు. ఈ వ్యత్యాసం స్పష్టంగా తెలియాలి. ఇది స్పష్టం కాకపోతే సంస్కరణగాని, విష్ణవంగాని ఎక్కడ జరగాలో తెలియదు. స్పష్టత లేని వారి ప్రతిచర్యలు అయోమయం సృష్టిస్తాయి.

చాతుర్వణ్యవ్యవస్థలో మొదటి వర్గానికి చెందిన వారు బ్రాహ్మణులు. ప్రధమ పూజ్యులు. వాళ్లు విద్యనేర్చడానికి చెప్పడానికి అర్హులు. వాళ్లు మతాధి పతులు, గురువులు, పురోహితులు, మంత్రులు కాగలరు, ఇతర వర్ణాలతో వారు భోజన వైవాహిక సంబంధాలు "పెట్టుకోరు.

(బ్రాహ్మణులు జ్ఞానవంతులు, ఆస్తికులు, శాంతస్పుభావులు. ఇతర వర్ణాలను నిక్టేశించ గలవారు. వారికి పుట్టిన బిడ్డలు కూడ (బ్రాహ్మణులే. వారు దైవాంశులు, భూసురులు, ద్విజులు. (బ్రహ్మజ్ఞానం కలవారు. వారు తప్పు చేసినా క్షమార్దులు. దండనవున్నా అతిస్వల్పం. వాళ్లు వేదాధ్యయనార్హులు. నిర్దేళితమైన లక్షణాలన్నీ వున్నా లేకపోయినా (బ్రాహ్మాణునకు పుట్టిన వాడు (బ్రాహ్మణుడే. బీజ (ప్రధానమైన వంశపారంపర్యం వారిది. సంతానానికి వాళ్ల హక్కులన్నీ సంక్రమిస్తాయి. బ్రాహ్మణత్వం పుట్టకతో వస్తుంది. అర్హతానర్హతలను నిర్దేశించే యంత్రాంగం లేదు. (బ్రాహ్మణత్వం అను([గ్రహించడానికి, తొలిగించడానికి ఎవరికీ హక్కులేదు. అది జన్మతః సహజమైందిగా

62 దళిత ప్రస్థానం

భావింపబడింది. పూర్వ నిక్రేశమైన గుణలక్షణాలను బట్టి చూస్తే, ఈ నాడు బ్రాహ్మణ నామధేయులందరూ నిజంగా బ్రహ్మణులు కారు. బ్రాహ్మణులయిన వారు నిజానికి లేక పోయినా, బ్రాహ్మణవాదులు దేశమంతటా వున్నారు.

(బ్రాహ్మణులుగాని, శాస్తాలుగాని నిర్దేశించిన చాతుర్వర్ష్య వ్యవస్థ యందు విశ్వాసమున్న వారందరూ బ్రాహ్మణవాదులే. మతాచారాలనూ కులాచారాలనూ పాటించే వారు (బ్రాహ్మణ వాదులు. కులరహిత సమాజం ఏర్చడాలని మాట వరసకుగాని, సూత్రప్రాయంగా గాని కోరినా కుల పరిధులు దాటి రానివారు బ్రహ్మణవాదులు. హైందవ సంస్కృతీ సంప్రదాయాలను వదలనివారు (బ్రాహ్మణ వాదులు. ఆస్తేక లక్షణాలు కల్లి, శాస్త్రాలపై ఆధారపడి గుణరీత్యా బ్రాహ్మణ బిరుదు పొందాలను కొనే వారు కూడ (బ్రాహ్మాణ వాదులే. ఎందుచేతనంటే గుణరీత్యా కులం మార్చు కోనే సామాజిక 'ప్రక్రియగానీ చట్టసదుపాయంగాని లేదు. కులాన్ని వదలి మానవుడుగా మాత్రం (బ్రతుకుతాననవచ్చు. తక్కువ కులాన్ని వదలి ఎక్కువ కులస్టుడుగా మారతాననడం పొసగని మాట. ఆమాట చాటున పని చేసేది (బ్రాహ్మణ వాదమే.

(బ్రాహ్మణులు ప్రవేశ పెట్టిన బ్రాహ్మణవాదం బ్రాహ్మణేతరుల తలకు బాగా ఎక్కింది. కనుక (బ్రాహ్మణవాదం ఒక్క (బ్రాహ్మణులలోనే గాక మిగతా అన్ని వర్జాల వారిలోనూ బాగా పని చేస్తున్నది, (బ్రాహ్మణులకన్నా, బ్రాహ్మణవాదుల సంఖ్యా బలమే ఎక్కువ. అందుచేత బ్రాహ్మణవాదం ఎంత ఎదిరించినా, ఎందరు ఎదిరించినా సన్నగిల్లడంలేదు, బలపడుతోంది. ఇపుడు దళితులు తమకులాలను నిలబెట్టు కోవాలను కోవడంకూడ (బ్రాహ్మణ వాదంలో భాగమే. రిజర్వేషన్ల లాభం కోరి నిమ్నజాతులు తమ కులాలను కుల భావంతో పెంపొందించు కోవాలనడం పరోక్షంగా (బ్రాహ్మణ వాదమవుతుంది. ఉపకులాల కీచులాటల్లో కృష్ణ మాదిగ అనీ, కృష్ణ మాల అనీ తోక తగిలించు కొని, గౌరవాలు పొందాలని చూడటం సూక్ష్మంగా చూస్తే బ్రాహ్మాణవాదన కొక పోదు. బ్రాహ్మణ వాదాన్ని ఇప్పుడు బ్రాహ్మణులకన్నా (బ్రాహ్మణేతరులే ఎక్కువ పోషిస్తున్నారు. విసృతి చెందే గుణం (బ్రాహ్మణ వాదానికుంది. అది స్వయంపోషకంగా వుంది. స్వయం శక్తివంతంగావుంది. (బ్రాహ్మల కన్న బ్రాహ్మణ వాదం ప్రమాదకరమైంది. ఇది (గ్రహించాలంటే లోతైన పరిశీలన అవసరం. సమాజ (శ్రేయస్సు కోరీ నాయకులు ఇది (గ్రహించలేక విఫలమవుతున్నారు. ఈ అవగాహనలేక, సమాజం మార్పుకు యత్నించే నాయకులు దెబ్బ తింటున్నారు,

దళిత ప్రస్థానం 63

ఇక పోతే అంబేడ్కర్‌ అభిమానులమని చెప్పకుంటూ, అంబేడ్కర్‌ చేసినట్టు

మతాన్ని విడనాడకుండా కులాన్ని కూలదోయకుండా అంబేడ్కరైట్ట్లు కాలేరు. అంబేడ్కర్‌

పేరుతో ఏ సంప్రదాయ మతాన్ని అనుసరించినా, ఏ కులాచారాన్ని పాటించినా

తప్పిదమవుతుంది. బ్రాహ్మాణవాద ఛాయల్లో బ్రతకడమవుతుంది. అంబేడ్కర్‌

పేరునగాని, ఏ పేరు లేకుండాగాని బౌద్ద 'ధర్మా'న్ని పాటించవచ్చు, అది బ్రాహ్మాణవాదం కిందికిరాదు. ఏమతానికీ చెందనివారైనా అంబేడ్కరైట్సు కావచ్చు.

ఈ నేపథ్యంలో, ఈ అవగాహనలో నిమ్నజాతి మేధావులు, నిమ్నజాతి నాయకులు, దళితవాదులు, అంబేడ్కర్‌ అనుచరులు ఆత్మ పరిశీలన చేసుకోవాలి. తాము (బ్రాహ్మణ వాదులా లేక మానవతా వాదులా అని పరీక్షించుకోవాలి. తాము (బ్రాహ్మణ వాదులా లేక నిజంగా అంబేడ్కరిస్టులా పరిశీలించు కోవాలి. తాము (బ్రాహ్మణ వాదులా లేక బౌద్ద ధర్మ వర్తులా అని చూసుకోవాలి. సమాజ(శ్రేయస్సు. నిమిత్తం (బ్రాహ్మాణవాదం వదలాలనుకున్నవారు, నిజంగా తాము వదిలిందీ లేందీ నిగ్గు తేల్చుకోవాలి. ఎందుకంటే (బ్రాహ్మణ వాదం, మూలంలో విభేదాత్మకమైంది,. మానవతకు వైరుధ్యమైంది, ఉచ్భనీచాలను నెలకొల్పేదైంది, నిచ్చెన మెట్ల సమాజాన్ని స్టిరీకరించేదైంది. అది పైపైన పనిచేసేది మాత్రమే అనుకోరాదు. సూక్ష్మంగా, లోతుగా అట్టడుగువారిలోకూడ పని చేస్తుంటుంది. కులవిభేదాలను గూర్చి ప్రజలకు బోధించే నాయకులకు ఈరహస్యం తెలిసి యుండడం ఆవశ్యకం. దళిత సాహిత్య రచన జేసే రచయితలు దీన్ని బాగా (గ్రహించాలి. |

(బ్రాహ్మాణవాదం పేరుతో (బ్రాహ్మణులను నిందించడం తగని పని. బ్రాహ్మాణత్వం లేని (బ్రాహ్మలున్నారు, (బ్రహ్మణ వాదులున్నారు. కాబట్టి బ్రాహ్మణ వాదాన్ని ఎదిరించాలిగాని, (బ్రాహ్మాణులను ఎదిరించడం తగదు. (బ్రాహ్మణ వాదులను ఎదిరించడ మంటే తమను తాము ఎదిరించ వలసి వుంటుందేమో చూసుకోవాలి. ముందు తమనుంచి మొదలు పెట్టాలి. ఇది తెలియని దళిత రచయితలు గందర గోళం సృష్టిస్తున్నారు. విద్వేషంలో రెచ్చి పోవడం జరుగుతోంది. రెచ్చగొట్టే సంస్కృతి శ్రోతలకు. అహ్హదకరంగా వుంటున్నది. దళితులలో వున్న బ్రాహ్మాణవాదం దళితుల ఐక్యతకు అడ్డు వస్తున్న సంగతి శీఘ్రంగ గుర్తించవలసివుంది... . .

(బ్రాహ్మాణవాదం యొక్క నేపథ్యం వివరణాత్మకంగా చెప్పినంత మాత్రాన సరిపోదు, సరికాదు. కావలసిందదికాదు. (బ్రాహ్మాణవాదంపై ఆధారపడని దళిత వాదం

కర

న! దళిత ప్రస్థానం నిజస్తితి తెలియాలి, స్వతంత్ర శక్తితో కూడిన దళిత వాదం ఏమిటి? పరాధీన దళితవాదం సూక్ష్మ అవగాహన నివ్వదు. సూటి అర్జాన్ని కలిగించదు. పరతం[త్ర దళిత వాదం స్వతంత్ర శక్తి నీయదు. బ్రాహ్మణవాద ప్రశ్రియనుండి రక్షణ కవచం వేసుకొని, దళితవాద (ప్రభావం పట్ల ఎరుక వహించాలి. దళిత వాదం (బ్రాహ్మణ వాదాన్ని అణచి వేయడం కాదు, తొలగించడం జరగాలి. బ్రాహ్మణవాదానికి దళిత వాదం (ప్రత్యామ్నాయమని చూపడం కూడకాదు. ఎందుచేత నంటే (ప్రత్యామ్నాయ మనడం కూడ ఆలంబనతో కూడినదే. ఇది సూక్ష్మ విషయం. నిరాలంబిత దళిత వాదపు నిర్దిష్టత తగు కార్యాచరణకు (ప్రైరేపించాలి. అక్కడ ఎల్లపుడు నిరోధంతో పనిలేదు. నిరోధంతో శక్తిని వృధా చేయడం ఉంటుంది. దళితత్వం నుంచి బయట పడడానికి శక్తి తగినంత కావాలి. ఎందుకంటే దళితత్వం ఒక సవాలుగా నిలించింది. దాన్నెదుర్కోవాలి. శక్తి కావాలి, ఆ శక్తిని దళిత వాదం దానంతటికది ఇవ్వాలి, స్పష్టత అనేది వెలుగునివ్వాలి. ఈధోరణితో సూక్ష్మం నుంచి స్థూలం వరకు (ప్రయాణం అవసరం, 16. ఆంగ్లేయులపాలన నుండి అగ్రవర్హాల పాలనలోకి మనం స్వరాజ్యం కోరామే గాని ప్రజాన్వాయం కోరలేదు. భౌతికంగా రాజకీయంగా సంకెళ్ళు తెగ్గట్టుకున్నాం, కాని మానసికంగా సామాజికంగా ఉచ్చులింకా బిగించుకుంటున్నాం. సూత్రప్రాయంగా ధర్మాన్ని చూపిస్తున్నాం. అభిప్రాయాల శీత్యా విభజనలను బలీయం చేసికొంటున్నాం. వస్తువును వదిలి పెట్టి అభిప్రాయాలు పట్టుకుంటున్నాం. అభిప్రాయాలెప్పుడూ భేదంతో కూడినవే. అభి(ప్రాయాలిప్పుడూ విభజనాత్మకాలే, ఘర్షణకారకాలే. అసలు, ఆదర్శం కూడ అభిప్రాయమే అన్న సత్యం గుర్తించ లేకుండా పోతున్నాం, మన సంస్కృతిలోనే న్యాయం లేదు. సమాజంలో నీతిలేదు. నీతి పేరుతో ఉన్నది అవినీతి అని తెలిసికోలేకున్నాం. మనకున్నవి వేదాలు, పురాణ-ఇతిహాసాలు. అందలో ఉన్నవి దేవతలకు మెప్పు, దేశంలో ఉన్న స్త్రీలకు ముప్పు. ఇక పోతే వర్ష విభజనలు, ఇంకా ఎన్నో ఉన్నా ఒంట బట్టినవి మాత్రం ఆ మూడే. వాటితో తయారైన మేధస్సుకు మార్పు ఎలా వస్తుంది? గొంధీజీ తన అస్రికత్వంతో కొట్టుమిట్టాడుతుండేవారు. అంటే హేతువాదనతో

దళిత ప్రస్థానం రక్‌

మొదలు పెట్టి, విశ్వాసంలోకి ప్రవేశించేవారు. విశ్ళాసం హేతువును మించిందని అనేవారు. రామభజన మత్తులో (బ్రతికేవారు. మతమంటే అభిప్రాయమే కదా! మతాలన్నీ ఒకటే ఎలా అవుతాయి? పైగా మహమ్మదీయుల్ని ఎక్కువ ఆదరించాలనడం, ఆధిపత్యం చేయాలనే ముస్లిం మతం వాళ్ళ అభిప్రాయాలకు తలవాగ్గమనడం అసహనానికి, కోపానికి కారణం కదా! తాను హిందువుగా వుండడం విభజనను (ప్రోత్సహించడం కాదా! వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు ఉత్తమోత్తమ మైనవని మొదటి నుంచి చెప్పుకొచ్చారు. అదే మతమనుకొన్న హిందువులకు మరో విధంగా మద్దతు ఇచ్చినట్లే కదా, సాంఘిక సమత్వానికి సమాజాన్ని సిద్ధం చేయకుండా రాజకీయ స్వేచ్చకు ఎగబడ్డారు. మతాన్ని పరిష్కరించుకోకుండా పాలనచేపట్టారు. ఇలా అస్తవ్యస్తమైన హైందవ అభిప్రాయాలతో ఎవరికీ తెలియని దైవశక్తితో పోరాటం సాగించిన గాంధీజీకి రాజకీయం తెలియదన్నారు అంబేడ్కర్‌. ఆయన కొంగు పట్టుకుని వేలాడిన నెహ్రూ రాజకీయంలో బచ్చాఅని అంబేడ్కర్‌ అన్నారు. గాంధీ అలక దేశవిభజన, స్వదేశస్థులదొపిడీ, ప్రజల జీవితాలలో భయాందోళనలు అందుకు నిదర్శనమే కదా!

ఏమైనా ఆంగ్లేయుల పాలనేమేలు అనేమాట ఈనాడు ఎందరి గుండెల్లోనో మూగగా పలుకుతోంది. వాళ్ళు డబ్బు కొల్లగొట్టారేగాని, దేశంలో ఈవిధమైన అవినీతిని (ప్రోత్సహించలేదు, రాజ్యాన్ని గూండాలకు, పోలీసులకు అప్పగించలేదు. అక్రమంగా తిరగబడి హత్యలు చేసిన వారిని ఆదుకోలేదు. బడా రాజకీయ దుర్మార్గ హింసాత్ములకు వత్తాసు పల్కలేదు. -

చట్టాలు సరిచేసి అట్టడుగువారికి మరింత న్యాయం చేకూర్చనుని కోరాడు అంబేద్కర్‌: అందుకై సైమన్‌ కమిషన్‌ను కలిసికుంటే, దేశద్రోహి అని పేరు పెట్టారు. నిమ్నజాతులకు రాజకీయ హక్కులు కావాలని రౌండు టేబల్‌ సమావేళంలో గర్జిస్తే గాంధీ పానకంలో పుడకలా అడ్డు పడ్డారు; అంబేడ్కర్‌ను అణచడానికి జిన్నా అండ కోరారు. కమ్యూనల్‌ అవార్డు బ్రిటిష్‌ వారు ప్రకటిస్తే, అది అమలు జరగ్లూడదని ప్రాణం అడ్డు పెట్టారు. సపరేట్‌ ఎల్‌క్టరోల్‌ (షెడ్యూల్‌ కులాల ్రతినిధుల్ని షెడ్యూల్‌కులాల వారే ఎన్నుకోవాలని) కోరితే అది వీల్లేదు హిందువులు చీలిపోతారని గాంధీ గగ్గోలు చేశారు. పదేళ్లలో హిందువుల మనస్సులు మారుస్తానని వాగ్దానాలు చేశారు. ఇలా అడుగడుగునా, అసలు తల్లిని కాదని సవతి తల్లి (ప్రేమేనిజమైనది అనిపించేటట్టు నిమ్నజాతుల పట్ట నిర్వాకం చేశారు.

656 దళిత ప్రస్థానం

అసలు అ(గ్ర వర్ణాలంటే ఏమిటో స్పష్టం కావాలి. (బ్రాహ్మణ క్షత్రియవైళ్యులు అ(గ్రవర్ధాలవారు. జందెం వేసుకొని, వేదం చదివే అర్హతగలవారు అ(గ్రవర్థాలవారు. శూద్రులు అధమవర్షంవారు. అతి శూద్రులు అనగా పంచములు అధమాధమ వర్షంవారు. (బ్రాహ్మణులు దేశాన్ని బహుకాలం పాలించారు. ఆం(ధ్రరాషష్ట్రాన్ని మొదట (బ్రాహ్మాణులు పాలించినా, తరువాత రెడ్డకు దక్కింది. ఇపుడు కమ్మవారి చేతుల్లో ఉంది. నిజానికి రెడ్డు కమ్ములు అ([గ్రవర్షం వారు కాదు. కాని వారిని అ(గ్రవర్షస్తులుగా పరిగణించి విమర్శిస్తున్నారు. వారున్నూ అలాంటి గౌరవమే కోరుతున్నారు. నిమృుజాతులను అణచివేస్తున్నారు. భూస్వామ్య వర్గానికి రాజ్యాధికారం దక్కుతోంది.

ఈ రోజున అగ్రవర్ణ భూస్వాములు పీడిత జాతుల్ని పుట్టకొక్కరిని చెట్టుకొక్కరిని పట్టుకొని, మెడలు విరచి, తలలు నరికి, మొండాలు చేసి, బస్తాలలో కుక్కి. పెద్ద కాల్వల్లో తో క్కేస్తే గ్ర వర్షాల వారందరూ ఏకమై బయటికి కనపడని సానుభూతి చంపిన వాళ్ళకు పల్కుతున్నారు. “సర్సజనాభ్యుదయ సమితులు” లేస్తున్నాయి. పైకి సానుభూతి చూపడంలో పార్టీలన్నీ ఏకమౌతున్నాయి. కాని అవకాళం ఎదురైనపుడు ఎవరి 'ప్రత్యేకపంథాలో వాళ్ళు. “అంటరాని” వాళ్లను హతమార్చడంలో వెనుకాడడం లేదు.

... కంచిక చెర్లలో ఒక పద్దతి, పాదిరి కుప్పంలో మరో పద్దతి, కారంచేడులో ప్రత్యేక పద్ధతి, చుండూరులో అతి తెలివైన పద్దతి-విధానంలో వైవిధ్యం తప్ప వధ చేసేవారు ఒకేరకమైనవారు; వారు అధికార రాజకీయ ప్రాబల్యం ఉన్న కామందులే. న్యాయం బయటపడకుండా అణచడానికి అంతర్లీనంగా అగ్ర వర్ణాల వారందరూ ఒక్కటే. ఇందుకు చుండూరు ఘటన హైలైట్‌, ఇది జాతియ స్థాయిలో ఆదర్శం పొందింది. ఇది అ(గ్ర వర్ణాలకు ధైర్యాన్నిచ్చింది, (ప్రభుత్వం అండ సంషాదించింది. (ప్రజాస్వామ్యం నోరెత్తకుండా చేసింది. రాజ్యాంగంలో ఉన్నది న్యాయం కాదు, మా చేతుల్లో ఉన్నదే న్యాయం” అని సవాల్‌ విసిరింది, అందుకు పదేపదే హత్యలు, దౌర్జన్యాలే మార్గాలని బుజువు చేస్తున్నది.

తాడితుల్ని, పీడితుల్ని ప్రభుత్వమే హతం చేయడం ఇందులో అసలు విషయం. ఆంటే (ప్రభుత్వ అధీనంలో ఉన్న "పోలీసు బలగం హతులను వెంటాడడం చరిత్రలో నూతనధ్యాయం సృష్టించింది. అంటే హతులను నరమేధానికి తరమడం అతి తెలివితోకూడిన పథకం.

అంతటి ఘోరమైన హత్యా ఉదంతం గుంటూరు కలెక్టరుకు తెలియక పోవడం,

దళిత ప్రస్థానం 67 డ్యూటీలో ఉండి కళ్లారా చూస్తున్నా పోలీసులు దాన్ని తమకు సాధ్యమైన మేరకు కప్పి పుచ్చడం, మిగతా శవాల్ని వెదికి పట్టుకునే ప్రయత్నం జీయక పోవడం - ఇలాంటివి ఏదో సందిగ్ధతను, అనుమానాన్ని వ్యక్తం చేయడం లేదూ! ఇది లావుండగా, కలెక్టరు సమక్షంలో, సమ్మతితో “రక్షక్షేత్రం” లో మృత దేహాలను భూస్టాపితం చేసినా స్మారక నిర్మాణానికి అంతరాయం కలిగించడం, ఆయన సమక్షంలో గడ్డివాములు, ఎండిన పందిర్లు, పూరిగుడెసెలు తగల బెట్టడం, అందుకు కారకులు దళితులు కాదని కలెక్టరుతో సహా అక్కడి వారందరికీ తెలిసినా, దరిమిలా దళితులపై నేరాలు వేయడం, అగ్నిమాపక దళాలు రోజుల తరబడి మంటలు ఆర్బక పోవడం, కలెక్టరు నిస్సహాయంగా ఉండిపోవడం; “సర్వజనాభ్యుదయ సమితి” శైస్తవకళాశాలను (గుంటూరులో) ధ్వంసం చేయడం. దళితనిరాహార దీక్షా శిబిరాన్ని పోలీసులే భీభత్సం కల్పించి, ముఖ్యపాక్ష్యాధారం గల యువకుని హత్యచేయడం అబ్బబ్బా ఇవన్నీ ఊహించలేని ఘోరాతిఘోరనేరాలుకదా! ఇవి సామాన్య పౌరుని మనస్సును మధించడం లేదూ!

దళితబాధితులు కోరిన కోర్కెలు ఆకాశంలో చందమామలా, నక్షత్రాలా? హంతకులను అరెస్టు చేయడం, బాధితులకు ఉద్యోగాలివ్వుడం ప్రభుత్వానికి కష్టమా?

చండూరు సంఘటన అరాచక ఆ(గ్రవర్షజాతులకు అదర్శమైంది. ఎలాగంటే, దళితులను చంపితే దిక్కు ఏ ముంది, పోలీసుల హస్తం ఉండగా ప్రభుత్వం ఏమి చేయగలదు, హతులు దొరకకుండా, న్యాయం దక్కకుండా సొక్షులురాకుండా చూడడానికి రాజకీయ వత్తానుఉందిగదా అని చెవ్పడమయింది. అది ఆగ్రవర్గాల వారికి అంగీకారమయింది; మౌనం వహించారు. సిల్లిని చీకటిగదిలో వేసి, దాని కళ్ళుచూసి వెంటాడడం జరుగుతున్నది.

ఏది జరగగూడదని అంబేద్కర్‌ అహర్నిశలు ఆవేదనతో ఆక్రోశించాడో అదే జరిగింది. భారతదేశం పరిపాలన అగ్ర వర్లస్టుల పాలయిందనడానికి ఇంతకన్నా నిదర్శనం ఏ కావాలి?

-అత్తమూ॥। అహమపాల-

68 దళిత ప్రస్తానం క్ష. పూనా ప్యాక్టుపై పోరాటం నిమ్నజాతుల జీవితాలకు కౌన్నత్యం ప్రకటించడానికి పుట్టిన కారణ జన్ముడు బి. ఆర్‌. అంబేద్కర్‌. విద్యారిదశనుండ్‌ జాతిసముద్ధరణకు పూనుకొన్నాడు. పత్రికలు "పెట్టాడు, ఉద్యమాలు నడిపాడు. తిరుగు లేని దళితనేత అయినాడు. పదేళ్లకాకసారి బ్రిటిష్‌ ఇండియా చట్టం సవరించబడవలసి ఉంది. విషయాలు చర్చించడానికి 1930 లో లండన్‌లో మొదటి రౌండు టేబుల్‌ సమావేశం జరిగింది. కాం(గ్రెసు పార్టీవారందులో పాల్గొనలేదు. నిమ్నజాతులతరుపున డా॥ బి.ఆర్‌, అంబేద్కర్‌, శ్రీరెట్టు పల్లి శ్రీనివాసన్‌ హాజరయ్యారు. . _ _ “మనకు దేశ స్వాతంత్ర్యం కావాలి. దేశస్వాతంత్ర్యంతోపాటు అల్బ సంఖ్యాకుల కవసరమైన రాజకీయరక్షణలు కూడ కావాలి"- ఇదీ అంబేద్కర్‌ ఆ కాంక్ష, సమావేశంలో అంబేద్కర్‌ అత్యద్భుతమైన ప్రసంగం చేశాడు. ఎనిమిది షరతులతో కూడిన మెమోరాండం సమర్పించాడు. సమాన పౌరసత్వపుహక్కు, హక్కులను స్వేచ్చగా అనుభవించేహక్కు, వర్త వివక్షతల నుండి రక్షణ, శాసన సభల్లో వాటా, ప్రభుత్యోద్యోగాలలో ప్రాతినిధ్యం , ఈర్ష్య, నిర్లక్యత నుండి రక్షణ, అస్పృశ్యుల సంక్షేమానికి ప్రత్యేకశాఖ, మంత్రివర్గంలో ప్రాతినిధ్యం-ఇది అష్టాంగ హక్కుల పత్రం. ఇండియాకు వచ్చాడు. అంబేద్కర్‌ పేరు మారు (మోగింది. గాంధీ, అంబేద్కర్‌ ను తన వద్దకు పిలిపించాడు. అస్పృశ్యులకై (ప్రత్యేక రాజకీయ రక్షణలు అంగీకరించనని గాంధీ నిక్కచ్చిగా చెప్పాడు. రెండో రౌండు టేబుల్‌ సమావేశం 1931లో జరిగింది, కాంగ్రెసు తరుపున గాంధీ, నిమ్నజాతులతరుపున అంబేద్కర్‌ పాల్గొన్నారు. వాదోపవాదాలు జరిగాయి. గాంధీ, ముస్టింలను సమర్థించాడు. కాని నిమ్న జాతీయులకు ప్రత్యేక రక్షణలక్కరలేదన్నాడు. మిగతావారంగీకరించారు. గాంధీ ఒంటెద్దుపోకడకు (బ్రిటిష్‌ ప్రధాని రామ్‌సె మేగ్గానాల్డు సహితం అసంతృప్రిచెందాడు. గాంధీవల్ల రక్షణల విషయంలో భారతీయ (ప్రతినిధులు ఏకాభిప్రాయానికి రాలేకపోయారు. అయితే ప్రధాని చేయబోయే నిర్ణయానికి గాంధీతో సహా అందరు కట్టుబడి ఉండేటట్టు (వ్రాతపూర్వకంగా మాట ఇచ్చారు. అందరూ ఇండియాకు తిరిగివచ్చారు.

దళిత ప్రస్థానం 69 రాజకీయరక్షణలు అంగీకరిస్తూ, బ్రిటిష్‌ ప్రధాని అంబేద్కర్‌ ప్రతిపాదించిన 8 సూత్రాలు అంగీకరిస్తూ, కమ్యూనల్‌ అవార్డు (ప్రకటించాడు. దాన్ని (ప్రాణంతో అడ్డుకుంటానని గాంధీ పూనాలోని యరవాడజైలులో ఆమరణ నిరాహారదీక్షపూనాడు. హిందూ అభిమానులకు గాంధీ మోద మక్కువ, అంబేద్కర్‌ మోద అక్కసు పెరిగిపోయింది. దేశం అట్టుడికి పోయింది. గాంధీవాద మేమిటి? అస్పృళ్యులకు ప్రత్యేకప్రొతినిధ్యం అక్కర లేదు. కావాలంటే కొన్ని స్థానాలు ఇవ్వమంటాడు. అందరూ కలిసి అభ్యర్థిని ఎన్నుకోవాలట. మరొకమాట కూడ అన్నాడు. హిందువులతో పాటు అస్పృళ్యులు కూడ జనరల్‌స్టానాలకై పోటీ చేయాలి. కులతత్వం వల్ల ఓడితే మళ్లీ ఎన్నికలుజరపాలి. మళ్లీ మళ్లీ అలాగేనట. దీనికి తలాతోకా లేకున్నది. అస్పృశ్యులు హిందూమతాన్ని వదలిపోతారేమో నన్న భయమట, అంబేద్కర్‌ను యరవాడజైలుకు పిలిపించి రాజీచర్చలు చేశారు. గాంధీ ప్రాణాలు కాపాడమని గాంధీ కుమారుడు రామదాస్‌ గాంధీ అంబేద్కర్‌ ముందు బిక్కమొకం పెట్టాడు. దయగల హృదయంగల బాబాసాహెబ్‌ స్పందించాడు, రాజీకి సమ్మతించాడు. మానవతాదృష్టితో గాంధీ ప్రాణాలు కాపాడాడు. పూనాలో రాజీ ఒప్పంద మైంది గనుక పూనాప్యాక్ట్‌ అయింది. కమ్యూనల్‌ అవార్డుకు పూనాఫ్యాళ్టుకు ముఖ్యమైన వ్యత్యాస మేమిటో (గ్రహించాలి. అవార్డు ప్రకారం ప్రత్యేక రిజర్వుడు నియోజకవర్గంలో దళిత అభ్యర్థని నిన్నజాతీయులు మాత్రమే ఎన్నుకుంటారు, ఈవిధంగా ఎన్నుకోబడిన ఎమ్‌. ఎల్‌. ఎను సాధారణ నియోజక వర్గంలో నిమ్నుజాతీయులు, హిందువులూ కలిసి ఎన్నుకుంటారు. పూనా బడింబడిక వల్ల దళితులు తమ అభ్యర్థిని తాము ఎన్నుకొనే హక్కుకోల్పోయారు, ప్రత్యేక అభ్యర్థిని ఎన్నుకొనే హక్కు హిందువులకు కూడ దక్కింది. అందుచే ఇరువర్గాలు కలిసి ఎన్ను కుంటారు. కాకపోతే అవార్జు ప్రకారం ప్రత్యేక నియోజక వర్గాలు 78 ఆయితే పూనా ఒడంబడిక ప్రకారం 158 అయ్యాయి. కాని రసం లేని పండు మిగిలింది, పిప్పిదక్కింది. దళితులు పూర్తిగా దగాపడ్డారు. తమమాట వినే యం.యల్‌.ఎ.ని గాని యంపినని గాని, తమను ప్రత్యేకంగా పట్టించుకొనే నాయకుడ్ని గాని ఎన్నుకో లేకపోయారు. కాబట్టి తమ అభ్యర్థిని తామే ఎన్నుకొనే హక్కు కొరకు ఇపుడైనా పోరాటం మొదలు పెట్టాలి. సంయుక్త నియోజక వర్షాల వల్ల కలుగుతున్న నష్టాలేమిటో, పూర్తి ప్రత్యేక నియోజనవర్గాల

70 దళిత ప్రస్థానం

వల్ల రాబోయే లాభాలేమిటో పూర్తిగా బోధపడాలి. వాటి గూర్చి ఆలోచించు కోవాలి,

తర్జన భర్జన చేసుకోవాలి. అప్పుడు మాత్రమే పోరాటానికి బలం ఏర్పడుతుంది. 18. “వార్త” సంపాదకునికి అభినందనలేఖ. అయ్యా,

నమస్సులు. “అరుణ్‌శౌరీ అందుకోలేని అంతస్తులు”- మూడు సంపాదకీయ

రచనలూ అద్భుతమైనవి. ఇది చదివిన తరువాత అరుణ్‌శారీ యొక్క అవగాహనాలేమి, అక్కసు, దుర్విమర్శ, దుందుడుకుతనం తేటతెల్లమయినాయి. (ప్రజలను పక్కదారి పట్టించే పర్వర్టెడ్‌ మేధావిలా వున్నాడతడు.

ఇక్కడవచ్చిన చిక్కేమిటంటే అంబేద్కరుని లోతుగా అధ్యయనం చేసిన వారిలో దళితుల్టో సైతం చాలా తక్కువ మంది వున్నారు. ఇక రాజకీయవేత్తలకు ఈఅధ్యయనం యొక్క అవసరమూ, అందుకు తగిన సమయమూ కనబడడం లేదు. వారికి విశాలహృదయంగానీ, విశ్రాంతిమనస్తత్వం గానీ వుండదు. కాబట్టీ అరుణశౌరీ అంతటివాడు వ్రాసిందే నిజం కావచ్చు అనే భ్రమవుంటుంది. ఆ (భ్రమను మోరు పటా పంచలు చేశారు. (ప్రజల కళ్లు లేక పాఠకుల కళ్ళు తెరిపించే ప్రయత్నం. మోరు చేశారు. మో కాలాన్ని వెచ్చించి అంబేద్కర్‌కు సంబంధించిన (గ్రంథావళిని మోరు సహృదయతతో ఆకళింపు చేసుకున్నారు. “సంపాదకరత్న” అనే బిరుదు మోకు సవ్యమైంది. అంతేగాదు, “అంబేద్కర్‌ పారక రత్న” అనే వికాసవంతమైన బిరుదు ఈ సంవత్సరం మొమ్మొదటిగా మోకే ఏర్పడింది. మరిన్ని అంబేద్కర్‌ పాఠాలు మో “వార్త” ద్వారా అందించమని మనవి చేస్తున్నాను. తద్వారా అంబేద్కర్‌ అభిమానులకు ముఖ్యంగా మహోపకారం చేసిన వారవుతారు.

“అవాకులు చెవాకులు పేలిన పుస్తకం” ద్వారా “చేసిన విమర్శలో పిండితార్థం-మూడేమూడు (ప్రధాన ఆరోపణలు” ఇంకా సంక్షిప్తంగా 1 అంబేద్కర్‌ స్వాతంత్రోద్యమానికి వ్యతిరేకి 2. (బ్రిటిష్‌ వారి బంటు 3. ఇతర రాజ్యాంగాలు కాపీ కొట్టాడు. అతడు నకిలీ దేవుడు. “ఇదీ-యమన'శౌర'య్యధోరణి!”

దళిత ప్రస్థానం గ్గ అందుకు ముక్తసరిగా మూడు సమాధానాలు చెస్తున్నా.

1. స్వతంత్రభారతంలో దళితులస్థ్టానమేమిటి-అని అంబేడ్కర్‌ ప్రళ్నించాడు. స్వరాజ్యానికి వ్యతిరేకినికాదని స్వయంగా చెప్పాడు. అంబేద్కరు గొప్ప దేశభక్తుడని గాంధీజీ సైతం (ప్రశంసించాడు.

2. బ్రిటిష్‌వారు దళితులకు చేసిందేమోలేదని అంబేడ్కర్‌ దుయ్యబట్టాడు- రౌండ్‌టేబుల్‌ సమావేశంలో. వాళ్ల వ్యతిరేక ధోరణులను ఎప్పటికప్పుడు నిర్మాగమాటంగా విమర్శించాడు. బంటుగా వాళ్లకు ఎక్కడా లొంగిపోయిన ఆధారాలులేవు.

3. అంబేద్కరు యొక్క రాజ్యాంగనిపుణత గురించి రాజేంద్రప్రసాద్‌, నెహూప్రభృతులేమన్నారో “శౌరి య్య మరిచిపోయాడు. ఇప్పటికీ పౌరహక్కులకు సంబంధించినంతవరకూ, చట్ట సభలనిర్వహణకూ, బడుగువర్గాల సంరక్షణకూ అంబేద్కర్‌ చెక్కిన రాజ్యాంగళిల్పం పగడ్బందీగా పని చేస్తున్నది. అదొక అద్భుత రచన అని అనాటి దేశవిదేశమేధావులు వర్ణించడం వృధాలాపనా? “అభినవమనువు' అని మన్నించడం అబద్దమా?

ఏమైనా మారు సమర్థవంతంగా, సమ(గ్రంగా, సమయోచితంగా, సహేతుకంగా, సాక్ష్యాధారాలతో అరుణ్‌ళౌరి బుద్ధికి పునరాలోచన తట్టేలాగా సవివరమైన సమాధానాలు చెప్పడం శభాష్‌గా వుంది. తెలుగు చదువరులు (గ్రహింతురుగాక. నాలాగా యోచించే మౌనపాఠకులు అనేకులున్నారు, వారందరి తరపునా, నాహృదయం తరపునా మోకు ఎనలేని కృతజ్ఞతలు తెల్పుచున్నాను.

శ్‌ ట్ర

దళిత అద్యమాలు 9. దళిత ఉద్యమానికి పునాది అవసరం ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో 'బహుజని విజయ భేరీ (మోగింది. దక్షిణదేశీయుల చెవులు నిక్కబొడుచుకున్నాయి. దళితుల్లో కలకలం బయలు దేరింది. దళితుల ఆశయాలకు కాళ్ళొచ్చాయి. అవి గుర్రాలై పరుగెత్తాలనుకుంటున్నాయి. కాని కాళ్లల్లో బలంలేదు, చివరిదాకా పరుగెత్తుతారో లేదో! ఎవరెవరు నిలుస్తారో మసకమసగ్గా వుంది. ఆం(ధ్ర(ప్రదేశ్‌లో దళితమహాసభ రంకెలేస్తోంది. ర్యాలీలు నిర్వహిస్తోంది. లక్షలాదిజనం గుండె డప్పుల్ని తట్టి లేపుతోంది. ఉరుముల మెరుపుల రాజకీయ రంగంలో తుఫానులెదుర్కోడానికి ఉవ్నిళ్ళూరుతోంది. హిందూ సంస్కృతిని విధ్సంసం చేసి దళిత సంస్కృతిని ప్రత్యామ్నాయంగా బహుజనుల తెరపై చూపాలనుకొంటోంది. యస్సీలు కళాకారులుగా, బీసీమైనారిటీలు ప్రేక్షకులుగా వుంటున్నారు. చేవ ఉన్న ప్రేక్షకులను కళాకారులుగా ఉండ మంటోంది. కాళాకారులూ, (క్రేక్షకులూ కలిసిపోవాలంటోంది. ఎవరికి వారే ఊహాగానాలు చేస్తున్నారు; రేపటి రాజ్యం మాదేనని కలలు కంటున్నారు. కాన్సీరామ్‌ను కౌగలించుకుందామా, “కత్తి” అడుగులకు మడుగులొత్తాలా అని మథన పడుతున్నారు. విషయూసక్తులు కొందరున్నారు, వాళ్ళు కన్సర్వేటివ్‌ అంబేద్కరిస్టులు. వాళ్లలో కొందరు బుద్దిస్పులున్నారు. కొందరు రిపబ్లికనిస్పులుగా ఊగిసలాడుతున్నారు. వాళ్లకు దిక్కుతోచడంలేదు. ఉదారవైఖరితో ఊరుకోవడం లేదు. వాళ్లలో తప్ప, ఇతరులలో అసలు సినలైన అంబేడ్కరిజం లేదంటున్నారు. ఇతరులెవరుగెంతులేస్తూ ముందుకు వచ్చినా వాళ్ళు నిలదొక్కుకోలేరన్న ఆయిష్టత, అపశకునం వెళ్ల గక్కుతున్నారు. ఇలా ఒకరికొకరు కలవకుండా కొన్ని ముళ్లపాదలు అడ్డు వస్తున్నాయి, ఇలా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అంబేద్కరీయులు 'త్రివర్గాలుగా వున్నారు. ఈ వర్గాల వారు లెక్కకు, కొద్ది మందిగానే వున్నారు. ఒక వర్గం మార్కిస్టు దృక్పధంతో అంబేద్కరు నందుకోవాలని చూస్తున్నారు. ఇంకోవర్గం హేతువాద- నాస్తికథభోరణులనుండి అంబేద్కరిజానికి చేరినారు. మరోవర్గం ఆదినుంచీ అంబేడ్కరునేపెట్టుకుని అధ్యయనం

దళిత ప్రస్థానం 73 చేస్తున్నారు. మొదటివర్గంవారు బహుజన సమాజ్‌ పార్టీని పట్టుకున్నారు, రెండోవర్గం వారు దళిత మహాసభను అధిష్టించి ఉన్నారు. మూడోవర్గంవారు రిపబ్లికన్‌ పార్టీతో ఊగిసలాడుతున్నారు. ఈ కొద్దిమందీ ఎవరితీరులోవారు అంబేద్కరిస్కులుగా చైతన్యవంతమైనవారే. అయితే వారి వెనక ఎంతమందివున్నారు? అందులో ఎంతమంది నిజంగా చైతన్యవంతులయ్యారు? ఈ ప్రశ్నలకు జవాబు తెలియాలి.

సాదా మార్క్సిస్టులు నీరసించి పున్నట్లే ఈ మార్క్సిస్టు-అంబేద్కరిస్టుల పార్టీ అభిమానులు కూడ దిగాలు పడివున్నారు. ఈ వున్న కొద్దిమందికూడ దిక్కుతోచక వున్నారు. ఆ కొద్దిమందిలో స్వయంగా చైతన్యవంతులైవున్నా, వారి బలాలు తక్కువ అది అధికారపార్టీ అవుతుందేమోనన్ను ఆశతో ఇక ముందు హెచ్చుగాచేరవచ్చు. "'హ్‌తువాద అంబేద్కరీయుడు తన వాగ్దాటితోనూ, అవేశంతోనూ ఒక ఊపు ఊపుతాడని తాత్కాలికోత్సాహంతో జనసందోహం అతని వెంటపడుతోంది. అయితే అనుచరులకు. అంబేద్కరిజంలో స్వయంశక్తి, స్వీయావగాహన చాలా తక్కువ ఎక్కువకాలం, నాయకునివెంట ఎంతమంది నిలుస్తారో తెలియదు. ఇక పోతే అంబేద్కర్‌-రిపబ్లికనుల వెనుక ఉత్సాహపూరితమైన జనం లేరు. అంబేద్కరుపేరు మరువలేక మేమున్నామని పిలిస్తే గుమిగూడతారేగాని బలీయంగా కలిసి పుండరు. ఎందుచేతనంటే అది మృగ్యమైన పార్టీగా పేరుగడించి వుండడమే. నిజానికి ఈ అంబేద్కరీయులు ఎప్పుటి నుంచో కాస్త చదువుకున్నవాళ్లనూ, కొంత సామాన్య జనాన్నీ చైతన్యవంతంచేశారు. తమ రచనలతో, (ప్రవచనాలతో ప్రచారం చేసుకొస్తున్నారు. కాని ఆర్లనైజ్‌గాలేరు. అన్నిసంఘాలలోనూ చేరి వున్నారు. పార్టీపరంగా ఎందులోనూ నిజమైన అంబేద్కర్‌ స్పిరిట్‌తో (బ్రతుకు తున్నవారు గణనీయంగా లేరు. నడిపించేవారు వుంటే నడిచేవారు లేకపోలేదు- అన్న ఒక అనుభవవాక్యం వుంది.

దళితనొయకులు వారివారి బలహీనతల వల్ల, లోపాలవల్ల సమైక్యంగా వుండలేక పోతున్నారు. కలిసి వుంటే కలదు సుఖమన్నది వారికి తెలిడంలేదు. అనైక్యంగావున్న వాళ్లు దళితజనాన్ని స్వయం చైతన్య వంతంగా సంఘటిత పరచలేరు. ఒక తత్వ భూమికను, ఒక చైతన్యరంగాన్లి అందించలేకున్నారు. జనం కావాలని ఆరాట పడుతున్నా, వాళ్లను సిద్దాంతపరంగా స్వతంత్రులను జేయలేకున్నారు. జనంకూడ అధికారమెంత, లొభమెంత అని చూస్తున్నారుగాని, అంబేద్కర్‌ కోరిన రీతిలో మార్పుతో జీవించాలనే పట్టుదలతో లేరు. కాబట్టి (ప్రజల్లో తాత్విక పునాదిలేదు. £6640219, 2011216 ౭౧6

లడ్డు దళిత ప్రస్థానం 00౧1368 అని బాబాసాహెబ్‌ చెప్పింది నిత్యజీవితంలో, నిజజీవితంలో పాటించడం లేదు. సామూహికంగా ఉద్యోగాలకో, ఇళ్లస్తలాలకో, రిజర్వేషన్లకో బాబాసాహెబ్‌ను తలుస్తున్నారుగాని, బాబాసాహెబ్‌ చూపిన స్వయంశక్తి విధానాన్ని, ప్రజాస్వామ్య పంథాను పట్టుకోవడంలేదు. (ప్రజాపునాదిలో బలహీనత, నాయకుల్లో అనైక్యత దళిత ఉద్యమానికి గొడ్డలిపెట్టు ఆయినాయి,

సరియైన నాయకుడులేక, జనవైతన్యంలేక దళితజనపార్టీలు అంతర్గంతగా నిర్విర్యంగా వున్నాయి. సాంస్కృతికంగా, తత్వపరంగా ప్రతిదళితుడూ ఉత్తేజం పొందాలి. నాయకులు, ఉపనాయకులు ముందు ఆపని చేపట్టాలి. పదవీవ్యామోహాలు లేకుండా, పదవీవ్యామోహాలు కల్పించకుండా చైతన్యపరచే ప్రణాళికను అమలు పరచాలి. ఏ పార్టీకైనా, ఏ ఉద్యమానికైనా అసలు పునాది ఇది. ఒక పక్షం (౪4100) ఈ పనికి పూనుకోవాలి. సామాజిక-సాంస్కృతిక స్థాయిలో పని చేసినంతకాలం (ద్రవిడకజగానికి ఢోకాలేదు. (ప్రభుత్వాధికార పగ్గాలు చేపట్టగానే చీలికలు పేలికలై ,మూల ఉద్దేశాలకు తిలోదకాలిచ్చి, నీరు కారిపోయింది. పవర్‌ చేతిలో వున్నా, విష్ణవ పవర్‌ హృదయం నుంచిపోయింది.

దళిత అవగాహనకు జనంలో బలీయంగాపునాదులు వేసుకుంటూ, నాయకులు పార్టీనిర్మాణానికి పూనుకోవలసివుంటుంది. ఇది ఎంతతొందరలో (గ్రహిస్తే అంతత్వరగా కార్యక్రమానికి ముందడుగు వేయవలసివుంటుంది.

దళితుల్లో వున్న హిందుత్వాభిమానమూ, స్వీయ కులభావనా-రెండూ సొంత ముసుగులో శత్రు సదృశాలే. ఈ అంశాలు తొలిగించడంవల్ల జనంలో దళితోద్యమానకి భూమిక ఏర్పడుతుంది. దీనికి తోడుగా ప్యూర్‌ పాజిటివ్‌ అంశమైన అంబేద్కరిజాన్ని బీజంగా వేస్తే భూమికలో తిరుగులేనిశక్తి ఆవిర్భవిస్తుంది. అదీ అసలైనపునాది, బలమైన పునాది. ఏ పార్టీని పెట్టకోడానికైనా, ఏ పార్టీని ఎదుర్కోడానికైనా అది స్వయం శక్తితో క్షేత్రాన్నంతా ఆవరిస్తుంది. నాయకులనూ ఉపనాయకులనూ, వినాయకులనూ ఒకదారికి తీసుకొని రాగలదు. హిందూతత్వానికి బదులు క్రైస్తవ తత్వంకూడా మతపరంగా పక్కదారికి లాగే ప్రమాదం కల్గివుంది. ఈ అవగాహన కలిగి వుండడం, మతధోరణి తొలిగించుకోడం కూడ అవసరం. ఆర్థిక సాంస్కృతిక (ప్రజాస్వామ్య ప్రాతిపదిక నిలవాలి, మతవాసన తొలగాలి.

దళిత ప్రస్థానం 75 మార్క్స్‌ మౌలిక సూత్రాలతో విశ్రేషించినా, హేతువాద దృష్టితో జూసినా, బౌద్దధర్శ్మసూత్రాలతో అధ్యయనం చేసినా హృదయగతంగా నిలవాల్సిందె అంబేద్కరిజం. ఆర్థిక ప్రగతి-సమత్వం, సహేతుక భావం-న్యాయం, ధార్మిక జీవన-పాలనం అంబేద్కర్‌ బోధనలో ఇమిడివున్నాయు. అంచేత, (త్రెవర్గసంధాయిని కావాలి దళితోద్యమం. మూడ్సుమానుకొని మూడు వర్గాల నాయకులంతా కలిసి కూర్చోవాలి, కూర్చొని మాట్లాడాలి. మాట్టాడి కలిసిపోవాలి. కలిసి జనాన్ని చైతన్య పరచాలి. చైతన్యంతో ఉద్యమించాలి. ఉద్యమించి బీసీమైనారిటీలను కలుపుకోవాలి; కలుపుకొని ఏకం కావాలి. ఏకమై ఎలెక్షన్‌లో పాల్గొనాలి. పాల్గొని విజయంపొందాలి. విజయంతో అధికారం చేబట్టాలి. అధికారంలో జనులందరి(శ్రీయస్సు సమంగా చూడాలి. సమంగా చూస్తూ సమసమాజం నెలకొల్పాలి.

ఈ త్రివర్గంలో మొదటి (బియస్పి)వర్గానికీ, మూడో (౧౧||) వర్గానికీ జనంలేరు. శెండో (దళితసంఘాల) వర్గం పిలుపుఇస్తే ఊపందుకోడానికి జనం చేరుతున్నారు. జనమున్నారన్న తత్కాల భావనాబలం భవిష్యత్తునకు వాస్తవబల మనుకొంటున్నారు. అది బ్రమనే మిగల్బవచ్చు. ఎందుకంటే పునాది లేదు. పైగా అంతర్గత వైరుధ్యాలనూ, బహిర్గత వ్యతిరేకతలను సరిచేసుకొన్నదిలేదు. పదవులకాశపడి ఇతర (ప్రబల రాజకీయపార్షీలలో వేళ్లూనుకొని, 'పేటలు వేసుకున్న జనాన్ని ఇటు మళ్లించుకొనే ప్రయత్నాలు జరగలేదు. ఏదిఏమైనా (ప్రస్తుతం ఏ బలమున్నవారైనా ముందుకు వెళ్లేప్రయత్నం చేయాల్సిందే. ఈర్ష్యతో చీలికలుజేరాదు. సపోర్టుచేయకపోయినా బౌదార్యం వహించాలి. జౌదార్యం లేకపోయినా ఉదాసీనంగా వుండొచ్చు.

కాగా దళితజనచైతన్యం నిమిత్తం ఏర్పాటుచేయవలసినశాఖ, తీసుకోవలసిన చర్యలను, అసలు అంబేద్కరిజం తెలియడానికి చేయవలసిన విశ్తేషణతీరును మరోసారిచర్చించుకోవాలి.

76 దళిత ప్రస్థానం ఇం. దళితోద్యమంలో బౌద్ధం

“బుద్దుని పున్నమివెన్నెల పట్టపగలుకాయింతము, మా ఇంటికి దయచేయుడి వైశాఖిమహోదయమున?”" అన్నట్టు బుద్ద జయంతికి మనం అక్కడక్కడ కలుసుకొంటున్నాం.

బుద్ధపూర్షిమయే వైశాఖ పూర్షిమ, బుద్రజయంతి పూర్షిమ. పున్నమి నిండు దనానికి గుర్పు, తెల్లదనానికి గుర్తు, మల్లెతనానికిగుర్తు, ప్రశాంతతకుగుర్హు ఆహ్లాదానికి గుర్తు, చల్లదనానికిగుర్తు, పండుగతనానికి గుర్తు, మాధుర్యానికి గుర్తు, మంచుతనానికి గుర్తు, మంచికిగుర్తు మైత్రికిగుర్హు.

బుద్దుడు నిండైన విగ్రహమూర్తి. అందమైనవాడు. అతిప్రసన్నుడు. మచ్చలేనివాడు. సంపూర్ణణ్డాని. మానవతోత్తముడు. కరుణాసము(ద్రుడు. మైత్రీగుణ సంపన్నుడు. సర్వాన్ని జయించినవాడు. సర్వజ్ఞుడు, లోకజిత్‌, మారజిత్‌, దశబలుడు, శాక్యసింహం, సుగతుడు, తథాగతుడు, నిండైన పండువెన్నెలను మించినవాడు, పూర్షత్వమేమిటోతెలిసినవాడు, పరిపూర్ణంగా ప్రకాశించినవాడు.

చరిత్రకు అందిన మానవనాగరికత రివేల సంవత్సరాల (క్రితం మొదలయిందను కొంటే, బుద్దుడు పుట్టి సుమారు 2500 సంవత్సరాలైంది. బుద్దుడు పుట్టిన 2500 సంవత్సరాలకు ఒక అంబేద్కర్‌ పుట్టాడు. కులమతజాతీయత లన్నిటిని, మానసిక భౌతిక విభజనలను దుఃఖాలను సమస్తం అధిగమించి, బుద్దునిలాగ హేతుబద్ధంగా సమాజసేవ జేసే వారిని కూడ పరిగణనలోనికి తీసుకోవాలి. ముఖ్యంగా అస్పృళ్యతను, కులాన్ని, మతాన్ని, ధర్మశాస్త్రాలను నిశ్శేషంగా నరుక్కొచ్చేవారు, చాపకిందనీళ్లులాగ పని చేస్తారు. ఇదివాళ్ల పరోక్షసేవ గావచ్చు.

మహావైశాఖిని గూర్చి నాలుగు మాటలు చెప్పుకుందాం. బుద్దుని జొన్నత్యాన్ని గూర్చి, బుద్దుడు కనుగొన్నదాన్నిగూర్చి క్లుప్తంగా ముచ్చటిస్తా. ఆమిదట బౌద్దధర్మం మనఉద్యమానికి , ధ్యేయానికి ఎలా అన్నయించుకోవాలో వివరంగా చర్చిద్దాం. మనలో నూతన దృక్పథం పనిచేయాలని కోరుతున్నాం.

సిద్దార్జుడు వైశాఖ పూర్ణిమనాడు జన్మించాడు, వైశాఖ పూర్ణిమనాడు గృహాన్ని వదిలాడు. వైశాఖపూర్షిమనాడు బోధి (జ్ఞానసిద్ది) నొందాడు. వైశాఖ పూర్షిమనాడు తనువు

దళిత ప్రస్థానం గా

విడిచాడు. అందుచే అది మహావైళాఖి అయింది. మరియు పూర్షిమనాడు మాయాదేవిగర్భం ధరించింది. పూర్ణిమరోజున ధర్మచక్ర (ప్రవర్తన ప్రారంభమైంది. పూర్ణిమరోజున 60 మంది అర్హతులకు తాలి ధర్మఆనుశాసనం బోధించాడు. పూర్షిమనాడు భిక్షుగణానికి రానున్న మహాపరినిర్వాణం గూర్చి ప్రకటించాడు. పూర్ణిమనాడు తండ్రిని తిరిగి దర్శించాడు. పూర్లిమ బుద్దుని జీవితంలో ఇలా ముడిపడిపోయింది. ఇది బుద్రపూర్హిమ విశేషం.

బుద్దుడు ప్రస్తుతం నేపాల్‌లో లుంబినీవనంలో పుట్టాడు. ప్రకృతి పరిసరాల్లో పెరిగాడు. శుద్దోదన మహారాజుకు మాయాదేవికి క్రీ. పూ. 563లో జన్మించాడు. ఏడవరోజున తల్లిచనిపోయింది. పినతల్లిశుద్దోదనుని రెండోభార్య గౌతమి. పెంచింది. అతడు మహారాజు గాని, మహా సన్వాసిగాని అవుతాడని జ్యోతిష్‌ పండితులు చెప్పారు.

16 వ. ఏట యశోధరను వివాహమాడాడు. రాహులుడు పుట్టాడు. 29వ ఏట భార్యను, బిడ్డను, రాజ్యాన్ని వదలి అరణ్యానికి వెళ్ళాడు. దుఃఖనివారణకై ధ్యానసమాధులు చేశాడు. ముందు అతి తీవ్రంగా జేసి, తర్వాత మధ్యేమార్గం పూనాడు. ఒకరావిచెట్టుక్రింద జ్ఞానసిద్ది నాందాడు, దుఃఖనివారణ కనుగొన్నాడు. దానినే బోధినొందడం అన్నారు. గౌతముడు బుద్దుడయ్యాడు. ఆ చెట్టుకు బోధివృక్షమని పేరువచ్చింది.

తానుకనుగొన్న సత్యధర్మం లోకానికి బోధించడానికి ధర్మచ(క్రప్రవర్తన ప్రారంభించాడు. 40 ఏళ్లు కాలినడకన వివిధప్రదేశాలు సంచరిస్తూ ప్రబోధం చేశాడు. పాలీభాషలో చెప్పాడు. భిక్షు సంఘం స్థాపించాడు. [క్రమంగా లక్షలాది మందిని మార్చాడు. అన్ని వర్గాలవారిని, అన్నివర్ణాల వారిని, (ప్రీలను భిక్షువులుగా జేర్చుకొన్నాడు. అప్పటి (బ్రాహ్మణవైదికమతానికి వేరైనదిగా, వర్ష ధర్మాన్ని విసర్జించేటట్టుగా, సామాజిక నమతాగౌరవం వర్షిల్లేటట్టుగా, నిర్వాణశాంతి చేకూరేటట్టుగా నూతనధర్మం (ప్రకటించాడు. అదే సద్దర్మం.

దుఃఖం, దుఃకారణం, దుఃఖనివారణమార్గం, దుఃఖనివారణ సాధన ప్రధానాంశాలు, పంచశీల ద్వారా న్యాయ జీవనం, అష్టాంగమార్ల్గం ద్వారా పవిత్రజీవనం, (ప్రజ్ఞాపారమితల ద్వారా నైతిక జీవనం ఏర్పరిచాడు. అష్టాంగమార్గంలో: సమ్యక్‌ ఆలోచన, సమ్యక్‌ అవగాహన, సమ్యక్‌ ప్రయత్నం ప్రజ్ఞాభాగాలు. సమ్యక్‌వాక్కు, సమ్యక్‌ క్రియ, సమ్యక్‌ జీవనం శీలభాగాలు. సమ్యక్‌ స్మృతి, సమ్యక్‌ ధ్యానం సమాధిభాగాలు. కనుక బౌద్దం ప్రజ్ఞాశలసమాధులను కూరుస్తుంది. (ప్రజ్ఞ అనగా తెలివి, శీల అనగా సదాచారం

78 దళిత ప్రస్థానం

(సత్రవర్తన), సమాధి అనగా శాంతి సౌఖ్య కరుణ నిర్యాణం. సంక్షిప్తంగా బౌద్దధర్మ జీవనమంటే (ప్రజ్ఞ కరుణ, (ప్రేమ, మైత్రి, శాంతి. మైత్రిలో సౌభ్రాత్రం, సౌభ్రాత్రంలో సమానత్వం చేరిఉన్నాయి.

బౌద్దం మతంగా గాక ధర్మంగా వెలువడింది.

మనోహృదయదేహాలు సమ్మిళితంకావాలి. లోతుగా నీతిని పాటించుట ధర్మం

బుద్దుడు మోక్షదాతగాగాక మార్షదాతగా నిలబడ్డాడు.

ఈ ధర్మం సర్వులకు చెందింది, అందుచేసర్వజనీనం. సర్వకాలాలకు సరిపోతుంది, అందుచే సర్వకాలీనం. అన్ని ధర్మాలకు మించింది, అందుచే సర్యోత్త్రమం. సామాజిక ఆర్దిక రాజకీయ రంగాలలో ప్రజాస్వామ్యరీతిలో పని చేస్తుంది. ఇది హేతువును, సైన్సును, అంతరంగమును సమన్వయపరుస్తుంది. ఇందులో లోతైన జీవిత సత్యాలకు సంబంధించిన తాత్వికరీతులున్నాయి. అందుచే అంబేద్కర్‌ ఆలోచనాత శ్రకంగా బౌద్ధధర్మం స్వీకరించాడు. ఇంతవరకు సంక్షిప్తంగా బుద్దుని జీవితం బుద్దునిమార్గం (గ్రహించాం. ఇపుడు సద్ధర్మమంటే ఏమిటో తెలుసుకుందాం. ధర్మం-ధమ్ము

ధర్మానికి, అధర్మానికి, సద్ధర్మానికి వ్యత్యాసంతెలియాలి. వైదికమైంది, మతపరమైంది, పాక్షికమైంది, శాఖాసంబంధమైంది ధర్మం. సమాజానికి వ్యతిరేకంగా, కొన్నివర్గాలకు హానికరంగా, న్యాయవిరుద్దంగా ఉండేది అధర్మం. సర్వజీవులకు, సర్సకాలాలకు, సర్పోన్నతంగా, సరైనమార్పుచెందుతూ ఉండేది సద్దర్మం.

బుద్దుడు బోధించింది 'ధమ్మ'. దాన్ని 'ధర్మం' అని చెపితే అది అన్ని ధర్మాలలో ఒకటవుతుంది. కాని అది అన్నిటికీ వేరైంది. అందుకే దాన్ని 'సద్దర్మం' అని ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సివచ్చింది. సమస్తమూ అశాశ్వతం, అనిత్యమని ధమ్మ(బౌద్దధర్మం) చెపుతుంది. ధార్మికజీవితానికి మారుపేరు “నిర్వాణం” అని బుద్దుడు రాధకు చెపుతాడు. అష్టాంగమార్లం నిర్వాణం, ధర్మాచరణకు కామనలను అదుపు చేయడం నిర్భాణం. బంధాలు తొలిగి దేహం క్షీణించి, ఇంద్రియ శక్తిపోయి, రూపు నశించడం 'పరినిర్వాణం'

దళిత ప్రస్పానం లాం ధర్మం రం] అధర్మం:

1. _ ప్రకృతికి అతీతమైంది ఉందని నమ్మడం ధర్మంకాదు.

2. కార్య కారణత్వంలో కాలం, దైవం, విధి కొారణమనడం ధర్మంకాదు. ప్రతిచేష్టకు కారణం ఉందనలేం. ఒకప్పుడు చేష్టకు కారణం కర్మఫలం కావచ్చు, లేక (ప్రకృతికావచ్చు.

3. ప్రపంచం స్పష్టికాలేదు, పరిణామం చెందింది. కనుక సృష్టికర్త (ఈశ్వరుడు) ఉన్నాడనడం ధర్మంకాదు.

4. _ ఆత్మను నమ్మడం, (బ్రహ్మతో కలిసిఉండడం అధర్మం.

5. యజ్ఞయాగాలు చేయడం, ఫలంకోరి నిత్యనైమిత్తిక కర్మలు చేయడం ధర్మం కాదు.

6. జీవుని పుట్టుపూర్వోత్తరాలు, శాశ్ళతతత్స్వం ఊహించడం ధర్మంకాదు,

7. ధర్మశాస్త్ర పఠనం ధర్మంకాదు. పాండిత్యం (జ్ఞానం) ('ప్రధానమనడం ధర్మం కాదు. విద్యావికాసం ధర్మం

8. _ ధర్మశాస్త్రాలు దోషరహితాలని నమ్మడం ధర్మంకాదు

9. కులమత ధర్మాలు పాటించడం ధర్మం కాదు

10. ఎవరికి వారు ప్రశ్నించి పరీక్షించుకొన్నది ధర్మం గాని ఇంక వేరైన నమ్మకాలేమీ ధర్మంకాదు.

సద్దర్మం

1. మనసులోని మాలిన్యాలు కడగడం సద్దర్మం

2, (ప్రపంచాన్ని ధార్మిక రాజ్యంగామార్చేది సద్దర్మం

3. _ విద్యను అందరికీ అందుబాటులో ఉంచడం సద్ధర్మం,

4 _ పాండిత్యప్రదర్శన విద్యకాదు, వికాసం కల్షించేది విద్యయని చెప్పడం సద్ధర్మం.

5. _ విద్యతోపాటు ప్రజ్ఞ అవసరమనేది సద్ధర్మం. (ప్రజ్ఞఅంటే అవగాహన.

6. ప్రజ్ఞకు శీలం తోడ్పడాలని చెప్పేది సద్దర్మం, విచారణధర్మం ప్రజ్ఞ ఆచరణధర్మం శీలం.

7. _ '్రజ్ఞాశీలాలకు తోడు కరుణ ఉండాలనడం సద్దర్మం.

క్ష

80 దళిత ప్రస్టానం 8. కరుణకన్నా మైత్రిమిన్న అని చెప్పేది సద్దర్మం. తోటి మానవులపై జూపే (ప్రేమ కరుణ, సర్వప్రాణుల పై జూపే (ప్రేమ మైత్రి 9. “మనిషికి విలువ నిచ్చేది (ప్రతిభకాని, కులం (పుట్టుక) కాదు” అని చెప్పేది సద్దర్మం. 10. మనుషులమధ్య సమత్వం "పెంచేది సద్దర్మం. సమాజానికి కావలసింది ఉత్తముడే కాని, సమర్హుడు కాదు. 11. ధర్మం మౌలికంగా సామాజికమైంది?; అంటే సమష్టికి చెందింది, మతం వ్యక్తి గతమైంది-అది వ్యవస్త్రీకృతంకాకుడదు అని చెప్పేది సద్దర్మం. ధమ్మపదం ఈ (గ్రంధంలో బుద్దుడు చెప్పిన ధర్మాలెన్నో ఉన్నాయి. మానవుడనేవాడు మంచిగా (ప్రవర్తించడానికి చెప్పిన మాటలు, పదాలు, గాథలు, అందులో ధర్మసారాన్ని చూడవచ్చు. 'ధర్మ' సవిస్తరణను జూడవచ్చు. ధార్మికలోతుల్ని చూడవచ్చు, సద్ధర్మసారం అందులో ఉంది. ఉదాహరణకు: “సబ్బపొపస్స ఆకరణం | కుసలస్స ఉపసంపద సచిత్త పరియోదపనం 1 ఏతం బుద్దాన సాసనం.” చెడుపనులు చేయవద్దు, మంచిపనులు చెయ్యి. మనసునదుపు చేసుకో ఇదియే బౌద్దుల శాసనం. డా “అన్నిధర్మాలకూ | మనసు ముందుంటుంది ఎన్నగా అన్నిటికి । మనసే ప్రధానం, మనసే నిధానం చెడుమనసుతో ఏమి । చెప్పినా చేసినా చక్రమశ్ళపుటడుగు ననుసరించే రీతి వడిగ వెంటాడును దుఖం ॥” మృత్యువాత బడినప్పుడు పుత్రులు రక్షించలేరు మృత్యువాతబడిన వాణ్ణే జ్ఞానులు కాపాడలేరు

దళిత ప్రస్థానం 81 విజ్ఞులు కాపాడలేరు విజ్ఞుడిది తెలిసి-కీల పరివేస్టితుడై యుండి నిర్వాణమ్మును జూపే మార్గమ్మున పయనించు ॥” ఇదియే ధర్మప్రబోధం, ధర్మసారం. బౌద్ద ధర్మం గొప్పుదని చెప్పడానికి: “వినాశం నుండి మానవాళి వైతొలగాలంటే బుద్దుని మార్గం ఒక్కటే అను సరణీయం” -జవహర్గాల్‌ నెహ్రూ “బుద్దుడనుపమేయమైన మహిమోన్నత వ్యక్తి యని మానవచరిత్ర చూపిస్తోంది. ఎన్నడూ ఎరుగని హృదయ మేధస్సుల గొప్ప సమ్మేళన మిది”- స్వామివివేకానంద “నవీనశాస్త్రీయ అవసరాలతో నిభాయించగల మతమేదైనా ఉంటే అది బుద్ధిజం మాత్రమే"”- ఆల్‌ బెర్ట్‌ ఐన్‌స్టీన్‌ దళితోద్యమానికి బొద్దాన్లి అన్వయంచేసుకోవడం 1 దళితుల సమస్య ఏమిటి? 2. _ బౌద్ధం యొక్కతోడ్చాటు ఏమేరకు? 3. ఇతర మతాలు ఎందుకు పనికిరావు? 4. దళితులు బౌద్దాన్ని స్వీకరించడానికి సిద్ధమా! 5. _ ఆర్థిక విద్యా ప్రగతికి ఎలా తోడ్పడుతుంది?

1. దళితుల సమస్య సామాజికమైంది. మత విశ్వాసంతో ముడిపడి ఉంది. తర్వాత ఆర్థికమైంది. ముఖ్యంగా చెప్పుకోవాలంటే ఆత్మగౌరవానికి వెందింది. అంటరానితనం చట్టరీత్యా తాలగినా సమాజంలో అభ్యసిస్తూనే ఉన్నారు. కులమున్నంతవరకూ కులవివక్షత తప్పదు, అంటరానితనం పోదు. కులంపోవాలంటే మతవిశ్వాసం పోవాలి. మతవిశ్వాసం పోవాలంటే శాస్త్రాలలో నమ్మకం పోవాలి. బౌద్ధాన్ని అవలంబిస్తే హిందూధర్మశా'స్తాలను తిరస్కరించడం జరుగుతుంది.

82 దళిత ప్రస్థానం

అంబేడ్కర్‌ అందించిన మరో సూచన కుల నిర్మూలనం. కులం వదులుకోడానికి దళితులు ముందుకొస్తారా! ఎక్కువ మంది రాకపోవడానికి రెండుకారణాలుండొచ్చు. ఒకటి- కులంపోతే రిజర్వేషన్దుపోతాయనుకోవడం, రెండు-అలవ్నాటైన ఆచారవ్యవహారాలు విశ్వాసాలు వదులుకోలేకపోవడం. బౌద్ధం తీసుకుంటే రిజర్వేషన్గుపోవు. అలవాటు వదులుకోలేకపోవడం బలహీనత. ఈ బలహీనత ఉన్నంతకాలం (బ్రాహ్మణవాదం- మనువాదం-దళితుణ్మి ముంచేన్తుంది. మరిఇంకా హిందూమతాన్ని పట్టుకొని 'పెనుగులాడడం దేనికి?

2. బౌద్ధంలో తర్చీదైనవాడు స్వతంత్రుడు, బలవంతుడు. ధర్మం మిద ఆధారవడవలసిందేగాని వ్యక్తులమోద ఆధారపడాల్సిన పనిలేదు. ఆత్మగౌరవం 'పెరుగుతుంది, కులభావం పోతుంది.

హిందూమతాన్ని వదలడం ఒక పద్దతి. హిందూదేవుళ్లను వూజించడం, హిందూశాస్తాలను నమ్మడం, ఆరాధనలు పాటించడం, కులకట్టుబాట్టకులోను కావడం, మనుస్మృతి ననుసరించడం మున్నగు హైందవ ఆచారవ్యవహారాదు లన్నిటిని 'ప్రక్కనబెట్టడం, దూరంగా నెట్టి వేయడం జరుగుతుంది. మతాన్ని వదిలి మనిషిగా, కేవలం మానవతాగుణాలతో బతకడం ఒక విధానం, అలా చేసిన వానికి ఏమతమూ అక్కరలేదు. దీనిద్వారా మత సంబంధమైన దళితసమస్య తీరుతుంది. దాని ప్రభావం అన్నిక్షేత్రాలలోనూ ఉంటుంది.

రెండో విధానం ఆచరణద్వారా మతం మార్పిడి. హిందువుగా ఉండడం మాని, బౌద్దధర్మంతో జీవించడం. హిందూ ఆచారలకు బదులు బౌద్ద సంప్రదాయం అనుసరించుట. ఈ పద్ధతి వల్ల దళితసమస్యను తాలిగించవచ్చు.

మతం మార్చిడిలో మూడో విధానం బౌద్దధర్శదీక్ష గైకొనుట. మానసికం గానూ, భౌతిక నిష్టద్వారానూ బౌద్దుడు కావడం. కులమూ ఉండదు, వేధించే మతమూ ఉండదు. సామాజిక ప్రభావాలు కొన్ని ఎలాగూ ఉంటాయి. అంబేద్కర్‌ చేసి చూపించినట్టు మతం మార్చిడి రెండువిధాల ప్రయోజనకారి. (1) సామాజిక అసమానతలు తొలగించుకోవడం (2) నిజమైన శాంతిసుఖ నిర్వాణం పొందడం. సువిశాల జీవితం అలవరచుకోవడం,.

అస్పృశ్యతానివారణ, సోదర(ప్రేమ, సమతాభావన, కుల నిర్మూలన, (ప్రజాస్వామ్య విధానం, ఆత్మగౌరవం దళితులకు (ప్రాప్తించాలంటే బౌద్దం తోడ్పడగలదు.

దళిత ప్రస్థానం 83

3. ఇతర మతాలకు దేవుడు, విశ్వాసం, స్వర్గనరకాలు, ఆత్మతత్వాలు, విభజనలు ఆధారమైనాయి. కులం యొక్కకక్రార్యం తెలియదు. దళితుల సామాజిక సమత్వం పట్ట వాటికి పట్టులేదు. ఇతర మతాలు కూడ మతమౌఢ్యం నూరిపోస్తాయి. (ప్రజాస్వామ్య విధానం వాటిల్లో లేదు . ఆర్థికసమళత్వానికి నిర్దిష్ట మార్గాలు లేవు. ఆ మతాలు దేశీయమైనవికావు. అందుచే అవి దళితులకు కావలసిన ప్రయోజనం ఇవ్వలేవు.

4 బౌద్దం స్వీకరించడానికి ఎందరు ముందుకొస్తారు?

ఇది పెద్దప్రశ్న. దళితుల బుజ్జలు మనువాదంతో నిండి ఉన్నాయి. అది ప్రక్షాళనంకావడం కష్టంగా ఉంది. అందుచే పట్టుదల, ఉద్యమతీ'వ్రత పెరగాలి. దళితులు బ్రాహ్మణీయ బానిసత్వంలో పడిఉన్నానరన్న సంగతి అతిస్పష్టంగా వాళ్ల మేధస్సు కెక్కించాలి. బౌద్దులను జేయడం ఒక ఉద్యమ రూపంలో సాగాలి.

5. మూకుమ్మడి బౌద్ధం వల్ల సామాజిక బలం పెరుగుతుంది. ఆ బలంతో ఉద్యమాలు నిర్భహించవలసిందే. (ప్రాతినిధ్యం పెంచుకొని, పోరాటం ద్వారా హక్కులు సాధించక తప్పదు. బౌద్దం అందుకు మార్గం వేయగలదు. బౌద్దం కులవివక్షను తొలగించగలదు, వ్యక్తిత్వం 'పెంచగలదు, మానవత్వం పోషించగలదు. ఆత్మ గొ రవం ఇవ్వగలదు. దళితోద్యమంలో నెలకొన్న నకారాత్మక స్టితికి బదులు సకారాత్మక వాతావరణం సృష్టించగలదు. బౌద్ధం వల్ల ఉద్రేకం, ఉద్వేగం తగ్గుతుంది. అంత మాత్రాన ఉద్యమాన్ని, దాని తీవ్రతను తగ్గిస్తుందని అపార్థం చేసుకోరాదు. ఉద్యమం పట్టుదలవల్ల సొగుతుందిగాని, పైపై పొంగులవల్ల నిలబడదు. వ్యక్తి నిష్టను, సామాజిక బలాన్ని పెంచడానికి దళితులకు బౌద్దం ఎంతైనా అవసరం. ప్రపంచానికి సార్వజనీన ధర్మాన్ని అందించగలది ఒక బౌద్దం మాత్రమే. గ్లోబల్‌ వ్యవస్థలో దళితులకు గౌరవనీయమైన పాత్రదక్కడానికి బౌద్దం అత్యవసర ఏకైకధర్మం. అది మానసికమైన, బౌతికమైన, రాజ్యపరమైన విష్టవానికి దారి తీయగలదు. శాంతి కాముకులకు బౌద్ధమే శరణ్యం. అంబేడ్కర్‌ బౌద్దాన్ని దళితులకు అందించడం ఒక వరంగా స్వీకరించాలి. దళితుల దళితత్వం తొలగాలన్నా నూతన సంస్కృతి కలగాలన్నా బౌద్ద మొక్కటే మార్గం. కనుక దళితం స్థానంలో బౌద్దం (ప్రవేశించాలి. అవినాభావంగా కలిసిపోవాలి. సమాజానికి జాతికి కొత్త తేజాన్ని ఇవ్వాలి.

-అపాయాు అహడప్రైల-

84 దళిత ప్రస్థానం 21. కొత్త చూపు

50 ఏళ్లుగా జరిగిన ఉద్యమాలు బాధతో, కష్టంతో, ద్వేషంతో,కక్షతో, శత్రుత్వంతో జరిగాయి. (బ్రాహ్మణతత్వాన్ని, మను వాదాన్ని, భూస్వామ్య పెత్తనాన్ని తగినంతగా తిట్టిపోశాం. ఎందర్నో ఎదుర్కోవడం జరిగింది. మనకష్టాలు ఇతరుల మోద నెట్టడంలో మనలో ఐక్యత సాధించాలనుకొన్నాం. మనం చూపిన కారణాలు అవాస్తవాలు కాదు. అయినా తద్వారా ఐక్యత నిలుపుకోలేకపోయాం. బాధమిగిలింది. ఎందుకంటే ఈనాడు దళితుడు దిక్కులేనివాడయ్యా డనిపిస్తోంది. భద్రతరీత్యా, ఉనికిరీత్యా. ఉద్యోగరీత్యా, అభివృద్ది రీత్యా రాజకీయసామాజిక ఆర్థిక స్థితుల్లో ధైర్యం కోల్పోయాడు. దళితుణ్ణి అణచడానికి విరుద్ధశక్తులన్నీ ఏకమయ్యాయి. మన నెగెటివ్‌ ఆ్రోచ్‌ ఎదుటివాణ్ణి ఎక్కువగా రెచ్చ గొట్టిందేమో! అంతే గాక విరోధభావాన్ని పెంచింది. (ప్రత్యర్హులు ఏకం కావడానికి కారణ మయింది. వాళ్లు ఏకమై మాయోపాయాలతో మనల్ని అణుస్తున్నారు, చీలుస్తున్నారు.

కనుక దళితునికి దళితుడే ఏదైనా చేసుకోవాలి.

ఉద్ధరణకై దళితునికి ఏదైన చెయ్యాలని ఇతరులు అనవచ్చు. కాని దళితులు బాగుపడాలంటే తమకుతామేంచేసుకోవాలో దళితవర్షాలు ఎందుకు సరిగా ఆలోచించడం లేదు? పర్యవసానాలు చూస్తున్నాం కదా!

ఇపుడు దళితులు చేయాల్సిందేమంటే: దళితేతరులు దళితుల పట్ట మార్పు చెందాలంటే ఏం చేయాలో చూడాలి. ఆంటీ దళితుల పట్ట వాళ్లు ఎలా (ప్రవర్తించాలో నేర్చుకొనేటట్టు దళితులు చేయాలి. వాళ్లను వికాసవంతుల్ని చేయాలి. దళితులు పాజిటివ్‌గా ప్రవర్తించాలి. ఇది రెండురకాలు:

(1) కొందరిని శాశ్చతశ్యత్రువులుగా ముద్ర వేసి, వారిపై విమర్శనాస్త్రాలు సంధించడం తగ్గించాలి. ఆత్మవిమర్శ చేసుకోవాలి. “నేను ఎలా (ప్రవర్తిస్తున్నాను, శుద్దమనసుతో ఉన్నానా అశుద్ధమనసుతో ఉన్నానా, మనువాదం అనుసరిస్తున్నానా, మానవ వాదం అవలంబిస్తున్నానా, పూర్వీకుల్లాగా విభజించి వర్ణవిభజనలాగ- నిర్వహిస్తున్నానా ఐక్యతతో జీవిస్తున్నానా, అంబేద్కర్‌ను అభిమానిస్తున్నానా, స్వార్దాన్ని పూరించు కొంటున్నానా, కులాన్ని బలపరుస్తున్నానా లేక కులనిర్మూలన వైపునడుస్తున్నానా...”

దళిత ప్రస్థానం 85్‌

అని ఇలాంటి స్పష్టమైన ప్రశ్నలెన్నో వేసుకొని నిగ్గదీసుకోవాలి. స్తయంజ్ఞానం పొందాలి.

(2) రెండోది బౌద్దంగురించి చింతించడం, ఎలాగంటే మతం మత్తుమందని, హిందూమతం ఒక మూఢమైందనీ ఇంతకాలం దూషించాం. దాన్నుండి బయట పడే ధోరణిలో, దాన్ని ఛీకొట్టి బయటపడాలని అన్నాం. కాని బయట పడ్డావా! అయితే ఇక్కడ చేయాల్సిందేమంటే బౌద్ధమతాన్ని లేక ధర్మాన్ని ఆచరించాలి. సర్వులకు ధర్మం ఒకటే; అది బౌద్ద ధర్మం, అది సద్ధ్దర్మం అని మనం చెప్పాలి, చెప్పించాలి. ఇంకా దాని లోతులూ, వెలుగులూ (ప్రకటించాలి. ఎంతో అధ్యయనం చేయాలి, అనుసంధానం చేసుకోవాలి. మనం ధర్మమైపోవాలి. ఇదీ గొప్ప పాజిటివ్‌ అప్రోచ్‌,

కాబట్టి మనం నూతన దృకృథం అవలంబించాలి. మనసుమనసు, హృదయం హృదయం, చేయి చేయి కలుపుకొని ముందుకుసాగాలి. బహుజనహితం, బహుజనసుఖం దర్శించాలి. దళితోద్యమానికి క్వొత్తపోకడ నివ్వాలి.

_అశాయా। షడమ్రైాల- 22. దళతనాయకులు కళ్లుతెరవాలి

కళ్లు మూసినా కళ్లుతెరిచినా కారు మేఘాలు కమ్ముకొస్తున్నాయి. కళ్లు తెరిస్తే పిడుగుపొట్ల నుంచీ, వర్షపాతం నుంచీ కొంతవరకైనా కాపాడుకొనే అవకాశం వుంది. దేశం పరిస్థితి గడ్డుగా వుంది. దళితుల పరిస్థితి అధ్వాన్నంగా వుంది. ఇది రాజకీయ అంధకారం. నేటి రాజకీయస్థితి ని

కాంైసు పాలించినంతకాలం దళితులపట్టసానుభూతి వుండేది. అది గాంధీపై అభిమానం వల్ల, అంబేద్కర్‌ కృషి వల్ల ఏర్పడింది. నిమ్నజాతులకు చాలా మేలుజరిగింది. అయినా దళితులకు ఆర్థిక మానసిక పరాధీనత తొలగలేదు. సాంస్కృతికమైన మార్పు జరగలేదు. అందుచే కులరహిత నమాజావిర్భావం జరగలేదు. దళితులు స్వావలంబనపరులు కాలేకపోయారు. అంబేద్కరిజానికీ జీవితంలో తగుచోటివ్వలేక పోయారు. దానికి కారణం, పాలకులైన కాం(గ్రెసువారిదీ హైందవమనస్తత్వం, పాలితులైన దళితులదీ హైందవమనస్తత్వం కావడమే. కాంగ్రెసు పార్టీమాత్రం పీడితవర్గాలను

86 దళిత ప్రస్థానం

మొత్తంగా వాడుకొన్నది. వాళ్ల అభివృద్దిని రిజర్వేషన్లకు పరిమితం చేసింది. రిజర్వేషన్ల పొడిగింపునకు వెనకాడలేదు. రిజర్వేషన్లే పరమావధి అనుకొన్న దళితులు నిజమైన అంబేద్కర్‌ హృదయం చూడలేక పోయారు. రాజ్యాంగపు హక్కులు పూర్తిగా అమలు పరిచినా, అమలు పరచకపోయినా దళితులకు సంబంధించినంత వరకు రాజ్యాంగంలో వేరు విధంగా వేలుపెట్టలేదు.

(ప్రాంతీయ పార్టీలు పుట్టుకొచ్చాయి. రాష్ట్రాల్లో కాంగ్రెసు దెబ్బతిన్నది. క్రమంగా కేంద్రంలో అధికారం కోల్పోయింది. ఆంధ్రదేశంలో పుట్టిన తెలుగుదేశం చూస్తూ ఊరుకోలేకపోయింది. మాదిగలను దువ్వి,తనవైపుకు తిప్పుకొన్నది. కొంత చీల్చినా దళితుల ఐక్యతను దెబ్బ తీయలేదు. యసన్చి ఆర్‌ పెద్దరికం అంతటితో ఆగింది. చరద్రబాబు తెలుగు దేశం, రాజ్యాంగంలో తలదూర్చింది. ఎబిసిడివర్గాలుగా విభజించింది. మాల మాదిగలను నిలుపునా చీల్చింది. ఇది ఎదురుపోటు. మాదిగ దండోరాకు నీడనిచ్చి, “మాలనాడు” పుట్టు కొచ్చేటట్టు చేశారు చంద్రబాబు. మాలమాదిగలు అంతర్యుద్ధంలో పడి మౌనంగా నలిగి క్షీణిస్తున్నారు. స్వార్ధమనే మసక చీకట్టు దళితులు సూక్ష్మంగా చూడలేక్రున్నారు. చంద్రబాబు దళిత వ్యతిరేక చరిత్రలో ధృవతార అవుతారు!

రాష్ట్రంలో బాబు పాలనలో దళితులకు ఒరిగిందే మిటోచూశాం. కేంద్రంలో బలహీనమైన కూటమి పాలనలో ఒరిగేదేమి వుండదు. హంగ్‌ పార్లమెంటు అయోనుయంలో పడింది. ఎవరిగొడవలు వారికి మించి పోయాయి, దళితుడి పట్టించుకోడానికి ఒక షార్టీగానీ, నికార్భయిన నాయకులుగాని దళితులకుంటే కదా! ఇక బి.యస్‌,పి. అంటారా, దళితులదైనట్లే ఊరించింది. ఏ చీలికనూ నివారించలేకున్నది. యుక్తులతో, కుయుక్తులతో రాజకీయ పరిధిలోనే కొట్టుమిట్టాడుతోంది. ఉత్తరప్రదేశ్‌ బంధాలనుండి బయట పడలేకుండావుంది. ఆంధ్రప్రదేశంలో- అణగిపోయింది.

దళితుల పట్ల నివురు కప్పిన నిప్పు కాంగ్రెసు అయితే, ముడ్డి కింద మంట తెలుగుదేశం అయితే, నలుమూలలసెగ బిజెపి. పోతే, నులివెచ్చని నీరు బియస్స్పి. దానివల్ల ('ప్రమాదంలేదు. బి.జె.పి. విబ్బంభణయెడ మాత్రం ఉదాసీనత తగదు. పరిపాలనా పగ్గాలు చేతికందాయంటే, వాళ్ల (ప్రగతి రథాన్ని దళితుల మోదుగా పోనిస్తుంది. కులం లేదు గిలం లేదు చెప్పినట్టు పడివుండమంటుంది. చట్టాని కందరూ సమానులే, రిజర్వేషను ఆర్థికపరం చేయమంటుంది. అంతర్గతంగా భారతీయుల్లో కుల మత విభేదాలను, (బ్రాహ్మాణవాదాన్ని పవిత్రంగా సాగిపోనిస్తుంది. దళితుల్ని తెలియని భయంగుప్పిట్టోకి

దళిత ప్రస్థానం 87

నెట్టుతుంది. భవిష్యత్తు అంధకారం, ఆందోళనకరం అవుతుంది. యన్స్వీలు బి.సీలు చేయగలిగింది?

యస్సీలు ఏకమైతే, ఒకపార్టీలో-తమదైనపార్షీలో-కలిసి మెలిగితే బాలెన్సింగ్‌ పవరు ఏర్పడుతుంది. మొత్తంగా ఏ ఇతరపార్టీవైవు మొగ్గితే అది అధికారంలోకి రాగలదు. కాని తాముగా మెజారిటీకి రాలేరు. ఎప్పటినుంచో అడపాదడపా పార్టీలపరంగా చీలిన దళితు లెపుడు బాహాటంగా చీలిపోయారు. వీళ్లను ఏకం చేసే నాథుడు కరువైనాడు. బిసీలు యస్సీలు కలిస్తే రాజ్యాధికారం చేజిక్కించుకో గలరు, ఇది బియస్పి ధ్యేయం కూడ.

బిసిలు అప్పటికీ ఇప్పటికీ వేరు వేరు మంటల క్రింద చలికాచుకుంటున్నారు. మేము దళితులకు వేరైన వాళ్లమని సామాజికంగా తమ్ముతాము గౌరవించు కుంటున్నారు. వాళ్లకు ఏకైక నాయకుడులేడు, ఒక సిద్దాంత (ప్రాతిపదికలేదు. అయితే అంబేద్కర్‌ పరిశోధన, ఆవగాహన బిసిలకు వెలుగు నివ్వగలదు. ఆయన రాజకీయ సామాజిక సైద్దాంతిక నాయకత్వం మాత్రమే బిసీలకు శరణ్యం. ఈ దృష్టితో బి.సి. యస్‌.సి.లు ఐక్యం కావలసిన తరుణమేర్చడింది. అంబేద్కర్‌ అధ్యయనం ఒక ఉద్యమంగా బిసీల్లో కొనసాగాలి. బిసీలను ఏకం చేసే క్రమంలోనే యస్సీలను ఎప్పటికప్పుడే కలుపుకుంటూ పోవాలి. ఇలా విసృతభావంలో కార్యక్రమాలు ఏర్పాటు చేసుకొన్నపుడు మాలమాదిగ చీలికలు గౌణమౌతాయి. అంతరించిపోగలవు. ప్రజలకు విజ్ఞత గల్లించే పని నాయకు లెంతైనా చేయవలసి వుంది. నాయకులకు ఓ విన్సునం :

బిజెపి వస్తుందా, హంగ్‌ పార్లమెంటా లేక సోనియాకాం(గ్రేసు విబృంభిస్తుందా అనేదాన్ని బట్టి కాదు దళితనాయకుల దృక్చథం వుండాల్సింది . ఎవరు వచ్చినా గుడ్డితనం తగదు, గుడ్డిలో మెల్లకోరుకోగూడదు. ఇప్పటికే నాయకులకు ఒక ఆసరా, అవగాహన ఏర్పడివున్నాయి. బ్రాహ్మణవాద వ్యతిరేకత, సమసమాజనిర్మాణ చర్య, రాజ్యాధికారం- ఇవిసర్వసామాన్యమైన అంగీకార ధ్యేయాలుగా ఉన్నాయి. వాటిని ఐక్యతతో అమలు పరచుకోవడం ఎలా? బిసిలను కలుపుకొనే (క్రమంలో, కార్యక్రమం ఏమిటి? దృష్టిలో గాఢత్వం, నిష్టలో నైర్మల్యం, కార్యక్రమంలో ఐకమత్యం పొందాలనే ఈ విన్నపం.

88 దళిత ప్రస్థానం ఒక్కొక్కరు లేక ఒక్కొక్కముఠా ఒక్కో సంఘల పెట్టుకున్నారు; అది ఒక గూడో, షాపో, వర్కుషాపో, ప్రదర్శనరూపో కావచ్చు. ఒక్కొక్కదాంట్లో అంబేడ్కరత్వం ఎంతుందో ఎవరికి వాళ్లు చూసుకోగలరు. అంబేడ్కరిజాన్ని బిసీలకు ఎంతవరకు అందించగలరో చూసుకోవాలి. మళ్లీ ఒకసారి, ఆ మహావిజ్ఞాని అందించిన జ్ఞాన సంపుటాలను తిరగవేయండి. ముందు మారు మార్పు చెందండి. ఈలోపుగా తొందరపడి మారు నాయకులుగా పోజుపెట్టాల్సిన పనిలేదు. నాయకత్వం కడుపులోనుంచి పుట్టుకురావాలి. బయట నుంచి కట్టుకొచ్చేది కాదు. అది అట్టే నిలవదు. ఇప్పటికైనా నాయకులుగా తలలెగరీస్తున్నవారు, రచయితలుగా పేరు పొందిన వారు, సంస్కరణ సారథు లనుకొన్నవారు. సంఘాల నిర్మాత లనుకొనేవారు, రాజకీయం చేస్తున్నవారు, దండోరా నేతలు, తద్వ్యతిరేకపాత్రలు ఒక చోట కలవడానికి పూనుకోండి. తిరుపతికి తరలిరండి; ఒక వేదిక పెడదాం, లేదా హైదరాబాద్‌కు అందర్నీపీలవండి. కలుసుకుందాం. సమష్టిగా యోచిడ్దాం. లేదా మీ భేషజాలు మోకుమోరు తగ్గించుకొని, పరివర్తన చెంది, మారిన మనస్తత్వం యొక్క సూచనలు (ప్రజలకు అందించండి. ఏదైనా సరే మసకతొలగాలి, కళ్ళ్లుతెరవాల్సిన తరుణ మేతెంచింది. బాగా(గ్రహించండి.

ఏ కులం పేరుతో అడుగంటిన వారు సామాజిక ఆర్థిక అవకాశాలు కోల్పోయారో, అసమానతలకు గురి అయ్యారో ఆ కులం (ప్రాతిపదికపైననే వాళ్లను సముద్దరించాలని కోరారు డా బి.ఆర్‌. అంబేద్కర్‌: సమసమాజ నిర్మాణానికది మార్గమని సూచించారు. అయితే ఇపుడు ఇక్కడ జరుగుతున్నదేమిటి? పిల్లకులాల వాళ్ళు కులంతోకలు తగిలించుకొని వీధిని పడుతున్నారు. కులంతో గుర్తింపు పొందడమే గొప్పనుకుంటున్నారు. అంబేద్కర్‌ కృషిచేసిన సామాజిక ప్రగతికి ఇది పురోగమనమా లేక తిరోగమనమా?

ఇది రిజర్వేషన్లకు చివరి దశ. కులం పోగొట్టుకోవలసినదశ. కులాన్ని ఉపకులాన్ని బలపరుచుకోవడం సమసమాజ నిర్మాణానికి తోడ్పడదని హేతువు చెపుతుంది. కులాలు చీలడమే కులాలు నిలవడానికి మార్గమని రాజకీయం చెపుతుంది. అందుకే అది రాజకీయం; పచ్చి అబద్దాలపుట్ట; నిజాన్ని అబద్ధంగా ప్రచారంచేసే దుష్టయండత్రాంగం, హృదయం లేని పోకిరీ ఆట.

కులానికి పుట్టటమేగాని గిట్టటం లేదేమో! అది స్వయం శక్తి స్తయం పోషకం గలది, అదొక శాత్చతఉనికి గల సహజ వికారమైన సంస్థలాగావుంది. ఇపుడు అట్టడగు వర్గాలే కులవ్యవస్థను పెంచి పోషించేటట్టున్నాయి. కులమూ పోదు, సంబంధిత గుణమూ

దళిత ప్రస్థానం 89 పోదు, ఛీ ఛీ! అని సామాన్యంగా విసుగుచెందేవారూ ఉన్నారు. కులం కోడై కూయడం వాంఛనీయంకాదు.

మాల మాదిగోల్ట్లారా! ఇపుడు కావాల్సింది సొంతకులం దృష్టీకాదు. స్వల్ప రాజకీయలబ్టీకాదు. కులంవల్ల ఏర్పడ్డ సమాజదుస్టితిని చూడండి. మా హీనత్వాన్లి మోరు చూసుకోండి. ఎలా ఒకర్ని ఒకరు ఆర్ధం చేసుకోవాలో ఆలోచించుకోండి. కలిసి మాట్టాడు కోండి. మధ్యవర్తి మభ్యపెడుతున్నాడు. భ్రమలు కల్పిస్తున్నాడు. హెచ్చరికగా వుండండి, జా(గ్రత్తగ వుండండి, జాగృతిపొందండి. పోరాటానికి స్వావలంబన అవసరం. ఐక్యత దెబ్బతినకుండావుండడమే దేనికైనాహద్దు. కులానికి గౌరవం లేదు. గుర్తించండి. దుర్వాసనకు మంచిపేరు పెట్టినా, బుకాయించినా, అతిశయపడ్డా అది దుర్వాసనే. దుర్వాసన పోగొట్టుకోవాలిగాని, కప్పివేయగూడదు, దుర్వాసులు కాకూడదు. ,

శకి 23. అంబేద్కరిజానికి వారసులు ఉద్యోగస్తులా!

డాః బి. ఆర్‌. అంబేద్కర్‌ను కేవలం రిజర్వేసన్ల సృష్టికర్తగా చూడడం అనుచితం. రిజర్వేషన్లు సామాజికంగా తద్వారా ఆర్థికంగా తరతరాల తరబడి అణగారిన జనాన్ని సమస్టితికి తీసుకొనిరావడానికి కల్పించబడ్డ ఒక రాజ్యాంగ బద్ధ మైన అవకాశం.రాయితీల వరకే పరిమితమైన దళితులు గాని రాయితీలను విమర్శించే దళితేతరులు గాని అంబేద్కర్‌ను సమ(గ్రంగా అర్ధం చేసుకొనలేదు. ఈ విషయంలో దళితులు అంబేద్కరిజం పట్ట ఎక్కువ హాని చేస్తున్నారు.

రాయితీలు కాపొడుకోడానికై .ఉద్యోగన్తులు నంఘాలుగొ ఏర్పడ్డారు. నాయకులుగా తయారయ్యారు. (గ్రూపులు కల్పించుకున్నారు. అదే అంబేద్కరిజం అనుకొంటున్నారు. అంతకుమించిన అర్ధం వారికి తెలిసీ అవకాశం లేకుండాపోయింది. ఎందుకంటే రాజకీయనాయకుడు పార్టీ-ప్రభుత్వ- పదవులు కాపాడు కొంటున్నట్టు ఉద్యోగులు తమ ఉద్యోగహక్కులు 'కాపాడుకోవడంతో సరిపెట్టు కొంటున్నారు. అంబేద్కర్‌ ఏమి చెప్పాడో, ఎందుకు చెప్పాడో, ఏం జరగాలని కోరాడో తెలియని వాడు కూడ చోటా ఉద్యోగ నాయకుడు కావాలని చూస్తున్నాడు. (గ్రూపులు కడుతున్నాడు.

90 దళిత ప్రస్థానం తాను అంబేద్కరైట్‌ ఆని ప్రచారం చేసుకొంటున్నాడు. అంబేద్కర్‌ పేరుతో (గ్రూపులు కట్టడం, తమ అజ్ఞానాన్ని ఆంబేద్కరిజంగా (ప్రచారం చేయడం-రెండూ ప్రమాద భరితాలే. ఫలితంగా విద్వేషం, స్వార్హం పెచ్చు పెరిగి పోతున్నాయి.

చోటా నాయకులు మరో (భ్రమనుకల్పిస్తున్నారు. అంబేద్కర్‌ను తాము అధ్యయనం చెయ్యరు; అడపాదడపా అధ్యయనం చేసినా, కించిత్తు మార్పు తెచ్చుకోరు. జాతిద్వేషంగాని, విభజన గాని, స్వార్ధంగాని తగ్గేటట్టు చూసుకోరు. కాని అంతా తెలిసినట్టు పోజు పెడతారు. అంబేద్కరిజం ఉద్యోగన్హులపాలబడి నీరుకారిపోతున్నది. సంఘాలు-పదవులు- ప్రమోషన్లు - జీతభత్యాలు- స్వార్థాలు - చీలికలతో అది పరిమితమై పోయింది. అంబేద్కరిజమంటే సమగ్ర వ్యక్తిత్వ వికాసం. అణగారిన వర్గాల విష్టవశక్తి, నీతినిజాయితీలపట్ల మౌలిక ఆసక్తి, విభేదాల 'ద్రుంచే ధీయుక్తి సంస్కరణల (ప్రజాశక్తి

• సమత్వపోరాటానికి తొలి మెట్టు. ధర్మానికి పెనుమెట్టు. ఐక్యతకు ఆయువు పట్టు. స్వేచ్చకు చోటు, స్వాతంత్ర్యానికి బాట, పౌభ్రాత్రానికి పెద్దమాట, సమత్వానికి పెట్టని కోట. అలాంటి అంబేద్కర్‌ సంపూర్ణ (గ్రంధావళిద్వారా చేరాలి. మనం మార్పు చెందాలి. అపుడు మాత్రమే నాయకత్వానికి అర్హత ఉంటుంది.

దళితులు ప్రభుత్వ సహాయంతో విద్యావంతులై, స్వశక్తి మీద ఆధారపడి జాతి సోదరులకు సేవ జేస్తారని అంబేద్కర్‌ ఆశించాడు. చదువుకొని ఉద్యోగస్తులై సంపాదించుకుంటున్నవారు, ఎక్కువ మంది, తమ కుటుంబాలకై పరిమిత మైపోయారు. స్వార్ధప్రయోజనాలే చూసుకోవడం మొదలు పెట్టారు. ఏ మాత్రం మార్పు లేకుండా (బ్రతుకజొచ్చారు. అందుచే వాళ్లను గమనించి అంబేద్కర్‌ హతా శుడైనాడు. తన ఆశయం ఉద్యోగస్తుల ద్వారా నెరవేరలేదని వాపోయాడు.

24. దండోరా గండి

అరవందే ఆలకించరెవ్వరూ, ఆడగందే అధికారులు ఇవ్వరు. అందుకే వెయ్యర దండోరా! వాయించర నగారా! దండోరా వేయడం మాదిగల హక్కు; జన్మ సిద్ధమైంది. దాన్ని వినియోగించడం, వదలి వేయడం వారి ఇచ్చ. ఎందుకు దండోరా?

ఆన్యాయం జరిగితే వెయ్యర దండోరా

దళిత ప్రస్థానం య! ఆక్రమణ జరిగితే వెయ్యర దండోరా దౌర్జన్యం జరిగితే వయ్యర దండోరా దురాగతం జరిగితే వెయ్యర దండోరా అత్యాచారం జరిగితే వెయ్యర దండోరా హత్యలు జరిపిస్తే వెయ్యర దండోరా గృహదహనం జేస్తే వెయ్యర దండోరా గుండెలోగునపంవేస్తే వెయ్యర దండోరా అంటరాని వాడంటే వెయ్యర దండోరా అణచివేత జరుపు తుంటే వెయ్యర దండోరా హక్కులు హరియిస్తే వెయ్యర దండోరా ఆత్మక్షోభ కలిగిస్తే వెయ్యర దండోరా ఒక్క మాటలో చేప్తా వెయ్యర దండోరా ఎక్కడ దోపిడి వున్నా వెయ్యర దండోరా

ఎవరిపై దండోరా? శత్రువుపై దండోరా..-వాడి మిత్రువుపై దండోరా 'క్రూరునిపై దండోరా..- వాని 'పేరణపై దండోరా మౌఢ్యంపై దండోరా ..- మత జాడ్యంపై దండోరా స్కాముల 'పై దండోరా..- భూ స్వాముల పై దండోరా వేదంపై దండోరా..- వర్ష భేదంపై దండోరా విభజన పై దండోరా..-స్వార్హ భజనంపై దండోరా కులంపై దండోరా = వ్యా కులంపై దండోరా

వం దళిత ప్రస్థానం వీది దండోరా? “దళితులారా కదలిరండి! దళిత హితులు కలసిరండి! “గాతమ బుద్దుని దీప్తి! సాంఘకవిప్టవనేత; జ్యోతి పూలే స్ఫూర్తి! దళితుల వైతాళికుడగు! అంబేద్కరు దివ్య శక్తి! అణువణువున ్రజ్బరిల్లి! సింహాలై కదలిరండి! (సవేర) అంబేద్కరంటే - “రాళ్లకు జీవముపోసి। (మైళ్లను చిగురింపజేసి। మట్టినుండి మానవులను; మలిచిన కారణ జన్ముడు[” (భీమన్న ఇంకా - “మహద్‌” చెరువులో నీళ్లు-తాగ తిరుగుతున్నాడు దమ్ముంటేరమ్మని - దండోరా వేసినాడు-” (గద్దర్‌ “చుండూరునేడు దొరల గుండెల్టోనా ' దండోరావేయమని చాటు తుందిలే”- (కలేకూరి) “బాబా చెప్పిన మాటలే దళితులకు బంగారు బాటలయ్యో దళితులకు”- (మాష్టార్టీ) “దళితుల దండోరా (మోగాలి; ఈ ధరణి దద్దరిల్టాలి”। “అంటరాని ఓ దళితుల్టారా అందర మొకటని రండిరో ఆంబేద్కరు ఆలోచనతోనె అధికారం పొందండిరో”- (రాంలక్ష్మణ్‌) “మాలోళ్టు మాదిగోల్టు | చేతులో చేయ్యేసుకొని; నడవరోరెంకన్న” (గద్దర్‌ “నిన్న కారంచేడు-నేడు చుండూరు ఎన్నాల్టు చూత్తావు మాలన్నా ॥ నువు కన్నెర్ర చెయ్యరో మాదిగన్నా” - (జయరాజ్‌ “రండిరో దళితన్న-దండు కట్టుదాం . చుండూరు భూస్వాముల-చుట్టు ముట్టుదాం” “అంటరాని వాళ్లం- పెనుమంటలవ్వుదాం కంచికచెర్ల కోటేశు-కన్నులవ్వుదాం

దళిత ప్రస్థానం ర! నీరుకొండ దళితన్నల-నీడలవ్వుదాం తిమ్మసము(ద్రం సెల్లైల-తిలకమనవ్వుదాం చుండూరు దళితన్నల = గుండెలవ్వుదాం కారం (చేడు) ఆలీసమ్మ-కలనునిజం చేద్దాం- (గద్దరో “మాదిగోన్ని మాలోన్ని ఆదిలోన ఈదేశాన్నేలినోన్ని...... అధికారం గుంజుకొని తప్పెట తాళం గొట్టే- డప్పులోన్ని జేశారు” “ నేడు మాల అంటున్న-మూలవాసి మాయన్న వీరబాహుడువచ్చి-విలు వనిచ్చికొనలేదా"-(మాష్టార్టీ) “దండు దండు దళితుల దండోరన్న పోరుదండులోన ముందునడవరో కూలన్న... కులందొంతరలను కూలగొట్టరార దళితన్న"-(చందర్‌

• లేవండి, లేవండి అన్నదమ్ముల్లారా రారండి, రారండి అక్క చెల్లెల్లార..... కులభేద రాక్షసిని-కూళ్చి పారేద్దాము”.
• బ్రతకడమే ముఖ్యమా బానిస బతుకైన గాని? మేక బతుకు బతుకేనా మృగరాజువు కాలేవా?- (భీమన్న) “* కులాలనీ, కులంలోని శాఖలనీ కూలదోసి చెమడోడ్చే మనుషులమూ- చేయిగలిపి నిలబడితే” - (వైరబండ) ః అంటరానోళ్లమా బాబూ అంతహీనంగా ఉన్నామామేమిల-(రాకుమార) “ మాలోల్ల మంటావు మాదిగల మంటావు మాట మాట్టాడితే దూరముండంటావు"- (బి యస్‌ బి) “* పాలం దున్నిన కులం- పోరు చేసిన కులం

పడ్డ దళిత ప్రస్థానం బొంద దొవ్విన కులం-బందుకెత్తిన కులం మానవత్వం పొంగే మనుషులంమేమన్న- (గద్దర్‌) “ మాదిగోళ్లు మాలోళ్లు మానవతకె వన్నై వాళ్లు”- (ఇలయ్యా)

• బాంచెన్‌ బాంచెనంటు గులాపోన్ని దొర నంటు ఎన్నాళ్లు బతుకుతావు మాలన్నా ఎదురు తిరగవేమిరా-మాదిగన్నా” “ రాజ్యాధికారానికి మాలన్నో నువ్‌ కదిలి సాగరో మాదిగన్నా” ళ్‌ (బ్రాహ్మాణవాదం ఉన్నంతవరకు అ(గ్రకులాలు ఉన్నంతవరకు కులాలుపోవే చెల్లెలా” - (గద్దరే “* ఏందిరో మనోడిట్ల ఎందుకిట్ట మారెరో పూలే, ఆంబేద్కర్‌ల భావజాలమునెరుకజేస్తే దారి తప్పిన మనోడు మన దారిలోకి రాకపోడు -(ఎంకన్న) “* కూడడిగితే తప్పు కూలడిగితే ముప్పు కులము మతమంటారు ఓరన్నా - దొరలు కలువనీయరు మనల కూలన్నా.... మనము కలిసి పోరాడాలి కూలన్నా”- (నాజర్‌) “ రామ జన్మ భూమి కాదురో దున్నేవానికి భూమికావాలరో”- (స్వామి) నే ఇవ్రుడు

“ మాది హక్కుల దండోరా - ఇది

మానవ హక్కుల దండోరా.....

కులం పేరిట తరతరాలుగా

దళిత ప్రస్థానం త్ర

అణచబడ్డ మా మాదిగలంతా

అణచి వేత దార్లెవరైనా - ఇక

సహించబోమని ప్రతిజ్ఞ పూని”... - (మాష్టార్టీ

“ ఎయ్యర ఎయ్‌ దండోరా

మాదిగన్నల దండోరా

మాలోల్టు మావోల్లె

పగోళ్లు కాదు పాలోల్లె

వాల్ల వాట వాల్టు దీస్కోని

మావాట మాకిస్తై చాలు

ఇయ్యనని మలికయ్యానికొస్తె

ఎయ్యర ఎయ్‌ ఇయ్యరమయ్య-(గద్దర్‌

దండోరాలంటే ఇవీ. సామాన్య అర్థంలో దండోరా అంటే ప్రకటన. డప్పు వాయిస్తూ చేసే ప్రకటన. గట్టిగా పిలిచి చెప్పడం. దండుకట్టి, దండుతనం చేస్తూ (ప్రకటించడం జరుగుతోంది. అందులో దండితనం (పరాక్రమం-ఘనత) చేరి వుంది. రానురాను దబాయింపు, దౌర్జన్యం, దండయాత్ర భావాల నీడలు దండోరా పదంపై పడేటట్టు వున్నాయి.

దండోరాల తీరు తెన్నులు తీర్చి దిద్దారు యువకవులుం నవవైతాళికులు, దండోరాలో దళితుల సమైక్యత ప్రధానం. వాళ్ల ఆశయాలకు వెలుగు బాబాసాహెబ్‌, వాళ్ల ఆదర్శాలకు బాట బాబాసాహెబ్‌, అంటరానితనం మంటగలవడం వాళ్ల ఆకాంక్ష. రాజ్యాధికారం చేజిక్కించుకోవడం వాళ్ల ధ్యేయం . మార్గమూ ఒకటే లక్ష్యమూ ఒకటే. పోరాటంలో పొరపొచ్చాలు లేవు. కారంచేడు దళిత ఉద్యమానికి గుండెకాయ అయ్యింది. కారంచేడు గునపాలకు గుండెలప్ప జెప్పింది దళితులు మాత్రమే; వాళ్లు మాదిగలా, మాలలా అన్న విచక్షణ రాలేదు. పోరాట (క్రమంలో. చుండూరులో గండ్ర గొడ్డళ్లకు బలి అయింది దళితులే, మాలలని కాదు మాదిగలని కాదు. ఆలీసమ్మలూ, అనిల్‌కుమార్‌లూ దళితులుగా గుర్తింపబడ్డారు. వాళ్లు హిందువులా,|కైస్తవులా, దళిత కైస్తవులా అన్న విభేదం నాయకులూ చూపలేదు, పోరాడిన పటాలమూ చూపలేదు. మామా (మాల-మాదిగు లందరూ మూలం నుంచీ ఒకటేనని గుర్తించారు. ఇక పోతే కులాన్ని కూలదోయాలని దండోరావేశారు, భూస్వాములపై దండుకట్టారు. బ్రాహ్మణ వాదంపై తిరగబడ్డారు, భూమి

కర్ర

96 దళిత ప్రస్టానం కొరకూ భుక్తి కొరకూ సింహనాదం చేశారు. ఇలా గతయాభై ఏళ్ళుకుపైబడి సమరం చేస్తున్నారు. చదువుల్జో, ఉద్యోగాల్లో, రాజకీయాల్లో షెడ్యూల్డ్‌ కులాలుగానే, ఒకే మాటపై, ఇంచు మించు ఒకే త్రాటిపై సాగిపోతున్నారు. చిన్న చిన్న అంతర్గత విభేదాలుంటే బయటికి పొక్కకుండా కాపాడు కొంటున్నారు. పోరాట చరిత్రలో వడుగు సేకలు 1930 నాటి మాట; లండన్‌లో జరిగిన మొదటి రౌండ్‌టేబల్‌ సమావేశానికి

ఏడుకోట్ల నిమ్న జాతీయులు డా॥ బి. ఆర్‌, అంబేద్కర్‌ను తమ ప్రతినిధిగా పంపారు, శ్రీరెట్టపల్లి శ్రీనివాసన్‌ను కూడ సహ ్రతినిధిగా పంపారు. నిమ్నజాతుల రాజకీయ రాజ్యాంగ రక్షణలపై అద్భుతంగా (ప్రసంగించాడు అంబేద్కర్‌. ఎనిమిది షరతులతో మహావిజ్ఞాపన పత్రం (మెమోరాండం) సమర్పించాడు. నిమ్నుజాతుల జాతీయ దండోరా సమైక్యంగా మొదలైందని చూపడానికి ఈ ఉదంతం చెప్పడమయింది.

రెండవ రౌండ్‌టేబుల్‌ సమావేశంలో కూడ (1931 సెప్టెంబరు,7) డా॥ అంబేద్కర్‌ పాల్గొని తనవాదం విజయవంతం చేశాడు. విదేశీయులంతా అతన్ని ఎంతో నిజాయితీ పరునిగా, నిష్కళంక దేశ భక్తునిగా, నిమ్నజాతుల నిజమైన నాయకునిగా గుర్తించారు. యావత్‌ హిందూలోకం అతన్ని దేశద్రోహిగా చిత్రించింది. నిమ్న్షజాతులన్నీ ఏకమై “అతడే మా ఏకైక నాయకుడ"ని ఎలుగెత్తిచాటాయి; అతని పోరాటఫలమే కమ్యూనల్‌ అవార్డ్‌, దాన్ని మనం మొదటి ఉమ్మడి దండోరాగ లెక్కించవచ్చును.

అలాగే రాష్ట్రంలో ఏ మూల అత్యాచారం జరిగినా ఉమ్మడి దండోరా వేశారు. కంచిక చెర్లలో కలిసి కాల్టువ్వారు. పాదిరి కుప్పంలో పదుగురై పడ్డారు. కారంచేడులో కదిలారు అందరూ. నీరు కుప్పంలో వీరు ఇరువురు ధీరులై పోరాడారు. చుండూరులో (ప్రోదిదండుకట్టారు. కులం పేరెత్తితే ఎల్లరూ కూడి ఎదురొడ్డారు. ఇదీ చరిత్ర! దాన్ని దగా చేయొద్దు.

ఉద రిజర్వేషన్లు ఎ

వంశపారంపర్యపు రిజర్వేషన్‌ అనాదిగా వుంది. అర్హత వున్నా లేకపోయినా తండ్రికులం బిడ్డది, తండ్రి వృత్తి బిడ్డది, తండ్రి సొత్తు మొత్తం బడ్డది; చదువున్న కుటుంబాలకే చదువు. భూమి వున్న వాళ్లకే భూమి, గౌరవంవున్న వాళ్లకే గౌరవం,

దళిత ప్రస్థానం 97 హక్కులున్నవాళ్లకే హక్కులు. పతితులు, పీడితజన (బ్రతుకులు, దగాపడిన అభాగ్యులు అలా అలా సాగాల్సిందే. వీళ్లకు దిక్కూ మొక్కూలేదు.

హక్కులు (ప్రజాస్వామ్యపరం చేయాలన్నాడు అంబేద్కర్‌. అవకాశాలూ సదుపాయాలూ అందరకీ దక్కాలన్నాడు. అధఃపాతాళంలో ఉన్న జనాన్ని అంచుకు తేల్చాలన్నాడు. రిజర్వేషన్లు దిగువ తరగతుల వారి కుండాలన్నాడు. న్యాయసమ్మతంగా జరగాలన్నాడు. దేశవ్యాప్తంగా సమాచారం సేకరించాలంటే సామాన్యమైనపనా? ఎన్ని కమిషన్లు వేయ్యాలి? ఏండ్డు పూండ్డు పడుతున్నాయి. నిమ్నజాతులను, వాళ్లకులాలను, ఉపకులాలను, అందరి జనసంఖ్యను సేకరించి, దేశ జనాభాలో వాళ్ల దామౌషా కట్టి మొత్తం మిద దళితులకు 14 శాతం రిజర్వేషన్లు చదువులో, ఉద్యోగాల్లో రాజకీయ (ప్రాతినిధ్యంలో ఏర్పాటు చేశాడు.

రిజర్వేషన్సు సాంఘిక స్థితిని బట్టి ప్రధానంగా అంటరాని తనం ఆధారంగా ఏర్పడ్డాయి. ఇందులో, ఈ ఏర్పాటులో రెండు చిక్కులున్నాయి. ఒకటి కులం గుర్తించడం, రెండు ఈ నిమ్నకులాలను సమైక్యపరచడం. రిజర్వేపన్ల ద్వారా కులం గుర్తించడం, సొంతం చేసుకోవడం, నిలుపుకోవడం జరుగుతోంది. ఇంతగా పేరుపెట్టి, పోషించిన విభిన్న అంత్ట్యూరుధ్య కులాలను ఏకం చేసి ఒకే త్రాటిపై నడిపించడం కష్టభూయిష్టమైంది. కాబట్టీ ఈ రెండు అంశాలలోను పరిమితులను, ఇబ్బందులను, ఆవళ్యకతలను, వైరుధ్యాలను క్షుణ్మంగా, లోతుగా అవగతం చేసుకోవలసివుంది. ఈ బాధ అంబేద్కర్‌ పడ్డాడు; కత్తి మొద సాములా ఒక దారికి తెచ్చాడు. దాన్ని పరిమిత కాలంలో నిలుపుకోవాలన్నా ఎంతో అవగాహన కావాలి. కాబట్టి ఎలాంటి తొందరపాొటైనా దీన్ని విచ్చిన్నం చేస్తుంది. మూలానికి ముప్పు రావచ్చు.

59 నిమ్న కులాలున్నాయి. ఏ కులానికి ఆ కులం సంఖ్యాపరంగా రిజర్వేషను లబ్బిపొందడం హేతుబద్ధ మనిపిస్తుంది. కుల విభేదం మాత్రం ఉపరితలానికి వస్తే సమైక్యత ఛిద్రమైపోతుంది. చీలికలు, పేలికలు మాత్రం మిగుల్తాయి. ఆ లెక్కన దేశ జనాభాలో, ఆ(గ్ర అంత్యకుల మంటూ తేడా లేకుండా, 'ప్రతికులానికి దామాషాను బట్టి రిజర్వేషను నిర్ణయిస్తే ఈ విషయంలో హేతుబద్ధంగా ఎవరూ నోరెత్తే పనిలేకపోవచ్చు. కొని సరేనని 'అందరూ తలలూపుతారా? అందులోవున్న చిక్కులేమిటో, నష్టాలేమిటో, దేశకష్టాలేమిటో వాళ్లకు తెలుసు. కనుక దేశీయ సోదరులారా వెను దిరిగి తిలకించండి, జాగృతితో ముందడుగు వేయండి.

98 దళిత ప్రస్థానం రిజర్వేషన్లు మాల మాదిగలకేనా?

మాలమాదిగలు మాత్రమే వన్నెకెక్కాలా? షెడ్యూల్‌లో వున్న యస్సీ మైనారిటీల సంగతేమిటి? ఏదో (గ్రూపులో వాళ్లను పడవేస్తే సరిపోతుందా?

ఆ (గ్రూపులో వున్న అతి మైనారిటీలకు అన్యాయం జరగదా! మెజారిటీ వాళ్లు సర్జుకుంటే, మైనారిటీ వాళ్లు ఊరుకుంటారా! వాళ్లు బలహీనులనేగా నిర్లక్ష్యం! ఏతావాతా తేలిందేమంటే ఇంత విసృత వ్యవహారంలో, అదిన్నీ రాజకీయ పరిధిలో ఆవగింజంతైనా అన్యాయం వుండకపోదు. ఇది వాస్తవం, అన్యాయం గౌణంగా, అతి స్వల్పంగా, అన్యాయమన్న పేరు రాకుండా ఉండేటట్టు మేధావులు వ్యవహరించారు.

రిజర్వేషన్‌ పోస్టులు భర్తీ కావడం చదువుకున్నవారి శాతంపై ఆధారపడి వుంటుంది. (ప్రాధమికంగా విద్యావ్యాప్తికి పాటుపడాలి. అపుడు ఉద్యోగాలు దక్కడంలో అన్యాయం జరగదు. వర్గీకరణ రిజర్వేషనుకై పోరాడవలసిన పనే వుండదు. మొత్తంమిద సామాన్య ఘోష ఒకటుంది. ఈ పద్నాలుగు శాతం రిజర్వేషను పోస్టులు కూడ అన్ని కేటగిరిలలోనూ భర్తీ కావడం లేదు. శానిటరీ, స్వీపర్స్‌ పోస్టులకు ఎవరి పోటీ వుండదు. అవి 14 శాతం కాదు, నూరుశాతం వీళ్లతోనే నిండిపోతాయి. ఇతర కేటగరీలలో నిండని పోస్టులను కొన్ని చోట్ల బి.సి. లతో నింపుతున్నారు. తాత్కాలికమంటున్నారు. బాక్‌లాగ్‌ అయినా, “తొత్కాలికమైనా సందుచూసి బి.సి. లతో నింపడమే జరుగుతుంది. సమ(గ్ర పద్దతిలో పోస్టులన్నీ నిండకపోయినా, చదువుకున్న యస్‌.సి. లందరికీ ఉద్యోగలబ్ది వుంటుంది. బాబూ జగజ్జీవన్‌రామ్‌ ఏ మంత్రి పదవిలో ఉన్నా, ప్రత్యేకించి రైల్వే మంత్రిగా వున్నపుడు రిజర్వేషను నూటికి నూరు పాళ్ళు అమలు పరిచారు. కమిట్‌ మెంట్‌లాగ చేశారు. హర్షించ దగ్గ విషయం. వర్గీకరణ:-

వర్గీకరణ రిజర్వేషను పద్ధతిలో ఎక్కువగా చదువుకున్న తరగతి వారందరకీ ఉద్యోగాలు లభించవు. సరికదా, చదువు తక్కువ గల తరగతులవారి పోస్టులు ఎక్కువగా మిగిలిపోతాయి. మొత్తం మోద చూసినపుడు బ్యాక్‌లాగ్‌ పోస్టుల సంఖ్య ఎక్కువవుతుంది. వాటిని ఇతరులు కొట్టేస్తారు. వర్గీకరణ జెందిన తక్కువశాతం విద్యావంతులు ఎలాగూ నష్టపోతారు. కాని మొత్తం మోద యన్‌. సి. లు బాగా నష్టపోతారు. ఈ సూక్ష్మార్హం

దళిత ప్రస్థానం ంం (శ్రేయోకాముకులు విస్మరించరాదు.

59 కులాలను ఒకే షెడ్యూలులో చేర్చడానికి కారణం ఉంది. అందరికీ ఒకే రకమైన సాధారణాంశం(00గ౧౫౦౧ గ౦10౧ ఉంది. అది అంటరానితనం. బి.సి. లలో ఎబి,సి,డి (గ్రూపులు చేశారంటే వారిలో అంటరానితనం లాంటి సాధారణాంళం లేదు. వారు తమ వృత్తులను బట్టి వర్గీకరణ చేయబడ్డారు. వారు ఆర్థికంగా వెనుకబడ్డవారే గాని, సామాజికంగా అవమానాలకు, హీనత్వానికి గురైన వాళ్ళుకాదు. ఐక్య సంఘటన శక్తిగా పోరాడాల్సిన అవసరం వారికి కన్పించలేదు. కాబట్టి దళితులను వెనుకబడిన (ఒ.బి.సి) వర్గాలతో పోల్చడానికి వీలేదు.

సరే, మాదిగ సంబంధీకులు కోరినట్టు వర్గీకరణ చేస్తే ఇతరవర్గాలకు వచ్చిన నష్టమేమిటి? ఇది సానుభూతితో పరిశీలించ వలసిన అంశం. విడివిడిగా చూసినపుడు ఇతరులకే మాత్రం నష్టంలేదు. ఒక (గ్రూపులో చదువుకున్న వాళ్లు తక్కువయితే వాళ్ల పొస్టులు మిగిలిపోతాయి; ఎక్కువయితే వాళ్లలో అందరికీ ఉద్యోగాలు లభించవు. ఇతర వర్గాలలో మిగులు ఉద్యోగాలు తీసుకోడానికి వాళ్లకు వీలుండక పోవచ్చును. ఇతరులు అంగీకరించకపోవచ్చును. చీలిపోయే బీజాలు పడతాయి. ఇతరులు దోచుకునే అవకాశాలెక్కువౌతాయి. కులం గుర్తింపు కూడ రిజర్వేషన్ల దృష్టితో పరిమితంగా వుండాలే కాని విపరీతం కాకూడదు. కృష్ణ 'మాదిగ' 'రామమాల' అని పెట్టుకోవడం ఆత్మగౌరవం అను కోవడం (భ్రమ. అది సమస్యా పరిష్కారానికి దోహద పడదు. ఒకప్పుడు డఊయం.5. శర్మ, శాస్త్రి అనే తోకలు కత్తిరించింది. జందేలుకూడ కత్తిరించింది. ఇపుడు తగిలించుకోవడం భావ్యం కాదు. మాదిగలను మాత్రం ఒక వర్గం చేయడం సమ్మతమేనా? అలా అయితే, వేరు చేయబడిన వారవుతారు. ఏకాకులైన భావమేర్చడుతుంది. చదివినవాళ్ల సంఖ్య పెరిగిన కొద్ది ఉద్యోగావకాశం తగ్గుతుంది. కొన్ని చిన్న చిన్న కులాల వారిని వారితో కలుప మంటున్నారు. విడదీయడం మొదలు పెడితే స్పర్ధలు-అపార్జాలు, కక్షలు-కార్చణ్యాలు, వైరుధ్యాలు-విరోధాలు పెరిగి పెల్టుబుకుతాయి. అంతేకాదు, 60 ఏళ్లకు పై బడి నిర్మించుకొన్న, సాంఘిక రాజకీయోడ్యమ రధం కుంటుపడుతుంది. గణాంక వివరాలు (52490059):

59 కులాల సంఖ్యా వివరాలు లేవు. నేటి మాల మాదిగల జనసంఖ్య నిర్దారితంగా లేదు. విద్యావంతులశాతం, ఉద్యోగస్తులశాతం తెలియాలి. వృత్తి పరంగా పొందుతున్న

100 దళిత ప్రస్థానం రాయితీలు, లిడ్‌కాప్‌ (గ్రాంటులు, లెదర్‌ ఫ్యాక్టరీలలో, ఆల్బకరా (మాంసం) ఫ్యాక్టరీలలో ఉద్యోగాల సంఖ్య సేకరించాలి. రాష్టంలో వున్న చెప్పుల షాపులు, బాటాషాపులు, ఇతర కంపెనీల షాపుల ఉద్యోగ వివరాలు, యాజమాన్య వివరాలు అవగాహనకు తోడ్పడతాయి. ఈ మధ్య కొద్ది లెక్కలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. వాటిని ఒక వర్గం వారు (ప్రకటించారు. వాటి సాధికారత ఖరారు చేయాలి. 1981 జనాభా లెక్కల (ప్రకారం మౌలసంబంధ కులస్సులు 39,31, 867 కాగా, మాదిగసంబంధ కులస్టులు 37,21,647 మంది వున్నారు. 1991 జనాభా లెక్కల ప్రకారం (?) మాల సంబంధకులస్టులు 51,57, 528 మంది వుంటే మాదిగ సంబంధకులస్టులు 50,10,947 మంది అని తెలిసింది. ఇక మిగిలినవారు 4,23,691 మంది. మాల మాదిగలలో వ్యత్యాసం 1 నుండి 2 శాతం వరకు వుంది. అయితే ఉద్యోగస్తుల సంఖ్య, చదువు కున్న వారి సంఖ్య తెలియనిదే లోటు పొట్టు నిర్ణయించలేము. | షెడ్యూల్డ్‌ కులాల రిజర్వేషను అఖిల భారత స్థాయిలో జరిగింది. ఇది కేంద్రప్రభుత్వపు సబ్జెక్టు. రిజర్వేషను, అమలు, సమిక్ష యస్‌. సి. కమిషన్‌ పరిధిలో వుంది. కాబట్టి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం దీనిపై తుది నిర్ణయాలు తీసికోవడం తగదుగదా! అది నిగ్రహంతో వ్యవహరించడం వాంఛనీయం; ఒక రాష్ట్రంలో చెలరేగిన పాగమేఘాలు పొరుగు రాష్ట్రాలకు వ్యాపించవచ్చు కనుక కేంద్రం కూడ రాష్ట్ర పరిణామాలను గమనించడం అవసరం. దండోరా కన్షతం(డైవరో? ఇది ఎవరి పురైలో పుట్టిందోగాని సంఘంలో చిచ్చుపెట్టినంతపని అయ్యింది. చిచ్చును సముదాయించి విజయవంతం చేయడం ఎంత కష్టమో, దాన్ని ఆర్భడం అంత కష్టం. చిచ్చుపెట్టిన వాడు చిచ్చునార్పలేడు. అది ఇతరుల చేతుల్లోకి తేలిగ్గా పోతుంది. ఒక అలజడి సృష్టించే భావాన్ని సమాజంపై వదలడం రెండు రకాలుగా వుంటుంది. ఒకటి బహిరంగమైంది, రెండు రహస్యమైంది. మొదటి దానికి సంబంధించిన వ్యవహారాల్లో దాగుడుమూతలుండవు. పరిష్కరిచడంలో ఒక సానుకూలత వుంటుంది. లేదా ఎదిరించడంలో ఒక స్పష్టత వుంటుంది. రెండోది మసక మసకగా వుంటుంది. ఒకప్పుడు చీకటి మయమవుతుంది. ఏది చేయాలన్నా ముందు అనుమానం ఎదురవుతుంది. దాని (ప్రారంభంలో ఏదో దోషం, ఏదో స్వార్ధం ఇమిడి ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది. కడు జాగ్రతగా

దళిత ప్రస్థానం 101 అంచనా వేయవలసి వుంటుంది. విచారించ దగ్గ మూలాలు

(1) ఏ స్వాభిమానియో తాను బలహీనుడనని భావిస్తాడు. ఇతరుల ముందు తాను ఇరకాటంలో పడ్డ్తుంటాడు. తనవాళ్లనుకొనేవారిని ఏమి చేయలేకుండా వుంటాడు. జన బలం చేకూర్చుకొని తన బలగానికి ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపుకై అలజడి చేయమంటాడు.

(2) మరో రకంగా తాను బలం పెంపొందించుకోడానికి ఒక రాజకీయ ఆ సరాను ఆశ్రయిస్తాడు, స్వార్ధపరుడైన రాజకీయవేత్త ఆ (గ్రూవు తనకు ఉపయోగ పడేటట్టుగా సపోర్టు ఇస్తాడు.

(3) బలవంతులు (సంఖ్యాపరంగా) కొందరు బలహీనుల్ని చిన్నచూపుచూసి రెచ్చగొట్టిన ఉదంతం కూడ కావచ్చు.

(4) కాన్ని బలహీన వర్గాలకు గుర్తింపు కావాలి. గుర్తింపు ప్రచారం చేసే నాయకుడు కావాలి. నాయకుడి ప్రాజెక్టు చెయ్యాలి. సదాశయంగా చెప్పబడే అంళంతో అలజడి (ప్రారంభమౌతుంది. వర్గపోటీ గుర్తింపు మనస్తత్వం సహజంగానే వుంది. అందుచే ఇది తేలిగ్గా క్లిక్‌ అవుతుందని భావిస్తారు. చిన్నచిన్న నాయకులుగా వున్న వాళ్ళు దీనికై పెరపెరలాడతారు.

(5) యస్‌.సి. బిసీలు కలిసి రాజకీయాధికారానికి పోరాడుతున్నారు. రేపటి అధికారంలో మావాటా ఏమిటని ఒక వర్గానికి మెలకువ వచ్చి వుంటుంది. దాని సంసిద్ధతకై ముందుగానే పునాది వేసి వుంటారు. ఇది అంబేద్కర్‌ సూత్రమే “స్వాతంత్రానంతరం మామాటేమిటి?” అని ముందు నుంచే ప్రశ్నించడం మొదలు పెట్టారుగదా! ఇందుకై సామాన్యజనాన్ని, (గ్రామాణ జనాన్ని ఏకపక్షంగా రెచ్చగొట్టరాదు. పరిష్కారానికి ప్రాథమిక భూమిక : కా

దతయ్యై (గలదా

దండోరా గురించి 'ప్రల్నిస్తే: అ లాలాలాలాతా మ న్న్న

88 కబ్‌ శా ళ్‌

ఏమోలేనోన్ని ఎ అందాము.. (4. 6|| శ్‌ గొ (4 తో

(ళీ శల్డో ము... ఓ ఎచెలల పమ. కః ల ఒక్కపూట ఉన్నోన్ని ల్సి అందా (

రెండుపూటలా ఉన్నోన్ని సి అందామున్న ప్రధా వ. ఎ ,

కడుపు నిండినవాడిని 'డి' అందాము,........ ప 4

102 దళిత ప్రస్థానం

ఉన్నాక్కమెతుకుని లాక్కానేటోడ్ని.........

వెయ్య వెయ్యర తియ్యర దండోరా..........

అంటూ ఇంచు మించు ఎద్దేవా చేశారు గద్దర్‌. ఈ మాటన్నది "మా వాట మాకిస్తై చాలు” అని పాట (వ్రాసిన తర్వాత సుమా!

ఈ తరుణంలో దండోరా న్యాయన్యాయాలు కూర్చుని పరిశిలించుకోవాలి, సమస్యా పరిష్కారానికి ఇరుపక్షాల వారూ సిద్ధ పడాలి. కమోషన్‌కు జాయింటుగా మార్గాలు సూచించాలి, బాధపెట్టే స్టేటుమెంటులు గాని, అస్తవ్యస్తమైన మాటలుగాని, నిరాధారమైన గణాంకములుగాని బయట పడనీయ వద్దు. కమిషన్‌ రంగంలో ప్రలేశించక ముందే ఒక సుహృద్భావ సిట్టింగు అవసరం, కమిషన్‌కు మనం ఎలా సహాయపడాలో చూడాలి.

స్నేహ బంధురమైన ఈ చర్చావేదికలో పాల్గొన తగినవారి పేరులు సూచిస్తాను. మార్పులు చేర్పులు చేసుకొనే స్వేచ్చ ఎప్పుడూ వుంటుంది. కృష్ణ కృపాకర్‌; లింగయ్య, అంజయ్య, మల్లయ్య, విష్ణుమూర్తి, బోజ్జాతారకం, కత్తి పద్మారావు, గద్దర్‌, సత్యమూర్తి, ఎండ్లూరి, పావనమ్వూర్తి, విల్సన్‌, మాష్టార్డీ, ఇలయ్య, రామచంద్రరావు, జె.బి.రాజు కొందరు 'ప్రీలు-ఇత్యాది వారందరూ పాల్లొనవలసి వుంది. మొదటి చర్చలోగాని, రెండో చర్భలోగాని సుహృద్భావ సూచకంగా బి.యన్‌.రాములు, లక్ష్మీనరసయ్య మున్నగు వారిని ఆహ్వానించవచ్చు. తగిన సందర్భంలో ఐ.ఎ.యస్‌. ఐ.పి.యస్‌. అధికారులుగా పనిచేసిన వెంకట స్వామి, కెయస్‌.ఆర్‌. మూర్తి మున్నగు వారిని పిలవవచ్చు. రాజకీయ నాయకుల సంగతి కూడ ఆలోచిద్దాం.

అందరూ ఎక్కడో ఒక చోట కలవాలి, సహీతుకమయిన నిర్ణయాలు తీసుకుంటే సమస్యాపరిష్కారానికి సహాయపడతాయి.

“కలడంబేడ్కరు నాసహాదరుడు” అంటూ జాషువా ఎలుగెత్తి, గొంతెత్తి చాటినపిలుపు మరచిపోకండి. ఏమైనా దండోరా వల్ల మదికి గండి పడనీయ కండి.

=-అభమమః అడమ్రైం-

దళిత ప్రస్థానం 103 25. ఉన్నత శిఖరాలకందిగిన దళితకవిత

“చిక్కనవుతున్నపాట' కు చక్కని చర్చావేదిక నేర్చరచిన 'ఆంధధ్రజ్యోతి' కి జేజేలు. సమోక్షకులయిన లక్ష్మీనరసయ్య గార్కి గాఢమైన అభినందనలు.ఈ గేయ కవనంలోయువకులైనవారికీ యువకవులకు హ్యాట్స్‌ ఆఫ్‌.

“దళితవులులు'" అనేది మవోరా(ష్టంలో వృట్టింది. మనర్యాష్చంలో వెనక్కిపోయిచూస్తే తాలిదళితపాట కుసుమధర్మన్న (వ్రాశారు. తరువాత హృదయానికి హత్తుకొనేటటుల ఆవేదనవ్యక్త పరచింది కవనవారధి గుజ్జం జాషువా. దళిత పాటను ప్రచారం చేసింది కత్తి పద్మారావు. మార్కిస్టు దృక్పథాన్ని జోడించి కృషి చేస్తున్నది బొజ్జుతారకం. ఆ ఇద్దరి పాట, మాట చిక్కనవుతున్లు పాటలో లేక పోవడం గమనించదగ్గది. ఇది ఒక లోపం. దళితచైైతన్యంలో వద్మారావు పొ(త్రను 'ఇండియా టుడే” గుర్తించింది."దళితసంస్కృతి” అని ఒక వైపున పద్మారావు హోరెత్తిస్తుంటే, ఆసంగతి ఈ చరా వేదికకు తెలియదా? దానికి భూమిక ఎక్కడుందా అని వెదకడమేమిటి?

దళిత చైతన్యానికి మార్యిజం మసాలా జోడించి అందించారు “చిక్కనవుతున్న పాట' ను. పాటల్లోనూ అది కొట్ట వచ్చినట్టుంది. 'దేశీయ మార్క్సిజం" అని సమిోక్షించండలోనూ ఆమార్కు ఉంది. రంగు రంగుల కళ్ల జోళ్లతో దళితుల బాధలను చూడడమే (ప్రాథమిక దోషం. ఏదో ఒక సందర్భంలో ఏర్పడివున్న సైద్దాంతికదృక్పథం, ఒక మూసగా తయారైన విళ్తేషణలేకుండా, సమస్యను సమస్యగా, ఉన్నదున్నట్టుగా, వర్తమాన అనుభూతితో చూడవలసిన అవసరాన్నీ, అందులో ఉన్న ఆరోగ్యాన్నీ, వాస్తవికాన్నీ మేధావులనబడినవారు ఇంకా గుర్తించక పోవడం విచారకరం.

బహుకాలంగా జరిగిన కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో కులపరంగా చూడలేక పోవటంలో గల లోపాన్ని అన్యాయాన్ని 'సనాతన' కమ్యూనిస్టులు ఇటీవలగుర్తించడం మేలైన సూచకం. ఈ విషయంలో తీవ్ర యువమార్క్సిజం భావాసక్తులు 'సనాతను'లపై ధ్వజమెత్తుతున్నారు. కాగా, అటు దళిత సమస్య విషయంలో బలమైన ఉద్యమ భూమిక లేని కమ్యూనిజాన్ని (లేకమార్కెజాన్ని) వదలలేకా, ఇటు దళితోద్యమ ఆవశ్యకత్వాన్ని కాదనలేక ఉభయ భావోత్తేజకులు నలిగి పోతున్నారు. ఈ విషయంలో అరసాలు, విరసాలు, నన్నకకవిత్వాలు అలాగే సాగాయి. నీరసించి పోయాయి. దళితచైతన్య (క్రియాక్షేశ్రాలు లేక పోయాయి. ఈ అవస్థలో “దళితకమ్యూనిజం” రావాలని

104 దళిత ప్రస్థానం ఆకాంక్షిస్తున్నారు. ఇది ఒక మేధోసమాధానంగా తృప్తిపడుతున్నారు. రేపు 'దళితనక్సలిజం' తప్పదని సంకల్పిస్తారు. కాని ఈ స్థితిలో చిక్కనవుతున్నపొట భావస్ఫూరక మయిందే. అదే నిజ జీవితం కావాలి. తక్షణ పరివర్తన కల్గించాలి. అలాంటి పరివర్తన జరగాలంటే భావం కార్యం ఒకటైపోవాలి. అంతవరకూ ఇవిపొటలే, మాటలే, భాషలో చణుకులే! “మా మానాన మమ్మల్ని బ్రతక నివ్వండి; మిమ్మల్ని గుర్తించలేదని మాపై బాధపడకండి” - ఇదీ దళితుల నివేదన, నయవేదన! ఎవరిపట్ల? దళితేతర “దళితకవుల' పట్ట. తాము చెప్పింది నిజజీవితములో చూపగలిగితే వారున్నూ దళితకవులే. వారిని రెండవ (శ్రేణి కవులుగా చిన్నచూపుచూడడంగానీ, వేరు చేయడంగానీ తగదు. పోతే దళితులైన కవులు అందరూ కూడ “దళితకవులు' కారు. (బ్రాహ్మాణవాదాన్ని శిరం మాద భారంగానో, కిరీటంగానో మోస్తున్టంతకాలం దళితుడుకానీ, దళితేతరుడుకానీ 'దళితకవి' కాలేడు. ఇద్దరూ దళితచైతన్యానికి వ్యతిరేకులే! దళితవైతన్యానికి పునాదిగా అంబేద్కరిజం ఉందనే సంగతి మరుగున పడేటట్టు చేనే ప్రయత్నాలను గమనించాల్సివుంది. దళితుల్లో వికసించిన వర్తమాన సామాజిక రాజకీయ చైతన్య భావన, వృత్తిస్వేచ్భా వైళన్యభావన, ధార్మిక సంస్కృతీ భావన మిళితమై నవీన దళిత సంస్కృతిగా రూపొందగలదనే ఆశయం చిగురేస్తున్నది. కాని దళితత్వంతొలగడం (ప్రధానమని మరచిపోరాదు. సంస్కృతి అనేది నిరంతరం చైతన్య వంతంగా మార్పు చెందుతూ, జీవన కళను చేకూర్చేదిగా ఉండాలి. అస్తికత్వానికి వ్యతిరేకమ్తైంది నాస్తికత్వమన్నట్టు, (బ్రాహ్మణసంస్కృతికి బద్ధవిరోధి దళిత సంస్కృతి అని చూపించరాదు. దానికదిగా పాజిటివ్‌గా ఉండాలి. ఈ చర్చావేదిక ద్వారా దళితకవిత్వానికి ఒక స్టాయి, స్థానబలం ఏర్పడడం ముదావహం. జె6. దళిత కవిత - ఒక విమర్శ ఓల్లా వసంత, కల్పన కన్నాభిరాన్‌ గార్హు దళిత కవిత్వం పై (11జూన్‌) (వ్రాశారు. “కులమత, పురుషాధిపత్యపు ఆణచివేతపై చైతన్యంతో పోరాటం చేస్తున్న వారంతా దళితులే అని నిర్వచించారు. దళితశబ్దం కేవలం భాషాపరంగా తీసుకొని, దానిలో ఉన్న అణచివేత భావాన్ని (గ్రహించినపుడు ఎలాంటి అణచివేతకు గురయిన వాళ్ళయినా దళితులే అనవచ్చు. అలాగే పురుషాధిపత్యపు ఆణ్ననివేతకు గురయిన వాళ్ళూ దళితులే. బూర్జువా అణచివేతకు గురయిన వాళ్ళూ దళితులే - పెట్టుబడిదారీ అణచివేతకు

• దళిత ప్రస్థానం 105 గురయినవాళ్ళూ దళితులే. కాని ఇంతకాలం దళితశబ్దం కులగంధంతో వాడుతున్నారు. కులపరంగా అణచివేతకు గురయిన వాళ్ళు దళితులు, ఈ విధంగా యస్‌.సి.లు మాత్రమే మొదట దళితులుగా గుర్ర్తింపబడ్డారు. బి.సి.లు కులవృత్తిపరంగా అణచివేయబడ్డారు గనుక దళితత్వంలో చేరే అంళం వాళ్ళలో గుర్తింపబడింది. కాబట్టి బి.సి. లకు కూడ అదివ్యాపించింది. చాతుర్వర్ష్యవ్యవస్టలో యస్‌.టి.లు ఏ వర్ణానికి చెందుతారో గాని, వారు అట్ట అడుగున బడ్డ వర్గాలే. (కైస్త్రవ్రులయిన దళితులకు దళిత వాసన పోలేదు. కులానికి తోడుగా రాజ్యాంగ రాయితీలు, రిజర్వేషన్సు ఒకసామాన్య అంశంగా ఉండడం వల్ల యస్‌.సి. యస్‌. టి., బి.సి.లను దళితులనడం జరుగుతోంది. అలాకలిసి ఉద్యమాలు చేస్తున్నారు. 'బహుజన సమాజి తత్వం అందుకు దోహదంగా ఉంది. ఇలా దళిత ఉద్యమం విస్తృతం కావడంలో అర్థముంది, ధ్యేయముంది.

“చైతన్యంతో పోరాటం చేస్తున్న వారంతా దళితులే” అన్నారు. పోరాటం చేస్తున్న వారిని మాత్రమే దళితులంటే, పోరాటం చేయకుండా 'నీబాంచను-కాలు మొక్తా' అని సర్దుకు పొయ్యే వారు దళితులుకారా? వాళ్ళు అణచివేతకు గురి కావడం లేదా? పోరాట చైతన్యమే లేకుండా తరతరాలుగా, యుగయుగాలుగా అజ్ఞానాంధకారంలోబడి అణచివేతకు లోబడి కాలం వెళ్ళ బుచ్చుతున్న మాజీ ఆస్పృళ్యులూ, ఇంకా అస్పృళ్యతకు తల ఒగ్గుతూన్న వాస్తవ అస్పృశ్యలూ దళితులుకారా? ఎదిరించినా ఎదిరించకున్నా అణచివేతకు లోనైన వాళ్ళూ, లోనై తమలో తాము బాధపడుతున్నవాళ్ళూ దళితులు కారా?,

ఇక పోతే స్రీ వాదాన్ని దళితోద్యమంలో భాగంగానో, ఒకే కాన్సెఫ్ట్‌ క్రిందో చేర్చారు. ఆంధ్రదేశంలో ప్రస్తుతం మూడు ఉద్యమాలు (ప్రాధాన్యత వహించాయి. దళితోద్యమం, నక్సలిజం, స్త్రీవాదం. ఈ మూడున్నూ అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా పోరాడు తున్నాయి. మూడూ కలిసి బహుళ దళితోద్యమంగానో, నహ(స్రదళ ఉద్యమ వద్మంగానో వికసంచగలిగితే హర్షించ దగ్గదే. పరస్పరం ఘర్షించుకోకుండా, ఐక్య వేదిక నేర్పాటు చేసుకొని కలిసి పోరాడినా మంచిదే. స్త్రీవాదం గురించి యోచిస్తే ఇంచుమించు భారతీయ స్త్రీలందరూ పురుషాధిపత్య అణచివేతకు లోనయిన వారే, అందరూ అలా దళితులే. అయితే (బ్రాహ్మణ స్త్రీలను అగ్రవర్లస్రీలను దళితులంటే సమంజసం, సమర్థనీయం అవుతుందా? వాళ్లంగీకరిస్తారా?

పురుషాధిపత్య అణచివేతకు గురవుతున్న అగ్రవర్ణ స్త్రీలంతా దళితులుగా

106 దళిత ప్రస్టానం గుర్తింపబడతారా?

మానసికంగా ఏర్పడ్డ వ్యత్యాసాలు సమసి పోవాలి, భౌతికంగా ఏర్పడ్డ వ్యత్యాసాలను అర్థంచేసుకోవాలి. వాటికి మానసిక అవాస్తవిక (ఊహాత్మక) విలువల నియ్యరాదు.

ఆయావర్గాలలో ఉన్న వ్యత్యాసాలు ఉద్యమానికి విఘాతం కలిగించేవి కాకుండా చూచుకోవడం ఉద్యమంలో భాగమే. వ్యత్యాసాలు సూక్ష్మంగా ఉన్నా, స్థూలంగా ఉన్నా గుర్తించాలి. అర్ధంచేసుకోవాలి. తొలగించుకోవాలి. అంతేగాని నిలుపుకోవడానికి కాదు. ఏదో ఏకత్వం లక్షణాలున్న ఒక (గ్రూపును కృత్రిమంగా సృష్టించడం కాదు. ఇది కుల-వర్ష జేడాలను పోగొట్టుకోడానికి చేసే సామాజిక యత్నం. మాలలను మాలలుగానూ, ఆ (గ్రూపులలోని అనేకానేక సూక్ష్మాంశాలతో నిండిన (ప్రత్యేకతను గుర్తింపుగానూ కొనసాగించడం వాంఛనీయం కాదు. సమైక్యం చేసే (క్రమంలో వారి ఉనికికి భంగం వాటిల్లినా, నొప్పి తగిలినా, శస్త్రచికిత్సగా భావించి అర్హం చేసుకోగలగాలి. అందుకు తగిన వాతావరణం దళితకవులు తమ కలంతో, గాయకులు తమగళంతో సృష్టించాలి.

ఒక్కమాట-దళితోద్యమం, స్తీవాదోద్యమం కలిసి పని చేయవలసిన అవసరం, చారిత్రక సంధానం ఉందని గుర్తించాల్సిందేగాని, కొట్టి వేయవలసింది కాదు. పీపుల్స్‌ వార్‌ ఉద్యమానికి వెనక దళిత శక్తి ఉందని మరచి పోరాదు. మూటిగుణమూ. ఒకటే, గణాలుగా వేరైనట్టు కన్ప్చిస్తున్నా సరే.

బి. సి. లను “ఊరిదళితుల”ని, యస్‌.సి.లను “వాడ దళితుల"ని రెండు వర్గాలు చేసే” సందిక్టతవచ్చింది. ఉన్నవర్గాలు చాలు, ఇంకా కొత్తపేర్లతో విభజనలు వద్దు. ఉన్నవి రద్దుకావడం జరగాలి. యన్‌,సి.లకు “హరిజనుల”ని పేరు 'పెట్టినంతమాత్రాన ఒరిగింది లేదని తెలిసిందే. ఊరూవాడా ఏకం కావడానికి మార్గాలు చెప్పండి. కాగా,“ఎవరివునికి వారికి వుండాల్సిందే”, 'ఎవరిప్రత్యేకత వారికుండాల్సిందే” అంటున్నారు. కులాల్గోకి పోవద్దంటున్నారు. మళ్లీ అణచివేత క్రింద వున్నవాళ్లయినా దళితులే అంటున్నారు. కొంచెం గజిబిజిగావుంది. అనైకమత్యంలో (లేక అనేకత్వంలో) ఏకత్వం సాధించాలన్నట్టుంది. ఇక్కడ చాలా స్పష్టత కావాలి,

భాషను దళితభాషఅంటూ సంకుచితపరచవద్దంటున్నారు. ఇది ఆలోచించాల్సిన విషయం అర్హంచేసుకొనే స్థాయిలో.

దశల వారీ అవగాహన ఏమిటో తెలియడంలేదు. ఆవేశాన్ని (ప్రదర్శించే

దళిత ప్రస్థానం 107 దశపోయాక ఏమిచేయాలో, అదే ఆవేశం లేకుండా చేయడానికి వీల్లేదా అనేది కూడ చూడాలి.

శత్రువుతో పోరాటమన్నా విముక్తి పోరాటమన్నా ఒకటేనా? ఇది శత్రువు మోద ఆధారపడిందేనా? అణిచివేతనుండి బయట పడడమే నా దైన ఆర్ధం. స్వతంత్రంగా వికాసం చెందే అవకాశం వెతకాల్సిన అవసరం వుంది. అవును కదా! వర్ష శత్రువును హతం చేయడం ద్వారా పొందేవికాసం, వ్యక్తిచైతన్యంతో వచ్చే సమాజవికాసం, ఒకటికావు. వాటి స్వాతంత్ర్యత, వాటి సంధానం, వాటి పరిమితులు ఈ సందర్భంగా బాగా తేట తెల్లం కావాలిగదా! ఎదిరిపై లేక బయటి విషయంపై ఆధారపడి పొందే వైతన్యం చైతన్యంకాదు. తనను తాను అర్థం చేసుకొంటూ తన సంక్షిషల నుంచి తెలివిగా బయటపడే చైతన్యమే చైతన్యం. స్వచ్చందం, స్వేచ్చాయుతమైన చైతన్యం మాత్రమే నిజమైన మానవతా వికాసం ఇవ్వగలదు.

-అశ్తకనా అహక్తూల- 27. తిడితే తిక్కకుదురుతుందా?

కవిత్వం దళితత్వాన్ని వస్తువుగా స్వీకరించి ఆనందమివ్వడానికా లేక, దళితత్వం కవిత్వం ద్వారా ఉన్నతీకరణజెందడానికా? ఇదీ నా ప్రశ్న - దళిత కవిత్వానికి ఒక రూపతత్వాన్ని కల్పించే క్రమంలో ఆంధ్రజ్యోతికి అభినందనలు. 'నిశాని' కి ఒక ఉత్తేజకరమైన సమిక్ష రాశారు లక్ష్మీనరసయ్య (4వతేది) ఆంధ్రజ్యోతిలో. దళితత్వానికి 'నిశాని' ఉదాహరణన్నారు.

దళితత్వమన్నా. దళిత తత్వమన్నా ఒకే అర్థంలో వాడేరేమో. దళితుడంటే సాంఘికంగా, సొంస్కృతికంగా (కులప్రాతిపదికపై) అణగద్రొక్కబడీనవాడు. చిలికి చిలికి, చీలిచీలి పల్చ్బనైనవాడు. 'దళిత' అంటే పలచనైన, విరగగొట్టబడిన, ముక్కలైన, బలహీనమైన, వేరుచేయబడిన అని అర్థం. ఇది అట్టడుగు కులాన్ని, లేమిని, వెనకబడినతనాన్ని సూచిస్తుంది. దళితులు ఆర్థికంగా, సామాజికంగా, సాంస్కృతికంగా వెనకబడిన వర్గాలవారు అనే విసృతార్హం దళితోద్యమాలద్వారా వచ్చింది. అంటే షెడ్యూలు కులాల వారితోపాటు, అలాంటి స్థితిలో ఉన్న వెనక బడిన వర్గాలవారూ, మైనారిటీలు అందులో చేరే అవకాశమేర్చడింది.

108 దళిత ప్రస్థానం అలాంటి దళితునిది దళితత్వం, వాస్తవమైంది. అలాంటి దళితుడు కోరేదేమి? ఆ స్టితినుంచి ఉద్ధరీకరించబడాలని. అంటే సామాజిక (కుల) వైషమ్యం-వివక్ష లేకుండా గౌరవప్రదమైన పొరుడుగా జీవించడం; ఆర్థికంగా బలపడడం-స్వయం పోషణ చెందడం. సమానహక్కులు-సమానసదుపాయాలు పొందడం. (బ్రాహ్మణ సంస్కృతికి తిలోదకాలిచ్చి, ఒక ప్రత్యేక సంస్కృతిని దళితులకై సృష్టించుకోవడం. దళిత సంస్కృతి అంటే ఈనాడు సామాజిక-ఆర్థిక-రాజకీయ చైతన్య ్రవృత్తితో అలనాటి వృత్తి స్వామ్య స్వయం పోషక శక్తితో, మానవ గౌరవ ప్రపత్తితో, జానపద కళాజ్ఞానరక్తితో ముందుకు పోవడం. ఇదీ-ఈ నేపథ్యానికి అనుగుణమైంది-దళితతత్వం అంటే ఇది. ఇదొక ఆదర్భం; రానున్నది; ఇక ముందు రావలసింది.

దళితుని నిర్వచనాన్ని బట్టి వచ్చేది దళితత్వం. దళితుడు పొందాలనుకునే స్టితిని చూపించేది దళితతత్వం. దళితత్వం, దళితతత్వం ఒకే కాలపు 'దళితుని' గూర్చి చెప్పేదే అని అంటే - విదళితుడైన గతమానవుని హీన-దీనస్థ్రితిని చెప్పేదే అవుతుంది. 'నిశాని' ఆ గతస్థితికి ఉదాహరణకాదు కదా! తిరగబడిన, సంస్కరింప బడిన దళితునిస్థితికి ఉదాహరణ కాడు కదా! తిరగబడిన, సంస్కరింపబడిన దళితునిస్థితికి (కోరుకొనే దళితత్వానికి)ి ఉదాహరణ అవుతుంది. ఇక్కడ పానగని తన వేంమిటో అర్హమయిందనుకుంటాను.

ఉదహరించిన మొదటిగేయం (బ్రాహ్మణవాదాన్ని తూట్టు పొడిచేది గాక, (బ్రాహ్మణ నామధేయుణ్ణి నిలువునా చీల్చేదిగావుంది. “రారా”; “నాకాలి బొటన వేలు జుబుకు” అంటే “గొప్ప దళిత కసిని, కక్షను, శత్రుత్యాన్ని రెచ్చకొడుతుందే తప్ప “బలపం ముక్కను” అందించే హృదయావగాహన నియ్యదు. మేధోపరమైన దాడులు" గాక హృదయ పరమైన పరివర్తన కదా కోరేది. అయితే ఆతిశయోక్షిని, ఆధిక్యతను వదిలి చూడగలిగితే, ఇది కవిత్వంలో అద్భుత ప్రయోగం అనక తప్పదు.

'మా ప్రాణాల్తో ఆడుకున్న ఆరడుగుల మృత్యువు ఇవాళ మా శరీంమీద ఆరంగుళాల జననేంద్రియంగా సర్జుకు పోయింది”-దీనిభావం ఏమేలు కల్షించడానికి? “గుడ్డలిప్పదీసి ఒక్కొక్క నాకొడుకుని ......లో తన్నే రోజు మనకూ వచ్చుద్ది?” ఇది కవి ఆవేశం, బాధవల్ల కోపాన్ని అనుకోవచ్చా. అంతటితో ఆగిపోతే సరి. ఇంకా ముందుకు ఒక అడుగు వెయ్యడమంటే, కక్షతీర్చుకునే (క్రమంలో (ప్రత్యర్థిని నేల రాయడమేగా? హిట్లర్‌ చేసినట్టో స్టాలిన్‌ చేసినట్టో సాగుతుందా? నిర్బంధం జయిస్తుందా? మాటల్లో

దళిత ప్రస్తానం 109 మారరు, వాళ్ళకు వాళ్ళు మారరు, తుపాకి పట్టుకోండి అనేశాం. తూపాకి గొట్టం మాత్రం మార్చకల్లుతుందా? ఇది అంబేద్కర్‌ విధానమా?

అంబేద్య్కరుకు మించిన గాయాలూ, అవమానాలు పొందిన వాళ్ళెవరు? ఎవరిగాయాన్నో ఆసరాగా తీసుకొని ఊహాజగత్తులో రెచ్చగొట్టడం తప్పు బాధితుడు తపనతో, అసంతృప్తితో ఎదురుతిరిగితే, జరిగే. పరివర్తన వేరు. నిగ్గదీయడం ఆవేశం కన్నా అవగాహన వల్లనే ఆత్మగౌరవం కల్గుతుంది. అయితే మానరాదు, నిలబడి ఎదురొడ్డడం జరగాల్సిందే. దానికి కండబలంతో పాటు గుండెబలం పెంచుకోవాలి.

“బలమయిన కవిత్వాన్ని, కనిన, ఆత్మగౌరవాన్ని వదలివేయ' కూండా కవిహృదయాన్ని అర్థం చేసుకునే జౌొన్నత్యం పాఠకుని కుండాలి. కాని ఆ ప్రక్రియకు కవిత్వ కొన్నత్యం కూడ దోహదపడాలి. కవిత్వాన్ని తిరగరాశాం రాంబాబూ. మళ్ళీ పలకా బలపంకొనుక్కో' మంటుంటే అదయినా అర్ధం చేసుకునే ఇంగితజ్ఞానం ఉండాలి. “-----కలాన్ని నూరుకుంటున్న' కవుల అంతరంగం నిజంగా అద్భుతమయింది, ఆహ్వానించ దగ్గది.

దళితకవిత్వం బహుముఖ కోణాలనుంచి వెలువడుతోంది. వెల్‌కం! (ప్రగతి మార్గాలకు బాట వేసే కవితా శ్రామికులను సమైక్య పరచాలంటే, (క్రమంగా కొంత సమన్వయం కూడ అవసరం జానపద ఒరవడిలో దళితుల లోతైన మనోగతులను కళ్ళకు కట్టినట్టు, గుండె చెంపలు చెళ్ళు మనేటట్టు అక్షర చిత్రరూపాలు రాస్తున్లు కవులకు నిజంగా జేజేలు. అయితే ఉద్రేకంకన్నా ఉత్తేజయూ ఆవేళం కన్నా అవగాహన అవసరం. దళితుకవులూ! అందుకుదారి చూపండి. .

-అహయాః అడపైల-

దళిత సమన్నల వలమ్మాదాలు 28. పోటీ అనడం విడ్డూరం, కుట్ర అనడం క్రూరం. ఆంధ్ర దళితసాహిత్య చర్భపై కె. సత్యనారాయణగారు (వ్రాసిన వ్యాసం ఆశ్చర్యం కలిగించింది, కొంత అవగాహనా ఇచ్చింది. చర్చ జరపమన్నారు. నా రాతకు ఎవరి వకాల్తా లేదు. బహుజన రాజకీయ (ప్రభావంతో బి.సిలు దళితు లయ్యారంటే అర్థం చేసుకోవచ్చుగాని, ఆ నిర్వచనంలో కుట్ర ఉన్నదనడం క్రూరం అనిపిస్తోంది. యస్సీ, యప, బి. సి మైనారిటీ జనమంతా దళితులు అనే నిర్వచనం మొదటి సారిగా కారంచేడు ఉద్యమానంతరం ఉద్భవించిన 'దళితమాహాసభ' చేసింది. ఇది దూరదృష్టితో కూడిన సంగతేగాని, బి.యన్‌.పి,.లో చేరాలనే ఉద్దేశంలో జరిగింది కాదు. అప్పటికి ఈ నిర్వ్చచనంపై కొంత గజి బిజి ఉన్నా కత్తిపద్మారావు మాత్రం ఈ విషయంలో సృష్టంగా ఉన్నారు. సాంస్కృతిక పోరాట వేదిక అయిన 'దళితమహాసభ' లో పార్టీల రాజకీయాలు మొదట్లో లేవు, దళిత సమస్యలతో తాదాత్మ్యం చెందుతూ, (బ్రాహ్మణ భావ జాలాన్ని విడనాడి కులం దృష్టితో (ఆర్డిక దృష్టితో కాదు) దళితుల గూర్చి వ్రాసేది దళిత సొహిత్యం. ఆదృకృథంతో రచనలు చేసేవారు దళితులు దళితరచయితలు, అలాంటి దృకృథాన్ని తమ జీవితంలో వాస్తవంగా వ్యావహారికంగా నిరూపించుకుంటూ, నిజాయతీతో రచనలు చేసే దళితేతరులు కూడా దళిత రచయితలే. విష్ణవసాహిత్యానికి, దళితసాహిత్యానికి తేడా ఉంది. ఇక్కడ, ఇప్పుడు 'విప్లవ సాహిత్యమంటే' మార్క్సిజం నేపథ్యంలో వెలువడేది; అదే నేపథ్యం గల వి.ర.సం, వారి సాహిత్యం. ఆర్థికదృష్టితో కులసమస్యను చూపడం వేరు, కులం దృష్టితో కులసమస్యను చూడడంవేరు. ఆర్థిక సమస్యతీరితే కులం దానంతట అదే పోతుందన్నారు మార్క్సిస్టులు. కులం సమనస్యతీరితే ఆర్థిక సమస్య సరిచేసుకోవడం సుళువవుతుందంటారు అంబేద్కరిస్టులు. కులం సమస్య ఆత్మగౌరవసమస్య ఆర్థిక సమస్య (బ్రతుకుదెరువు సమస్య మార్క్సిస్టు విష్ణవకారులు కులంసమస్యను కులం సమస్యగా చూడక పోవడంవల్ల

దళిత ప్రస్తానం శ11

విష్ణవోద్యమాల్లో తలమునకలైన దళితులకు వాటిల్లిన అవమానాలు, అనర్థాలు వాస్తవమైనవని వెలుగులోకి వచ్చాయి. కాబట్టే దళితులైన విష్టవకారులు ఒక్కొక్కరూ మార్క్సిజానికి దూరమవుతున్నారు, మార్క్సిస్టు విష్ణవనకారులు పునరాలోచించుకోవలసి వచ్చింది. మార్క్సిజం, అంబేద్కరిజం రెండూ కలిసి విప్లవానికి ఊపిరి కావాలన్నవారి సంఖ్య పెరుగుతోంది. ఆ కోవలో దేశీయ మార్క్సిజం కావాలనుకుంటున్నారు లక్ష్మీనరసయ్య. విరసంవారు రాయనీ, మరొకరు రాయనీ ముందు నుంచీ వస్తున్న విష్లవ సాహిత్యంలోనే దళిత విప్లవం కూడా ఇమిడి ఉంది, దాంతో సంతృప్తపడితే చాలంటున్నారు శ్రీ కెసత్యనారాయణ. అంబేద్కరిజం మాత్రమే కులసమస్యను కులసమస్యగా చూడగలదు. సత్వరపరిష్కారానికి కాలక్రమేణ దాని కనుబంధ బలాలూ, సిద్దాంతాలు సమైక్యం కానివ్వండి.

విష్ణవ కవిత్వానికి, దళిత కవిత్వానికీ పోటీపెట్టే ప్రమేయమే లేదు.శత్రుత్వ మసలే లేదు. అవి పరస్పర పూరకాలయితే మేలనే మార్క్సిస్టు దృక్పథీయులున్నారు. వారి ఆత్మ పరిశీలనేమిటో విసృష్టం కావాలి. 'దలితపులులమ్మా' పొట వెనుక గద్దర్‌కున్నది మార్క్సిస్టు దృక్బథమా లేక అంబేద్కరీయ దృక్పథమా అనేది తేల్చుకుంటే ఈ పాట విష్ణవ కవిత్వం నుండి పుట్టిందా దళిత కవిత్వం నుండి పుట్టిందా అనేది తేట తెల్లమవుతుంది. అయినా ఈ ఒక్క ముక్కనే ఆధారంగా తీసుకొని మొత్తం గద్దర్‌ కవిత్వానికి లేక దృక్సథానికి నామకరణం చెయ్యలేము. చేస్తే తప్పవుతుంది. ఈ ఇబ్బందిని పూర్తిగా తుడిచివేయడానికిగాను విప్లవ కవిత్వమూ, దళిత కవిత్వమూ ఒక్కటే అనడం సరికాదు. కాని ఈ పాట దళిత హృదయాలను ఉర్రూతలూపిన మాట వాస్తవం,

విప్తవదృక్పథం (బ్రాహ్మణ దృక్పథమని భావించడం ఎంత తప్పో కుల మొక ('ప్రధానసమ్యసకాదు, ఏదో ఒక అంతర్లీన స్వల్ప సమస్య అని ఉపేక్షించడం అంతేతప్పు. మార్క్సిస్టులమంటూ కులాచారాలు అనాలోచితంగా పాటించేవారిలో ఈ తప్పులు భూతద్దంలో గోచరమవుతూ ఉంటాయి.

విష్ణవసాహిత్యానికి లక్ష్యం ఆక్థ్రికసమసమాజం, దళిత సాహిత్యానికి లక్ష్యం కులరహిత సమ సమాజమని మరచిపోవద్దు. దళిత కవిత్యోద్యమానికి విప్లవ కవిత్వ ధోరణి దోహదపడిందనవచ్చు నేమోకాని, విప్లవ సాహిత్యోద్యమ గర్భాన్ని చీల్చుకొని దళితోద్యమం వుట్టింది అని అనడానికి వీల్లేదు. మూసపోసిన విష్ణవసాహిత్యాన్ని పట్టించుకోకుండా కులసమాజ అక్రమాలపై నేరుగా ఆ|క్రోశించిన దళిత హృదయాలు

బం

112 దళిత (ప్రస్థానం వేలకు వేలున్నాయన్న సత్యాన్ని మరుగుపరచ యత్నించరాదు. ౨1985 తర్వాత కుల

సమస్యపట్ట్ల విష్టవ సాహిత్యోద్యమానికి స్పష్టత ఏర్పడ్డది"”- ఈ స్పష్టత నిచ్చిన స్పందనకు

కారణం బయటనుంచి రగుల్కొన్న దళితోద్యమ (ప్రభావమేగాని, 'విప్లవసాహిత్యోద్యమం'

లో నుంచి పుట్టుకొచ్చింది కాదు. భారత దేశంలో ఏ సామాజిక విష్ణవమైనా (బ్రాహ్మణ

వాదాన్ని ముఖాముఖి ఖండించకున్నా, దాని పట్ట మౌనం వహించినా, ఉదాసీనత చూపినా

అది (బ్రాహ్మాణవాదంనుండి బయట పడలేదనే చెప్పాలి.

దళితులంటే అట్టడుగు అంటరానివారనే అవగాహన మొదట్లో ఉంది. ఉద్యమ

బలానికిగానీ, కులనిర్మూలనలో భాగంగా గానీ, రాజకీయాధికారానికి అవసరమయిగానీ

బి. సి.లను కూడాచేర్చుకొని [క్రమంగా దళిత నిర్వచనం విసృత మయింది. దళిత

సాహిత్యం-ఉద్యమంగూర్చి ఎక్కువ మంది బి.సీ.లు మాట్టాడుతున్నారనీ, ఈచర్చల్లో బహుజనుల్లో బాగా ఎదిగిన కులాలవారు డామినేటు చేస్తున్నారనీ సత్యనారాయణగారు సూచించారు. ఇందులో ఒక హెచ్చరికా ఉంది. పీడిత కులాలపేరుతో రాజకీయం “చేస్తున్నారనే జాగృతీ ఉంది. పీడిత కులాలను విప్లవ సాహిత్య పంథా నుంచి, దళిత సాహిత్యం పేరుతో దూరం చేస్తున్నారన్న ఆరోపణా ఉంది. వీటిని సుధీర్హ పరిశిలనకూ, వి్లేషణకూ గురి చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. టూకీగా ఒక అ(ప్రమత్త విధానం అవసరం, యస్సీ. బిసీల సమైక్యతావగాహన నిమిత్తం ఇది ఆచరించాలి. పూర్వ దళితులన్నవారిపై గానీ, కులపరంగా ఎవరి మోదనైనాగాని జరిగే దాడుల్ని, దోపిడీలను ఎదుర్కోడానికి అందరూ యస్సీలతో కలిసి వస్తున్నారా లేదా చూచుకోవాలి. బి.సీ.లు, మైనారిటీలు, యస్సీలు అందరూ యస్సీలకు ప్రబోధాలు చేయడం కన్నా బి.సీ,ల బిసీలకు, మైనారీటీలు మైనారిటీలు (ప్రభోధం చేసుకోవడంమేలు. యస్సీలలో కలవడం, యస్సీలను కలుపుకోవడం సమైక్య బలాని కవసరమని బి, సి, లు వాస్తవికంగా గుర్తించాలి. యస్పీల నిమిత్తం మైనారిటీలవారు ఎవరిలో వారు ఉద్యమాలు నిర్వహించాలి. యస్సీలు అట్లే ఆత్మ ప్రబోధం చేసుకోగలరు. ఇలాంటి ఆచరణ (క్రమంలో మాత్రమే ఐక్యత వర్రిల్లగలదు.

తే

దళిత ప్రష్టానం క్షం 29. అంబేద్కర్‌ అడుగు జాడల్లో ఆదికవి “వాల్మీకి” మొదలు ఆధునిక కవి ఆరుద్ర వరకు మానవులందరూ సమానులన్నవారే! వేళ్యపుత్రుడు వసిష్టునినుండి యోగిపుంగవుడు “నియోగి” వరకు “సర్వేజనాః సుఖినోభవంతు” అని జనులకు శుభాళ్ళీస్సు లిచ్చినవారే! బుద్దుని నుండి బ్రహ్మంగారి వరకు జాతి సంస్కరణ నిమిత్తము ధర్మ ప్రబోధము జేసినవారే! భారతీయ ్రాక్తన వేదసాహిత్యమునుండి ప్రస్తుత వెంకటేశ్చర సుప్రభాతం వరకు సర్వజీవులలో నొకేయాత్మయున్నదని శ్లాఘించినవే! వేదాంతము నుండి రాధాంతము (మధుర భక్తి) వరకు, రాధార్లతము నుండి అద్వైతము వరకు జీవజీవన భేదమును, దైవజీవ భేదమును, బైైవదైన భేదమును నిరసించినవే! ఆయినా ఆనాటి నుండి ఈనాటిదాక జాతి, వర్ష, కుల, భేదములు తొలగలేదు. సరిగదా అడుగువర్గాలవారి గొంగళి ఎక్కడిదక్కడే ఉండిపోయింది; అస్పృశ్యతా మహమ్మారి_అలాగే ఉంది. ఇంకా బలంగా ఆలయంకట్టుకొని అంతటా ఆవహించి యున్నది. ఎందువలన? ఎందువలనంటే ఎవరికి వారు ఐచ్చికంగా, వ్యక్తిగతంగా, న్వతం(త్రంగా సంస్థాపరంగానో, మత పరంగానో సంస్కరణలుజేశారు. సంస్కరణ (ప్రజాపాలనలో (ప్రవేశించలేదు. రాజుల పరంగాగాని, శాసనబద్ధంగాగాని చేయలేదు, ఆపని చేసినది అభినవ రాజ్యాంగ శిల్పి డా॥ అంబేద్కరొక్కడే! - ఏనాడైతే, ఆ నాటి భారతదేశ పాలకులైన పంచమ జార్జిచక్రవర్తికి, (బ్రిటిష్‌ ప్రధాని రామ్సే మేగ్గ్దానాల్డ్‌కి అష్టాంశముల విజ్ఞాపన-వినతిపత్రాన్ని అంబేద్కర్‌ సమర్సించాడో, ఆనాడే పాలనా పరంగా విప్ణవం (ప్రారంభమైంది. ఆ అష్టదళపద్రం నిమ్నజాతులయెడ మహానీతి పధమైనది. యుగ పురుషులైనా జేయనోపని ప్రగతి పథమైనది! నీతిపధాన్ని తాను జూపించుటయేగాక జాతి పరంగా స్టాపించాడు. తన ప్రగతి

కక్‌. దళిత ప్రస్థానం పథాన్ని ప్రభుత్వం (ప్రకటించింది. అమలు జరిపింది. స్వాతంత్రానంతరం కూడ రాజ్యాంగంలో పొందుపరచటం జరిగింది. రాయితీలు, హక్కులు, సమానార్హతలు ఏర్పడ్డవి. దర్మపోరాటంసల్పి సంపాదించాడు, జీవితాన్ని వెచ్చించి సాధించాడు, జాతియావత్తుకు చైతన్య మిచ్చాడు, సమగొరవాన్ని పునరుజ్జీవింప జేశాడు. సంపాదన విలువ (శ్రమించిన వాడికే తెలుయును. సంపాదించుట ఒక యెత్తు, నిలుపుకొనుట ఒక యెత్తు, అనుభవించుట ఒక యొత్తు వాటి (ప్రయోజనాన్ని జాతి మొత్తానికి విస్తరింప జేయుట మరోయెత్తు. అన్నింటికి అంచెలంచెలుగ తానే మార్గదర్శకుడుయ్యాడు. వెలుగుబాట చూపాడు. శాసనబద్ధమైనప్పటికీ సద్వినియోగం కావాలంటే ఎంతోకృషి సల్పాలి. సామాజిక మార్పు సవిస్తరంగా జరగాలి. సంరక్షణకావాలి. ఎల్లరికి అన్వయించాలి. ఇంతకూ, మార్పు కానాలని మనిషికి తెలియాలిగదా! ఎందుకుకావాలో తెలియాలిగదా! అందుకు తానున్న స్థితి ఏమిటో తనకు అర్థం కావాలి. ఆలోచన, ఆక్రందన, ఆత్మస్టర్యం చెందాలి. అడుగడుగు ముందుకు వేయాలి. తోటివారిని నడింపిచాలి. అందుకు విద్యా గంథం కావాలి. విజ్ఞానం పొందాలి. అదే చైతన్యం, వికాసం. మార్చు వ్యక్తికి పరిమితమైనదికాదు. సమష్టి పరం కావాలి. మార్చుకు దారి తీసిన స్థితిగతులు తెలియజెప్పాలి. అన్యాయం, అక్రమం, దోపిడి, దౌర్జన్యం సమాజంలో రాజ్యమేలుచున్నవని అలజడి లేవదీయాలి. ఎందరెందరో బడుగు ప్రజలు బలైపోతున్నారని ఆందోళన చేయాలి. అందరి కళ్లు తెరుచు కుంటాయి. అందోళన వాస్తవరూపం అర్థమవుతుంది. అండ దండలైనా లభిస్తాయి, ఎదురు దెబ్బలైనా తగుల్హ్లాయి. నిలబడటమో నీలిగిపోవటమో తెలస్తుంది. అంతర్గత బలంకూడ పెరుగుతుంది. ఆందుకు నిరంతర ఆరాటం అవసరం. (శ్రమ కావాలి. అడుగడుగున ఘర్షణ అలముకుంటుంది. అది ఆందోళన యొక్క ఆవశ్యకత, అయితే అలజడిలో ఒక ఆర్హరు ప్రవేశపెట్టాలి. ఆందోళనను (క్రమబద్ధం చేయాలి. సమపాళ్లలో నడపాలి. దానికి సైద్దాంతిక ఊతచేకూర్చాలి. ఐకమత్యపు బంధనముతో బలంపూరించాలి. విభిన్న ఆందోళనలను ఏకోన్ముఖంచేయాలి. ఆశయసిద్దికి సర్సశక్తులను సంఘటిత పర్చాలి. అప్పుడు ఉద్యమం పుంజుకుంటుంది. (క్రమరూపం చాలుస్తుంది. సర్వశక్తులు సమీకరించి నడిపినప్పుడు విజయం తథ్యంగాకపోదు.

దళిత ప్రస్థానం 115

ఉన్నదున్నట్టు అర్ధం జేసికోవాలి. ఆందోళన లేవదీయాలి. ఐక్యతోద్యమం నడపాలి.

స్థితిగతులను సమీకరించి, వ్యక్తీకరించి, సంఘటితపరిచే మార్గమిది. ఈ పరిస్థితినే

(56060218, 4౩11216, 034౧196) ఎడ్యుకేట్‌. యాజిటేట్‌, ఆర్షనైజ్‌-అన్నాడు

బాబాసాహెబ్‌. చైతన్యం కలుగజేయి, అలజడిలేవదీయి, సంఘటిత శక్తితోనడుపు అని ఉపదేళించాడు.

ఇది రత్మత్రయ ప్రబోధము, విష్టవరాజమార్గము, సముద్ధరణ భూమిక, సమనార్హతకు సొధనాలు. హక్కులకు, అర్హతలకు గౌరవాలకు వెలుగుబాట. వాటికి విలువ ఉండాలంటే జీవితాలను ఓడ్చి అంబేద్కరు ననుసరించాలి.

30. అంబేడ్కరే మన బుద్ధుడు

1 బుద్దుని సామాజిక విప్లవం అంబేడ్కర్‌. అతడు బుద్దుని అంతరంగిక విప్లవం అంగీకరించాడు.

2. బుద్దుని స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవాలంటే మనకు అంబేద్కర్‌ కావాలి. అంబేద్కర్‌ హృదయం అర్ధం కావాలంటే మనకు బౌద్దం తెలియాలి.

3. అంబేడ్కరు ద్వారా బుద్దుని అర్ధం చేసుకోవడంలో ఒక స్పష్టత ఉంది, ఒక ఇష్టత ఉంది.

4. బుద్దుని సరాసరి అర్హం చేసుకోవాలంటే అంతరదృష్టి అవసరం, అంబేద్కర్‌ని కేవలం భౌతిక దృష్టితో చూడడం పొరపాటువుతుంది. అంబేద్కర్‌ అంతర్హష్టి బౌద్దమే. బుద్దునిలోతు అంబేద్కర్‌ జొన్నత్యం విడివిడిగా లేవు, ఆవి విలీనమై దళితుని ముందు సొక్షాత్కారించాలి.

5, అంబేడ్కరుని వదిలి వేరే మార్గంలో బుద్దుని అర్థం చేసుకోవడమంటే బౌద్డాన్ని మరింత గజిబిజి చేసినట్లే అవుతుంది. ఎందుకంటే బౌద్దం ఈనాడు ఒక సంక్షిష్ట మహారణ్యం. ఒక సుడిగుండాల సముద్రం. ఒక కొండ గుట్టల పర్వతశ్రేణి. బౌద్దాన్ని గందరగోళం పట్టించింది మనమే; మనమతాలు, మన అభిప్రాయాలు, మనస్వార్థాలు.

116 దళిత ప్రస్థానం అయినా మూలబెౌద్దాన్ని సులభంగా చూడవచ్చు. అది అంబేద్కర్‌ వల్ల సాధ్యమయింది.

6. సామాజిక హితకాంక్ష ఉంటే గాని అంబేడ్కర్‌ అర్ధం కాడు. ఆంతరంగిక శోధన ఉంటే గాని బుద్దుడు అర్ధంకాడు. సామాజిక (శ్రేయస్సు అంబేద్కర్‌ ఆదర్శం సాహిత్య కాంక్షాస్వేచ్చ- ప్రజ్ఞ కలవాడు బుద్దుడు. అతడు తన ప్రయోగాన్ని సమాజ (శ్రేయస్సుకు వినియోగించాడు.

7. ఎందుకు అంబేడ్కర్‌ను అర్ధం చేసుకోవాలి?- సమాజాన్ని సమూలంగా అర్జంచేసుకొన్నవారిలో, సమసమాజ నిర్మాణం కోరినవారిలో, వర్షవ్యవస్త్రను వ్యతిరేకించిన వారిలో, ప్రజాస్వామ్యాన్ని నిర్దేశించిన వారిలో అంబేడ్కర్‌ ఆ(గ్రగణ్యుడు.

8. బుద్దుని ఎందుకు అర్హంచేసుకోవాలి?- ఆంతరంగిక సమ(గ్రత పొందిన వారిలో, సంపూర్ణ స్వేచ్చ పొందిన వారిలో, తనను, లోకాన్ని జయించిన వారిలో, అంతర దృష్టి-హేతుదృష్టి కలవారిలో, లోకహిత కాంక్షుల్టో బుద్దుడు అగ్రగణ్యుడు.

9. బుద్దుని అనుసరించాడు అంబేడ్కర్‌. అంటే భారతీయమైన జాన్నత్యాన్ని, సమత స్వేచ్చ సోదరతలను, బుద్దుని సమగ్రమైన హృదయాన్ని అంబేడ్కర్‌ తనలో ఆవిష్కరించుకొన్నాడు,

సత్యంలో సత్యాన్ని, అసత్యంలో సత్యాన్ని చూశాడు బుద్దుడు. ఉన్నదున్నట్టు చూడమన్నాడు. అలాగే కులంలో. మతంలో ఉన్న సత్యాన్నీ అసత్యాన్నీ వాస్తవాన్ని అంబేడ్కర్‌ చూశాడు.

10. మనసు యొక్క సర్వాధిపత్యాన్ని గుర్తించి, మనిషి అదుపునకు, విముక్తికి మార్గం చూపాడు బుద్దుడు. మనిషియొక్క విలువను, మనసు యొక్క వికాసమును గుర్తించి మానవత్వాన్ని నిలబెట్టాడు అంబేడ్కర్‌.

11 అటు బాహ్యంగానూ ఇటు ఆంతరికంగానూ వాస్తవాన్ని చూడగల గాలి మానపుడు. మానవుణ్ణి ఉన్నతీకరించాడు బుద్దుడు. మానవుణ్ణి మానవునిగా గౌరవించాడు అంబేడ్కర్‌.

12. ఒక్క బహిరంగ విష్ణవమే సరిపోదు, ఆంతరంగిక విష్ణవం అత్యావళ్యకం. తద్వారా సంపూరక్ష విష్ణవమే బౌద్దం. ఆ బీజాలు అంబేడ్కరులో పడ్డాయి. బహిరంగ ఆంతరంగిక విప్లవాల ఫలమే సమ(్రనైతన్యం. విద్యా చైతన్యం, రాజకీయ చైతన్యం

దళిత ప్రస్థానం క్ష? కీలకాంశాలుగా గుర్తించాడు అంబేద్కర్‌.

13. సంపూర్ణ బుద్దివికాసం, సంపూర్ణ హృదయవికాసం సమపాళ్లలో జరిగింది బుద్దునిలో. అలాగే అంబేడ్కర్‌ ఎంత మేధావియో, అంత దయా(ర్రహృదయుడు. అభిమానులు సూక్ష్మంగా ఇది (గ్రహించాలి. అంటే అంబేద్కర్‌లోని దయా।॥ర్హతను గుర్తించాలి.

14. ప్రపంచమానవుని దృష్టి క్రొత్త (బ్రాహ్మణ్మి సృష్టించడమూ కొదు, క్రొత్త దళితుణ్ణి సృష్టించడమూ కాదు. క్రొత్త మానవుని సృష్టించాలి. ఆ అవకాశం బౌద్దంలో ఉంది. అది అందుకున్నాడు అంబేడ్కర్‌. మనకు మార్గం వేశాడు.

15. నిజమైన నిండైన మానతాదృష్టి అంటేఅదే. నిజానికి బ్రాహ్మాడూ నిర్హనుడే, దళితుడూ నిర్హనుడే. ఇద్దరి ఆర్థిక స్థితీ ఒకటే. బ్రాహ్మడిలోని మనువాదతత్వమే ఇద్దర్నీ వేరు చేసింది. దళితునిలోని దళితత్వమే ఇతర మానవుల నుండి వేరు చేసింది. మనువాద దౌర్చల్యానికి తిలోదకాలివ్వాల్సిన అవసరం ('బ్రాహ్మడికెంతుందో, ఆత్మగౌరవసిద్ది పొందాల్సిన అవసరం దళితునికి అంత ఉంది.

16. ఇతర కులాల వారికీ మనువాదపుమత్తే పట్టింది. ఎందుకంటే బ్రాహ్మణుడు ఇతరకులాలపై ఆధిపత్యం వహించాడు; మనసులను, సమాబాన్ని, రాజుల్ని వశం చేసుకున్నాడు. ఆ మత్తును బుద్దుడు వదిలించాడు. ఈ నియం తృత్వాన్ని అంబేద్కర్‌ నిరసించాడు. అందుకే ప్రతిమనిషీ సామాజికంగా, ఆర్థికంగా, రాజకీయంగా స్వతం(త్రుడు కావాలనీ, అన్నిసంపదలూ హక్కుభుక్తం కావాలనీ అంబేద్కర్‌ కోరాడు. అదే ఇప్పటి (ప్రజాస్వామ్యం. ఇప్పటి సొమాజిక ధర్మం.

17. మతభ్రమల మేఘాలకు రుంరూమారుతం బుద్దుడు. కుల మస్రిష్కమద గజాలకు అంకుశం అంబేడ్కర్‌. బౌద్ద మనస్కులం కావడం మన కర్తవ్యం. అదే బుద్దుడు అంబేడ్కర్‌ మనకు చేయగలమేలు. దాన్నుండి మాత్రమే పుట్టుకొస్తుంది మానవత్వం.

18. వాస్తవానికి కులాన్ని అధిక్షేపించి బోధితో జీవించిన వాడు బుద్దుడు. కులరహితంగా మానవతతో జీవించిన వాడు అంబేడ్కర్‌. బాతి వివక్షలు - కులవాసనలు-బానిస నీడలు సోకకుండా ప్రపంచ మానవుడు మానవత్వంతో (బ్రతకాలని కోరుకున్నాడు. మనం కూడ అలా వుండాలని ప్రయత్నించకపోతే బుద్ధుడూ వృథా, అంబేద్కరూ దండగే.

116 దళిత ప్రస్టానం

19. మనకు బుద్దుడు కావాలని ఎవరు చెప్పారు? అంబేద్కర్‌ - మనకు బుద్దుడు అంతకు ముందు తెలియడా? తెలుసు. కాని ఆయన్ని ఎందుకు స్వీకరించలేదు. అదాకమతంగా విజృంభించి వతనమైంది గనుక నమాజంలో వేళ్ళూనిన కులవివక్షదాష్ట్రంలో మగ్గిపోతూ ఉండడం వల్ల, బాధిత హృదయానికి వేరే అంతర్షృష్టి సోకలేదు. అందుచే బుద్దుడు కనుమరుగైనాడు. మన సామాబిక పరిష్కారానికి బౌద్దంలో ఆంతరంగిక పరిష్కారముందని అంబేద్కర్‌ సమగ్ర బుద్దితో పరిశోధించి (గ్రహించాడు. అందుచే అంబేద్కర్‌ మనకు బౌద్ధమార్గదర్శి అయ్యాడు. మన అమ్మ చెప్పింది మనం నమ్ముతాం, మన అయ్య చెప్పింది మనం అనుసరిస్తాం. ఇదీ అంతే.

20. దళితుల్ని ఏ మతమూ ఉద్దరించలేదు. క్రైస్తవంగానీ, మహమ్మదీయంగాని మౌలిక అథో అవస్థ నుంచి ఉద్దరించలేదు. కులవిభజన సమస్యను ఏ మతమూ తీర్చలేక పోయింది. ఇతర మతాల్లో కులం ఆదిలో లేకపోయినా హైందవసాంకర్యంవల్ల క్రైస్తవంలో, కొంతవరకూ జైనంలో కులవివక్షలు ఏర్పడ్డాయి. మహమ్మదీయంమాత్రం ఈ వివక్షను హరించి వేసింది. కాని దాని హింసా విధానం విదేశీయత అంబేద్కర్‌కు ఇపుడు అడ్డు వచ్చినట్టుంది; కనుక బౌద్దాన్న స్వీకరించాడు. బౌద్దులైనవారు కూడ దళిత బౌద్దులుగా విచక్షణకు గురి అవుతున్నారు. అయినా అంతరిక విప్ణవం కొరకు, భారతీయత నిమిత్తం బౌద్దం తప్పలేదు. దళితబౌద్ధ వివక్షతను పోగొట్టు కోవడంలో సామూహిక చర్య అవసరం కావచ్చు. బౌద్దాన్ని ఈ విధంగా అంబేద్కర్‌ అర్ధం చేసుకొని ఉండవచ్చు. తాను బౌద్దుడై మనకిపుడు బుద్దుడుగా అంబేద్కర్‌ సాక్షాత్కరించాడు. బౌద్దాన్ని అంబేద్కరిజాన్ని వేరువేరుగా చూడక బౌద్ద ధార్మిక దృష్టితో అంబేద్కర్‌ని అనుసరించాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది.

-అళయూ అహకపైల- | ౩1. కులంపోకుండా వివక్ష పోతుందా? కుల వ్యవస్థ సజావుగా కొనసాగుచున్నంతకాలం (బ్రాహ్మణుడు కులం గురించి ఆలోచించడు, కుంటుపడితే మాత్రం నోరువిప్పుతాడు. అజ్ఞాన దశలో ఉన్నంతకాలం దళితుడు కులం గురించి ఆలోచించడు. చైతన్య మ్రైతే ప్రశ్నిస్తాడు. పార్టి కార్యకలాపాలు తృప్తిగా నెరవేరుతున్నంతకాలం కమ్యూనిస్టులు కులం గురించి ఆలోచించలేదు. కాకపొతే “మన విధానంలో కులం దానంతటికి అడే పోతుంద"”ని అనేవారు. ఆటోమ్యాటిక్‌గా

దళిత ప్రస్థానం [19 పోతుందన్నది వాళ్ల నమ్మకం. ఆయితే పార్టీలో అసంతృప్తి కాస్త తిరుగుబాటు వస్తే అపుడు తర్కించుకుంటారు. ఎందుచేత నంటే కులంగూర్చి మార్క్స్‌ నిర్దిష్టంగా చెప్పలేదు. (ఆయనకే అర్థం కాలేదు?). డొ॥ అంబేద్కర్‌ చెప్పినా ఎవరూ వినలేదు. పీడితులు చెప్పినా వినలేదు.

కమ్యూనిస్టు పార్టీలో విభేదాలు ఎక్కువైనాయి, వైఫల్యాలు చవి చూశారు. అందుచే దీర్ణకాలం యోచించారు. ఒక నిర్ణయానికి వచ్చారు. “ఈ దేశంలో కుల మొక సమస్య కులం వాస్తవం. దీని పట్ట మనం స్పందించాలి. పని చేయాలి. బాధితుల సమస్యలు తీర్చాలి. సానుభూతి పొందాలి. పార్టీ బలపడాలి” అని భావించారు. బాబాసాహెబ్‌ అంబేద్కర్‌ అనాడే చెప్పాడు: “నీవు ఏవైపునకు వెళ్లినాసరే- ముందు వెనుకలు చూసినా, కుడి ఎడమలకు చూసినా, పైకి, క్రిందికి, ప్రక్కలకు- ఎటు చూసినా- కులమనే రక్కసి తారసిల్టుతుంది. దాన్ని తెగటార్భనిదే ఏ సంస్కరణా విజయ వంతంకాదు”. అంతేగాదు, ఆర్ధిక సంస్కరణలు చేపట్టేముందు సాంఘిక సంస్కరణలు చేసితీరాలని నిర్ధారించారు. కమ్యూనిస్టు సోదరులకిపుడు వివేకోదయమైనట్టుంది. ఒక తీర్మానానికి వచ్చారు. “కుల వివక్ష వ్యతిరేకపోరాట సమితి”ని రాష్ట్ర మంతటా ఏర్పాటు చేశారు. బాగా పనిచేస్తున్నారు. అవసరమైన గణాంకాలు సేకరించారు. ప్రభుత్వం కళ్ళు తెరిపించారు. ఒక ఉద్యమంగా కృషి చేస్తున్నారు. అందుకు వారు అభినందనీయులు! అది విప్ణవంగా రూపొందాలి. విష్ణవం వాళ్ళ ఇంట్లో నూ జరగాలి. ఇంటా బయటా సాగాలి. ఇంట్లోనూ వీధిలోనూ జరగాలి. జీవితాలలోనే మార్పురావాలె. కుల వివక్ష వ్యతిరేకమంటే కులాలు ఉండవచ్చు, వాటిమధ్య వివక్ష తాలిగితే చాలు అని అర్ధం. ఇది ఒకనాటి గాంధీగారి సిద్దాంతం. అస్పృశ్యత పోతే హిందూమతం అతి పవిత్రమైనదని ఆయన భావించారు. వర్ణాలు పోవాలని అనలేదు. దళితులకు, మిగతా ఇతర కులాలకు మధ్యనడుస్తున్న వివక్ష తొలగడానికి మాత్రం కమ్యూనిస్టు సోదరులు ప్రస్తుతం పని చేస్తున్నారు. హైందవ సమాజంలో ఉన్న ఇతర కులాల మధ్య కూడ అనేక వివక్షలున్నాయి. వాటిజోలికి పోవడంలేదు. కాని కులాలు ఉన్నంతకాలమూ కుల వివక్షలు పోవు. కులాలు పోతే గాని సమసమాజ నిర్మాణం సాధ్యంకాదు. ఇది అంబేడ్కర్‌ పిలుపు. “మా ధ్యేయమదే, కులాలు ఒక్కసారి పోవుగదా, మా పోరాట (క్రమంలో అంతిమంగా అదే సాధించాలనుకుంటున్నాం, సమయం పడుతుంది” అని అంటున్నారు కొందరు సోదరులు, మొదటి అడుగే చివరి అడుగుగా

శ్ష2౦ దళిత ప్రస్థానం ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది. విప్లపమంటే అదే. ధ్యేయం మొదట్లోనే అతి స్పష్టంగా ఉండాలి. కుల నిర్మూలన అగత్యాన్ని మార్క్సు గట్టిగా నొక్కి చెప్పి ఉండకపోవచ్చు. ఆ స్పూర్తి అంబేద్కర్‌ నుంచి ఆదనంగా పొందవచ్చు. కులాలు నిలవాలి, వివక్షలు తొలగాలి అంటేమాత్రం ఉద్యమాకారులు కుల కమ్యూనిస్టులుగా మిగిలిపోతారు. కులభావన తొలగాలంటే కులానికి ఆయువుపట్టయిన మత భావన పోవాలి, హిందూదేశంలో కులం, మతం వేరువేరుగా లేవు. కులం యొక్క విశాసం మతంలో ఉంది; మతశాస్తాలలో ఉంది. మతమంటే ఒక విశ్వాస ప్రధానమైంది. ఒక సిద్దాంత ప్రాతిపదికగలది. ఒక (గ్రంథాధారమైంది. ఒక దైవకేంద్రమైంది. బుద్ధిజం, మార్క్సిజం, నాస్తికత్వంలో దేవుడు లేక పోవచ్చు. కాని హేతువు తరిగి, నమ్మకం పెరిగితే, వాటికీ మత స్వభావం ఏర్పడుతుంది. “మతం మచ్తుమంద”ని మార్క్సు చెప్పారు. భారతీయ కమ్యూనిస్టులలో అది పూర్తిగా నాటుకోలేదు. కుల -వర్ష - వ్యవస్థయొక్క నిర్మాణం మతంలో భాగమనేది స్పష్టం కావాలి. అపుడు, కులం పోవాలంటే - కుల వివక్ష తొలగాలంటే -మతాన్ని విడనాడడం అనివార్యమౌొతుంది. ఇలాంటి బహిరంగ (ఫ్రకటనలుకూడా అవసరమే. మతాన్ని విడనాడే ప్రకటన ;డా॥ అంబేద్కర్‌ ఏనాడో చేశారు. “ధర్మం” తప్ప దైవం ఆయన దృష్టిలో లేదు. కులము, మతము (ప్రజాస్వామ్యజీవనానికి భంగకరమైనవి. ఇది ఇరారుగా అవగతమైననాడు అవి విసర్దనమైపోతాయి, వాటిని విసర్టించితీరాలి అని చెప్పడమే ఇందలి సారం. అలా కాకపోతే మహనీయుడైన మార్కు సిద్దాంతానికి హైందవబూజు పట్టినట్టే, ఆ బూజు ఎంతటి వెలుగునైనా కమ్మివేయగలదు. -అశయు అహవూఅ- 32. ఈనాటి దళిత సంఘాల దిక్సూది ఏ దిశకు? దళితజనం అంటే నిచ్చెన మెట్టకు అడుగున బడ్డవాళ్లు. దగాపడ్డవాళ్ళు. వాడవాళ్లు వాళ్లతోపాటు సాంస్కృతికంగా, ఆర్థింకంగా అణగారినవాళ్లు అణచబడ్డవాళ్లు, హక్కుల రీత్యా నిద్యారీత్యా ఆర్థికరిత్యా, ఆత్మగారవంరీత్యా, అధికారంరీత్యా ఉన్నత వర్గాలతో సమంగా ఎదిగేవరకు (ప్రత్యేక వధకాలతో, సదుపాయలతో వాళ్లను అభివృద్దిపరచాల్సిన ఆగత్యం ఉంది. ఆ బాధ్యత దళితమేధావులపైన, నాయకులపైన, విద్యాధికులపైన ఉంది. సమతాదృష్టితో, దేశసమ([గ్రత దృష్టితో ఈ బాధ్యత

121 దళితేతరులపైన కూడ ఉంది. అంతేగాదు (ప్రభుత్వం దీనికి పూనుకోవాలి. మొట్టమొదట చేపట్టవలసిన అంశం నూటికి నూరు పాళ్లు విద్యావ్యాపకత్వం. నిర్బంధ ఉచిత విద్యావిధానం అమలు చేయనిదే సరైన సముద్ధరణ జరగదు.

దళితమేధావులు సూత్ర బద్దంగా సిద్దాంతవరంగా ఎకడమిక్‌గా కృషి చేస్తున్నవారున్నారు. పరిశోధనాత్మకంగా, గణాంకాలతో, సాంకేతికంగా ఆకర్షణీయంగా (ప్రసంగించే వారున్నారు, వ్రాసేవారున్నారు. వారు (క్రియాశీలకంగా పనిచేయక పోవడం వల్లు వాళ్ల మేధాశక్తి సామాన్య జనానికి ప్రయోజనం చేకూర్చడంలేదు. కొందరు మేధావులు నాయకులైనా వారిమేధాశక్తిని, సమూహాన్ని స్వప్రయోజనానికి వాడుకోవడంతో సరిపోతున్నది. ధనార్దనొక్కటే స్వార్థంకాదు. కీర్తి ప్రతిష్టలకు, ముఠాతత్వానికి, తానొక్కడే నాయకుడుగా నిలబడడానికి, వచ్చిన గుర్తింపుపోకుండా కాపాడుకోడానికి శక్తిని, అవకాశాన్ని వాడుకోవడం కూడ స్వార్ధమే. అపుడు జనం యొక్కమేలు వాళ్లకు (ప్రధానంకాదు.

దళితనాయకులనేక మంది ఉన్నారు. అందరూ అంబేడ్కర్‌ పేరున పైకివచ్చిన వారే, అంబేడ్కరిజాన్ని పెట్టుబడిగా పెడ్తున్నవారే. కాని కలిసి పనిజేయడానికి సమ్మతించడంలేదు, వాళ్లువాడే “ఐక్యత” పదం వాళ్ల (గ్రూపు వరకే పరిమితమౌతోంది. ఇపుడు ఐక్యతరావాల్సింది జనం మధ్యకన్నా నాయకుల మధ్యే నాయకులు జనాన్ని కలవకుండా జేస్తున్నారు. పరస్పర వైషమ్యూలు, ద్వేషాలు, అసూయలు కారణంగొ నాయకులు కలవలేకున్నారు. కలిపే ప్రయత్నాలను కూడ కొందరు చెడగొడుతున్నారు. కలిస్తే ఉన్న నాయకత్వం పోయి, కొత్తనాయకత్వంలో స్థానం రాదేమోనన్న భీతికూడలేకపోలేదు. అంచేత తుమ్మితే ఊడేముక్కునే పట్టుకొని ఊగులాడుతున్నారు. అంబేడ్కర్‌ స్పిరిట్‌, నాయకత్వం లక్షణం, విజ్ఞానం ఉన్న బహుకొద్దిమందిలో ఎవరూ కూడ జనంలోబడి నూతన ఒరవడి చూపలేకున్నారు; కొత్త సమ్రైక్యఉద్యమం సృష్టించలేకున్నారు. సాహిసంలేకపోవడం, చేత డబ్బులేకపోవడం, సొంత గూడు వదలలేకపోవడం కారణాలు గావచ్చు. ఏది ఏమైనా ఈ పరిస్థితులలో దుస్టితిపాలైన దళితజనాన్ని ఆదుకొనే నాయకుడు కరువయ్యాడు. దళితపార్డీలు అనేకం ఉన్నా దేనికీ జనంలో పట్టులేదు, సొంతబలం లేదు. విడివిడిగా అన్నీ నిరుపయోగమే.

విద్యాధికులు ఉద్యోగాలతో, ప్రమోపన్లతో, సంపాదనతో సతమతమై పోతున్నారు. అంబేడ్కర్‌ను చక్కగా వాడుకుంటారు, అంబేడ్కర్‌ చెప్పింది చెయ్యరు. ఐ,ఎఎయస్‌.

122 దళిత ప్రస్థానం ఆఫీసర్లకు అంబేడ్కర్‌ను గాని, జాతిజనం అవస్థలనుగాని అధ్యయనం చేసే సమయమేలేదు. ఆయినా ప్రతిదీ తమకు తెలుసనుకుంటారు. ప్రభుత్వ పథకాల అమలు ఉద్యోగరిత్యా జనంలోకి తీసికక్లే కృషీ సర్వస్వమనుకుంటారు, అది చాలనుకుంటారు. అదీ సరిగా జరగదు. ఏ జనం నుంచి, ఏ జనం పేరుతో పైకి వచ్చారో ఆ జనం పట్ట (ప్రత్యక్ష బాధ్యతవహించక పోవడం చాలాశోచనీయం. జనం మాత్రం నడిపిస్తే నడుస్తారు. విడగొడితే చీల్తారు. నాయకుల్ని, స్వార్ధపరుల్ని నిలదీసే స్థితికి ఎదగలేదు. ఇబ్బందివస్తే మాత్రం ఎవరుదొరికితే వాళ్లవెంటబడతారు. ఆ పిదప పట్టించుకోరు. నాయకులుకూడ వాళ్లను సరైన దిశలో చైతన్య పరచడంలేదు. పొక్షికంగా వాడుకొంటున్నారు. దళితసంఘాలు రాష్ట్రమంతటా వందలాది కాదు, వేలాది ఉన్నాయి. అంబేద్కర్‌ విగ్రహాలు పెరిగిపోతున్నట్లే సంఘాలు వెలుస్తున్నాయి. సంఘం పెట్టే ప్రతివానికీ పదవిమాద కొంక్షే. కాంక్ష (ప్రేరకశక్తి అయినపుడు సంఘం వాడుక వస్తువవుతుంది. అంబేద్కర్‌ ఆశయాన్ని వ్యాపకం జేయడంకన్నా, సంఘం యొక్క ఉనికి కాపాడడం (ప్రధాన మవుతుంది. అంతేగాక అంతర్శతశత్రువులు సంఘాన్ని స్పంభింపజేయడానికి యత్నిస్తుంటారు. అలాంటప్పుడు కొందరు పదవితో సొంతపనులు నెరవేర్చు కుంటుంటారు. పదవి ఉంటే చాలు, సంఘం ఎదగకపోయినా పరవాలేదు కొందరికి. చచ్చేదాకా పదవిలో ఉందామనే వాళ్లు లేకపోలేదు. అన్ని సంఘాలు జీవచ్చవాలుగా ఉన్నాయి. కొన్ని నీరసంగొపడి ఉంటే, కొన్ని చచ్చు తరహాలో పని చేస్తుంటాయి. అంబేద్కర్‌ను సరిగ్గా అధ్యయనం చేయకపోవడం, వినమ్రంగా ఇతరులనుండి నేర్చుకోకపోవడం, మొదలు, తుది స్వార్ధమే గావడం, విద్యావిలువలు తెలియకపోవడం, అలవాటయిన మొద్దుతనం ఈ కారణాలవల్ల నంవంకార్యకర్తలు జనానికి ఉపయోగపడడంలేదు. జనంలో చైతన్యం తీసుకొని రాలేకపోతున్నారు. చాలా సంఘాలు ఉద్యమాలు,ధర్నాలు, నిరసనులు చేస్తున్నాయి; షో ఎక్కువ, సరుకుతక్కువ. అందునా స్వార్థపర ఆశయాలు నెరవేర్చుకోడానికే చేస్తుంటారు, సంఘం బలం చేకూర్చుకొంటున్నదశలో చీలిపోతున్ననాయకు లెందరో ఉన్నారు. ముందుగా నాయకులు, కార్యకర్తలు ఉత్తమ శిక్షణపొందాల్సిన అత్యవసరమేర్పడింది. పార్టీలుగాని, సంఘాలుగాని వాడజనాన్ని ఊరుజనంతో కలిపి ఉన్నతుల్ని, ఉత్తేజితుల్ని జేయలేకున్నారు. అందుచే విభేదాల్లు స్పిరపడిపోతున్నాయి. కాగా, బహుజన సయోధ్యాప్రయత్నాలు

దళిత ప్రస్థానం 123 బలహీనమైపోతున్నాయి. అయితే ఇటీవల దళితపార్చీలు కొన్ని హైదరాబాద్‌లో కలిసి గవర్నరుకు వినతప(త్రం సమర్పించారు. ఇది ఆశాజనకం, అభినందనీయం. అన్నిపార్టీలను ఏకపరచి పనిచేయించే ప్రయత్నం ఏ మూలనో మొదలవ్వాలి. బుజ్జల్లోని పురుగులను తొలగించే శస్త్రచికిత్స ఎవరూచెయ్యలేరా? ఎవరికి వారే తొలిగించుకొని, తలకాయలున్న నాయకులందురు ఒకే మాట, ఒకే ఆశయచ్చాయలో జేరాలి, చేర్చీవారుంటే సమ్మతించి తోడ్పడాలి. ఇది మంచి అదను. పార్టీలపేర్టు ప్రథానంకాదు, అంబేద్కర్‌ పని (ప్రధానం, పతితజనానికి ప్రయోజనపడడం ముఖ్యం. అందరూ ఒక విధంగా తెలివిగలవారే. ఆ తెలివిని సమ్రైక్యతకు వినియోగించండి. గంటకొట్టేవాళ్లైవరంటారా! ఉండకపోరు. 'పెండ్రిపార్టీవస్తుందని, ద్వారాలు తెరుచుకొనే ఉండాలి. ఇది బహుకాలపు ఆశయం! -అపయాః అడడప్రైలా- 33. బి. జె. పి. ప్రభుత్వ నేపథ్యంలో బ. ఆర్‌. అంబేడ్కర్‌ 1891 ఏప్రిల్‌14 న బాబాసాహెబ్‌ డా. భీమరావ్‌ రాంజీ అంబేద్కర్‌ మహారాషష్టంలో జన్మించాడు. అది ఒక చారిత్రక సంఘటన. దాన్ని మనం ఈనాడు స్మరించు కొంటున్నాం. అలా స్మరించుకోడానికి గొప్ప నేపథ్యం వుంది. అది సాంఘిక రాజకీయ సాంస్కృతిక రంగాలలో విసృృతమై వుంది. భారతీయుల కీ విషయం వివరంగా కాకపోయినా. స్టూలంగా తెలిసిన సత్యం. డాః అంబేద్కర్‌ రాజకీయాలను ప్రజాస్వామ్య బద్ధం చేశారు. సాంఘిక సంస్కరణలు జాతీయం చేశారు. సొంస్కృతిక విప్లవం రగిల్బారు. మన రాజ్యాంగ శిల్చరచనకు ఆద్యుడు కావడమేగాక, భారతీయ బడుగుజనావళి జీవితాలలో అపురూసమైైన వెలుగులు నింపారు. ఇది అతిళయోక్తి కాదు. భావి భారతదేశానికి ఆయన చేసిన మహోపకారం మరువలేనిది. ఎందుచేతనంటే దానిని మనం ఇంకా బలీయంగా కొనసాగింప వలసి యున్నాము, భారతీయుడుగా పుట్టిన అంబేద్కర్‌ భారత సమాజాన్ని క్షుఖ్మంగా సమోక్షించారు. భారతీయ కుల మతాలను సమూలంగా ఆవగాహన జేసుకున్నారు. భారతీయ రాజకీయ వ్యవస్థను న్యాయ బద్దం జేశారు. అందుచే భారతీయుల పురోభివృద్ధికి గాను అంబేద్కర్‌ వేసిన స్పష్టమైన బాటలు బహుకాలం (ప్రయాణయోగ్యమైనవి. భారతదేశ పాలనకు ఏ పార్టీ(ల) ప్రభుత్వం పూను కొన్నా, అంబేద్కర్‌ను అనుసరించి అడుగు వేయవలసిన అవసరం ఉంది. ఆట్టి

124 దళిత ప్రస్థానం ఆవళ్యకతను ఈ నాటి బి. జే. పి (సంఘటిత) ప్రభుత్వం గుర్తించడం భారతీయ జనసంఘాలకు మహా(శ్రేయోదాయకం.

నేటి ప్రధాని అత్యుత్తమ వ్యక్తి చట్టబద్దంగా ఆయన్ని గౌరవించడం దేశీయుల కర్తవ్యం. అంతే కాదు, నేటి రాజకీయాలకు న్యాయాన్నీ పవిత్రతనూ సంధించే శక్తి గల మహా వ్యక్తి మేధావి, సమర్భ్హుడు. అటల్‌ బిహారీ వాజ్‌పాయ్‌ అంటే అందరికీ ఆప్యాయతలు పంచిపెట్టగల వచనాప్రయోగ (ప్రమేయుడని అర్ధం చేసుకుందాం. ఈ వాచస్పతిని (క్రియాశీలమతిగా దర్శిద్దాం.

ఇష్టాయిష్టాల సంకుచిత పరిధిలో 356వ రాజ్యాంగ నిబంధనను బంధించి, (ప్రజానియుక్త రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను బర్తరఫ్‌ చేయడానికి దానిని వినియోగించడం డా॥ అంబేద్కర్‌ అభిప్రాయం కాదని శ్రీ వాజ్‌పాయ్‌ నొక్కి చెప్పారు. ఇది అభినందనీయమైన ఆయన మనోగతం. భారతీయ సమాజం “హెందూమత” సమాజం అని అనడం సరికాదు. సాంస్కృతికంగా వైదిక-బ్రాహ్మాణ-హిందూత్వ సమాజం అనడం కొంత అర్థవంత మనిపిస్తున్నది. ఆలాంటి సమాజానికి అంబేద్కర్‌ సూచించిన సంస్కరణలేమిటని పరిశీలిద్దాం. ఆలాంటి సంస్కరణల పట్ట ప్రజా ప్రభుత్వం ఏవిధంగా స్పందించగలదో చూద్దాం.

“హిందూ సమాజం కులరహిత సమాజం అయినప్పుడు మాత్రమే అది తనను తాను రక్షించుకొనే శక్తినీ, సామర్జ్యాన్నీ సంతరించుకోగలదు. ఆంతరంగిక మైన బలం లేకుండా హిందువులకు స్వరాజ్యం వచ్చినా, ఆది మళ్లీ దాస్యం వైపు ఒక అడుగు ముందుకు వేయ్యడమే కావచ్చు; బాగా ఆలోచించండి” అని డా అంబేద్కర్‌ హెచ్చరించారు. “కులం హిందువులకు ప్రాణతుల్యం. దుష్టమైన ఈ కుల వ్యవస్థ ఒక్క హిందూ సమాజాన్నే గాక భారతీయ వాతావరణం మొత్తాన్నీ కలుషితం చేసింది. సిక్కులు, ముస్లింలు, (క్రైవులు కూడ ఈ దుష్ట వ్యాధికి గురి అయినారు” అని కూడ చెప్పారు. ఇవి బాధ్యతగల వ్యక్తి గుండెల్ని చీల్చుకొని వచ్చిన మాటలని ఆయనే చెప్పారు. ఈ విషయమై, ఆయన చేసిన సూచనలు కూడ గమనిద్దాం, -

రాజకీయ సంస్కరణకు ముందుగా సాంఘిక పునర్నిర్మాణం జరగాలనే అంబేద్కర్‌ వాదం సత్యదూరం కాదని తేలింది. ఎందుకుంటే రాజకీయ వైతన్యం ఎంత

_వున్నా సామాజిక నీతి న్యాయం లేకపోవుటచే మన పథకాల నిర్వహణ అవినీతిమయమై

దళిత ప్రస్తానం శ25 ఉంది. రాజకీయవాదం సంఖ్యా బలానికి సంబంధించింది. సామాజిక నీతి ధర్మానికి సంబంధించింది, విరివిగా సంభవిస్తున్న దాడులు, హింసొకాండను బట్టి పీడిత వర్గాలూ, అవమానిత వర్గాలూ ఇంకా ఉన్నాయన్న సంగతి ప్రాథమికంగా (ప్రభుత్వం గుర్తించాలి. (శ్రమజీవుల విభజనకు కారణమైన కుల వ్యవస్త్రపోనిదే ఆర్ధిక సంస్కరణలు ఫలించవు. హిందువులలో వున్న పరస్పర సంఘ వ్యతిరేకతత్వానికికూడ కులవ్యవస్ట్రేకారణంకదా! ఇకపోతే హిందూసంఘంలో భాగంగానూ ఆసంఖ్యాకంగానూ వున్న ఆదిమవాసుల ఆర్థిక, వ్యావసాయిక సమ(గ్ర సంస్కరణల మాటేమిటి?

“హిందూ సమాజం ఒక కులాల సమ్మేళనం. ప్రతి కులమూ ఒక పరిమిత సంస్థ. అందులోకి క్రాత్తవాడికి ప్రవేశంలేదు.... కులాలు నశించకుండా ఇతరుల్ని హిందువుగా మార్చే శుద్ది కార్యక్రమం అర్థరహితం”. “హిందువుకు అతని కులం వారే 'ప్రజలు”- అతని బాధ్యత, భక్తి గుణం, నీతి కులానికే పరిమితమై ఉన్నంతకాలం సమాజంలో గానీ దేశంలో గానీ ఐకమత్యం మృగ్యం. “కులం పునాదుల మోద మారు దేన్నీ నిర్మించలేరు. ఒక జాతినీ నిర్మించలేరు. ఒక నీతినీ నిర్మించలేరు.....దేనినైనా నిర్మిస్తే అది పగిథి ముక్కలు కావడం తప్పదు”. ఇది పెడచెవిని పెట్టవలసిన హెచ్చరిక కాదు.

రక్త సమ్మిశ్రణం చేయగల వర్ణాంతర వివాహలను (ప్రోత్సహించడం జాతీయ స్థాయిలో జరగాలి. అది పటిష్టంగా జరగాలంటే హిందువుల పవిత్ర విశ్వాసాలూ, సిద్దాంతాలు సన్నగిల్లిపోవాలి. మాటల గారడీలను ప్రక్కన పెట్టి శాస్త్రాల కుటిల అర్భాలనూ అధికారాలనూ చాలా వరకు కాలరాయగల్లి ఉండాలి. వర్షాని కున్న శాస్త్ర మద్దతు ప్రక్కన "పెట్టడమే కాదు, కులం అపవి(త్రమైందనే భావం గుండెలలో రగలాలి. హిందువు హేతు బద్దంగా తయారు కావడానికి ప్రభుత్వం చేసే సహాయమూ, చూపే చొరవు నిర్దారణ కావాలి.

హిందువులు అంబేడ్కర్‌ని నిజంగా అర్హం చేసుకుంటే ఆశ్చర్యపోతారు. ఎందుకంటే హిందూ సమాజబోద్దరణకు అంబేడ్కర్‌ చేసిన సూచనలు అద్భుతమైనవి. అవి మతాన్ని సంస్కరించి పది కాలాలపాటు నిలుపుతాయి. ఆ సంస్కరణ ఎంతగా వాయిదా వేస్తే హిందూమతం అంతగా నష్టపోతుందని గుర్తించాలి.

ఇకపోతే భూమిని జాతీయం చేయాలన్న అంబేద్కర్‌ వాదం పట్ల కేంద్ర (ప్రభుత్వం

126 దళిత ప్రస్థానం

ఏవిధంగా స్పందిస్తుందో ఆచరణలో చూడాలి. అంబేద్కరు సూచించిన సంస్కరణలు ఈ ప్రభుత్వ తరుణంలో ప్రకటింపబడకపోయినా, హిందూత్వ సిద్దాంతం గల ఈ (ప్రభుత్వం ఎలా (గ్రహించి ఆచరిస్తుందో చూడాలనే కొత్త ఆలోచన (ప్రజల్లో వుండడం సహజం.

2004 ప్రారంభంలో (ప్రధాని వాజ్‌పాయ్‌ ఒక ప్రకటన జేశారు. అది గొప్పగా చెప్పబడింది. ఢిల్లీలో అంబేడ్కర్‌ నివసించిన ప్రదేశంలో స్పృతి మందిరం నిర్మిస్తానన్నారు. అందులో అధ్యయనం మొదలగు వాటికి అవకాశం ఏర్పరుస్తానన్నారు. అది అభినందనీయమే. ఆ పని ప్రచారానికి, రాజకీయానికి ఎక్కువ ఉపకరిస్తుంది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న దళితులకు అది ఎలా ఉపయోగపడుతుందో చూడాలి. స్పృతి మందిరాలు జయంతులాగ పని చేస్తాయి. స్థానికంగా ఉపయోగపడతాయి. దేశ దళిత జనులందరికి విద్యావికాసం కల్షించే పని చేయాలి. విద్యావంతులకు, విద్యార్దులకు (ప్రత్యేక ఉద్యోగవసతులు కల్పించాలి. అంతేగాక విధాన చైతన్యానికి సంబంధించిన ఒక ప్యాకేజి తయారు చేయాలి. దానిని (ప్రతి రాష్ట్రమూ అమలు పరిచేటట్టు చూడాలి. అందుకు సరిపోవు నిధులు కేంద్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేయాలి. వాడలన్నీ ఊళ్లలో కలిసిపోయే (ప్రణాళిక అవసరం. ఇది సాహసంతో కూడిన పని. ఈ ప్రణాళిక అమలు ఒక ప్రత్యేక బోర్డు ద్వారా జరగాలి. బోర్డు ద్వారా సామాజిక అర్థిక విద్యా ప్రణాళికలు దళిత చైతన్య స్రవంతికి దోహదకారులు కావాలి. స ట్రతి మందిర వ్యవస్థ నిత్యచైతన్యంగా, గంగావాహినిగా ప్రవహిస్తూ ఉండాలి. ప్రదర్శన బండరాయిగా పడి ఉండరాదు. దళిత జనోద్ధరణకు ఎంతైనా చేయవలసి ఉంది. మందిరం ద్వారా ఒక డిక్షరీషన్‌ వెలువడాలి. ఇది వాజ్‌పొయ్‌గారి హయాంలో ఆయన మార్గదర్శకత్వంలో జరగాలి. ఈ లక్ష్యానికి ఏదిక్కు నుంచి కూడ అభ్యంతరాలుండక పోవచ్చు.

ఈ విధంగా అంబేద్కరు ననుసరించడంలో నిజమైన నివాళి ఉన్నదని మాత్రం మనవి చేస్తున్నాను.

ఆ౫

దళిత (ప్రస్థానం 127 34. ఎన్నికల్లో దళితులు ఎన్నుకోతరింది?

“ఎన్నికలొచ్చేశాయి, ఏం చేయమంటారొ' అనేది ప్రజల ఆరాటం. “ఏం చేయమంటారో” అని ఎదురు చూడడం, ఆశపడడం, భయపడడమే గాని 'ఏం చేద్దాం” అని అనుకోవడం లేదు. ఓటు వేయడమా లేక, ఓటు వేయించుకోవడమా అనేది చూసుకోవాలి. వేయించుకోవడమే నేర్పరితనం అనుకొంటున్నారు. జలా శిక్షణ ఇస్తున్నారు షార్టీనాయకులు. భయపడో, వత్తిడివల్లనో, చిన్నచిన్న స్వార్ధ సంతృప్తుల వల్లనో, కృతజ్ఞతా స్పందనతోనో ఓట్టు వేయడం తప్ప, స్వతం[త్రంగా తమకు నచ్చినవారికి ఓటువేసే స్థితిలో దళితులు లేరు. దళితులపట్ల పనిచేస్తూ తమకు వేయించుకొనే డళితనాయకులు కూడ లేరు. వాళ్లు ఇతరులకు వేయిస్తారు.కనుక 'ఏం చెయ్యమంటారు?” అనేది పెదవిదాటి బయటకు రాక పోయినా, మదిలో మేదిలే ప్రశ్న.

దళితులు కలిసి జీవించాలి, కలిసి పోరాడాలి, కలిసి సాధించాలి, కలిసి అనుభవించాలి. ఇది చైతన్యవంతమైన పంథా. అయితే ఈ కలవడానికి వెనుక ఒక బలమైన అవసరమూ అవగాహన గుర్తింపబడాలి. ఒక అవసరం ద్వారా సమష్టిగా ప్రవర్తింపవచ్చు.

అంబేద్కర్‌ ఇచ్చిన విజ్ఞానంతో అవగాహన సాధ్యం. అనేక కారణాలవల్ల అది ఈనాడు కుంటుపడింది. అందుచే దళితసమ్తైక్యత కొంత విచ్చిన్నమైంది. దాని వల్ల కలిగే నష్టాలు అనుభవిస్తున్నా, మళ్లీ కలిసే అవకాశాలకు ఎదురు చూడాలి. _

ఎన్నికల్లో దళితులు ఏవిధంగా స్పందించాలి. ఎన్నికలు ప్రాంతీయ ప్రాముఖ్యత గలవి. రాష్ట్ర ప్రాముఖ్యత కలవి, దేశప్రాముఖ్యతగలవి ఉన్నాయి. ఏవైనా సరే, ఎక్కడి కక్కడ వారివారి బలాన్ని బట్టి నిర్ణయించుకోవడం తగును. బలనిరూపణలో దళితవర్గాలవారు బయటి వత్తిళ్లతో తమలో తాము పోటీపడరాదు. కొంత కౌదార్యం, త్యాగం, ఉదాసీనత వహించాలి. తమలో ఏదో ఒక వర్గానికి ఆవకాశం వదిలేటట్టుండాలి. పరాయివారు మధ్యలో ప్రవేశించే వీలు కల్పించ కూడదు. కొన్ని దళితపార్టీలున్నాయి. ఉదాహరణకు బె.యస్‌.పి. ,ఆర్‌పి.ఐ. బలమున్న చోట్ల పార్టీపరంగా వాళ్లు (ప్రవేశించవచ్చు. మిగతా దళితులు వాళ్లకు మద్దతు ఇవ్వాలి. మాదిగ దండోరా, మూల మహానాడులు ఉద్యోగ రిజర్వేషన్ల వరకు పరిమితం కావడం ఆరోగ్యకరం, ఆ సమస్య ఇప్పటికి

కో10

128 దళిత ప్రస్థానం తీరిపోయింది. అది అత్యంత పరిమితమైన శాతానికి చెందిన సమస్య, ఆ శాతం కూడ దక్కకుండా ప్రభుత్వపరంగా ఉద్యోగాలు లేకుండా పోయాయి... కాబట్టి వివేకం కలిగి వివాదం అంతటితో సమసిపోయేటట్టు చూడడం ఇరుపక్షనాయకుల కర్తవ్యం. ఒక (ప్రాంతంలో ఎక్కువ సంఖ శ్రగల (గ్రూపువాళ్లకు అవకాశం దక్కాలి. కలిసి మెలిసి ఎన్నికల్లో పాల్గొనడం సముచితం. నెగ్గడం ప్రధానంగా పెట్టుకోవాలి. కాని కేవలం నెగ్గడం కాదు. ఆత్మగౌరవం, ఐకమత్యం తగ్గకుండా నెగ్గటం అవసరం. స్వలాభపరులు స్పర్ధలు పెంచుతారు. బహు హెచ్చరికగా ఉండాలి. మద్యం మాంసం డబ్బు (ప్రవహిస్తాయి. (ప్రవాహంలో కొట్టుకు పోరాదు. ఈ విషయంలో కాస్త పెత్తనం మహిళలకు ఇవ్వడం (శ్రేయస్కరం. దండోరా ముద్రతోగాని, మాలనాడు ముద్రతో గాని ఎన్నికల బరిలోకి దిగకుండడమే విభాగ నాయకులు చేయగల మేలు. ఇకపోతే కాం(గ్రెసు, కమ్యూనిస్టు, తెలుగుదేశం, బి. జె. పి పార్టీలున్నాయి. వాడలను ఆ(క్రమిస్తాయ ఓట్టనిమిత్తం. స్వతంత్రంగా నిభాయించుకోలేకపోతే, దలితులకు అర్హమైన ఇతర పార్టీలు రెండేరెండు ఉన్నాయి. ఒకటి కాం(గైసు, రెండు కమ్యూనిస్టు. ఎక్కడి కక్కడ ఈ రెండు పార్టీలతో జట్టు కట్టడం (ప్రయోజన కరమనిపిస్తోంది. ఇది భావాను గుణ్యంగా ఉంటుంది. వ్యతిరేకతలు, దౌర్జన్యాలు ఆ పార్టీ (శ్రేణుల్లో కొన్నిటికి ఉండవచ్చు. కొంతసామాజిక ఇబ్బంది ఉండవచ్చు. కాని మొత్తంగా ముంచివేయరు. ఇది గతానుభవం. (శ్రామికవర్గ సంక్షేమం కోరడంవల్లగాని, కులవివక్ష నిర్మూలనోద్యమం వల్లగాని, ఆర్థిక సముద్ధరణ (ప్రధానధ్యేయం కావడం వల్లగాని, దళితులు కమ్యూనిస్టు సోదరులతో చేయి కలపవచ్చు - తము ఐడెంటిటీని పోగొట్టుకోకుండా. ఉండాలి. ఇది ప్రస్తుతానికి (శ్రేయోమార్షంగా కనిపిస్తోంది. ఇంకా చెప్పాలంటే కమ్యూనిస్టులు కాం(గ్రెసువారు ఒక అవగాహనకు వస్తే దళితులతో మమేకమైతే, గెలుపు ఖాయం, ఎప్పటికైనా దళితులు స్వతం[త్రప్రతిపత్తితో ఉండాలనేది ధ్యేయంకావాలి. నాయకులు కార్యకర్తలు తీవ్రంగా యోచించి అడుగువేయాలి. మరోప్రక్క తమకై తాము బలపడే మార్గం చూసుకుంటూ పని చేయాలి. బెసి మైనారిటీలను సమాజపరంగా కలుపుకోవాలి, సిద్దాంత పరంగా చేర్చుకోవాలి. భావసారూప్యం ప్రధానంగా పెట్టుకొని, పాత్తులకు, మద్దతులకు పోవలసిఉండును. -అస్రయు। అదకప్రాఆ-

దళిత ప్రష్థానం 129 35. కులవివక్ష ఒక జాతీయ సమస్య కాదా? కులం పేరుతో పడుతున్న ఇక్కట్టు, జాతిపేరుతో పడుతున్న బాధలు-అన్నీ ఒకటే. ప్రాంతాన్ని బట్టి వాటి రకాల్టో తేడాలుండొచ్చు, స్వభావం ఒక్కటే, మౌలిక కారణం ఒక్కటే. అంచేత జాతి సమస్యవేరు, కుల సమస్య వేరు అంటానికి వీలులేదు. జాతిపేరుగా చెప్పాలంటే అంటరాని తనానికి గురైన వారంతా నిమ్నజాతివారే. నిమ్నజాతిలో అనేక కులాలున్నాయి. అంటరానితనమనే లక్షణం బానిసత్వం కన్నా హీనమైంది. అంటరాని తనాన్ని ఆశ్రయించిన అవలక్షణాలు ఇంకా యథాతథంగా పీడిస్తూనే ఉన్నాయి. అందుచేత చట్టరీత్యా అంటరానితనం నిషేధింపబడింది; వ్యవహారరీత్యా పోలేదు. నిమ్నజాతివారందరూ ఒక షెడ్యూలు క్రింద వచ్చారు గనుక, షెడ్యూల్డ్‌ క్యాస్ట్‌ వారయ్యారు. వాళ్ల కులవివక్ష దేశమంతటా వ్యాపించింది. నిమ్నజాతివారంతా ఈ భూమి బిడ్డలు. వాళ్లే ఆదిమవాసులు. లేదా ఆదిమ వాసులకు ఆర్యులకు మధ్య వివిధరకాలుగా ఏర్పడ్డ జనం. ఆర్యులు ఒక జాతి గదా! ఆదిమవాసులుగాని, వాళ్లకు సంబంధించిన సంతానంగాని ఒక జాతి, వాళ్లు దస్యులు గావచ్చు, దాసులు గొవచ్చు, ఆదిపంచములు కావచ్చు. ఆది నుంచీ వస్తున్న ఒక బాతి, అందుకేవాళ్లను ఆది భారతీయులన్నారు, ఆదిఆంధ్రులన్నారు, ఆదిద్రావిడులు, ఆది కర్ణాటకులు,-అలా రాషష్ట్రానికొకపేరు ఉండవచ్చు. వీళ్లందరూ ఒకే జాతివారు. అసలు ఏది ఒక జాతి, ఏదికాదు అని ఆంత్రోపాలిజిస్పులు కూడ ఈనాడు నిర్ణయంచడం కష్టం. పర్యవసానాన్నిబట్టి, 'ప్రభావాన్నిబట్టి, బాధల తీరునుబట్టి నిమ్నజాతి (ఆణచబడ్డ, అట్టడుగు జాతి) వారిని ఒకేజాతి కేటగరీ క్రిందివారని గమనించి, వాళ్ల సమస్యలను జాతిసమస్యగా చూడాలి. రేస్‌, క్యాస్ట్‌-శబ్దాలు వేరుగావచ్చు. కాని సామాజిక, ఆర్థిక మానసిక, సామూహిక, ప్రాంతీయ పరిస్థితుల వల్ల కలిగే వాళ్ల సామాన్య బాధలను (ప్రపంచ సదస్సులో చర్చించడానికి ఎవరూ అడ్డుపెట్ట నవరసం లేదు. ఎందుకంటే మేలుకోరిజరుగు చున్నది కాబట్టి. జాతి వివక్ష గూర్చి చర్చించాలన్నపుడు సమూహ సంబంధమైన, (ప్రత్యేకమైన ఇతర వివక్షల గూర్చి మాట్టాడగూడదని కాదు. ఇది కులమా, జాతా అని వేరు చేయడంగాక

130 దళిత ప్రష్టానం

సమస్య దేశానికి సంబంధించిందా కొదా, దేశంలో భాగస్వాములైన ఒక గుంపుకు, ఒకతెగకు, ఒక వర్షానికి-జనబాహుళ్యానికి-చెందిందా కాదా అని చూడాలి. ఇది భారత జాతికి సంబంధించిన సమస్య. రంగు భేదం కాదు చూడాల్సింది, సమస్యస్వభావం చూడాలి. తెల్లవాళ్లకు నల్లవాళ్లకు మధ్యగల సమస్యమాత్రమే చర్భనీయాంశమని ప్రపంచ కమిషన్‌ (1/౬%గ్ర) చెప్పలేదుగదా! కమిషన్‌ కాదనకపోతే, భారతదేశానికి అభ్యంతరమెందుకు? నిజానికి కులంవల్ల పుట్టిన అంటరానితనం “వర్ష” సమస్యే, చాతుర్చర్ష్యంనుంచి పుట్టిందే! అదికేవలం రంగు (రేస్‌) సమస్యే అయితే, ఆయాదేశాలకు (ప్రపంచ వేదిక ఎందుకు? అందులో భారతదేశం పాల్గొనడ మెందుకు?

(బ్రిటన్‌ అమెరికా ఆఫ్రికాదేశాల వాళ్లు, వాళ్లసమస్యను ్రపంచవేదికపై బాహాటంగా చర్చిందదలచినపుడు, భారతదేశం ముందుకు రాకపోవడం వెనుకబడ్డతనానికి గుర్తు. ఇది దాచుకోపలసింది కాదు గదా! 54 ఏళ్ల స్వతంత్రపాలనలో కులం వివక్షపోవడానికి ప్రత్యక్ష పథకాలు వేసుకోలేదంటే ఎంత సిగ్గుచేటు! వినే వారికి, తమగోడు విన్నవించుకోదలిస్తే (ప్రభుత్వం అడ్డుగోడలు పెట్టనవసరం లేదు.

అరాచక పాలనలో దళితులపై దురాగతాలు పెరిగి పోతున్నాయి. వాటిని గూర్చి మాట్టాడరాదనడం మానవ మౌలికహక్కును కొట్టి పారేయడమే. మానవహక్కుల గూర్చి, పౌరహక్కుల గూర్చి, మహిళాహక్కుల గూర్చి తీవ్రవాదం గూర్చి ఇంటాబయటా ఉద్యమిస్తున్నారు కదా! కులం గూర్చి నోరుతెరవకూడదా? వాక్సాతం/త్ర్యాన్ని నిరోధించడంకాదా? ఈ విషయమై సుస్రీంకోర్టులోనూ ్రపంచకోర్ట్చులోనూ వాదన జరగాల్సిందే. దాన్ని గ్లోబలైజ్‌ చేయాల్సిందే.

దళిత సమన్య గాంది - అంబేద్కర్‌ యుగం నుంచి రాజ్యవరంగా ముందుకొచ్చింది. అంబేద్కర్‌ శకంలో ఉద్యమరూపం దాల్చింది. ఇపుడు ప్రపంచ వేదికపై సవాలు విసురుతోంది. (ప్రపంచ (ప్రభుత్వపాలనలో (ప్రత్యక్షం కానున్న సమస్య ఇది. ఇట్టి సమస్యను తీర్చందే రాజ్యం సురాజ్యంకాలేదు, శాంతి ననుభవించలేదు. ఉగ్రవాదం ఉపరితల సమస్య. ఉద్రేకపూరిత సమస్య, ఇది ప్రపంచ దృష్టిని ఆక్రమించింది, దళిత సమస్య అంతకంటే మించింది. ఎందు చేతనంటే అది అంతర్గత విస్పోటనానికి చెందింది. హృదయకుహరంలోంచి ఆవేదనను వెళ్లగక్కుతోంది. అగ్నిలా దళితుణ్ణి, ప్రపంచాన్ని దహించి వేస్తుంది. ఇది [గ్రహించగలదు అంతర్జాతీయ మానవహక్కుల సంస్థ, దానికి రాజకీయ పరిణత చేకూరగానే దాని గాఢత (ప్రపంచానికి వెల్లడవుతుంది.

దళిత ప్రస్థానం 13 అయితే ఇంతటి ఉ(గ్రరూపంగల సమస్యను దేశీయ ప్రభుత్వం ఉపేక్షించడం కడుశోచనీయంగా ఉంది. యుగ యుగాలనుంచి అలవాటయిన అంధ విశ్వాసంతో మత ప్రభుత్వాలు, కుల (ప్రభుత్వాలు దీని తీవ్రతను గుర్తించకున్నవి. మళ్లీ కొన్ని శతాబ్దాల వెనక్కి హిందూ సంస్కృతిని నెట్టాలని ప్రభుత్వాలు తలపడుతున్నాయి. ఇది విచిత్ర ధోరణి. కనుకనే జాతి సమస్య అంతర్జాతీయ సమస్యగాను విజ్బంభించే అవకాశముందని పాలకులు గుర్తింతురు గాక! ప్రపంచ వేదిక నుంచి ఆదేశాలు విస్తరిల్లే వరకు ఈ దళితోద్యమం ఆగదు. అందుకై అంబేద్కర్‌లు పుట్టుకొస్తారు. ఒక అంబేద్కర్‌ జాగృతినిస్తే

రానున్న అంబేద్కర్జు దానికి జగచ్చరిత్రను సృష్టించి పరిష్కరిస్తారు.

ట్‌ 36. డర్బన్‌ దర్బార్‌

డర్చన్‌ మహాసభలు (ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాయి. ఐక్యరాజ్య సమితి తరుపున మావహక్కుల పరిరక్షణ విషయంలో ఏర్పాటైనాయి. ఆగస్టు 31 నుంచి సెష్టెంబరు 7 (2001 వరకు జరుగుతాయి. జాతి వివక్ష విదేశీయుల పట్ట అసహనం, తత్సంబంధమైన తేడాలు మానవ మౌ్రుని ప్రాథమిక హక్కును ఎలా హరిస్తాయో ప్రపంచ మేధావులు చర్చిస్తారు. వేరు వేరు వివక్షల యొక్క రూపాలు ఎంత నీచాతినీచంగా, (క్రూరాతి క్రూరంగా, హింసాతి హింసగా ఈ భూమిపై జరుగుతున్నాయో బాధితులు చెప్పు కుంటారు. అక్కడ రగిలే వాగ్వివాద జ్వాల నుంచీ, వేదనా భస్మం నుంచీ పరిష్కార మార్గాలు పుట్టుకొన్తాయని, ఆశిస్తున్నారు.

“సర్వేజనాః సుఖినోభవంతు” అని వేదకాలం నుంచీ పలవరిస్తున్న ఈ పుణ్య భారత ధాత్రిపై కొందరు పాపాత్ములు పాపయోనులు పుట్టారని ముద్ర వేశారు. కొందర్ని చూడరాదు, వినరాదు, ముట్టరాదు అని వెలివేశారు. బహిష్కరించారు- అసమానత అనే ఆంక్ష పెట్టారు. వారిని హతమారుస్తున్నారు, “నీ పొరుగువానిని నీవలె ప్రేమించు” అని ఒక ప్రక్క ప్రబోధిస్తూ మరోప్రక్క 'నీవు నల్లవాడివి నేను తెల్లవాడిని' అని విభేదం చూపిస్తున్నారు. జీవించడానికున్న అవకాశాలకు అనర్హులను జేస్తున్నారు. ఈ భూమి

అందరిదీ, ఏ ఒక్కరూ తెచ్చింది కాదు-అని తెలిసి కూడ కొందరు దురాక్రమణ జేస్తున్నారు, దీనిపై కాలు పెట్టడానికి హక్కు లేదని కొందర్ని తరిమేస్తున్నారు, ఒకజాతి

గ్న2 దళిత ప్రస్థానం కంటే మరోజాతి (శ్రేష్టమైనదని భేదభావం సృష్టిస్తున్నారు. నికృష్ణయుద్దాలు సృష్టిస్తున్నారు. ఈ దుర్మార్గ ప్రవర్తన తరతరాలనుంచీ, యుగయుగాలనుంచీ సాగుతున్నది. అందుకే పీడిత- తాడిత-పతిత-దళిత-హీన-దీన-బానిస- బహిష్కృత మానవజనావళి మూకుమ్మడిగా, ఒక్కుమ్మడిగా గుండెలవిసేటట్టు అరవాలనివుంది, వినే వాళ్లుంటే చెప్పుకోవాలని వుంది, సామూహిక బలంతో ఎదిరించాలని వుంది. దానిక్కూడా నోరునొక్కేవాళ్లున్నారనేది గమనించాల్సిన విషయం. తస్మాత్‌ జాగ్రత! పోపులు పావులు (ప్రపంచమంతటా తిరుగుతున్నా, ధర్మ బోధకులు, దళితులు దేశమంతటా ఉన్నా, బాధితులు మేధావులు ఎప్పటికప్పుడు దీనజన గాథలను లోకానికి ఎరుక పరుస్తున్నా, నీగ్రోలు నిమ్నజాతులు చరిత్ర పుటల్టో చిత్రీకరించబడి ఉన్నా, ఇంకా దేనికో చీకటి పరిస్థితులను, ఛిద్రజీవితాలను ఆర్తనాదాలను దాచాలనీ, అణచాలనీ, వినిపించకుండా చేయాలనీ ఎన్నో ప్రతిఘటన (ప్రయత్నాలు చేస్తున్నారు. జరుగుతున్నాయి. పీడితుల అనుభవాలను, రిపోర్టులను ఆలోచనాపరులైన కొందరు విదేశీ సభ్యులు కాదన లేక పోయారు. అందుచేతనే ప్రపంచ సదస్సులో కుల వివక్షపై చర్చకు అంగీకరించడం జరిగింది. ఇది భారతీయపోరాటపీరుల ప్రాథమిక విజయం, పక్షపాతంతో ఉన్న భారత (ప్రభుత్వానికి మొదటి గుణపాఠం, అత్యాచార దుర్మార్గాలు మనిషిని అతలాకుతలం చేస్తాయి. వాటిని సుదీర్హంగా ఉదహరించవచ్చు. మూడునాలుగు దురంతాలు వింటే చాలు. దళితుని చేత దళితునిపియ్య తినిపిస్తున్నారు. ఆడదాని బట్టలు, మగవాడి బట్టలు పూర్తిగా ఊడదీసి ఇద్దర్నీ వీధుల్లో ఊరేగిస్తున్నారు. మొగుణ్ణి చెట్టుకు కట్టి, ఎదురుగా పెళ్లాం మానం హరిస్తున్నారు. దళితుల్ని గడ్జిలోవేసి తగలేస్తున్నారు. దళితుల్ని నరికి గోనెల్లో కట్టి కాలవల్లో పారేస్తున్నారు. పంచాయతీ మురుగుకాల్వలో ఉచ్చపోసి నందుకు కొట్టి బట్టలు చించేస్తున్నారు. ఒకటేమిటి! దుష్టమనస్సుకు ఏది తోస్తే అది చేస్తున్నారు. “అంటరాని” ఆడదాన్ని మూకుమ్మడిగా అనుభవిస్తున్నారు. ఒక్క ఉత్తరప్రదేశ్‌ రాష్ట్రంలో ఒక్క సంవత్సరంలో 7095 అత్యాచారకేసులు నమోదుఅయ్యాయి. అట్రాసిటీ చట్టం ఏమీ చేయలేకుండా వుంది. 53 ఏళ్ల స్వదేశీపాలన ఏమీచేయలేక పోతోంది. సిగ్గుపడాల్పొస్తున్నది. ఎవవరికి మొరపెట్టుకొనేటట్టు ఏ సంస్థ తీర్చేటట్టు? చచ్చేముందు లోకానికి ఎలుగెత్రిచాటి +చెప్పాలని ఉంది దళితులకు. ప్రపంచంలో మానవత్వమున్న మనిషంటూ ఒకడు ఉంటే, వాడు వింటే, వాడిముందు భోరుమని ఏడవాలనివుంది. లేకుంటే మానవాళినే

దళిత ప్రప్టానం 133 మంటగలపాలనే అవేశం వస్తుంది విశ్చసదస్సు దళితుని గోడువినాలి, దళితుడికి చేయూత నివ్వాలి దళితుద్ని నూరుపాళ్ల మనిషిగా గుర్తించాలి సంపూర్ణ మానవహక్కులున్న ప్రపంచమానవునిగా ప్రకటించాలి హక్కులకు భంగం కలిగితే అక్కున జేర్చుకోవాలి నేరస్తుని శిక్షించాలి ఈ బాధ్యత యుయన్‌ఒ కు ఉందని తెల్పాలి ౦౯౦4౧౬ 0౦|117 ౧16౧౫౩ తగి 101441 ౧1౮175 04.9 గగ౬ 954౧౯ ౧౦0105౧8 0|| 6౬ 147౦04. గ౯5౦౮౧0౬3 1 కమిషన్‌ ద్వారా చేరే అత్యాచార రిపోర్టులపై (ప్రపంచ సదస్సు డర్చన్‌లో కొన్ని తీర్మానాలు అంగీకరించాలి నిర్ణయాలుచేయడానికి యు యన్‌ ఒ సభ్యుడు ఒక (ప్రభుత్వప్రతినిధి, ఒక దళితనాయకుడు (త్రిసభ్యసంఘం) దేశంలో నియమింపబడాలి 2 యుయన్‌ఒలో ఒక రాపోర్టీయర్‌ను నియమించాలి 3 _ ప్రపంచబ్యాంకు విడుదలచేసే అప్పులలో దళితదామాషా భాగం సరాసరి దళితుల అభివృద్ది పనులకై విడుదల అయ్యేటట్టు షరతువిధించాలి 4 _ కులవివక్ష చూపే దేశాలకు యు యన్‌ఒ చేసే సదుపాయాలపై ఆంక్షలు విధించాలి 5 అత్యాచార చిత్రీకకూ (4064199 ౪1368118260౧) కు యు యన్‌ఒ కమిషన్‌ ద్వారా రియెంబర్స్‌మెంట్‌ విధానంలో ఒక (ప్రత్యేక ఏజెన్సీని నియమించాలి ఈ _ మలాన్ని ముట్టుకొని చేసే పాకీపనిని పూర్తిగా నిషేధించాలి అందుకు గొను, శారీరక పాకీపనికి పురికొల్ప్బడం మానవహక్కుల ఉల్లంఘనగా పరిగణించాలి 7 _ సంవత్సరానికొకసారి యుయన్‌ఒ సర్వేపార్టీని ఇండియాకు పంపించాలి 8 _ అత్యాచారకేసుల అంతిమవిచారణకు అంతర్జాతీయ కోర్టును ఏర్పాటు చేయాలి 9 _ అస్కృశ్యతా నిర్మూలన నిర్దిష్ట కాలపరిమితిలో జరిగేటట్లు తగిన సహాయం చేయాలి 10 దళితులకు ప్రత్యేక కాలనీల నిర్మాణం నిలిపివేసి, మిశ్రసమాజ నిర్మాణానికి పథకాలు అందించాలి కుల వివక్ష నిర్మూలనకై చేసే డిమాండు ఏవైనాకావచ్చు అసాధ్యమైనవిగా కన్పించవచ్చు ఏ (వ్రణాళికవేస్తారో, ఏంచేస్తారో అది [ప్రభుత్వ బాధ్యత

శ34 దళిత ప్రస్థానం అత్యాచారాలు ఆగిపోవడం, కుల నిర్మూలన కావడం పీడితుల ఆకాంక్ష భారతదేశం సద్బుద్దితో (గ్రషాంచడం, ముందుకు రావడం మా అభిమతం ఐక్యరాజ్యసమితి ఆచరణాత్మకంగా అడుగు వేయాలి ౨ఆమం 37. ఉత్తమ దళిత నాయకుని లక్షణాలు

1. దళితుడై ఉండుట వాంఛనీయం ద్వీతీయ శ్రేణిలో ఇతరులు కూడ అర్హులు కావచ్చు 2 వ్యక్తిగత నీతి-నిజాయితీ-సాహసం ఉండాలి 8 _ అంబేద్కర్‌ పట్ట అనన్యమైన అవగాహన ఆసక్తి ఉండాలి 4 _ అంబేద్కర్‌ (గ్రంధాలు శ్రద్ధగా చదివి ఉండాలి లేక లోతుగా తెలుసుకొని ఉండాలి, ఆచరణ (ప్రధానంగా ఉండాలి 5 _ నిస్వార్థంగా- అంటే అంబేద్కర్‌కు లేక ఉద్యమానికి సంబంధించిన (ప్రతి విషయం తనకు లాభించేటట్ట్లు మలుచుకోకుండా - ఉండాలి 6 _ ఎకౌంటు లేకుండా, 'స్రజలకు తెలియకుండా ఆస్తులు కూడబెట్టుకోకూడదు పబ్లిక్‌ డబ్బుకు పబ్లిక్‌గా బాధ్యత వహించి జమా, ఖర్చులు (వ్రాసి చూపాలి 7 _ అధికారం, ధనం, కీర్తి ప్రతిష్టల వెంటపడే తాపత్రయం లేకుండా, అవి తనను అనుసరించేటట్టు ఉండాలి 8 తాను మార్ప్చుజెంది ఉండాలి అనగా సంప్రదాయంనుండి, మతభావం నుండి, కుల విద్వేషంను౦డి, దళిత వ్యతిరేక, సంకుచిత రాజకీయ జాతీయవాదంనుండి వేరైన వ్యక్తిత్వం కల్లి ఉండాలి 9 _ స్పష్టమైన ఆవగాహన, నిర్దుష్టమైన వ్యక్తీకరణ ఉండాలి 10 ఏ విషయంపై నైనను వివరణ, సమాధానం ఇవ్వగలిగి ఉండాలి ఉ(శ్రేరకంగా ఉండాలి 11 _అందరిపట్ల కలుపుగోలుతనం, సమత్వరధోరణి కలిగి ఉండాలి

దళిత ప్రస్థానం 135

12 ఏ నిర్ణయమైనా ఆధిపత్యపు ధోరణిలో కాకుండా కలిసికట్టుగా సమష్టిగా అర మరికలు లేకుండా తీసుకోవాలి

13 తన ప్రజాసేవకు పదవిగాని మరొకటిగాని అడ్డుకొంటున్నపుడు దాన్ని త్యజించడానికి ఏమాత్రం వెనుకాడకూడదు

14 జనాకర్షణ చేయగల కళ ఒకటి ఉండాలి అనగా పాట-మాట-పద్యం-కధ- రచన-వైఖరి-ఆదరణ- ప్రేమ మున్నగు వాటిలో ఒక (ప్రత్యేకత కొట్టవచ్చినట్టు కనబడాలి

15 కేవలం విమర్శలతో నెగెటివ్‌ ధోరణిలో ఆకర్షింపబడకుండా పాజిటివ్‌ (గుణాత్మక) ధోరణిలో వ్యక్తిత్వం పెంచుకోవాలి

16 తన పరిధిలో తాను పనిచేయడానికి కావలసినంత స్వేచ్చ, సమయం ఉండాలి

17 _ తాను నాయకత్వం వహించిన ్రజల్టో సంక్షోభమో చీలికో వచ్చినపుడు బహిర్గతంగా రంగప్రవేశం చేసి పరిష్కారానికి సమైక్యతకూ పూనుకోవాలి

18 _పదవివున్నా, లేకున్నా నిరంతరం పబ్లిక్‌ సర్వీసు (ప్రజాసేవలో నిమగ్నమై ఉండాలి జనం తనను మరిచిపోకూడదని ఏదో ఒక కార్యక్రమం విడిగా పెట్టుకోవడం కాదు

19 ఓర్పుగుణం, ప్రశాంత మనస్సు, విశాలదృక్సధం, సునిశిత దృష్టి, క్రమతా విధానం కల్లి ఉండాలి

20 కోపం, దాపరికం, పక్షపాతం పనికిరావు

21 ్రక్కవానితో, ప్రక్కనాయకునితో విభేదించుతూ, పేచీపడుతూ, వేరెయుంటూ వుంటే తనది సరైన నాయకత్వం కాదనీ, జనానికి నిరుపయోగమనీ గుర్తించాలి

22 సమైక్యతకు అదను దొరికినపుడు స్పందించకుండా, స్వల్ప కారణంతో నీరు కార్చడం సరైన నాయకత్వ బాధ్యత కాదని [గ్రహించాలి

23 _నెగ్గినా, ఓడినా సమైక్యతే ధ్యేయం

24 _స్వలాభమో, ఊహా లాభమో కోరి హరాత్తుగా అన్యపక్షాల వశమై పోరాదు

25 అంబేద్కర్‌ నాయకత్వాన్ని ఆదర్శంగా పెట్టుకోవాలి ఏదోవిధంగా మరొకరిని అంబేద్కర్‌ సరసన జేర్చాలని ప్రయత్నించరాదు

136 దళిత ప్రస్థానం 26 ఇతర నాయకులతో, ఇతర సందర్భాలలో కలవాల్సి వచ్చినపుడు ఏకపక్ష, వ్యక్తిగత, రహస్య నిర్ణయానికి రాకూడదు కమిటీ నిర్ణయముండాలి 27 _ రాజ్యాధికారం ధ్యేయమైనా దాని కనువైన జ్ఞానాన్ని, స్టెరత్వాన్ని, సమర్ధతను కల్లించే శిక్షణను తన అనుయాయులకు నిరంతర మిస్తుండాలి 28 వామపక్షాలతో లేక ఇతర పక్షాలతో రాజ్యాధికారం లేక మ్యానిఫెస్టో పంచుకోవలసి వస్తే విధానం ముందుగానే ప్రకటించాలి గద్దెయే (ప్రధానంగా లేపోయినా అవకాశం జారవిడుచుకోరాదు 29 నేటి రాజకీయాల్జో సమష్టి నాయకత్వానికి బలము, విలువ ఇవ్వాలి 30 పై లక్షణాలలోని సహీతుకతను లేక ఆవాంఛనీయతను, ఆచరణ సాధ్యతను సుదీర్హ సూక్ష్మచర్భకు పెట్టి తేల్చుకోవాలి బాబాసాహెబ్‌ అంబేడ్కర్‌, తన మిత్రుడైన తల్వాట్కర్‌కి 06-08-1953 తేదీన , బొరంగబాద్‌ (హైదరాబాద్‌ స్టేటు) నుంచి (వ్రాసిన లేఖలో ఇలా వుంది 0646ర4024166 00/5 &6 &ఇ80608 01016218004/0౪/ ౧6 61920001016౧10 ౧౧౪ స10[0౧60/106౧) 15 [646/0 60 800121 ౪0/౬ ౪౦౮౧ 19 16 151105182006 1౧4616 ౪౧౫1 ౧౧99 ౧9 ౧4౧౧౦ “మన చదువుకున్న కు(ర్రోళ్లు నా ఆవేదనకు, ఆశాభంగానికి మూలకారణమైనారు. వాళ్లలో ఒక్కరు కూడ సాంఘిక "సేవ జేయడానికి సిద్ధంగా లేరు.

ముుగెంచ్తు 338. ప్రశ్నించే సవాళ్లు - భవిష్యత్‌ యోచన్లు చాలా వాటికి ముగింపు వస్తుంది దళిత సమస్యకు ముగింపు రావడం లేదు దరి దాపున ఆ సూచనలు లేవు సమస్య సంక్షిష్టమౌతోంది తీవ్రమవుతోంది రాజ్యాధికారం కొరకు దలితులు ఆరాటపడుతున్నారు ఇతర రాజకీయ శక్తులు దళితుల్ని అణచి వేస్తున్నాయి. విచిత్ర మేమంటే, దళితులు సంఘటితమైన కొద్దీ అగ్రవర్ధాల వారు ఏకమవుతున్నారు అంటే దళితులు సంఘటితం కాకుండా చూడడమే దళిత సమస్యపై అ(గ్రవర్దాలవారికి ధ్యేయంగావుంది అందుకేవాళ్లు ఏకమౌతున్నట్టుంది దళితుల ఐక్యతపై దెబ్బకొడుతున్నారు అపుడు దళిత సమస్యకు దారి తెన్ను గానరాకుండ ఉంది దళితులు ఒక ప్రాంతానికి పరిమితమైతే పాకిస్తానులాగ, తెలంగాణాలాగా స్వపరిపాలన కోరుకోవచ్చు దేశమంతటా ఊరూరా ఉన్నారు గదా! వాడల్లో కేంద్రీకృతమై యున్నారు అందునా, మాలవాడ వేరు, మాదిగవాడ వేరు పోనీ, వాడలను స్వతంత్రంగా జేసుకొని, దళిత రాజ్యం (ప్రకటించగలమా? లేదు అదలావుంచండి దళితోద్యమాల నుంచి కొన్ని సవాళ్లు పుట్టుకొచ్చాయి వాటినెదుర్కోవడం (ప్రస్తుత కర్తవ్యం ముఖ్యమైన విషయాలు కొన్ని ఉన్నాయి ముందుంచడానికి 1 దళితులంటే ఎవరో నిర్వచించుకొన్నాం వాళ్ల పరిస్థితులు, స్థితి గతులు తెలిశాయి వాళ్లకు సంబంధించి అనేక విళ్లేేణలు చూశాం ఇదీ దళితత్వమని తేలింది ఆ దళితత్వం నుంచి బయట పడవలసిన అవసరం గుర్తించారా? కనీసం వ్యక్తిగతంగానైనా బయట పడుతున్నారా? పైగా మరో దళిత సంస్కృతిని దర్శిస్తున్నారు, ఊహిస్తున్నారు, ఆదర్శప్రాయం చేస్తున్నారు దాన్నికూడ దళిత సంస్కృతి అంటూ, గతకాలవైభవాన్ని - ఏదో ఉన్నట్టు-ఉగ్గడిన్తున్నారు. గొప్ప వృత్తులన్నిటికి దళితులే వారనులన్నట్టు చూపిస్తున్నారు దళితత్వము, దళితతత్వము అను రెండు పదాలున్నాయి దళితత్వం అంటే గతకాలం నుంచీ వస్తున్న నీచ సంస్కృతి దళిత తత్యం అంటే రానున్న కాలంలో రావాలనుకొనే ఉత్తమ సంస్కృతి అవునా? నిజానికి భాషరీత్యా రెండు పదాలకు ఒకే

138 దళిత ప్రస్తానం అర్హం చెల్చుబాటవుతుంది ఇలాంటప్పుడు దళితతనం నుంచి ఏవిధంగా బయట పడతారు, ఏంకృషి చేస్తున్నారు? బయట పడిన దానికి గుర్తేమిటి? గత సంస్కృతులన్నీ విడనాడాలి సంప్రదాయానికి స్వస్తి పలకాలి సైన్సు ప్రకారం మానవత్వంతో బ్రతకడం నేర్చుకోవాలి 2 దళితుల దుస్టితికి అగ్రవర్దాలవారిని కారణం జేస్తున్నాం వాళ్రయెడ విమర్శ, సవిమర్శ, కువిమర్శ, దుర్‌విమర్శ, ద్వేషం, దుగ్ర, కక్ష కొట్టుమాటలు, తిట్టు మాటలు, పంచాగ (శ్రవణం- అంతా జరిగింది 50 ఏళ్లకు పైగా స్వీయస్ట్రితి, స్వావలంబన, స్వీయోద్దరణ మరచిపోయారు ఇది రుణాత్మక ధోరణి (11808176 2౧౧౧౦4౦0) దీనివల్ల ఏమైనా సాధించడం జరిగిందా? శత్రుత్వం పెరగలేదా? వర్గశత్రువు బల పడ్డాడా బలహీన పడ్డాడా? ఎంతళక్తి వృధా అయింది? ఎంత కాలం పోయింది” ఎప్పుడైనా అంచనా చేశారా? ఇవుడైనా దృక్పధం మార్చుకొని ధనాత్మక వైఖరి(౧౦౩1౪6 214౧0ఇ0%) అవలంబించాల్సిన పని లేదా? కారణమూ, కార్యమూ దళితులే వహించాలి తమకు తామే ఉద్యుక్తులు కావాలి 3౩ మాలల స్వార్ధమో, మాదిగల వైషమ్యమో, పాలకుల దుర్నీతో-అన్నీ కలిసి, విజృంభించి మాల మాదిగలను చీల్చ్బడం పూర్తి అయింది కారంచేడు, కోరుకొండ, చుండూరు సంఘటనలలో మాలలెవరో మాదిగలెవరో, పీడితులు ఏ ఉపజాతివారో తెలియ నంతగా కలిసి ఉద్యమించారు. వేంపేటలో మాదిగలను గడ్డిలో, ఇంట్ల్టోపెట్టి తగలేస్తే మాదిగ దండోరా ఎదిరించలేక పోయింది ఈ చీలికలు బలహీన పరచినవా, బల('ప్రయోజనాలందించాయా! వళ్లీకరణ రిజర్వేషన్‌ పాటించడానికి (ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు హుళక్కి అయినాయి. (ప్రయివేటైజేషన్‌ పేరుతో పిడత చేతికిచ్చారు ఇవుడు మాలమాదిగలు కలిసి జీవించడానికి, కలిసి ఉద్య మించడానికి ఏంచేయాలి? అసలు కలిసి, ఏదో చేయవలసిన అవసర ముందని గుర్తించారా లేదా? ఇక మిగతా పనునులైనా కుల ము(ద్రలేకుండా కలిసి పని చేయాలి 4 దళితనాయకులు, దళితప్రముఖులు, దళిత కవులు, మేధావులు రాష్ట్రంలోఉన్నారు ఒక్కొక్కరిలో ఒక్కొక్క ప్రతిభ ఉంది దళితేతరులకు ఏమాత్రం తీసిపోరు కాని ఎవరికుంపటి వారిదే స్వయం సంతృప్తి తప్ప ఏమీ లేదు ఎవరికివారే యమునాతీరే అన్న రీతిలో నడుస్తున్నాయి దళితోదంతాలు సామూహిక మార్పుకు ఐకమత్యం లేందే ఏమీ చేయలేరు, ఏమీ సాధించలేరు ఇది నగ సత్యం ఐక్యత జనాల్టోనూ

దళిత ప్రస్తానం 139 ఉండాలి, నాయకుల్లోనూ ఉండాలి కలవకపోవడానికి అనేక కారణాలుండొచ్చు స్వార్ధం- అహంకారం- నాయకత్వకండూతి-అభిప్రాయభేదాలు- అవగాహనాలోపాలు- స్వలాభాపేక్ష-అమ్ముడుబోయే లక్షణం-పోటీతత్వం-ఏదైనా గావచ్చు వాటిని ఎవరికి వారు విశ్లేషంచుకోనవసరం లేదా? కలిసి చర్చించుకో నవసరం లేదా? అసలు కలిసి పని చేయాలని ఉందా లేదా? ఈ పరిష్కారంలో పిల్లికి గంట కట్టే దెవరు? అలాంటప్పుడు యువత కర్తవ్యమేంటి? యువ నాయకత్వం వృద్ది చెందాలి

5 ఎన్నికల్లో ఒంటిరిగా జయించలేరు ఇద్దరైతే బలపడగలరు ముగ్గురైతే ఎదుర్కొనగలరు నలుగునైతే జయిస్తారు కలిస్తే జయిస్తారు ఇది సిద్ధాంతం ఒక్కరికైనా జయం కావాలి రాష్ట్రం అంతటా జయం ఆకాంక్షిచ పనిలేదు వాస్తవానికి జిల్లాలో బలమంతా ఒక చోట పెట్టి విజయవంతమైనా చాలు జిల్లాకు 2,3 స్టానాలెన్నుకొని జిల్లా మొత్తం అక్కడ కేంద్రీకరించాలి ఒక చోటైనా జయించలేమా? ఆలోచించండి (క్రమంగా మళ్లీ ఐకమత్యం చెందడానికది మార్గం

6 సాధికారత విషయంలో ఇంకా అనేక సవాళ్లు ఉండవచ్చు అంతర్గతంగా ఉండొచ్చు బహిర్గతంగా ఉండొచ్చు బుజ్ఞకెక్కేటట్టు ఏటిని ఎవరికి వారు ఇంకా బట్టబయలు చేసుకోవాలి, అందరూకలిసి ఎదుర్కోవాలి, పరిష్కరించుకోవాలి బాగా యోచించండి, అధికారం కోరేముందు అర్హత పొందిఉండాలిగదా! అందుకు ఏమైనా శిక్షణ పొందామా? ఎలాంటి శిక్షణ పొందాలి? ఏదేమైనా రాజ్యాధికారమే శరణ్యం

7 మతాంతరీకరణ కావాలా లేక మతరాహిత్యం కావాలా? మతమే దళితుల వినాశనానికి దారి తీసింది హిందూమతం అతి దుర్మార్గమైన, (క్రూరమైన మతమని అంబేద్కర్‌ వాదం మతాంతరీకరణలో బౌద్ధం అవలంబించాలని స్వయంగా చేసి చూపించాడు ఆ జాడ మన ముందున్నది అది అనుసరణీయం కాదా? బౌద్దాన్ని మతంగానూ స్వీకరించవచ్చు, ధర్మంగానూ స్వీకరించవచ్చు ధర్మంగా స్తీకరించడమంటే అలా ఆచరిండం ఏది కర్తవ్యం? బౌద్దం ముద్రవేసుకోకపోయినా హిందుత్వాన్ని వదిలి, బౌద్ద ధర్మాన్ని ఆచరించాలి గదా!

8 ప్రపంచం మతాతీత కాలంలో 'ప్రవేశిస్తున్నది మతాలు గత కాలానివి బూర్జువాతత్వం గలవి కనుక మతాలు అనుసరణీయాలు కవు మతరాహిత్యం అవసరమన్న ఎరుక పెరుగుతోంది మానవత్వమే ఏకైకమార్గం శాస్త్రీయతే దానికి

140 దళిత ప్రస్థానం

పట్టుగొమ్మ మతం లేకుండా మానవుడు హాయిగా జీవించవచ్చు మానసిక సమస్యలు తీరిపోతాయి ఈ సంధి యుగంలో దళితుల కర్తవ్యమేమిటి? ఒక దాన్ని త్యజించాలంటే, దానికి తప్పని సరిగా ప్రత్యామ్నాయం ఉండాలని లేదు ఆ వాంఛనీయమైన దానికి దూరం కావాలి తప్పు దారిని వదలాలి చేయవలసిందంతే అది (ప్రధమ కర్తవ్యం ముత విషయం జిడ్డులాంటిది అది సైకి వదిలినట్టున్నా దాని ఘాటువాసన పోదు సూక్ష్మంగా పని చేస్తుంటుంది దీన్ని స్థూలంగానూ సూక్ష్మంగానూ వదులుకోవడంలోనే దళితుల విముక్తి వుంది లేదా ఏదో విధంగా బౌద్దాన్ని ఆశ్రయించక తప్పదు ఏది కర్తవ్యం?

9 దళితులు వ్యక్తిగతంగా ఒక స్థాయికి ఎదిగారు అది కొద్ది శాతమే గావచ్చు ఇది యధార్ధం అయితే సామూహికంగా సంఘటిత శక్తిలో బలహీన పడ్డారు దళితబాతికి జన్మించిన దేశంలో తగుస్టానం లేదు “వాళ్ళు ఈ దేశంలోని వారే, ఈ దేశంలో ఉండాల్సిందే కాని ఉన్నతులుగానూ, సమానులుగానూ కాదు మొదట్నించీ ఉన్నస్టితిలోనే ఉండాలి, సేవకావృత్తులలోనే (బ్రతకాలి మాకు లోబడి ఉండాలి” అనే వాళ్లు రోజు రోజుకు పెరుగుతున్నారు. వాళ్లు తమ భావాన్ని ఆచరణలో పెట్టడానికి శక్తి పుంజుకొంటున్నారు అంటే పూర్వం నుంచీ చాతుర్వర్థ్యాలు శా(స్తరీత్యా ఉండి, పంచమ వర్షమనే అవర్ల జాతి కూడ ఉండేటట్టు ఎలా చేసుకున్నారో, అలాగే జరగాలని వాళ్లకున్నుది అలా జరిపించుకోడానికి అంతర్షంగా కృషి చేస్తున్నారు అంతే గాదు, దళితులు ఆవర్జులేగాక, అగణితులై ఉండాలని ఉంది అంటే లెక్కలోని వారుకాదు అవసర సమయంలో ఉపయోగపడితేచాలు, ఆ మీదట పట్టించుకోనవసరంలేదు అని వాళ్లకుంది “నోట్టు పడేస్తే ఓట్టు వేస్తారు సారాప్రొస్తే ము(ద్రవేస్తారు డబ్బుకు అమ్ముడుపోతారు ” అనే అభిప్రాయం ఉంది చీల్చి పడేస్తే మనం చెప్పిందే వాళ్లకు వేదం ఈ స్థితిని కొనసాగేటట్టు చూడాలని ఏలినవారికి ఉండవచ్చు ఇదో పెద్ద సవాల్‌ అంత దారుణంగా (గ్రామాల్లో దళితులు తయారుచేయబడిఉన్నారంటే, అంత దారుణమైన అజ్ఞానంలోపడి లేవలేకున్నారని అర్ధం చేసుకోవాలి ఈ స్థితి నుంచి ఉద్దరణ చెందే మార్గాంతరమేమిటి?

విద్యా వికాసం ఎల్లరకు కల్లించాలి సాధారణ విద్యకన్నా సాంకేతిక విద్యలో తర్చీదు చెందాలి వేగవంతమైన యుగంలో వెంటనే ఫలితాఏలిచ్చే వృత్తులు చేపట్టాలి ప్రపంచీకరణ (ప్రయోజనాలు పొందాలి శాస్త్ర సాంకేతిక ఉత్పత్తి రంగాలలో, ఎలక్షానిక్‌ విద్యారంగంలో విజ్ఞాన వంతులు కావడమే తక్షణ కర్తవ్యం ఆ స్థితి కల్పించాలన్నా కూడ దళితులకు అధికారం హస్తగతం కావాలి

దళిత ప్రస్థానం కైష్ష2 ప్రజాస్వామ్య యుగంలో పాలనా వ్యవస్థను పట్టించుకోకుండా ఉండడానికి వీల్లేదు సాధికారశక్తి విద్యావికాసం జీవితావసర సంపద - వ్యక్తిసొఖ్యం - సంఘ సాంతి ఇత్యాది విషయాలు ప్రణాళికా బద్ధమై, ఆచరణ యోగ్యమై, దళితజీవుల బ్రతుకులకు సేతువులు కావాలి అవి స్తయం నిర్మితాలవ్వాలి -అహయా॥ అషక్రైల- 39. నడుస్తున్న చరిత్ర మాల మాదిగలు చీలారు మాదిగల తరుపున మందకృష్ణ “మాదిగ” రిజర్వేషన్ల వర్గీకరణకై దండోరా వేశారు దానికి వ్యతిరేకంగా పి వి రావు మాలమహానాడు పెట్టారు దళితులను ఎబిసిడిలుగా విభజించాలని కృష్ణ పట్టుదల అది కుదరదని పివి రావు పట్టుదల అయితే మాదిగలందరూ కృష్ణ వెనుకలేరు మూలలందరూ మాల మహానాడులో చేరలేదు ఈచీలిక వెనక దృశ్యాదృశ్యహస్తంవుంది ఆహస్త విభజించింది బండి చక్రాలలో ఒకటి ముందుకు రెండోది వెనక్కి తిరగాలని అధికారపార్టీ ఉద్దేశసడి ఉంటుంది దాంతో బండి ఆగిపోయింది ఇది చరిత్రలో గొప్ప తప్పిదంగా నిలిచి పోయింది దళితులు ఇంకా అనేక రీతుల వేరువేరు కుంపటులు పెట్టుకున్నారు ఇది చాలా మందికి తలనొప్పి అయింది అంబేడ్కర్‌ అవగాహన కలవారిని ఇది కలవరపెడుతున్న ముళ్లముడి దళితులు కలిసి పోరాడాలనేది అనేక మంది ఆకాంక్ష అలాంటిదే ఈ రచయిత అకాంక్షకూడ 'దండోరా' వేసినపుడే ఈ విషయమై ముఖ్యులయిన నాయకులకు వ్రాయడమైంది ఎవరూ స్పందించలేదు తర్వాత నాయకులను రాజకీయంగా సమైక్య పరచాలని సంకల్పం కలిగింది దాన్ని ప్రోది చేయడానికి కె జి సత్యమూర్తి పి అంజయ్య, మునికృష్ణయ్యలతో12 8 98 న చర్చించాను వారు ఊత మిచ్చారు రాష్ట్రంలో గల దళితనాయకులను సమావేశపరచాలని నిర్ణయించుకున్నాం ఈ కార్యంలో ముఖ్యంగా డా॥సుబ్బారావు, పి అంజయ్య, డా॥ భాస్కరరావు, చిన్నస్వామి, గోవిందస్వామి, మున్నగువారు సహకరించారు 1998 అక్టోబరు 23,24 తేదీలలో (రచయిత కన్వీనరు) దళితనాయకుల సమైక్యతా సమావేశం తిరుపతిలో జరపడమైంది ఇరవైమందికి పైగా నాయకులు హాజరైనారు అందులో కొన్ని ప్రధానమైన పేర్టు కెబి సత్యమూర్తి డా; ఇవి చిన్నయ్య, బొజ్జాతారకం,కత్తిపద్మారావు,

142 దళిత ప్రస్థానం పేర్లిభూషణం, బి పున్నయ్య, కె నాగయ్య, కోటభాస్కరరావు, కొరివి వినయకుమార్‌: దేవుడు, వై నారాయణస్వామి, ('ప్రేమకుమార్‌, డా; మాధవరావు, యనమల సుదర్శనం, శకిధర్‌, పి విష్ణుమూర్తి. పి శివప్రసాద్‌, కోటిజేమ్చు, స్థానిక నాయకులు మున్నగువారు బత్తుల వున్నయ్య సమన్వయకర్త గా వ్యవహరించారు రెండురోజులచర్భ అనంతరం నూతన పార్టీ ఏర్పాటు చేయాలని సర్వులు సంసిద్దులయ్యారు తమ పూర్తి నిర్ణయం తెల్పడానికి బొజ్జాతారకం సమయం కోరారు డిశెంబరు 20,21 తారీకులలో హైదరాబాద్‌లో రెండోభాగం సమావేశం జరిపి నిర్ణయం ప్రకటించడానికి తారకం ముందుకొచ్చారు రెండురోజులు చర్చలవిషయాన్ని మనం పత్రికలకు ఇవ్వవద్దని కూడ తీర్మానించారు మరునాడు, మాలమాదిగలను కలపడానికి ఒకసమావేశం త్వరలో ఏర్పాటు చేయాలనే ఉద్దేశాన్ని కత్తిపద్మారావు పత్రికల ద్వారా (ప్రకటించారు ఇది సాకుగా తీసుకొని బొజ్జాతారకం తాను మాటిచ్చిన ప్రకారం హైదరాబాద్‌లో సమావేశం జరపలేదు మళ్లీ తిరుపతి కార్యకరలేపూను కొని ఫిబ్రవరి1999, 13 వతేదీన తిరుపతిలో రాష్టాయకుల రెండోభాగం సమావేశం జరిపారు డా॥ ఇవి చిన్నయ్య అధ్యక్షతన జరిగిననమావేశంలో *ఆం (ప్ర దళితజనస మాఖ్య' అనే సంస్ద నెలకొల్పడానికి నిర్ణయించడమైంది యస్సి, యస్టి, బిసి మైనారిటీలతో ఒకపార్టీ పెట్టడానికి కూడ తీర్మానించడమైంది అదేరీతిలో ఈ రచయిత పప్రోద్చలంతో యన్‌ సోం్రకాశ్‌ నిర్వహణలో తిరుపతిలో 13-2-99 న బిసి నాయకుల సమావేశం జరిగింది వారున్నూ యస్సి యస్టి బిసి మైనారిటీవర్గాలతో పార్టీపెట్టాలని (ప్రకటించారు దాన్నిబట్టి యస్సి (ప్రతినిధులతోనూ, బి సి ప్రతి నిధులతోను, ముస్లిం క్రైస్తవ (ప్రతినిధులతోనూ తిరుపతిలో 14-2-99న సమావేశం జరిగింది ఒక కొత్త పార్టీ పెట్టాలనీ, ఏప్రిల్‌ 11న హైదరాబాద్‌లో బహిరంగ మహాసభలో ప్రకటించాలనీ తీర్మానించారు అందుకుగాను ఒక అధ్యక్షవర్గం ఏర్పడింది (ప్రెసీడియంలో ఇవి చిన్నయ్య, వై కోటేశ్చరావు, యస్‌ సోంస్రకాక్‌: జె యన్‌ రఘుపతిరావు, డొ మార్‌ అక్బర్‌ ఆలీఖాన్‌, జి శంకర్‌ సభ్యులుగా ఉన్నారు ఇంకా 5 గురిని కో ఆప్ట్‌ చేసుకోడానికి తీర్మానించారు కెజి సత్యమూర్తి కూడ కాస్త ఆలస్యమైనా ఆసక్తితో హాజరయ్యారు కొద్దిరోజులకు వై కోటేశ్చరరావు కోరిన మోదట ఏప్రిల్‌!11వ తేదీన అనుకొన్న మహాసభ వాయిదాపడింది మళ్లీ తారీకు నిర్ణయించలేదు ఈలోపుగా బిసి నాయకులు బిసి సమైక్యతకు సమావేశాలు చేసుకొంటూ, కృష్ణమాదిగ మొదలగు వారి చుట్టూ

దళిత ప్రస్థానం 143 తిరగడం మొదలుపెట్టారు వారు వర్గీకరణను సమర్థిస్తూ అణగారిన కులాల ఐక్య దండోరాసభలు నిర్వహిస్తూ కలుసుకుంటూ ఉన్నారు వై కోటేశ్చరరావుగాని, యస్‌ సోం(ప్రకాశ్‌గాని ఒక సుస్పష్టమైన వైఖరిలో కన్చించడంగాని, నడవడంగాని, మళ్లీ కలుసుకోవడంగాని జరగలేదు మొదట ప్రెసీడియంలో తీసుకొన్న తీర్మానాలు అమలు పరచడానికి ఉద్యుక్తులుకాలేదు ఈలోపుగా నిరుత్సాహపడిన మిగత 'పెసీడియం సభ్యులు (హైదరాబాద్‌వారు) వేరేకొందరు బిసి ముస్లింాయకులను కలుపుకొని ఏ్రిల్‌ చివరిలో ఒక కొత్తపార్షీని ప్రకటించారు దానిపేరు 5600128 0౭౧౧౦౮౭6౮౦ ౧6౦౧18 ౧౭గ/ 0 1౧612 (భారత లౌకిక ప్రజాస్వామ్య ప్రజాపార్షీ)

ఇక పోతే కృష్ణమాదిగ ఆధ్వర్యవంలో 7-6-99 న హైదరాబాద్‌లో యస్‌ సోం్రకాక్‌ వై కోటేశ్చరరావులతో సహా "అణగారిన కులాల ఐక్య దండోరామహాసభ"” జరుపుటకు సన్నాహాలు చేశారు ఇదికూడ రాజ్యాధికారంకోసమే కృష్ణమాదిగ బిసి నాయకుల్ని కలుపుకొని “మహాజన ఐక్యపార్టీ” ని అవిర్భవింపజేశారు ఈ విధంగా మాల మాదిగ చీలిక రాజకీయంగాకూడ విస్తరిస్తుందేమోనన్న విచారం కల్లింది ఇందులో బిసిల పాత్ర, ఇతరులపాత్ర ఎంత ఉన్నదో నిశితంగా [గ్రహించవలెను మళ్లీ ప్రయత్నించి అందర్నీ కలుపుకోవలసిన అవసరం ఇంకా వుంది

క్షీ-ర-99 40. రజకుల సమస్య దళితులతో ముడిపెట్టవచ్చా? (19 సమాజపరంగా

1 దళిత షెడ్యూల్‌కు అన్పుళ్వతే ప్రాతివదిక

సాంఘికంగా, విద్యాపరంగా, ఆర్థికంగా అణగారిన జనానికి రిజ్వోపన్లు పెట్టారు సాంఘిక స్థితిలో అస్పృశ్యతను ప్రత్యేకంగా గుర్తించారు “అస్పృశ్యత” అంటే తరతరాలుగా చారిత్రకంగా అనుభవిస్తూ వస్తున్న సాంఘిక రుగ్మత అంతేగాని ముట్టు, కుష్టు, కాన్సరు, తాత్కాలిక సాంఘిక బహిష్కార శిక్ష “అస్పృశ్యత” (క్రిందికి రావు ఈ అస్పృశ్యతాంశం

కళ

కతత దళిత ప్రస్థానం కారణంగా నిమ్న కులాలను ఒక షెడ్యూల్‌ క్రింద చేర్చారు ఇవి కులాలు (షెడ్యూల్డ్‌ క్యాస్ట్‌) ఇతర సాంఘిక విద్యా ఆర్జిక వెనుకబాటు తనం వల్లనూ, వృత్తిపరంగానూ కొన్ని సమూహాలను వెనుకబడ్డ వర్గాల (క్రింద చేర్చారు ఇవి తరగతులు ( బ్యాక్‌ వర్డ్‌ క్లాసెస్‌) రజకులు ఈ రాష్టంలో చారిత్రక అస్పృశ్యతా బాధితులు కారు ఆలా

అందుచే వారు దళిత కులాల(క్యాన్ట్స్‌) షెడ్యూల్‌లో చేరే అవకాశం లేదు క్లాస్‌ క్యాస్ట్‌గా ఎలా మారుతుంది?

2 షెడ్యూల్‌లో పేరుకొరకు చేరతారటు

షెడ్యూల్‌లో చేరటానికే కాని జీవనవిధానం మార్చుకోడానికి కాదు అనే ఉద్దేశ్యం న్యాయ సమ్మతం కాదు జీవనవిధానమంటే - దళితుల్ని తక్కువ కులస్టులుగా చూడటం, దళితుల పట్ల అస్పృశ్యతను పాటించటం, దళితుల బట్టలు ఉతక్కపోవటం, దళితులకు దూరంగా ఊరిలో ఉండటం, దళితులతో వివాహ భోజనాదులలో ఇచ్చి పుచ్చుకొనే ధోరణి లేకపోవటం మున్నగు నిషేధ అంశాలతో కూడింది దళితులకంటే రజకులు ఉన్నతులని భావిస్తారు వారు ఇంకా ఉన్నతులై ఎగువ వర్గాల్లో చేరటం సమంజసం అంతేకాని తక్కువ కులంలోకి దిగజారి పోవాలనటం సహేతుకంగా లేదు ఆవిధంగా "షెడ్యూల్లో చేరే అవకాశం ఉంటే కమ్మర, కుమ్మర, వడ్డె, మంగలి, కంసాలి, పేద (బ్రాహ్మణ వర్గాలవారు ముందుకు వస్తారు ఇది పెద్ద గందరగోళమే గాక దళితవర్గాలకు మేలు కన్నా కీడు చేసే విధానం

3 17 రాష్ట్రాల్లో చెల్లింది 7

17 రాష్ట్రాల్లో రజకులను దళితులుగా గుర్తించారన్న వాదన పదే పదే వినిపిస్తోంది వేరే రాష్ట్రాల్టోని రజకుల కులవ్యవస్థ మూలాలు, చేర్చడానికి ఆధారాలు, చేర్చిన చట్టాలు, చారిత్రక ప్రత్యేకతలు, అధ్యయనం చేస్తే గాని సరైన అవగాహన రాదు అట్టి అవగాహన రజకులే కలిగించాలి కేవలం ఒక మాటతో వారి వాదన అంగీకార యోగ్యం కాదు కొన్ని చోట్ల దళితుల్లో కూడా రజకులున్నారు అలాంటి వాళ్లు ఏ రాష్ట్రంలో ఉన్నా షెడ్యూల్లో చేరే అవకాశం ఉంది అంటే అచ్చట

దళిత ప్రస్థానం డీక్‌ అంటరానితనం అనేది గుర్తింపబడింది అని అర్ధం 4 వ్వక్తీకీలేని అంటరానితనం వృత్తికి వుందా ? ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో రజకులను బిసి లుగా గుర్రించారు రజకులకు వ్యక్తిపర మైన అంటరానితనంలేదు, వృత్తిపరమైన అంటరానితనం ఉంది అనేది మరో వాదన గతంలో ముఖ్యమంత్రులు ( అంజయ్య, రామారావు, విజయభాస్కర రెడ్డి అలా సిఫార్సు చేయలేదని అంటున్నారు చాకలిపని అంటరానితనం క్రిందికి రాదు, బట్టల పారిళుద్యం క్రిందికి నస్తుంది ఆ పని చేసినంత మాత్రాన ఉతుకు బట్టలుకాని, ఉతుకు మనుషులుగాని అస్పృళ్యతకు లోనుకారు నీళ్ళ వసతి ఊళ్ళో ఉన్నా, ఊరుబయట ఉన్నా ఎక్కడ వీలైతే అక్కడ ఉతకటం అంగీకారమై ఉంది ఆ నీళ్ళను ఎవ్వరూ బహిష్కరించరు కాని అలాంటి చెరువుల్లోకి దళితులకు (ప్రవేశం లేదు (మహద్‌ చెరువు పోరాటం తెలిసిందే) దళితేతరులో అందరికి (ప్రవేశం ఉంది ముట్టు - జబ్బు బట్టల పారిశుద్ధ్యం అంటరానితనం క్రిందికి రాదు ఏ వృత్తీ ఆంటరానిది కాదు ఏ వృత్తి చేసినా దళితులు దళితులే అనగా అంటరానివారే చాకలి వృత్తి అంటరానిథైతే ఆ వృత్తిని ఆంటరానివారైన దళితులపట్ట రజకులు ఎందుకు నిర్వర్తించటం లేదు? వ్యక్తిని, వృత్తిని విడదీసి చూసే వాదన తర్కానికి, వ్యవహారానికి నిలబడదు రాజకీయ లబ్దికొరకు ఎవ్వరు ఎలాంటి వాగ్దానం చేసినా, ప్రజాస్వామ్య రీతిలో దానికి సహేతుకత ఉండదు దళితులు ఏకోన్ముఖంగా వ్యతిరేకిస్తున్నారు 5 అవమానాలు-అత్వాచారాలు రజకులపై అవమానాలు, అత్యాచారాలు జరుగుతున్నాయి కనుక బిసి జాబితా నుంచి తొలగించి యన్‌ సి జాబితాలో చేర్చమంటున్నారు అయినా బిసి ల మధ్య, ఊరు మధ్య ఉండక తప్పదుకదా! శూద్రులపైన, అతిశూద్రులపైన అలాంటివి గోప్యంగాను, బహిరంగంగాను జరుగుతూనే ఉంటాయి యస్‌సి లలో చేరితీ అవి ఇంకా ఎక్కువ అవుతాయి ఎందుచేతనంటే యస్‌ సి ల మిద అంతకు 100 రెట్టు అవమానాలు అత్యాచారాలు జరుగుతున్నాయి. 2001 -

146 దళిత ప్రస్థానం 2002 లో రిపోర్టు చేసిన నేరాలు దాదాపు 500 దాకా ఉన్నాయి జరిగినవి 1000 అయినా ఆళ్ళర్యంలేదు రజకులు, సై కులాలవారికి సేవ చేయకపోయినా, వారికి దూరమయినా ఊరంతా కక్ష కడుతుంది ఇబ్బందులు ఇరువురికి ఎక్కువవుతాయి ఎక్కడైనా దళితులపై అత్యాచారాలు జరిగితే రజకులు ఊరు పక్షాన్నే చేరుతారు ఎందుకంటే ఊరిని నమ్ముకొని, అంటిపెట్టుకొని జీవనం చేస్తున్నారు కనుక “రజకులు అంటరానితనంకంటి అధమ స్థాయిలో ఉన్నార” ని సిఫార్సు చేయమనడం సత్యదూరమేగాక అసాంఘికమవుతుంది (జు చబ్బపరంగా 6 నిర్ణయ విధానం - (ఎ) యన్‌ సీ కేటగరిలోకీ ఎంక్ష్యయిరీ కమీషన్‌ లేకుండా షెడ్యూల్లో చేర్చమనడం రాజ్యాంగ విరుద్ధం ఆర్టికల్‌ 341(1) ప్రకారం ఒక కులాన్ని షెడ్యూల్లో చేర్చాలంటే గవర్నరు సిఫార్సు చేయాలి పార్లమెంటులో చర్చ జరగాలి, నెగ్గాలి (341-2), ఆపై రాష్ట్రపతి నోటీసు జారీ చేయాలి తుదకు అనుమతించాలి 341(1) అధికరణం సామాబిక, ఆర్థిక విద్యాపరంగా బాధితులైన షెడ్యూల్డ్‌ కులాలను సంరక్షించడానికి ఏర్పడినదని రాజ్యాంగ విజ్ఞులు వ్యాఖ్యానించారు షెడ్యూల్డ్‌ కులాలకు, షెడ్యూల్డ్‌ తెగలకు రాజ్యాంగం అధికరణ 366- క్థాజు (24), (25) లలో నిర్వ్చచనాలున్నాయి అందులోకి రజకులు రారు బీ బిన్‌ కేటగిరిలోక్రి షెడ్యూల్డ్‌ కులాలకు, షెడ్యూల్ల్‌ తెగలకు ఉన్నట్టు వెనుకబడిన తరగతులకు రాజ్యాంగంలో నిర్వచనం లేదు కాని సామాజికంగా, విద్యాపరంగా వెనుకబడిన తరగతుల “పరిస్టితులనూ, అలాంటి ఇతర విషయాలనూ” పరిశీలించడానికి ప్రసిడెంట్‌ ఒక కమిషన్‌ ను నియమించే అవకాశం 340 అధికరణ క్రింద ఉంది దానిని ఇప్పటికి రెండు సార్టు ప్రెసిడెంట్‌ వినియోగించారు అలాంటి కేసులు కొన్ని సుప్రీంకోర్టులోను, మైసూరు- తమిళనాడు- ఆంధ్ర హైకోర్టుల్టోను చర్చించారు కులం ఒక ప్రధాన అంశం కాకపోయినా కులపరంగా ఏర్పడ్డ ఆర్దిక అంశాన్ని ఆధారంగా

దళిత ప్రస్థానం క్షే47

తీసుకొన్నారు ముఖ్యంగా సామాజికంగా విద్యాపరంగా వెనుకబడ్డతనాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకొన్నారు. నివాసస్టలం కూడా నిర్ణయాంశమని ఉత్తర ప్రదేశ్‌ - ప్రదీప్‌ టాండన్‌ (68) కేసులో పేర్కొన్నారు ఇదంతా వెనుకబడిన తరగతులలో చేర్చే విషయమేకాని దళితకులాలలో చేర్చే విషయం కాదు బిసి వర్గం నుంచి వేరు చేసి, ఏ సమూహాన్ని యస్‌ సి షెడ్యూల్‌లో చేర్చే విషయంలో కాదు బిసి యస్‌సి యస్‌టి లకు ప్రత్యేక ప్రొవిజన్స్‌ పెట్టడానికి రాష్ట్రానికి అభ్యంతరం లేదని 15(4) అధికరణ పేర్కొంటున్నది అలాగే ఆర్టికల్‌ 46 లో కూడా ఉంది

7 చట్టపరంగా సమానత్వం

“చట్టం ముందు అందరూ సమానులు” (౬౯04410 06106 ఓ౪4 )అని 14 వ ఆర్టికిల్‌లో వుంది చట్టం సమానుల మధ్య సమానత్వం చూపాలి కాని ఆసమానుల మధ్య సమానత్వం చూపడానికి కాదు అని నిపుణులు వివరించారు దళితులు రజకులు అన్ని విషయాల్లోను ఒకే రకం కాదు సమానులు కారు వేరు వేరు “పరిస్థితుల్లో”, వేరు వేరు “నిబంధనల్లో” బతుకుతున్నారు ముఖ్యంగా అంటరానితనం ఇరువురిని వేరు చేస్తుంది ఈ సూత్రం ప్రకారం ఇరువురినీ ఒకే కేటగరిలో చేర్చటం కుదరదు

8 షెద్యూల్డీలో ఇ కేటగరి క్రింద 5 శాతం

షెడ్యూల్‌లో క్రొత్తగా 'ఇ' కేటగరి క్రింద అదనంగా 5 శాతం రిజర్వేషన్‌ కోరుతున్నారు రజకులు ఇప్పటికే ఎబిసిడి ల తగాదా సుప్రీంకోర్టులో ఉంది 'ఇ' కేటగరి మరో తగాదా అవుతుంది (ప్రస్తుతం యస్‌ సి లకు 15, యన్‌ టి లకు 75, బిసి లకు 27 మొత్తం 49 5 శాతం రిజర్వేషన్‌ ఉంది ఆర్టికిల్‌ 15(4), 16(4) ప్రకారం మొత్తం రిజర్వేషను 50 శాతం దాటకూడదని సుప్రీంకోర్టు నిబంధన మండల్‌ కమిషన్‌ కేసు నంబరు 90 వల్ల ఏర్పడింది దళితులు జనాభా దామాషా బట్టి 22 శాతం (అదనంగా 7 శాతం) డిమాండ్‌ చేస్తున్నారు యస్‌టి లు కూడా కోరతారు, అలాగే బిసిలు కూడా కోరతారు. ఇలా పెంచటం వల్ల 50 శాతం మించిపోతుంది ఇది చట్టపరమైన సమస్య _ దేశం దృష్టిలో ఇది ఎలా ఉంటుందో, సుప్రీంకోర్టు ఏమంటుందో అనేవి సంక్షిష్టమైన సమస్యలు!

148 దళిత ప్రస్థానం

9 విదోవా చర్యకు బీజాలు

రజకుల్ని దళితులుగా గుర్తిస్తే చట్టం మాటున, దళితులు రాజ్యాంగ పరంగా నష్టపోతారు దళితుల వ్యతిరేకతకు అది ప్రధాన కారణం పంచాయితీ - అంసెబ్టీ- పార్లమెంట్‌ మున్నగు వ్యవస్తలకు అభ్యర్థులను దళితులనుండి ఎన్నుకోవలసి వచ్చినప్పుడు పలుకుబడి గల ఊరు నాయకులు, పార్టీ నాయకులు రజకులకే మద్దతునిస్తారు ఊరు పంచన రజకులు బ్రతుకుతున్నారు కాబట్టి ఊరు చెప్పినట్టు వాళ్లు వింటారు ఊరికి దూరంగా వున్న దళితులు అలా వినరు దళితుల పేరుతో ఎన్నుకోబడ్డ రజకులు ఊరు పెద్దలకు ఉపయోగపడతారు దళితసంఘానికి ఉపయోగపడరు దళితులు తమ స్టానాలు కోల్పోయి భారీగా నష్టపోతారు ఇప్పటికే దళిత యంయల్‌ఎ లు,యంపి లు యస్‌సి లకు బాగా ఉపయోగపడటంలేదనే బాధ 54 ఏండ్ల నుంచి ఉంది కనుక రజకులవల్ల దళితులు మరో పెద్ద ఇబ్బంది ఎదుర్కోవలసి ఉంటుంది అలాగే ఉద్యోగాల్లోనూ జరగవచ్చు ఇలాంటి అంతర్లత విద్రోహ చర్యలకు తావు ఇవ్వకుండుట ఇరువర్గాలకు (శ్రేయస్కరం

ఇదే విధంగా ఇటీవల కొన్ని ఇతర బి సి సమూహాలవారు తమను యన్‌ సి జాబితాలో చేర్చమని (ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి తెస్తున్నారు యస్‌ టి జాబితాలో చేర్చమని మరికొందరు అంటున్నారు సంచార జాతులను, గిరివాసులను, వనవాసులను షెడ్యూల్డ్‌ బ్రైబ్స్‌గా గుర్తించడమైంది మౌలికంగా ఏ సూత్రాన్ని అనుసరించి యస్‌ సి షెడ్యూల్‌ను, యస్‌ టి షెడ్యూల్‌ ను తయారు చేశారో ఇప్పుడు కూడా ఆ సూత్రం వర్తించాలి కదా! ఆది లోతుగా విచారించవలసిన విషయం అంతేగాని కేవలం ప్రకటనలతోను వాగ్దానాలతోను ఈ సమస్యలను దేశంపై క్రొత్తగా రుద్దటం ఎంత వరకు భావ్యమో మేధావులు, బాధ్యులు తీవ్రంగా మనస్సు పెట్టి, రాజ్యాంగ రీత్యా యోచించవలసిన అవసరం ఉంది కాగా, దళితులు నిరంతరం హెచ్చరికగా ఉండాల్సిన అవసరం అంతకంటే హెచ్చుగా వుంది

(౧6196006 ౪% 5806162 00౧5414400 0 1౧612 - [61566 0 [120౧6౧62 ౧ 5109౧, 5231670 800% ౦0౧౫౧౭౧౫ ఓ00%00౪ - 2003)

64 52066౧9061, 2004 -అహూయపా? అపకమైఆ-

కొసమెరుపు

నేడు దళితోద్యమాలు ఒక విధానంలో నడిచి పోతున్నాయి. ఒక మూసలో నడుస్తున్నాయి ఇంచుమించు వ్యవస్త్రీకృతమైనాయి. అందుచే చలనం తరిగిపోతోంది బియస్‌ పి ప్రవేశించాక రాజ్యాధికారం కొరకు పోరాడేదశ శక్తిపుంజుకొంది ఐక్యతాలోపం వల్ల ఆ పోరాటం కూడ బలీయంగా సాగడం లేదు ఇక పోతే దళిత సంఘాలు యధావిధిగా ఆయా పనుల్లో మునిగివున్నాయి కాని వాటి స్థాయిని పెంచాల్సిన అవసరం ఉంది వాటి దృక్పధాన్ని మార్భడమేగాక, ఉన్నత విషయాలవైపు మరల్చాలి ప్రస్తుతం హైటెక్‌ స్టేజ్‌లో ఉన్న విజ్ఞానార్హన పట్ల దృష్టి సారించాలి

కులపోరాటాలు, భూపోరాటాలు, రిజర్వేషన్‌ పోరాటాలు, ఉద్యోగ పోరాటాలు, అత్యాచార (ప్రతివఫంటన పోరాటాలు, వర్షీకరణ పోరాటాలు, ఐక్యపోరాటాలు సాగుతున్నాయి కాని జ్ఞానార్జనవైపు ఉద్యమాలు సాగటం లేదు భుజశక్తి జనశక్తి ధనశ్తక్తి కన్న శక్తివంతమైంది జ్ఞానశక్తి అన్నిటిని అధిగమించి ఉంది సొంకేతిక విజ్ఞానశక్తి విజ్ఞాన శక్తితో దేశదేశాలను అదుపు చేస్తున్నారు, కొన్ని దేశాలను జయిస్తున్నారు ప్రపంచం విజ్ఞానం గుప్పిట్లో ఉంది విజ్ఞానం మరింత వ్యాప్తి చెందుతోంది అది పరిశ్రమలను సృష్టిస్తోంది కుబేరులను తయారు చేస్తోంది ప్రపంచాన్ని ఆకర్షిస్తోంది ఇది గ్లోబలైజేషన్‌ కాలం (ప్రపంచపోకడతో నడిచిపోవాలన్నా, ఆర్దికోన్నతి చెందాలన్నా, ముందుకు పోతున్న సమాజంలో కలిసిపోవాలన్నా దళితులు విజ్ఞానవంతులు కావాలి 00౪16606 13 5౪009710! ౧౦౪/౪ - జ్ఞానం ఉన్నతమైన వక్తి అది కండబలాన్ని, హింసను వాడుకొంటుంది అయితే విలువైన జ్ఞానానికి డిమాండు ఉంది అది లోకంలో జయం పొందుతోంది హింసనేది తక్కువ రకం శక్తి అది తరిగిపోయేది అందుచే దౌర్జన్యాలు ఎప్పుడూ పని చేయవు జ్ఞానం తరిగేది కాదు ధనం ఈ రోజుల్లో ఎక్కువ శక్తివంతంగా పని చేస్తున్నది, మనం చూస్తున్నాం జ్ఞానం ఆ ధనాన్ని కూడ సంపొదించగలదు జ్ఞానం మెదడును శుద్ది చేస్తుంది ధనం ఆ పని చేయలేదు మెదడు నాణ్యత పెరిగిన కొలది మరింత చురుగ్గా, మరింత లాభసాటిగా పని చేస్తుంది ఎలెక్ష్రానిక్‌ సహాయంతో జ్ఞానం ఇంకా బలపడి ధనార్దనను ఎక్కువ చేస్తుంది మొదట్లో మానవులు భూసంపదపై ఎక్కువగా ఆధారపడి జీవించారు తర్వాత ఉత్పత్తుల నాశ్రయించారు పారిశ్రామిక సంపదపై బాగా ఆధారపడ్డారు తదుపరి విద్యపై మక్కువ జూపుతున్నారు, జ్ఞానసంపద కోరుతున్నారు కాగా ఇపుడు ఎలెక్ర్రానిక్‌ సాంకేతిక జ్ఞానం విజృంభించింది విసి ఆర్‌ / విసిపిలు, టివిలు, కంప్యూటర్లు, సెల్‌ ఫోన్స్‌ - ఒకటేమిటి వివిధ రకాలైన ఎలెక్షానిక్‌

150 దళిత ప్రస్థానం గూడ్సు - వగైరా అత్యధిక సంపదను సృష్టిస్తున్నాయి కనుక జ్ఞాన విస్తరణ అన్ని రంగాలలోను (ప్రధానమైంది విజ్ఞాన నిపుణులకే పెద్దపీర వేస్తున్నారు ధనసంపాదన కది చక్కని మార్గమైంది

ఇంజనీరింగ్‌ - మెడిసిన్‌-సాష్ట్‌వేర్‌- సైన్సుకు సంబంధించిన ఉత్పత్తి యూనిట్లను, శిక్షణ కేంద్రాలను కొన్నింటిని దళితులకు ప్రత్యేకంగా కేటాయించాలి ఆ యూనిట్లలో దళిత విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇవ్వాలి సామాన్య విద్యతో పాటు సాంకేతిక విద్యకు (ప్రాధ్యాన్యత ఇవ్వాలి మైనారిటీ బి ఇడి కాలేజీలు పెట్టినట్లు దళితులకు విడిగా ఐ టి కాలేజీలు పెట్టాలి అలాగే సాంకేతిక విద్యాలయాలు తెరవాలి ప్యారామెడికల్‌ యూనిట్టు కూడ పెట్టాలి (ప్రయివేటు రంగంలో కూడ విద్యకు, శిక్షణకు సాంకేతికపరంగా కొన్ని కేంద్రాలు (ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేయాలి ఆవిధంగా ప్రభుత్వం దళితుల నిమిత్తం ప్రయివేటు రంగాన్ని కూడ (ప్రోత్సహించాలి దళితుల్లో ఆత్యున్నత స్థాయి కెదిగినవారు ఈ దిశలో కృషి చేయాలి అందుకు తగిన పధకాలు, ప్రతిపాదనలు తయారు చేయడానికి తగిన సమర్భులు వారు ఇకమీదట ఉద్యచూలు దళితుల్ని విద్యావంతుల జేసేటట్టు నడవాలి విజ్ఞానంలో ఆధిక్యత జెందడం ప్రస్తుత కర్తవ్యం విద్యావంతులైన వారు ఈ విషయం (గ్రహించాలి విద్యావంతులు నాయకుల్ని చైతన్యపరచాలి నాయకులు విజ్ఞానం కొరకు ఉద్యమాలు చేయాలి

ఇప్పటిదాకా దళిత నాయకులు ఒకే రకం చట్రంలో ఆలోచిస్తున్నారు రిజర్వేషన్లు నిలుపుకోవటాలు, అత్యాచారాల నెదుర్కోవటాలు, రాజ్యాధికారం కొరకు అసంఘటిత పటాటోపాలు చూపటాలు - వీటికే సమయం సరిపోవడం లేదు ఆవిధంగా కాలం వెళ్లబుచ్చ డమవుతోంది సంస్థాగతమై చలనం కోల్పోతున్న ఇప్పటి ఉద్యమాలను సామాన్య నాయకులకు వదలాలి ఉన్నత చదువులు- పదవులు పొందిన అనుభవజ్ఞులు, విజ్ఞానులు విజ్ఞానవంతమైన ఉద్యమాలు లేవదీయాలి యువకులతో వారు వాటిని నడిపించాలి ఇవి నవీన ఉద్యమాలు, మరో రకమైనవి పెద్ద ఎత్తున నిర్వహించాలి ముమ్మరంగా (ప్రచారం చెయ్యాలి దృక్సధంలో పెను మార్పు రావాలి అభిమానులను ఆకర్షించాలి అంబేడ్కరైట్స్‌ అనబడేవారు ఈ క్రొత్త పంధాను ముందుకు తీసుకొని వెళ్లడం తమ తక్షణ బాధ్యత అని భావించగలరు ఉద్యోగాలలోను, రాజకీయ పదవుల్లోను రిజర్వేషన్లు పాందడమే గాక ప్రభుత్వ రంగాలన్నిటిలోను, బడ్జెట్‌లోను దళితులు రిజర్వేషను పొందే దశకు బలంగా ఎదగాలి అపుడు మాత్రమే దళితోదయం శీఘ్రగతిని కాగలదు అందుకు విజ్ఞాన శక్తితో పోరాటం చేయాలి

-అహమూ అహకస్రైల-

సింహావలోకనం

దేశంలో తొలి దళిత దశ

దేశంలో దళిత ప్రస్థావనకు ప్రాణం పోసింది బాబా సాహెబ్‌ అంబేడ్కర్‌ ఆయనకు బాల్యం నుంచీ సంస్కార భావాలున్నాయి. కన్నతండ్రి ద్వారా విన్న కబీర్‌సూక్తులు పనిచేశాయి పండిట్‌ కేలూస్కర్‌ ప్రసాదించిన 'బుద్దుని చరిత్ర' ప్రభావితం చేసింది పూలే ప్రబోధాలు ముందు చూపునిచ్చాయి చుట్టున్న సమాజం గుణపారాలు నేర్చింది అస్పృళ్యతపై అంబేడ్కర్‌ మౌనంగాను, బహిరంగంగాను సమరభేరీ (మోగించాడు 1920లో సౌత్‌బోరో కమిటీ ముందు సొక్ష్యమిచ్చి, నిమ్న జాతులకు రిజర్వుడు స్థానాలు కోరాడు 'మూక్‌నాయక్‌ పత్రిక (ప్రారంభించాడు ఆ తరుణంలోనే సాహుమహరాజ్‌ కోల్దాపూర్‌లో నిర్వహించిన నిమ్నజాతుల సమావేశంలో పాల్గొని తన ఉనికిని విదితం చేశాడు సాహుమహరాజ్‌ అభినందనలతో మళ్లీ నాగపూర్‌లో జరిగిన కాన్ఫరెన్సు తనకృషికి పునాది వేసింది చదువులు పూర్తి అయినాక 1924 లో 'బహిష్కృత్‌ హితకారిణీ' సభ ఏర్పాటు చేశాడు 1927 లో బొంబాయి శాసనమండలి సభ్యుడయ్యాడు అదే సంవత్సరం మహద్‌ సమావేశంలో పిలుపునివ్వడం, చౌదార్‌ చెరువు ఉద్యమం ఆరంభించడం చేశాడు 1927 లో రాకుర్‌ద్వార్‌ ఆలయోద్యమం, 1930 లో నాసిక్‌ కాలారాం దేవాలయోద్యమం నడిపాడు 1928 లో స్టైమక్‌ కమిషన్‌ ముందు సాక్ష్యమిచ్చాడు 1930 లో లండన్‌లో జరిగిన రౌండ్‌టీబిల్‌ సమావేశంలో పాల్గొనడంతో అంబేడ్కర్‌ గొప్ప జాతీయ ఉద్యమ నేతగా గుర్తింపు పొందాడు అంబేడ్కర్‌ కృషి ఫలితంగా రెండోరౌండ్‌ టేబుల్‌ సమావేశానంతరం 1932 లో కమ్యూనల్‌ అవార్డు (ప్రకటించడం జరిగింది దాంతో దేశం మొత్తం మీద దళితవైతన్యం చెలరేగింది కమ్యూనల్‌ అవార్డ్‌ పూనాప్యాక్ట్‌గా మారడంలో అంబేడ్కర్‌ పేరు, దళితుల ఆందోళన మరింతగా దేశవ్యాప్త్రమయ్యాయి

అంబేడ్కర్‌ 1942 నుండి 1946 వరకు వైశ్రాయ్‌ కౌన్సిల్‌- అనగా భారత'బ్రిటిష్‌ క్యాబినెట్‌-లో కార్మిక సభ్యుని (మంత్రిగా ఉన్నాడు అంబేడ్కర్‌ని లార్డ్‌ లిన్‌లిత్‌గో ఎంపికజేశారు

152 దళిత ప్రస్థానం ఆం(ధలో తొలిమెరుపు దళిత ప్రస్థానం ఆంధ్రలో ఎలా మొదలైందో తెలిసికోవడం ఆసక్తిదాయకంగా ఉంటుంది మొగ్గతొడిగిన రోజుల్జో ఉన్న ముఖ్యమైనవారు ముమ్మాటికి మార్గ దర్శకులే నేటికీ వారు స్ఫూర్తిదాయకులు స్వచ్చతతో కూడిన ఆనాటి ఉద్యమదీప్రిని మనోనేత్రంతో వీక్షిద్దాం, స్ఫూర్తిని పొందుదాం దాని ఛాయలేమైనా ఈనాడు ఎంతవరకు ఉన్నాయో చూసుకుందాం (2) అటు వర్మన్ల తెలుగు జనంలో దళితవైతన్య సంచలనం భాగ్యరెడ్డి వర్మ (మాదారి బాగయ్య) (1906)తో హైదరాబాద్‌లో ఆరంభమైందనవచ్చు మాదాల బాగయ్య కొంతకాలం రామయ్యగా, తర్వాత బట్టర్‌ రామయ్యగా మారారు చివరికి యం వి భాగ్యరెడ్డి వర్మగా తనపేరు మార్చుకున్నారు ఆయన జీవరక్షా ప్రచారక్‌ మండల్‌లో ప్రచారక్‌గా ఉంటూ, 1906లో 'జగన్‌మిత్ర మండలిలో చేరారు దాన్ని 1912లో 'మాన్య సంఘం'గా మార్చారు దాన్న 1915లో ఆది హిందూసోషల్‌ సర్వీసుగా మార్చారు 'జోగిని' సమస్య మీద కూడ పనిచేశారు యం యల్‌ అదెయ్య, భాగ్యరెడ్డి కలిసి 1912లో ౩5 మందితో వాలంటీర్‌ దళం పెట్టారు అది బహుళ ప్రాచుర్యం చెందింది విజయవాడలో ఆం(ధ్రపంచమహాసభ (1917), మచిలీపట్నంలో “ఆది ఆం(ధ్రమహాసభ' (1919), ఏలూరులో 'ఆది ఆంధ్రమహాసభ (1922), అనంతపూర్‌లో 'ఆదిహిందూమహాసభ' మున్నగు సభల్లో ప్రముఖుడుగా పాల్గొన్నారు ఆయన “ఆది హిందు” పత్రిక పెట్టారు 1939 ఫిబ్రవరి 18 న 45 ఏళ్ళ వయసులో భాగ్యరెడ్డి వర్మ కన్నుమూసారు 1915 (ప్రాంతంలో హైదరాబాద్‌లో ఆది ఆంధ్ర ఉద్యమం ఆరంభించి పనిచేసిన వారిలో నరాలసెట్టి నవేందర్‌, నాయుడు గంగయ్యలు ప్రముఖులు అంతేగాక రాజమణీదేవి, ధర్మనారాయణలు దళిత చైతన్య కారకుల్లో పేర్కొన దగినవారు అరిగే రామస్వామి టిక్కెట్‌ కలెక్టరు కాక ముందు కూడ కొన్ని కార్యక్రమాలు చేస్తుండేవారు 'వర్మ'తో కలిసిసనిచేశారు తర్వాత చెకింగ్‌ ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అయ్యారు సికింద్రాబాద్‌లో 1912లో 'సునీత బాలి స్ట్రాపించారు ఆయనవల్ల 1922లో 'ఆదిహిందూ జాతీయోన్నతిసభ' ఏర్పడింది భక్త సమాజాన్ని, మానవసేవా సమితిని కూడ నడిపేవారు 1927లో 'ఆది హిందూ మహాసభ" ఆవిర్భావమైంది 1930లో “అఖిల భారత దళిత

దళిత ప్రస్థానం 153

జాతుల మహాసభ" ఏర్పాటైంది తొలిరోజున డా॥ ఆంబేడ్కర్‌ మాట్టాడారు

1931 జూన్‌ 1 న రెడ్డి హాస్టల్‌లో 'అరుంధతీయ'" మహాసభ ఏర్పాటైంది అధ్యక్షులు- సురవరం (ప్రతాపరెడ్డి, ఉపాధ్యక్షులు- కృష్ణశర్మ, ప్రధాన కార్యదర్శి- శేషగిరిరావు (మాదిగ) కార్యదర్శి- సూతారపు బాపయ్య (మాదిగ), సహాయ కార్యదర్శి- దేవనపల్లి రాజయ్య (మాదిగ)

1938లో గాంధీజీ సికింద్రాబాద్‌ వచ్చినపుడు 'హరిజన సేవక్‌ తరపున, అరిగే సభా కార్య(క్రమాలకు పూనుకొన్నారు "హైదరాబాద్‌ మున్సిపల్‌ కౌన్సిల్‌లో అరిగే మెంబరయ్యారు హైదరాబాద్‌లో తొలి ఆంధ్ర (గ్రంథాలయం ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి ఆయన వెళ్తుండేవారు దానితో బాగా సంబంధపడినారు అది తర్వాత రావి నారాయణ రెడ్డి అధ్యక్షతన 'ఆంధ్ర మహాసభి అయ్యింది

'ఆధునిక వేమన' కుసుమ ధర్మన్నకు 1935లో హైదరాబాద్‌లో వీడ్కోలు విందు ఇచ్చారు. వెంకట్రావ్‌ దాదర్‌ మహాసభల్లో (1936) మే 30న పాల్గొన్నారు ఆయన బోయి గూడలో 1938 ఆగస్టు 7 న డిప్రెస్ట్‌ క్లాసెస్‌ అసోసియేషన్‌ పెట్టారు ఆదెయ్య 1938 డిశెంబరులో చనిపోయారు 1939 అక్టోబరులో పే ఆర్‌ వెంకటస్వామి, బిఎ అధ్యక్షతన “హైదరాబాద్‌ దళితుల మహాసభ' రాష్ట్రస్థాయి సమావేశాలు జరిగాయి

1942 జూలై 18,19,20 తేదీలలో యన్‌ శివరాజ్‌ అధ్యక్షతన జరిగిన 'అభిల భారత దళిత జాతుల రాజకీయ మహాసభ” కు అరిగే, జి హెచ్‌ సుబ్బయ్య, సి యన్‌ ఎతిరాజన్‌, బి జి మాద్రై (మాదారె గోవిందరాజులు), పి వి మనోహర్‌, కెయం రత్నయ్య, పి ఆర్‌ వెంకటస్వామి (బిఎ), బియస్‌ వెంకట్రావ్‌, శ్యామ్‌ సుందర్‌ పాల్గొన్నారు

1942 జూన్‌ 26న వెంకటస్వామి హైదరాబాద్‌ రాష్ట్ర నిమ్నజాతీయుల సమాఖ్య పెట్టారు జె హెచ్‌ సుబ్బయ్య అధ్యక్షత వహించారు అది ఫెడరేషన్‌గా మారింది దానికి సుబ్బయ్య అధ్యక్షుడు, ఆర్‌ లక్ష్మయ్య ఉపాధ్యక్షుడు, పిఆర్‌ వెంకటస్వామి (ప్రధాన కార్యదర్శి, పి వి మనోహర్‌ కార్యదర్శి అరిగే, కర్రి రామస్వామి, బిజెమాద్రి, ధర్మనారాయణ, భాసా గంగన్న కార్యవర్గ సభ్యులు సుబ్బయ్య ప్రయత్నాలవల్ల డా॥ అంబేడ్కర్‌ 1944 సెష్టెంబరులో (9) హైదరాబాద్‌ విచ్చేశారు డి'ప్రెస్ట్‌ క్లాసెస్‌ అసోసియేషన్‌ తరుపున అంబేడ్కర్‌ని ఆహ్యానించినట్టు అనుయాయులతో నమ్మబలికారు వెంకట్రావ్‌ సుబ్బయ్య వెంకట్రావులు చెరోసభ పెట్టారు కంపార్ట్‌మెంట్‌ (స్పెషల్‌కోచ్‌) లో తనకు

154 దళిత ప్రస్థానం ఇంటర్వ్యూ దొరక్కపోవడంతో, వెంకట్రావ్‌ అంబేడ్కర్‌ని విమర్శించారు “అంబేడ్కర్‌ మురదాబాద్‌, బాయకొట్‌ అంబేడ్కర్‌ అని వెంకట్రావ్‌ మనుషులు అరవసాగారు అరిగే మా(త్రం మౌనంగా ఆది హిందూవులకు తనపని తాను చేసుకు పోయేవారు అరిగే మాదిగలను చేరదీసేవారు వి రామారావు(మాదిగ) తనకు అత్యంత ఆప్తుడు భాగ్యరెడ్డికి ఇది గిట్టేదికాదు హైదరాబాద్‌లో మూసినది ఒడ్డున చాదర్‌ ఘాట్‌ ఎదురుగావున్న ఆది హిందూ భవన్‌ దళిత జాతుల అస్తి (2) ఇటు 'ధర్మన్లు? సర్కార్‌'ప్రాంతంలో దళితోద్యమం కుసువు ధర్మన్నతో మొదలైందని చెప్పాలి పూనా ఒడంబడికపై మాట్టాడడానికి అంబేడ్కర్‌ కుసుమ ధర్మన్నను పూనాకు ఆహ్వానించాడు ధర్మన్న 1884లో రాజమండ్రిలో జన్మించారు ఏలూరులో అది ఆంధ్ర రాష్టమహాసభలో అధ్యక్షోపన్యాసమిచ్చారు అది “నిమ్నజాతి ముక్తి తరంగిణి” అను పుస్తకరూపంలో 1920 దశకంలో ప్రచురితమైంది 'జయజభేరి' పక్షపత్రిక "పెట్టారు “మాకోద్దీ నల్లదొరతనమ"”ని తన కావ్యం 1921లో (ప్రచురించారు “అంటరానివాళ్ళా” అనే కధలసంపుటి కూడ ప్రకాశం చేశారు 'మాలకాకి” నవల (వ్రాశారు "హరిజనశతకం” రచించారు 1945లో దళితులకు బ్యాంకుకూడ పెట్టారు అంబేడ్కర్‌ అనుయాయి అయిన ధర్మన్న 1946లో గాంధీజీకి తన ఇంట్లో ఆతిధ్యమిచ్చారు అదే సంవత్సరం ఆయన అస్తమించారు ధర్మన్న 'ఆధునిక వేమన్న' అని గౌరవించారు విజయవాడలో భాగ్యరెడ్డి అధ్యక్షతలో జరిగిన ఆంధ్రపంచమ మహాసభ (1917లో) కుసుమ ధర్మన్న ఏర్పాటుచేసిందే పిదప అనేక ప్రాంతాలలో ఈ సభలు జరిగాయి తద్వారా అనేక సంఘాలు పుట్టుకొచ్చాయి అప్పట్టో ఆంధ్రప్రాంతంలో నందనారు హరిశ్చంద్రుడు (హరి), ఈలి వాడపల్లి, రొజ్జం సుబ్బా రాయుడు, పాము రామ్మూర్తి గొల్ల చంద్రయ్య, జొన్నల మోహనరావు, రాయుడు రంగయ్య, గొట్టముక్కల వెంకన్న, దిడ్డ పుల్లయ్య, గెద్దాడ బ్రహ్మయ్య తదితరులు చాల ఉత్సాహంగా పనిచేసేవారు అందరికంటే ఈలివాడపల్లి త్యాగమూర్తి అందుకే ఆయనను 'మహర్షి అని సత్కరించారు

దళిత ప్రష్టానం క55 ఆం(ధలో అంబేడ్కల్‌ మెరువు శః ల

1944లో డాః అంబేడ్కర్‌ను ఆంధ్రపర్యటనకు భాగ్యరెడ్డివర్మ, కుసుమ ధర్మన్న, నందనారు హరి మున్నగువారు ఆహ్వానించారు వైశ్రాయ్‌ కౌన్సిల్‌లో (లేబరు) మెంబరు హోదాలో అంబేడ్కర్‌ దక్షిణ భారతయాత్రలో భాగంగా సెప్టెంబరు 20 న హైదరాబాద్‌కు వచ్చారు హైదరాబాద్‌ షెడ్యూల్డ్‌ క్యాన్స్‌ ఫెడరేషన్‌ అధ్యక్షుడు జె హెచ్‌ సుబ్బయ్య ఆయన సతీమణి, రాజమణిదేవి, మాద్రేలు, వేలాది కార్యకర్తలు సింకిదరాబాద్‌ స్టేషన్‌లో అంబేడ్కర్‌ని ఘనంగా స్వాగతించారు ఆ రోజు సాయంకాలం సికిందరాబాద్‌లోని జీరాలో (బ్రహ్మాండమైన బహిరంగసభ జరిగింది అంబేడ్కర్‌ హిందీలో ప్రసంగించారు అందరినీ ఆకట్టుకొన్నారు సభానంతరం హైదరాబాద్‌ షెడ్యూల్డ్‌ క్యాన్స్‌ ఫెడరేషన్‌ వారూ, దాని మహిళా విభాగం వారూ ఆయనకు సన్మానపత్రాలు సమర్పించారు హైదరాబాద్‌లో ఒకరోజున్నారుఅని కాశికృష్ణ (వ్రాశారు కాని అదే సాయంత్రం హైద్రాబాద్‌ నుంచి మద్రాసుకు బయలు దేరారని వసంతమూన్‌ (ప్రాశారు (మొత్తం మోద అంబేడ్కర్‌ హైదరాబాద్‌కు ఐదుసార్జ్హు వచ్చారు నైజామ్‌ ఆయన్ని కలిసి చీఫ్‌జస్టిన్‌పదవి, కోట్టాదిరూపాయలు ఇస్తానన్నారు మహమ్మదీయమతంతో చేర మన్నారు)

(మద్రాసులో )

అంబేడ్కర్‌ పేరుమోద మద్రాసులో నాలుగు రోజులు కార్యక్రమాలు జరిగాయి "సెప్టెంబరు 22 తేదీన మద్రాసు నగర పాలక సంఘంవారు రిప్పను భవనంలో డా॥ అంబేడ్కర్‌కు సన్మాన పత్రం సమర్పించారు” నేను స్వరాజ్యానికి, స్వాతంత్ర్యానికి

156 దళిత ప్రస్థానం వ్యతిరేకిని కాను ప్రజాస్వామ్యపు పగ్గాలు, పెట్టుబడి దారుల చేతుల్లోకి వెళ్తే తదితర (ప్రజలు బానిసత్వంలోనే బతుకు వెళ్లబుచ్చుకోవాలి” అని చెప్పారు ఆంధ్ర కామర్స్‌ ఛాంబర్‌ వారు, తర్వాత కుమార రాజ సర్‌ ముత్తయ్యచెట్టి వారు ఇచ్చిన విందుంలో పాల్గొన్నారు 23 న యంయస్‌యమ్‌ రైల్వే దళిత దళితేతర (శ్రామిక జనం అంబేడ్కర్‌కు సన్నానపదత్రం సమర్పించారు అదే రోజున అఖిల భారత షెడ్యూల్డ్‌ క్యాస్ట్‌ ఫెడరేషన్‌ కార్యవర్గ సమావేశంలో పాల్గొన్నారు ఆయనే నిర్వహించారు ) 11 తీర్మానాలు ఆమోదించారు 2ఓ ఉదయం ప్రభాత్‌ టాకీస్‌లో 'బుద్దివాదీ సభ" (మేధావులసభ)లో వేదాలను తీవ్రంగా విమర్శించారు ” హిందూ మతాన్ని సమాజాన్ని పరిశుద్ధం చేయడానికి భావపరివర్తన అవసరం” అన్నారు ఇంకా “బుద్దుడి భావాలు అభ్యుదయకరమైనవి

వైదిక భావాలు విష్ణవ నిరోధకమైనవి” అని అన్నారు కన్నెమేర హోటల్లో పి బాలసుబ్రమణ్య మొదలియార్‌ ఇచ్చిన ప్రాటిలో పాల్గొన్నారు సంక్షేమ సంఘం సమావేశంలో మాట్లాడినారు మళ్ళీ జస్టిస్‌ పార్టీ కార్యకర్తలను ఉద్దేశించి ఉపన్యసించారు ఆ సాయంత్రం పార్క్‌టౌన్‌లో "షెడ్యూల్డు క్యాన్స్‌ ఫెడరేషనూ, దక్షిణ భారత బుద్దిస్టు అసోషియేషనూ కలిసి బాబాసాహెబ్‌కు సన్మానసదత్రం సమర్పించారు మద్రాసులో జస్టిస్‌ పార్టీ నాయకులు ఇవి రామస్వామి నాయకర్‌తో సుదీర్హ చర్చలు జరపడం విశేషం మద్రాసు సభల్లో షెడ్యూలు కులాల సంక్షేమ సంఘం అవసరం గూర్చి చెప్పారు ఇది అంబేడ్కర్‌ చర్రిత కారుడు ధనంజయ్‌కీర్‌ వ్రాసిన ప్రకారం ఉంది మద్రాసు నుంచి ఏలూరు వెళ్ళిన్నట్టు వారు (వ్రాశారు

(నర్కారు ప్రాంతంలో ) నందనారు హరిశ్చంద్రుడు, ఈలివాడపల్లి, మున్నగు అభిమానుల కోరిక మేరకు

1944 సెప్టెంబరు 27న కలకత్తాలో బయలుదేరి 28 కి అంబేడ్కర్‌ ఆంధ్రప్రాంతంలో పర్యటించుటకై అనకాపల్లి చేరారు అక్కడ సమావేశాలయిన పిదప 29 కి విశాఖపట్నం చేరారు పాలకొల్టు, కాకినాడ, రామచం(ద్రాపురం, రాజమండ్రి వెళ్ళారు పళ్ళిమ గోదావరి జిల్దాలో ఏలూరు, కొవ్వలి చూసిన తరువాత కృష్ణా జిల్లా గుడివాడలో ప్రసంగించారు పిదప నెల్లూరు స్టేషన్‌లో వందలాది మంది స్వాగతించారు ఆయా సభల్లో ఉత్తేజంగా (ప్రసంగించారు అక్కడ నుండి అక్టోబరు 4 న బొంబాయి పయనమైనారు ( ఇది వి ఆర్‌ ప్రసాద్‌ ద్రాసిన (ప్రకారం డా॥ బి విజయభారతి 'బాబా సాహెబ్‌ అంబేడ్కర్‌ పుస్తకంలో కూడా ఇంచుమించు అలాగే వ్రాశారు (పేజి 147) 29న విశాఖలో ఉన్నట్టు

దళిత ప్రస్టానం శక?

తరువాత పాలకొల్లు వెళ్ళినట్టు 30 న వేలూరు సభలో పాల్గొన్నట్టు ఉంది కాకినాడ, రామచంద్రాపురం, గుడివాడ, నెల్లూరు సందర్శించారని ఉంది ఆమెకు ఆధారం 1944 అక్టోబరు 1వ తేదీ నుండి 5 వ జేదీ వరకు ప్రచురితమైన ఆం(ధ్రపత్రికలు 4-10-1944న బొంబాయి చేరుకొన్నారు అయితే సేజ్‌ 139 లో 1944 సెప్టెంబరు 20 న (29 అని అచ్చు అయింది) హైదరాబాద్‌ వచ్చినట్టు, 22 నుంచి 25 వరకు మద్రాసులో ఉన్నట్టు (వ్రాశారు (పొంతన లేకుండా ఉంది) కాని కాశీ కృష్ణ (వ్రాసింది మరో విధంగా ఉంది "హైదరాబాద్‌లో 20 న తారీఖున ఉండి తరువాత మద్రాసు వెళ్ళినట్టు వ్రాశారు నాలుగు రోజులైనాక అక్కడ బయలుదేరి విశాఖపట్నం, అనకాపల్లి, కాకినాడ, రామచంద్రాపురం, రాజమండ్రి, ఏలూరు, విజయవాడ, పాలకొల్టు, గుడివాడ, నెల్లూరు మున్నగు ప్రాంతాలు దర్శించి, దళిత కార్యకర్తలు ఏర్పాటుచేసిన సభలలో ప్రసంగించారు” ఆంధ్ర పర్యటన ముగించుకొని కలకత్తా వెళ్ళారని (వ్రాశారు బొజ్జా అప్పలస్వామి (మాజీ యం యల్‌ ఏ) తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో అంబేడ్కర్‌ని కలిశారు వారు కందికుప్పం (గ్రామం నుంచి యానాంకు ఫోనులో స్వయంగా నాకు చెప్పిన మాటలివ్వి “అంబేడ్కర్‌ మద్రాసు నుంచి రాజమండ్రి చేరి అక్కడ నుండి రామచంద్రాపురం తరువాత కాకినాడ, అనకాపల్లి చూసుకొని వైజాగ్‌ మోదుగా కలకత్తా వేళ్ళారు' అని చెప్పారు కాని మద్రాసు నుంచి ఏలూరు, గుడివాడ తరువాత రాజమండ్రి వెళ్ళినట్లు వసంతమూన్‌ (వ్రాసిన (చాగంటి తులసి అనువాదం) 'డొ॥ బాబా సాహెబ్‌' అంబేడ్కర్‌ అను పుస్తకంలో ఉంది అక్టోబరు శవ తారీఖున పూనాలోని అహల్యాశ్రమంలో ఉపన్యసించినట్లు ఉంది అంటే విశాఖపట్నం నుంచి బొంబాయి వెళ్ళినట్టు అర్హం చేసుకోవచ్చు

డా॥ బాబా సాహెబ్‌ అంబేడ్కర్‌ రచనలు - ప్రసంగాలు 17 న సంపుటం 3వ భాగంలో ఇలా ఉంది సెప్టెంబరు 20 న హైదరాబాద్‌లో, 24 వరకు మద్రాసులో, 28 కి రాజమండ్రి చేరినట్టు, పి యన్‌ రాజ్‌ భోజ్‌, పి రామకృష్ణ అంబేడ్కర్‌తో వచ్చినట్టు ఉంది రాజమండ్రిలో సోమిని కామేశ్వరరావు (మున్సిపల్‌ చైర్మన్‌), కె వెంకటాద్రి చౌదరి(మున్సిపల్‌ కమిషనర్‌) పౌర సన్మానం చేశారు. పాకిస్తాన్‌ విషయంలో గాంధీ జిన్నాల చర్చలు విఫలమైనట్టు, ఇండియా విభజనకు గురికొనున్నట్టు, తన జనానికి చాతుర్వర్ల్య వ్యవస్థ నుంచి విముక్తి కావాలని వివరంగా (ప్రసంగించారు డొ॥ ఎండ్బూరి చిన్నయ్య ఇలా చెప్పారు. నెల్లూరు జనం గూడూరు వెళ్ళి (అందులో తాను ఒకరు) అంబేడ్కర్‌ని కలిశారు విజయవాడలో కోనాడ సూర్యప్రకాశ్‌ రావు కలిశారు అంబేడ్కర్‌

158 దళిత ప్రస్థానం చిలకలపూడి, మచిలీపట్నం వెళ్ళారు గుడివాడలో పి యల్‌ సుబ్రమణ్యం (ఈలివాడపల్లి చుట్టం) సభా ఏర్పాటు చేసినవారిలో ఉన్నారు చింతా వరదరాజులు తాసీల్‌దారు (విజయవాడ) కూడా అంబేడ్కర్‌ని కలిశారు తరువాత ఏలూరు వెళ్ళారు పాయకరావుపేట (తుని) "స్టేషన్‌లో గొరా అప్పారావు అంబేడ్కర్‌ని పూలమాలతో సత్కరించారు అనకాపల్లిలో ఆది ఆంధ్రుల సంఘమును అంబేడ్కర్‌ సందర్శించారు నందనారు హరిశ్చంద్రుని (హరి) ప్రమేయంతో డా॥ అంబేడ్కర్‌ మద్రాసు నుంచి ఏలూరు చేరారనీ, పాలకొల్టు, ఏలూరు, రాజమండ్రి, కాకినాడ, అనకాపల్లి సందర్శించారనీ జి గనిరాజు “06 116 0201 9 1 తుణుం6యంయా ”(1979) పుస్తకంలో పేర్కొన్నారు ముందుగా ఏర్పాటు చేసిన ఐదారు ముఖ్య పట్టణాలలో అంబేడ్కర్‌ (ప్రసంగించారు మిగతా చోట్ట అభిమానుల కోర్కెపై అగి, సందర్శించి, సంక్షిప్తంగా మాట్టాడినారు ఆయన ఏ మార్గంలో పర్యటించినా ఆయా చోట్ల చేసిన ప్రసంగ సారాంశాన్ని క్లుష్తంగా ఇందు పొందుపరుస్తున్నాను నెల్లూరులో “కాంగైసు నాయకుడైన గాంధి ఎక్కడికి వెళ్ళినా ఆయన సిద్ధమైతే లక్షాధికారులు, కోటీశ్వరులు స్వాగతమిచ్చి విరాళాలు సేకరించి పెడతారు జిన్నా ఎక్కడికి వెళ్లినా మహమ్మదీయులు ఆయనకు ధనరాసులు కుమ్మరిస్తారు కాని, నేను ఎక్కడికి వెళ్లినా- తినడానికి తిండి, కట్టు కోవడానికి బట్ట, నిలువ నీడలేని- దళితులు తమ సమస్యలను పరిష్కరిస్తానని నాకోసం ఎదురు చూస్తుంటారు” అని అన్నాడు అపుడు ఆయన ముఖంలో అంతులేని ఆవేదన, దు ఖం కనిపించాయి (ఈ విషయం నెల్లూరులో గాక గూడూరులో చెప్పారని ఒక కధనం ఉంది) ఇక గూడూరులో అభిమానులు స్వాగతం పలకటం, వీడ్కోలు చెప్పటం జరిగింది ఏలూరులో పెద్ద బహిరంగ సభ జరిగింది పశ్చిమగోదావరి జిల్లా దళిత జాతుల సమాఖ్యవారు, ఏలూరు మున్సిపల్‌ కౌన్సిల్‌వారు, క్రైస్తవ సంఘాల వారు ఆయన్ని ఘనంగా స్వాగతించారు సభకు 10 వేల మంది హాజరయ్యారు కుసుమ వెంకట్రామయ్య అధ్యక్షత వహించారు దళితులకు జరుగుతున్న అన్యాయాల గురించి వారు తమ హక్కుల సాధనకై చేయవలసిన సాంఘిక పోరాటం గురించి, బాబా సాహెబ్‌ వివరించారు కొవ్వలి (గ్రామం సందర్శించి అక్కడి దళితుల, విద్యాసక్తుల స్థితిగతులు తెలుసుకున్నారు కొవ్వలికి

దళిత ప్రస్థానం 159 చెందిన యస్‌ పీ రావు అంబేడ్కర్‌ ప్రబోధానికి ప్రభావితుడైనాడు అంబేడ్కర్‌ ఆంధ్రుల్లోని దళితచైతన్యానికి ముగ్గుడైనాడు ఆంధ్రుల సంఘసంస్కరణాసక్తిని ప్రత్యేకంగా ప్రశంసించాడు “ఇటువంటి కార్యకర్తలు నాకు తోడుగా వుంటే దేశాన్ని అచిరకాలంలోనే సువ్యవస్రితంగా చేయగలనని ఏలూరు కార్యకర్తల (క్రమళిక్షణను, కొర్యదీక్షతను గూర్చి పలికాడు

తర్వాత విజయవాడ నుండి గుడివాడ వెళ్ళాడు గుడివాడ సభలో నిమ్నజాతి బాలబాలికలు విద్యా వంతులు కావాలని, విద్యే వారి సమస్యలను పరిష్కరించగలదని ఆయన పదే పదే ప్రబోధించాడు హాస్టల్‌ బిల్లింగ్‌ శంకుస్టాపన కూడ చేశాడు ఇప్పటికీ ఫలకం ఉంది మచిలీపట్నం నభలో పియల్‌ సుబ్రమణ్యం, ఆదినారాయణలు ముఖ్యులు

పాలకొల్లు సభలో “నిమ్నజాతులకు రాజకీయాధికారం, పరిపాలనలో భాగస్వామ్యం రెండూ ఉండాలని ప్రబోధించాడు అవి లేందే ప్రగతి సాధ్యం కాదని నొక్కి చెప్పాడు

28న రాజమండ్రి చేరాడు రాజమండ్రి కాస్మోపాలిటన్‌ క్లబ్‌లో ఏర్పాటయిన సభకు దళితులతో పాటు ఎందరో ఇతర విద్యావంతులు, వైద్యులు, ఉపాధ్యాయులు హాజరయ్యారు. కుసుమధర్మన్న కవి, ఇతర్జు ఘనస్వాగతం పల్కారు “రిజర్వేషన్లు వినియోగించుకొని, మీ పిల్లల్ని బాగా చదివించుకొని, కులరక్కసిని అంతం చేయడానికి ఆత్మగౌరవంతో పోరాటం చేయమ”ని తన ప్రసంగంలో కోరాడు

తర్వాత రామచం([ద్రపురంలో ఈలివాడపల్లి నిర్వహిస్తున్న బాలబాలికల హాస్టలు

దర్శించారు ఆ హాస్టల్‌కి “వాల్మీకి ఆశ్రమం” అని పేరు పెట్టాడు బహిరంగ సభలో ప్రసంగించాడు

కాకినాడలో యన్‌ ఐ గా పనిచేసిన బయ్యా పుల్లయ్య, యానాంకి చెందిన మోకా మీరయ్య, పినపళ్లకు చెందిన నారాయణ అంబేడ్కర్‌ కార్యక్రమం ఏర్పాటు చేశారు పీరాపురం రాజా కళాశాలలో జరిపిన ప్రత్యేక సభల్లో (ప్రసంగించారు నేటి మాజీ శాసనసభ్యులు పండు కృష్ణమూర్తి వాలంటీరుగా పనిచేశారు కాకినాడ సభలో ప్రసంగిస్తూ

• ఏకాకిగా నిమ్నవర్గాల హక్కుల కొరకు ఒక వైపు గాంధీజీతోనూ, మరోవైపు హిందూమత శక్తులతోనూ, మూడోవైపు బ్రిటిషు వర్గంతోను పోరాడి విద్య-ఉద్యోగ-రాజకీయ రిజర్వేషన్లు తెచ్చారు ఐక్యంగా వాటిని ఉపయోగించుకొని, బానిస బంధాలను నిర్మూలించుకొని, ఆత్మగౌరవంతో బ్రతకాల”ని హితువు చెప్పాడు అంబేడ్కర్‌ ఆంగ్లోపన్యాసాలను పాము

హై

160 దళిత ప్రస్థానం రామ్మూర్తి (యానాం), నందనారు హరి, ఇంకొందరు (ప్రముఖ అనుయాయులు అనువదించారు 28 న అనకాపల్లిలో అడుగుపెట్టినపుడు స్థానిక మార్కెటింగ్‌ కమిషనర్‌ జొన్నల మోహనరావు అంబేడ్కర్‌ పర్యటనకు సారధ్యం వహించారు జూతినేత, దళిత వైతాళికుడుగా తమ గుండెల్టో గూడుకట్టుకొన్న నాయకుణ్ణి కళ్లనిండుగా చూసుకోవాలని చుట్టుపక్కల ఊరువాడల నుంచి జనం తండోపతండాలుగా తరలివచ్చారు రైల్వేస్టేషన్‌ నుంచి ట్రావెలర్స్‌ బంగళాకు నాలుగు ఫర్ధాంగుల దూరం కారులో వెళ్ళడానికి గంటసేపు పట్టింది “అసమాన (ప్రతిభావంతుడు- అస్పృశ్యులకు ఆశాజ్యోతి వస్తున్నాడు రండి, తరలిరండి, తనవితీర చూడండి” అని ఆనాడు నినాదాలు హోరుమన్నాయి ఇక కరపత్రాలు, బ్యానర్ట్హు ఊరంతా అలుముకున్నాయి అందర్నీ అలరించాయి. మున్సిపల్‌ పారశాలలో (బ్రహ్మాండమైన బహిరంగసభ జరిగింది సభలో అంబేడ్కర్‌ ప్రసంగం అందర్నీ ఆకర్షించింది నిమ్నుజాతి సంఘాల వారే గాక, వైశ్ళ్యసంఘం వారు, (ప్రేమ సమాజంవారు సన్మాన పత్రాలతో సత్కరించారు అనకాపల్లిలో అంబేడ్కర్‌ వివిధ వాడల్లో పర్యటించారు ఆఅప్రాంతాలలో వైళ్ళసంఘవారు చేపట్టిన సమాజాభివృద్ది పనులను బాబాసాహెబ్‌ ప్రశంసించారు 29 న విశాఖ చేరారు అశేష జనవాహిని ఆయనకు అన్నిచోట్ల ఘనంగా వీడ్కోలు పలికింది ఆంధ్రలో మలి మరుపు బాబాసాహెబ్‌ అంబేడ్కర్‌ గూర్చి అప్పటిదాకా వినడమేగాని ఆయన్ని కనటం జరగలేదు బహుకొద్ది మంది మాత్రం చూసి ఉంటారు ఆం(ధ్రపర్యటన అనంతరం ఎందరో ఉత్తేజం పొందారు, ప్రోత్సాహంచెందారు, ఉత్ర్రేరితులయ్యారు. అంబేడ్కర్‌ రాకవల్ల ఆయనకు చేరువకావాలనుకొన్న అభిమానులకు ఒక (ప్రణాళిక ఏర్పడ్డది పాము రామ్మూర్తి జొన్నలమోహనరావు, జె హెచ్‌ సుబ్బయ్య, గొల్లపల్లి గనిరాజు, ఉండ్రు సుబ్బారావు, గొల్ల చంద్రయ్య, అరిగే రామస్వామి మొదలయిన దళిత నాయకులు దళిత సముద్దరణకై నడుం బిగించారు అంబేడ్కర్‌ పర్యటనవల్ల వారి కృషికీ ప్రచారానికీ ఒక సార్ధకతచేకూరింది, ఒక పరమార్థం దొరికింది 1946 లో నందనారు హరి రైలు (ప్రమాదంలో మరణించారు. దళితుల్లో లోటు ఏర్పడింది తూర్పుగోదావరి జిల్లాకు చెందిన ఈలి వాడపల్లిని 1947 లో అంబేడ్కర్‌ తాను స్థాపించిన ఆల్‌ ఇండియా షెడ్యూల్డ్‌ క్యాస్ట్‌ ఫెడరేషన్‌ ఎగ్జిక్యూటివ్‌ కౌన్సిల్‌లో సభ్యునిగా నియమించాడు 1953లో

దళిత ప్రస్థానం 161

"ఫెడరేషన్‌ అభ్యర్హి యం ఆర్‌ కృష్ణ కరీంనగరం నుండి యమ్‌ పి గా విజయం సాధించారు బొజ్జా అప్పలస్వామి బత్తెన సుబ్బారావులు ఫెడరేషన్‌ టిక్కెట్లపై ఉమ్మడి మద్రాసు విధానసభకు ఎన్నికైనారు పశ్చిమగోదావరి జిల్లా యస్‌ పి రావు, నెల్లూరు బిల్లా ఎండ్లూరి చిన్నయ్య ఫెడరేషన్‌ బ్యానరుమీద ఏలూరు, నెల్లూరు, పొర్లమెంటు స్థానాలకు పోటీ బేశారు 1957 అక్టోబరు 3న రిపబ్లిక్‌ పార్టీ ఆఫ్‌ ఇండియా ఏర్పడింది ఆ పార్టీలో బి వి రమణయ్య (1969), ఈశ్వరీ బాయి విధాన సభకు ఎన్నికైనారు

ఉద్యోగుల్లో సబ్బా నీలకంఠం, ఓగిరాల వెంకటాచలం, కట్టూరి సూర్యనారాయణ, భూపతి తిరుపతి, మహీపతి, పాము ప్రకాశరావు, ఏకాంబరం, రామదాసు, అర్జునదాసు, పియల్‌ సుబ్రమణ్యం మున్నగువారు గొప్పసేవ చేశారు ఆంధ్రలో నేటి తళుకు

సాహిత్యపరంగా కవికోకిల గుం జాషువ, లాజరస్‌, మాటూరి వెంకటరమణ దళితులను చైతన్య పరిచారు అలాగే పద్మశ్రీ బోయి భీమన్న, కళాప్రపూర్హ డాక్టర్‌ ఏండ్డూరి చిన్నయ్య, విజయభారతి, కత్తి పద్మారావు, బి యస్‌ రాములు, దేవరపల్లి మస్తాన్‌రావు, సవేర, అబ్బాయి, లక్ష్మీనరసింహం, సుధాకర్‌ మున్నగువారు చైతన్య వంతమైన రచనలు చేస్తున్నారు కళాపరంగా గద్దర్‌, మాస్టార్టీ గూడా అంజయ్య ఆ కోవకు చెందినవారు 1980 తరువాత ముఖ్యంగా కారంచేడు ఘాతుకంతో కత్తి పద్మారావు దళితోద్యమానికి కంకణం కట్టుకొన్నారు దండోరా సందర్భంగా మందా కృష్ణ మాదిగలకు, పివి రావు మాలలకు నాయకత్వం వహించారు

జస్టిన్‌ డా॥ కె పున్నయ్య (యన్‌ సి, యన్‌ టి కమీషన్‌ చైర్మన్‌) ఇప్పటికీ దళితవైతన్య ప్రబోధాలువిరివిగా చేస్తున్నారు టి వి నారాయణ దళితచైతన్య క్రమంలో తనవంతు కృషి చేస్తున్నారు (యస్‌ సి యస్‌టి కమిషన్‌ సభ్యులు) అదే రీతిలో చిత్తూరుకి చెందిన డాక్టర్‌ కె నాగయ్య (ఎస్‌సి ఎస్‌టి కమీషన్‌ సభ్యులు), షెడ్యూల్డ్‌ కులాల సంక్షేమ సంఘం తరుపున వివిధ హోదాలలో ఎనలేనిసేవలు చేస్తున్నారు జెబి రాజు ఆ సంఘంలోనే దళితనాయకుడుగా పాటుపడుతున్నారు. రిపబ్లికన్‌ పార్టీలో ఒక విభాగం అధ్యక్షుడుగా బొజ్జా తారకం పార్టీపరంగా పనిచేస్తున్నారు ఆయన 1987 అక్టోబర్‌లో మూడు రోజులు (7,8,9) అఖిల భారత దళిత రచయితల సమావేశం హైదరాబాద్‌లో జరిపారు దేశం నలుమూలలనుంచి కవులు రచయితలు హాజరయ్యారు ఆ సమావేశం

162 దళిత (ప్రస్థానం మంచి స్పందన ఇచ్చింది పొనుగుమట్ట విష్ణుమూర్తి యానాం నుంచి *జనమిత్ర” వారపత్రిక ద్వారా దళితవైతన్యానికి చేస్తున్న సేవ కొనియాడదగింది కొరవి వినయకుమార్‌ 'దళిత బహుజన పరివర్తన పత్రిక నడుపుతున్నారు అంతేగాక శ్రీ పాల్‌ దివాకర్‌ వారు నడుపుతున్న దళిత మానవహక్కుల సంఘంలో చేరి విసృతంగా సేవజేస్తున్నారు శ్రీ, పాల్‌ దివాకర్‌ దళితసమస్యను అంతర్జాతీయ వేదికకు (డర్బన్‌) తీసుకెళ్ళారు. వారే “సాక్షి” హ్యూమన్‌ రైట్స్‌ వాచ్‌ ద్వారా అత్యాచార నిరోధనకై ఉద్యమం చేస్తూ విలువైన సమాచారం అందిస్తున్నారు ఈ (10ధక్షర్త ఎండ్లూరి (వ్రాసిన అంబేడ్కర్‌ జీవిత చరిత్ర 1970 తర్వాత అధ్యయనం చేసి, అప్పటి నుంచి పూర్తి దళితావగాహనతో మార్పుతో నిరంతరం రచనలు చేయడం ఉద్యమాలలో పాల్లొని సహకరించడం మొదలుపెట్టారు అంతేగాక తిరుపతి నుండి “మనవాణి” మాసపత్రికకు చీఫ్‌ ఎడిటర్‌- అడ్వజర్‌గా(2000 నుండి) చైతన్యకార్యక్రమాలు సాగిస్తున్నారు మదనపల్లి నుంచి యమల సుదర్శనం “దళిత శంఖారావం” (ప్రచురిస్తున్నారు ఇలా ఈనాటిదాకా విస్తరించిన దళితచైతన్య క్రాంతి లోకాన్ని అక్షరదృష్టితో అవలోకించడం జరిగింది

(60 ఏళ్ల క్రితం జరిగిన ఈ అంబేడ్కర్‌ సభల ప్రభావం తూర్పుగోదావరి జిల్లాలో అంబేడ్కర్‌ ఉద్యమానికి పున స్ఫూర్తినిచ్చింది కనుక ఈ షష్టిపూర్తిని శ్రాఘిస్తూ 2004 సెప్టెంబరు 27న కాకినాడలో భారీ ఉత్సవాలు జరిపారు జిల్దా పరిషత్‌ హాలులో రిపబ్లిక్‌న్‌పార్టీ రాష్ట్రకార్యదర్శి అయితాబత్తుల రామేశ్చరరావు అధ్యక్షత వహించారు బొజ్జాతారకం (ప్రధానంగా ప్రసంగించారు అమలాపురంలో అంబేడ్కర్‌ వి[గ్రవానికి జరిగిన అవమానాన్ని (ప్రస్తావించి, తన బాధను వ్యక్తం చేశారు బొజ్జా అప్పలస్వామి, పండు కృష్ణమూర్తి (ఇద్దరూ మాజీ శాసనసభ్యులు), సిరివెళ్ళ ప్రసాద్‌ పెట్టా వరప్రసాద్‌, కటికదల సత్యనారాయణ (సాక్షి హ్యూమన్‌రైట్స్‌వాచ్‌ (ప్రతినిధులు), వి అర్జునుడు (ప్రిన్సిపాల్స్‌ పాల్గోన్నారు 28 వ తారీఖున 'అంబేడ్కర్‌ స్ఫూర్తిజ్యోతి' ర్యాలీ కాకినాడ నుంచి బయలుదేరి, రామచంద్రపురం మీదుగా రాజమండ్రి వరకూ సాగింది సుబ్రహ్మణ్యం మైదానంలో పెద్ద ఎత్తున సభ జరిగింది )

(ఈ వ్యాసానికి ఆధారాలు వి ఆర్‌ ్రసాద్‌(వ్రాసిన “ఆంధ్రరాష్ట్రంలో అంబేడ్కర్‌ అనుబంధం'- ఆం(ధ్రజ్యోతి సంపుటి 28, సంచిక 282 ఏప్రిల్‌ 14, (1988), కాశీ కృష్ణ (వ్రాసిన “అంబేడ్కర్‌ వాదం- ఒక సమాలోచన'- వార్త, సెష్టెంబరు 20, 2004 , “దళిత (ప్రజల తొలివెలుగు కుసుమ ధర్మన్న'- జనమి(త్ర, ఆక్టోబరు 26, 2003 , 'ఆంధ్రలో అంబేడ్కర్‌ అరవై ఏళ్ల అడుగుజాడలు'- జనమి(త్ర, అక్టోబరు 3, 2004 , డా! ఎండ్లూరి

దళిత ప్రస్థానం 163 చిన్మయ్య ఫోన్‌ ద్వారా తెల్పిన విషయాలు, అక్టోబరు 17, 2004, పి ఆర్‌ వెంకటస్వామి రచించిన (ఎండ్లూరి అనువదించిన) “మా విముక్తి పోరాటం”-2003, బొజ్జా అప్పలస్వామి (92) స్వయంగా రచయితకు కందికుప్ప (గ్రామం నుంచి యానాంకి ఫోన్‌లో చెప్పిన సమాచారం 21-10-2004, “డాః బాబా సాహెబ్‌ అంబేడ్కర్‌” - వసంతమూన్‌ రచన (డా॥ చాగంటి తులసి అనువాదం)

_అళయమమో అడహకేప్రాల- ముగింపు తాలింపు

(ఈ పుస్తకం ముద్రణ చేయడం మహాకాలయాపన అవుతోంది డిటిపి పూర్తి అయిందనుకున్నాక, ఒక అభి'ప్రాయానికో, విషయానికో ఎదురుచూస్తుండగా క్రొత్తవిషయం ముందుకువస్తోంది కొసమెరుపు, రజకోద్యమం, సింహావలోకనం అలా చేరినవే పోతే తత్కాల వర్గీకరణ తాజా తీర్పు చర్చించకుండా వదిలేయడానికి వీల్లేదు )

పూర్వరంగం

వర్గీకరణకు ఒకే ముఖముంది కాని అనేక ముఖాలు సృష్టించారు ఆ ఒక్కముఖమేమంటే ఉద్యోగలబ్దీలో పైకి కనిపించే అసమతుల్యత 'మాలలకు ఎక్కువ ఉద్యోగాలు లభించాయి'- ఇదీ దండోరా! మాలల్లో చదువుకున్న వాళ్లెక్కువ- ఇదీ కారణం

ఈ సమస్యకు అదనంగా పులిమిన రంగేమంటే రాజకీయం అదే చంద్రబాబు కల్పించిన క్రాత్తముఖం 111208 10060638 తో దయగా చంపగల చం(ద్రబాబు జరాసంధుడుచేసినట్టు దళితుల్ని నిలువునా చీల్చేశారు ఇందులో సొంతలాభం చూసుకున్నారు రెండు పిల్టులకు కోతి మధ్యస్థం చేసినట్టయింది అలా దళితులకు చావు దెబ్బ కొట్టారు సుప్రీం అతని కుట్రను దెబ్బతీసింది కనుక మళ్లీ అలజడులు సృష్టించరాదు దుష్టుల పన్నాగంలో పడరాదు

వర్గీకరణ నిమిత్తం తెలుగుదేశం ప్రభుత్వం రెండు జి ఓ అను (68/6 6 1997, 69/7 6 1997) విడుదల చేసింది అవి చెల్లవని హైకోర్టు కొట్టివేసింది వర్గీకరణకు నమ్మతించమని జాతీయ షెడ్యూల్డ్‌ కులాల- జాతుల కమిషన్‌ను ప్రభుత్వం ఆశ్రయించింది కమిషన్‌ అందుకు అంగీకరించలేదు సుప్రీంకోర్టు కూడ అంగీకరించలేదు తరువాత వర్గీకరణకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం డిశెంబరు 9, 1999లో జారీచేసిన ఆర్డినెన్స్‌

164 దళిత ప్రస్థానం (6/99) ద్వారా 'ఆం ప్ర షెడ్యూల్డు కులాల (రిజర్వేషన్త హేతు బద్దీకరణ) చట్టం- 2000' పేర చట్టం చేసింది ఇందులో “ఎ కి (12 రెల్లి కులాలు) 1 శాతం, 'బి' కి (18 మాదిగ కులాలకు) 7 శాతం 'సె' కి (25 మాల కులాలకు) 65శాతం, 'డి కి (4 ఆదిఆం(ధ్ర కులాలకు) 1 శాతం కేటాయించారు ఈ చట్టం రాజ్యాంగ సమ్మతమేనని అం (ప్ర "హైకోర్టు 2002 నవంబరు 8న తీర్చునిచ్చింది ఆ తీర్పును 'మాలమహానాడు' (పివి రావు, తదితర సంస్థలు సుప్రీంకోర్టులో సవాలు చేశాయి వాటి తరపున సీనియర్‌ న్యాయవాదులు పిపిరావు, ప్రభాశంకర్‌ మిశ్రా, టి రాజన్‌, సుబ్బారావులు వాదించారు “'మాదిగదండోరా' (మందకృష్ణమాదిగ) తరపున మాజీ అదనపు సొలిసిటర్‌ జనరల్‌ యల్‌ నాగేశ్వరరావు, సీనియర్‌ న్యాయవాది యస్‌ రామచంద్రరావు, ఇతర న్యాయవాదులు రామకృష్ణ ప్రసాద్‌, జి అలీషాలు హాజరయ్యారు రాష్ట్రప్రభుత్వం తరపున సీనియర్‌ న్యాయవాదులు కెకె వేణుగోపాల్‌, వైద్యనాధన్‌లు వాదించారు

నుప్రీం మసొల

2004 నవంబరు 4 నాటి రాజ్యాంగ ధర్మాసనం సుప్రీమ్‌ తీర్పు చారిత్రాత్మకం దళిత చరిత్రలోనే ఒక కలికితురాయి ఛీకట్టు కమ్మిన దళితావగాహనకు తుది వెలుగు ఈ కాంతిలో ఐక్యతారాగాలు పలకడమో, రాజ్యాధికార ఉషోదయానికి ఎదగడమో జరగాలి గతాన్ని కలగనడంకాదు, ప్రస్తుతానికి కల్లోల పడడం అంతకంటే కాదు కక్షలు ఆసలొద్దు భవిష్యత్తుకు ఇపుడు బాట వేయాలి అది కలిపేబాట కావాలి, నడిచేబాట కొవాలి కుల రిజర్వేషన్లపై రాజకీయ నీడలు సోకడంపై సుప్రీంకోర్టు తీవ్ర వ్యతిరేకత వ్యక్తంచేసింది (వార్త 6-11-04)

“సూక్ష్మవర్గీకరణ జరిపే అధికారం రాష్ట్రాలకులేదు, సూక్ష్మవర్లీకరణ ద్వారా మరింతవర్లీకరించడం సాధ్యంకాదని” ధర్మాసనం సృష్టం చేసింది రిజర్వేషన్‌ను రాజ్యాంగ లక్ష్యం ప్రకారం సామాజిక ధ్యేయభావనతో పరిశీలించాలే తప్ప రాజకీయ సమస్యగా కాదని సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయపడింది షెడ్యూల్డ్‌ కులాలవారికి ఒక (గ్రూపుగా తగినంత రిజర్వేషన్‌ కల్పించాలే తప్ప కులాల వారీగా రెండు మూడు (గ్రూపులకు కాదని కోర్టు అభిప్రాయపడింది సమాజంలోని బలహీన వర్గాలలో షెడ్యూల్డ్‌ కులాలు అత్యంత బలహీనమైనవని అందులో ఇంకా బలహీనమై నవంటూ మరికొన్ని కులాలను వర్గీకరించడం సబబుకాదని, ఈ విధంగా యస్‌ సి లను ఎబిసిడి గా విభజించడం

దళిత ప్రస్థానం 165 చట్ట సమ్మతం కాదని రాజ్యాంగ ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది” (వార్త ఈ తీర్పును ఎన్‌ సంతోష్‌ హెచ్టే, (అధ్వర్యంలో) యస్‌ ఎన్‌ వరియవ, బిపి సింగ్‌: హెచ్‌ క సేమా, యస్‌ బి సిన్హా అను 5 గురున్యాయమూర్తులు కలిసి ఇచ్చారు

అన్ని రాజకీయపార్టీలు కలిసి పార్లమెంటును ఒప్పించి ఈ చట్టం మళ్లీ ఆం ప్ర (ప్రభుత్వం తీసుకురావాలని చంద్రబాబు సూచించారు అది కంటి తుడుపుమాట సమర్థించుకొనే ఎత్తుగడ మళ్లీ పోరాటం చేయాలని మంద కృష్ణ పిలుపునిచ్చారు పార్లమెంటును ఒప్పించాలని అంటున్నారు సుప్రీంతీర్పుకు వ్యతిరేకంగా ఆందోళన చేయవద్దనీ, తీర్పును అందరూ గౌరవించాలనీ పి వి రావు కోరారు రాజ్యాంగ సవరణ చేసి అయినా దీన్నికాపాడాలని యం ఆర్‌పి యన్‌ రాష్ట్ర అధ్యక్షులు పి కృపాకర్‌, (ప్రధానకార్యదర్భులు ఇబ్రాశేఖర్‌, నరేంద్ర, తదితరులు డిమాండ్‌ చేశారు దళితసేన రాష్ట్రకార్యదర్శి కారెం శివాజి మాలమాదిగలు అన్నదమ్ములవలె కలిసిమెలసి జీవిస్తూ, అదనపురిజర్వేషన్లకోసం, (వైవేటు రంగంలో రిజర్వేషన్ల కోసం కృషిచేయాలని ప్రకటించారు ఇక పైకోర్టులో అప్పీల్‌ చేసుకొనే ఆవకాశం లేదుగనుక ఏకాభిప్రాయం సాధించాలనీ అన్ని పార్టీల (ప్రతినిధులు కలిసి చర్చించాలని సిపి యం కార్యదర్శి బి వి రాఘవులు కోరారు మాదిగ, రెల్లి ఆది ఆంధ్ర కులాల అభిప్రాయాన్ని సేకరించి భవిష్యత్‌ కార్యక్రమాన్ని ఖరారు చేసుకోవాలని ఎస్‌ రామచంద్రరావు (మాజీ ఎడ్వకేట్‌ జనరల్‌ మాదిగల తరపున సీనియర్‌న్యాయవ్యాది) సూచించారు

సమానులను సమానంగా చూడాలని 14 ఆర్టికల్‌ చెప్పింది గనుక “రాజ్యాంగ ఫలాలను అనుభవించడంలో ఇన్నేళ్లుగా ఎదురైన పరిస్టితి వెలుగులో ఆనాటి ఒకే నేపధ్యంగల వారి మధ్య తేడాలు ఏర్పడ్డాయనే విషయాన్ని (గ్రహించి పార్లమెంట్‌ చట్టంద్వారా రాష్ట్రపతి జాబితాను సవరించుకోవచ్చు' అని వార్త శనివారం నవంబరు 6వ తేదీ ఎడిటోరియల్‌ వ్యాఖ్యానించింది “తెలుగుదేశం సమైక్యతావాద నినాదం ప్రాంతాలను దాటి, కులాలపై పడిందా అని భావించేలా ఎబిసిడి వర్గీకరణ కేసు(లో) సుప్రీంకోర్టు తీర్ప్చుఉందట మూడేళ్ల క్రితం మాదిగ దండోరా పెద్దఎత్తున ఉద్యమం ఒకవైపు, స్వల్పస్థాయిలో లాబీయింగ్‌ విసృతంగా నిర్వహించి సాధించిన ఎబిసిడి వర్గీకరణ సుప్రీంకోర్టుముందు చతికిల పడిపోయింది వర్లీకరణ అనేది తమ పుణ్యఫలితమేనని ఎంతో చెప్పుకున్న తెలుగుదేశంకు తీర్పు విచారకరమే సమైక్యత గురించి తెగ చెప్పే టిడిపి, ఎబిసిడి వర్గీకరణ ఎందుకు కోరుతుందో ఎవరికీ అంతుపట్టకపోయినా, దీంతో

166 దళిత ప్రస్థానం నాలుగు ఓట్టువస్తాయని ఆశపడింది ఆనాలుగు ఓట్లు గడిచిన ఎన్నికల్లో పడక, ఓటమి చెందిన టిడిపికి తీర్పుమాత్రం గోరుపై రోకలిపోటులా ఉంటుందన్నారట కొందరు- వైయన్‌ ఆర్‌ / హైదరాబాద్‌” ఇది వార్తాకధనం, బాతాఖానీ శీర్షిక (క్రింద 6-11-04 ఇది వైయస్‌ ఆర్‌ "స్టేట్‌మెంట్‌ అనుకుంటారేమో, ఎవరిదో ఒకరిది వాక్యనిర్మాణం, పదగుంభనం చాలా మర్మగర్భంగా ఉంది వాస్తవానికి అద్దం పట్టినట్టుంది ఆ ఆశ నిజమేగదా! రాజకీయం కోరేదీ అదే గదా! సామాజిక న్యాయవిషయాల్లో అలాంటి రాజకీయం చేయడం, దానికిలోబడడం ఏమాత్రం తగదని చెంపదెబ్బకొట్టి నట్టైంది సుప్రీం తీర్పు

“షెడ్యూల్లు కులాలవారికి (ప్రయోజనాలు అందించేందుకు ఒక సార్వత్రికమైన (ప్రమాణాన్ని ( 4 మసం జురంటం!19 అనుసరించాలని (తీర్పు) తెలిపింది షెడ్యూల్డు కులాలకు, ఒక వర్షంగా, తగిన ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలని, ఆవర్గాన్ని విడదీయరాదని కోర్టు పేర్కొంది రిజర్వేషన్లు రాజ్యాంగపరంగా కల్పించాలని, దాన్ని రాజకీయ అంశంగా పరిగణించరాదని సంతోష్‌ హెగ్టే పేర్కొన్నారు”- ఇది ఆంధ్రజ్యోతి నుండి

హిందు పత్రిక క్లుప్తంగా సూటిగా "౦0% ౧1౮ 2220360042 ఇమ 041" అని సూత్రీకరించింది ఇది 'ప్రతిభావంతంగాను, ప్రభావితంగాను ఉంది ఇంకా ఇలా అన్నది “""6ంలా/2100 90506 6013166266 గొం౧ 16 300621 00- ఎం౦06 జుం16 సంక 162806 10 16 6096460921 50%యం, జర 10623 2 0010021 15806 ' ౧౧౦8 2డే6ర్టు406 ౯00165ల026400 9054 06 81700 10 116 0లు9అం 096 50664164 62566 18 82020 జర 101 10 ౧౫౦ ౦1౧016 80103 01 ౪౩౦13 0౯ అ00లఅ3 0౯023165" 5801 [1010 61489100260% ౪728 1014066 0 6 210 40 660210" 8220000066 0096ల సుగం16 140116 ౮000314401 71012076 01 66 4006006 0 16250120160633"

పార్లమెంటులో చట్టం చేసేందుకు తనవంతు కృషి చేస్తానని సిద్దిపేట యంపి సర్వే సత్యనారాయణ హామీ ఇచ్చారు రాష్ట్రప్రభుత్వానికి వర్గీకరణ చేసే ఆధికారం లేదన్న విషయం అప్పటి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబుకు తెలిసినప్పటికి యస్సీలను వర్గాలపేరిట విడగొట్టి, మాదిగలను తనకు అనుకూలంగా కూడగట్టేందుకే వర్గీకరణ చేపట్టారన్నారు ఆయన మాదిగల పట్ట కపట (ప్రేమ చూపుతున్నారని అన్నారు

దళిత ప్రస్టావం 167 పార్లమెంటులో ప్రత్యేకచట్టముతో వర్లీకరణ కొనసాగించాలని బిజెపి డీమాండని ఆధికార ప్రతినిధి డా లక్ష్మణ్‌ మాట్లాడారు రాజకీయ మనుగడకోసమే వర్గీకరణ చేసి, దళితుల ఐక్యతను దెబ్బతీశారనీ వారిలో వారికి కలతలు సృష్టించారనీ రాష్ట్రశాసనసభ యస్సీ కమిటి చైర్మన్‌, సూళ్లూరుపేట యం యల్‌ ఎ నెలవల సుబ్రమణ్యం అన్నారు దళిత సమస్యలు చెర్చిండానికి యం ఆర్‌ పి యస్‌ నాయకులు రౌండ్‌ టేబుల్‌ సమావేళానికి హాజరు కావాలని పి వి రావు విజ్ఞప్తి చేశారు (వార్త 7 1104)

తక్షణ కర్తవ్యం

ఈ తీర్పు నిష్టూరంగా ఉన్నా సరే, ఎంతో సృష్టంగా ఉంది- అని సంతృప్తి పడి ఊరుకోవడం కాదు స్పందించవలసిందెంతో ఉంది చేయవలసిందెంతో ఉంది మాల మాదిగ నాయకులు చేయవలసిన బాధ్యత వహించాలి ఎవరు ముందుబడి మొదలుపెట్టినాసరే, రెండోవారు కలవాలి, సహకరించాలి ముందుగా చర్చించాల్సిన అంశాలు ఇవి ఇందులో నివి కొన్ని తీర్పువల్ల తేలాయి 1 రాజకీయ జోక్యం తగదు 2 మాదిగలు పాతధోరణిలో మళ్లీ ఉద్యమం ఆరంభించడం సమంజసమా! 3 ఆదనపు కోటాకు యత్నించడం 4 సార్వత్రిక ప్రమాణం (యార్ష్రోకి ఏమిటి” 5 (ప్రయివేటీకరణలో రిజర్వేషన్‌ 6 మాదిగలకు ఎక్కువ విద్యావకాశాలివుడం ఎలా?” 7 వాళ్ల వృత్తికి ఆదనపు బడ్జెట్‌ ఇప్పించడం 8 చట్టం చేయలేని పనిని కలిసికట్టుగా చేయడమెలా, చేయగల అంశాలేంటి

మాదిగల్లో మాదిగలు, మాలల్లో మాలలు, మాలామాదిగలు (మామాలు) కలిసి సహేతుకమైన చర్చలు రెండునెలల పాటు సాగించాలి ఆ పిదప నిర్వహించాల్సిన సమైైక్యనాయక సమావేశానికి ఇప్పటి నుంచే ప్రయత్నాలు మొదలుపెట్టాలి పివి రావు మందకృష్ణలు ఒకటికి పదిసార్లు కలిసి చర్చించుకోవాలి ఒక మధ్యవర్తి సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవాలి న్యాయకోవిదుల్ని, విద్యావేత్తలను, సంఘనాయకుల్ని ఇంకా నిష్పాక్షిక ముఖ్య ఉదారవ్యక్తుల్ని కలుపుకొని, కొన్ని నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి ఇలా ఎన్నోకార్య'క్రమాలు చేపట్టాలి ఈ ప్రయత్నాలన్నీ మాదిగలకు న్యాయసమ్మతమైన న్యాయం చేయడం, మాలమాదిగలను కలపడం, అర్థిక సామాజిక న్యాయంలో పోరుకు సిద్దం చేయడం, ఏకైక దళితరాజకీయ పార్టీకి పునాది వేయడం, రాజ్యాధికారం సాధించడం అనే దిశలో ఉపయోగపడాలి

168 దళిత ప్రస్థానం ఇంకొన్ని పరిష్కారాలు మాదిగలను అత్యధికంగా చదివించాలి ఇది ప్రభుత్వకర్తవ్యం దీన్ని మాలలు అర్హం చేసుకోవాలి, తోడ్చడాలి, కలిసిపాటుపడాలి బ్యాక్‌లాగ్‌ పోస్టులు వేలకు వేలుగా ఉన్నాయి వాటిని భర్తీ చేయించాలి అందుకు గగ్గోలు చేయాలి రిజర్వేషన్‌ శాతం 22 దాకా పెంచే వరకు విశ్రమించరాదు సరైన జనాభా లెక్కలు సేకరించేటట్టు ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి తేవాలి మాదిగలకూ, అంతకన్నా దీనస్థితిలో ఉన్నవాళ్లకూ ఆర్రికస్టితి పెంచాలి ఆయా వ! ళా లం. (ప్రాంతాల్టోని అదనపు భూమిని జనాభా దామాషామీద పంచాలి వృత్తులకు ఆర్థికవసతి కల్పించాలి లిడ్‌కాప్‌ నిధులు భారీగా పెంచాలి వెరివిగా ఆర్షికసాయం లభించాలి కొన్ని ఫ్యాష్టలు ప్రభుత్వం నెలకొల్పి వాళ్లతో, వాళ్ళకై నడిపించాలి అందుకు ఉమ్మడిపోరు అవసరం '“మాదిగలకోసం ప్రత్యేక కార్పొరేషన్టు విభజించి ఏటా 40 కోట్ల రూపాయలతో సంక్షేమపధకాలను రూపొందించాలని వారు (మాదిగ రిజర్వేషన్‌ పోరాటసమితి రాష్ట్రజపాధ్యక్షుడు జి గిరిధర్‌ మాదిగ, జిల్సా అధ్యక్షుడు కె మాతయ్య ఇంకొందరు) కోరారు (వార్త తిరుపతి 6-11-04) రాజ్యాంగ రీత్యా 335 నిబంధన ప్రకారం పరిపాలన దక్షతకొరకు ఉద్యోగనియామకాలు, షెడ్యూళల్డ్‌ కులాలవారి డిమాండును బట్టి, చేయవచ్చని ఉందిగాని, వర్గీకరించవచ్చునని లేదు 338(9) ప్రకారం కమిషన్‌ను సంప్రదించాలని వుంది 15(4) (ప్రకారం వ్యత్యాసాలు చూపించకూడదనీ, స్టేటు స్పెషల్‌ ప్రావిజన్స్‌ పెట్టడానికి అభ్యతరం లేదనీ వుంది 213()ని బట్టి ఆర్డినెన్సు జారీ చేయడానికి గవర్నరు రాష్ట్రపతి ఆదేశాలు పొందాలని ఉంది ఆర్టికల్‌ 14 చట్టం ముందు సమానత్వం గూర్చి చెపుతుంది ఒకే లేక అదే పరిస్థితుల్లో ఉన్నవాళ్లను సమానప్రాతిపదికపై చూడాలి సమానుల మధ్య చట్టం సమానంగా ఉండాలి 16 1116 9000164 06 64/66 216 సమానుల మధ్య ఒకరకంగా వేరైనవారిమధ్య మరోరకంగా చట్టాన్ని వర్తింపజేయాలి “పరిస్థితుల్లోనూ' 'నిబంధనల్లోనూ మాలమాదిగలోకేరకం విద్యాసాంస్కృతిక రంగాల్లో, సంపత్రిలో ఒకేరకం ఇదేరితి తరతరాలనుంచీ ఉంది గత 50 ఏళ్లపైబడీ అలాగే ఉంది వార్త సంపాదకీయం

దళిత ప్రస్థానం 169 చెప్పినట్టు “అనాటి ఒకే నేపధ్యం గలవారి మధ్యతేడాలు ఏర్పాడ్డాయనే విషయాన్ని (గ్రహించి” అని సూచిచడంలో బౌచిత్యంచూడాలి తేడాలనుకొనేది ఉద్యోగావకాళాల్లో కదా! ఈ నూక్ష్మంళవ్యత్యాసాలు (వ్రతి రంగంలోను, వ్రతి గుంపుమధ్య, దళితేతరసమూహాల మధ్య కూడ ఉంటుంది రిజర్వేషన్లు చదువుకున్న వారికేగదా! ఉద్యోగశాతం దళితులందరికీ వర్తించదు చదువుకున్న ఆతి తక్కువ దళితవిద్యావంతుల శాతంలో, ఉద్యోగార్హతగల వారి శాతం చాలాస్వల్బం విద్యార్దన విషయంలోనూ అంతే సీట్టసంపాదనలోని శాతం కూడ స్వల్పమే కాబట్టి సీట్ట పంపకంలో జరిగే వ్యత్యాసం అత్యంతస్వల్పం అది కొన్ని క్యాడర్లలో అటూ ఇటూ మారుతూ ఉంటుంది దాన్నిబట్టి మొత్తం దళిత-మాలమాదిగ- కులాల్లో 'పరిస్టితుల" (య04మ:(23060) తేడాలేదు, 'నిబంధనల'(00%41013) తేడాలేదు అందరూ ఒకేరీతిలో ఉన్నారు అంతమాత్రాన మాలమాదిగలను నిలువునా, అడ్డంగా కలవకుండా, విద్వేషపూరితంగా, కుట్రపరంగా, రాజకీయపరంగా చీల్చడం అవసరమా అంతదుర్మార్లానికి గురిచేయాలా? రాజ్యంగ రక్షణ కూడ లేనంతగా నిర్విర్యంచేయాలా? మళ్లీ మన విభజనలో విభజనసంస్కృతిని తెచ్చిపెట్టాలా? ఏ ఇద్దర్ని వేరు చేయాలన్న ఏదో ఒక కారణం దొరుకుతుంది ఎలుకలు, సుంచులు వేరనవచ్చు కోతుల్ని కొండముచ్చుల్ని వేరుచేయవచ్చు. కాకుల్ని ఎప్పుడో వేరు చేశారు, మాలకాకులు- మాదిగకాకులు ఒక మూకలో విద్వేషం పుట్టించి, ఇరుపక్షాలుగా చీళ్ళి, ఇరువురూ వేరనిచెప్పి ఇరువురిమీదా ఆటంబాంబువేయాలా? అయినా రాజ్యాంగం ఎంతగొప్పది! దాన్ని చెక్కిన శిల్పి బాబాసొౌహెబ్‌ ఎంతోగొప్పవాడు! ఒక (వ్రవక్త, ఒక దార్శనికుడు, ఎంతో ముందుచూవున్న వాడు- అని మళ్లీతేటతెల్లమయింది

అధికరణ 366 (24) (25) లలో షెడ్యూల్డు కులాలకు, తెగలకు నిర్వ్చచనాలున్నాయి దాన్ని బట్టి షెడ్యూల్లు తయారయినవి వాటిలో వేలుపెట్టడానికి 340 అధికరణ(ప్రకారం రాష్ట్రపతి ఒక్కరికే అధికారముంది ఈ అధికారం జాబితానుండి ఒక కులాన్ని తొలగించడానికి మరో కులాన్ని చేర్చడానికి మాత్రమే రిజర్వేషన్‌లో, సబ్‌రిజర్వేషన్‌ కల్పించడానికీ లేదు, రిజర్వేషన్‌ విభజించడానికీ లేదు సూక్ష్మాతి సూక్ష్మ విభజనలకు రాజ్యాంగంలో తావే లేదు కొండను తవ్వి ఎలుకను పట్టుకోడానికి రాజ్యాంగం సవరించనవసరం లేదు 341 (1) అధికరణం సామాజిక ఆర్థిక విద్యావషయకంగా బాధితులయిన షెడ్యూల్డు కులాలను మూకుమ్మడిగా సంరక్షించడానికేర్పడింది దాన్ని

170 దళిత ప్రస్థానం వ్యక్తులకు, 'ఉపకులాల'కు, కులవిభాగాలకు వర్తింపజేయటానికి లేదు షెడ్యూలులో ఉన్న వన్నీ కులాలేగాని ఉపకులాలంటూలేవని (గ్రహించాలి ఉపకుల విభాగం సమానత్వానికి, కులనిర్మూలనకు, సమసమాజ నిర్మాణానికి పెద్ద అడ్డంకి అవుతుంది కులం కూడ అంతే దాన్ని (క్రమానుగతంగా వదిలించుకోవాలి ఆ స్థితికి ఎదగాలి

ఆర్టికల్‌ 14 సమానత్వపుహక్కును కాపాడుతుంది ఆర్టికిల్స్‌ 15 నుంచి 18 వరకు రాజ్యాంగనిర్మాతల ఉద్దేశాన్ని వ్యక్తంచేస్తాయి ఉద్దేశం తెలియడానికి వివేకవంతంగా, సహేతుకంగా, మానవతాదృష్టితో పరిశిలన చేయాలి '1 ౦:013 01 (12083 51యి1బ$” యంటయయుటుంం66 502] 06 ౪621664 2116 0064 12 6560101 00171686 ౦౦౫ల64 జర 1406ల 0566 “గ16 1116 80416 00 1614664 166 206 శ40యయ1:6 9203164 06 62666 )%0లల0600/- అసమానుల్లో చట్టాన్ని ఒకేరకంగా చూడడం ఎంత తప్పో, సమానుల్లో అదేచట్టాన్ని అసమానంగా చూడడం అంతేతప్పు అందరూ అన్నిటిల్లో సమానం కాదు, అయినా ఒకే సూత్రం సమానుల్గో ఎలా 'ప్రవేశపెట్టాలో, అసమానులమధ్య ఎలా ఉండాలో విజ్ఞతతో చూడాలి

తజ! (1) అధికరణ నిమ్నజాతులకు అదనపు రక్షణనిమిత్తం ఏర్పడింది

41 (2) అధికరణ షెడ్యూల్‌ నుంచి ఒక కులాన్ని తీసివేయడానికి లేక కలపడానికి ఉద్దేశించింది

చివరి వార్టు

ఈ నందర్భంగా అంబేద్కర్‌ ఏవమున్నారంటే “రాజ్యాంగం బాగా పనిచేసేటువంటిదే అది మెదువైనది, కాగా బలమైనది కూడా శాంతి సమయంలోను, యుద్ధ సమయంలోనూ దేశాన్ని సమైక్యంగా నిల్పి ఉంచగలదు పొరపొట్టు జరిగేది, రాజ్యాంగం చెడ్డదికావడంవల్ల కాదు, దాన్ని అమలు చేసేవ్యకులు చెడ్డగా అమలు చేయడం వల్లనే -మనిషే బహుచెడ్డవాడు”

వ!

ఐక్యతకు దారితీసే శక్తి (గౌంజలు, విజ్ఞత (1|గ౩ఢేం00 జగ6 ౧౮610అ మనకు ఉన్నాయని మన (ప్రవర్తన ద్వారా బుజువు చేయాలన్నాడు అంబేడ్కర్‌ శక్తి అనేదొకటి, విజ్ఞత అనేది పూర్తిగా వేరైంది బర్క్‌ చెప్పినట్టు శక్తి నివ్వటం తేలిక, విజ్ఞత కట్షించడం కష్టం

దిళత ప్రస్థానం క71

న్యాయమార్గాలు మూసుకుపోయినవన్న తర్వాత, సూక్ష్మవిభజనలు చేయరాదన్న తర్వాత, రాజకీయపురంగు అద్దగూడదన్న తర్వాత, ఎమెండ్‌మెంట్‌కు వీలులేదన్నాక్క రాజ్యాంగ సవరణ అయితేగాని వర్గీకరణ కుదరదన్న అవగాహనమీదట ఇక ఆందోళనలతో, పోరాటాలతో, రాజకీయ ఒత్తిళ్లతో పనేముంది? శక్తులు, సంపద తెలివితేటలు పట్టుదలలు పణంగా పెడితే, కాలాని పూర్తిగా వృధానేసుకోవడమే అవుతుంది మాదిగల ఇతోధికాభివృద్దికి వేరే మార్గాలు చూడాలి అలా చేయడం కార్యదక్షుని పనితనం! చట్టమెలా ఉన్నా, ఇరుపక్షాలు సమ్మతి- సానుభూతి- సమైక్యత ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం ద్వారా ఒక అవగాహనకు, పరిష్కారానికి రావాలి

ఈ విషయంలో నమతావాదులు, నమాజసేవకులు ఉద్యమవేత్తలు విద్యావంతులు, వర్గ్షనాయకులు, దళిత ఆక్టివిస్టులు, రాజకీయవేత్తలు, మేధావులు, పాలకులు బాగా యోచించాలి నిర్మాణాత్మక దిశలో పయనించాలి సమైక్యత వర్రిల్లడానికి దోహదపడగలరు

ఇది మంన్‌ంవు కాదు అభ్యుదయంలో నమురోములువునకు తరంభం -అపా అపకమైలా- యాతా సత లి ను సా టీ న్‌ లె ద్‌ గర టికి” యై *( గ గ హల డో “మ్ల.

౧ 4. గ త్ర. టక | | ఇందులోఏముంది? (1 స. గ్‌ “ఈ వ్యాసాలు మార్పును సూచిస్తాయి. ప్రసిద్ధ మహర్షులు: శే (53 . కౌారవపాండవులతోసహా అందరూ దళితులే. ఎవరైనా గొప్ప కోవిదులు ఖ్ర . ర్‌ కావచ్చు అనేది (గ్రహించ తగ్గది. ఆరు. ] ధ్ర . దళితత్వ విరణలోనూ, అంబేడ్కరిజాన్ని ప్రతిపాదించడంలోనూ, ట్ర) (ధ్ర బౌద్దం అవశ్యకతను చూపించడంలోనూ, బ్రాహ్మణిజం వేరు (ద్ర) (డ్య (బ్రాహ్మణులు వేరని చెప్పడంలోనూ, దళితకవిత్వ నిర్వ్చచనంలోన్తూ, డ్‌ . డ్‌ దళిత నాయకుని లక్షణాలు నిర్దేశించడంలోనూ, క్రొత్తదనం (4౧1 . |. ( ళం సృజనాత్మకత ఉన్నాయేమో చూడండి. థు స! ౪ ఉద్యమాల ధోరణి, (ప్రసంగాల వైఖరి, వాటి ప్రభావం, థు . “య।! నాయకుల ఒంటెద్దు పోకడలు ఇందులో గమనిస్తారు. ఉద్యమాల థు న. ర దిశను మార్చాలని, పాజిటివ్‌ అప్రోచ్‌ ఉండాలని లేదా? దళిత జాతి (గ్ర ల ధ్ర ఉద్దరణకు దళితేతరుల పాత్ర కూడా ఉండాలిగదా! (టప! ! (డ్‌: సమసమాజ నిర్మాణంలో మనసులు మారాలి. దళిత సమైక్య (డ్‌ | (ధ్ర! పోరాటం సాగాలి. దానిలో బడుగు మైనారిటీ బి.సి. వర్గాలు కలవాలి. (గ్ర థు రాజ్యాధికారం సాధించాలి. డ్‌ 7 (డే సాహిత్యంలో పరిచయం, అధ్యయనంలో ఆసక్తి సమాజం (డే పట్ట బాధ్యత, సంస్కరణ యందు అభిలాష ఆలోచనలో గాఢత, | డ్‌ నచ్చచెప్పాలనే కుతూహలం, నలుగురిని కలపాలనే లక్ష్యం ఉన్నవారికి ( (ల ఇది ఉపయోగం. | (గ్ర ం. ర దళిత నిర్వచనం- దళితసమస్యలు-దళితనాయకులు - థు . ధ్ర దళితపరిష్కారాలు -దళిత సవాళ్లు-దళిత దృక్పథంలో మార్చు-దళిత ; ఉ. . (డ్‌! రాజకీయ(ప్రాబల్యం -దళితేతరుల బాధ్యతలు- ఇందులో చర్చించ | (టం. పో | (ధ్రు బడ్డాయి. దయచేసి చదవండి. ఉన (|