Telugu Chalam Musings - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

రై యాన అం | శ భదదుతరాండాన్ను లాల న్‌ | (. . ః న లు స | ఖగ న; నగ. (ఇ ఫై మి సస [1 | / నే ల సో ఈ స్ట న. మ. / ళు వ... ప ల. హన చు. స య . . ( జం న! స. స న. | మ ! (7 శ సై వ "| (1 మ మ. + య! సు! | |. ప మ! న. వ. స గ్గ న. మ్య! . . మ స సు న. నం. ను! స క మ గ్ర లబ క్‌! ( కా చై శ్ర నన 4 న ళ్‌ గ న 114 ,] ॥1 న స టి సర్‌. ప. స క య! య. ్‌ ల స. కీ స స మ! శ్‌ స గ్రే " (గ శు. స. స్ట గం ॥. షే 11 (కై! కు ర స మి! స ఫు స్టా గా యా య, ? 11 పస ల (ట్‌ . ను. న వట. గ 1. పీ శ్రీ గో | లె! 102 [| (టీ స్త ప నో మ్య! వే ల్‌ గ్గ న. ? న | || న. / న, నా న న రు! టట , 1 , (11 క్ష. మ ం క! న ష్‌ | స ప. . | గి గ శ్‌ ర్త (1 క రం యి (1 మ ళా గగ న. [ క న్య స స్‌ య న (| య. న. ఏ ల! న న | న! 1 న న. + వ. య | న న స [స లో మ వ. | ఖీ! ] వ నో. న య. స. వ న. సరో స ల నో స! (14 ర 11. న్‌ా త్ర | ల). శ స్ట గట న న | స్లో! తన్న ॥ || శీ న్‌ గ్ర! ర! (| గ్‌ (టు / గ రన 4.1 (క్‌ న , | పన ో / ఓ: స ( 1, న్‌ (/ క. న వ. వ ఖో లీ యు వ. న (1 గ్గ. స్‌ రిల ఈ [పా యన “శీ 1 న. ఖో న స న! ల స్త క న: న్‌ స న (| ణా 1 న. చట జ్య క! గో సో స్లో | 1 ౯ (1. శో రేఫ కాం ౮ (2. | ను / స్‌ స క ( కళ

ళ్‌ జ్‌ త్ర చలం వం్యాజింగి ఎ వివుర్దునాత్కక పరిశీలన సిద్ధాంత వ్యాసం 3. యెన్‌. రవముణ శ్రీవ ల్లీ పబ్లి కేషన్స్‌ 6-8- 1247/889 రాజ్‌ నగరి, హైదరాబాద్‌ = ర00 ఈ82ఏ,

రేణ4కగ్ల॥ “గీర! 65“ -- ౪1044254 సటార 014కి రషగ38864114 5 ర (. 5. ఇ౧4044స4 చలం మ్యూజింగ్స్‌-విమర్శనాత్మక పరిశీలన (సచురణ : డిసెంబర్‌ 1087 ముఖచీ! | ద

ఖచ్చితం ః చర్య కుడి - చలలి జన్మపతి రూ. 40.00

(గంథాలయ (ప్రతి రూ. 50.00

(పశులకు : ద్‌ విశాలార్యధ పబ్లిషింగ్‌ హౌన్‌ య 41-485, విజ్ఞానభవన్‌, బ్యాంక్‌ స్టీంట్‌

'హైదరావాద్‌ - 600 001. (1

విశాలాంధ బుక్‌ హొన్‌

విజయవాడ, హైదరాబాద్‌, అనంతపురం, విళాఖపట్నం,

తలుగు పరిళోధన [పచురణలు_ాాాాను

క సా 1-1-694/2/ఎ, గాంధీనగర్‌, ర నం | హె, ద్‌ ళ్‌ ( ల్‌ సలం ఖ్‌ హైదరాబాద్‌ = 5600 880 గ్‌ గంట గ మ;దజ : (1 న నం. మాస్టర్‌ ఆర్ట్‌ (పీంటక్స్‌ “సా యు లు

14 1-694/2/ఎ, గాంధీనగర్‌ హైదరాబాద్‌ = 600 880

అమ్మకీ నాన్నకీ న మ న

. ల . స. ప పు న న ఖై శే న ను ల? టన ర. మ స మ మ ము న న సు. స న న ము. న. వ మ. మ. నం?! ప న రు... మ న? నే ర న మ ల్‌ సఖీ | కు సై 1 వ న వై న న క

నా. న ను లా ము నను త్‌. స! ప స వ ల. స అయే వం. రా తే. తనే ల మ న

క. న యమ న న. ప. న. మ ల ర న న మి త న ము

న మ. న. న స) వ ప

న. న.

శింవల్లీదేవి క. సభా 980) 1994 - 1987) (19028 - 1 ( అ

విషయ[(కము౦

అధా(్టయం క్షే

చలానికి ముందు 1

చలం ఆవతరణ ఫ్‌

చలం జీవితం - వ్య క్రివికాసం ర్‌

చలం సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వం 59 అధ్యాయం లి

“మ్యూజింగ్స్‌ అవిర్భావం రక అధ్యాయం శి

“మ్యూజింగ్స్‌ " వస్తువు క

(పకృతి (పియత్వం = 101, ఆర్థికం - 115, రాజకీయం = 11

వుద్యమ సంబంధం - 127, మతం - 181, తాత్వికం = 188

విద్య - 150, అనందం - 156, 'స్వేచ్చ - 159, (పేమ - 161, నీతి. 169, సౌందర్యం = 164, కళ - 189, సినిమాలు = 175, రేడియోలు - 177, ష్మతికలు వూ 1708, కుటుంబం = 1/0, వివాహం = 180, స్తీ - 188: పిల్చల పెంపకం - 166. అధ్యాయం 4 మ్యూజింగ్స్‌ తెలుగులో వొక విలవణ (ప్మకియ 189 అధ్యాయం క్‌

కాల్చనీక గగనంలో (ధుపతార 205 “మ్యూజింగ్‌ సలోని కొందరు 213 కృష్ణశాస్త్రి - £18 నండూరి సుబ్బారావు - 821, కకం = 228, టాగూరు - 925, కొనకళ్ళ వెంకటరత్నం - 226, హతశీయ్యద నాథ ఛటోపాధ్యాయ - 228, వితొవెన్‌ - 229, గాంధీ - 280 రామ్మూర్తి - 288, లీల - 2805, సౌరిన్‌ = 8288

సౌరిన్‌తో వత్త] చలం వుత్తరం లర్‌ మ్యూజింగ్స్‌ (వచరణ గురించి వత్త “వీజ్త'ల్రో (ప్రచురించిన మ్యూజింగ్స్‌ వోరి చలం 'చే' కిరాసిన వుత్తరం £50 సం్మపదించిన పుస్తకాలు వీర్‌]

నేపథ్య ౦

యిదంతా పుస్తకం నేపథ్యం గురించి ....

అక్టోబరు 7 చలిలో అర్ధరాత్రి చీకటిలో వానలో మారుమూల పల్లెలో (కొండాజుకాల్వ, అరగొండ, చిత్తూరుజిల్లా) 1856 సంవత్సరం పుట్టానుట. అప్పటినుంచీ నా చిన్నతనం నవయవ్వనం అంతా కొంతథాగం చలం వాతావరణం లోనేగడిచింది చం చెప్పేకథలూ, తెల్లవారే వేర్చే వ్యాయామాలూ, ఆటలూ! అల్లరీ మధ్యాన్నా ల్లో చదువూ సాయంకాలాలు షికార్హూ పాటలూ సాహిత్య చర్చలూ కొత్త నంటకాలూ - ఆదో ప్రత్యేకమైన విశిష్ట జీవనవిధానం. ఆప్పుడు రమణాస్థాన్‌ లోని చలం కుటుంబాసికి చుక్కాని “పౌ” (సౌంన్‌).

సెహిత్యాన్ని అనుభవిస్తూ పలవరిస్తూ (శీవెంక టేశ్వుర విళ గవిద్యాలయంలో యెం,యే. (1976-78) ముగించీ; హపైషత్రికేయ “వా స్త్రవజాలం'లో చొారబడీ తంటాలు పడుతున్నప్పుడే (1978-79) వోరోజు చలం మరణవార్త (మేకీ 19079)విన్నాను. చేస్తున్న వుద్యోగానికి కొద్దిరోజుల్లోనే రాజీనామా యిచ్చి మళ్ళీ సరిశోధనాతపంలో పడ్డాను మార్చి 1988 ఫ్మిబవరి సిద్ధాంత వ్యాసం తయా

ఖీ

రీంచాను. తరవాత హోస్ట్‌ డాక్టొరల్‌ ఫెలో'షిస్పు'లో కొంత (పయా ణించీ, చిన్నచిన్న పరిశోధక పాజెక్టు పనుల్లో రాళ్ళమోసీ అన్న వాదప్పాట్టు పడీ యిప్పటికి యిక్కడ ఆం.(ప. సార్వత్రిక విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగుమేస్టారగా కొలువుకుడురుకున్నాను యినీ నాగురించి పు _స్రకపరంగా చెప్పాల్సిన కొన్ని మాటలు*

న్‌ జీవితంలో కెల్టా గొప్ప మి(తుడైన నాన్న (కె. సభా, రచయికా, ప్రి క్రేయడ్సూ నవంబరు ఓ, 1980లో “చలాన్ని అనుసరించాడు". 1987 మే ప్యు- ఆమ్మ (శ్రీ వల్లీదేవి మౌనంగా యీలోకంనుంచి నివ్కమించింది. యీ పుస్తకం వారికే అంకితం,

రాయటం అవే [కియ వైయ క్రికమూ, సామాజికమూ, పు సకం అ స్తిత్వ సారాంశం = రచయితా - సమాజమూ - పొఠకులూనూ. యీ పరిశోధన చేసు న్నప్పుడూ - యిప్పుడు అచ్చువేస్తున్నప్పుడూ పరోక్ష (పత్యష సలహాలూ సహాకారాలూ యెన్నో. వాటిలో కొన్ని ....

చలం సాహిత్యంపై పరిళోధనకి అవకాళ మిచ్చింది ఆచార్య జి.ఎన్‌, రెడ్డి గారి అభిమానమే. విద్యార్థిదళనుంచీ ఆధునిక సాహిత్యంపై అభిరుచిని పెంపొం చించే చర్చలతో (ప్రోత్సహిస్తూ వచ్చిన డా కేతు విశ సనాథరెడ్డిగారే మ్య్యూటిం గ్స్‌ను (పఠ్మేకంగా పరికోధనాంశంగా తీసుకోవడానికి ముఖ్య (_పేరక్షులు, సిద్ధాంత వ్యాసం వెనుకవున్నవి ఆయన నేతృత్వమే, పరిశోధనా పర్యవేక్షజూ జాధ్యళను నిర్వహీంచింది చా॥ పి. నరసింహాోరెడ్డిగారు.

వుతేజకరమైన చర్చలతో సలవిలతో (పోత్సహించినవారు చా వద్దెర చండీదాన్‌గారు. పరిశోధనా సమయంలో సలవీలతో సహకారాన్నందించినవారు డా టి, నాగేశ్వరరావు, థ్రీ పురాణం స్కుబహ్మణ్యశర్య్మ, డా కె వాణి, వి. షణ్ముగం, మధురాంతకం నరేంద, తుమ్మల రామ్యకీస్ట, వి. అంజనేయులు నాయడు, కిరణ్‌ కాంఠ్‌ మొదలై నవారు. పరిశోధనా వ్యాస శద్ధపతిని సమ భూర్చినవారు మిత్రులు ని. పార్యతిగార్లు?

లీ

ఆత్మీయుల్లై న చలం కుటుంబసభ్యులు ముఖ్యులు, పో, నర్తకి. రమస్టాన్‌ వాసులు కృష్ణ; చి్మితః రత్న, కాక, డాలీ, పకపక, చే, కనకమ్మ, ఐసవరాజు, (కిష్టా రావు, తంబీ మొదలైనవారు. (4-4-1982లో తిరువన్నామలై నుంచి ఫీల్ణీకి చలం కుటుంబం వచ్చేసారు). పరోక్ష పేరకులు శీంమతి ఆమరావతి, శీర కుమార స్వామి, శ్రీమతి నిర్మల.

పుస్తకానికి కొంత ఆర్థిక సహాయం చేసింది. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం.

పుసకాన్ని ఆమూలాగం చదివి సలహాలిచ్చిన (పసిద్ధ విమర్శకులు రాచమల్లు రామచం(దారెడ్డిగారు మ్యూజింగ్స్‌ ను వరిశోధనాంశంగా తీసుకోటానికి వారే పరోషత (సేరకలు పుస్తక (పచురణకి సంబంధించిన వృవవావాల్లో సహక రించింది డా॥ ఐ. రామ బహ్మం, డా॥ హయత్‌.

ముఇచిితరచన చేసినవారు ఆత్మీయులు చంద.

ఆందంగా అచ్చువేసింది మ్మితులు శి వాసిలి వసంత్‌ కుమార్‌; మాస్టర్‌ ఆర్ట్‌ [పింబర్స్‌ కార్మిక సోదరులు.

యీ పుస్తకం వెనుక యిందరి సహకారం వుంది. అందరికి కృతజ్ఞున్ని- 26-12-1987 "క.యెన్‌. రమణ హైదరాబాదు.

ఆదార్య కేతు విశ్వనాథరెడ్డి డై రెక్టర్‌, స్టూడెంట్‌ సర్వీసెస్‌, ఆంధప్రదేశ్‌ సార వ్ర(తిక విశ్వవిద్యాలయం. హైదరాబాద్‌, ఇదీ సెాంఎదలు.... మన విశ్వవిద్యాలయాల్లోని తెలుగు యువ పరికోధకులకు సర్వ సాధార ఇంగా పరిశోధక్ర గహనారణ్యాలలో సంచరించడమంటే భయం, అ ఆరణ్యాల్టి తామంతకు ముందు విద్యా జంతు (ప్రదర్శనళాలల్లో కూడా చూడని ఏ సామాజిక కాన్హ్ర సింహశార్టూలాది మృగాలుంటాయేమోనని పాపం వాళ్ళకు భయం. దుర్గ మారజణ్యాలంటే చచ్చేంత భయం. వాళ్ళకు కావలసింది నలిగిన బాట. తమ గమ్యం చేరుకునేందుకు అపి అడ్డదార్లై తే మరీ మంచిది. పరిశోధకాంళం ఎన్ను కోవడం మొదలుకొని, పరిళోధక వ్యాసరచనా పరిసమా_ప్రివరకు వాళ్ళ సౌక్ష ర్యాన్ని అపేవిస్తారు. సౌలభ్యాన్ని ఆకాంక్షిస్తారు. సౌకర్యం ఆకేమాట సూకరం తద్ధితరూపమానీ, సూకర లక్షణమే సౌకర్యమనీ తర్క సంగహకర్ర క్రి శే కంభంపాటి (ఎం.ఏలో మా ఉపాధ్యాయులు) సోమరి విద్యార్థులను ఎగళా? చేసి నప్పుడల్హా ఆశేవాప్ట. సౌలభ్యం ఆనేమాటకు ఆయన తద్ధితరూపాన్నీ ఆర్థలవణాన్నీ వివరించినట్టు గుర్తులేదు. కానీ సొంభ్యమనే మాటకు లాభంమాటతో సంబంధం ఉందేమోనని కీ,కే. కంభంపాటి ఐతికివుంగి ఇప్పటి కొందరు పిహెచ్‌.డి పంకో రకులను చూసి ఉంటే తప్పకుండా అనేవాళ్ళు. ఆధునిక సాహిత్యాన్నీ, ఆందు లోని ఏవిధ (స్మకియల్నీ (క్ర౭॥76౩), రూపార్నీ (0౧౫౨), పరిశీలించేటప్పుడు ఆడి ఏర్పడ్డానికి దారితీసిన సామాజికాంశాల్నీ, సొంస్కృృతికాంళార్నీ పట్టించు కోకుండా, సాహిత్య చర్మిత గమనంలో అనివార్యంగా తలఎత్తిన నూతన భావ పరిణామాల్ని అన్యభాషల సంసర్గాన్నీ వాటిలోని భొవాలనూ గట్టిగా ళడనుపంఢా: ఏ భాషలోని సాహిత్యానిక్సైనా ఈనాడు కొన్ని ఆంతర్జాతీయ

శ _ లగణాలున్నాయనే స్పృహలేకుండా పరిశోధన చేయడం ' సౌకర్యం "కోసంకాదా!

(పపంచ తాత్విక చర్మితలో మానవతావాదం వంటి మాటలు ఎప్పుడు పుట్టాయో తెలుగు సొపిత్యంలో వాటికొక నిర్దిష్టూపం, తాత్విక (పాతిపదికా ఉన్నాయో లేదో పట్టించుకోకుండా చేసే వరిశళోధన “సౌలభ్యం” కాదా!

ఇట్లా అంటున్నానంటే పరిశోధన దుర్గమార ణ్యూల్లోకి వెళ్లే సాహస పవృ త్తి ఉన్న యువ పరిశోధకులు తెలుగులో కలికానిక్కూడా లేరని కాదు. పరిశోధనాం శాన్ని ఎన్నుకోవడంలో ఒక నిఐద్ధతతో. ఒక పటిష్టమైన పరిళోధక వ్యాస నిర్మాజదృష్టతో, ఒక (ప్రాపంచిక దృక్పథాన్ని అనుసరించిన తర్క పద్ధతితో, సాహిత్య పరిశీలనకు అనివార్యంగా ఆవసరమైన శేందియ స్పందనతో కవితా విప్త్షవాలనూ, కల్చనా సాహిత్య రచయితల వ్యష్టితత్వాలనూ సాధ్యమైనంత సమ్మగంగా పరిశీలించడానికి సాహసించిన యువ పరిశోధకులు - &పదిమందై నా ఉన్నారు. ఇట్టాంటి వాళ్ళలా కనీశం చివరివాడుగానై నా రమణ నిలుస్తాడు.

ఎందుకు? ఎట్లా?

1980లో అనుకుంటాను. మిత్రులు వజీర్‌రహ్మాన్‌ మా వేంకటేశ్వరా విశ్వవిద్యాలయం కళాకాల [గంథాలయంలోని స్వీయ జీవిత చప్యతల్నీ దొరికిన మేరకు తెగచదువుచూంటే ఒకరోజు అషగానుు “చలం జీవిశచరి్యిత మీరు రాయకూడదా? “మీరు గాసే ఒక మంచి జీవికచర్మిత కూడా వస్తుంది" ఆని “చలం జీవితచరిత రాయటమా. విశ్వుంగారూ అదొక ౧౭” అన్నాడు వజీర్‌ రవ్వ్యాన్‌. ఆ (౯౭ ముట్టుకోకుండా కాలిపోయించె వజీర్‌ రవ్యోానేమో! చలం సాహిత్య విసప్పవాగ్నికి చాలా జ్వాలలు ఉన్నాయి. వాటిలో మ్యూజింగ్స్‌ ఒకటి+ ఆందుకేనేమో రారా అన్నది - “చలం తెలుగు వచనళాఖకు పూయించిన కొత్తపూలు “మ్యూజింగ్స్‌ ", “పేమలేఖలు', చలం మనకిచ్చిన అమూల్యమైన సాహిత్యశాఖలవి. చలం మ్మాతమే వాయగలిగినవి అవి. చలం అంతటివాడు తప్ప అనుకరించడానికి కూడా సాధ్యంకానివి. యితర భారతీయ ఖాషలు నాకు ఉఆలియవుకానీ వాటిలో యిలాంటివి వుండగలవని ఊహించడం కష్టం” (రాచమల్లు రామచం(దారెడ్డి. “సారస్వత వివేచన' విజయవాడ, విశాలాంధ పబ్లిషింగ్‌ వౌస్‌ (ఛ్రళమ ముుదణ, 19760, పుట లక,

ఖీ

రమణ మ్యూజింగ్స్‌ జ్వాలను ముట్టుకోవాలనుకున్నాడు దాన్ని యవ్వనలాలసత్వంగానో, పరిశోధన ఉతా హంగానో, లాభసాటి బేరంగానో పిరిగణించలేను. ఎందుకంటే రమణ ఒకరకంగా చలం వాతావరణంలో పెరిగాడు. రమణావాళ్శ నాన్న (పసిద్ధరచయిత కి.$ే. 3. సభా చలం ఈశర్వ భక్త్యాగ్నికి గురి అయినవాడు. వాళ్ళ నాన్నకు చలం పట్టగల మూఢభక్తినీ రమణ్యాశమంలోని చలం పరివేషాన్ని ,సౌరిన్‌ శ్వరఇందజాలాన్నీ రమణ (1950 (ప్రాంతాలనుందీ) నివీడాశ్చర్యంతో చూసి ఆలోచించి పశ్నలు వేసుకొన్నవాడు. ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు అధ్యయన కాఖ (ప్రజాతం్యత వాఠావరణంలో ఈ (పళ్నకు ఒక ఆలోచనా స్పర్శ ఆబ్బింది. ఒక సంవేదనాశీలత సమకూరింది ఆందువల్డనే కావచ్చు చలం తొలభిదళకూ (19021 60, మలిదళ రూ(198 6-79) మర్యగల సూశక్రాన్ని పట్టుకోవాలను కున్నాడు. ఆ్యపయత్నంలో భాగమే రమణ “చలం మ్యూజింగ్స్‌ విమర్శనాత్మక పరిశిలన' అనే పరిశోధకాంళాన్ని ఎన్ను కోవడం. ఎన్నుకొని రంగంలోకి దిగాక ఆసలు బాధలు వడ్డాడు = సాహిత్య కారుడుగా చలం మౌలిక తత్వాన్ని ఆంచనావేయడానికి, హిందూలనణం (2404 అగంలి. పరిశీలకులకు వేళ్ళ సందున జారిపోయినళ్తే చలంకూడా జారిపోవడం బహుకా రమణ గుర్తించడంవల్లనేకావచ్చు. చలంలోని పరస్పర విరుద్ధమైన భావధారలనూ, వాటి మధ్య అంతస్సూతమైన తొలిదళలోని (శ్రీయాఖీల కాల్పనిక వాదాన్నీ, మలభిదళలోని చలం దేవిత్మాల సుఖంవెంట పరుగునూ గమనించాడు విశ్రేషించడానికి (పయత్నించాడు. (గమణాస్తాన్‌ లోని చలానికి నాగమ్మచే సే ఇగ్లీలెంత ఇష్టమో బుజ్జిగాడు, బ్దాకీ, ఆచుట్టు పక్కల కొండలూ. ఎంత ఇష్టమో; అష్ట్ట్యగహకూటమీ, ఈశ్వరుని భజనా అంతేఇష్టం, వీటన్నిటి సూశక్రాలు ఆయన దేవాత్మసుఖవాదంలోని భాగాలే హిందూలక్షణాలే కాని చలానిది (గికు సుభవాద వారసత్వం కాదనేది గుర్తుంచుకోవాలి ) అయితే రమణ ఈ పరిశోధనలో చలంలోని .పొందూటీవ లఅకజాన్ని; చాలాచాలా దర్శనలక్షణులనూ తన లక్షణంలోకి లయింప చేసుకునే హిం దూజీవలక్షణాన్ని విపులంగా పరిశీలించి ఉంచే చలం వైరుధ్యాలు ఇంకాబాగా మనకు అర్థమయ్యేవేమో!

చలం తిన కల్పనా సాపాత్య సృజనశీలతకు తిలోదకాలిచ్చిన తరువాతనే మ్యూజింగ్స్‌ రచనకు దిగటమూ, మతపరమైన అనువాదాలకు వెళ్ళటమూ ఆత్మంత సరళమైన మార్మిక కవిత్వ సృష్టికీ పూనుకోవడమూ జరిగింది, వీటిలో మ్యూజింగ్స్‌కానీ, సుధాయళోదాగీఠాల కవిత్వంగాని నిర్దిష్టమైన రూపం (277) ఉన్నవికొవు తొలిదళలో ఇంటే చలం రమణ్మాళమం చేరుకోకమునుపు రాసిన

గ్‌

రచనల్లో కళానియమాలను నిర్హక్ష్యం చేసినా ఆయన యితివృత్తాల్లో ఉద్వేగం: సంఘవా_స్తవంపట్ల తవనా కన్పిస్తాయి ఇది కార్యశీల కాల్పనికవాది దృష్టి కావచ్చు. ఈ దృష్టి చలాన్ని ఒక గొప్ప సాహిత్యకారునిగా రూపొందించింది. ఆయితే రమణ్మాశమ చలం రచనల్లో కళానియమాల తిరస్కరణా, మ్యూజింగ్స్‌ వంటి ఆంతరంగ మధనచితణకు అముకూలమైన [కమంలేని రూపం (/7424/2/ ౮07౧2) ఆవిష్య్మరణా కలిసి కన్పిస్తాయి. దీనిమూలంగా ఇతివృత్తమూ, సంఘ జీవితంస్థానంలో స్వీయ పరమార్థం చోటు చేసుకొంది. కోర్యుశీల కాల్బనికవాద స్థానంలో తిరోగమన కాల్పనికవాద అలతృణాలు - చాదాపు పువరుద్ధరణవాద స్థాయికి వెశ్ళేంతటి తికమకలకషణాలు - చోటు చేసుకున్నాయి, చలం ఈ జీవిత (పస్థానాన్ని, సాహిత్య (పస్థానాన్ని అంచనా వేయడానికి చలం సొంత జీవికానికీ అనాటి సంఘజీవితానికి ఉన్న పరస్పర సంబంధాన్నీ చలం మీద పడిన వివిధ సాంస్కృతిక సాహిత్య (పభావాలనూ లోతుగా పరిశీలించక తనదు ఆవిధంగా పరిశిలించేప్పుడు రచయిత రచనా దశలనూ, మొత్తం సాహిత్యోద్యమ దశలనూ, (ప్రజా సముదాయాలమీద వాటి పట్టునూ, వాటిమీద (_వథావం చూపిన సాహిత్య? సాహిత్యేతర భావాలగూ ఆ థావాలు వచ్చిన మూలాలనూ గమశించగలిగాలి.

రమణ గమనించడానికి (పయత్నించాడు. కాబట్టే చలం జీవితానికీ సృజ నాత్మక వ్యక్తిత్వానికి మధ్య ఉండే పరస్పర సంబంధాన్ని సమాలోచించాడు. “మ్యూజింగ్స్‌ 'లోని ఇతివృత్త లక్షణాన్ని విశ్తేషించడానికి (పమయత్నించాడు చలం సృజనాత్మక వ్య క్తిత్వంలోని వై రుధ్యాలను నిర్మొహమాటంగా నిరూపించడానికి (పయత్నించాడు. “చలం సృజనాత్మక వ్య క్తిత్వం సాహిత్య (పపంచంలో ఒక కొరుకుడు పడని ఆంళఎగా తయారైంది, అశిగుర్రించాడు. గుర్తించినప్పటికీ చలం మొ త్తం సాహిత్యవ్య క్తిత్వాన్ని అంచనావేస్తూ, అతనిజీవితం, (పతిభా విశిష్ట మైనవనీ, సాహిత్యం [ప్రయోజనకర మైందన్నీ ఒక నూతన వ్యాన ఉప (ప్యకియ అమన థావికకు ఆవిష్కర్త ఆసీ సిద్ధాంతీకరించాడు.

ఈ పరిశీలనతో మ్యూజింగ్స్‌ రూప పవామర్శ కీలకమైంవి. మ్యూజింగ్స్‌ లోని (ప? ఖండికలోను" చైతన్య [(సవంతి ధోరణి ఛాయలు ఉన్నా యనటంలోనూ మ్యూజింగ్స్‌ను ఒక (కమరూపంలేని ఉప్మప్మకియగా గుర్తించటంలోనూ పరిశోధ కుడి సంయమనం కన్నిస్తుంవి. ఆ సంయమనమే లేకపోయినట్లైతే మ్యూజింగ్స్‌

శ్‌

చైతన్య (స్రవంతి రచనగా నిరూపించడానికి తంటాలుపడి ఉండేవాడు. ఆంటే లక్షణాల వెలుగులో లష్యాన్నిచూడక ,లవ్యం వెలుగులో లషణాలు పరిశీలించడం అన్నమాట. లక్ష్యం వెలుగులో లక్షణాలను పరిశీలించడానికి పూనుకున్నాడుకాబట్టి మ్యూజింగ్స్‌లోని వస్వైక్యతారాహిత్యాన్ని పసిగట్టి, చలంఆలోచల్లోని థావుకు డైన సాధకుని మథననూ విశ్లేషించగలిగాడు. తనకున్న సాహిత్య పరిజ్ఞానాన్ని, సామాజిక శాస్త్రాల పరిశయాన్నీ ఈ విశ్రేషణలకు వినియోగించుకున్నాడు. చలింలోని శనార్కిస్టు లగణాలను పరిశీలించే సందర ఖఫంచూడండి. సంస్కృత సంప్రదాయంలోనే సర్వంచూసే సాహిత్య విమర్శకులకు కనువిస్పుకాగలదు.

ఈ విమర్శనాత్మక పరికీలనపట్ల ఒక గ్రటే ఆరోపణ ఒక (పతిభావంతు డైన సాహిత్యకారుడుగా, ఆలోచనాశీలిగా చలాన్ని (ప్రధానంగా గు _ర్తించి,; అఇయనకంటూ ఒక (సర్యేక తాత్విక మూలంలేదని, ఆయనకంటూ ఒక నత్యేక దర్శనం లేదని రమణ నిర్వ్యంద్వంగా విపులంగా “నిరూపించి” ఉంచే బాగుండేది. అంతర్జాతీయ కాల్బనికోద్యమానికి మూలపురుషుడై న రూసోవంటి మేధావి చలం రాడు. కాకపోవడంవల్లనే కల్పనా సాహిత్యకారుడు కాగలిగాడు. కల్పనాసాహిత క్‌ సృజన అగిన జీవిత దళలోనే ఒక హేత్యుక్రమాన్ని పాటించే వ్యాసకారుడై నా కొకుండా హేత్యతీఈ విషయాలనుఆవివ్కరించ్యేక మరూపంలేని మ్యూజింగ్స్‌క ర కాగలిగాడు. ఆవి చలం హేతుదృన్టికి సమాధి భౌతికంగా సాధించడం సాధ్యంకాని 'సొధనికు శబ్ద సంశేతం

రమణ సావాసించి “మ్యూజింగ్స్‌ పరిశీలన * చేపట్టడంవల్లి చలంఅఆగ్ని విహుముఖ జ్వాలలు శెలిసివస్తున్నాయి. ఏ జ్వాలలు ఏ పరమార్ధానికి అని తెలిసినప్పుడు మనబుద్ధులు బాగుపసడకాయి. ఈ (గంథం కొంతైనా బుద్ధిసడ్ధి చేస్తుందని నా విశ్వానం, బిల 1287 కేతు విశ్వనాథశెడ్డి హైదరాబాదు.

(పారంభం

ఆధునిక సామాజిక జీవితంలో సంకీర్టత వుంది. సంక్తిష్టత వంది వైరుధ్యాలున్నాయి. ఆ జీవితాన్ని చ్మితించే ఆధునిక ఆలుగు సాహిత్యంలో కూడా సంకీర్ణత, సంక్టిష్టత;, వైరుధ్యాలు వున్నాయి. వాక చార్మితక సంధి దళలో జీవించి రచనలు చేసిన చలానికి (1894 = 1979) ఆధునిక వచన రచయితల్లో విశిష్ట స్థానం వుంది. యీ స్టానం చలం జీవితం, సాహిత్యం నెరవేర్చిన చారి.తక _పయోజనం నుంచి వొచ్చింది.

చలం జీవితమూ, సాహిత్యమూ వివాదాస్పదమైనవిగా విడదీయ రానివిగా గుర్తించబడిన విషయాలు. యీ విషయాలను గురించి ఆంతోయింతో రాయని తెలుగు విమర్శకులు లేరు. చలం పె వొచ్చిన విమర్శల్లోని రాగ ద్వేషాలను ఆటుంచితే ఆయనను అర్థం చేసుకోవాలనే తపనే చాలా పరిశీలనల్లో కనిపిస్తాయి- విద్వైక రంగానికి చెందిన వారే కాకుండా తతిమ్మా విమర్శకులు రారా, నిమ్మ గడ్డ _ వెంకటేళ్వురరావు, రంగనాయకమ్మ లాంటి వారు చలం రచనలని పరామర్శించారు.

చలం రచనల్లో మ్యూజింగ్స్‌ మాతం పరిశోధనకి తీసుకోవటానికి 1పథోన కారణాలు కొన్ని వున్నాయి. ఆవి : మెదటిది - చలం జీవితంతోనూ, రచన ల్లోను కనిపించే కాల్పనిక నృక్పథం విళ్వరూపంలో సాఇాత్కరించేదిమ్యూజింగ్స్‌

ణో

లోనే. స్త్రీ (ప్రధాన శేర్యదంగా స్త్రీ పురుష సంబంధాలే (ప్రధాన నేపథ్యంగా సాగీన రచనలకీ, మ్యూజింగ్స్‌ రచసకి చాలా తేడా వుంది _ యీ లేడా వస్తువుకి సం బంధించింది. యిక్కడ వస్తువు సమస్త [పపంచం ఆ (ప్రపంచాన్ని వీషించే (ప్రత్యేకమైన చలం (ప్రాపంచిక) దృక్పథం. చలం (క్రియాశీల కాల్పనిక వాది. కాల్పనికవాదుల్లో కనిపించే రుణాంళాలూ ధనాంకాలూ చలంలో వున్నాయి. యివే చలం సాహిత్యానికి చార్మితిక (ప్రయోజనాన్ని కలిగించటంలో నిర్ణాయక ప్మాతను వహించాయి. చలానికి కాక్ర నిశ్చితమైనః నిస్సంశయమైన కాత్విక దృక్పథం క్లేద్లు, వొక (ప్రత్యేక దృష్టిలో, తత్వంలో నిమగ్నతా లేదు, వేటిపట్లా నిబద్ధతా లేదు. “అతనిపే అంతా ఆగ్నిసద్మశమైన సంఘర్షణ, పతుకులాట, పరుగు, తపన, యిక రెండవ కారణం మ్యూజింగ్స్‌ * రూపం, మ్యూజింగ్స్‌లో (కియా శీల కాల్పనిక వాది నిజజీవితంలోని ఆనుభవాలు, అనుభూతులు ఆలోచనలు వున్నాయి. వాట్‌ వ్యక్రీకరణకు అనుగుణంగా రూపొందిన వొక (ప్రత్యేక శిల్ప రూసం మ్యూజింగ్స్‌లో కనిపిస్తుంది. యీ రూపం వ్యాస (ప్మ్యకియలోకి చెందింది,

చలం అపూర్వ విన్యాస మ్యుదతో [ప్రత్యేకతను సంతరించుకొంది. చలం సంక్లిష్ట సాహిత్యవ్య క్రిత్వాన్ని ఆర్థం చేసుకోవటానికి మ్యూజింగ్స్‌ వొక ముఖ్య సాధనం యీ వుద్దేళ్యంతోనే యీ పరిశోధన సాగింది. యీ పుస్తకంలో పథధానంగా నిరూపించిన అంళొలు యివి 2 మొదటిది - మ్యూజింగ్స్‌ ఆనే వౌక 'వ్యాన వుష్మప్మక్రియ ఆవిమృ్మర్త చలం, రెండవది చలం జీవితానికీ, సాహిత్యానికీ సమకాలిక సామాజిక స్థితి గులకూ పరస్పర సంబంధం నుంచి మ్యూజింగ్స్‌ ఆవిర్భవించింది. మూడవది చలం కొాల్చనిక అనుభవ సారం మ్యూజింగ్స్‌. యీ అంకాల నిరూపణకు ఐదు అధ్యాయాల్లో [ప్రయత్నం జరిగింది. మొదటి అధ్యాయంలో (చలం జీవితమూ [సృజనాత్మక న్యక్తిత్వమూ) చలానికి ముందు చార్మితక నేపధ్య పరిశీలన వుంది. చలం అవతరించిన సొమాటిక దళ లనణాల సమాలోచన వుంది. చలం వ్యక్తి వికాస్య్రక్రమం-చలం జీవితం, అతనిపై (ప్రభావం చూపిన కౌటుంబిక, సామాజిక అంకాల పరిశీలన, అతని సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వం రూపొందినవిధానం - గురించిన పరిశీలన వుంది. రెండవ ఆధ్యాయం (మ్యూజింగ్స్‌ ఆవిర్భావం'లో మ్యూజింగ్స్‌ లాంటి వింక్షణ

తో

రూపం తెలుగులో ఆవిర్భవించటానికి వెనుక వున్న వైయక్తిక, సామాజిక ఆలకాలు; రచయిత సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వ [కేరణల గూర్చిన పరామర్శ వుందిం మూడవ అధ్యాయం (మ్యూజింగ్స్‌ వస్తువులో వమ్వైక్యత మృగ్యమైన మ్యూజింగ్స్‌ ఇండికల్లోని వివిధ విషయాల విభజన వుంది. ఆందులో కనిపించే చలం [పాపంచిక దృక్పథం, వొక నిశ్చిత, నిస్పంశయ కాత్వికదృష్టి -ల్బుప్తమైను స్టితి గురించివిశ్తేషణ వుంది. నాల్గవ అధ్యాయం (మ్యూజింగ్స్‌ తెలుగులో వాకవిల క్షణ (ప్మకియ,లో వ్యాస విభాగాల, వ్యాస వుష్మ్కప్యక్రియల పరిశీలన వుంది. కొన్ని భావిక లక్షణాలూ; కొంత చైతన్య (స్రవంతి ధోరణి కలిసిన ఆషామాషి వ్యాసంగా చలం [పత్యేక ముద వున్న విలక్షణ వ్యాస సంబఐంధివుప్మవ(కియగా మ్యూజింగ్స్‌ లక్షణ స్వరూప చర్చ వుంది. ఐదవ అధ్యాయంలో (కాల్చ్బనిక గగనంలో ధృవతార్శులో చలంళటో మౌలికంగా కనిపించే కాల్చనిక తా_త్తికతను గుర్తించే ఆ (పయత్నం; ఆందులో ప్రధాన రుణింకాలు, ధనాంళాలు కలిసిన ఆతని కాల్చనిక సృజనాత్మక వ్య క్రిత్వంలోకి సంకీర్ణతను గురించిన చర్చ వుంది మూడవ ఆధ్యాయంలో వస్తు పరామర్శలోని చలం కాల్చనిక (ప్రాపంచిక దృక్పధం యీపరిశీలనకు (ప్రాతిపదిక. దీనిలోవాక చార్మితక దశలో ఆభ్యుదయ కరమైన పాతను నిర్వహించిన (కియాశీలి కాల్పనిక వాదిగా చలాన్ని నిరూప్‌ిం చటం వుంది. యీ సిద్ధాంత వ్యాస పరిశీలనకు తోడ్చాటుగా కొన్ని అనుబంధాలు వున్నాయి అవి వ మూజిం ఫెలో కొందరు వ్యక్తులు సౌరిన్‌తో, యింటర్వ్యూూ, సౌరస్‌కు చంం రాసిన వుత్తరం, మ్యూజింగ్స్‌ పుస్తకరూప, ష్మతిక (ప్రచురణ వివరాలు, వీణలో (పచులించబడిన మ్యూజింగ్స్‌ మొదటి ప్మతికా మ్యుదణ, = చలం తన కుమా ర్రోచే'కు రాసిన వుత్తరం.

పిహెచ్‌.డి. కోసం సిన సిద్ధాంత వ్యాసాన్ని నాలుగేళ్ల తరువాత అచ్చు వేస్తున్నప్పుడు మళ్ళీ చదివితే తోచిన విషయాలు యివి: చలం దృష్టిః దృక్పథం లేదా తత్వం పరి+లన మరింతలోతుగా చేయాల్సిన అవసరం వుంది. చేయటానికి ఆవకాశం వుంది. మ్యూజింగ్స్‌లో కనిపించే చలళి (ప్రాపంచిక దృష్టి (ప్రాతిపదికగా చలం రచనలన్నీ ఆధ్యయనం చేస్తే మరిన్ని కొత ఆంకళాలు ఐబయట5న)డతాయి. యా ఆంళాలు ముఖ్యంగా చలం రచనల చార్యితక (పయో౭నానికి సంబంధించినవి.

యో

మ్యూజింగ్స్‌ని 44/407/2/స6గా 44/0642402/6గా తీసుకోకూడదు అనే సొగిన్‌, పురాణంసుుబహ్మణ్య శర్మగార్హ ఆభ్మిపాయంతో నేను యేకీభవించలేక పోతున్నాను అవి /044 2202508 = నగారా 0024840౮ గా తీసుకున్నా వాటిలో నలాగళతడూ వుంది. యెందుకంటే చలం మొదటినింబీను న్‌లంటా గ46౯. చివరికి వాక చిన్నవు_త్తరం రాసినా చెబుతున్న విషయంపట్ల అది ఆవకాయ అయినా, అంధుల స్వాతిశయమైనా, త్రీ స్వాతంత్య సమన్య అయినా నిమగ్నత కనిపిస్తుంది మ్యూజింగ్స్‌ ౨677043 రచనలని చలమే చెప్పుకున్నాడు. కొబట్టే మ్యూజింగ్స్‌ ఉపాతిపదికగా చలం సంక్షిష్ట వ్యక్తిత్వాన్ని, (ప్రాపంచిక దృక్పథాన్నీ, సృజన తత్వాన్నీ పరిశీలించే [పయత్నంలో యెంతో జొచిత్యం వుందని నేను భావిస్తున్నాను,

(గ్రీకు సుఖవాదానికీ చలం అనండాన్వేషణకీ లేడావుంది. యీ తేడాని యింకా స్పష్టం చేయాలంటే హిందూ కాత్విక మూలాల వెలుగులో, యూంగ్‌ మనస్తత్వ సిద్ధాంతాల నేపథ్యంలో చలం సుఖ, లేదా అనందాన్వేషణా (సంకీర్ణ) దళలను విశ్లేషణాత్మకంగా పరిశీలించాల్సిన ఆవసరం వుందనుకుంటున్నాను .

యీ రచనలో శేసిన (యత్నం వొక [ప్రారంభం మ్మాతమే

క్షే

కళాకారుడికి ముందున్న సమాజ చరితా, ఆతను జీవించిన నాటి సమాజం లక్షణాలూ కళాకారుడి జీవితమూ, అతని చదువూ? అనుభవాలూ ఆతని [ప్రాపంచిక దృక్పళాన్ని రూపొందిస్తాయి. ఆతని సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వాన్ని నిర్ణయిస్తాయి. చివరకు అతను యన్నుకొనే కళారూపాన్నికూడా (వభావితం చేస్తాయి. చలం సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వాన్ని రూపొందించిన వివిధ వైయక్రిక, కౌటుంబిక, సామాజికాంకాల పరిశీలనమే యీ ఆధ్యాయం లక్ష్యం. చలానికి ముందు

థారత దేశంలో. ఆంగ్రేయల పరిపాలన * భారతదేశ (పజల జీవన విధానంతో యెన్నో మార్పులు తెచ్చింది. పాళ్ళాత్య దేశాల్లో. వచ్చిన పార్నిశామిక విష్టవ (ప్రభావం (బిటీష్‌ వలసాధిపత్యంలోని భారతదేశంపై యెక్కు- వగా (ప్రసరించింది. ఐరోపియా నాగరికత, ఐరోపీయ సంస్కృతుల వ్యాఫియీ [(వభావంలో భాగమే. ఐరోపీయ నాగరికత భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్టలో గణనీయమైన నూతన పరిణామాలను కలిగించింది. ఐరోపీయ సంస్కృతి

లీ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ భారతీయ సాంస్కృతిక జీవితంలో పునరుజ్జీవనానికి దోహదం చేసింది. (బిటీష్‌ పాలిత | షాంకాల్లో భారతీయ సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనోద్యమాలు పందొమ్మిదవ శతాన్టీ ఆంతటా సాగాయి.

“ఆధునిక భారతదేశపు విత'గా క్యాతి పొందిన రాజారామమోహనరాయ్‌ (1770-1808) భారత దేళంలో సంస్కరణోద్యమానికి మూల పురుషుడు, సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనోద్యమకారుడు. రాజారామమోహనరాయ్‌ విద్య, రాజ కీయ, మత సాంస్కృతిక రంగాల్లో సంస్కరణకు (ప్రయత్నాలు చేళాడు 1829లో సతీసహగమన నిషేధచట్టం అమలులోకి తీసుకు రాగలిగాడు. సంస్క రణొద్యమ వ్యాప్రికి రచనలు చేయడంలో, పత్రికలు స్థాపించడంలో,; ఆంధ దేశంలో వీరేశలింగం పంతులు వంటి సంస్కరణ తత్పరులకు మార్గ దర్శకు డయ్యాడు. భారతదేళ (ప్రాచీన నాగరికత, నూత్న యూరవ్‌ నాగరికత లమధ్య సమన్వయ మార్గానికి నిర్మాత ఆయ్యాడు.! రాజారామమోహన్‌రాయ కలి గించిన సంస్కరణ చైతన్య 1పభావం వివిధ భారతీయ సాహిత్యాలపై పడింది.

ఆర్యధవేశంలో సంస్కరణోద్యమం అనగానే వీరేశలింగం పంతులు రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయడు, దేశరాజు పెదబాపయ్య మొదల్సై నవారు గుర్తు కొస్తారు. వీరేశలింగం పంతులు క్రియాశీల చైతన్యం కలిగిన మానవతావాది+ వీకేశలింగం పంతులు రాజమహేంద్రవరం కేం్యదంగా తెలుగు [ప్రజలలో కొత్త ఆలోచనలని రేకెత్తించి కొత్త సంస్కార బై తన్యాన్ని కలిగించాడు. సాంఘిక దురాబారాల నిర్మూలనకోసం (ప్రబోధాత్మక రచనలు చేశాడు. సాహిత్యం అ తకననత పతన కకక. నత పే. 6 002064 (80 7202 గ42 1023 20/01/0307 | 2గ008

07202 బడుట || గిం 2004 ఉండ రం00068 204

త! 274 గ 6 ర60700 గలా 25 220242 ంగాగగా

22007 474 746 ౧0౮ క4700604 0౧/20/7027 822. ౧0||

2౯౧ ౪44 కసిగ ౧/౯”

లం 9౧008 “కెలా? ౧౧/46)

(204607, ౭౭/2౮ ఉ7లిలా/క్రిం 1040)

లి గం 107,

విమర్శనాత్మక పరిశీలనం ల్‌ సంఘ సంస్కరణానికి ఐలమైన ఆయుధంగా, (పధాన (ప్రచార సాధనంగా శ క్రివంతంగా పని చేస్తుందని గుర్తించిన వారిలో వీరేశలింగం పంతులు ఆద్యుడు.

సాహిత్యభాషగా తెలుగు వచనం ఆధునికమైంది. గిడుగు రామమ్మూ.ర్తి పంతులు మొదలయిన వారి కృషివల్టా, ష్మతికల వ్యాప్తివల్హా ఈ ఆధునికత సాధ్య మైంచి. ఆధునిక భాషకు సాహిత్యంలో సర్వ విధాలా స్థానం కల్పించిన మహారచయిత గురజాడ అప్పారావు పంతులు. భాషలోనే కాదు! వస్తువులోనూ గురజాడ వాస్తవికతకు పునాదులు వేళాడు.

తెలుగు సాహిత్యంలో, (పధానంగా వొక విచితస్థితి కనిపేస్తుంది. గురజాడ సాహిత్యంలో (ప్రారంభించిన వా_స్తవికతా ధోరణి వారి తరువాత కొనసాగలేక పోయింది,

పాళ్చాత్య సాహిత్యంలో కాల్చనికవాదం (8042441207) తరువాత వాస్తవికతా ధోరణి (ప్రవేశించిండి. కానీ తెలుగు సాహిత్యంలో వాస్తవికళొ ధోరణి తరువాతే కాల్పనిక ధోరణి తలయెత్తింది. ఈ ధోరణి (పథానంగా థావకవిత్వంలో వ్యక్తమైంది. తదితర సాహిత్య (ప్ర[కియల మీదా (వభావాన్ని. చూపింది.

తెలుగు సాహిత్యంలో పునరుద్ధరణ సాహిత్యం వోపక్క- తయారవుతూన్న ప్పుడే మరోసక్క కొల్పనికవాదం[ పథావంతోసాహిత్యం సృష్టింపబడుతూ వచ్చింది, కాల్పనిక సాహిత్యం సకల సంప్రదాయిక విలువల్ని ధ్వంసంచేసి వ్యక్తి స్వేచ్చకి పట్టంకట్టి స్వేచ్చా (పణయ సిద్ధాంతాన్ని సమర్థించింది. నూతన వ్యవస్థను గూర్చి కలలుకంది. విష్ణవాత్మకమైన భావాల వుప్పినలా నాహత్యదలో చొచ్చుకువచ్చింది.

చలం అవతరణ

రూ విరుద్ధ ధోరణుల మధ్య కాల్పనిక అతివాదిగా చలం తన నిజొ యికీతో, నిష్కాపట్యంతో, స్త్రీ విముక్తికోసం నిజమైన సృదయావేదనతో యెక్కడా నిలవని, దేనినీ నమ్మని బలమైన అన్వేషణతో, ఆ ర్రితో, (ప్రచండ

శీ చలం “మ్యూజింగ్‌్‌' ఇంిపాత సదృళ శైలితో సాహిత్య ప్రపంచంలో అవతరించాడు. “తన వుజ్యల రచనల కన్నా మహోజ్వలుడైన చలం” తన తిరుగుబాటు కాంతులతో సమకాలీన తెలుగు యుగాన్ని దేదీప్యమానంగా వెలిగించాడు. _ తెలుగు (పజల ఆలోచనల్లో, సంస్కారంలో, జ్ఞాపకాల్లో వొక విడదీయరాని భాగంగా తయారయ్యాడు. సాహిత్యాన్ని, జీవితమంత సజీవంగా రక్తమాంసాలతో, జవ సత్వాలతో పరిప్పష్టంగా తయారు చేశాడు (ప్రకృతి అగాధ సౌందర్య రహస్యాలకూ; యింయదియసుఇ పారమ్యాలకూ; మానసాతీ3 మైన ఆనందానుభూతి లోకాలకూ: కష్ట తెరిచే రచనలతో, చలం తెలుగు [పజల హృదయాలలో వొక కొత్త వుత్తేజాన్నీ, చైతన్యాన్ని (ప్రవేశపెట్టాడు. “చలం గుర్తించకపోవచ్చుకానీ, తెలుగు సాహిత్యం మీద, చలం (పభావం అపారంగా వుంది. చలమే లేకపోతే విశ్వనాథ సత్య నారాయణగారి కుట్ట ప్యూడల్‌ చాళుర్వర్హ్య భావాల దుర్గంధంతో తెలుస సాహిత్యం యింకా కంపుకొడుతూ వుండేది. చలమే లేశపోతే. జీవిత వాస్రవాన్గికీ దూరవుయిన గాంధీయిజం లాంటి యేకువహనామానవకొవాదమో తెలుగు సాహిత్యంలో రాజ్యం చేస్తుండేది.”£ అంటూ చలం పాహిత్యం నిర్వ ర్రించిన చార్మితక పై శలోని అభ్యుదయాం కాన్ని రోచమళ్లు రామచంద్రారెడ్డి వంటి విమర్శకులు, సరిగ్గా గుర్తించి చాటారు. సాహిత్య సంప్రదాయపు సంకుచిళ పరిధుల్ని చెరపివేస్తూ? తెలుగు సాహి త్యంలో చలం కొత్త పోకడలు పోయాడు, సాహిత్య (ప్యకియలకు కొత్తనడకలు -నేర్చాడు. కొత్త సొబగులు కూర్చాడు, వచన సైహిత్యశాఖకు “మ్యూజింగ్స్‌ "? నన. £. వణీర్‌ రహ్మాన్‌, “ోఎచటికి పోతావీర్శాతి”, (విశాఖపట్నం, జవహర్‌ (పచురణ, (ప్రథమ ముద్రణ, 1068); పు, 108, శి. రాచమల్లు రామచంద్రారెడ్డి “సారస్వత. వివేచన, (విజయవాడ, ఏికాలాంథధ్ర పర్టిషింగ్‌ పొన్‌, (పథను ముద్రణ, 196), పు, 50.

విమర్శనాత్మక పరిశీలనం ర్‌ “_పేమలేఖలు” వంటి కొత్త పూవులను పూయించాడు తన మార్గంలో తనకు దీచెవరూ లేర నిపించుకున్నాడు . శ్రీ పురుష సంబంధాఐను గురించి మాట్లాడ్డమే తప్పుగా భావించే రోజుల్లో ఆయన వాటిని తీ్మీవంగా పట్టించుకొంటూ, నసనమాజంలటో తిఘటనను యెదుర్కుంటూ తరువాతి రచయితలకి తానే మార్గం సుగచుం చేళాడు. సమకాలీన రచయితలకన్నా భిన్నంగా? ఆలోచనలో, సృజనాత్మక రచనలో. జీవనవిధానంలో (వత్వ్యేకత కలిగిన చలం ఆనాటి ఫ్యూడల్‌ భావాలను ఆధిగమించిన చై తన్మంతో సమాజంలోని వాస్తవ పరిస్థితులపట్టా, ముఖ్యంగా శీ నికృష్ట పరిస్థితులపట్లా మొదట భౌతిక దృక్పథంతో రచనలు చేళాడు" ఆనాటి సాహిత్యరంగంలో సమాజాన్ని తమ సృజనామూ ర్తిమక్వాలతో (పభావితం చేయగలిగిన ఆలోచనాశీలురలో చలం అ(గగామిగా నిలుస్తాడు. చలం జీవితం - వ్య కివికాసం అాశి 1894 మే 18 న కొమ్మూరి సాంబశివరావు, వెంకటసుబృమ్మ"అనే దంప తులకు చలం మదరాసులో జన్మించాడు. చలం కాత గుడిపాటి వెంక్టటామయ్యీ చకాన్నిద త్తతతీనుకున్నాడు, అప్పబికుంచీ చంంయింటి పేరు గుడిపాటి అయ్యింది 4. గుడిపాటి వెంక్య్టటామయ్య సర్వే డిపార్దుమెంటు, సెటిల్‌ మెంటు డిపొర్దుమెంటుల్లో పనిచేసి, సెటెల్‌ మెంటు ఆఫీనరుగా రికైర్మ్‌ అయ్యారు. దివాన్‌ ఐహదూర్‌కూడా అయ్యారు. సంపన్నులు. పూర్వాచార పరాయణులు. కృష్టైజిల్దాలోని తోట్టవల్లూరు జమీకి శెసివరొగాకూడా వున్నారు. పురాణ కాలకేపాలు, (బాహ్మణ సంతర్పణలతో కాలక్షేపం చేస్తూ వుండేవారు. రెసివర్‌ పదవి అనంతరం రిధైర్స్‌ ఆయ్యాక తెనాలిలోనే మకాం పెట్టారు. (స వివరాలకు) _ గ్మారెపాటి వెంకటసుబ్బయ్య, “చల్బ నీ సల్ల్లు - సాహిత్యం” (విజయవాడ , దేశి 1వచురణ:. శ్రపతమగూ య్యుదణ? 1958), పు. 18,

4 చలం “మ్యూజింగ్స్‌ “మొదలంటూ లేని ఈ సృష్టిక్తైస [ప్రథమ చరినం హూన్యంలో స్పందించి నప్పుడు పంచభూతాలతోపాటు ఆవ్యక్తంగా నేనూ జన్మించాను. ఈ లక్షన్నర కోటి (పాణులతో కలసీ, కాంతికి, శబ్దానికి స్పర్శకి, కమంగా స్పందించి, స్పందించి వ్యక్తిత్వాన్ని (పతిష్టించుకున్నాను"5్‌ ఆని చలం తన ఆత్మకథ (ప్రారంభంలో తన పుట్టుకనుగూర్చి తాత్వికంగా చెబుతాడు. చలం పుట్టుకనుంవీ పార్యుపు తలనొప్పి (14స61%0 వ్యాధితో బాధ పడుళూ వుండేవాడు. అందుజేత బాల్యంనుందీ యెక్కువగా ఆటల్లో పాల్గొనేవాడు కాడు. చేలానీకి నలుగురు తమ్ముక్న, నలుగురు. చెల్లెప్ట తాతగార్మిపభావంవల్ట చలం చిన్నప్పటినుంచీ దై వభక్తితో నైస్టికుడుగా వుండేవాడు. సంధ్యావందనం నిత్యం స్మకమంగా చేస్తూ, కులాబారాలు పొటిస్తూ, పూజాపునస్కారాలతోపాటు పురాణశవణంకూడా చేస్తూ వుండేవాడు ఐడికి నాగావేసి, పురాణ కాలషేపం చేసేవాడు. పొరాణిక్షులతో చర సలు జరిపేవాడు. జాల్భుంనుందీ చలం తర్మడి షు తెడగడు. ఆ పసిమనస్సులోనే శల్మడిపట్ట ద్వేషం 'పసీేగకుపోయింది చలం తల్లిడల్యక్షులు చలాన్ని యేనాడూ ముద్దుచేసేవారుకాదు. “వా మొదట్‌ క్షాపకం అయిదేళ్ళప్పుడు మా నాన్న నన్నుకొట్టడం. రెండో జ్ఞావకం ఆయన నన్ను కొట్టడం. మూడో జ్ఞాపకం మళ్ళీ కొట్టథం. ఇంతకన్నాకొడితే ఈ అర్భక్నడు చచ్చిపోతాడేమోననే భయంతో ఆపేవాడు. ఆయన దేవుణ్ణి ఏదన్నా వరమడిగిజే నిరం శరం వీజీ కొస్టే వరమియ్యమని అడుగుకాడు, ఆ మధ్య ఓ సంవత్సరం అయనే చదువు చెపుకానని బడి మాన్చించాడు. 5... చలం, “చలం” (తిరువన్నామలై , (శ్రీ రమణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌, మొదటి మృుదణ, 183) పు. 6, 6. గం2106 2 శీ ౧6౧/౧౪౩ ర30764ఆ గ౭గం6ే 001611/ ర 88౪6606 ఈంళగాంసి! 88620069 బంట! 0౧ 0/8 ౪1606 0౧ ౪10 ౧8౮9664. గ౧0806 8. 001160 అట గ౭ంటంగాం0ం క661190, “ఉి 60[10/6%9080/6 0164004౧%/ 0 08౪76[01001041 2౧6 ౫860020200) +ణ9 6౧0౧010 ఓ000- 2౧9 61990 ఈ 00, 1959) ని, 322.)

విమర్శనాత్మక పరిశీలనం ౯

పాఠాలు చెప్పటమంటే-్రశ్నలడిగి కొట్టడం. మానాన్న ఆంటబేనే

ద్వేషం నాకు. ఆ నాన్ననించి వీలై నంత తప్పుకు తిరిగేవాజి.

ఇంట్లో దాక్కు-నేవాజ్జీ. ఆ ద్వేషం బజీవితమంకా నిలిచిపోయింది,

ఈ నాటివరకు కూడ. ఆయన్ని*నాన్న "అనిగాని, ఇంకేమంిగాని

పిలిచి ఏరుగను. అంత ఆసహ్యం. ఎంత కొట్టినా జాలుననిగాని,

ఇంక చెయ్యననిగాని, భరించలేననిగాని నేను అనలేదు. ఊరికే

వీడుస్తాను బాధ భరించలేక. ఎంతసేపు అట్టా ఏడుస్తానో చూద్దా

మని ఆయన పంతంపట్టి కొట్టేవాడు. ఆట్టా ఇద్దరికీ జన్మవిరోధ

మేర్పుడింది” ? అని చలం తన ఆత్మకథలో రాసుకున్నాడు. చలం చిన్న తనమంతా అనారోగ్యంతో, తంశడ్రిపట్ట భయంతో, ద్వేషంతో గడివింది. తల్పిదండ్రుల [(పేమను చవిచూడ లేక పోయాడు. అంత చిన్నవయసులోనే చలం మనసుమై పడిన ఆ కఠినతరమైన గాఢమ్మ్నుద తరువాత జీవితంలో [(వేమకోసం (శ్రేమించి పేమించబడగల ఆదర్శమూర్తులకోసం చలం అన్వేషణకు వొక కారణమైంది.

యున్నటికి పెళ్ళిచేసుకోగూడదనీ, పెద్దవాళ్ళ బలవంతాన చేసినా, పిల్లల్ని కనగూడదనీ, పిల్లల్ని కన్నా వాళ్ళను యేడ్చించగూడదని, వాళ్ళు యేడ్చినా యేమయినానరే, వాళ్ళను కొట్టగూడదనీ, ఆ చిన్నతనంలోనే చలం (పతిజ్ఞలు తీసుకొన్నాడు. అవే ఆ తరువాత అతని 'విడ్డల శిక్షణ" అనే రచనకూ, (ప్రత్యేక పద్ధతిలో అతని పిల్లల పెంపకానికి కారణమయ్యాయి.

చలం భూస్వామ్య సాంప్రదాయిక (వాహ్మణ కుటుంబ వాతావరణంలో పెరిగాడు. చిన్నతనంలోనే తోట్టవల్టూరులో వున్నప్పుడు ఆక్కడి జమీ కం చలం,. “చలం”, (తిరువన్నామలై ఖీ రమణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌:

మొదటి ముదణ, 1878) పు 19,

న! చలం 'న్యూజింగ్స్‌* వైభవాన్ని తాను అనుభవించాడు. గ్నురాలూ, యేనుగులూ, నౌకర్టు, తోటలూ, యిసుకలంకలూ, అతనిలో స్వాతిశయానికీ, కాల్పనికతకి పునాదులువేశాయి.! అనారోగ్యకారణంగా; చలానికి ఐక్లో పాఠాలు సరిగా చదవగల స్థిమితమూ, ట్‌చర్ట చెప్పేది వినగల దార్థ్భ్యమూ వుండేది గాదు. పరీక్షలప్పుడు జబ్బులు చేసి+ పరీషలు తప్పి, టిచర్హకు ఆశ్చర్యం కలిగించేవాడు. ఎవరన్నా మి్యితులు ఆతన్ని బలవంతాన ఐడికి లాక్యు- పోయేవారు. పీలయినప్పుడల్హా ఐడి యొగ్గొటై, తర్మడి చెప్పే చదువు నుంచీ తప్పించుకొని, ఆమ్మమ్మ వెనక కూచునీ, ఆమె చుట్టుపక్కల వాళ్ళకు (ప్రతిరోజూ చెప్పే భారతాన్ని చలం వినేవాడు చలం తన స్కూలు జీవితంలో కూడా నిష్కారణమైన నహవాసుల ద్వేషానికీ, ఆసహనానికీ గురై నట్ట చెప్పుకున్నా డు.!0 చిన్నప్పటినుంచీ చళలానికి ఆడపిల్లలతో యెక్కువ స్నేహం 8. “మేము ఆవూరికి ౯౧౫౮4. గ్యురాలు, ఏనుగులు, నౌకర్డ. కృష్ణా నది. దాని వొడ్డున తోటలు; ఇసికలంళలు, ఆలంకల్లో అడవులు. మా ఇంటి ముందే కోట. దాని వెనక అందమైన తోట. ఆ కోట ఎన్ని అంతస్తులో ! పై అంతస్తులన్నీ మూసి వుండేవి. జనంలేని ఆగదుల్లో కూచుని ఎన్ని కలలు కనేవాజ్ఞో.” చలం: “చలం” (తిరువన్నామలై , శ్రీ రమజణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌, మొదటి ముద్రణ, 1078), పు. 16. 9, చలం, “చలం, (తిరవన్నామలై , (శ్రీరమణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌) మొదటి మ్యుదణ, 1978), పు 14, 10. “ఐక్లో నాస్నేహితులకి నన్నుచూడగానే అవ్యాజమైన నిష్కారణ మైన అయిష్టం. నన్ను నా తోవన వొదిలేవారు కొం"రు. కొందరు మ్మాతం నన్ను వీలై నపుడల్లా తిట్టాలని, తన్నాలని (పయత్నించే వారు, నా మొహంలోనో, నాజాతకంలోనో జనద్వేషానికి గురి కావాలని వుంది గావును అనుకుంటాను ఈనాడు కూడా....” చలం; “చలం”, (తిరువన్నామలై , (శీరమణస్తాన్‌ పల్టికేషన్స్‌, మొదటి ముద్రణ, 10780 పు, 16.

విమర్శనాత్మక పరిశీలనం ఫు వుండేది. బాల్యం నుంచే వాళ్చపట్ల ఆభిమానాలు చూపడమూ, వాళ్చ అభిమానాన్ని పొందడమూ వుండేది. విరహబాధలు పడడం కూడా జరిగేవి, హైస్కూల్లో తన పన్నెండవ యేట వొక అమ్మాయికి (పేమలేభకూడా. రాకాడు చలం బాల్ముపేమ (6౮4/7 ౮౧ ను గురించిన స్మృతులు మనం “మ్యూజింగ్స్‌ (వథమ భాగంలో తూగవచ్చు.!! ఆడపిల్లలతో ఆయనకున్న ఆ స్నేవోలు (పేమలుగా మారి, ఆయన జీవితంలో యధార్థ సంఘటనలుగా చోటు చేసుకొన్నాయి. “మ్యూజింగ్స్‌”, “ేమలేఖలు”, కొన్ని కథలలో యదుకయ్యే వ్యక్తులూ, ప్యాతలూ ఆయన జీవితంలో ఆయనకు జారసపడిన ఐారే ఇాల్యంలో చలానికి చదువుపట్ట పెద్ద వుత్సాహం వృండక పోవడానికి కారణాలు : అతని ఆనారోగ్యం, తల్లిదం[డుల నిర్ణక్ష్యం: సహవానుల అసహన థావన, ఆడపిల్చల స్నేహంలో కొంత శాంతీ, ఆనందమూ, కలణ కనడంటో వొక కొల్చనిక ఆవేశమూ ఆనాటినుంచే చలానికి ఆమభవంలోకి వచ్చాయి. 18 వున్నత పాఠశాలలో చవివే రోజుల్లోనే. చలం యింట్లోనే రామాయణ థారత భాగవతాదులేకాకుండా ఆర్యధ్యవచారిణీ గ్రంథమాల [పచురణలూ, వేదం న న. నక నడ స న. కనక 11... “అవును అట్టానే వుండేది, - ఐ మొదటిసారి. నాకళ్ళ పడ్డప్పుడు చిన్నచి - యింకా పన్నెండేళ్ళు లేవు. ఆప్పటికే రెండు మాటలు, మాట్లాడగానే “ఇన్నే శ్లెక్కుడ దాక్కున్నావు నాకు కనపడక? అన్నాను...” చలం, “మ్యూజింగ్స్‌”, (మైదరొబాదు, చలం సాహితి, 1976), పు, 9. - 1వ, ““ఎదుగుతున్న ఆడపిల్లలతో ఆటలతో, సరసాలతో, నాటకాలతోనే గడిచింది ఆ కొలం. చిన్నప్పటి నుంచి దూరంగా వుందే నా బాబ మ్మితుకాళ్ట కోసం ఏద్బ్చేవాజ్ణి. డాబామీద వొంటరిగా పడుకుని, తేలిపోయే. మేఘాలని చూస్తూ ఊత్తరంగా పోతున్నారుగదా! నా వేదనని విరవొన్ని, మా రమణికి వివిపించరా? అని బిగ్గరగా పిర్చేవాజ్జి మొదటి మ్యుదణ, 1978), పు, 21,

10 చలం “మ్యూజింగ్స్‌” వేంకటరాయశాస్త్రి గారి (గ్రంథాలూ, (పావీన అధునాతన (గ్రంథాలూ. అధికంగా అప్పట్లో చలానికి (స్రతాపర్ముదీయం, కన్యాపల్కం అభిమాన నాటకాలు. యాకెంటిళోనూ. వేషాలు వేస్తూ వుండేవాడు. తానే కొన్ని నాటకాలు రాస్తూ; (ప్రదర్శింప జేస్తూ వృండేవాడు. ఫోర్తు ఘెరం చదివేరోజుల్లో(1209)నే,చలం హనీవుడ్‌ నవల అనువాదం (ప్రాశంభించాడు ఆంధ 'ప్రచారిణి (గ్రంథమాల వారిని పచురించమని అడిగితే వారు కొన్ని పేజీలు పంపమని, చూసి, “ఎవరో పెద్ద రచయిత పంపారనుకొని, ఛ్రాలా బావుంది. ఆ పుస్తకమంకా పంపమన్నారు.'”1 అట్టా యీ |పథమరచన శన బావ మీద ద్వేషం మూలంగా (పారంభమైనట్టు చలం తన ఆత్మకథలో చెప్పుకున్నాడు.1* చలం మొదట్‌ రచన కావ్యభాషా శైలిలో సాగింది. అప్పటికీ తెలుగు సాహిత్యంలో వచనం కావ్యశై లి నిగళాల నుంచీ విడివడలేదు. 1911లోస్కూల్‌ ఫెనల్‌ చదివే నాటికే పెద్దం బలవంతంతో చలాన్సిక్తి పెళ్ళి అయ్యింది 15 చలం భార్యపేరు రంగనాయకమ్మ. ఆమె బెజవాడ లు

18. చలం, *ోచలం”, (తిరువన్నామలై_, (శ్రీరమణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌ . మొదటి మ్ముదణ: 1070) పు. 18,

14 చోనేనేమీ చెయ్యలేని నా బావమీది కోపమే అంతర్బూతంగా నాకథల్లో పలికిందేమో? సంఘాన్ని ఏం చేయలేక నాలోని కోపాన్నంతా అకథల్లో వొలక పోసినట్టున్నాను."" చలం, “చలం'"* (తిరువన్నామలై, 1శీరమణస్టాన్‌ పల్టికేషన్స్‌, మొదటి ముద్రణ 1078), పు. 19

15. “ఇంతలో నాపెళ్ళి దగ్గరికి వొచ్చింది. కారణం లేక్సుండానే నాకు పెళ్లి అంటే అయిష్టం. అదిగాక అప్పటికే నాకు ముగ్గురు చిన్న పిల్చంమీద (పేమ. కుల వివాహ పట్టింపులవల్స చేసుకోలేను. వాళ్ళుతో కలిసి వుండటానికి వీల్లేదు. ఎంతో బాధపడుతున్నాను.

విమర్శనాత్మక పరిశీలనం 11 వాస్తవ్యులై న ఉప్పులూరి రామశేవయ్యగారి తృతీయ సంతానం. అమె యిద్దరు సోదరీమణుల పేర్లు ర౭ంగనాయకమ్మలే. చలం తన థార్యని “2” అని పిలిచేవాడు, 1811 లో స్కూల్‌ ఫైనల్‌ పరీక్ష అయ్యాక కాకినాడ, విఠాపురం మహారాజా వారి కాలేజీలో చలం (ప్రవేశించాడు. అప్పటి కాలేజీ ।పిన్సిపాల్‌ రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయడు. ఆయన (బహ్మ సమాజానికి మూల_స్టంథభంలాంటి- వాడు. పిఠాపురంరాజు సహాయంతో, ఆయన యెన్నో సంస్థలను యేర్పాటు చేళాడు, ఆం(ధదేళంలో ఆప్పట్లో 1875 లతో దామోదరయ్య (ఫపోళ్సాహంవల్ల ఐబందరులోనూ, 1878లో వారణాసి రామ్నబహ్మం _పయత్నంవల్ల వాపట్టలోనూ, వీరేశలింగం కృషివల్ల రాజమం్మడిలోనూ, నాయాడుగారి కృషివల్ల కాకినాడలోనూ (హ్మ్‌ సమాఐ మందిరాలు వెలిసాయి.

ఆంధ దేశంలో (ట్రహ్మ సమాజ (పథావం ఆందులో వున్న అప్పటి నభ్యుల వల్చ త్వరితంగా [పనరించింది యీళ గర కారుణ్యం వ్య క్తమయ్యే విధంగా గంభీరమైన వుపన్యాసాలివ్వడం (పార్టనా గీతాలు పొడడం; కుల తత్వాలనూ, మూఢ సాంఘికాచారాలనూ, కట్టు బాట్టనూ, ఆస్పృళ్యతనూ, వేళ్యా వృతత్తినీ: యెడిరిస్తూ వారు చిత్త జద్ధితో, కమ నైతిక నిక్షతో వుద్యమాన్ని నడవడం: చలాన్ని యెక్కువగా [పభావితం చేసింది. చలంతో జాటు* దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి లాంటి వ్యక్తులు కూడా ఆ (ప్రభావానికి లోనై సభ్యులుగా చేరారు కృష్ణశాన్త్రి ఐహ్మ సమాజ 1పార్ధనా గీఠాలు రాసేవాడు. చలం “ధర్మ సాధని' , “బహ్మ మెసెంజర్‌ మొదలయిన ష్మతికల్లో వ్యాసాలు రాసేవాడు.!8 కృష్ణ కాసి (బ్రహ్మ సమాజానికి వొక కొత్త వన్నె తెచ్చాడని చలం పేర్కొన్నాడు, నహ అ వు కసతన శ కములు!

గుంజుకున్నాను. అప్పటికింకా 16 ఏళ్ళు లేవునాకు. .. నాకు పెళ్లి

వొద్దని గోలపెట్టాను. పారిపోదామనుకొన్నా ను. ఇల్లు కదలని

వాడిని సుకుమారిని, అర్బకుణ్ని, అనారోగ్యుణ్ని నేనెక్కడికి

హోగలను?”

చలం; “చలం”, (తిరువన్నామలై , (శీ రమణస్థాన్‌ పచ్చి కేషన్స్‌,

మొదటి మ్నుదణ, 19070), పు, 24 18. చలం, “ధర్మ సాధన,” (గుంటూరు, అరుణా పల్టికేషన్స్‌,

1977),

లి చలం “మ్యూజింగ్స్‌” కృష్ణ కాస్త్రీ రూపం, వుత్సాహం? ఆశని కవిత్వ ధోరణి అన్నీ (బహ్మ మత వార్థప్త్‌కి తోడ్పడ్డాయి. శ్రీ పురుష ఖేదం లేకుండా, రోడ్డ వెంబడి సంకీర్తనలు చేస్తూ (బహ్మ సమాజికులు వెళ్ళే వాళ్ళు. ఆ వుక్సాహ సంరంభాన్ని వర్డిస్తూ చలం “పాటల అందం ఆంకా కాస్త్రిదే, వు[దేకమంతా చలానిదే. నాయుడుగారి 'సెర్మన్స్‌, చలం సెర్మన్స్‌, (ప్రార్థనలు; మొదలై న వాటిల్లోనిఐడియాన్‌తో కృష్ణ కాన్త్రి పాటల్టేవాడు” అంటాడు.

(ఐహ్మ సమాజికులు చేపట్టిన సంస్కరణ వుద్యమాలు అన్నిటికి గొప్ప (పతిళుటన యెదురయ్యింది. కానీ చలం, కృష్ణళాన్తి, రామ్మూర్తి. (పకాళ రాయడు మొదలై న వుత్సావా పరులైన యవకుల కృషి దాని థ్యాతిని యినుమ డింప జేసింది.

చలం (బ్రహ్మ సమాజం (ప్రభావానికి యెలా లోనయ్యాడో, ఆతన్ని యెక్కువ ఆకర్షించిందేమిటో తన ఆత్మ కథలో వివరంగా చెప్పుకొన్నాడు.!! కాకినాడ కళాకొాల విద్యార్ధిగా, వుపాధ్యాయుడుగా, బహ్మ సమాజ సభ్యుడుగా, కార్యదర్శిగా చలానికి? రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడుతో సాన్నిహిత్యం యెక్కువయింది. ఆయన వుదార గుణం, కారుణ్యం, యీళ్వర భక్తి, చలం జీవికాన్ని ఆస్పట్లో ంపంతో (ప్రభావితం చేశాయి. “రఘుపతి వెంకటరత్నం గారంటే నాకు భక్తీ; పేమ, గౌరవం. ఆయన వల్చి నా జీవితం నై తికంగా, ఆధ్యాత్మికంగా, బాలా గ్య/4డాం2 అయింది”! ఆంటాడు చలం.

17. చలం, “చలం మి్మిళులు,” (తిరువన్నామలై, (శ్రీరమణ స్టాన్‌

పబ్లికేషన్స్‌, మొదటి మ్యుదణ, 1977) పు, ?7.

18. చలం, “చలం,” (తిరువన్నామలై; శ్రీరమణ స్టాన్‌ వబ్దికేషన్స్‌, మొదటి ముుదణ, 19078) పు. 85,

19. “నేను కాకినాడ కాలేజీలో చేరి (బ్రహ్మ సమాజ (ప్రార్థనలని చూడ గానే, నాకు చాలా సహజమైన చోటుకి వొచ్చినట్టు ఆనిపించింది. ఈశ్వరుడంటే యితను అతనిని పూటించడమంటే ఇది అని నాలోసల నాటుకుపోయింది. ఆ (ఐహ్మ సమాజ సభికులు చేసిన

వమర్శనాత్మక పరిశీలనం [శ్రీ [బహ్మ సమాజంలో వున్నప్పుడు, కొకినాడ కళాళాల సవ విద్యార్థి వకాశ రాయడు చలానికి బాలా సన్నిహిత మితుడిగా వుండేవాడు. కాలేజీ వోస్టల్లో యిద్దరూ నొకే రూములోనే వుండేవారు. యిద్దరికీ రఘుపతి షంకటరత్నం నాయుని చూస్తే చాలా పేమ 8 వోస్టట్టో వుంటున్నప డే [ప్రకాశ రాయడు కుల తత్వానికి అకీతంగా చలంతో కలిసి ఆలోచించేవాడు. వీరు ఇద్దరు తమ (ప్రవర నతో విద్యార్థులందరిలోనూ (పత్యేకంగా కనిపించేవారు. చలం బి.ఏ పట్ట భ(దుడు కాగానే రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు ఈతన కళాకాబలో చలాన్ని ట్యూటర్‌ గా చేర్చు కొన్నాడు. దానితో చలం (ఐహ్మ సమాజ కార్య కమాణు త్మీవతరమయ్యాయి. యీశ్వర భక్తి మానవ సొభ్రా తృత్వం = యివి రెండూ చలాన్ని గట్టిగా ఆకర్షించాయి. చలం, ఆయన మతులు (బహ్మ సమాజంలో ఆతివాదులుగా చలానుణీ అయ్యేవారు. చలం యజ్ఞోపవీతం తీసివేస్తే భార్య రంగనాయకమ్మ మంగళసూతం తీసివేసి తన పేరు మాలకీ వాయిగా' మార్చుకొంది, రంగనాయకమ్మ చలాన్ని అన్ని త్యాగాల, వాళ్ళ సత్య దీక్ష, వాళ్ళ (థ్రాత్న్యప్రేమ నాకు తెలీకుం డానే నన్ను ఎంతో ఆకర్టించాయి. హిందువుల అబద్ధం; మోసం, (కార్యం, బాల్య ఏవాహాలు నిర్బంధ వై ధవ్యం, ఇవన్నీ నన్ను ఎంతో కలత పెట్టాయి. వస్తుప్ప ముద్దల్ని, రాళ్ళని, వటాల్ని దేవుష్ణ అనుకొని పూజ చెయ్యటం హైన్య మనిపించింది. నాకు నీతి వర్తన మీద వట్టుదల ఎక్కువైంది" చలం, “చలం,” (తిరువన్నామలై టీ రమణస్థాన్‌ పల్టీకేషన్స్‌, మొదటి మ్యృూదణ, 1918), పు, 81, 20. "కాలేజీలో కలుసుకోగానే మేమిద్దరం ఏకమని [గపాంచాం, వోస్టల్లో కూడా ఒక రూమ్‌లోనే వుండే వాళ్ళం, నేను నైట్‌ 1పేయర్స్‌ మీటింగ్స్‌ చదువు తూంటే. ఆతను కూడా వస్తూండే వాడు, ఇద్దరికి వెంకటరత్నంగారిని చూస్తే గొప్ప పేను.” చలం; “చలం మి(త్రులు," (తిరవన్నామలై రమణస్థాన్‌ ప్టీకేషన్స్‌, మొదటి మ్యుదణః 19770, పు, 27,

14 చలం “మ్నూజింగ్భ్‌ విధాలా ఆనుసరించెండి. తన స్త్రీ స్వేచ్చా యజ్ఞాన్ని చలం మొదట తన జీవితం నుంచే ఆరంభించాడు రంగనాయకమ్మ ఆ_త్రవారింట్లో రకరకాల దాసీపనుల్ని చేయటాన్ని మాన్సింబాడు, యింటికి కొంత దూరంలో వున్న తోటలో బాడ్‌ మింటను కోర్టు షెట్టి ప్రతి సాయంత్రం. చలం, చలం తమ్ముళ్ళూ చెల్టెళ్ళూ, రంగనాయకమ్మ వెళ్ళి ఆడేవారు, సాయం[(కాలు వాళ్ళట్లా వాహ్యాళి పోతున్నట్టు: వ్యాట్టు పట్టుకు వెద్దంపే, యిశ్గులో వాళ్ళందరూ వాకిళ శ ముందు నిలబడి వాళ్ళను వింతగా చూసేవారు కొందరు ధైర్యం చేసి తిట్టేవారు. కొందరు నాకిళ్ళలోనే వుమ్మే సేవారు, యివన్నీ చలానికి (బ్రహ్మ సమాజం పైవున్న పట్టుని పెంచాయే కాని సడలించలేకపోయాయి. స్రీ స్యాతం[త్యాన్ని కోరి, కుల చిహ్నాలు తీసి వేస్తకొని, వ్యిగహూధన తిరస్కరించి స్వళ్ళమైన (బ్రహ్మ సమాజకుడుగా మారిన చలం, తరువాత తన జీవితంలో తట _స్తించిన వొళ (పేమ విషయంపట్ట శనలో రగుల్కొన్న: నై రికా వై తిక మీమాంస కారణంగా బవ్మా సమాజాన్ని వదిలినేకాడు. చలం శ్రీవిరంలో రత్నమ్మ 21 (ప్రవేకం చలంలో యీ నూడ్చుక్క కారణమైంది, చలాన్‌ కున్న శృంగార వాంఛ వొ! క్క స్తో ఆతన్ని న్‌ తృప్తి స్‌డ్ష నివ్వ లేదు కొత్త శృంగార సంబంధాల కోనం వెంట చెంటిన్సే అన్వేషించే వాడు 82 వి, రత్నమ్మ : రత్నమ్మ చలం మి్యతుడు రామ్మూర్తి మరదలు.

చలం వద్ధ పౌఠాలు చెప్పీంచు కొంటూ వుండేది. వారిద్దరి మధ్యా

పరన్పరమైన అకర్షణ ఐయళ్టేరింది. దాన్నించీ యిద్దరూ బయట

పడాలని పయత్నించీ విఫరిమయ్యారు. రామ్మా క రత్నమ్మ

విషయంలో చాలా భాధకు గురి అయ్యాడు. రత్నమ్మ విషయంగా

రామ్మూర్తి చలానికి కొంత దూరమైనా చలంలోనీ నిజాయితీకి

చలించి త్వరలోనే అత్రి దగ్గరి వాడయ్యాడు. వలి ఎంత (పయక్నించీ శృంగార వాంఛని ఈనాటి వరకూ జఇర్చుంచ

లేశ పోయినాను. అదే లేశపోతే స్పన్స ఎందుకు (బతికి? స్ట్రీత్రో

కొన్నాన్ళ స్నేహనుయితే, మాలోని ౪ స్టంగార. భావం పాతబడి

ఇంకో నన్ను “ఆకర్షించడం మానేళ్ళీ్ర అవ్వడు యింకో క్రా త్త

శృంగార సంబంధం కోసం కొట్టుకొనే వాణ్ణి. ఇది గౌప ఏ (పేమ

విమర్శనాత్మక పరిశీలనం శ్‌ చలానికి వో ఆదర్శ స్త్రీ స్వరూపం యెప్పుడూ మనసులో మెదులుతూ వుండేది.

“లోపరపితమైన ఈభూమి 2/71704/70/౮ని మించి సంచరించే ఓ

శ్రీ నాతో మెలుగుతో వుండేది. ఆమె నా స్వప్నచారిణి. అమె ఈ

భూమి మీద అలభ్యమని తెలుసు. అందుకనే నేను _[పయడ్నించి,

ఉన్నతుణ్నయి, ఆమెని అందుకోవాలని చూసేవాణ్ని- నేను

వాంఛించే వెలుగు,వై శాల్యం అన్నీ ఆమెలో నాకు లభ్యమౌతాయని

ఆళపడేవాణ్ని. ఎక్కడ ? ఎక్కడ ? అనే నా అన్వేషణ నన్ను

ఆవరించింది. “కతి

యీ విధమెన ఆదర్శ శ్రీ స్వరూపాన్ని. వూపాంచుకొని, విరహపడుతూ,' కలలుకనే స్వభావం చళానికి వుండేది. రంగనాయకమ్మకు బాధ ఆయినా మరిదేనిలోనూ తనకు సుఖం, అర్థం కనిపించడంలేదని, యీ (పేమ వ్యవహారం అనివార్యమైందనీ చలం బాధపడేవాడు. పెళ్లిలోనూ, స్రీ పురుష సంబంధాల్లోనూ కల నీతి,ఆవిసీతుల్నపై గట్టిసందేవోలు అప్పుడే చలంలో కలిగాయి" శ్రీని శఈలచుకుంటే పాపం, కానీ, ఆమెనే పెళ్లి చేసుకొంటే, అక్షణాన్నించీ ఆమె దేవిన్ని యేమి చేసుకొన్నా ఆది సవ్మితం. భార్యతోలేని పాపం, యింకొక త్తీో పాపం యొట్లా ఆయింది $? యింత ఆనందకరమైంది పాపమా * అనే (పశ్నలూ, సందేవిలూ చలంలో చెలరేగాయి. _కమంగా యీ సందేహాలవబ్ద చలం మనస్సు (హ్య సమాజ నిబంధనలకు యెదురుతిరిగింది. యీశ్వూరుడిపె సందేహాలు బయలుదేరాయి. యీశ్వురుడి వునికి, సృష్టి గురించిన ఆలోచనలు తలెత్తాయి. ఆ విధంగా చలం జీవితంలో యేర్పడిన నైతిక సమస్య చలాన్ని (ఐహ్మ సమాజం

కాదు. ఉత్త కామమూ కాదు. పసితనం నుంచి నాకు అన్నేళ్ళుగా

ఈ వాంఛలు వుంటూనే వుండేవి. ఎంతో విరవా పడేవాణ్ణి. ఆవే

కలలు.”

చలం, “చలం” (తిరువన్నామలై, శ్రీరమణస్ట్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌,

మొదటి ముదణ 1978): పు. 46. 28. చలం, *“*చలం", (తిరువన్నామలై. , (శీరమణస్థాన్‌ వన్టికేషన్స్‌,

మొదటి ముదణ, 1878), పు. 48.

ఓ40 చలం “మ్యూజింగ్స్‌" నుంచి దూరం చేసి, సందేహాలలో, వై రుధ్యాల సంఘర్షణలో అతన్ని అమిత వ్యధకు గురిచేసింది. £!

చలంలో స్తీ నికృష్ట పరిస్థితులపట్ట కారుణ్యాన్ని, అమిత వేదననూ, రేకెత్రించిన సంఘటన వొకటి ఆయన చదువుకొనేరోజుల్లోనేజరిగింది. చలం పెద్ద చెల్లెలికి యుక్త వయసు రాగానే భ_ర్తపట్ట ఆమె కిష్టం లేకున్నా శోభనం యేర్పాటు చేరు. చలం తన నిరసనను తెలిపినా పెద్దలందరూ పట్టుబట్టడంతో ఆమె ఆరాత్రి ఆమె భర్త కాముకతకు బలయింది. ర్మాతి శృ్రమన్నా గోల జరుగుతుం దేమోనని చలం తెల్పవార్థూ మేలుకొని చూశాడు, అప్పుడే చలంలో తరతరాలుగా మగవాడి ఆధిక్యం, ఆహంకారాల కింద నలిగిపోతున్న స్త్రీ జాతి స్వేచ్చా సౌకు మార్యాలపట్ట ఆపారమైన కరుణ వుదృవించింది. ఆ హృదయ విదారక దృశ్యం చలం తగర్తువాత తన జీవితకాలంలో _ జరిపిన స్త్రీ విమోచనా సంథగామానికీ (శ్రేరణ ఆయిందిం

కాకినాత్‌ నుంచీ చలం రాజమండికి చెయ్‌నింగుకు వెళ్లాడు. 1919లో ఎల్‌. టి, చదవాలని వీరేశలింగంగారి ఆనందగార్జెన్స్‌ లోకి (ప్రవేశించాడు. చలం వదిన అయిన. రంగనాయకమ్మ అప్పటికే వితంతువు. ఆమెను అక్కడకు రప్పించి, _పైవేటు చెప్పి చలం స్వయంగా వీరేశలింగం హైస్కూల్లో అయిదవ తరగతిలో చేర్చింఛాడు,

రాజమం[డిలో చలాన్ని చూసిన ననాతనపరులు దూర దూరంగా జరిగారు. వూరి బయట వితంతు శరణాలయం తోటలో చలం ఐబతకవలసి 24, “హ్మ సమాజంలో ఉన్నన్నాష్ల ఈ (పపంచంకైన ఏ (ప్రళ్నా

రాలేదు. దయామయుడైన యీశ్వరుడి లోకంలో యిన్ని అక

మాలుఎందుకున్నాయని (_పశ్నేరాలేదు నామనసుకి. ఇప్పుడు నా

జీవితంలో నైతిక సమస్యలు ఏర్పడేటప్పటికి ఈళ స్రరుడి పె

(పళ్నలు బయలు దేరాయి.”

చలం, “చలం'” (తిరవన్నామతై (శీరమణస్థాన్‌ పల్లీకేషన్స్‌,

మొదటి ముదణ, 1978), పు, 60,

విమర్శనాత్మక పరిశీలనం 7 వచ్చింది. చావు పుట్టుకలు సృష్టి రహస్యం, పాప పుణ్యాలు మొదలై న వాటి గురించి తర్కిస్తో వేదనలో; అలోచనలో యెక్కువకాలం గడిపేవాడు చలం మొదటి సంకానమైన రవికి అప్పటికి మూడు సంవత్సరాలవయసు. రాజమండిలో వూరికి దూరంగా కంచుమర్తివారి బంగళాలో రవితోపాటు వుండ వలసివచ్చింది కానీ తరువాత అక్కడ వుండడం కూడా కష్టమై పట్టణానికి అనుకొని వున్న మాలపల్లిలో;వొక కుటీరంలో కాలం గడుపుతూ వచ్చారు. అట్టా ఆప్పటినుంచిచలం సమాజంనుంచీ వెలిశీ,(_పతిఘటననూ యెదుర్కోవలసి వచ్చింది. రవి బాల్యంలోనే (ప్రతిభావంతుడుగా కనిపించేవాడు. యేజవయేటనుంచే రవి గుండె జబ్బుతో బాధపడేవాడు. రవి ఆరోగ్యం కోసం చలం యెన్నో[పదేళాలు తిరిగాడు. రవి కోసం తన నియమాలను వదలుకొని జపాలూ,ళాంతులూ చేశాడు కానీ మేజర్‌ నాయుడు!క్‌ లాంటి పేరుమోసిన డాక్టర్దు కూడా తమ ఆళ క్తతను వ్య క్తీకరించి నప్పుడు చలంలో ఆవేదన అనంతమైంది. ““ఈశ్వరా! మాపట్ట నువ్వు వున్నావని భై ర్యంతో సత్యానికి లోకాన్ని ధిక్కరించి ఏకాకులమై నిలిచాం. నువ్వు వొది లావా మమ్మల్ని.నువ్వు లేవు - వుంటే ఇట్టా వొదలవు మమ్మల్ని "! అని ఆకో శించాడు చలం, 1929 లో రవి మరణించాడు. రవి మరణంతో చలంలో నిరీశ్వరవాదం తలెత్తింది. చలం జీవితంలో రవి మరణం గొప్పగాయం. రవి జబ్బుతో వున్నప్పుడు అతనితో గడిపిన ఆరేళ్ళ వ్యధాత్మక జీవితం పూర్తి 25. _ మేజర్‌నాయుడు : = హైదరాబాదు మిలటరీ హాస్పిటల్లో పసిద్ధి పొందిన డాక్టర్‌. చలం చదువుకొంటున్న ప్పుడు వీరేశలింగం పంతులువద్ద ఆశితగా వున్న అబ్బత్త అఆ్మశమంలో కొన్నాప్ట వున్నాడు. అబ్బ త్తకు 'సేరు మోసిన వ్యక్తు లెందరో పరిచయం, వారిలో మేజర్‌నాయుడు కూడా వొకడు. ౨8 చలం, “చలం” (తిరువన్నామలై: _శీరమణస్థాన్‌ పల్దికేషన్స్‌, మొదటి మ్ముదణ; 1978), పు. 15.

18 చలం మ్యూజింగ్స్‌ వేదనతో నిండిపోకుండా రనికీ = చలానికీ మధ్య [పేమైక మూ వొయ్యి (డాక్టర్‌ రంగనాయకమ్మ -చలం వదిన)ః? రక్షణగా నిలిచింది.

1919 రాజమం్మడిలో ఉపాధ్యాయ శ€షణ ముగించుకొని హో స్పేటలోని మున్సిపల్‌ హైస్కూల్లో చలం (ప్రధానోపాధ్యాయుడుగా. చేరాడు. కార్యవర్గంతో కుథరక కొద్దికాలంలోనే మాన్సివేశాడు ఆ తరువాతి కాలంలో ఉద్యోగరీత్యా చలో అర్మరదేశమంళట్లా పర్యటించాడు వృపాధ్యాయడుగా శిక్షణ పారళాల వృపాధ్యా యుడుగా పారశాల పర్యవేషకుడుగా తెనాలి గుంటూరు, నర్సరావుపేట బెజవాడ కనిగిరి. విరాథిపట్టణం. ఏలూరు భీమునిపట్నం నూజివీడు మొదలైన [వదేశాలలో ఫనిచేశాడు యీ కాలంలోనే హెవలిక్‌ యెల్లిన్‌ బోచ్‌ మొదలై నవారు సెక్స్‌. సైకాలజీ. సెక్స్‌ లవ్‌ ప్రైన రాసిన పుస్తకాలను చలం చదివాడు చలంకో ఇకతవరక్తూ వున్న యెన్నో సంజేవోలు విడిపోయాయి. మాటర్‌ లింక్స్‌ రచనటుకూడా ఆ కొలంటోవే చలం చదివాడు.

చలం మ్రెడటి నవల “శశిరేఖ పై థామన్‌ విర్డీ 'టెన్‌' (ప్రభావం దై నమిచ్చిన భార్య ఫై వెల్స్‌ హెల్‌ కెయికల పావనేట్‌ (ఫెండ్స్‌ + “వుమెన్‌ థ్‌ గీవెస్ట్‌న్ని? 'ప్రభావోలు కసీపిస్తాయి చలం చాలా రన్యన్‌ ఆంగ యేకాంకిలను కూడా అనువడిందాడ్డు 28. పట్‌. శ్రీ వేల్స్‌ డి. హెచ్‌. లారెన్స్‌ మపాసొ మామ్‌ "మొదలైన వారి కథల్లో లగా చలం కథల్లో (పారం నిర్వహాణి ముగింప్పల్లు - వుండడం విమర్శకులు గ్నుర్తింబారు. (ఫెంచి నవలా రచయిత మార్షల్‌ (పాస్ట్‌ జర్మన్‌ నవలా రచయిత డబ్బ్యున్‌ హౌర్మిన్‌ మొదలైన వారి (పధనం కూడా ఆయన ఘీదవ్పంది. ఇబ్సన్‌: షా రస్సెల్‌ మొదలైన వారి రచనలూ స్టాదో, రూపో మ్రూర్క్సు ఐర్కిలీ మొదల్సైన రాజకీయ సాంఘిక

తమ్ముళ్ల రంగనాయకమ్మ గార్ని వదినా అనటం. బాతగాక

వాయ్యి" ఆనీ పిరిజేవాష్త తన తమ్ముప్ట పిలిచేలాగానే డాక్టరు రంగనాయకమ్మ గార్ని చలిం వాయ్యి అని పిలిచేవారు అదే

చివరి కామె పేడగా నిలిచిపోయింది.

28, “ధర్మ సాధన ”-“చుక్కమ్మ “(చలం అనువాదాలున్న పుస్తకాలు)

విమర్శనాత్మక పరిశీలనం 19 ఇాస్త్రవేతల రచనలూ చలం చదివాడు, వర్డ్స్‌వర్త్‌, కీట్స్‌, బైరన్‌, షెల్లీ, బల్న్‌ ఏ మొదలయిన వారి కవితల్లో మునిగి తేలేవాడు, ఆంగ్ల సాహిత్యాన్ని ఆధ్యయనం చేస్తున్న విషయాన్ని చలం తన రచనల్లో అక్క డక్కడా చెప్పుకున్నాడు, £ చలం కాను పాళ్నాత్య సాహిత్యంతో (ప్రభావితం కొవడమే కాక, ఆ ధోరణులను తెలుగులోకి కూడా (పవేశ పెట్టాడు,*0

29. “శొత్త ఇంగ్లీషు నవలలు చదువుతున్నాను ఈ పశ్చిమ రచయితలు (పతి అతను తమతమ మూర్థత్వంలోంచి, వాళ్ళ యిందియాకర్షణా సమరంలోంచి మీరు నేనూ అందుకొన్న జ్ఞానానికి కష్ట తెరవాలన్న (పయత్నం కనబడుతుంది నాకు. వేదాంతం,అహీంసా, యీ రెండు (ప్రపంచ విజ్ఞానంలో ముఖ్యమైన స్థానాన్ని, స పొందుతూ మనుషుల ఊహలి ఎం కోల్ని రేకెత్తిస్తున్నాయి. (02720048 26007 ౫0802005)” చలం: “చలం ఉత్తరాలు”, (విజయవాడ, దేశి (ప్రచురణ, (సథమ మ్ముదణ, 1957), పు, 106.

30. “మన సారస్వతంలో (గ౭౮ 07౫౬ ౧ బ048్రిగిల. 274 లి౭4 9/7 47౧ అభి(ప్రాయాలలో కొత్త కాలువలూ, కళలో కొత్త మార్గాలూ (పారంభఖించిన వాళ్ళు కొద్దిమంది వున్నారు. వాళ్ళల్లో నేనాకజ్ణి, ఈ కాలపు రవ్యన్‌ [_ఫెంచి కథలూ, నాటకాలలో. (ప్రళ_స్తమెన వాటి రకాల్ని తెలుగులోకి (ప్రవేశ పెట్టాను. పశ్చిమ సారస్వతంలోంచి స్కాట్‌ తరువాతి ఉద్దేశా లేమీ తెలుగులోకి రానేలేదు ఇంతవరకు. నేను కొన్ని చాలామంచివి రాశాను. కాని నా టెక్నిక్‌ అండ్‌ ఐడియాన్‌ చాలా పాళ్చాత్య వాతావరణాన్ని సూచిస్తాయి. కనక మన నేలమీద ఆరోగ్యంగా అభివృద్ధి చెందవు.” _-చలం,“చలం ఉత్తరాలు” (విజయవాడ, దేశీ (పచురణ, (పథమ ముదణ, 1057), పు, 12.

౭0 చలం “మ్యూజింగ్స్‌

చలం పహోస్పేటలో వుండగానే 1921 వ్మపిల్‌ పదమూడున సొరిన్‌ జన్మించింది. “సౌరిస్‌' అన్నది వొక ఆంగృనవలలోని (ఫెంచి కథానాయిక. పేరు. సౌరిన్‌పై చలం ప్రభావం యెంతో వుంది. యీ కాలంలోనే వొయ్యికి. వీలుగా వుంటుందని చలం నివాసం బెజవాడకే మార్పుచేళాడు. డాక్టరు వృత్తిలో ఆమె ఆదాయం పెరగడంతో కుటుంబంలో కొంత కాంతీ, విలాసబీవితం యేర్పడింది. అమె నడుపుతున్న వై ద్యకాల వొక ధర్మళాలగా వుండేది. యెంతో మంది భరృృహినలు, సంఘబపహిష్కృతలు ఆ శరణాలయంలో పురుష్షపోసుకున్నారు. చలం భార్య రంగనాయకమ్మ మొదటి మహిళా జీవిత ఖీమా యేజెంటు అయింది, హోస్పేటలో వుండగానే ఆయన మొకటి నవల "శశిరేఖ" (1921) రాళాడు అప్పటికే. చలం రచయితగా స్ట్‌వ్యాతి సంపాదించుకున్నాడు. ముద్దుకృష్ణతో కలిసి, “జ్వాలీ అనే ప్యతిక నడిపాడు. తరువాత చలం కొంత కాలానికే స్మతికా సంపాదకత్వం ముద్దుకృష్ణకే వదలి, తను తప్పుకున్నాడు. ఆస్పట్లో చలం బెజవాడలో విద్యార్థులతో కలసి నాటకాలు వేస్తుండేవాడు. యెంతో మంది కోవులూ, కళాకారులూ వాళ్ల యింటికి వస్తూండేవారు.

చలం డ్వితీయ సంతానమైన సౌొరిన్‌, తన రచనలద్వారా తెలుగుదేశంలో సంచలనాన్ని సృష్టించింది. 'ఆనావీలర్‌', “జీవనరాగం* ఆనే నవలలూ, “సుందర్‌ ' అనే నాటకం, *ఉష' మొదలయిన కథలూ, 'జీసన్‌ జీవితం మొదలయిన ఆధ్యా త్మిక రచనలూ, *[పేమసందేశం, “విరహ సందేశం మొదలయిన _ భావ చ్చికాలూ, కొన్ని అధివాస్తవిక కవితలూ రచించింది.

సౌరిన్‌ను ఆందరూ ముద్దుగా 'పౌ' అని పిలిచేవారు. సొరిన్‌ తన తండి లాగే పదమూడవయేట చిన్నతనం నుందీ షార్య్వపుతలనెప్పి (మై(గేన్‌) వ్యాధితో బాధ పడేది, యిల్దా, (పపంచం యేవీ పట్టించుకోకుండా తన లోకంలో కానుండేది. రమణ మవార్షి (ప్రభావంతో “నేనెవరు ?" అన్న సాధనతో ఆధ్యా త్మిక పథంలో తండికన్నా ముందుగా పయనించి ఈళ్వర సావాత్కారం పొందినట్టు చెప్పుకుంది. సౌరిన్‌పై తొలి సృజనాత్మక దశలో చలం (ప్రభావం వుంది. సౌరిన్‌ మలి ఆధ్యాత్మిక దళలో చలంపై తన (ప్రభావాన్ని అధికంగా (ప్రసరింపజేసి, అతన్నికూడా తన మార్గంలోకి తిప్పుకుంది. చలం చివరి దశలో సౌరిన్‌ పర్యవేక్షణలోనే వుండిపోయాడు.

విమర్శనాత్మక పరిశీలనం తి!

చలం మూడవ సంకానం వసంత్‌కుమార్‌. ఆందరూ ఆతన్ని సంతి ఆ పిలిచేవారు వసంత్‌ సరిగ్గా చదువుకోలేదు. అతడు కళాకారుడు? శిల్పి. చెడు స్నేహాంవల్ల చలం పద్ధతులకు విరోధి అయ్యాడు అయినా చలం తన అసాధారణ పెంపక స్యూతాల (పకారం వసంత్‌ను మందలించలేదు. వొక చోట స్థిమితం లేని వసంత్‌తో "ఈ జీవితం నీది నువ్వేంచేసుకున్నా దీన్ని చేసుకో. అంతేగాని మా కోసం నువ్వేమీ యోచించ నక్కరలేదు.” 1! అన్నాడు చలం, వసంత్‌కు భవిష్యత్తు మీద యెటువంటి అనక్తీ లేకపోయించి. తాగుడు అలవా టయింది. తాగవద్ధని చలం చెప్పడు, అది. ఆయనకు విరుద్ధం. కానీ “నాకో ౫42/8 వుండి నాకో ఈ్ర/04/4/4 వుంటేగాని కొంత (ప్రయత్నించవచ్చు నాకే శ్రగంజగణ లేదు. నేనే చీకట్లో వెతుకుతో బతుకు తున్నాను.”83 ఆంటూ తనలోతాను కుమిలి పోయాడు,

చలం పిల్చలను స్వేచ్చగా, యితర (వ్రథావాంకు తోను కొకుండా, చివ రకు తన కుటుంబంలో కూడా మరొకరి _పభావానికి లోను కాకుండా పెంచాంకు కొన్నాడు. ఆలాగే. పెంచాడు. న్ర్రీ పురుషుల మధ్య అసమానతా దృన్టిని పెంపకం నుంచే తొలగించాలనుకొన్నాడు. వాళ్ళను స్వతం్యత వ్య క్తులుగా తయారు చేయాలనుకొన్నాడు. చలం తాను రచించిన “బిడ్డల శిక్షణ” (1924) పు _సకంలో తన పిల్లల కెంపకం విధానాన్ని గురించి. తాను ఆశించే. కుటుంటు జీవనం గురించి వివరంగా చెప్పాడు. ఆది ఆ రోజుల్లో విప్రవాత్మకమైన పుస్ర కంగా పరిగణించబడింది. యిటువుటి (ప్రయోగ పూర్వకమైన పెంపక విధా నాన్ని తన కుటుంబంలోనే ఆచరణలో పెట్టథం చలం నిజాయితీని సూచిస్తుంది.

చలం వసంత్‌ స్వేచ్చకు, ఆడ్డురాలేదు. కానీ

“నాకు యిప్పటికి అనుమానమే నేను ౫/74640౪ చేసి ఒక దోవలో

పెట్టకపోతినే అని, ఒక దోవలో పెట్టగలిగితే మామూలు 04/04,

74౯ జీవితం ఆయిపోయేది అతనిది దేంట్లోనించి జీవితాన్ని న ప 81 చరం, “చలం”, (తిరువన్నామలై, (శీరమణస్వాన్‌ పల్టికేషన్స్‌,

మొదటి ముద్రణ, 1973); పు, 218.

82, నలం, “చలం”, (తిరువన్నామలై. [శీరమణస్థాన్‌ పల్లి కేషన్స్‌

మొదటి ముదణ, 19878), పు 2256,

లలి చలం “మ్యూజింగ్స్‌ న ఐయటపడేయ్యాలనుకుంటున్నానో ఆవిధంగానే ఆయిపోయేది ఆతని జీవతం. కనక నాశనమైనా ఆదే నయం, ఈ పాడు సమ్క- జీవనుల కంటె, నాశనమైపోయినా, తన సొంతంగా తన చేతులతో తను నడుపుకున్నటువంటి జీవితం చాలా గొప్పది.” *ీ ఆని తనలో తాను అనుకున్నాడు. 1947 నవంబరులో చలం యెవరిగురించో యేదో రాస్తే వసంత్‌ ఆది తనకు ఆపాదించుకుని ఆపార్థం చేసుకొని వొకరోజు వున్న ట్టుండి యిల్ధ వదలి వెళ్ళిపోయాడు. తర్వాత తిరిగిరాలేదు. ఆతని జాడ తెలియ లేదు, వసంక్‌ చర్యతో చలం సున్నిత మనస్తత్వం అమితంగా గాయపడింది. చలం నాలుగో సంకానం నిర్మల. *చే' అన్నది అమకు మరోపేరు చిన్నప్పటినుంచీ ఆమె బాలా తెలివైంది. తన జీవితాన్ని తాను స్వతంతంగా నడుపుకుంది. బాగా చదువుకుంది. చలం మేనల్లుడికి, నిర్మలకీ చనువు యేర్చడి అడి వివాహందాశా పరిణమిస్తే, నిర్మలే తిరస్కరించింది. “ఏ మొగాడికి భార్య అయ్యేట్టుగా లొంగిపోలేను ఎవ్వరికి” ** ఆంది. చలం ఆమె యిష్టాన్ని కాదన లేదు. కాసీ చలం భార్య రంగనాయకమ్మ చాలా వాధపడింది. పిల్లలు యిట్టా పెళ్టీష్ణ చేసుకోకుండా విచ్చల విడిగా యెదుగుతున్నారని దిగులు పడింది. చలం పద్ధతులతో విరోధించింది. చివరకు పిల్లలందరూ తం్యడివై పే మొగ్గు చూపడం, తనను లక్ష్యపెట్టక పోవడం, ఇమెను చాలా బాధించింది. నిర్మల బొంవియిలో వుద్యోగ విరమణాంతరం యిటీవలే మద్రాసు వచ్చి (ప్రస్తుతం అక్కడే వుంటోంది. చళం అయిదో సంతానం చంపక. యీమెకు ముద్దుపేరు '"“వకపక'. చదువు విషయంలో చంపక అంతగా ద్ద చూపించలేదు. 'చలం (పేమికుడు' కవీ అయిన వజీర్‌ రహ్మాన్‌ చంపకను పెళ్ళి చేసుకొన్నాడు. చంపక స్వభావం న శక తితి. చలం, “చలం”, (తిరువన్నామలై (శ్రీరమణసాన్‌ పబ్దికేషన్స్‌, 1978), పు, 225, లీ€. చలం, "చలంొ, (తిదవన్నామళలై, (శీర మణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌, మొదటి మ్ముదణ 1079), పు. 2£7,

వినుకగనాత్మక పరిశీలనం ల చాలా నెమ్ముదయింది. ఆమె చలంనుంచీ కారుణ్య ఛ్వభావాన్నీ: నున్నితత్వాన్నీ। (ప్రేమించే గుణాన్నీ పుణికి పుచ్చుకొన్నట్టు కనిపించేది చంపక వజీర్‌రమ్మాన్‌ (పస్తుతం మ్మదాసులోనే వుంటున్నారు.

చలం పెంచుకొన్న అమ్మాయి పేరు నర్తకి, నర్తకి అఫలు పేరు రాజ్య. లక్మి. తన పదవయేట భర్తను వదలి చలం కుటుంబంలో (ప్రవేశించిన నర్తకి యిప్పటికీ తిరువణ్ఞామలై; రమణాస్థాన్‌లో*5్‌ వుంటోంది. చలం కుటుంబ భారాన్ని నిర్వహిస్తోంది. చలాన్ని చివరి శతృణాలదాకా నర్తకి సంరక్షిస్తూ వచ్చింది. నర్తకి గురించి చిన్నారావుకు వొక వుత్తరంలో

“నర్తకి ఒక్కతే నన్నుచూస్తుంది. నా బొధలకి సేవ చేస్తుంది.

నా వొధతో తనూ పడుతుంది. మొన్న ఈతకి వెళి మునిగి

పోయింది. ఎవరో చూసి బయటికి లాక్కపోడే ఈ సారికి నాకు

వున్న ఒక్క ఆధారమూ పోయివుండును. నామీద గొప్ప జాలితో

భగవాన్‌ నర్తకిని బతికింది నొకిద్బారనిపించింది. కొని ఎంత

షైక్‌ ఐనానని! ఆ నర్తకే చచ్చి పోతే ఇంక ఎవరు లేరు నాక! ఆంటూ తాను నర్తకి మీద యెంత ఆధారపడ్డాడో చెబుతాడు చలం

“చత” అనే పాపాయిని సొరిన్‌ పెంచుకొంది. చిత చే. పకపకలతో బాటు కుటుంబంలో అందరి ఆవరణను పొందుతూ పెరిగింది. చిత పెళ్ళి చేసుకున్నా సొరిస్‌ వద్దే వుండి పోయింది. చ్చిత సంతానం కూడా యీ కుటుంబంలోనే పెరిగారు.

చలం వొక (ప్రత్యేకమైన పద్ధతిలో తన పిల్చల్ని పెంచాడు, పిల్టల్లో స్వతంతమయిన ఆలోచనా ళ క్తిని పెంపొందింప చేయడానికి దోహదం చేశాడు. తమ నిర్ణయాల్లో సందేహాలు కలిగి సలహాలు అడిగినపుడు వారినే బాగా ఆలోచించి నిర్ణయాలు తీసుకోమనే వాడు. వారికి ఆర్థం కాకుంటే పరిస్థితులనూ 85, రమణస్థాన్‌ : తిరువన్నామలై లో చలం నివసిస్తున్న యింటిపేరు.

ప్త, 88,

రశ చఅం “మ్యూజింగ్స్‌” సంఘటనలనూ; _పవ_ర్తనలనూ, పర్యవసానాలనూ ఏవరించి చెప్పేవాడు..? పిల్లల్ని తిట్టకుండా కొట్టకుండా వారిస్వేచ్చకు అడ్డురాకుండా వారి మానసిక వికాసాసిక్రీ స్వాతం[క్యానికీ, భంగం వాటిల్లకుండా పెంచడంలో చలం యెన్నో కష్ట నిష్టారాలకు లోనయ్యాడు. తన భార్య రంగనాయకమ్మతో యెక్కువగా చలం యీ విషయంలోనే విభేదించాల్సి వచ్చింది. చలం కుటుంబంలో స్త్రీ వురుష వ్యత్యాసాలకూ, వొకరు తక్కువా, వొకరు యెక్కువా ఆనే భావాలకూ, తావిచ్చే వాడు కొడు, చలం కృటుంబ సభ్యులతో బాటూ, రమణస్టాన్‌లో ఆ్మశితులూ: మిితులూ, వస్తూపోతూ వుండే అభిమానులూ కూడా వుండేవారు. రామ్మూరర్రీ, రత్నమ్మ, (వకాశం, సత్యవత్రీీం మొదలైన వారు యీ విధంగా చలం యింట్లో రోజుల తరబడీ వుండి పోయేవారు అందరూ కలిసిమెలసి ఒక కుటుంబ సభ్యుల లాగే జీవించేవారు. వీరి జీవన విధానం, (ప్రవర్షనలూ, చుట్టు పక్కల అందరికీ, సమాజానికీ, భిన్నంగా, (ప్రత్యేకంగా కనిపించినా, తాము యేమ్మాతమూ పట్టించు కొనే వారు కారు. చలం విష్టవ థభావాలవల్లాః విశ్వాసాల వల్దా. ఆచరణాత్మక తు తక ను... కకకహేనక 8. “భయాలు, చుర్చలత్వాలు, సంశయాలూ ఇవేవీ స్వేచ్చకి అడ్డు రాకూడదు. స్వేచ్చ అంటే ద్లైర్యంగా, పట్టుదలతో పరిస్థితుల నెదుర్కోవడమే అన్నది చలం గారి భావన. అందువల్లే. పిల్లలు ఏదన్నా సలహా అడిగినప్పుడు “మీకు ఆంత యిష్టం అయితే తప్ప కుండా చెయ్యండి” అశేవాడు. మరీ చెప్పమని పట్టుబడితే “వీరే యోచించుకోండి' అనే వాడు. "కాదు నువ్వే చెప్పాలి అంటే లంగాంల్ల4ంగంటా ఇవి. మీరు /208 చెయ్యగలరా ?” ఆని అడిగే వారు. ఇంత చెప్పినాకూడా దేన్లోఅన్నా ఇరుక్కుని చలంగారి వైపు శంగ్గాకోసం చేతులుచాస్తే 7208 చేసానన్నావుగా' “చెయ్యండి! అనే వారు. ఇలాంటి 'స్వేచ్ళ ఎంత బాధాకరమో, ఎంత బాధ్యతా యతమో!” ఆ, సూర్యనారాయణ, 'సౌంిన్‌ (తిరవన్నామలై, [శీరమణస్థాన్‌ పబ్ది కేషన్స్‌, (పథమ ము[దణ 1975), పు. 111. లిం, రామూర్హి, రత్నమ్మ, (పకాశం, సత్యవతి ః; చలం మితులు,

విమర్శనాత్మక పరిశీలనం నల్‌ జీవన విధానం వల్లా సమాజం నుంచీ యెప్పుడూ వెలి యెదుర్కోనలసి వచ్చేది, యేవూరెళ్ళినా కొన్ని పరిస్థితుల్లో వూరి ఏలుపలే కాపురం వుండాల్సి వచ్చేది, కొనీ చలాన్ని వెతుక్కుంటూ సాహిత్య [పియులూ, అభిమానులూ, కళాకారులూ వస్తూ వుండేవారు. వారందరూ, కుటుంబ సభ్యులూ, చలం: కలిసీ షికారు వెళ్ళేవారు. సాహిత్య చర్చల్లో, పిల్లలతో సహా అందరూ పాల్గొనేవారు పిల్లలకు నాటక, సంగీత, సాహిత్య. కళారంగాల్లో ఆవిధంగా ఆన క్తికంగటానికి దోవాదం జరిగింది. రాజమం్మడిలో వున్నప్పుడు (1928) నదీ వివోరాలు చేసేవారు, బెజవాడలో వున్నప్పుడు (1929) కృష్ణ వొడ్డులో వెన్నెల విహారాలు చేస్తూ వుండేవారు. పిల్లలకు మ్మాతమే కాకుండా, మొత్తం కుటుంబంలోని సభ్యుల తందరిక్తి స్వేచ్చా వాతొవరణంలో మెలగటానికి వీలనిచ్చే కుటుంబ జీవన విధానాన్ని చలం అనుసరించాడు. చలం, వొయ్యి, సౌరిన్‌ పిళల్చలూ కలిసి నాటకాలు కూడా ఆడేవారు. చ్మితాంగిలో సారంగధరుడుగా, శివంలో ప్టీడరుగా యెంకి పాటలో నాయడు బావగా చలం నటించే వాడు. అప్పట్లో ఆయన యింటికి దేవులపల్లి వేంకట కృష్ణశాస్త్రి వేదుల సత్య నారాయణ, మల్లవరపు విక్వేశ్వరరావు, జల నూూతం రుక్కిణీనాథ కాస్తీ, నండూరి సుబ్బారావు, చింకా దీక్షితులు, బి వి. నరసింహాంవు హరీన్‌, థ్రీ.్రీ* మొదలై నవారు వచ్చేవారు “నేను 80 వళ్ళ (పయత్నిందాను- ఎవరి అధికారమూ లేని ఓ కుటుంబాన్ని డ౭4/2 చేయాలని ఆంటే ఒకరి 460/0 కి గాని ఒకరి /2243 కిగాని ఇంకొకరు అడ్డు కాకూడదు ఒకరివల్ల ఇంకొ కరు 44/04/0768 కాకూడదని, తిలీస్రాంటో ర౭/౭6/2/ తొంంగంగా20 వింటంంగి రొంయండ/ 442 కొటయ/గ072/ డ౯00/5 = వ విషయంలోనూ ఆ కుటుంబంలో వాళ్ల స్వతం్శతానికి అభ్యంతరం కలగకూడదు "*0 న 89. చ్చిళాంగి, సారంగధర్‌, శివం, నరసింహావతారం చలం రచించిన నాటకాలు. 40 చలం, “అ్మపచుంత లేఖ ఇవసాదుకి”, (14-4-50).

రికి చలం “మ్యూజింగ్స్‌” -

అంటూ చలం వొక (్రత్యేక కుటుంఐభీవనాన్ని కలకన్నాడు, [పజల దృష్టిలో. చలం చాలా విమర్శలకు గురికావలసి వచ్చినా, ఖంధుమి్యతులు వెలివేసిన్నా వొంటరిగానే వుంటూ, దాను ఆశించినవిధంగా తన జీవనాన్నీ, తన కటుంబ జీవనాన్ని నడుపుకున్నాడు.

1929, £8 [పాంకాలలో రాజమండ్రి ట్రైనింగ్‌. కాలేజీలో వుపాధ్యా యడుగా వుంటున్నప్పుడే చలానికి చింతా దీషీతులుతో పరిచయం యేర్చడింది? అ కాలంలోనే ఆయన మొదటి కథ “రుక్కిజి' రాయడం. జరిగింది... “రుక్మిణి” కథ విని పోత్సహించి కొడాలి ఆంజనేయులు గారి సంపాదకత్వాన చెలువడే “సాహీకి'లో (పచురింపబడేలా. చూశాడు చింతా దీక్షితులు ఆట్లా కెలుగు (వజరికు చలం-లాంటి కథక్షుడిని పరిచయం చేసిన ఘనత దీశ్నితులకు దక్కింది. అప్పటికే చింకా డిషిళులు తెలుగు సాహిత్యంలో రచయితగా పేరుపొందాడు. చింతా దీకితులతో చలం స్నేహం ఆలా (ప్రారంభమై దృథతరమైంది. చలం రచనా ధోరణిని చూసి అప్పటి రచయితలందరూ ఆతన్ని సమర్థించటానికి ఇంకేవారు. దీతీతులు సనాతనుకై నా, సూొనృతంతో, నిష్కాపట్యంతో చలాన్ని సమర్థించేవాడు.. చలంపట్ల డీక్షిశులకు యెక్కున (పేమ విళ్వాసాలు వుండేవి, చరం వైయక్తిక పత్యేక జీవన విధానం దిక్షితులకు ఆభ్యంతరం కాలేదు 41

చీఆ6 జీవిళాన్ని ముఖ్యమైన మలుపు తిస్పిన వ్యక్తికూడా. దీక్షిళులే, 986 సంవత్సరంలో రమణ మహర్షిని దర్శించడానికి వెళ్తూ దీషితులు చలాన్ని కూడా. తనతో శ్రీన్సళ్ళని వెళ్లాడు. అట్టా ఆధ్యాత్మిక మార్గంవైపు చలం మళ్ళ్‌టానికి దీక్షెతులు ముఖ్య కారకుడయ్యాడు. శే “అభిప్రాయాల్లో, ఆచారాళ్లో, ఏ సంబంధమూ లేని ఆయనకి,

నాకు యీ స్నేహం విచిత్రంగా వుంటుంది.” నాలో, నా

ఆత్మలో, నారె్యాల///264లో ఆయనకీ అపరిమితమైన విశ్వాసం.

ఆయనకి, నీకూ, నన్ను స్నేహితుడుగా స్వీకరించి. నాలో విడవని వికాసం వున్న ఆయన అత్కొన్నత్యం ఎంత గొప్పదో యోచించు”

చలం: “'పేమలేఖలు", (హైదరాబాద్‌, చలం సాహితి, 1076),

పు, 816, -

విమర్శనాత్మక పరిశీలనం 27

చలం జీవితంపే యెక్కువ [పఖావాన్ని చూపెట్టిన వ్యక్తులలో చింతా దీజీతులు కూడా వొక్కడు.

“*భగవాన్ని మానవుడి కింద చూడకండా వదిలేస్తే, చలంజీవితాన్ని

గట్టిగా 7గ/4/4768 చేసిన పురుషులు దిత్షితులుగారు,- చలం దీక్ష

తుల గురువై నవెంకటరత్న ౦ నాయడుగారూ, భగవాన్ని తనకు

చూపింది దీశ్షితులుగారే ననేది మరవలేడు "*2 ఆంటాడు చలం.

'హేతువాదంతో హిందూమత మూఢ విశ్వాసొలనూ, కర్మకాండలనూ ఖండించిన చలం దీక్షితుల (పోద్సలంతో కార్తీక సోమవారాలూ, సూర్యునమ స్కారాలూ: కాంచులూ, పూజలూ, పునస్కారాలూ, హోమాలు అన్నీ చేకాడు? నా జీవితంలో యూ ఆచారాల గొడవ [వవేశపెట్టి, పిచ్చి ఆయ్యరు కలంగీతికి లొంగి మాయమైనారు మీరు. మీరు నాలో (పనేశ పెట్టిన విశ్వాసం వూగిసలాడు తోంది”* ఆంటూ దీక్షితులకు చలం వుత్తరం రాళాడు. చలం చింతాదీక్షితులకు రాసిన వుత్తరాలలో అతను ఆధ్యాత్మిక జీవితంలో యెదుర్కొన్న అనుభవాలూ, (కమవికాసం మనకు గోచరిస్తాయి. చలం (కమంగా రమణ మహర్షి ప్రభావానికి లొంగి పోతున్న కాలంలో దీశ్నితులు మరింత (పోత్సాహపరుస్తూ అతన్ని పూర్తిగా ఆధ్యాత్మికత లోకి తీసుకెళ్లాడు

చలాన్ని (పథమంగా కథకుడుగా. తెలుగు దేవకి పరిచయం చేసిన డీశ్నితులే ఆ తరువాత అట్టాంటి వాడి, బలం, జీవం, జవం, తేజస్సు కలిగిన తిరుగుబాటు రచయిత (పజల మధ్య నుంచీ ఆదృళశ్యం కావటానికి కూడా కారణ మయ్యాడు. యీ విషయాన్నే [1వసావిస్తూ చలం నొక్ష వు తరంలో-

“నేనింక కథలు (వాయను ఏదో సంస్కరించాలనే కోర్కె

పోయింది. ఈఉప(ద్రవానికంతా మీరే కారణం ముందు తరాల

వారు మిమ్ముల్ని తిడతారులిండి = వాళ్ళకి, ఓ కథకుడ్ని యిచ్చిన

పశమ ముదణ, 1062), పు, 80. &9, చలం, “చలం ఉత్తరాలు, (విజయవాడ, దేశీ (ప్రచురణ:

(వథమ మ్యుదణ; 1957) పు. 19,

న చలం “మ్యూజింగ్స్‌

వారూ, ఆ కథకృజ్ణి చంపీనవారూ _ మీరేనసి"* అని రాళాడు

చరిం 1984లో రాజమర్మడి నుంచీ ఐందరుకు (ప్రమోషన్‌ మీద ఐదిలీ ఆయి వెళ్పాడు. ఆక్కడ అహోఐలరావ్సతోనూ, జంగం కోటయ్య దేవర కొడుకు స్కుబమణ్య దేవరతోనూ స్నేహం ఏర్పడింది. ఆహోబలరావు తానెరిగిన గొప్ప వ్యక్తులలో వొళడుగా చలం సేర్కొంటాడు.!5

ఆ కాలంలోనే బందరు నోబుల్‌ కాలేజిలో యింటర్నేషనల్‌ (బాంవీలో చలం “నం 454 0764 అనే ఆంగ్ర వ్యాసం చదివాడు అదే “స్త్రి రచ నకు [పారంథభం. తరువాత ఐందరున్సంచీ అనంతపురం, అనంతపురంనుంచీ ఏలూరు బదిలీ ఆయ్యాడు చలం,

ఏలూరులో 192798 మధ్య నండూరి సుబ్బారావుతో స్నేహం యేర్చ డిండి నండూరి సుభ్బారావు యెంకి పాటల్ని చలానికి.. వినిపిస్తూ. వుండేవాడు. నండూరి యెంకి హటల్ని చలం గొప్పగా మెచ్చుకొంటూ =

“యెంకిపాపి వన న్న మనికిని ఏరోధింపచేసేది, భాషాకాదు, బూతూ

కౌదు, ళ్ళంగారంకాదు, అవినీతికాదు. తమడికాదనుకొని, ఆసలు

అట్టాంటేడి లేదని తోసేసుకున్న శృంగారానీ్న వాళ్ళ జీవితాలతో

మీ [పాజళ క్రికింద ఆనుభవించి ఇనంపించే (పియలకథ చెబుతు

న్నాడు కవి;ో6ింట్రాడ్సు, ఆప్పట్టోనండూరి సుబ్బారావు చలం చేత లాం లౌగుబ్బారావు చలంచతి జీత. చలం, “చలం ఊత్తరాలు", (విజయవాడ, దేశీ (వచురణ,

(వథమ మ్యుదణ, 1057), పు. 156, శల. “నేను ఈ జీవితంలో ఛా స్వల్ప అనుభవంలో ముగ్గుర్నె. ఆమి

తంగా గౌరఏించాను వారిలో వొకరు అహోఐలరావుగారు....నేను

చూసిన (0౫7/4 ౫44 సంపూర్ణ క్యక్షి ఆయన ఒక్కడే”.

పు. 94, శీర, చలం “కవి హృదయం”, (విశాఖపట్నం; బుక్‌ సెంటర్‌,

(పథమ మ్యుదణ, 1989) పు, క9,

వీమర్శనాత్మక పరిశీలనం లిం కవుల పంక్తిలో పెద్ద పీటనే వేయించుకొన్నాడు, యెంకి పాటల అందాల్ని గూర్చి చలం “మ్యూజింగ్స్‌! తో కూడా కొన్ని భాగాల్లో రాళాడు. నండూరి సుబ్బారావు మొదట రాసిన పాటల్ని చలం యెంతగా మెచ్చుకొన్నాడో, ఆ తరు వాత రాసిన వాటిని అంతగానూ ఖండించాడు. *”

చలం వుద్యోగ రీత్యా యెన్నో [ప్రదేశాలు తిరిగినా (ప్రతిసారీ తన పై అధి కారలతో, సహోద్యోగులతో యేదో వొక పేచీ పడేవాడు. ఏలూరు నుంచి గుంటూరుకు బదిలీ అయినప్పుడు వుపాధ్యాయులంతా, ఇద్దరు దుస్తులు వేసుకుని గవర్నరును చూడడానికి వెళ్లే, చలం మాతం ఆడవాళ్లు వేసుకునే “జంపర్‌" వేసుకొని వెళ్లాడు. పై వుద్యోగస్తులకు వొళ్లు మండింది. వెంటనే నరసరావు పేటకు బదలీ చేశారు. సాధారణంగా చళలానికి ఐడిలీలు యిట్లాంటి కారణాలవళ్టే వచ్చేవి యెక్కడికెళ్లినా సరయిన సూట్సు వేసుకోలేదనో, యెక్కువగా నవ్వుతున్నాడనో, విద్యార్థులకు యెక్కు వ చనువిచ్చి పొడు చేస్తున్నాడనో, టీచర్లనూ, జవాన్హనూ సమానమైన గౌరవంతో చూస్తున్నాడనో, చలంమీద_ ఫిర్యా దులు వెళ్లేవి. చలం చాలా మంచివాడని, యిక మీదట ఆలా (ప్రవ్నర్తించడనీ చలం తరపున యెసరో వొకరు అధికారులకు సర్డి చెప్పడానికి పయత్నించేవారు. రంగ నాయకమ్మ కూడా వొక్కోసారి అట్లా చలంఎరపున సర్జిచెప్పడమూ, వాగ్దానాలు చేయడమూ చేసేది. *6 47. “సుబ్బారావుగారు కొత్త పాటలు వినిపించారు. నాకు ఒక ముక్క

ఆర్థం కాలేదు నానించి ఏ గెట్నంంశూతి నీ వినక, ఆయన ఆగారు.

నాకు అర్థం కావటంలేదన్నాను. ఆయన యొంతో ఆళ్చర్యంతో,

బాధతో, “మీకు అర్థం కావటం లేదా? ఆయన గొంతులో

ఎంత ఆశ్చర్యమో ! అపనమ్మకమో ! _- చలం, “కవి

హృదయం". (విళఖిపట్నం, బుక్‌ సెంటరొ, (పథమ మ్య్నుదణ,

1982. పు 54, 485, “మాం నా తరపున ఆఫీసులో ఈ వాగ్జత్తాలు చేసి వొచ్చారు నాకీ

పని తెపి ౦చేందుక్ష.

1. సరైన సూట్సు వేసుకుంటాననీ

2. ఎక్కువగా నవ్వననీ

80 చలం “మ్యూజింగ్స్‌ 1980లో చలం 'స్త్రీ' (ప్రచురించాడు. “స్రీ' పుస్తకం చలానికి అప్పట్లోనే శ్రీ పుడష సంబంధాలపట్ల, స్రీపట్ల వున్న భౌతిక వాస్తవిక దృక్పథాన్నీ, అప గాహనసీ తెలుపుతుంది. “స్త్రీ పుస్తకం ఆంధదేశంలో యెంతో సంచలనం కలిగించింది. (వొక్క నిమిషం తనకు వ్నికాంతి నివ్వక మహ్మావణయ మారుత వేగాలమీదనో, ఆగాధ వియోగ థారం కిందనో, చీల్చి, నలిపి, వూపీరాడనీక, తన జీవితాన్ని పాలించే స్త్రీ లోకానికి యీ పుస్తకాన్ని నివేదించాడు చలం.*ి 1098లో ఆ్యధమూనెవర్శిటి పెట్టిన నవలల పోటికి చలం "మైదానం" నవల పంపాడు. బహుమతి వస్తుందచి చలం ఆశించలేదు. ఆ విషయం గురించి దీశితులుకు రాస్తూ “న్సీక్క తెలీదూ ? తన మెదడు సరిగా తలలో వున్న మనిషి ఎవడూ నాకు బపమానం ఇవ్వాలనుకోడు - ఆందులో ఆంత ఘరానా సంస్థ యూనివర్శిటి ఇస్తుందా 150 ఆని సందేహించాడు చలం. చలం అనుకున్న ప్లే ఆ ఇహ్సామ్సడ్రిన్సి అప్పట్టో విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, అడవిబాసిరొజు పంచుకున్నారు. మైదానం నవల (1927) ఆనాటి మధ్య తరగతి నైతిక విలు వానాచావతర 8. అరవై ఏళ్ట వాడికి మళ్లే నడుస్తాన నీ 4. నాకింది టేచర్లని జవాన్లనీ, రోజూ చీవాట్లు (కమంగావేస్తూ వుంటాననీ 5్‌ జీవితంలో బాధల్ని గురించి, నాగతీ సంగతీ రోజుకి మూడు సార్గ కనపడ్డ వారితో ఏడుస్తాననీ త్‌ 0/7 తగగ ? మీతో ఏడుపు [పారంభించాను అప్పుడే”. చలం, “చలం ఉత్తరాలు'”(విజయవాడ, దేశీ (ప్రచురణ, (పథమ ముదణ 1057), పు, 89. ఉ9, చలం “శ్రీ' (విజయవాడ, వేమ్‌చంద్‌ పబ్లికేషన్స్‌, 1066), అంకితం, లర చలం చలం ఉత్తరాలు” (వియవాడ, దేశీ ప్రచురణ (ప్రథమ ముదణ, 1057), పు, 66.

వీమర్శనాత్మక పరిశీలనం శ్ర! వల్ని 'షాక్‌' చేయడం కోసం కూడా రాసినట్లు చలం చెప్పుకొన్నాడు 51 చలం “తెల్టగునవల* ఆశే వొక కారికేచర్‌ రచన కూడా చేశాడు. అట్టా కాను కారికేచర్‌ చేసిన నవలనే 198 [పాంతంలో తానే పాఠం చెప్పాల్సి వచ్చినట్టుగా చెప్పు కున్నాడు.ళీ

1081-£6 మధ్యలో చలం బాలా రచనలుచేకాడు. 1981లో చలం దశేణ దేశ య్యాతకు వెళ్లాడు. తనతో కుటుంబాన్నీ, పిల్ణలందర్నీ తీసు శెళల్ళాడు మధుర, ధనుష్కోటి, రామేశ్వరం తివేం్యడం, కుర్తాళం, కన్యాకుమారి మొదలై న (ప్రదేకాలనుచూళాడు. బెజవాడ నుంచీ చలానికి 1985లో కనిగిరికి బదిలీ ఆమింది. అక్కడి నుంచి 10986 నెల్టూరికి ఐడిలీ అయింది. 1886 వ సంవత్సరంలో చలం జీవితంలో జరిగిన గొప్ప సంఘటన రమణమహర్షి దర్శనం. అక్కడినుంచి చలం జీవితం పెద్ద మలుపు తిరిగింది. రమణమహార్షిని చూట్టానికి దీక్షితులుతో కలిసి మొదటిసారి వెళ్ళినప్పుడు తానేమీ (పభావితుడు కాలేదని చలం చెప్పుకున్నాడు తన అనుభవంలోకి రానిది దేనిని నమ్మనిః -కానునమ్మనచి యెొన్నడూ చెప్పని నిజాయితీ వున్న చలం డీషితులుకి

“00/4 0020 2 2645 2౮ స్టో 6077౯64. నేనేదో ఆ్మశమం

శిష్యుడికింద మారినట్టు మాట్లాడా ననుకోకండి. £ 44226 28 7౮

766గ4౧|౦/౯- నా సందేహాలన్నీ ఆట్లానే వున్నాయి గో లిజగా

సా 7ైలాగింైంలూ. ఓ ఉ0గర నిగం 602|48 70/70 బా

కాగు 0 6 గందం 004 గట వగంలం 20

గిభజాల్టల్‌ నేను కాస్త్రం మల్లే శూచా తప్పకుండా సత్యం 51. వాగింది చెయ్యాలనే గుణం నా మొదటి పుస్తకాలన్నిటిలోనూ

వుంది మైదానంలో నొగింంగ/4ై్ర గుణం చాలా వన౭ంం0గడేడా. నా

దృష్టిలో అది ఒక 4౯/౯6 06"

నవీన్‌, “చలంతో ఇంటర్వ్యూ" ' సృజన, మే. 1988, పు, 10. 52. “తెలుగు నవలలో నేను (27/04/4764 చేసిన. నవల నేను పాఠం

చెప్పాల్సెవచ్చింది””

నవీన్‌: “చలంతో ఇంటరూర్య్యా'' సృజన మే 1968, పుట. 10.

లిల్లీ వీమర్శనాత్మక పరిశీలనం చెప్పడానికి, నాకు చేను “సిన్సియర్‌ "గా వుండడానికి [పయత్ని సాను. 2 400౭ ౫౮ ౫/2%బా విటు మొగ్గినా, దేంట్లో కలిసినా, ఏం నమ్మినా నాకు వచ్చే నషహ్టైలేమీ లేవు ఆ విధంగా నాకే విశ్వాసం కుదిరితే అదే నిజమని తోస్తే రేపు సంపూర్ణమైన నిరీశ్వుర వాదిని కానీ, లేక మూఢ మకాదారవంతుణ్ణి, సనాతనుజ్జి కానీ? = కావటానికి నాకేమీ ఆభ్యంతరం లేదు. ఏ పల్టీ కొట్టడానికీ నేను సిగ్గపడను. నాకు వాస్తవమని నిశ్చయంగా తోచాలి. మీరు -నా జీవితంలో కొన్ని పల్టీలకి కారణం మీరు.” కో ఆంటూ రాళొడు- రమణ మహర్షి నే నెవరు! = అనే ఆత్మ జిజ్ఞాసను మోక సాధనంగా భావించి రచించిన “నే నెవరు 1 "కో ఆనే సాధన ప్పుస్తకాన్ని రమణ మవార్షిపై పాల్‌ (బంటన్‌ రచననీ, తిరువన్నామలై. నుంచి తిరుగు (ప్రయాణంలో చలం తనవెంట తెచ్చుకొన్నాడు “నే నెవరు! సాధన 1పాఠంభించాడు. (కమంగా సౌధన త్మీవ తరమైంది. రచనలు చేయడం కూడా తగ్గింది (తీవ భావుకుడూ, సృజన శీలీ ఆయిన చలం (కమంగా ఆధ్యాత్మిక పథంలో తన (పయాణాన్ని సాగించాడు అందుకు తగిన తర్కాన్ని సమకూర్చుకున్నాడు."'నేను చాలా అదృష్ట వంతుజ్జే, భగవాన్‌ పట్టుకున్నారు నన్ను చివరికి, 3.7. 126 7/ శ42/2, గ౯ తంగా. 11267 సౌ క్రాంగిజ్ర 0 2/5. శ్రీ కాముకుడు కెథకుడు, చలం చచ్చిపో టో తున్నాడు అప్పుడే భగవాన్‌ కొంచెం ముక్క తినేకారు.”5* ఆంటూ దీక్షితులుకు న 58. చలం. “చలం ఊ _త్తరాల”, (విజయబాడ, దేశీ ప్రచురణ,(పథమ ముదణ, 1957), పు, 98. న ఈ02420 సా 86 ౦౧6 గ4//5/6 ౧౭2౧౮ 06 శిశిర ఉగ 02, 10 762026 £06 2గ00/40/0764ీ,. ఉరీం0- ౮/6 00008 (460 ౫౦౫౪ 7౦౦/0 276, తిశిడై్రిాం త 002472 2024040 “"జ2గంగూగనా 603064" పగ గాణంగంం000 రం గెంగంగ6రుగ472, సి 0007, 1970), ల. 51. 55, చలం '“చలం ఉత్తరాలు" (విజయవాడ, దేశీ ప్రచురణ (ప్రథమ ము[దణ 1957), పు 128.

విమర్శనాత్మక పరిశీలన శ్రి

రాళాడు సొరిన్‌ సాధనలో చలంకన్నా ముందుకెళ్ళడమే కాకుండా; చలాన్ని

కూడా తన సాధనతో [పభావితం చేసింది. చలం చివరకు రమణ మహర్షికి ఆత్మార్పణ కావించుకున్నా డు. 10985క-9ి6 (పాంళాలలోనే చలంలో గొప్ప అశాంతి బయల్దేరింది. ఈ

[పపంచం విలువలకూ, తాను ఆశించిన విలువలకూ చుక్కెదురని భావించాడు.

జీవితంలో వున్న దుర్శరమైన అళాంతీ, బాధా చలానికి బాగా ఆనుభవంలోకి

వచ్చాయి. చలం ఆరోగ్యం కూడా ఆంతంత మ్మాతంగానే వుంది. దీషితులుతో తన బాధను వుత్తరాల ద్వారా చలం చెప్పుకునేవాడు. యేదో వొకటి సంకుచిత మైన విశ్వాసం, యేదో వొక మతంలో కుదిరితే యెంతో బావుణ్ణు - అనుకుంటు న్నష్పుడే చలానికి రమణమహర్షి పరిచయం కలిగింది. ఆంతకు ముందే ఆందుకు యేర్చుడిన అనుకూల వాతావరణంలో ఆ పరిచయం మరింత గాఢతర మైంది.50

ఆ రోజుల్లోనే చలం “మ్యూజింగ్స్‌ _పారంభించాడు. అతనిలో చెలరేగిన

(పళశ్నలూ, సందేవోలూ, ఆళాంతీ, అన్వేషణా అన్నిటికీ “మ్యూజింగ్స్‌ అద్దం

పట్టింది.

56. “నా ఆరోగ్యం భయోత్ప్చాదంగా వుంది. ఇంటికి పోవాలనే కోర్కాతో గుంజుకుంటున్నాను గంటలు లెఖ్క పెడతాను. మిమ్మల్ని కలుసుకుని నాకు యీ బాధంతా యేమిటో చెప్పుకోవాలని వుంది. గాని తెలుసా నాకు ఈబజుధ ఏమిటో. చాలాసార్దు సంతోషంగా వుంటాను. కాని ఆనందంగా వున్నానా?! లోకానికీ నాకూ ఏదో సరిపడని సంబంధం ఏర్పడింది. నాకన్న గొప్ప దాంటో దేంటోనో లయమైపోతే బావుంటుందనిపిస్తుంది. కొని అదేదో కనపడదు. నన్ను 712776 చేసేందుకు కనిచీకటి సంకుచితమైన విశ్వాసం ఏమతంలోనో కుదిరితే బావుండును నాకు. ఏదో నిశ్చయంలేని సందేహంలో నా ఉత్సాహం నశించింది.” చలం, “భలం ఉత్తరాలు”, (విజయవాడ, దేశ్మీపచురణ,

(పథమ మ్యుదణ, 1957), పుటః 88,

న! చలం “మ్యూజింగ్స్‌" 1980లో కాశీలో సంస్కృతి విద్యాలయ మందిర్‌ అనే సంస్థ చలానికి “సాహిత్య మనీషి” అనే బిరుదు యిచ్చారు. బిరుదులూ, నన్మానాలూ, సభలూ ఆక్కర్లేదనే చలం దాన్ని నిరాకరించాడు. 1989లో చలానికి మాలపిచ్చమ్మళ" ద్వారా వొక ఆధ్యాత్మిక అనుభవం కలిగింది. మాలపిచ్చమ్మ తనలో కలిగించిన ఆలెౌక్షికానుభవాన్ని గురించి చెబుతూ చలం యిలా ఆంటాడు: "ఇతరులు ఈ ఆధ్యాత్మికమంతా ఉత్త మోసమన్నప్పుడు, టౌన్నక్యాన్ని పొందిన మనుషులు ఇతరులలో ఎట్టాంటి ఆద్భుత మైన మార్చు తీసుకురాగలరో స్వంతంగా అనుభవం మీద మాట్టాడ గలను, కాని ఎవరికి కావాలి? ఎవరు ఆన్వేషిస్తారు! అక్క-రకి వచ్చే రేషనలిష్ణు మూఢ నమ్మకాల్లోకి లొంగిపోయినాడను కుంటారు....”58 ఈన ఆధ్యాత్మిక అనుభవం లోకానికి అక్కర్లేని విషయంగా చలం గుర్తించాడు 1988లో చలం మళ్ళి ఆరుణాచలం వెళ్ళాడు. తనతోబాటూ సౌరిన్‌ను కూడా తీసుకెళ్ళాడు. తిరువన్నామలై క వెళ్ళటం సౌరిస్‌కు అది మొదటిసారి. సౌరిన్‌ జీవితంలోని మార్పుకు యీ సంఘటన నాంది పలికింది. 1989లో చలాన్ని 'చెక్ట్స్‌బుక్‌ కమిటీకి మెంరుగా వేసుకున్నామని అధికారులు తెలియ పరచగానే, “యెంత దుర్గతిలోకి పతిశుజ్బయ్యానో' అని తన సహజధోరణిలో ఆ గౌరవాన్ని నిరాకరించాడు. 1941లో చలం జీవితంలో లీల [ఫవేశించింది. అప్పుడు చలానికి గుడివాడ న్నంచి ఏలూరుకు ఐదిలీ ఆయిండి. లీల చలం జీవితంలో వొక మరపుగాని స్త్రీమూర్తిగా నిలిచిపోయింది... ఇారి మధ్య యేర్పడిన కృంగార మోహాలకూ, | పేమకూ విరుద్ధ భావాలు కలిగిన వారి వ్యక్తిత్వాలు అడ్డుకాలేదు. ల్‌. మాలపిచ్చమ్మ : నొక యోగిని. చలాన్నీ, సౌరిస్‌సీ పత్యేకమైన ఆభిమానంతో చూసేది, కర. చలం, “చలం ఊ త్తరాణ”, (విజయవాడ, దేశ్మీపచురణ, (ప్రథమ ము[దణ, 19057), పుట : 1686,

విమర్శనాత్మక సరిశీలన ల!

“మ్యూజింగ్స్‌ " రచన లీలకే ఆంకితమివ్వబడింది. లీల సంగమేశ్వర ఇాన్తివచ్ద వీణ నేర్చుకుంది. సాహిత్యంలో, సంగీతంలో (పతిభావంతురాలు. చలం ఆమె గానాన్ని ఆమితంగా మెచ్చుకునేవాడు. ఆమె కంఠంలోని ఐలం, మాధుర్యం స్పష్టత అపూర్వమైందని అనేవాడు. ఆమె దృష్టిలో చలం మానవులందరికన్నా అధికుడు. కానీ తనకు యిమడనివాడు. అట్లాగే చలం దృష్టిలో ఆమె అందరికన్నా అధికురాలు. కానీ తనకు నచ్చింది కాదు. చలం ఆమెతో (పతి విషయాన్నీ తర్కించేవాడు. కాను నమ్మిన సత్యాలూ, విలువలూ ఆమెతో వాదంలో; తర్క-ంలో నిలవలేక పోవడం చలానికి -ఆశ్చర్యం కలిగించేది. అమె వాదన వల్లి తనలో చాల విశాలత్వం కలిగిందనీ, తన దృష్టి యెన్నో కొత్త కోణాలపైన (వసరించిందనీ చలం ఆంటాడు,లి లీల రాకను చలం కుటుంబం సవృాదయంతో స్వీకరించింది. చలం ఆమెతో కలిసి గడిపిన యేడు సంవత్స రాళ్లో మనస్ఫూర్తిగా వున్నది రెండు సంవత్సరాలు మ్మాతమే. తక్కిన కాలమంతా తర్క వితర్మాలతో వివాదాస్పదంగా గడిచిపోయినా, వొకర్ని వొకరు విడిచి వుండేవారు కాదు.

“నా జీవితాన్ని యీ ఖూమి మీదనే అమృతంతో నింపగల స్త్రీని

ఇచ్చారు భగవాన్‌ నాకు. తృప్తితో నింగిపోయినాను. కొని.

ఆంతటితో కాకు తనివి తీరలేదు. భూలోకం ఇవ్వగల రసమూ

59. • “లీల్‌! ఇట్లా మీతో చర్చిస్తే, ఎన్ని కొత్తవూహలు, సమ

న్వయాలు నా మనసులో ఆంతరాంతరంగా వున్నవి ఎన్ని బైటికి

స్పష్టంగా కనపడుతున్నాయ ఆటారు? ఇద్దరమూ ఏమూలా ఒకరితో

ఒకరము అంగీకరించక పోవటంతో ఒకరి వాదనకి ఒకరు ఒక

ఆంగుళం లోటివ్వకుండా నిలిచి తర్కించడంలో, ఎన్ని కొత

కోణాలమీడ వెలుతురు పడుతోందను కొన్నారు! ఈ నా [వాతలలో

మీ విరుద్ధమైన సహాయానికి నన్ను ధిక్కరించి నిలిచి (పళ్ళించే

మీ బలానికి ఎట్టా 4201044340 కనపరచను!”*

చలం, “మ్యూజింగ్స్‌”, (హైదరాబాద్‌, చలంసాహితి, 19076),

పుటః 289

లగి చలం “మ్యూజింగ్స్‌ అనుభవమూ దొరికాయి. కాని ఆ వెలుగుడమైకి ఎక్కడికో ఇంది యాలతో అందుకోలేని అఆనందంవై పు చూపుతోంది ఆరి ఆంటూ లీల గురించి దీషితులుకు వుత్తరం రాళాడు చలం, చలం న్ర్రేలో ఆరాధించిన సౌందర్య దేవత కటాక్షించి, అల రూపాన శనను అన్ముగ్రహించిందని పొంగి పోయాడు. “లీల దృష్టీ వ్యక్తి జీవితపు ఆందం మీద; నా దృష్టి [పత్యేకమైన ఎపయళ్నాల విలువల మీద, ఆమె దృష్టి భూమి మీది 0/౧27౦//0/౮ వైన; వాదృ్లి ఆకాశపు 8భాంణడ ౯700700043” 6! అంటాడు చలం. _ లీల తన పదమూడవ యేటనే చలం పుస్తకాన్ని (ప్రథమంగా చదివింది, పిఠాస్త్పరం స్వ(గామం కావడంవల్ల దేవులపల్లి కృష్ణకాన్త్రి ద్వారా [కమంగా చలం సాహిత్యం వైపు అమె ఇకర్షితురాలై ంది. చలాన్ని మొదటిసారిగా కలుసు కున్నప్పుడు చలం రచనల గురించి తన అభ్మిపాయాన్ని యిట్లా వెల్లడించింది ; “నేను ఇక్కడకు వచ్చిన తరువాత (గ్రహించాను: మీ పుస్తకాల కంటె మీరథికులని. ఈ పుస్తకాలు అచ్చువేసి వాటి ఆధిక్యతను పొడు చేస్తున్నారు, ఇవి కొందరు మ్మాతమే చదవ తగినవి. ఎందుకిట్లా ఆజ్ఞాను ఇెదుట విరజిమ్ముతారు. వానిలోని అందాన్ని వారు [గహించగలరా 162 860. చలం, “చలం ఉత్తరాలు”, (విజయవాడ, దేశీ ప్రచురణ, (వథమ మ్యుదణ, 1957), పుట, 269,

61. చలం, “మ్యూజింగ్స్‌”; (హైదరాబాద్‌, చలం సాపాతి, 1976), పుట, 25వ.

62. గొొంపాటి వెంకట సుబ్బయ్య, “*పలం జీవితం - సాహిత్యం”, (విజయవాడ, దేశ్నీసచురణ, ్కవథమ మ్ముదణ, 1958), పు. 106

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 87 చలం పూ రిగా లీలకి వక్యడు కాక పోవడం, (కమంగా భగవాన్‌ వేపు మొగ్గడం కూడా ఆమకు బాధ కలిగించేది. “నా వంటి స్రీ తనను కోరి వచ్చిందంటే ఎటువంటి. పురుషుడైనా లల5/4 శంయాలలో వుండేవాడు. నీ కెక్కడా తృప్రి లేదు. శాంతి లేదు కృతజ్ఞత లేదు" అని తిస్హేది. చఅం ఆమె మూలంగా కొంతకాలం సౌఖ్యాన్ని పొందినా, తరువాత తరువాత తీీవమైన అకాంతికి లోనయ్యాడు; కానీ ఆమె నుంచీ, ఆమె (ప్రభావం నుంచీ తప్పించుకోలేక పోయాడు. యీ విషయాన్నే (ప్రస్తావిస్తూ లీల గురించి చలం యిలా అంటాడు: “*లీలగారు ఉత్తమురాలై న శ్రీ 24040 ₹246/0864/ 1౮2/0 4 గ౭గగిలాటై 07 శ్రిగీలా 72046. వాటన్నిటినీ మించిన /446 వొకటి వుందని ఆమె దూరంగా చూడగలడు. 4070760206 కూడా చెయ్యగలదు. దాన్ని ఆమె తన జీవితం మీదికి వొస్తే మాతం తను భరించలేదు. దాని ముందు బాలా తను /4/2//07 గా /౯6/ అవుతుంది. దాంతో ఆమె అహం అధిశంగా పెకి లేస్తుంది. మమ్మల్ని వొదళల్లేదు. మింగలేదు”%ీ - 1948వ సంవత్సరంలో లీల చలాన్ని వదలి వెళ్ళిపోయింది. “లీల గారితో నాకు ఆదర్శన్తీ పిచ్చి వొదిలి పోయింది. ముందు తాను ఆదర్శ పురుషడైతే తప్ప, ఆదర్శ స్తీ ఎక్కడినించి వాస్తుంది?” అని చలం తనను తాను (పళ్నించుకున్నాడు, 68. చలం, “చలం”, (తిరువన్నామలై, ఫ్రీ రమణస్టాన్‌ పబ్టీకేషన్స్‌, మొదటి ముుదణ, 1078), పుట. 279. 64, ₹ల/4 పుట, 282, రర, 2 0/0, పుట, 284,

శ్రి చలం “మ్యూజింగ్పొ"

1856లో లీల మరణించింది. ఆమె గురించీ, ఆమె తన జీవితంలో (వకే శించడాన్ని గురించీ చిన్నారావుకు వుత్తరం ర్థాస్తూ చలం యిలా పేర్కొన్నాడు:

“*లీలగారు నాకోసం రావడం, వుండిపోవడం, ౫౮౦౫4౫/ గా

నా జీవితంతో ఏ (పాముఖ్యతను పొందినా, దాంటో నేన గర్వ

పడవలసిన విషయం,. ఎంతో గొప్ప సంగతి.- లీలగారి వంటి స్త్రీ.

నా రచనల్ని చదివీ, చలాన్ని గురించి తన యవ్వన [ప్రారంభం

నించి కలలు కనడం, చివరికి నన్ను చూడడం, చూసి ఆ రచన

లకి తీసిపోసీ 304708 జన్మ స్థానమని, నాలో నిలవ గలగడం,

అట్టాంటి ఏ పూర్వపు కవుల, గాయకుల జీవితాల్లో వింటాము ?

ఆట్టాఎట్సిది ఈ యుగంలో, ఈ దేశంతో (పత్యషంగా జరిగిందంటే

నా రచనల విలవ ఏమీ లేకపోతేనేంగాక, ఆవి నాకేం తీసుకురాక

పోతేనేం గాక, ఒక హృదయాన్ని లాక్కొచ్చి నాకు కష్టేకాయి

కొన్నేళ్ళ, అల్లాంటి సాఫల్యం ఎక్కడో గాని జరగదు”69

1940లో ఏలూరు నుంచీ భీముని పట్నానికి ఐదిలీ అయిన చలం అక్కడి అందాల్ని చో ఆయిదు సంవత్సరాల పాటు ఆస్వాదించాడు. తరువాత మీ 195లో ఏలూరుకు బదిలీ అయింది. డిపార్టుమెంటు వారికీ, ఆయనకూ తగాదా లేర్పడ్డాయి.. వాటితో అసవ్యూం పుట్టి 1948లో ఆయనే స్వయంగా వుద్యోగం మానివేశాడ్సు,

12-10-19048న వొయ్యి మరణించింది. వొయ్యి ఆం(ధదేశంలో మొదట హ్‌ంద్తూ లేడీ (ప్రయివేట్‌ (ప్రాక్టినర్‌, చలాన్ని యెన్నో ఆపదల నుంచి తప్పించి రష్నించింది. చలం తన ఆత్మ విశాలత్వం కోసం చేసిన సంఘ విష్ణన కార్యాలకీ, రచించిన సుందర్‌ కావ్యాలకీ" వొయ్యి (_కేరణ. వొయ్యి సహాయం వర్షినే ఆవ సహృదయత వత్చినే తాను కలలుకన్న యెన్నో ఆశయాల్ని వాస్తవం చేసుకోగలిగాడ్ష, వొయ్యి గురించి చలం-యిలా అన్నాడు;

రారారా రికి చలం, “"మహాస్థాన్‌,* (ఏలూరు, (వజా (సచురణలు: 1960),

పట. శిల్లిగ,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 89 “నా శ్రీవితంలో యిప్పది వరక ఎందరో న్త్రీలని చూకాను. కాని వొయ్యి వంటి స్త్రీని నేనింతవరకూ చూడలేదు. ఆమె ఆత్మలో ఎంత గొప్పదో, నన్నెంత 1పేమించిందో పైకి తెలియనిచ్చేది కాదు. నా మూలంగా ఆమె ఎంత బాధపడ్డదో నేనన్నా ఊహించు కోలేను. పిన్ని నన్నాక సారి ఎవరి మూలాన వొయ్యి చచ్చి పోయిందని అడిగితే ఎవర్ని ఆమె (ఢేమించి పోషించిందో, వాళ్ళులో షొ తప్ప, తక్కిన అందరం, నేను, 2, వసంత్‌, చే, చిత, పకపక. ఈ ముఖ్యమైన వాళ 1ందర 0 అమెని వత్య చేశాం, ఆందరికన్న ముఖ్యం నేను ఆన్నాను. ఆమెకి నేను కలి గించిన యాతనకి నా కెక్కడా క్షమాపణ లేదు” వొయ్యి చలాన్నీ, చలం కుటుంబాన్నీ తన చివరి వూవీరి దాకా కంటికి రెప్పలా చూసుకుంది. వొయ్యి (పథావం చలం మీద చాలా వుంది చలం జీవితంలో అవ్యాజమైన, ఆపారమైన [శేమనీ, కారుణ్యాన్నీ మాతృత్వ ఆపేషనీ కురి పించిన స్త్రీ మూర్తి ఆమె వొయ్యి గాంధేయవాది. గాంధీజీ తెనాలికి వచ్చినపుడు? సభలో స్త్రీల నగలు వసూలు చేసీ యిస్తూ తనమైట పిన్ను కూడా తీసి యిచ్చే సరికి ఆయన ఆమె మెడలో నూలుదండ వేశాడు. “ఆమె కాంతి (పభావం చేతనే చలం జీవించింది. అమెకు ఆయన ఉప([గవాం”95 అంటాడు గొ(రెపాటి వెంకట సుబ్బయ్య, “నేను వొస్తే నన్ను చదివిస్తావా వెంకటచలం +-... నేను డాక్టర్ని కావాలని 67. చలం, “చలం”, (తిరువన్నామలై, శ్రీ రమణస్టాన్‌ పల్లి కేషన్స్‌, మొదటి ము[డణ, 1978), పుట, 195, 68. గ్యారెపొటి వెంకట సుబ్బయ్య, “చలం జీవితం = సాహిత్యం”, (విజయవాడ, దేశ్మీపచురణ, [పథమ మ్ముదణ, 1958], పుట. 66. 89. చలం, “చలం”, (తిదవన్నామలై, [శీరమణస్టాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌, మొదటి మ్యుదణ, 1978), పుట, 69-70

40 చలం “మ్యూజింగ్స్‌! అన్న చలం మాటల్ని విశ్వసించి, చలంతోనే తన జీవితాన్ని నడుపుకుంది వొయ్యి "ఎన్నటికీ ఈ వేళ్ళను వదలకు”? అన్న చలం మాటకు కట్టుఐడి తన జీవిత పర్యంతం ఆతని సుఖదుఃభాల్లో పాలుపంచుకుంటూ, కొవ్వొ్తిలా తాను కాంతినిస్తూ కరిగి పోయింది.

1950 ఫ్యబ్రవరిలో చలం సకుటుంబంగా తిరువజ్ఞామలైై.. వచ్చివేశాడు. వొయ్యి మరణం, లీల కలిగించిన అలజడి, భగవాన్‌ ,పథావం, సౌరిన్‌ ఆధ్యాత్మిక సాధన, అన్నిటికన్నా మిన్నగా తెలుగు దేశంపై, రచనా వ్యాసంగ6 వై యేర్పడిన విముఖత, నానాటికీ చలంలో పురివిస్పుకుంటున్న మార్మికత, యెంతకీ మారసి, కదలని సామాజిక స్వరూపం ఆయన ఆరుణాచలం వెళ్లడానికి (పేరళలుగా పని చేళాయి. చలంలో ఆంతకంతకూ (పబలిన వొంటరితనంకూడా అందుకు వొక కారణం. చలం మ్మితులంతా కూడా కాల్చనికులు కావడం చలాన్ని యతార్థ జీవన సర్మగామం నుంచి దూరంగా వుంచడం మా[తమే కాదు, త్వరగా తప్పుకునేటట్టు కూడా చేసింది. చలం సృష్టించిన సాహిత్యం, అతని జీవన విధానం కెలుగు (పజల్లో రేకెత్తించిన ఆలజడీ, తన్మూలంగా ఆతడు పడిన రొష్టూః (ప్రజల దూషణలూ, తిరస్కారాలూ, (ప్రచారాలూ అతన్ని తేలుగుదేశాన్ని వదలి వెళ్ళేటందుకు నిశ్చయించుకునేలా. చేళాయి,?! యెప్పుడూ బాగుండని చలం ఆరొగ్యం వొకవైపు.. అతని సున్నిత మనస్తత్వం మరొకవై పు. సంఘర్షణ అధికతరమైండి. పిల్లల పెంపకంలో, కృటుంబ జేననంలో తన (పత్యేక విధానాల క్సివ చలం అమితమైన వేదనకు గృరికావలసి వచ్చింది. సౌరిన్‌ పితృ ఆరాధనా భావం, ఆమె ఆధ్యాత్మీక సాధనా మార్గదర్శకత్వం చలాన్ని (పభావితం చేశాయి. అరుణాచలం. వెళ్ళడానికి వారిద్దరి నుధ్య బలీయమైన ఐంధం 70... చలం, “చలం”, (తిరువన్నామలై , శ్రీరమణస్టాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌,

మొదటి మ్ముదణ, 1078), పుట. 69 "71. సోచాలా ఏళ్ళు తెలుగ్ముపజ, నాలో లేని ఘోరాల నెన్నో నాకా

పాదింఛారు. ఇంకా అపవాదులు ఆ దేశంలో నామీద వేళ్ళాడుతూనే

వున్నాయి.”

చలం, “శీర మణస్థాన్‌”, (విజయఐాడ, వాహినీ పబ్లిషింగ్‌

న్‌ౌస్‌, (పఠన ముద్రణ, 1965) పుట, 90.

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 41 [గేగేపించింది.. చలం అరుణాచలం తరలి వచ్చేందుకు ప్తె కారణాలన్నిటితో బాటూ 1పరానమైన భౌతిక కారణం మరొకటుంద. ఆ౨ ఆర్థిక ఆస్థిరత్వం, చలానికి వుద్యోగం లేదు. చలం కుటుంబాన్ని పోించే వొయ్యి మరణించింది. లీల వారి పోషణ భారాన్ని తీసుకుంటానన్నా చలం నిరాకరించాడు. వీటన్నిటికి తోడు రంగనాయకమ్మ (2) రమణాశమానికి రమ్మని. చలాన్ని గట్టిగా పట్టుబట్టడంతో ఆతనికి తెలుగుదేశం వదలి వెళ్ళడం అనివార్యమైంది. అని సటినీ అమ్మేసుకుని; చలం క్షుటుంబం రమణ్మాశమానికి వెళ్ళడం జరిగింది

చలం అరుణాచలానికి వెళ్ళడం, ఆక్కడే స్థిరసడిపోవడం తెలుగు (ప్రజల్లో సాహిత్య (పపంచంలో పెద్ద అలజడినే కలిగించింది. ఆయనలో యీ మార్పుకు అభ్యుదయవాదులు, నొచ్చుకుంటే, తిరోగమన వాదులూ, యధాస్థితి వాదులూ హర్షించారు. వీటిని వేటినీ లేక్క_పెట్టని చలం తనకు ఆధ్యాత్మిక మార్గ కవాటాలు తెరుచుకున్నాయనీ, ఆ మార్గంలోనే యింకా కొనసాగాలనీ పట్టుదలతో భగవాన్‌ వద్దే కూచున్నాడు.

చలంతో బాటూ రంగనాయకమ్మ కూడా వారితోనే వుండిపోయింది, ఆమె 1947 లోనే అరుణాచలం వచ్చివేసింది. ఆప్పటికే ఆమె నూనసిక ఆనారోగ్యంతో బాధపడుతూ వుండేది. ఆమె మానసిక బాధకు కారణం చలం కొంతై తే, చలం భార్య కావడం వల్ల ఆ మ్చుదతో సమాజం ఆమెను పెట్టిన రొన్టు మరికొంత పిల్లలెవరూ తనమాట వినకపోవడం, తనకు దూరం కావడం ఆమె సహించలేక పోయింది. భర్త (పేమ వ్యవహారాలూ, ఐలహీనతలూ భరించగలిగినా పిల్లల నుంచి చూరం కావడం ఆమె మాతృ హృదయం వోర్చలేక పోయింది.

రంగనాయకమ్మ చాలా స్వతం్మత భావాలతో, చొరవతో చలంతో బాటూ సాంఘిక కార్యకలాపాల్లో పాల్లొనింది. 1982 లో బెజవాడ మునిసిపల్‌ కౌన్సిలరుగా, 1984లో జీల్చాబోర్డు మెంబరుగా ఆమె పని చేసింది. న్రీల హక్కుల కోసం పోరాడింది. ఆతని కృషిలో: తక్కిన ఆంధ సంస్క-_ర్తల భార్యలలాగే తాశూ అచరణాత్మక రంగంలో పాలుపంచుకుంది. - సౌరిన్లక్లు

గ్‌ క ఢీ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ రాసిన నొక వృత్తరంలో రంగనాయకమ్మ సాహితీ వ్యాసంగం స్త్రీ లోకంలో శేపిన అలజడి గరించి చలం [వస్తావించాడు,?8

“*నీమిటి ఆ దర్శిదగొట్టు రాతలూ నువ్వూ”?

అని ఆమె చలం సాహిత్యాన్ని విమర్శించినా, చలంకోసం అన్నిటినీ వదులతని

ఆతన్ని అనుసరించింది. కానీ, తనకోసం అన్నిటినీ వదులుకున్న ఆమెకు

[దోవం చేసాశని చలం వాపోయాడు,

“ఆమెకో 00/04440 వుంది, అమెకి. ఓ (పర్యేకమైన భిళ50గ2/0 వుంది. దాంతో మేమిద్దరం త్వరలోనే వ్యత్యాసాల కౌచ్చేళశాము”74

అస్‌ చలం చెప్పుకున్నాడు, చలం ఆమెకు బాలా స్వాతంత్యాన్ని యిచ్చాడు. అమె జీవితం అమ్‌

కెట్ట తోస్తే అహ్హా నడుపుకోమన్నాడు.?5 తన జ్రీవితం తన స్వభావం, తనదని

ఆమె; తన జీవితం, తన స్వభావం తనదని చలం; తమ వ్యక్రీర్వాక్స్‌ క్రైరధ్యాల్ని అధిగమించలేకపోయారు. తన స్వాతం[త్యం నిలుపుకోవడంకోసం వేటిస్తీడై కే రాను కిరగబడిందో, ఆ మకాల్నీ, పూర్వాచాకాల్నీ: జహాల్నీ తపాల్నీ మళ్ళీ యింట్లో ఆచరించడం (ప్రారంభించింది రంగనాయకమ్మ. కొని చలంతోపౌట్లూ పిర్చిలుకూడా దూరమవుతూ ఆమెకు గొప్ప బాధను. కలిగింబారు.

79. చూడండి అనుబంధం-8

78... చరం, *చలం (తిరువన్నామలై , ్రీరమణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌, మొదటి ముదణ, 1978), పుట 285.

74 054, పుట: 987,

75... నీయిష్టం. న్మిపకారం నువ్వు వుండు. నీ మనస్సు ఏం చెప్తే, నీహృదయం ఎట్లా తోవీస్తే, నీకెట్టా బుర్ధిపుడిడే ఆవిధంగా నువ్వు చెయ్యవొచ్చు. నామాట వినద్దు, ఎవరిమాటా వినద్దు” అని నేను టోధిస్తో వుండేవాణ్ణి,”

4, పుట : 9860,

విమర్శనాత్మక పరిశీలనం తలి ఆమి తన ఒంటరితనాన్నీ, నిస్సహాయత్వాన్నీ, పూజల్లో భక్తిలో మరచి పోవాలని చూసింది. మానసికంగా దెబ్బతినింది. వొంటరిగా రమణా(శ మం వెళ్ళి పోయింది. రమణా[శమంలో భగవాన్‌ దగ్గర చేరిన శ్రీలు: ముఖ్యంగో తెలుగు స్రీలు రంగనాయకమ్మమీద కసిఐట్టి, ఆవిడమీద అబద్ధాలు చెప్ని, వుడికించి, యేడిపించి, దడిపించి చివరికి పిచ్చిదాన్ని చేశారు. బెజవాడకు తీసుకువచ్చి చలం కుటుంబంలో కొన్నాష్త ఆమెను బలవంతంగా వుంచుకున్నారు. కానీ ఆమె తప్పించుకుని, మశ్చీ తిరువణ్ణామలై చేరుకుంది. అక్కడే స్థిరపడిపోయి:వుత్తరాలు రాసేది. ఆ వుత్తరాలన్నీ “గంగ-౮6గ౮౭'ఆని చలం కొట్టివేసినా, తరువాత వాటిని అర్థం చేసుకోగలిగాడు. వొయ్యి చనిపోయిన తరువాత చలం కుటుంబం బెజవాడ నుంచీ తిరువజ్ఞామలై కు వచ్చి స్టిరపడి పోయినపుడు, కొంతకాలం రంగనాయ కమ్మ వాళ్ళతోనే వుంది. తరువాత కొంతకాలం ఆంగధదెళానికి వెళ్ళిపోయి, వాక స్కూలు పెట్టుకుని చిన్నపిల్లలకు చదువు చెబుళూ వృండిపోయింది.తరువాత హఠాత్తుగా అనారోగ్యంతో తిరువజామలై. వచ్చింది, అక్కడే గుండెపోటుతో 1970 లో మరణించింది.

“*లోకంలో నావంటి భర్తలు ఎంతమందో. కాని ఆమె (పత్యేకమైన

భార్య”?8 అన్న చలం జీవితంలో నిజంగానే రంగనాయకమ్మ (పత్యేకమైన శ్రీమూరకి.

14419050 లో రమణమహశ్షి తనువు చాలించారు. భక్తులందరూ ఆశమం వదలి వొక్కరొకారుగా వెళ్ళిపోవడం (పారంభిందారు. కానీ చలం ఆక్కడే రమణమహర్షి సమాధివడద్దే ధ్యానంలో వుండిపోయాడు. తాను అనుస రించింది యేమార్గమైనా నిజాయితీతో పట్టుదలతో అంతం చూడాలనుకునే చలం: ఆధ్యాత్మికత అంచులు చేరుకున్నాడు.

19561 లో చలం “ఆనార్మ-లీ' సినిమాకు కథ రాయమని వెల్మిగాం వస్తే మదాసు వెళ్ళాడు. కానీ అక్కడ వు డలేక వెంటనే వచ్చేకాడు.. అదే సంవత్సరంలోనే ఆగస్టు 18వ తేదీ సౌరిన్‌కు ఈశ్వర సాక్షాత్కార మైట్టు ఆమె 78. చలం “చలం”, (తిరవన్నామళై ఫీ రమణస్మాన్‌ పబ్లి కేషవ్స్‌,

మొదటి మృ్యుదణ, 1978), పుట : 286.

క్న్త్తీ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ చెప్పుకున్నారు. అనాటి నుంచి సౌరిన్‌ చలం కుటుంబాన్నీ, అభిమానులనీ, అత్మీయులనీ నడిపే మార్గదర్శినిగా వుంటోంది. సౌరిస్‌కు కలిగిన యీశ్వర సాఇాక్కారాన్ని చలం వొకపట్టాన నమ్మలేదు. కానీ సాధనలవల్ల సౌరిన్‌ తన తలనొప్పులను వుపళమింప చేయడం; తనలో రేకెత్తిన అనుమానాలకు సమాధానాలివ్వడం చలానికి యీశ్యరుడిపట్ట విశ్వాసాన్ని కలిగించింది. ఆరుణాచీలం వెళ్ళిన తరువాత చలం నిత్య జీవితంలో బాలా మార్పులు సంభవించాయి. ఆక్కుడనుంచి తెలుగుదేశాన్నీ, తెలుగు ]ప్రజలనీ, తెలుగు సాహిత్యాన్ని మరచిపోవడానికి సకల (ప్రయత్నాలు చేశాడు. కానీ అభిమానుల నుంచీ, మ్మిళులనుంబీ వచ్చే వుత్తరాలకు (కమం తప్పక, యెంతో బాధ్యతా యుతంగా స్పందించి వుత్తరాలు రాసేవాడు. చలానికి దేశం నలుమూలల నుంబీ (సేమలేఖలు నచ్చేవి. ఎందరో సందేహాలు రాసేవారు. ఆయన అన్నిటికీ వోపికగా జవాబు రాస్సేవాడు. తెలుగు రచయితల్లో అభిమానుల, ఆత్మీయుల పుత్తరాలకు ఆంతగా (సకిస్పందించే వ్యక్తిగా ఆయన్నే ముందుగా చెప్పుకోవాలి అయన కలం పట్టుకోలేని చివరిదశవరకూ ఆ అలవాటును వదలలేదుం తిరువజ్ఞామలై చేరిన తరువాత తనవద్దవున్న అమూల్యమైన (ప్రేమలేఖలు, అభిమానుల వుత్తరాలు అన్నిటినీ అగ్నికి ఆహుతిచేళాడు.?” తెలుగు సాహిత్‌ కంలో చలం లేఖా సాహిత్యాన్ని! వొక పత్యేక (పశిప్తిన్‌ కలిగించాడు చలం లేఖలు, రాక్విక, కళా ఏముర్శనలతో, సునిశిత వ్యంగ్యంతో, ఆయన రచనలన్నిటిలాగే నిజాయితీతో అలరారుతుంటాయి. ” లా 77... నేను చించి కెంటీలా లో పడేశేవి ఉ త్తరాలు, గొప్ప ఉత్తరాలు. (పేమలేఖలు నేనెప్పుడూ కలుసుకోని న్ర్రీలను-చి మెచ్చుకుని నన్ను, నాకు అక్కార్పణ చేసుకున్న పురమల ఊశ్రరాలు -ఎవరికీ నేను చూపనివి ఇప్పుడు నా లీం/ల ఆగ్నిమాతమే సా&ీ వాటికి వాటికి భరించుకోగలిగింది ఆ దేవుడొక్కడే.” చఏం, “మవిస్థాన్‌” (ఏలూరు (పజ్యాపచురణలు, 1960), పుటః 2 6.

విమర్శనాత్మక పరిశీలన శీర్‌

చలం సాహిత్యంలో కథలు యెక్కువగా యితర భారతీయ భాషలైన గుజరాతీ, మరాఠీ. వుర్దూ, పంజాబీ కన్నడం, తమిళం మొదలై వాటిలోకి అనువదింపబడ్డాయి."9 చలం “సుధ” కావ్యం ఆంగ్లంలోకి అనువదింసబడించి

చలం (పకృతి (పియుడు, (పకృతిలో త్రీ సౌందర్యాన్ని ఆపాదించుకుని తన్మయుడయ్యేవాడు- తెలుగుదేశంలోని ఆందమైన (పదేళాలన్నిటినీ చూసి ఆనందించినవాడు. కదిలే (పకృతిని తనివితీరా ఆస్వాదిస్తూ వచ్చిన చలం, చివరి రోజులలోకూడా కదలలేని వయోభారంలో ఆరుణ ఆచలాన్ని చూస్తూ నిత్యం బాభాసేపు గడిపేవాడు,

(బ్రహ్మసమాజ కాలంలో గొంతువిప్పి (ప్రార్థనా గీతాలు పాడిన చలం రమణాస్టాన్‌లో (పతిరోజూ జరిగే భజన కారజ్ఞకమంలో సౌరిన్‌తో బాటూ పాడేవాడు. చలం పాఠిల్లో ఆర్తి, ఆవేదన ధ్వనించేవి. చలం పాట యెడ తెగని నిరాళ చీకట్లో వాకిలి కానరాక శోక భారంతో అరిచే శాపోపహత భక్తుడి ఖీతావహ తాపంగా వర్ణిస్తాడు వజీర్‌ రవ్మోన్‌.?? చలం సంగీతాన్ని యెక్కువగా 8. “"నాకథలు గుజరాతీ, మరాటీ, ఉర్దూ, పంజాబీలోకి నన్న

డక్కుండానే తర్జుమా అయినాయని తెలుసా * కన్నడంలో,

అరనంలో చాలా కాలం నించి వాటి పరచయమయింది.”

చలం, “చలం ఉత్తరాలు,” విజయవాడ, దేశ్నీసచురణ, (వఠళమ

ముదణ 1957), పుటః 246. ౯7ర్టి చెలం,

సీపాట- యెడ తెగని నిరాశ చీకట్లో, వాకిలి కానరాక శోక భారంతో అరిచే కాపోహత భక్తుడి ఫీకావహ తాసం వజీర్‌ రవ్మోన్‌, “ఎచటికి పోతావీ ర్యాతి,” (విశాఖపట్నం, జవహర్‌ |[పచురణ, (పథమ మ్యుదణ, 1068), పుటః 9.

కరీ చలం “'మ్యూజింగ్స్‌" ఆభిమాన్నించేవాడు. వికోవెన్‌ సంగీతం ఆంటే చలానికీ చాలా యిష్టం పాళ్చాత్య సంగితకారుల్లై న పాల్‌ రాబన్‌ మొదలై నవారి సంగితమే. కాకుండా భారతీయు లైన కేసిడే, సైగల్‌ మొదలైన వాడి సంగీకాన్ని కూడా అనుభవించి పలవరించేవాడు. అరుణాచలం వెళ్ళిన తరువాత కూడా చలంలో సృజనాగ్ని చల్హార లేదు. చలం కఖం నుంచి మార్మికత్వంతో నిండిన ఆధ్యాత్మిక సంబంధాలై న రచనలు యెన్నో వెలువడ్డాయి. చళానికి పళు పత్యాదు లంపే యంతో (పేమ. అయన నివాసంలో పథువులు, నెమళ్ళు, పిట్టలు, కుక్కలు మొదలైన వాటి పెంపకం యెంతో ప్రథ్యేకంగా వుండేది. రమణాస్థాన్‌లో వాటికీ కూడా మనుషులతో పాటు సమానమైన (ప్రకిపత్తీ, గౌరవాలూ, (కేమాధిమానాలూ లభించేవి. చలం రచించిన బుజ్జిగాడు! (1260) అపురూపమైన పిట్ట కథ. ఆయన తనకు పస పష్యాద్వుల పట్ట భీన్న సహజ కారుణ్య (స్తేన భావాలకు దీపికగా దాన్ని రచించాడు. రోజూ సైయంస్యతాలు షికారుకు. వెళ్తున్నప్పుడు. పిట్టల్ని కూడా తీసుకు వెళ్ళేవాడు. రమణస్థాన్‌లో పెరిగిన బుజ్జాయి (లేగదూడ) పె “బుజ్జాయి” అనే సేరకోనే సౌంన్‌ రచించిన భావ చ్మితం (981 నవంబర్‌? అఆం్యధ జ్యోతి దీహెవళి సంచిక, బ్దాకీ = జాకీ = లక్కీల (కుక్కలు) పై “బ్జాకీ - జొకీ - లా రాతల దతుంచననానననననమమయానాడా. కా 80. "నేను రాహైై వుంటే పిచ్చిక వొచ్చి ఐల్లి మీద కూచుని రాయ వొద్దనీ చంటిపిల్ప మళ్లే గోల లేస్తోంది. అరుస్తూ కాగితాలు పీకు తోంది. కలాస్ని కరుస్తోంది. ముక్కుతో కొడుతోంది. ఆకరాలకి అడ్డంగా నుంచుంటుంది. వీటి కెంత క్లానమో. నా దృష్టి కావాలి దానికి. ఈ కలం కాగితం ఆటంకమని ఏట్టాగో తెలుసు వాటికి.” చలం, ” ఫ్రీరమణస్థాన్‌,” (విజయవాడ, వాహినీ పబ్ఫిషింగ్‌ హౌస్‌, (పథమ ముదణ, 1966), పుట; ఓలి, 81... బుజ్జిగాడు: చలం యింట్లో పెరిగిన పిట్ట, దాని డినచర్యను చొక ఆసక్తికరమైన కథగా మలిజాడు చలం, చలం, “బుజ్జిగాడు”, (విజయవాడ, ఆరుణా పబ్లిషింగ్‌ హౌన్‌, 1982).

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 4? లక్కీ” అశే పేరుతోనే రచించిన భావచి[తం (1981 నవంబర్‌ జ్యోతి దీపావళి సంచిక) చదివితే రమణాస్థాన్‌లో పశ పక్యాదుల పట్ల యెట్టాంటి ఆదశాఖిమానాలు కనబరుస్తూ పెంచే వారో స్పష్టమవుతుంది. చలం అరుణాచలంలో వున్నప్పుడు టాగూరు రచనల్ని అనువదించడం (ప్రారంభించాడు చలంపై టాగూరు (పభావం చాలావుంది, టాగూరు సాహిత్య పఠనానికి చలాన్ని (పోత్సపాంచిన వ్య కి రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు. “చిత్రమేమిటంటే ఈశ్వరుడు లేని నా ముప్పై ఏళ్ళ జీవితంలో ఈళ్వుర లీలల్ని కీర్తించే గీతాంజలి నా నిత్య పారాయణ కవితా (గ్రంథంగా ఉండిపోయింది. ”కికి అంటూ చలం తన జీవితంలో రవీం్యదుని కవిత్వం ,పసరించిన [పభావాన్ని గురించి చెప్పుకున్నాడు. తన మొదటి కుమారునికి చలం రవీం్యదుని పేరే పెట్టు కున్నాడు టాగూరు కవిత్వం గురించి చెపుతూ చలం ఇలా ఆంటాడు : "ట్రాగూరు కవిత్వం యీ బొమికల్లోకి యెొక్కింది. _ఐహ్మ సమాజమూ, దేవుడూ, భక్తి నన్ను వొదిలి పోయిందాకా ఒక ఐదే!ళ టాగూరు .కవిత్వం తాగి ఐతికాను. ఆయన [వ్రాసిన భక్తి నన్ను వొడిలినా కవిత్వం వొదలలేదు----భక్తులకి ( పేమగీకాల్లో భక్తి గోచరిస్తుంది. నాకు భక్తిగీతాలలో (మేమ గోచరిస్తుంది. ”కికి చలం టాగూర్‌ అభిమానిగా తయారయ్యాడు. రవీర్యదుడు తన కవి త్వంలో పళికించిన అధ్యాత్మిక అఆనుభూతులూ, మార్మిక భావనలూ చలం తన జీవితమంకా ఆస్వాదిస్తూ గడిపాడు. రవీరదుని సాహిత్యం, తాత్విక చింతన చలం జీవిత కై, ఆయన సాహిత్యంపై [పథావాన్ని కలిగించాయి. రవీం్యదుని 82, చల “"రవీం[ద గీతాంజలి”, (హైదరాబాద్‌, చలం సాపాతి, 19" కి పుట : 15. 88. చలం, “(పేమలేఖలు”, ( హైదరాబాద్‌, చలం సాహితి, 1976) పుట : 244,

ఉీరీ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ * అద్దె కళ తత్యం, ఆనందం. (ప్రేమ మార్గాల ద్వారా అభివ్య క్తమయ్యే* (బహ్మ స్వరూపంతో తాదాత్మ్యించే. ఆఖభేద తత్వం, చలం తాత్వికతకు పునాదులు వేశాయి. "తన తర్కో_ష్టతకు జంకి, దిక్కులేకుండా దాక్కున్న భక్తి భావనా విహంగాలు కొన్నేళ్ళ తర్వాత గీకాంజలి ఆంధధ్రీకరణంతో కిలకిలమంటూ తన హృదయం పైన వాలి నివాసా లేర్పరచుకున్నాయి”” 8* ఆంటూ చలం భక్తితో వికసించిన హృదయంతో యీశ్వరుడి కోసం పేదికాడు గీకాంజలి చలం జీవితానికొక వెలుగునూ, చలం ఆళల కౌక అర్జాన్నీ యిచ్చిండి,65 రవీర్మదుసి కవీశత్వం [పభావంతో చలం కవిత్వం వేపుకు మళ్ళి సుధ (1981) “భగవాన్‌ పాదాల ముందు దివాన్‌" లాంటి కావ్య రచనలు చేళాడు. టాగూరు అంగ కాల్బనికోద్యమ (పభావంతో బెంగాలీ లోకి తీసుకొచ్చిన మార్చులు ఆ సాహిత్యాన్ని సుసంపన్నం చేయగలిగాయి. కానీ కాస్త్రీయ భౌతిక వాదం అవసరం. దేశంలో వున్న సమయంలో నూర్మిక వాదం టాగూరు లాంటి మేధావులై న రచయితలను కూడా ఆకర్షింంచింది. (పభావితం చేసింది. ఆంధ దేళంలో కూడా అంతే, పాశ్చాత్య సాహిత్యం నుంచి మనం తెచ్చుకున్న భావ సంపదలో అభ్యుధయ వ్యతిరేకమైనవే ముఖ్యంగా కాల్చనికుల్లో యెక్కువ చోటు న సన్న. రశ. చలం, “రవీల్యద గీళకాంజలి,” (హైదరాబాద్‌: చలం సాహితి, 1975), పుట 19 85. “టాగూరే లేకపోతే, ఎండలో ఆకుల్లో నీడలు ని(దపోవడం, మబ్బుల్లో కన్నీష్న కరిగిపోవడం, సూర్యోదయంలో (పేమని భరించలేని దయగల నవ్వు, అగ్గర్యాతి నక్షత్రాల “మిస్టరీ నాకెవరు చెప్పగలిగే వారు? గాలి, అకాళం, కాంతి విలవలేని వరాలని నన్నెవ్వరు నమ్మించ గ౦గేవారు ?' చలం, ''మ్యూజింగ్స్‌””, (హైగరాబాద్‌, చలం సాహితి, 1976), పుట : 126,

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన శ్ర చేసుకోవడం మనం గు ర్రించవచ్చు. ఈ

1960 [పాంకాల్లో చిత్తూరు నుంచి కారదాపీఠం 6% ఆధ్యర్యంలో కీ శే. ౩. సభా (182 ఎ 1980) నాయకత్వంలో వందమందికి పైగా రచయితలూ, కళాకారులూ తిరువణామళైే కు తరలి వచ్చి? రమణాస్తాన్‌లో చలానికి సన్మానం చేళాకు. ఆది ఆయనకి జరిగిన మొదటి సన్మానం ౩6

అరుణాచలంలో ఆధ్యాత్మిక పథంలో (క్రమ (క్రమంగా మౌనంలోకి నిషమ్కృమిస్తున్న చలాన్ని 185 లో జరిగిన (ప్రపంచ. తెలుగు మవిసభల్లో 86. “2/2౭ గీ66 ౫౧౦ కంద్ర ఇగగం 1గ0 20౮ 0జై్రిణి/

7077 కజ/076 ఓ06 0206066060462/0బా 6౧4 త0/65న్చ4ం 64/దాగః

18/04 047 0040406 గాం 7౮౭౮డండు. 2౧74 14/04 ఢ౯4౯

౧720౧8౯ 4౧6 రీల్‌ ఓక 47026 004/4 ౩౧౭౦ 04 ౧6

007025 గా 0౦౫౯ 06౮ నడం వంటపైింల 04 ఓ46

య

27౯ గబాంలంలా అలం 4006 రంగ 06 రీంగలి ౦ 0౫47”

౮4476 22 6 విం”

౮ 0 ఈగంాడి, “తండ. 000046". (ంగ740గ

౭౧ ఉగలీలాగ్రాం 1868), విడి 2 166.

8”, శారదా పీఠం: సాహిత్య పరమైన కార్యకలాపాలు నిర్వ ర్తించ డానికి వుద్దేశించి కి.శే, క. సభా 1960లో చిత్తూరులో స్థాపించారు.

ఆ సంస్థ సొహిత్యకారులనూ సత్కరించడంలోనూ, సాహిత్య కార్య్యకమాలు నిర్వహించడంలోనూ రాయలసీమలో (క్రియాశీల ప్మాతను నిర్వహించింది.

88, "చిత్తూరు నుండి 'ళారదా పీఠం' ఆధ్వర్యాన వందమంది (శీరమణ స్థానానికి వచ్చారు. మహాకవి చలానికి సన్మానం చేకారు. ఆ సమావేశంలో వారిని "మహర్షి" అని సంబోధిస్తూ (ప్రసంగించారు. చలంగారి ఉపన్మాసాన్ని ఎంతో జ్యూగ్నత్తగా (వాసి ప్యత్రికలకు

(తరువాయి 50వ నేజీలో)

ర్‌0ి చలం “మ్యూజింగ్స్‌ సత్కరించడం జరిగింది ఆ సక్కారాన్ని ఆయన తరపున ఆయన సన్ని హిశుడూ రమణాస్ట్థాన్‌ నివాసీ ఆమిన బసవరాజు అందుకున్నాడు. అరుణాచలంలో తన పరిస్థీతిని గురించి చెబుతూ చలం యిలా అంటాడు : “యిక్కడికి వచ్చిం తర్వాత నాకేం తెలిసిందంటే జ్ఞానంతో నిబిడీ కృళమైన మౌనం. ఆది గొప్ప గొప్ప పవ_క్తలు మాట్లాడకుండా చవూరుకున్న ప్పుడు లోకంలోకి వారి నుంచి వచ్చే మౌనం. అటు వంటి మౌనం సంపాయించాలి. ఆప్పుడు మాటగాని, శబ్దం గాని ఏడైనా సరే లోకంలో ఉపయోగ పడుతుంది" * "ఈ లోకపు అంధకారం ఎంత గొప్పదంటే సమ్ముదంలో ఎన్ని కాగడాలు వెలిగించి పారేసినా ఎట్లా ఆరిపోతాయో అట్టా ముంచే టటువంటి అంధకారం ఈ లోకంలో 'సేకుకుంది. కాని ఎవడేం చేయగలడు. అందుకని ఏదో చేజైంది. చేసెయ్యడం, ఇది మన పని కాదనుకోడం, వదిలేయడం - ౦.దొక్కటే. వివేకవంతుడు చేయగలిక నటువంటి పని'”?0 ాద్తులన్తాలాలనా యాలను. టకా. సంపాన్సు. ఆం్మధ్రప్మతిక దినప్మతిక (ప్రత్యేక స్థానాన్నిచ్చి “చలం గారి (పసంగ వ్యాసం” అనే శీర్షికతో (ప్రచురించింది. ఆ నాదు చలం అన్న మాటలలో ముఖ్యమైనవి ఎన్నో ఉన్నవి. “నాకిదే మొదటి సన్మానం” అన్నారాయన. ఆశ్చర్య నిమగ్నులై విన్నా రందరూ. ” క సభా, “ఆరుణాచలంలో చలం 'విభూతి", ఆంధపతిక, 15 జూలై 1970, 89 చలం కౌలిక ఇెచున్నలు, (శిరవణ్నామలై, శీరమణస్థాన్‌ పచ్చిశేషన్సొనవుదచి మ్మువణ, 1918), పుట 2 11, 90. 4; పుసీ : పల

విమర్శనాత్మక పరిశీలన క అని మారని సమాజ స్వరూపాన్ని విసుక్కుంటూనే- “ప్రయత్నం మ్యాతం మానకూడదు. చివరకు నేను చెప్పే దేమౌతుందంటే భగవద్గీతలో వుండే ఫలము నాశించకుండా మీకు తోచిన కర్గవ్యాన్ని మీరు చేయండి” ?1 ఆంటూ యువతరం రచయితలకు సందేశాన్నిచ్చాడు చలం, చలం ఆంధ్రదేశం నుంచీ తిరువజ్జామలై కు వెళ్ళిపోవడం ఆతని అభిమాను లకూ, మి[తులకూ నిరాశనీ, నిరుత్సావిన్ని విరోధులకూ, సం్యపబాయనాడు లకూ సంతోషాన్నీ వుత్సావోన్నీ కలగచేసింది. చలం పలాయనవాది అయ్యాడని వోగట్టిమ్య[ద వేయడం జరిగింది. తన జీవితమంతా యే ఆనందం కోనం స్త్రీలో (ప్రేమలో, సౌందర్యంలో, [ప్రకృతిలో వున్మత్తుడిలా ఆన్వేషించాడో, ఆదే అనందం కోసం కొను ఆధ్యాత్మిక పథంలో (పయత్నిస్తున్నాననీ ఆకొ ' రృకొంలీ: సత్యంవైపు (ప్రయాణంచేస్తున్నాననీ చలం పదేపదే చెప్పుకున్నాడు. యౌ విష యాన్నే 1పస్తావిస్తూ వజీరొరహ్మాన్‌కు రాసీన వుత్తరంలో యిలా ఆంటాడు :

• “వెనక్కి మరలి వెళ్ళిపోయాడు ఎంబాతనో చలం' అని రాశారు. మీరు. నా విరోధులు దేన్ని చాటుకుని విజయభేరి (మోగిస్తున్నారో: మీరూ ఆ పొరపాటులోనే పడ్డారు. నా _వాతలతో, కవీత్వాలతో, యుద్ధాలతో, (పజయాలతో, జానా ర్హనతో సంతృ ప్రి పొంద నిరాకరించి కవిత్వాలకీ; (ప్రజయాలకీ మూలమేదో ఆ కాంతిని అన్వేషించే త్యీవపాధన కొరకై వొచ్చా నిక్క-డికి. నా సత్యాన్వేషణ, నా సౌందవ్యారాధన త్మీవతకి లొంగి సృష్టిశక్తి నాపై కనికరించింది. నా జీవితమంతా ఏ ద్వారాళ్ని పతికానో, తెరుచుకోమని బాదానో, దూవించానో అఆ ద్వారాలు కొంచంగా కదులుతున్నాయి, నా సాధన ఫలితంగా, నా పెన కరుణతో వరాలని రల వలకొనానారయవాతదననాయారాలండానానాలావడువవలంనారాడాతానాయు వాడాడు వ! చలం కంం ఎలుగులు (తిరవణ్నామళ్లె యాలను షన్స్‌, మొదటి మ్యుదణ, 1979) భం శీ
• ధుయషందచే పరం) 4

న! చలం “మ్యూజింగ్స్‌ నేను కొత్త కాంతిని రేటోతున్నాను: నన్ను (పేమించేవారికి, కొత్త సందేళాన్ని వినిసించటోతున్నాను. కొ త్త సోపానాలు నిర్మించ బోతున్నాను నేలకీ మింటికీ. నాకు కొంచెం వ్యవధి నియ్యండి "98 సౌరిన్‌ వర్యవేవణలో, నర్తకి సపర్యలతో చలం చివరిరోజులు బాలా

నెమ్మదిగా (సకాంతంగా గడిచాయి. చలం దినచర్య, చలం ఆవిరపు ఆలవాట్లు

అన్నీ నిర్దిష్ట పద్దతిలో సౌరిన్‌ సూచనలతో నిర్ణయించబడేవి. “ఇన్నేళ్లు నేను ఈశ్వరుడు నాకిచ్చిన శక్తులన్నిటి తోటి, నాకున్న కాస్త విజ్ఞానం తోటీ వెతికాను. చదివాను. ఆడిగాను, తర్కించాను. కాన్సి నాకెక్కడా వీది అంతుబట్టలేదు. నన్ను తృవ్లిపరచగల సమాధానం డొరకలేదు. కనక ఈ హై/ల66042/ 24652 వుందే “ఇది. విక్కడికి తీసుకుపోదు మనుషుల్ని. గొప్పమేధావుల పుస్రకాలు చదివాను. వాళ్ళూ వొప్పుకున్నారు ఏమీ దొరకదని. ఈ 71లోశం _ “మిమ్మల్నీ నన్నూ వే రుచేసే ఈ ౧2/6//66. అ 4/4/ నశిస్తేగాని సత్యం గోచరం కాదు. దాన్ని పట్టుకుని మీరు ఎక్కడికో పోదామంటే , ఆడి ఎక్కడికీ ? నద్దేభ్రోకి తప్ప ఎక్కడికీ తీసుకుపోద్దు, దాన్ని వొదిలేసి /2///ని నమ్ముకో. ఆ [4484 ఏం చెప్పినా దాని నోరు నొక్కెయ్యి.. దాన్ని మాట్టాడసీయక్రు. అది ఏమన్నా సందేహించినట్టయితే నోరుముయ్యి అను. నేను స్వయంగా చెప్పుతున్నాను కదూ.నను న్న నమ్ము' అని ఈ మాటలన్నీ ఇప్పి ఆయన ఎక్కడికో మాయం కాలేదు. ఆయన మాతోనే వుంటానంటున్నా ర. సౌగన్‌ లోంచి మాట్లాడుతున్నా నంటున్నారు. ఆందుకని అఆయనకినేను పూ అరిగా వొజగాల%4ట

వకవ టా

92. _వజీరరహ్మాన్‌, 64; కవిగాచలం, (కాకినాడ, వజీర్‌ రవ్మాన్‌, 1956). వుట , 49,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ల్‌లి అవుదామనుకున్నా ను"*ీ

అని చలం సౌరిన్‌లోని యీశ్వరవాణిని నమ్మి యీశ్వర_ విశ్వాసం వైపే "తన

చివరి దశలో పూం్రగా మొగ్గాడు.

1979 మే శన చలం మరణించాడు. సన్నిహితుల సమవంలో, యే అట్టవిసాలూ, ఆర్భాటాలూ లేకుండా ('పౌొంతంగా ఆంత్య[కియలు జరిగాయుం 1.8 చలం సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వం

చలం మరణించే కాలం నాటికి చలం రాసిన [పతి ఆక్షరమూ (ప్రచురిత మయింది అతని వాజ్మయంలో కౌన్ని ఆశే _పజాదకణకు నోచుకున్నవి మళీ మళ్ళీ (సచురిత మవుతూనే వున్నాయి.

చలం మరజంతో ఆం(ధదేళ ౦లో నొక పెద్ద సంచలనమే యేర్పడింది- తెలుగు విమర్శకులు అంతా వౌక్కసారిగా మేలుకున్నారు. చలంలో వున్న 'వ్యతిరే కాంళాలు మాతమే పేర్కొంటూ కొందరు తూర్చారబడితే, మరికొందరు కుజం తడుతూ "మంచివాడే కానీ...." అంటూ సీళ్ళునమిలే విమర్శలు చేశారు. మరికొందరు చలంమార్క్స్సిస్టు కానందుకు విచారాన్ని వెలిబుచ్చుతూ *|కమంగా మళం (క్రీసేగ ల్లోకి తప్పుకున్న పలాయనవాదిగా చలాన్ని పరిగణించారు. కొనీ చలం పట్ట స్మకమమైన పరిశీలనా, పరిశోధనా జరుగలేదనే చెప్పాలి. అందుకు చలంలోని; చలం సాహిత్యంలోని, చలం కాలం నాటి సమాజంలోని వై రుధ్యాల్లో వున్న క్షీవ్టరే కారణం.

వ్యక్తి చైతన్యాన్ని సామాజిక చైతన్యం రూపొందిస్తుంది; నిశితంచేస్తుంది. వ్య్ధక్తమయ్యేందుకు దోవహదంచేస్తుంది. వ్య క్షివైతన్యం సామాటిక చైతన్యాన్ని పురోగమింప జేస్తుంది. అంటే యివి రెండూ. పరసృర 1కేరళాలుగా: (పళావ పూరకాలుగా వుంటాయి. వ్యక్తి చైైతన్యావివృద్ధి పారంపర్యంగా వస్తున్న అనుభవజ్ఞానాన్ని తెలుసుకోవడంలోనే కాకుండా తాను జీవిస్తున్న సమాజంలోని వుక్చత్తి నంఐంధాలను గూర్చి, జీవితం గూర్చి అవగాహనను అనుభవ

అన వసన ప. నస మ సక స స. 98. చలం, “చలం”, (తిరువన్నామలై, (శీ రమజస్థాన్‌ పర్దికేషన్స్‌, మెదటి మృుదణ, 197%), పుట : లిరి0,

ర్య చలం “మ్యూజింగ్స్‌ పూర్తుకంగానూ, భాష ద్వారా జరిగే ఖావ వినిమయం ద్వారానూ, అధ్యయనం ద్య్యారానూ [గహించడం జరుగుతుంది. భూస్వామ్య సంప్రదాయ ైూవ్మాణ కుటుంబంలో పుట్టి “పెరిగిన చలంలో ఆ వ్యవస్థ కాలూకు వైభవ స్మృతులు మిగిలివుండడం ఆ వ్యవస్థ కై థిల్యం పట్ట వేదన కలగడం సహజం. అయితే చలంలోని స్వాతిశయం [బొహ్మణజన్మవల్లా సంపదవల్లా మ్యాతం ఏర్చడిరదికాదు. అడి వ్య క్రిగతమైంది. యీ వ్యక్తిత్వ ప్రతర్ష అప్పుడప్పుడే తలెత్తుతున్న వ్యాపారనాగరికతలోని వ్యక్తి ఏకాసొంకి సంబంధించింది. యీ విషయాన్నే స్పృశిస్తూ అందరికన్నా తాను యేదో 'ప్రల్యేశమైన వాడిననే ఆధిక్యం తనలో వున్నట్టు చలం చెప్పుకున్నాడు. చిన్నప్పటినుంచీ చలం పార్శపుతలనెప్పి( గ₹/872[20బావపడుతుండే వాడు. జి | స్నెహిత్తుల నుంచీ, ఆటలనుందీ, ఐడులనుంచీ ఆది ఆతన్ని దూరంగా వు-చి చిం తల్లిదండ్రుల (పేమను యెరగని చలం. ఆ వెలితిని పూడ్చుకోలేక చాలా కృంగి పోయేవాడు. చలాసికి ఆఢపిల్టలతోవున్న స్నేహం ఆతనిలోని శూన్యాన్ని కొంత 'చేరకు తగ్గించగలిగినా, చిన్నప్పటి పెంపకంలో తగిలిశ గాయం, [పేమరాహిత్యం క్రిత, ల రే6౪6100%060 061 1261౪14681 18 [౦ [00066 116 (95411 0% 8౧ 4౧014100 ౦1 9 అఖు6॥161106 01 1161 3060165 66061864 1119102211 ఈ04600 ౧619- గు ఫ(1 0% 2% 88561001184100 06 6౫87081. 30018! ఈ06/6%06-" 81 16 0090061664 1౧ ౧౫6౧9 0 ని'06ేష0100 38 ౪611 &8 1౧ 6601 0016615 26 న౦01:9 జిగిరే 10 1&0093806.”* న “06 ౧8౪0౧010 (1 ల్‌ సు ఈ 67 0 18202౧96, 140960౪/, 9037898 9401130665, 1961 ) 0886:36. 905. సహజంగా నేనొక శగసిగాంం?4/ ని. నేను చూసే (వజలందరి కంటే నేను వీవిధంగానో అధికుణ్ని. ఆ ఆధిక్యత నార క్తంలో వున్నట్టుండి.” చలం: చలం” ,(తిరువన్నా మలై [శీర మణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌, మెదటి ముద్రణ: 1978), పుట : 687,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ర్‌5్‌

జీవితమంతా ఆతను | పేమకోసం (పేమతో తపించేట్టుచేశాయి.*! వీటన్నిటితోనూ

చలం [కమంగా అంతర్ముఖుడుగా తయారవుతూ వచ్చాడు. చిన్నప్పటి భజనలూ, పూజలూ, జపాలూ తరువాత ఆతను పెరిగి పెద్దవాడైన కాలంలో. అతసీళో యేర్పడిన అ స్తిక్య భావానికి పునాదులు మ్మాతమే అయ్యాయి. మొదటి నుంచీ చలంలో మార్మికతవైపు మొగ్గు వుండడాన్ని చలమే స్వయంగా అంగీకరించాడు.”

పద్నాలగేళ్ళ వయసులో వుడ్‌హవున్‌ నవలను తెనిగించడంతో చలంలోని సృజనాత్మకత పుఏవిప్పుకోవడం (ప్రారంభించింది. తనపెద్ద చెల్లేలు అమ్మజ్జే కార్యం రోజున చలం లేత యువక వృాదమయంలో ్త్తీ? నికృష్ణ పకిస్థికులపట్లీ వోభా, తుఫానూ, అలజడి చెలరేగాయి. జీవిత పర్యంతం శ్రీ విముక్తి కోసం రచనలు చేయడానికి. దీక్ష పూనేట్టు చేశాయి (బ్రహ్మాసమాజంలో చేరేటప్పటికి చలంలోని సృజన వ్యక్తీకరణకు అవకాళాలు యేర్చడ్డాయి. అప్పుడే “బహ్మ మెసెంజర్‌", *ధర్మసాధని' పృతికలకు వ్యాసాలూ, కృష్ణళాన్తితో కలిసి (ప్రార్ధనా గికాలూ రాయడం (ప్రారంభించాడు. రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయడు చలానికీ టాగూరును పరిచయం చేశాడు, అప్పటి నుంచి చలంపై టాగూరు. [ప్రభావం

96. “కాని వీళ్ళు తప్పితే నాకు యింకెవరున్నారు! వీళ్ళతో నవ్వడమూ, వీళ్ళని నవ్వించడమూ కథలుళెప్పడమూ చాతనవును మొగవాళ్ళని చూస్తే నాకు బిడియం, శ్నీేహమమున ఆడవాళ్శని చూస్తే నాస్వంత (ప్రపంచంలాగు ఉంటుంది.” చలం: “(పేమలేఖలు”, (హైదరాబాద్‌, చలం సాహితి, 1976), పుట : 189. -

97 వళ్న : [2218 శం? వైపు మొగ్గు (8640208 ల004గడూ. రటయల). ఈ శ౭ంథో తో మీరంతవరకు అంగీకరిస్తారు? జవాబు ; మీతో ఏకిభవిస్తున్నాను.” నవీన్‌, “*చలంతో ఇంటర్వ్యూ”, సృజన, మే 1068, వుట: 1₹,

కం చలం “మ్యూజింగ్స్‌ గాఢంగా కన్పిస్తుంది. చలంలోని కాల్పనికతకు ఆ తరువాత ఆతని అంత్యదళలో చోటు చేసుకున్న మాన్మికతకు టాగూరు [ప్రభావం బాబొవరకూ కారణం. చలం జీవిశంలో జరిగిన వొక (యేమ వ్యవవోరం ఆతన్సిలో న్తతిక సంఘర్షణను రేపింది [కముంగా సందేహాలు చోటు చేసుకున్నాయి. (బహ్మ సమాజం వాటిని తీర్చలేదని తెలుసుకోవడంతో ఏడివడ్డాడు.* ఈశ్వుర్వడ వునికిని గట్టిగా (పశ్నించాడు అతనిలో అపారమైన ఆంతర్మథనం ,ప్రార్రంభమైంది. యెక్కడా యే విలవలోనూ, విక్వాసంలోనూ. నిలవని ఐలమైన స్తంశ్రయాత్యక అన్వేషణా దృక్షథం 99 అతనిలో పురి విప్పుకుంది. చలంలో ప్రబలిన యీ ఆక్టేయవాదం . అతని చివరిదశ దాకా జ్వలిస్తూనే వచ్చింది. అదే ఈతని సృజనను జ్వలింపజేసింది, 1కమంగా చలం చేతుల్లోకి ఫ్రాయిడ్‌, హేవలక్‌ ఎల్లిస్‌ మొదలైన మరో వ్వైళ్లానికవేత్రల పుస్తకాలు వచ్చాయి. మాటర్‌లింక్‌, షా మొద_లైక వారి రచనలు చదువ్నతూ వచ్చాడు, స్త్రీ ఆతని జీవన్మరణ సమస్య ఆయి బాధిం బిండి. చలం రచనలన్నీ చాలావరకూ స్త్రీ అనే కేర్యదం చుట్టే పర్మిభ్రమించాయి. విర “ెహ్మ సమాజం వాకు 64౮0౧5 ని (మ్ని ఐచారు క! ని వశ్నించే జవలేకపోయింది”. చలం, “మ్యూజింగ్స్‌”, (హైదరాబాద్‌, చలం సాహితి, 1076), పుట . 875, 9౨. అజ్ఞేయవాద్రం (శకిశంగయం) - త డంంటంం (౧4 6070206807 67 కజ0000 6౭/63 7/16 లిం రిం) ౧౫ ాంలక్రై ఉల ఉగగాలలోల 100. “ఈక స్త్రి సమస్య సన్ను విడవక బారిస్తోనే వుంది. వొంగ అవాట[ం[08్రూ సంబందమైన పు్రశాలు |కమంగా నాచేతుల్లోకి వొచ్చాయి. ఆవి చదివిన కొద్ది స్త్రీ సంబంధమైన నీతి నిబంధనలు ఎంత వికృతమో? సంక్షచితమో బోధపడసాగింది.” చలం, “చలం”? (తీరువన్నామతై , [శీ రమణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌, మొదటి మ్ముదణ, 1979), పట. 206,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ర? అనాటి సమన్షి కుటుంబ. విధానంలో స్త్రీకి పురుషుడికన్నంత [ప్రాధాన్యంలేదు. బాలగ్గవివాహాలూ, కన్యాజుల్క- దువాచారాలూ యెక్కువగా వ్యాపించి వుండేవి. వర్ణాశ్రమ ధర్మ నియమాలూ, మూఢాచారాలూ, అంధమత విశ్వాసాలూ మొద లైన వాటితో సంఘం నిలువనీరులా వుండేది. స్త్రీల సెక్స్‌ దోపిడిమీద, స్త్రీల శ్రమ దోపిడిమీదా; న్త్రీపుకుష సంబంధాల్లో; వై వాహిక ధ్నాల్లో, నీశ్రుల్లో, ఆచారాల్లో, కర్మసిద్ధాంతాల్డ్‌' కన్పించే స్త్రీపురుష వివక్షమినా తిరగబడ్డాడు. జలపాతం నంటి శైలితో సృదయాన్నీ , మేధనూ సూటిగా కాకి పాఠకుల్ని చకితుల్నీ, భయకంపి తుల్నీ, కుపితుల్నీజేసే భావాంతో చలం రచనలు తెలుగుదేశం పెకి దాడిచేశాయి. వ్యావహారిక భాషోద్యమం గురించి తనకు యేమీ తెలియని సమయంలోనే తెలుగు వచన _చరితలో కొత్త మార్పుకు స్వాగతం పలికినవాడు చలం.]10! తన వచనం తెలుగు భాషలో కలిగించిన మార్పునూ, తెలుగు రచేబితల్లో కలిగించిన సంచలనాన్నీ గురించి చలమే తన ఆత్మకథలో లుట్లా చెప్పుకున్నాడు: “*నాభాషా ధాటికి వారికెంత భయమో! పెగా అభావ కయంకేని. సంకోచంలేని, సీతిలేని హాతనోఢల్ని పడగొట్టే ష్మీవవాది ఓ శిజీడాళతగి నొటగ్‌గాగ్‌ చేతిలో ఫడ్డది, చాలా త్వరలో వీళ్ళు కృతక భాషలన్నీ కుప్న కూలాయి. చలం శైలిలో, రాతలో అంత 101. "నేను రచనలు సాగించేటప్పటికి. నాకు తెలీకుండానే నేను మాట్టాడే భాషలోనే రాళాను. తక్కిన కథలని పుస్తకాల కొషలో రాకాను. అసలు ౪ నాడు భాషా ఉద్యమమనేడి ఒకటి ఉందని నాకు తెలీదు. దీకితులుగారిించే విన్నాను గిడుగు రామ్మూర్తి గారి పేరు. వారి శిమృలు ఆలోచించి భొషని ఎంతవరకూ మార్చ వచ్చో తూచి రాసేవారు ఆయల్నాలు, మడి కట్టుకోడాలు చడివితేనే నాకు ఆసవ్యాం వేసింది. భాష ఎట్టా మాఠాలో నాకు కాసించాలని చూసేవారు, భర్తని ఎన్ని ముద్దులు పెట్టుకోవాలో కాసించినట్టు.” చలం, “చలం”, తిరువన్నామలై, ్రీరమణస్టాన్‌ పబ్టి క్రేషన్స్‌: ముదటి ముుదణ, 1978), పుట: 124,

క్‌ి చలం “మ్యూజింగ్‌ న త్మీవత, ఇంత 126//400/0 అంత భయంక రాకిర్షణ వుండి సో్పుంది. ఒక్కోంక్కరే (పతిఘుటించటోయి, పరాటితులై నా భాషను ఆనుకరించారు గటిలేక 102

కాల్పనికోద్యమ లశణాల్లో వాఠకలైన సాం్యపదాయిక సాహిత్య శైలిపై తిరుగు

వాటు (గెలంగ//07 02 వెంటి 000%) చలం ఆరోజుల్లోనే, వ్యాన హారికంలో

రాయటానికెవరూ సాహసించి ముందే నిర్భయంగా చేళాడు. ఆ! న 1 వం/8! ని పొగిడి, వఏ/౭ని (పోత్సహించే నాదాధస్సి నాబాధ వేనుక మండుతో యీ సిరాలోంచి మీహృద యాల్తలోకి పలకాలని చూసే మూగకంఠాల చషోభ వినఐడకపోతే, మూల మూలల ఆజణిగి నరీగి నశించే ధీరవనితల ఆర్యత్వం మీకు శట్టకపోతే నేను [వాసి యేంలాభం: మీరు చదివియేం లాభం[108 అని ఆవేదనకు గురవుతూ, ఈన ఛావాల్నీ ,-శైలినీ. విడదీసి," భావాల్ని దుమ్మెట్షి పోసి, శైలిని పొగిడే వారినంకా తూర్పారబట్టాడు చఅల్జు చలం దృష్టిలో వస్తుక్కు శీల్చం వేరకొవు, చలానికున్న నికాయితీ,_నిర్చీకఠా, ఆవేశం: జవేదనా ఆతని శైలికి బలాన్నీ, తేజస్సునీ, జీవాన్నీ జవాన్నీ పసాడించాయి. చలం వాక్యాల్లో వూప్రిరాడని తనం, దఖదబ తలుపులు బాదే తుఫానుహోరు, వ్యంగ్యం: కస్త చికణ తెలుగు వాక్యరచనశే వొక కొత్త విన్యాసాన్ని, సొందర్యాన్నీ కవళాత్మకతనూ కథిగించాబు. చలం వచన రచనల పాళస్యాన్ని గురించి చెబుతూ బుచ్చిబాబు వొక వ్యాసంలో యిలా ఆంటాడు: “ఇటీవల నోజెల్‌ బహుమానాలు గద్యరచయితకే రావడం గురర్తించతగినది. షెమింగ్‌వే, వెర్‌ చెండ్‌రసెల్‌, విలియం 102. చలం “చలం” తిరువన్నామలై, ్రీరమణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌, మొదటి మ్యుదణ, 190), పుట : 196, 108. చలం, “మ్యూజింగ్స్‌ ", హైదరాబాద్‌, చలం సాహితి, 1976), పుట: 144,

వీనర్శవాత్మక పరిశీలన/ లం హైల్క్‌నర్‌, బరిన్‌ పాస్టర్‌నాక్‌, జీన్‌పాల్‌సార్మ్‌తె వీరందరూ గద్యరచయితలే. వీరి రచనలలో కవితా వస్తువు, సామ్మాగీ; ఊహాఐలం వున్నాయి. అవి వున్నప్పుడే (పసిద్ధ రచయితగా సాహిత్య రంగంలో స్థానం ఏర్పడుతుంది. చలంగారికి కూడా యిట్లాంటి స్థానం ఏర్పడినట్టు తోటి రచయితలు గుర్తించడమే ఆయనకు సమర్పించుకోగల కానుక 1౮ సమాజానికంతటికీ సంబంధించిన చాలా విషయాల్ని నిశితమైన హేతు దృన్లితో తర గ్రాంతో మానవ (ప్రాధాన్య బుద్దితో. పరిశీలించిన రచయితల్లో, ఆ రోజుల్లో చలం అ గగణ్యుడు. తీసుకున్న 'వస్తువును శక్తివంతంగా, వినూత్న విధానంతో, హృదయానికి కాకేట్టు కళా రూపంలో అభిన్మ క్తం చేయడంలో చలం సిద్ధహస్తుడు. ఆతని సృజనలో ఉన్న ఈ మౌలిక గుణం ఆతని రచనలను యీనాటికీ సజీవంగా నిలబెడుతోంది. చలం స్నేహితులు చాలామంది కాల్బనికులే. వర్ద్సవ ర్త, వెలీ, వ్లైరన్‌, కీట్స్‌, క్యాలిడ్డ్‌, లారెన్స్‌ మొదల్లైన ఆంగ్లకవుల కవిత్వాన్ని చలం తలమున కలుగా చదివాడు. వుర్చూ పర్షియన్‌ కవుల కవిఠ్వాలతో కూడా చలానికి పరిచయం వుంది. సూఫీ కవిత్వం అతన్ని ఐలంగా ఆకర్షీంచింది. టాగూరు కొల్చసికతలో ఆపాదమ_స్రకం మునిగిపోయాడు. తెలుగు కవుల్లో చలానికిష్ట మైన కవులు, మెచ్చిన కవులు, ఆతను అంగీకరించిన కవులు: కాల్పనికుల్లో అగ గణ్యులై న వారు: కృష్ణళాన్తు, నండూరి సుబ్బారావు థ్రీథీ కవిత్వాన్ని మెచ్చు కున్నా ఆతని కవిత్వాన్ని కాల్చనికొవేళంతోశే ఆనుభవిందాడు నొక గొప్ప తిరుుుబాటుదారుడుగా మరొక తిరుగుబాటు దారుడైన (పతిభాశీలి కవిక్వాన్ని సమీష్షించాడు. 105 చలం సృజన మూర్తిమత్వం కొల్బనికతలోనే పూపిరి పోసు 104. బుచ్చిబాబు, “నన్ను మార్చిన పుస్తకం”, (విజయవాడ, ఆదర్శ (గంథమండలి, (పథమ ము దణ: 1985), పుట; 186, 105. “1౧ 8 ౪8/ 6౧212౧8 ౧1600 800౪46! 0% ౧/8156 0౫ 5గ/ 5/1 19 8130 2 90గ౧0/181006 111౧06, 56080696, 9౧8/2[౧౧ ౪/89 2 9౯9౭1 [00080110, [6౪011106 3681081 (మిగళా 180వ పేజీలో)

కరి చలం “మ్యూజింగ్స్‌ కుంటూ, వికసిస్తూ వచ్చింది. కాల్బనికవాదం ముఖ్య లక్షణాల్లో (ప్రధానమైన వ్య్శక్తివాదం, ఆదర్శవాదం, అత్మా(శయ (పకృతి అవలోకనం (౮౪డటంంన4ి వెలాంలింం/107 ౧ గ6౧/7), తీవ స్పందనా తత్పరత, .స్వేచ్భాకాంచ మొదలై నవి మూర్తీభవించిన చలం తన సాహిత్యంలో మానసిక స్వాతం।ానికీ* శ్వేచ్భకి, వ్య క్రివాదానికీ పట్టంకట్టి కొల్బనిక అతివాదిగా సాహిత్య సృజన చేశాడు చలం సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వంపై (పభానం చూపిన రచయితలు షాళ్చాళ్యుల్లో దాలామంది వున్నారు. చలమే 'పేర్కొన్నవారు యెంతో మంది వున్నా: పేర్కొనక వదలిన రచయితలు మరెందరో వుండివుంటారు.. ఆతని వ్యక్తి చై కన్యాన్నీ, కళా చ్రైతన్యాన్నీ రూపుదిద్దడంలో భాగస్వాముల్రే వుంట్తారు. వ్యక్రి స్వేచ్చా (పియత్వం, సమాజానికి వోనికరమైన ఆంకాలకు వ్యతి రేకంగా పోరాటం, వ్యక్తి స్వేచ్చా పరిరక్షణ మొదలై నవి కాల్చనికుల రచనల్లో వొక స్పష్టమైన మ్యుదను పొంది వుంటాయి. వారి రచనలలోని స్రీవ స్పందన, తృష్ణ, సొంఘక పరమైన లక్షణాలు వారి వ్య క్రిత్వాలతోనూ, జీవిస్తున్న, సృణిస్తున్న సామాజిక పరిసరాలతోనూ, ముడిపెట్టఐడీ వుంటాయి 108 చచ్చలం రచనల్ని పరిశీలిస్తే యిలాంటి స్పష్టమైన వెయ _క్తిక ముద బలంగా, గాఢంగా వుండడం మనం గురించపచ్చు. సమకాలిక సమాజంలో వ్యక్తి స్వేచ్చకు వోని కలిగించే ఆంకాల్నీ, సామాజ్షిక అభ్యుదయానికి గం641! గ00818 8౧6 0133991021 11108006, ౧116 5/1 84 16 రిగ002౯17 2 185091 8981091 70గ4౧౬౦130౧ 1961 14601001681/ 004120 206 5/ 5/౧ 816 50139 ౭౧౩/1. 50 1 6౧41801 ౧6164 5% 851 5౧% ౧081 1% 94600 ౧18% ౭32/6, 14 గ౮౪ 09 116 ౩6౧౫|- 73001 0 018 01946 16081 10 2౧౦౪1౧90, “౧19 80౧౧౧౧౦- 618110౧ 04 0౧9 11(6410/ 96౧1469 10! 2౧౦619౯7 - [3008004116 గంగా౭ం040664 గం6రరే/, 5/1 5/9 నింంహా - గగ ౭027601811027“, (06663020, గ, 1. |. 8౧86410 14110). 106. ౧ ౧౩౧౪ 1000060 65 487070, 516116౪, న619011, 11 04164102 8౧4 ఓం[౧0[౧10౪7 1౧ ౧౭౧౪ 01 ౧19 ౦౧9, 10 ౧4౧౧9 964123 0400) ౪/6 906 2 9150000

విమర్శనాత్మక పరిశీలన థ్‌ వ్యతైరేకమైన విలువల్నీ, గుర్తించి త్మీవంగా స్పందించి చలం రచనలు చేశాడు, చలం వ్యక్తివాది 107 ఆ విషయాన్ని ఆయనే చాలాచోట్ల స్పష్టంగా చెప్పాడు. సాధారణంగా సృజనాత్మక రచయిత్తల్లో కనిపించే ఆహీనికీ (ఉం) పెట్టుబడిదారి వ్యవస్థ అఆవిర్భవిస్తున్న దళలో పరాకాష్ట పొందుళున్న వ్యకి స్వేచ్చ (సకర్షలో రూపొందే రచయిత అవినికి భేదం వుంది. 85113110 ౧6౯౦౧8౧ 86 ౧88 8399100118166 1౧6 “౪108441008” 0 119. 1౧ 1161 ౪౦౧౮5 16 6౧10046 - గంగ ౦ 119 1662 0 110970, 19 5176000919 8081051 900181 6౪119 82౧౮6 1౧6 6816౧006 0 16 గ౮౧19 0 8 ౧౭౧ 18560 0౧ ౩ ౪171612 "౧660౧8]" 01820167 "౧6 ౧13010 6౧౦10081, ౧49910౧466 86 80618117 0౯16018196 ౧6౮౭111699 0 161 ౪0౧ 8/8 610361౪ [0121664 8018 €0 ౪1161 ౧౭80211169 1౧ 1106 8౧6 10 118 500181 6౧౪౦౧౧౫౦౧1 1౧ ౪0108 67 11౪66 206 ౦66.” గగ. [608800౧6౧1 0, “709 ౯16/5 0/6811౪79 1౧6౮1-= ౪1660841160/ ౩౧6 ౧6 ర6౪9100గ6౧1 0 ఓ[6/810416, (140900౪, క03/098 [వ1151169, [181 ౯00109, 1977), ద8౮9. 74, 107. పళ్న 12, మొదఠ నుండి మీ వ్య క్తిశ్వంలోను షఘ్సీసా “త్యం లోను మూడు ముఖమైన గం 740 కన్పిస్తాయి అవి:

1. సంఘ సంస్క! జాభిలాష (గిల్లంగరోగోైై 264ిగ్స్‌ జవాబు (1) నాకు సంఘ సంస్కజిభిలాష చాలా తక్కువ మనువులు (ముఖ్యం -నేను) వ్యక్తి గతంగా ఉన్నతులు కొవాలనే నాదేవుల్దాట. నవీన్‌, “చలంతో 1ంటర్వ్యూూ” సృజనః మే 1960, పుట, 18,

62 చలం "మ్యూజింగ్స్‌" ెట్టుఐడీదారీ వ్యవస్థలో రచయితలకు వ్యస్టివాదం, సృ నాత్మకతలోని పధాన మౌలిక అంశం అయి వుంటుంది.49 చలం నృజనాత్మక సాహిత్య6 ఆంతా వ్యష్టి వాద ధోరణిలోనే నడచింది. చలం స్త్రీ సమస్యను అనేక కోజులనించీ చూకాడు. కానీ, కేవలం తనలో వువ్వెత్తున యెగిసిన స్పందనతో, వృదేకంతో, తనకెదురైన సమస్యల, సంశయాల? వైరుధ్యాల వ్యక్తీకరణలో వైయక్తిక పరిష్కారాలను అన్వేషించడానికి (పయత్నిందాడు కాబట్టి "ఆతని సృజనాత్మక సాహిత్యమంతా స్వేచ్చ, (శేమ? షాహసాలతో నిండి మోదాంతంగానో విషాదాంతంగానో, పలాయనాంత౭గానో తయారైంది. ఆనాటి సామాజీక రుగ్మతల్ని సాహిత్యం ద్వారా బయటపెట్టడంలో; ఏీమర్శించడంలో అంత నిజాయితీనీ నిర్భీకతనూ చలం తస్ప మరే రచయితొ _పచర్శించలేదన్నది నిర్వివాదాంశం. చలం వ్య క్రిత్వంలో వున్న ఆంతర్భుఖత్వమూ, ఆత్మాాశయ ధోరణీ ఆతసి సృజనాత్మక గ శ్రీని, పరిధినీ నిర్ణయించాయి. చలం 'సిద్ధాంకాల, ఆశయాల నిరూపణకు ఆతను సృష్టించిన సాహిత్యం వుపయోగపడగలగడం గమనించదళగ్గ 108. “గ6 ౪6 ౧౮91 ౧0 00౧16086 109 ౪/|6౯8 1౧61166641 60004110 అరు 8 “61౪1608115 *ఆస100౧ గగ 8511513 +10౧౧ 0201681156 06౧౪199 ౧౯౦6181౧ 6 06800౧1231! ₹811 0 2114. 7౧06౪ 3606 16 35566౧06 086 1 116 3౯711568 361 ఈ౫0/95510౧ 86 3౫0798310౧ ౦ ౧౦౪౧1౧06 9641100861; 6 [12007462౧1 ౧611126 ర 1౧166651 1163 ౦0 1౧ 1౧0 (6281 ౪౦/16 1౧ ఇస 0%9/ ౧60016 117౪76 061 1౧ 116 59061516 అంగటి 6981664 97 106 2గ18ఓ ౧౦ 21768 011 0100 10 119 166 0187 0 1౧6 ౩౧6 18౧6293.“ గ 80016080. [౧6 ౮16 0౯93116 1౧౮61- ౪164680 ౯౧6 96 ౨9౭100౧౧6౧ 01 ౬116786678," (010900౪, క/007695 [0011826/9, [196 కిగగ౧1109, 1977), రొ౭ర6 63,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ఠి ఆంళం.1098 చలం వ్య క్రిత్వంలోని యా అంతర్ముఖత్వమే అతనికి నచ్చని సామాజిక విలువలనుంచీ, రాబజీపడలేని సంస్కారం నుంచీ మానసికంగో దూర మవడానికి దోహదం చేసింది ; తనలోకి తాను చూసుకుంటూ మార్మికతలో మునిగి, ఆరుణాచలం చేరుకుని, మార్మిక సాహిత్యాన్ని సృవ్టించడోనికి కారణమైంది.

సమ౩ాలీన వ్యవస్థపైన, విలువలుపైన గట్టిదెబ్బ తీయగలినన చలం సాహిత్యం, ఆరోగ్యకర్తమెన నూతన సమాజ స్థాపనకు అవసరమైన, ఆచరణా త్మకమైన సందేశం యివ్వలెకపోయింరి. ఆందుకు కారణం చలం వానవికవోవి కాకపోవడం. భౌతిక వాస్తవాలను గ్నుర్తించి, సమాజ - కుటుంబ - వైయక్తిక పరస్పర (ప్రభావాలను విశ్లేషణాత్మకంగా పరిశీలించి చార్మితక అవగావానతో రచనలు చేసే రచయిత (ప్రతిస్పందన వేరు థావుకుడు, కాల్బనికుడు, ఆదర్శ వావి ఆయిన రచయిత (ప్రతిస్పందన వేరు. కాల్పనికుడ్తైన రచయిత గచనల్లో సాధారణంగా ఆలోచనకన్నా స్పందన త్మీవంగానూ, అఆధికతరంగానూ వుంటుంది.310 కొల్చనిక వ _ర్తేజంతో. ఆవేశంతో సామాజిక సమన్యలకు కేవల 109. “706 1040౪61964 46016646 5 0[౧8/8066గ266

0౪7 ౭౧ 6౧౧౦161109 0 ౪6 56016061 ౪1౧ ౧1౩ ౧00౧5-

61048 ఆ౧౮5 6 64 21౧5 20281096 1౧8 018108 80డే

౨౯616090౧5 (ఈ 106 090600 16 6178764166

211666, ౦౧ 116 60౧ఈ3//. '౯ ర191084)5066 5౫ &

5600/610421410౧ ౦ +16 9౪40)666 10 16 618౧09 0

౧6 090060౯,

6. ఆ. ౮4౧౪. "00గ౧౪౮10౪0+10[3 10 4౧8|/61081 ౧౩-

610108", (ంరం౧, గం౧6 166098 [90641 ౧841

110+6ర6, 1948) ౧౭౫౦ : 236. 110, */50/ ౪116 70080600 2౯651, 0౧01811 5008-

£108, ర6415 ? 0/6 ౪|| భం 6గ౦10౧8| 61610611

౧800౧ ఆ ౧ ౧9 ౧౪౯9 1౧11601481 8010౧5 81

ఆ౧16౧ 1౧00 1౧6 ౪౦178 లల ఇగ

51195 ౧౭౯౧౧. '“%ి 31664౪ 01 ౧౯౦86 10110౧.“

(505100, 110౪6 )10100౧ ౫001౯ 600%08%0౧ 1920),

[800 261.

క్రీశ చలం “మ్యూజింగ్‌ఏ" వైయక్తిక దృక్పథంతో పరిష్కారాలన్వేష్‌స్తూ చలం రచనలు చేళాడు. కాల్పనిక మెన విలువలు, ఆదర్శాలు నిండిన సమాజ స్వరూపాన్ని ఆశించిన చలానికి నాటీ నమాజం గొప్ప సంఘర్షణనూ, సంవేదననూ, కలిగించింది. ఆతనిలో ఆసవొ నాన్ని పెంచింది. కాల్బనికుల్లో కనిపించే సాహసం, బార్శనికత; ఆతిశయం' అన్వేషణాస క్తి, స్వాతంత్య కాంషంతో వాటూ స్య్వార్ధపరత్తం, _మార్మికత మశావేళం, చాంచల్యం లాంటివి కూడా వున్నాయి,332 చలంలో వొక్కోదళ యిపి కెండూ కలగాపులగంగా కనిపిస్తాయి. చలం సృజనాత్మక జీవితపు మళ దళలో మార్మిరత, చాంచల్యం: మతపర విశ్వాసాలు వుచ్చస్థితిలో కసిపించినో శలం వ్యక్తిత్వంలోని "ఆరాజక' (44270454) తత్వం కూడా అతని సృజనపై (నథావం చూపింది. 'స్వేచ్భా (పియడైన చలం, యే నియమాలకూ: నిఐంధనలకూ. లొంగని చలం, దేన్నీ నమ్మక అన్నిటి పునాదులనూ తన తర్కంతో కూలదోసే చలం, వ్యక్తి వికాసానికి అడ్డు వచ్చే దేనినైనా ధిక్కరించే చలం, అధికారం పట్టా, పీడనపట్టా అమిత అసహనం చూపే చలం, క్రేవలత మానవ హృదయ పరివ _రృనంమై సంపూర్ణ విశ్వాసముంచే చలం “అరాజక'వాది గొ కనిపిస్తాడు.1* కాని విలువల్ని ధ్వంసం చేసినంతగా వాటిస్థానంలోనే వ్యక్తీ విశాపానికీ, ఫంఘజీవనానికీ మధ్య సమన్వయం వుండే-నిర్మాణాత్మకమైన సమాజో స్వరూపసాధనకు అరాజకోవాదులలాగా చలం (ప్రయత్నించలేదు. 111. “గింగ౭ంళం. 00200602గ184109 160664 10 06, ౧6 33117617 1208101800, 0121110685, గ50191300) ౩౧6 69౦౪80. 8౫6 ౧౦111౪81. 108130౧ 681౧6. 9/81 ర94 6౫0107240౧ 8కే 1గర9౧6%66౧06. తి!180 గొండణ8, “706 గింగుతగక0 60౧110౪4 (౬౦౧640౧. 60410 2౧41 *అగగిరేంక 1963), 8౮6 : 6. 112. “తగడ001860 18 & ౧౦01111064! 0011030007 99658 10 3001190 0068016 2౮0/0 1౧ 6౪6౧ 101౧ 806 .౧06819 10 116 10104౧1 ం౦౦౮౧699 2౧6 10 16 ౧౦18 36096 0 6౧ 1౧61164641 16 ౧)౭|౧120౧8౧06 6% 18౪4 8౧64 07667 ..

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన ర్‌

చలం సృజనాత్మక సాహిత్యంలో కేవల విగ్రహ విధ్వంస కుడి (70070012 23,11 మనస్తత్వం కనిపిస్తుంది. (వకుత్వాల్ని, వాటి య్యతాంగాల్నీ, చట్టాల్ని: విద్యావిధానాల్నీ, కుటుంబవ్యవస్థలోని ్త్తీ పురుష సంబంధాల్నీ చలం (ప్రశ్నించాడు. వ్యక్తి 'స్విచ్చకి, వికాసెనికీ తన సాహిత్యంలో అమిత [ప్రాముఖ్యం యిచ్చాడు. ఆయితే వీటికి అడ్డువచ్చే అంళాలను సమ్మగంగా ఆవగావాన చేను కోవడంకో, నిర్మాణాత్మక ఆలోచనకు పూనుకోవడంలో వివలుడయ్యాడు. అప్పటి వరకూ సమాజంలో పాతుకుపోయి వున్న మతపరమైన మూఢవిశ్వాసాల్నీ, నైతిక విలువల్నీ, ఆళాన్త్రీయ భావనల్ని విధ్వంసం చేయడానికి చలంసాహిత్యం కొంత వరకు దోహదం చేసింది.

(ఐహ్ము సమాజంనుంచి విడిపోయిన తరువాత చలం మరే సంఘ నంస్కర జోద్యమంలోనూ పాల్గొనలేదు. స్వాతం[తోద్యమం ఆతన్ని ఆకర్పంచక పోలేదు కానీ వుద్యుమంకన్నా ఆ వుద్యమాన్ని నడిపిన గాంధీ వ్యక్తిత్యంపట్ల చలం

564 116 2౧౭౯౦౧1315 ౩౯6 ౧0 0౧1౫ 481౧591 ౧౦11 64!

100/౧10/, 6 26010710/ 9౫68001366 0౪7 119 81819

20౧6 1౧6 ౦౪6౧౧౧౧౦౧౬ 061 &190 8881091 8118106498

26100710 6%6/019664 0 49 0610100 8౧64 661

8081051 ౧0౧8! 2600/0౧ 4 11269 ౧16 1070 01

౧00౧౧81 00970100 89 19 109 0856 ౪110 800181

(890009 ౭౧64 66౩10౧౫9. ₹[69 8౧800131 506199 11

119% ౪||! 06 2 9006190/ 1/96 గంగ 81 6౧0601౪6

9160060193, 766 0౧ 41 [0900411009 0899664 0౧

284000౧10/.

తిర. |, 900106 “షగ801194 శంటంగ 1౧ 10613, (6౪400గేట ఉం18 0601131109. 1904), ౧886: 1.

113, 100౧00 80౧) : [6 801 0 46840౧0 0? 266010- 4108 10 ౪6800 46110041 1౧841140౧9 2౧6 99120 138[౧066 166989 8౧6 1406819. 086815౧7 &౧ 6౫1 5190181 "5[1) +0'౧౩1(8006, 26 గొంగ008 01 100గ00188600. నిగి [000౧001881 19 8 699170౪767 0? 0/98[91 01 114695, 0 ౪౧౦ &11401[8 0[6గ8[౧664 ౪486411009, 5961165 ౧6 1౧౩1116110౧9,

ళీ 66 చలం “మ్యూజింగ్‌) యెకుజైవదా ఆకర్షితుడయ్యాడు. స్వాతర్యక్యానంకరం వచ్చిన రాజకీయ పరి ఇామాలను కూడా చలం యెక్కువ పట్టించుకోలేదు. కమ్యూనిజం గురించి ఆయ కొంత. యెక్కువగా ఆలోచసలు సాగించినట్లు కనపడుతుంది. ఆ అవగాహనలో వైరుథ్యాలూ, అస్పష్టకా గోచరీసైయి. కమ్యూనిజంలో :వ్య క్రి స్వేచ్చను ఆరికక్డి ఆంళాలు వున్నాయని ముఖ్యంగా కళను చంపే గుణంవుందని చలం అభిప్రాయం మొత్తంపై చలంమై ఆనాటి స్వాతర్యతోద్యమం కానీ, .మరే యితర రాజకీయాలు కానీ .యెక్కువ (సథావాన్ని చూపించలేక పోయాయన్నది స్పష్టం. చలం వాటి క నిఐద్ధుడూ కాలేదు, వాటిలో నిమగ్నతా పొందలేదు. ఆతని సృజనా, వ్య_క£ తమా వైయక్తిక కాల్బనిక ధోరణిలోనే [పయాణంచేళాయి. యారు త టలీటిష్‌వోరి.. పరిపాలనలో మన సమాజ స్వరూపం కాయ వేగవళతంగా మారింది. వర్గవె రుధ్యాలు తలయెత్తాయి. అప్పుడప్పుడే ర కుంటున్న వర్గవైషమ్యాలతో గందరగోళంగా వుంది. యధాస్థితి వాదులు | టు వ్యతిరేకవాదులు సాహిత్యరంగంలోనే కాకుండా, అన్నిరంగాలలోనూ తిరుగువా ఢోరణుల్నీ, అభ్యుదయకర శక్తుల్నీ ఆజనివేసే కార్యక్రమాలు సొగిస్తున్నా లో పారి[్రామికీకరణ పట్టుగా. పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ రూపొందుతోంది. ఆ [కమం విజ్ఞానకాస్త్ర (పభావంతో మత, ఆర్ట్వమత (76/87/0643 = ౮౭౧1౯ - “కంలో భావాలనుంచీ విముకికోసం, వ్యక్తి స్వేచ్చకోసం తపన తప్పదు. ఆ తస జీవితాన్ని పోటిముయల చేస్తుంది. దానితో వ్యక్తిలో చైతన్య్మపరమైన అభ్యుదయ కర ఆంకాలనటుంచి, వొంటరితనం, అఆ్యపామాఖ్య భావం వ్యక్తిలో యేర్పడ తాయి.!1* ఆదేశాక్తుండా పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థలోని వికృత సామాజిక లషణాలు నానన తతత న్‌ 114. ౧ 006 ౪ం!6 08౭౧12110౧) ౧01 0౧|/ 666 ౧౧౭౧ [00౧ 1186160౧61 ఏంగ౧రేక, “56 11 8190 60౧౯150౮6166 ఒ₹ం006060051/ 10 116 "౧౧8౭౩౪ 01 08111౪78 *₹/669- 60%. 10 9/00) 0 2౧ 861౪6, 6౧౪1081, ౯0500౧= 8 ౨19 361 106560 ౪ట116 118 0౧6 ౮461 ౧౮8౧116411800 [86 9౫ 106 ౧700689 0% 070౪100 11666000, 84 ౪119 8830091106 11 ౧౫౮6 116 1౧61౪71608! ౧౧౦౯6 210౧9 రిగిరే 19018166 8౧6 [5066 0 ౧) ౪1 ౭ ₹6611009 0 1౧౨ 0౧103006 8%6 ౧౦౪611695౧658.” 55100 10౧, “028 0 ౬6660౧ (ఓ0గ౧60గ౧, [06౪16696 ౧6 9020 ౧8౮౪|, 195656), పుట, 980,

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన 67 వ్యక్తిని కలచివేస్తాయి. భావుకుడైన రచయిత మామూలు వ్యక్తికంటే అత్యదిక మైన- వేదనకు లోనవుతాడు. వ్యక్తిలో కలిగే వ్యవస్థాగతమైన మానసిక పరి జామాసికి చలంకూడా గురయ్యాడు. వొంటరితనం, జీవితంమీద రోతపుట్టి యేకాంతవాసం చేసే మానసిక లక్షణం ఆతనిర చనళ్లో మనం గుర్తించవచ్చు.]1క్‌ వ్యక్తి స్వేచు (సకర్షకూడా ఆతని సృజనాత్మక సాహిత్యంలో మనకు కనిపిస్తుంది. 'స్నేహితులెవరూ లేకపోవడం। సంఘంనుంచీ వెలి, దూషణాలూ: అపార్ధాల్లూ తన రచనలు చేసిన గాయాలపట్ల మండిపడే (పజలూ - యివన్నీ చలాన్ని అశాంతికి, వొంటరితనానికి లోనుచేయడంలో ఆశ్చర్యం లేదు 18 చలం అరుణా చలం వెళ్ళి స్థిరపడ్డానికి యిదికూడా వొక కారణమెంది. అరుణాచలంలో చలం సృజనాత్మక సాహిత్యం మరోమలుపు తిరిగింది. ఆంటే అతని “శేవతంలోనూ" గొప్పమార్పు సంభవించిందని ఆర్థం.

ఆరుణాచలంనుంచీ చలం కలంలో వెలువడినవన్నీ ఆధ్యాత్మికమైన ఆను వాదాలూనూ, రచనలూనూ. టాగూరు మార్మికత నుంచీ సంక్రమించిన మత వాదాలూలాం లాలా 115. “ఆ రచనలలో జీవితంమీద రోతపుట్టి ఏకాంతవాసం. చేసేవాడీ

లకణాలు కొన్ని వున్నాయి.”

కొడవటిగంటి. కుటుంబరావు, “కళలు శాస్త్రీయ విజ్ఞానం,

(వరంగల్‌, విష్ణవ రచయితల సంఘం, తొలిమ్ముదణ: 18080):

పుట : 96. 116. “నాకళ్ళంబడి నీళ్ళు తిరిగాయి. వొక్కరు దయగా పలకరించిన

వారు లేక ఏకాకినై. నేనే గడిపిన నెలలు, (తివారి మొవీనొ

'హేశనా ఆసహ్యమూ కనబడి కుంగిపోయిన దినాలు, స్నేహితులే

రహస్యాలు వెతికే కళ్ళతో నాయింట్లోకి భ్యదంగా ప్రవేశించిన

సాయం[తాలు ఒక్కరు హృదయంవిప్పి మాట్టోడడానికి వున్నారా?

యీ వర్షర్మాతి అని వెతుక్కున్న సమయాలు! ఏమిటి జీవిత

సమస్యకి అర్థమేమిటి, విలునలు ఉంటే ఎట్లా కట్టాలి! యీ బాధకీ

ఆర్జముందా లేదా అని వెతికిన అర్ధర్మాతులు!”

చలం, “మ్యూజింగ్ను”: (హైదరాబాద్‌, చలం సాహీతి; 1976):

పుఓ : 156

శక్ర చలం 'మ్యూజీంగ్స్‌" విజ్ఞానం, అద్వైత తత్వభావన, రమణమహర్షి ప్రటోధాల (_సభావం చలం రచ నళ్లో మన్‌ం గుర్తించవచ్చు. మార్మికత కనువైన కవిత్వ రూపంవేపు చలం సృజన మొగ్గింది కూడా యీకాలంలోనే. చలం జీవితం, సాహిత్యం విడదీయరానంతగా పెనవేసుకుపోయాయి. చలం జీవితంలోని (నకి చీన్న మార్పూ ఆతని సృజనాత్మక వ్య క్రిత్వంపై (ప్రభావం చూపింది. చరం సాహిత్యం అర్థం కావాలంటే చలం జీవితం ఆర్థం కొవాలి. మాటలో, ఆచరణలో, రళసలో సూన్ఫతం, నిజాయితీ చలం ప్రత్యేకత" చరం అంటాడు ? సోనా రచనల్లో చూపిన ఆదర్శాల్ని నా చాతనయినంతవరకు నా జేవితంలో అనుష్టించాలని యత్నించాను. నా జీవితంటో అనుష్టిం చిన వాటినే నా రచనల్లో రాళాను".117 తన జీవితంలోని ఆన్వేషణనీ, సంఘర్షణనీ, అప్పటికప్పుడు యెదు రొక్టిన్న సక్యాలనీ, సమన్యలనీ, వోటమినీ, బాధనీ, గెలపునీ, కన్నీళ్శనీ అవందాస్నీ, కామాన్ని, సంతోషాన్నీ, [శేమనీ) సకీల భావ చై తన్యాన్నీ సాహసంగా, నిర్భయంగా, నిజాయితీగా అషరీకరించినవాడు చలమొక గాడే. 138 117 నవీన్‌, “చంంచో ఇంటర్యూ,” సృజన, మే 186", పుట: 114, 116. “నాలో కూసుకుంపే నా జీవిఠానికీ, నావాతలకీ ఎంతో కలయిక కనపడుళుండి నాకు, నాతోనా [వాత మారుతోంది. నా కలలు, నా _పేమలు, నా ఆళలూ, నా సీరాళలూ అన్నిటినీ పాడుతుంది- నా కలం ఒకప్పుడు (శ్రావ్యంగా, ఒకప్పుడు కఠోరంగా 1” చలం, “మ్యూజింగ్స్‌* (స్టైదరాబాద్‌, చలం సాహితి, 1976), పుట? 67,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ర సమాజంలో చలం రచనలు తెచ్చిన విష్ణవం సంప్రదొయాభిమానుల, సీకిపరుల తిరస్కారాలతో, దూషణలతో మరింత జ్యాజ్ట్వల్యమానమైంది. తన పైన ద్యువ్పచారాలూ, తన జీవన విధానంపైన ఆ్మగహావేశాలూ (పజల్లో యెక్కువై నకొద్దీ మరింత వ్యుదేకంతో మరింత సూటిగా చలం తెలుగు (పజల వైకి తన రచనఐ బాణాలను సంధించాడు 1% చ్రలార్న అశుకకించాంం చూన వాళ్ళు లేకపోలేదు. కానీ వాళ్ల ఘోరంగా విఫలులవ్వాల్సి నచ్చేది. చలంతో ళ్శీ శవాం చెయ్యాలని వచ్చేవారు ఆతని అగ్నిసదృళ జీవవవిధానంలోని సూన్ఫతాన్నీ, సూటిదనాన్నీ తట్టుకోలేక పాఠిపోయేవాళ్ట.120 చంంతో తన మొదటి సమావేళం గురించి చెబుతూ బుచ్చిబాబు యిలా అన్నాడు ; “ఆయనలో అందే ఆయన మాటల్లో, భావాల్లో ఒక తత్వబద్ధమెన నిజాయితీ నన్ను వెంటనే ఆకర్షించింది. మాటకి, చేష్టకి అలో చనకీ పొత్తూ సమన్వయం కుదరడమే ఈ నిజాయితీ స్వరూప

110. “చాలా త్వరలో నేను నా కథల్లో, నాటకాల్లో సంఘనీతిని 2//224 చేస్తున్నాను. నన్నెరిగిన వా" ఛందరికీ నా జీవితమే ఒక విష్ణన ఉద్యమమని తెలుసు. మెగా నా నడవడికి, నాభావాలకి సాహిత్యం తోడ్పడ్డది. నన్ను మూయించటానికి ఎన్నో చేకారు తెలుగువాప్టం వాళ్ళు ఊహలందినంతవరకు ద్యువ్పచారం. చేశారు. లేనిపోని పాపాలన్నీ నా కంటకట్టారు. వాష్ణ ఏడ్చినకొద్దీ నేను విష్టవకర మైన సాపొత్యం సాగించాను”. చలం, “చలం”, (తిరువన్నామలై: శ్రీరమణస్టాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌, మొదటి మ్ముదణ, 1978), పుట £ 128.

120 “నా శైలి గొప్పదని, దాన్ని 1వతీవారు ఆనుకరించాలని చూశారు. ఈనాటికీ అది ఎవరి శక్యం కాలేదు. కాని సాహసించి నాతో సహవాసం చేసే యువకులు నేను రాసిన శృంగారపు, నా విప్ణన భావాలకి వాటి ఆచరణకి తట్టుకోలేక ఎక్కిరించి భయపెట్టేవారి ధాటికి తాళలేక బావురుమంటో భయపడి నన్ను చొడిలిపోయే వారు .” త/, పుట ; 129,

?0 చలం “మ్యూజింగ్స్‌ మనుకుంటాను. భావ జగత్తులో వివారించేవారికి స్థూలం జగత్తు పట్టదు. లోకంలో మరమ్మత్తులో నిమగ్నులై నవారికి ఆలోచించే వ్యవధిలేదు, వోపికాలేదు. ఇహం, పరం రెంటినీ సాధించి చేష్టకి, భావానికి సమన్వయం కుదుర్చుకొని వ్యక్తిత్వాన్ని పెంపొం డించుకున్నవారు నిజంగా గొప్ప వ్యక్తులే” 181, చలం అన్వేషణాపూరితమైన జీవనవిధానం, ఆతని వ్య క్తిత్వంలోని నిర్మొహమాటం, నిజాయితీ ఆందరినీ ఆకర్షి ంచినా ఆతనితో యెవరూ నిలవలేక పోయేవారు. చలం సృజనకు (యేరణలు ఆతనిని తిష్ట వ్యక్తు లనుంచీ యెక్కువగా వచ్చేవి ? “నన్నెప్పుడూ తళ వంత గా వుంచి, ఇంకొ ఐలమైనవి షాకింగుగా రాయాలని (ఫపోత్సహించినవి నా విమర్శలే వ మనుషులు గాయం కావాలనే రా సేవాజ్జీ గనకః వారు మండిసడ్డ కొద్దీ వాకు సంతోషంగా వుండే *. నిప్పులు తొక్కిన కోతుల మర్లే ఈ సాహిత్య కోవిదులు ఎగిరిపడకపోతే నా 04/042 లో సగం ఉత448 అయ్యేది కాదేమో! "128 అంటాడు చలం: సమాజంపై త్మీవమైన కోపం, ఆశహనంకూడా చలం సాహిత్య సృష్టికి ముఖ్య (ప్రేరకాలుగా పన్‌చేసినట్టు తెలుస్తుంది. అతని సాహిత్యమఎతటా యిందుకు నిదర్శనాలు దొరుకుతాయి “యితరులకి కీడు కలిగించే చెడుపట్ట కోపం, సామాజిక ఆశ్యా యాల షట్ల, యిద్దరు వ్యక్రులమధ్య - (ప్రవర్తిల్లే (కూరత్వంపట్ల కోపం బాలా "బలమైన త్మీనతరమైన శక్తిగా రూపొందుతుంది. 121. బుచ్చిబాబు? “నన్నుమార్చిన పుస్తకం”, (విజయవాడ, ఆదర్శ (గంథభమండలి, పథమ ముదణ, 196), పుట : 1౭6. 128. నవీన్‌, “చలంతో ఇంటర్వ్యూ”, సృజన, మే 968, పుటః11,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన గ] యీ కోపపు శక్తి వ క్తిగతమైనా సామాజికంగా 1పయోజనకొరీ అయ్యే కోపంగా పర్యవసానంలో పరిశ్యభమౌతుంది. కోపం నుంచే చాలావరకూ (ప్రపంచంలో ఆత్యుత్తమ సాహిత్యం ఆవిర్భవించింది. 128

ఆన్న ఆర్విన్‌ అభ్మిపాయం (ప్రకారం చూస్తే చలం సాహిత్య సృష్టి కూడా

అట్లాంటి కోపపు ళక్తినుంచే పుట్టినట్లు తెలుస్తుంది. యీ విషయాన్ని గుర్తిసూ

మాలతీచందూర్‌ యిలా అంటుంది : “ఈ ఫిక్షన్‌ని ఆయన కత్తికి మారుగా కోపంతో, త్మీవమైన కచ్చతో వాడి వుంటారనిపిస్తుంది. ఈ ఫిక్షన్‌ చదువుతున్నప్పుడు మనకి చలంలో చాలామంది అన్నట్లు సెక్స్‌ కనిపించదు. సౌందర్యారాధన, మనుష్యుల మై త్మీవమైన కోపం, వారిఅజ్ఞానాన్ని భేదించాలనేటువంటి అవేశం కనిపిస్తుంది, ”£ీ.

_థ్రీశ్రీ నమాజం పై విరుచుకపడిన వేమనతో చలాన్ని పోల్చడంకూడా యిలాంటి

123. "౧౦౧160౪659 [౧6410౧210౧ 198 8౧0019 ౧౧818౧

0000706 8౧౫6౯ 200061 69౪11 28 11 856619 041600, 2౧96౧ 8 906181 1౧1౮9106 01 03014/ 09014860 1౧61/16460819 96087౧9 8 ౧౦౪6౯4 ఆ౪/౧8గ౫|6 10106. 0౪7౧2౧౧౫10 4౧౫౦9౧ ౧88 ౧౧౦౯6౦౪6౭౯ 10 901068 613౧1 0860 ౧౮11664 ౦0+ 16 ౧౦౪౦౧8|, 0౧ 10 ౧6 11 611616౧11౪. ౧69 ౧9౧9౦౧4 ౧8౩ ౨6969౧ 940110068166 1110 8౧ 8౧96! 186 గ 06 9061411/ ౪౭168019. 041 0 ౭౧86౯ ౧28 00౧౧6 గంం౧ 6881 ౪0గ6 1016781116".

సగ 8061008864 0౧/19. “706 గ ౦0 ౪71౪408 04100 సోంళా0॥. న౯9౧61069 గ4!1. 1౧౦, 1948), క8669:10,

124," మాలతీచందూర్‌, “చలం”, మహిళ, జనవరి 1277,

ళెప్ల చలం “వవ్యాజింగ్స్‌

దృష్టితోనే జరిగిందీ,!185 వేన్సన, చలం యిద్దరితోనూ సమాజంపట్ట కోపం;

సమాజపు స్థితిపట్ట త్మీవ అనుకావం వుంది. యిద్దరూ తాము చెప్పదలచుకున్న చానిన్సి త్మీవంగా, సూటిగా చెప్పడానికే (ప్రయత్నించారు. యీ విషయంలో చలాన్నీ వేమననీ పోల్చడం సమంజసమే.

చలం సృజనాత్మక సాహిత్యానికి మూల ప్రేరకళక్తి నీ, తన జీవితంలో శ్రీ సమస్యవచ్చి తనను కదిపి వేసేదాకా కాను రచనలు చెయ్యగలడనే విషయం

తనకు తెలియదని చెప్పుకున్నాడు. 196

125, '““ఎందువల్లనో చలంగారిని ఇరవ్వైయో శతాబ్దపు వేమన యోగిగా అభివర్ణించడం మానలేక పోతున్నాను. ఇద్దరికీ ఈ (ప్రపంచపు చెడుపోకడల మీద ఒకేరకం ఒళ్ళుమంట ఉంది. అయితే ఎవరి కంటె ఎవరు ఎక్కువ తీీవంగా విరుచుకు సడ్డారనేది తేల్చుకో లేకుండా ఉన్నాను ఒక ముఖ్యమైన భేదం మాతం స్పష్టమే. వేమన విమర్శలు ఇంట్యూయిటివ్‌గా ఉంటే చలం విమక్శలు ఇంట లెక్కునల్‌గా ఉంటాయి. ఇద్దరితోనూ ఆవేదన సమృద్ధంగా ఉంటుంది. ఎటువంటి డొంక తిరుగుళ్ళూ లేకుండా, చెప్పిందంణా సూటిగా గుండెకు గుచ్చుకుపోయే విధంగా చెప్పడం ఇద్దరిలోనూ ఉన్న విశిష్టగుణం.”

(శీశ, “చలం కలం వెలుగులు”, (తిరువణ్నామలై; [శ్రీరమణ స్టాన్‌ పన్టికేవన్స్‌, మొదటి మ్యుదణ, 1978), పుట : 2౨,

126, *నా జీవితంలో ఈ త్రీ సమస్య వొచ్చి,నా హృదయంలో రక్తాన్ని వుడికించిందాకా, ఈ విషయమై న్రీలని ఆర్థంచేసుకోక సంఘం పెళ్టే బాధల్ని నేను తెలుసుకుని మండిపడ్డ దాకా నేను [వాయగలననే నాకు చెలీదనీ, ఇప్పటికీ ఆ విషయమై తప్ప ఇంకేదీ (వాయడం నాకు చాతకాదసీ యెట్టా తెలియ చెయ్యను ?'' చలం; “|పేమలేఖలు", (హ్రైదరాబాద్‌, చలం సాహితి, 1976) పుట న 220, ॥

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన ?8 “బాధపడాలి, నలగాలి జీవిత రథచ్శకాల కింద, కలంలోంచి నెత్తురు వొలకాలంటే! అక్షరాలా పాండిత్యమా కొదు. నంవత్స రాల మూగవేదన, అంధకారంలో అన్వేషణ, నాబోటి దీన జీవుల రహస్య హృదయాంతర విషాదం, దిక్కులేని దుర్చు జీర్న ఆవేళం ఎవరితోనూ చెప్పుకోలేని ఆధమ చర్మితల గర్భశోకం ఇ యిదీ నా శైలి!” 187 ఆంటూ వొక్క గుక్కలో తన సృజనాత్మక వ్యక్తిక్వాన్ని వ్యక్తపరు

స్టాడు చలం. చలం త్మీవ ఆవేదన, బలమైన స్పందన, (పేరణ వస్తువు, దద

దబ బాదే తుఫొను హోరును తలపించే భాషా విన్యాసం అన్నీ యీ నొక్క వాక్యంలో దర్శన మిస్తాయి.

తన రచనల్లో కానీ, తన జీవితంలో కానీ తనను ఆనుశరించమని చలం యెవరికీ చెప్పలేదు. శివ్యవర్గాన్ని కూడదీసుకుని గురు పీఠాధికారాన్ని బెలా యించ లేదు. స్వతం్యతంగా ఆలోచించుకొమ్మనే వుద్చోధించాడు. 188 స్వతర్మత ఆలోచనా ధోరణితో, స్వతంత వ్య క్తిత్వంతో మనిషి వికసిందాలని చివరికి తల్లినా, తండై9నా, గురువై నా, భర్తైనా వారి (ప్రభావానికి లోనై వర్తించే, ఆలో చించే వారిని చలం ఆసహ్యాంచుకున్నాడు. యా విషయాన్నే (వస్తావిస్తూ వజీర్‌? రహ్మాన్‌కు రాసిన వుత్తరంలో చలం యిలా అంటాడు ॥

1297. చలం, 07. 0/. వి : 220.

1298. “ఏవేవో సందేహాలు అడుగుతారు. నా జవాబులు ఎప్పుడూ నచ్చవు వాళ్ళకి, ఎందుకంటే వాళ్ళనే ఆలోచించుకోమంటాను. నేను నా వృదయ మంతటి లోనూ తపించే య స్తీ సమస్య విషయమై కూడా యితరులలో అగ్నిని (పవేళ పెట్టలేను: పెట్టా లని యిష్టపడను, ఆందువల్చనే. నేనెంత ల్మీవంగా,. గొప్పగా (వాసినా నాకు అనుచరులు లేరు.” చలం, “పేమ లేఖలు” (హైదరాబాద్‌, చలం సాహితి, 1978), ప్పట్‌ : 229,

గ్గ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ ళ్‌ “సరైన కారణం కనపడిత్తేగాని ఇంకోరి అభ్మిపాయానికి లొంగి పోకండి. మన అభిప్రాయం తప్పేకువచ్చు. తఫ్రైతే ఆదే అను భవం కొద్ది సరి అవుతుంది. కాని ఆ అనుభనం మన స్వంత అనుభవమై వుండాలి. ఇంకోరి ఆనుభవం మనది కాదు. మీకు గౌరవం గలవారు చెప్పిందానికి మీ గౌరవాన్ని పట్టి విలవనిచ్చి విచగణతో చూడండి. కాని చలంకాన్సీ ఇంకోరుగానీ అన్నారుకదా అని మీరు మూరకండి, దేనికైనా మతంలోగాని, జీవితం నడకలో గాని, అభ్మిపాయాలలోగాని లొంగామా తినేస్తారు. ఆదుముతారు, ఇంక మనకి స్వంత. ఐతుకు వుండదు. వాళ్ళ నీడలో ఎదగడమే గానీ మన ఎదుగు ఇంక ఆఖరు". 129 చలం రచనలు ఆయన జీవిత సమరాన్ని, జీవన (పస్థానాన్నీ (వళివిం నిస్తాయి. వాటిని వొక వరుస [కమంలో పెట్టి చూస్తే చలం వ్య క్రిత్వంలో మౌలికమైన మార్పులు తెచ్చిన వివిధ దళలు అన్నీ మనకు అర్ధ మవుతాయి, రాయాలని బలవంఠాన కూచుని చలం రాసేవాడు కాడు. వొక “మూడ్‌లో టేకలిగిన రాస్తూ పోయేవాడు. రచనలు చేయాలన్న తృష్ట అంతర్గతంగా వొక శక్తిలా ఆరన్ని రాతకు పురికొల్చేది. రచనలు చేస్తున్నప్పుడు సర్వం మరచి పోయేవాఢు, అలాంటి మానసిక స్థితిని వర్డిస్తూ దీక్షిళులకు యిట్లా వుత్తరం రాళడు ; “ఒకటే కథలు వ్యాసాలు (వ్రాయాలని జ్వరంలాగి. పట్టుకుంది. నా నీర సమైన శరీరమే అభ్యంతర పరచకపోతే ఎంత (వాద్దునో ! ఇట్టాంటి స్‌త జ్వరం మీ ఇఆనుభవంలోనూ వుండి వుంటుంది, ఆ ఆవేశం మనని పట్టిందా ఆట, పిల్పలు: వ్యాయామం, సౌఖ్యం అన్నీ వొదిలి చమటోడ్చి పని చేసి మన మనసు లోపలిదంతా మాటలతో వెలిబుచ్చుకాము'' 10 199, వశ్రీర్‌రవ్మోన్‌, “కవిగా చలం", (కొకినాడ, వజీర్‌రవ్మోన్‌, [వథమమ్ముదణ, 1956), పుట:55, 180, చలం, “చలం ఉశ్తరాలు”, (విజయవాడ, దేశీ (సచురణ, [పథమ ముదణ, 1957), పుట : 08,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన గ్‌ఫ రచనలు చేయడం కేవలం కీర్తి ఆర్జనకోనం అన్నట్టు వుండే సొధారణుల ధోరణి కాదు చలానిది. “మెదటి పుస్తకం దగ్గరనుంచి యీనాటి వరకు వూరికే వాయాలి అని రాసిన పుస్తకం ఒక్కటీ లేదు. ఒక్క కథా లేదు. అవి నన్ను చీల్చుకుని నా రక్తంలోంచి వచ్చిన సత్యాలవి” 181 అని చలం చెప్పుకున్నాడు, “యిన్‌న్నయిర్డ్‌ రచయితగా చలం కనిపిస్తాడు. (పతి రచయికా తన పాఠక వర్గాన్ని గుర్తిస్తాడు. వారి కోసం రచనలు సాగిస్తాడు. చలం కూడా తన పాఠకుల్ని, గుర్తించాడు. కానీ వారిలో తన అఖి[ప్రాయాల పట్ల, ఆలోచనల పట్ట యే మ్యూతం సానుభూతి లేని వారినే యెక్కువగా చూశాడు. తన రచనల్నీ, తన శై లినీ వొకవైపు మెచ్చుకుంటూనే తన విష్ణషకరమైన ఆలోచనల నుంచి వీలై నంత దూరంగా పారిపోవాలని చూసే వారే ఆయనకు యెక్కువగా కనిపించారు. కానీ ఆలోచనల్ని కేక త్రిచడమే అళాంతిలో కాలుళున్న వారికి చేయూత నివ్వడమే, యే చొక్కరినైనా అ కిరణాల్ని చూపించడమే తన రచనల వృద్దేకమసి చలం చెబికాడ్డు తను యెవరి కోసం రాస్తున్నాడో చెబుతూ యిలా అంటాడు: “సుఖంగా (బతుకుతున్నాం, మనకి అన్నీ లెలును, మనంత తెలివిగల వారూ సమర్థులూ లేరనే విద్యావంతులూ; వేదాంతులూ, మర్యాదస్తులూ వీళ్ళకన్న, - “ఏమిటి యిదంతా" అని వీకట్లో వెతకడమే - ఈ రేవులూ యీ దీప స్పంకొలూ?: పడవలూ, కేకలకన్న - యే అంతూ లేని మహానము[దంలో ఒకగ్రా మునక నయ మన్ని ఆ చీకట్లో వూతమివ్య గల యింకో. కంఠం కోనం వెతికే యే నిర్భాగ్యులో ఒకరు = నిలవడం కన్న నడవడమే: నమ్మడం కన్న సందేహించడమే, నిదించే. సుకం కన్న కాల్చే బాధే, ఇతరుల్ని హింసించడంకన్నా, రామా హింస పడడమే గొప్ప 181. రజని, యింటరొవ్యూ, “చలం కఠ వెలుగులు" (తిడవణాముల్తి; శ్రీరమణ స్టాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌, మొదటి మ్ముదణ, 1970), పుట: 5,

76 చలం “మ్యూజింగ్స్‌” ఆనుకునే ఆ వొక్కరికి - ఒక్కరే ఒక్కరు వుంటారు - ఆ వొక్కరికే యిదీ ఆందుళుందేమోనని విచ్చి ఆళ' 1€9 చలం సెక్సును యెక్కువగా తన రచనలలో గుప్పించాడనీ, సెక్సు "స్వేళ్ళే జీవితా దర్శమని దాటాడనీ, కొబట్టి చలం సెక్సు రచయిత ఆనీ తెలుగు సాహత్యంలో చలానికొక గట్టి మ్ముద పడింది. చలం పైన [ఫ్రాయిడ్‌ 18% రచనల (పఠావం యెక్కువగా వృంది, “'సెక్స' అంటే జీవితపు సూతం. పిల్దల దగ్గర్నుంచి ముసలి వాళ్ళయిందాకా అందర్నీ వాళ్ళకి తెలిసినా ఇెలియకపోయినా (ప్రోత్సహించి పాలిస్తోంది. తమలో ఆ [పోద్సలం లేదనీ, అక్కర్లేదినీ యెంత వంచన చేసుకునీ లాభం లేదు. జీవితం లేదు, మేము ఐతకటమే లేదు, బతుకు ముఖ్యం లేదు - అనుకుంటే ఎంత లాభమో 362% (పోద్చులం లేదనుకుంటే అంతే ఆర్థం. ఈ ఆకర్షణ వుందని నిష్మపటంగా ఆంగికరించి దాని నించి సౌఖ్యాన్ని సాధించిన వాళ్ళు ధన్యులు. ఆంత వున్నతమైన సాధన, అపూర్వునందం ఇంక యేమీ లేదు దొంగ నసీతులకూ, కీర్తులకూ హోము ఆత్మవంచకులై నంత మ్మాకాన అళ క్రి వాదిలేది కాదు. ననన న 188, చలం, “మ్యూజింగ్స్‌,” (హైదరాబాద్‌, చలం సాహితి, 1976), పుట: 855 188. ఫ్రాయిడ్‌ : (1856 _ 1990) 20వ శతాబ్దంలో వివిధ రంగాలకి చెందిన ఆలోచనల్ని (ప్రభావితం చేసిన వియన్నాకు చెందిన మన_స్టత్య కాస్త్రవే త సిగ్మండ్‌ (ఫాయిడ్‌ మనోవై జ్ఞానిక శాస్త్రానికి పితామహుడు. (ఫాయిడ్‌ సిద్ధాంతం (వకారం సెకో ఎనాలిసిస్‌ ముఖ్యంగా € ఆంళాల మీద ఆధారపడి వుంటుంది.

1. అచేతన మన స్తత్వ స్థితి ఆనేది వొకటి వుందని [గహించడం
2. అణచివేత (ప్రతిఘటన సిద్ధాంతాల (ప్రాధాన్యతని గుర్తించడం కి. లైంగిక (ప్రవృత్తి (ప్రాధాన్యతను గుర్తించడం. 4. ఈడిపన్‌ కాంస్లెక్స్‌ను గుర్రించడం,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 77 నిర్భాగ్యుల్నీ; నిస్సారుల్నీ, నిరర్థకుల్నీ చేసి మరీ వొదులు తుంది.” 1334 అని జీవితంలో సెక్సు [ప్రాధాన్యాన్ని గుర్తించి, సెక్సు [పోద్సలం

జీవితాని కంతా మూలమని చలం విశ్వసించడం కనిపిస్తుంది. చలంలో ఐలింగొ

నాటుకుపోయిన యీ సిద్ధాంతం ఆతని సృజనాత్మక రచనలన్నిటి.పైనా అమిత

(ప్రభావం చూపెట్టింది. యీ దృక్పథంతో చేసిన రచనలు ఆనాటి పరిస్థితుల్లో

సామాజిక రుగ్మతకు కొంత ఆరోగ్యకరమైన మానసిక చికిత్సగా కనిపిస్తుంది.

కానీ, తరువాత తరువాత చలం త్రీ శక్తిని పూజించడమూ, ఆంధింఛడమా, తానన్వేషించే ఆధ్యాత్మిక ఆనందాన్నీ, తాను ధ్యానించే రమణ మహార్షినీ కూడా స్రీలోనే చూడగలుగుతున్నాననడమూ, అంతకంతకూ. ఆశనిలో పెరిగిపోతున్న ఆంతర్ముఖళ్వాన్నీ మార్మికతనూ సూచిస్తుందే తప్ప వేరు కాదు. తన అస్తిత్వ నమస్త సంవేదనలతో గ్రీలో? (పకృతితో గాఢంగా తాదాత్మ్యించిన చంం ఆదే ఆవేగలతో అంతర్గత తృష్టతో రమణ మహర్షితో తాదాల్మ్యించి మార్మిక్సు డయ్యాడు.

చలం (_పరానంగా "స్వేచ్చా [ఫ్రియడు, అది ఆతని కాల్పనికతలోని వొక త్మీవతఠమైన అభివ్యక్త లక్షణం. స్త్రీ స్వేచ్చను ఇాలా రకాలుగా చలం నిళ్యచించ డానికి చేసిన (పయత్నంల్‌ స్పష్టత కోపించింది. ఆనాటి పరిస్థితుల్లో పాత్మివత్య ధర్మాల్లో, (వతాల్హో, నోముల్లో, అజ్ఞానంలో, పురుషాహంకార. దౌర్జన్యంలో వంటింట్లో ఐంధించబడిన జీతం లేని సంఘం బానిసిగా ఐతుకుతున్న త్రీకి

"స్వేచ్చ గురించి చలం చాల మధనప కాడు. కానీ ఆది యెలా- సాధ్యమౌతుందీ

అన్న విషయం అన్ని కోకాల్లో మఖ్యంగా సామాజిక వ్యవస్థ పునాదుల్లైన

ఆర్థిక రాజకీయ కోణాల్లో * లం పరిశీలించలేకసోయాడు. అందుకు కారణం ఆతడు

కాల్చనికుడు కావడమే, అశని వైయక్తిక దృష్టికి కొన్ని పరిమితులుండడమేం

చలం సౌందర్య దృష్టితో, 3నందాన్వేషణతో స్రీ పురుష సంబంధాల్లో అపూర్వ

మైన అనిర్వచనీయమైన అద్భుతమైన అనుళగాన్ని చూళాడు. దానిని విశేషించి

186. చలం, “స్త్రీ,” (విజయవాడ (పేమ్‌ళంద్‌ పర్దికేషన్స్‌, 1966), పుట: 14.

ఖు! చలం “మ్యూజింగ్స్‌ విళదీకరించడానికే తన సృజన శ క్రిని యెక్కువ భాగం వినియోగించాడు, తాను కథల్లో, శన రచనల6ంతటా పవేశ పెట్టే శృంగారం కౌొన్నత్యాన్ని గురించి చెబుతూ యిలా అంటాడు చలం : “వాటి 'విశాలత్వం ఈలోకంది "కాదు, అన్నిటికీ కాదు, అంతకీ కోదు. మామూలుగా ఇద్గరి (క్షేమేంకాని నా కలంలోంచి వొచ్చిందా, "అది పెద్ద ౧6౧౬౯4 తో వైలుదేరుతుంది. మామూలు వ్యభిచారం కాదు వాళ్ళు జేసేది. వీళ్ళ మనసు వాళ్ళుని ఆసహ్మించుకుంటుంది. శొని వాళ్ళిద్దరి కోహ్యూ ఈ భూమిని దాటే లేలుతో వుంటాయి వీళ్ళ నెత్తిమీద, వారిశ ఎంగారాన్ని ఏం చేసినా నీచపు./676|కి దించలేరు. ఆడే వీళ్ళ కోసం-నా మీద. ఆ కథనే ఇంకోడు రాస్తే మామూలు గొందులు దూరడం, ఓ మూం చేరడం -అవుతుంది ”!1€5 శ్రీపురష సంబంధాల్లో నమానక్వాన్నీ, 'సస్వేచ్చనీ వాంఛిస్తూ + ఫంగారంతో, సౌదర్యంతో అత్యున్న తమైన-ఖీవన స్థాయిలో స్రీ పురుషులు మనుగడ సాగించా అనీ చలం ఆశించాడు, “చలమే లేకపోతే తెలుగు.సాహిత్యంలో సెక్సు (వస క్తి తేవడమే అవినీతి గా అసభ్యంగా యింకా సరిగణింపబడుళూ వుండేది... చళలమే లేకపోతే తెలుగు సాహిత్యంలో స్త్రీ పురుషుల (పేమ ఐహవుకొా యింకొ అగవి బాపివాజు పేమకథల స్థాయిలోనే వుండేదొ188 ఇంటాడు వినుర్శకుడు రాచమల్లు రామచంచారెడ్డి, న్రీ పురుముల మధ్య ( కేమనీ, సంబంధాన్నీ సహజమూ, సౌందర్యవంతమూ, భౌతికమూ చేళాడు చలం. 185. వజీల్‌ రవ్మోన్‌ "కవిగా చలం”), (కాకినాడ, వజీర్‌ రహ్మాన్‌, (ప్రథమ ముుదణ, 1982), పుట, 106. [88. రాచమల్లు రామచర్వదారెడ్డి, “సారస్వత. వివేచన, ” (విజయవాడ. ఏకాలార్యధ వబ్దిషింగ్‌ హౌన్‌, [పథమ ముదణ, 1976), పుట, 60.

విషర్శనాత్మక పరిశీలన (0 కాల్పనికత, గాఢ సంవేదన, తీవ అనుళూతి. (పకటన న్నజనలో' యెక్కు వైన కొడ్డీ చలం రచనలలో _కమబద్ధత, తుల్యత కొరవడడం కనిపిస్తుంది. “కాల్పనికుల్లో వైయక్తిక పకర్ష, తన లేదా తన నీడలయిన పాతం మినహాయించి తక్కిన వాటిపై సానుభూతి చూపనివ్వని లక్షణం వారి రచనల్ని సారవంతం చేసినా విపరీఠమైనవిగొ ॥ వింతయినవిగా ఆ రచనల్ని కన్పింపజేస్తా”" యని 'లూకన్‌' ఆంటాడు. యిది చలం రచనళ్లోనూ, ఆళను సృష్టీంచిన హైతల్లోనూ మనకు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. చలం ౮0/౮0/024౮ 40౮౯ కాడు, అందరు కొల్పనికుల్దాగే గం ల్‌ 17గలా. కళాకారుడు తన కళను గురించి తానే రాసుకునే విమర్శలో సాధికొరలః త్మీవత వుంటాయి.!88 చలం తన రచనల గురించి చెబుతూ యిలా అంటాడు: మ 137. “861 ౧6 10569 ౧౧0౯6 2౧61 ౧09 88 [15 [౧101102000 1౧0౯989695, 11౧6 0812006, 1౧9 0[000110, 118 సనో ౪01, 16 ౧౦౪౩ 10 00-0/641౧0819 0 (సగ క ౧౧౩963) 168 121611106006 8౧౮6 9౯8౦౦ 001 ర న్‌ 0 19 ౪ంగ16 19 66161 కొగాంంలి 8 0౧205 ౧6665 1% 07661 10 0096౧/8 206 661౧0216 సు 61619 0106౯ ౪18౧ 1౧18 0౪/0 0 వ[8 604% 0 70- 6౪/౧ 1181 6౭96918164 660 ౪1108 10 గ - ౧౧౩౧11౦9 016౯ ౧048 ౭9 9108196 48 లిం 001 ౧౮66౧ ౭౧౦౧౮ ౧6౦68౪1106 56591609) 16 6౧01650౧10606."" గ్‌ మం, “గానం ర001106 26 81 ల్‌ గంగా8గ16 166111,” (64%0%60669, ౧9 60! _ 635. 1954), ౧. 54, ” గ 138, “864 106 ౧9౭[891 ౪౭ (191 10 ౧౮9 11615 05) ల్టిగి 0 ౭గ|94 ఈ111 189 800 11 131౯0౪ ళ్‌ "టగ 1౧ 30 18౯ ౭9 | [980/ 0 100197 [50000 ఈక 1 0016౪6 1181 119 65100157 0% 8/15 భ్‌ 8౧6 200౪41 191804౧ గ 13 06 2792816 (0న లం 0877165 ౧౧౦౯6 ౨ 11౧0౧1 క 60౧౧౧౪16౧౦౭ ౯౭ 96 గ౫౮౦ క్ష రా స్ట ౬1101 ఖ్‌ 6|110198 09 671416 2౧6 0116 ౪816109" (౬0౧60౧, 14067 8౧6 1౬060, 2 26.

శ్రీ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ కకిస్టన్రి ఛితికలు పెడకారు కానీ నావీ, సుబ్బారాపువీ 410 ఇంంగానిలత. 50740840 (07 లం ఉగ/గ4 గంట నేను రాసేప్పుడు ఎప్పుడూ, ఎన్నడూ పదాలకి వెళుక్కోలేదు-. రాస్తు న్నాను ఆనే 6002ట045గబూ వుండదు =-- మామూలుగా రాసే చాస్‌కీ, 11౮0/764గా రాసేదోనికీ ఆంత వ్యత్యాసం. కొన్ని నేను రాసినవి ఆంత చచ్చుగా వుండడం అందుకే'' 9 జన్జేన్సు ర్రచయితనే కాదు - రచన నా ౭ 70646 నేను బ౭60%టాని. 2666%67ని, పుటకతో. ఎట్లాగైనా మనుషుల కళ్ళు తెరుద్దామనే అవేశం ఉఊక్కి.రిబిక్కిరి చేస్తుంది. బ4గా0ణడ/ గానే శటస్తున్ని. నేనెవరికి ఏడీ వోధించను. అడిగినా మాటలు రావు కాని కలం చేతపట్టానా మాటలు నా స్వాధీనం తపుతాయిం ఎట్టాగో నయానో భయానో నాకు తెలిసిన సత్యం చెప్పాలనే ఆవేశం పూనుళుంది (అందువల్హ మీకు కష్టం కలిగించి వుంటాను) నా ఫృస్తకాలూ అంతే, వాటి (ప్రారంభం సంస్కరణ అంటే ఏదో ఇెహ్పైలని కా? నా రక్తంలో 47/ వుంది గావును, నా (ప్రయత్నం ఆట్టా పరిణమించింది ని ఆంటూ చల) తన రచనల్టో కనిపించే గాఢోద్వేగాలకూ;,. తీవ సంవేదనలకూః ఆ రికీ కారణం చెబుతాడు. చలం 1 పథానంగా కాల్పనికుడు, సున్నితమైన భావుకుడు? సంచేదనా శీలి కొనడం నల్దశే స్పందనలో త్మీవత, సాయ్యద్రత కన్పిస్తాయి. వి సృజనలో కూడా మూ ర్రీభవించాయి. ఆందుకే ఆతని రచనలకు ఆంత బలం) జవం, జీవం వాడి, తేజస్సు : లలా 189 వజీరిరవ్యాన్‌, “కవిగా చలం'' (కాకినాడ, వజీరొర వ్మిన్‌)) (పథమ ముుదణ, 1962), పుట 108 140. 40142 54

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన వ!

*““కలంగారు ఏకాంత జీవి; గుంపులకీ; నియమాలకీ తట్టుకోలేడు

వాల్ట్‌ విట్‌ మన్‌, టాల్స్‌టాయ్‌, వేమనలకి మల్లె, ఆ గుంపులనీ,

ఆ మనుషులనీ [పేమించకుండ" వుండలేరు వారు. జీవితం పట్ట

విశ్వాసం? మానవుడి పట్ట గౌరవం - వారిని దూరంగా తీసుెళ్ళి

శిషణ ఏక్మాగత వల్ల తాత్విక చింతన ఆలవర్చుకొని సందేశాలిచ్చే

వ్యక్తులుగా చేస్తాయి”! ఆంటాడు బుచ్చిబాబు.

చలం అట్టాగే వొంటరిగానే తను యెన్నుకున్న, తను విశ్వసించిన మార్గంలోనే చివరి పూపిరిదాకా (ప్రయాణించాడు. తన రచనల ద్వారా తెలుగు (ప్రజలకు నిరంతరంగా తన భావాలను అందిస్తూ వచ్చాడు.

సమాజంలో చలం కోరిన మార్చులు వచ్చాయి, అట్టాగే అంతవేగంగానూ చలం తిట్టినవీ, విసుక్కు-న్నవీ యెన్నో కొత్త చిలవలు పలవలువేసి పెరిగి పోతూనే వున్నాయి. చలం రచనలలోని థావాల, సందేశాల విలువ తగ్గవచ్చు నేమోగానీ వాటిల్లో కనిపించే కళా వ్వైదగ్ధ్యం అతని రచనల్ని సజీవంగ్యా ఆజరామరంగా నిలబెట్టగలుగుతుంది. ఉదాహరణగా కవితామాధుర్యం, సౌందర్యం, జ్రీవత చ్యితణం వున్న కళాత్మక రచనగా “ఓపువ్వు పూసింది. కథను

చలం రచనల్లో త్రీ స్వాతంత్యం (వధానవిషయం, అతని రచనలన్నిటా ఆంతస్సూ తంగా కనిపించేవి మానసిక స్వేచ్చ: థానదాస్య విముక్తి, నిర్మిద

• అన్వేషణా తపన. యీ విషయాన్నే చెబుతూ ఛ్రీథ్రీ :

“ప్రధానంగా చలంగారు. చర్చించింది సెక్సు సమస్యకొదు.

స్వాతంత్య సమస్య. యావద్భారత దేశమూ రాజకీయ

స్వ్వాతం్యత్యం కోసం పోరాడుతున్న రోజుల్లో భావ స్వాతం్యత్యం తోకల నలానతానాలలనానానననలాలననతున చను నకొమో నాననా లలలనలలలనలననాననాయననానినయనకురరును కేశ! గొ రెపాటి వెంకటసుబ్బయ్య, “వలం జీవితం - సాహిత్యం”,

(విజయవాడ, దేశ్నీపచురణ, (పథమ మ్యుుదణ, 1058),

పట : ఏ89-

8బీ చలం “మ్యూజింగ్స్‌” కోసం, మానసిక స్వాతంత్యం కోసం తన కలంతో పోరాడిన వాడు చలం”1%9 ఆంటాడు. చలం అనుభూతిని వుర్దీఫింపజే సే రచనలూచేళాడు. ఆలోచనలు మేల్కొౌాల్చే రచనలూ వేశాడు, చలం సాహిత్యంలో రనదృష్టికంటే తాత్వికమైన హేతువాద దృష్టి. బలంగా కనిపిస్తుందంటాడు సంజీవదేవ్‌, 14 వొ మేధావి, హేతువాది ఆలోచనలు “మ్యూజింగ్స్‌ 'గా -వెలువడ్డాయి. సారస్వతంలో రకాలను గూర్చి (ప్రస్తావిస్తూ తన సాహిత్య స్వథావాన్ని చలం యిట్లా వెల్లడిస్తాడు ని "మంచి సౌరస్వతం రెండురకాలు.

1. అందమైన పటం మల్లే గోడని వేళ్ళాడుతో-మనసుని అందాలతో నీంపేది. £. ఉరిమి. చించి చెండాడి? మంచికో చెడ్డకో జీవితాన్ని 7%//4౬206 జేసేదిం మొదటి రకపు సారన్వతం ఇప్పుడు బళ్ళకొద్ది తయారవుతోంది, రెండోరకం చాలా స్రల్పం. రెండో రకం సారస్వతాన్ని దేళానికిచ్చేది నేను వొక్కళ్ణే కాని నాకు
2. శశీ “చలం కలం వెలుగులు ,(తిరువణ్నామలై , (శ్రీరమణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌, మొదటి మ్యుదణ: 1978), పుట : 24.
3. “అసలు చలం సాహిత్యంలో రసదృష్టికంటే తాత్వికమైన హేతువాద దృష్టి ఎక్కువ బలంగా గోచరిస్తుంది ఆయన కథా రచనలకంటే ఆయన చర్చారచనలే ఎక్కువ పూర్ణత్వాన్ని అందుకున్నా వేమో అనిపిస్తుంది,” గొ(రెపొటి వెంకట సుబ్బయ్య, “చలం జీవితం -- సాహిత్యంి ", (విజయవాడ, దేశ్మీపచురణలు, (పధమమ్ముదణ, 19508), సపుటః:9.

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన 88

వుండవలసినంత 776౭ లేదు ఏదో ఓ దేళంలో ఇంతవరకు

లేని కొత్తదనం ఎక్కువ లేదు నాలో''!*ీ

మంచికి, చెడ్డకీ కూడా పురిమి, చించి చెండాడే. చలం వివాదాస్పద వ్యక్తిత్వమే అతని సాపాత్య సేరకళ క్రి చలం సృజన తెలుగు దేళానికి; యెంతమేరకు వృపకారం చేసిందో, యెంత మేరకు ఆపకారం చేసిందో, నివ్వ్చక్షపాతంగా నిగ్గు తేల్చాల్సిన అవసరం వుంది. చలం రచనల్లో ఆలోచనాత్మక రచనగా "మ్యూజింగ్స్‌" తెలుగు సాహిత్యంలో నిలిచిపోతుంది* కాల్బనికుడుగా, ఆక్ఞేయవాదిగా, ఆరాజకవాదిగా, వ్యిగహ విధర్వంసకుడుగా కనిపించే చలం సమ్మి[ళ సంక్లివ్ట వ్య క్రిత సృజనా సాహిత్య పరామర్శకు పూనుకునే వాళ్ళకు 'మ్యూజింగ్స్‌*' బాలా వపయోగపడుతుంది- వొకానొక చారి [తక సంధిదళలో పుట్టిన వాక మేధావి, రచయిత ఆంతరంగాన్ని (వకతిఫలిం చేందుకు “మ్యూజింగ్స్‌ లాంటి (ష్మకియ యెలా అవనరమైందో, వొళ నూతన (ప్మకియగా మ్యూజింగ్స్‌ యెలా అవతరించిందో తరువాతి. అధ్యా యంలో పరిశీలించడం జరుగుతుంది.

చలం సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వం యెలా రూపురేఖలు డిద్దుకుందో పరిశీ లించాం. చలం వ్య క్రిత్వంలో వొచ్చిన పెద్ద మార్పునీ; సంఘర్షణనీ (పతిబిం బీస్తూ అతని సృజస వ్యక్తీకరణకు ఏనూత్న (ప్మకియనే యొన్నుకుంది: చలం వ్య క్రిత్వంలాగే ఆతని రచనలూ పూర్తిగా వుద్వేగ భరితమై వుంటాబు, చలం సృజనాత్మక వ్య క్రిత్వంలి 'ని యూ వుద్వేగమే యేదో చెప్పాలనే త్మీవమైన తపనే, అన్వేషజే ఆరే 'మ్యూజింగ్స్‌' లాంటి నూతన కళారూప సృష్టికి తోవ తీసింది. కళాకారులు తాము చెప్పాల్సినవి కల్పనా సాహిత్య కళారూపంలో యిమడ్చలేక పోయినపుడు సాధారణంగా ర్యాసాల్టోకీ, వుపన్యాసాల్లోకీ వుష్మక మించడం జరుగుతుంది. కల్పనా సాహిత్య కళారూపంలతో యిమడలేని చలం సృజన శ క్తి అన్వేషించుకున్న కొత్త కళారూపమే “మ్యూజింగ్స్‌, 1క4. చలం, “చలం ఉత్తరాలు,” (విజయవాడ, దేశ్మీపచురణ, (ప్రథమ

మ్యుదణ 1657), పుట : 15.

ని

తెలుగు సాహిత్యంలో “మ్యూజింగ్స్‌ వొక సాహిత్యరూపంగా యెలా అవిర్భవించిందో యీ అధ్యాయంలో సమీక్షించడం జరుగుతుంది. మ్యూటింగ్స్‌ను ఆవిష్కరించడం వెనక వున్న వైయక్తిక కౌటుంబిక సామాజిక _పేరణ లను పరిశిలించడంకూడా యీ ఆధ్యాయం వుద్దేశం,

చలం తెలుగు వచనళాఖకు పూయించిన కొత్తపూలు 'మ్యూజింగ్స్‌', “పేనరే;లు'.

“చలం మనకిచ్చిన అమూల్యమైన సాహిత్య కళాఖలవి. చలం

మ్మాతమే రాయగలిగినవి ఆవి. చలమంతటివాడు తప్ప అనుకరించ

డానికి కూడా సాధ్యంకానివి. ఇతర భారతీయ భాషలు నాకు

తెలియవు కానీ వాటిలో యిలాంటివి వుండగలవని ఊహించడం

కష్టం”!

1. _ రాచమల్టు రామచంద్రారెడ్డి, “సారస్వత వివేచని, (విజయవాడ,

విశాలాంధ్ర పబ్దిషింగ్‌ హౌన్‌, (పథమ ముద్రణ 1976),

పుట: 54,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన థ్రిల్‌ ఆని రాచమల్లు రామచందారెడ్డి చలం సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వానికి సంశ్రేతమైన అననుకరజీయ సాపిత్యళాఖగా 'మ్యూజింగ్స్‌ను పేర్కొన్నాడు. “* పచండమైన ఉద్వేగంతో, 1పళంజన వేగంతో ఆలోచనల పరం పరలతో తెలుగు సారస్వతంలో కొత్తకాంతి (పవాహంలా వెలు వడిన "మ్యూజింగ్స్‌ చలం వచన గేయ సవంతిలా మనం పేర్కొన వచ్చు. ఈ కొం[గొత్త (ష్మక్రియతో తెలుగుసాహిత్యం స్వేచ్ళగా పురులువిప్పి నర్రించింది”2 ఆంటూ “మ్యూజింగ్స్‌ "లోని _పథంజన సదృశమైన చలం కవితాత్మను కీ శ తె, సభా గుర్తించాడు. “మ్యూజింగ్స్‌ రచనా [ప్రారంభ విషయాన్ని చింతా దీషితులుకు శీఎ5=1987న రాసిన వొక వుత్తరంలో చంం యిలా తెలియజేళాడు : “ోగాజా/గశ్రా అని కొత్తరకం = గల ఏలా! (వాస్తున్నాను. ఆ మాటకు తెలుగేమిటో? మ్యూజింగ్స్‌-శ్రిపాదని ఏడవనీండి. "“* యా లేఖాంకాన్ని బట్టి. తెండు విషయాయి తెలుస్తున్నాయి. మొదటిది “మ్యూజింగ్స్‌ 1పథమావిర్భావం 1987 లో జరిగిందనీ, రెండోది యిది గల 36/6౮ అనీ, యీ “గల౮ ౩౮/6 ఆయిన “మ్యూజింగ్స్‌ లక్షణాలేమిటి ఆని చర్చించేముందు? “మ్యూజింగ్స్‌ ' అన్న పదాన్ని చలం యే అర్జీంలో వుపమయోగిం చాడో పరిశీలించేముందు ఆ పద వ్యుత్ప త్తిని పరిశీలించడం అవసరం. లి. కె సభా, “తెలుగు కథా రచయితలు", (హైదరాబాద్‌: ఆంధ (ప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ, 1982), పుట : 26. ఠి... చలం, “చలం ఉత్తరాలు”, (విజయవాడ, దేశ్ళిపచురణ, (పథమ ముుదణ 1957), పుట :ః 108,

86 చలం “మ్యూజింగ్స్‌ వొక సాహిత్యకారుని (వతిభ లేదా శక్తుల వై లకణ్యమే *“మ్యూజింగ్‌ 4 ఆని నిర్వచించవచ్చు" 77458 అంటే (గికు దేవతలైన తొమ్మిదిమందికి కేరనీ, వారు వరుసగా సంగీతం, కవిత్వం: నాటకం, విజ్ఞానళాస్త్రాలు మొదలై నవాటికి (గేరణ శక్తులుగా భావింపబడినట్టు (గ్రీకుపుంాణాలవలన డెలుస్తోంది.5్‌ ఆయా ,_ప్మకియల్ని నిర్వహించేటప్పుడు కళాకారులు ఆయా (ష్యకియల అధిదేవతల్ని ఆవాహన చేసే సం్యపదాయంకూడా వుండేది. యిది హోమర్‌ '“ఇలియడ్‌'లో కనిపిస్తుంది. “పేరడై జ్‌ లాస్ట్‌'లో మిర్చిన్‌కూడా గ£43౭ను స్వర్గంగుంచి దిగికమ్మని కోరడం కనిపీసుంది కానీ చలం “మ్యూజింగ్స్‌' లోని ॥446 కూ (గీకు పురాణాలలోని దేవతలకూ మయేసంబంధమూ లేదు, గగ696 ఆనే పదానికి (గీకు పదమైన గ౫040౭|-౧౧౦49౭ అఆశేవి మూలాలని తెలుస్తుంది. ఆలోచించు, జ్ఞాపకం వుంచుకొను అని వాటికి డీ “08 గ80149 0౧౯ ౧౦౪88 0౧2/8018513110 0% 2 11691807 8118," టగా 30౧84. “001౧0186 01040౧2౧ 01 1116౯24 లం. (6౪ *రగం కింంగ04- ౧11! 800% ౧0౧౧8౧, 1976). 5. “గిశంళ39, 1౧ 786% ౧౫10108౪, ఆ౦ఢేర 69969 0౦+ 90౧0 18197 0% ౦167 8గ9 2౧6 9016౧069. 0/161౧811౪ ఇ₹16 1/9 00౧1960094 10 ౧2౪6 066౧ ౪౭169౯ 661- ౪9%, 50 167 ౪618 0103108117 190/6969౧166 85 116 6260011853; 0% 2669 ౭౧4 గి ౧6౧౧09౧6, 1౧6 న1500%168400 01 గాంగంగం. గ౧౦ [146995 ౪/66 ౨0/0 8౯016118 ౧6౩౯ ౧౧౦౮౧౪ 601౪7౧౧౧4౩ 2౧4 7/69 ౧0౧09 6811664 క5164ఢే69; 06 ౪/96 ౪౦౧౩౧10066 21 016518 2౧6 890 0౧ గాంజగ[ 1161100౧ 1౧ 8060118. ఉీ౩- ర్రంకేళేం6865- 0 8౯63. ౧4 3016౧069 +౧6/ ౪9/6 99౧91211 ౧1౧6 1% ౧6౧౧౦౦? ౧౭౧౫౦64 89 +0110/45 : 0110, ౬6109506, 08118, గ%600గ6౧6, 19/091000/6. 55210, ౧01౧౫౧18, (0 ౧౦1౪గ౫౧౧|2), ౮౯8౧18 4౧౮ 04111006. ౪1118౫౧ ర. ణ4199, “60111619 6౧6౪7010064187-. (సం4ై0, 80 [1113%. 60608110౧6! ౧0౧౧౦౯8- 110౧, 19877), ౪౦1. 16 2806 1 719,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన (1 సామాన్యార్థం.! ఆలోచనల [వవావిన్నే 'మ్యూజింగ్స్‌' ఆని భావించి చలం ఆ శీరుపెట్టాడు. 'మ్యూజింగ్స్‌ 'చలం ఆలోచనల ]పవావోలూ; బాధలూ, వేదనలూ, అఆసంతృప్తుల జలపాతాలే. చలంలోని తీవమైన జిజ్ఞాసాతత్సరమై; అళాంతినుందీ వెలువడిన విభిన్న భావధోరణుల సంగమం “మ్యూజింగ్స్‌. వొకవై పు ఆదునిక (వగతిశీల భావాలూ, మరొకవైపు మతథావాలూ, తాత్విక జిజ్ఞాసా, మార్మికతాః నిర్భర కాల్చనికావేశం 'మ్యూజింగ్స్‌'లో వున్నాయి దీన్నిబట్టి చలం జీవితానికీ “మ్యూజింగ్స్‌ " ఆవిర్భావానికీ వొక సంఇంధమున్నదని తెలుస్తుంది. ఆళాంతి అనేది చలానికి బాల్యం నుంచీ వున్నదే. ఆడి వొక్కో- దళలో తీీవరూపాన్ని పొందుతూ వచ్చింది. చిన్నతనం కుంచీ పార్శ్యు తలనొప్పి (మెగగేన్‌)తో చలం బాధపడ్డాడు. దైహికమైన అశాంతి జీవితమంతా వేధించింది. *నా జీవితానికి మూల సూతం బాధ. దాన్నే వేదన అంటాను. అందరికీ వొచ్చే బాధలు నాకూ వొచ్చాయి. కొని నన్ను యాతన పెట్టలేదు. ఎప్పుడూ నన్ను విడవని జీవితమంళా నల్బుకుతిన్న వ్యధకి, అందసి దానికోనం, నా దగ్గిరే నాలోపలే అందక ఎప్పుడూ నన్ను పిడిస్తో (పతి అడుగునా నన్ను నిలవనీకుండా చేసే ఒక అసంతృప్తి ఆవే నా అసలు వ్యధ, మొదటిలో నా తలనెప్పులు అనుకున్నాను. తరువాత ఆది నన్ను తృ ప్తిపరచని స్త్రీల అనుకున్నాను. ఈ సృష్టి పథంలో నా జీవితం ఈ విధంగా నడవాలని నిర్హీయింపబడి వుంది. అది అట్టా నడవవలసిందే”? న 6. *]%696 - 0౯6౦8 [00౧1 ౧001 ౧౫6౧ - [10% - ళం ౯ంగాంగారింన.. 1౧ 98691 ౧౪10010087 116 6800901613 0 2969 8౧6 గీ ౧0౧౧౦097౧6 469/6 ౧1౧౦ ౧౮888. ౧6౪ ౪6౯6 00౧౦6 ౪66 29 గ౫|౧౦౯ 6064698965, [౧9012603 0 గ0605/, ౧౮91౦, రగ , డి. 5001 కడి, “66106006 11680 19006, (0౧64౦౧, గ|4014 14౧ 1965), ౧896 : 188, 7... చలం, “చలం”, (తిరువన్నామల్తి, [శ్రీరమణస్నాన్‌ పన్ఫికేషన్స్‌; 1979), పుట, 884,

8్ర చలం “మ్యూజింగ్స్‌” ఆని చలం తనని జీవితమంతా వేధించిన బాధ స్వరూపాన్ని గురించి చెప్పుకున్నాడు. ఆతని మానసిక అకాంతి ఆతని జిజ్ఞాస నుంచి కూడా యేర్పడింది. యీ జిక్షాస (ప్రకృతికీ సంఘానికీ తనకి కలిగిన ఘర్షణ నుంచీ యేర్పడిన ఆత్మావలోకనానికి సంబంధించింది. యీ ఆత్మావలోకనం ఆతని జీవితంలో అభివృద్ధి చెందుతూ పోవడానికి కారణాలు లేకపోలేదు. యీ ఆత్మావలోకన (పన్ఫ త్రి చలంలో చోటు చేసుకోవడానికి మౌలిక కారణాలు ఆతని వ్యక్రి వికాసంలో కన్పిస్తామి ఆ వ్యక్తి వికాసానికి మూలమైన సామాజిక జీవితంలో కన్పిస్తాయి.

చలం సంపన్న (వాహ్మణ కుటుంబ వాతావారణంలో పెరిగాడు. ఆందువల్సి చలంలో వ్యక్తి | పకర్షా, “ఆరిస్టో్య తైట్‌” మనస్రత్వమూ చోటు. చేసుకున్నాయి. కుటుంబ కారణాల వర్చి సంపదలకు దూరమై వొక వృద్యోగస్తుడుగా మధ్యతరగతి జీవితం గడిపినా, చలం వ్యక్తి జీవితం, కుటుంబ జీవితం వాక పత్యేక (ప్రపంచానికి సంబంధించినవి, ఆ (ప్రపంచంలో సంఘ బహివమ్క్య్బుతులూ సంఘ తిరస్కల్భతులూ, కాల్పనిక వాదులూ అయిన కొందరుకళాకారులూ స్నేహతువూ మ్మాతమే వ్వండేవారు. ఆందులోనూ కొల్బనిక వాదుల (వభావమే అధికం.* ఆ కొల్పనికోద్యమ (పభావం తొలిదళలో సామాజిక పరమైంది. మలిదళలో మళపరమైంది

సామాజిక పరమైన దశలో అతన్సు వాక వుద్యమంలో యేకమైన వ్యక్తి కాదు. తన భావాలూ, తన ఆచరణా అందుకోలేక పోతున్న మనుమ్యులకూ ఆర్థం చేనుకోలేక పోతున్న సమాజానికి ఆసహనంతో దూరంగా వెళ్ళిన వ్యక్తి మత పరమైన దశలో అతను మామూలు భక్త బృందాలలో కలిసిపోయిన వ్యక్తి కాదు* యేదో అన్వేషణలో, మరేదో సాధన ఛలిస్తుందన్న ఆళలో ఈశ్వర భక్తిలో, తపనలో కొట్టుమిట్టాడిన వ్య క్రి

మొదటి దశలో స్త్రీ ఆతని కేర్యదం. రెండో దశలో రమణ మహర్షి, ఈశ్వరుడు, అతని (ప్రపంచం. యూ రెండు దళల్లోనూ చలం వొంటరి పథికుడు"

చలం జీవితంలోనూ, సాహిత్యంలోనూ స్తీ [వముఖ పాత వహించింది. లైంగిక స్వేళ్ళ, (పణయ స్వేచ్ళ వీటితో ముడినడిన వ్యకి స్వాతర్మత్యం

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ర చుట్టూ ఆతని ఆలోచనలు పర్మిభమించాయి. జీవితంలో ఆతనికి యెదుకైన అనుభవాలు అందుకు (శేరణలయ్యాయి (ఐహ్మ సమాజం నుంచి నైైతికా నైతిక మీమాంసతో చలం విడిపడ్డాడు. 'పతిదాన్నీ (పళ్నించే, తర్కించే, తన అనుళకన దూరమైన దాని త్యజించే, విమర్శించే మనస్తత్వం చలంలో (పబలిందిం యీ మనస్తత్వం వల్లనే తనకు కన్పించిన కుటుంబ సంబంధాల్లోని కుళ్ళునొ, కృతిమతనూ, మోసాన్నీ, దోపిడీని ఆసహ్యించుకున్నాడు. కథలు, నవలలు: నాటకాలు, వ్యాసాల ద్వారా వాటిని యెండగట్టాడు. కానీ యే విశ్వాసంలోనూ!, నమ్మకంలోనూ నిలవని నిరంతర అన్వేషణ ఆతనిని అంతర్మథనానికి గురి- చేసింది. అళొంతీ, అసహనమూ చలంలో పరాకొష్ట నందుకున్నాయి. దానికి తోడు కష్టాలూ, కలళలూ, రవి మరణమూ త్మీవమైన ఆవేదనకు గురిచేశాయి. -

చింతా దీక్షితులు |పోదృలంతో రమణమవార్షిని 1988లో చలం చూళాడు. యేదో వొక ఆలంబన కోసం, విశ్వానం కోసం తపన పడుతున్న చంంపై రమణ మహర్థి పభావం గట్టి ముద్ర వేసింది దీనికితోడు (బ్రహ్మ సమాజంతో వున్న సంబంధాలు పూర్వ రంగంగా వుండనే వున్నాయి చలం. 'నేనెవర!' అన్న ఆధ్యాత్మిక సాధనలో పడ్డాడు. యీ సాధన దళలో_ యితర సాహిత్య (ప్యకియల్లో యిమడలేని ఆలోచనలూ, అనుభూతులూ, తర్కొలూ కొ కో కళా రూపాన్ని వెతుక్కున్నాయి. అవి “మ్యూజింగ్స్‌ ' గొ చలం చేతిలో 190507 లో రూపు దిద్దుకున్నాయి.

చలం జీవించిన నాటి సమాజంలో వ్యవసాయ నాగరికత శిథిలాల్లోంచి అప్పుడప్పుడే వ్యాపార నాగరికత మొలకలెత్తుళూ వుంది. అప్పటికి పురోగామి సంస్కృతి ఆయిన యూరోపీయ సంస గతి. నుంచి వు క్రేజు పైందిన కళాకారులు తమ పాత సంస్కృతితో, విలువలతో సంభఘర్షించక తప్పని పరిస్థితి యెదుర య్యింది. కాని పుఠకోగామి సంస్కృతిగా కనిపించే వ్యాపార సంస్కృతిలో అభ్యుదయకరమైన అంశాలతో బాటు కొన్ని వృత లక్షణాలూ, వై రుధ్యాలూ వుంటాయి. వీటిని గమనించ గల్లినా వాటితో యే విధంగా పోరాడాలో దిక్కుళెలీని సృజనశీలీ సున్నిత మనస్కుడూ అయిన మధ్య తరగతి మేధావి అంతరంగంలో సంవేదన తప్పదు. భావ సంభర్షణ తప్పదు, ఆ సంవేదన, భావ సంఘర్షణ 'ప్రతి భలించే సాహిత్య (ప్యకియ రచయిత మానసిక స్థితినిబట్టి రూపొందుళుంది,

9 చలం “మ్యూజింగ్స్‌ చలం మానసిక స్థితి కల్పనా కథా సాహిత్య పరిమితుల్లో, నాటక రూపంలో యిమడలేక సోయిండి. తదనుగుణంగావే “మ్యూజింగ్స్‌ ఆవిర్భావం జరిగింది. కథలూ నవలలూ రానే రోజుల్లోనే చలం రానురాను వాటి శిల్ప పహద్దుల్ని ఆభిక్రమించే పభంజన సదృళమైన ఆవేళం, వ్యక్తి కేందకమైన అసవానం, ఆహమిక (ప్రదర్శించడం గు _క్రించవచ్చు. కథానికా నవలా రూపాల పరిమితుల్లో దబుమడని చలం కొల్పనికావేశమూ, తాత్విక జిల్లాసా, అఆంతరంగ మథనమూ క్ష్‌ తన్య |సవంతి ధోరణికి చెందినవి, ఆ ధోరణి కనుగుణంగానే. "మ్యూజింగ్స్‌" ఆనర్భానం జరిగింది. యేమలేఖలు' లో సన్నిహిత వ్యక్తికి నివేదించే చలం హృదయం వృందనుకుంటే, “మ్యూజింగ్స్‌ 'లో వ్యక్రిగా సంఘానికి నివేదింే అవలోకనం వుంది. యీ విషయాన్ని గు ర్తించడం వల్డనే రాచమల్లు రామచంద్రా లెడ్డి రులా అన్నాడు: ” వాటిని. 8020 ఈ 60౧901009%988 రచనలుగా - తట08119 రచనలుగా కాదు _ యెవరయినా వ్యాఖ్యానిస్తై చూడాలని వుంది నాక్స8 " ఇ. లన్‌కు సంబంధించిన మౌలిక ఆంకాల వరకు కాల్చనికులు కొందరు అల కనా త్మీవమైన సృండనా, అనుభూతి, వుదేకమూ కలిగిన మాల్ని అధిగమించి సృజన చేయడం మనం గమనించవచ్చు- “కాల్పనికులు యంతవరకూ యెవరూ (వయత్నించని సమ్మి (శ్రిత మవుతున్న విషయంతో రచన (పారంభిస్తారు. స్పష్టంగా భావించి దాన్ని రచనకు షారాంశంగా తీసుకుంటారు. తమ భావో[ది క్తతకు, రచనా నిర్మాణానికి సరిపడని అంకాలను కొంత వెనుక ముందులుగా తొంగించుకుంటూ [కముంతో, స్పష్టతతో ఈగు [పమాణంతోపూర్తి (్రకావాన్ని కలిగించగల కళార్తూషంలో వొదిగే వరకు (ప్రయత్ని బలు లర్‌ ర రాచమల్లు రొమచందారెడ్డి, 'సారన్వత, వివేచన',(విజయవాడ, విళాలార్యధ పన్లిష్షింగ్‌ మౌన 1976), పుట : 54,

వినుర్శనాత్మక పరిశీలన ఫ్ర సారు. ఆ కళారూప [వయోగమే కొద్దికాలంలో వొక సొపొత్య

సంపదాయమవుతుంది "9

అన్న పేటర్‌ వాక్యాలను పరిశీలించినప్పుడు “మ్యూజింగ్స్‌ కూడా అట్లాంటి కాల్చనిక రచయిత భావ్నోదిక్తత కనుగుణమైన కళారూపంగా ఆవిర్భవించిందని ఇప్పవచ్చు.

108”-55అ మధ్యకానీ, అంతకు ముందుకానీ చలానికీ వొక స్థీరమైన తాత్విక దృక్పథమూ విశ్వాసమూ లేవు. ఆ దళలో అతనిలో. అనిశ్చితత్వమూ, (వళ్న్చా మనస్తత్వమూ కన్పిస్తాయి. ఆ దళలోనే చలం తీ్మీవమైన సమన్యలను- యెడుర్కొన్నాడు.. చేదు. అనుభవాలు యెదురయ్యాయి.. అవే నృజనలో (పతివింబించాయి,

1988 తరువాత చలం జీవితంలో మలిదళ [పారంళమైండి. వొంటి తనం, అసవానం, వేదన, ఆస్థికత అంతర్వాపానులుగా సాన ఆతని ఆధ్యాత్మిక అన్వేషణ వాక స్టిరదళకు చేరుకోవడానికి కొన్నేళ్ళు పట్టింది. యీ మధ్య వ్యవధిలో “నేనెవరు? అన్న సాధనలో చలం నిమగ్నుడయ్యాడు. చలంలో చెం రేగిన అంతర్మథనం యితర సాహిత్య ప్మక్రియల్లో యిమడలేక “మ్యూజింగ్స్‌ ' ఆనే నూతన కళారూపాన్ని వెతుక్కుంది. “మ్యూజింగ్స్‌ లో చెప్పవలసిన దాన్ని వేరే వ్యాసొల్లోనూ, మరే (వ(క్రియ9ి ద్వారానో వ్య క్రీకరించడానికీ తగిన ల టక కి దన ాాాా

8 “0౧ 109 019౯ ౧3౧6, 919 42/8 5010 గ0గ8౪013843,

౫౧0 12 ౪10౧ 8౧ ౦౯౭౧౬1 ౮౧1౯౭6 గ81609, 39411

1౧ 1690౧: ౪10 60౧06 48 1019 ౪7/61 206 [1016

57 11 85 16 6999006 0€ 1౧6 ౪0గ౮ ౪౧౦ 6౫

(16 ౪6౬ ౪7౪1640699 8౧6 [౧641 01067 6000660101

04/06 24/82, 300౧6౯0 18164 4! 1181 18 ౧౦ 0898010811 20009౧1816 10 1. ౪1 96 ౪0016 ఆ11801 26)0919 1 9610 112 01648 0/66/0/, 0/000= 10౧2806 (000 ౧160 (00886 8 ౪60/ 11116 +౧6 06001169 61388061 18. 116 (10,

౪౭186 ౧8666 “ఉం0/66180008 ౪10 8౧ 68982 0 న! (6౧600. గ4ంగ11180 1౧6 60. ఓ, 1944), “గిం 255,

0కు చలం “మ్యూజింగ్స్‌ కళా సంయమనం చలానికి యీ దళలో లేకపోయింది. అతనిలో సృజనళక్తి నియమ రహితంగా గట్లు తెంచుకుని (_పవహించిన దళ అది. అంతేకాకుండా మ్యూజింగ్స్‌ రచన తరువాత 1956 నుంచి అతని కలం నుంచి అచ్చమైన సృజనాత్మక సాహిత్యం వెబవడలేధు. వెలువడిందల్లా (ప్రధానంగా అనువాద సాహీత్యం,

“సుధ' కావ్యం అతనిలో అంతకుముందు నుంచి వున్న కవిఠాత్మకతకు వ్యక్రీకరణగా కన్పిస్తుంది. ఆతని ఆంతరంగ ఘర్షణను వ్యక్తం చేసిన రచనగొ కనిస్తుంది. ఆయినా ఆందులో సృజనాత్మకత యెక్కువ పాళ్ళు కనిపించదు. 1966 తరువాత చలం కలం నుంచి వెలువడిన రచనల్లో ఆస్నీ అనువాదాలే వుండడం, అవి అన్నీ మత సంబంధితాలై వుండడం ఆప్పటికి అతనిలో గట్టిగా స్ట్‌ంగా యేర్పడిన ఆథ్యాత్మిక విశ్వాసాలకు కార్కాణాలు. ఆతనిలో యే విశ్వాసమూ స్థిరంగా యేర్పడక ముందు, జిక్షాసువుగా అతని మనస్సులో మథనరి కొనసాగుత్రున్నప్పుడు వెలువడినవి 'మ్యూటింగ్సు'. అతని బలమైన త్మీవమైన సృజనాలివ్య క్రికి అని సాహిత్య నిదర్శనాలు.

_ జీవితంలో, ఆలోచనలో, సృజనలో తనదెన (పత్యేకత కలిగిన నాడు చ౬౦. భూస్వామ్య వ్యవస్థ కాలూకు భాననల నుంచి తప్నీంచుకుంటూ ఆ వర్గాన్ని అధిగమించిన కై తన్యంతో చలం రచన చేకాడు. జీవించాడు. మొదట త్తి నికృష్ట పరిస్థితుల పట్ట ఆవేదనతో సమాజంలోని వాస్తవికత పట్ట భౌతిక దృక్పథంతో ఆలోచనలి చేసిన చలం దృష్టి “మ్యూజింగ్స్‌'లో అంతకంతకూ విళాలమవుతూ సరిణమించడం కనిపిస్తుంది, కాల్బనిక (భమలన్నీ కూలిపోతు౯టే వాటిని చూస్తూ భరించలేని ఆకాంతిలో నూతిన వ్యవస్థ పునర్నిర్మాణానికి ఆవసరమెన దార్శనికత, దీక, సవానం, పటిమలేని ఆశ క్తతలో, వ్యక్తిగత విముక్తి తపనలో చలం ఆంతర్ముఖుడయ్యాడు. వివిధ దళశల్లోని భావ చై'తన్యాన్నీ, 1పళ్నా మన స్తత్వాన్నీ తర్కోన్షతనూ, సౌందర్య పీపాసనూ, అనందోపాసననూ, సత్యాన్వేషణొ తృష్టనూ, ఆద్వైత వేదాంత భావననూ, సగుణ ఈళ్వారారాధననూ, మార్మికతనూ “మ్యూజింగ్స్‌' (పతిబింబించాయి. ఆాత్వికసరమైన అనిశ్చితత్వాన్నీ, మఘమర్షణనా అభివ్యక్తం చేశాయి. (ససాదుకు చలం 16-11-1966 న రాసిన వుత్తరంలో

ఏమర్శనాత్మక పరిశీలన 08 “మ్యూజింగ్‌ ఎ" లో తత్వ విచారణ యెక్కువై.ందనే విషయాన్ని అంగీకరించడం కనిపిస్తుంది.0 “మ్మూజెంగ్సు' లో వివిధ సొమాజిక రంగాలపై వొక నిజాయితీపరుడైన రచయిత ఆలోచనలూ అనుభూతులూ స్మృతి పరంపరలూ కనిపిస్తాయి. ఈ విషయం గురించే ౩. యన్‌. యన్‌, శర్మ: ల శా 220025 “7౫టాగ్రా 0గ64/472 న న ల౪౭గ్తాగాత/5 2 0 లింగంండగూూ లిజగండజ0/4గ 600%44గ 600070, ౮0/0౧ 424 2 గ02/ ౦/౦/గ్‌ంద్‌ ఉంగళ ఓల లలి ల్‌ 86 ౩6/04 48 గగ గంగడు 6 ల౫లోల్‌ కకం 56[/00గీగరరేం 280 గ్రారంంగు 2౧4 0460 (647 0 శ0/గేక్‌ గిలక లైల 402000 గ £గం 00 0/ 7౭౫0౫) వాంండ! 69/0 2ేవ అని ఆనాటి సామాజిక సంస్కృతిలో, విలువల్లో: మనుషుల్లో జీవన విధానంలో పరచాడో వివరిసాడు. “మ్యూజింగ్స్‌” వెలవడుతున్న కాలంలో 1851 లో ఎన్‌. ఎన్‌. బారి వొఠ వ్యాసంలో : న నాతో నాడానాముననననతాాన. నా 10. “ప్మతికలలో అచ్చమిునవి వీటంళ 1461481010 గా వుండవు వాటిల్లో తత్వ విచార ఐ ఎక్కున్నై ౯ 6£ ౯686106 అఏపిస్తుంది- పికల వాళ్ళు కూడూ నా కథల వీది ఆళవల్లనే వాటిని వేసు కున్నారు. కానీ నుఖ్వ ఇష్టపరుళావనుకుంటామ చలం, “చలం ఉత్రరం [(వసాదుక:” (ఆ్యపచురితం- తేది 16-11-1954). [2 శతా వా వాగీంగా 46, “శగీదింో న! రీల్‌ 6 550444 0 6440007, 246 2760040 వయర్‌గటలి, కాణ్‌ 2/07 4979, లింకైం గ/0;7 00 వరి

84 చలం “మ్యూజింగ్స్‌' “మ్యూజింగ్స్‌ ఆణటే భావపరంపరల్సు. రచయిత హృదయములో మానవ జీవితము వలన కలిగిన (పతిికియ ఈ రూపేణ వ్యక్త మవుతోంది. భావాన్ని సంక్షిప్తముగా సూటిగా వ్యక్తము చెయ్య టానికి ఇంతకంటే మంచ సాధనము. లేదు... ఒక విషయముతో (ప్రారంభమైన లేఖ [కమముగా సహజముగా అన్య విషయముల లోకి మారి ఒక శృంఖలగా తయారవుతుంది. వ్యాసములో మాచి శిగా పీ విధమైన 'కట్టుబాట్టు*లేవు. ఐక్యత ఆవసరము లేదు, ఒకటి తరువాత ఒకటిగా ఆనేక విషయాలు ”18

ఆంటూ “మ్యూజింగ్స్‌ ' సాహిత్య రూపాన్ని గురించి వ్యాథ్యానించడానికీ

(ప్రయత్నించాడు. -డా,| కొౌలనల్లూరి ఇన్గాక్‌. :

“మ్యూజింగ్స్‌ అనుభూతి (ప్రాధాన్యంతో విలసిల్లే రచనలు. హృదయం మరుగుపడి; .బుద్ధి (ప్రకోపించి ఆధునిక మానవుడు యర్శాతంలాగా జీవిస్తుంటే సహించలేక పిల్లల్ని ఉపాధ్యాయుడు మంగలించినట్టు పెట్ట చీవాట్టు ఈ మ్యూజింగ్స్‌, ఈ వ్యాసరచన రచబమిత మానవుడి దై నందినావసరాల పరిధిదాటి, దైపికావసరావధిదాటి విశ్వదృష్టితో తాత్వికంగా చేసిన జిజ్ఞాసం తన బతుకులో (ప్రతి సన్నివేశం తెచ్చిన పరివర్తనకు ఆశర రూవం మ్యూజుగ్స్‌. పరీక్షలు వాసే విద్యార్థుల్ని పరికించటం నుంఎ భగవదాలోచన దాకా సాగిన మానసిక కల్లోలంలో హృనయ వివజిమ్మిన సుమాలు మ్యూజింగ్స్‌ ' “1

అనీ మ్యూజింగ్ప్‌ను అనుభూతి (పాధాన్యంతో విలసిల్లే వ్యాసరచనలుగా

భావించాడు.

1వ. ఏన్‌ ఎన్‌. చారి ఎం.ఏ, “చలంగారి మ్యూజింగ్స్‌” కిన్నెర, ఆగ,ప్ట 1851,

18. డా॥ కొలకలూరి ఇనాక్‌, “కెలుగు వ్యాస పరిణామం”, (అనంత

పురం, జ్యోతి (గంధమాల, షథను మ్యుదణ 1980), పుః881

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన రిప్‌

పురాణం స్ముఐహ్మణ్య శర్మ “మ్యూజింగ్స్‌ " గురించి (వస్తావనలో వ “నండూరి సుబ్బారావుగారు ఎంకిపాటలను కూర్చి తెలుగుసాహిత్య సరస్వతికి కొత్త ఆలంకారాన్ని తొడిగినట్టుగానే చలం ఆధునిక సాహిత్యంలో “మ్యూజింగ్స్‌ ' అనే కొత్త (ప్యకియకు నాందిపకికొరు ఇవి మొదట్లో పాటిబండ్ల మాధవళర్మగారి 'వీణఐ' ప్యత్రికలో...వెలు వడినట్లు చెబుతారు. చెళ్ళపిళ్ళ వారి కథలు -గాథలు, పానుగంటి వారి సాషివ్యాసాలు. రుచిమరిగిన తెలుగు జనానికి “మ్యూజింగ్స్‌ కొత్త టానిక్‌. మ్యూజింగ్స్‌ ఒక రకంగా ఊహవాగానమే. ఇందులో వాహిర్‌ - ఆంతరి సంఘర్షణ వున్నా లేకపోయినా అవలోకనం మ్మాతం వుంటుంది, ఈ (వటక్రియను (పారంభఖించినది చలంగారు కనుక దాని వర్ణ్మ్యకమం, వ్యాకరణం, వ్యవహారం ఆంతా వారుఎలొ నిర్దేశిస్తే అలాగే” 14

అని భావిస్తూ మ్యూజింగ్స్‌ నిర్వహించడం అందరికి చాతనయిన .వివయం కాదనీ?

మ్యూజింగ్స్‌ వొక్కాక్కప్పుడు ఆత్మావలోకనంగానూ, యిన్ని న్నో రకొలాగో

కనిపిస్తూ వుంటుందని, అఎంటిరియగల్‌ మోనాలోగ్‌లానూ వొక్కొక్కనుడు అనిపిస్తుందనీ!15 మ్యూజింగ్స్‌ స్వరూవెన్ని యిదమిత్ధమని జేల్చలేమనే భావాన్ని వ్య క్షం చేళాడు.

ననన నలల రాం వాననాణాండాడోాాాోాోెె్‌్‌

14. పురాణం సుుబహ్మ న్యశర్య, “తెలుగు వెలుగు చలం”, (విజయ వాడ, న్యూస్టూడెంట్స్‌ బుక్‌*ంంటర్‌ 19౫8, వుట : 186.

15. "అయితే మ్యూజింఫ్స్‌ అనేది సాహిత్యకారుని కొక్క-డికే దల ఆందరూ చేయగల1ఏ, చేస్తావు, కాని దానిని కలం మీద నిల బెట్టడం దగ్గరకు వ క్పిసరికి వ ప్తంది.చిక్కుః పౌదరసంలానాలుగు వైపులకూ పరుగెత్తే భావసం!1నలనాల)ఏ కాగితం మీదకు దింపి నిలబెట్టడం మజాకా కాదు. చలం భావన (ప్రపంచపు వై కాల్యాన్ని చృర్తించడమే కాక వాన్ని తెలడియో క్కోపిక్‌ గా గపదర్శించడం

(మిగతా 96వ పేజీలో)

906 చలం “మ్యూజీంగ్స్‌'

“మ్యూజింగ్స్‌ "న కరూప స్వభావాల్లో కొన్ని మౌలిక ఆంళాలను గుర్తించ డానికి ప్రయత్నం కొంత జరిగిందనే విషయం వొప్పుకొన్నా, అకడమిక్‌ స్యూతాలకు అందక పోవడంవల్స దీనిని సమ్మగ-గా పరిశీలించే [(సయత్నం యెవరూ చేయలేదు! అనే రాచమల్దు రామచం,దారెడ్డి అధియె+గాన్ని కాదనలేము,

శా

సాహిత్యంలో 'మ్యూజింగ్స్‌' విశిష్టమైన వొక రూప (ప్రయోగం, “మూజ్యింగ్‌ ను అనుకళించిన రచనగా తెన్నేటి హేమలత “ఊహాగానం' పేర్కొన వలసీ వుంటుంది.

1987-56 మధ్య కాలంలో మ్యూజింగ్స్‌ రచన సాగింది.!” చింతా దికీతులుకు చలం 1-6-1988 న రాసిన వొక వుత్తరంలో “/774౮//త్రూ తప్ప లోనే వుంది నేర్పు. మ్యూజింగ్స్‌ ఒకప్పుడొక రంగుల హరివిల్లు లానూ ఒకప్పుడు ఆత్మావలోకనంలానూ, ఒకప్పుడు చిన్నపిల్లల గౌంతులానూ, ఒకప్పుడు స్త్రీల పైట చెరగు రెపరెపల్దానూ, ఒకప్పుడు |పభంజనంలానూ, ఒకప్పుడు ఎంతకూ తెరపిలేని ముసురు పట్టిన వానటానూ, ఒకప్పుడు తుళ్ళింత లాడే పిల కాలువలానూ, కళరన్మేఘంలానూ, చందమామ తునకలానూ, వన్న ముద్ధలానూ. 0కా ఎన్నెన్నో రకాలుగా, ఎన్నెన్నో రూపాల్లో దర్శనమిస్తూ ఫంటుంది.ఇది ఒకప్పుడు ఇంటిరియర్‌ మోనోలాగ్‌

లాగకూడ అనిపించవచ్చు” పురాణం సుబ్రహ్మణ్య శర్మ, “తెలుగు వెలుగు చలం”, (విజయ వాడ, న్యూస్టూడెంట్స్‌ బుక్‌ సెంటర్‌, 1982), పుట: 788

కేరి. “3[0క్రా మీదా, (యేమలేఖలమీదా. (ప్రత్యేక పరిళోధనలు (రెంటిసీ కలిపి ఐనా సరే) లేకపోవడం కూడా విబారకరంగానే ఉంటి. బహుశ ఇవి రెండూ ఆకడమిక్‌ సూతాలకు ఆందక షోవ డం కారణమేమో!” రాచి మళ్లు రాషచందారెడ్డి “సారస్వత వివేచన”, (విజయవాడ, విశాలార్యధ పబ్లిషింగ్‌ హౌన్‌, 1976), పుట : 56.

క, “మ్యూజింగ్స్‌” (ప్రచురణ వివరాలళు చూ. అనుబంధ ౦-4.

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన 97 ఇంకేం (వ్రాయటం లేదు" 8 అనడంబట్టి ఆతను “మ్యూజింగ్స్‌” రచనపై తన దృష్టిని బాగా కేందీకరించినట్టు, వాటికి చాలా (ప్రాధాన్యతను యిచ్చినట్టు వ్యక్త మపవుతోంద. చలం రచనల్లో 'మ్యూజింగ్స్‌'కు (ప్రత్యేకమైన _ స్థానముంది. చలం అంతర్‌ బహిర్‌ యుద్ధారావం “మ్యూజింగ్స్‌. “నేనెరిగినంతవరకు (ప్రపంచంలో ఇటువంటి రచన ఎక్కడా సాగలేదు. చలంని తెలుసుకోవాలంటే మ్యూజింగ్స్‌ చదివి తెలుసుకోవలసిందే” 19 అని సౌరిన్‌ చలాన్ని పూర్తిగా వ్యక్తపరచే రచనగా 'మ్యూజింగ్స్‌"ని భావించి పేర్కొనింది. పురాణం స్మ్యుబహ్మణ్యశర్మ “మ్యూటింగ్స్‌'ను అధికారికంగా తీసుకునీ వాదించడం అంత అవసరం కాదేమో అని అభిప్రాయపడ్డాడు 18. చలం, “చలం ఉత్తరాలు", (విజయవాడ, దేశ ప్రచురణ, (పథము ముద్రణ, 1967), పుట : 152. 19. సౌంన్‌తో యిఠంటర్‌వ్యూ - (పళ, 9.(ఆనుబంధం-బి), £0. “ఇక చణం “మ్యూజింగ్స్‌ రచన దగ్గరకు వస్తే - ఆవి ఒక విధంగా లౌడ్‌ థంకింగ్‌ చేయడంలాంటిది. ఆలా ఆలోచించడం మనసు పొరల్లోంచి వొలిచి సంగళులను ఐయటపెట్టడం- అదొక విన్యాసం. ఆవి అన్నీ అతను ఆలా చెప్పినవి అతను తన జీవితంలో ఒక కొత్త మార్పును పొందే దళలో. ఇంకా నృష్టం చేయాలంటే వాటిలో ఆతని ఆందోళన, ఆవేదన, ఆలోచన అన్నీ "పెనవేసుకుపోయాయి. వాటిని అధికారికంగా తీసుకుని వాదించడం అంత ఆవసరం కాదేమూ? రచయిక తనలో కానే కుస్టీపడుకూ వుంటాడు. ఇవి అనుమానంగాను ఆసంకల్సితంగాను వుండవచ్చు- ఈ 'ఆక్మావలోకనం' ఒక కందుక[కిడ”. పురాణం సు బహ్మణ్యశర్మ , "తెలుగు వెలుగు చలం”, (విజయవాడ న్యూ స్టూడెంట్స్‌ బుక్‌ సెంటర్‌, 1989), పుట : 228,

98 చలం “మూజింగ్భ్‌" ఆముకే-రచయితగా, ఆలోచసాశీలిగా, సామాజిక వ్యక్తిగా చలాన్ని ఆర్థం చేసు కోవడాన్‌కి తగిన మౌలీకాలాలు “మ్యూజింగ్స్‌ 'లో కనిపించడాన్ని కాదనలేము. చలం సంక్టిష్ట సమ్మిశ, సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వాన్ని అడ్డం చేసుకోవ డానికి 'మ్యూజిరగ్సొ' బాగా వుపకరిస్తుంది. అజ్ఞేయవాదిగా, విగ్రహ విధ్వంస కుడుగా, మార్మికుడుగా, కాల్బనీక వాదానికి చెందిన అతివాదిగా చలా “మ్యూజింగ్స్‌ 'లో కనిపిస్తాడు, వౌక చార్మితక సంధి దళలో కాల్బనిక వాదుల్లో ఆతివాది ఆయిన చలం సృష్టించిన “మ్యూజింగ్స్‌” తెలుగు సాహిత్యంలో [ప్మకియాపరంగానూ, వస్తు పరళగానూ, “ప్రత్యేకమైన విశిష్టతా, చార్మితక విలువా కలిగిన కొత్త సాహిత్య రోసీం,

“మ్యూజింగ్స్‌ వొళ భావుకుడూ, ఆలోచనా$ీలీ అయిన రచయిత ఆలోచనా తరంగాలూ అనుభూతులూ. కాబన్టే “మ్యూజింగ్స్‌ లోని వస్తువును పూర్తిగా యిదమిత్హమని నిర్దేశించలేము.. అందులో. ఐహముఖమైన విషయే పరామర్శ కన్పిస్తుంది. స్థలకాల సియతుడై న రచయిత స్పందనలోని వైవి ధ్యాన్ని బట్టి విషయంలో వై రుధ్యాలుంటాయి,

“మ్యూజింగ్స్‌ 'లో చలం స్పృశించని విషయం ఆంటూ లేదు. సకల సామాజిక రంగాలవేపు తన దృష్టిని సారించాడు, వివిధ సామాజిక రంగాల్లో వ్యక్తి అభివృద్ధికి అనందానికి 'స్వేచ్చకూ ఆటంకొలుగొ శనిపించే (సతిఅంకాన్నీ చలం విమర్శించాడు.

“చలం సౌహిత్యంలో రనదృష్టికంబె కాత్వికమైన హేతువాద

దృష్టి ఎక్కువ బలంగా గోచరిస్తుంది. ఆయన కథారచనలకంటే

100 చలం “మూజింగ్స్‌ ఆయన చర్చా రచనలే ఎక్కువ పూర్ణత్వాన్ని అందుకున్నవేమో అనిపిస్తుంది” !-

సంజీవదేవ్‌ (ప్రకటించిన యీ అభిప్రాయానికి “మ్యూజింగ్స్‌” తార్కాణం. “మ్యూజింగ్స్‌'లో మూడు విషయాలు స్పష్టంగా గోచరిస్తున్నాయి. సాంఘిక విమర్శ సొందర్యార్చన, తత్వాన్వేషణ ”&

ఆని ఎస్‌. ఏన్‌. చారి “మ్యూజింగ్స్‌ 'లోని మౌలికాంళాల్ని గు ర్రించడానికీ 1(సయత్నం చేళాడు. చలం రచనలకు స్త్రీ సమస్య [పధానకేంగదం అనే వాదంలో నిజం లేక

పోలేదు. స్రీపురుష సంబంధాలలోని కుళ్టును బహిర్గత వరచడానికి, షాళనం చేయడానికీ చలం తన యితర రచనల్లో త్మీనంగా [పయత్నించాడు.

మ్యూజింగ్స్‌'లో చలం స్రీ పరిధి నుంచి బయటపడ్డాడు.

చలం దృష్టి మ్యూజింగ్స్‌లో విళాలతరమైంది. చలం ఆతోచనలూ?

అఆసుభూతులూ “మ్యూజింగ్స్‌'లో విసృృతమయ్యాయి. గాఢతరనుయ్యాయి. చలం జీవిత పర్యాలోకన సంబంధమైన ఖభావనలూ, వూహలూ: తర్కాలూ; జేవీత పర్యంతం అతనిని బాధించిన వొంటరితనం నుంచీ, వెన్న ంటిన అన్వేషణ నంట, సంయ,యద దృక్పథం నుంటీ వెలువడిన అభిప్రాయాలూ, ఆవేదనలూ

మ్యూజింగ్స్‌" లో అక్షరరూపంలో కనిపిస్తాయి. 1949 తర్వాత చలంజీవితంలో గాధతరమవృత్తున్న మార్మికత. “మ్యూజింగ్స్‌ 'లో వేళ్ళూసింది. క్రి క. చా సభా యీ విషయాన్ని గృర్రించాడు:

“మ్మ్యూజింగ్స్‌లో తర్కవితర్కాలతో అన్నిటినీ దాటుకుంటూ మరెన్నిటినో ఖండిస్తూ చండపచండునిలా మండిపడుతూ నడపాలని నును ననునడనాలనునాతాంాలనానో

కే గొ(నెపాటి వెంకట సుబ్బయ్య, “"చంం జీవతం-సాహిత్యం”, (విజయవాడ, డేశీప్రచురణ, |1వథమము(ద్రణ, 1958), పుట :9.

లి ఎన్‌. ఎన్‌. చారి, “చలంగారి మ్యూటింగ్‌ న్స” కిన్నెర, ఆగస్టు 1951, పుట : 602,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 101 తనలోకి తాను (ప్రవేశించడం సూవ్మంగా. కనిపిస్తుంది. ఇక్కడే ఆధ్యాత్మిక జగత్తుకు తనకుతెలియకనే తానే దారిని సుగమం చేసు కున్నారేమోనని అనిపిస్తుంది. ఆనందం కోసం సాగిన వరావ లంఐన స్వాలంబనలోనికి రూపాంతరం చెండి మహామౌనంలో ఆగిపోయిన అంతర్వాహిని ఈ" రచన”ళీ "మ్యూజింగ్స్‌" లో ఆయా (పత్యేక ఖండికల్లో గానీ, ఖండికల మధ్యగానీ

వస్వైక్కత మృగ్యం. "మ్యూజింగ్స్‌" లోని వివిధ ఖండికలు యేవిగానీ వ్యాస

లక్షణాలకు వొదగవు. "మ్యూజింగ్స్‌ తో చలం సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వ వికాసాన్ని అవగాహన చేసుకోవడానికి దోహదం జేసే మ్యూజింగ్స్‌లోని _వధొన భావ ధోరణులు; 1. (పకృతి (పియత్వం, లి. ఆర్థికం, త. రాజకీయం,

4. వుద్యమ సంబంధం, 5. మళం, ర, తాత్వికం, 7. విద్య, 8. ఆనందం,

5. స్వేచ్ళు, 10. (పేమ, 11. నీతి, 12, సౌందర్యం, 18. కళ, 14. నీనిమాలు?

6. రేడియోలు, 18 పత్రికలు, 17, కుటుంబం, 18. వివాహం, 19. స్రీ"

7. పిల్లల పెంపకం,

పకృతి (పియత్వం కొల్పనిక వాదం ముఖ్య లవణాలలో (ప్రకృతీ పట్ల పీకి వొకటి. పెట్టువడి

దారీ వ్యవస్థ ఆవిర్భావ దళలో తలయెత్రే యాం్మతిక నాగరికత నుంలీ నిసర్గ

[పళ్ళతి మధ్యకు తరలిపోయే మమకారమే యిది, నినర్ల్‌ (ప్రకృతిని పరమ

దైవంలాగా వుపాసించే మనస్తత్వమే యిది. తన ఆనుభవంలో వచ్చిన (పకృతి అందాల్ని శివహృదయంతో చలం

యెంతగా ఆస్వాదించాడో, అంతగానూ దాన్ని అక్టేయవాద మనస్తత్వంతో పరిశీలించాడు. లలనా

ఓ కె సభా, "తెలుగు కథారచయితలు”, (హైదరాబాదు; ఆంధ [వదేళ్‌ సాహిత్య ఆళాడెమి (ప్రచురణ, 1982), పుటః 25,

102 చలం “మూజింగ్స్‌" (పకృతి పట్ట చలం వెలిబుచ్చిన ఆభ్మిపాయాలనూ ఆలోచనలనూ, ఆనుభూ తులను షరిశీలించడం ద్వారా చలం కొల్చనికళలోని వొ క బలమైన అంకం ఆవగాహన ఛేసుకోవశానికి ఆవకాశం లభిస్తుంది. పద్మంలోని రంగులకు చలం పరవశమయ్యాడు : "ఆ పద్మంలో లేత ఎరుపు రంగు తలుచుకుంటే యీనాడూ ఏనాడూ నామనసు యీ దృశ్య _పపంచాన్ని వొదిలి యేదో సగం యెరిగినదీ యెరగరానిడీ ఐన యేదో వివిధ వర్నాల నూత్న (ప్రషంణాన్ని ఆందుకోవాలని బాధపడుతుంది. మరి చ్మితకారుడు ఆ పృషృంలో. ఏ అనుళవాన్ని సూచించాడో! పద్మం చూస్తేనే నాకేదో మధురమైన ఆసాధారణమైన పరిమళం తట్టుతుంది. ఆందు వల్లనే ఆలోచిస్తాను. ఇంతకు పూర్వ జన్మ వుంది గావును, లేక వూర లోకాలు వున్నాయి గావును ఆక్కజ్జీంచి తెచ్చుకున్నానేమో యీ జ్ఞాపకాన్ని! అంశకు తప్ప కారణం కనపడదు. ఉంటే తెళాంగింగ2గ్రాఖ్లో కనిపెట్టి చెపా ఎలి” | పరీష్షవాల్లోని పర్యవేషక బాధ్యత కంటే చలాన్ని యొగరటి పువ్వు న్మయ పరచింది, రంగు (కోటన్ల మధ్య స్‌ో (క్రొత్తగా భూమిని బద్దలు చేసుకొని ముఖిన్నత్రి ఏండపీ, చెట్టి చూసి పకపక" సవ్వుతో తను కూడా ఐతుకులోకీ నతు కోననే సంతోషంతో గంతులు వేసి ఆడుతో” (పుట. 18) న అవీ పవ్వు కొన్ని గంటల తర్వాత దగ్గరకు వెళ్ళి చూసినపుడు, ఆప ని తెలిసింది. యింతసేపు తాను (భమనుంచే ఆనందం పొందాడని

• చలం, “మ్యూజింగ్స్‌,” (హైదరాబాద్‌, చలం సాహితి, (ప్రచురణ 1976), పటు 16. న ం యౌ ఆధ్యాయంలో మ్యూజింగ్స్‌ నుంచి తీసుకోబడ్గ భాగాల పక్కనే వాటి పుటల సంఖ్య మ్మాతం యివ్వటం జరిగింది. 'బారాారాలాలానారాన్తరారడానన్తన్యలా రు ్యయదునాయారా వార్తావని భారాత్తనాయానా నరనరానా యలారావాారాననానాయాడయు

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 10 కెలునుకోగానే చలం (పాణం చివుక్కుమంది, విశ్లేషించి చూసే కొద్దీ ఆనందానికి దూరమవుతామనీ: వా_స్తవజ్ఞానం నిరర్ధకమనీ చలం యిలాంటి సందర్భంలో భావిస్తాడు.

ఐదిరీల మూలంగా చలం తేలుగు దేశంలో బాలా (ప్రదేశలు తిరిగాడు. తిరిగిన [పతి చోటా (వకృతి అందాలకు పరవసడయ్యాడు.

విశాఖపట్టణం సమ్ముద తీరాన్ని గురించి చలం వర్ణన ?

“విళాఖసట్నం వూరు యింత అందమయిందని ముందు నాకు

యెవరూ చెస్పలేదు. ఈ కొండలూ, సమ్మద తీరమూ ఎన్ని

నెలలకి కూడా వీటి ఆందం పొతపడటం లేదు నాకు, [సతి సోడీ

యేదో వొకమూల కొత్త ఆందాన్ని చూపి నన్నాకర్షిన్తున్నాయి-

ఓక్కొక్క (పదేశంలో ఒక్కొక్క యెొత్తునించి కోఐం నుంచే

చూస్తే కొబ్బరి చెట్ట సీడలోంచి మధ్యాన్నాపు పచ్చని యెండ

మెరుపులోంచి గాని, రాత్రి నిండు వెన్నెల గాని, మెరిసే యిసికొ,

తెల్టిని నురుగూ, వెనక నీలపు సమ్ముదమూ నిలేసి హృదయాన్ని

ఆకర్షిస్తాయి.” (పుట-85)

“ఇల్లు కట్టడమన్నా, లోకంలో ఒక (ప్ర్మేక స్టలం గాదని

“శ్పట్రిట్ర్‌ _సిరం కావడమన్నా అసవ్యామైన నాకు యూ +సృద్ట +

మీద నివసిద్దామా అన్నంత వ్యామోనాం. కలుగుతోంది.”

(పుట-86)

యీ దేశంలో “ఆర్టిస్టిక్‌ సెన్సు' పూర్తిగా నశించిందనీ సుందరమైన ప్రదేశాలూ, నదీ తీరాలూ, వృక్ష చృాయలూ, సరస్సులూ, మైదానాలూ. అన్నీ పొట్ట పోసుకోడానికి వుపషయోగ పడుతున్నాయని చలం విమర్శిస్తాడు.

[వకృతిలో పియరాలిని వూహించుకొని చలం. 'విరభాఫడతాడు, యూ రకం వర్ణనలు చాలా కన్నిస్తాయి.

104 చలం “మూజింగ్న్‌'

“రాధ వర్న్షనలు చదివినప్పుడల్హా నువ్వు నన్ను కోరిన దినాల్లో

నీ రూపం శ్ఞూపసకం వొస్తుంది. యేబ్ళ గడచిం తరువాత హృదయా

నికి బాలా సమీప వర్తులయిన మితులతో కలిసి విహరిసో యిసిక

తిన్నెల మీద గోదావరి గీసి వొడిలిన చాన చూసినప్పుడు

నీ నకం మీద వౌంపుగా లేచిపడే చంషద్రవోరపు మెరుగు జ్ఞాసకం

వొచ్చి పరధ్యానంలో పడేవాజ్జో (పుట-78) ఆంటూ చంం (కృతిలో కాను డర్శించిన (పేయసీ రూపాన్ని వుద్వేగ భరితంగా వర్ణిసెడ్సు,

కలు

జ్‌ [(వవపంచమే నా (పియురాటలు. ఘోర ర్మాతి ఆమె శరోజం,

ఈ కిరోణాలే ఆమె హస్తాలు యీ వూగే ఆలలే ఆమ వక్షం,

ఈ యిసికే ఆమె తొడలు” (పుట-60) అన్సి (పళ్ళతి, (పేయసి విక్యాన్ని దర్శిస్తాడు,

(పకృతి సౌందర్యంతో శ్రీ సౌందర్యాన్ని పోల్చడమే కాకుండా. వాటి రెండింటి మధ్య ఆనుభవంలో వున్న భేదం (భమ మ్మాతమేననీ చలం భావిస్తాడు స్తీ సౌందర్యం చూసిన కొద్దీ యెట్టా వాంఛ పుడుతుందో అట్లానే సృష్టి సౌందర్యం ట్‌ వాంభని రగిలించే గణం వుందనీ చలం ఆభ్మిపాయం, సృష్టి సౌ. దర్యా నికే స్రీ సౌందర్యానికీ శేదం వుందని వాదించే వాళ్ళని

“సృష్టి ఫా, ౦దర్యంలో మ్మాతం వాంఛ లేదా? మబ్బుల మీద

పడుకోవాలన్సీ నీళ్ళు మీద లేరాలని, పువ్వుల్ని కోసుకోవాలని,

గడ్డిలో కూచోవాలన్సి, కొండల్ని కావలించుకోవాలని కోర్కె. కలగ

లేదా? జడుడా?. బకే శ్రీ రొమ్ము మీద కళ్ళలోతుల్లో, తొడల

నవనవల్లో, నడుము పొడ్చుగ్వల్రో, పొట్టకింది గచ్చులో ఏ- అందాలు

చూకొవు సీ మ్పెఫాంో (పుటం170)

అంటూ (సశ్నిస్రైడు. (పకృతి సౌందర సం నుంచి పొందే అనందాన్ని, స్త్రి నుంచి పొందే ఆనందాన్నీ పేర్కొంటూ; -

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 108 “స్త్రీ నుంచి పొందే ఆనందాన్ని అకాశపు నీలత్వం లోంచి, నీళ్ళు చల్లదనం లోంచి, గడ్డీ మెత్తదనం లోంచి, పువ్వుల మెరుగు లోంచి పొందాలి” (పుట-! 6ఫ)

అని వాంఛిస్తాడు. శ్రీ సౌందర్శాన్నీ, సృష్టి సౌందర్యాన్నీ అనుభవించడం చేతకాని

మనుషుల్ని చలం నిరసిస్తాడు. స్త్రి సౌందర్యాన్ని వుపయోగించుకోగలరేమో కానీ

నృష్టి సౌందర్యాన్ని వుపయోగించుకోవడం సాధ్యం కాదంటాడు. “మళ్లే పువ్వుల్ని నలిపి, చంటి పిల్లను గిల్లి, ఆడ ఆమెను అదిమి ఆకాసం కనపడకుండా కిటికీ మూసి జయించానని కులికే శనకత్వం పోనన్నాష యింతే” (పుట-189)

ఆంటూ సౌందర్య దృష్ట్‌ రాహిత్యాన్ని గల్లిస్తాడు- మళల్లేపువ్వులంటే చలానికి చాలాయిష్టం, మల్లెపువ్వులి (వనక్తీ

“మ్యూజింగ్స్‌'లో చాలాచోట్ల వస్తుంది. మల్లేపువ్వులతో తనకు ఆత్మీయమైన

బంధం బాల్యంనుంచి వుందనీ చలంచెపుఠాడుల మల్లెపువ్వులనుంచి తను పొందు

తున్న మార్దవమైన సౌఖ్యం, అనుభూతి ఆందరిలోనూ పలకడంలేదేమో ఆనే సందేవోన్ని వెలిబుచ్చుళూ “ఆడపిల్లలు 'మల్లెపూలో'. అనే. కేక వినపడగానే “మళ్లెపూలే అమ్మా” అని గోలపెడతారు. మళల్లిపూలనుంచి నేనుపొందే యీ తాలం

న “*మల్లేపూలతో నాకీ ఆత్మసంబఐందం బాల్యంనుంచి వుంది, మా మల్రెపొదని సాయం్యతం వెతికి మొగ్గలెన్ని కోసినా యెట్టాగోపాపం కొన్నిటిని కనపడకుండా దాచుకొనేది. లెల్హారే లేచివొచ్చి ఆకు పచ్చని పొదమీద తెల్లగా విచ్చిన పూలనిచూసి నమ్మకాలు కొన్ని ర్యాతి భూమికి రాలాయా అన్నట్టు వ్మెరిగా చూసేవాజ్ణే"

(పుట వ.

శ౦క చలం “మూజింగ్భ్‌' సుకుమారమైన సౌఖ్యం వాళ్ళనీ (పోత్సహిస్తుందా? లేక మల్లెపూలు షెట్టుకున్నామనే సాంఘిక గౌరవంకోసం ఆరాటమా” (పుట = 120) అని అంటాడు. మళల్చిపూలను వేళ్ళతో తాకుతూ దండలు గుచ్చినప్పటి ఆనుకవళి లోని శాంతినీ, మాధుర్యాన్నీ “కు క్రుడి కాంత్రివలె తెలీకుండా ర _క్రంమధ్య యెక్కడో చలించే శృంగారం! జూతికా రే సంగీతంవలి నరాలమధ్య చక్కిలిగిలి పెట్టే చిరనవ్వు" (పుట 121) ఆని వర్ణిస్తాడు. శీకిక్షలేని పట్టణపు నాగరిక స్త్రీ శ్రీవితంలో మల్లెపూల (పస్క్తి వచ్చే అవ కౌశాలు తక్కుునసి, సినిమా రంగులూ, రేడియో అరుపులూ: అత్తరు ఘాటులూః “కాసీహోటలు బరువూ - యీ రుచులమధ్య పట్టణపు త్రీ మళ్లెలు గుచ్చుకొనే సమయం వృండదసీ చలం విమర్శ; “మార్జవమైన, అమాయకమైన సౌఖ్యాలు ్యకమంగా తొలగిపోతు న్నాయి జీవీతాల్లోంచి. నాగరికతవలళ్సి నరాల్ని కొట్టి, గుంటి, తీవ్రంగా కంపింపజేస్తేనే గాని చలనం కలగటంలేదు హృదయా లకి (పుట.120 “మల్లెపూలు, తెల్లని మల్లెపూలు, విచ్చిన మల్లెపూలు! ఆ పరిమళం వొకిళ్ళే సందేశం యే మాటలతో యెలా తెలపగలను! సాయం (శాలు స్నేహానికి చల్లని కాంతినిచ్చే మల్రెపూలు! ,అర్థర్మాతులు విచ్చి జుట్టు పరిమళంతో కలిపి నిద్రలేపి, రక్తాన్ని చిందులు తొక్కించే మల్టేపూలు! వొళ్ళమధ్య చేతులమధ్య నలిగి నశించిన పిచ్చి మల్లెపూలు! రోషాల్సు, నవ్వుల! త్మీవమైన కోర్కెలతో తపించి వాడిపోయిన పెద్ద. మల్లెపువ్వులు! సన్నని వెన్నెట్లో (పయరాళి. నుదుటికన్న తెల్పిగా - పిచ్చి; యేమి చెయ్యాలో తెలీని ఆనందంతో గృండ్రెపట్టి చీలికలు చేసే మల్లెపూలు! తెల్పార కట్ట లేచిచూసినా యింకా కొత్త షరిమళాలతో, ర్యాలి జ్ఞా పకాలతో (పశ్నించే మల్లెపూలు; ఒక్క స్వర్గంలోతప్ప _ఇతాంటి.. వెళ్ళుగు

విమర్శనాత్మక పరిశీలన పే? తెలుపు లేదేమో అనిపించే మల్లెపూలు; ఆలసి న్మిదించే రసికత్వా నికి నవజీవనమిచ్చే ఉదయపు పూలు! ర్యాతి నుందర "న్వప్నానికి సాషులుగా ఆవి మ్యాతమే మిగిలిన నాఆిప్తులు మల్లేపూలు ”, (పుట - 199) అన్న చలంలోని కొల్చనికావేళశం 'కవిగా చలం'ను మనముందు సాషాత్యంరింప చేస్తుంది, (వజీర్‌ రహ్మాన్‌ కూర్చిన “కవిగా చలం" సంకలనంలో యూ థాగం వుంది.) “మాట్టాడకండా కళ్ళు తెరుచుకొని చూసే పిల్లలు, మబ్బులమధ్య పరచుకున్న చిక్కని ఆకాళం, ఇవి తలపుకు వస్తాయి వెనక్కి విరగబడే రేకలతో మొహంమీదకి చూసే మళల్లేపూవుని చూస్తే” (పుట 184) ఆరి చలం మల్లెపూలతో ఆత్యసంబంధం ఆకుభవారికొచ్చే శణాన్ని గురించి వివ రిస్తాడు. తలలమీద; పక్కల్లో, కాళ్ళకింద ఆంతటా ఆందరికీ మల్లేపూలు అందు బాటులో వుండడాన్ని చలం వొప్పుకోడు: “మల్లిపూలు ధరించడానికి, కుక్కను 'పెంచడానికీ ఆధికొరం కొందరికే యిస్తే బావుండుకు (పభుత్వమో,. దేవుడో”. (వుని 185) అంటూ తనలాగ వాటి సౌందర్యాన్నీ ఆస్వాదించలేని మనమ్యుల చేతుల్లో. నిర కంగా అవి నలిగిపోవడాన్ని చలం థభరించలేకపోతాడు + “టాగూరే లేకపోతే ఎండలో ఆకుల్లో. నీడలు నిద్రపోవడం, మబ్బుల్లో కన్నీళ్ళు కరిగిపోవడం: సూర్యోదయంలో (యేమని భరించలేని దయగలనవ్వు. ఆర్థరా(తి నక్షత్రాల “మిస్టరీ నాకెవరు చెప్పగలిగేవారు, గాలి, ఆకాశం, కొంతి విలవలేని వరాలని నన్నె వ్వరు నమ్మించగలిగేనారు”. (పుట 426) అని అనడంబట్టి, చలంలో (పక్పాతి సౌందర్య విపొసను కలిగించిన టాగూరు కవిత్వ్యపథావం సిళదమవుతుంది.

న! చలం “మూజింగ్బో" సృష్టించడమనే (క్రియ, (పయత్నం ఆనందాన్నివ్వుడమే కాకుండా తద్వారా ఈళ్యరశ కిని కూడా ఆందుకోవడం జరుగుతుందని చలం భావిస్తాడు: “పవ్షులు, మృగాలు, చివరికి పురుగులు, పువ్వులు సృష్టికార్యాన్ని యెంత్మపేమిస్తాయి? ఒకదాని వొంక ఒకటి యెంత కృతజ్ఞతతో ఆనందంతో చూసుకుంటాయి. పావురాళ్లు, కోళట్ట తోకలాడించడం, పాములు యిటూ అటూ పరుగెత్తడం, పువ్వులు కేనెటీిగ యెగిరి పోగానే వొణకడం,పిల్చులు దేహాలు పులకరించడం కాని యామనుష్యు లకే శలిగింది యీ సీచత్యం, ఆ కార్యం తరువాత యీద్వేషం. (పుట 77) సహజమైన సృష్టికార్యంలో వున్న సౌందర్యాన్నీ, తృ ప్రిసి, కాంతినీ మనుష్యులు ధ్వంసం చేసుకుంటున్నారని చలం విమర్శిస్తాడు. యేదో గొప్ప ఆనందళ క్తి సృష్టి పరిణామంలో (పయోగాలు చేస్తున్నదనీ, ఆంకొ ఆ భక్తి యిచ్ళ |పకారం నడుస్తున్నదనీ, అనివార్యమైన సృష్టిపరిణా మాన్ని ఆపగలిగిందేమీ లేదనీ చలం వూహః “మామూలుగా కెండుభాగాలై ఐ౭ికే "సెల్స్‌ "నించి గొప్ప పేమలో విక్యమై ఆమ్షరత్వం పొందిన [పియులవరకు నిరంతరం తిరిగి తిరిగి ఆ ఆనందంకోసం సృష్టి పయత్నిస్తున్నట్టుంటుంది. అనుభ వించే ఆ(పాజిగాక ఆ సుథాన్ని అ్మప్రాణిని సృష్టించిన శ క్రికూడా అనుభవించి ఆనందిస్తోంది గావున.” (పట 487) చలంలాంటి కాల్చనిక భావుకుడు సృష్టి[కమాన్ని గూర్చి యీవిధమైన వూహలు సాగించడం అశ ఎర్యలకాదు. సృష్టిలోని హైజికోటిలో 'ఆహం” జీవులు మానవులు, చలం యితర (స్రాజికోటిలో “నేన్స ఆవే భావన వుందేమో అని వెతుకుతాడు: “నీళ్ళలో కనపడని బాపలకి, నాచుట్టూ సాయం్యతపు గాలిలో కశ్లెత్తిచూసే పీశఠలకి “స్వే ఆనేభావం వుందేమో! దీని ఆంతట నించీ భిన్నమా నేను? ఆనందిస్తున్నాను యీచుట్టూువున్న దాన్ని;

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 109

అది నానించి వేరు అనేభావం యెొట్టా యేర్నడ్డదో దానిలోనించే

కదా నేనిట్లా వేరుపడ్డది! వేరుపడ్డానా లేక వేరుసడ్డానని ఆను

కుంటున్నానా?” (పుట 59)

ఆకాళానికి కూడా 'నేను' అన్న స్పృహ వుందేమో, 'నేను' అనే భావాన్ని మరచి న్మిదపోతుందేమో, అనీ ఆలోచిస్తాడు. యీ [ప్రపంచానికంకా కలిని వొకే “నేను అనేభావం (పవర్తిల్లాతోందని, తనలోని 'నేను' కూడా ఆ విశ్వపరీవ్యాప్త ఆత్మ[పతిధ్వని కావచ్చుననీ

"ఆ విళాల అవాం వతిచోటా (వతి అణువులోనూ యిట్లా ధ్వని

స్తుందేమో, హృదయంలో రక్తప్రసరణ ఘాతం (పతి నాడిలోను

వినపడ్డట్టు” _ (పుట 80) అనీ వూపిస్తొడు.

“శ్రామరాకులు నీటిమీద పరచుకొని ని[దపోతున్నాయి. గాలివొచ్చి

ఆకుల్ని ఒకమూల ఎత్తి పలకరిస్తే అలసి కష మూతలుపడ్డ

(ప్రియురాలివలె (పే;ఏతో తప్పించుకుని మళ్ళిపడుకున్నాయి అప్‌

[కమంగా యీ మన)ష్య భావాల్ని చెట్టలో జడాలలో గమనించి

వూహించడం నా కళ వాటయిపోయింది ” (పుట 106) అనే చలంలో జడ (ప్రకృతిః। మానవీకఏంచి అనుభూతి. చెందే కాల్సనికొంళం కన్పిస్తుంది.

1పకృతిని. అదుపులోకి కెచ్చుకుటూ తన అవసరాలకు వుపయోగించుకుంటూ నవీన మానవుడు తన _ కొతి అస్తిత్వం స్థిరపరచుకొనేందుకూ _ !గెనసాగింలేందుకూ నిరంతర 1పయత్నం చేస్తుంటాడు. మానవ జీవనంలో విజ్ఞానం ద్వారా అంతకంతకూ. పెరుగుతున్న యాం్యత్రికత (8౯60427774 70౧) (పకృతిని, (పకృశీలోని నిసర్గ సౌందర్యాన్నీ షాడుచేస్తోందని భావించడం కాల్పనిక వాదంలో వొక అంళం, విసర్గమైన అనుభూతులను పకృతి నుంచి పొందళక పోవ డాన్ని కాల్పనికులు నహించలేర్భ చలంలో వున్నది యీ అంశమే.

110 చలం “నమూజింగ్స్‌! తోవెందుకీ చెట్టు యిట్టా వృథాగా వెదగడం: వీటిని ఏవో ఆతరాల కింద కత్తిరించి గొప్ప్మపబారం చేస్తే! యీ మబ్బుల మీద కాంతితో స్టోగన్లు (వాస్తే! జంతువులకీ పత్షులకీ వొంటిమీద తారుతో (పమాణ వాక్యాలు వ్రాస్తే ఏం చూస్తావు? ఏమనుళవిసావు” (పుట 189) అన్న చలంలో కన్పించేది యీ కాల్పనిక అంశమే. (పాణికోటిలో సమాన హక్కులు అవసరమని చలం భావిస్తాడు : “మనువడు. రాకపూర్వం యుగాలకి యుగాలు బురదలో విస్రరిల్లిన దోమలూ చదలూ ఆడవుల్లో హక్కు. పెట్టుకున్న నక్కలూ, పాములూ మనం తరిమేసి యిల్దుకట్టుకున్న _స్తలాల అనాది అధికారులు కుందేళ్ళూ, తేళ్ళు, పందికొక్కులూ భూమిని యెవరిసౌమ్మని ఆ్మకమించుకున్నావు మానవుడా ” (పుట:860) అని _పశ్నిరదే. జీవరాసులకు సమాధానం అలోచించమంటాడు. ఆర్థిక అసమానతలను నిర్మూలించే పయత్నంలో, మనిష్‌ సమాజంలో ఆనుసరించే హింసోయుత పద్ధతుర్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని ఆట్టాంటి హక్కుని జంతువులూ ఆడిగికే. యేమాలోవిస్తారనే భావోద్వేగ పూరితమైన విచ్నిత తర్కాన్ని లేవదీస్తాడు. యీ భూమీ, (పకృతి సంపదా మానవుడివే కాదు. అన్ని. జీవరాసు లకూ సంబంధించినవి ఆనే (ప్రాతిపదికపై ఆలోచించి చూడమంటాడు. (హళ్చతి మానవుణ్ణి నిరంతర అన్వేషణా ధ్యాసనుంచి మరలకుండా చూస్తోందనీ, వున్నతాదర్శాలవై పు నడిపిస్తోందనీ చలం భావిస్తాడు : “అనంతమైన ఆకాశం, ఎక్కడికో, దేనికో అందని దానికై ఆవ్వోనిందే ఈ నవక్రాలు -.... జీవితమంటే మబ్టిలోంచి పుట్టిన యా శరీరం మ్మాతమేకాదని, ఎట్టాగో పైనించి వర్షించే ఆధగధగతో పెనవేసుకుందని.... అని కళ + ఎదుట (పతిర్మాతీ ఇంత విడవకండా జ్వలింపకపోతే, మానవుడి చర్మిత ఇంకొ విధంగా చృండ్తేది ఆతని న్వభావమే ఇంకా వు _త్తదుమ్ముగా వుండే దనుకుంటాను” (పుట 170)

పీమర్శనాత్మక పరిశీలన 111 “ఆకాశం కనబడుతున్నంత కాలం దేవుడను ఏమను తన శరీరం పనులకన్నా ఉన్నతమైన దాని ధ్యానంలోంచి తప్పించుకోలేరు.”

(పుట : 471)

సృష్టి సౌందర్యానికి నాగరిక మానవుడు (క్రమంగా దూరమవుతున్నా డనీ, సౌందర్యాన్ని గుర్తుపట్టలేని స్థితికి దిగజారుతున్నా డనీ చలం వాపోతాడు. కాము చూసిన అందాన్ని యితరులు చూడడం లేదని ఆనుకోవడం, వాళ్ళను ఆ ఆందాన్ని గమనించే స్థితికి తీసుకు రావాలనుకోవడం చాలా వుదారమైన మూర్జమని చలం భావిస్తాడు :

“పు_స్రకంలో తల దూర్చుకుని లొట్టవేసే పండితుడా! తన

గుడిశలో బిచ్చగాడు ఎండనీ, గత్డినీ, మేళపిల్ణ గంతుల్ని,

బిడ్డల చిరునవ్వుల్ని అనుభవిస్తున్నాడు. వాటిని పుస్తకొల్లోనూ;

పటాల్లోనూ వర్డి మేనే గాని గుర్తుపట్టలేని హినస్థితిలో పడ్డావు”

నే = టి నే 4

(పుట:874)

విచ్చగాళ్ళును మొదలైన వారిని వుద్ధరించడం_ వాళ్ళకు సంస్కార మివ్వడం

ఆంటే వాళ్ళను ఆనందాల నుంచీ దూరం చేయడమే ఆనే వితండ వాధన కూడా

చలం చేస్తాడు. మాంస భక్షణ -విషంపంలో చెట్టను చంపడానికి, మృగాలను చంపడానికి భేదం లేదు ఆని చలం ఆభ్మిస్రాయం. “చంపి తినకుండా |బతకలేము చెట్లనో మృగాలనో అనవసరంగా చెట్టని చంపడం అనవసరంగా మృగాలను చంపడం కన్న చాలా - పాపమని గుర్తించలేు * (పుఎ : 185) ఇంతు[(సదర్శన శాలలో బందీ ఆయిన జంతువులు పడే బాధకు చలం తల్టిడిల్లీ పోశాడు : “*బలిపడే జంతువుల రెండు సెకండ్ర లాధః 'సెద్ధపులులు నాలుగు “గజాల బోనుల్లో య వజ్జీవనమూ ఏడే బాధలో యెన్నోవంతు?” పుట : 185)

112 చలం *మూజింగ్స్‌! ఆని (ప్రశ్నిస్తూ అంతకంటే దయనీయమైన నరఐలులను ,పస్తావిస్తాడు :

“హృదయాల్లో నిజమైన దయా(స్రవంతి ఉదయమైనప్పుడు జంతు

ఐలుల వేపుకాదు; దినదినమూ మన యెదుట జరిగే నరఐలుల

వైపు సవహిస్తుంది ముందు.” (పుట : 186)

పపపష్యాదుల పట్ట (పేమను చలం రచనల్తోనేకాదు, అతని నిజ జీవిఈంలో కూడా మనం చూడవచ్చు. “బుజ్జిగాడు అనే పిట్టను గురించీ చలం చేసీన రచన చలంతో కారుణ్యానికి తార్కాణం.

ఆం్మ్యబోసు అనే మ్మిశుని ఆహ్వానంపై పకుల వేటకు కొల్లేరు సరస్సు వెళ్ళినపుడు తనలో కలిగిన అనుభూతుల్నీ, చెలరేగిన మనసృండ్షోభాన్నీ

మ్యూకింగ్స్‌'లో చలం' పొందు పరబాడు. కొల్లేరు సరస్సు అందాన్ని చలం

యిట్లా వర్టిస్తాడ్తు ;

“సీరు కనపట్టంలేదు ఆ పువ్వుల్లో. మైళ్ళకి మైబ్ళు యెటు చూసినా

పువ్వులు రగరకాల పువ్వులు ఆకులకు కూడా స్థలం లేకుండా

పువ్వులు, పువ్వుల్ని తీగల్ని చీల్చుకుంటో నీటి నీలపు చాలుని

వెండకో తశతళలాడిస్తో “పడవ పయనం” మాపైన మాచుట్టూ

కనపడక్తండా యెన్నడూ వినని "కొత్తపమల అరుపులు”

(పుట 79)

ఇట్టాంటి అందాల్ని యెప్పుడూ చూడని వాస లౌకిక వ్యవవిరాల్లో తలమునకలై న వాళ్ళు తమకు తామే ధన్యులమని కులకడాన్ని చలం విమర్శిస్తాడు.

పమంవేటలో భయ్య విహ్వులమైన పశ్ని సంతతిని చూసి చలం వేదనొ పూరితమైన ఆత్మవీచారంలో పడతాడు:

“ఏ గుఃఠాన్నీ థయాన్నీ యెరగని ఆపక్షి పట్టణంలో ఆర్త

నాదొలు నింపడానీకి, ఆరని మరణవేదనల్ని వదలడానికి

వీమర్శనాక్మక పరిశీలన 118 వొచ్చామా యింతదూరం పనిపట్టి?! ఈ పుష్పాల నవ్వులలో, ఆకాశం కాంతత్వంలో యీనీటి నీలంమీద రక్తపుబారలు అలక డానికా యీ యత్నమంతా.” (పుట 80)

ఇంతలో తుపాకి పేలింది.

“మెల్లిగా ఆకాళాన్నించి రాలే కన్నీటీచుక్కలవలె దీనంగా. నీళ్ళ మీద రాలాయి పక్షులు.” (పుట 81)

వాటి రెక్కల నునుపు రంగు చూస్తూ యీ సౌందర్యమంతా యెందుకు అని

(సళ్ని ంచుకుంటాడు:

“*డేవుడు వంటే సౌందర్యంమీద వుపేవా, నీరసనా, ద్వేషమా అతనికి? ఇన్నేళ్ళూ వాటిఆందం యెవరుచూసి సంతోనిస్తున్నారు! చివరి నిమిషంలో చంపబోయేటస్తుడు ఒక్కనిమిషం. నాకట్ల చెదర గొశ్హేందుకా? అన్నియుగాల (ప్రయత్నం ₹40025 1 వమ ఆందాన్ని కల్పించేందుకు” (పుట 82) అనీ తర్కిస్తాడు.

వేటను చూస్తున్న తనలోకూడా [కమేణా కలుగుతున్న మార్పునిగు శ్రిస్తూ వీద్టీల్ని

కాల్చడానికి తానే తుపాకి పట్టుకునేలా (పోదృలంచేసిన శక్తిని గురించి ఆలోచన

సాగిస్తాడు. వేట అనే సహజాతం యెట్లా నవీన మార్గాల్లో బలవత్రరంగా వ్యక్త

మవుతోందో వివరిస్తాడు: “ఈ దయాపరులు ర_క్తంచూస్తే భరించలేని |బొవ్మలు వీళ్ళందరి లోనూ యెంతంత [కూరత్వం దాక్కుని వుందంటారు? ఆ వేట కోర్కెని తీర్చుకోక దాచుకొని, వున్నదనికూడా తెలీక పిట్టలమీద, మృగాలమీద చూపని ఆ (శౌర్యాన్ని మనుషులమీదాః కోర్టులలో, ఆఫీసుల్లో, యిళ్లలో తీర్చుకుంటారు. కక్షలుకట్టి: మృగాలబదులు మనుషుల్ని ధనాన్ని, పదవుల్ని వేటాడుళున్నారు. పిల్లలమీద, భార్యమీద, నౌకర్షమీద చూపుతారు కసి. వీళ్ళందరూ కాకావోరులే, భూతదయాపరులే, ” (పుట 9ల్మి

[సత్త చలం “మ్యూజింగ్స్‌ (ప్రకృతితో వొక-భాగమైన-పకు -పవ్యాధులపట్ట అనివార్యంగా మానవుడు (పద్‌ ర్శించే (కౌర్యానిక నంక్షుధితుడై కరుణార్జ్భ్ర హృదయుడవుతాడు.

(ప్రకృతిలో మృగాలు యే భయమూ (వశ్నలూ లేకుండా వున్నాయనీ, మనుషుల్లో మనసు అభివృద్ధి చెందడం వల్లనే బాధలు సమస్యలూ తలకు చుట్టు కున్నాయనీ. చలం భావిస్తాడు. వసంతకాలంలోని మాధుర్యాలకు స్పందిస్తూ చెట్టుమీద నుంచీ యెగిరిపోయే రెండు పిట్టలని చూస్తూ యిట్లా వూహాగానం చేస్తాడు:

“వీడో అంధం,.. ఆపిట్టలతో ఐక్యం: వాటి స్వేచృని, సంతోషాన్ని

చూసి నాకులేదనీ ఆట్లాంటిదికావాలనీ దిగులూ కోర్కా-, నాదేహ

మనోభారం, నిరంతరమైన నావాధ, నాతృవ్టలోంచి విరాముంకావాలనే

విసుకు, ఏదో నేనెరిగినదీ మరపులో' పడిపోయినదీ ఐన ఐతుకు జ్ఞాపకేం._అంత- స్వేచ్చగా - అన్నీ- వొదిలి యెగిరిపోవాలన్న పెనుగులాట = ఇవన్నీ కల్పన అనుకుంటే, కృష్ణకా_స్రిగారిని -

ఆడగండి'మీకు వచ్చేట్లు ఆందంగా చెప్పగలరు.” (పుట 504) యెన్నినెలలు వేదనతో వృడికిపోయనా వొక్క వసంతకాలపు అందమైన వుదయం దానినవికటినీ సులభంగా తృడిచివేయగలదన్న భావుకత్వాన్ని (పదర్శిస్తాడు.

“మనిషి /7/6766/ అనేదాంతో ధర్మాన్ని మార్చుకుంటున్నాడు,

సీరుకున్నాడు, ధర్మాన్ని. యింకా. 6/47భ్ర) చెయ్యవలసిన

కగలం!604 ఆతన్ని 60%/456 చెయ్యడానికి తోడ్చడుతోంది”

(పుట 6164) ఆంటూ సహకారాలను కూడా మార్చుకుంటూ పోవడంనల్హ మనిషిలో ద్వేషాలూ, భయాలూ? అశాంతులూ కలుగుతున్నాయని చలం భావిస్తాడు:

“మృగాలలోనూ నీతులు కాకపోయినా, ఏజాతికి ఆజాతికి ధర్మా లున్నాయి. వాటిని మనం 7౫౮2౧163 అనవొచ్చు. మనధర్మాలూ కొంతవరకు అంతే! పకలూ న్యుగాలు చేసే (ప్రతిపనీ ధర్మ ఐద్ధమే. వాటికి న్యాయస్థానాలు, జైళ్ళూ+ పాపభయాలూ లేవు. లేకపోయినా కాంతిగా ఐతుకుతున్నాయి. ” (పుట 6) ఠి

వినుర్శనాత్మక పరిశీలన 116 (ప్రకృతి స్యూత్రాలను తన జ్ఞానంతో ఆర్థం చేసుకుంటూ (ప్రకృతిని మానవుడు తనకు ఆనుకూలపరచుకోడాసీకి [పయళ్నిస్తున్నప్పుడూ ఆ ఆసీవార్య మైన ఘర్షణలో కలిగే యాతనను బాధనూ మ్యాతమే చలం పట్టించుకో వడంవల్లి జంతు జీవనం కాంతియతమని సామరళగ్థయతమనీ' భావించోడు జంళు జీవితాన్ని బ్లాఘిరచాడు.. కానీ జంతు జీవనం నుంచీ-మానవ్తడు సర్వవిధాలా వరిణొమాత్య కంగా ముందంజ వేసిన విషయాన్ని చలం పట్టించుకోలేదు. చలానిడి చిక్తడ' తర్కమే కానీ, యీ విషయంలో శాస్ర్రేయ ద్యకృథంాకాడు? చలం (ప్రకృతి వ్రత (పకృతి అవగాహనా ఆతని సుఖవాద దృక్పథంలో భాగంగానే (సధానంగో కన్పిస్తాయి. ఆర్థిక 0 “మ్యూజింగ్స్‌ 'లో ఆర్థిక విషయాలకన్నా ఆర్థికేతర విషయాలనే చఈక యెక్కువగా స్పృశించాడు. చర్చించాడు. ధనవంతులు, బీదనాష్శు అనే రెండు భిన్నీ వర్గాల మధ్య గొల్యంలో కేడా యేమీ లేకపోవచ్చని చలం భావన అతణానికి ఆ తవసరొన్ని బట్టీ ఆయా విషయాలు కలిగించే “స్పఖ బాధల 4200 లో మీద అధారషకి స్పభముంది: మన జీవితపు విలువ ఆన్నం లేక మాడిన వాడీ నోట్లో పపెట్టపన్న అంబలి ముద్ద. ఆకలి లేని ధనికుడు తినే పరమాన్నం కన్న 22/48 ఉజ4/భా లో యెక్కూవ విలున కీలడి (పట 25) అని ఆకేడాలూ. అవి కల్గించే సౌథ్యాలబట్టీ చూసినపుడు యీ యీర్ష్యపడ్డొలూ, వర్గద్వేషాలూ అర్థరహితమని చలం వాదన. “పదతనంలో వుండే ౨౯౪8౭86 లేనిది ఖీవిళోనికి చుకులేదేమో ! మళ్ళీ దందాపులేని దార్మిద్యం మొద్డుబారిస్తుంది మనిషని. సోషలిజమ్‌ వొచ్చి అందరి భౌతిక వోంళలో తృప్తీ షోంద్‌లే ఇప్పటి చురుకు పోతుందేమో ఓళవేశ 1" (పుట 25) అనే చలం తనకు తెలియకుండానే 'నీదతనం' వుండాలని సమర్థిస్తాడుం

శకి చలం “మ్యూజింగ్స్‌” మానీవుని అస్తిత్వం నిరంఠర్‌ సంఘర్షణతో కూడుకుని వుంటుందనీ, కనీన కౌలిక వాంఛా పరతృప్రి తథవాత కూడా మానసిక పరమైన, (పకృతిపరమైన స్తంవ్వర్షణ _ఆన్లేది ఆపి వార్యమనీ కాబట్టి జీవితంలో సంఘర్షణ నుంచి పుష్టే చురుకుదనం శోల్తోోపడ్తం ఆనేది యెన్నటికి జరగదనీ చలం గు _ర్తించలేద్దు. నుభిహధలతు* శేవలం “మానసిక్షమైనవిగా గుర్రించడం వల్లనే చలం సమాళనిలోని వర్గాలనూ"వాడి వృద్ధ తారోతమ్యాలనూ, వై రుధ్యాలనూ సరిగా 'సటకోరక పోయాడు. చలం ఖావన: సుఖ దుఃభాలలో మనిషికీ, మనిషికి పెద్ద తేడాల్లేవనీ, ముష్పాతిక్ష శేష్రపంచంలో దుఃఖం అవసరంగా లేన్పివాటికి యేడవడం వల్టనే కలుగుతోందసీ “ఈవాడు.. ధనం దాచుకునే, గొప్పగా అనుభవించే ,గాగ్యవంతుల మీద తమ వాక్కుల్ని దోచుకున్నారని ఆగహిస్తున్నారు గాన్ని పరిశీలిక్షే [4/200500 74/46 దగ్గరికి వెళ్ళి చూస్తే సీళ్ళకీ శ్తత్త యార్య తస్ప, తమకు లేనిది ఇంకొకరికి వుండిపోయిందనే ఇగహం తప్ప యీ సుఖదుఃఖాలలో మనిషకీ మనీషీకీ అట్టే కేడాలేదనే విళాలదృష్టి లేదేమో 1”.... (పుట 114 “మన స్యేంత్ర మనస్సులే- దుఃఖిస్తున్నాయో, నుఖిస్తున్నాయో కముక్కోలేమే, ఇతరుల సంగతి మనకేం తెలును ? మేడలు చూసి నులమని, గుడిళలు చూసి దుఃఖమని మన మనసు విభజించు కుంటుంది అండే |” (పుట 115) అంటూ. భౌతికమైన సమస్యలక్ష శ్రలం భావవాద పరిష్కారమైన ముక్తాయింపు చేస్తాడు, చలం వృద్దేకంలో దేశా “డొబుకోనం, దేశాల “ం47౮2074/6” కోసం, “౭0 కోసం “అం4జొ కోనం పాగే దేళ సమృద్ధి, అందుకోసం వచ్చించే (శ్రమ నివృలం?

విమర్శనాత్మక పంశీలన 117 “* ఏందుకు పని ? దేశ సమృద్ధికి. ఎందుకు సమృద్ధి ణి

దేళాల డాబులు, దేళొల 3౪౮6౯4౧౯4086| 25/4 ఆ(040ట

దానికి” (పుట 205)

(శ్రమ, శమ వలితాలకూ మధ్య అంతరాల్ని, వై ళుధ్యాల్ని గురించి చలం ఆలోచిస్తాడు. అయితే కళోకొరుల, మానసికశ్రమ అతని ద్య్టిలో వున్నతమైంది :

“పట్టింది మొదలు -ఒకటే. ఏకరువు పెళ్లే నిద్రల ఇిక్చరరికి

గంటకి ఆయిదు రూపాయలు. వోటు' పెస్టైలు మార్చి ఈక్తునెక్కిన

నక్కకి నెంకి మూడువేలు --నిజంగొ నరాలు పిండీ: రక్తం వుడుకె్తి, (వాసి సొమ్మసిలిన వ్యాసాలకి; కథలకి? కవిత్యోలకే:

పోస్టేజి ఖర్చు.” (పుట 20)

(ప్రజలందరూ సమానులనే కావంపట్ట చలోనికి విఖేదళ వున్నా? ఆహారం అందరికీ అందాలని విశ్వసిస్తాడు :

“ప్రజలందరికీ సమానంగా పంచాలి, అనే దారిలోంచి (ప్రజలందరూ

సమానులనే భావం వుత్పత్తి అవుతోంది. బాలా మనుష్యం అది

సమానులు కానీ, కాకపోనీ తిండి దొరకుండొ ఆడ్జోుడడం, లోకంలో ఆవారం వుండగా జడి శోందరికీ _ అందకపోవడం: ఆందకండా చూడడం అన్యాయం.” (పుట లఫ4):

కానీ “ఆకలి పాటల తప్ప తక్కిన ఏ_మానవ న్తృష్టీ సామాన్యమైతే - పనుల్లో, మాటల్లో, ఆలోచనల్లో అందాలే వొదులుకు౦టే, తిని; శృంగారమే లేక కని ...ఐతుకు ఎంత దుర్శరళ !” (పుట 295)

$18 చలం 'మ్యూజింగ్పొ! అంటూ ఆందాలు వొదులుకనే జీవితధోరణిని నిరసిసాడు. ఆకలి తీర్చుకునే పద్ధకుల్లో, (సయళ్నాల్లో యిన్ని వంకర్తూ, ఆసంఐద్దతలూ వుండడానికి కారణాలు యోచిస్తే “ఇది వృత్త ఆకలి అవసరంకాదనీ, లేనివాళ్ళు మీద వాలికాదనీ ఇంకేవో మ్రన్సపషులకే శెలీని యిీర్ష్యలు (ప్రోత్సహిస్తున్నాయనీ” (పట అథ సందేహం కలుగుతుందని చలం భావిస్తాడు. బీదలూ ధనికులూ అన్న బేదం కన్న వాళ్ళని వున్నతుల్ని చేసే విలువలున్నాయనసీ వాణిని గుంర్తించాలనీ చలం వాదిస్తాడ్సు. డబ్బు నౌక ముఖ్యమైన విలువకింద తయారైనప్పుడు అది (సతి కొర్యొనికీ. శృ షయళ్నానికీ. నక మూల (పేరకళకక్రిగా యెట్లా పనిచేస్తోందో 'సేక్కాంటూ “చీకె అందమా కాదా? కాదు. ఎంత పెట్టి కొన్నారు, ఈ పటం, ఈ సంగీతం, యీ స్నేహ్రం,...... ఏంత డబ్బు ఇర్చు. (మేమా, కామం, స్తీ పురుష సంబంధం....అంతొా యెంత డబ్బు? ఎంత కట్నం? ఎంత వతం? ఎంత ఆస్తి? చేస్వకళ్యక్యం యెందుకు? ధన ధాన్యాదులతో తులతూగే టఇిద్సుళ్టు ఎందుకు చద్యవు ? ఎందుకు పెళ్ళి; ఎందుకు తండి ? ఎందుకు యళ్నం ? డబ్బుకోసం, శవిక్వం, కళా యందుకు ? (ప్రజల ఉపయోగం కోసం, అంటే వారి ఆర్థిక లాళం కోసం” (పుట $78) అని వ్యాపార సంస్కృతిని హేళన చేస్తాడు, చివరికి యీ డబ్బు విలువ కళా రంగాల్లో (వబలి కళాత్మక విలువలు కూడా డబ్బు ఆధారంగానే యెట్టా నీర్ణయింపబడుళున్నా యో విమర్శిస్తూ

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 119 “డబ్బు తెచ్చిన చ్చికాల మనుమలకి సన్మానాలు చేస్తున్నాడు. మాకు డబ్బు తెప్పించారు గనక సంతోషంతో మేము మిమ్మల్ని ఊరేగిస్తున్నా మనడం న్యాయంగానే వుంది. కొని చాంటో కళా (వనసక్తి వొస్తుంది. డబ్బు రావడం వల్ది చిత? కళాసృష్టి, వ్‌టీం చినవారు దురంథరులౌతారు. డబ్బు రాలేదనుకోండి-జి చ్మితంలో యెంత మంచి కళ కనఐడ్డా సరే, ఏ సన్మానాలంగవు, వీ కళా కనపడదు” (పుట 405)

అంటాడుం [పభుత్వం జరిపే ఆర్థిక సనూలోచనలూ, మారకప్తు విలువలో, ధరల

పచ్చింపులూ తనకర్థం కాలేదని అంటూ “యీధరల సూత్రాలు తెల్‌సీనవాష “ఇకనోమిక్‌' వక్‌ స్పీరొట్స్‌' వుంటారనీ, వాళ్ళకి ఆర్థమౌళాయనీ నమ్మకం వుండేది. కొని ఆ విశ్వానం పోయింది యిప్పుడు, రహన్యం లై టపడ్డది. ఎవరికీ తెలీదు, తెలిసిన మనుషులే వుంటే,. యీ ఆర్థిక కాన్ఫరెన్సులూ? ధరలుతగ్గించేందుకు యింతనుంది యోధుల ఆలోచనలు ఎందుకు! నాకు మళ్దేనే (పభుత్వం కూడా. వెతుకుతున్నట్టుంది + ఎవరా ఇెంకాయలి ఢరనీ యిట్లా హెచ్చిస్తోండి, ఆతన్ని పట్టుకుందామంి (పుట 419)

అని వ్యంగ్యంగా (ప్రభుత్వాన్ని విమర్శిస్తాడు ఆర్థికపరమైన గొడవల్లో మనిషి. చాలామటుకు వొక యంగతంలా

తయారవుతున్నాడని అంతకు మించిన అందాలు: ఆనందాలు యోచింఛడం కూడా

నేరమవుళూ వుందని భావిస్తూ “ఏంత వండుతుంది? వంచితే ఎంత వొస్తుంది! శరుగుని ఎట్లా భ్‌ ర్తి చెయ్యడం! రాజ్యాలు, యుద్ధాలు: రాజకీయాలు అన్నీ యిడే ఇరుసుమీద తిరుగుతున్నాయి” (పుట £ ఓ11)

అంటాడుం

120 చలం “మ్యూజింగ్న్‌' (శమ, కృష్‌ అనే పదాలు ఆధునిక జీవనంలో యెంత (పాముఖతన పొండాయో (ప్రస్తావిస్తూ క పస్తుతం పెద్ధ అవరాలతో [సతివారూ మాట్టాడేదేమిటంటే - కృషే, కృషి, కృషి. ఆంత కృషిచేసి తినడంకన్న, ఆంత కృవ్ని "లేకుండా పస్తుంగడమే నయమేమోననుకుంటాను. నేనే కాదు, ఈ దేశంలో నాలుగోవంతు జనమన్నా నాతో యేకీభవిస్తారు. ముష్టీవాళ్ళ, ఆడవాప్ల, వై రాగులు సోమరులు - నాచుట్టూ నాలాంటివ్షాళ్ళే కనపడుతున్నారు. సరిగా తిండి లేదు, కాని పని చెయ్యరు. ఎన్ని లక్షలమంది ఏనాదులు, ఎరికలవాళ్ళు ఆంతేకాదు మృగాలు కూడా. ఆలత కృషిచేసి సంపదతో తులతూగకపోతే పోయిందేమో అర్థంకాదు" (పుట 414) ఆని చలం ఆలోచిస్తాడు (శ్రమను గురించిన చలం పరిజ్ఞానం అసమ్మగమైంది, ముష్టీవాప్లః వై రాగులు, సోమరులు సళసిన ఆడవాళ్ళనికూడా చేర్చడం బిట్టి+ సగటు భారతీయ గృహిణి గృహ జీవిత [శనమను చలం గు _ర్తించలేకపోయాడని అనిపిస్తుంది, సంఘంలో స్త్రీ జీతంలేని కానిస ఆని గుర్తించిన చలం యిలాంటి ప్యాఖ్య చేయటంలో ఆర్థం కనిపించదు. కాని యిళాంటే వైరుధ్యాలు చలంలో కోకొల్లలుగా దొరుకుకాయి. మౌలికంగా ఆయన స్తీ (శమ దోపిడి?,. సెక్స్‌ దోపిడీని గు రించిన వాడే దానిపట్ట నిరసనా, ఆవేదనా తన సృజనకు మూల పేరకళ క్రిగా చేసుకొని రచనలు చేసినవాడే. రచరుతగా, భావుక్సడుగా చలం వ్యాపార నాగరికతలోని ఆ _స్తవ్య స్తతను గుర్తించగలిగాడు. ఆ ఆస్తవ్య స్తతపట్ట ఆతనికి చిరాకు వుంది; కాసి వ్యాపార నాగరికతకు మూలమైన పునాది యేదో, కారణాలు యేవో యితర కొల్పనిక రచయితలకు లాగే చలానికి కూడా తెలియదు. తెలియకపోబట్టి చలం _శమకు శేవలం వుపయోగ సంబంధమైన విలువగానే (44//007024 14040) థావించాడు, బుద్ధిజీవిగా భౌతిక శమకంపే మానసిక (శ్రమకు అధిక గౌరవాన్ని ఆపాదించాడు. అందునల్లనే (శమ సంస్కృతికి 'మూలకందమని నిర్ధమ్షంగా గుర్రించలేశ బోయాడు.

ఫీమర్శనాత్మక పరిశీలన 181 “రాజకీయం

చలం సాహిత్యంలో రాజకీయ చైతన్యం యెక్కువగా కన్చించదు. చలం సమకాలీన సాంఘికోద్యమాలకు (వతిస్పందించినంతగా రాజకీయ వృద్యమాంక్ష స్పందించలేదు. రాజకీయోద్యమ జనితమైన చైతన్యాన్ని తన రచనల్లో (పతి వీంనించలేదు.

జాతీయోద్యమం చలాన్ని ఆకర్షించలేదు. గాంధీ వొక రాజకీయవాదిగొ కన్న నాయకుడుగా కన్న: వ్థక్తిగా చలాన్ని యెక్కువ ఆకర్షించాడు. రెండవ (పపంచయుద్ధ కాలంలోనూ, ఆతర్వాకా భారతీయ సమాజంలో (వస్వురిల్లిన “కమ్యూనిజం" (ప్రభంజనం కూడా చలాన్ని బలంగా లాకలేదు. చలొం కమ్యూనిజాన్ని గురించీ, కమ్యూనిస్టుదేశాల గురించీ, వాటే ఆఖివృద్ధి గురింలీ ఆకుహం వ్యతిరేక (ప్రదావాంను. వినడం ద్వారా సరస్సర విరుద్ధమైన ఆల్కిపో యాలను యేర్చరచుకున్నాడని చెప్పవచ్చు. “మ్యూజింగ్స్‌'లో అక్కడక్కడా వెలిబుచ్చిన తెల్నిపాయోల్లో యీ పరస్పర. విరుద్ధమైన భావాలు మనకు కన్పిస్తాయి.

కమ్యూనిజం బోధించేదీ కోరేడీ కృషి నిరంతర (శమ అని భావిస్తా చలం యిలా అంటాడు :

“సంతోషం, సుఖం, ఆనందం అన్నీ బూడ్డనా గక్ష్‌లనొరు

వాళ్ళకి. జీవితంలో తిండి, బట్టా, ఇల్లో ఎందుకు + అవి తీరిం

తర్వాత సుఖపడడానికి. అందాలూ: ఆనందాలూ అనుభవించడానికి.

కమ్యూనిజం స్థాపేంచింతరువాత కూడా [శమ (శ్రమ: శ్రమ

పండించు, కల్పింు, తయాడచెయ్యి,.. కస్ట... నిరంతర

(శమ” (పుట 297)

వుద్యమాల్లో, ముఖ్యంగా ధనికులపై ద్వేషంతో సాగించే విష్ణవాళ్లో పాల్గొనేవాప్త (కూరులుగా తయారవుతున్నారని చలం అంటాడు, ఆకలి, ఆకలి “అంటూ మనిసులో యేనో ఆశయాలను: వ్వుదేశారను. కల్పించుకుని, విలువల్ని నాశనం చేసుకుని ఘోరరావ్షసులవుకున్న మనుషుణగా, ఛారిస్‌ భావిస్తాడు :

[నప -చలం “'మ్యూజింద్స్‌* “మతంమీది మమతతో ఉపవాసాలు - ముళ్ళమీద పడుకునే మూర్థులకి, ఆగ్నుఅలో మాగే. అవివేకులకీ యీ ఉద్యమాల వాళ్ళకీ భేదం బాలా తక్కువ. మకాల్ని విరోధించే. యీ కమ్యూనిస్టులంత మూఢ మతస్థులు వేరలేరు” (పుట వం)

అని చలం కమ్యూనిస్టుల్ని మూఢ మతస్థుల కింద జమకడతాడు* వుద్యమాల్లో

కనీఫించే విక్వాసాలూ నాయకత్వ అనుసరణ, దీశ, త్యాగంలోని గాఢతకూ;

మకానుయాయలలో కనిపించే విశ్వాసం, కార్యదీక్ష, మత నియమాల అనునరణకూ జాన్యా ఆవరణలో భేదం తక్కువగా కనిపించడంలో ఆశ్చర్యం ౧లేదు. కానీ యిక్కడ మతస్థులకూ, కమ్యూనిస్టులకూ వున్న ఆశయ (పాతి ఫరకనూ అందులో తేడాలను చలం (గహించలేదు. ఆయికే తన కాలంనాటి యువకుల్లో వున్న ఆళాంతిసి, అనిశ్చితనూ చలం గుర్తించాడు. కాఐకే “మొన్నటివరకూ యూరప్‌ తన 5616011160 ౧౧105000 లో దెమాటెసీలో మెషెనరీలో 13౧66869 ౦ ౫౧4౪౮౦౧5 లో పిక్వాసముంచింది. ఈదేశమూ ఆ నమ్మకంలోనే పలవరించింది. కాని యా యుద్ధంతో అవన్నీ పూర్తిగా తుడుచుకు పోయినాయి. లోకం ఏం కొటోతుంది ముందు కాలంలో? ఎట్లా లోకకల్యాణం, న్నేమం కలుగచెయ్యాలని ఆలోచిస్తే ఒక క మ్యూనిజమే మిగిలింది ఆధారంగా, ఎవరు మాట్లాడినా, యె*చించినా లోకం వంక చూసి ఆలోచించేవాడవడూ ఆక మ్యూనిజం భావాల్ని వొదిలి మాట్టాడిే ఆ మాటల్ని ఓ లెక్కలోకి తీసుకోవలసిన ఆవసరం లేదు, యువకులకి” (పుట 801)

అని కమ్యూనిజం పట్ట మొగ్గును (ప్రదర్శిస్తాడు. మార్క్స్‌ బోధనలు ఆత్మాధిక్యకా భావ్నాన్ని సామాన్యపు మనిషిలో

కలిగిస్తున్నాయని చలం అంటాడు ;

విమర్శనాత్మక పరిశీలన వక “న్‌ (పత్యేక శక్తి, ఏ పత్యేకఠా, విలువా 1షాముళ్నతా ని సామాన్యపు మనిషి. తనకి ఓ (ప్రాముఖ్యతనీ, ఉద్దేశాన్ని ఇచ్చు

• కోడానికై తనెన్నడూ కలలోనన్నా. తెలుసుకోని కరుణనీ, ఉత్సావోన్నీ, వుత్త మాటలతో పలికి, (వాసి కానీ [పపంచ ఉద్ధరణ (ప్రయత్న భారంతో నిండిపోఖునట్టు సుపీరియారిటీని నటించి మోసపుచ్చుకునేందుకు చాలా . విని యోగపడుతున్నాడు మార్క్స్‌” (పుట 884) “రష్యాలో కార్మికుల యేర్చాట్టు చదివితే భూలోకంలో యింత కన్న స్వర్గం సాధ్యమా అనిపిస్తుంది. కొంతమంది అంతకన్న నరకం లేదగటారు. వెళ్ళి వొచ్చిన వాష ఆదేశంలో వేరువేరు భాగాలు చూడడంవల్ల యీ అభ్యిపాయ భేదం వొచ్చిందా: ల్రేక్ష రెండువేపులా కూడా 'ఇంటరెస్టైడ్‌ (ఫోవగేండా' జరుగుతోందో. (పుట 416) అశే అనుమానాన్ని చలం (పకటిస్తాడు, రష్యాలో జరిగే రాజకీయ హత్యావా రల గురించి, గూఢచారి చర్యల గురించి చంం (ప్రస్తావిస్తాడు ఆక్కడ (పజిలు అరల హాయిగా. వున్నారా లేదా అన్న (పళ్నకి సమాధానం కొన్నియేళ? మీదటగాని లభించదని భావిస్తాడు : “కాని ధనం, ఆ స్తి కూడ పెట్దడమశేవ బాల నేరముమిన్‌ నిషయ౩ ఇతరులకి కన్న తనకే యెక్కువ అపచారం. (సకుత్వం బీవిర బాధ్యత తీసుకుంటానంటే ఇంకా సందేహించేవాడు వు తమూథ్ధడు (పుట 417) ఆంటూ కమ్యూనిస్టు వ్యవస్థను బలపరుస్తాడు. కమ్యూనిజంలో వున్న (ప్రజాకేమ చృష్టిని చలం మెచ్చుకుంటాడు. కానీ కమ్యూనిజం పట్ల ఫందేవోల్నీ సంశయాల్నీ వలిపుచ్చుతాడు. కమ్యూనిస్టులు తమసిద్ధాంతంపట్ట ఆచంచల విశ్వాసాన్ని (సకటించడం చలానికి మళానుయాయులు. దేవ్యకిపట్ల' విళ్వాసొన్ని (ప్రకటించడంలాగే కనిపిస్తుంది,

గలి4 బలం ' మ్యూజింగ్స్‌!” కాని మార్క్సిస్టు సీద్ధాంతం నిరంతరగతి శీలమైంది అనే విషయం ఆ సిద్ధాంత మౌలిక స్వరూసాన్ని తెలుసుకున్న వాశ్ళెవరై నా వొప్పుకునే సంగతి,సిద్ధాంశాన్ని ఆసెసరించే సపంచించే ఆప్పటి భారతీయ కమ్యూనిస్టు వుద్యమ కార్యకర్తలూ వొరి (ప్రదాాాలూ చలంలో యిలాంటి ఆలోచనలకు (పేరణ కావచ్చు. “కమ్యూనిజంలో వుండే గొప్పళక్తి యేమిటంటే, ఏ విష యాన్నయినా సరే ఆరోగ్యము, విద్య, ఆర్థిక విధానము, దేవుడు, సీకి దేనినయినా సరే - పాత బూజుల్ని దులిపి, ఈనాటి [ప్రజా మేపు దృష్టితో చూడగలగడం, పెద్ద బలహీనతేమంటే కమ్యూ నిజం సిద్ధాంతం లోంచి తప్ప దేనినీ చూడలేక పోవడం, దానికి విరుద్ధమైయిన దాంట్లో సత్యం కనపడక పోవడం ఐలపొనత కాదేమో! ఎంత తర్మంతోనూ, సత్య పదర్శనంతో కూడా కమ్యూనిస్టు విశ్వాసాన్ని చలింప చెయ్యలేము.” (((పుట 461) “కమ్యూనిజం ఆశయంచూస్తే అందుకునే ఆంత ఆళపడ్డాను. లోపల్నించి మనసుని బంధించేగుణాల్ని నిర్మూలించి స్వేచ్చనిస్తాను అని యోగి ఆంటి, బయటనించి పరిస్థితుల్ని మార్చి మనసు ఐంధంలో పడనవసరం లేకండా చేసి శాంతిసుథాల్ని స్థాసిస్తా మన్నారు కమ్యూనిస్టులు ఆశపడి లాభంలేదు. భయం' అనవసరం, ఇంకేం కావాలి? ఒక 'పెద్దదేశం కోట్టకొలది మనువులతో ఒక దయాల్బాగ్‌ కాలనీ, లేక అరవిందా[శమమో అయిపోతే! (పుట 568) కొని అయిందా?” యీ (పశ్నలోనే చలం సంశయవాదిం వుంది. అందువల్లనే కమ్యూనిస్టు దేశాల్లో కళలకి "సెన్సార్‌" వుందని, అక్కడ కళని సంకుచితం చేసి నిత్య జీవితపు యాం్యతికతలోకి డిగలాగు కారని చలం విళ్వుసించ గలిగాడు. సోవియట్‌ కళలో వు తమ కళాలవణాలులేవని భావించాడు: “ఎట్టా జరుగుతుందో యెందుకు జరుగుతుందో క మ్యూనిజం కళని చంపేస్తుంది. ఇది “కళ ఆరి యెవరూ ఇదమిద్ధమని నిర్నయించ లేరు. కాని లా యూనాటి వరకు ఉత్తమ కళాలక్షణాలని నూనవుడు అన్నాణే వాటి. ప్రకారం సోవియెట్‌ కళ ఆంతా వత్స

వీమర్శవాత్మక పరిశీలన 1లీర

చత్త. వాళ్ళ కళకి కొత్త నిర్వచనాన్ని యిచ్చుకున్నట్టూ

కనపడదు.” (పుట 580) వ్యక్తి ఆనుభూతి కేందకమైన చలం కళా [(వమాణులకూ, (పడాసమూవా అనుభూతి కేందకమూ, ,పజా చైతన్య లవ్యభూతమూ "అయిన సోవియట్‌ కళా. 1పమాణాలకు వున్న భేదాన్ని చలం గు _ర్తించలేదు,

కమ్యూనిజాన్ని గురించికానీ రష్యాలో కమ్యూనిస్టు (పభుత్వ స్టాపన తర్వాత ఆదేశంలో జరిగిన విష్ణవాత్మకమైన మార్పుల గురించికానీ చలానీకీ సమగ్రమైన పరిష్ణానంలేదు. వాటిపట్ట వొక నిర్జన్షమైన అవగాహాన లేదు... కాసో భౌతిక సుఖాపేకును కోరిన చలం కమ్యూనిజంలోని మానవతావాదాన్ని గుర్తిం చాడు; అధ్యాత్మిక సుఖ తత్చ్పరతను కోరిన చలం కమ్యూనిజంలోని భౌతిక వాదాన్ని సంపూర్ణంగా ఆర్థం చేసుకోలేక పోయాడు.

జాతీ యోద్యమం గాంధీ నాయకత్యంలో పుంజుకుంటున్న రోజుల్లో వేలాది మంది ఆ వుద్యమాల్లో పాల్గొనడం చలం గుర్తిస్తాడు. కానీ వారిలో జోరులూ; మోసగాబ్ళా కూడా హైల్గొన్నారనీ, అ పాల్గొనడమే వాళ అక్షతగా దేళళక్తునే గౌరవాన్ని పొందారని చలం అభ్మిప్రాయం అయితే అసంఖ్యాకమైన యవ యఫకులను ఆకర్షించి వొక తాటిమీద నడిపించిన వుద్యమళ కిని చలం మెచ్చు కున్నాడు.

చలం జాతీయోద్యమంలో యేదళలోనూ (ప్రత్యక్షంగా పాల్గొనలేదు. వుద్యమాన్ని, దాన్ని నడిశే నాయకుగ్నీ పరిశీలనా దృష్టితో రచయితగా చలం గమనించాడు. జాతీయోద మంలో రగిజనోద్ధరణ వొళ భాగంగా వృండేది. కాం[గెన్‌ పచారకులు గాంధీ ఆనుయాయులు హరిజనుల పై అమితమైన జాలినీ? (శద్ధనూ ఉపకటించడం చలః గమనించాడు:

“రాజకీయం వారికీ సంస్క_ర్తలకీ వోళ్ళను చూసి. జాలిః

రోగాలతో, ఆశలత్‌ , నిరాశలతో, పర పు చిరాకులతో, కాఫీ

హోటళ్ళుకే డబ్బులే! నే చింతలతో, ఎదుటి ఫార్టీపైన ద్వేషాలతో 1

ఎగబాకుళ్ళుతో కుమి ) చచ్చే యీ (ప్రబారకులకి ఆ హరిజనుల్ని

కకక చలం “మ్యూజింద్స్‌ చూసి. జాలి పట్టణాణలో యీ విద్యాధికుల గదులలోకి (ప్రవేశించ లేము, రెండు నిమిషాలసేపు శ్యభంగా' మాట్లాడలేము వాళ్ళతో వాళ్ళకీ హరిజనులచైన జాలి” (పుట 871) అని “వారిని విమర్శించాడు. అహింసాయుత పద్ధతుల్లో గాంధీ స్వాతం తోద్యమాన్ని గ్‌ నడపడ౦ చలాన్ని భాగా ఇకర్షించింది. కానీ దాని ఫలితాలపట్ట ఆనుమానాలూ చలానికి వున్నాయి. భారతదేశానికి (పత్యేకమ్రైన విశష్టాంళంగా అహింసాయుత వుద్యమాన్ని గ్నుర్తిస్తొనే “ఆహింస పూర్తిగా ఆపజయం-పౌందింది. సహాయ నిరాకరణ చాలా కొద్దనరొకే సార్ధక పడ్డది. (పపంచ పరిస్థితులు తోడ్పడక హతే, ఈ ఉద్యమాలవల్చ యిప్పటప్పటో స్వతం్యతం వొచ్చేది = కాదనీ ఈ ఉద్యమాలపట్ట విశ్వాసం (క్రమంగా ఐఖలహీనమవు తోళడనీ తెలుసు. కాని యిడి గొప్ప సాధనమౌనా కాదా? అన్ని ఆదర్శాలూ గొప్ప సాధనాలే. ఆవి యెంత వరకు (పణా సామాన్యపు ఆచరణకి సాధ్యాలనేడే పశ్న” (పుట 880) అని చలం అంటాడు, అహింసాయుత వుద్యమం అనేడి ఆచరణ షాధ్యంకాదన్‌; యేదేశంలోనూ పజలు యీ సాధనాన్ని అనుస్టించగలరనడం సందేవామేననీ చలం అభిప్రాయం. రాజకీయ నాయక్షుల గురించీ, రొజపొలకుల గురించీ చేసిన (సస్తాననలో వార్‌క్‌ వుపన్యాసాలివ్వడం ముఖ్యలకణమేమో అన్న చలం వ్యంగ్య విమర్శ శన్విస్తుంది : “పైగా ఉపనాంసాలలో ఎట్టా వుంటుందంటే ఈ నాయకలు పుట్టినప్పటిస్‌ందీ ఎక్కడా స్వార్థమనేది లేకండా _ (ప్రజాతేమం కోసపె ఆహోరా(త్రాలు తవిస్తున్నట్టు వినిపిస్తుంది. ఈ ఉపన్యాస కలు సంపూర్న జ్ఞానవంళులు కూడాను. వీరిమాటల్లో ఏసందేహ లీశమూ వినిసించడు.” (పుట 419)

వినుర్శునాత్మక పరిశీలన 127

యెక్కడ యేదన్నా సమస్య వృత్చన్న మవుతుంధా ఆని వేయికళ్ళతో కనిపెట్టి చూడడం, దానితో సంబంధం వున్నా లేకున్నా, దాని సంగతి తెలిసినా తెలీకున్నా వీలునిఐట్టి అక్కడికే వెళ్ళడమో, లేక వున్నచ్లోటు నుంజే వుపన్యాసో లిన్వడమో చేయడం మొదలై న రాజకీయనాయకుల లకుణాల్ని చలం ఆసవోన్యం చేస్తూ యలా అంటాడు :

“ఏ ఉద్యోగాలకన్నా ఆ ర్హతలు వుండాలి గొని. ప్మతీకాధిపతులు'

కావడానికి: నాయకులు కావడానికి విజ్ఞాన విషయమైన ఆ క్షతలు"

అక్కటగ్షేనట్టున్నాయి. ఒకరికిరాతా, ఇంకొకరికి మాటాబాతకొవాలి.

ఇద్దరికీ కోతలు కావాలి”(పుట 418)

జాతీయోద్యమంలో గాంధీజీ వ్యక్తిక్వాన్ని రాజకీయమార్గాన్నీ చలం మెచ్చుకున్నప్పటికీ, అవుద్యమంతో యేనాడూ తాదాత్మ్యం చేందలేదు.

చలం రాజకీయ భావాలు యే విధమైన వుద్యవూనికీ సంపూర్జకగొ అనుకూలమైనవి కావు. వుద్యమాలలో చరం రుణాంశో (62/0) నేయెక్కవగొ గుర్తించాడు. అట్లాగే చలం వొకవైైపు సకల మానన శల్యాణానిక్కీ (వస్తుల పరిస్థితుల్లో కమ్యూనిజం విధానాన్ని నమర్ధిస్తూశే మరోవైపు ఆ విధానంలో లన ఆశించిన మానసిక స్థాయి దుఫ్సాధ్యమనే, వ్యక్తి స్వేచ్చ అళాస్వేత్య దుర్లళమ విశ్వసిందాడు. వుద్యమ సంబంధం

చలం జీవించిన శాక కాలంలో నంధు నంస్క-రజోద్యమాలూ, మఠ సంస్కరణోద్యమాలూ వ్యాప్తిలో వున్నాయి వాటిలో చలం నిమగ్నడు కాలేదు* (ఎహ్మసమాజంలో చలానికి ఫంబంధం-శౌంత కొలం లేకపోలేదు. కానీ మౌలికంగా చలానిది వుద్యమ సీమగ్న ;సభావం కాదు. సమకొలిక వుద్యమాల పట్ట చలం కొన్ని ఆభ్మిపాయాలు (పకటించాడు. ఆ అభిప్రాయాలను బట్టి సాంఘిక మతోద్యను భావాలు చలంల్‌' యే కీరులో వుండేవో పరిశీలించవచ్చు.

యే వుద్యమాన్న్నైనా కొనసాగించాలంటే దృష్టిని సంకుచిత పరచుకోవడం అవసరమని చలం భావిప్తాడ.. ఆంతేకాను

12ర్ర చలం "మ్యూజింగ్స్‌" “సందేహాలూ, వికాల దృష్టీ మనిషిని నిష్మృర్మకుణ్జి చేస్తాయి. అందువల్లనే కర్మ వీరులు ఆంత గొప వారైనా కవులకూ మత స్థాపకులకూ. 12657500 అయినారు. సంఘ, దేళ, కార్మిక " సంస్కర్తలు తమ కళ్ళ ఎదటి /26 నే ౫644)” చేస్తి గొవ్ప చేసి రేపటి వంకే చూసి మనసుని కేందీకరింప చేస్తారు, వాటి మీద (పుట 254) ఆని అల్మిపాయ వడతాడు, తయా సంస్క ర్తలూ, యుద్ధ వీఠథలూ, దేశః థక్తులూ వ్యక్తుల సౌఖ్యాన్ని, 2 ర్రిగీ[ొ రైట్సుని (పాణాల్ని లెక్క చేయరు. చెయ్య డానికి వీల్లేదు. తమ [పోత్సాహానికి త్యాగాన్ని కోరతారు (పుట-255) అంటూ వృద్యమంలో వ్యక్తుల సౌఖ్యం, హక్కులూ, (ప్రాణాలూ త్యాగాన్ని అపేక్షిస్తాయని గురిస్రాడ్సు, “తన భార్యని తెచ్చుకోడానికి లక్షలకొలది కోతుల్ని వితంచువులు చేసిన శ్రీరాముడు వీళ్ళకి గురువు. ఎంత స్వార్థం? ఎంత 2/56 అొగగ622264? ఎంత మోనం? ఎన్ని 765464 ₹గ/4/6ట ట్‌” (పుట 9౯ల) ఆ అనే నందిర్భంలో నాయకుల లక్ష్యం కోసం లి ఆయిన వారి కోనం వాదిస్తాడ్డు, వీరే లింగం పంతులు (ప్రారంభించిన సంస్కరణోద్య మంలో వితంకు పునర్వివాహం కూడా నొక బాగం, వితంతు వివావాల' వెనుక వున్న సదుద్దేశాన్ని చలం నసమర్డిస్టైడు, కొనీ వధూవరుల యిష్టా యిష్టాలతో (వమీయం లేకుండా, వారి సంస్కార కాయి భేదాలను గు ర్రించకుండా సంస్కరణ కోసం చేసే బొమ్మల పెళ్ళిళ్ళ అంటే చలాని! మంట. వితంగు వివాహాన్ని రెండుసార్లు చేసుకున్న వొకరితో తన సంథాషణను చలం మ్యూజింగ్స్‌లో పేర్కొంటాడు. తన రెండో వితంతు వివాహ సందర్భంలో

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 18ఏళ్ల ఆ వ్యక్తి అమ్మాయిని (శ్యోతియల యింటి నుంచే గోడ దూకించి దొంగతనంగా తీసుకు వద్చాడన్న సంగతిని చలం. ఖండిస్తాడు;. వితంతు వివాహ పద్ధతిని వ్యంగ్యంగా విమర్శమ్తైడు:

“*వితంతువుబకి వివావోలు చెయ్యాలంటే దానికీ దొంగతనం

తోడ్పడడం నీచమనిపిస్తుంది నాకు, ఆ వితంశువు శన బంధువుల్ని

ఎదిరించి బైటికి రావాలి, రానీకపోతే పోలీసుల సహాయం అడగాలి.

కొని దొంగతనం ఇకనుం....

మరి అట్లా ఐతే ఇంత మందికి వివావాలెట్టా అవుతాయి! నంకు నంస్కారర బట్టా జరుగుతుంది” (పుట-256)

వీరేశలింగం పంతులు వితంతు. స్వేచ్ళను గురించి ఆలోచించటేదన్నది చలం ఆరోపణ :

“వీరేశలింగం గారికి రోగాల వాన, నిళుద్యోగులు, 606505

వీళ్ళందరూ వీరులే.. 3440౮ 70002 రోడగగర్రల గీడొంటో

ఐనారు. అట్లాకాళ యీమెకి తగిన వరుడు కావాలి, స్వయంవరం

వుండాలి. అని అలోచిస్తే - ఏమయ్యేది! పర్యవసానం

వితంచువులు వివాహం చేసుకోవడం .... మామూల్లైండి.. కొని

ఆ వివావోలు చేసుకున్న కుటుంబుల సంగతి సరిశీలిస్తే .... దీనీకొ

మీరు ఇళ్ళనీ, నంఘాల్నీ వొదిలి వచ్చింది! అని జాలి వేస్తుంది,”

(పుట-25?7)

అవ్యంతో పాటు సాధనం కూడా ముఖ్యమైంది ఆఫీ ఏదో పఠొన పని సాధించుకోవడం అన్నది మూర్జమనీ, అల్ప్బత్వమనీ చలం భావిస్తాడు వుద్యమం సాగించే మనిషి యెంత బాతనై తే ఆంత తన మనను వరివద్ధం చేసుకోవడం ఆవసర మని ఆతని భావన.

“ఆందరికీ సమానంగా పంచాలి వీదలకి. తిండి పెట్టాలి = అనే

వుద్యమంలో ఎంత నిజమైన వీదల మీద (పేను, ఎంత

శేశిరీ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ '4లాలోం గలా? “ఎంత (పాముఖ్యత “కోసం పెనుగులాడడం, ఎంత” కడుపు *మంటి,.. ఎంత ద్వేషం - అని ఆత్మ పరీక్ష చేసుకోవాలో (పుట-268) నే గాంధీజీ అంటూ ఆత్మ పరీక్ష [పాధాన్యాన్ని నొక్కిచెబుతొాడు. యీ వ్వైఖరి వల్ప ఆంటే 'చలాస్షకి యిష్టం, శ హాల వీరేశలింగం సంతులు అడుగుజాడల్లో" నడవడం అంటే, వితంతు వివాహ యెక్కువగా. చెయ్యడమూ,.. వితంతువుల. పెళ్ళిళ్ళ. విల్ములు తియ్య కొదంటాడు: “సంళ్రంలో, వున్న యానాటి- అన్యాయాలకి ధైర్యంగా యెదుద తిరగడం, వ్యక్తుల సుఖాల్ని వాక్కుల్ను ఆవాంతర షెష్టై న్‌ నో! ర్‌ ఆచారాల్ని ధిఖ్కరించడం, అలా థీఖ్కరించే నూతన నంస్క్టాలర్త లకి, నూతన ఆశ యాలతో విజ్బంఖించే యువకులకి (పోత్సాహ మిన్వడం” ((ప్పట-405) ఎసిజద్దగ్లా పీరేళల్విగాన్ని అనుసరించడమని అంటాడు.

“భహ్మ సమాజాన్ని వ్యూర్తిగా “(001000 ౧0౭౭/4వ౦గ౮”కీ తీసుకు జెడితేవుత్ర (౬7ళంరా అయింటి, నేనే ఆది రుజువు చేసింది ఫ/8601081 గా* (పుట-570

అంటూ (ఎహ్మ సమాజంలో వాదులుకోమన ఏ ఆచారాన్ని వొదిలి, ఈశ్వరాను (వాం పొ ఆదుదామనుకోవడమే గాని, ఆ మతం బోధించే నిరంతర సత్యాన్వేషణ కొద్ది మందే అనుష్టించడం జరిగిందని విమర్శిస్తాడు.

వీరేశలింగం సంస్కరణలను చలం వెక్కిరించినా, వాటి వలిగాంను

విమర్శించినా అనాబే నుద్యమ నేతల గొప్పతనాన్ని, నిజాయితీని మెచ్చుకోవడం కన్పిస్తుంది.

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 181 నముతం బాల్యంలో చలం పరమ నైష్టికుడు. (ఐహ్మ సమాజంలో చేరిన కరువాత కులమత భేదాల కతీతంగా యేకేశ్వురోపాసనను అనుష్టింబాడు. _ (ఐన్మా సమాజాన్ని వొదిలి పెట్టిన తదుపరి దళలో కూడా అతన్ని ఈశ్వర చింతన సంపూర్ణంగా వొదిలి పోలేదు. ఈశ్వరుడి వునికిని 'సళదేహించిన దళలో హేతు వాదాన్ని ఆ్మళయించాడు. మలి దశలో సంశయహదం స్థానంలో “ఈర్వురుడు" చోటు చేసుకున్నాడు. ఈశ్వరుడినే భావనను చలం (బవ్మా సమాజంలో వున్నప్పుడు, అంతకు ముందు కూడా యెక్కువ తర్కించలేదు. (ఐవ్మూ సమాజం నుంచి విడ్‌వడ్డా కనే అతనిలో ఈశ్వరుడి వునికిపట్ట సంళయాలు యేర్చడ్డాయి. "లోకంలో కనిపించే క్టారత్యం, తనకు తటస్థించిన వేదనానుభవాలు మనసును కలిచివేసే ఈశ్వరుని వునికిని _పళ్నిస్తూ తర్కిస్తూ సందేపొస్తూ చక్చాడు చలం.2ఆయితే. కాత్వికంగా వొక (_కమాన్వేషణలో చలం పురోగమించినట్టు కనపడదు. నిజ జీవితంలో యెప్రడూ యెక్కడా -చలం తన కులం పేరు చెప్పు కోలేదు. మతాన్ని గురించి చర్చలకు దిగలేదు, "శేను మకాన్నీ, కులాన్నీ వొదిలినా యివన్నీ ఉత్త ఇావ్యా విష యాలనిపిస్తుంది. ఈ మత కుల కలానం. బుటిని వొదిలిపెట్టడం వొక మహత్కార్యం కాదు. కాని వొడిలి పెట్టలేక, పోమకం ఆల్బత్వం కాదు. ఫీరుత్వం, అంధత్వం. వీటి అన్నిటికన్నా గొప్పది అనలు మనిషి 6867400607” అంటూ చలం మనిషి శీలానికి (పాధాన్యమిచ్చాడు, “మతగంథాల్లో కనపడితే చాలు యేదన్నా సంగతి! దాన్ని సరించి “మంచి. చెడ్డలు విచారించే శక్తి [పజలక్‌ పూర్తిగా నకిస్తురది. ఆదంకా సత్యమేననీ యెవరన్నా (పళ్నిస్తే వాళ్ళు దుర్మార్గులనీ” (పుట. £9., "విమర్శలకు గురౌతారనీ చలం మతగ్రంథాలి (ప్రామాణ్యాన్ని _ప్నిస్తాడు,

188 చలం “మ్యూజింగ్స్‌ జక ఈశ్వరేచ్ళ, కర్మపరిపాకం ఆంటూ గుడ్డు తేలవేసే వాళ్ళని విమర్శిస్తూ వాష్ళ

“ఎట్టాగో వచ్చాం, జుధలు వొస్తే ఆనుభవిద్దాము నోరుమూసుకుని. చాతనయినంత వరకు ఒకరికొకరం సహాయం చేసుకుందాం. వీల యినంత వరకు వఏిచారాలు తగ్గించుకుందాం. కారణాలు నిర్మూ లిద్దాం అంటే యెంత బావుంటుంది 1” (పుట. 80)

“ఈ రుషలూ, బైైరాగులూ, వేదాంతులంత ఆ(ప్రయోజకులూ, మూఢులూ, లేరు. యీ మత పొంసకులనల్లనే యీ లోకమింత మోసంలో పడ్డది” (పుట, 80)

అని మకానుయాయలను చెండాడుతాడు. మతం యీ దేశంలో యెంత వికృతంగా తయారైందో చెబుతూ

గడ 3680406019, [4 800681110008 2౧6 81 ఇ0001 ౯611600683. హరనాద్‌, శాయివాదా, రమణ మహర్షి, నేనిస్తాను పుచ్చుకో. నేనడిగింది ఇచ్చుకో, కాకపోతే నువ్వెందుకు 1 నేనడిగిందానకి, సిక నేనేమివ్వాలి చి భజనలూ, స్తోకాలూ చాలా ఇంకా దానాలూ, సంతర్పణలూ, చాలా థర్చుగా వుందే ? నాకు కాలవసింధి తీరా చేస్తాడో చెయ్యడో ఆ దష, ఇంతకన్న తిరపతి మొక్కులు నయం. పని జరిగితేనే 26 (పుట 189)

అంటూ చలం భక్తిలో ప్రవేశించిన వ్యాపార నాగరికత లవణాల్ని యెత్తి చూనిస్తాడు.

లిమర్శనాత్మక పరిశీలన శవతీ మానవుని బాధిస్తున్న నూలిక నమస్యలకు పరిష్కారం చూపని యే మతమైనా వ్యర్థమని చలం ఖావిస్తాడు. “లోకంలో యీ బాధకి, మృత్యువుకీ ఆర్థత తెలియ చెప్పిందాకో యేమతమూ యేమీ విజ్ఞానం యివ్వలేదు. వూరికే చెప్పడం కాడు, మన 7౮౭౦౧న్ని జొనని వొప్పించాలి. ఆ పని చెయ్యంది యా మళొలు మనువ్య జీపిళానికి అనవసరంగా పట్టిన చీడలు. న్వుత్త మూర్జాలకీ, ద్వేషాలకి కారణాలు, (ప్రతి ఉత్సావోనికి _పయక్నొ నికీ ఆటంకాలు: ” (పుట. 848) “మళాలన్నీ ఒక “అత్మ'ని పెట్టాయి మనిషికి ఒక్క అరై స్రడీ౦: బౌద్ధమతం తప్ప తక్కిన మకాలన్నీ ఆత్మకి శాశ్వతమైన (పఠ్యేకత నిచ్చాయి. అత్మ ఆదర్శం ఈళ్యరుజ్జే భటించటం, ఆ వేదాంతాల్లోకి (ప్రవేశిస్తే వాళ్ళు చెప్పేదంకా మనసు కల్పించే ఆత్మలు,దేవున్నులోకాలు, స్వర్గాలు, నరకాలతో నిండి వున్నాయి. రీజన్‌క్‌ చాలా దూరం. ఆదంతొ ఉళ్త విశ్వానం కనక వొటి సంగతి యీవాడు. గట్టిగా ఆలోబంచవలసీన పనిలేదు,” (పుట. 490) అనీ చలం అనడంలో తర్కానికి, అనుభవానికి తే మాత్రమూ అందని మత తత్వాన్ని; బోధనల్ని, వాటి పునాదుల్ని (ప్రశ్నించి నిరాకరించడం కనిపిస్తుంది. మళాలూ, వాటినీ (ప్రబోధించే మేధావులూ, అనుష్టించే సళ్మాన్వేషకులూ కూడా మతసహనం లేకుంజాపరస్పరం విరోధిస్తూ వుండడం, యితర మకాల్ని ఆంగీకరించక పోవడం గమనార్హం అని పేర్కొంటూ -యిలా అంటాడు: “అన్ని మళాల సారాంశమూ ఒకటే, అన్నీ ఒక చోట'కే తీసుకుని మతమే ఆవసరం లేదు, మతంలేని మార్గం కూడా అక్కడికే శీసుకుపోవాలి. ఆసలు ఎక్కడికీ తీసుకుపోదు తీసుకుపోయేందుకు సమీ లేదన్నే మఠాన్ని కూడా ఆంగికరించాలి.” (పుట, 511)

164 చలం “మ్యూజింగ్స్‌ తన మనసుకు తోచిందే సత్యమనసీ, కాబట్టి దాస్‌ని' నిజంకాదని అన్నవాడికి' సత్యం తెలీదనే విశ్వాసం (పతి మనిషీలో ఆంతర్గతంగా వుండబక్షు 1పపంచంలో “యిన్ని తగాదాలున్నాయస్తీ_ మత భేదాలకి సంబంధించిన వాదాలకి ఆదే కారణమనీ చలం భావిస్తాడు,

“మ్యూజింగ్స్‌'లో ఆక్కడక్కడా: “దేవుడు. అనే భావన (పస్తావన చోటు చేసుకోవడం మనం గమనించవచ్చు. పురాణాల్లో; భక్తి కావ్యాల్లో భగవంతుని గూర్చిన కథలూ ,. అవకారాల్లూ; వాటిల్లో అబద్ధపు ఆదర్శాలూ గురించ చలం

"వ్రతమెక్కువో, కొడుకెక్కువో పరికషించడానికి కొడుకుల్ని

చంపుకున్నారు, ముగ్గురు మహిాభక్తులు. ఇట్టాంటి దొంగకథలు,.

అబద్ధపు ఆదర్శాలు. బోధిళచా తికమకలు పెట్టారు (పజల

మనసుల్ని” (పుట. 80)

యీ వాధల్ని సృష్టించిన దేవుడు యెంత (ప్రార్థించనీ, యాడవనీ కనికరం చూవని రాయి అనీ మొద్దు అనీ

“పూర్వకాలం యళ్శతాలకీ, మందులకీ, యజ్ఞాలకీ, పూజలకి

కట్టుపడే వాట్ట. దర్శనాలిచ్వేహట్ట. ఇప్పటికీ కలల్లో, కాలవల్లో

దర్శనాలు యస్తున్నాడుగాని. మూఢుల్నీ మోసగాళ్ళనీ యెక్కు వగా

(ప్రేమిస్తున్నట్టు తోస్తుంది”

(పుట. 83) అనీ నవీన భక్తుల్ని దృష్టిలో వుంచుకుని చలం విమర్శిస్తాడు.

ఈశ్వరుడు: ఆబుటే - ఆనందం (ప్రేమల పరిపూర్ణ రూపమనే తాత్విక ధోరణితో (పేమా అనందాలు మనసు. కల్పించుకుంటున్న మాయలు. అనుకునే వారికి ఆ సత్యం ఆందదనీ చలఅరుభ్రావిసాడు..

“ఆధ్యాత్మిక మార్గం, (పేమయ్యాాత, ఈశ్వరుడితో. దోషాచులు, నరస్తొయి, సల్దాపాలు, అన్ని ఆనందాలలో, * లీలలలో ఈశ్వరుణ్ణి

విమర్శనాత్మక పరిశీలన" శేకర్‌ హృదయంలో సొవాత్కరింపచేసుకోడమని. మరిబారు” (పు880) + అని సాకార సగుణ ఈశ్వరోపాసనాతత్వాన్ని వ్య క్రీకరిస్తాడు. ఈశ్వరుడిలో విశ్వాసం అన్నదానికి ఆర్థం, అవసరమున్నప్పుడు (ప్రాష్థంచ డాలూ; మామూలు పండగలూ, వుత్సవాలూ చెయ్యడాలు కాదనీ, “ఈళ్వరుడు. ఉన్నాడు అనేది ఓక 42 అయినప్పుడు గొప్ప భక్తితో వెలిగిపోతాడు మానవుడు” (పుట కీ£ల)' అనీ చలం నిర్వచిస్తాడు, చలం ఈశ్వరుడు ఆనందమయుడు, (ప్రేమనుయడు. వైన్షవ నధుర భక్రితత్వమూ, [పణయళ క్తి, టాగూరు మార్మికళళోంచి చలానికి నర్మకమించిన సాకార సగుణ యీశ్వరోపాసనా చలం వెళ్లిడ్రించిన అభిప్రాయాల్లో _ మనకు కన్పిస్తాయి. కర్మ, పునర్జన్మ, జాతకాలు, నరకం - న్వర్గం మొదలై నవాటి ప్రసక్తి “మ్యూజింగ్స్‌ 'లో బాలా తక్కువచోట్ల కన్పిస్తుంది. .యాజన్మలో. తోను చేసిన కర్మవలితం వొచ్చే జన్మలో అనుభవించడం సాధ్యమని అనడం, బాల్లా. టక్బర్యంగా వుంటుందని చలం ఆంటాడు: “ ఈ జన్మలోని సూర్యవారాయణ వొచ్చేజన్మలో చంద్రమ్మ అయితే, యీ సూర్యనారాయణా, చం్యద్రన్మూ ఒకరేనా! ఆసలు నిన్నటి మనిషీ, ఈనాటి మనిషీ ఒకడే యెొట్టా అవుతున్నాడు! నా చిన్న నాటికి యీనాటికీ ఏంసంబంధం!-చిన్న తనమంళా మర్ని పోయినాను కద! జ్ఞాపకం అనేదీ ఓ నంబఇంధంక్షాచు కాని ఏ్‌డో సరంిబంధంవుందిం ఒకటేఆత్మ = &కీటే? వ్య క్రీత్వం, జీవితం వెనకాల ౯/7 ఆవుతోంది ఒక, ౮24£842/0గాయిహ్తో" (పట,కుటి ఇసి యేదో ఆదృళ ఓసూ (కాని గ గురించి వ్లూహిస్తూ

136 చలం “మ్మూజింగ్స్‌' అది మిస్టరీ ఆం కొసి యింకోజన్మ వొచ్చినప్పుడు అది యింకో బిలాాంగిడ810/, ఇంకో స్మక్తిత్వం, ఈమా్మాాతం ఛాయామ్మాత మైన జ్ఞాపకంకూడా పనిచెయ్యదు.” (పుట 629)

అని నిర్భారిస్తాడు. చొలా షశాలలో పునర్జన్మ అనేదేలేదు ఏినికూడా వుండరు చాలామంది

అని పేర్కొంటూ “కాని యీజన్నల మద్య 6027౭64407 ఓ ఒ౫/౮ వుందంటారు ఈశ్వరుడు నాకర్థంకాదు ఆది. ౭౯౫ 2 074206 ల గాంగాంగా లేనిచోట లిలోంగెడ!0 6070/044//07 ఎక్కుడవుంది? (పుట 628) అని (ప్రశ్నిస్తాడు. కానీ వెంటనే ఆప్పటికే తాను విశ్వసించిన రమణమహర్షి బోధ నల్డో యీ[పళ్నకి సమాధానం లభించగలదనే భావంతో చలం యిట్లా ఆనడం కనిపిస్తుంది: “ఆ సాధన కొనసాగించి రేల్చుకుంచేనేగాని, యీాసమస్య యీ వాలాోతిగడ/[0” అనేది ఏమిటో, అది దేనిపైన ఆధోరపడిందో, ఈ అ౫|?౮0 ౧ లంూదాశంంణ ఎంతవరకు పచిచేస్తుందో, జ్ఞాపకం అనే, దానిపైన ఎంతవరకు ఆధారపడిందో తెలుస్తుంది. 40 241 శ? అనేదానికి జవాబు =? 67 గం ఈ వింంగం//భ' వుత్త మోసం, యీ విడి ఆనేదే ఈ మాయానాటకోం, ఆక్క-డగాని జవాబు దొరకడు - యీ పునర్జన్మలకీ, కర్మకో”. (పట 698) జారకాల గృగించిి (ప్రస్తావిస్తూ “జాతకాలు అంతే. 580069 ౧౦1౧0146౧5, గ౧౧౪9(6౯10603 8061661019, 008౧046, 161902౪ మొదలైన మహిమల్నీ, వింళల్మీ ఆరోపిస్తారుగానీ యగాల్నించి మనిషి సంషాయింభిన

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన శ? ఓ కాస్త్రళ క్రితో కొంతవరకు భవివ్యత్తుని చూడకలుగుతున్నాడంటే ఒప్పుకోర”. (పుట 258)

అని చలం జాతకాలపట్ల తనకున్న కొద్ది విశ్వాసాన్ని పకటిస్తాడు.

*ష్పట్పక్షక్రీ పుటకకీనుధ్య స్వర్గ నర కాలున్నాయా జీవితం అంటేనే చాలామందికి పాపం పెంచుకోడం. నరకానికి యింళా యెక్కువగా యోగ్యులు కావడం. ఇంకా సాపంచేసి నరకభారం 'పెంచుకోడం కంటే యెంశ త్వరగా చస్తే అంతనయం' (పుట లలి)

ఆని చలం వొతచోట భావిస్తాడు. పాఠ మకాల్లో నరకం స్వర్గంఠాంటి అఎద్ధపు

భయాళః నమ్మకాలు కల్పించినప్పటి ఆవసరం యిప్పటికీ వున్నట్లు కనిపిస్తోంది

అనే భావనతో ““మృశుషుల్ని నీతిమార్గాన వుంచేందుకు నరకం న్వర్గం అని పాత మతాల వాళ్లు యెన్ని అబద్ధాలు మాట్లాడారో ఇంకోవిధంగా యో కొత కాస్త్రజ్ఞులు కూడా యేదో లోకవు ఆఖివృద్ధీ, మానన జీవిత (పవావం, ఆత్మళాంతి ఇట్టాంటి కొత్స అబద్ధాలు కల్పించి మళం లేకండా నీతిని లోకంలో నిలబెట్టాలని చూస్తున్నారు” (పుట 885)

అని అభ్మిపాయపడళాడు. ఈళ్వరుడి వువికిని గూర్చిన అన్వేషణ చలం రకరకాలుగొ కొనసోగిం

చాడు. రమణమవార్షి బోఠనల్ని ఆనుసరించి, ఈశళ్వరుడిలో నమ్మకం వుంచి

తరువాత కర్మలూ, పునర్ణన్మలూ జాతకాలూ, అష్ట్మ్యగహా కూటాలూ, వళయూలూ మొదలై న అంకాలన్నిటిపట్టా నమ్మకం [పదర్శించాడనే అనాలి. చలంలోని మళభావాలకూ మతవిశ్వాసాలకూ వొక నిర్జిన్ట స్వరూపంలేదు. అలీని జీవితంలోని మలుపులు వాటి రూపాన్ని నిర్ణయించాయి. అందువల్ల వొకప్పుడు (బఐవ్మా నమాజీకుడుగా, మరోదళలో సకల మూఢాచారాలను పాటించిన ఆంధ భక్తుడుగా వివిధ రూపాల్లో చలం దర్శనమిస్తాడు. మ్యూజీంగ్స్‌లో కన్చించే మతపరమైన చర్చలకు మేధాగతమైన పునాది మృగ్యం. ఆవి చెప్పింది ఆచరించాలనే వొక నిజాయితీపరుడైన వొక త్మీవ భావుకుని జీవిత (పస్థానంలోని హృదయ (ప్రకంపనలు మ్మాతమే,

06 చలం “మ్యూజింగ్స్‌? తాత్విగం చలం జీవిత చృక్పథ్రంలో శనదైన వొక నిశ్చిత నిస్సంశయ తొడ్విక పునాదిలేదు. ససళ్నా మనస్తత్వం వుంది, కాస్త విజ్ఞానానికి మళజ్ఞానాన్ని తర్క బద్ధంగా జోడిందాలని- (ప్రయత్నిస్తూ మార్మీకంగా అన్వేషించే కళ్ళాసవృృత్తిపుండి. రమణమహర్షి “శేనవర* అనే హాధన (ప్రఖావంవుంది. అద్వైత వేదాంత భావన వుండి. టాగూరు కాల్చకికతలోనే సౌందర్య సత్యాన్వేషణ వుంది. వివిద షౌళ్ళాత్య తాత్విక సమాలోచవల [పేరణవుంది. (ఫ్రాయిడ్‌ వంటి మనస్తత్వ శాష్ట్రవేళ్లల పథావంవుంది. “మ్యూజింగ్స్‌ 'లో యీ “విధమైన రకరకాల, తాల్వి కౌరశాలూ కన్పిస్తాయి. యూ అంశాలను గురించిన చర ఏలూం. వ్యాఖ్యలో “మ్యూజింగ్స్‌'లో దర్శనమిస్తాయి, అవి యేకసిద్ధాంత ముఖమైనపి కావు; చారో వరకు అప్‌ వ్వ క్తిగత' మిశ్వాసాలవై ఆధారపడ్‌నవి; అవి కేవల వూవిచిబాలు" వశంలో చైతన్య పరిణామాన్ని గురించిన ఆలోచన చేసిన సందర్భంలో కా రంగాతంటూాాబా "ని తలుచుకుంటే తక్కిన ర 0జాబా తోపోల్చిచూస్తే 'ఏమనిపిస్తుందంటే ౨ యీ (పపంచమనేది ఒక భగ్లగాం 604360టాగలూూ సము[దమనీ, ఆవి కమేపీ చిక్కన్తై 0560147446 ఆయిన కొడ్డీ జడపదార్ధాల; వృషాం మృగాల - మానవుల ౭643640438 68గా తియారవు తోందనీ తోస్తున్నది, ఒకదాని కొకటి " భీదం తేదు. ఆంతా వొకే బగా వ్‌4868” (పుట : 9”) ఆని కేవం భావాత్మకమైన చర్చ (2644062620) చేస్తాడు. మనస్తత్వళాస్త్రం [పకొారం సుఖదుఃఖాలు నరాబ సంచలనం చేశనే క్రలుగుతున్నాయనీ, ఇయటి (పపంచం అనసరం లేకుండానే నరాల సంచలనం కలిగించుకోగలగడంలో ఫౌందే ఆసందాన్నే యోగానందం ఆంటారు. కాటోఇనీ భావిస్తూ యిలా అంటాడు ;

విమర్శనాత్మక పరిశీలన లిప్టు “ ఈళ్వరుజ్జే చూళామనీ, పరమానందమనుభవించామనీ అనే ఈ రుషుల ఆధ్యాత్మికొునుభవమంకా ఈనరాల సంచలనమేనేమో |! దేవుడై.నా మెదడులో పుట్టవబసిందేగా” (పుట : ల) చలం రమణ మహర్షిని చూసిం తర్వాత జ్ఞానెక్షురు” + సాధన (ప్రారంభించాడు. అప్పటి నుంచి చలం ఆలోచనలు యెక్కువగా" “నేను చుట్టూ పర్కిభమించడం మొదలుపెట్టాయి. “నేను మా్యాతం వుండను, అంటే లోకమే వుండదు. ఎట్లా వుంటుంది? నేను లేకపోయింతరువాత' కొని వృంటుంధే! మరియెట్టా వుంటుంది + యిట్లా యోచించి ఆర్థర్యాళులు యీ సమస్య ఆంతం కాక మెదడు వేడెక్కి న్మిదరాకః మరచి పోవాలంటే, యీ"సనమన్య వదలక, పక్కమీద దొర్హకాను" (పుట ఫ్‌ 8ిల్స్‌- అని తన మనోవేదన తెల్పుతాడు. ““వీవితం మీద మనసుకి ఆంత ఆసక్తి వుంది. అంత అనురాగం వుండి. అందువల్లనే *జిర్స లేకపోతే లోకం యేడీ' అనే ఆహంభావం, ఈ లోకమంతా మనసు. కల్పించిన పటమేమో అనిపిస్తుంది” (పుట . 85). ఆంటూ భౌతిక జీవితం మీద మనస్సుకు పట్టం గడతాడు. *““పళ్చిమ ఖండవాసులు-యీ గా౭/ల/2/ భౌతికమైన. ప్లేన్‌లో అన్వేషణ. [ప్రారంభించి మొన్న, మొన్ననే సైైకాలజీని ఆందుకున్నారు. హిందూదేశంలో. డికార్డే వలె “నేను. అనే మనోమ్మాతతో (ప్రారంభించి భౌతికొనికి దిగారు” (పుట : 80) ఆంటూ [ప్రాచ్య ప్రాళ్చ్ళాత్యులకు మధ్య భేదాన్ని తర్క్మించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. వారు (ప్రారంభించిన చోటికి వీరూ వీరు (ప్రారంభమయినచోటికీ వారూ చేరక తప్పదు ఆని చలం దృష్టి, అన్ని వుళ్సావోలకూ ఆనందాలకో నృత్యువూ, ఆన్ని ఆనందాలకూ అనుభవాలకూ శళ్టతువూ ఆయిన మిథ్యా వేదాంతం యేదో మానహాతితమైన

ఫ్క0 చలం ' మ్యూటింగ్స్‌' ఆనందాన్నిస్తుందనడాన్ని యెలా నమ్మడం ! అని చలం సందేహిస్తాడు: “మన ఇం(దియాల్ని ఒక్కరవ్వ 40౫5? చేశామా 060 . సులభంగా “బర్క్‌లే' వేదాంళానికీ, శంకరాచార్యుడి వొళ్ళోకీ

లాక్కెళ్ళి వొదులుతుంది మనసి?" (పుట: 104) అస్‌ శర్కుబలాన్ని గు శ్రీసాడు.

చలం యిర్యిడియ గఠానుభవం నుంచి లభించే ఆనందంకన్న వున్నతమైన అనందం ఆథ్యాత్మిక పథంలో లభిస్తుందని విశ్వసించడం వల్దినే రమణ మహర్షి వేదాంతంలోకి అడుగుపెట్టడం జగిగింది*

“నీ పెదవుల్ని? కళ్ళని, చేతుల్ని వా వాటిని చేసుకోలేను,

కావిలించుకోగలను ఆంతే. కాని వాటి వెనకవున్న అఆందంలోని

జీవాన్ని నాతో ఐక్యం చేసుకునే పద్ధతి ఆధ్యాత్మిక లోకాల్లో

వుందేమోనని నా అన్వేషణ” (పుట 105).

అన్నప్పుడు ఆధ్యాత్మిక పథంలో కూడా చలం ఆనందోపాసకుడుగానే ఆడుగు పెట్టాడన్నది వెళ్ళిడవుతోంది. అయితే యీ అఆనందోపాసన శ్రేనల భావనాత్మకమైంది,

(వవంచమంకా మాయ ఆయినా, అనుభవం. మాయ కాదు. ఆనుభవం మాయ కాకపోతే ఆ ఆన్సభ్రవాన్ని కలిగించే అ౨దాలు,. విచారాలు "మాయకావు, అని భావిస్తూ, (బతుకు క్షణికమైన, అకాళ్వూతమైన ఆనుభవాలపై ఆధార పడ్డప్పుడు

“వణాలనే నమ్మి, పరిగెత్తిపోయే స్వల్ప _ ఆనందాలతోనే

సుఖపడడాము. ఏదో వొరుగుతుందని నమ్మి మాడి చావనీ

వేదాంతుల్ని'' (వుట వ 178)

ఆని చలం ఆంటున్నపుడు యా ఇనందోపొసన ఖౌతికరూసం వెల్లడవుతుంది.

వీవర్శనాత్మక పరిశీలన కేశ] చలం 'రీజన్‌*కు జీవితంలో [పాధాన్యత తక్కువ అని థావిస్తాడు : “రీజన్‌ మనిషిని జీవిత సోపానంలో కొన్ని చిన్నమెట్లని మాతమే తీసుకు వెడుతుంది. పోయిన యుద్ధంతోనే ముగిసింది ర్రీఆన్‌ ఆధిపత్యం.” (పుట తిర్‌2) చలం దృష్టిలో- “ గం230%20/5 గాగ = ఆంటే అన్ని విషయాలకూ సరైన విలువల్నిచ్చేవాడు (ఎంత వాద్దు వుండొలో అంతం). రీజన్‌ను మా(తమే నమ్మి వ్యవహరించేవాడు కాదు,” (వుట 85వ) తీజనింగుతో సాధించలేని వియాలున్నాయనీ, అడి మానవునిలో విజ్ఞానం ఆఫివృద్ధి చెందుతున్నకొద్దీ బలమై సందేవోల్ని యెక్కున దేస్తోంది అవీ విశ్వసిస్తాడు. “క్రినింగుతో సాధించలేని విషయాలకి యీ రీజనింగ్‌ ఉకి/ చేసి, ఏమీలేదనే తప్పుడు విశ్వాసపు కూన్యత్వంవర్దినే ఈకాలంలో ఇంత ఆకాంతి పుడుతోంది గా $ను (పుట 888) అని ఆళాంతికి కారణాలు త $లోతాను న్వేష్‌ం చుకుంటాడుం విశ్వాసాల్నీ, విలువ్న్నీ (పశ్నించి వాటని బీల్బకుని అన్వేషించే శన నిర్ని]ద తపనను గురించి 1 పస్తావిస్తూ యిట్లా ఆంటాడు: “శపనిషత్కారులు ఈ దృళ్య (ప్రపంచాన్ని అంగీకరించక యుగాలు చీల్చి చూఎన యతృపు బలిమి, ఈనాటీ సయినిస్టులు న్యూటన్‌ డార్విన్‌ విబువల్ని ధిక్కంరింది, వొప్పుకున్న మ! /2103ని ఛేదించి, ఆ|ద్ధమని నిరశఏంచి జేసే కొత్త అన్వేషణ అవన్నీ ని రర్ధకాలు )ఐద్దాలెతే నాంశత్య మూ అంతే. ని/ంతరం మానవజాతిని నిలవ! క, న్మిద రోసీక. వెతికించే (ఫోదృలమే నారక్తంటోనూ పలు పతోంది. బాగూర గీలాల్డోని అవతలి వొడ్డు పిలుపే నన్నూ ఆరాటపెడుతోంది" (పుట వీర)

స్‌ ప్రల చలం “మ్యూజింగ్స్‌ ఆలోచించడంలో పాత పద్ధతుల్ని ఆలవాట్టని చీల్చుకుని తోనరలేని చీకట్లో శడుముకుంటూ నడవడంలో బాధ, భయం వున్నాయని, . యేనాటికి దొరికిన-5టలిని, ఆ(నాటికి ఆనుష్టిస్తూ వొచ్చే వాడిని భరించలేక అందరూ వోదిలి వెళ్ళుతారసీ, ఆతని జీవితమే అగ్నికి ఆహుతి ఆవుతుందనీ చలం. భావిస్తాడు. స్వేచ్చతో కూడిన అన్వేషణ మానవజాతి లక్షణమసీ, యెక్కడా నిలవని సిరంతర -నిర్నిద (పయత్నం మన దేళాల్లో, సంఘాల్లో; మనుషుల్లో గమనింస వచ్చనీ "చలం ఖవన,“చలం)ద ఛప్త్‌లో ః “జేనికో వెళుకుతోంది ఈ హ్యుమానిటి- ఏఆందానికో. శాంతికో ఎక్కడా కనపడని జ్ఞానానికో. సర్వసామాన్యులయత్నాల, కలల ఫలితంగా యుగానికీ -ఏ_కొద్ది మందిలోనో వికసిస్తుంది గొప్ప అందం, ఆవర్శం. వాష్శలోకానికి మార్గదర్శకులౌతారుః చెట్టు కళల ఫలితంగా , పువ్వులు పూసినట్టు. వాళ్ళని అప్పటికీ ద్వేష్‌ంచినా (పపంచం వాళ్ళ అడుగుల్లో ముందుకి సాగుతుంది.” (పుట = 804) మర ణానంతడుం..జీవిత్తాన్ని గురించి చలం తర్కిిస్తూ, ద్వైత చుతాలవాష్షు, వ్రైవ్లవులు, మహమ్మదీయులు, (కిష్టియనులు, _బహ్మసమాజం వాళ్ళు బావు 'ఈరువార-ఈ॥్వరుడి సమక్షంలో ఆనందంగా (బతుకుతోమని )నమ్మడాన్ని పేర్కొంటాడు: “మిగులుకామంటారే! ఏమీటి. మిగిలేది? “నేన. అనేది తక్కిన వొటిళన్న భిన్నంగా కొవడంచేతనే నిలిచి వుంది. ఒకే ఆనందాన్ని ఒకే విధంగా ఆనుఫవించేందుకు " ఆందరూ భేదం లేకుండా ఒకే విధంగా కావాలి. భేదమే లేకపోతే యీ *నేను' లన్ని యేకత్వాన్ని

• పొందిత్లే అదై్వైశం అయింది” (పుట : శిఏ$్ర) అని “నేను” అనే గు ర్రింపు భేదం లేకపోయిన తరువాత యే శూన్యమైతే యేమిటి! శక్తిగా మిగిలి వుంటే యేమిటి! ఎఆన్న భావాన్ని వెలిబుచ్చుతాడు,

పేమర్శనాత్మక పరిశీలన శేళకీ మనం సాయంగా అనుభవించి తెలసుకున్నవీ, మనం స్వయంగా తను భ్రవించక సోయినా యితరులు అనుభవించానుంటే.మనం నమ్మగలవ్మీ నమ్మీః నమ్మక వూరకే అలా వొదిలేసి వుంచుకున్నవీ మన జ్ఞాన విధాలని అంటాడు. లోకంలో వున్న శక్తులన్నిటిలోనూ మనళ్ళక్తి గొప్పదనీ, మనళ క్రిని వృద్ధి చేసేంచుకే యీ దేశ ఆలో ఎధ్యానమార్గాన్ని స్నాధవంగా. చూపుశున్నారనీ భావిస్తాడు... విజ్ఞానాధిక్యతను -సౌండిన (ప్రస్తుత ..యూరోపు మనక్శాసా లు యేక్కాగతను బోధిస్తున్నాయనీ, .వాస్మ ఆ యేక్యాగతే చివరి ఆధ్యాత్మిక స్టీతికీ మార్గమని అన్నారనీ చలం పేర్కొంటాడు. చలం భౌతిక శక్తికి, చిత్‌ళ క్తికో తేడా లేదనిభావించడం కనిపిస్తుంది- “వేదాంతంతో సయన్నుకి యెక్టడ తగాదో. వొస్తుందంటే, వేదాంతంలోని చిత్తుగాక, లోకం రూపాన్ని తీసుకోని చిత్తువుందనీ. అదే అంత్య పరిణామావస్థలో వుందనీ, ఆంటే పరిపూర్ణమైనదనీ, దాన్ని సాధించి తెచ్చుకోడమే మానవుడి పరమావధి అనీ: దాన్ని -వొప్పుకోడానికి సయన్సుకి ఆధారాలు లేవు” (పుట : క4ళ్సి అని ఛలం ఆంటున్నప్పుడు వేదాంకానికీ, సైన్సుకు మధ్య , వైరధ్యముందని భావం. “లెక్కల (పకారం ౮౯౧౫౧ (ప్రకోరం - (ప్రపంచమంతా ఉ త్తళక్తి ఐనా, "అని మనసు. 76000గో ౮24 చేసుకున్నా; “ఆ నమ్మకం (పకారం ప్రవద్తించదు "మనసు ఇవన్నీ నిజంగా ఉన్నాయనే అంటుం 1. కనక యీ"మనసు అనే పొరని తొలగెంచి లు లాలా *చలం సిత్‌శ క్రి ఆ;1డానికి బదులు. ఛిత్‌ళ త్తి అన్నాడని అనుకో వాలి. ఉంందుకంటపే సర్‌ అంటే 'ఏరమ అస్తిత్వం (టల 455041 ౯) అని, చిడ్‌ "అంటే, పర ను జ్ఞానం (శ2076ట్లో ఉలింం/బ/6)- ఆని

[44 చలం *“మూజింగ్స్‌ీ చూస్తేనే గాని అసలు నిజం [గహించలేము. అంటే ఆ నిజాన్ని పూర్తిగా అనుళవంలోకి తెచ్చుకోలేము” (పుట : ఉ87)

అని చలం ఆలోచించడంలో పదార్థాన్నీ చ్లైతన్మాన్నీ వేరుచేసి చూసే. భావవాద

ధోరణి కనిపిస్తుంది.

“ఇదంఠా పైన మాయ ఐనా దీన్ని కల్పించే ఒక పదార్భమో శకో

వుందా లేదా? (పళివారూ వుందని వొప్పుకుంటారు. సయిస్టిస్టు

దాన్ని అబజుళక్తి అంటాడు. వేదాంతి ఈశ్వరుడంటాడు.

విద్యుచ్చక్తి అని ఒకరూ, గొప్ప చిత్తు (6072064346). అని

యింకొకరూ అంటారు” (పుట : 491) అని చలం ఆణుళ క్తి స్థానంలో ఈశ్వర భావానికి చోటిచ్చి, ఆధ్యాత్మిక ఆన్వేషణ ఫలికాన్నీ: నేటి కాస్త్ర విజ్ఞాన వలికాన్నీ కలగలిపే (పయత్నం చేయడం శనిపిస్తుంది.

“ఫ్రస్తుతం ఫిక్లిక్సు - ఈ కనపడే (ప్రపంచాన్నీ పరమాణువులనీ

వాటెకి భౌతికంగా స్వరూపం లేదనీ (2/26) కాదనీ; విద్యుచ్చక్తి

వంటి శక్తి అనీ ఆంటోంది. ఆంటేయీ (పపంచంలో యివేమీ

లేవు. కొండలు, సముద్రాలు, మనుషులు అన్నీ ఒకే ఒక శ్రి ఆ

శకి! చిత్తును అంటే క్లానాన్ని (0గ5604౮గ6ోొని ఇచ్చామా,

సులభంగా ఆది ఈశ్వరుడయిపోతుంది” (పుట : 489) అనడంళోనూ ఆ వయత్నమే కనిపిస్తుంది. నవీన విజ్లాన యగంలో మతం శాస్త్రళ్ళానం అసరాతో సిలదొక్కు కోవాలని చేసే [యత్నం యిది కనబడే (ప్రపంచాన్ని పరిశీలించడానికి, నిరూవణ సాధ్యమయ్యే కాస్త్రవిజ్ఞాన వద్ధతిఉంది ఈశ్వర విళ్వాసానికి ఆ ఎవంటిపద్ధతి మృగ్యం. చలం ఉందని [భమపడ్డాడు.

శంక రాచార్యుడి కొలం నుంచి వేదాంతం తప్పు మార్గం పట్టిందని చలం దృష్టిః

“ఛలకరాదార్యు ఏ వేదాలూ ఉపనిషత్తులూ ఆధ్యాత్మికానుభవంలో

యే అనందం వొస్తుందని 70౩|గ౭గా 'ఘోషిస్తున్నాయో ఆ

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 145 ఆనందం సంగతి చాలా వెనక్కి. నెట్టివుళ గం్రింగగొం 2/40 వైరాగ్యం, అన్ని సుఖాలు, కొమాలూ వొదులుకోవలసిన ఆవసరం మీదే వొత్తి వొత్తి బోధించాడు” (పుట: శ్ర4ల్సొ

దానివల్సనే సంసారం దుఃఖసాగరం కావడం, కామినీ కాంచనాలకు విరోధం

కావడం మొదలైన విపరీతాలు (_పబలాయి అనీ చలం అంటాడు. “శంకరాచార్యులు చెప్పే దాంట్లో నిజం లేకపోలేదు. దుర్మార్గమల్లా అతని ౬౫౭|4|'' (పుట : 862)

లో అంటూ చలం వారు చెప్పే ఆధ్యాత్మిక సాధనలో ఆంత గొప్ప అనందం

వుంటే వేరే వైరాగ్యం బోధించనవనరం లేదని థావిస్తాడు. యిక్కండే చలం

తాత్విక భావాలకు మూలమైన (ప్రధానాంశం వుంది. చలం ఆధ్యాత్మికొనుళవంలో కోరింది కూడా వై రాగ్యం కాదు తనందమే; సుఖమే. అందుకే అధ్యాత్మిక విద్య అన్నిటికన్నా గొప్ప సుఖమిస్తే ఆది చాలా "వాంఛనీయమని చలం అంటాడు: “లోకం యివ్వగల ఉన్నత సౌఠ్యాన్ని ధనాన్ని; శృంగారాన్ని పదవుల్ని అన్నిటినీ అనుభవించి అంళు కనుక్కున్న వాళ్ళు అధ్యాత్మికానుభవంతో యేదీ ఏమూలా తులతూగదంటున్నారు, చాలా ఘంటాపధంగా. మరి వాళ్ళన్నా మోసపోవాలి. మననన్నా మోసం చెయ్యాలి" (పుట : 848) ఆధ్యాత్మిక విద్యకు మార్గాలూ మెట్టూ అన్నీ మనదేశంలో రాసి వుంచారనీ, కొని దాని చుట్టూ వై రాగ్యాలూ, మతాలూ, పూజలూ, మూఢత్వాలూ! వహషలూ అల్లుకున్నాయనీ, వాటితోబాటు దేవుడూ, నీతీ, పరలోకాలూ: అత్మలూ మొదలైన విశ్వాసాలూ కలిగాయనీ, వీటినన్నిటినీ తొలగించి ఆధ్యాత్మిక విద్య సాధనకు ఆలయాలు స్థాపించి నేర్చుకోవడానికి పీబుని కల్పించాలనీ చలం వాంఛ “చాలావరకు జధ్యాల్మిక విద్య అంటే. 4000800102 న్ని తరచడం లాగ తోస్తుంది, బ్రాంతం = ఉ740బ్‌ల్‌ వెళ్ళిన కొద్ది దూరాన్ని సట్టి పరిశీలిస్తే, యీ అధ్యాత్మిక విద్యవళ్సి కలుగుఠా యని మౌనులూ. రుషులూ చెప్పే ఆనందాలూ, నుహిమలూ యేమ్మాతమూ ఆతిశయోక్తులు. కావనిపిస్తుంది” (పుట : 84ళ్ళ

146 చలం "మ్యూజింగ్స్‌ ఆని చంఠ అధ్యాత్యీక విద్యవల్ట లభించే ఆనందానికి సమర్థనలూ మనస్తత్వ కాస్త్రం నుంబీ-యివ్వడానికి - (ప్రయత్నం చేస్తాడు. ఆధ్యాత్మిక ఆనందాన్ని గురించి మార్మికులు చేసిన వర్జ్దనలన్నీ చలాన్ని ఆకర్షించడం కనిపిస్తుంది. “కవీర్‌ ఆనందంలోని అమృతం సంగతి మాట్లాడుతో వుంటే; శృంగారంలోంచి నాకు వొచ్చే అనందం కన్న నిశ్చయంతో అనుళవంతో సట్టలేక, అఇచుకోలేక విరగబడి పాడుతున్నట్టుం టుంది. నా శృంగారపు పొంగూ; నేను పలికించే గొప్ప అనుభవమూ ఆ విలువలు లేని మనుషులకి, నపుంసకులకి వృత్త దూరపు పేలాపనలాగే వుంటుంది గావును! నాకు ఆ అనుభవంలో ఆంత సత్యం, నిశ్చయం కనపడుతుంది. కాని కబీరు పొందిన అమృతాన్ని చవి చూచే. విద్యోఆర్హతో ఎట్టా సంపాయించడం?” (పుట ; లై అని చలం.ఆనంద పిపాసిగా ఆధ్యాత్మికానందం వేవు అ్యరులు.. చాచడం కనిపిస్తుంది. “కాని కబీర్‌ 'అమృకానుభనం, టాగూరు భక్తి |[పజయర, భగవాన్‌ యేకత్వభావం అబద్ధం కావన్నంత మ్యాతాన తక్కిన భక్తి చాదస్తం, కర్మలో నమ్మకం, పూజలూ, [వతాలూ, దేవుడూ - నరకం, ఇతర 'లోకాలూ,. పురాణాలూ నిజమని ఆంగికరించ వలసిన ఆవసరం యేమ్మాతమూ లేదు” (పుట 2 850) అంటూ కపీర్‌ అమృతానుభవం, టాగూరు భక్తి [పణయం, భగవాన్‌ అద్వ్వైతే ఖావం అన్నీ నిజాలనీ చలం వాటిపట్ట విశ్చాసాన్న (ప్రకటిస్తాడు. తన నిరంతర 1 ప స రించి ల్‌ (పశ్నా మన స్లత్వాన్ని, అన్వేషణా తత్వాన్ని గురిం పస్తావిస్తూ చలం “ఎందుకా? నాది ఆట్టాంటి మనసు; ఎప్పుడూ _పళ్ళ్నిస్తుంది, ఎన్ని తిట్లు తిన్నా, ఎన్ని య్లిబ్బందులు వొచ్చినా, ఎంతమండి పాడు

వీమర్శొనాత్మక పరిశిలన 147 మాటలన్నా యింకా ఆర్థర్మాతులు యిట్టా యోచిస్తుందిం వ్‌దో విశ్వాసం ఇతరుల మనసుల్ని యోచించేట్టు జేసి, జీవితమార్గం మీద కాంతిని పడేస్తానని ఆధారంలేని నమ్మకం, పట్ట విడవక యింకా వెతుకుతున్నానని నాకు గరకం” (పుట 852)

ఆని తన్ను తాను సమర్డించుకుంటాడు మానవుడు యెష్తోడగి వాకచోట ఆగడనీ

మనిషికి తనకు సౌభ్యాన్నిస్తున్న పరిస్థితి గురించిన నిజాన్నిగాన్నీ.. నీతినిగానీ

సందేపాంచడం చాలా బాధాకరమనీ 'పేర్కొంటూ “ఈ (సశ్నించడం ఆనవసరమని, మూర్జమని, ఐలహీనమనిః చార్యమనీ అన్నవాస్త తమ అభివృద్ధిని అక్కడితో ఐలవంతంగా ఆపుకుంటున్నారు” (పుట 498)

అంటాడు.

“సత్యం? సత్యం ఏమిటి! ఎక్కడ వుంది! అన్నది ఆనోదిగో వొస్తున్న (ప్రశ్న. ఈ్య్యపళ్నని పట్టుకుని జీవితాన్ని శరిసే అంతరాంతరాలుగా సత్యం కనపడ్డట్టు వుండి. ఒక “లేయర్‌ నించి ఒక ఫ్రేన్‌నించి ఇంకొక స్టేన్‌కి దూరంగా వెడుతుంది ఏదో ఒక మాయలో ఒక ఆబద్ధంలో ఇదే సత్యమని ఆగవలసిందే గాని ఆది ఎన్నటికీ దొరకదు” (పుట శ్రీ81)

అని చలం పేర్కొంటాడు. మనసు మనసుకూ భేడధ్‌ వుందనీ, _ అది కణ

షణానికి మారుతూ వుంటుందనీ మనసు లేనిది సత్యంలేదనీ భావిస్తాడు. మనసు

స్వభావమే కల్పన కాబట్టి సత్యం యెట్లా దొరుకుతుంది? అని 1ప్నిస్తాడు. చివరికి వాస్తవం అన్నది దాన్ని చూసేవారి మనసుల్లో వుందని చలం స్మూత్రీక రించడం గమనించవచ్చు. మనసులేకుండా చూస్తేనేగాని సత్యం తెలీదు ఆంటే మనసుని త సేస్తే తెలుసుకునే సాధనం మరేది లేదని, అప్పుడు తెలుసుకునేది యేక? తెలుసుకొనేందుకు యేముంది! అనే సమస్య వొస్తుందని చలం భావన, “పైగా మనసు మృత్యువుతోనో. ఎట్లానో పోయినాడు పోవాలి గాని దాన్ని తీసేసుకోడ మెట్టా!” (పుట 497) అన్న సందేహాన్ని చలం వ్య క్తంచేస్తాడు.

శేశ8 చలం “మ్యూజింగ్స్‌ “సత్యాన్ని అన్వేషించే గుణం మనిషి మనసుని విడవదు. కనక మనసు అనేది పని చేస్తున్నంత సేపు ఏనిజాన్నీ ఆసంపూర్నంగా తప్ప తేలసుకోలేదనీ, ఇతరుల మనసులోని నిజాన్ని గుర్తించి ఏకాలక్వాన్ని సంపాయించడమే అవధి అనీ తెలుసుకోగలిగితే బాలునేమో 1” (పుట 516) అని చలం భావిసూ “మనకి సంపూర్ణమైన సత్యస్వరూపం తెరీదు గనక “ఏద సత్యం, ఏది సిత్యం' అని అడుగుతో కూచోనక్కరలేదుంఏనాటెకి మనకి నిజమని నిశ్చయంగా తోస్తుందో ఆనాటికి ఆది నిజం (పుట 516) అనే సిర్ణయానికి రావడం కనిపిసుంది. చలం తన నిజజీవితంలో కూడా యీ నిర్ణయాన్నే అనుష్టించాడు. “మనసు ఎట్లా మారితే లోకం అట్టా మారుతుంది. మనిషికి, దూడకి, దోమకి, కోడికి చేపకి, సమ్ముదం అడుగున ఆక్తొపన్‌ అన్నిటికి అన్ని విధాలుగా కనపడుతుంది. లోకం. మనసు వీమంటే ఆదేనంటుంది లోకం తాను” (పుట 587) అసి చలం మనసుకు సంపూర్ణమైన (పరిపటత్తిని, భావవాదులు చైతన్యానికి యిళ్ళే రోదో ఆదిని ,వయత్న.లో కాలం గడవడంకన్నా తన జీవితానికి యేమీ మిగిలళదిస్‌ మ ములు యెక్నాలతో, త్చపితో; ఆశలతో ఒతకలేని తనకు, యేమీలేని యేమీ చాతగాని తనకు చివరికి యీ ఆధ్యాత్మిక యత్నంతప్ప మరేదీ కనిపించలేదని సమాధాన వడళాడు కక ఆధ్యాత్మిక యత్నం మూర్థంగానీ, అర్థంలేనిడికానీ, వ్యర్థం కానీ దీనికన్న యీనాడు గతిలేదు. ఆంతేకాదు నేను అనుభవించిన కొంచెంవళ్లనూ ఆంలశన్న ఆనందమూ, కాంతీ యీ జీవితంలో యింక ఎక్కడా దొరకదనికూడా రూఢి. ఎంతవరకు యా

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ఓళలి

మార్గాన వెళ్ళకలిగినా సరే, మార్గంలో (పతి అడుగూ [శ్రమ

అయినా మధురం

తన శకి ఆంతతో ప్రయత్నించి తప్పకుండా (వత్యుత్తరం

దొరుకుతుందనీ, భగవాన్‌ వాగ్దత్తం ఎన్నటికీ వ్యర్థంకాదనీ

విశ్వాసం” (పుట 6551) ఆంటూ చలం భగవాన్‌ రమణ మహర్షిప్పై భారం వేస్తాడు. చలం రమణ [ప్రపత్తి యోగం యిది.

ఈశ్వారునినుంచి విడిపడి, వేరే వ్యక్తిత్వం రూపొందీనప్పటినుంచి ఆత్మ తనకు తెలీకుండానే విరహంలో వుంటుందనీ, తన న్వస్థితిని అందుకోవాలని తపనపడుతూ వుంటుందనీ చలం వివరిస్తాడు. అత్మ ఈళ్యరనీ చేరడానికి అహంకారం కట్టుకున్న గోడలు అడ్డుగా నిణస్తాయనీ బావిని ఈశ్వర మా! పడగొడుతూ వుంటుందని గురువు సవాయంతోనో, స్వయంగానో మనిష్‌ తెబసు కుని పరమాత్మ అయిన ఈశ్వరునిలో లీనం కావడానికి చేసే (పయత్నమే ఆధ్యాత్మిక సాధనఆనీ చలం అంటాడు. యిక్కడ అద్నై క్రతచ్భాయలు చలంలో మనకు కనిపిస్తాయి.

రమణమహర్షి వేదాంతానికి చలం దగ్గర కావడానికే: అధ్యాత్మిక సాధన లోకి _పవేశించడానికీ దారితీసిన పరిస్థితులనూ, తన పరిస్థికినీ “మ్యూజింగ్స్‌ లో చలం వివరించాడు :

“సౌఖ్యానికి మూడేదోవలు కనపడుతున్నాయి మొదటిది = ఏడో

ఆర్థంలేని ఓ జీవితంలోకి పుట్టాము. కొంతకొలానికి చస్తాము

ఇంక యే ఆలోచనా లేకుండా వీలయినంతవరకు చిక్కులూ:

కష్టాలూ తప్పుకుంటో, చాతనలున సౌఖ్యాలు అమర్చుకో.

చివరికి నాకు ఆ వేదాంతమే నిశ్చయమయిండి. చాలా యేళ్ళ

కిందటే, జీవితం అదృష్టవంతమై వుంటే; అంటే బయట

పరిస్థితులు కలిసివొస్తే, అట్టానే ఐతకగలిగే వాణ్ననుకుంటాను.

కాని లోపలి వ్యధ, బయట వ్యధ శరీరానికీ, మనసుకీ నిన్న

సాయంగతం బిగ్గిరగా యేడవాలన్నంత వ్యధ. కారణం? ఏమీ

కేం చలం “మ్యూజింగ్పో" కనపడదు. జీవితంలో సాయంతాలకు సాయం[తాలు,ర్మా తులకు ర్యాతులు యిట్లా గడిపాను; నామనసుని నేను భరించలేక, రెండోది జీవితాన్ని మండించే ఇంక్షా ఉత్సాహంలో యత్నంలో ఐక్యమై పోవడం. స్నేవిలు, (శేమలు, ఉద్యమాలు, సేవ వీటిల్లో వేటిల్లోనూ చొరవా, విశ్వాసమూ లేకపోయినాయి నాకు. పేమలకి దేనికీ నిలవలేకపోయినాను, నా స్వభావం వల్లనేమో ' మిగిలింది భగవాన్‌ అన్న సందేహం. ఏం సందేవోలుంటేనేం, అదొక్కటే మిగ్గిలింది. నాకే భగవాన్‌ దొరక్కుండా వుంటే, ఈవాటికి మంచి సినిక్‌ని ఆయ్యేవాజ్ణి. ఏ ఆకా వుండేది కాదు.

స్‌ క భ్‌

అదో యత్నం మిణుకు మిణుకుమంటో మిగిలింది యీనాటికి. దానిమీద ఆశకూడా పోతుందా? పోయేట్టు లేధు.[కమంగా _స్రిర మౌతున్నట్టుంది ఆబీద్ధమైతేనేం? తక్కిన యీ అబద్ధాలన్నిటి శన్న తక్కువ ఆబద్ధరి ఆది” (ప్లుట : 547)

అని చలం అనడంలో చివరికి రమణమహర్షి ఆశయం అతనికి అనివార్యం

యెలా ఆయిందో వ్య క్తమవుతుంది. రమణమహర్షి లోని ఆకర్షణ, గొప్పతనం గురించి (పస్తావిస్తూ చలం

యుట్టా ఆంటాడు : “మ్షనసుని నాళనం చేసుకుని మేలుకున్న న్యిదలోకి వెళ్ళామశే భృగవాన్‌వంటే వారిని చూస్తే మానవాతీతమైన గొప్పతనం కనపడుతుంది. "పేద్ద త్రేేస్సు, " మనం వారిని విడవలేక ఆకర్షణలో పడిపోవడం, 'సర్వళక్రిత్వం- కళా, (పేమా, జ్ఞానం, కాంతీ సౌందర్యం అన్నీ _ వారిలో " కేం దీకరించాయా ? అనిపిస్తుంది” (పుట : 589) - “నాకు కారణం ఆలీకండానే భగవ్రాన్‌కి కట్టుపడ్డాను కాని ఈ కొత్త కాంత్తి నన్ను వార్చి వేద్వాశ్తానికి దగ్గర చేసింది. ఆది అర్థమయ్యేందుకు దారి నద్ధింది” పుట ల55,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ఎ! అంటూ చలం తాను అందుకున్న సత్యాన్ని గురించి ప్రస్తావనలో

*రక్రీకే సత్యం వుంది. ఆ నత్యమనే జరమీదనే ఈ లోకం

వున్నదనే ,ఖాంతిని కల్పించుకుంటోంది మనసు. ఆదే ఆధారం

ఇంకో ఆధారం లేదు.

ఆందుకే ఈలోకానికి చివరి సత్యం సయర్దిస్టుకి కనపడలేదు. ఫిళాసవర్‌కీ కనపడలేదు, ” (పుట 555) అని అనడంలో హిందూ సాధకులధోరణి వ్యక్త మవుతుంది.

చలం (పధానంగా వ్య్షివాది. వ్యక్తి కేంద వాదం అతని జ్రీవితంలోనూ రచనళ్లోనూ మనకు కనిపిస్తుంది.

“లోపల్నించి మార్పు రావాలి. ఒక్క వ్యక్తిలో జరిగే నిజమైన

మార్చు సంఘంలో కొల[కమేపీ జరిగే మార్చుకన్న బాలా

విలువై నదని నావుద్దేళ్యం” (పుట లకరీ) ఆనడంలోనూ

“(పపంచం మొత్తం మీద శాంతిని తీసురావడమనేది అతికష్టమైన

(పయత్నం, ఆయినా, 1 పతి-వ్య కిలో కొంతిని శీసుకుకావడమనే

(వయత్నంకన్న అది సులభం. ఏ ళాంతిని (ప్రపంబొనికి తీసుకుని

వొచ్చినా, వ్యక్తి మారంది ఆ కాంతి చిలవదు” (పుట క£5) అనడంలోనూ చలం వ్యష్టి వాద ద్భ్‌ష్షే ఐలంగా కనిపిస్తుంది యో చ్యష్థేబోదే దృక్పథంతోనే చలం తాత్విక చర్చలూ, వ్యాఖ్యలూ సొగాయి. వాటి ఫరమావది సుఖ పారమ్య సాధన. ఆ సాధన వొక దళలో భౌతికమూ, మరోక దళలో ఆధి భౌతికమూ. యీ ఆధి భౌతికదళ 'మ్యూజింగ్స్‌'లో 1ఫాధాన్యం వహించింది*

సత్య దర్శనానికి చలం అవలంబించిన తాత్విక విబారంలో 'పాతుపూర్వక విధానం (74/070/ 7260%08), ఆనుభవాళ్మాక పద్ధతీ (౨౭౯/౫ 7160404), అంతః (పవృత్తి విధానం (2004 గా౭ణింట్రే? ఆలీళ్యదియ విధానం (7727౮064461/4/ ౧16౯404) కలగా పులగంగా కన్చిస్తాయి అందు

2! చలం “మూజఖింగ్స్‌ వల్పినే చలానికి వొక నిశ్చితమైన, నిస్సంశయ తాత్విక పునాది లేదనడం, కాత్విక పునాది లేదన్నంతమ్మాతాన చలంలో తాత్విక సమాలోచన మృగ్యమని అర్థం కాదు. విద్య చలం వుపాధ్యాయుడుగా; స్కూళ్ళ యిన్‌స్పెక్టర్‌గా చాలాయేన్మ పనిచేయడం వల్ల విద్యావిధానంలోని లోపాలు అనుభవ పూర్వకంగా (గహింబాడు, మ్యూజింగ్స్‌” పరీక్షహాల్లో విద్యార్థులకు కావలి కాయడం గురించి చలం ఆలోచనల్లో (ప్రారంభమవుతుంది, విద్యార్థులు పరీక్షలు రాస్తుంటే కావలి కూర్చోవడంలో వున్న నైకిక వీచళ్వాన్ని గురించి (పస్తావిస్తూ చలంయిట్లు ఆంటాడు : “ఈ పరీక్ష కాయితాలకి మార్కులు వెయ్యడం. ఎపిక్కువ.. బాధో, లేక పీళ్ళ (హాస్తో వుండగా కావలి కాయడం ఎక్కువ. బాధో నిర్నయించుకోలేకండా వున్నాను. ఈ కావలి కాయడంలోని యీ ఆనుమానంలో నైతిక నీచత్వం స్ఫురిస్తుంది.” (పుట 14) “మలేరియా, శయ, దార్మిద్యం, కుష్టు కల్పించిన శక్తులే మానవ జాతికి య్లీ విద్యా విధానాన్నీ వివాహ సంస్కారాన్నీ కటాక్షించి నాయి.” (పుట 177) యా రళంగా చలం ధావించడంలో విద్యా విధానంపై చలానికున్న యేవ్యభావం వ్యక్త మవుతుంది. విద్య వలన మానవ జీవనంలో కలిగిన ఆనర్థాన్ని వివరిస్తూ “యీ లోకాన్నే ఆర్థం చేసుకొని, జీవితాన్ని సమన్వయం చేసుకొని జ్ఞాన తృష్టని సంతుష్టి పరచుకోడానికి సవాయపడవలసిన విద్య, విద్యావంతుల్ని యేసామరనస్యమూ లేక సంఘంతో, భార్యలతో, సృష్టితో, తము వాంఛలతో మెలిగే విధం తెలియక నశించే వారినిగా చేసింద” (పుట 176) అని చలం తీవంగా అలిళంసిస్తాడు. దీనినిబట్టి నిద్యావిధానంలోని లోపాలు అంత దుర్భరమైన (ప్రభాన కల్చిస్తోన్నాయా అని అనుమానం కలుగుతుంది, చలానికీ

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ఫైక్‌& విల్లలపై వున్న (పేమ, ఆయన కాల్బనికత యిందుకు వధాన కారణాలుగా చెప్పు కోవచ్చు. ఐళ్ళులో; నేర్చుకునే చదువుల్లో పిల్లలు పడే యాతనను వర్ణిస్తూ “ఈ బళ్లు, ఆ చీకటి, మురికి, దుమ్ము, ఆ టిచర్జ, బెత్తాలు ఆ పొఠొలు, వాచకాలు, ఆ సన్నని ఐల్లలు, ఆవాననలు = ఆ శుష్క పాఠ్యకమాలూ - ఎన్నటికి విముక్తి!” (వుట 170) అని చలం ఆవేదనను (పకటిస్తాడు. తన శైలిని ఫ్రొగిడే వాళ్ళను వుద్దేించి “ర్త ఏమి నం! నా మొహం "5041! మిమ్మల్నీ కదలించింది నా మాటలు కొవు, నా మాటలలోని వాస్తవత, పసిపిల్దల పిచ్చి చూపులు నా హృదయంలో పుట్టించిన వాధ = లక్షల కొలదీ దిక్కుమాలిన పిల్లలు దర్యిదపు బక్లలో దినదినము, గంట గంటా పడుతున్న దిక్కుమాలిన నోరులేని వేదన" (పట 180) ఆనడంలో చలాన్ని పిల్లలమై విధింపబడిన నియత విద్యలోని దుర్భరత్యం, లోపాలూ యెంతగా కదిల్బాయో వ్యక్తమవుతుండి. “లాంతిలో నిదపోయ్యే (పిల్ని - విద్యపేర, స్వేచ్ళ పేర, మతం'పేక జ్ఞానం పేర అభివృద్ధిలోకి, ఆశాంతిలోకి లాగడం ఘోర కార్య మనిపిస్తుంది” (పుట 288, ఆంటూ “*ఆళాంతి వాళ్ళలో వుదయించినవ్వుడు తోవచూపడం: బొగొ కష్శ్ళత3రవడం చెయ్యడమే దయాపథుల ధర్మం. పిల్చల విద్యలో ఇది ముఖ్యమైన విషయం, కాని ఎవరూ గమనించనిది ఇది. ఇదే. పెద్దవారి యడలా వర్తిస్తుంది” (పుట 288) అనడంలో వొ త్తిగికి, ఆధికావనిక్‌ గురిచేసి ప్రజలకు; ముఖ్యం పిల్లలకు క్లానాన్ని యివ్వాలనుకోవడం,యివ ౩డం ఆవివేకం అశే భావనను వ్య క్రీకరించడంకన్పిస్తుంది" “విద్య స్వభావం శ్షీణించడానికి చాలా పెద్దకారణం ఉపాధ్యాయులు. ఉపాధ్యాయులకి యిచ్చే జీతాలకి కుక్కలు కూడా పని చెయ్యవు.

శక్‌ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ కాకులు కూడా ఐతక్రలేవు. ఆందుకని యింక. దేనికి పనికిరాని నాబోటివాప యీ విద్యా శాఖలో చేరుతున్నారు” (పుట 578) అని విద్యార్థులు సమ్మెలు చేయడానికి కొంత కారణం వుపాధ్యాయుల్లో తేలిక శనమేనని చలం థావిస్తాడు. వల్లెటూరి పంఠతుళ్ళూ, యెండకూ చలికీ కాపులేని ఐక్యూ, వారి గానుగెద్దు బశళుకులూ వర్ణిస్తూ “సాహసంతో దీనినంతా మార్చగల జ్ఞాని పుట్టలేదు యీ లోకంలో” (పట 579) అని చలం. వాపోఠాడు = గురువూ శిష్యుల సంబంధం గురించి (సస్తావిస్తూ చలం యుట్టా ఆ౭టాడు? “గుకువునించి శమ్యులు తాము నేర్చుకునే విద్యపైన (పేను, అఫిమానమూ, ఇంకా తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి, ఇవేగాక ధైర్యమూ: స్వాధిమానమూ, ఆత్మగౌరవమూ, ఉన్నతమయిన విలుశల్లూ (ణ67200675 సంపాయించాలి'' (పుట 179% విద్యావిధానం జూగుపడాలంటే రాజకీయాలు పరిశుద్ధం కావాలి అనే మౌలిక అవగాహనతో చలం “రాజకీయాలతో. పెనవేసుకుని వుండడం వర్చ రాజకీయాలూ, (ప్రభుత్వపు ₹0%07 పరిఖర్ధమైతే. గాని విద్యా విధానం చక్క పడదు" (పుట 58) అని భావిస్తాడు. విద్యకూ, రాజ్య, స్వభావానికి మధ్య వుండే సంబంధాన్ని చలం సూదాయగా గుర్తించాడు. తన వృద్యోగధర్మ నిర్వహణలో తాను అనుభవించే నరకయాతనను గుర్తుకు తెచ్చుకుంట్లూ

వీషర్శనాత్మక పదిీలన జీల్‌ల్‌ “వరీవ్షల్లో నాకు నమ్మశంలేదు. అసలు ఆ చదువుల్లోనే నమ్మకం లేదు. నా సానుభూతి అంధ్రా వ్రాళ్శశోనే, పెనుమూతం వంటే ఓ వఃజ/ వంగా నన్ను డ్రన్చిచ్చి కొనుక్కుంది. నొ వృధలూ నికి ఆక్కడ చోటులేదు” (పుట 407) అనీ బాధపడడం కనిపిస్తుంది. చలం. దృష్టిలో = “విద్య ఆంటే ఆకందించే శక్తిని వృద్ధి చెయ్యడం, సౌందర్యాలకి కళ్ళ తెరవడం. వ్యాద్ధల్ని ంచి, కష్టాలన్నించ్లి తప్పించు కునే నేర్చునివ్వడం,ఇతర్రల 'స్విచ, ల్ని అడ్డగించే స్వార్థ పఫరత్వం నించి, అంతా తనకే కావాలని దాచ్రుకునే కాపీనంనించిి కయాంి నించి తప్పించడం.” (పుట 188) తన బాధ యెందుకూ వుపయోగం కాదని, తాను వొక్కడూ యేమీ చెయ్యలేడనీ తన ఆళక్తతను గుర్తిస్తూ “నాస్థితిలోనే ఇహ్వారొలాల్‌ వుంటే, వెంటనే విద్యాధికాథల్ని! (ప్రభుత్వపు మంతుల్నిచూసి మాట్టాడతారు. ఈవిధ్యలో లోపాల పైన వూరూరా ఉపన్యాసా లివ్వడం, పథ్రికలకి రాయడం చేస్తారు గావును! "(పుట 611) అని వ్యూహిస్తాడు చలం. విద్యార్థులపై ఆధికారాల్ని చలాయింది, ,వార్తిపై. విమల ఇధవల్నిమోపే వారిని వుద్దేశస్తూ “మాసం వాళ్ళని బతకనీండి యీ టీచర్లనించిః నరకకూపాలివంటి ఆ చీకటి గదులనించి - బెత్తాన్నుంచి, అర్ధర్మాతి చదువులనించి, (పాణాల్ని పీండే పరీషలనించి తప్పించండి. ఫెద్దపరీక్షలు కాక్తుండానే, విద్య లేక్తుండానే మేమూ మానవులమే అనే ఆత్మ గౌరవాన్ని వ్వరడ్‌” (పట 619) అని (ప్రాధేయ పూర్వకంగా ఆవేదనతో. చలం అనడం, కనిప్తిస్తుంది

1శ6ి చలం “మ్యూజ్లలగ్స్‌! పిల్ణలపట్ట చలానికి వున్న అమితమైన పేమవల్స వారీవ్య క్తి వికానం 'స్విచ్చగా సాగాలనీ, స్వచ్చమైనవాతావరణంతో స్వతం[తంగా జరగాలనీ చరిం వాంఛించాడు. యా_పయోగాత్మక దృక్పథంవల్లనే చలం యిన్ని ఆలోచనలు చేశాడు, యింత వ్యథను అనుభవించాడు. విద్యా విధానంమైన, దాన్ని నిర్ణయించే తల్రిదర్యడుల పైన, ఆధికారులపైన, రాజ్యంపైన త్మీవ విమర్శలు చేళాడు? ఆనందం చలం అఆస్థిగతమైన అంశాల్లో ఆనందోపాసన [పముఖమైంది. ఆనందో పాసకుడుగానే చలం ఆధ్యాత్మిక పథంలోకి అడుగు పెట్టాడు. ఆనందం గురించి “మ్యూజీంగ్స్‌'లో చెదురుమదురుగా చలం చర్చించాడు. జీవితం చరమ విలువల్లో ఆనందాన్ని కూడా చలం (ప్రశిపాదించడల "మ్యూజింగ్‌ నో కన్పిస్తుంది. ఆనంద స్వభావం గూర్చి భావిస్తూ చలం “నలుగురిలో స్నేవాంలో, [పేమలో, ప్రపంచ సంస్కార (పయ త్నంలో తనని మైమరచి, తానున్నానని మరచిపోవడ మే అధికమైన ఆసందంో (పుట రి) అన్న బెటాండ్‌ రస్సెల్‌ ఆఖ్మిప్రాయాన్ని ఖండిస్తూ . “నాకట్టా అనిపించదు. ఆది వుత్త గేదెలు నీళ్ళల్లో పడుకునే ఆనందం, కుక్కలు (పేనుతో కొరుక్కుంటో గంతులేసే ఆనంద మనిపిస్తుండి. అనందించేప్తుడు ఆనందిస్తున్నాననే జ్ఞానం కలిగి వుండడం ఆతీతమయిందనుకుంటాను నా అనుభవం వల్లో (పుట 5) ఆంటాడు. సుఖ దభాయి నరాల సంచలనంవల్లే కలు నతున్నాయని, ఐహిఃప్రపంచం ఆధారం లేకుండానే నరాల సంచలినం కథ్పించుకోగల వాడికి యిష్టాను సాకం అనందం కలుగుతుందని, యోగానందం అనబడే ఆధ్యాత్మిక అనుభవానికి అది కారణం అయి వుంటుందని చలం భావిస్తాడు.

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 18? ఆనందాన్ని జారవిడుచుకుంటున్నామనేనాధా. భావన్మాపజల్లో హెచ్చిందన్నీ అనందించాలనుకుని బీచ్‌కి వెళ్ళేవారూ, 'సైగల్నీ%, “శె సి డేని విన్నానని ఇప్పుకునే చాళ్ళు నిజంగా అక్కడ ఆనందాన్ని చూడడం ద్వారా. వినడంద్వారా పొందడంలేదనీ చలం విమర్శిస్తాడు. శ్రీ సౌందర్యం తనకిచ్చే అనందం నృష్టి సౌందర్యం నుంచి కూడా పొందాలిని చలం ఆకాంతృిస్తూ “ట్రీనించి పొందే ఆనందాన్ని ఆకాళపు నీలత్వం లోంచి, నీళ్ళ చల్దదనంలోంచి, గడ్డిమెత్తదనం లోంచి, పువ్వుల మెరుగులోంచి పొందాలి' '(పుట 619) అనడంలో ఆతని నిజ జీవితంలోనూ, నృజనలోనూ చోటు చేసుకున్న ఆనందో పాసన సృష్టంగా గోచరిస్తుంది. అనందమనేది కవికి కల్పించడంలోనే వుంటుందనీ, కల్పనలో వుండే ఆనందమే కవిని (ఫోత్సహించి త్రైర్యాన్నిస్తుందిః వోదార్చునిస్తుంది ఎనీ చలం ఆంటాడు. (ప్రపంచంలో యెలాంటి. పరిగ్థితులువొచ్చినా, (పజలందరికీ నమత్వం కల్పించినా “ఒకటే పదార్థాలని అనుభవం కోనం అందరికీ నంచనీ, యా 20/6 లో అనుభవ (పజ్ఞల్లో భేదాలు తప్పవు” (వుట 886%) అని చలం భావిసైడు, “*పచ్చిగడ్డినీ, మంళుబొట్టునీ, చీనుల గుంపునీ, మనిషి నడకని, మిణుగురల వెలుగగీతల్నీ మాసి అద్భుతమైన ఆగందంలో వడడం పతివారిక్రి వాతనవుతుంద? వాతి ఆకాళం వంక చూసి నిశ్సలల్సిం జైొొందగలగ్‌ $0 ఎట్టా వంగుతారు? తిల ౩౭8 6౧౦౩11౧6౧4 0141 8 24805 6౫01031౪76,

1కరీ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ లోకంలోనీ సుందర్‌ (వతమళన్నిటినీ రోడ్డు పక్కన వరసగా పాఠినా, వాటికి పేపుల్నిరొస్తారు దురద పోవడానికి” (పుట 288) అంటూ అనందానుభవంలో మనిషకి మనిషికి స్థాయీభేదం వుందని చలం వివరించ డానికి ప్రయత్నిస్తాడు. మనిషికి కావలసీరది'సుఖర అసి సూత్రీకరంచి, సుఖంలో కొన్ని దళలు న్నాయని, యెక్కడా నిలవక మానవుడు నిర్ని[దంగో (పయత్నిస్తుటాడని' చలిం పేర్కొంటాడు: “ఎప్పుడూ మానవృడికి ఇంకో మానవుడుగాని, _పళుత్వంగాని యీ సుఖంలో నువ్వు నిలుచుకో అని భైటనించి బలవంతం చెయ్యలేదు. తన స్వంత సుఖాన్ని తనలోపల్నించి కట్టుకోవాల్‌ మానవుడు, మనర్‌ ఏర్పరచిన సుఖపద్ధతి, జంతు (పదర్శనళాల జంతుపురకిచ్చినంత సుఖాన్నే ఇస్తుంది” (పుట"804)' ఆని చలం స్వేచ్ళలేని సుఖంలో మానవుడు నిలవలేడన్న ఆభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేస్తాడు, జీవించడం ఆర ఎణ కోసం అనేభావం ఆత్మహత్యా హేతువనీ “ కఈసుబి దేశ" (పజళకైనొసరే ముందు యుగపునాటి వారికైనా సరే విద్మక్కి జ్ఞావానికి ధనానికి, మర్యాదకి. మఠానికి; ఈశ్యరుడికి, త్మస్వరూపానికి-దేనికై వా సరే. ఆర్పజలోంచి కూడా సుఖం కొవాలి " (పుట 287) అనీ చలం భావించడంలో సుఖం జీవితంలో సాధించుకోవలసిన (వఠానమైన విలువ అనే దృక్పథం కలిగివున చట్టు విశదమవుళుంది. “సు మూ; వాధో'యీరెండే. విలనలు. ఏదయినా సరే ఏ యత్నమైనా అన్నీ- అన్నీం విడలీసి చూస్తే చివరికి మిగిలే ఆసలు విలవలు బాధనించి తప్పించుకోడమూ, సుఖాన్ని అనుభ వించడమూి” (పుట 870)

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ]ఫ8 అని భావిస్తూ. ఆశందోపొశకుకుగా. చలం చిచుకి జీవికాళికి సంబంధించిన చరమ విలువగా సుఖాన్ని మాతమే పేర్కొంటాడు,

బాహ్య(ప్రపంచం నుంచి “పొందగలిగే ఆనందంకన్నా ఆంతర6గిక (వ్రపం' చంలో' గొప్ప ఆనందముందని నమ్మి, చలం ఆధ్యొత్మిక-సోధనకు పూనుకున్నట్టు' తెలుస్తుంది.

“మనిషిలో ఎట్టావుందో, ఎందుకు వుందో ఆతనిలోపలే గొప్ప

ఆనందం వుంది. అతను ఆనందం అనుఠవింబే " నిమిషాల తన

లోపలి ఆనందాన్నే మైవసువుల సవాయంతో అనుళవిస్తున్నాడు

ఆ ఆనందాన్ని అందుకోగలిగతే' తతని జీవ్‌ఠం “(ప్రతినిమిషం

ఆనందమయమై పోతోంది” (పుట 558) అని చలం థావించడంలో మనిషి అంతః [వపంచంలోనే ఆనందం" బాగివ్తంచనే' విశ్వాసం కన్పిస్తుంది.

చలం అసందోపాసన మొదట శతీరగతమూ, తర్వాత మనోగతమూ "స్వేచ్చ

మనుషుల భోజనంకన్న , సుఖంకగ్న స్వేచ్చని యెక్కువగా (దివిస్తా. రని చలం దృష్టి స్వేచృళని కృషిలో వునివికి ఆనందం వుండదనీ, వ్సపయో గమూ వుండదనీ దానిని కవబ్యానిస్టులు గ్నర్తించలేదనీ చలం భావన

“స్వేచ్చగల సన్యాఃఎల్ని, ముష్తివళ్ళగి, వితంతులివ, గొడ్డనీ,

పిళ్చల్ని బలవంతంగ! పనిలో పెట్టే కొలం వొచ్చినరోజు తలచు

కుంటే ఎంతబాధ'” (పుట-236) " అని చలం అనడంలో మానవ జీవిత పురోభివృద్ధికి సామూహిక (శ్రమలో. బచ్చికం గానో. నిర్చంధంగానో సంఘజీవి అయినవ్య పొల్గొనక తప్పదనే విషయం విన్మరించినట్టు తెలుస్తుంది.

160 చలం “మ్యూజింగ్న్‌

తిండికన్న, ర్షణకన్న, అన్నిటికన్న మానవుడు కోరేది స్వేచ్చ ఆనీ, కాని తన శరీరానికీ మనసుకూసుఖాన్ని మరిగి మనిషి పిట్టలకూ, మృగాలకూ వున్న స్వేచ్చను పోగొట్టుకున్నాడు అనీ చలం భావిస్తాడు. సామాజిక జీవనం లోని అనివార్యమైన నియమాల్ని నిరసించే తత్వం, పరిణామంలో మృగాలకన్న వున్న తస్థాయిలో సంఘజీవనం గడపడం వల్ణి మనిషి పొందుతున్న రక్షణా! ఆనందం. విజ్ఞానం మొదలైన అంకాల విస్మరణ చలంలో మనకు కన్పిస్తాయి. చరం దృష్టిలో

"గ్షినీకీ స్వతంత్రం యిచ్చాం, వొప్పుకున్నాం,

తీసుకో, నువ్వు సరిగా (పవర్తించినన్నాళ్తూ యీ స్వతంతం

వుంటుంది అని యెవరూ అనకండావుండే స వతంతం ఆదర్శంగ్ల.

(పుట 877)” తనజోలికి యెవరూ రాని, దేనికీ బలవంతంలేని స్వతంత్రంకావాలి అని కోరు కుంటాడు చలం, (పభుత్వంలాంటి యే సంస్థాగతమైన అధికారాలకు లొంగని వ్య క్రీగతమైన అరాజకవాద ధోరణికి (2402ట46/ క. యీ భావన. సన్నిహితంగ? కనిపిస్తుంది.

సుఖాన్ని పోగొట్టుకుని పొందే 'స్వేచృవల్ల వుపయోగమేమిటి? ఆస్థి చలం శ్నిస్తాడు.

“కాసి స్వేచ్చలోనే ఏదో కాత. బాధలున్నాసరే. వానినత్వంలోనే

ఏదో అశాంతి. బాధలేకపోయినా సకేజ్హై (పుట 889) అని ఆంటాడు. స్వేచ్న కోసం అందుకనే యింత సంఘర్షణ కపెనుగులాట జరుగు తోందపీ

''ఈదేహం యీగుణాలు, యీమృళ్యువు అనేదాంట్లోనే గొప్ప

ఇరుకు. ఆందుకనే యీ ఆత్మపడే ఆరాటం 'స్విచ్చకోసం''

(పుట 839) అని వేదాంత ఫరమైన భావనని వ్య క్తీకరిస్తాడు.

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 161 చరం “మ్యూజింగ్స్‌'లో కోరిన స్వేచ్చ వాద్దులులేని పరమ స్వేచ్చ; యే కకం ఆత్మ ఆయినా ఆంాటపడే స్వేచ్చ, దానికొక సామాజిక స్వరూపమూలేదు: న్వశావమూలేదు. (కేమ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ "లో పేమను గురించి తర్కించాడు (పేమ అనే ప్రదంపైన మనుషులకు చాలా (పేమ అంటూ (పేమ అంటూనే కారీరకమైన అవధి దొటి చాలామంది యోచించరు అని చలం విమర్శిస్తాడు. తన రచనల్లో = ““మోవిన్ని అలవాటుని అత్మికమించే (పేమను గురించి (వాయ హోతీ అర్థంకాక అర్థంచేసుకోవాలని (పయత్నించి వ్యభిచారం, పథత్వం అని ఆరుస్తారు'” (పుట 49) అని అంటాడు. అమలిన శృంగారం అనే భావాన్ని చలం విమళ్శిస్తాడు: “ఈ నవీన స్వాతంత్యం, దేశసేవ, సోషలిజం నిప్పులు కక్కే యువకులకి _పేమజ్యోతులూ, 1 ఫేమాగ్నులూ, (పేమమూర్చలూ పొయ్యే యువకులకి _పేమగితాలు 1నవించే యవతులకి కూడా? (పతిదీ మానసం. ఆంకా మనోవాంఛ మనోహరత్వం, నునో కర్మ వీరత్వం” (పుట 42) భౌతికం కొని కేవల మానసిక శృంగారాన్ని చలం నిరసిసాడు. చలం దృష్టిలో “పేమలో విశాలత రం కొదు: వెరయిటికాదు, ఇన్టెన్‌సిటీ ముఖ్యం.” (పుట 652) (సేమస్యామాజ్యం తరువాత దానితో తులతూగ గలిగేది ఆత్మ స్మామా్యమేనని చలం భావన, “ఎందుకు ఐతుకుతున్నావు? అని (పళ్నిస్తే *పేమించేందుకు'

1188 చలం “మ్యూజింగ్స్‌' “ేమని వెళుక్కుునేందుకునా - అని చెప్పగఆగాలి..- “ఏం చేస్తున్నావు?" ఆంటే *చివరికి రోజూ సంభోగిస్తున్నాను. శేసిస్తున్నాను ఆని చెప్పగలిగిన ధీరులు కొవాలి ఈ ప్రపంచాన్ని ఉద్ధరించడానికి అంతకన్న ముఖ్యమయిన దేముంది” (పుట 7/౯) అని చలం ఖావించడంలో ఆతి కాల్చనికవాది మన _స్తత్వం వ్యక్తమవుతుంది. 1మేమలో _స్వార్థముందన్లీ, తన ఆనందం కోసమే (పియుడు .(పేమిస్తాడన్మీ కానీ ఆ్యప్రేమవల్హ (క్రేయసిజీవితంక్షూడా. ధన్య నువుతుందనీ చలం _ ఇావన, వేమలో స్వేచ్చ వుండదనే అంశాన్ని చర్చిస్తూ “పేమస్‌ త్యజించి. స్వేచ్చని. పొందగలరా? స్వేచ్చలేకపో తేనేం! వ్‌ పక వ్రచ్చే అతని (పేమ ష్య యేమ!,-:స్త్రీ తన ఐలహీనత్వంతో,. సృపేమతోశ శృంగారంతో చూపే..-బఐలవంతం -ఏ హృదయమున్నవాడు. తప్పించుకోగలడుఓ ఎస్వతం్యతమైనణ (పేమలో.. బానిసత్వం.

ఎక్కడ వుంటుంది?” (పుట 890) అని (పళ్నిసైడు, చలం దృష్టిలో

“పేను అంత ఘాళుకమైన బలవంతం (సపంచంలో లేదు.”

(పుట శ90) -

“మ్యూజింగ్స్‌'లో (పేమగురించీ చలం సాగించిన ఆలోచనళ్ళో ఆళీని కొల్పనిక్‌ మన _స్తత్యం కన్పిస్తుంది. ఆమలిన శృంగారాన్ని (పతిష్వాడిం చిన కాల్చనికులకు చలం బద్ధవిరోధి. (పేమలో చలం శరీరాన్నీ, మనసునూ గుర్తించాడు. ఆయితే అందరు కాల్పనిక్షుల్పాగే చలం 'యేమను. వొక ఆరాధ్య భాననగా [గహించాడు.

విమర్శనాత్మక పరిశీలన డత నీతి నీతి, ధర్మం మొదలైన సామాజిక నియమాల గురించి చలం “మ్యూజింగ్‌ఏ' చివరలో వొకటి రెండు సందర్భాలలో తర్కించాడుః “మృగాలలోనూ నీతులు. కాకబోయివా? వీ జాతికి ఆ జాకతిక్తీ ధర్మాలున్నాయి. వఐాటిని.. మనం 125270౮ ఆనవొచ్చు. మన ధర్మాలూ కొంత వరకు ఆంతే” (పుట-616) . ఆంటూ మృగాలు ధర్మాలు మీరి (ప్రవ ర్తించననీ, హష్నించవనీ, -టప్రొ జీవల్లనే [పాణి (బతికినా మృగల్లోకంలో. ళాంత్‌ వుందనీ -చలం భావించడం. కన్పిస్తుంది మనిషి తన జ్ఞానంతో ధర్మాల్ని మార్చుకోగలుగుతున్నాడనీ, మీరగల్లుతున్నాడనీ. 'సేర్కాంటూ “ధర్మాన్ని యింకా 6/20 చెయ్యవలసిన శ2/6//664 ఆతన్ని ౮ంగ్నగటల చెయ్యడానికి తోడ్పడుతోంది” (పుట 616) అని చలం అంటాడు. “ఇంతకాలం నేను వెతికింది, సందేహించిందీ లోకంలోని నీతుల సంగతి, కాలంలో; దేశంలో మనిష్‌ నించి మనిషిక్‌ "యీ నీళులు మారుతున్నాయే, ఏది నీతి? అని; కాని నా మనను లోపల నేనే చూసుకుంటే, నాకు యేది నీతో, ఏది ధర్మమో తెలణస్తోనేవోది." (పుట 616) అని చలం అనడంలో తన మననుకు తోచింది" ధర్మమనీ, నీతి ఆనీ ఆది - అనుష్టానయోగ్యమనీ -. భావించడం కన్పిస్తుంది. యౌ సీతుల్నీ నియమాల్ని కఠినంగా ఆచంిసూ, వాటి వల్చ బారకి తట్టుకోలేక: వాటీ వాస్తవాన్ని (పక్నించినప్పుడు, వాటి వల్ల తనకు యితర్లకు బాధ తప్ప యేం ప్రయోజనం? అని తర్కించినప్పుడు తన నై తీకాభివృస్ధి ఆగడమే. కాకుండా డిగజారిపోయే. దంటూ చలం _ వివరిస్తాడు తన జీవితంజో బాలా - నియమాలని + వొదల్లేకపోవడం వల్లనే, రాజీపడలేక పోవడం వల్లనే. లీల లాంటి వ్యక్తుల, చేత కూడా ద్వేషింపబడ్డానని, గౌరవింపబడ్డాననీ ఆభ్మిపాయపడకాడు,

గ! చలం “మ్యూజీంగ్ప్‌* నీతిని అనుష్టించడంలో మానవుడు తనకు తానే (ప్రమాణంగా భావించి సహెగాలి ఆని చలం విశ్వాసం.

“కాలం వల్ల, దేశం వల్ల నీతులు, ధర్మాలూ యెంత మారినా,

ఒక మనిష్‌కీ ఇంకో మనిషికీ ఈ విషయాల్లో యెంత భేదం

కనిపించినా ఏ నిమిషానికా నిమిషం, ఏ మనిషి కామనిషికి ఏది

తనకి ధర్మమో;, క ర్రవ్యమో స్పష్టంగా తెలుస్తో వుంటుంది.

ఆ (ప్రకారం అనుష్టించడమే మానవుడి విధి” (పుట 617) అనడంలో అంతరాత్మే నీతికి (ప్రమాణం అన్నభావనను చలం వ్యక్తం చేయడం గమనార్హ ౦.

(ప్రాణుల. భౌతిక ఫరిణామంలాగే, నైతికంగా కూడా పరిణామం జరుగుతూ వుంటుందనీ, మసీషి తనకు తాను నిజాయితీగా, తన ఆంతరాత్మ కనుగుణంగా నడచుకుంటే ఢీరుడౌకాడని, తన స్వార్థం నుంచి యెంత దూరం కాగలిగిరే అంత వున్నతుడవుకాడనీ చలం భావన,

నీకి అన్నది అంతరాత్మకి సంబంధించిన విషయంగా చలం వావిస్తాడు, సామాజిక నీతికి వైయక్తిక నీతికి వై రుధ్యముంటుందనీ, వాటిని సమన్వయం చేయాల్సిన అవసరం వుందనీ చలం గుర్తించినట్టు కన్పించదు. స్వార్ధరహితుడై అంతరాత్మ (పవోధాన్ని అనుసరించి నై తికాన్రై తిక నిర్ణయం తీసుకుని మనుగడ సాగించాలని ఆంచడంలో చలం వ్యష్టి వాదం కన్పిస్తుంది. చలం నీకినీ, ధర్మాన్నీ చార్మితకంగా పరిశీలించలేదు; వాటి వర్గ స్వథావాలనూ విచారించలేదు.

సొందర్యం

కార్చనికుల్లో కనిపించే (ప్రధానమైన లక్షణాల్లో సొందర్యారాధన వొకటీ, షెల్లీ, కీట్స్‌, బైరన్‌. టాగూర్‌, కృష్ణకాన్త్రి మొదలై న కాల్చనికుల కవిత్వంలో

తల మున్కలైన చలం సౌందర్యాన్ని ఆరాధించాడు. పౌందర్య స్థాయీ భేదాల్ని మ్యూజింగ్స్‌లో వివేచించాడు.

విమర్శనాత్మక పరిశీలన కేరీర్‌ చలం సౌందర్య (సపంచంలో స్త్రీ, సుందరమైన జీవితం, స్యన్ష సౌందర్యం యిమిడి వున్నాయి. శ్రీ సొందర్యం గురించి (ప్రస్తావిస్తూ చలం కౌందరి న్రీల సౌందర్యాలు -- “టాగూర్‌ వర్ననలవలి, వుడ్‌సొస్‌ చక్కలిగింతలవలే: మైకెల్‌ అర్లెన్‌ ఊపమారాంచలి,జసౌన్‌ దేళపు రేడి యోఫంగీ కంవలి నరాల్ని ఆందంతో లాగ్‌ బాధిస్తాయి” (పుట 40) ఆంటాడు,. పురువ హృదయాలను యేలిన శ్రీలు గొప్ప పొందర్యవకులుకారనీ, పురుష హృదయ దేన్ని (పేమిస్తోందో,దేన్నిచూసి మంటనువవలిలేని కీటకంలాగా అయిపోతుందో అ గుణాన్ని మాతమే (వదర్శించగలరు అనీ భావిస్తాడు. “పీ విధమైన అందమూ లేని జుట్టు ఏ వుపమానానికీ నరిసోని కళ్ళు, ఏ సనన్నదనమూ తేని నడుములూ, ఏ మెరుగూ లేని రంగు ఏదో రహాన్యమైన ఆకర్షణవల్ల ఏ నడకో, ఏ మూట మాధఢుర్యమోః ఏ కామ విస్ఫురణో రసికుల్ని దాసుల్ని చేసుకుంటాము " (పుట 48) అని లే పోలికలకూ వుపమానాలకూ అందని యీ న్వభానం అల్మకు సంబం ధించినదనే థాననను వ్య క్షం చేయడం శనివిస్తుంది, సౌందర్యభావం (ప్రజలలో చచ్చిందనీ, చూస్తున్న బొందర్యాన్ని యెట్టా వుపయోగించుకుందానమూ. ఇశే ధ్యాస యెక్కూవయిందనీ బాధను వ్య క్ష ౦ చేస్తూ యిట్లా అంటాడు ; "రెండే రీ66జలా ని ఆనుభవిస్తున్నారు. అత్మల్ని నాళనం చేసి స్వేచ్చకాన్ళు విరగగొట్టి కళేబరాల్ని కొవిలించుకుని సుఖపడు తున్నా శీనాట్‌ (సజలు, సౌందర్యానికి ఆంధులు కావటం కన్నా సౌందర్యం మామూలయి సోవడం కన్న మృళ్యువు లేదు” (పుట 45) చలం దృష్టిలో

166 చరం' '“మూ్యజింగ్స్‌ “సౌందర్యాలన్నట్టోకి. సుందరమైనది సుందరమమున జీవితం. 'చాసికి సూతం సుందరమయిన ఆత్మ.” (పుట 45) చలం సౌందర్య దృష్టి న్‌ లావణ్యం పెనే యెక్కువ శ్రేందీకృతమవడం గమనార్హం. కళ్ళలో, నడకలో, మాటలో, చిరునవ్వులో, చేతివేళ్ళలో ఆందాన్ని చూసినప్పుడల్లా అడి అక్కడితో ఆగక వాంఛగా మారి తనని బాధిసుందని చలం అంటాడు. “అనోడి నుంచి పుట్టిచచ్చిన.సొందర్యవతులు, కవులు భావించిన 'స్వరూహాలు, పుట్టగబొయ్యేవారు ఆందరూ వేధిస్తారు. నవ్వుకాదు. ఉప్పుడు చిన్నగా వున్నవారిని చూసి వాధ కలుగుతుంది. వాళ్ళు యెద్రిగేటప్పటికి నేను యెక్కడో నని” (పుట 109) ఆనడంలో చలం సౌందర్య దాహం వ్యక్తమవుతుంది. శ్యంగారం, సౌందర్యభానం టోధిస్తే విరోధించే ద్వేషించే సనాతనులను చలం యిలా అధికేపిసాడు ; “శృంగారభావం, సౌందర్య తృష్ణ మలినమే అయితే నేను మలినుజ్జి. పజీశ్వమే అయితే మీ నుంచి దూరమయి పశువుల్లో కలవడం గౌరవం నాకు. ఆది నాకు వున్న సౌందర్య తృష్ట. అనేకమందికి వుంది జడులకు తప్ప, తీవతలోనే భేదం ఆంతే” (పుట 110) సౌందర్యభావాన్ని మనుష్య సంబంధంగాకాకుండా, జడ పపంచ సంబం ధంగా కాక తనలోనే కల్పించుకోగలిగిరే ఆ ఆనందా౨ికి, సౌందర్యారాధనకుః మాధుర్యానికి ఆంతం- వుండధని వ్లూహస్తాడు. చలం, “స్తీ చవక కావడంవల్చ త్రీ సౌందర్యాన్ని "పూజించడం మానేశాడు పురుషుడు". (పుట 189) అనీ చలం ఆంటాడు. స్త్రీ సౌందర్యాన్ని నాశనం చేసి తృప్తిపడాలని పురుషుడు (ప్రయత్ని స్తాడని చలఎ భావన, ఫ్రీ సౌందర్యాన్ని వుప యోగించుకో వాలని, సృష్టి

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 18? సౌందర్యాన్ని వుపయోగించుకోవాలని పురుషుడు చేసే (సయళ్నాల్ని చెబుతూ యిలా ఆంటాడు : "అప్పటికీ పువ్వుల్ని తలలోనూ, కోట్టకీ తగిలించుకుంటోనేవున్నారు కాని అవి అందక నవ్వులాయి. - అయినా స్త్రీని మాతం యేం ఉపయోగించుకొని ఏం సౌఖ్యపడుతున్నారు ? ఈ తృప్రినిచ్చేది కామంగాని, సౌందర్యభావంకాదు;ు కోటులో- పువ్వు ఆళదంవలెనే, ముంటో స్త్రీ అందం సీకు' అందక నీ గోడలకి, తలుపులకి పరదాలకి, చేతులకి, చూపులకి, సతభోగాలకి, 'పేరంటాలకి; వియ్యాలకి అతీతమై దేవళ్వాన్ని పొంది, నిన్ను శుద్ద మూర్థుల్లో చేసి నవ్వుతోంది. నువ్వు ఆనుఖివించేది చర్మం! సౌందర్యం కాద” (పుట 170) సృష్టి సౌందర్యానికి, స్రీ సౌందర్యానికి భేధం లేదనీ! ఇంటిలోనూ వాంఛని కరిగించే గుణం వుందనీ చలం భివిసాడు, యి సౌందర్యం వెనుక వున్నదంఠా వొకటే శక్తి స్వరూపమనీ ఉీర్కాంటూ “ఆది మన పెడిమెలకే అందదు, అధికారాలకీ లోబడదు. వూ రికే హృధయాన్ని పిలిచి పిలిచి ఆదదుకోవాలనీ నడిచిన కొద్దీ (పకి ధ్వనివలె దూరంగా పోయి. నవ్వుతుంది. అదే యెండమావుల అదే ఆకాశం, అదే వెన్నెల చుట్టూ వుంది. చిక్కదు. ఆదే శ్రీ ముఖం మీది చిరునవ్వు, పిల్పల వొంటిప్తీద కొత్త మెరుగు (పుట 170) ఆంటాడు. అందం, అందవికారం అనే భేదం మనసు నేర్చుకున్న ఆలివొట్టి నుంచే కలుగుతున్నదని థావిస్తూ చలం యిలా ఆంటాడు : “ఈ ఆలవాట్ట నించి మనసు తప్పించుకున్నప్పుడు యే సారన వల్చనో ఈటచిక్కులోంచి దైటపడ్డప్పుడు ఈ లోకముంా మనుమలు,

140 చలం 'మ్యూశీంగన్న్‌ రాళ్ళ, ముక, పాములు అన్నీ ఒక గాదే సౌందర్య సమ్ముదంగా కనబడకాయేమో! ” (పుట 11)

“ఫౌందర్యం నన్ను దిగులులో ముంచుతుంది. ముఖ్యంగా ముఖ సౌందర్యం కన్న సృష్టి సౌందర్యం” (పుట 87) అని తనలో సొందర్యం శేపే ఆశాంతిని పస్తావిస్తూ చలం “ఆలోచించగా యేమనిపిస్తుందంటే యీ సొందర్యాన్ని ఆకర్షకంగో చేసే స్తూతం వుందే, దాంటో సౌందర్యం నించి మనసుని సొంధర్యాన్ని మించి ఆ వస్తువుకి ఆ సౌందర్యాన్ని కల్పించే శి దగ్గరికి యీ బాధ ద్వారా దృష్టిని మళ్ళించే (ప్రయత్నం వుందేమో” (పుట 167) అనడంలో సౌందర్యాన్ని కల్పిస్తున్న శక్తిని వేరుగా గుదర్తించి, దానిని చేరడాపిక్ష జరిగే (పయత్నంగా సౌందర్య తృష్ణను థావించడం కనిపిస్తుంది సౌందర్య రహా స్వాదన సంస్కారం మీద ఆధారపడ్డ విషయక యీ రసానుభవంటో యెక్కువ తక్కువలూ, అభివృద్దీ యింకొకరితో పోల్చ్యు కోవడానికి పేలు లేదనీ, యెవరికి వారు (గహించవలసిందేననీ చలం ఆంటాడ్తు “లోకమంతా ఒక సుందర సముుదం. అందాన్ని నిరంతరం అనేక రూపాలు వెదజల్లుతోంది (సపంచం మీద. ఏకోణం నించైైనా చూడనీ కీటకాల నించి గొప్ప మేధావంతులదాకా అనుభవిస్తున్నారు సౌందర్యాన్ని "” (పట-190) ఆంటూ తాము అనుభవిస్తున్న సొందర్యాలన్నీ యితరులు కూడా అనభషిచస్లై గలిగేట్టు చేయాలనే వుద్దేశంలో వుదారత్వాన్ని చలం గు ర్రిస్తాడు. కానీ అల్లూ చేయాలనే తపనలో మూర్థత్వమే వుందని చలం భావన, సౌందర్యం. గురించి చలం చేసిన వివేచన ఆతని వ్యక్షిక్వంలోన్ని కాల్పనికోద్వేగ పూరితమైన సౌందర్యోపాసనను వ్య క్రం చేస్తుంది. చలం సొందిఠథ్య దాహం శారీరక, వస్తుగత పరిధిని దాది అత్మికంగా పరిణమించడం మన్న గవునించవచ్చు. చలం దృష్టి యొక్కువ పాళ్ళు స్రీ సౌందర్యం వేసే శేంర్రీకృళ

వీమర్శనాత్మళ పరిశీలన 16 మైంది. సృష్టిలాగే కాల్బనికులకు.. స్రీ వొక (ప్రఇయార్హమైన పదార్థం. వొక “తీరని దాహం," ఠ్‌ళ చలం “మ్యూజింగ్స్‌” లో కళ గురించీ, అందులో ముఖ్యంగా రచనను గురించీ కళాకారు? వెళుక వున్న (పేరణఅ గురించీ పరిశీలించడానికి చేసీన [ప్రయత్నాలు కనిపిస్తాయి. శళాకారుడుగానే. కొకుండా చలం జీవీతంలోనూ కాల్పనికుడు, ఆతని పరిశీలనలో. యీ దృక్పథమే [సథానంగా కనిపిస్తుంది. కవిత్వానికి, జీవికానికీ సంబంధం గురించి (పస్తొవనలో తన జీవితొన్నే దృష్టాంతంగా చూపుతూ చలం యిలా అంటాడు: “నాలో చూసుకుంటే వా జీవితానికీ, నా [వాకలకీ ఎంతో కలయక కనపడుతుంది నాక, నాతో నా (వాత మారుతోంది. నా కలలు, నా (పేమలు, నా ఆళలు, నా నిరాళలూ అన్నిటినీ హైడుళుంది = నా కలం. ఒకప్పుడు [క్రావ్యంగా, ఒకప్పుడు కఠోరంగా” (పుట 67) సంఘర్షణ, తిరుగుబాటు, ఆధర్శాలు కలిగిన కవుల జీవితాలు పంశీలిస్తే ఆట్లాంటి వారే గొప్ప కవిత్వం రాయగలగడం గమనించ వచ్చనీ “కవిత్వానికి (కవిత్వ మంటే (వాతలన్నీ) కవికీ, దీపానికీ కాంతికీ వున్న సంబంధం'"' (పుట 68) వుందనీ చలం. భావిస్తాడు. జీవితనంచేనే నంమర్షణ అనీ, (ప్రతి పదార్థమూ వున్నత దళను అందుకోవాలని. పెనుగులాడుతుంటుందనీ, యీ సంఘర్షణ, (పయత్న బలం యెక్కువ వున్న వారిలో కొందరు తమ అనుభవాల్ని కళా రూపాల్లో వెలువరించడం జరుగుతుందనీ, వున్నతమైన కళ యెస్పుడూ మానవుడు జొన్న త్యాస్సి అందుకోవాలని చేసే [ప్రయత్నాన్ని (ప్రతి ఫలిస్తుందనీ, అందువల్డనే నిరంతరగమన శీలమైన జీవితంతో సంబంధం కలిగి వుంటుందనీ చలం కళ వెనుక వున్న (పేరణలనూ, కళనీ వివరించే (పయత్నం చేస్తాడు,

శ చలం. మ్యూజింగ్స్‌! శ్తగం0 చలందృష్టిలో “గొప్ప కొవ్యం [వాయాలంటే పదాలు కాదు. సమాసాద కాదు ల్లీ జి వ్యాకరణం కొడు కావలసింది ఆత్మ కౌన్నత్యం, ౫47౯8305, క6ల6/0గ,'! (పుట 73)

వ లి కఠిన పదాలతో పుకాల్ని నింపి కళ్ళు చెదరకొట్టాలనే పండితుల (పయక్నాల్ని పేర్కొంటూ

ఎల టటజడు .. గ0౫0672ై 22౯ కనపడవు. ఊరికే భాషా = ఖతరవు, మార్ణవంలో భారంతో మూల్గుతాయి (గంథాలు ఐతకవు చలించవు; ఉదేకించవు” (పుట 78) అని విమర్శిస్తాడు, స లి నవీన కవులు కూడా కవి సమయ్యాల్ని , (పాచీన వర్జనా సంప్రదాయాల్ని పొటించ్లడాన్ని "ఫేరా బప్రంటూ చలం . " గోమరం పేరిట యే వికృతమయినా చలామణి ఐనఫ్టే కవిత్వం పేరట యే అసందర్భమయినా మెప్పు పొందుతుంది” (పుట 186) ఆస విమర్శించడం కనిపిస్తుంది. | ఆ ఖే శన శైలిని మాతం మెచ్చుకుని విషయాన్ని విస్మరించే విమర్శకు లం చలానికి చాలా అసహనం, 0! 20/01 20/8 ని పొగిడి, 3౫౯ ని (ప్రోత్సహించే నా బాధని, “నా బాధ చెనుక మండుతో- - యీ సిరాలోం మీ వృదయాలలోకిపలకాలని చూసే. మూగ కంఠాల షోభ వినబడకపోత్వే.నూల మూలల అజిగి నలిగి నశించే ధీరవనితల ఆర్యత్వం మీకు తట్టకషోతే నేను [వాసి యేం లాభం, మీరు చదివి యేఠ లాభం? (పుట 145) . ఆని తన శె€ి వెనక మండే. సంవేదనవు అర్థం చేసుకోని వారిని వృద్దేశించి చలం అంటాడు,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 171

తాను రచనలు చేసేప్పుడు శిల్ప" నియమాలను, శిల్పపరిపూర్ణరను దృష్టిలో పెట్టుకోకుండ* రాయడానికి కారణాన్ని" చలం" వొక సందర్భంలో చెప్పడం గమనార్హ్‌౦ :

“ఎక్కడ నా ఆనుభవం, నా ఆలోచన్రాపద్ధతి చదివే (ప్రజలకి ఆర్థం

కాకపోతోందోనని చెప్పే విధంలో సొగసుల్ని వింకాల్ని*

బిగింపులని, శైలి నర్గకల్ని, కళని చేతులారా ధ్వంసం చేసినా

4042802 ని 42/446 చేసే న్శాపసయత సం “హాబాధ, నాకు

జ్లాపకం వొచ్చాయి” (పుట : 1856) చలం: శిల్పనియమాల్ని పట్టించుకోకపోవడం కొంతవరకు. : *వుద్దేశ పూర్వకంగా జరిగిందని ఆనుకోవ డానికి-ఆస్కొరం కనిపిస్తుంది.

“కవి తన కల్పనలతో లోకాన్ని అందాలతో నింపుకాడు. అందాలు

దొరక్క కుళ్ళిపొయ్యే "జీవితాలకి పేశ్వతేకాన్ని వ్యాక్యానం చేస్‌

సుందరమంబన పాఠాలకింద మార్చి "తోవచూవి= ఉద్ధరిస్తాడు

(పుట వ 216) అని చలం భావిస్తాడు. నిజమైన కళాకారునికి తనలో తనకు వున్న: ని యింకెవరికీ దేన్లోనూ వు-డదనీ, ఆతను జనులందరినీ యేకందేసే. పోన్‌ మేధస్సులో కుంచె ముంచి చృతిసౌడని చలం అంటాడు,

కళ వెనుక దాగివుండే శక్తి సౌొందర్యమనీ, కళాకారుడన్నవా డు యెంతగా సౌందర్యాన్ని తాను స్వాధీనం చేసుకుంటున్నాననుకుంటున్నాడో క్ష కన్న గొప్పగా సౌందర్యం అతన్ని వచ్యన్ని " శేనుపంటోందనీ, అందుక కళాకారుడు యితర అధికారాలకు జాశ్యం చేయవలసి వచ్చినవుడు అంత గొప్ప బాధతో తిరుగుబాటు చేస్తాడనీ, దానుడై న కళాకోరుడికి పతనం తప్పదనీ చలం భావిస్తాడు అందుకు 'దృష్టాంళాలుగా స్వార్ధ (వయెజనాలకు కళను అమ్ముకొని పతనాన్ని పొండిన కళాకారుల గురించి వ్యాఖ్యానించడం కనిపిస్తుంది.

కళ వుపయోగాన్ని గురీంచి చర్చిస్తూ కళని యేదో వొక (ప్రత్యేకమైన పనికి వినియోగించుకోవాలనుకోవడంలో ఆర్థం లేదస్కీ కోని శనళతోన హాో-ఆందరూ శకని ఏనియోగించుకుశే (ప్రయత్న౭ చేస్తారనీీ అంటాడు,

కల్ల చలం “మ్యూజింగ్‌ వై కస్టం చెపుతున్నామని కాదు .కళ (ప్రయత్నం ఎంత ఆందంగా చెపుతున్నామని కూడా కాదు. ఎంత రసం అనుభవింప చేస్తున్నా మని. రసం కళలోని అమృతం” (పుట : 264) అనడంలో కళ కళకోసచే అనే సిద్ధాంతాన్ని చలం (వతిపాదిస్తున్నట్టనివీస్తుం ది కాసి చలం, తన రచనల్లో విషయ [ప్రాధాన్యాన్ని విశ్మరించి శ లిని ఫొగిడేవాక్టని విమక్శించడం, తన రచవలకు ఐబాన్నిచ్చింది వాస్రవికతే ఆని సేక్కానడం ఆతనిలోని భావవై రుధాన్ని సూచిస్తుంది తాను చెపుతున్న విషయంపట్ట తవ సిమగ్నతని కూడా మనం గు _రించవచ్చు కళకి ఉద్దేళ్యం వుండాలి, (పజాసేవ చెయ్యాలి అని ఆందోళన పడినకొద్దీ ఆందానికి దూరమవుతున్నారు రచయితలు. దూరమే కాదు విరోధులౌతున్నారు” (పుట : 809) అనడంలో వృద్దేకాన్ని మించిన అందం, రసానుభూతి కళకు ముఖ్యం అని చలల వావించినట్టు స్పష్టమవుతుంది, ఆభ్యుదయ సాహిత్యోద్యమం కొత్తగా తెచ్చిన నినాదం సొమూవూ (ప్రయోజనం, ఆ వుద్యమం గురించి (పస్తావిస్తూ "ఆఘ్యదయ రచన ఆని ఈ తెలుగుదేశంలో [పారంభించిన రోజుల్లో ఆట్టాంటిదే జరిగింది. (పతి రసపుష్టిగల రచయిళవీ కళకి విరోధి అని చండాడారు. ఓనాడు చుట్టూ చూళారు. యెవరు మిగిలారని. ఆ మిగిలినవాట్టు మొవాలు ఒకరినొకరు చూసుకుని కళ్ళు మూసుకున్నారు 2 వీళ్ళా అభ్యుదయ రచయితలకింద మనకి మిగిలింది? అని. తప్పు తెలుసుకుని లొంగినవాశ్ళునందర్నీ చేర్చుకున్నారు దాంతో చచ్చిండి ఆభ్యుదయమనే సేద (పుట : 581) అనడంలో కళకు సామాజిక (ప్రయెజనంకన్నా మించిన (పయోజనం పందప్తీ ఆది రసానుభవమనీ, అది గు _ర్తించకపోవడంవల్సనే అ వుద్యమం నీరసికచితదస్తి చలం అభ్యిపాయంగా వ్యక్తమవుతుంది,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 178 వ్య క్రిగతమెన స్వేచ్చకు తావులేని కమ్యూనిజంలో కళకుకూడా స్వేచ్చ లేద్రనీ, ఆందుకనే అక్కడి కళలో టెక్ట్రిక్‌ యొక్కువా, రసం తక్కువా అనీ చీలం విమర్శించడం గమనిం చవచ్చు, జ నాయకులు [(గపించార నుకుంటాను = కళని 'స్వేచ్భగా విజృంభింపనిచ్చామా, ఆకళలోని రసం - మానవ జీవితపు నిత్యావసరాన్ని మించిన - ఏదో మహత్తరమైన వై శాల్యాన్ని స్ఫురింప చేస్తుందనీ; అందువల్లనే కళని సంకుచితం చేసీ, నిత్య జీవితపు 704౯246 46741 కి దిగలాగాడ చాలా వివేకంగా సోవియట్‌లో - దాన్ని సెన్‌సారులో పెట్టి” (పుట : 581) అని చలం కళకు నియమాలు, వాద్దులు పనికిరావని, స్వేచ్చలేనిదే కళవున్నంతగా వుదృవించదనీ భావిస్తాడు. “కళని సృష్టించే ఆర్జిస్టులూ, దాన్ని పూ మరిగొ అనుభవించే మనుషులూ వాళ్ళ ఓక 06110141! 2గ౧8100180/. వీ 2౧౯06726 సీ ఆంగీకరించని దేశంలో కళ విజృంభించడు" (పుట వ్‌ 588) అనడంలో కళాకారులు, కళాపిపాసులు వొక సాంస్కృతికపరమైన ఆలిజాత్యం శ్రలవారనీ, వారి పత్యేకతను, స్వేచ్చను గుర్తించకపోతే కళ అన్నది. వికసిం చదనీ చలం భావించడం గ కునార్హం. యిది భూస్వామ్య సంస్కృలీపరమైన లడణాన్నీ సాహిత్యకారులు కాస్తలనే కొల్పనికుల ఖావాన్నీ. సూచిస్తుంది కళ కలుగజేసే (ప॥ంవాన్ని గురించి (ప్రస్తావనలో కళ, ఆత్మ ఆంత రాకాల్లోని సొందర్య పిపాసను తాకి, కదిల్చి, వెలికి తెచ్చి అనుళవింపచేస్తుందని చలం భావించడం కనిపిస్తుంఏి. కళ కొందరి మనసుల్ని తాక్కాలికంగా తట్చ్‌బ్బు జేస్తుందిని, కొండి రిమీద యెట్టాంటి (ప్రభావమూ చూపకనే. జారి పోతుందని, [వజా బాహ.॥[ంవై గొప్పకళ యేమార్పూ లీసకని రానట్టు కని సీంచినా, కనిపించని లి'తై;; మార్పు జరగడం గమనించవచ్చనీ చలం వివరిస్తాడు.

ట్‌! చలం “మ్యూజింగ్న్‌' కళాకారుల_గురించి. చెబుతూ, కళ తాగుడంత పని చేస్తుందనీ, _ వారిని అర్థం చేసుకోవడం అందరికీ సాధ్యంకాదనీ, కళ్ళాకారుల భార్యలు, వారి మతులు: కళాకారులను భరిందేవాష్ట పగే బాధలు వారికే తెలోయాలి ఆపి, కళాకారులు నిజ జీవితంలో యెలా దుర్భరులుగా కనిపిస్తారో విశదీకరిస్తాడు. కళాకారుడు .ధనాసికీ,- స్ర్రీక, పదవికీ, కీర్తికి అమ్ముడుపోకుండా ఢీరుడ్డై నిలిస్తే కాంతిసౌఖ్యాలకు దూరమౌతాడని, ఆర్థంకాని వేదనతో యెక్కడా నీలవ లేక పోళాడనీ, అతన్ని భరించలేక (ప్రతివారూ వొదిలీస్తారనీ ఆంటాడు. అట్టాంటే వారిక్‌ చనిపోయింతర్వాత గురింపు వొస్తుందంటాడు. (ఐకికి "వుండగానే [ప్రజాదరణ వొచ్చిన కళాకారుడు. కళాకారుడుగా మరణిస్తాడని, (_పజలనుంచి (పలోకాలకు లౌంగకుండా యుద్ధంచేసే కళాకారులు తప్ప, తక్కినవారిని లోకమో, కళో చిన్నతనంలోనే చంపుతుందనీ చలం భావిస్తాడు. “కీగ54 దేవుళ్లడేద్లే శ్రూల//4ఢ60” కోసం. ఆతన్ని 70854 కాకుండా చంపే శత్రువే ఆ 09404000” (పుట : 588) ఆనీ ఆంటాడు చలం. చలం దృష్టిలో రచయితలు రెండు రకాలు. £గ౫౯౫౯౯4”. “రచయితలనీ; గజలోల రచయితలనీ. “రాసిందంకా అలా గా వుండి ఎప్పుడు పడితే. అప్పుడు, 6/272/260407/ట "శనకి-ఆ గ7004. = వొచ్చినపుడు తప్ప 1వాయలేనివాడు ఎయెక్కువ 27/35: ఒకే. రచయ్యితలో 70204 474 జగ.+గ02764 రెండూకూడా వుంటోవుంటాయి”” (పుట : 80) అంటాడు చలిం. కళాసృష్ట అన్నది సృదయానికి సంబంధించిందనీ మనసుతో బేసేపని బాలా తక్కువ బజారుపని ఆనీ చలం భావన,

వీనుర్గనాత్మక పరిశీలన 175 సాహిత్యంలో విమర్శ యెలా వుండాలో వివరిస్తూ “సుగుణత్వాలకి ఆంధత్వమిచ్చేది విమర్శకాదు'' (పుట 608) అంటాడు చలం. తెలుగువారి విమర్శనా తత్వం గురించి (పస్తావిస్తూ “విమర్శించడం తప్పుకాదు. తెలుగువాళ్ళకి తెలీనిదే యిది, తెలుగు గాలి పీల్చిన నాకు తెలీలేదు, ఎవరినన్నా, దేనినన్నా విమర్శించ వొచ్చు. కానిమనకన్న యెంతో యెత్తున.వున్న దాన్ని -మ్ముందుకిరసు. వొంచి, తరువాతనే విమర్శించాలి బులా నృమతత్నో,గ్షాని. కెలుగు బుద్ది తన విమర్శనల్స హృమాల్లయాన్ని శ్రుంటకుస్ప కింద ; ఈడ్చి. చూహాలని చూస్తుంది "(పుట త్తి అంటాడు. తెలుగు వారిపై చలానికి వున్న వొక రకమైన అనవాన భావం కూడా-యిందులో (వకటితం కావడం మనం గమనించవచ్చు కళ గురించి, కళాకారుల గురించి చలం చేసిన ఆలోచనలు? అతను (పకటించిన ఆభ్మిపాయాలూస్ఫూలంగా-కళకళకోనమే.అన్న వాదాన్నీ-సమక్తిసోయ- చలం కశాదృక్పథం కూడా +చలం జీవిత దృక్పథం లాగే వ్టేవాదం - వంటి" భాయలా సాగిపోవడం గమనార్హం, - సినిమాలు సమకాలిక సినిమా రంగంపై చెణుకులూ, వినుర్జూుః విమర్శలో “మ్యూజింగ్స్‌ * లో మనకు కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా తెలుగు చి(తొరిన్నా? వాటి లోని అసహజత్వమన్నా శ్రలానికి మంట, చలం తాను నివసిస్తున్నయింటి పక్కనే వున్న సినిమాపిలు గురించీ, ఆందులో సినిమాల నుంచీ. వెలువడే దుస్సహమైన శబ్దాల గురిం నిర్ణాక్షిణ్యమైన విమర్శ చేస్తాడు': “ఫిల్ము మారుతోంఏి అనేప్పటికి, గుండెలు దడదడలాతాయి, ఏ కొత్తరకం ఉప్మదవం రాజోతోొందో అని, ఆర్థరాాతులు మెళుకువగా_రడిపేఎాళ్ళు. మనళ్శాంలి? యీ డైరెక్టర్ల (శ్రవణ సౌకుమార్యం మీద కధారపడపలసి వొచ్చిరదె. .తెలుగు ఫిల్ములను

కళక్రీ చలం “మూంజింగ్స్‌* చూడనివాళ్ళ ఆ్యళద్ధ మీద మంచి కసి తీర్చుకుంటున్నారు వారాలకి వారాలు వాటి దుస్సహమైన శబ్దాలను వినిపించి” (పుట ౨10) పెళ్ళిళ్ళలో కిళ్ళీలు, టీకప్పు ఎంగిళ్ళు ద్వారా (ప్రేమను బహిర్గత పరచుకున్నట్టు “ఫిల్ముల్లో ఈ వస్తువుల్నే కాకండా పాటల్ని కూడా హీరో కొరికి వాయకి నోటికి విసిరేస్తాడు. ఆమ దాన్ని బాగా ఎంగిలిచేసి ఆతనికి ఆందిస్తుంది. ఆతను వుగా నోరు తెరిచి పడేసుకుని, ఇటూ ఇటూ చప్పరించి ఆమెమీద విసుకుతాడు. [యేమ స్థిరపడుతుంది. దీన్నే ఖైజీళ ఆంటారు" (పుట 215) అనె చలం యుగళ గీఠాల్ని, వాటే చ్మితీకరణలో అసహజమైన వాకావఠణాన్నీ అసహనంతో విమర్శిస్తైడు. సినిమా వాకోవరణంలో నిజమైన కళ మనలేదనీ, ఆ వాతావరణం ఆత్మని చం ప్తేస్తుందనీ చలం భావిస్తాడు, కళాకారుడు దాస్యం చెయ్యవలసి వచ్చినప్పుడు నిజమైన కళాత్మక వలువలతో దేనిసీ సృష్టించలేడనీ చలం నమ్మకం. లైలా మజ్ను సినిమా గురించి (పస్తావిస్తూ ““ఆ(ప్రేమ గాథని ఏంగా తయారు చేశారో [పరిర్మాతి. రెండుసార్లు వినడం తప్పలేదు నాక్షు ఈ చితం శబ్ద పటుత్వంలో తెనాలి రామకృష్ణనీ, బాలనాగమ్మనీ జయించింది. ఫిల్ము ఆంఠా ఏడుపే. అంతకన్న ఏడుపు ఇంక కల్పించడం ఎవరికీ అసాధ్యం చేసే కారు (పుట శ78) అని చలం విమర్శిస్తాడు ఆ చిత్రంలోనే కళానాయకీ నాయకులు (యేను పేరుతో చేసిన ఆర్భాటాన్ని వర్టిస్తూ, యిట్రాంటే చికాన్ని “అసలు చప్పుడూ లేకుండా, సగం వినపడే ఒకమాట - ఎప్పుడో స్మూద్‌గా పొడిన ఒక చరణం - అట్టా నడవకూడదా అని...

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన 177 (యేమని ముఖంలో, కళ లో, దేహం వునికిలో చూపకూడదా”' (పుట 480) అని చలం భావిస్తాడు. ఆడవాక్స బుట్టలు తీసేసి చూపించడం లాంటి ఆకర్షణలు, ఆక్టీలాలు చిత్రాల్లోకి యెక్కకుండా పభుత్వం జ్య్మాగ_త్త వడాలనీ “ఏందుకంటే తెలుగు సినిమా కారలు పూసుకునే రంగులూ, కట్టుకునే బట్టలూ; ఉండలూ తీసేసి ఆసలు స్వరూపాల్ని ఒక్కసారి చూపారంటే, ఇంక యెటువంటి (పేశకుడూ ఆ సినిమాల వేపు పోడు” (పుట 477) ఆనీ, ఆందువల్స ప్రభుత్వ ఆదాయం తగ్గుతుందనీ, అప్పుడు [పమత్వం సినిమాలకు వెళ్ళని వారిమీద పన్నులు వెయ్యగల పద్ధతి గురించి యోచించాల్సిన, అవసరం వస్తుందనీ చలం వ్యంగ్యంగా విమర్శిస్తాడు- శేడియోలు శేడియోలో వెలువడే కార్య్మకమాలనూ, రేడియో కేంద్రాల నిర్వావాకులనూ “మ్యూజింగ్స్‌ లో చలం విమర్శించిన ఘట్టాలున్నాయి. | తాను విన్న రేడియో నవల “ఆదర్శజీవులు. గురించి వివరిస్తూ దొనిని తెలుగులో మేటి కథకులు తయారు. చేశారని, వాళ్ళపై * నిజుధన విధించడం వల్దనో, లేక అందరూ కలిసి చర్చించకపోవడం వళ్డనో' అ నవలను. వికృతం చేశారనీ చలం విమర్శిస్తాడు : “ఆది నవలాకాదు, కథాకాదు, మైకాలజీ కొదు. ఆదేదో ఒక డెవిల్‌. మైకలాజికల్‌ నవల వుంటుందనీ, దాని ముఖ్యమయిన 44/476 కథ వుండకపోవడమనీ ఆ రేడియో అరికార్డు యెవరో దూరంగా విన్నట్టున్నారు.” (పుట 896) రేడియో వారి నిబంధనలు. లేకుంటే యింతకన్న మంచి కథ తయారై వుండవచ్చునని భావిస్తూ “ప్క్మతికాధి పతులు వొక్క “4౯04644 సర్వజ్ఞాలై తేయా రేడియో వారు విజ్ఞానానికే గాక, కళకీ సారన్యతానికీ సంపూర్ణారి

శళోర్ర చలం “మ్యూజింగ్స్‌ కారం తీసుకున్నట్టున్నారు దేశంలో "' అనీ, 'గొప్ప యూనివర్సిటీ చేయవలసిన పనిని చేస్తోంది రేడియో ఆఫీసు [కమంగా కొన్నేళ్లలో ఏ రాగాలు -సంగీతోనికి. పనికి” వొస్తాయో, ఏ వాయిద్యాలో, ఏ నవలలు ఎట్టా రాయాలో, ఏ నాటకాలు. ఎట్లా వుండాలో సులభంగా నిర్నయించేసేట్టున్నారు”' (పుట 895) ఆనీ చలం రేడియో అధికారుల్ని చెండాడతాడు, కేడీయో (ప్రభువల్ని ఆశ్రయించి, దేబిరించి కళని తూచి విలువ కట్టి అమ్ముకుంటున్న కవులనూ, గాయకులనూ పేర్కొంటూ “ యాచించగా-యాచించగా అప్పుడప్పుడు ఓయాబై రూపాయలు యాచకత్వం తప్పదు. 24/67 లేని అధికారికి ఏడువండలు” (పుట 8908) ఆని యోచేకో కళాకారుల అర్థిక దుస్థితిని చలం వివరిస్తాడు. రేడియో వారిపట్ట చలానికి యేనాడూ సద్భావం లేదు. వాటిల్లో చేరి తమ సహజమైన కళను పోగొట్టుకున్న కళాకారులంటే చలానికి జాలి కోపం, పక్రికలు చలం రచనల్ని పషతికలు (వచురించకుండా నిషేధించిన కాలమూ వృంది? ఆతని రచనల కోసం తహతహలాడిన రోజులూ వున్నాయి. “'మ్యూజింగ్స్‌' లో వొకటి రెండు సందర్భాలలో చలం వతికల గురించి చేసిన (_పసావన వుంది “శ్రీవళ్వనోథ, కవికోకిల సహదేవ, కవికాండల, మల్దాది; చిలుకూరి.... యిత్యాదుల రచనలన్నీ వచ్చాయ్‌. కాని తమరి రచన లేనిదే ప్యతికకు (కేతకి కాబట్టి ఏలాగైనా ఒక పేజీ అయినా తమ రచన ఒక దానిని పంపాలని న్యమతతో ,పార్ధిస్తున్నాను"” (పుట 8927) అంటూ వొక స్మతికాధిపతి తనకు రోయడాన్ని చలం- చెబుతాడు.

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన 170 “ ఈవ్యాసాలెందుకు! కథలు పంపు' అంటున్నాయి స్మత్రివలు? నన్ను యిన్నేళ్ళూ తిట్టిన ప్మతికలు. “తమ అమూల్య రచన .... ఈనాడూ మాటల్లో తిట్లే. పృతికాధిపతులు,. వేరే పేర్ణతో నన్ను వెక్కిరించే సంపాదకులు. “తమరి రచన యీ సంవత్సరాది సంచికలో * లేని లోపం ఆంటాయిు. చలం కథవేస్తే పృతికా [ప్రారంభానికి ఆపథమనే పురోహితులు “తమరు ఆంధలోకానికి చేస్తున్న అపార సేవ ,...' అని కులుకు తారు”. (పుట 859) అని స్మతికలు తన రచనల్ని వెక్కిరించడాన్నీ, మెచ్చుకోడాన్నీ గురించి చలం "పేర్కొంటాడు, వొకపక్క- (పపంచంలో విష్ణవాలు చెలరేగుతుంట్సే యింకా" హిండూవేదం ఆనీ; యిదిధర్మం, యిది వివేకంజనీ, యీ బాధ్యతల్ను పోతే లోకంగతి యేమిటనీ ఘోషించే పాలుతాగే పిల్లలు. తేలుగు సారస్వతంలో చలామణి ఐ పథతికలొ నడుపుతున్నారనీ, ఆనావె సం్రపదాయ ఐద్ధులైన ష్మతికాధిపతుల్ని చలం విమళ్శి స్తాడు. కుటుంబఐ0 చలం తనదృష్టిని కుటుంబవ్యవస్థ మీదనే (సధానంగో శ్రేందీకరించాడు. అందులోనూ. స్త్రీపురుష సంబంధాల గురించి యెక్కువగా అలోచించాడు, “మ్యూజింగ్స్‌ "లో వివాహం, శ్రీః పిలల "పెంపకం - వీటిని విశ్లేషించాడు. హిందూజాతి కుటుంబపద్ధతి మానవ న్వభావపు లోతుల్ని గురించి యేర్పరచినట్టు భావిస్తూ చలం “*డదాలా' తెలివితో యీనాడు కోత్తగా మాట్టాడుతున్న 200- /0క్రండ/.. ₹00/0/0200026 820క్ల4ర6/6డ2/ ర0/60 82024

180 చలం “మ్యూతీంగ్‌ి 6౦0౧౮౧10 శజిం[075 అన్నిటిసీ గుంర్రెరిగి బాలా సమర్థతతో (పజాకషేమం, స్థిమితం, సుఖం ఆస్నీ వాంఛించి వర్పురచిన పద్దతి కాసే కముాకుకులట.. పుట ౩840) ఆంటాడు.

“కుటుంబాల్టోనూ యింతే. ఇంటి అధికారి యింట్లోవాళ్ళుని ఆదర కొట్ట వెళ్ళగొడతాననే భయంలో పెట్టి యొదురుచెప్పే సారాన్ని పిల్చేసి శన కటుంబం యెంత కాంతంగా జరుగుతోందో అంటాడు, తనయింట్లో వున్న వాళ్ళకి జా్యగత్తగా కావలసిన సదుపాయాల్ని చూసి సుఖపెడఠాడు. కొని యిదంతా తన మాటకి యెదురు చెస్పనంత వరకే. తన యింటినుంచి పోజే సౌభ్యాల్ని మరిగి అదుప్పలకి కోపానికి జడిసి, యత్న ంలేకుండా చాలా తృలప్రిపడ (వితుకుతారు ఆతని అధీనులు”. (పుట 402) అనడంలో ఆనాడ్షు సితృస్వామ్య పద్ధతి ఆమలులోవున్న కుటుంబాల్ని చలం బాగా పరిశీలించినట్లు తెలుస్తుంది. ఆ పద్ధతిలో వున్న అధికార కేం[దీకరణనూ తతృ్ఫలిత మైన వానిసత్వాన్నీ చలం ఆసహ్వించుకున్నాడు. వివాహం వివాహం గురించి “మ్యూజింగ్స్‌'లో చలం కూలంకషంగా చర్చించక పోరునా అక్కడక్కడ (పస్తావించడం కనిపిస్తుంది. ఆనాటి వివాహ వ్యవస్థలో పేరుకుపోయిన కచ్ళనచూసి చలం మం డిపడ్డాడు, ఇ. 1పకొమ్మిర' అనే ప్యతికలో. *పాపం" కథల సంపుటిని విమర్శిస్తూ, వొకరు చలం వివాహవ్యవస్థను నిర్మూలించాలని చూస్తున్నాడని చేసిన అలి యోగం గరించి (ప్రస్తొవిస్తూ చలం యిలా ఆంటాడు: “వివాహం విచ్చేదం అవుతుంటే, న్ర్రీవురుమలు స్వేచ్చగా 1 పేమించుకుంట్టారంటే, - నేనందుకోసమే _పయత్నిస్తున్నానంటే నాకేమీ భయపడవలసిందిగాని, సిగ్గువడవలసిందిగాని కనిపించదు.

విమర్శనాత్మక పరిశీలన నీది పే నాకీ 364గర2 చ్రూస్తే భయంలేదు. యిక్కడ(పళ్ళు యేమిచంజే నిజంగా న్యాపయత్నం అదేనా ఆని (పుట లలి

ఆ కథల్లోని వాస్తవికతను ఆంగికరించలేక నేరారోనణ చేసి తప్పుకుంటున్నా రేమో

యీ విమర్శకులు అని చలం విమర్శ,

'పెళ్ళి అయినా, కాకున్నా మోహంవల మా(తమే కాకుండా శ్రీ పురుషులు కొంతకాలం కలిసి జీవించడంచేత. స్థిరంగా పరస్పరం అల్హాకుపోయే. త్వం మానవ స్వభావంలోనే దాగివుందని చలం వాదనః

“నేను వాంఛించే మాడ్చు యూ వివాహంలో వున్న అ్యకమాలు

ఆవ్యాయాలు పోవాలని. ఈ దుర్మార్గాలు వొదిలించినంక మా[ళ్లౌన

ఆసలు చచ్చేటంత దుర్భరం కాదు వివాహాం ఆంజేకాకుండో

వివాహం వొద్దన్నవాళ్ళకి బలనంచంగా తట్టకూడదలీ, వీవానాం

అయినంత మ్యాతాన సర్వమూ నీతిగా తలచడమూ, కొనంితీ

మ్యాత్రాన అవినీతి అనడమూ మూర్థమనీ నా వాదన!” (పుటి 88)

(వేమలో మాయలూ, బలవంకాలూ అనేవి పోతీ కళ్ళుముందు సుందర లోకాలు సాఇాత్కరిస్తాయనీ, యీ |[స్రజలకు యిష్పుడున్న స్టేతిలో నిరం వివాహం అవసరం అనిపిస్తుందసీ: నిర్బంధం లేకపోతే యింతమా[లఈం శ్రీలత” దొరకదని వాళ్ళకి భయమనీ చలం భావించడం గమనించవచ్చు.

వివాహానికయ్యే ఖర్చులూ, వివాహపుతంతులూ ఆంఖే చలానికీ అనవానం:

“కోభనం గదిముందు = పెళ్ళాలులేని నీదవాళ్ళు పుర్మిస్తరాకుం

కోనం =

తోపల వరిమకాలు = పలవోరాలు =

(వకికుక్కా, దోమా జేసీవనికి అంశ ఖర్చు! అందరూ కలిసి

శోభనం కూతుర్నెత్తుకుపోతే! సిగ్గులేదు.

"మా ఆమ్మాయిక్తి గడ్భాదానమండి' అం “మీరు భోజనానికి

సిగ్గులేదూ?

182 చలం “మ్యూజింగ్స్‌ గర్భాదానానికి అల్బుడికి ఏమిద్బారు? ఆయిదు వొందలు, ఎంత కష్టం! ఆమిదు వందలకే వొప్పుకున్నాడా? నేనై తేనా? సరేలెండి. నాకెందుకు? భోజనం పెట్టండి అదేచాలు, ఇన్ని ఘోరాలు జరుగు తున్నా పెళ్ళిళ్ళన్నా, గర్భాదానాలన్నా సంతోషం విడవదు భోజనాలు = మేళాలు - బోగం మేళాలు "" (పుట 207) స్తీ పురుష సంబంధాల్లో [యేమ ముఖ్యమైన ప్యాత వహిస్తుందనీ, ఆట్టాంటి పేమ సంబంధం రసహినమై, భారమైన రోజున విడిపోవడమే (శేచు స్కంరమనీ చలం భావిస్తాడు, “పురుషుడికి ఐహుభార్యాతక్చం కూడదు అనే చట్టం యెందువల్ల ఆమోదం పొందింది 1 ముఖ్యంగా స్రీలలో కసి తమకులేని హక్కు. పురుషులకి యెందుకు వుండాలని. తమకు ఆ హక్కు “కొవాలని అడగడానికి సిగ్గూ - పాత్రివత్యభావం అడ్డు. కొందరు పురుషులు ఏదో ఆనుభవించిపోళున్నారని తక్కిన పురుషుల యర. ఆట్లాంటే చట్టిం వల యెవరికి ఉపకారం జరుగుతుందని అనుకుని మోసపుచ్చుకొంటున్నారో ఆ ఉపకారం జరుగుతుందా ఆని (పశ్నయినా రాడు” (పుట 895) అని చం ఆలోచించడంలో స్రీంప ఆట్టాంటి వువ ఇరమేమీ జరుగలేదశే. భావం యిమిడి వండి వివాహ వ్యవస్థపై చలం వెలిబుచ్చిన అభ్మిపాయాల్లో కాల్బనిక దృక, థమే కన్పిస్తుంది. సమకారికసమాజరూపలలో స్రీ పురుమలమధ్య సమానళ్వంసాధ్యపడదు అన్న విషయాన్ని చలంస్టూలంగా అవగాహాన చేసుకున్నట్లు సీకనిపిస్తుంది చలం ఆనాటి భూస్వామ్యపితృస్వామ్యు సమాజసంస్కృతినీ మన _స్తత్వాన్నీ యేవగించుకుని విమర్శించాడు కానీ స్రీలకు అ స్రిహక్ష్కులు ఎమొడల్లైన ఆంళాలపట్ట చలంసి?తమైన దృష్టినిసారించలేదు. (పేమలేని వివహసంబంధాన్ని, స్త్రీ పురువ సంబంధాన్నీ అసహ్వ్యించుకొసి తూలనాగడం, [పేమకు*ఆత్యంత (పాధాన్యత నివ్వడం మేరకు శ్రలానిది ముందుచూపు, స్రీ చాస్యాన్ని తిరస్కరించిన పురో గామి - ద్యక్సథం.

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ల!

స్రీపట్ట తన దృక్పథాన్ని.విమర్శించే_వారి పట్ట చలం చాలా ఆసహనం (పకటిస్తాడు:

““నిర్భాగు?లయిన (వస్తుత స్త్రీలలో వారీ “శ్షు(ద్రశ్వంతో,

వానిసత్వంలోనే దేవత్వాన్ని _ అధిక్రక్యాన్నిన చూసి. [ప్రకటించ

దలచిన నా “4/44 72 300గ(6౧%60డ్చేని వ్యక్షంచేసి గ

పాతివ్రత్యాన్ని, + శీలాన్ని, ౫4౯660ానియ్యంసం - చెయ్యాలని

చూస్తున్నానని సాగించే దుష్ట్యపదారం అసాధారణంకాణ్‌ -లోక

చర్మితచూస్తే” (పుట 85)

స్రీ సమస్యనే. అనేక .కోజుల్లో శపరానంగా. చితిస్తున్నండకు తెలుగు సం్యపదాయ విమర్శకలోకం, సం(ప్రదోయాఖిమానులూ తనపై సాగించిన (పచారం పట్ట ఆతని ఆనహనం పై వాక్యొల్లో వ్యక్తమవుతుంది.

సమస్తమైన కాశ్వుత ఘనకార్యాలకూ, వాజ్ఞ్యయాలకూ చెనుక వున్నది శ్రీ శకి ఆని చలం భావిస్తాడు. యెప్పుడూ స్రీ'గురించి రాయడోన్నీ; ఆలోచించ డాన్నీ (ప్రశ్నించే వారికి సమాధానంగా

“శక్తి ఆంతా స్త్ర ₹ క్తి, శ్రీళక్తిని అధిగమంచిన క్తి ' శీద్రేనా

(ఏమో) వుంటే ఆది దివ్యశ క్రి. దివళ క్తి 'నిరుగని నేను'స్రీ* కీ

నారాధించి. కథలు (నాకాను (పుట 10%) అంటాడు. స్త్రీని ఆవాధ్యదేవతగా, భావించడంలో, చి(త్రించడంలో చలం వొచ్ళ మరచిపోతాడు.

నవీన స్త్రీలు స్వాతంతాన్వేషణలో విద్యావ్యామోనాంలో కొంతికీ, సుఖానికి, మార్దవాలకూ, సుకుమార స్పంధనలకూ దూరమయ్యారనీ, వొక విధమైన బానిసత్వం నుంచి. + రో _ విధమైన -బానిసత్యానికి ధురలతున్నారనీ పేర్కొంటూ ;

[ేర్టీశ చలం “మ్యూత్తంగ్సీ! “ఆర్థిక ష్య్వాతంత్యం నచ్చినా సెక్సు స్వాతం[త్యం రాలేదు, భర్త కోసం వెళకడం, భర్త దొౌరికింతరవాత తగాదాలు, యూర్షలు, దాచుకోడాలు, నటనలూ. భర్త దొరక్కపోతే రహస్య [ప్రియులు -ఇవీ నవీన స్త్రీల చరి(తలు'” (పుట 121) అన్‌ చలం విమర్శిసాడు, ముఖ్యంగా నవీన స్త్రీలకు నాగరికత వల్దా, చదువునల్లా రావలసినంఠ స్వేబ్భా, ఆత్మ విశ్వానమూ రాజేదని చలం భావిస్తాడు. తమ ఆకారానికి నర పోతున్నాయా బేదా అనికూడా ఆలోచించకుండా అలంకారాల్లో స్త్రీలు ఆనుకరణ చాపల్యం చూపుకారనీ “జుట్టులో ఎన్ని పిన్నులు, రంగుల రిబ్బన్లు, జాకెట్టుకి ఎన్ని అంచులు, ఎంత పౌడరు - ఎంఠస్నో - ఎన్ని ఎక్కువగా వుందే అంక అందం, ఆంతి-ఇకర్షణ, అంత సాంఘిక. విలువ" (పుట 180) అంటూ చలం వ్యాఖ్యానిప్తాడు. స్త్రీని వువయోగించుకోవాలని చూళే. పురుష దౌర్జన్యాన్ని చంం నిరసిహ్రిడు గ “స్త్రీని పూర్తిగా తన.మరికి అనుభవంలోకి యీడ్వడం బాతగాక చివాట్టూ, దెబ్బలూ, సీచత్వాలూ, అవమానాలూ ఏమీ ఆమె హృదయ ధథీకత్వాన్ని. వాంపలేకపోతే నిరాళచెంది, కసిపూని పురుషుడు శాస్త్రంలో కథలలో తిట్టి పోశాడు.” (పుట 170) స్రీ సంసారంకోసం, పిల్లలకోసం చేసినత్యాగాల్ని పురుమడు ఆవకాళంగా తీసుకుని ఆమెను యెన్నో నీచత్వాలకు గురిచేశాడని చలం ఆంటాడు: “గతిలేక తిరగవడి, మగవాడి ఆవసరం, అధికారం. లేకుండా (బతకాలనే (పయత్నంలో ధిక్కారం. చేస్తోంది. స్రీ. కనకనే (వస్తుతంనాగరికత పొందిన శ్రీతో సుభించడం. భం. అసాధ్య

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన శీరీక్‌ మౌతోంది. అది స్త్రీ తప్పుకాదు, తన పూర్వపు అధికార (వతి స్టని మరవలేని పురుషుడి తప్పు” (పుట 28) విద్యవల్ల, విజ్ఞానలవల్హ్న ఆనావిగా పురుషుడి ఆధదికారంలో మగ్గి యీ లోకం కాంతుల్నెంబీ. ఆందాల్నించీ, విలువల్నించీ వేరై పోతున్న తమ వ్యక్తిత్వాల్ని గుర్తించిన స్త్రీలు తమలో కొత్తగా పెల్లులికిన తిరుగుబాటుతో వుక్కిరి. బిక్కిరి అవుతున్నారని చలం కావిస్తాడు; “నరాల్లో, వెముకల్లో పొందేళాంతికీ సౌఖ్యానికి తిండి సరిగా వంట పట్టడం, పక గ్రాంమీద నరాలు కాంతి పడడం, ఏీళ్లిల హషోందాహరి' తీర్చడం లేంది త్రీ అంత మవదురాలూ, వ్యర్ధరాలూ; హాపిన్టీ, నరకవాసీ ఎవరూ. వుండరు. వీటినుంచి దూరంచేసేచదువూ, నొగరి కతా, నీతీ -- అంత అనర్థాలు, విరోధులు, మృళ్యువ్యులు- 205 కనబడవు” (పుట 887) శ్రీని సహజ _పవృ త్తి నుంచీ ఆధునిక విజ్ఞానం దూరం చేస్తున్నదనీ చలం విశ్వాసం. న్ర్రీలో వుద్వేగ (వవృత్తి యెక్కువనీ, (ప్రస్తుతం ఆమెదేస్తున్న తిడగు బాటు తాత్కా.లికం కావచ్చనీ చలం అభిప్రాయం. “కొత్త 'స్వేచ్భాసమరం వల్ప గ్‌ చాలా త్వరలో వ్తరుష అధికొ రాన్ని తెగకొట్టి. బాధ్యతల్ని గుర్తించి తనని గౌరవించేటట్టిగొ పురుషుణ్ణి మచ్చిక చెయ్యాలి, లేకపోతే తన స్రీళ్వాన్ని కంకి వేళ్ళతో కదిలించేసుకుంటుంది* (పుట వీ8ి8) ఆని అనడంలో స్త్రీత్వం నాశనం ఆయ్యే ఆవకాశం వుందని ధ్వని. నిజమైన పాతి[వత్యమంటే, ఐచ్చికంగా తనను సంసాంానికోః క_క్తీకో అర్పించుకోవడం అని, చలం థావన, అందుతో ఐలనంతం వంటే ఇది బొని సత్వం అవుతుందని ఆంటాడు. "స్రీ తన వ్యక్తిత్వాన్ని స్వచ్చందంగా వీ్‌భర్త కభ్ఫీవక్రో, పిర్దిల అభివృద్ధికో నంసారంలో ఐక్యం చేసుకుంటే ఆది అమెకి ఆత్మ శాంతిని, చుట్టూ వాళ్ళకి సుఖాన్ని; గృవాన్తికి. తేజస్సుని ఇచ్చే

186 చలం “మ్యూళ్తింగ్స్‌" ట్రుండాలి, ఆ ఆదర్శాన్ని మనసులో పెట్టుకునే యీ పురాణాల్లో యూ వికృత స్వరూపాల్ని, సిత, చం్యదమతి సావ్వితుళ్ని సృృజించారు.”. (పుట, 288) “సంసారం లేని స్రీలూ సరై న- సంసారం లేనివాళ్ళు ఏమీ కోరక, (ప్రత్యుపకారం అడక్కండా మోహానికి తమని తాము ఇచ్చుకున్న శ్రీలు వున్నారు. పతీ (వ్రతలు ఎవరి పాద ధూళిని తలల ధరించ డానికి పనికిరారో అటువంటి శృంగార మూర్తులు” (పుట. 288) ఆంటూ. ఇాయ్యారు వంటి తానెకిగిన స్రీలనీ, మోవోనికి తమని తాము అర్చించు కున్న వారినీ పేర్కొంటాడు. ఇచ్చికంగా తమ హృదయ [ప్రవృత్తి ననునరించి సామాజిక.నియమాల కతీతంగా (వత్యేకంగా (పవరర్తించే స్ర్రీలని చలం. గొప్ప చేస్తాడు స్రీ, శ్రీశ్వం వట్ట మ్యూజింగ్స్‌లోని చలం అభ్మిపాయాలు పరస్పర విరుద్ధమైనవి... వొకనై పు-సర్వవిధాలా స్త్రీవిముక్తిని చలం కోరాడు. మరొళవై పు స్రేని వాక సౌందర్యాన్తుభవంగా, మహిళక్తిగా, సృష్టి శక్తిగా ఆరాధిస్తాడు, పిల్ల ల పెంపకం నిన్న పిల్చల,పట్ట చలానికి అమిళమైన [కేమ. వారి మానసిక వికాసానికి స్వేచృ అవసరమని. నమ్మి (పయోగాత్మకంగా -తన నిజ జీవితంలో తన పిల్పల్ని పెంచడం కనిపిస్తుంది, 'నిడ్డల శిక్షణ" పుస్తకంలో చలం తన ఆలోచనలను పొండుపరచాడు, 'మ్యూజింగ్స్‌లో విద్యావిధానం చిన్న పిల్లలను యెలా బాధ పెడుతోందో, వారిలోని సహజ శక్తులను యెళా నాళనం చేస్తోందో వివరించడం కనిపిస్తుంది... విద్య గురించి..పరిశ్తీలింంనప్పుడు యిందులో కొన్ని అంశాలను ఆక్కడే చర్చించడం కూడా జరిగింద, “'పిల్లల్ని బడికి పంపడం - పిల్లల వ్నేమానికి కాదు అనేవాడికి ధా విచ్చి పట్టిందనుకుంటారు. మెగ ₹పిల్లలకి చదువు: ఆడపిల్లలకి పెళ్ళీ ఎంనా.. పెండ్సూ +వెద్దవారి 62//0జ26మా వజ 16/0”, గ6/2/6502650 శ్వచ్ళంగా కనపరుస్తున్నాయి. పిల్లల స్వభా

“పిమర్శనాత్మక పరిశీలన శం? వంలో విశ్వాసం 'లేక వాళ్ళ పొగరు . ఆజచడానికి? ఉటనగత్రణ/ళ చేసేందుకు- ఈ గిత్తల్నీ, పెయ్యర్నీ -పొగరణచి 'గుచూస్తాలనీ, వంటవాళ్ళనీగా-చే సేందుకు ఏర్పరచిన వికృత. రాక్షన నం స్తు”

(పుట 179)

అని చలం విద్యావ్యవస్థ-పిల్లల సహజ స్వభావాన్ని యెలా నాశనం చేస్తుందో 9

మానసిక వికాసానికి యెంత అడ్డంకిగా తయారై.ందో. విమర్శిస్తాడు:. పిల్లల "స్వేచ్చకు విద్య ఆటంక ౦-కలిగిస్తోందనీ, స్వే్ళ 'శీనిదే” పిళ్లల మనను వికసించ దనీ చలం భావన. పిల్లల మనసును అర్థం చేసుకుని దయగా చూడాలనీ, వారికి (ప్రేమ దృష్టినీ, జ్ఞానాన్నీ, విశాలత్వాన్నీ కలిగించాలని చలం భావిస్తాడు. లొ విష యాన్నే (పస్తావిస్తూ చలం యిలా అంటాడు: “చిన్న పిల్లల శిక్షణలో కూడా యిదే సమస్య. కొట్ట కూడదు

పిల్లల్ని, కాని శిక్ష తప్పదు తన్నడానికీ ఆ గదిలో ఐలవంతంగా

కూచో పెట్టడానికీ ఆట్రే ఖేదం లేదు, కొట్టడం పపత్వము

కావడమూ, ఎక్కువ కోధానికి ఆస్కారం కావడమూ అనేవి

తప్ప. చాలా దయతో తన్ననూ వొచ్చు. (కోధంతో గదిలో

పాఠెయ్యనూ వొచ్చు - ముఖ్యం విడ్డని ఆర్థం చేసుకోడం జ్లొనం

వల్లనూ, (పేమవళ్లనూ కోపాల్ని హృదయం లోంచి తీసేసుకోడం

అనేవి” (పుట. 894)

పెద్దవారికి, తల్లిదండులకూ. పిల్లల మీద ద్వేషం వుంటుందనీ, వారి మెడలు వొంచాలనీ, అదుపులో పెట్టాలనీ భావిస్తూ టీచర్ల నాయం కోరుతారనీ; చదువులూ, పరీక్షలూ. అని భారాలువేసి వుత్సావాం - శక్తిలేని నడపీనుగులుగా పిల్లలను తయారు చెయ్యడం జరుగుతుందనీ చలం విమర్శిస్తాడు- పిల్లిలకీ స్వేచ్చ నివ్రుని, వికాసాన్నివంని తల్లిదర్యడుల పెంపకాలను చలం లిట్టిపోస్తొడు.

చిన్న పిల్పలపెన (కేమతో మొత్తం విద్యా విధానాన్ని విమర్శించడం మ్మాతమే కాకుండా, చదువు, విజ్ఞాన వారిని వికసించనీయకుండా అడ్డుపడతాయని భావించడం చలం ఆదర్శవాదం.

18 చలం 'మ్యూజింగో

'మ్యూజింగ్ల్స్‌ ' వస్తు సరామర్శ చలం జీవిత, సాహిత్య దృక్పథాన్ని అర్థం "జేసుకోవడానికి వుషకరిస్తుంది. చలం (ప్రధానంగా కాల్పనికుడుగా కనిపిస్తాడు. కాల్చనికవాదంలో విభిన్నమైన అంకాలు చలం దృక్పథంలో మనక్తు కనిపిస్తాయి. తనదైన నిశ్చితమైన నిస్సంళయమైన తాత్విక పునాది చలానిక్తీ -లేకపోవడం గమనార్ధ్హం. వివిధ సామాజిక ఆంకాలపై చలం సాగించిన ఆలో చనలూ, చర్చలూ గమనిస్తే ఆ విషయమే స్పష్టమవుతుంది. చలం జీవిత దృక్పథంలో 'సుఖవాడ భాయల పా్యాత తక్కువై నదేమీ కాదనే విషయం, తెలుస్తుంది.

ఆధునిక సాహిత్య (గ్యక్రియల్లో వ్యాసం చాలావ్యా వీ పొందింది? . వ్యాస లక్షణాలను విమర్శనాత్య $ంగా పరికిలించి వివరించడానికి [పయళల్షించిన డా॥ కొలకలూరి ఇనాక్‌ ఆభ్మిపాయంలో

“వ్యాసం ఆంగ్లాంధిలలతో వచనం వటిష్టంగా రూపొందితే వీరృడ్డ

వటకియ. అందుచేత వ్యాసం ఉ తమ వచన నేపధ్యం కలిగి

వుంటుంది. పరిపుష్ట వచన "సహకారంమీద కాసిన కమనీయా[ఘం

వ్యాసం. బుద్ధిజన్య వచనం, వృాదయజన్య నచనం నంగమించే

కూడలి వ్యాసం, ”1

డా; కొలకలూరి ఇనాక్‌ వ్యాసాన్ని సృజన వ్యాసం పమర్శన వ్యాసం అని రెండు విభాగాలు చేళాడిప, సృజన వ్యాస పరిణామాన్నీ నవయుగ వ్యాసం: చాలునా ాలాాననునడతతాల చు చు నాయతాతలనననారడడాడాడాతాడాాయారాయాయాాాాయ్ళయయెోా. కే డా॥ కొలకలూరి ఇఫాక్‌ “తెలుగు వ్యాస పరిణామం”, (అనంత

పురం, జ్యోతి (గ్రంథమాల, 1960), పుట, 108,

శి జా థ్‌ నక్త నే శనై జ్ఞ మ్‌ ళా లే వా ౫ ననన న న శక్‌ గ త్ర ంక్తి శఅరఠర చస 9 ఇవి పి ౧ఉ గ్లో పజల క్ష వ 0 మీ [స్వ [న న్య జో రిజ్‌ స్‌ క్‌ స్తేడ్‌ దె క్ల ళ్‌ శ్‌ జ్‌ ష్‌ 5 న 5+*ి | చిక్‌ లాల ల్నెకై ఉనే శ్‌ జైళిన్స్‌ ల స్ర జెళ్ళ ళ్లు న్‌ గ కరక డా కై న్‌ నై స్‌ “వ శా నూ ఐవాఅతరు న 9 దాం చా 4,9 ర న న ల టా స న క్‌ కైన 5 జజ మెం న ఇ ణా సాన ళ్‌ సో ఏ2 న యా న దక రై టం (భై హన ల న్‌ ౯ న యు ౪౭ స్ట ళ్‌ జై వక్తా త్‌ జో ౧మః 1 సక శ హా వం క్‌ వ్‌నో 24౮ మా న న నాన వ్‌ జికా క న ౫ జ్ర గై వ్రగ్త ౨౭ '్‌ ఇవి 2 ౦ జ్‌ క్లొక్స

• శ జా కొకు తై క్స్‌ ల జి అక ల ఎం శ్‌ న్‌్‌ లు ల డో శద. ఆ ర? ధ్ధ్‌ై కర్‌ నం! ౩4 కాడ

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 131 స్రీ-వ్యాసం, ష్యతికావ్యాసం వివాదవ్యాసం అని విభజించ వచ్చునని డా.ఇనాక్‌ అభ్మిపాయం విమర్శన వ్యాసాన్ని ఆయన కావ్యతత్వ, కావ్యాత్మ, కావ్యగుణః వేదాంత, వై జ్ఞానక,రాజకీయ ఆర్థీక మొదలై నవ్యాసాలుగా విభజించారు. వ్యాసాల్లో గానీ వ్యాస వుష్తప[కియల్లో (545 -8్రంటాటూ) గోన ఆయన మ్యూజింగ్స్‌ నుప త్యేక మైన వొక (ప్మ్యకియగానో వపష్మకియగానో పేర్కొనలేదు. నవయుగ వ్యోసాల్లో చలం యుగాన్ని (1947-1970) విశిష్టంగా పేర్కొంటూ డా. ఇనాక్‌ “మ్యూజింగ్స్‌ 'ను సృజన వ్యాసాల్లోనే చేర్చాడు,

లిణిలంగంగా. లో విళలంగ్తా. 6424 లో యివ్వబడిన 1పక్కపేజీలోని వ్యాస విభజన! లో కూడా 'మూజింగ్స్‌' వొక వుపంప్మక్రియగా కనిసించదుం

“మ్యూజింగ్స్‌ ' తెలుగుతో చలం ద్వారా (ప్రాచుర్యం పొందిన సాహిత్య, రూపం.

“మ్యూజింగ్స్‌ ' స్వరూప స్వభావాలను పరిశీలించినపుడు అందులో భావిక (642470) లక్షణాలు- కొన్ని కనిపిస్తాయి? ఆషామాషీ వ్యాస లక్షణాలన్నీ “మ్యూజింగ్స్‌ "లో మనం గుర్తించవచ్చు.

“మ్యూజింగ్స్‌ 'లో భోవిక లషణాల్ని గ్నుర్తించే!ముందు?భావిక్ర లకణాల్మి పరిశీలించడం ఆవసరం. భఖ వికలు ఆషామాషీ వ్యాసాల కోవకు ఇెళదినవి౫ ఖావిక (ప్రధానంగా ప్యాతికేయ (ప్ర కియ. 194?" తరువాతనే భావికారచోన చాలా వ్యాశ్తీ చెందింది.

వ్యాసంలోనూ భావికి లోనూ యించుమంచు నమూన లక్షణాలే కనితిస్తాయి+ కానీ దేని _పత్యేకత దాని[ఏంది. రెండూ వార్తారచన విధానోకి భిన్నో మైనవి. వుత్తమ వచనానికి ఆవసఠళ మైన గుణాలతో వృద్ధి పొందుతున్నాయి: భోవిక వ్యాస లకషణాలనూ, వ్యాసం థావి$ 'లక్షణాలనూ శరచుగా కలిగి వుంటాయి. వొకదాని 2. ౮05678 వ వాడ అూ “రనలంగం లా ఉ/సంలో4 ౬4౭౧

₹లగలేరొ

(౬07407, ౮౯౭7౯? 4/44 ౬ రణ)8 40297 ,లైడైలం€6,

1క్టీల్లీ చలం “మ్యూజీంగ్స్‌' పరిధిని మరొకటి ఆతికమిస్తుంటాయి. కాబట్టీ వాటి రెంటిమధ్య వొక గిరిగియడం ఆంత సులభంకాదు.* వ్యాసానికీ భావిళకూ మధ్యవున్న భేదం వాటి వస్తునిర్వుహణ పద్ధతిలోనే వుంటుంది,

“19 6100000066 1౧) 19 +40 1169 1౧ 3 30౧౧?౦౭8౦౧

౯80067 118౧ 1౧ 9401604 ౧౩16౧ 1616 19 గా౭గ౧గ౧6౦

61 [౧4౧611౧8 8 10600106 10౧41 66167001౧65 ౪/౧61౧6

2 ౧౭81100613 ౧160౦9 0 ౪7141౧6 ౨6001195 2౧ 8711016

0 8 16806704

వ్యానంలో వొక నిర్దిష్ట సమస్యనుకానీ, ఆ సమస్యలో భాగాన్ని కానీ అధ్యయనం చేయడం వుంటు౨ది. వ్యాసానికి సొంయ్యపదాయకమైన ఆది మధ్యాం కాలు వుంటాయి. భావికకు కూడా ఆట్టాంటి లతణాలే వున్నా కొంత తేడావుంది. వాఠాత్తుగా భావిక మొదలు కావచ్చు. హఠాత్తుగా ముగియనూవచ్చు. ఆదీ వివర జాత్మకమైన కూర్చుకాదు. సంవ్నిప్తత వుంటుంది. భావికలో వొకే మానసిక 3 “004000 ౧8 1081076 3౧6 1౧0 2గ016 ౧8౪6 ౧1౭౧౪

౧0౧౧౧00౧ 0[౧26(61718609, ౪761 840౧ ౧895 66౪6100066

8 614౧201981 4౧64 3 ౧౭౯౩౦౧8110/ 01 119 0౪౧ 9011

879 ౧౦0౧-౧౦౪౩ 0/09 0 ౪7౪౧0 8501) 1౪/6 0౧

౧4811698 6889011181 (0 ౮౦౦64 ౧096. నగి 37010169

01160 20001765 116 00813616 0% 2 16814౯6 8౧౮ 8

020079 0100 1468 0౧ 16 0[౧8/8016గ59109 0 8౧

841016, 1419 ౧౦689౪ €0 6౯24/ 8 11౧09 0604690

1169 140. ద800 6౧01080[09 0౧ 1౧6 01679

+910గ/.

రి0, 80600, [680186 8౧6 16 411016 ౪16౧0,

581180. 10 సిండం 1౧613, 664. 0 గ012౧6,

క 40136167 (800083, గ9:8 ౯4911901౧0 [0686,

1964), ౧806 ; 97-106. గ్‌ 156, కడర6 ? 87-105,

వీమర్శనాత్నక పరిశీలన 198ీ స్థాయి కొనసాగుతుంది. ఆది వొకవిధమైన వచనగేయం “పదబంధితమైన వణిక మనస్థితి' లాంటిది. కానీ వ్యాసంలో రకరళాల స్థాయీ భావాలుచటాయి. “డిన 21016 15 06౧6211౪ 2 00గా౧?౭[౧6౧5౪8 514660౪ 0 2 ౧౧౦౨1611. 16 ౧౭౩ ం9౧69141%/ 16 66౧౪78౧102] 08210109, 116 00%79౧%0[81 గా!రడ19 2౧64 16 00౧౪6౧10౧8! 6౧6. గి 102160 8150 ౪/11 ౧606598- ౯117 ౧8౪6 2 6010000, ౧666 206 06, 941 401 ౩ 6116606066. (6 గ౭౮ 96010 806 606 &8804100/. 1615 ౧౦౪4౧ 6912007419 ౧1606 0 607180- 5600. 9/9౪/14/ 15 116 9001! 0 2 16080420. 70 ల ప 1000 ౩౧4 6౧16100005 రం౪808 గంగా 109 [1060514 షి ₹0811106 669819 ౪11 2 310616 గ౦06. 1! 5 50౧8 30/౧ 08 [1/16 1౧ ౧౧౦96౦, 4 [౧0౧౧౭౧18 గ౫౮౦6 80168696 1౧ అంగడికి". గగ 201616 [౬౪ గ68! ౪ 0 96౪6781 గొంంర9 1809100 ఓంగ 066౪9 10 1% రజ."”5 భావికను (పత్యేక శ్వీర్షికగా డా. క్రొలకల్పూరి ఇనాక్‌ పేర్కొన్నాడు! “సంపాదకీయం. కాక్క, సంప్రాదకుడో ఉపసణపాదకుడోః, మే ఓ త పరా. స రచయితో, రచయి[(తో ఆ స్మతిక (ప్రతి 'సంచికలోనూ ఆపేరులో ఆ రచయితే సృజనంగానో, వాస్యంగానో, వృదయావిషగారణా గానో (వాసే రచనకే ఈ 4పత్యేక' శిక్షిక ఉద్దిన్టం. ఆంధ్రలో, వారవ్మత్రికలో ఊహాగానం మాజీక్యబీఐ, దీనష్మకికలో ఆషా మాషీ, ఆంధ్రజ్యోతి వారసతిక్షలో ఇల్డాలిముచ్చట్టు ఈ కోనల్లోని రచనలు. నకరాలు రురు ావన్తవావమం్తకవులనమరంతా కో క్ట 5. క. 0. 742౧600, 080, 016 ర8౩6: 97-105. 6, డా. కొలకలూరి ఇనాక్‌ “తేలుగు వ్యాన పరిణామం” (ఆనంతపుర౦ జ్బోతి (గ్రంథమాల, 1980), పుట: 894,

కేరి చలం “మ్యూజింగ్స్‌ “ఈ రచనా రీతిలో రచయిత వ్యక్తిత్వం హృదయం బాహాటంగా కనిపిస్తూ ఉన్నాయి. ఇది సృజనంగా ఉంటూ వచ్చింది. భావ జీవితం దగ్గరగా ఉంది. వోస్యం అనుపానంగా అవతరించింది కొన్నింటిలో కవికాస్థాయి నిలిచెండి. సమకాలీన సమాజ సమస్య లకు వీటిలో స్థానం అభించింది. సాహిత్యాది విషయాలు వీటిలో చర్చనీయాంశాలుగా రూపొందాయి. పత్రికలలో ఈ శీర్షికలు రచ యితీను పారకుల చదుట నిలిపి స్వచ్చంగా (ప్రదర్శించి అనుభూతి తరంగా సృష్టించి ఆనందం కలిగించాయి. ”? భావికల లక్షణాలను డా. ఇనాక్‌ స్థూలంగా మ్మాతమే పరామర్శించాడు. ఆయికే సృజనధర్మం యెక్కువగా వున్నవిగా ఆయన వీటిని గుర్తించడం వాక విశేషం. థావికలు చాలారకాలు. ఆవి: 1. వ్య క్రిత్వ భావిక (56గ074/0 2222270), 5 పొరాజిక భావిక ((84౫/40/08/02/ ౧/౭2/4760), 8. మానవ కౌతూహల భావిక (5472222 ౧/40/76౮2 22/2476), తీ. చితఖావిక 14/04 (444400) 5 వోస్యభావిక (6071/6 తల, గ్ర, వృంగ్యచిత భావిక (02770020), థావిక అన్నది వర్తమాన కాలంలో ప్మతికలలో అత్యధికమైన _పాచు ర్యాన్ని పొందింది సమకాలిక జీవికాన్ని వివిధ కోజాల్లో _ప్రదర్శించగలిగిన ప్యాశిశేయ (వ(యగా రూపొందడమే దాని ప్రాచుర్యానికి వధాన కారణం, “మ్యూజింగ్స్‌ ' భావిక లక్షణాలను కలిగివున్నా, స్థూలంగా ఆషామాన్నీ వ్యాసలవణాలే కనిపిస్తాయని గుర్తించాము. “మ్యూజింగ్స్‌ 'లో సండిప్తత మృగ్యం. వొకే మానసికస్థితి రచన ఆసాంతం కొనసాగదు. థావికల్లో సామా న్యంగా కనిపించే విషయ వ్రవిధ్యం: ఆత్మీయమైన రచనా విధానం “మ్యూబింగ్స్‌" 7 డా. కొలకలూరి ఇనాక్‌, “తెలుగు వ్యాస పరిణామం”, (అనంతపురం; జ్యోతి (గంథమాల, 1980), పుట: 895,

వీనర్శనాత్మ క పరెశీలన 106 లోనూ కనిపిస్తాయి. సమకాలీన వస్తువూ, వస్తువిన్యానచూ, అనుభోరి శత్చరళా- యా విషయాలలో 'మ్యూజింగ్స్‌"కూ ఖావికకూ పోలిక వుంటుంది.

లాంఛనయుత వ్యాసాలకూ, ఆషాచూషీ,వ్యాసొంకూ మధ్య వొక మౌలిక మైన భేదం కనిపిస్తుంది. లాంఛనయక వ్యాసం నియతమైంది. విషయపూర్వుక మైంది. తర్మబద్ధమైంది. శాస్త్రీయమైంది. ఆధికారిక మైంది. ఆషామానీవ్యాసం మౌలి కంగా సృజనాత్మకమైంది. కబ్చనా, వ్యాస్టవికఠా. కలిస్‌ వున్నటువంటిది. వొక పవని గురించి చర్చిస్తూ ఆదేసమయళలో వాక చునిషిని గూర్చీ, యం(కొన్ని గూర్చీ పరామర్శించే కల్పనా స్వేచ్చ యారకం వ్యాసంలో వుంటుంది. బేపబులేన్సి సరస్సును గూర్చి చర్చిస్తూ ఆ |కనుంలోనే మానవ స్వభావంగూర్చి (ప్రముఖంగా వ్యాఖ్యానించే స్వేచ్చ ఆది. రచయిత అన్వేషణా, చర్శనాత్మక దృష్టీ: జిక్లాసా ఆ స్వేచ్చలో యిమిడిపుంటాయి. ఆషామాషీవ్యాసరచయిత బాంభనయుత వ్యాన రచయితకంటే పాఠకులకు ఆత్మీయుడు. పాఠకులను తనతో సమానంగా కొనిం చడం వల్చనే ఆత్మీయుడవుకాడు.

“6 ౧878 21626407 5600695166 0016 ౦0+ 666 ౮1

వ8/0809 116 ౧౧౦8 100054౧6 - 696006 19 41

108 100041 69960 13 ౧౧౭1౧1 600041. 1200008048

3౧6 200౧060181౪6 38 5460 19 1౧168 10 8

₹4016081. 1016116048! ఉధ081000 04 0౯60109 8౯985

ఉలి 119 ౨90391 11 18 ఈ801 &గఆీ గం13100/ 01681 శం

10000081 99980/ 6% 19006౯ [4౧6 ౧28 ౧0 580కి

[10114605౧9. 1 19 0౯68076 గత 60160640, 148

3౮01601 ౧౧69౯ 08౧ నఆ గగ! న4!4086 90 1021 1

౨0000068 0181066 10 106 +8196+30గ6 ౪0085 10181

[౧0008౧ 66590066. 06 1110౯081 9940136 18

69 10 ౪8౧66105 10 16 404089 07 10 1168

180056 5046 .ట9 గ౭/ ర90౮29 4 016 2౧6 19

రం![2 60 940/.9600661126 “29042 గ2% 206 200"

౧98; 0౯ ౧6 ౧4 రేం0498 2 019886 0001 ౩౧6 1౧

116 చలం ' మ్యూజింగ్స్‌" 06 .౧100685 00౧10606 318౧14028010/ 6౧౦౧ ౪6 ౧40419 01 118 ౧౧2౧౧4 "0౧౦ ౧1001 ఈ6౧ 5009653 1121 106 108౧౧21! 695987 15 6556026211 3016౧01160 8౧6 1౧6౦౮౦11౪6 1౧ 19 శైంిరి!0801, *అస!9 116 1౧010281! 6998౫ - 1006801 11 ౧2౧ 64911 96 88 [10010821 89 1౧9 10౯00821 68582 = 15) ౪588117 ౧౧౦6 90606181౪8, 6౫01088107 2౧6"

18 18౧01౧9 17 'గం'040౧06౧1 01 |119 ౧౧8౬6౯1818.

కౌళం 1౧41608261 0 10౧9 2౧6 21411069, ౪16

41188 91 109 [02%&1 69587 50988 29 ౩౧ ౭600౯10/

౪1౦ 19 6%011086406 119 3001606 10 11096 ౪౧౦

“0౧0౪ 1685 తరీంల4 11 “1౧81 ౧6 6069, ౪౧116 06

861107 0106 1010170081 6898, 14 ౧౧౭౪ 06 ౧౦1౧1964

0౪0 89810.. 8062163, 81 19231 8008690౧11 26 ౬||

6616081 10 666818.

లాంఛనయుత వ్యాసం గంభీరమైంది, తర్మసహిత పరిణామంతో వొక జాగరూకమైన అమరికతో లాంఛన వ్యాసం విషయాన్ని అందిస్తుంది. వొప్పి స్తుండి. 19ఆషామాషీవ్యాసంల వొకఖచ్చితమైన నిర్మాణపద్ధతి మృగ్యం/ఆషామాష్షీ వ్యాసం యోతరవ 'ప్యోసోపోఏరూపంలోను చలామణి అవుతుంది. 11, సన్ని హిత వ్యాసం _ (721/427 టాటా). ౨. ' కులాసా" వ్యాసం (గై జభ

8 కరైగి తు 30799౧8607 ౩౧౮' ₹6680[ 5, 500౪76౯

కర, సలా 14బణ! 65958౪, (16010110 0

సిరణంగ) 6: రంగంతకఖు 19861) ౭. 14 - ౫11.

9. 1816, 369 2 ౫- ౫||.

10. గళళం8! 65980 4 తి1009 66761601 09851566, [1001641స:.66610044 60గ౧౧౦9|110౧ 66919౧66 [ఏ 1౧000) ౧1 ౧680446461; ఏ౭గ/ 30౪ '00%ఖ్ళ 6 111980 (8/౧9,

(గంత ౪670000. 654“ 6111 8006 60౧౧8౧౪) “80౦ 165

విమర్శనాత్మక వరిశీలన 0? -8 ఆత్మీయ వ్యాసం (262074టకడూ). ౯ వీట్పివస్తువు అృనంచం ర్హచయిత వేలాది మానసిక స్థితుత్లోనూ అనుభూళుళ్లోనూపదేనైన్నలా: స్యషక్తిిందించవచ్చు

అందువల్దనే -“మ్యూజింద్స్‌పీ సోషామ్లామీ “శ్ర్యాసపరిదిలోడి. చేరుత్తుండి “మ్యూజింగ్స్‌! వొక రచనిళ్యా:మేధ్యానీ అఖున నీ అఅంతరుంగ ఆకోచనా తరంగాలు, అందుల్పో ఆత్మీయత వుంట్లుందివొక్తం భొవ్పక్లుడ్తై నరచయక్సు తన హిఠళకులతో సమాన స్థాయిలో మాటాగడం వుంటుండి స్వీయ జ్రీవిళానుభవాలి ఆధారంగా సోగీన ఆశ్వేషేజాగిదిత్తోడోక్‌ జోదృట్టాం కష్టా ఆాంవులేటోము.. వొక విషయం తరవాలఓటీ6 "నమక, ఈఏ! ల క్యాతవోతకగా అవర రూపం పొందుత్తూ వొచ్చిన్లా ఆందులో! నాక నిషాతుడె న రటయళ్‌ స్పజన శ్రీ సృజనాడ్మక్ర వ్య క్రిభ్హమూ...మనకు. అంతరీనంగ్యాతనిప్లిష్తాన్మూ బ్లైల్బా, లేలిక న విషయాన్ని (పస్తావ్లిస్త మ్రానగ్గవీయమైన చిలువలి 21ఈరిణి౧ఛిించడం? వెంటనే గంభీరమైన తోర్వికాన్వేషణూ1పూరిళమైనంంబిక్లానను9)కనఐర చడం “మ్యూజిరగ్‌స' శో 'గమన+చకణ్చో

తిషోమోషి వ్యాసం "సాఫారటీంగా +ృటీసిళ్మకోమే. ౪! తొత్తోకపరమూ, సొందర్యపరమూ, వుద్యమపరమూ, వ్య క్తిపరమూ అయిన కొవనలూః ఆలోచనలూ .రచ్వదుతయిద్యోనుి సారం రృదనాండుపాన్ని -పొండుకాలు.. రచన అన్నది రచయిత -ఆనుభవసోరం, (రచనలో రభయితళ్నుర్రమానం్తచూదీ కోలం లోకీ మళ్ళుతూ ఆదే సమయంలో భవివ్యత్తులోక్తి దృష్టి సారిస్తాడు

“మ్యూజింగ్స్‌” రచయిత సాధారణంగా తేలికైన సూబిళయిన 3లిలో తన పాఠకులతో 'సంభాషిస్తున్నట్టు-ళనపిస్తుది: పాఠకులతో తట్లోంటి తేలీకేన సూటిఆయిన శైలిలో సంభాషించాలంటే రచముతకు.యెంతో స ఎన పజ్లొ కైలీ

ధ1 గాబా? వష ఉంగా ౧భంటుత!

(0 ఇ ళం8 0868440 ంష్సిక90. 09244

1016 ౧8౧85 018౧) |! 8౯ 99980 ఓ1200 69398 ద్‌

0650081! 6998౪. 3451666 ౧౭౦౪ 108 40 12 గగ

వన. క్‌ 1004 ర్‌ (క క

'కడగిం 'గోరంత8గక86గగ్రటు '

121౧ 98౪) “00 'తభినం 202,

123 చలం “మ్యూజింగ్స్‌ పాటవమూ వుండాలి, జీవితంలో చోటు చేసుకునే [ప్రముఖమైన విషయాలు, వొక లాంఛనమైన (కమ బద్ధమైన చట్రంలో, వాక సరళిలో యిమడవు ఆన్న ఆవగాహన ఆషామాషీ వ్యాస రచయిత కలిగివున్నట్టు మనకు కనిపిస్తుంది. తేలికైన, సూటి అయిన శైలిని సాధించడం: ఆ సరళమైన శైలిలో తాను చెన్ప దల్చుకున్న (పతి విషయాన్ని చక్కగా చెప్పగలగడం రచయిత లత్ష్యంగా వుండాలని ఆషామాషీ వ్యాసరచనలో నిష్టాతుడ్డై న రచయిత భావిస్తాడు. “గార! 0880810696, 1119 1100009899 19 106 నిళింరే401 ౧ 2. (981 91011. 6/44/1006 ౮౧౦౧ 1౧14109009. 11 30 రేళ౪99 1/0౧) 16 ౪711679 84/886989599 1181 ౪110 70811 1000గ8గ1 11069 0116 2769 100 6668 10 ౨9 ౯80164 ౪ 1000181160), 0౯86౧91009 8౧64 8018611041 4660410089, 109 ౧౧౭౪169౯ 01 116 1౧0021 69987 089 14812664 081 16 7091 610016 ఇ6210%9%1 01 169 ౪౧161 19 ₹9 201110/ 10 ౪౫18 910000 = 8౧6 ౪6 *101 1౧ 981 3910001101, 10 $8/ 66010 ౩14 ౪6|| ఈ6౧/ 211006. 1081 [0 ౪8౧3- (0 ఈడ," 32 చలం: కూడా ఆ చిథంగానేభావించి రోమరోలా వాక్యాల్ని “మ్యూజిఐగ్స్‌'లో వొక సందర్భంలో 'వుదహకించడం గమనార్హం 1! 'ఆషామాషి. వ్యాస రచయిత లశ్యమూ ఆగే. ఆ వ్యాస లనణమూ అదే. 12. 586] |. ౮0/06780౧ శిగిడ. ౯666౧06 5. 5[70769% 6.. *16 1010081 69827, (సంళ00గ0. 1. |. సంగ0౧ ఈ 0౦౧౧౩౧౫, 1961), క; 1౫౫1. 13. "1116 4 910019, 26 క51గ01939 18 ౪౧౦16100. /2816౧0 110881 ౪౧౦౧ 116 ౪౦16 8౧6 116 1846౧ తిర 119 840116౪210 7696810163 16౧ ౪/౧8 116 0706 0 ₹)9 31919 1068౪ 18107096 10 ౧౦౮౪౦|1. 7౦౮ 8/6 ' 2రయ!6331%0 81] ౧6౧; ౮86 106: 12094286. 01. 2! ౧౧౩౧ ₹00/9 8/9 ౧౦ ౪౦608/ ౧౦19-97 ౪౪199? భర 1

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 488

ఆషామాషీ వ్యాసాల్లో మరో వుత్తమమైన సాహిత్య లక్షణం క్రనిపిస్తుంది. ఆషామాషీ వ్యాసాలు యదార్థ భావన వూహాత్మక భావనల మధ్య వారధులుగొ శనిపిసాయి. అవి సాహిత్య (ప్రమాణాలను అందుక్షునే స్థాయిలో. వుంటాయి. ఆషామాషీ వ్యాసకారుడు తన రచనలో కొన్ని ఆంళాలను శ్నక్తి మేరకు సాధించటానికి(ప్రయత్ని స్తాడు.అవి. పదబంధాల కొచిత్యం, సరైన పదాల యెన్నికా, వుద్వేగ పూరిత భావనల సమ్మేళనమూ, విసృత 'మానవ బీవితానుళపాంతర్ల తమైన ఆనంత స్మూతాల స్వేచ్భావగాహనా, [వగాఢమైన స్పందనా మొదలై నమ్‌

“౧80, 96 1౧10౧081 9998 వీగీరర6ం8 1169

“801680 ౩౧6 16 “10080౧4819 14 (9 ౧౯008019

€౧81 ₹6 1౧10%౧081 6998) 0991 ౧6౭9 6 8611

86౫7 ౭గ౫౨|8౮౦౮9౪ 818గ648769 0 “11620006

[6011011 0 ౧౧౧886, ర/9019510% 0 ౪౦16 96169060,

ఇం 496 ౦01 ౧౦౦౪4 4౧84 6౧000278 108095,

8౪౧౧౧౧౦౧1౦ 1౧91160064 8౧6 6౧0060౧4! ౧81903

6౧౧6116166 8౪461639 01 116 51026 1601089 6

811 ౧౮౧౧౭౧ 6౫06516809 8౧6 01 118 10110116 118865

ఈ ఈ|౧౦౧ 1 18 ఆ౦౪6౧ 2౧6౪46 9981914416 0

1౧9 25191 - 2 29 6 960518౧669 ౪008 “016%

౧19 ౪761 0 109 11070081 98987 బని 8౧6 8 [19

5636 4065, 6౧84." 24 న ననన

౧౦ 30/18 6౧2919 0౯1౧౧౮౯6? (679 88002 ౦69

2౧6 3%/198 ౪1001 982 608610/ *లి84 084 [849

40 98. 96 906౧6 ౭౧64 11ంగ080% 1౧ 81 ౪06 60)

ళం 06950 విడ ౪00 9108 = &౧64 ₹90! ౮90 81

౪706 [8061 ఓ66 16 ౧౧0011 0 ౪04౯ 098 078౪811

౧ ౪౦౮౯ ౪710009 ! "16 96/16 19 16 9041"

చలం “మ్యూజింగ్స్‌: ” (హైదరాబాద్‌, చలం సాపొతి: 197/6);

పుట:145. 14. 86! గ, ౮౦06౧90౧ 8౧6 [5666805 6, 5060౪67, తలే.

౧09 "౧080081! 69387 (64040001 ఈ. |. [0410౧

౬ 0౦౧౧8౧0, 1961). ౧829; గంయ11,

ఓ00 చలం “మ్యూపింగ్‌ప్టి'

మ్యూజింగ్స్‌ రచనలో కూడా యూ ఆంళాల సారం మనం గుర్తించ చచ్చు.” నిర్భరమైన వుద్వేగమూ గాఢస్పందనా అనితర సాధ్యమైన గ్మాపత్యేక జ్ఞ ల్రి కపికాత్మకమైన వాళావరణమూ కొల్పసికావేశ పూరితమైన జీవితాపగాహనా మీ మ్యూజింగ్‌ వి “వ్యాసెల్లో కసీపిస్తాయి. -

ఫైన వివరించిన విధంగా మ్యూజింగ్స్‌ వ్యాసాల్లో ఆషామాషీ వ్యాస

లవణాలే- అధికంగా కనిపిస్తుండడం గమనార్హం

మ్యూజింగ్స్‌ ను

“రటంంగాం 9 ౧0886/04763 రచనలుగా వజ/?౯ం2!౧1 రచనలుగా కోదు౨౨మయెపరయనా వ్లూథ్యానిస్తే చూడాలని వుంది

నాకో 5 అనీ పమర్ల్శకుడు రాచమల్లు రామచంటదారెడ్డి అకాండ్నించాడు.

"రారో ఆకాంవకు కారణం “మ్యూజింగ్స్‌ లో కొన్ని భాగాలు చ్చైతన్య (సవంకి ధోరణి! 6క్రి సన్నిహితంగా వుండడమే అంతే తప్ప ఆవి చైతన్య మా గ మాలీ 15 *ద్రాచమల్లు రామచర్యహైరెడ్డిగర సారస్వత వివేచన , (విజయవాడ

? విళిలాంగధవన్టిమంగాాం హాన్‌ 1976) పుట ర్‌క 18. వ్లైతన్య (సవంతి 37౭471 ౯ 60486/01046 ఆన్నవి (నవలా)

శిల్పానికి సంబంధించిన వొక పయోగం. మొదటి పపంచ యుద్దం తరువాత చైతన్య స్రవంతి నవలలు విశ్వ సాహిత్యం ేక్షవొబ్చాయి మూ నవలలపె “విలియం జేమ్సు, హనీ, బెర్గ్‌ సన్స్‌ [ఫ్రొయిడ్‌ల మన'స్తత్వ సీర్ణాంతాల (ప్రభావం వుంది _ఐన్‌ సెన్‌ . వంద్శ అ ్రిక్తాం. సీద్ధాంకాల ఉపభావమూ, ఫ్టాంక్‌ (వకిస్లాదింఛిన్న క్యాంటమ్‌ థియరీ (సభావమూ వుంది. చిత లేఖనంలో స్టాచ్చిన క్యూభిజమ్‌ మొదల్వైన సిద్ధాంతాలూ కొన్ని సంగ్లీత రచ్హన్లా ధోరణుల్లూ కూడా యీ తరవో రచనా విధానంపై (పథావాన్ని చూపాయి, మనిషి అంతరంగంలో యిడ్‌ యీగోల మధ్య జరిగే సంఘర్షణను గురించి 'యిడ్‌ లో దాగిన తర్కాతీత శ్‌ లి గం ర న్‌... అరల భావార్లి గురిం ). ప్రోయిడ్‌ ఆలోచనలు (పపంచ మేధావులకు ( శేరణాలయ్యాయి అ (యేరణల ఫలిళ్రమే _చ్లై తన్య స్రవంతి ' విధానం,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన పీ01 1సవంతి ధోరణిలో రాయబడినవని కాదు. రాయబడ్డ రచనలని రాఃరా. వుద్దేశ్యం కూడా కాదు 1948 కి ముందు చలం జేమ్స్‌ జాయిన్‌నుకోనీ వర్డీనీయా;వుల్ఫ్‌ను గాసి ్యయెరగడు !? దీన్ని బట్టి చైతన్య (్రవంతి విధానంలో 'చలానీకి-_ సోహోత్య కైళవయం లేదని తెలుస్తుంది. మ్యూజింగ్స్‌ రచన' 19870ోనేప్రారతభిమైడి

చైతన్య (సవంతి ధోరణి ప్రధానంగా అంతరంగ చ్యితణకు

సంబంధించింది ;

“5116802 0 '600901003౧658 2 గి 191గ “6౦1గ64. "7

౪111 200 ౮4౧౧69 11 ౧గ౧౧౮౧|8౩ 0 ఏళం[౧01త1(1 89801

10 69౧౦16 116 1104610006 అ౧౦గ6౧౦8౩9; [04

2౧ 21౧౧౦౩ [1౧6139060929016 +6%01 1౧ 1113౯41 6౧10(3గ),

11 (661 €- భల 6% గం08 సట 684 10

60100 119 ౧౮1 64441౧608 0038 శగ61(66111%3

౪10% ౧299 00601 8 6. గంం04ీ ఫగలేకం

107 1619 “1016640 సీంగిం!02416 "5

చైతన్య (సవంతిఃవిధానంల్లో -కోథకుం్రాధోన్యం లేదూ శల ఆలోచనా సరళి ఆవిష్కరణా మనస్టత్వ విశ్లేషణా యీ విధానరీలో [వథోనం. కొల నియమం స్వల్పం పాఠల “ఆలోచనా! ధోరోబుల పల్లాలో. సీంజరేరాలు అర్థ మవుతాయి. పాఠకుల మధ్యగానీ వెనుకగానీ రచయిత నిలఖీడి తన హ్మాక్రలన్నిటి, గురించి సర్వజ్ఞత్వాన్ని (వదర్శించడు! "హ్మాతతి ఆలోచనలను ఆవిష రీస్తాడు = హోఠకులనే ప్యాతలగురించి కె౫సుకోమని' పురికొల్పుతాడు యీ * విధోనంలో గత9, వ్నర్హమానం కలగలిసి పరుగులు తీస్తాయి. వై తనో స్రవరతుల్‌లో పాఠ కులు నర్హమానంలోంచీ గతంలోక్షి గతంలోోంచి మళ్ళీ వృర్ణమానంలోకీ. భవిష్యత్తు లోనే (పయాణిస్తారు. వొక "రచనలోని చై-తన్యు1[సవంతులలో?వొక ఇచ్చితమైన వరుస పొందిక వుండవు. 1౧ చలం, “అముద్రిత వృత్తరం' చూ, చేకి రాసిన వృళ్తరం, 18. ౮ &. 646060౧,న 61000080 టం రంకు

(0611%, 061450౧ 86013, ఆత, 1980) కికం6; 691.

వీ0ఏ చలం “మ్యూజింగ్స్‌” చైతన్య (స్రవంతి ఆంటే మనం సాధారణంగా చెప్పుకునే స్వగతాలు కావు"

బైత్తన్య.(సవంతివిధ్రానమూ; ఫ్రేష్‌దాక్‌ ధోరణీ వొకటి కాదు. 'స్వగతం' అన్నడి

“సాహిత్యంలో యెప్పటి నుంచో కనిపిస్తుంది. సం్యపదాయ ధోరణిలో కనిపించేది

స్వగతం (ఇ20840/08్ర4ల).! 0. ఆయితే చైతన్య (సవంతి విధానంలో కనిపించేది

అంతరంగ భాషణం([7/67/07 5402010840) అని చెప్పాలి.స్వగతానికి అంతరంగ థావణకూ లేడా వుంది, స్వగతం ద్వారా ప్యాత వెల్లడించే భావాలలో తర్క బద్ధమైన అనురిక వుంటుంది. ఆంతరంగ భాషణలో తర్కబద్ధమైన అమరిక సూటిగా స్పష్టంగా వుండదు, అందులో వొక కాల్యకమం వుండదు. అంతర సంభాషణలో మెధడు నుంచి _పసరించే ఆలోచనలనూ, సృందనలనూ జాగదవస్థలోనే: సరాసరి వెలిబుచ్చడం వుంటుంది :

“1060107 ౧౦౧౦౧౦౮౪౦9 100౧ 8 418606 ౧4౮౦18101౧

[1002 ఛ8 ౯1౧౮-1౧. 1౧6. ౧|౦౦689 0.0086౧0 910061

10200913 01 1౧౧౯6991003 2౧6 [9 087194 0౧ 0010-

016131౪ 1౧ 19 86078 91816. 16౧౩౫ 60౧౦9౯౧ 113611

అ కం 6౧060196 8/68 0% 00౧౩౮౦|0౦645౧౦55 (౧౦

౧౧౩౯౦ 168 12060306 868) ౦/ ౪10 2౧/ ౧8౧

౪0769 0ఓ20

అంతరంగ వ్రావణలో (ప్రత్యక్ష ధోరణి, పరోక్ష ధోరణీ వున్నాయి" బైళన్య (సవంతి ధోరణిలో రాయబడే రచనలు వేటికవే (పత్యేకత కలిగి వుంటాయి. వాటిలో వొకదానికి మరొకదానికి బాలా భేదాలుంటాయి.. రచయిత శిల్ప్యప్రజ్ఞను బట్టి చైతన్య [స్రవంతి రచనా విధానంలో వై విధ్యమూః వై లవ్షణ్యమూ వుంటాయి.

“186, [100౧010666 : శి 107% ౪౩౦64 1౧ ౭౩ ౧౮౧౧౨౦౯ 0 5608605. ౪11౧ 116 92310 ౧6౭౧|౧౪ ౦0 2 51౧016 ౧6/౧90౧ 90025100 810౧6 - ౪1౧ 0/ ౪100006 860616౧066. చడీ, 0౪64608౧, 00.. 614, ౧839 : 40).

20. సీం! 1066 ౧౭౧, “508/1 0 600౧9010౪09౧955 & 5266 £ 1110008/ ౧౦1౧064", (11694 ౧౭౪6౧ : 7816 (౮014861ష” ౧09, 19565), 0886 : 7,

విషర్శనాళ్మక- పరిశీలన వ08

“మ్యూజింగ్స్‌ లోని (పతి ఖండికలోనూ చైతన్య (సవంతి ధోరణి ఛాయలు మనకు కొన్ని గోచరిస్తాయి. ఆలోచనా సరశిలో (కమరాహిత్యం, స్పందనలనూ, ఆలోచనంనూ మెదడు నుంచి సరాసరి వృ క్తికరించడం, వ_ర్తమానంనుంచి గతంలోకి, గతరనుంచి వర్తమానంలోకి వెంటవెంటనే వెళ్లడం యిం[దియానుభూతులను యధాతథంగా ఆనిష్కరిరచడం మొదలైన ఆంళాలన్నీ “మ్యూటింగ్స్‌ 'లో మనం గ్గు ర్తికచవచ్చు.

వివిధ వై తన్మావస్థల్లో రచయిత తన అంతరంగాన్ని కూడా తరచడ్డం “మ్యూజింగ్స్‌'లో కనిపిస్తుంది. రచయిత తన 'లివిడో'లో దాగిన విషయాలను కూడా వ్య _క్రీకరిస్తాడు. తద్వారా రచయిత మనస్తత్వం అవివృరింపబడుతూ వుంటుంది. “మ్యూజింగ్స్‌ ' వొక ప్మాత (రచయిత) అంతరంగ అలోచనా సరళికి ఆచర రూపం మ్మాతమే, యిందులో మరొ ప్మాతకు జావలేదు. ఆ పోత కల్పిత వాత కాదు. వొక యితివృత్త ప్రయోజనాన్ని ఆశించి చ్మీతీకరించిన రచన కాదు వైతన్య (సవంతి ధోరణికి సన్నిహితంగా కొన్ని లక్షణాలు మ్మాతం మ్యూజింగ్స్‌లో కనిపిస్తాయి. “మ్యూజింగ్స్‌'లో కనిపించే కొందరు వ్యక్తులూ, చితణా రచయిత దృష్టి నుంబీ జరిగింది. వొక విదంగా కైళన్య [స్రవంతి విధానంలో పాతల అంతరంగ కథనం బట్టి యితినృత్రం లేదా ప్యాత జీవితం తెలిసినట్టు 'మ్యూజింగ్స్‌'లో రచయిత ఆంకరంగ మథనం (ఆలోచనల సమాహారం నుంచీ, రచయిత వ్య క్తిత్వమూ, అనుళవాలూ, అలోచనా. విధా నమూ మనకు తెలుస్తాయి. చై తన్య(సవంతి ధోరణి “మ్యూజింగ్స్‌ 'లో కన్పించినా శిల్ప [ప్యకియగా చై తన్మ్యసవంతి. సాహిత్య సూ్యతాలు 'మ్యూజింగ్స్‌'కు పూర్తిగా అన్వయింపబడవన్న విషయాన్ని గుర్తించాలి.

“మూజింగ్స్‌'లో భావికకు సంబంధించిన కొన్ని లక్షణాలున్నాయి * అంతమ్మాతం చేత వీటిని పూర్తిగా భావికలనడానికి వీలులేదు. యెందుకంటే భావికేతర లక్షణాలు కూడా వీటిలో చోటు చేసుకున్నాయి. కాబట్టీ అలాగే “మ్యూజింగ్స్‌ "లో ఇషామూనీ వ్యానలక్షణాలన్నీ వున్నాయి. కానీ ఇషామాషీ

ఓం చలం .' మ్యూజింగ్స్‌" వ్యాసం అనడానికి నీణులేదు .. వ్వైతన్య ,(సవంతి ధోరణులను కూడా మనం యూ..వ్యాస్ట్రాల్లో గ్నర్తిచ్రవచ్చు,:-ఆ ధోరణికి సన్నిహితంగా కనిపించినా వ్వైత్తన్య (స్రవంతి సాహత్య వషక్షియ స్మూశాలు వీటికి వర్తించకపోవడం గమనార్థ్యం, ఫావిక లషణాలూ? థ్రైళ్ళన్య-(ప్రవంతి దోరణీ, కొంత కొంత; ఆషామస్తీ వ్యాన లవణాలు పూర్థిగా కలగలిసిన వొక ...విలగణ , వాాస సంబంధి వుష్మష్మ్లియ్హగా రచయిత (ప్రత్యేక ముద్రతో యీ రచన కనిపిస్తుంది. “మ్యూజింగ్స్‌ '. బ్రేన్లుగ్తులో వ్యాస విథాగానికి చెంది చైతన్య (సవంతి లక్షణాలున్న వాక వుష్మప్యకియ అని స్థూలంగా నిర్వచించుకోనచ్చు:

చలం (ప్రధానంగా కాల్పనికుడు.! అ .కాల్బనీకతలోని విథిన్నాంరే ఛలం జీవితంలోనూ, సోహిత్యంలోనూ.. చోటు. దేసుకున్నాయ.. అత కాల్పనిక (పాపంచిక దృకృథమే అతని స్యజననుకూడా నిర్ణయించిరది. కాల్సని వాడంలోని తాత్విక మూలా9ను-గమని స్తే చలం సృజనాత్మక వ్య క్రిత్వొన్ని ఆర్థం చేసుకోవచ్చు.

కాల్పనిక వాదంలో 1[వధానంగా" వ్యదేశపూరీళమైన. ఇతీర్షదీయమైన తాత్విక పేద్ధతి కనిపిస్తుంది. ఫరపూర్ణమైన' ఆనుళనమూ, (ప్రగాధమైన్‌ అనుభూతి సంపదా' సేత్యాన్వేషణకు అథా[వళ్యుకాలుగా కాల్చనిక వాదం భావిస్తుంది. హేతువు కృత్రిమమూ, వీశ్రేషణాత్యకమూ కొబెట్టే ఆది వరమనళ్యాన్ని తెలుసుకోవడానికి ఆసమర్థమని కూడా యీవుదం” భావిస్తుంది" £ కి టార్‌ యావ ర లా 1 యీ ఆధ్యాయంలో చలం. (ఫ్రాపంభిక చృక్సధాన్ని స్య

[ప్రాయంగా తైల్పడంవుంది, మూడవ అధ్యాయంలోని వస్తు. పరా

మర్శను యీసంద![గృంలో దృష్టాంతంగా తీసుకోవచ్చు.'

క్లీగ్రీగ్రీ చలం “మ్యూజింగ్వ్‌ లలిత 6లో6గాం/0క్రూ ౧౯ గంగాంగ/4లంగాం? బా 6౫౮4 శ7080 త6200/0%40 ౧0౧4 2౧/౧6, వాగారూగ? కై 2/6 గింంయాగ (౯ (4//4టా ౧ ల06౯/6గం6. 4676 డ4704 ౨ /66/022 204000 సా ౧0 06 జగడం దాింండు. గండుంగి, లీంీళత్రి ఉగగల్స0041 4764 ౧౧౮|౧౧౧౧౮౦4/౧, 2౫౫ 7060004000 00 వం 105 ౧/౯ ం0గ౧7౯646474/౧౧౯ 46 శలుం/జ/లి £ తగం0/7క్ర ౫ 10౧8౯ 6౧4 56 బెగగ0యాంగ16 గ7౫44 ఉగ౧౮406 ౧4/476 గగ్‌గంగ48్రిగ్‌ 2౧౮7/740౦౧, 10గబ్రగి బ్రా ౧గడే న అళ్కాశయమైన ధోరణితో (ప్రపంచాన్ని చలం చూళాడు స్వియాన్న భవాలు, అనుభూతులు ఆధారంగా సత్యాన్వేషణకు పూనుకున్నాడు. హేతువిధానం సళ్యాన్ని తళుసుకోవడానికి ఆసమర్థమని భావించాడు, యీ కాబ్బనిక భావనల నుంచే ఆతని సృజనా, వ్యక్తిత్వమూ రూపుదిద్దుకున్నాయి. అరుణాచలంలోని అవసానదళవరకు చలంలో [పకృతి పీతి కనిపిస్తుంది. ఆత్మాశయమైన గాఢ మైన ఆనుభూలిసంపదా, నిజాయితీ, ఆవేశం, స్వేచ్భాకాంక, వ్యక్తిత్వ (ప్రకర్ష కనిపిసాయి. యింకా కొల్పనికుల్లో సాధారణంగా కనిపించే వివిధ రణాంకాలూ, ధనాంళాలూ చలం సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వంలో మనం గమనించ వచ్చు. సుఖవాద చృాయలుకూడా మనం గుర్తించవచ్చు. వొక్కమాటలో చెప్పాలంటే చలంలోని కాల్పనిక ధోరణి .సంకీర్ణమైంది. కాత్పనికవాదం [పథాన లక్షణాలలో (పకృతి (పీతి వొకటి. వ్యాపౌరి నాగరికతావిర్భావ దశలో తలయ్య_క్లే యాంత్రిక నాగరికతనుంచీ నిసర్గ (పకృతి మధ్యకు తరలి పోవాలనే తత్వం చాలామంది కాల్పనికవాద రచయితల్లో వుంది. యిడి చలంలోనూ కనిపిస్తుంది. చలం (పకృతి ఆరాధన శేవల (పకృతివుపాసన శొదు. దానివెంట చలం సుఖవాద దృష్టికూడా -వుంది. (పకృతి _వుపాసనలొో చలం (సకృతి పరిణామాన్నీ, జంతుబీవన విధానాన్నీ, [పకృతికీ మానవ 2. లైెడగ్రంలింగ లి. గ4౭బా 244 లింలండంగి? ల వొ(గీయం- లిన (గల గంగ6, విగ/1000740041 27ల574గ్తా శం, లిన 2722,

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన వం? సమావానికివున్న సంబంధాన్నీ సమ్మగంగా సమాలోచన చేయకపోవడంవల్ది ఆ వుపాసన కాల్పనికంగానే కనిపిస్తుంది. అయితే ఆ కాల్చనికోపోననలో నిజాయితే వుంది నిర్భరావేశం వుంది.

(పకృతిద్వారా లభించే అనుభూతులను నిసర్గంగా ఆవివ్కరించాలని కాల్పనికవాదం భావిస్తుంది, సామాజికమైన లేదా కళలకు సంబంధించిన భావాలను స్వేచ్చగా లోతుగా యేవిధమైన నిబంధనలు లేకుండా అనుభూతి చెంది (పకటిం దారిని నిర్దేశిస్తుంది. కాబట్టి వూవాలో, అనుభూతిలో కొల్బనికవాదం వుల్రేజొన్ని వెతుకుతుంది.

“బెంగ8౧40150) 31/98863 (16 ౪81465 0 91006720

800౧180010/ 2౧4 ౧888100 89 1868109 06 ౧95-

2004 206 0౪10108400 ఈంగ8గిరేం4 97 2గ846

10/05 8౧6 గాంరేం9. 14 [0895015 116 07101802

01 ₹661100, 1306108000 806 5060601, ఈ

0౧౧౦566 10 768900. 11-౧౧18109 శం 21

9[06414 60౧6670 115610 ౪10 16 ౧౭౧0018౯ ౭లకే

60౧0616, ౦990౧/1౧6 4౧64 ౧600511006 200౮౧819

119 16611005 80489664 50 ౧416, 1006

16681128110% 0 66౧6/21124ళ600. 18 000౯8063

౧9 8691 10 1961 68%/ 2౧4 రంల 80610

ఈ)0౯699 ౪81 19 ౧89 611 ౪/01 ౧౦ 08081013

611061 2౧15110 0౯ 30018. 1 8889 10 0183

0 2౯ 8 34౧౮1౮9 €0 12౧89112౪000 206 1661110

& ౧01౧1 0 66౨81479 107 709 10404 184198

18౧ ౩౧ 05601 1041 | 080 ౩౦౦601 8౧6 00[-

*+6గొర!వ16.

చలంలోని భాన (పకటనా స్వేదృ, గాడమైన అనుభూ.తీ, -సామాజికాంళాల పట్ట నిర్భయమైన అభి పాయ ప్రకటనా, తదనుగుణమైన _ నైయక్సికాచరణా 3౩, లి౭గంఠం681 ౧. గొంగలి 08 01610080 ౮ [1110580002 (16౪ *ంలి సస108000191 1100800 1942), న౭2ం69 ; 272-273.

తీ0 చలం “మ్యూజింగ్‌ న గమ్లనార్టమై నవి, విగ్రహ విధ్వంసకుడుగా చలం చేసిన విమర్శా, తిరుగుబొటూ యీ ఆంళంలోని భాగాలే, కళారూపంలో ఆత్మా[శయాంకాలు, పరాశయాంళాలూ కలిసివుంటాయి “16 2418610 118866 6007420958 2౧ 0/98౧1|6 ౪౧|0/ 0 0016011౪76 8౧64 96916061/8 9160౧06౧19.“ జీవితంలోని "కొన్ని భాగాలను కళ (పతిలింబించడమే కాకుండా వొక విథంగొకళాకారుం ఆత్మకథా చితణ కూడా ఆయివుంటుంవ. కళలో ఆళ్మా (శ్రయధోరణి మౌలికతకూ, తాజాతనానికీ నిదర్శనం : “డత్రష 1801540 1౧860 ₹90/096019 ౧౦౬ 0౧1౪ 8 “ఆళీకంగ0గ 01 9060110 “౩11065 0 116. 041 1౧ ఈ ఈ6/1810 39086 411౧6 06 8614-00/1/481 0౦+ 1౧9 త0130 860156 16 1౧496 1169769 814479 8140648 18 0608101, ౧069 96016076 10107 15 88 1౧61086101 01 ౪6 0728112411 2౧4 1193౧౧0988 01 తీగ *1419 6% చళిం ,! మ్యూజింగ్స్‌ ల్లో, వస్తువు సామాజిక మెందే. ఆయిలే చటం అక్కా శయతోరజివల్ల అది) రచయిత ఆంతరంగ చితణగా రూపొందిఐది. ఆత్మాశయదోరణినల్ల కళాకారుని కళలోని (పాపంచిక దృక్పథం వి కరణ చెందుకుంది? అన్నమాట చలం పట్టా వాస్తవమెైంది. 06, 86 01464/6 180108 [0 2౧ 211956 ౪/౦0 గ19.16601091081 2౧6 2838119110 9120600101 2౧6 118 0168076 20౪/160/ 86 908066 0౪ ౧19 ౪౦/6 ౦|కంం![. 1౧ 1౧6 710౧4! 2౧౩198 1168 964016011౪76 120008 11 కగంిం *౦గ6 6076969019 ౨ 40111 01 త మగ! 218, “0006446008 01 800136 2691166108“, (సీం300౪,: 0౧00౧998 ౯౮౨11309౧9. 1977), : 94. 5. 1518, 206 3809 : 94,

వీమర్శనాత్మ కీ పరిశీలన లీ08ి ౪09 306, 109 900181! 5ళ6001478 0 ౧/8 1106641819 ౪౦౧4 &౧6 ౧16 ౧4౧110018౯ 9010100108! ౧౧|6- ౪౮౧ 2౧6 168001029౪. ఆ|[%౧4604 8 81195 ౪9౯౮ 0౪41 [00% 18 869106110411౪/ 1080166 1౧ ౧|5 560) 600[౪6 80౧00801.“ చలం (_పాసంచిక దృశ ఎతథాన్ని నియమించింది యీధోరజే. చలం దృష్టిని శాస్త్రీయమైన, వాస్రవికమైన భౌతిక [పపంభావగాహాననుంచి " మార్మికంగా మరల్చి ఆతని (ప్రాపంచిక దృళ్చ్పథాన్ని పాక్షికమూ, పారలౌకిళొకర్ష కమూ చేయగలిగిందీ యీధోరఖే. వొక రచనలోని వస్తువు రచయిత అంతరంగ [(ప్రపంచంద్యారా ఆతని వ్యుదేకాలద్వారా, ఆలోచనలద్వారా (పసారితమువుతుంది. రచయిత ఆవగానానకు అందిన జీవితం, జీవితంపట్ల అతని దృక్పథం, వొక్కమాటలో. చెప్పాలంటే ఆతని [ప్రాపంచిక దృక్పథం వస్తువునుంచి విడదీయరానిది : “21 ౪29 60145066 681116౯ 46 ౪౧9౧ డం౧601100 1౧18 0/ ౪141 ౧౧6౧౦౧౪౧౦౧ 66౪౧ ₹ంగా 110 16 ౩1136 24/83 1619 11 ౧8౩6 ళ0660 116 9/90 ౮ ౧15 0౪4/౧ 1౧౧6౯ ౪౦164. ౧౩ 30011009, 16888 356 ౧౧౮౨1009 85 ౧6 6౪81080639 1601 001 82 106010- 91౦4! 8౧64 26911600 ౧01౧1 01 ౪18౪: 1209 18 6౧ల69[8౧61%06 0 1164 ౧19 441460 10 |, 108 “౦౯6, [౧15 ౪ఇంగ6 041 100% 5 8౧ 69960641 129/6- ర]9౧1 (16 00[1+6౧4 6 ౧[9 ఇంగ చలం [1పాపంచిక దృక్పథం కాల్చనికమైంది. “మ్యూజింగ్స్‌ 'లోని వస్తువు చలం వుద్వేగపూరితమైన, కాల్సనికమైన, ఆదర్శవరమైన ఆంతరంగం ద్వారానే (పసారితమైంది. అందువల్లనే వివిధ సామాజికాంశాలపై చలం చేసిన వ్యాథ్యానాల్లో చర్చుళ్లో ధనాంకాలూ కనిపిస్తాయి. రుణాంశాలూ. కనిపిస్తాయి. సాధారణంగా మ అ న ననన. వానను సతసపాాు 6, ఉ౧65 218, 0౧., 0/1, "౫౮9 ; 96. గా శరణ 125,

వ్ర చలం “మ్యూజింగ్‌, సే కార్చినికుల్లో సావాసమూ, 'దార్గనికతా, అరిశయమూ, అన్వేషణాన క్తి, స్వాతంత్య 'కొంగూ మొదలై'న్‌ ధనాంళాలు వుంటాయి. అత్మపరాయణత్వం, మార్మికత, మతావేశం, చాంచల్యం మొదలై న రుణాంకాలూ వుంటాయి.

““గెంగ80110 608/80181131109 *+6గ666 €0 96 గ6౮౭11-

761 1308001800, 0/8౧[510095, ౧౧౫౩110150 2౧6

6801190. $; 8౧6 ౧౦8161౪617 1౧91904 647౧0, 9/6౧-

రేం” 9001018110 8౧6 [1౧6౮6౧6౧౮6౧౦6.*

చలంలో బలంగా కనిపించే స్వేచ్చాకాంకు (ప్రధానమైన కాల్చనికాంళం, చలం కోరన క్వేచ్చ పరమస్వేచ్చ. చలం కోరిన స్వేచ్చకు సామాజికమైన నిర్జిష్ట స్వరూపమూలేదు. స్వభావమూలేదు. ఆయితే వ్య క్రివికాసానికి అడ్డుతగిలిన కొన్ని సామాజీళ భావాలనూ, నెయమాలనూ ఖండించడంలో; యెదుర్కొనడంలో చలం శేసిన యుద్ధం ఆభ్యుదయకరమైంది. తెలుగు సాహిత్యంలోని కాల్పనిక వాదుల్లో చలంలాంటి అతివాదులు మృగ్యం. ఆందువల్ల చలంతన యుద్ధంద్వారా సాధించిన అభ్యుదయం. అనితర సాధ్యమైన ప్రాత నిర్వహించింది.

ఆ యుద్ధం కొంతకాలం చలం జీవితంలో తెలుగు సాహిత్యంలో అభ్ర్యు చయకరమైన పాతను నిర్వహించింది. ఆ పోరాటంలో ఆవేళశంవుంది. ఆదర్శం వుండి. అంతులేని సావాసంవుంది. సొమాటిక (ప్రగతికి నిరోధకంగా నిలిచిన పాత విలువల్ని పునాదుల్లో కూలదోసిన చలం, పీడననూ, అధికారాన్నీ సహించ లేదు. సహించక పోవడంలో చలంలో అఆరాజకవాది (222744గాగ్సి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ఆందువల్సనే తర్వాత శర్వాత చలంకోరిన స్వేచ్చ పూర్తిగా ఆక్కా (శయమై ఆధ్యాత్మికమైన దశలో ఆత్మపడే ఆరాటానికి సంకేతంగా నిల్చింది.

చలంలేవనెత్తిన కొన్ని (పళ్నల్లో, ఆలోచనల్లో దార్శనికత వుంది. స్త్రి పురుష సంబంధాల్లో చలం ఆశించిన స్వేచ్చ, సమానత్వం అన్నవి శేవలం భౌతిక పరిస్థితుల్లో మార్చువల్లే రొవు, సంస్కార స్థాయిలో మార్పుద్వారానే అది ౭, 81155 ౧6/౧, '“ఉ 8166౪ 00066 1101100“. (205100,

గంలం9గ10౧ 11117 ం0గ ౧౭౧౪, 1920), ౧809 ; 261.

విమర్శనాత్మక పరిశీలన త! పూర్తిగా సాధ్యం. -వ్యష్టివాది ఆయిన చలానికి యే సంస్థాగతమైన మార్చుల్లోనూ నమ్మకంలేదు, యే నూతన వ్యవస్థా నిర్మాణం పట్టా (శద్ధలేదు. ఆశనిలోని చాంచల్యం, సంళయ మనస్తత్వం చేనికీ నిబద్ధుజి కానిన్వలేదు. అయిజే త్రీ పురుష సంబంధాల్లో మోహగతమూ, (పేమగతమూ.ఆమిన అపారమైన స్వేచ్చను కోరిన ఆదర్శ సమాజం చలం దర్శనం. ఆ దర్శనంలో నస్రిపురుషుల శమానత్వ (పకటన కూడా వుంది. తన-దర్శనాన్ని ఆచరణలో 'రుజువుపర చడానికి వృజక్తిగా జీవిత పర్యంతం (సయత్నించాడు, ఆఅ అనుభవాలనూ, అనుళవాలనుంచీ కలిగిన స్పందనలనూ తిన సృజనలో వ్య క్రీకరింబాడు. సమకాలిక సామాజిక చ్వైతన్యాన్ని వ్వాస్తవికంగా వ్యక్తీకరించిన చేరకు ఆచి చిప్ణవకరం ఆయింది. అందని ఆద ర్శంగా వ్యక్తీకరించిన మేరకు ఆది ఆకర్షణగా తయారైంది. కానీ అసవానోనీక్‌ గురి ఆయిండి. సామాజిక ఆచరణకు పనికిరానిదైంది. దానివల్ల ఆ ఆకర్షజపట్ట సమాజంలో భయమూ మెచ్చుకోలూ రెండూ కనిపిస్తాయి. చలం నమాజం నుంచి 1పతిఘటనను యెదుర్కోవాల్సి వచ్చింది. వొంటరివాడు కావలసి చచ్చింది. చలరి కాల్పనిక ఆదర్శ దర్శనంలో నిర్మాణ చృక్చుథభం; సమ్యగ సొమాజిక దృప్టీ ల్తుప్తం అయ్యాయి.

చలం ఆత్మవంచన యెరగడు. నిర్భయడుగా నిజాయితీపరుడుగా తన జీవితమంతా తాను నమ్మినదానిని తన అనుభవంలో అన్వేషిస్తూ జీజ్ఞాసతో, సత్యా న్వేషణా తతృరతతో చలం జీవించాడు. కొన్ని నూతనమెన విలువల పకిపాద నలో చలం చేసిన సాహసం, పూనిన వుద్యమత్వం చార్మితకంగా కొన్ని పరి మితుల్లో (పయోజనాన్ని సాధించాయి అన్న విషయాన్ని గుర్తించక తప్పదు కాబట్టి చలాన్ని ఆర్ధం చేసుకోవడం ఆంచి వొళ బార్మితక దళను ఆర్థం చేసు కోవడమే అవుతుంది. చలంలో శనిపించే శాల్చనిక ధనాంకాలే ఆతని సాహిత్యా. నికి వొక చార్మితక (వ యొజహాన్ని కలిగించాయి

చలం రుజాంళాలలో (ప్రధానమైంది మార్మికవాదం.? వొకసారి మత సర్మపదాయ విచ్చేదకుడుగా దర్శనమిచ్చే చలం చురౌకసారి విశ్వమత బోధకుడుగా పకక ను నన ను న 9, గగ 31101800) ఏ 0౧6 61161 1౧.46 9010106021 10161100

0 46119 09006 116 19400 0 9890166 ౪౧౮661

(మిగతా ౨12వ పేజీలో)

ల్‌! క్‌ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ * గోచరిస్తాడు మూఢ నమ్మకాలను. నిరసిందే చలం ఆన్ట్మగవా -.కూటాలను వళ్వసించడమూ కనిపిస్తుంది. యీ వై రుధ్యాలకు (_పధానకారణం తాత్విక ఫ్టాయిలో ఆతనికివున్న చాంచల్యం. కాల్పనికుల్లో కనిపించే యీ చాంచల్యం చలంలో అతని జీవితమంతటా పరచుకున్నట్లు గుర్తించవచ్చు. అలాగే అతని సంశయ మన_స్తత్వంకూడా. చలం జీవితంలో వొక నిశ్చితమైన నిస్సంశయ తాత్విక నిమగ్నత లేకపోవడానికి యా చాంచల్యమే యీ సంశయవాదమే కారణం, " చలం మార్మికతలోకూడా వైన్నవ మధురభక్తి తత్వం, సూఫ్మీపణయ తత్వం, టాగూరు సౌందర్య సత్యాన్వేషణాతత్వం, రమణ -మహర్షి సాధన మార్గం యివన్నీ సంకిర్ణంగా* కనిపిస్తాయి. కాల్పనికుల్లో కనిపించే యీ రుణాంశ చలం జీవిత చరమ భాగంలో పరాకాష్టనందుకుంది. చూర్మికుడుగా చలం సాధించింది యేమిటి? మార్మికవాద ఛాయలున్న మౌలిిక్త సాహిళ్యాన్ని యేమాశశం - ఆయన సృష్టించలేకపోయాడు. (యశోదా గీకాలు, సుధ చలం అపరిపక్వ మార్మిక పతిధ్వనులే). చలం జీవితాన్ని వ్యాఖ్యానించగల (వరానస్నూతం సుఖవాదమని రాచమల్టు రామచంద్రారెడ్డి వొక (పకిపాదన చేళాడు: “చలం జీవితాన్ని మొదటినుండి చివరదాకా 47౧౭ చేసింది శల402గా అంటే సుఠవాదం,. లేదా స్వసుఖవాదం. చలం మేధావి గనుక ఆ వాదాన్నీ సిద్ధాంత స్థాయికి తీసుకుపోయి, ఒక ఉద్య మంగా- = ఒక సాహిత్య ఉద్యమంగా రూపొందించినాడు ; కానీ న. నట స న ప 313౧6100 : 61601 00౧1806 ౪110 5006౯08! ౧౦౪673 ౪12104 (1౧19 1౧16౧/601100 0 19 68860౧ 0౯ 0 2 0012100 ౧౧౦9౬ 57 ౪11406 ౦0 19 ౧౧౦8౧1౧9. గా౫90015౧0 11361 416169 [6880094 6౫౧౦9౩110౧. 1188 066౧ 1806110491 640664 39 “1” 967౯౦౮౧౮౦4 7 ౧1౨1 2౧6 50180. ౪6+ 817౦54 ఈ౪76౧/ 8511581 1006 10౯ 1 40061001౧8. ఎ౨౦96నిగ ". 301016౪, “01640020/ 0 ౪౦గ16 11160780౧/ 16/09”, (ఓ0౧60౧, 660గ96 &110౧ 6 ౪౧౪౮1౧ ఓ66. 1970), ౧96౩ 206. "

విమర్శనాత్మక పరిశీలన వి1లి

ఆ వాదంలో ఒక (కమ పరిణామం వచ్చింది. రూసోలో లేని

థావుకత్వమూః చిత్తకుద్ధీ చలంలో వున్నందునల్డా 2 వాటి కార

ణంగా చలంలో విశ్వాసం స్టిం పడకుండా. నిరంతర సందేవామూ,

జిజ్ఞాసొ యేర్పడినందువల్దా, బహుశా వయసుతోనూ, జీవితాన

భవంతోనూ వచ్చిన మార్పులవల్ల కూడానేమో, చలంలో ఒక

శమ పరిణామం వచ్చింది.”10

సుఖవాద తాొత్వికులుగా (ప్రసిద్ధి పొందిన అరిస్టిపన్‌ (47గో[ిగనో తొ ౮ 685-355), ఎపిక్యూరన్‌ (౩౫౮ 80 861 = 20, వోట్స్‌ (086టా 40 1568-1879), £ఏిన్దామ్‌ (64444 శిరి 1748-1882) మొదలై న వారందరూ కొద్దికొద్ది విభేదాలతో జీవితగమ్యం సుఖమనే సిద్ధాంతాన్ని అంగీకరించినవారే. సుఖవాదం సాంప్రదాయిక (వమోజనవాదం (724/074/ ౮౯//247/207బా70లో భాగమే.

సుఖవాదంలో రెండు దృక్సథాలున్నాయి. వొళటి నైతిక సుఖవాదం (వటిండ/ తాంం౭టాణ్యా, రెండు మనోరై జ్ఞానిక నుఖవాదం (₹0002/08104/ గండ0గ నాగా),

“16640౧0180 (6/66, “౧4౦/౧ “౧1689687 8 8

+670 ౧10% 610/5 10 61006౯ 0% 040 ఆ1811001 లల!

012466 ౪19౪49. 0౧6 8 109919 1౧ ౧౦౯౧౭౪79 90108

1౧6 0119 & 36౧9౧21128400౧ 89064 100280

నికాంగ౦ం!002732

సుఖం మ్మాతమే వాంఛనీయం అన్న విషయాన్ని నైతిక సుఖవాదం బలపరుస్తుంది, సుఖం కలిగించే విషయాలు 'వుపేగనీయాలని యీ వాదం ననన 10. రాచమల్లు రామచందారెడ్డి,. 'సారన్వత వివేచన", (విజయవాడ,

విశాలార్యఢ పబ్లిషింగ్‌ హౌన్‌, 1976); పుట : 67. 11. ని౭ం! కరం, "7౧6 5౧00100068 0 1|108001౫"

(6౪00 కగ6 కిి8ంగి!11[20 ం0గ౧4౧7 ద 106

[౧౧99 ౧6౦౩5, 1967), ౪01. 3,

"ల్లీ1క చలం “మ్యూజింగ్యో భావిస్తుంది. దీనికి అనుబంధించి మనస్తత్వ శాస్త్రపరంగా మనోవైజ్ఞానిక సుఖవాద దృక్పథం రూపుదిద్దుకుంది. వీటి రెంటి సాధారణ లక్షణం మనివ్న్‌ (శ్రియలు, కోర్కెలు, సుఖం లేదా బాధలచే నిర్ణయింపబడతాయి అని (ప్రతిపాచించడం, మనోవైజ్ఞానిక సుఖవాదం వొక స్టాయిలో వున్న విషయాలు మరోస్థాయిలో వున్న విషయాల: కంటే యెక్కువ ఆనందాన్నిచ్చే పక్షంలో లేదా యెక్కువ వాధని కలిగించే పక్షంలో మనిషి వాటికే (ప్రాముఖ్యం యిచ్చేందుకు సిద్ధపడకాడని మానసిక (పేరణకు సంబంధించి సిద్ధాంతం చేస్తుంది.

“౬01681 [0649019౧22 16.1105 ౪18౪/ 0౭1166 “౬01021

96460౧1బ 200009 8 0౧1౪ ౧1983064౯0 13 [౧041౧-.

810211 6169145016 8౧64 0౧1౪7 6౮19016825864[3 (0౯ ౧81౧)

19 1౧915౧910811౪ 6౧6౧68188016. గ|ీ0/69 ₹411%/ 908166.

1118 98 116915 కత 0౧౧ ౧19892౧1 512198 01

గర 86 66918016 1౧ 1౧6౧౩౦౪699? 8౧6 12+

0౧9 91216 6 4౧12119 19 ౧౧0౯౦ 6681728016 1౧ 11991

180 2౧01067 31819 0 221౯9 1 8౧4 1 0౧1౪ ౫

900౧141089. ౫౦౯6౭ (1౧ 90౧06 96౧96) ౧6894౧4 91316

0 ||64 080 16 3016? (1౧6 ౧48౧౪107 0 ౪81416.

1౧ 8 818169 0 41013119 001౧68 ౧౧౦౭౩౮౪౯66 57 16

౧౮౭౧౪0 0 ౧192846౧ 1౧ 1) 22

“6081 13 ౧168906 : ₹%16 €8€ 8౧6 ౧13810/0811౪7 గ౧081

1౧౦/8౧1 101/7 0 116 11800/ 01 ౧౪౪౦౧౦100108!

౧6640౧1900 ౧౧8౪/ 96 081194 116 డ041 159 ౧|8856/6

608% 20001641౧8 10 ౪౧100 8 ౧6౧5౦౧ 19 ౧0౪1౪78166

10 ౧౯౦6౪6౦6 05౧6-9148 0 25౯81౯9 1౧ ౧౯916౯9౧09 10

2౧05007 1 16 0168 16 ౪11 06 ౧౫0౧౪ ౧19892౧1 0॥

1638 ౪౧౧1683811, 0౯ ౧1౧౧8611, 28

లోకంలో సుఖం, దుఃఖం రెండే విలవన్నాయని చలం థావిస్తాడు. ఆరని దృష్టిలో జీవితం అంబే బాధని తప్పించుకుంటూ సుఖాన్ని వెతుకుతూ మనిషి 12. 8౮|| 56౪48164, 00., 6144041 3, 13. 10/6,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన జీగక్‌

చేసే [(సయత్నం. చలం అనందాన్ని యివ్వని జ్ఞానం చ్యర్థమంటాడు. చలం

ఆనందోపాసి. సుఖమూ బాధా యీ కెండు విలువలూ;ఆలని జీవితంలో (కియల్నీ* ఆలోచనల్ని, ఆకాంచల్నీ, కొంతమేరకి నిర్దేశించాయి. చలం వొక _ స్టాబినుంచి మరొక స్థాయికి ఆనందాన్వేషణానక్తుడై పరిజమించడం గమన్నార్దం, చలం ఆనందో

పాఠన వొక దళలో (1921-1986) శరీరగతమూ మరొక దళలో (12868

1979. ఆత్మగతమూ,శరీరగతమైన ఆనందోపాసన భౌతికమైండి. ఆత్మగళమై న

ఆనందోసాసన ఆధి భౌతిక మైంది. ఆధ్యాత్మిక పథంలో చలం (వవీళంకూడా యి ఆనందాన్వేషణలో భాగమే.1* చలంజ్లీవితంల్లోనూ న్నృజనలోనూ ఐలంగా అల్బుకు పోయిన అంకంగాయిది కనిపిస్తుంది. చలం కాల్చనిక సాహిత్య జీవత దృక్పథానికి యీ ఆఅంళం తోడవడంషల్ల: వొక విధమైన.[వత్యేకత యేర్చడడం గమనార్హం. సుఖ వాదం (పకారం పూర్తిగా చలం తన జీవితాన్ని సాహిత్యాన్ని నడువుకున్నాడనడం సరికాదు, చలంలో కాల్బనీకవాదంలోని. యెన్నో. ఆంకాలు. నంకీర్ణంగా యట్టా అమికే కలసిపోయాఘయో, యీ సుఖవాద. తత్వం కూడా; అంతర్దీనంగా ఆరని వ్నైయక్తిక జీవితాన్నీ సృజనాత్మకతనూ (ప్రఖావితం చేస్తూ వొచ్చింధి- చరం (వధానంగా కాల్చనికుడు. సుఖవాద తత్వం అతని జీవితంలో సాహత్యంలో వొక్త ఐలమైన ఆంకల,

చలంలో విభిన్నాంశాల సమ్మి(శ్రం కనిపిస్తుంది. వీటి సంకీర్టత అతని సృజననూ, జీవితాన్నీ ఆవగాహన. చేసుకునే వారికి (ప్రతిబంధకమవుతూ వుంటుంది. వొక చార్మితక సంధి దశలో: పుట్టిన మేధావి రచయిత ఆయిన చకం వ్యక్తిత్వంలోని యీ సంకిర్ణతను కె. వి. రమణారెడ్డి గుర్తించాడు ॥

14, “00 966 1 4% 1౪100 8 6౧3006 10 20806/8%+ ఆడపిల్లల నుంచి నేను పొండిన ఆనందంకన్న గొప్ప అనందాన్ని స్తానంటున్నారు భగవాన్‌, ఆ అనందం కోనమే నో అన్వేషణ. శీగిరే 586106 2 60౧918౧0 అఖంల7062697 ! 586%

8౧64 ౪190౧ (0 న00*, ఆ046 118 ౧6౪౫ (6 ౧0౩1 తగ౦|6౧0 ౧800106385 19,”

చలం: 'చలం ఉఊత్రరాలు', (విజయవాడ, దేశ్మీసచురణ, (05%, పుట 115,

లర చలం ' మ్యూజింగ్న' “చలం సామాజిక విష్ణవకారుడా ? కాదు. (పేమ, పెళ్ళి, సెక్కు, సౌఖ్యం విషయాలలో పితూరీదారా ? కౌను. సోవలిస్టా ? కాదు. రేడికలా ? బౌను. అతనీ గమ్యం శ్మాళానమా ? కాదు. పోనీ ఉద్యానమా ? అదీ పూర్తిగా కాదు, చలం పూర్తిగా ఏదీ కాదు. హెడొనిస్టాః స్పిరిచువలిస్టా? మహానుభావుడా? ప్రవక్తా? కాస్త కస్త 10 డా కేఠు విశ్వనాధరెడ్డి అభిప్రాయంలో : “వీశేళలింగ యుగ సంస్కరణ థావాలూ, అర్థమత భఖావాలూ, కాల్పనిక యుగ వ్యషక్తివాద, ఆజ్జేయవాద, సుఖవాద, విిగహ విధ్వంసక భావాలూ - వీటి సంకీర్ణ సమ్మి[ళ మంతో జీవితసత్యా లను చెప్పకపోయినా జీవితంలోని అసత్యాలను కాల్బనిక విష్టవ థావుకతతో ఖండించి ఒంటరివాడుగా జీవించిన రచయిత. 18 యీ విభిన్నాంశాల సంకీర్ష సమ్మి[శంవల్ల చలం సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వం సాహిత్య (ప్రపంచంలో వొక కొళకుడు పడని అంశంగా తయారైంది. చలం తాత్విక మూలాలుకొల్పనిక వాదంలోవున్నాయి. తెలుగుసాహి త్యంలోని చాలామంది కౌల్చనికులలాగా చలం నిష్కియాపరుడై నకాల్పనికవాది (5400౩4 70714200) కాదు. చలంలోని నిర్భయత్వం; నిజాయితీ, సాహసం (పత్యేక మైనవి వ్యష్టేవాది ఆయినప్పటికీ తన జీవితాన్ని 'చలం కుటుంబం” 'కేర్యదంగానొక వుద్యమంగా (సయోగంగానడుపుక్సన్నాడు కాబట్టేచలం (కియాశీలకమైన కాల్బనిళ నన స 15. వెన్నవరం'ఈదారెడ్డి, “చలం నవలలు - సామాజిక చైతన్యం, (హన్మకొండ, మయూరి (పింటింగ్‌ (పెన్‌ 1980), పుట ౫౫. 1కి... కేతు విశ్వవాథరెడ్డి (సం), “కుటుంబరావు సాహిత్యం” (విజయవాడ విళాలాంధ పబ్టిషింగ్‌ హౌన్స్‌, 1989), పుట : 106,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ల్‌? వాది. (4006 గ0724౯4440గా కనిపిస్తాడు. అందువల్లనే ఆతని సాహిత్యంతో బాటు ఆతనిజీవితమూ విమర్శలకూ, పొగడ్రలహా. వివాదాలకూ గురయ్యింది,

చలం జీవితం,చలం సాహిత్యం యెన్ని విమర్శలకూ, ఏివాదాలకూ గురి అయినప్పటికీ తెలుగు చర్మితలో చలం జీవితం విశిష్టమైంది. తెలుగు సాహిత్యచరి (తలోఆయన సాహిత్యం [పయోజనకరమైంది, భారతీయసాహిత్యంలో వెలసిన ఆ(గ్యశేజి కాబ్బనికవాదుల్లో చలం సర్వవిధాలా [ధువకారగా నిలుస్తాడని చెప్పడం ఆతీకయో క్రి కాదు.

కృష్ణశాస్త్రి (1897-1980)

సమకాలిక కాల్చనిక కవుల్లో దేవులపల్లి కృష్ణళాన్తు నండూరి సుబ్బారావు లంటే చలానికి చాలా యిష్టం, కృష్ణళాన్తి తరచూ చలం యింటికి వస్తూ పోతూ వుండేవారు, (ఎవ్మసమాజం రోజుల్నుంచీ వాళ్ళ స్నేహం (_పవర్థమాన మవృతూ వచ్చింది, కృష్ణకాస్త్ర “ఊర్వశి అంటే చలానికి అమిత యిష్టం, లవ్‌ రల లా ర

1. చలం “మ్యూజింగ్స్‌ లో తన చిన్ననాటి పీయురాళ్ళనూ, [నేమ

లనూ, విరహాలనూ (పస్తావిస్తాడు. చి,ణ అన్న పొడి అక్షరాలతో

వన్న వ్యక్తులు ఆతని (వియరాళ్ళు. వాళ్తే కాకుండా బంగొ

రమ్మ, పె- నా తాయారు మొదలైన స్త్రీల గురించీ చలం

(పస్తావిస్తాడు,

వి.వి నరసింవోరావు, స్కుబమణ్యం దేవర వంటి కళాకారుల

గురించీ, దీక్షితులు, కౌ, కుటుంబరావు, జలసూ(తం రుక్కిజీనాధ

విమర్శనాత్మక పరిశీలన ప! కృష్ణళాన్తి పసి “మ్యూజింగ్స్‌ లో అక్కడక్కడా చోటు చేసు కుంది. ఆ నాటికి కవుల్లో కృష్ణకా స్త్ర) మంచి (ప్రాచుర్యాన్ని నంపొచించుకోవడం, సక్కారాల్ని పొందడం జరుగుతూ వుండి. చలం భావనలో కవికి సత్కారాలు ఆతనిలోని సృజనను చంపుఠాయి. (సజలు ఐతికి వున్న _ కవిని గొప్పడేస్తే భరించలేరనీ, సన్మానాలతో బిరుదులతో ఆతనిని అగౌరవ పరచి తమలో కలుపు కుంటారనీ వ్యంగ్యంగా పేర్కొంటూ “శాస్త్రి గారూ ఊర్వశి గాఢాలింగన (పవాసీ, వెలితి మనుషుల వెకిలి సన్మానాలలో సంతుస్టిని వెడికారా 1*త అని పళ్నిస్తాడు. “'యగయుగంబుల కలల్‌ పాడనా' అన్న కృష్ణకాస్తీని “ఇంకా ఆజ్ఞ కూడ లేదా! గొంతుముడి వీడలేదా? శాన్త్రిగారూ! ఊర్వఃి దేవతై తేనేం, వేశ్య ఆజ్ఞ కూడితేనేగాని, గొంతు ముడి వీడ దనే మధుర వాక్కు- చాలదా?” ఆని చలం దేనవేశ్య అయిన ఊర్వశికి కృష్ణకాస్టి ఆంత వన్న మయిన ళ్ళొంగార, [పేమ స్థాయిని కల్పించడాన్ని పళంసిస్తాడు, 'స్విచ్చలేనిదే కళలు విజృంవించవని చలం దృక్పథం. కోయిలకు స్థలమూ, స్వరమూ, కాలమూ (షత్వ్యేకించి పేర్కొని పాడమండజే యెలా వికృ తంగా వుంటుందో వివరిసూ, కృష్ణళా సి) సినిమాలో చేరిన తర్వాత అంతకన్న దుర్గతి పాలయ్యాడిని చలం విమర్శిస్తాడు, శాస్తి. విశ్వేశ్వరరావు, ముద్దుకృష్ణ మొదలైన రచయితల గురించీ కవుల గురించీ (ప్రస్తావన అక్కడక్కడా కనిషిస్తుంది. “మ్యూజింగ్స్‌ లో చలానికి మ్మిళులైన ఆహోబఐలరావు, పెద్ద మ్మాయిగారు. తారానాధ్‌ మొదలైన. వారి [పస్తావనలు కూడా వున్నాయి. వ. చలం 'మ్యూజింగ్స్‌', (హైదరాబాద్‌, చలం స్తాపాఠి, (ప్రచురణ 19076), పుట: 687. శి. 0/4 లింైం : 210,

త్రై( చలం “మ్యూజింగ్స్‌ కవుల, కాత్వికుల చూపులు యేవో అందరాని వాటికోసం యెప్పుడూ అకులు చాస్తూ వుంటాయనీ, కానీ యీనాడు వారి ప్రయత్నాలు, వారి కవిత్వాలు చిలువ. [గ్రహింపలేని స్థితిలో పజలున్నారనీ చలం భావిస్తాడు. కృష్ణళాస్టి యీ నాడు పడుతున్న శృంగార బాధా, సంకుచితత్వాన్ని దాటి. వ్యాఫించాలని పడే వేదనా యేనాటికైనా యెవరికి తప్పించుకోవటం సాధ్యంకాదని కృష్ణ శాస్తి) అన్వేషణను వివరించి చెప్పడానికి పయత్నం చేస్తాడు “వనరు చేడ్వగలేను, చచ్చి చావగలేను కనలేని వెలుగు కొటకై ఎన్నడును, కనరాని దాని కొరకై ” యీ పాదాల్ని వుదహరిస్తూ “"కృష్ణళాస్తి'గారి కవిత్వమంఠా గొప్ప అన్వేషణ, ఆందుకనే అంత దిగులు, అంత నిరాశ ఆంటాడు చలం, కృష్ణళాస్త్ర కవిత్వాన్ని విమర్శించే వారికి చలం సమాధానం “మ్యూజింగ్స్‌” లో కనిపిస్తుంది : “ఏవరో రాస్తున్నారు కృష్ణకా_స్రి) కవిత్వం వెనక చూపు అని. నీకూ, నీ చీమల పుట్టకి గింజలకోసం వెలికీ రాసే నీ రెండు ఆంగుళాల దృష్టికి కాస్తిిగారి కవిత్వం వనక చూపు కాదు; ఆసలు చూసే లేదు. ఆయన కవిత్వపు చూపు మేరని నీ కలలో నన్నా అందుకో గలవా? శాస్తి యెందుకు “ఏడ్వగానీరు” అంటున్నాడో చెప్పాలట యింకో ఆయనికి, ఎందుకు యేడు స్తున్నాడు ? నీకోసం, నాకోసం, లోకం కోసం, ఇట్టా. యింత వొగా తనని అర్థం చేసుకునే విమర్శకుల కోసం.” 5 శ్రీ చలం, 0ల,, 680, ల686 : 515, 5, “405274౯4: 870,

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన త్‌2] కృష్ణకా స్త్రి) కవిత్వం చలాన్ని ఆకర్షించింది. కొని కృష్ణళాస్తి సినిమా లలో _పచేశించిన తర్వాత వచ్చిన కవిత్వంలో లోతూ, వై ళా్య్యమూ లేదని చలం విమర్శించాడు నండూరి సుబ్బారావు (1895=1959) కవిగా అంగికరించి. కవుల స్థానంలో నండూరి సుబ్బారావుకు చలం పెద్దపీట వేశాడు. ఎంకి పాటల గొప్పతనాన్ని “మ్యూజింగ్స్‌' లోనూ, (పత్యేక వ్యాసాల్లోనూ చలం స్తుతించాడు. నండూరి సుబ్బారావుకు చలంతో సన్నిహిత పరిచయముంది. తాను రాసిన గేయాల్ని చలానికి ఆప్పటికప్పుడు. వినిపిస్తుండే వాడు, నండూరి సుబ్బారావు ఎంకి పాటల్లో పాత పాటలను యెొంతగా మెచ్చు కున్నాడో, తరువాత దళలో రాసిన కొత్త పాటలను అఆంతగానూ విమర్శించాడు. “యెంకెవ్వరని లోకమెపుడైన కదిపితే, యెలుగు నీడల కేసి యేలు చూపీంతు” = అని. ఆ రెండు పాదాలకి యీడైన కవిత్వం ఈ (పపంచ వాజ్మయంలో ఎక్కూుడా కనిపించదు. నాముందు ఆరాటపడే ఈ సము[దపు ఆగాధత్వమూ, నిరంతర ఆళంతీ, నా హృదయంలోని అర్థంలేని అరాటమూ, నిర్ని[ద, ఆదర్శ వాంఛా, సలంలేని, కాని నాఘావ జీవితంలోని మాధుర్యమూ, వినమూ, నివృలత్వమూ, నిరాళాః నిరంతరమూ ఆకర్షిచే ఈ ఆనందాల ఆల్బత్యమూ, వ్యర్ణమూ అన్నీ గోచరిస్తాయి నాకు అ పాదాలలో” క అంటూ ఎంకి పాటల మాధుర్యాన్ని, అది తనలో పలికించే అనుభవాన్ని నృరించి చలం పేర్కొంటాడు. యెన్నెలల గొగసంత ఏటి పాలేనటరా” 6. చలం, 02, 6||, 748౭6: 51,

వీబీ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ ' అన్న పౌదాల్ని తన సమక్షంలో నండూరి పాడుతుంటే తొను పొందిన అనుళూ తిని చలం వర్టిస్తాడు ;

“ఈ పాట ఎంతమంది యువకుల హృదయాల్ని ఉత్సహింప

చేస్తుందో ! నా మూలాన కవి హృదయంలో ఉదయమండింది |!

ఆ పొట ఆయన కవి జీవితానికి (౮727 ౮౮/౯) స్వాన్‌ సాంగ్‌

అనుకుంటాను, అదీ నా గర్వం.” 7 చలం దృష్టిలో ఎంకి పాటలు

““ఉర్దూలోని [పేమ గీతాలవలి - ఐరన్సు (544౮| స్కాచ్‌

షద్యాలవలి = పూర్వకాలపు పక్షి యన్‌ కవుల ధీరమయినకవిత్వం

వలె = వైష్టన గోపికా గానంవఠె [పత్యేకమైన విలువ గలిగిన

ఆల్మధ ఐళ్వర్యం,*8

ఎంకి పాటల గొప్పతనాన్ని యెన్నటికీ (గహించలేరనీ, నండూరి యీ యుగానికి మొదటి కవి అనీ. అతని పాటల ఆధిక్యతను యే కొంచెమో మాటలతో చెన్స గలిగింది తానేననీ, చలం విశ్వాసం. ఎంకి పాటల పుట్టుక వెనుక కారణం చాలా నిగూఢం అనీ, ఆ కఏకే అసలు తెలీదనీ చలం థావిస్తాడు.

ఎంకి పాటల్ని తెలుగుదేశం యెలా స్వీకరించిందో పేర్కొంటూ వొక పక్క ఎంకికి జోహార్గర్పిస్తాడు. ఎంకి వీపు వెనక లోకం నవ్వుతూందని గుర్తించిన కవి నండూరి ఎంకిని శీర్థయా[తలు పంపించి, గంగాస్నానం చేయించి! విశ్వేశ్వరుని ఆ$ీర్వచన మిస్పించడాన్ని నిరసిస్తాడు. ఊర్వశి, హృదయేళశ్వరి, కాంతం, కిన్నెరసాని, తెలుగుతల్లి పక్కన ఎంకిని కూచోనివ్వక పోవడం చూసీ కచి ఎంకి నాయడుదావల శృంగారాన్ని కాస్త సీతివంతమూ, ధర్మవంతమూ చెయ్యాలని ప్రయత్నించి వారి శృంగారాన్ని కాస్తా ఆధ్యాత్మికం చేళాడు. సహ జంగానే అందమైన వారి (వ్రజయం కాస్తా కృ్మ్యృతిమం కావడంతో ముందు నన 7 చలం, ౮7. ౯ 76౮6 2 రీ, రి. 28/0 7086: 64.

విమర్శనాత్మక వరిశీలన లీలీవీ సొంపులను ముఖ్యంగా ఆత్మను కోల్పోయిన కవిత్వంగా తయార్రైందనీ చలం విమర్శిస్తాడు.

నండూరి సుబ్బారావు పాటల్లో వుండే ఆధిక్యతను, అందాన్ని. తేలుగు దేళం (గహించలేదని చలి అభ్మిపాయం. అవి (ప్రజావాజ్మయం కింద (ప్రజలూ, సాహిత్యం కింద సండితులూ స్వీకరించలేక పోయారని చీలం అంటాడు £

“ఓ చంద మంచి వృదయాల్లోకి ఆ.పాటల్ని 'శ్రీనుకునేప్పటికీ

పొంగిపోయినాడు కవి. కాని ఆ వందమంది అయినా యెంత

గాఢంగా తీసుకున్నారు? తెలుగుదేశానికి వొచ్చిన లోపమే అది.” శ్రీశ్రీ (1910 - 1989

చలం గౌరవించిన తెలుగు కవులు ముగ్గురిలో థీలీ వోకరు* “థీ “మవో[_పస్టానానికి *' *యోగ్యతా పతం” నమకూర్చి ్రీల్రీని భవిమ్యత్కంవిగా ఆహ్వానించాడు. చలం,

ఛీథీ తరచూ చలం యింటికి రాక పోకలు రూడో కొనపాగిస్తుండేవాడు చలం ్రీశ్రీల సంధాన క్షి జలసూ[ళం రుక్కిణీనాళ కాస్త్రీ+ శ్రీశ్రీ కవిత్వాన్ని గురించి “మ్యూజింగ్‌ ఎ'తో ఛలం (పస్రావించాడు.

[శ్నీశీ కవిత్వాన్ని చలానికి పరిచయం శేసింది జరుక్‌ శాస్రీ. ఆ విష యాన్నే (పస్తావిస్తూ

“ఒకానొకప్పుడు రుక్కిజేనాథ కాస్త్రిగారు నాకు (శ్రీశ్రీ కవిత్వానికి

కళ్ళు తెరిచారో10 అని చలం అంటాడు. నల ననన లిం చలం, 202, 6/4, 084; 597 10. 00, 7026 వ తర

బీబెక్త చలం “మ్యూజింగ్స్‌ శ్రీశ్రీ కవిత్వ పాదాల్ని చలం "మ్యూజింగ్స్‌ 'లో కొన్ని చోట్ట వుదహ రించడం గమనించవచ్చు.

“సయిన్టిస్టులూ, నిరీశంరవాదులూ, నిజమైన సోషలిస్టులూ ఈ జీవిత (ప్రవాహంలో తామూ అలలై తమ త్యాగం వల్ల, ఎక్యంవల్ల పిళ్వజీవితంలో శాశ్వతళ్నాన్ని వెదుకుతారు.”!!

అట్టాగే కవికూడా కవిత్వంలో విశ్వతత్వంలో యేకమై కాళ్యతమైన జీవికాన్ని అనుభవించాలని చూస్తాడని భావిస్తూ - నేను మైతం విశ్వ వీణకు తంతిన్నై మూర్చనలు పోతాను” 1 అని కవిత్వీకరించడంలో ఆభావనే బలంగా గోచరిస్తుందసీ చలం అంటాడు. యేదో సందర్భంలో శ్రీశ్రీ టాగూరు గీతాంజలి కన్నా “వాడేవీడు' అనే డిటెక్టివ్‌ నవం గొప్పదని రాయడం గురించి చలం చాలా నొచ్చుకున్నాడు. అ (సక్తి రెస్తూ “ల్రీశ్రీ నిజమైన కవి. ఆయనకి గొప్ప కవిత్వ దృష్టి మెలోడికి చెవి లేకపోతే, ఆ కవిత్వం ఆయన లోనించి రాదు. మిస్టిక్‌ శవిత్వం ఆయనకి నచ్చక పోవచ్చు. కానీ గీతాంజలిలో (పతి మాటలో స్ఫురించే కవిత్వం అందం, ఆ కలల విశాలత్వం మూలిగే నలిగే ఆత్మలకి శాంతీ, ఆళ, జీవితానికి ఓ ఆర్భమివ్వాలనే (ప్రయత్నం, యా చిరాకుల్లోంచి, అల్పత్వాల్లోంచి గొప్పతనం చూడగల దృష్టి, ఇవన్నీ యెట్లా మిస్‌కాగలిగారు శ్రీశ”! 11 4 7608264: 225, 12. 04 ౮౮84 1 బి85, 18 ౧0/0 246 4ర6ళి,

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన వ్‌లీక్‌ అని చలం (పళ్నిస్తాడు. టాగూరుగారి కవిత్వం హానికరమంటే ఆడి. చర్చనీయ మైన విషయం కానీ దానిలో గొప్పదనం లేవంటే చాలా అన్యాయమని చలం దృష్టీ.

“శన /66 = 2748 మీ బాధ్యత లేని రోజుల్లై పోయినాయి.

వొద్దంటున్నా మీకు బాలా (ప్రథానమైన స్థానమిచ్చి చూస్తున్నారు

తెలుగు వాంగ్యయంలో! మీరే మంటున్నారో, బాలా దీక్షతో,

ఆశతోచూచే వాళ్ళల్లో నేనూఒకణ్ణీ, మీరు యింకాఆలరిచేస్తే ఎట్టా

మీ ఆల్టరిని కూడా దీంటో అర్థమేమా అని వెతుకుళఠాం నురి ! జీ అని _చలం అనడంలో అనాటి కవులందరిలోనూ [శీ(శీపై చలానికి వున్న విశ్వాసం, యిష్టం వ్యక్తమవుతూ వుంది.

కాల్బనికుడై న చలం (శ్రీశ్రీని మెచ్చుకోవడం భవివ్యత్కనిగా ఆరన్ని ఆహ్వానించడం కొంత విస్మయాన్ని కలిగిస్తుంది. ఆయితే కవిత్వం యెక్కడున్నా స్పందించి, అనుభవించి పలవరించే థావుక హృదయం కలిగినవాడు కొనడం వర్పి త్రీశీ కవిత్వాన్ని చలం అంతగా మెచ్చుకొన్నాడని ఆర్థం చేసుకోవచ్చు-

టాగూరు

చలానికి (అహ్మసమాజంలో వున్న రోజుల్నించి టాగూరు అంటే బాలొ యిష్టం. టాగూరు గితాంజరి అప్పటినుంచీ ఆతని నిత్య పారాయణ (గ్రంథంగా వుండిపోయినట్లు చలమే చెప్పుకున్నాడు. టాగూరు కవిత్వాన్ని బొలానరకు తెలుగులోకీ చలం అన్నవాదం చేళాడు. “మ్యూజింగ్స్‌"లో టాగూరు (పనక్త్‌ ఆక్కుడక్క-డా కనిపిస్తుంది.

టాగూరు కీ రికి ఆధారాలుగా అతని పుస్తకాలూ, కాంతినికేతనం నిలిచి వుండకపోతే ఆవి .అథాసికనటలుత్యులనానగటులనాలశడనుచలటకచానాళారానాను డి పుకుయతననొవాయలనషాడానానానానననా. రచన ోలలోనననానాననాయానరవాడాడాలాళజంయాడారాండాాడో. 14, చలం, 05,౮4, 741764 = 517

వీ26' చలం “మ్యూజీంగ్ప్‌* “రండూ కళ్ళకి కనపడకపోతే, పాటలు వినకపోతే, రాకపోతే టాగూరు. ఎక్కడ వుండేవాడు ? ఎక్కడ లేకపోయినా ఆయన కవిత్వపు హృదయ, దికు,.ఐ చివ)ెకి అక్యేషణ అబద్ధ మయ్యేవాః” ఓ అంటూ చలం _పశ్నిసాడు. టాగూరు గొప్పతనానికి చిహ్నాలుగా ఆవి లేకుంటే (ప్రజలు గుర్తుపెట్టుకుని వుండేవారు కొరనే భావం యీ (పళ్నలో- ధ్వనిస్తుంది టాగూరు కవిత్వంలో మార్మికత చలాన్ని ఆకట్టుకుంది. “టాగూరు కలలు, సౌందర్యాన్వేషణ, సమన్వయ [1పయత్నం యీనాట్‌ యసక... వీరులకి ఉత్తపనికిరాని మూలుగు అయిపోయింది*!కి ఆని చలం ఆనాడు ట్రాగూరు కవిత్వాన్ని మెచ్చుకోలేక పోయిన వాస్తవిక వాదులై న యువకులను ఎత్రి పొడుస్తాడు. టాగూరు కవిత్వంలోని మధురభ క్రి రురిలో చలం శలమున్కలై నాడు. టాగూరు సౌందర్యాన్వేషణలో, మార్మికతలో వోలలాడాడు. “*టాగూరే లేకపోతే, ఎండలో అకుల్లో నీడలు నిదపోవడం, మబ్బుల్లో కన్నీష్ట కరిగిపోవడం, సూర్యోదయంలో (ప్రేమని భర్తించలేని దయగల నవ్వు, ఆర్థర్మాతి నక్మక్రాల 'మిస్టరీ' నా కెవరు చెప్పగలిగేవారు ? గాలి, ఆకాళం, కాంతి విలవలేని వరాలని నన్నెవరు నమ్మించగలిగేవారు” 17 అని చలం టాగూరు కవితలోనీ మార్మికానుభవాన్ని పలవరిస్తాడు, కొనకళ్ళ వెంక టరత్న౦' కొనకళ్ళ వెంకటరత్నం జానపద గీతాలు రాసే కవిగా (ప్రసీద్ధికాక పోవచ్చు. ఆతని పాటలు కొన్ని యింకా అంధుల నాలుకలపై నాట్యమాడు 15. చలం, ర, 6/4 46 : 289, 18. 0/40 2486 ? 807. 17 450140 24864: 426

పీమర్శనాత్మక పరిశీలన లని? తున్నాయి వెంకటరత్నం చలం యింటికి బీ. వి. నరసింహారావుతో కలిసీ వొస్తూ వుండేవాడు. బి వ. నరసించోరావు గాయకుడు అతను చాలా (శ్రావ్యంగా కొనకళ్ళ ళవిళ్వాన్ని చళానికి. వినిపించి వెళుతుండేవాడు. ఆ కవిత్వాన్ని విన్నప్పుడు చలం మొడటిసాడిగా కనలో కలిగిన సంచలనాన్ని (పస్తావిస్తాడు. “*వంటబటోది వరిమడితో పకపక నవ్వే వేళా చీకటీ మిణగురు జోతుల చిటిలి చిల్టులడక మున్నే” ఆంటూ వృంపే హడలిపోయి చూకాను, ఈ పాటణ ఇంతకోలం వినక బతికిన నా ఆలసళ్వానికి సిగ్గుపడుతో. ఆ పొదాలలోని సంగీతాన్ని, కవిత్వాన్నీ వినలేకపోయినా, వినికూడా "ఎంత గొప్ప" అని తలవొంచలేకపోయినా - ఎంత దౌర్భాగ్యం." 18 కొనకళ్ళ పాటలు ఎంకిపౌాటలకు ఆనుకరణలు కావని చలం అఖి[ప్రాయం, “కొన్ని కొన్ని పాదాల్టో ఎంకి పాటల్ని మించిన లయ-విరపులు, శబ్దంలో సంగీతం, ఎక్కడినుంచో ఆపురూపప్తు పుష్పాల్ని వ్‌రి తెచ్చనట్టు ఆ మాటలు, "మాటతో మాట బిక్యం ఎ ఆరతా ఓకీ గొవ్చ _ ఆపురూపమయిన, చాలా అందమయిన కవిశ్వపు పటం” 9 ఆని చలం (పళంసిస్తాడు: చలం కాల్చనీఠక- హృదయం కౌసకళ్ళలోని కొల్పని కాంశ పట్లనే యెక్కువగా ఆకర్షింపబడింది. _ మ 18. చలం, ౮07, ౮0, లైడరైళ : క5%. బిట్‌, ౧748ల కీర్‌క

228 చలం “మ్యూజింగ్‌ నీ హరీంద్రనాధ ఛటోపాధ్యాయ (1-1-1098 - .... హరీందనాధ ఛటోపాధ్యాయ ్రసిద్ధ కళాకారుడు 20 చలం కుటుంబ మ్మ్‌తుడు. హరీన్‌ గురించి రాస్తూ చలం "హరీన్‌ గురించి కాయగలిగినంత జాగా ఎరగను ఆతన్ని. కాసి బాగా ఎరిగివుంటే రాయకనే పోదునేమో? నేనేమనుకుంటానంటే ఆ మనిషే కళ. కళని తననించి వేరుచేసి చూపడం అతనిలో కొంత బలవంతం - ఇది ఆతని వచనానికే కాదు - కవిత్వావికి = గానా నిక్కి నటనకి, నాటకొలకి కూడా అన్వయిస్తుంది” &1 అంటాడు. హరీన్‌ పై రమణమహర్షి పభావం వుంది. హరీన్‌ రమణ మహర్షి సభా వంతో ధూమపానం, మద్యపానం మొదలైన దురభ్యాసాలను త్యజించాడన్న విషయం గురించి చలం యిలా వ్యాఖ్యానిస్తాడు : “అవన్నీ దురథ్యాసా౭నడం, వాటిని భగవాన్‌ వొదిలించారనడం --- అందుకు కృతజ్ఞత చూపడం, సంతోషించడం! ఆమయ్యోః భక్తీ, దేవుడూ, ఆధ్యాత్మిక మార్గం అందుకునే యింత ఆప్రతిష్ట పాలయినాయి. ఏ మాతం ఆత్మగౌరవము వున్న మానవుల దృష్టిలోనూ, "££ చలం కుమారుడు రవి జబ్బు నయం చెయ్యడానికి సిర్దారూఢస్వామి వద్దకు తీసికెళ్ళమని వారిన్‌ సలవోయిస్తూ, తాను ఆ స్వామి మాపిత్మ్యం వల్ద న శ శాన తన నత త వ్‌0. _వారీర్యదనాధ ఛటోపాధ్యాయ (2-4-1808) _ తల్లిపేరు వరదా సుందరి తండ్రి ఆఘోరనాధ ఛటోపాధ్యాయ. హరీన్‌ మూం్రిభ వించిన కళాకారుడు. కవి, నాటక రచయిత, నటుడు; సంగిత కారుడు, చిత్రకారుడు. లీ1, చలం, 'మ్యూజింగ్స్‌", (హైదరాబాద్‌, చలం సాహితి, (ప్రచురణ 1976), పుట : 420. వలి 260/0 లిం: 446,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన వలం కొండమీది నుంచి రెండడుగుల యెత్తులో యెగురుళూ దిగానని చెప్పడం చలానికి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది. ఆతను ఆబద్ధం చెప్పడం లేదనీ, నులభంగా మోసపోయే మూర్టుడూ కాదనీ చలం విశ్వాసం. “*రఈనాడూ వారీన్‌ ఆ నాద్‌ ఆ ఎగరడం నిజమేనంటే ఆతని అనుభవం కాదనడానికి చాలా ధైర్యం కొవాలి, అట్లానే ఈనొడు హరీన్‌ గాని నేనుగాని భగవాన్‌నించి మామీద [నసరించిన అను (గవాం మా అనుళవమంటే, మేము మూష్థ్రలమి తీసెయ్యడం చాలా అవివేకం” 28 అని తన నూతన విశ్వాశం నుంచీ కలిగిన వుతేజంలో ఆ భటనని సమర్డిప్తొడు దిథొవెన్‌ (170 లం 1827) బితొనెన్‌ * _పస్తావన “మ్యూటింగ్స్‌'లో వో చోట మాతం (వమఠింగా కనిపిస్తుంది. వితొవెన్‌ సంగీతం అధ్యాత్మికం అనడం యెంతవరకు సఐటో చర్చిస్తాడు చలం, “*బితొవెన్‌ ఎప్పుడు రాకాడో, ౮. 6గి4్ల 6౫07 ర్లైటడగటీత ఆ స్వరాల (పకారం ఎప్పుడు దాన్ని రాయించినొ ఆది అధ్యాత్కీక వాఠావరణాన్ని కల్పిస్తుంది. (పతివారిలోనూ కొకపోవచ్చు- చ ననాతులాతనలలనలననాావనానాసాాడాాాోాోా్ళా్ళా్ళయ్ళఆా్ళౌ్ళెోె వళి. చలం, 647., ఉం లెడ్లం: క68, "ఉ. బితొవెన్‌ : వియన్నాకు చెందిన (వసంచ (వసిద్ధ సంగీత కళా కరుడు. (ఫెంచి విష్ణవాదళ్శాలపట్ల, మానవ హక్కు.లపట్ట్యపగాఢ విశ్వాసం వున్నవాడు యూరోపు సంగీత (వవంచంలో నూతన యుగావిర్భావానికి ముందు సంధి దళలో (పసిద్ధికెక్కిన వాడు. ఐధిరుడై న తరువాత కూడా చలించన్లి ఆత్మ విశ్వాసంతో తన జీవితాంతం సంగీత కళాసేవకే అంకితమైన వాడు,

వ[0 చలం 'వ్యూజింగ్స్‌' వారికా సంస్కారం వుండాలి. కాని అది నికృయంగా ఈ (ప్రపం బాన భవాల్ని దాటిన సంగీతం” 85 ఆనడంలో చలం బితొవెన్‌ సంగీతం ఆలౌొకికమనే భావనను ధ్వనింపదేస్తాడు, వితొవెన్‌ సంగీతం ఆతనిలోంచి వూరికే ఆలవోకగా రాలేదసీ, ఆతనికి కాంతి సొళ్యాలు లేకుండా సామరస్యం లేని ఆగ్ని సదృశ వేదినలో కొల్చీ? ఆతనికి తెలీకుండానే అతనినుంచి చీల్చుకుని వొచ్చిందనీ “వతి గొప్ప 4గసాగ0 త్ర0/1౮ పడే నరకాన్ని బితొవెన్‌ కూడా అనుభవించాడు” £6 అపి చలం భావిస్తాడు. గాంధీ స్వాతంతోద్యమం చలాన్ని పెద్దగా ఆకర్షించలేదు, కాని స్వాతంతో ద్యమాన్ని నడిపిన గాంధీ వ్య క్తిత్సమూ గాంధీ దృక్పృథమూ చలాన్ని | పభావితం శేళాయని చెప్పవచ్చు. “నాకు గాంధీగారు గొ ప్ప ల0//1400, ౧0006056గ,. ౧705 బ్రూాట0/02టిగ్లావాటి తరవాతే, వాటిలోబడే ఆయన వాశందల త ౧4౧7 7 అనీ, తరువాత తరువాత కొన్నేళ్ళగా ఆయన వ్య క్రిగతంగా వున్నతుడయాాడనీ హిమారియాలంత వున్నతంగా యెదిగాడనీ చలం ఆంచనా వేయడానికి (ప్రయత్ని స్తాడు. వళ చలం, “మ్యూజింగ్స్‌”, (హైదరాబాద్‌, చలం సాహితి, (ప్రచురణ 1976), పుట: 684, వీరి 0/4 లంబం: 586. ట్‌ .

విమర్శనాత్మక పరిశీలన న! గాంధీ ఆహింసా విధానం ఆసజయం పొందిందని చలం థావం ; “ఆహింస పూ ర్రిగా అపజయం పొందింది. సవోయ నిరాకరణ చాలా కొద్ధివరకే సార్థకపడ్డది, (పపంచ పరిస్థితులు తోడ్చకపోతే ఈ. ఉద్యమాలవల్ద యిప్పటప్పట్ట్లో స్వతంథతం వొచ్చేదికాదనీ, ఈ ఉద్యమాలపట్ట _ విశ్వాసం కమంగా ఐబలహీనమవుతోందనీ తెలుసు £ీ

స్వ్వాతం్యతోద్యమంలో అహింసా సాధనం .ఏజయం పొందడానికి కారణం ఆనాటి

పరిస్థితులేసనీ, కేవలం యీ ఆదర్శసాథనం గొప్పతనంవల్ల, ఆచరణవల్లి

మ్యాతమే సాధింపబడలేదనీ చలం అఖి[ప్రాయం, "రాజకీయ దీవాసరుడై న నాయకుడికి ఉండవలసిన దానికన్న గాంధీగారి వృదయం ఎక్కువ విళలమైపోయింది. (క్రమంగా ఆయన దృష్టి చాలా దీర్హమైపోయి చాలా దూరానికి చూడసాగింది - అదే కారణం ఆపజయానికి” £

ఆనీ. చలం భావిస్తాడు. గాంధీ [కమంగా కార్యరంగంనుంచి తస్పకోవడానికీ కొర

ణాలుగా చలం కొన్నిటిని "పేర్కొంటాడు. గాంధీ పాటించిన నీకీ, ధర్మం; భగ

వద్గీత సారం: రామభక్తి, హిందూవేదాంతం; ఆతని మనసులో 'పెరిగిపోతున్న వైరుధ్యాలు, అతని స్యూతాలు అని, కళ్ళముందె ఆబ్బుల ఆచరణలో వికృత రూపాలలో సావషాత్కరించడం మొదలై నవన్నీ ,కమంగా ఆళన్ని కార్యదీననుంచి విముఖుజ్జి చేశాయని చలం అభిప్రాయం,

చలం దృష్టిలో గాంధీ మవిత్ముల కోవకు చెందినవాడు. గొంధీ గరించి కన్నవాటిని బట్టీ, విన్న వాటినిఐట్టీ, ఆయనే న్వయంగా రాసుకున్న వాటిని బట్టీ నలుగురూ (ప్రళంసించడం కనిపిస్తుందిగానీ,. కోట్లనుంది మనుష్యులతో నన్నిహీతత్వం యేర్ప్చరచుకున్న గాంధీజీ గొప్ప వ్య క్రిత్వం గురించిన చ్వితణ యింతవరకూ జరగలేదని చలం నొచ్చుకుంటాడు. గాంధీ గొవృతనం ఆయన సాధనవళ్ల నసమళకూరిందని చలం పేర్కొంటాడు: నంత రోనారననలాయాలాలలనలననాాావనానాారనననానావాణంాండాాభుకార కాయే 28. చలం, 02, 0, లెంిం: 880, ల, 450/4, లంబం ల50,

లంక చలం ' మ్యూజింగ్స్‌"

“పతి వ్యక్తిలోవుండే గోడల్ని తనలో చాలావరకు పగలగొట్టు

కుని, ఇతరులు శమకిళాము నిర్మించుకున్న గోడల్ని భేదించి

వారితో ఐక్కాన్ని సాధించాడు ఆయన, ”*0

నవీన నాగరికతను, యార్మతిక నాగరికతను గాంధీ ఆ రోజుల్లో విమర్శించ డాన్ని చలం పేర్కొంటూ

“ఆయన ఏ నవీన నాగరికతా పరికరాల్ని తిట్టాడో, ఆటెల్మిగాం,

అచ్చుయం[తం, వార్తాప్మతికలూ లేకపోతే ఆయన సత్యం ఆయన

లోనే అణగారి పోయేది*ీ! అని విమర్శిస్తాడు.

గోడ్చేను మెచ్చుకోవాలంటే యీదేశంలో మతంమీద నమ్మకమున్న వాష్ట, మళంకోసం మూర్థంగా తమ మతం టోధించిన విలువల్నే నాశనం చేసుకోడానికి సిద్ధపడే మనుష్యులు తయారుకావాలి అని చలం థావిస్తూ:

“*గాంధీగారిని హత్యచెయ్యడంలో తన మఠాన్నే హత్యచేళాడు

గోడ్సే ఏ దేశస్తులకి ఉపకారం చెయ్యాలనుకున్నాడో వాళ్ళకే

(పపంచంముందు శీరని తలవొంపులు కలిగించాడు” అని గాడ్సే చర్యను త్మీవంగా గర్జిస్తాడు.

గాంధీ తన్మ'పేమ, సహనం మొదలై న సాధనాలతో ద్వేషాన్ని, హింసనూ ఆపొలనీ, జయించాలనీ చూకొడనీ, ఆ సత్యాన్ని తాను ఆనుష్టించడమే కాకుండా కొంత బలవంతంగానై నా యితరులచేత అనుష్టింప చెయ్యాలని చూడడంతో ఆది దారుణ ఫలితాల్నిచ్చిందసి చలం అభ్మిపాయం:

“ఎన్నిసాడ తెలిసి తెలీక విమర్శించానో గాంధీగార్ని. నావిమర్శలో న్యాయం వుండనీ వుండకపోనీ, ఆయనముందు. నేను - ఆయన న హక పతక నయా 80. చలం, 0౮, 4౧ డ్రి న ఉత్తర

81. 0/4, 7026: 509 శిరి. 04, 0౮6: 509,

విమర్శవాత్మక పరిశీలన వికి పాదధూ+ రేణువుని. దూరంగా సమీపించడానికి నాకర్హత లేదు” *8 అని చలం అనడంలో గాంధీపై చలానికున్న ఆపారగౌరవం వ్య _క్రమవుతుంది. రామ్యూూర్రి (.... - 1927) మొక్కపాటి రామ్మూర్తి చలం [పియమ్మితుడు. చలం రచనలకూ, (వఠ్యేక జీవనవిధానానికీ వెన్నుతట్టి (పోత్సాహాన్ని యిచ్చిన మ్యిళుడే రామ్మూర్తి. రామ్మూ ర్తి మరదల రత్నంతో చలం ('పేమవ్యవవారం: రామ్మూర్తి చలంల మధ్య అపార్థాలకు దార్రితీసినా, త్వరగానే చలం నిజాయిరీని గు ర్హించి రామ్మూర్తి చలానికి మరింత సన్నిహితుడయ్యాడు. రత్నంమీది (పేవువల్లే, పేమింపబడా లనే లాలసత్వం వల్లే రామ్మూ రి ఆత్మహత్య చేసుకున్నట్లు ఆతను చలానికి రాసిన వులత్తరాలవల్ల తెలుస్తుంది. చలం (బహ్మసమాజంలో వున్నప్పుడు కూడా రామ్మూర్తి చలం స్నేహితుడుగా వుండేవాడు, ఆప్పటికే అతను జీవితంలో దగాపడ్డ స్త్రీలకూ, అనాధలకూ చేయూత నివ్వడంలో, భార్యల్ని పొంసించే కర లకు సింహస్వప్నం కావడంలో ఢీరత్వం (పదర్శించేవాడని చలం మెచ్చుకున్నాడు రామ్మూర్తి చనిపోవడానికి కొన్నాళ్లు ముందు చలానికి రొసీన వుక్తరం అట్లాగే “మ్యూజింగ్స్‌ "లో పొందుపరబాడు చలం. చలం దృష్టిలో “ పపందాన్నంకా శ్రీశోసం వొదిలి, న్రీకూడా తనని వోదిలితే భరించలేక (వాసిన వ్పత్తరం అదిః£5్‌ ఆ వుత్తరంలో రామ్మూర్తి (పేమకోనం పడిన త్మీవ తపన కనిపిస్తుంది. ““కాంతికోసం సత్యంకోసం ఎవరి మాటనీ, ఏ కాస్త్రాన్నీ నమ్మక: మా ఆనుభవాలు, మా అగోం//0గ మా ఆధారాలుగా చచ్చిపోయిన ఆతనివాధ, ఆశయాలు, నందేహాలు, గాడత్య్వాలు వాలోకలిసి నారక్రానికి,నొవేళ్ళు కొనలకి విపరీతమైన ఉ్యదేకాన్నిచ్చి, మీరు ఏం ₹€ల. చలం, 6౭7, 04, విం : 808. - లిక, తి ౧౮లో బిలిలి తిక. 20/4, బ్రింరైం ? 28కి,

వీల్రీక చలం “మ్యూజింగ్స్‌ " స్టయిలండీ' అని చచ్చులొట్టలు వేస్తారే, దానిలోపలి జీవనాని కే శారణనుయింది, అనాటి అతనిబాధ ఈనాటి నాళ క్రో ఆంటూ రామ్మూర్తి తన జీవితానికి ఆచరణకూ యెట్లా _పేరకళక్రిగా. నిలిచాడో చలం వివరిస్తాడు, చావడానికని రామ్మూర్తి పేక్కాన్న కారణాలు చలానికి వూర్తిగా నచ్చ -లేదు తనజోటి యేకాకి మనిషికి థ్వైర్యమివ్వడానికీ, నిరంకుశ భర్తలకు పక్కలో బల్లెం కావడానికీ, పారిపోయిన భార్యలకు అ్యశయం యివ్వడానికి, కాంతినెరగని “వీకటి హృదయాలకు శృంగారపు గవాఇాలు తెరవడానికీ, శాళ్వతంగా సత్యమైన వనుకునే హక్కుల్లో, విలువల్లో న్నిదపోయే మొద్దుల్ని వూపి లేవతన్న డానికి రామ్మూలర్తివంటి వాన్ళ ఐతికే అవసరంనుంది అని చలం ఆభిపాయపడకాడు. “నాకు నడవాలనిలేదు. ఈ అంధకారంలో (ప్రయాణాకికి అర్ధం లేదు. నీకేదో దోవ కనపడుతోంది. 47౯ .... 20౯౬ .... 007 ౨ 1000ల ఈ గోతులగో నాకేంకనవడవు. నీకు కనపడే ఆ నస్నని వెలుగు నాకు కనపడదు నేనిటు ఆంధకారం లోకి పోతున్నాను'*? “కాన, సాగనీ, నువ్వుచేస్తున్న మంచిపని స్రీ పురషులకి రక్తమూ మాంసమూ వున్న హృదయాలు ఉన్న న్నాళ్ల నీవ్పస్టకాలు జీవిస్తాయి. అటు తరువాత కూడా ... *89 = "జీవితంలో. నాకు ఏమీ వనివున్నదని తోచదు కొరగాని ముసలి తొక్కుకింద పెరగడం నాకు యిష్టంలేదు. నువ్వు ఆర్టి స్టువి. జీవితంకన్న ఎక్కువకాలం ఐతకాలి నువ్వు " చలం వుల్లేఖించిన యీ లేఖాంకాలు రామ్మూ ర్రి మనస్థితినీ, అతను చనిపోతున్నప్పుడు కూడా చలానికి యిచ్చిన మానసిక ధై ర్యాన్నీ, వుత్సావోన్నీ తెలుపుకాయి. లి? చలం, 97. 6501 ౧6862 లలిత, లర89. అణా ౭486: 231,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన “లీవర్‌ రొమ్మూ ర్తి మరణ ఆవజయం కావనీ, అది సంభఘంమీద, మనుష్య స్వథావం మీద జయ ధ్వానమనీ చ౭ం (వళంసిస్తాడు. ముద్దుకృష్ణ, కృష్ణళాస్తి: చలంల నుంచి రచనలకు ఆఎకితం పుచ్చుకున్న మొక్కపాటి రామ్మూర్తిని లోకం తప్పకుండా గుర్తు పెట్టుకుంటుందనే విశ్వాసాన్ని (వకటిస్తాడు. లీల (౧ - 1258) లీల చలం జీవితంలో (పవేశించడం వొక ముఖ్య వృుటను మ్యూజింగ్స్‌" లీలకే ఆంకిళమివ్వబడింది. చలం లీలతో జరిపిన చర్చలనూ, వాగ్వివాదాలనూ కొన్నిటిని 'మ్యూజింగ్స్‌"లో పొందుపరిచాడు. ఆమె తన ఆందంతో, చాతుర్యంతో, సంగీతంతో, వ్య క్రిత్వంతో చలాన్ని (పభావిశుణ్ణి చేసింది. థీల చలం నమ్మిన ఆనేక విషయాలను తర్కించి వాదనలో వోడించి యెన్నో సందర్భాల్లో కూలదోసింది. తనకు ఆందకుండా పోయే చలం విళ్వాసాలనూ, నియమాలనూ [పయళత్నాల ఇలిమినీ లీ౭ (వళ్నించింది, ళ్‌ పిల్లలమీద (పేమళతో పిల్లలు ఆల్హికి చేసినా వాళ్లను దండీంచకూగదనీ బోధించి చక్కా దిద్దాలనీ చలం అభ్మిపాయసడశాన్ని లీల వొక సందర్భంలో వ్యతిరేకిస్తుంది. జీవితమంతా వాళ్ళకు యీ విధంగా బోధించడం, వాళులో వొకరై కలిసిపోయి వాళ్ళ అభివృద్ధికి తోద్పడడం అనివేకమనీ, జీవితంలో యేయే భాగానికి యెంత విలువ యివ్వాలో గుర్తించి అంతే యివ్వాలనీ లీల భోవిస్తుండి ? “వం విశాలత్వం 1! తన పిల్లల్ని తాను (గేమించి, వాళ్ళలోనే నిలిచి, తన తక్కిన విళాంత్వాన్నీ, ఇతరుల యెడల తన ధర్మంలో అందాల్ని; సమదృష్టిని _ పపంచం యెడల తన ధర్మాన్ని ఎంతకి అంధుడై నాడో యె చించారా* అందుకనే. జీవితంలో హద్దులు, ల702700/27 అన్ని వంశలా ఎదగడం కావారంటున్నాను అంటుంది లీల. శీ0, చలం, 07. 0/1, బ208్రై6 2 24 లాలా

886 చలం “మ్యూజింగ్స్‌

గొప్ప (పయక్నాలు చేసే పురుషులు తమ శ్రీలవట్ల చూపే నిర్ణష్యాన్ని లీల విమర్శిస్తుంధి :

“*వయత్నాలు మానమనడం లేదు. తన శ్రీ బాధ మా(తమేనా

&ఓ లేక్కలోది కొంది * ఆమెకి యివ్వవలసిన భాగాన్ని ఆమెకి,

పిలల థాగాన్ని పిల్లరికీ యిచ్చి తక్కింది ఇతరులకి ! ఎవరి

[ప్రత్యేక స్థానం వారికి వుండాలి ఆతని మనస్సులో "*! అని లీల ఆంటుంది. చలం జీవిశంలో, సృదయంలో తనకివ్వవలసిన స్థానం యివ్వలేదనే బాధ ఆమె వాదనల్లో ధ్వనిస్తుంది.

లీలతో పరిచయం, భగవాన్‌ రమణ మహర్షి వల్లే జరిగిందని చలం విశ్వాసం. లీలచేసే వాదన స్వ్మపయోజనానిక్‌ చేసిందే కానీ, తనకు జ్ఞానమివ్వాలనే వుద్దేశంతో. చేసింది కాదని చలం అభిప్రాయపడకాడు. అందువల్ల తను నమ్ముకున్నదంకా పరీక్షకు నిలబడాల్సి వొచ్చిందని అంటాడు. తన వనులీ సః మాటల్నీ ఆమె తప్పుగా అర్థం చేసుకుందనీ, సత్యం చూడడం ఆమెకు బాధాకరం కావడం వల్ల అబద్ధాలని తెలిసినా తనను కాను నిలబెట్టుకోవాలని నమ్ముతుందనీ చలం విమర్శ.

“ఎప్పుడో పళ్ళాత్తాపంతో “ఇదంతా తప్పు నమ్మాను, నన్ను

తృమించమ'ని అంటారనే నా విశ్వాసం "48 ఆని చలం లీల ఆవగావానను విళ్లేషిస్తాడు.

లీలతో తన తగాదాలకు మూలకారణం తనకు సత్యం అని తోచింది సత్యమని పేరుపెట్టకుండా, అనుష్టించ లేకుండా వుండలేక పోవడమేనని చలం నమ్మకం. పిల్లలపై (పేమా భగవాన్‌ పై భక్తీ, సత్యంపై దీఇ మొదలైన ఆంళాలమై శీల విరోధం వహింబారనీ, ఆమె తనలో వున్నత భాగాన్ని వళ్యం చేసుకోవాలని [ప్రయత్నించడం చాలా దుర్మార్గమనీ, దానికి తాను లొంగిపోవడం తన ఐలహీనమనీ చలం ఆత్మవిచారణ చేసుకుంటాడు : శల 26/4, డ్రం 5 ల్‌ర్‌కీ,

వీమర్శనాత్మక పరిశీలన నీక? “*లీలగారితో అయిదేళ్ల తరువాత నత్యంలో, సూనృతంలో బాలా విశ్వాసం నశించింది. ఒకరి నత్యం ఇంకోరిలో పలుకుతుందనే నమ్మకం ఏమీలేదు. నిజం నిలకడమీద తేలుతుంది అనే మాట ఏమీ నిజం కాచు. ఆ తేలేది ఏ నిజమో మరి !”*ీ ఆని చలం నిస్పృవా పడతాడు. చలం లీలతో యెక్కువ కాలం (1841447) గడపలేదు. చలం ఆధ్యాత్మిక పథంలో అడుగు పెట్టుతున్న సమయంలోనే (1940) ఆమె ఆతని జీవితంలో (వ్రవే?ంచింది. కానీ చలం నమ్మిన విశ్వాసాల నుంచీ, నియమాలనుంలీ పూర్తిగా ఆతన్ని తన వైపుకు తిప్పుకోలేక పోయింది. చలాన్ని అధ్యాత్మీక వథం నుంచి మరల్చ్బలేక పోయింది. తన (యత్నాల్లో విఫలమైంది. ఆది త్వరలోనే వారి యెడబాటుకు కారణమైంది. కమ్యూనిజంపై చలానికున్న అభ్మిపాయాలే లీలకీ వున్నాయి. కమ్యా నిజంలో 'స్విచ్చకి వీలులేదు అన్న ఆవగావానతో లీల తిండీకన్న మానవుడికి శ్విచ్చ [పియమని కమూనిస్టులు గుర్తించలేక పోయారన్న ఆభి(ప్రాయాన్ని వ్యక్రిక రిస్తుంది. “మ్యూజింగ్స్‌ ' గురించి లీల యిలా [వస్తావిస్తుంది గ “ఇది వరకు పుస్తణాల్లో ఏదో వొకటి గట్టిగా చెప్పారు, ఈ “మ్యూజింగ్స్‌ లో అన్నిటి అడుగు ఖాగాలూ వూడగొట్టారు. ఎక్కడ నిలవడం 1” శ లీల తనతో వాదించడం వల్ద్చ తనకు ఆత్మ పరీష చేసుకోవడానికి అవకాశం దొరికిందని చలం అంటాడు. లీలతో వాదనలో, పరస్పర వ్యతిరేక అఖి (ప్రాయాల్లో, తర్కాల్లో యెన్నో కాళ్ల కోదాంపై వెలుళురు పడుతోందనీ, తన ఉలి. చలం, 07 (|, ౧4686: 5606, ఉట ౧0/40. బ0రైల ఏ తీవీడీం

వర్రీ చలం '“మ్యూఖింగ్స్‌ మనస్సులో కొత వూవహలూ సత్యాలూ దర్శన మిస్తున్నాయనీ చలం భావిస్తాడు. పురాణ పాతల్ని గురించి చర్చలో - రామాయణం గొప్ప కావ్యమైనంత మ్మాతాన రాముడు ఆదర్శం కానక్క-ర్రేదనీ అల ఆభ్మిపాయం : “ఈనాటికీ ఆ ప్క్మాతలలో లోపాలూ, అన్యాయాలూ [,పజలకు కనపడకపోతే, ఇంక కొత్త (1గంథాలకి విలువకట్టి విమర్శనలు (నవాయగలరా మరి * ఎంతో ముందుకు సొగాం: ఆనుకుంటారే గాని, ఆ పాత ప్మాత పట్ట యేమా్య[తమూ పట్టు వొదలలేదు యీ ప్యతికల గాళ్ళ మనసుల్లోంచి. అందుకనే యే కొత్త ఆళయాలూ, పాాతలూ వాళ్ళకి అర్భంకావు. పెకి సీతకి సంఘం, సభ్యతా అని అరుస్తారు” శీ5్‌ అని లీల అనడంలో ఆమెకున్న సాహిళ్యాభినివేళం, విమర్శనా నైపుణ్యం వ్యక్త, మవుతుంది. లీల నుంచి గాయకురాలూ, వైణికురాలూ కూడా. ఆమయే పాటనన్నా యెంచుకుని బాగుందని మెచ్చుకుని పాడితే చాలా గొప్పగా వుంటుందన్‌ చలం నమ్మకం : “అందరూ అమె వీణ గొప్ప వాద్యమంటాడు. నాకు అమె కంఠంలో ఐలం, మాధుర్యం, స్పన్టత, 16/04 ఆపూర్వుం. నాకు ఆమె కంఠం యెన్నటికీ మర వలేనిడి” 46 అని లీల కంఠ మాధుర్యాన్ని చలం మెచ్చుకుంటాడు. సోరిన్‌ (1921...) సౌరిస్‌ చలం మొదటి కుమారై. ఆమె జీవితంపై, సృజనమై చలం (ప్రభావం అమితం, చళం సాహిత్య చర్చల్లో, వూవాల్లో, కలల్లో సౌరిన్‌ భాగ ఉర. చలం, 07, 48, డక్రై6 : 851ర్‌. 48. 0/4, 2486 : 522.

విమర్శనాత్మక పరిశీలన 89 స్వామి. సొంన్‌తో జరపిన చర్చల్లో కొన్ని విషయాల్నీ, వాటి పట్ల ఆమె. అలీ (పాయాల్నీ 'మ్యూజింగ్స్‌' లో చలం పొందు పరచాడు.

గాంధీ కొడుకు మహమ్మదీయుడు కావడాన్ని, అతనకి తాగుడుకు జుల్మానా పడడాస్నీ చలం తర్కిస్తూ “వారి. జీవితాల్ని విశ్తేషిస్తే కొడుకు ఠాగుడు మీది [ప్రేమకూ, తం్మడి దేళంమీడి (పేమకూ ఆధారం వాక టేననీ తేల్చ వచ్చునంటాడు. యీ సందర్భంగొ సౌరిన్‌

“క గాంధీగారు కొడుకుని తిడకారు. తననే అతనిలో చూసుకో

కేక; అతను తన వికృతమయిన (ప్రతిబింబమేనని అంగీక

రించక ” 4?

అసి అనడాన్ని చలం పేర్కొంటాడు. యూ సందర్భంగా చలం సౌరిన్‌ల అభ్మిపాయం వొకటే.

(పతి సాయం్యతం వ్యావ్యా+ికి వెళ్ళడం చలం, సొరిన్‌లథు ఆలవాటు, యిద్ధరిదీ కాల్చనిక (వవృకే, (పకృతి సౌందర్యాస్వాదనలో యిద్దరూ తన్మ- యులే” చెరువు వొడ్డున షికారుకు వెళ్ళినప్పుడు

"ఈ చెరువు వొడ్డున కుటీరంలో కోలనులో తామర్‌ పువ్వుల నరక

చూస్తో జీవితం గడ ఏలేమా” *

అన్న సొరిన్‌ సందే వాంలో కొర్పనిళ థావుకత కనినిస్తుంది.

పురాణ పురుషుల్లో రాముడంత తెలివి తక్కువ వాడు లేడని భావిసూ చలం లేవనెత్రిన చర్చ సందర్భంలో సౌొగిన్‌ యిలా అంటుంది : పా

“ఆ రాముడికి (పఠీసారి ఎవరో ఒకరు “నవ్వు మనినివి కావు

దేవుడివి; నువ్వు మనిషివి కావు విష్ణుని అని యెప్పుడూ జ్ఞాపకం ననన ననన ననన ననన శీ, చలం ౯; ౧౧ ౧౫4౨ ఏరి ఉర. 010, బ6తత ! 16,

వత౦0 చలం “మ్యూజింగ్స్‌ చేయవలసిందే కదా! ఆంత చెప్పినా తెలివి రాదు. [ైగా కృష్ణుడు తానే చెప్పుకుంటాడు మాటకి ముందు తానే భగవం చుజ్ణని.” ఉ5 చలం, లీల, సౌరిన్‌ల మథ్య తరచూ చర్చలు జరుగుతూ వుండేవి. పురుషుడు గొప్ప ప్రయత్నాలలో నిమగ్నుడైనా, తన శ్రీకి, పిల్లలకు యెవరి కివ్వాల్సిన స్థానం, విలువ వారికివ్వాలనే లీల వాదనకు సమాధానంగా సౌరిన్‌ “గావ్ప (ప్రయత్నాలు చేసే పురుషుల్ని సామాన్యుల్ని కోరినట్లు కోరకూడదు స్త్రీ. ఆ పురుషడిలో (ప్రత్యేకమైన ఆధిక్యత కన పడ్డప్పుడు దానికి పోత్సాహ మివ్వడంలో నిమగ్నురాలు కావాలి. ఆట్టా గొప్ప యోధుల్ని, మహాపురుషుల్నీ లోకానికిచ్చిన తల్డుల్నీ , థార్యల్నీ, [పియుల్నీ తలచుకోండి" 50 అని అంటుంది. 1పోత్సావా శక్తిగా పురుషునిలో వున్న గొప్పతనానికి వెలుతురునూ, బలాన్నీ (పసాదించే చ్చైతన్య శక్తిగా స్త్రిని సౌరిన్‌ భావిస్తుంది. “"ఆర్డిష్టుకి “ఎర్త్‌” అనేది లేదు. "హెల్‌ ఆండ్‌ హెవెన్‌” మ్మాతమే”51 అని సౌరిన్‌ అనడాన్ని చలం (పళంసిస్తాడు. చలం భావాలూ, సొరిన్‌ భావాలూ వేరు వేరుగా కనిపించవు. ముమ్మూరులా “నాన్న కూతురు సౌరిన్‌- 'సౌకన్ల్‌ నాన్ని చలం. చంాాడాదందదదడునాలుడదము=తరుంటడామోమేదేనచవనావయోనునినాన్‌పన్తుయం పడు జతడాలోమొటాలాటున్‌డప్రనానపమాలాటుప్రాననతమసాల- లో. పొచుతకసాలాలణా మొల. ననన యయా. 49. చలం, ౨0. ఉగ: గ్రడత్రం వి 1/1. 50. ౧4. ౨4౪౪ : 250. 51. ౧4 00 ఏ ఉ4రం

సొర8న్‌తో...

1. సౌోస్‌గారూ! "మ్యూజింగ్స్‌ రచనాకాలంల్తో. 'మ్యూఖింగ్స్‌' గురించి తరచూ చలంగారు మీతో (పస్తావించేవారా? చర్చించేన్తారా?

జని. "మ్యూజింగ్స్‌" ఎస్పటికప్పుడు లొజాగా రాయడమే కానీ మందుగా ష్టాన్‌ చేసినవి కాదు. అందుకనే చర్చించేవారు కాదు చలంగారు,

9, చలంగారి తక్కిన రచనల్దాగే 'మ్యూజింగ్స్‌' కూడా అనాడు పాఠక లోకంలో సంచలనం రేకె త్రించిందా?

4: తప్పకుండా ; అన్నిటికన్నా ఎక్కువగా ;-ఆంటే అయిస్టంతో. కాదు, ఇష్టంతో.

$. మీ సృజనాతర్మకతపై చలం (ప్రభావం అమితంగా వుండి. కదా! “మ్యూజింగ్స్‌ మీపై యెలాంటి (పథ్రానం కలిగించిందో చెప్పగలరా 1

జ నాపై వ్మీవభావం కలిగించలేదు,

కలి చలం “మ్యూజింగ్స్‌ *

4, “మ్యూజింగ్స్‌"తోని విషయాలు కొన్ని లీలగారితోను, మీతోనూ ఉ4గాంజూ చేసినవిగా కనిపిస్తాయి. రాత(ప్రతులను మీకుకూడా చూపించేవారా రాసిం తర్వాత?

న. రాస్తోండగానే చదివేదాన్ని ఆ రోజుల్లో.

6. 'మ్య్యూజింగ్స్‌' చొకటే యేక బిగిన సాగిన ళచన కాదు అనిపిస్తుంది. తక్కిన రచనల్లాగే వాక ౨//042 లో ముగించకుండా చాలా జ్నాగత్తగా ఆలోచించి రాసేవారా? లేదూ, అలాగే 2౫౦|0౧4| గా ఆదే ౧౫౦౮4 లో రాసుకు పోశుండేవారా?

జ : ఏకబిగిగా రాసినవి కాదుగానీ (పీప్టాన్స్‌ మూతం కాదు.

68. “మ్యూజింగ్స్‌ 'లోని భావాలు, ఆలోచనలు ఆయన దృక్పథాన్ని ఆంచనా వేసేందుకు 861069౧116 8౧6 66100/1164(1౪6 గా పీసుకోవచ్చంటారా లేదా 348౪ 1100606048 గా తీసుకోవాలా ? 101౧6106 410664 గా తీసుకోవాలా?

జ: "01౧5106 810౪6 గా తీసుకోవాలి.

[1 “మ్యూజింగ్స్‌ (వచురణ “వీణిలో, “ఆంధజ్యోతి'లో “ఆం[ధశిల్చి*లో కాక మరే ప్యతికల్లో ఆయినా జరిగిందా! దాని _పుస్తకరూప వివరాలు యివ్వగలరా?

జ: నాకు అవేవీ గుర్తులేవు ?

8. వచురణక ర్తలందరూ చలాన్ని బాగా మోసగించారనీ, (ప్రచురణ వివరాలుకూడా యిచ్చేవారు కాచనీ చలంగారు రాసుకున్నారు. మీకు తెలిసిన ఆలాంటి గు ర్తువున్న గొడవ యేదైనా వుంటే చెప్పగలరా ?

జ వ గొడవ ఏంలేదు. ఇట్టా చేశారు అనుకొనేవాడు. ఏ చర్యా తీసుకొనేవాడు కాదు.

విమర్శొనాత్మక్ర పరిశీలన వలి

లం చలం సాహిత్యంలో “మ్యూజింగ్స్‌” కున్న స్థానం, తెలుగు సాహీత్యంలో “మ్యూజింగ్స్‌” కున్న స్తానం, వొక రచయ్యిక్రిగా మీ 'దృష్టిలోఎలాంటేది!

జ వ. నేనెరిగినంతవరకు [పపంచంలో ఇటువంటి రచన ఎక్కడా. సాగలేదు. చలంని తెలుసుకోవారంటే మ్యూజింగ్స్‌ చదివి తెలుసుకోవలసిందే,

10. “మ్యూజింగ్‌, లో వేదాంతం. నిండిన చాలా భాగాలు తీసివెచ్యూల్సీ వొచ్చింది ఆన్నారు చలం వొక సందర్భంలో, అలా తీసివేసిన భాగా లేవో, అవి మరేవైగొ స్మతికల్లో విడిగా (వచురించబడ్డాయా చెప్పగలరా?

జ 2 (పచరించదేదు. మరీ ఆవి యేమైనాయో కూడా నాకు తెలియదు

11. “మ్యూజింగ్స్‌ లాంటీ కొత్త [ప్మకియలో రతన చేసేటందుకు చలాన్ని [ప్రోత్సహించిన శక్తులు ఆటు సాహిత్యపరంగా కానీ, యిటు స్రామాటిక; వైయక్తిక పరంగా కానీ యేవో చెప్పగలరా?

జ: ఏమీలేదు. తన ఇన్‌స్పీరేషనే.

15. “మ్యూజింగ్న్‌” వచురింపబడుతోన్న కాలంలో సాహిత్య లోకంలో సంచలనం లేగి వుంటుంది. ఆ సంచలనం గురించి మీకు గుర్తు వున్న మేరకి ఇప్పగలరా!

జవ. పెద్ద సంచలనం ఏమీలేదు. బాలా హిప్యులరొ ఆయినవి మ్యూజింగ్స్‌,

18, “మ్యూజింగ్స్‌” రచనా కాలంలో చలం జీవిత దృక్పథంలో, జీఏవంలో మార్మికతలోకి, మౌనంలోకి పర్మికమిస్తున్న అప్పటి చలం అద్వైత

జ! ఏమీలేదు, తీవమైన సొధన చేస్తూ ఉండేవారు ఆ రోజుల్లో,

14. 'మ్యూజింగ్స్‌'లో వ్యక్తుల (ప్రస్తావనలు మరీ ఘాటుగా వుంటే. శీసివేసిన సందర్భాలు గుర్తన్నాయా! అవియేవి?

బతక చలం “మ్యూజింగ్స్‌”

జ: ఎక్కడా తీసివేసి నట్టు నాకేం గుర్తులేదు. కానీ మనుష్యుల పేర్స మాత్రం రాయలేదు,

15. “మ్యూజింగ్స్‌ రచనలు మొదలై నప్పుడు, అవి వెలువడుతున్న ప్పుడు చలం దృక్పథాన్ని కొంత వివరిస్తారా?

౫ ; చలం దృక్పథం ఎప్పుడూ ౫/7౫౭8/6. ఆ స్ట్రగుల్‌ నించి వచ్చినవే ఈ మ్యూజింగ్స్‌ కూడా. సత్యాన్వేషణ కోనమే ఆ 87490916. మీడ మ్యూజింగ్స్‌ జ్యాగ త్తగా చదివితే ఆతనిలోని పరిణామం మీకు స్పష్టంగా కనపడుతుంది.

చలం వుత్తరం శొ0/6, వి94ం 80 శశ” ఉ6గ వొంటగిటా మూడు రోజులనించి ఒక మనిషే వానపావుల నించి నాకోనం ఈవూక్ళో తిరుగుతున్నాడు అన్నారు. చీవరికి నన్నీ స్కూల్లో కలుసుక్తున్నాడా = ఇదీ సంభాషణ + “వీరేనా వెంకట బెలంగారు *..నరే.... స్త్రీలు హక్కులు కానాలంటున్నా రు” వాడిలి పోయినాను. గోవ స్త్రీలు ?” ఆలోచించాను, “*భితే నాతో ఎందుకు చెప్పడం”

ఓ£46 చలం “మ్యూజింగ్స్‌”

“మరి రంగనాయకమ్మగారు మీ భార్యగారటగా”

“ఖలీ ఎ

“మరి కాగడాలో ఆమె (వాసింది చదివి మాస్త్రీలు హక్కులు కావాలంటున్నారు”

“ఆమె నడగండీ ! నేను చదవలేదు ఆమె ఏం [వాసిందో'”'

“బాగానే వుంది. మీ భార్యగారుగా, మీరే రాయించారటగా”

ఆభ్రిద్షో

“సరే లెండి మీరు చెప్పండి. వాళ్ళ భాగం పంచమంటున్నారు నా ఆస్తిలో”

“ఎవళ్ళు”

“*మా చెల్టిప్ట"

“వొచ్చే శ్యకవారం బెజవాడ రండి. చూపుఠాను మీకు” “సరే వొస్తాను. ఆమెని మావూరు తీసుకొని వెళ్ళి ఈ హక్కుల మీద ఉపన్యాసాలు ఇప్పించుకోవాలి. ఎట్లా పంచాలో. "లా" ఏమిటో ఏం చెయ్యాలో - అంకా అమె స్త్రీలకు తెలియజెబితేగాని ఆగేట్టులేరు.” ఏమంటావు, అమ్మని జరం నయం చేయాలని సిద్ధంగా వుండమను. తలనెప్పి ఇప్పుడే కొంచెం తగ్గింది కాసేసులో --

= నాన్న

మ్యూజింగ్స్‌ (పచురణ గురించి ... “మ్యూజింగ్స్‌” న (పథమ వతికా మ్ముదణ “పీణి, ఆగస్టు [1087 నంపాదకుడు': పాటిఐండ మాధవళర్మ. “కథావీధి మాసష్మతిక, (సెఫైయిర్‌, 1941), 'ఆంగధ శిల్పి" (1947-4౧) సంనత్సరాలు. “ఆం[ధజ్యోతి మాసవ[తికళో కొంతకాలంపాటు “మ్యూజింగ్‌, న" (పతురిత మయ్యాయి. (పూర్తి వినరాలు అలభ్యం) పుస్రకరూప (ప్రచురణ విగరాలు :£ మ్యూజింగ్స్‌ (రండు భాగాలు) 1860-48 మధ్య (వచురితం = అఖిసారికా (గ్రంథమాల: సామర్లకోట ((వ్రచురణ వివరాలు అలక్యం). మ్యూజింగ్‌ (మూడు ఖాగ్‌ లు) 1007 (ప్రచురితం = దేశీ పచురణలు, విజయవాడ. *నేను' “మ్యూజింగ్స్‌'లో విడి భాగం, వ్యాసతోరణము (ప్రొసంగిక వ్యాస సంకల 50), సం। (పోలాప్రగడ నత్యనారాయణ మూర్తి: హైదరాబాద్‌, ఆం ధ్యసదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమి, 1974, మ్యూజింగ్స్‌ (సంపూర్ణం) వొక సంపుటం? 1316 మే (ప్రచురితం, చలం సాపొతి, హైదరాబాదు,

కై డ్రొూల్స ల్లి క్ష పసన త్హో స . స్తా కళా జ శల చ బక్జలే రడ ం న శ స్తే | సక నా. సిజి టై క్ష క లి ప వ శ్‌డ్త్‌ జో స టిం కట . ళ్‌ ఖం గ స టే మం | కే జెడీ 2 డ్హోన్లే క్‌ న న. ౮... క్త సం శీ ౨ € న = కోర జొళ్సి శ్లో 5 శశ్చి క్‌ . ంం ఇ గి క్తి పాలే జా = శ్చీశ్తి ఆత్ర నేత న క ళీ చ క క్లే లుచ్చే చెట్లే జై క్ట! న స్తై ళా ్క . . క. శీ శేచం వ హైద శీ చేల శ డై గ శ్ర 2 ౩౪ నొ శై 2 ఫపైర్లైో వ. న ల! ళా | వ క కై ఇ శీ శ్రీ వ్‌ . పనీ సరటిల! నం. ల ళీ టోశి స స్లౌఖ్లి క్‌

దె స్ట సస పే ళ్లళ్తి శశీ లి టై చే య నో. క్ష ఛ్‌ 27 జ్త లర క వి శ్ర స ఇ క బవల్వం నలక “| శిల యా చ] గ క్ష న | క ల వక్‌ లైట్ల ర్మ ళా ఈ £ ప ఈ శీ థ్‌ చా వ (చ ర్డీ ణి ర. వ ఫే థ్‌ ల్లా క స గ స ఇ సర్ట్‌ (నష ప స. నీ ష్‌ గ ట్ట శస్తోక్త్‌ శ్‌ ఆ భ్రాల జి ప త్‌ వ లి న కళ గా. జ్‌ ల స్‌ సక్‌ ళల ళ్‌ జ్‌ వంత ని న్‌ వశత డ్‌ 8 ర * ఫ్గ కీల 2 | కజీ* ఇ కితీ? ర్‌ న ౩ వ ర్ల ౬ త ణా మ జె న జ జి తళ 19 ణేళ్చీ న... ళ్‌ డ్డ లం శీ కే శీల క్‌ లేసి కై! ఇటాలి త శీ ప తై శి (చ ణే వ తనే చ స డ్డ న్‌ క్‌ త్తీ గ ళో ఇచా అశ రైట్‌ [528 క ౧0 ళు ట్‌ చ 1. ళ్శ్య ఐఏ న వి - క్ష్‌ క్లే ల 6 ఇ శీ కలలో ర్‌ శ ళ్లు ళ్లి కక హ్‌ల్ట ఆ కై జ కీ కృత్‌ తత న శ పీ స్‌ గ శ! చంళల్తం కు కై ణీ ప శస ఇ న స స జరి క ఖ్‌ జ గ జీల్ణిల్ల్‌ తళ శిచోా ర శ ల ర [చీ చిక

చలం *జేకి రాసిన వుత్తరం పి ర/4, బ్ర జలం, అశాన్‌ టా. త) :. టీ ట్ర టలు శో 4 కత నవా స గం కేదో శీ వ్విడ్త కర్వండ తోర్కు అస్లు న్న నీజుగలము గ్రటర్యం 3 పనా వోగ్‌ నం కే స్ట కడు గనీ చటం లల ాజకుయిటిలి బంగి ఆం 2 నాలాం భ్‌ న్నై సీటు టచిటుశాళ నల్‌ డం. షా పళన్న్యై నటులు కటి నా ళ్లు ఉం వాం లలా రాం, ఆం శ్రీశావకి - అంకం టి బ్బా కన నటం జకం సు ఉతా ఖ్లవి స్షఃగా ఈ ఉర్తాంనానా? గంజుల్లు శప, సొస్టీగ్యా

బుసకా సం(ప్రదించిన వున్లకాలు

1. ఇనాక్‌, కొలకలూరి, తెలుగు వ్యాన పరిణామం, అనంఠరపురం : జ్యోతి (గంథమాల, 1980. £, ఈదారెడ్డి, వెన్నవరం, చలం నవలలు = స్తామాజీక చ్హై తన్యం- హన్మకొండ : వెన్ననరం ఈదారెడ్డి 19080. 8 కుటుంబరావు, కొడవటిగంటి. సాపాత్య (పయోజనం- విజయవాడ; వళాలాం్యధ పబ్దికేషన్స్‌, 1969.
2. కటుంబరావు, కొడవటిగంటి. కళలు - శాస్త్రీయ విజ్ఞానం. వరంగల్‌ : వ్‌స్టవ రచయిశల సంఘం, 19080.
3. చలం, అనందం. విజయవాడ : దేశీ సచురణ, 19056, రి. 'చలం కలం వెలుగులు", తిరువణ్ఞామలైై ; శ్రీరమణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌: 1070, 7 చలం, కవి హృదయం, విశాఖపట్నం : బుక్‌ "సెంటర్‌, 1060. రి. ఛంం, చలం, తిరువద్ధామల్లై : శ్రీరమణస్థాన్‌ పల్డీశేషన్స్‌, 190,

ల్‌ర్‌ఓ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ 89. చలం, చలం ఉత్తరాలు. విజయవాడ : దేశికవితామండలి, 190. 10. చలం, చలం మి్యతులు. తిరువణ్ణామలై : (శ్రీరమణస్థాన్‌ పబ్లికేషన్స్‌, 1977, 11. చలం, చుక్కమ్మ. విజయవాడ : దేశ్మీపచురణ, 10566. 12. చలం, ధర్మసాధన. గుంటూరు : ఆరుణా పద్దికేషన్సు, 19717, 18. చలం, (పేమలేఖలు, హైదరావాదు : చలం సాహితి, 1076. 14. చలం, బుజ్జిగాడు. విజయవాడ : ఆరుణా పబ్దిషింగ్‌ హౌన్‌, 19085. 15. చలం, మవిస్థాన్‌. ఏలూరు : (పజ్మాపచురణలు, 1960. 1ళి, చలం, మ్యూజింగ్స్‌. హైదరాబాద్‌ ' చలం సాహితి,1976. 1౧ చలం, రవీం్యద గీతాంజలి. హైదరాబాద్‌ ; చలం సాహితి, 1975. 18. చలం: విషాదం. విజయవాడ : దేశీపచురణ, 1056. 190, చలం, (శ్రీరమణస్థాన్‌. విజయవాడ : వాహినీ పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌, 1065" ౨0. చలం, స్రీ, విజయవాడ ; [1గేమ్‌చంద్‌ పబ్టికేషన్స్‌, 19086, £1. నారాయణ రెడ్డి సి, ఆధునికాంధ కవిత్వము, సంప్రదాయములు - (పమయోగములు. మచిలీపట్టణం; ఆంధ్య్మపదేశ్‌ "బుక్‌ డిస్ట్రిబ్యూటర్స్‌: ద్వితీయము దణ, 1977, వి బుచ్చిబాబు, నన్నుమార్చిన పుస్తకం. విజయవాడ : ఆదర్శ గంధమండలి, 19685. వ రంగనాయకమ్మ, చలం సాపాత్యం. విజయవాడ . స్వీట్‌ హోమ్‌ పబ్లికేషన్స్‌, 1985. 2. రంగనాయకమ్మ, కుటుంబరావు గాంధీ, నిశిత పరిశీలనా ? దగాకోరు పరిశీనా? హైదరాబాద్‌ : స్విట్‌వోమ్‌ పబ్దికేషన్స్‌, 1977. వ£5. రమాపతిరావు, అక్కిరాజు, వీరేశలింగం పంతులు, సమ్మగపగిశీలన, సికిర్యదాబాదు : అక్కిరాజు రమాపతిరావు, 18”. లిం, రవ్మాన్‌, వజీర్‌. ఎచటికి పోతావీర్యాతి. విశాఖపట్నం ; జవహర్‌ (ప్రచురణలు: 1269,

విమర్శనాత్మక పరిశీలన శేర8ి

27. రవ్మాన్‌, వజీర్‌. కవిగా చలం. కొకినాడ : వజీర్‌రవ్మోన్‌, 1956.

28. _రాఘవేందరావు, జే, “ఆల్బనికవాదం”, అధునిక తెటుగు సాహిత్యంలో విలిన్న ధోరణులు. నంకె.క. రంగనాథా చార్యులు. హద్రరొవాద్‌ : ఆర్యధసోరస్వత పరిషత్తు, 1908.

£9. రామచం[దారెడ్డి, రాచమల్లు. సారస్వత వివేచన. విజయవాడ :

లిం, విశ్వనాథరెడ్డి, కేతు (సర్స కుటుంబరాపు సాహిత్యం. మూడవ సంపుటం. విజయవాడ్‌ : విశోలార్యధ సన్లీషింగ్‌ మవొన్‌, 1985.

81... వెంకటసుబ్బయ్య, గొరెపాటి, చలం జీవితం - సాహిత్యం. విజయవాడ : దేశి కవిళామండలి, 1958.

8£.. వెంకటేశ్వరరావు, నిమ్మగడ్డ. చలం శ్మశాన సాహిత్యం. హైదరాబాదు : సైట్‌ బుక్‌ క్లద్‌, 1976,

లీ. శ్రీరామమూర్తి, కోడూరి, తెలుగు నవలా సాహిత్యంలో మనోవిశ్రేషణ. బొబ్బిలి : కిరణ్‌ కీళోర్‌ పద్దికేవన్స్‌, 1979,

ల4. సంజీవ్‌దేవ్‌. కాంతిమయి. కనాలి : కాంతిక్తంజ, 19062,

ఓ5. సభా, క. “చలం”, తెలుగు కథా రచేయితలు, ప్రాధరాబాధు : ఆ౫ధ(వదేక్‌ సాహిత్య అకాడమీ, ! 98ల్రీ

లికి. స్నుబహ్మణ్య కర్మ, పురాణం. తెలుగు వెలుగు చలం. విజయస్తాడ : న్యూ స్టూడెంట్సు బుక్‌ సెంటర్‌, 19రల్రి,

లి. నుదర్శనం, ఆర్‌.ఎన్‌. సాహిత్యంలో దృక్పథాలు, రాజమండి : ్రీమతి వసుంధరాదేవి, 1988,

శర. సూర్యనారాయణ, ఆ సౌరిస్‌. విజయవాడ ; ఇనగంటి కనకమ్మగారు, 1975,

89. ఇస్మాయిల్‌. “చలం”, ఆంధజ్యోతీ సచ్చిత వారష్యతిక, శి 10, 1? ఆగస్టు 1979.

90. చందూర్‌, మాలతీ “చలం'', మహిళ, జనవరి 1077.

శీ, బారి, ఎన్‌ఎన్‌ “చలంగారి మ్యూజింగ్స్‌, కిన్నెర. అగస్థు 1961,

లిక్‌శ్‌ చలం “మ్యూజింగ్స్‌ శీల నవీన్‌, “చలంతో ఇంటడ్వ్యూ'', సృజన. మే 19068. పుట: 9-16, కీ8. రమణ, కెయెన్‌. “చలం అరుణాచల [పస్థానం”, ఆం్యధజ్యోతి సచి్యిత వారపత్రిక. ౨8 మే 1989. పుటః 9 శీఉ, వెంకటేశ్వరరావు, నిమ్మగడ్డ, “చలం శ్మళాన సొహిత్యం”, ఈనాడు (ఆదివారం అనుబంధాలు), 18 జూన్‌ 1982 = 18 ఫ్మిబవరి 1985. శీర... థ్రీ ఫ్రీ. “చలం మహ్మాపస్థానం”, స్వాతి, జూన్‌ 1979, కీరి. సభా, 3 “అరుణాచలంలో చలం విభూతి", ఆంధపతిక దినప్యతిక. 15 జులై 1979, పుట: 9. 47, నధా, కె. “చలం కలంలో న్ర్రీలు, పూలు, పిల్లలు”, మహిళ, జూన్‌. 107/8. పుట: 4-౮6. శీ8, సాంబశివరావు; గోపరాజు, ఆంగ్ల సాహిత్య చర్మిత, విజయవాడ : నవజీవన్‌ బుక్‌ లింక్స్‌, 1960, శీర సురేంద్రరాజు, ““అవి్మికాంత పథికుడు చలం", ఆంధధ్మపథ దినస్మతిక. 16 మే 1982, వుట: 5 - 6. 50. సౌరిస్‌. “బ్దాకీ జొకీ, అక్కీ' జ్యోతి దీపావళి నంచిక్క 1981. 651. సౌంిన్‌. “బుజ్ఞాయి", ఆంధజ్యోతి దీపావళి సంచిక, 198]. 1, 60/04 తొిందం!0046006, “01, 16. గం ౪050. గగ80- ౧||8౧ 6660800081 007౧౦౪౭10౧. 1977. 2 246 ౮07006 కోగంాం!0764/0 06 ౧0౮/6 27౧0 గటా ం0%40. కరే. సీజగ!౧ 00009. ఓ0౧రే0గ వ [41011౧090౧ 0 0౧640౧, 1978. ౩3. 666640౧, ౮. శి. 4 0/07/0560 ౧౯ 72645) 277బ 096101 : €౮/4౧/౭4 తఈ00౮, 1980. 4, రం060% గీర! గ. 4747040 2404840 ౧7 74/4. సం *౪0/7% : గం! ౧౮౦1150100. 1964. 5. ౬||04 ”. 5. 70 6౧౫౧౮౬ 0402 6౧౮6 464 ౧/4౬ 7/15 ప్రా, ఓ0గ౧6ేంగ : [8067 ౩౧౮6 80987 1965. 6. 748 కందం006462 0/ [0100240 56, 806! కడ ౪865. సింళ ౪0/0 ; 7౧9 కిశీ8ంగ!1182౧ ౧0౧౧౧౬౧౫ 26 119 769 ౧౯౦88, 1967,

విమర్శనోత్మక పరిశీలన కీ5్‌క్‌ 7. ౬001190), 10/366 8 8౧6 గ8ి 6084౧౧౧69౪ 6౧0890, శ 60౧2 ల6తీంగగాల 00007057 0 ర౮గం/0క్ర04! (గ బ్రాం ఉగ౧౧/04! 2670 సంజ ౪010 : 02౪16 ౧౦127 60౧౧8౧ 1౫౦, 1962. 8. 61660080, 116140. ౨48472 0/ ౮0౧౮400౮86 - 4 2/46! ల 264707 వోంతిండే, గం గే8ా60 1 ౪818 41౧1765117 ౧695, 19655. 9. ఇంగణగా, 6100. 84! 0/ 666407, 10౧6400 : గిం౪ 1664299 8౧64 క6945 ౧80౪41, 1955. 10. 6౧090, ౮.0. వం౭840 0067060210 10౧60౧ : 66016107 66౧5616609, 1948, 11. ౪1164101 ౪౩11206. 2౭64 2760 07 67౯046, | సఓంగథింగ ఏ [180 ౧12140, 1968. 12 0600, 68౧3080. 246 4651 చంల2గ0యా 10౧60౧ : ౮౧౧౫౪69౪10 ౧2068 0809, 1961, 13, 4018890960, 4౬1 శీ 806 0646101. 8. 5%1/6061, 66. టా సం *0గం 4. ఈ సింగంగం 6 00౧౧8౧౧ 1961, 14 ఆలగరు 6 &. 0027గ4006 00 25600040 గయం/0ర్రా, 10౧600 : 110641 166069 [6680 08౮1 101196, 18948, 15. సగగా20ం0౧0౧స50, స. 206 100640 ౮౮42006 ళడగానటేంగను 472 ౧6 ల 9ల40702082 0/ 26402004 [105900౪ 2 క/08/06959 ౧౪49115068, 1977, 16, 0760107, తి([0. ₹42 2044 తిడ్‌డ/7 ౧ 86౧కి 03119696 £ 80/244 6౧1/6610/ 09589, 1957, 17, ఓ089, కి ఓ 146 లెంంగగ76 4గ4 తంగ ౧ (00 కెంగాయంగగం 26044, 04౧9గరం్ర6 : 06 ౪౧1౪౦510 ౧995, 1954, 18. 1800 కం 2౧6 66465101 6౧9619, 0/7 £2/074/46 474 ఎకీగల గ08006౪/ : ర|౦0౧693 6011306౧, 1978. 19, 0౧/9, 81 50000806, 2064ల 0 046 వం గం 7050 ఏ ౧౦46409 = 11811, 19848. " 20. 09901౧06, 41011. గై6ంగాంగడ శటంగింగల 474 206 041% 0 నలగ = గిగం1/0ణక్రల. వి0[౧090847౪ ; 8. 1. 4010211009, 1979.

శిర6 చలం “మ్యూజింగ్స్‌” 2166౬ 4207660000౮ 120 22 వడ. 0౧ ౩౮6, 21. వ! = ౧4౭8౦ గిగ్‌!11802 2౧6 00 1101166, 1944. 159. 4 ౮44 0 2౯0౮6 /70/20గ, 22. ఇంకక గం౪ం0100 411212 00౧౧౭౧౪, 1920. 23. ౧1600౧2౧0౪, 660731. లొం/60/64 ౧4/00/0460 170740. " 016009 ]7. 1గ0500౪/ : 000౯655 ౧౮91130679, 1981. 24. గ8గ8౧8 [12285501 440200౮ 906. 107810౧4. ౧౧౩|8| 5% ౧౭౧౧౭౧౭౨|౭౧౧, 1979. 25. గంరం8 బ!12౧. ₹గం గం7146200 60/|62

• ౧640౧ 2 0౧8140 8౧6 ౪1౧6౮9, 1963.

26. 5001, ౬ 0207620 బలంగా రబా ఓంగ౧6ంగ ఏ గీతం ౧41112౧, 1965.
27. 508౪0 ౧8౧1. “0౫౦౧6 లిం౧0%గ6/గ ౧౯ తళగఉగ? 67718 గంత ౪926 ఏ గం 6860 - ౪|| 800% 00గ౧౫౫౪' గి
29. 51016౪. ౮౦98౧౧ . ల4/0/0౧ 6/ అండ 04040” లొగా [016408 : 660/06 41162 ౧6 ఆగ 114, 1971.
30. 7812108, స108 42 640008 6 క6477278, గ!0500౪/ : ౯౦97౯995 నొలతి!1506/౧6, 1981.
31. 680640౧. ౯. 0. “౯621416 296 119 గగ1016 *గళగం” ఎంజగగ4/ సం 22 గెటిండంగిణి 2గ2/4, 9
32. [018౧6 5. ౪/0136167. తింగవీ&౪/ వ 4518 ౧౮01190100 గ0456, 1964
33. ₹0౧02140[812౧), ౪61౧81. 2222 224 గ0744 5824868 ; ౪6౧] ౧౯639, 1926. ్య
34. 001% ౪101012. [404 00777207 4467, ఓ00600 : 7౧6 (౦24/౧ ౧689, 1951,
35. 2159. డి/గం? తలిజగట2 గంగ లి కీజిడగాటః శళరగీళ?0. గి[0800౪4/ 2 ౧౦0655 రిం0119[616, 1977, ౩4. 5082108, న. 5. 5, “4౧640128 01016 గం గ న ం | 21 10 లం, ౧46 64000 మంజూ 1100416 5 గం౪ 1979, ౧4౩౦. 7. ర / (2 గొంరీరేగ, గిత8ం[48008110, సా క్ష గ్‌ 060” వ తల 40766220౧౯ ఈ (4/0 జై ఎ న 04664080. త, 1. |, | గంటె. న్లల్లో ను కంలో సలి మ యి

స 1; జగ (? క! త? న న. వం! గట్‌ స?! న ఖ్‌ త ఫి ను మట! న టా, స వ. (11? ట్‌ యం ల య! త గం కే 11 నమ. గేల వ (1 న. మ కయ. లే స గ్‌ న? ! . (1 14 గా లో న! న . గ స టీ గా బ్నన్ల ( (న నే న్‌ వ. గ. శ. యఖ, సట! జీ! రం. వు వ. న 1. స ( (| వ ఇ కం ఇ! సీ 1 ॥ న. న క! టై జీ క్‌ నే త. ప. 1" విం న నం న! స ల్ల టంట. నో న మ. ర ర ం!! లకన్‌ (టి [ గ్‌ మేల || సి లు క. న. నం ప! ఫు 1 మ నా, కుట్‌ నే... స న. ౭ | (గ. | శ (స్త | స స్టో (౯ మ (1 గః: సస. న. . 11 నటట స ః ఖీ , గ జ 0 భట్‌, | సా 1 ల! స. స మ న ము! స టో తన న జన న క టు లేన అ. ష్‌ య. యం. వ + ల! మ (క టే స శే, టా: స్థ న స ము మ! యో న మ?! ఫై షి! మ. (. స? స్‌ క సం (|. వ టా. నై క్‌ మ | స్త్‌ 71 టి ర స్‌ | ను శీ[్‌ కే స టి. నేర [1 అ టో టో ఆట శై ననా ఎవతి! ా! క! | చ న్‌) న [1.101 గ! స ల ల! తలో న న. మె గి ల షన క 101 న గ 2! (వ " లీ గ క వనే హా న్‌ న. నా మ 0. (11 ట్ల, న సుల 4! న జ జల ౧1ీ తు మ న టి గో ష్‌. టం. గప" టే ను. న న. న న (టి న. న సం." కళ ని ల (న. లి స! క న్‌ మ. న న. గ ఖీ జీవ ర ట్‌ క. శ "6 స / ట్‌ ప్త టగ్‌ లో ళ్‌ శీ! క [1 తీ న్‌ 1. ॥ (| (భో కు. బే! గ ళా [్‌ 1 గ |! వ్‌ శే ను. ే ష్‌ మ (4 గ (శస చం. గదోజ్త గ్‌ య (ఈ అ న న్‌ 11 మట? స నఖ ॥ స్ట్‌ న. సై . నే న. న ప. న సమ | 2! య. 1. పట్టీ గ్‌ క క రు! | యాన సు? (న (గ! 1న 1! ల్ల సళ న నో ణం | స్‌ జ. శ్‌

• [కం (కసే టు! క? సే క ల. ల్లో పండు భే. నేం శ్‌ శీ గ! ల. నలి స త్‌! 2 టు వాటే | 15 | గి 0! (1 | , న్‌ మ స! న 1 (గట్స్‌ |. న్‌ క (గ తాం స. ( స; 1. స ల పల . || సే మ. న. న. య. నే న టే టిల్‌ సక్‌ క మ్‌ ర షక?! సోకి (ఫి? (| న తో భో న్‌ . ఫీ. న జ... న. టో సి వరం. వ. ర్ట (1 ఫ్‌ స కన . 5 స్ట స ్ట్‌ న్‌ జ ర శ్‌ య య ల శ న. .. . ప. మట గ శ్‌ న నన జీ స ల? ణి 10ఫిో 2. ల గ. . . శి [1 , 2 న. న. న. న |. చ. (1 మ (0 సన్‌ సం? |. న. తీరక +? గ. ప కం 1 సట? (( వం క్షి! గ ర. ల కఫ న |. క

• టం నని స్‌ 1 లో సంచ ఒ" ప (11 గ్‌ నం. . టు వ స 1 చాసో శి మాల చట 1 జ 1 స ర / వ మ? ప ( ॥ . . నం కష సట్‌ స గ శస. టం 1. టో ష్టం సన ల్స్‌ ళన స | . క వాసంషనో 11 (మ ముప! న 4 ; వం ప న్‌ ( ,! . మ 5 న టే. వస . ఖ్‌ పం టం ట్‌ (114. క్‌ గ [1 సే స్త టా న స క. న్‌. .. ( ల లే! గ్గ మ ః ను గ్‌ శా స్ట [15 ల సట టట, 1, . | 1 “ప టా! ల! టి (10 స్ట క్షీ ల! ఫో టి న్‌ా టు! (2 సర్దాలి 1] ల 1 న్‌ గట టే ఇ ల, బక (ఓటి పన చ టై షట య య మున ట్గే,.ల్న స గట [1 గ. మ. . షన న కోక స లే స స నై 0 సశ గా. శై! జ్య య స ల లి. ప ..! మ. హ . సఖ రో 11 గల్స్‌ జ! వె, న క్‌ ర, ర ఛా క. స. శ అట్ల ప గ! [. న. సం? వ న. / ర కస? | న. నో సు టన 0] టు ే తో! వ (ప సన 1 పం. మస ప్ర 0, న ఇ... $1/! 1 య. న. ం వ. గ 1! లా. న? వం సా న వరక నత గ (( | న... | 1 స్ట్‌ న! / 1 స ణ్‌ న్‌ ( ఎన తీ శీ క. సి 2! 1. “గ వ -/, / ॥ ము. మ స షీ క లాట్‌ ప్రి సళ్ళూ! భయ క/ ఖా. క 1. వా 1 ము | ॥ భవ స ట్య ట్ర నో టపి నషం కస వం టి. న్యూ! టికి క టో అన స్తం సో ఖే. వ ము ట్‌ బేగ్‌] . న. శై! శ కహ న్‌ - “న వ. న్‌ 1