Telugu Bhuju pathina rajyangam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

' బూజు పట్టిన రాజ్యాంగం ళల జ చం న | సె శే ॥ |. న / / | ఉప! స్ట: [న కలు | . నష స. నా " |. , / | ఓ / | గ్‌ క్ష క్యా నూ గ! || | . క స (1 స లే 1 | / ల || గ // | క | | | 11 ఖా జ నానన క న పా ఓ ॥ | / ॥ .. టె క మా ౧౨౬౭౯ . . మ టా ఇశ్రా కన. శస అశం నం. ను [| జపా? వ త్ల మే ల లు క తం , శ హా క స స ఎత న. 1. _ త త్త . మ వ రల టా

బూజు బట్టిన ంంజ్వాంగం డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు

మ (సుచ్చ్చా- చచూటి బూజు పట్టిన రాజ్యాంగం భన.

జూన్‌, 1998 (*(ం6 సంవ నంగ 1

ప్రతులు :1000 షై ్రైారో

రచన ; ెా

డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుజ్బారావ్వు

లృ యల్‌ ప్రతులకు డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు ప్లాట్‌ నెంబరు ౪49, శీనివాసకాలనీి, (ఈస్టు అమీర్‌పేట, పైదరాబాదు - 800 036. వెల :20/- ఓిఖాల 8 గిపద్యూ : ఉ టాం సొ టరజల ఇ : 8740736

ఇ౦ంకెతం ఆధువిక తెలుగు జర్నలిజానికి స్వర్జీయ వార్ల వెంకటేశ్వరరావు అక్షరాలు దిద్దిస్తే శ్రీ అన్నె భవానీ కోటేశ్వర ప్రసాద్‌ (ఎ.మికె. ప్రసాద్‌) రంగులు, హంగులు అద్ది, విప్లవాత్మక ఆలోచనలు కల్పించి, విన్నూత్న ఆకర్షణలు సమకూర్చారు. నిరంతర విద్యార్థి అయిన ఆయన హేతుబద్ధమైన, శాస్త్రీయమైన ఆలోచనలతో తెలుగు జర్నలిజంలో రాజకీయ, ఆర్థిక, సాంఘిక, పాహిత్య రంగాలను ఏకశాలంలో స్పృళించిన సృష్టికర్త, పాత్రికేయతను జక ఉద్యోగంగా కాకుండా ఒక వృత్తిగా అంకితభావంతో తీసుకున్న ఆయన స్వతహా మూర్తీభవించిన సనుతావాది. విజ్ఞాన ఖని అయిన ఆయన ఉద్యోగం కోసం యాజమాన్యాలకెప్పుడూ ఆత్మగౌరవాన్ని తాకట్టు పెట్టలేదు. కొందరు అజ్ఞానంతో ఆయన ఎన్నో పత్రికలు మూరాడవి, స్థిరత్యం లేదని విమర్శిస్తుంటారు. వృత్తిని, వృత్తిలోని నిజాయితీని నమ్ముకున్న అయనెప్పుడూ ఉద్యోగాన్ని పట్టుకొని వేళ్ళాడలేదు. వృత్తే ఆయనకు ప్రధానం. అంతటి నుహోన్నతవ్యక్తి శ్రీ ఎ.టిక. ప్రసాద్‌గారికి భక్రితో ఈ సంకలనాన్ని అంకితమిస్తున్నాను. దాక్టర్‌ జండరతడీ సుబ్బొరొవ్య,

ముంచికళ

1. బూజు పట్టిన రాజ్యాంగం 1

2. _ భారత రాజ్యాంగ విర్శాణంలో అచార్య రంగా పాత్ర 6

3. చట్ట సభల హక్కులు - వ్యక్తిగత చిక్కులు 16

4. ఎల్జీ ఆర్‌ లేవనెత్తిన రాజ్యాంగ సమస్యలు 20

5. పలు చట్ట సభలలో ఉన్న సభ్యులు 26

6. ఆఅంధ్రలోనూ అభివృద్ధి అంతంత మాత్రమే 26

7. ఆర్థిక సంక్షోభానికి పరిష్కార మార్గాలు త్రి

8. వ్యవసాయరంగంలో పరికొత్త సవాళ్ళు 38

9. తెలుగు జౌతిప బాబాసాహెబ్‌ ప్రభావం 4

10. శ్రామిక జనబాంధవుడు - సర్గార్‌ గౌతు లచ్చన్న శ్రి

11. తెలుగు నేల నాలుగు చరగులా గోదావరి జలాలు క్‌ 1

12. ప్రకాశం జిల్లా సాగునీటి సమస్యలు 57

13. ప్రక్షాళన చేయకుంటే విద్యుత్‌ బోర్డు ప్రకాశించదు 62

14. తెలుగు వెలుగుల రేడు 66

15. బి.పి.ల అంబేడ్కర్‌ ఎన్టీఆర్‌ 71

16. అసంపూర్తిగా మిగిలిన అన్నగారి ఆశయాలు 765

17. కమలానికి అధికారం - అమెరికా భారతీయుల అకాంక్ష తి4

18. విజెపి స్వదేశీ విధానంతోనే భారత్‌కు అర్థిక స్థిరత్వం 87

మున్నది

డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు ఒక ఏలక్షణమైన వ్యక్తి. విలక్షణమైన వ్యక్తిత్వము మాత్రమే కాదు, ఒక రక౦గా విచిత్రమైన వ్యక్తి కూడా బాపట్ల వ్యవసాయ కళాశాలలో బి.ఎస్‌.సి అగ్రికల్చర్‌ డిగ్రీ అయిన తరువాత తన తోటివారిలో చాలామంది వ్రభుత్వోద్యోగాలు సంపాదించుకొని జీఏత౦ంలో స్థిరపడుతుండగా తాను వ్యవసాయశాన్త్రంలో డాక్టరేట్‌ చేయవలసిందేనంటూ పట్టుదలతో పెద్దలను ఒప్పించి, బెనారస్‌ హిందూ విశ్వవిద్యాలయంలో చేరాడు.

ఆ నేపధ్యంలోనే రైతుబాంధవుడు ఆవార్యరంగా “కిసాన్‌ మజ్టార్‌ ప్రజా రాజ్‌” సిద్దాంతాన్ని చదివి- దానిపై ఏశ్లేషణ ప్టారంభించి, ఆ ఆశయ సాధనకు కృషిసాగించాలనే నిర్ణయానికి వచ్చాడు. డాక్టరేట్‌నంతనూ ఆ సిద్దాంత పరిధిలోనే సాగించాడు.

డాక్టరేట్‌ పుచ్చుకున్నాడు. నేరుగా ఇల్లుచేరాడా? లీదే! ఢిల్లీ చేరాడు. రంగాజీని కలిశాడు. నేను వ్యవసాయ శాస్త్రంలో డాక్టరేట్‌ చేశానని చెప్పాడు. ఆమాట ఏన్న రంగాజీ భుజంతట్టి, బుగ్గలు నిమిరి అభినందనల జుల్లులు కురిపించి, అచట చేరిన వారందరికి ఇదుగో మీ రైతు బిడ్డ డాక్టరేట్‌ చేశాడు. చురుకైనవాడు. ఇలా ఆయన సహజు ధోరణిలో పరిచయంచేసి, వెళ్ళి వెంటనే ఉద్యోగంలో చేరు. రైతులకు సహయం చెయ్‌ అంటూ సలహా ఇచ్చారు రంగాజీ.

రైతులకు సహాయం చేయడానికే వ్యవసాయ శా స్తాధ్యయనానికి పూనుకొన్నా. అయితే ఉద్యోగంలో చేరికాదు. రైతాంగ ఉద్యమాలు సాగిస్తా. రైతుల కష్టాలు కడగండ్లలో బాగస్వామ్యం వహిస్తా. మీకు తోడుగా వుంటా. ఆ మాట మీచెవిలో వేసి మీ ఆశీర్వాదం పాందేందుకే నేరుగా ముందుగా మీ వద్దకే వచ్చానంటూ, రంగాగారు మరో సలవో చెప్పేందుకు అవకాశం కలగనివ్వకుండా గడగడా చిన్నతనంలో ఎక్కాలు అప్పజెప్పినట్లు చెప్పాడు.

ఓరి నీ తస్సాదియ్యా- ముందుగానే నిర్ణయించుకొని వచ్చావా? ఇక నా సలహా ఎందుకు? భేషుగ్గా వున్నది. ఆయితే కనీసం మీ తల్లి తండ్రులకైనా చెప్పి వారి ఆమోదం పొందు, అన్నారు.

నేను నిర్హ్ణయించుకొన్నా. ఆ నా నిర్ణయానికి తిరుగులేదు. రైతాంగ సేవకే నా జీవితాన్ని ఆంకితంచేస్తానంటూ శిరస్సు వంచి నమస్కరించి- బయలుదేరాడు. ఆ తరువాత రంగాజీ నెలల తరబడి బండ్లమూడి నిర్ణయం, ఆయన పట్టుదల- అంకిత భావాలగురించే కధలు కధలుగా చెప్పుతూ ఉబ్బిపోతుండేవారు.

ఇంతటితో ఆగాడా? ఒక నెల తిరక్కుండానే రంగాజీని కలుసుకొని ఇదుగో -చూడండి

• అఖిల భారత యువకిసాన్‌ సంస్థను స్థాపించానని చెప్పాడు. అందులో, పంజాబ్‌, ఉత్తరద్రదేశ్‌, మద్యవ్రదేశ్‌, రాజస్టాన్స్‌ బెంగాల్‌, దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు చెందిన తన సహచర పోస్టుగ్రాడ్యుయేషన్‌ చేసిన వ్యవసాయ శాస్త్ర, ఏద్యార్థులతో కార్యవర్గం యేర్పాటు చేశాడు.

ఇలా సాగింది. డాక్టర్‌ బండ్లమూడి, రాజకీయ ఆరంగేట్రం. దేశమంతా పర్యటించాడు. యూరప్‌ వెళ్ళాడు. తన కార్యక్రమాల ద్వారా రాజీవ్‌ గాంధీని మెప్పించారు. ఆయనతో గుంటూరులో బ్రహ్మాండమైన యువరైతుల సదస్సు నిర్వహించాడు. రంగాజీ జీవించి ఉన్నంతవరకు కాంగ్రెసునే అంటిపెట్టుకొని, రైతుజున సేవలో మునిగితేలుతూ వచ్చాడు. సంక్షిప్తంగా ఇదీ డాక్టర్‌ బండ్లమూడి జీవన వ్యాసంగం.

ఈ రచన మొదటి పేరాలో చెప్పినట్లుగా డాక్డీర్‌ బండ్లమూడి ఏలక్షణ వ్యక్తిగా, మరో రకంగా చెప్పాలంటే ఏచిత్రవ్యక్తిగా, పలువురు (వ్రముఖుల ప్రశంసలందుకొంటూ ముందుకు మును ముందుకు సొగుతూ ముఖ్యంగా వార్తలలోని వ్యక్తిగా ఆంధవ్రదేశ్‌ కాంగ్రెసు రాజకీయాలలో ఒక (ముఖ వ్యక్తిగా రూపుదాల్బాడు.

అయితే డాక్టర్‌ బండ్లమూడి ఎవ్పటికయ్యేది వ్రస్తుత మప్పటికామాటలాడి అన్యుల మనముల్‌ మెప్పిస్తూ తప్పించుకు తిరిగే -సుమతి శతకకారుని సూక్తి, హితోక్తి వంబబట్టక పోవడంతో రాజకీయ రంగంలో, ముఖ్యంగా కాంగ్రేసు రాజకీయాలలో ఏవాదాస్పద వ్యక్తిగా గుర్తింపు పొందారు. ఈ విధానం తనకు ఉపయోగపడకపోయినా పలువురకు వ్రయోజనం కలిగించింది. డాక్టర్‌ బండ్గమూడికి మాత్రం యదార్ధవాదిగా, తాను నమ్మిన దాని కొరకు ఎంతటి బలోపేతమైన శక్తులతోనైనా తలపడి పోరు సాగించగల యోధుడుగా గుర్తింపు పాందాడు.

రాజ్యాంగంలో మౌలిక మార్పులు వస్తే తప్ప మొత్తంగా సామాజికాభివృద్ది జరగదన్న విషయాన్ని గ్రహించిన డా. సుబ్బారావు, ప్రొపెసర్‌ ఎన్‌.జి.రంగా పౌండేషన్‌ వేదిక ద్వారా రాజ్యాంగ నిపుణులతో సదస్సులు నిర్వహించారు. తరువాతనే మాజీ రాష్ట్రపతి శ్రీ ఆర్‌. వెంకట్రామన్‌, మాజీగవర్నర్‌ శ్రీ సి. సుబమణియం వ్రభుతులు కూడా రాజ్యాంగంలో మార్పులు తప్పనిసరని, అధ్యక్ష తరహాపాలన కూడా ఆలోచించతగ్గదని అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేశారు.

ఆ సందర్బంలో రాజ్యాంగ నిర్మాణసభలో జరిగిన చర్చలను విశ్లేషించి రాసిన అనేక వ్యాసాలు ఈ గ్రంధంలో చేటుచేసుకున్నాయి. ఈ రచనలు “వార్త” దిన పత్రికలో ప్రచురితంకాగా, రాష్ట్రంలో అనేకమందిలో చర్చనీయాంకమైంది.

తాజాగా నేడు అధికారంలోకి వచ్చిన భారతీయ జనతాపార్టీ రాజ్యాంగానికి అవసరమైన మార్పులు, చేర్పులు జరపాలని నిర్ణయించడం గమనిస్తే, డా. సుబ్బారావు ముందుచూపు, చొరవ ఆనక్తి అర్ధంకాగలదు. ఈ నేపధ్యంలో ఈ [గ్రంధ౦ం వెలువడడం "సముచితం. సందర్బోచిత౦ం. ఈ (గ్రంధం ఏజ్జ్ఞాలైన ప్రజలు, న్యాయవాదులు, రాజ్యాంగనిపుణులు ఆసక్తితో చదివి అవగాహనకు వచ్చేందుకు తోడ్పడగలగటం ఈ ప్రచురణ ముఖ్యోద్దేశం.

• దరుపూరి వీరయ్య

రచయిత పరిచయుం౦ డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావ్‌ అన్యుగహెస్తే ఘంటగ్రల స్వరపేటిక అ(గహెస్తే గద్దర్‌ డప్పు మంచికి గుండె ఇర్టైాడు చెడుకి గుండె తీలాడు,.. ఏదీ! సుబ్బారావు ఒక్కరినైనా కొట్టగా నేను చూడలేదే అనే సంశయం అతని పరిచయస్తులకి ఎదురుశానచ్చు. అందుకే ముందే చెప్పాను. ఆగ్రహిస్తే గద్దర్‌ డప్పేనని. ఆయనకు ఎదురొచ్చి అన్యాయం చేసినా... ఆయన ప్రేమించే మనుషులకు ధర్మం దక్కకుండా చేసినా గళం విప్పుతాడు లేదా కలం పడతాడు. శత్రువు అనుకున్నవాడి నర నరం గుంజి గుండెలవిసిపోయాయని సమాచారం అందితే... అప్పుడు గుండెలమీద చేయేసుకుని హాయిగా నిద్రపోతాడు. మిత్రులు ఏదైనా పాయం అడిగతే వారి పని పూర్తి చేసి, బాగానే సహాయం చేయగలిగానని తృప్తిపడనిదే సుబ్బారావుకి నిద్ర వుండదు. ఆ మిత్రుని పని అవుతుందనేందుకు అర్ధరాత్రి ఏదైనా... ఎవర్రెనా గుర్తొచ్చినా ఫోన్‌ చేసి హాయిగా నిద్రకు ఉపశ్రమిస్తాడు. అందుకే నీకు ఏదొచ్చినా పట్టలేముయ్యా అంటే... మనకు భగవంతుడు ఈ జీవితాన్ని ఇచ్చినందుకూ ఇంతమాత్రం అవకాశాన్ని అందించినందుకూ, (దుష్టుడు) చిన్నపామైనా పెద్ద కర్రతో కొట్టాల్సిందే... (మిత్రుడు) చిన్నవాడైవా ఉడుంపట్టు పట్టాల్సిందేనని మొండి వాదన చేస్తాడు. అనుకున్న పని చేసి చూపిస్తాడు.

అందుకే నేమో ఒంగోలు వచ్చినా, గుంటూరు వెళ్ళినా, ఢిల్లీ వెళ్ళినా. సమాచారం అందిన దగ్గరి వాళ్ళు ఆయన రాక కోసం ఎదురుచూస్తారు. ఉన్నంతసేపు ఆయనతోనే పరిభ్రమిస్తుంటారు. ఈ కోవలో ఒక అటిండరు ఉంటాడు. మరొక గుమస్తా ఉంటాడు. నాల్నుగైదు రాజకీయపార్టీల వాయకులు ఉంటారు. తర తము బేధంలేని అవ్యాజనురాగాల్ని గుప్పించే సుబ్బారావు సులక్షణమే ఈ ఆదరణకు శారణమని వ్వా భావన, అలాగే సుబ్బారావుకు కోపమొస్తే ములానాయకుడైనా, పద్మవిభూషణుడైనా వారి అంతు చూసేంతవరకు వదలడనేది ఈ పుస్తకంలోని వ్యాసాల్లో గమవించవచ్చు. రచయిత పరిచయం అనగానే ఆయన బయోడేటాతో మిమ్మల్ని విసిగించదలచుకోలేదు. వ్రకాశంజిల్లా పర్పూరు మండలం వీరన్నపాలెం ఆయన జన్మభూమి. నలభైనాలుగు సంవత్సరాల వయస్సు కలిగి వ్యవపాయ ఆర్థిక శాస్త్రంలో డాక్టరేట్‌ అయిన బండ్లమూడి వ్యాసాలు చదివితే ఎనిమిది, తొమ్మిది దళాబ్దాల నయస్సు మనిషి అనుకోవచ్చు. ఆయన పఠనా భిలాష అపారజ్ఞాపకశక్తి, స్వర్గీయ అచార్య రంగా, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, శ్రీ దరువూరి వీరయ్య తదితర నుహోన్నత వ్యక్తులతో పాహచర్య ఫలితం ఈ వ్యాసాలలో కనిపిస్తుంది. ఒంగోల్లో జర్నలిస్ట్‌గా పనిచేస్తున్నపుడు పరిచయం అయిన సుబ్బారావు నేను అ వృత్తికి దూరమయ్యాక రచనా కార్యక్రమాలకు దగ్గరయ్యాడు. ఈనాడు ఇలా రచయిత పరిచయం పేరుతో వా కలానికి నాలుగు క్షణాలు పని కలిగింది. కంచర్ల రామలంర్య.

బూజు పట్సిన రాజ్యాంగం

10946 డిసెంబర్‌ 9న భారత రాజ్యాంగ నిర్ణయసభ తొలి సమావేశం జరిగింది. దాదాపు మూడు సంవత్సరాల ఫలవత్తర చర్చల తరువాత 1949 నవంబరు 26న ఆమోదం పొందిన భారత రాజ్యాంగం 1950 జనవరి 26 నుండి అమలులోకి వచ్చింది. భారత తొలి రాష్ట్రపతి రాజేంద్ర ప్రసాద్‌ సభాధ్యక్షుడిగా ఉన్న రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభలో, స్వాతంత్రోద్యమ పీరులైన పండింట్‌ జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ, సర్దార్‌ వల్లభాయ్‌ పటేల్‌, సి రాజుగొపాలాచారి, ఆచార్య కృపలానీ, మౌలానా అబుల్‌ కలామ్‌ అజాద్‌, పండిట్‌ గోవింద వల్లభపంత్‌, శ్రీమతి సరోజనినాయుడు, శ్యామ్‌ప్రసాద్‌ ముఖర్జీ, ఆంధ్రకేసరి వ్రకాశం, ఆచార్య ఎన్‌. జీ. రంగా, హరేకృష్ణ మెహతాబ్‌, హెచ్‌.ఏ.కామత్‌, నజీరుద్దీన్‌ అహ్మద్‌ మొదలైన వారు సుద్సీర్ణంగా చర్చించి భఏషత్యు తరాల శ్రేయస్సుకు రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించడానికి మార్గం సుగమం చేశారు. సభలో జరిగిన చర్చల, నిర్ణయాల, వివిధ కమిటీల నివేదికల సారాంశాన్ని క్రోడీకరించి రాజ్యాంగానికి లిఖిత రూవునిచ్చిన శిల్పి డాక్టర్‌ బి. ఆర్‌. అంబేడ్సర్‌.

తమ అపూర్వ మేధోసంపత్తితో రాజ్యాంగ నిర్మాతలు రూపొందించిన రాజ్యాంగం వారి ఆశయాలను నెరవేర్చిందా ? బ్రజా శ్రేయస్సుకు దోహదం చేసిందా ? బ్రజల జీవన ప్రమాణం గణనీయంగా పెరగడానికి తోడ్పడిందా? ద్రజలకు సాంఘిక అర్టిక రాజకీయ న్యాయం కలగజేసిందా ? బ్రపంచంలో మరే దేశానికి లేని అతి పెద్ద లిఖిత రాజ్యాంగం కలిగిన మనం మారిన పరిస్తితులను, గత అర్ధశతాబ్ది అనుభవాలను టేరీజు వేసుకొని తగిన మార్పుల కోసం జాతీయ స్థాయిలో చర్చ జరగవలసిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. ఈ సందర్భంగా అమెరికా రాజ్యాంగ నిర్మాణంలో ధద్రముఖ పాత్రవహించి, ఆ తరువాత ఆ దేశాధ్యక్షుదైన జఫర్సన్‌ ఆ దేశం రాజ్యాంగ నిర్మాణ సమయంలో చెప్పిన మాటలను గమనించాలి. “ బ్రతితరాన్ని మనం ఒక విభిన్నమైన, విలక్షణమైన జాతిగా పరిగణించాలి. వారిలోని అధిక సంఖ్యాకుల అభీష్టం మేరకు తమనుతాము నిర్దేశించుకొనే హకువ్రారికుంది కాని భావితరాలను బందీలుగా కట్టిపడవేసే హక్కులేదు”.

డాక్టర్‌ బండ్లమూడీ నుబ్బారావు

అధ్యక్ష తరవో ప్రభుత్వంకంటే, చట్టసభలు, కార్యనిర్వాహక వర్గాల మధ్య సమన్వయం ఎక్కువగా ఉండే పార్లమెంటరీ ప్రభుత్య పద్దతిని రాజ్యాంగంలో రూపొందించటం జరిగింది. అధ్యక్షతరహా వ్రభుత్వంలో సుస్థిరత ఉన్నా జవాబుదారీతనానికి ప్రాధాన్యమిచ్చే పార్లమెంటరీ పద్దతి మేలని డాక్టర్‌ అంబేడ్కర్‌ రాజ్యాంగ నిరయసభలో పేర్ళొన్నారు. దురదృష్టవశాత్తు మనకు సుస్టిరతతోపాటు జవాబుదారీతనం కూడా లేకుండా పోయింది. కేంద్రం, రాష్ట్రాలలో ప్రధాన మంత్రి ముఖ్యమంత్రులు బ్రజాసంక్షేమం కోసంకాక తమ పదవులను కాపాడుకోవటానికి పార్లమెంటు సభ్యులను, శాసనసభ్యులను మచ్చిక చేసుకోవటానికే ప్రాధాన్యమిస్తున్నారు. ఇది అవినీతికి, నేరమయ రాజకీయాలకు దారితీస్తున్నది. శాసనసభ్యుల అఏనీతిని సహించని ఎన్టీఆర్‌ వంటి నాయకులు ప్రజాబలం ఉన్నా పదవులను కోల్పోవడం జరుగుతున్నది. ఎన్నికల సందర్భంలో ప్రజలలో భయోత్సాతం సృష్టించి, తమ రాజకీయ వ్యతిరేకులను హత్య చేయించి రిగ్గింగు ద్వారా ఎన్నికయ్యేందుకు వీలుగా వేలాది బాంబులు తయారుచేయిస్తూ అవి పేలినందున ఎంతో ప్రాణ నష్టం కలుగజేసిన క్రిమినల్స్‌ మంత్రులుగా గౌరవ స్థానంలో ఉన్నారు. ఇటు వంటి సంఘ వ్యతిరేక శక్తులు మన ర్యాస్ట్రంలోనేగాక ఇతర రాష్ట్రాలలో, కేంద్రంలో మంత్రులుగా, చట్టసభల సభ్యులుగా తమపై ఎటువంటి చర్యలు లేకుండా వరిల్లుతున్నారు.

లోక్‌సభలో మెజారిటీ కోసం పార్లమెంటు సభ్యులను కొనుగోలు చేశారనే ఆరోపణ ఈ దేశ ప్రధానిగా పనిచేసిన వ్యక్తిపై రావడం ఆయనకే గాక వ్రపంచంలో ఆతి పెద్ద ప్రజాస్వామ్యంలో ఉన్న మనందరికీ సిగ్గుచేటు. ఎన్నికలు జరిగి రెండు నెలలు గడిచినా ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఇంతవరకు ప్రజాప్రభుత్యం ఏర్పడకపోవటం పార్లమెంటరీ ప్రభుత్వ పద్ధతి డొల్లతనాన్ని తెలియజేస్తున్నది. అమెరికాలో మాదిరిగా అధ్యక్ష తరవో పద్దతిలో మనదేశంలో కూడా బ్రధాన మంత్రి, ముఖ్యమంత్రులను ్రజలీ బ్రత్యక్తంగా ఎన్నుకోవటం నరైనదేమో పరిశీలించాలి. నిజాయితీపరుడైన ఒక వ్యక్తిని ప్రజలందరూ ప్రధాన మంత్రిగానో, ముఖ్యమంత్రిగానో ఎన్నుకోవటం సౌధ్యమవుతుంది కాని నిజాయితీపరులైన ఎందరో మంత్రులను, శాసనసభ్యులను పార్లమెంటు సభ్యులను ఎన్నుకోవటం అసాధ్యం. బ్రస్తుత ఎన్నికల ఏధానంలో ఒకరాజకీయ పార్టీకి వచ్చిన ఓట్లకు, సీట్లకు పొంతన లేకుండా పోతున్నది. దామాషా ప్రాతివదికపై ఆయా పాళ్టీలకు వచ్చిన మొత్తం ఓట్ల ఆధారంగా చట్టసభలలో ప్రాతినిధ్యం లభించే లిస్టు విధానం కూడా ఆలోచించతగ్గది.

వున రాజ్యాంగ నిర్మాతలు రాజకీయ, ఆర్థిక, పరిపాలనా కేంద్రీకృత ఏధానానికి పట్టంగట్టి అతిబలవత్తరమైన కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, బలహీనమైన రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు పునాదులు టూవొ పట్టిన రాజ్యాంగం

వేశారు. అనేక దధాన ఆదాయ వనరులను అందించే అంశాలను కేంద్ర జాబితాలో చేర్చడమేణాక ప్రాధాన్యమున్న అనేక అంశాలను ఉమ్మడి జాబితాలో చేర్చి రాస్ట్ర ప్రభుత్వాలను బిచ్చగాళ్ళస్థాయికి - దిగజార్చారు. పేరుకు ఫెడరల్‌ రా జ్యాంగమైనా ఆచరణలో అది అతి కేంద్రీకృత రా జ్యాంగమైంది. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత దాదాపు నాలుగు దశాబ్దాల పాటు కేంద్రం, రాష్ట్రాలలో ఒకే పార్టీ అధికారంలో ఉన్నందున పదవులు నిలుపుకునేందుకు అధిష్టాన వర్గం కనుసన్నలలో మెలిగే రాష్ట్రాల నాయకులు, రాష్ట్రాల అధికారాలు మరీ కుంచించుకుషోతున్నా మిన్నకుండిపోయారు. కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఆనుకూలంగాలేని రాష్ట్ర ్రభుత్వాలను బలహీనపరచడానికి వివిధ రాష్ట్రాలలో అనేకమార్లు 356వ అధికరణం దుర్వినియోగం అయింది. గవర్నర్‌ వ్యవస్థను రద్దుచేసి గవర్నర్‌ చేసే ఏధులను ఆయా రాష్ట్రాల హైకోర్టుల ప్రధాన న్యాయమూర్తులకు అప్పగించవచ్చు. గవర్నర్లు కేంద్ర (ప్రభుత్వం ఏజెంట్లుగా రాజ్‌భవన్‌లలో భోగభాగ్యాలతో విలాస జీవితం గడపడం వలన రాష్ట్రాలకు అదనపు భారం తప్ప ప్రజలకు ఒరిగేదేమీలేదు. గ్రామాలకు, ఇతర స్థానిక సంస్థలకు రాజ్యాంగ ప్రతిపత్తి కల్పించటం అవసరం. రాజ్యాంగం 73, 74 సవరణల ద్వారా స్థానిక సంస్థలకు సకాలంలో ఎన్నికలు జరిగేందుకు వీలు కల్పించినా రాష్ట్రాలపై కేంద్రం పెత్తనం చెలాయిస్తున్నట్లు, స్టానిక సంస్థలపై రాష్రాల పెత్తనం కొనసాగుతున్నది. స్థానిక సంస్థలకు కూడా ఆర్టిక, పరిపాలనా రంగాలలో స్వయంప్రతిపత్తి ఉండేటట్లు రాజ్యాంగాన్ని సవరించవలసిన ఆవశ్యకత ఉంది. చట్టసభలు, కార్యనిర్వాహక వర్గంతోపాటు ప్రజాస్వామ్యానికి మూలస్తంభమైన . న్యాయవ్యవస్థ కూడా ప్రజల శ్రేయస్సుకు తమ వంతు కృషిచేయటంలో ఏిఫలమైందనీ చెప్పకతప్పదు. న్యాయం సామాన్యులకు అందుబాటులో లేదు. ఏఏిధ కోర్టులలో దశాబ్దాలుగా పేరుకుపోతున్న లక్షలాది కేసులు న్యాయవ్యవస్థ అలసత్వాన్ని ఆసమర్ధతను తేటతెల్లం చేస్తున్నాయి. ఏకీకృత న్యాయవ్యవస్థ (1016013196 ౮46618౧) ను రూపా౦ది౦చిన రాజ్యాంగం, హైకోర్టు, సుటప్రీంకోర్టుల న్యాయమూర్తుల నియామకంలో కులతత్వం, బంధుప్రీతి, ఆశ్రితపక్షపాతానికి తావిచ్చింది. సమర్థులైన వారు రాజకీయ అండదండలు లేక న్యాయమూర్తులుగా ఎంపిక కాలేకపోతున్నారు. ఐఎఎస్స్‌ ఐపిఎస్‌ల మాదిరిగా అఖిల భారత జుడిషియల్‌ సర్వీసును ఏర్పాటుచేసి ప్రతిభద్వారా ఎంపికైన వారు ఏవిధ కోర్టులలో సీనియారిటీ ద్వారా నియమింపబడేటట్లు చూడాలి. ప్రముఖ సు ప్రీంకోర్టున్యాయవాది శ్రీమతి ఇందిరా జైసింగ్‌ ఇటీవల ఒక వ్యాసంలో న్యాయమూర్తుల ఎంపికలో కులపక్షపాతాన్ని గురించి తెలియజేస్తూ, అధికారంలో ఉన్నవారు కర్ట్దాటకలో లింగాయత్‌ కులస్తులను, ఆంధప్రదేశ్‌లో రెడ్డి కులస్తులను తక్కువ వయసులో ఉన్నవారినే హైకోర్టుల న్యాయమూర్తులుగా ఎక్కువ మందిని ఎంపిక చేయటం డాక్టర్‌ బండ్లమూడి నుబ్బా రావు

వలన, ఆ ఏధంగా ఎంపికయినవారే సీనియారిటీ ద్వారా ఉన్నత స్థానాలను అధిష్టించి తమ కులస్తులనే ఇంకా ఎక్కువగా న్యాయమూర్తులుగా నియమంచుకో గలుగుతున్నారని తేలియజేశారు.

ధర్మాసన చైతన్యం, క్రియాశీలతతో, కార్యనిర్వాహక వర్గం అవినీతి ప్రక్షాళనకు న్యాయవ్యవస్థ పూనుకుంటున్నదని ద్రజాస్వామ్య ద్రియులందరూ సంతోషిస్తుంటే, మరొకవైపు న్యాయమూర్తులే అవినీతి కుంభకోణాల్లో చిక్కుకుపోవటం దురదృష్టకరం. సుప్రీంకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి రామస్వామి వ్యవహారం, కలకత్తా హైకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి హవాలా కుంభకోణం, బొంబాయి హైకోర్టు (ధాన న్యాయమూర్తితాను రాసిన పుస్తకానికి రాయల్టీ పేరుతో లక్షలాది రూపాయలు విదేశాల నుండి అక్రమంగా పొందడం౦లా౦టి అక్రమచర్యలు న్యాయవ్యవస్థ ప్రతిష్టను దిగజార్చాయి. మన ర్యాష్ట్రంలో కూడా కఠీంనగర్‌ జిల్లాలో శ్రీ ర్రామ్‌సాగర్‌ భూముల నష్టపరిహారం, ఏలేరు భూముల నష్టపరిహారం, కఠీంనగర్‌ జిల్లాలో నేరస్తులతో కుమ్మక్రైబెయిలు మంజూరు, హైదరాబాద్‌లో బెయిలు కోసం నిందితుణ్ణీి లంచం కోరడంలాంటివి క్రింది స్థాయి న్యాయమూర్తుల అక్రమాలకు ఉదాహరణలు. బొంబాయి హైకోర్టు న్యాయమూర్తి ఒకరు ఒక కేసులో అనుకూలంగా తీర్పు ఇవ్వటానికి 30 లక్షల రూపాయల లంచం అడిగాడని శివసేన అధ్యక్షుడు బాల్‌ ధాకరే బహిరంగ ఆరోపణ చేస్తే, ఆ ఆరోపణను రుజువు చేయమని కోరడానికిగాని, ఆయనపై కోర్టు ధిక్కార నేరం మోపడానికిగాని న్యాయవ్యవస్టకు నైతిక స్టైర్యం లేదు. న్యాయవ్యవస్థలో అపఏనీతిని అరికట్టేందుకు, సామాన్యులకు అందుబాటులో ఉండే సత్వర న్యాయం లభించేందుకు, సమర్థులైనవారు న్యాయమూర్తులుగా ఎంపికయ్యేందుకు అఖిల భారత జుడిషియల్‌ సర్వీసు ఏర్పాటుకు రాజ్యాంగంలో తగిన మార్పులు చేయాలి.

అఏనీతితో కూరుకుపోయిన ప్రజా ప్రతినిధులు ఉద్యోగ వర్గాన్ని నియంత్రించ లేనందువల్ల ్రభుత్వోద్యోగుల్లో అలసత్వం, అసమర్ధత అవినీతి పెచ్చు పెరిగింది. ధ్రభుత్య్వోద్యోగులకు అతిభద్రత కల్పించే 311వ అధికరణాన్ని తొలగించి. వారిలో జవాబుదారీతనాన్ని పెంపాందించాలి. నేర చరిత్రులు బ్రజా ప్రతినిధులయ్యేందుకు వీలు లేకుండా రాజ్యాంగంలోనే అంక్షలు చేర్చాలి. మనకు స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన సమయంలో దాదాపు మనలాంటి జీవన ప్రమాణం కలిగి చైనా జపాన్‌, మలేషియా, ఇండోనేషియా వంటి దేశాలు తమ దవ్రజల జీవన ప్రమాణాన్ని గణనీయంగా పెంచుకొని అభివృద్ది చెందిన దేశాల జాబితాలో చేరగా, మన దేశంలో దాదాపు 50 శాతం మంది ప్రజలు కటికదారిద్యంలోనే మగ్గుతున్నారు. ఒక్క టూజా పట్టిన రాజ్యాంగం

అవిసీతిలోనే మనం బ్రపంచదేశాలలో ముందు వరసలో ఉన్నాం. అన్ని సహజ వనరులున్నా, సమర్ధవంతమైన పరిపాలనను అందించే రాజ్యాంగం, ముందుచూపుతో దేశాభివృద్ది కోసం కృషిచేసే రాజకీయ నాయకత్వం కొరవడినందునే దేశం దారిద్ర్యంలో మగ్గుతున్నది. ఈ పరిస్టితి ఈ ఏధగా కొనసాగితే భవిష్యత్తు తరాలకు ప్రజాస్వామ్యం మీద నమ్మకం పోయి బ్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకే ఏమూతం కలుగవచ్చు. మన ప్రజాస్వామ్యాన్ని రక్షించుకునేందుకు, రాజ్యాంగ నిర్మాతలలో మన మధ్య సజీవంగా ఉన్న కొద్ది మందిలో ఒకరైన హరిత వివ్లవ సారధి శ్రీ సి సుబమణీయం ఇటివల చెప్పినట్లు “గత అనుభవాల దృష్ట్యా, రాజ్యాంగ సమీక్షా సంఘం ఏర్పాటు ద్వారాగాని, నూతన రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభ ఏర్పాటు ద్వారాగాని రాజ్యాంగాన్ని పూర్తిగా సమీక్షించాలి”. వార్త, డిసెంబరు9 , 1996 డ్యాక్టర్‌ బంద్లమూది సుబ్బా యేఖీ

భారత రాజ్యాంగ నిర్మాణంలో ఆదార్య రంగా పాత్ర

1930 నుండి కేంద్ర శాసనసభ సభ్యునిగా కొనసాగుతున్న ఆవార్య ఎన్‌.జి.రంగా 1946లో ఏర్పడ్డ '' భారత రాజ్యాంగ నిరయసభా' సభ్యునిగా ఉమ్మడి మద్రాసు ర్యాస్ట్ర శాసనసభ నుండి ఎన్నికయ్యారు. అంధ్రప్రాతం నుండీ రాజ్యాంగ నిర్భయ నభకు మద్రాసు శాసనసభచే ఎన్నుకోబడిన మిగతా సభ్యులు ఆంధకేసరి ప్రకాశం, భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్య, బొబ్బిలిరాజా, బెజవాడగోపాలరెడ్డి, కల్లూరి చంద్రమౌళి, డి. గౌఏందదాస్‌, అనంతశయనం అయ్యంగార్‌, హెచ్‌. సీతారామరెడ్డి, కళా వెంక్రటావు, శ్రీమతి జి. దుర్గాబాయి( అప్పటికింకా సీ డీ. దేశముఖీతో ఏవాహం కాలేదు), నీలం సంజీవరెడ్డి, పి.ఎల్‌,.సరసింహారాజు, ఎస్‌.నాగప్ప, ఏ.సీ. కేశవరావు, మోటూరి సత్యనారాయణ, మొసలి కంటి తిరుమలరావు, కల్లూరి సుబ్బారావు 'పేరుగాక ఆంధుడైన డాక్టర్‌ సర్వేపల్లిరాధాకృష్ణన్‌ ఉత్తరప్రదేశ్‌ నుండి తెలుగువారి కోడలైన శ్రీమతి సరోజినినాయుడు బీహార్‌ నుండి ఎన్నికయ్యారు. నైజాం సంస్థానం స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన వెంటనే భారతదేశంలో ఏిలీనం కానందువల్ల తెలంగాణా ప్రాంతం నుండి రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభలో ఎవరూ సభ్యులు కాలేకపోయారు. రాజ్యాంగ నిర్దయ సభ సభ్యుడయ్యేసరికి ఆభార్య రంగాకు 16 సంవత్సరాల పార్లమెంటరీ అనుభవమున్నది. భారత రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించిన రాజ్యాంగ నిరయ సభలో (ప్రతి ముఖ్యమైన అంశం మీద ఆచార్య రంగా నిర్దుష్టంగా తన అభిప్రాయాలు చెప్పి రాజ్యాంగ రచనలో (ప్రముఖ పాత్ర వహించారు. రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభలో మొట్టవెయదటి తీర్మానం

“రాజ్యాంగం ఆశయాలు, అదర్శాలూ”' గూర్చి పండిట్‌ జవహర్‌లాల్‌ నెప్రూ తీర్మానం ్రతిపాదించినపుడు 1947 జనవరి 20న ఆవార్యరంగా మాట్లాడుతూ మతపరమైన అల్పసంఖ్యాక వర్గ సిద్దాంతాన్ని దుయ్యబట్టారు. పాకిస్తాన్‌గా చెప్పబడుతున్న ప్రాంతంలోని టూజా పట్టిన రాజ్యాంగం

హిందువులుగాని, దేశం మిగతా భాగంలోని ముస్లింలు, సిక్కులు గాని నిజమైన అల్పసంఖ్యాక వర్గాలవారు. కాదని పేర్కొంటూ, ప్రాధమిక హక్కులు కూడానోచుకోని అణగారిన, అణగదొక్కబడ్డ పేదద్రజలే నిజమైన అల్పసంఖ్యాక వర్గాలని పేర్ళొన్నారు. ప్రాధమిక హక్కుల అవసరాన్ని గూర్చి చెప్తూ, అవసరమైనపుడు ఆ హక్కుల అమలుకోసం సామాన్య ద్రజలు న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించేందుకు హక్కును, అందుకు ప్రభుత్వం ఆర్జిక సహాయం అందించే వెసులుబాటును రాజ్యాంగంలో పాందుపరచాలన్నారు.

పండిట్‌ జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ, పట్టాభి సీతారామయ్య, గోఏిందవల్లభ పంత్‌, జైరామ్‌దాస్‌ దౌలత్‌ రామ్‌, బిశ్వనాధదాస్‌ ఎన్‌. గోపాలస్వామి అయ్యంగార్‌, బక్షిటేక్‌ చంద్‌, అల్లాడి క్రిస్టస్వామి అయ్యర్‌, డి.పి. ఖైతాన్‌, ఎమ్‌. ఆర్‌.మసాని, కె.ఎమ్‌. ముస్లి -ఈ 12 మంది సభ్యులుగా “కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోకి వచ్చే అంశాలను నిర్చారించే కమిటీ””ని సభ నియమించాలని 1947 జనవరి 25 న రాజాజీ ప్రవేశపెట్టిన తీర్మానంపై ఆచార్యరంగా మాట్లాడుతూ తన స్నేహితుడైన డాక్టర్‌ బి. ఆర్‌. అంబేద్కర్‌ ఆ కమిటీలో సభ్యుడుగా ఉండటం ఉపయోగకరమని, ఆయన సభ్యుడయ్యేందుకు పీలుగా బ్రతిపాదిత సభ్యులలో ఒకరు వైదొలగాలని విజ్ఞప్తి చేయగా, ఆ సభ్యులెవరూ ఆయన కోరికనంగీకరించలేదు. అప్పటికే న్యాయశాస్త్రపారంగతుడిగా పేరుపాంది, వైస్రాయి ఎగ్జిక్యూటివ్‌ కౌన్సిల్‌ సభ్యునిగా కొనసాగిన డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ను ఆబ్రధానమైన కమిటీసభ్యునిగా ఎందుకు ప్రతిపాదించలేదో ఆచార్యరంగా కోరినా ఎందుకంగీకరించలేదో అవగత౦ కావటంలేదు. ఇటీవలె ధార్వాడ్‌ విశ్వఏద్యాలయానికి చెందిన ఒక చారిత్రక పరిశోధకుడు, పై సంమటన తరువాత డాక్టర్‌ అంటీద్కర్‌ ముసాయిదా కమిటీ అధ్యక్షునిగా నియమింపబడటంలో ఆభార్యరంగా చాలా తెరవెనుక ప్రయత్నాలు చేశారని తెలిపారు. దేశానికి డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ మేధస్సు అత్యంతవసరమని ఆచార్యరంగా గుర్తించి ఆయన డ్రాఫ్టింగ్‌ కమిటీ ఆధ్యక్షుడయ్యే ఏధంగా కృషిచేశారు.

1947 జనవరి 29న ప్రాధమిక హక్కులపై తాత్కాలిక నివేదికను సర్దార్‌ పటేల్‌ ప్రవేశ పెట్టినపుడు శ్రీసగోమనాధ్‌లాహరి ఆ నివేదికను అబద్దాల పుట్టగా పేర్కొనగా, ఆవార్య రంగా మాట్లాడుతూ కమ్యూనిస్టు పార్టీ సభ్యుడైన శ్రీలాహిరి వైఖరి పట్ల తానేమీ ఆశ్చర్యపడటం లేదని ఆంటూ, ఉదారవాదం- కమ్యూనిజం పై ఏశ్వాసంగల వారు భఏివ్యత్తులో ప్రాధమిక హక్కులను దుర్వినియోగం చేసి నిరంకుశ నియంతృత్వాన్ని, దేశంలో స్టాపించకుండా నివేదికలోని అంశాలు నిరోధిస్తాయని చెప్పారు. రెండు ్రపంచయుద్దాల మధ్య అనేక ఐరోపా దేశాలలో ఈ విధంగా జరిగిందని సభకు గుర్తుచేస్తూ అరాచక శక్తులు అధికారంలోకి రావడానికి ప్రాధమిక హక్కులను పావులుగా వాడుకొని, కొన్ని దేశాలలో నాజీ నియంత్రృత్వానికి, మరికొన్ని దేశాలలో

డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు

కమ్యూనిబానికి పట్టం కట్టాయసి, మనదేశంలో అటువంటి దుస్టీతి భవిష్యత్తులో రాకుండా తగిన జాగత్తలు తీసుకోవాలని కోరారు. రష్యాలోనూ, ద్రపంచంలో ఏ దేశంలోనూ సామాన్య పౌరులు పొందలేని ద్రజాస్వామ్యం, ఉదారవాదం, ఎక్కువ ప్రాధమిక హక్కులను అనివేదిక ధ్రజలకందజేయాలని చూస్తున్నదని, ప్రాధమిక హక్కుల అమలుకు సామాన్య ప్రజలు కూఢా న్యాయ స్థానాలనా శ్రీయించే వెసులు బాటును కల్పించే అనేక అంగాలు అమూల్యమైన ఆ నివేదికలో పాందుపరచబడ్డాయని ఆయన అన్నారు. పత్రికా స్వాతంత్ర్యం అవసరాన్ని ఆ నివేదికలో పేర్కొనటం పట్ల ఆయన హర్షం వ్యక్తం చేశారు.

రాష్ట్రాలలో శాంతి భద్రతలకు తీవ్ర ఏమూతం కలిగినపుడు గవర్నర్లు, రాష్ట్రవతికి నివేదిక ఫంపే అధికారం యివ్వాలని పండిట్‌ హృాదయనాధ్‌ కుంజా సవరణను వ్యతిరేకిస్తూ శ్రీ బి.జి.ఖేర్స్‌ పండిట్‌ గోఏంద వల్లభపంత్‌లు - గవర్నర్లు నిరంకుశులుగా మారే ట్రమాదమున్నదనటం సరికాదని ఆచార్య రంగా 1947 జూలై 23 న పేర్కొంటూ, ఆ సమయంలో బర్మాలో జరిగిన అనేక మంది మంత్రుల హత్యాకాండను ఉదహరిస్తూ ఆ ఏధంగా శాంతి భద్రతలకు తీవ్ర ఏమూతం కలిగినపుడు గవర్నర్లు రాష్ట్రపతికి నివేదిక పంపడాన్ని సమర్దించారు. గవర్నర్లను అభిశంచించే హక్కుశాసనసభల కివ్వబడినందువల్ల గవర్నర్లు నియంతృత్వ పోకడలు పోలేరన్సి గవర్నర్లకు కొన్ని అంతర్గత అధికారాలు యివ్వాలని కోరారు. ఐదేళ్ళకొకసారి రాష్ట్ర ప్రజలందరిచేత ఎన్నుకోబడే గవర్నర్లు నియంతృత్వ పోకడలు పోలేరని సామాన్యవ్రజల ప్రాధమిక పాక్కులను రక్షించగలరన్న ఆశాభావాన్ని వ్యక్తం చేశారు. (రాజ్యాంగం తొలి ముసాయిదాలో గవర్నర్లు ఆయా రాష్ట్రాల ప్రజలందరిచేత ఐదేళ్ళకొకసారి ఎన్నికయ్యే ఏధంగా ద్రతిపాదించబడి౦ది). బర్మాలో జరిగిన విధంగా మన దేశంలో కూడా గుండాయజం, పకడ్బందీగా దౌర్జన్యం, మారణకాండలనుు గవర్నర్లకు కల్పించే ఈ హక్కు నిరోధించగలదని చెప్పారు. రక్షణ దళాలకూ - సర్వీస్‌ కమిషన్‌

రక్షణ దళాల సర్వీసెస్‌ కమీషన్‌ ఏర్పాటు చేయాలని శ్రీ అనంత శయనం అయ్యంగార్‌ ట్రవేశ పెట్టిన తీర్మానాన్ని సమర్దిస్తూ 1947 జూలై 29 ఆయన మాట్లాడుతూ యుద్దసమయంలో నాయకత్వ లక్షణాలు చూపగల సమర్భులను సమాజంలోని అన్ని వర్గాల నుండి కమీషన్‌ నిష్పక్షపాతంగా ఎంపిక చేసేటట్లు తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని కోరారు. ఇంగ్లండులోను, ఇతర ఐరోపా దేశాలలో సమాజంలలోని అన్ని వర్గాల నుండి రక్షణ దళాలను ఎంపిక జరగాలని సాగిన ఉద్యమాన్ని ఆయన గుర్తుచేస్తూ రెండు బ్రపంచ యుద్దాలలో మిత్ర దేశాలు అఖండ టూజా సట్టిన రావ్యాంగం

విజయం సాధించడంలో ఆయాదేశాలలోని అన్ని వర్గాల నుండి రక్షణదళాలను ఎంపిక చేసుకోవటం ప్రధాన కారణమని అన్నారు. కేవలం కొన్ని కులాలవాదే యుద్దం చేయటానికర్షులన్న హిందూధర్శశాన్త్ర, సిద్దాంతానికి ఆయన వ్యతిరేకమని తెలుస్తున్నది. ఆయన రాసీన “కాకతీయ నాయకులూ” అనే గ్రంధంలో కాకతీయ సామ్రాజ్యం దక్షిణావధంలో తొలిక్షత్రియేతర సామ్రాజ్యమని, కమ్మవారైన కాకతీయ వ్రభువులు తమతోటి వృవసాయ కులాలైన వెలమ, రెడ్డి, తెలగ పెరిక బోయ బలిజ, ముదిరాజు, తెలీక పంచమ వారినందరినీ కూడ గట్టి, ఈ వర్గాలన్నిటినుండి వచ్చిన సైనిక బలగంతోనే ఢిల్లీ సుల్తానుల పలుకుబడి దక్షిణాపథంలో ఏస్తరించకుండా రెండు మూడు వందల సంవత్సరాలు నిరోధించగలిగారని, ముసునూరి కాపయ నాయకుని మరణానంతరం కమ్మ, వెలమ, రెడ్డి రాజుల అనైక్యత వలన త్రిలింగ దేశంలో ఢిల్లీ సుల్తానుల ప్రాభవం సాధ్యమైందని పేర్యొన్నారు.

1948 నవంబరు9 న ముసాయిదా రాజ్యాంగం గూర్చి మాట్లాడుతూ తేమకు భారత రాజ్యాంగ రచనచేసే మహాద్బాగ్యాన్ని ప్రసాదించిన, రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభ ఏర్పాటుకు కారణం స్వాతంత్ర్రసమర యోధులు ప్రాణాలను సహితంలెక్కచేయకుండా చేసిన త్యాగాలేనన్న ప్రాధమిక సత్యాన్ని మరచినందుకు ముసాయిదా రచన కమిటీ సభ్యులను ఆయన తప్పు పట్టారు. మహాత్మాగాంధీ నాయకత్వంలో అమరులైన ఆసంఖ్యాక త్యాగ మూర్తుల స్వాతంత్ర్య సమర యోధుల అవిశ్రాంత కృషి ఫలితంగా రాజ్యాంగ నిర్ణయ నభ ఏర్పాటైందన్న విషయాన్ని మరచి ఆ మహానీయుల సంస్మరణ గూర్చి ఒక్కముక్కగూడ రాయలేదని ఆయన తన ఏచారాన్ని వెలిబుచ్చారు. “జాతిపిత మహాత్మాగాంధీ చైతన్య పూరిత నాయకత్వంలో స్వాతంత్ర్యం లభించి రాజ్యాంగ నిర్భయ సభ ఏర్పాటైనదని, స్వాతంత్ర్య సిద్ధి కొరకు అవిశ్రాంత కృషి చేసిన అంఖ్యాక త్యాగ మూర్తులకు భారత జాతి రుణపడి ఉన్నదసి” - రాజ్యాంగంలో ప్రస్పుటంగా రాయాలని కోరారు.

(గొమ పంచాయితీలను గూర్చి డాక్టర్‌ ఆంబేద్కర్‌ వ్యాఖ్యలను ఆయన తప్పు పట్టారు. (1948 నవంబరు 4 న డాక్టర్‌ ఆంటబేద్యర్‌ రాజ్యాంగం ముసాయిదాపై మాట్లాడుతూ... “గ్రామాల్లో ఏముంది ? స్థానిక తత్వం, అజణ్జానం, సంకుచిత తత్యం, మతతత్వం తప్ప! ముసాయిదా కమిటీ వ్యక్తిని ఒక యూనిట్‌గా తీసుకొని గ్రామాన్ని వదలివేసినందుకు సంతోషిస్తున్నాను”... అని అన్నారు). భారత దేశంలోని ప్రాచీన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలను డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ మరచారని దక్షిణ భారత దేశంలోని గ్రామీణ వ్యవస్థలు వేల సంవత్సరాలుగా సాధించిన విజయాలను ఆయన తెలుసుకొని ఉంటే ఆయన గ్రామాలను గూర్చి ఆ విధంగా శులకన చేస్తూ మాట్లాడి వుండేవారు కాదని ఏమర్శించారు. బ్రపంచ దేశాల చరిత్రను ఎంతో

డాక్టర్‌ బంద్లమూదీ సుబ్బారావు

జాగ్రత్తగా అధ్యయనం చేసిన డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ అంత జాగ్రత్తతో మన దేశ చరిత్రను ఆధ్యయనం చేసి ఉంటే ఆ విధంగా మాట్లాడేవారు కాదని అన్నారు. దేశంలో కొత్తగా నెలకొల్పబడుతున్న ప్రజాస్వామ్యంలో సర్వ వయోజన ఓటు హక్కుద్వారా స్వానుభవంతో గ్రామాలలోని ప్రజలు తమ బాధ్యతలను సక్రమంగా నిర్వర్తించాలంటే, ఆందుకవసరమైెనన్ని రాజకీయ వ్యవస్థలను నెలకొల్పాలని కోరారు. గ్రామ పంచాయితీల పునాదులు లేకుండా నూతన ప్రజాస్వామ్యంలో తమ వంతు పాత్రను సక్రమంగా ట్రజలెలా నిర్వహించగలరని ఆయన పశ్నించారు. గ్రామీణులు స్వయం ప్రభుత్వంలో స్వావలంబన సాధించేందుకు, సాంఘిక్క ఆర్థిక, రాజకీయ రంగాలలో స్వయం ప్రతిపత్తి సాధించే పునాది రాళ్ళుగా గ్రామ పంచాయితీలను ఏర్పాటు చేయటం వ్రభుత్వ విధిగా రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాలలో నిర్దుష్టంగా చేర్చాలని ఆయన కోరారు. ఏకేంద్రీకరణ దిశగా భారత రాజ్యాంగం - రచన సాగాలి

చంుపహాత్మాగాంధీ 35 సంవత్సరాల క్రితం నుంచి కోరిన అధికార వఏికేంద్రీకరణకు బద్ద వ్వతిరేకంగా రూపొందించిన కేంద్రీకృత ఏధానం భఏప్యత్తులో ప్రజాస్వామ్యానికి గాక నిరంకుశ నియంతృత్వానికి, కమ్యూనిజానికి దారితీస్తుందని ఆయన హెచ్చరించారు. తొను బలవత్తరమైన కేంద్రానికి వ్యతిరేకమని ఆయన పేర్కొంటూ, నూతన ఆర్టిక పరిస్టితులవలన, పారిణ్రామికీకరణ వలన భవిష్యత్తులో కేంద్రం చాలా ఎక్యువగా బలపడగలదని, అందుచేత ఈ ప్రాధమిక దశలోనే కేంద్రాన్ని బలవత్తరం చేయడానికి పూనుకోవటం మంచిది కాదని పేర్యాన్నారు. రాజ్యాంగ ముసాయిదాలో ప్రతి పాదించిన ఏధంగా రాష్ట్రాలు బలహీనంగా ఉండటానికి, ఉమ్మడి జాబితాలో ఎక్కువ అంశాలు చేర్చడాన్ని ఆయన వ్యతిరేకించారు. అతిగా కేంద్రీకరణ, కేంద్రాన్ని బలవత్తరం చేయటం వలన వచ్చే దుష్పర్యవసాన౦ వలన కేంద్ర ప్రభుత్య సచివాలయంలోని చప్రాసీలు, డఫేదారునుండి, సెక్రటరీ స్థాయి అధికారులందరూ తాము రాష్ర్రాల ముఖ్యమంత్రుల కంటే అధికులమని భావించే ప్రమాదమున్నదని, కేంద్ర ప్రభుత్వ దయా దాక్షిణ్యాల కోసం రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు, కేంద్ర సచివాలయంలోని ఆఫీసుల చుట్టూ తిరగవలసిన ఖర్మ దాపురిస్తుందని ఆయన హెచ్చరించారు. (ఇటీవల కాలంలో స్వర్గీయ ఎన్‌. టి. రామారావు స్వానుభవంతో కేంద్రం మిధ్య అని చెప్పడంతో ఆచార్య రంగా భయం నిజమైందని చెప్పారు, రాజ్యాంగం మార్పుల కనుకూలంగా సరళంగా ఉండాలన్న పండిట్‌ జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ సూచనను ఆయన సమర్దిస్తూ మొదటి వది సంవత్సరాలలోనైనా రాజ్యాంగానికి సులభతరంగా సవరణలు చేయటానికి సరళంగా ఉండాలని ఆయన సూచించారు. బూటా పట్టోన రాజ్యాంగం

భారతప్రజల ప్రాధమిక హక్కులకోసం రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభలో తన మొదటి టనంగంలోనే పోరాడిన ఆవార్యరంగా అత్యవనర పరిస్థితులలో ప్రజల ప్రాధమిక హక్కులను తొలగించటాన్ని సమర్దించటం ఆశ్చర్యంగా ఉంది. ఆందుకాయన చెప్పిన కారణాలను తెలుసుకొందాం. అత్యవసర పరిస్థితులలో ప్రజల ప్రాధమిక హక్కులను సస్పెండ్‌ చేసే అధికారాన్ని ముసాయిదా రాజ్యాంగంలో ర్మాస్ట్రపతికిచ్చే అధికారాన్ని తొలగించాలని కోరుతూ ప్రవేశపెట్టిన తీర్మానాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ 1948 “డిసెంబరు 9 న ఆయన మాట్లాడతూ (ప్రజాస్వామ్య పరిధిలోనే ప్రాధమిక హక్కుల పరిరక్షణ కొనసాగాలని, వ్రజా సామ్రాజ్యానికి, (ప్రజాస్వామ్య విధులకు, ప్రజాస్వామ్య బద్దమైన సంస్టలకు తీవ్ర ప్రమాదం ఏర్పడినపుడు ప్రాధమిక హక్కులను సస్పెండ్‌ చేయటం ప్రభుత్వం, సుప్రీంకోర్టు, ర్యాష్ట్ర పతుల పవిత్ర కర్తవ్యమని, సమాజునికి చేటు తెచ్చే రీతిలో ఒక వ్యక్తిగాని, కొందరు వ్యక్తులుగాని దేశంలో నియంతృత్వాన్ని నెలకొల్పటానికి ప్రయత్నించినపుడు ఆ వ్యక్తుల ప్రాధమిక హక్కులను తొలగించి రాజ్యాంగాన్ని పరిరక్షించాలని కోరారు. అయితే ప్రజాస్వామ్య బద్దంగా అధికారంలోకి వచ్చి దేశంలో నియంతృత్వం నెలకొల్పజాసిన శ్రీమతి ఇందిరా గాంధీ వంటి వారు భవిష్యత్తులో రా గలరన్న ప్రమాదాన్ని మాత్రం ఆయన ఊహించలేక పోయారు. ఎగువ సభలలో - రాజనీతిజ్ఞాలకే స్థానం

ఎగువ సభలకు తాను వ్యతిరేకం అయినప్పటికి రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభ ఎగువ నభలను ఏర్పాటు చేయటానికి నిర్ణయం తీసుకున్నందున్ల ఆసభలలో ఏదో ఒకస్వార్ధపర వర్గానికి ఆధిక ప్రాధాన్యత లేకుండా చూడటం అవసరమని రంగాజీ 1949 జూలై 30 న పోర్మొన్నారు. ప్రపంచం మొత్తం మీద ఎగువసభలు అభివృద్ధి నిరోదక పంధానే అనుసరించాయని, ప్రగతిశీల చట్టాలను ఆమోదించకుండా. నిలిసివేశాయని పోర్కొంటూ, అభ్యుదయ చట్టాలకు అడ్ద్డుతగిలీ యధాతధవాదులతో ఎగువ సభలు నిండకుండా తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని రంగాజీ కోరారు. 1952-57, 1977-80 లలో రాజ్యసభ సభ్యునిగానున్న ఆయన (్రగతిశీలవాదే కాని యధాతధవాది కాదు.

'పత్రికా స్వేచ్చపై అచంచల ఏశ్వాసం కలిగ్కి ఏద్యార్థిదశలోనే ఆంధ్ర పత్రిక లండన్‌ ప్రతినిధిగా గుర్తింపు పాందిన ఆఛార్య రంగా 1949 సెప్టెంబరు9 న మాట్లాడుతూ, తన సహచర సభ్యులైన రామ్‌నాధ్‌గోయంకా, దేశ బంధు గుప్తాలు పత్రికలపై వేసే పన్నులలో రాయితీలు యివ్యాలన్న కోర్కెను వ్యతిరేకిస్తూ పత్రికల ఆదాయంపై పన్ను ఏధించాలని కోరారు. ఇతర వ్యాపారాల వలె పత్రికల ద్రిచురణ కూడా ఓక వ్యాపారమని, వాటికెటువంటి రాయితీలు

డ్యాక్టర్‌ బండ్లమూడీ సుబ్బారావు

కల్పించరాదని, ఇతర వ్యాపార వర్గాల వలె పత్రికాధిపతులు కూడా పన్నులు చెల్లించాలన్ని ఆప్పటికే వారు బలవంతులని, భవిష్యత్తులో యింకా బలపడే బ్రమాదమున్నదని ఈన ఆందోళనను వ్యక్తం చేశారు. ప్రజాభిప్రాయాన్ని ప్రతిబించాల్సిన పత్రికలు తమ బాధ్యతను మరచి-పత్రికాధిపతులకు వంధిమాగధులుగా పనిచేసనాయకులను, వారి స్వార్థ ప్రయోజనాలను రక్షించే. టబ్రభుత్వాలను, ద్రజలనెత్తిన రుద్దాలని భావిస్తున్న కొందరు పత్రికాధిపతులు భపష్యత్తులో ఉద్బవించగలరని ఆవార్య రంగా ముందుచూపుతో ఊహించినట్లున్నారు. భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాలు

త్వరలో ఆమోదం పాందనున్న రాజ్యాంగం తుది ముసాయిదాపై చివరిసారిగా రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభలో 1949 నవంబరు 17 న రంగాజీ మాట్లాడుతూ గత 35 సంవత్సరాలుగా ప్రత్యేకాంధ్ర రాస్ట్రం కోసం పోరాడుతున్న ఆంధుల కోర్కెను మన్నించి, కాంగ్రెస్‌ వర్కింగ్‌ కమిటీ ్రత్యేకాంధ రాష్ట్రాన్ని ఏిర్పాటు చేయాలని కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కోరడానికంగీకరించినందుకు హర్షం వ్యక్తం చేశారు. (ఆసమయంలో ఆవార్య రంగా ఆంధ్ర రాష్ట్ర కాంగ్రెసు కమిటి అధ్యక్షునిగా, కాంగ్రెస్‌ వర్కింగ్‌ కమిటీ సభ్యులుగా వున్నారు) ప్రత్యేకాంధ్ర రాస్ట్రం కోసం పోరాడిన కాంగ్రెస్‌ తాత్కాలిక అధ్యక్షునిగా పనిచేసిన అమర జీఏ కొండా వెంకటప్పయ్య పంతులు ఆ శుభవార్త వినటానికి సజీవంగా లేకపోవడం పట్ల ఆయన దుఃఖాన్ని వెలిబుచ్చారు. ప్రధాని జవహర్లాల్‌ నెహ్రూ, ఉప ప్రధాని సర్దార్‌ పటేల్‌, రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభ అధ్యక్షుడు బాబూ రాజేంద్రప్రసాద్‌, రాజ్యాంగ నిరయసభ సభ్యులందరి ఆశీస్సులతో, రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభలో జరిగిన చర్చల ఫలితంగా నూతన బ్రత్యేకాం(ధ రాష్ట్రం రాబోతున్నదని, ఆం(ధ్రుడిగా మహా నాయకులైన ఆంధ్రకేసరి ప్రకాశం, కాంగ్రెస్‌ అధ్యక్షుడు పట్టాభి సీతారామయ్యలకు తోడుగా తాను కూడా ప్రత్యేకాంధ్ర రాష్ట్ర సాధన కోసం కొద్దిపాటి కృషి చేసే మహాద్భాగ్యం దక్కిందని ఆయన సభకు ఏనమ్రంగా తెలియజేశారు.( అయితే జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ మాట తప్పి అమరజీఏ పొట్టి శ్రీరాములు ఆత్మార్పణం తర్వాతనే 1953లో (ప్రత్యేకాంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్వాటుకంగీకరించారు). సర్దార్‌ పటేల్‌కు జాతి రుణపడివున్నది

అనేక విషయాలలో రాజ్యాంగ నిర్భయం సభ ట్రపంచ దేశాలకు మార్గదర్శి కా గలిగిందన్న సంతోషాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ అమెరికాలోని నీగ్రో జాతి వారికి పౌర హక్కులు కల్పించాలని ఆప్పటి టూవొ వట్టిన రావ్యాంగం

అమెరికా అధ్యక్షుడు హెన్రీ బూమన్‌ ఆ సమయంలో తన దేశ ప్రజలకు ఏజ్ఞుప్తి చేశారని గుర్తు చేస్తూ ఆఅ పౌర హక్కులన్నిటినీ మన రాజ్యాంగం దేశంలోని షెడ్యూలు కులాలవారికి, గిరిజనులకు, వెనుకబడిన తరగతుల వారికి కల్పించిందని అస్పృశ్యతను మొదట బ్రజల మనసులనుండి, ఆ తర్వాత సమాజం నుండి తొలగించటానికి చర్యలు తీసుకున్నామని చెప్పారు. గిరిజనులకు మన రాజ్యాంగ౦ ప్రత్యేక రక్షణలు కల్పించి గిరిజనులపై ఆధిపత్యం చేస్తున్న సామ్రాజ్యవాద దేశాలకు, ప్రత్యేకంగా ఆఫికాలోని వివిధ గిరిజన జాతుల వారికి మార్గ దర్శకులం కాగలిమని పేర్ళొన్నారు. రాజ్యాంగం ఏవిధ భాషా, మత వర్గాల ప్రజలు సామరన్యంగా సహజీవనం చేసేందుకు అన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకుందని, వ్రపంచంలోని రాజ్యాంగ నిపుణులు, సామాజిక శాస్త్ర, వేత్తలు దీనిని పెద్ద ప్రగతిశీల చర్యగా భావిస్తారని పేర్కొంటూ కెనడా, ఇంగ్లండు, ఫ్రాన్సు వంటి దేశాలలో క్రైస్తవ మతంలోని ఏభిన్న వర్గాల వారే సామరన్యసహజీవన౦ం చేయటానికి ఎన్నో తరాలు పట్టిందని, సామాజిక సహజీవనం, సామాజికా భివృద్ది అనసరం గూర్చి ఆయా వర్గాల వారికి నేర్పటానికి తెలియ జెప్పటానికి ఆ దేశాల నాయకులు విశ్వవయత్నాలు చేయవలసి వచ్చిందని చెప్పారు. ఏవిధ దేశాలలో ద్విభాషా ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్న వారి పరస్పర విరుద్ద ప్రయోజనాలను పరిరక్షించటానికి, వారి మధ్య ఏభీదాలను తొలగించటానికి ఇది వరకటి నానా జాతి సమితి, అప్పటి ఐక్య రాజ్య సమితి ఎన్నో తంటాలు పడవలసి వచ్చిందని, కాని మన రాజ్యాంగం ద్వి భాషా ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్న అన్ని వర్గాల ప్రజలు తాము నివళిస్తున్న రా ప్రాలలో ప్రభుత్వం సర్వీసుల్లో చేరటానికి, చట్ట సభల్లో సభ్యులు కావడానికి, రాజకీయ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనటానికి చర్యలు తీసుకుందన్నారు. అతి తక్కువ సమయంలో అహింసా మార్గంలో దేశంలోని సంస్టానాలన్నింటినీ ఏసీనంచేసి సమగ్ర భారత దేశాన్ని నెలకొల్పిన సర్టార్‌ వల్లభాయిపటేల్‌కు భారత జాతి రుణపడి ఉందని అన్నారు. అధికార యంత్రాంగం ఉక్కుచటం కారాదు గతంలో ఆమెరికాలో అనేక సంవత్సరాలు పాటు ఏవిధ రాష్ట్రాల మధ్య, రాష్ట్రాలు - కేంద్ర ప్రభుత్వం మధ్య జరిగిన తగాదాలను దృష్టిలో పెట్టుకొని మన రాజ్యాంగంలో వివిధ రాష్ట్రాల మధ్య అభిప్రాయ బేధాలు రాకుండా నీటి పారుదల, వరద నివారణ వంటి విషయాలను సత్సంబంధాలతో పరిష్మరింపబడేటట్లు, ఏ ర్మాష్టమూ మగతా దేశా భివృద్దికి, పారుగు రాష్ట్రాల అభివృద్దికి ఆటంకం కల్పించేందుకు ఏలు లేకుండా రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభ సభ్యులు జాగ్రత్త పడటం పట్ల ఆయన హర్షం వ్యక్తం చేశారు. ప్రజల ప్రాధమిక హక్కులపై కొన్ని పరిమితులు విధించటం పట్ల రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభ సభ్యులు విచారింనవసరం లేదని ఈ పరిమి తులు ఏధించడంతో కార్య నిర్వాహక వర్గానికి కూడా కొన్ని అంక్షలు పెట్టబడ్డాయని, డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు

మతతత్వం, కమ్యూనిజం, కులతత్వం, వర్గతత్వాలను పవ్రజనెత్తిన రుద్దబూనే పార్టీలను, వ్యక్తులను, ముఠాలను నిరోధించటానికే ఈ పరిమితులు పెట్టబడ్డాయని- దేశంలో శాంత్హి సుస్థిరత, సామాజిక ప్రగతి కావాలంటే ఇప్పటి వరకు స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడిన ఏస్లవ పీరులు ఈ సత్యాన్ని గుర్తించాలని ఆయన కోరారు. దేశానికి ఏశ్వాస పాత్రంగా నిపుణతతో సేవలందించేందుకు వీలుగా ప్రభుత్వాధి కారుల వేతనాల చెల్లింపుకు రాజ్యాంగంలో రక్షణలు కల్పించడం పట్ల ఆయన తన అంగీకారాన్ని తెలియజేస్తూ దృఢమైన సుస్టిరమైన విశ్వాస పాత్రమైన దేశ భక్తిగల అధికార యంత్రాంగాన్ని రూపషాందించగలిగామని అన్నారు. తాను యువకుడిగా ఆక్సుఫర్డ్‌ ఏశ్వ ఏద్యాలయంలో చదువుకుంటున్నపుడు ఆప్పటి బ్రిటిష్‌ ప్రధాని లాయిడ్‌ జార్జి భారతదేశంలోని అధికార యంత్రాంగాన్ని పాగుడ్డూ దానిని ఉక్కు చట్రంగా అభివర్రించినపుడు, తాను అసంతృప్తితో ఈ ఉక్కుచటం ఎందుకు ? దీని ఆవసరమేమిటి? దీని వలన ప్రయోజునమేమిటని భాఏంచే వాడినని, స్వాతంత్రానంతరం, గాంధేయ సామ్యవాదం అమలుకు, ధేశా భివృద్దిక, ఆధికార యంత్రాంగం అవసరాన్ని గుర్తించామని, ఆయంత్రాంగాన్ని ఎలా ఏిశ్వసించాలో, వారి విశ్వాసాన్ని ఎలా పొందాలో వారికి ఆండగా నిలబడి వారి చేత ఎలా పని చేయించాలో తెలిసిందని చెప్పారు.

రాజ్యాంగంలో రూపొందించిన అధికార కేంద్రీకృతం పట్ల మాత్రం తాను ఛాలా ఆసంతృప్తిగానున్నాననిి భారత దేశంలో హిట్లరు వంటి నాయకులు భఏష్యత్తులో కేంద్రంలో అధికారంలోకి వచ్చి జర్మనీలో హిట్లరు ఉదారవాద ర్నాస్ట్ర ప్రభుత్వాలను, సోషలిస్టు రాష్ట్ర ట్రభుత్వాలను రద్దు చేసినట్లు మన దేశంలో కూడా రద్దు చేస్తే ఆ దుష్పర్య వసాలను ఊహించాలని ఆయన చెప్పారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను రద్దు చేసే అధికారాలను కేంద్ర దభుత్వానికివ్వబడిందని, మంచి చెడులు భవిష్యత్తే నిర్హయించాలన్నారు. (జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ తాను గొప్ప ప్రజాస్వామ్య వాదినని,నాజీయిజానికి, ఫాసిజానికిి నియంతృత్వానికి వ్యతిరేకినని చెప్పుకొంటూనే మొదటిసారిగా 1959 లో హిట్లరు బాటలో కేరళలో నంబూద్రిపాద్‌ ప్రభుత్వాన్నీ అ ప్రజాస్వామి కంగా రద్దుచేసి ర్యాష్ట్రప్రభుత్వాల రద్దుకు శ్రీకారం చుట్టారు). అయితే దేశ ప్రజలపై తనకు అచంచల ఏశ్వాసమున్నదని వారు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రజాస్వామ్య బద్దంగా వ్వవహరించేటట్లు చూడెగలరన్సి ఫాసిస్టు నియంత్రత్వంగాని, కమ్యూనిస్టు నియంతృత్వానికిగాని దేశం దిగజారకుండా ప్రజలు తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకొని విజ్ఞతతో వ్యవహరిస్తారని ఆశిద్దామని ఆయన అన్నారు. (అత్యవసర పరిస్టితి తరువాత 1977లో శ్రీమతి ఇందిరాగాంధిని ఓడించి దేశ ప్రజలు ఆచార్య రంగా నమ్మకం నిజమైనదని తేల్చి చెప్పారు.) బూజు పట్టిన రాజ్యాంగం

వుహాత్మాగాంధీ నాయకత్వాన్నంగికరించి ఆయనననుసరించి సామ్రాజ్యవాదంపై పోరాడి దేశానికి స్వాతంత్రం సాధించుకొన్న దేశ ప్రజలకు వ్రజాస్వామ్యాన్ని రాజ్యాంగాన్ని రక్షించుకోవటానికి, ఆ రాజ్యాంగం ద్వారా తమ జీవన ప్రమాణాలు పెంపాందించుకోడానికి తగిన వజ్జత ఉందని తాను భావిస్తున్నానని రంగాజీ చెప్పారు. మహాత్మాగాంధీ కలలుగన్న సహకార సమిష్టి రాజ్యం రాబోతున్నదని ఆ రాజ్యం సోమరిపోతుల, దోపిడీ దారుల రాజ్యం కాకుండా - రైతు,కూలీ, బుద్ది జీవుల స్వయంవృత్తి కళాకారుల ప్రజారాజ్యమని, నియంతృత్వానికెన్నడూ తలవంచని, కేవలం ప్రజాస్వామ్యంకోసం, వ్రజలకోసమే బతికి, పనిచేస్మి మరణించే, ఆ శమజీవుల (జారాజ్యం కోసం తాను ఎదురు చూస్తున్నానని చెవ్లూ ఆయన రాజ్యాంగం నిరయ సభలో తన తుది వ్రసంగాన్ని ముగించారు. వార్త, జాన్‌ 8-9, 19396 డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు

రష ఆట అటి చట్టసభల హక్కులు వ్వకిగత చిక్కులు ల్నత్తు ౦

గత యాట్టె సంవత్సరాలుగా పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థను ఆచరిస్తున్న మనం ఇంతవరకూ పార్లమెంటు, శాసనసభల, ఆ సభల సభ్యుల హక్కులను క్రోడీకరించకపోవట౦ అనేక సందర్భాలలో ఆనవసర వివాదాలకు దారితీస్తున్నది. మన రాజ్యాంగ నిర్మాతలు కూడా లెజిస్లేటర్ల హక్కుల క్రోడీకరణకు శ్రీకారం చుట్టకుండా తరువాత ఏవాదాలకు కారణమయ్యారు.

(ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో చట్టసభల హక్కులను రెండు ్రధాన అంశాలుగా - 1) మొత్తం చట్ట సభకు సంబంధించిన ఉమ్మడి పాక్కులు, 2) ఒక్కొక్క సభ్యునికి సంబంధించిన ఏడివిడి హక్కులుగా విభజించవచ్చు. చట్టసభకు సంబంధించిన ఉమ్మడి హక్కులకు భంగం కలిగిన సందర్బంలో, ఇతరులు గాని ఆయా సభల సభ్యుడుగాని సభ గౌరవ ప్రతిష్టలు, అధికారాలు, పరువు బ్రతిష్టలు, హక్కులను దిగజార్చిన సందర్భాలలో, వారిపై చట్టసభలు తీవ్ర చర్యలు చీసుకున్న సంప్రదాయాలు మనకున్నాయి. 1960 లలో మహారాష్ట్ర శాసనసభలో శాసనసభ స్పీకర్‌పై దాడి చేసిన మహా విదర్భ రాజ్య సంగ్రామ సమితి సభ్యుడు జాంబవంతరావు ధోటే శాసననభ్యత్వాన్ని ఆ రాష్ట్ర శాసనసభ రద్దు చేసింది (ఆ తరువాత జరిగిన ఉప ఎన్నికలో ఆయన మరలా ఎన్నికయ్యాడు. అది వేరే సంగతి). తాను బ్రధాన మంత్రిగా ఉన్న కాలంలో సభ్యులకు సమాచారం అందకుండా ఉద్దేశపూర్వకంగా తొక్కిపట్టిందన్న ఆరోపణ రుజోవవడంతో చిక్‌ిమగళూరు నుండి ఎన్నికైన శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ సభ్యత్వాన్ని 1979లో లోక్‌సభ రద్దు చేసింది. పాండిచ్చేరి లైసెన్సుల కుంభకోణంలో జైలు శిక్షకు గురైన తుల్‌మోహన్‌రామ్‌, లోక్‌ సభ పరువు బ్రతిష్టలను దిగజూర్బాడని ఆయన సభ్యత్వం రద్దు చేశారు. మాజీ కమ్యూనికేషన్ల మంత్రి సుఖ్‌రామ్‌పై చర్య తీసుకోవాలన్న పిటిషన్‌ ప్రస్తుతం లోక్‌సభ స్పీకర్‌ పరిశీలనలో ఉంది. ఆంధవ్రదేశ్‌ శాసన మండలి గౌరవ ద్రతిష్టలను దిగజార్చే వార్తను ఒక తెలుగు దినపత్రిక టూజా పట్టిన రాజ్యాంగం

(ట్రచురించిందంటూ ఆ పత్రిక సంపాదకునిపై శాసన మండలి చర్య తీసుకోవాలని (ప్రయత్నించినపుడు, ఆయనపై చర్య తీసుకోకుండా కోర్టు ఆదేశించటం జరిగింది. అప్పుడు ఏవాద౦ న్యాయవ్యవస్థా-శాసన వ్యవస్థల మధ్యదిగా మారింది. అటు శాసన మండలి ఆదేశాన్ని, ఇటు కోర్టు ఆదేశాన్ని - దేనిని అమలు చేయాలో పాలుపోక పోలీసు అధికారులు అయోమయంలో పడ్డారు. ఆ తరువాత కొద్ది రోజులకే రాష్ట్ర శాసనమండలి రద్దయినందువలన ఆ ఏవాదానికి తాత్కాలీకంగా తెరపడినా, అటువంటి వివాదాలు భవిష్యత్తులో ఉత్పన్నమయ్యే అవకాశాలను తోసిపుచ్చలేం,

భారత రాజ్యాంగం 1950లో ఆమోదించినపుడు పార్లమెంటు, శాసనసభల హక్కులను గురించి పేర్కొన్న దాదాపు రాజ్యాంగంలో ఒకే మాదిరిగా ఉండే 105, 194 అధికరణాలను పరిశీలిద్దాం.

“605/1094; పార్లమెంటు-శాసనసభల, ఆయా సభ్యుల సభాసంఘాల అధికారాలు, హక్కులు మొదలైనవి -

1. ఈ రాజ్యాంగంలో పొందుపరచిన అంశాలు పార్లమెంటు/శాసననభల కార్యక్రమాలను నియంత్రించే నిబంధనల మేరకు, పార్లమెంటు/శాసననసభలలో వాక్‌ స్వాతంత్ర్యం ఉంటుంది.

2. పార్లమెంటు / శాసనసభల సభ్యుడు, పార్లమెంటు/ శాసనసభలలో గాసి, ఏదైనా సభాసంఘంలో గాని మాట్లాడిన అంశంపైగాని వోటింగ్‌ తీరుతెన్నులపై గాని ఏ న్యాయస్థానమూ జోక్యం చేసుకోకూడదు, పార్లమెంటు/ శాసనసభల అనుమతితో ప్రచురితమైన ఏదైన నివేదిక ప్రచురణ, వోటింగ్‌, పద్దతుల విషయంలో ఏ వ్యక్తి పైనా చర్యలు తీసుకోరాదు.

౩) పార్లమెంటు/ శాసనసభల, సభ్యుల సభాసంఘాల అధికారాలు, హక్కులు, రక్షణలు, పార్లమెంటు /శాసనసభలు ఆయా సందర్భాలలో చట్టరీత్యా నిర్ణయించేంత వరకు, ఈ రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చిన సమయంలో బ్రిటిష్‌ కామన్స్‌ సభ సభ్యులు అనుభపించే అధికారాలలాగే కొనసాగగలవు.

4. _పార్లమెంటు/శాసనసభలలోగాని సభాసంఘాలలో గాని మాట్లాడటానికి, కార్యక్రమాలలో రాజ్యాంగ రీత్యా పాల్గొనే వ్యక్తులకు పార్లమెంటు/ శాసనసభల సభ్యులవలె ఈ అధికరణాలలోలని 1,2,3 క్లాజులు వర్తిస్తాయి”.

రాజ్యాంగ నిరయ సభలో 1949 మే 19, జూన్‌ 3, అట్టోబర్‌ 18న ఈ అధికరణాలు చర్చకు వచ్చినప్పుడు వాద ద్రతివాదనలు వాడిగా వేడిగా జరిగాయి. 3వ క్లాజులో *' బ్రిటిష్‌

డ్యాక్టర్‌ బంద్లమూదీ సుబ్బారావు

కామన్స్‌ సభ సభ్యులు అనుభఏంచే అధికారాలు” అన్న వాక్యాన్ని తొలగించాలని, సభా హక్కులను ్రత్యేకంగా పేర్ళొనాలని హెచ్‌.ఏ.కామత్‌, నజీరుద్దీన్‌ అహ్మద్‌, డాళ్షర్‌ పంజాబ్‌రాన్‌ దేశ్‌ముఖ్‌, ప్రొఫెసర్‌ షిబన్‌లాల్‌ సక్సేనా, పండిట్‌ లక్ష్మీకాంత్‌ మైత్రా, పండిట్‌ రాకూర్‌ దాస్‌ భార్గవలు గట్టిగా వాదించారు. ఒక స్వతంత్ర్య దేశపు రాజ్యాంగంలో మరో దేశవు పద్ధతుల్ని ఉటంకిస్తూ పేర్కొనడం భావ్య౦ంగా లేదని రాజ్యాంగానికి ఇది గౌొరవప్రద౦ కాదని, స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత కూడా బ్రిటిష్‌ కామన్స్‌ సభ సభ్యుల పహక్కులకూ మన హక్కులకూ లంకె పెట్టకూడదని, మన చట్టసభల, సభల సభ్యుల హక్కులను నిర్దుష్టంగా కోడీకరించాలని, లిఖిత పూర్వక రాజ్యాంగం లేని బ్రిటిష్‌ కామన్స్‌ సభ హక్కులు కూడా క్రోడీకరించబడలేదని, సభ్యుల హక్కులను క్రోడీకరించి రాజ్యాంగంలో ఒక ప్రత్యేక షెడ్యూల్‌లో చేర్చి అనుబంధంగా పాందుపరచాలని వారు కోరారు. నజీరుద్దీన్‌ అహ్మద్‌ ఒకడుగు ముందుకు వేసి, తానొక ముసాయిదా సభా హక్కుల షెడ్యూల్‌ను తయారు చేశానని, సభ అభ్యర్దిస్తే ఆ ముసాయిదాను అందించటానికి సిద్దంగా ఉన్నానని పేర్కొన్నారు. పైన పేర్కొన్న సభ్యులు ముందుచూపుతో నభా హక్కుల క్రోడీకరణ కోసం విఫలయత్నం చేశారు. ౩ వ క్లాజులో ““బిటిష్‌ కామన్స్‌ సభ అనుభవించే అధికారాలు *” అన్న వాక్యాన్ని 1978 లో రాజ్యాంగం 44వ సవరణ ద్వారా తొలగించబడింది.

పార్లమెంట్‌ /శాసనసభ్యుల హక్కులను (క్రోడీకరించి రాజ్యాంగాంలో పొందుపరచాలన్న ఆంశంపె నభ్యుల డిమాండ్‌ను వ్యతిరేకిస్తూ ముసాయిదా రాజ్యాంగ కమిటీ సభ్యుడు అల్లాడి కృష్ణస్వామి అయ్యర్‌ మాట్లాడుతూ బ్రిటిష్‌ కామన్స్‌ సభ సభ్యులుకున్న అపారమైన హక్కులను మన చట్టసభల సభ్యులకు అందించాలనే సదుద్దేశంతోనే రాజ్యాంగంలో ఈ క్లాజును చేర్చటం జరిగిందని చెప్పారు. అప్పటికే దేశంలో ఏర్పడ్డ తాత్కాలిక పార్లమెంటు స్పీకర్‌ జి.ఏ. మవలంకర్‌, సభాహక్కుల క్రోడీకరణ కోసం నియమించిన పార్లమెంటరీ సంఘం, పార్లమెంటరీ వ్యవస్థలను డ్రుణ్ణంగా అధ్యయనం చేయటానికి కావలసిన సమయాభావం వలన తగిన సూచనలు ఇవ్వలేక పోయిందని పేర్కొన్నారు. అలాగే ఇంగ్లీష్‌ను రాజభాషగా వాడుతూ రాజ్యాంగాన్ని కూడా హిందీతో పాటు ఇంగ్లీష్‌లో రాసుకుంటున్న మన౦ “ బ్రిటిష్‌ కామన్స్‌ సభ సభ్యుల హక్కులు *” అనే పదాన్ని ఎందుకు వ్యతిరేకించాలని ఆయన ప్రశ్నించారు. కెనడా ఆప్టేలియాల రాజ్యాంగాలలో సభాహక్కులను టంకించిన సందర్భాలలో బ్రిటీష్‌ కామన్స్‌ సభ ప్రస్తావన తెచ్చారని ఆయన చెప్పారు.

రాజ్యాంగం ముసాయిదా కమిటీ అధ్యక్షుడు డాక్టర్‌ బి. ఆర్‌. అంబేద్కర్‌, రాజ్యాంగంలో సభా హక్కులను క్రోడీకరించి పొందుపరచ లేకపోయినందుకు గల కారణాలు సవివరంగా తెలియజేశారు. సభా హక్కులంటే కేవలం సభ్యుల వాక్‌స్వాతంత్ర్యం మాత్రమేనని భావిస్తే బ్రిటిష్‌ బూజా వట్టిన రాజ్యాంగం

కామన్స్‌ సభను గురించి ప్రస్తావించనవసరంలీదని, సభ్యుల వ్యక్తిగత హక్కుల కన్నా పార్లమెంట్‌ శాసనసభలకుండవలసిన ఉమ్మడి హక్కులు ఏిస్తృతమైనవని పేర్కొన్నారు. చట్ట సభలకు గల హక్కులు సాధారణ పౌరుల హక్కుల కన్నా ఆయా సభల నభ్యుల వ్యక్తిగత హక్కులకన్నా అతీతమైనవన్నారు.చట్ట్బసభల గౌరవ ప్రతిష్టలను దిగజార్చే సభ్యులపై తీవ్రచర్య తీసుకునే హక్కు సభలకుండాలని పేర్ళొన్నారు. అయితే సభ్యుడు చేసిన ఏ పనులు చట్టసభల గౌరవ (్రతిష్టను మంటగలిపేఏగా ఉంటాయో నిర్జారించట౦ం కూడా సామాన్యమైన విషయం కాదని చెప్తూ వాటిని నిర్చారించేందుకు విస్తృత చర్చ, పరిశీలన ఆపసరం ఆని ఆయన పేర్ళొన్నారు. సభా హక్కులను శ్రోఢీకరించి రాజ్యాంగంలో పొందువరచక పోవటానికి ఇదొక ప్రధాన కారణమని ఆయన చెప్పారు. మొత్తం మీద చట్ట సభల సభ్యులు సభల గౌరవ ప్రతిష్టలను దిగజార్చినప్పుడు వారిపై తగిన తీవ్రచర్యలు తీసుకోవాలని అభిప్రాయవడి, సభ్యుల వ్యక్తిగత హక్కుల కన్నా సభల ఉమ్మడి హక్కులకు, గౌరవ ప్రతిష్టలకు డాక్టర్‌ అండేద్కర్‌ ఎక్కువ ఏలువనిచ్చారు. (డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ అభిప్రాయాలను తు.చ. తప్పకుండా పాటిస్తే, ప్రస్తుత పరిస్థితులలో అతి తక్కువ మంది సభ్యులే చట్టసభల సభ్యులుగా మిగులుతారు). పార్లమెంటరీ పద్దతులకు సంబంధించిన (ప్రధాన గ్రంధమైన “మెస్‌ పార్లమెంటరీ ప్రాక్టీస'*లో పేర్కొన్న హక్కులను రాజ్యాంగంలో చేరిస్తే ఇరవై నుండి ఇరవై అయిదు పేజీలు కేటాయించవలసి వస్తుందని ఆయన చెప్పారు. రాజ్యాంగంలో పార్లమెంటరీ హక్కులను పా౦ందుపరచక పోవటానికి ఇదొక కారణమని ఆయన అన్నారు. పార్లమెంటు శాసనసభ్యులు తగిన హక్కులను రూపాందించేంత వరకు రాజ్యాంగంలో పొందుపరచిన బిటిష్‌ కామన్స్‌ సభ హక్కులు వర్తిస్తాయని చెప్తూ, పార్లమెంటు సభ్యుల రక్షణలు, హక్కులను క్రోడీకరించి సాత్‌ ఆఫ్రికా పార్లమెంటు ఒక చట్టం చేసిందని, రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చిన తరువాత మన పార్లమెంట్‌ కూడా అటువంటి చట్టం చేయగలదని ఆశిస్తున్నాని ఆయన పేర్ళొన్నారు. రాజ్యాంగ నిర్మాణ సభ చర్చల సారాంశం ప్రకారం మన రాజ్యాంగ నిర్మాతలు మన చట్టనభలు ఏజ్ఞతతో తమ హక్కులను క్రోడీకరించుకోగలవని భావించారు. దురదృష్టవశాత్తూ రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చి నలభై ఆరు సంవత్సరాలు గడిచినా ఆ పని జరగలేదు. మన చట్టసభల సభ్యుల హక్కులను జ్రోడీకరించటానికి లోక్‌సభ స్పీకర్‌ ఆధ్వర్యంలో ఏవిధ రాష్ట్రాల శాసనసభల ప్రతినిధులు, పార్లమెంటు బ్రతినిధులు నడుంకట్టి సభల గౌరవ బ్రతిష్టలు కాపాడవలసిన ఆవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది. ఈ మధ్యకాలంలో సభ్యుల అవినీతిని ఎండగట్టే పత్రికలపై తమకు లేని హక్కులను ఆపాదించుకొని చర్యలు తీసుకోబోవటం దురదృష్టకరం. వార్త, సెప్టెంబరు 26, 1996 డాక్టర్‌ బండ్లమూదీ సుబ్బారావు

ఎన్టీఆర్‌ లేవనెత్తిన రాజ్యాంగ సమస్యలు

సొటిలేని మేటి మహానటుడిగా సర్గీయ ఎన్టీఆర్‌ అందుకున్న కీర్తి కిీరటాల ఛాయలో (వజాక్షేమం కోరిన రా జనీతిజ్హాడుగా ఎన్టీఆర్‌ లేవనెత్తిన కొన్ని రాజ్యాంగ సమస్యలు సరిగా ప్రజల దృష్టినాకరించడంలేదు. ఈ నెల ర్‌వతేదీన "వార్తలో ప్రచురించిన “ఎన్టీఆర్‌తో ఇంటర్వూ” లోరాబోయే లోకసభ ఎన్నికలకు తెలుగుదేశం పార్టీ ఎన్నికల ప్రణాలికను గురించి చెబుతూ ఈ క్రింది విషయాలను ఆయన బ్రీస్తావించారు. ఆయన మాటల్లో చెప్పాలంటే *' బ్రస్తుత రాజ్యాంగానికి కాలదోషం పట్టింది కనుక, నేటి అవసరాలకనుగుణరిగా నూతన రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించడం, ఎన్నికల్లో అభ్యర్దులు ప్రజల ఆశయాలకనుగుణంగా వ్యవహరించకపోతే వారిని వెనక్కి పిలిచే( రికాల్స్‌ హక్కు ప్రజలకు కల్పించడం, ప్రధానమంత్రి, ముఖ్యమంత్రి వంటి (ధాన పదవులకు ప్రత్యక్ష ఎన్నికలు నిర్వహించడం ఎన్నికల ప్రణాళికలో పాందుపరుస్తామని ఎన్టీఆర్‌ చెప్పారు. అంతకుముందు అనేక సందర్భాల్లో బ్రిటీష్‌ సామాజ్యవాదవు అవశేషంగా ఉన్న గవర్నర్ల వ్యవస్దను రద్దుచేయాలని ఎన్టీఆర్‌ డిమాండ్‌ చేశారు. లోకసభ ఎన్నికల కోసం ఆయన ఇటీవల విడుదల చేసిన “జామాతా దశమ[గ్రహరి” అనే క్యాసెట్‌లో కూడా గవర్నర్‌ వ్యవస్థను రద్దు చేయాలని కోరారు. రాజ్యాంగం మౌలిక స్వరూపాలను సమూలంగా మార్చే ఎన్టీఆర్‌ ప్రతిపాదనలను పరిశీలిద్దాం.

1946లో ఏర్పడ్డ రాజ్యాంగ నిరయసభ నేటి ప్రజల ఆశలకు కాదుగదా నాటి (ప్రజల ఆశలకు కూడ ్రతిబింబం కాదు. 1946లో గ్రామాలలోని భూస్వాములు, పట్టణాలలోని ఉద్యోగులు, ధనవంతులకు మాత్రమే ఓటుహక్కు గలిగిన శాసనసభ ఎన్నికల్లో ఏవిధ రాష్ర్టాల శాసనసభలకు ఎన్నికైన శాసనసభ్యులు రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభ సభ్యులను ఎన్నుకున్నారు. అప్పటి బూవో పట్టిన రావ్యాంగం

వయోజనులలో 15శాతం వారికే ఓటు హక్కుతంది. వయోజనులందరికీ ఓటు హక్కు లేకుండా కేవలం ధనిక వర్గాల వారికే ఓటు హకుగ/ లిమిటెడ్‌ ప్రాన్‌చైజ్‌) ద్వారా ఎన్నికైన శాసనసభ్యులు ఎన్నుకున్న రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభ్యులు దేశజనాభాలో 15 శాతం వారికే ప్రాతినిధ్యం వహించారనటంలో ఆశ్చర్యం లేదు కదా! రాజ్యాంగ నిర్ణయసభలో ఉత్తర(్రదేశ్‌ నుంచి ఎన్నికైన శ్రీదామోదర్‌ స్వరూప్‌ సేర్‌ ఈ అంశాన్ని లేవనెత్తి లిమిటెడ్‌ ఫ్రాంచైజ్‌తో ఎన్నికైన సభ్యులకు రాజ్యాంగాన్ని రళించే హక్కులేదని, అందరికీ వయోజన వోటింగ్‌ హక్కు (యూనివర్సల్‌ అడల్ట్‌ ప్రాంచైజు)ద్వారా ప్రత్యక్షంగా ఎన్నికైన రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభ మాత్రమే రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించే హక్కు ఉంటుందని, అందువలన ఆ రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభను రద్దు చేయాలని కోరి సభ్యుల ఆగ్రహానికి గురయ్యారు. రాజ్యాంగపీ6క (ప్రియాంబుల్‌)'' భారత ప్రజలమైన మేము?” (వుయ్‌ది పీపుల్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా) అనే వాక్యంతో మొదలవుతుంది. ఇది 15 శాతం మాత్రమే సత్యం. భారతప్రజలందరూ ఎన్నుకోని, కేవలం 15 శాతం ద్రజలచే, అందునా పరోక్షంగా ఎన్నుకోబడిన రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభ రూపొందించిన భారతరాజ్యాంగం ఎన్టీఆర్‌ చెప్పినట్లు నేటి భారత ప్రజలందరికి అవసరాలకనుగుణంగాలేదు. కాలదోషం పట్టిన రాజ్యాంగాన్ని తిరగరాయడం అత్యవసరం. వంఎరొక ఏచిత్ర మేమంటే మతాతీత రాజ్యాంగం మనకు౦దని గొప్పలు చెప్పుకుంటున్న మనం, రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభ సభ్యులు మత ప్రాతిపదికపై ఎన్నుకోబడినారన్న ఏషయాన్ని మరచిపోవటం. హిందూ శాసనసభ్యులు హిందువులను, మస్లిం శాసనసభ్యులు ముస్లింలను సిక్కు శాసనసభ్యులు సిక్యులను అసెంబ్లీలనుంచి రాజ్యాంగ నిరయ సభ సభ్యులుగా ఎన్నుకున్నారు.మన రాజ్యాంగంలో దేశంలోగల 7లక్షల గ్రామాల గురించి ప్రస్తావనేలేదు. భారతదేశం గ్రామాలలో ఉందన్న మహాత్మాగాంధీ సూక్తి సూక్తిగానే మిగిలింది. బ్రిటిష్‌వారి 1935 భారత ద్రభుత్వ చట్టంకు మన రాజ్యాంగం నకలు గానే కనపడుతున్నది. కాకపోతే అమెరికా, టిటన్‌, ఐర్లండ్‌, ఆస్ట్రేలియాల రాజ్యాంగాలలోని కొన్ని అంశాలు నిరభ్యంతరంగా మన రాజ్యాంగంలో చోటు చేసుకున్నఏ. మహాత్ముడు సూశింలిన అధికార ఏకేంద్రీకరణకు బడులుగా కేంద్రబ్రభుత్వానికి ఎక్కువ అధికారాలు కేంద్రీకృతమైనాయి. రాష్ట్రాలు బిచ్చమడిగే స్థాయికీ దిగజారాయి. సామాన్య మానవుడి శ్రేయస్సు పట్ల రాజ్యాంగంలో ఎక్కడా శ్రద్ద చూపలేదు. న్యాయ వ్యవస్థ సొమాన్యునికందుబాటులో లేకుండాపోయింది. అధికారయంత్రాంగాని కపరిమిత మైన అధికారాలు అంటగట్టి వారి నొక స్వార్ధపర శక్తీ (వెస్టెడ్‌ ఇంట్‌రెస్ట్స్‌గా మలిచింది. డాక్టర్‌ బండ్లమూడీ నుట్బారావు

రికాల్‌ హక్కు

ఎన్నికైన అభ్యర్దులు ప్రజల ఆశయాలకు అనుగుణంగా వ్యవహరించకపోతే వారిని వెనక్కి పిలిచే (రికాల్‌) హక్కును ప్రజలకు కల్పించాలని ఎన్టీఆర్‌ కోరడం ఎంతో సమంజసంగా ఉంది. (ప్రస్తుత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో శాసన సభ్యులు, పార్లమెంటు సభ్యులు లక్షలు, కోబ్ల రూపాయలు ఎన్నికలలో ఖర్చు పెట్టి గెలిచి తాము కొన్ని వేలరూపాయలు ఎన్నికల ఖర్చుగా పెట్టామని తప్పుడు డిక్లరేషను ఇవ్వటంతో వారు శాసన కర్తవ్యానికి నాంది పలుకుతున్నారు. చట్టసభలలో సభ్యత్వం (ప్రజా సంక్షేమానికి కాకుండా స్వక్షేమానికి, తాము కోట్ల రూపాయల అక్రమార్దన చేయడానికి ఒక లైసెన్సుగా వారు ఉపయోగించుకుంటున్నారు.

ఇటువంటి అక్రమ, వక్రమార్గాలను మూసి వేసిన ఎన్టీఆర్‌లాంటి నాయకులను పదవీచ్యుతుణ్ణి చేయడానికి వీరు వెనుకాడటంలేదు. మాజీ ముఖ్యమంత్రి నేదురుమల్లి జనార్దనరెడ్డి ఒకానొక సమయంలో చమత్కరించినట్లు-''రాయలసీమకు చెందిన శాసన సభ్యులు, పార్లమెంటు సభ్యులు- ఇరిగేషన్‌ ప్రాబెక్టులు, రైలు మార్గాలు కావాలని ఆందోళనలు చేయడం ్రజాసంక్షేమంకోసంకాదని, కాంట్రాక్టర్లను బెదిరించి వారి దగ్గర డబ్బు దోచుకోవడానికి మాత్రమేనసి”, ఈ రోజు మన రాష్ట్రంలో శాసన సభ్యులకు ఎన్టీఆర్‌ ప్రవేశపెట్టిన మద్య నిషేధం ఒక వరంలాగా ఉంది. అక్రమ సారా, బ్రాందీ వ్యాపారంలో అధికారపార్టీ శాసనసభ్యులు గత ఆరు నెలల్లో కోట్లకు పడగలెత్తారు. ద్రజాభీష్టానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజాభయం లీకుండా వీరు ఇటువంటి అక్రమ చర్యలకు ఎందుకు పాల్పడుతున్నారు? మరలా ఎన్నికలలో ఓడిపోయినా కోట్లరూపాయల ఆస్తులు వెనుకేసుకోగలుగుతామని. మన రాజ్యాంగంలో రికాల్స్‌ హక్కును ప్రజలకు కల్పించగలిగితే- తమశాసన సభ్యుడు లీక పార్లమెంట్‌ సభ్యుడు తమ సంక్షేమాన్ని పట్టించుకోకుండా అశ్రమ ఆర్జన, అశక్రమచర్యలకు పాల్పడినపుడు- ప్రజలు వారి సభ్యత్వాన్ని రద్దు చేయగలుగుతారు. ఆ భయంతో శాసనసభ్యులు, పార్లమెంట్‌ సభ్యులు వళ్ళు దగ్గర పెట్టుకొని ప్రజా సంక్షేమానికి కృషి చేయగలుగుతారు. రికాల్‌ హక్కును ద్రజలకు ఏ పద్దతిలో కల్పించాలనేది జాతీయస్థాయిలో చర్చ జరిగి వెంటనే బ్రవేశపెట్టాలి. (ఏధానవుంత్రి, ముఖ్యవుంత్రి పదవులకు ప్రత్యక్ష ఎన్నిక

మున ర్యాస్ట్రంలో హైకోర్టు అభిశంననతో ముఖ్యమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేసిన నీలం సంజీవరెడ్డి తనకెపడూ మద్దతు పలికిన ప్రజాభిమానం గల అల్లూరి సత్యనారాయణ రాజును బూజు పట్టోన రాజ్యాంగం

కాదని కులపక్షపాతంతో జూనియర్‌ మంత్రి అయిన కాసు బ్రహ్మనంద రెడ్డిని ముఖ్యమంత్రి చేయగలిగాడు. బ్రహ్మానంద రెడ్డిని ముఖ్యమంత్రిగా దింపేసిన ఇందిరాగాంధీ, సీనియర్‌లు అయిన నూకల రామచంద్రారెడ్డి, టి.వి.నరసింగరావుు జలగం వెంగళరావు కాకాని వెంకటరత్నం, బి.ఏి.సుబ్బారెడ్డిలను కాదని జూనియర్‌ మంత్రి అయిన పి.ఏ. నరసింవారావును నామినేట్‌ చేసింది. ఇదంతా ఎందుకు మననం చేసుకుటున్నామంటే, రాష్ట్ర ప్రజలలో ఏమాత్రం పలుకుబడిలేని వ్యక్తులు, కాంగ్రేస్‌ సంస్కృతిలో అధినాయకుల వద్ద, అధిష్టాన వర్గం వద్ద పలుకుబడి, అండదండలు గల అసమర్జులు కూడా ముఖ్యమంత్రులు కాగలిగిన పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ లోపాల్ని గమనించడానికి. తరువాత అధిష్టాన వర్గం పాత్రమరింత పెడధోరణలు పట్టి 1978 అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో ఓడిపోయిన అంజయ్య 1961లో ముఖ్యమంత్రి కాగలిగాడు. జీవితంలో ఏనాడూ కనీసం పంచాయితీ బోర్టు సభ్యుడుగా కూడా ఎన్నుకోబడని భవనం వెంకబ్రామరెడ్డి 1981లో ముఖ్యమంత్రి కాగలిగాడు. 1990లో మర్రి చెన్నారెడ్డిని పదపీ భష్టుణ్మి చేయటానికి కాంగ్రెస్‌ పార్టీలోని ఆయన వ్యతిరేకులు ప్పైదరాబాదు పాతబస్తీలో మతకల్లోలం సృష్టించి మారణహోమం జరిపించారన్న ఆరోపణలు వచ్చాయి. 1982లో రాష్ట్రంలో కాంగ్రేస్‌ పార్టీని భూస్థాపితం చేసిన విజయ భాస్కరరెడ్డి 1992లో తరిగి ముఖ్యమంత్రి కాగలిగ్కి మరొక సారి 1994లో కాంగ్రేస్‌ పాలనకు చరమగీతం పాడాడు. అమెరికా రాజ్యాంగం మాదిరిగా అధ్యక్ష తరహా పద్దతి ద్వారా మన దేశంలో కూడా ప్రధాన మంత్రి, ముఖ్యమంత్రులు ప్రత్యక్షంగా ఎన్నుకోబడాలి. ప్రత్యక్షంగా ఎన్నుకోబడే అమెరికా అధ్యక్షులు ఏనాడూ నియంతృత్వానికి పాల్పడలేదు. పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ ద్వారా ఎన్నికైన ఇందిరాగాంధీ 1975లో ఎమర్జెన్సీని ఏధించి, కరడుగట్టిన పచ్చినియంతగా వ్యవహరించిన తీరు మనందరము చూసిందే. శ్రీర్మామారావు అభిప్రాయ పడినట్లుగా ప్రధానమంత్రి, ముఖ్యమంత్రుల పదవులకు (ప్రత్యక్ష ఎన్నికలు నిర్వహించేటట్లుగా మన రాజ్యాంగాన్ని సవరించడం ఉత్తమోత్తమం కాగలదు. అధ్యక్షతరహా పద్దతిలో నిజాయితీపరుడైన ఒక వ్యక్తిని ప్రధాన మంత్రిగానో ముఖ్యమంత్రిగానో మనం ఎన్నుకోగలంగాన్నీ పార్లమెంటరీవ్యవస్థలో నిజాయితీ పరులైన ఎందరో మంత్రులు, శాసనభ్యులు, పార్లమెంటు సభ్యులను ఎన్నుకోవడం కష్టం. అధ్యక్షతరహా పద్ధతిలో ఎన్నుకోబడ్డ నిజాయితీ పరుడైన ఒక వ్యక్తి దేశానికి రాష్ట్రానికి మేలుచేయగలడుగానీ, పార్లమెంటరీ వ్యవస్థలో అదే వ్యక్తి ఏమీ చేయలేడు. డ్యాక్టర్‌ బంద్లమూడీ సుబ్బా రోథు

గవర్నర్‌ వ్యవస్త రద్దు

(బ్రిటీష్‌ సామ్రాజ్యవాద అవశేషంగా గవర్నర్‌ వ్యవస్థను ఎన్టీఆర్‌ ఎప్పుడూ అభివన్లించేవారు. 1984లో ఇందిరాగాంధీ కనుసైగలతో అప్పటి గవర్నర్‌ రామ్‌లాల్‌ శాసన సభ్యులలో మెజారిటీ ఉన్న ఎన్టీఆర్‌ను పదవి నుంచి తొలగించి నాదెంద్లను ముఖ్యమంత్రిగా నియమించగలిగాడు. కానీ దేశవ్యాప్తంగా ఎదురైన ప్రజానిరసనను గమనించి ఇందిరాగాంధీ ఎన్టీఆర్‌ను ముఖ్యమంత్రిగా తిరిగి నియమించడానికి రామ్‌లాల్‌ను తొలగించి ప్రస్తుత రాష్ట్రపతి శంకర దయాల్‌ శర్మను రాష్ట్ర గవర్నరుగా నియమించవలసివచ్చింది.1995 ఆగష్టులో ఎన్టీఆర్‌ వెన్నుపోటుకు గురైనప్పుడు బ్రస్తుత గవర్నర్‌ శ్రీ కృష్ణకాంత్‌ వ్యవహరించిన తీరు కూడా వివాదాన్నదంగా ఉంది. మనం అరువు తెచ్చుకున్న బ్రిటీష్‌ పార్లమెంటరీ వ్యవస్థలో ఇంగ్లండు ప్రధాని కామన్స్‌ సభలో మెజారిటీ ఉన్నా లేకపోయినా, కామన్సు సభను రద్దుచేసి ఎన్నికలు జరిపించాలని రాజు/రాణీని కోరితే వారు వెంటనే అందుకు అంగీకరించి కామన్స్‌ సభను రద్దుచేసి ఎన్నికలు జరిపించడం ఆనవాయితీగా ఉంది. శ్రీకృష్ణకాంత్‌ మాత్రం ఎన్టీఆర్‌ కోరిన ఏధంగా అసెంబ్లీని రద్దుచేయక చంద్రబాబు నాయుడు ముఖ్యమంత్రి అయ్యే పరిస్థితులు కల్పించారు.

రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభలో మొదట గవర్నర్‌ను రాష్ట్రపతి ప్రజలందరూ వయోజన వోటింగ్‌ పద్దతిలో ఎన్నుకోవాలని నిర్దేశించారు. సర్దార్‌ వల్లభ్‌ భాయ్‌ పటేల్‌ 1947 జులై 15న రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభలో రాష్ట్ర ప్రజలందరూ వయోజన వోటింగ్‌ పద్దతి ద్వారా ఎన్నుకోబడే గవర్నర్‌ వ్యవస్థను సమర్దిస్తూ ఈ ఏధంగా అన్నారు. "|! 3 ౧౦౧౪166796 ౧౦౦౪౩54౧/ 0602656 క 1౧9 6౧4/ ౮ 1౧6 09 ౪10౧ & ౧౦౧౮1 0౪670౧౦ ౪|| ౧౦16 2౧౮ ౧౭1౪౧21/ & శ0౪/9/౧౦౯ ౪౧0 ౧౩ 066౧ 6160166 0/ 26041 12౧౦౧186 01 1౧6 ౪016 ౧౧౦౪ ౧౦౪ ౪8 (గ 00౧౩662016 1౧1146౧096 0 1౧6 ౧౦౧౪18౯ ౧౧1౧|51౧/ &3 0౧ 1౧6 ౧౦౪౧౦6 25 & ౪4018 '. అయితే రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించే సమయంలో ఈ క్లాజును మార్చి కేంద్రప్రభుత్వం గవర్నర్‌ను నియమించేటట్లుగా మార్పుచేయబడింది. ముఖ్యమంత్రులనియామకం తొలగింపు, అసెంబ్లీలరద్దు, వైస్‌ ఛాన్స్‌లర్ల నియామకం వంటి విషయాల్లో గవర్నర్లు తమ యిష్టం వచ్చిన రీతిలో ప్రవర్తిస్తూ రాజ్యాంగాన్ని ఆపపహాస్యం చేస్తున్నారు. ఎట్టకేలకు సుప్రీంకోర్టు గత సంవత్సరం ఇచ్చిన తీర్పులో అసెంబ్లీల రద్దు విషయంలో గవర్నర్‌ చర్యను న్యాయ స్టానాల్లో సవాలు చేయవచ్చని చెప్పినా సుప్రీంకోర్టు కూడా ఈ ఏషయంలో ఖచ్చితమైన మార్గదర్శక సూత్రాలను నిర్దేశించకపోవడం దురదృష్టకరం. గవర్నర్లు రాజభవన్‌లలో భోగభాగ్యాలతో ఏెలాన జీఏతం గడవడం వలన రాష్ట్రాలకు అదనవు భారం తప్ప ప్రజలకొరిగేదేమీ లీదు. గవర్నర్ల విధులను ఆయారాష్ట్రాల హైకోర్టుల ప్రధాన న్యామమూర్తులకు అప్పగించడం ఉచితం.

. వార్త, ఫిబ్రవరి, 11 1206

బూజి పట్టిన రాణ్యాంగం

జి ర అట్‌ న్‌ా! పలు చట్టసభలలో ఉన్న సభ్యులు 1983-91 మధ్య శాసన సభ్యుడిగా ఉండి, 1991 నుంచీ లోక్‌సభ సభ్యుడిగా కొనసాగుతూ, ఇటీవలీ రాజ్యసభ సభ్యుడిగా ఎన్నికైన డాక్టర్‌ దగ్గుబాటి వెంకటేశ్వరరావు ర్యాష్ట్రం నుంచి మూడూ - అంతకంటే ఎక్కువ చట్టసభల సభ్యులుగా ఉన్న ప్రముఖుల కోవకు చేరారు. మన రాష్ట్రం నుంచి మూడు అంతకంటే ఎక్కువ చట్టసభల సభ్యులుగా ఉన్న ద్రముఖులను గూర్చి తెలుసుకుందాం. 1946లో తాత్కాలిక వ్రభుత్వంలో కేంద్ర మంత్రి పదవిని, 1952లో ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి పదవిని, ఉపముఖ్యమంత్రి పదవిని, 1955లో కర్నూలు రాజధానిగా ఉన్న ఆంధ్రరాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి వదఏిని, ఆ తరువాత అనేక అధికార పదవులను తిరస్కరించిన ఆచార్య ఎన్‌.జి.రంగా బ్రజాధ్రతినిధిగా చట్ట సభల్లో సభ్యత్వానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చి బ్రప౦చ పార్లమెంటరీ చరిత్రలోనే 60 సంవత్సరాల సుదీర్సకాలం పార్లమెంటు సభ్యుడిగా కొనసాగి రికార్డు సృష్టించారు. ఆవార్య రంగా 1930-50ల మధ్య కేంద్ర శాసన సభ సభ్యుడిగా, 1946-50 మధ్య రాజ్యాంగ నిర్ణయసభ సభ్యుడిగా, 1950-52 మధ్య లాత్కాలీక పార్లమెంటు సభ్యుడిగా కొనసాగారు. 1952-57, 1277-80లలో రాజ్యసభ సభ్యునిగా, 1957-71, 1960-91 ల మధ్య లోక్‌సభ సభ్యునిగా కొనసాగారు. మాజీ రాష్ట్రవితి శ్రీ ఏ.ఏి.గిరి, 1937-52లో మద్రాసు రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడిగా 1957-62లో లోకసభ సభ్యుడిగా, 1967-69లో ఉపరాష్ట్రపతి హోదాలో రాజ్యసభ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. మాజీ ముఖ్యమంత్రి శ్రీ బెజవాడగోపాల రెడ్డి, 1937-57లో శాసన సభ్యుడిగా, 1946-50లో రాజ్యంగ నిర్ణయ సభ నభ్యుడిగా, 1957-67లో లోక్‌సభ సభ్యునిగానున్నారు.మాజీ రాష్ట్రపతి శ్రీ నీలం సంజీవ రెడ్డి 1945-64లో శాసన సభ్యుడిగా, 1946-50లో రాజ్యాంగ నిరయ సభ సభ్యుడిగా, డాక్టర్‌ బండ్లమూదిీ నుబ్బారావు

1964-67లో రాజ్యసభ సభ్యునిగా 1967-71,1977లో లోక్‌సభ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. శ్రీ కాసు బహ్మానందరెడ్డి 1955-72లో శాసన సభ్యునిగా,1974-77లో రాజ్యసభ సభ్యునిగా, 1977-84లో లోక్‌సభ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. డాక్టర్‌ మర్రి చెన్నారెడ్డి 1950-52లో తాత్మాలిః పార్లమెంటు సభ్యునిగా 1952-67, 1978-82, 1989-94లో శాసన సభ్యుడిగా, 1967-68లో రాజ్యసభ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. శ్రీ టి. ఆంజయ్య శాసన సభ్యునిగా 1957-78, 1981-84లోనూ, రాజ్యసభ సభ్యునిగా 1978-80లో, లోక్‌సభ నభ్యునిగా 1984-87లో ఉన్నారు. శ్రీ కోట్ల ఏజయబాస్కరరెడ్డి 1955-62, 1983, 1993 లో శాసన సభ్యుడిగా,1968-74 లో శాసనమండలి సభ్యునిగా 1977-84, 1969-93లో లోక్‌సభ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. శ్రీ నేదురుమల్లి జనార్దనరెడ్డి 1972-78లో రాజ్యసభ సభ్యుడిగా, 1978-84 లో శాసన సభ మండలి సభ్యుడిగా, 1989-94లో శాసన సభ్యుడిగా ఉన్నారు.

చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన శ్రీ ఎన్‌. పి.చెంగలరాయ నాయుడు, 1952-54లో మద్రాసు ర్మాస్ట్రశాసన మండలి సభ్యుడిగా, 1955-62లో శాసన సభ్యుడిగా, 1967-71లో లోకసభ సభ్యుడిగా, 1978-84లో రాజ్యసభ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. అదే జిల్లాకు చెందిన శ్రీ పి. రాజగోపాలనాయుడు, 1955-62లో శాసన సభ్యుడిగా, 1964-77లో శాసన మండలి సభ్యుడిగా, 1977-84లో లోకసభ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. చేనేత ఉద్యమ నాయకుడు స్వర్గీయ గడ కోటయ్య, 1952-62, 1967-72లో శాసన సభ్యుడిగా, 1974-80లో శాసన మండలి సభ్యుడిగా, 1990-95లో రాజ్యసభ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. శ్రీ జాగర్లమూడి చంద్రమౌళి 1955-62, 1978-83 లో .శాసన సభ్యుడిగా, 1962-68లో శాసనమండలి సభ్యుడిగా, 1968-74లో రాజ్యసభ సభ్యుడిగా కొనసాగారు. ఒంగోలుకు చెందిన దళిత నాయకుడు స్వర్గీయ మి.సి. కేశవరావు 1946-50లో రాజ్యాంగ నిర్ణయ సభసభ్యుడిగా, 1967-72లో శాసన సభ్యుడిగా, 1974-80లో రాజ్యసభ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. శ్రీ బెజవాడ పాపిరెడ్డి 1966-72లో శాసన మండలి సభ్యుడిగా, 1972-78లో రాజ్యసభ సభ్యుడిగా, 1983-84లో శాసన సభ్యుడిగా, 1984-89లో లోకసభ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. శ్రీ యస్‌. జయ్‌పాల్‌ రెడ్డి 1967-83లో శాసనసభ్యునిగా, 1964-89లో లోక్‌సభ సభ్యునిగా, 1990 నుండి రాజ్యసథ సభ్యునిగా కొనసాగుతున్నారు.

'సర్వార్‌ గౌతులచ్చన్న 1946-72, 19078-83ల మధ్య శాసన సభ్యునిగా, 1972-78లో శాసన మండలి సభ్యుడిగా ఉన్నారు. 1967 ఎన్నికల్లో శ్రీకాకుళం నుంచి లోక్‌సభకు, సోంపేట నుంచి అసెంబ్లీకి ఒకేసారి ఎన్నికైన శ్రీలచ్చన్న తన గురువైన ఆభార్య టూబొ పట్టోన రావ్యాంగం

ఎన్‌.జి.రంగా శిత్తూరు నుంచి అవజయం పొందగా, ఆయన లోక్‌సభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యేందుకు ఏీలుగా ద్రమాణ స్వీకారం కూడా చేయకుండానే లోక్‌సభ సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేసి ఆ తరువాత ఉప ఎన్నికల్లో ఆవార్య రంగాను గెలిపించి తన గురుభక్తిని చాటుకొన్నారు. శ్రీ లచ్చన్న నిజంగానే త్యాగధనుడు. చిన్నవయసులో మూడు చట్ట సభల సభ్యుడైన డా. దగ్గుబాటి అభినందనీయుడు. వార్త, మార్చి7 , 1996 డ్యాక్టర్‌ బంద్లమూడీ సుబ్బా రావు

ఆంధ్రలోనూ అభివృధ్ధి అంతంతమాత్రమే

తెలుగు మాట్లాడే ఆంధ్ర, తెలంగాణా ప్రాంతాలను కలిపి ఆం(ధప్రదేశ్‌ ఏర్పాటు ఆలోచనను ఆచార్య ఎన్‌.జి. రంగా 1956 లోనే తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తూ, అనేక హిందీ భాషా రాష్ట్రాలున్నట్లుగానే రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలు ఏర్పాటు చేయాలని కోరారు. రెండు ప్రాంతాలలో 1952 ఎన్నికలలో గణనీయమైన స్థానాలను పొందిన కమ్యూనిస్టులు ఉమ్మడి ర్మాష్ట్రంలో తాము అధికారంలో రాగలమన్న దురాశతో ఏశాలాంధ్ర నినాదం ఇచ్చారు. 1948-50ల మధ్య నిజాంనిరంకుశ పాలనకు, రజుకారుల దౌర్జన్యాలకు, దొరల పెత్తందారీతనానికీ, దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా జరిగిన తెలంగాణా రైతాంగ పోరాటానికి ఆంధ కమ్యూనిస్టు పార్టీ సంపూర్ణ మద్దతువలన, నిజాంకు వ్యతిరేకంగా స్వామి రామానంద తీర్థ అధ్యక్షతన పోరాడిన హైదరాబాద్‌ రాష్ట్ర కాంగ్రెసకుఆచార్య రంగా ఆధ్యక్షుడుగానున్న ఆంధ్ర రాష్ట్ర కాంగ్రేస్‌ మద్దతు పలికినందున ఉభయ ప్రాంతాలలో కొంత తాత్కాలిక బావస్వారూప్యత వళ్చి ఏశాలాంధ్ర నినాదం ఊపందుకొని ఆంధ్రవ్రదేశ్‌ ఏర్పాటైంది.

ఆ౦ధ్రవ్రదేశ్‌ ఏర్పడి నాలుగు దశాబ్దాల తరువాత కూడా ప్రత్యేక తెలంగాణా వాదన మరలా బయటకు వస్తున్నప్పుడు, ఆచార్య రంగావాదన సరైందని, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఏర్వాటు గొప్ప ఛారిత్రాత్మక తప్పిదమని భావించక తప్పదు. 1969లో వచ్చిన బ్రత్యేక తెలంగాణా ఉద్యమం 1972లో వచ్చిన జై ఆంధ్ర ఉద్యమాలలో షుమారు 700 మంది తమ ప్రాణాలు కోల్పోయారు. సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో తెలంగాణా ప్రాంతం అభివృద్దికి నోచుకోలేదన్న వాదనను ్రత్యేక తెలంగాణా కోరే నాయకులు ముందుకు తెస్తున్నారు. ఈ వాదన లో సత్యాసత్యాలను బూజా పట్టోన రాజ్యాంగం

నిష్పాక్షికంగా పరిశీలించవలసిన అవసరముంది. హైదరాబాద్‌లోని సెంటర్‌ ఫర్‌ ఎకనామిక అండ్‌ సోషల్‌ స్టడీస్‌లో శ్రీఘనశ్యామమహంతి ఇటీవల జరిపిన పరిశోధనను ఒకసారి గమనిద్దాం (6గ౧౬౧౬8౧౬గ౫& 1400400 "౧600౧41 ౪౭10౧౭౧1 2౧6 గంగాడగి 09౪910౧0౧09౧1 4 0151086 గీగి8[88 “00౧190 10% దిం0గింగాం &౧6 500111 5146169 11/6612086 ౮౮44/ 1997) ఆంధట్రదేళ్‌లో వివిధ జిల్లాల అభివృద్ది సూచిక 1962-63 1992-93 రాదా నాలా కాజ కాకా పశ్చిమగోదావరి. | చిత్తూరు రంగారెడ్డి పశ్చిమగోదావరి | కదప రంగారెడ్డి అభివృద్ది | ఏశాఖవట్నం నిజామాబాద్‌ శా చిత్తూరు. | కరీంనగర్‌ చెందిన | కృష్ణా కరీంనగర్‌ నెల్లూరు మెదక్‌ జిర్గాలు | గుంటూరు మెదక్‌ నల్గొండ చూర్చుగోదావరి నిజామాబాద్‌ మధ్యస్తంగా! నెల్లూరు కడప నల్గొండ గుంటూరు ఖమ్మం అభివృద్ది కర్నూలు ఖమ్మం తూర్పుగోదావరి వరంగల్‌ చెందిన వరంగల్‌ జిల్లాలు వెనుక శ్రీకాకుళం అనంళపురం మహబూబునగర్‌ శ్రీకాకుళం కర్నూలు మహాబూబ్‌నగర్‌ బడీన ఏజయనగరం ఆదీలాబాద్‌ విజయనగరం | అనంళలవురం | ఆదిలాబాద్‌ జిర్హాలు ద్రశాశం విశాఖపట్నం వపశాశం ఈ ఫరిశోధనలో శ్రీ మహంతి, 1982-83, 1992-93లలో వ్యవసాయరంగం, పారిశ్రామికరంగం, సామాజిక మౌలికరంగం, అఆర్టిక మౌలిక రంగాలలో 32 సూచికలద్వారా రాష్ట్రంలో హైదరాబాద్‌ మినహా మిగిలిన 22 జిల్లాల అభివృద్ధిని నిర్జారించారు. వ్యవసాయరంగంలో 1. స్టూల పంటల విస్తీర్ణంలో వాణిజ్య పంటల శాతం 2 స్టూల పంటల విస్తీర్ణంలో స్టూల నీటిపారుదల సౌకర్యంగల భూమి శాతం 3. హెక్టారు స్థూల పంటల ఏస్తీర్ణంలో ఎరువుల వాడకం 4. హెళ్టారు స్థూల పంటల ఏస్తీర్హానికి గల ట్రాక్టర్ల సంఖ్య ర. హెళ్టారు స్థూల పంటల విస్తీర్దానికి బ్యాంకులపరపతి6. హెళ్టారు స్టూల ఏస్తీర్దంలో స్టూల వ్యవసాయోత్పత్తి వలువ 7. వ్యవసాయ రంగంలో తలసరి విద్యుత్‌ ఏనియోగం, పారిశ్రామిక రంగంలో, 8. లక్ష డ్యాక్టర్‌ బంద్లమూడీ సుబ్బారావు

జనాభాకు నమోదైన ఫాక్టరీల సంఖ్య 9. పారిశ్రామిక రంగంలో తలసరి విద్యుత్‌ వాడక( 10. పారిశ్రామిక రంగంలో కార్మికుని తలసరి ఏద్యుత్‌ వినియోగం 11. పారిశ్రామిక రంగంలో తలసరి బ్యాంకుల పరపతి. 12. కార్మికుని తలసరి ఉత్పత్తి పెంపుదల 13. లక్ష జనాభాలో ఫ్యాక్టరీ కార్మికుల సంఖ్య 14, ఫ్యాక్టరీ కార్మికుల తలసరి ఉత్పత్తి ఏలువ 15. లక్ష జనాభాకు గల ఆసుపత్రి పడకల సంఖ్య 16. లక్ష జనా భాకుగల డాక్టర్ల సంఖ్య 17. లక్ష జనాబాకు గల ఆసుపత్రుల సంఖ్య 18. లక్ష జనాభాకుగల ప్రాధమిక పాఠశాలల సంఖ్య 19. లక్ష జనాభాకు గల ఉపాధ్యాయుల సంఖ్య 21. గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఏద్యుత్‌ సౌకర్యం లేని గృహాల శాతం 22. పట్టణ ప్రాంతాలలో ఏద్యుత్‌ సౌకర్యం లేని గృహాల శాతం 23. గ్రామీణ ప్రాంతాలలో పారిశుద్ధ్య సౌకర్యం లేని గృహాల శాతం24. పట్టణ ప్రాంతాలలో పారిశుధ్య సౌకర్యంలేని గృహాల శాతం 25. గ్రామీణ ప్రాంతాలలో శుభమైన త్రాగునీటి వసతి లేని గృహాల శాతం 26. పట్టణ ప్రాంతాలలో శుభమైన త్రాగునీటి వసతిలేని గృహాల శాతం ఆర్టిక మౌలిక రంగంలో 27. తలసరి విద్యుత్‌ వినియోగం 28. వంద చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో రహదారుల పొడవు 29. పరపతి. డిపాజిట్‌ల నిష్పత్తి 30. లక్ష జనాభాకుగల పోస్టాఫీసుల సంఖ్య 31. లక్ష జనాభాకు గల బ్యాంకుల సంఖ్య 32. లక్ష జనాభాకుగల టెలిఫోన్ల సంఖ్య. ఈ 32 సూచికలద్వారా 22 జిల్లాలను అభివృద్ధిచెందిన జిల్లాలు, మధ్యస్తంగా అభివృద్ది చెందిన జిల్లాలు, వెనుకబడిన జిల్లాలుగా నిర్చారించడం జరిగింది. (పట్టిక)

1982-83లో అభివృద్ది చెందినవిగా ఆంధప్రాతంలో 6 జిల్లాలు, తెలంగాణాలో 4 జిల్లాలుమూడేసి జిల్లాలు మధ్యస్తంగా అభివృద్ది చెందినవిగాను, వెనుకబడిన జిల్లాలుగా ఆంధ్రలో 4, తెలంగాణాలో 2 జిల్లాలు ఉన్నాయి. 1992-93లో అయిదేసి జిల్లాలు అభివృద్దిచెందిన జిల్లాలుగాను, రెండేసి జిల్లాలు మధ్యస్తంగా అభివృద్ది చెందినఏగాను, వెనుకబడినవిగా ఆంధ్రాలో 6 జిల్లాలు తెలంగాణా 2 జిల్లాలు ఉన్నాయి. ఈ పరిశోధన సారాంశం-తెలంగాణాకంటే ఆంధప్రాతం 1982-83లో కూడా వెనుకబడినదిగాను, 1992-93లో తెలంగాణా మరింత పురోగమన దిశలోను ఉండి, ఆంధ్ర ప్రాంతం మరింత వెనుకబడిపోయిందని స్పష్టంగా తెలుస్తున్నది. తెలంగాణా వేగంగా అభివృద్ది చెందింది.

దీనిని బట్టి తెలంగాణావేర్పాటువాదులు అసత్యట్రచారానికి పూనుకుంటున్నారని అవగతమౌతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఏర్పాటైన తర్వాత ర్యాస్ట్ర ప్రభుత్వం ఆంధ్ర ప్రాంత వనరులను తెలంగాణా ప్రాంతానికి తరలివస్తున్నందున తెలంగాణా అభివృద్ది చెంది ఆంధ్ర నిర్లక్ష్యానికి గురై టూజా పట్టిన రాజ్బాంగం

'వెనుకబడిపోయింది. సమైక్య రాష్ట్రంలో తెలంగాణా అభివృద్దికి దోహదపడుతూ, ఆంధ్ర ప్రాంతం మరింత వెనుకబడిపోవాలో లేదా ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటుద్వారా ఇప్పటినుండైనా తమప్రాంతాన్ని అభివృద్ది ఫరచుకోవాలో ఆంధప్రాంతానికి చెందిన ప్రజలు, నాయకులు నిర్హ్ణయించుకోవాలసిన సమయం ఆసన్నమైంది. వాస్తవానికి తమ ప్రాంతం తెలంగాణాకంటే వెనుకబడిపోతున్నప్పటికీ “* దోపిడీదారులనే'' అపనిందను భరించవలసి వస్తున్నది.

(ప్రత్యేక తెలంగాణా ఏర్పాటుద్వారా తమప్రాంతాన్ని మరింత అభివృద్ధిపరచుకోవాలని తెలంగాణా సోదరులు భాఏంచటంలో తప్పులేదు. 1971 పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ప్రత్యేక తెలంగాణా నినాదంతో పోటీచేసిన తెలంగాణా ప్రజాసమితిని 14 సీట్లలో 10 సీట్లను గెలిపించడంద్వారా తెలంగాణా ప్రజలు ప్రత్యేక తెలంగాణాకు తిరుగులేని మద్దతు (కటించారు. చెన్నారెడ్డి, మల్లిఖార్జున్‌, బాగారెడ్డివంటి నాయకులు అధికార దాహం, వ్యక్తిగత స్వార్ధ ప్రయో జనాలకోసం ఎన్నికలైన వెంబనే తెలంగాణా ప్రజాసమితిని కాంగ్రేస్‌లో విలీనం చేసి తెలంగాణా ప్రజలకు దోహంచేశారు. నిరుద్యోగులుగా ఉన్న తెలంగాణా కాంగ్రేస్‌ నాయకులు ఇప్పుడు మరలా ప్రత్యేక తెలంగాణా కావాలంటున్నారు. అధికారం ఉన్నప్పుడు తమ వ్యక్తిగత స్వార్ధ ప్రయోజనాల కోసం పెద్ద రాష్ట్రం కావాలని, అధికారం లేనప్పుడు చిన్న రాష్ట్రం కావాలని కోరటం వీరికి పరిపాటి. రాబోయే ఎన్నికలలో ప్యూపుల్స్‌వార్‌ గ్రూపు మద్దతు కోసమే ప్రత్యేక తెలంగాణాకు మద్దతు పలుకుతున్నారు. తమ అవసరం తీరాక వీరు మరలా తెలంగాణా టపజలకు ద్రోహం చేయటానికి వెనుకాడరు.

నిరుద్యోగులైన కాంగ్రేస్‌వారిలాగా కొందరు కుహనా మేధావులు కూడ తెలంగాణా వెనుకబడిందని వాపోతున్నారు. తన బంధువులైన _ చెన్నారెడ్డి, జనార్దనరెడ్డి, విజయభాస్కరరెడ్డిలు ముఖ్యమంత్రులుగా ఉన్నప్పుడు వారి చలువవలన సుప్రీంకోర్టులో రాష్ట్రప్రభుత్వ న్యాయవాదిగా నియమింపబడి ఫీజు రూపంలో కోట్లాది రూపాయల ఆదాయం పాందుతున్నప్పుడు కొండా మాధవరెడ్డికి తెలంగాణా గుర్తుకురాలేదు. ప్రభుత్వంమారి కోట్ల రూపాయల ఆదాయం వచ్చే ఆ ఉద్యోగం కోల్పోయినవుడు ఆయనకు తెలంగాణా వెనుకబడినదిగా కనపడుతున్నది. కాకతీయ ఏశ్వఏద్యాలయం వైస్‌ఛాన్స్‌లర్‌గా రెండవసారి నియామకం పాొందలేనప్పుడు జయశంకర్‌కు తెలంగాణా గుర్తొచ్చింది. అర్హత లేకపోయినా, పి.ఏ. నరసింహారావు ప్రాపకంవలన పద్మవిభూషణ్‌ పాందిన కాళోజీ నారాయణరావుకు, తన పోషకుడైన పి.ఏ. నరసింహరావు అధికారం కోల్పోయిన తరువాత తెలంగాణాకు అన్యాయం జరిగిందన్న సంగతి తెలిసింది. ఆంధ్రప్రాంతం వారిని తరిమివేయాలని, వారిని చంపాలని చెపుతున్న కాళోజీ ప్రజాకవి కాదు, ప్రజాద్రోహి. మహాత్మాగాంధీని హత్యచేసిన నాధూరామ్‌గాద్సే వలె కాళోజీ కూడా మహారాష్ట్రీయుడు కాని తెలుగువాడు కాదు. తమ పోషకులు అధికారంలోకి

డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు

తిరిగివస్తీ ఈ కుహనా మేధావులు కూడా ప్లేటు ఫిరాయించి తెలంగాణా ప్రజలకు ద్రోహం చేయడానికి వెనుకాడరు. తాము అధికారంలోకి వస్తే ప్రత్యేక తెలంగాణాతోపాటు దేశ; యావత్తు చిన్న రా ష్రాలను ఏర్పాటుచేస్తామని బహిరంగంగా బ్రకటించిన భారతీయ జనతాపార్టీ! మద్దతు పలికితే తెలంగాణా వ్రజులకు ప్రత్యేక రాష్ట్రం తప్పనిసరిగా వస్తుంది. నిరుద్యోగులుగా ఉన్న నాయకులను, కుహనా మేధావులనూ ఏిశ్వసించటం ఆత్మహత్యా సదృశ్యం.

వార్వ, సెప్టెంబరు 3, 1997 బూజు పట్టిన రాజ్యాంగం

ఆర్థిక సంక్షోభానికి పరిష్కార మార్తాలు రాష్ట్ర ఆర్టికపరిస్టితపై ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడు శ్వేతపత్రం ఏడుదలచేసి సంక్షోభనివారణకు తగిన సూచనలు ఇవ్వవలసిందిగా ఏఏిధ వర్గాలను కోరి పరిపాలనలో ఒక నూతన వరవడిని, సత్సంప్రదాయాన్ని నెలకొల్పారు. పరిపాలనలో పారదర్శకం చూపిన ఆయనను అభినందించక తప్పదు. శ్యేతపత్రంలో తెలియజేసినట్లుగా నేటి సంక్షోభానికి ఏ ఒక్కహాయకుడుగాని, దవ్రభుత్వంగాని కారణం కాదు. గత పది నంవత్సరాలుగా వివిధవ్రభుత్వాలు చేపట్టిన ఆర్టిక ఏధానాలవల్ల రాష్ట్రం ఆర్టిక సంక్షోభంలో విక్కుకుందని ముఖ్యమంత్రి. తెలియజేయటం- సమస్యను చాలా చిన్నదిగా చూపించడమవుతుంది. ముఖ్యమంత్రి ఈ విషయంలో సమస్య లోతుపాతులను చారిత్రక దృక్పథంతో వఏశ్లేషించినట్టు లేదు. మన రాష్ట్రంతోపాటు అనేక రాష్ట్రాల ఆర్టికస్టితి కూడా అధ్వాన్నం కావటానికి పునాది మన రాజ్యాంగంలోనే ఉంది. వున రాజ్యాంగ నిర్మాతలు రాజకీయ ఆర్టీక కేంద్రీకృత విధానానికి పట్టంకట్టి అతిబలవత్తరమైన కేంద్రద్రభుత్వానికి, బలహీనమైన ర్నాస్ట్రప్రభుత్వాలకు పునాదులు వేశారు. అనేక ప్రధానమైన ఆదాయవనరులనందించే అంశాలను కేంద్ర జాబితాలో చేర్చడమే కాకుండా ప్రాధాన్యమున్న అనేక అంశాలను ఉమ్మడి జూబితాలో చేర్చి ర్నాస్ట్ర ప్రభుత్వాలను బిక్షగాళ్ళస్థాయికి దిగజార్చారు. రాజ్యాంగ నిర్మాతలలో కొందరు ఈ విధానాన్ని ఆనాడే వ్యతిరేకించారు. అయితే సంఖ్యాబలంలో స్వల్పమైన వారివాదన అరణ్య రోదనగా మిగిలిపోయింది. అలాంటివాళ్ళలో ఆచార్య ఎన్‌.జి.రంగా ఒకరు. డాక్టర్‌ బంద్లిమూడీ నుబ్బారావు

వయుసాయిదా రాజ్యాంగంపై ఆచార్యరంగా 19468 నవంబరు 4న రాజ్యాంగ నిర్ణయసభలో మాట్లాడుతూ-*““ముప్పయి అయిదు సంవత్సరాలుగా అధికార వికేంద్రీకరణ కోరిన మహాత్మాగాంధీ అభీష్టానికి వ్యతిరేకంగా కేంద్రీకృత విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టడం మంచిదికాదని, తాను బలవత్తరమైన కేంద్రప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకమని, భఏష్యత్తులో పారిశ్రామికీకరణ, నూతన అర్దిక పరిస్టితులవల్ల కేంద్రప్రభుత్వం మరింత బలవత్తరం జాగలదని, ప్రాధమికదశలోనే కేంద్రపభుత్వాన్ని బలవత్తరంచేయడానికి వూనుకోవడం శ్రేయస్కరం కాదని హెచ్చరించారు. రాష్ట్రాలు బలహీనంగా ఉండటానికి తాను వ్యతిరేకమని కేంద్ర ద్రభుత్వాన్ని అతిబలవత్తరం చేయడం, అప్రతిహత అధికారాన్ని కేంద్ర సచివాలయానికి ధారాదత్తం చేయడమేనని, భవిష్యత్తులో కేంద్ర సచివాలయంలోని చప్రాసీలు, డఫేదారుల నుండి సెక్రటరీస్థాయి అధికారులందరూ తాము రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులకంటే అధికులమని భావించే ప్రమాదముందని, కేంద్రప్రభుత్వ దయాదాక్షిణ్యాలకోసం వివధ రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు ఢిల్లీ చుట్టూ (ప్రదక్షిణలు చేయవలసి రావచ్చునని” హెచ్చరించారు. ఏటై ఏళ్ళనాడు ఆవార్యరంగా చేసిన హెచ్చరిక ఇప్పుడు అక్షరసత్యమైంది. ఇటీవలకాలంలో ఈ వివక్షతను ప్రశ్నించి రాష్ట్రాల హక్కులకోసం పోరాటం సాగించింది స్వర్గీయ ఎన్‌.టి. రామారావే.

1996 ఎన్నికలలో ప్రజాతీర్పు-ఫెడరల్‌ వ్యవస్థ బలపడడానికి, తద్వారా రాష్ట్రాల ఆర్టికపరిస్టితి మెరుగువడడానికి సంకేతంగా భావించాలని కూడా రాజకీయ వఏశ్లేషకులు అభిప్రాయపడ్డారు. ఆ దిశలోనే చంద్రబాబునాయుడు చొరవతీసుకొని ఫెడరల్‌ బ్రంట్‌ను ఏర్పరచటం హర్షదాయకం. సమీప భఏపష్యతులోనే కేంద్రరామ్హాల సంబంధాలు, కేంద్రం-రాష్ట్రాలమధ్య ఆర్థిక స్టితులు మెరుగు పరచడానికి రాజ్యాంగాన్ని తిరగ రాయాల్సిన ఆవసరం ఎంతైనా ఉంది.

వలయుఖ్యమంత్రి విడుదలచేసిన శ్వేతపత్రంలో అంతర్లీనంగా సమాజంలోని పేదవర్గాలకు ఇస్తున్న రాయితీల, సబ్సిడీలవల్లనే రాష్ట్రం ఆర్దిక సంక్షోభంలో చిక్కుకొందని, రాష్ట్రాభివృద్ధి కుంటుపడిందన్న వాదన ప్రస్పుటంగా కనిపిస్తుంది. రాష్ట్రాభివృద్ది బాధ్యత సమాజంలోని అన్ని వర్గాలు తమతమ అఆర్టికపరిస్థితి దామాషాలో సమానంగా పంచుకోవాలిగాని, ఆ బరువు బాధ్యతలు పేదవర్గాలవారే మోయాలనటం సహేతుకం కాదు. పేద ప్రజల అభివృద్ధి కూడా రాష్ట్రాభివృద్ధిలో భాగమేనన్న ప్రాధమిక సత్యాన్ని మనం మరువకూడదు. పేదవర్గాల అభివృద్ధికీ తగినరాయితీలు, ప్రోత్సాహకాలు అందిస్తూనే ర్మాష్ట్ర సర్వతోముఖాభివృద్దికి పూనుకోవడం సమంజసమవుతుంది. పేదవర్గాల జీవనప్రమాణం పెంచడం-రాష్ట్రాభివృద్ది-ఈ రెండూ బూజు సట్టీన రావ్యాంగం

పరస్పరం వ్యతిరేకం కాదు. కాకూడదు. రెంటినీ సమన్వయ పరచేవిధానాలు ఆమలు చేసినప్పుడే సామాజిక న్యాయానికి, ఆర్టిక న్యాయానికి సార్ధకత చేకూరి రాష్ట్ర. సర్వతోముఖా భివృద్దికి సుగమం అవుతుంది.

స్వర్గీయ ఎన్‌.టి.రామారావు (గ్రవేశపెట్టిన రెండురూపాయల కిలోబియ్యం పధకం ఏప్లవాత్మకమై ఇతర రాష్ట్రాలకు, ప్రపంచలోని పేద దేశాలకు ఆదర్శప్రాయమైంది. స్వాతంత్ర్యం సిద్దించిన తరువాత 35 సంవత్సరాలవరకు ప్రభుత్వాలు చేపట్టిన ప్రణాళికల, సంక్షేమ పధకాల ఫలాలు తమ దరిదాపులలోకి రాని ఆతి పేద వర్గాలకు వెసులుబాటు కల్పించి, వారి కొనుగోలు శక్తిని తద్వారా జీవన (ప్రమాణాన్ని గణనీయంగా పెంచింద్కి కేవలం ఈ ఒక్క పథకమే. ఎన్‌.టి.ఆర్‌ ఈ పధక౦ బ్రవేశపెట్టినప్పుడు బహిరంగ మార్కెట్లో బియ్యంధర 3.50 నుండి 4 రూపాయల వరకు ఉంది. ప్రస్తుతం9 నుండి 12 రూపాయలవరకూ ఉన్నందువల్ల, కూలీ రేట్లు కూడా గణమీయంగా పెరిగినందువల్ల సబ్బిడీ బియ్యం రేటు 4 రూపాయలకు పెంచవచ్చు, దీనితోపాటు రేషన్‌ షాపు డీలర్లు, కిందిస్థాయి అధికారులు కుమ్మకై లక్షలాది బోగస్‌కార్టులు చెలామణిలోకి తెచ్చి ప్రభుత్వాదాయానికి గండికొడుతున్నందువల్ల వెంటనే బోగస్‌ కార్డులను ఏరివేయాలి.

(ప్రపంచంలో ఏదేశంలోనూ సంపూర్ణ మద్యనిషేదం ఏిజయవంతంకాలేదు. ఆడపడుచుల ఆవేదన చూసి స్పందించి ఎన్‌.టి.ఆర్‌. ప్రవేశపెట్టిన మద్యనిషేిదం అచరణలో విఫలమై కేవలం కొందరు అధికారపార్టీ మంత్రులకు, శాసనసభ్యులకు, నాయకులకు ప్రొహిబిషన్‌, ఎక్సైజుకాఖ అధికారుల అక్రమార్దనకు వరంగా మారింది. బార్లు, ఇతర బహిరంగ ధ్రదేశాలలో మద్యాన్ని ఆనుమతించడం కాకుండా ఢిల్లీలోలాగా ర్నాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్టల చేత రిటైల్‌ దుకాణాలద్యారా అమ్మించి ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడం శ్రేయస్కరం. వ్యవసాయ పంపుసెట్లకు హార్సు పవరుకు రూ 50 నుండి రూ. 100కు పెంచినా రైతులకు అంగీకారయోగ్యంగా ఉంటుంది. ప్రముఖ నీటిపారుదల నిపుణుడు డాక్టరు కె. శ్రీరామకృష్ణయ్య సూళచించిన ఏధంగా సీటి తీరువా రేటు రూ. 60 నుండి రు. 120కి పెంచడం కూడా సమంజుసమే.

(ప్రభుత్వాధికారులు, రాజకీయనాయకులు, కాంట్రాకళ్లర్లు మొదలైన స్వార్దపర వర్గాల అవినీతి చర్యలవల్ల రాష్ట్ర ఖజానాకు బ్రతి సంవత్సరం వేలాది కోట్ల రూపాయలు గండిపడుతూ ఉంది. ఈ అవినీతిని ఉక్కుపాదంతో ఆరికట్టకుండా పేదప్రజలకు రాయితీలు తగ్గించి, తొలగించి ఆర్థిక సంక్షోభ నివారణకు పూనుకోవటం క్షంతవ్యంకాదు. ఆది కాకులను కొట్టి గద్దలకు వేసినట్లవుతుంది. రాష్ట్రంలో నీటిపారుదల శాఖ, సేద్యపు సీరు సదుపాయంగల భూమి 53 లక్షల

డ్య్టగ్‌ బంద్లమూడీ సుబ్బారావు

హెళ్దార్లని ప్రకటించగా, రెఏిన్యూశాఖ అధికారులు 22 లక్షల హెక్టార్లకే సీటి తీరువాను ప్రభుత్య ఖజానాకు జమకడుతున్నారు. మిగతా 32 లక్షల హెక్టార్ల భూమిని రైతుల దగ్గర దొంగ రసీదులతో నీటి తీరువా వసూలుచేసి ఏ.ఎ.ఒ., ఎమ్‌.ఆర్‌.ఓ. తదితర అధికారులు సంవత్సరానికి సుమారు రూ. 50 కోట్లు దిగమింగుతున్నారు. ర్నాష్ట్రవిద్యుత్‌ బోర్డు అవినీతిపుట్ట. లైన్‌ మాన్‌ నుండి చైర్మన్‌ దాకా 99శాతం ఆవినీతిపరులే. విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి, సరఫరా, పంపిణీలలో ఆసమర్దతకు అంతులేదు. ఏద్యుత్‌ పంపిణీలో రు. 2000కోట్ల విలువైన 19 శాతం విద్యుత్‌ వృథా అవుతుండగా రైతులకు తక్కువరేటు ద్వారా బోర్డు నష్టపోతున్నది రూ. 1300 కోట్లే. ఆఏనీతి చర్యలవల్లనే ఏద్యుత్‌ ఉత్పాదన ఖర్చు గణనీయంగా పెరిగింది. బోర్టు కొనుగోలు చేస్తున్న ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లు నాసిరకంగా ఉండి బోర్జుకు నష్టం రావటమే కాకుండా రైతులు, ఇతర ఏనియోగదారులు- కోట్లాది రూపాయలు నష్టపోతున్నారు. బోర్డుకు మెషినరీ సరఫరా చేసే ఎ.బి.బి.వంటి కంపెనీల సేల్స్‌ ఏజెంట్లు బోర్జు ఉన్నతాధికారుల బంధువులు కావడం కేవలం యాదృచ్చికంఠాదు. బోర్జ్టు నిధులను కొల్లగొట్టడంలో భాగమే. బోర్డు అధికారుల కుమ్మక్కుక్రావడం ద్వారా ఏద్యుత్‌ చౌర్యం నిరాఘాటంగా సాగుతోంది. వ్యవసాయ పంపుసెట్లకు మీటర్లు లేనందువల్ల, చౌర్యమవుతున్న విద్యుత్‌ను బోర్డు ఆధికారులు వ్యవసాయ కనెక్షన్ల ఖాతాలోకి నెడుతున్నారు. అవినీతి అధికారులు కమీషన్లకోసం ైవేటుకంపెనీలనుండి అధికవడ్డీలకు రుణాలు తెచ్చి బోర్టును దివాలాతీయిస్తున్నారు. ఏద్యుత్‌ ఉత్పాదన, ఏనియోగానికి మీటర్లనుపయోగించి ఏద్యుత్‌ చౌర్యం ఏ మేరకు జరగుతోందో పసికట్టాల్సిన అవసరముంది. బోర్డులో విచ్చలవిడిగా కొనసాగుతూన్న అవినీతిని అరికట్టి సమర్ధవంతంగా పనిచేయిస్తే ఉత్పాదన, సరఫరా, పంపిణీలలో ఖర్చు గణనీయంగా తగ్గుతుంది. సాంకేతిక నిపుణులతోపొాటు యాజమాన్య నిర్వహణలో నిపుణులకు కూడా బోర్డులో ఎక్కువమందిని నియమించాలి.

సేల్సటాక్స్‌, రిజిస్టేషన్‌ మొదల్టిన శాఖలు అవినీతికి అలవాలమై ఆదాయానికి గండికొడుతున్నాయి. సరళీకృత పన్నుల ఏధానం ప్రవేశపెట్టి, అవినీతి తగ్గిస్తే వ్రభుత్వాదాయం గణనీయంగా పెరుగుతుంది. ఇక ఇరిగేషన్‌ శాఖ సరేసరి, కాంట్రాక్టర్లు, ఇంజనీర్లు, రాజకీయనాయకులు కుమ్మకై కొల్లగొడుతూ, రైతులకు ద్రోహం చేస్తూ ప్రభుత్వాదాయాన్ని దిగమింగుతున్నారు. రాయలసీమ జిల్లాలలో మురానాయకులదే వేదం. మాజీ ముఖ్యమంత్రి నేదురుమల్లి జనార్దనరెడ్డి చమత్కరించినట్లు-'“రాయలసీమ నాయకులు నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులకోసం పోరాడేది ప్రజాసంక్షేమంకోసం కాదు. కాంట్రాళ్లర్లను బెదిరించి, కాంట్రాక్టర్లను గూడు పురాణీమురాలుగా తయారుచేసి వారి దగ్గర కోట్లాది రూపాయల మామూళ్ళు వసూలు టూజా పట్టిన రాజ్యాంగం

చేసుకోవటంకోనం మాత్రమే”. ఇది అక్షరసత్యం. ఎన్‌.టి. ఆర్‌. ఏర్పాటు చేసిన కమీషన రేట్‌ ఆఫ్‌ టెండర్స్‌ను సమర్దవంతంగా పనిచేయిస్తే మురానాయకుల ఆటకట్టించవచ్చు. ఉద్యోగవర్గం జీతభత్యాలకు, సదుపాయాలకు కళ్ళెంవేసి ఒక దశాబ్దంపాటు ట్రభుత్వోద్యోగులను కొత్తగా నియమించడంపై నిషేదం ప్రకటించాలి. బాచ్‌ ప్రమోషన్ల పేరిట ఐ.ఎ.ఎస్‌., ఐ.పి.ఎస్‌. అధికారులకు పనిలేని ప్రమోషన్లు కల్పించినందున ఖజానాకు భారంతప్ప ధజలకు ఒరిగేదేమీలేదు. డజన్ల సంఖ్యలో స్పెషల్‌ శీఫ్‌ సెక్రటరీలు, ప్రిన్సిపల్‌ సెక్రటరీలు, సెక్రటరీలు, డి.బి.పి.లుు అదనపు డి.జి.పి.లు, ఐ.జి.లు, డిఐ,జిలు ఉండటంవల్ల ఉద్యోగవర్గం తలకుమించినభారమై పరిపాలన ఆసమద్దమైంది. మరే రాష్ట్రంలోనూ ఇటువంటి తిరగవేసిన పిరమిడ్‌ తరహా ఉద్యోగవర్గంలేదు. ఈ ప్రమోషన్‌ ఏధానానికి చరమగీతం పాడడం మంచిది. ఒక దశాబ్దంపాటు రాష్ట్రానికి ఐఎ.ఎస్‌., ఐ.పి.ఎస్‌ అధికారులను కొత్తగా నియమించకూడదు. ప్రభుత్వ రంగసంస్థలు ఐరావతాలై- గుదిబండలుగా మారాయి. అసమర్ధ సంస్థలను ఫైైవేటు పరంచేయటం మంచిది. అవసరంలేని రంగాలకు ర్మాస్ట్ర ప్రభుత్వం అపాత్రదానం వెంటనే ఉపసంహరించాలి. ఒక సినిమాకు ఒకనెలరో జులపాటు పనిచేసే హీరో పాత్రధారికీ కోటిరూపాయల ఇవ్వగలిగిన సినీపరిశ్రమకు, రాయితీలు సబ్సిడీలు ఇవ్వటం ఎంతవరకు సమంజసం? పరిపాలనలో అవినీతి ప్రక్షాళనచేసి ఏశుద్ద (ప్రవర్తనతో ముఖ్యమంత్రి, ఆయన మంత్రి వర్గ సహచరులు, అవినీతికి ఆమడదూరంలో ఉండి పొదుపు చర్యలు చేపట్టి కింది స్థాయివారికి ఆదర్శప్రాయులుగా నిలిచినపుడే ప్రభుత్వం సమర్దవంతంగా పనిచేసి ప్రజలజీవన ప్రమాణం పెరిగి రాష్ట సర్వతోముఖాభివృద్ది జరుగుతుంది. ఇతరులకు ఆదర్శప్రాయంగా మొదటిమెట్టుగా ముఖ్యమంత్రి, మంత్రులు, శాసనసభ్యులు తమవేతనాలు, అలవెన్సులు, సదుపాయాలు స్వచ్చందంగా తగ్గించుకొని రాష్ట్రాభివృద్ది దిశలో పయనించాలి. ఆలాకానప్పుడు శ్వేతపత్రాలతో ప్రజలు సంతృప్తి పడరు. వార్త, జూన్‌ 27, 1996 డ్యాక్టర్‌ బంద్లమూదీ సుబ్బారావు

వ్వవసాయరంగంలో ప్ర సరికొత్త సవాళ్ళు జాలి ల

గతనెల 19న పార్లమెంటులో ఆర్టికమంత్రి పి.చిదంబరం ప్రవేశపెట్టిన 1995-96 సంవత్సరపు ఆర్దిక సర్వే నివేదికలో గత సంవత్సరం వ్యవసాయరంగం సాలు అభివృద్ధి అంతకుముందు దశాబ్దంలో కొనసాగిన సుమారు 4 శాతం నుండి 2.4 శాతానికి తగ్గిందని, 1992-93 నుండి 1994-95 వరకు 4 శాతంగా ఉన్న వ్యవసాయ పంటల సాలు ఉత్పత్తి పెరుగుదల 0.9 శాతానికి పడిపోయిందని, ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి 1994-95లో పండిన 19.11లో కోట్ల టన్నులనుండి షుమారు 0.4 శాతం తగ్గి 19.04కోట్ల బన్నులకు పడిపోయిందని పేర్కొనబడింది.

గోత సంవత్సరం దేశంలో రుతుపవనాలు సక్రమంగా ఉండి దాదాపు అన్ని ప్రాంతాలలో వర్షాలు సకాలంలో సక్రమంగా కురిసినా వ్యవసాయ రంగంలో ఏర్పడ్డ ఈ దుస్థితిని పాలకులు, నిపుణులు సమీక్షించి సరైన నిర్ణయాలు తీసుకొని వ్యవసాయరంగం తిరిగి అభివృద్ది పధంపై నడిచేటట్లు చూడాలి. 1994-95 లోరికార్డు స్థాయిలో పండిన ఆహారధాన్యాల వలన 1995 జులైలో ప్రభుత్వ సంస్థలవద్ద వున్న నిల్వలు 3.56 కోట్ల టన్నులనుండి 1996 ఏద్రిల్‌కు 2.27 కోట్ల టన్నులకు పడిపోయాయి. ఈ ఆహార ధాన్యాల నిల్వలు ద్రభుత్వ సంస్థలవద్ద సాధారణంగా ఉండవలసిన నిల్వలకన్నా 50 శాతం ఎక్కువగా ఉన్నాయని సంతృప్తి పడి సమస్య తీవ్రతను అలక్ష్యంచేస్తే భవిష్యత్తులో పెద్ద ఎత్తున మూల్యం చెల్లించవలసిన ఏపత్మర పరిస్టితి బూజా పట్టోన రాజ్యాంగం

రావచ్చు. వ్యవసాయరంగంలో ఉత్పన్నమైన ఈ తిరోగమనాన్ని కేంద్రంలో అధికారంలోఉన్న యునైటెడ్‌ (ఫ్రంట్‌ ప్రభుత్వం తక్షణమే గుర్తించి సరైన చర్యలను చేపట్టి వ్యవసాయరంగంలో అభివృద్ధి పెంచడం ద్వారా దేశప్రజల ఆహార అవసరాలను, ముఖ్యంగా పేదవర్గాల వారికి ఆహారాన్నిందించే ఏధానాలను రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉంది. యునైటెడ్‌ ఫ్రంట్‌ అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత రైతాంగశ్రేయస్సుకోనం తీసుకున్న కొన్ని నిర్ణయాలు హర్షించదగ్గఏ. వ్యవసాయ విద్యాబోధన, పరిశోధన, విస్తరణ శాఖలలో మూడు దశాబ్దాల అనుభవ౦ వున్న కేంద్రపట్టణా భివృద్ధి శాఖమంత్రి డాక్టర్‌ ఉమ్మారెడ్డి వెంకటేశ్వర్లు చొరవ తీసుకొని ఎరువుల ధరల ఏషయంలో కేంద్ర ప్రభుత్యం సరైన నిర్భయం తీసుకునేటట్లు చేశారు. పాస్పేట్‌, పాటాష్‌ ఎరువులకు సబ్సిడీని హెచ్చించడం ద్వారా ఏవిధ రకాల ఎరువుల ధరల వ్యత్సాసాన్ని కేంద్రప్రభుత్వం కొంతమేరకు తొలగించడం జరిగింది. ఈ నిర్ణయంవల్ల ఇప్పటి వరకు దేశం మొత్తంమీద నత్రజని, ఫాస్పేట్‌, పొటాష్‌ ఎరువులను, దుష్ఫలితాలనిచ్చే 9:3:1 నిష్పత్తిలో వాడుతున్న రైతాంగం భపిష్యత్‌లో పంటభూములకవసరమైన 4:2:1 నిష్పత్తిలో వాడడం ద్వారా వ్యవసాయోత్పత్తి గణనీయంగా పెరిగి భూసారపరిరక్షణ కూడా జరుగుతుంది. ఫాస్పేట్‌, పొటాష్‌ ఎరువులకు రైతులకు ఆందుబాటులో లేని హెచ్చు ధరలలో ఉండటంవలన గత కొద్ది సంవత్సరాలుగా రైతులు కేవలం యూరియా వంటి నత్రజని ఎరువులను అధికంగా వాడటంవలన పంటల దిగుబడి తగ్గి, వ్యవసాయ భూములు నిస్సారమయ్యే ఏపత్మర పరిస్థితి కేంద్రప్రభుత్వ చర్య వలన తప్పిపోయింది. యునైటెడ్‌ (ఫ్రంట్‌ (ప్రభుత్వపు తొలి బడ్జెట్‌లో వ్యవసాయ రంగానికి ప్రాధాన్యతనిచ్చే అనేక అంశాలున్నా వ్యవసాయ రంగ అభివృద్దికి కావలసిన దీర్పకాలీక విధానాన్ని బడ్జెట్‌లో ప్రస్తావించకపోవడం దురదృష్టకరం. వ్యవసాయ రంగానికి పరిశ్రమస్థాయి. కల్పించాలన్న ప్రతిపాదన అనేక సంవత్సరాలుగా నలుగుతున్నా రైతులకనుకూలమని చెప్పబడుతున్న బడ్జెట్‌లో ఈ ప్రతిపాదన ఊసేలేదు. వునదేశ జనాభా సంవత్సరానికి 1.8 శాతం పెరుగుతూ 2030 సంవత్సరంనాటికి ప్రస్తుత జనాభాకు రెట్టింపయ్యే అవకాశం ఉంది. మన వ్రజులకు సగటున కనీసం 2600 కాలరీల శక్తినిచ్చే ఆహారం అవసరంకాగా ప్రస్తుతం కేవలం 2150 కాలరీల శక్తినిచ్చే ఆహారం మాత్రమే తీసుకోగలుగుతున్నారు. దేశ జనాభాలో అత్యధిక శాతం పేదరికంలో మగ్గుతూ కొనుగోలు శక్తి లోపించినందువల్లనే అవసరమైన ఆహారాన్ని తీసుకోలేక ఈ దుస్థితి ఏర్పడింది. ఈ దురదృష్టకర పరిస్థితిలో మనం ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తిలో స్వయం సమృద్ది సాధించామని, మనకు ఆహారధాన్యాల మిగులు నిల్వలు ఉన్నాయని గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నాం. బ్రజలకు కొనుగోలు శక్తి డ్యాక్టర్‌ బండ్లమూడీ సుబ్బారావు

లీక పేరుకుపోయిన ఈ నిల్వలను “ కృత్రిమ నిల్వలు” గా పేర్కొనవచ్చు. (ప్రస్తుతం పెరుగుతున్న విధంగా మన జనాభా పెరిగితే 2030 సంవత్సంనాటికి మనదేశం సంవత్సరానికి 4 కోట్ల టన్నుల ఆహారధాన్యాలను దిగుమతి చేసుకోవలసి రావచ్చునని ప్రపంచ (ప్రఖ్యాతిగాంచిన ఆర్టికశాస్త్రవేత్తలు లెస్టర్‌ (బ్రౌన్‌, హాల్‌కానె లు గత సంవత్సరం విడుదలైన తమగ్రంధం “వుల్‌ హౌస్‌? లో హెచ్చరించారు. దేశంలో హరితపప్లవం మొదలైన 1966కు ముందు సంవత్సరం దిగుమతి చేసుకున్న ఆహారధాన్యాలకన్నా ఈ దిగుమతులు నాలుగురెట్లు ఎక్షువన్న ఏషయాన్ని మనం మరిచిపోరాదు. హరితవివ్లవానికి ముందు ఇతరదేశాలనుండి అహార ధాన్యాలను ్రతి సంవత్సరం దిగుమతిచేసుకుంటూ *' అడుక్కుతినే” పరిస్థితి దేశానికి మరలా దాపురించకుండా దేశ ఆత్మ గౌరవాన్ని రక్షించుకోడానికి రాబోయే 21 వ శతాబ్దంలో వ్యవసాయరంగం ముందున్న సవాళ్ళను ఎదుర్కొనడానికి స్వయం సమృద్ధితో దేశప్రజల జీవన ప్రమాణాలను గణనీయంగా పెండడానికి అవసరమైన ద్నీర్టకాలిక ప్రభుత్వ ఏధానాలను రూపాందించవలసిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. ఈ సవాళ్ళను ఎదుర్కోవడానికి ఎరువుల వాడకం, వ్యవసాయ పరపతి ఏధానం, పరిశోధన, సాగునీటి నిర్వహణ, ఎగుమతులు, పోస్ట్‌- హార్వెష్ట్‌ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, పర్యావరణ సమతుల్య వ్యవసాయం- వంటి ప్రాధన్య అంశాలను గుర్తించి వ్యవసాయ రంగంలో సమగ్రా భివృద్ది సాధించడానికి సరైన చర్యలు చేపట్టవలసిన అవసర౦ ఎంతైనా ఉంది.

ఇప్పటివరకు ఎరువుల వాడకంలో హెచ్చుతగ్గులుండడం, సక్రమమైన నిష్పత్తిలో వివిధరకాల ఎరువులు వాడడం కేవలం రైతులకు సంబంధించిన సమస్యగానే పరిగణిస్తున్నాం. ఇకమీద ఈ సమస్యను జాతీయ సమస్యగా పరిగణించవలసిన ఆవశ్యకత ఉంది. పంటల దిగుబడి పెంచటానికి, భూసార పరిరక్షణకు ఫాస్పేట్‌, పొటాష్‌ ఎరువుల ధరలను తగ్గించడంవంటి చర్యలు కేవలం రైతులకిచ్చే సబ్సిడీగా పరిగణించకుండా వ్యవసాయరంగంలో “ట్రభుత్య పెట్టుబడిగా పరిగణించాలి. భూములు గుల్లబారకుండా, భూసారాన్ని పరిరక్షించడానికి సేంద్రీయ ఎరువుల వాడకాన్ని కూడా ప్రోత్సహించాలి. దేశంలో ఏఏధ వ్యవస్థీకృత సంస్థలద్వారా ఇచ్చే మొత్తం రుణాలలో 18శాతం రుణం వ్యవసాయ రంగానికందించాలన్న భారత రిజర్వుబ్యాంకు నిబంధనలకు వ్యతిరేకంగా కేవలం 13 నుండీ 14 శాతం రుణం మాత్రమే వ్యవసాయరంగానికివ్వటం జరుగుతున్నది. ఇందులో వ్యవసాయాన్ని వ్యాపారపంధాలో చేపట్టి చేపల పెంపకం, పూలు, పండ్లతోటల పెంపకాన్ని భారీ ఎత్తున చేపట్టిన పారిశ్రామికవేత్తలకు 7 నుండి 8 శాతం రుణం అందుతూ నిజమైన సాధారణ వ్యవసాయదారులకు కేవలం 6 నుండి 7” శాతం మాత్రమే రుణంగా అందుతున.గి టూవొ వట్టోన రాజ్యాంగం

వ్యవసాయరంగానికి అధిక రుణాలనందించినప్పుడే ఆ వ్రభావంవలన ఉపాధి ఉత్పత్తి, పెట్టుబడులు పెరిగి వ్యవసాయాదాయాలు గణనీయంగా పెరిగి వ్రజల జీవన (్రమాణం పెరుగుతుంది.

ఆధిక దిగుబడినిచ్చే సంకరజాతి ఏత్తనాలను దేశంలో ప్రవేశపెట్టడానికి చర్యలు చేపట్టి, 1960వ దశకంలో అప్పటి కేంద్ర వ్యవసాయశాఖ మంత్రి సి. సుబ్రహ్మణ్యం, దేశంలో హరితవిప్లవం ఆఏర్బావానికి అంకురార్పణ చేశారు. అయితే హరిత ఏన్లవ౦ ప్రభావం సాగునీరు కచ్చితంగా లభ్యమయ్యే మూడవవంతు భూములకు- ముఖ్యంగా పంజాబ్‌, హర్యానా, పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్‌, ఆంధ్రప్రదేశ్‌, తమిళనాడులలోని డెల్బా ప్రాంతాలకు పరిమితమై మిగతా మూడింట రెండువంతుల మెట్ట భూములలో ఏమాత్రం ప్రభావం చూపలేడు. ప్రభుత్వ వ్యవసాయ విస్తరణ ఏిభాగమంతా సాగునీరు కచ్చితంగా లభ్యమయ్యే ఈ మూడవవంతు ప్రాంతాలలో కేంద్రీకృతమై మెట్ట ప్రాంతాలపై దృష్టిసారించడంలేదు. అనేకమంది నిపుణులు హరితఏవ్లవ ఫలితాలు పెరగకుండా నిలకడగా నిలిచిపోయాయని అభిప్రాయపడుతున్నారు. వ్యవసాయ పరిశోధన దృష్టిని మెట్టభూములపై మళ్ళించి హరిత ఏవ్లవాన్ని ఆ ప్రాంతాలకు కూడా మళ్లించి వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని గణనీయంగా పెంచవచ్చు.

సాగునీరు ఖచ్చితంగా లభ్యమయ్యే ప్రాంతాలలో సీటివనరులను తగు మోతాదులో వాడటంద్వారా ఆదాచేసుకొని, మెట్ట ప్రాంతాలలో ఏన్నూత పద్దతులద్వారా తక్కువగా లభ్యమయ్యే సీటి వనరులను సక్రమంగా వాడటానికి తగిన సాంకేతిక పరిబ్ధానాన్ని పెంపాందించుకోవాలి. అంతరాష్ట్ర నదీజలాల వివాదాలు, నీటి ప్రాజెక్టుల నిర్మాణానికీ కావలసిన భారీ పెట్టబడుల లోపంవలన నదీజలాలను సంపూర్ణంగా ఉపయోగించుకొనే అవకాశాలు నానాటికి మృగ్యమౌతున్నాయి. “తక్కువ నీటితో కొద్దిపాటి పాలం నుండి ఎక్కువ పంటి” పండించే దీశలో వ్యవసాయ పరిశోధన చేపట్టాలి. ఇజ్రాయెల్‌లో అవలంభిస్తున్న సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని మనదేశంలో కూడా ప్రవేశపెట్టి డిప్‌, స్పింళ్లర్ల ద్వారా సాగునీటిని ఆదాచేసి ఎక్కువ పంటలు పండించగలగాలి. వ్యవసాయోత్పత్తులనిల్వ, ప్రాసెసింగ్‌, రవాణాలలో నష్టాలను తగ్గించడానికి పోస్ట్‌ హార్వెస్ట్‌ సాంకేతిక పరిబ్దానాన్ని విస్తృతంగా ఉపయోగించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. రైతుల ఆదాయాలు కేవలం ఉత్పత్త వలననేకాక పోస్ట్‌ హర్వెస్ట్‌ పద్దతుల వలన కూడా ప్రభాఏత౦ కాబడతాయి.

డాక్టర్‌ బంద్లమూడిీ సుబ్బారావు

ఆ౦తర్జాతీయ వాణిజ్యరంగంలో పోటీపడడానికి వ్యవసాయోత్పత్తులను సక్రమంగా ప్యాకింగ్‌ చేసే సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని దేశంలో పెంపాందించడానికి తక్షణమే ఒక “ఇనిస్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ ప్యాకేజింగ్‌ టెక్నాలజీని ప్రారంభించవలసిన ఆవశ్యకత ఉంది. అంతర్జాతీయ వ్యవసాయోత్పత్తుల వాణిజ్యంలో మన దేశం వాటా ఒకశాతం కన్నా తక్యువగా ఉండటం ఏచారకరం. వ్యవసాయోత్పత్తులను దేశీయ అవసరాలకేగాక ఎగుమతుల దృష్టిలో కూడా ఉత్పత్తి చేస్తే రైతుల ఆదాయాలు గణనీయంగా పెరుగుతాయి. భవిష్యత్తులో అంతర్జాతీయ ఏవాదాలలో ఆహార పదార్థాలు కూడా ఒక ఆయుధంగా మారే ప్రమాదముంది. లోటు దేశాలపై తమ పెత్తందారీ తనాన్ని రుద్ధటానికి ఆహారధాన్యాలు మగులుగలదేశాలు లోటు దేశాలకు ఎగుమతులు నిలుపుచేసే అవకాశాలున్నాయి. వ్యవసాయ ఉత్పత్తులలో లోటు ఉంటే మనం కూడా పెత్తందారీ దేశాలకు తలవంచవలసి వస్తుంది. ఉత్పత్తి, ప్రాసెసింగ్‌, ఎగుమతులు మార్కెట్‌ సమాచారంపై దృష్టితోనే కాకుండా పర్యావరణ సమతుల్యాన్ని కాపాడే వ్యవసాయ పద్దతుల నవలంభించాలి. పంటల పశువుల భీమా పధకాన్ని పరిజ్రమల భీమావలె చేపట్టాలి. గ్రామీణ ప్రాంతాలనుండి సమీప మార్కెట్లకు తగిన రహదారి సదుపాయాలను, శీతల గిడ్డంగుల నిర్మాణానికీ ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.

(ప్రస్తుత పరిస్థితులను సమీక్షించి వ్యవసాయాభివృద్దిపై కేంద్ర ప్రభుత్వానికి తగిన సూచనలు అందించి, నూతన వ్యవసాయ ఏధానాన్ని రూపొందించడానికి వెంటనే “నేషనల్‌ రివ్యూ కమిషన్‌ ఆన్‌ అగ్రికల్చర్‌*ను నెలకొల్పాలి. వ్యవసాయ రంగం పటిష్టమై ఇరవై ఒకటవ శతాబ్దంలో ఆకలిని, పేదరికాన్ని తొలగించడానికి సరైన వ్యూహాన్ని రూపొందించే బాధ్యత-తాను చిన్నతనంలో పశువులను కాశానని, పొలాల్లో పనిచేశానని, ఇప్పుడుకూడా రాగిముద్దలు తింటానని- సగర్వంగా చెప్పుకునే ప్రధానమంత్రి దేవగౌడపై ఉంది.

వార్త, ఆగస్బ 28, 1996 బూజా సట్టోన రాజ్యాంగం

తెలుగుజాతిపైె యా బాబాసాహెబ్‌ ప్రభావం

ఏభిన్న రాజ్యాలలో, రాష్ట్రాలలో ఉన్న తెలుగు ప్రాంతాలన్నిటినీ కలిపి ఒకసమైక్య తెలుగు భాషా రాష్ట్రం ఏర్పాటుచేయాలని 1948లో డాక్టర్‌ బాబాసాహెబ్‌ అంబేద్కర్‌ అభిప్రాయపడ్డారని చాలామంది తెలుగువారికి తెలియదు. భాషాప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు గూర్చి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటుచేసిన డాక్టర్‌ జూన్‌ మత్తాయ్‌ కమీషన్‌కు డాక్టరు అంబేద్కర్‌ తన అభిప్రాయాలను తెలియజేస్తూ “70069౧౪ 0౧ 1౧2౮౪150 ౯౯0౪౧౦89” (భాషా ప్రయుక్త రా స్ట్రాలపై అభిప్రాయాలు) అనే పేరుతో ఒక పెద్ద నివేదికను సమర్పించారు. భాషాప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు వల్ల ఆయా ప్రాంతాలలో ప్రజల ప్రయోజనాలను కాపాడవచ్చని, ప్రాంతీయ భాషలు అభివృద్ది చెందుతాయని, పరిపాలన సులభతరమవుతుందని, ప్రజాస్వామ్య ఏధానం పటిష్టమవుతుందని ఆయన ఆ నివేదికలో పేర్కొంటూ ఆనాటి బొంబాయి,మద్రాసు వంటి పెద్ద రా ప్ట్రాలను ప్రజాభిప్రాయం మేరకు భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాలుగా ఏభబించాలని కోరారు. ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలోని తెలుగు ప్రాంతాలను, నైజాం సంస్థానంలోని తెలంగాణా ప్రాంతాన్ని కలిపి తెలుగువారికి ఒక ప్రత్యేక రాస్ట్రం ఏర్పాటుచేయాలని డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ సూచించారు. 1918లో బాపట్లలో ప్రారంభమైన ఆంధ రాష్ట్ర ఉద్యమం 1953లో పొట్టి శ్రీరాములు ఆత్మబలిదానంతో కర్నూలు రాజధానిగా ప్రత్యేకాంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటుకు దారితీసింది. విశాలాంధ్ర నినాదంతో 1956లో ఆంధప్రదేశ్‌ ఏర్పడి డాక్టర్‌

అంబేద్కర్‌ దూరదృష్టితో చేసిన సూచన నిజమైంది. భారత రాజ్యాంగ నిర్మాత మాత్రమేకాక నవభారత నిర్మాతలలో ఒకరైన డాక్టర్‌ అంటేద్యర్‌ కేవలం రాజకీయ నాయకుడేకాదు, గొప్పరా జనీతిజ్హుడు, న్యాయశాస్త్రవేత్త, న్యాయవాది, ఆర్టికశాస్త్రవేత్త, సామాజిక శాస్త్రవేత్త, ఏద్యావేత్త, విద్యాప్రదాత, బహు(గ్రంధకర్త, వక్త, మానవతావాది, మహా మేధావి, గొప్ప పాత్రికేయుడు. వ్యక్తి పూజను, నియంతృత్వ పాలనను డాక్టర్‌ బంద్లమూదీ సుబ్బారావు

వ్యతిరేకించిన ప్రజాస్వామ్యవాది. ప్రతిదానిని గుడ్డిగా నమ్మని హేతువాది. హిందూమతాన్ని హిందూ సమాజాన్ని సంస్కరించటానికి అవిశ్రాంతంగా కృషిచేసిన సంఘ సంస్కర్త. ఆయనను “' నడిచే విజ్ఞాన సర్వస్వం (4214109 £౯౧౦౫/౦|౦౧6612) గా ఆనాటి చరిత్రకారులు అభివర్ణించారు. యుగయుగాలుగా, తరతరాలుగా సమాజంలో ““నాలుగు పడగల హైందవ నాగరాజు” బుసలతో అణగతొక్కబడ్డ నివ్నుజాతుల వారిని ఉద్బరించి, వారికి రాజ్యాంగ రక్షణలు కల్పించి, అంటరానితనాన్ని, దుర్బర దారిద్ర్యాన్ని నిర్మూలించాలని సాంఘికన్యాయం, వ్యక్తి స్వేచ్చ స్వాతంత్ర్యం, సమతా మానవతలను సాధించాలని తపనపడ్డ యుగ పురుషుడు. మహిళాభ్యుదయవేత్తగా, కార్మికలోక బాంధవుడిగా డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ చేసిన కృషి అసమాన్యం. బహుశా దేశం మొత్తం మీద వూరూరా వాడవాడలా నెలకొల్పినన్ని డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ విగ్రహాలు - మరే నాయకునికీ లేవేమో, దురదృష్టకరమైన విషయం ఏమిటంటే, డాక్షర్‌ అంబేద్కర్‌ మరణించిన 35 సంవత్సరాల తరువాత మాత్రమే కేంద్రప్రభుత్వం 1990లో ఆయనకు దేశంలోని అత్యుత్తమ వురస్మారం “* భారతరత్వ*ను (సాదించింది. 1956లో వరమపదించిన డాక్షర్‌ అంబేద్కర్‌కు స్వాతంత్రానంతరం జీఏంచిన తొమ్మిద సంవత్సరాలలో *' భారతరత్న” గౌరవం ఇవ్వటం నాటి కాంగ్రేస్‌ నాయకులకు, అప్పటి ధాని జవహర్‌లాల్‌ నెహూకు బహుశా కంబకప్రాయంగా కనపడి౦దేమో!

నిమ్నువర్గాల ఆర్జిక సామాజిక న్యాయానికి ప్రాధాన్యమిచ్చిన డాక్టర్‌ ఆంబేద్మర్‌ ఆలోచనా ధోరణి భారతజాతి యావత్తునూ ప్రభాఏత౦ం చేసినదనటంలో ఎంతమాత్రం అతిశయోక్తి లేదు. మన రాష్ట్రం అందుకు అతీతం కాదు. 1982 మార్చి 29న తెలుగుదేశం పార్టీని స్టాప్తిస్తున్నట్లు టికటించిన శ్రీ నందమూరి తారకరామారావు ,తాను కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు, గురజాడ అప్పారావు, డాక్టర్‌ బాబాసాహెబ్‌ అంబేద్కర్‌ల స్పూర్తితో రాజకీయాలలోకి వచ్చినట్లు సంచలనాత్మకమైన బ్రకటన చేశారు. అధికారంలోకి వచ్చిన ఎన్టీఆర్‌ త్రికరణ శుద్దిగా బడుగువర్గాల సామాజిక, ఆర్జీకా భివృద్ది కోసం ఆహర్షిశలు చిత్తకుద్దితో కృషిచేసి డాక్టర్‌ అంటేద్కర్‌ స్పూర్తితో తాను రాజకీయ పార్టీని స్టాపించానన్న ఏషయాన్ని అక్షరసత్యం చేశారు. ఎన్టీఆర్‌ ప్రవేశపెట్టిన రెండురూపాయలకు కిలో బియ్యం పధకం, పేద్రజులకు పక్కా ఇళ్ళ నిర్మాణం, సబ్సిడీపై బట్టల పంపిణీ వంటి పథకాలు, రెసిడెస్షియల్‌ పాఠశాలలను బ్రత్యేకంగా దళితుల పిల్లలకోసం స్టాపించటం, భూమిని కొనుగోలు చేసి సాగునీటి సదుపాయంతో బలహీనవర్గాలకు పంపిణీ మొదలైనవి పేద వర్షాలైన దళితులకు (ప్రయోజనం చేకూర్చాయి. స్వాతంత్రానంతరం కా౦గ్రెసు ప్రభుత్వం శాసనస భలలోను, బ్రభుత్వోద్యోగాల్లోను దళితులకు రిజర్వేషన్లు కల్పించి చేతులు దులువుకుంది. వారికి ఆర్జికజువసత్వాలు చేకూర్చి, వారి జీవన ట్రమాణం పెంపాందించడానికి ఎలాటి ప్రయత్నమూ చేయలేదు. రిజర్వేషన్ల వల్ల దళితులలో కేవలం కొద్దిశాతం కుటుంబాలు మాత్రమే లాభపడ్డాయి. (పతి పేద దళిత కుటుంబానికి ఎన్టీఆర్‌ ప్రవేశపెట్టిన రెండు రూపాయలకు కిలో బియ్యం పధకంతో పాటు పై యితర పథకాలు వరంగా వారి జీవన ప్రమాణాన్ని గణనీయంగా పెంచింది. టూజా పట్టిన రాజ్బాంగం

డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ కేవలం నిమ్మజాతుల అభ్యున్నతికోసం మాత్రమే పనిచేశారన్నది ఆర్దసత్యం. హిందూసమాజుంలోని కుల వివక్షకు బలై అమానుష జీవితం గడుపుతున్న దళితులకు రాజ్యాంగ రక్షణలు కల్పించడంలో ఏిశేషకృషి సల్పిన ఆయన, హిందూ సమాజంలో, దళితులవలి వురుషాధిక్యపు ఉక్కుపాదాల కింద బానిసలుగా బలౌతున్న స్త్రీలోకాన్ని ఉద్దరించటానికి కేంద్ర న్యాయశాఖామంత్రిగా 1951 ఫిబ్రవరిలో హిందూ కోడ్‌ బిల్లును పార్లమెంట్‌లో వ్రవేశపెట్టారు. హీందూ స్త్రీలు స్వేచ్చలేక్క, ఆస్తి హక్కులేక, ఏద్యాభ్యాసం లేక్క పురుషునికి బానిసగా (బ్రతుకీడుస్తునందున వలన వారి శ్రేయస్సు కోసం సమాన ఆస్తిహక్కు , ఏద్యావకాళాలు, సమానగౌరవం, స్వాతంత్ర్యం, స్వేచ్చ, దత్తత హక్కు, విడాకుల హక్కు, పునర్వివాహ హక్కులను కల్పిస్తూ (ప్రవేశపెట్టిన ఆ ఏస్లవాత్మకమైన బీల్లును ప్రగతికాముకులైన ఆచార్య ఎన్‌. జి.రంగా, శ్రీమతి దుర్గాబాయి దేశ్‌ముఖ్‌, నరహరి గాడ్గిల్‌, హెచ్‌.ఏ.కామత్‌, ఆవార్య కృపలానీ వంటి మహనీయులు గట్టిగా సమర్దిస్తూ ఆయనను ఒక మహర్షిగా, స్త్రీ దాస్య ఏమోచకుడిగా కొనియాడారు. ఆయితే కాంగ్రెస్‌ పార్టీలోని వారే కొందరు ఈ బిల్లును తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. మొదట బిల్లును నమర్దించిన థధాని నెహూ, తర్వాత చాంధసుల వత్తిడికి లొంగినందువల్ల బిల్లు ఆమోదం పొందలేదు. ఆ అపజయానికి డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ మానసికంగా కుంగిపోయి, నైతికంగా ఓడిపోయానన్న మనోవేదనతో, తనస్వాభిమానాన్ని చంపుకోలేక మంత్రి పదవిని తృణప్రాయంగా భావించి 1951 సెప్టెంబర్‌లో రాజీనామా చేశారు. ఎన్టీఆర్‌ ముఖ్యమంత్రి అయిన తరువాత డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ స్పూర్తితో తన తెలుగింటి ఆడపడుచులకు తండ్రి ఆస్తిలో సమానహక్కును కల్పిస్తూ చట్టంచేసి, మహిళలకు వవ్రభుత్వోద్యోగాలలో 30 శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పించి డాక్టర్‌ అంటేద్కర్‌ ఆశయాన్ని మనరాస్ట్రంలో నెరవేర్చారు.

నైజాం సంస్థానంలోనున్న తెలంగాణా ప్రాతంలో డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌కు హైదరాబాద్‌ ఆంబేద్కర్‌గా పేరొందిన బి.ఎస్‌. వెంకటరావు, బి.శంకరదేవ్‌, భాగ్యరెడ్డి వర్మ, శ్రీవుతి రాజమణిదేవి, శ్రీమతి ఈశ్వరిబాయి, బి.శ్యామ్‌సుందర్‌, ఎస్‌. నాగప్ప, ఏ. ఆర్‌. పీరాస్వామి, జెహెచ్‌. కృష్ణమూర్తి వంటి అసంఖ్యాక అనుచురులుండేవారు. 1944లో ఆయన హైదరాబాద్‌లో పర్యటించారు. ఆ తరువాత ఆంధ ప్రాంతంలో జరిపిన పర్యటనలో కూడా ఆయనకు విశేష ఆదరణ లభించింది డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌కు 1953లో ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ డాక్టర్‌ ఆఫ్‌ లిటరేచర్‌ గౌరవ పట్టానిచ్చి తనను తాను గౌరపించుకున్నది.

1930 నుండి కేంద్ర శాసనసభ సభ్యునిగాఉన్న ఆవార్య ఎశ్‌. జి.రంగా తప్ప, ఆంధ్ర ప్రాంతంలోని కాంగేస్‌ నాయకులతో డాక్షర్‌ అంబేద్కర్‌కు పెద్దగా సంబంధాలున్న దాఖలాలేదు. డాక్టర్‌ అంటేద్కర్‌తోపాటు రా జ్యాంగ నిర్ణయసభ సభ్యునిగా ఉన్న ఆచార్య రంగా 1947 జనవరి

డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు

25న “'కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిదిలోకి వచ్చే అంశాలు” నిర్ణయించడానికి పన్నెండుమంది సభ్యులతో ఒక కమిటీని నియమించాలని రాజ్యాంగ నిర్ణయసభలో రాజాజీ ప్రవేశపెట్టిన తీర్మానంపై మాట్లాడుతూ, డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ (ప్రధానమైన ఆ కమిటీ సభ్యునిగా ఉండటం అవసరమని, ఆయన ఎన్నికయ్యేందుకు వీలుగా పప్రతిపాతించిన సభ్యులలో ఒకరు విరమించుకోవాలని కోరినప్పుడు ఆ సభ్యులలో ఒక్కరు కూడా అందుకు అంగీకరించలేదు. ఆ తరువాత రాజ్యాంగ ముసాయితా కమిటీ చైర్మన్‌గా డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ ఎన్నికయ్యేటట్లు చూడటానికి ఆచార్య రంగా తెరవెనుక చాలా ప్రయత్నాలు చేశారని ధ్వారాడ్‌ విశ్వవఏద్యాలయానికి చెందిన ఒక చరిత్ర పరశోధకుడు ఇటీవల తెలియజేశారు. అయితే ఆచార్య రంగా మాత్రం, డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ రాజ్యాంగ ముసాయిదా కమిటీ చైర్మన్‌గా ఎన్నుకోవడానికి, స్వాతంత్రానంతరం కేంద్రమంత్రి పదవిని చేపట్టటానికి ఇతర జాతీయ నాయకులతోపాటు తాను కూడా కొద్దిపాటి కృషి చేశానని తాను రాసిన 0161౧96416066 గీ౦68 ౧1౧౦98 (నా స్మృతిపధంలోని ప్రముఖులు) పుస్తకంలో తెలియజేశారు.

1952లో జరిగిన తొలి సాధారణ ఎన్నికలలో డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌, నెహూతో విటేధించి కృషికార్‌ లోక్‌ పార్టీని స్థాపించిన ఆచార్యరంగా- ఇరువురూ లోకసభకు పోటీచేసి ఓడిపోయారు. అయితే వెంటనే బొంబాయి, మద్రాసు రా ప్ర్రాలశాసనసభల సభ్యులుగా ఎన్నికైన తమ అనుచరుల మద్దతుతో ఇద్దరూ రాజ్యసభ సభ్యులుగా ఎన్నికయ్యారు. అప్పటికే ఆనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ తన అనుచరులైన ముగ్గురు ఇండిపెండింట్‌ రాజ్యసభ సభ్యులను, ఆవార్య రంగా పార్లమెంటరీ పార్టీ నాయకుడిగా నున్న కృషికార్‌ లోక్‌ పార్టీలో చేర్పించి సంఖ్యాబలంతో పార్లమెంటరీ (గ్రూపుగా గుర్తింపు వచ్చేటట్లు చేశారు. జవహార్‌లాల్‌ నెహ్రూ లోక్‌సభ ఎన్నికలలో తమ ఇద్దరినీ ఓడించటానికెంత తెగించినా, రాజ్యసభలో స్వతంత్రమైన పార్లమెంటరీ వేదికను ఏర్పాటు చేసుకో గలిగినందుకు డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ హర్తాన్ని వెలిబుచ్చారని ఆబార్యరంగా తెలిపారు. డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ రాజ్యసభలో ఇండిపెంటెండ్‌ సభ్యునిగా కొనసాగినా రైతుకూలీల శ్రేయస్సు కోసం తాను సభలో మాట్లాడినప్పుడు సోదరభావంతో, ఆయన ప్రసంగాలలో తనకు రాజ్యసభలో మద్దతు ప్రకటించేవారని ఆచార్య రంగాపై పుస్తకంలో తెలియజేశారు.

భారత జాతి యావత్తునూ తన ఆలోచనా ఏధానంతో ప్రభావితం చేసిన డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ను ఓక ఆంధ్రుడు ప్రభావితం చేయటం మనకందరికీ గర్వకారణం. మద్రాసు శ్రైస్తవ కళాశాలలో 1897-1909లో ఫిజిక్స్‌ ఏభాగంలో పనిచేస్కి ఆ తరువాత మద్రాసు పచ్చయప్ప కళాశాలలో పనిచేసిన ప్రాఫెసర్‌ పోకల లక్ష్మీనరసునాయుడు 1907లో రాసిన పుస్తకం “5౯886009 01 866౧8౧౫” (బౌద్ద ధర్మసారం) డాక్టర్‌ అంటేద్కర్‌ను ఎంతగానో ప్రభాఏతం చేసింది. 1948లో డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ ఆ పుస్తకాన్ని మూడవ ముద్రణ వేయించి తానే స్వయంగా పీరికరాశారు. ఆ బూజా పట్టిన రావ్యాంగం

పుస్తకాన్ని గురించి పీరికలో ఆయన పేర్కొంటూ ““ఇప్పటివరకూ బౌద్దంపై వచ్చిన పుస్తకాలలో ఉత్తమమైనదిగా, రచనలో సంపూర్హమైనదిగా, స్పష్టమైన ఏవరణతో కూడినది... ఈమధ్యకాలంలో భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో చాలా మంది ప్రజలు బౌద్ధంపై ఒక మంచి పుస్తకం ఉంటే సిఫార్సు చేయమని నన్ను అడుగుతున్నారు. వారి ఆంకా౦క్షకు సమాధానంగా ఎలాంటి సందేహం లేకుండా ప్రాఫెసర్‌ లక్ష్మీనరసు పుస్తకాన్ని సూచిస్తున్నాను” అని అన్నారు.

(ప్రముఖ అంబేద్కరీయుడైన డాక్టర్‌ భగవాన్‌దాస్‌, డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ రాసిన అరుదైన పీరికల్ని 1980లో సంకలనం చేస్తూ, ఆ సంకలనానికి రాసిన ముందుమాటలో ఇలా అన్నారు. “బౌద్ద ధర్మంపై వచ్చిన పుస్తకాల్లో '* బౌద్ద దర్శసారం'' చాలా ప్రముఖమైన మంచి పుస్తకం. బొద్దంపై వళ్చిన కొద్ది పుస్తకాలలో డాక్టర్‌ అంబేద్యర్‌ని అపరిమితంగా ప్రభాఏతం చేసిన పుస్తకాలలో ఇదొకటి. ఆ ద్రభావం స్పష్టంగా ఆయన మరణానంతరం పీపుల్స్‌ ఎడ్యుకేషన్‌ సొస్టెటీ ద్వారా ప్రచురించబడిన ఆతి గొప్ప గ్రంధమైన '“బుద్దుడు- ఆయన ధర్మంా*లో కనిపిస్తుంది.!” సాహితీ ఏమర్శకుడు టి. రవిచంద్‌, డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ను ్రభావితం చేసిన పోకల లక్ష్మీనరసునాయుడు గూర్చి తెలియజేస్తూ (మిసిమి, నవంబరు 1993) “ఆనాటి ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలో చాలా బ్రసిద్దిచెందిన సంఘ సంన్మర్హ బౌద్ద ధర్మసాహిత్యంలో మహాపండితుడు. ఆ సిద్దాంతాన్ని హేతువాద, మానవతావాద దృక్పధంతో అధ్యయనం చేసిన తొలివండితుడు. కులతత్త్వ౦, పుట్టుక, పరిణామాలపై మౌలిక పరిశోధనలు చేసి, ఆధునిక విజ్ఞానశాస్త్ర, వరిబ్హానంతో అమానుషమై, ఆశా ప్టీయమైన కులవ్యవస్థ నిర్మూలనకు పాటువడ్డ తొలితరం భారతీయుల్లో అగ్రగణ్యుడు, తెలుగువారిలో ఆధునికయుగంలో ప్రధముడు. సమకాలిక భారతదేశంలో కులవ్యవస్థకి వ్యతిరేకంగా అసాధారణ పోరాటాన్ని సలిపిన డా.బి. ఆర్‌. అంబేద్కర్‌ వంటి సామాజిక ఏప్లవ దార్శనికుణ్ణి (ప్రభాఏతం చేసిన నవయుగ వైతాళికుడు”గా పేరొన్నారు.

వార్త, ఏప్రియల్‌ 14, 1996 డాక్టర్‌ బండ్లమూదీ సుట్టారావు

థఛామికజన బాంధవుడు సర్వార్‌ గౌతులచ్చన్న లు హి కష

జిుమిందారులకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం సాగించిన రైతుకూలీల అభిమాన నాయకుడిగా 1930వ దశకం నుండి గుర్తింపు పొందిన సర్దార్‌ గౌతులచ్చన్న జీవిత చరిత్రను రాసి శ్రీదరువూరి వీరయ్య ధన్యులైనారు. పోతనను వెర్రివాడిగా భావించి అధికారంలో ఉన్నవారికి, ధనాడ్యులకు స్తోత్రపారాలు వల్లెవేస్తూ సాహిత్యవ్యభిచారిణులుగా మారిన ఈనాటి పెక్కుమంది తెలుగుకవులు, రచయితలకు భిన్నంగా శ్రీ వీరయ్య ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా శ్రీమతి భారతీదేవి రంగా, గాంధీ కృష్ణయ్య, కందుల ఓబులరెడ్డి, పెందనందిపాడు పన్నుల నిరాకరణ ఉద్యమసారధి పర్వతనేని పీరయ్యచౌదరి, మేడూరి నాగేశ్వరరావు, కన్నెగంటి హనుమంతు వంటి త్యాగజీవులను ఇటీవల తెలుగు పాఠకులకు మరలా గుర్తుచేశారు. ఇక ఆచార్యరంగా గురించి సరేసరి. తరతరాలు రంగాగారిని మరచి పోకుండా శ్రీ వీరయ్య తన రచనల ద్వారా కృషి చేశారు. ఇంకా చేస్తున్నారు. గతంలో ముఖ్యమంత్రి వదవి వెలగపెట్టిన మురానాయకుడు విజయభాస్కరరెడ్డిని గురించి పుస్తకం రాయమని, లక్షల ప్రతులు పప్రచురించగలమని, శ్రీ పీరయ్యకు కూడా తగిన పారితోషికం ఇవ్వగలమని అతని ఆశ్రితులు కోరినప్పుడు ఆర్దికంగా సామాన్యుడైన శ్రీ వీరయ్య ఆ కోరికను సున్నితంగా తిరస్కరించిన విషయం చాలా కొద్దిమందికి తెలుసు.

ఓక కల్లుగీత కుటుంబంలో పుట్టి ఆచార్యరంగా శిమ్యడై విశాఖపట్నం జిల్లా కాంగ్రెస్‌ కమిటీ అధ్యక్షునిగా, అఖిల భారత కాంగ్రెస్‌ కమిటీ సభ్యునిగా, ఆంధ్రరాష్త్ర కాంగ్రెస్‌ కమిటీ కార్యదర్శిగా, ఐ.ఎన్‌.టి.యు.సి. రాష్ట్ర శాఖ అధ్యక్షునిగా, రాష్ట్ర స్వతంత్రపార్టీ అధ్యక్షునిగా, దాదాపు ముప్పయి ఐదేళ్ళు శాసనసభ్యునిగా, రెండు మంత్రివర్గాలలో మంత్రిగా, శాసనసభలో ప్రతిపక్షనాయకునిగాా పలుమార్లు జ్రైలుకెళ్ళిన స్వాతంత్ర సమరయోధునిగా, జమీందారీ, బూటా పట్టిన రాబ్బాంగం

ఈనాందారీ రైతుల రక్షకుడిగా, బ్రిటీష్‌ ప్రభుత్వం చేత కనిపిస్తే కాల్చివేత ఉత్తర్వులకు గురైన విప్లవపీరునిగా తన త్యాగాలతో వునీతులైన సర్దార్‌ లచ్చన్న జీవితాన్ని కళ్ళకు కనపడేటట్లు క్రీ వీరయ్య సరళంగా చిత్రించారు.

1930లో జరిగిన ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో నౌపడా ఉప్పు కొరారులపై దాడిచేసి ఆనాటి గంజాం జిల్లా కాంగ్రేస్‌ కమిటీ ఆధ్వార్యంలో జరుగుతున్న సత్యాగ్రహ శిబిరంలో చేరి అరెస్టు చేయబడి కఠిన కారాగారవాన శిక్ష షాందటంద్వారా సర్దార్‌ లచ్చన్న రాజకీయ రంగ ప్రవేశం చేశారు. జైలునుంచి ఏడుదలైన తరువాత వఏిదేశీవస్తు దుకాణాల వద్దపికెటింగ్‌లకు నాయకత్వం వహించి, హరిజన సేవాసంఘాలను స్థాపించిన సర్దార్‌ లచ్చన్న ఆచార్యరంగా ననుసరిచి 1937లో స్వర్గీయ కొమ్మారెడ్డి సత్యనారాయణమూర్తి నాయకత్వం వహించిన రైతు రక్షణ యాత్ర ఏజయానికి కృషి చేశారు. ఇచ్చాపురం నుండి మద్రాసు వరకు 1500 మైళ్ళు జరిగిన ఆ రైతు రక్షణ యాత్ర ఫలితంగానే 1937లో మద్రాసు ప్రభుత్వం రైతు రుణ ఏమోచన చట్టం చేసింది. పెద్దలపట్ల విధేయత- సహజరులపట్ల గౌరవం- అనుచరులపట్ల ప్రేమ- అనే శీర్హికలో సర్జార్‌లచ్చన్న మహోన్నత వ్యక్తిత్వాన్ని శ్రీ వీరయ్య తెలియజీశారు. తన సీనియర్‌ సహచరుడు, మధ్యవయసులోనే ఆకాల మరణం పొందిన-1937 నాటి శాసనసభ్యుడు స్వర్గీయ పుల్లెల శ్యామసుందరరావు పేరును తన కుమారుడికి పెట్టకోవటం ,(లచ్చన్న కుమూరుడు శ్రీ శ్యామసుందర శివాజీ (ప్రస్తుతం శాసనసభ్యుడుగానున్నారు), తననొక బిడ్డగా జూసిన ఆచార్యరంగా సతీమణి భారతీదేఏ పేరును తన కుమార్తెలలో ఒకరికి పెట్టటం, తన దగ్గర చిరకాలం (డ్రైవర్‌గా పనిచేసిన బలరామ్‌కు హైదరాబాదులో ఇల్లు కట్టించటం, సర్దార్‌ లచ్చన్నలోని ఆరాధనాభావాన్ని, కృతజ్ఞతా భావాన్ని శ్రీ వీరయ్య తెలియజీశారు.

ఆయితే శ్రీ పీరయ్య రాయటం మరచిన మరొక సంఘటన దేశంలోనే అరుదైనది. 1967 సాధారణ ఎన్నికలలో స్వతం త్రపార్టీ అభ్యర్థిగా శ్రీకాకుళం లోక్‌సభకు, సోంపేట అసెంబ్లీకి ఒకేమారు ఎన్నికైన సర్దార్‌ లచ్చన్న, తన గురువైన ఆభార్యరంగా ఆ ఎన్నికల్లో చిత్తూరులో ఓడిపోగాా ఆయన పార్లమెంటు సభ్యుడుగా ఎన్నికయ్యేందుకు వీలుగా ప్రమాణ స్వీకారం కూడవేయకుండా లోక్‌సభ సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేస్తి ఆ తరువాత జరిగిన ఉపఎన్నికలో ఆచార్యరంగాను గెలిపించి తన గురుభక్తిని చాటుకున్నారు. బహుశా దేశ పార్లమెంటరీ చరిత్రలో సభ్యుడిగా ఎన్నికై ప్రమాణస్వీకారం కూడచేయకుండా రా జీనామా- ఒక్క సర్దార్‌ లచ్చన్నే చేశారేమో!

1952లో ళృషిర్‌ లోక్‌పార్టీ మద్దతుతో మద్రాసు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ఆయిన రా జాజీని తన శిష్యుడైన సర్దార్‌ లచ్చన్నను మంత్రివర్గంలో తీసుకొనమని ఆచార్య రంగా కోరగా,

డాక్టర్‌ బంధ్లమూదీ నుట్బారావు

రాజాజీ- ఆచార్య రంగాను ఉపముఖ్యమంత్రిగా నుండమని కోరినప్పుడు ఆయన రాజాజీతో | ఉంగ01 14010 6 & ౧౭4 గ౩2 114౧6౧౧2 అని అన్నారు.(రాజరాజనరేంద్రుడు తన కుమారునికిచ్చి పెళ్ళి జరిపించటానికై చిత్రాంగిని చూడటానికి వెళ్ళి ఆమె ఆందానికి దాసుడ్డి కుమారునితోగాక తానే ఆమెను వివాహం చేసుకున్నాడన్న మధ్యయుగాల గాధ మనకు తెలిసినదే.) ఆచార్యరంగా, సర్దార్‌ లచ్చన్న- ఇద్దరూ త్యాగధనులే. 1962లో సంజీవరెడ్డి పభుత్వం భూమిశిస్తును మూడురెట్లు పెంచినప్పుడు, రాజ్యాంగం 17 వ సవరణ ద్వారా జవహర్‌లాల్‌ నె(హహా రైతాంగవ్యవస్థను నాశనం చేయటానికి పూనుకున్నప్పుడు లచ్చన్న చేసిన పోరాటం ఆసమాన్యమైనది. వెనుకబడిన తరగతులవారి అభ్యున్నతికి, కల్లుగీత వృత్తి వారి సంక్షేమానికి ఎనభైైపదులు నిండినా సర్దార్‌ లచ్చన్న అవిశ్రాంతంగా కృషి చేస్తున్నారు.

పుస్తకాన్ని ఎడిట్‌ చేయటంలో శ్రీ వీరయ్య శ్రద్ద తీసుకున్నట్లు లేదు, చర్వితచరణంగా, ఒకే విషయం అనేకసార్లు దొర్లింది. అక్కడక్కడా శీర్దికకూ, క్రింద రాసిన విషయానికి పాంతన లీకుండా ఉంది. పుస్తకంలో కొట్టొచ్చినట్లుగా కనిపించే లోపం - 1946 నుండి 1983 వరకు రెండు మూడు సంవత్సరాలు మినహా శాసనసభ్యునిగా సర్జార్‌లచ్చన్న పాత్ర గూర్చి అసలు బ్రస్తావనే లేదు. వ్రతిపక్షనాయకునిగా పేరు పాందిన లచ్చన్న-కాసు బ్రహ్మనందరెడ్డి టోపీ తిప్ప టాన్ని ఎద్దేవా చేస్తూ చేసిన ప్రసంగాలు, శ్రీకాకుళం జిల్లాలో స్వతంత్రపాగ్లీ అభ్యర్జులుగా తాను గెలిపించిన శాసనసభ్యులు కాంగ్రెస్‌ పార్టీలో చేరినప్పుడు ఆవేదనతో ** కాంగ్రేస్‌ పోలేరమ్మకు శాసనసభ్యులను బలియిచ్చానని” చేసిన ప్రసంగాలు, ప్రజావ్యతిరేక చర్యలపై (వ్రభుత్వాలను దుయ్యబట్టిన పసంగాలు, రాస్ట్రవ్రజలను ఆ సమయంలో ఎంతగానో ఆకట్టుకున్నాయి.

సీరా, కల్లు-ఇదే ఆమృతమంటూ శ్రీ వీరయ్య తన ముందుమాటలో పేర్కొనటం కొంత అపహస్యంగా కన్పిస్తున్నా- ఇతరుల ఆనందం కోసం, తమ పొట్టకూటి కోసం ప్రాణాలను సైతం పణంగాపెట్టి ఎత్తయిన తా టిచెట్లెక్కికల్లును తీసి శ్రమజీవులైన గీత కార్నికలోకానికి ఈ చిరుపాత్తాన్ని అంకితం చేయడం సమంజసంగా ఉంది. ఆరు దూబ్దాల ఆంధ్ర చరిత్రను తెలియజోప్పీ ఈ పుస్తకం రాస్ట్ర రాజకీయాలు, స్వాతంత్ర్యపోరాటం, రైతాంగ ఉద్యమాలు, జమీందారీ వ్యతిరేక పోరాటాలు, సామాబికవ్యవస్థ్ర, కార్మిక పోరాటాలు, వెనుకబడిన తరగతుల ఉద్యమాలు, కల్లుగీత పనివారి కష్టనష్టాల పట్ల ఆసక్తి ఉన్నవారు తప్పనిసరిగా చదవాలి.

వార్త, మార్చి 25, 1996

బూజో పట్టిన రాజ్యాంగం

తెలుగునేల నాలుగు చరగులా గోదావరి జలాలు అంతర్రాష్ట్ర ఏవాదాలలో మునిగిపోయి ఎంతో కాలంగా పెండింగ్‌లోనున్న ఇచ్చంపల్లి, పోలవరం ప్రాజెక్టులకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఎటువ౦టి ఏవాదాలకు ఆస్కారం లేకుండా గోదావరి జలాలను సద్వినియోగం చేసుకొని తెలంగాణాలో సుమారు 47 లక్షల ఎకరాలకు, కోస్తా జిల్లాలో 11 లక్షల ఎకరాలకు, రాయలసీమలో ర లక్షల ఎకరాలకు, మొత్తం 654 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరందించి, హైదరాబాద్‌ నగరానికి అదనంగా 10 టీ ఎంసి నీటిని అందించగల బృహత్పధకానికి ప్రముఖ ఇంజనీరు డాక్టర్‌ కె. శ్రీరామకృష్ణయ్య నూతనంగా రూపకల్పన చేశారు. స్వర్గీయ ముఖ్యమంత్రి ఎన్‌. టి.రామారావుకు సాగునీటి సలహాదారుగా పనిచేసిన డాక్టర్‌ శ్రీరానముకృష్ణయ్య ఎన్టీఆర్‌ స్పూర్తితో అంతకుముందు ఎవ్వరూ కలచని, తెలుగుగంగ్య గాలేరు- నగరి, హంద్రీ-నీవా ,వెలుగొండ ప్రాజెక్టులకు రూపకల్పన చేసిన తపస్వి. డాక్టర్‌ శ్రీరామకృష్ణయ్య తెలుగు ప్రజలకు 'మరో కాటన్‌) అనటంలో ఎంత మాత్రం అతిశయోక్తి లేదు. తెలుగుజాతి తరతరాలుగా గుర్తుపెట్టుకొనే ఆణిముత్యాల జూబితాలో డాన్టర్‌ శ్రీరామకృష్ణయ్య కూడా చేరారు. అంతర్రాష్ట్ర నదైన గోదావరి జలాల వినియోగంపై 1979లో ట్రిబునల్‌ తీర్పు ద్వారా ఆంధద్రదేశ్‌, మహార్యాస్ట్ర మధ్య(్రదేశ్‌, కర్నాటక, ఒరిస్సా రాష్ట్రాలు సుహృద్భావంతో నీటిని పంచుకోవటానికి ఆంగీకారం కుదిరింది. ట్రిబ్యునల్‌ తీర్పు ద్వారా మొత్తం 2750 టిఎంసీలలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు 1479 టి ఎంసిల నీరు కేటాయించబడినా, మనం ఇంకా 800 టిఎంసిల నీటిని కూడా ఉపయోగించుకోలేక సముద్రంలోకి వదిలేస్తున్నాం. ఆప్పుడప్పుడు వరదల వలన గోదావరి డెల్టాలో ఏలువైన పంటల నాశనానికి గురైటట్లు చేస్తున్నాం. ఇందుకు భావితరాలు మనల్ని క్షమంచరు. గోదావరి నదిపై, గోదావరి ర్మాస్ట్రంలో ప్రవేశించే చోట శ్రీరామ్‌సాగర్‌, డెల్టా ప్రారంభమయ్యే చోట ధవళేశ్వరం వద్ద సర్‌ ఆర్ధర్‌ కాటన్‌ బ్యారేజి-ఈ రెండింటి ద్వారానే నీటిన్‌ వినియో గించుకుంటున్నాం. ఈ రెండిటి మధ్య ఇచ్చంపల్లి, పోలవరం ప్రాజెక్టులు కట్టి గోదావరి జలాలను సద్వినియోగం, చేసుకోవాలన్న కోర్కె ఒక కలగా మిగిలిపోయింది. గోదావరి నదికిగల కొన్ని (ప్రత్యేకతలు స. డాక్టర్‌ బంద్లమూదీ సుబ్బారావు [ట్ర్‌ గర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బా న్‌ా నాంఖాణండ్‌ * ఫో

తెలుసుకొందాం. కృష్ణానదిలో సంవత్సరంలో ఏడెనిమిది నెలలు నీరుంటే గోదావరిలో నాలుగైదు నెలలు మాత్రమే నీరుంటుంది. అట్లోబర్‌ తరువాత గోదావరి పెద్దగా నీరుండదు. తెలంగాణా ప్రాంత౦ పీరభూమిగా నుండి సముద్రమట్టం నుండి 100 నుండి 600 మీటర్లు ఎత్తుండగా, గోదావరి నదిపై సముద్ర మట్టం నుండి 95 నుండి 112 మీటర్ల ఎత్తున రిజర్వాయర్లు నిర్మించినా 400 నుండి 600 మీటర్లు వరకు నీటిని లిప్లుల ద్వారా మాత్రమే తెలంగాణా ప్రాంతానికి అందించటానికి వీలుంటుంది.

వేల కోట్ల రూపాయలు ఖర్చుపెట్టి ఎంతో ఏద్యుచ్చక్తినివినియోగించి, లక్ష ఎకరాల అటవీ భూమి ముంపునకు గురై విలువైన పంట పాలాలను కాలువలు తవ్వడానికి వినియోగించుకున్నా లక్ష కాకపోతే రెండు లక్షల ఎకరాలకు నీరందించే ఇచ్చంపల్లి ప్రాజెక్టు వలన తెలంగాణా ప్రాంతానికీ పెద్దగా ఒరిగేడేమీలేదు. రిజర్వాయర్‌ నిర్మించినా లిప్పుల ద్వారా నీటిని పంప్‌ చేయటం తప్పనిసరి. ఇచ్చంపల్లి ప్రాజెక్టు మొదట నిర్మాణం జరగాలని భాఏించినపుడు కేవలం లక్షన్నర ఎకరాలకే సాగు సీరందించి, 900 వెంగావాట్ల విద్యుచ్చక్తి ఉత్పాదన కోసం వధానంగా రూపొందించబడ్డ విద్యుదుత్వాదన ప్రాజెక్టు.

900 మెగావాట్ల విద్యుచ్చక్తి ఉత్పత్తి జరిగినా అందులో ఆంధగ్రదేశ్‌ వాటా 27 శాతం మాత్రమే. లక్ష ఎకరాల ఏలువైన అటపీ భూమి ముంపునకు గురికావడం, గిరిజనులకు పునరావాస వసతి కల్పించవలసిన ఆవశ్యకతవల్ల ఏద్యుచ్చక్తిని పంచుకొనే మహారాస్ట్ర, కర్టాటక రాష్ట్రాలు ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో ఆసక్తి చూవలేదు. విద్యుదుత్పాదనలో అనేక ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు రావడం కూడా ప్రాబెక్స నిర్మాణంపట్ల ఆసక్తి లేకపోవడానికి ఒక కారణం. ఆ తరువాత కే౦ద్ర వ్రభుత్వ సంస్థ “నేషనల్‌ వాటర్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ ఏజన్సీ? రిజర్వాయర్‌ పూర్తి సిటి మట్టాన్ని ఇదివరకటి 112.5 మీటర్ల నుండి 95 మీటర్లకు తగ్గించి, జలాశయం సామర్థ్యాన్ని 30 టి.ఎంసిలకు కుదించి, 55 టిఎంసిల సీటిని తెలంగాణా ప్రాంతానికి, 159 టింఎంసిల నీటిని నాగార్జునసాగర్‌ ప్రాజెక్టుకు లీవ్లులద్వా తరలించాలనే బ్రతిపాదనను రాష్ట్ర వ్రభుత్వానికి పంపింది. ఈ పధకం వలన మూడు ప్రమాదాలు మన రాష్ట్రానికి కలుగుతాయి. 1. 1,300 మెగావాట్ల విద్యుచ్చక్తి ఉత్పత్తి అయినా మనవాటా 27 శాతం మాత్రమే 2. తెలంగాణా ప్రాంతానికి కేవలం 55 టిఎంసిల నీరిచ్చి 159 టింఎంసిల నీటిని నాగార్జునసాగర్‌కు తరలిస్తే వెనుకబడిన తెలంగాణా ప్రజలు సహించరు. 1969 తరహా ఉద్యమం మరలా వచ్చి ర్యాస్ట్ర సమ(గతకే (ప్రమాదం కలుగుతుంది. 3. బచావత్‌ అవార్డునుదహరించి కర్దాటక. మహార్యాస్ట్రలు, గోదావరి నుండి కృష్ణాకు తరలించే 159 టిఎంసిల సీటి మేరకు తమకు కృష్ణానదిలో అధికంగా ఇవ్వాలని కోరే అవకాశముంది. ఈ “నేషనల్‌ వాటర్‌ బూజు పట్టిన రావ్వాంగం

డెవలప్‌మెంట్‌ ఏజన్సీ” ప్రతిపాదన ర్యాస్ట్ర వజలను మభ్యపెట్టి అంతక్లీనంగా కృష్ణాజలాలను రాష్ట్రం చేరకముందే కర్ట్పాటక నుండే తమిళనాడుకు చేర్చాలనే కుట్రలో భాగం మాత్రమే.

వువోనది-కావేరీలను అనుసంధానం చేయాలని కోరుతున్న సుబ్రహ్మణ్యస్వామి కోరికలో అంతర్లీనంగా ఈ (ప్రతిపాదన ఉంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికారుల ఈ కుట్రను అర్దం చేసుకోలేక రాష్ట్రానికి చెందిన కేంద్ర జల వనరుల శాఖమంత్రి రంగయ్యనాయుడు, ఈ ప్రతిపాదనను అంగీకరించమని, ర్నాష్ట్ర ప్రభుత్వం మీద వత్తిడి చేస్తున్నారు. ప్రముఖ సాగునీటి నిపుణుడు, రిటైర్డ్‌ లీఫ్‌ ఇంజనీర్‌ శ్రీనివాసరావు, డాక్టరు శ్రీరామకృషస్ణయ్యలు ఈ కుట్రను పసిగట్టి రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి తెలియజేసి ఈ (ప్రతిపాదనను అంగీకరించకుండా చూశారు. జస్టీస్‌ కొండా మాధవరెడ్డి గౌరవాధ్యక్షునిగా, ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోదుడు వేములపల్లి భాస్కరరావు అధ్యక్షునిగా నున్న తెలంగాణా కర్షక సమితి కూడా ఈ ప్రతిపాదనను తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తూ రాష్ట్రప్రభుత్వానికి తెలియజేసింది.

ఈ దశలో డాక్టర్‌ శ్రీరామకృష్ణ్టయ్య ఇచ్చంపల్లి, పోలవరం ప్రాజిక్టులకు ప్రత్యామ్నాయంగా నూతన బృహత్పధకానికి రూపకల్పన చేశారు. శ్రీరామకృష్టయ్య రూపొందించిన పధకంలో నూతన సాంకేతిక పద్దతులతో గోదావరిపై అసలు రిజర్వాయర్ల నిర్మాణం అవసరం లేకుండా, తద్వారా ఏలువైన భూమి ముంపునకు గురవ్వకుండా, సారంగాలు త్రవ్వనవసరం లేకుండా, విలువైన భూములను కాలువలు త్రవ్వడానికి వినియోగిచకుండా, సాధ్యమైనంత వరకు సహజమైన చిన్న నదులు, వాగుల ద్వారా నీటిని ఆంచెలంచల లిప్టుల ద్వారా రాష్ట్రంలోని మూడు ప్రాంతాలకు మళ్ళించి 64 లక్షల ఎకరాలకు సిరందించేటట్లు చూడబడింది. ఈ బృహత్పథకం రెండు దశలుగా నుండి, మొదటి దశ గోదావరి నీటిని పాపికొండలకు ఎగువ భాగాన వినియోగించేందుకు, రెండో దశలో తూర్పు కనువులకు తూర్పు భాగాన గోదావరి జలాలను ఉపయోగించుకొనే విధంగా రూపాందించబడ్డది. గోదావరి నుండి మూడుచోట్ల నీటిని తీసుకొనే ఏధంగా ఈ బృహత్పథక౦ నిర్దేశించబడింది. గోదావరి - తుంగభద్ర కాలువ

గోదావరిలో ప్రాణహిత నది కలసే సంగమం వద్ద కరీంనగర్‌ జిల్లా కాళేశ్వరం సమీపంలో మానేరు, సాలివాగు, పెద్దవాగు గోదావరి బేసిన్‌లోది)ల ద్వారా నీటిని ఆంచలంచెల లిప్పుల ద్వారా వరంగల్‌కోట వరకు తీసుకువచ్చి అక్కడ నుండి ఆకేరు, పాలీరు, ఆలేరు, మూసీలను దాటి కాలువ పెద్దవాగు (కిష్టాటీసిన్‌లోది) లో సముద్ర మట్టానికి 243.50 మీటర్ల ఎత్తున చేరుతుంది.

డాక్టర్‌ బండ్లమూది సుట్టా రావు

పెద్దవాగు ద్వారా నీరు 44.50 కి.మీ. బ్రవహించి అక్కడి నుండి 243.50 నుండి 432.00 మిటర్ల ఎత్తుకు లివ్లుల ద్వారా ఫంప్‌ చేయబడుతుంది. ఈ మధ్యలో 7 జలాశయాలు నిర్మంచబడతాయి. పెద్దవాగు తరువాత నీరు దిండి టీసిన్‌లో చేరి రెండు జలాశయాల నిర్మాణం తరువాత కృష్ణానది వద్దకు దిగుతుంది. 150 మీటర్లు క్రిందికి దిగటం వలన విద్యుచ్చక్తి ఉత్పాదన సాధ్యమవుతుంది, కృష్ణానదిని అక్విదెక్ట్‌ ద్వారా దాటిన తరువాత 9 మీటర్ల ఎత్తున లిప్పు చేయబడి కాలువ ద్వారా తుంగబద్ర కుడి ప్రక్క4౦0 టిఎంసిల నీటిని రాయలసీమ అవసరాల కోసం వదుల్తుంది. ఈ పధకంలో పాతనదులే కొత్త కాలువలుగా శ్రీశ్రీరామకృష్ణయ్య రూపొందించారు. కిన్నెరసాని- మూసీ కాలువ క్రీన్నెరసాని నది గోదావరిలో కలిసీ సంగమం వద్ద బూర్గుంపాడు సమీపంలో నీటిని లివ్లుల ద్వారా 10 మీటర్ల ఎత్తుకు 90 కి.మీ దూరం చేర్చి ఖమ్మంజిల్లాలో నీరందించి మున్నేరు, కట్టలేరు, తమ్మిలేరు, ఎర్రవాగుల ద్వారా కృష్ణా, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలలో 3.2 లక్షల ఎకరాలకు సీరందించవచ్చు. 160 మీటర్ల ఎత్తున లివ్లు చేసిన తరువాత మరో కాలున మున్నేరు, ఆకేరు, పాలేరు, ఆలేరు, మూసీలను దాటి గోదావరి- తుంగభద్ర కాలువకు చేరుతుంది. మానేరు, శ్రీరామ్‌సాగర్‌, నిజాంసాగర్‌, సింగూర్‌ కాంప్లెక్సు శ్రీరామ్‌సాగర్‌ రెండో దశకు కావలసిన కొంత నీటిని గోదావరి- తుంగభద్ర కాలువద్వారా కాకతీయ కాలువను దాటే 173 వ కి.మీ వద్ద నుండి ఇవ్వబడుతుంది. శ్రీరామ్‌సాగర్‌ రెండవ దశలో నిద్దేశించబడ్డ కొంత ప్రాంతానికి కిన్నెరసాని- మూసీ కాలువ ద్వారా నీరందించవచ్చు. దిగువ మానేరు జలాశయం నుండి వరంగల్‌ వరకు శ్రీరామ్‌సాగర్‌ రెండవ దశ ద్వారా నీరందించటానికి నిర్దేశించిన ప్రాంతానికి మానేరు నుండి నీటిని లిప్పుచేసి అందించవచ్చు. శ్రీరామ్‌సాగర్‌, దిగువ మానేరు జలాశయాల్లో నీటిని ఆదా చేయవచ్చు. నిజాం సాగర్‌కు సింగూరు జలాశయం ద్వారా వదల వలసిన అదనపు 10 టిఎంసిల నీటిని సింగూరు వద్దే నిల్వచేసి హైదరాబాద్‌ నగరానికి మంచినీటిని అందించవచ్చు. రాష్ట్రసరిహద్దు( పశ్చిమం), కృష్ణా- గోదావరి పరీవాహక ప్రాంతాన్ని విభజించే రిడ్డి ( దక్షిణం), శ్రీరామ్‌సాగర్‌ (ఉత్తరం), శ్రీరామ్‌సాగర్‌ కాలువ (తూర్పు) ల మధ్య ప్రాంతానికి సింగూరు, నిజాంసాగర్‌, శ్రీరామ్‌సాగర్‌, దిగువ మానేరుల ద్వారా నీటిని అందించవచ్చు. అందువలన వరంగల్‌, కరీంనగర్‌, నిజామాబాద్‌ మెదక్‌ జిల్లాలలో 15 లక్షల ఎకరాల కొత్త ఆయుకట్టను అభివృద్ది చేయవచ్చు. మిగతా 5 లక్షల ఎకరాలకు గోదావరి- తుంగభద్ర కాలువ సీటిని మానేరు నది ద్యారా అందించవచ్చు. టూజా పట్టోన రాజ్యాంగం

మధ్య వుహబూబ్‌నగర్‌ కాలువ

వుహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లాలో దిండి- క్రిష్టానదిల మధ్య నముద్ర మట్టానికి 427 మీటర్ల ఎత్తున నిర్మింపబడే జలాశయం ద్వారా ఈ మధ్య మహబూబ్‌నగర్‌ కాలువ - జూరాల ఎడమ కాలునల వుధ్య 6.6 లక్షల ఎకరాలకు సీరందించవచ్చు. క్రిష్టా-తుంగభద్రల మధ్య గోదావరి-తుంగభద్ర కాలువ ద్వారా మరో 2 లక్షల ఎకరాలకు నీరందించవచ్చు.

ఆదిలాబాద్‌ జిల్లా గోదావరి నదికి ఉత్తరంగానున్నది. అందువలన (ప్రత్యేక పథకం అవసరం. ప్రాణహిత దాని ఉపనదుల నీటిని లిఫ్లుల ద్వారా రిజర్వాయర్లలో నింపి జిల్లాలో 6 లక్షల ఎకరాలకు నీరందించవచ్చు. ఇచ్చ౦ంపల్లి ప్రాజెక్స ద్వారా 1.57 లక్షల ఎకరాలకు నీరందించటానికి నిగ్దేశించబడింది. అదే ప్రాంతానికి గోదావరి నది నుండి ప్రత్యేక లివ్హు ద్వారా నీరందించవచ్చు ఈ మొదటి దశ ద్వారా 50 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు. రాయలసీమకు 40 టింఎంసిల నీరు, హైదరాబాద్‌ నగరానికి 10 టి.ఎంసిలతో సహా 50 టిఎంసిల సీరు మంశినీటి అవసరాలకు, పరిశ్రమల అవసరాలకు అందుతుంది.

తశార్పు కనుమలకు తూర్పుగా గోదావరి జలాలను వినియోగించుకొనే రెండవదశను పరిశీలిద్దాం. గోదావరి- ఎర్ర కాలువల మధ్యగల సుమారు లక్ష ఎకరాలకు కొవ్వాడ కాలువ ద్వారా లిఫ్టు ద్యారా సీటినందించవచ్చు. గోదావరి- విశాఖపట్నం కాలువ

రామవరవు అవతో సహా ఛాగలనాడు, భగీరధ ప్రాంతాలలో 1.5 లక్షల ఎకరాలకు, పోలవరం ప్రాజిక్టు ఎడమకాలువ క్రింద నిర్దేశించబడ్డ 4 లక్షల ఎకరాలకు పోలవరం నుండే నీటిని లీస్టుద్యారా అందించవచ్చు. ఏలేరు రిజర్వాయరు క్రింద నిర్జేశించబడ్డ 1.45 లక్షల ఎకరాలకు కూడా తగినచోట్ల గోదావరి నుండి లిప్పుల ద్వారా నీరందించవచ్చు. ఈ కాలువను గోదావరి- విశాఖపట్నం కాలువగా డాక్టర్‌ శ్రీరామకృష్రయ్య నామకరణం చేశారు. ఈ రెండవ విభాగం ద్వారా 6.95 లక్షల ఎకరాలకు నీరందించడానికి వీలుంటుంది.

'సుమారు 12 వేల కోట్ల రూపాయలు ఖర్చుకాగల ఈ ప్రాజిక్ట ద్వారా మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లాలో 8,61,000 ఎకరాలు, నల్గొండలో 11,43,000, మెదక్‌లో 8,30,000, నిజామాబాద్‌లో

డాక్టర్‌ బంద్లమూడి సుబ్బా రావు

2,30,000, కరీంనగర్‌లో 3,70,000, వరంగల్‌లో 3,66,000, ఖమ్మంలో 2,88,000, ఆదిలాబాద్‌లో 6,00,000, క్రిష్టాలో 65,000, పశ్చివు గోదావరిలో 3,55,000, తూర్పుగోదావరిలో 2,95,000, ఏశాఖపట్నంలో 4,00,000 ఎకరాలకు, రాయలసీమలో 40 టీఎంసిల ద్వారా6 లక్షల ఎకరాలకు మొత్తం63 లక్షల 95 వేల ఎకరాలకు సాగు నీరందుతుంది. ఎటువంటి ఆంతర్‌రాస్ట్ర వివాదాలు, ఆటపి భూముల ముంపులేని ఈ ప్రాజెక్టును రాష్ట్రప్రభుత్వం వెంటనే చేపట్టి నిధుల సమీకరణకు విన్నూతంగా ప్రయత్నాలు ప్రారంబించి ర్మాస్ట్రంలో కరవు రక్కసిని పారదోలాల్సిన ఆవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది.

నిశితంగా పరిశీలిస్తే మన రాష్ట్రాన్ని పట్టి పీడుస్తున్న తీవ్రవాద సమస్య ప్రజలు పేదరికంతో మగ్గి దుర్చిక్ష ప్రాంతాలలోనే ఎక్కువగా ఉంది.పేదరికం వున్న చోబనే దోపిడీతత్వ్యవమూ విలయతాండవం చేస్తుంది. తీవ్రవాద సమస్య ఎక్కువగా వున్న ఈ ప్రాంతాలకు సౌగు నీరందించే ఈ ప్రాజెక్టు ఆచరణలోకి వస్తే ఆ ప్రాంతం సశ్యశ్యామలంపై ప్రజలు ఆర్టీక స్టితి పెరిగి, జీవన బ్రమాణాలు పెరిగి, దోపిడీ తత్వం తగ్గి తీవ్రవాదం తగ్గుముఖం పడుతుంది. బ్రస్తుత తీవ్రవాదులు థధాన జన(సవంతిలో కలిసిపో గలరు.

వార్త, మార్చి 24, 1096

టూతా పట్టిన రావ్మాంగం

అడి (ప్రకాశం జిల్లా శం సాగునీటి సమస్యలు

ఒ౦గోలులో అన్ని రాజకీయ పార్టీల వారి ఆధ్వర్యంలో ఈ నెల 16,17 తేదీలలో దకాశంజిల్లాలో సమగ సీటి వనరుల అభివృద్ది కోసం సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేయడం హర్షదాయకం. 1970లో గుంటూరు, నెల్లూరు, కర్నూలు జిల్లాలలోని వెనుకబడిన ప్రాంతాలను ఒంగోలు కేంద్రంగా ఒక జిల్లాగా ఏర్పాటుచేసి ఆ తర్వాత ఆ జిల్లాకు త్యాగమూర్తి ఆంధ్రకేసరి ప్రకాశం పేరు పెట్టారు.

(ప్రకాశం జిల్లాలో భారీ సీటి ప్రాజెక్టుల ద్వారా సాగునీరు పాందే ప్రాంతం చాలా తక్కువ. (ప్రకాశం బ్యారేజీ ద్వారా క్రిష్టా డెల్దాక్రీంద చీరాల, కారంచేడు, పర్పూరు, వేటపాలెం, చినగంజాం మండలాలలో సుమారు అరవై ఐదు వేల ఎకరాలభూమి సాగులో ఉంది. జిల్లాలో ప్రస్తుతం నికరంగా ప్రతి సంవత్సరం నీరందుతున్నది ఈ కొద్ది ప్రాంతానికే. నాగార్జునసాగర్‌ ప్రాజెక్టు కోసం 1959వ దశకంలో ఈ జిల్లా (ప్రజలుకూడా పెద్ద ఎత్తున ఆందోళన జరిపారు. నందికొండ ప్రాజెక్టుగా ప్రారంభించబడ్డ ఆ ప్రాజెక్టు కోసం ఆవార్య ఎన్‌. జి. రంగా, పుచ్చలపల్లి సుందరయ్యల నాయకత్వంలో సాగిన మహోద్యమంలో జిల్లా నాయకులైన కందుల ఓబులరెడ్డి, చేగిరెడ్డి బాలిరెడ్డి, కోనూరి కన్నయ్య, నాగినేని వెంకయ్యా, గుజ్ఞుల యుల్లవుందారెడ్డి, మాదాల నారాయణస్వామి, పూలసుబ్బయ్య, రావిపాటీ వుహానంద వంటి నాయాకులు చంరుగ్నా పాల్గొని “నందికొండా-పందికొండా" అని ఆవహస్యంచేసి ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి అనేక అడ్డంకులు సృష్టించిన సీలం సంజీవరెడ్డి అభీష్టానికి వ్యతిరేకంగా నాగార్జునసాగర్‌ ప్రాజెక్టును సాధించుకున్నారు.

ఆవరణలో వెనుకబడిన ప్రాంతాలకు నీరందించాలని తలపెట్టినా, ఈ ప్రాబెక్టు ద్వారా ఆ ప్రాంతాలకు సీరందివ్వలేదు. నాగార్జునసాగర్‌ ప్రాజెక్టు కుడికాలువ ఆయుకట్బను “ముసి నది

డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు

వరకు మాత్రమే పరిమితం చేయడం జరిగింది. ముసి నది వరకు మొదటి దశలోను, ముసినదికి దక్షిణ భాగాన్ని రెండో దశలోను చేపట్టగలమని అప్పటి (ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ప్రాజెక్టు నిర్మాణవ్యయం రు. 100 కోట్లకు మించినందువలన ఆర్దిక కారణాల దృష్యానే ఈ ఏధంగా రెండు దశలుగా కుడికాలువ ఆయకట్టును అభివృద్ది చేయాలని నిర్ణయించబడింది గాని సాంకేతిక ఇబ్బందులు, నీటి కొరతవల్ల మాత్రంఠాదు. కుడికాలువ హెడ్‌ స్తూయిస్‌ నిర్మాణం రెండు దశలకు వీలుగా 21,000 క్యూసెక్కుల సీటి పారుదల శక్తితో నిర్మించడం గమన్నార్లం. కుడికాలువ త్రవ్వకంలో యాభై మైళ్ళ వరకూ రెండు దశల కోసం 21,000 క్యూసెక్కుల నీటిని తీసుకుపోవటానికి వీలుగా త్రవ్వబడి యాభైమైళ్ళ తర్వాత అర్జాంరత౦గా కాలువ వెడల్పును తగ్గించడం జరిగింది. కృష్ణా జలాల ట్రిబ్యునల్‌ తీర్పు అనంతరం ప్రభుత్వం పూర్వాపరాలను లోతుగా పరిశీలించకుండా తూస్టీభావంతో లక్షలాది రైతుల ప్రయోజనాలను విస్మరించి ఏకపక్షంగా ఒకటవ దశకే ప్రాజెక్టును పరిమితం చేయడం జరిగింది. రాష్ట్రంలో అన్ని వనరులూ ఉండి అర్దాంతరంగా నిలిపివేసిన ప్రా ెక్టు ఇదొక్కటేనంటే అతిశయోక్తికాదు. ప్రాజెక్టు నిర్మాణ వ్యయాన్ని మొదట వందకోట్ల రూపాయలకు పరిమితి చేయడం వల్లనే రెండు దశలై, రెండోదశ ప్రారంభానికి ఈ దుర్గతి పట్టింది. రెండో దశ ప్రాంతాన్ని వెలుగొండ ప్రాజెక్టు పరిధిలోకి తీసుకువస్తామని ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడు ప్రకటించడం జరిగిన ఆన్యాయాన్ని కొంతమేరకు దశాబ్దాల తర్వాతైనా న్యాయం చేయటమే. నాగార్జునసాగర్‌ మొదటిదశలో చేర్చబడిన ప్రాంతంకూడా ఆయుకట్టు చివర భూములుగా ఉండి సరైన సమయంలో సక్రమంగా నీరందక బీడు భూములుగా మారుతున్నాయి. ఇందుకు కారణం సాగునీటి యాజమాన్య నిర్వహణలో లోపంవల్లనే. ప్రకాశంజిల్లాలో అటు మాగాణిగా ధాన్యం వేసుకోలేక ఇటు మెట్టభూములుగా ఇతర పంటలు వేసుకోలేక కుడికాలువ చివరిభూముల రైతాంగం బ్రతి సంవత్సరం నష్టానికి గురవుతూ నలిగిపోతున్నది. సీటి పారుదల యాజమాన్యంలో రాష్ట్రథభుత్వ వైఫల్యం కూడా ఇందుకు కారణం. కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా కేంద్ర బ్రభుత్వాన్ని ధిక్కరించి నాగార్జునసాగర్‌ డామ్‌వద్ద క్రెస్ట్‌ గేట్లను నిర్మాణం చేయించి జలాశయంలో 200 టిఎంసిల నీరు నిల్వ ఉండేటట్లు సాహాసోపేతమైన చర్య చేపట్టినా, విద్యుదుత్స్పాదన కోసం ఏప్రిల్‌-జాన్‌ మాసాల మధ్య 50 టిఎంసిల నీరు వృధాగా సముద్రంలో కలిసిపోతున్నది. ప్రతి సంవత్సరం జులై 1 నుండి సాగునీటిని అందించటానికి ఏద్యుచ్చక్తి ఉత్పాదన కోసం వేసవిలో వదిలిపెడుతున్న నీటివృధా ప్రతి బంధకంగా ఉండి ఆ తరువాత కూడా చివరి భూముల వరకు సీరందించలేని పరిస్టితి ఉత్పన్నమవుతుంది. రాస్ట్ర ప్రభుత్వం ఇకనైనా కళ్లు తెరిచి సక్రమమైన సీటి యాజమాన్య పద్ధతుల్ని ప్రవేశపెట్టి, వేసవిలో ఏద్యుచ్చక్తి ఉత్పాదనకు ద్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్లను చేపబ్బవలసిన ఆవసరం ఎంతైనా ఉంది. కాలువ చివరి భూములు ఎడారిగా మారి రైతాంగం నష్టాల ఊబిలో నుండి బయటపడాలంటే ఇదొక్కటే మార్గం. టూటొ పట్టిన రావ్వాంగం

ఈనెల 5వ తేదీన ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడు శంకుస్థాపన చేసిన వెలుగొండ ప్రాజెక్టు రాష్ట్రం మొత్తంమీద అతి తక్కువగా కేవలం 500 మి.మీ వర్షపాతం గల దుర్చిక్ష ప్రాంతాలైన మార్యాపురం, కంభం గిద్దలూరు, కనిగిరి పాదిలి ఉదయగిరి ప్రాంతాలకు వరప్రసాదం వంటిది. మొదట కంభం చెరువుకు కృష్ణా జలాలకు తరలించాలన్నీ ఆలోచన వచ్చినప్పుడు ప్రముఖ ఇంజనీరు, మాజీ కేంద్ర మంత్రి స్వర్గీయ కె ఎల్‌.రావు నాగార్జునసాగర్‌ నుంచి గాని, శ్రీశైలం రియర్వాయర్‌నుంచి గాని నీటిని పంప్‌చేయాలని భాఏంచినా కార్యరూపం దాల్చలేదు. 1983లో ఎన్‌, టి.రామారావు అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత ఈ ప్రాంతపు ప్రజా ప్రతినిధులు, వివిధ పార్టీల నాయకులు స్వర్గీయ వూల సుబ్బయ్య నేతృత్వంలో ఆయనను కలిసి ఈ ప్రాంతానికి సీటి అవసరాన్ని తెల్పగా ప్రభుత్వ ఇంజనీర్లు కృష్ణా నదిలో నీరు లేదని, సీరు వున్నా ఆ ప్రాంతానికి నీటిని మళ్ళించటం ఆచరణ యోగ్యంకాదని అడ్డుపుల్ల వేశారు. మాజీమంత్రి స్వర్గీయ చల్లా సుబ్బారాయుడు, శ్రీ రామారావును కలిపి శ్రీశైలం రిజర్వాయర్‌నుండి వరదనీటిని తెచ్చి తురుమెళ్ళ వద్ద ఒక జలాశయంలో నిల్వచేసి సీరంది౦ంచవచ్చన్న ప్రాధమిక సూచన చేశారు. ప్రకాశం జిల్లా పరిషత్తు సర్వసభ్య సమావేశంలో అప్పటికే తెలుగుగంగ స్పెషలాఫీసరుగా వున్న శ్రీరామకృష్ణ య్యకు ప్రాధమిక సర్వే బాధ్యతలు అప్పగించాలని ఏకగ్రీవ తీర్మానం చేయగా, శ్రీ రామారావు, శ్రీ శ్రీరామకృష్ణయ్యకు 1985లో అదనపు బాధ్యతలను అప్పజెప్పగా ఆయన 1989లో ప్రాధమిక రిపోర్టును సమర్పించారు. కాంగ్రేస్‌ (ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత 1991లో మాజీ మంత్రి శ్రీ మాదాల జానకిరామ్‌ చొరవ మేరకు ఒంగోలు కేంద్రంగా ఒక సర్కిల్‌ను ఏర్వాటుచేసి ఏస్తృత సర్వేకు ఆదేశించారు. విజయభాస్కరరెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా వున్నప్పుడు నీటి పారుదల సలహాదారుడుగా నున్న ఎం. శ్రీరామరెడ్డి, కడప జిల్లాలోని కమలాపురం ప్రాంతానికే (ఇది ఆయన ప్రాంతం) కృష్ణా ఆలాలనన్నిటినీ తరలించాలనే దురుద్దేశంతో, శ్రీశ్రీరామకృస్తయ్య అతి తక్కువ ఖర్చుతో 60 టిఎంసిల సీటిని నిల్వచేసే జలాశయానికి రూపకల్పన చేయగా, ఆ పరిమాణాన్ని 40 టి ఎంసిలకు ప్లానులో కుదించాడు. ఈ శ్రీరావురెడ్డే, గాలేరు-నగరి సుజుల (గ్రవంతిలో చిత్తూరు జిల్లాలో 18 జలాశయాలను ఐదారింటికి కుదించి, హంద్రీ-నీవా సుజల ్రవంతిలో అనంతపురం జిల్లాలో 40 వేల ఎకరాలను తగ్గించాడు. సాంకేతిక నిపుణులు ఏశాల దృక్పథం లీకుండా సంకుచిత్వానికి ప్రాధాన్యమిచ్చినప్పుడు ప్రజలెంత నష్టపడతారో పై సంఘటనల ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు. 1994లో తిరిగి నీటిపారుదల సలహాదారునిగా నియమించబడ్డ శ్రీరామకృష్ణయ్య జలాశయ పరిమాణాన్ని 60 టిఎంసిలకు పెంచారు. ఆదే విధంగా ప్రకాశం జిల్లాలో కూడా కృష్ణా డెల్టాను స్టిరీకరించే వులిలింతల ప్రాజెక్టుకు కేంద్ర జలవనరుల శాఖ సెక్రటరీగా వున్న ఎం.ఎస్‌. రెడ్డి అడ్డు పెడుతూ కృష్ణా డెల్టారైతులు భూగర్భజలాలను వినియో గించుకోవాలని ఉచిత సలవానిచ్చాడు. కృష్ణా డెల్టాలో డాక్టర్‌ బంద్లమూడీ సుబ్బారావు

భూగర్చజులాలు క్షారజులాలు, వ్యవసాయోగ్యంకావు అనే ప్రాధమిక సత్యంకూడా తెలియనివ్యక్తి కేంద్ర జలవనరుల శాఖ ఉన్నతా ధికారవడం దురదృష్టకరం. తమకున్న రాజకీయ అండదండలతో అసమర్థులు ఉన్నతా ధికారులవుతున్నారనటానికి ఇదొక మచ్చు తునక.

రామారావు తిరిగి ముఖ్యమంత్రి అయిన తరువాత 1995 జనవరిలో వెలుగొండ (ప్రాజెక్టుకు పరిపాలనాపరమైన అనుమతినిచ్చి రు35్‌ కోట్ల నిధులు ఏడుదల చేశారు. ముఖ్యమంత్రి చ౦ద్రబాబునాయుడు వెలుగొండ ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన చేసి, నాగార్జునసాగర్‌ రెండవదశ ప్రాంతాన్ని కూడా ప్రాజెక్టు పరిధిలోకి తీసుకురా గలమని ప్రకటించడం హర్షదాయకం. వెలుగొండ ప్రాజెక్టుకు ఎక్కువగా నిధులు కేటాయించి కనీసం పదేళ్ళలోనైనా ప్రకాశంజిల్లాలోని దుర్శిక్ష ప్రాంతాలకు సీరందించే ఏర్పాటును రాష్ట్ర (పభుత్వం చేయగలదని ఆశిద్దాం. వెలుగొండ ప్రాజెక్టువలన నాగార్జునసాగర్‌ రెండవ దశలో చేర్చబడ్డ టంగుటూరు, కొండేపి, కందుకూరు, పెదచెర్లోపల్లి ప్రాంతా లతోకలిసి జిల్లాలో సుమారు ఆరేడు లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందగలదు. జిల్లాలోని దుర్చిక్ష ప్రాంతాలకు నీరందించే వెలుగొండ ప్రాజెక్టుకు ప్రాధమిక సర్వేకు ఆదేశించి, పరిపాలనాపరమైన అఆనుమతినిచ్చి, నిధులు ఏడుదలచేసిన ఎన్టీరామారావుకు స్మృతిచిహ్నాంగా ఈ ప్రాజెక్టుకు “ఎన్టీఆర్‌సాగర్‌' అని పేరు పెట్టాలని జిల్లా వజలు కోరుతున్నారు. రాస్త్రప్రభుత్వం వెంటనే స్పందించి వెలుగొండ ప్రాజెక్టును ఎన్టీఆర్‌సాగర్‌గా ప్రకటించవలసిన ఆవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది.

నల్లమల అడవులలో ప్రారంభమై కంభం చెరువుకు నీరందించి ఒంగోలు సమీపంలో సముద్రంలో కలుస్తున్న గుండ్లకమ్మ ప్రకాశం జిల్లాలో పెద్దనది. నాగార్జునసాగర్‌ ఆయకట్టులోని దర్శి, కురిచేడు ప్రాంతాల వృధాజలాలు కూడా గుండ్లకమ్మలో కలుస్తున్నవి. గుండ్లకమ్మ నదిపై అద్దంకి మండలంలోని మల్లవరం వద్ద జలాశయాన్ని నిర్మించి లక్ష ఎకరాలకు నీరందించే మద్యతరహా నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు కూడ కాగితాలకే పరిమితమై ఉన్నది. రాష్ట్రప్రభుత్వం వెంటనే ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి నడుంకట్టాలి. కృష్ణా డెల్టా ద్వారా జిల్లాకు నిరందించే బకింగ్‌ హోమ్‌ కాలువ పశ్చిమ భాగంలో లిస్టుల ద్వారా మరో పాతికవేల ఎకరాలకు సీరందించవచ్చు. ప్రకాశం- గుంటూరు జిల్లాలకు సరిహద్దుగానున్న నల్లమడవాగులో నరసరావుపేట, వినుకొండ ప్రాంతాల్లోని నాగార్జునసాగర్‌ ఆయకట్టులోని వృధా నీరు కలుస్తుంది. ఈ నీటిని సద్వినియోగం చేసుకొని పర్పూరు, కారంచేడు, ఇంకొల్లు, యద్దనపూడి, మార్టూరు, బల్లికురవ మండలాలలో చిన్నచిన్న లిప్టు ఇరిగేషన్‌ పధకాల ద్వారా సుమారు యాభైవేల ఎకరాలకు నీటి సదుపాయం కల్పించవచ్చు. టూజా పట్టీన రావ్వాంగం

శ్రీజయు(పకాళ్‌ నారాయుణ్‌ (ప్రకాశం జిల్లా కలెక్టర్‌ గా 1986-89లో గుండ్లకమ్మ ముసి, పాలేరు, మన్నేరు, నల్లమడల మీద 1,25,000 ఎకరాలకు సాగునీరందించే 453 లిన్న చిన్న లిట్ట్‌ ఇరిగేషన్‌ పధకాలను రూపల్పన చేసి, తెలుగు గ్రామీణక్రాంతి పధకంలో దజలనుండి సగభాగం విరాళాలుగా వసూలుచేసి వజలను పథకాల అమలులో భాగస్వాములుగా చేసి, జిల్లా ప్రజలచే “' మరోకాటన్‌' గా కీరించబడ్డారు. సుమారు 50 నాగార్జునసాగర్‌ సప్లిమెంటేషన్‌ స్మీములకు రూపకల్పనచేసి, మెట్ట ప్రాంతాలలో 2800 సాగునీటి బోర్‌లను త్రవ్వించి సుమారు 75వేల ఎకరాలకు సాగునీరందించే ఏర్పాటు చేశారు. దురదృష్టవశాత్తు జయప్రకాశ్‌ నారాయణ్‌ బదిలీ అయినతరువాత ఆయన ప్రారంభించిన కొన్ని పధకాలు ఎక్కడ వేసిన గొంగళి అక్కడిమాదిరిగా ఉన్నవి. ఆ పధకాలన్నిటిసీ వెంటనే పూర్తిచేయవలసిన ఆవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది. వెలుగొండ ప్రాజెక్టు ద్వారా నీటి సరఫరా ప్రారంభమైనప్పుడు ప్రాజెక్టు ఆయకట్టేకాకుండా సుమారు పది లక్షల ఎకరాలలో భూగర్చజలాలు పెరుగుతాయి. వాటినన్నిటిని వాడుకొనే విధంగా వధకాలు భఏష్యత్తులో రూపకల్పనచేయాలి. జిల్లాలోని మెట్టప్రాంతాలలో సాగునీటినందించే చిన్న చిన్న చెరువులలోని పూడికలు త్రవ్వించి, అదనంగా సేద్యపు నీరు అందించవచ్చు. జిల్లాలోని అనేక వాగులపై చెక్‌డ్యామ్‌లు నిర్మించి భూగర్భ జలాలను ఇంకా ఎక్కువగా అభివృద్ది చేసి వాడుకోవచ్చు. వార్త, మార్చి 13, 1996

డాక్టర్‌ బండ్లమూడి నుట్టారావు

ప్రక్షాళన చేయకుంటే విద్యుత్‌ బోర్డు ప్రకాశించదు

రా ఏద్యుత్‌బోర్టు అధికారుల, సిబ్బంది బాధ్య తారాహిత్యంపట్ల తన అసంతృప్తిని బహిరంగంగా వ్యక్తపరిచి ఇకనైనా బోర్డు వినియోగదారులకు సక్రమ సేవలను అందించాలని ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడు ఈనెల 5్‌వ తేదీన జరిగిన విద్యుత్‌ బోర్డు అధికారుల ఏస్తృత సమావేశంలో హెచ్చరించడం సంతోషకరమైన ఏషయం. రాద ఏద్యుత్‌ బోర్టును దేశంలోనే ఆదర్శవంతమైన బోర్టుగా తీర్చిదిద్దాలని, విద్యుత్‌చౌర్యాన్ని, అక్రమ వినియోగాన్ని అరికట్టడ౦, ట్రాన్స్‌మిషన్‌, డిస్టిబ్యూషన్‌ నప్పాలను తగ్గించడం, సమర్ధవంతమైన యాజమాన్యాన్నందించడం, సామర్ద్యాన్ని పెంచుకోవడం తదితర చర్యల ద్వారా సంవత్సరానికి కనీసం 400 కోట్ల రూపాయలు ఆదాచేయాలని ఆయన అధికారులను ఆదేశించి, రాష్ట్రాభివృద్ధిలో ఏద్యుత్‌ బోర్డు పాత్రను వారికి గుర్తుచేశారు. బ్రాన్స్‌ముషన్‌, డిస్ర్టిబ్యూషన్‌కు సంబంధించిన కచ్చితమైన సమాచారం ఇంతవరకు లేదని, అందుకోసం ఎనర్జీ అడిట్‌ ప్రవేశపెట్టి విద్యుత్‌ ఉత్పాదన కేంద్రాలనుంచి 132, 33,11 కె.వి. సబ్‌స్టీషన్ల వరకూ విద్యుత్‌ సరఫరా జరిగే లోవల ప్రతిచోట మీటర్లు పెట్టి ఎక్కడెక్కడ నష్టం జరుగుతున్నదో తెలుసుకొని, నివారణకు తగినచర్యలు తీసుకోవాలని ఆయన ఆదేశించడం సంతోషకరం.

ఏిద్యుత్‌రంగంలో ఏప్లవాత్మకమైన మార్పులు తెచ్చిర్మాష్ట్ర పారిశ్రామికీకరణ, తద్వారా ర్మాష్ట్ర సర్వతోముఖాభివృద్దికి తోడ్పడే నూతన ఏిద్యుత్‌ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టి రాష్ట్ర విద్యుత్‌ బోర్డును ప్రక్షాళన చేయవలసిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. స్వర్గీయ ఎన్‌.టి.రామారావు పవేశపెట్టదలచుకున్న నూతన ఏద్యుత్‌ విధానాన్ని మారిన పరిస్టితులకనుకూలంగా సవరించి చంద్రబాబు నాయుడు రాష్ట్రంలో ద్రవేశపెట్టి, తద్వారా రాష్ట్ర సర్వతోముఖాభివృద్దికి కృషిచేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. ఎన్టీఆర్‌ (ప్రవేశపెట్టదలచుకున్న నూతన విద్యుత్‌ విధానంలో ముఖ్యాంశాలను పరిశీలిద్దాం. బూజా పట్టిన రావ్యాంగం

విజయబాస్కరరెడ్డి ప్రభుత్వం ైవేబువిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టులకు కాస్ట్‌వ్లస్‌ సూత్రంతో ప్రాజెక్టు నిర్మాణ వ్యయంపై నిర్రీత లాభం పారిశ్రామికవేత్తకు ఉండాలన్న ఏధానాన్ని ఎన్టీ ఆర్‌ రద్దుచేసి తక్కువ ఖర్చుకు విద్యుత్‌ సరఫరా చేసే వారికి ప్రాధాన్యమిస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. ప్రాజెక్టు వ్యయంపై నిర్రీత లాభం పారిశ్రామికవేత్తకు ఉండాలన్న ఏధానంవలన పారిశ్రామికవేత్తలు ధుర్చుద్ధితో నిర్మాణ వ్యయాన్ని ఎక్కువగా చూపించి ఇతర దేశాలనుండి దిగుమతి చేసుకొనే యంత్ర పరికరాలకు ఎక్కువ ఖర్చు చూపించి ఏదేశీబ్యాంకుల రహస్య ఖాతాలలో డబ్బు దాచుకోవడానికి, హవాలా మార్గాల ద్వారా నల్లడబ్బును దేశంలోకి తెచ్చే అవకాళాన్ని ఎన్టీఆర్‌ మూసివేశారు. ఎన్టీఆర్‌ ప్రవేశపెట్టిన “తక్కువ ఖర్చుతో విద్యుత్‌? విధానాన్ని తరువాత కేంద్ర ప్రభుత్వం, ఇతర ర్యాషస్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఆచరిస్తున్నాయి. దేశ సంపదను, (వ్రజాధనాన్ని రక్షించడంలో ఎన్టీఆర్‌ చిత్తశుద్ది ఈ ఏషయాన్ని గమనించి మనం తెలుసుకోవచ్చు. బ్రిటన్‌, అమెరికాలలో మాదిరిగా ట్రాన్స్‌మిషన్‌, డిస్పిబ్యూషన్‌ కూడా అంచెలంచెలుగా ప్రవేటీకరణ చేసి పోటీద్వారా వినియోగదారులకు సక్రమ సేవలందించేందుకు ఆయన సంకల్పించారు. ఏద్యుత్‌ బోర్డుతో నిమిత్తం లేకుండా ప్రైవేటు సంస్టలు ఉత్పత్తిచేసే విద్యుత్‌ను కొనుగోలు చేయడానికి ఒక “విద్యుత్‌ కొనుగోలు బోర్డును ఏర్పాటుచేడయానికి ఆయన సంకల్పించి, అమెరికాలోని “యుటిలిటీస్‌ ప్రైసెస్‌ కమిషన్‌” తరహాలో విద్యుత్‌ చార్జీలను సక్రమంగా నిర్హయించేందుకు నిర్ణయం తీసుకున్నారు. ఏద్యుత్‌ బోర్జుతో నిమిత్తం లేకుండా పరిశ్రమలకు నేరుగా సరఫరా చేసే మినీ ఏద్యుత్‌ కేంద్రాలను ప్రైవేట్‌ రంగంలో ఏర్పాటు చేయటానికి సంకల్పించి ఏద్యుత్‌బోర్డు ట్రాన్స్‌మిషన్‌ వ్యవస్థను మాత్రమే ఉపయోగించుకొని, అందుకోసం బోర్డుకు చెల్లించే ఏర్పాటును ఆలోచించారు. 18 మాసాల కొద్దికాలంలోనే నిర్మితమయ్యే ్రైవేట్‌ విద్యుత్‌ కేంద్రాలద్వారా 2000 నుండి 3000 మెగావాట్ల ఏద్యుత్‌ను బోర్డుద్వారా కొనుగోలు చేసి సత్వర ఏద్యుత్‌ సమస్యను పరిష్కరించడానికి ఆయన ఏధానాన్ని రూపొందించారు. రాష్ట్ర ఏద్యుత్‌ బోర్డును పునర్వ్యస్టీకరించి ప్రక్షాళన చేయాలని ఆయన గత సంవత్సరం ఆగస్టు25్‌న జరగవలసిన మంత్రివర్గ సమావేశంలో నిర్ణయం తీసుకోవాలని నిర్ణయించారు. ఆయన పదవి

కోల్పోయినందున ఆ మంత్రివర్గ సమావేశం జరగలేదు. విద్యుత్‌ ఉత్పత్తికి సంబంధించి రాష్ట్ర ఏద్యుత్‌బోర్డు దేశంలోని మిగతా రాష్ట్రాల లోర్డులతో పోలిస్తే అగ్రగామిగా ఉందని చెప్పవచ్చు. బోర్డు నప్పాలకు వ్రధాన కారణం - ట్రాన్స్‌మిషన్‌ ఏభాగం. ట్రాన్స్‌ మిషన్‌ విభాగం పై నుంచి కిందిస్థాయి వరకు అవినీతి చెదలు పట్టి బోర్డు వినియోగదారులకు సరసమైన, సక్రమ సివలనందించడానికి వీలులేకుండా ఉంది. టాన్స్‌మిషన్‌ ఏభాగం బోరు సాంకేతిక ఆర్టిక స్వావలంబన దృష్టితో కాకుండా కేవలం డాక్టర్‌ బండ్లమూదీ సుబ్బారావు

కొందరుస్వార్దపరుల ప్రయోజనాలను పరిరక్షించడానికే పనిచేస్తున్నది. బోర్డు సామర్ద్యాన్ని పెంచే. ప్రాధాన్యతగల స్మీములను గాక స్వార్దపరులకు ప్రయోజనం కల్పించే అప్రాధాన్యస్కీములను పూర్తిచేయడమే ట్రాన్స్‌మిషన్‌ ఏభాగం లక్ష్యంగా కనబడూతూ ఉంది. ఇందుకు సరైన ఉదాహరణలు - నేషనల్‌ ధర్మల్‌ పవర్‌ కార్బోరేషన్‌ (ఎన్టిఫీస) నుండి ఖమ్మంవద్ద ఏద్యుత్‌ను తీసుకునే విభాగాన్ని పూర్తిేచేయకుండా ఉండటం, రామగుండం వద్ద ఎన్‌టిపిసి ను౦డి ర్మాష్ట్ర విద్యుత్‌ బోర్డుకు రావలసిన పూర్తి వాటా ఏద్యుత్‌ను తీసుకొనటానికి అవసరమయ్యే అదనపు సౌకర్యాలను కల్పించడంలో జరుగుతున్న జాప్యం చెప్పుకోవచ్చు. టాన్స్‌ మిషన్‌ విభాగానికి ప్రణాళికా బద్దంగా పనిచేయటం అంటూలేదు. రాష్ట్రంలో అనేకచోట్ల కోట్ల రూపాయల ఖర్చుతో ముందుగా సబ్‌స్టేషన్లు నిర్మించి ఆ సబ్‌స్టేషన్లకు విద్యుత్‌లైన్లను సంవత్సరాలతరబడి అను సంధానం చేయడంలో జరుగుతున్న జాష్యంవల్ల కోట్లాది రూపాయల (ప్రజాధనం వృధా అవుతున్నది. ఏలువైన యంత్రపరికరాలు వృధాగా పడిఉంటున్నాయి. ఈ నష్టాలన్నీ ఏనియోగదారుల నెత్తినే పడుతున్నాయి. వర్దన్నపేట, నారాయణఖేడ్‌, ఆత్మకూరు, ఏనుకొండ, సుల్తానాబాద్‌, రామగుండం-వరంగల్‌ రెండవ సర్క్యూట్‌లు వంటివి ఇందుకు ఉదాహరణలు. ఈ పనులన్నీ ఆర్టిక కారణాలవలన నిలిచిపోలేదు. కేవలం ట్రాన్స్‌మిషన్‌ ఏభాగానికి సరైన ప్రణాళిక లేకపోవడం, పనులను త్వరితగతిన పూర్తిచేయాలనే సంకల్పం ట్రాన్స్‌మిషన్‌ ఏభాగం అధికారులకు లేనందువల్లనే,

బోర్డు ఉన్నతాధికారులు కొన్ని యంత్రపరికరాల సంస్థలతో కుమ్మక్కై అవసరంలేని పరికరాలను కోట్ల రూపాయల ఖర్చుతో కొన్నవి కొన్ని సంవత్సరాల తరబడి ఉపయోగించుకోకుండా స్టోర్లలో పడి ఉంటున్నాయి. ఆతి తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన క్లాంవులు, కనెక్టర్ల వంటి చిన్న చిన్న పరికరాలు మాత్రం అందుబాటులో లేకుండా పనులలో జాప్యం జరుగుతూ ఉంది. ఆసీయా బ్రౌన్‌ బెఏరి (ఎబిబ్రికి చెందిన 220 కె.ఏ.సర్కూ్యూట్‌ బేకర్లు కోట్లాది రూపాయలతో కొనుగోలుచేసి స్టోర్లలో వృధాగాపడి ఉంటున్నాయి. బోర్డు ట్రాన్స్‌మిషన్‌ ఏభాగంలోని ఉన్నతాధికారి కుమారుడు ఎబిబి కంపెనీ విక్రయ ప్రతినిధి కావడం ఈ దుస్థితికి కారణం. సుమారు ర్‌ కోట్ల రూపాయల ఖర్చుతో అవసరం లేకుండా కొన్న 12 అశోక్‌లేలాండ్‌ టైలర్లు గత మూడు సంవత్సరాల నుండి వృధాగా పడి ఉన్నాయి. కరీంనగర్‌లో సబ్‌స్టేషన్‌ నిర్మాణానికి కరీంనగర్‌-రామగుండం ఏద్యుత్‌లైన్‌ నిర్మాణానికి అనవసరమైన పరికరాలన్నీ మూడు సంవత్సరాలనుండి కరీంనగర్‌లో నిరుపయోగంగా పడి ఉన్నాయి గానీ వనులు మొదలవలేదు. యంత్రపరికరాల సరఫరాదారులు, కాంట్రాక్షర్లు, ట్రాన్స్‌మిషన్‌ విభాగం ఉన్నతాధికారుల కుమ్మక్కువల్లనే బోర్డు ఈ ఏధంగా కోట్లాది రూపాయలు నష్టపోతున్నది. బోర్జ్టు నిర్మాణపు పనులలో బోర్జు సరఫరాచేసే పరికరాల ఏలువ 80 నుండి 85 శాతం ఉండి, కంటబ్రాక్టర్లు చేపట్టే పనుల విలువ 15 నుండి 20 శాతం మాత్రమే ఉంటున్నా బూజబా పట్టిన రాజ్యాంగం

కాంట్రాక్టర్లు అధికారులను వలలో వేసుకొని బ్రణాళికా బద్దంగా పనులు పూర్తికావడానికి అడ్డుపడుతున్నారు. భూముల వర్గీకరణ, నిర్మాణపు ఫౌందేషన్ల వర్గీకరణలో కంట్రాక్షర్లు బోర్డు ఉన్నతాధికారులు కుమ్మకై ఖజానాను దోచుకుంటున్నారు. గట్టి నేలలో కూడా పేరుకు లోతు నిర్మాణాలను కేటాయించుకొని కొద్దిపాటి నిర్మాణాలను చేసి సిమెంట్‌ను నల్లబజారులో అమ్ముకుంటున్నారు. నిర్మాణాల కోసం బోర్డు కేటాయిస్తున్న సిమెంట్‌లో 50 నుండి 60 శాతం వరకు ఈ విధంగా నల్లబజారుకు తరలిపోతున్నది. 1995-96 లోనే సుమారు 5 కోట్ల రూపాయల ఏలువగల సిమెంటు ఈ ఏధంగా నల్లబజారుకు తరలింది. సితిపరులైన కొందరు కిందిస్థాయి అధికారులిందుకు అభ్యంతరం చెప్పినప్పుడు, కాంట్రాక్టర్లు ఉన్నతాధికారుల వద్ద తమ పలుకుబడితో వారిని బదిలీచేయించి తమ అడుగులకు మడుగులొత్తే అధికారులను నియమించుకోగలుగుతున్నారు. ఈ దోపిడీని వ్యతికేరించిన ఒక చీఫ్‌ ఇంజనీర్‌ తన ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి వెళ్లవలసి వచ్చింది. ట్రాన్స్‌మిషన్‌ విభాగం నిర్మాణవు పనులలో గత దశాబ్దంలో జరిగిన అవకతవకలపై ఒక ఉన్నతస్థాయి విచారణ సంఘాన్ని నియమించవలసీన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

'సంవత్సరానికి సుమారు 2500 కోట్ల రూపాయల రాబడిగల విద్యుత్‌ బోర్డు ఎకౌంటింగ్‌ విభాగంలో నైపుణ్యంగల ఎకౌంటెం౦ట్లను నియమించకపోవడం దురదృష్టకరం. ఎకౌంటింగ్‌ ఏభాగంలో నిపుణులైన ఎకౌంటెంట్లను సత్వరమే నియమించి నూతన ఎకౌంటిగ్‌ పద్దతుల ద్వారా బోర్డు సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడం అత్యవసర౦. ఏనియోగదారుల దృష్టిలో బోర్టుకు చెడుపేరు రావడం ఎకౌంటింగ్‌ ఏభాగం ఆసమర్ధతకూడా ఒక వ్రధాన కారణం. ఏద్యుతీ ఉత్పత్తి విభాగం డిస్టిబ్యూషన్‌ ఏభాగాలు ప్రభుత్వానికి, ఏనియోగదారులకు జవాబుదారీ కాని, ట్రాన్స్‌మిషన్‌ విభాగం మాత్రం జవాబుదారీ అవటంలేదు. అందుచేతనే ట్రాన్స్‌మిషన్‌ విభాగం అవకతవకలకు పాల్పడుతున్నది. ట్రాన్స్‌మిషన్‌ విభాగంకూడా బ్రభుత్వానికి జవాబుదారి అయ్యేవిధానం వెంటనే కల్పించాలి. కిందిస్థాయిలో చీఫ్‌ ఇంజనీర్ల వంటి సాంకేతిక నిపుణులెలాగూ ఉంటారు కాబట్టి, ట్రాన్స్‌మెషన్‌ ఏభాగం అధినేతగా సాంకేతిక నిపుణుడుగాక యాజమాన్య. నిర్వహణ నిపుణుడు నియమితమయ్యే విధానాన్ని బోర్డు తక్షణమే రూపొందించవలసిన ఆవశ్యకత ఉంది. టోర్టులో బదిలీల విధానం కూడా సక్రమంగా లీదు. అనేక విభాగాలలో అధికారులు తమ పలుకుబడితో ఏళ్ళతరబడి తిష్టవేసుకొని తమ స్వార్ధ ట్రియోజనాలను కాపాడుకుంటున్నారు. జాతీయబ్యాంకులలో వలి ప్రతి మూడు సంవత్సరాలకు బోర్డు అధికారులకు స్థానచలనం కలిగించే ఏధానం అమలు జరగాలి. ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడు బోర్జు ప్రక్షాళనకు తక్షణ చర్యలు చేపట్టవలసిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

వార్త, ఆగష్టు 11, 1996 డాక్టర్‌ బండ్లమూడి నుట్టా రావు

తెలుగు వెలుగుల రేడు తెలుగువారికి దేశ ఏదేశాల్లో ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చిన తెలుగు దేశాధీపతి మాజీ ముఖ్యమంత్రి శ్రీనందమూరి తారకరామారావు లేని లోటు శ్రీధాత నామ ఉగాది పండుగ చేసుకుంటున్న ప్రతి తెలుగు వాడికి ఎంతో కొంత కనిపిస్తుంది. 1956లో నైసర్గికంగా కలిసిన ఆంధ, తెలంగాణాల్లో ఒకే విధమైన సంస్కృతికి కృషిచేసిన మహానుభావుడు ఎన్టీఆర్‌ అనటంలో కూడా ఏ మాత్రం సందేహం లేదు. బడుగువర్షాలవారిను అధికారంలో అగ్రవర్దాల వారి సరసన కూర్చో బెట్టేందుకు రాజకీయ సంస్కరణలు చేపట్టి పరిపాలనలో తెలుగు ద్రజలందరికీ సమభాగస్వామ్యం కల్పించిన మనత కూడా ఆయనదే. తెలుగుజాతి ఉగాది పర్విదినాన్ని వేల సంవత్సరాలుగా జరుపుకుంటున్నా, ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపు గల జాతిగా నిజమైన ఉగాదికి ఎన్టీఆర్‌ ర్మాష్టముఖ్యమంత్రి ఆయిన తరువాత-1983లో తెలుగు ట్రజులు తొలిసారిగా జరుపుకున్నారు. ఆ రుధిరోద్లారి ఉగాదికి మరొక బ్రత్యేకత ఉంది. తెలుగు, తమిళ, కర్ణాటక, మహారాష్ర్రాల ఉగాదులన్నీ కలిసి రెండువందల యాఖభైసంవత్సరాల తరువాత ఒకే రోజు వచ్చాయి. “తెలుగదేలయన్న దేశంబు తెలుగేను తెలుగు వల్లభుండ, తెలుగొకండ ఎల్లన్యపులు గొలువ నెరుగవే బాసాడి దేశబాషలందు తెలుగు లెస్స!” అని తెలుగు భాషను కీర్తించిన ఆముక్తమాల్యద గ్రంధకర్త, కర్దాటాంధ్ర సార్వభౌముడు శ్రీకృష్ణ దేవరాయలవలె ఎన్టీఆర్‌ తెలుగు ఖ్యాతిని వెదజల్లి, ఖండఖండాతరాల్లో తెలుగు (టతిష్పను స్థాపించారు. తెలుగువారి ఆత్మగౌరవాన్ని తాకట్టు పెట్టి ఢిల్లీ నాయకుల ఊడిగంలో లభించే భోగాలకు ఆమ్ముడు పోయిన కాంగ్రేస్‌ నాయకులను ఆపహాస్యం పాలుచేసి తెలుగువాడి భవిష్యత్తుకు తెలుగువాడినే అధినాధుడిగా చేసి తెలుగుజాతి జీవనానికి కొత్తతీరు చూపీన టూవొ పట్టిన రావ్యాంగం

ఎన్టీఆర్‌ రాజకీయాల్లో సైతం తెలుగు తనాన్ని చూపి మార్గదర్భకుడయ్యాడు. గత ఘనకీర్తి కలిగి, తెలుగువాడి ఉనికే (పశ్నార్ధకమైన రోజుల్లో వాళ్లకు కొండంత ధైర్యాన్ని సమకూర్చి పెట్టిన ఎన్టీఆర్‌ తెలుగుజాతి ఉన్నంత వరకు అమర జీవిగా తెలుగు ప్రజల గుండెల్లో చిరస్థాయిగా నిలబడతారు. క్రఏరాజు త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి చెప్పినట్లు శాతవాహనుల కాలంలో తెలుగువారు “పాటలీపుత్రం కోబగోడలపై కోతి కొమ్మచ్చ*' లాడారు. ఆ తరువాత వేయి సంవత్సరాలకు తెలుగుమాట్లాడే ప్రాతమంతా ఓరుగల్లు రాజధానిగా కాకతీయ సామ్రాజ్య పరిధిలోకి వచ్చి దక్షిణా పధంలో స్వతంత్ర తెలుగు సామ్రాజ్యం ఏర్పడింది. కాకతీయ సామ్రాజ్య పతనానంతర౦ ముసునూరి కాపయ, ప్రోలయవంటి "“నాయక్‌ొలు తిరిగి తెలుగు సామ్రాజ్యాన్ని స్ట్థాపించటానికి విఫలయత్నం చేశారు. ఆ తరువాత సుమాకు 700 సంవత్సరాలకు ఛిన్నాభిన్నమై ఏభిన్న రాజ్యాలలో, రాష్ట్రాలలో ఉన్న తెలుగు జతి తిరిగి 1956లో ఏశాలాంద్ర నినాదంతో ఒకటైనా, మద్రాసు, బళ్ళారి, బరంపురం, బస్తరు వంటి తెలుగు ప్రాంతాలు నాటినాయకుల అసమర్ధత, అలసత్వం వలన ఆంధ్ర్రదేశ్‌ పరిధిలోకి రాకుండా పోయాయి. ఎన్టీఆర్‌ 1982లో తెలుగుదేశం పార్టీని స్థాపించి, నూరేళ్ల కాంగ్రెసును మట్టి కరపించి, ఎన్నికల యుద్దంలో ఆరితేరిన ఇందిరమ్మను ఓడించి, 1983 జనవరి 9న ముఖ్యమంత్రిగా రాష్ట్రచరిత్రలో తొలిసారిగా లక్షలాది ప్రజానీకం సమక్షంలో (ప్రమాణస్వీకారం చేసేంతవరకు తెలుగువారు దేశం మిగతా ప్రాంతాల్లో '“మద్రాసీలు”' గానే పిలువబడ్డారు. రామాయణ, మహాభారత కాలాలకంటే ముందే ప్రారీన సంస్కృతి, చరిత్రకలిగి ప్రత్యేకమైన నృత్య సంగీత కళలు కలిగి, హిందీ కంటే వందల సంవత్సరాల ముందునుంచే సాహిత్యం ఉన్న తెలుగుజాతి (సర్గీయ సి.ఎన్‌, అన్నాదురై ఒక సందర్భంలో రాజ్యసభలో మాట్లాడుతూ హిందీలో ఉన్నప్రానీన గ్రంథాలు-తులసీ రామాయణం, రైల్వే టైమ్‌ టేబుల్‌ -ఈ రెండేనని చమత్కరించారు), ఎన్టీఆర్‌ ముఖ్యమంత్రి అయిన తరువాతే దేశ విదేశాల్లో ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు పొందిదనబంలో ఎంతమాత్రం ఆతిశయోక్తి లేదు. చారిత్రకకారణాల వల్ల హైదరాబాదు రాజధానిగా నైజాం సంస్థానంలో ఉండిన తెలుగు వారుమొదటి బ్రపంచ యుద్ద పరిసమాప్తి నాటికి తమ భాషను, సంస్కృతిని మరచిపో యేస్థితిలో ఉన్నారు. ఆనాటి సంస్టాన రాజభాష అయిన ఉర్హూకే అన్ని రకాలైన ప్రోత్సాహం ఉండేది. ఉర్పూ నేర్చుకున్న వాళ్ళకే అన్నిరకాలైన ప్రోత్సాహం ఉండేది. ఉర్చూ నేర్చుకున్న వాళ్ళకే ప్రభుత్వంలో ఉద్యోగావకాశాలు, సమాజంలో గౌరవం ఉండేది. నేటి తెలంగాణా ప్రాంతంలో సుమారు డెట్టై సంవత్సరాలు వయసు దాటిన ఆక్షరాస్యులైన చాలామందికి తెలుగువారికి ఉర్జూ తప్ప తెలుగు డ్యాక్టర్‌ బండద్లమూటి నుబ్బా రావు

రాయడం, చదవటం రాదంటే- అప్పటి పరిస్థితిని మనం ఊహించుకోవచ్చు. తెలుగుబాష సంస్కృతి ఎటువంటి ఆదరణకు నోచుకోలేదు సరికదా అణచివేతకు గురయింది. 1921 నవంబరు 11,12 తేదీల్లో హైదరా బాదులో మహర్షి కార్వే అధ్యక్షతన జరిగిన సాంఘిక సమావేశ కార్యక్రమాలన్నీ ఉర్దూ, మరాఠీ ఇంగ్లీషుల్లో కొనసాగాయి. ప్రతినిధుల్లో ఒకరైన శ్రీ అల్లంపల్లి వెంకటరామారావు తెలుగులో ప్రసంగించడం ప్రారంభించినప్పుడు సభలోని సభ్యులు అల్లరిచేసి ఆయనను మాట్లాడనివ్వలేడు. తెలుగువారు అధిక సంఖ్యలో ఉన్న నైజాం సంస్థానంలో అప్పుడు తెలుగు భాష ఎంత నికృష్ణ స్టితిలో ఉండేదో, తెలుగు వారెంత దయనీయస్థితిలో ఉండేవారో పై సంఘటన తెలియజేస్తోంది. అఆ సంఘటనతో కోపోద్రేకులైన శ్రీ-సురవరం ప్రతాపరెడ్డి, శ్రీ మాడపాటి హనుమంతరావు వంటి మహవానీయులు ఆంధ్రజన సంఘం, ఆంధ్రమహాసభ, శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషానిల యం వంటి సంస్థలను స్థాపించి తెలంగాణా జిల్లాల్లో తెలుగు భాషను, సంస్కృతిని రక్షించడానికి పాటుపడ్డారు. అయినాహైదబాబాదు సంస్థానం భారతదేశంలో విలీనం అయ్యేంతవరకూ మరుగున పడిపోయాయి. ఉర్దూ ప్రాబల్యం కొనసాగి తెలుగుభాష అణగారిపోయింది. ఏశాలాంధ ఏర్పడ్డాక తెలుగుకు ప్రాధాన్యం వచ్చినప్పుటికీ ర్మాస్ట్రరాజధాని అయిన హైదరాబాదులో మాత్రం తెలుగు సంస్కృతి, తెలుగు భాష ఎన్టీఆర్‌ ముఖ్యమంత్రి అయ్యేంతవరకూ మరుగున వడిపోయాయి. హైదరాబాదు నడిబజారుల్లో తెలుగుమాట్లాడటం నామోషీగా భాఏంచేవాళ్ళు. హిందీ, ఉర్దూ రాని తెలుగు వాళ్ళు హైదరాబాదులో అవస్థలపాలయ్యేవారు. బయట రాష్ట్రాలవారికి, ర్మాస్ట్ర ప్రజలకు కూడా హైదరాబాదు ఏదోహిందీ రాష్ట్ర రాజధానిగా కనపడేదేగాసీ తెలుగువారి రాజధానిగా కనిపించేదీ కాదు.

వేషభాషల్లో పదహారణాల తెలుగుతనం ఉట్టిపడే ఎన్టీఆర్‌ 1982లో స్థాపించిన రాజకీయ పార్టీకి తెలుగుదేశం ఆనిచరిత్రలో ఎన్నడూ లేని -విధంగా ఒకభాష పేరును పెట్టినప్పుడు ర్నాష్ట్రంలో చాలామంది పెదవి విరిచారు. ఒక రాజకీయ పార్టీకి ఇదేం పేరని ఈసడి౦చినవారు, తెలుగేమిటి, దేశమేమిటి అని ఎగతాళి చేసినవారూ ఉన్నారు. రాజ్‌భవన్‌లో కొద్దిమంది వంది మాగధుల సమక్షంలో ఇంగ్లీషులో ప్రమాణస్వీకారం చేయటం అంతకు ముందు ముఖ్యమంత్రులకు ఆనవాయితీగా ఉండేది. అందుకు భిన్నంగా శ్రీరామరావు లక్షలాది థఉజల సమక్షంలో లాల్‌ బహుదూర్‌ స్టేడియంలో ముఖ్యమంత్రిగా తనగంభీరస్వరంతో తెలుగులో ప్రమాణం చేసి నూతన ఒరవడి స్పష్టించారు. తన ఎన్నికల వ్రచారంలో భాగంగా తెలుగుజాతి బెన్నత్యాన్ని చాటూతూ ఒళ్ళు గగుర్పరిచే శ్రీ వేములపల్లి శ్రీకృష్ణ రాసిన “చెయ్యెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా”, శ్రీ శంకరం బాడి సుందరాచారి రాసిన “మా తెలుగుతల్లికి మల్లెపూల దండి” గేయాలను తెలుగుజాతీయ గీతాలు చేశారు. తన తెలుగుదేశం పార్టీసమావేశాలను బూజా పట్టిన రావ్యాంగం

“మహానాడు” గా పేర్ళొన్నారు. ్రస్తుత ర్నాస్ర్ర ఎన్నికల కమీషనరుగా పనిచేస్తున్న శ్రీకాశీపాండ్యన్‌ మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లా కలెక్టరుగా పనిచేస్తున్న కాలంలో తెలుగుతల్లి ఏగ్రవోనికి రూపకల్పన చేశారు. తెలుగుతల్లి ఆ రూపాన్నే ర్నాస్ట్ర సచివాలయం సమీపంలో ప్రతిష్టింపచేసి రాష్టితరుడైన కాశీపాండ్యన్‌ను సత్కరించారు. కాకతీయుల కాలంలో ““నృత్యరత్నావళి? కృతి కర్త జాయపసేనాని రూపొందించిన నాట్యానికి* ఆంధ్ర నాట్యం'* పేరిట సజీవరూప౦ కల్పించిన నటరాజు రామకృష్ణను సముచిత రీతిలో సత్కరించారు. తెలుగుతనం ఏమాత్రం కనపడని ర్నాస్ట్ర రాజధానిలో టాంక్‌బండ్‌ మీద తెలుగు జాతి బెన్నత్యానికి కృషి చేసి, జాతికి వన్నె తెచ్చిన మహనీయులావిగ్రహాలను, కాకతీయ, శాతవాహన తోరణాలను నెలకొల్పి దానినొక తెలుగు వెలుగుల విహార కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దారు. తెలుగు జాతి అభ్యున్నతి కోసం పటుపడ్డ ఏదేశీయుడు సర్‌ ఆర్బన్‌కాటన్‌ ఏగ్రహాన్ని కూడా ఆ ప్రాంగణంలో నెలకొల్పి తన ఏశాల దృక్పధాన్ని ఆయన చాటుకున్నారు. అంతకు పూర్వం రాష్ట్ర నచివాలయంలో ఎ,బీసిడి, ఇత్యాది బ్లాకులుగా పిలువబడుతున్న భవన సముదాయాలకు సర్వహిత, సురక్ష, సంక్షేమ వంటి తెలుగుతనం ఉట్టిపడేపేర్లు పెట్టారు. పబ్లిక్‌ గార్డెన్స్‌లో “తెలుగు లలిత కళాతోరణం”” నిర్మించినప్పుడు కొందరు చాందసవాదులు హైదహాబాదులో నిజాం సంస్కృతి నాశనం అయిపోతోం౦దని గగ్గోలు పెట్టినపుడు, ఏమాత్రం లెక్కవేయకుండా తెలుగువారి రాజధానిలో తెలుగు ర్యాష్ట్ర సంస్కృతి ఉట్టిపడాలిగానీ ““నైజాముసర్కరో డి”? సంస్కృతి కాదని నిష్మర్హ్ణగా చెప్పారు. నిరుపయోగంగా ఉండిపోయి స్వార్ధ పరుల థయోజనాలకోసం పాడుపడుతున్న ఆకాడమీలను రద్దుచేసి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయాన్ని స్థాపించారు. అనేక ప్రభుత్వ పథకాలకు తెలుగు గ్రామీణ క్రాంతి పధకం, దృశ్య శ్రవణ విద్య, తెలుగు మాగాణి సమారాధన, తెలుగు చిరంజీవ సుఖీభవ, మాతృదేవతా సమాదరం, తెలుగు వస్త్రప్రదానవిధానం వంటి తెలుగు పేర్లను పెట్టారు. విజయవాడలో ఆసియాలో కల్లా పెద్ద బస్సు ప్రయాణీకుల సౌకర్యం కోసం నిర్మించిన ప్రాంగణానికి శ్రీరామారావు “శాతవాహన ప్రయాణ ప్రాంగణం” అని పేరు పెడితే 1989లో ముఖ్యమంత్రి అయిన మర్రి చెన్నారెడ్డి దాన్ని నెహూ బస్టాండుగా మార్చి తన బానిస మనస్తత్వాన్ని చాటుకున్నాడు. ఎన్టీఆర్‌ ముఖ్యమంత్రి అయిన వెంటనే రాయలసీమ పంటపొలాలకు, మద్రాసు నగరానికి మంచినీటి నీరందించే పధకాన్ని చేపట్టి దానికి“తెలుగుగంగొ' అని పేరు పెట్టారు. ఆ విధంగానే ఇతర నీటి పారుదల పధకాలకు, గాలేరు-నగరి సుజుల (వంతి, హంద్రీ- సీవాసుజుల వంతి వంటి తెలుగు పేర్లు పెట్టారు. తాను మరణించే కొద్ది రోజుల ముందు విజయవాడలో డ్యాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు

తలపెట్టిన పార్టీ సమావేశానికి “సింహగర్జన?” గా నామకరణం చేసి తెలుగువారి శౌర్య పరాక్రమాలను చూపడానికి నడుంకట్టారు. వశాజీ ముఖ్యమంత్రి శ్రీ బెడవాడ గోపాలరెడ్డి పేర్కొన్నట్లు తెలుగుజాతి వెలుగు శ్రీ నందమూరి తారకరామారావు తెలుగుజాతికి ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చి పెట్టారన్న ఖ్యాతిని ఏ చరిత్రకారుడూ ఏ నాటికీ చెరపలేడు, ఏరాజకీయ నాయకుడూ తస్కరించలేడు. వార్త, మార్చి20, 1906 టూజా పట్టిన రాజ్యాంగం

బి.సి.ల అంబేద్కర్‌ ఎన్టీఆర్‌

బారత సమాజంలో యుగాలుగా తరతరాలుగా అణగదొక్కబడ్డ దళితుల అభ్యున్నతికి డాక్టర్‌ బాబాసాహెబ్‌ అంబేద్కర్‌ ఏ ఏధంగా కృషిచేశారో, ఆ విధంగా రాష్ట్రంలో వెనుకబడిన తరగతుల అభ్యున్నతికి ఎన్‌.టి.రామారావు కృషి చేసి తన విధానాల స్పూర్తితో దేశమంతటా వెనుకబడిన తరగతులవారికి సామాజిక న్యాయం కలిగేటట్లు కృషిచేసి “వెనుకబడిన తరగతులవారి అంబేద్కర్‌?” అయ్యారు. ఇటీవలే శ్రీ లాలూ ప్రసాద్‌ యాదవ్‌ చెప్పినట్లు మరణం తర్వాత అంబేద్కర్‌ ఎలా ఆరాధింపబడుతున్నాడో, రామారావు కూడా అలా అరాధింపబడతాడని, ఇందులో ఎంతమాత్రం అతిశయోక్తి లేదు. కాంగ్రేస్‌ పార్టీ స్వాతంత్ర్యోద్యమకాలంలో కేవలం అగ్రకులాల వారి పార్టీగానే ఉండిపోయింది. సమాజంలోని పేద వర్గాలను కాంగ్రెస్‌ ఉద్యమం పెద్దగా ఆకర్షించలేదనే చెప్పాలి. కాంగ్రేస్‌ పార్టీలో వెనుకబడిన తరగతులవారికి, దళితులకు, గిరిజనులకు నామమాత్రపు ప్రాధాన్యం కూడా ఉండేదికాదు. కమ్యూనిష్టు పార్టీ వర్గపోరాట దృక్పధంలో భూమిలేని వ్యవసాయ కూలీలైన దళితులను కొంతమేరకు ఆకర్షించింది. వారి అభ్యున్నతికి కొంతమేరకు కృషి చేసింది. స్వాతంత్ర్య ఫలాలు అ(గ్రకులాలవారికి సరాసరి అందితే, చట్టసభల్లోనూ, బ్రభుత్వోద్యోగాల్లోను రిజర్వేషన్ల వల్ల దళిత వర్గాలు కొంతలో కొంత లాభపడ్డాయి. శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత వ్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాల ద్వారా దళితులకు కొంతమేరకు మేలు జరిగింది.

ఈ నేపథ్యంలో స్వాతంత్ర్యం రాకముందూ, వచ్చిన తరువాత కూడా దళితులవళి పేదవర్షాలైన వెనుకబడిన తరగతుల వారు రాజకీయంగా, ఆర్దికంగా నిర్లక్ష్యంపబడ్డారు. జనాభాలో ఆరవై నుండి డెట్సై శాతం వరకూ ఉన్న ఈ కులాలవారు ఎక్కువగా స్వయంవృత్తులవారు. వీరుకి ఏ బ్రభుత్వమూూ ఏరాజకీయ పార్టీ సామాజిక, ఆర్టిక న్యాయం చేయటానికి ప్రయత్నించలేదు. యాదవ, గౌడ, మున్నూరు కాపు ముదిరాజు, తూర్పు కాపు

డ్యాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు

కొప్పుల వెలమ, కాళింగ కమ్మరి, కుమ్మరి, మంగలి, చాకలి, చేనేత మత్య్యకారు గాండ్ల మొదలగు అనేక కులాలవారి సంక్షేమాన్ని వి రాజకీయ పార్టీనూ తలచలేదంటే అతిశయోక్తికాదు.

కొంతమేరకు ఆచార్య రంగాగారు స్వయం వృత్తుల సంరక్షణకు, ప్రత్యేకంగా చేనేత

వృత్తివారి సంక్షేమానికి కృషిచేశారు. 1954లో ప్రకాశం మంత్రి వర్గం కర్నూలు రాజధానిగా ఉన్న ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో కల్లుగీత వృత్తిని నిషేధించాలని ప్రయత్నించినప్పుడు రంగాగారు ప్రభుత్వంపై ఆవిశ్వాస తీర్మానం పెట్టించి ఆ ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టారు. స్వయం వృతుల ప్రాముఖ్యతపై తాను రచించిన పుస్తకాన్ని ఒకసామాన్య వడ్రంగికి అంకితమెచ్చి ఆచార్య రంగాగారు స్వయం వృత్తులవారిపై అభిమానాన్ని చాటుకున్నారు.

ఉత్తర భారతంలో డాక్టర్‌ రామమనోహర్‌ లోహియా వెనుకబడిన తరగతులవారిని చైతన్యం చేస్తే, దక్షిణాపధంలో పెరియార్‌ ఇ.ఏ. రామస్వామినాయకర్‌ తన ఆత్మగౌరవ సిద్దాంతం ద్వారా వారిని మేల్కొలిపారు. మన ర్యాస్ట్రంలో మాత్రం వెనుకబడిన తరగతులవారు పూర్తిగా నిర్లక్ష్యింపబడ్డారు. శ్రీ రామారావు తెలుగుదేశం పార్టీని స్టాపించినపుడు ఆ పార్టీకి పూర్తిగా అండగా నిలిచింది వెనుకబడిన తరగతులవారే. 1983 ఎన్నికలలో రామారావు వెనుకబడిన తరగతుల వారిని గణనీయంగా తన పార్టీ అభ్యుర్దులుగా నిలిపి గెలిపించారు. ఆయన అధికారంలోకి రాగానే రాష్ట్ర చరిత్రలో వ్రబ్రిథమంగా వెనుకబడిన తరగతులకు చెందిన తంగి సత్యనారాయణను అసెంబ్లీ స్పీకర్‌గా నియమించారు. తన మంత్రి వర్గంలో వెనుకబడిన తరగతులవారిని మంత్రులుగా హెచ్చుగా నియమించి, వారికి ప్రాధాన్యమైన కీలక శాఖలు ఇచ్చి ట్రభుత్వం ప్రజలందరిదీ అన్న సూత్రాన్ని పాటించారు. యాదవ కులస్తులే నలుగురు ఒకేసారి మంత్రివర్గంలో ఉండటం రాష్ట్రంలో ఒక అపూర్వ ఏిశేషం. 1987లో జరిగిన మండల, జిల్లా ప్రజాపరిషత్తులు, మునిసిపాలిటీల ఎన్నికలలో దేశ చరిత్రలోనే మొదటగా వెనుకబడిన తరగతుల వారికి రిజర్వేషన్లు కల్పించి వారి పాలిట అంటీద్మర్‌ అయ్యారు.

ఈ స్పూర్తితోనే తరువాత దేశమంతడా అన్ని రాష్ట్రాలోను స్టానిక సంస్థలలో వెనుకబడిన తరగతులవారికి రిజర్వేషన్‌ కల్పించబడింది. బ్రభుత్య్వోద్యోగాలలో వెనుకబడిన తరగతులవారికీ రిజర్వేషన్‌ కోటాను పెంచుతూ రామారావు సాహసమైన నిర్ణయం తీసుకున్నారు. ఈ నిర్ణయానికి వ్యతిరేకంగా అ(గ్రకులాల విద్యార్థులు జళలిపిన ఉద్యమానికి కాంగ్రేస్‌ పార్టీ మద్దతు ఇచ్చిందన్న వెషయాన్ని మనం మరిచి పోకూడదు. అసెంబ్లీ, పార్లమెంటు, స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలలో అయా బూజు పట్టిన రాజ్యాంగం

ప్రాంతాలలోని బలవంతమైన కులంవారినే అభ్యర్థులుగా అన్ని పార్టీలూ (కమ్యూనిష్టు బిజెపిలతో సహా) నిలబెడుతున్న ఈ కాలంలో శ్రీ రామారావు సాహసోపేతంగా అనేక స్థానాలలో వెనుకబడిన తరగతులవారిని అభ్యర్థులుగా నిలిపి గెలిపించి అగ్రకులాలవారి పెత్తందారీతనానికి చరమగీత౦ పాడారు. ఉదాహరణకు 1987 లో జరిగిన స్థానిక సంస్టల ఎన్నికలలో జనరల్‌ సీట్లుగా నిర్ణయించబడ్డ మహాబూబ్‌నగర్‌, నిజామాబాద్‌ జిల్లా ప్రజా వరిషత్‌లలో వెనుకబడిన తరగతులవారిని తన పార్టీ అభ్యర్థులుగా నిలిపి గెలిపించారు. ఆ సాహసంచేయగలిగింది రామారావే. తన స్వంతు నియోజకవర్గమైన మచిలీపట్నంలో 1991 పార్లమెంటు ఎన్నికలలో 1952 నుండీ ఎన్నికవుతున్న తన కులంవారిని కాదని కె.పి.రెడ్డియ్యయాదవ్‌ను నిలిపి గెలిపించారు. రాష్ట్రంలో వెనుకబడిన తరగతులవారికి సామాజిక న్యాయం కల్పించింది రామారావే.

1994 అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో జహీరాబాద్‌, మధోల్స్‌ శాయంపేట, కంభం వంటి నియోజుక వర్గాలలో 1952 నుండి కేవలం రెడ్లే శాసనసభ్యులుగా (గ్రతి ఎన్నికలలోను ఎన్నికవుతుండగా, శ్రీరామారావు, వెనుకబడిన తరగతులవారిని అభ్యర్టులుగా నిలిపి, గెలిపించి, కేవలం రెడ్డే “గెలిచే అభ్యర్దులని' ఏగ్రపీగే కాంగ్రెస్‌ వాదులైన మర్రి చెన్నారెడ్డి, కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డి, _ నేదురుమల్లి జనార్దనరెడ్డి, వై.ఎస్‌ రాజశేఖరరెడ్డి వంటి కులదురహంకారులకు తగిన గుణపారం చెప్పారు. ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో 1952నుండి రెడ్లే శాసనసభ్యులుగా ఎన్నికైన నియోజకవర్గాలు కేవలం 15 మాత్రమే. కేవలం రెడ్లే గెలిచే అభ్యర్దులయితే వారికి కాంగ్రెస్‌ పార్టీ ఎందుకు ? ఇండిపెండెంట్లుగా పోటీ చేసి గెలవవచ్చు గదా! కొన్ని నియోజుక వర్గాలలో వరుసగా అయిదుసార్లు పోటీచేసి ఓడిపోయిన రెడ్లకు ఆరవసారి కూడా పార్టీ టిక్కెట్టు యిచ్చిన వీరి ఆసలు ఆంతర్యం- గెలివే అభ్యర్చ్భలనిగాదు. గెలిస్తే మనవాడే గెలవాలి. లేకపోతే ఓడిపోతాడు. ఇతరకులాల వారికీ అవకాశం యివ్వకుండా వారిని రాజకీయంగా అణగదొక్కాలనే దురుద్దేశంతోనే. రెడ్లు ““పాలకులని”, ఇతర కులాలవారు “పాలితులని తమ ఆధికార వల్లకీలు మోసే బోయీలని తమకు ఓట్లు వేయాలి గాని సీట్లు అడిగే అర్హత ఇతర కులాలవారికి లేదనిభావించే ఈ కరడుగట్టిన కుల దురహంగారులకు భిన్నంగా శ్రీ రామారావు, సామాజిక న్యాయం ధ్యేయంగా, వెనుకబడిన తరగతులవారికి సీట్లిచ్చి, వారిని గెలిపించి, బ్రజూప్రాతినిధ్యం ఏ ఒక్క ఆగ్రకులపు సొత్తు కాదని నిరూపించారు. కాంగ్రెస్‌ పార్టీలోని రెడ్డేతరనాయకులు శ్రీరామారావును ఆదర్శంగా తీసుకొని ఏకమై పార్టీపై రెడ్ల గుత్తాదిపత్యానికి చరమగీతం పాడితేనే వారు సామాజిక న్యాయానికి దోహదపడగలరు. లేకపోతే ఎప్పటికీ రెడ్డ అనుయాయులుగా మిగిలిపోయి బలహీన వర్గాలకు ద్రోహంచేసిన వారవుతారు.

డాక్టర్‌ బంద్లమూది సుబ్బారావు

కుల మతరహితంగా పేద బ్రజల అభ్యున్నతికి రామారావు ప్రవేశపెట్టిన అనేక సంక్షేమ పధకాలు వెనుకబడిన తరగతులవారికి ఎంతో ప్రయోజనమిచ్చాయి. రెండు రూపాయలకు కిలోబియ్యం, బలహీనవర్గాలవారికి గృహ నిర్మాణం మొదలగు అనేక పధకాల వలన నిరుపేదలైన వెన కబడిన తరగతులవారు ఎంతగానో లాభించారు. అందుకే ప్రతి ఎన్నికల్లోను ఆయన ఏిజయసాధనకు వెనుకబడిన తరగతుల ప్రజలు ముందుండి తమ 'అన్న రామారావుకు తమ కృతజ్ఞతను చాటుకొన్నారు. వార్త, ఫిబవరి 7, 1996 టూవా పట్టిన రాబ్యాంగం

అసంపూర్తిగా మిగిలిన శ తి అన్న గారి ఆశయీలు

వి దేశమైనా, ఏ ర్నాష్ట్రమైనా, ఏ ప్రాంతమైనా నర్వతోముఖా భివ్మద్ది చెందాలంటే సహజవనరులతోపాటు పాలకుల చిత్తశుద్ది, దక్షత, తపనకూడా ముఖ్యం. సింగపూర్‌, మలేషియా చైనా, దక్షిణ కొరియా, జపాన్‌ వంటి దేశాలు; మనదేశంలో తమిళనాడు పశ్చిమబెంగాల్‌ మహారాష్ట్ర వంటి రాష్ట్రాలు ఇందుకు ఉదాహరణలు. దురదృష్టవశాత్తు స్యాతంత్ర్యానంతరం మనరాష్ట్రానికి డాక్టర్‌ బి.సిరాయ్స్‌ కామరాజ్‌, వై.బి.చవాన్‌లలాంటి నిజాయితీ, చిత్తశుద్ది గల నాయకులు ముఖ్యమంత్రులు కాలేదు. మన రాష్ట్రాన్ని పాలించిన చాలా మంది ముఖ్యమంత్రులు పదవిని అనుభపంచారు తప్ప, పదవికి వన్నె తెచ్చి ప్రజలకు మేలుచేయలేదు. కాంగ్రేస్‌ ముఖ్యమంత్రులందరూ ప్రజాసివకన్నా, స్వయం సేవ, పార్టీ సేవే

ముఖ్యంగా భావించినవారే! పీళ్ళు భిన్నంగా నూరేళ్ళ కాంగ్రేస్‌ను మట్టి కరిపించి, ఎన్నికల యుద్దంలో ఆరితేరిన ఇందిరమ్మను ఓడించి రాష్ట్రలో అఏశ్రాంత కాంగ్రేస్‌ పాలనకు చరమగీతం పాడిన శ్రీ.ఎన్‌.టి.రామారావు, '““సమాజమే దేవాలయం- ద్రజలే దేవుళ్ళు”, అన్న నానుడి సదా స్మరిస్తూ త్రికరణ శుద్దిగా రాష్ట్ర సర్వతోముఖాభివృద్ధి కోసం., వ్రజల సంక్షేమం కోసం ఆహార్షిళలు చిత్త శుద్దితో కృషి చేశాడని అనటంలో ఎంతమాత్రం అతిశయోక్తి లేదు. ప్రజల సామాజిక, ఆర్జిక అభివృద్ది కోసం ఎన్టీఆర్‌ ప్రవేశపెట్టిన అనేక పధకాలు, ఏభానాలు, సంస్కరణలు విజయవంతమై టజలగుండెల్లో అయన చిరస్థాయిగా నిలిచాడు. వాటీని గురించి మరొక సందర్బంలో స్తాఏంచుకుందాం. ఆయితే ్రజాక్షేమంకోసం 1983-89, 1994-95ల మధ్య ఎన్టీఆర్‌ డాక్టర్‌ బంద్లమూడీ సుబ్బారావు

ఏవేశపెట్టి, అసంపూర్తిగా మిగిలిన కొన్ని పథకాలు, ఏప్లవాత్మకమైన ఏధానాల ఫలితాలను కూడకుండా ఆయన మరణించడం తెలుగుజాతి దురదృష్టం. ఎన్టీఆర్‌ ప్రవేశపెట్టి అసంపూర్తిగా ఎగిలిన పధకాలు, ఏధానాలు, ఆలోచనలూ మన౦ మననం చేసుకొని వాటిని అమలుచేసి ఫలితాలను ప్రజలకందించి ఆయన కలలను నిజం జేసినప్పుడే ఆయనకు నిజమైన నివాలి. ఆయన ఆత్మకు శాంతి కలుగుతుంది. ఎన్టీఆర్‌ శ్రీకారం చుట్టి అసంపూర్తిగా మిగిలిన పధకాలను, ఎధానాలను పరిశీలిద్దాం.

ఎన్టీఆర్‌ శ్రీకారం చుట్టి అసంపూర్తిగా ఉన్న పధకాలు, విధానాలు- ఆటు ఆర్ధికాభివృద్ధి సాధించే రంగాల్లోనూ, సామాజికాభివృద్ది సాధించే రంగాల్లోనూ ఉన్నాయి. ఆర్టికా భివృద్ధి రంగాల్లో ముఖ్యమైనవి- సాగునీరు, విద్యుత్తు, పారిశ్రామికా భివృద్ధికోసం మౌలికసదుపాయాల కల్పన, కొన్ని మౌలిక సదుపాయాలను ఫైవేటీకరణం చేయడం అన్నవి. సాగునీటి ప్రాజెక్టులలో ఇప్పటికే ప్రారంభమై పూర్తికాని తెలుగు గంగ్క పులిచింతల, శ్రీరామ్‌సాగర్‌ మూడవ దశ, జారాల్క, వంశధార రెడవ దశ శ్రీశైలం ఎడమగట్టు కాలువ ట్రధానమైనఏ. ఎన్టీఆర్‌- ప్రారంభించాలనుకొన్న గాలేరు-నగరి సుజల స్రవంతి హంద్రి సీవాసుజల(సవంతి, పోలవరం ప్రాజెక్టు, ఇచ్చంపల్లి ప్రాజెక్టు, వెలుగొండ ప్రాజెక్టు రెండవ కోవకు చెందుతాయి. వాటిని గురించి తెలుసుకొందాం. రాయలసీమ దత్తపుత్రుణ్ణిని పదే వదే అభివర్హించుకొన్న ఎన్టీఆర్‌ దుర్చిక్షప్రాంతమైన ఆ ప్రాంతంనుంచి వచ్చిన ముగ్గురు ముఖ్యమంత్రులు చేయలేని పనిని సాధించి దుర్చిక్ష ప్రాంతమైన రాయలసీమలోని ప్రతిమండలానికి ఏదో ఒక నీటి ప్రాజెక్టు ద్వారా సాగునీరు అందే పధకాలను రూపాందించి రాయలసీమ ట్రజలపై తన అభిమానాన్ని చాటుకొన్నారు.

“కేవలం ఎన్టీఆర్‌ ఆత్మవిశ్వాసం వలన తెలుగుగంగ ప్రాజెక్టు సాధ్యమైందని ఆరు సంవత్సరాల కాలవ్యవధితో 'ప్రారంభించబడ్డ దేశంలోని మొదటి ప్రాబెక్టని, ప్రాబెక్స రిపోర్టు, ఇన్వెస్టిగేషన్‌, ఎగ్జిక్యూషన్‌ ఒకేమారు ప్రారంభించబడ్డ ప్రపంచంలోని మొదటి నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు తెలుగు గంగే”నని ఈ ప్రాజెక్టుకు స్పెషల్‌ ఆఫీసర్‌గా పని చేసి రూపకల్పనలో ద్రధానపాత్రవహించిన ప్రముఖ ఇంజనీర్‌ డాక్టర్‌ కె. శ్రీరామకృస్ణయ్య తెలిపారు. ఈ ఏషయాన్ని మూడు రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రుల ఒప్పందంలో కూడా పొందుపరచడం జరిగిందని ఆయన ఆన్నారు. అంతకుముందు మద్రాసు నగరానికి పైపుల ద్వారా లేదా కాలువల ద్వారా శ్రీశైలం రిజర్వాయర్‌ నుంళి నీటిని తీసుకొని వెళ్ళడం గురించీ మీమాంస జరుగుతుండగా; ఎన్టీఆర్‌ 1983లో ముఖ్యమంత్రి అయిన వెంటనే రాయలసీమకు సేద్యపునీరు అందించకుండా కేవలం టూబా పట్టిన రావ్యాంగం

మద్రాసుకు మంచినీటిని అందించే ప్రాజెక్టుకు తాను అంగీకరించనని మొండికేసినపుడు ఎన్టీఆర్‌ చిరకాలమిత్రుడైన ఎమ్జీఆర్‌ ఆయనపైగల ఏశ్వాసం, నమ్మకంతో అందుకం౦గీకరించి ప్రాజెక్టు ఖర్చులో సుమారు 30శాతం భరించడానికి అంగీకరించారు. 1983 మే 25న మద్రాసులో అప్పటి ప్రధాని శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ సమక్షంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ కర్దాటక్క మహార్శాష్ట్ర తమిళనాడు, ముఖ్యమంత్రుల ఒప్పందంతో కర్నూలు, కడప, చిత్తూరు, నెల్లూరుజిల్లాల్లో 5,75,000 ఎకరాలకు సాగునీరు అందించడానికి నిర్ణయించబడింది. మద్రాస్‌కు మంచినీరు అందించే ఏర్పాటు గురించి కాంగ్రెస్‌ నాయకులు ఆలోచించలేదు. దురదృష్టవశాత్తు 1984లో ఎమ్టీఆర్‌ అనారోగ్యం కారణంగా తమిళనాడు (ప్రభుత్వం ఇవ్వవలసిన నిధులు ఆగిపోయి, ఆ తరువాత 1987లో కరుణానిధి ముఖ్యమంత్రి అయ్యేంతవరకు నిధులు ఆందనందువలన ప్రాజెక్టు నిర్మాణం షెడ్యూల్‌ అస్తవ్యస్తమై ముందనుకొన్నట్లుగా ఆరుసంవత్సరాల కాలంలో ప్రాజెక్టు పూర్తి కాలేదు. వచ్చేసంవత్సరం తెలుగుగంగ ప్రాజెక్టు ద్వారా రాయలసీమ పంటపాలాలకు నీరందుతుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఆ మహా సన్నివేశాన్ని ఎన్టీఆర్‌ చూసి ఎంతసంబరపడి ఉండే వారో!! నాగార్జునసాగర్‌ కిందిభాగాన క్రిప్టాలో కలిసే నీటిని వృధాపోనివ్యకుండా కృష్టాడెల్దాను

• స్టిరీకరించే పులిచింతల ప్రాజెక్టుకు ఎన్టీఆర్‌ 1988లో శంకుస్థాపనచేసి ఐదుకోట్ల రూపాయలు గ్రాంటు యిచ్చి భూసేకరణ ప్రారంభించగా, తరువాత వచ్చిన చెన్నారెడ్డి ప్రభుత్వం భూసేకరణను నిలిపివేసి ఇన్వెస్టిగేషన్‌ డిఏజన్‌ను రద్దుచేసి క్రిష్టా డెల్టా ప్రజలకు తీరని ద్రోహం చేసింది. ఎన్టీఆర్‌ తిరిగి ముఖ్యమంత్రి వ్రజలకు అయిన తరువాత ఈ ప్రాజెక్టుకు కొత్త సర్కిల్‌ ఏర్పాటు చేసి, నిధులందించి భూసేకరణకు చురుకుగా ఏర్పాట్లు ప్రారంభించారు. శ్రీరామ్‌సాగర్‌ మూడవదశకు ద్రపంచ బ్యాంకు నిధులు రాబట్టడంలో కూడా ఎన్టీఆర్‌ ప్రత్యేక శద్ద తీసుకున్నారు. బచావత్‌ అవార్జులో కూడా పాందుపరచబడ్డ జూరాల ప్రాజెక్టు నిర్మాణం నత్తనడక నడుస్తుండగా ఎన్టీఆర్‌ అత్యధికంగా నిధులు కేటాయించి ఈ సంవత్సరం చెరువులకు, వచ్చే సంవత్సరం ప్రత్యక్షంగా పొలాలకు నీరు అందేలా శ్రద్ద తీసుకున్నారు. నైజాం రాష్ట్రం కాలం నుండి పెండింగ్‌లో ఉన్న భీమాప్రాబెక్టును 1989లో ప్రారంభించి క్రిష్టానదికి ఎడమపక్క మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లాలో రెండు లక్షల ఎకరాలకు సాగు నీరందించే ఏర్పాటు చేశారు. అంత(గ్షాస్ట్ర ఏవాదంలో చిక్కుకున్న వంశధార రెండవ దశకు అప్పటి ఒరిస్సా ముఖ్యమంతి బిజాపట్నాయక్‌ను ఒప్పించి, వెనుకబడిన శ్రీకాకుళం జిల్లాలో 1,45,000 ఎకరాలకు నీరందే పధకానికి ఎన్టీఆర్‌ శంకుస్థాపన చేసి 25 కోట్ల రూపాయలు ఏడుదల చేశార. దుర్చిక్ష ప్రాంతమైన నల్గొండ జిల్లాకు సాగుసీరు అందించే శ్రీశైలం ఎడమగట్టు కాలువ పథకాన్ని ఎన్టీఆర్‌ ప్రారంభించి సుమారు 70 కోట్ల రూపాయలు వెచ్చించి కాలువల తవ్వకం చాలా వరకు డాక్టర్‌ బంద్లమూడి సుబ్బారావు

పూర్తిచేయించగా తరువాత వచ్చిన కాంగ్రేస్‌ ప్రభుత్వం పట్టించుకోలేదు. సొరంగం ద్వాఠా శ్రీశైలం రిజర్వాయర్‌ నుండి నీరు తేవాలని మర్రిచెన్నారెడ్డి, లిప్టుద్వారా సీరు తేవాలని విజయభాస్కరరెడ్డి పనులు ప్రారంభించకుండా కాలయాపన చేశారు. తమకు నీరందించకుండా హ్లైదరాబాదు నగరానికి నీరు ఎలా తీసుకెళ్తారని ఆగ్రహించిన నల్గొండ ద్రజలు 1994లో దేవరకొండ సభలో విజయభాస్కరరెడ్డిపై ఆగ్రహం చూపించడం, గందరగోళంలో ఒక సబ్‌ఇన్‌స్పెక్షర్‌ మరణించడం పారకులకు తెలుసు.

ఎన్టీఆర్‌ తిరిగి ముఖ్యమంత్రైన తర్వాత నల్గొండ జిల్లా వ్రజల అపోహలను తొలగించి ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి వందకోట్ల రూపాయలు కేటాయించారు. ఎన్టీఆర్‌ ప్రారంభించాలనుకొని ప్రాధమిక దశలో ఉన్న ప్రాజెక్టులు- గాలేరు- నగరిసుజుల(వంతి, హంద్రి-సీవా సుజల (వంతి, వెలుగొండప్రాబెక్టు, పోలవరం, ఇచ్చంపల్లి ప్రాజెక్టులు. కడప, నెల్లూరు, చిత్తూరు జిల్లాలలో 3,23,000 ఎకరాలకు సాగునీరందించే గాలేరు-నగరి ప్రాజెక్టును ప్రముఖ ఇంజినీరు కె.రామ క్రీష్ణయ్య ఎన్టీఆర్‌ దృష్టికి తీసుకువచ్చినప్పుడు చరిత్రలో ఎన్నడూలేని విధంగా ఎటువంటి ప్రాజెక్టు రిపోర్టు లేకుండా, ప్రాజెక్టుకోసం ఎటువంటి ప్రజా ఉద్యమంలేకుండా, అసలా ప్రాజెక్టుగురించి ప్రజలకు తెలియకపోయినా 1988లో ఎన్టీఆర్‌ ప్రకటించి ర్యాష్ట్ర పజలను ఆశర్యపరిచారు. సమర్దులైన నిపుణుల, అధికారుల సూచనలకు ఎన్టీఆర్‌ ఎటువంటి ఏిలువనిచ్చేవారో, ప్రజాసంక్షేమంకోసం ఆయనెలా తపించేవారో ఈ సంఘటన తెలియజేస్తుంది. సంకుచితులైన రాయలసీమ కాంగ్రెస్‌ నాయకులు, గాలిలేదు-నీరులేదు అని ఈ ప్రాజెక్టును ఆపహాస్యంచేసి, మర్రి చెన్నారెడ్డి ఈ ప్రాజెక్టుకు తిలోదకాలిచ్చినపుడు మాత్రం మాట్లాడకుండా ఉండి పోయారు. ఎన్టీఆర్‌ తిరిగి అధికారంలోకివచ్చిన తరువాత ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి అన్ని ఏర్పాట్లు చేశారు. ఈ నెల 20వ తేదీన ఈ ప్రాజెక్టులో అంతర్భాగమైన గండికోట కాలువకు బ్రస్తుత ముఖ్యమంత్రి శంకుస్థాపన చేస్తున్నారు. కర్నూలు, కడప, చిత్తూరు, అనంతపురం జిల్లాల్లో 6,50,000 ఎకరాలకు నీరందించే, హంద్రి-సీవా సుజుల (్రవంతిని 1989లో ఎన్నికలముదు అసెంబ్లీ చివరిరోజున ఎన్టీఆర్‌ ప్రకటించారు. తరువాత వచ్చిన కాంగ్రెసు ప్రభుత్వం దీన్ని గురించి పట్టించుకోలేదు. శ్రీశైలం రిజర్వాయర్‌ నుంచి మదనపల్లి వరకూ 2000 అడుగుల ఎత్తున అంచలంచెల లిస్ట్‌ద్వారా నీటీ నందించే ఈ ప్రాజెక్సకు శంకుస్థాపన చేయాలని ఎన్టీఆర్‌ భావించి, ఎస్టిమేటుకు పరిపాలనా పరమైన అనుమతినిచ్చారు. గోదావరినదిపై పోలవరం, ఇచ్చంపల్లి ప్రాజెక్టులను కూడా పూర్తిచేయాలని ఎన్టీఆర్‌ భాఏంచారు. టూవొ పట్టిన రావ్వాంగం

గోదావరి జలాలను సక్రమంగా ఉపయోగించుకోబడని తెలంగాణాలో 50 లక్షల ఎకరాలకు, క్రిష్ణా, తూర్పు, పశ్చిమ గోదావరి, ఏశాఖపట్నం జిల్లాల్లో ఎనిమిది లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించే బృహత్తర పథకం గురించి చివరిరోజుల్లో ఎన్టీఆర్‌ తపన పడ్డారని శ్రీరామకృష్ణయ్య తెలియజేశారు. ఈ పధకం వల్ల తెలంగాణా, రాయలసీమలలో పారిశ్రామికావసరాలకోసం చెరి 40 టి.ఎమ్‌.సి.ల సీరు కూడా లభ్యమవుతుంది. ఆనకట్టలు, జలాశయాలు, నిర్మించకుండా ఒక విన్నూత పద్ధతిలో అమలు జరిగే ఈ పథకం ఆచరణ లోకి వస్తే ఆంధప్రదేశ్‌ అన్నపూర్ణగా మనదేశానికి గాక ఇతరదేశాలలో కూడా అకలితీర్చగలదు.

రాష్ట్రా భివృద్దికోనం ఎన్టీఆర్‌ పడ్డ తపన సాద్దకమౌతుంది. విద్యుత్‌ రంగంలో ఏప్లవాత్మకమైన మార్పులు తెచ్చి రాష్ట్ర పారిశ్రామికీకరణకు ఎన్టీఆర్‌ శ్రీకారం చుట్టారు. రూ.25,000 కోట్ల ఆస్తులుగల రాష్ట్ర ఎలక్ట్రిసిటీ బోర్డులో ఉద్యోగవర్గం తిరగవేసిన పిరమిడ్‌లాగుండి ట్రాన్స్‌మిషన్‌, పంపిణీ రంగాల్లో అసమర్దంగా పనిచేస్తుంది. ఈ లోపాలను సవరించటానికి, ఎలక్ట్రిసిటీ బోర్డును పునర్వ్యస్టీకరించటానికి ఎన్టీఆర్‌ సంకల్పించి 1995 ఆగస్టు 25న జరగబోయే మంత్రి వర్గ సమావేశంలో నిర్ణయం తీసుకోవటానికి సిద్దమయ్యారు కానీ రాజకీయ కుట్ర వలన సాధ్యపడలేదు. ఎన్టీఆర్‌ ప్రవేశపెట్టిన నూతన ఏద్యుత్‌ ఏధానంతో తన ముందు ముఖ్యమంత్రి విజయభాస్కరరెడ్డి దుర్మార్గంగా అక్రమార్జన కోసం పారిశ్రామికవేత్తలతో కుమ్మక్కైపైవేటు విద్యుత్‌ ప్రాజెక్టులకు కాస్ట్‌ప్లస్‌ సూత్రంతో ప్రాజెక్టు నిర్మాణ వ్యయంపై నిర్దీత లాభం పారిశ్రామికవేత్తకు ఉండేటట్లు చేసిన విధానాన్ని రద్చచేసి, తక్కువ ఖర్చుకు ఏద్యుత్తు సరఫరా చేసేవారికి ప్రాధాన్యానిస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. ప్రాజెక్టు వ్యయంపై నిర్రీత లాభం పారిశ్రామికవేత్తకు ఉండాలనే విధానం వలన పారిశ్రామిక వేత్తలు దుర్చుద్దితో నిర్మాణ వ్యయాన్ని ఎక్కువగా చూపించి ఇతరదేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకొనే యంత్ర పరికరాలకు ఎక్కువ ఖర్చు చూపించి హవాలా మాగ్గం ద్వారా నల్ల డబ్బును దేశంలోకి తెచ్చే అవకాశాన్ని ఎన్టీఆర్‌ మూసివేశారు. ఎన్టీఆర్‌ ప్రవేశపెట్టిన “తక్కువ ఖర్చుతో విద్యుత్‌” విధానాన్ని తరువాత కేంద్ర ప్రభుత్వం, ఇతర రాస్త్రాలు ఆచరిస్తున్నాయి. దేశ సంపదను రక్షించడంలో ఎన్టీఆర్‌ తీసుకొనే జాగ్రత్తలు ఈ విషయాన్ని గమనించి మనం తెలుసుకోవచ్చు. బ్రిటన్‌, అమెరికాలలో మాదిరిగా ట్రాన్స్‌మిషన్‌, పంపిణీని కూడా అంచలంచెలుగా ప్రైవేటీకరణ చేసి పోటీ ద్వారా వినియోగదారులకు సక్రమ సేవలందించేందుకు ఆయన సంకల్పించారు. ఎలజ్టిసిటీ బోర్డుతో నిమిత్తం లేకుండా ప్రైవేటు సంస్తలు ఉత్పత్తి చేసిన విద్యుత్తును కొనుగోలు చేయటానికి ఒక “విద్యుత్‌ కొనుగోలు టోర్టు' ను ఏర్పాటుచేయటానికి సంకల్పించి, ఆమెరికాలోని “యుటిలిటీ పైసెస్‌ కమీషన్‌*” మాదిరిగా డక్టర్‌ బంద్లమూడీ సుబ్బారావు

ఏద్యుత్‌ చార్జీలను సక్రమంగా నిర్హయించేందుకు నిర్హయం తీసుకున్నారు. ఎలక్ట్రిసిటీ బోర్డుతో నిమిత్తం లేకుండా పరిశ్రమలకు నేరుగా సరఫరా చేసే మినీ ఏద్యుత్‌ కేంద్రాలను ప్రైవేటు రంగంలో ఏర్పాటు వేయటానికి సంకల్పించి, ఎలక్ట్రిసిటీ బోర్డు ట్రాన్స్‌మిషన్‌ వ్యవస్థను మాత్రమే ఉపయోగించుకొని అందుకోనం కొంతమొత్తం టోర్జుకు చెల్లించే ఏర్పాటును ఆలోచించారు,

18 మాసాల కొద్ది కాలంలోనే నిర్మితమయ్యే ఫైవేటు విద్యుత్‌ కేంద్రాల ద్వారా 2000 నుంచి 3000 మెగావాట్ల విద్యుత్‌ను ఎలక్టిసిటీ బోర్డు ద్వారా కొనుగోలు చేసి సత్వరం విద్యుత్‌ సమస్యను పరిష్కరించడానికి ఆయన విధానాన్ని రూపొందించారు. హైదరాబాదుకు మంచినీటి సరఫరా పధకం బ్రపంచ బ్యాంకు సహాయంతో ప్రారంభమైతే జాప్యం జరుగుతుందని 'పైవేటీకరణ చేయటానికి ఆయన సంకల్పించారు. విశాఖపట్నం పారిణ్రామికావసరాలకు గోదావరి నుంచి నీరు తరలించడానికి పధకాన్ని రూపొందించి 1995 ఆగస్టు 22న శంకుస్థాపన వీశారు. ఇదే ఆయన చివరి అధికార కార్యక్రమం క్రిష్టపట్నం వద్ద పరిశ్రమలు ఏర్పాటు చేసి అందుకు అవసరమయ్యే నీటిని కందలేరు రిజర్వాయర్‌ నుంచి తీసుకుళ్ళే పధకాన్ని ఆయన సిద్ధం చేశారు. రాష్ట్ర పారిశ్రామికా భివృద్ధి కోసం ఓడరేవులను, రహదారులను, వంతెనలను పఫైవేటురంగంలో నిర్మించటానికి ఆయన తల పెట్టారు.

(ప్రభుత్యం ప్రజలందరిదీ, పరిపాలనలో ప్రజలందరూ భాగస్వాములున్న సూత్రాన్ని త్రికరణ శుద్దిగా అనుసరించిన ఎన్టీఆర్‌ ప్రజాశేయస్సు కోసం మూడు విప్లవాత్మకమైన చట్టాలను 1995లో అసెంబ్లీలో (ప్రవేశపెట్టారు. “ఇందులో మొదటిది ఆంద్రప్రదేశ్‌ పరస్పర సహాయక సహకార సంఘాల చట్టం, 1995 “(ఆంధ్రబ్రదేశ్‌ మ్యూచువల్లీ ఎయిడెడ్‌ కో ఆపరేటవ్‌ సోసైటీస్‌ యాక్ట్‌, 1995). రాష్ట్రంలో సహకారసంఘాలపై ప్రభుత్వ స్వతంత్ర ఆధిపత్యం నివారించేందుకు ఎన్టీఆర్‌ ఈ కొత్త సహకార చట్టాన్ని రూపొందించారు. వేర్వేరు కుటుంబాలకు చెందిన పదిమందికి పైగా గల వ్యక్తుల సహకార సంఘంగా ఏర్పడటానికి ఈచట్టం వీలు కల్పిస్తుంది. చట్టంలో నిర్దిష్టమైన వివిధ అంశాలకు సంబంధించి, చట్టనిబంధనకు లోబడి బైలాస్‌ రూపొందించుకొని తమ వ్యాపోర కార్యకలాపాలు ప్రభుత్వ ప్రమేయం లేకుండా జరుపుకోటానికి వీలు కల్పిస్తుంది. (స్తుత సంఘాలు ప్రధానంగా ్రభుత్వంపై ఆధారపడుతుండటంతో ఆవి పేరుకు మాత్రమే సహకార సంఘాలుగా మిగిలిపోతున్నాయి. రాజకీయ పార్టీలు కూడా ఈ సంఘాలను తమ అధికార ప్రాబల్యంకోసం ఉపయోగించు. కుంటున్నందువలన ఈ సంఘాలు నిరుపయోగమవుతున్నాయి.. ఇతర వ్యాపారసంస్థలు, కంపెనీల మాదిరిగా స్వతంత్ర వాతావరణంలో వ్యవహరించడానికి, కార్యనిర్వాహక వర్గం జవాబుదారీతనం వహించడానికి ఈ చట్టం అనుకూల వాతావరణం కల్పిస్తున్నది. సంఘం తన టైలాలను సభ్యుల వ్రయోజనాలకు టూవొ పట్టిన రావ్వాంగం

అనుగుణంగా తానే రూపాందించుకుంటుంది. సహకార సంఘాల రిజిస్ట్రార్‌జోక్యం నామమాత్రంగానే ఉంటుంది. సంఘాలలో పనిచేసే ఉద్యోగుల అర్హతలు, నియామకం, విధుల విషయంలో (ప్రభుత్వం జోక్యం కల్పించుకోదు. ఈ కొత్త చట్టం సహకార రంగంలో ఒక నూతనాధ్యాయాన్ని సృషిస్తూ సహకార సంఘాలలో సామర్ద్యం పెంచడానికి, సభ్యులలో, డైరెక్టర్లలో జవాబుదారీతనం, బాధ్యత కల్పించడానికి, సంఘాలు తమ సొంత వనరుల పెంచుకొని స్వావల౦ంబన౦ కావడానికి, ప్రభుత్వ ఆధిపత్యం పోవడానికి, సహకార శాఖ ఉద్యోగుల ఆవినీతికరమైన పెత్తందారీ తనం పోవటానికి వీలు కల్పిస్తుంది. సహకారరంగం చరిత్రలో ఇదొక నూతనాధ్యాయమని నేషనల్‌ డెయిరీ డెవలప్‌మెంట్‌ బోర్డు చైర్మన్‌ శ్రీ ఏ.కురియన్‌ పేర్కొంటూ సహకార రంగానికి ఎన్టీఆర్‌ చేసిన సేవ సర్దార్‌ వల్లభ్‌ భాయ్‌ పటేల్‌, వైకుంర్‌ మెహతాలు చేసిన సేవకు తీసిపోవని పేర్ళొన్నారు.1995 జూన్‌, 5 నుంచి అమలులోకి వచ్చిన ఈ చట్టాన్ని ప్రస్తుత పభుత్వం సీరుగార్చి ఈ చట్టం వ్రకారం సహకార సంఘాల నిర్మాణానికి ఎటువంటి ప్రయత్నమూ చేయటంలేదు.

(ప్రజలకు అందుబాటులోలేని బ్రస్తుత న్యాయవ్యవస్థ ఉక్కు చట్రాల నుంచి ప్రజలను తప్పించి వారికి సర్వత్రా న్యాయం కల్పించటానికి ఎన్టీఆర్‌ “ఆం(ధ్రబ్రదేశ్‌ మండల న్యాయ పంచాయతీల చట్టం, 1995"*ను తెచ్చారు. సరైన పరిపాలనకు సత్వర, సమర్దవంతమైన న్యాయపాలన ఎంతో అవసరం. ఇప్పుడున్న న్యాయపరిపాలనా విధానం జాప్యంతో కూడిన అప్పీళ్ళు, రివిజన్ల్‌ వరంపర్క సాంకేతికపరమైన అంశాలు, మితిమీరిన జోక్యం వలన న్యాయవ్యవస్థ సామాన్యుడికి అందుబాటులోలేక అపరిమితమైన ఖర్చులతో ప్రజలకు గుదిబండలా తయారైంది. చిన్న చిన్న సమస్యలు కూడా సంక్లిష్టంగా మారుతున్నందున సగటు మనిషి నిరుత్సాహాపడుతున్నాడు. “కోర్టులో ఓడినవాడు లోపల ఏడుస్తాడు- గెలిచిన వాడు బయట ఏడుస్తాడూ.- అన్న సామాన్యుడి నానుడి అక్షరసత్యం ఆవుతోంది. ఎన్టీఆర్‌ ప్రతిపాదించిన చట్టంలో ప్రతిమండలానికి ఐదుగురు నభ్యులతో కూడిన మండల న్యాయ పంచాయతీలో సభ్యులను జిల్లా కలెక్టరు, జీల్లా బుడ్డి నియమించేటట్లుగా, బలహీన వర్గాలకు, మహిళలకు తప్పనిసరిగా ప్రాతినిధ్యం లభించేటట్టు రూపొందించడం జరిగింది. ఈ న్యాయ పంచాయతీలు సిఏలు వ్యాజ్యానికి సంబంధించి రూ. 50,000 మించని దావాలు, క్రిమినల్‌ వ్యాజ్యాలకు సంబంధించి ఆరు నెలలకు మంచని శిక్ష విధించే ఆపరాధాలను విచారిస్తాయి. న్యాయ పంచాయితీల నిర్ణయంపై జిల్లా జడ్జికి ఆప్పీలు చేయవచ్చు. రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఆమోదం పొందిన ఈ చట్టం రాష్ట్రపతి ఆమోదం కోసం పంపించారు. న్యాయపంచాయితీ సభ్యుల నియోమకంలో అధికార పార్టీ వారి జోక్యం లేకుండా నియామక పాక్ళును జిల్లా కలెక్టర్‌, జిల్లా జడ్జీలకు ఇచ్చారు. అయితే రాష్ట్రంలోని న్యాయవాదులు ఈ చట్టాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ ఆందోళన చేశారు. న్యాయవాదులు

డాక్టర్‌ బంద్లమూదీ సుబ్బా రావు

కూడా సమాజంలోని ఇతర స్వార్ధవరశక్తుల జాబితాలో చేరారు. సామాన్యుడికి అందుబాటులో న్యాయపాలన జరిగే ఈ విప్లవాత్మకమైన చట్టాన్ని రాష్ట్రపతి ఆమోద ముద్ర వేయించడానికి ప్రస్తుత టభుత్వం చూపిస్తున్న జాప్యం చాలా ఏచారకర౦.

దేశం మొత్తం మీద స్వాతంత్రానంతరం ఏప్లవాత్మకమైన మార్పులను ప్రవేశపెట్టి ప్రజల జీవన విధానాన్ని మెరుగుచేయగల చట్టం ఎన్టీఆర్‌ ప్రవేశపెట్టిన ““పారశాలల నిర్వహణలో విద్యార్వల తల్లిదండ్రులు పాల్గొనే నిబంధనల బిల్లు”. ఈ బిల్లు అసెంబ్లీలో ప్రవేశపెట్టి పరిశీలనలో ఉంది. (వస్తుత ప్రభుత్వం ఈ బిల్లును గురించి పట్టించుకోవటం లేదు. ప్రఖ్యాత ఏద్యా వేత్తశ్రీమైరన్‌ వైనర్‌ తన ““దిస్టేట్‌ అండ్‌ ఇండియన్‌ చైల్డ్‌”? అన్న పుస్తకంలో భారత దేశంలో ప్రస్తుత ఏద్యావ్యవస్థ ఒక ““కొత్తకుల వ్యవస్థను స్టాపించిందని, ధనవంతులు తమ పిల్లలను అధికఫీజులు తీసుకొనే కాన్వెంట్లు, పబ్లిక్‌ స్యూళ్ళకు పంపుతుండగా పేద వర్గాలు మాత్రం ఏద్యాబోధన సక్రమంగాలేని ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు పంపుతూ ఏవక్షకు గురౌతున్నారని పేర్ళాన్నారు. ఈ బిల్లుకు వ్యతిరేకంగా ర్యాస్ట్రంలో ఉపాధ్యాయులంతా ఉద్యమించారు.తమ పిల్లల శ్రేయస్సుకు ప్రాముఖ్యతనిచ్చే తల్లిదండ్రులకు పారశాలల నిర్వహణను అప్పగించడం ఉపాధ్యాయులకు కంటక ప్రాయంగా కనబడింది. ర్యాష్ట్రంలోని ప్రభుత్య పాఠశాలల్లో పనిచేసే 2,75,000 మంది ఉపాధ్యాయులల్లో 90 శాతం మంది తాము పనిచేస్తున్న పారశాలల్లో తమ పిల్లల్ని చదిఏంచటంలేదు. వారిపిల్లల్ని కాన్వెంట్లు, పబ్లిక్‌ స్కూళ్ళకు పంపుతున్నారు. ఇది జాతి ద్రోపం కాదా ? పేదదబ్రజల చెమటతో వసూలైన పన్నులతో జీతాలు తీసుకుంటున్న ఉపాధ్యాయులు ఆ పేదప్రజల పిల్లలకు సవ్యమైన ఏద్యాభ్యాసాన్ని అందించకుండా సమాజానికి ద్రోహం చేస్తున్నారు. ఏ దేశమైనా ఆర్దికంగా అభివృద్ది చెందాలంటే కనీసం నాలుగు సంవత్సరాల సరైన పాఠశాల ఏద్య పిల్లలకు అవసరమని ప్రపంచ వ్యాప్తంగా నిపుణులు గట్టిగా చెబుతున్నారు. పిల్లల తల్లి దండ్రులకు పాఠశాలల నిర్వహణలో పాత్ర ఉన్నప్పుడే ఉపాధ్యాయులు ఒళ్ళుదగ్గర పెట్టుకొని పనిచేసి వారి పిల్లలకు సరైన విద్యను అందిస్తారు. దేశంలో మానవ వనరుల అభివృద్ది జరుగుతుంది. స్వాతంత్రానంతరం ఏ రాష్ట్రంలోనూ, పేద ప్రజలకు ఉపయోగపడే ఇటువంటి గొప్ప చట్టం ఇంతవరకూ రాలేదంటే అతిశయోక్తికాదు. ఈ బిల్లు చట్టరూపం దాల్బేటట్లు చేసీ (ప్రస్తుత ఏద్యారంగంలోని ''కులవ్యవస్త” ను నిర్మూలించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. ఇంతకన్నా పెద్ద సంస్మరణ ఇంతవరకూ దేశంలో రాలేదు. బూజా పట్టిన రాజ్యాంగం

స్థానిక సంస్థలైన గ్రామపంచాయితీలు, మండల ద్రజాపరిషత్తు, జిల్లా ట్రజాపరిషత్తులకు విశేషాధికారాలివ్వాలని ఎన్టీఆర్‌ ప్రతిపాదించారు. స్టానిక సంస్థలకు తగినంత అధికారమిచ్చినపుడే అవి ప్రజలకు ఉపయోగపడతాయి. స్టానిక సంస్టల్లో పనిచేసే అధికారుల నియామకం, తొలగింపులను గూడా ఆ సంస్థలకు ఇచ్చినప్పుడే అధికారుల మీద వాటి నియంత్రణ ఉంటుందని 1994 మే 23 న జిల్లా కలెక్టర్ల సమావేశంలో ఎన్టీఆర్‌ పేర్ళొన్నారు. పాఠశాల విద్య మినహా మిగిలిన అన్ని రంగాలలోను స్టానిక ఆధిపత్యం కావాలని ఆయన పేర్యొన్నారు. అదే సమావేశంలో ఆయన గ్రామీణ ప్రాంతాలలోని ప్రాధమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు, ఉపకేంద్రాలు పేద(వజులకు సక్రమమైన సేవలను అందించటంలేదని, ఈ కేంద్రాలలో పనిచేసే ప్రభుత్వ డాక్టర్లు, ఇతర సిబ్బంది ఇదొక శిక్షగా భావిస్తున్నారని, ఇందుకు కారణం స్టానిక ట్రజలకు ఈ కేంద్రాల నిర్వహణపై ఎటువంటి పాత్రలేదని, ఈ రుగ్మతను తొలగించాలంటే స్టానిక ప్రజలకు ఈ కేంద్రాల నిర్వహణలో అధికారాన్నివ్వాలని, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ జోక్యం ఉండరాదని పేర్మొన్నారు. గాంధీజీ కలలు కన్న గ్రామ స్వరాజ్యం ఆచరణలో చూపించింది ఎన్టీఆరే. సుప్రసిద్ధ ఆలోచనావేత్త జాన్‌స్టూవర్ల్‌ మిల్‌ చెప్పినట్లు “జనసామాన్యం తన హితాన్ని తనచేతులతో తానే సాధించుకోగలుగుతుందని” - జనసామాన్యానికి అధికారం అప్ప చెప్పాలని ఎన్టీఆర్‌ కంకణం కట్టుకున్నారు. జి.డి హెచ్‌. కోల్‌ చెప్పినట్లు “కేంద్రీకరణ, ప్రజాస్వామ్యం - ఈ రెండూ పరస్పరం వ్యతిరేకరి*. తన అధికార వికేంద్రీకరణ సిద్దాంతం ద్వారా ఎన్టీఆర్‌ ప్రజాస్వామ్య విధానం ప్రజల కోసమే కానీ, ప్రజలు ప్రజాస్వామ్యం కోస౦ కాదని మనకు స్పష్టంగా చెప్పారు. సాగునీరు, ఏద్యుత్‌, బ్రజావైద్యం-ఈ మూడు కీలకమైన రంగాల్లో ఛీప్‌ సెక్రటరీ స్థాయిలో శ్రీ కె. శ్రీరామకృష్ణయ్య, శ్రీనార్ల తాతా రావు, శ్రీకాకర్ల సుబ్బారావులను నియమింలి ట్రభుత్వాధికారులుగాలేని మేధావులను ర్యాష్ట్ర ద్రజలసేవకోసం వినియోగించారు. విద్యుత్‌, సాగునీటి కల్పన, త్రాగునీటి కల్పనల కోసం ప్రిన్సిపల్‌ సెక్రటరీ అధ్యక్షుడుగా ఉండే టాస్క్‌ఫోర్స్‌ను ఏర్పాటుచేసి అందులో సభ్యులుగా ఆకాఖకు సంబంధించిన సెక్రటర్కీ ఆర్జిక శాఖ సెక్రటరి నిపుణుడు తరచూ కలసి సమస్యలను సత్వరంగా ఫరిష్యరించేటట్లు చేశారు. హైదరాబాదుకు తాగునీరు అందించే ఒక సమస్యను టాస్క్‌ఫోర్స్‌ సూచించిన ఏధంగా 24 గంటలలో మంత్రివర్గం అనుమతినిచ్చి పరిపాలనలో రెడ్‌ టేపిజానికి తావు లేకుండా చేశారని ఆయనకు వ్యక్తిగత సహాయకునిగా పనిచేసిన ఒక అధికారి తెలియజీశారు. వార్త, ఫిబ్రవరి 19-20, 19006 డాక్టర్‌ బంద్లమూడిీ నుబ్బారావు

కమలానికి అధికారం అమెరికా భారతీయుల ఆకాంక్ష శాన్‌ఫాన్సిస్కో నుంచి డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు (“వార్తకు (ధత్యేకం)

భారతదేశంలో జరుగుతున్న లోక్‌సభ ఎన్నికలలో భారతీయ జనతాపార్టీ అధికారంలోకి వచ్చి శ్రీఅటల్‌బిహారీ వాజ్‌పేయి వ్రధానమ౦త్రి కావాలని అమెరికాలో నివసిస్తున్న దవాస భారతీయులు దాదాపు నూటికి నూరు మంది ఆకాంక్షిస్తున్నారు. గత వారం రోజులుగా అమెరికాలో ఏవిధ ప్రాంతాలలో, విభిన్న వృత్తులలో స్టిరపడిన బ్రవాన భారతీయులను మధ్యంతర ఎన్నికలపై వారి అభిప్రాయాలను కోరినప్పుడు ఈ ్రతినిధికి ఆశ్చర్య కరంగా అందరూ బిజెపికి అనుకూలంగా మాట్లాడుతూ, బిజెపి మాత్రమే దేశంలో సుస్టిరమైన ట్రభుత్వాన్ని విర్పాడుచేయగలదన్నారు.

'సంవత్సర౦న్నరలోపే దేవెగౌడ, గుజ్రాల్‌ ధభుత్వాలు కుప్పకూలిపోవడం ఇందుకు థ్రధాన కారణం. అమెరికాలో అధ్యక్షతరవో పాలనలో నాలుగేళ్ళ కొకసారి దేశప్రజలు అధ్యక్షుడిని నేరుగా ఎన్నుకోవటంవలన ప్రభుత్వం మారే అవకాశం లేదని స్వానుభవంద్వారా గమనిస్తున్న వీరు సుస్టిర ప్రభుత్వమే దేశ ఆరి, సాంఘిక అభివృద్దికి కృషిేచేయగలదని భావిస్తూ (ప్రపంచంలోని ప్రవాస భారతీయులు భారతదేశంలో పెట్టుబడులు పెట్టాలన్నా ఇతర సంస్టలు భారతదేశంలో పెట్టుబడులు పెట్టాలన్నా సుస్థిర ప్రభుత్వం తప్పనిసరని, సుస్థిర వ్రభుత్వం లేనట్లయితే అఆర్టిక విధానాలలో తరచూ మార్పులు జరుగుతాయనే భయంతో పెట్టబడిదారులు ముందుకు రారని వారు భావిస్తున్నారు. బూవొ పట్టీన రావ్యాంగం

త్రీ అటల్‌ బీహారీ వాజ్‌పేయి ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థి అని బిజెపి ముందుగా ప్రకటించటం ఇక్కడివారికి సంతోషకరంగా ఉంది. ప్రస్తుతం దేశంలోనున్న రాజకీయ నాయకులలో వాజ్‌పేయి అగ్రగణ్యుడని, ఆయన ప్రధానమంత్రి ఆయినట్లయితే ప్రపంచ దేశాల దృష్టిలో స్వర్గీయ జవహార్‌లాల్‌నె'హా స్థాయి నాయకుడు కాగలరంటున్నారు. ఫవిధదేశాల నాయకులు ఏ భారతదేశ ప్రధానికైనా ఇచ్చే మర్యాద, మన్నన, గౌరవం దేశంలో ఆయన నాయకత్వ పటిమ ఆయనపైగల ప్రజూభిమానాన్నిబట్టి ఉంటాయని చెబుతూ, భారతదేశంలో అత్యంత ప్రజాకర్షణ కలిగిన నాయకుడుగా, అత్యంత ప్రజాభిమానం కలిగిన పార్టీ నేతగా శ్రీ వాజ్‌పీయిని బ్రపంచనేతలు గౌరవిస్తారని భాఏస్తున్నారు. తనజిల్లా పరిధులను దాటి ఆలోచించలేని దేవగౌడ, తనకు తోడుగా కనీసం మరొక పార్లమెంటు సభ్యుడి మద్దతులేని ప్రస్తుత (ప్రధాని గుజ్రాల్‌వంటి వారిని ప్రపంచనేతలు పెద్దగా పట్టించుకోలేదని చెబుతున్నారు.

పైగాశ్రీ వాజ్‌పేయి దధానమంత్రిని ప్రజలే నేరుగా ఎన్నుకోవాలని ప్రకటించడం ఇక్కడి వారికీ సంతోషకరంగా వుంది. అమెరికా తరహాలో ఆవిధంగా దేశాధినేతను ప్రజలే నేరుగా ఎన్నుకోవటంవలన సుస్థిర ప్రభుత్వాలు ఏర్పడతాయని, అందుకోసం రాజ్యాంగాన్ని సవరించాలని శ్రీవాజ్‌పేయి. కోరటాన్ని అందరూ హర్షిస్తూ ఇటువంటి దూరదృష్టిగల రాజనీతిజ్ఞుడే భారతదేశానికి ప్రస్తుత తరుణంలో సరైన ప్రధాని అని భావిస్తున్నారు.

తెలుగువారిలో ముందుగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో భారతీయ జనతాపార్టీ బలంగా లేదని నిరుత్సాహంగా వున్నా డాక్టర్‌ దగ్గుబాటి వెంకటేశ్వరరావు, ముద్రగడ పద్మనాభం వంటి నాయకులు మోహన్‌బాబు, విజయశాంతి వంటి సిని రంగట్రముఖులు భారతీయ జనతాపార్దీలో చేరటం వారికి సంతోషంగా ఉంది. అనూహ్యంగా శ్రీ వాజ్‌పేయి ఆంధట్రదేశ్‌ పర్యటనలో జులు ఆయనకు (బ్రహ్మరధం పట్టటం, భారతీయ జనతా పార్టీ అభ్యర్థులు రోజురోజుకు తమ తమ నియోజకవర్గాలలో బలపడుతూ ముందుకుపోతున్నారని వార్తలు రావటం ఇక్కడి వారికి సంతోషకరంగా ఉంది.

"ఇ౦టర్‌నెట్‌లో బహుళ ప్రాచుర్యం పొందిన “వార్త సంచికను ఇక్కడి తెలుగువారు దాదాపు అందరూ రోజూ చూస్తున్నారు. “వార్త రాష్ట్రంలోని గృహాలకు ఉదయాన్నే చేరకముందే, ఇక్కడి తెలుగువారూవార్హ ఇంటర్‌నెట్‌ సంచికను చూస్తున్నారు. భారతీయ జనతాపార్టీ ఇంటర్‌నెట్‌లో తమ పార్టీ సిద్దాంతాలను, పార్టీ నాయకులతో ఇంటర్వ్యూలు, ఏఏధ రాష్ట్రాలలో ఏ ఎగ డాక్టర్‌ బంద్లమూడీ సుబ్బారావు

రోజుకారోజు పార్టీ అభ్యర్దుల ఎన్నికలను గురించి ఇస్తున్న నివేదికలను ఇక్కడి భారతీయులు ఉత్సాహంగా గమనిస్తున్నారు. ఆశ్చర్యకరంగా హైటిక్‌ ముఖ్యమంత్రిగా తనకు తాను చెప్పుకుంటున్న చంద్రబాబునాయుడు. గురించిగాని ఆయన పార్టీ అభ్యర్దులను గురించిగాని ఇక్కడ తెలుగువారు కూడా పట్టించుకోవటంలేదు. వార్త, ఫిబ్రవరి 4, 1998 బూజా పట్టిన రాబ్యాంగం

లా అడి బిజెపి స్వదేశీ విధానంతోనే లై భారత్‌కు అర్జిక స్థిరత్వం న్యూయార్క్‌ నుంచి డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు (“* వార్తకు (వత్యేకం)

ఈ నెలలో జరగనున్న సాధారణ ఎన్నికలలో భారతీయ జనతాపార్టీ అధికారంలోకి వచ్చి తమ ఎన్నికల ప్రణాళికలో ప్రకటించిన “స్వదేశీ ఆర్థిక ఏధానం అమలు లోకి వస్తే భారత దేశం ప్రపంచ దేశాలలో అమెరికా, జపాన్‌ల మాదిరిగా అగ్రగామి ఆర్టిక శక్తిగా రూపాందగలదని అమెరికా, కెనడాలలో నివసిస్తున్న భారతీయులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. గత పక్షం రోజులుగా అమెరికా, కెనడాలలో ఏవిధ ప్రాంతాలు, ఏఏధ వృత్తులలో స్థిరపడిన భారతీయులు ఈ ప్రతినిధికి ఈ అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేశారు.

వునకు స్వాతంత్ర్యం వచ్చినపుడు దాదాపు మన మాదిరి ఆర్జిక పరిస్థితులలో ఉన్న జపాన్‌, చైనా, మలేషియా, సింగపూర్‌ వంటి దేశాలు మనకన్నా ఎన్నోరెట్లు ఎక్కువ ఆర్టికా భివృద్ది సాధించాయని, మనదేశం మాత్రం ఇంకా పేదరికంలో మగ్గిపోతున్నదని, ఇందుకు కారణం జవహార్‌లాల్‌ నెహ్రూ తొలి బ్రధానిగా ప్రారంభించిన తప్పుడు ఆర్టిక ఏధానాలే కారణమని అలబామా రాష్ట్రంలోని హ౦ట్స్‌ఏల్లిలో స్థిరపడిన వైద్యుడు డాక్టర్‌ గోరంట్ల సుబ్బారావు అభిప్రాయపడ్డారు. మహాత్మాగాంధీ ప్రవచించిన సిద్దాంతాలపై జవపోర్‌లాల్‌ నెహ్రూకు ఎటువంటి నమ్మకంలేదన్సి స్వాతంత్రానంతరం దేశాధినేత కావాలన్న కోరికతోనే ఆయన

డాక్టర్‌ బండ్లమూడి సుబ్బారావు

మహాత్మాగాంధీని అంటిపెట్టుకొని ఉన్నాడని, సుభాష్‌ చంద్రబోస్‌కు అటువంటి “రాజకీయ చతురత లేకపోయిందని పేర్కొంటూ, తొలి ప్రధానిగా నెహ్రూ ఎంపికకావటం భారత దేశానికి దురదృష్టకరమన్నారు.

జపాన్‌ తనకున్న సాంకేతిక నైపుణ్యంతో చౌకగా కార్లు, అనేక ఏనిమయ వస్తువులను (ప్రపంచ మార్కెట్లో అమ్మ ఆ లాభాలతో ఆర్టికాభివృద్ది సాధించిందని, ఆ విధంగానే దక్షిణ కొరియా, తైవాన్‌లు కంప్యూటర్‌ విడి భాగాలు సెమికండక్టర్లను అతి తక్కువ ధరకు ప్రపంచ మార్కెట్లో ప్రవేశపెట్టి ఆలాభాలను అఆర్టికాభివృద్ధికి పునాదిగా ఉపయోగించుకున్నాయని, కంప్యూటర్‌ సాప్ట్‌వేర్‌ రంగంలో మనకున్న నైపుణ్యంతో ప్రపంచ మార్కెట్‌ను శాసించగలమని శాన్‌ప్రాన్సిస్కోలో సెమికండక్టర్ల పరిశ్రమ నిర్వహిస్తున్న శ్రీయార్లగడ్డ కృష్ణమోహన్‌ చౌదరి పేర్మాన్నారు.ఈ ఆదాయాన్ని దేశ ఆర్జిక నిర్మాణానికి ఉపయో గించుకోవచ్చన్నారు.

శ్రీమన్మోహన్‌సింగ్‌ ఆర్దిక మంత్రిగా దేశ ఆర్టిక వ్యవస్థను ఏదేశీ ఆర్టిక వ్యవస్దలతో అనుసంధానం చేయటంలో కొంతమేరకు విజయం సాధించినా, బహుళజాతిసంస్థలు భారతదేశ ఆర్టికవ్యవస్థను తమ లా భార్జనకు ఉపయోగించుకొనే అవకాశాలు కల్పించారుగాని, మనదేశానికి చెందిన వ్యాపార సంస్థలు వ్రపంచ మార్కెట్లో పోటీకి నిలబడి లాభాలను పొందగలిగే ఎటువంటి చర్యలూ తీసుకోలేదనే అభిప్రాయాన్ని అనేకమంది వ్యక్తం చేశారు. బిజెపి స్వదేశీ ఆర్దిక ఏధానం ద్వారా మన దేశానికి చెందిన వ్యాపార సంస్థలు ప్రపంచ మార్కెట్లో నిలదొక్కుకోవడం ద్వారా దేశా భివృద్దికి తోడ్పడతాయని, ఆ ఏధంగా భారతదేశం అగ్రగామి ఆర్జికశక్తిగా రాబోయే 21వ శతాబ్దం ప్రధమ దశకంలోనే రూపొందగలదన్న భావనను పలువురు కనపరిచారు.

వార్త, ఫిబ్రవరి 15, 1998 నా మో ని షై ౬ గ్‌

టూజొ పట్టిన రావ్వాంగం

| | 1 పట్టిన బూజు పట్టని రాజ్యాంగం , న క - | . గ | చా , ల్‌ 2 ః .. | న / య ॥ ప న. ష్‌ ॥ /.. ్ట, // 1. 2 |. న... 1 /| ॥ ॥ ము కీ టు! 1... శాళ్టర్‌ ఇంద్రమూడె సుబ్బాతాతు