Telugu Bheemanna sahithi darshanam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

“ప్ద [1 య క. | స | | స్స . సాపాలీ దర్తుచం శి ) ] గ్‌! తితంంం . .

.

వరయ చూ2ంత ా భు టం తోరం లత ఎజ్‌ రన లాం చొలల __ వలో ఒం రజా ది వతం 2-0 ప్రయజచాళ్తూటాల వైడ్‌ ర్మిదరాలా [2 ఏఏ కి చె దందా టా. 2[6 బకరా లాలా. ఇల డల ఆరు తోటి లం లర ఇ0% ర) 26 దా లి 6 ఆలా ఇత్‌ రగ వరంయలాతడంం 10 కటలా రాయను ల్‌ తా ఇంక క్‌. గ బయం వాతి అం లా (ద్రం ఆం గాలు (రావు) టర) త న "౮ మం హాటా రై యంద ఊగ

యు [షంం అము -- క్షూక్ష్యీ ౯ య. తి

కోనసీవంలో కొత్తరసరాగాలాపన

గోదావరి గుండియత్మ్నో

కోనసీమ కోరికతో

ఉర్నిపై వంగినాను

నీకోసం _- రాగోదయం

దాదాపు ఆరున్నర శతాబ్దాలపాటు (1 1 నుండి 17 శతాబ్దాఆు) పురాణ-ఇతిహాన-(ప్రబంధ సొపాతీరీతులలభో -భక్తి భావబంధురంగా శృంగార రసానందన్పందనంగా-దినదిన [వవర్ధమానంగా-దేద్యీమానంగా. రమణీయ కావ్యకుసుమాలు పూయించి (మొత్తం మొద అనుహద పద్దతిలోనైనా కమనీయ కవితా రసాలు వండించి ముఖ్యంగా (పాక్చిశ్చిమవాటికల్లో ద్విగుణ్‌ _ కృతంగా (పవర్షిల్లిత తెలుగుసాహితీ-జగత్తు దురదృష్టవశాత్తు "క్షిణ దళ దాపు రించి కారుచీకట్లు మునురుకొస్తున్నా ఆ”మునిమావు సంధ్యానమయలలో సహితం దక్షిణ వాటికల్లో "రతిరతి కోసమే అన్న వచ్చి శృంగాళ సాహి త్యం-భ క్రిపారవళ్య వదసాహెత్యం-అధిక్షే పకనీతి బోధక శతకవాజ్బ్మయం వెలరు.౦చి సాహితీ ప్రియళల్ని ఆనందడోలికల్లో ఓలలాడిస్తూ మెలమెల్లగా చాదాపు రెండున్నర ₹తాబ్దాలు (18 19 శతాబ్దాలు అంధ యుగ - అంధకార గాఢ నిశీధిలో మత్తుగాసుప్రిలోనికి జారుకొంది + బయితే అదృష్షవళాత్తు-గతళతాద్ది చివరిలో-యీ (యిరవయ్యో) శతాబ్ది (పారంభంలో-యీ సంధికాలంలో మరలా తెలుగు సాహితీలోకంలో "సవోదయ అశాకిరణాలు దృగ్గోచరమయ్యాయి. బయటి [సపంచంలో వచ్చిన-వై జ్ఞానిక సాహిత్య - సామాజిక సాంన్కృతిక - రాజకీయ-మార్చుఆ (ప్రభావం-ముఖ్యంగా ఆనాడు దేశాన్ని వరిపాలిస్తున్న అంగ్రపాలన పుణ్యమా అని వచ్చిన కాల్బనిక ఆంగ్లసాపిత్య (ప్రభావంతో తెలుగుసాహితీ లోకంలో వేగు జుక్కలు ఉదయించి వెలుగు రేఖలు (వసరించి- "ఆంధ కార బంధుర మైన “నిళ్ళబ్ధం ? స్ట్‌్ధిత తొలిగిపోయి _ తూర్ప్చుతెలవాటి - వైతాళికులు - సావొతీనగర సంకీర్తనా కారులు ఒకరు కాదు _ ఇద్దరుకాదు దళాధికంగా )

వి చోయి భీమన్న ఒకరితర్వాతమరొకరు మెలమెల్లగా తామరతంపరగా (పుట్టుకొచ్చి కాత మొఖాలుతో కొత్తగొంతులు విప్పి - కొత్త కవితాగానాలు-.నవ రాగామై వినిపింప సాగారు. విచిత్రం విశేషమేమంబే "అందయుగ౦”" (అంధకారం) నుంశ్షి ఆభు నిక 'నవి యుగంలోనికి అడుగు పెట్టిన తెలుగు సాహితీ లోకంలో "అన్ని ఠంగాలలో అనూహ్యమైన "అసదృశళమైన కొ త్త ధోరణులు బహుముఖీన గ్రా కొత్త పుంతలు తొక్కాయి.. తెలుగు ఛాషపై ఉన్న నంస్కృత భాషా నభా వం తగ్గి ఆంగ్లభాషా 1పభావం ప్రస్ఫుటంగా గోచరించింది అయినా భార “తీయ మూల ధర్మానికి సంస్కృతికి భంగం అంటూ ఎదీ రాక పషోర్చున్లా వాగ్చెళ్య నాగరికకా [పభావం భారతీయ నాగరికత పై బాగా పడింది, ఇక తెలుగు సాహిత్యంలో సమకాలీన దేశకాల సామాజిక పరిస్థిత్పల్వ_ సమస్యలు యా ఆధునిక కవులకు కవితావస్తువులయ్యాయి. దైవ శక్తికి ఐదులు సాహిత్యంలో దేశభక్తి ప్రధానాంశమైనది. కారణం అనాడు దేశంల్రో పరాయి (ప్రభుత్వ పాలనకు వ్యతిరేకంగా జాతీయ స్ఫూర్తితో "దేశస్వాతం (త్యోద్యమం” అప్పుడే గాంధీజీ నాయకత్వాన ఊపందుకొంది- అదే స్తవ్చు యంలో దేశ స్వాతంత్రోద్యమానికి తిరుగులేని నాయకత్వం వహించిన్ల గాంధీ మహాత్ళుని బహు విధాల కీర్తిస్తూ కవితలు కావ్యాలు గేయాలు పుంఖా ను పుంఖంగా. వెలువడసాగాయి. మరోవక్క ప్రీ పురుషులమధ్య పేమ జేదా శృంగారం లేదా వణయకలాప గాధలకు (1వేమపురాణాల్సు బదులు “ఆక్మాశయ (ప్రణయ భావ కవిత్వం పాలపొంగులా ఉవ్వెత్తున లేచింది. హృద్యంగమైన ఛందోబద్ధ పద్యకవిత్చాన్ని కొందరు తోసి రాజనక, సమ కాలీ దేశీయ సామాజిక సముసృల్ని కధావస్తువులుగా స్వీకరించి "నవ్య సంప్రదాయ రీకులలో కావ్యాల కవితలలసాగారు. మరో (వక్క నంట దాయ ఛాందస పద్య కవిత్వాన్ని కాదని, మాంత్ర ఛందోబద్దగేయ కవితా రీతులలో కవితలు_ఖండకావ్యాలు పుఃఖాను పుంఖంగా వెలువడసాగాయి వర్ణవ్యవస్తను సాంఘిక దురాచారాల్ని మత మౌడఢ్యాన్ని త్మీవంగా నిరసిస్తూ సంఘ నంస్కరణ్త మానవతా వాదకవులు రాయడం ఇదీరి ష్‌ గలఆధ్రా ఫు లం న్‌ తా న పం మ [ఓ 69633 సి |. సి . ఎ టీ

కొత్త ర5గాగాలానన కి మొదలు పెట్టారు. దైవ భక్తికి ఒదల వేళ భ_కై వధానాంశమైనా దైవీయ సాగాయి. ముఖ్యంగా ప్రాచీన సాహెతీ సం్యపదాయాన్ను సారంగా "కళ కళ

కోరకే” హృదయానందం కోసమే మాననివోలానం కోనమే” అన్నధోరణిలో

*పాలపొంగు” బునబునలా' నవవసంత పసిమి మసిమి పరువాల సోయగాలు తళుకొత్తిన "ఆత్మాశ్రయ భావ_ (చఛణయ కవిత్వాన్ని (కాల్బనిక కవిత్వం) నిరనిన్తూ- కళ కళ కోనంకాదు కళ (శ్రామికజీవిత వికాసం కోసం-సామాజిక (శేయనస్సుకోసం అన్న కొత్త నినాదంతో నూతనవిభానంతో ధనికభూస్వామ్వ్యు వ్యవస్థ “దోపిడీ” విధానంకై. తిరుగుబాటు బావుటా ఎగరేస్తూ కార్మిక కర్షక సకల "(శ్రామిక”ొ వజ్గ్లాల "కొమ్ము" కాస్తూ మార్క్సు-ఎంగెల్స్‌ "గతితార్కిక భౌతిక” వాదటప్రాతి వదిక వేదిక నెక్కి ముఖ్యంగా వచన కవితా గేయకనితా తులలో సామాజికంగా “*సనవాతన సం్యపదాయంతోపాటు సంపన్న వర్గా లె తిరుగుబాటుతోపాటు సాపహిత్వపరంగా పద్యకవిత్వంపై వభానంగా భావకవిత్వంపై ' తిరుగుబాటు” చేస్తూ సామాజిక [పగతి పేదవర్గాల అభ్యు న్నతి ధ్యేయంగా అభ్యుదయ కవిత్వం వెలువడడం మొదలైంది

ముఖ్యంగా తెలుగుసొహిత్యంలో యా ధోరణులు, యూ (యిరవయోఖ్లి

శతాబ్దిలో మూడు దశాబ్దాలపాటు (1915 నుండి 1040 వరకు వజతవ యిరవయ్యవ, _మువ్పయ్యవ దశాభ్తాలలో వధానంగా (ప్రముఖంగా చోటు జినుకున్నాయి. మహాభారతానికి బదులు నిరుద భారతం (మంగిపూడి శివభారతం (గడియారం) నవభారత౦ (పల్నాటి నోదరళవుల్సు వీరభారతం (ఎటుకూరి గాంధి భారతం (మరింగంటి _సభుతి కొత్త భారతాలు” వెళు వడ్డాయిం పప్రానీన “ప్రాత్ర” “పుక్కిటి పురాణాలకు బటులు “సూత పురా ణం (శవిరాజ్రు ""ఆఅం(ధ్రపురాణం (మధునా పంతులు మొదలగు నవ్య పురాణాలు వెలువడ్డాయి. రామాయణానికి బదులు రామాయణ కల్చవృక్షం (విశ్వనాధ) ఆధ్యాత్మిక రామాయణం మొదలగు కావ్యాలు వచ్చాయి

0 జోయి ధీవుము భంగకరంబున్‌ అని మరొకరు 15, బాధపడితే “దేశమును (_పేమించు ఇ్లూ మంచి యన్నది పెంచుమున్నా అని ఇంకాకరు 16“ వబోధిస్తే

• "ఎదేశమేగినా ఎందుకాలిడనా ఏ పీరమెక్కినా ఎవ్వరెదురైనా వ్రా ఫ్య సీ తల్లి-భూమి భారతిని నిల్పవరా స్‌ జాతి నిండు గౌరంబు అని

" తెల్లవారలరాజ్య+ బు తెల్లవారు దనుక ఆకలివవ్వుల దలువువైత్తై చై మరొకరంటే 18 పారతంత్ర్య (గహంబుగహ్వరమును దెకచి మాత్న

భును దరుమునపుడు నడుము గట జాలని జడసుతుండు కలుగ నేట్రిక్ష ఇ

గడుపు చెటు ' అన్లి మరొకరు 19 ఆంత

"మా కొద్ది తెల్లదొరతనము. దేవ మాకొద్దీ తెల్ల దొర్రతనమ్సు*=

"యముంకొకాయన కరాఖండిగా నొక్కి చెబితే 20,

"లెమ్మిక మొన మేషములు లెక్కలు నూనునకు భావదాన్య న్న్న మును (తెంచివేయమంటూశ్లే ""సంగరము "సీయుడు (తోయుడు ష్ష్‌ దుఃఖమున్‌” అంటూ “"న్వాతం(క్యము లేని జాతి చచ్చుజాతి మచ్చ అని మరొకరు 2] తక్షణకర్రవ్యం బోధి స్టే, ఖై

"వీర గంథము దెచ్చి నారము వీరుడెవ్వడో తెల్చుడి పూసిపోద్చ నై మెడను వైతుము పూలదండలు భకితో అని మరొకరంభే వ్లిన్సు నష

“'తిప్పవే రాట్నమా దేశచక్రంబు వివృవే రాట్నమా విజయ కేత్రన్వ్వ న్న

అని యిఃకో ఆయనంటే-ల్లిక, స్నా

"మాతృదేశము కంటే మరిదైె వతములేదు” అని చరొకరంటే

--ఇలా యెందరెందరో కవులు దేశభక్తితో జాతియోద్యవ్స సూ కర మంగిపూడి ]6. గురదాడ 17 రాయసోలు 18 దేవల్మ్ని రామానుజరాపు. 9. దివాకర్ల వెంకటావధాని 20, గరిమెళ్ళ-సత్య చై రాయణ న1 తుమ్మల సేతారామమూర్రి శిబి, కటిరాజుటతిపురనేని. న్‌ దువ్వురి. శక, టేకుమళ్ళ కామేశ్వరరావు, +

కొత్త ఠరనరాగాలాపన 7 స్వాతంత్యోద్యమంతో పాటు కాస్త ముందు వెనకగా మొదలైన (వ్రత్యే కార్యధ రాష్ట్రం కోనం 'నాదు జాతి నాదేశము నాదు భావ అను అహంకార దర్శనమందు భూం[ద”"అంటూ “జాజినదేశగారవము చక్కనదిద్ది మవాంభ మండలీ భారము శ్లామనీయముగ పాలనవేసి-నమ్లాన రాష్ట్రముల్‌ కూరిమి నాసజేయ తెనుంగు బుడమిన్‌ కయిసేయ' నడుం బిగించమని ఒకరు (ప్రభో ధిస్తే 25.

"నేటితో నన్వతం,తతా నియతయైన యీ (బతుకు తెన్గువారు భరించ లేరు” అని మరొకరు £6 ఆవేదన చెందితే _ “చేయెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా గతమెంతొ మనకీ _రిగలవోడా” అని ఒకరు గొంతెత్తి హొరుషంగా పొడితే 27 "ఆంధధుడై పుట్టి పుణ్యంపు పంటరె:చి నాలోననేనె గర్వించుకొందు " అని ఒకరు గర్వవిడితే ఎ “ఆంధధ్రుడివై ఒన్మించితి వాం ధుడవై యనుభవింవు మాయుర్విభవం ౌంద్రుడవై మరణింపును. ఆఎధత్వములేని (బదుకు నాసింపకుమా " అంటూ చాలిన జాతిరా. తెలుగుజాతి నిరంకుశ వీరజాతిగా నేలిన _జాతిరా అంటూ "తల్లి సంకెలలో దల్లడిల్లు వేళ నాకమైనను నరకంబుగాకయున్నె అంటూ” నడుము కట్టుడు రావ్ట్ర్రంబు వడయుకొరకు “"నారామ్ట్రంబు గడిరిచి " తీరెనను నానా విఘ్నముల్‌ వచ్చినన్‌' అంటూగా రాష్ట సిద్ధికొరకు రక్రంబు గార్బిన కవిని నేను గాంధి కవినినేను "అని సగర్వంగా ఒకరు జయ మహాం( జనయ త్రీ జయ్యపియాం(ధ్రజన లు త్రీజయ జయ్యవైియ మ భారత ధాత్రీ పుత్రీ బభవాత్రీ అని ఒకాయన ఛావావేాన పళంసిస్తేకి0 'ధాఆ అని ఒకాయం భావా ననన అని 'ర్‌ రాయప్రోలు 26. విశ్వనాధ 7. వేములవల్లి శ్రీకృష్ణ శతి పుట్ట రి నారాయణా చార్యులు 29. తెనుగులెంక తుమ్మల సీతారామమూర్తి 0 దేవులవల్లి

8 బోయి భీమన్న "మా తెలుగుతల్లికి మల్లెపూదండ మావన్న తల్లికి మంగళారతులు” అని ఒకాయన హారతులు పడితే 81, “మడమ్మత్రిప్పని యాంధ్ర వీరుకను నేను” గడన కెక్కిన ఆంధ్ర పుకుడనునేను” అని మరోమహాకవి 82 ఆత్మాభిమానం (ప్రకటిస్తే "పంచెకట్టుటలో [ప్రపంచాన మొనగాడు కండువా లేనిదే గడపదాట;ి వాడ”ని మరో యువకవి తెలుగువాడి వేషాన్నివర్షిస్తే 838 --ఇలాయెందరెందరో కవులు మాతృదేశాభిమానంతో [వత్యేక రాష్ట్రం కోసం కవితలు రాయసాగారు

“"పాలపొంగు” మిసమిసలా నవనవ బుసబుససలా ఆత్మాశ్రయ భావ (వణయ) కవితా మార్గంలొ

"మరులు (పేమని మది తలంచకు మరులు మరులును వయన్న తొడనె ,పేమనిచ్చిన (పేమవచ్చును. కేమ నిలిపిన (కేమ నిలుచును ఆవ ఒకాయన [పేమనుగురించి చెబితే నిశ

"లలిత లావణ్య పూర్ణ మౌలలన ఇబెలువ యెదుట గన్బట్ల్టు చుట్లు వెల్లిడలనాకు కనులు మూసినన్‌ కలకౌవచ్చు పగలు రేలను భేదమే యేర్చట్ల క యుండొఅని మరొకరు భావనచేస్తే 25

"వలపెరుంగక (బతికి కులికి మురిసేకన్న వలచి విఫలమ్మొంద్చి, విలపీంప మేలురా (శేమకన్నను యెక్కువేముందిరాయెల్ల కామ్యు పదవుల్వ కన్న పేమ యెక్కువరా క్రేమించు సుఖముకై (పేమించు ముక్తికై (్సి మించు _పేమక్షై యేమింక వలయురా” అని మరొకాయన (శేమకు పట్టాఖ్షి షేకం కడితే ఏ6 (యోయింవ కోయ్‌ మురళి (మోయింపకోయ్‌ కృష్ణ తీర తేనియ బరువుమోయలేదీ [బతుకు "అని మరొకరి 27 గుండె మురళీగానంత్త బరువెక్కితే,

గ తిభువనమ్ము లలో రసోద్టి వనమ్ము వెల్లివిరియించు [ప్రణయ రూవ్న్నె ణీవు నీవు దైవ తమ వీవు నీదు (వత్యక్షమునకు గడియలెంచుచు నుంద్న్న భక్తుడనునేను” అని యింకొకాయన (ప్రీయరాలికి భ క్షుడెపోతే-28 81, శంకరంబాడి సుందరాచారి. 82, జాషువా 88, డ్రా ని నారాయణరెక్ష

కొత్త రస రాగాలావన క్రి ఆజ్లేన్లి పీ క్రమ్యుమూలర్తి మదీయ హృదయ పుండళీ కాససమున (ప్రవూర్త భక్తి నిష్ణదెవతముగ (బతిష్టించి యెపుడు వివిధ విధముల నిన్ను సేవించ చుందు అని మరొక ఆయన (ప్రేయసిని సేవిశ్హే వం “రావోయి సిన్నవాడా మావొడ రావోయి సిన్నవాడా వాలు చూపుల చూస్తూ కోలేస్తూ నేనుంటే ఎండే తళకుల 'సీవ ఎటిళో వలవేతుగాని అని మరొకాయన (వేయసీగా (వియుణ్లె ఆహ్వానిస్తే 80 “రాహిరింటికై న రంగుతెచ్చి పిల్ల వాసొమ్ము నాగుండె నమిళిమింగిన పిల్ల యెంకి వొంటిపిల్లలేదోయ్‌ లేటోయ్‌ యెంకీనావొంకీక రాదోయ్‌ రాదోయ్‌”' అసి మరొక వాయుడుగారు. (ప్రియురాలి (క్రేమతో గుండెనే. పిండిచేసుకొంటే వేం "నాకుమల్లేనీవు నదివోలె పాఠరా జలముగా ఇద్దరము కఅసి పోదామురా శెరటాలు కెరటాలుగా కౌగలఠిద్దామురా” అని యింకో కోాయన కిన్నెరసాని ఎరులాపాతే 8శ్లి . “డేయసి లేచి కమ్ము చినరించిన మావుల క్రింద శీతలచ్భాయలతోన యౌవన వసంత చభోదయమయ్యె నవ్వచున్‌ చేయికిజేయి జేర్చి వాసనల్బరి చుళివిచెడు చోటుల యంిదు బోవగన్‌ "అని యింకొకరు (గ్రుబోసినికాగతితోనిక్రి ఆహ్వానిస్తే 88 - _ "ధావోద్యానము నందు (కొత్త వలపుం బందిళ్ళాతో కోలికల్‌ తీవెల్‌ సాగెను; పూలు పూబెను; రస్కొర్సీభూత చేతమ్ముతో నీవే నేనుగ నేనే నీఎ గ లకాంగీ! యేకమైపోదమో (ప్రావృజ్ణీరద పంక్షి కింద వులకింపన్‌ వూర్వా పుణ్యావసల్‌” అని బింకొకరు-(ఫేయసీతో మమేకమైపోతే. 84 - ఇలా యందరెందరో ఆత్మాశ్రయ -భావకివులొచ్చారు. కొత్త భ క్తిమార్గంలో “ఆత్మనివేదన”' చేనుకొంటోా ణాలు వనం కాకాడకానాడా. -20 తల్లావర్హల శివళంకలొత్రి- 0 అడివి బాపిరాజు. 81 నండూరి ని]

“విఠిదండ మెకలోన వేయుటే గాని కన్నార నీ మూర్తి గాంచనే లేదు _-(వణమిల్లి యడుగులు బడుటయే గాని వేతులారగ సేవ జేయనేలేదు నిను గాంచి ముగ్ధనై నిల్చుటేగాని _ేమదీరగ బల్కరింపనే లేదు ఏమేమొ మనసులో నెంచుటే గాని తిన్నగా నాకొర్కె తెలువనేలేదు అని ఓ జంటకవులు ఆత్మ నివేదన చేసుకొంటూ ఏకాంత సేవచేస్తే. ఏ5 "" ఉనా డొక్కడఖండు డభమున నంచూహింతుమేగానియెట్లున్నావో యెటులుందువో తెలియకేవో కొన్ని రూపాలతో నినృ్సందందు వతిప్తవేసి కొనుచున్‌ నీ సన్నిధానంబులో నున్నట్లెంచి తరించుచుంటిమి క్షణాయుష్క క్షమా జన్మముల్‌” అని వృరొక్రరృ హేతుదృష్టితో నంభాదిస్తే 86 చ అనాలే

• "తీరికే లీని విశ్వ సంసారమందు అలసిసోయితివేమొ దేవాదిదేవ ఒక నిమేషమ్ము కన్ను మూయుదువు గాని రమ్ము తెఖవితి మా కుటీరమ్ము తలుపు" అని 87 ఇంకొకరు తనయిష్టదెైవాన్ని తన చిన్ని కుటీరానికి అవ్వానిస్తే “సకల స్థావర జంగ మాత్మక జ%చ్చకంబునన్‌ నిండి సత్య కృపా యతళ్తులు నిర్శముల్‌ విదళితాహ. కారులె పొల్చువారికిగా కన్యుల కందరాని సుషమారింభో?ియై నిర్వికల్బకమై నిల్చు నఖండ తత్త్వమును సంభావింతు చద్ధుతనై” అని మరొకఠ పద్దచెతన్య సత్యమూర్తిగా సంభావిస్తే. 88 “థిలాలయమ్ములో శివుడు లేడోయి (పాంగణమ్మున గంట వలుక లేదోయి దివ్యశంఖము గొంతు తెరువలేదోయి పూజారి గుడి నుండి పోవలే డోయి” అంటూనే “ఎట్లు నిన్నాహసేయుటో యెటుక లీక వంగి వంగి శిరము వాంచి [కుంగిపోదు అంటూ కురియమురా కన్నీరును మరి మరి విలపించుమురా సరమ గూర్చి పరమేశ్వరుడు తాల్చునురా పాప్‌” అని మరొక భావకవి నవభావనచేశ్స, కిరి 2 వాచ నాను తి విశ్వనాధ నత్యనారాయణ, ౫8 అబ్బూరి రామకృష్ణారావు, రశ 37 కరుణ క్రి. తల వెంకట పారతీశ్వర కవులు 86 జాషువా 8 తెనుగులెంక శ్రీతుమ్మల

కొత్తరన “రాగాలాపన క! “గృడిలోని దైవమా ఆలింపవోయి గుడిలోని డయ్యమా పైకిరావోయి, “ నీ పాదపూజకై వెదకి తెచ్చిన పూలు నీ పాదసేవక్సై నింపి తెచ్చిన సళ వనికి రావంటారు మైలపడెనంటారు” అనిమరొకరు. దేవుణ్ణి. అధిక్సైపిస్తూ నిలదీసే. 40 "

_ “ఇల్లును వాకిలిం గలిగి యిద్దరొ ముగ్గురొ యాం[క్రు గల్లిఫై పిల్లలు, జెల్లలుంగలిగి వెక్కసమైన కుటుంబ భారమున్‌ వెల్లువ . నీదలేక పలవించెడి దై వతకోటి నా మొజల్‌ మెల్లగ నాలకించి,లవలేశము ముక్తినొసంగ నేర్చునే” అని మరొకరు వ్యంగ్యోకీ గా వరిహానమాడితే 411 __

యిలా యెందరెందలో కవులు దై వాన్ని సంభావించారు నం సేవించాఠు

సంశయించారు. అధిక్షేపించారు. ' ॥ - .

..... “మార్కిస్టు గతితార్కిక భోతికవాతం'.. పునాదిగా ఎ్యరవావటా ఎగరేస్తూ . . .

*... "పొలాలనన్నీ హలాల దున్నీ ఇలాతలంలో 'హేమంపిండగ జగానికంతా పొఖ్యం నిండగ విరామ మెరుగక పరి[శ్రమించే. బలంధరితికి బలికావించే కర్షకవీరుల కాయం నిరడా కాలువ కట్టే ఘన్మజలానికి ధర్మజలానికి గనిలో వసీలో కార్తానాలో పరిక్షమిస్తూ పరిప్లవిన్తూ (పఠిశ్రమిస్తూ పరి[కమిస్తూ)

థి రల | | న్‌ ధనిక స్వాములకు దాన్యంచేస్తూ యంత్రభూతముల కోరలుత్తోమే. కార్మిక వీరుల కన్నులనిండా కణ కణ మండే గల గల తొణకే విలాపాగ్నులకుువిషా “చాఖలకు , ఖరీదు కట్దేషరాబులేడోయ్‌ "అంటూ కార్మిక లోకపు కల్యా ణానికి శ్రామికలోఠపుసొభాగ్యానికి సమర్పణంగా నమర్న్చనంగ్యాతిలోకాలాలలో (త్రికాలాలలో శ్రమైకజీవన సౌందర్యానికి సమానమైనది లేనేలేదని కష్టజీపులకు కర్యవీరులకు నిత్యమంగళం నిర్దేశిస్తూ స్వర్ణ వాద్యములు సంవావిస్తూ స్వస్తి వాక్యములు సంధానిస్తూ ..-పదండి (తోనుకు పదండి ముందుకు మరో [ప్రపంచం మరో (ప్రపంచం మరో[పపంచం పిలిచిందీ” అంటూ ఆవేశంతో తారా నో నాయాల టో ్ట్‌ జ ం ట్శీ ం /

89 చేపులసల్లి జీర. పురిపండా 1 కవిరాజు

గల్లి బోయి థీమన్న ఒక యువకవి మహా ఉత్సాహంతో "కొత్తవూపుతో ముందుకు తోసుకుని అక్తస్తూంత్తే 4౭ “కుధిరజ్యోతిర్‌ జ్వలనాలలనా పప్రియండ విప్లవ బుషిని విద్రోహ కవిని ఆహవరంగం నాహృదంతరంగం పగిలినఖలేజాలే నాపాటల జలేజాలు మరఫిరంగినె మహతిగ మిటి కటనకుతూహల రాగం వినిపిస్తాను అగ్గెని కురిపిస్తాన "న్ని మరొకఠంటే వూగెపోతూ 43 ళ్‌్సండ్రె గుండెకుచిచ్చు మండించిలేవండి గుడిసె గుడిసెకు కోట నిర్మించిలేవండి” అని మరో కవి శ్రామికల్ని ఉఊసికొలిపితే 44 “ఒక నూతన వ్యవస్థ ఒక పునీత వ్యవస్త అది ఉపపాద్యం వామ పక్షాల నినాదాల పచరీంచివామవక్ష విధానాల చఠించి నిర్మాణ కార్యక మాన్ని చెయ్యండి” 45 అని మరో కవి నూతన వ్యవస్థ నిర్మాణం కోసం మేల్కొలిపికే ఇలానవసమ సమాజం కోసం శామికస్వర్గం కోసం ఎందరో కవులు కవితలల్లసాగారు. | ఈ విధముగా సంస్కరణ వాద కవిత్వం ఒక వక్క “నత్తనడక” నడుస్తూంటే యింకో [పక్క సమకాలీన దేశీయ తక్షణ సమస్య స్వాతంత్ర్య (జొతీయ-రాష్టీీయ) తరుణ కర్తవ్వ (ప్రభోధం చేస్తూ ఆ జాతీయోద్యమ్షూన్సక్తి నాయకత్వం వహించిన వాపూజీని కీర్తిస్తూ “ఉధ్యమస్థాయి”లో ఊవ్వెత్తుగ్తా ఊఉ ప్పెనలాకవితావెల్లువలు వెలువడుతుంటే మరో వక్క పసిమిమిసిమిపరువాల్య వసంతంలో విరబూసిన వివిధ పూల కమ్మని నెత్తావులు “ఘుమ్మని”” గుబా ళించినట్లు పాలపొంగు యౌవనం నయగావాలు వయ్యారి సోయగాలు పోయి నట్టు ఆత్మాశ్రయ [పణయ భావకవిత్వం పాలపొంగులా వసంత సోయగాల్సు పోయి పోయి అంతలోనే చప్పున చల్లబడి పోతున్న తరుణంలో పర్య (పపంచ రాజకీయ వాకావరణం (వభావంతో "కళ కళకొలణకు కాదు-క్ర్య వ్య క్తి ముఖ్యంగా శ్రామిక జీవన వికాసానికి సామాజిక (శేయన్సుకు ఆంటూ ధనిక భూస్వామ్య వ్యవస్థపె _చాడిచేస్తూ (శ్రామిక లోక్కశేయస్పే భ్యేయంగా తక తతత తాన లా న... 42 శ్రీ శ్రీ. 48 శ్రీ కంగనారాయణ బాబు, ఉక అనిసెట్టి 45 అరు

కొత్త రనరాగాలాపన మతే “లజభ్యుదయ”కవిత్వం "ఎ(రబావుటా చేత పట్టుకొని 55 ం[డ్రగాడ్చ్పులు” హోరెక్సే పభంజనంలా కణకణ మండే (తేశాగ్నిలా ఉన్ల ర క్త కాసారంలా విప్లవ జ్వాలలు ఎగసి ఎగసిపడుతూ అగ్ని కీరిటపు ధగధగలతో హోమ జ్వాలల భుగభుగలతో "వానమబ్బులు” వర్షుకాభముల (వళయఘోమ పెడు తూ శివసము[దం నయాగారా జలపాతం జల(ప్రళయంలో వీరావేళంతో "వీరభ(ద్రునిలా చిచ్చెర కన్ను విప్పిన ముక్కంటిలా (ప్రళయ నాట్యంచేస్తూ రంగ(్రవేశంచేస్తన్న రనవద్హట్టమదిం , [ఇచట పేర్కొన కవులు వారి కవితలు వరుస కమంలో లేవని (01070౧0109) పాఠకులు (గ్రహించగలరు. అయా కవితా (పక్రియలలోని కొందరు ప్రముఖుల్ని మాత్రమే సేర్కొనడం జరిగింది] | ఆ సంధి కాలంలో అంటీ కమనీయంగా ఘుమ్మె త్తించిన మ క్తెక్కించిన ఆత్మాశ్రయ ప్రణయ భావకవితా వనంత కుసుమిత సుము సౌరభాల గుబాళిం పులు తగ్గిపోయి - మార్క్సు ఏంగెల్స్‌ గతికార్కిక భౌతికవాద "అభ్యు 'దయ”కర (గీష్మా తప విప్లవ భావజాలం "సెగలు పొగలు” వెడల (గక్క డం మొదలిడిన ఆ [ప్రొభాత సమయంలో అ కాగ వైశాఖి పూర్ణిమ సంధ్యా సమయంలో సహజ ముందర "కోనసీమ నందన నాటికలో ఓకొత్త గొంళు కలో ఓ కొత్త రసరాగం వినిపించిందిం | "అద్వైత వేదాంత” గృహంలో వుట్టి ఆయ్యధదేశ భూతల స్వర్షమన దగ్గ నిత్యహరిత కోనసీమ అందాల ఒడిలో. పెరిగి అమాయక పల్లెపడుచుల 3అకిల నవ్వుల సరజాసరసొల కబుర్లుతో జశకపిక కలకూజితాల మధ్య "జీవి వ్రమే (పణయార్జవంగా” రసానంద భూతే జీవిత భ్యేయంగా తనలో తాను వరవశించి పోతూ “రసొద్వైత' [పణయథకొత్తరాగం తీస్తున్న కమనీయ కూనిరాగం తీసున్న ఆ కోనసీమ కొ త్తీయవ కవికి” హరోం హరోం హరా 'హరహార హరహర" అనే వేడి నెత్తుటి వీరావేశం కేకలు అంతగా వినిపించ శవ. ఆ ఎగర్రబావుటా నిగనిగలు-విప్లవ జ్వాలల బుగబుగలు అస్పవ్షంగాదే కన్పించి నట్లున్నాయి తానేదో సొందర్యారాధనతో తన 'రసానంది

కేశి బొయి ఖీమన్న లోకంలో తన “రసాద్వ్వైత _పణయ వేడాంత సిద్ధాంతం తవ్వ యిాలి సంగతే పట్టినట్లులేదు శ్రీమన్మంగళ గౌతమీ చిదమలా సీమంతరత్నోదయా (గేమారామ విహారరాగమత్తు మధుపా [హీమ్మదమా సు వ్యోమ (ప్రాభవ పొహద (ప్రణవ ఛావోజెమతీ సాహితీ స్వామా పూర్ణరమై ండవీ రుచిర వైశావీ మనోవల్లభా తన కోసం తను గురించి తాను రాసుకొని నిత్యం లొలోన కొంటూన్న యౌ పద్యమే తన జీవితక్షేతంలో శృంగార కకాదేవాలయం సంభావించు కొన్నాడీ మన కోనసీమకవి మన కోనసీమ నవయువ కవి పాడకొనేరూకొత పణయు గీతాన్ని కొత్త (వేమ కూనిరాగాన్ని రస హృదయు లెవరో ఓఫూ వాగున్నదీ సరికొత్త ఛావకవిత్వమ ని మెచ్చుకొన్నారు నాది రసాద్వ్వైత కవిత్వ మన్నాడు మనకవి "అద్వైత వేదాంతంలో రస మేమిటి కొందరి కొచ్చిన సంజె "అద్వైత వేదాంతం మానాన్ని నాది శివ సరస్వతీ [పణయ రసాద్వ్వైత కవిత్వ మన్నాడు - “ష్టోలీకే అందరూ భావకివిత్వమన్నదాన్నే నీవు రీసావ్వైత వమన్హా ఏదో కటి నీ భోవగితికలు నీ నా వలపు పాటలు నీ (సణయ గేయ్వు మాతం "కొత్త వరవడి లో బల్‌ కొత్తగా గమ్మత్తుగా హృదయా హళత్తుకొనేవిగా గుమ్మెత్తించేలా మత్తెక్కించేవిగా వున్నాయి అని కొందరు అంటే "నావి రాఖీలు అని మనక్షవీ సమాధానం దొండ”వండుళా వ[రగా ఉన్నా మొండివాడిలా వున్నాడే

కొత్త రశ రాగాలాపన 15

ఎవరో పెంకి ఘటం గొణిస్తే

"మొండినికాదు జగమొండి”నన్నాడు మనకోనసీమ పెంక్కికేమ కవి.

"చూపులకు మెత్తగా ఉన్నా క _త్రిలాగున్నాడే”ఇంకెవరో _అందుకుంటే

"క త్తినేకాదు. చురక తి 'నన్నాడు మనకవి.

అందుకే నేమో సాహితీ లోకంతో ఓ "ఇెద్దతలకాయ"'(విశ్వనాధ) “2 రే ఆయక అుదరి లాంటి వాడు కాదు అతడు రస సిద్దుడు. అతడి జోలికి పోకండి” అన్నది | ఆధుశికాంధ సాహితీ లోకం “భావకవిత్వమిని ముదవేసిన ' (వణయ స భావగికికలు” రాస్తూ అది తన రసాద్వైత” కవిత్వమని (పేమగా ముద్దు రు పెట్టుకొని పెంచిపెద్ద చేసిన “రసానంద" కవిత్వం ఆయన తఈలపులో అలో కలంలో గుండెలో జీవితంలో సాహిత్యంలో చతుర్ముఖ [ప్రణయ )హ్మ రూవంగా భానిల్లింది.

“న్టూలతోటలలోన పూవులై వపూదాము ముగుదమోముల మంచి ముద్దు "లికిద్దాము చిరుసిగ్గు తలపులో విరిలేత వలవుగా ఎరువుగా లోకాలమెరువుగా "దాము “(రాగోదయం) అంటూ (పకతీపురుషుల సహజ సౌందర్యానంద న్యోన్యాను రాగ పారవళ్య (వణయ బంధంగా

నా యెదుట నీవు నీ ఎదుట నేను రతి మన్మధులము రవి చంది ము నాకౌగిటనీపు నీకొగిటనేను కంటికి రెస్పలము కామపూర్ణిమలము” = స్తే పురుష అవ్యాజి _సేమబంధంగా

కవిగనేను గాయనివిగానీవ భువినివసించే చభముహూర్తమున నా తా కలకీ సుధనీవు నీగాన కళా *ల్పినినేను “అంటూ కళారమ కళోపాసక 'వ సరస్వతీ “అర్ధ నారీశ్వర " (ప్రణయ కళా బంధంగా

"చీకటి వెర్నెలవలె స్నేహ చందనం మనం వరమాళత్మకు జీవాత్మకు ఇయ బంధనం మనం రసావ్వైకు ఐం మనం రసాస్వాద కులం మనం టూ జీవాత్మ వరమాత్మల (ప్రణయ రసా ద్వైత (బహ్మైక్య భావబందంగా

క ( జోయి భీమన్న ఎా-ఇలా “అనాది కొస నుండి అనంతత్వంలో చశుర్ముఖ ము. _ (బిహ్మరూపంగా పరివ్యాప్తమెయున్న "రసరాగ (వణయ భావనని” "రా వైశాఖొ "రాగోదయ” - వేళ ఆత్మోపకతిలో” రసాద్వ్వైత "రాఫీలుపాళ కుంటూ రసొనంశ పారవశ్యంతో ప్రజయ పారమ్యంలో "బొమ్మ"”లో: రసానంద పరబ్రహ్మతో తాదాత్మ్యం చెంది ""రాగవై శాభిలో "రసా త్వైళ రససిద్ధిపొందిన రసరాగ కవిబహ్మన్న మన కోనసీమ కవి ఇలో "రసాద్వైత భావకవిగా'సాహితీ లోకంలో అడుగు పెట్టిన మ కవి కమనీయ కవిత్వాన్ని విని ఎవరో మహానుభావుడు" “"ఉవజ్డా కోకిల అని తెగ మెచ్చుకుతటే గిట్టని వాళ్ళు ఎవరో ఉపజ్ఞా కోకిల కాదు 'కీకిలాకా "న్తూల కాక” అన్నారు. అందుకు మనకవి హృవయం కాస్త చివక్కువు *"ఎకుల చుంచునమ్న వివరింపుల గూడిన కుంటి ,ఎవశ్నొలక్లి వ్యాకులపెట్ట బోకుడది వ్యర్హము; లోకపు మంచిచెశ్తలన్‌ దూకియు మున్లకుండ సిటు దూరములన్‌ బడివచ్చి నాడ క యాకృతి నేమికల్లు! హృదయాకృతి జూచి సమాదరింవదే -కావ్యకుసుము __ కోకిల్కా కాకీయా అని అకృతిని చూసికాతు.. పృాద్వ్వాల్ఞ త్త నమాదరించ మన్నాడు; ఆవేదనా భరిత హృదయంతో సవివయం-లే చ దయంగా అందుకే ఆన్నాడు లు “ఖా కైరూపిణి భారత జాతి మెడకు కుటిల తరమైన ఉరితాళ్ళు కులమతాలు. నిష్కులము నిర్మతము చేయ నేర్చిజాతి ప కత యువకులార నికై "ధర్మం కోసం పో ర్ముఖ వర్ణ (కుల) బహ్మారాతసిపై ధర్మం కసం పోరాటం సాగిం సంస్కారవాద కవి.

కొత్త రస రాగాలాపన క్ష

ఈ "కులమత రహిత సమాజ స్తాపనకు జాతి సమైక్యతకు (శేయో రాజ్య సిద్దికి 'అంచేద్కరిజ” మొక్కటే. సరియైన తరణోపాయ మనీ ఆచరణాత్మకమార్గదర్శక ఆద? నమని నొక్కి చెబుతున్న అచ్చమైన అంచేద్కరేయకవి

“క్తూథీలంతా వీకం కండోయ్‌ కూలీరాజ్యం స్థాపించండోయ్‌ దున్నే వాడే భూమికిభ ర్త దున్నేవాడే జీవనకర్త” అని ఎలుగె త్తిచాటిన రైతుకూలీ (శ్రామిక బాంధవుడు "క్తూలీరాజు” మనకవి.

"అన్న ళూమి వన్నభూమి కన్నభూమిరా మనది భవ్య భూమిరా నునది దివ్యభూమిరా మనది” అని తనకున్న మాతృదేశ భక్తిని చాటుతూ "స్వాతం(త్ర్యముంగోరి సం(గామ సీమ చావు గొప్పది సేవకా వ్య త్తికన్న" అంటూ జాతీయ స్ఫూర్తిని స్వాతంత్యానురక్షిని (గేలేపించిన జాతీయ - కవి మనకవి

=వేకువగుచాక పోరాడి విజయమంది మేలుకొల్పులు పాడి వైెకాళికుండు మ్మవభాతము పూ్తిగచూడ కుండ కదఠి తానును చీకట్ల గలిసిమరలె” అని ాపూజీ హాత్యా వార్తవిని నర్మగర్భంగా పలికినాడు మనకవి-

*న్సడిసెలు. కాలిపోతున్నె”--- "కాఠిపోతే మాకేమి అనుకోకండి " వూనవులార ”"ఇప్పుడు కాలిహోతున్నట్లివి వట్టి గుడిసెలుకాదు. ఆ గుడిసెల్లోని ౧ ₹ల అజ్ఞానము-అబలత్వమూ- చీకటి-మురికి గూడా కాలిపోతున్నాయ్‌” స్మాల్‌ ఖాగత్త అని హెచ్చరించిన వొమాజిక కాంతియుత విప్లవ దార్శనిక కచి' మనకవి.

"వకృతిలోని మానవ (ప్రకృతిని మానవునికి మరోమజిలీలోని” (వగతిని ఆకాంకీస్తూ "కూడు గుడ్డ కొంప-మూడేసుమో నేడు నరుడు కోరు ఘన్నవరములెల్ల” అని ఎలుగెత్తి చాటిన “శివ సోవలిస్టు” మనకవి!

“బ్యాక్‌ టూ వేదాస్‌(840% (0 ౪69644 అంటూ వేదయుగ పునరుద్ధరణ సి కులమత వర్గరహిత ౦గా తారతమ్య చేధరహితంగా”బహుజన హితాయ; హుజన సుఖాయ” అన్నపరమ సమధర్మ ప్రాతి పదిక వేదికపై ప్రాచీన

త

168 బోయి భీమన్న అక్ష ధర్మ భారతీయ వేదయుగ ధర్మ సముద్ధరణకై. దీక్షా కంకణ బద్దుడెన ఆదికవి వాల్మీకీవేదవ్యాసుల వారసకవి మనకటి,

ల “పరంజ్యోతి” అధ్యతతన యేర్చాట్రేన"దీపసభ”ను, కృష్ణపరమాత్మ (గేమకై. తపించిన*మణిమానసి వ్యధన్తు"*సమాజ శివ అఖాండకాండవాన్ని” “జన్మాంతరవై రాన్ని” అళోకవనిలో రాముడి యౌనమనోవ్యథను-పసిక ఖిన దివ్యజ్ఞానమహాకవి,

“"దేవుడొకడ్రగ్గోమకం.అది ఎమకమైనాసరే పులి, నక్క కఠిసిపన్నిన వల-యీ మతాలు సదరు దేవుడు డగస్గను మార్కెట్‌ చేస్తన్న కేబచేండు క్రంపెనీ"లంటూ “పరమాత్మఉన్నా దేవుడు లేడంటూ ఘంటాపథంగా వక్కాణిస్తూ-పుగర్ణన్మ-కర్మకాండల్ని-విగ్రహారాధననీ నిష్కర్షగా నిరసిస్తూ “మోక్షం నాజన్మహక్కు”పాపపువ్యాలనో పనిలేకుండా అవి (చతిమనిష్ని “జన్మహక్కు” అని నొక్కి చెపుహూం “భగద్గీకను తరుణ వెయక్షిక స్వీయ్వ్ము ,రర్మకర్తవ్య (పబోధగీకగా-వ్యక్షి స్వేచ్చ సామాజక (శేయస్సు చసాదించ్ని విశ్వమానవసమతా గితగా సమధర్మ-స్వధర్మ సమరగీళగా _ సవ్యవాష్యం్వ చెప్పిన హేతుబద్ధ సిద్ధాంత వేదాంత కవి మనకవి,

జీవితధ్యేయం “ఆనందం” కవిత్వం లక్షణం ఆనందం అని న్రిబ్ర " చెప్పి "రసా ద్వెత (ప్రణయ కావ్యాలు గేమగీతికలు పుంభావు వుతేంా ర్మంగా-నవ నమాజ స్థ్టాపనకై 'సాంస్కృతిక విప్లవ మొక్కటే త్రర్యశ్యగళ్న మళి నొక్కిబెపుకూ కవితలు -రచనలెక్నో చేసిన యుగకవి క్రవ్లి మనక్రవ గచ

అట్టడుగు నమాజంతో అనామకిడిగాపుట్టిం స్వయంకృష్షిత్రో స వ.

_వకిభతో-ఉవజ్ఞా (పతిభా పాండికీ (సకర్షతో-రసా ద్వైత ప్రజయభా ర్న కవిగా-జాతీయ కనిగా-కులమత రహిత నవనమ సమాజ శివ స్ర్వ్వ్య్య్ల . అభ్యుదయ-వాదిగా. హేతువాదవేదాంతిగా కధా కధకుడిగొ- నాటక్ర క్రల్ర లై

• నవలా కారుడిగా- పరిళోధకుడిగా- విమర్శికుడిగా. సమోక్షక్రుడ్తిగ్గా పాం కేయుడిగా- వద్య౦- గేయం పాట- గద్యం-వచన కవిత్వం (వభృతి సక

కొత్త రస రాొలాపన 19 సాహితీ [ప్రక్రియా కళాపరి పూర్ణుడిగా-సకల సాహితీ సహ్మసాధికమానవి కినిత దళవద్మత్రీ గా అబ్ధిప్టిరకీర్హి పొందిన కవిచం[దుడు చిరంజీవి మహాకవి,

కోనసీమ మారుమూల పల్లెలో, పంచమ కులంలోపుట్టి -స్వయంకృ షితో స్వయంప్రతిభతో విధ్యాధికుడై - ఉపాధ్యాయుడై -రాజకీయనాయకు డై మహాకవియై- పత్రికా (ఉప)సంప్తాదకు డై (వభుత్వోద్యోగిమై కళ్ళాపపూ ర్ల్హుడె పద్మశ్రీ అయిన విశవ్ల విలక్షణ మహావ్యక్షి మనకది,

ఈ విఢంగా పాలేరు నుండి పద్మశ్రీ వరకు ఎదిగిన మహా కవి యింక వరు సహ్మసకళాపూర్ణ చంద్రోదయ కిరణదీప్పిపూర్లసావాతీ మూర్తి యింకెవరు

ఆయనే మహాకవి. బోయి థీమన్న ఈ (గంధం భీమన్న సాహిత్యం. గురించి అని యిష్పటివరకూ చెప్పిన విషయాలన్నీ భీమన్న గురించి అనిప్రత్యేకించి చెప్పనకి ఒరలేదు.అయికే ఆకేరు చివరగా ఇెవ్చడం ఒక కధాకభన చమత్కారం “

• పెండ్లికుమార్తె "పెండ్లి కుమారుడు 'పేండ్లికి ముంజే తాంబులాలుపుచ్చు కొనే “నిశ్చితార్డ, వఛనమయంలో ఒకరినొకరు చూచు కొరటారు (పూర్వం కాదనుకొండి) అయితే వివాహ ముహూర్త వభ ఘడియల్లో. వధూవరులచేత పురోహితుడు ఒకరి శిరస్సుపై నురొకరిచేత “'జెల్లం, జీలక్కర” పెట్టించే వభ కణాల్లో యిద్దరి మధ్య (యిదివరలో ఒకరినొకరు కూచుకొన్నవారు). ఒక శ్వతవత్తం ఉప్పైగ్ర”గా ఉంచుతారు అదొక వైవాహిక వింత తంతు.

అలానే యీ (గంధం భీమన్న సాహిత్యంపైన దయినా యీ ఆత్యా యంలో యింతగా ఇప్పందీ భీమన్న గురించి అయినా, భీమన్న పేరు చివఠగా చెప్పడం ఒక చిన్న సాహితీ చమక్కారం "

మొన్ననీ మధ్యనే నిజజీవితంలో సహస పూర్ణచంద్ర దర్శనోతృ్సవం చేసుకున్న భీమన్నగారు (శ సంవత్సరాలు నిండిన సందర్భంగా) సాపితీ తేవితంలో “షప్టిపూర్తి' (అంటే అరవై రచనలు చెయడం) చేసుకొన్న సాహితీ తపస్వి "

ఇంతటి విలక్షణమైన విశిష్టమైన వైవిధ్యమున్న భీమన్న జీవితం గురించి-యింతటి బహు ముఖీనమైన భీమన్న స్వాహితీ రీతుల గురించి కాస్త విపులంగా తెలుసుకుందాము.

రండి. ముందుకేకి పేజీలు తిరగేదా-

రసాదై*+తం “ఫ్సీవన నెవరే - నేనన నెవరే సీవూనేనూ ఒకరేనే నామ భేదములు _ రూసభేదములు (గేమ జలథిలో అలలేనే” --రాఖీలు “నేను రసానంద వాదిని రసాద్వ్వైతిని. సృష్టిలోని పతి అంశంలోను

పొందర్యాన్ని చూస్తాను. రసాస్వాదన చేస్తాను. ఇది నా (పకృతి (గుడి "సెలు కాలిపోతున్నై "కావ్యపీరీకృఅని అంటూోరసాడై్వైతం అనేదినా సొంత ఆత్యాత్మిక సిద్ధాంతానికి నేను పెట్టుకొన్నపేరు” (రావీలు కావ్యపీఠికు అన్న

శీమన్నగారే స్వయంగా వెప్పుకున్నారు. కవిత్వం-కావ్యం విషయంలో లాక్షిణికులు *“రసధ్యని'గురించి చెప్పాలర్వు కాని మరి కవిత్వంలో “రసాడ్వైతం” ఎమిటి అనే సందేహం రాకపోద్షు' వేదాంతంలో “అద్వైతం” విన్నాం! ఉంది “అద్వైత వేదాంతి ఆదిశంక్ష క లు వేరు కాదని రెండూ ఒకమూలశ క్రి *పరబహృం మొక. ౩ త

క (కో (రండు ఆ్ర లనీ కనుక రెండూ ఒకటే అని చెప్పేది అవ్వైతం. మర ర్య “ ఏకా రసానందర _ భీమన్నగారే తన 'రసాద్వైతం” గూర్చి విప్పని లు కున్నారు. రాఖీలు పీరిక చూడండి. చెమ్మ “రసోవె నః” భగవంతుడు ఆనంద స్వరూపుడు రసం శ్ఞా వా లబొనందీభవతి” ఇతడు రనమునే పొంది ఆనందము కలవాడన్స? స య వాక్యం స్ట _-"రనస్వరూవుడై న భగవంతుడు రసాన్నే అనుభవిస్తూ అన ళ్‌ (నీయ నే అది

న్నాడంటే తనకుతానే అనుభవిస్తూ తనలో తానే లీనమవుతున్నాడ్షన కీ అరం. అయితే తానే ఎలా అనుభవించగలడు ఆనంద౦ ఎలా పొందగల థ్‌ 1 _"లందుకే ప్రీ, పురుష భిన్నత్వం కావలసి వచ్చింది, భగవంత్పుడ్ష

రసాద్వ్వైతం వ! అంటే మూల_ఐహ్మ యొక్క రసతత్వం “శెండు కాఖలై పురుమడుగాను స్తీ గాను ఆవిర్భవించవలసి వచ్చింది. ఉభయులూ (హ్మ్‌ స్వరూపులే అనం దానుభవానిక్‌ పురుషుడికి స్తీ ఎంత అవసరమో ప్రీకి పురుషుడు అంతే అవ సరం”. మనలోని ఆడ మగ అందరూ (ప్రకృతిలోని అంతర్భాగాలే. పర బ్రహ్మాలోని రసత త్త్యం రెండు స్రీ పురుష భిన్న (వవృక్తులు కల [ప్రకృతిగా పరిణ మించినప్పుడు ఆ రెండు (పవృత్తులూ ఫరీగి మూల(బహ్మాలో లీనం కావాలంజే అవి ఒక దానినొకటి పొంది అనుభవించక తప్పడు అదేరస స్వరూపుడైన భగవంతుడు రసాన్నే హింది ఆనందిస్తున్నాడన్న పీతి వాక్యాని కర్షం ॥

_-శారీఠక వ్యామోహాలకు అతీతమైన ఒకరకం అత్మాకర్షణే (శ్రేమ ఒక పురుషుడికీ ఒకప్త్రీకి నడుమ అవ్యాజంగా ఏర్పడ అట్టి (ప్రేమే ఆ ఇద్దరినీ కథివి ఒక రసాత్మగా చేస్తుంది. ఏకాత్మకమైన (పేమ రసాత్మ పరమాత్మతో డాని ఎకీకరణమే మోక్షం- దాన్ని సాధించే మార్గమే రస్తాద్వైతం.. "

--”కృతిలోని (వతి సొందర్యలవమూ నాకు (ప్రియురాలే అయి కూర్చుంది. అద్వైతం నన్ను పురుషుని స్థానంలో నిలిపి నందువల్ల. నాకు (ప్రకృతి (ప్రియ్యరాలయింది. ఈ (పకృతి) పియురాలిద్వారా నేను రసాను భూతిని పొంది, తదానంద పారవశ్యంలో మూల బహ్మనే అవుతున్నాను కనుకు ఈ మార్గంనాకు రసొ_ద్వైతమయింది” -

“రాగవైళాఖి” పీఠిఠలో ఫిమన్నగారు-- ఇంకెనుంటున్నారో చూడండి

ళ్‌న్సా రచనలన్నింటికీ జీవికానందమే [పాతిపదికౌ వుంటున్నది. దానిని రసాద్వైతం అన్నాను. నా సిద్దాంతంలో పరమాత్మ రసస్వరూపిం రసమే పరమాత్మ, రసం అంటే ఏమిటి? రెండు అత్మల పరస్పరాకర్షణతో. అనో్గన్వాను రాగంతో ఆర్హమైన మనసే రసం మనస్సు రసాన్ర్హామె నవుడు, అదివరమౌాత్మే" ఈ రస్తాద్వెతం కవితా స్వరూపి జీవిత పకిష్టు; అృద్వెతం (వైరాగ్య నిష్టం అయితే నా రస్తాద్వెతీం జీవిత నిష్పం.

"ప్రకృతి పురుష ద్వంద సమాన ప్రడ్రతజతాాకాక్థాలనినంక

లై బోయి థీవమన్న రమణం నుండి వచ్చ్‌ంది. అట్టి పరమాత్మ యొక్క నిరంతర సెికృక్షై నక్ష సృష్టిలోని ప్రతిలవమూ (ప్రకృతి పురుష తత్వనిష్టమే. అదే సత్‌చిత్‌ దిరల!. ది చానిని రసా ద్వైతం అన్నాను,” అని తన రస్తాద్వెతాన్ని వివరించాడు. క్‌ ఇంతకీ థీమన్నగారు "చెపుతున్న శృంగార రసం, రసాదైతం'” తెల్పు స్రాహిత్యంలో లేదా లేకేం. కావ్యంలో చెప్పే నవరసాఅలలో శృంగారం న రాజం. అన్నారుగదా కొందరు లాక్షిణికులులు మరికొందరేమో కరణ రవ్వ గొప్పదన్నారు "ఏకోరసం:ఃకరుణఏవ” అని భవభూతి కరుణ రసానికి పట్ల కట్టాడు కజాలిాణస్తు శృంగారాన్ని "రసానాం రనఃొ అన్నాడు, శై గతశతాబ్దం- యీ (రమురవయ్యా) శతాబ్బ్దం-లలో వన దేశములో బిటీషు పోలన భారతీయ సాహెతీ పరులను ముబ్యంగా చెబు). సాజ్ష పరులను బొగ్వాపభావితం చేసింది. అందునా ఆ-గ్ర సావాత్య కాబ్ను. కవితా రీతులు మన తెలుగు కవుల్ని బాగా ఆకట్టుకున్నాయి. వధావ్వ కాల్పనిక కవిత్వం (56401606 ౪౭-గ౧0౧౧8౧ 6 0? 10861080 ౪76 ౧౦౪౯ లోని విభిన్న రీతులలోని ఆత్మాశయ (ప్రణయ భావకవిత 0౦ (1౧0గాజ. క్‌ ళ్ళ ౧) హైందరా? లరాధనం (౧69811018౧) ,వ వ్ర శ 0౪1౧ హెందర్య్యా ష్‌ (కృతి ఆరంాధస్స (1 “. 69 ౪/07 8010) దేశారాధన (1 ౭010౪90౧) స్మ౭ి (౬ అ ' సంస్కరణ (గ6107%02/10%) మానవతా వాదం. (౧౮౧౭౧ ఆగు జై కవి వండికుల్ని (వభోవితం చేసాయి. తదనుగుణంగా మన శ్రల్బ కెల్య ఎవరి అభిరుచుల్ని బట్టి అయా కాల్బనిక కవితా ధోరణుల్న “ఇచే క్‌ తమ ళ₹ కి సామర్శ్యాల్ని బటి కవితలు కావ్యాలు రాసారు " వ్‌ య్‌ థ్‌ అలీ న ఇక అత్మాశ్రయ (సణయ భావకవిత్వ్వ విషయానిక్రాశ్స ౮ రు _ || యం ఆం... పెరు వున్నట్లు భావకవిత్వం ఆత్కాశయమైనది. (56401604 కవి ఆలే నే అ సా (ప్రియత్వంతో విళ్ళంఖలంగా తన (వణయభావో దేకాన్ని ఫీ + చ్మితిస్తాడు. కవికి ప్రియరాలు ఒక అపూర్వ ఊహా సుంద్రం ఆమెతపేి వాటి శి తీయని కబుర్లు ఇెప్పినట్లులేదా తనకామె చెప్పినట్టుసంయోగ వియోగ ఆన్వ వ కలి, కొంటూ కవితలల్లుతాడు అలా య్‌ విషాద స్టీతుల్ని వూహించు ఒలలల్లు గే భావకవి (వ్‌ళ్ష

రసాద్వ్వైతం విం సౌందర్యాన్ని వర్ణిస్తూనో లేదా (ప్రకృతిని ేయసిగా భావిస్తూనో కన్లితలల్లు తాడు, ముఖ్యంగా అధునికాంధ్ర సాహిత్యంలో షుమారు. 1915 నుండి 1985 వరకు దాదాపు రెండు దళాద్దాలుపైబడి అత్మాశ్రయ్యపణయ (భావ) కవిత్వం రాజ్యమేలిందని చెప్పవచ్చు. ఒక జిలుగు వెలుగు వెలి గింకి. మూడు పూవలారుకాయలుగా ఫరిఢ వ్విలింది. ఈ ఆత్మాశ్రయ (ప్రణయ కవిత్వం తెలు కవుల్ని "ఆవహించి* పూనకం” ఐట్లి "భావకవితా వేశం” తో గంగువె[రు లెత్తిస్తే శవమెత్తించి చిందులు (తొక్కి స్టే తెలుగు సాహెతీ. (ప్రియుల్ని యీ భావకవిత్వం రఫానంద వరవళత్వంతో ముంచి కేల్చింది, ఈ భావకవిత్వం తెలుగు సాహితీ లోకంలో ఒక కమనీయ "పాలపొంగు"లా బుసబుపమని మినమినలాడుతూ ఉవ్వెత్తున లేచి అంతలోనే చప్పున చల్లారి హోయింది మార్క్సు=ఎంగెల్స్‌ గతి తార్కిక భాతకవాదం--- తెలుగు సాహితీలోకంలో “కళ కళకొరకుకాదు కళశ్రామిక తోక కళ్యాణం కోనం -కళసమసమాజ వికాసం కోనం"అంటూ అభ్యుదయ కవిత్వం "పేరిట అరుణ వర్ణ రాజకీయ వలువలు ధరించి ఉడుకు. నెత్తుటి "తిరుగుబాటు" ధోరణితో విప్లవ భావావే[ంతో ముందుకు దూసుకొచ్చి "కళ కళకొరకే కళ ఆత్మానందం కోనమే” అన్న ధ్యేయంతో ఒక వెలుగు వెలిగిన కమనీయ లృనిక ఆల్మాశ్రయ భావ కవితా ధోవణ్మెకె తిరుగుబాటు చేన్‌ చొవుదెబ్బ సిందని చెప్పవచ్చు ఏది ఎమైననా రెండు దళాబ్దాల పె చిలుకు తెలుగు సాహితీ లోకాన్ని "ఉ[రూత లూగించిన” యా అక్కా శయ క్రణఇయ భావకవిత్వానికి రాయ (ఫోలువారు ఆద్యుడు కౌగొ “కోకిల స్వామి” దేవులపల్లి వేకట కొత్తి, ''భావ కవితా చ[క్రవర్రి”గా తెలుగు సాహితీ లోకాన్ని ఏలాడు. బకవరాజు అప్పా రావు అడివి బాపిరాజు అబ్బూరిరామకృష్ణారావు నాయని సుబ్బారావు నండూరి వేంకట సుబ్బారావు "గౌతమి కోకిల” వేదుల సత్యనారాయణకాస్త్రి కల్లా |

శీ బోయి ఫీమన్న హ్‌. "వర్శల శివశంకరశాస్త్ర, ప్రభృతు లెందరెందరో మహాను భావులు మహాభావ్వుక్లీ "భావో కవులు ఆధునికాంధ సాహితీ లోకాన్ని ఎలారు , భొవకవుల (ప్రణయ కవితా రీతుల్ని మచ్చుకు కొన్ని. రాయపోల | “అలిమన శృంగారం”నకు అక్షర బద్ధమైన [పతీక "కనుల నొండొరులస్త జూచు కొనుటకన్న మనస్సులన్యోన్య రంజనల్‌ గొనుటకన్న కాన! 'యేమోయిఅని పీల్చుకొనుటకన్న చెలుల కిల మిదనేమి కావలయు నఖుత (తృణకంకజణ౦)---ఇది రాయపోలు వారిఅమలిన చఛణయభావం / “"వింబఫలముల బోలు నీ పెదవు లెపుడు ఈ యథధరమంటి వేడి వ్వ బ్చె నపుడె అంకితంబయ్యె నా హృదయంబునీకు నృపతి ముదా: కితంపై లేఖయట్లు "(కష్టపక్షం) చుంబనముతో పెదవులు తౌకినప్పుడె, హృదంయన్తై అంకితమై పోయాయట. ఇది కృష్ణశాస్త్రిగారి మధురభావన, తల్లావర్షలవారి "“హృదయేశ్వరొని చూడండి "నాకుదోచుచునుం త్మ నడును నడుమ దేవి నిశ్శబ్దముగ నరుదెంచినాదు స్నెగ గండప్తలాలప్పై పె తోడ అలతి ముద్దుల నిడి వెన్క కరిగినట్ల "పూ ద న నా ల ణా స్టో రఎళ్యరి శ కరతి ధయుదోోడి. పోయిన సంగతి గూడా వగ్రియుసికి తెలియ న్‌ ర దు మృధ్భాగ్ర ఠదూ ం “గౌత్రమోకోకీల"" వేదులవారి (పేయసిని చూద్దాం. హృదయ నా యంతరంగ శాంతిదేవత అశాపథాంతరాళ పారిజాత్ర్వ్స న్‌ జీవన విభాత తై?ికీ గితినా తవఃకల్పవల్లి ఆమె జగదీశ్వ్యూక్ట్య్టలో (జ నుండి యర్విపై జారిన సుధామయాఖరేబ”-_ (ప్వ్వ్య కవిగాగ్రో టె కల్చవల్లియట స్వర్గలోకం నుండి జారిపడ్డ అమృత బిందువట్ట ల వనే కీరణమటి, ష్ష్‌ *క లోనే నీకాంతీ తనువు నొదేహం దరిసి అలపుగొన్న న్యా మ్‌ జీవితావరణం మేలుకొలిపి నీ హృదయోద్భృవనంల్లో దీపంనిలిపిత్రివ్ష టే ఉలావణ్య శ్రీవై స్రేవై నీవై నీవెవర్తైనా నీపేరేమైనా కానీ నవనిత్య య్యా

రసాదైక్వం శక

నానంద [ప్రాణీ అంటూ మల్లవలపు విశ్వేశ్వరరావు తన స్వవన్న స్తుందరిని-= కళ్యాణకింకిణిని, ఇకవనడేవతగా మధురోహగా సంభావించాడు.

*"పేమకన్నను యెక్కువేముంఏరా యెల్ల కామ్య పదవుల కన్న యేమ యెక్కువరా (పేమించు సుఖముకై (ప్రేమించు ముక్తిక్రై గేమించు (పేమక్రై యేమింక వఠయురా” అనే బసవరాజు అప్పారావుగారి " పేమ” నిర్వచనం అద్వితీయ మైనది. మహోన్నతమైనది. ఆదర్శమైనది.

ఇంక అడివిబొపిరాజు గారి "శశికళను చూడండి ధవళమైనది తలపు దాటినదీ దానికి మొదలు చివరాలేనిది! నీకు ఇవతల నాకు అవతల తెరఉన్నాది చాలా"అంటూ” "కాలాన్ని కట్టేసి కాలి కిందనురాతు నాలోన నీవు నిత్య యొౌవనవు” అంటాడు. (శేయసి 'నిత్య యౌవని” యట (చేయసికోనం! కాలాన్ని కట్టేస్తాడట. అతవిరాజుగారు- అవనికిరాజై -అనంతవిళ్న సనమునకు ఠాడై.

నండూరి. నాయుకు బావ 'ఎంకితో “ఆరి పేయవెదీపము” అంటూ” నూపులే అపేసిర్తూవు ఊసె మరిని ఒకరెరుగ కింకొరు ఒరిగినిదురో దాము'"' "అంటూ” తెలివిలానియకే కలకరిగిపోతాది. ఒక్క నేనే నీకు పెక్కు నీవులునాకు "అంటాడు ఎంతరమణీయభావన. -

ఇది నభక్తికమర్చిత మిదిభవచ్చిరంబునకు నీదుమోము పై [(వాలిదేవి శారదా ఫాల బొలళకాంకరేఖ వలె జెలంగ నావూర్వతవనస్సుచేతొ-తన పూర్వ జన్మ నుకృతచేత 1యేమకొలనులో పూచిన శతవ(తంకోని తెచ్చితన “అర్ధాంగి” కి [శేమతో సమర్పిస్తున్నాడు చిళశ్వనాధ వారు

ఇక (పకృతి వర్ణన విషయంలో భావకవుల భావనలు రేఖా మాత్రంగా చూస్తాం,

“"అకులో ఆకునై పూవులో పూవునై యీ అడవి దాగిపోనా యెటుల యిన యిచటనే వుండిపోనా'” అని వన దేవతలో తాదాత్మ్యం చెందాడు, కృష్ణశా శ్రి

| క

బగ్ర బోయి భీమన్న ! "కొమ్మ కొమ్మన ఆకు నాకున నలంది పూవు పూవున చివురు చివరు

జెంద చిలికితివి నూత్న వై త కాశ్మీర రుచులు పుడమి నవకమ్మనకు విన్నెటె వసంత” అంటూ వైళతత చైతన్యాన్నీ వర్ణిస్తాడు. రాయపోలు.

_ - “చంద్రికావసనాంచలోచ్చాల నముల జెరవిరహవాననల నెగజిమ కొనుచు దాండవించెడు నమృతసొందర్యలక్ష్మి యుర్వి కీనాడె తొలి శర! చృవమ్ము"” అంటూ కవిస్యామాట్‌ విశ్వనాధవారు శరదృతువును వర్ణిస్తాడు

మల్లిపూవుల పొదలవై మధుపపంక్సి [వాలిజుమ్మను మెరయుచో బంతీ భగ చు నావ ( [్‌ శరుడు నారి సవరించి శరముల కూరిచెనని మొలచుభయమెంతయో వియోగు అకిడంద,” అరిటూ మహామహోషహాధ్యాయ శ్రీ పాదకృష్ణమూర్పి గాస్రాగార భావోధ్యామందు పూపొదరిండ్లలో” మధుపమై పూతేన్మెగోలుతుంటే-అంత నో నేఘన్మధుడు పూలభాణం ఎక్కు'పెట్టడం చూచి "అమ్మో"అని ఎగిరిహాతాడు! వ్‌ _ ఏహ్రాంధ్య కమ్మార వర్దవస్తములుదాల్సి రర విహార శృంగారకేః లఅస్తిరమణి జరియిం జల రార్భకుని గాగ అ సృజియింపడో సీశ్వరుండు” ప్రకృతిగా తననెందుకు సృష్టించలేదని దుప్వూవారి లం వేదన. (కవిమనోరధము) 8గా! "లతాంతార్జ్భరాగమ్ములన్‌ బాడు తేటుల్‌ వసంతమ్ము కారతిప్రవాష్త్య్యా లందున్‌ నిసర్గాప్త శ్లోభావినీతిం బియమై కనుల్నుట్టు చందాన గౌన్నింశ్ర పూవుల్‌ కనుల గొన్నచో వేడికన్నీబ్శరాలున్‌ అలంకారంల్లేని ర్వా పూలవు

• దోక్తులన్‌ లీనమై పోయెదో సాధుగీతి అంటూ (పకృతిలో లీనమైప్ర్పో నై థి గీతి నాలాపిస్తాడు అబ్బూరి రామకృష్ణావావుగారు, ఇలా (ప్రేమలో (ప్రకృతిలో లీనమైపోయి. స్వాప్నిక [వణయసుందరిని గూర్చి (ప్రకృతి సొందర్యారాధనచేస్తూ- ఆమెతో కమ్మనికబుర్లుచెబ్బత్రూ_ వ్య కొంద్నరెజే ఆమెలోనే లీనమైపోయి. ఆమెతో తాదాత్మ్యంచెంది _ ఆనంద పాఠవశ్యంతో పాఠకుల హృదయాన్ని అలరించారు. | ఈ భావకవుల [ప్రణయ కవిత్వం - (పకృతి సౌందర్యారాధన ఒక

రసాద్వైతం వి ఎత్తు అయితే భీమన్నగారి [పణయ కవిత్వం-(వకృతి సొందర్యారాధన మరొక యొత్తు ఆయన [వణయ కవిత్వమే- "రసాద్వ్వైతం” గచా.

ఛీమన్న అదై శతంలో పుట్టాడు. అంచాలకోనసీమ. ఒడిలో "పెరిగాడు,

వచ్చ వచ్చని పెరు పొలాలు-అరటి తోటలు, కొబ్బరి తోటలు, నిత్యం గల గలఅపారే గోదావరి వైనతేయం వంటకాల్వలు చకపిక కలకూబితాలు, అమా యకంగా నవ్వుతూ కమ్మని కబుర్లు ఇప్పే సోయగాల సొంపులు-వయ్యారి . వంపులు తళుకొత్తే వ్యవసాయరై తు కూలీ పల్లె పడుచులు-యివన్నీ భీమన్న. బాల్యాన్ని "ఒక రసాలం'గా" ఒక రసాలయంగా మార్చాయి. తీర్చిదిద్దాయి కనుకనే భీమన్న బాల్యం భీమన్న జీవితం (వణయార్ణవమైంది. “గోకావరి తన సమస్త పుప్ప ఫలాలను ధనధాన్యాలను సౌందర్యా అను (శేమో పాయనంగా సంతరించుకొని సముజ్వల మూర్తి అయి సాగరుని 'పాదాలము.ందు. సమర్చించు. కొన్న పూర్ణ నువర్ణ వళ్ళెరం "కోనసీమ" (పాలేరు నుండి వద్మ శ్రీ వరకు) ఖీమన్న దృష్టిలో "ఇట్టి సహజనుందరకోనసీమ ఆం[ధలోక న్వర్లమైతకే నందన వాటిక అయితే

నా! ఏమన్న పుట్టిన మామిడికుదురు [గామం“ఒకమందారవనం ”"ఆ“మందారవనం*

ట్‌

సో భీమన్నను కన్న గరువు మోది బోయోళ్ళ మెరక “ఒక కల్ప తరువుల సళశ్చ్రైలి “పకృతిలోని పణయ సౌందర్య మంతా అలంకరించిన అష్టాదశిలా | స సండే ఆ తోటలో బాల్యంలో ఆడిపాడి ఆో(వకృతి ఒడిలో" పెరిగాడు మన్న. | . “వై నతేయమే యమునగా మామిడికుదురే (వేపల్లెగా కోననీమే బృందా సంగా భీమన్న సహజంగా నిత్యసొందర్యారాధకుడయ్యాడు. భీమన్న స తం “(కేమాలయ'"'మైనది. నుందర (వకృతికోననీమలోని (వతివస్తువు 19 అంశం 'అందంగా'గా గోచరించేది బాల భీమన్నకు. (ప్రకృతినే ఒక | మూర్తిగా, శ్రీని రసదేవతగా దర్శించడం భీమన్నకు స్వతహాగా అబ్బిన త్మ; రనదృష్టి.కనుకనే బీమన్న జీవితం కవిత్వం?” ఆనంద నిలయమైనది.

నలి టోయి భీమన్న

• (పకృతిదేవి అధ్యాపకురాలుు విపుల గౌతమి తీర జేశాలె [గంథచయము పాఠములు నేర్చుకొందము పడతిలెమ్ము! _్వృధ్వగ్‌త్ర _-“అదీ భీమన్న జీవితానుభవం: అందాల్యపకృతి కోనప్ర్వీ్సత్ర+- __ 'పతివస్తువులో “అందాన్ని చూణి ఆనందిస్తూ రసానందంలో ఓలలాజ్త్వ కో అజై్యైతవేదాంత గృహంలో పుట్టి పెరిగినా- పకృతి అందాలన్ని వాడ్షు పరవశించి రసానందంలో మునిగితేలి' రసాదై;ఇత ((వణయా వేదాంత్‌ చై ఆయ్యాడు భీమన్న! “సర్వ(పకృతీ అర్ధనారీశ్వర కల్పనా చ్వమ్చత్ర చీమ తర్శించిన సాలదర్వారాధకుడు ఆయన (ప్రకృతిలోని (వతి సాం దర్య ప్రీగా “సృష్టిలోని (వతి అంళలోను సౌందర్యాన్ని చూస్తాను, రసాసా చేస్తాను. ఇది నా (వకృత్సి ఇని నాపవృత్తి నేనురఫానందవాదిని రసాజ న్‌ అని“గుడిసెలు కాలిపోతున్నై”కావ్య పీరికలో ఫిమన్నగారు తన రసద్‌తిని వంగురించి వెప్పాడు, ల్‌ాజ జీవితధ్యేయరి ఆనందమని - కవిత్వ ధ్యేయం ఆనందవమని భావించి ల భీమన్న (కృతి నుందరదృశ్యాల్ని చూబి వరవ?ించి, అమాయ్బక్ర శ్రా న్‌ వలెవడుచుల నరసొలకు వులకించి “"రశానందభూతి* లో క్‌విగా అవ వంచాడు. నుందర నందనవనంగా ఫరిడవిల్లే కోననీమలోని శ్రి అంశ వి తోని" అందాన్ని దర్శించి లనవత్సారన్వత మహాదనల్ని నృష్టించిన మదుటి సౌందర్య భావానేళ వరుడై "రసాద్వైత |,వణయ భావకవనం అలడం మొద లెట్టాడు. దానికి తోడు దేవులవళ్లి అబ్బూరి, దువ్వూరి, నండూరి, ఆ్క్బ ఎకీట్సు - హోనురు, కాలిడ్డి ఓమర్‌ ఖయాం (వభృతి కవుల రచనలు చి దివ

ఠసాద్వ్వైతం వి స్పంధించి, పరోక్షంగా కొంత (వ్రభావితుడయ్యాడని చెప్పవచ్చు. రసాద్వైత (వణయ భావకవిగా నిలదొక్కున్నాడు. భీమన్న ఇప్పింది వాస్తవానికి ఆత్మాశ్రయ ప్రజయ కవిత్వం-(పకృతి ఫేహిందర్యారాధనా కవిత్వమే. అయితే భీమన్న విలక్షణ వ్యక్తిత్వమున్న వాడు కనుక స్వేచ్భాప్రియుడు కనుక ఆయన వాటవేరు- మాటవేరు- పాటవేరు అందరూ భావకవిత్వమన్న దాన్ని ఆయన "రసాదైైతి” మన్నాడు. వాస్త వానికి భావకవిశ్వముకంటే "రాశ"లోను "వాసి”తోను భీమన్న "రసాద్వ్వైత కవిత్వం ఎన్నోరెట్లు గొప్పడి. భీమన్నోరసా ద్వైత “నరుకు వస్తువు'గౌణికంగా (క్వాలిటీ) ,శేన్టమెనది. నాణ్యమైనది. మంచిసరకు మేలైన సరుకు పెగా రఫాద్వైళం” "పేరున "భీమన్న రాసి నన్ని ఆత్మాశ్రయ చ్రణయభావకివితలు- కావ్యాలు అధునికాంధ-సాహితీ లోకంలో మరే కవి రాయలేదు కవి రసజహ్మగా తాను పురుషుడిగా తన ఊహాసుందరిని (ప్రేయసిగా స్త్రీపురుష అవ్యాజ ఆత్మీయ (ప్రణయ బంధాన్ని తాను పురుషుడి స్థానంలో ట్రుడిగా వకృతిని పేయసిగా పకృతీపురుమల అవినాభావ అత్మీయాను గబంధంగా తాను కళోపాసక (పియుడిగా "కళాొరమ (ప్రేయసిగా “"శ౩వసర స్యకీ” మనోజ్జరస రమణీయ కళ్ళాసణయ బంధంగా తానుప్రియుడై న బ్రహ్మ గౌ.పరమాత్మగా (ప్రకృతిలోని సహజసిద్ధమైన సుందఠ చై తన్య వస్తువును ((పేయసిగా జీవాత్మ వరమాత్మల ప్రణయ ,బహ్మైక్య బంధంగా భీమన్న తన వణయ కవిత్వాన్ని చళుర్ముఖ రసాదై్వైత వరనబహ్మగా రూపొందించాడు. మొత్తుఎమోద భీమన్న (ప్రేయసీ [ప్రియు లిద్దరు "ప్రణయైక “అర్హనారీశ్వరు లూ రూపుగొన్నారు. ఇట్టి మహోన్నతంగా భీమన్న పతి పాదించిన [వణయబంధంలో తీయనివలపు పలకరింతలతో, వ్రణయవినోదాలతో కమ నీయకళాత్మక (కేమకలాపాలతోఅత్మీయ పారవ్య్యంతో, వూహల కందనిరమ జీయభావుక దివ్యలోకాలతో హాయిగా -స్వేచ్ళగా విహరించే ఖీమన్న సాహితీ ఫ్లటేయసీ (వియులు ఒక్కోసారి ఆకాశం అంచుల - నుండి అమాంతంగా పాతా , శౌనికి పడిపోయి కేవలం పచ్చి శృంగార కామ (కీడలతో “ప్రచ్చిశ్ళంగార” [ పేమకబుర్లుతో కాలంగడుపుతూ కన్పిస్తారు

రసహీద్ద్యైతం 80

• టిలోసీకి తీసుకొనిపోవటానికో లేదా తరుజోపాయంగా ఆమె ఒంటిమై వ్వ వనశ్హ,ం కప్పటానికి మర్మావయాలు కనవడకుండా- మానం కాషపాడుకౌంట్రాన్సి ' (శాదు మానం కాపాడేందుకు)- ఆమె అడ్డుచెప్పినా - గట్టిపయత్న _క్షెైస్ష్య -అయితే ఆమె ''అరుదై ని(ప్రవర్హన వింతగా విచ్శితంగా వుంచడంవలన్ష సరదాగా చూచి ఆనందించేవాళ్ళు ఉంటారు. ఆమె గూడా ఆనంచించవచ్చు మరి లబూనాటి పాశ్చాత్య సినిమాలు, సాహిత్యం సంగతివవలి-పెజ్చ్య

” _ జ్త్‌ ది, జ చై వాళ్ళసంస్కృతి- = వాళ్ళ నాగదికత వారిది? స్వచ్చా (పియత్వం- విచ్చప్వై శృంగారం వారిది, అయితే మనది గొప్ప -సంప్రదాయం-గావ్న సంస్క శ గొప్వునాగరికత అని ఇప్పుకొనే మనదేశంలో గూడా యీనాడు. పన్ని శై సాహిత్యంలో ఎంతగా “రోత” పుట్టించే ఎంతగా “ఎబ్బెటు" అగించ లా సు | ఎతే దాదావు అర్హ శతాబంకతం ___ సెచి శృంగారం వస్తున్నదో! అయి రం భమ ము పప తంగా 'రసాద్యైత'ప్రణయగీతికల నా మ ప త్యంఈం లన్‌ శృంగార మేమటని నొసలు చిట్లించేవారున్నా ” ముచ్చి

॥| ఎక్షృన్హశాస్తై, కంటె- రాయోలు కంటె మహోన్నతంగా రసా “పేరుతో (ప్రణయ భావగీతిక లాలాపించే భీమన్న -__ పిక్కొస్రా్వ నాచ్‌ రాంషాలా, భనికొండ హనుమంతురావు అభిసారికొలా (యీ నాట్ర లంజా సెక్సు రచయితల నంగతివద్ధు) "వచ్చిశ్ళంగారం కామ చేష్టల వర్ష వ్ప శ జి | వ్‌ ఏం మీటా అని. నందేవాం రాకపోదు! బాధగూడా వడకుండా ఉం క్ట్‌చాల అయితే వచ్చి శృంగారం తన్పనికాదు అశ్లీ లమని కాదు ఆకలివ్రశ్లు అన్నమో అవసరమో, [పకృతి నహజనిద్ధమైన “కామ వాంఛ' తీర్చుకోవడం నృ ంైై ఆ 0త్ర అవనరం గూడా! అయికే 'మాంసం తింటున్నాం కనుక బొమిక్రల్బ క వేలాడకట్టుకొని వీధిలో తిరుగుతొమంటే అడ్డుచె ప్పేవారు వుండొచ్చు వ ల్‌ో 0

ప్రోవచ్చు కాని చూసినవాళ్ళు ఇదేమి "పిదవకాలం” అనో” నభ్యత్ర వండ "అనో మరీ యింక బరితెగింపా” అనో గున గువలు పోయేవాళ్ళు అధికం న! న్‌ గా

వుంటారు. అయితే యీ "వింతను చోదష్టంగా చూస్తు వినోదించైే వాళ్లా వుంటారు. అయితే వాన సంఖ్య కాస్త తక్కువ! అ

త్‌ బోయభీమన్న ॥ నహృదయ _ రనజ్ఞాల్ని జీవితంలో (పేమపారాలు చదువుకొనే ంగార చిలిపి చేష్టల్న "తాలిదళొలోని యౌానన వంతులెన యువతీ మరవకులను-నవయువ దంవతుల్ని యీపచ్చిళ్ళంగారకామ[కీడల సన్నివేశాల ” ఇలు ఆకట్టుకొంటాయి ఆనంవ వరవచల్ని చేస్తాయి కాని -ఛాందనులు వయస్సు మళ్ళినవానృు _. యీ _ కామ్య్రీడలనన్నివేశ సంబావణలు (చాటుగా చదువుకొని మురిసి పోయేవాన్స _ కొందరెప్పుడూ వుఏటారనుకొండి) చదువుకొని _ "అధికబాగం మంది''ఛీఛీ” అని చీదరించుకొంటారు జుగుప్సాకరంగా వున్నాయని బాధవడతారు, ॥ పోనీ యిలా *'ళీ.ఛీ” అనేవాళ్ళు పెద్ధ మనుష్యులూ (పతివ్రతలా అంటె అదీకాదు. ఇంట్లో వచ్చి శృంగారం కామగ్రీడలు బయటమాతంమై కి ఆ విషయం మాటాడడం అంటే అదో పెద్దబూతు; ఎదో పెద్ద తవ్వ: వీరంతా (ఎకొద్ది మందిని తప్పిస్తే) మదనకామ రాజుకధలు,కోక్కోకాలు. వచ్చిశ్ళం గార సాహిత్యం చదివేవా =. చేసుకున్న భార్యతోనే కాదు బయటస్ర్రీలతో “సెక్సు కోసం ఉబలాటపడేవారే. మన భారతీయ నంస్కృతిలో-మన దేశీయ సాహిత్యంలో 'అంగాంగృ్న శృంగార వర్షనలున్న కావ్యాలు లేవని కాదు పోతన భాగవతంలోని “రాధా కృష్ణలీలలు కాళిదాసుని “మేఘ దూతం”జయ దేవుని "అన్నవదులు- క్షే తయ్య | పదాలు- "క్రవ్రి చౌడప్ప శతకం-"పచ్చి శృంగారానికి పెట్టింది పేరు అయితే “భాషా” ఆచ్భాదనంలో ఆ "పచ్చిళ్ళంగారం”" బ=డారం బయటకు కనివిం చదు" ఎవరో బహు కొద్ది మంది సావాతీవేత్తలకు తవ! వాటిని చదువుకొన్న వారు, విన్నవారు "ఓహో” ఏమి శృంగారం.ఏమి (పేమ అని లొట్టలేస్తారు. | ) చాలా అందగత్తె “నాకింక వన్హథారణ ఎందుకని" ఎనస్రీఒకామె అయినా వివస్త్రంగా- నగ్నంగా నడివీధిలో. వయ్యారాలొలకబోన్తూ -సోయగాల వల ఫ్రలుబులిపిస్తూ తిరుగుతూ నడచుకొంటూ పోతుంటే చూచినవారు ఎక్కువ ఇ యంది'*ఇదేంవిడ్డూరం”అనుకం టారు. ఛీఛీఅని ఛశీదరించుకొంటారు "ఆవిడకు ' తిచెలించించేమో అని గూడా నందేపొస్తారు. అవిడకు అడ్డుతగిలి (పక్కిం

82 బోయి భీ 1. టో. మరో విషయం. భీమన్న "అమలిన శృంగారాన్ని” కొద ఈ అమలిన శృంగారభావం మెంటల్‌ సెక్సుకు సంబంధించి నట్టిద ఖో సహజప్రవృత్తి లోనికి క్రాష్ష సెక్సుపూ ర్తిగాశారీరకం. (శ్రేమ ళీ నప్పుడు అది అమృతం అవుతుంది అదే శృంగారం మలినమూ వీ అమలిసమూకాదు,. ఆగాక ఆనంద రసానుభాతి. ద్వాంద్యాతీతపర అది అమలిన శృంగాళ భాం శారీరక బలహీనతలు కల శేవల భావ క్షే కా చెడ్డకోతులు వాళ్ళూ (రాగవై కాస్థ వెత 35 పేజీ అంటాడు వీమన] ఇ /. ం నిజం దేవీ. ఆత్మకు శగిరానిక్ర ఫోజ్‌ వచ్చినప్పుడ్లు న్ల్సె అత్మనే క స్తాన” * (రాగవైకాభి తె అంటాడు కవి, అదే సమళుంలో "4రీరో కలవకుండా వట్టి మూవపిక (శ్చమత్రో ఆత్మతృప్తి పడదు ౦ లేక వట్టి సానుభూతితో కడుపునిండదు "అంటూ" స్‌ అత్మా సిశరిరప్త మొళీ నీవేకావాలినాక్షు” అంటాకు రాగవై కాలి క్రొ చ అలానే క్షే నరూవి ౮ లోక నుందర్వ (మ అత్మనస్యర్వూవ్రి ఆనందలహరి (యేమించడం కంటె (పమ క ర్యాత్మికం పెళ్ళి లౌకిక సెక్సుకంటే సంసో ఇళ గ్‌ గొప్పదినా దృష్టిలో సెక్సు క్ర కోరిక. అది శరీరం నికీ (ఎమ్‌ ఒక అనుభ్లూక్ర అడిఆత్తనిష్య” గ్‌ | శనిష్ల ఆంటాడు(రాగవై శాఖ కేత్యత్త 1 అదే విధ్రంగాళ్వన్న లైన ఇద్దరు స్త్రీ పడవ స ైమైంచుకొని, కామించుకొని, విరహ పర్యవసేంచడమే ఖా ట్‌ సం మ్‌గమే సుఖం, శరీర సంయోగో పంట నాలు ప్ర ఫ్య సన ఆత్మ సంయోగము బ్రహ్మ అసధవిం చడం పరష్షక/ ౧రపడు 'ఎరుషడ్ని స్త్రీ అనంద నుందరో నందం దర్శన యా క కళాదర్శన్షన్ష భగవద్దర్శనం. ఈ (భి [ 9 అంటాడు, (రాగవె కావి 340, $ బీన్షన్ల ॥ | తహూడ్షాకల క వ్వా, | "'వాలకల సీరిక్రల్రక సు సాహిత్యంవ్లట్ర విముఖత వ్య క పర్‌ మాన్రక్షై జ్ర [పేమంటే గ్‌ష ₹వదొకో

లనాద్య్యైత౦ం తతి కుప్ప తెప్పలుగా వస్తూనే వుంది” అని బాధవడుతూ “ఒకపక్క పిచ్చి సెక్సు ఒక (పక్క పిచ్చిహింన ఈ రెండు మరో రోగాలతోనూ తీసుకుచస్తున్న ఆధు నికుల మనస్సును మానవతా మాధుర్యంకేసి మధుర [పణయంకేసి మరల్ని ఆనందం రుచి చూవడం కోసం నా కృషి” అని నొక్కి చెపుతున్నాడు. 1965లో తొలి సారిగా వెలువరించిన “రాగవై శాఖని మరలా 1994లో పునర్ముద్రణ చేస్తూ “(పేమకు సెక్సుకూ తేడా తెలియని లోకజ్ఞత లేని కలాల వెంట వరదలుగా పొంగుతున్న ఈ నాటి కవిత్వాన్ని నవలలనూ సాహిత్య విమర్శనలనూ తిలకిస్తూ కలవరం చెందుతున్న నేను రాగవై శాఖిని మరల ఒక వారు [ప్రజలముందు పెట్టాలనే త్మీవకాంక్షతో 28 సంవత్సరాల త్‌ర్యాత్ర పునర్ము దణకు (గెస్సులో ఇచ్చాను” అనిచెప్పుకున్నారు. అంటే 'సెక్సు.'వచ్చిశ్ళంగారం" అంటే భీమన్నగారికి ఏమాత్రం గిట్ల వని మనం [గపాంచవచ్చు. అయితే రాగవైకాఖిలో "కొంచెం మాత్రంగా నైనా “సెక్స”. పచ్చిళ్ళంగారం”' వుందని ఇెప్పుకొన్నాంగదా బహుశా చనం సెక్సు పచ్చిశ్ళందారం అనుకొనేవి భీమన్న దృష్టిలో కావన్నమాట. ఇంతకీ భీమన్న సాహిత్యంలో యీో*పచ్చిశ్ళంగారం” ఛాయా మాత్రంగా కనిపించేది ఒక్క"రాగవై కాఖి"లోనేసుమండి ఈరాగవై శాఖి ఎంతదుమారం రేపిందో-ఎంత తుఫాను. సృష్టించిందో అనాటి సమకాలీన సాహితీపరులకు- పారకులకు తెలుసు, అసెంబ్లీలో గూడా దాని (ప్రస్తావన వచ్చి దాన్ని తక్షణం నిషేధించాలని డిమాండు చేసిన (వజాప్రతినిధులున్నారు. అదేసమయంలో రాగవై కశాఖి రామజీయకతను, మహోన్నత ళృంగారభావననీ మెచ్చుకొన్న వారుగూడా తక్కువేమికాదు!' భీమన్నతన *రసాద్వైత' (పణయకవిత్వంలో భాగంగా ఆయన వెల యించిన "రాభీలూ”రాగోదయం” "శివాలకలు"” “అనాది కొననుండి అనంత త్వంలోక్రా పెరు పాట్క మధువాల. మధుగీత్క బొమ్మ” యిత్యాది "”"పణయ కౌవార్థలు (శృంగార రస (వధాన కావ్యాలు ) ఒకయెత్తు అయితే"రాగవైశాఖ్ని క] -

మరో విషయం. భీమన్న "అమలిన శృంగారాన్ని”కాదంటాడు అమలిన శృంగారభావం మెంటల్‌ సెక్సుకు సంబంధించి నట్టిది. అథి సహజ[ప్రవృత్తి లోనిది కాద 'సెక్సుపూ ర్తిగాశారీరకం. (గేమతో కూడి

• నప్పుడు అది అమృతం అనవృతుంది అదే శృంగారం మలినమూ కాదు. అమలినమూకాదు. అదొక ఆనంద రసానుభూతి. డ్వాంద్వాతీతపరమస్థితి అది అమలిన శ్ళంగాళ భావం శారీరక బలహీనతలు కల కేవల భావకులది. తా చెడ్డకోతులు వాళ్ళ (రాగవై జ్ఞ వక్కీ 35 "పేజీ అంటాడు వీమన్న. "నిజం దేవీ ఆత్మకు శరీరానికి పోటీ వచ్చినపుడు శే ఆత్మనే వరి స్తాను” " (రాగవై కాఖి - 33 అంటాడు కవి. అదే సమయంలో "శరీరాలు కలవకుండా వట్టి మానసిక (శేమతో అత్మతృ ప్తి పడదు. అన్నం లేకుండా వట్టి సానుభూతితో కడుపునిండదు అంటూ” నీ అక్కా సీశరీరమూ మొతం ట్‌ అాజథి నీవేకావాలినాకు” అంటాతు రాగవై శాఖి 36) అలానే "పేమ అత్మస్వరూపి. అనందలహరి (ప్రేమించడం ఆకే లోక సుందరం-- (పేమ ఆధ్యాత్మికం పెళ్ళి లౌకికం సెక్సుకంటే సంసారం కంటె (పేమ గొప్పదినా దృష్టిలో సెక్సు ఒక కోరిక. అది శరీరం నిషం. (గేమ ఒక అనుభూతి అడిఆత్యనిష్టం” అంటాడు(రాగవై శాఖి న 145 అదే విధంగా"పరస్పరం (పేమించుకొని, కామించుకొని, విరహత పు లైన ఇద్దరు స్రీ. పురుష శరీర సంయోగమే సుఖం. శరీర నంయోగంలో పర్యవసించడమే పరమ సుఖం స్త్రీ పురుష ఆత్మ సంయోగమే బహ్మానందా నికి ఎక్షైక మార్గం. శ్రీని పురుషుడు పురుషుడ్ని స్త్రీ ఆనంద సుందరంగా అనుభవించడం పరమకళ. ఈ కళాదర్శనమే భగవద్దర్శనం. శ వరమ నుందర దర్శన యాతే జీవితం” అంటాడు. (రాగవైశాఖి 340, 886) వీమన్న గూడా” సెక్సు” సొహిత్యంపట్ల విముఖత వ్యక్త పరుస్తాడు "శవాలకలు” పీరికలో "('పేమంటే ఇంగ్లీషులోని . “లవ్‌” అనే వదార్ధంగా మాశమే తప్ప మరొక విథంగా తెలియని "సెక్సు సాహిత్యం ఒక (పక్క

రసాడ్షైతం తికి కుప్ప తెప్పలుగా వస్తూనే వుంద అని బాధపడుతూ “ఒకవక్క పిచ్చి సెక్సు ఒక పక్క పిచ్చిహింస ఈ రెండు మరో రోగాబితోనూ తీనుకుచస్తున్న ఆధు నికుల మనస్సును మానవతా మాభుర్యంకేసి మధుర [వణయంకేస్తి మరల్ని _ ఆనందం రుచి చూవడం కోసం నా కృష” అని నొక్కి చెపుతున్నాడు. 1965లో తొలి సారిగా వెలువరించిన “"రాగవై. శాఖని మరలా 1994లో వునర్ముదణ చేస్తూ “పేమకు సెక్సుకూ తేడా తెలియని లోకజ్జత లేని కలాల వెంట వరదలుగా పొంగుతున్న ఈ వాటి కవిత్వాన్ని నవలలనూ సాహిత్య విమర్శనలనూ తిలకిస్తూ కలవరం చెందుతున్న నేను రాగవై కాఖిని మరల ఒక మారు [ప్రజలముందు పెట్టాలనే ప్రీవకాంక్షతో నిరి సంవత్సరాల తర్వాత పునర్ము.దణకు (గొస్సులో ఇచ్చాను” అనిచెప్పుకున్నారు. శ అంబే సెక్సుం"పచ్చిశ్ళంగారం” అంటే భీమన్నగారికి ఎమాత్రం గిట్ట వని మనం [గహించవచ్చు. అయితే రాగవైశాఖిలో "కొంచెం మాత్రంగా వైనాసెక్స పచ్చిశళ్ళంగారం” వుందని ఇప్పుకొన్నాంగదా. బహుశ [మనం సెక్సు పచ్చిశ్ళందారం అనుకొనేవి భీమన్న దృష్టిలో కావన్నమాట. _ ఇంతకీ భీమన్న సాహిత్యంలో యీవచ్చిళ ఎంగారం” ఛాయా “మాత్రంగా కనిపించేది ఒక్క"రాగవై శాఖి'"లోనేసుమండి. ఈరాగవై శాఖి ఎంతదుమారం _ రేపిందో-ఎంత తుఫాను సృష్టించిందో ఆనాటి సమకాలీన సాహితీవరులకు- పాఠకులకు తెలును. అసెంబ్లీలో గూడా దాని (పస్తావన వచ్చి దాన్ని తక్షణం నిషేధించాలని డిమాండు చేసిన (వజాప్రతినిధులున్నారు. అదేసమయంలో రాగవై కాఖి రామజణీయకతను, మహోన్నత శృంగారభావననీ మెచ్చుకొన్న వారుగూడా తక్కువేమికాదు.

'భీమన్నతన “రసాద్వైత” (ప్రణయకవిత్వంలో భాగంగా ఆయన వెల ముంచిన "రాభీలు"రాగోదయం” "శివాలకలు” “అనాది కొసనుండి అనంత క్వంలోకొ” పైరు పాట, మధుబాల, మధుగీత్క బొమ్మ” యిత్యాది "వ్రణజయ కొవార్థిలు (శృంగార రస (వధాన కావ్యాలు )ఒకయెత్తు అయితే"రాగవైశాఖ్ని

ర్‌]

1. బోయిబీమన్న శృంగార భావనకు జయపతాక భీమన్నరసభావావేశంనకు క్షైమాక్సు భీమన్న రహినంద ఛావామృత పూర్ణకలశం రాగవై కాఫి,

రాగ వైశాఖిలో శేశలం శరీరమాక్రులై న స్తీ పురుషుల వచ్చిశ్ళంగా రచేష్టలు - శృంగార సంభావణలు- ఉన్నత [ప్రమాణ సేమానుబంధం ఉన్నాయ్యిస్త్రే పుకుషులు (పకృతీపురుషులై (వణయపారవశ్యంలో తాదాత్మ్యం చెందడం వుంది. ఫ్రీ పురుషులు “కళారమ-కళోషాసకుతై ం "శివపార్వతులై క్ట (వపణయ కళా పారవశ్యం ఇెందడం వుంది. చివరకు స్తీ పురుషులు అఆత్మపర మోత్మల్పుగా (ప్రణయ పారమ్య బ హ్మైక్యం చెందడం వుంది! భీమన్న మహోన్నత్ష రసభావ్యక్రత్ర రాగవై కాధిలో పరాకాష్ట చెందింది. భీమన్న రసాద్వ్యైత (పయణ సిద్దొతం _ధూ రాగవె శాభిలో వరిపూర్రత్ర హౌందింది. భీమన్న రససిద్ధాంత భావవ్య క్షీకర్వక్ర రాగవై శాఖ్సి నిలువుటద్దం త్తు రాగవై శాభ్రిగ్రశ్సి భాష్ష -పదలాలిత్యం -శెలీవినా శ్‌సం- భొవసొందర్యం- నవు వావవ్య క్రీకరబలో పరిక్ష వద ధాకథ్టన చిషథయ్య వివరణ్రల్రో బిగువ్యు నృష్టత్ర నిర్భీకత ష్‌ అట్టే అకట్టుకొంట్రా విషష సన నందే, సఏసారంబట్టి. పనో స్థాయినిబట్టి పవర ద నన ఇమం పయ మీ కొందరు “ఇంత వచ్చీ వాతలు సో విహర్రిస్టూ -వినోదిస్తారు.

• “రాగై కాం “పారక్కల్నిం క్ట జరీ ోరారు. ఎది ఏమైనా భీమన్న వేన్మష్తల్ని శస న్యర్గలోన్స లల చేస్తుంది... గమ్మత్తు చేస్తుంది కొందర్వ దుమ్మెత్తి ప్పిల్ట మరికాద్య "షరి కనుకనే రాగవై కాళ్ళుపె మ్‌రి కొండ్రు అప్పుర్ష్వ అస్త్న్య్ఞ పవిత్ర (పణయ[గంట్యా= మన్నారు మన్నార అద్రి “పరమజ్ఞత్రక్ష టం శేంగార వచన క్రవ్రిజ్రా కావ్య

షై అన్నాక ఎది ఏమైనా శళల్రాం

రసాద్వైతం తి5్‌ వైశాఖి” కావ్యం భీమన్న స్వంతగృహంలోనే “చిచ్చు” రేపింది. అది భీమన్న స్వీయ కుటుంబ విషయం కనుక మనకది విషయాంతరం! భీమన్న సాహిత్యాన్ని అందునా వస్తుతం భీమన్న రసాద్వైకాని”

చర్చిస్తున్నాం కనుక రాగవైశాఖిలొ వున్న “పచ్చిశ్ళంగారో. వస్తావన తేవలసి వచ్చింది. భీమన్న సాహిత్యాన్ని అన్ని కోణాల నుండి వరిశీఠించి నప్పుడు చర్చించి నప్పుడు = వారి సాహిత్యంలో ముఖ్యంగా అయన రసా ద్వైత సిద్ధాంతానికి “రసపట్టు” బినవట్టు” ఆయిన రాగవై శాభిలోని [వ్రణయ తత్వాన్ని చర్చించాల్సివుంది కనుక అండులోని “వచ్చి శృంగారం'అనిపించే దాన్నిగూడ గుర్తుచేయడం సద్విమర్శకుడిగా నా (రచయిత) కనీస ధర్మం విద్యుక్త ధర్మం కనుక దానిప్రస్తావన తేవలసి వచ్చేంది.

ఆంతేకాని మహాకవిని తప్పుపట్లాలని కాదు. మన మహాకవి దృష్టిలో అడి “వచ్చి శృంగారం'కాదు. పచ్చిళశ్ళంగారమైతే అంతటి మహోన్నత 'రసాద్వైత' పణయ _ వేదాంతకవి దానినెందుకు భావవ్యక్తి కరిస్తాడు చితత్రీకరిస్తాడు అది ఆయన లోపంకాదు, దానిని చూసేవాళ్ళ దృష్టిదోషం దానిని చదివేవాళ్ళ సంస్కారదోవలి కావచ్చు. అదోణ౦ యీ రచయితతో పాటు - చాలా మండికి వుంది! లేకపోతే అంతదుమారం ఎందుకు లేపుకారు. . అదిసరే. ముందు ముందు వచ్చేచర్చలో దాని (ప్రస్తావన వనుంది

కనుక. అది. వచ్చిళశ్ళంగారమో “స్వచ్చమైన (వణయ కలావమో సహృద యులైన సాహితీపియకు-పారకులు నిర్ణయించుకొందురుగాక. యింతటితో యీ విషయ (పస్టావనకు స్వస్తి చెప్పి భీమన్న చతుర్ముఖ రసాద్వైత [వణ య॥బహ్మను దర్శించు కొందాం పదండి ముందుకు! త్ర

తిక బోయిబీమన్న ఒక్కటే ఒక యెత్తు! ఈ రాగవైకాఫి భీమన్న అసాద్వైత [పయణ లేదా శృంగార భావనకు జయపతాక భీమన్నరసభావావేశంనకు కై మాక్సు భీమన్న సానంద భావామృత పూర్ణకలశం రాగవైశాఖి. లాగ వైశాఖిలో కేవలం శరీరమాడత్రులైన స్తీ పురుషుల వచ్చిశ్ళంగా రచేన్టలు _ శృంగార సంభాషణలు- ఉన్నత ప్రమాణ _పేమానుబంధం ఊన్నాయి, స్రీ పురుషులు (పకృతీపురుషులైై (వణయపారవశ్యంలో తాదాత్మ్యం చెందడం నుంది. శ్రీ, పురుషులు “కళారమ-కళోపాసకులై . ""శివపార్వతులై *= (వణయ కళా పారవశ్యం చెందడం వుంది. చివరకు స్రీ పురుషులు ఆత్మపర మాహ్మలుగా [ప్రణయ పారమ్య(బహ్మైక్యం చెందడం వుంది! భీమన్న మహోన్నత రసభావుకత రాగవై కాఖిలో పరాకాష్తచెందింది భీమన్న రసాద్వ్వైత్‌ ప్రయణ నిద్దాతం -సా రాగల గానిలో పరివూర్దత పొందింది. భీమన్న రససిద్దాంత భావవ్య క్తీకరణకీ రాగవై కాఖి నిలువుటద్దం 4 ళీ ౧ ఈ రాగవె శాఖిలోని భాష _వదలాలిత్యం _ శ లీవిన్యాసం- భావసొందర్యం-' అతిమనోహరం! మధురాతి మధురం; మంజుల మనోజ్ఞం. భావవ్య క్తీకరణలొ దాపరికం లేకుండొ కభాకధన విషయ వివరణలో బిగువు స్పష్టత, నిర్భికత వరితుల హృదయాల్ని అట్లే ఆకట్టుకొంటాయి. రాగవె ₹$ి చదువతూంటే- సంస్కొారంబట్టి- మనో స్థాయినిబట్టి ౧0 ళకనిబట్లి- కొందరు మ లెక్క మైమరచి హోతారు. కొందరు విమ 6 శఉయనీతో యే దివ్యలోకంలోన్నో విహరిస్టూ _వినోదిస్తారు. కమా గత వచ్చీ బూతులా” అని రెచ్చి పోతారు. ఎది ఏమైనా భీమన్న కొందరి . పరకుల్ని” “కన్ఫ్యూజ్‌” చేస్తుంది... గమ్మత్తు చేస్తుంది రాగ ది న్వర్గలోకమే చూపిస్తుంది. కనుకనే రాగవైె కాభిపై నుం ళ ఖో క్ర జా రా నుతి నోఫే మరికొందరిటి "పవ్విత (ప్రణయ్యగంథ మన్నారు కొందరు పరదీఅపురూప _అనదృశ అద్భుత శృంగార వచన కవితా కావ్య ఈ $9 ప జ రు. అది "పరమజ్ఞతకు పరాకాష్ట అన్నారు. ఎది ఎమైనా “రా (4 ( ళో

రసాద్వైతం లెల్‌

వైశాఖి” కావ్యం భీమన్న న్వంతగృహంలోనే చ్చిచ్చు”.. రేపింది. అది ఫీమన్న స్వీయ కుటుంబ విషయం కనుక మనకది వివయాంతరం!

ఛీమన్న సాహిత్యాన్ని అందునా (పస్తుతం ఛీమన్న రసాద్వైతాని-" చర్చిస్తున్నాం కనుక రాగవ్లై శాఖిలొ వున్న “పచ్చిశ్చంగార” (వస్తావన తేవలసి వచ్చింది. భీమన్న సాహిత్యాన్ని అన్ని కోణాల నుండి పరిశీలించి - నప్పుడు చర్చించి నప్పుడు = వారి సాహాఉి గంలో ముఖ్యంగా ఆయన రసా ద్వైత సిద్దాంతానికి “రసపట్టు” బిసపట్టు. అయిన రాగవైశాఖిలోని (ప్రణయ తత్వాన్ని చర్చించాల్సివుంది కనుక అందులోని “పచ్చి శృంగారం"అనిపించే చాన్నిగూడ గుర్తుచేయడం _ సద్విమర్శకుడిగొ నా (రచయిత) కనీస ధర్మం విద్యుక్త ధర్మం కనుక దాని(పస్తావనన తేవలసి వచ్చేందిం

ఆంతేకాని మహాకవిని తప్వుపట్టాలని కాదు- మన మహాకవి దృష్టిలో సడి “వచ్చి శృంగారం"కాదు. పచ్చిశృంగారమైతే అంతటి మహోన్నత కరసాద్వైత ప్రణయ వేదాంతకవి చానినెందుకు భావవ్యక్తీ కరిస్తాడు. చి(్రీకరిస్తాడు! అది ఆయన లోపంకాదు. దానిని చూసేవాళ్ళ దృష్టిదోషం దానిని చదివేవాళ్ళ సంస్కారదోమల_ కౌవచ్చు- ఆదోపిం యీ శచయితతో పాటు - చాలా మండికి వుంది. లేకపోతే అంతదుమారం ఎందుకు లేపుకారు.

అదిసరే. ముందు ముందు వచ్చేచర్చలో ఇని (ప్రస్తావన వచ్రుంది కనుక. అది. వచ్చిశ్ళంగారమో “స్వచ్చమైన (ప్రణయ కలాపమో నహృద యులైన సాహితీప్రియలు-పాఠకులు నిరయించుకొందురుగొక్‌. యింతటితో యా విషయ (ప్రస్తావనకు స్వస్తి చెప్పి భీమన్న చతుర్ముఖ రసాదెషక (పణ య(బహ్మను దర్శించు కొందాం పదండి ముందుకు!

వ్ర పురుషుల అవ్యాజ (శేవానం బంధం "అద్ద్వైతం”లో పుట్టి సుందర (పకృతి కోన సీమ ఒడిలో పెరిగిన భీమన్న బాల్యం “వణయార్జవంగా”-”బాలరసాలం”గా సంతరించుకొంది. జీవితథ్యేయం "ఆనంద "మని కవిత్వ లక్షణం ఆనందమని పరమాత్మ రజ స్వరూపమని 'ఉగ్గుపాల'తోనే ( హించాడు. "భీమన్న కన్ను తెరిచి నప్పటి నుంచి నిత్యసొందర్యాన్నేషి' అయ్యాడు. తనచుటూ వున్న వచ్చపచ్చని వరిచేలు, తోటలు రంగు రంగుల పూల-వండ్ల తోటలతో నిత్యనూతనంగా వుండే “కోనసీమ” (వకృతి అందాలు నిత్యం పొలంవనులతో అమాయకంగా కిలకిల నవ్వులతో నరసాలాడే పల్లినడుదులు బీమన్న "'రసొనందానికి"' నూరి నిచ్చారు. “'నృష్లిలోని (పతి అంశలోను సౌందర్యాన్ని చూస్తానని అది తన (వకృతి[వకృత్తి అని ఆయనే చెప్పుకొన్నాడు ఈ కారణ- గానే “అద్వైతం'లో పుట్టిన భీమన్న భగవంతు? (పరమాత్మను) “రస స్వరూపు నిగో సంభావించాడు, మరి భగవంతుడు” రసానందుడు” కావటానికి స్త్రీ పురుష. భిన్నత్వం కావలసి వచ్చింద”నీ "స్త్రీ పురుష ప్రణయ రసా నందం ద్వారా భగవంతుడి రసాస్యాదన చేస్తున్నాడని బమన్న భావన, (ేయనీ పియలుగా "స్రీ పురుషులు" "వకృతి పురుషులు” ఆత్మవర మాత్మలు '"'రసానందభూతితో” పరవశించి.తన్మయత్వంతో తాదాత్మ్యం చెంది (పేమైక (బ్రహైకం చెందుతారని అదే తన రసాద్వైతమని చీమన్న సిద్దాంతం. తన చుట్టూవున్న అందమైన (ప్రకృతి నుండి అందమైన పల్లివడుచులు అందమైన అమ్మాయిలనుండి “రసాను భూతిని”ని ఉగ్గుబాలతోనే పుణికి పుచ్చు. కొన్నాడు. చిన్ననాట మామిడికుదురులో చదువుకొన్న ప్పుడు” మహా అక్ష్మీ”లు ర్లాజోలులో చదివినప్పుడు *రాధికారమణీలు” కాకినాడలో చదివి నప్పుడు "మణులు-మాణిక్యాలు” తమ సరసాల చేత సరదాలచేత వీమన్నకు (కవిత్వానికి భావ్యపేరణ కలిగించారు అంటే వాళ్ళంతా "6? 1719౧69 బొల 'స్నేహితురాండు” మాత్రమే అమ్మాయిలు స్నేహితురాం(డు అని ఎవరైనా బహిరంగంగా చెవు కొంటే “అనుమానించే? సంస్కృతి సంస్కారం మన భారతీయులది

రసాద్వ్వైతం వ్‌ "త్మ 7౧ ౧౩ ౦ 06841 13 |0ఇ 1079౪76౯" అన్నాడో[వముఖఆంగ్లకవి, అంటే “అందమెళనందదాయకం "అయితే “//078019 888౪40 ౨46 6/10 ౧01 అని గూడా ఆంగ్రసూకక్తి అంటే సౌందర్యాన్ని ఆరాధించు. కాని అందాన్నీ అనుభవించటానికి (పయత్నించవద్దు అని భావన, అద్వ్వైతంలో పుట్టి (వకృతి అందాల్ని వుగ్షుబాల పసివాడిగానే చూచి పరవశించి " రసానంద - భూతి పొందిన భీమన్న సొందర్యారాధకుడు అయ్యాడు, అంటే వట్టి "కబుర్లు రాయుడన్నమాట బీమన్నతో బాల్యం నుండి పరిచయం ఉన్నవారికి-లేదా వారితో సాన్నిపాత్యంగా మెలిగేవారికి లేదా భీమన్న సాహిత్యం ల్లోతుగా అధ్యయనం చేసిన వారికి ఆ విషయం సృష్టం, పోనీ ఖీమన్నతోగాని ఆయన సాహిత్యంతోగాని 'పరిచయరి లేని వారికి ఫీమన్న జీవిత భాగస్వామిని "హైమావతి" గారు రాసిన “పాలేరు నుండి వద్మశ్రీవలకు” అన్న భీమన్న జీవితం చరిత్ర చదివితే... విమన్న _ మితకోటిలో స్రీలకు తక్కువేం లేరు కాని అందులో ఎక్కువ మంది తన కంటే వయోధికులు, హాస్య వినోద సంభాషణలతో అలరిస్తూ వుండేవాళ్ళు” (పేజీ 144) అన్ననగ్న సత్యాన్ని ఫిమన్నతో _ కలివిడిగా తిరిగే వాళ్ళలో. మగవాళ్ళే కాదు, ఆడవాళ్ళ గూడా వుండేవాళ్ళు. అందులో చాల చను వుగా స్నేహంగా వుండేవాళ్ళూ పున్నారు (పేజీ 78) "అన్న వచ్చి నిజం తెలుసుకోవచ్చు. అ చనువు అ స్నేహం “వినోద వాసన్య సంభాషణల వరకే పరిమితమై వుండేవి. కాకినాడలో ఓ మాణిక్యం ఆయన్ని సరిగ్గా అర్థం చేసుకోక భిమన్న వెంటవడితే ఆయన పారిసోవడం మదాసులో పక్కిఠటి అమ్మాయిలు మేడమోద కూర్చున్న వీమన్నను అల్లరి చేస్తూంటే యిల్లాలు వచ్చినాల్లు “వీవొట్లు” వేసి పంపడం -=బీమన్న “సొంగగాంగాగనం శంకించటానికి వీలులేదని చెప్పటానికి ప్రబల నిదర+వాలా “వెంట బడుకొలది పర్వెత్తు తత్త్వము నాది కవ్వించిననెగాని కన్నె్త

వీవు” (బొమ్మ) బీమన్న [ప్రణయ జీవిత తత్త్యం అంతా యీ నాల్లు పంట్తు లలో ఇమిడి వున్నదని చెప్పవచ్చు “తనను ఆరాధించి అనుసరించే వాళ్ళ నుండి తప్పుకు పోతూవుండడం థాను ఆరాధించే ్రియుకాలి (వల

8కి వోయివీమన్న

న్నత కోసం కవితా కుసుమాలు పూయించు కోవడం ఇదీ స్టూలంగాయాయన జీవితం” (పాలేరు నుండి పద్మశ్రీ వరకు చూచుకోడాలు నవ్వకోడాలు, చూచుకోకుండా వుండలేక పోవడాలుు, వేశా కోళాలు, వెక్కిరింతలు, పరస్పర సహాయ సహికారాలు పరవాలేదు... (పేజీ 180) ఇదీ చీమన్న స్వభావం.

శాంత నా ముఖంలోకి చూచింది నిజమే

ఏందుకు చూచిందో అలా

శేనూ చూశాను అమె ముఖంలోకి

ఆమె చూచింది కనుక

కారిత నాతో భోజనం చేసింది, నిజమే

కలిసి భోంచేద్దాం అన్నదామె

సరే అన్నాను నేను

ఆమె కోరింది కనుక

వసంత నాతో షికారు కొచ్చించి, నిజమే

ఎందుకు వచ్చిందో మరి ఒంటరిగోొ

చేనూ విహరించాను వనంలో

ఆమె ముచ్చట పడింది!

శకుంత పాట వినడానికి వెళ్ళాను, నిజమే

ఎందుకు వళ్శానంటే

ఆమె నాగురించే పాడినట్టుందింది కనుక

అమె పాటనా కిష్టం కనుక

సీ పేరేమాగాని, శకుంతా!

వా హృదయం మృదంగ మయింది నీ పాటకు

రసాధ్ద్వైతం వ్రి0

నీ కేరేమోగావి కునువూ 1

నా చిత్రం ప్రఫుల్ల మయింది నీ మైతిలో 1

శాంత కాంత, వసంత శకుంత

ఎందరెందరో వయస్యలు నా చుట్టూ

పీలుస్తూనే ఉంటారు నన్ను (పతిక్షణమూ

అందిస్తూనే ఉంటాను ఏదో ఒక మాధుర్యం 1

నా 'స్నేవాన్ని అర్హించివచ్చే (ప్రతిమూర్తీ

నాలోని ఏదో ఒక కామనకు స్ఫూర్తే !

ఎలా తిరస్కరించగలను ఎవరినైనా *

ఆరాధనలో అసూయలు ఉండవు కదా?!

శివాలకలు---కీర్‌ --*ఎవరిని తిరస్కరించను?” అంటూ చీమన్న జెప్పిన యీ కత

నీయ కవిత ఎంత అర్ధగంభీరంగా ఎంత ద్యందార్థంగా వుంది. ఈోకాంమ శాంత, వసంత శకంత"లు నిజమైన స్రీ మూర్తులే కావచ్చు లేదా యీ "పేరు ఆయా "గుణాలకు" (ప్రతీకలు కావచ్చును, ఏది ఏమైనప్పటికీ-- ఆరాధనలో అనుమాన మెందుకు. బీమన్న నిర్భీకకు మనోనై ర్మఠ్యానికి జోహార్లు. .

అందాల రొసులు

పహాసంలో ఆనందం చిందు కొంటూ

వస్తున్నారు, పోతున్నారు

అందులో, ఎందరో సీ వంటి వాళ్ళ

ఏ ఒక్కరూ నీవు కావు

అలా ఎంత సీవు నిలబడ్డానో

శిలా పతిమనై పోయి _-అనాదికోసనుండీ

46 బోయిబీమన్న శ ఇ శి --జీవికంలో ఏ పురుషనికైనా ఎంతో మంది. స్రీలు తారసపడతారు' కాని వాళ్ళంతా అతగాడు కోరుకున్న (శేమించిన [వియురాళ్ళుకారు. తాను "మనసు ఫడిని ఆ "స్వప్నసుందరి”కోసం వేయి కళ్ళతో వేచియున్నాడు శలావపతిమలా _ ప్రణయ భావకవిలా ఇంతకీ ఎవరు నీవు “నిన్నెక్కడో చూశా నిదివరలో ఎన్నోసార్లు చూశాను నిన్ను కోటలో మహారాణివి నీవు రోడ్డుపై పాకీపిల్లవు నీవు తోటలో పువ్వవు నీవు రోదసిలో కారవు నీవు --అనాది కొననుండీ. “ాూవ్రయుడు (ప్రియరాలి గురించి యిలో వివిధ రీతుల వూహలు చేస్తాడు. _ - ఏ పేరున ఉన్నా నీవే ఏ రూపాన ఉన్నా నీవే ఏ తీరాన ఉన్నా నీవే _ | నా దానవు నా ఆనందొనవు .___ శివాలకలు -- అదీవ్రియని “స్వప్నరాణి” ఊహాపేయసి, అనందదాయిని గూర్చిన మధుర భావన! నీ వేవరో తెలియసనీ నాటి నుంరీ కూడ నీ కోనం ఎదురుచూస్తూన్నా ఎ-శీవాలళలు --వీయడు తన మనస్సులోని ]శేయసిని వూహించు కొంటున్నాడు.

రసాద్వ్యైతం త్షే

తన స్వాప్నిక [యేమ నుందరిని రాయ(పోలు వారు మల్లిక-లలిత.” అని "కమల”యని కృష్ణశాస్త్రి, “ఊర్వశి” అని నండూరి “"యెంకిఅని అడవి బాపిరాజు “శళికళ”అని నాయని వత్సల అని తల్లావవర్షృల” వకుళ మాలిక (అక్షి హృదయేశ్వరి (ఇందిర) అని విశ్వనాథవారు *కిన్నెర'సాని అని అబ్బూరి రామకృష్ణారావు "మల్లికాంబ” అని దువ్వూరి రామిరెడ్డి “శారద” అని యీఠా పేర్లు పెట్టుకొని [పేమ (భావ) కవిత్వం రాశారు.

చెజవాడ గోపాలరెడ్డిగారు తమ ఊహాపేయసికి "ఆమె”అని మాత్రమే "పేరు పెట్టుకొన్నారు. భీమన్నగారు గూడా తన _పేయసికి ఏ పేరూపెట్టలేదు. కాకపోతే “*రాగవై శాఖిపూర్ణిమి”అ నేది ఆయన 'రసొద్వైతఈి[వయణ సుందరికి సంకేత నామంగా చాలా యిష్టమైనదని మనర (గ్రహించవచ్చు. ,

ప్రాచీన సాహిత్యంలోని "శేమపురాణాల్లో” (ప్రియరాలి "అంగాంగ వర్షనలతోపాటు, (పేయస్మీపియులమధ్య లేదాకధానాయకుడు-కధానాయికల మధ్య లేదా యువరాజు (ప్రియురాలైన ఓ పల్లెపడుచుల మధ్య, [పేమ జనిం ;చడం, తర్వాత కొంతకాలం హంన దూతిక చేత లేక బలికక్తెలచేత "ప్రేమ సందేశాలు పంపడం, వాళ్ళు కలుసుకోవడం, విడిపోయినప్పుడు [కేయ స్మీపియుల మధ్య వియోగ జనిత “విరహం” ఒక్కోసారి“చిరుకోపం “అలకం పాన్పు ఎక్కడం, వియోగ 'వితహబాధ'తో విధిని =" దూషించడం ఒక్కోసారి శవ్రయురాలు (ప్రియుణ్ణి ళ్‌ దూషించడం” (పియుడు, "అను నయించడం” ఒక్కొ సీరి ప్రియురాలు "మనో " వేదన”తో మంచంవట్ట్లడం-లేదా (ప్రియురాల్ని యింకో దుష్టనాయకుడు “విలన్‌” జలత్యారంగా తీసుకొని పోవడం లేదా (సియుడే (ప్రియురాలి యిష్ట పకారంఅమెనుతీసుకొనిపారిసో వడం లేదాచివరకు యిద్దరూ "విధి”నిర్ణయానికి బలిఅయిోవిడిపోయి”"దూరమవడం లేదా యిద్దరూ అత్మహత్య గావించుకోవడం యిత్యాది సన్నివేశాలతో [పాళీన (ప్రబంధ కవులు తమ "పేమ (వబంధకావ్యాల్ని మలిచేవారు.

అయితే భీమన్నగారి (గేయసీ (ప్రియుల మభ్య ఎక్కడో ఎప్పుడో

6

“విర్రూగం” ఎడబాటు వలన కలిగిన '*విరహబాధిను వ్యక్తం చేసిన స్వల్చ్బ సంఘటనల నాధారంగా "చిరుకోపం'"" వకటించి విడిపోయినా మరలా కలుసుకోవడమే మనం చూస్తాం, ఇంతకి “భీమన్న [పేమ కావ్యాలెన “రాఖీలు-రాగోదయం.?8వాలకలు, ఆనాడికొసనుఐడి అనంతత్వంలోక, బొమ్మ-రాగవై కాఖి-మైొదలగు “"ళసాద్వ్వైత'" కావ్యాలలో _పేయస్మీపియులు పరస్పరం తమ తమ "హృదయాంతరాళాలలోని కమనీయ”,వణయ భావాల్ని వ్య క్తంచేయడం--ోవియోగ జనిత విరహ బాధను వ్యక్తంచేయడం తన్న- [పాచీన్నవబంధ రీతులలోవలె భీమన్న [కేవ వురాణ” గాధలల్లలేటు “౨ అధిక భాగం - (ప్రేయసీ పయులు తమ "“అవ్యాజ (శేమను అతీయి _(యేమాను రాగాల్ని, తీయని వలపు కబుర్లని - (వకృతీ పురుషులుగా, ఆత్మ శ వరమాత్మలుగా సంభావించుకొని”_పేవలోకం”లో రసాదెత పార వశంతో "తాదాత్మ్యం చెంబినట్లు - ఐక్యమైహోయినట్లు శీమన్న 'రసాద్వైతి రాఖీలు వెలయించాడు. భీమన్న “రసాదై్వైతం'లో గేయస్‌పియులమధ్య మాట. . అలో చెప్పలేని మధుర వనణయ బంధం, ఆత్మీయ అన్నోన్యానురాగ బంధం,- నిర్మల (పేమబంధం, పేయసీ ప్రియుల మధ్య ""'పేమ కబుర్లతో-(శ్పేవ్స కాగిలిలో రసానందభూతి "'పారవళ్యం పారమ్యం “రసాథ్వైత' పణయ బహ్మైక్యం (ప్రాధాన్యత [పముఖంగా చోటుచేసుకున్నాయి అంబే భీమన్నకు లేదా ఖీమన్న (గేయనీ (పియలకు "ఆలకలు" కీచులాటలు నిందలు వేస్సు “కోవడం, వె రం, కక్షసాధింపులు గిట్టవు కాస్త వియోగం ఎడబాటు గూడ్లా ఓర్చుకోలేరు. అతిస్వల్బ "అలకిలుంటే అవి వెంటనే సమసి పోతాయి. వారెప్పుడూ ఒకరికెదురు మరొకరు కూర్చునికమ్మని కబుర్లు చెప్పుకొంటూనో బీదా ఒకరి నొకరు కౌగిలించుకొని, _తన్మ యత్వంలో పారవశ్యంలో ఓల లాడం కోరుకుంటారు. అంటే భీమన్న (ప్రవేశ పెట్టిన లేదా (పతిపాదించిన "రసాద్వ్యైత” (పణయం ఆపఠ్శమెనది. రసానందభూతి కలిగించేది, ప్రణయ రాజ్యంిలో పారవళ్యంతోపాటు తాదాత్మ్యం చెంది ఒకరినొకరు “బహ్మెక” రససిద్ధి పొందేది ఎంతటి ఉదా త్తమైనది, భీమన్న రసాద్వైతం అపూర్వం అనితరసాధ్యం ఆళదృశం.

రసాద్వైతం శ్రి

అంటే భీమన్న (సేమికులతో "ద్వైతీభావం”కన్న “అద్వ్వైతభావంొ మెండన్న మాట. శరీరమాత్రులై న (మేయస్మీవియులు “రెండు శరీరాలతో” బాహ్యంగా కనిపించినా మానసికంగా అత్మీయంగా హృదంతరాళాలలో వారి [శమ "అద్వ్వైతీ్‌” భూతం, అందుకే “స్త్రీపురుషుల మధ్యనున్న పరస్పరా కర్షణ పూరిత (కమాను బంధమేకాదు అంతకు మించి భీమన్న (యేమికులు (వకృడీ పురువులు జీవాత్మ పరమౌత్మలు వీళ్ళ అనుబంధం, ఆకర్షణ, అను జాగం వరస్పరాధార భూతం ఎకితాభావపూరితం యొటుబాటు యెరుగని విడదీయరాని “తాదాత్మ్యతా "స్థితి పారవళ్య (బహ్మైక్య సిద్ధి

ఛీమన్న (కేమికులకు యెడవ్వాటు కన్న వియోగం కన్న మనస్పర్దల కన్న ఈర్ష్యా ద్వేషాల కన్న ఆప్మీయత ఎక్కువ. అనురాగ మెక్కువ, అనుబంధ మెక్కువ, శ్రీమన్నకు భీమన్న (యేమకులకు (వకృతిల్లోని (వతిఅంద మైన వస్తువు ఆనందదాయకం జయచేవుడి మధురమైన అవపదితో పాడు కొన్నట్లు లోకమంతా మధురమే ఖీమిన్న (యేమికులకు "అధరం మధ్ధరం:? వదనం మధురం హృదయం మధురం, నయసం మధుళత౦ం, శయనం మధు రం (మధురాధివతే”) అలాగే మనస్సువ ధురం మాటమధురం, (పేమ మధు రం! 1 ప్రేమాలింగనం మధురాతి మధురం 1పణయ జీవితమే వారికి "మధురాతి మధురం వాళ్ళకు అంతా” అఖిలం మధురం మధురము నీ తలంపు, మధుమాసము నీ అలరింపు, దేవి నా అధరము నవ్య జీవనసుభా నవపా(త్రము నాకు" (రాగవై శాఖ) అంటూ యసి గూర్చిన తలంపు," ఆమె అధరం అంతా "మధురం, మధురం' అని "మధుర భావనచేస్తాడు (ప్రియురాలి గూర్చి [్రేయపీ ప్రియులు "యీడుజోకు”గా ""తోడునీడ”గా ఇట్టాపట్టాలు పట్టుకొని “కన్ముని కబుర్లతో”. వెచ్చని కాగిలిలో కాలక్షేపం చేయటమే జీవితానందం జీవితపరమార్ధం. “లేమ నుండి తొలగిస్తే నీవు లేవు నీ నుండి తొలగిస్తే నేను లేను ((అనాదికొసనుండి ) అదీ భీమన్న (క్రేమికుల విశిష్ట (వ్రవాయ భావన

కొందరు సిరాశావాదులకు లోకమంతా “ప్పికసం”గా - వుంటుంది.

క్ష బోయభీమన్న కొందరు ""ఏదలకు లోకమంతా జీవితమంతా దుఃఖభూయిష్టంగావుంటుంది. మరి ఆశావాదులక్కు థీమన్న (పేమికులకు. లోకమంతా “అందంగా” పేమ పూరితంగా కనిపిస్తుంది.ఆనందదాయకంగా వుంటుంది. సర్య రన భావసౌందర్యాలకు మహాకావ్యం శరీరం . సర్వ ధర్మాలకు అనుభూతులకు ఆనందాలకు చిత్తశాల శరీరం చాని తృస్తే = సంతృప్తి నీకు నాకు - సమస్తానికీ --జనాదికొసనుండి అనంతత్వంలోకి. అవును మర్కి కష్టసుఖాలు, ,కేమానురాగాలు, బంధాలు అనుబంధాలు. సంయోగ వియోగాలు _ విరహవిరక్రులు = శరీరధారులకు [పాణులకేగదా ! అందుకే బంధం తెంచుకొని విగతజీవులై నవారి శరీరాలు మట్టిలోనో-మంట లోనో కలిసిపోయే సమయంలో బళికియన్న బంధుమ్మితులు కన్నీరుమున్నీరు జగ్గా ఏడ్నేది పురుషుడికి స్రీ అందం స్త్రీకి పురుషుడు ఆనందం స్తీ పురుషుల నంగతి లేకుంటే లేదు రసం - లేదు భావం -__అనాదికొననుంచి స్రీ పురుషులు "అందంగా" కనిపించినవ్వుడే ఒకరికొకరు ఆకరితు లౌతారు, రసానంద పారవశ్యంలో మునిగి తేలువారు గే "స్త్రీని పురువుడు పురుషుజ్జి స్త్రీ ఆనంద సుందరంా అనుఖథవించడం ఒకకళ అదే పరమ కళ ఈ కళాదర్శనమే భగవద్దర్శనం ఈ పరమ నుందర దర్శనయా।తే జీవితం” (రాగతై శాఖ. 850) “స్త్రీ లేకుండా ఆనందంలేదు పురుషుడికి. అలానే స్ర్రీకీ జీవరనం పురు షుడు - ఆనంద రన ళోభాసుందరాలై న రెండు శరీరాలు - ఒకచానికొకటి

రసాదై్వైతం శీర్‌ పరమానంద పాఠమ్యాలు, అత్మ పొందే అనుభవాలన్నిటికి శరీరమే నిలయం కద” (రాగవై కాఖి "

భీమన్న గాతి దృష్టిలో రుచిగల రసాలు ఆరే-అవన్నీ శృంగార మాధు ర్యానికి ఆశ్రికాలే . కొరసవర్షానికి శృంగారం -రాణి. శృంగారమే రసం! రసమే శృంగారం! శృంగారమే యౌవనశ్రీ. దాని అరాధనమే అజరామృత శ్రీ -=-రసాస్వాదన్‌ నై రంతర్యమే నిరంతర యౌవనవై భవ భోగలీలొ (రాఖీలు -ని/ 276, 808) అలానే శ్రిలేనిదే శృంగారంలేదు శృంగారంలేనివే ఠనంటేదు. రసంలేదిదే జీవితంలేదు. . (రాభీలు-1ే8తి7) అంటాడు కవి. అందుకే కాబోలుశృంగారాన్ని" ళ్‌జ్ర్య రాజమన్నారు"

నేనింతదూరం వచ్చిందెందుకు?” మధురమైన నీ అధర బింబం'పై ఒక్క ఎరరని ముద్దుకోసం (అనాదికొననుంచి....)

_-అవును మరి, ప్రియురాలి తీయని ముద్దుకోసం, వెచ్చనికాగిలికోసం రాజ్యాధికారం వదులు కొన్న వారున్నారు యుద్దాలు చేసిన సంఘటనలు కోకొల్లలు (ప్రాణత్యాగంచేసిన సందర్భాలున్నాయి శృంారమంటే-,_పేయసి ప్రియులు వెచ్చని ఏగికొగిలి లోజీరి మధురాతిమధుర చుంబనం కోసమే త్రీయనిముద్ధు పెట్టుకో వడమేగదా

న్చభురము నీతలంపు మధుమాసము నీఅలరింపు; దేవి నీఅదరము నవ్యజీవన సుధావన పా(త్రమునాకు ( ౨ భీలుు-అని ఒ ధురంగా చెప్పాడకవి గారు. "నా పెదవికినీవు, నీపెదవికినేను. అమని మధువులము అమృత భాండ ములము” (రాఖీలు -71) అంటాడు భీమన్న,

ఒకో స్తీ ఒకో మధు కలళం. - ఒకో త్తీ ఒకో సొందర్య వీణ ఒకో స్తీ ఒకో చంద్రకిళశాజ్వాల. రాఫీలు-35్‌ కి అదేదో "పచ్చి శృంగార” మని తేలిగ్గా కొట్టేయకండి. సావధానంగా ఆలోచిస్తే- ఫీమన్న ఎంత గొప్పగా చెప్పాడని

త్త జోయిబీమన్న అవును మరిఒక్కో ప్రీలో ఒక్కోఆందం. భీమన్న గారన్నట్లు ఒక్కోళ “"ఆపాద మస్తకం” ఒడ్డూ పొడుగు సమతుల్య సర్వాంగ నిర్యాణం ఒ స్రీ అవురూప సుందరిగా -ఒక అజంతా శిల్ప నుందరిగొ ఒక_అప్పరగా*-- ఎంత అందంగా వుంటుందని!

ఒక్కోస్తీ కచ్ళు _పద్మాలులా పెద్దవిగా ఎంత అందిం ఒక్కోస్త చేదరుచూపుల లేడికచ్ళు ఎంత అందం ఒక్కోస్తీవి మూత్యాల వరటి ఎనుగు చిన్నికళ్ళు ఎంత అందం"

“సర్వేంద్రీయానొం నయనం [వధానల” అనే నూక్తి భౌతికంగా వాటి ఉపయోగం'విలువిల బట్టి మూత్రమేకాదు ముఖానికి అందం నిచ్చేవికళ్ళ ఎక్కో స్రీ కళ్ళు చూసేవాళ్ళతో మాట్లాడుతాయి ఒక్కోటత్ర్రీ, [వక్కచూపుల కళ్ళు ఎంత అందం కోవంతోచూ స్తే. ఒక్కో్తీ కళ్ళు ఎంత్‌ అందం ఒక్కో ప్రీ దీనంగా చూసేకళ్ళ ఎంత అందం ఓఒక్కోశత్తీ పురుషుని రెచ్చకొట్టే చూపుల కళ్ళ ఎంత్‌ అందం

ఒక్కోస్త్రీ ముక్కు ఎంత అందం ఒక్కోత్తీ/. కోటేరు వంటి నన్ని

ముక్కు ఎంత అందం ఒక్కోటస్ర్రీ "పెన్సిల్‌ కొన లాంటి ముక్కు ఎంత

ఆందం ఒక్కోస్త్రీ బర ముక్కు ఎంత అందం ఒక్కో్తీ, చట్టిముక్కు ఎంత

• అందం! _ _

• ఒక్కోస్త్రీ, దొండపండోవంటి ఎ[రటి అదరబింబొలు ఎంత అందం ఓక్కో్తీ ఎ(రటి మొఖంలో నల్లటి పెదవులు ఎంత అందం ఒక్కో్త్రీ బిగు వైన ఉబ్బుగుబ్బలు ఎంత అందం స్త్రీ అందానికి [వతి ఏంబాలుగా ఆకర్షించే ఒక్కోన్తీ ఉన్నత వశ్లోజాలు ఎంత అందం ఒక్కో కటి తలం ఎంత అందం _ ఒక్కోస్త్రీ బరువైన పిరుదులు "ఎంత అందం ఒక్కోస్ట్రీ

. కందిరీగవంటి నన్నని నడుం ఎంత అందం ఒక్కోస్త్రే' ముద్దొచ్చే పాద ద్వయం ఎంత అందం. ఓఒక్కోస్త్రీ. నల్లని కురులు విరబోసుకొని ఆరుబయట కూర్చుంటే ఎంత అందం |!

రసాద్వైతం ఒక్కోన్తీ, నవ్వితే ఎంత అంద6. ఒక్కొన్రి, పెదవిమోద తాండవించే చిరునగవు ఎంత అందం! ఒక్కొ్రి, పెద్దగా *విఠగబడి" నవ్వితే ఎంత అందం” ఒక్కొస్ట్రీ ఏడ్సిప్టే ఎంత అందం ఒక్కోస్త, కాటిక కంటి కన్నీరు; రాల్చికే ఎంత అందం. ఒక్కొప్తి, ముత్యాలు రాలుస్తూ నోరెత్తి మాట్లాడితే ఎంత అందం ఒక్కొ స్రీ గలగల సేలయేరులా మాట్లాడితే ఎంత అందం ఒక్కొస్తీ పలుకే బంగారంలా నోటివెంట అమృత బిందువుల్లా నిదానంగా విసిరితే ఎంత అందం ఒక్కొ స్రీ సరదాగా సరనంగా చతురో క్తుల మాట్లాడితే ఎంత అందం! ఎంత అనందం. ఒక్కొస్హ్రి. కమ్మగా తీయగా కబుర్లు చెపితే ఎంత అందం ఒక్కొస్ట్రీ మౌనంగా వుంటే ఎంత అండం ఒక్కొష్త్రీ మదగజంలా మందమందంగా అడిగితే ఎంతఅందం ఒక్కొ ఫ్రీ వయ్యారంగా=పావురాయిలా వళ్యారి రాజహంనలా నడిస్టే ఎంత అందం ఒక్కొస్త్రీ చెక్కున +ిల్చ్ప సుందరిలా నిలబడితే ఎంత అందం ఒక్కిస్తీ, వనబాలలా పూలతోటలో రాతిశిన్నె పె కూర్చుంటే ఎంత అందం ఒక్కొ స్తీ పియుడి సరనన వయ్యా రం వొలక బోస్తే కూర్చుంటే ఎంత అందం ఒక్కొ స్త్రి వంటగదిలోంచి గరిటె పబ్దుకొని బయటి కోస్తూ ఎంత అందం ఒక్కొ స్త్రి చీపురు పట్టుకొని మగనిపై యుద్ధానికి వష్తే మరెంత అందం! ఒక్కొ స్రీ తెల్లటి పువ్వులా నవ్వితే ఎంత అందం! ఒక్కోన్హి, కన్నె[ర చేస్తే ఎంత అందం ఒక్కో స్త్రీ [క్రీగంటి కవ్వింపు చూపు ఎంత అందం: అంధుకే రస్తాద్వైతి ఆయిన భీమన్న “ఆపాద మస్తకము అనంద కళలతో నాదేవి నిత్యనుందర పోడశీదేవి (రాఖీలు 804) అని ఎంతో అందంగా మరెంతో హుందాగా మధురభావ సుందరంగా-పెప్పాడు. - ఒక్కొ స్రిలో మహాకవి బీమన్నచూచే వివిధ రకాలైన “అందాల్ని” యీ రచయిత (నేను) సమర్డిస్తున్నాడని పారకుల్లి' అందరుకాకపోయినా కొందరు “అపార్ధ” చేనుకొంటే అదిపొరపాటే కాగదు కాళిదాసు మేఘనందే శం రాధికాసాంచ్వనం జయదేవుని అష్టవదుము క్షే తయ్య శృంగార పదాలు పోతన వాగవత గోపిక కృష్ణుల రానలీలలు చదివి చూచి “భాషా ముసుగు”

శ్రి బోయిభీమన్న చాటున దాగిన *అంగాంగ వర్ణన పచ్చిళ్ళంగారం కొంత తెలిసీ కొంత తెలియక మధు భక్తి 'ేరిటో కవిగారి శృంగార వర్ణనా చాతుర్యమనో ఉబ్బితబ్చివై పోయే వాళ్ళుందరిక్కీ వీమన్న రసాద్వ్వైతాన్ని, చాన్నిసమర్డిస్తున్న యా రచయితని రసహృదయంతో సహృదయంతో అర్హచేనుకోమని సవిన

" యంగా మనవి.

కూపంలో "వికృతంగా”కనిపించినా కురూపులుగా "అసహ్యంగా కనిపించినా గౌణికంగా” అందంగా వుండేవాస్శ, (సుగుణ సంవన్నులు) మానసికంగా “"అందం”గా పుండేవాళ్ళు మంచిమనస్నుకలవారుహృదయపరంగా ఆందగా వుండేవాళ్ళు (దయా మయులు) [కియాపరంగా అందంగా పుండేవాళ్ళు (పది మందికి చేయూత నిచ్చేవారు) ఎందరో వుంటారు అయితే వీరి “అందం” (గహించేవారు "చూచే వారు తక్కువ పైగా వెంటనే వీరు ఆఅకర్షింపబడరు! "*గాణిక, మానసిక, సౌందర్యం లేక పోయినా, “భౌతిక సౌందర్యం ఉన్నవాళ్ళ అందర్నీ యిట్టే ఆకర్షిస్తారు ॥

“కోనసీమ అందాల (సకృతికి తోడు అమాయకంగా కబుర్లు చెప్పే రైతు కూలీపల్లి పడుచులు చదువు కొనే రోజుల్లో కవిత్వ రాస్తూ అమ్మాయిలా అందంగా వున్న భీమన్న చుట్టూ చేరి కబుర్లు చెప్పిన ఆందాల అమ్మాయిలు భీమన్నకు కవితా స్ఫూర్తి నిచ్చారని మహాకవిగారే ఎన్నోసార్లు ఎన్నో సందర్భాల్లో చెప్పుకొన్నారు. కామవాంఛతో కాక "సౌందర్యా రాధనా దృకృధంతో స్వీయానంద (కేరకంగా భీమన్న తన చుట్టూ చేరే అమ్మాయిలతో కబుర్లు చెప్పుతూ కవితా వేశం పోందేవాడు

“నీలోని అందం అక్షయం. నాలొని పిపానఅనంతం కోలనీ నిన్ను కలకాలం. ఎమైనా మానవులకి కదా అంటూ “ఫ్సీత్తో్చులా ముఖంలో “ముఖం కంటిలో కన్ను, నోటిలోనోరు రొమ్ములోరొమ్ము నడుంలో నడుము తోడలో తొడ అడుగులో అడుగు ఇలా అతుక్కుపోయి, ఒకటై పోయి, ఆనం దంగా కరిగిపోయి, అభిజ్ఞారాగరేఖలమై విశ్వాంతరాళం నిండా విహరిస్తూ

-ఇలా నీతో ఉండి పోవాలని ఉంది నాకుశాశ్వతంగా"*(రాబీ-85 7) కొందరికి

రసాద్వైతం డ్రి

యిలా అనడం *యిబ్బండి' కరంగా వుండొచ్చు మరికొందరికి ఏమిటీ పచ్చి శృంగారం” అనిప్పించవచ్చు కాని. కవిగారు అన్నట్లు స్త్రీ వురుషుల మధ్య ఆడామగా జీవకోటి మధ్య యీ రతికేళి నహజ సిదంకదా. దాహం తీరటా" నికి నీళ్ళుతాగినట్లు ఆకలి తీరటానికి అన్నం తిన్నట్లు - శారీరక “కామవాంఛ” తీరటానికి స్త్రీ పురుషుల రతిక్రీడ జీవకోటికిసహజం. లోక సిద్ధం!

(బతికిన నీతొడమై నే

(బతక వలయు ననిపింతువు

చచ్చిన నీ ఒడిలోనే

చావవలయు నని పింతువు (రాఖీ-155)

__కాందరికి (శేమపిచ్చి' అనిపించవచ్చు. కాని గాఢంగా (ప్రేమించు కొన్నవారు (బతికితే కౌగిలిలో కామ (క్రీడలోనే (బ్రతకాలనీ చచ్చినా కౌగిలిలో చచ్చిపోవాలని అనుకొంటారు!తల్లిదం_డలు సమాజంఒవప్పుకోనివందర్భాలలో కౌగిలిలో ఆత్మిహుత్య చేసుకొన్నవారు. ఎంత చంది లేరుం

"ముఖ్యంగా, త్రీకి మనస్సు, హృదయం అత్మ అన్ని ఒక్క శరీరమే గదా! అందుకే శరీరంపై ఒక చిన్న ,కేమ న్పర్శ తగలగానే హృదయ వీణను వతి చేస్తుంది ఆమె ఆత్మ కళ్యాణీ రాగానికి”

*స్పోద్రి బ్ర స్పర్శే ఆత్మ స్పర్గు- శరీర “తృ క్షు ఆనందం. దాన్ని (వసా - దించిన పురుషుడే వరమాత్మ అతడిలోనే ఆమె ఐక్యమై సోతుంది కాశ్వాతంగా (యేమ సిథ్ధే మోక్షసిద్ధి స్త్రీకి. (రాగవైలావి 3వ)

"నాకు శరీరం ఏర్పడ్డప్పుడు నీకు శరీరంంఎర్పడక తప్పదు; పెరస్పర దర్శనంకోసం, స్పర్శాసుఖం కోసం సంయోగమాధుర్యం కోసం ఆత్న్కాళి 'కత పరమానందం కోసం,

7]

క్‌0" బోయిఖీమన్న “అందుకే శరీరాలే మనం మనమే శరీరాలు మనకు మన శరీరాలకు అభేదం అందుకే మన శరీరాల పరస్పర దర్శనలో అంతటి ఆనండం! వాజి స్పర్శనలో ఇంతటి రసానంద౦ం వాటి సంయోగంతో ఇంతటి అసా నందం. వాటి సంయోగంలో ఇంతటి బహ్మానందం (రాగవైశాఖి మనం ఒకే ఒక శివాదై?త పరబహ్మే అయినా శరీరాలు ఉన్నంత వరకు - విశిష్షావ్వెతత 1 పేయసీ [పియులమే శివ సరస్వతులమే బహ్మానంట సబహ్మచారులమే కటామరి” (రాగవైశాఖి 85ల్‌ _

_ వరస్పరం ,పేమించుకొని కౌమించుకొని విరహతప్షులైన ఇద్దరు స్తీ పురుషుల శరీర సంయోగమే సుఖల శరీరపంయోగం ఆత్మ సంయోగంలో వర్యవసించడమే పరమసుఖం. స్రీ పురుష ఆత్మ సంయోగమే (బహ్యానం దానికి ఎకై కమార్గల” ఎారాగవై శావి 888) ॥

(కే హార్టికం, కామం శరీరకం, రెండూ కలిసి తీరడమే పరమానం డం” -_-శివాలఅకలు _.. ఎా(గ్రేమికులు మానసికంగా ఆత్మీయత పెంచుకొనడమే. కాము కారీ రకంగా గూబా “కామ వాంఛ” తీర్చుకొన్నప్పుడే ఆ "*ేమాను బంధానికి . అర్జం_పరమార్థం పరాకాష్ట సార్ధకత అదేరసాదై్వైత్వానికి పరిపూర్ణత, త్రీ పురుష సంబంధాల విషయంలో భౌతికంగా నిత్య జీవితంతో నిజానికి చేశ్ళంగాతం” ఒక భాగమే. నిద, ఆహారం, నిత్యదై నందిన బతుకు దెరువు “నృ త్రి” ఎలాగో స్త్రీ, పురుషులకు “శృంగారం” అంటే! అది (వకృతి సహజ సిద్దం స్తీ పురుషులు భార్యాభ ర్తలుగానో (పేయసీప్రియులుగానో కేవలం "స్నీ హితులు”గానో-సరదాగా కజుర్లు చెవ్వుకోవడం షికార్ల కు వెళ్ళడం సినిమాలకు వెళ్ళం వినోద యాతలు చేయడం “"శృంగారం”లో భాగమే, అయుతే భార్యాభర్తలు లేదా [వ్రీయన్తీపియులు "కామ క్రీడల్లో” మునిగి తేల డం "ళృంగారానికొ పరాకాష్ట ఆది భీమన్న సాద్వైత పరిపూర్ణత, సాహిత్యంలో (శేయసీ ప్రియలు " నాయికా నాయకులు (పేమకలా పాలలో కాలం గడవడం స్త్రీ అంగాంగ వర్ణన చేయడం సంయోగం వియా

ఈసాద్వ్వైతం ర్‌శీ

గం ఆనండం విరహం యిత్యాది “శృంగార” డశల్ని కథాగమనాన్నిబట్టి సన్నివేశ సందర్చాల్ని బట్టి కవులు రచయితలు వర్ణనలు చేయడం పరిపాటి శృంగార చేష్టలతో కామ[క్రీకలతో (_పేయస్కీసియులు లేదా నవదంపతులు "మునిగితేలి” పరవశించి పోయినట్లు వర్ణనలు చేసిన కావ్యాలెన్నో వున్నాయి

అయితే భీమన్న రాగవైశాఖిలో "పేయసీ (పియులు” కామ్రీడల్లో శృంగార చేష్టలలో మునిగితెలి పాఠవశ్యం చెంది “తాధాత్య్యం” చెందినట్లు చేసిన వర్ణనలు సన్నివేశ విషయ థావ వ్యక్తి కరణ మహాద్భుతం అపూర్వం కొందరికిది "ఎబ్బెట్టు”గా వుండొచ్చు “గుప్పు కలిగించవచ్చు కాన్ని (వ్రకృ* సహజ సిద్ధమైన "కామకీడ”ని వాస్తవగా "చేసినట్లు ఒళ- దృశ్యాన్ని "నొమ్మ” కటలా కట్టెదుట సాహితీ పరంగా చి్యితించడం అపూర్వం - అరుదు సాహనం గూడా అంటుకు భీమన్న నిజంగా అభినందనీయుడు కూడా అంటే ఒక మాటలో చెప్పాలంటే భీమన్న '"ఆత్కోపరతి"లో సాహితీ పరంగా (గేయసిప్రియులుగా తనలోతాను స్వయం సంభోగించు కొన్నాడన్నమాట ఛీమన్న చేసిన శరీర (భౌతిక సంబంధాలు కామ కీడలు అంగాంగ వర్ణనలు అలా ఒక యెత్తు ఆయితే నిజొనికి యా అంశమొక స్వల్బమైనిది భీమన్న రసా ద్వైత ప్రణయ కవిత్వం కనుక, ఉదాత్తమైన అదర్శమైన భీమన్న "ఆత్మా గ్రయ (ప్రణయ కవిత్వం మరోఎత్తు ఆ ఎత్తు అకాశమంత ఎత్తు ,

భీమన్న శృంగార కావ్యాలు మధుగిత మధుబాల పెరుపాట రాగోద యం రాఖీలు రాగవైశాఖి రాగవాశిష్త్ణం శివాలకలు. అనాదివానను౦డ్రి అనంతత్వంలోకి బొమ్మ మొదలగునవి ప్రధానమైనవికాగా యితర కావ్యాలలో పాలేరు, కూలిరాజు మణి మానసం, (పకృృతిలో మానవ (పకృతి, మానవుని మరొక మజలీ చిత్ర కళా ప్రదర్శన అఖాం డతాండవం యిత్యాది రచనల్లో గూడా “_పేమ”లేదా[(పణయం” లేదా "“రసాద్యైతం” గూడా మూల యిళి వృత్తంలో ఒక భాగంగానే వుంది అయితే కేవలం “ట్రేమ”ను (పధానాం శంగా తీసుకొని రాసినవికావీ రచనలు కావ్యాలు నాటికలు పాలెరు సమస్యలో కూలిజనం సమస్యలో కేశస్యాతం త్యోర్హుమయముసమన్నరులాం

ఎం యళ (గంపల.

52 బోయభీమన్న తర వివాహ సమవ్యరో తీసుకొని అందులో "(శేమొను గూడా "జోడించి" చేసినరచనలివి. అమితేమధుగిత రాగోదయం రాఖీలు రాగవై శాఖి శివాలకలు అనాది కొససుండి అనంతత్వంలోక్కి బొమ్మ ఇవన్నీ కేపలం [ప్రణయ భావగీతికలు. ఇందులో (పేయిసీ ప్రియులకు కవిగారు పేర్లు పెట్టలేదు. ?వాలకలులో మాత్రం రాజ్బా రాజ్యద అని పేరుపెట్టాడు _పేయసీ ప్రియులకు రాగ వా వం అరుంధతీ వసిమ్షుల వైవావాఏగాధ. పైమపిటలో శ్రీవత్సస్నేహలు. ఇక పరిచయం లేని యువతీ యువకులు కలుసు కొన్నప్పుడు కొందరికి మొదటి చూపులోనే "చూపులు కలుస్తాయి" ఏటోఆవ్యక్తాను బంధం ఒకరిపై మరొకరు క్షణాల్లో ఎర్బ్చరుచు కొంటారు తెలియకుండా యువకుడు ఆ యువతిపై "మనస్ము” పడతాడు. అలానే ఆ యువతి ఆ యువకునిమై మనను పడుతుంది, ఆమెను, పలకరిస్తామని అతను అనుకొంటాడు. కాని పలకరించలేడు. ఆమె విషయంలోను అంతే. ఒకరి నొకరు మళ్ళీమళ్ళీ చూసుకొంటారు ఒకరి కొకరికి తెలియ కుండా "”(పేమాను బంధం” ఎర్పడు తుంది యిద్ధరిమధ్య ఈ ఆభునిక యాంత్రిక విజ్ఞాన కాన్తయుగంలో ముఖ్యంగా పాళ్ళాత్య నా/రికతా అను కరణల (ప్రభావంతో ఆద్దరు అబ్బాయి అమ్మాయిలు తొలి చూపులోనే “_పేమలో పడ్డారంటే” యింక చూడండిబాబు మరోక్షణంలో నే-పిక్నిక్స్‌.వినోద యా[తలు పోటళ్ళల్లో మకాంలు "యుగళగీకాలు” (డ్యూయెట్స్‌లు) (బేక్‌డాన్సులు మళ్ళా అంతలోనే కాశ్వ తంగా విడిపోవడాలు లేదా విలన్‌లవర్‌ వళ్ళి వారి,పేమలో చిచ్చు. అంతా “ఫ్రాస్ట్‌” ఫాస్ట్‌ పుడ్‌ లాగా' లవ్‌ గూడా “"ఫాస్ట్‌లవ్‌*" అయిపోయిందీ నాడు. సినిమాలు కధలు నవలలు యిందుకు (ప్రబల నిదర్శనాలు విచిత్రమేమిటంటే జీవితకాలంలో యువతీయువకులు ఆడామగా రోజూ చాలా మందిని కలుసుకొంటూనే వుంటారు? కాని ఒకరిమై ఒకరికి “మరులు కొలిపేది ఎన్వుడో-ఎక్కడో ఎవరెవతోనో. అదేదో పూర్వజన్మాను బంధ

రసాదై శతం ర్‌శ్రి మేమో అలా అంటే మన కవి-మహాతవి భీమన్న 'వూర్వజన్మి నొప్పుకోడు! ఖీ లది అలావుంచుచాం. వననులు కలిసిన యువతీయువకులు “కళ్ళతో” ఒకరి నొకరు చూచు కొంటారు. మళ్ళా మక్ళా చూచుకొౌంటారు. కళ్ళతోనో 'నూట్లాడు కొంటారు, ఏదో మధురమైన మూగ (కేమ " నోరుండీ లేని మూగవై వాచ్యం అవాచ్యమనుకొంటూ కచ మాతం అప్పగించి చూస్తూ వుండి పోయాను నేను ఉండి ఉండి ఎండి పోయాను చివరకు, కళ్ళు మాతం (దువ అగస్ష్య నక్షతాలవలె ఒక దాన్ని నొకటి చూచుకొంటూ ఉండి పోయాయి అలా, -_-అనాదికొసనుండి. ఇది (పేమికుల మధ్య మొదటి సారిగా "పేమ" అంకురించి నప్పటి వరిస్టితి ఇది పేమాయణంలో (పధమదశ. తర్వాత *“పలకరిస్తామని. ఒకరి నొకరు ఎవరికివారే అనుకొంటారుకాని పలుకరించుకోలేరు. నిన్ను (సేమిస్తున్నానని నోరార చెప్ప లేక కన్ను కొట్టాను నీకేసి కాని చూడ కేదు నీవది ఎ-అనాదికొనసుండి ఎానొగరికత అంతగా వృద్ది చెందని పల్లెవానుల్లో ఒక యువకుడు ఒక యువతిపై "మనన్సు” పడిప్పుడు “కన్ను” కొట్టడం అదొక (యేమ

కక చోయిభీమన్న సగ్నల్‌ మొదటి సాధి కలుసు కొన్నవ్వుడు మనస్సులు కలిసినప్పుడు పక్ష రించబేని .మనో ఫ్టెితి కనుక కన్ను కొట్టడం పరిపాటి. (మేమసంకేతం ఇది (చేమాయణంలో రెండవదళశ నాగరికత బాగా బలిసి పోయిన నేటిసమాజంలో ముఖ్యంగా పట్టణ ప్రాంతాలలో యీ కన్ను" కొట్టడం అచేమిఊండదు. ఓ అమ్మాయి అందంగా ఒంటరిగా కనిపిస్తే చాలు. ఒకరో యిద్ధరో యువకులు కలిసి ఆ అమ్మాయిని బేదిరించో లేక నోరుమూసి బఐబలవం తంగా ఎచ్చటకో ఎత్తుకొని పోవడం సర్వ సాధారణమై పోయింది... ఇలాంటి “నవనాగరిక' యువకులకు భీమన్న గీతం'ఛాద_స్తంగా" కన్సిపిస్తుంటి ఆయితే మహాకవి "అనాది కొసనుండి” పణయతత్త్యాన్ని చెపుతున్నాడు కనక "ఆయన చెప్పింది, విని, చదువుకొని, ఆనందించుడమే పాఠరకులమైస మనవని తరునాత ఆ (శేమికులిద్దరిమధ్య (శేమలధికమౌతుంది ముఖ్యంగా [ప్రియు డికి! (ప్రీయురాలికి (కేమ ఉన్నా మగవాడు "బయట పడినంత " త్వరగా స్రీ పడదు ముఖంగా మన భారతీయ సమాజంలో బహుశా! అటి స్త్రి స్యభా వం కొంత వరక్కు, ఛారజ్టయ సోమాజిక పరిస్థితులు మరికొంత, కారణం కావచ్చు. మగవాడే తన (పేమను బయటపెడతాడు తన ఆరాటాన్ని హృదయవేదనని మనోవ్యధను రకరకాలుగా (పకటిస్తాడు. నీవు కరుణించక పోతే చస్తానని ఇప్పలేక కళ్ళొత్తు కొన్నాను గుండెలు బాడుకొన్నాను. . కానిగంహించలేటు నీవది --_అనాడి కొసనుండి. పే పక పోతే *చస్తొననడం పరిసాటి. అదొక నటన అనలు ఐవి అంటేగాని అమె ,వసన్నం కాదని అతన్ని అపోహ. ఇంతకీ ల 0 విచ్శితమేమంటే ప్రియుడు ఎంతగా తన కోసం ఆరాటవడు

రసాద్వైతం ,ల్‌ర్‌

తున్నాడో “"అనస్ట” వడుతున్నాడా (పియురాలుగూతా అంతగానూ” ఆరాటపడుతుంది. అవస్థ” పడుతుంది ఆయికే._స్రి ముందుగా తనంతతానుగా "బయట పడదని" అనుకున్నాంగదా. వాస్తవానికి ఆమె అతని [పేమబాధ నంతా (గవాస్తుండి. చెప్పడు. కనుక అమె (గ్రహించ లేదని అతడు తెలివి తక్కువగా అమెను అంచనావేసి అలా అంటాడు. (పేమ పురాణంలో ఇదొక దశ తర్వాత ఉ త్తరంఠరాస్తాడు అందుకామె [ప్రత్యుత్తరం మొతం యిస్తుంది. _

అందింది నీ లేఖ అంవింది

అంతింది. అమృతం చిందింది.

ఊహాలో నను గూడి

ఉపనిష త్తగు నిన్ను

వసుపు కుంకుమ "పెట్టి

పటి తెచ్చిన లేఖ

శృంగార జలధిలో

సౌందర్య మణులేరి

వరమాత్మ నూ(తాన

సరము లల్లిన లేఖ _--అనాదీకొనను౦డి.-=

స్స ఎ" నెజజాణి అయిన గ్రేయసి మాత్రమే యిలా అన గలదు కాని సా్త్వికురాలై న (జృయసి ఒక్కోసారి. జవాబు యివ్వద్యు ఇచ్చినా 4. క్లరం అండిందని మాతం అంటుంది లేదా అలారాయభాఠం వంపుతుంది. [పేమ పురాణంలో (పేమ కధ యిలా పురోగమనం ఇెందుతూవుంటుంది. ఉత్తరం అందిందని ఆమె జవాబు రాసినా. కబురు పంపినా-[వ్రియడిక “ఎగిరిగంతే స్తాడు అతన్ని వఫట్టపగ్గాలుండవు ఆమెపై వన్న [గైమనంతా “ఒలక పోయ ఉం (ప్రారంభిస్తాడు, నిలబడీ = నడుస్తూ + పనిచేస్తూ నిదిస్తూ కూడ

క6 బోయిభీమన్న ఆలోచిస్తూ వుంటాను నీ గురించి ఆనంచిస్తూనే వుంటాను నిన్ను భావించి ---అనీ (అనాది కొసనుండిి అ తర్వాత సీ మాటలు వినాలనీ నీ పాటలు పాడలనీ నిత్యము నిను చూడాలని నీతోనే వుండాలనీ మనస్సు కెంతో కోరిక -. (రాఖీలు) అనీ (ప్రేియరాలిళో అమె యొడల తన కున్న (పెమను వ్య క్రీకరిస్తాడు, (సెమికుడు భావుకుడైతే కవికుమారుడై తే | నీ'తలపున విరియాలనీ 'సివలపున మురియలఅసీ సీ కోసం (బతకాలన్‌ీ నీలోనే కలియాలనీ మనసు కెంతో కోరిక తనువుకెపుడూ ఈరిక --(రాఫీలు అంటూ ప్రియురాలీని తనమధురభావనలతోమురిపిస్తాడు బులిపిస్తాడు. ఆమె తనకు “సర్వస్వమిని నమ్మబలుకుతాడు అతని సీ హృదయం తెలుసుకున్న (ప్రియరాలు-- తెలుసు కొంటిరా తెలును కొంటిరా నిజము నీవు నాకు ప్రాణమవని నేను నిన్ను విడలేనని సీవు నన్ను విడిచినచో నిముషమై నమనలేనని ఎఎ రావీలు

రసాద్వైతం ర్‌7 తన హృదయాన్ని విప్పి తన మనసులోని మాటను బెప్పి తనకూ ఆతని యెడల (ప్పమ వున్నదని తెలియ జేస్తుందిం నీ మీదికి మనస్సుపోయి నీ సన్నిధి కోరుదు కోరికలో మునిగి విరహ కుండములో వేగుదు -- రాఖీలు అని అంటూ అద్దరి నీవు, ఇద్దరినేను ఇద్దరి నడుము విరహనిశీధి క్షణమైనా ఇది గడిచేనా అణువైనా తరిగేవా -- రాఖీలు -- అంటూ [ప్రియురాలి కోసం ఆమె పొందుకోసం తపించి పోయి తన విరహవేదన ఆమెకు తెలియ జేస్తాడు. ప్రియుడు (సేమికులకు "క్షణ” మొక యుగంగా తోస్తుంది. ఛావుకుడె న ప్రియుడు లేక కవి-తనకు అందీ అందని (పేయసిగూర్చి యిలా తల పోస్తాడు లేక తెలియ జేస్తాడు. చివరి కొమ్మను పూచి నావే " చేతి కందక నిల్చినావే రాగామేదో రేపి నన్నీ తీగ నీదకు తెచ్చినావే తెచ్చినావే ఆ వచ్చి నానే జూ. రాఖల్లు అనీ అంటూ శోభలన్నీ చూచినానే లోభివై యాచించినానే వృదయ (పాతము పట్టుకొని 8]

లత బి“యిభిమన్న నీ పదము తెంతో పాడినానే పాడినానే పాడినానే రావీలు అని ప్రియడు అందీ అందని" తనవ్రియురాలి పేమకోసం అరులు చస్తాడు "లోభిగా యాచిస్తాడు "ముగ్ధ" అయిన (పేమికురాలు తవు (కేమ సమాజంలోని “యిరుగు హొరుగు'కు తెలిసిపోతే యింకేమన్నా వు-దా అమ్మొబాబాయ్‌ అని హడలి పోఈతవి (ప్రియునితో అంట్లు.ది యీ విషయం- వలదు వలదు [పీయతమా నలుగురిలో _పేమ చూప ఎంత _పేమ్తియున్నగాని _ ఎదల్లోననె దాచుకొనుము ., నలుగురు నాలుగు తెకగుల నవ్వుకొందురేమో మని ఎవరికంట నివ్వున్నదా ఎవరినోట ముష్పున్నదొ __ రాఖీలు

• పేమించుకొన్న యువతీయవకుల్ని సమాజంలోని అన్నిరకాల మనుష్యులు ఆడమగా తేడా లేకుండ "నలుగురునాల్లు' విధాల "గుసగుసలు" చెప్పు కుంటారు. కొందరు వింతగా మరి కొందరు విడ్డుళకుంగా చెప్పు కుం టారు" (పేమికుల “కుల మతాలు' వేరైనచో యిక అయినవారు కాని వార “నిప్పులు చెరుగుతారు. కొందరు వారి [ప్రాణం మిదకే తెస్తారు. | నేనిక్కడ కూర్చుని శ నీ చుట్టు తిరుగుతున్నాను - శీవాలకలు --- (ప్రియుడి ఆలోచనంతా [పేయసి మీదనే. ఎంత దూరంలో పున్నా వెంత అదుంల సెన్నా

రసాద్వైతం ల్‌0 (సొద్దు తిరుగుడు పువ్వులా నీ చిత్రం నా పైకే వాలి వుంటుందోయేమో చీమ చిటుక్కు మన్నాదంటే శివం సుందరం అవుతాయి నీ కళ్ళు నూర్యచండులై పరిభమిస్తియి నా చుట్టూ ఆ అనాది కొననుండి. -ా(శ్రేమికులు. “దూరం'గోపున్నా “న్మిదా"వస్టలోవున్నా -సనూర్యగమ నాన్ని బట్టి ప్రొద్దుతిరుగుడు పువ్వు గమనం మారినట్లు వారి మనస్సులు ఒరి మోద మరొకరికి “తిరు ఎతాయి. కలకాలము తసించి కలలోన నినుగాంచి కవళి నిను చేరగా కదల కున్నావుగా నన్ను కవిపినావే నిన్ను కురువ నీవే - రాగిలు

• ప్రియుడు ప్రేయినిని కలుసుకున్నాడు కాని (కేయసిమాట్లాడదు. నిజంగా మాటలెందుకు కావలనింది కమ్మనికౌగిలిమదురానుభూతి; అయినా (ప్రియుడు మగవాడు కనుక అడుగుతాడలా "బాధతో బెంగతో (బతుకు భారాలతో చితికిపోయే నరుని ధన్యాసిలో కరగనిమ్ము నీకేసి ధన్యోస్మిగా పెరగినిమ్ము” (బొమ్మ అంటాడు ప్రియరాలు దగ్రరుంటే, కమ్మని కబుర్లు చెబితే వెచ్చని కౌగిలిలో చేరితే లోక సంబంధిత సంసార సంబంధిత కారీరక నఎబంథెత “"వాధ” లన్నీ క్షణంలో మటుమాయ మౌతాయి. ఇ. “వ్రచ్చివేసితిరా నీ కౌగిలి వెచ్చనకై” (రాఖీలు) అని మాత్రం అతని కౌగిలిలో వాలిపోతుంది ఏ మున్నదిరా ఇెప్పటానికి ఎ మున్నది నీ వెరు“నిది మదురమూ ర్తి నినుచూచే కొలదీ మదువే యగు చుంటినిరా. . రాఖీలు

== కేమికులు కలుసుకున్న తర్వాత చెప్పుకోవటానికి ఏముంటుంది. వోయిగా తీయగా "కౌగిలిలో ఒకరి కొకరు ఒరిగిపోయి, మురిసిషోయి, కరిగి హోవడ౨ తప్ప. ని కంటే నాకెవరున్నారు _ నీ వెరుగని దేమున్నదిరా సే [కేమామృత రుచిలో కాక నా హాణము లాడేనటరా --రాభీలు ానీవుకాక నాకింకెవరు నీ [శ్రేమామృతమే నా [ప్రాణమంటున్నది పియురాలు, “నేనింత దూరం వచ్చిందెందుకు మధురమైన నీ అధర చిం బంపై ఒక్క ఎరనీ ముద్దుకొనం” అంటాడు [పియుడు చూపులు కలవడం, కలలు కనడం, రాయభారాలు వంపడం, (శృమలేఖలురాసుకో పడం ఒకఎత్తు వెచ్చని వబిగిక్రాగిలిలో “"మధురమైళ అధరం బింబింపై మృదువైన చెక్కిలిపై ముద్దు పెట్టుకోవడం మరోఎత్తు, అదిమదురానుభూతి. చెప్పాలటరా చేత చేటువేస్సి గిల్లి నీవే నాదేవుడవని జీవిత పరమేనడవని నీలోనే తప్ప నాకు నిశేయసమే లేదని -- రాఖీలు -ా శ్రీ హృదయం స్త్రీ మనస్సు, సముద్రమంత అగాధం లోతు తెలియదు ఒక పట్టాన మనస్సు నివ్వదు హృదయం _విష్పదు మాట్లాడదు అయితే ఒకసారి స్త్రీ తాను వలబిన పురుషునికి వజరాలై నదంటే సర్వన్వం అతనికి అర్చిస్తుండి (ప్రియురాలు హ్యృ్యటభయం తెలునుకున్న నిజమైన [పియుడు "'దేవీ, నీ కంటె నాకు దైవ మెవ్వరే” అని అంటాడు, (పియురాలికి ప్రియుడు"

రసాదై వ్‌ 0 ఢ1 దేపుడై తే (ప్రియునికి (పేయసి "దై విమై_పోతుంది. అదేగడానిజమైన (శుమ! మన గుండెలు రెండూ ఒక గుండిక సృ్పందించె మన మేసులు రెండూ ఒక మేనై దవించె -_-- అనుకొంటారు! నా మనసున నీవు నీ మననుననేను రాగ సుధార్ధులము రాధాకృష్ణులము న నా పెదవికి నీవు నీ పెదవికి నేను " ఆమని మధువులము అమృత ఛాండములము వా కౌగిట ప్రిన్సు _ నీకొగిట నేను కంటికి రెప్పలము కామ పూర్ణిమలము -- రాభఖీల్లు ఇలొ, (క్రేమ నుధారసం [గోలుతూ. హాయిగా తీయగా కాలం గడిపే వారిలో స్వల్ప స్పర్థలు తలెత్తుతాయి. _పియడికెవరో. మరో (ప్రియరాలో ధర్మపళ్నో వుస్నదన్న దుర్వార్త ఆమె ఇవిలో వూదుకారెవరో! అంతగా (పేమించిన అతని (యేమను అనుమా నిస్తుంది. అయితే అతన్ని అడగలేదు, అతనికేసి అదోలా అదేవనిగ చూస్తుంది. రోజూ చూపించే(శ్చమ అను రాగం లోపించింది ఆఅమిలో అమెవై ఖరి చూచి[ప్రియడంటాడది. గమనించాఠి

64 జో.భీయన్న “ఎమిటి వెతికేవే బాలా ఏమున్నది నా వదన సీవలో నా ముఖరాగ మదేదై నను, వృ (గశేమ రాగ రంజితమే కాదా -- రానీఎ అని అడుగుతాడు, “తనలోతాను' ఉడికి పోతున్న ఆమె తన ౪ కసు ఆనుమానం చై టపెడుతుంది! . ఎంత జాణవ్సవా అంతు దొరక వెమెటిరా! ధూూర్తువవని ఎరుగక, నే దూకితె నీ (శేమ జలధి సత్యభామతత్త్వముతో సవతిపోరు.ఏ చెటులోర్తుర __రాఫీలు 145 _ అని [ప్రియురాలంటే [ప్రియుడు "ఇంత దేలవా అంతరంగమెరుగవా” అని ఆమెను నిలదీస్తాడు. అందుకామె " ఎంతమ య లాడివురా వలచి వచ్చు (ప్రాణాలతో వెలగాటము లాడెదవు” అని నిష్టూర లాడుతుంది. "కోవ మేలనే-పాపమేమి చేసితినే” అని అతను బతిమిలాడతాడు, "మాటలాడగదే మౌన దీక్ష వీడగదే “అలసిన నా గంండె నింట అమృతము నింపిన చాందీ “మాటలాడవోఆని [పాథధేయపడతాడు "నవగదవె నారాణీీనానై కోవము మాని నీ కోపము నా మోదికి నీలిమబ్బులను తోలగ ఉరుముల మెరుములతొ ఉల్లము గజగజ లాడెన”. అని అమెను పరిపరివిధాల “"అనునయిస్తాడు"* “షక వినిపించవటే. ఈ నా బతుకిక చెవిటిదేనటే చలుకే మానుట పాడియౌ నజీ వలపే మరచుట వంతకాదిటే” అని విసిగి పోతాడు. ఇంకో స్ర్రీతోనో పరిచయస్తురాలితోనో లేక స్నేహితురాలతోనో (61146౧6) మాట్లాటడం తప్పుకాదతనికి. కాని అతను ఇంకొరివంక కన్నెత్తి చ్పూస్టేనే సహించని మసస్త్యత మామెది ఆమెకు నచ్చచెప్పాలని

రపాద్దైతం 68 శత విధాల పయత్నిస్తాడు బతిమలాడతాడు. వేడు కొంటాడు. [ప్రాధేయ వడతాను.. ఆమె కదలదు మెదలదు పలకదు, పిలకదు. ఆమెకోపానికి. మౌనమే సమాధానం

చివరికతనికి చిషకోవం వస్తుంది. ఆమెను వెళ్ళిపోమ్మమ్మని చెప్పలేక చెపుతాడు” "మరచిపో నన్ను మరచిపో' అంటాడు, "చూడకు తిరిగి చూడొద్దు'" అంటాడు "తలవకు గతము తలచవద్దని” _ జెదిరింపుగా ఆమెతో చెబుతాడు. ఆమె బాధతోనే వెళిపోతుంది స్వల్చ్ప స్పర్ధ కారణంగా ఇదరూ విడిపోతారు! (యేమికుల మధ్య యిలాంటి చిన్నచిన్న “"తగవు”లొన్తుంటాయి. ఇవి అందరి (పేమికుల మధ్య మామూలుగా వుండేవే విచ్శితమేమండే పియుడికి యింకో [పియుధాలుంటే _ ఆవిషయం [పియురాలు అడగడం తళ్చు [వ్రియురాలికి యింకో (పియడు వుండకూడదు ఇదీ పురుషాధిక్య భారతీయ సమాజ దుస్తితి, అయితే స్వల్చ విపయాలకు స్పర్ధలొచ్చి విడిపోయిన [ప్రియులు ఎవరికి వారు తమలోతాము *జరిగిన' దానికి బొధపడతొరు అతన్ని ఎందుకు అను మానించానా ఆమె బొాధవడుతుంది అనుమానించినా అడగటమే యింతటి పర్యవసానమై నందుకు చింతిస్తుంజి. [ప్రియని వియోగ విరహ బాధతో సతమతమౌతుంది. (ప్రియడు మనోసితీ యిందుకు భిన్నంకాదు, ఆమె “నెందుకు వెళ్ళి పొమ్మని గట్టిగా మందలించానాఅని బాధవడతాడు;, అతడూ విరహవేదనతో వేగిపోతాడు. అనుకో లేదు మనం (వజయ మింత (ప్రళయము కాగలదని కలసిన క్షణమే కడపటిక్షణమై కాలసర్భమై కాటు వేయువని నివూనేనూ ఒకటే అయినా నీకూ నాకూ ఇంత దూరమని

64 బోయిభీమన్న అందు బాటులోకల తనువుకులను అంతులేని ఎడ బొట్లు కల్ధునని ఆత్ర్మైక్యమునకు విిపయోగమే హంస తూలికాతల్బ మగునని -- రాఖీలు శర --ఇలా ఎవరికి వారు తమలోతాము బాధవడతారు. వ్యభ వెందు తారు. వేదనా భరితులవుకారు వికహాగ్నిలో [వేగి పోతారు +వియోగాన్ని భరించలేరు వారి వియోగంలో వారిరువురి ఎవరికివారి మనోభావాలు ఎలా వుంటాయో మహాకవిగారి కవితల్లో చూస్తాం ఎంత్త ఎడ్చినానో బృందావని నిను గానక పగలు పగలు నినువెదకుచు పలవించీ --పలవించీ లేయిలేయి సీ కోసము 'రెప్పపడని నిప్పులతో ఏడి ఏడ్చి నీకైన్నా ఎద్యయే ఒక కడలి కాగ __ శాఫీలు “- కనిపించని (తన్మపేమ) మూర్తి కొరకు కన్నులు కాయలుకాయ” ఏడ్చిఏడ్చి తాను కార్చిన కన్నీరు ఒక కశలికాగా _ (ప్రియురాలి కోసం (వ్రియడు తపించి పోతాడు. ఇక ప్రియరాలు , ఎందుకు నన్నిటు ఎడిపింతువో ఎమినేరమొనరించితిరా __ రాఛీలు అని ఆమె వాధపడుతుంది. [పియడు అంటాడు ఎంత వెదకితిని “ఎంత దవ్వు నడిబితిని

రసాద్వైతం 65 విడిపోయిన క్షణము నుంచి విశ్వాంచ లములదాకా ॥ గుండెను దోసిటగొని, (పతి గుండెలోకి తొంగి చూచి --- రాఖీలు __ "ఎందును నీ వగుపెంచక ఎంత ఎంత ఏడ్చితిని అని బాధవడ తాడు. మరో (పక్కన (పియురాలు ఎంత్న కాల మాయెరా నిదురలోన నిను కూడుటే నిశ్రేయస మాయెనురా. --- రాఖీలు అని వ్యధ ఇందుతుంది : వెదకి వెదకి వేసారి వెరినైతి నీ దారి (ప్రాణముతో వేరమాడీ ద్రణయ సారములనుతోడి "పెంచుకొన్న రాగలవిక _ పిలుచు, వలచు నను కోరిక --- రాఖీలు (పియురాలికోనం వెతికి వెతికీ --- “పిచ్చివాడనై తిని _పేమకామినై, నీకై అనీ “భరించలేను నీ వియోగాన్ని జీవించలేను ఒంటరిగా'"అంటూ నీ వియోగం దుర్శరమై పోతున్నది నాకు చచ్చి పోవాలనిపిస్తున్నది, కాని నీవు దగ్గర లేకుండా ఎలా చావడం నీవు దగ్గర వుంటే ఎందుకు చావడం = అనాదికొస.... 9]

66 బోయిఖీమన్న _ బాగుంది వరుస ప్రియురాలి ఎడబాటుతో వచ్చిహోవాలనిపుంది. అంత వరకు బాగానే వుంది. అది మామూలే _ అయితే పేయసి దగ్గర లేకుండా ఎలా చచ్చి పోవడం చచ్చిపోతూ. అతనామెకు అఖరి కోర్కెగా "వచ్చేజన్మలో మనం మరలా (ప్రేమికులుగానే కలుసు కుందామని చెప్పటా నికో. లేక తన శవాన్ని 1పియురాలు అఖరిసారి చూడాలని కోరికో అదిసచే తన విరహవాధ తెలిసి సియువాలి వస్తే - యింక చావడమెందుకు? అతని విరహమంళా ఆమె తన సన్నిధిలో తన కౌగిలిలో వుండాలని కదా పేమ కోసం సంయోగ వియోగం ల మధ్యచావూబతుకుల మధ్య'తీయనిరూంరూ టనం” బాగుందికదా,. నేను సీ కోసం వలె, నీవునా కోసం ఎలా కాగి హోళున్నావో (ప్రదర్శిస్తోంది "అలంకృత శకటంమై యెక్కి రోహిణి... అనాదికొన-- వియోగవిరహాగ్నిలో ప్రియడెంత కాగిహోతాడో 'ప్రేయరాలూ అంతే కదా పేయసీ ప్రియల విరహంతో వాతావరణం కాగిపోయి వేడెక్కి “రోటాణి'లా మారి పోతుంది ఓహో ఎమి మహాకవి మదుర భావన భరించలేను నీ వియోగాన్ని జీవించలేసు ఒంటరిగా. ... అనాది కొసనుండి 664 అంటూ “(ప్రియవాలి” ఎడబొటు భరించలేనని ఒంటరి జీవికం” భారమైహోతున్నదని భారమేకాదు అకబుకీవించనేలేనని పియుకు తనీివిరహ బాధను వ్యక్తం చేస్తాడు, - మహా కవి భీఎన్న మరెందుకోగాని _ గేయికోనం. ప్రియకు కాళి దానులా 'మేఘపంచేశం' సంపలేదు పురాణకృవులు లా రాయంచ చేతనో రాచిలుక చేతకో రాయివారాలు నడపలేద్చ, విరహవేవనలో కనిపించిన (ప్రతి చెజును ప్రతి లతను, వతి పువ్వును ప్రతి కొండను తి పక్షిని వతి సాధుజంకువును “నా (పేయసి కనిపించిందా” అని అడలెదు

రసౌద్వైతం 07 బహుశా "తాత్కాలికంగా" మాత్రమే (ప్రియురాలు 'బెట్టుచేసి” “అలిగి వెళ్ళింది రేపో మాపో వస్తుందన్న నన్నుకఠ వుంది అయినా 1ప్రియడు తన పియు రావిని---

చూశానులే, చూకానుల్తే నిన్ను చూశానులే మల్లెిపూ మొగ్గలో మంచారమధువులో (భామరీరుతములో వద్మనీ (వతములో ఎ రాఖీలు అని తనకుతాను ఆనందపడి పోతాడు, ఇంకా అనుకొంటాడు. మనసున మెదిలేవు కనుకు కట్లేవు - నీవే గులావితోటలు పూచేవేళ కోకిల పాటలు సాగేవేళ గుండేబరువుతో ఒంటరిగా ఈ కొండలలో తిరుగాడే వేళ--- వద్మాకరముసు కనువేళ ఏ కుర గిఠలో చినువేళ రాకా చంద్రుని వనముల నుండి రాగమేదో నను సోకేవేళా -_ రాఖీలు ఎ ఈ భావన 'అతి సహజం'గా వంది (ప్రేయసీ వియోగంలో అందం ఎచ్చట కనిపించినా, 'అమె” అతని మనసున మెదుల్తుంది - అతని కనులకామె లీలలా కనిపేస్తుంది. [హాణంలో [ప్రాణంగా [క్రేమించిన [పేయసి వీడిపోయి మరళా తిరిగిరాక పోతే ప్రియుడు విరహాగ్నిలో వేగి పోతాడు,

66 బోయిభీమన్న -- బాగుందీ వరుస. [పియురాలి ఎడబాటుతో చచ్చిపోవాలనిపుంది. అంత వరకు బాగానే వుంది. అది మామూలే. . అయితే (ప్రేయసి దగ్గర లేకుండా ఎలా చచ్చి పోవడం. చచ్చిపోతూ. అతనామెకు అఖరి కోర్కెగా "వచ్చేజన్మలో మనం మరలా ,పేమికులుగానే కలుసు కుందామని “"చెప్పటా నికో. లేక తన శవాన్ని [పియురాలు అఖరిసారి చూడాలని కోరికో అదిసరే తన విరవాబాధ తెలిసి సియువాలి వస్తే . యింక చావడమెందుకు? అతని విరహమంతా ఆమె తన సన్నిధిలో. తన కౌగిలిలో వుండాలని కదా (పేమ కోసం సంయోగ వియోగం అ మధ్యచావూబ్రతుకుల మధ్య'*తీయనిరూంరుూ టనం” బాగుందికదా. నేను నీకోసం వలె నీవునా కోసం ఎలా కాగి పోతున్నావో పదర్శిసహైంది అలంకృత శకటంమై యెక్కి రోహిణి, అనాదికాస_ వియోగవిరహాగ్నిలో పియుడెంత కాగిహోతాడో (పటియురాలూ అంతే కదా. (శేయసీ ప్రియుఐ విరహంతో వాతావరణం కాగిపోయి వేడెక్కి “రోహైణిలా మౌరి పోతుంది ఓహో ఎమి, మహాకవి మదుర భావన భరించలేను నీ వియోగాన్ని జీవించలేను ఒంటరిగా .... అనాది కొసనుండి .. అంటూ “(ప్రియరాలి” ఎడబాటు భరించలేశని ఒంటరి జీవితం” భారమైపోతున్నదని భారమేకాదు అనలుజీవించనేలేనని పియుకు తనచిరహ బాధను వ్య క్తం చేస్తాడు. మహా కవి భీఎన్న మరెఎదుకోగాని - (మేయసికోసం ప్రియుడు కాళి దానులా 'మేఘకందేశం? సంపలేదు. పురాణకవులు లా రాయంచ చేతనో రాచిలుక చేతకో రాయిచారాలు నడవలేదు. విరహవేదనలో కనిపించిన వతి పటును, పతి లతను, పతి పువ్వును, (ప్రతి కొండను వతి వక్షిని (వతి సాధుజంకువును *నా (పేయసి కనిపించిందా” అని అడ "లెదు

రసాదై్వైతం ర్‌ బహుకా "తోక్కాలికంగా" మాత్రమే [ప్రియురాలు '"జెట్టుచేసి” "అలిగి వెళ్ళింది రేపో మాపో వస్తుందన్న నన్నుకం వుంది అయినా (పియుడు తన (ప్రేయు రాలిని-- చూశానులే, చూశానుల్చే నిన్ను చూశానులే మల్లెపూ మొగ్గలో మందారమధువులో (భామరీరుతములో పద్ననీ [(వతములో అనా రాఖీలు అని తనకుతాను ఆనందపడి పోతాడు, ఇంకా అనుకొంటాడు. మనసున మెదిలేవు కనులకు కట్టేవు - నీవే గులావితోటలు పూచేవేళ్‌ కోకిల పాటలు సాగేవేళ గుండేబరువుతో ఒంటరిగా ఈ కొండలలో తిరుగాడే వేళ--- వద్మాకరముసు కనువేళ్ళ ఏ (భకుర గీతలో వినువేళ రాకా చందుని వనముల నుండి లాగమేదో నను సోకేవేశా --- రాఖీలు ఈ భావన "అతి సహజం'గా వుంది. (ప్రేయసీ వియోగంలో అందం ఎచ్చట కనిపించినా, "ఆమ" అతని మననున మెదుల్తుంది - అతని శనులకామె లీలలా కనిపిస్తుంది. 'పాణంలో (ప్రాణంగా 1ఢ్రేమించిన ప్రేయసి వీడిపోయి మరఠా తిరిగిరాక పోతే ప్రియడు విరహాగ్నిలో వేగి పోతాడు.

686 బోయిభీమన్న వియోగ భారంతోపిచ్చే త్తిహోతాడు _శ్రేయసిచి త్తరువును పూజించు కొంటాడు "పిచ్చివాడై ” “ంపేమకామై”. “జాబిలి నీ మోమను కొని జేబురుమూలున” “ఒత్తాడట (ర్యాలు-27 *) వకృతిలోని అందం కనిపించే (పతి వస్తువులో తన (పేయసిని చూస్తాడు (పేమికుడు,

చూశానులే, చూళానులే నిన్ను, చూకానులే మళల్లెపూ మొగ్గలో మందార మధువులో జలదార తెరలలో జల నిధుల అలలలో కల్యాణ రాగిణీ కమనీయ కళలలో రమ్య సంధ్యా రాగ రాగోదయమ్ములో (రావీలు-క1ే4) ఇక (నతి అందమైన వశ్తువులో [ప్రియరాలు కనిపిస్తుంది (ప్రియ డికి ఆ" వియోగంలో ఎ్మర తామర మొగ్గపు నీవు రసాల మామిడి వండువు నీపు పనన తొనవు నీవు మెరుపు తీగవు నీవు కొండ వాగువు నీవు చంది) కిరణం నీవు ముద్దబంతి పువ్వవు నొ అనంద దేవతవే నీవు

రసొదైైతతి 69 ఇలా (వకృతిల్పో అందంగా కనిపించే [వళి *అంళొ పతి వస్తువ (పతి "ఆఅణువు”లో (శేయని ఉన్నట్లు భావించు కొంటాడు (ప్రియుడు. "ఏ ముఖము చూచినా సీ ముఖము వలె నుండు ఏ కంఠమును విన్న నీ కంర మట్లుండు ళల నీ అందములె పూచెను జగమెల్ల నీ కద్దమై నిల్చెను -- "బొమ్మ" -- ఎవర్ని చూచినా ఏ వస్తువు చూచినా ఏ కంర ధ్వని విన్నా జగ "మంతటా తన (_పేయసియే అని భమిస్తాడు ప్రియుడు. సచ్చిదానందచుయ పప ేసర్య జగత్తు అంతా తన _పేయసి "అక్షంగా” '"వకి వింబంగా కనిపెస్తుందె నో: త చ (ప్రియునికి. ఎంత కమనీయ మధురథావన! ఏ అలికిడి వినబడినా నీ అడుగులె అనుకొంటి ఏ పువ్వలు కనబడినా నీ నవ్వలే అనుకొంటి --- రాఖీలు --ళన [పాణంలో [పాణం'అయిన [పియురాఠి దూరమైపోతే మరలా ఎప్పుడు 'వస్తుందోనన్న ఆతురతతో ఎదురు తెన్నులు కాచి, ఎ “అలకిడి అయినా తన (ప్రియురాలి జాడగా భావిస్తాడు (ప్రియుడు, కృష్ణశాస్త్రి గూడా ""అలలు కోలనులో గల గల మినినా .... నీవు వచ్చేవని నీ పిలుపేఅని” ., (మల్లేశ్వరి సినిమావియోగాన్ని మధుర భావనగా మలిచాడు. రసరాగ కవి బ్రహ్మ అమిన భీమన్న కవి గూడా అంతే మరిం

70 బోయిభీమన్న (పకృతి హీందర్యారాధకుడు (ప్రకృతినే పరమాత్మగా భావించిన విశ్వ కవి రవీంద్రుడు గూడా *“గితాంజలిలో ఈశ్వరని గూర్చి “18౪/9 ౪౦౬ ౧౦౬ [684 గ55 6౧ 34605, గం 60౧165, 00౧169 6౪6% ౧0౧౧699” 6 12౧121 ఉర)” ఆయన నిత్యం వన్తూనే వున్నాడు మరి ఆయన(అంటే పరమేశ్వరుడు) నిశ్శబ్ద పాదధ్యని నీకు వినిపించడం లేదా” అంటాడు విశ్వకవి. = వెళ్ళిపోయిన (ప్రియురాలికోసంవెదకివెదకి ఆరాటపడి ఇక ఆ వేదనవడి "ఏముఖము చూచీనా సీ ముఖమువలె నుండి ఎ కంరమును విన్న నీ కంర మట్లుండు” (బొమ్మ అన్న భ్రాంతిలో పడతాడు (ప్రియుడు పొలము గట్టుల వెంట (పొద్దు పోకకు పోవ వరిచేలు నీ చేర - ఏెరగుగా మురిపించి --- రాఖీలు (పేయసి కోసం “*విశ్య్వమంతయు తిరిగి విరహవహ్నులు పెరిగి చిక్కి నిను తలవగా రెక్కలే మొలిచే” అని తన వ్యధ వ్యక్త పరుస్తాడు. పండిన వరిచేలు (పియురాలి పసిడిచీర చెరుగుగా తోచిందంట. విరహంతో విశ్వ మంతా విహరించి వచ్చి చిక్కిన తన తలపులకు రెక్కలు మొలచాయట కోరికలకు రెక్కలు రావడం కోరికలు లెక్కల గురాల్లా పరుగు తీయడం మనకు తెలుసు ఇంకా అనుకొంటాడు అతనికి ఆమె ఊసు తన్పమరేముంది కనుక నాతో ఉన్నది నీవు ఠదా నాలో ఉన్నది నీవెకదా నీ విరహములో మరిగినవేళ ' నీ కాగిటిలో కరిగిన వేళ వేగుచుక్కగ విరిసీన వేళ అరుణ సంధ్యలో ఉరికిన వేళ

రపాద్వ్వైతం గ అలిత పవన సంలాలిత్య వికసిక నలినాళులలో అలరిన వేళ ౨ రాభీల -ా (ప్రాభాత వేళ సంధ్యా సమయాన మంద మలయ మారుతాలు వీచిన వేళ (పేయసీతో గూడి (ప్రియుడు ఆనందంతో కాఅం గడిపాడు ఆమె ఆయాశమయాలలో తనవద్ద (వస్తుతం లేకపోయినా ఉన్నట్లు భావిస్తున్నాడు! విరహ వేదనలో ,పేయసిని నిందించేకన్నా (వకృతిలోని [ప్రతి అంశాన్ని శావనార్ధాలు పెట్టే కన్నా అమె తనతోనే ఉన్నదన్న భావన చేయడం ఎంత మధురం! అదీ భీమన్న (ప్రత్యేకత అదీ మహాకవి మధుర రనరాగ భావస్‌ (పేయసి తనతోనే వున్నదని ఎంతభావనచేసినా "నిజంగా అమెలేదు, ఆమె బొమ్మను తెచ్చుకొన్నాడు. (చిికాన్ని) దానితో ముచ్చటలాడతాడు. దానిని పూజిస్తాడు. నిన్ను తెచ్చుకో లేక ని బొమ్మ తెచ్చుకొని పూజలో - నెలకొల్పి వూజారినెనాను బొమ్మ -ాచివరకు పేమ పూజారి అయ్యాడు, (పపియురాలి బొమ్మ దేవుడి గదిలో దేవుని చ్మితం [వక్కనపెట్టి "దేవతిగా భావించి పూజిస్తాడు! దైవ భ క్తితగ్గుతుంది. (ప్రేయసీ భక్తి పెరుగుతుంఏ. [ేమానురాధన నిత్వ కృత్యమౌతుంది, (ప్రియకు తన కోనం ఎదురు తెన్నులు కాచి, ఎంత వేగిపోతున్నాడో అని (పేయసి గూడా వియోగ భారంతో కుంగి పోతుంది. ఎంత బాధ పడుదువో ఎదురు చూచి, ఎదురుచూచి ఎణయమునకు [పతి ఫలముగ [పాణముపిను తినివే సే

/7న్లి చోయిభీమన్న అదయనైన నా కోసము అబలనైన నాకోసము --- రాఖీలు

== నిర్ణయ రాల్లైన తన కోసం అతనెంతగా వ్యధ చెందుతున్నాడో అనుకొంటుందచామె. "ఇంత దూరమా మవయిరువురికిని నడుమ “ఆకాశ స్వామి సీవు అవనీకాంతను నేను నిత్యము నీ సీడలనె నే వసించి యున్నగాని ఇంత దూరమా” అని బాధపడుతుంది. "ఎంతకాల మాయెరా హృదయేశ్వర నిను చూచి '"అని చెంగతో వేదన చెందుతుంది. "వస్తావా. నిజముగ నా కొరకు నీవు” అని ఆశతో సండేహిస్తుంది,

“"గ్నర్రింతువటే నన్ను కోటి జన్మముల తదుపరినై నా” అని ఆమె వియోగంలో అతను సంటేహిస్తాడు. *మరచి పోదువా నా ఉనికేనామనికే” అమె బాధపడుతుంది!

ఒక్కొసారి (శేయసీ ప్రియలకు ''అభిపాయ భేధాలు” వచ్చి దూరం అవడం కాక కారణాంత రాలవల్ల ప్రియునికి |పియురాలు దూరమౌతుంది. తన [ప్రియురాలు తన అవ్వతో కలిసి (ప్రియుణ్ణి వదలి '"తీరయాతలకు" పోయిందను కుండాం లేదా ఏదోపని మోద [పియుడు దూత గామాలకు వెళ తాడు వియోగ భారంతో ఎంతో మనోవ్యధ బెందుతాడు.

వెళ్ళొస్తా. మళ్ళొస్తా వెళ్ళొస్తా. తిరుగులేని బాధ్యతరకు శిరమువంచి వెళ్ళొస్తా బడలిన నాతనువును నీ ఒడినిజేర్చ మళ్ళోస్తా! --- రాగవై కాఫి

అని ఎదోపని మోద [గామాంతరం వెళ్ళళూ [ప్రియుడు తన [ప్రియ రాలితో అంటాడు. పోయిన పని" భారంవల్ల బడల తిరిగొచ్చి [ప్రియురాలి

ఒడిలో చేరకానని చెప్పి మరీ వెళ్ళతాడు, నేనిక్కడ కూర్చుని నీ చుట్టూ తిరుగుతున్నాను నీవు మా-అవ్వతో భూమి చుట్టూ తిరుగు తున్నావు --- శివాలకలు

రసాద్వ్వైతం గలి _ (ప్రియరాలు తన అవ్వతో తీర్చ యాత్రలతో భూ [వదక్షణం చేస్తూంటే [పియుడు-ఇంటి దగ్గర ఒంటరిగా కూర్చొని (గుయసిచుట్టూ తిరుగు తున్నాడట్య అంటే అతని మనసంతా ఆమె ముట్ట వపర్మిభమిస్రోందన్నమాట, ఇంత ఛాన్యుడి నేమిటి నేను నీవు లేకపోతే మరేమి ఉండదు నాకు - శివాలకలు (ప్రియురాలు లేని జీవితం లోకం [పియుడికి "చహన్యం” అద్దరిని నీవు ఇద్దరిని నేను మనిద్దరి మధ్యా ఈ వ్యధా తరంగిణి. ఇదిగో ముద్దులతో పంపుతున్నాను ఈ లేఖా శూప రాజ హంసలను ఇవి శివాలకల నుంచి జారిన ధారలలా కలిసి [పణయగంగాలహ వ కావాలని -- శివాలకలు =. దూరంగా వున్న పేయసికి (ప్రియుడు ముద్దులతో లేఖా రూప రాజహంస దూ-_కల్ని పంపు తున్నాడు! చగ్గరఉంటబే నాద్లైటే ఉంటావు సీవు చూ౮ంలో ఉంటే నాలోవలే ఉంటాను నేవు - శివాలకలు _ ఎంత కమనీయ భావన ఉదాత్త భావన నిజమే (ప్రేయసి దగ్గర వుంజీ ఎదుట 'భైట' వున్నట్లేగా. దూరంగా వున్నప్పుడు అతని ఆలోచన మనసు అంతా ఆమె సెనేగదా అంటే అతని మనస్సులో ఆమె నంటుంవె ఆమె భౌతికంగా దూరంగొవున్నప్వుకు. మనం కలసి ఉన్నప్పుడు రెండు శరీరాలు మూూతమే మనం 10]

74 చోయిథీమన్న మనస్సు ఇక్న హృదయం అన్నీ శరీరంలో లయమై పోత్తె. --- శివాలకలు _-ఓహోా! ఏమి మనోజ్జి శవప!్‌ ఇద్దరు కలసి వ్పంబే వెచ్చని చిగె కాగఠిలో "పర్వం” మరచిపోయి పరమశళత్వంలో ఓలలాడిపోళారు. అందుకే కవిగారు మనస్సు ఆత్మ హృదయం అన్ని "శరీరంలో లయమైహోతాయని చక్కగా చెప్పాడు. వాన్తవానికి యీ మూడు “శరీరంలోనే వుంటాయి; అయితే గగుయనసీప్రియలు ఇక్రాగట* చేరినవుడు “భౌతికపరమైన అనుభూతి లో అన్నీ మరలి పొతారుగదా; రెడు శరీరాలు మాద్రంహక్తుకుూ షాతాయి ఎంతటి మధురోవా! + మనం ఎడవాప్‌ ఉన్నపుడు రెండు ఆత్మలం ఘనం మవస్సు శరీరం హృదయం అన్నీ ఆత్మలో కలసి పోక్రే. -- శివాలకలు

• శృమికులు “క్రూరంగా” వున్నప్పుడు ఒకరినొకరు ఆత్మీయంగా “అకలు” కంటారు! అందుకే రెండు ఆత్మలు అంటాడు కవి. అంబే ఒకర గూచ్చె మరొకరు మనస్సుతో ఆత్మీయంగా ఆలోచిస్తారు కనుక. కనుకనే మనస్సు, శరిరం, హృదయం అన్నీ ఆత్మలో కఠిపిపోతై అసి కవి ఆంటాడు. ఎంత కమనీయ భావన! నీవున్నప్పుడు నీతో వీవు లేనప్పుడు వీ చింతనతో అనందిస్తూ కూర్చోవడమే వా జీవితం! అవును అదే జీవితం --- శివాలకలు ; _ ఎంక గొప్పగా చెప్పాడు కటి. ప్రేయసి ఎదుట మన్నప్పుడు ఆమెకో, ఆమె దూరంగా వున్నపూడు అమెను గూర్చిన చింతనతో కాఎక్తై పం చేయడమేగదా నిజంగా (ప్రియుని జీవితం

రసాద్వైతం భర్‌ నస్‌వు నా ఎదుట ఉన్నప్పుడు ఏకరూప రాగరాజ్య దవునీవు నన్ను ఎడవాని ఉన్నప్పుడు బహు రూప [ప్రణయ పరమేళ్వరివి నీవు -- కివాలకలు -నిజమే! [శకేయసిఎదుటఉంటే ఒక్క ఆమెరూ పేగదా [వ్రియునికండ్లకు ఎదురుగా కనిపించేది. (ప్రేయసి ఎడబాసి వున్నప్పుడు ,పియుడు ఆమె గూర్చి వివిధ రీతుల వివిధ రూపాలలో వూహిస్తాడు గదా. నిలబడీ నడుస్తూ పనిచేస్తూ నిద్రిసూ కూడ ఆలోచిస్తూనే వుంటాను నిన్ను గురిచి అనందిస్తూనే వుంటాను నిన్ను భావించి అనందానికి నిర్వచనం --- "నిన్ను గురించి ఆలోచించడం” ఆనందానికి నా ఉదాహరణ -- నిన్ను గురించి ఆలోచించు కొంటున్న నేను” _- అనాదికొసనుండి (యుడు వియురాలితో అంటాడు “సి స్నేహంలో నీ ధ్యానంలో విత్యం మునిగిపోయి వుండటమే అదె అతని జీవితం! నీవు దగ్గర లేనప్పుడు ఈ పువ్వులు నాకేం అందమిప్తై ఈ పండ్డు నాకేం రుచిప్తై - శివాలకలు _ (ేయపి దగ్గర లేకపోతే [పియునికి పండ్లు రుబించవు అందాల పూలు గూడా అందవిహీనంగా కనివిప్తాఎి! అటువంటి [నేమ వావీదె. నీవు ఎదుట నున్నప్పుడు సీవే నాలోకముగా

౮6 బోయి థీమన్న నీవు ఎదుట లేనవ్వుడు నేనే నీ లోకముగా - రాఖీలు _- అవును మరి, (ప్రియురాలు ((పియుడు ఎదుట నుంటే అతనికి (ఆమెకు) ఆమే(ఆతన్సే లోకం ఎదుటలేనప్పుడు (పపియ.డు [సియురాలి గురించిన, [ప్రియురాలు ప్రియుని గురించిన "ఆలోచనా” లోకమేగదా. (ప్రియుని కధ యిలా సాగితే యిక (పియురాలు- * ఉండ లేనురా శిల్ప కిళాలవమై పడి” "నృందనగల గుండె లేక ఎందుకురా ఈ అందము" అనుకొంటుంది... "రాయిగా. పడివుండి ఎన్నాళ్ళ్‌ బతుకను కుంటుంది! “సవతిపోరు గివతిపోరోనితానే అతని మనస్సు విరిచింది. అతనెంత (బ్రతిమాలినా, తానే "పలకలేదు ఉలకిలేదు. తన స్వల్పదోవషం తెలుసుకొంద్ర తనప్రియుడు తన కోన మెంత (వేగి పోతున్నాడో వూహించుకొంది. శ్రన వియోగబాధ తాను ఒకసారి తలచుకొంది; ఇక ఆలోచించలేదు. మం అలస్యం చేయలేదు. వచ్చేసింది (ప్రియని దగ్గరకు, “వవ్చివేసితిరా. నీ కౌగిట వెచ్చనకై "" కర్మకు డోసిలిబట్టి కడవరకును భరియించి”' __అంటూ ఆమె వియోగాన్ని భరించలేక తనకుత్తానై వచ్చేసింది. (ప్రియుని వెచ్చని కౌగిలికోనం. అతనూ మరేమి మాట్లాడకుండ ఆమెను తన బిగి కౌగిలిలోకి తీసుకున్నాడు. ఎన్నాళ్ళకు చేరతా ఈ నీ హృదయ పయోధికి ఎన్నాళ్ళకు పొందితిరా ఈ నీ కౌగిటి సుఖము ---రాఖీలు "కలిసి పోతిని, కరిగ్వ్వ*ళిని, నీలో” “జలధిహ_స్తమున సెలయేరు వలె”;”కౌముది ఎదలో కలువకన్నెవలె”! ఇన్నాళ్ళు విరహంతో ఎవరికివారు శి చెప్పరాని వేదనతో కృంగి పోయారుగదా ఇప్పుడు "వెచ్చని కాగిలిలో”

రసాద్వ్వైతం రాగో కమ్మని క్రాగిలి'లో ఒకటై పొయారు! ఏకమ్రైపొయారు! ఒకరిపైనొకర్తు "ఒరి - గొరిగొపొయారు! కరిగిపొయారు! అంతటి మధురమైనది (పేమ "జక్రాగిలిసుఖం ఆ మధ్బరానుభూతిలో ఆ అమందానందంలో ఆమె కంట ఆనంద భాష్పాలు రాలతాయి. (పియుడని చూచి --- ఏమై పొతిననీ ఇంతటి బాథ ఇంకదు కన్నీరు ఎందుకు రాధా నిను విడనాడీ నిముషము మన లేనని ఎరుగని జొనవబే 'సెరుగని చానవటే - రాఖీలు = ఆమెను విడిచి అతడు ఉండలేడని ఆమెకు తేలుసు అయినా ఇన్నాన్ళ వియోగంలో [వేగి మళ్ళీ కలునుకున్నప్వుడు అవ్య క్తంగ్యా అతిసహా జంగా ఆమెకంట "నీరు" కారింది అది అనంద హేతువో. మరి ప్రియడు తనను మరేమో మందలించకుండా “కౌగిట” చేర్చుకొన్నందుకో.

*.. అమె 'తేరుకుని" అతనితో "కన్నీరు న్లించితినా! కాదు శాదు కృష్ణా! కన్నీరే మున్నీరై నన్ను ముంబెరా కృష్ణ” అని తనను తాను నమర్థించు కొంటుంది! “ఎంత ధన్యత నీ హ్చాచయేశ్వరి నగుట.” "వెదకి వెదకి వేసా రియు తుదకు నిన్ను పొందుట?” అని తన జీవితం ధన్యమైనట్లు (పియునితో అంటుంది,

[ప్రియుడు ఆమెను అనునయిస్తాడు “దినురాలవు కాకుమూ దిక్కు లేదను కోకుమూ” అంటూ. "తపము చేతువబే తనువు మరచి నా కోనము అంటూ” ఎందుపోతినే ఈ నీ సరనన లేనటే నీకై నీ తిలకమువై నిన్నంటి

78 బోయిలీమన్న లేనటీే “అని చమత్కరిస్తాడు. గశ్రుయసి నొసటి తిలకం కుంకుమరేఖీ ఆతని పతి బింబం! ఆమె నొసట తిలకముంటే అతనున్నట్లై కాదు, అమె నొసటి తిలకం, అమెకు, అతనితోడితే జీవితం "పెగా దేవీ వీ కంబేనా దైవ మెవ్వరే” అవి (ప్రియడంటే పప్రియరాలు అంటుంది.

తెలుపు కొంటిరా తెలుసు కొంటిరా విజము వీవునాకు ప్రాణమవవి వేను నిన్ను విడలేనని వీవు నన్ను విడిచినచో విమిషమైన మవలేనని __ చాభీలు “ఆతను అమె వెంతఠగా 1పేమిష్తున్నాడో కెలుము కొందామె

వాలో ప్రతి జీవాణువు నిన్నే

మేళవించు కొని షాడుచున్నది

“త్వమేవాహొమని ఎంత్‌ జపించివా

తనివ్‌ బ్రదురా జ్రీవిత్రేశ రా

బెన్ని ఎన్ని వన్ని పౌరులైనా

వీవేనేనని అవనలతుమరా __ రాఖ్‌లు

-ా”ప్రయరాలు ప్రయనితో “జోదాత్మ్యం చెందినట్లు భావిస్తుంది] (ఢ్రేమికులిలా మధురాను భూతులతో ఆనందడోలికల్లో యుగిముక "క్షుణంగా గడుపుతాడు,

పుట్టికికటె నా క్ర్య్వ్య్వె

వా పుణ్యపు హ్ర్వో వచ్యితివటె వ్లాత్రోబ్రక్య్య వా వలపుల ప్ర్వీ

రసాదై కం 79 కావ్యామ తమును పంచే కవిమాశు శనగ నన్ను మధ పూర్తుని జేయుటక్షై మఘవగాన రసరమవై. = రాఖీలు అని ప్రయశుటే పుట్టి 3న నీ కొరకె పూక్షరస ధారగా అనురాగ సాగరా నను అందుకొనుమురా. = రాఖీలు అని 1పెయు వాలు కంత” హిడుతుంది! కలిసి పోతిని కరి% పోతిని నీలో హాల పొంగులో వంచదారవలె చెరకు విల్లులో కదు కణనమువతఠె --- రాన్సీలు అని ప్రియుడంటే ఎంత ధన్యత, నీ హృదయేశ్వరి నగుట వెలుగులకో నీడలలో వెన్నెల తీఠరముల వెంట వెదకి వెదకి వేసారియు తుదకు నిన్ను పొందుట . ఎంత ధన్యత --- రాన్టీలు అని (ప్రేయసి అంటుంది! దర్శనమె నయనో స్ఞ్వలము, నీ నృర్శనమె తను వల్లభము!

80 బోయిఖీమన్న ఆస్వాదనమే అనుభవము అనుభవమే సీ ఆకారము -- రాఖీలు = శ్రేమికులు చూసుకోవడం కౌగలిలో చేరడం అదొక *మధు5ాను భూతి రాధవటే రస రాజ్యము లేలెదటవే మనసిచ్చిన చెంవావవు మనసు గొన్న చందికవు నాకు (ప్రేయసివ్యైన లోక (శ్రేయసివి కదే. - రాభీలు అని [ప్రియడంజ్ర . నిను ఆరాధింతునురా నీ రాధికనై బళుకుదురా నా అనురాగమే ధూపముగా నా తను రాగము దీపముగా నా ఆదర నుధయె నై వేద్యముగా నా వలపే పవళింపు సేవగా --- రాఖీలు అని |శ్చయసి అంటూ మురిసీ పోతుంది. లీదామె; ఓ ెలీ పోదామె; నాజెల్‌ పూలతోటలలోన పూవులై పూదాము ముగుద మోముల నుంచి ముద్దులొలికిందాము చిరు సిగ్గు తలపులో విరిలేక వలపుగా ఎరుపుగా లోకాల మెరుపుగా పూదాము-

5వ ద్వైతం తిక ఒంటిగా వికసించి జంటగా లేదాము కొంబెగావి హరించి మంటవాకటవువాము వెలవంక ఉయ్యాల వలపు కౌగిళ్ళలో ఏమరపుూ మవము మాయమై హోవాము అని ,ప్రేమిక జంకు తీయవి వలవుల వూహల ఊయ్యాలలో తేలి పోదామను కొంటారు! " క =మూటే రసమయ మావనము! నీ పాటే [పజయోహినము "అంటాడు మవ కవిగారు [ప్రియుడి మాటల్లో విజమే (ప్రియురాలి నోటిమాట మరి తేక తేనె వూటేగడా! ఇక్మప్రియురాలి పాట ప్రజయ వాదమే [ప్రయుడెకె. . *జ్చేనింత్ర దూరం వచ్చిందెందుకు మధురమైన వీ ముద్దకోస మంటాడు ప్రియుడు. చిలిపి చేసకళ్ళు కమ్నులతో చిలికి చిలికి చూచెదవో ఆకాంబణుఢి అడుగు పగిలి ఇఆకాంక్షకు అవధి తగిలి పారాజిగ (వాతెతివే వడతీ ప్‌ అదుగులపై.. -- రాఖీలు --పేయవీ 'చిలిప్‌ చూవులు వ్రియుణై ఆమె పాద్యాకాంతుత్లి వేవాయి!ీ పీ వాలు చూపులో ఏవాలు కలుగునో ఓక విరంకుకు వమ్న ఒక వియంతమ నన్ను '“చూవులోవే వట్టి అవివేశాను ఊపి పావు -- రాగోదయం, ప] -

8న బోయిభీమ్నన ॥ --(శేయసి "వాలు చూపులో ఏమాహాత్మ్యం ఏ శ క్రివుందో“నియంత వంటి |పియుడు (పేయని ముందు. '"పెంపుడుపిల్లి” అయిపోయాడు. " (శేమ మాహాత్మ్యంలో రాజులు చకవర్తులు సామాన్య *పడళుల” [కేమకు దాసు _ లైపోయారు! బలశాలి అయిన “శాంసన్‌” “డలై లా” _పేమకు బానిసై పోయాడు; ఒక సామాన్య స్త్రీ (పేమలోబడి బ్రిటీషు సింహాననాన్నే దిక్క రించాడు. దక్కకుండాచేసుకున్నాడు.. వీటిషు (నస్తుత రాణి ఎలిజబెత్‌ రాణి సోదరుడు, ఇకసామాన్య [కేమికుల సంగతి ఏమంటారు. నీ కల్కిపల్కులో ప్‌ 'కల్పమున్నదో | ఒక అపారము నన్ను ఒక “అనంతము నన్ను చేతిలో చేదగా చేదుకొన్నావు చేర్చుకున్నావు -- రాగోదయం ఎ ప్రేయసి తీయ తీయని వలపు పలుకులు అనంతరూపుడె న (వియుణ్జి తన చెప్పుచేతల్లో పెటించగలిగాయి. కృష్ణుడు అవతార వురుషుడు రాధిక [పేమలో ఆయన ఆమెకు “బందీ” అయిపోయాడు. ఈ వంక రావే వయస్యా ఈ లంక లేదే సమస్య నిన్నతో పనిలేదు = నేడు (వశ్నేకాదు తాపాల కింవైన రేవన్నదిట రాదు -= రాళ్సీలు $ిజ్తీక --(శ్రేమికులకు యా లోకంలో ఏన్నో సమన్యలు ఎన్నో అడ్డంకులు కులం గో కం మతం ఆచాం౦ పెద్దల అటంకాలు ఆర్దిక పరదున కష్టాలు (బకకు దనిటలై విరొఃరు పేదిలెనచో) యిలా ఎన్నో సమస్యల్లేని చోటుకి రచ్ముంటున్నాడు | మేమాసిని ప్రియుడు. శైగా “నిన్న” గ-చి పోయింది. “ఇతే గతన్నా సి అన్నాలం. గడిచి పోయిన కాలం గురించి గడిచిన కష్ట

రసావె ఈం 8కి

నుఖాల గురించి చెవ్వుకుంటూ కూర్చుం=ఇ యిపష్వుకొచ్చేడేమో వుండదు కాలం వృధా పుచ్చడం తన్ప కాలం ఎంతో విలువైనది జీవితం చాలా స్వల్పం గతించిన కాలం మరలారాదు పేమానుబంధం మధురాతి మధు 5రం "లేపు గురించి ఆలోచించడం 'చింతించడం అనవసరం రాని శీపు గురించి "ఆలోచించి ఆలోచించి బుర చికాకు పరచుకోవడం తవ్ప ఫలికం భజూన్యం గతించిన "నిన్న రాని రేపు గురించి ఆలోచన వృథా

ఇక ఉన్నది నేడు ఒక్కటే "వర్తమానమొక్కజ్ల దాని గురించి" పళ్న సందేహం అవివేకం మనయెదుట నున్నయీ నేడు ను వృధాపుల్చ కు డా వెచ్చని బగక్‌గింలో వద్దుముచ్చటలతో ఆనందంతో పరవఃంచి పోవడమే తరుణ కర్తవ్యం జీవితానందం ఇది భీమన్న మాస్తారు నేర్పే (శేమపారం ఈ పారంలో ఎంతో అన్టముంది ఎంతో మాధుర్యమ ది ఎంతో జీవిత సత్యముంది ఓమర్‌ఖయ్యాం గూడా “0886 99197680, ఇఅగటంంగ౧ 100౧00070౪ 106౬౪/-/068౪7 0౧ ౪ ౭1౪70౪! 6 9౧098 ౪8508 ౧౦౪౪౧|౦౪10 ౯9౪ $ ౧ అంటాడు నిన్న “*తించింది రేపు ఎమిటో తెలియదు ఉంది నేడొ క్కటే దానిని వృధా పుచ్చకు ఎంత వరకు సాధ్యమో అంతవరకు అనుభవించు ఓమర్‌ ఖయా్యాంతో భీమన్న జోడి పట్టాడు

కనులు మూసుకొని చెప్పులు కథ్వుకొని గది కావల లోకమి లేదవమవిని నీ వెవరో నేనెవరో తలియం నిశిలో ముసుగిడి న్మిదపాదామె --- రాఖీలు

ఎ బయట నుఎడి ఎవర్తెనా చూస్తూన్నా రేమో లేదా యగేయసి బరిక రూపమే అందంా లేదెమో అందుకని కనులుమూసుకొంటబే ఏ గొడవా వుండదు బయటి కుండి ఎవలరేఎు ఆడిపొబల కంటుంన్నారో ఎమో “ఆభాండాలు వేస్తావో అసవాదు లేస్తారో లేదా పేయి. వృగా ాష ణలతో కాలయావన చేస్తుందో అందు3ని చబవులు మూసుకుంప రి ఎ సమస్యావుండదు

84 చోయిఫీమన్న శుదుప్‌ పియలున్న "గదొ తప్ప, బయట లోకమే లేదనుకొని అసలు లోకం పంగతే పట్టక ఎవరి కెవరో అన్న విమయమే మరిచిపోయి జెచ్చని మధురమైన బిగికొగిరిలా మునుగుదవ్ని ముద్దు ముచ్చటలతో శృంగార జివలతోకామక్రీడలతో పరమావండ పారవశ్యంలో అలపిపొలపి నిద్రలోకి జారుకోవడమే (పేమికులకు పరమానందం (ఢేమికుల “పేమ” పరమార్తం! “వ్రీత్తో యిలా ముఖంలో ముఖం కంటిలో కన్ను నొటిలో వోరు, రొమ్ములో రొమ్ము నడుంలో వడుం ళొడలో తొడ అడుగులో అడుష్క యిలా అకుక్కుపోయి ఒక్కటె ప్లోయ్యి. ఆన .దంగా కఠిగెన్షయి అభఖెజ్ఞారాగ రాగ రేఖలమై విశ్వాంతరాళం విందా విహరిమా యిఖా"సీతో వండి హోవా అని వుంది వాకు కాశ్వతంగా” --- రాగవైళాఖి (857) ఇక్‌ డీవిని వ్యాఖ్యానించడం అనవపరం బృురపనిచేయదు!్‌. ఇది చదివిన మా దంపతులు దేంపపీ పియులు “మధుర వ్యృృతుుతోొప్పులకి చె కాశారు! జీవితంలో “శ్రేమ పారాలు యింకా వాగా చదువుకొని వాళ్ళు శుమించుకోవివాష వన్నూద్రరోపాలతో” అనందడోలికల్లో ఓలలాడతారు. వా కోవం తపస్సు చేమకొంటూ నీవు వీ కోనం (పపాదాలు పేకరిన్తూ నేశు మవిద్దరం తప్ప మరేముందీ లోకంలో __. కివాలకలు (చేతపితోడితే లోకం (వియువికి వ్రియునితోడిదే లోకం కేయసికి. ఆళర్షాగ్రై [పేమ లోకం వారిది. వారకి యింకో లోకంలేదు. 1పేమలోకం తప్ప వారికి మరో అశ్రాచవ లేదు, బిగికౌగెటి ముద్దుతప్న! చికుక సీమల నుండి చరణ నథా గాల వాకా నతి అందావ్ని [సతి అణువును చూచుకొవి చూచుకొవి చూచుకొవి ముద్దిడుకొవి ముద్దిడుకొని ముద్దిడుకొని శఏండెకు హక్తుకొని హార్తువావి హత్తుకొని ఎక్తుకొపి ఎగలేపి పట్టుకొని పడేసి

రపాద్వ్వైతం ల్‌ చచ్చినంత నుఖంలో మువిగి ఉక్కిరి బిక్కిలరైపొయి. -- రాగవైళాఖి 102 __”వీతో యిలా ముఖంలో ముఖం కంటిలో తన్ను నోటోనోరు రొమ్ములో రొమ్ము నడుంలో నడుం తొడలోతొడ అడుగుల్రా అడుగు యిలోొ అశ్రుక్కు పొయి ఒకటై పోయి. అనందంగా కరిగిపోయి అలిజ్ఞారాగరేఖలమై విశ్వాంతరాళం నిండా విహరిన్తూ'” (థెన పేర్కొన్నళ్లు _' క్‌ ఎా(రాగవై. కచ 85౯ ఇద్దరన్స మన మిద్దరవ్సే సంయోగమొ, వియోగమో సంతోషమొ విరహవ్యధొ (ఐతుకేమైననుగాని --- రాగవైశాఖి *జంయోగంలో వియోగంలో దుఃఖంలో సుఖంలో” .మనమిద్దరమే” ఆఅఆనుకొంటూ _ ఆశ్ఞరీరాలే మనం, మనమే శరీరాలు, మనకూ మన శరీరాలకు అభేదం! ఆందుకే మన శరీరాల పరస్పర దర్శునలో ఇంతటి ఆనందం! వాటి స్పర్శ నలో ఇంతటి రసానంద౦ వాటి నంయోగంళతో యింతటి బవ్మానందంో అనుకొంటారు వెచ్చని ఎగికాగిరిలో చేరి. (రాగవై కాథి మధు వయస్సుల వింద, మధ్ధు మనస్సుల నిండ మధు జీవిశానంద మధ్వరపాత్రల నిండ రాగమభువై సదా రమియింతమే చెలీ. నిత్య మధులోకాలు నిర్నింకన్సు చెలీ - రాగవై కాలి _ = వయస్సు, మనన్ను. జీవితాలు, శరీరాలు అన్నీ మధుళం (ప్రణయ రాగ మధువును (గోలుళూ నిత్యం మధుర లోకాలు విర్మించు కొందామని గ్రనుధుక తోకాలేలుదామవి జీవితమంతా “మధురానందంలో వరమానండ పార వళ్యంలో (బవ్మాన౨ద - పారమ్యుంలో తాద్యాక్క్యం ఇందుక్సారు భీమన్న శ్రా పురుష ,పేమికులు.

కృతీ పురుషంల సహజ సిద్ధ ప్రఐయ రాగబంధం కాల్ఫనిక కవులు (ఆక్మాశ యభావకవులు) ప్రకృతిలోని సౌందర్యాన్ని ఆరాధించుటయేకాదు కొందరు (శ్రేయసిగాభావిస్తే మరికొందరు (పకృతిలోని (ప్రత్యంశములో దైవాన్ని దర్శించారు ఆంగ్లసాహిత్యంలో వర్హుఏర్తు కీట్సు జాన్‌సన్‌, షెల్లీ ప్రకృతి సొందర్యారాధన _ పముఖకపులు అందమె ఆనందమని (47 ౧౫౦ 0684౪7 92 0౪ 1016౪6౧) అని జాన్‌ కీట్సు ప్రతి సుందర వస్తువు ఆనందచాయక మైనదన్నాడు భారతీయ కవు-లో (ప్రకృతిపొందర్యారాధకులలో విశ్వకవిరపీం[దుడు అ[గగణ్యుడు (ప్రకృతిలోని _ (ప్రతి అంశమును దైవముగా సంభావించి వర్ణించాడు టాగూరు. అఆంధధా టాగూరుగా ఆంధాషెల్లీగా పేరు గాంచిన దేవులపళ్లివారు అకులో అకునైై పూవులోపూవునై కొమ్మలో కొమ్మనై నును లేత రెమ్మనైై యీ అడవి దాగి పోనా యెల్లైన యిచటనే ఆగిపోనా అని (పకృతిలోలీనమై గానంచేగాడు మహాకవి జాషువా (ప్రకృతిలో ఈశ్వరుని దర్శించాడు- కలవోయి ప్రతిపుష్ప గంధ గర్భములందు సీ దయామకరంద నిర్షరములు అంటాడు మహకివి ప్రతి పుష్పమకరందంలో దేవుని దయామృత రురులున్నవట విత్తనంబున మహావృక్షమ్ము నిమిడించి సృష్టించి గారడి సేయువాడ అని దేవుణ్సి గారడీ వాడని అంటాడు సంజకెంజాయలో జలకంబు సవరించి పజితెంచు లం టో పరమ్యరుడు హాయిగా పవ్వశించి [బ్రహ్మాండము చదువుకొని లత వాడట శాంతి నికేతన్‌లో రవీందుని సన్నిధిలో గోష్టిలోనికి ఆలసరంగా కుడై ఎన్నో ఉన్నత పదవులలఅంకరించి కవితా గుహల లో చం సీర జై స చెజవాడ గోపాలరెడ్డిగారు. పళ్ళ్చిమాద్రి రాగ రంజితముకాగ బయటి చందన సంధ్యాచేవిని అమెకి పోలాలు అంటాడు సూర్యునికి సంధ్యాచవం వ న్‌ బటి ముసుగులతో రెడ్డిగారు శీరిలర మధ్య పేమ సంబంధం వూహించాడు ఇలా (ప్రక వవాభి రావి అన (నర తలను కనల్లో నర్వకీ బసవరాజు విశ్వనాధ వ్రభ్శతులెందటో కృష్ణమూర్తి కాష్ట్రి తల్లావజ్ష్యల

రసాద్వ్వైతం 87 ఆంధధదేశానికి నందనవనం వంటి సహజ (ప్రకృతినుందర కోనసీమ లోపుట్టి ఆ చక్కని ప్రకృతి మాత ఒడిలో పెరిగిన మహకవి భీమన్నకు వకృతిలోని వప3ి అంశం అందంగా కనిపించడంలో అనందదాయకంగా వుండడంలో ఆశ్చరంలేదు మధుర జూనపద గాయనీ కన్నతల్లి నాగమ్మతో పొలంవనులకు వెళ్ళుతూ. పైరుచేల గట్టులలొ పచ్చగడ్డి పువ్వులలొ వల్లె టూరి పడుచులతో పాటలెన్నో పాడుకుంటూ” గడిపాడు కనుకనే పకృతి సహజ సౌందర్యానికి ముద్దుడె ఎవేవో వూహలుచేస్తూ ఆనందిస్తూ అమ్మ పాడిన జానపదాల నసుకరిస్తూ ప్రకృతిని వర్షిస్తూ పాటలురాస్తూ పాడుతూ పెరిగాడు ఫీమన్న వయస్సులొ పెరిగే కొద్దీ విధ్యాబుద్ధులు అచ్చేకొలదీ లోక జానం నృదిఇయ్యు కొలదీ (ప్రకృతి సౌందర్యానికి ముద్దుడె వతృతి సొంద ర్భారాధకుడై (వకృతిలొసి అందాన్ని వర్ణించడమేకాదు వకృతి సుందరిని (యేయసిగా వూహ చేసి కవితాభినివేశనంతో గేయాలు వద్యాలు రాస్తూ కవిగా తనకు తాను సహజ సిద్దంగా ఆవిష్కరించుకో గలిగాడు అందుకే బీమన్నగారు [వకృతిలొని (వతిసప్రాందర్యలవమూనాక్యుపి యురాలై కూర్చుంది. అద్వైతం నన్ను పురుషుని స్టానంలొ నిలిపినందువల్ల నాకు పకృతి పియురా అయిఎది. అని లెస్సగా చెప్పాడు ఎంతటి ఉదాత్త మశ్చాన్నత భావన (వకృతి పురుషుల సహజ సిద్య్వపణయ బంధాన్ని తాను పురుషుడిగా (ప్రకృతిని శ కసిగా సంభావించి వెలయించిన రసాద్వ్వైత కవిత్వల రాశలో వాఎలో అఫ్రూర్వం ఎ తెలుగు కవి రాయలేదు గోదావరి గుండియతో కోనసీమ కోరికతో ఉవ్వెక్తుగ పొంగికాను ఉర్వరకై వంగినాను నీకోనం _ (రోదచయం) అంటూ [యేమ గీతిక లాలాపింవ సాగాడు ఎమప్ప వచ్చపచ్చని పై చేలో - విళ్చివిచ్చని వింత పూవ్వా

" 88 పోయిభీమన్న నీకు వాకు ఇంత్‌దవ్వా లేక విన్పనడే. - (మైరుపాట) అని అంటూ మల్లె మందారాలతో అల

• మర గులావీ పూలతో, నే ఇళిమి చేసీ, విమవు తోచీ
• అలపి.వచ్చా వీ పొలాలకు -- (పెరువాటి అంటూ పంట పొలాలలొ పూలళోటలలొ పాడుకొన్నాడు *వీ కొరక ఈ పూలవాట సీ కొరకె ఈ పండ్లతోట ఇది నా తోట్స ఇది స్రీ బాట తోటలొ బాట్క వాటలాపాట (వీమన్న పాటలతొట) కవి వనమాలియై మందర (వకృతితోటము పెంచాడు . ఈ విరిపే విరులన్నీ ఈ తోటలు , ఈ పొటలు అ కోవలు - ఈ పెనెలు వా కోపం - ఈ జగమే వాకోసం. .. శరాభిల) అనీ మురిపి పోయాడు, అందాల (వకృకి అందాల జగత్తంతా తవ కోసం తన ఆనందంకోసం! మనమలోని కోరికలకు మచ్చుళునకలీ మళ్లియలు బ్రతుకులోని వేడనలకు ్రకిరవాలు పికరవాలు

రసాదైై న్‌తం 89 ఆత్మలోని అందాలకు ఆదర్శనములీ అళులు (రాఖీలు, అంటూ తన [బతుకునీ కోరికలనూ = (ప్రకృతితోని సుందరవస్తువుతో పోల్చు కొన్నాడు కలువపూల తోటలలో వలపుతేనే పాటలతో చాంద్రీరమవై నీవే సర్వేశ్వరివై తివటె (రాఖీలు) = (పకృతి సుందరిని సఠ్వేశ్వరిగా దేవతగా సంఖావిం వాడు భీమన్న చివరి కొమ్మను పూచినావే చేతి కందక నిల్చినావే రాగామేదో రేపినన్న తీగసీడకు తెచ్చినావే శోభలన్నీ చూచినానే లోళ్ళివై యాచించినానే హృదయ పొత్రము పట్టుకొని నీ పదము లెంతో షపొడినానే (రాగోదయం) స్ట చివరకొమ్మను పూచిన (పేమపుష్ప ళోభల్ని చూసి [పియుడు చేతికం దకలోభియైయాచించి-హృదయ వబిక్షపాక్రవట్టుకొని (పేయనిపై పదములెన్నో పాడాడటి మరుమళల్లిపూలతో మందార మధువుతో చేవివొ నీ చుట్టు దేజాలయమునై తి -. బొమ్మ తేని]

90 బోయి భీమన్న - పూల వాసంత్తికను దేవిగా సంభావించి. తాను దేవాలయంగా ఆమెనందు. వతిష్టించి పూజిస్తాడు పురుష పియుడుగా భీమన్న మబ్బు చూలాలునా మనన్సు కనిపెట్టి నా (ప్రణయ వనముల నిన్ను (ప్రసవించి పోయెనే - బొమ్మ -- మబ్బు చూలాలు (వ్రియుని (ణయ వన ళూముల (పేయసీపేమ వర్షిణిగా (వనవించి పోయిందట ఆతనికి ఆమె వైశాఖ నిత్య పూర్ణిమ మల్లెపూ మొగ్గలో మందార మధువులొ (భామరీ రుతములొ పద్మి నీ వతములొ చూశానులే చూశానులే నిన్ను చూశానులే --- రాభీలు --(వకృతిలొని అందాలు (వతిపూవులొ పూవుతోని మధువులో గేయ సిని చూస్తాడు పురుష ప్రియడు పూచే పతి పువ్వులోన పొడిచే వతి[పొద్దులోన నీవె - నీ తిలకమునై నిన్నంటి లేనటే _ ఎంధు పోతినే ఈ నీ సరవన లేనటీ -- రాభీలూ -- ప్రకృతీ పువషుల ఆత్మీయాను బంధ్‌మది చిరునవ్వు నవ్వు కొన్నావో యేమో చెంగల్వలు తొంగి చూశాయి నాలోకీ -.- అనొదికొన నుంటీ

ఈసాద్వైతం వ!

• విచ్చిన చెంగల్వపూలు తన (పకృతి పేయసి చిరునవ్వులు వెచ్చగా నిట్టూర్చి ఉంటావు నీవు వెన్నెల పాలకడలిపై మోగడ కట్టి శర్మన్మేఘ శకలంలా సకలం చెదరి చిదపయింది వెన్నకుదుసలు చుక్కలై కేలినై -- అనాదికొసనుండి = తన వకృతి (ేయవి నిట్టూర్చే _ వెన్నెలపాల కడలిపైని మిగడ వెన్న కుదవలుగా ఇెదరి చిదపలై చుక్కలే (నక్ష్శశ్రాలు నాయట ఎంత మహోన్నత భావన ఎంతటి మధుర భావుకత + వొళ్ళు విరుచుకొని వుంటావు నీవు మనపూదోట మొత్తం మొగ్గ దొడిగిండి - అనాదికొసనుండి
• తన (పకృతి ప్రేయసి ఒట్ళ్‌ విరుచుకొంటే = (ప్రకృతి పూదోగ_ మొగ్గదొడిగిందట ఓహో ఎంత రమణీయ భావన ఎర తామర మొగ్గవు నీవు రసాల మామిడి పండువునీవు వనన తొనవు నీవు "మెరుపు తీగవు వు కొండ వాగువు నీవు చంద కిరణం నీవు ముద్దబంతి వువ్వువునీవు అన్ని బుతవుల అందలూ నివు ఆనంద చేవతవే నీవు శ నర్యార్తవ సమాహార సొందర్య కారదపు నీవు అందుకే పిలుస్తాను నిన్నొక్క మాటతో " పేయసీ అని - అనాదికొసనుండి

ర బోయిభీమన్న _ అందమైన (ప్రకృతిలోని (పతి అంశలలో _పేయసిని చూస్తాడు కాడు కాదు. అందాల్మవకృతిఅంతా తన్మప్రేయసే సౌందర్భారాధకుడు అయిన పురువ (సియుడు అందాల (పకృతి (క్రేయనిని "ఆనంద దేవతగా సంభా వించడం ఎంత మధురం అందుకే కవి అంటాడు ' ఈ పువ్వులన్ని ని చిరు నవ్వుల ముఖాలేగా” అని "నిరంతర వసంకానివి నీవు అని (ివాలకలు "నీవు వనంతా రంభ కినల యానివి -అని లోకంలోని అందాలన్ని అల్లు కొని రూపు చాల్చిన సరస్వతివి" అని అంటాడు తీవగా నిను వలచి పూవునై యున్నాను తావి దూతి బంపి దారికెదురున్నాను ఈకెలన రావా నాకేసి చూడవా --- రాఖీలు -- తీవకు పూవ్వుకు “విడదీయ' రాని బాంధవ్యం కదా వాటి బాంవి వ్యంనకు పరువం తెచ్చేది తావి తీవ పూవులు (ప్రియుడు పియరాలు త్రాధ వారి (ప్రేమాను బంధం నంథ్యా నుందరి శ్యామా జటవిరి నా జీవన పాత్రికు నవకాదంబరి ___ రాఖీలు _- సంధ్యా సుందరి (పేయని పియుని జీవన పొ[తకు నవకాదంబరి! కలువ పూల తోటలలో వలపు తేనె పాటలతో చాంధదీరమవై సీవే సర్వేశ్వరి వైతివటే _ రాభీలు = ఆందాల (పకృతి సుందరి (ప్రియునికి చాందీ రమ”గా సర్వేశ్వర గా కనిపిస్తుంది

రసాదై ంతం 93 అనంగ మోహినీ (తిభంగి రూపిణీ రసాలిని వనీ వసంత రాగ వాహిని ఉఊఉపో తమస్వినీ తమో ఉమస్వినీ మనీయ హృదయ సూర్యకిళా మంగళాధ్వనీ -- రాఖీలు _ 1పియుడు పేయనిని అనంగ మోహినిగా రసాలినిగా వాసంతికగా ఉషారాణిగా యిలా వివిధ (ప్రకృతి రూపాలలో దర్శించు కొంటాడు ముద్దుముద్దుగ మొగ్గదొడిగిన ప్రొద్దు తిరుగుడు పూలతీవ అన్ని మొగముల విరియుట నిన్ను చూచుటకే కద - -- రాభీఆ

• పొద్దు తిరుగుడు పూలు ముద్దబంతి పూలు అంథలి మొఖాల చిరు నవ్వుల్లా వుండడం తన (ప్రకృతి సుందరి _పేయసిని దర్శింటీడం. “మబ్బులతో చందమామా నా మధురమనో రథమౌ” అంటాడు పురుషుడు. అతని మనోరధమే చందమామ “మహా శివుని జట జారిన మళ్లే పూలచెండు “"పాల్కడలిని తేలియాడు పసిమి మిసిమి ముఢ్ధ పూవు తేనియతొ ఉగ్గిడి మావి పండ్ల భోజనమిడి సంతతి మధురామవై నా స్వాంతమ్మును పోషించే

రక్త జోయిఖీిమన్న దేవీ నీ కంటే నాకు దైవ మెవ్వరే. -- రాఖీలు = (ప్రకృతిలోని పూతేనే మామిడి రసాలు - పురుషునికి అహారంగా సాంత్వనమ్ము నిస్తాయట ఉదయ రవి చం,(ద్రైకవె ఉద్యాన కోకిలవే సహకార కాఖివే సాధు వై శాఖివే అందాల తోటవే ఆనంద సుందరివే నాదారి పొడువునొ నందన వనమఖథఖే --- రాఖీలు _-ఉదయ రవిచందికలుగా ఉద్యోనవన కోకిలగా అందాల తోటగొ సాధువై కాఖిగా వివిధ రూపాలతో దర్శనమిచ్చే అందాల [పకృతి సుందరి పురు ప్రియుని- జీవన మార్గనందన వనమట ౪ జంట పూవుల గుత్తిగా జమిళివాగుల వేణిగా విరుల సీమలలో ఇలీ వెల్లి విరిసెదమే చెలీ. - భాభీలు పూవుల గుత్తులుగా సెలయేటి జంటలుగా విరుల సీమలో (పూవ నొఆలో) వెళ్లి విరిసే (వకృతీ పురుషుల అవ్యాజ (ప్రణయ బంధం అది పూచిన పువ్వెల్ల విశ్వ మోహన సుందర మేనే

రసాధ్వ్వైతం రిక్‌ సుందర మౌ పఠతి పువ్వున

• పూసిన (పతి పూవు ప్రకృతి దేవి అందానికి (వతి బింబం నీవున్నప్పుడు పుష్కలంగా వెళ్లి విరిసే (వకృతి నీవు లేనపుడు మోడ్సై పోతుంది చప్పగా __ శివాలకలు
• (పకృతి వచ్చగా లేకపోతే పురుషునికి, ప్రియునికి అంతా “చన్చగా నిస్సారంగా వుంటుంది నిజమేగచా (ప్రేయసి ఆదరామృత స్పర్శ లేకపోతే (ప్రియునికి రసానంద హీనజీతవిమే గదా నా కున్నవి రెండే కళ్ళు ఒకటి తుమ్మెద ఒకటి చిలుక ఎన్ని పువ్వుల్లో నిన్ను వెదకాలి ఎన్నిఫలాల్లో నిన్ను వట్టాలి - కివాలకలు _ (వియడై న వురుషనికి తుమ్మెద చిలుక రెంతునేత్రాలట పువ్వుల్లో ఫలాల్లో నిండి నిచిడీకృతమైయున్న [వకృతి (ప్రేయసిని తుమ్మెద చిలుకలు వెదకి పటుకొంటాయట ఎంతటి రమణీయ భావన ఎవరొ నీవు ఎవగొనేను ఈ అనంత కాలంలో ఎ వసంత రుచులు గోలి ఈ తోటను విరిసితమా --- రాగట్లైళొఖి _ (వకృతీ పురుషుల 'రసాద్వ్వైత మధుర భావనయిది! “రాగవై కాభివై నివు రాగానే పూర్ణవసంతుడుణ్ణై నిల్బాను నేనిప్పుడు ఈ రసాల వనంలో ఈ వైన తేయ తీరంలో నీరాక పూరవసంత జీననరాక నాకు” (వకృతీ దేవీరాగవై శాభి వూర్ణిమ అయితే వురుషుడు పూరవ సంతుడు

96 బోయి భీమన్న " ఉదయం రాగజ్యోతివి మధ్యాహ్నం రాగవభువు సాయంథతం రాగరమవునీవు __' సమస్త విశ్వరాగ రుచులూ రాశీభూతమై వికసించిన రాగవై శాఖివినీవు” ఆకాశవాణి వా కర్పించె నిను, విపం చికచేస్తి వికచ కల్పకశాఖి వై కాఖి చూపులో కల్యాణ దీవమైతినినాకు స్పర్శలో అను కృత ప్రకృతి వై తివి నాకు --రాగవై కాఖి -- తన ప్రకృతి _పేయసి చూపులకు "కల్యాణ దీప మైనది స్పర్శ లో "అనుకృత (పకృతి అయింది పురుష ప్రియునికి నీవు వెన్నెలవు రేయిని నేను, నేనెవె న్నెల కాదు నను దాల్చి నీవె రేయివి కమ్ము ఎవర మెవ్వరమైన ఇర్వురము నున్నవుడె "ఒకరి నొకరు భరింప ఒకటె వెన్నెల రేయి --రాగవై శాఖ -- రేయి, వెన్నెల విడదీయరానివి రేయిలేక వెన్నెల లేదు వెన్నెల లేకరేయి లేదు. (కృష్ణపక్షం తీస్తేశ్స) రేయీ వెన్నెల రెండూ ఉన్నప్పుడె “వెన్నెల రేయి” పున్నమిరేయి - (ప్రకృతీ పురువల (పణయ బంధ మటు వంటిది! నా చుట్టు నీవు జ్యోత్స్నా రాగలక్షివే సీ నిండ నేను చాందీ పక్ష పూర్ణునే నీ చుట్టు సీ నిండ నేనేనె ఓ చెలీ న్యేగోలు మధువెల్ల నీవేనె నా చెలీ -- రాగవైశాఖి

• = చాంద్రి కక్ష పూర్ణని జోత్చ్మారాగలక్షైని విడదీయ లేము గదా పున్నమి వెన్నెల నుండి వెలుగును విడదీయ గలమా లేము. (వకృతీ పురుషుల [ప్రణయ బంధమది. [శ్రేమికుల ఆత్మీయాను బంధమది,

రసాద్వైతం 97 వద్మాకరమును కనువేళ ఎ (భ్రమర గితనో వినువేళ రాకా చందుని వనముల నుండి రాగ మేదో వను సోకేవేళ మనసున మెదిలేవు కనులకు కట్టేవు నీవే ఆ రాఖీలు _- పద్మొాకరంలో భమరగీతలో రాకా చంద్రుని రాగనుధా రసంలో (శేయసి కనిపిస్తుంది నీ జటలో ముద్ద బంకిలా పూర్ణచంద్రుడు దాని [పక్క వదులై వేలాడు తున్న చేమంతిపూల చిరు ఇండులా పుష్యమి ఆ చెండు చివర కొస దారంలా అశ్తేష వృషభవాహనుడై న అర్ధనారీశ్వర మిధున మూర్తికి పూర్ణేంచుశేఖర విరుద (ప్రదాన దివ్యోత్సవం ఈ పుష్య పూర్ణిమ పొమ్య లక్షివినీవు నా రాగ పొపివి నీవు -- రాఖవైైకావి (187) "వ్టీ జాల నీడలే యీ వెన్నెల పొలాలు” అంటాడు, నీవు పరిపూర్ణ (పకృతివి చేను పరిపూర్ణ పురుషుణ్ణి సమస్త సృష్టి మన అధీనంలోదే. --- రాగవై శాఖి ఎ (ియుడు పురుషుడు (వియరాలు (కృతి | పూలతోటలలోన పూవులై వూదాము క మ.గుద మోముల నుంచి ముద్దులొఠి కిద్దాము కేశ]

08 బోయిభీమన్న చిరు సిగ్గు తలకులో విరిలేత వలపుగ ఎరుపుగా లోకాలు మెరుపుగా పూదాము (రాగేదయపం)

అరుణోదయ రాగమవు

తరుణోవదయ కామనవు

ఆశల కానందాలకు

ఆత్మాశ్రయ దేవతవు (ర్యాలు)

-- వకృతి సుందరి పియునికి ఆత్మాశయ దేవతఐనది విరతి లేక వికసించే విశ్వ కమలమున నిన్ను కమలాలయ జేసి చుట్టు (భమరమున్లై తిరగనట్టే == ఎందు పోతివే ఈ నీ సరసలేనటే --- (రాఖీలు) --నిత్య నూతనంగా వికసించే విశ్వకమలాలయమైన ,పకృత్మిపేయసి చుట్టూ తిరిగే భమరమయ్యాడు కవి (ప్రియుడు!

నలిగిన పల్లెపూలను కురుల నుండి విదల్బి వేసి మాసిన వెన్నెల చీరను విప్పిపారవై చి సహజ రాగసుధా సరస్సులో స్నానం చేసి చిరునవ్వు సంజ దీపం వెలిగించి బడాచుక్క కుంకుమ బొట్టుతో గుబగుబలాడుతూ ఉదయినీ దేవిలా వచ్చి

రహాద్వైతం రం నా ముఖమా చాకావు నాపొదాలనా స్పృశించావు నా గుండెలకా హత్తుకు పోయావు సొౌందర్యాగ్ని మధ్య నిల్చి అంత. [వయణ తవస్సు చేసి దివాదైవ పీరంపై నీవు నిల్చుకొన్నది నన్నెనా -- అనాదికొననుండి --మాసిన గత రేయి వెన్నెల చీర విప్పివై చి చిరురదవోస (ప్రాభాత జ్యోతి వెలిగించి ఆ అరుణ జ్యోతిని ఫాల భాగమందు 'సిందూర” తిలక మలద్వి ఉదయినీదేవి (సంధ్యాదేవి) వచ్చి (ప్రియని గ.ండెలకు హత్తుకు హోయిందట. ఎవేవో పాటలు గొంతెత్తి నన్ను వృక్ష లత్మాగాల కాహ్వానించి నప్పుడు మబ్బు కొమ్మలకు వానకాళ్ళు 'ఊయెలలు కట్టి తద్ది పండుగలు చేసుకొనే మెరుపు కన్నెలతో పొడపు విడుపు కొండలు తొక్కి తూగునప్పుడు బుతు కాంతలు మాళ్ళకలై కుమారునివలె నన్ను అలాఠిన్తూ తమ సమస్తళోభా సౌభాగ్యాలతో నన్ను ముంచెత్తినప్పుడు నీ (ణయ స్పర్శ అనుభవిస్తూనే వచ్చాను నీ సాన్నిధ్యం గుర్తిస్తూనే వచ్చాను. (వతి అందంలోను ఆప్యాయతలోను నిన్నుపసి గడుతూనే పచ్చాను. (అనాదికొసనుండి) మబ్బు కొమ్మలకు వానకాళ్శ ఊయెలకట్టి బుతులు కాంతలు తల్లుల్లా తనను వూపుతూలాలిస్తూవుంటే [ప్రకృతిసుందరి పతివస్తువు అందంలో పకృతి

100 బోయిభీమన్న సుందరిని వసి గడుతూనే వున్నాడట ఓహో విమా మహోన్నత భావన ఎంత రమణీయ మైనభావం భీమన్న సృజనాత్మకతకి దొక మచ్చు తునక

పూలు పూల గుత్తులు ఒక్కొక్కటే వాడి రాలి పోతున్నా కొత్తవి ఎప్పటి కప్పుడు పొటమరించి వికసించగా తనకుతానే నాకికొని వూరుకున్న జాబిల్లి చక్కెర బిళ్ళనీ సిగపూవునవుండగా నీ పాదవద్మాకరమే క్షీర సాగరమై కెరటాలు వేసుకొంటూ నీ వెంట రాగా నా కుటీరాన్నంతా వరిమళంతో నింపావునీపు నా బతుకునే మాధుర్యంలో ముంచావు నీవు -- అనాదికొస నుండి -ావ్రకృతిదేవి ప్రియురాలు సిగలో జాబిల్లి బిళ్ళ నలంకరించుకొని అమె పాదపద్మాకరక్షీర స్తాగరం కెరటాలమై ఆమె వస్తూ నిత్య నూతన వి సిత వున్న సుగంధాలతో ప్రియని కుటీరం నింపిందట వా ఎమో అపు రూపమధురోహ తల నిండా మల్లె మొగ్గలు పెట్టుకొని నుదుట విదియ జాబిలిని దిద్దుకొని కన్నులలో నల్ల కలువలు వికసించి వాల్చూపుల మది రాధారలు నిండీ సోకిన నెలవులనెల్ల మైకంలో ముంచివేస్తుండగా కపోలాలు ఎ(రగులావీలై వాంఛా మధుర్యాలను గుబాళిస్తుండగా నిలువెల్ల వెన్నెలకాస్తూ మోహినీ మంత్ర దేవతవలె వచ్చి ఎదుట నీవు నిలబడ్డప్పుడు

రసాద్వైతం 101 నీ దరహాస రుచికంటె నుందరం నీ అనురాగ వీక్షణం కంటె శివం నీ ఆనంద రూపం కంటె సత్యం ఎముంది నాకు జగత్తులో నీవు తప్ప ఎమున్నదింక జగత్తు మాతం -- అనాదికొస నుండి -- ప్రకృతి నుందరి తలనిండా పూలు, నుదుట విదియభాబిలి తిలక . మలది, నల్ల కలువలు కన్నులుగా ఎ(రగులాబీలు కపోలాలుగా నిలువెల్ల వెన్నెల కాస్తూంటే క్రీగంటి చూపుల నుండి మదిరాధారాలు వాంఛా మాధు ర్యాలు వెలయిస్తూంజే (పకృతికి 'ేయసిదరహానమే నుందరంగా పకృృతిదేవి వీక్షణమే శివంగా (ప్రకృతి సుందరి అనంద రూవమే సత్యంగా [పియురాలై న పకృతిదేవి సచ్చిదానంద స్వరూసిణిగా భాసిస్తున్నది తవి([పియునికి నచ్చిదా నంద మయమైన (పకృతి రూపమేగదా జగత్తు అని అంటాడు కవి ఎంతటి కమనీయోన్నత భావన ఎంతటి మధుర భావుకత. "పకృతి సుందఠ దృశ్యాలన్నీ నీ ముఖంలోనే వున్నాయి --- అనాదికొస నుండి -- అందమైన (ప్రకృతి అంతా తన(యక్రేయసి ముఖంగా (పతి బించిస్తున్నది. పుట్టాం సీవూ నేనూ " జేశకాల పరిస్థితీ భూతపకృతిగా మనం ఇద్దరంగా వుంటే - అది (పకృతి మనం ఒకరమైపోతే = అది బ్రహ్మ - అనాదికొసను౭డి _-జడ ప్రకృతి (శేయనిగా ప్రకృతిలోని చైతన్యం వురుషుడుగొ (ప్రకృతీ పురుషుల రూపమే అందాల పకృతి (బవ్మాన్ఫష్టి “సీ కరాపచిత పల్లవ వల్లరులలో, నీ పదాంక విలన్మధుర స్థలాలలో నీ యశోముఖర మత్త ఖగావసలలో నీ విహార్రస్తుపద్రడంచిపివవగానిలో నీతో

1082 బోయిఖీనమ్న ఇెలికారమున్న (పతి చోటా (వతిక్షణమూ €౬మిస్తూనే ఉంటుంది నా మనస్సు నిరంతరంగా” (రాగవై శాఖి జా శేష సుందర (ప్రకృతి అణువణువు (ప్రియుని మనస్సులగ్నమై పోయింది (పేయసిని రమిస్తున్నట్లు

“నా తోటలొని పతి పల్లవమూ (పతి పువృ్నమూ, (వతి ఫలమూ (ప్రతి మెరుపూ పతిరుచ్సీ వతిరవమూ నీ (శ్రీపాద -ణు పరిమ?సుభగమే ” (కాగవైశాఖి - 28) పకృతి సుందరిని స్వత్రా చూస్తాతు ప్రియుడు “జ్యోతిర్వయాలై న నీ కొందొవలు చం[దశీతలమెన నీ మనస్సు వాగ్గే విక్కి శ్రీలక్ష్మికీ ఎకానన మహానీయమైన నీ వదన పద్మం, అమృత కలశం అంచులే అయిన నీ పెదవులు దిగ్ధనీంత ,[ప్రాభావాలకు (వతి నిధులైననీ శీథతులు పంచవాణ పరళ్శతాలను ఓకేసారి ఎక్కుపెట్టి ఉంచినన్సీభూకుటి, అష్టమిందు సమైందవీ (హైాభవమైన నీ నుదురు ఉ(ది క్త వాతపొతలచే వెదర గొట్టబడ్డ నీలిమబ్బు తునక కలవంటి ని ముంగురులు, (పపాణ(పియా కాంతిమ యాంతిః పురానికి చీకటి తలుపుల్లాంటి నీ కాటుక కనురెప్పలు, సూర్య చందుల_ గతి (క్రమాన్ని నియమిస్తూ, జన్మ జన్మాల వాసనా వికకీడతమై ఉన్న నీ నాస్మాగం నల్లని తుమ్మెదలు కాళి గౌరి కావడంకోసం వలె కపస్సుచేసి వర్యప్రసాదాల్లై ఆపాద మస్తకం నా (పతి అణువులోను, విప్పిలు తున్న [పణయ మధువును పీల్చుకొటుంన్ననో అన్నట్టున్న నీ నిశిత కుందరదన సేవా పంక్తులు, తారవెనుక దాగిన బుధుని భయానకం వంటి నీ ప వమేవం పమ న శృంగార సాహితీ రసఢ్వనిని ఒక్క కూజితంలో ఒత్త బుకంరం మేరుగిరి ?ఖరాల్హే పూర్ణచం[ద బింబాలే ఆనూయ పడగల నీ పాలిండ్ల బంగరు బల్బులు రెండు బెంగారు కొండల మది శిఖరాల నుంచిదిగిి నువర్జసాను స్నిగ్దా రుచులతో మిలమిలలాడుతూ, యలో ఎకమై మహార్షవ ముఖంగా [కిందికి (పవపిసున్న నీ నూగారు -పెటిత కేళీ విహార కేందమైన నీ నాభీదేశం ఒనాన్సా పరిమూనంది వరదెవపఆ

రసాద్వ్వైతం 103 నిజస్వరూపంతో సాక్షత్కఠించింకదా ఇంకేం కావాలి నాకు ఇంతకంటె (రాగవై ౯ఖి-812)

--- ఇంత విపులంగా వివరంగా నుందత థరతంగా మనోహారంగ హృదయ రంజికంగా కమనీయంగా రమణీయంగా (వ్రకృతి సుందరిని కవి పేయుడిగా భీమన్న సాక్షాక్కరింపజేస్తు తర్వాత యింకా దేనికి వ్యాఖ్య?

నా అనంత జననాంతర సువాసనా పటలికి

ఆలంబనమై వికసించి గుబాళిస్తున్న

ఉభః కిరణ రజో రజిత రాజీవనీ రమ్యవు నీవు

(అనాదికొన నుండి

ఉభయ సంధ్యాది దివారాత సంపూర్ణమైన

వరివూర్ణ మధురమూరర్తివి నీవు

రమ్య రాధా రాకాసుధార్వురివినీవు ((అనాదికొసనుండి

ఉవ్రకృృతిలోని (ప్రవృక్తులన్ని ఉన్నై నీలో

(వకృతికే ఒక (ప్రతి కృతివి నీవు -- శివాలకలు _-ో*పకృతిని వివిధరీతుల (ప్రేయసీగా సంభావించు కొంటాడు [పియుడు

నిరంతర సుందర సదానంచ రతివి నీవు

అజేయ శివానంద మన్మదమూర్తినినేను నీకు

నిన పరివూర్ణ ,పకృతివి

నేను పరిపూర్ణ వురుషుణ్ణి --- రాగవైశాఖి

ఈ విథంగా భీమన్న (ఘేమికులు "ప్రకృతి పురుషులుగా సహజనిద్దీ ఆత్మీయ (ప్రణయరాగ బద్ధులై రసాద్నైత సిద్ధి పొందుతారు త

శివనరస్వతీ ప్రణయ కళాషారవశ్యబంధం ఆది "నాటభి దేవుడైన నటరాజును కొలవడం భారతీయ సంత డాయం సంగీత సాహిత్య కళాదేవత సరస్వతిని స్మరించడం గూడా భొ తీయ సంప్రదాయం కారదసు తల్లిగా పూజించడం కద్దు అయితే పేళ్లలమర్రి పీనవీరభ్యదుడు "వాణి నారాణి అని సగర్వంగా చెప్పుకున్నాడు. ' అధునిక కవులలో మహాకవి జాషువా నను వరించిన శారద లేచి పోవునే అని ధీమాగా చెప్పుకున్నాడు మరి భీమన్న శారదను తల్లిగాను గౌరవించాడు [ప్రేయసిగా గూడా భావించాడు అలానే నాట్యా చోర్యుడైన నటరాజును దైవీయభావంగాను సంభావించాడు తానే +వు డై నట్లు వూహించుకొన్నాడు సరస్వతీదేవి సకల సారస తమూ ల్లి ఆమె కౌరద. భారతి. పలుకుల తల్లి సాహితీదేవి సంగీత సాహితీమూ ర్తి కాగా, శివుడు నటరాజు అందుకే భీమన్న కళా రాధనలో శివసరస్వకీ రాగబంధంగా సంభావించాడు ఫంగీత సాహిత్యన్నతు (నాట తివేణ్‌ సపంగమబంధమే భా నృత్య (నాట్య) శివసర స్వతీరాగకాళా బంధం సొహితీమూ ర్తిని సరన్వతిగా షేయవి- భావి ంచి ఫీమన్న శివ రూప మెత్తాడు శ్ర శివసరపన్నతీ మూ ర్తి అర్థనారీశ్వర మూర్తో ఒక్కొసారి శివుని “రసహ్మగా" గూడా అభివర్షిస్తాడు భారష్టీయ సంస్కృతిలో "సరస్వత్తి (బ్రహ్మల సశీపశుల బాంధవ్యం మనకుతెలునుగదా "నమస్తే నమ ప్త సరస్వ స్త్రి అమృత స్వరూపిణి ఆనంద మోహినీ అభికకారసవాహిసొఅని స్మరించాడు. “నాట కన్యవే నావేణు వినోదినివే స్వరలహరీ మరా?వే శరదైందవ వరాశివే నా వాజ్మయ దీవవ్రమే న్లా చిన్మయ రూపమవే ” ఆంటూ స్మరించాడు (రాలీలు)ు. "సంగీత సరన్యత్తీ సకల కళా హృదయేశ్యరొ అంటూ నంఖోదించాడు. "జిన వీణావాదిని శా జీవిశలీలాగాయనీ అని పిలిచాడు “రాగసరస్వతి" "రాగ ప్రాహిప్ర మూర్త్‌ పేయసి నృత్య కళవు రసమయ సాహిత్‌ $ కళ₹వు చిత్రకళ గాన కళవు సర్యకళా మానవ మధుమంజూషవు' అంటూ కవి కళారమను సరస్వతిని (కేయ్యస్లిగా స్మరిస్తాడు,

రసొద్వ్వైతం 105 సీవు సరస్వతి వైన సమయమున ప్పి ఆస్టాన కవినినేను నేను బహ్మనైనప్పుడునా ఆ స్టాన గాయనివి సిన కవిగ చేను గాయనిగా నీవు భువి నివసించే శభముహూ ర్హ్తమున నా కవితా కలశీసుధనీవు నిగాన కళాశిల్చిని నేను -- (రాఖీలు (ప్రేయసి. సరస్వతి అమితే. ప్రియుడు ఆమె అస్టాన కవి పియుడు బ్రహ్మ అయితే (శ్రేయసి అతని అస్టానగాయని శేయసి. ప్రియుని పైలిజా. కలకీసుధ (ప్రియుడు (ప్రేయసి గానకళా శిల్చి ఓహో ఎమి మనో హార భావన నను లోకానికి బ్రహ్మను చేసిన నా (ప్రియవాణివినీవు అన్సి “అవనికి నను నటరాజును జేసిన హైమవతివినీవు అస్లీ రత్నగర్భకే రమణని జేసిన రాగలక్ష్మి వీవు అనీ (రాఖీలుమహాకవి ప్రియుని రూవంలో తన |, కేయసిని ఛావిస్తున్నాడు= = జశ్రాధరుడవీను ఫీ కళదురా నేను (రాఖీలు) అంటూ (్రియరాలు ప్రియని అంటున్నది విశ్వగాన రమవు నీవ్ల విశ్వన రృకుడనేను అని (రాఖీలు) ప్రియడు న ర్తకుడ్ముకేయసి గాయని *భారచా సకల కళా విశారడా కళా పూర్ణత్వం నీ కల్యాణి రాగమో అంటూ శారదను భజిస్తున్నాడు కవి (కాఫ్‌ "పామ సోమ సయూధి సారమైనావు వాణి వీణా వీధి వాదమైనావు 14]

106 బోయిభీమన్న విశ్వవడన విధాన వేణువే నీవు _ రాభీలు (812) అంటూ "గొంతెత్తి నీ గీత వినిపింతునా* అంటూ పియుడు _ టేయనినిపొగడు తున్నాడు "శివ శ క్తులం మనం మన పణయమే నాదం మన చుంబనమే విందువు తతృలితమే కల్గ కళా రూపలం మనం -- రాగవైశాభి (37) = (శేమికులు శివళ్తులు వా౨ి చ్రణయమే పణవవాదం 'నాకలలన్ని కళా రూపం దాల్చిన పరమ సుందర వైశాఖివిన్వ్యీ? లనీ "నాహృదయ వీరఠసమె భానించే నర్వాంగీణ గీర్వాణసుందరమూ ర్తి వని టురు తలస్తాడు [ప్రీయడు (వియురాలిని కళకు రాణీ సాహిత్యం పోందర్యానికి రాజినీవు సాహిత్యాన్ని నా కుడిచేత నిన్ను (సొందర్యరాణి) నాఎడమ చేత ధరించిన ధీరలలితుణ్ణినేను సాహిత్య నృవ్షికి నొ మోడలువ నీవు” పొందర్యమే నీవు నీవే కళ నీవు పరమ పవిత్ర కళామూర్తివి కళానమున్నత శిఖరోద్యానంలో నీవు నా ఆరాధ్య దేవతవు కళోద్యానంలో [పేయసిగోొ సరన్వతి తనకు ఆరాధ్య బేవతట _ ప్రియుడిగా అంటున్నాడు మహాకవిభీమన్న “స్త్రీ” కళా స్వరూపిణి పురుషుడు రసన్వరూపి -- శృంగార స్పర్శ లేనిచే కవితకాదు కవిరస [బహ (రాగవై శాఖ) కళను ప్రీ మూర్తిగా శార - దగా కవిని రస్మబ్రహ్మగా అభివర్ణిస్తున్నాడు మహాకవి శినన్న నేను కళాసవ్టను-నీవు నా కళవ్లు పోడష కళా పరిపూర్ణ సుధాకర

రసాద్వ్వైతం 107- సుందరివీనీవు నా ఆనందయోగ రాగ కళా రమవు నీవు' -(రాగవై శాఖ) (మేయని షోడళ కళాసుందరై తే తాను రసానుభూతినందే రసబహ్మ

“నిరంతర సుందర సదానంద రతివి నీవు నాకు' - అజేయ +ివా నంద మన్మధ మూర్తిని నేను నీకు -- ,పేమికులు రతీ మన్మధులు (రాగవైశాథి) *ష్పునం శివ సరస్వతులం - మనం అఆక్షయ రమ్యాక్షర రాగ రసా స్వాదన పరాతృరులం' . ఈ శవ సరస్వతీ సమద్వైత సౌందర్యమే రస (బ్రహ్మ (రాగవై ళాఖి =ఓపోూ ఎంతటి ఉన్నత భావుకత అక్షయ రమ్యూ షర రాగ రస్వాదన గావించుకొనే $వ సరస్వతీ సమదై్వ్వైత రనబహ్మ మట (ఘ్రేమికుల జంట "నేను కాళసష్టను అంటాడు ప్రియుని రూపంలో కవిగారు "నీవ నా కళవు శజ్చ్రాయసి కళ - సాహితీకళ మన కవిగారికి శ్రేయసి నా రచనలెల్ల బంగరు చీరలే నీకు పద్యాలె లంగాలు, పాటలే వోణీలు భావాలె ఛోశీలు ధ్వనులె యౌవన శ్రీలు నా సాహితీ దేవతొ సుందరివె నీవు -_ రాగవై కాఖి ఒ=ఎ తన సాహితీ కళ్ళాకేయసిక్కి తన రచనలన్నీ పట్టుచీరలట పద్యా భిమో బంగాలట పాటలేమా వోణీలట భావాలు ఛోళీలట్క సాహితీ సుందరి తనకు నేవతట భీమన్న మహాకవి (ప్రియుని స్తానంలో నిలిచి అంటున్న మాట లివి “స్యరలహరి ఆనంద సాగరములోవోలె నేను నీ యెదలోన ని స్తందు నె పోన ఎ కాగ భోగాలకే నీ కొలువె క్షీరాబ్టి యౌకదే రాణి" అంటాడు, (బొమ్మ) గానలహరి ఆనంద సాగరంతోవోలె (ప్రేయసి యెదలో తేల్గిపోతా నంటాడుక ళా ప్రియుడు,

108 బోయిభీమన్న "నాచేత న్రీ బొమ్మ నవనకావ్య మాయెనే అని మురిసి పొతాడ.కవి (పేయసిపై ఒక కొ 'త్త్హకావ్యం రచించాటడ (ప్రియుని రూపంలో మనవహాకవి గారు క్‌ సంగీతమే తలపు సాహిత్యమే వలపు, శృంగార రసముతో 'సేవింతు నిను దేవి అమృత మోహన కళారేఖ ఇది నీకు అక్షరాక్షర (శ్చమలేఖ సాహిత్య నంగీత రసానందలహరిలో ముంచితేలుస్తాడట కశారమ (శ్చయసిని, మనసంగీతకవి, పియడుకళారమ[ప్రియ. డు శ్ర విశ్వమే మనం నీవు-నేను ఒకే ఇద్దరం శివ శక్తులం మనం మనం శివసరస్వతులం ఈ శివ సరన్వతీ సమైద్వైత సొందర్యమే రన ఎహ్మ --రాగరసాస్వాదన వరాత్చరులం -. (రాగవై 7ఖి) లా ఈ "విశ్వం "వళ క్తి స్వరూప” మంటున్నాడు భీమన్నగారు "అభివ నరన్వతీ సమైద్వైత రస (బహ్మ స్వరూపో మంటాడు చైతన్య (శివ) వంతం శక్తి వంతమి అనంత విశ్వం అలానే సృష్టిలోని (పతి జీవి (వతి వస్తువు "అయ బద్ధంగా - [కమ బద్దంగా జీవిస్తున్నాయి ఈలోక జీవిత ధ్యేయం "అనందం కనుక యీ విశ్వోమంతా శివ సరస్వతీ నమై ద్వ్వైతీ రసబహ్మ స్వరూపంగా అభివర్ణించాడు మహాకవి మహాగొప్పగాొ చెప్పాడు,

"నాదో కన్యవే నావేణు వినోదినివే అని (ప్రియసిని సంభోదిస్తూ "నా జీవిత రంగస్తల నర్తన లీలా బాలనే అని "నా వాజ్బయ దీనమవే అనీ "వరమవాద వేదాంతర వరావాక్కువే అని వూహచేస్తాడు. [పియడు (పియురాలిని జీవితరంగస్థల నర్తన లీలా బాలొగా *నాదకశ్యగా. వేణు వినోదిని గా సంభావించాడు [ేయసిప్రియునికి” వాజ్మ్యయదీపం" సాహితీ జ్యోతి! కవితా జ్యోతి పియునికి (పేయసి జీవన వీణా వాదిని జీవిత లీలా

రసాద్వ్వైతం 109 గాయని నుందర శివచిన్మోహన ఉమ” “*బ్బందా అరవింతాలయకమ ” అమృతానంద బాహ్మీరూపిణ (రాఖీలు (వణయమ్మును (పణవముతో (వతి మెట్టున మెళవించి నాకేఓతి చేనుకొన్న నాద (బాహ్మివి నివు రాఖీలు 102

• వణయాన్ని (ప్రణవంతో అయి చేసుకొని ప్రియుళ్లే పతి చేను కొన్న నాద్‌ (బ్రాహ్మాణియట (గనేయసి ఓహో ఎంతటి మహోన్నత భావన “శతి రాగ తాళవాద్య సంగతుల గతులం - మళులం - రితులం = వతులం - రావీలు అంటాడు మహాకవి - "మనం నలుగురం దేవీ” అంటూ "బద్రి వీణ కాదు నాహృదయమేనే చెల్కీ కెచ్చి నీ ముంద్రుంచి వచ్చి కూర్చున్నాను సృందించ్చునా జీవ నాడి దశదిశల చిందించు నీ గుండె వేడి అంటాడు. [1పియుడి హృదయ ణకు తెచ్చి (ప్రేయసి ముందుంచి తన జీవనాడిని స్పందింప జేయమని వేడుతున్నాడు ఇదొక కమ్యని రసరాగ్‌ భావన

• పెదవిమై వాగ్దేవి పదవిలో శ్రీదేవి అకొన్నలోకాన్ని కన్నపూర్ణా జీవి తన (ప్రేయసి లక్ష్మీ సరస్వతీ మూర్తులుగొ త్తోచిందట నీ బొమ్మో యా బొమ్మనే (బహ్మగానిమ్మ న్గాల్కపై నిన్నుంచి నవ రసాలొల్కింతుం ఉరముపై నిల్చుకొందు నిన్ను నాశిరము ఫై తాల్చుకొందు అంటూ రసరాగకచి (బ్రహ్మగా భీమన్న కళారమ (ప్రేయసిని తన నాల్క జ నుంచి (సరస్వతీ మూర్తిగా) నవఠరసాలొలికించే నవ్య కావ్యాలు వెల యిస్తాడట అర్రానవేదిక నుంచి రాగమై ప్రవహించి నీ [ప్రణయ మధులెల్లనిలిచేనే నా యెదను రాధ నారాధించినానే నిన్నురసరమ్యగా పొందినానే అంటాడు

రాన వేదిక నుంచి రాగంగా (వవహించి కేయసి వణయ మధువెల్ల తన హృదయంలో నిలిచి హోవుటచేత కళారమను _పేయసిని రసరన్యుగా పొందా డట కోళోపాసకుడై భఛీమన్నకవి “సీన్ల వికసించి నను వరించితివి కనుక శివుడనై నేను నిత్యమాధవుడ నైతి అంటాడు ఆ పాదమస్తకము ఆనంద కళలతో నాదేవి నిత్యసుందర షోడశీదేవి -- రాగదై7ాది = ఆ పాదమసస్తక మానంద కళా నిత్య సుందర షి దేవియిట కన (ప్రయసి కళారమ సరస్వతి కళొపాసక.డై న మనకవికి ఆనంద రస కఠలశివే నీవు ఓచెలీ అనవరళ విశ్వ చేతన వీవేనే చెలి _ రాగవై శ్చా = రాగ సరస్వతి రాగ సాహితీమూర్తి అయిన తన శయసి తనకు ఆనంద రసకల? నిత్య _విశ్వచేతనా దీప్తి ప్రియుడు నటరాజుగా (గ్రేయసి విశ్వోచేతన విశ్వగాయెనిగా మూగ వీణను శేన్సు రాగ కాళము నీవు నటరాజు రాచనేల అందెలను గట్టనేల మనఫైని చా ఓకీరు వీణా పాణిని వరొకరృ రాగ క్రాళ రసరాగ బ్రహ్మెక్ష్యవ్సే ములైన లయ కారుడు మరి "సీపు నా రాగ ఫాహేత్రీవి నాభాగ సరస్వతివి

రసాద్వ్వైతం క! సీవు వరమ పవి(త కళామూర్డివి 8ళా సమున్నత శిఖరోద్యానంలో నివు నా ఆరాధ్య దేవతవు -- రాగవైశాఖి _- కశోపానకుడై న (పేమికునికి - కళశాస్నామాజ్యంలో రాగనరస్వతి ఆరాధ్య దేవత యేగదా మరి నను లోకానికి బ్రహ్మను చేసిన నా ప్రయ వాణివి నీవ అవనికి నను నటరాజును చేసిన హైవవకివి నీవు -- రాఖీలు ఆ వహ్వా ఎంతటి ఉదాత్తబావన (ప్రియురాలు “వాణి గౌ (పియుజ్ణి కవ్విబహ్మగా చేసిందట హైమవతిగా విశ్వనట రాజునుగా చేసిందట ఆటే. చేను = పాటే నేను - ఆటపాటటేమనం' అనుకొంటారు శివుడు ఆడితే సరన్వకి పాడుతుంటే. ఇట పాటలే (్రేమికుల జీవితం సంగీత నృత్య మయ రసానంద పారవశ్యంలో మునిగి తేలటమే ,సణయ (గేమికుల) జీవితపరమార్థం అవే శివసరస్వతీ రసరాగకళా విశ్వలీల విశ్వగొన రమవు నీవు విశ్వన ర్తకుడ నేను సీ గితికి నా గజ్జెలు నిత్యవ్రశులై సాగ --- రాళీలు అజా [గేయసి “విశ్వగొానరమొగా సీయుడు “ విశ్వన ర్తకుడు గా ఆమె గీతం పాడుతుంటే ఆతడు గడ్జెకట్టి ఆడుకుంటాడు పరమాత్మగా (గీన్‌ రూం లోకి పోయి నటకాజుగా అవతరిస్తున్నాం రంగలలో

110 బోయి భీమన్న రాస వేదిక నుంచి రాగంగా (వ్రవహించి | పేయసి వపణయ-మధువెల్ల తన హృదయంలో నిలిచి పోవుటచేత కళారమను (ప్రేయసిని రసరన్యుగా పొందా డట కోళోపాసకుడై భీమన్నకవి.

"నివ వికసించి నను వరించితివి కనుక శివుడనై నేను నిత్యమాధవుడ నైతొ. అంటాడు, ఆ పాదమస్తకము అనంద కళలతో నాదేవి నిత్యసుందర పషోడశీదేవి -- రాగవైళాని _ ఆ పాదమస్తక మానంద కళా నిత్య సుందర హోడ!దేవియఓట తన (శృయనసి కళారమ సరన్వతి కళోపాసకుడై న మనకవికి, ఆనంద రస కలశివే నీవు ఓచెల్‌ అనవరత విశ్వ చేతన వీవేనే చెలీ _ రాగవైళాఖ్లి జ రాగ సరస్వత్సి రాగ సాహితీమూర్తి అయిన తన (శ్చయసి తనకు "ఆనంద రసకలశ నిత్య _ విశ్వచేతనా దీప్తి : (పియుడు నటరాజుగా (పేయసి “విశ్వచేతన' విశ్వగాయినిగా మూగ వీణను నేను రాగ తొళము నీవు నన్ను నిన్నును గూర్చు నటరాజు రానేల అందెలను గట్టనేల మనమైని బిందులను దొక్కనేల న రాగపవై కాఖి ఎ ఒకరు వ్రీణా పాణీని మరొకరు రాగ శాళములై న "లయ" కారుడు మరి రసరాగ [బహ్మెక్యమే "నీపు నా రాగ సాహితీివి నా లాగ సరస్వతివి

రసాద్వైతం కష1ే నీవు పరమ పవిత్ర కళామూరర్తివి కళా సమున్నత శిఖరోద్యానంలో నీవు నా ఆరాధ్య దేవతవు -- రాగవైళాఖి -- కళోపానకుడై న (క్రేమికునికి = కళాస్నామాజ్యంలో రాగసరస్వతి ఆరాధ్య దీవత యేగదా మరి, నను లోకానికి బ్రహ్మను చేసిన నా ప్రయ వాణివి నీవు అవనికి నను నటరాజును చేసిన హైవవతివి నీవు --- రాఖీలు -- వహ్వా ఎంతటి ఉదాత్తభావన (ప్రియురాలు కవ్రాణ్రి'గా (మ్రియుణ్ణి కవిబ్రహ్మగా చేసిందట _ హైమవతిగా విశ్వనట రాజునుగా చేసిందట. “జీ. చేను = పాటే నేను - ఆటపాటలేమనం” అనుకొంటారు శివుడు ఆడితే సరస్వతి పాడుతుంటే. "'ఇట పాటలే [శ్రేమికుల జీవితం” సంగీత నృత్య మయ రసొనంద పారవశ్వుంలో మునిగి తేలటమే (ప్రణయ (గేమికులు జీవితపరమార్ధం! అటే శివనరన్వతీ రసరాగకళా విళ్వలీల విశ్వుగాన రమవు నీవ విశ్వనర్తకుడ నేను నీ గీతికి నా గజ్జెలు నిత్యవతులై సాగ -- రాఖీలు ఎ పేయసి "విశ్యగానరమొగా దియుడు” “దిశ్వాన ర్తకుడు"'గా ఆమె గీతం పాడుతుంటే ఆతడు గ్జెకట్టి ఆడుతుంటాడు. పరమాత్మగా (గన్‌ రూం లోకి పోయి నటరాజుగా అవతరిస్తున్నాం రంగలలో

రం గి వే 112 బోయిభమన్న నటాం*ళ రాజాంళ్లల ద్యంద్వం మనం. డ్డ అర్జనారీశ్వరుని ఆకాండతాండవమిది __ అనాదికొసనుం = “గీన్‌రూంలో (కంటికి కనిపించని వరలోకం) పరమాత్మ వేషం ధరించి “అర్హనారీశ్యరిరూవంలో నాటరాజుగా విశ్వరంగం మిదికి వచ్చి '?వ సరస్వతీ" రూపగత సాహిత్యగాన నృత్యంతో తాండవిస్తూ రసానందభూతిలో తన్మయత్వం చెందుతూ -నిఖిల [హైణకోటికి గూడా ఠసొనంద పరమ పార మ్యంలో ముంచి కేలుస్తున్నారు శివనరస్వతి అర్థనారీశ్వర రూప 'పేమక జంట ఓహూ ఎంతటి మధుర ఛావన ఎంతటి దివ్య భావన అంద్‌ మెట. నున్నదో అమృత్‌ మట నున్నదే అన్ముతమే ఆనందమదె సీ నివాసమ్ము నీ నివాసమే సదా నీ (శేయసమునాక్షు సాక్షాత్కరింపవే సంపూర్ణ సుందరీ _ రాగవై భాఖి అందమున్న చోబెల్లా అమృతం చిప్పిలుచున్నది అదే తన త్త ఆ క పోననివానం (ప్రేయసి నివాసమే ప్రియ్సనిక్ర సదా ని శే్యసం! నుక న లకళ్గా నంపూర్ణ స్పంద్రర్రి సొక్షాత్కరించ్చి తనని ట్రం చేర్చమంటు న్నాడు కరింపజేయ్య మంటున్నాడు ప్రియని రూపంలో మషఃక్ర భీమన్న ఓహెో వైకాఖీ రాగమా నా అమృతానంద్వ సాహిత్రీ నౌ ఆనంద్ర సుందర సంగత్తీ నీవ పద్ద చైతన్య పఠమేశ్యర్వవి నేను వద్ధ స్త పరమేశ్యరృజ్ఞ _ ఒకి ఒక్ర “వాతో స అనందం మనం __ రాగవై కాఖ్టి, ॥ వెక్ష్వ్య నాక్ర = యెల్లో అంట్లూ కన్న సవా" నసన్ష్‌ నీలోని నేని గన స జగత్మ్కథ్ర ల ఏస్‌, నిన్నువ్ష్హు ఆస్వాదించి స్ట

రనాద్వైతం కేషతి సరనస్వతులం"” “అక్షయ రమ్యాక్షర రాగ అతసాస్వాదన వపరాత్చరులం” “వనం ఒకే ఒకి “శివాద్యైత”” వరబహ్మే అయినా. శరీరాలు ఉన్నంత వరకు విశిష్టాద్వెత (పేయసీ పియలమైన శివసరస్వతులమే = (బహ్మనంద స్మబహ్మచారులం ' అనుకొంటూ '* నీవు-నేను-ఒకే యిద్దరం = ఒకే రాగం - ఒకే తానం ఒకే పల్లవి ఒకేఅమృత బిందువు”గా"%[ప్రణయ శృంగారకామ కళా శక్తీ రూవరాగ రసరమణీయమూల్తి గొన్న యీ అఖిల విశ్వం"గా శవ నరన్వతీ “అర్ధనారీశ్వరి వణయరాగ కళా రసాదై తులుగా (పేమికులు మమేకమై తాదాత్మ్యం చెంది, (సణయైక్యం చెందుతారు భీమన్న కళారమకళో పాసక (పేమికులు- "అంతులేవి అభిరతిలో అమృతరాగ భోగముతో కామ కళా పరమాత్మను కలకాలము పాలించు” టకు అరుణోదయ నర్తన 9వ చరణ కమల మధువు (గోలి తాండవ నటరాజ శిఖాతరుణేందు కళను గోరి (వ్రజయకళా రసా నంద పారవశ్యంతో తాదాత్మ్యం చెందుతూ "కళోపాస నలో ధన్యత చెందుటకు. జీవాత్మ - పరమాత్మల (ప్రణయ (బహ్మెక్య బంధం రసాద్వ్వైకులం - మనం రసా స్వాదకులం మనం చీకిటిలో వెన్నెలవలె స్నేహ చందనం - మనం పరమాత్మకు జీవాత్మకు (వణయ బంధనం _- మనం” ___ రాఖీలు -- తండి పల్లయ్యదాను "అద్వైత వేదాంతంలో పుట్టి పెరిగిన ఫీమన్నగారు తండి అద్వైతవేదాంతం నేపద్యంలో సహజ సుందర కోన సీమ సొందర్యారాధనలో *రసాద్వ్యైత వేదాంతి" ఆయ్యాడని చెప్పుకున్నాం, 15]

కసేలి బోయిభీమన్న నటాం+ రాజాంశ్లల ద్వంద్వం మనం. అర్థనారీశ్వరుని అకాండతాండవమిది -_.. అనాదికొసనుండి _ “గీన్‌రూంలో (కంటికి కనిపించని పరలోకం) పరమాత్మ వేషం ధరించి “అర్దనారీశ్వర'రూపంలో నాటరాజుగా విశ్వరంగం మదికి వచ్చి “వ సరస్వతీ” రూపగత సాహిత్యగాన నృత్యంతో తాండవిస్తూ రసానందభూతీలో తన్మయత్వం చెందుతూ _నిఖిల (ప్రాణకోటికి గూడా ఠసానంద పరమ పార మ్యంలో ముంచి కేలుస్తున్నారు శివనరస్వతీ' అర్ధనారీశ్వర రూవ,పేమిక జంట ఓహూ ఎంతటి మధుర భావన. ఎంతటి దివ్య భావన అంద మెట. నున్నదో అనుత మట నున్నదే అమృతమే ఆనందమదె నీ నివాసమ్ము నీ నివాసమే స్రదా నీ శ్రేయసమునాకు సాక్షాత్మరింసవే నంపూర్ణ సుందరీ _ రాగవై ళాఖి అందమున్న చోటెల్లా అమృతం _ చిప్పిలుచున్నది అదే తన (పేయి నివానం (పేయని నివానమె (ప్రియునికి నదా న్నిశేయసం! +క్‌నుక్‌ సకోలకళా సంపూర్ణ సుందరి సాక్షాత్కరించ్కి తనని దరి చేర్చమంటు న్నాడ్కు తరింపజేయ మంటున్నాడు (ప్రియని రూపంలో మహాకవి భీమన్న ఓహో. వైశాభీ రాగమా, నా అమృతానంద సాహితీ నా ఆనంద సుందర సంగతీ నీవు వద్ధ చైతన్య పఠమేశ్వరివి - నేను చద్ధ సత్త్వ పరమేశ్వరుణ - ష్‌ లబ్‌ వోల్ట్‌ ఇద్దరం మనం, ఒక్కరం మనం ఒకే ఒక ఆనందం మనం . రాగవై శాఖి "నాలోని నీవె కద నా క్షశాజగమెల్ల = నీలోనె నేనె గ్రద నీ జగత్క్మథ యెల్ల” అంటూ "నన్ను నీవూ, సిన్నునేనూ ఆస్వాదించి” మనం శివ

రనాద్వైతం 118 సరన్వతులం” “అక్షయ రమ్యాక్షర రాగ ఠసాస్వాదన పరాళ్చరులం” “మనం ఒకే ఒక” "“శివాద్వైత”” పరబ హ్మే అయినా, శరీరాలు ఉన్నంత వరకు విశిష్టాద్వెత (ప్రేయసీ (ప్రియలమైన శివసరస్వతులమే - (బహ్మనంద స్మబహ్మచారులం " అనుకొంటూ “నీవు-నేను-ఒకే యిద్దరం = ఒకే రాగం - ఓకే తానం ఒకే పల్లవి ఒకేఆమృత బిందువు''గా'_పణయ శృంగారకామ కళా శక్తి రూపరాగ రనరమణీయమూల్తి గొన్న యీ "అఖిల విశ్వం గా శవ సరన్వతీ “అర్ధనారీశ్వరి (వణయరాగ కళా రసాదై తులుగా (గేమికులు మమేకమై తాదాత్మ్యం చెంది, [పణయైక్యం చెందుతారు భీమన్న కళారమకళో పానక (పేమికులు- "అంతులేవి అభిరతిలో అమృతరాగ భోగముతో కామ కళా పరమాత్మను కలకాలము పాఠించు "టకు అరుణోదయ నర్తన శివ చరణ కమల మధువు (గోలి తాండవ నటరాజ +ఖాతరుణేందు కళను గోరి (వణయకళా రసా నంద పారవశ్యంతో తాదాత్మ్యం చెందుతూ “కళోపాన “" నలో ధన్యత చెందుటకు జీవాత్మ - పరమాత్మల (ప్రణయ (బహ్మోక్య బంధం రసాద్వ్వ్యైతులం = మనం రసా స్వాదకులం మనం చీకిటిలో విన్నెలవలె _ స్నేవా చందనం - మనం పరమాత్మకు జీవాత్మకూ వజయ బంధనం _ మనం” -- రాఖీలు “ా తండి పల్లయ్యదాసు "అద్వైత వేదాంతంలో పుట్టి “పెరిగిన ఫీమన్నగారు తండి. అద్వైతవేదాంతం నేవద్యంలో సహజ సుందర కోన సీమ సొందర్యారాధనలో “రసాదై్యైత వేదాంతి" ఆయ్యాడని చెప్పుకున్నాం. 15]

కేకే4& బోయినీమన్న _ తన “రాగవై శాభొ కావ్యపీరికలో” నా సిద్ధా-తంలో పరమాత్మ రస స్వరూపి... రసమే పరమాత్మ రసవంటే ఏమిటి రెండ ఆత్మల పరస్పరా కర్షణతో అన్యోన్యాను రాగంతో అర్జిమైన మనస్పే రనం, మనస్సు రసార్థ్ర మైనప్పుడు అదిపరమాత్మ- ఈ రసాద్వైతం కవితా న్వరూపి, "అని స్పష్టంగా నిర్ష్వ్యంద్వంగా వివరించాడు. తన "అనాది -కొసనుండి అనంతత్వంలోకి కావ్య పీరికలో "అనాది కొసనుండి అనంతత్వం దాకా పరివ్యాప్తమై ఉన్న ఈ (పకృతి లీలలో సర్వ కాల నర్వదేశాల సమస్తోద్యానాల రసభావ సౌందర్య సమాహార స్వరూపమే కవితో ద్యానం ఇందులోని ప్రేయసికి ప్రియుడు సాక్షాత్తు భగవంతుడు ప్రియుడికి ప్రేయసి సాక్షాత్తు భగవతీ ఇందులోని "నేను" అత్మ, “నీవు” పఠమాత్మ _ఆత్మస్రీ అయితే పఠమాత్మ పురుమడు ఆత్మ పురుషుడై తే పరమాత్మస్త్రే . సర్వ(పకృతీ అర్ధనారీశ్వర కల్పనా చమ త్కృతే” అని అంటూ భీమన్న ప్రేపురుషుల్ని ఆత్మపరమాత్మలుగా ఒక్కొక్క సారి సంభావించడం అలానే ఆత్మ పరమాత్మల్ని పేయసీ ప్రియులుగా చి(క్రీకరించి కవనం చెప్పడం భీమన్నకే. చెల్లింది. ఆత్మ పరమాత్మల్ని (శేయసీ [వియులుగా సంభావించి "రపాద్వైత” ప్రణయకవిత్వం చెప్పడమే ఫీమన్న (పత్యేకత లీమిన్న [పియుడుగా, ఆత్మగా పరమాత్మగా గేయసిా మనకు సాక్షాత్కరిస్తాడు “జయ్‌ దేవుని "అషపదులు" (రాధామాధవం)ి మీరాభాయి కృష్ణభక్తి గేయాలు - అండాస్ళ "తిరుబ్చావయి” వంటి సాహిత్యంలో భక్తుడు లేక భక్తురాలు భగవంతుని తన "“వభువు లేదా భర్తగా సంభావించి తాను (శుమని లేదా ప్రియుడు లేదా తాను నతి” సంభావించుకొని వ దురభ క్తీ గానంలో తన్మయత్వం తద్వారా తాదాత్మ్యం చెందడంచూస్తాం కాని-పేయసీ పియుల్ని, జీవాళ్య పరమాత్మలుగా సంభావించి "ఆత్మోపరతితో” తన జీవా త్వను పేయసిగా పరమాత్మను (ప్రియునిగా భావించి "రసావైత (వణ యార్ష వం”లో మునిగితేలి తన్మయత్వం చెంది తాదాత్మ్యం చెందినట్లు కవనం

రహాద్వైతం క సృష్టించడం పూర్వం _ అసద్భళం భీమన్న ““రసాద్వైత” ఆత్మాశ్రయ (వణయభావకవితా విశిష్టత విలక్షణత - (ప్రత్యేకత అవే!

పూర్ణార్చణ ఒక్కటే అర్జనార్రీశ్వర (వతసిద్ది సామాన్య స్రేవి కావు నీవు అధిగమించు లోక వరిధిని వికసించు ఆత్మ స్థాయిలో నేను ఉన్నది అక్కడే - నీ కోనం నిరీక్షిస్తూ --- రాగవై శాఖ == ప్రియురాలితో అంటున్నాడు [పియుడు ఆత్మస్థాయిలో తానున్నా ననీ తన ఆత్మస్తాయికి అమెనెదగమనీ = అప్పుడే అర్జనారీశ్వర రసాద్వ్వైత వణయన్థితి అంటే ఆత్స పరమాత్మలుగా “రసాద్వ్వైత సిద్ధిపొందగల మని! నా హృదయంలో ఉన్నావు నీవు - నిజమే నా అత్మలో ఆత్మివ్నై యున్నావు = నిజమే నిన్ను నా మనో నేత్రం నిత్యం దర్శిస్తూనే వుంది - నిజమే నీతో నా చిత్తం నిరంతరం రమిస్తూనే వుంది - నిజమే నేను నీవే నిజమే . రాగవైళాఖి =--ఆత్మోపరతిలో "రెండుఆత్మలు” ఐక్యమైన రసాద్వైత వాస్తవస్థితి అది నీ దరహాస రుచికంటె సుందరం నీ ఆనురాగ వీక్షణం కఠటె శివం నీ ఆనంద రూపం కంటి సత్యం నీవు తప్ప ఎ ముంది నాకు జగత్తులో ఏమున్నదింక జగత్తు మాత్రం -- రాగవైశాఖి (87)

116 బోయిభీమన్న పరమాత్మ యొక్క దరహాశ రుచియే సుందరం. అనురా*” వీక్ష ఇమే శివం అనంద రూపమే సత్యం అదే సచ్చిదానంద రూవం లేక (పియురాలి లేక (సకృతిని తీసుకున్నా అంతే క్షణము క్షణము వివే నేననీనా అణువు అణువు ఎలుగెత్తి చాటువా త్వమే వాహమని ఎంత జపించినా తనివి లేదురా జీవితేశ్వురా _ ఎన్ని ఎన్ని ఎన్ని సారలైనా ౮ నీవే నేనని అనవలతునురా -- రాఖీలు _-ఓసూ ఎంత మధుర భావం “ఎకాత్మగా” వున్న పరబ్రహ్మ సృష్టిలో (పకృతి-పురుషుడిగా జీవాత్మ పఠమాత్మగా లోక నటనం చేస్తున్నా సముద్రం నుండి లేచి వచ్చిన అల మరలా సమ్ముదం లోనికి ఎలా పోయి కలవాలని తాపత్రయం సడుతుందో తొందరపడుతుందో[ పేమికుల రూపంలో వున్న (వకృతీ పురుషుడు జీవాళ్మా పరమాత్మా అలానే మరలా “మూల పర (బహ్మ ళక్తలో "ఎకం”కావాలని తాదాత్మ్యం చెందాలని తహ తహ లాడ తారు ఆందుకే నేమో యీ జీవుల చావు పుట్టుకలు "నాలోని విద్య సీళూ, నీలోని వివేకం నాకూ, నాలోని బెజ్జ్యల్యం నీకూ, నీలోని ఐనురాగం నాకు నాలోని సత్యం నీకు - సీలోని పొందర్యం నాకు “.. వాలోని అమృతం నీకూ నీలోని అనందం నాకు (ప్రవహిస్తున్నై ఇప్పుడు మనో వాహనలైై, నిత్యం నిరవ రోధంగా - ఇదే పరమ గురువు పారమ్య పదం --- రాగవైళాఖి ఇందద్రియాతీత వరమస్థాయిలో రమిస్తున్న మన మనస్సులు, ఉపర మిస్తున్న మశ ఆత్మలు, విశ్వ్యైక పాలన నిర్వహిస్తున్నాం మనం ఒకటిగా అభేదానందమూ ర్హి మనది -(రాగవై శాభి 885)

రసాద్వైతం క్షే్ష7 -- విద్యలేక వివేకంలేదు జొజ్జ్వలం లేక అనురాగంలేదు నత్యం లేక సొందర్యం లేడు అమృతం లేక అనందంలేదు! ఇందియాతీత పరమ స్థాయిలో రమిన్తున్న రెండు మనస్సులు రెండు ఆత్మలు కలిని అభేదానంద మూర్తి మత్వ స్థితి నందాయి అదే అద్వైత స్థితి అతే రసాద్వ్వైతిస్టితి! పుట్టాం నీవూ నేనూ దేశకాల పరిస్టితి భూత (వ్రకృతిగా మనం ఇద్దరంగా వుంటే - అది (పకృతి మనం ఒక్కరమై పోతే - అతి బహ్మ -- (అనాదికొననుండి) _- అత్మ వరమాత్మల దృష్టిలోను, వకృతి = పురుషుల దృష్టితోను శారీరక మాత్ర ప్రీ పురుషుల దృష్టితోను ఇది వర్తిస్తుంది ఇందులో లోక వాబ్తవికత వుంది. వరతత్వ సత్యం ఇమిడి వున్నది నేనిక నీకొక చిరుపాటై నీ నోటను కరుగుడు నివై -- (రాభీలు-శిరి _- పాట రూపంలో ఆత్మ పరమాత్మలో కలిసిపోవడం ఇక్కడధ్వని. నీశవై నా యెడదను నీలో ముంచుకొని అహమై నాలోనీ ఆత్మనె తేల్చితివే ఎమ రాఖీలు - _ నిశ అహం రెండూ (పకృతి వతీకలు ఈ రెండు సరమాత్మలో మునిగితేలినట్లు కవిభావన నేను బ్రహ్మగా = సీవు బాన్మాగా నిత్య నూత్న పురుష [పక్కృతులమై

118 జోయిఖభీమన్న కాలారూ్యలమై విహరించే వేళ ఒకటే ఆనందము మనము --- రాఖీలు

• కాల రధం మాద [పకృతీ పురుషులుగా [ప్రేయసీ పియులు వివ ఉంచడం అనంద రసాద్న్యైత మవడం సీవు నాకు (పాణనువని నేను నిన్ను విడలేనని నీవు నన్ను వీడిచినచో నిముషమైన మనలేనని తెలును కొంటిరా నిజము _- రాఠథీలు 128 -
• ఆత్మ పరెమాత్కలు (ప్రకృతి పురుషులు [పేనసీ ప్రియులు “విడ దీయొ బడరాని వారు ఒకరు అధారభూతులు మరొకరు అధేయులు జఒరిసికొని రాపొడి, ఒకరిలో ఒకరమై పరవశిల్లైదమేక పారమ్య మూర్తిగా - (రాచీలు) ఇద్దరూ “*ఒక్కరై”పారమ్యు మూర్తిగా అంటే రసాదై తిస్టీతే గదా “దర్శించనీ నన్ను నీ న్నాత్మను, స్పృశంచనీ నీరాగాత్మను అనుభ వించనీ నీ రసాత్మను ” (రాథ్రి రసాత్మగా అనుభూతి పొందడం అంటే ఠసాదైత స్టితి “ఇహామూ మనమే, పరమూ మనక్ష్రే శరీరమూ మనమ్సే ఆత్మా మనమే --(రాగవై శాఖ --ఇహపరాలలో జీవి జీవాత్మలలోఅన్నిటా అంతటా నిండి వున్నది జీవాత్మ వరమాత్మల (కేమేగదా శరిరాలేమనం, మనక శరీరాలు మనకూ మన శరీచాలకు అభేదం -- రాగవైళాఖి

రసాద్వైతం కషి --ఇదే అద్వైత స్థితి

"నీవ నాకు అందీ అందని ఆందంగా ఉన్నంత సేపే ఈ నృష్టికి మనుగడ లేని స్లితి బాన్యం నీవు నాతో ఐకృమై పోయిన స్థితి విలయం. నీవు నాలో కఠిసి పోయినది అంతం ఈ రెండూ లేని ఆద్యంతరహిత స్థితి కదా నా నిరంతర ఆనంద జీవనరతి నిరంతర నుందర నదానంద రతివి నీవు నాకు అజేయ శివానంద మన్మథ మూర్తిని నేను నికు (రాగవై శాఖ జీవాత్మ పరమాత్మల అన్యోన్య (గేమాను బంధాన్ని "'పుతున్నాడు కవి

నీవు వచ్చేవరకే నేను

నీపు వచ్చిన తర్వాత మనం

మనం అంటే ఈ లోకాలోకసమ_స్తమూ!

మనం అంటే భగవంతుడు (రాగవైశాభి 876)

_- జీవాత్మ పరమాత్మలో కలిసి సోనంత వరకు రెండు కలసి వోయినతర్వాత ఒకటి ఈ జీవాత్మ పరమాత్మలమమేకస్థితే యీాచరాచరజీవ కోటి సృష్టి స్థితి లయారూపమే ఆత్మవరమాత్మఅ బంధం!

[టా ఈ ళో నీ నిండ నేను చాళదీ జక్స పూర్ణునే. ని చుట్టూ నీ నిండ నేనేనె ఓబెలి నా చుట్టు "నీవు జ్యోత్స్మా రాగలక్ష్మివే. ఎలా రాగవైశాఖి వెలుగూ చందదులు రెండూ ఒకటి అయినప్పిత్‌ వెలుగు లేక చందుడు లీడు చం(దుడు లేక వెలుగు లేదు ఇదే అద్వైతస్థితి. _ ఆక్కలోని ఒక్కొక్క బొమ్మా తనిసి తరించేస్తే ఆనంద (బహ్మనే అవుతాను శేను --- శివాలకలు

__ అత్మ గత ప్రణయ సుందరి (గేమలో ప్రియుడు ఆనంద(బహ్మా

అవుతాడు

120 బోయిభీమన్న అంకులించాను నేను నీ ఇచ్చాను సారం నా సమస్తం సీ భావ చిందు నిహితార్జమే సివు రచించుకొన్న వర్జ చిత్రం నేను సీ మనఃప్రవృత్తికి పతి వంబం నేను __ అనాదికొసనుంది = ఓహో ఎంత గొప్పగా చెప్పాడు కవిగారు. పరమాత్ను ఇ వ్యాను సొరమేగదా జీవుడు పుట్టేది పరమాత్మ రచించిన వర్షచితం జీవుడు. పర మాత్మ మనః ప్రవృత్తికి (ప్రతీవింబమే గదా జీవుడు జీవుడి సర్వసం పరబ్రహ్మ త భావబిందు నిహితార్థమేగదా ఇక పేయిసీ (పియుల దృషిలో ప్రియుని లేదా కవి [ప్రియుని ఇచ్చాను సారమే ,_పేయసి ఉద్భవించేది. [ప్రియుడు రచించు కొన్న వూహావర్ణ చిత్రమే గదా (పేయనసి స్వప్న సుుదరి (ట్రయుని మనః (వవృత్తిని బట్టేగడా (పేయసి పతి ఏంబం [పియుని భావావేశం లేనిజే పసి లేదు ఇందులోని “నేను” జీవాత్మలేదా (చేయసి. న్ఫ్వ్య=? వర మాత్మ లేదా. పొయుడు, జీవాత్మ లేదా 'పేయసి పరమాత్మలో పియునితో అన్నమాటలివి ఎంత కా త్తికదృష్టి అడే భీమన్న “రసాజై ఇత ఆర్‌, స్టా 4 న! వైశిష్ట్యం :; [ప్రత్యేకత భావకవికా కా _త్తిక దృష్టికి పరాకాష్ట మవ నాలోషాలు నీ ఇచ్చా వైకల్యాలు అందాలు నీ అను రాగ చేఖల్వు ు ఆనొదికొస్తన్స్రండి. = చూడండి ఇదెంత గ గొ చెప్పాడో దోషాలు పియుని ఇచ్భొవై కల్యాల్స ల క్‌వి పేేయసి రూపగుణ “అవకతవకలు” (బహ్మదేవున్సి (వర బవ బ్రహ్మ సృష్టిలోని కృతి సృష్టిలోని అంశాలన్నీ పశమ్నేఖ న ట్ర ఇచ్చావై కల్ర్యాబ్రే గదా. (ప్రియుని మధుర భావాలే లేదా అనురాగో శ అనురాగ రేఖలట, అంటే ఈహా పేయసి అందాలు శారిత అలోచన గదా: తన

రహాద్వైతం క్షే "రి్రంతర సుందర సదానంద రతివి నీవు నాకు అజేయ శివొనంద మన్మథ మూ _రినినేను నాక”--రాగవైశాఖి ఈ విశ్వమే మనం --- నీవు - నేను ఒకే ఇద్దరం --- రాగవైశాఇి

న ఆత్మ-పరమాత్మం పకృతీ పురుషుడు = ఏకతాభావమే గదా సృష్టి ప్రేయసీ గేమికుల తాడాత్మ్యమే గదా “"రసాదైత” స్థితి భీమన్నగారి (వణయ కవిత్వాసికి "పతాకస్థాయి" అదే పరాకాష్ట అదే. అంతిమ లక్ష్యం అదే, -

“పాలకడలి తరగలలో పరమ పురుషకౌగలిలో పరవళనై పరమము నై పరిపూర్ణ నెయైన నాకు - కలలు దేనికే సీ అలలు దేనికే కడలీ” అం టాడు భీమన్న ఆంటే పొలకడలిలో పవ్వశంచ్చే మహా విష్ణువు (పరమాత్మ) కాగిలిలో పరవశంచి పరమమై. పరిపూర్ణయై 'పేయసిగా అత్మమమేకమై హోతుంది

“అత్మదాకా అతుక్కు హోయిన రెండు పెదవుల ఎ ముద్దే జీవేశ్వర పరిచుంబన పరమ తసస్థితి" అంటాడు కవి (808) ఆలానే "ఆత్మసంయో గమ ఆనంద యోగమే అంటాడు భీమన్న (రాగచై శాఖి-292).

“మనం (ప్రేయసీ (ప్రియులం జీవేశ్వరులం,. మన ఐక్యం సమ్మగం సర్వసంపూర్ణం, పూర్ణార్చణ ఒక్కటే అర్ధనారీళ నత గ్రతసిద్ధి” (రాగవైశాఖి 867). జీవుడు-ఈశ్వరుడు కలిస్తే జీవేశ్వరులు గడా, జీనేశ్వరులంటే (గ్రేమి కులు... సర్వనమ్మగ్ర సంపూర్ణమైన “అర్ధనారీశ్వర. రూపన్స యీ అనంత విశ్వం. జీవాత్మ పరమాత్మలు ఒకటై నవ్వుడేగదా అనంద సృష్టి. అఖిల విశ్వం = అత్మపరమాత్మల "ఐక్యతే అర్థనారీశ్వరం,

16]

120 బోయిభీమన్న అంకురించాను నేను నీ ఇచ్చాను సారం నా సమస్తం నీ భావ బిందు నిహితార్జమే నీవు రళించుకొన్న వర్ణ చిత్రం నేను నీ మనఃప్రవృత్తికి పతి బింబం నేను... అనాదికొసను౦డి = ఓపహూ ఎంత గొప్పగా చెప్పాడు కవిగారు. పరమాత్మ ఇవ్భాను సారమేగదా జీవుడు పుట్టేది పరమాత్మ రచించిన వర్షచ్శితం జీవుడు. పర మాత్మ మనః (ప్రవృత్తికి (ప్రతిబింబమే గదా జీవుడు జీవుడి సర్వనం పరబ్రహ్మ భావబిందు నిహితార్థమేగదా ఇక (ప్రేయసీ ప్రియుల దృష్షిలో [ప్రియుని లేదా కవి ప్రియుని ఇచ్చాను సారమే (ప్రేయసి ఉద్భవించేది. ప్రియుడు రచించు కొన్న వూవావర్ష చిత్రమే గదా (ప్రేయసి స్వప్న సుందరి (ప్రియుని మనః (వవృత్తిని బట్టేగదా (ప్రేయసి (పతి వింబం ప్రియని భావావేశం లేనిజే (శేయసి లేదు ఇందులోని "నేను" జీవాత్మలేదా _పేయసి. "నీవి పర మాత్మ లేదా. ప్రియుడు. జీవాత్మ లేదా ప్రేయసి పరమాత్మలో పియునితో అన్నమాటలివి ఎంత త్నాత్తికదృష్టి అదే భీమన్న ' రసాద్వైత వైశిష్ట్యం :; [ప్రత్యేకత భావకవితా కాత్తిక దృష్టికి పరాకాష్ట నాలోపాలు నీ ఇచ్చా వైకల్యాలు అంవాలు నీ అనురాగ రేఖలు .. ఆనాదికొననుండి,

• చూడండి ఇదెంత గొప్పగా చెప్పాడో కవి. ప్రేయసి రూపగుణ దోషాలు ప్రియుని ఇచ్చావై కల్యాలు, అలానే బ్రహ్మ సృష్టిలోని “అవకతవకలు” (బహ్మదేవని (పరబహ్మ ఇచ్చావై కల్యాలే గదా (ప్రకృతి సృష్టిలోని అంశాలన్నీ పరమేశ్వరుని అనురాగ రేఖలట, అంటే . ్రియుని మధుర భావాలే లేదా ఆనురాగ పూరిత అలోచనలే గదా: తన ఈహా (గ్రేయసి అందాలు .

రనాద్యైతం 121 "నిరంతర నుందర నదానంద రతివి నీవు నాకు అజేయ శివానంద మన్మథ మూ _ర్రినినేను నాకు"--రాగవై ళాఖి ఈ విళ మే మనం -- నీవు - నేను ఒకే ఇద్దరం + రాగవైశాఖి

__ ఆత్మ-పరమాత్మ- వకృతీ పురుషుడు = ఎకతాభావమే గదా సృష్టి" గేయసీ (గ్రేమికుల తా జాత్మ్యమే గదా “రసాదైత” స్థితి థీమన్నగారి (ప్రణయ కవిత్వానికి "వతాకస్టాయి” అదే. పరాకాష్ట అదే అంతిను అలక్ష్యం అదే! ”

పాలకడలి తరగలలో సరమ పురుమకౌగలిలో వరవళనై పరమము నై పరిపూర్ణ నెయైన నాకు - కలలు డేనికే నీ అలలు చీనికే కడలి” అం టాడు భీమన్న అంటే పాలకడలిలో పవ్వళించ్చే మహా విన్లువు (పరమాత్మ) కాణిలిలో పరవశించి పరమమై పరిపూర్ణయై క శేయసిగొ ఆత్మమమేకమై పోతుంది

"“ఆఅత్మదొకౌ అతుక్కు ఫోయిన రెండు జదవుల ఎ ముద్దే జీవేశ్వర వపరిచుంబన పరమ శసస్థితి" అంటాడు కవి (608) అలానే "ఆత్మనంయో గమే ఆనంద యోగమే అంటాడు భిమన్న (రాగతెశాలి-జి92)'

“మనం (ప్రేయసీ ప్రియలం జీనేశ్వరులం- మన ఐక్యం సమరం సర్వసంపూర్ణం- పూర్ణార్చణ ఒక్కో అర్ధనారీ* త (వకసిద్ది (రాగల 367). జీవుడు-ఈశ్వరుడు కలిస్తే జీవేశ్వరులు గదా? శీవేశ్యరులం పవి కులు. సర్వనవగ నంపూర్ణమైన “అర్ధనారీశ్వర ధూపమే యౌ అ న విశ్వం జీవాత్మ వరమాత్మలు ఒకల్నె నవుడేగదొ అనంద సృష్టి విశ్వం = అత్మపరమాత్యల "ఐక్యతే" అర్థనారీశ్వోరం:

16]

122 జోయిథీమన్న సరస సంతత బద్ద చైతన్య శక్తలో మన మనంజానంద మధుర వీచికలమే. ఒరసి కొని - రాపొడి - ఒకరిలో ఒకరమై పరవశిల్లైద మేక పాఠరమ్య మూర్తిగా -- రాగవైశాథి-45

--వద్ధవైతన్య పరబహ్మంలో ఆత్మ పరమాత్మలు |పయణబంధంతో “ఒరసికొంటూ"' ఏకమై పరవళత్వంలో “పాఠ గ మూర్తిగా సొకారరూప విళష్టా ద్వైత రూపంగా (క్రేమిక కంట లయిస్తుంది.

“నీవు కలిగిన నేను అమృత చై తన్య (బ్రహనే అంటాడు” వీమన్న నిజన్స్రకదా! నీవు అంటే ఆత్మ (జీవాత్మ) నేను అంబే పరమాత్మ (శ్రమికు లైన ఆత్మ వరమాత్మలు కల-ఒ 1దా చద్ది చై తన్యామృత పర్మబహ్మం౦.

• "కరిపో నీవు నాలోకి కరిగిపోఎ నన్ను నీ లోకొ పరమాత్మ అంశ అయిన జీవాత్మ ఒక [ప్రాణిలో [ప్రవేశించి నస్పటినుండి మరలా ఆ (పాణిని _విడిచి 'పరమాత్మ లో లీనమగుటకు తహతహలాడుతుంది. అలానే (ప్రేమి “కులలో ఉన్న పరమాత్మ "అంశ”లు తహతహలాడతాయి. ఒకరిలో ఒకరు కరిగిపోయి. కలిసి పోవటానికి ఒకటై పోవటానికి ఎకమై తాదాత్మ్యం చెంద టానికి అదే అద్ర్యైతస్థితి [శ్రేమికులు ఒకరిలో ఒకరు కరిగి కలిసి పోవాలన్న తపనే తహతహయే *"పణజయ బంధం” ఇద్దరిలోని “ఆత్మలు పరమాత్మలో లీనం అవడమే [ప్రణయ బంధం పురుషుడు ఎకైక శద్ధ వై తన్యమూలర్తి. శ్రీ అనంతకోటి రమభావ సొందర్యదీ ప్తి. ఇది ఆత్మ-పరమాత్మల గౌణికంగా ఆ చైతన్యమూర్తి ఆ రసరాగ పౌందర్య దీప్తి భౌతికంగా (పేమికులు'గా [వణయణంధంతో కలసి పోవటానికి సృష్టిలోని జీవులు ఆడామగౌ నిరంకరం “ఠపస్సు' చేస్తుంటాయి.

“స్రీ పూర్ణపురుషుణ్ణి-పూర్ణపురుషుడు పూర్ణన్రీని వెతు క్కొంటూవుంటారు

నిరంతరం” (నాగవైశాఖి, పూర్ణ పురుషుడు సాకార పరమాత్య పూర్ణస్త్రీ

రసాదై ఇతఈఠ 123 పకృతిలేదా 'జీవాత్మ. సమస్త జీవకోటిలోని “జీవాత్మ తనమూల పరమాత్మ కో లీనమైపోవటానికి నిరంతఠం శతపనపడుతుంది. పరమాత్మ గూడా "ఆత్మి అ౧శకోసం ఎదురు చూస్తుంట్టుంది. " పియడు తన (శేయసికోసం ఎదురు కన్నులు కాచినట్లు.

“గృడిలోనూ-గుడిచుట్టూ - నీవే నీ వెనుక నేన” (రాగవైశాథి) గుడి అంబే లోకం గుడిలో వుండేది సాకార "జీవాత్మ" బొమ్మ. వ్యిగహం! దీనికంతటికీ వెనుక మూల (బ్రహ్మ ,క్రేమికులు అంతే! [ప్రణయ బంథమే-- ఆత్మీయాను బంధం 1

"న్సివ్షు వికపించి - నను వరించితివి. కనుక శివుడనై నేను నిత్యమాధ వుడనై త” (రాగవై కాఖి""నీవు' జీవాత్మ. ఈ జీవాత్మ వికసించి-విస్తరించి- చైతన్య స్టష్టిగా అనంత విశ్వంగా _భాసిస్తూ తనకు మూల 'భీజిమైన తన *సృష్టి"కి మూల పురుషుడైన పరమాత్మను ఆరాధిస్తున్నది కనుక శివుడుగా మాథవుడె నాడు పరమాత్మ (పియుడు. పద్ద చై తన్య మూర్తిగా విశ్వ పోషక సంరక్షకిడిగా “పరమాత్మ పురుష (ప్రియుని రూపంలో సృష్టిని పేమిస్తుంది. ఆందుకే ' నీతోనే నేను శివుణ్ణి” అంటాడు ప్రియుడు, "నీతో కలసి పరమాత్మ” అంటాడు.

"నన్నునీవూ, నిన్నునేనూ ఆస్వాదించే” మనం "అక్షయ రమ్యాతర రాగ రసాస్వాదన పరాత్పరులం” ఆత్వ్మ పరమౌత్మలు “అత్మోపరతితో కామాపరతితో (ప్రణయాను బంధంతో *సచ్చిదానంద' మయజగత్తుతో "రసా స్వాదన” చేసుకుంటూ విడిపోతూ. కలును కొంటూ 'ఆనందం"గా విశ్వలీల రసమయ విశ్వనాటకం అడుతున్నారు. "

అపాద మస్తకము, అణువణువు

అత్మేశ్‌ రుని ముద్దులలొ మున్గి శ్రీవల వసంత వనివా నీవు కైవల్య లక్ష్మీవే నీవు

124 బోయిభీమన్న ఇంత ముద్దుగ పూచితివి నీవు ఎవరి ముద్దుల గుమ్మవే. --- రాఖీలు --- ముద్దుగా పూచిన ముద్దుల గుమ్మ ముద్ద బంతి వసంతి వనానికి ప్రతిబింబం కాదు, అత్మేశ్వరుని ముద్దులలో ఓలలాడే “కైవల్య లక్ష్మి! కవ్కి మోక్షఅక్ష్మి అన్నాతు, ఎంత గొప్ప భావన మోక్షానికి శై వల్యానికి మించిన సిరిసంవదలు యింకేమున్నాయి కనుక "నీ మైకమే నేను నా జాగృతివి నీవు మధ్యది యీ లోకం” అంటాడు కవి. ఆత్మ (పేయసి “మాయారూపమే' పరమాత్మ ప్రియుడు (ప్రియడైన వరమాత్మ వై తన్య రూపజాగృతియే 'జీవాత్మ'లతో నిండిన చైతన్య జగతి. ఆత్మ పరమాత్మల మధస్థమే యీలోకంయీ అండపిండ (బ్రహ్మాండం . వుట్టాం నీవూ నేనూ దేశశాల పరిస్థితీ భూత (పకృతిగా. మనం ఇద్దరంగా వుంటే _ అది (పకృతి మనం ఒక్కరమైపోతే - అది బహ్మ --- అనాదికొసనుండి = ఇదీ (ప్రకృతీ పురుషుల కెంతగా అన్వయిస్తుంతో ఆత్మపరమాత్మ అకు అంతగా అన్వయిస్తుంది ఇంతకూ నిరాకార నిర్లణ "ఆత్మ పరమాత్మలే సాకార సగుణ (ప్రకృతి పురుషులే గదా పరమాత్మతో జీవాత్మ వికసించితేనే గదా అది పకృతి ఆత్మపరమాత్మలు ఒక్కటై తే అది మూల పరబహ్మేగదా. ఎంత్‌ జటిలమైన వేదాంతాన్ని ఎంత సులభంగా ప్రణయబంధ “వకృతీ పురుషులుగా జీవాత్మపరమాత్మల “ఆత్మీయ బంధనం'గా మహకవి చెప్పాడు . "నీ ఆచళణ సమశ్తేము నా అత్మ సమాహారము. నాకు గమ్యరమ్య మెదొ నీకు రమ్యగమ్యమదే, ఒకరినొకరు (గోలుటయే ఉర్వికి ఓజో విభవము (రాఖీలు--- ఇది (సేమికులకు అన్వయిస్తుంది. ఆత్మపరమాత్మల అను బంధానికి అన్వయిస్తుంది. ఇక్కడ 'నా” అనేది పరమాత్మకు “నే” అనేది

రసాద్వైతం కేనిర్‌ “జీవాత్మ'కు అన్వయి_స్టే విషయం భోదపడుతుంది. ఆచరణ సమస్తం నృష్టి అదిత్రిత్కల నమాహారమేగదా. అంటే నకలజీవకోటి! ఒకరి గమ్యరమ్యళి మరొకరికి రమ్యగమ్యం. ఆత్మవరమాత్మలు [ప్రఇఖయ బంధనమే ఉర్వి కిఓజో విభవం ' తేజోవిలాసం “నీ భావమె నా తనువుగ నీ కోసం... వికసించి నిన్నే సేవించు నన్ను నీలోనికి చేర్చుకొనగ వస్తావా నిజముగ నా కొరకు నీవ” (రాఖీలు) ఆత్మ ఆంటున్నది పరమాత్మతో వరమాత్మ సంకల్బృమే పాణికి దేహమౌనుగచా! పరమాత్మలో నుండి వచ్చిన జీవాత్మ మరలా పరమాత్మలో లీనమై పోవటా నికి తపిస్తుంది అత్మపరమాళత్మల "విడదీయరాని" [వణయబంధమది. “కతిసిపోతిని-కరిగిపోతిని నీలో _ పాల పొంగులో- పంచదారవలె! జలధి హృస్తమున సెలయేరువలె” (రాఖీలు) "ప్రాణొలో నుండి బయట బడ అత్మ పరమాత్మలో లీనమైనప్పటి స్థితి యిది. 'జలది హృస్తమున సెలయేరు వలె” అంటే విశ్వనాధవారి కిన్నెరసాని గుర్తుకు వస్తుంది కదూ ఆత్మపర మాత్మల "అత్మీయ బంధమటు వంటిది. "నీవే నాదేవుడవని, జీవిత పరమేవడవన్సి నీలోనే తప్ప నాకు న్నిశ్రే యనమే లేదని" -- (రాఖీలు అత్మ అంటుందిలా” పరమాత్మతో "శేను [బవ్మాగా నీవు బాహ్మాగా నిత్యనూతన పురుష [వకృతులమై సాకానగుణ “పరుష ప్రకృతులు “నిన్నా రొధించుటకే, ఇన్ని కళల ఆరాధన, ఆత్మను పొందుటకే నా యీ జీవిత తపన”- (రాఖీల్యుప్రాణి జీవిత సమస్త కళలన్నీ యీ జీవిత _.ళపనంతా పరమాత్మను పొందుటకే గదా. " *నా మననున నీవు, నీ మనసున నేను రాగ సుధార్దులము రాభాకృష్ణు అము” (రాఖీలు) సాకారంగా (ప్రేమికులు రాధాకృష్ణులు. "నాకు నీవు

126 బోయినీమన్న రాధవైన లోక జీవగాథవుకదె (పతి (ప్రాణికి (పాణిలోని రాణివి నీవే కాదటే” ఆశల కానందాలకు్కు ఆక్మాశయ దేవతను = నాకు [శ్రేయసిరైన్‌, లోక (శేయసినివి కదే. (రాఫ్టిలు రాళ అంబే సాకారంగా జీవాత్మ కృష్ణుడు (వరమాత్మ)నకు “రాధ” (ఢేయసి. అయితే "జీవాత్మ"గా రాధ "లోక జేవన గాథధే గదా (పతిప్రాణికి “రాణియ్‌ గదా. దేహధారి అయిన "రాధ'(జీవాత్క) కు కష్టసుఖాలు .. ఆశలు ఆశయాలు వుంటాయిగదా! అందుకే “ఆత్మాశ్రయ దేవత" అంటున్నాడు కవిగారు. రాధ కృష్ణునికి గ్రేయసియే గదా జీవాత్మ- పరమాత్మకు “అంశ” యేగదా ఆఅత్మీయురాలుగదా! అయితే యీ దేహధారి అయిన “జీవాత్మ” లోక శ్రేయసినియేగదా అంటాడు

"నీవు లేకుండా తక లేను నేను”--అపును వరమాత్మబేకుండా జీవాత్మ జీవించలేదు కచా!

“నీవెవరో తెలియని నాటి నుంచి కూడా నీ కోసం యెదురుచూస్తూ” "అంటాడు, ప్రాణిలో (వవేశించిన పరమాత్మ "అంత్‌" అత్మకు “పరమాత్మ యెవరో ముందు తెలియదు. అయినా "నేనెలా పుట్టాను - ఎక్కడ నుండి పుట్టాను” ఇత్యాది (పశ్నలతో జీవిస్తోడు జీవాత్మతో (ప్రాణి అన్వేషించి అన్వేషించి వెదకి వెదకి చివరకు “నిజం” తెలుసుకుంటాడు జీవుడు. ఇక శరీరధారులై న (పేమికుల విషయమనుకొంటే, దీనికి వ్యాఖ్యానం అనవసరం కజా, |

_ "డేమ నుంచి తొలగి స్టే నీవులేవు, నీ నుండి తొలగిస్తే నేను లేను” (అవాదికొసనుండి ) ఇది శరీర మ్యాతులైన (ప్రేమికులకు ఎంతగా అన్వ యిస్తుందో - ఆత్మపరమాత్మలకు గూడా అంతగాను అన్వయిస్తుంటి ఇక్కడ

గ్రేమ” అంటే మోహం 'చూయి మాయనుండి తొలిగిస్తే జీవాత్మ గదా (పకృతి లేదు. జీవాత్మ లేక పోతే 'వరమాత్మకు' రూపులేదు

" "సత్య సుందర శివతయి నీతో నిత్యానంద సము[దడ నాతో మనం

నలుగురం” (శాభీలు అంటాడు. పరబ్రహ్మం (పరమాత్మ సచ్చిదానంద

రసాద్వైతం. కని? మయం గదా-సత్యం-?వం-నుందరం గదా! ఇక జీవుని జీవితధ్యేయం నిత్యా _నందంగదా. (తిగ ణాత్మక వరవాత్య నిత్యానంద జీవాత్మ -మొత్తం కలిస్తే చతుర్లుణాత్య్మక మౌతుంది కనుక అందుకే "నలుగురంి అన్నాడు (వియుడిగా కవి భీమన్న.

“నీ వెట నున్నను నేనట నుందును”- అంబే వరమాత్మలో “అంశ” గదా జీవాత్మ. అది విడదీయరాని "ఆత్మీయాను" బంధం.

"నీవన నెవరే నేనన నెవరే నీవూనేనూ ఒకలేనే - నామ భేదములు రూప భేదములు (పేమ జలధిలో అలలేనౌ” (రాఖీలు *"నేను” పరమాత్మ న్రిన్చ జీవాత్మ నామరూవ భఛేదములు-జీవిత మోవోను బంధంలోనే గదా. ఆత్మకు - పరమాత్మకు భేదమెక్కడ

“"వలవి వచ్చు ప్రాణాలతో చెలగాటము లాడెదవు-చచ్చినంత సుఖ మొసగి స్వర్గమునే చూపెదవు” (రాఖీలు పేమించిన (పేయనికి ఎన్నికష్టాలు మళ్ళా అంతలోనే యిరువురు (ఆత్మపరమాత్మలు శ్రేమికులుగాా ఎకమైతే - వెచ్చని కొగలిలో చేరితే స్వర్గ సుఖమేగదా! చచ్చినంత సుఖమట అడి,

"ఆకాశ్‌ స్వామి నీవు అవనీ కాంతను నీను, నిత్యము. నీ నీడలనే నే వసించి యున్నగాని నా మేనును మరచి నేనె నీమేన్షైయున్నగాని యేనులు కూడా పోయి, మానసములు జగటే అయి అమృత రసాదై గతముల్లో ఆత్మ మిగిల యున్నగాని యింత దూరమా మన యిరువరికిని నడుమి అంటుది జీవాత్మ(శ్రేయసి (రాఖీలు) (శ్రేయని (జీవాత్మ అవని కాంతగా వున్నంత వరకు జీవాత్మ-పరమాత్మకు “"దూరం"”గదా మరి |

“వరమ స త్త్వపూర్ణుడనా నను నీ (ప్రగతికి దాసుని జేనుకొంటివి ఎంత జాణవే కబువా” అంటుంది పరమాత్మ కలువ అంటే జీవాత్మ, కలువ విక సించటానికి ప్రాణి జీవితాభ్యుదయానికి “"వరమాత్మ"అంశ+ అయిన జీవాత్మకు “శరీర ధార అయినన్నాళ్ళు లొంగి వుండడమే గదా అంచుకే "దాసుని జీసుకొంటివి అంటుంది పరభూత్మ-జీవాత్మతో.

న బోయినీమన్న వరమాత్మకు. జీవాత్మకు టభ్రణజయ బ౭ధనం = మన్నం తిపద్ధిగా ఒకటైన (తిగుకైక విరంజనులం రేసాదవ్యైతులం = మనం రసాస్వాదకులం - మనం -- రాఖీలు

-- పరమాత్మ జీవాత్మల రూపులైన [పియుడు-,పేయసీల [ప్రణయ బంధనమే గదా 'రసాద్వ్యైతం' మనసా వాచా కర్మణా ఒక్కటైన తామస రాజస సాత్త్విక రూపులగు (బబహ్మశివ విష్ణు "తై ఏగుణక్రొ (తిమ్హూర్తి మంతగా "పేయసి-ప్రియుడు (సణయం “మమేకమై” తాదాత్మ్య స్థితియే "సా ద్వైతం”

“నేనే జగత్తు నీవే నామహత్తు బొమ్మలేకున్న యీ భోగమెచటిదినాకు” అంటాడు. పాంచ భౌతిక "ప్రాణొలోని ఆత్మగా వెలుగొందినప్పుడే నిర్గుణ నరాకార పరమాత్మకు పరబహ్మంకు “ఉనికొ భోగం.

"అమృత స్వరూపమౌ ఆత్మె నీదైెయుండ, తమి యేలనో వట్టి తనువు కై అనుకోకు మాలలో సూత్రమొక్కటియె కాని మల్లెమొగ్గలు దేనికదియె” __ అమృత స్వరూపమగుఆత్మీ(పరమాత్మ్రను మాలలోని సూత్రంగా (దారంగా) మల్లెమొగ్గలు జీవాత్మలుగా మాల యీ చరాచర విశ్వసృష్టిగా భీమన్నగారు సంభావించాడు.

"అదె నీవు - అదె నేను అదెరేయి-అదెహాయి కోటిజన్మలకైన కొత్త లేమున్నాయి. నినునేను, నను నీవు మేటి మనం నిల్చునదె ఆనందవాటి”

అంటాడు భీమెన్న "నేను” పరమాత్మ "నీవు” జీవాత్మ ఈ జీవాత్మ గీతలో చెప్పినట్లు చిరిగిన వశం వదలిపెట్టి నూతన వస్త్రం మనిషి ఛరించినట్లు " (ప్రాణిలోని "ఆత్మ”” పరమాత్మ అంశ మరో హైజిగాపుడుతుంది (ప్రవేశిస్తుంది. ఎన్నిజన్మలెత్తినా అదే ఆత్మఎఅదే పరమాత్మ కొత్త యేమి లేదని కవిగారు

రసాద్వైతం 120 చమత్కరించాడు. అత్మ వఠమాత్మలు కలునుకొని జీవించడమే లోక జీవితా, నందం “నిను నేను నను నీవు మోటి మనము నిల్చుటొ అంబే పర మాత్మతోని “అత్మ” జీవిలో చేరి "జీవాత్మ 'గా వెలుగొంచడమన్నమాట, అదే జీవితం. ఆదే ఆనంద జీవితం; "పాణిలోలో జీవం (ఆత్మ ఉన్నంత కాలం (పాణి వైతన్యవంతంగా - (₹వ స్వరూపంగా కళకళ లాడుతూ తిరుగుతూ జీవిన్తుందిగదా. ఆదే జీవితానందమంటే-గనీవు” “నేను” మోటిన అనంద వాటిక - అండపిండ [బహ్మాండం - చరచరా జీవకోటి అనంత విశ్వం స్థావర జంగనూది నచ్చిదానందమయ “విశ్వలీల”,

నిన్ను స్మరిస్తూ అంకురించాను నేను

నిన్ను పేమిన్తూ వికనించాను నేను

నిన్ను అనుభవిస్తూ ఫలించాను నేను

నిన్ను పూజిస్తూ తరించాను వేను---ఐనాది కొసనుండి

ఇక్కడ "నిన్ను” వరమాత్మ _ "నేను” జీవాత్మ పరమాత్మను

స్మరిస్తూ అంకురించింది. జీవాత్మ. వరమాత్మను (పేమిస్తూ వికసించింది జీవాత్మ గత సృష్టి . పరమాత్మను “అనుభవిస్తూ” జీవాత్మ సృష్టి ఫలించింది పరమాత్మను పూజిన్తూ జీవాత్మ---తరిస్తుంది . పరమాత్మలో జీవాత్మ లీనమై పోతుంది --- ఎంతటి మహోన్నత భావన.

“నీవూ నేనూ తప్ప (లేకు సృష్టేలేదసలు"" -- ఓపోో _ఎంతటి గొప్ప భావన; జీవాత్మ = పరమాత్మ లేకపోతే సృక్టే లేదుగధా మరి! వరమాత్మ తన ఆంళ అయిన 'ఇత్మ*ను తాను సృష్టించి బొమ్మలలో (దేవో లలో) జీవం పోస్తుంది. అనలు రహస్య మేమిటంటే-.-పరమాత్మ లేకుండా జీవాత్మ ((ప్రాణి లేదు. మరి (ప్రాణి (జీవాత్మ) లేకుండా పరమాత్మ "ఉనికిని గ్పుర్తించలేం పరమాత్మ - నిదాకార నిర్గుణాత్మకం కనుక !

షే]

180 బోయిభీమన్న "నీ (పణయ స్పర్శ అనుభనిస్తూనే వచ్చాను - సీ సాన్నిధ్యం గుర్తిస్తూనే వచ్చాసు. (వతి అంధంళొను ఆప్యాయతలోను నిన్ను వసిగడుతూనే వచ్చాను -_- అనాదికొననుండి

జీవాత్మ పరమాత్మ "1పణయ స్పర్శ ననుభవిస్తూనే వుంటుంది. పర మాత్మ [ప్రణయబంభం లేకపోతే శీవాత్మ యింకెక్కడ పరమాత్మ సాన్నిధ్యం జీవాత్మ గు రిస్తూనే వుంటుంది " పతి అందమైన వస్తువులో _ [పతి అత్మీ యాను బంధంలోను జీవాత్మ వరమాత్మ "ఉనికి పసిగడుతూనే వుంటుంది. ఆత్మ పరమాత్మల అవినాభావ అత్మీయ బంధం -- గాఢంగా (పేమించు కొస్న (పేమికుల 1పణయ బంధం”.

"నీ అనందరి కోనం నేకు - నా ఆనందం కోసం నీవు' - అంటే _ ఆత్మ పరమాత్మల “ఆనందాలు” పరనగ౫ాధారాలు తన ఆనందంకోనం పరమాత్మ సృష్టిని సృష్టిస్టే - ( పాణికౌటి జీవాత్మల సమూహం) సృష్టి తా నానందిస్తూ పరమాత్మ ఆనందంకోసం వికసిల్వంది.

“నిన్ను నీవు తెలుసుకో ఆ నీవేనేనని తెలుసుకో” అంటాడు మహా దార్మినిక మహాకవి. జీవాత్మను పరమాత్మ - "నీ వెళరో నీవే తెలుసుకో మం' టున్నది. అంటే ఆ నీవులో కానున్నానని పరమాత్మ వెప్పకయే చెప్పు చున్నది. ఉన్న పరమార్థ సత్యం గుర్తుచేస్తున్నది -_- “నిన్ను నీవెటిగితే” సీవు జీవన్ముక్తుడవై నట్లే అని వేదాంతం ఇెబుళుంది. ఆ వేదాంతాన్ని కవిగా రిలా (ప్రజయ కళాత్మంగా చెప్పారు ఎంతటి ఉదాత్త భావన

"నా కోనం నావెంట అనాది కొసనుండి అనంతత్వంలోకి దూకిన సాహసవతి, అత్మకు చిరసరిచితగా, పరమాత్మకు" యజమానినిగా నా హృదయ న్మేతాల ముందు నవ్వుతూ నిలబడింది వచ్చి” -- ((అనాదికొన

నుండి -- యీ సాహనవతే భగవతి అదే మూల బహ్మ శకి మూల బీజ శక్తి

ఈసాద్వ్యైతం కేతి1 "నీలోని ఒక రాగ లీలా అవము నేను నీనుండి ఎగసి ఈ నింగిలో విరిసేను ” (రాగ వైశాఖి ఆత్మ (జీవాత్మ) పరమాత్మతో అంటున్నదీ మూటలు గేమికులుగా "ఒక వలపు చూపు ఒక తీయని ముద్దు, ఒక "మెత్తని కౌగిలి ఒక వెచ్చని నిట్టూర్చు = ఒక చన్నుల స్పర్శ = ఒక పెదవుల పానం, ఒక మనోలాలన, ఒక ఆత్మ స్పందన-” తో శాశ్యతానంద రస - (బహ్మలైై -- "ఆత్మ సంయోగమే ఆనంద యోగమని” సంభావించి "చిన్మ యానంద రుచు లిట్లు చేర్చి కూర్చి - తొనలు తీసి ఒకరికొకరు అందించు కొనితింటూ _ "మనం ఒకే ఒక శివాదైత పరబహ్మే ఆయినా - శరీరాలు " ఉన్నంతవరకు విశిష్టాద్వెత [పేయసీ ప్రియలమే, శవ సరస్వతులమే, (బహ్మానంద "“జద్ద న్నిర్ణుణ తత్త్వ పరిపూర్ణ అర్ధనారీశ్వర “*త్యమేవాహంగా” సంభావించుకొంటూ - అత్మ పరమాళ్మలు “రసాద్వైత అవినాభావ ఆత్మీయ (ప్రణయబద్దులె - యిహలోక పరలోక "జీవన నాటకరంగ్రస్థల కధా నాయిక నాయకులై __ సృష్టి స్థితి వై తఠన్యానంద కారకులుగా సచ్చిదానంద మయులుగా ఆది మధ్యాంత రహిళులుగా వెలుగొందుతున్నారు.

ఈ విధంగా - భీమన్న రసాదైత్వ 1పణయ భావ కవిత *చతుర్ము ఫీనంగా” చతుర్ముఖ రన (బ్రహ్మమ్వూర్త్హి మంతగా._మహాకవి కమనీయ కలం నుండి నిరంతదాయంగా ఆయన బొందితో [హాణమున్నంతవరకు - ఆయన పట్టిన కలం కదిలేంతవరకు కమనీయంగా . రమణీయంగా -. రనరాగ (వణయైక బంధంగా -- జాలువారుతూనే చవు-టుంది,

ఈ విధంగా - మహాకచి ఛీమన్న సాహితీ కళాపూర్ణుడై -- ళరీర మ్మాతులైన (పేమికులలోని అవ్యాజ పవ్మిత [పణయబంధాన్నే "కాదు - ఆఅ"

. పవిత్ర (వ్రణయ బంధాన్ని - శివనరన్వతీ రసమయ కళోపానక' బంధంగా - (కృతీ పుకుమల సహజ సిద్ధ అన్యోన్యానురాగ బంధంగా - ఆత్మ పర - మాత్మల 'అవిగాభావి ఆత్మీయ బంధంగా" సంభావించి "రసాద్వైళ” భావ (వణయ) కవిత్వం పుంఖాను పుంఖంగా వెలయించడం అపూర్వం *- అసదృళం - అనితత సాధ్యం = భౌతికపరమెన దేహధారులె న [కేమికుల

18 బోయిభీమన్న (శుమను - ప్రకృతీ పురుషుల [వణజయబంధాన్ని లేదా దేవుణ్ణి ప్రియడిగా _ తాము (ియలుగా నంభావించి తెలుగు కవులు వూహించారు కవితలల్లారు. కావ్యాలల్లారు కాని _ *ఖ్వ సరస్వతీ" కకోప్రాన గ్రసరాగ బంధంగా - అత్మ పరమాత్మల అవినాభావ ఆన్మీయబంధం గా వూహించి కఠాఆలల్లిన కవులు తెలుగు సాహితీలోకంలో లేరనే చెవ్ఫవచ్చు.. తెలుగు 8వులు దైవాన్ని (పియునిగా సంభావించి తామ్స 'పేయసిలుగా కవిత అల్లారు. అలానే (వ్‌కృ తిని చేవతగా ఆరాధించారు కాని భీమన్న "ఆత్మని" గేయసిగా తాను, పరమాత్మ స్థానంలో నిలివి క్రవిత అల్లాడు, ఇది అపూర్వం -_ అజే భీమన్న మహాక్షవి (ప్రత్యేకత విశష్ణత అందుకే భీమన్న ---" సాదై తం"

అపూర్వమేకాదు విశిష్ట విలక్షణమైనది అంటున్నాను

రసారైత (పేమికులలో _ మహాకవి భీమన్న - (ప్రియుడుగా -_ పురుషు

డుగా - నటరాజు శివుతుగా-పరమాత్మ (జద్ధ చైతన్య పరిపూర్ణ పురుషుడు స్థానంలో కాను నిలబడి 7 వుహాసుందరిని; సరస్వతినీ ప్రకృతినీ, జీవాత్మ “ఆత్మను (పేయనులుగో నంభావించుకొని “రషాద్వైత (భావి (వజయ కవిత్వం వెలయించడం అనితరసాధ్యం _ తెలుగు [వణయ (భావ) కవిత సాపొతీప్రియల అద్భృష్టమడిభీమన్న ఎకైక రసాద్వ్వైత వేదాంతి

ఇట్టి “చతుర్విధ భావ కవిత్వం నా యిట్లై చతుర్ముబ రసబహ్మ మూర్తి

మంత రసాద్వైత [వజయ కవిత్వం - తెలుగు సాపివీ జగత్తులో - యిన్ని విధాలుగా _ యిన్ని (పద్య-గేయంవచన) కవితలుగా - ఇన్ని కావ్యాలుగా. గీరాళొ "లోను పెవాసి' లోన్సు వెలయించడం “భీమన్న మహాకవిదే” అ(గతొంబూలం

ఎంటా

సవుతా వూనవతా "శివ సోవమలిజం”

ఎదిగేవాజ్ణి ఎడదగనీ

మందుకు హోయేవాజ్ణి పొనీ

అలసటతో అనకక్రితో పడివున్న వాళ్ణీ

అవనరాలు తీర్చి - ఆనందంగా (బబతకనీ

ఇదే నేను ఆవిష్కరిస్తున్న జీవన వేదార్థం

ఇదే నేను కోరుకుంటున్న 'సోషలిజం”

పూర్వం "కళ కళకోనమే' అనేవారు 8ళ “ఆనందప్రదాయి'గా విలసిల్లింది విలసిల్లుతోంది లలిత కళలన్నీ అందుకే పుట్టాయి. ముందు కళాకారుడు ఆత్మానందం కోసం కళల్ని సృష్టించుకొన్నాడు. తర్వాత అవి పదిమందికి ఆనందం గూర్చేవిగా రూపొందాయి. కవిత్వమూ అంతే (ప్రముఖ ఆంగ్లకవి, నాటకకర్త అయిన 'సెక్స్‌పియర్‌ -- 106 [078/5, 706 ౧06౪ 106 [)86. ఒక కోవకు చెందినవారంటాడు. కవ్కి. (శ్రేమికుడు ఉన్మాది ముగ్గురూ ఎవరి ఆనందంలో వారు పరవశించి పోయే “పిచ్చోళ్ళ” అయితే రానురాను కళ కళకోసం కాదు. కళ సామాజిక (శ్రేయస్సు

కోసం. విశ్వ కల్యాణం కోసం అన్నారు అంటున్నారు కూడా పదిమందికి ఉపయోగపడని కళ ఎందుకని (పశ్నిస్తున్నారు ఆనందంతోపాటు సందేశా త్మకంగా వుండాలంటున్నారు. *“అభ్యుదయి వాదులైతే - కళగాని కవిత్వం గాని ఆనందంకోనం కాదు. [పజల సమన్యల్ని తీర్చేవిగా వుండాలని అంటు న్నారు. ఇది "కవిత్వ" విషయంలో మరీను ప్రాచీన కవులు అత్మొనం దంతోపాటు, రాజులను మెప్పించటానికి - వారి “క్రళాభిరుచుల్నిబిట్టి - శృంగాత [పధానమైన కావ్యాలనో = భక్తి (ప్రధానమైన కొవ్యాలనో రాసే వారు. అయితే భారత రామాయణాల్లో “అనందంతోపొటు' సందేశం_- ధర్మ (ప్రభోదం గూడా లేకపోలేదు. రాచరికాలు అంతరించి (పజొస్వామిక (వభుత్వాలు రావడం రాజకీయ దృక్పధం = (పజల దృక్పధంలో మార్చు

194 చోయిబీమున్న

రావడం కళ, లేక కవిత్వ లక్ష్యంలో మార్పు వచ్చింది. వుజ్యంగా కవిత్వం (ప్రజల నాడిని తెలుసుకొని వారి-సమస్యలకు “అద్దంపట్టి' (ప్రజలకు ఉపయోగపడే విధంగా వారి సమస్యల పరిష్కార మార్గదర్శకంగా వుండా లనీ అదే దాని ముఖ్యధ్యేయమని అభ్యుదయవాదులు విశ్వసిస్తున్నారు అసలు-అదే ధోరణీలోనే కవిత్వం వస్తున్నదినాడు దానినే అభ్యుదయ వాదులు. "సామాజిక స్పృహి అంటున్నారు. సామాజిక స్న్మృహలని “కవిత్వం' అసలు కవిత్వం కాదనే దశకుకూడా వచ్చింది సాహిత్య ధోరణి అయితే భీమన్న దృష్టిలో "కళ కళకోసమూ దుకా లోకంకోసమూ

• కాదు”. 'కళ కళకోసమే అనేవాదం ఎంత అర్జరహితమో కళ లోకంకోన మనేవాద౦ం అంత జీవరహితం” అంటూ "క్రళ ఎతత్కళా ష్షకోసం ఆత్మానందింకోసం, ఆత్మను వ్య క్తీకరించుకొంటూ అపూర్వ సౌందర్యాన్ని సృష్టిస్తాడు కళాసష్ట అని (రాగవై శాఖలో కళయొక్క అక్షుం గురించి తన్‌ అభిహాయం సూటిగా చెప్పాడు ఛీమన్న అంటే కళ అనేది దాని కర్త అయిన కళాకారుడి అనందంకోస _ ని భీమన్న వాదన ,

-ధ్యేయమదే గదే కణళారల ను స్టహాలి రామాయణ, భారకాల కవిత్వాన్ని సృష్టించుకొని, తన తన అత్యానందంకోసం, కళను లేక సందేశం యిస్తాడు. కనుక ఫీషన్నగా లృ గర ఉదందాన్ని అందిస్తాడు

వ ఏగారి అపిహాయం అర్థసత్యం మాత్రమే మ్‌ిషి అ

గొనో _ యధా న్నేరోమట్టూ ఎమి జరుగుతుందో _ వుద్దేశపూర్వకం పోతున్నా. మ్రధిషి జీవితం సంఫ ఉం ఉన పని తాను చేసుకొని జంలో ఎవరికైనా మ్ప్రృళ్చి జరిగితే ఇన్నీ ముడిపడివుంది కనుక, ప్రమా కీడు జరిగితే = తనక్క జైత్ర స జ పాల్గొని ఆనందిస్తాడు, ఎవరికైనా యా “సహకారం? మనం చూస యూత్ర నెస్తాడు పపపక్ష్యాదుల్లో గూడా ర బ్ర౦ంటాడ్సు క "న్న౦కాదు, కవిగూడ్రా సమాజంల్రః శ రుడుగాని కీవిగాని ఇందుకు నందంకోస్త్ర రాసుకృన్నా శ్ర్య చుటూ కడు కన్సక్ష క్ర కవిత్వం తన అత్మా

ఇ జెరుగుత్తున్న సంఘటనల చేత ప్రభా

3వసోషలిజం 185 వితుడై -తదనుగుణంగా స్పందించి - ఆయా సంఘటనల్ని వత్యక్షంగానో* సరోక్ష్మంగానో = తన కవిత్వంలో = తన రచనల్లో = తన భావ శబలతను బట్టి తన భాషా పటిమను బట్టి - రమణీయంగా - కమనీయంగా వర్ణిస్తాడు "కళ కళకోసమూ కాడు లోకంకోసమూ కాదు" అంటూ ఫైకి ఎంత భీకరంగా చెప్పినా, భీమన్న తన రసాద్వైత మహాంబుధిలో తన వూహా (పేయనుల వెంట "రాధా మాధవం'లాగా-[వణయ నౌకలో తీయని స్వాప్నిక జగత్తులో= ఎంతగా అనంద డోలికల్లో ఓలలాడిన్హా వుయ్యేఅలూగినా ఎ కొద్ది గంట లైనా, ఎ కొన్ని క్షణాలై నా వాస్తవ జగత్తులో జీవించకుండా వుండలేడు చుట్టూ జరుగుచున్నది చూస్తూ వూరక కళ్ళు మూసుకొని కోర్చోనూలేడు ఎంత భావుకుడై న మహాకవి అయినా, ఎంతటి మధుర [పణయ రసాద్వ్వైతి అయినా భీమన్న గూడా సంఘంలో ఒక వ్య క్తిగదా కనుకనే - గుడిసెలు కాలిపోతుంటే = చూస్తూ వూళుకోలేదు. “గుడిసెలు కాలిపోతువ్నై” అని గొంతెత్తి పెద్దగా అరిచాడు కలంబట్టి తన అరుపుల్ని - వేదనని అక్షరబద్ధం చేసాడు ఇలాంటి సంఘటన లెశ్నో మరి విచ్యిత మేమంటే- భీమన్న స్వత౦త వ్యక్రిత్సం వున్నవాడు కనుకను, ఒకరు చెప్పింది ఒక పట్టాన అలోచించకుండ, వినడు కనుకను ఒకరు నడిచిన బాటలో తనకు నడవడం యిష్టం లేదు కనుకను, తనబాట తానే చూసుకుంటాడు కనుకను సమకాలీన .. అభ్యుదయ కవులు సాహితీవేత్తలు అంటున్న -”అభ్యుదయ కవిత్వం” “సామాజిక స్పృహ * అన్న పదాల్ని వాడడం తన కిష్టంలేక-(తన కా సామాజిక స్పృహ వున్నా - తాను చెప్పేది అ అభు;దయ కవిత్వమైనా) సామాజిక సంఘటలకు తాను స్పందించి ఆ స్పందనకు తన ధ్యేయమేమిటో రాసిన కవిత్వానికి *+వ నోషలిజం'” అని పేరుపెట్టుకొన్నాడు మరి భీమన్న

సోషలిజ మేమిటో ” తన సోషలిజం ధ్యేయమేమిటో మనం కాస్త తెబుసు

కుందాం

"వం అంటే సోషలిజం అని నా ఉద్దేశం. శివుడు ఒక ఆడర్శ సోవలిష్టు సమస్త లోకాలూ సుఖనంతోషాలతో వర్షిల్లిడం శివం అంటే నేటి మన ఉద్దేశ్యంలో అది సోషలిజమే కదా సోషలిజం అని ఆధునికమైన మాట వొడుకున్నామేకాన్తి సమతాధర్మ్కుం ఆర్షమైనట్టివ" అని 'శివాలకిలు

[184 వోయిబీమన్న రావడం కళ, లేక కవిత్వ లక్ష్యంలో మార్చు వచ్చింది. ముజ్యంగ” కవిత్వం పజల నాడిని తెలుసుకొని వారి-సమనస్యలకు “అద్దంపట్టి" చ్రజలకు ఉపయోగపడే విధంగా వారి సమస్యల పరిష్కార మార్గదర్శకంగా వుండా అనీ అదే దాని ముఖ్యధ్యేయమని అభ్యుదయవాదులు విశ్వసిస్తున్నారు అసలు-అదే ధోరణీలోనే కవిత్వం వస్తున్నదీనాడు దానినే అభ్యుదయ వాద్దులు. "సామాజిక స్పృహి అంటున్నారు. సొమాజిక స్ప్మృహలేని కవిత్వం” అసలు కవిత్వం కాదనే దళకుకూడా వచ్చింది సాహిత్య ధోరణి

అయితే భీమన్న దృష్టిలో "కళ కళకోసమూ దుకా లోకంకోసమూ కాదు, "కళ కళకోనమే అనేవాదం ఎంత అర్దరహితమో. కళ లోక౬కోన మనేవాదం అంత జీవరహితం” అంటూ "కళ ఎతత్కళా వ్రపష్షకోసం ఆత్మానందింకోసం, ఆత్మను వ్య క్తీకరించుకొంటూ అపూర్వ సౌందర్యాన్ని నృష్టిస్తాడు కళానష్ట” అని (రాగవైశాఖిలో కళయొక్క అక్ష్యుం. గురించి తన అభ్మిపాయం సూటిగా చెప్పాడు. భీమన్న అంటే కళ అనేది దాని కర్త అయిన కళాకారుడి ఆనందంకోస _ ని భీమన్న వాదన ! మనం యింతకుముంచే బెప్పుకొన్నట్లు కళ శీవలం ఆత్మొనంద౦ కోసమేకాదు , లోకానికి సందేశాత్మకంగాను వు డాలి రామాయణ, భారతాల -ధ్యేయమదే గదే . కళాకార్డుడులేక కవి తన ఆత్మానందంకోసం, కళను లేక కవిత్వాన్ని సృన్టుంచుకొని తన కళద్వారా నల్లురికీ ఆనందాన్ని అందిస్తాడు సందేశం యిస్తోడు, కనుక భీమన్నగారి అవి[ప్రాయం అర్ధసత్యం మాత్రమే మనిషి అన్నవాడు తనచుట్టూ ఎమి జరుగుతుందో - వుద్దేశపూర్వకం గానో = యధాలోపంగానో గమనిస్తుంటాడు, తన పని తాను చేసుకౌని పోతున్నా మనిషి జీవితం సంఘ జీవికానికి ముడిపడివుంది కనుక, సమౌ జంలో ఎవరిక్షైనా మంచి జరిగితే తాను పాల్గొని ఆనందిస్తాడు. ఎవరిక్షైనా కడు జరిగితే - తనకు జేతనిన చేయూత నిస్తాడు పపపక్ష్యాదుల్లో గూడా యా సహకారం" మనం చూస్తుంటాడు కళాకారుడుగాని కవిగాని ఇందుకు మరు. కవిగూడా సమాజంలో ఒకడు కనుక కవి కవిత్వం తన అత్మా కోసం రాసుకున్నా తన చుట్టూ జరుగుతున్న సంఘటనల చేత (ప్రభా

?వసోషలిజం “185 వితుడై -తదనుగుణంగా న్పందించి - ఆయా సంఘటనల్ని [(వత్యక్షంగానో“ వరోక్షంగానో _. తన కవిత్వంలో = తన రచనల్లో = తన భావ శ₹బలతను బట్టి తన భాషా పటిమను బట్టి - రమణీయంగా - కమనీయంగా వర్ణిస్తాడు "కళ కళకోసమూ కాదు, లోకంకోసమూ కాదు" అంటూ పెకి ఎంత భీకరంగా చెప్పినా భీమన్న తన రసాద్వైత మహాంబుధిలో తన వూహా (పేయనుల వెంట "రాధా మాధవం'లాగా-వజయ నాకలో తీయని స్వాన్నిక జగత్తులో ఎంతగా ఆనంద డోలికల్లో ఓలలాడిన్నా వుయ్యేఅలూగినా ఎఎ కొద్ది గంట లైనా, ఏ కొన్ని క్షణాలైనా వాస్తవ జగత్తులో జీవించకుండా వుండలేడు . చుట్లూ జరుగ చున్నది చూస్తూ వూరక 'కటళ్ళు మూనుకొని కోర్నోనూలేడు

గ ఎంత భావుకుడె న మహాకవి అయినా, ఎంతటి మభుర [(పణయ రసాద్వ్వైతి అయినా, భీమన్నగూడా నంఘంలో ఒక వ్యక్తిగదా కనుకనే - గుడిసెలు _ కాఠిపోతుంటే - చూస్తూ వూరుకోలేదు. “గుడిసెలు కాలిపోతువ్నై” అని గొంతెత్తి పెద్దగా అరిచాడు కలంబట్టి తన అరువుల్ని - వేదనని అక్షరబద్దం చేసాడు. ఇలాంటి సంఘటన లెశ్నో మరి విచిత మేమంజే- వే ఫీమన్న స్వతంత్ర వ్య_క్రిత్సం వున్నవాడు కనుకను, ఒకరు చెప్పింది ఒక పటాన అలోచించకుండు వినడు కనుకను ఒకరు నడిచిన బాటలో తనకు నడవడం యిష్టం లేదు కనుకను, తనబాట తానే చూసుకుంటాడు కనుకను సమకాలీన -- అభ్యుదయ కవులు సాహితీవేత్తలు అంటున్న -"అభ్యుదయ "కవీత్వం” “సామాజిక స్పృహ * అన్న వదాల్ని వాడడం తన కిష్ట్ణంలేక-.(తన కా సామాజిక స్పృహ వున్నా - తాను చెప్పేది ఆ అభు;దయ కవిత్వమైనా) సొమాజిక సంఘటలకు తాను స్పందించి ఆ స్పందనకు తన ఖ్యయమేమిటో రాసిన కవిత్వానికి "శవ సోవలిజం' అని పేరుపెట్టుకొన్నాడు మరి భీమన్న

• సోషలిజ మేమిటో * తన సోషలిజం ధ్యేయమేమిటో మనం కాస్త తెలుసు కుందాం “శివం అంటే సోషలిజం అని నా ఉద్దేశం. శివుడు “ఒక ఆడర) సోషలిము సమస్త లోకాలూ సుఖనంతోషాలతో వర్పిల్లిడం శివం అంటే నేటి బ న మన ఉద్దేశ్యంలో అది సోషలిజమే కదా సోషలిజం అని ఆధునికమైన ౧ ం మాట వాడుతున్నామేకాని నమతాధర్మం ఆర్షమైనట్టిది” అని 'శివాలకలు

బోయిఖీమన్న 186 ఆ * నగ్వరించి వివరించాడు కావ్య పీరీకలో తాను ఆశించిన "శివ సోషలిజం గురించి వివరించాం భీమన్న దృష్టిలో సృష్టిలో మొట్టమొదటి సొషలిష్టు శివుడు విష్ణువు కేపిటలిస్ట "కానీ శివం ఏదీ ఈ, అమానుషాలు చూడలేక శివం శిలై పోయింది జాతి శిధిబావశేషమయింది శిల మళ్ళీ (పాణం పోసుకొని శివం కావాలి . __ (శీవాలుకలు) అంటాడు కవి మలి “వం” "శవం కావటానికి "ల అవటానికీ కారణమేమిటంటే __ "లోకంలో నేడున్న దుస్తితి కంతక్రూ గొరైలు బుద్ధిహీనతే కారణం జా(గుడిసేలు కాలిహోతునై ) న క 4 గొ రెలంపే భీమన్న దృష్టీలో సామాన్య అమాయక అజ్ఞాన (ప్రవానీకల జనపొహుఖ్యం బు వీద్యాగంధం లేనివాళ్ళ అజ్ఞానులు అందుకే బలంకలవాడ్షు పులి తెలివికలవాడు నక్క త్య ఇరువర్గోలక్ష అహారంగా (బ్రపకున్న మూర్థుల్చు గొలెలు' _-గుడీసేలు అంటే ఫలలని తం జనబలం (మందిబలం, మసీబలం) వున్నవాళ్ళు నగాళ్ళు నక్కల భీమన్న భావన , ఈ ప్యల్చీ నక్క ఏమి చేసాయంజే ల

శివ సోషలిజం క “ఈ వర్ణ విభజనా వర్గ విభజనా కూడా పులీ నక్కా కలిసి చేసినట్టివే - (టుమోలు-) --కనుక అమాయకులు "ఆజ్ఞానువై న గొ(రెైలూ”గా యీ వర్ణద్వేషం- వర్గదోపిడి మధ్య నలిగి చచ్చిపోతున్నారు కర్యసూతంపై విశ్వాసం చచ్చిన అవతారాల వట్ల భజ్రి పులికి పాదసేవ, నక్కకు దాసోహం గొరెల కివా మోక్షమార్గాలు జజ గుడిసెలు కాలి అని (ప్రశ్నిస్తూ మతం కర్మసూత్రం వలవేస్తాయి పులీ నక్కా అంటు బఇన్ఫాడు కవి." ఖు ఆది మానవ సమాజంలో కులాలు, మతాలు, వర్గాలు లేవు, మానవ సమాజం పెరిగేకొద్ది (జనాభాను బట్టి మానవ మేధస్సు పెరిగే కొద్దీ-బతుకు చెరువుకోనం- జీవిత సొలభ్యంతోపాటు సుఖశాంతులకోసం వర్హాశ్రమ ధర్మాలు పుట్టుకొచ్చాయి. (బతుకు దెరువుకోసం బయలుదేరిన వృత్తులు చివరకు కొందరి తెలివి స్వార్ధంవల్ల "పుట్టు కులాలై "నాయి. స్వార్ధంతోనే వర్గాలు ఏర్పడ్డాయి. తమనేదో '*దివ్య శక్తి ఆతీందియ శక్తి" సృష్టించిందని మాన వుడు వూహించుకొని మతాన్ని పెట్టుకున్నాడు. బాగానే వుంది. తెలివిగల వాళ్ళు కొందరు స్వార్ధాలతో = అధికారం చెలాయించటానికి = తమ నుఖం కోసం = కష్టించే అనూయక శ్రామికుల్ని దోపిడీ చేయడం, దేవుడి సేవల 'సిర ఆమాయక మూఢ భక్తుల్ని దోసిడిచేయడం = కులాల్లో ఉచ్చనీచాలు సృష్టించి తోటి మనుషుల్ని హీనంగా చూడడం - భీమన్న తీ్మీవంగా నిఠసిస్తున్నాడుః 18]

186 చోయిథీ్‌ మన్న కావ్య వీరికలో తాను ఆశించిన "శవ సోషలిజం” గురించి వివరించాడు భీమన్న దృష్టిలో సృష్టీలో మొట్టమొదటి సొషలిష్టు శివుడు విష్ణువు కేపిటలిస్టు

"కాని .శివం ఎదీ ఈ అమానుషాలు చూడలేక శివం శిలై పోయింది జాతి శిధిహావశేషమయింది శిల మళ్ళీ [ప్రాణం పోసుకొని శవం కావాలి __ (శివాలుకలు) అంటాడు కవి మరి *++వం” 'శవం? కావటానికి “*ల అవటానికీ శారణమేమిటంటే __ “.... "లోకంలో నేడున్న దుస్తీతి కంతకూ గోలైలు బుద్ధిహినతే కారణం" “ా(గుడిసేలు కాలిపోతునై) గోెలం'పే భీమన్న ద్శోష్టీలో సామాన్య అమాయక అజ్ఞాన (వవానీకం! “సోమాన్య మానవ నంతానం చచ్చు గొరెలు అంటాడు కని జనబొహుళ్యం _ వీద్యాగంధం లేనివాళ్ళు అజ్ఞానులు. అందుకే వాళ్ళను "బుద్ధిహీను”లు మూర్డు” అంటున్నాడు మహాకవి --- ఇ ఖా బలంకలవాడు పులి తెలివికలవాడు నక ట్ర శ్ర ఇరువర్గోలకు అహారంగా (బకుకున్న మూర్థులు గొరైలు' --గుడీసేలు అంటే ధనబలం, జనబలం (మందిబలం, మనీబలం) వున్నవాళ్ళు పులులని - తెలివిగలవాళ్ళంటే - కుత్సిమతులు, కుతంత్రాలు, కుటలుపన్నే వాళ్ళు - మోసగాట్ళ్‌ నక్కలని ఛీమన్న భొవన ఈ పులీ నక్క ఎమి చేసాయంటే -=

“ఈ వర్ణ విభజనా వర్గ విభజనా కూడా --కనుక అమాయకులు "ఆజ్ఞానులై న గొ(రెలోగా యీ వర్షద్వేషం._ వర్గదోపిడి మధ్య నలిగి చచ్చిపోతున్నారు . - కర్మసూ(తంపై విశ్వాసం చచ్చిన అవతారాల పట్ల భి వులికి పాదసేవ, నక్కకు దాసోహం గొ(రెల కివా మోక్షమార్లాలు జజ గుడిసెలు కాలి. అని [పళ్నిస్తూ మతం కర్మసూ(తం వలవేస్తాయి పులీ నక్కా ఆంటు గ్హ్నాడు కవి." ఆది మానవ సమాజంలో కులాలు, మతాలు, వర్షాలు లేవు, మానవ సమాజం పెరిగేకొద్ది (జనాభాను బట్టి మానవ మేధస్సు పెరిగే కొద్ధీ-బళతుకు దెరువుకోనం--జీవిత పొలభ్యంతోపాటు నుఖశాంతులకోనం వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు పుట్టుకొచ్చాయి. (ఇతుకు చెరువుకోసం బయలుదేరిన వృత్తులు చివరకు కొందరి తెలివి, స్వార్హంవల్ల "పుట్టు కులాలై "నాయి. స్వార్హంతోనే వర్ణాలు ఏర్పడ్డాయి. తమనేదో *దివ్య శొక, ఆతీం[దియ శక్తి” సృష్టించిందని మాన వడు వూహించుకొని మఠాన్ని పెట్టుకున్నాడు. వాగానే వుంది. తెలివిగల వాళ్ళు కొందరు స్వార్ధాలతో = అధికారం బెలాయించటానికి = తమ నుఖం కోనం - కష్టించే అమాయక శ్రామికుల్ని దోపిడీ చేయడం, దేవుడి సేవల "పర అమాయక మూఢ భక్తుల్ని దోసిడిచేయడం = కులాల్లో ఉచ్చనీచాలు సృష్టించి తోటి మనుషల్ని హీనంగా చూడడం - భీమన్న తీవ్రంగా 18]

శంతి జోయిభీమన్న మతం - అది ఎ మతమైనా సరే పులీ నక్కా కలిసి పన్నిన వల అది. -ా టుమోలు కనుక కవి యీ గొ[రెల్ని హెచ్చరిస్తున్నాడు - 'ఓ గారె సోదరు ల్లారా.. కళ్ళు తెరవండని "మతం నల్లమందు కాద” "మతం విషం” కనుక "దాన్ని సాంతం నిర్మూలించి పారేయొమని భోద చేస్తున్నాడు, చేవుడొక డ్‌గ్గు అయికత్తే ఆ (డగ్గను తయారుచేసే టెంటు కంపెనీలు మకఠాలంటాడు. _ అయితే = చెపుతున్నాను విను మానవుడు వాగుపడడం మరో మెట్టెక్కడం - మతంనుంచి వైటపడ్డప్పుడు గుడిసెలు కాలి ళు థీమన్నకు “మత” మంటే చెడ్డకోపం ! ఆయన వుద్దేశ్యం "మతం” "ఒక పిచ్చి అది "విషం" కనుక మతంనుండి వై టపడ్డప్పుడే మనిషి బాగు వడతాడనీ అంటాడు భీమన్న. గొ(ె సింహ వాహన కావాలంటే గడ్డి గోపాలన చెయ్యాలంటే నృష్షి వ్యవస్థలోనే విప్లవం రావాఠి. గుడి సెల్తుకాలి వీష్ణవం రావోలంటాడు భీమన్న మాటలతో. నక్క - పులి మాట వినవు ! దొరకి రావు కనుక్‌ . నక్కనీ, పులినీ వారిలోనికి తేవాలంటే - “భావవిప్లవం జొతి సమైక్యం కుల నిర్మూలన సమసమాజ స్థాషన, (శ్రేయో రాజ్య సిద్ధి - ఈ పంచ లక్ష్యా లను సాధించాలంటే, అందుకు ఒక యువకులే సమర్థులు = స్వార్ధంలేని. వ్‌, “యువకుల” అని యువళక్తిని గుర్తిస్తాడు భీమన్న యువతకు భో ధినున్నా ణు,

శివ సోషలిజం 1839 "మోరైనా భాంతినుంచీ వై టపడండి మానవుణ్ణి మరో మెట్టుకు ఇరగనివ్వండి” ఎ గడిసెలుకాలి ... పుఠీ నక్కా సృష్టించిన కులమతాలు దేశానికి చాలా అనర్థాలు తిచ్చాయి ! యువతరం మేల్కొని మానవజాతిని రక్షించమంటున్నాడు ॥

“పూత చరిత మా భరతమాత మెడకు

కుటిలతరమైన ఊరితాచ్ళు కులమతాలు” ---కూలిరాహా

కనుక యువతరానికి విజ్జి ప్రీ చిస్తున్నాడు "నిష్కులము,. నిర్మతము జియ నేర్చి జాతి నుద్దరింపగ లెండిని "అస్పృశ్యత క్షయరోగం, కుల విభజన కేన్సరు”

“అస్పృశ్యత మన్‌ తుప్‌ - ఒకటో నెంబరు శత్రువు కుల వ్యవస్థ రెండో శతువు ఈ శతు ద్వయం నశిరచకుండా భోరత్‌ జాతికి అభ్యుదయం లేదో అంటాడు కవి అరదుకు ఒకటే మార్గం - చట్ట బద్ధత గల వర్ణాం తర వివాహపద్ధతి అన్నది భీమన్న కవి దృఢ విశ్వాసం . రెండోమార్గం - యీ కుల రక్కసి కోరల్లో చిక్కి - అస్పృశ్యతా జాడ్య ఫాధితుల్లేన 'కులహీను లైన "మాల మాదిగొడిొ” కులులవారందరు కళ్ళు తెరచి - జ్ఞానవంటేల్తే - సంఘటిత పడి - సమైక్యంగా సోరాడాలన్న డొ అంచేద్కర్‌ సిద్ధాంతాన్నే ఛీమన్న నమ్ముతున్నాడు = సూచిస్తున్నాడు =

ఇక పులీ నక్క వృష్టీంచిన వర్గ విభజన-ధనిక భూస్వాముల దోపిడీ విధానం, దౌర్జన్యం అరికట్టాలంటే జూ రై తుకూలీలు; శ్రామిక వగ్గాలు ఏకమై సంఘటితంగా - శాంతియుతంగా సోరాడాలంటాడు =

కూలీలంకా ఏకం కండోయ్‌ కూలీరాజ్యం౦ స్థాపించండోయ్‌ దున్నేవొడే భూమికి కర్త దున్నేవాడే జీవనకర్త - సంపదకంతా కర్తలు మోరే స్వరాజ్యానికి రాజులు మోరే ఎాకూలి రాజో

కేఉ0 బోయిభీమన్న అని శ్రామికుల్ని సంఘటిత పరుస్తూ - "దేశంలోగల నర్వ భూమినీ జాతీయం చేయాలనీ "ఉత్పత్తిని జాతీయం చేసీ ఊరందరికి పనిచూపి? కలిమిలేముల తేడా మాఫీ” చేయాలని భీమన్స గారి ఉద్భోద

మారుతున్న కాలంతోపాటు ఇ రాజకీయ, సామాజిక, వె జ్ఞానిక రంగా లలో గూడా మార్చులు వస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా రాజకీయ రంగంలో మార్క్సిజం "శ్రామిక వర్గాలలొ' చాలా-వై తన్యం తెచ్చింది. అలానే విద్యావ కాశాలు,.(స్రజలలో వివేకం కలిగించి చైతన్యవంతుల్ని చేస్తున్నాయి. ఈ నేపధ్యంలో శ్రామికవర్గాలు వూర్వం లాగా అజ్ఞామలూకారు - అమాయకులూ కారు, |

రగులుచున్నది అగ్నిపర్వతము ఒకొఠక శ్రామికుని గుండెలో, అది రగిలి రగిలి భబృమని (బద్ధలె అగ్నిబరపునేని అపుడు చింకించి లాభమే దైన కలదె --మాలిరాజు . అని "పెట్టుబడిదారుల-ధనిక భూస్వాముల-దోపిడీని దౌర్జన్యాన్ని మానుకోవాలని ధ్వని .

"సాంఘిక రాజకీయ రంగాలలో వేడి నెత్తురు పొంగులె త్తే నిజాయితీ గల యువకులు పూనుకొంటే తవ్ప మానవుడు మారడు = సమాజం [వళాళనం కాదు” అంటాడు కవి. అలానే

"మానవ భావన నుండి

మతాన్ని తొలగించ గలిగితే చాలు

విశ్వమానవ (శేయస్సు

సర్వమానవ సమతోషస్సు

సద్యసృ ముద్భూతమవుతాయి. --గుడిసెలు కాలి ... --అమాయకులై న [పళాకోటిని - మతాధిపతులు = పీరాధిపతులు =

శివసో మలిజం 141 దేవా య ర ఇ ౧5 6, నా కాల న దోపిడీ” చేసునారు _ కర్మకాండ. పేర - పూజాది టీ ఆం తాన్ని గూడా మా న్న గించాలంటాడు.కవి . న నవ మనస్స్ఫునుండి తొలి "అణుధూ? ధూమ కేతువులు జట్టే వ్యాపార పన్నగాల పన్నాగాలు పదవీ రాజకీయాల విలయతాండవాలు వనిదొంగల దోమళొండాలు స్వపయోజన కుల తత్వాల కరకు: కోరలు అంచగొండుల హస్త లాఘవాలు మూఢ భక్తి (ప్రచారాలు అధికార దుర్వినియోగాలు ఆఅత్మవంచక ఒక జపాలు బలహీన వర్గాల నోళ్ళు మూసి బలవంతులు కడుపులు నింపుకోవడాలు నాయకుల నమ్మక(దోహాలు జాతి సేవకుల అంగుడులేని మంగుళ్ళు అశ క్తికి అధికార పీఠాలు ! (వ్రతిభకు ముష్టి మెతుకులు థనంతో జనాన్ని కొనెయ్యడాలు జనళక్తి శృరుతో ధనళశక్త్తి ఊరేగడాలూ నిజం దేవి, నిజం ఇవే దుస్నలు దున్నలు ! దున్నలు 1 _గుడిసెలు కాలి ..

క. బోయినీమన్న = ఆంటూ "ఇవన్నీ = వీళ్ళంతా” - "అరిషడ్వహ్గాల” రూపంలో మహిషారులై -- మంచిశనాన్ని తొక్కేస్తునై "ప్రతిభను ప్రాసిక్యూట్‌ చేస్తున్నై (జల దైనందిన శాయకష్టాన్ని సారాతో. నంజుకు తినేస్తున్నై గొ(రెలను మచ్చిక చేసుకొని కసాయీలకు అమ్మేస్తున్నై తామే భోక్తలుగా కూర్చొని తాజా విందులు ఇఆరగిస్తువ్నై గుడిసెలు కాలీ ... కనుక “మహిషాసుర్‌ మర్దనిోని “భద్ర రుజ్ర కాళిని మళ్ళీ అవత శించమంటున్నాడు . _"స్వార్ధాన్నీ-కౌర్యాన్ని” పహించకుండా - మానవుణ్ణి అదుకోమన్సీ "విశ్వ్యజనతను సంపూర్ణ మానవతకు మేలుకొబ్పు”మని అర్టిస్తు వ్నాడు మహాకవి భీమన్న ం అయ్యో మానపుడు డానవుడై పోతున్నాడు ! ఐందుపీక్సి అశ్రత పక్షపాతం ప్తోత్మపియక్క లంచగొండితనం మోసం, ద్వేషం, హింస్క దోపిడీ ఇలాంటి దానవ గుణాలను పెంచుకోని మనిషే మనిషిని తినేస్తున్నాడు --శివాల కలో కనక స్వార్ధవూరితుడైన మనిషి తన తోటి మనిషికి శత్రువు 1 అంటే అక్రను పద్ధతులద్వోరా ధనార్జనేధ్యేయం |! వదవీవ్యామోహం |! అందుకని జా అంచేదగర్‌ సూచించిన విధానాన్ని భీమన్న సమర్ధిస్తున్నారు!

శివ సోవలిజఆ కశత కుటుంబ అవసరాలకు నరిపడ్డ ఆ_స్తిపాస్తుల సంపాదన .మినహాయించి, వంట. భూముల్ని, పెద్ద సరి శమల్ని - సంపదని జాతీయంచేసి - అందరినీ సమాన భాగస్వాముల్ని చేయాలంటాడు. స్వంత ఆ సి నిషేధంచినష్వుడు మనిషిలో స్వార్దం వుండచుకదా . (గతిమనిషీ నుఖఐగా - అనందంగా వుండాలని కోరుకుంటాడు అందుకు -- కూడు గుడ్డ కొంప మూడే సుమో నేడు నరుడు కోరుచున్న వరములెల్ల” -ాదీవసత్త అందుకే కదా "కోటివిద్యలై నా కూటికొరకే” అన్నారు. - (ప్రొడ్డస్త మానం [శమపడినా లేదా మాటలునేర్చి వేషాలు వేసినా-దొంగతనాలు చేసినవి తన పొట్టకోసం తన సుఖంకోసం . భీమన మహాకవీ కదా - ఈవిషమయమే. వేరొక చోట చెప్పిన తీరు చూడండి ! అన్నమే పరబహ్మ | అకలే బ్రహ్మ. జిజ్ఞాస ఆకలి కింత అన్నమే ఆనందస్థితీ కోటివిద్యలు కోటికోనమన్నది సత్యం -ాతిపడలు కనుక - ఆకలి తీరుట కొరకు - అన్నం సంపాదించుకొనుటకు (వతి “ల్రక్రటి తీరుట గతి - మనుజుని ఆత్మోత్తేజం ప్రగతి ౯” వా ప్రగతి ీ అకలితీరి ఆత్మో శ్పేజమే మనిషి (పగతి పని యేదైనా గాని వరమేచని రూపం గద! పరమేనని రూపంలో. తర తమను లేనుంటై లపైరుపాట

బోయిభీమన్న క. నికి తన ఏ పని అయినా ఎ వృత్తి అయినా తన అకలి తీరటా నక -ా పనులు చేయలేరు. దేశకల పరిన్టితులు-వ్య క్తి సుఖానికి అందరూ అన్ని పనులు ద్ద త్తు భి ఏ రుచి బట్టి వృత్తులు మారుతుం శకి సామర్థ్యాలు - తెలివి తేటలు _ అభి ట్ట వృత్తు వటం టాయి. _కనుక్‌ ఒక పని లేక వృత్తి మంచిదనిగాని చెడ్డదని గాని చెప్పటం, తప్పు ఒక వృత్తి నీచం _ మరొక వృత్తి గొప్ప అనడం అవివేకం అందుకే “వృత్తి గౌరవం” అన్నాడు గాంధీజీ, న్యాయవాది వృత్తి _ ప వృత్తి రెండూ సమాన గౌరవనీయ్రాల్సు వనికిలేదు మంచి _ చెడు పనిర పరమేశ్వర రూపమైన పనికి మంచీ చెడూ తేడా ఎమిటి ? సమాజంలోని వ్యక్తులు ఒకరికొకరు సహాయ సహకార లందించుకొంటూ వుండాలి కనుక ఒక్‌ వృత్తిచేసే వాడు, యింకో వృత్తి చేసేవాడిపై ఆధారపడాలి. అశ యించాలి, సహాయం. కోరాథి ! సహకరించాలి ఎందుకంటే అందరూ అన్నిపనులు చేయలేర్చ, తమ అన్ని అవనరాలక్ర సరివజే వస్తువుల్ని తాను తయారు చేసుకోలేడ్సు కనుక మ్రన్సిష్ష మరొక్ర మనిషిపై ఆధారవడక తప్పదు. సహాయసహకారాల్సు ఇచ్చువుచ్చుక్తాంట్రేన్సే _ జ్యూ సుఖిస్తాడు సమాజంలో అందరూ న్సఖ్రగా వంటార్న, ఇరుగు పొరుగలత్రో సహికకంచ్చుట్ర ఈళ్వరత్యమ్షన్సి తెలియాల్రి' -ారాఫీలు ఈశ్వత సృష్టిల్రో (టతిపాజీ స్రహకరించుకోవడం ఈశ్వరాళీష్రమే కదా, “ప్లే పరమాత్ర శ్రిగొ పకిపనీ ప్రజ్నాశ్వ్వంగా పనిచేసిన (త్రిషా ఒక్‌ పండుగర్వోగ్లూ “గుడ్లిసేల్పు క్రాభ్రీ పేర్‌మ్షూశ్ర న అ నా ఆ శవ ఏ దృష్టిలో పెట్టుకొని చేయషంటున్నాడ మహాకవి,

శిప సోషలిజం షేశల్‌ భగవస్గీతలో మూడవ అధ్యాయం _ కర్మయోగంలోగూడా న్వధర్మ

పాలన - (వతి [ప్రాశి ఈనకు నియమించిన కర్మను (పనిని-వృత్తిని) నాచరించవలసి వున్నది, వని చేయకుండా సోమరిగా కూర్చోవడంకిన్నా పనిచేయడం మేలని చ్చెపఎడింది వనిపాటలు చేయని వానికి జీవన యాత చేయట కూడా కషం శ్లోకములు క్క 15 (ప్రకారం అన్నము వలన (పాణులు పుట్లుచున్నవి, వర్షాల వలన అన్నం (పాడివంటలు) కలుగు చున్నది వర్షము £రియుటకు యజ్ఞమి కారణం. అట్టి యజ్ఞము కర్మవల్ల జరుపబడి తున్నది వేదము కర్మను నిళ్లేశించింది. వేదం పర(బహ్మంనుండి అవిర్భవించినది. కనుక సర్వగతమైన పరబ్రహ్మం నిత్యం నిర్వహించు యజ్ఞ కర్మలందు సువప్రష్టితమైయున్నది. శ్లోకాలు 19, 40 (వకారం--ఫలా పేక్షలేని (స్వార్ధంలేన్సి నియమిత కర్మల నాచరించుట చేత మనుజుడు మోక్షసిద్ధి పొందుచున్నాడు. జనకాది రాజర్షులు కర్మయోగము నాచరించి ముక్తిని పొందారు. లోక కల్యాణం కోసం ప్రతివాడు కర్మల నాచరించాలి. భ్లోకం నిని వ్రకారం భగవత్‌ స్వరూపుడుగ శ్రీకృష్ణుడు = తనకు తాను చేయవలసిన కర్మలేమియు లేకపోయినను తాను కర్మలను సృష్టీ స్థితిలయాది కర్మల్ని ఆచరిస్తున్నానని నొక్కిచెప్పాడు. [వకృతిలోని పంచభూతాలు - సూర్యచ౦దదాదులు _ నిత్యం తమ కర్మలను-నియమిత విద్యుక్త ధర్మాత్ని ఆచరిస్తున్నాయి

ఫలితంతో పనిలేదోయ్‌

వనిచేయుటె నీ ధర్మం,

వనే జీవి వ్యక్తిత్వం +

వనే జీవి అస్తిత్వం ! పాటలతో ఇ

--ఫలొ పేక్ష లేకుండొ నిష్కామంగా) నీపని నీవు చేయమని నీ విద్యుక్త ధర్మం నీవు నెరవేర్చమని గచా గీతలోని ముఖ్యోథ్జేశం;. అడే యింత చిన్న గేయంలో భీమన్న గొప్పగా చెప్పాడు | క్షం]

క్షేత్తత బోయిభీమన్న వీ పని అయినా ఏ వృత్తి అయినా తన అకలి తీరటానికి తన సుఖానికి . అందరూ అన్ని పనులు చేయలేరు. చేశకల పరిస్థితులు-వ్య క్తి శక్తి సామర్ద్యాలు - తెలివి తేటలు _ అభిరుచి బట్టి వృత్తులు మారుతుం టాయి .. కనుక ఒక పని లేక వృ త్తి మంచిదనిగాని చెడ్డదని గాని చెప్పటం, తప్పు ఒక వృత్తి నీచం _- మరొక వృత్తి గొప్ప అనడం అవివేకం అందుకే “వృ త్తి గౌరవం” అన్నాడు గాంధీజీ, న్యాయవాది వృత్తి _ పాకీ వృత్తి రెండూ సమాన గౌరవసీయాలు పనికిలేదు మంచి = చెడు పనియే పరమేశ్వర రూపమైన పనికి మంచీ చెడూ తేడా ఎమిటి ? సమాజంలోని వ్యక్తులు ఒకరికొకరు సహాయ సహక్రార లందించుకొంటూ వుండాలి కనుక ఒక వృత్తిచేసే వాడు, యింకో వృత్తి చేసేవాడికై ఆధారపడాలి. ఆ యించాలి. సహాయం కోరాలి ? సహకరించాలి _ ఎందుకంటే అందరూ వనన చేయలేదు. త్‌మ అన్ని అవనరాలక్సు స్రర్రిప్షశ్రే వస్తువుల్ని తాను శమాడ వేస డ్సు కనుక మనిషి మృరొజ్ర మనిషికై ఆధారపడక తప్పదు. ఆ బకారాలు 'ఇచ్చుపుచ్చుకొంబేన _ తనూ సుఖిస్తాక్సు సమాజులో అందరూ సుఖంగా వుంటార్చ, సా ఇరుగ్స పొరుగులత్రో సహకకెంచ్చుజ్రి ఈశ్వరత్వమని తెల్ర్హా. శ ఈశ్వత సృష్టిలోని |క్రత్ర షాణీ స్య కదా! ప్‌ ౧ (ఆత్మ సహకరించ్చక్ర్య్యిల ఈశళ్వరాభ్ళీష్షమే "వనే పరమాత్మగ్గా (ప్రకిపనీ (పజాశేయంగా పనిచేసిన (వతిక్షణమ్సు ఓక పండుగరోజుగా గ్సుడ్రిస్ట్టు క్టాల్రీ ఛం స్కీ స్వరూపమైన వని, పర్హ్వ కర్మ స్పై [ప్రజా |శేయ్వన్సు దృష్టిలో 'పెట్టక్రా చేయమంటునా, ఓ ీకీంకోసం కాజ తడు మృష్టక్ట్య

శివ సోషలిజం క భగవద్గీతలో మూడవ అధ్యాయం _ కర్క్మయోగంలోగూడా స్వధర్మ పాలన - (వతి [ప్రాణి తనకు నియమించిన కర్మను (పనిని-వృ త్తిని) నాచరించవలసి వున్నది. వని చేయకుండా, సోమరిగా కూర్చోవడంకిన్నా పనిచేయడం మేలని చ్చెవఐడింది. వనిపాటలు చేయని వానికి శీవన యాత్ర చేయట కూడా కవం ఖ్లోకములు పక్క 15 [(వకారం అన్నము వలన (ప్రాణులు పుట్టుచున్నవి. వర్షాల వలన అన్నం (పాడిపంటలు) కలుగు చున్నది వర్షము 8 రియటకు యజ్ఞమి. కారణం. అట్టి యజ్ఞము కర్మవల్ల జరువబడ తున్నది వేదము కర్మను నిక్టేశంచింది. వేదం వరబహ్మంనుండి ఆవిర్భవించినది. కనుక సర్వగతమైన పరబ్రహ్మం నిత్యం నిర్వహించు యజ్ఞ కర్మలందు సుప్రద్టితమైయున్నది. శ్లోకాలు 19, 40 (వకారం-వలా పేక్షలేని (స్వార్దంలేని) నియమిత కర్మల నాచరించుట చేత మనుజుడు మోక్షసిద్ధి పొందుచున్నాడు. జనకాది రాజర్షులు కర్మయోగము నాచరించి ముక్తిని పొందారు. లోక కల్యాణం కోసం ప్రతివాడు కర్మల నాచరించాలి. ్లోకం శివి (ప్రకారం, భగవత్‌ స్వరూవుడుగ శ్రీకృష్ణుడు = తనకు తాను చేయవలసిన కర్మలేమియు లేకపోయినను తాను కర్మలను సృష్టి స్థితిలయాది కర్మల్ని అచరిస్తున్నానని నొక్కిచెప్పాడు. (వకృతిలోని పంచభూతాలు - సూర్యచందచాదులు - నిత్యం తమ కల్మలను.-నియమిత విద్యుక్త ధర్మాత్నె ఆచరిస్తున్నాయి. ఫలితంతో వనిలేదోయ్‌ పనిచేయటె నీ ధర్మం; వనే జీవి వ్యక్తిత్వం ః పనే జీవి అస్తిత్వం ! పాటలతో ఇ ---ఫలాపేక్ష లేకుండా ఇనిష్కామంగా) నీవని నీవు చేయమని - నీ విద్యుక్త ధర్మం నీవు నెరవేర్చమని గదా గీతలోని ముఖ్యోథ్జేం, బడే యింత చిన్న గేయంలో భీమన్న గొప్పగా చెప్పాడు , 109]

146 బోయిభీమన్న కనుక గీతలో కర్మయోగంళటో భగవంతుడు చెప్పిన మాటల్నిబట్టి - బుషివంటి మహాకవి భీమన్న -- పని (కర్మ - వృత్తి పరమాల్క స్వరూప మన్కి పనిని ప్రజాశ్రేయస్సు దృష్టిలో వుంచుకొని చేయమంటాడు. గాంధీజీ గూడా "భుక్తి శమ” 87626 [20067 గురించి చెప్పాడు. గం 1/01 10 ౧౦౦6 _ కష్టపడని వానికీ--కూడులేదని దానిష్మవభావం ! అందుకే “౪/0 ౩ /0158%0'9” వని పూజనీయం అని అంటారు. కొందరు “౪/0గ. 18 600” పని యే దైవం అని నమ్ముతారు. ఆదే భీమన్నగారు నొక్కి ఇెప్పేది కే ఉచ్చ వ్లీచ భేదం లేకుండా _ అందరి క్షేమం దృష్టిలో పెట్టుకొని షవిచేయడమే "సర్నోదయ”మని గాంధీజీ అన్నాడు . రస్కిన్‌. రాసిన “అన్‌ ట్లు. దిస్‌ ౩ల్లాస్ట్‌ (౮౧ 18 10 ౩౬880 అనే (గంథాన్ని 'పర్వోదయం'? గా తర్జుమా చీస్తాడు గాంధి అందరి (ేయన్సులోనే సీ శేయస్సు ఇమిడి వున్న చవి_.- అందుకు నీవంతు. కృషి నీవు చేయాలని - వృత్తి సమ భావత (న్యాయవాద వృత్తి శ్రమించుట--పాకీ వృత్తి సమానమే ) ఇదే సర్వోదయ మూల సిద్ధాంతం = ఇది అహింసా విధానం మోద ఆధారపడినట్టిది. భీమన్న విద్యార్ధి దశలో వుండగానే యీ సర్వోద సిద్దాంతం నచ్చింది “సర్వమానవ సమ్మగ సౌభాగ్య సమాజ వ్యవస్థ"కు "సర్వోదయం” అనే "పేరు బాగున్నదనుకొన్నాడు: సాయుధ విప్లవం కంటే శాంతియుత సర్వో దయ వరివర్తనమే, మంచిదని తన "మధుబాల" కావ్యంలో భీమన్న వతిపా దించాడుకూడా " గాంధీజీ బెప్పిన ధర్మ కర్పృత్వమన్నా - సర్యోదయమన్నా ఒకటే ఖీమన్న దృష్టిలో _అనలు “సర్వోదయ” పదం సృష్టించిన వాడు గాంధీజీ భీమన్నకు "సోషలిజం" అనే పదం *నర్వోయ' పదానికి పత్యాయ వదం . ఆది దేవుడూ - అది భిక్షువూ అయిన శివుడే ఆది సోషలిష్టు అని కూడా అంటాడీయన. భీమన్న దృష్టిలో *వం అంటేనే సోషలిజం అని ! ఆయ నకు శివుడు ఆదర్శ సోషలిష్టు “సమస్త లోకాలూ సుఖ సంతోషాలతో వర్థిలడం వం . "గతాన్నంతా (తోసివేసి. సంపూర్ణ జీవితమే మానవ వాదదర్శమైన అందుకు సొధనమే సోషలిజం "ఈసోషలిజం సమస్త వైరు

శివ సోవలిజం కే47 ఛ్యాలసమ్వయ రూపం! సర్వ రసాల సమైక్య దీపం! ప్రతి మనిషీ తృప్తిగా నిండుగా (బతకడమే సోషలిజం” ఇదే వీమన్న రసావ్వ్వైతం . "వా రసాద్వైత తత్త్వోపదేశమే ఉద్భోధ పూర్తి మానసిక పరివర్తనమే విప్లవం ,

తానే పరమాత్మ అనే సత్యాన్ని

(వతి వ్యక్తి గుర్తించి నప్పుడే

నిజమైన సోషలిజం . ఎాశీవాలకలు

__తనలోను (ప్రతి ప్రాణిలోను వున్నదీ “పరమాత్మ” ఒక్కటేనని

గు ర్తించినపుడు - ఒక వ్యక్తి మరో వ్య క్తికి హింసించడు దోపిడీ చేయడు ! తాను నుఖించిన విధంగా యితరులు గూడా సుభించాలని అభిలషిస్తాడు. అవ' సరమైతే చేయాత నిస్తాడు - తాను ఎక్కువని యింకొకరు తక్కువన్నిగాని "సంకుచిత భావం” వుండదు. అందరియెడల మానవతా దృక్పధం - స్‌మ భావం వుంటుంది. ఆదే భీమన్న చెప్పే "సమతొమానవతా శివ సోషలిజం.” అంబే అందరూ సమానంగా అనండదమయ జీవితాలు గడపాలన్నిది భీమన్న శివసోషలిజం ముఖ్యోథ్రేశం . “.... సోవలిజానికి భీమన్న నిర్వచనం మాట అటుంచి - రాజకీయ కొత్త, కారులు (౮ 110%,” స్రామ్యిపాద సమజతావాత మంటారు. అంటే అందరూ సమాన్నులే అన్న అర్ధంలో. ముఖ్యంగా దీనిని అర్తిక-నామౌజిక్‌ వరంగా చూస్తారు. ఒకడు సేద._మరొకడు ధనికుడని తేడా వుండకూడదు. సమాజంలో (ప్రతివాడు సమానమైన హక్కులతో, సమానమైన గారవంత' -గౌరవ్యప్రవమైన్‌ సుఖజీవితం గడపడమే సామ్యవాద మూల సిద్ధాంతం భఛీమన్నగారి. వ సోషలిజం' గూడా అదేకిదా . పరమాత్మ సృష్టిలో అందిరూ సమానంగా పుట్టినపుడు సమాజంలో అందరు. సమభావంతో = సమగౌరవంతో = సమ హొఖ్యాలతో జీవించడమే గదా సోషలిజం . అదేగదా సమతా వాదమన్నా - సామ్యవాదమన్నాగూడా చివరకు "మ్రానవత” అంటే మానవత్వం అన్నా బదేగదా ;- మనిషిని సాటి మనిషి తనవలె సమానంగా =- గౌరవంగా

148 బోయిథీమన్న చూడడం - నుఖ్యపదంగా జీవించుటకు సాయపడడమే; ఈ మతాలు+ వర్గాలు,.యీ భేదాలు పోవాలంటాడు ఈ భేదాలవల్లనే మనిషి, మనిషిగౌ (బతుకలేక - పోతున్నాడంటాడు. ఇంతకు భీమన్న మహా శివసోషలిన్ట్‌, మహా మానవతావాది.

ఫలితంతో వనిలేదోయ్‌ వనిచేయుటె నీ ధర్మము వనే జీవి వ్యక్తిత్వం వనే వ్య_క్రి అస్తిత్వం పాటల తోట భగవద్గీత గూడా యిదేగదా చెప్పేది. నిష్కామ కర్మయో గం గురించి, వని (శమ) చేయుటే వతి వృక్తి ధర్మం. దాని ఫలితం సంగతి నాకు (దేవుడు) వదీలేయమంటాడు గీతాచార్యుడు. పనిచేయడమే-|(శమించ డమే వ్వక్తి అస్తిత్వమనీ = వ్య క్తత్వమని భీమన్న లేస్స బలికాడు, నీ కృషియె నీ ఒలము నీ ఇమటే నీ ధనము నీ బాగే దేశ సంక్షైమమ్మురా - పాటలళతోట వ్యక్తి కృషే అతని బలం వ్యక్తి చెమబే అతని థనం ! నిజమే గదా . శ్రమచేస్తే ఆరోగ్యం . ఆరోగ్యమే మహాభాగ్యం . (శ్రమించి నంపొ దించుకొని తింటూంబేనే గదా ఆ వ్యక్తికి తుష్టి - పుష్టి. వ్యక్తి బెమబటే అతని ధనం . చెమటోడ్చి వనిచేస్తేనే గదా సంపాదన , అందుకే శ్రీ శ్రే అన్నాడు - కర్మజలానికి ఖరీదుకట్టే షరాబు లేడోఎయి అని, ఎంతటి నగ్న సత్యం. "నీ బాగే దేశ సంక్షేమమ్మురా” అంటాడు భీమన్న. అవునుగదా . [వతి మనిష, కష్టీంచి, పనిచేసి, తాను తిని సుఖంగా వుంటే, బాగా (బతికితే- అలా అందరూ కష్టిస్తూ - కడుపార తింటూ బాగా (బతికితే. అదేగదా దేశ సంక్షైమమంటే !

శివ సోషలిజం శేశర్రి

శక్తికొలది (శ్రమ చేసీ

భక్తికి మించి జమ చేసీ

జాతికెల్ల పంచీ - తన (జాతి

జన్మ బుణం తీర్చుకొనేవాడే --పాటలతోట

మనిషి మనీషి అంటాడు మహాకవి, ఆందుకే "చేతనైన పని అతడే జిసుక (బతికే జీవుడె దేవుడురా” అంటాడు కారణం "పని యేదైనా పరమాత్మేరా - పనితనమే బహ్మైకోమురా” అంటూ భుక్తి- ముక్తి రెండూ - వ్య క్తి కృషలోనే వున్నాయని - అలానే వ్యక్తి కృషిలో వ్యష్టి నమిష్టీ (సమాజం) అంతిమంగా దేశాభ్యు దయం యిమిడివున్నాయని భీమన్న లెస్స పలికాడుం.కృషతో నాస్తి దుర్భిక్షం అని అన్నారందుకేగదా ! " మొదట్లో ఉదాహరించినట్లు - "ఎదిగేవాణ్ణి ఎదగనీయడం” ముందుకు పోయేవాణ్ణి పోనీయడం (అంటే ఎదిగేవాజ్ణి యీర్జ్యా ద్వేషాలకో..స్వార్ధంతో యెదగనీయకుండా అడ్డుపడడం అలానే ముందుకు పోయేవాళణ్ణి వెనక్కు లాళడం చేయకూడదని భావం) అళక్తులకు అనాధలకు చేయూతనీయడ౦ -- తనతోపాటు తన చుట్టువున్న వారినందరినీ సమాజంలోని వారి నందరినీ సుఖప్రదంగా గౌరవప్రదంగా అనందగా బతకనీయడమే తన జీవిత వేదాంత మని, అదే తాను కోరుకొంటున్న అవిష్కరిస్తున్న "శివ సోవషలిజమని” భవ న్న అభిభాషించారుం “ఆసా ఉగిరే [66 £ ౪6” నీవు నుఖంగా (బతుతు, నీ యిరుగుపొారుగునీ నీలా నుఖంగా (బతకనీ” అన్న సూత్రమే. ధీమన్నగారి సామాజిక వేదాంత తత్త్వం, అదే చీమన్న శివ సోషలిజం . అవా రబా

జొతీయజాదం౦ అన్నభూమ వన్నభూమ కన్నభూమిరా మనది ! " భవ్య భూమిరా = మనది థీవ్య భూమిరా -- నూత్‌ ముఖము తీర్చుకొన జాతిని రక్షీంపవలె , సకల [సజల సంక్షెేమమె శాతిరక్ష, పియతమా --రావీలు --*జననీ జన్మభూమిశ్చ, స్వర్గాదపి గరీయసి' అన్నాడు ఆది కవి వాల్మీకి ఏనాడో _కన్నళతల్లి, కన్నభూమి స్వర్గంకన్న మిన్నగదా నవ మాసాలు మోసి కనిపెంచేది కన్నతల్లి తల్లి కకుపునుండి భామ్మాద పడ్డ . తణం నుండి పెరిగి పెద్దయి, కాలూని జీవించటానికి అధారమైన శాశ్వతంగా కన్నుమూసుకొన్నప్పుడు తన ఒడిలోనికి తీసుకొనే "మూలారమైన” మట్టి తల్లి జన్మభూమి . ఆందుకే కన్నతల్లిని, కన్నభూమిని ఘరువ రాదంటారు. -“కన్నళల్లి బుణమ్ము కన్నభూమి బుణతి తీర్చలేని దంటారు. కాస్త విజ్ఞతగల పతి మనిషీ యీ సత్యాన్ని గర్తించగలడు . ఆందుకు స్పందించి కార్యోన్ముఖుడౌతాడు, భీమన్న చదువుకొనే రోజులు - ఒక (పక్క జాతీయోద్యమం మరో (ప్రక్క ప్రత్యేక రాష్ట్రోద్యమం మహోధృ్యతంగా సాగుతున్న రోజులు | గాంధీజీ నాయకత్వం --క్రీింద శాంతియుతంగా వినూత్న రీతిలో సాగిన జాతీయోద్యం పట్ల (ప్రభావిఈలు శానివార్తు ఉద్యమంలో చేరనివారు ఆడామగా -- చిన్నా 'పెద్ద-అసేతు హిమాచల పర్యంత మాబాలగోపాలం-- లేరంటే అతిశయోక్తికాదు, భీమన్నగూడా జాతీయోద్యమంలో షాల్గొన్నవాడు!

జాతీయవాదం 151 భీమన్న కాకనాడలో కాలేజీలో చదువుతున్న రోజులవి ! వృహార్షి బులుసు సొంబమ్వూర్తి గారు జాతీయోద్యమ నాయకుడు - (బహ్మార్లి రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడుగార్లు బ్రహ్మ నమాజి నాయకుడు -- “కాకినాడ వాతావరణం ఈయన (భీమన్న) సాహితీలతకు (కొత్త చిగుర్లు తొడగగా - జాతీయోద్యమ విశ్తరణ ఈయన రక్తంలో తుఫాను లేపింది [బిహ్మ సమాజం (కమశ+శక్షణ ఈయనను" కాలేజి అవరణలో. అవే మెట్లే- వుంచితే: గోరాగారి (వభావం చుట్టు పక్కల పన్లె [వజల జీవితాలలోనికి నెట్టింది. పర్యవసానం భీమన్నకు చదువుమిద ధ్యాన తగ్గింది కేలు కవిత్వం కేసి కాలు ఉద్యమం కేసి మళ్ళడం” (పాలేరునుండి వద్మశ్రీ వరక్సు లీ బ్రహ్మసమాజం అఆ_ఫ్రికత్క గోరాగారి_ నాస్తిక గాంధీజీ జాత్‌ యోద్యం _ సాహితీ వ్యాసంగం - కాలేజీ చదువులు ఖీమన్నను - చుట్టి ముట్టాయి. ఉక్కిరి బిక్కిరి చేసాయి. బులును సాంబమూర్తి, మళల్లిపూడ్‌ వళ్ళంరాజు కళా వేంకటరావు మాగంటి బాపినీడు, హరిజన వ్లాయకులు "వేముల కూర్మయ్య, బి. యస్‌. మ్యూర్తి, వారిజన సేవకులు భాగ్యరెడ్డి వర్మ వంటి పెద్ద నాయకుఐతో వరిచగో౧ ఏర్పడిందే బీమన్నకు విదా?ర్షిగానే ! గోరాగారితో -- స్థానిక నాయకులతో కలిసి కాకినాడ పరిసర [గామా అలో... సెలవు దినాల్లో - కోనసీమ (గ్రామాల్లో జాతీయోద్యాను (వచ్చారర్చ. హరిజనాభ్యుభయ కార్య[కమాల్తు విరివిగా చురుకుగా సాగింఛాడు 'వీమున్న ఆ రోజుల్లో ! మొదట్లో వీమున్న (బ్రహ్మానమాజం ఆశయాలప్పట్ల ఆకర్షితు డయ్యాడు. దరిమిలా గోరాగారి నాస్తిక వలలో "పట్టాడు. | బహ్మసమాజం వారకి చీమన్నపట్ల కోపం రావటానికి ముఖ్యకారణం నా స్తికుడై న గోరాగారికి సన్నిపాతుడు కావడం, కాం[గెస్‌ నాయకులతో సంబంధం పెట్టుకోవడం.

ఆ రోజుల్లో వీమన్న రాసిన *'పంజరంలో చిలుక" బహ్మ “నమాజర "పెద్దలకు చాలా కోపం. తెప్పించడమే. కాడు _-వీమన్న (బహ్మసమాజానికి దూచం కావలసివచ్చిందిం “భారతీదూర్లోపజ్జను కోకిలతోపోల్చి, విదేశీ దాస్య పీామంతంలో మూగవోయిన-దాని గొంతు స్వాతం[త్య మధూదయం కోసం ఎంతగా తల్లడిల్లి పోతున్న వన్న రున్న చిన్న పాట బది” (పాజేరు

కం బోయిభీమన్న నుంచి పద్మశ్రీ .) విదేశీ దాస్యమే పంజరం. భారతదేశం చిలుక, అయితే (బ్రవ్మసమాజం వారు దానికి వేరే అర్ధం తీసారు. “*పంజరం అంటే బ్రహ్మ సమాజమనీ చిలుక అంటే వీమన్న అనీ అర్హంతీసి నాయుడుగారి వరకు మోసారు బీమన్న (ప్రతికక్షులు” (పాలేరునుండి పద్మశ్రీ ) పర్యవసానంగా ల "రాంమోహన్‌ లాడ్జి'వాస్టల్‌ నుండి బీమన్న వైటికి హోవలసివచ్చింది .

క్షే987 (ప్రాంతంలో రాజోలు తాలూకా ఆది ఆంధ మహాసభ జరి గిండి. కాంగగైస్‌ నాయకుడు మల్లిపూడి పళ్శంరాజుగారు అధ్యక్షుష. ఈ సభ జరగటానికి ఏమన్న 'ప్రమేయం, హి్ర యెంతేఏ వున్నాయి. ఆ (ప్రాంతం

భూస్వాములు జస్టిస్‌ హెర్టివారు. వీమన్న కాం[గెస్‌ వైఖరికి వాళ్ళకు కోపం తెప్పించింది, చీమన్న జాతీయ దృక్పధం అట్టిది,

1989 లో జిల్లా బోర్డు ఎన్నికలలో కాం[గెస్‌ అభ్యర్థి తరపున భీమన్న చురుకుగా [వచారం చేసాడు. కోనసీమలో కాపుల్‌థికం. వారంతా. జస్టీస్‌పార్టీ. కాంథగెస్‌పార్టీ అభ్యర్థి వేరే కులం ! అయిన కాంగెస్‌ అభ్యర్రే గెలిచాడు ఎన్నికలలో ఎన్నికల సందర్భంగా జస్టీస్‌ పారీవారు దౌర్జన్యం

కు న! ళు ణః ది. అం గుర్గికావలసింది వచ్చింది. అయినా భీమన్న టాతీయ కాంగగెస్‌ పార్టీ తరుఫున (వచారంచేసాడు.

191 [పాంతంలో భీమన్న పాలేరు నాటకం రాసాడు. పాలేరు వని చేసే వెంకన్న ఉపాధ్యాయుడు ఉపకారి ఉపదేశం విని, తండి కాదన్నా -_ కాకినాడ పారిపోయి చదువుకొని పెద్ద వుద్యోగస్టుడె కులాంతర వివాహం చేసుకోవడం నాటకంలోని ముఖ్య ఇతివృత్తం విశేషమేమిటంటే -- జాతీ యోద్యమం సాగుతున్న రోజులు కనుక భీమన్న జాతీయవాది కనుక నాటకంలో “బానిసత్వమును హాపుముర్కా భారత భూమికి భాగ్యము తేరా” అనే పాటను నాటకంలో పొందుపరిచాడుచూడండి ;__

జాతీయవాదం. 153ి

బానిస తనమును బాపుమురా

ఛారత భూమికి భాగ్యము తేరా

నకల దేశముల సర్వ మానవుల

సామ్యము సాధింపుమురా ..

చానిసత్వమని బాధపడెదవా

"స్వేచ్చా జీవిక అందరానిదా

ఓ యువవీరా ఉత్తేజముతో

సాగిన నీ దాస్యము విడిపోదా !

--ఒక (పక్క భారతమాత దాస్య శృంఖలాలను [తెంచమని, మరో చక్క భూస్వాములకకింద నలిగిపోతూ "వెట్టిచాకిరి చేసి బతికే పాలేరుబానిన (బళుకును వదులుకోమని రెండు విధాల ధ్వని -

భీమన్న (ప్రధానంగా కాం[గెసువాడయినా 1944లో డా అంచేద్కర్‌ అంధ పర్యటనలో భాగంగా ఆయన కాకినాడ సభలో భీమన్న అంబేద్కర్‌ మోద ఇంగ్లీషులో పద్యాలు రాసి ఖద్దరు వంచె, లాల్చీ; శాలువా వళల్లెవాటు, వేషంతో వేదిక నెక్కి పద్యాలు చదువుతూ వంబే-"ఎవరితడు, ఎవరితడు (1/10 1516) అని తరోజేడ్కోర్‌ పభ నిర్వాహకుల్ని మరీ మరీ అడిగి తెలుసు కున్నారట. ఈలి వాడపల్లిగారు మనవాడని, మంచికవని |

_.-అంచేద్కర్‌ కౌంగగెస్‌ వ్యతిరేకి . భీమన్న కాంగెస్‌వాది, కాం గెస్‌ వేషం,

1945 (ప్రాంతంలో అంధ శేసరి టంగుటూరి [పకాశం పంతులు రాష్ట్ర కాం(గెస్‌ పార్టీ అధ్యక్షుడు - కళా వంకటరావు కార్యదర్శి, రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరిగేవరకు కళా వేంకటరావుగారు సలహాపై భీమన్న

ళా న్‌ ని0]

కేర్‌ 4 బోయిభీమన్న రాష్ట్ర కాంగ్రెస్‌ ఆర్గనై జరుగా పనిచేశాడు. శాతీయోద్యమంలో పాల్గొన్న కాం[గైస్‌ నాయకుల్ని జైళ్ళలో పెట్టిన రోజులవి -.! కమ్యూనిష్టుల (వభావం " పళ్లిలలో ఉధృతంగా వన్న రోజులవి కాంగగెస్‌ పార్టీ పట్ల వజలలో ఆవి మానం తగ్గకుండా కమ్యూనిస్టులు కాకు-డా, క్రైలుకుపోని యువ కాంగెస్‌ కర్తలు చాలా [శ్రమ పడవలసివచ్చిండి. నాటి యువ కాంగైస్‌ నాయకుడు అల్లూరి సత్యనారాయణ. అల్లూరికి సన్నిహితుడుగా భీమన్న యువ కాంగెస్‌ కార్యకర్తల్లో ఒకడుగా వుండి కాం(గెస్‌ కుబాసటగానిలిచాడు. ఇంకో విషయం ఏమంటే ._ కాంగెస్‌ని నిషేధించినపుడు, లేదా జాతీయోద్యమం ఉధృతంగా సాగుతున్న రోజుల్లో అంగ్ల (వభుత్వానికి పట్టుబడకుండ “అజ్ఞ్జాతం”లో వున్న కాం[గ్రప్‌వొకికీ అన్ని విధాలా అండగా నిలిచి కావలసిన నహాయ సహకారా అంతిశానితో యుచ కాం(గెస్‌ కార్యకర్తల్లో భీమన్న ఒక ముఖ్యుడు.

194కి లో గాంధీజీని దర్శించటానికి మ దాస్‌ సభలో కూర్మయ్య గారి వెంట భీమన్న వెళ్ళి - పర్పు పోగొట్టుకున్నాడు.

1946 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో రాజోలు ద్విసభ్య నియోజక వర్గంలోని రిజర్వుడు స్థానానికి కాం(గెను పార్టీ తరుపున సీటుకోనం విఫలం [పయత్నం చేసాడు. కాకినాడ (ప్రాంతంలో హరిజనులు చాలానుంది అంచేద్కర్‌ పార్టీ షెడ్యూళ్టు కులాల ఫెడ్‌రేషను, అక్కడ బి, యస్‌. మూర్తి నుంచున్నాడు. కృష్ణాజిల్లాలో హరిజనుల్లో కమ్యూనిస్టు లెక్కువ అక్కడ వేముల కూర్మయ్య నిలజడ్డాడు. మూ 'రిగాలికి కూత్మయ్యగారికి భీమన్న. ముఖ్యుడు. ఛీమన్న కచిగ్యా .ఫొజన్య మ్నూర్తిగా కాంగగెస్‌పార్టీలోనే వుండి అటు కాకినాడలో మూర్తిగారిక్కి యిటు కృష్ణాజిల్లాలో కూర్మయ్యగారికి కాం(గెస్‌తరుఫున భీమన్న ఎన్నో కష్టపడి [ప్రచారం చేయవలసి వచ్చింది. అంబేద్కర్‌ పార్టీలోని తన సహచరులు భీమన్నను నిలదీసారు. "నాకు పార్టీ ముఖ్యం. వ్యక్తులు కాదు. శాంగగెస్‌ పార్టీనే బలపరుస్తాను” అని మెల్లగా మంచిగా కరాఖండిగా చెప్పాడు భీమన్న. ఎన్నికల [వచారంలో భాగంలో కమ్యూనిస్టు (భావం బాగావున్న ఓ హరిజనవాడకు భీమన్నతో తదితర నాయకుల వెళ్ళాడు. ర్యాతిపూట కాంగెస్‌వాళ్ళు తమ 'పేటలోనికి ఎందుకొచ్చారన్న దే ప్రశ్న అయితే

భీమన్న పేరు చెప్పగానే - పాలేరు నాటకం ఆడినవాళ్ళు - భీమన్నపట్ల వున్న గౌరవంకొద్దీ ఏ గొడవాచేయకుండా, కాంగ[గెస్‌ వొళ్ళును పంపించారు.

2946 ఎన్నికలు ముగిసాక బి. యస్‌. మూర్తిగారి సలహాపై బీమన్న రాష్ట్ర హరిజన సేవకి సంఘానికి అసిఫ్టైంటు సెెకటరీ అయ్యాడు. ఉమ్మడి మాస్‌ రాష్ట్రంలో వేవుల కూర్ముయ్యగారు మంతి. కూర్ముయ్యగారి (ప్రమే యంతో వీమన్నను మాస్‌ పభుత్వ సమాచార కాఖలో అసిస్టెంటు పబ్లిసీటీ అఫీసరుగా నియమించార్వు అంతకు ముందు ఆం ధవభలో వబీమన్న పని చస్తాడు. వి. యస్‌, మూర్తిగారి నవజీవన పథత్రికలోను బీమున్న వనిచేసాడు, కూర్మయ్యగారి వ్యవసాయ కూలి పత్రికలోను బీమన్న వనిచేసాడు 1

మందిగా వున్న కూర్మయ్యకు చాలా సన్నిహితంగా -- విశ్వాసపాడత్రు డుగా వుండేవాడు బీమన్న. హరిజనులలో విశేషంగా విద్యా వ్యాప్తకొరకుః విస్తారంగా హరిజన వాస్టబ్మ్‌ పెటించడంలోను, హరిజన విద్యార్థులకు

' స్కాలర్‌ షిప్పులు అధికంగా మంజూరు చేయించడంలోను' మండ్రి కూర్మయ్య గారి ఆలోచనలకు వూత మిచ్చి కార్యరూపం దాల్బుటకు గట్టి కృషిచేశాడు బీమన్న గాంధీజీ చేపట్టిన హరిజన దేవాలయ పవేళ కార్యశమాలలో వీమన్న చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. తిరుపతి ఏడుకొండలస్వామి గుడిలో. వరిజనుల్ని వవేశం చేయించే కార్య[కమంలో పేమన్న పాల్గొన్నాడు శీ

1952 జనరల్‌ ఎన్నికల్లో రాజోలు ద్వినభ నియోజక వర్గంలో రిజర్వుడు స్టానానికి వీమన్న కాంగెస్‌ అభ్యర్థిగా పోటీచేసి ఓడిపోయాడు ! ఆ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్‌పార్టీ తుడుచుకొనిపోయింది. కమ్యూన్లిస్టులది పెచేయి అయ్యింది. బీమన్న తఠపున గట్టి పచారం చేసింది మంతెన బుచ్చిరాజు నైనాల గణీశ్వరరావు - అయినా లాభం తేకపోయింది.

(ఛ్రత్యేక రాష్ట్రం వచ్చాక శ్రీ బెజవాడ గోపాలరెడ్డిగారు. ముఖ్య మంతిగా శ్రీ దామోదరం సంజైవయ్య మంత్రిగా వున్నకాలంలో వీమన్నను ఆంధ్రరాష్ట్ర (వభుత్వ అనువాద కొఖ అధిపతి పదనిలో నియమించడం జరిగిందిః

156 పోయిభీమన్న 1978 లో మరరిచెన్నారెడ్డిగారు ముఖ్యమంత్రిగా వున్నప్పుడు రాష శాసన పరిషత్తు (కౌన్సిలు) కు గవర్నరు శ్రీమతి శారదాముఖర్జీ వీమన్నను నామినేట్‌ చేయడం జరిగింది. ఇదివరలో ఎన్నోసార్లు అసెంబ్లీ సీటుకు విఫల . (యత్నంచేసి, ఒకసారి రాజోలు రిజర్వుడు సీటుకు పోటిచేసి ఓడిపోయిన చీమన్న కల, మరి బెన్నారెడ్డిగారి పుణ్యమా అని 1978లో నిజమయింది = రాష్ట్ర కానన పరిషత్తు సభ్యుడై నాడు బీమన్న.

ఈ విధంగా రాజకీయాలతో (ప్రత్యక్ష సంబంధమున్న కవీ జాతీయ “ధృళ్చథంగల కవీ, తన రచనలో తన కవితల్లో తన దేశాభిమానాన్ని తన జొతీయోదృమ స్ఫూర్తిని ఎలా చూపింబాడో చూస్తాం .

మధుబాల కావ్యం జాతీయోద్యమ స్ఫూర్తితో వాసింది (పేమకన్నా దేశ మాతృ దాస్యశ్ళ్శృంఖలాల్ని [తెంచడం [పాధమిక కర్తవ్యమని చాటే కావ్వమది “మాతృ భారతదేశ మహిత పాదారవింద సేవా సుధానంద మాధరుల” [గ్రోలటానికి బై లుదేరుతాడు గౌతముడు. సేవాగామమందు గాంధి మహాత్ముని ఆదరాభిమానాలు పొంది అయన ఆశీస్సులు పొంది పగరకు వెన్నుచూపక పోరాడి చీరాల, బార్లోలి చెన్నవట్టణం మొదలగు (ప్రదేశాలలో జాతీయోద్యమాలలో పాల్గొని "శీరమును లాటీకి. రొమ్మును తూటాకు” నిచ్చి (బతుకునంతా జైలులో గడుపుతాడు గౌతముడు కధానాయకుడు,

అహింసా విధానం అపజయం పొందగా సాయుధ హోరాటంలో పాల్గొంటాడు గౌతముడు. ఒక గుహలో స్వాతంత్ర్య సైన్యమును సమ కూర్చుకుంటాతు. జైలులోని గాంధీజీని, కస్తూరిబాయిని విడిపించాలిని విఫల [ప్రయత్నం లేస్తాడు. శత్రువుల చేత చిక్కకుండా గౌతముడు మారువేషంతో బయటవడతాడు. పారిపోయి అడవి జొచ్చిన గౌతమునికి మధుబాల తారస వశుతుంది, ఇద్దరు (పేమించుకొంటారు అయితే పేమ కన్న ముందు దేశ మాత దాస్యళ్ళృంఖలాలు (తెంచడం ,_పధమ కర్తవ్య మంటాడు. అమెగూడా దేశసేవకై (పియుడివెంట నడుస్తుంది. ఒక గుహలోని ఒక కళామందిరములో కళాడేవత పాదముల (మోల పరమేష్టివోలె అశీనుడై న ఓ మునీందదుని దర్శిస్తారు. “*నర్వనూనవ సమాజము మధుమాసముగ జేసి జీవితాలను సార్థ

జాతీయవాదం 157 కము చేనుకొండని "నేటి నమాజు దౌద్భాగ్య స్థితికి కారణం - పరవీడనం, పారతం త్యం, దారిద్యాలన్కి వీటికి విరుగుడు "నర్వోదియమే మార్గామని బోధిస్తాడు మునీందుడు కన్నుమూసిన గురుదేవుని అంత్య[కియ లాచరించి స్వారాజ్య సాధనకు లోకంలో కాలు పెడతారు. వారి రాకతో భారతదేశంలో నవభారతాభ్యుదయ _ భాన్లుడు ఉదయిస్తాడు. + ఇందలి ఇతిన్య త్తమిది. స్వాతఎత్య సముపార్ణన (శేమికుల థ్యేయం.

"స్వాతం[త్యముం గోరి సంగామ సీమ చావు గొప్పది సేవకా వృత్తి కన్న౫

అన్న నందేళం యిస్తుంది "మధుభాలి కాన్యం. దున జంతువుల్ని

తుపాకితోనే కాల్బాలని, దుష్ట ₹క్షణకోసం అయుధం పట్టక తప్పదను వీరా వేశమున్న గౌతముడు గాంధీజీ నందేశంతో _ గుహలోని మునీం దుని నంటే శంతో “సర్వోదయ సిద్దాంతానికి బద్ధుడౌతాడు |! కావ్యంలో అన్యాపదేశంగా చీరాల బార్డోలీ సంఘటనల [వస్తావన వుంది (వణయం యొక్క విలువ గూర్చి వుంది. అల్లూరి సీతారామరాజు చరిత్ర నువాస్‌ చందబోస్‌ చరిత న్ఫురణకు వస్తాయి కొన్ని ఘట్టాలు . 'సేవాగ్రామంలో గాంధీ మవాత్ళుని దర్శనం దొరుకుతుంది కళారాధన సమాజ సేవకన్న నీతి వుంది . స్వాతంత్యం రాకవూర్వం 'అసూయ' నాటకం రాసాడు భీమన్న ఇది “"కాం[గెస్‌ విద్యార్థి ఉద్యమ నాటకం” ర"జకీయాలలో విద్యార్దులు (వవే శించడం వల్ల వచ్చే అనర్ధాలు గురించి (ప్రస్తావన వుండి విద్వార్టులందున్న నిర్మాణాత్మక శక్తుల్ని ఎలా సద్వినియోగం చేనుకోవాలో భీమన్న యిందులో సూచన [ప్రాయంగా చెప్పాడు. శ్వీచ్చా జీవి విహరింపుము, మా | బానిస బతుకులు తరియింవ” అని అంటాడు కవి, కూలీలంజా ఏకమై భూకామందుల అట కట్టించాలన్న ధ్యేయంతో రాసిన నాటకం కూలిరాజు తిరుగుబాటు కాదు గాంధీజీ ఆశయమైన శాంతి

బోయిఖీమన* 158 ర దినాటక కర్త్‌ సొధించుకోవాలన్న యత పత్యా[గహశి సమ్మెవలన కార్యాన్ని ఉద్య్భోద అందులో ఓ పాటలో --- దూఠానగల పల్లెటూరి బాలకుడా దేశభక్తుల జొడ తెలిపి వర్తింతువా , ల _ భరత మూతను గొల్బు భాగ్యమ్ము గల్లునా పగల గొట్టు సీ భిక్షాపాత్రము తెగతెంపుము సీ శృంఖలము ---అంటూ | న భీ |తెంచ పరోక్షంగా దేశభక్తిని గురించి = దేశ దాస్య గంనిలా ద. టానికి మారుమూల (గామాణులు గూడా పాల్గొనాలని కవివుద్దశం అణ ద "పెరు పాటి. నాటికలోని “శ్రీవత్స - స్నేహొల వర్దాంత క వివాహాన్ని భరత జననీ పద సే వా భాగ్యం గైకొండని 'పేవా (గామమునుండి దీలించెను హొపూడ్తీ__ అనీ కవీ చెపుకొడు, వర్ణాశ్రమ ధర్మాల్ని సమర్థించిన గాండీజీ అస్పృళ్యకా నివారణకు ఉద్యమం నడిపిన గాందీజీ _ మొదట్లో కుల నిద్మా అన గురించ్లి పెద్దగా పట్టించుకోక హోయినొ, తర్వాత తర్వాత కులాంతత కన్న దంపథల్ని గొంధీజీ దీవించినట్లు రాసాడు “జయ్‌ జయ కన్యక్రన్లూం సంసేవిత శ్వ పటా జయ హినూల యోగ జటా చియదుజ్వల మణ్లిక్షక్సట్ర_

జాతియవాదం 1509 --అని అసేతు హిమాచల వర్యంతం పరివ్యావ్లమి వన్న భారత దేశాన్ని నైసర్గిక భారతావనిని వర్ణిస్తాడు కచి . అవనికెల్ల అన్నమిడే అశ్నపూర్ణవమ్మా నీ పంచను ఇంతమంది --భారతవేశతిలోని పేదరికాన్ని ఎత్తి చూపుతున్నాడు _ అన్నపూర్ణ వైనా - వీమితటి పేదరికమా అంటూ అధిక సంతానం కదా _ ధత్మమలకు బోధించే థర్మతల్లివమ్మా ఇంతమంది ఆస్పృష్యలు --ధర్మ భూమి - పుణ్యభూమి అయిన యీ భారతదేశంతో యీ “అస్పృశ్యత” ఎమిటని (వశ్నిస్తున్నాడు. అందుకే భీమన్న అంటాడు "అస్పృ శ్యత -_ కులవ్యవస్థ -- యీ శత్రుద్వయం" నశించకుండా భారతజాతికి అభ్యుదయం లేదు” అంటాడు

"వివిధ మన స్తత్వాలకు విశ్వరూప తత్త్య్వాలయ ! విశ్వమానవ (శ్రేయో వీధి వీధి దీపాలయ' గా (హాటలతోట) అఖభివర్షిస్తాడు, భొరతమాతను "భిన్న త్యంలో ఎకత్వం” సాధించినది ఒన దేశంగదా "నర్వేజనో సుఖినో భవంతు” అన్న "విశ్వమానవ ,శేయోభిలాపిణి గదా మనదేశం”

"మన భారత తత్త్వజ్ఞుల మానవతా శక్తికి వసుదైక కుటుంబ స్యూత వైజ్ఞానిక శక్తికి సర్వజన (శ్రేయన్సమ సామాజిక వభళక్తికి - వందనం, వందనం, + కికి వందనమం”టూ (పాటలతోట) -- భారతీయ తాత్హ్విక మానవతా మూర్తిని - వసుదైక కుటుంబ సూడ్రధారిని, సర్వజన శేయో వభ శక్తిని మహాకవి అభినుతించాడు.

158 బోయిభీమన్న ఎకో యుత సత్యా(గహఈం సమ్మెవలన కార్యాన్ని సాధించుకోవాలన్నది టక కర్త ఉద్చోద అందులో ఓ పాటలో --- దూఠానగల పల్లెటూరి బాలకుడా 'దేశభక్తుల జొడ తెలిపి వర్తింతువా , . భరత మాతను గొల్బు భాగ్యమ్ము గల్లునా వగల గొట్టు నీ ఖిక్షాపాత్రము తెగ(తెంపుము నీ శృంఖలము ---అంటూ -_-వరోక్షంగా దేశభక్తిని గురించి = దేశ దాస్య శృంఖలాల్ని (తెంచ టానికి మారుమూల [గామాణులు గూడా పాల్గొనాలని కవివుద్దేశ 0. "మైరు పాటి. నాటికలోని “శ్రీవత్స - స్నేహొల వర్ణాంతర వివాహాన్ని భొరత జననీ పద సే వా భాగ్యం గైకొండనీ శవా [గామమునుండి దీవించెను వొపూజీ--- అని కవి బెపుతడు. వర్దోశ్రమ ధర్మాల్ని సమర్ధించిన గాందీజీ అప్పృళ్యకా నివారణకు ఉద్యమం నడిపిన గాందీజీ - మొదట్లో కుల నిరూ అన గురించి పెద్దగా పట్టించుకోక పోయినొ, తర్వాత తర్వాత కులాంతర వివాహాల్ని సమర్ధించాతు, అందుకే థీమన్న కులాంతర వివాహాన్ని చేసు . కున్న దంపతుల్ని గొంధిజీ చీవించినట్లు రాసాడు జయ జయ కన్యకుమారి సంసేవిత్‌ చరణ పుటా జం హిమాల యాగ జటో వియదుజ్వల మణిమకుటా---

జాకియవాదం 159 అని అసేతు హిమాచల పర్యంతం వరివ్యాప్తమై వున్న ఛారత దేశాన్ని నైనర్లిక భారతావనిని వర్షిస్తాడు కవి ! అవనికెల్ల అన్నమిడే అన్నపూర్ణవమ్మా నీ పంచను ఇంతమంది నిరుపేడలటనమ్మా-లా' _-భారతతేశలలోని పేదరికాన్ని ఎత్తి చూపుతున్నాడు - అన్నవూర్ణ వైనా - పేయిళితి పేవరికమా ఆంటూ ! అధిక సంతొనం కదా ధత్మమలకు బోధించే థర్మళల్లివమ్మా ఇంతమంది ఆస్పృపవ్యలు ఎట్లు పుట్టిండమ్మా '

ధర్మ భూమి - పుణ్యభూమి అయిన యీ భారతదేశంలో యా “ఆస్పృశ$6 ఏమిటని (ప్రశ్నిస్తున్నాడు అందుకే భీమన్న అంటాడు "అస్పృ శ్యత - కులవ్యవస్థ -- యౌ శతుద్వ్యయం” నశంచకుండా థారతజాతికి అభ్యుదయం లేదూ” అంటాడు.

"వివిధ మన స్తత్వాలకు విశ్వరూప తత్త్వాలయ విశ్వమానవ (శ్రేయో వీధి వీధి దీపొాలయ”గా (పాటలతోట) అఖివర్డిస్తాడు; భారతమాతను "భిన్న త్వంలో ఎకత్వం” సాధించినది ఒన ేశంగదా "సర్వేజనో సుఖినో భవంతు” అన్న "విశ్వమానవ (శ్రేయోభిలాషిణి గధా మనదేశం”

"మన భారత తత్త్వజ్ఞుల మానవతా శక్తికి వసుజైక కుటుంబ సూత్ర బైజ్లొనిక' శక్తికి. సర్వజన (శ్రేయస్స్ఫమ. -సొమాజిక వభళ్‌ క్తికీ 7 వందనం, వందనం, శక్తికి వందనమం”టూ (పాటలతోటు ఎ భారతీయ తా తిక మానవతా మూర్తిని = వసుదె క కుటుంబ సూథ్రధారిని, సర్వజన

తాల అని ప. శయో వభ శక్తిని మహాకవి అభినుతించాడుః

"విశ్వజనీన నీ వేద సంస్కృతి-సంకుచిత స్వార్ధాలను సహించ, క్షమించకు” _అంటూ “భారతీయుడా నీ బాధ్యత విడనాడకురా అ భారతీయునికి కర్తవ్య బోధ చేస్తాడు భీమన్న.

"భారత్‌, గోవురు ఉమ్మడి గొడ్డు కానీయకురా” అంటూ సాధుమూ శి పవిత్రమూశ్రి అయిన "గోవు” వంటిది భారతదేశమని వ్ర వో పామ్‌

. గొడ్డుగా” నిర్వీర్యమైన గొడ్డుబోతును చేయొద్దని భారతతీయ ల వజ్ఞప్తి చేస్తున్నాడు మన కవి

"మానవుడి వ్య క్తిత్వమంతా మాతృదేశ [ప్రసాదమేరా "మానవుడి నుఖ శాంతులన్నీ మాతృభూమి సువిక్షమేరా” వ్య క్తికంటే దేశం గొప్పదిరా వ్య క్తి కంటే జొతి [వధానంరా” (అంచేద్కర్‌ పాటలు ఆంటూ-మనిషి వ్య క్తిత్వా నికిమనిషి సుఖశాంతులకు మాతృదేశ సుభికత.భ దత-సమ త అని భీమన్న గొప్పగా చెప్పాడు అందుకే వ్వక్తకంటే చేశం-జాతి గొప్ప చంటాడు. కనుక * దేశభక్తితో జాతి స్టితిమంతం కావాలి ఆంటూ ప్రతి

• వ్యక్తికి తన దేశంపట్ల భక్తి వున్నప్పుడే ఆ దేశం-ఆ జాతి స్పిమితంగా నుసి ఠంగా వుంటుందని కనుక దేశభ కీని అలవర్చుకోమని పచోధిస్తున్నాడు మహాకవి... అందుకే "జననీ జన్మభూమిశ్చ స్వర్గాదపి గరీయసి అని వాల్మీకి మహాముని రాముని నోటితో చెప్పించాడు ఎనాడో, కన్నత ల్లీనిసకన్న భూమిని స్యర్గంకంటె మిన్నగా భావించమంటారందుకే.

వైనా, షాకీస్టాన్‌ దేశాలు మన మాతృదేశ ౦ఫై దురాకమణ చేసి నపుడు-ప్రతిపొరుడు కాప? పట్టుకోమని “తల్లిని కాపాడలేన్సి తనువు తెందు కనీ" దుష్టశక్తు లెట నున్నను తుడిచి పెట్టమని (రాళీలు) సోదర ఛారతీయ లకు (ప్రబోధ చేసాడు మాతృభ క్తి పరాయణుడై న మహాకవి, ల్‌ర బి తల్లి ఎవరికొన్సు ఎదలోవల నిల్చుకో ధీరమోోగా నిల్చి ధర్మ

ముతా కొల్చుకో (రాఖీలు) అంటూ ఎవరితల్లి ఎవరికౌత్సుంది, నీతి పసక్కమాతృగన దేశభక్తి ని ఎదలోపలనిల్చి, ధీరోదాళ్తుడవై ధర్మ _ఎడ్‌వై నీ మాతృదేశాన్ని కొల్చుకోమని, 'సేవించుకోమన్సి ప్రభోధం చేసు న్నాడు జొతీయవాదిగా భీమన్న కవి, క్‌

జాలంయవాదం 161

“దేశమాత స్వాతంత్రమె దిక్కుకచర సోదరా” అంటూ "మాతృ బుణము తీర్చుకొన జాతిని రడించు" టకు అందరు భారతీయులు నడుం విగించమనీ-"సకల (ప్రజల సంక్షేమమె జా రక్ష (పియతమా” అంటాడు. అందరూ సుఖశాంతులతో, స్వేచ్చగా జీవించినప్పుడే-అదే మాతృదేశానికి శీరామ రక్ష్మ అవుతుందని అభభాషించాడు జాతియవాది అయిన చీమన్న.

“రాజ్య రమా పభతకై రక్త తర్చ౪ చేయటానికి * దానవతను తెగటార్చి మానవతను రిక్షించు”టకు "జాతి [ప్రాణరక్షణకై సమర భూమి యందు” ముందకురికి పోఠరాడెందుకు మనమంతా "వీరసైనికులం"* కావా లఅంటదాడు బీమన్న (రాఖీలు)

"ఒకటే దేశం ఒకటే జాత్సి ఒకటే ఏతగ [బతకవలయునని* సమత ఒకటే ధర్మముళ”, దేశస్టులొకటే సంఘము * జీవించవఠెనొ. ఆక్షాం క్షీస్తాడు మహాకవి (అంచేద్కర్‌ పాటలు)

"జాతిస్పృహలేనివాడు చచ్చిన వాడితో సముడు” అంటాడు నా జాతి అన్నస్పృహ అభిమానం లేకపోతే వాడు జీవచ్ళవమ్మే గదా, అందుకే “జాతి మనుగడే ముఖ్యమం” టాడు (అంబేద్కర్‌ పాటలు) "దేశభ కికంటే లేదు శక్తి" ఆంటూ దేశబలమే్మే జీవడాళగా మనలుకోమని= _వదోధిస్తాడు " మహాకవి.

శక్తిరూపిణి భారత జాతి మెడకు కుటిలతరమైన ఉఊర్మితాళ్ళు కులమతాలు నిష్కులము నిర్మితము చేయనేర్ని జాతి "నుద్ధరింపగ లెండిక యువకులార కూలిర జు నాటకం, --కులమతాలు.భారతమాత మెడకు ఉరిత్రాళ్ళు. వీటిని తొలిగించక పోతేంనేడు కాకపోయినా రేపో రేపుకాక పోయినా మరోనాదోంభారతమాత - ని1]

162 బోయిఖీమన్న పీక నొక్కేస్తాయి కనుక వాటిని తొలిగించి-కుల, మత రహిత నవసమ, సమాజ నిర్మాణం గావించడం ద్యారా ఛారత శారి సుద్దరింపగ నడుము చిగించమని యువతరానికి సిలుపునిస్తున్నాడు మహాకవి

వర్ష పోరాటాలతో-కుటిల కుల కషలతో-మత వై షమ్యాలతో-హింసా

కాండతో-మారణహోమంతో మండిపోతున్న నేటి భారతీయ సమాజాన్ని చూచి కలతచెందిన మహాకవి.మన భారతీయత-జాతీయత-మన సంస్కృతి మరలా మూడు పూవు-లారుకాయలుగా వర్దిల్లాలంబే-కులమత వర్గ రహిత "వేడయుగ థర్మాన్ని పునరుద్ధరించడ మొక్కటే మార్గమంటూ * వేదాల వైపుకు” (020% [0 ౪66429) మనకు తిరిగి చూడాలని వేద సంస్కృతిని పున రుద్ధరించుకోవాలని-సర్వేజనా!సుఖినో భవంతు ="సర్వజన హితాయ-సర్వజన సుఖాయ” ధ్యేయంగా వేదయుగ సమధర్మ సంస్థాపన జరగాలని నొక్కి ఇపుతున్నాడు మన భారతీయ అర్షధర్మబద్ధ-భారతీయ సంస్కృతి వారన సుకవి భీమన్న-ా

సర్వ నమేక్య సుకేతన

శోభలు భువినిండ

సమ సమాజ నిర్మాణ

(వణా?కలు పండ

అదిగదిగో స్వరాజ్య రధం

సాగివచ్చెనోయి ఎ=6(పాిటలతోటి

కంఅవ్యవస్థపై ధర్మ పోరాటం ఖా కులవ్యవస్థ-అస్పృశ్యత

• క్తీరూపిణి భారత జాతిమెడకు

కుటిలతరమైన ఊరి తాళ్ళు కులమతాలు

నిమ్కలము నిర్మితముచేయ నేర్చి జాతి

నుద్దరింపగ లెండిక యువకులార “=ారూలిరాజు.

"వపంచంలోని అన్నిదేశాలలో ఉన్న సమస్యలన్నీ మనదేశంలోనూ ఉన్నాయి. కులవ్యవస్థ అంటరానితనం అనే సమస్యలు మనదేశాని! అదనం. ఈ రెండు సమస్యల్ని నిర్మూలించిన తర్వాతగాని వపంచదేశాల పంక్తిలో మనకు చోటు లభించదు” _ అని థీమన్నగారే ధర్మంకోసం పోరా టంలో చెప్పాడు.

ఈ పురాతన పుణ్య భారతంలోఎయీ సనాతన ధార్మిక హైందవ సమాజంలో-కుటిల "కులతత్వం" అమానుష “అస్పృశ్యత” యెప్పుడు- యెలా-యెందుకు వీజావాపనమై-ఆవిర్భవించి - (వేచ్ళూనికొనిపోయి-్యపబలి - బలవపడి-వట వృక్షంలా-పూడలు వేసుకొని-వి_స్తరించాయో - యిదమిత్చంగా చెప్పడం కష్ట సాధ్యం. పౌరాణిక వివరణలకు- చార్మితిక ఆధారాలకు పొం తన కుదరడంలేదు “*ఆర్యాః తై 9వర్డికా'”-- ఆర్యులు మూడు వన్గాలవారని గౌతమ ముని చెబితే-శచాతుర్వర్హ్యమ్‌ మయాసృష్సమ్‌ గుణ కర్మ విభాగళః””- గుణాల్నిబట్టి-కర్మల్నిబట్టి అంత్‌ చేసే వృత్తుల్నిబట్లి- బాహ్మణ-త&_తియ- వై ళ్య-వా(ద-అనే నాల్లు వర్ణాలను తాను సృష్టించినట్లు "“గీత్రి లో శ్రీకృష్ణ భగవానుడు చెప్పాడు

బొహ్మణో అస్యముఖ మాసీద్‌ బహు రాజస్యఃకృతః ఉరూతదస్వయత్‌ వై శ్యఃపద్‌ బ్యాగ్‌ జూదో అజాయత సృష్టికర్త ఆయిన విరాట్‌ పురుషుని ముఖంనుంచి వాహ్మణులు బాహువులనుండి క్ష్యతియులు = తొడలనుండి వై చ్యలుం పాదములనుండి

థర్మశాన్త్రం గూడా యీ విషయాన్ని ధృవీకరిస్తుండి చాహ్మణులు కవిల వరం వారుగా-క్ష్మతియులు పసుపు-గోధువు వర్ణం వారుగా-వైప్యల " గే డా వర్ణం వారుగా-వ్య్నాదులు నల్లటి వర్ణం” వారుగా శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి బ్రాహ్మలడి-అందరికి (బ్రహ్మజ్ఞానం (ప్రసాదించడం-శాస్త్రాానుసా రం-_ వివాహాది-శ్రాద్ధ కాండలు తదితర శభకార్యాలు - జరిపించడం గుడులో పూజారి వృత్తి చేయడం వారి (ప్రధాన వృత్తి క్ష్మ్యత్రియులది దేశరక్షణ. పజా హిత రాజ్యపాలన వై చ్యలది వ్యవసాయం-వర్తకం-అ తర్వాత వచ్చిన జ్యాదులది అగవర్జాల వారికి ఊడిగడం' చేయడం-యిదీ ఆనాటి సామాజిక సుఖశాంతికి-వ్య క్షీ సుఖ జీవనానికి అవసరం'గా " ఎరృడ్డ సామాజిక వృత్తి ధళ్మాలు-అవే దరిమిలా వర్ణాశ్రమ ధర్మాలుగా హిందూ సమాజంలో -భారిత దేశంలో వేట్ళానుకొనిపోయి మహా (విష వటవృక్ష శాఖలూ వి _స్రరిల్లాయి "జన్యానాం జాయతే ఛాదః" అని 7స్త్రోలు ఒక పక్క ఇవ్వతూ వుంటే- నా స్తితు పంచమః అనిమనక్షు నొక్కిచెప్పాడు మరి మహకవి జాషువా అన్నట్లు "ఐదవ కులస్థ డెవరమ్మా సవిత్రి అన్న (వళ్న ఉదయి స్తుంది "చాంఢాలస్తుజనితో బ్రాహ్మణ్యాం వృషవేనయః " అని అమరకోశం జెబుతోండి హనుమ అదే అంటాడు బ్రాహ్మణ శ్రీకి జ్మాదునివల్ల పుటిన రా అవి వాడు చండాలుడు అని అర్ధం ఈ చండాలుడే “అస్పృవ్యడట భారతీయు లది పితృస్వామ్య వ్యవస్థ గదా బ్మాదుడికి పుట్టినవాడు హృదుడు కావాలి, కాని కాలేదు అయితే క్రీస్తుపూర్వం మూడువేల నంవత్సరాలకు పూర్వం ఆర్యులు భాఠత దేశంలోనికి జొరబడి దేయిలై స. ఆటవిక = దావిడ జాతులతొ 'దేశరలో ఆధివత్యం కోసం సంపత్సరాల తరబడి యుదాలు చేసారు పొక౯ా టాలు సాగించారు. ఈ ఆర్య (దావిడ సంఘరణలో ఆర్ములది మైచేయి కాగా-ఓడిసోయిన చావిడులు వింధ్య వర్యతాలకు దక్షిణ ప్రాంతానికి తరళి వెళ్ళారని-యుద్ధాలలో ఓడిపోణం లొంగిపోవటానికీ యిష్టవడక వోడివోయిన వాన్గ-లేక వెలివేయబడ్డవాస్య- “రె[0%6౧ గిం౦[౧ ఈ అస్పృవ్యలు" గా

కుల నిర్మూలన 165 పరిగణింవబడ్రారని-లొంగిపోయి "ఆరు్యులకు” చౌన్యం చేయటానికి అంగీ . కరించి, వారీ నాశయించినవారు మ్ఞాద్రుల'నీ డొ! ఆంబేద్కర్‌ సిద్ధాంతీకరిం చాడు. వోడిపోయిన వారు తర్వాత బౌద్రం న్వీకరించడం వల్లను, చచ్చి పోయిన పళవుల మ్తూంసం భుజించడంవల్లను- సంఘంనుండి పూరినుండి వెలి వేయబడ్డవారే "అస్పృవ్యలోని అంటారు! ఈ బస్పృన్యలు "చూడరాని వారు. మాటాడరాని వారు-అంటరాని వాళ్ళు". భాదులు “అర్యులైన” బ్రాహిణ-క్షత్రయంవై శ్వ వర్గాల వారికి “ద్రాన్యం” జేసి జీవిస్తే-యీ అస్పృవ్యలు-”వూరికేి దూరంగా శసకానాత్లోనోవ ఇట కిందనో బతికేవారు!- వాళ్ళు ఊళ్ళోకి రావటానికి వీలులేదు! వచ్చినా మెడలో మురిత కట్టుకొని రావాల! ఉమ్మి వేయవీతసీవమ్తే - ఆ, ముంతలో వేసుకోవాలి! వీపుకు చీపురు కట్టుకొని రావాఠి! రాచవీధిలో వాళ్ళ నడివిన "పాదము(దల్ని” ఆ చీపురు తుడిచి వూడ్చాలి! వారికి అ|గవర్జాలవారు వాడు _

• కావే బావుల-చెరువుల నీకు "అంటుకోవటానికి ” వీలులేదు. గుళ్ళల్లో పూజలు చేయటానికి వీలులెద! చదువు కొంటోనీక్‌ వీలులేదు! మంచీ వసాంిలు గొని, బంగారు ఆదరణాలు గాని ధరించే భాగం పారి!లేదు!.. ఈ వివంగా అస్పృవ్యలు హీనాతి హీనంగా. హేయాతి హేయమైన-దయన్తీయ మెన.వవవులకంటె హీనంగా -నికృష్ణంగా-జీవితాలు గడిపేవారు! "వసరము కన్న హీనుడ ఛాగ్యులు”గా (బితికేవారు! కాలం గడిచీ-రోజులు మారిపోతూ-నాగరికత " వృద్ధిచెంది-మానవుడు విజానవంతుడై “మానవతా” గుణాలు గల్లి ఉన్నతుడైన కొద్దియీ. కుల వ్యవస్థ-యా అస్బృశ్యత-దై వసృష్టి కాదని-స్వార్హపరులై న కొందరు. అగ వరాలోవారు చీసిన “కుటోగా గూర్తించారు. హాద్రుల్న్‌-పంచముల్ని ఉద్ధ రిరచటానికి పూనుకున్నారు చార్వాకులు-లోకోయతనులు “జై నులు. బౌద్దులు యీ కుల వ్యవస్థను నిరసింబారు. అందులో బౌద్దులాపోత న. చమ జాతులవారు చాలావరకు బౌద్ధం స్వీళరించారు-దరిమిలా పం సమ స్‌ తమ తమ 'మకి శాఖల్లో చేర్చుకొని గౌరవం కల్పించటానికి వైట్ల ల “థ్సీర్రశై వులు" పోటీపడ్డారు! రామానుజాచార్యులు అన్ని 'కులాలవారి ల్‌ో మంథతం భోదించాడు. ఉత్తరాదిన బహ్మసమాజం-ఆర్య సమాజం నూ

లకు_-పంచములకు _స్త్ర్రీలకు-విద్యావకాశాలు కల్పించారు! కుల వ్యవస్టపఏ నరసించారు! సాధు పుంగవులు భక్త కబీర్‌-భక్త తుకారామ్‌ చండీదాస్‌ రామానంద్‌ మొదలగువారు. ఈ కుల వ్యవస్థను తీవంగా నిరసించారు. సంఘ సంస్కర్తలు జ్యోతి బాఫూలే-రామస్వామి నాయకర్‌ వీరేశలింగం “పంతులు (ప్రభృతులు తమవంతు కృషిచేసారు. కొంత సాధించారు.

ఆంధ్రలో అనాడు పల్నాటి (బ్రహ్మనాయుడు అందరికీ “చాపకూడు” "పెట్టించాడు-వీరబహ్మంగారు-యోగివేమన కవి-కులతత్వం_పై విరుచుకు పడ్డారు. సంఘ సంస్కర్తలు వీరేశలింగం పంతులు, భాగ్యరెడ్డి ళర్మ-కవి “రాజు శ్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి. ఫిఠాపురం రాజావారు" రఘువతి వేంకటరేత్నం నాయుడుగారు గోరా పపభృతులు కుల వ్యవస్థను నిరసిం చారు. పంచమ కులస్థులకు విద్యావకాశాలు కల్పించారు.

'చార్మితిక రాజ్యపలకుల్ని చూ స్తే-మౌర్యుఅ కాలంలో పంచముల్ని ఉద్ధరించటానికి కొంత కృషిచేసారు, బౌద్ధరాజులు పంచముల్ని బౌద్ధంలో చేర్చుకొని సంఘంలో సమాన గౌరవ (ప్రతిపత్తి కల్పించారు. తర్వాత యీ దేశాన్ని శతాద్దాల్లు పాటు పాలించిన మొగలులు-మహమ్మదీయులు ఈ కుల వ్యవస్థను అంతగా పట్టించుకోలేదు. మహారాష్ట్రలో పీష్వాల పాలనలో అస్నృశ్యత త్మీవంగా పాటించబడింది. ఈ దేశాన్ని రెండుమూడు వందల సంవత్సరాల పాటు పరిపాలనచేసిన బిటీషువారు కులనిర్మూలనకు ఎట్టి [వయ

"త్నం చేయలేదు. కాని పంచమ కులస్టులను కై 9 స్తవ మతంలో చేర్చుకొని - విద్యాబుద్ధులు నేర్చి చిన్నాచితకా ఉద్యోగావకాశాలు కల్పించారు.

ఒక(నక్క గాంధీజీ-మరో[పక్క డా॥ అంబేద్కర్‌ రంగప్రవేశం చేయ డంతో "హరిజనుల ఉద్ధరణ కార్యక్రమాలు ఊపందుకున్నాయి. అస్బృ శ్యతా నిర్మూలన-హరిజనులకు విద్యావకాశాల కల్పనలో గాంధీజీ నాయ కత్వంలోని” హరిజన సేవక సంఘంవారు కొంత గట్టి కృషిచేసారు! డా

ఆంబేద్కర్‌ పుణ్యమా అవి స్వతంత్ర భారతావనిలో రాజ్యాంగ బద్ధంగా ఏర్పరచిన "విద్యా-ఉద్యోగ' రంగాలలో "రిజర్వేషన్లు" కారణంగా-సంచమ కలస్టులలో కొంత చై తన్యం రావడం-విద్యావంతులు కావడం, ఉన్నత

కుల నిర్మూలన 167 వదవులు-రాజకీయ వదవులు చేవట్టడం జరుగుతోంది. ఇంత కథ చెప్పినా. అసలు చెప్పవలసిన వచ్చినిజం ఏమిటంటే--పట్టణ (ప్రాంతాల్లో యీ అంటు జాడ్యం కాస్త తగ్గుముఖం పట్టినట్లు కనిపిస్తున్నా అది "నివురు గప్పిన నివ్వు లా”నే కనిపించకుండా మండుతుంటే-పల్లి [పాంళాలలో యీ కులతత్వం రాజకీయ రంగు పూనుకొని-హి9సాకాండకు కుల ఘర్షణలకు నిలయమై విలయ తాండవం చేస్తున్నది. పంచమ జాతులవారు విద్యావంతులై ఉడ్యో గాలు చేసుకొంటూ.కాస్త *వచ్చగా” కనిపిస్తున్నా-వారినీ "కులపిశాచి' నీడలా వెన్నంటి పీడిస్తూనే వుంది! -

దాదాపు బుద్దుని కాలం నుండియీ కుల వ్యవస్థ్మపె -- అస్పృశ్యత పె-- అధికభాగం "మతాధివతులు, మతపరంగా ధ్వజమెత్తినా - కొందరు సంఘ సంస్కారులు కొంత కృషి తమవంతుగా "మానవతా దృక్పధంతో చేసినా -- సున్నంకొట్టి రంగులు వేసిన మై మెరుగులు పెట్టిన పాడుపడిన పాతయింటిలా మైకి బాగా కనిపిస్తోంది. అసలు మూల వ్యాధి అలానే వంది.. కుల వ్యవస్థ చెక్కుచెదరకుండా నిగ్గు తేలుతూ, నిక్కులు పోతోంది. సంఘ సంస్కర్త లైన సమతా మానవతవాదుల చూచి "సార్కస్టిక్‌ "గా చిరునవ్వు చిందుతోంది. అస్పృశ్యతా "నివురు గప్పిన” నిప్పులా కనిపించకుండా మండుతోంది. అసలు విషయానికొస్తే. గాంధీజీ చేపట్టిన హరిజనోద్దారణ-అంబేద్కర్‌ కల్పించిన రిజర్వేషన్ష సౌకర్యం 1985 కు ముందు లేవు. కనుక కధానాయ కుడు బీమన్న యీ “సదుపాయాల” సతృలితా అనుభవించాక పోగా--జటిల కుల కుటిల_ దుర్భర దౌర్జన్యానికి అమానుష ఆవమానకర అస్పృశ్యతా దుష్ట (కౌర్యానికి బలి ఆయి నానా బాధలు, మనో వేదనలు ఇందినవారిలో ఒకరన్నది నగ్న సత్యం !

1. భీమన్న చేదు అనుభవాలు - పంచమ కులంలో పుట్టిన "వీ. న్న. కుటిల కులతత్వం బాధలు - అమానువషమైన అస్పృళ్యతొా జాడ్య వేదనలు అవమానాలు = అవేదనలు ఎన్నో చవిచూసొడు. బీమన్న స్వగామం మామిడి కుదురులో క్‌ వం ల లుండే ప్రదేశాల్ని "వోయోళ్ళ మెరకే ముఖ్యగ్రామానికి దూరంగాని ఇంగా:

168 బోమిుభీమన్న యూ చేశంలోని హరిజనవాడలు - "మాల మాదిగ గూడాలు” వూరికి దూరంగా వన్నట్లే,! పైగా పంచమ కలన్థుల వాలవాలికలకు ,పత్యేకంగా లేబర్‌ ఎలిమెంటరీ పాఠశాల వుండేది. ఆ బోయోళ్ళు మెరకలోనే . కనుక ముక్కుపచ్చలారని బాల చీమన్నకు "అస్పృళ్యత” అంటే ఏమిటొ తలియ లేదు. పెగా మామిడి కుదులో బ్రాహ్మణ క్షత్రియ - వైశ్య-కమ్మ - రెడ్డి కులన్లు లెవరూ.. లేరు . ఉన్నవారంతా వెనకబడిన తరగతులకు చెండిన వారు - కాపులు, సెట్టి బలిజీలు - ముస్లింలు మాల నూతిగలు, "

-వీమన్న మామిడి కుదురు దగ్గరున్న "నగరం" మిడిల్‌ స్కూల్లో చదివి నప్పుడు-మాత్రమే ఆస్పృళ్యత అంటే మొట్ట మొదటిసారిగా తెలిసింది. ఆఅ మిడిల్‌ స్కూళ్లో - పంచమ జాతి విద్యార్దులకు వేరే చెంబీలు - అగ్రవర్షాల చిల్లలకుండే బెంచీలక్కు కాస్త దూరంగా వుండేవి. వీళ్ళు పె కులాల పిల్లల్ని గాని..వాట్ళి కూర్చునే చెంఛీలుగాని ముట్టుకోవటానికి వీలులేదు. టీచర్లు కూడా వీళ్ళనుగాని వీళ్ళ పుస్తకాల్ని గాని కాకేవారు కాదు! పెగా టీచర్లకు వీళ్ళమాద సానుభూతి కూడ వుండేదికాదు, "ఎందుకురా మికు చదువులు-. " 'శోయి పాలేరు పనులు చేసుకొని బ్రతక్క” అని టీచరు వీళ్ళను హేళనగా శిళ్టేవారట! నురీ ఘోరమేమిటంటే-అగవర్దాల సిల్లల "సం చీలు ముట్టుకున్నా రన్న కారణంగా మాలమాదిగ పిల్లల్ని రోజు ఎవరో ఒకరికి టీచరచిక శిట్లు-దెబ్బలు తింటూనే వుండేవారట. భీమన్న గూడా అలా దెబ్బలుతిన్న ఒకటి రెండు సందర్భాలు లేఠపోలేదు,

సకారాలో స్ష న తుంో అలంట నర న సరో అంటేద్కర్‌ చిన్న

_ళద్రమకేని కొండమనే కలక్షాక పం .. నీస్రకౌలు బలపంబులు "నాట్‌ నూలు ప లవొక హద్దూ అని మహాకవి జాషువా తన చిన్న గా అనుభవాన్ని గూర్చి “నాకథ లో రాసుకున్నాడు.

నీ్‌మన రా జ పాటించిన ప క్‌ హల్లో చదువుకొన్నప్పుడు స్కూల్లో "అంటు" ఆరనక్షోసం _పైాబ్రల్మ ఇరుగు భీమన్న భోజనంచేసిన " హోటల్లో

. “మొధ్‌ వెదురు తదకలతో (ప్యకంగాతే

కుబ నిర్మూలన 169 వేరుగా ఒక గదిగాయేర్చాటు చేయడం జరిగింది. పూటలు యజమానుఠాలు

• చుంచిదై నా-భీమన్నను (పేమతో చూచినా-ఆనాటి సాంఘిక కట్టడికి ఆమె గూడా బద్ధురాలు కదా! మహాకవి జాషువా రాజమంిలో మూకీటాకీలో కథ కుడిగా పనిచేసినప్పుడు మోటల్లో అయినకు భోజనం పెట్టటానికి ఎవరూ అంగీకరించక పోవడంవల్ల ఓ మై కులస్సుడైిన ఆయన మ్మిళుడు తనకని "హోటల్‌ నుండి “మోల్చు కరియర్‌” తెప్పించి దానిని జాషువాకు పంపే వాడట! డా॥ అంబేద్కర్‌ బొచిబొయిలో కాలేజీతో చదివినప్పుడు కాలేజి కాం టీన్‌లో కాఫీ త్రాగనివ్వలేదు. ముక్కుపచ్చలారని పసితనంలో యిట్టి కూరమైన అస్పృశ్యతా దురా చారంఎసాంఘిక కట్టడి ' వంచమ కులస్తుల పిల్లలలో చదువుకొనే రోజుల్లోనే వారి మనస్త్యత్వం మోద బాగా దెబ్బకీస్తుందని,. వారిలో బానిస స్వభావాన్ని (పోదిచేస్తుందిని, స్వేచ్చా (వవృత్తిని (పతిభను, థై ర్యాన్ని
• క్రియాశీలతను చంపివేస్తుందనీ, వారిలో పిరికిళనం పెంపొంది, అళక్రత అసమర్ధత అనాసక్తత, వారికి తెలియకుండానే వారిలో .వృద్దిచెంది. వారిలో “బానిస న్వభావం' చిన్నతనంలోనే వేళ్యానుకొని పెరిగి పెద్దయి - "బాని సలుగా తయారుచెస్తుందని భీమన్న తన అనుభవంతో చెప్పిన సత్యమిది! చిన్ననాటి తన చేదు అనుభవాలవల్ల-ళ్నీమన్నలో పిరికిఠతనం, జంకు. వది మందిలో తాను ముందుకొచ్చి నిలబడి థై ర్యంగా మాట్లాడే థెర్టం లేక పోయిందని, చిన్నతనంలొనే లాను యితరులకంటె తక్కువ అనే హీన దీన భావం నరనరాల్లోకి ఎక్కి, వేరుగా దూరంగా వుండే మనస్తత్వాన్ని అయ నలో చోటుచేసుకొంది. అందుకే తాను మహాకవిగా -ఎదిగి.లోకంచేత కీర్ధింప బడే నిన్న మొన్నటివరకు ఆయనెస్వుడూ ముందుకు వచ్చేవాడు కాదు-వె కాలనే వుండేవాడు. ఎవరో ఒకరు ఆయన్ని వట్టుకొని ముందుకు ' తీసుకొని - వస్తే తప్ప అయన ముందుకొచ్చి నోరు విష్పేవాడు కాదు. నోరు విప్పినా భయం, నభాపిరికి-గట్టిగా మాట్లాడాలంటే ఏదోజంకు! ఎవరేవమునుకుంబారో- తాను అసమర్ధుజి అనే న్యూనతాభావం! ఇవ్వుడా చరిస్టితి లేదనుకోండి అయితే అస్పృశ్యతా "వెలి వఅన-దూరంగా. ఒక్కడేవుండే అలవాటు తనకు ని2

యూ దేశంలోని హూరిజనవాడలు - "మాల మూదిగ గూడాలు” వుకికి దూరంగొ వున్నట్లే 1 పెగౌ పంచమ కులస్టుల బొలబాలికలకు (పత్యేకంగాొ లీబర్‌ ఎలిమెంటరీ పాఠశాల వుండేది ఆ చోయోళ్ళ మెరకలోనే ! కనుక ముక్కుపచ్చలారని బాల వీమన్నకు “అస్పృశ్యత” అంటే. ఎమిటో తెలియ లేదు. 'ఫెగా మామిడి కుదులో బాహ్మాణ కతియ నా వై శ్యాాకమ్మ రెడ్డి కులస్టు లెవదూ తేరు ! ఉన్నవారంతా వెనకబడిన తరగతులకు చెండిన వారు - కపొః సెట్టి బలిజీలు - ముస్తింలు మాలమాతిగలు, వీమన్న మామిడి కుదురు దగ్గరున్న "నగరం' మిడిట్‌ స్కూల్లో చడివి నప్పుడు మాథత్రమే అస్పృీ$ీ అంటే మొట్ట మొదటిసారిగా తెలిసింది. అ మిడిల్‌ సూగల్లో యా పంచమ జాతి విద్యార్థులకు వేరే చెంఛీలు - అగ్రవర్ణాల పిల్లలకుండే జఇజంచీలకు కాస్త దూరంగా వుండెవి. వీచ్ళ మై కులాల పిల్లల్ని గాని వాల్‌? కూర్చునే జంఛీలుగాని ముట్టుకో వటానికి వీలులేదు. టీచర్లు కూడా వీళ్శనుగానిః వీళ్ళ వుస్తకాల్ని గాని కాకేవారు కాదు! _పెగా టీచర్లకు వీళ్ళమౌద సొనుభూతి కూడ వుండేదికాదు. "ఎందుకురా మికు చదువులు-- నోయు పాలేరు పనులు చేసుకొని బ్రతక్క” అని టీచర్లు వీళ్ళను హేళనగా తిభ్టేవారట! నురీ -ఘారమేమిటంటే-ఆ (గ వర్షాల సిల్లల చెందీలు ముట్టుకున్నా దన్న కారణంగ్‌ మాలమాదిగ పిల్లల్ని రోజూ ఎవరో ఒకరికి టీచర్లచేత తిట్లు-దెబఎకొ తింటూనే వుండేవారట. భీమన్నగూడా అలా దెబ్బలుతిన్న ఒకటి రెండు నందర్భాలు లేకపోలేదు. సతొరాలో స్కూల్లో చదువుకొన్నప్పుడు-డా | ఆంచేద్కర్‌ చిన్న తనంలో యిలాంటి చేదు అనుభవాల్ని చవిచూసాడు! "వెలయు నలాదుగా ముసలిచెంచియు పంచమ జాతికోసమై పలకలు పుస్తకాలు బలపంబులు భద్రముజేసి కాండమనే కలవొక హద్దు" అని మహాకవి జామవా తన చిన్న నాటి సొఫాలొ జిదు అనుభవాన్ని గూర్చి “నాకథ లో రాసుకున్నాడు. భీమన్న రాజోలు హైస్కూల్లో చదువుకొన్న ష్టాడు స్కూల్లో "అంటు" పాటించిన సంఘటనలు లేకపోయినా, ఫీమన్న భోజనంచేసిన "హోటల్లో అయనకోసం- పాటలా అరుగ్తుమోద్గ _ వెదురు త్రదకలతో [ప్యకంగాతే

కుల నిర్మూలన 169 వేరుగా ఒక గదిగాయేర్చాటు చేయడం జరిగింది. హోటలు యజమానుఠాలు మంచిదై నా-భీమన్నను (కేనుతో చూచినా-అనాటి సాంఘిక కట్టడికి ఆమె గూడా బద్దురాలు కదా! మవోకవి జాషువా రాజమండ్రిలో మూకీటాకీలో కథ కుడిగా పనిచేసినప్పుడు హోటల్లో అయినకు భోజనం పెట్టటానికి ఎవరూ అంగీకరించక పోవడంవల్ల ఓ మై కులన్హుడెన ఆయన మిళఈడు తనకని హోటల్‌ నుండి “మాలు కేరియర్‌” తెప్పించి దానిని జాషువాకు వంపే వాడట. డా! అంబేద్కర్‌ బాలవాయిలో కాలేజీతో చదివినప్పుడు కాలేజి కాం టీన్‌లో కాఫీ (తాగనివ్వలేదు.

ముక్కువచ్చలారని పసితనంలో యిట్టి క్రూరమైన అన్నృశ్యతా దురా చారం-సాంఘిక కట్టడి " వంచమ కులస్తుల పిల్లలలో చదువుకొనే రోజుల్లోనే వారి మన స్త్యృత్వం మాద బాగా దెబ్బవీస్తుందని,. వారిలో బానిస స్వభావాన్ని ప్రోదిచేస్తుందిని, "స్వేచ్చా (వవృత్తిని, పతిభను ధైర్యాన్ని

• క్రీయాశీలతను చంపివేస్తుంచసీ, వారిలో పిరికితనం పెంపొంది అశక్తత అసమర్థత్క అనాసక్తత వారికి తెలియకుండానే వారిలో వృద్ధిచెంది వారిలో “దానిస స్వభావం” చిన్నతనంలోనే [వేళ్ళూనుకొని పెరిగి పెద్దయి - "బాని సలుగా తయారుచెస్తుందని ఖీమన్న తన అనుభవంతో చెప్పిన సత్యమిది! చిన్ననాటి తన చేదు అనుభవాలవల్ల-ల్నీమన్నలో పిరికితనం, జంకు. పది మందిలో తాను ముందుకొచ్చి నిలబడి థె ర్యంగా మాట్లాడే వై రజ్హం లేక పోయిందని, చిన్నతనంలోనే జాను యితరులకంటె తక్కువ అనే హీన దీన భావం నరనరాల్లోకి ఎక్కి వేరుగా దూరంగా వుండే ' మనస్తత్వాన్ని ఈయ నలో చోటుచేనుకొంది. అందుకే తాను మహాకవిగా-ఎదిగి.లోకంచేత కీర్ధింప బడే నిన్న మొన్నటివరకు, ఆయనెవ్వుడూ ముందుకు వచ్చేవాడు కాదు-వెన్స కాలనే వుండేవాడు. ఎవరో ఒకరు ఆయన్ని పట్టుకొని, ముందుకు తీసుకొని - వస్తే తప్ప అయన ముందుకొచ్చి నోరు విప్పేవాడు కాదు. నోరు విప్పినా భయం, సభాపిరికి-గట్టిగా మాట్లాడాలంటే ఏదోజఎకు! ఎవరేమనుకుంలారో- తాను అసమర్థుణ్ణి అనే న్యూనతాభావం! ఇప్పుడా పరిస్థితి లేదనుకోండి, అయితే అన్సృళ్యతా "వెలి వలన-దూరంగా. ఒక్కడేవుండే అలవాటు తనకు న2]

4170 బోయిభీమన్న మరోవిధరగా మేలుచేసిందని భీమన్న తృప్తి! ఒక్కడే ఒంటరిగా (జక్యతిని చూసూాదూరంగొ అమాయకంగా హాయిగా పాటలు పాడుకొనే పిట్టల్ని, పలిపడుచుల్ని చూస్తూ- తానేదో కమనీయ ఊహా. జగత్తులో విహరిస్తూ-కవి తలు రాస్తూ-తనలో తాను అనందిస్తూ-చివరకు ఒక కవిగా దరిమిలా మహా కవిగా, అతర్వాత కళాపపూర్ణుడుగా._ పద్మశ్రుగా ఉన్నత శిఖరాలపై రొమ్ము విరుచుకొని- థై ర్యంగాఎనిష్కపటంగా _ నిర్మొహమాటింగా వాయగల_

నూట్లాడగల -సాపితీ కళాపపూర్ణు డయ్యాడు.

• వకా[ పల్లెటూరివాడిగా ఫుట్టి_కుల రక్కసి కోరల జిక్కి నలి, అస్పృశ్యతా నర్చదహ్హుడై-ఆ బాధల్ని ఆవమానాల్ని భరించి-మనిషిగా నిల బడి, మనీషిగా ఎదిగి కవిగా పై కెదిగిన భీమన్న “అస్పృశ్యత యొక్క దువృలితాల్ని-దురాగతాల్ని స్వీయానుభవంతో ఎంత భయంకరమైనాయో ఇప్పాడు! ఈ మధ్యకాలంలో విద్యారంగ. లో అస్పృప్యలకు కల్పిస్తున్న "రిజర్వేషన్లకు" వ్యతిరేకంగా *పతిభకు సమాధి' అంటూ స్లోగన్లిస్తూ కొన్ని విద్యార్థిసంఘాలు అందోళనచేస్తున్న విషయం ఎల్లరకుతెలిసింది. మరి భీమన్న గారి స్వీయానుభూతులు, అట్టి ఆందోళన కారులకు కనువిష్వు కాగలదా! పోతే.-డా అంబేద్కర్‌ గూడా స్వీయాను భవంతో-పడిన అవమానాలు_ఆవే

• దనతో-[గిహించి దళిత వర్గాలకు ఆయన యిచ్చిన పిలుపేమిటంటే “ముందు చదువుకో”మని. అంటే విజ్ఞానవంతులు కమ్మని! జాగృతం అవమని! " ఇక ఆ సంగతి అలావుంచి. భీమన్న అన్నృశ్యతా చేదు అనుభవాలు మరికొన్సి తెలుసుకొందాం. కాక్‌నాడలో పి. ఆర్‌. కాలేజీలో చదువుకొనే . రోజుల్లో-హరిజనులకు జనరల్‌ హాస్టల్లో పశేశ లేదు కనుక, భీమన్న తది జ వ్‌ 4 తరతన కులన్హులెన విద్యార్థులు కచేరీ పేటలో ఓ ఇల్లు అద్దెకు ప్రీస్సుక్రాన్సి, అందులో వుంటూ న్యయంపాకం వేసుకొ.దూ చదువుకొనవలసి వచ్చింది. దరిమిలా కాలేజి యాజమాన్యంవారి పమేయంతో పంచముల విద్యార్దులు తాము న్వంతంగా నడుపుకొనే హాస్టల్ని కాలేజీ యాజమాన్యం వాథి ఆధ్వ ర్యంలో 'కామ్‌మోహన్‌ లాడ్డిగా” నడపబడి' ది. భీమన్న పెండ్లి చేసుకొని, నూతన వదువుతో అత్తవారింటికి బంధు

కుల నిర్మూలన, క్షగ్గాశ్షే మిృతులతో బయలుదేరితే.న్వగామం మామిడి కుదురులో " వంచము అన్న” కారణంగా ఏ గురవు బండివాడూ బండి కట్టడానికి ముందుకు రాలేదు. కొత్ర పెళ్ళికూతురు-కొ త్త 'పెళ్ళికొడుకూ-వారవెంట బయలుదేరిన బంభమి్మితులు మామిడి కుదురునుండి రాజోలు వరకు-ఆరుమైళ్ళు (షమమారు “యెనిమిది కీలోమిటర్లు) కాలి నడకన పోవలసివచ్చింది-పెళ్లేవేడాతో! తన జీవితంలో "అర్ధాంగోగా “అడుగుపెట్టిన నూతన వధువును అంతదూరం నడి పించడం-తాను *“ఆస్పృచ్యడు" కానడంవల్లనేగ తా! చిన్నతనంలో ఆంచేద్కర్‌ తన అన్నతో పొరుగూరు పోవలసి, ఎద్దులబండి మాట్లాడుకొని, ఎక్కి కొంత దూరం పోయిన తర్వాత, బండివాడు *వాళ్ళు పంచములని" తెలుసుకొని, వాళ్ళను క్రిందకు నెట్టడం, పాపమాపిల్ల లిద్దరూ రెట్టింపు బాడుగ యిస్తామని కాళ్ళా[వేళ్ళా పడి (బతిమాలితే, బండివాడు వాళ్ళను మరలా బండి యెక్కించు కొని పోయిన నంఘటన గుర్తుకొస్తుంది-అక్కదా--యిక్కడ కారణమొక్కటే-- కులభేదభావం కుటిల అస్పృశ్యత! మ;దాస్‌లో పిఠాపురం రాజావారు నడిపిన "జనవాణ” - పథికలో చేరిన బీమన్న ఆ పథతికలో ఎక్కువకాలం పనిచేయలేక పోవటానికి కారణం- “"కులతత్వమే”. ";పవేటు మేనేజిమెంటు [కింద నడిచే వతికలలో , అవన రాన్నిబట్టి కులాంతరుణ్ణి చేరనిచ్చినా-న్వకులంవాడు దొరకగానే , కులాంత రుణి తీసిహారేసారు....ఆక్కడ హరిజనులకు మరీ దిక్కుమొక్కు ఉండదు.” లట జాలి మే దినోత్సవం సందర్భంగా కడలి (గామంలో బహ్మాండంగా ఊరే గింపు జరుగుతున్నప్పుడు బావ్మాణవీధిలో వాగిపోతున్న సమయంలో భీమ . న్నకు బాగా దప్పికవేసింది. పేరున్న అవూరి కాం[గగెస్‌ నాయకుడు - జగ న్నాభంగారి యింటి అరుగుమోద భీమన్న నీరసంగా కూలబడిపోయాడు. ఆ కాం[గెస్‌ నాయకుడు--ఆ గాంధేయవాది. చెంబుతో నీళ్ళుకచ్చి బీమన్నకు నీళ్ళబెంబు అందించకుండా "అర్తుగుమోద” చెంబుపెట్లి తీసుకొని "తాగి మరలా ఆ చెంబును అరుగుమోద పెట్టమన్నాడు _ భీమన్న _ మనస్సు “"బివుక్కు” మంది కాని ఆయన బాగా దప్పికకొని యున్నాడు కనుక నీట తాగాడు! తర్వాత ఆ చెంబుమోద, భీమన్న కూర్చున్న అరుగుమోద--“'నీళ్ళు

172 బోయిభీమన్న చలాడు” ఆ కాం(గైస్‌ నాయకుడు! ఈ సంఘటన _ భీమన్న మనసులో కాళ్య తంగా నిలిచిపోయింది! కులతత్వ శేదభావానికి "ఆంటు” నకు-ఇదొక చిన్ని సంఘటన! గాంధీగారు హరిజన 'సేవ చేయమని, అస్పృశ్యత పాటించవద్దని, కాం[గెస్‌ కార్యకర్తలకు, దేశ [వజలకు తరుచూ చెపుతూ వుండేవాడు. మరి శ్షాం(గెస్‌ నాయకుడు-గాంధేయవాడి అయిన జగన్నాథంగారి "హరిజన” సేవ _ ఏమిటో యీ చిన్న సంఘటన ద్వారా మనకు సృష్టంగా కెలుస్తంది!' డా॥ అంచేద్కర్‌ జీవితంలో గూడా యిటువంటి సంఘటనలు జరిగాం. చన్న తనంలో పౌరుగూరుపోతున్న సమయంలో బాగా చొహంవేస్తే వీధ్యివక్క యింటికిపోయి మంచినీన్ళ ఆడిగాడు అంబేద్కర్‌. అతను వంచమ కులస్లు డని తెలునుకున్న ఆ యింటి యిల్లాలు-చీవాట్లువేసి-ఎదురుగా కనబడే మురికి గుంటలో నీళ్ళ తాగమని అంబేద్కర్‌కి సలహాయిచ్చింది ఇంకోసారి బాగా దప్పికవేసి-బావిదగ్గక చాలాసేపు వేచిచూచి-ఎవరూ రాకహపోయేసరిక_ స్వయంగా నీళ్ళ తోడుకొని అంచేద్కర్‌ [త్రాగకున్న సమయానికి సవర్షులు కొాందరచటకువచ్చి, అతని కులం తెలుసుకొని, చితకచాదారు, కాలేజీలో అధ్యావకుడిగా వని చేనినప్పుడు-బరోడా సంస్తానంలొో ఉద్యోగం చేసి నపుడుంఅందరు వాడే “కూజానీరు'ను అంబేద్కర్‌ [తాగకుండా తోటి అధ్యా పకులు-తోటి ఉద్యోగులు “కూజాల్ని” దాచిపెట్టారు! కారణం - ఆయన అన్పృచ్యడు!

భీవున్న చెల్లెలు (దౌపది మామిడి కుదురు (వక్కనున్న పెదనట్నం అ(గహారంలో స్కూలు టీచరుగా చేరిన మొదట్లో-అగహారీకులంతా గగ్గో లెత్తారు! తమ (బాహ్మణపిల్లల్ని బడికి పంపడం మానివేసారు. అయితే తర్వాత ఆమె. “మంచితనం” తెలుసుకున్నాక వరిస్టితిలో కాస్త మార్చు వచ్చిం దనుకొండి!

తొను చదివిన నగరం మ్‌డిల్‌ స్కూల్లో హెడ్‌ మాస్తరుగా భీమన్న చేరితే-” హెడ్మాస్టరు మాలోడ”ని కొందరు టీచర్లు "మౌన నిరసన వతం” పాటించి ఖీమన్నతో మొదట్లో సహకరించలేదు. దరిమిలా భీమన్న మంచి తనంతోపాటు, ఆయన అవలంబించిన దృఢవైఖరి వలన ఆ టీచర్లే "దారికి" వచ్చారు.

కుల నిర్మూలన శిళళ 18క6లొ కాంగెస్‌ పార్టీ తరుపున కృష్ణాజిల్లాలో వేముల కూర్మయ్య గారి కొరకు జోరుగా సాగిన కాం[గెన్‌ [వచారంతో కాం[గగెస్‌ నాయకులతో పాటు భీమన్న గూడా పాల్గొన్నాడు. ఓ ఊళ్ళో ఓ కేరుమోనిన కాం(గెన్‌ వాదీ అయిన ఓ పెద్ద వై భ్యని యింట్లోవారికిటోజనాల ఏర్పాటు చేయడం జరిగంది, కులం అడిగితే తన కులం చెప్పొద్దని నాయక మిత్రులు బీమన్నకు నలవో యిచ్చారు. వాళ్ళ ధోరణి ఖీమన్నకు కష్టం వేసిందీ. వాళ్ళ.సలహా నిరాక రించాడు ఫలితంగా భీమన్న అపూట పస్తుండవలసి వచ్చిండి! భీమన్న మొదట మగద్రానుతో జనవాణిలో పనిచేసినవుడు కొ త్తగా కాపురం పెట్టాలని భార్యను మదదాను తీసుకొనిపోయాడు అయితే .యూయన కులం తెలిసి యెవరూ అథైకొంప యాయమన్నారు. చివరకు పెరియ. మెట్టు లోని ఓ మితుని యింట “వంటగదిలో కాపురం పెట్టవలసి వచ్చింది! అలాగే అంధ వభలో పనిచేస్తున్నప్పుడు తిరువళ్శిక్కేణిలో. ఓ బెట్టియార్ల. ఇంటిలో ఓ పోర్షన్‌ చూచుకొనీ అడ్వాన్సుగూడా యిచ్చి రెండవరోజున ఇంటిలో దిగుతామ* బెప్పివచ్చాడు భీమన్న అఆ పూట బెట్టియార్‌ దంప తలు వీవన్నత్తో చాలా మర్యాదగా (ప్రవర్తించారు. మర్నాడు, భార్యా బిడ్డ అతో పెట్టే వేడాతో (గంపెడంత యింటి సామానుతో) తీరా భీమన్న బెట్టె యార్‌ ఇంటికి పోగానే. చెట్టియార్‌ వబీమన్నమోదో మండిపడ్డాడు. కులం సపేరెం దుకు ముందే చెప్పలేదని చీవాట్లువేసాడు, అడ్వాన్సు డబ్బు భీమన్న మొబఖ్యా _ కొట్టాడు ఇల్లు అథైెకిన్వం పొమ్మన్నాడు. అక్మిపూజ చేసుకుంటాం కిరస్తానీ వాళ్ళకు యిల్లు యివ్వమని కరాఖండిగా తేల్చి చెప్పాడు. "మేమూ మోలాగా అక్షి వూజ చేనుకుంటాం. మేమూ మిలాగే హిందువులం అన్నాడు భీమన్న. వీ3 తలువులు బిగించేనుకున్నారా పెట్టియార్లు! భార్యాబిర్ధలు - యింటి సామాను నడిరోడ్లుపె వున్నారు! భీమన్నకు మతిపోయింది. కొలచెంసేపు ఏమా తోచలేరు. తేరుకొని అక్కడికి మైలుదూరంలో మౌంటురోడ్డు సెంట. ర్‌కు సమిపంలో మిత్రుడు తిరుపతి గారింటికి భార్యాబిడ్డలతో .సామానుతో రిక్షాల్లో చేరుకున్నాడు. సామాను వరండాలో వడేసి-జరిగిన విషయమంతా వివరించాడు భీమన్న తిరువతిగారి కుటుంబ సభ్యులకు వాచ్ళ మంచివాళ్ళు కనుక-వారిది "పెద్ద కుటుంబమైనా-భీమన్నగార్ని కుటుంది సమేతంగా తమ

ఇంట్లో "తల” డాచుకోనిచ్చారు, ఛీమన్న సంఘటనచూస్సే - ఒరోడా సంస్తా నంలో ఉద్యోగంలో చేరినపుడు డా! అంచేద్కర్‌ని ముందు 'తల' చాచుకో నిచ్చిన పార్శీ స్మృతం యజమాని, అంబేద్కర్‌ కులం తెలుసుకొని- ఆయన పెట్టేబేడా రోడ్డుమోద పడేసి నానా దుర్భాషలాడిన సన్నివేశం గుర్తు కొస్తుంది. అమెరికాలో ఉన్నత చిద్యావంతుడై సంస్కారం వున్న డా అంబే ద్కర్‌కి ఇల్లు వొరక్కపోతే ఆయన వడ్డ ఆవేదన మాటల్లో చెప్పలేనిది "ఆందుకే తన జీవితమంతా "అస్బృచ్యల” ఉద్ధరణకే అంకితం. చేసాడు, శొస్త్రలు-చరిత పుటలు తిరగేసి కులం కుళ్ళు బయటబెట్టాడ. కుల నిర్మూ అనకై దళిత జాతుల అభ్యున్నతికై అహర్నిశలు శమించాడు. నవభారత రాజ్యోంగ రచనా సంఘాధ్యక్షుడిగా- షెడ్యూలు కులాలవారికి “రిజర్వేప న్లు” కల్పించేవరకు నిద్రహోలేదు. అలానే భీమన్న గూడా విద్యావంతుడు సంస్కా ఠమున్నవాడు. ఆంధ్యప్రభలో ఉప సంపాదకుడుగా పనిచేస్తున్నాడు. పెగా కవి. ఆయినా ఆయనకు మద్రాస్‌లో యిల్లు దొరకలేదంటే ఆయన అన్న చ్యడు. ఆయన మనోవ్యధ ఎలా మాటల్లో చెవ్పగలం-వీమన్నగూడ కుల విర్మూలనకై కలం పట్టి-ఎన్నో రచనలుచేసాడు ఆయా విషయాలు ముందు ముందు తెలుసుకుందాం, కొందిరికి సందేహం రావచ్చు: మనాస్‌లో ఉన్న ఏంచమకులస్టలెన- అం ధ్రఉద్యోగ.లందరికీ మరిఅదైకొంపలుదారకడంలేదా! దొరుకుతాయి. దొరకికేం! మదదాస్‌లోని అంటం నివార మురికివాడల్లో దొరు కుతాయి! అవి కాస్త దూరం! పైగా సదుపాయాలు తక్కువ! రెండోది మధా స్‌లో ఉద్యోగాలుచేసే ఆంధపంచమ కులసులు అధికభాగం --"నాయుళ్ళ” మని చెప్పుకొనే వారట, ఈ విషయం చీమన్నగాే ఇప్పారు బీమన్న స్యభా వం-పుట్టిన కులం'పేరు దాచుకొనక పోవడం. రెండోది అయన “ఆంధ (ప్రభ లో పనిచేశ్తున్నాడు కనుక ఆయన క్రవి రచయిత కనుక ఆయన కులం అందరికీ తెలిసిపోత్చ ఉంటుంది! నవజీవన పత్రికలో బీమన్న “పూరిజన నాయళ్ళ"మిద ఓ వ్యాసం గూడా రాసాడు! అది కొంత దుమారం లేపింది (వత్యేక ఆంధరాష్ట్రం వచ్చాక-ఆంథవ్రడేక్‌ (వభుత్వ అనువాద శాఖాధి పతిగా వీమన్న నియమింపబడ్డాడు! మకాం హైదరాబాదు. మార్చేసాడు మద్రాస్‌నుండి ఒకనాడు రామకృష్ణ మఠంనకు చెందిన ఓ స్వాములవారు “పని"మోద నీమన్నగార్ని కలుసుకోవాలని ఇంటికి వచ్చాడు. ఆయనకు

కుల నిర్మూలన 175 కాఫీగానీ పాలుగాని అతిథ్యం వీమన్న కుటుంబం యివ్వబోగా ఆ స్వాములు, వారు "మడీ మైలా వున్నవాణ్ణి” అని చెప్పి చీమన్న ఆతిధ్యం నిరాకరిం చాడు. ఏమన్న నివ్వెరపోయాడు. రామషృృష్ణ పరమహంస చాలా గొవ్ప మాసవరానాది స్వొమి వివేకానంద “హిఐ౨టూ దేశంలోని కులవ్యవస్టని_ అస్పృశ్యతని నిఏతంగా విమర్శించిన వాడు. సమతా మానవతా దృక్పధం గలది =వ.కృష్ణ మఠం, మరి అట్టి రామకృష్ణ. మఠానికి చెందిన ఓ "స్వాముల వారు...అదీ యాభ్హై య్యవ దశకంలో బీమన్న అతిథ్యం నిరాకరించడం ఎంత ఘోరం! కుటిల కులతత్వం ఎంత లోతుగా వేళ్ళూనుకొని పోయిందో యీ చిన్న సంఘటన ఒక (వబల నిదర్శనం. .

" వీమన్న అనువాద కాఖాధిపతిగా పనిచేసి వదవీ విరనుణ చేసిన తర్వాత ఆయనకు రావలసిన "పెన్షను" వగైరాలు మంజూరు కావడంలో జరిగిన విపరీతమైన ఆలస్యానికి ముఖ్య కారణం అఫీసులోని కులతత్వమే వారణమంటాడాయన,. మరలా ఆయన్ని చాలా మంచివాడని-మంచి కవిని లందరూ పైకి పొగిడిన వారే బయటవాళ్ళుకాడు. ఆఫీసువాళ్ళే! / ॥ ఇలాఏటి చేదు అనువభొలు ఆవమానాలు, కష్టాలు, చాధలు, మనో వ_టలు-ఒక్కు ఆంచేద్కర్‌, ఒక జామవాయే ఒక చీమన్నయే పడ్డారని అను కోడం పొరపొటు, వీళ్ళు బాగా చదువుకొన్న బాళ్ళు-అంతకుమించి ఆల్మాభి మానమున్న వాళ్ళు. తమకు జరిన అవమానాలు నిర్మొహమాటంగా -సిర్భ యంగా బయటపెట్టారు మరికోట్లాది పంచపఎలబాధలెన్నో!

ఒక రాజకీయ-శాస్త్రవేత్తగా-ఒక రాజకీయ నాయదిగా ఒక పరిశోద తఊటుగా డాః అంచేద్కర్‌ కులాల పుట్టు పూర్వోత్తరాన్ని పరిళోదించాడు.

(గఎఖాలు రాసాడు నిమ్నజాతుల ఉద్ధరణకు, వారి న్యాయమైన హక్కులకు,

గౌరవ పదమైన జీవితానికి తన జీవితం అంకికం చేసాడు. చివరకు అదృష్ట

వశాత్తు ర"జ్యాంగ రచనా సంఘాధ్యక్షుడిగా=-నిమ్ను జాతులవారికి నిద్యం ఉద్యోగ చట్ట సభలలో కొన్ని పత్యేక కేటాయింపులు (రిజర్వేషన్లు) కొంతకాలంపాటు, (వారు అభ్యున్నతి పొందేవరకు) పిందిపరిచాడు. పుణ్యం కట్టుకున్నాడు. ఆత్మాభిమానమున్న కవులుగా-మహాకవులు జొమవా-వీమన్న-

1768 చీోయిఫీదున్న జానానంద కవి తదితర యీనాటి “దళిత” యువతరం కవ్స్పలు-యీ కులా లలో పుట్టి.అవమానాలుపొంది చేదుఅనుభవాలు బొధలుతమ కవితల్లో నిర్భ

నన!

యంగా, కవితా కళాత్మకంగా కావ్యాలుగా మలిచారు. మణుస్తున్నారు! కుటిల కులళత్వభేద భావనకుకుల వివక్షకు పంచమరాజకీయ నాయకులు. (వజా నాయకులు-మంత్రుఆః - [ప్రజా (ప్రతినిభులు - ఉన్నతోడ్యోగులు-గుం అవుతూనే వున్నారు! పార్టీ నాయకత్వానికి భయపడి రాజకీయ నాయకులు, తమ ప్రై అధికారులకు. లేదా (ప్రభుత్వ సేవా నిబంధనలకు లోబడి అధికా రులు తమకు జరిగిన *“ఆవమానాల్ని” బయట "పెట్టటానికి జంకుతున్నారు. సిగ్గపడుతున్నారు! సర్దుకొని పోతున్నారు! "లోలోన కుమినిచస్తున్నారి.

విడ్యాగంధం లేక అష్షాసంలొ-ఆమాయకులై న కోట్లాదిమంది దళిత కాతులు-నిమ్న జాతులు-పంచమ జొతులు-అస్పృచ్యలు-హరీజనులు- యూనా టికీ ఏన్ని బాధలుపడుతున్నారో-అవమానాలు పొందుతున్నారో హింసలకు గురి అవతున్నారో ఇప్పలేము. వాళ్ళదాకా ఎందుకు యీ కులాల సుండ్‌ చదువుకొని పైకి ఎదిగిన రాజకీయ నాయకులు.ఉన్నతోద్యోగులు - సాటి అ్యగవర్జ నాయకులనుండ్కి, తోటి ఉద్యోగులను =డి ఎన్ని "సూటీపోటి= మాటలు పడుతున్నారో! " ఎంతగా మానసిక వ్యధకు గురి ఆవుతున్నారో జెవ్చలేం! __ బీమన్నను "కులభేదభావంితో చూస్తూ-ఆయన కవిత్వాన్ని అగ వర్ణాలకు చెందిన కవి పండితులు చేరీజువేస్తూనొసలుచిట్లిస్తు రోజులలో ఆయ నొక చక్కని పద్యం రాసొడు, ల

ఏ కుల మంచునన్ను విషరింపుల గూడిన కుంటి (పళ్నలన్‌

వ్యాకుల పెట్టబోకు డది వ్యర్థము, లోకపు మంచి చెడ్డలన్స్‌

దూకియ మున్గకుండ నిటు దూరములన్‌ బడి వచ్చినాడ, ఈ

యాకృతి నేమికల్లు హృదయాకృతి జూచి సమాదరింపలే

-ాశకావ్య కుసుమూలు

కుల నిర్మూలన క్షే

సీదేకులమని (పశ్నించితనను వ్యాకుల పరచవద్దనీ-తన భౌతికాకృతి కాదు హృదయాకృతిని చూచి తనను సమాదరించమని సనాతన హైంద వుల్ని వేడుకొంటున్నాడు. తన కులంకాదు; తన గుణం, తన నిర్మలహృద యం, తన విశ్వ మానవ కళ్యాణ పదమైన కవిత్వం చూడమంటున్నాడు. జాషువా గూడా తన కవిత్వాన్ని మెచ్చుకొని, తన కులం తెలుసుకొని సనా తన హైందవ పెద్దమనుష్యులు దూరంగా ఎవ్వుకున్న సంఘటన చెప్పి బాధ పడుతూ ఒక సద్యం రాసాడు-”నా కవితావధూటి....రూపురేఖా కమనీయ వై ఖరులగాంచింభ? భ? యన్నవాడె నీదేకులమన్న (వశ్న వెలయించి చివాలున లేచిపోవచో-బ కున (౧.మ్మినట్లగును” అంటూ యిది చెప్పటానికి "సిగ్గగ్గున”ని వాదవడతాడు. ఆయన కవిత్వం వాగుందని, భశీభళీయని మెచ్చుకొన్నాడు ఓ ఆగ కులస్టుడు-కులం అడిగి తెలుసుకున్నాడు! అంతే మళీ మాట్లాడలేదు! చివాలున లేచిపోయాదు. ఇప యూ దేశంలో కుల వ్యవస్థ వలన వచ్చిన దౌర్భాగ్యంఎదుర్మార్గం. విచితమేమంజే పరిచయంలేని యిద్దరు భారతీయులు కలుసుకుంటే పచ్చాపాటి మాట్లాడుకొంటూ - *మోరె వరు?” (మి కులగో తాలేమిటి?) అని ప్రశ్నించకుండా వుందలేరు. అది (ప్రతి హిందువుడి కున్న “మాదర్చేదు” కుటిల కులతత్వ భావం!

అయితే అల్మాభిమాన్న వున్న డా॥ అంచేద్కర్స్‌ మహాకవులు సర్వశ్రీ జాషువా, భీమన్న-జ్లానానంద కవి యీనాటి తరంవారు-కొలకలూరి ఇసాక్‌ - బొజ్జా తారకం కతి పద్మారావు, కె శివఫాగర్‌-ఎ యస్‌, రాములు వంటి యువతరం-కులత త్వాన్ని త్యీవ్రంగా ఖండిసూ రచనలు చేస్తున్నారు, అంచే చ్కర్‌ యిప్పటికి డెబ్బై యంద్నె ఎండ్ల కంచటే యీకులం పునాదుల గూర్చి- కులం కుళ్ళు గూర్చె పరిశోధనలు చేసారు. (గంధాలు రాసాడు, ఉవన్యాసా_ అిచ్చాడు. ఉద్యమాలు నడిపాడు, దళిత జాతుల ఉద్దరణకై జీవితం అంకితం శీసాడు. రాజ్యాంగ బట్తంగా కొన్ని హక్కులు సంతరించిపోయాడు!

కవిగా-అందునా [పధానంగా (పణయ కవిగా అంకురించి-రూపు దిదుకొని-- : సౌద్వైత్‌ కవిత్వం రాస్తూ అనంద పారవశ్యంలో మునిగిహేయ్యి

6

176 బోయిఫీదున్న జ్ఞానానంద కవి తదితర యీనాటి "దళిత" యువతరం కవులు-యా కులా అలో పుట్టి-అవమానాలుపొంది చేదుఅనుభవాలు బొధలుతమ కవిళల్లో నిర యంగా, కవిశా కళాత్మకంగా కావ్యాలుగా మలిచారు. మళుస్తున్నారు! కుటిల కులతత్వభేద ఛావనకు=కుల చివక్షకు పంచపురాజకీయ నాయకులు. (వజా నాయకులు-మం(క్రులు - (వనజా పతినిధులు'- ఉన్నతోద్యేనులు-గాగ్ర అవుకూనే వున్నారు! పార్టీ నాయకత్వానికి భయపడి రాజకీయ నాయకులు, తమ కై అధికారులకు. లేదా (ప్రభుత్వ సేవా నిబంధనబక్సు లోబడి అధికా రులు తమకు జరిగిన “ఆవమానాల్ని” బయట పెట్టటానికి జంకుతున్నారు! సిగస్రపడుతున్నారు! సర్దుకొని పోతున్నారు! లోలోన కునికి చస్తున్నారు.

విద్యాగంధం లేక అజ్ఞానంలో-ఆమాయకులై న కోట్లాదిమంది దళిత

కాతులు-నిమ్నజాతులు-పంచమ జాతులు-అస్పృవ్యలు-హరిజనులు- యీనా టికీ ఏన్ని బాధలుపడుతున్నారో-ఆవమానాలు సపొందుతున్నారో హింసలకు గురి అవతున్నారో ఏపచ్చలేము. వాళ్ళదాకా ఎందుకు.యీ కులాల నుండీ చదువుకొని పైకి ఎదిగిన రాజకీయ నాయకులు. ఉన్నతోద్యోగులు - సాటి అగ్రవర్ణ నాయకులనుండ్కి తోటి ఉద్యోగులను :డి ఎన్ని "సూటీపోట్‌* మాటలు పడుతున్నారో! " ఎంతగా మానసిక వ్యధకు గురి ఆవుతున్నారో ఇస్పలేం! " _. బీమన్నను "కులభేదభావంితో చూస్తూ-ఆయన కవిత్వాన్ని అగ వర్ణాలకు చెందిన కవి పండితులు చేరీజువేస్తూనొసలుచిట్లిస్తు రోజులలో ఆయి

ఏ కుల మంచునన్ను వివరింపుల గూడిన కుంటి [వళ్నలన్‌

వ్యాకుల "పెట్టబోకు డది వ్యర్థము, లోకపు మంచి ఇెడ్డలన్‌

దూకియు మున్గకుండ నిటు దూరములన్‌ బడి వచ్చినాడ్య ఈ

యాకృతి నేమికల్గు; హృదయాక్సతి జూచి సమాదరింపరే

-ాకాన్య కుసునూలు

కుల నిర్మూలన క్ష. సీదేకులమని [పశ్నించి.తనను వ్యాకుల వరచవద్దనీ-తన భౌతికాకృతి కాదు హృదయాకృతిని చూచి తనను _ సమాదరించమని సనాతన * హైంద వుల్ని వేడుకొంటున్నాడు. తన కులంకాదు; తన గుణం, తన నిర్మలహృద . యం, తన విశ్వ మానవ కళ్యాణ (పదమైన కవిత్వం చూడమంటున్నాడు. జాషువా గూడా తన కవిత్యొన్ని మెచ్చుకొని, ఈన కులం తెలుసుకొని ననా తన హైందవ పెద్దమనుష్యులు దూరంగా ఉవ్వ్చుకున్న నంఘటన బెప్పి బాధ పడుతూ ఒక వద్యం రాసాడు-”నా కవితావధూటి... రూపులేఖా కమనీయ వై ఖరులగాంచి-భళీ భళి. యన్నవాడె నీదేకులమన్న (ప్రశ్న వెలయించి చివాలున లేచిపోవుచో-బాకున (గమ్మినట్లగును” అంటూ యిది చెవ్పటానికి “సిగ్గగ్గున"ని బాధపడతాడు. ఆయన కవిత్వం బాగుందని, భళీభళీయని మెచ్చుకొన్నాడు ఓ ఆగ కులస్టుడు-కులం అడిగి తెలుసుకున్నాడు! అంతే. మళ్ళీ మాట్లాడలేదు! చివాలున లేచిపోయాడు: ఇక్‌ యూ దేశంలో కుల వ్యవస్థ వలన వచ్చిన దౌర్భాగ్యంందుర్మార్గం. విచిత్రమేమంటే పరిచయంలేని యిద్దరు భారతీయులు కలుసుకుంటే పిచ్చాపాటి మాట్లాడుకొంటూ - “మోరె వరు?” (మి కులగోత్రాలేమిటి? అని (ప్రశ్నించకుండా వుందలేరు! అదీ (ప్రతి హిందువుడి కున్న “మాదర్భ్చేదు” కుటిల కులతత్వ భావం! = అయితే అత్మాభిమాన్న వున్న డా| అంచేద్కర్‌, మహాకవులు సర్వశ్రీ జాషువా, ఛీమన్న-జానానంద కవి యీనాటి తరంవారు-కొలకలూరి ఇసాక్‌-. బొజ్జా తారకం కృతి పద్మారావు, కె శవసాగర్‌-వి. యస్‌. రాములు వంటి యువతరం-కులతత్వాన్ని తృీవంగా ఖండిస్తూ రచనలు చేస్తున్నారు అంబే ద్కగర్‌ యిప్పటికి డెట్ళై యెశద్వ్నె ఏండ్ల శ్రీంచటే యీకులం పునాదుల గూర్చి- కులం కుళ్ళు గూర్చి పరిశోధనలు చేసారు. (గంధాలు రాసాడు, ఉపన్యాసా లిచ్చాడు. ఉద్యమాలు నడిపాడు. దళితిజాతుల ఉద్దరణక్రై జీవితం అంకితం చేసాడు. రాజ్యాంగ బద్దంగా కొన్ని హక్కులు సంతరించిపోయాడు! - కవిగా-అందునో (వధానంగా (పణయ కవిగా అంకురించి-రూపు దిదుకొని-- : సాద్వైత కవిత్వం రాష్త్ర ఆనంద పారవశ్యంలో మునిగిపోయ్యి జ వత]

క78 బోయిశ్సిమన్న భీమన్నను-నీవు "ఫలానా" కులం వాడినని హేళసచేస్తే-అడుగడుగున అవ మానిస్తే-నిత్య జీవితంలో ఎన్నో ఆటంకాలు చవిచూస్తే-ఆత్మాభిమానం? అ భీమన్న గూడా.[పణయ కవిక్వంనుండి దారిమళ్ళి, కలంపట్టి కులతత్వం_వ- అస్పృళ్యతమై ధర్మపోరాటం సాగించాడు. గీమన్నగూదా--డా! అలబేద్వర్‌ చేసినంత వరిశోధనలు చేయకపోమున్నా తన పరిధితి-నరాజాలు ఇస" తిరగేసి కులం మూలం, అస్పృళ్యతాహేతువు - లోతుగా. పరీతింగాదిు (గంధాలు రాసాడు. కుల నిర్మూలనకై కావ్యాలు రాసాడు - సాటి వాలా రాసాడ-కవితలు రాస్తున్నాడు! 110 భీమన్న నిర్మాణ కార్యక్రమాలు.

ఈ సందఠ్భంగా యిక్కడ ముందొక మాటబెప్పి భీమన్న సాహొ త్యాన్ని చూస్తాం. భీమన్న విద్యార్థిగా వున్న రోజుల్లో ఒక్కపక్క జీయో వ్ర మం మరొకపక్క హరిజనోద్ధరణ కార్యక్రమాలు ఊపందుకొన్నాము. భీమన్న కాకినాడ కాలేజీలో చదువుకున్న రోజుల్లో-"గోరా"గారి వంటి (ప్రముఖ మానవతావాద సంస్కర్తలతో కలిసి _. సమయం దొరికినప్పుడల్లా- ముఖ్యంగా సెలవుదినాల్లో-పల్లె ప్రాంతాల్లోని హరిజనవాడల్లో తిరిగి వారిని చైతన్య వంతుల్ని చేసేవాడు ఉమ్మడి మదాస్‌ రాష్ట్రంలో కూర్మయ్యగారు మంిగా ఉన్నప్పుడుంభీమన్నను రాష్ట్ర హరిజన సేవక్‌ సంఘం సహాయ కార్యదర్శిగా నియమిళుల్తై య్యాడు. కూర్మయ్యగారి సలహాకై భీమన్న ఆనాడెన్నో [కియాశీల. హరిజనోద్దరణ కార్య కమాలు 'చేపట్లాడు ముఖ్యంగా హరిజనులు పైకి రాకపోవటానికి ముఖ్య కారణం-అవిద్య కనుక-వాళ్ళను విద్యావంళుల్ని చేయటానికి జిల్లాలలో తాలూకా స్టాయిలో హరిజన హాస్టట్ళు నెలకొల్పడంలోను, హాస్టళ్ళ నిర్వహణకు అధిక ఆర్థిక సహాయం అందించ డంలోను విద్యార్థులకు *జ్యన్టశ్రార వతనాలు” యిప్పించడంలోను ఫీమన్న అందించిన సహాయ సహకారాలు ఎనలేనివి!

1944లో డా। అంబేద్కర్‌ ఆం ధదేశ పర్యటనలో భాగంగా తూర్చు గోదావరి జిల్లా రామచం(దావురం విచ్చేసినపుడు - శ్రీ ఈలి వాడవల్లిగారి సలహామై డా॥ అంబేద్కర్‌ పై ఆంగ్లంలో పద్యాలు రాసి బహిరంగసభలో చదివి డా॥ అంచేద్కర్‌ మెప్పు బడసినాడు, అయినా అప్పట్లో వీమన్న మొగ్గు

కుల నిర్మూలన 179. కాంగగెస్‌పార్టీ వట్లనే. అలానే గాంధీజీ హరిజన సేనా కార్యక్రమాల వట్లనే! గాంధీజీ పిలుపు మేరకు-'హరిజన దేవాలయ (వవేశ కార్యక్రమాల్లో చురు కుగా పాల్గొన్నాడు మేఖ్యంగా తెలుగువారి యిలవేల్చు అయిన శ్రీ తిరుపతి ఎడుకొండలవాడి గుడిలో హరిజనుల [ప్రవేశ కార్యక్రమంలో బీమన్న ఒక వముఖ గాంధేయవాదిగా కాంగగెస్‌ [కియాశీల కార్యకర్తగా పాల్గొన్నాడు.

1౪) హరిజనులు ఆర్యులే-వీమన్న సిద్దాంతం. హరిజను లెవరు న్న్చ్చమైన ఆర్యులు ఆఅదికవులు-వేదవ్యాసులు ఆరుంధతులు-అన్న స్వరూపవులు-- టు మోలు “వేమన్న సిహ్హైంతం (వకారం-హరిజనులు ఆదిమ వాసులుకారు. ఈనాడు అర్య (ద్రావిడ జాతులుగా పేర్కొన బడుతున్న మూల ఛారత మిశ్రమ జాతికి చెందిన వాళ్ళు. అసీరి యనులకు, సిరియనులకు

• చార్మితకంగా జరిగిన యుద్ధాలే మన వురాణాలలోని దేవాసుర యుర్దాలు అసీరియనులే అసురులు సిరియనులే సురులు సురలు-అసురులు ఒకే తండ్రియొక్క నవతి తల్లుల బిడ్డలు భారతదేశంలో (దొవిడులు. అర్యులు అంతా ఒకే జాతివాచళ్ళు ఎారాగ వాశిష్టం ఫీరిక

180. బోయిభీమన్న మన పురాణాలలోని “అసురులు శితలో. కనిపించే అసీరియను లసీ, సురలు-సీరియనులని, పురాణాలలోని దేవాసుర య.ద్దాలు-సిరియ న్లు- అసీరియన్ల మధ్య జరిగిన చారిత్రిక యుర్జాలుగా వ్‌మన్న కేల్చివెప్పాడు ఆర్య (ద్రావిడ మిశ్రమజాతికి చెందినవారే వారిజనులనీ యీ సత్యం ర్త పరీక్షల ద్వారా, జీవలక్షణ వరిశీలనద్వారా నిరూపితమైంది కనుక హరి జనులు ఆర్యులే అని బీమన్న సిద్ధాంతీకరణ అర్య (ద్రావిడ యుద్దాః లో- ఓడిపోయినా -లొంగక-విడిపోయిన _ లేక విడదీయబడిస (బోకెన్‌ పీపువ్‌ __ (27080 5600 9) ఆస్పృవ్యలన్న డా అంబేద్కర్‌ సిద్దాంతం తన వాదినక్‌ దగ్గరగా వున్నదని, కనుక హరిజనులు అక్షరాలా వెసుకబడ్డవాచ్ళు దళిత జనులు అంటాడు బీమన్న.

_ చీమన్న దృష్టిలో |దావిడులు గూడా. ఆర్వులే-అలానే హరిజనులు గూడా అర్యులే. చార్మితకంగా చూ స్తే-అర్య [దావిడులు మధ్య పాచ్యంలోని సరిహద్దు రాజ్యాల దాయాదులని వీమన్న నర్నుకం,. ఈ డేవనికి వళ్ళాకు డ మూలవై రాన్ని వెంట తెచ్చుకొన్నవాళ్ళు యా చాయాటులు :౨ని నమస తేల్చివేసాడు.

చచ్చిన గొడ్డుమాంసం తినేవాళ్ళు కనుక హరిజనులు వెలిచేయబడ్డా రనడం పొరపాటని బీమన్న బరాఖండిగా చెప్పాడు అనాడు దేశంలోని అన్ని వర్గాలకూ (పధానాహారం మాంనమే ఆనాడు రోజూ రాజులు - సంప న్నులుచేసే యజ్ఞయాగాలలో వందలాది వపవులు బలియివ్యఒరేవి. కనుక బలిపటవుల మాంసాన్ని హిందువులలోని అన్ని అ_గళర్షాలవారు తినేవారు. మూల జాతినుండి విడిపోటున దేశ విడగొట్టబడిన (6:0 ౧ జనాలు- స్పేచ్చ కోసం బౌద్ధంలో చేరినమాట వాస్తవం బుద్ధుని సిద్ధాంతం (వకారం అహింస

• అంటే హింసను నిషేధించడం=అంకేకాని మాంస భక్షణ నిషేదంకాదని చీమన్న వాదన-ఇరుగు పొరుగు హిందువులంతా "యజ్ఞ" యాగాలలో బలి యిచ్చిన పజవుల మాంసం తింటుంటే - చౌద్ధమతంలో చేరిన యీ దళిత జనం-మత “అహింస” ధర్మాన్ని మోరక- చచ్చిన గొడ్తమాంపం తిన్నారు

కుల నిర్మూలన 181 వ్యాసమునిచర్నదు గన్న పరాళరుండ్తు యాలదానికి పుట్టి .దహ్మార్షియయ్యె వేళ్యకును పుట్టి మాలెత పెంత్లియాడి ఆ వశిష మహర్షి బహ్మర్షి యయ్యె -- నిరుద్ద వారతం శ్రీ మంగిపూడి వేంకట శర్మ రాసిన "నిరుద్ధ ఛారతంిలోన్సి' పై వద్యమే "హరిజనులు ఆర్యుల” అని తాను చేస్తున్న వాదనకు మూలాధార మని భీమన్న చెప్పాడు. సవమన్న సిద్రాంతీం వకారం - ఉత్తరి ధృవ [,షాంత వానులెన ఆర్వులు - కాస్పియనులు తీర భూము౭ లో ముందు స్తిరనివానులై -అక్కడ అంత:కలహాలకు లోనె = అందులో ఒక అలెగ - ఆసీరియసులు ఆగ్నేయంగా వాతతఠి, హిమగిరుఎ వాటి భారత దేశంలో [వవేశించారు, వీరు సిందూనదీ తీరంలో స్పిరనివానం యేర్పాటు చేసుకొని - వ్యవసాయం ముఖ్య జీవనో పాదా నా*రికత సంతరించుకొని హరప్పా మొహంజోదారో [ప్రాంతాల నా/రికితకు మూల కారకులైన మొదటి. ఆర్య తెగవారే _ భారతదేశంలో (దావిడ జాతిగా భాసిల్లిందట : అ తర్వాత ఎన్నో వేల- సంవత్సరాలకు కాస్పియను (పాంఠాల నుంచే మరొక అర్య తెగ _ అక్కడి అసీరియనుల చే.లో ఓడిపోయిన సిరియనులు - మొదటి తెగవారు వచ్చిన దారినే వచ్చి భారతదేశంలో (ప్రవేశించారు మొదట వచ్చిన అర్య తెగవారికి ((దావిడ జాతిగా వృద్ధి ఇందినవారు) తర్వాత వచ్చిన ఆర్య జాతి తెగవారికి దేశాధి _వత్యంకోసం--ఫాంఘీకాధికారం కోసం.భారతదేశంలో పోరాటాలు జరిగాయి. ఆవిధంగా రెండవసారి వచ్చిన ఉత్తరార్యులు, మొదట వచ్చి స్థిరవడిన పూర్వార్యులు లేక (ద్రవిడార్యులను ఓడించి దక్షిణానికి పార్మదోలారు చిక్కిన వారిని బానిసలుగా చేసుకున్నారు. ఈచానినలే తర్వాత “"ఛ్యాదులి”ని పిలువబడ్డారు. ఉఊ త్తరార్యులు (రెండవసారి వచ్చినవారు భారతదేశంలో [వవేశించే టప్పటికే పూర్వార్వులలో (మొదటసారి వచ్చిన (దవిడా" కలు మూడు వర్దా

లుగా = బ్రహ్మా - క్షతియ - వైశ్య వర్ణాలు ఎర్బడ్డాయి. ఆర్యులు అధమ వృత్తులుగా పరిగణించిన వైద్యం - - నేతపని -- కుమ్మరిపని -- తోళ్ళపని - మొదలైన వృత్తుల వలన జీవించే దవిడా ర్యులను జాూదులు గా పరిగణించి = నాల్లవ వర్షంగా (ప్రకటించారు భీబున్న వతి పాదొంచిన యీ సిద్ధాంతం _ చరిత్రకారులకు అంగీకారం కాదు "దా * . దేశంలో స్టానికుల్తై న దేశీయులు (ద్రావిడులని మధ్యధరా సముద్ర ప్రాంతం కాన్సియన్‌ సము[ద్ర పాంతంనుండి వచ్చినవారు అర్యులని, ఆర్యులు వచ్చి సానికులతో యుద్ధాలుచేసి = వారిని వింభ్యకు దక్షిణానికి తరిమినట్లు-దక్షీణా వధంలో స్థిరవాసం ఎర్బరచుకొన్నవారు (దావిడులని ఊఉ త్తరాదిన స్రిరపడ్డ వారు ఆర్యులని .. అందుకే అర్యా వర్తమని పరు వచ్చందని చెబుతారు, సిందూ లోయలోని మహంజొడ్రారో హారప్పా నాగరికిల దావిడుల చస్‌ చరిత్రకారుల ఆభిపాయాం మరి మొదటనచ్చి స్పిరవడిన ఆర్యుల్బ రెండవసారి వచ్చినవ ఈ (ఆర్యులు) ఓడించి-దక్షణానికి తరివినట్టున్నూ - అనలు దవిడులు గూడా ఆర్యులే అనే ఛీమన్న వాదన = వినగానే కొంత లాజిక్‌ కొంళఠ అర్ధం) కొంత నిజముందని (భమింపజేస్తుంది అయితే. చరిత్రకారులు _ దీనిని ఆంగీకరించకపోయినా. భీమన్న సిద్ధాంతం (వాదం) లోని నిజానిజాల లోతు జరిశీలి స్తే... మరికొన్ని చారిత్రక సత్యాలు తెలుస్తాయోమో ఆ దిశలో చరిత్రకారులు పరిశీలిస్తే మంచిదని పిస్తుంది ఆర్య శబ్ధం జాతిని సూచించేది కాదని అదొక జీవిత విధానమని భీమన్న ఆంటాడు అలానే * వర్ణం” రంగును సూచించేది కాదని, అది గుణాన్ని తద్వారా జీవనవృ త్తిని సూచించేదని అంటాడు దయానందుని ఆర్య సమాజంవారున్నూ “"ఆర్యులం' జే మంచివారు- సజ్జనులని అర్జం చెబుతారు ధర్మార్ధ కామ మోక్షాలైన పురుషార్ధాలు నాలుగింటిని శ్రమంగా సాధించడం ఆర్యమత లక్ష్యం ధర్మంగుణంగా కలవారు హ్యదులు అర్ధం గుణంగా కల వారు వైచ్యలు - కామం గుణంగా కలవారు క్షత్రియులు, మోక్షం గుణంగా కలవారు బ్రాహ్మణులు అంటే వ్రాహ్మణ కత్రియ వైశ్య హ్‌ దులు--.(కమంగా మోక్షార్డులు - కామార్థులు _.. అర్థార్జులు _ ధర్మార్టులు - ఈ గుణాలనుబట్టే వారి పనులున్నాయి అంటే వృత్తులున్నాయి జాద్రత్వంనుంచి బాహ్మణ

కుల నిరూ, శ్రలున క! త్వానికి ఫవురుషుని వికసింవ జేసేదే ఆర్యమతం. బూ దత్వం వురుషునికి బాల్యా వసష్ట తనుకొంటే వై శ్యత్వం యౌవనావస్థ - క్షతియత్వం కౌమారావస్థ __. (బాహ్మణత్వం వృద్దాప్యా దళవరకు పెరుగునట్లే కీపపంచంలోని మానవుడై న (పతివాడు గుణాత్మకంగా చూదత్వ నుండి బాహ్మణత్వం వరకు వికసిస్తాడని భీమన్న వివరణ సా జన్మానా జాయతే హూదం కర్మణా జాయతే ద్విజం వేద పారంకతు విప్రాణం (బహ్మజ్ఞానేన బ్రాహ్మణం అంబే (ప్రతి హిందూవుడు జన్మతో బ్యద్రుడేనని, కర్మవల్ల ద్విజుడొ తున్వాడని; వీదం చదవడం వల్ల విపుడు. బహ్మజ్ఞానాన్ని సాదించడంవల్ల .(బావ్మాణుడు అవుతున్నాడని స్పష్పమవుతుందని భీమన్నవాదన. పతి మానవని ఖా దత;౦నుండి (అంటే బాల్యావస్త _-అజ్హానం) 1కమంగా (బ్రాహ్మణత్వం వరకు (అంటే వృదాష్యం లేక పరిణతి చెందిన జానోదయంి వకనింపజేసి చివరకు బహ్బెక్యాన్ని సాదించడమే అర్నమతం 1" అన్నది భీమన్న మతం మరి "పుట్టు కులధర్మాలకు వీమన్నవాదనకు పొంత నెక్కడ? ఇక హిందూ ళొస్తాల (వకారం-- చండాలుని” గురించి వివరించాడు భీమన్న-' చండాలస్తు జనితో (బాహ్మణ్యాం వృషతేనయః” అమరకోశం నిర్వచనంబట్లి బాహ్మణత్రీకి, హృదునికి పుట్టినవాడు చందాలుడు పూర్వ' (గంధాలలో వాడబడీన చండాల శ్వపాక, మాత్తంగ మాఖ మాదిగ, శబ్దాలు ఒకే వర్ణానికి పర్యాయ సపచాలంటాడు వీమన్న వర్ణ ఎంకిరులగంరించి మను స్మృతిలోని శ్లోకం-ా- " శూ దా దచాయోగవః క్షుత్తొ చండాల క్చాధమో నృణాం వై శ్యరాజస్య విప్రాసు జాయంతే వర్త ఎంకిరాః

184 బోయిభీమన్న -ాహూదునివలన వైశ్య స్త్రీకి పుట్టినవాడు అయోగవుడు క్షత్రియ ప్రీ! పుట్టినవాడు క్షత్త--(బాహ్మణ స్త్రీకి పుట్టినవాడు చండాలుడు-వీరంతా పర్తి సంకఠరులు అంటే అవర్షులుంఅంటే వర్ణబాహ్యులు-ఆనాటి సంఘ బాహ్యులు-. అంటే అనాటి హిందూ (వైడికు సమాజ వ్యవస్థలోని నాలుగు వర్ణాలలోని ఎ వర్ణానికి చెందని వారన్నమాట అయోగవుని జాతి క్ష త్తజాతి దరిమిలా వెనుకబడిన కులాలవారిగా పరిగణింపబడి యుండవచ్చునంటాడు మన కవి బ్రాహ్మణస్రీకి పుట్టిన విడే నాడూ - నేడు. "అస్పృహ్యడు చండాలుడికి నూతం సంఘ _ బహిష్కారం __ వెలికితొడు ఆంటరాని తనం-విద్యకు వేదాధ్యాయనానికి అనర్హుడు కావడం-వంటి కరిన?క్షలకు ఈరి కావడం-అ(గకులానికి (బ్రహ్మవర్ణం=లేక ఆర్యవర్గానికి) చెందిన బావ్మాణ శ్రీ నైతిక పతనం బెంది-వై దిక కట్టుబాట్లు అత్మికమించి - సేవకా వృత్తి (దాస్యవృత్తి) చేసుకొని జీవించే హూదదుని (పేమంచి-వివాహమాడి-సంతా నాన్ని కనడం వల్ల-ఆ సంతానాన్ని "చండాల సంతానంగా వరిగణించి- సంఘ బహిష్కరణ చేసివుంటారని భీమన్నగారి ఊహ నిష్కారణంగా తనమై కరిన శిక్షలు విధించబడి సంఘ బహిమ్మరణకు బలిపశువై మొర పెట్టుకొన్నా లాభంలేక_గత్యంతరం లేక కోపంతో తిరగబడినందునల్ల అతనిని చం డాలు డన్నారేమోననీ--"చడీకోపే అంటే కొపంగలవాడు కనుక చండాలు డన్న పేరు అందుకే వచ్చిందేమోనని భీమన్న అ టాడు ఇందుకు ముఖ్య ఉదాహరణగా_పురాణంలోని మతంగ మునిని చూపెడతున్నాడు ఖీమ? (బ్రాహ్మణ స్త్రీ ఒక వృత్తి జాతికి చెందినది హ్మ్యదుడు వేరొక వృత్తి జాతిం పుట్టినవాడు- పుట్టిన బిడ్డ-అటు తల్లి జాతికైనా చెందాలి లేదా తండి జాతికైనా చెందాలి అలాకాకుండా "చండాలుని గా పరిగణింపబడి.సంఘ బపాష్కరణకు గురి కానడం-ఇజలి పవవు కావడం... "అస్పృవ్యుడుగా వెలివేయ బడడం చాలా అన్యాయమని-దురదృష్టకరమని -- యిది ఆ(గ్రవర్షాలవారి స్వార్ధపర క్యుటగా భీమన్న సపేర్కొన్నాడు-కారణం - అతడుచేసిన తవ్వ- పారపాటు-అగవర్షాల వారికి *ోఎఏదురు తిరగడం

చీమన్న మరోవాదన యేమంటే._ పురాణాల (పకారం--సృష్టికి మూల కాఠకులైన అది పురుషులలో కర్టమ (ప్రజాపతి ఒకడు-అ్యహా (పజావతి సంతా

కుల నిర్మూలన 185 నంలో అరుంధతి ఒకరె అనాడు వర్ణభేచంలేదు పోనీ కర్ణముడు మళఠంగ వంశీయుడై వుండవచ్చు అట్టి ఆరుంధతిని ఆర్యమత ముఖ్యుడైన - సూర్య వంశ (దశరధ వంశం) రాజగురువు-రాజ పురోహితుడై న వసిష్టుడు-వరించి. వివాహమాడాడు గదా వసిష్పుడు ఆర్వ్యుడు-అంటే బ్రాహ్మణుడు ఆరుంధతి మతంగ కన్య మరి వారి సంతానం ఏమికావాలి వారంతా అర్యులై -బాహ్మ ణులై పోయారు ఎఎత వింత

సృష్టికర్త కర్షిమ వజాపతి కుమార్తె అరుంధతి వసిష్టుని చేనుకున్న అరుంధతి కాదని చెప్పుకున్నా సృష్టికర్త కుమవ్హార్తె-ఆర్య లేక బహ్మవర్హానికి ఇెందినదై వుండాలి హ[దులంబే-_(ద్రావిడులుగా ఎంచబడిన పూర్వార్యులలో కొందరు ఉత్తరార్యుల చేతిలో ఓడీపోయి లొంగిపోయి-”దాస్యం” చేసినా- వారు నిజానికి ఆర్యులే గదా అంటాడు వీమన్న. మరి సృష్టికర్త కుమార్తెకు ఆర్యుడైన బ్నాదునకును పుట్టినవాడు చండాలుడు-"అస్పృవ్యడు” ఎలా అవు తాడు=వాడూ ఆర్యుడే-అని వీమన్న నొక్కి చెపుతాడు

ఇక చారిత్రకంగా చూచినా-రెండనసారి భారతటేశానికి వచ్చిన ఉత్త రార్యులకూ-మొదటవచ్చి (దావిడులుగా పేరువడి భారతదేశంలో స్తిరపడి పోయిన పూర్వార్యులకు కొన్ని సంవత్సం లుగా జరిగిన సంఘర్ష ణల్లో.పోరాటాల్లో ఒడిపోయి-లొంగక-విడిపోయిన లేక విడదీయబడిన లేక వెలివేయబడిన [దవిడార్యులే డా అంచేద్కర్‌ పేర్కొన్న "(బోకెన్‌ పీపుల్‌ " (3016౧ ౧6౦౧ 6) ఒకరేనని-వారు ఆర్యుల్ని లేక బాహ్మణవర్గాన్ని ఎదిరిం చడంవల్లనూ-వారి వైదిక ధర్మాల్ని (వశ్నించినందువల్లను-వెలివేయబడ్డారని- ఆ వేలివేయబడిన దళితవర్గాలే “ఆస్పృప్యలుగా హిందూ సమాజంలో=సంఘ బహిస్కరణకు గురిఅయి--విద్యకు నోచుకొనక-వేదాధ్యయన భాగ్యంలేక- “చ్రూడరాని వినరాని" *అంటరాని' వారిగా కరిన శితలకు బలివసవులై - పూరిబయట--నాగరిక నగర జీవనానికి దూరంగా-బెట్లవెంట-పుట్లవెంట-శ్మకా నాల్లో-కాయ కసువులు-కంద మూలాదులు తింటూ--వెట్టిచాకిరి చేస్తూ-చచ్చిన పథవుల మాంసొన్ని తింటూ వందలాది సంవత్సరాలుగా - హిందూ సమా

నిత]

186 బోయి ఖీమన్న 80లో అమానుషంగా అణగదొక్క బడ్డవారు - దళిత వర్గాలవారు _ అవర్షు లుగా--ఐదవ కులంవారుగా-పంచమ జాతవారుగా పరిగణింపబడ్డారు. వారూ (దవిడార్య జాతికి చెందినవారు కనుక హరిజనులు-లేక పంచమ జాతులవారు "ఆర్యులే' అని వీమన్న సిద్ధాంతం. పమ్తుతం సకల భారతీయ జాతులందరూ- ఒకనాటి ఉఊత్తరార్యులు-(దావిడులుగా పిలవబడిన పూర్వార్యులు = దరిమిలా వృద్ధిచెందిన వర్దాంతర వివాహ జనితులైన వందలాది - వేలాది మిశ్రమ జాతులవారు. ఉప కులాలవారు. సవర్దులు-అవర్జులు-అ(గకులాలవారు- వెనుక బడిన వర్గాలవారు.పంచమ జాతులవారు-యావన్మందీ-ఒకే ఒక మూల "కాకే షియన్‌” మానవజౌతి కుటుంబానికి చెందిన వారేనని బీమన్న వాదన. ఐదు మూల మానవ జాతులలో యీ కాకేషేయన్‌ జాతి ఒకటి. అసలు నేడు (ప్రపం చంలోని ప్రతి మానవుడు కూడా ఎదో బక మూల మాన్‌వజాతికి చెందినవాడే నన్న-వగ్నసత్యం-మానవజొతి శాస్త్ర, పరిశోధకుది అభీ పాయమంటూ చ్‌మన్న

'నొక్కిచెబుతున్నాడు, "

• స్వార్ధంతో-సమాజంలో ఆదిపత్యంకొర్తకుంవార్షిని ఎదిరించిన వారిని

వెలివేసి-వృత్తులబట్టి వచ్చిన కులాల్ని-జన్మబట్టి కేలాలుగా 'కాసించి _ అగ వర్ణాలవారు హిందూ సమాజాన్ని కులాలుగా చీల్చి-వేదక్తాలపు ఉన్నతాదర్శ ఆర్యమతాన్ని అంధకారంలోనికి నెట్టి.ఉత్తమ ఆర్య ఆర్ష ధర్మజీవన విధ్ధా నాన్ని చిన్నాభిన్నం చేసారని వీమన్న అవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నాడు. అవర లైన పంచమ జాతిలో పుట్టిన మతంగ, శక్తి వరాశర వక, కీఫిలాది మహ ర్లులు. ఆదికవి వాల్మీకి-వేదవ్యాసుడు-తమ (పతిభా వ్యుత్పత్తులతో__వ్రైంగ్ష్రి (ప్రకర్షతో--బహ్మజ్ఞానంతో “అర్యులై ” హిందూ సమాజంలో ఆదర్శ మ్పూర్తు లైనారని బీమన్న అభిభాషించాడు స్వామి దయాన్తందుని "అర్యసమాజం” వారు-ఆర్యుడంబే-వేదో క్రీ విధుల్ని ఆచరిస్తూ - రెండుపూటలా “యజ్ఞం” (హావన్‌) చేస్తూ-భ క్రి గ్రద్దలతో “గాయత్రి” మంత్రాన్ని జపిస్తూ-(కులమత్ర వర్గ భేదభావం లేకుండా వి([గహారాధనని కాదని) జీవించే “సదాచార నంవ న్నుడు-సజ్జనుడు..' మంచివాడు ఆర్యుడని అర్ధం చెబుతారు.

1. క్రంలనిరర్మాలనక్షై ధర్మపోరాటం అత్హాభిమానమున్న_ భీమన్న, స్వభావరీత్యా _మెతకవాడు- కనుక హిందూ సమాజంచై కులతత్వం పై అంబేద్కర్‌ అలా తిరుగుబ్హాటు చేయలేదు అయితే భీమన్న నహ్రైజసిద్ధ కవి.కనుక, తన కలం బలంతో. కులతత్వం పై రచనలు చేసిన 'తిరుగ బాటు కవి" ఆయ్యాతు మెత్తగా,. పర్గోకంగ్లా _జామ వాలా, కులతత్వాన్ని తన రచనలలో నిరశించాడు. , సుందర-[వకృజి కోన సీమ తల్లి ఒడిలో పుట్టి పెరిగిన భీమన్న సహజ పకృతి సొందర్యావాధ కుడిగా రసమయ (పణయ కవితాభి నివేశనం /ల్లినః కనగా ఎదిగినా అసన్పృ ఖ్యడిగా పడ్డ బాధలు, పొందిన అవమానాలు, అవేదనలు ఆయన్ని కుల తత్వంమై కాంతియుత విప్లవ మార్గంలో నడిపించాయి, కలంపట్టి రచనలు చేయించాయి. థీమన్న కాలేజీలో చదువుకొనే రోజుల్లోనే యీ "హరిజన నమసశ్హాను దీర్త ౦గా ఆలోచించి, (గ్రంథాలు పరిశోధించి, "వారిజనులు అర్వ్యులే” అన్న అం+౦కై పెద్ద వ్యాసం వెలయించాడు. దరిమిలా ఆయన రాసిన “రాగవొ సిషంి నాటకంలో దాన్ని 'పీరిక'గా పచురించొడు. ఈ “అస్పృశ్య సమ స్యను ఇతివృత్తంగా తీసుకొని, ఖీమన్న “పాలేరు నాటకిం మమారు అర్త *తొబ్బ్దం పూర్వం రాడు అ నాటకం రాషింలో వండలాది వదర్శనలు చేసింది కురుక్షే_త౦, గయోపాఫ్యానం, నీత్వహరిళ్చర్మద = రామాంజనేయ బాలనాగమ్మ రక్త కన్నీరు నాటకాల. వలెంభీవన్న పాలేరు ఇహుళ ప్రచారం పొందింది ముఖ్యంగా (గామోణ పాంకాలలో, ఉభయగోదావరి వుండలాలల్లో! పంచమ కులస్తుల హీనస్టి కి ముఖ కారణం-అవిద్ధ్య, పేదరికం - వీటిని తొలిగిస్తే ఆ కులస్తులు "మనుష్యులు'గా బతుకుతారు అన్న స్వీయాను భవంతో.-డా॥ అంచేద్యర్‌ ఆశయ న్నూశ్తితో భీమన్న "పాలేరు" రళన సాగింది. పాలేరుగా బానిస (బతుకు (బతకడం. యుష్టంలేని ఓ_వైంకన్న "ఉపకాం” అనే ఓ పరోపకార ఉపాధ్యాయుని సహాయ సహకారాలతో,

188 వోయిభీమన్న భూకామందు తనతండి ఎన్నో కష్టాలు పెట్టి ఆవంతరాలు గల్గించినా-కాకినాడ పారిపోయి, అక్కడ ఉన్నత విద్య నేర్చుకొని, ఉన్నతోద్యోగి అవడం యించులోని ముఖ్య ఇతివృత్తం సంఘ సంస్కరణోద్టేశ ళో గురజొడరాసిన కన్యావల్కం౦, కాళ్ళకూరివారు రాసిన "చింతామణ్మి వరవ్మికయం-సమాజంలో ఎంత ,ఇెకన్యం తెచ్చాయో-ఎందరు 'బాగుపడ్డారో తెలియదుకాని పాలేరు నాటకం చూచిన హరిజన్క బడుగువర్గాల యువకులు ఎందరో జ్ఞానోదయం గల్లి పాలేరు తనల మాని విద్యావంతులై ఉద్యోగస్టులై “బాగు” పడ్డారు. ఈ నాటకం భూస్వాములలో కోపం కెస్పించింది. తమ పొలోల్లో "పాలేరు పనులెవరు చేస్తారని ఆందోళన ఇెందారు. నాటక (ప్రదర్శనకు పలు ఆటం కాలు సృష్టించారు. ఈ నాటకం *కొంతికాలం నిషేదింసబడింది కూడా. ఈ “పాలేరు నాటకంలో” భూ కామంధూ, తండ్రీ పెట్టే బాధలు వడలేక షాలేరు వెంకన్న

మాలను గావించి పాలేరుగా కేసి కామందు కాలికి గట్టినావు _ అంటరాదని బెప్పి పెంటల పాల్టేసి నీచుల మను పేర నిల్చినావు చదువు నంధ్యలు లేక జంతువులను బోలె ఊరి వెలుపల చొవనుంచినావు లజ్జున తిమిరాల అడుగున బడ(దోసి--- చాస్యముం వొపుకోనీవు థై ర్యమూని మనిషిగా నన్ను మనసీవు --చాలింతు జన్మమింక అంటూ అజ్ఞాన పరుడై న-అమాయకుడై న పాటేరు వెంకన్న దేవ్యడ్తీక్ర మొత 'పెట్టుకొంటాడు! అజ్ఞానులై న కోట్లాడి "సంచమజొతి' రై తుకూలీల ఆవేదనను “కర్మ సిద్ధాంత” మూలానికిది (ప్రతిబింబం. పరోపకార. బుద్ధిగల “ఉవకారి' ఉపాధ్యాయతు = అమాయకులైన అజానులెన (గ్రామీణ రై తుకూలీల నుర్దేశించి

కుల నిర్మూలన 189 నుడువ నేర్చుటతోనె బుడుతని గొంపోయి పాలేరు తన ముంచు నూలలార! వనివిడ్ర తెచ్చు సంపాదన కాంచి మనుగడలే మాపు జనకులార బడికింపంపుడు విద్యనేర్చుడు రవంత ముందునకు బోవనిండు మోముద్దు నుతుల--- అంటూ "విద్యలేని మనుమ్యులు వింత పపవులు) కనుక ₹ " క్రికంతకు మూలము చదువుకాన “పిల్లల్ని” పాలేరుతనం మాన్పించి చదివించి విజ్ఞాన వంతుల్ని చేయించమని పాలేరు తల్లి ద్యడుల్ని వై తన్యవంతుల్ని చేస్తాడు, నిరాశా నిస్ఫృహలతో చావ నిశ్చయించుకొన్న ప్తాలేరు వెంకన్న నుడ్దే శంచి అతన్ని జాలితో అభిమానిస్తూ-అంతరంగాలలో అతన్నీ [(పేమతో" ఆరాధిస్తున్న 'బాల' (కామందు కునూ త్త యీ పాట పాడుతోంది థైర్యము విడిచెదవా. వీఠా ధర్మము మరిచెదవా! ఉ్టేజముతో సాగిన నీ దాన్యము విడీపోదా? అని పాలేరు వెంకన్న వంటి 'పిరికివాళ్ళోను ఉత్తేజ పరుస్తుంది! - కామందు నూటనీని, కొడుకుని చావబాది చివరకు కామందు మోసాలు తెలునుకొన్న పాలేరు తండి పుల్లయ్య--కోడుకు కనిపించక పోయేసరికి పిచ్చి వాడిగా (ప్రవర్షిస్తూ-వీక్షాటన చేనుకుంటూ-కోడుకుని వెతుక్కొత్తూ = పచ్చి నిజాన్ని బయట పెడతాడు చూడండి

190 బోయిభీమన్న తల్లుల్లారా తృంగడుల్లారా యిన్నారమ్మా నా బోధ కష్టం కామందుకి ధారోసీ ముక్షైత్తుకు పస్త్రంటుస్నాను కడుప్పున బుట్టిన కసుకాయల్ని కామందుఅ కాళ్ళకు బలియ్యకండి బానినకూడూ [గా నిండచూ విద్యాబుద్దులు చెప్పంచండి పెంచండీ వనికొచ్చేలాగ = పొద్దస్తమానం రెళ్ళల "ముక్కలు" చేనే (శ్రమటోక్సి- పొలంలో ఎడ్జులా పనీకిసేషోలీర్‌ "వెరకన్నను చూచి మొదట" జాలిపడింది (ప్రేమించింది ఓ ధనవంతురాలై న అగక్తులానికి చెందిన విద్యార్తిని అయిన బాల చివ రకు “అభ్యువయ భోవాలు' గలో అన్న సహపోకాళంతో _ పోలేరుతనం మాని చదుపేకాని '- కలెక్టర్టేన వెంకన్నను (వెంకటేశ్వరరావు) వివాహమాడు తుంది వా] కుటిల కులవ్యవస్థ "కూలిపోవాలంబే - యువతీ యువకులు నడుం బిగించి “ వర్దాంతర వివాహాలు చేసుకోవాలన్నది వీమన్న సందేశం. డా అంబేర్కర్‌ గూడా యిదే సందేశమిచ్చాడు చీమన్న మరొక అడుగు ముందుకేసాడు __ వర్దాంతర వివాహాల్ని చట్టబద్ధం చేస్తే = ఎ చిక్కూ వుండ దని - అప్పుడు యీ వర్ణాంతర వివాహాలపట్ల అభ్యుదయ భావాలున్న యువతీ యువకులు అధిక సంఖ్యలో ముందుకు వస్తారని _అవిధంగా చివ రకు యీ క్రూర కులవ్యవస్థ కూలిహోతుందని “నీమన్న ఆకాంక్ష" అలానే 'మతం' మార్చుకొనే హక్కు, పార్టి మారే హక్కు, (పతి మనిషికి ఉన్నట్లే - "కుల మార్చిడోకి చట్టబద్ధత "కలిస్తే అసలు మూల కుల సమస్య మొదలంట నిర్మూలింపబడుతుందన్నది వీమన్న మహాశయరి. నిజమే కులమాఠ్సిడి “చట్టబద్ధం” జేస్తే అభ్యుదయ" భావాలున్న యువతరం ముందుకొస్తారుగరా . చట్టబద్దతవస్తే _ సామాజిక సమస్యలు, తల్లిదండ్రుల

కుల నిర్యూలన 191 వేదింపులుండవు గదా . ఈ కుల మార్పిడిని చట్టబద్ధత చేయడం "కరుడు గట్టిన కులత త్రీ హించూసమాజం”లో చాలా కష్టం . అందుకు నాందిగా కులాంతర వివాహాల్ని చట్టబద్ధం చేస్తే - యువతర్తం (వభావితులౌశారు.

ఎప్పుడో ఎవడో స్వార్ధంతో హిందూ సమాజంలో (ప్రవేశపెట్టిన కుల తత్వం, అవ్నృశ్యత పోవాలంటే పాలేరుతనం వంటి బానిస వృత్తుల్ని పంచమ జాతులవారు విడనాడి విద్యావంతులు కావాలని, విద్యావంతులై ఉదోశ్టగ్యులె - తమ ఆర్థిక పరిస్టితి చక్కబెట్టుకొని నంఘంలో గౌరవంగా జీవించాలనీ యిలా ప్రతివాడు చేస్తూపోతే కొంతకాలానికి యీ అస్పృశ్యత మటుమాయ మౌతుందని చీమన్న అలోచనా విధానం -

పాలేరు నాటకంలో బాల్గ-వెంకన్నల వివాహ సందర్భమున ఉపకారి మాటలు చూడండి

ఒకవైపున సనాతన కుల దివాంధులు

శపియించినిష్పుడు జల్లుచుండ ఒక (పక్క (వగత్తి కాముకులైన యువకులు (పేమ కానుకల్‌ సమర్పించు చుండ

ఒకవై పు జాతి ఎక్తోన్ముఖమగుచుండ

దాస్య శృంఖలాలు (బద్ధలగు చుండ

"కుటిల క్నలఖేద కుడ్యాలు కూల్త[దో సె,

పూర్వవై భవ శిఖరాల బూజు దులిపి

“క్యు కులాంతర వివాహంద్వారా ఒకపక్క కులభేద కాలుష శం నిర్మూ లించబడి హైందవం ఏకజాతిగా శక్తివంత్కం క్తావడ్రం_ జరిగింది మరో (ప్రక్క బానినలుగా అణగ్గ ద్రొక్కబడి యున్న దళితుల్ల (బత్తుక్సల్లో. విదా భాస్కరు డుదయించడం ద్వారా సమ్మగ దేశాభ్యుదయం వెల్లివిరిసింది ఛమా జంలో ఈ ద్విముఖ విప్లవం అపూర్వం. అద్వితీయం. ఈమ పోూోధయంలో నా (వమేయంక్షూడా వుండడం నా_అదృష్టుం” అంటూ. " ఉతకాని?- పేగ-విాద్స- నాటక కర్త భీమన్న అన్న యీ మాటలు అమృత. వాక్కులు సత్ర్య- సూక్తులు

192 బోయిభీమన్న _ చివరగా “ఉపకాశి” యవతరానికి ఒక విజ్ఞప్తి చేస్తాడు--- కూలిపేటలలోని వాల వాలికలెల్ల విద్దె సుద్దులు నేర్చి వెలయుదాక (గామాల వెలుపలి మామాలు ఊరి మ ధ్యకు చేరి సుఖముండు నంత చాక వంట భూములు జాతిసరమై తదా దాయ మందరి కొకరీతి నందు దాక పంచ పాణములొక్క పరమాత్మలో వలె ఛారత మొక్కటై. పరగు దాక =... విజ్ఞాలు బడుగు వర్గాల కొరకు త్యాగములు చేయవలయు ధైర్య (ప్రవృత్తి. సమాజంలోని అట్టడుగు బడుగు-బలహీన వర్గాల కామిక జీవుల ఏడ్త "లందరు విద్యాబుద్ధులు నేర్చుకొనేటందుకు, వపంచమజాతులవారు వూరిబయట కాకుండ వూరిమధ్యతో నివసించేటందుకు దేశంలో పండే పాడిపంటలు జాతీయమొనర్శి అవి అందరికీ అందుబాటులోనికి వచ్చేటందుకు, యావత్‌ భారతజాతి ఒక్కటిగా విలసిల్లే టందుకు, విజ్ఞులైన భారతీయులందరూ ధైర్య సాహసాలతో-క్యాగనిరతితో అంకితభావంతో కృషి చేయాలని నాటక కర్త- కవి-భీమన్న "ఉపకారి" మాటల్లో దేశీయ సోదరులకు విజ్ఞప్తి చేస్తున్నాడు డా అంచేద్కర్‌ ఉద్బోధ. ఆశయం గూడా యిదే గదా! ఈ హిలేరు నాటకం (ప్మవథమంగా 'కోనసీమలోని' మోరి (గ్రామంలో “(వదర్శింపబడింది, ఒక మాలకవి (వ్రాసిన పాలేరు నాటకాన్ని సవర్ష్ణలుంటున్న [గామం మథ్యలో (ప్రదర్శించడమా! అని కొందరు గొడవ చేయాఅని (ప్రయ త్నించి విఫలులయ్యారు, దశిత,జాతులనుండి వచ్చిన యీ “పాలేరు”లు భీమన్న నాటక (ప్రభావంతో-తమ పొలాల్లో పని చేయకసోతే = చరి తమ

కుల నిర్మూలన 1088 పొలం పనులేవౌతాయన్నది ఆగవర్హాల వారి బెంగ పైగా యీ పంచమ జోతులవారు విద్యావంతులై ఉద్యోగాలు చేస్తే-యమరి తమను లెక్కచేస్తారా! అప్పుడీ వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు మంటగలిసిపోవా-యిటువంటి అలోచనలతో అగ్రవర్ణాలవారు భీమన్న “పాలేరు” నాటకం - "కమ్యూనిష్ట” భావాలున్న నాటకమని [వభుత్వానికి ఫిర్యాదు చేయడంతో దాన్ని తాత్కాలికంగా నిషే దించింది [పభుత్వం. అయితే దరిమిలా (_పభుత్వం నియమించిన కమిటీ నాటకాన్ని క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి అందులో కమ్యూూనిషు భావాలుగాని, తిరుగు బాటు ధోరణి లేదని తేల్చింది. దానిపై పాలేరు నాటకం ఫై విధించిన నిషేదం (పభుత్వం తొలిగించింది. పాలేరు నాటకం నేటికీ రాష్ష్రిమంతటా (ప్రదర్శింప బడుతున్న సాంఘిక నాటక రాజం .

“ర్రాగవాసిష్టం” నాటకం పీరికలో - పురాణాల నాధాఠం చేసుకొని-- శాస్త్రీయ దృక్పథంతో=ఇటు చారి తక దృష్టితో ఆర్యులు - (దావిడులు ఒకే సంతతికి చెందిన “ద్రాయాదు'లనీ_హరిజనులూ ఆర్వులేనని విపులంగా చర్చిం చాడు. ఇక నాటక రచనోద్దేశం తెలుపుతూ-” హైందవ సామాజిక వ్యవ స్టలో (భహ్మార్షి వసిష్టుడు ఒక కొస-మాతంగ కన్య అరుంధతి రెండవ కొస. ఈ రెండు కొనలూ కలిసి ఆర్య ధర్మచక్రాన్ని పరిపూర్ణంచేసినై -ఈ కల్యా - అం జగత్కల్యాణ కశారఠం,. వారి వవి్శిత (పేమ విశ్వమానప కళ్యాణ స్ఫోర కం.” అంటాడు భీఘన్నం

భీమన్న వసుధైక సొందర్యారాధకుడుపణయ కవి - రసాదె్యెతి* ఆయన అస్పృశ్య కులంలో పుట్టి నానాబాధలు పడ్డవాడు కనుక - తన రచ నల్లో-కదికల్లో యీ కుల వ్యవస్థను” అస్పృశ్యతను ఖండిస్తూ వస్తున్నాడు. ఈ సాంఘిక దుఠర్వ్యవస్థ మారాలంటే వర్ణాంతర వివాహాలు జరగాలని. అవి

చట్టబద్ధం కావాలని. కులం మార్పిడికి కూడా చట్టం అవసరమని వీమన్న

• నిశ్చితాభిప్రాయం. ఎప్పుడైై తే చటం ఆనుమతి అభ్యమౌతుందో -- వివిధ కులాల యువతీయువకులు నిర్భయంగా స్వతంథతంగా - క్రేమించి "పెండ్లి చీనుకొంటానికి ముందుకువస్తారు. ఈనాడు కులాంతర (కేమ వివాహాలు న]

164 బోయిభీమన్న

• జరుగుతున్నా-అఆ పేమికుల జంట. వమాజంనుండి-ననాతస మూఢ విశ్వాస ఒంధికులే న తల్లిదండ్రుల నుండి, నానా యిబ్బందులకు గురి అవుకున్నారు చటంచ్యారా వారికి రక్షణ కల్పించబడినట్లయినదో జారు ధెర్యంగా వివాహ మాడతారు. ఇబ్బందులూ ఉండవు ఈ వివాహలు రోజురోజుకూ ఎక్కువై - కొన్ని సంవత్సరాలలో కులాలుపోయి ఒకటే 'భారతీయజాతి అన్న నూతన రూపందాలుస్తుంది, అదీ భీమన్న ఆలోచనా విధానం కులసమస్వా-పరిష్కార మార్గం. అయితే కులాంతర వివాహాలు కులం మార్పిడులు 'చట్టబద" చువడం అంత తేలికకాదు-చట్టాలు చేసేవారు-దాటిని అమలుపరిచే పభుత్వ యం (తాంగంలోని వారు అధికభాగం అఆ్యగవర్జాలవాశే గదా ఒకవేళ చటంచేసినా అమలుపరచడంలో చిత్తపద్ది వుండాలి గదా 1955లో షార్లమెంటు "అస్ప,- శ్యతా నివారణ చట్టం చేసింది. కాని దానిని ఎవరు అమలుచే పన్నారు, ఎంతమంది (గామ్రాంతాల్లో “అప్ప్యృశ్యతి కు గురియై హింసి- చ ఐడడ6 లేదు ఆ చట్ట అత్మికమీంచిన వారికి శిక్షలెన్నె పడ్డాయి దరిమిలా రాసిన *కూలిరాజు' అనే నాటకంలో గూడా "ఆర్సిక సమ స్య”తో పాటు సొమాజిక సమస్య తీసుకొని పరిష్కారం చూసాడు. ధనిః భూస్వాముల దోపిడీని దౌర్దన్యాన్ని-రైతు కూలీలంతా ఎకమై సమైక్యంగా సోరాడినవ్వుడే ధనిక భూస్వాముల ఆటలు అరికట్టగలమన్నదీ నాటకంలో 'ముఖ్య సందేశం. అలానే కులాంతర వివాహంగూడా చూపిస్తాడీ నాటకంలో నాటక కర్తం "కూలీలంతా ఎకం కండోయ్‌ కూలీరాజ్యం స్టాపించండోయ్‌ దున్నేవాడే భూమికి కర్త దున్నేవాడే జీవన కర్త” అంటూ కూలీల్ని సమైైక్యంజేసి సమ్మెలుచేసి భూస్వామి నెదిరిస్తారు కమ్యూనిజం [పబోధించే] వి్లవంద్వారా కాకుండా-కాంఛతియుత సత్యగహ వద్దతిలో-గాంధేయ సర్యోదయ మార్గంలో -- కూలీ సంఘాలు ఎన్నికలు జరిపించడంద్వారా, భూస్వాముల అట కట్టిస్తారు. యీ "కూలిరాజుో నాటకంలో |!

కుల నిర్మూలన 195 నాటకంలో నిష్కుల వీర్‌ (నిష్కల్‌ యోగి ముఖతా; నాటక కల అయిన భీమన్న భారతమాత మెడకు యీ కులమతాలు ఉరితాచృ ఆని ఇట్చ స్తాడు-కులరహిత_మతరహిత నవ నమ సమాజం ఆకాంక్ష స్తాడు. పూతచరిత మా భారత మాత మెడకు కుటిలతరమైన ఉరి తాళ్ళు కులమతాలు నిష్కులము, నిర్మతము చేయ నేర్చి జాతి _ నుద్ధరింపగ లెండింక యువకులార. --కూలిరాజు. అని నిమ్మల యోగి కూలీలకు (ప్రభోదం చేస్తాడు. "కూటికోనము “ప్రతిరోజు కూలికేగు కులములన్నియు ఒక్కటే కులము గాదె అని భోదచేసి, (శ్రామికుల్ని సంఘటిత వరుస్తాడు నాటకంలో కూలీ లంతా ఎకమై వాంతియుతంగా గాంధేయమార్గంలో వయోజన వోటింగు వద్ధ తిలో ఎన్నికలు జరిపించడంద్వారా శ్రామికవర్గం విజయం సాధిస్తుంది భూస్వామ్య వర్గం తోకముడుస్తుంది పనిలోపనిగా భీమన్నకు (ప్రీతిపృాకమైన అంళం “కులాంతర వివాహం” జరిపించడంగూడా వుంది. ఎమైనా "పాలేరు” నాటకమంతగా 'కూలిరాజు' నాటకం పాపులర్‌ కాలేదు. ఫెయిల్‌ అయింది! [గామాణ (ప్రాంతాలలో కులతత్య్వం--అంటరాని తనం నాట్యం చేస్తు న్నాయి. మైగా రైతుకూలీలు-ఆధికకాతం పంచమ కులస్టులే -- పాలేరులు గూడా వంచము కులస్టులే! (గోమాలలో అస్పృశ్యత నిస్తే - కూలీలంతా ఏకమె భూస్వాముల ఆటకట్టిస్తే-దేశం బాగుపడుతుందని; దేశాభ్యుద యం చు శ్రాన్‌ న సాధ్యవడుతుందని భీమన్న _ దృథాభిపాయం. ఎందుకంటు దేంలా శ శిల ౪౯ (౧ (గామాలు అధికసంఖ్యలో ఉన్నాయి. అందుకే "పాలేరు కూ వడం, కాల్ని రాసాడు భీమన్న. పాలేరుతనం మాని చదువుకొని వృద్ధి నాటకాక కూలీలంతా నంఘటితంగా_ భూస్వాముల ఆటకట్టించడం కాంత శెండు నాటకాల్ని నిషేధించింది =౯ నందేశం. అయితే (వభుత్వం 66 చ వదర్శింవ కాలం. పాలేరు నాటకం నాటికీ నేటికి ఆంధ దేశమంతటా (ట్‌

196 బోయిభీమన్న బడుతూ బహుళ (ప్రచారం హిందికే - *కూలీరాజ నాటకం ఎందుకో అఎతగా పాపులర్‌ కాలేదు పైగా

ఆ(గ్రవర్హాలవారికి కనువిప్పు కావాలనీ - కులనిర్మూలన ఆశయంతో భీమన్న "రాగ వాసిష్టంోొ నాటకం రాసాడు. అర్యమత ముఖ్యుడు అర్షధరళి (వచారకుడు-సూర్యవంశ రాజగురువు -_ రాజపురోహితుడై న వసిషుడు పంచమకులంలో పుట్టిన ఆరుంధతీదేవిని పెండ్లి చేసుకోవడం-"రాగ వాసి ష్టం” నాటకంలోని ముఖ్య ఇతివృత్తం చండాల కన్యను వివాహమాడటానికి అశమ వాసులుంవసిస్టుని శిష్యులు-అనుచడులు సుతరామూ ఒవ్వకోరు ఎంతో ఆత్మజ్ఞానం-ఎంతో ఆత్మబలం-.ఎంతో తపోబలమున్న అరుంధతి “చండాల” కన్య అని తెలిసి వసిషుడు ముందు వెనకడుగేస్తాడు. మదన పడ తాడు. అయితే ఆమెలోని "మహతు” ఆమెఫై ఎర్చడిన పేమ ఆయన్ని సారఘిక పరమైన “కులం” అడ్డుగోడలు అడ్డుకోలేక పోయాయి.

వసివ్లుడు అనుకుంటాడు “అరుంధతీ సీవు చండాల కన్యవా నీవు ఏ కులంతో పుడికే ఆ కులం, ఎ స్తలంలో పెరిగితే ఆ సలం, నీవు చూచిన, తాకిన, పల్కరించిన పతి లవం పరమ పావనమే కాదా నీవంటి పరం జ్యోతిని కులం పేరుతో అవమానించిన పారీనుడిది నాలుకకాదు-గరిగమ్మ. ఎ-్రాచీనుడికి మతిలేదా కాదు. నాకు మతిలేదు. అ సతిలో (ఒంటరిగాం (పణయావస్ట్థలో-,పేమావేశంలో) వున్న నిన్ను విడిచిపెట్టి వచ్చిన నేను (ూరుణ్ణి. * అని తనలో తాను నిందించుకొంటాడు ౫” నేను మూఢుణ్లి. ముమ్మాటికీ మూఢుణ్ణి -అరుంధతి కంటె తేజోవతి యెవరు.ఆమెను చండాల కన్య అన్నవాడే చండాలుడు-నాకు వర్షభేదంలేదు” అని అనుకొన్నాంఅనాటి సాంఘిక కట్టుబాట్లు ఆశ్రమ టహ్మచర్యాది కరిన నియమాలు ఆయన్న థై ర్యాన్ని-నిర్ణయాన్న దెబ్బతీస్తాయి ఆయన తపస్సునకు ఉపక్రమిస్తాతు, అటు అరుంధతీ తపస్సు చేస్తుంది. చివరకు పరమఃివుడు (వత్యతమై “అర్య-అనార్య భేదభావం కృతకమైనది సంకుచిత మైనదని-అర్యులు (ద్రావి డులు అన్నదములనీ, కులమత వర్గ విభేదాలతో అజ్జానులై [సవరించి నంతకాలం--మానవజాతికి భారతజాతికి అరిష్టాలు త ప్పవనీ -- బోదిస్తా డు

కుల నిర్మూలన కేరి? వసిష్టుడికి జ్ఞానోదయ మౌతుంది. అరుంధతీ - వసిస్టులకు వివాహం జరుగుతుంది

వేద విభ క్త్షగా-[బహ్మనూ[తాల భావ్యకారుడుగా - మహాభారత కావ్య కర్తగా._అవర భగవతావతారుడిగా వినుతికెక్కిన వ్యాసుడు జన్మతః(బ్రాహ్మ ణుడు కాదు. జ్ఞానాన్ని మోక్షమార్గంగా - భక్రిద్వారా మోక్ష సిద్దిపొందిన పంచముడు (బహ్మజ్ఞాని అయ్యాడు-బొహ్మణుడనిపించుకున్నాడు. వ్యాసుడు ఎంతటి యోగిపుంగవుడో-అంతటి రసికుడు. ఘృతాచిని _శయేమించి పెండ్లి చేసుకొని-నీతినిధి అయిన విదురుణ్ణి, తత్త్వ కోవిదుడైన శ్రీవకుని కన్న వాడు వ్యాసుడు-భాగవతాన్ని బోధించిన కన్నకొడుకు చకుని -వరమాత్మగా దర్శించగల్లిన మహాజ్ఞాని (బహ్మజ్ఞానీ వేదవార్థసుడు. హరిజనులూ - అర్యులే అన్న సందేశం “వేదవ్యాసుడు” నాటకంద్వారా యిచ్చాడు నాటక కర్త. "ఎ(హణికై నా ఐహ్మవ్రాతలో వర్గతత్వం” లేదన్న “నిజాన్ని యోనాటక్‌ లో నిహూపించాడు మహాకవి |!

(పేమపాళ బద్దులెన అర్జునకి [పసన్నుల కధ ధర్మవ్యాధుడు నాటకం మాంసం అమ్మి జీవించే కులహీనుడు ధర్మవ్యాధుడు. అయితే అతడు కర్మ యోగి. సత్య నిష్టా గరిష్టుడు ధర్మవ్యాధుని కుమార్తె అర్జునకి. _ (బావ్మా ణ్యాన్ని కోరి తపన్ఫుచేసిన మతంగ మహర్షి వ్యుతుడు (పనన్నుడు మతంగ మహర్షి భార్య జాతినింద చేస్తుంది. "మంచి ఇడులకు జాతి సంబంధమేమి అని మతంగుని సమాధానం అర్జునకీ-(పనన్నులది కులాంతర వివాహం హరిజనులూ ఆర్యులే అని నిరూపించ బూనడం నాటక కర్త అయిన భీమన్న గారి ముఖ్యోథ్ధేళం!

బాలయోగి అంటే ముమ్మడివరం 'పెదబాలయోగి అ యోగి పంచమ కులంలో పుట్టాడు. నిశ్చల దీర తిపనుచేసి [బహ్మత్వం పొందాడు. భౌతి కంగా పంచముడైనా తవన్సుచేసి కులాతీత "హ్మత్వం” ఫొంచాడు బొకు యోగి రాగ వాసిష్టం, ఆదికవి వాల్మీకి వడిపోతున్న అడ్డుగోడలు, రక్త వ్యాధుడు-రచనలకు భీమన్న రాసిన ఫీరకలు--కృతిమ కులతత్వ నిరసనల,

196 జోంంరీమన్న కుల నిర్మూలనా ఆశయానికి=హరిజనులు ఆర్యులే ఆని నిరూపణం ప్రబల తార్కాణాలు

భీమన్న పవిత్ర ,పేమను కాష్య వస్తువుగా తీసుకొన్నా -అర్దిక సమస్య తీసుకున్నా - అందులో కులాంతర వివాహం చూపించడం ఆయన మార్గం-

అట్టి కులాంతర వివాహాలు కుల నిర్మూలనకు దోహదంచేస్తాయని ఆయన నిశ్చితాభిప్రాయం "పైరు పాటి గేయ నాటికలో కులాంతర వివాహం చూపించాడు. ఆర్థిక సమస్యమై "కూలిరాజుి' నాటకం రాసినా.అందులొను కులాంతర వివాహాం చూపించాడు. “గుడిసెలు కాలిపోతున్నాయి. దీవ సభవంటి కావ్యాలలో గూడా "కుల మత" సమస్యల్ని కవితాంలుగా లీసు కొనీ-తీవంగా స్పందించి-కులమత వర్గ విభేదాల్ని త్మీవంగా ఖండించాడు.

అన్నిటికంటే = అతి ముఖ్యమెన రచన -_ “ధర్మకోసం పోరాటం” గాంధేయవాదంనుండి బయటవడి _ అంచేద్కరేయం వైపు మొగ్గుచూపిన ళొలి దినాల్లో యా "ధర్మకోసం పోరాటం” రాసాడు. ఇది పంచమ జాతుల యువతరానికి ఓ [వబోధ గీత . ఇది షెడ్యూలు కులాల వారందరికీ నిత్య పారాయణ (గంధం _ భగవద్గీత వంటిది _ వై విల్‌వంటిది ధమ్మపధం వంటిది - అన్ఫృవ్యలంకా ఎకం కావాలనీ = 'ఫీమసేని అనే న్న చ్భంద "సీవాదళం తయారు అవ్వాలని; సంఘటితంగా ధర్మపోరాటం సాగించాలనీ ఆయన ఉద్బోధ చేస్తాడు.

(ప్రభుత్వం నిర్మిస్తున్న హరిజన గృహాలు వూరి బయట కాకుండా వూరి మధ్యలో నిర్మించాలనీ - కులవ్యవస్థతోషాటు గౌమ వ్యవస్థ గూడా పూర్తిగౌ మార్చు చెందాలనీ ఆయన నొక్కి ఇెబుతాడు. పంచములలో సాంస్కృతిక విప్లవం రావాలనీ, వారిని విజ్ఞాన వంతుల్ని చేయాలనీ - విద్యావంతుల్ని చేయాలనీ - వారి అర్దిక పరిస్రితి బాగుపరచాలనీ _ అప్పుడే దిశిత జాతులకు భారత జాతితోపిటు అభ్యుదయం సిద్ధిస్తుందనీ _ [పపంచ సభ్య దేశాలలో భారతదేశం తలెత్తుకొన్సి _ ఖై ర్యంగా-సగారవంగా నిలబడగలదనీ-వీమన్న నొక్కి వక్కాణించాడు.

199 కుల నిర్మూలన శ వడా "దళితకెపి ఈ "ధర్మంకోసం పోరాటం” కన్నడ భాషలోకి "ద వభా "పేరున తరుమా చేయబడి కర్ణాటకలో దళిత యువతరాన్ని బాగా వ్‌ వితం చేసింది, ఆలోచింప చేసింది ఆలోచింప చేసింది. వైతన్యవం ఓ చేసింది తమ కాళ్ళపై తాము నిలబడి తరుణ _ కార్యోన్ముఖుల్ని చేసింది. ఈ*ధర్మంకోసం పోరాటం * రచనలో చాలా వరకుడా అంచేద్కర్‌ టూ భావాలేవున్నా కొన్ని అంబేద్కర్‌ భావ జాలానికి విభిన్నంగా వున్నాయి శ గందంలో కొన్ని ముబ్యమైన విషయాలు చూడండి.

1. పుట్టుకతోనే కులాలను నిర్ణయుస్తుష్ను చేటి కులవ్యవస అగాస్ర్రియ మైనటిఏి అసహజమెనటిది అత్యాయమైనటిది అందుకే దినిని రద్దుచేశేశ కొాఎ భారత వ్వరో*, సాధ్యం కాదని గుర్తి. చాలి

• న్‌ అన్బృశ్యళకు అనిలు కారణం ర్వి దుర్నీతి. హరిజనులు గూద్రా తిర? ఒడితే తప్ప యీ సమస పరిష్కారం కాదు.

త్రి కుల వ్యవస్థ _ అంటరానితనం _ యీ రెండు సమస్యల్ని నిర్మూ లెంచితే తప్ప [వ్రవంచ దేగాల సరసన మన దేశానికి హారవపద మైన స్థానం లభించదు.

త్ర అస్పృహ్యలలొో వున్న వివిధ కౌఖలవారు-మాల మాదిగ వె నా అందరూ ముందు ఎకం కావాలి. త్రవ్స హక్కుల్సు సాధించువ్ర్వ్య టానికి "భీవ్చళ్ళ్చ్వు శ్లా తర్మీమ పొంచాశ్ర తయారు క్రావ్రాల్ర నంఘ టితంగా పోరాడాలి

రొ. ఇతర కులాలవార్రు శ్ర

మ్‌ యర్తక్షు న బు

ఆచార్య్యుల్ప చౌవ్రర్రి గా ణు చవర శాస్తి, శర్మ ఆవధాన్స, ! శ డ్ధి యాదవ్‌ ఆచారి

మాటల్పు తగిలించ్చూక్ష్యా తాొమ్స వ ॥ నాయుడువ్ర_ట్ర సగర్వంగా శ్వ కులంనక్ష ఇంద వారమ్రై

వ్‌ *ప్రకుంటుంటారు. అలాశ్సే ల

వా గుర్తుగా_ల్వ్య్య్వ్య్హాం ం్‌ లా

198 జోంంరధీవన్న కుల నిర్మూలనా" ఆశయానికింహరిజనులు ఆర్యులే అని నిరూపణఎ పబల తార్కాణాలు భీమన్న పవిత్ర (శ్రేమను కాష్య వస్తువుగా తీసుకొన్నా - అర్దిక నమస్య తీసుకున్నా - అందులో కులాంతర వివాహం చూపించడం ఆయన మార్షం- అట్టి కులాంతర వివాహాలు కుల నిర్మూలనకు దోహదంచేస్తాయని ఆయన నిశ్చితాభిప్రాయం ”"ఫైరు పాటొ గేయ నాటికలో కులాంతర వివాహం చూపించాడు. ఆర్థిక సమస్యమై "కూలిరాజు నాటకం రాసినా.అందులొను. కులాంతర వివాహాం చూపించాడు. “గుడిసెలు కాలిపోతున్నాయి. దీప సభవంటి కావ్యాలలో గూడా "కుల మత' సమస్యల్ని కవితాం7లుగా లీసు కొని-తీవంగా స్పందించి-కులమత వర్గ విభేదాల్ని తీవంగా ఖండించాడు. అన్నిటికంటే _ అతి ముఖ్యమెన రచన _ “ధర్మకోసం పోరాటం గాంధేయవాదంనుండి బయటపడి - అంబేద్కరేయం వైపు మొగ్గుచూపిన తొలి దినాల్లో యీ "ధర్మకోసం పోరాటం" రాసాడు ఇది పంచమ జాతుల యువతరానికి ఓ (ప్రబోధ గ్‌త్‌ ఇది షెడ్యూలు కులాల వారందరికీ విత్య పారాయణ (గంధం భగవద్గీత వంటిది _ వై విల్‌ వంటిది ధమ్మపధం వంటిది - అస్మ్బృళ్యలంతా ఎకం కావాలనీ _ 'ఫీమసేని అనే స్త్చ్చుంద "సేవాదళం తయారు అవ్వాలని, సంఘటితంగా ధర్మపోరాటం సాగించాలని ఆయన ఉద్భోధ చేస్తాడు (ప్రభుత్వం నిర్మిస్తున్న హరిజన గృహాలు వూరి బయట కాకుండా వూరి విప్లవం ఆ గ చెబురాడు. పంచములలో సాంస్కృతిక చేయాలనీ - వారి అర్రిక పరిస్టితి వాగుపర టి చేయాలని ినావందుల్న త “9 చాలనీ - అప్పుడే దళిత జాతులకు భారత జాతితోపాటు అభ్యుదయం సిద్ధిస్తుందనీ ఒ ప్రపంచ నభ్య ఊశాలలో భారతదేశం తలెత్తుకొని _ భైర్యంగా-సగారవంగా నిలబడగలదనీ-బీమన్న నొక్కి వక్కాణించాడు.

కుల నిర్మూలన 199 ఈ "ధర్మంకోసం. పోరాటంొ కన్నడ భావలోకి "దళితకై పిడి” "పేరున తర్తుమా చేయబడి - కర్తాటకలో దళిత యువతరాన్ని బాగా (ప్రభా వితం చేసింది, అలోచింప చేసింది ఆలోచింప చేసింది. చైతన్యవంకుల్ని చేసింది తమ కాళ్ళపె తాము నిలబడి తరుణ - కార్యోన్ముఖుల్ని చేసింది. ఈ"ధర్మంకోసం పోరాటం ' రచనలో చాలా వరకుడా అంబేద్కర్‌ భావాలేవున్నా కొన్ని అంబేద్కర్‌ భావ జాలానికి విభిన్నంగా వున్నాయి ఈ గ్రంధంలో కొన్ని ముఖ్యమైన విషయాలు చూడండి.

1 పుట్టుకతోనే కులాలను నిర్ణయిస్తున్న శీటి కులవ్యవన్త అగాస్త్రీయ మెనటిది అనహజమెనట్టిది అన్యాయమైనట్టిది అంటుకే దీనిని రద్దుచేశ్వేనే కాన భారత పురోగతి సాధ్యం కాదని గుర్తిచాలి

ని అప్పృళ్యతకు అసలు కారణం అర్తిక దుర్నీతి. హరిజనులు గూడా తిర ఒడితే తన్న యీ నమస్య ప౦ష్కారం కాదు,

8. కుల వ్యవస్థ - అంటరానితనం = యీ రెండు సమస్యల్ని నిర్మూ లించితే తప్ప (ప్రపంచ దేశాల సరనన మన దేశానికి గౌంవప్రద మైన స్థానం లభించదు.

శి _అస్పృవ్యలలో వున్న వివిధ కాఖలవారు-మాూల మాదిగ వగైరా అందరూ ముందు ఎకం కావాలి తమ హక్కులు సాధించుకోన టానికి "భీమసేన గా తర్ఫీదు పొందాలి కయారు కావాలి సంఘ టితంగా పోరాడాలి |

5. ఇతర కులాలవారు తమ పేర్లకు చివర, శాస్తి, శర్మ, అవధాని ఆచార్యులు, చౌదరి రెడ్డి యాదవ్‌ ఆచారి, నాయుడువ-టి మాటలు తగిలించుకొని తాము ఎ కులంనకు చెందిన వారమో సగర్వంగా చెప్పుకుంటుంటారు. అలానే మాలమాదిగలు గూడా తాము ఎ కులంనకు చెందినవారో గుర్తుగా." మామా” (మాల

200 బోయిభీమన్న మాదిగ) అని పెట్టుకొని సిగ్గుపడకుండ సగర్వంగా తలెత్తుకొని ఇరగాలిః

6 అస్పృశ్యత మన శత్రువు. ఒకటోనెంబరు శతువు. కుల వ్యవస్థ రెండో శతువు ఈ శతు ద్వయం నశించకుండా భారతజాతికి అభ్యుదయం లేదు,

7. అస్బృశ్యత పోవాలంటే _ హరిజనవాడలు వూరివెలుపల కాదు ఊరిమధ్యలో ఉండాలి. (పభుత్వం వారు నిర్మిస్తన్న గృహాలు ఊరిమధ్యలో నిర్మించాలి. కులతత్వం హోవాలంటే-వర్జాంతర వివా వోలు ఒక్కడే మార్గం. వర్ణాంతర వివాహాల్ని చట్టబద్దం చేయాలి* అవ్ఫుడు అభ్యుదయ భావాలు గల వివిధ కులాలు యువతీ యువకులు అధికసంఖ్యలో ముందుకువస్తారు. వివాహాలు చేసు కొంటారు, కులవ్యవస్త యిలా నిర్మూలనం అవుతుండినిదానంగా.

8. కుల వ్యవస్థతోపాటు (గామ వ్యవస్థగూడా మారాలి,

వా న!

9. విద్యాధికులైన సంచమ కులస్థులు తను కులంపేరు చెప్పుకోవ టానికి ఫిగ్లు పడుత్తున్నారు. శయపడుళ్తున్నార్లు.. ఇది మంచిది కాట్తని మంత్సిగా చీమున్న ఘందలిస్తున్నాడు క్షులంపేర్తు తప్పక చెప్పకోవాలన్నాత్రు. క్‌

10. స్వాళ్థ రాజకీయాలతో సంబంధంలేకుండా పంచములు సమై క్యంగా తమ హక్కులు పోరాడి సాధించుకోవాలి.

11. పంచములలో సాంస్కృతిక విస్లవం రావాలి సాహిత్యం నంగీతం నాట్లకం-నృత్యం పట్ల పంచముల్ని ఆకర్షితుల్ని చేయాలి.

కన్ని పూరిజనావివృద్ధికి- గ్రామాభివృద్ధికి పంచములే కాదు-(పభుత్వమూ- సంఘ సంస్కర్తలు సమిష్టిగా హరిజనుల - (గగామాల సమగాఖి వృద్ధికి కలిసికట్టుగా-గట్లి. కృషిచేయాలి.

కుల నిర్మూలన ని౦01 ళ్ళి హరిజనులు-కారీరకంగానే కాదు మానసికంగా గూడా - “ఏకమై భావ సమైక్యత తమ హక్కులకోసం భృదతకోసం [ప్రగతికోసం గారవ్యద సుఖ జీవనంకోనం-న్వయంగా పోరాటం సాగించాలి ధర్మపోరాటం సాగించాలి--నిరంతర పోరాటం సాగించాలి. అంటరానితనాన్ని అంత -మొనరిద్దాము కులభేద రాక్షసిని కూల్చిపారేద్రాము లేవండి లేవండి అన్నదమ్ముల్లారా రారండి రారండి అక్కచెల్లెళ్ళారా - --అంభేద్యర్‌ పాటలు ---అంటరాోని తనాన్ని-కుల రక్కసిని నిర్మూలిస్తాం రమ్మంటున్నాడు సోదరి సోదర భారతీయుల్ని మహాకవి.- కులభేదము లున్నంత కాలము కుల పోరాటాలే తప్పవురా కుల పోరాటాలే తప్పాలంటే కుల నిర్మూఅనె మార్గం రా _-అంబేద్కర్‌ పాటలు --అవీ ఆసలు రహస్యం |! కులవివక్ష సమాజంళో వున్న కుల కక్షలు - తతృలితంగా కుల పోరాటాలు తప్పవు -- అవి పోవాలంటే కులనిర్మూలన మొక్కటే మార్గం ఈ కుల నిర్మూలనకు-కులమార్చిడి-కులాంతర వివాహాలు చట్టబద్దం చేయడమొక్కటే శరణ్యం అంటాడు కవి ళ్‌ ధర దళితులనగ నెవరు-నీ చదాయాదులురా విడిపోయిన వారు-వెనకబడినవారు-- జాతికి సంపద కూర్చే (శమజీవులు వారు దళితులమై కులము పేర దండె త్తికురా నిదురించే సింహాలను కదలించకురా --అంబేద్కర్‌ పాటలు. విడిపోయిన వారు-విడగొట్టి బడ్డవారు (3/0%6౧ గ6౦౧ 9) దళితులు--ఈ దళితులూ భారతీయులే-హిందువుల దాయాదులు. మహాకవి జాషమవాగూడా ౭6] -

262 బోయి భీమన్న "నన్ను తొలిగించి లెక్కించినారు కాని మొదట నల్యురమన్న దమ్ములము మేము” అవి అభిభాషించాడు ఈ దళితులూ ఒకనాడు 'శ్నూదులి' గదా. "ఉత్తర భారతంతోని” నామ చూదులు దళితులే గదా

ఈ దళితులందరూ 'శ్రమజీవులే-వీళ్ళని ఆంటరానివారిగా జేసి ఊరి బయటకు గింటివేసినా-పాలంపనులు చేసి పండించేది యీ దళితులే - పాడి పంటలు అభివృద్ధిపరచేది వీళ్ళే. ఫ్యాక్టరీలలో పనిచేసి ఉత్పత్తి పెంచి దేశ సంపదను పెంపొందించేది వీశ్ళేగదా ఇతర కులాలవారు కారనికాదు

ఇటి సోదర దళితులపై "కులకక్ష్షొతో. దాడి చేయొద్దంటున్నాడు | గతంలోలాకాదు-యీనాడు యీ దళితులంతా విద్యాధికలైనా - కాకన్నా- “జాగృతం” ఆయ్యారు వీళ్ళిప్పుడు ని(దించే సింహాలు ఈ సింహల్సి కది లించి.అదరించి బెదిరించి-.వాళ్ళపై కులకకతో చేయిచేసుకున్నారో-మివని (హిందువులు) యిక గోవిందా -పూర్యంలాగా అణగిమణగి పడివు డే రోజులు హోయాయని-ధ్వని పూర్వకంగా చెప్పాడు మహాకవి. ఆంబేద్క-రిజం :

స్వాతం[త్యం రాకముందు, గాంధీశీ మరణించేవరకు - భీమన్న కాం [స్‌ కార్యక ర్రగా-జాతీయవాదిగా-హరిజన సేవకసంఘం రాష్ట్రకశాఖ సహాయ కార్యదర్శిగాఎయిలా వలువిథ పదవులు నిర్వహించి బాపూజీ "అభిమాని” గానే వున్నాడు. మధుబాల, కూలిరాజు రచనల్లో-తదితర కవితల్లో బాపూజీ సిద్ధాంతాల ఛాయలుఎసర్యోదయ మార్గ పాదచిహ్నాలు కనిపిస్తాయి. "పీడిత జనతోద్ధారజలో జీవిత మర్నించిన దెవరు *-నీవేకాదా అని క్లాఘించాడు.

1950 తర్వాత భీమన్నపై డా అంబేద్కర్‌ ప్రభావం బాగావున్నట్లు సృష్టంగా కనపడుతోంది. జాతీయోద్యమ కాలంలో అంబేడ్కర్‌ (ప్రభావం కంటె గాంధీజీ ప్రభావం ఎక్కువగా ఉండేదని ఆయనే చెప్పుకొన్నాడు, అంచేద్కర్‌ పై ఆయన రాసిన గేయాలు-అంబేద్కర్‌ (సభావంతో ఆయన "రాసిన “ధర్మంకోసం పోరాటం” అందుకు ప్రబల నిదర్శనం ఆంబేధ్కర్‌ రాసిన *డీగగ101 80౧1 06851 రచనని “కులనిర్మూలన” శ్పృరుతో

కుల నిర్మూలన శి08 భీమన్న అనువాదం చేసాడు నిమ్నజాతుల్లో పుట్టి-అవమానాలు బాధలుపడ్డ డా అంబేద్కర్‌-అస్పృవ్యల ఉద్ధరణకై -ఉద్యుమాలు నడిపి-రచనలుబేసి- వాళ్ళ న్యాయమైన హక్కులక్రై - గౌరవ్యపదమైన సుఖజీవితం కోసం తన జీవితం అంకితంచేసి-రాజ్యూంగంలో వారికి విద్యు ఉద్యోగ చట్టసభలతో కొన్ని [పత్యేక శీట్రాయింపులు సదుపాయం సమకూర్చి "పెట్టాడన్నది అందరికీ తెలిసిందే. భీమన్న రాసిన "జయ జయ జయ అంచేద్కర్‌” గేయం-దళిత జన

జాతీయగీతమైనది దళితవాడల్లో-అంబేద్కర్‌ శ్వీరిట జరిగే తి కార్య కమం". లోను యీ గేయం (పేక్షకుల చెవుల్లో మారుమోగుతుంది _ వృదయాల్ని ఆనంద డోలికల్లో ఓలలాడిస్తుంది = అంచేద్కర్‌ భావజాల భావంతో భీమన్న - “అంచేద్కరిజంో అంబేద్కర్‌ సు పగాత౦, పాటలలో అంబేద్కర్‌- అంబేద్కర్‌ మతం-యిత్యాది రచనలెన్నో చేసాతు. "అంబేద్కరా నీవు -వత రించకపోతే మంటి 'పెల్లల మేము మణులు కాగలిగే మి అంటూ "భీమం " 'శరణం గచ్చామి అని ,వస్తుతించాడు. "

అంచేద్కరిజం ఆంటే ఇండియనిజమే

కుల పోరాటాలు వద్దు-కులములసలే వద్దు

స్వచృమైన మానవ సొజన్యమె అంబేద్కరిజం---

ఇదిగ్లో అంచేద్కరిజం.

మానవతా మఠతమండి

మహి క(తకు హితమండి-- అంచేద్కర్‌ పాటలు (కుల రాహిత్య సమసమాజ స్టాపనే అంచేద్కర్‌ ధ్యేయం.

సాంఘిక న్యాయం కావాలి

సముల్లై యొల్లరు మెలగాలి

204 బోలి భీమన్న ఆర్థిక చాస్యం తొలగాలి అందరు స్వేచ్ళగా బతకాలి అధికారంలో ఆధిక్యతలో అందరికీ హక్కుండాలి--పాటలతోట _-సొమాజిక న్యాయం-అఆర్టిక సమానత్యం- స్వేచ్చా జీవనం-ఆందరికీ నమా ఇంలో సమ గౌరవప్రదమైన సుఖకీవితమే సర్వజన (శేయోదాయక సమసమాజి స్టాపనే అంబేద్కర్‌ ధ్యేయం దళితుల ఉద్ధరణతోపాటు యావత్‌ భారత్‌ 'జంలో ప్రజాస్వామ్యం మూడుపూపులారుకాయలుగా _ వర్షిల్లా లన్నదే అంచేద్కరిజం! / అంచేద్కరిజలమై భీమన్న 'అభి పాయాలు మరొకచోట విపులంగా తెలుసుకుంచాం. ఈ "ఆంచేద్కరిజం” చర్చ యిర్కడ అపుగాం భీమన్న చిన్ననాడెప్పుడో “ముందుచూపుతో రాసిన పద్యం చూడండి కాలము మారిపోయె కలకాలము దాస్యము నిల్వబోదు, మౌ నూలిక రాజులౌదురు సుమా, ఇది నా బుషివాక్కు విష్లవ జ్వాలలు రేగి జాతి నిజసత్త్వము కాల్బకముందె వేద భూ హాలికులారి సర్వ సములై నెలకొల్పుడు సామ్య ధర్మమున్‌ ---హరిజనోద్దరణ కార్యక్రమం గాంధీజీ చేపట్టిన రోజుల్లో శాసిందీ పద్యం: అయిత్తేపంచముల్ని “అస్పృవ్యలుగా పరిగణించి పంఘ బహిమ్మె తలను జేసి అమానుషంగా - క్రూరంగా పపవులకంటే హీనంగా చూడడం తప్పని సమాజంలోని మానవతావాదులు - సంఘ సంస్కర్తలు, ఒకరా ప్రక్క గాంధీజీ _ మరోప్రక్క డా అంబేద్కర్‌ నడుంబిగించి ఉద్‌ మాలు చేపట్టిన తొలిరోజుల్లో ఫీమన్న రాసింది పద్యం మా. మాలు అంటే మాల మాదిగలు పదానికి సంక్షిప్తం కాలం మారిపోయింది! అ్మగవర్హాల

కుల నిర్మూలన 205 వారి "వప్వు” లుడకవింక తాడికత పీడిత దళితవర్గాలు వై తన్యవంతు లౌతున్నారు నిద్రమేల్కొన్నారు. కళ్ళుకెరిచి చుట్టుప్రక్కల కలియ జూస్త న్నారు తమకు జరిగిన అన్యాయం గుర్తించారు డానికి కారకులెనరో తెలుసు కున్నారు ఇక విప్లవిస్తారు తస్మాత్‌ జాగత్త. మీరే.కళ్ళతెంచి-భారతీయు అంతా సమ సోదరులు-సామ్య ధర్మాన్ని నెలకొల్బండి. ఉచ్చ "నీచాలు పాటించకండి కులవర్గ భేదభావం విడిచిపెట్టండి అని మంచిగా బుషి అయిన మహాక్షవి హెచ్చరిక చేస్తున్నాడు

పెగా క్రాంతదర్శి అయిన మహాకవి-మాల మాదిగలు రాజులౌదురు కాలము మారిపోయింది” అంటున్నాడు ఎంత నిజం! విద్యావంతులై _ ఉన్న తోద్యోగాలలో-మంతతి పదువుల్లో మాలమాదిగ కులాలవారు రాణిస్తున్నారు పరిపాలనలో భాగస్వాములై నారు అంటే రాజ్యం పాలిస్వన్నారు అంటే రాజు అయ్యారనేగదా కవి దార్శనికబుషి “రవికాననిది కవిగాంచునని”లోకో క్తి "మహాకవి భీమన్న ముందుచూపుతో ఆరేడు దశాబ్దాలకు పూర్వమే ఈ పద్యం రాసాడు, నిజమైనదికదా ఈ కులవ్యవస్థ అన్న విషయంపై చర్చ ముగించే ముందు ఒక విషయం చెప్పుకోవాలి. కుల వ్యవస్థ మై _- అస్పృశ్యత పై కలం కత్తి దూసిన బీమన్న "ఈదేశమ్మున వర్ణభేదములు లేనేలేవు”, "వర్ణారవశ్రీ దేశమ్మిది” అని భీమన్న నొక్కిచెపుతూంటే విన్నవారికి కాస్త వింతగా విడ్డూ రంగా తోస్తుంది "కుల వ్యవస్థ అనేది ఈనాడు (బతికిలేదు.. దాని శవాన్ని ఆరగట్టి "మమ్మో”గా చేసి రంగులుపూసి (పదర్శించు కొంటూ వస్తున్నారు కులతత్వం ఆధారంగా ఇతికే సంకుచిత జీవులు ఇప్పుడు ఈ మోసాన్ని ఈ నకిలీ వ్యాపారాన్ని నిర్మూలించవలసివుంది” అంటూ “కొసరి బుసకాట్టు నీతని (దళితుని గాలిసోక నాల్గు వడగల హైందవ నాగరాజ” అన్నాడు జాషువా. ఈ నాల్గు పడగల నాగరాజునే చతుర్ముఖ రాక్షసి అంటున్నా న్నేను. ఈ రాక్షసిని చంపటానికి రామ్మోహనరాయలు, దయాన ద- సర స్వతి, వివేకానందుడు వంటి వందలు వేలు మేధావులు సంస్కర్తలు ఎంత గానో (ప్రయత్నించి విఫలమయ్యారు అంబేద్కరంతటివాడు కూడా దాన్ని చంపలేక పోయాడంటే అందుకు కారణం అది సజీవమయింది కాకపోవడమే, ఏనాడో చచ్చిపోయిన రాక్షసి కశేబరాన్ని “*మమ్మి' గా మార్చి హిందూ

206 బోయి. ఫీమన్న సమాజ ముఖద్వారంలో 'దిస్టీబొమ్మ"గా నిలిపి వుంచారు సవర్జ కులత౦్యత వాదులు” అని భీమన్న (వితండ) వింత వాదన (అంచేద్కర్‌ స్కుపభాతం)

కవి అన్నవాడు విశ్వమానవతా దృష్టి కలవాడు కనుక మహాకవి" ఆయిన భీమన్న 'కుల వ్యవస్థను మరణించిన మమ్మోగా బూచిగా పేర్కొ న్నాడు. జాషువా మహాకవిగూడా=ళ్శశాన నాటిక కవితలో- 'ఇట అస్పృుళ్యత సంచరించుటకు తావేలేదు.” ఆని అంటాడు. విశ్వ గోోత్రేయ 'విశ్వసరుడు'గా అలా అన్నాడు కాని పంచములకు పత్యేక శ్మశాన వాటికల సంగతి (ప్రల్యే శ్రించి సేర్కొనాలా ?

భీమన్న వాదం వింటూంటే బాగానే వుందనిపిస్తుంది ఎందుకంటే-- "బతికుంటే గదా దాన్ని చంపటానికి- చచ్చినదాన్ని చంపటం అసాధ్యం” అన్నది భీమన్న “లాజిక్‌” ఈ ''లాజిక్‌' వింటానికి యింప్తుగా సాంఫుగా చాగానే వుండి నిజమనిపిస్తుంది నమ్మబలుకుతుంది. కాని వాస్తవానికి- _ యీ పురాతన పుణ్య భారతదేశంలో - యీ సనాతన హిందూ సంఘంలో యీ కులవ్యవస్థ అనేది చచ్చిన మమ్మికాదు దిష్టిబొమ్మ _అంతకంటే కాదు, చంపటానికి ఎవరికీ "అలవికాని” ఎవరి “తరమూ” కొని ఎంతో "లోతుకు. ఎంలో "ఎత్తుకు" పాకిపోయి. ఎదిగిపోయి. బలిసిపోయి విశ్వరూపమెత్తిన (బహ్మరాక్షసిగా సజీవంగానే (బత్తికుంది

, మారుతున్న చేశ కాల-సామాజిక-రాజకీయ-పరిస్టితుల్ని బట్టి మనిషిలో

వృద్ధి చెందుతున్న *“మానవత' వల్ల నేమి విద్యవల్లనేమి సంఘ సంస్క.ర్తల వల్లనేమి, బాపూజీ డా అంచేద్కరుల పుణ్యమనండి-" అస్పృశ్యత” కొంత్‌ అణగారింది-రూపు మాసిపోయింది. ముఖ్యంగా పట్టణ (ప్రాంతాల్లో కాని, పల్లే (ప్రాంతాల్లో ముఖ్యంగా మారుమూల (గ్రామాల్లో అస్పృశ్యతా రాక్షసి కరాళ నృత్యం చేస్తూనే వుంది ఇక "కులతత్వ భావని (02919 [691 ౧౪) నివురు గప్పిన నిప్పులా నిగనిగ లాడుతూనే వంది. దాని "సెగ తగులుతూసేా వుంది ఆరని రావణ కాష్టంలో మండుతూనే వుంది .

మదాస్‌లో "అడయార్‌'లో పిల్లల మరి వంది. దానికి వూడలు దిగి

కుల నిర్మూలన వి07

అవీ పెద్ద కాండాలై -వృక్షం (మానులై పెరిగిపోతూ వున్నాయి. అనలు దాని మూఖ మరి [మాను ఎప్పుడో చచ్చిపోయిందంటారు అచట "దాఖలాగా ఓ బోర్డు కట్టారు. ఆ మొదిటి [మాను లేకపోయినా-దాని చుట్టుపక్కల (క్రిందికి దిగిన ఊడలు మహావృక్షాలై దఆసలు మొదలేదో--చివరదేదో తెలియ నంకంగా ఒకే మరిబెట్లు నుండి దిగిన ఊడలతో ఆ మహా వటవృక్షం పరి నర [పాంతమంతా విస్తరించి పరిఢ విల్లుతోంది ఒకే చెట్టునుండి దిగిన ఊడలు మరలా భూమిలోనికి దిగి వృక్లాల్నె పెద్ద (మానులై - రోజురోజుకూ _ 'పెరిగపోతుంటే యింకా అ 'మరికి చావెక్కడ భీమన్న మాటలో నిజమెంత

నా ఉథేశ్యంలో యీ “పిల్లలమ్మరి" వంటిదీ జేశుఎలోని కులవ్యవస్థ మొదట మూడు కులాలు తర్వాత నాల్లు తర్వాత ఐదు ఇప్పుడు ఐదువేలు! ఇలా ముఖ్య కులాలు-ఉవకులాలు నానాటికీ పెరిగి "విరాట్‌ విశ్వరూపమెతత్తి వ్యాపిస్తుంటే - పరిడవిల్లుతుంటే-యీ కులాల సమాఖ్య అంతరించేదెప్పుడు. అంబేద్కరన్నట్లు యీ * కులతత్యాన్ని సమర్దించే అన్ని కాస్త్రాల్ని సమూ లంగా తగలబెట్టి 'కుల భావనే లేనివిధంగా మరలా హిందూ శాస్త్రాల్ని- భారతీయ శాస్తాాల్ని పరిష్పరించి తిరగవాసి నప్పుడే - లేదా ఎదో మహా (వళయమొచ్చిం వస్తుతభారతీయ జాతుల్ని-గాస్త్రాల్ని ముంచె త్తి సర్వనాశనం చేస్తేనో-ఆ తర్వాత వచ్చే నూతన భారతీయ మానవ సంతతి (జాత్సి కుల రహితంగా వృద్దిచెందవలసిందేమోకాని, ఎంతమంది అంబేద్కర్‌లు పుట్టినా- అంచేద్కర్‌ని మించిన సంస్కర్తలు ఎందరు వందలు వేలు పుట్టినాయీ కులవ్యవస్థ నిర్మూలించడం అసాధ్యం మనినా ఛర్మసందేహం.

ఇకపోతే-కుల నిర్మూలనకు వర్ణాంతర వివాహాలు చట్టబద్ధం చేయడం ఒక్కటే మార్గం అని భీమన్న తన రచనల్లో తరుచూ నొక్కి వక్కాణిస్తు న్నాడు. వర్ణాంతర వివాహాలకు "చట్టబద్దత" కల్పించినంత మాత్రానా కుల వ్యవస్థ సమూలంగా నిర్మూలింపబడుతుందని కాదు మైగా కుల. నిర్మూలనకు కులాంతర వివాహాలకు కుల మార్పిడికి చట్టేబద్ధత యేర్చడికే కొంత సత్చలం యీయవచ్చు కాని చట్టం అమలులోనే అశ్రద్ధవున్నచో లాభమేమి చట్టం అమలుచే సేది అధికారంలో వుండే అ(గవర్దాలవారే కదా ఫైగా చటఒద్దత వలన కులనిర్మూలన కొన్ని వందలువేలు సంవత్సరాటు పట్టవచ్చునుగూడా

206 బోయి ఫీచున్న సమాజ ముఖద్వారంలో “దిష్టిబొమ్మ 'గా నిలివ్‌ వుంచారు సవర్డ కులతంత్ర వాదులు” అని భీమన్న (వితండ) వింత వాదన (అంబేడ్కర్‌ స్యుపభాతం,)

కవి అన్నవాడు విశ్వమానవతా దృష్టి కలవాడు కనుక మహాకవి" అయిన భీమన్న “కుల వ్యవస్థను మరణించిన మమ్మిగా బూచిగా పేర్కొ న్నాడు. జాషువా మహాకవిగూడా=శ్మశాన నాటిక కవితలో- "ఇట అస్పృళ్యత సంచరించుటకు తావేలేదు.* అని అంటాడు. విశ్వ గో(త్రేయ 'విశ్వసరుడు'గౌ అలా అన్నాడు కాని పంచములకు పత్యేక శ్మశాన వాటికల సంగతి (ప్రత్యే క్రంచి పేర్కొనాలా ?

భీమన్న వాదం వింటూంటే భాగానే వుందనిపిస్తుంది ఎందుకంటే "బతికుంటే గడా దాన్ని చంపటానికి-చచ్చినదాన్ని చంపటం అసాధ్యం” అన్నది భీమన్న “లాజిక్‌” ఈ "లాజిక్‌" వింటానికి యింపుగా సొంపుగా వాగానే వుండి నిజమనిపిస్తుంది నమ్మబలుకుతుంది. కాసి వాస్తవానికి- యీ పురాతన పుణ్య భారతదేశంలో - యీ సనాతన హిందూ సంఘంలో యీ కులవ్యవస్థ అనేది చచ్చిన మమ్మికాదు దిష్టిబొమ్మ - అంతకంటే కాదు. చంపటానికి ఎవరికీ "అలవికాని ఎవరి “తరమూ”. కొని ఎంతో "లోతుకు. ఎంలో "ఎత్తుకు" పాకిహోయి. ఎదిగిహోయి. బలిసిపోయి విశ్వరూపమె త్తిన (బహ్మరాక్షసిగా సజీవంగానే (ఇతికుంది

_ మారుకున్న చ కాల-సామాజిక-రాజకీయ- పరిస్థితుల్ని బట్టి మనిషిలో వృద్ధి చెందుతున్న “మానవత' వల్ల నేమి విద్యవల్లనేమి సంఘ సంస్కర్తల వల్లనేమి బౌపూజ్సీ డా అంచేద్కరుల పుణ్యమనండి-" అస్పృశ్యత” కొంత్‌ అణగారింది-రూపు మాసిపోయింది. ముఖ్యంగా పట్టణ ప్రాంతాల్లో కాని, పల్లే (ప్రాంతాల్లో ముఖ్యంగా మారుమూల (గామాల్లో అస్పృశ్యతా రాక్షసి కరాళ నృత్యం చేస్తూనే వుంది. ఇక "కులతత్వ భౌవని (0౭318 [66 ౧9) నివరు గప్పిన నిప్పులా నిగనిగ లాడుతూనే వుంది. దాని సెగ” తగులుతూనే- వుంది ఆరని రావణ కాష్టంలో మండుతూనే వంది .

మదాస్‌లో "అడయార్‌'లో పిల్లల మరి వుంది. దానికి వూడలు దిగి

కుల నిర్మూలన వి07

అవీ పెద్ద కాండాలై -వృక్షం (మానుఫై పెరిగిపోతూ వున్నాయి అసలు దాని మూల మరి [మాను ఎప్పుడో చచ్చిపోయిందంటారు అచట 'దాఖలాగా ఓ బోర్డు కట్టారు. ఆ మొదిటి మాను లేకపోయినా-దాని చుట్టుపక్కల క్రిందికి దిగిన ఊడలు మహావృక్షాలై 2ఆపలు మొదలేదో-.చివరదేదో తెలియ నంకంగా ఒకేమ రిచెబ్లు నుండి దిగిన ఊడలతో ఆ మహా వటవృక్షం పరి నర [పాంతమంతా విస్తరించి పరిఢ విల్లుతోంది ఒకే చెట్టునుండి దిగిన ఊడలు మరలా భూమిలోనికి దిగి వృవ్షాల్నె పెద్ద (మానులై - రోజురోజుకూ పెరిగపోతుంటే యింకా ఆ 'మరికి చావెక్కడ భీమన్న మాటలో నిజమెంత

నా ఉథ్టేశ్యంలో యీ “'పిల్లలమరి" వంటిదీ దేశఎలోని కులవ్యవస్థ మొదట మూడు కులాలు తర్వాత నాల్గు తర్వాత ఐదు ఇప్పుడు ఐదువేలు! ఇలా ముఖ్య కులాలు-ఉపకులాలు నానాటికీ పెరిగి "విరాట్‌ విశ్వరూపమె త్తి వ్యాపిస్తుంటే - పరిఢవిల్లుకుంటే-యీ కులాల సమాఖ్య అంతరించేదెప్పుడు . అంచేద్కరన్నట్లు యీ కులతత్యాన్ని సమర్షించే అన్ని శాస్త్రాల్ని సమూ

" లంగా తగలబెట్టి "కుల భావనే లేనివిధంగా మరలా హిందూ కాస్త్రాల్ని-

భారతీయ శాస్త్రాల్ని పరిషృరించి తిరగరాసి నప్పుడే - లేదా ఎదో మహా (వళయమొచ్చిం,వస్తుతభారతీయ జాతుల్ని-గాస్త్రొల్ని ముంచెత్తి సర్వనాశనం చేస్తేనో.అ తర్వాత వచ్చే నూతన భారతీయ మానవ సంతతి (జాతి కుల రహితంగా వృద్దిచెందవలసిందేమోకానిి ఎంతమంది అంబేద్కర్‌లు పుట్టినా- అంచేద్కర్‌ని మించిన నంస్కృర్తలు ఎందరు వందలు వేలు వుట్టినా యీ కులవ్యవస్థ నిర్మూలించడం అసాధ్యం మని నా భర్మసందేహం,.

ఇకపోలే-కుల నిర్మూలనకు వర్ణాంతర వివాహాలు చట్టబద్దం చేయడం ఒక్కటే మార్గం అని భీమన్న తన రచనల్లో తరుచూ నొక్కి వక్కాణిస్తు న్నాడు. వర్ణాంతర వివాహాలకు "చట్టబద్ధత ' కల్ఫించినంత మాళ్రానా కుల వ్యవస్థ సమూలంగా నిర్మూలింపబడుతుందని కాదు పైగా కుల_ నిర్మూలనకు , కులాంతర వివాహాలకు కుల మార్చిడికి చట్టిబద్ధత యేర్చడితే కొంత సతృలం యీయవచ్చు కాని చట్టం అమలులోనే అశద్ధవున్నచో లాభమేమి, చట్టం అమలుచే సేది అధికారంలో వుండే అగవర్జాలవారే కదా. పైగా చటఒద్ధత వలన కులనిర్మూలన కొన్ని వందలువేలు సంవత్సరాలు పట్టవచ్చునుగూడా

208 బోయి భీమన్న అస్సృశ్యత నిర్మూలన చట్టం 1955లో అమలులోనికి వచ్చింది. అస్పృశ్యత పాటించినా కులం'పేరు చెప్పి అస్పృవ్యల్ని దూషించినా లట్ట ప్రకారం నేరం శిక్షార్హం మరి ఈ చట్టం వచ్చి వాల్లు దశాద్దాలయ్యింది- అస్పృశ్యత ఎంతవరకు సిర్మూలించబడింది కుల దూషణలు జరుగుతున్నట్లు దళితులమై దౌర్జన్యాలు జరుగుతున్నట్లు-రోజూ కాకపోయినా తరుచూ మన౦ ఉపరో చదువుతున్నాం మరి చట్ట పకారం ఎంతమందిసై కేసులు పెట్టడం జరిగింది. ఎంతమందికి శిక్షలు పడ్డాయి. కేనుపెట్టినా శికలుపడినా అవి నామ మాత్రమే గదా! యిలాంటి శేవ్మపళ్నలకు సమాధానం వొారకదు మత సంస్క ర్తలు-సంఘ సంప్క ర్తలు.. అస్పృశ్యతా నివారణకు కుల నిర్మూలనకు కృషెచేసారు వారు సాధించిందెంత? సముద్రాన్ని ఎతొమె త్తినంత అలాగని డా “అంబేద్కర్‌ (పతిపొడించిన పద్మశ్రీ భీమన్న పతిపా దించిన కుల నిర్మూలనకు కులం మార్చిడి కులాంతర వివాహాల "చట్టబద్ధత'ని యీ రచయిత వ్యతిరేకిస్తున్నాడని కాదు నిరుత్సాహ పరుస్తున్నాడని కాదు. చట్టబద్ధత చేయడం ఒక ఎత్తు అమలుపరచడం మరొక ఎత్తు కాసనసభల్లో ప్రభుత్వ యంత్రాంగంలో వున్నవారు అధికులు అగ్రవర్ణాల వారేగదా "వర్ణ వ్యవస్థ" వలన ఎన్నో సదుపాయాలు పొందుతున్న "అగ వర్ణాలవారు అంత తొందరగా కులనిర్మూలనకు సిద్ధ పడతారా ఎమైనా తావేలునడక న త్తనడకగా జరుగుతున్న కులనిర్మూలన ప్రయళ్నాలుఎకార్య[కమాలు జరగవలసిందే మానవతా వాదులెన నంఘ సంస్కర్తలు-జా సేవకులు అభ్యుదయ భావాలున్న "యువతరం కుల నిర్మూలనకై ముందడుగువేస్తూ- ప్రజల్లో హృదయ పరివర్తన చేయటానికి కులాంతర వివాహాలద్వారా '"కులరహిత' నవసమాజం నిర్మించటానికి చేస్తున్న కృషిని-అట్టి కృషికి తమ రచనల ద్వారా-కవిత్వం ద్వారా దోహద పడుతున్న -కొండంత అండగావుంటున్న భీతమున్నవంటి కవుల్ని మనసారా అభినందించవలసి౦దే ఎట్ట దిష్టబొమ్మఒతో లుబొమ్మ-నిర్జీవ ప్రతిమని అయ్యిం

కల విర్తూలన 209 దని చెప్పే ఫిమన్నగారు "అన్నృశ్యత క్షయరోగం, కల విభజన కేన్సరు (అంబేద్కర్‌ పాటలు) అని అభిభాషించాడు క్షయరోగమంటే పూర్య మది “పెద్ద” రోగం మహావ్యాధి. క్షయ వ్యాధిగస్తుల కుటుంబంలోని పిల్లలకు పెండ్తిష్స అవడమే కష్టంగా వుండేది. ఇప్పుడు క్షయరోగం అసలు రోగమే కాదు. ఎన్నో మందులు వచ్చాయి ఆలానే అన్న్మళ్యత పూర్వం చాలా "ఛయంకరం'గా [క్రూరంగా వుండేది మారుతున్న సామాజిక - పరిస్టితులు- మానవతా దృక్పధంతో = సంఘ సంస్కర్తలు - సభుత్వాలు తీసుకొంటున్న చర్యలవలన అస్పృశ్యత అంతగాలేదు అస్పృశ్యతను క్షయరోగంతో భీవన్న పోల్చడం ఎంతో గొప్పగా సమంజసంగా వుంది.

అలానే కులవిభజన (కులన్యవస్ట్ర కేన్సరనడం గూడా ఎంతో గంభీ రంగా వుంది కేన్సరును పూర్వం 'నారికురుపు' అనేవారు. దానికి మందులు లేవు. ఈనాడు కేన్సరుకుగూడా సరైన మందులులేవు, కేన్సరు వ్యాధ్యిగస్తుడు అలా (కమేపీ క్షీణిస్తూ - మందులు వాడుతున్నా మరణించవలసిందే-కేన్నరు తొలి (1పారంభ) దశలో అయితే నయం చేయొచ్చని వైద్యులంటారు ఈ కులవ్యవస్థ గూడా కేన్సరువంటిదే ఇది [1పారంభదళలో లేదు ముదిరి హోయింది. ఎ మందులు పనిచేయవు ఈ కేన్సరుతో యీ హిందూ సమాజం చెన్నాభిన్నం-శధిలం కావలసిందే కులవ్యవస్థను భీమన్న కేన్సరుతో పోల్చడం ఎంతో బౌచిత్యంగా వుంది.

దాదాపు 50 శ్రైగా గంధాలు రాసిన మహాకవి భీమన్న యిటీవలి తన "జన మనీషులు” (పురాణాలలో హరి-గిర్సి (గంధ పేరికతో " మొ త్తంమిాద, కొన్ని మినహాయింపులున్న పృ్పటికీ-సవర్ష పత్రికలకు సమిక్ష్మకులక , ,పచురం సంస్థలకు వికయ గాలలకు, న్యూసు రిపోరర్లక్కు టీవీలాంట్‌ పభుత్వ యం (తాంగానికి కూడా నా (గంధాలు అంటరానివే నాకు ఎక్కువగా హరిజనుడు గానే కప్ప-భారలీయుడుగా గు ర్రింపురాలేదొని తన మనోవేదన వ్యక్తం చేసాడు ఎంతటి దయనీయ స్టితి ఎంతటి పచ్చినిజం

వి/]

210 జోయి భీమన్న ఇంతెందుకు యీ కులవ్యవస్థ చచ్చిపోయిందని, "మమ్మా" అయ్యిం దని చెపుతున్న మన కథానాయకుడు భఫీమన్నగారు 190904 అక్షోబరు మాసంలో హైదరాబాదులో జకిగిన తన "సహస పూర్ణచం,ద దర్శనోత్సవ మహాసభ'లో మాట్లాడుతూ -. తాను సాహిత్యంలో సమకాలీన అగ శేణి కవులలో ఎవరికి తీసిపోననీ -_ తాను రాసినన్ని కావ్యాలు యీనాటి కవిఎఎ రచయిత రాయలేదనీ-తన కున్న పాండితీప్రకర్ష సషకాలీన కవి పండితులెవ రికీ లేదని ఘంటా పధంగా చెబుతూ- కాను పంచమకులం (దళిత జాతుల్లో) పుట్టడం వల్లనే గదా-గొప్ప సాహితీమూ ర్తి మాజీ గవర్నరు - మాజీ రాష్ట్ర ముఖ్యమంతి అయిన డా బెజవాడ గోపాలరెడ్డి గారంతటివాడు సిఫార్చు చేసినా తాను అర్హుడనై నా తనకు “జ్ఞానపీర' అవార్డు రాకపోవడం - తాను పంచమ కులంలో (అన్నృశ్య దళిత జాతి పుట్టడంవల్లనే గదా అని భీమన్న మహాకవి ఎంతో ఆవేదన వ్య క్తం చేసాడు_అతిరధులు.మహారధులు అయిన కవిపండితులు పాల్గొన్న ఆనాటి సభలో ఈ కులవ్యవస్థను ఈనాడు దాదాపు అందరూ ఖండిస్తూనే ఉన్నారు. నాగరికత పెరిగి.సమాజంలో (పకివాడూ విద్యాబుద్ధులు నేర్చుకొన్నా “అన్పృళ్యత"ను అంతగా “పాటించడంలేదేమా గాని (ముఖ్యంగా. పట్టణ పాంతాల్లో) మంతి పదవులు, తదితర అధికారపదవుల పంపకంలో-"”కులాల వారీ” కేటాయింపులు, [పభుత్వ యంత్రాంగంలో అగవర్ష అధికార వర్గం- వంచమజాతుల ఉదో్యోగవర్గాన్ని మంచిగా మెత్తగా ఎంతగా హింసిస్తు న్నారో-[గామ ప్రాంతాల్లో కులకక్షలు వె[రితలలువేసి నిత్యం ఎంతటి ఘోర మారణకాండకు మూలకారణ వ వుతున్నాయో జగమెరిగిన సత్యం ఉదా హరణ లివ్వాలంటే అదొక పెద్ద (గందమౌతుంది అలాగని నేను (యీ (గంధ రచయిత) కుల నిర్మూలన విషయంలో నిరాశావాదినని-కుల నిర్మూలనకు వ్యతిరేకినని పాఠకులు పొరపడరని ఆ స్తాను మన భారితదేశంలో ఘన హిందూ సమాజంలోని (పతి హిందువుడిలో "నరనరాన" "అణువణువున 5 క్రపు కణ కణాన జీర్ణించుకొనిపోయిన యౌ “కులతత్వ ఛావన” (02516 66 గర్ర) మమ్మికాదని = డమ్మికాదని దిష్టి బొమ్మకాదని తోలు బొమ్యవున్న వచ్చినిజాన్ని చెప్పడం నా ఉద్దేశం

కుల నిర్మూలన వక్ష

అలాగని, యీ అస్పృశ్యత నిర్మూలనకు-కులనిర్మూలనకు గతంలో మానవతావాదులై న సంఘ సంస్క ర్తలు-మకాచార్యులు- గాంధీజీ డా అంచే చ్కర్‌ చేసిన కృషిని, అస్పృవ్యుల అభ్యున్నతిలో (వభుత్వపరంగా సాధిసున్న పగతిని నేను “కాదంటున్నా"నని ఆసలేకాదు మానవుడు అశావాది. సమస్య ఎంత జటిలమైనా -కుటిలమైనా-జీర్ణించుకొనిపోయినా = దాని పరిష్కారానికి మానవతా వాదులై న మహానీయులు చేసిన కృషిని-బేస్తున్న కృషిని - (ప్రభు త్వాలు (రాష్ట్ర కేం్య దాలు) చేస్తున్న కృషిని అభినిందించవలసిందే. ఈ జటిల సమస్యా పరిష్కార కృషిలో భాగస్వాములై న ఎందరో-మహానుభావులు వారందరికీ వందనాలు శత సహస నమోవాక్యాలు అలానే _ యీ అస్పృ శ్యతా సమస్య అమానువత్వాన్ని -కులసమస్య కుటిలత్వాన్ని - తమ కవితల్లో తీవంగా నిరసిస్తూ-(పజల్ని-ముఖ్యంగా దళితుల్ని (పభావితం చేస్తున్న మహాకవి బోయి భీమన్న వంటి కవులు-యీనాటి “యువి దళితతవులు యీ సమస్య పరిష్కారికి దోహదపడుతున్న మానవతా వాదులైన తదిఠతర అగ వర్ణాలవారు ముమ్మాటికీ అభినందనీయులు

సమస్య పరిష్కారం కాలేని ఎఢున్తూ కూర్చోవడం- ఆశావాది అయిన మానవుడి నై జంకాదు. అందుకే యీ జటిల-కుటిల కులనిర్మూలన సమస్యా పరిష్కారం నత్తనడక నడుస్తున్నా-సంఘ సంస్కర్తలు దేశనాయకులు- వజాసేవకులు-|పజాస్వామ్య ( కేంద -రాష్ర ) _పభుత్వాలు తమ కృషిని చేస్తూనేఉన్నారు ఇకముందు చెస్తారుగూడ సమస్యా పరిష్కారం-వందలు వేలు సంవత్సరాలు పట్టవచ్చు--అదవె చేరే విషయం

డా అంచేద్కర్‌ లాగా-మహాకవి జాషువా లాా పంచమజాతుల్లో వుట్టి-ఆవమానాలు-బాధలుపడిన ఖీమన్నగూడా అస్పృళ్యతా నిర్మూలనకు- కులనిర్మూలనకు-కవిగా-క లం పట్టుకొని-వుంఖాను పుంఖంగా కవితలు- రాసూజరచనలు చేస్తూ ఎత్తిన కలం దించకుండా తనవంతు కృషి తాను చేస్తున్నందుకు భీమన్న ముమ్మాటికీ-ఎన్నటికి అభినందనీయుడే ముఖ్యంగా భీమన్న రాసిన ధర్మంకోనం-ప్యోరాటం-- ఆంచేద్క్‌ జం” పాలేరు పీడిత- దగాపడిన దళశిత-నిమ్న జాతులవారిని ముఖ్యంగా యువతరాన్ని _పభావితం చేసి-వై తన్యవంతుల్నిచేసి తక్షట కర్తవ్య (ప్రబోధంచేసి తరుణ కార్మోన్ము

ల్ల బోయి భీమన్న ఖుల్ని చేసాయి. ముఖ్యంగా కుల నిర్మూలనకు-కులం మార్చిడి _ కువాంతర వివాహాలను "చట్టబద్ధం" చేయండని భీమన్న ఎలుగెత్తి చాటడం-జటిల కుటిల “సమస్యా పరిష్కారానికి చక్కని రాజమార్గం సమస్య పరిష్కారికి (చాలా కాలం వట్టినాసరే) సరియైస-_మార్ష్గఎ అందుకు భీమన్నకు బోహార్డు ఆయన ముమ్మాటికీ అభినందనీయుడు తెలుగు సాహితీ జగత్తులో = ఆటు ప్రాచీన _ పబంధ యుగాలలో కాని యిటు- ఆధునిక యుగంలో గాని = లబ్ద (పతిష్నడైన లె ఆగ్మశేణి కవి గూడా - మహాశవి భీమన్నవలె - కులవ్యవస్థ అఆస్పృశ్యతల పుట్టు పూర్వోత్త రాన్ని = మంచి చెడ్డల్ని = యీ సొంఘిక దురాచారాల నిర్మూలనకు చేపట్ట వలసిన చర్యల గురించి = కృషి గురించి నిశిత పరిశీలన చేసి యుండలేదు ఈ శతాస్టారంభంలో మంగివూడి వేంకటేశర్మ “*నిరుద్ద భారతంలో పంచమజాతుల పుట్టు పుర్వోత్తరాత్ని - అన్సృళ్య దురాచార నిషేధాన్ని హిందూశాస్త్రాల నాధారం చేనుకొని గొప్ప కావ్యం రాసాడు. ఉన్నవ లక్ష్మ నారాయణగారు *మాలపలి” నవల రాసాడు గురజాడ రాయపోలు - గి దేవులపల్లి వభృతి (ప్రముఖ కవులు కుల తత్వాన్ని అస్పృశ్యతని నిరసిస్తూ కవితలు రాసారు. దళిత వర్గాలనుండి యీ శతొబ్ధంలో వచ్చిన మొట్టమొదటి మహాకవి జాషువా కులతత్వాన్ని _ అన్ఫృళ్యత్‌నీ - సున్నితంగా - స్పుని? తంగా = కమనీయంగా = రమనీయంగా ఖండిస్తూ తేనెపూసిన కత్తివంటి కవితా ఖండికలు - గచ్చిలవంటి కావ్యం వెలయించాడు" శ్రీయుతులు జ్ఞానా నందకవి - [ప్రొఫెసర్‌ ఇనాక్‌, బొజ్జా తారకం = కత్తి పర్మారావు - గద్దర్‌ చూస్టర్జి-చి, యస్‌. రాములు, శివసాగర్‌ వంటి దళిత నవతరం కవులు కవిత లెన్నో రాసారు రాస్తున్నారు, అయితే వీఠకందరి రచనలు ఒక యొక్తు చీమన్న రచనలు ఒక ఎత్తు. ఖః ఇప్‌ అస్పృశ్యత - కులవ్యవస సె నిశిత పరిశోధనా రచనలతోపాటు - ఏ (పేమ కధను తీసుకున్నా ఎ సామాజిక ఆర్థిక సమస్యల్ని తీనుకొని రచనలు నాటకాలు రాసినా నృత్య నాటికలు రాసినా = కులాంతర వివాహం గూడా పొందుపరచి జ్య జ జ (వై వాటిల్లో అప్పుక శత సు -కులాల్ని ప్రత్యక్షంగానో పరోకంగాన నిరసించాడు,

కుల నిర్మూలన - వి138

కుల వ్యవస్థమైంఅస్పృశ్ళత మె భీమన్న కవి రాసినన్ని రచనలు అ(గ కులాలలో గాని - దళిత వర్గాలలోగాని ఎవరూ లేరన్నది నగ్నసత్యం అం దులో పెైరుపాట రాగవాసిషస్టం - ధర్మంకోసం పోరాటం-పడిపోతున్న అడ్డు గోడలు - గుడిసెలు కాలిపోతున్నాయి. చండాలిక = ధర్మవ్యాధుడు = వేద్‌ వ్యానుడు _ ఆదికవి వాల్మీకి - పాలేరు క్రూలిరాజు - జన్మాంతర వైరం - బాలయోగీయం బాలయోగి అంచేద్కరిజం క్షీరసాగరం జన మనీమలు (పురా ణాలలో (హారి-గిర్సి యిత్యాది రచనలు తదితరకవితా ఖండికలు [ప్రముఖంగా పప్వ్పుకోవాలి.

అయితే దురదృష్ట వొత్తు వీమన్న యీ "దళిత సాహిత్యరంగంలో యిన్ని రచనలుచేసినా రాపలసినంత గుర్తింపు రాలేదు. దళికేతర కవి-వండి తులు రచయితలు గుర్తించడం.గు ర్తించకహోవడం వేరు షెడ్యూల్డు కులాల లోనే-దళితవర్గాలలోనే కులనిర్మూలనకై _ అస్పృళ్య నివారణకే డా అంబే డ్కర్‌ బీమన్నవచేసిన్య చేస్తున్న కృషికి రావలసినంత గు ర్హింపు గౌరవం రాక పోవడం-యీ దశితజొతులవారి అభ్యున్నతికి బీమన్న తన రచనఅద్వారా పడుతున్న “క్రపన చేస్తున్న కృషికి తగిన ప్రాచుర్యం రాకపోవడం నిజంగా దురద్శష్టకరం-విచారకరం

జార జాాా

నవ సవం సమాజ స్పాపనకై అంబేద్కరిజం అంచేద్కరిజం అంటే ఇండియ నిజమే ఇండియ నిజమంటె పౌరు లెల్ల రొకటె అను నిజమె స్వచ్భమైన మానవ సా జన్యమె అంచేద్కరిజం ఆంచేడ్కరిజమంటే మానవతా మతమండి

• మహి కంతకు హితమండి--హిటలలో ఆంచేద్కర్‌ --అంచేద్కరిజమంటే ఇండియ నిజమని (భారతీయత్వం) మానళతౌ మతమని చీమన్నకవి గహించింది-గు రించింది-యా యిరవయ్య్యీ శతాబ్దం ఉ త్తరార్థంలోనే-యా మధ్య కాలంలోనే ఈ శతాబ్దం పూర్వార్ధంలో భీమన్న పైని గాంధీజీ (వభావం ఎక్కు వగా ఉండేది, దేశ స్వాతంత్ర్యంకోనం గాంధీజీ పిలుపుమేరకు భారతీయు లందరు-ఆసేతు హిమాచం పర్యంతం-ఆ బాలగోపాలం- జాతీయోద్యమంలో అమితోత్సాహంతో దేశాభిమ్రానంతో పాల్గొన్న రోజులవి. ఆనాటి జాతీయో స్ఫూర్తి అట్టిది, అనాడు గాంధీజీ ప్రభావ కుంతటిది. జు క్‌ సహజంగానే భీమన్న విద్యార్థి దశలోనె జాతీయ స్పూర్తితో గాందీ (పభావంతో-జాతీయ కాం(గెస్‌లో క్రియాశీల కార్యక ర్తగా జాతీయోద్యమంల్‌ పాల్గొన్నాడు. అదే సమయంలో గాంధీజీ చేపటిన హరిజనోద్ధరణ కారల్‌ కమాలలోగూడా చురుక్సుగా శ్రియాశీలునిగా పనిచేసాడు. _

అంచేద్కరిజం 215 ఉమ్మడి మద్రాస్‌ రాష్ట్రంలో శ్రీ'వేముల కూర్మయ్య మంత్రిగా వున్న రోజుల్లో భీమన్న రాష్ట్ర హరిజన సేవక సంఘ సహాయ కార్యదర్శిగా=కాం (గెస్‌ పార్టీ రాష్ట్రశాఖ అర్గనై జరుగా పనిచేసాడు. గాంధీజీపైని అఛినమూనంతో ఆయన్ని కళ్ళారా చూడాలన్న గట్టి పట్టు దలళతో ఒకటి రెండుసార్లు విఫల (ప్రయత్న మనశోరధుడై ఆఖరికి మ(దాస్‌లో శ్రీ వేముల కూర్మయ్యారితోపాటు గాంధీజీ సభకు హాజర్లై = జేబులో మని పర్శు-కాళ్ళచెస్పులు హోగొట్టుకొని-స్నేహితుల దగ్గర అప్పుపుచ్చుకొని= మ ద్రాసునుండి కాకినాడ చేరుకున్నాడు వీమన్న. అనాడు ఖీమన్నకు గాంధీజీ అంటే అంత అభిమానం చి. యస్‌ మూర్తిగారు కాం[గెస్‌ అభ్యర్థిగా కాకినాడనుండి పోటీ చేసి నష్పుడు-డా అంబేద్కర్‌ రాజకీయపార్టీ అయిన “రిపబ్లికన్‌ హార్డ్‌” (2.౯.0 అభ్యర్థికి వ్యతిరేకంగా--భీమన్న బీ. యస్‌. మూర్తిగారి పక్షాన నిలబడి-- కాం[గెస్‌ పార్టీ తరుపున చురుకుగా (పచారంచేసి-అంచేద్కర్‌ హార్టీకి చెందిన తన మిత్రులతో విశేదించి-వారి కోపానికి గురిగూడా అయ్యాడు ఛీమన్న అనాడు భీమన్నకు గాందీజీ అంటే-కాంగైస్‌ అంబే అంత అభిమూనం 1949లో డా అంచేద్కర్‌ ఆంధభ పర్యటనలో భాగంగా కాకినాడ వచ్చినపుడు-శ్రీ యీలి వాడపల్లి (ప్రభృతుల కోరికమేరకు కవిగా బీమన్న అంబేద్కర్‌ పె పద్యాలు రాసి-ఖర్దరు వేషంలో వేదికనెక్కి-ఆ౪ంచేద్కర్‌ సమో వుగా అమ్రనపైన రాసిన వచ్వాలు చదివి-అంటేద్కక్‌ దృష్పిలోపడి- (భీమన్న కాంగగెను ఖద్దరువేషంతోపాటు అంబేద్కర్‌ మొద పద్యాలు ఆయన్ని ఆకట్టుకొన్నాయి కనుక) “ఏవ్రరితడు, ఎవరీతడు (4/౧0 5[6 ౪/౧0 3 [౧9 అని అంచేద్కర్‌ చేత తెలుసుకో బడ్డవాడు ఛీమన్న. అయినా అనాడు భీమన్న కాంగగెస్‌ పక్షానే అప్పటికీ భీమన్న గాంధీజీ అభిమానే గాంధ్సీశ్తీ సర్వోదయ సిద్ధాంతం _ కాంతియుత సత్య ్శహ పూత జాతీరూద్యమం ఛీమన్నను అనాతు ఎంతగానో ఆకట్టుకున్నాయి అప్పటికి

బోయి భీమన్న వ్‌6 "యింకా భీమన్న అంబేద్కర్‌ గురించి ఇంతో కౌంతో తెలుసుకున్నా-భీమన్నమై అంవేద్కర్‌ (ప్రభ్ధానం యింకా (వగాఢంగా వడలేదు. మధుబాల, కూలిరాజు రచనల్లో గాంధీజీ ఆశయాలై న సర్వోదయ విద్దాంతం-శాంతియుత ఉద్యమ పోరాటం భీమన్న చూపించాడు. కూఠలిరాజు మొదటి పీరికలో (1948) గోసతతం అహెంస విశ్వమానవ (క్రేమ _ వీటి ద్వారా సర్వోదయ సమాజాన్ని రూపొందించడం గాంధీయిజం. అది వయో జన వోటింగుతో కూలీలు అధికారంలోకి రావడంద్వారా సాధ్యం. కులమత వర్గరహితమైన స్వామ్య నమాజాన్ని గాంధేయ కార్యక్రమంద్వారా సాధించ డాన్ని యీ నాటకం చితిస్తుందొ ఆని భీమన్న వివరించాడు, భారత దాస్యము వాపిన దెవరు భవ్వ్యా దర్శము నొసగిన దెవరు పీడిత జనతోద్దారణలో జీ విత మర్చించిన దెవరు; నీవే, సీవే విశ్వపితా నీవే హరిజన జన చరితా - కూలిరాజా, “అటు భారత మాత డాస్య శృంఖలాల్ని (తెంచటానికి -_ యిటు వీడిత తాడిత దళిత హరిజనోద్ధారజకై _జీవితం అర్చించినవాడవు నీవే అని గాంధీని తెగ మెచ్చుకున్నాడు... జాతిపితవేకాదు విశ్వపితవని క్లాఘించాడు. 1948-49 (పాంతంలో ఢిల్లీలో పార్లమెంటు భవనంలో - డా అంచేద్కర్‌ కేంద న్యాయశాఖా మంథతిగా రాజ్యాంగ రచనా సంఘాధ్య శుడుగా నున్న సమయంలో బాబాసాహెబ్‌ను శ్రయుళులు సర్దార్‌ నాగప్ప వేముల కేశవరావు గార్లతో మరొకసారి చూసే అదృష్టం కలిగింది భీమన్నకు. ఈ రెండుసార్లు మాతమే బీమన్న డా అంబేద్కర్‌ను వ్యక్తిగతంగా కళ్ళారా ల ౮ చూడగల్లాతు (మొదటిసారి మదాసులో), శ

అంచేద్కరిజం ని? అయికే 1980లో లండన్‌లో జరిగిన మొదటి రౌండుటేబుల్‌-సమావే కాళల్లో డా అంబేద్కర్‌ పాల్గొని నిమ్నజాతులవారి న్యాయమైన హక్కులకోనం గాంధీజీతో తఅవడ్డ దగ్గరనుండి భీమన్న మై అంబేద్కర్‌ [వభావం వడుతూనే చచ్చిందని ఆయనే ఇవ్వుకున్నాడు *అయన జీవితంలో కార్యరంగంలో ఏర్పడుతూ వచ్చిన (పతి చిన్న ఆంశాన్ని నేను పరిశీన్తూనే వచ్చాను. ఆలో చనా సరళిని అనుసరిస్తూ వచ్చాను ” అని_ (అంబేద్కర్‌ నుషభాతం వీరికు. ఇెస్వుకున్నాడు. డా అంవేద్కర్‌లా వీమన్న గూడా “అస్పృశ్య” కులంలో పుట్టి పేదరి కంలో పెరిగి-అడుగడుగునా అమానుషమైన అవమానాలు చెప్పరాని బాధలు పడ్డాడు కనుక, సహజంగానే ఆంబేద్కల్‌ [ప్రభావం చీమన్నమిద ఉంటుంది. మైగా అంబేద్కర్‌ వలె వీమన్న విధ్యాధికుడై _కవిగా శాహ్రాంధ్యాయనం చేసిన వాడు కనుక_అంబేద్కర్‌ గూడా ఈన రచనల్లో- ఉపన్యాసాలలో నెలిబుచ్చి నటువంటి స్వీయానుభావాలు-ఆలోచనా ధోరణి-భావజాలం వీమన్నకుగూడా సహజంగానే వుంటుంది కనుక డా అంబేద్కర్‌ _(సభావం భీమన్నపై (నస్ఫు టంగా (నగాఢంగా పడతమే కాదు-గాంధేయవాదంనుండి అంబేద్కరేయం వైవు వీమన్న మొగ్గుచూవడం జరిగింది. "నీకున్‌ నాకున్‌ పోలికల్‌ గలవు కాన్సీ నీవు మాకెల్ల సూర్వ్యైక్య జ్యోతివి; నేను దీపమును” అని కతన "అంబే ద్కర్‌ నృుపభాతంొలో సవినయంగా చెప్పుకున్నాడు, ఇందుకు మరో ముఖ కారణం స్వాతర్యత్యం సిద్ధించిన తర్వాత-గాంధీజీ హత్యానంతరం-కాంగెను వారు-పొందువులు అస్పృశ్యతా నివారణ, విషయంలో “గాంధేయ”. విధానా నికి-హారిజనోద్ధారణ కార్యక్రమాలకు తిలోదకా అివ్వడంతోపాటు న్వతంత భారతదేశంలో హరిజనుల్ని అ(గవర్ష పొందువులు *“నమభావం' చూపక్క హింసించడం అధికమైంది కనుక. స్వాతంత్యం సిద్ధించిన తర్వాత - గాంధిజీగూడా అనతికాలంలోనే హత్య కావించబడ్డాడు. జాతీయోద్యమ కాలంటో-బాపూజీ జీవించియున్న కాలంలో అటు నాయకులలోమ యిటు (వజలలోను ఉన్న దేశభ క్రి-త్యాగ విరి]

2్షేరి పోయి భీమళ్న నిరతి-సోదర భావం. ఐక్యభావం-తర్చాత నన్నగిల్లాయి స్వార్హం-పదవీ కాంక్ష అవినీతి ఆనై క్యత నాయకులలో- అధికారంలో వున్నవారిలో నానా టికి 'పెరిగిహోవడం-ముఖ్యంకొ “₹ంఢిజీ చమరణానంత: 0, అయనైన భకి భావం సన్నగిల్లడం మేధావివరం గుర్తించినట్లు"నె వీరు క్న గుర్తించాడు. ళా డోది. గాంధీజీ చేపట్టిన హరిజ రోద్దారనా అపశ్యతా నివారణ కార్య =మాలు ఈ దేశ్యపజా నాయకులు కార్యక ర్తలు తికరణ చద్దా అమలువవచలేదు కులతత్వం - అప్పృశ్యత _ నవురుుప్పిన నివ్యులా నమసిపోకుండా వండ డంగూడా భీమన్న గళ్నర్తించాడు అదే నమయంలో కులవ్యవస్థ నిర్మూలకం కానిదే అస్పృశ్యత రూప్పు మావజాలమనీ, దళితవర్గాల (పజలకు-విద్య ఉద్యోగ అవకాశాల -రాజకీయ హక్కులు లేనిదే-రానిదే-ఆ వర్గాలవారు హిందూసమాజంలో సాటి భారతీయు లుగా-గౌరవ్యవదమైన నుఖ్యపదమైన బీవిత. గడవలేలని డా అంజేచ్కుర్‌ నొక్కి చెవ్పడం-దళిత జనోద్దరణకై అయన ఉద్యమాలు చేపటడం-గవన్సిస్త్రూ వస్తున్న భిమన్న-పంచమజాతుల అభ్యున్నతికి అంబేద్కర్‌ విఛానమే స్రరిక్ష్యాస్వ నూర్గమని గూడా గుర్తించాడు గాంధీజీ-కుఐని మ్మూలన గురించికాక తస శ్యతా నిర్మూలనంకొారకు మాత్రమే పాటుపశడం, అంబేద్కర్‌ అలాకాక్ష్యంద్తే కుల నిర్మూలన ౫తోపాటు దళితులకు విదా - ఉద్యోగావకాశాలు లభ్యై నప్పుడే వారి (వ్రగతి సాధ్యమోతుందని అందుకు అంబేద్కర్‌ పోరాట సాగించడం-భీమన్న గాంధేయవాదంనుండి మెల్లగౌ అంచేద్కరేయం వైప్ప మొగ్గుచూపి-అంబేద్కర్‌ని వివిధ కోణాలనుండి భీమన్న అధ్యయనంచేల అంబేద్కరేయునిగా చూరటానికి దోహదవడ్డాయి. మొదట డా అంచేద్కర్ర్‌ (వాసిన 4281౧ 12800 01 0258665 అనే గంధాన్ని కులనిర్మూలనగా తెలున్స తరుమా చేసాడు. తర్వాత భీమన్నరాసిన ధర్మంకోనం పోరాటం-_ఫక్తు డా అంబేద్కర్‌ భావజాలం తవ్ప మరొకటి కాదు. దరిమిలా అంబేద్కరిజ౦ం అంబేద్కర్‌ సుువభాతంం పాటలలో ఆజ ద్కర్‌-అంబేదడ్కర్‌ మతం-మొదలగు (గంధాలు భీమన్న పదునైన కలం నుండి జాలువారాయి దళిత జనోద్ధరణమే జీవిత ధ్యేయంగా ఉద్యమం సాగిం చిన డా అంబేద్కర్‌, సొంపిక న్యాయం, సొభాత్రం, సమానత్వం, స్వేచ్ళ

అ. బేద్కురిజం 219 మూలనసూ తాలుగా-కులమత వర్గ విఖేదంలేకుండా భారతీయులందరికీ నుఖ (వదమైన-గౌరవపదమైని జీవితాన్ని (వసొదిస్తూ - నవభారత _ రాజ్యాంగం రాసిన ఆంజేద్కర్‌-మహాకవి అయిన భీమన్నకు నచ్చటానికి-భీమన్న ఆ పం ఛాను అనుసరించటానికి అంబేద్కరిజాన్ని మనన్ఫూర్తిగా నమ్మి - చానీ (వచారానికి కలంపట్టి-కంకణం కల్దుకొంటానికి ముఖ్య కారణం భీమన్న ఇప్పుకొన్నట్లు 1980 నుండి అంబేక్కర్‌ [వభావం భీమన్నమై మెలమెల్లగా వడుతూండడంతో (గాంధేయవాచిగా జారీయవాదిగా-కాం[గెస్‌ కార్యకర్తగా వుంటూ) అంబేద్కర్‌ చెప్పిన “| రేషండ08” (విద్యాధికుడవు కమ్ము-వై తన్మ వంతుడవు కమ్ము అనే నినాదాన్ని అథధారం చిసుక్షాని-”పాలేర”. నాటకం ముప్పయ్యవ దళకంలోనే రాసాడు ఒక పంచమ యువకుడు పాలేరుతనం మాని విధ్యాధికుడై ఉన్నతోద్యోగి కావడం-నాటక ముఖ్య యితివృత్తం.

భీమన్న దృష్టిలో - స్వాతంత్యానికి పూర్వం భాఠతదేకానికి (వవథా నాయకులు ముగ్గురు. గాంధీ జిన్నా; అంబేద్కర్‌ స్వాతంత్ర్య (పపాంగణం చివరలో చేశాన్ని నడిపించిన రాజకీయ నాయకులు ఈ ముగ్గురే అంటాడు. ఛీమన్నదృష్తిలో రాజకీయ స్వాతంతోద్యమానికి ప్రధాన నాయకుడు గాంధీ జీయీ. సవర్డ హిందువులు గాంధీజీని దేశ స్వాతంత్ర్యం సిద్ధించేవరకు పూజిం చారని, వాడుకౌన్నారని, తర్వాత్‌, అగ వర్ణాలవారు-కులనిర్మూలన విష్‌ యంలో -అస్పృశ్వతా నివారణ అంటే "హరిజనోద్ధరణ” కార్యశమం. విష్‌ యంలో (గాంధీజీకి పియమైవ కార్య కమం) సవర్ణ హిందువులు. గాంధీజీ మాట (తోపివేసారు ఈ 'నగ్నసత్యాన్ని-యా పచ్చి నిజాన్ని ఫిమన్న తన చూడండి---

“*ఖయితే సవర్త హిందూవులు స్వరాజ్యం వచ్చేవరకే గాంధీజీని వొడు

ళా చ ల

కోన్నారు. సాంఘిక రంగంలో అయనమాటను వాన ఎప్పుడూ వినలేదు. గాంధీజీ హిందూమతం బకికి వుండాలంటే అస్పృశ్యతపోయి తీరాలన్నాడు గాంధీజీ”

220 బోయి భీమన్న

“"అస్పృవ్యలవాడల్లో (భంగీలు) -మకాంపెట్టాడు. పునర్జ్దన్మవుంటే హరి జనుడికి పుడతానన్నాడు దేశాభ్యుదయంకోసం 18 సూత్రాల కార్యక్రమాన్ని రూపొందించాడు. హరిజన పత్రికపెట్టి ,పచారం చేసాడు. హరిజన సేవా సంఘాలు నెలకొల్పాడు. ఆలాంటివి చాలాచేశాడు ఆయన అనుచరులెవ్వరూ ఆయనను నిజాయికీతో అనుసరించలేదు అందుకే ఆయన లక్ష్యాలు కార్య (క్రమాలు దేశభవిషత్తుని గురించిన ఆశలు అన్నీ భగ్నమైపోయాయి. (వచ్చిన) స్వరాజ్యం ముక్కలై వచ్చింది. అది సథర్ద హిందూ నాయకుల (చేతుల్లో నోళ్ళలోనే పడింది గాంధీజీ (మరణానంతరం) కార్య కమాలన్నీ వాటంత టవే ఠద్దయిపోయాయి. ఎంతటి మహానాయకుడిగా తేజరిల్లాడో ఆంతటి ఉపే క్షైతుడుగా = విఫల మనోరధుడుగా అంతరించిపోయినవాడు . చర్షితలో ఎవడైనా ఉన్నాడంటే ఒక్క గాంధీజీయే ఆనవచ్చునేమో అగకులంలో పుట్టినా గాంధీజీ అంతటి అపజయాన్ని చవిచూశాడు. చివరకు విషాద నాయ కుడిగా మరణించవలసి వచ్చింది" అని నిర్భయంగా చెప్పాడు.

ఈ “అంచేద్కర్‌ సుప్రభాతం" పీరికలోనే--భీమన్న యింకేమంటు న్నాడో చూడండి. * హిందువులలో భాగమైన హరిజనులకు రాజకీయ (వత్యే కఠలు ఇవ్వడం తనకు ఇష్టంలేదని గాంధీజీ అంచేడ్కరుతో నృష్టంగా అనే కాడు .. ప్రాణాలైనా యివ్వటానికి సిద్ధపడ్డాడుగాని, దళితుల్ని (ప్రత్యేకజాతిగా గుర్తించటానికి యిష్టపడలేదు గాంధి

"గాంధీ తన ఉద్యమాలలో అస్పృశ్యతా నివారణను మాత్రమే తీసు కొన్నాడు. అందులోకూడా ఆయన విజయం సాధించలేదు కారణం పవ రులు ఆయన మాట వినకపోవడమే. మరి కులవ్యవస్థను నిర్మ్వూలించడమంటే వింటారా” వినరని గాంధీకి తెలుసు, [ప్రాశాన్యం స్వరాజ్య సాధనకు కనుక సవర్డులను కూడగట్టుకోవటానికే [ప్రాధాన్యం యిచ్చాడు గాంధీజీ, రాజకీయ స్వాఠతం[క్యం వచ్చెస్తే అస్పృశ్యత వంటి సాంఘిక దురాచారాలను శాసనాల ద్వారా సులభంగా తొలిగించవచ్చు ననుకొన్నాడు కాని "గాంధీ సవర్ణ హిం

-. దువులలో మార్చు తేలేకపోయాడు." "ఈ మహా కల్గోలంలో స్థిత (పజ్ఞాడై విజయుడై ధర్మవీరుడ్డై గెలిచిన

వాడు ఒక్క అంబేద్కరే. ...దళితకులంలో పుట్టిన అంబేద్కర్‌ సాంఘిక రాజ కియ రంగాలలో ఎంతటి విజయాన్ని సాధించాడో నవర్ణ్హ అ(గకులంలో పుట్టిన గాంధీజీ అంతటి అపజయాన్ని చూసాడు...”

“భారత రాజకీయ స్వాతం(శశ్య కారణంగా గాంధీజీని జాతిపిత అంటు న్నారు. భారత జాతీయ సమైక్యతకూ-నమ[గతకూ వునాదిగా నిలిచిన అంబే ద్కర్‌ను నేను నవభారత జాతిపిత అంటున్నానుఆసలు యీ నవయుగాన్నే " అ౨బేద్కర +శకమంటున్నాను ” అని భీమన్న అభిభాషించాడు.

“"పహెందూ సమాజాన్ని అన్ని విధాలా ఎకీకృతంచేసి, అస్వ్పృశ్యతోనూ ఇ కులవ్యవస్థనూ నిర్మూలించి జాతిని ఒక సమగ బలవత్తర విశ్వజనీన జాతిగా రూపొందడానికి ఆయన ఎంత తావ్యతయ పడ్డాడో లోక విదితం ”

“దేశ దాస్య విమోచనకంటె ముందు (పజలు అస్పృశ్యతనుంచీ కుల తత్వంనుంచీ విముక్తులు కావాలని అంచేద్కర్‌ గాఢంగా వాంచించాడు ఈ దృష్టితో చూస్తే గాంధిజీకంటే.కాం[గెసు నాయకులకంటే కూడా అంబేద్కర్‌

ఎ ఉ తము జాతీయ నాయకుడిగా భాసిస్తాడు.” అలై

దీనినిబట్టి భీమన్న నిశిత పరిశీలనా దృష్టినీ - హేతువాద వాస్తవిక దృక్పథాన్ని-ఖీమన్నలో (వన్ఫుటంగా కొట్టవచ్చినట్లు గోచరించే అభ్యుదయ కర పరిణామ శీలాన్ని-గాంధేయ సర్వోదయ సిద్ధాంతంనుండి భీమన్న మళ్ళిన అంబేద్కిర్‌ “జాతీయ సోషలిస్టు” నవ సమ సమాజ నిర్మాణ ధ్యేయాన్ని మనం (గహింపవచ్చు వీమన్న మార్గదర్శకంగా తీసుకోవడం.

కనుక అంబేద్కర్‌ని భీమన్న సమర్దించాడు, ఎందుకంటే.గాంధీజీ- జిన్నా ఆంబేద్కరూ-ఈ ముగ్గురు నాయకులలో అత్యుత్తమ జాతీయ నాయకు జెవరంటే అంబేద్కర్‌ అని చెప్పక తప్పదు ఆయన అంటరాని కులం గ

లో పెరిగాడు అంటరాని వాడుగా అవమానింబ డు. అంటరానితనంల్‌ పెరిగా ఎ వసలు వడాడు. ఒకపక్క దళితుల హక్కులకోసం పోరాడు డాడు* అవప్ప్టలు కనే మరో(ప్రక్క జేశానికి స్వరాజ్యం కావాలని పోరాడాడు అంబేద్కర్‌

222 బోయి భీమన్న షశంలోని అనేక సమస్యల్వతోపొటు కుల సమస్యతో సహా తరిష్కారం కావా అంబే స్వరాజ్యం రాక తప్పదన్నాడు. రాజకీయాధికారం హస్తగతం చేను కుజటే తప్ప దళితులకు విముక్రిలేదు అని ఉద్భోదించాడు అంచేద [క్‌ ”

“ఆయితే. దేశ దాస్య విమోచనంకంటే ముంటు (పజలు అస్పృశ్యత నుంచి కులతత్వంన్తుంచి విముక్తులు కావాలని అంచేద్కరు గాఢంగా వాంఛిం చాడు. అకాలంలో అస్పృశ్యతా నివారణ దళిత జనాభ్యుదయంపట్ల కాంగ్రేస్‌ అవలంభిస్తున్న ఉపేక్షా భావమే అంబేద్కర్‌ (ప్రత్యక్షంగా జాతీయోద మంలో పాల్గొనకుండా చేసిందనవచ్చు” అని అంబేద్కర్‌ అనుసరించిన విధాలా న్ని వివరించాడు సమర్సించాడు భీమన్న.

"గాంధీజీ జిన్నాలకంటే అంచేత్కర్‌ గొప్ప జాతీయనాయకుడని సమ

ర్హించటానికి భీమన్న చెప్పిన కారణం-”తన త్రిజాతి సిద్ధాంతాన్ని వదిలేను

• కున్నాడు తన దళిత కులాలకు ఒక ప్రత్యేశ రాజ్యం కావాలన్న ప్రతిపాద

నను ఉపసంహరించుకొన్నాడు. అంటరాని కులాలు అన్ని కష్టాలకు ఓర్చు కొంటూ హిందువులుగానే బతకక తప్పదన్న గాంధీజీ పట్టుదలను మన్ని? చాడు. పూనా ఒడంబడిక పై సంతకం పెట్టాడు హిందూజాతిని సర్వనాశనం నుంచి తప్పించడంకోసం "షెడ్యూల్డు కులాలకు, తెగలకు ఎవో కొన్ని ఫక్‌ ర్యాలు (రిజర్వేషన్లు) కలిగించడంలో తృ ప్తిపడ్డాడు తాను మతం మార్చు కొన్న సందర్భంలో కూడా హిందూమతంలో భాగమైన భౌద్ధవ కౌల్సై వరించాడు అన్ని విధాల హిండూజాతి అభ్యుదయానికి నవభాస్కరుడె నిల చాడు ఇలా అంచేద్కరు భారతదేశానికి. వధానంగా హిందూజొతికీ చేసిన ఎవ అపారమైనట్టిది. అపూర్వమైనట్టిది అద్వితీయమైనట్టిది ” అని భీమన్న అంబేద్కర్‌ నిర్వహించిన హప్‌్‌ను ఫ్లాఘించాడు “"హంఘికంగానూ? రాగ కీయంగాన్తూ గట్టి కృషిని కొనసాగించిన వారిలో యిటీవలి మహానీయులలో నాకు నలుగురు కనిపిస్తార _వివేకాసంద, గాంధీజీ, సర్షార్‌ పటేల్‌, డౌ అంబే డ్కర్‌ గార్డు అట్టికృషిని బహుముఖంగా నిర్వహించిన అత్యా ధినికు డు డా అంచేర్కర్‌"అని ఫీమన్న అభినుతించాడు. అందుకే భీనున్నకు అంబేదగ ర్‌ అంటే ఎంతో అభిమానంతో ఎలా అభివర్షించాడో-హిగిడాడో చూడండి!

అ చేద్కరిజం నివికి నవభావత నంవిధాన ధర్మ వధక నిర్యాతా భువి నమస్త పీడిత జన ఊఃఖ కాంతి తధాగతా అప్పృళ్యత రూపుమావి ఆగ అంత్య భేదముడిపి నిష్కుల భారతజాతికి నీడయైన బోధి పియా. జాలియ ఎమైక్యాసిక్‌ మరాఎత రాజ్యానికి వజాస్వామ్య ధర్మానికి (ప్రాణమైన పంఘర్షీ జగతికి స్వేచ్చా సమతా ప₹భ్రాతములను కూర్చుగ జన్మమెల్ల పోరాడిన జనగణ విష్ణవయోద్ధా రాళ్ళకు జీవముపోసి (మోళ్ళను చిగురింవజేసి మట్టినుండి మానవులను మలచిన కారణజన్మా జయ జయ జయ అంచేద్కరా జయ దళిత జన స్వరా జయ మానవ మందారా జయ భారత భాస్కరా --అంటూ (అంచేద్కరిజం)

స్వతంత్ర నవ భారత (శజాస్వామ్యుబద్ధ రాజ్యాంగ నిర్మాతగా-జాతీయ సమెక్య భావనకు, మళాతీత (సెక్యులర్‌) రాజ్యంనకు-సాంఘిక న్యాయంః ఆర్దిక సమానత్వం. స్వేచ్చా పై(భాతృత్వం నాల్లు స్తంభాల వజాసాః౭మ్య భ వన దిర్మాణ శిల్పిగాఎనిష్కుల భారతజాతికి నీడగా నిల్చిన బోధిసత్తుడుగా సమస్త పీడిత జనా(్రిత తధాగచునిగా అభివర్షించాడు మహాకవి డా అంబేద్కర్‌ని. మె గీతం దళిత జన జాతీయగితం--(వతి దళితుని గొంతులో మనస్సులో = హృదయంలో మారుమోగుకున్న జాతీయగీతం, అంచేద్కర్‌ పేరిట తెలుగు నేల నాల్లు చెరగుల జరిగే (ప్రతి కార్యకమాల్లో = సభల్లో యీ గీతం చెవుల చూరుమోగుతుంది. నలు దిశల (పతిభ్వనిస్తుంది. విన్నవారిని అనంద వరవ శల్ని చేస్తుంది. ఆలరిస్తుంది!. భఛీమన్నకు అంబేద్కరంటే వల్లమాలిన ఆభిమానం పూజ్య్రభావం! *“ర్రాజకీయ ఆధ్యాత్మిక; పరిశోధక (గంధరచనా వైవిధ్యంతొా భారంతయా కాశంటో బహువఎఖ సూర్వ్యుడిగా తేజరిల్లినవాడు అంచేద్కరం టాడు "యుగ పురుషుడు దృత జనోద్దారకుడు, బౌద్దమత మహాయీనంలో నాగార్జునుని తర్వాత అవతరించిన అపరబుద్ధుడు-మానవళతా సవుతా ధర్మ వవ రకుడుో అంటూ బహుదా శ్లాఘించాడు బీమన్నం - న వీ మూర్తిని ఎదలో దాచుకొని నీ మూర్తిని కను కద్దుకొని సీ మూర్తిని ఎదుట నిల్చుకొని నీ మూర్తికి దీపం పెట్టుకొని షపాడుకొందు నీ సాహస విజయాలను పరవళించు నీ లక్ష్య పదాలను _ -ాహిటలలో ఆంజేద్కర్‌ ---అంబేద్కర్‌ అంబే అంతటి దైవీయ ఛావన ఖీ /. నివు అవతరించకపోతే - 0 న్‌ క నివు తే = మము మేము తెలుసుకొని మనుషలై బతికేమ

అంబేద్కరిజం నిని5్‌ ఈ మూగజీవులు ఏ నీడచేరేను” అంటాడు భీమన్న అంటే మూగజీవులైన నిమ్నజాతులకు నీడయైనవాడు, తమను తాము తెలుసుకొనే జ్ఞానోదయాన్ని (సాటించినవాడు అంబేద్కర్‌ అని భీమన్న అభిభాషణం. ధర్మవీరము బోడబేసి దళితులకు గమ్యమును చూపి నర్వసమతా రాజ్యరమకైై శ క్రియుక్తులు పిండిపోసి నివుచేయని త్యాగమేదయ్యా అంచేద్కృరయ్యా. వీవు [వాయని జ్ఞానమేదయ్యా _-పాటలలో అంబేద్కర్‌ --అంచేద్కర్‌ జీవితం వెచ్చించి సాధించింది దళిత జనోద్దారణం (ప్రజాస్వామ్యబద్ధ సమతా రాజ్యపాలనం. ఈ విషయమే గేయ రూపంలో అరోగ్యమ్మును లెక్కచేయక, మదో వ్యాన కక్తికిన్‌ పోక్క నీ ధీరోదాత్తత సర్వమున్‌ దళిత జాతీయమ్ము గావించి, నా వారా కారణ జన్కుడీవు. యుగకర్తా ఇంక్ష నీ దారిలో జోరా జోరి వురోగమింతుము నమన్సుల్‌ - డాక్టరంబేద్కరా. (అంబేద్కర్‌ స్ముపభాతం) దళిత జనోదారణకు కారణజన్ముడై - దళితుల అభ్యున్నతికై డా అగ, జీవితం ధారపోసాడు అంబేద్కర్‌ = ఆయన్ని స్ఫూర్తి తీసుకొని ఆయన నడచిన బాటలో పయనిస్తామంటూ అంచేద్కర్‌కి “సుప్రభాతం పాడుతున్నూడు మహాకవి భీమన్న! ఓ29]

నిని బోయి ఫీమన్న న్‌ (తుకెల్లన్‌ కృషిగా (వతీ అడుగు పోరాటమ్మూగా సాగి, పీ డిత జాతీయుల నుద్ధరించిి తొలిమెభ్రెక్కించినావు అట్టి య ద్ధతితో నిన్‌ గురిగా గమించుటది క ర్తవ్యమ్ము మూకింక వ చ్చుత నీ దీక్షయు, త్యాగమున్‌ (ప్రభు నమస్సుల్‌ డాక్టరంబేద్కరా _- అంబేద్కర్‌ నువభాతం --అంచేద్కర్‌ జీవితమంతా దిన దళిత జాతులవారి ఉద్దరణకై ఉద్య చూలు పోరాటాలు దారిచూపించావు, 'మొదటిమెట్లు ఎక్కించావు నీ ద్రక్ష్హ నీ త్యాగం, నీ కృషి-మా కాదర్శం-మూ కర్తవ్యం" ఆనీ లెన్స బలికాడు భీమన్న అంబేడ్కరు నుళ్లేశించి. "బుద్ధ (వజ్ఞులు కండు, సంఘటితులై పోరాడు డంచున్‌ మమున్‌ సిద్ధ (వజ్ఞుల చేనీనావు “అనీ మేకన్‌ తిందురు కొలు) సింహమును క్రూర్మిన్ల్‌ మానవుల కావునన్‌ మేకల్‌ కాకుడు, సింహ విక్రమ మునన్‌ జీవింపుడం చున్‌ మమున్‌ పెకిన్‌ నెట్టి జ కరదీవమ్ముగ తెచ్చినాడవు జగత్‌ కళ్యాణ విజ్ఞాన భాస్కరు స్వార్ధన్మృతుల్‌ వీడి పూర్వర చిన్‌ ్లనిష్కుల భారతమ్ము వెలయన్‌ (వజ్ఞా పరావా స్తే ఆని అభిభాషంచాడు భీమన్న బాబాసాహెవ్చా గురించి భీమన్న మరో అడుగు ముందుకేసి గాంధీజీ కంటేనే కాదు బుద్దుని కంటే గూడా అంబేద్కర్‌ గొవ్ప్చవాడన్నాడు. అద్వితీయ మనీషి వయ్యా అంబేదో గరా"... సిద్ధార్ధుడికంబే నీ సిద్ధి గొవ్వదయ్యా. దళిత 'జనుల నుద్ధరించి దారిచూపిన (ప్రవక్త వయ్యా-2- _-పహీటలతో అంవేద్మరో

అ-వేవ్కరిజం వలి?

--కారణాలు చెప్పాడు 1) బుద్ధుడి తనసిద్ధి వ్య క్తిగతమైనది కాని అంబేద్కర్‌ జ్యాగం-తపస్ను-సామూహికమైనట్టిది నిమ్నుల అభ్యున్నతి కోసం సర్వజన సమానత్వంకోనం-ఫాంఘిక న్యాయంకోసం - సకల జన (శేయన్సుకోసం. 2) బుద్దుడు నొక్కిచెప్పిన జీవకారుణ్యం-అహింస -- కాంతి కొత్తవి కాదు ఇదివరలో యితర మతాలుగూడా వీటిని గుర్తించాయి. 8) బుద్దుడు చెప్పిన కోరికలు-దుఃఖం గూడా కొ త్తవేమికాదు-ఇతరమతాలవారు గూడా వీటినిగూర్చి చెప్పారు. -) భౌద్ధ కరినతరమైన సంఘ నియమావళి- సర్వజనులు అచరణ యోగ్యం కాలేదు. 5) ఇతర మతాలవలె కాక బుద్దుడు దై వాన్నీ-ఆత్మనీ-పునర్జన్మ సిద్దాంతాన్ని నిరసించాడు... ఆయితే మానవ నిర్యాణం నిమిత్తం అంటే మరణానంతర సిద్దికొరకు-పంచశీల సూతాన్ని అష్టాంగ మార్గాన్ని నిన్లే?ంచాడు.

“అయితే బౌద్దం మూల హిందూ సూత్రాల మొడ ఆధారపడియన్నా, అదొక మతంగా రూపొందడం - వ్వా ప్తి చెందడం, అంబేచ్కర్‌కి యిష్టంలేదు* బౌద్ధాన్ని ఒక మళంగా కాక ఒక జీవన విభానంగా - సవ్వమానవ హేమా మార్గంగా తీర్చిదిద్దాలనీ - దానిన్నే "నియో బౌద్దం” అనీ "నయా బౌద్దం” అని వ్యవహరించాడు. మూల బౌద్ధాన్ని సంస్కరించి = జన బాహుళ్యం - ఆచరణ యోగ్యంగా-సామాజిక (శేయన్సు లక్ష్యంగా కాలానుగుణ మార్చులు ఛీర్చులలో నిత్యాచరణ యోగ్యంగా “నవ బౌద్ధాన్ని” తీర్చిదిద్ది జన సామాన్యాః నికి = జనవాహుక్యానిక “అందుబాటు”లోనికి తేవాలనీ - “016 /106 "౧ 6/౫ 506 69" కాక [6౪ ౪ [9 ౧౦౪80146," (పాత సీసాలో కొత్తిం (దావ్షారనం) సమాజానికి రుచి చూపించాలని కలలు కన్నాడు. (వణాళిక_ తయారు చేసుకొన్నాడు. అయితే అయన బౌద్ధం స్వీకరించి ఒక్క సంవత్సరం గూడా జీవించిలేడు అది మూర్చునుకోరే భారతీయుల - (ప్రపంచ జనుల దురదృష్టం . మతం మారాలనీ, -హిందూవుడికిగా మరణించననీ బహిరంగ ప్రతిజ్ఞ చేసాడు కనుక - ఆ తిన (పరి నెరవేర్చటానికి - యిటు హిందూ మళానిక్కి ఓక. "షాక్‌ (టీట్‌మెంటు” -- (ఒక వినూత్న అనూహ్య చికిత్స) యివ్వాలనీ _ అటు బౌద్ధాన్ని గూడా 776860౧6౧1 చికిత్శచేసి దానిని సంస రించి జనభోహుళ్యం ఆచరణ యోగ్యంగా - తమ నిత్యజీవన విధానం

బఓకి బోయి భీమన్న భాగంగా చేయాలన్న మహోన్నత సదుద్దేశంతో ఆంచేద్కర్‌లో చౌద్దమకంలో "కిరాడు. అంబేద్కర్‌ బౌద్ధంలో చేరటానికీ సిద్ధార్థునికంటే బుద్దుడు గొప్ప వాడని అనటానికి బీమన్న చెప్పిన కారణాలివే సంఘ న్యాయము, నంఘ ధర్మమును, నత్‌నంఘైక్య సామర్థమున్‌ సంఘోద్వేగము, సంఘ సౌఖ్యమును కాంక్షన్‌ జేసి చీకట్లతో సంఘర్షించ్కి జయించి నిల్చిన మహా సత్తా 1! ఇవే మామన స్పుంఘోషించు విరాణ్న మాజుఆ నమస్సుల్‌ డాక్టరంవేద్కరా | గ --(వ్రజాస్వామ్యానికి వంచ(పాణాలనదగ్గ = సాంఘిక ధర్మం, సామా జిక సామర్ధ్యం సామాజిక (శ్రేయస్సు - సాంఘికోద్వేగం - యీ ఐదు సామా జిక ధర్మాల్ని వ్యతిరేకించే. దుష్ట శక్తులతో పోరాడి విజయుడవైన మహా సత్తా డాక్టరంబేద్కరా నీకు నమస్సులు అనిడా అంచేద్కరుకు క్ర మోడ్పులు ఇెల్లిస్తున్నాడు జాతిపిత గాంధీజీకంటే - విశ్వా హింసామూర్తి గౌతమ బుద్ధునికంటే అంబేద్కర్‌ని మహోన్నత మానవతా మూర్తిగా సంభా వించి భీమన్న అంబేద్కరుసు "అఖండ విప్రవజ్యోతి”గా "ధర్మవీర మహా సత్త్యునిగాా (ప్రముఖ, (ధమ "సాంఘిక (ప్రవక్తగా - దళిత జనోద్దార కునిగా, నవభారత సంవిధాన ధర్మవరక నిర్మాతగా -- భువి సమస్త పీడిత జన దుుఖూంతి తధాగతునిగా మహా మహితాత్మునిగా నవభారత జాతిపితగా కీర్తించాడు. *ఈ యుగంలో పురుహిత్తముడుగా భావించదగన మానవోద్ధర్త" అని శ్లాఘించాడు, "ఈ నవ యుగాన్ని అంవేద్కర ళకం అంటున్నా” నన్నాడు, "ఇది అంచేద్కరు యుగం అంబేద్కరు శకం” అని నిక్కచ్చిగా- నిష్కర్షగా - నిర్మాహమోటంగా-నిగ్గుతేల్చి చెప్పాడు. ఆర్త జనావనునిగ్యా (ప్రజానాయకా[గేసరునిగా, సాంఘిక విప్ల్ణవజ్యోతిగా, (శేయోమూలరిగా, నవ భారతాభ్యుదయ జాతి (ప్రదీపునిగా బహుజన సంక్షేమ కరునిగ్యా దళితజన జ్యోతిగా, సర్వేశ్వర సమ్మస్రష్టగా - వాల్మీకి వారసుడిగా-వ్యాసుని వంళస్ట నిగా - యిలా బహువిధాల అంబేద్కర్‌ని భీమన్న ఫ్లాఘించాడు. "అవర బుదుడోని అభిభాషించాడు

అంచేద్కరిజం నివ్లి9ి కాలానుగుణంగా సామాజీక * గశ్రేయస్సుకోరి అంబేద్కర్‌ నవ బౌద్ధ స్టావకుడై నాడు కన్నుక _ "సంఘం శరణం గచ్చామి” అనే బౌద్ధమత '_ తిచరణాలలోని మొదటి చరణాన్ని” భీమం రణం గచ్చామి” గా మార్చి నవ వౌద్దానికి _ నవ యుగానికి -- నవళకానిక -- నవీన సమాజానికి భీమన్న కొత్త “నవ బౌద్ధ లేక "నవ సమ సమాజ” (తిచరణాల్ని లోకానికి అందిం చాడు. (ప్రసాదించాడు. పాడుకో మంటున్నాడు. పవిత్రులు కమ్మంటున్నాడు. (బతుకులు బాగువరచుకోమంటున్నాడు, భీమం శరణం గచ్చామి బుద్ధం శరణం గచ్చామి ధర్మం శరణం గచ్చామి భీముం అంటే అంబేద్కరిజం బుద్దం అంటే జ్ఞానోదయం ధర్మం అంటే నమాజాభ్యుదయం (తివదా గాయ్యత్రియె మానవత --పాటలలో అంబేద్కర్‌ ఈ “నవ్య (తిచరణ సూతం” - మానవతకు గాయత్రి మంత్ర మంటున్నాడు భీమన్న అలానే అంబేద్కర్‌ యిచ్చిన నినాదాలు మూడు - 66446218, 01340 86. ౭8౪౪6, వైతన్యవంకులు కండ్సి సంఘటితం కండి సంఘర్షించి, న్యాయమైన హక్కులు గౌరవ్యపద సుఖజీవనం సాధించు కొండి = అనే (తినినాదాల్ని జపించమంటున్నాడు భీమన్న- సర్వతో ముఖ దళిత జనాభ్యుదయ౧ =సొమాజిక ప్రగతి విశ్వమానవ కళ్యాణం థ్యేయాలుగా--అంవేద్కరు ఆశయాల నాధారం చేసుకొని, భీమన్న ఒక (ప్రణాళిక తయారుచేసి దానిని "అంచేద్కరిజం” అన్నాడు. భీమన్న (వతిపాదించిన ఈ అంచేద్కరిజంయొక్క ముఖ్యాశయాలు ఏమిటంటే :

పోయి భీమన్న ఓ80 _ ఆ సంథం ) నవ్య (తిచరణాలు--1) ధర్మం శరణం గచ్చామి వి సంఘ శరణం గచ్చామి 3) భీమం శరణం గచ్చామి. ండి (56ళ+

క) శనినాదాలు-అంటేద్కర్‌ చెప్పిన-చై తన్యవంతులు కండి (500 0419) సంఘటితులు కండి (0920 56. సమరం సాగించం (8 4/69),

ని

8. పంచముఖ లక్ష్యం ) హైందవ సమాజంనుండి అంటరా తనం తొలగించడం, ) కులవ్యవస్థను నిర్మూలించడం సుక సమసమాజ స్టాపన, ౪) సర్వజన (శ్రేయస్పాధన ౪) సమైరఫ సంబుద్ధ భారత జాత్యవతరణ-దీనినే భీమన్న అంచేర్కర్‌ దర్శనం అన్నాడు,

క) మతం పేరుమిాద-దేవుడి పేరుమోద (ప్రజలకై పెత్తనం చేయడం మళాచారాలనూ-పూజాదిక కర్మకాండలనూ సాధ్యమైనంత త్వర తొలగించడం.

ల్‌ వర్ణ వ్యవస్థపై జీవిస్తున్న హిందూ సమాజాన్ని సంస్కరించాలంటే మార్క్సిజం పనికిరాదని, ఒక్క అంబేద్కరిజమే అవసర అనివార్య మనీ (పతి భారతీయుడు గు ర్రించాలి,

6. వతి విద్యావంతుడైన దళితుడు అంచేద్కర్‌ అశయాలు ధ్యేయంగా-లక్ష్యంగా- అదర్శమార్గంగా అజ్జానులైన అమాయ కులైన దశిత జన బొహుళ్యాన్ని నడిపించవలసి వుంది.

7. వేదిమతంవేరు హిందూమతం వేరు అని (పతి భారతీయుడు గుర్తిం చొలి వేదకాలంలో కులాలు లేవు హిందూమతం కులవ్యవస్పతో ముడిపడి వున్నది ప్యిందూమతంలోని అస్పృశ్యత, కులవ్యవస్ట వేదసమ్మతం కాదు. కన్టుక వాటిని నిర్మూలించడం నిజమైన వేద మార్గం-వేద సమ్మతం, ం

అంబేద్కరిజం విర -

8. భారతీయులందరికీ ఒకే మతం--భారతీయులందరూ ఒకజాతి అన్న ధ్యేయంతో హిందూ మతాన్ని-హిందూ సమాజాన్ని వునరుజ్జీవనం గావించడానికి (పతి భారతీయుడు నడుం బిగించాలి, ఊద్యమిం శాలి

ర) మత (ప్రమేయం వద్దంటాడు భీమన్న, ఎ మతానికీ ఏ వర్గానికి చెందిన వాళ్లైనా సరే అంబేద్కర్‌ లక్ష్య సాధనకోసం పోరాడ డానికి సిద్ధం కావాలి అంటాడు "

10. దళిత జాతుల విమోచన - అభ్యుదయం వాళ్ళ రాజకీయ శక్తి మోద- రాజకీయ హక్కుల్నిబట్టి వున్నదని (పతివాడు-ముఖ్యంగా పతి దళిక్‌ జనుడూ గుర్తించి-అ రాజకీయ హక్కులక్షై సంఘటి తంగా ఉద్యమించాలి ఈ పోరాటం ధనంకోసం వదవికోనం _ కాదని గుర్తి-చి-నాంమిక న్యాయంకోసం-సమానత్వం కోసమని గు ర్తించి..కావలసింది పదవికాదు, కావలసింది రాజ్యాధికారమని గురించి ఆ దిశలో ఆ మార్గంలో ఉద్యమించాలి.

11. • దళిత జాతులు తమ బొనిసత్వాన్ని తామే నిర్మూలించుకోవాలి. తమ సంకెళ్ళను తామే విదిలించుకోవాలి. - తమ కాళ్ళపై తామే నిలబడింస్వశ క్రితో-సంఘటితపడి-తిమ. దాస్యాన్ని తామే తాలి గించుకొంటానికి ఉద్యమించాలి.

12. తన లక్ష్య సాధనకు-సొఢువాదంతో న్యాయం జరగదిని గుర్తించి నప్పుడు అచ్ర్రశస్తాాలు చేతబూసడం తప్పనిసరి-శాంతియుత సంధి రాదువారాలు విఫలమైనప్పుడు' కత్తి దూసి, పోరాడవలసి వుందని వతి దళితుడు గుర్తించాలి-మేకల్లా చలవంచకుండా. సింహాల్లా గర్జించాలి.

189 ఈ ధర్మ హోరాటానికి-ఫీమసేన పేరుమోద ఒక స్యచృంద సేవా దళాన్ని తర్చీదు చేసుకోవాలి శక్తి మంతులై న-ఉత్సాహవ: ఈలై 4

క! జోయి భీమన్న యువతీ యవకులు స్వచ్చంగా యీ భీమసేనలో చేరి - తమను కాము ఉద్ధరించుకోవడంతోపాటు తమ దళిత వర్గాన్ని ఉద్ధరించు కొంటానికి సిద్ధంకావాలి, ఉద్యమించాలి. అవసరం అయితే ఆయు ధాలు ధరించి-_ధర్మపోరాటం చేయగల్గాలి.

టీ భూమిని జాతీయం చేయాలి. వ్య క్తిగత అ స్తికి ఒక పరిమితి అను మతిస్తూ-సహజ సంపదలకై సామూహిక యాజమాన్యం తప్పని సరి, తిండింబట్టా- గృహం--తదితర నిత్యావసరాల నరుకుల్ని (ప్రభుత్వం (ప్రజలకు సరఫరా చేయాలి 1

15. అస్పృశ్యతా భావం-కులతత్వ భావం-పట్టణాలలో కొంత తగ్గింది. కాని పల్లెటూళ్ళలో తగ్గలేదు కనుక సమోవమందుండే చిన్నచిన్న గ్రామాల్ని రద్దుచేసి-వాటిని దగ్గరలో వున్న వట్టణాఒతో కఠిపి

వేయాలి-ఆలా చేయడం౦ద్వారా కులతత్వ భావం తొలిగి పోవడమే కాకుండా-నీరు, విద్య, వైద్యం-విద్యుత్తు - మొదలగు ఆధునిక కనీస హికర్యాలు సమకూరటానికి యిబ్బందులుండవు

16 పట్టణ [పాంతాలలోని ఫ్యాక్టరీలలో-కర్మాగారాలలో పనిచే స్సే శార్మికులు సంఘటిళంగా వున్నారు వారి జీవన [సమాణంగూ డా మైరుగ్గానే వుంది అసంఘటితంగా వున్న [గామాణప్రాంత వ్యవ సాయ కూలీలకు సంఘటితం చేయడం-వారి పనిరోజులు-పనికి తగ్గ వేతనం-[కమబద్ధ ఆదాయం - ఆరోగ్య భ(ద్రతవంటి ముఖ్య విషయాలలో ప్రభుత్వం తగు శ్రద్ధ తీసుకోవాల్సి,

17. కుల నిర్మూలనకు వర్గాంతర వివాహాలుఎసామూహిక విందులు (ప్రోత్సహించాలని అంబేద్కర్‌ అన్నాడు. భీమన్న ఇంకొక అడుగు ముందుకేసి-కుల మార్చిడిని_వర్ణాంతర వివాహాల్ని చట్టబద్ధ ంచేస్తే అభ్యుదయ భావాలున్న యువతీ యువకులు ముందుకువస్తారు-- వర్షాంతర వివాహాలు-(ఫేమ వివాహాలు విరివిగా జరుగుతాయి. శ్రమేపీ యివ్కి కుల నిర్మూలనకు దోహదసడతాయి!

అంచేద్కరిజం వితితి

18. అ(గకులాల ఆభ్యర్జులతో దళిత వర్షాల అభ్యర్థులు వివిధ రంగా లలో ఉద్యోగాలు, వదవులకోనం పోటీ పడగల అర్థిక సామాజిక స్థాయికి ఎదిగేంతవరకు, వారి జీవనపరిస్థితి మెరుగుపడేంశ వరకు, రిజర్వేషను కొనసొగా లి.

19. ప్రజా (వతినిధుల ఎన్నికల పద్ధతి మారాలి-ఎన్నికల కార్య్యకమం ఎన్నికల సంఘం అధ్యర్యంలోనే జరగాలి అభ్యర్థులకు కనీస విద్యార్హతలు నిర్తయి౨చాలి

త్‌ే లా

వ20 దళిత బడు వర్గాలలో సాంస్కృతిక వికాసం "ఎంపొందించేం దుకు కృషి జరగాలి. సంగిత, సా హిత్య-నృత్య-నాటక =_చితశిల్న కళా విద్యలు-యీ బడుగు వర్గాలలో ్రోత్సహించి-వారిలో నిగూ ఢంగా వన్న కళాభి నివేశనాన్ని పోత్సహించాలి,

21. షెడ్యూల్డు కులాల ఇడరేవన్‌, భారత రిజన్లికన్‌ పార్టీలను రద్దు చేసి-కులాతీతంగా - భారతీయులందరూ భాగస్వాములు కాగల జాతీయ సోవలిషు పార్టీని స్తాపించాలి

నిశి వ్య క్రిగతావరణలో స్వంత ఆ సిని నిషేదిస్తే-వ్య క్రీ మూనవ (ప్రజ్ఞా వికాసానికి విఘాతం కలుగుతుంది కనుక వ్యక్తి ఆస్తి నిషేదించ కుండా సామౌజిక స్తాయిలో మాత్రమే సంనద జాతీయంచేయాలి.

విక్ర అంబేద్కర్‌ పరిస్టితుఆకు తలొగ్గి-బౌద్ధంలో చేరివుండవచ్చు. నిజా నికి బౌద్దమళం ధశితజాతుల్ని ఉద్ధరించింది చాలా తక్కువే దళిత జాతుల్ని ఉద్ధరించినవాడు ఒక్క అంచేద్కరే. చౌద్దం పోరాట

మతంకాదు. కాని అంబేద్కర్‌ మార్గం పోరాట మార్గం. సమా

జంలోని మానవ కల్పితమైన అధర్మాలను=అన్యాయాలను తొలి

గించి దుఃఖాన్ని నివారించి విశ్వమానవ సంక్షేమం సాధించడం 80]

బిక4 బోయి భీమన్న అంవేద్కర్‌ ధ్యేయం అంబేద్కరిజంలో మతానికి పాధాన్యత వుండకూడదు ఎ మతం ఎకులంవాడై నా అంబేద్కరిసు కావచ్చు శక కేవలం మతాంతీకరణ వలన దళిత జాతులవారు బాగువడరు- హిందువుడిగా మరణించనని శవధం చేసిన కారణంగా ఇటు సనా తన హిందూ మతస్టులకు, అటు క్షిణించిపోతున్న బౌద్దమత నైతిక విలువలకు “షాక్‌ [టిట్‌ మెంటు” ఇవ్వటానికి మాత్రమే అంబేద్కర్‌ బౌద్ధమతం. స్వీకరించాడు. బౌద్ధమతంలో చేరినంత మాత్రాన దళిత వర్గాల-భిడుగువర్గాల వారికి పొమాజిక న్యాయం ఆర్ధిక సమానత రాజకీయాధికారం చేజిక్కదు. ఈ వర్గాలవారు జాగృతుల్లై సంమ టితపడి-సమైక్యంగా-పోరాటం సాగించినప్పుడే వారికి సొమాజిక న్యాయం=ఆర్థిక సమానత - రాజకీయాధికారం లభిస్తుంది. *లా పోరాటం చేయడమే అంచేద్కరిజం అంటాడు భీమన్న శక) అస్బృవ్యలు తాము తక్కువకులం వాళ్శమని, నీచ కులస్తులమనీ న్యూనతా భావంతో వుండకూడదు "ఇన్‌ఫీరియారిటీ కాం శ్లుక్చు” వారి మనుస్యులనుండి శ్లొలిగిహోవాలి వారిని వెలిచేసింది-తక్కువ చేసింది-స్వార్ధపరులై న కొందరు అగవర్ణాలవారు కాని. దేవుడు వారి నలా పుట్టించలేదు వ్యాసుడు-వాల్మీకి.ఛధర్మవ్యాధుడు-మత౦ గూడు-అరుంధతి-వరాశరుడు-వకుడు-కప్తిలుడు _ భ కనందనార్‌- తిరువసృయారు-మొదలగు వారెందరో తమ పూర్వీకులేనని-వారు (బహ్మజ్ఞానంలో-పాండిత్యంలో జ సద్గుణ సంవదలోమ ఎ అ(గ కులాలవారికి తీసిపోలేదని.కనుక తమ పూర్వ వారసత్వం గొప్ప “చని (పతి దళితుడు (గ్రహించాలి దళితులలో విద్యాధికులైన వారు చాలావంది తమ కులంపేరు వెపు కోవటానికి "సిగ్గు పడతారు. అలా సిస్గపడకూడదు. తానేమి తప్పుపని చేయ లేదు. ఎవరో ఎప్పుడో "అధర్మంగా" తమ జాతిని వెలివేసారు. తమజాతిని నీచకులమన్నారు ప్రతిభలో-తెలివితేటల్లో.+ క్రి సొమర్ద్యాలలో-తాము ఇతర కలాల వారికంటే తక్కువేమి కానేకాదు తమ జాతిని బానిసజాతి చేసి తమ

అంచేర్కరిజం నివిక్‌ జాత్తిక్తి "విజ్యా'వకాశాలు లేకుండా యిన్నాళ్ళుగా చేసారు. కనుక తన కౌక్తి యుక్తులు బయలువడలేదు!' మరీనాడు విద్యావంతులై అన్ని రంగాలలో ఆగ కులాలవారితో తమ కులంవారు ఫోటీ పడుతున్నారు. మరి తాము తక్కువ వారమనీ నీచకులం వారనునీ ఎందుకు సిగ్గుపడాలి; నూన్యత “ఇన్‌ఫీతి యారిటీ”. కాంసఫ్టెక్సు తమకెందుకుండాలి. ఇదీ భీమన్న వాదన నిజమే గదా. ఈ విధంగా-కులమత రహిత-సమ-నమాజ స్టాపన - సర్వజన (శ్రేయ స్పాధన-సమైక్య నంబుద్ద భారత జాత్యవతరణ = వేద ధర్మసమ్మళత సమాజ స్ట్థావన-నమాజంలోని స్వార్ధమానవ కల్పితమైన అన్వ్యాయాల్ని అధర్యాల్ని తొలిగించి - విశ్వమానవ కల్యాణాన్ని సాధించడంద్వారా పరిపూర్ణ వ్యక్తి జీవిత వికానం సాధించడమే "ఆంబేద్కరిజం* అని తేత్చివెప్పాడు భీమన్న. (పతి మానవుడికి అర్ధిక నమానత్వ్యం-సాంఘిక న్యాయం- స్వేచ్చాయుత జీవన విధానం-[పసాదించటానికి- పేదరికం నిర్మూలించి- కుల మత వర్ష విభే దాలు విడిచి-అందరూ ఉమ్మడిగా-క్కషి జేయడమే ఆర్దిక దోపిడీ ఖండన, "పేదరిక నిర్మూలన, అందరికీ అర్ధిక పుష్పినివ్వడమే అంచేద్కరిజం ఆంటాడు భీమన్న. - అస్పృశ్యత నిర్మూలనకోసం-కుల వ్యవస్థ నిర్మూఅన కోసం - దళిత బడుగువర్గాల ఉద్ధరణ కోనం-తాడిత పీడిక. దళిత జాతుల ఆభ్యుదయం కోసం-అందరూ కలిసికట్టుగా కృషిచేయడమే - అవసరమైతే ఉద్యమించి _ పోరాటం సొగించడమే అంచేద్కరిజం. హిందూ మతాన్ని సంస్కరించి-మల రహిత భారతీయ జాతిని పునరుద్ధరించడమే అంచేద్కరిజం. సత్య్వమానవ సమతా భావంఎ-సొౌమాజిక (శ్రేయన్సు-[వతిన్య క్రికి గౌరవ్యవదమైస సుఖ్యపద మెన్‌ జీవన విధానం చూవించడమే అంబేద్కరిజం ఒకేదేశం ఒకేజాత్కి న నీత, ఒకే న్యాయం, ఒకే బతుకుంయిటే అంవేద్కరిజం. అంచేద్కరిజం అందే = ఇండియ నిజమ్‌ - అంట్లూ ఇండియ నిజమంటె పొరు లెల్ల దొకటె అను నిజమె స్వచ్చమైన మానవ సౌ | జన్యమె అంవేద్కరిజం _-పాటలలో అంబేద్కర్‌

256 బోయిభీమన్న --భీమన్న ఇంతగా నొక్కిచెప్పిన - విశ్వమానవ కళ్యాణ్యపదమైన- సర్వమానవ _శేయోదాయకమైన-సమకా మానవతా పరిపూర్తమైన "అంచేద్క రిజంిను "ఇండియ నిజం" అంటే నాకు మాతం నాకు మనస్సులో “చివుక్కు” మంటుంది?” నిజానికి “అంబేద్కరిజం” అంబే “యూనివర్సాలిజం'_అంటే విశ్వ జనీన సమతా మానవతా (శ్రేయోసిద్ధాంతం కరదీపమ్ముగ తెచ్చినాడవు జగత్‌ కల్యాణ విజ్ఞాన భా న్కరు నింకన్‌ కరగున్‌ హిమమ్ము! తమమున్‌, స్వార్ధస్మృతుల్‌ వీడి పూ ర్వ గొచిన్‌ నిష్కుల భారతమ్ము వెలయున్‌ పజ్ఞా పరావాప్తి, భొ సుర మూర్తి నవయాన మాధవ నమస్సుల్‌ డాక్టరంచేద్కరా అంబేద్కర్‌ స్మృువభాతం _.. "ాథ్రజల హృదయాలలో విశ్వమానవ కళ్యాణ జ్ఞాన జ్యోతిని వెలి గించి-అజ్ఞానాంధకారాన్ని పారదోలి-భారశ్రాన్ని నిష్కలం గావించిన నవ యాన “మార్గదర్శక మాధవుడై న అంచేడ్కరా సీకు న నమస్సుమాలు అంటూ భీమన్న అంచేద్కర్‌క్రు 'సువభాతం" పాడుతున్నాడు “అంజేద్కరా నీ అంతటివాడు పుట్టలేదు, మరిపుట్రగబోడు - సీ సంక లము నెరవేరిన చో-మానవత్వమే-మాధ వత్యమౌ” అని కీర్తిస్తాడు “అధు నాతన భారతీయ చరిత్రలో అంచేద్కర సీవొక్కడివే మానవులకు అదర] మూ రివి మార్గదర్శకుడవొక్కడవే” అంటూ ఫ్లాఘిస్తాడు. "నీ _ నామము నిఖిల జనోద్ధారకము జాతి దాన్య తమోహరా జానాంకుర సుధాకరొ బహుజన సంక్షేమకరా భారత భాస్కరా అంటూ సంస్తుతి. చేస్తున్నాట మహాకవి “అంచేద్కరా నీవు ఆవతరించకపోత్తే ఈ మూగజీవాలు ఎ నీడ చేరేను మము మేము తెలుసుకొని మనుషులై (బతికేమ” అంటూ నీరాజనో లర్పిస్తన్నాడు, “నీవు చేయని త్యాగమేదయ్యా” అని (ప్రశంసించాడు.

అంచేద్కరిజం గ ఇటు రండిటు రండి ఇదిగో అంబేద్కరిజం! మానవతా మతమండి మహి కంతకు హితమండి సమ సమాజ నిర్మాణమె సర్వజన (శ్రేయం (శ్రేయో రాజ్యమే శాంత జీవన సుఖ నిలయమండి --పాటలలో అంబేద్కర్‌ --అఆన్నట్లు అంచేద్కరిజాన్ని, "మానవతా మళ” మంటే గుర్తు కొచ్చింది-ఆంబేద్కరిజంలో "మతానికి" (ప్రాధాన్యతలేదు. "మతిం లేకుండానే మనిషి బతకవచ్చు"నని నొక్కి చెప్పాడు భీమన్నకవి గదా.

మొన్నీ మధ్యకాలంలో “అంచేద్కర్‌ మతంి అని ఓ చిన్న (గంధాన్ని రాసాడు మతమంటే "వ్య క్తిగత అభి పాయమ"నీ దేవుడు ఒక డడగ్గు అనీ, వివిధ మతాలు అ (డగ్గను పలుపేర్లతో మూర్కెట్టుచేసి పోటీపడుతున్న మాఫియా మురాలనీ= "అసలు మతం వద్దంటున్న” తాను మళ్ళీ "అంబేద్కర్‌ మతం" అంటూ ఓ (గంధం (వాయడ మెందుకని తననుకానే 1పళశ్నించు కొన్నాడు ఆయనే సమాధానం చెప్పాడు మతమంటే-అందరి దృష్టిలో మర అానంతర జీవితానికి-మోవానికి-మోక్షొన్నిచ్చే. దేవుడిని గూర్చి చెప్పేడనిః పూజాదిక కర్మకాండలకు ప్రాధాన్యతనిచ్చి-పాపపుణ్యాలకు స్వర్గ నరికాలకు (పాధాన్యత నిచ్చేది మతమని చెఒతూ-తౌను ఇజప్పదల్బుకొన్న అంచేద్క = మతం కేవలం సర్వమానవ సమ సంక్షేమాన్ని కోరే వివేకవంతుల శామూ హిక అభిమత "మని వివరించాడు.

"వ్రతం మానవుడికి తప్పనిసరి” అని డా అంచేద్కర్‌ అన్నాడని, (యెందుకంటే అది వ్యక్తి జీవితాన్ని నైతిక మార్గంలో (కమబద్ధం చేస్తుంది కనుక) అంటూ- "అవును నిజమే (ప్రతి మనిషి యేదో ఒక మతంతో పుట్టక తప్పడంలేదు”. అంటూ "ఎన్నిమతాలు వచ్చినా అవన్నీ ఆయా మతస్థుల

288 . బోయి భీమన్న జాతి విస్తరణ కోసమో ఆత్మరక్షణ కోసమో, శాంతిభ్నదతల కోసమో సుఖ (శ్రేయస్సులకోసమో అనేది అనుభవ సత్యమని" తాను అంబేద్కర్‌ “మత మన్న మాటను పెట్టడం సమర్ధించుకొన్నాడు కాని నైతిక విలువల్ని గురింవి వీమన్న బెప్పడు ” ఇక “అంబేద్కర్‌ మతం' గురించి చెప్పుతూ “మానవుడు (సధానంగొ

గల మతమే సరియైన మతమం”టూ “మానవుడే కేంద్ర బిందువుగా-మానవా భ్యుదయమే లక్ష్యంగా మానవ సుఖశాంతులే పరమ ఫలాలుగా నిర్మించ బడేదే నిజమైన మఠం అనుకోవాలి” అని థీమన్న వివరణ యిచ్చాడు అత్మః పరమాత్మ, పాపపుణ్యాలు, స్వర్గ నరకాలు పూజాదిక కర్మకాండల్ని వివరించే వివిధ మకాల మాట అటుంచి ఆత్మ-పరమాత్మ-మోక్ష్మం = వునర్జన్మలను నిరించి-మానవుని సత్చవర్తనకు అధిక [ప్రాధాన్యత నిచ్చిన-భౌద్ధం కాని అర్థిక సమానత నొక్కిచెప్పే *మార్క్సిజం' గాని మానవ జీవిత వికానం సరి పూర్ణం చేయడంలో “"విఫలమొయా్యాయని ఫీమన్న వివరిస్తూ--

మైన జి స ాలసంలీ ఈ సమస్యను పరిశీలించి, విశ్వ వ్‌

నిర్మించవలసి వుంది అందీకో ప నిర్దుష్టమైన ఛీ కాంరాలను మని స్‌ు

లతో నా ఎదుట పకాశస్తూ వున ష్‌ దల కే సహన

ముఖ్యోత్లేశం గురించి భ్‌ వన్నాడని తాను 'అంచేద్కర్‌ మతం” రచే

వ్‌ మన్న విశదీకరించాడు. డ్యకట సా క సమస్య పరిష్కారానికి అంబేద్కర్‌ సూింటో గనైత-అనే సూత్రాన్ని” అంచేద్కర్‌ మఠ మంటున్నొ

భీమన్న చెప్పాడు దేవుడికోసమో అ కశ ఆ శ మారటో నికి ఆస్కారం లేదనీ కేవలం ఉన వీ[ మౌ అంబేద్కర్‌ మతం డర ఇమూ కొరక ఆయన మతం ఖని వారణమూ దయగా లుగా పీడిస్తున్న హిందువులకు బబ న్‌ జే దు లు హెందూమకొన్ని హిందూడేశాన్సీ ఒక మహా పమ, ఏల వదం య తవ చటం కోసమే అంబేవ క్‌ (ప్రమాదంనుంచి సర్వనాశనంనుంచి తప్పి తాభి న (౧ బౌద్ధమతంలోనికి మారాడని” భీమన్న ని*

అంబేద్కరిజం వితి9 హిందూమత మూల సిద్ధాంతాలకు చాలా సన్నిహితంగా వున్న చౌట్ట మత ధర్మాలు తనకు నచ్చడంవల్లను - చౌద్ధం పుట్టింది భారతదేశంలో నే కనుకను-బౌద్ధంలో సత్పవ ర్తనకు అధిక [పాధాన్యత యివ్వడం జరిగింది కనుకను-పెగా పతనమౌతున్న గొతమబుద్ధుని ఆశయాలు - మూలధర్యాల్ను పువరుద్దరించి-వాటిని చ్రజా బాహుళ్యం ఆచరణయోగ్యం చేయటానికి-సర్వ జన నిత్వజీవన సంక్షేమం [పసాదించటానికి అంబేద్కర్‌ చౌద్దమతంలో చేరాడు మైగా దేవుడు-ఆత్మ- మోక్షం-పునర్జన్మ సిద్ధాంతాలకు బౌద్ధం అంగీ కరించదు కనుకను, మైగా వర్ణ విభేదాల్ని బౌద్దం తీవ్రంగా నిరసించి అన్ని - వర్గాలవారిని ముఖ్యంగా భాదుల్ని-పంచముల్ని బౌద్ద బవిక్షువ్సులుగా స్వీక రించింది కనుకను అంచేద్కర్‌ బౌద్దం స్వీకరించాడు. హిందూ సమాజానికి కనువిప్పు కావాలన్నది అయన ఉద్దేశం రెండవది బౌద్ధాన్ని సంస్కరించి- జన బాహుక్యానికి-తమ నిత్య జీవిత విధానంతో భాగంగాచేసి వారికి శాంతి సుఖాలు పసొదించాలని అంచేద్కర్‌ ధ్యేయం ఆంచేద్కర్‌కి కావలసింది మతంకాదు చేవుడుకాదు స్వర్షంకాదు మోక్షం

కాదు, ఆయనకు కావలసింది దళిత జనోద్ధరణ, సర్వమానవ సమానత్వం- అందరికీ సమానమైన సాంఘిక న్యాయం = పరిపాలనలో సమానావకాళం, రాజకీయాధికారంలో సమాన భాగం. గారవ[పదమైన సుఖ పదమైన జీవితం- ఆ గ ఆంత్యఖేదం లేకుండా ఆందరికీ సుఖశాంతులు (పసాదించడమే “అంచే ద్కర్‌ మతం అంటున్నాడు బీమన్న- ఈ అంచేద్కర్‌ మళం పూర్తిగా దశిక జనోద్ధరణక్రూ సామాజిక అసమానతల నిర్మూలనకూ, నర్యజన (శేయన్సుకూ సంబంధించి నటిదనీ యూ మతం మానవుడి సర్వతో ముఖాభివృదికి కృషివే సే టటువంటిదని ఫీమన్న వివరిస్తూ-యీామతానికి మరణానంతీర మెహర్భానీలో సంబంధం లేదని నొక్కిచెప్పాడు. అంచేద్కర్‌ మత శపధం అంటూ ఒక పకిజ్ఞ ప్రతిపాదించాడు భీమన్న -అదేమిటంటే--

హే అంచేద్కరా

దళిత జనోద్ధరణ కోనం

సాంసిక న్యాయంకోసం

నిక౦0 బోయి ఫీమున్న సర్వజన నమానత్వం కోనం మహిళా జన సంక్షేమం కోసం భారతజాతి నమైక్యం కోనం నీవు జరిపిన పోరాటాలు అద్వి దీయం నీ సిద్ధాంతాలే మాకు మార్గదర్శకం మేం మా జీవిక కోసం ఎ వృత్తులను దేవట్టినా అక్ష్యంకేని వి మార్గ్లాలలో వయనించినా నీ ఆత్మీయ మానవాభ్యుదయం కోసమే సంబుద్ధుల మవతౌాం నంఘటితుల మవుతాం నమరం సొగిస్తాం నీవు మలిబిన నవ మానవులం మనస్సాక్షిగా ఇదే మా శవధం _-కుల మత వర్ల తెగ జాతి విభేదాలు లేకుండా (పవంచంలోని ఏ మానవడై నా నరే-ఈ శవభంచేని నర్వమానవ (ేయన్సుకోనం నిబద్దతతో కృషిచేసే (వతివాడూ-అంేద్కరీయుడే అంబేద్కరు మతన్ధుడే. అంబేదడ్క రిస్ట్‌ అవుతాడని భీమన్న కేల్చిబెప్పాడు భీమన్న వివరించిన “అంబేద్కరిజం" ఆంబేద్కురు మతం వినయంపై చథ్య ముగించేముందు, ఒక్కసారి వెనక్కు తిరిగిచూ స్తే- అన్పృళోలొ నివార ణలో కుల నిర్మూలనలో గాంధీజీ ఎందుకు ఖయిల్‌ ఆయ్యాడోః విఫలు డయ్యాడో-ఆ కారణాలు భీమన్న వివరిస్తూ-అంబేదగ్రరిజం అంటే ఏమిటో- అంబేద్కర్‌ మతం అంటే ఏమిటో-భీమన్న ఇప్పన తీరు జేసిన విగ్తేషనా ఇచ్చిన వివరణ మనంసారి ఒక్క వరికీలి స్తే-ఆంబేద్కల్‌ జీవితా ంతి) ఆగత? అంబేద్కర్‌ “భానజాలొన్ని (భావ

ఆంబేద్‌ గారిజం విశ1

ఛీమన్న ఎంతలోతుగా-అధ్యయనం చేసాడో-ఎంత నిశితంగా వరిశీలించాడో- మనక స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. భీమన్న వెలిబుచ్చిన అభ్మిపాయాలతో కొందరు ఎకీభవించకపోవచ్చు. అది విషయాంతరం మతమంటే గిట్టని భీమన్న అంబేద్కర్‌ భావజాలంలో వడి అనంద పారవశ్యంలో ఓఅలాడి మున్లి తేలి "భీమం కరణం గచ్చామి” అనడమే కాదు "పూజింళుము సిన్ను వురుషో త్తమ అంచేద్కర---

"రంగులలో రేఖలలో

రమ్మ్యశిలా శిల్చాలలో

నీ ప్రతిమలు తీర్చి దిద్ది

మా [పాణము పోసి నిల్సి” అంటూ---

"నా కృతి కొక వన్తువై --

నా కళకొక కావ్యమై--

దీన జనావనుడవై --

చేవుడవై వెలసిన"

ఆంచేద్కర్‌ను దైవసమానంగా సంభావించి - అంబేద్కర్‌ మతమే సకల మానవాళికి (శ్రేయోదాయకనని - నవసమాజ స్థాపనకు సమ మానవ (శ్రేయో రాజ్యస్థావనకు శరణ్యమంటున్నాడు అంబేద్కర్‌ భక్తుడై మహాకవి భీమన్న కవి అయిన వాడు (ప్రధానంగా ఊహా జీవి. తీయని కలలుకంటూ - వూహాలోకంలో విహరిస్తూ - తన మధుర భావాలను తన కమనీయ ఆలోచ నలను తీన భాషా పటిమను బట్టి - తన పాండితీ (ప్రకర్షనుబట్టి - హృద్య మైన పద్యంగానో - లయ తాళ బద్ద గేయంగానో _. మనస్సు నాకట్టుకొన గల కమ్మని పాటగానో = అక్షరబద్ధం చేస్తాడు. అట్టి స్వాప్నికుడు - సర్వ తష]

242 బోయి భీమన్న సాధారణంగా నిశిత పరిశీలకుడు _ పరిశోధకుడు విమర్శకుడు కాలేడు మరి ఫీమన్న విషయంలో యిది మినహాయింపు [౫0601 0%, అపవాదుగా మనకు స్పష్టంగా కనిపిహ్తోంది-ా

సుందర కోనసీమ [పకృతి ఒడిలో పుట్టి పెరిగి - పచ్చని (పకృతి అందాలకు పరవశించిపోయి- స్వేచ్చగా విహరించే పక్షుల కూజితాలకు పులక రెంచిపోయి-_అమాయకంగా _ కల్లకపటంలేక ప్రొద్దస్తమానం తమ పొలం పని పాటులలో నిమగ్నమై హాయిగా పాడుకొంటూ బతికే పల్లెపడుచుల సహజసిద్ధ సొంద్యర్యాలకు తన్మయుడై పోయి - సహజసిద్దంగా - గేయాలు రాసుకొంటూ __ పాడుకొంటూ _ కవిగా అవిష్కరించుకొని మహాకవిగా - “ర్రస్తాదైత” వజయ కవిత్వంలో పండిపోయిన భీమన్న - తన చుట్టూ కుళ్ళు కంపుకొడుకున్న కుల వ్యవస్తను-అస్పృశ్యతా చేదు స్వీయాను భవాల్ని . సమాజంలోని అన్యాయాల్ని _. అధర్మాన్ని - చూస్తూ వూరుకో లేక _.. తనలా నానా బాధలు పడి - చేదు ఆనుభవాలు పొంది _ అవమా

నాలు పొంది - వాటికి స్పందించి - వాటి నెదుర్కొని విజయుడై న

డా అంవేద్కర్‌ భావా జాలాన్ని _ కుల వ్యవస్థ కుటిలత్వాన్ని --- వివిధ

ధృక్కోణాలనుండి నిశిత పరశీలనా దృషితో - అధ్యయన విమర్శక దృక్ప . ధంతో -- రెండు విభిన్న _ దృవాల్ని - రెండు సుదూర కోణాల్ని లేక కొసల్ని = నమ్మగ దృషితో నమతుల్య దృక్పధంతో బేరీజు వేయగల్లడం' - భీమన్న అఖండ మేధా సంపత్తికి _ ఫీమన్న అపూర్వ విమర్శనా దృష్టికి _ అసాధారణ పరిశీలనా దృక్పథానికి అనితరసాధ్య _ విశ్లేషణా పాండితీ 1పకర్షకూ - (ప్రబల నిదర్శనం తిరులేని తార్కాణం మరో ముఖ్య విషయమేమంటే- దళితుల్లో గానీ అగ వర్షాలలోగాని-ఒక మహాకవిగా వర్ధిల్లుళూ అంబేద్కర్‌ భావజాలాన్ని "బౌపోననంి పట్టి-ఒంట" పట్టించుకొని యింత పరిశీలన చేసినవారు - ఇన్ని రచనలు చేసినవారు - కవితలు రాసినవారు యీ అధునిక సాహిత్య జగత్తులో భీమన్న కాకీ మరొకరు లేరన్నది నిస్సందేహం . భీమన్నకన్న ముందు వచ్చిన జాషువా మహాకవి అంచేడ్కర్‌ పె ఒకటీ అరాపద్యాలు మాత్రం రాసాడు, జ్ఞానానంద కవి కొలకలూరి ఇనాక్‌. (పళ

అంచేద్కరిజం జి4ీతి

తులు గూడా ఒకటీ అవా కవితలు రాయకపోలేదు. అలానే అంబేద్కర్‌ జీవిత చరిత్ర రాసిన ఎండ్లూరి - విజయభారతి - నమ్మశ్వార్‌ చంద్రమౌళి మండవ గీంరామమూ ర్తి.అమూల్య) (యీ రచయిత) [పభృతులు వస్తారు, ఈ తరంలో బొజ్జా తారకం - కత్తి పద్యారావు = గద్దర్‌ = మాస్టర్జీ = శివ సాగర్‌ = వీ ఎస్‌, రాములు [పభృతులున్నా రు ఆగవర్షాల మహాఠవుల్లో_ అస్పృశ్యత పై కవితలు రాసిన కవ్తెలున్నారు.. కాని అంచేద్కర్పుపై రాసిన వారు కనిపించరు. బెజవాడ గోపాలరెడ్డి - బాపు రెడ్డి వంటివారు అరుదుగా కనిపిస్తారు ఈనాడు “దళిత” వాదం బలం పుంజుకొని - యీ వర్షాలనుండి పుట్టిన యువకవులు చాలామంది అంచేద్కర్‌ మై రచనలు చేస్తున్నారు. మరి అగశేణి దళిత కవిగా, అంచేద్కార్‌ పె-యిన్ని రచనలు - యిన్ని కవితలు రాసిన భీమన్న [పధముదేకాదు ఆ(గగణ్యుడు రేపెవరైనా పుడతారో లేదో చెప్పలేము నాటికీ వేటికి అంబేద్కర్‌ పె వివిధ కోణాలనుండి పరిశీలించి కవితలు, కావ్యాలు, విమర్శనా రచనలువేసి అ్మగస్టానంలో నిలిచింది ఒక్క భీమన్న మహాకవే సా

గమనిక:- ఈ “అంబేద్కర్‌” అధ్యాయంలో అక్కడక్కడ “హరిజన” వదం వొడడం జరిగింది నిజానికి. యీ వదం అంవేద్కర్‌కి గిట్టదు ఆయన "నిమ్న" పదం తరుచూ. వాడేవాడు. పస్తుతం

• బ్రళ్చిత్ర” పదం ఒహుళ పచారంలో వుంది అయితే భీమన్నకు “హరిజని పదం యిష్టమేమా యౌ పదమే యెక్కువగా. వాడాడు కనుక నేను గూడా వాడాను ఈ హరిజన పదం "అస్ప్యృవ్యలకు” గాంధీజీ పెట్టిన ముద్దుపేరు. వాస్తవానికి యీ *వ్రారిజన" పదం అధికారికంగా వాడకూడదని కేంద [ప్రభుత్వ మామధ్యనే (పకటించింది _ -

థీమన్న “అంబేడ్కర్‌ అనే వదం వాడాడు. అది '"ఉచ్చారణకు" ఎబ్బెట్టుగా వుంటుందనిపిస్తుంది. సామాన్యంగా "అంచేద్కర్‌” అనే ఉచ్చ రిస్తంటారందరు. సామాన్య జనబాహుళ్యం "అంచేత్కర్‌” అని ఉచ్చ రిస్తారు. ఆయితే విద్యాధికులు, అధికారులు "అంబేద్కర్‌ అనే ఉచ్చరిస్తం టారు. నేనూ యీ “అంబేద్కర్‌” వదమే వాడాను.

అంచేద్కర్‌ పై యిన్ని రచనలు చేసిన దత మహాకవి భీమన్నను దళితులే అంతగా గుర్తించి మెచ్చకపోవడం విచారకరం,

హీతంబద్ధ వేదాంత దర్శనం "మతం - అది ఏ మతమైనాసరే పులీ నక్కా కతిసి పన్నిన వల భక్తి - అది ఏ జేవుడి మాదిదైనాసరే గొన్రైకోసం పెట్టిన ఎ(ఠ”---గుడిసెలు కాలిహోతున్నై __ముకొౌన్ని ప్తలీ, నక్కా అంటే - ఆధికార కండబలం _ మోసపూరిత తెలివి గలవాచ్ళ సృష్టించారంటాడు భీమన్న,

"దేహంతోపాటు ఆత్మకూడా పోతున్నది

దీపం ఆరినట్లు అల సీరై నట్టు

అవ్య క్తమైపోతున్నది _అనంకాత్మలో కతిసి పోతున్నది

అదే మోక్ష్షమంటే

మోక్షం నీ జన్మహకై్కైతే

జీవితం నీ సంకల్ప సిద్ధి

నీవు చేయవలసిన [పయత్నమంతా

సంపూర్ణ జీవిత వికాసం కోసం” (మోక్షం నా జన్మహక్కు)

--ఒక పాణి మరణించగానే జీవాత్మతోపాటు దేహం విడిచి పెట్టడమే మోకమంటాడు భీమన్న.

ఓ భారత యువకుడా ఇదిగోనయ్యా భగవద్గీత ఇది యువ గీత - వీరగీత - సమధర్మ సమరగీత _ విశ్వమానవ గీత , వనిచెయ్యి - ఫలితాన్ని ఈశ్వరార్చణ ఇయ్యి - వట్టి కబుర్లు చెప్పకు - ఇవీగో ఈ సర్వ మానవ (శేయోక్షేశ్రాల వైపుకు మస” - భగవద్గీత భావ్యం,

ఆానిష్కామ కర్మ యోగాన్నే సమర్థిస్తున్నాడు భీమన్న ఇ కర్మచేయ డమే (పని ౬ శ్రమ) విశ్వమానవ కల్యాణకర మంటాడు.

వేదాంత దర్శనం విశర్‌

"నేను అద్వైతంలో పుట్టి పెరిగినవాజ్ణి. మానాన్న గొప్ప - అద్వైత వేదాంతి” అని అంటూ "అద్వైతం అంటే ఏమిటి” అని (నళ్నవేసి ఆయనే జవాబు బెప్పాడు - “క్ర త్వమసి-- తజ్‌ - తం అని - " అది నీవే అయి వున్నావు - ఆది అంబే పరజహ్మ . - అహం (బ్రహ్మస్మి - అంటే నేను (బ్రహ్మను "అయి. వున్నాను అంటే దేవుడికి జీవుడికి భేదము లేదన్న మాటో దేవుడిలో జీవుడు లయమైపోవడం-అంబే వరమాత్మలో జీవాత్మ అయమై పోవడం మోక్షం. ఈ లయమై. పోయే ప్రియను. చెప్పేదే అవ్వైతం ” అని “*భదై్వైతాన్ని"” వివరించాడు భీమన్న(రాఖీలు పీరిక)

“"రసోవై సః రసం 'హ్యేవాయం లబ్జానందీ భవంతి” = ఛతివాక్యం. "భగవంతుడు ఆనంద స్వరూపుడు. ఇతడు రసమునే పొంది అనందించు చున్నాడు. "రస స్వరూపుడై న భగవంతుడు = రసానందకోసం - "మూఆ బ్రహ్మయొక్క రసనతత్త్వం రెండు కాఖలైై పురువుడుగాను ప్రీగాను ఆవిర్భింస వలసి వచ్చింది *" అంట్లూ తన రసాద్వ్వైత సిద్ధాంతానికి మూలమైన "రిస (బహ్మ” శ్రీ పురుష (వణయైక్య బంధాన్ని విశ్వ రసానంద అర్హనారీశ్వరంగా వివరించాడు రసరాగ భీమన్న మహాకవి,

ళ్‌న్సా సిద్ధాంతం రసాదై్యైతం. (వకృతిలోని (వతి పొందర్య లవమూ నాకు [పియురాలై కూర్చుంది. అదై త్వం నన్ను పురుషుని స్థానంలో నిలిపి నంచువల నాకు (ప్రకృతి (ప్రియురాలు ఆయింది ఈ ప్రియురాలు ద్వారా

లి రసాను ళూతినిపొంది తదానంద పారవశ్యంలో మూలబమహ్మానే అవుతున్నాను కనుక ఈ మార్గం నాకు రసాధ్వైత మయిండి. -- రసాద్వైకం అనేది నొ

లి

షపొ్‌ంత ఆధ్యాత్మిక సిద్ధాంతానికి నేను "పెట్టుకున్న పేరో అని తన "రసా ద్వైత” సిద్ధాంత స్వరూప స్వభావాన్ని వివరించాడు భీమన్న (రాభీలు పీరిక)

ధీమన్నకు “నర్వ (ప్రకృతీ అర్జనారీశ్వర కల్పనా చఛమత్కృ లే”

నో ఓఉ6 బోచభిమన్నే నేను బహ్మగొ = నేవు వ్రాహ్మోగా నిత్య నూత్న పురుష (ప్రకృతులమై "కాలా రూఢులమై విహరించే వేళ _ ఒకటి అనందము మనకు-ారావిలు మనం ఒకే శివాద్వ్వైత పరబహృ అయినా, శరీరాలు ఉన్నంత వరకూ విశిష్ణాద్వెత (కేయసీ ప్రియలం, శివ సరస్వతులం - (బహ్మనంద సుబహ్మచారులమే కదా మనం,” - ాధాన వ్లైపూఖ ..... జాిఇంగదైియాతీత పరమ స్టాయిలో రమిస్తున్న మన మనస్సులు, ఉపరమిస్తున్న మన ఆఅత్మలు, విశ్వ్వైక పాలన నిర్వహిస్తున్నాం మనం ఒకటిగా - అభేదానందమూ ర్తి మనది” -ానాగ వైశాఖి తావు పర బవ్మగా వూహించుకొనిి సహజ సుందరమెన సర్వ వకృతినిపేయసిగా భావించి, ఆ 'పేయసిని రమిసూఎ“రసానంద ఖూతి"లో "త్రురీయావస్థ”లో ప్రకృతి డేయ్‌సితో, తాదాత్మ్యం ఇ3ంది తాను “కరిగి పోయినట్లు” ఒకటై హోయి లీలనమై పోయినట్లు రసానంద అత్మానందడాను భూతి పొందుతాడు మహాకవి భీమన్న "నాకు గురువు ఎవరైనా ఉన్నారనుకోవలసి వస్తే అది మా నాన్నే, అదైనా వేదాంత దృక్పథంలోనే” అని అంటాడు భీమన్న వాళ్ళ వాన్న "అద్వైత" భీమన్న రసాద్వైతి అద్వైతం అంటే ఎమిటో - భీమన్న రసాద్వైత మంటే ఎమిటో పైన రేఖభామాత్రంగానై నా తెలుసుకున్నాం ఇంతకు - ఆత్మ - పరమాత్మ అనేవి అనుభూతి గత వూహలు మాత్రమే కంటికి కనిపించే చరాచర జీవకోటి-అండపిండ బ్రహ్మాండ రూప గతమైన "ప్రకృతి" లేక సృష్టి” తప్ప ఆ [పకృతి సృష్టికి మూలాధారమైన ఇందియాతీత “దివ్య శక్తిని” పూహించుకొంటున్నాం ఆంతే ఈ అలౌకిక "దివ్య శక్తినే “పరమాత్మగా - పరబ్రహ్మం”గా తి జీవుడిలోని ఆ వరమాత్మ అంశను 'జీవాత్మగాగా వూహింఛుకొంటున్నోం అందుకే

వేదాంత దర్శనం నిశ చార్వాకులు, బౌద్డులు ఎ “"ఆత్మ-వరమాత్మ” పునర్జన్మ మోక్షం అన్న వాటిని (తోనివుచ్చారు.

"అయితే ఆ స్తీకులైన తదితర వేదాంతులు, మత (ప్రవక్తలు - మత కర్తలు - భగవతావతారులు - అందరూ” జీవాత్మి - పరమాత్మ 1! అత్మ -_ (బహ్మం - జడ (పకృతి-చరాచర జీవకోటి నివసిస్తున్న (పపంచం - అన్ని టినీ చర్చించారు = నమ్మారు _ కనిపించకపోయినా - దేవులు - అత్మ పర (బహ్మల్ని నమ్మాకమ. పుణ్య కార్యాలు - మంచి వనులు చేస్తే - తపస్సు = భక్తి _ జ్ఞాన మార్గాలు అవలఎభిస్లే - జీవాత్మ వరమాత్యలో లీవమైపోతుం దని. స్వర్గలోకంలో కాళ్యతంగా నుఖంగా వుంటుందని చెడుపనులు చేస్తే పాప కర్మలు చేస్తే నరకలోకం పోయి నానా యాతవాలు అనుభవిస్తుం దని, జీవాత్మ - పరమాత్కలకు - తోడు = న్వర్గం -'నరతం - మోక్షం - పరమాత్మకు ఆకారాలు కల్పించి పేర్లుపెట్టి-మేధావుల్నైన కొంతమంది ఆలో చించి = వీటిని సృష్టించారు దీనినే "వేదాంత౦” అన్నారు.

మఠాలు ఎెప్పే సృష్టి నంగతి అలావుంచితే _ జీనవపరిణామకమ నిచాంతం (5౪0 ౪౬0౧ [60౧౧ _పకాకం అఆదిమానవుడికి.. తం-ఆత్మ-- జరమాత్మ - పాపపుణ్యాల గొడవలు తెలియవు కొన్ని వందల సంవత్సరాల తర్వాత నాగరికత పెరిగి మనిషి మేధస్సు వృద్ధిచెంది _. తనకు తోడునీడగా చేవనాధారంగా వన్న పంచభూతాల్ని -- నివ్వు = నీరు - నేల - గాలి-నింగి లను ఆరాధించాడు మరి కొంత కాలానికి తన జన్మకు యీ సృషికి - తన (బతుక్కి మూలకారణమైన ఎదో ఒక అతీత దివ్యశక్తి వుందని వూహించి నమ్మి ఆరాధించాడు మానవజాతి విస్తిగించి మానవ మేధస్సుతోపాటు నాగరికత సంతరించిన తర్వాత--దేశకాల సామాజిక పరిస్టికుల కనుగుణంగా =చ్చవ్రళ్ళను దేవతలను, త్షుుద దేవతలను, మతాలను సృష్టించుకొన్నారు ఈ విధమెన సాకార సద్గుణ ఆరాధనకు భిన్నమైన యింధదియాకీత దివ్యశక్తి భావనకు న ఆత్మపరమాత్మ పేర్లు పెట్టుకొన్నారు ఇదంతా పెద్ద వేదాంత మైనది

ఒక్కొక్క. మతాచార్యుడు - ఒక్కొక్క మకాల్ని నేలకొల్చి - పతి

248 బోయి ఫీమన్న మనిషీ అచరించవలసిన కర్మకాండలు, నియమాలు, ఆచారాలు పెట్టారు ఆచరించమన్నారు. అచలిస్తే _. దైవదర్శనం అవుతుందని - మోక్షం సిదిసుందని అన్నారు. అండుకే ఒకే ““పరమాత్మ”కు యింతమంది దేవుళ్ళు, యా మతాలు పెద్ద కళ ఈ వేదాంతం అంతకన్న పెద్ద కధ అదంతా ఒక పట్టాన మి(రకు పట్టని వీచితగాధ ! అదొక తల నొప్పి దానిని అలావుంచుదాం . +

ఎది ఏమైనా - ఆత్మ - పరమాత్మ - మోక్షం - నరకం - అన్నవి దృగ్గోచరం కాని భావ రూపాలు అనుభూతి గతమైనవి. ఎలా అంటే - ఫువ్వు వుంది కనపడుతుంది. పువ్వులోని వాసన కనిపించదు అయితే "సువాననిను గహిస్తాం - అనుభూతి పొందుతాం . ఆనందిస్తాం . ఇలానే “ఆటం” అన్నారు శాస్త్రవేత్తలు * శనిపించని 'అణువులో' న్యూటటాన్సు = (ఫోటాన్సు వున్నాయట అవి పెద్ద భూత అద్దంలోగూడ కనిపించవట, కేవలం "వూహించుూకోవలసిందే ! అదే “అణుశ క్త ఆటంబాబు "ళక్తి” మనకు తెల్పుస్తూనేవుంది అలానే _ ఆత్మ - పరమాత్మలు న (వస్తుత విషయానికి వస్తాం _ తనలో వున్న 'ఆత్మ" సర్వసృష్టికి మూల భూతమై-సర్య(తా వ్యాపించియున్న “పరమాత్మ” రెండూ ఒకటేననీ - చివరకు జీవాత్మ పారమాత్మలో "లీనమై” పోయినట్లు వూహించుకొని _ ఆనంద పారవళ్యం పొందడమే “అదై త్వంొ ఇక్కడ ఛీమున్న కవిగూడా- తాను “వరబహ్మ"”గా ప్రియడిగా పూహచేసుకొని - సుందర (వకృతిని గేయసిగా పూహించుకొని-తన (శేయసితో-ముద్దు ముచ్చటలాడుకొంటూ-- ఆమెతో “రమిస్తూ” ఆమె “ఆత్మతో” తన అత్మ “ఉపరమిస్తున్నట్లుగా" తన వేయసితో తాదాత్మ్యం చెందడం *“'రసానందం లో మునిగ్‌' తేలి పోవడం “రసాదైతం” అటు “అద్వైతం” గాని యిటు “రసాద్యైతం”" లో అనుభూతి పొంది "లీనమై" పోవడం మనకు కనిపించదు . కనిపించేది వ్యరి రసానందాద్వ్యైతి మ్మాతమే ఈ “అద్వైత స్థితి” వారి చెసే భి మ యాల్లోనే వుండేవి ! వారు తమ అనుభూతుల్ని మనకు మంటి ౧ కొంతమందికి అర్ధమౌతుంది నచ్చుతుంది ! మరికొంత బ్యురలొ కెక్కదు తల నొప్పివస్తుంది . అది అలా వుంచుదాం,

వేదాంత దర్శనం 249 _ ఇంతకీ ఆసలు విషయానికి వస్తే - భీమన్న ఆత్మను - పరమాత్మను ఒప్పుకుంటాడు. అయితే “దేవుడు” లేడంటాడు . (ప్రవక్తలు ఏర్పరచిన మతాలు” మోసపూరితం ఆంటాడు-- ఒక్కొక్క మతం "ఒక్కొక్క (ాండులో ఇబెలామణి అవుతూ మనుషుల్ని “వానిసన్ని” చేస్తున్న మత్తుమందులు "డగ్స్‌” అంటాడు . మోక్షం అనేది పాప పుణ్యాలమోద ఆధారవడి లేదంటాడు. - నము[దంలో నుంచి కొంత నీరు *అలగా" వచ్చి మరలా ఆ అలలోని నీరు "సము[దంలో కలిసిపోయినల్లే - పరమాత్మ అంశగా వేరుపడిన జీవాత్మ - జీవుడు మరణించగానే - ఆ పరమాత్మలో - సహజంగా - అపయత్నంగా- కర్మకాండలకు-పావ పుణ్వాలతో నిమిత్తం లేకుండా అత్మ "దానంతటదే” ఆత్మ - పరమాత్మలో 'లీనమైపోతుందంటాడు అదే మోక్షమంటాడు . మతం _ అది ఎమతమైనా సరే - పులీ నక్కా కలిసి వన్నిన వల అది భక్తి - అది ఏ దేవుడి మాదిదైనా సరే గొెల కోసం పెట్టిన ఎర అది --- గుడిసెలు కాలి.... ఎా-*బలం కలవాడు పులి; తెలివికలవాడు నక్క, ఈ ఇరువర్గాలకు ఆహారంగా (బతుకుతున్న మూర్చులు గొరెలు" ఆంటాడు, అంటే మందీ మార్చలంవున్న సంపన్నులు, తెలివిగల వంచకులు -- మతాన్ని సృష్టించి జా సామాన్య (ప్రజానీకాన్ని - మూఢ భకి పరాయణుల్ని “దోచుకొని” తింటు న్నారు. అందుకే "వద్దు మతం వద్దు మత బోధలు వద్ది భక్తి వద్దు భజనలు” అని గట్టిగా హెచ్చరిస్తున్నాడు. ఎందుకంటే ---, "మతం అంటే" ఒకరకం పిచ్చి” అనీ “మతం విషంరా విషం” అంటూ “"అత్మనే చంపుతున్న విషం అది” అని నిర్ష్వ్యంద్వంగా ఇప్పేసాడు మతం నిర్మూలించకుండా --" మనిషికి [పగతి లేదంటాడు. మతాన్ని "మానవ భావననుండి" -- తొలగించిననాడే “విశ్వమానవ (శ్రేయస్సు సర్వమానవ సమతోవస్సు సద్యసృముద్భూత మవు చుంద”ని విశ్వాసం వెలిబుచ్చాడు, కనుక “కృలమత వృత్తి విభేదాలకు -తి2]

250 బోయి ఖీమన్నే ఉమ్మడి అగ్నిసంస్కారం చేయమని అంత్య[కియలు” జరుపమని మరీ మరీ విన్నపం చేస్తున్నాడు ఆ స్తిక మహాకవి భీమన్న హేతుదృష్టితో.

_ భీమన్న ఒక "అడుగు ముందుకువేసి దేవుణ్ణి "డగ్గు' గాను = వివిధ మత్రాలని - ఆ *డగ్గును" తయారు చేసే పేదెటు కంపెనీలు గాను మూఢ భక్తి శిభామణులను "తగ్గెడిక్షులు'గాను చిత్రిస్తాడు.

“*పపంచంలోని ఎమత విశ్వాసులైనా అందరూ (డగ్గెడిక్టులే _ అ (డ్రగ్గు పేరు దేవుడు” దగ్‌ ఎడిక్సులు ఎ=ట్ల౦కొ అంటున్నాడు “ఒక్కసారి ఈ (డగ్గుతో జతకడితే ఇక (బతుకంతా దానికి వానిసైపోతుంది మానవత్వమే మమైపోతుంది. ఎామూఢ విశ్వొసంతో దేవుడనే వాడిని నమ్ముకొందే - మనీషి మానవ త్త్వమే నశించిపోతుందంటాడు. నల్లమందు గంజొయి టౌన్‌ షుగర్‌ భంగ్‌ = హేరాయిన్‌ ఛరన్‌ కొకెయిన్‌ ఎవరు ఏ పేరుతో జపీంచినా దేనికి విధేయులై భజించినొ అడి [డగే * దొని వరం దానమే ౨ డగ ఫల. ఎండగ్‌ ఎడీక్టులు ! జ్య శీ ఇచో, వట ర పేటెంట్‌ డగ్గులు _. రాముడు, కృష్ణుడు, జపించినా భజించినో --- “దాన్యమే” నంటాడు.

వేదాంత దర్శనం_ విరశే

రకరకాల పేర్లతో ఆ (డ్రగ్గును

'పేటెంటు చేసుకొన్న కంపెనీల

మా (డగ్గ గొప్పదంటే

మా (డగ్గు గొవ్పదంటూ

పోరాటాలకు దిగుతున్నై

మోనోపోలీ కోసం

మోసాలకు పాల్చడుతున్న్నై

"మతాలుగా ఎర్పడి చూనవుల్నె

మందలుగా విభజించి పాలిస్తున్న

"సొంత ఆలోచనల్ని చం పేస్తున్నై ాడగ్‌ --.

-ఇక్కడ వివిధ కంపెనీలు - వివిధ మతాలకు సంకేతాలు. మా దేవుడు గొప్పంటబే మా దేవుడు గొప్పని - వివిధ మఠ ఛాందసులు పోటీలు పడుతున్నారు . పోరాటాలు సాగిస్తున్నారు = "వ్వత్ర వైషమ్యాలు”. దేశ* లోనేకాదు. (ప్రపంచ మొత్తంమిద "సృష్టించిన - సృష్టిస్తున్న అరాచక హింసాకాండ మనం చూస్తూనే వున్నాం ఒకానొకప్పుడు మనదేశంలో = వ్లైస్టవం -"వీరశై వం ఎంతటి వై షమ్యాలతో రక్తపాతం సృష్టించాయో మనకు చరిత సాక్ష్యం ! అలానే యూరపు దేశాల్లో -- ప్రొబెస్టాంటిజం -. రోమన్‌ కధోలికిజం ఎంతటి తీవ వై షమ్యాలతో రక్తపాతాలు సృష్టించాయో చరిత్ర చదివితే తెలుస్తంది ! ఈ మధ్యకాలంలో మన దేశంలో “ఇస్లాం” “-స్రాందవ మతాలవారు” బరితెగించి ఎంతటి హింసాకాండకు పాల్పడ్రారో మనం చూసొం. __*బేవుడనే _దొక ఊహ -- పరమాత్మ ఒక వాస్తవ జ్లీవ శక్తి"

అంటాడు భీమన్న.

తెలివంటే తనలోని _

వెలుగే అని (గ్రహింపులేని

౭ికని బోయి ఛీమన్న తొలియుగాల మానవుడు తెలివిని వదిలేసి దేవుణ్ణి పట్టుకున్నాడు దెబ్బతిన్నాడు -- డ్రగ్‌ ఎదిక్టులు

"ఆది మానవుడికి పాణభయం ఎర్చడినప్పుడు = తన భుజబలం, బుద్ధిబలం చాలదనుకొన్ని ఎదో ఒక అతిలోక శక్తి తనను సృష్టించి - పోషించి - కాపాడుతున్న ఆ శక్తిని ఆ శయించాడని - ఆ శక్తినే దేవుడను కొని - తన భారాన్ని అ దేవుడిమాదపెట్టి - తాను “చేతులు. దులుపు కొన్నాడని - తానా శక్తికి పుట్టు బానిసై పోయాడని భీమన్న వివరణ

“దై వం (దేవుడు అనబడే దొక ఆదిమవాస అనాగరిక అజ్ఞాన భావన! దానిని ఇంకా పట్టుకొని వేళ్ళాడడం అభివృద్ధి నిరొధక మూర్జత్వానికి నిదర్శనం” --- గుడిసెలు కాలి--. (పీరికు అంటాడు.

“దేవుడు మానవ పతిష్షితుడు. మానవుడు స్వపయోజకుడు”" (డగ “"నూనవుడు ఆత్మరక్షణకోసం కల్పించుకొన్న యిలవేల్చ్పు దేవుడ”నీ “జేవుడు మానవుడి వ్య క్రిగత ఆస్తి” అనీ "దేవుడే మానవుడి స్వగూప సంకల్పం” కాని “మానవుడు దేవుడి స్వరూప కల్పన కాదని” (మోషంనా జన్మహక్కు) భీమన్న నొక్కిచెబుతున్నాడు ఓహో ఎమి భావన

"పుట్టడం [బతకడం చావడం - ఈ మూడే లోక నై జాలు” ఆంటూ-- "ఆహారం నిద్ర మైధునం, భయం __ యీ నాలుగు జీవ సహజ లక్షణాలు- "్రాహాలు - అర్హులు = వీటిని అనుక్షణం తీర్చుకుంటూ వుండడమే జీవితం” (జగ్‌ ...పీరిక్స అని వివరిస్తాడు మహాకవి * జీవించడమే జన్మకు పరమార్త మనీ _ “మనస్పే ఆత్మ మహాత్మ -- పరమాత్మ -- మనస్సే వ్యక్తీ భూత విశ్వాత్మ” అనీ “మనస్సును "స్వేచ్చగా వికసించనీయమని ఆత్మపస్తాయి 'పెంచి, మహాత్మగా పరమాత్మగా పరిణమించనీయమని” భీమన్న ఉద్భోధ చేస్తున్నాడు కన్షనస్పు భౌతిక స్థాయిలో (పకృతి అ. ఆధ్యాత్మిక స్థాయిలో పరమాత్య” అని అంటాడు మన కవిం

వేదాంత దర్శనం ౭58 . దేవుడు నామరూవ రహితుడని. చెప్తూనే అతడికొక 'పీరు పెట్టి - ._ రూపం కల్పించి - గుడికట్టి ఆ మళతస్టులంతా నియమంగా అక్కడ చరి సామూహిక (ప్రార్దనలు చేస్తున్నారంటే భజనలు చేస్తున్నారంటే = అంతకంటే విడ్డూరం మరేముంటుంది” ((డగ్‌....పీరిక్సు అంటాడు.

"వరమాత్మనే దేవడంటున్నాం అని ఎవరైనా అంటే ఆ మాట నిజం కాదు. కేవలం సామాన్య మానవులను మభ్య పెట్టటానికి అనే మాట మాత్రమే ... దేవుడు మళపరమైన ఒక వ్వక్తి పరమాత్మ విశ్వాత్మకమైన ఒక శక్తి దేవుడు అనేవాడు పురుషుడు వరమాత్మ స్త్రీ పురుష భావై కమైన శక్తి. దేవుడు ఆ మతంవాళ్ళకే స్వర్గమో మోక్షమో (వ్రసాదిస్తాడు. తన భక్తులకే శరణమిస్తాడు. తన ఆరాధకులకే రక్షణ కల్పిస్తాడు. తదితర మతాల వాళ్ళను ద్వేషిస్తాడు, తన స్వర్గంలోనికి రానీవ్వడు పరమాత్మ అలా కాదు అది కులమత వర్గ వివక్షణ లేకుండా సమస్త జీవరాసులకు సహజ శక్తి సామర్ధ్యాఅను (పసావించే విశ్వ్యైక శ క్తి:"((డగ్‌... పీరిక) అని దేవుడికి పరమాత్మకు తన దృష్టీలో వున్న భేదం భీమన్న వివరించాడు. న

అభ్ర్వ్వ దేవుణ్ణి కల్పించుకొని మన అత్యాచారాలకు అతణ్ణి అడ్డుపెట్టు కోవడం న్యాయం కాదంటున్నా”నంటాడు భీమన్న "దేవుడు ఒక జాతికి (దేవతలకు) మద్దతుగా మరొక జాతివాళ్ళను (దానవులను రాక్షసులను ఛూదులను) చంపాడనే పురాణ గాధలు ఆమానువమైనట్టివీ స్వార్ధపరుల కుయుక్తులూ మామే” అని (మోటిం నా జన్మహక్కు వీఏక) తన భావాన్ని వెలిబుచ్చాడు. ”

మతె క వేదాంత శాస్త్రాల (వకారం పరబహ్మంను “నిరాకారి రూపం గాను, సాకార రూపునిగాను. రెండు. విధాలుగా చెబుతారు సాకోరపూజి మొదటి మెట్టుః నిరాకార ఆరాధన రెండో మెట్లు తవస్సు మూడోమెట్తు - జీవన్ముక్తి లేడా మోక్షనిద్ధి అఖరి పెట్టు పరమాత్మ ఉనికిని అంగీకరించే భీమన్న దేవుణ్ణి నిరాకరిస్తన్నాడంటే "దేవుడు" 'సేరుమాద "మతం పేరు మిద జరుగుతున్న మోసాలు, దోపిడి మారణకాండ చూచి సహించలేక అనలు బేవుడే లేడంటున్నాడు ఛీమన్న,

25కీ బోయి భీమన్న నీ మనస్సే నీ పరమాత్మ దాని స్యేచ్ళే సీ సృజనాత్మకత “ అదే నీ ఆనందం అభ్యుదయం గమ్యం - (డగ్‌ ల అని చివరగా చెపుతున్నాడు . సృష్టి స్థితి నిలయాలు సహజ సిద్ధాలు జీవితం స్వభావ 1పవర్తనం (శ్రీమబద్ధ జీవితానికి ఎ దేవుడూ అక్కరలేదు శ్తే పరమాత్మ _ శక్తే జీవిత మహత్మ - (డగ్‌ . ) "నేను నా నిరంతర పరిశీలనద్వారా తెలుసుకొన్న సత్యం ఏమిటంటేప్రపంచంలోని మతాలు చెప్పే ధార్మిక సూశ్రాలన్నీ అబద్ధాలనీ- ఆచరణ సాధ్యాలు కావని = సామాన్య మానవులకే కాదు = ఎంతటి మేధావు లకు కూడా అందుబాటు కానివనీ - జీవిత యా;,తకు నిరుపయోగాలని" (డ్రగ్‌ .... పీరికు భీమన్న అంటున్నాడు, _ పునర్జన్మ లేదు కర్మసిద్ధాంతం ఆబద్ధం పాపపుణ్యాలు స్వర్గ్షనరకాలూ అజ్ఞానుల ఊహలు స్వార్ధపరుల కల్చనలు -__ (డగ్‌ ). జా అని భీమన్న విశ్వానం ! ఆయన మాటల్లోనే "మతమూ - భక్తీ - పూజలు భజనలూ మనిపికి అనవసరం అంటున్నానే కాని = విశ్వవై తన్య శక్తి లేదనడంలేదు .” (గుడి సెలు పీరిక) ఇంక వివరిస్తున్నాడు, "దేవుడు లేదంటూ పరమాత్మవుంది. అనేది వా సిద్ధాంతం - పరమాత్మ అంటే విశ్ష్వైక జీవశక్తి - చైతన్యం ....” విశ్ష్యైక చేతన అది ఒక జీవ భీజక్షేతం 1 అంటాడు. ((డగ్‌ ఎడిక్టు పీఠిక)

వేదాంత దర్శనం శికర్‌ మాక దేవుడు ఒక గ్గు ఈ డడ్రగ్గును నిషేఢించాలి. దేవుడు లేడు పర గ కే వుంది. దేవుడి మత్తున్న్తుండి విముక్తుడై. మానవుడు = సరమాత్మను వవ అవసరం అనుకొంటే విక్ష్యైక ఛై ళఈన్య శక్తి అయిన పర స్‌ తను తనకు యిష్టమైన గుణాళక్తిరూపాలలో ఆధాధించుకోవచ్చుగో అని డు మహాకవి ((డగ్గు .పీరికు ఆంటే “నిరాకారుని'గా నమ్మమని భూత పంచకం జ్ఞానేంద్రియ పంచకంగా అనుభూతిని పొందింది మానవ తనువు లోనే పరమాత్మ నిర్మించుకొన్న రకరకాల శరీరాలలో నేటి వరకు ఉత్తమో_త్తమం మూనవ బేహమే

• మోక్షం నా జన్మహక్కు నిరాకార వరమాత్మకు 'ఉనికి' శరీరమే గచొ కనుక వరమాత్మకు పూర్ణ స్మృతిలో పూర్ణానందం అందివ్వ గలిగింది మూనవ శ్రరీరం మాత్రమే --మోక్షం-నా జన్మ ఆధార భూతమైన = భ్రొతిక పరమాత్మ ఆనందానుభూతి పొందేది. శరీరంలోనే గదొ. వ్య క్రమైన పరమాత్మ అత్మ _ ఆత్మపొందిన వ్య క్రత్వమే శరీరం శరీరం పోతే వ్య క్త్రత్వమో పోతుంది వ్యక్తిత్వం పోయిన ఆల్క తరమాత్మ అవుతుంది జామ్రాక్ష్మ౦ం నొ _-అవ్య క్తమైన పరమాత్క (ప్రాణీలో “జీవాత్మ'గా వ్యక్తమౌతుంది పరమాత్మలో లీనమౌతుంది ॥ ఎంత సత్యం

బోముథీవన్న బ్లీక6ి పుట్టిన పరమాత్మ ఆత్మ అవుతున్నది గెట్టిన ఆత్మ పరమాత్మే అవుతున్నది న అదొక సహజ పరిణామకమం --మోక్ష్మం నా జంత్రి ం జ్రీవొ "చావూ పుట్టుకలేనిది పరమాత్మ. పరమాత్య పుట్టడం అంటే గ్‌ తృతో-దేహదారణ చేయడం . అత్మ గిట్టడం అంటే - పరమాత్మ మవడం' ఇది (ప్రకృతి సహజ పరిణామం” అంటాడు భీమన్న. ఫీ శృక్తి యావతూ సీ మనస్సే జీవితం మనస్సు తోడిది --మోక్ష్యం నా జన్య __ఛా౭ిక చేహంలోని మేధస్సు మనస్సుగా పనిచేస్తుంది. మనోళ్‌ కీ 'దేహళ క్తి కన్న గొప్పది జీవితానికి - మనస్సు దిక్సూచి | మార్గదర్శి మనస్సే అత్మ మహాత్మ పరమాత్మ మనస్పే వ్య క్రీభూత విశ్వాత్మ అందుకే ఇపుతున్నాను మనస్సును "స్వేచ్ళగా వికసించనీ ఆత్మస్టాయి పెరిగి మహాత్మగా పరమాత్మగా పరిణమించనీ = లాభౌతిక కాయంలోని హృదయ స్పందనతో మేధస్సునుండి పుట్టిన మనస్సు - ఆత్మ - ఆ తర్వాత పరమాత్మగా పరిణతి చెందుతుంది ! మనస్సు భౌతిక స్థాయిలో [పకృతి అధ్యాత్మిక స్థాయిలో పరమాత్మ ! టగ్‌ ఎడిక్టిలు _మనసున్న ఛౌతికాకృతి = 'దేహాకృతి = అదే (పకృతి . జీవొత్మగే వెలుగొందే మనస్సు పరిణతి చెందినప్పుడు అది పరమాత్మ --

వేదాంత దర్శనం వి57 నీ మనస్సే నీ పరమాత్మ - దాని స్వేచ్చే నీ సృజనాత్మకత అదే నీ అనందం - అభ్యుదయం .. గమ్యం, ఆాడగ్‌ ఎడిక్టులు --స్వేచ్ళ - సృజనాత్మకత గల్గిన మనస్సు లేదా జీవాత్మ పర చూత్మగా పరిణతి చెందుతుంది, అదే [బహ్మానందం 1! అదే జీవిత ధ్యేయం. దేహం పోయినా అత్మ హోతున్నది జీవం పోయినా అత్మపోతున్నది అత్మ పోవడం అంటే అది తిరిగి పరమాత్మ కావడమే --మోక్షలనాజన్మ ... మరి పరమాత్మ అంబే _ పర్మబహ్మం - "సమస్త గుణాత్మక సుహస్సే పరమాత్మ” ఒక గుణార్ణవం -- భావార్షవం "నానా గుణవర్ష రస మూలకం (బహ్మ్‌” “సర్వ గుణ సంవన్న వీజాణువుల సమామ్నాయం పర మాత ఖై” జా "బహుగుణాత్మక బహుపదార్థ మిశ్రమం” “పరమాత్మ ఒక జీవాణు మహార్దవం” -- "న్వచ్చ"౧దమైన నీ మనస్పే నీ పరమాత్మ *ఒక జ్ఞాన తరంగణి”. ఇదీ బీమన్న వివరణ భీమన్న ఒక నూతన "స్లోగన్‌" యిచ్చాడు-అదేమిటంబే.” స్వాతంత్ర్యం నా జన్మ హక్కు” అన్నాడు గదా తిలక్‌. మరి భీమన్న హ్లోగన్‌ వినండి--- మోషం నా జన్మ హక్కు అంటున్నాను నేనూ” మోనం అంటే విముక్తి = ఆధ్యాత్మికంగా మోక్షం అంటే 83]

న58ి బోయి ఫ్‌మన్న జన్మనుండీి విడుదల అని. జీవ (బహ్మైక్యం అని --- మోక్షం లఖించాలంటే ముందుగా నిన్ను నీవు తెలుసుకోవాలంటుంది వేదాంతం ! నిన్ను సీవు తెలుసుకోవడానికి సీయమ నిష్ట అనేకం విధిస్తున్నది మోక్ష (ప్రాప్తికి షరతులు పెడుతున్నది . ఆయితే మోక్ష (ప్రాప్టికి ఎ షరతూ అక్కర _లేదంటున్నాను నేను నీవు వద్దనుకున్నా నిన్ను విడిచిపెట్టని సహజ జీవ పర్యవసానం మోక్షం . ఎ మోక్షంనా జన్మహక్కు లాఖీమన్న యిస్తున్న యీ ప్లాగన్‌-యీ నూతన సిద్ధాంతం వేదాంత వండ్వితులకు ఒక సవాలు ! వేడాంతం ఆంతగా వట్టని సొమాన్య జనానికి ఒక వింత ! ఒక విడ్డూరంగా వితండ వాదంగా' చోస్తుంది. భీమన్న ఇంకా ఏమళటున్నాడో చూడండి. ॥ మోక్షం సహాజ సిద్ధం మోక్షం కోసం ఏ వ్యక్తీ ఎట్టి (ప్రయత్నమూ ఇయ్యనక్కరలేదు రాకత ఎంత సహజమో పోకడ ఆంతే సహజం. మరణం తర్వాత మిగిలిందేం లేదు

వేదాంత దర్శనం వర9 ఆత్మ మిగులుతందనేది ఊహ వాస్తవం కాదో దేహంతోపాటు అత్మగూడా పోతున్నది దీపం ఆరినట్లు - అల నీరై నట్టు అవ్యక్తమై పోతున్నది ఆదే మోక్షం ఆంటే దానికోసం ఏ _పయిత్నం అక్కరలేదు -- మోషంనా జన్మ -- _--ఫీమన్న సిద్ధాంతం వకారం జీవి మరణంతో జీవాత్మ పరమాత్మలో లీనమై - బహైక్యం చెందుత్తుంది ఆదే మోక్ష పిద్ది--- ఫిమన్న మతం (ప్రకారం మోక్షప్రాప్తికి ఏ ప్రయత్నం చేయనక్కర లేదు సముద్రంనుండి పుట్టి పెకెగసిన “అల” మరలా సముద్రంలో లీనమై పోయినట్లు - "జీవాణు మహార్షవ” మయిన పరమాత్మ అంశంనుండి = పర మాత్మ "ఇచ్చ ననుసరించి - ఒక బీజం ఒక బిందువు బీవాత్మగా భౌతిక రూపం ధరించి - జీవిగా వికసించి - ఆజీవి దేహం చాలించినంనే జీవాత్మ పోయి తాను పుట్టి వచ్చిన “పరమాత్మల్లో” లీనమైపోతుంది. అదే (బ్రహ్రైక్యం - అదే జీవన్ముక్తి = అదే మోటు సిద్ధి ఈ మోతసిద్ది ప్రక్నతి సహజ గుణం ! ఈ మోడు సిద్ధికి - పావవుణ్యాలతో = మంచి చెడ్డలతో ా మతాలు నిర్టేకంచిన "కర్మకాండలతో పనిలేదు ." ఒక వ్యక్తి మంచివాడుగా. బతికినా -- ఇత్దవాడుగొ బతికినా - చనిపోగానే - ఇద్దరిలోని “జీవాత్మలు" సచ్చిదానందమయమైన "పరబహ్మలో* అతి సహజంగా ఐక్యమై హోతోయి ! థీనమపోతొయి* ఇద్దరిలోని జీవాత్మలకు "మోషసిద్ధ” లభిస్తుంది అందుకే భీమన్న నొక్కిచెపుతున్నాడు [పతి మనిషికీ - (ప్రతి ప్రాణికి "మోకం తన (వా) జన్మహక్క"ని | ఛీమన్న లేవనెత్తిన యీ నూతన సిద్ధాంతంతో" - వివిధ మతాలలో శృర్కొనబడిన = స్వర్గ లోకం - నరకలోకం అన్నవి వట్టి వూహ!

260 పోయి భీమన్న అలానే "బ్రహ్మ సత్యం జగన్మిధ్య” అన్న అద్వైత సిద్ధాంతాన్ని గూడా ఛీమన్న అంగీకరించడు దృశ్యమాన (పకృతి *మాయ” అంటే ఆంగీకరిం చడు భీమన్న _'వరమాత్మ” సత్యం జగత్తు సత్యం _ ఐది విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతసారం . ఆలానే జ్ఞానమార్గంద్వారానే మోక్షసిద్ధి అన్న అద్వైత సిద్ధాంతం, భక్తి కర్మ మార్గాలద్యారా మోక్ష, సిద్ధి అన్న విశిష్టైద్వెత_ద్రైత సిద్ధాంతాల్ని భీమన్న (తోసిరాజనినట్లవుతుంది హైందవ మతస్థులు నిళ్లే శించే “సాదన చతుష్టయం” బౌద్దం చెప్పే “అష్టాంగ మార్గాలు భీమన్న "దృష్టిలో వట్టి పద్ధ-దండుగ మారి ప్రయత్నాలు

పాప వుణ్యాలతో -_ భక్తి - పూజ _ ధ్యానం వంటి కర్మకాండలతో నిమికీత్తం లేకుండా "పుట్టిన (వతివాడికొ "గిట్టుట”తోనే "మోక్షం" సిద్ధిస్తుం దని ఖీమన్న (ప్రతిపాదించిన యీ నూతన సిద్దాంతం - త వేదాంత పండి తులకు ఒక సవాలు ఒక హెచ్చరిక తమ యిలవేల్చుల్ని నమ్ముకొని --

• ఆరాధించే “మూఢ” భక్తి నూనవులకు “కనువిప్పు” భీమన్న “శా ప్రికుడ”నే టట్లు [భమింపజేసే విధంగా వున్న యీ హేతువాద వేదాంత భావాలు. కొందరు మూఢ ఆ స్తికులకు యివి వితండ వాట్‌ భావాలుగా తోచవచ్చు. కాని దేవుడు ఒక (డస్గు మత మొక మత్తు మందు “విషం అనే భీమన్న నా స్తికుడిలా భమింపజేస్తాడు ఎందుకంటే భీమన్న మాటలలోనే "దేవుడనేవాడెవడూ లేడని జీవితం ఒక్కటే సత్యమనీ హాయిగా (బ్రతకథమే జీవిత అత్ష్యమని చెప్పేదే నాప్పికమతం” అని ఆయనే అన్నాడు. "నా ఉధ్ధేశ మేమిటంటే ఆస్తిక మతం పూర్తిగా అహోహ అనీ, న్నాప్తిక నుతంలోని (ప్రకృతికి వెనుక మరే శక్తి లేదనేమాట నిజంకాదనీ జీవ (వ హ్మైక్యమే మోక్ష్యమనే అద్వైతుల సిద్ధాంతంలో ఏకీభవిస్తూ అట్టి బ్రహ్మా క్యానికి వాళ్ళ చెప్పే నియమ నిబంధన లేవీ అక్కకలేదని మోక్షం దానం తట అదే సిద్ధిస్తందనీ నేను యీ కావ్యంలో (మోక్షం నా జన్మహక్కు) (పతి పొదిస్తున్నాను” అని నొక్కిచెప్పాడు, అంటే నా స్తికవాదాన్ని గూడా భీమన్న పూ ర్తిగ్యాసమర్థించడం లేదు. అలానే ఆస్పికవాదాన్నీ పూ _ర్హిగా అంగీకరిం చడం లేదని తెలుస్తున్నదిగదా . భీమన్నది హేతువాదబద్ధ వాస్తవిక వేదాంత దృక్పధం వేదాంత దర్శనం .

వేదాంత దర్శనం నిర1 మర్పి దేవుడు లేడన్నా - మతం మత్తు మందన్నా “పరమాత్మ వున్న దని - నీ న్వచ్భమైన = స్వచ్భందమైన ఆత్మే పరమాత్మ అని అనంత మహా జలధివంటిది పరమాత్మ అనీ = అందులోని (వ్రతిబొట్టూ ఒక జీవాత్మ అనీ - (వతి అలా ఒక జన్మ అని బెబున్నాడు భీమన్న. భగవంతుడు (పరమాత్మ రసన్వరూపి అని. స్తే పురుష అ౦ంశలుగా వరమాత్మ చీలి (సాకారు (వకృతి పురుషులుగ్యా అత్మపరమాత్మలుగా “వణయైక” రసానంద భూతితో వరమ పారమ్య స్టితి చేరుకోవడమే రసా ద్వెతం అనీ భీమన్న తన భావ ((పణయ) కవితా రసావ్వ్వైత నిద్ధాంతాన్ని లేవదీసాడుగదా. మరి భీమన్న నాస్తికుడు ఎలా అవుతాడు కాడుగచా భీమన్న వరమ ఆ_ప్పికుడు కాకపోతే, మూఢాచారాలక్కు మోసాలకు, స్వారానికి, " బానిన” మనస్తత్వానికి మూల హేతువగుతున్న దేవుణ్ణి వం ఏ చ జి మతాన్ని విగహారాధనస్కీ పునర్జన్న సిద్దాంతాన్ని పూజాధిక కర్మకాండల్ని, కర్మసిద్ధాంతాన్ని (తోసిరాజనుతున్నాడు అంతే . పరమ ఆస్తికుడు కనుక “వర్రమాత్మ” ఉనికిని గుర్తిస్తున్నాడు. ఆ పరమాత్మ రసస్వరూపి అని తాను రసాద్వైత (ప్రణయ (భావ) కవిత్వం పుంఖాను పుంఖంగా వెలయించాడు. భీమన్న అ స్తికుడు కనుకనే, భగవద్గీతకు నవ్యభామ్యం రాయగలిగాడు. బాల యోగి బాలయోగీయం (ముమ్మిడివరం పెద వాలమయోగీశ్వరులవార్సు మోతం నా జన్మహక్కు, (డ్రగ్గు ఎడిక్టులు వంటింహేతువాదబద్ధ వేదాంత సత్యదర్శున రచనల్ని చేయగలిగాడు. మూఢాచార నిరసనతో వైయక్తిక జీవన పూర్ణ వికాసకారకమెన - మానవతా పరిపూర్ణలలాంత విలసవానికి సుందరానంద నుఖజీవనానికి వాస్తవిక యదార్థమార్గం చూపించాడు. విచిత మేమంటే దేవుడు లేడనే వీమన్న రాఖీలు, రాగవై శాఖిలలో € అం ల శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిని, శ్రీ కాళవా స్తీశ్వరుని, శ్రీశైల మల్లిఖ్లార్డునుని సంస్తల చేయడంచూస్తారు.. విగ్రవారాధనని నిరసించే. వీమన్న వెళ్ళిన చోటెల్లా ఆ పాంతంలో వండే ప్రనిద్ధ పుణ్యక్షేత్రాల్ని సందర్శించి- వస్తోడు. దేవుళ్ళక పత్యేశ పూజలు = కళ్యాణాలు చేయించకపోవచ్చు.

262 బోయి భీమన్న

కొండ లేడింటిమైని = కొలు తీర్చినస్వామి

కొండ దిగువను నాదు - గొంతు వినబడదేమి

ఏడుకొండలు నాలో - ఏడు స్వరములు కాగ

నేనే ఒక వీణనైై - నిన్ను పాడేనురా -

ఏడేడు లోకాలు = ఎక్కి దిగలేనురా

వాగుండె గుడిలోనె - నాసేవ గైకొనర

తృణము గైకొని కోటి - ధనము తిచ్చే వప్రభూ

ఎదను గైకొని = మోక్ష పదవి నొనగు స్వయంభు !

వేంకటేశ్వరా -- ఓ వెంకటేశ్వరా -ారావీలు

--బీమన్న ఆ ప్పికుడంటానికి యింతకన్న నిదళ్శ్గనం మరి యింకేమి కావాలి తన గుండె గుడిలోనే స్వామిని సేవిస్తున్నాడు 1 ” “విశ్వ పొందర్య కేంద్రం ఆంధమైతే కేంద్రంలో పరమ సొందర్య

విక్షేపం శ్రీ వేంకట్తా[ది ొ రాధా మూధవ శివసరస్వతీ చ్వాంద్వాతీత పరా శక్ర - మహాళక్తి కేంద్రమది.” తిరుపతి - తీరుమఆ !

“అనంద (దిహ్మకు వ్య్వారం అది

అదిగో ఆలయద్వారం !

ఓహో విశ్వరాగ దర్శనం

విశ్వేశ ॥ర సాన్నిధ్యం |

ఓహో పరిపూర్ణ పరంజ్యోతి

ఓహో 1! పరాపర పరమ విభూతి

దివ్యనుందర శివంకరమూర్తి

సర్వ మంగళ మాంగల్య మూర్తి

శ్రీ వేంకటేశ శరస్వామి

ఓంశ్రీ వేంకటేశ్వరాయనమః

ఓం శ్రీ రమా పతయే నమః ఎ=రాగ వ్లై భాభీ,

వేదాంత దర్శనం 268

--తిరునులేవని దర్శించుకొన్నవ్వుడు వేళ (సతీనమేత్తంగా) చీమన్న అన్నమాటలివి. దై వదక్శునం-ఆత్మపరమాత్మల అనంద (పణమైక (బయో

-క్యంగా గూడా వీమన్న సంభావించాడనుకొండి.

"సరస్వతీ వీణ, (శుహ్మతాళం, విష్ణు మృదంగం ఇందుడు వేణువుపళి సంగీళతం సమకూర్చగా --

“శ్రీలక్ష్మి గొంతెత్తి భువన మోహనంగా పొడుతుండగా "సృష్టి స్తితి లయీ మోహనమెన ఆనంద అకాండ తాండవం చేస్తున్నాడు శివుడు = విశ్వ లీలా మహాకళతో __

"నమశ్శివాయ సాంబాయ - నటరాజాయే నమోనమః “నమశ్శివాయ నూర్యాయ - గంగాధరాయ" నమోనమః "నమశ్శివాయ సోమాయ - మహాబీజాయ నమోనమః కన్షమ్రశ్ళివాయ బీమాయ = మృత్యుంజయాయ నమోనమః = రాగవైకాఖి అటో మలీఖా! ప్రంచుకొన్నప్వుతు మహాకవి తిహ్యను

-త్రీశై లంలో మళల్లిఖార్జునుని దర్శంచుకొన్నవ్యుతు హ్యూన

భూతితో అన్నమాటలివి!

పక్షి గూటిలో నున్నంత సేపే

వక్షీక గూడూ - గూటికి వక్షి

గూడు జాటిసోవ = బొడ తీయగలనే -- రాగోదోయం

_ పక్షి “ఆత్మ ! గూడు "దేహం." చేహం విచిచిస్‌ తళ్వోక తత్మను

గు రించడం కవమేగదా 1 “న్రూటిలో వక్షేదిరా - గూడు చిన్నబోయెరా అని. ఇ:రాగులు పాడుతుంటాటు. -ఈ పరమ .నత్యాన్న వీమన్న చక్కగా ఇప్పోడు. గేయ రూపంలో. బీమన్న వేచాంత దృష్టికి: తా_త్తిక చింతన కది నిదత్శస్‌ం3

౭64 బోంబ భీమన్న "వి ప్రసాదమె అమృత - సీ '్రేయసము సదా సీ కర శ్రీలక్ష్మి = నా కింత కౌతరరా , శ్రుకాళ హ స్త్రీశ్వరా ఎనీ కృపా శ్రీనొసగి దీవించరా _ రావీలు _ శ్రీ కాళహ స్రీశ్వరుని దర్శనం చేసుకొని పాడుకొన్న పాట యిది మరి, వీమన్న పరమ అఆ స్తికుడేగదా . కోయిల పాొడుచుండ నవకోమల వల్లికలాడుచుండ, ఆ ధ్యాయము బెన్నియున్‌ ముగియుదాక సభాపతి వాచునన్ను సీ తోయము వారివెంట దయతో నడిపింపుము నా సమా ప్తపుం గేయము నీవ కమ్ము పొడిగింపకు మొ అటుమాదటన్‌ (ప్రభూ

• మహాకవి _ బీ, కా. కుసుమాలు లోక జీవిత కావ్యాన్ని [వ్రాయడంలో తనకు పరమేశ్వరుణ్ణి తోడుండనుంటున్నాడు మహాకవ్కి తాత్త్విక దృష్టితో ఇక్కడ కోయింటే (ప్రాణం (అత్మ) నవకోమలవల్లిక - నవజీవనం - అధ్యాయం - జీవిత కావ్యా థ్యాయం - సభాపతి = పరమేశ్వరుడు దై వసంస్తుతే తన చరమాంక గేయం కావాలని కోరుకొంటున్నాడు తా్త్వికుడైన మహాకవి భీమన్న, మూఢ మతాచారాల్ని = గుడ్డి నమ్మకాల్ని = పూజాదిక కర్మకాండల్ని నిరసించడం వేరు. సరమాత్మను, అలౌకిక చివ్యశ క్తి ఉనికిని గుర్తించడం వేరు. మతాన్ని దేవుణ్ణి కర్మకాండల్ని నిరసంచీన భీమన్న పరమాత్మ ఉనికిని గుర్తించిన పరమ ఆస్తికుడు - గొప్ప తా త్తికుడు = హేదుబడ్డ వేదాంత దార్మినికుడు . + “స్వచ్ళమైన స్యచృందమైన సీ మనస్సే నీ ఆత్మ - మహాత్మ - పర - మాత్మ” కనుక - "నీ జీవితం సీ చెతుల్లోనే వుంది” కనుక "మోక్షంనీ జన్మ హక్కు” కనుక - "దేవుడొక (డ్రగ్గు మతాలస్నీ మాఫీయా మురాలు” కనుక _

వేదాంత దర్శనం బిగి

మోక్షం నీ జన్మ హక్కైలే

జీవితం నీ సంకల సిద్ది

సవ చేయవలసిన ప్రయత్నమంతా

సంపూర్ణ జీవిత వికాసం కోసం

జీవిత సంపూర్ణ వికాసమే జీవాత్మ లక్ష్యం

వికాన రసా స్వాదన సారంగమే ఆత్మ

చాని అనంద పాఠరవళ ఫమే బహ్మైక్యం --

వి జీవితం నీ చేతిలో వుంది

నీ శక్తి నీ మనస్సులో వుంది.

కనుక, మానవుడా సివు సుఖంగా జీవించు నీతో పాటు నన్నుగూడొ జీవించసీ = మనిద్దరం ఒకే పరమాత్మ అంశలం కదా--- బకికి నంతకాలం స్వతంత్రంగా బకుకు శక్తి కొలదీ సంపొదించు-- అందుకు చ్రయత్నించు * సైదైన మార్గంలో (ప్రయాణించు కవ్పపడు - కృషెచేయి-- సె సంపాదనను ఇతరులకు పంచుచూ ఇతరుల సంపాదనలో పాలుపంచుకొంటూ పురోగమించు, అదే జీవిత పరమార్ధం .

--మోక్షం నా జన్మహక్కు రశ]

266 బోయి భీమన్న --ఇదీ భీమన్న హేతువాద వేదాంత సత్యదర్శన సారాంశం. దేవుణ్ణ స్వార్ధపరుడై న మూఢ మానవుడు సృష్టించుకొన్నాడు అదొక డడ్రగ్గు. మతాన్ని మనిషి "పెట్టుకొన్నాడు. అదొక మత్తుమందు. అదొక విషభాండం. ఇక నీ మనస్సే నీ ఆత్మ పరమాత్మ. కర్యకాండలతో పాప పుణ్యాలతో _ భక్తి జ్ఞాన వైరాగ్యాలతో భక్తి శ్రద్దలతో పనిలేదు. [ప్రాణి మరణించడం తోనే జీవాత్మ పరమాత్మలో థీనమైపోతుంది. జీవన్ముక్తి కలుగుతుంది. మోక్షం సిద్ధిస్తుంది. [బమహ్మైోఠ్యం లభిస్తుంది. కనుక జీవన్ముక్తికి - మోక్ష సిద్ధికి నీవు చేయవలసింది ఎమిలేదు. అది సహజసిద్ధ పకృతి ధర్మం . జీవితలక్ష్యం ఆనందం, సీజీవితం సీ చేతిలోవుంది కనుక స్‌వు నంపాదించు. న్వతంతంగా సుఖంగా జీవించుకో. ఇరుగుపొరుగు సుఖ జీవనానికి చేతనైతే కాస్త నసహయవడు. నిష్కామ కర్మంగా సంపాదించు. ముందుకు పో, పురోగమించు. అదే జీవిత పరమార్రం, అదే మోక్షమార్గం. చివరగా ఒక మాట కమ్యూనిష్టు సిద్ధాంత కర్త అన్నట్లు మతమొక మత్తుమందు కావచ్చు. మూఢాచారాలు, గుడ్డి నమ్మకాలతో మతాలు ఎన్నో విథివిధానాలు కర్మకాండలు నియమించి యుండవచ్చు. మానవ గౌరవవద సుఖజీవన వికాసానికి అడ్డుపడే యెట్టి" మూఢాచారాల్ని అయినా యీనాడు మానవతా వాదులై న మత సంస్కర్తలు - చెబుతూనే వున్నారు (బ్రహ్మ సమాజం -- ఆర్యసమాజంవంటి (ార్దనా సమాజాలు మతం విషయంతో ఎన్నో మార్చులు తెచ్చాయి. హిందూమతాన్ని ఎంతగానో థ్వేషించిన డా అంచేద్కర్‌ సహితం మనిషి నైతిక స్టాయిని సపెంచుతుంది కనుక మతం మనిషికి అవసరమన్నాడు. మత సంస్కరణ యీనాడు చాలామంది కోరు తున్నాడు. మతాలలో ఎంత చెడువుందో అంత మంచీ వుంధి. కాలికి దీర్హ కాలం నయం కాని ఎదో పెద్ద పుండు పుట్టిందని త్వరగా పుండు నయం కావడంలేదని కాలంతా నరికేయటానికి ఎవనిషీ కోరుకోడు. గదా . అలానే మతాలలో చాలా వెడు వుందని = మతాలవల్ల మారణ హోమం జరుగుతుందని - మూఢ భక్తుల్ని దోస్తున్నారని మత సంస్కర = అలు చేయటానికి బదులు ఆసలు మతాల్నే సమూలంగా నిర్మూలించాలన్న

వేదాంత దర్శనం 267 భీమన్న వాదన ఎంతవరకు సబబో కాదో, సహృదయులైన అస్తికులైన పారకల నిర్ణయానికి వదలివేస్తున్నాను

అలానే దేవుడు లేడు పరమాత్మ వున్నది అని భీమన్న మహా ఆ స్పికుడి గానే నొక్కిచెపుతున్నాడు. నిరాకార రూపం పరమాత్మ అయితే - సాకార రూవం దేవుడు - దైవం అనే సత్యం వేదాంత "పారం గదా. “దేవుడనే ఊహనుక్నూడా భరించవచ్చుకదా అంటే అది వ్య క్తిగతమై ఉన్నంతవరకు భరించవచ్చు తన మనస్సే తన దేవుడు. ఒకరి దేవుడు మరొక దేవుణ్ణి బాధ పెట్టకూడదు. అని ఫీమన్నగారే కాస్త “దిగి " వచ్చి "దారొకొచ్చారు. నిజా నికి దైవభావన వ్య క్తగతమైనదేగదా _ వ్యప్టిది సమిష్టిదె సమాజపరమైన దేవుడు మతం చిక్కులు తెచ్చాయి. మరి పరమాత్మ వున్నది దేవుడు లేడు అనే బీమన్న వాదన ఎంతవరకు సబబో పారకలోకమే నిర్ణయిస్తుంది. ఎది ఎమైనా బీమన్న తన వాదనని నిర్భయంగా) నిర్మొహమాటంగా నిర్ష్యంద్వంగా నిక్కచ్చిగా చెప్పినందుకు నిజంగా అభినంధనీయుడు. అలానే జీవిత లక్ష్యం ఆనందం, సుఖజీవనం కినుక అందుకు (పతి మనిషీ కృషి చేసి సుఖజీవనం చేయాలనీ; తనవంతు కృషిగా పరుల సుఖజీవనంకోసం (వతివాడు యిరుగు హైరుగుకు చేతనైన చేయూత నివ్వాలని కేళ్చి చెప్పి నందుకు, బీమన్న మానవతా వాదానికి హేతువాద వాస్తవిక దృ్పికి జేజేలు చెప్పితీరవలసిందే. అయన్ని అభినందించి తీరవలసిందే అవతారమ్ములు లక్షదాల్సినను చ (శాద్యాయుధ (శ్రేణిలో భువి సాక్షాత్తుగ నీవ యేలినను, మౌ ర్పుం గొండురే మానవుల్‌ చివు రె త్తింతువె (గ్రేమ వల్లిని రణ నే విఖేదమ్మిలు = పక్షపొతములు వ్య ద్ధావే/ముల్‌ సీకునున్‌ _--మణిమాననం

కోనసీవం ఉపజ్డాకోకిలం నీరు కట్టి మన్ఫ కట్టి నారు కట్టి కంచెలున కట్టి నన్ను పోషించరెవ ఆడవి మొక్కను నేను, స్వేచ్భావకాళ వీధులం దిష్టమైనట్టు విరియచుంటి భీ కా కుసుమాలు --"ఉపజ్ఞా కోకిల మారేనా" ఆంటూ సాదరంగా స్వాగతించారు జల సూ తం రుక్కిణీనాథ శాస్త్రిగారు భీమన్న [పపథమంగా ఆయన్ని మదాసులో కలుసుకున్నప్పుడు. భీమన్న ఇంటర్‌ చదువుతున్న రోజులో ఆయన రాసిన "ఉపజ్ఞాకోకిల” అనే గేయం కృష్ణా పత్రికలో వచ్చింది శ్రీ జరుక్‌ శాస్త్రి ఆ రోజుల్లో కృష్ణా పత్రికలో పనిచేస్తూండేవాడు భీమన్న గేయం “పచురణార్ధం' కృష్ణా ప్యతికకు వచ్చినప్పుడు విద్యార్ధి వాసిందే అయినా, "పేరు బాగుంది ధ్వని పథానంగొ వుంది, మంచి దేశభక్తి లిరుక్కు అని శ్రీ జరుక్‌ శాస్త్రి కృష్ణా పతికాధి వతులు 1 ముట్నూరి కృష్ణారావుగారి దృష్టికి తీసుకొని పోగా - ఆ గేయం ముట్నూరివారి దృష్టిని గూడా ఆకర్షించిందట. "భారతీయార్షోపజ్జను కోకిలతో పోల్చి విదేశీ దాస్య హేమంతంలో మూగవోయిన దాని గొతు స్వాతంత మధూదయంకోసం ఎంతగా తల్లిడిల్లి హోతున్నదో ఇెప్పుతున్న చిన్నపాట అది” (పాలేరునుండి పద్మశ్రీ వరకు పారడీల జరుక్‌ శాస్త్రిగారు భీమన్నను క జ నీ వో _ఉపక్టా కోకిలా" అని పిలిచినప్పుడు ఉచ్చితచ్చిచ్కె పోయిన భీమన్న తన కలం బరు ఉవజ్ఞానంద "గా పెట్టుకోవాలనువొని గూడా. ఏ కారణంచేతనో అలా చేయలేదట జ. కంతకు "ఉపజ్ఞ కోకిలంటే _ ఎమిటి ? “ఉపజ అంటే.ఏ గురూప దేశం లేకుండా _ ఎవరి ప్రమేయం లేకుండా _ అప్రయత్నంగా - అతి సహజ సిద్ధంగా కలిగే “జ్ఞానాన్ని” “ఉపజ్ఞ” ఆంటారు . ఓ బోయవాడు జెట్టు కొమ్మమిద అనందంగా పణయకలాపం చేసుకొంటున్న ఓ కాంచ పక్షీ

వేవాంశ దర్శనం వీ69 జంటను'ను బాణంతో కూల్చినపుడు--అది చూచిన-ఆంతవరకు “పామరుగా" వున్న వాల్మికి “మాం నిషాద....” అంటూ అప్రయత్నంగా వాల్మీకి నోట నుండి ఓ శ్లోకం వచ్చేసింది అందుకే “వాల్మీకి కోకిలల” అన్నారు . అలా అబ్బిన జ్ఞానోదయాన్ని = అలా కలిగిన-"జ్ఞానాన్ని” “ఉపజ్ఞ” అంటారు. ఇక భీమన్న విషయానికి వస్తే - ఆయన స్కూల్లో - కాలేజీల్లో - చవెవి “పొట్టకూటి పట్టం" పుచ్చుకున్నాడు తప్ప - సాహితీపరంగా అయన ఎవరివద్దా శిమ్యరికరా చేయలేదు లక్షణ - అలంకారాది శాస్త్రాలు ఎవరివద్దా నేర్చుకోలేదు. తల్లిదం[డులు ఆదిగురువులు. *“ఆద్వైతి' వేడాంతి అయిన తంథడినుండి కొంత తాత్త్విక దృష్టి ఆలవరుచుకొన్నాడు. తండి "అద్వైత వేదాంతం"కాదు భీమన్నకు అబ్బింది _ రసాద్వైత (పణజయ (భావ) కవితాఖి నివేోం సహజసిద్ధ కమనీయ జానపదగాయని అయిన కన్నళల్లినుండి సంగిత సాహిత్యాభిమానాన్ని ఉగ్గుపాలతో పుణికి పుచ్చుకున్నాడు బీమన్న | పెరు చేల గట్టులలో పచ్చ గడ్డి పున్వలలో ఉఊడ్చు చేల మునుములలో ఊయ్యేలా పాటలతో కొబ్బరి మామిడీ తోటల

• కోయిల తీయని పాటల వల్లిటూరి వడుచులతో - పాటలెన్నో పాడుకొంటూ నా శైశవ హృదయంలో నందనాలు నాటిన చల్లగ నా భావలకను పల్లవింప నేనిన--- కన్నతల్లి నాగమ్మ కంజలి ఘటిస్తాడు చీమన్న

చొయిఖీమర్న్ను _ వి70 స్‌ క ఎ తల్లిదం్యడుల తర్వాత సహజ సుందర (పల కం వీమన్న గురువు - పచ్చని పైరుచేలు-దట్టమైన కొబ్బ వసే బక పూలు - పండ్లు గలగల షారే పిల్లకాల్వలు - కలకీలారావాలు సలు పసు పిశాలు - కల్లాకపటం లేకుంజు * ఆనందంగా హాయిగా బాలంలణ లు కాక కొనే పల్లెటూరి రై తుకూలీలు = పల్లేపడుచులు - యిదీ - వీమన్న కు జ్ఞానం” వచ్చినప్పటినుండి యం ఆత్మీయ బంభువులు అయినారు, నన్ను కన్నె కోకిలము గానము నేర్చు కొందువా అని పిల్వ నానంద మొంది సోగకన్నుల నెమ్మి నా జోడుగూడి ఆఅడుకొందువు వత్తువా అసగ మురిసి ముగ్ధ మందార సుమము నామోవితేనె ఊర్వశికి తుల్యమని వెప్ప ఊరి ఊరి తొట్ట తొలిగ నా ఊయెల తొట్లినుండి దూకి పర్విడినాడ నీలోకమునకు గడప దాటించి నను తోటగట్టు చేర్చి తోట తోటనె చంక నెత్తుకొనినావు గట్టు దాటించి వీ యాటపట్టు చేర్చి ఇక ననున్‌ బట్టి ఎదకు హత్తుకొనరావె భీ. కా కుసుమాలు బీమన్నకు ఊహ తెలిసి ఈన చుట్టూ చూచుకొని, అందంగా కని పించే (ప్రకృతి పొందర్య మోహితుకై పథవశించి పోయిన వాల చీమన్న తొలి అనుభూతి యిది, తల్లినుండి వుగ్గుబాలతో అచ్చిన సంగీత సాహిత్యాభినివేశం-సుందర | మైన పకృతి - సాదరంగా ఆదరించి సహజసిద్ధ కవిని చేసింది . అందమైన (ప్రకృతి వీమన్నలో సహజంగా ప్రకృతి సొందర్యారాధకుణ్ణి చేసింది. ఈ హెందర్యారాధనమే అ వీమన్నలో 'ళసొనందాన్ని" “'సెంపొందించి--(ప్రణయ “రసాద్వైత'గా తీర్చిదిద్దింది |

వేదాంత దర్శనం వి అఖిల విశ్వము విశ్వకళాభిశాల (వకృతి దేవి అధ్యాపకురాలుు వివుల గౌతమో తీర దేశాల (గంథధచయము వారములు నేర్చుకొందము పడతిలెమ్ము ఎ మధుగత ఈ విశాల విశ్వమే విశ్వకళాభి కాలగా 1పకృతిదేవి అధ్యాపకు రాలుగా - నిత్యనూత్న సవ్యశ్యామల గొతమితీరాలె " గంధాలు'గా చీమన్న తనను తాను (పకృతి సొందర్యా రాధాకుడైన = విద్యార్ధిగా [వణయ రసా ద్వైత కవిగా ఆవిష్కరించుకొన్నాడు గోదావరి తన సమస్త పువృఫలాలను ధన ధాన్యాలను, సౌందర్యాలను (శేమోపాయనంగా సంతరించుకొని సముజ్వల మూర్తి అయి సాగరుని పాదాల ముందు సమర్పించుకొన్న పూర్ణ సువర్ల పళ్ళిరం కోనసీమ --శివాలుకలు శ్యామలములై న లంకల అంకములను వమిట చెరుగున మలయానియములు వీచి పాంధ జనులకు పారమ్య పడవి నొసగు కోమలారాయసీమ మా కోనసీమ ఎూ-చీ కా కునుమూలు అందుకు వీమన్న ఆంటాడు--- అక్కడ పుట్టిన నాకు అక్కడ పుట్టినదేదీ ఎక్కడ కనిపించినా కోనసీమ [పత్యతమవుతుంది పరమాత్మీయ పూర్ణ పొందర్య సాక్షాత్కార మౌతుంది -ాశవాలుకలు

ము భీమన 272 బోము భీమన్న --సామాన్యంగా కవిపండితులు "ఫలానా" వారిద గ్గ ఆలంకార శాస్త్రం చదువుకున్నామనో - ఫలానా వారిదగ్గర అమరం నేర్చుకున్నామనో- ఫలానావారి దగ్గర 'కావ్యత్రయం' చదువుకున్నామనో _ ఫలానావారిదగ్గర రామాయణ భారత, భాగవతాలు చదువుకున్నామనో చెప్పడం కద్దు. మరి చీమన్న ఎవరిదగ్గర్తా ఎదీ చదువుకోలేదు. అంతా స్వయంకృషి - స్వయం (ప్రకాశితం స్వీయార్షితం - అంతకే ఆయనంటాడు. లేదు నాక వ్యత్చన్నత, వేదచయము ఉపనిషత్తులు వాని కాభోపశాఖ లేమి బోధించునో యింత యీ నెరుంగ చడువులే లేని నాకు [ప్రాజదువు లేడ | ఫైన చెప్పినట్లు - వీమన్న ఎవరిదగ్గర ఎమేమి చదివాడు - ఏమి నేర్చుకున్నాడు అని ప్రశ్న ఉదయిస్తే = ఇలా సమాధానం చెప్పటానికీవద్యం . సరిపోతుందేమో గాని కన్న తల్లిదం్యడులే "గృరువులుగా ' వేదాంతంలో "రసాదై తాన్ని” సహజ సంగిత సాహిత్యాన్ని ఒంట పట్టించుకున్నాడు టి చా సీరుకట్టి మచ్శకట్టి నారుకటి కంచెలును కట్టి నన్ను పోషించే దెవరు ? అడవి మొక్కను నేను, స్వేచ్భావకాశ విధులం దిష్టమైనట్టు విరియచుంటి ల్ఫి, కా, కుసుమాలు లాఅడవి మొక్కను, నీరుపోసి పెంచిదెవరు ? ఆదే మొలుస్తుంది వర్షంపడగానే పచ్చగా పెరిగి పెద్దదౌతుంది ఒక విధంగా ఇప్పాలంబే లా అది దైవలీల - మరోవిధంగా చెప్పాలంటే - పకృతి సహజధర్మం * భీమన్నకు దైవ కరుణ అనడం కంటే - (పకృతి సహజసిద ధర్మమంటే యిష్టం కనుక ఆదే అనుకొందాం ! అడవి మొక్కలాగానే -_ భీమన్న సహజ సిద్ధంగా కవిగా పెరిగి 'పెద్దయ్యాడు. "ఎవరూ ఏమో చెప్పకపోయినా, చంధో లషణాలు తెలియకపోయినా + పర్యరచన మాత్రం అనర్హళంగా సాగించాడు ఫీమన్న -_ మూర్తీభవించిన

ఉపజ్డా కోకిలం 278 స్యయంకృషి ఈయన జీవితం” -- సాహితీ వ్యాసంగమున్నూ !--(పాలేరు నుండి పద్మశ్రీ వరకు)

వేములవాడ భీమకవి రాసిన "కవిజనాశయం” అనే లక్షణ (గంధం- మిత్రుడు గుబ్బల వీరాస్వామి తెచ్చి యిచ్చాడు భీమన్నకు - దాన్ని వీమన్న ఆకళింపు చేనుకున్నాడు అప్పటికే = ఠఈనకు తానుగా -- న్వయంకృషితో అ స్వయం వ్రతిభతో ఛందోబద్ధంగా కవిత లల్లుచున్న వీమన్నకు = యూ పుస్తకం కాస్త ఉపయోగవడింది తాను రాస్తున్న చిన్నాచితకా వద్యాలలో "యతి[ప్రానలు' లోపాలుంటే సరివెద్దుకోవటానికి తనతో పుట్టి తనతో "పెరిగి తనతో అభేదంచెంది నిరంతరం తనతోవుంటూ"” "తన సుఖాలకు సంతోషా. లక్కు విజయాలకు, విలాసాలకు నమస్తానికీ మూలాధారమైన “సరస్వతీ” జీవి నిలా తలస్తాడు బీమన్న, = ఓ వాసంతికనంచు, నీ విరహ భావో త్తప్త నంచున్‌. భవత్‌ జీవోజ్జీవన నంచు, నీ కమృత మిచ్చే చాందినంచున్‌, త్వదో జో విశ్వంభర నంచు వచ్చి, ఎవెవో శోభాల్‌ వరించున్‌, ననున్‌" నావా ఈ సిరులెల్ల నీవె కదటేనా తల్లి నొగీశ్యరీ జావబీ కా. కుసునూలు _ వీమన్న పండిత వంశంలో పుట్టలేదు వాళ్ళ నాన్న వల్లయపాను "అద్వైత" వేదాంత్‌ తత్వాలు పాడుకొనేవాడు. ఆయన వేదాంతి కాని కవి పండకుడు కాదు . అట్టి నేపద్యంలో - వీమన్న సహజ నుందర కోనసీమ అందాల *వాసంతిగా దర్శనమిచ్చి తనకు రసానందభూతి కలిగించి కవితాభి నివేశం సంతరించి తాను "రసాద్వైత” కవిగా ఆవిష్కరించటానికి కారణ భూతురాలైన శారదాదేవిని న్మరిస్తున్నాడు బీమన్న కోకిల పిల్ల (కాకి పెంచినా) తల్లీ పాటనే నేర్చుకొని - తల్లి కల కంరాన్నే పుణికి పుచ్చుకొని * వనాంతరాలతో - (కృతి మాత బేడిలో జరిగి స్వేచ్చా గానం చెస్తుంది ోతలను అలరిస్తుంది . సహజ కనునీయ జానపద గాయని తల్లి నాగమ్మ కడుపున పుట్టిన బీమన్న - తల్లినుండి సంగిత 85]

వి74 టోయి భీమన్న సాహిత్యాలను ఉస్గుబాలతో పుజికిపచ్చుకొని - సుందర కోనసీమ. (పకృతి ఒడిలో పెరిగిన వీమన్న (తండి అద్వ్వైత్సాన్ని కాదని) స్వేచ్చాయుత రసా నంద *“రసాద్నైత' పణయ గీకాల్ని ఆలాపించాతు - ఆలాపిలుస్తున్నాడు జరుక్‌ శాస్ర, గారన్నట్లు చిమన్న మరి *“ఉపజ్ఞా కోకిల కాక మరేమౌతాడు "కోకిల అఆస్టానంలో కవులు స్తోత గాయకులు అని వెజవాత గోపాలరెడ్డిగారు లెన్సగా చెప్పారు కవుల్ని కొకిలలుగా చెప్పడం "కవి కోకిల విరుదుల్ని బువ్వతం తెలుగు సాహితీ జగత్తులో పరిపాటి. తెలుగు సాహితీ లోకంలో 'కవికోకిలి లెందరో వేదుల సత్యనారాయణ కౌత్రిని "గౌతమి కోకిల అన్నారు కృష్ణకాస్త్రని *కోకిలస్యామి" అన్నారు దువ్వూరి రామిరెడ్డి - గ్యురం జాషువా -- కవి కోకిల” చిరుదాంకితులు జారి కవిత్వం “కోకిల కలకంరం'లాగా - కమనీయంగా వుంటుంది కనుక వారికా చిరుదము లిచ్చారు రసజ్ఞ కవిపండితులు మరి వీమన్న ఎవ్వరూ చిరుదుతివ్వకుండానే-_ గ్రుకృతి పొందర్యాన్ని ఆరాధిస్తూ - ఆనందిస్తూ - *ోరసాద్వ్వైతి గా తనంత తానుగా - స్వయంకృషితో = స్వయం వతిభతో సహజ సిద్ధ (ప్రతిభా వ్యుత్సత్తులతో (ప్రకృ-దేవిని %పేయసిగా' భావించి - సహజ సిద్ధ కలకంర గానంతో నాటినుండి నేటికీ తెలుగు సాహితీ జగత్తును అలరిస్తున్న "ఉపజ్డా కోకిల” ధర్మ సంస్థాపనార్థం ఈ గుడిసెలు మళ్ళీ మళ్ళీ " అవతరిస్తుంటాయ్‌ పోతుంటై - పుట్టుకొస్తుంటై ఈ విషయం సాగడం ఎంతవరకు రహస్యం గుడిసెల వాళ్ళుకు తెలిెసేటంతవరకు _ -- గుడిసెలు కాలిహోతున్నై అంటూ స్వయం ప్రజ్ఞా ధురీణుడైన కవి చీమన్న చార్య? భవిష్యవాణి అంటున్నది- ' గుడిసెలు కాలిపోతే మాకేం అనుకోకండి

ఉపజ్డా కోకిలం నర్‌

ఇప్పుడు కాలిపోతున్నట్టివి వట్టి గుడిసెలే ఆ గుడిసెల్లోని గొరైల అజ్ఞా నమూ అబలత్వమూ, చీకటీ మారికిగూడా కాలిపోతునై్నై కాలిపోతున్న గుడిసెల స్థానంలో మళ్ళీ గుడిసెలే లేస్తాయిలే _ అని అనుకోకిండి ఇక అలా జరగదు = జరగబోడు - మానవులారా మానవత్వం కేసి మరలండి” అంటూ తస్మాత్‌ జాగత్త జ్మాగతత్తి అంటున్నాడు ఉపడ్డా కోకిఅస్వామ.

న్వయం(పజ్ఞా వకాశతుడైన కవి ఛీమన్న - “వరంజ్యోతి” అధ్యతు తన - విశ్వదీపిక పరిషత్తు నేర్పరచి అందు ఐండిదీపం లాంతరు హరికేను లాఎతరు = విద్యుద్ద్ధీపరి, కాగడా మిణుగురు 'సెజ్జదీపం, కొతివి దయ్యం గుడిదీపం (వమిదె -- వీటిని సమావేశపరచి వాటి *యజ మానుల' కష్టసుఖాలు వాటివ్వారా తెలియజేయించిన- ఉపజ్ఞా కోకిలస్వామ్‌

విశ్వనాట్య చ[కవర్తి - “నటరాజు " శివుని కాలికిగజ్జె కట్టించి = ఒక్కొక్క గజ్జసవ్వడికి ఒక్కొక్క లయాన్విత పదవిన్యాసానికి - కష్టనుఖ మయమైన సమస్యాత్మక లోక జీవితఘట్టాల్ని ధ్వనింవజేసాడు "ఉపజ్జా కోకిల స్వొమి" మహాకవి భీమన్న

“అనాది కొసను౦డి అనంతత్వంలో”ని అందమైన (వతిలవమూ జు రసాన్వితమనీ - రసానందంలో “"రహైదైతం దర్శించాడు ఉమబ్జా కోకిల స్వామా

రామాయణంలో "అశోకవనంలో సీతను అన్వేషీస్తూ అళోక వనంలోనికి జొచ్చిన హనుమంతుడే” మనకు'తెలును వాల్మీకి రామాయ ఇంలో ఆసలుకధే అది. కౌని స్వయం పజ్జా పకాశతుడైన ఛీమన్న అళోక వనంలో రాముణ్ణి చూపిస్తాడు మనకు రావణ వధానంతరం శర్హాంగి సీతను త్వరగా కలుసుకోవాలన్న ఆదుర్ధాతో అళోకవనంలోలికి వెళ్ళాడు అప్పటికే సీత రామశిబిరానికి గొంపోవఐబడడం జరిగిలది

రాముడలా వనంలో కాలిపెట్టేసరికి ఆ వనంలోని (ప్రతి లత, వృక్షం అయన్ని చూచి---

276 బోయి ఖీమన్న

గుసగుస లాడసాగినవి కొండల గుండెలు తట్టి నిర్హరుల్‌

రుశరుస లాడ సాగినవి రోదసిపై ఘన హైమనీ అతల్‌

వసవస లాడసాగినవి వన్య విహంగము లర్థనిద, సా

రసరసధాముణా విజయరాముడు తద్యని నట్లు సాగగన్‌

--ఎంత చమత్కారం ఆతి సామాన్యమైన మాటలతో - అ సన్ని వేశాన్ని అతి సహజంగా = లవలేశం అతిశయోక్తి లేకుండా దృశ్యం కళకు కటినట్లు అక్షరబద్ధంచేసి చూపించాడు ఈ కావ్యంలో ఎ పాత్ర చివరకు రాముడుగూడా మాట్లాడడు ఆ వనంలోని గడ్డిపరకలుగూడా - రాముజ్జే చూసి - "ఎక్కడివాడొ ఏమి కధా ఏ సతి కన్నదో, ఎల వచ్చెనో యిక్క డికస్పుడు యింతగా చక్కనివాడు ఇప్పుడె [మొక్కెదమంచు. రామపద ముల్‌ స్పృశియించు తమన్‌ తృణాదులున్‌ - అలా వచ్చిన రాముని పొదాలు ిడ్దాడుకొన్నాయట రాముడు నథుస్తుంటే _ కాలికింద గడ్డీగాదం కాళ కింద పడుతుందికదా క్రవి_ గడ్డిపరకలు ముద్దిడుకొన్నాయని చమ త్కారం 1 స్వయం్రజ్ఞా ధురీణుడై న భీమన్న - అశోకవనంలో రాముణ్ణి చూపగలిగాడు ఈ ఉపజ్ఞా కోకిల బహృకా అశోకవనంలో రమణీయ (వణయగీళం ఆలాపిస్తూ రసానందంలో చెట్టుకొమ్మ మిద కూర్చొని - రాము డలా ఒంటరిగా ఆ వనంలోనికి జొచ్చి సీత్రకోనం అన్వేషించడం తఈనకంట చూచిందేమో

భీమన్న స్వయం [వతిభా పాటవాలకు మణి మానస కావ్యం మరో మళ్ళుతునక శ్రీకృష్ణుడు స్మతాజిత్తునకు ఇచ్చిన శమంతకమణి పురాణగాధ తెలియని భారతీయు లుండరేమో _ (ప్రతిరోజూ మణుగులకొద్దీ బంగారాన్ని సృష్టించే శక్తివుంది దానికి ఎంత విలువైన మణిఅయిశ్సా అది జీవంలేని రాయి" మాత్రమే గదా అంతవరకే మనకు తెలిసిన పురాణగాధ

వినాయక చతుర్థినాడు వినాయక్మవత పూజలో శమంతకమణి కధ చదివితేగాని పూజ పూర్తికాదు ఆనాడు పొరపాటున చర్నదుని దర్శించినా ఆకధ చదివితే దోషముండదట ఆది అలా వుంచితే జాంబవంతుని ను౭డి? శతధన్వుడి నుండి అతడి స్తుతని నుండి తనమై వచ్చిన అపవాదును

ఉపజ్డా కోకిలం వ్ల? పోగొట్టుకోంటానికి శ్రీకృష్ణుడు శమంతకడణుని రక్షిస్తాడు జాంబవతిని సత్య భామను వివాహమాడతాడు శ్రీకృష్ణుడు తనను రక్షించిన - శ్రీకృష్ణుడు మాతం తనను (వ్రేమించడు తాను "రాయి" అయినందుకేమో (రోజూ మణు గులకొద్దీ బంగారం యిచ్చినా సరే అయితే రాయి అయిన శిమంతకమణికి మాతం తనను కాపాడిన శ్రీకృష్ణుని మోద (గేము కలుగుతుంది. అయితే స్వయం వతిభావంతుడు .- గొప్ప సృజనాత్మక శక్తి అ గొప్ప భఛావుకతగల భీమన్న ఆ *విలువ గల రాతికి కి మనస్సును కల్పించి శ్రీ కృష్ణుని క్పృవ్చించి నట్లు వర్ణించాడు నేను రాయి నై తేనేమి నిన్ను కోరుట తప్పా అని అంటూ "గాన రసమ్ముతో వెదురుక[రకు (ప్రాణము పోసినావు_ జీవంలేని "వెదురు కరకు నీ ముగ్ధమోహనమైన మృదువైన (వేళ్ళు తాకగానే నవరసా లొలికించే నవ రాగొలు పలుకుతాయి గదా పాణమొస్తుంది "మణికి మాత్రము మానస ముండదా అని కృష్ణుని అడుగుతుంది. కనుక "వకస్సున్నందుకు నీకై మశస్సు కలిగి నిను కోరుట తప్పా - లేక అశ్చర్యమా అంటూ భూమి. తను వున్నందుకు చేరగా వలయు నీ తారుణ్యమున్‌ ఎరికిన్‌ అని అంటూ నీ యరమోడ్చు కందొవల నీలిమకాంచతులు కల్చధూరుహచ్చాయలు నాకు నీ చల్లని చూపులే నాకు కల్పభూరుహచ్భాయ నాకంటుంది మణి నను (ప్రేమించిన చాలు పరమాత్మ నాకదే మోషమౌ అంటూ తనను ౩కృష్ణ భగవానుడు ,పేమిస్తేనే చాలట తనకు మోవసద్ది 1పాప్తంస్తుందట నిను (శేమించవలె ప్రియ మ్మయినవన్నీ నీకు పూర్ణా రృణ మ్మొనరించన్‌ వలె అంటూ "నీతో పాలను వెన్న నాదమున సంగీ తమ్మునుక్‌ కాదె నా తాదాత్మ్యము. అనీ కృష్ణునితో లీనమై హోయినట్టు సంభా వించుకొంది. అండపిండ (బ్రహ్మాండంలో _ చరాచర జీవకోటిలో స్థావర మైన, జడమైన పహార్థం గూడా (బ హ్మైక్యం కావడ౦ సహజమని - సృషి. లోని శరం గాని అరం గాని పతి వస్తువ - పతి ప్రాణిలోని "జీవాత్మ పరమాత్మలో అద్వ్వైత్‌సిద్ధి పొందటానికి తహతహ లాడుతుందనిం ఆలష్యింతోనే సృష్టిలో మనుగడ సొగించి చివరకు అ పరమాత్మ ల్‌ లీనమై పోతాయన్న అదె త సిాంతాౌనికి తక రసౌ త నణజయభావః

280 బోయి భీవున్న ప్రకృతీ - పురుషుల అవినాభావ అనుబంధాన్ని -- "జీవాత్మ - పర మాత్మల" అత్మీయ అనో్యోన్యానురాగాన్ని - కవీ - కళిల శివసరస్వతీ కళాబంధాన్ని సంబంధాన్ని = గేభుపీ - ప్రియల రసొద్వైతంగా - ప్రజ్ఞాశాలి అయిన భీమన్న పైవిధంగా సంభావించాడు తనకు తానుగా సహజసిద్ధ జ్ఞానసంపన్నుడైన ఛీమన్న ,పకృతిని కేయసిగా - తాను పురుషుడిగా - జీవాత్మ-పరమాత్మల (గేమను రసాద్వ్వై తంగా = (గేయసీప్రియల అభేద పణయమూ ర్తిమత్వంగా _- (పేమ రసా ద్వైతంగా సంభావించుకొన్నాడంటే = భీమన్న "ఉపజ్జా కోకిలస్వామి కనుకనే "జన్మాంతర వైరాన్ని” పసికట్ట కలిగాడీ కోనసీమ ఉపజ్ఞా కోకిల స్వామి * వకృతిలోని మానవ (ప్రకృతిని ని యిట్టే (గ్రహించ గలిగాడు = భగవద్గీతకు నవ్యభామ్య కారుడై నాడు స్వార్ధమానవ నిర్మిత కులమతవర్గం అడ్డుగోడలు పడిపోవడం, గుడిసె లతోపాటు గుడిసెవాసుల "అజ్ఞానాంధకారం గూడా కాలిపోయి. వారికి జ్లానో హా దయమై - వారు చై తన్యవంతులై = జాగృతులై నవసమ సమాజ స్థాపనకు నడుంచిగంచడం దర్శించ గలిగాడు అర్ధళతాద్దానికి పూర్వమే మన ఉపజ్తా కోకిలస్వామి అరవై డెన్బైయేండ్ల క్రిందటే కాలము మారిపాయె 7 చూలలు రాజులౌదురు సుమో అని మన ఉపజ్ఞా కోకిలస్వామి భవిష్యవాణి ళ్‌ ౯! వలికింది * మాలలకు మంచాలు బబ్రాహ్మలకు పీటలు అని (బ్రహ్మంగారు (భవివ్యత్తు కాలక్షానం చెప్పినట్లు అదిప్పుడు నిజమైంది కదా కోనసీమ ణి కులంలో నుమ మారుమూల మామిడికుదురు కుగ్రామంలో పంచమ లంల్‌ పుట్టి స్వయంకృషితో - స్వయంపతిభతో ప్రట్టభదుడె .ఉపాధా యుడై = ప్మాతికేయడై - రాజకీయ నాయకుడి _ భాష ల్‌ శ శాఖాధిపతియె రాష్ట్ర విధానమండ ల రాష్ట్రప్రభుత్వ అనువాద మ లిస్త చి రం సభ్యుడై = మరోప్రక్క సాహితీ

ఉపజ్డా కోకిలం విరి1

రంగంలో ఎ గురూపదేశం లేకు-డానే స్వయంకృషితో స్వయం (ప్రతిభతో కవిగా ఆనిష్క్మరించుకొని-"రసొద్వైక” (ప్రణయ కరుణ వీరరస [పథాన శతా ధిక కావ్యకకీర్తగా కులనిర్మూలనకై ధర్మపోరాటంసాగిస్తున్న భీమసేనాధిపతిగా నవసమ సమాజ స్టాపనాదీక్ష గల్లిన అంబేద్కరేయునిగా * హేతుబద్ధ వేదాంత దార్శకునిగా పద్మశ్రీగా - కళ్ళాపపూర్ణుడె - సవ్మన పూర్ణచం[ద్ర దర్శనం చేసుకొన్న కోనసీమ ఉపజ్ఞా కోకిలస్వామి శ్రీ బోయి. బీమన్న ధన్యుడు

పాలేరుగ పుట్టితి మా

మాలకు బుషి వారసత్వ మార్దించీతి? వాక్‌

శ్రీలలితను సేవించితి

షాలించితి కావ్య జగము పద్మశ్రీనై

ఎ-వీమన్న చాటువులు అంలాసు--అప్రప్రకత్తనుని-శసాలా. 80]

280 లోయి (ప్రకృతీ _ పురుషుల అవినాభావ అనుబంభాన్ని - మాత్మల” ఆత్మీయ అన్యోన్యానురాగాన్ని - కవీ - కళల శివసరస్వతా కళాబంధాన్ని సంబంధాన్ని = (గ్రేయపీ = ప్రియుల రసాద్వైతంగా క (పజ్ఞాశాలి అయిన భీమన్న పైవిధంగా సంభావించాడు ట్‌ తనకు. తానుగా సహజసిద్ద జ్ఞానసంపన్నుడైన భీమన్న _పకృతిని (యేయసిగా =, తాను పురుషుడిగా-- జీవాత్మ-పరమాత్మల [గశేమను రసాద్వ్వై తంగా - గేయసీప్రియుల అభేద పణయమూ ర్తిమత్వంగా _- (శేమరసా చతంగా సంభావించుకొన్నాడంటే = భీమన్న "ఉపజ్ఞా కోకిలస్వామి" .. కనుకనే "జన్మాంతర వైరాన్ని” పసికట్ట కలిగాడీ కోనసీమ ఉపజ్డా కోకిల స్వామి" (ప్రకృతిలోని మానవ ప్రకృతిని ని యిట్టే (గ్రహించ గలిగాడు = భగవద్గీతకు నవ్యభామ్య కారుదై నాడు స్వార్ధమానవ నిర్మిత కులమతవర్షం అడ్డుగోడలు పడిపోవడం, గుడిసె లతోపాటు గుడిసెవాసుల '"అజ్ఞానాంధకారం గూడా "కాలిపోయి. వారికి జ్ఞానో దయమై = వారు చై తన్యవంతులై = జాగృతులై నవసమ సమాజ స్థాపనకు నడుంచిగంచడం దర్శించ గలిగాడు అర్థశతాద్దానికి పూర్వమే మన ఉపబ్డా కోకిలస్వామి అరవై డెచ్చైయేండ్ల క్రిందటే ఇక్టాలము. మూరిపొయె గు నూలలు రాజులౌదురు సుమో అని మన ఉపజ్ఞా కోకిలస్వామి భవిష్యవాణి పలికింది ' మాలలకు మంచాలు బ్రాహ్మలకు పీటలు అని బ్రహ్మంగారు (భవిష్యత్తు) కాలజ్ఞానం చెప్పినట్లు అదిప్పుడు నిజమైంది కడా వ్‌ రుమూల “మామిడి కోనసీమ. మారుమూల మామిడికుదురు కుగ్రామంలో పంచమ కులంలో పుట్టి స్వయంకృషితో - స్వయంప్రతిభతో పట్టభద్రుడ -ఊహిధ్యా డె = పా(తికేయుడై - రాజకీయనా కొ శాఖ్రాధిపతిమై - రాష్ట్ర ధఛాంయుం సభ్యుడై మరోప్రక్క సాహితీ

సిశవాలిజం నీవి్ర ఈ (పతీకవాదం తెలుగుసాహిత్యంవై గూడా (ప్రభావం చూపింది. అందులో ఆధునిక సాహిత్యంలో ఆర్నుదను మొదట ఇప్పుకోవాలి ఈయన రాసిన “త్వమేవాహం” లఘుకావ్యం ఇందు కుదాహరణం. [ప్రాశ్చాత్య కవుల "ఆధ్యాత్మిక గంధం ఆర్నుద విసర్జించినాడుః (ప్రతీక కవుల సూచ్వ్యార్త చమత్కృూతులను మాత్రమే ఆర్వుద స్వీకరించినాడు. ర్‌త్వమేహంలోని ఇసుక గడియారం కాలంనకు సమాజంనకు [వతీకలు త్వమేవాహంలో కాలం (ప్రధాన వస్తువు చిరంజీవి మానవునితో మృత్యువు “నీవు నేనే' ననీ "త్వమేవాహమ' నీ కాలానికి మృత్యువునకు గల అభేద భావం సూచించబడింటి. ఇక భీమన్న కవిత్వంలో _పతీకవాదాన్ని పూక్తిర్తిగా చొప్పించాడని చెప్ప లేముకాని (పతీకవాద చ్భాయ అక్కడక్కడ (వస్ఫుటంగానె గోచరిస్తాయి బలం కలవాడు పులి తెలివి గలవాడు నక్క ఈ ఇరువర్గాలకు ఆహారంగా బతుకుతున్న మూరులు గారెలు ఎానుడిసెలు కాలి పులి దౌర్జాన్యానికి “వక్క" వంచనకు పతీకలు? గొ(రెలు అమా యక ప్రజలకు (ప్రతీక సమాజంలోని క(రపెతనగాన్న అయిన ధనిక భూస్వాముల దోపిడీకి దార్జన్యానికీ బురగల "పెట్టుబడీవారీ వ్యాపారుల “వంచనకు మోసానికి బలి అయిపోతున్నవారు సామాన్య (ప్రజలు లంచాలు దొంగ లాభాలు మాయ నాటకాలు పదవీ రాజకీయ ఇం[దజౌాలాలు బాందీ బారులలో గాంధీ నాయకులకు సన్మానాలు మూఢభ క్తి (ప్రచారాలు అధికార దుర్వినియోగాలు

విరి బోయి భీమన్న ఆత్మవలచక ఇకజపాలు బలహీన వర్గాల నోళ్ళు చూపి బలవంతులు కడుపులు నింపుకోడాలు నాయకు నమ్మకదోహాలు జాతి సేవకుల అంగుడులేని మింగుళ్ళు అ శక్తికి ఆ౨కారా పీరాలు (పతిభకు ముష్టి మెతుకులు ధనంతో జనాన్ని కొనివెయ్యడాలు జనళ క్తి పేరుతో ధనళ క్తి ఊరేగడాలు నిజం దేవీ నిజం అవే దున్నలు దున్నలు దున్నలు! “గుడిసెలు సమాజాన్ని పట్టి పీక్ష్యతింటున, _ వీడిన దున్నలు మహిషాసురాలు చే అంబే వ య! షపాషా సురుణ్ణి చీల్చి వెండిన దుర్గను = అధునిక కలంలో “"నవ్యావతారాలు” ఎత్తిన యీ మెనిజెప్పిన దున్నల్ని ఆంటే మహిషాసురాల్ని = సంహరించి -- "దుట్ట శిక్షణి గావించి శిష్టరక్షణ = సమాజ (శ్రేయస్సు చూడమని ధ్వని పక్షి గూటిలో నున్నంత సేశ్సే పక్షికి గూడూ _ గూటికి కక్ష గూడు దాటిపోవ జాడతీయ గఅహ = రాఖీలు జాగూడు _ భౌతికకాయం - పక్షి - జీవుడు (పాణం) - గూడునో వక్షి వదలిపెటి వెళ్ళితే జా (పాణ౦ _ శరీరాన్ని వదలి'పెటి వెళ్ళితే = గూడో పాడె పోతుంది శరం నోంచిపోతుంది. పక్షిజాడ తెలియదు. (పో జీవాత్మ జాడ తెలియదు

సింబాలిజం విరి5్‌ తెలివి తక్కువ ఛీమలు గింజలకోసం గింజుక చస్తుంజై అవి పెట్టిన పుట్టలు పాముల కిర వవుతుంటై --- _-గుడిసెలు _-ఇక్కడ చీమలు - శ్రామిక జీవులకు _ పాములు ధనిక భూస్వాము లకు (ప్రతీకలు - సంకేతాలు తెలని ఛీమలు ళరి నల్లని చీమలు పచ్చని చీమలు పలురంగుఖ చీమలు --రాఫీలు తెల్లని చీమలు శ్వేతజాతీయులకు నల్లని చీకులు న్యగో భారత జాతీయులకు పచ్చని చీమలు - చైనా జపాన్‌ - తదితర దూర(ప్రాచ్య దేేయ జాతకులకు (పతీకలు బియ్యపు గింజలకైై కయ్యానికి సిద్ధం గా చక్కెర పలుకులకైై జగదేక యుద్ధం రాఖీలు “బియ్యపు గింజలు కూటికి - చక్కెర పలుకులు "సంపద రాజ్యా ధికారానికి - జగదేక యుద్ధం - (ప్రపంచ యుద్ధం (1407 6 ౪/8౧ క్ర రకరకాల పేర్లతో ఆ "డగ్గు ను శృటెంటు చేసుకున్న “"కం'పెనీలు* చూ “డగ్గు గొప్పదంటే మూ (డ్రగ్గు గొప్పదంటూ

286 బోయి భీమన్న హోటీలు పడుతున్నై పోరాటాలకు దిగుతున్నై మోనో పోలీకోసం మోహిలకు పొల్పడుతున్నై ఎగ్‌ ఎడిక్టులు (డగ్గొ అంబే'దేవుడు -_ 'పేచెంటు కంపెనీలు - వివిధ మతా లకు ్రతీకలు = సంకేతాలు - నల్లమందు గంజాయి బౌక్‌ సుగర్‌ భంగ్‌ = హెరాయిన్‌ = చరస్‌ _ కొకెయిన్‌ ఎవరు ఎ పేరుతో జపించినా దేనికి విధేయులై భజించినా అది [డగ్గే - దాని వరం దాస్యమే జాగ్‌ ఎడిక్టులు ఈ మత్తుమందుల "పేర్లు - వివిధ మతాల దేవుళ్ళ పేర్లకు ప్రతీకలు = సింబల్స్‌ అ భీమన్నగారే దీన్ని వివరిస్తున్నారు "శాగుడు = 'సలమందు గం జాయి వంటి డగ్గులు మత్తుపానీయాలు శరీరాన్ని ఎంతగా క్షిణింపచేస్తాయో- అంశగానూ - దేవుడు తనను నమ్ముకున్న భక్తుల జీవశక్తిని క్షయింప చేస్తాడు అలానే మౌలికమైన డ్రగ్గు _ కొకైన్‌ ఒకటీ అయినా = హెరా యిన్‌ = (బౌన్స్‌ సుగర్‌ ఛరస్‌ - భాంగ్‌ మెదలగు అనేక రూపాలలో బజా రులో పోటీపడుతున్నట్లే = మౌలికంగా దేవుడు అనే భావన ఒకటే అయినా అది వినిధనామ రూపాలతో మతవేదికల మైకెక్కి పోరాడాలకు దికుతు న్నాయి. డ్రగ్గును మార్కెట్టు చేస్తున్నది వివిధ కంజ్చ చేస్తున్నడి వివిధ మతాలు " హెలు _ దేవుణ్ణి మార్కెట్‌ పోతే - పతిభా వ్యుత్పళ్తులు గల మహాకవి భీమన్న తన రచనలు = కావ్యాలు - నాటకాలు - గేయ నాటికలలోని ప్ప తలకు పెటీ సేరు- ఆ పాత్రల రూవ గుణస్నభావాలకు - పా పరంద క్‌ క్‌ (5 గ్‌ మాజిక వరంగా ఆయా పాతల జీవిళౌ లకు (ప్రతీకలుగా వుంటాయి చూడండి. 6

సింబాలిజం బి87 పాలేరు నాటకంలో _ వెంకన్న పాలేమ ఆతన్ని [కేమించింది వన బాల పాలేరు పొద్దస్తమానం - యేడాదీ పొడుగునా ఆరుగాలం - పొలం లోనే పనిచేసి బతికేవాడు “*వనవాల" (ప్రకృతికి సంకేతం _ అంబే “పాలేరు క (వకృతికి అనుబంధమది ఆ నాటకంలో భూకామందు కుజ్మేరావు ఈ పేరు ధనిక వర్గానికి సంకేతం పాలేరుకి ఉపదేశమిచ్చి - జ్ఞానోదయం గలిగించిన ఉపాధ్యాయుడు "ఉపకారి” ఉపకారి పేరు వోప కార బుద్ధికి వతీక ఇక "మానవుని మరొక మజిలీ లోని ముఖ కధాంశం - భూలక్ష్మీ క్షే తయ్యలు (గేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటారు వారి కుమార్తె నసన్యః భూలక్ష్మి క్షైేతయ్యల మితులు ఆగావతీ భోగయ్యలు వీళ్ళ మంచిగా మోసంచేసి క్షతయ్య పొలాల్ని స్వాధీనపరుచుకుంటారు ఆశావతి భూబక్ష్మిని బొనిసగా చూస్తూ అవమానిస్తుంది సన్యను మేభానిధి -తల్లిదం్భడుల పపోత్స హంతో బలవంతంగా చేజిక్కించుకుంటాడు రైతుకూలీఎ చంద్రన్న సూరన్నల సహకారంతో భూలక్ష్మి ధనధన్యాదులు కానుకలుగా తెచ్చి తన కూతురు సన్యను విడిపించమని అశావతిని వేడుకొంటుంది. ఆశావతి భూలక్షిని అవమానించి గెంటివేస్తుంది భోగయ్య ధనమదాంధుడై కామాం ధుడై నాట్యక త్తె శశికళను బలక్కరిస్తాడు. భార్య ఆకావతి భోగయ్యను కోపిస్తుంది కాంతామణి సహకారంతో సస్య మనస్సు మార్చటానికి మేధానిధి- నగరానిక్‌ తీసుకొని వచ్చి సస్యకు మధురసొలు రత్న సింహాసనాదులు ఆశ చూపిస్తాడు సస్య నిరాకరిస్తుంది ఇంతలో ధనరాజు అనే ధనికుడు సస్యను లాక్కొనిపోతాడు, మేధానిధి ధనరాజును తన బుద్ధిబలంతో ఓడిస్తాడు ధన అక్ష్మి సహకరిస్తుంది చివరకు మేధానిధి సస్యను వివాహమాడతాడు భూలక్ష్మి - శ్షే తయ్య - స్వయంప్రభలు ఆ నూతన దంపతుల్ని ఆశీర్వ దిస్తారు ఇదీ సూక్ష్మంగా కథాంశం - కధనుబట్టీ పాత్రలకు నాటకక ర్త పెటిన పేర్లనుబట్టి . యీ నాటకంలోని సింబాలిజం స్పష్టంగా తెలుస్తుంది _మానపుని మరొక మజిలీ” గేయనాటికలోని స్వయంప్రభ పాత్ర (పకృతి శక్తికి = లేదా విశ్వళక్తికి సంకేతం ఆమె రూపాలే న అన్నపూర్ణ - శ్యామల - శొకల _ కాంతామణి - ధనలక్ష్మి - ఆహార సమృద్ధికి శక్తికి.

288 వోయి భీమన్న లలిత కళలకు అధునిక నాగరికతకు, సంపదకు వ్రతీకలు - "స్వామి పురు నికి లేక్‌ భగవంతునికి సంకేతం క్షేత్రయ్య - అత్మళక్తికి - లేక "రైతు కు సంకేతం భూలక్ష్మి భూసంపదకు చీవ్నాం సన్య పొడిపంటలకు పచ్చ దనానికి పతీక మేధానిధి - తెలివితేటలు గల విజ్ఞానవంతునకు సంకేతం భోగయ్య - భోగానికి కుయుక్తికి ప్రతినిధి - ఆశావతి - దురాసకు - అధి కార గర్వానికి గుర్తు ధనరాజు = ధనస్వామ్యానికి = సూరన్న చరం్యద్రన్నలు

• శ్రమశక్తి - సహకారాలకు (ప్రతినిధులు. కవ్చితకళా వదర్శన నృత్య గేయ నాటికలో చిత్రదత్తు (గేమికుడు- కళశేయసపి. చి్యికకళా ప్రదర్శనలో వాళ్లు కలుసుకొని (శ్రేమించుకొంటారు

• మంజీర = మార్టంగ చిత్రాలు వారికి సహకరిస్తాయి చిత్రదత్తుడు - చిత్ర కారునికి = కళ్లచ్మితకళ (లఅలితకళు కు (ప్రతీకలు మంజీర - మార్దంగం - సజీవ చిత్రాలకు సంకేతాలు _ "మైరు పాట నాటికలో శ్రీవత్స నాయకుడు స్నేహ నాయకురాలు = జ్‌ జ వ ళా శీల వారి _పేమకు సహకరిస్తుంది "శీలి పరోవకార సుగుణానికి శ్రీవత్స హృదయానికి "స్నేహ - బంధానికి పతీకలు, అంటే సుగుణ సంపన్ను లైన న జ్డ్‌ ని యూ ప్పుడే = (పేయవీ పియుల హృదయపూర్వక ,శేమానుబంధం _ ఎర్పడు తుందని కవి ఆశయం "వగతి” నాటికలో వగచి నాయిక, మార్గమ్మిత వరఫ్‌ గౌతమిపుత

యకుడు. ఇదరూ | కేమించుకు న్‌ * నా డ్రి ( న్నారు (ప్రచార్‌ అనే ఫోటోల వ్యాపారి, శ్రీథాం అనే పెట్టుబడిదారుడు. దొరబాబు అనే యువభూస్వామి - కృష్ణా రణం అనే పిరిశామికవేరిత్త . వీరంతా *ోవగతి' ని వెరబట్టాలని కుయుక్తులు జ జ్‌ టె టొ పన్ని విఫలులౌతారు. బుద్ధమూర్తి అనే పోలీసు అధికారి సహాయంతో మార్గ మిశ్ర (వగతిని వివాహమాడతారు. " /]

ఇందులో (ప్రగతి - అభ్యుదయానికి = మార్గమిత్ర = మార్గదర్శకత్వా

జ్య క్‌ క! క పతీకలు వీరి “శేయస్సు'నకు ఆటంకం గలిగించే = పచార్‌ అనే గాడు ద్యుష్పచారానిక్సి శ్రీధాం. దొరబాబు, కృష్ణార్పణంలు "ప్రగతి*ని చెర

పవింబాలిజం “విర్రం

బట్టి _ (సగతిని నిరోధించే - ధనిక _ భూస్వామ్మ పెట్టుబడిదారీ వర్షాలకు (పతినిధులు - (పతీకలు బుద్ధమూరర్తి -- మంచి (వభుత్వాధికారికి వ్రతినిధి-- (న్రగతిగోరు మార్గమిత్రల (క్రేమనుస్టసమర్థించేవాడు బుద్ధమూర్తి - కధాంశ మేమంటే “బుద్ధమూలర్తి వంటి మంచి అధికారులుంటే-. ధనిక భూస్వాముల ఆగడాలు సాగవని (ప్రగతి సాధించవచ్చని కవి ఆశయం

భీమన్న మరో కావ్యం - "దీప నభ -- ఇదొక రసవత్తర మయసభ- పరంజ్యోతి అధ్యక్షతన __ విశ్వదీపికా పరిషత్తు జరుగుతుంది ఆ సభలో హిల్గొన్న దీపాలు - బండిదీపం, లాంతరు - వారికేను లాంతరు - విద్యు దీపం, కాగడా, సెజ్జదీపం మిణుగురు కొరివిదెయ్యం, గుడిదీపం, (పమిదె, మైనపుదీపం వగైరా -

దీపసభకు అధ్యక్షత వహించిన పరంజ్యోతి - పరమేశ్వోరికి - పర (బహ్మకు -- [వతీక ఆమె సచ్చిదానంచదమయమూర్తి. నిత్య నిరంతరం వెలిగే ఆరని జ్యోతి - బండిదీపం - గు రంబండి వాడి బకుక్కి - గ్కురం బండిలో ఎక్కే జనమాన్యుల జీవితాలకు (వతిక ' వీధిలాంకరు వీధినబడ - వారీ బతుకులకు సంకేతం దిక్కుమొక్కూ లేనివాళ్ళు వీధిదీపాల వెలుగులో బతుకు వెళ్ళ్గదీయడం మనకు తెలుసు, హళలికేనులైటు పల్లెటూరి రైతుల , (బతుక్కి సంకేతం కాగడా లేక కొబ్బరిచుంట కూలీల బతుక్కి -- వారె తిరుగుబాటు ధోరణికి సంకేతం ఉల్క - తునిగిపోయిన మొగ్గలు-తూఎట్లు వడిన హృదయాలు -- పచ్చిక మాడిపోయిన - (బతుకు ఐండవబారిన్‌ (బతు కుల (వతినిధి విద్యుద్ధీవం - పభుత్వ కార్యాలయ కార్యకమాలకు పతి నిధి దిక్కులేనివారికి-దేవుడేదిక్కు అన్నట్లు గాంఢాంధకారంలో ఆశాశ్యోతికి ప్రతినిధి మిణుగురు సెజ్జ దివ్వె కీ. పడకటిది (గేమికుల దివ్యజీవితానికి (వతీక కొజివి దయ్యం - విగతజీవుల _ప్రేమానుబంధానికి (పతినిథి "పేద కళాకారుడి - చిత్రకారుడి జీవితానికి పతీక మైనపు దీపం గుడిదీవం = దైవభక్తికి - గుడి శిల్పానికి (వతీక పూరి గుడిసెలోని కవి జీవితానికి సంకేతం (ప్రమిదె

87]

29. వోమి భీమన్న “కూలిరాజు” -నాటకంలో "మధుమూ ర్తి” విచ్యావంతుడై న కూఠీయ్హన్‌ కుడు. సేరుకు త్‌గ్గబ్లు ముచితసం మూ ర్తీభవిరచివ యువ్షనాయకుడు మిత్రం కేతం. నిష్కుల యోగి (నిష్కుల్‌ వీర్‌) కూలీ జ్లద్యమ నాయకుడు. కులళ్డీ తంగా కూలీల్ని సంఘటిశ్లపరచి వుద్యమం నడిపింబ్లినవాడు పేరులో వున్నట్లే

నిమ్మల వీక్‌ (యోగి కులరహిత మానవవీరుడు సమాజ (శేయోమూరర్తి విశ్వనాధరాన్త - భూస్వామి డబ్బున్నవాడే గదా షాలించేవాఢు విశ్వాన్ని కాసించేవాడు. భ్గూస్త్వామే గ్‌ా (గౌమ్మ్యల్లో పెత్తనం చెలాయింతే వాడు |గౌమాన్ని శాసించీ త్‌న్ధ అదుపు అృజ్జలల్లో, "పెట్టుకొనేవాడు భూస్వామి నాటకకర్త అందుకనే విశ్యనాధరావు సంకేతశామం "పెట్టాడు. భయంక(ాత హూలీలలో రౌడీనాయకుడు, ధనిక భూస్వాముల ఆటకట్టించటానికి అవసరో కన ౧సాపూరితంగా ఎదుర్కొనట్రాన్సిక్రి అమాయకులై న కూలీలకు నోరున్న శల కనిక భూస్వాములపాలిటి భయంకరళరావు = యీ భయం మోద పూజార్తి అమల పరపెట్టాడు కమి గుళ్ళో దేవళ్ళు పేర భాన్యుమ్‌ శండగావుండ నోరురప రాన ప మెట్టైనటు యాగునల్‌ పడతోడన్నమాట అ నోరు కొట్టటానికి దోహడి

((పేమకుమార సుందర దివా చిన అన్ని సుగుణాలున్న అభ్యభచ వ నది - పేరులో నూచో “వసంత స య వర్‌ టా స్వయం అ

నాటికలో _ వనం నషం నష నేగాదులు) సంగీత నృత్య గేటో మామిడిపండుకి నింబలక వేపపూవుక్రి పాకీ మధు,పయ కోకిలకి రసొకి'

• • ఇక్షుకాంత చెరక్షగడక్షు సంకేత ఇక భీమన్న రసాదై;శ ,వణయ (| న వణయ బంధాన్ని. జా వక వో ఫ్‌ కవిత్వంలో స్తీ ప జంద్ధ అనుబంధానికి - ఆ

సింహలిజం 291 పరమాత్మల - అత్మీయానుపొంఛానికి' (ప్రతీకలుగా చి తించాడు రసాద్వైత మహాకవి భీమన్న. [వకృతిలోన్‌ అందమైన (ప్రతి వస్తువును తన [పేయసికి (వతీకలుగా (పతిబింవాలుగా చ్వ్నితించాడు భీమన్నకవి ప్రియుని స్టానంలో వుండి,"

రాగోదయం, రాగవై శాఖ్సి రాఖీలు బొమ్మ శీవాలకలు, అనాదికొననుండి ఆనంతత్యంలోకి - కావ్యాలలో వచ్చే "నేను" “నీవు - (ప్రేయసీ ప్రియలకు, ఆత్స్మపళమాత్మలకు, 1పకృతీ పుళుములకు, వతీకలు .

శివసరస్వతీ బంధాన్ని స్త్రీ పురుష (పణయకశాబంథంగా అభిభామషించాడు మహాకవి. శివుడు నటరాజు కళామూరి సరస్వతి సంగీత సాహిత్యాలకు 'వతినిధి. శివసకస్వతీ కళానుబంధర - సాహిత్య ప నృత్య సంగీత 'సంభరిత పూర్ణకళారాధనకు నంకేతం

-రాగవైశాఖిలో కనిపించే "దొడ్డమ్మి శివాలకలలి! కనిపించే అవ్వ” = సనాతన ఛాందన స్వభావ మూఢాచారపర అభ్యుదయ నిరోధక వ్యక్తులకు [వతీకలు,

రాగవై శాఖిలో కనిపించే మన్మధ సూరి, ఆశ్లేమయ్య, లీల (లీలాన్టలి), శ్రీవల్లి రంజని (శివరంజని) నీలోత్పల) మణిశల, దూర్వ విద్య, దేవేంద, తులసి (అక్షి ితులపి) మంజీర శ్రీలక్ష్మి - + (కళ) భీముడు, మేఘల = శ్రీకృష్ణుడు (శృంగార - పురుడు) " (వభృతి "వ్యక్తులు - అయా పేర్ల (మాటలు) అర్థగుణ న్వభావాలకు సంకేకాలు వ (గ్రంధంలోని కధావస్తువూ -_ సందర్భాల్నిబట్టి రాగావైశాఖి రాధాపూర్ణిమకు, (శేయసికి సంకేతం. శ్రావణ భాదపది, ఆశ్వయుజి కా ర్తీక్కి మ్లోర్గశిరి, పౌపి, మాఘ్కి పాల్గువి చెత్రి, వైళాఖి - ఆయా మాసోపిలో వచ్చే ప్లార్జిమలకు సంకేతాలు, బుతుప్లీలను బట్టి (ప్రియునికి అవిపేయసీ్‌ నంకేతోట

రాగవైశాఖిలో చివరలో వచ్చే బస్సు - లోకజీవితానికి సంకేతం, డై ౦వరు అత్మ (మహాకేరదంలో' స్ట్రీరంగు దగ్గర కూర్చున్న పరముచేతనా (పచోదకుడు) శ్రే వేంకటేశ్వరస్వామి సాన్నిధ్యం - దర్శనరీ £ ఆత్మ -'పర

29. వోయి భీమన్న "కూలిరాజు” నాటకంలో "మధుమూ ర్తి” వివ్యావంతుడై న కూలీయ్మవ కుడు. పేరుకు తగ్గట్లు ముచితసం మూర్తీభవించిన యువనాయకుడు మిత్రం కూలిపిల్ల ౨ మధుమూోర్తి పియ్యరాలు మై తికి =. అనురాగానికి మిత్ర సం శతం. నిష్కుల యోగి (నిష్కుల్‌ వీర్‌) ఘూల్టీజ్లద్యమ నాయకుడు. కులాశ్తీ తంగా కోలీల్ని సంఘటిత్రపరచి వుద్యమం నడ్జిప్తింళ్లినవాడు "పేరులో వున్నట్లే నిమ్మల వీక్‌ (యోగ్ర'కుతరహిత్మానవవీరుడు సమాజ (శ్రేయోమూర్తి. విశ్వనాధరావు - భూస్వామి. డబ్బున్నవాడే గదా పాలించేవాడు. విశ్వాన్ని శాసించేవాడు భూస్వామే గదా (గౌమ్మరల్లో పెత్తనం చెలాయించే వాడో "గ్రామాన్ని శాసించి తన్న అదుపు ఇజ్ఞలల్హో జెట్టుకొనేవాడు భూస్వామి నాటకకర్త అందుకనే విశ్వనాధరావు సంకేతనామం పెట్టాడు. భయంక(రావు కూలీలలో రౌడీనాయకుడు, ధనిక భూస్వాముల ఆటకట్టించటానికి అవసర మైతే హింసౌపూరితంగా ఎదుర్కొనటానికి అమాయకులై న కూలీలకు నోరున్న నాయకుడు. ధనిక భూస్వాములపొాలిటి భయంకరరావు = యీ భయంక నావ శివరామకృష్ణ బహ్మం. విశ్యనాధరావ (భూస్వామి) గుమాస్తా ధనికులకు అండగా. వుండి నోరులేని నిరుపేదలకు పంగనామాలు 'పెట్రేవాడు క్‌స్పుక్ష శవరామకృష్ణ బ్రహ్మ అని పేరుపెట్టాడు కవి. గుళ్ళో చేవళ్ళ "పేరు మోద పూజార్తి అమాయ్లక మూూడ్రభక్తులకు శరగోషం పెట్టినట్లు యీగుమాస్తా భూస్వామి కండగావుండి నోరులేని నిరుపేదల నోరు కొట్టటానికి దోహద పడతాడన్నమాట. శేమకుమార సు౭దర దివాకర లావణ్యమూరర్తి _. పేరులో సూచిం చిన అన్ని సుగుణాలున్న అభ్యుదయ వాది దయాస్ర్రదరావు మంచిరైలు. “వసంత స్వయంవరం” (భీమన్న ఉగాదులు) సంగీత నృత్య గేయ నాటికలో _. వసంతుడు - వసంతబుతు రాజుకి మధ్యుపయ కోకిలకి రసాలివి- మామిడిపండుక్సి నింబలత్‌ వేపపూవుక్కి ఇక్షకాంత చెరక్షుగడకు సంకేత్తాలు ఇక భీమన్న రసాద్వైత (ప్రణయ (భావ) కవిత్వంలో స్త్రీ పురు ప్రణయ బంధాన్ని - (ప్రకృతీ పురుమల నహజసిద్ధ అనుబంధానికి - అత్మ

సింబాఠిః న్‌్ర్ర్షే _ వరమాత్మల - ఆత్మీయానుజొంఛానికి పతీకలుగా చి తించాడు' రసాద్వైత .. మహాకవి భీమన్న. (పకృతిలోన్‌ ఆందమైన (పతి వస్తువును తఈన [పేయసికి శా (వతీకలుగా (ప్రతిబింవాలుగా చిత్రించాడు భీమన్నకవి [ప్రియుని స్థానంలో వుండి, రాగోదయం, రాగవైశాభి, రాఖీలు బొమ్మ శివాలకలు, అనాదికొననుండి ఆనంతత్వంలోకి - కావ్యాలలో వచ్చే "నేను" “నీవు - (ప్రేయసీ ప్రియులకు, ఆత్మపఠళమాత్మలకు, (పకృతీ పుళుమలకు, పతీకిలు . శివసరన్వతీ బంధాన్ని స్రీ పురుష [ప్రణయకళాబంథంగా ఇఖిభామించాడు మహాకవి. శివుడు నటరాజు, కళామూర్తి సరస్వతి సంగీత సాహిత్యాలకు (వతినిధి. శివసకన్వతీ కళానుబంధం - సాపాత్య ఒ నృత సంగీత సంభరిత పూర్ణకళారాధనకు సంకేతం రాగవై కాభిలో కనిపించే "దొడ్ధమ్మి శివాలకితెలో కనిపించే "అవ్వ" = సనాతన ఛాందస న్వభావ మూఢాచారొవర అభ్యుదయ నిరోధక "వ్యక్తులకు (వతీకలు, రాగవై శాఖిలో కీనిపించే మన్మధ నూరి, ఆశ్లేషయ్య, లీల (లీలావల) శ్రీవల్లి, రంజని (శివరంజని) నీలోత్పల, _మణిశల, దూర్వ, విద్య, దేవేంద్ర, తులసి (లక్ష్మితులసి) మంజీర శ్రీలక్షి - శళి (కళ) భీముడు, మేఘల శ్రీకృష్ణుడు (శృంగార పురుషుడూ) * (వభృతి "వ్యక్తులు" - జయా" పేర్ల (మూటలు) అర్ధగుణ -స్వభొావాలకు సంకేతాలు వ (గంధంలోని కీధావన్తువూ -ా సందర్భాల్నిబట్టి రాగావై శాఖి రాధాపూర్ణిమక్కు (ప్రేయసికి సంకేతం. శ్రావణ భాదపది, ఆశ్వయుజి _కా ర్తీకి మోర్గశిరి,. పౌషి మాఘి _ పాబ్లుని చెతి, 2వై కాఖి - ఆయా" మాసోలలో “వచ్చే ప్లొర్థిమలకు "సంకేతాలు. బుతువ్పీలను బట్లి (ప్రియునికి అవియ్రేయన్‌ నంశేతోక రాగవె శాఖిలో చివరలో వచ్చే బస్సు - లోకజీవితానికి సంక్షేతం్య డై0వరు అత్మ (మహాకేరదంలో స్ట్రీరంగు దగ్గర" కూర్చున్న, పరవుచేతనా (ప్రచోదకుడు) క్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి సాన్నిధ్యం - 'దర్శనం * అత్మ -'పర

విం2 బోయి భీమన్న 'మాత్మల బహ్మెక్యం - (వణయైక సిద్ది ఓహో భీమన్న తన "౯ వైశాభి"తో రసాద్వ్వైతసిద్ధి పొందిన రనాద్వ్వైతి రస్మబహ్మ

“అనాది కొసనుండ్తి ఆనంతత్వంలోక్రి _ కావ్యంలో "నర్వ(వక అర్హానారీశ్వర కల్పనా చమత్కృతే” అంటాడు భీమన్న [వకృతిలోని స సాందర్య కళాస్తానాలూ స్త్రీలోని అం౦ంగాంగాలు (కింద స్త్రీ, పురుషుల క్‌ తారాచం్యదుల - మధ్యగల వపంబంధ చౌంధవ్యాలే = వివిధ బుతు సంయ కాల లీల్క జీవలీల, విశ్వలీల, ఇక యీ కావ్యంలో __.

కార్తీక చక్స విదియనుంచి పొర్టమి వరక్ష (ప్రవర్ధ మానమయ్యే -

"రేయిలో ఆకాశం నల్లరేవడి పొల్రం, నకతాలు వండిన వ పువ్వులు - గొ రెలమంద మేషరా?

“హేమంత నిశీధం"లో కౌల పురుషమండలం (ఓరియన్‌) పె కృత్తిక మంగలి క తిలా వుంది ఓరియన్‌లోన్సి ఆగ శ్యన్సి మూడో కన్ను అర్హ కఠతల శోకటాక్రారంలో రోహిణి _ ర్వవతల్రి పార్వతీపరమేశ్వర రూ పునర్వసు. తర్వాత తొండలా పుష్యమి ఆ (వక్క నర్చాకారంలతో ఆ(శేవి

-ఓక (పక్కగా మృగవ్యాథ రుద (సిరియ నకతం కాల ఫై రవమూ సంకేతం ధానుష్కమూ ర్రి మన్మధునికి ప్రత్రీక “- పాల్గుణ పూర్ణిమ (పాల్గుని లోని పాగ మంచువడగ ఆ(శేష సింహా సింహారా?.. దాని తోకలోనిద్రి శ తర దాని మూడుషాదాల్సు కన లో, కన రోదసికి (ప్రతీక, క్‌ దివ్య పల్యంకిక్క పెద్దవళ్న గుర్తు సింహాసనం _ యువి సింహరా నూచికాలు. భూమిపై (ప్రతిమార్వుకూ సూర్యచంద్ర తారాగతులే హేతున అని “ఆనంది” భావం, కవి విమర్శకుడు ! ఎహ్మదయ్సడ్తు ఎం (బహ్మరుడ్ర మహావిషువులు €ణు ఆకాశంలోని దివ్యదృశ్యం “ఆళరగంగి, /

సిఎవాలిజం 2988 సూర్యచంద్రతీర మధ్యస్థం - హంస - అదే సుషుమ్ననాడి. “గాలి వటం*లో మినరా+ రేవతీ ఆ వక్క (శవణం గరుడమండలం. రైలు అభిసారిక దాని నంకేతం అఖిజిన్నత(త్రం. ఈర్వరత్వం ఐశ్వర్యం అషాఢభూతి మేషాండుడు (ఇంద్రుడు) కలిసినవాడు మేషాండభూతి - బడాచుక్కై సూర్యుడు. అశావాచానికి రధం _ మనోరధం = వైశాఖపూర్ణిమయే రాధాపూర్ణిమ, _-ఈ విధంగా భీమన్న (వకృతిని, బుతువుల్ని నూర్యచంకుల్ని ఖగోళ జ్యోతిశ్శాస్రుల్లో చెప్పే రానుల్ని క- “సంకేతం”గా తన వచన కచి త్వంలో అనాది కొసను౦డి అనంతత్వంలోకొ” కావ్యంలో మహోన్నతంగా చూపించాడు ఇది భీమన్న మహోన్నత భావుకతకు కల్పనా చాతుర్యానికిం శాస్త్రీయ దృకృధానికి = యీ కావ్యం - యా కావ్యంలో ఫైని సూచించిన సంకేతాలకు [వబల నిదర్శనం. పాళ్చాత్య కవుల సింబదాలిజానికిది దగ్గర స కనే నే ఒకో రంగు సీమలకు ఒకో పుట్ల ఎ రకం చీమలకైనా ఉండే దొకేపొట్ట ఏ పొట్ట నిండడానికై నా కావలసింది యిన్ని గింజలు గింజలకోసం గింజుకు చస్తునై లంజలు _-గుడిసెలు కాలిపోతున్నై

౭02 బోయి భీమన్న 'మాత్మల బ్రహ్మైక్యం - పణయైక సిద్ధి ఓహో భీమన్న తన “రాగ వై శాఖ 'తో రసాద్వ్యైతసిద్ధి పొండిన రశాద్వ్వైతి రన్మబహ్మ _

“అనాది కొసనుండి ఆనంతత్వంలోకి” - కావ్యంలో "సర్వ(ప్రకృత్తి ఆర్హానారీశ్వర్త కల్పనా చమత్క్బృతే” అంటాడు భీమన్న (వకృతిలోని సర్వ సౌందర్య కళాస్టానాలూ స్త్రీలోని ఆంగాంగాలు. క్రింద న్రీ పురుషుల పెని తారాచందుల - మధ్యగల సంబంధ బాంధవ్యాలే - వివిధ బుతు సంయుత శాల లీల, జీవలీల, విశ్వలీల. ఇక యీ కావ్యంలో న

కార్తీక చక్స విదియనుంచి పౌర్ణమి వరకు (ప్రవర్ధ మానమయ్యే -__

"రేయి" లో ఆకాశం నల్లరేవడి పొలం. నషతాలు పండిన వత్తి పువ్వులు - గొలరైెలమంద మేవరా?

"హేమంత నిశీధం"లో కాల పురుషమండలం (ఓరియన్‌) సెని కృత్తిక మంగలి కత్తిలా వుంది ఓరియన్‌లోని ఆర్జే ివ్రని మ్వూడో కన్ను అర్హ కవతల శకటాకారంలో రోహిణి - యివతలి పార్వతీపరమేశ్వర రూవ పునర్వను తర్వాత తొందలా పుష్యమి ఆ (ప్రక్క నర్చాకారంలో ఆగ్రేష, _ఒక (వక్కగా మృగవ్యాథ రుద (సిరియ-) నక్షతం కాల ఖైరవమూ రికి సంకేతం ధానువ్కమూ ర్తి మన్మధునికి పతీక. న

పొల్లుణ పూర్ణిమ (పాల్లుని) లోని పొగ మంచువడగ ఆశ్రేష సింహం సింహారాళి . దాని తోకలోనిది ఊఉ త్తర. దాని మూడుపాదాలు కన్యలో, కన్య రోదసికి ప్రతీక.

దివ్య పల్యంకిక్క పెద్దపళ్న గుర్తు సింహాసనం - యివి సింహరా? సూచికాలు. భూమిమై (నతిమార్చుకూ సూర్యచం(ద తారాగతులే హేతువు అని *అనంది భావం,

కవి విమర్శకుడు _ నహ్మదయుడు - [బహ్మరుద్ర మహావిష్ణువులు ఆకాశంలోని దివ్యదృశ్యం “అకరగంగిం

సింవాలిజం విరి9 సూర్య చం్యదతీర మధ్యస్థం - హంస - అదే నుషమ్ననాడి. “గాలి వటం”లో మోనఠా+ రేవతీ, ఆ వక్క [శవణం గరుడమండలఅం. రైలు అభిసారిక దాని సంకేతం అఖిజిన్నకత్యకం. ఈర్వరత్వం - ఐశ్వుర్యం. ఆషాఢభూతి, మేషాండుడు (ఇం[దుడు) కలిసినవాడు మేషాండభూతి - బడాచుర్కు నూర్వుడు. అకావాదానికి రధం _ మనోరధం - వైశాఖపూర్ణిమయే రాధావూర్జిమ, --ఈ విధంగా భీమన్న (పకృతిని, బుతువుల్ని సూర్యచం్యతుల్ని -_ ఖగోళ జ్యోతిశ్శాన్హ్రుల్లో చెక్పే రాసుల్ని క్లి- *సంకేతంోొగా తన వచన కవి త్వంలో అనాది కొసనుండి ఇనంతత్వంలోక” కావ్యంలో మహోన్నతంగా చూపించాడు ఇది భీమన్న మహోన్నత భావకతకు కల్పనా చాతుర్యానికి, శాస్త్రీయ దృకృధానికి =, యీ కావ్యం - యీ కావ్యంలో పైని సూచించిన సంకేతాలకు [1వబల నిదర్శనం. పాశ్చాత్య కవుల సింబాలిజానికిది దగ్గర ౫ స య ఒకో రంగు సీమలకు ఒకో పుట్ల ఏ రకం ఛీమలకైనా ఉండే దొకేపొట్ట" ఏ పొట్ల నిండడానికైనా కావలసింది యిన్ని గింజలు _ గొంజలకోనం గింజుకు చస్తునై లంజలు ! జా పఏడిసెలు కాలిపోతున్నై ఎ ఇలా ఈంవన్యోస్రూ --అయాలానా.

గేదుయుు గం-కేజు (లోకి నడవండి ఈ శ్మశాసొన్ని ఎందుకు తవ్వతున్నా నంటారా వేదవేదాంగ వైభవాలపై నాకుగల వారసత్వపు హక్కులు దొంగిలించబడి ఇక్కడే హెతిపెట్టబడివున్నై కనుక చేను తెలుసుకొని తిరగబడళానన్న భ యంతో నన్ను ఇంతకాలంగా వెలివేసి వుంచారు కనుక వీటిని (త్రవ్వి[తీసి ఇవి నావసి ప్రపంచానికి చూపి అతర్వాత 1ర్వంగా రీవితో తలెత్తుకు ఇెర్తుగుదామని --గుడీసెలు కాలి .. _-భారతదేశుంలో భారతీయత అని .పిలవబడుతున్న సంస్కృతికి ఆధారం వేదం - "అనంతాః లేదాః” అన్నారు పూర్వబుషులు - అంటే వేదా లకు పరిమితిలేదు. అవి అసంఖ్యాకంగా వున్నై” అంటూ భీమన్న భారతీయ చ కేజనంస సంస్కృతికి మూలం _ వెదసంస్కృతకి అని నిర్ష్యంద్య్వంగా నొక్కి ఇబుతు న్నాడు వేదపండితులు చర్శితకారులు గూడా అదేమాట అంటున్నారు గదాం కః వేదమతం '“ఆర్యమత౦', "ఆర్యాతై వర్షికా రంగుకాదు వర్షం అంబే గుణకర వై వర్షికా అన్నారు - వర్షం అంటే ౦ చ గల విభాగమనే చెప్పుకోవాలి”. "ఆర్య షోబ్బ౦ జాళతిపరమైన శబ్దంకాదస్తి జ్లద్వొక జీవితవిధానమని భీమన్న ఇపుతూ భగవత్యముడు కావడమే ఆర్య జీవనవిధాన (ప్రణాళిక అని ఫీమన, నాకి పబుతున్నాడుం ల &్‌

వేదయుగ3ఆ లెంక

"ధర్మం (విద్యుక్త ధర్మనిర్వహణ) గుణంగో కలవారు బదులు. ఆర్రఎ గుణంగా కలవారు వై వ్యలు. కామ గుణంగొ (రజోగుణర) కలవారు క్ష తియులు __ మోక్షగుణంగా (బహ్మజ్ఞానోపదేశ వ్యత్త్రి కలవారు (బొమ్మా ణుల్లు అంటాడు భీమన్న ఆంటే బ్రహ్మా - మచియ లౌ వై శ్య-పొయ్రీలు [క్రమంగా మోవ్షార్తులు = కామార్టులు - అర్హార్టుతు ధర్మార్తులు ఈ గణా లను బట్టే వారిపనులు (వృతులు) ఉన్నాయి, గొకాలు మారనప్పుడు-పొను లున్నూ మారుతాయి ఈమార్ను సాధనద్వారా-టాదత్వం నుంచి బాహ్మణ త్వానికి పురుషుని వికిసింపజేసేదే ఆర్యమతమని భీమన్న వివరించాడు. (రాగ వానిష్టం పీరిక)

"ఖ్ఞాదత్వం పుకుషడికి బాల్యావస్ట అనుకొంటే వై శ్యత్వం - యౌవ నావస్థ - క్ష(తియత్వం కొమారావస్థం బ్రాహ్మణత్వం వృద్దావ్యొనన్థు అని ఇవప్పవచ్చు పురుషుడు శారీరకంగా బాల్యంనుంచి వృద్దాప్యం వరకు "పెర గునటే _ పపంచంలోని మానవుడై న పతివాడు గుణాత్మకంగా చూ దత్వం నుండి బాహ్మణత్వం వరకు వికసిస్తాడు. అట్సి (కమ వికాసానికి శాస్త్రీయంగా తోడ్చడదే ఆర్యమత౦"” అని యంకా వివరణ యిచ్చాడు భీమన్న,

విశ్వ(శ్రేయమే ఆదర్శంగా "సర్వేజనా స్సుఖినో భవంతు” నినాదాంతో "క్షృణ్వంతో విశ్వమార్యం” అని ఎలుగెత్తి చాటుతూ (పప్రవంచ మానవుల నందరినీ ఆర్యులుగా చెయ్యడంకోసం జై తయాత్తి కదలించిన విశ్వజనీన మతం ఆర్యమతం.--“జన్మానా జాయతే జ్యాద్రొ కనుక వురుషుని భూదత్వం నుంచే (కమంగా (బాహణత్వం వరకు వికసింపజేపి, చివరకు బ్రహ్మైక్యాన్ని ఫొందడం ఆర్యమత౦ ఈ ఆఅర్యమతాన్ని చాని జీవితధర్మాన్ని ఆచరించే (ప్రతి మానవుడు అర్యుడే! అని భీమన్న ఆర్యమతాని-జర్య జీవితవిధానాన్ని_ స్పష్టంగా వివరించాడు "ఆ వేదకాలపు ఆర్యమత౦ నాదో అని ఆత్మవిశ్వా నంతో నగర్యంగా చెవ్వుకుంటాడు భీమన్న. తాను వాల్మీకి వాసాది " ఆదే” “దళిత ఓ (బహ్మర్డులకు = విద్యా - సాహోత్యవేత్తలకు - (పతీఫో సంపన్ను అెన అనాటి బుషి స:తతికి తాను "వొరసుడ ననీ” గరొక్టుగా చెవ్వు కుంటాడు

వి94 చోయి ఫీమన్న “వేదాలలోని వేద బుక్కులన్నీ [పకృతిశక్తులను ఆరాధించి నట్టివి” అని వెబుతూ వేదకాలంలో కుల మతవర్గ విభేధాలు లేవని అవి తర్వాత కాలంలో అవసరాల్నిబట్టి స్వార్ధబుద్ధితో సంతరించుకొన్నాయని భీమన్న గట్టిగా చెబుతున్నాడు; వేద సమాజం వాస్తవ పరిజ్ఞానంతో హేతుబద్ధంగా కొనసాగిన ఒక సోవలిష్టు సమాజం మా(,తమే. అదొకుృమత సమాజంకాదు (అంకేద్కరిజం' పీరిక) అని థీమన్న నిళ్చకాభిపాయం. వేదకాలంలో వేరువేరు మతాలు లేను. వేరువేరు దేవుళ్ళు లేరు" ఒక్కడే దేవుడు - సర్వేశ్వరుడు - ఆర్యులది ఎకేశ్వరోపాసన విగహాం-ధన లేదు. బుగ్వేదకాలంలో లేని “యజ్ఞయాగాది” కర్మకాండలు, పంచభూతముల ఆరాధన యజుర్వేదకాలం నాటికి సమాజంలోని చొరబడ్డాయి. బుగ్వేద కాలంల్లో సర్యేశ్వరుడు - ఓంకార శబ్దరూపుడు. గాయ్యతీమంత్‌ రూపుడు _ వేదకాలంలో సర్వేశ్వరుడంబే సాక్షాత్తు * వేద” న్వతూపుడే వేదమత మంటే బుషులవళతం ఆని, వేదమతమే అర్యమతమని భీమన్న నొక్కి చెబుతున్నాడు, వేదమతమే సోషలిజమంటాడు. సమానీవ ఆకూటిః సమానా హృదయ్తాని వః సమాన మస్తువోమనో యధావహా సుహాసతి __ (బుగ్వేదం 0.19 _4 స వక | నలంద. మవ నిగ క ఉత్తమ కేవితం అభించ ల్లా ॥ శం ఒక్కటే అగుగాక . కూ వేదాలు “సరే జనా స్పుఖినో భవంతు” క్‌ న్వరూపం. అందుకే వ్‌ ్సు 0 అని సమ్టలోకా సన్మంగాళి భవంతు” అని మరీమరీ ఘోపీస్తున్నాయి.

వేదయుగం౦ వ్లిం7 అలానే *బహ్మ జ్ఞానేన బాహ్మణః” - అంటే (బబవ్మా (వరబహ్మం) జ్లానం కలవాడు బ్రాహ్మణుడు. అంతేకాని యీనాటి "పుట్టుకులం” (బ్రాహ్మ జుడు అసలు బ్రాహ్మణుడు కాదు, వేదయుగంలో కాల్లు వర్గాలున్నా అవి జీవికికోనం యేర్చడ్డ "వృ త్తి” వర్గాలని థీమన్న అంటాడు అది అం దళూ అంగీకరించే విషయమే. చాతుర్వర్ణ్యం మయా సృష్టం గుణకర్మ విభాగళః _-భగవద్గీత -వ్య క్రీ గుణ స్యభావాల్ని బట్టి - (బతుకుదెరుపు "వృ త్రిని'ని బట్టి తాను నాల్లు వర్ణాల్ని = బ్రాహ్మణ క్షు(తియ వై శ్య హద - సృష్టీంచినట్లు భగవడ్గీతలో శ్రీకృష్ణ ఫగవానుడు న్పష్టంగా చెప్పాడు. _ "వేదాధ్యయనం - బవ్మాక్లానోపదేశం - యజ్ఞనిర్వవణ - వివాహాది - ణౌద్ద కర్మకాండల్ని = దై వపూజాదికాది కర్మకాండల్ని నిర్వహించడం (బాహ్మణవర్గం వృత్తి [గామ = జేళశరక్షణ - (వజారంజక పరిపాలన వ

• గ్రామాన్ని దేశౌన్ని శ్యతువుల నుండి కాపాడుట క్షత్రియ వృత్తి, వ్య సాయం - పథపోవణం - వ్యాపారం వై శ్యవృత్తి, ఈ మూడు వర్గాలకు అద్రాసక్టం, వెట్టిచాకిరి” జేయడం జూద (కదు వృత్తి" నాబ్లు ముఖ్య జీవన వృత్తుల్నిబట్లి వర్గాలు ఎర్పడ్డొయి కాని అనాడు “ఉచ్చనీచి విచతణా భావం "సమాజంలో లేదు. భీమన్నచేసే యౌ వాదనను చరిత్రకారులు వేదపండితులు గూడా అంగీకరిస్తున్నారుం ఫీమన్న వాదన ప్రకారం - ఆర్యత్వం - జాతి సూచికం కాదని. = రంగు సూచికం కాదని - అది గుణకర్మ (శమ-వృత్తి) జీవన విధాననూబిక " మంటారు "ధర్మార్త కామ మోవ్నాలైన పురుమార్హాలను నాలుగింటిని [కమంగా సాధించడం ఆర్యమత అత్యుం"- ధర్మం అర్ధం, కామం మాతం = యా నాస్లా ధర్మాలను (మంగా సాధించి ఆర్యుడు ధర్మపధంతో ఒ బహ్మ జ్ఞాననంగి మోక్షఫసిద్ది హిందడం అంటాడు భీవ్తన లాం తర]

208 బోయి ఫిమన్న

అర్యుడు అంటే మంచివాడు, సజ్జనుడు - యోగ్యుడు - వేదోక్తంగా విధుల్ని నిత్యకృత్యాల్ని స్మకమంగా నిర్వహించేవాడు = సర్వేశ్వరుని నమ్మిన ఆస్తికుడు వేదాల్ని (పమాణంగా విశ్వసించి జీవితం సాగించేవాడు అర్వ్యుడు రెండుపూటలా 'హవన్‌"” (యజ్ఞం) ఆచరించేవాడని అర్జం. అర్యశబ్ధం - జాతినికాక గుణాల్ని సూచించేశబ్ద మంటున్నాడు భీమన్న. అర్యసనూజంలో వృత్తులున్నా కులాలులేవు ఏవృత్తి చేసుకున్నా అందరూ “ఉచ్చనీచి భావం లేకుండా సమభావంతో = గౌరవభావంతో కలిసిమెలిసి జీవించేవారు.

ఆర్యులు కాస్పియన్‌ అ మధ్యధరా తీరప్రాంతాలనుండి భారత దేశం ” లోనికి పవేశించి స్టానిక దేశీయులై న (దావిడులతో యుద్దాలుచేసి (దావిడుల్ని వింధ్యకు దక్షిణాపధానికి తరిమినట్లు, లొంగిపోయిన వారిచేత దాస్యం భేయించుకొని "జాద్రుల్ని" చేసినట్లు వారికి తొంగక, వారి వెదిరించి విడిపోయినవారు *ఆప్పృళ్యలు 87016౧ గ6౦౧౪ గా పరిగణింపబడినట్లు , చరిత్రకారులు చెబుతున్నారు. భీమన్న గూడా యీ వాదాన్ని అంగీకరిస్తు న్నాడు. దావిడులు గూడా ఆర్యులే అంటాడు భీమన్న, వీరు భారతదేశానికి ముందొచ్చిన పూర్వార్యు లంటాడు,

అనలీ ఆర్యులే భారతదేశం వచ్చిన తర్వాత వేడాధ్యయనం - వ్యవ సాయం - గోపాలనం ముఖ్య జీవితవిధానంగా జీవిస్తూ - వీరే కులవ్యవస్తకు మూలకారకులై నారని - బాదుల్ని - అప్పృవ్యల్ని చేసింది వీరేనని శూూదుల్ని దాన్యులు (దస్యులుగా చేస్త అస్పృజ్యల్ని 'అలటరానివారిగా" చేసి సమాజంలోని కులవ్యవస్థలో 'ఉచృనీచ' భేదభావం భీజా వాపనంచేసి, నేటి కుటిల కులవ్యవస్థకు మూలపురుషులై న వారుయీ ఆర్యులే సనాతన ఛాందస ఆగవర్గ [బాహ్మణులని వాదించేవారు, సిద్ధాంతాలు చేసినవారూ వున్నారు,

వేదకాలంతో (బతుకు దెరువుకోనం “వ్య త్రివర్గాలు ఏర్పడ్డాయి కాని పుట్టుకులాలు లేవు, [బ్రహ్మజ్ఞాని అయిన (ప్రతివాడూ బ్రాహ్మణుడే వేదవ్యాసు డున్నాడు. అతను పంచమకులానికి చెందినవాడు. "జాతో వ్యాసన్తు క్షైవర్త్యాః శ్వపాక్యాస్తు పరాశరః” అని వ్యాసుడే తన వంశం గురించి జన్మ గురించి చెప్పుకున్నాడు అయితే విద్యావంతుడై _ (బహ్మజ్ఞానియెంసంస్క

వేదయుగిం నిర్రిర్ర తంలో మహాభారతాన్ని రాసాడు వేదాల్ని వరివ్కరించి ముఖ్యమైన నాలుగు వేదాలుగా. విభజించాడు ఉపనిషత్తులకు (బహ్మనూ(తాలు భాష్యాలు రాసాడు పాండవ వంశాన్ని నిలిపిన మహాపురు షుడయ్యాడు (బమ్మాక్టానియై “వేదవ్యాను” డనే పేరు - భగవాన్‌ వ్యానుడన్న పేరు సంపాదించ్నుకా న్నాడు చండాల కులంలో పుట్టిన వ్యానుడు రాసిన భారత ఫాగవత అష్టాదళ్‌ పువాణాలు (బ్రహ్మశూ తాలు భారతీయులకు వరమపవిత (గంధాలు _ చ్యాసుని కావ్యాలు అఆంటరానివి కొలేదే. ఆయన్ని ఆయన కావ్యాల్ని “౨ంటరాని" వారిగా భారతీయులు చూడలేదు చూడడం లేదు, భవిష్య త్తులో గూడా చూడరుగదా ఆలానే వాల్మీకి కిరాతకుడు బోయ, పక్షుల్ని మృగాల్ని వేటాడి జీవించే వాడు దరిమిలా మహాబుషి అయి, రామాయణం సంస్కృతంలో రాని ఆడి కవి అయ్యాడు అట్టి వాల్మీకిని అతని రామాయణాన్ని హిందూవులు పూజి స్తున్నారు. నిత్యం పారాయణం చేస్తున్నారు మరి ఆయన కావ్యం “అంట రానిది" కాలేదే అరుంధతి మహాపత్మివత. మాదిగ కన్య, అయినా ఆమె నద్గుణాల్ని శీలాన్ని చూచి వసిష్టుడు పెండ్లాడాడు అకుంధతీ వసిష్టులు భారతీయులకు పూజనీయులు. వసీషుడు నద్వ్బాహ్మణుడు, సూర్యవంశ (రఘువంళ) గురువు నూతన వధూవరులకు పెండ్లికాగానే అరుంధతీ నక్ష్మతం చూపిస్తాడు పురో హితుడు అరుంధతి (ప్రాద్మివత్యముంత గొవ్పది. మహిమాన్వితమైనది. అరుం ధతి భారతీయులకు పూజనీయ అచర్శ గృహిణి, ధర్మవ్యాధుడు మాంసం అమ్మి జీవనం గడిపేవాడు. కాని సర్వళాన్త పారంగదుడు ధర్మపాలకడు. శీలవంతుడు, భీమన్న ధర్మవ్యాధుడు తొలి దళితుడు అంటాడు మతంగుడు గొవ్చబుని. బొహ్మణకులంలో పుట్టాడు వేదవేదాంగాలు చదివాడు బ్రహ్మజ్ఞాని అయ్యాడు ఘోరతపస్సు చేసాడు, గొడిదపిల్లపై రామి విసరడంవల్ల గాడిదతల్లి “చడీకోపీ” ఆని శపంచడంవల్ల తల్లిదండ్రులు

800 దోయి భీమన్న వెలివేయడంవల్ల "చండాలు” డై నాడు మఠతంగుడు. (బ్రహ్మజ్ఞాని అవటాని యెన్నోయేండ్లు ఘోరతసస్సు చేసాడు చివరకు (బహ్మజ్ఞానిమై ((బ్రాహ ణుడై) (బహ్మైక్యం పొందాడు. ఫీమన్న ఉద్దేశంలో మతంగుడు తొ అస్పృష్యడు ఆయినా బహ్మజ్డానిగా భారతీయులకు పూజనీయుడై నాం మళంగుడు

(కేతాయుగంలో శ్రీ రామచం దునిచే ఐదవ సోదరు డనిపించుకొన “గుహుడు” రామునికి యెంగిలిపండ్లు పెట్టిన శబరి సీతాసాధ్వి ఆన్వేషిం రామునికి విజయసాఠధి అయిన 'హనుమి నమ్మినబంటు -_ ద్వాపరంలో "ఏకలవ్యుడు" జాబాలి మహర్షి ప్రభృతులంతా మన పురాణాలలో కనిపిం హరి-గిరులు (హరిజనులు--గిరిజనులు) వీరంతా ' జనమసీషులు” పుట్టుక తక్కువ కులంవారైనా -_ (బహ్మలజ్ఞానం పొంది - (బావ్మాణులై నారని భీవ.న సిద్ధాంతం,

ఇలా వేదకాలంలో ఎందరో _ తక్కువ కులంలో నీచకులంథఈ పుట్టినా - వేదాధ్యయనం వల్లను, తపస్సువల్లను (బహ్మజ్ఞానులై సద్గుణవంం లగుట వల్లను భారతీయులచేత పూజింపబడుతున్నారు గ్‌

ఆనాడు (వేదకాలం) లో అంజే బుషులకాలంలో అసలు కలా లేవు ఎవరైనా _ ఎక్కడ ఎవరికి ఎలా పుట్టినా వతిభావంతుడై తే _ మ్ర వాగ్రణిగానే పరిగణింపబడేవాడు గౌరవింపబడేవాడ్రు విద్యకే ఆనాడు పట్టా షేకం. శక్తికే ఆనాడు పూజ, (హ్మజ్ఞానానికే ఆనాడు బ్రహ్మరధం. క్‌ చ్‌రిమి లా కాలానికి _ లాచా లా వేదకాలం గడచిపోర్చ్యు తర్వాత అ వర్ణస్టులలో స్వార్దం - అధికార కౌంక్షవల్ల కులవ$వస + వృత్తితో జీవించేవాడు అదే వృత్తిలోనే టి ఒకవ్నత్తి వారికి మరొక వృత్తివారికి సంబంధ చాంధ ” లో న్‌ అక వ్యాలు లేకుండాపోయి ఉచృనీచ పుట్టు కులవ్యవస్థ హిందూసమాజంలో షాతుక్షుషో తక్కువకులంలో పుట్టినవారు హదకులంలో పుటినవార్త పంచక్షు యింది పుట్టిన వారు వేదాలు చదవకూడదని వినరాదన్లి, వారకను ల సించుటకే అర్హతలేదని అగవర్జాలవారు శాఫ్టించ్చార్రీ గ రకీసలు విద్యనభ

వేదయుగం౦ 80

"జన్మనా జాయతే చాదః” అన్నారు ఆర్యులు. జన్మరీత్యా అందరూ హూదదులే" "బహ్మజ్జానేన వాహ్మణః” అని “"చండాలోస్తు నతు ద్విజోస్తు గురు రిత్యేషా మనిషా మమ” అనీ "బ్రహ్మజ్ఞానం సంపాదించినవాడే బ్రాహ్మ ణుడని _ ఆర్యమతం చెబుతోందని. కనుక వేదకాలంలో, వాల్మీకి వ్యాసుడు, అరుంధతి, మతంగుడు, పరాశరుడు -_ వీళ్ళంతా బహ్మజ్ఞాన నముపార్ణితులై 'బాహ్మణులై నారు

వేదకాలంలో పంచమకుఅం లేదు - “న్నాప్పితు పంచమ" అని మను స్మృతి చెబుతున్నది. “చండాలస్తు జనితో బ్రాహ్మణ్యాం వృష లేనయః” 0 (బ్రాహ్మణ శ్రీకి చాద్రునకు పుట్టినవాడు చండాలుడు. "చడీకేపే” = కోపం కలవాడు చండాలుడు ఈ చండాలుడే - తర్వాతికాలంలో పంచమ కులక్టు నిగా = అంత్యజుడిగా - అనుసూచిత్‌ జాతివాడుగా - అస్పృట్యడుగా = మాల మాదిగా వాళ్ళుగా - నంఘ బహిమ్కృకులై. ఇ అంటరానివార్సై చదువుకొనే బడికీ వూరినీటి బావికి దేవుని గుడిలోనికి అ్యగవర్జాలవారుందే వూళ్ళో -_ సప్రదాధ్యయనానికి _ నంస్కృతాధ్యయనానికి “అనర్హులై' పూరికి దూరంగా 'సరాడీలలో' అనాగరికంగా = అజ్ఞానంగా = దీనాతిదీినంగా-దయనీయం౦గా = (బ్రతుకులు వెళ్ళదీసారు నిన్నమొన్నటి వరకు మారుమూల పల్షెపాంతాలలో యిప్పటికీ అదేస్టితి అనుకోండి, ఇట్టి దుస్టితి వేదకాలంలో లేదు. ఆర్య సమాజంలో లేదు

వేదకాలం గడిచిపోయిన కొన్నివందల సంవత్సరాల తర్వాత “హిందూ

మతం” పేర బ్రాహ్మణ = అ(గవర్ణ అధిపత్యంతో ఒక నూతన సమాజోం ఆవిర్భవించింది ఈ హిందూసమాజంలోనే కులవ్యవస్థ _ ఉచ్చ్భనీచ భావన అస్పృశ్యతా దురాచారం - "పుట్టుకులం” కట్టుబాటు త్మీవంగా - చండకాన నంగా = నిర్ణయగా పాటించబడ్డాయిం

అనలు హిందూపదం వేదకాలంలో లేదు. చార్మితక ఆధారాల్నిబట్టి- ఆవింధూ” పదాన్నిబట్టి “ఇండిగో” (నీలి పదాన్నిబట్టి ఆర్యులు భారతదేశం వచ్చి స్థిరపడిన తర్వాత వేదసంస్కృతి బాగా విస్తరించిన వర్టిల్లిన తర్వాత- యా హిందూ” పదం వచ్చిందింటారు.

89]

800 చోయి ఖీవన్న వెలివేయడంవల్ల “చండాలు” డైనాడు మతంగుడు. (బ్రహ్మజ్ఞాని అవటానికి యెన్నోయేండ్లు ఘోరతపస్సు చేసాడు చివరకు బ్రహ్మజ్ఞానియై (బ్రాహ్మ + ణుడై) [బహ్మైక్యం పొందాడు ఫీమన్న ఉచ్దేశంలో మతం*%ుడు తొలి అస్పృప్యడు ఆమిునా బహ్మజ్ఞానిగా భారతీయులకు పూజనీయుడై నాడు మతంగుడు

(త్రేతాయుగంలో శ్రీ రామచందునిచే ఐదవ సోదరు డనిపించుకొన్న “గుహుడు” రామునికి యెంగిలిపండ్లు పెట్టిన శబరి సీతాసాధ్వి అన్వేషించి రామునికి విజయసాఠధి అయిన 'హనుమి నమ్మినబంటు - ద్వాపరంలోని "ఎకలవ్యుడు' జాబాలి మహర్షి (పభృతులంతా మన పురాణాలలో కనిపించే హరి-గిరులు (హరిజనులు--గిరిజనులు) వీరంతా ' జనమసీషలు” పుట్టుకచే తక్కువ కులంవారైనా - బ్రహ్మజ్ఞానం పొంది - బాహ్మణులై నారని భీవన్న సిద్ధాంతం.

ఇలా వేదకాలంలో ఎందరో _ తక్కువ కులంలో సీచక్షలంలో పుట్టినా ల వేదాధ్యయనం వల్లను, తపస్సువల్లను (బహ్మజ్ఞానులై సద్గుణవంతు అగుట వల్లను ఛారతీయులచేత పూజింపబడుతున్నారు న్‌

ఆనాడు (వేదకాలం) లో అంటే బుషులకాలంలో అసలు కులాలే లేవు, ఎవరైనా జూ ఎక్కడ ఎవరికి ఎలా పుట్టినా (సతిభావంతుడై తే = మాన వా[గణీగానే పరిగణింపబడేవాడు గౌరవింపబడేవాడు. విద్యకే ఆనాడు పట్టాభి షేకం. శక్తికే అనాడు పూజ, (బ్రివ్మాజ్జానానికే ఆనాడు బ్రహ్మరధం,

దరిమిలా చాలా కాలానికి = వేదకాలం గడచిపోయిన్ల తర్వాత్‌ అగ వర్ణస్టులలో స్వార్ధం - అధికార కాంక్ష వల్ల కులవ్యవస్థ పుట్టుకొచ్చింది. ఎ వృత్తితో జీవించేవాడు అదే వృ త్రిలోనే వుండాలన్న నిర ల ఎంధంవల్ల ఒకవృ త్తి వారికి మరొక వృ త్తివారికి సంబంధ బాంధవ్యాలు లేకుండాపోయి. ఉచృనీచ "పుట్టు కులప్యవస్థ" హిందూసమాజంతో పాతుకుహోయింది. తక్కువకులంలో పుట్టినవారు హద్రకులంలో పుట్టినవారు పంచమ. కులంలో పుట్టిన వారు వేదాలు చదవకూడదని, వినరాద్రన్సి వారికసలు విదన పించుటకే అర్హతలేదని అగవర్జాలవారు శాసించార్హ, ల

వేదయుగం తిం "జన్మనా జాయతే బ్యాదః” అన్నారు ఆర్యులు. జన్మరీత్యా అందరూ జూదులే+ “"బహ్మజ్ఞానేన (వ్రాహ్మణః” అని "చండాలోస్తు నతు ద్విజోస్తు ఖ్టగురు రిత్యేషా మనిషా మమ” అనీ "బహ్మజ్ఞానం సంపాదించినవాడే (బాహ్మ ణుడని = ఆర్యమతం చెబుతోందని. కనుక వేదకాలంలో, వాల్మీకి వ్యాసుడు, ఆరుంధతి మతంగుడ్కు పరాశరుడు = వీళ్ళంతా (బహ్మజ్ఞాన నముపార్షికులై (బాహ్మణులై నారు వేదకాలంలో పంచమకులం లేదు - "నా స్తితు పంచమి అని మను స్మృతి చెబుతున్నది. "చండాలస్తు జనితో బాహ్మణ్యాం వృష లేనయో౫* 0 (బ్రాహ్మణ స్త్రీకి హ్యదునకు పుట్టినవాడు చండాలుడు. "చడీకేపే” = కోపం కలవాడు చండాలుడు ఈ చండాలుడే - తర్వాతికాలంలో పంచమ కులక్డు నిగా . అంత్యజుడిగా - అనుసూచిత్‌ జాతివాడుగా - అన్పృవ్యడుగా = మాల. మాదిగా వాళ్ళుగా = సంఘ బహిమ్యృతులై = అంటరానివార్తె చదువుకొనే బడిక్సి వూరినీటి బావికి, దేవుని గుడిలోనికి అగవర్జాలవారుండే వూళ్ళో _ " వేదాధ్యయనానికి - సంస్కృతాధ్యయనానికి '“అనర్హులై " పూరికి దూరంగా “జూడేలలో' అనాగరికంగా = అజ్ఞానంగా = దీనాతిదినంగా-దయనీయంగా = బకుకులు విళ్ళదీసారు నిన్నమొన్నటి వరకు మారుమూల పల్లెపాంతాలలో యిప్పటికీ అదేస్టితి అనుకోండి, ఇట్టి దుస్థితి వేదకాలంలో లేదు. ఆర్య సమాజంలో లేదు వేదకాలం గడిచిపోయిన కొన్నివందల సంవత్సరాల తర్వాత *హించూ మతం” పేర బ్రాహ్మణ = అగవర్ణ అధిపత్యంతో ఒక నూతన సమాజూం ఆవిర్భవించింది ఈ హిందూసమాజంలోనే కులవ్యవస్థ = ఉచృనీచ భావన అస్పృశ్యతా దురాచారం - "పుట్టుకులం” కట్టుబాటు తీవ్రంగా - చండశాన నంగా = నిర్ణయగా పాటించబడ్డాయి. అనలు వొందూపదం వేదకాలంలో లేదు. చారికక ఆధారాల్నిబట్టి- “సింధూ” పదాన్నిబట్లి “ఇండిగో” (నీలి వదాన్నిబట్టి ఆర్యులు భారతదేశం వచ్చి స్టిరపడిన ర్వాత వేదసంన్కృతి బాగా విస్తరించిన వర్దిల్లిన తర్వాత- యా *హిందూ” పదం వచ్చిందంటారు. 89]

802 బోయి వీ కాన మహమ్మదీయులు, ముసల్మానులు భారతదేశం అ(క్రమి రాజ్యాధికారం చేజిక్కించుకొని భారతీయుల్ని (వై దికుల్నిి బలం ఇస్తాం మతంతోనికి చేర్చుకొనేవారట ఎన్నిబాధలు పెట్టినా-ఎంతగా చినా ఇస్లాం మతం పుచ్చుకోనివారిని "హందూ”వులని _ అంటే మ్లే బవ్మాష్‌లని దుర్మార్గులని _ పిలుస్తూ బాగంచేవారట. అలా హిం! భారతదేశ సంస్కృతిలో చారబడి రానురాను బాగా లోతుగా పాతు స్థిరపడిపోయి, “హిందూమతం” "హిందూ సమాజం” అనేవి ₹ సంస్కృతిలో _ దేశచరిత్రలో ఒక (వ్రముఖపాత వహిస్తున్నాయి. ౪ భారతియ సమాజాన్ని _ భారతదేశాన్ని ఎలుతున్నాయి. కనుకనే వేదమతం వేర్ప హిందూమతం వేరు. అని భీమన్న చెబుతాడు. వేదకాలంలో వృత్తుల్నిబటి వర్రాలు వర్లాశమ ధర్మాల “పుట్టు” కులవ్యవస్థ వేదకాలంలో లేదు, తర్వా త్తర్వాత వచ్చిన మతంలోనే - పొంద్ర్యూ నమాజంలోన్సే "పట్టు" కులవ్యవస్థ అస్మ దురాచారం _ ఉచ్చానీచ కులవిభేదం _ పుట్టుకొచ్చాయి. అందుకే భీమన్న _ కట “పుట్టు” కులవ్యవస్థ సంస్కృతితో విభేద భావంతో _ ఉచృనీచ కులతత్వ భావనతో _ అస్పృశ్యతా ₹ రంతో - ప్షనిక్రిక్రూల్రిన “బూజుపటిని ప్రాత మూఢాచారాలతో మూకీ న్యాదంతో _ హి౦సాకాండతో “ స్వార్ధంతో నిండిపోయిన హిందూన తోని హిందూమతాన్ని ” (తోసిరాజని భారతీయ [పాచీన విశ్వజనీన మళంక్షేసి ఆర్యసమాజం శ్తేన పదండి అంటున్నాడు, వాల్మీకి మే సంతతికి _ కచినండిత వారసుడిగా. వేద మత్తైన - ఆర్యజాతికి ళి మా ఉగ హాం. [న న బ్రరనవస్థతో కుళ్ళిపోతున్న మ! భీమన్న, ఎఎట్యడిగా యంచబడడం తన లక్‌ వేదవ్చా వనాల మొషులు - పరాశరుడు _ మతంగుడు _ అదికచ్ళే శ్‌బర్కి జ బద వివతి అరుంధత్రి _ ధర్మవ్యాధుడు, ఆ *.. రొహుడు ఏకలవ్యుడు, హనుమరీకుడు చివరకు

వేదయుగ౦ త08 శివుడు (వభృతులంతా తన పూర్వీకు అంటున్నాడు ీమన్న, తమ పూర్వీకు లని నిజం బ్రహించమని పంచముల్ని దళితుల్ని గుర్తుచేస్తున్నాడు. రామా ఢయణం రాసిన వాల్మీకి భారతం రాసి - వేదవిభజన చేసి, భాగవతం రాసి, అష్టాదశ పురాణాలు - ఉపనిషత్తులకు భామ్యం రాసిన వేదవ్యానుడు యీనాటి దళితులకు “ఆది పురాణ పురుషులని” దళిత వర్గాలకు చెందిన వీరు నిర్మించిన - సృష్టించిన - (ప్రోదిచేసిన "నంస్కృతి"యే (పాచీన భార తీయ సంస్కృతి యని, అది ఆది పంచముల, ఆది దళితుల నంస్కృతియని భీమన్న నొక్కి ఇపుతూ ప్రతి దళితుడు - (పతి నిమ్నుడు (వతి అస్బ్యృ ఛ్యడు = యీనాటి తమకు దురదృష్టవశాత్తు _ అ్యగవర్ణాలవారి కుయుక్తులచే సంక్రమించిన దుస్థితికి “న్యూనత” చెందనవనరం లేదని _ తమ పూర్వీకుల ఘనచరిత్ర తమ పూర్వనసంస్కృతి చూచి గర్వపడాలనిి రొమ్ము నిక్కబొడిచి మొఖమెత్తుకొని సగర్వంగా తిరగాలని భీమన్న మరీమరీ చెబుతున్నాడు,

• భారతీయ సంప్కృతికి జనక స్థానీయులైన వేదబుషులంతా, లయీనాటి హరిజనులకు వూర్వీకులే గదా” అని భీమన్న నిర్ద్యంద్వంగా నిక్కచ్చిగా పకటిస్తున్నాడు.

కృతయుగంలోని ధర్మవ్యాధుడు, (తేతాయుగంలోని వాల్మీకి ద్వావర యుగంలోని వ్యాసుడు యీ కలియుగంలో తాను, "జబోయ"”వంకొనికి చెందిన వారమని తన వంశవృక్షం - కృతయుగంలో ధర్య్మవ్యాధుడుతో మొలకెత్తిః "తేతాయు1ంలో వాల్మీకితో. పెరిగి పెద్దయి, ద్వాపరంలో వేదవ్యాసుడుతో శాఖభోవకాఖలుగా విస్తరిల్లి యీ కఠికాలంలో తనతో నవ్యత సంతరించు కొని పరిథవిళ్లుతోందని భీమన్న పరవశించి పోతుంటాడు ఆ విషయం చెప్పు కొని ఎంతో గర్వపడుతుంటాడు.

కృతయుగంలో ధర్మవ్యాధుడు బోయ

(త్రేతాయుగంలో వాల్మీకి బోయ

ద్వాపరయుగంలో వ్యాసుడు బోయ

కలియుగంలో భీమన్న బోయ నఖక్షతాలు

802 బోయము భీమన్న కాని మహమ్మదీయులు, ముసల్మానులు భారతదేశం ఆ[క్రమించుకొన్ని రాజ్యాధికారం చేజిక్కించుకొని భారతీయుల్ని (వై దికుల్ని) బలవంతంగా. ఇస్లాం మతంతోనికి చేర్చుకొనేవారట ఎన్నిబాధలు పెట్టినా-ఎంతగా వాంసిరి- చినా ఇస్లాం మతం పుచ్చుకోనివారిని "హిందూ”వులని _ అంటే మేచ్చులని, బహ్మాష్‌లని దుర్మార్లులని _ పిలుస్తూ బా౧ంచేవారట. అలా పహిందూవదం భారతదేశ సంస్కృతిలో చొరబడి రానురాను బాగా లోతుగా పాతుకపోయి, స్టిరపడిపోయి, “హిందూమతం” "హిందూ నమాజం” అనేవి భారతీయ సంస్కృతిలో - దేశచరిత్రలో ఒక (ప్రముఖపాత్ర వహిస్తున్నాయి. అవే నేడు భారతియ సమాజాన్ని _ భారతదేశాన్ని ఎలుతున్నాయి. శనుకనే వేదమతం వేరు హిందూమతం వేరు. అని వీమన్న నొక్కి చెబుతాడు. వేదకాలంలో వృత్తుల్నిబట్టి వర్ణాలు వర్ణాశ్రమ ధర్మాలున్నా*' పుట్టు” కులవ్యవస్థ వేదకాలంలో లేదు, తర్వాత్తర్వాత వచ్చిన హిందూ మతంలోనే _ హిందూ నమాజంలోనే “పుట్టు” కులవ్యవస్థ అస్పృశ్యతా దురాచారం _ ఉచ్చ్భానీచ కులవిభేద౦ పుట్టుకొచ్చాయి. అందుకే భీమన్న _. క్పటిల "పుట్టు” కులవ్యవస్థ సంస్కృతితో - కుల విభేద భౌవంతో _ ఉచృనీచ కులతత్వ భావనతో - అస్పృశ్యతా దురాచొ రంతో - వనికిమాలిన “బూజుపట్టిన పాత మూఢాచారాలతో మూఢ మతో "న్యాదంతో = హింసాకాండతో ఇ స్వార్ధంతో నిండిపోయిన హిందూనమాజ౦ తోని “హిందూమతాన్ని” (తోసిరాజని భారతీయ (పాచీన విశ్వజనీన = చేద మకంకేసి ఆర్యసమాజం కేసీ పదండి అంటున్నాడు. వాల్మీకి వేదవ్యాస సంళతికి _ కవివండిత వారసుడిగా వేద మళాడెన - ఆర్యజాతికి బెందిన తాను “ఉచ్చ నీచి కులవ్యవస్థతో కుళ్ళిపోతున్న హిందూసమాజంలో 'హిందూవుడి'గా అస్పృవ్యడిగా యెంచబడడం తన దురదృష్టమంటాడు 4 భీమన్న, వేదకాల బుషులు _. వరాళరుడు - మతంగుడు _ ఆదికవి వాల్మీకీ వేదవ్యాసుడు _ మహశీలవతి అరుంధతి _ ధర్మవ్యాధుడు, గుహుడు? శబరి జాబాలి వీరదొహుడు, ఎకలవ్యుడు, హనుమంతుడు చివరకు అదిభిక్షు

వేదయుగ౦ 808 శివుడు (పభృతులంతా తన పూర్వీకు లంటున్నాడు భీమన్న. తమ పూర్వీకు లని నిజం (గ్రహించమని పంచముల్ని దళితుల్ని గుర్తుచేస్తున్నాడు. రామౌ

ధయణం రాసిన వాల్మీకి భారతం రాసి. - వేదవిభజన చేసి, భాగవతం రాసి, అమ్హాదళ పురాణాలు - ఉపనిషత్తులకు భాష్యం రాసిన వేదవ్యానుడు యీనాటి దళితులకు "తటి పురాణ పురుషులని” దళిత వర్గాలకు చెందిన వీరు నిర్మించిన - సృష్టించిన - (ప్రోదిచేసిన “"సంఫ్కృతి"యే ప్రాచీన భార తీయ సంస్కృతి యని, అది ఆది పంచములు ఆది దళితుల సంన్కృతియని థీమన్న నొక్కి ఇవుతూ వతి దళితుడు - (సతి నిమ్నుడు = _ (పతి ఆస్బృ చ్యడు = యీనాటి తమకు దురదృష్టవకొత్తు -- అ(గ్రవర్ణాలవారి కుయుక్తులచే సం[కమించిన దుస్థితికి “న్తూ్య్యూనత” ఇందనవసరం లేదని - తమ పూర్వీకుల ఫఘనచర్మిత తమ పూర్వసంస్కృతి చూచి గర్వపడాలన్ని రొమ్ము నిక్కబొడిచి మొఖమెత్తుకొని సగర్వంగా తిరగాలని భీమన్న మరీమరీ చెబుతున్నాడు. నా “భారతీయ సంస్కృతికి జనక స్టొనీయులై న వేదబువులంతా, యీనాటి హరిజనులకు వూర్వీకులే గదా” అని భీమన్న నిర్జ్యంద్వంగా నిక్కచ్చిగా పకటిస్తున్నాడు. - కృతయుగంలోని ధర్మవ్యాధుడు, (తేతాయుగంలోని వాల్మీకి ద్వాపర యుగంలోని వ్యానుడు యీ కలియుగంలో తాను "జచోయ”వంకానికి చెందిన వారమని తన వంశవృక్షం -- కృతయుగంలో ధర్మవ్యాధ్ధుడుతో మొలకెత్తి? తేతాయుగంలో వాల్మీకితో.. పెరిగి పెచ్చయి, ద్వాపరంలో వేదవ్యాసుడుతో శఛాభోవశాఖలుగా విస్తరిల్లి యౌ కఠికాలంలో తనతో నవ్యత సంతరించు కొని పరిఢవిల్లుతోందని భీమన్న పరవశించి పోతుంటాడు ఆ విషయం చెప్పు కొని ఎంతో గర్వపడుతుంటాడు. కృతయుగంలో ధర్మవ్యాధుడు బోయ ద్వాపరయుగంలో వ్యాసుడు బోయ కలియగంలో భీమన్న బోయ _ చానబక్షతాలు

త్రింత్నీ బోయి భీమన్న అన్ని ఛీమన్న ఎలుగెత్తి చాటుతున్నాడు - "నేను నిరంశఠం జీవిస్తున్నది వాళ్ళమధ్యనే - ముఖ్యంగా నా పూర్వీకులైన వ్యాస వొ కు . అతో” అంటూ “అంతటి (ప్రాచీనకాలపు ధర్మాసంమై నుంచి చూచి నావంళం వాళ్ళెవరో వెతిక్కి తెచ్చి లోకానికి చూపుతున్నానని” సగర్వంగా చెప్పుకుంటు న్నాడు ఫీమన్న. పేదవాని కుండలలో వేదమదువు నిండాలి వేదమాత గుండెలలో విశ్వజనత పండాలి రాఖీలు ఐడుగు దళితుడేగదా పేదవాడు. అట్టి పేదవాడి గుడిసెలో వేద పరనం జరగాలి. అలానే వేదమాక గుండెలో విశ్వమానవత వండాలని భీమన్న ఆకాంక్‌, అందుకే హిందూమతంలోని ఉచ్చ నీచ కులతత్వ భావమున్న కుల వ్యవస్టను రూపుమాపి, అస్పృళ్యతశు నిర్మూలించి - హిందూమతాన్ని సంస్కరించి, పునరుద్ధరించి . "ఎకదేశం, ఎకజాతి, ఎకన్యాయం” అందరికీ సమాన (పతిపత్తి గౌరవం, సుఖ వద జీవనవిధానం - సౌ భాతృత్వం -- వెళ్లి వివసిన వేదయుగ ధర్మాన్ని పునరుద్ధరించి - వేదమతాన్ని - వేద (ఆర్య) సమాజాన్ని తిరిగి నెలకొల్పటానికి _ డా అంచేద్కర్‌ ఆశించిన - నవసమతా మానవతా (శేయోనమాజాన్ని నెలకొల్బటానికి - మానవతావాదులై న భార తీయు అందరూ, ముఖ్యంగా కాడిత, పీడిత దళిత జాతులవారు దగాపడ్ధ వెనుకపడ్డ బడుగువర్గాలవారు నడంంచిగించి ముందుకు రావాలని భీమన్న మరీమరీ పిలుపునిస్తున్నాడు హిందూమతం, వేదమతం ఒకటిగా భావించి, పహిందూమతంతో పాటు వేదాల్ని అపార్ధం చేసుకోవద్దంటున్నాడు. _ “దట్టు” కుల వ్యవస్థను హిందూనమాజం నుండి తొలిగించి హిందూసమాజాన్ని (పక్షాళనం చేసినప్పుడే ఆర్య (ఆర్య) సమాజమౌతుందని భీమన్న నొక్కి చెబుతాడు “కులమత వర్గ విభేదరహితమైన ఆర్యభారత

జాతి అవిష్కరించాలన్నవే నా ఆశయం నా ఉద్యమం” అని భీమన్న నిరం ద్వంగా నిక్కచ్చిగా నొక్కి చెబుతున్నాడు

ఆ సదాశయంతో - అట్టి మహత్తర మహదాశయంతో అరవయో?

లి జాలి ఖ్‌

దశకంనుండి "8౭0% 10 ౪66445"" _ వేదాలకేసి * అంబే వేద (ధర్మ - సత్య యుగం కేసి - వేద మతంకేని - వేద (ఆర్య) సమాజంకేసి నడవండి అ౨టూ - తరుచూ తన రచనల్లో రాగవాసిష్టం పీరిక ధర్మకోనం పోరాటం జన్మాంతరవై రం పీరిక * అంవేద్కరిజం -- వాలయోగీయం - పురాణాలలో హరిగిరి - జనమనీషులు - [వభృతి రచనల్లో) నొక్కి ఇెబుకున్నాడు- 89201 60 ౪6685 అని ఛీమన్న అన్నాడంటే వేదయుగం కేపి పోదామనీ =" వేదయుగంలోనికి నడుస్తామనీ అర్హం - అంటే వేదకాలంలో వర్ధిల్లిన - కుల మత వర్గరహిత 'సమసమాజంిగా మరల మనం - అర్యులుగా అర్షజాతిగా- పునఃసంస్కరించుకొని- వేదయుగాన్ని పునరుద్ధరించుకొందామన్నది భీమన్న ముఖ్యోద్దేశం 1

ఈ “880% (0 ౪6683" వేదాల కేసీ అనే ళ్లోగన్‌ - నినాదం భీమన్న [వవధమంగా 962లో వరం ల్‌లో - జరిగిన భారతీయ రచయితల మహాసభలో హేమాహేమిోలై న_ దేశం నలుమూలలనుండి వచ్చిన వివిధ భాషావే త్తలు, కవిపండితులు పాల్లొన్న "సాహితీ మహాసభ”లో గళమెత్తి, అ సభ [వ ల్లు క్ష వండితులు (గ్రనాతనే ఛాందసులు అభ్యుదయవాదులు అందరున్న అ మహా ల తో, పరమానంద “చకితుల్ని” చెస్తూ అస్పృశ్య సభలో నం భమాళ్చర్యాల నే బ్రో లి శ య న నీమన్న "నేనూ ఆర్వుళ్లే = నా వేదసంస్కృతి నాది. కులంనుండి వచ్చి ం గిరిజనులు (హరి-గిర్సి నా పూర్వీకులే” అని పురాణాలలోని హరిజనులు ఏది న టినుండి భీమన్న ఎక్కడ మాట్లాడినా గంభీరంగా అన్నమాటలివి గా శేదాలకేని చూడండి" (2401 +0 ౪6689) దాంక్షి ణా ద్‌ (వాసిన -యీ నివా న్‌ (లోకి నడుస్తాం అన్నా లేదా వేదకాల (ఆర్య) అని అన్నా వేదయుగం స అన్నా బీమన్న “ద్రషం[ 10 ౪6625” స్లోగన్‌ సమాజం పునరుద్ధరిస్తాం ఆ కుల వివక్షలేని మత మౌభ్యంలేని వర్గ

క నినాదం ఆంతర్యం ఒక్కటే - న్య

చే మనమప్పుడు నిర్మించుకొందామనే దోపిడీలేని *“నవసమ' సమాజాన్ని వ నక

806 బోయి ఖీమన్న, ఇక రెండోది - విద్యాధికులై న నిమ్నజాతులవారు (పంచమ జాతుల వారు) బడుగువర్గాలవారు - బీమన్న మాటల్లో “హరిజనులు” ముఖ్యంగా యీనాడు విద్యాధికులై రాజకీయచై తన్యం గల్గిన షెడ్యూల్డు కులాల యువ తరం వారంటున్న "దళితు"లు -- హిందూమత౦ పట్ల = హిందూసమాజం పట్ల - అగ్రవర్ణాల వారిపట్ల వ్యతిచేకభావంతో వున్నారు. వీళ్ళంతా వేద మతం హిందూమకం ఒకటనే భావంతో వున్నారు. అందుకే హిందూపురా జాల్ని = రామాయణ -- భారతాది ఇతిహాసొల్ని గూడా యీ దళిత యువ తరం ద్వేషిస్తున్నారు. రామాయణ మహాభారకాలలో కొన్ని లొసుగులు౦ డొచ్చు. కాని ఆ కావ్యక ర్రలైన వాల్మీకి - వ్యాసుడు ఏ కులంవారు ? వారు బడుగు “దశిత' జాతులవారే గదా అని వీమన్న నొక్కి చెపుతున్నాడుం పీమన్న (వతి రచనలో ఇస్పేది అదే, రామాయణకర్త వాల్మీకి - మహా భారతంక ర్త వ్యాసుడు - వసిష్ణుని భార్య అరుంధతీ _ ధర్మవ్యాధుడు - గుహుడు = శబరి - ఎకలవ్యుడు - పరావరముని - మళంగమిని = కపిల ముని వీరంతా - యీనాడు మసం చెప్పుకొనే "దళితొ జాతులకు చెందిన వారే. ఆనాడు జన్మను బట్టికాక "గుణకర్మల్ని" బట్టి - అంటే మంచి గుకాల్నిబట్లి - వతిభనుబట్లై ఎ (బ్రహ్మజ్ఞానం బట్టి వారిస్తాయి పెరిగి బ్రాహ్మ ణులై నారు. లేకపోతే వాన్శరాసిన కావ్యాలకు యీ దేశంలో యింత విలువ- యింత ప్రాచుర్యం ఎందుకొస్తుంది. ఈ సత్యాన్ని యీ బడుగు -_ దళిత జాతులవారు (గహించడం లేదన్నదే బీమన్న ఆవేదన. తెలుసుకోవాలన్నదే అయన తపన వేదకాలం తర్చాత స్వార్తపరులై న 'అగవర్ణాల' వారు పొందూవమకం పేర కులాల్న "పుట్టుకులాలుూోగా మార్చి కుల వివక్షతో _ బ్యదుల్ని - వంచముల్ని నీచ *'దాస్య" వృత్తులు చేసుకొనేటట్లు నిర్భందించారు వారిని వేదాధ్యయనాొనికి - విద్యాభ్యాసానికి అనర్హులు చేసారు. కనుక వీమన్మ నొక్కిబెప్పేది హిందూమతం వేరు - వేదమతం వేరు, వేద సంస్కృతి, రామాయణ భారత కర్తలైన వాల్మీకి - వ్యాసులు యీనాటి *దళిత' జాతుల వారి పూర్వీకులని, ఐడుగువర్గాలవారు - దళిత జాతులవారు యీ సత్యాన్ని 'పర్తించి చేదయుగ సంస్కృ _తమదనిి వేదయుగ వారసత్వం తమదని

వేదయ గం వ307 తానుచె ప్పే వేదనతాన్ని విశ్వసించమని నొక్కి చెబుతున్నాడు, అయితే దురదృష్టవశాత్తు తన మాటల్ని యెవరూ వినడంలేదని - నమ్మడం లేదని వాధపడుళన్నాడు అయినా యీ “వేదయుగ' సత్యాన్ని యీ బడుగు దళిత జాతులవారు తెలుసుకొని = న్యూనతాభావం (౧9౧౦౯౪ 00110 6% ఈక్కువ వారమన్న భావం) విడిచిపెట్టాలని = సగర్వంగా బతకాలని, వేద యుగ (ఆర్య) సమాజ పునరుద్ధరణకై "నవసమ సమాజ నిర్మాణానికి నడుం విగించాలన్న చీమన్న తపన--బడుగ వర్గాలవార్యుదళిత జొతులవారులుస్పటి = కైశ గుర్తించి చీమన్న చెప్పినట్లు నడుచుకొంటే .. మంచివి. భీమన్న ఆశయం నెరవేరుతుంది. హిందూమతం సంస్కరించబడుతుంది. దళిత జాతులవారు బాగుపడతారు స న య

ఆర్యజొతి వ్య క్రిత్వానికి ఆదిపురుషుడు

వ్యాసుడు మాలమాదిగ వాడేకదా

ఈనాడు అతడు ఆగచర్షంవాడు

అతడి వంళంవాణ్డీ నేను అ తృజుణ్ణి

ఇదే - మన భారతీయ సమౌజ ధర్మం

నేటిదాకా సాధించిన పురోగమనం

గుడిసెలు కాలి జావాాయయమయాాసోారా.

806 బోయి ఖీమన్న ఇక రెండోది - విద్యాధికులైన నిమ్నుజాతులవారు (పంచమ జాతుల వారు) ఐడుగువర్గాలవారు - చీమన్న మాటల్లో “హరిజనులు” ముఖ్యంగా యీనాడు విద్యాధికులై ర'జకీయవై తన్యం గల్గిన షెడ్యూల్డు కులాల యువ తరం వారంటున్న "దళితులు - హిందూమతం పట్ల = హిందూసమాజం పట్ల - అగ్రవర్థాల్న వారిపట్ల, వ్యతిరేకభావంతో వున్నారు... వీళ్ళంతా వేద మతం హిందూమతం ఒకటనే భావంతో వున్నారు. అందుకే హిందూపురా జ్రాల్ని = రామాయణ _ భఛారతాది ఇతిహాసాల్ని గూడా యీ దళిత యువ తరం ద్వేషిస్తున్నారు. రామాయణ మహాభారతాలలో కొన్ని లొసుగులుం డొచ్చు, కాని ఆ కావ్యక ర్తలైన వాల్మీకి - వ్యాసుడు ఏ కులంవారు ? వారు ఐడుగు “ధశితి జాతులవారే గదా అని వీమన్న నొక్కి చెపుతున్నాడు, వీమన్న వతి రచనలో చెప్పేది, అదే, రామాయణక ర్త. వాల్మీకి - మహా భ్లారతంక ర్త.వ్యాసుడు - వసిష్ణుని భార్య అరుంధతీ = ధర్మవ్యాధుడు - గుహుడు = శబరి - ఎకలవ్యుడు - పరావరముని - మతంగమిని = కపిల ముని వీరంతా - యీనాడు మనం చెప్పుకొనే "దళిత” జాతులకు చెందిన ఛారే. ఆగాడు జన్మను బట్టికాక "గుణకర్మల్ని” బట్టి - అంటే మంచి గుత్తాల్నిబట్టి - (వతిభనుబట్టి - బ్రహ్మజ్ఞానం బట్టి వరిస్తాయి పెరిగి బ్రాహ్మ ణులైనారు. లేకపోతే వాళ్ళురాసిన కావ్యాలకు యీ దేశంలో యింత విలువ- యింత ప్రాచుర్యం ఎందుకొస్తుంది. ఈ సత్యాన్ని యీ బడుగు _ దళిత జాతులవారు (గహించడం లేదన్నటే వీమన్న అవేదన. తెలుసుకోవాలన్నదే

ఆయన తపన

వేదకాలం తర్చాత స్వార్హపరులై న 'అగవర్షాల" వారు హిందూవుతం పేర కులాల్న "పుట్టుకులాలు”గా మార్చి కుల వివక్షతో _- బృాదుల్ని - పంచముల్ని నీచ “దాస్య” వృత్తులు చేసుకొనేటట్లు సిర్భందించారు. వారిని __ వేదాధ్యయనానికి - విద్యాభ్యాసానికి అనర్హులు చేసారు. కనుక బీమన్మ నొక్కిచెప్పేది హిందూమతం వేరు - వేదమతం వేరు, వేద సంస్కృతి, రామాయణ భారత క ర్తలై న వాల్మీకి ఎ వ్యాసులు యీనాటి “దళిత” జాతుల వారి పూర్వీకులని, ఐడుగువర్గాలవారు - దళిత జాతులవారు యీ సత్యాన్ని గుర్తించి చేదయుగ సంస్కృ తమదని, 'వేదయుగ వారసత్వం తమదని

వేదయుగ ఎ 0 307 తా చచ్ష్‌ నజా న లె ప్పె వేదనతాన్ని విశ్వసించమని నొక్కి చెబుతున్నాడు. అయితే రదృష్టవకాత్తు తన మాటల్ని యెవరూ వినడంలేదని _ నమ్మడం లేదని బాధవడుతున్నాడు అయినా యీ “వేదయుగ' సత్యాన్ని యీ బడుగు దళిత జాతులవారు తెలుసుకొని =. న్యూనతాభావం (106401 00౧౧౪౫ తక్కువ వారమన్న ఫావం) విడిచిపెట్టాలని - సగర్వంగా బతకాలని, వేద యుగ (ఆర్య) సమాజ పునరుద్ధరణకై _"నవసమ సమాజ నిర్మాణానీకి నడుం బిగించాలన్న బీమన్న తవన్న-బడుగు వర్గాలవార్యుదళిత జాతులవారు లుప్పటి కైన గుర్తించి చీమన్న చెప్పినట్లు నడుచుకొంటే _ మంచివి. ఫెమన్న ఆశయం నెరవేరుతుంద్‌. హాందూమతం నంస్కరించబడుతుంది. దళిత జాతులవారు బాగువడచారు ః న్‌ ప ప ఆర్యజాతి వ్యక్తిత్వానికి ఆదిపురువుడు వ్యానుడు మాలమాదిగ వాడేకదా ఈనాడు అతడు ఆగచర్ణంవాడు అతడి వంళంవాజణ్ణి నేను అ -త్యజుణ్ణే ఇదే - మన భారతీయ నమాజ ధర్యం నేటిదాకా సాధించిన పురోగమనం ఎజూగుడిసెలు కాలి.... ఊూాస్తూం- జపం లా ఫిలాతా.

భీవున్న కవితా (రసు రావంణీయుకత ఊహను బుట్టి కావ్య గతి నొంది నవోదయమై స్వయం (ప్రభా 'స్నేహములోన పాడబడి, సిద్ధిని గొన్న ననున్‌ మరెందు దా సోహము చేయ బంపకుము సుందరమై శివమై రసజ్ఞతా దాహము తీరినంత నిను దన్నుదు వెండియ నూహగా (ప్రభూ

• భీమన్న _ ఖీ కా. కుసుమాలు "వాక్యం రసాత్మకం కావ్యమ్‌” అని విశ్యనాథ పండితుడు కావ్య లక్ష్మణం గురించి చెప్పాడు రసాత్మకమైన ఒకేవాక్యం గూడా కావ్యమౌ తశుందన్నాడు. అది అతిశయో క్తి అనుకోండి “రమణీయార్హ (పతిపాదక శబ్దం కావ్యమ్‌” అని జగన్నాధు పండితుని కావ్యనిర్వచనం. "ళబ్దార్థా సహితౌ కావ్యమ్‌' అంటూ - శబ్దార్థములతో కూడుకొన దే కావ్యమని భామ నుడు అన్నాడు "కావ్యా స్యాత్మా ధ్వని రిత్తి బుధె” రసధ్యనియే కావ్య మున కాత్మ అంటూ రసానుభూతియే కావ్య పరమలక్షణం, లక్ష్యంగా అనందవర్ధనుడు నొక్కిచెప్ఫాడు "సహృదయ హృాద యాహ్లాది శబ్దార మయ త్వమేమ కావ్యత్వఘ్‌” హృద్యంగమమైన శబ్దార్జోభయమే కావ్యరూపమనీ ఆనందవర్షవుడు విశ్లేషించాడు ఇలా ప్రాచీన _ సంస్కృత లాక్షిణికులు = రసవాదులు _ అంంకారా వాదులున్నూ కావ్యమును నిర్వచించినారు కాని కవిత్వమును నిర్వబించ లేదని జ్ఞానపీర అవార్డ్ముగహీత - డా స. నారాయణరెడ్డి గారు తమ "ఆధుని కాం కవిత్వ" సాహిత్య పరిశోధనా (గ్రంధంలో అన్నారు. కవిత్వలతణం నిర్వచించడం కష్టసాధ్యమని గూడా శ్రీ నారాయణరెడిగారు అభ్మిపాయ వడ్డారు, న్‌ / డా నారాయణరెడ్డిగారి ఆభిపాయంతో అందరూ ఎకీభవించ వల సిందే అయితే నాదొక మనవి షానీన సంస్కృత పండితులు "కావ్యాన్ని"

కవితా రామణీయకత 809 కవిత్వాన్ని వే” వేరుగా చూచినట్లు లేదనిపిను )ది నాకు శద్దార్హాలు కవిత్వానికి రెండుకళ్ళు లేదా రెండుకాస్థ గడా కావ్యంలో శప్టార్ప రన (నవరస) పోషణతోపాటు కధావస్తువు = నాయకీ నాయక శృంగార గాథో భక్తి (ప్రధాన కథో యుద్దసన్నివేశమో వుండాలి గదా అయినా ఆనాడు సాహిత్య-కవిత్వ “పరిధులు - లక్ష్యాటు-[వమాణాలు'” చాలా *పరిమితి' గదా - కాని యీనాడీ కవిత్యం = సాహిత్యం - కాఖోపశాఖలుగా విస్తరించాయి. పరిధులు - లవ్ష్యాలు -- (ప్రమాణాలు “వి స్పృతి” బాగా పెరిగింది.

శ్లో _ “వాగర్జా వివ సంపృక్తౌ వాగర్ల (పతిప తయే

౮ థె జీ యి నా!

జగతః పితరా వన్దే పార్వతీ పరమేశ్వరా” కాళిదాసు.

శబ్దార్ధ శోభిత సాహిత్యం (కవిత్వం) అర్దనారీళశ్వరంగా కాళదాను నంభొావించాడు

ఆంధ సాహితీ జగత్తులో 'ఆదికవి'గా అభినుతింపబడే నన్నయ శచ్దార్హాల్ని "అక్ష్వరరమ్యత' నానారుచి రార్టనూక్తి పశన్నకధా కలితార్త

౧ చ ౯ అల్‌

య క్తిలుగా పేర్కొన్నాడు ర్‌ రసాభ్యుడ యోల్లాసం హృద యాహ్లాది - చతుర్ధ మూర్థిత కధ్‌ తంబు” అన్నాడు,

ఆధునిక సాహితీ విమర్శక $రోవిభూషణుడై న ఆచార్య పింగళి లక్ష్మి కాంతంగారు శద్దార్హబద్ధ కవిత్వాన్ని "బుద్దిగమ్యం” కర్షపేయం పదగుంభనం- వస్తవిన్యానం - భౌవస్ఫోరకంగా చితించాడు. ఆచార్య పింగశివారితో సొవాతీ విమర్శనంలో *సరిజోడో అనదగ్గ అళూర్య జి వి సుబహ్మణ్యం గారు యీ 'శబ్దార్థాలను" = శబ్దగుణ (పధానం - వస్తుధ్వని, అ్వగుణ

2

(వధానం య రసధ్య్వనిగా అభిభాషించాడు

మొ త్తంమోద - కవిత్వంలో భావమాధుర్యం _ పదగుంఫనం అంటే శబ్దసొందర్యం - భావగంభీర్యం -__ శ్రైలీవిన్యాసం - భావప్ఫోరకం సమతుల్యంగా వుంటేనే కవిత్వానికి పరిపూర్ణత సంతరించుకొంటుంది. శబ్ద

శ0]

భీవున్న కవితా (రసు రావు ణీయకత ఊహను బుట్టి కావ్య గతి నొంది నవోదయమై స్వయం (ప్రభా స్నేహములోన పాడబడి, సిద్ధిని గొన్న ననున్‌ మరెందు దా సోహము చేయ ఐంపకుము సుందరమై శివమై రనజ్ఞతా దాహము తీరినంత నిను దన్నుదు వెండియ నూహగా [వభూ భీమన్న -__ భీ.కా. కుసుమాలు "వాక్యం రసాత్మకం కావ్యమ్‌” అని విశ్వనాథ పండితుడు కావ్య లక్షణం గురించి చెప్పాడు. రసాత్మకమైన ఒకేవాక శం గూడా కావ్యమౌ శుందన్నాడు. అది అతిశయో క్రీ అనుకోండి , “రమణీయార్ధ (వతిపాదక శబ్దం వావ్యమ్‌" అని జగన్నాధు పండితుని కావ్యనిర్వచనం. ** బ్టార్థా సహితౌ కావ్యమ్‌” అంటూ - శద్దార్థములతో కూడుకొన్నటే కావ్యమని భామ చుడు అన్నాడు. "కావ్యా స్యాత్మా ధ్వని 58 బుధై” - రసధ్వనియే కావ్య మున కాత్మ అంటూ రసానుభూతిద్చే కావ్య పరమలక్షణ౦ం, లక్ష్యంగా నో శ గై లి మ! త్వమేమ కావ్యత్యమ్‌” హృద్యంగమమైన్త 4 ప్టార్జోభయమే కావ్యరూపమనీ ఆనందవర్దనుడు విశ్హేషించాడు ఇ ఇలా నవ్రాబన = సంస్కృత లాక్షిణిక్సల్బ = రసవాదులు - అంంకారా వాధులున్నూ నుమ నిర్వచించివారు. కాని క్రవిత్వమును నిర్వచించ లేదని క్లానపిర అవార్జుగ త = జౌ స్పి, నారాయణరెడ్డి గారు తమ “ఆధుని కాం్ర రని సాహిత్య పరిశోధనా (గ్రంధంలో అన్నారు. కవిత్వలక్షణం నిర్వచించడం కష్టసాధ్యమని గూడా శ్రీ వారాయజరెక్డిగారు. అభిప్రాయ చే డా నారాయణరెడ్డిగారి అభిషార్వంత్రో అందరూ ఎకీభవించ వల నింద అయిలే నా వ్‌ హిచ్టీన సంస్కృృత్త సండితులు "కావ్యాన్ని"

కవిత్వాన్ని వే“ వేరుగా చూచినట్లు లేదనిపిను )ది నాకు శబ్రార్హాలు కవిత్వానికి ఇండుకళ్ళు లేదా రెండుకాళ్ళు గడా. కావ్యంలో శబ్దార్త రస (నవరసు రోషణతోపాటు కధావస్తువు = నాయకీ నాయక శృంగార గాధో భక్తి వధాన ధో యుద్దసన్నివేశమో వుండాలి గదా . అయినా అనాడు సాహిత్య-కవిత్వ పరిధులు - లక్ష్యాలు-(ప్రమాణాలు" చాలా “పరిమితి” గదా -- కాని యీనాడు కవిత్వం _ సాహిత్యం - శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించాయి. పరిధులు - అవ్ష్యాలు -- (సమాజాలు “విస్సృతి” వాగా పెరిగింది. శ్లో "వాగర్జా వివ సంపృక్తౌ వాగర్ధ ప్రతిపత్తయే + ళు ఇల్‌ ళు వాతో జగతః పితరా వన్దే పార్వతీ వరమేశ్వరా” - ఎాాకాళిదాసు. _ _-శస్దార్ధ శోభిత సాహిత్యం (కవిత్వం) అర్హనారీశ్వరంగా "కాళిదాసు నంభావించాడు _ అంధ సాహితీ జగత్తులో 'ఆదికవి"గొ అభినుతింపబడే నన్నయ శచ్చార్దాల్ని "అక్షరరమ్యత"” నానారువి రార్థసూకక్తి చ్ర+శన్నకధా. కలితార యు కిలుగా పేర్కొన్నాడు తిక్కన "నానా రసాభ్యుడ యోల్లాసం" హృద కో నాప్‌ ! యాహ్ల్హాది -- చతుర్ధ మూర్దిత కధోపేతంబు" అన్నాడు. ఆధునిక సాహితీ విమర్శక శిరోవిభూమణుడై న ఆచార్య పింగళి లక్ష్మి కాంతంగారు శద్దార్హబడ్బ కవిత్వాన్ని “బుద్దిగమ్యం” కర్ణ పేయం వదగుంభనం౦-- వస్నవిన్యాసం - భొవస్య్ఫోరకంగా చితించాడు. ఆచార్య పింగళివారితో భ్‌ బ్య, సొహికీ విమర్శనంలో “సరిజోడు అనదగ్గ అచిార్యు జి వి సుబబహ్మణ్యం గారుయీ "శబ్దార్దాలను" = కబ్దగుణ (ప్రధానం - వస్తుధ్వని; అసాగుణ వ్రధానం _ రసధ్వనిగా అవిభాషించాడు. * మొత్తంమాద - కవిత్వంలో భావమాధుర్యం = పదగుంథనం అంటే శబసొందర్యం - భావగంఖీర్యం -- శ లీవిన్యాసం _ ఇభావప్యోరకం గ. సమతుల్యంగా వుంటేనే కవిత్వానికి పరిపూర్ణత సంతరించుకొంటుంది. శోబ్ది శ0]

త్‌ే0 బోయి ఫీిమన్న సొందరశ్టం అంబే (ప్రాఢ పదగరఫనమే కాదు లలీత లలిత మధుర 2ద గుంభన్‌మని గూడా. భావం లేకుండా పదాడంబరం పున్నా లేదా పదవ్హైళొ . . పొకుమార్యం లేకుండా-భావమాధుర్యంతో ఒప్పారినా అ కవిత్వానికి "పరిపూ ర్హతో లేనట్లే. అంబే "భావ సబఐతా భాషాపటిమ (రెండునే తాలుగాా నమతు ల్యంగా వుంటే కవిత్వంలో నిండుతనం వుంటుంది. “భాష మాతమేయున్న* భావమ్ము లేకున్న - అది చప్పిడీ వద్యమన్నో భావమొక్క కొ యున్న- భామ మరిలేకున్న అది కురూపి పద్యమన్న అన్సీ “శ్ఞద్దార్ద మమేకము? అర్థనాఠీశ్వరము, సుకవితా స్వరూవ” మనీ శబ్ద సౌందర్యము భావ మాధి ర్యము మధుర సాహిత్యమ్మని నేను (యీరచయిత)ి నా “అమ్ములన్న పదాలు” మినీ కవితల్లో నా అభిప్రాయం చెప్పాను. ఈ నేవధ్యంతో భీమన్న * పద్య =- గద్య - గేయ = వచన కవితా రూపాలలో వున్న ఫిమను కవీతా రామణీయకతను చూస్తాం. - (0) హృ్ళ్‌ద్యంగమమైన పద్య కవిత ;: - ఫెమున్న పద్యాలు ఉన్నత భావ స్ఫోరకంగాను (వసన్న పదలాల్రిజ్హ్ర ం తోను = శయ్యా సొకునూర్యంతోను (అక్కడక్కడ [ప్రొఢపద గుంఫనా న్నను) - శయ్యా సొకుమార్యంతో = ఒప్పారుతుంటాయి. “వద్యంబ నర కవితల కాద్యంచైై గానబద్ధమె (తిహెతమెై హృద్యంనై నియతం ఐదే వద్యంబై లెస్సతోడు వడు ధారణకున్‌” అని తెనుగులెంక్ర శ్రీ తుమ్మల ప్రత్రా లామమూర్హి. ఇెప్పినట్లు భీమన్న వపద్యాకవిత “లలితాక్షర రమ్యత” శ్రక నానో రుచిరార్ట సూక్తితో - నానా రసాభుద్య యోల్లాసం"గా రంజిలు తుంటున్నది. క్ష మధుగీత -.మధుబాల భీమన్న కావ్య కుసుమాలు, ఎకవద్యోపాఖ్యానం అళోకవనిలో రాముడు - మణిమాననం - దీవసభ (కృతిలో మానక (వకృతి - అంబేద్కర్‌ సువభాతం - బాలయోగ్‌యం - పిల్లీ శతకం - భ్‌మన శతకం - యిత్యాదులు భీమన్న పద్యకావ్యాలు. వీటిల్లోని కొన్ని పద్యాల "రుచి" చూస్తాం. క

కవితా రామణీయకత 311 ఓం కారమ్ము భవత్స్చ్వరూప్త మనరే యోగుల్ర్‌ తది యౌరసుల్‌ొ హీం కారమ్ములత్రో అమాయక జనాళన్‌ గొట్టి జీవింత్రు కే " హాం కారమ్మున జీవ్‌ నుండి మరి రాజ్యం చేరిక్తై యేఖెదో ఎాపాలేరు నుండి.... -”ఓంకారాది వీజ్ఞాన్లారాలతో శ్రీ వేంకటేశ్వరుని న్మరించి నా 'వ్యాజ_ సుతో చేస్తున్నాడీ పద్యంలో భీమన్న - "పరమాత్మ వున్నా చ్వేవుడులేడనే” వరమ ఆస్తిక మహాకవి, శ్ర మన్మంగళ గౌతమి చిదమలా సీమంత రత్నోదయా (శేమా రాకు వివార రాగ మధుపో హిమ్మదమా . నసువభా!' వ్యోమ [పాభవ పొౌహృద (వణవ భావోజోమకీ సాహితీ స్వామ్లా పూర్ణ రఫపైందవీ రుచిర వైశాఖీ మునోవల్లభా [| " --రాగవై కాటి _-౯నా కోసం = నా గురించి నేను వానుకొని - పొడుకొంటున్న పద్యం ఇది నీన్ను (పేయని ఆయిన రాగవైకాఖి అయిన వళలృతీదేవి చూచిన ఆ సాయంకాలంనుంచొ అంటూ “నా జీవితచే,తంలొ కఎంగార కళాదేవాలయం యీ వద్యం. ఇందులోని (వతివదమూ ఒక ర్యాగపేయి. పత్రి అక్ష్వరమ్లూ ఒక (ప్రణయకశే”. (పాలేరునుండి వద్మశ్రీ వరకు -- మైమవత్సి అని భీమన్న తన (ణయ రసాద్వైతమూలర్తి-ళ్ళంగార దేవతమై రాసుకొని _ ఆయనే చెప్పుకొన్నాడు యూ వద్యాంయొక్క (ప్రాధాన్యత = భావం. ఇంకా . వివరణ అనవసరం. దాన్ని చదువుకొని - అనందించడం -- వీమన్న రాగ వై కాఖీ |(పేయసిని దర్శించడ్రం, ఈ వద్యంలో పద గాంభీర్యంల్‌ పాటు మధురభావం - రెండూ బెట్టావట్టాల్‌ వట్టుకొని = జోడిగా - రమ యంగా = కమనీయంగా హాయిగా సాగిపోయాయి. పద్యం నంన్క్య్భాలల రత 'అలితలక్రితం ది. చంభరిత్తమైనా - లలితలకితంగా - మధురాతి మధురంగా వుం

912 , బోయి భీమన్న

ఇది వైకుంఠము వేంకటేశ్వరుడు లక్ష్మీసుండు కొల్వుండుటన్‌

ఇది కైలాసము మళల్లిఖార్జనుడు ఆర్యేశండు చెల్వొందుటన్‌

ఇది (బహ్మోర్వి సరస్వతీ చరణ పంకీ జాతమై యుండుటన్‌

ఇది మాఆం[ధము నీకు పీరము (తిళక్తి పూజ గైకోగదే

| --కేదారేశ్వరి

-ాఓహో ఎంత గొవ్పభావన |! ఆంధ్యవదేశ్‌ రాష్ట్రాన్ని వై కుం రంగా కైలాసంగా బహో్మోర్విగా సంభావించడం మహోన్నత భావన్స్ను శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు తిరుపతిలో (మవావిష్ణుపు అవతారం) కొల్వున్నాడ్తు కనుక వైకుంఠం, శ్రీశైలంలో మల్లికార్జునుడు వెలిసాడు కనుక కైలాసం_ బాసర్‌లో సరస్వతీదేవీ కొల్వుతీరింది "కనుక (బహో్యోర్వి - సంగీత నృత్య సాహిత్య తివేణీ సంగమం అంధధదేశం కనుక సరస్వతీ నిలయమన్నాత్న “విశాలాంధాన్ని” చీమన్న తై 9లోక్యమూరర్రిగా శైవవైష్లవ -- లలితకళ్లం కేర్చదీయస్టానంగా త్రిశక్తి స్వరూపిణిగా అభివర్షించడం-_ అభినందనీయం __ _ ఇది అపూర్వం ఇందులోని “"ఆర్యేచడ్డు బ్రహోోర్వి” - నూత్న పద(టపయ్యో గాలు భీమన్న నవ్యసృష్టి | తెలుగుక్తల్లి కంరంలో నవ్యాభరణాలు . క్‌ు వద(ప్రయోగాలవల్ల భాషకు పద్యానికి ఒక కొ త్తళోభ

అలానే విశాఖ ముఖమండలాన్ని (తూర్చాం(ధం = గన్రారద చం్వ బింబం”గాగుంటూరును “నుమనోజ్ఞ నితంబసీమగా “తర్బతిదేవునాభి”ని విస్సా రిత పాదపద్మంగా _ "” షాగ్గిరి పంక్తిని - (వడమటి కనుమలు) విశాల వేజిగా - సంభావిస్తూ _ “నవాంధధ జనతా జనయితి” డర్శితి కంతక్నూ “మందారి మంటూ అభిభాషిస్తాడు వీమన్న "తీరనాటికను _ వాణియ” గా రాయలసీమను 'భవానీ గా తెలంగాణంను “శ్రీ' గా = అంధ్యవదేశ్‌ని-ముగ్ను రమ్మలమూరర్తి దాల్చిన “పూర్ణరాజ్య రమ”గా అభివర్ణించాడు మహాకవి.

రస పూర్ణమ్ము వసంత ధామము కళా రామమ్ము కల్యాణ కా

వ్య సుమా రాధ్యము భావనా కుహుకుహూ వాదమ్ము వాగ్గేయ సా

ర సమారంజిత శింజినీ రుణరుణా రమ్యమ్ము మా ఆంధధమిీ

వసుధా భాగ్య సుధా (స్రవంతికి నమో వాక్యమ్ము లర్పింఇెదన్‌

లాబీ, కా, కుసుమాలు

కవితా రామణీయకత ాఫంనస్క్బృత వదాలనిపించని, అలతి వద ఫంఫనంతో: రనజంగా, మునోత్‌ అలతి మృదుమధుర నంన్కృత్ర క్లంగాః మనొజ్ఞంగా . హృదయ రంజికంగా రమణీయ నహజనుందరశా లీ వ్ల కమనీయ జే ఎల విన్యానంతో భాషావటిమతో భావబంధ్వురంగా ఆర్మధదెకాన్ని (ఆంధ్యపదేశ్ర)ొని అభివర్తించాడు మహాకవి. ఇందులో మధుర భావవద - విన్యాసం మంజుల?ింబిత వదలాలిత్యం - జోడీగా నవయువ దంపళల్లా చట్టావట్టత్‌ వట్టుకొని అందంగా ఆన్‌ంద స్పందనంగా సతదాగా సజావుగా -- సాఫీగా - సాగిపోయాయి . "దేశము జుట్టబెట్టి తలదిండుగ బెట్టుక నిిదపోవు ఆవేశము తెల్లువా మే య నిది; [వవేళము తక్కువ కార్యనై వుణిన్‌” అన్ని ఆంధుల ఆరంభటారత్వాన్ని గూర్చి ఒకచిన్న చురకవేసాడు. "మా. ఆంధుల వనరాదు కాని సోడాబుడ్డి ఊఉ దేకముల్‌” అని మహాకవి జాషువా లెస్స బలికాడు. అంతకు తీనిపోన్స ఠితిగా -- తెల్లువారిది నేలను చుట్టగా జుట్టి చంకన బెట్టగల వీరావేశమని; దురదృష్టవశాత్తు కార్యసాధనలో మాతం కాస్త (వవేళం తక్కువని _ కాన ను! అజాటీ న మొగమోటంతో అన్నాడు మహాకవి ఎట్లాగైనా ఆయనా ఆంధధుడే గదా . ఓజోవాసిత నూధవీయమగు పేయూషమ్ము, విశ్వ శ్రియ న్‌ా న్హజో దుగ్ధము (గోలు (బ్రహ్వావు . "భవత్‌ దివ్య (వత మ్మింక మా అ= ఆ వా పూజా పువ్చ మధు (చతమ్మగుక . నీ పూర్ణ (పయోగమ్ము మా నె జమ్మున్‌ విమలీ కరించుత సదా నందైక బృందాగతిన్‌ లా --బాలయోగీయం రించి చెపి _-ఇది ముమ్మిడివరం పెద వాలయోగీశ్యరుల వారి గు గ క్త ప్పిన తో భావగర్భితంగా పద్యం నడక సాఫీగా చక వద్యం. (పొడ వదగుంభనంతో భావగర్భి చకా సాగిపోయింది = ఇదే కార్దూల ఛందస్సులో. తేలిక పదాలతో భీమన్న చెప్పి త్‌ చూడండి.

తిే6 జోయి భీమన్న గాన రసమ్ముతో వెదురు కరకు [హైాణము పోసినావునీ వేణు రవమ్ముతో మొరటు [వేతను రాధను చేసినావు, నీ యాన రయమ్ముతో జడ మహస్సుకె కళ్ళెము వేసినావు నా మానస మంత కంటె ఖలమా, ఖిలమా, నిను గోరు టబమా _ మణి మాసనం -వెదురుక[రను వేణువుగాచేసి తన మధుర మోహనరాగంతో మురళీ కృష్ణుడు గోపికా జనాన్ని - గోజాతిని బృందావనాన్ని తన్మయత్వంలో ముం చెత్తించాడు. వేణుగానంతో రాధను తన వళం చేసుకున్నాడు. నా మానసం అంతకంటే హీనమైనదా . నిను (పేమించుట దోషమా ఆని శమంతకమణి శ్రీకృష్ణుని [ప్రియరాలిగా పడిన [ప్రణయ చిరహబాధను భీమన్న మధురోహ అతో మనల్ని మైమర్రపిస్తాడు. మహాభానుకుడై న భీమన్న వేదవ్యాసుడు చియని కల్పనచేసి ఒక వినూత్నసృషి గావించాడు. వెలలేని రాయి అయినా, జీవంలేని "మణికి జీవంపోసి *జీనరత్నం”గా 'జీవమణిగా తీర్చిదిది తెలుగు శారద కంరంలో నూత్న మణిహారంగా - తెలుగు గ్‌సాపితీలోకంలో . ఒక కావ్యమణికాంతిని జిగేల్‌ మనిపించిన ఒక కొత్త కవితా మణిదీపాన్ని - ఒక నవ్యమధుర భావాక్షరజ్యోతిని వెలిగించిన బీమన్న అభినంననీయుడు. ఎ(రని యెండ లోన (బకు కెల్ల నసహృపు దాస్య భారముల్‌ బ్యరున లాగి కొంచు నిటు దానిసవై మనినావు పాదముల్‌ జ్యరున జార బిడ్డలు విలాసత నాడెడి వాన కాలమూ మరుల దాక వచ్చినది మంచి దినమ్ములు రాక నిల్చునే భీ. కా. కుసుమాలు _-ఎండకు ఎండి - వానకు తడిసి _- ఆరుగాలం రెక్కలు ముక్కలు చేసి చెమటోడ్చే రైతుబతుకును *తొలకరి' రోజునాటి పరిస్టితి కవియీ వద్యంలో వర్ణించినా స్వాతంత్ర్యానికి ముందు జాతీయ స్ఫూతో ఆయా" “బాసిన్‌ జీవిత మింకెన్నాట్గ యీ కష్టకాల మన్నాళ్ళు మంచిరోజులొస్తో యని అటు రై్లైతునీ _ యిటు భారతీయునికి *“పూరట' గలిగించే విధంగా

కవితా రామణీయకత 817 ధ్వనిపూర్వకంగా యీనవద్యం రాసాడు మహాకవి. సరళమైన భాషలో కమ నీయ భావంతో సజావుగా సాఫీగా నడిచిందీ వద్యాం ఈ

సన్నకారు రైతు కుటుంబంలో - పల్లెటూళ్ళో పుట్టి తల్లిదం,డులతో "పాలం” పనులు చేసిన బీమన్నకు రైశు జీవితం గరించి బాగా తెలుసు కనుక రైతు జీవితాన్ని చక్కగా చెప్పాడు. రైతును గురించి వీమన్న జేసిన “మహోన్నత” భావం ఎమిటోగూడా తిలుసుకొండి. ఎద్దుల దోలెడు నెడ నీశ్వరుండు విత్తనమ్ములు చల్లు వేళ నజుండు నంట (ఫోవును చేయు పట్ల శ్రీవండు మూర్తి త్రయీ రూపమును గొంటి వీవు

• (కృష్‌ (పళ్తి---ఖీ. కా. కుసుమాలు) --రైతును తిమూర్త్యాత్మకంగా ఆభివర్పించాడు బవీమన్న. విత్తునపుడు (బ్రహ్మగా - కాడెద్దుల తోలునపుడు శివునీగా _. పాడిపంట పండించినప్పుడు (సిరిసంపదలు) లక్ష్మిపతిగా చెప్పడం ఎంతటి ఉదాత్త భావన. చిన్న తేట తెలుగు (మంజరి) వద్యంలో బోలెడంత భావం శెతును గురించి వీమన్న చేసిన మరో చమత్కారం "ఈశ్వరుడికి ఒకే ఎద్దు. రైతుకు రెండెద్దులు - విష్ణువుకు ఒకే చృ్మకం - రైతుకు రెండు చథ్రాలు” అని అభిభాషించ్వాడు. ” చల్లుము వి త్తనమ్ములు భుజచన నాగలి నుంప నేల,వి ల తాని ద్యుల్లత లేని మబ్బులకు తోచదొ బుద్ధి బెడంక్రు చుంటివో కలగ మారు నేమొ, యిది గాలి దువమూరమొ యంచు! కాదుకా లం ఇ దలరి కాదు కాల మిక ఆగదు లెమ్మిక ఏరు గట్టుమా లం

818 బోయి భీమన్న --తొలకరి జల్లులు పడితేనే కాన్మి ఎరువాక సాగదు. రైతు నాగలి బట్టడు. దుక్కి దున్నడు ఎండలుపోయి. వర్షబుతువు ఆగమనంతో రైతు ఆకాశ 0కేసి చూస్తుంటాడు నింగిలో నీలిమబ్బులకోనం నీలివబ్బులు కని పిస్తే యిక రైతుకు హుషారు. అతగాణ్ణి పట్టపగ్గా లుండవు. గాలీదుమా రాలు ._. ఉరుములు మెరుపులవల్ల అల్లరి జల్లులు పడవు పడ్డా ఒకటీ అరా ఇదేం కాదు - కాలం మారిపోయింది. తొలికఠ జల్లులు పడతాయి. భుజం మిది నాగలి చేలో "పెట్టి అరక కట్టమంటున్నాడు పాలేరు కవి భీమన్న ఇందులో శ్లేషవుంది దేశస్వాతంత్రోద్యోమానకి “తొలికర' జల్లులు పడ్డా క్ష! ఛారతీయ పోదరుణ్ణి ఉద్యమాన్ని కొనసాగించమనీ, స్వరాజ్యం పంట పం ఉందని కవి ధ్వని మాతంగా చెప్పాడు ఈవు పెట్టక అన్నమే లేదు భువికి నీవు పోయక నీరమే లే దెవంకి నీ వింత కష్టించి నిర్మించ కున్న కంట కాటవి గాక కలదై మానవత ఎ-"లోకాలు జీవించు నీ కష్టమందు, అన్నదాతవు నీవ అన్న నీవు అంటాడు కృషీనల కవి, రైత్సు కళంచకపోతే. . పంటభూము -“వీళై పోతాయి కదా, షూ న్‌] బీద తనమ్ము చేత కడు వీడర్పు యున్నది, చాలు తోలి; ఎ పాదిడినన్‌ ఫలించ్రు నిద్ర పాటి పొలమ్ము భవత్‌ కృపామృళో థీదయ చేసి నా దొడద సేద్యము చేయుము రైతు బిడ్లవె ఓ దరహాస పూర్ణమ్మభి 1 శరదిందు కళా సరస్వతీ ల్‌ మొ ానీ.కొ కును ఎ! జొ * ఇది నిజరై త్ర గురించీకాదు. భీమన్న కవితా కృషీవలుడు గ తు కవి హృదయం = ష్రాట్రన్లేల్ర శ ంది 5. కాని పెదరీకంతో వీడయిపోయి

కవితా రామణీయకత త్గ్‌19ి కృషికి దైవాను్యుగహం వుండి వర్షం కురిస్తేనే పొలం దున్నేది. పంటపండేది. భీమన్న హృదయక్షేతం సారవంతమైనదై నా ఎ శరదెందు కళా సరస్వతి కరుణాకటాక్ష వీక్షణామృత వర్షం కురియకపోతే - భీమన్న హృదయం పాటి నేలలో కమనీయ - రమణీయ “కవికా కావ్యాలు పండవు గదా అందుకని “'దయచేయ" మని శారదను రై తుబిడ్డగా రమ్మంటున్నాడుంభీమన్న కవిరైతు రమ్మవి నీ పొలాఖు కడు రమ్యు తరాలు నర్నస్తటాల_వృ తమ్ములు పువ్చ శాఖల పికమ్ములు ళోభన గేయముల్‌ మనో జ్రమ్ములు రమ్ము"! 1సేయసి |! రన న్వమవై అనుభూతి -నీడలన్‌ దిమ్మరు నీ పదాల చభరేఖలు సోకగనిమ్ము నా యెొదన్‌

• _-వీ.కాం కుసుమాలు ౨ సుందర ,పక్షృత్తీదేవి మృదుపాదాల చభరేఖలు తన _ యెదలో సోకనీయమంటున్నాడు నుందర(కృతి కోనసీమలో పుటి = పచ్చ | వచ్చని ఫైరుపొలాలు -- అరటితోటలు = నొరికేళ వనాలు - నిత్యం గల గలపారే పిల్లకాల్వల ధ్వనులు చకపిక రసరోవాలు కుసుమించిన పలురకాల వుష్పాలు చీమన్నను చిన్ననాటనే ఆకట్టుకొన్నాయి. (పకృతి సొందర్యానికి వరవశించి - సొందర్యారాధకు డయ్యాడు (వకృతిని తన (పేయసిగా నంభ్గావ్లించ్దాడు. (పకృతీదేవిని జీవాత్మగా సంభావించి తాను పరమాత్మ స్థానంలో నిలిచి = రసాద్వైత (ప్రణయ కవిత్వం రాసాడు మభురభావంతొ పాటు సరళమైన వదలాళిత్యం మనోజ్ఞ" గా వుంది పద్యం. పూలముల నీటి బోదెలను పూవుల తోటల మోట బోదెలళ్‌ నిలిచి నవాంకురమ్ములకు నీరము కళ్లెడు వేగు వేళ నీ ఇలువము సస్య దేవతకు చిన్నెలు వన్నెలు దిద్దు అన్నపూ రలు వదివేలు నీ వడువునన్‌ జరెయింతురు తెన్గు వలైలన్‌ న ఎాబీ కా. కుసుమాలు _-ఇది *గామరామ' గురించి రాసిన పద్యాల. ([గామం అంటేనే రైతు గదొ రైతంటే = పొలాలు నీటి బోదెలు = పూలతోటలకు నిత్యం 'మోట”

శి20 బోయి భీమన్న లతో నీరు కట్టడమే గదా పొలాలు పండించడం - పూలు పూమించడం- పండ్లు కాయించడం రైళు నిత్యజీవితం రైతు ఇలువమే "'నస్య దేవత'కు వన్నెలు చిన్నెలౌతాయంటున్నాడు వీమన్న. పాడిపంటలకునిలయమైన “గామ రామం" అన్నపూర్ణయే గదా. లేదా *పకృతీదేవి'ని సంభావించి యౌ పద్య చెప్పాడనుకోవచ్చు అన్నపూర్ణ అయిన సస్యదేవతకు పకృనీదేవి ల లేకుంటే 'రామణీయకత” మరెలా సంతరిస్తృంది ? అక్షరబద్దమెన మైన పద్యంలో ఛందోబద్ధమెన [పకృతి హొందర్యభావం, సహజసిద్దమెన సరళపై కేటతెలుగు భాషలో కమనీయత, రమణీయత పోదిచేసుకొంది ! అతి ఖ్‌ సాడు పల్లెలో పుట్టిపెరిగిన చీమన్న బంతిపువ్వపై గొప్ప పద్యాలుకా అందులో మచ్చుకొకటి, ఇది రైతాంగపు పువ్వు శామికులకున్‌ తృక్షిన్‌ పసాదించు లే ల్బది, మా పల్లెకు నెల్ల నందనముగా పేర్షన్న దీ బంతిపూ గాః మో పొదయే కోయకు, కష్ట కాలమున, రేపున్‌ మాపు మా యిండ్తః శే యెదలన్‌ క్రొంజడలన్‌ కటాక్షష)ల హాయిన్‌ గూర్చు స'ర్షమ్మి బీ కొం కుసునో లో జో -ాబంతిపూలు అధికంగా పూసేది చలికాలంలో = కి బంతీ సం కాంతి సీజన్‌లో అప్పుడు పల్షెటూళ్ళు చూడాలి (పతియింటిము అ సండీ పూపొదలు పసుపుపచ్చని - యెరని బంకజిపూలు -- యెరగొ వనంలో టమోటా - పండుమిరప చేలతో - గామిణ పాతం “నందన భన వుంటుంది. ఇంటి గుమ్మాలలో - స్త్రీల శిగల్లో - బంతిపూలు మిస్తాియి కొత్త శోభను గూరుసాయి /] మధురము నీ తలంపు మధు మాసము నీ యలరింపు దేవి నీ యధరము నవ్య జీవన సుధా సవ పాత్రము నాకు ఏ కళ పధముల బోవు చుంటి యిటు వచ్చెదవో పలికించి పొమొ నొ వ్యధిత హృదంత రంగమున వాడిన కిన్నెర కన్నె కోరికల్‌ నుమోలో లీ కా కలో

కవితా రామణీయకత 821 _-భావం * భావ = ఎంత మధురంగా = మధురాతి మధురంగా వుందో వేరే ఇెప్పనక్కరలేదు నీ వలె నేను గూడ కరుణించెడి పాంధుల సాధు పాదరా జీవము లొత్తి సేవలను జేయుచు, డెందము లోన, నా రమా దేవికి కట్టు కొంటి నొక దివ్య వసంత సుమాలయమ్ము పూ జా విధి నన్ను నేనె విరిసెజ్ఞల కెత్తితి గుత్తుగుత్తులె భీ కా. కుసుమాలు ఇది 'తృణపువ్చం” పెనిచేసిన కల్చన కాలిబాట వక్కనున్న గడ్డి పువ్వును బాటసారులు తొక్కుతూ నడుస్తారు = హింధుల పాదాల్ని ఒత్తి సేవ చేస్తుందట ఆ గుడ్డిగడ్డిపూవు అలాని తానుగూడా కరుణామయులై న వదాన్యు లైన సాహెతీమూర్తుల్ని సేవచేస్తూ - తన హృదయంలో ఒక నూత్నరసా ద్వైత పవణయ కతపంత _నమాఒలయమ్ము నిర్మించుకొని - కావ్య కుసుమవూలతో కవి పూజారిగా శారదాంబను, తన (ప్రకృతిదేవి (స్రియసిని పూజిసన్నాడట భీమన్న. ఓహో ఎంతటి చమత్కృతి 'కాధేదీ కవిత్‌ కనర్శ౦” అన్నది - నేటి సిద్ధాంతం. గడ్డి పూవుమోద ఎంత చక్కని పద్యం, యౌ తానూ గడిపూవులాగొ సొఫాతీసేవ చేస్తున్నాడు శారదను పూజిస్తున్నాడు, ౧ తన రసాద్వైత (వకృతీ గేయసిని ఆరాధిస్తున్నాడు. ఆరో గ్యమ్మును లెక్క చేయక మరో వ్యాసక్తికిన్‌ పోక నీ ధీరోా త్తత సర్వమున్‌ దశిత జాతీయమ్ము గావించి నా తావాలి వారా కారణ జన్ముడీవు యుగకర్తా ఇంక నీ చారిలో జోరా జోరి పురోగమింతుము, నమస్సుల్‌ డాక్త రంచేడ్కరా --అంచేడ్కర్‌ స్మువభాతం ఇదొక ఛందోబద్ధ పద్యమనిపించదు. సహజ సరళ సంభాషణా 19తో - ఉన్నత భావం అతి సహజసిద్ధంగా క్ఞయా శార్దూల యా టే పద్య ఛందన్సులో ఇమడిపోయింది. లెక్కచేయక మర్‌, పోక, ఇంక, నీ

822 జోయి ఫీమన్న ఛాలిలో - జోరాజోరి అనే సామాన్య జనబాహంళ్యం నిత్యం వాడే పదాలు (వ్యావహారిక భాషా పదాలు) ఛందోబద్ధ మవడం - పద్యానికి సహజసిద్ద పొందర్యంత్తోప్తాటు భావ గాంభీర్యం సంతర్షించిపెట్టాయి. నఠత్వమును అంటే జీవితమెల్ల - జాతీయమ్ము గావించి నాడనుట గొప్ప నవ్య వద(ప్రయోరం | అంబేద్కర్‌ తన జీవితమంతా దళతజాతి ఉద్దరణక్షై అంకితం చేసాడని చెప్పా డనటానికి, మహాకవి, "సర్యమున్‌ దశితజాతేయమ్ము” గౌవించినాడని లెస్స అఫభాషించాడు. పీదో 'ఒక పెద్ద బహుకార్దసాధక సీటిపాజెక్టునో - షెరే (ప్రజోపకార భారే పరి శమనో రాష్ట్రపతో - లేదా (పధానమం్థ్రో (పారం ఖా దాన్ని "జాతికి అంకితం” (0661082610 06 స21100) చిసారంటూ మ్లుసం వొ రలు వింటాం - చదువుతాం 1 అలాగే అంచేద్కర్‌ తన జీవితాన్ని దశతజాతకి “జాతీయం” చెసాడనడం మహోన్నత భావనే కాదు! కవిత్వంలో సపష్యావద(ప్రయోగం 1 ఇది నవ్యోక్తి !

ఇలానే క బహ్మ్మూర్వి" జ డ్రిలింగోర్వీ" పదాలు. తెలుగు దేశానికి

మాచిక పదాలుగా వాడాడు ఆర్యేవడు, కావ్యర్దులు, సంఘర్షి వద ప్రయో గాకు భీమన్న సూతనసృష్టీ . (0010306) _ వాల్మీకి పొసుల్ని “కావర్డు” లన్నాడు గొప్ప సాహితీవేశ్తలని అర్హం, అంచేద్కర్‌ ను "సంఘర్షి” అన్నాడు. సాంఘిళబుషి (సామాజిక (శ్రేయోమూర్తి అని చెప్పుకోవచ్చు. న్యాయం కోనం "సంషర్షణ” (పోరాటం) “శేసినవాడనీ చెప్పుకోవచ్చు, ఇట్లి కొ త్త కాగత్త వద్యప్రయోగాలు తెలుగు సొహాత్యాన్గికి వన్నెచిన్నెలు కూరుస్తాయి. తెలుగుభాషను మసంప్తన్నం చేసే యిట్టి నూతన పదప్రయోగాలు అదరించి ఆహ్వానించ దగ్గవి, జాషవాగూడొ "వ్యాసర్షి” పదప్రయోగం చేసాడు.

వని లేని మంగలికి బల్‌

వని చెప్పిన మేటి వీవు - వని లే కున్నన్‌

మనుగడయె లేదు జగతికి -

పని దొంగకు లేదు ఇహాము వరమును పిల్లీ !

ఎటపిల్లీ శతకం

రవితా రామణీయకత 8238 --ీమన్న 'పిల్లీశతక” మొకటి రాస్తాడు. ప్లిల్లిని అడ్డం పెట్టుకొని సమాజంలో నున్న “లానుగులను” వ్యక్తుల స్వభావాలను వ్యంగ్యంగా చతు రో క్రిగా - బయేటపెడతాడు. “పనిలేని మంగలి పిల్లితీల గొరిగాడని” సామెత. అసలు 'పని" (శమం_కష్టించుట) లేకపోతే లోకజీవనమే లేదు. పనిదొంగకు భుక్తి ముక్తి రెండూ లేవుగదా.. “వని” (శ్రమ)”వ్యక్తి మనుగ డకే కాదు. దేశ సంపదకు మూలాఛారం. తందుకే (శ్రమయేవా జయత్నే అన్నారు. కశ్హేఫలి అన్నారు. కృషితో నాస్తి దుర్భిక్షం అన్నారు “ప్టన్రోకి (శమకు) అంతట ప్రాముఖ్యం - (ప్రాశస్త్య ముంది. “పనిలేని మంగలి పిళ్లి తల గొరిగినట్ల*ను తెలుగుసామెత ఎలా వచ్చిందో ఎందుకొచ్చింరొ ఇలి యదు. ఎవడో “పనిలేని సోమరిపోతే అలా అని వుండొచ్చు. అలా 'పిల్లి తల గొరిగి వుండొచ్చు. ఈ 'పిల్లి శతకం' మై. "రిసెర్చి? చేన్తున్న పి.జీ. విద్యార్థులున్నారు ీ న్‌

“కందమ్రునకు సోవుయోజి (తిక్కన) ఫఘనుడందురని” 1ప్‌ఖాంతి. తర్వాకు వచ్చిన = ప్రాచీన ఆధునిక్ర సంఫ్రద్గాయ్టు కవులు కందాన్ని “చకగా మలిచారు సువతీ శతకం, కవి చౌడస్ప.శతకం ,చెవ్వకోదగ్గవి. ఖిమన్న గూడా సరళమైన భాషలో కందాన్ని ఆందంగా తీర్చిదిద్దాడు. .

ఊరూరు తిరిగి వచ్చిన నారుం గొని ఇచ్చి శోట నాటిన తం॥డిన్‌

తీరుగ పెంచిన తల్లిన్‌ _ “ఏ రీతిని మరువ గల్లి నీ వనలక్ష్ముల్‌

_ా-ీ.కా, కుసుమాలు సరళమైన తేటతెలుగులో. "కంద ఛండన్సు'లో ఎంత ఉన్నత భానం అందంగా పొందుపరిచాడు భీమన్న. రాత్రికి చందదో దయమై భాన్రికి మధు మానమై వ్యథా హృదికి సుధా

తిణికీ టోము భీమన్న (పాతమ్మె యా నెచ్చెలి న్మేశాలకు యవ నాయకు డానె నిశ్రేయనవై దీప నభ ఇందు శబ్ద సొందర్యం ఎంత పనందుగా = అందంగా వుంది ఇక తేటతెల్లుగు ఆటవెలదుల్ని చూస్తాం. లేని చోట నుండి లేచి వచ్చిన దివ్వె

• ఉన్న చోట నేల యుండి పోదు లేని చోట లేని లేచి హోవుట లేని జ్యోతి కేమొ పూజ చేతు మెపుడు ఎారీప సఖ ఎాఓహోహో, యీ చిన్ని ఆటవెలదిలో తేటతెలుగులో. ఎంత గూఢార్దం . "దివ్వె" జీవాత్మ _ జ్యోతి.పరంజ్యోతి, ఒంచోట పాణి దేహం చాలించినచోట (లేనిచోట) నుండి వచ్చి - యింకోచోట (మరొ క రి స్థిరంగా వుండదుగదా, అయితే పరంజ్యోతి (పరమాత్మ) లేనిచోటూ. లేదు. లేచిపోవడమూ లేదు (అండపిండ (బ్రహ్మాండం నిండా నిబిడీకృతంగా) కూడు గుడ్డ కొంప -_ మూడే సుమో నేడు నరులు కోరు చున్న వరము లెల్ల కోటి విద్య లైన కూటి కోసమె యన్న మాట మంత చయ్యె మానవులకు దీప సభ “పక్‌ జీవిత సత్యాన్ని - ఒకవ్యక్తి జీవించటానికి అవసరమైన కనీస అవసరాల గూర్చి మూడుమాటల్లో ఛందోబద్ధంగా చెప్పాడు భీమన్న. చంపు వాడెవండు చచ్చువా డెటేండు నేను చెప్ప వలెనె జ్ఞానులార . ఆలకించి పిండు ఆఖరి దొక మాట వేను చెప్పు మాట నింగిమాట --జవ్యాంతర వైరం

కవితా రామణీయకత తినిర్‌ “ఈ పద్యంలోని మొదటిచరణం -_ గితాచార్యుడు "ఆత్మ" గురించి భగవద్గీతలో అర్జునుడితో అన్నమాటలు గుర్తుకొస్తాయి కదూ ! నింగి మాట అంటే దివ్యవాణి లేక ఆకాశవాణి అవి అర్హంకచా ! ఈ ఆటవెలది ఎంత నిరాడంబరంగా ఎంత సహజంగా - ఎంత భావయుక్తంగా వుందంటారు |! మాల యింట పుట్టి పాఠేరు తనముండి బాల కృష్ణు నట్టు పల గాసి వస్‌ వతీత్వ మంది వపరమ్మావై నావు నిన్ను మించు యతులు నేడుగలరె --వాలయోగీయం = పశువులు గాసిన మాల బాఅపాలేరు “వపపతీత్వ”ొ మందుట అంబే "కైలాసిసద్ది” పొందుట అనిగదా అర్ధం ముమ్మిడివరం పెద వాలయోగీశ్వ రులవారి గురించి (వాసినదీ పద్యం. ఈ చిన్న ఆటవెలది వద్యంలో చిన్న "చిన్న పదాలలో ఎంత గొప్పభావ మిమషిడ్బి చెప్పాడహో ! అదే భీమన్న 'పత్యేకత -- కవితా విశష్ణత. "అలతి అలతి నుడుల'నలరు తెలుంగున కాట ర్క జ ల వెలది.మిగుల నందగించు” అని తెనుగులెంక శ్రీ తుమ్మలి లెస్స పలికారు. ఆటవెలదికి వేమన్నకవి పెట్టింది పేరు. ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో తెనుగు అంక గాంఫకవి శ్రీ తుమ్మలవారు = మహాకవి జాషువాలు ఆటవెలదిలో “అందంిగా వద్య నడిపించారు, వీమన్నగూడా నేనుమాత్రం తక్కువా ఆని. ఆటవెలదిని అందంగా చెప్పాడు. పూవుల లోన తావి పువు బోణుల లోన బవిత శీలమున్‌ మావుల తోన కోకిలము మాపుల జుక్కల బాల చందదునిన్‌ భావన చేసి మా కొసగి నట్టి మహాకవి ! అందుకొమ్ము మౌ జీవన వభ వాహినులు చేరుచు నున్నవి ని హృదన్థికిన్‌ ఎాదీవప నభ వదలా ఎ-ఓహో ! ఎంతటి మహోన్నత భావన ! సహబనుందర 0లో! గ క ల అిత్యంతో ఎంతటి భావగాంభీర్యంతో ఎంతటి దివ్యనందేశముం 4న]

526 బోయి భీమన్న పూవులోని కమనీయ పరిమళం, పూబోణిలో నవిత్రశీలం మావిపైని కలకంఠ కోకిలం, మునిమావువేళ నింగిలో తసకొత్తు తారాచలదుల్ని (పసాదించిన (భావించిన) సృష్టికర్తను "మహాకవి" అని మహాకవి భీమన్న నంభావించాడు సంభోధిస్తున్నాడు. సృష్టికర్తను "కవీనాం కవి” అన్నారు పెద్దలు. మహాకవివై రచించితోయి న్నవ కావ్య సంపుటము నింత మనోజ రసోర్జితమ్ము” గా అంటాడు భీమన్నకవి. తానొక కావ్యమంటూ "అధ్యాయము లన్నియున్‌ ం ముగియుదాక సభావతి వౌచు నన్ను నీవెంట దయతో నడిపింపుము” అని సృష్టికర్త ఆయిన పరమాత్మను వేడుకొంటున్నాడు మహాకవి భీమన్న. సకల (పాణికోటి జీవన (భవాహినులు ఆది మధ్యాంతరహిత సచ్చేదానందమయ అనంతసాగరంలోకి చేరుతున్నాయి - లీనమై పోతున్నాయి

గోచి పెట్టుట నేర్చు కొనగానె బిడ్డకు చేతికి కరిచ్చు రైతు లార నడువ నేర్చుట తోనె బుడుతని గొంపహోయి పాలేరు తినముంచు మాలలార వసివిడ్డ తెచ్చు సంపాదన కా౭ించి మనుగడలే_మాపు జనకులార వంట యిల్లొకటె వ్రపంచమ్ము గా చేసి తనయుల నేడ్చించు తల్లులార |! జాతి శక్తి విహీనమై చచ్చు చుండ కన్నులను మూసి కొంటిరే గాఢ నిద శక్తి కంతకు మూలము చదువు గాన బడికి వంపుడు మా వంశ వర్థనులను పాలేరు లాపేద - బడుగు _ దళిత - వెనుకబడిన వర్గాలలో తమ చిన్నాలీ బీడ్డల్ని సంపన్నుల గృహాలలో *పాలేర్లుగా పెట్టి, వారికి విద్యాబుద్ధురా ఇెప్పించక - వారి భవిమ్యత్తును "అజ్ఞానాంధకారం'లో పడేస్తుంటార్ట ॥ వనిబిడ్డల తల్లిదండ్రులు, అట్టి తల్లిదర్యడులకు, తమ బిడ్డల్ని “పొలేదా స.

కవితా రామణీయకత తిశి7 ముంచి వారిగాంతు కోయొద్దని _ వారిని విద్యావంతుల్ని చేయమని' ఖీమన్న తఈన 'షాలేరు' నాటకంలో [వాసిన వద్వమది. గామాణ. జనబాహుళ్యానికి. (| ఖే ( త్‌ సహితం సులభంగా అర్హమయ్యే అతి సరళమైన _ సామాన్యమైన భాషలో ఎంతటి ఉన్నతాళశయాన్నిి గొప్ప సందేశాన్ని యిచ్చాడీ సీసపద్యంలో, జగతి కాహార మిడు నట్టి శ్రామికునకు కిడువు నిండ గంజియు లేదు పుడమి నెల్ల నతుల మానము గావెడి శ్రమిక సతికి గౌరవమి లేదు బతు కెంత-కాల మిట్లు వాకూలిరాజు --రేయింబవళ్ళు రెక్కలు ముక్కలుచేసి కండలు కరిగించి _- వమ టోడ్చి పండించి (ప్రపంచానికి భోజనం పెట్టే శొమికునికి కడుపునిండా గంజ్బి కట్ట్లగబట్త్ల, తలదాచుకొనగ కొంపలేదు . సమాజంలో గౌరవంలేదు ! ఎంత సన్యాయం =, ఇలా ఎంతకాల మంటున్నాడు మహాకవి. కాసార మబ్దాన వాసారముల- తోడ మంగళ స్నాన ధర్మమ్ము నెజవ పరివుల వివిధ పుష్పముల పుప్పొడి చేరి అవలేవ లాంచనా లాచరింప జిలుగు వెన్నెల పట్టు వలి వమ్ములను బెట్టి చందమాను చభమ్ము నంతరింవ కాంచన తిలకమ్ము, కజ్జలమ్ముగ వెళ్లు ీకట్లు భ క్తితో సేవ చేయ మళల్తె మొగడలతో తలంవాలు పోసి తల్లి వనలక్ష్మి పరిణ యోత్పవము చేసి €ంం వి (వకృతి రెండర్థములు పరన్నరము చేసి పూర్తతను గోరుకొని కేలు మోడ్చి నిలువ- మ! ఎాదీప సభ

826 బోయి భీమన్న పూవులోని కమనీయ పరిమళం, పూబోణలో నవిత్రశీలం మావిపైని కలకం! కోకిలం, మునిమావువేళ నింగిలో తహుకొత్తు తారాచలదుల్ని (పసాదించిః (భావించిన) సృష్టికర్తను "మహాకవి* అని మహాకవి ఛీమన్న నంభావించాడ్‌ సంభోధిన్తున్నాడు, సృష్టికర్తను "కవీనాం కవి” అనారు పెవలు, మహాకవివె

చో “స జా రబించితోయి న్నవ కావ్య నంపుటము నింత మనోజ్ఞ రసోర్జితమ్ము” గ అంటాడు ఛీమన్నకవి తానొక కావ్యమంటూ "అధ్యాయము లన్నియున్‌ ముగియుచాక సభావతి వౌచు నన్ను నీవెంట దయతో నడివింపుము” అని నృష్టిక్వర్త అయిన వరమాత్మను వేడుకొంటున్నాడు మహాకవి భీమన్న. నకల (పాణికోటి జీవన చభవాహినులు అది మధ్యాంతరహిత సచ్చేదానందమయ అనంతసాగరంలోకి చేరుతున్నాయి = లీనమై పోతున్నాయి గోచి పెట్టుట నేర్చు కొనగానె చిడకు ళు చేతికి కరిచ్చు రైతు లార నడువ నేర్చుట తోనె బుడుతని గొంపోయి పాలేరు తినముంచు మాలలార పసిబిడ్డ తెచ్చు సంపాదన కాళశించి మనుగడలే మాపు జనకులార వంట యిల్లొకటె పపంచమ్ము గా చేసి తనయుల నేడ్చించు తల్లులార ! జాతి శక్రి విహీనమై చచ్చు చుండ కన్నులను మూసి కొంటిరే గాఢ నిద శక్తి కంతకు మూలము చదువు గాన బడికి పంపుడు మి వం వర్థనులను పాలేరు లాపేద _ బడుగు - దళిత - వెనుకబడిన వర్గాలలో తమ చిన్నారీ బిడ్డల్ని సంపన్నుల గృహాలలో 'పాలేర్లు'గా పెట్టి వారికి విద్యాబుద్ధురా చెప్పించక -- వారి భవిష్యత్తును “అజ్జానాంధకారం"లో వడేస్తుంటారు పసిబిడ్డల తల్లిదం(డులు, అట్టి తల్లిదం[డులకు, తమ బిడ్డల్ని 'పాలేడలీన్ల,

కవతా రామణీయకత తివి? ముంబి.వారిగొంతు కోయొద్దని _ వారిని విద్యావంతుల్ని చేయమని భీమన్న తన "పాలేరు" నాటకంలో (వాసీన పద్యమది. [గామాణ, జనబాహుళ్యానిక్ష్‌. సహితం సులభంగా అర్హమయ్యే అతి సరళమైన _ సామాన్యమైన ఛాషలో ఎంతటి ఉన్నతాశయాన్ని, గొప్ప సందేశాన్ని యిచ్చాడీ సీసవద్యంలో. జగతి కాహార మిడు నట్టి శ్రామికునకు కడుపు నిండ గంజియు లేదు పుడమి నెల్ల నతుల మానము గాచెడి శ్రమిక సతికి గారవము లెదు బఈ కెంత "కాల మిట్లు కాకూలిరాజు _-రేయింబవస్ళు రెక్కలు ముక్కలుచేసి కండలు కరిగించి - పమ టోడ్చి పండించి (వ్రపంచానికి భోజనంపెట్టే శ్రామికునికి కడుపునిండా గంజ్ని కట్టగబట్టి, తలదాచుకొనగ కొంపలేదు. సమాజంలో గొరవంలేదు ! ఎంత (అన్యాయం , ఇలా ఎంతకాల మంటున్నాడు మహాకవి, ల కాసొర మళ్టాస వాసారముల- తోడ ల మంగళ స్నాన ధర్మమ్ము నెజిప పరిఫుల వివిధ పుష్పముల పుప్పొడి చేరి అవలేప లాంచనా లాచరింప జిలుగు వెన్నెల పట్టు వలి పమ్ములను బెట్టి =... చందమామ వభమ్ము సంతరింప శాంచన జిలకమ్ము, కజ్జ్ఞలమ్ముగ వెళ్లు చీకట్లు భ క్తితో సేవ చేయ మల్లె మొగడలతో తలంాొలు పోసి తల్లి వనలక్ష్మి పరిణ యోత్సవము చేసి ప్రకృతి రెండర్థములు పరస్పరము చేసి పూర్ణతను గోడుకొని కేలు మోడ్చి నిలువ- దీప సభ

తికి8ి బోబి భీమన్న వధూవడ గ ఎంకటి మహోన్నత భావం! ప్రకృతీ పురుషులు టో కులు, పద్మములు ఇటలి ల్‌ సరీరాజు (కాలపురుముడు) నవద కు మంగళసానం జ సహాయవపడగా కాసారం, ఆ నవదంపతుల మామ వన ల చిదట. పూలు పుప్పాడి గంధం పూసాయట. చంటో ఒ* హీవలువలు పెట్టి దీవించిందట. వెలుగు చీకటి (పగలు. రేయి) సింధూర తిలకం _ కాటుక పెట్తాయట. మల్లెలు బొగడలు తలి (7 పొసాయట - ఇలా వనలక్ష్మి తల్లి వారివివాహం రంగరంగ వైభోగర్‌ నత 0దట, పదలాలిత్యం -- శయ్యా సౌకుమార్యంతో-గంభీర మహో, సత భావంతో “గలగల గోద్రావరి'లా పద్యం నడక కదలిపోయింది. థీమన్ను ఉన్నత భావ్రుక్రత్రక్రు _ హృద్యంగమమైన వద్యశిల్వానికి యీ పద్యమొకో ఆణిముత్యం |! " లా బా చాతుర్మాస్యము, జీవనాత్యకము సన్యశ్యామలారమ్యమై నీతో వచ్చి సమస్త భూతములకున్‌ చేకూర్చు సొభాగ్యముల్‌ చేతోమోదము నేత్రవర్వము జగ చ్భ్చేయమ్ము నీ రాక నీ గీతల్‌ మా ధన ధాన్య రాసు లివె మా కేల్మోడ్చు అరా విధిన్‌ తక న గద మాసమందు వకృతి వర్ణన, చాతు్మూస్యము. జీవనొ శ్ర మంటాడు కవి, పొలాలు (పకృతి అంతా పచ్చవచ్చగా వుంటుంది గదా | నేతవర్వంగా వుంటుందని కవి అభిభావణ జగ్య్చ్చేయం అనిగూడా అభినుతిస్తాడు, పద్యం _ భావం - భాష 'లగువు బిగువ"'గా “నిండు గోదా వరి" మెలగా చ్రల్లగా కదిలినట్లు వద్యం సాగిపోయింది చిన్న చిన్న చీమన్న పద్యాల్లో చమత్కారం - వ్యంగ్యంతోపాటు ఎంతో ఉదా _త్తభావం - ఉన్నత భావుకత. ఉ త్తమాశళయం-తొణికినలాడుతూ శంటాయి. మచ్చుకు కొన్నిపద్యాలు చూస్తాం. రసము తాగి మైన రచన చేయుద మంకు కన్ను ల్మెర జేసె కంది పవ్వు చింతవండు బెదిరి చెట్టెక్కి కూర్చుండె విశ్వ భోగ ధామ , వినుర భీము! --భీమన్న శతకం

కవితా రామణీయకత తిని9 రన శారసం తయారించటానికి కందిపప్పు _ చింతపండు కావాఠిగదా. సరాగ' కవి అయిన భీమన్న "'రనం” తొగి రనవత్తర” రచన" జిస్రామను కొన్నాడట. దురదృష్టవశాత్తు ' కందిపపూ కనె[రచేసిందట. “కందులు ఎరగా వుంటాయిగదా! రెండోద్మిపప్వుధరమండిపోతోంది!అలానేచింతపండు బెక్కింది అంటే చానిధర చుక్కలు దాటుతున్నాయని చెప్పొచ్చు. చింత కాయలు ఎత్తైన చింతబెట్టుకే గదా కాసేది ! ఎంతో చతురోక్తి వుంది యీ పద్యంలో -_ ద్వంద్వార్థం. వుండి. తేటగీతి ఛందస్సులో భీమన్న ఎంత చక్కగా. భావాలిమిడ్చాడో చూస్తాం, రగులు చున్నది అగ్ని పర్వతము ఒకొక శామికుని గుండెలో అది రగిలి రగిలి భళ్ళుమని (బద్దలై అగ్ని బరపునేని అపుడు చింతించి లాభ మేమైన కలదె --కూలిరాజు --ధనికవగ్గం దోపిడీకి గురి అవుతున్న శ్రామికవర్గం గుండెలో “అగ్ని వర్వతం' రగులుతోంది. ఎప్పుడు (బద్ధలౌతుందో పరిణామమెలా వుంటుందో చెప్పలేము! కనుక ముందుగానే ధనికవర్గాన్ని తమ “తప్పు తాము (గ్రహించి మేల్కొౌన మంటున్నాడు. లేకపోతే - చేతులు కాలినతర్వాత చింతించవలసి "వస్తుంది. తస్మాత్‌ జ్యాగత్త అంటున్నాడు మహాకవి. ఈ చిన్న *తేట'” గితి పద్యంలో "ఆటంబాంబు వంటి" అగ్నివర్వతం వంటి “భావం” యిమిడ్చి మేల్కోనకపోతే వొంచియున్న విపహ్ఫోటనాన్ని (విషప్లవం-- లావా మహాపమా దాన్ని "చాచ్చరిస్తున్నాడు భీమన్న; + చాల శివుడ వై మండ లాబ్దముల పాటు ధ్యానమే నీవు - నీవె బ్రహ్మమ్ము కాగ స్వచ్చ మానవాదర్శ శిల్ప (పదరా నమ్ము గావించి నావు దన్యమ్ము జగము - --చాలయోగీయం

880 బోయి భీమన్న __నాల్లు దశాబ్దాలపాటు జలాన్నములు మాని నిశ్చల ఛ్యానసమాధిలో -ఘారతపన్ను చేసి జీవన్ముక్తి - బహైక్యం ఇందిన ముమ్మిడివర పెదబోల యోగీశ్వరులవారి గురించి చెప్పినదీ పద్యం. ఎంత ఉన్నతభావం,. రత్న దీపికా సందీప్త రాగ రక్త కుందమందార తల్చాన కొంత "సీపు గృహ వనోదార గోదావరీ మనోజ్ఞ కుముద కాసొర తీరాన కొంత సేపు దీప సభ ఈ 'కేటగీతీ పద్యంలో భాష మధుర ప్రాఢ (సమాస) పదగుం ఫనం తొణికిసలాడుతూ వుంది, లంక చవీడుల వాగుల వంక లందు చాలు పోసిన చిలురెల్లు పూలనంగ చారులుగ తీరి దివ్వెలు మేర మిజె - రజని వీధుల నోదొ కేందమును గోరి ఎాదీప సభ ఈ 'తేటగితిలో భాష ఎంతో సరళంగా సహజంగా వుంది ! భీమన్న జన్మతః తెలుగువాడు = తెలుగుకవి అయినా, పట్టభ(దుడై రాష్ట్ర అనువాద కాఖాధిపతిగా. గూడా పనిచెసాడు గదా, తన “రసాద్వైత” వపణయ కవితలు కొన్నింటిని ఆంగ్లంలోకి స్వేచ్చా అనుసర ణలో తర్జుమాచేసి “సం 56౪6001 882500" అన్న పేరున ఒక ఆంగ్లకావ్యం రాసాడు, ॥ రి౭ంగే661 3 118 56౪8000 668801 = 180 18 ౪0౮. 7౧౧/ [0781 అన్ని బుతువుల అందం, ఆనందం -- శన. కపేయసి" లోనే పరి పూర్ణంగా రూపుకొన్నాయట. తన (పేయసినే "సప్తమ బుతు” వంటాడు భీమన్న. అంటే భీమన్న "పురుషని" స్థానంలో తన "ప్రేయసిని" సుందర పకృతీదేవిగా సంఛావించాడన్నమాటం

కవితా రామణీయకత తి91 1౧ ౯806 0/02 1 ౪౭౮66 070661 811! ౮09 7/8౪ [10౧౮ 10 [౧4౪6 10౧) ౪౦0౪౧ ౯66 ౧86 10. తి [010౧065155 . “అనాది కొసనుండి....” కావ్యంలో యిదే భావమున్న కవిత చూడండి. " అసలు, నేనింత దూరం వచ్చిందెందుకు మధురమైన నీ అధర వెంబంమై ఒక ఎ(రని ముద్దు కోనం -- ఇంగ్లీషు కవితే బాగుందనిపిస్తుంది. “గ96 1664 107 “01౧0111358 అనడంతో అదే బాగుందనిపించినా - *మథరమైన అధర బింబం” ఎ(రని ముద్దు పదాఅ తెనుగు కవితగూడా ఎంతో బాగుంది. ఇంకో కవిత చూడండి. ఈ) ౧౦౦౧8౯ ౩౬౧68౧1 1౧౧ 116 1౧౧041 ౧౦1580౧ 91401 [౯6 ౭110 10/6 ౧6౪౭౮. ౧9 గిగంం౦ం౧ 1౧ 1౧16 ౧౭1 - 100% 60014 [08౧6 ౮6 ౧6౦౬, ౦౧ ౪19 $68లీ, 016 64౧66౩ 16 139 ౧6 ౪౮౧ 1౧ ౪/౧౦౧) 16 00౧541006106 10౬ ౦౦౪౭6669 __ఇది “౬౦౯4 51౪8 మిద ఆంగ్లంలోని కవిత. “*అర్దనారిశ్వరుడు” అనే కవితలో భీమన్న యిదేభావాన్ని చిన్నపద్యంల్లో చెప్పాడు. చూడండి. కడుపులో కరుణయు, కంఠాన విషము _అగ్ని లలాటాన నౌాదల గంగ జడ లోన జాబిల్లి మెడ లోన నాగు వై రుద్ధ్యముల సమన్వయ రూప మళతడు " ఎూనీ.కా. కుసుమాలు _తెలుగుమంజరీ ద్విపదకవితే బాగుంది. కాకఫోతే ఆంగ్లకవితలోని ౧౦61౩?” (అమృతం) తెనుగులో “కరణి అనడం జకేలవంగా వుంది. పోతే

832 జోయి ఖీమన్న

౮౮4 10 ౪౧00 8 00111106౧6 106 00౪6186659" అనడంకన్న వైరు "దథముల సమన్వయ రూప” మనడమే చాలా బాగుంది. మొ త్తంమోద, తెనుగు కవిత చిన్నమంజరీ-ద్విపదలో చక్కగా వుంటే - ఆంగ్రకవిత చేంతాడంత చప్పగా వుంది!

.. వద్యకావ్యాలు -- మధుగీత, మధుబాల్క దీపసభ కావ్యకుసుమాలు, మజణిమానసం, అళోకవనిలో రాముడు (ప్రకృతిలో మానవ (వకృతి _ అంచే ద్కర్‌ స్ముపభాతం -- జన్మాంతరవై రం వాలయోగీయం పిల్లీ శతకం, ఫీమన శతకం యివన్నీ సరళమైనభావలో (వాసిన భావగర్భిత అణిముత్యాలే ! అయితే కవిగా ఎదిగిన తొలిదినాల్లో “తేటగీతి” ఛందస్సులో రాసిన *మధు గీత” నిజంగా తేటతేనియ మధుషాత్రమే ! జీవితాన్ని కాచివడపోసి - చెప్పిన జీవిత నిత్యసత్యాలు ఎన్నోవున్నాలు, మధుబాల మంజదీ ద్విపదలో సాగిన కావ్యం = బసవపురాణంల్హా రంగనాధ రామాయణంలా శ్రీనాధుని వల్నాటి చరితలా, కావ్యం మొత్తం మంజరీ ద్విపద ఛందస్సులో మధుర మంజుల శింజిత భావసంభరితం -- వివిధ విషయాలపై వివిధ ఛందస్సులలో రాసిన భీమన్న కావ్యకుసుమాలు భీమన్న సబ్బారభరిత పద్యకవితకు, జయపతాక !

ం దీపసభ, మణిమాననం, అళోకవనిలో రాముడు -_ వివిధవృత్త ఛంద న్చులలో సరళమైన భాషలో - మహోన్నతభావ సంభరితంగా సాగిపో యాయి, _ భీమన్న మహోన్నత వినూత్న 'భావుకతికి కావ్యాలు పట్టంకడ తాయి. అక్కడక్కడ వృత్తాలు - కందాలున్నా -- మొత్తంమోద ఆటవెలది శేటగేతులలో సరళమైన తేటతెలుగులో నడిచింది జన్మాంతరవై రం, శార్లూల, మత్తేభ విక్రీడిత ఛందస్సులలో సాగిన అంచేద శ₹5్‌ సుపభాతం భీమన్న మహోన్నత భావుఠతకు భాషా పాండితికి (వ్రబల నిదర్శనం.

గేయకావ్యాలు - రాఖీలు, (రాగోదయం) బొమ్మ - అకాండ తొండ వం - ఈమూడూ భీమన్న గేయకవితా (తిమూర్తులు, సరళమైన తెలుగులో ఉన్నతభావ సంభరితాలు. | వచన కవితా కావ్యాలు _, శివాలకలు, అవాది కొననుండి అనంత

త్నంలోకి _ గుడిసెలు కాలిపోతున్నై భీమన్న ఉగాదులు -- (తిపదలు _

కవితా రామణీయకత 883 నఖక్షతాలు. (డగ్‌ ఎడిక్టులు = మోక్షం నా జన్మహక్కు వీటిల్లో రసాద్వ్వైత కవిత్వానికి ఆనాది కొసనుండి అనంతత్వంలోకిన్నీ గుడిసెలు కాలిపహోతునైై- సామాజిక (కులమతవర్గ) రగ్మతలపై, నరికినటు “న్వచ్భమైన శ్ఞైసంళమైన తెలుగులో = నిర్మొహమోటంగా - నిక్ఫీతిగా - నిక్కచ్చిగా - నూటిగా = స్పష్టంగా - భావపకటన చేసిన కావ్యరాజాలు.

క్‌ ల ళీ

వచన రచనలు జానపదునిజాబులు -- అంజేద్కరిజం, ధర్మకోసం హోరాటం అంబేద్కర్‌ మతం, జనమనీషులు (పురాణాలలో హరి-గిరులు జనవాహుక్యానికి సహితం తేలిగ్గా అర్ధమయ్యే తేటతెలుగుతో రాసినవి.

వద్య - గద్య - గేయ - వచన. కవితాత్యీకంగా సాగిన “రాగవై శాఖి" వీమన్న "రసాద్వ్వైత ప్రణయ కవిత్వానికి .. పరాకాన్టు = జయపతాకి అచ్చు కింకా నోచుకోని - "క్షీరసొగరం” నవల - సమకాలిన సామాజిక పరిస్థితు అకు విలువు టద్దం - చీమన్న క్షిరసాశరం - విశ్వనాధవారి "వేయిపడగి” లకు సరిజోడు

“ఎక పద్యోపాఖ్యానం” బచీమన్న భగవద్గీత భామష్యం=భీమన్న విమర్శ నాత్మక పరిశీలనా దృష్టికి (ప్రబలతార్కాణాలు.

చీమన్న నాటకాలు -- నాటికలు _ గేయ నృత్యనాటికలు ఎన్నో రాసాడు. పాలేరు, కూలిరాజు, [గామోణ జీవితానికి సంబంధించి కులం - ఆర్థిక సమస్యల్ని తీసుకొని రాసినవి పాలేరు ఐబహుళవచారం పొందిన నాటకరాజం. రాగవాసిష్టం = పౌరాణిక నాటకం - అరుంధతీ వసిష్టుల వెవాహిక గొధ - ఇది (గౌమాణ (ప్రజలకంటే = విద్యాధికులై న వట్లణవాసు వ అను బాగా అకట్టుకొన్న గొప్పనాటకం ఆదికవి వాల్మీకి - ధర్మవ్యాధుడు, వేదవ్యాసుడు బాలయోగి నాటకాలుగూడా రాసాడు భీమన్న

పరుపొట = చితకళా (వదర్శన (వదినాటికల సంవుటి ఈ మాన వుని మరొక మజిలీ €) అసూయ ) పడిపోతున్న అడ్డుగోడలు - యివనీ, గేయనాటికలు - సామాజిక దురాచారాన్ని ఖండిస్తూ _మేమతోపాటు

48]

384 ను ఖీమన్న కులాంతర వివాహాల్ని (పోత్సహిస్తూ - నంగీత్‌ _ సావాిత్వ ౯ నృత్య సంభరితంగా సందేశాత్మకంగా భీమన్న రాసిన గేయ -_ నృత్య నాటికాలవి,

_ షాలేరు,- కూలిరాజు వాగవాసివ్షం నాటకాల గురించి యి (గంభంలో క్లుప్తంగా (పస్తావించడం జరిగింది మిగిలిన నాటకాలు గేయ నొటికలు గురించి పరిశీలన చేస్తే అదాక్ష పెద్ద (గంధమౌతుంది. కొన్ని గేయనాటికల్లు అ న్యంగూడా కావడంలేదు (గంధవి స్తరణ భీతితో యీ నాటక-నొటికల వరిశీలన చేయడంలేదు అయితే [పతి రచనాగురించి వేరొక చోట సాక్షి త్తంగా చెవ్పడం జరిగింది సహృదయ పారకులు (గహింతురు గాక +

వబీమన్న సాహిత్యం (కావ్యాలు - వచన రచనలు - నాటక గేయ నాటికలు) ఒక నుహోనముద్రం ఈ మహాసము(ద్రాన్ని యీదటానికి “ఒడ్లు”. చేరటానికి - (వీమన్న ఎనభై పదుల జీవితంలో రాసినవి) మరొక జీవితమే కావ్వాలి బీమన్న సాహిత్యాన్ని తరిచి పరిశీలనచేసి రాస్తే - దామాయణ భారతాలంత పెద్ద (గంథాలౌతాయి. వీమన్న సాహితీ మహానము[ద్రంలో మునక లేసియేని కొన్ని ఆణిముత్యాల్ని మాతం ఎరుకోగల్లాను, నే నేరి బీమన్న సాహితీ మేలిముత్యాల తళుకువెళుకులు - అందచందాలు -_ యీ మూడొందల కైచిలుకు పేజీల (గంధంలో తెలుగు స్తాహితీలోకాన్నికి చూవీంచాను నాయీ చిన్ని [వయత్నాన్ని నా కృషిని తెలుగు సహృదయ పారకలోకం = మెచ్చుకొంటే న్నాకృష ఫలించినబ్లే నా రచనకు ధన్యత చేకూరినల్లే /") కాగ రమణీయ గేయ కవిత్వం

మాతా ఛందోబద్ధ గేయం అయతాళబద్ధంగా గానబద్ధంగా సంగితభరి.

తంగా వింటూంటే మనోరంజకంగా హృదయాపహ్లాదకరంగా వుంటుంది మా(శాబద్ధ గేయాలు చదివినప్పటికంటే - సంగీతంకూర్చి పాడుతుంటే, వింటానికి ఎంతో యింపుగా హాయిగా వుంటాయి. పద్యకవిత్వం కంటే భీమన్న (వముఖంగా గేయకవి అనే చెప్పొచ్చు. ఆయన కవితలు, కావ్యాల్ను అధికభాగం గేయకవితా (వపూరితం ఆయన గేయాలు “రసాద్ట్వైత" వణయ

కవితా రామణీయకత తితిక టాయి. అంబేద్కర్‌ గేయాలు "కేసెటు” గూడా వచ్చాయి, రాష్ట్రసంక్షేమ శాఖవారి సౌజన్యంతో. లా వామ్ము క్‌ ఆ రక్‌ ప్‌ టా మం. = చు 1 గేయాలు చూస్తాం. నమస్తే = శర త్పూర్ష చంద ద్యుతి నమస్తే - నమస్తే - సరస్వతీ |! అమృత స్వరూపిణీ ! ఆనంద మోహినీ అభికళా రన వాహినీ “రాఖీలు --శకారదాదేవి స్తుతి యిడి భావ శబలత--భాషాపటిమ సమతుల్యంగా ఎన్నా యిందులో . నీ తలపున విరియాలని నీ వలపున మురియాలని నీకోసం (బతకాలని నీలోనే కఠలియాలని మనసు కెంతాొ కోరిక ఈనువన కెపుడూ బూరిక ఎ==రావీలు _--1శీయసిగూర్చి ప్రియు డనుకొన్నట్లూ లేదా [ప్రియునిగూర్చి [పియు థాలు తలపోసినట్లూ = ఎలాగైనా ఇప్పుకోవచ్చు "నీ తలపున వెరియాలను లం నీ వలపున మురియాలనుకోవడం నీ కోసమే [బతకాలనుకోవడం సీలోనే కఠలియాల (లీనమైపోవడం) నుకోవడం -- ఎంత కమనీయ రమ శీయ భావన .. చిన్నచిన్న పదాలలో ఎంత ఉన్నతమైన భావం అచే ఫిమన్న విశిష్టత ఇ

886 బోయి భీమన్న అనంగ మోహినీ [లిభంగి రూపిణి రసాలినీ వనీ వసంతరాగ వాహినీ అనాది వాసినీ అనంత రసఘనీ పపూర్ణ జీవనేందు రమా పణయ గాయనీ ఉపో తమస్వినీ = ఆమో ఉవస్విస్‌ (త్రికాల నిత్య యౌవనీి ఈఅిదాల సద్దుణీ --రాభీలు "కృతీ" దేవిని భీమన్న సంభోదించిన విధమది లిలిత లలిత సంప్కృత పదగుంఫనంతో ఉన్నత భావగర్భితంగా - గంగాపవాహంలా సాగిందీ గేయం నడక ఇంకో ఉదాహరణం చూడండి స్వర్ణ చిత్ర సౌగంధిక శోభా స్టలోక జీవన పూర్ణభా శత సహస తారావర దీప్తా (పతీత లలితకళా [పాపా వరవసంత గంధవహ పరిష్కృత పరివర్షిత మధుప [పకరా (త్రికూటాగగ శీతాతప వికసిత తివర్షాద్ది రుచిరా శ్రీ చైతన్య పయోజా చేకొనవే సా వూజ ఎా-రొభీలు దీర్చ సమాస (హొఢ సంస్కృత వదగుంఫనంతో - * తీవీన్యానంతో భావ గంఫీర్యంతో బీరటీరా పరుగెత్తే భగీరధీలాగా గేయం వయ్యారంగా హోయగంగా సాగిపోయింది ఇదీ చైతన్య (పక్మతీ “దేవిని గురించి రాసిన

కవితా రామణీయకత 8987 గేయమే = ఇందులో “చేకొనవ నా పూజ” అనే తెలుగువూట తప్ప అన్నీ హెదాలు సంస్కృతపద సంభరితాలే

ఇక సరళాతి సరళమైన భాషలో ఉన్నత భావుకతతో సాగిన గేయాలు చూస్తాతి నా అనురాగమె ధూపముగా నాతను రాగమె దీపముగా నా అధరసుధయె నైవేద్యముగా _ నా వలకు వవళింపు సేవగా - నిను ఆరాథింతునురా _ నీ రాధికవై (బతుకుదురా --రాఖీలు -ఈ శైలీ సౌకుమార్యం - పదలాలిత్యం ఉదా త్త భావమాధుర్యం “పెనవేసుకొని "రాధాకృష్ణుల మమేకమైనట్లు భావం - భావ *ఎకమై" గేయం “రసాదై్వైతం"గా సాగిపోతుంది. నీ కల్కి వల్కులో ఏ్‌ కల్ప మున్నదో ఒక అపారము నన్ను ఒక అనంతము నన్ను జేతిలో చేదగా చేదుకున్నాన చేర్చుకున్నావు _-ా-రాగోదయం శ్రి రాజులే ఎాగ్రేయసి పల్కులో *జ్లబ్ప్రమే వుంది లేకప లు డు కాదు భగవాన్‌ ౩ కృష్ణు డంతటివాడు సహితం సత్యచేత త 5 ౯గ అమె జడ తాడనం రుచి చూసాడు మహాబలుడు శాంసన్‌ డైనైలా న బానిస అయ్యాడు - తేలిక మాటల్లో ఎంతో బరువ్తైనభావం యిమిర్భ ఇప్పాడు భీమన్న.

888 జోయి భీమన్న

గదిగది కొక సుందర దీపం

ఆవి కలిసినవే సీ కూపం

తన్మంగళ మహా కళారాధనలో

పొంగిన దిది హృదయం వీ కా, కుసుమాలు

-ా(్రతిగదిలో ఒక సుందతదీపం = అదే ఆత్మ _ అన్నిదీపాలు కలిసి

పరంజ్యోతి = పరమాత్మ, ఆ పరంజ్యోతి కళారాధనక్షై [కేయసిగా. కవి భీమన్న చిన్నగేయంలో ఎంత ఉన్నతభావం వెలిబుచ్చాడు

చివరి కొమ్మను పూచినావే

చేతి కందక నిల్చినావే

రాగ మేదో రేపి నన్నీ

తీగ సీడకు తెచ్చినావే

శోభలన్నీ చూచినానే

లోభినై యాచించినానే

హృదయ పాత్రము పట్టుకొని, నీ

పదములెన్నో షాడినానే _-రాబీలు

(ప్రేమించిన "కొమ్మ" అందకుండా “చిటారు కొమ్మన కూర్చుంది

అ కొమ్మ” కున్న "ళీభి లన్నీ ప్రియుని మనస్సులో = "అనురాగం “హృదయంలో విరహం రేషాయి (వభువంతటి [వియుడు లోభి అయిపో యాడు పేమ పిచ్చిలోపడి కవియై పొటలెన్నో పాడుకొని ఆత్మానంద మందాడు. సరళమైన భావ మనోహారమైన మధురభావన

నిన్ను తెచ్చుకోలేక

నీ బొమ్మ తెచ్చుకొన

పూజలో వేలకొల్పి

కవితా రామణీయకత 889 ాతాను వలచిన పియురాత్ని సంపాదించుకో లేకపోయాడు బహుశా ఆమె న్వప్నసుందరేమో ఆమె అతన్ని _పేమించలేదేమో లేవా ఆమె చాలా గొవ్పదేమొ ఆమెకు పెండ్లి అయిపోయిందేమో . భగ్న(శేమి కుడ్తై = [ప్రియురాలి బొమ్మను - పూజించే (పేమవూజారి ఆయిహోయాడు. మనసులోని కోరికలకు మచ్చుతునక లీ మళ్లెలు రోజుకెన్ని విసేనో మోజులెన్ని తీరేనో (బతుకులోని వేదనలకు (వ్రతిరవాలు పిక రవాల్తు రాకమెంత రగిలేనో మూగ వోయి ముగిసేనో రాఖీలు __మనస్సులోని కోరికలకు చిరినిన మరుషుల్లెలు - బశుకు వేదనలకు ఛకపికరవాలు (ప్రతికలుగా భీమన్న వకృతిళో తాదాత్మ్యం చెంది పాడాడు, అలతి పదాలలో ఎంత ఉన్నత మభురభావం మళ్లే పూమొగ్గలో మందార మధువులో (భ్రామరీ రుతములో పద్మినీ (వతములో చీకట్ల వెలుగులో వెలుగు చీకట్లలో రమ్య సంధ్యా రాగ రాగోదయమ్ములో చూసానులే, చూసొనులే నిన్ను చూసా నులే -రాీలు

840 బోయి ఫీమన్న తన _పేయసిని - పియడైన కవి భీమన్న (కృతిలోని (పతి అందమైన '"అంశిలో దర్శించాడు. మృదుమధుర షదాఆలో "మధురాతి మధురభావం'. వువ్వు లెవ్వరి పూజ కొరకో పూజ లెవ్వరి (కేమ కొరకో (గేమ లెవ్వరి పెంపు కొరకో ఆమెయే యీ మైరుతల్లి మల్లె మంజారాల్పు నీతా మరాగులాబీపూలుు లోకపు అందచందాలన్ని రుచులూ ఆమె పూజలకే ఆాయైరు పాట -.. గామల్లెలు - మందారాలు _ గులాబీలు - తామరలు = కలువలు - యిలా సమస్త వుష్పాలు ధాన్యలక్ష్మి - భూలక్ష్మి పూజకొరకే అంటున్నాడు. మనిషికి పాడిపంటల నిచ్చి సుఖసంతోషాలు కలిగించే భూలక్షిని ధనలక్ష్మి (వకృతిదేవి విరిసిన సహజనుందర వుష్పాలతో పూజిస్తానంటాడు మహాకవి ఉదాత్త భావన గేయం సహజనుందతం -.. వీమన్న గేయకవిత్వం [వముఖంగా ఆయన స్వంత “రసాద్వ్వైత [పణ యాన్నీ వేసుకొన్నా _ యితరేతర విషయాలపై ఆయన లెక్కకు మిక్కిలిగా గేయాలు వెలయించాడు _ దేశభక్తి - నాయకుల (వన్తుతి సామాజికన్ఫృహతో (వాసినవెన్నో గేయాలు “భారత భూలక్ష్మి” పైని గేయం చూడండి భారత భూలక్ష్మి (పోజధర్మ ధనలక్ష్మి అవనికెల్ల అన్నమిడే అన్నపూర్ణ వమ్మా

కవితా రామజీయకత వశ నీ పంచను యింతమంది నిరుపేద లటమ్మా .. ధర్మ మిలకు బోధించే ధర్మతలి డమ్మా ఇంతచుంది అన్బృళ్యలు ఎట్లు -వుట్టిరమ్మా - ఆా-రావీలు మాతృదేశ స్తవంచేస్తూనే = దేశంలోని కేధ్రరికాన్ని -_ అస్పృశ్య త్యల్ని వేలెత్తి చూపాడు భీమన్న, ఆతడే అతడే మనిషి మనిషంటే - మనీషి శ క్తి కొలదే శ్రమచేసీ భుక్తి మించి జమచేసీ జాతికెల్ల పంచీ, తన జన్మబుణం తీర్చుకొనే. -_ చీకట్లో దీపంలా లోకంలో మనుచాడు సమతా ధర్మం కీసి జాతిని నడిపేవాడు --టీమన్న పాటలతోట =-శ్యాక్తికొలదీ పనిచేయాలి. తన “భుక్తి” కి మించి సంపాదించాలి. జాన్ని మాతృదేశాభ్యుదయానికి మానవ స మాజాఖివృద్ధికీ వెచ్చించేవాడే మనిషి మనిషి అతేహిడు బీమన్న* ఇటు-దరండిటు రండి “ఇదిగో అంబేడ్కరిజం | త్త]

త్‌ళలై బోయి భీమన్న మానవతా మతమండి మహికంతకు హితమండి ఒక దేశం - ఒక జాతి ఒక్‌ నీతి - ఒక నియమం అందరి కొకటే న్యాయం అమలు జరపవలెనండి సమ సమాజ నిక్మాణమె నర్వజన (శేయమండి (శేయోరాజ్యమె కాంత జీవనస్తుఖ నిలయమండి --పాటలలో అంబేడ్కర్‌ కూలీలంతా ఎకం కండోయ్‌ కూలీరాజ్యం స్థాపించండోయ్‌ దున్నేవాడే భూమికి భర్త దున్నవాడే జీవననకర్ర అరకలుు దున్నే అన్నల్లారా

• ఊఈడుపు లూడ్చే ఒదినెల్లారా సంపద కంతా కర్తలు మోరే రాజో న్వరాజ్యానిక్ష రాజులు మిరే లాకూలి నీ లోనికి దిగి ాకమ్యూనిష్టు ఉద్యమం “రష్యా నుండి మనదేశంల్‌ + రైతుకు అయిన కొత్తలో "కమ్యూనిష్టు సైద్దాంతిక భావజాలంతో అంద ప్రజారాజ్యం వర్ణిల్లాలా అజ్చ నినాదం ఆనాడు పతాకస్థాయి వో లో వురూత లూగించింది బహుశా ఆ “భావి జాలం (ప్రభావం "కూలిరాజు * నాటకం రాని వుంటాడు అందులోదీ గేయం.

కవితా రామణీయకత వెకలి బానిసతనమును బాపుమురా భారత భూమికి భాగ్యము తేరా సకల దేశముల - సర్వమానవుల సామ్యము సాధింపుమురా (వభువు - సేవకుడు లేని సంఘమును వదిలముగా నిర్మింపురా సౌఖ్యము _ సంతోషము మానవులకు సమకూర్చుమురా - వీరా పాలేరు ఇక్కడ శైవ ంది ధనిక భూస్వాముల కబంధహసాల నుండి “వెటిచాకిరి” చేసే పాలేర్లకు _ రై తుకూలీలకు * "య రెండోది. దేశస్వాతంత్ర్యాం కోసం క. న నా (ఈ నాటకం స్వాతం త్యం రాకముందు రాసింది [గామాణ పాటకజనానికి సులభంగా అర్ధమయ్యే విధంగా - సులభంగా పాడుకొనేరీతిలో _ అతి సామాన్యభాషలో భీమన్న రాసేడీ పాట అదిగదిగో కాహళి ఆహవ జయ కాహళి ఖడ్గధారి కమ్మన్నది కదన కుకూహలి పహిరువ మొకటే మనిషికి ప్రాణ బిందు వన్నది తల్లిని కాపాడలేని తనువు లెందుకన్నది ఎ=రాఖీలు ఇరుగు పొరుగు షాకీస్తాన్‌ .. వైనాలు మన మాతృభూమిపై, దండె త్తినపుడు - దేశవజల నుద్దేశించి రానిందీ గేయం జననీ జన్మభూ మిళ్చ స్వర్గాదపి గరీయసి* అన్న వాల్మీకి అమృతఫఘాకక్తిని గుర్తుంచుకొని తల్లిని కాపాడలేని తనువు లెందుకంటూ వీమన్న (వ్రళోదిస్తున్నాడు.

బోయి ఖీమన ఫ్ర్‌శీక్ష డు మతద్వేషీ - కులద్వే షీ మనుష్య ద్వేషమటరా మానవుని ద్వేషించు టనగా మాధవుని ద్వేషించుటేరా అగ్నికణముర ద్వేషము న కాండం అది ఆత్మ నా శంకరమురా లాళ్‌ ॥ యని మ [_ గైకులమత్‌ ద్వేషమంటే - మానవతను చ్వేషించుటే రావణ ఐ ద్వేష్షించుట అంబే మాధవుని ద్వేషించుట అని మహాకవి అభి? యం శ్లాఘనీయం. 'ఫేమన్న మహా మానవతావాది అని ఇప్పటాని వేరే ఉదాహరణం ఇక్కరలేదనుకొంటాను. "మరో సేవాహరణ చూడండి, కర్మమని కర్ళోక్సర కర్మశీలుడ వగుముర కర్మ మనునది లేదుర _ స్పి ధర్మమే సీ జీవితముర 0 కాంక్షలన్నియు తీరురా లా శివలౌ అని ాోపని యేదైనాగాని, పరమేవని రూపం ో అనీ మరొకచోట చెప్పాడు గదా అందుకే //0గ ౩ ౪018 దితలోని 5 06 అని అనుభవజ్ఞులై న పెద్దలు ఇపుకారు భగవ లేక మోగ సారమిదే గదా _ పీవృత్తి ర్వొట్టిదెనా ఉచ్చనీచ భౌ త్రోంది సీ ప్వధర్మషాలన చేయడం గురంచి భగవద్గీత నొక్కిబెబు భీమన్న అడే చెబుతున్నాడీ గేయంలో ఛబడ్డ లొ "సీమన్న గేయకవితలన్నీ మాకాళఛందస్సులో ఎ అయ

కవితా రామణీయకత తిక్షీర్‌ గానబద్ధంగా వుంటాయి. గేయాలన్ని వివిధ 'గతు"త్లో సాగాయి ఎక్కువగా మిశ్రగతిలో వున్నాయి ఆ విషయం చర్చచేయడమంబే ఆదాక్కగంధం అవ ఉమే రెండో విషయం = “రసాద్వైతం” తదితర అధ్యాయాలలో ఎన్నో గేయాల్ని ఉదాహరించడం జరిగింది. ఇక్కడ మచ్చుకు కొన్ని మాత్రమే చెప్పడం జరిగింది (ప్రముఖంగా - ప్రధానంగా - గేయకవి అయిన వీమన్నీ రాసిన గేయకావ్యాలలో "రాబీలు, శివతాండవం బొమ్మో .అ(గాసనాఛిప్తత్యం వహిస్తాయి మిగిలిన గేయకావ్యాలు - రాగోదయం చీమన్న పిటలతోట _ పాటలలో అంబేద్కర్‌ -- ఇవికాక, గేయ (నృళ్య) నాటికలలో చీమన్న రాసిన గేయాలు కోకొల్లలు +. రసాద్వైత (పణయకవితలు కొన్ని, యితర,కవితలు “789 968110 59380౧ పేర స్వేచ్చానువాదం చేసి ఒక ఆంగ్ల కావ్యంగా వెల్తువరించాడు ఖిమన్న -్‌ “ర్రాఫ్టీలో కావ్యంలోని _ నీ వాలు చూపులో”ని తెలుగు" కవిత నీ నాలు చూపులో ఎ వాలు-కలుగునో ఒక నిరంకువ నన్ను ఒక నియంతను నన్ను చూపులోనే వట్టి అపివేసౌవు ఊపవీసాప్ర రాఖీలు ఈ తెలుగు కవితను * 709 5606716 గ "పేర ఇంగ్లీషులోని స్వేచ్భానువొద కవిత చూడండీ ౧౪౦౪౯ 0గర గ౦ గర గ 6 2౧06 61౧1408 ౧6/6 52 2౧౦6? 06 80౧85 ౫౭6 గం౭ ౫౧౦౧1 తీగ6 0601 ౪8166 ౧16,. ౧.8 4౪611611 గర, 196 ౧121 80 6 0[౧6 [16 ౧6 10166౧8016 ౧గ6.

తి46 బోయి ఫీవమన్న ఇవి “అనువాద కవితలు" అనే విషయం మరచిపోయి _. చదివితే దేని కదే “కవిత బాగుంది” అనిపిస్తుంది. రెంటినీ ఒకచోటపెట్టి, పోల్చిచూస్తే చదివితే నాకుమాత్రం నాకు తెలుగుకవితే నచ్చుతుంది - ఆ ఎత్తగడ, భావం, భాష ముగింపు యిళ్లే ఆకర్షిస్తాయి, ) వచన కవితా విశిష్టత ;

ఈ వచన కవితా (పకియ ఆధునికాంధ సాహిత్యంలోనికి యీ శతాబ్దంలోనే రంగ్యపవేశం చేసింది. ఇది పాళ్చాత్య సాహిత్యం ముఖ్యంగా ఆంగ్లసాహిత్యంలోని “౯/66 ౪6/96” సు అనుసరించి తెలుగు సాహిత్యంలో యీనాడు [పముఖంగా (ప్రాచుర్యం పొందింది శిష్టా షరాఖి ౩శ్రీ, ఆరుద, దాశరధి కాళోజ్కీ సీనా ర తిలక్‌ సోమసుందర్‌, కుందుర్తి బైరాగి సోమ సుందర్శ్‌ శివారెడ్డి (పభృతి అభ్యుదయ, దిగంబర, వివ్లవకవులు వచన కవుల్లో కొందరు (ప్రముఖులు చెప్పదలచుకొన్న విషయాన్ని - సూటిగా - సృష్టంగా ₹ క్షీమంళంగా చెప్పటానికి "వచన కవిత్వం” వాగా ఉపయోగ పడుతుందనడంలో అశిశయా క్రిలేదు. పద్య గేయకవి అయి భీమన్న వచన కవిత్వంలోగూడా చేయికిరిగినవాడు 9 గుడిసెలు కాలిపోతున్నై- ని అనాది కొననుండ్తి అనంతత్వంలోకి ఎ త్రి శివాలకాలు, క్ష మోక్షంనా జన్మహక్కు, ల) డడగ్‌ ఎడిక్టులు - ఫీమన్న వచన కవితా కావ్యాల్లో ముఖ్యమైనవి. ॥

తలనిండా మల్లెమొగ్గలు పెట్టుకొని నుదుట విడియ జాబిలిని దిద్దుకొన్లి కన్నులలో నల్లకలువలు వికసించి వాల్చూపుల మదిరాధారలు నిండి సోకిన నెలవుల నెల్ల

మైకంలో ముంచి వేస్తుండగా కపోలాలు వర గులావీలై

వాంఛా మధుర్యాలను గుబాళిస్తుండగా

కవితా రామణీయకత లశ?

నిలువెల్ల వెన్నెల కాస్తూ

మోహినీ మంత దేవతవలె

ఎదుట నీవు నిలబడ్డప్పుడు -

సీ దరహాస రుచికంకు సుందరం

నీ అనురాగ వీశణకంటె ?వం

వీ ఆనందరూపంకంటె సత్యం

ఎముంది నాకు జగత్తులో

నీవు తప్ప, ఏమున్నదింక జగత్తు మాత్రం

“=టనావీ కొసనుండి _-తెల్లనిమల్లి మొగ్గల ఇండు శిగగా నెలవంక నుదుట తిలకంగా న

కలువలు కన్నులుగా మదిరాధారాలు వాల్చూపులుగా ఎరగులాబీలు కపోతా _ లుగా, నిలువెల్ల వెన్నెలుగొ = (వకృతీదేవి దరహాసరుచి సుందరంగా ఆమె అనురా* వీక్షణం శివంగా అమె ఆనందఠతూవం సత్యంగా = జగత్తంతా పరివ్యొ ప్తమై తొనే అయిన (పకృతీదేవిని - ( సత్యం-+వం = సుందరం ) సచ్చిదానంద మూ ర్తిగా సంభావించాడు మహాభావకుడై న మహాకవి ఫీమన్న వురుషనిస్టానంలో వుండి అందమైన (పకృతీదేవిని తన (శ్రేయసిగా నంభా వించాడు భీమన్న (పేమికుని స్థానంలో నిలబడి సహజ సుందర కోనసీమ ప్రకృతికవి గదా భీమన్న, "

పుట్టాం నీవూ నేనూ

'జేశకాల పరిస్థితీ భూత ప్రకృతిగా

మనం యిద్దరంగా వుంటే - అది ప్రకృతి

మనం ఒక్కరమైపోతే = అది[బహ్మ

• కలుసుకొంటూ = విడిపోతూ కలుసుకొంటూ వినోదిస్తాం మనం అనాది కొసనుండి

కి4ఉ8 జోయి భీమన్న --ఆత్మ పరమాత్మల - ప్రక్శీత్రీ_ పురుషుల అవినాభావ ఆత్మీయ

వణయబంధాన్ని ఎంతగొవ్పగా చెప్పాడు కవి'జీవోత్మగా = భౌతికరూపంగా బొమ్మాగా వున్న సుందరట్రకృతి . _జీవజగత్తు! అత్మ పరమాత్మలో ఎకమైతే పర(బహ్మం . ఆత్మ పరమాత్య నుండి విడిపోతూ - కలుసు కొంటూ -- జీవకోటిగా ఆఅవిర్భవిస్తూ -చెల్తుగొందుతూ, లయమబ్యతూన్న పర మాత్మ విశ్వవినోదమిో సృష్టి . భీమన్న రసాద్వైత భావన కిదొక చక్కని మచ్చుతునక +

సివు నా ఎదుట ఉన్నప్పుడు

“ఏకరూప రాగ రాజ్యదవు నీవు

_నన్ను ఎడజాసి ఉన్నప్పుడు

బహురూప (ప్రణయ పరమేశ్వరివి _-శివాలకలు

--ఎంళటి గొస్పభావన | పేయసి ఎదురుగా వుంటె బక్క ఆమెరూవం

మాద. తప్ప (ప్రియనికి మరేధ్యాస వుండదుగదా 'తనను ఎడటొసి, దూరంగా వున్నప్పుడే =-(వ్రీయురాలి గురంచి ఎన్నా ఆలొచనలు, ఎన్నో భావచిత్రాలు, ఎన్మోరూపాలుగా [సయుడు వూహించికొని ఆత్మోవరతిలో ఆనందిసాడు, అందుకే ,“బహురూస్త [పణయ పరమేశ్వరి వంటూ -ఈన (ప్రేయసిని దైవీయ భావనగా -- దేవతా (విశ్వరూప - బహురూప మూరర్లిగా సంభా వించుకొంటాడు [పియుడు.

నిన్ను స్మరిస్తూ అంకురించాను “నేను

నిన్ను (క్రేమిస్తూ వికసించాను వేను

నిన్ను అనుఖివిస్తూ ఫలించాను నేను

నిన్ను పూజిస్తూ తరించాను నేను

అనాది కోననుండి .. జార్రేమికుడైన ఉకవి” తన పూహా (ేయసీని గురించి చేసిన కము

నీయ భావన, సరళమైన భాభలో ఎంతటి ఉదా త భావన 1

కవితా రామణీయకత 849 మతం - అది ఎ మకమైనా సరే పులీ నక్కా కలిసి పన్నిన వల అది " భక్తి అది ఎ దేవుడి మిీదిదైనా సరే గొరైలకోశల "పెట్టిన ఎర అది --- బలం కలవాడు పులి శలివి కలవాడు నక్క ఈ ఇరువర్గాలకు ఆహారంగా (బతుకుతున్న మూర్జులు గ్యొరెలు

• ఎా-గుడిసెలు కాలి --బలమున్నవాళణ్ణి పులిగా -_ తెలివిగలవాణ్ణి నక్కగా == అమాయక మూర్ధజనాన్ని గొరెలమంద్తగా - సూటిగా - ఘాటుగా చెప్పాడు మహాక్ప క్‌ "*న్వడ్తిసెలు కాలిపోతున్నై' వచన కవితా సంపుటి డవ్చైయ్యవ_ దశకం ప్రారంభంలో వాసింది ఈ కావ్యానికి కేంద్రస్తాహిత్య అకాడమి బహుమతీగూడా వచ్చింది ఈ కావ్యంలో భీమన్న వెలువరించిన కవితా ఖందేకలు ముఖ్యంగా = గుద్దిపారేస్తాం క్తీరాజ్యపు వేవుడుగారు మఠం ఒకపిచ్చి, అమ్మా దున్నలు, ఒకవోటు పోయింది గొ(రెవు కాకు మారని వాడు మేం ఆధునికులం టుమోలు- స్తూటిగా ఘాటుగా నిగ్మాహమోటంగా చిమ్కర్షగా - “నరికినట్ట'గా నిర్భయంగా వెప్పినవే లె యావె య్యవ దశకంలో ఖీమన్న 'రొగవాసిషం'" (వాత పతిని చూచి ధ పభ సంపాదకులు శ్రీ నార్లవారు ఆ కులంనుంచి వచ్చినవాడు రాస్తే న ఆ కకత, ండాలి అన్నాడట రసాద్వైత పణయ కవిత్వంత్లో కవితా వ్యాసం గ్‌ స రటన ఫమన్న, తొలిరోజుల్లో రాసిన రచనలు జానపదుని క్ట లు పాలేరు కూలిరాజు రాగోదయం అన్నీ సున్నితంగా మృదువుగా _ జాబు: (్‌ ఇసప్పే విమయం ఎంతటి సొంఘిక మూఢదుకాచార నిరననగాని - ఎంతటి శీర]

తి50 బోయి భీమన్న

అమానుషమైన అస్పృశ్యతా నమస్యగాని కుటిల కులనమన్యగాని, సుతిమె శ్రి గానే చెప్పాడు నార్ల వారన్నట్లు ఖఫీమన్న "కవి హృదయం మె క్తన ఆయ॥ కవిత్వం మెత్తన గా సాగింది అనాడు భీమన్న కవితా వ్యాసంగం మొత్తం మెత్తగా సుతిమెత్తగా అంతకుముందు “"ధర్మంకోనం పోరాటం కులనిర్మూ లనకోనం - అప్పృుళ్యతా నివారణకోసం రాసినడీ మొ _త్తంమోద 'సాఫీగా' నుళిమెత్తగా ఛాగిందని ఇెప్పవచ్చు డెబ్బయ్యన దశకంలో రాసిన గుడి నలు కాలిపోతున్నై కావ్యం యీమధ్య రాసిన "డ్రగ్‌ ఎడిక్టులు" = ోరాశ్తే నరికినట్టుండాలి * ఆన్ననార్లనూటను నిలబెట్టినాడని చెప్పవచ్చు నిర్ద్వంద్వంగా నిశ్చయంగా మొత్తంమిద పూర్వంకంటే యీనాడు “నరికినట్టు* రాస్తు న్నాడు

నా ఇచ్చా స్పందన సౌందర్యవధం నీవు

నీ ఐశ్వర్య కళ్ళాపదర్శన రధం నేను

రసానంద (బ్రహ్మీబహ్మణమే మనం

(బ్రహ్మానంద విహార వనీ సబహ్మచారులం

గుడిసెలు కాలి --భీమన్న "రసాదై్యైత' (పేమికుల జంటది ఒకేవమూట - ఒకేపాట -

ఒకేబాట = ఒకే మనస్సు - ఒకే హృదయం - ఒకే శరీరం (అర్థనారీశ్వరం)

మధ్యతరగతి సామాన్యుల కలలు -

(గామం పొలిమేర పుంతల్లో

ఉద్యోగాలు వెతుకొంటున్నై

అధికార బంగారు పాదుకలను

అవ్రజలంతో అభిషేకిస్తున్నె

వయసొచ్చిన ఆడపిల్లల్ని భరించలేక

వరకట్నాల మొసళ్ళకు వదిలేస్తున్నై

(వజానాయకుల పద్మవ్యూహాలలో దిక్కుకొని

ఎడాపెడా పోం*పతున్నై

కవితా రామణీయ కత త్రిల్‌ 1 ఆడంబరాల ముళ్ళకంచెలపై వడి ఆత్మవస్తా౨లను చింపుకొంటునైై ఎజ-గుడిసెలు కాలి .. ---ఆధునిక సామాజిక పరిస్తితులకు _ దుస్థితికి అద్దం పడుతుంది కవిత. సరళమైన భాషలో నూటిగా చెప్పిన భావం వంగితే సవారి చేస్తుంది నవారిచేస్తే వంగుశుంది లోకం గురమో రాౌతో ఎంచుకో నీవే -ాతివదలు --జడిసేవాణి - భయవడేవాణ్ణి = లోకం యింకా భయ పెడుకుంది - లి జడిపిస్తుంది _ ఎదిరించినవాణీ ఎమి చేయలేదు = పైగా వాడికే భయవడు తుంది వాడి అడుగులకు మడుగు లొత్తుకుంది లోకం మహాకవి అదే చెప్పాడు కవితాత్మకంగా చెప్పినట్లు వినే గు రానివౌతావో - గురంమిద స్వారీచేసే “రౌతు వు కాదలచావో - యిక నీ యిష్టమని (పతిమనిషినీ వెచ్చ రిస్తున్నాడు భీమన్న చిన్నకవితలో చక్కని భావం + లంచాలు తీసుకోవడంతో కంచాలు కాళీ చెయ్యడంతో బిచ్చమెత్తు కోవడంలో కచ్చలు “పెంచుకోవడంలో వపంచ పోటీలు పెడికే వతకాలన్నీ మనకే రావా ఎాగుడిపెలు కాలి _- ఒలింపిక్‌. (క్రీడల్లో మనదేశానికి బంగారు పతకాలు రాలేదన్న వాధతో ఫీమన్న అన్న మాటలివి వ్యగ్య కవిత రకరకాల పేర్లతో ఆ (డగ్గను శేబెంట చేసుకొన్న కంపెనీలు

కిల్‌ ల్ల బోయి ఫీమన్న

మా (డస గొప్పదంటే

మా [డగ్గు గొప్పదంటూ

పోటీలు పడుతున్నై

హోరాటాలకు దెగుతునై

మోనోపోలీ కోసం -

మోసాలకు పాల్చ్పడుకున్నై

మతాలుగా ఏర్చడి మానవుల్ని

మందలుగా విభజించి పాఠిస్తున్నై

సాంఠ ఆలోచవాల్ని చంపేస్తున్నై

ఆగ్‌ ఎడిక్టులు

• చెడస్గ” అంటే దేవుడు. మతాలు దేవుణ్ణి మార్కెట్టుచేసి మోనబ

చేపే పేటెంటు (మందుల) కంపెనీలు దౌర్దన్యంతో - ఛౌడీయిజంతో మోసా నికి పాల్పడే మాఫీయా మురాలు * యీ నతాలు ఈ పేటెంటు కంపెసీలెన్నో పోటీపడి అమాయక మూఢ భ కజిన్‌ = భాహుక్యాన్ని మోసంచేని “దోపిడీ చేస్తూ బాగుపడుతున్న కం'పెసీలు యీ మతొలని ఫీమన్న నిర్ద్యంద్వంగా నిష్కర్షగా నూటిగా “ఘాటుగా కుండబద్ధలు కొట్టినట్ట్‌ మజాల ండారాన్ని బయటపెట్టాడు. ఎంతటి కేలికభాషలో ఎంతటి గూఢాడ్దాన్నిం ఎంత గోప్పగా చెప్పాడు భీనున్న, హేతువాద వేదాంత డార్గునికునిగా = నిశిత పరిశీలకుడైన గొప్ప పరిశోధక మహాకవిగా

రోద్ర మూర్తీవైన నీవు

ఇకారాంత పుం లింగానివో

ఈకారొోంత స్త్రీ లింగానివో గాన

వట్టి నపుంసక లింగాలమై పోయిన మాకు

కించిక్‌ మగతనాన్ని సమకూర్చు రోది .

కవితా రామణీయకత 85కి రాదంతో పాలించి మమశై విరాట్‌ పురుష నూక్తుల్ని చెయ్యి . రుదాజణివై. విజృంభించి మాలోని మహిషాసురుల్ని మర్దించు తెలుగజాతికే కాస్త వెలుగు చూపించు మేం తెలుగు వీరులం అనేస్ఫూర్తి కల్గించు ఎ-భీమన్న ఉగాదులు “౯” _-రౌదినామ సంవత్సర “ఉగాది” పర్వదినం సందర్భంగా భీమన్న రాసిన కవిత యిన, ఎంతటి భావస్ఫోరకమో, తెలుగువారికి ఎంత స్ఫూర్తి వాయకమో వేరే చెప్పవలసిన పనిలేదు, (నతి ఆత్మా ఒక పరమాత్మ తరంగం తరంగం ఎందునుంచి పుట్టిందో అందులోనే లయించి పోతుంది అదే తరంగం మళ్ళి వుట్టదు పుట్టేది మరొకటి జన్మ వుంది _ పునర్జన్మ లేదు పదార్ధ 'అిదేకాని వ్యక్తి దేనికదే" -మోక్షంనా జన్మహక్కు --పరనబహ్మం ఒక.౪నంతసాగరం. అందులోంచి భూమి ఒడ్డుకు (లోకం) తగిలేది ఒక తరంగం (జీవాత్మ్య ఒకజన్మ, ఆ తరంగం వెళ్ళి = జలధిలో ఠలిసిపోతే మళ్ళీ వేరొక అల వస్తుంది. మొదట వచ్చిన ఆలలోని నీరూ రెండవసారి వచ్చిన నీరూ ఒకటికాదు. సీరు* అదేకాదు " రెండు అలలనీరు వేరువేరు. అలానే పరమాత్మ అంశఅయిన ఆత్మ జీవాత్మగా పుట్టి, మరలా ఆ దేహి మరణించగానే, ఆత్కవెళ్ళి పరమాత్మలో కలుస్తుంది. పర మాత్మలోని “ఆత్మాంళ” మరొక టీవాత్మగా దేహం ధరించవచ్చు కాని

తిర్‌శీ బోయి భీమన్న రెండుజీవుల్లో పుట్టిపోయింది పరమాత్మ అంశే కానచ్చు (నీరుళలాగా) కాని రెండుదేహాలు (జన్మలు) లోని ఆక్మ్కలుమూకం ఒక్కటేకాదు పుశర్ణన్మ లేదనటానికి భీమన్న చెప్పిన హేతుబద్ద వివరణ పునర్జన్మ లేదనే వాదనని ఎంత సరళంగా సులువుగా చెప్పాడు హైతువాద వేదాంతదర్శక మహాకవి, దేవుడు మత్సార్టవతారం దాల్బాడని చేపలు తినడం నూనేస్తామా 1 వరాహావతారం ఎత్తాడని (వతిపందికీ మొక్కుతామా =జ=న్‌ఖ్లక్ష తాల --సృష్టిలోని పతి - చరాచర జీవకోటిలో “పరమాత్మ” అంశఅయిన అత్మ (జీవాత్మ) వుంటుందని గదా మన భారతీయుల నమ్మకం మర్రి కొంద రిని, (పేమించడం మరికొందరిని ద్వేషించడం హిళిసించడం ఎందుకు ఒక్క “మత్స్యావ తారమే ఆ దేవుడు మిగిలినవన్నీ *మత్స్యలే గదా అలానే ఓక్క “వరాహావతార'మే దేవుడు కనుక ఆ ఒక్కఅవతారాన్ని ఆజా ధిస్తాం. మిగిలినవన్నీ “అబద్ధం” తినే 'వందులు” కనుక మొక్కం. గొవ్చగా చెప్పాడు మహాకవి. బిచ్చగాడి క్కాణీయివ్వం -- కుబేరుడికి విందులు గుడుపుతాం నంసారాలకు నిప్పెడతాం - చుట్టూచేరి చలికాగుతాం నస్వచృమెన శీలంయె సిరాబుడ్లు దిమ్మరింతాం ఒంటరిగా ఆడిదిపోతూంటే కోతులమై పోతాం మేం ఆభునికులం -ాగుడి'సెలు కాలి అధునిక మానవుని దుర్గుణాల్ని - దుష్టచేష్లల్ని వ్యంగ్యంగ్లా ఘాటుగా బెప్పాడీ వచన కవితలో మనకవి అధునిక మానన్యన్సిక్రాక్ర గట్టి చురక ఇది వ్యంగ్యో క్తి వ్యావహారిక భాష ఎంత బాగుంది. గోవు గడ్డి తింటుంది వ్యా[ఘం మాంనం తింటుంది

కవితా రామణీయకత త8ికర ఈ రెండూతినే గోముఖ వ్యాఘం_ మానపు దొక్కడే ఎానబకృతాలు __గడ్డి _ మాంసం రెండూ తినేవాడు కనుకనే "మనిషి “గోముఖ వ్యా[ఘ' మయ్యాడేమో మహాకవి గొప్పగా చెప్పాడు త్రీ లేనిదే శృంగారంలేదు శృంగారం లేనిదే రసంలేదు రసం లేనిదే జీవితంలేదు జీనితంలేనిదే కావ్యంలేదు వతివ్యక్తి జీవితమూ ఒక కావ్యమే. మన జీవితమే ఒక మహాకావ్యం యీరాతి నాయకుణ్ణి నేను ల జారాగ వైశాఖి --స్యష్టిలో “ఆడా - మగా" అనుబంధమే పేమ = శారీరక "వాంఛి కోరిక ఆధారభూతమైనదే శృంగారం దీని పర్యవసానం -'పతాకస్థాయి. జీవితలక్ష్యం గొప్పగా ఇప్పాడు మహాకవి, ” అయ్యూ మానవుడు బంధు(ీతి = ఆశ్రిత పక్షపాతం స్తోత(ప్రియత _ లంచగొండితనం మోసం - ద్వేషం - హింస = దోపిడీ ఇలాంటి దానవగుణాలు పెంచుకొని మనిషే మనిషిని తినేస్తున్నాడు గుడిసెలు కాలి __ఈనాటి మనిషి స్వభావాన్ని సూటిగా - స్పష్టంగా - నిర్మొహ మోటంగా -- నిర్భీతిగా - ఎండబదలు” కొట్టినట్లు చెప్పాడు భీమన్న.

56 బోయి భీమన్న అన్నమే పరబ్రహ్మ _- ఆకలే (బహ్మజిజ్ఞాస ఆకఠికింత అన్నమే ఆనందస్థితి కోటివిథ్యలు కూటికోస మన్నదే సత్యం ఎాత్రిపదలు ఎశకడుపు నిండికే కైలాసం" అనేది సామెత, దానాల్లో అన్నదానం గొప్పదని అంటారందుకే _ మనిష్కి ఏ పాటుపడినా, ఏ వేషంవేసినా - ఏ మోసంచేసినా._జానెడిపొట్ట నింపుకోవటానికే గదా, జీవితసత్యాన్ని చక్కగా చెప్పాడు భీమన్న. _

--భీమన్న “వచనకవితా వైశిన్ట్యుం తాలూకు ఉదాహరణలు - యితర అధ్యాయాల్లోగూడా చూడొచ్చు (గంథవి స్తరణ భీతితో మచ్చుకు కొన్నిమా[తమే యివ్వడం జరిగింది.

'రసాద్వైక” (ప్రణయ కవితలు, కొన్ని యితరి కవితలు కొన్ని “706 5648041 86280౧”. పేరుతో. భీమన్న స్వయంగా ఆంగ్లంలోకి స్వేచ్చానువాదం (౯/99 గింగ6461109) చేసాడని యింతకుముందు చెప్పు కున్నాం.

|! ౪88 0017౧, '91160106 0౧ 764 | ౧2౪6 110౪6166, [0౪106౪04 | [౧4౪6 46111166, 6౧0౪1౧6౫06 | 1 [౧8౪7 ౩4810౧66 1611110604 26401100 ౪064 దీనికి 'తెలుగు' మూలం కవిత చూడండి. నిన్ను స్మరిస్తూ అంకురించాను నేను నిన్ను_పేమిస్తూ వికసించాను నేను నిన్ను అనుభవిస్తూ ఫలించాను నేను నిన్ను పూజిస్తూ తరించాను నేను -ాఅనాదికొస నుండీ....

కవితా రామణీయకత్‌ తిరి? _--తెలుగుకవితే భావంలో భాషలో అన్నివిధాల ఉత్తమంగా వుంది ఇంకో ఉదాహరణ చూడండి క 0౪/65 816 (6౪, 946 2007౧8 ౧౧8౧౪ 1౧ ₹16 469౧ 0 [0995 78 56 50 197 5%[౧8 02 ₹8& ర8460౧ 01 10/౧8 దినికి “తెలుగు నూలం కవిత చూడండి పూవులకంటే లెక్కకు ముళ్ళే ఎక్కువ ఈనా గులావీ తోటలో అందుకని, ముళ్ళతోట అననా దీన్ని అనాది కొసనుండి తెలుగు కవితే బాగుంది నాకు +) మనోహరమైన పచనం 1ప్రాలీన సంస్కృతాం(ధ్ర కావ్యాలు _సముఖంగా (పధానంగా పద్య గద్యాత్మకంగా వుంటాయి తెలుగులోని రామాయణ మహాభారతాలు వద్య గద్యాత్మకాలు గదా అయితే తిక్కన నిర్వచనోత్తర రామాయణం 'కేనలం “పద్య” కావ్యమే రంగనాధ రామాయజం = వపంజితారాధ్యుని చరిత వాక్యం రసాత్యకం కశావ్యమని జగన్నాధ వండితుడన్నాడు "గద్యం కవినాంనికషం వదంతి” అని వామనుడు చెప్పాడు [పాచీన భారత రామాయణ (పబంధకావ్యాలలోని పద్యం ఎంత బిగువుగా వుంటుందో గద్యం గూడా అంత బిగువుగా వుంటుంది కవిత్వం అంటే పద్యమనే ఛాందస 46]

856 బోయి భీమన్న అన్నమే పరబహ్మ - ఆకలే బహ్మజిజ్ఞాస ఆకలికింత అన్నమే ఆనందస్థికి కోటివిథ్యలు కూటికోస_మన్నదే సత్యం ఎాశిపదలు ఎ-శకడుపు నిండితే కైలాసం" అనేది సొమెత. దానాల్లో అన్నదానం గొప్పదని అంటారందుకే _ మనిష్కి ఎ పాటుపడినా ఎ వేషంవేసినా - ఎ మోసంచేసీనా--జానెడిపొట్ట నింపుకోవటానికే గదా, జీవితసత్యాన్ని చక్కగా ఇప్పాడు భీమన్న --ఖీమన్న 'వచనకవితా వైశిష్ట్యం తాలూకు ఉదాహరణలు - యితర అధ్యాయాల్లోగూడా చూడొచ్చు. (గంధవిస్తరణ భీతితో మచ్చుకు కొని షమాత్రమే యివ్వడం జరిగింది. "రసాద్వైతి వజయ కవితలు, కొన్ని యితర కవితలు కొన్ని “716 56౪9041 562800” పేరుతో భీమన్న స్వయంగా ఆంగంలోకి నె స! స్వేచ్చానువాదం (1296 గ6౧66:1%9) _చిసాడని యింతకుముందు ఇప్పు కున్నాం 1 ౪88 07౧, 19811801 ౧౮ ౧౧ ౪64 1 [1276 ₹110౪%/6196, 10౪ ౧౮ ౪70౪4 1 ౧12/8 01 1166, 6౧)0౦౪ ౧౫౪౦౮ ౧2౪7 24081096 14 + 109౧, 264071%6 ౪౦౪4 దీనికి "తెలుగు" మూలం కచిత చూడండి నిన్ను స్మరిస్తూ అంకురించాను నేను నిన్నుపేమిన్తూ వికపించాను నేను నిన్ను అనుభవిస్తూ ఫలించాను నేను నిన్ను పూజిస్తూ తరించాను చేను “జా అనాదికొన నుండి

కవితా రామశీయకత తివి _-తెలుగుకవితే భావంలో భాషలో అన్నివిధాల ఉత్తమంగా వుంది. ఇంకో ఉదాహరణ చూడండి. క 0౪/౪9 8౪6 16౪ 06600౧౧8 ౧౫8౧౪ ౧ ౧6 ర8866౧ ౦0+ ౧0965 ౧8 89 50 00౧ 5[2 04 18 ౮4460 ౪1 110/౧8 దీనికి “తెలుగు మూలం కవిత చూడండి. పూవులకంటే లెక్కకు ముళ్ళ ఎక్కువ ఈనా గులావీ తోటలో అందుకని, ముళ్ళతోట అననా దీన్ని --ఖనాది కొసనుండి __తెలుగు కవితే బాగుంది నాకు ౪ మనోహరమైన వచనం, ప్రాచీన సంస్కృతాంధ కావ్యాలు (ప్రముఖంగా (పధానంగా పద్య గద్యాత్మకంగా వుంటాయి తెలుగులోని రామాయణ మహాభారతాలు పద్య గద్యాత్మకాలు గదా అయితే తిక్కన నిర్వచనోత్తర రామాయణం కేవలం “వద్య" కావ్యమే రంగనాధ రామాయిం ౨ పంజితారాధ్యుని చరిత (పభృతి కావ్యాలు నిర్వ్చచనమంజరీ ద్విపద కావ్యాలు “వాక్యం రసొత్మకం కావ్యమని జగన్నాథ పండితుడన్నాడు “గద్యం కవినాంనికషం వదంతి” అని వామనుడు చెప్పాడు. పాచీన భారత రామాయణ (పబంధకావ్యాలలోని పద్యం ఎంత విగువుగా వుంటుందో గద్యం గూడా అంత విగువుగా వుంటుంది. కవిత్వం అంటే పద్యమనే "ఛాందన" 46]

• తిక్‌ర్రి బోయి భీమన్న దురభ్నిపాయానికి నూకలు చెళ్లిపోయాయి. పాట అయినా, గేయమైనా వచన్‌ మైనా - శబ్దార్థ సుందరంగా కమనీయ కల్పనా చాతుర్యం గల్లియం అది “కచిత్వ" మని నిస్సందేహంగా చెప్పచ్చు.

కవిత్వంలో దేవులవల్లి కృష్ణశాస్త్రి వచనరచనా శైలిలో శ్రీపాద సుబహ్మణ్యశాన్త్రి త్‌నక్ష ఆదర్శమని ఫీమన్న చెబుతాడు. కవి అంటే బన న్నకు కృష్ణశాస్త్రే, జల్సా చిన్నచిన్న వాక్ళాలతో సహజసుందరమైన సర

• భీమన్న శ్రీపాద సుుబహ్మణ్య శాస్త్రిగారి తమ్ముడని చెప్పొచ్చు, భీమ య వచనం మనోహరం, నిర్దిష్తం ! స్పష్టతగల 4 'క్తిమంతం ! భీమన్న కవిగా వాటకక రగా లబ్బవతిష్టుడు గదా. ఛీమన్న కవితలు నాటక సంభాషణలు చాలా సరళంగా భావబంధురంగా వుంటాయి. కనిగా ఎదిగిన తొలిరోజుల్లో ఫీమన్న రాసిన “జానపదునిజాబులు” ఆయన నరళమై వేలికి - భావవ్య క్రీకరణకు పెట్టిందిపేర్స, క్రాస్ట చదువుకొన్న సొమౌన$ జెనంగ్పూడ్రా చదువుకొన్లి భావం (గహింక్చే సరళమెన భాషాశెలి భీమన్నది, ని, యా నా ౦ యొ మధ్యనే రాసి ఎంతచీక్రట్రి “ఎన్నిదీషాల్స _ జనమనీషులు పురాణాల హరిగిర” ఫీమన్న రాసిన ముఖ్యమైన వ్రచ్రన రచనలు. అయితే మొదట్లో ల్రేద్వళ్హ్సి, తరువాత . తర్షవాత ఆయన రాసుకున్న (పతికొవ్యానికి - పత్తికృతిక్ర_ అన రాసిన పీఠికలు సిద్దాంత వ్యాసాల ఆ నా (నమాణంలో వున్నాయి. ఉదా క్తభావం సులభ శైలి నిశిత పరిశీలనాద జై “రికల్లో వస్తుట్రంగ్లా కనిపిస్తాయి. భీకన్న క్షచనం సరళంగా - న యంగా -- చిన్నచ్చిన్న వాక్యాలతో మనోహరంగా వుంటుంది. మచ్చు కొన్ని భీమన్న వచనరచన్లా రీతుల ఉదాహరణలను చూస్తాం. _

“ధర్శంకోక 30 విషయాని

చూడండి శతక సం పోరాటం (గంథంలోని యీకక్రింది

రవితా రామణీయకత తిళ0ి లంచం పుచ్చుకొన్న లక్షరూపాయలకంటే ఒక్కతుపాకీ బలమైంది తుపాకులు పుచ్చుకున్న లక్షమంది పసెన్యంకంటె ఒక్క ఆటంబాంబు ఐల మైంది లక్ష ఆటంబాంబులకంటె కాళ్మికుని ఒక్క చెమటబొట్టు బలమైంది లక్షమంది కార్మికుల చెమటబొట్లు కంటే ఒక మార్కు సిద్ధాంతం బలమైంద్ని అకతమంది మార్కుల సిద్ధాంతాలకంటె ఒక్క మహాత్ముడి రాజనీతి బలమైంది లక్షమంది మహాత్ముల రాజనీతుల కంటే ఒక). అంచేద్కర్‌ మానవ సమతా డ్రె క్ర గ్రా

ధర్మం బలమైంది అట్టి ఛర్మంకోసం పోరాడడానికి ఓ నిరుద్ధజాతుల యువ కుల్లారా నడుంకట్టి ముందుకు దూకండి"

ధనబలంకంటెె తుపాకి బలంకంటి ఆటంబాంబు శక్తికంటె కార్మికుల ఘర్మజలం బలంకంటే. - మార్క్సిన్లు ఐక్యశ్రామిక సిద్ధాంత బలంకంటే మహాత్మాగాంధి శాంతియుత సత్యా[గహ ఉద్యమ బలంకంటే డా అంబే ద్కర్‌ (ప్రవచించిన సమతా మానవతాధర్మం ఎన్నోరెట్లు గొప్పదని భీమన్న అభిభాషణ సరకాతి సఠళమైన ఛాషలో -- ఎంతో ఉన్నతమైన భావం వ్యక్తీకరించిన వచనారచనా శై లి-తర్కరీతి ఓహో అద్భుతం కాస్త చదువుకొన్న వాళ్ళ సహితం హాయిగా చదువుకొని సులభంగా అర్జంచేసు కోనే రీతిలోవుందీ ఖీమన్న సరళసుందర భాషాశ్రైలి,

రాగవాసిష్టం పీరికనుండి = యీక్రింది విషయం పరిశీలించండి

"ఆర్యత్వం ఒక జీవితవిధానం ధర్మార్హ కామమోక్షాలైన పురు షారాలను నాలుగింటిని (క్రమంగా సాధించడం ఆరక్టమత లక్ష్యం ధర్మం

థు

అర్ధం - కామం - మాక్షం - యీనాబ్లు అర్ధాలలోను ఒక్కొక్క అర్థాన్ని సాధించినవాళ్ళు ఒక్కొకి వర్షం గా వర్ణించబడ్డారు వర్ణం అంటే ఇక్కడ గుణం, ధర్మం గుణంగా కలవారు హ్‌దులు - అర్హం గుణంగా కలవారు వె ఖ్యలు కామం గుణంగా కలవారు క్ష(తియలు మోక్షం గుణంగా కల వారు బ్రాహ్మణులు. అంటె (బ్రహ్మ = క్షతియ వైశ్య చారులు [కమంగా మోక్షార్లులు కామార్ధులు అర్ధార్జులు; ధర్మార్టులు ఈ గుణాలనుబట్టే వారి

ఖె శో వనులున్నూ ఉన్నాయి గుణాలు మారినప్పుడు పనులున్నూ మారతాయ్యి

లర్‌ 6 బోయి భీమన్న అన్నమే పరబహ్మ - ఆకలే (బహ్మజిజ్ఞాస ఆకలికింత అన్నమే ఆనందస్థితి కోటివిద్యలు కూటికోస. మన్నదే సత్యం “ాతిపదలు కడుపు నిండితే కైలాసం” అనేది సామెత, దానాల్లో అన్నదానం గొప్పదని అంటారందుకే _ మనిష్కి ఏ పాటుపడినా, ఏ వేషంవేసినా __ ఏ మోసంచేసినా-జానెడిపొట్ట నింపుకోవటానికే గదా. జీవితసత్యాన్ని చక్కగా చెప్పాడు భీమన్న.

--భీమన్న 'వచనకవితా వైశిష్ట్యం తాలూకు ఉదాహరణలు - యితఠ అధ్యాయాల్లోగూడా చూడొచ్చు (గంథవిస్తరణ ఫీతితో మచ్చుకు కొన్నిమాత్రమే యివ్వడం జరిగింది.

“రసాద్ర్వైత" [ప్రణయ కవితలు, కొన్ని యితరి కవితలు కొన్ని “706 56౪6౧00 562800” పేరుతో భీమన్న న్వయంగా ఆంగ్లంలోకి స్వేచ్భానువాదం (౯796 గింగి66/100) చేసాడని యింతకుముందు చెప్పు కున్నాం.

|! ౪/28 0070, 7616601౧06 0౧ ! | ౧2౪౩ 110౪/6166, 10౪100 ౪04 1! ౧2౪68 ౧741011606, 6౧0౪1౧6 ౪౦4 . 1 ౧8౪ 2431౧66 [00171000౧4 86071౧0 ౪౦4 దీనికి "తెలుగు" మూలం కవిళ చూతండిి, నిన్ను స్మరిస్తూ అంకురించాను నేను నిన్ను పేమిన్తూ వికసించాను నేను నిన్ను అనుభవిస్తూ ఫలించాను నేను నిన్ను పూజిస్తూ తరించాను నేను “ాఅనాదికొస ను౦డి,...

కవితా రామణీయకత 95? __తెలుగుకవితే భావంలో భాషలో అన్నివిధాల ఉత్తమంగా వుంది. ఇంకో ఉదాహరణ చూడండి.

౯10౪7619 88 19౪/2 001 ఇం![08 ౧౧8౧) 1౧ ౧6 647646౧ 01 ౧0365 1 ౧8156 50 106౧. _ 85[811 1 0411 188 816460 9 1౧0108 దీనికి *తిలుగు' మూలం కవిత 'చూడండి. పూవులకంటే లెక్కకు ముళ్ళే ఎక్కువ ఈనా గులాబీ తోటలో అందుకని ముళ్ళతోట అననాదచీన్ని _-అనాది కొనను౦డి .... __తెలుగు కవితే బాగుంది నాకు. 1౪) మనోహరమైన వచనం : ప్రాచీన సంస్కృతాంధ్ర కావ్యాలు (ప్రముఖంగా - (ప్రధానంగా పద్య గద్యాత్మకంగా వుంటాయి. శెలుగులోని రామాయణ మహాభారతాలు పద్య గద్యాత్మకాలు గదా"! అయిజే తిక్కన నిర్వచనోత్తర రామాయణం శేవలం “పద్య” కావ్యమే 1 "రంగనాథ రామాయణం = వంతితారాధ్యుని చరిత (పభృతి కావ్యాలు నిర్వచనమంజరీ ద్విపద కావ్యాలు | , వాక్యం రసాత్మకం కొవ్యమ”ని జగన్నాథ _వండితుడన్నాడు. "గద్యం కవినాంనికషం వదంతి” అని వామనుడు చెప్పాడు. [పాచీన భారత రామాయణ (ప్రబంధ కావ్యాలలోని పద్యం ఎంత బిగువుగా వుంటుందో గద్యం గూడా అంత బిగువుగా వుంటుంది ! కవిత్వం అంటే పద్యమనే "ఛాందస" న.

358 బోయి భీమిన్న జ దురభిప్రాయానికి నూకలు చెల్లిపోయాయి. పాట అయినా గేయమైనా వచన మైనా - శద్దార్ధ సుందరంగా కమనీయ కల్పనా చాతుర్యం గల్లియుంటే అది కవిత్వ" మని నిస్సందేహంగా చెప్పొచ్చు కవిత్వంలో దేవులవల్లి కృష్ణశాస్త్రి వచనరచనా శైలిలో. శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్ర్రి, తనకు ఆదర్శమని ఫీమన్న చెబుతాడు కవి అంబే భీమ న్నకు కృష్ణశాస్తే అలానే చిన్నచిన్న వాక్సాలతో సహజసుందరమైన సరళ మైన వచన రచనాశైలి శ్రీ సుబహ్మణ్య కాస్త్రిగారిది వచనరచనలో ఖీమన్న శ్రీపాద సుబహ్మణ్య శాస్త్రిగారి తమ్ముడని చెప్పచ్చు. భీమన్న వచనం మనోహరం నిర్జిష్షం స్పష్టతగల + క్షిమంతం

భీమన్న కవిగా నాటకళ ర్తగా లబ్ద పతిష్టుడు గదా భీమన్న కవితలు

నాటక సంభాషణలు చాలా సరళంగా భావబంధురంగా వుంటాయి. కవిగొ ఎదిగిన తొలిరోజుల్లో ఫీమన్న రాసిన జానపదునిజాబులు ఆయన సరళమైన శైలికి - భావవ్య క్తీకరణకు పెట్టిందిపేరు కాస్ల చదువుకొన్న సామాన॥ జనంగూడా చదువుకొని భావం (గహించే సరళమైన భాషాశై లి ఫీమన్నది, దరిమిలా భీమన్నరాసిన ధర్మంకోసం పోరాటం ఆంచేద్కరిజం యి మధ్యనే రాసిన ఎంతచీకటి ఎన్నిదీపాలు _. జనమనీషులు పురాణాలలో

హరిగిరి ఫీమన్నరాసిన ముఖ్యమైన వచన రచనలు. అయితే మొదట్లో లేదుకాని తరువాత తరువాత ఆయన రాసుకున్న (పతికావ్యానికి - (వతికృతికీ . ఆయన రాిన పీఠికలు సిద్ధాంత వ్యాసాలంత న్న (ప్రమాణంలో వున్నాయి ఉదా త్తభావం సులభ శైలి నిశిత పరిశీలనాదృష్సీ ఆ పీరికలో (ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తాయి భీమన్న శచనం సరళంగా - కమ సీయంగా _ చిన్నచిన్న వాక్యాలతో మనోహరంగా వుంటుంది. మచ్చుకు కొన్ని భీమన్న వచనరచనా రీతుల ఉదాహరణలను చూసాం ధర్మంకోసం పోరాటం గంధంలోని యీ॥కింది విషయాన్ని చూడండి

కవితా రానమణీయకత తిఠ9 “లంచం 'పుచ్చుకొన్న లక్షరూపాయలకంటే ఒక్క! తుపాకీ బలమైంది. తుపొకులు పుచ్చుకున్న లక్షమంది సైన్యంకంటె ఒక్క ఆటంబాంబు జల మైంది. లక్ష ఆటంబాంబులకంటె కార్మికుని ఒక్క చెమటబొట్టు బలమైంది. ం లక్షమంది కార్మికుల చెమటబొట్లు కంటే ఒక మార్కు పిద్ధాంతం బలమైంది. 'లకమంది మార్కుల సిద్ధాంతాలకంటె ఒక్క మహాత్ముడి రాజనీతి బలమైంది, లక్షమంది మహాత్ముల రాజనీతుల కంటే ఒక్క అందేద్కర్‌ మానవ సమతా ధర్మం బలమైంది. అట్టి ధర్మంకోనం పోరాడడానికి ఓ నిరుద్ధజాతుల _ యువ కుల్లారా ! నడుంకట్టి ముందుకు దూకండి”. , . ధనబలంకంటె, తుపాకి బలంకంటె ఇటంబాంబు శక్తికంటి కార్మీకుల ఘర్మజలం బలంకంటే - మార్క్సిస్టు ఐక్యశ్రామిక సిద్ధాంత బలంకంటే మహాత్మాగాంధి శాంతియత సత్యాగహ ఉద్యమ బలంకంటే డా॥ అంబే ద్కర్‌ (ప్రవచించిన “సమతా మానవతాధర్మం" ఎన్నోరలెట్లు గొప్పదని భీమన్న అభిభాషణ. సరకాతి సళళమైన భాషలో - ఎంతో ఉన్నతమైన భావం వ్యక్తీకరించిన వచనారచనాశై లి-తర్కరీతి ఓహో అద్భుతం! కాస్త చదువుకొన్న వాళ్ళు సహితం హాయిగా చదువుకొని, సులభంగా అర్థంచేసు కోనే రీతిలోవుందీ ఖీమన్న నరళనుందర భాషాశై లి, రాగవాసిష్టం వీఠికనుండి - యీక్రింది విషయం వరిశీలించండి. "ఆర్యత్వం ఒక జీవితవిధానం. ధర్మార్డ కామమోక్షాలై న వురు షారాలను నాలుగింటిని [క్రమంగా సాధించడం _ఆర్యమత లక్ష్యం, థర్మం అరం _ కామం - మాక్షం - యీనాల్లు అర్జాలలోను ఒక్కొక్క. అర్ధాన్ని ల శ క శ సాధించినవాచ్ళు ఒక్కొక వర్ణం”గా వర్ణించబడ్డారు. వర్ణం అంటే ఇక్కడ గుణం, ధర్మం గుణంగా కఠవారు వ్యాదులు - అర్ధం గుణంగా కలవారు వె ఖ్యలు కామం గుణంగా కలవారు క్షత్రియులు. మోక్షం గుణంగా కల వారు బ్రాహ్మణులు. అంటి (బహ్మ - కృతియ వైళ్య హద్రులు (నమంగా మోక్షర్లులు, కొమార్థులు, అర్జార్ధులు ధర్మార్టులు, ఈ గుణాలనుబట్టే వారి స మారినప్పుడు ' పనులున్నూ మారతాయి ' .. వనులున్నూ ఉన్నాయి. గుణాలు పా: ద ట్‌

ల భీమన

860 బోయి భీమన్న ఈ మార్చును సాధించి శూదత్వంనుండి బ్రాహ్మణత్వానికి పురుషుని వికసింప జఫేదే ఆర్యమళం

“హద్రత్వం పురుషనికి బాల్యావస్టలనుకొంటే వై శ్యత్వం యౌవచావస్ట

షత్రియత్వం కౌమారావస్థ బాహ్మణత్వం వృద్ధాప్వావస్థ అని చెప్పవచ్చు" పురుషుడు శారీరకంగా చాల్యంనుంచి వృదాప్యం వరకు "పెరుగునల్లే పపం చంలోని మానవుడై న (సతివాడు గుణాత్మకంగా క్యదత్వంనుండి చ్రాహ్మా

ఇత్వం వరకు వికసిస్తాడు.. అట్టి శ్రమవికాసానికి శాస్త్రీయంగా తోడ్చడేదే

ఆర్యమత౦' *

_-అఆనాటి చాతుర్యర్హ్య వ్యవస్టలోని బ్రాహ్మణ కృత్రియ వైశక జూద్ర పదాలకు = గీతలో చెప్పినట్లు "గుణకర్మ లను బట్టి ఆర్థం హేతు బద్ధంగా - సశాస్త్రీయంగా - సరళమైన భాషలో - చిన్నచిన్న వాక్యాలలో అందరికీ అర్థమయ్యే శీతిలో చెప్పడం భీమన్న ,పత్యేకత

"అంచేడ్కరిజం' (గంధంనుండి అంబేద్కర్‌ సాధించిన విజయాల గురించి భీమన్న యెలా చెప్పాడో చూడండి

"పభుత్వ శాననంద్వారా అస్పృశ్యతను నేరంగా ప్రకటింప జేసిన వాడు అంచేడ్కరు - అస్పృశ్యత పొటించినవాళ్ళను + క్రైర్హులుగా చేసినవాడు అంబేడ్కరు. దళితజనానికి పరిపాలనా యంత్రాంగంలో భాగం సంపాదించి పెట్టినవాడు అంచేడ్కర్‌ సంయుక్త నియోజకపద్ధతికి ఒప్పుకొని అవర్ట సవర్డ భేదభావం తొలిగిహోవటానికి దోహదం చేసినవాడు అంబేడ్కర్‌ ".

చిన్నచిన్న వాక్యాలలో సరళమైన భాషలో డా అంజేద్కర్‌ ఈన

"నిమ్న? జాళులవారికి సాధించి పెట్టిన విజయాల గురించి స్పష్టంగా-క్షుష్తంగా గొప్పగా చెప్పాడు ఫీమన్న. భీమన్న వచనశ్రైలి ప్రత్యేకత అదే జనమనీషులు (పురాణాలలో హరి-గిర్సి రచన నుండి --

యమునానఠి కృష్ణవర్ష కృష్ణలంకలో పుట్టినవాడు కనుక కృష్ణడ్వెపా

కవితా రామణీయకత తిరి యను డయ్యాడతడు పరాళరుని ప్యుతుడు కనుక పారాళరి నత్యవతికొడుకు షస కనుక సాత్యవతేయుడు వేదాలను విభజించినాడు కనుక వేదవ్యానుడు బదబీవాని కనుక బాదారాయణుడు ఇలా వ్యానుడికి చాలా పేర్లున్నై కడకు “వ్యాసో నారాయణో హరిః” అన్నంత ఉన్నతికి ఎదిగాడాయన, వ్యాన భగవానుడే అయ్యాడు ".

వ్యాన భగవానునికి ఉన్న వివిధనామాలు ఎలా వచ్చాయో = భీమన్న వివరించాడిందులో నరళమైన భాషలో చక్కగా చెప్పాడు

మోక్షం నా జన్మహక్కు పీరికనుండి --

"జీవ (బమహ్మైక్యం అద్వైతం జీ *డు దేవుడు వేరువేరు కాదు జీవ డంబే జీవాత్మ దేవుడంటే పరమాత్మ పరబహ్మ ఇవిళక్తులు వీరికి లింగ భేదంలేదు ఒకదానినుండి ఒకటి ఉద్భవిస్తుంది ఒకదానిలో ఒకటి కళిస్త పోతుంది అహం [1బహ్మాస్కి అనేదిక్కడే వరమాత్మనుంచి పుట్టిన అత

(బవ్మాస్మ్‌ / థి ట్టిన ఆత్మ తిరిగి పరమాత్మలో కలిసిపోయి, తాను వరమాత్మే అయిపోతుంది నీటి చుక్క సముద్రంలోవడి సము దమే అయిపోయేలా - ఈ స్థితిని నేను గ46709/ 3౫ అంటున్నాను ఇదే మోక్షం జన్యరాహిత్యం - 58 ౪8/0౧”

_-జీవాత్మ - వరమాత్మ - (బహ్మైక్కం మోక్షసిద్ధి = జన్మరా హిత్యం గూర్చిన వేదాంతాన్ని” సరళ్ళమైన భాషలో జనసామాన్యానికి సవాతర్యసులభంగా అర్థమయ్యే విధంగా "అరటిపండు ఒలిచినోట్లో పెట్టినట్లు”

ఎంతో చక్కగా గొప్పగా వివరించాడు భిమన్న

"రాగ వైశాఖి కావ్యం నుండి

“ఆ క్రాకలీ స్వన తరంగాలవెంట అ రమణీయ రూపకౌంతుల వెంట ఆ వరిపూర్త వికసిత కుముదు నీ వరిమళాలవెంట, సుందర నూక్ష్మరేఖా రమ్యమూ ్రివై నీవు వా హృదయంలో (ప్రవేశించిన ఆ మధుర క్షణంనుం రీ- నీవు నా దొనవే

862 బోయి భీమన్న

"ఫ్ఫి జంగ్‌కారం శరీరంవరికే = నా ఆరాధన అంతకుమించిన ఆత్మ సాయి కలది పరమాత్మీయ పారాలను చేరిన ఆత్మోపరతి అది పూజిస్తున్నా నందుకే తన్మయతతో - నా హృదయ పీరస్టమై భాసించే నీ సర్వాంగీణ గ్‌ర్వాణ సుందరమూర్తిని .. (పేజీ

నీ కరాపచేత పల్లవ వల్లరులళలో, నీ పదాంక విలస్మధుర స్టలా అలో నీయళో ముఖర మత్త ఖగావళులలో నీ విహార సుందిర విపిన వనా అలో నీతో చెలికారమున్న (పతిచోటా- పతిక్షణమూ రమిస్తూనే ఉంటుంది నా మనస్సు నిరంతరంగా ఆనంద పారమ్యం నీవు నాకు రాక వైశా ఖివై నీవు రాగానే పూర్ణ వసంతుణ్ణై నిల్బాను నేనిప్పుడు - రసాలవనంలో యీ వైనతేయ తీరంలో -- (పజ 11)

--ఓహో ఎమి మహోన్నత రసరమణీయ భావన విషయ వర్ణ నలో ఆ మధుర పదలాలిత్యం - ఆ శయ్యా పౌకుచూర్యం పాలీన కవుల శైలినీ, శ్రీనాధుని శృంగారఘట్ట వర్ణనని కాళిదాసు శృంగారఘట్ట వర్ణనని తలపింపచేస్తున్నదీ రాగతైశాఖి రచనాశైలి. శ్రీనాధుడు కాళ?దాసులు “అంగాం1ి శృంగార వర్ణనలు మా తమే చేసారు ఇక్కడ అవిలేవు. మహో న్నత 'రసాద్వైత' ఆత్మాశ్రయ [ప్రణయభావ వీచికలు

ఛీమన్న రచనల్లో ముఖ్యంగా వచన రచనల్లో సర్వసాధారణంగా కని పించే సహజసుందర సరళమైనశైల్సి అలతి అలతి వాక్యరచనా శైలికి పూర్తిగా భిన్నమైనది యీ రాగవ్లైశాఖి రచన పద్య - గద్య _ గేయ - రూపంలో సాగే యీ రచన త్రిరూపాత్మకమైనది సరళ ప్రాఢపదగుంభన _ అలతి శబ్దసమాస సమ్మతం ఉన్నత భావసంభరితం _ (వాఢంగాను సరళంగాను సాగినశైలి - శయ్యా సౌకుమార్యంతో _ భావ మాధుర్యంతో- శివుని శిరస్సునుండి భూలోకానికి దుమికిన అకాశగంగా [వవహంలా _ గల గలా - బిరబిరా - శ్రీ పురుషుల - (వకృతీ పురుషుల _ ఆఅత్శపరమాత్మల

అత్మీయానుబంధ (ప్రణయైక (ఐహ్మైక్య పారమ్యంగా = (తిగుణాళ్మకంగా "భావం - భాష = వస్తువులు” త్రిమూర్త్యాత్మకంగా = మనోహరంగా వుండి హృదయానందకరంగా సాగుతుంది రాగవైశాఖి లి.

కవితా రొామణీయకత 869 ళీ ఫీమన్న శసబుకు్కులు మ అనుభవజ్జుడైన కవి ఇప్పే విషయాలు చాలావరకు లోకహితం శోరి చెప్పే నిత్యసత్యాలు ఇవి ఎ కాలమందైనాా ఏ జీశమందైనా, ఏవ్యక్తి కైన అన్వయించే పరమసత్యాలు కవివాక్కులు కొన్ని అదర్శవంతాలు = మార్గదర్శికాలు నిత్యసత్యాలు - వేదరుక్కులు - జీవితంలోను = సాహిత్యం లోను పండిపోయిన అనుభవజ్ఞుడై న ఫీమన్నకవి ఎన్నో నిత్యసత్యాలు తన కవితల్లో - రచనల్లో ఇప్పాడు వాటిల్లో కొన్ని “ర్రసబుక్కులు". తెలుసు కుందాం దేని (గేమింతువో నీవు దానికన్న సుందరమ్మగునది విశ్వమందులేదు --మధుగీత మనకు యిష్టమైనది మనం (శేమించేది మనకు అందంగా కనిపి స్తుంది ఆనందదాయక మౌతుంది నీ బతుకు నీ భావం తోడిది నీ సుఖం నీ చిత్తంతోడిది ఎ=ఖనాది కొస అందుకే [9 ౧1౧6 8 5 ౧0 01[68౪80 8౧6 [68౪761 ల 16. " అన్నాడు మిల్టన్‌ మహాశయుతు. సుఖదుఃఖాలు నీ మనస్సులోనే వున్నాయని ఎంత నిజం బతుక్కు బకుకళో పోలికలేదు (గ్రేమకు [గేమతో పోటీలేదు _-అనాది కొస ౩ నిజమే ఒకరి [బతుకుతో మరొకరి (బతుకు పోల్చలేము అలానే నిర్మలమైన (శ్రేమకు పోటీలేదు నీ నుఖదు ఖాలకు నీవే కర్తవు నీ భవిషక్తుకు నివే నిర్మాఠతవు ఎ=అనాది కొస--

ఎాసామాన్యంగా మన కష్టదుఃఖాలకు ఇతరులమోద ఆధారపడతా౦ - ఇతరుల్ని దూషిస్తాం లేక భూషిస్తాం, ఆలోచిస్తే - మన సుఖదుఃఖాలు మన చేతల్లో వున్నవి మన చేతులలోనే వున్నవి అలానే మన భవిష్యత్తుకు మనమే నిర్మాతలం . జ్యాగత్తగా = తెలివిగా వుంటే - మంచి భవిష్యత్తు బికపోతే అంధకార బంధురం శక్తిలేని జాతికి ముక్త లేదురా రాఖీలు --శ క్తి విహీనమైన జాతికి ముక్తి ఎలా వస్తుంది ఇరుగు పొరుగులతొ సహకరించుటే ఈశ్వరత్వమని తెలియాలి --శాఖీలు --తాను తనపొట్ట, తనసుఖం అనుకోవడం (శమపడడం స్యార్దం ల తనతోపాటు తన చుట్టూవున్నవార సుఖపడాలని కోరుకోవడం, అందుకు ప్రతివాడు తన శ క్రియుక్తుల చేయూత యివ్వడం - కనీస మానవధర్మం _ ఎందుకంటే - భగవంతుడు నిన్ను సృష్టించినట్లే - నీ యిరుపపొరుగులను గూడా సృష్తించాడు అందుకే మానవసేవయే మాధవసేవ అన్నారు. 0౪9 10౪ ౧9 ౬౧006588 10/38+- నీ ఫారుగువానిని నీవలె ేమించుమని వైబిలు సూక్తి దున్నేవాడే భూమికి భర్త దున్నేవాడే జీవనకర్త --కూలిరాజు సేద్య గాడిదే గద క్షేశ్షం సేద్యగాడు లేకపోతే _ జనావళికి కరువే. సేద్యగాడు అన్నదాత మన్నునేత

కవితా రామణీయకత శి6క్‌ మళ్ళీమళ్ళీ చదవాలనిపించేది సాహిత్యం మళ్ళీమళ్ళీ వినాలనిపించేది సంగీతం మళ్ళీముక్శ్‌ చూడాలనిపించేది శిల్పం “గుడిసెలు కాలి ఎామనసుల్ని ఆకట్టుకొని జూ హృదయస్పందన కలిగించి - ఆనం డాన్ని యిచ్చే సంగీత సాహిత్య శిల్చాలను మరలా మరలా వినాలని చదవా ని, చూడాలని (ప్రతివాడు ఉవ్విచ్శరుకాడు ఎంత పరమసత్యం - పొలమె ఆదిశక్తి హలమె శివశ క్రి = __ఫొలం అంటే నేల * భూమి = మరి భూదేవి ఆదిశక్తి స్వరూపమే గ్గదా అలానే హలం - పొలాన్ని దున్ని పండించేది శివశక్తి అంటే జీవ శక్తి- చైతన్యదీప్తి. " అనుభవమ్మును మించి సత్యమ్ము లేదు సత్యమును మించిలేదు విజ్ఞానమెంత అనుభవము లేదు (పేమకంటెను లతాంగి గేవహృదయమె విశ్‌ గజీవామృతమ్ము --మధుగీచ _-స్యానుభవమే _ లోక జీవితసత్యం అదే వ్యక్తికి విజ్ఞానం, (శేమ *ంటే వేరే స్వానుభవం గొవ్పదికాదు (యేమ హృదయమే విశ్వ జీవామ్యృత న్‌ మహాకవి లెస్పబలికాడు జీవితం '"కాచివడబోసి' స్వీయానుభవంలో శెలునుకొని. చెప్పిన. నిత్యసళమిది - అతి సరళమైన భాషలో - చిన్న తేటగీతిలో ఎంతో *జీవితసత్య మిమడ్చి చెప్పాడు మహాకవి క్ష]

866 బోయి భీమన్న (వభువు దగ్గరనుండి సేవకుని వరకు భూమి నందర్వు డబ్బు గులాము అతివ --మధుగీళ --”ధనమూల మిదం జగత్తు అన్నారు

.. “అందుకే “కాంతా కనకా లన్నారు డబ్బుకు - స్త్రీకి _ ఎంత గొప్ప మగాడైనా "గూలాం" అయి *సలాంి చేయవలసిందే గదా - ఎవరో నూటికి కోటికి = నిజమైన సర్వాసంగ పరిత్యాగి శప్ప (దొంగ సన్యాసుల కాదు సుమండి

(గుడ్డిది లోకమి డబ్బు కొలతమిద

పనికిమాలిన సరుకెంతొా పదిలపరచు

(నకృతినూతకు తెలియును 'పాణివిలువ

కాలచ[క మెరుంగు లోకముల గతులు

-ామధుగీత ఆాశీడబ్బు లేకున్నచో వట్టి మబ్బుబతుకు అన్న లోకసత్యాన్ని

ఇెప్పిన ఖీమన్న “గుడ్డిదైలోకమి డబ్బు కొలతమిద పనికిమాలిన సరుకెంతొ వదిలపరచు" నంటూ నురొక జీవితసత్యాన్ని అవిమృరించాడు మహాకవి "పాణి” జీవితం ఎంతో విలువై నది=జీవితకాలం స్వల్బం. కాలం నిలవనిది. కేవలం “డబ్బు సంపాదనమే జీవితథ్యేయం కాదు సంపాదనతోనే విలువైన కాలం వృధాపరచకూడదు పోయేనాడు వెంబడిరాదు పూచికపులయినా అన్నారు అయినా విలువైన కాలం వృధాచేస్తూ - శన శక్రియక్తులు ధాత వోస్తూ - మనిషి సంపొదిస్తుంటాడు తాను సుఖపడటానికి - యిరుగుపొరు గుకు సహాయపడటానికి - తాను లోకంచే “నుంచి” వాతనిపించుకొవేందుకు. డబ్బు సంపాదించాలి సంపాదించిన డబ్బు సద్వినియోగం కావాలి సుఖంగా (బతకటానికి డబ్బు అవసరమే అమిుతే సంపాదనమే జీవితధ్యేయం కారాదు

కవితా రానముణీయకత తథ? (పకృతిమ్తాతకు కాలపురుషునికిక్ట్‌ తెలుసు *పాణి విలువ. ఈ చిన్న వద్యంలో ఎంతసత్యం చెప్పాడు కవి. ఆకటిని బట్టి వేయ దాహమానుబట్టి వాంఛనుం బట్టి దాని తీవతనుబట్లి బిత్తగతి బట్టి అభిరుచి స్టితినిబట్టి. (కృకినిన్‌ _బట్టి అనుభవింపంగ వలయు -ామధుగిత --భాతికపరమైన్నఅకలి "దాహం" అను బట్టిమనో. "వాంఛ" చి త్త గతి, రుచి అభిరుచులను జ్జ దేళకాల సమయ సందర్యాల్నిబట్టి జీవితాన్ని “అనుభవించాలి” అవే-:వరమసత్యం. యీ-పద్యోంలో చెప్పాడు, నీ బతుకు నీ భావం తోడిది నీనుఖం నీ చిత్తం తోడిది - ___ఇఐనాది కొపనుండి వాల?గం గా గడ కఠ 309 6 [66460 ౧91౪3౧ 8౧6 న్వర్గనరక్షాలు. మనస్సు తోడివేనని [పముఖ ఆంగ్లకవి “మిలన్‌ మహి శయుడు అన్నాడ్యు శ్‌్‌రి సుఖసంతోషాలు వారి మనోహుదయ పవృందనల్స్ని బట్టి వుంటాయి జీ మహ్దోకవి బెపాండు + గోవు గడ్డి తింటుంది వ్యా,[ఘం మాంసం తింటుంది ఈ రెండూతినే గోముఖ వ్యామం మానవు డొక్కడే నఖక్షతాలు --ఎంతటి;"వచ్చిన్లిజాన్ని” లోకనత్యాన్ని - నిత్యసత్యాన్ని చెప్పాడీ చిన్ని కవితలో మహాకవి ఖీమన్న. "గడ్డి" (ఆకుకూరలు) మాంసం రెంటూ

బోయి భీమన్న 868 న్‌. 8 వక్కని సమన్వయం-వస్తు తినేమనిషి "గోమ్స్సళ్ల వ్యామఘం” అనడం ఎంత చక్కనిన స్‌ భావంలో -_ భాషలో. సృష్టిలోన మాన్లవుడు శిపుడంతటివాడు శ కిలోన మానవుడు సర్వేశ్వరుడు " రాఖీలు డు నిషి ాశివుడు *కళాష్టూ 8 బోళాశంకరుడు - మనిషీ అంతేకదా |! వ్‌ ( సష్టయేకాదు. + క్రిర్వుక్తులలా _ (గ్రజ్ఞాపాటవాల్లో కాస్త్రవిజ్ఞానంలో స్‌ రునికి -సరిజోడ్తే కదా! అందుకే మనిషిని *6/0౪%% 0 16 ర గ్‌ అన్నారు, జీక్షక్రోట్రబ్రళ _ మనిషిని దేవుడు తన షోల్రిక్రశ్రః నృష్టించా బైబిల్‌ ఇెబుతుంది. చ్యకధార్రి అయినవాడె సారధి కాగలడు చేతవిల్లు కలవాడే భం భీలు గీతనందుకో గలడు ఎరా; శ క ఒడి. = భుయి సాధత్మచకం _ కాలచ(కం= శ్రిప్పేవాడేగదా సారథి కృష్ణుడు తయ ధరించిన వాడేగదా గీతోవదేశం పాటించి "స్వధర్మషపాలవ” తాను గలిగేది కర్మయోగి ఇలిగది. (అర్జనుడు . (పొడు తిరుగుడు పువ్వును బోలి జీవి ఆశయ ఫలాభిముఖముగ నరుగుచుండు

• = మధుగీత పొద్దునుబట్టి ప్రొద్దుతిరుగుడు పువ్వు "గతి" మారుతుంటుం లక్ష్యసిద్ధి సాధ్యాసాధా్నిబట్టి తన కృషి సాగిస్తుంటాడు.

కవితా రామణీయకత 889 మానవకారుణ్య మను నొక్క గుణము విశ్వస్మ్కాభాాతము నెలముంచగలదు స్వార్ధము వీఢిన చాలు మానవుడు దేవుడా - జగమెల్ల భన్యమౌ నంత ల = మధుబాల

• కారుణ్యఆ (గుము _స్వార్ధరాహిత్యం (త్యాగం) వల్లనే గజా బుద్దుడు - [క్రిను = గౌంధి - మహమ్మదు "అవతార వురుమలై” దేవుహ్షై నారు. లోకకల్యాణం జరిగి - లోకమంతా ధన్యమైంది క్‌ నీ మనస్సే నీ దైవం నీ వక్షైనీ చ్‌గతి నీవే నీ జీవిత నిర్మాతవు నీవే నీ నుఖకాంతుల కర్తవు = పాటల ,తోట == ఎంత్‌ వరమనత్యం వెప్పాడు మహాకవి. గీ!గ౧4ే 14891 13౧9! ౮1 ౧62౪6౧ [౧68౪8౧ 0 191! అన్నాడు (వముఖ ఆంగ్రకవి మిలన్‌ మహా యుడు. మనస్సే స్వర్గం నరకంగూడాను. ఎవర్శివజ్ఞ .వారికి (వ్రగతిమార్గమే గదా, ఎవరి జీవితానికి వారే నిర్మాతలు. ఎవరి నుఖదుఃఖాలకు వారే కర్తలు. వని యేదైనా గాని పరమేవని తూవంగదా _ పెఠుపాట వనే జీవి వ్యక్తిత్వం వనే వ్యక్తి అస్తిత్వం = పాటల తోట

870 బోయి భీమన్న సీ కృషియె సీ బలము సీ ఇమటె నీ ధనము = పాటల తోట

_ ఇలా భీమన్న 'పని" (శ్రమ) [పాముఖ్యం గురించి చాలా సంద ర్భాల్లో తన రచనల్లో చెప్పాడు. భగవద్గీతగూడా కర్మయోగంలో నిష్కామ కర్మగురించి నొక్కిచెబుతుంది. ఎవరిపని వాళ్ళు చేయడమే వాళ్ళపని. ఫలితంకోసం పనిచేయొద్దు. ఫలితం ఆశింపవర్దు అన్నది భగవద్గీత [పబొోధం= "శమయేవ “జయత” *కక్షుఫలి” “కృషితో నాస్తి దుర్భిషం” అన్నారు, ౪/05 18 ౪0౯90110, ౪/01 15 606 అన్నారు జీవితాన్ని "కాచి నడభోసిన” అనుభవజ్ఞులై న పెద్దలు, పనిచేస్తేనే గదా ఎవరిక్తెనా తిండి, సుఖం. అందరూ 'సోమరిపోతులై పరాన్నబుక్కులై తే తిండెలా వస్తుంది. ఏ ఫలితం ఆశించకుండా సూర్యుడు చం్యదుడు వెలుగు నిస్తున్నట్లు ఎవరిపని వాళ్ళ చేసుకోవాలి. సుఖంగా (బతకాలి, ఇతరులకు సహాయపడాలి.

"నీ పరిశ్రమే నీ సౌభాగ్యం” అంటాడు భీమన్న. “పనే పరమాత్మగా- ప్రతిపనీ పప్రజ్యాశ్రేయంగా, పనిచేసిన ప్రతిక్షణమూ ఒక పండగరోజుగా పండిన పతిగింజనూ-వలికిన (ప్రతిమాటనూ విశ్వసంక్షేమంకోసం యజించ” మంటాడు = కర్మయోగి కవిగా = మానవతావాది మహాకవిగా !

| తాణాశకస్యత్తాన్పన్వ్యార్రాయి......

జీవితం - సాహితీ వ్యానంగం - వ్యకిత్వం

పాలేరుగ పుట్టితి మౌ

మాలకు బుషి వారసత్వ మార్డించితి, వాక్‌

శ్రీ లలితను సేవించికి,

పాలించితి కావ్యజగము పద్యశ్రీకై |

ఎాఖీమన్న చాటువులు (0) జన్మస్థలం _ బొలక్ట్రం . కోనసీమలో గోదావరి - విష్ట- బై నతేయ పాయలమధ్య_రొజో లుకు తూర్చుగా - నగరం (వక (ఉన్న మామిడికుడురు కుగ్రామం భీమన్న స్థలం గోదావరి వీన్దపాయ నర్సావురం _ సఖినేటిపల్లి రేననుండి-గోవోవీర మరో పాయవై నతేయం = పాళర్లవూడి వకు మధ్యనున్న ముఖ్యరవాదారి మోదనే నగరం (ప్రక్కనుంది యి మామిడికుదురు కొబ్బరికో టలు హ్‌ అరటి తోటలు -- పచ్చవచ్చని వరిచేలు - పూలతోటలు, _ “గలగలపారే పిల్ల కాల్వలు = ఉకపికరావాలు = కోనసీమ నిత్యకల్యాణం వచ్చతోరణంగా విల సిల్లుతుంది.. ఇట్టి నహజనీద్ధ నుందర [వకృతితో పుట్టిన భీమన్న, సహజ కవిగా - అందునోొ పొందర్యారాధక కవిగా చిన్ననాటనే ఆవిమృరించు_ కొన్నాడు, బోయి వల్లయ్య - నాగమ్మలకు భీమన్న శండో సంతానం. భీమన్న

పుట్టినజేదీ దె 19 సెఫ్రైెంబరు 1911. భీమన్న పుట్టింది 'అస్పృళా పంచమ కులంలో (హరిజన - దళితకులంలో) నాగమ్మ పల్లయ్యలకు సంతానం నలుగురు గొంతెమ్మ - ఛీమన్న.-- అర్జన్న -- (దౌపది. పల్లయ్యకు సొంత ఫాలం = కొద్దిగొ వుండేది. అయితే పెద్దభూస్వాముల పాలం కొలు చేసే పెద్ద కౌలుదారుడు. ఇంతకీ. వల్లయ్య అద్వైత వేదాంతి

లి? బోయి భీమన్న పళల్లయ్య తండి నర్చియ్య మహాభోగి - [గామనౌకరు* తీరిక దొరికినప్పుడల్లా తత్త్వాలు పాడుతూ చుట్టూచేరిన శిష్యులకు వేదాంతం బోధిస్తూ తీరికసమ యాల్లో చుట్టుపక్కల (గ్రామాలు తిరిగివచ్చేవాడు వపల్లయ్య తత్త్వాలు పాడడం వల్ల వల్లయ్యను *పల్లయ్య” దాసు అని పిలిచేవారు, అ(గకులాలలో క్రాట్రు గాని వెనుకబడిన వర్గాలలో బడుగు - దళితవర్గాలలో పల్లయ్యకు వేదాంతిగా 'మంచిపేరు వుండేది. నొసట పెద్ద తిరునామం - కావిరంగు అంగి ధరించే వాడు పల్లయ్య. వంశపారంపర్యంగా "గామనాకరో ౧6 వుంజేది పల య్యకు. దీనికితోడు కౌలుదారుగా- పెద్ద పాలేరుగా _ భూస్వాముల సొలాం కాపలాదారుగా గూడా వుండేవాడు పల్లయ్య. వరులసొమ్ము దమ్మిడీ అయినా పల్లయ్యకు విషహ్రాయం. పరత్రీను కన్నెత్తి చూచేవాడుకాదు. ప్రాణం పోయినా అబద్ధం చెప్పడం పల్ల య్య జీవితంలోలేద్దు. నర్చయ్య మహాభోగి- భోజనసప్రియుడై తే - నర్సయ్య కొడుకు పల్ణయ్య వేదాంతి. నిష్టాగరిష్టుడు. వల్లయ్య కొడుకు భీమన్న రసాద్వ్వతి. భోగి _ ప్రణయ మహాకవి ! ఏంత విచిత్రం. . తల్లి నాగమ్మ. మంచిగాయని. ఉయ్యాలపాటలు -_ తుమ్మెదపాటలు ఏలపాటలు = ఊడ్చులపాటలు - యిలా మంచి జానవద గేయని, పొలం వనులు - ఊడ్చులు = కలుపులు - కోతల సమయాల్లో అమెజట్టు (ముఠా నాయకురాలిగా నవ్వండి, పాట యెత్తుకొని _ మిగిలినస్ట్రేల్సు (తతికలుపుతుంజే నాగమ్మ కమ్మగా పాడేది. పొలంపనులు ఉషారుగా స్రాగిపోత్ష్వ, వల్లయ్య తత్త్వాలు పాడుతూ వూళ్ళవెంట వెళ్ళితే యింటిభారం _ పొలంవనుల భారం నాగమ్మ పైనే పడేది. పొలంపనుల్లో నిత్యం పాటలుపాడే కన్నతల్లి నాగమ్మ సంగీతం ఫీమన్నలో సాహిత్యాభిమానం కవితాభిని వం కలిగిస్తే సహజసుందర ప్రకృతి కోనసీమ ఖీమన్నను సౌందర్యారాధక్షుడిగా వల్లయ్య అదె(త్ర శ్రి క ఇ ణ్‌ శ్లో సిదాంతం భీమన్నను 'రసాద్వైత సిద్ధాంతిగా తీర్చిదిద్ద్వా ల విషయం మరికొంచెం మరొకచోట చెప్పుకొన్నాం గదా |

జీవితం - సాహితీ వ్యాసంగం త్‌78ి చిన్నళనంలో భీమన్న తల్లిదం,డులకు పొలం వనిపాటుల్లో సహాయ పమతూ వృండేవాడు. వచవుల్ని కాసేవాడు. (పొద్దు పొడవకముందే తోటలో రక కట్టేవాడు. ఎనిమిది తొమ్మిదిగంటలకు తండివచ్చి మేడి పుచ్చుకొనే వాడు. తాటి కొబ్బరి, యీత ఆకులతో, యీనెలతో- చువ్వలతో _ చ్రావలు బుట్టలు విసనక్కరలు, తీ రైలు చేవల బుట్టలుగూడా అల్లుతూ అమ్మకు సహయవడేవాడు. ఈడుజోడు క్యరాళ్ళతో _ వవవులు కాస్తూ - అల్లరి చిల్లకివనులు చేసేవాడు భీమన్న. రైతు కిద్రను నేను బాల్యమ్ము గడిచె గౌతమి శీరమం దాల గాచు కొనుచు

• “ఖీ కా. కునువూలు ఉని భీమన్నే చెప్పుకున్నాడు. కన్నా వయ్య శరీర మాతమ్యు గనే కా దాత్మ సంవేద వి ద్య న్నా తోడుగ కోనసీమ మధు రోద్యానమ్ములన్‌ ఆమె వి ద్వన్నవ్యోఢ రసాత్మయై కవితయై వరిల్లి నాలోన నీ వన్నింటన్‌ గురడయ్య్వ నీవే శవుడయ్యా రాజయోగంబునన్‌ ఆాశ్‌వాలకలు లాతండడినిగూర్చి భీమన్న రానుకొన్న వద్యమిది. ఏ రామా రమణీయ జానపద గేయే శా లయ్యప్రాణలై అ రామమ్ముల నర్వ కాలముల నన్య _లు నర్తించు, తక్‌ ధీరన్‌ తల్లిని నాగమన్‌ ....ఇది తల్లిని గురించి ! తల్లిదం[డులు భీమన్న సాహితీమూ ర్తికి అదిగురువులు, (పకృతి = ఛ్‌ వడుచులు కవితాస్ఫూ ర్రిదాయకలు, తరి)

74 బోయి భీ న్న (1. విదాశ్చ్రథాక్టసం : | తొమ్మిదేళ్ళ వయస్సు వచ్చేనరకు * ఖీమన్నను బళ్ళో చేయలేదు, మామిడికుదురులో కొత్తగా పెటిన లేఐరు ఎకిమెంటరీ స్కూల్లో భీమన్న మొదట అక్షరాభ్యాసం .91%లో ఈ స్కూలు కేవలం పంచమ కులస్థుల పిల్లలకు మాత్రమే. ఈ ఎలిమెంటరీ స్కూల్లో రెండేళ్ళపాటు చదివాడు వీమన్న-

తర్వాత [పక్కనేవున్న నగరం మిడిల్‌ స్కూల్లో చదివాడు. పంచమ కులస్థులకు వేరుగా దూరంగా జెంచీలుండడంతో ఫీమన్నకు “అంటరాని తనం” రుబిచూచ్చింది నగరం స్కూల్లోనే. కవిత్వం రాయడంగూడ నగరంలో చదివినప్పుడే మొదలెట్టాడు.

“నెత్తిన పిలక - చెవులకు పోగులు ముక్కుకుకాడ, నిక్కరూ - చొక్కా” _ యిది థీమన్న చిన్ననాటివేషం, దర్హుఫారల మంచి మార్కుల్లో " ప్యాసవగానే -- యింటి ఆర్థిక స్థితిగతులు బాగుండక పోవడంవల్ల ఛీమన్నను

న టీచర్‌ టై 9)నింగ చదివించాలని వల్లయ్య అనుకొన్నా = వయస్సు చాలదని ఖై 9నింగ్‌కు పంపలేదు. పిల్ల (అర్థాంగి నిచ్చిన మామ శ్రీ గొల్ల చంద్రయ్య గారి ప్రోత్సాహంతో రాజోలు హైస్కూలులో చేరాడు ఫీమన్నం

తర్వాత రాజోలు హైస్కూల్లో చదివాడు, మూడేభృ్శహిటు _- భోజనం 'హోటల్లో - భీమన్న అఎటరాని కులంవాడు కనుక _ ఆ వూటలు అరుగు మోద అతనికోసం వెదురు తడికలళో 1వత్యేకంగా _ ఒకగది రురాాటు చేసారు హూటలు యజమానురాలు మంచిది కనుక. ఎ

హైన్కూల్లో చదివీనపుడు భీమన్న వేష౦ _ “నె వ్రైస్స పిలక నొనట నల్లని సిలాయిబొట్టు - బిళ్ళగోచీ పంచెకట్టూ” తెల్లటి జామపండులా వేద శాలం వటువులా వుండేవాడు ఖీమన్న. స్కూలు ఫైనల్లో స్కూలుకు ఫన్లుగా వచ్చాడు భీమన్న హైస్కూలులో చదువుకొన్న రోజుల్లోనే ఫీక్షన్న కవిత్వం బాగా రాయడం మొదలెటాడు. హైస్కూలు చదువు పూర్తికాగానే, ఉద్యోగ (వయత్సాలు ఏవీ ఫలించక పోవడంవల్ల - కాకినాడలో కాలేజీలో చేరాడు

జీవితం _- సాహితీ వ్యానంగం ళం 131.85 మధ్య కాకినాడ పి.ఆర్‌. కాలేజిలో ఇంటరు రెండేళ్ళూ - బి.ఏ. రెండేట్ళూ చదివాడు భీమన్న. జనరల్‌ హాస్టల్లో పంచమ కులస్థులకు (వవేశ అర్హతలేదు కనుక్క భీమన్న మరికొందరు మిత్రులు ఒకయిల్లు అద్దెకు తీ ఎకొని, అందులోవుండి చదువకొన్నారు. భోజనం పూటకూళ్ళమ్మ హోటల్లో. దరివిలా కాలేజీ యాజమాన్యంవారి నహకారంతో దళితుల వి వ్యార్టులకు "రామ్మోన్‌ లాడ్జి" అనే హాస్టల్‌ను కాలేజీకి అనుబంధంగా నడ వకం జరిగింది పిఠావురం రాజావారు = రఘువతి వేంకటరత్నం నాయుడు గారు అ రోజుల్లో “హర్లిజన' విద్యార్హులకు కాస్త అండగా వుండేవారు. కాకినాడలో "కాలేజిలో చదువుకొన్నప్పుడే వ్యిగహారాధన నిరసిస్తూ కులం _ పట్టింపులేని __(ఐహ్మసమాజం ఆశయాలు ఫఖీమన్నగారిని ఆకట్టుకొన్నాయి. కాలేజ్లివ్యవస్థాపక్తుడు పిలావుర్ధం _రాజావారు - రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడుగారు అధ్యాపక్షులు ,= విద్యార్దులు చాలామంది కాకి. “నాడ [వముఖులు చాలామంది 'బహ్మసమాజం" సభ్యులు అవడంచేత సహ జంగానే ఫీమన్న (బహ్మాసమాజంపట్ల ఆకర్షితుడయ్యాడు. అయితే *వంజరంలో చిలక” అనే కవిత్మవాసి బహ్మసమాజంవారి కోపానికి బీమన్న గురిఅయి, (బహ్మసమాజానికి దూరమయ్యాడు. - అదే కాలే జీలో' అధ్యాపకుడుగా వనిచేస్తున్న నాస్తికవాద నాయకుడు గోరా... గారితో వీమన్నకు పరిచయమై అనతికాలంలోనే గోరాగారికి అతి సన్నిహితుడయ్యాడు బీమన్న. అద్వైత వేదాంతి అయిన వల్లయ్యకొడుకు వీమన్న తద్భిన్నంగా పిన్నవయస్సులోనే నా ప్రికవాదం హేతువాదంపట్ల [పభావితుడు కావడం విచిత్రం విశేషం సెలవుదినాల్లో గోరాగరితోపాటు దళిత - బడుగు పేటల్లో సంచరిస్తూ “ప్పాగ్రిజన” సేవా కార్యకమాలలో బీమన్న చురుకగా పాల్గొ న్నాడు. చదువులతోపాటు, కవితా వ్యాసంగం కొనసాగించడం మానలేదు | వీమన్న. క్ర, దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రివంటి కవులతో పరిచయ మేర్చడ్డది “వీమ న్నకు కాలేజీ విద్యార్థిగా బీమన్న రాసిన కొన్ని కవితలు = బందరునుండి వెలువడే ముట్నూరి కృష్ణారావుగారి “క్యష్టావ్యతిక”లో' (ప్రచురింపబడ్డాయి కాలేజీలో చదువుకొంటున్నప్పుడే జేశరాజకీయాలు, జాతీయోద్యమం, ' హరిజన

876 బోయి భీమన్న సీవాకార్యవ్రమాలు వీమన్నను [పభావితంచేసాయి కళా వేంక్కటావువంటిజిల్లా అంధ నాయకులతో పరిచయం ఏర్పడింది వీమన్నకు. కాలేజీలో చదువు జ్య కొన్నప్పుడు తెల్లటి లాల్చీ _. తెల్లటి పైజామా -- క్రాపింగు _ నీట్టైన వేషం చీమన్నది.

-. ఒకవక్క రాజకీయాలు - మరోపక్క కవిత్వం యింకో వక్క అమ్మా యిల గొడవ - మొత్తంమోద బీమన్న బి.ఏ. మొదటసారి ప్యాసవలేదు, తప్పిన యింగ్లీషు సబ్దెక్సు తర్వాత సెడ్టెంబరులో కష్టపడి చదివి బి.ఏ. పూర్తి చేసోడు. పట్టభ్యదుడయ్యాక ఉద్యోగాన్వేషణ-దేశరాజకీయాలలో (ప్రవేశం, తర్వాత యెప్పుడో బి,యీడీ, చదివి టీచర్‌ టై 9నింగ్‌గూడా పూ ర్రిచేసాడు. ఆంటే, విద్యార్హతపరంగ్యా బీమన్న బి.ఏ, వబి.యిడి. వరకు చదివినాడు. ఇంతకీ చీమన్న చదువంతా _ ఫస్టుఫారం నుండి బిఏ. వరకు వ్రభుత్వం వారిచ్చిన “స్కాలర్‌ షప్పు" (ఉవకార వేతనంం సహయంతోనని మనం గుర్తుంచుకోవాలి,

12 సరికొత్త సంస్కాళ వివాహం :

॥ బి.ఏ. ప్యాసయిన చీమన్నకు భవిమ్యత్తు అంధకార బంధురాంగా కని యు

ంచింది తన్లిదం।డులు వృద్ధులయ్యారు. ఉన్న ఆ_ప్టిపాస్తులు 6జ్టర్రిగ్య” పోయాయి, కోనసీమలో ఆనాటి హరిజన నాయకుల్లో ఒకరైన గొల్ల చంద్రయ్యగారి కుమార్తె నాగరత్నమ్మతో పే. న్నక్తు పెండ్లి చేసారు. అనాటి రాష్ట్ర వారిజననాయకుడు వేముల కూర్యయ్యగారు వివాహవిధి జరి పించాడు ఆచార్యుడుగా “దండలు, ఉంగరాలు” ప చేయించి “సరికొత్త పదతిలో వీమన్స వి హం లేర మార్పిడీ

తేదీన క్‌ కొద్ధి ఇ అవాహం జరిగింది, 1986 మే ఒకటవ ఆనాటి కదొక సంస్కార వివాహమే, బట్టు హి. దూపద్దత్తి కాదు - అటు బహ్మసమాజ పద్ధతి కాదు, కమ్యూనిష్టులు “సోషల్‌” మేరేజీ లన్ని విప్లవవివాహాలని, సంస్కార, వివాహాలని చేస్తుంటారు అవి ఆనాటికి బాగా [పప్రాచుర్యంలోనికి రాలేదు. చీమన్నదే అప్పటికి సరికొత్త పెళ్ళి.

జీవితం - సాహితక్రీ వ్యాసంగం త్‌77 ౪ పాళికేయముతిగా ; ఉఊవ్యోగాన్వేషణలో--బీమన్న హరిజన నాయకుడు బి.యస్‌. మూర్తి గాధితో మ్యదాను వెళ్ళాడు అవ్వడు ఆంధ్యపాంతం ఉమ్మడి మృదాసు రాష్ట్ర. లో భాగంగా వుండేది, మాను తట్టణమే ఆంధుల రాజధాని, జేసిన ఉద్యోగ [వయత్నాలు నెగ్గలేదు. వచ్చిన ఇ:టర్వ్యూలు ఫలించ లేదు అదృష్టవశాత్తు పిఠావురం రాజావారు నడుపుతున్న “జనవాణి” వతి కలో మొదట గుమాస్తాగా ఉద్యోగ్యపవేశం చేసాడు. బీమన్న జీవితంలో యబుదే మొదటి ఉద్యోగం. వీమన్నకు సాహిత్యంలో (వవేశం వుండడంవల్ల, కవిత్వం తాస్తుండడంవల్ల _. ప్యత్రికారంగం ఉపయోగపడింది. త్వరలోనే నబ్‌-ఎడిటరయ్యాడు. జనవాణి ఎడిటర్‌ “తాతాజీ” కాపీ ధర్మారావుగారు. అవ్వుడావ్యతికలో వార్ల వేంకటేశ్వరరావుగారు గూడా నబ్‌-ఎడ్నిటరే ! శి్టగాంధికభాష నిర్దషంగానూ. (వాసేవాడు బీమన్న.. వ్యావహారిక భాష స్వచ్చంగాను (వాసేవాడు. అనువాదకళలో - సృజనాత్మక రచన చేయడంలో చీమన్న అతిత్వరలోనే మంచి(ప్రవేశం సంపాదించుకొనడంతో తాపీవారికి బీమన్న అంటే మంచి అభిమాన మేర్చడింది. రచనలు వబీమన్న అతివేగంగా చేసేవాడు. దినపత్రికలోని ఒక 'పేజీమేటరు ఆరగంటలో (వాసేవాడు చీమన్న. అందరూ ఆయన్ని "గాడ్‌ (గుడొంకూండ్‌ " అని పిలిచె వారు. వీమన్న 'జానపదుని జాబులు మొదటిసారి యీ. జనవాణిలోనే "వల్లె టూరి'లేఖలు” కేరుమిద వీమన్న పేరుతో కాకుండా “జానవదుడు” అనే కలంపేరుతో సీరియల్‌గా ధారావాహికంగా వెలువడ్డాయి ఆనాశా “వళ్లెటూరి లేఖలు" అందరి [పళశంసల నందుకొన్నాయి. |

• జనవాణిలో ఉద్యోగులు సమ్మెచేయడం - వీమన్నగూడా అందులో చేరడం 'పర్యవసానంగా ఆ వత్రికలో బీమన్న ఉద్యోగం వూడిపోవడం జరి గింది. మ(దాస్‌ను తాత్కాలికంగా విడిచిపెట్టి తిరిగి రాజోలుచేరి - రాజమం (లో బె.యీడీలో చేరాడు ఏమన్న.

878 బోయి ఖీమన్న రాజమండ్రిలో బి యీడీ చదువుతున్న రోజుల్లోనే కుసుమ ధగ్యన్న గారు నడిపిన “జయభేరి పతిక నిర్వహణలో చీమన్నది మ.ఖ్యపాత “పిపాసి” అనే కలంకేరుతో వీమన్న జయఖేరిలో కధలు రాసేవాడు.- పాత్రికేయ ఠంగంలో ఉద్ధండులై న శ్రీయుతులు తాపీ ధర్మారావు నార్ల వేంకటెశ్వరరావు ఆండ్ర శేషగిరిరావు - క్రొవ్విడి లింగరాజులతో చీమన్నకు సన్నిహిత సంబంధా లేర్చ్పడ్డాయి బి.యీడి పూర్తి అయ్యాక బియస్‌. మూర్తి సలహామేరకు మళీ మదదాసువెళ్ళి గూడవల్లి రామబహ్మంగారి *వజామిత్రిలో ఉపసంపాడ కు డిగా చేరాడు అనాడు మాలపిల్ల - రైతుబిడ్డ వంటి అభ్యుదయకిర - సంస్కారయుత సినిమాలు తీసిందీ రామ బహ్మంగారే జనవాణలో (వాసిన “పళ్లెటూరి లేఖలు 'పేరుమూర్చి *జానపదుని జాబులు" “పేరుతో [పజామి తలో కొనసాగింగాడు బీమన్న. పప్రజామికలో ఏమన్న పూ8గా ఓ కస గూడా పనిచేయలేదు ౬ గౌశ్స్‌గా ఒక సంవత్సరం వి.ఎస్‌. మూ ర్తిగారు కొత్తగా “నవజీవన మాసపత్రిక పెటడంలోను దానికి సంపాదకత్వం వహించడంలోను చీమన్నది (ప్రముఖపా త కొంత కాలం "మిరియం” అనేపేరుతో నవజీవన ప(తికలో సమకాలీన గ లపై వ్యంగ్య వ్యాఖ్యలు రాస్తూండేవాడు చీమన్న. ఆత క్‌ యా కూర్మయ్యగారు (పారంభించిన “వ్యవసాయకూలీ"' త్రెక్ష వ వ సముల భీమన్న కొంతకాలం పనిచేసాడు (1946) కొంతకాల. లౌ యుడు హేతువాది అరిన నార వేంకబేశ్వరరావుగార్ర ల 1ఎముఖ పాత్రికే చిన “"ఆంధధవభ” దినపత్రికలో ఉపనంపాదక్సుడ్తి ౧౦పాడకత్యంలో నడి గా పనిచేసాడు చీమన్న. మదానులో వుండగా - తెలటి లాల్చి - అడగ్న బాపిరాజు పుస్తక గ్‌ వద్‌ పంచె చితిలో ఎ వుస్తకమో - టాగూరు పుస్తకమో వుండాల్సిందే బీవికి షికారుకెళ్ళినా _ యిదీ బీమన్న మాసు వేషం ఎ బజారుకళ్ళినా._

జీవితం - సాహితీ వ్యానంగం త్రిర్రి

౪ ఉపాధ్యాయ వృత్తిలో :

వి యిడి చదివిన భీమన్న కొంతకాలం ఉపాధ్యాయనవృత్తి చేపట్తాడు 1940-45 నిం మధ్య ముమ్మిడివరంలో బోర్లు మిడిల్‌స్కూల్లో టీచర్‌గా షమారు ఒక న.వత్సరంమైగా వనిచేసాడు, తర్వాత రాజోలు , హైన్కూల్లో పనిచేసాడు ఇక్కడే ఫీమన్న హెైస్కూలుచదువు చదివింది. భీమన్న రాసిన పాలేరు నాటకం మారి (గ్రామంలో, సంపన్న అ్యగవర్హాలవారి అభ్యంతరాల మభ్య విజయవంతంగా (పడర్శింపబడంది.

తర్వాత కొద్దికాలం - తన స్వంత గామమైన మామిడికుదురు మిడిల్‌ స్కూల్లో భీమన్న హెడ్‌ మౌస్రరుగా పనిచేసాడు ఇక్కడే "మాలోడు హెడ్‌ మాస్టరు”గా వచ్చాడని విద్యార్దులుకాదు స్కూలుటీచర్లు కొంతమంది సహాయ నిరాకరణం చేయటానికి విఫల్యపయత్నం చేసారు. అయినా భీమన్న సౌజ న్యంతోపాటు మొండితనంతో అంతా సక్రమంగా సాఫీగా గడిచిపోయింది.

అంతకుముందు కొంతకాలం రామచం[దాపురంలో [వమఖ హరిజన "సేవకుడు ఈలి వాడపల్లిగారి వాల్మీకి ఆశ్రమస్కూల్లోను - రాజమండ్రి లోను ఉపాధ్యాయవృత్తి చేసాడు. ఇలా పేదరికంవల్ల-కుటుంబ హోషణార్థం- భీమన్న కొంతకాలం మగాసులో పాథతికేయునిగా = కొన్నాన్ళ కోనసీమలో ఉపాధ్యాయునిగా ఆటూ యిటూ తిరిగాడు [బతుకుదెరువులో "స్టిరత్వం* లీని రోజులవి. అయినా, మరోపక్క రాజకీయాలతో సంబంధం వుండేది _- ఇక తన సాహిత్య వ్యాసంగం మాఫాలే ౪ జాతీయ కాం(గెన్‌లో - హారిజన సేపలో ఫీమన్న :

198 .-85 సం ల మధ్య భీమన్న కాక్‌నాడ పి ఆర్‌. కాలేజీలో చదువుతున్న రోజుల్లోనే ఆ కాలేజీ అధ్యాపకుడు - నా స్త్రీకవాద నాయకుడు *గోరా' గారితో సెలవుదినాల్లో _ కాకినాడలోని మురికివాడల్లోను _ పరిసర (గామాల హరిజనవాడల్లోను “హరిజన ఫేవా” కార్యక్రమాలలో ఫీవన్న చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. మరోవక్కజాతీయస్ఫూ ర్తితో-దేశస్వాతం తో్యోద్యమ (చార కాత్య[కమాల్తో పాలొన్నొడు,

వ్‌త్‌0 బోయి ఖీమ న్‌ 9క2ి ఆగష్టు విప్లవ (శాంతియుత) కాలంలో దే! రాషి నాయ కులు -- జైైళ్ళలోనికి [తోసివేయబడితే = మరికొందరు (బ్రిటీషుపా_ కులకు చిక్కక (అండర్‌ [గ్రౌాండు అజ్ఞాతవానంలో కాలం గడివారు. అట్టి రాష9- స్టానిక "అజ్ఞాతవాస" నాయకులకు ఖీమన్న కొండంత అండగా _ చేదోడు వాదోడుగా నిలిచాడు జాతీయోద్యమాన్ని “నీరుకారి నీయకుండా రాజోలు [ప్రాంతంలో సామాన్య కాంటగెస్‌ కార్యక ర్రల్లో "నిరుత్చాహం"' నిరాశ జనిం చకుండా వారికి అన్నివిధాల పోత్సాహం - ఉత్సాహం, జొతీయస్ఫూ ర్తి కఠి గించాడు భీమన్న. మరోపక్క కమ్యూనిష్టు ఉద్యమం [గామస్రాంతాలలో ముఖ్యంగా బడుగు - "పేద - దళికవగ్గాల్ని జాగా ఆవటుకొ.టన్న రోజు అవి. కాంగెస్‌ నాయకులు జైళ్ళలో కొందరు [మగ్గిపోతుంటే _ మరికొంవద్చ అజ్ఞాతవాసంలోనికి పోయారు కాం(గెస్‌వాది జొతీయాభిమాని అయిన ఛీమన్న ఒకపక్క అజ్ఞాతవాసంలో వున్న కాంగగెస్‌ నాయకులకు చేదోడు వాదోడుగా వుండడంతోపాటు = (గామాణ బడుగు _ దళిత __ పేజ్‌ (అ వాయక (ప్రజలు కమ్యూూనిమ్షు (వభంజనంలో కొట్టుకుపోకుండా భీమన్న శాయశకులా కృషిచేసాడు.. అదే సమయంలో గ్రామాల్లో జొతియోద్యముం నీరు కారిపో కుండా తనవంతు కృషి _ తాను భీమన్న చేస్తాడ ఆనాడు భీమన్న జాతీయకాంగగెస్‌లో క్రియాశీల కార్యకర్త. భీమన్న మై గాంధీజీ (వభావం బాగా వుండేది, అలానే దేశాభిమానం _ జాతీయాభిమానం మెండుగా దండిగా వుండేవి భీమన్నలో. అసలా రోజుల్లో విటీషపాలకుల కు వ్యతిరేకంగా గాంధీజీ నాయకత్వంలో సాగిన కాంత్రియ్య్వత్ర స్వాతం త్యోద్యమ న్ఫూర్తిలేని భారతీయ డెవరైనా వున్నారంటే నమ్మలే అనాటి దే క్రి _ జాతీయోద్యమం __ గాంధీజీ నాయకత్వం అటువంటివి, మర్కి క్రవ్లి చేశాి మానం ఉన్న భఖీనున్నకు గాంధీజీ అంటే జౌతీయోద్యమ్రుబ్రే “అభిమానం (ియాశీలపా(తత లేకుండా ఎలా వుంటాయి. “*స్వాతం[త్యముం గోరి సం౦ంగామ సీమ్స చావు మంచిది సేవకా వృ తీకన్న” --మధువాల

జీవితం - సాహితీ వ్యానం%ం ల్రీతి1్ష అంటూ జాతీయోద్యమ స్ఫూర్తితో (వాసిన మధుబాల కావ్యంలో భీమన్న ఎలుగెంత్తి చాటాడు "మూత భారతదేశ మహిత పాదార వింద సేవా ధాన:ద మాధురుల"ను [గోలమంటాడు (పతిభారతీయుల్ని బీమన్న. ఆనాటి జిల్లా రాష్ట్రికాం గెను నాయకులు - సర్వశ్రీ, కళా వేంకటరావు ఘళ్ళపూడి పశ్ళ్శెంరాజు -_ హరిజన నాయకులు బి ఎస్‌. మూర్తి వేముల నార్మయ్య = (ప్రభృతులతో భీమన్నకు మంచి సన్నిహిత సంబంధాలుండేవి. (ళా వేంకటరావుగారి వ్రమేయంతో 1546లో జరిగిన సాధారణ ఎన్నికల $మయంలో - రాష్ట్రకాం[గెస్‌ (హరిజన వింగ్‌) ఆర్గన్హైజర్‌గా భీమన్న నియ మింపబడ్లాడుం వే ఆరోజుల్లో వీమన్న వేషం - ఇద్దరు సిల్కు లాల్చీ - పంచె - వలె వాటు పెపంచె (ఆంధధకేసరి ప్రకాశం పంతులుగారి వేషంలా 1944లో డా అంబేద్కర్‌ అంధ్ర పర్యటనలోభాగంగా తూర్పుగోదావరిజిల్లా రామ చ్కర్‌ ఫై బీమన్న ఆంగ్లంల్పోపద్యాలురాసిచదివి అంబేద్కర్‌ [ప్రశంస లందు కొన్నాడు. అయితే వీమన్న ఆ ఖద్దరు సిల్కులాల్చీ = పంచె - వేషంచూచి అంచేద్కర్‌ అశ్చర్యపోయాడు. అప్పత్లో డా అంచేద్కర్‌ (వభావంకన్న బవీమన్న--గాంధీజీ పభావమే ఎక్కువగా వుండేది. గాంధీజీని చూడాలన్న గాఢవాంఛతో రెండుమార్లు విఫల (ప్రయత్నంచేసి-చివరకు 1946లో మ్రానులో వేముల కూర్మయ్కగారితో గాంధిసభకువెళ్ళి-కాళ్ళచెప్పులు, జేబులో డబ్బులు పోగొట్టుకున్నాడు వీమన్న 1946 జనరల్‌ ఎన్నికల సమయంలో -- కాంగ్రెసుపార్టీ (హరిజన విభాగం) ఆర్షనై జర్‌గా' - కాకినాడలో బి ఎస్‌. మూ ర్తిగారికి (పచారం చేసి నప్పుడు - అంచేద్కర్‌ పార్టీ షెడ్యూల్డు కులాల "ఫెడరేషన్‌ అభ్యర్థి తాలూకూ అంచేద్కరీయుల నుండి వీమన్న పతిఘటన ఎదుర్కొనవలసి వచ్చింది. అలానే కృష్ణాజిల్లాలో వేముల కూర్మయ్యగారి పక్షాన ఎన్నికల పచోరం క్ష]

882 బోయి భీమన్న చేసూ కొన్ని కమ్యూనిష్టు (గామాలలో యువకులనుండి | పతిఘటన చిమన్న ఎదుర్కొనవలసి వచ్చింది. చీమన్న రాసిన పాలేరు నాటకం ఆడినవారు = చూచినవారు - ఆ కమ్యూనిష్టు (గ్రామాల్లో చీమన్నను "తన్న" కుండా మంచిగా మర్యాదగా విడిచిపెట్టారు.

ఈ 1946 అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో అమలాపురం ద్విసభ్య నియోజక వర్గంలోని'- రిజర్యుతు స్థానానికి = కార్యగెను టిక్కెట్టుకోసం చీమన్నగూడా (పయత్నంచేస్తి విఫలుడయ్యాడు, టిక్కెట్లు రాకపోయినా = నిరాశచెందక - కాంగ్రెస్‌ అర్లనై జరుగా _ బి.ఎస్‌, మూ _క్రిగారికి = నేముల కూర్మయ్యగారికి ముమ్మరంగా విసృత వచారంచేపాడు చీమన్న. "

జిల్లాబోర్డు ఎన్నికలలో _ పట్టాభిరామారావు అల్లూరి. సత్య నారాయణరాజు గార్లత్రో ఫీమన్న [పచారంచేసాడు,

1949లో భారత రాజ్యాంగ విధాన నిర్ణాయక (సంవిధాన) పార్ల మెంటు సభ్యత్వానికి ఫీమన్న విఫల [పయతృంచేసాడు.' ఆ సీటు చామా దరం సంజీవయ్యకు రావడంవల్ల భీమన్నకా ఛానుగూడా పోయింది.

అయితే 19 ₹ల్రో అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో. రాజోలునుండి రిజర్వుడు

. స్థానానికి కాంగెనుపార్టీ టిక్కెట్టు దక్కింది భీమన్నకు. జిల్లానాయకులు ఫీమ న్నకు అండగా నిలబడి ముమ్మరంగా [పచారంచేసినా ఫలితం దక్కలేదు* భీమన్న ఓడిపోయాడు అప్పుడు కమ్యూూనిష్టుపార్టీ రాషింలో అఖండ విజయం సాధించింది. జాతీయ కాం, గెసుషార్టీ కమ్యూనిషుపార్లీ వారి చేతుల్లో "ఘోరపరాజయం "రుచి" చూచింది, అందులో చీమన్న ఒకడు. ఉమ్మడి మదాసు (వభుత్వంలో వేముల కూర్మయ్యగారు మంతిగా వున్న కాలంలో బి.ఎస్‌ మూ రిగారి (నమేయంతో చీమన్న రాష్ట్ర హరిజనసేవక్‌ సంఘ సంయు _కకార్యదర్శిగా నియమింపబడ్డాడు, అ రోజుల్లో గాంధీజీ 'పేరుమిద హరిజన దేవాలయ (వవేశ్‌ కార్య[కిమం దేశమంతటా ముమ్మరంగా సాగుతున్నఏ. తిరుమల శ్రి వేంకటేశ్వరస్వామి చేవాలయ హరిజన (వవేశకార్యి[క్రమంలో బీమన్న [కియా అ [ప్రముఖపాత్ర వహించాడు*

జీవితం _- సాహితీ వ్యానంగం తితితి హరిజనమంత్రి వేముల కూర్మయ్యగారితో బీమన్న కాస్త సన్నిహి తంగా మెలిగేవాడు. కూర్మయ్యగారు స్థాపించిన వ్యవసాయకూలీ పత్రికకు బీమున్న సంపాదకుడు. అదే సమయంలో రాష్ట్ర వారిజనసేవక్‌ నంఘ సంయు_క్తకార్యదర్శిగా వనిచేసాడు బీమన్న కూర్మయ్యగారి నలహామై ఉమ్మడి మ్మదాను రాష్ట్రివభుత్వ సమాచారకాఖలో., అసిస్టెంటు వల్లిసిటీ అఫీసర య్యాడు వీమన్న. కూర్మయ్యగారు పారిజన సంక్షేమశాఖతోపాటు సమాచార కాఖగూడా నిర్వహించేవారు కనుక బీమన్నకా సదుపాయం కలిగింది. వ్యవసాయకూలీలపై బీమన్న రాసినగేయాలు వ్యవవహాయకూలీ వతి కలో వడుతుంజేవి. మహారిజన విద్యార్థులకు జిల్లా - తాలూకా స్ట్థామికాలతో "వోస్టళ్ళ' నెలకొల్పటానిక్కి హాస్టళ్ళకిచ్చే (గాంటు ఎక్కువ పెంచటానికి - (వతి హరిజన విద్యార్థికి ఉపకారవేతనం తప్పకుండా మంజూరు చేయటానికి- పోస్టుగాడ్యుయేటు కోర్సులకు - లా డ్నిగీ "తదితర సాంకేతిక విద్యా కోర్పులు చదివే విద్యార్థులకుగూడా స్కాలర్‌షిప్పులు మంజూరు చేయటానికి రాష్ట్ర పభుత్వం నత్వఠ చర్యలు తీసుకొనుటలో కూర్మయ్యగారికి వీమన్న అనాడు వెన్నుదన్నుగా - ముఖ్య (అనాధికారు సలహాదారుగా నిలబడ్డాడని నిస్సంశయంగా చెప్పొచ్చు. . ,. 19%49 చివరలో వీమన్నకు రాజ్యాంగ విధాన నిర్హాయకసభ పార్ల మెంటుసీటు రాక-మ(ద్రాను మంథత్రివర్గంజో కూర్మయ్యగారికి మరలా మంత్రి పదవి ఛాన్సు రాకపోవడంతో -- వ్యవసాయకూలీ పతిక సరిగ్గా నడవక -- వీమన్న "అం(ధధ్యపభ”లో ఉపసంపాదకుడిగా చిరాడు, ఒకవిధంగా చెప్పా లంటే 1949 వరకు వీమన్న జీవితం “అస్థిరం'గా ఒడుదుడుకులుగానే సాగిం దని వెపాాలి. ఆంధ్మవభలో ఉద్యోగం దొరకటంతో చీమన్న జీవితం కాస్త కుదుట బడిందని చెప్పొచ్చు. మధదాస్‌లో ఒకపక్క (ప్రముఖ పొతికేయుడిగా. = మరో(పక్క (వభుత్వంలో రాజకీయరంగంలో వముఖవ్యక్తిగొ వ్యవహరిస్తున్నా బీమన్నకు నివాసముంటానికి మంచి లొకాలిటీలో మంచి '“అద్దెకొంప' దొరక్కపోవడం ఎంత బాధాకరం ! సిగ్గుచేటు ! యాఫై సంవత్సరాఅ కిందట మృదాసు మహా

884 బోయి ఫీవ న్న నగరంలో బీమన్న నిజజీవితంలో జరిగిన సంఘటన యిది. కులవివష ఎం కుటిలమైనదో తెలుస్తోంది. అందుకే, పెరియార్‌ రామస్వామి నాయ.ర్‌ కు! వివక్షకు వ్యతిరేకంగా పెద్దఉద్యమం లేవదీసాడు.

ఈవిధంగా. బీమన్న రాజకీయ జీవితం విజయవంతంకాదు. ఎన్నిసా? (ప్రయత్నించినా - అసెంబ్లీ సీటు దొరకలేదు. 1952లో కాంగ్రెస్‌ టిక్కె1 దొరికినా పోటీచేసి బీమన్న ఓడిపోయాడు రాజకీయంగా బీమన్న కన్నకలః "కలిలై "పోయాయి. రాజకీయంగా బీమన్న 'నష్షజాతకు' డనే చెన్నా అయితే 1978-*4ఉ కాలంలో ఆంధప్రదేశ్‌ రాష్ట్రముఖ్యమం[తి మ చెన్నారెడ్డిగారి హయాంలో వీమన్నను '“విధానమండలి (51218 6౦4౧౦1 గౌరవసభ్యుడుగా నియమించబడడం జరిగింది. ఆవిధంగా ఆయన రాజకీం పదవీకాంఉ స్వప్నం నెరవేరిందని చెప్పొచ్చు. రాజకీయాలలో ఒకసప్రముఖ (ప్రజానాయకుడుగా - శాసనసభ్యుడు స్వాఠంత్ర్య సమరయోధుడు కాకపోయినా అనాడు జిల్లా రాజకీయాల కాం(గెస్‌ కార్యక రృగా భీమన్న నిర్వహించినప్మాత ముఖ్యమైనట్టిదే. ఆన రాజకీయనాయకులు సర్వశ్రీ కళా వేంకటరావు ముళ్ళపూడి పళ్ళంరా షట్టాభి రామారావ్సుబి,యస్‌, మూర్తి వేముల కూర్మయ్య, అల్లూరి న నారాయణరాజు బి, వి. రమణయ్య వంటి వముఖ నాయకులతోనే శై తర్వాతి తరం నాయకులు శ్రీయుతులు చెజవాడ గోపాలరెడ్డి, కలూరి సు రావు నీలం సంజీవరెడ్డి, డామోడరం సంజీవయ శ కాసు "బ్రహ్మానంద" అయ్యదేవర కాశేశ్యరరావు, టంగుటూరి అంజయ్య, మరి చెన్నారెడ్డి ౫ అరరే నాయకులతో సు యూనాటి నాయకులు, కోనేరు రంగారావు, [ప ఫీమన్నకు సన్నిహిత సంద ల నరరాను వంటి ప్రముఖులళ ఇ 0 క

రాష్ట్ర అనుజాడ కాభాధిపతి' పదవి ॥

కాష్టం 1111 ట్‌ ప్రరాసరాష్ట్రం విడిపోయి ప్రత్యేక ఆ

వ్‌ క ర్నూలు- రాజధానిగా వంది ఆంధరాష్టి

జీవితం = సాహితీ వ్యానంగం లితిక 1056లో తెలంగాణాను కలుపుకొని - బృహదాంధధరాష్ట్రం (విశాలాంధ్ర యేక్పడినప్పుడు హైదరాబాదు రాజధాని అయ్యింది ఆం,ధ్యపదేశ్‌ కు. ఆంధ రాష్ట్రం వచ్చిన సమయంలో భీమన్న మద్రాసులో ఆంధ పభలో పనిచేస్తూనే వున్నాడు,

[కొత్తగా ఏర్పడిన ఆంధరాష) [పభుత్యంలో అనువాద కాఖాధిపతి వదవి ఖాశీవచ్చింది -- సర్వీసు కమిషన్‌ ద్వారా అ పదవి డైరెక్టు ' రిక్రూట్‌ మెంటు ద్వానా భర్తీ శీయవలసి వుంది. కర్నూలులో రాష్ట్రముఖ్యమంతతి ఇజవాడ గోపాలరెడ్డిగారు కీ యుతులు కళా వేంకటరావు _ చామోచరం నంజీవయ్య = నీలం నంజీవరెడ్డీ ,వభృతులు మంతులు ఆత్మీయ బంధు మికతుల (పోత్సాహంతో అ పదవికి ఫిమన్న దరఖాస్తు చేనుకోవటం: ఇంటర్వ్యూ జరగడం భీమన్న రాష) వభుత్వ అనువాద శాఖాధిపతిగా ఎంపిక కావడం జకిగిపోయాయి. అనువాద శాఖాధిపతిగా ఖీమన్న మదానునుండి భాగ్యనగరం రావడంతో వీమన్న జీవితంలో “సుస్టిరత్వంి ఏర్పడిందని నిస్సం శయంగా చెప్పవచ్చు. ఏవో కుటుంబంలో కొంత *టీ కవ్వులో తుఫానులా క్రల్లోలం చెలరేగినా-భాగ్యనగర నకు రాక వీమన్న 'భాగ్యరేఖిను ఆశావహ మెన (కొత్తమార్గంలో నడిపించిది. సుస్టిర సుఖకాంతియుక జీవితంలో వీ్‌మన్న "అమ్మయ్య" అనుకొంటూ హాయిగా కాలు పెట్టాడని చెప్పొచ్చు.

ఈ పదవిలో 1955 అక్టోబరులో చేరినా . మ;దాసులోనే కొంతకాల ముండవలసి వచ్చింది అలా చాలా ఆఫీసులు = ఆఫీసర్లు రాష్ట్రం ఏర్పడిన కొతలో మఃద్రానులోనే వుఎడవలసి వచ్చింది.

1956 నవంబరులో బీమన్న ఫీసు - కుటుంబం హైదరాబాదుకు తరలివెళ్ళారు. అనువాద శాఖాధిపతిగా 10 సం॥ మామే పనిచేసి రిటైరు “అయిన” = వీమన్న సాదరాబాదు శాశ్వతనివాసి అయ్యాడు. సాహిత్యపరంగా ఎదిగాడు. (కొ డ్దదారులు తొక్కాడు, పరిచయాలు పెంచుకున్నాడు = కీర్తి (ప్రతిష్ణలు తెచ్చుకున్నాడు.

50]

884 బోయి ఫీమన్న నగరంలో బీమన్న నిజజీవితంలో జరిగిన సంఘటన లుది. కులవివషి ఎంత కుటిలమైనదో తెలుస్తోంది. అందుకే, పెరియార్‌ రామస్వామి నాయర్‌ కుల వివక్షకు వ్యతిరేకంగా పెద్దఉద్యమం లేవదీసాడు.

ఈవిధంగా. వీమన్న రాజకీయ జీవితం విజయవంతంకాదు. ఎన్నిసార్లు (ప్రయత్నించినా - ఆసెంబ్లీ సీటు దొరకలేదు. 1952లో కాం(గెస్‌ టిక్కెట్లు దొరికినా పోటీచేసి బీమన్న ఓడిపోయాడు రాజకీయంగా చీమన్న కన్నకలలు "కల'లై "పోయాయి. రాజకీయంగా వీమన్న “నష్టజాతకు" డనే చెప్పాలి. అయితే 1978-*4 కాలంలో అం ధపదేళ్‌ రాష్ట్రముఖ్యమంతి మరి చెన్నారెడ్డిగారి హయాంలో వీమన్నను *విధానమండలి (51313 001౧0611. క గౌరవసభ్యుడుగా నియమించబడడం జరిగింది. ఆవిధంగా ఆయన రాజకీయి వదవీకాండ స్వప్నం నెరవేరిందని చెప్పచ్చు.

రాజకీయాలలో ఒకవ్రముఖ (పజానాయకుడుగా - కాసనసభ్యుడు _ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు కాకపోయినా అనాడు జిల్లా రాజకీయాలలో కాం[గెస్‌ కార్యకర్తగా భీమన్న నిర్వహించినపాత్ర ముఖ్యమైనట్టిదే.. ఆనాటి రాజకీయనాయకులు సర్వశ్రీ కళా వేంకటరావు, ముళ్ళపూడి పళ్ళంరాజు షట్టాభి రామారావు, బ,యస్‌. మూర్తి వేముల కూర్మయ్య, అల్లూరి సత్య నారాయణరాజు బి, వి. రమణయ్య వంటి (వముఖ నాయకుబతోనే కాదు తర్వాతి ఈరం నాయకులు (శ్రీయతులు బెజవాడ గోపాలరెడ్డి, కల్లూరి సుబ్బా రావు నీలం సంజీవరెడ్డి, దామాదరం సంజీవయ్య, కాసు (బ్రహ్మానందరెడ్డి, అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు, టంగుటూరి అంజయ్య, మరి చెన్నారెడ్డి వంటి అ(గ్మశేణి నాయకులతోను, యీనాటి నాయకులు, కోనేరు ర౦ంగారావ్య, (వ్రతిభా భారతి, గీతారెడ్డి, రామచరదారెడ్డి గణేశ్వరరావు వంటి (పముఖులతోను ఫీమన్నకు సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయి, రాష్ట్ర అనువాద శాఖాధిపతి పదవి ;

1958లో ఉమ్మడి, మృదాసురాష్ట్రం విడిపోయి (వత్యేక ఆంధ రాష్ట్రం ఏర్పడింది. మొదట కర్నూలు రొజధానిగా వుంది అంధధరాష్ట్రానికి

జీవితం = సాహితీ వ్యాసంగం 885 1956లో తెలంగాణాను కలుపుకొని - బృహదాంధరాష్ట్రం (విశాలాయ్యధ్ర) యేక్పడినప్పుడు హైదరాబాదు రాజధాని అయ్యింది ఆం,ధ(పదేశ్‌కు. అంధ్ర రాష్రం వచ్చిన సమయంలో భీమన్న మద్రాసులో అంధ:పభలో పనిచేస్తూనే

న! వున్నాడు.

[కొత్తగా ఏర్పడిన ఆంధరాష) (పభుత్వంలో అనువాద శాఖాధిపతి పదవి ఖాళీవచ్చింది - సర్వీసు కమిషన్‌ ద్వారా ఆ పదవి డైరెక్టు రిక్రూట్‌ మెంటు చ్వారా భర్తీ చేయవలసి వుంది. కర్నూలులో రాష్ట్రముఖ్యమంత్రి వెజవాడ గోపాలరెడిగారు కీ యుతులు కళా వేంకటరావు = దామోదరం సంజీవయ్య = నీలం నంజీవరెడ్డీ పభృతులు మంత్రులు అత్మీయ బంధు మితుల 'పోత్సాహంతో ఆ పదవికి ఫెమన్న దరఖాస్తు చేసుకోవటం, ఇంటర్వ్యూ జరగడం ఫీమన్న రాష్ర పభుత్వ అనువాద శాఖాధిపతిగా ఎంపిక కావడం జరిగిపోయాయి. అనువాద శాఖాధిపతిగా ఫిమన్న మద్రాసునుండి ఛాగ్యనగరం రావవంతో ఏమన్న జీవితంలో “సుస్టిరత్వంి ఏర్పడిందని నిస్సం శయంగా చెప్పవచ్చు. ఏవో కుటుంబంలో కొంత “టీ కప్పులో తుఫానులా కల్లోలం చెలరేగినా-భాగ్యనగరంనకు రాక వీమన్న 'భాగ్యరేఖఫిను ఆశావహ మైన [కొత్తమార్షంలో నడిపించింది. సుసర సుఖవాంతియుక జీవితంలో చేమన్న '“అమ్మయ్య' అనుకొంటూ హాయిగా కాలు పెట్టాడని చెప్పొచ్చు. ముండల పదవిలో 1955 అక్షోబరులో చేరినా - మ దాసులోనే కొంతకాల

లఅలసివ్ర స ల ॥ కొతలోప్స చ్చింది అలా చాలా ఆఫీసులు . ఆఫీసర్లు రాష్ట్రం ఎర్పడిన

చ గొద్రానులోనే వుండవలసి వచ్చింది,

1956 నవంబరులో వీమన న్‌ 1 అయినా - వీమన్న మవాదరాచాదు కాళ వస నఎ॥ మాతమే వనిచేసి రిటెరు (య్రతిష్టలు తెచ్చుకున్నాడు. యాలు పెంచుకున్నాడు తీరి ర్‌0]

886 చోయి భీమన్న కుటుంబం “టీ కప్పులో తుఫాను' : కోనసీమలో అ(గహరిజన నాయకులలో ఒకరైన గొల్ల చంద్రయ్యగారి కుమార్తె 'నాగరత్నమ్మ'ను సరికొత్త పద్ధతిలో బీమన్న పట్టభ్యదుడవగానే 19086 మే ఒకటవ (మేడే తేదీన వివాహమాడినట్లు ఈదివరకు తెలుసు " కున్నాం శ్రీమతి నాగరత్నమ్మగారు “అనురూపవతి - అనుకూలవతి” గుణ వతి [అయిన ఉత్తమ యిల్లాలు. పెట్టుపోతల్లో పెట్టిందిపేరు _.. అంజే ఇంధుమి(తుల్నెి ఆదరించడంలో ఆమె అందెవేసిన చేయి. అయితే ఆమ ఆరోగ్య" మంతగా బాగావుండేది కాదట |! నాగరత్నమ్మ -- వీమన్నలకు నల్లురు సంతానం _ విజయభారతి

చత్తాత్రేయళర్ము డా॥ వర్మ (నాగవర్మ) విజయలక్ష్మి ఈండడిగారి శాంతంతో పాటు సాహితీ వాఠసత్వం శ్రీమతి విజయభారతికి అబ్బింది. తెలుగులో ఎం.ఏ. చదివింది. మంచి రచయిత్రి = ఆమె రాసిన డా॥ అంబేద్కర్‌ జీవితం బహుళ్ళవచారం పొందింది. అమె (వస్తుతం హైదరాబాదు తెలుగు అకాడ మిలో ఆఫీసరుగా పనిచేస్తున్నది. విజయభారతి బొజ్జా తారకంగారి సతీమణి దళిత మహాసభ అభ్యక్షుడిగా - బి.ఎస్‌.పి, పార్టీ రాష9శాఖ అధ్యక్షుడిగా _ “దళితకవిరత్న'గా తారకంగారు జగమెరిగిన బ్రాహ్మణుడు. డా॥ వర్మకి తండి గారి సాహిత్యం ఒంటబట్టలేదు కాని తండిలాగా చాలా నిదానస్టుడు _ శాంత మూర్తి - సౌమ్యుడు - ఉస్మానియా వోస్పటల్లో వస్రుతం (వముఖవై ద్యుడు డా వర్మ. శర్మ. విజయలక్ష్మీలు ఊత్తమ వ్యక్తులు,

| చీమన్నగారి రసాద్వైత [వణజయకవిత్వం ._ వ్హ్రీలతో చనువు తిర గడం నాగరత్నమ్మగారికి నచ్చలేదు. చీమన్నను కట్టడి చేయటానికి విఫల [పయత్నంచేసింది. బీమన్న వ్యవహారం కనిపించిన వారికల్లా చెప్పి అల్లరి చేయడంతో “పరువు మంట కలిసిపోయినందుకు, మొండివాడైన చీమన్న తెగ మొండికేసాడు. భార్యభర్తల్లో “అవగాహన - సర్దుషిటు" లోపించింది, మూడు దళాబ్ధాలపాటు కలిసిమెలిసి కాపురంచేసి నల్గురుబిజ్డలు కలిగినతర్వాత భార్యాభర్త లిద్దరూ విడిపోవలసి వచ్చింది, నాగరత్నమ్మగారు జీవించి యున్నారు. విడలదగ్గర వుంటోంది.

జీవితం - సాహితీ వ్యానంగం 987 బీమన్న జీవితంలో . రెండవభార్యగా హైమవతి అడుగుపెట్టింది. శ్రీమతి హైమావతి సాహిత్మీపియురాలు.. సంగీతంలో కాస్త పప్రవేశమున్న మంచి గౌయని. కలుుపుగోలుతనమున్న యిల్లాలు. సర్దుకొనిపోయ్‌ గృహిణి వీమన్న మొండితనానికి శ్రీమతి హైమావతి తట్టుకొనే శ కిసామర్ద్యాలున్న కర ల చు ఇ

• క్రిన్వరూపిణి ! హైమావతి భీమన్నలకు = పల్లవి విజయేందిర్తలు "ఆణి ముత్యాలివంటి యిద్దరువడ్డలు. ఇద్దరూ ఏం.ఏ లో గోల్టుమెడలిస్టులు పలవి రాష్ట్ర జౌళిశాఖలో డిప్యూటీ డై రక్షరుగా మొన్ననీమధ్యనే ఎంపిక అయ్యింది. _విజయేందిర రాన్లఏ'- లెవెన్యూశాఖలో డిప్యూటీ కలెక్టరుగా ఎంపిక అయి టై ఏనింగు పొందుతున్నది. ॥ వీమన్న గారింటికి "నాగరత్నమ్మ' గారి రాకపోకలు _ లేవుగాని ల విజయభారత్సి తారకం, డా॥ వర్మ శర్మ విజయలక్ష్మి, “హైమావతి, వల్లవి, విజయేందిర వీమన్నలు "ొకపేమానురాగాలతో” కలిసిమెలిసి మెలగుతున్నారు. సాహితీ వ్యాసంగం : సహజనుందర్న కోనసీమలో పుట్టిపెరిగిన భీమన్నకు అందమైన--

• పకృతి" లోని ,షతి “అంశం (పతివస్తువు ఆనందదాయకమయ్యాయి. వచ్చపచ్చని పైరుదేల్ళు - కొబ్బరి తోటలు = అరటి తోటలు -- పలురకాల పూలతోటలు. గలగల పారే నీటిబోదె (పిల్ల) కాల్వలు చకపికాల కిలకిలా రావాలు అమాయకంగా నవ్వతూ = పొలం పనిపాటుల్లో పాడుకొంటూ మునిగికేలే పల్లెపడుచులు- రై తుకూలీలు భీమన్నలో ఏదో అనందాన్ని కలిగించేవి. “కోనసీమే తానుగా - తానే కోనసీమగా - అవ్యక్త మధురరస్రా నందళూతిలో ఆత్మోపరతిలో వరవశించిపోయేవాడు భీమన్న బాల్యంలోన్నే భీమన్నకు కోనసీమ భూలోకన్వర్గమైతే - మామిడికుదురు ఒక మందార వనం - ఆందులో గరువుమాద. "బో యూళ్ళమెరక ఒక కల్పతరువుల తోట - (ప్రకృతిలోని (వణయ సొందఠ్యమంతా అంకరించిన అష్టాదశిలాంటి దాతోట” ఆ తోటలో పుట్టాడు ఫిమన్న,

988 బోయి చీ్‌మర్ను “పెగా అద్వైత వేదాఎతి యింట పుట్టాడు జానపద గేయాయని నాగమ్మ కడుపున పుట్టాడు. తండ్రి అద్వైత వేదాంతం ఒంటపులెదు, తండి వేదాంత త త్త్వజ్ఞానం, తలి 'జానపదసాహిత్య నంగీతకళ భీమన్న ఉగ్గువాలతోనే పుణికిపుచ్చుకున్నాడు తం డి అలౌకిక దివ్యశక్తిని వూవిఎచు కొంటూ “అద్బ్యైత భావన'తో పరవశించి తత్త్యాలు పాడుకౌంటుంటే _- బాల భీమన్న - అందాల (వకృతినిచూస్తూ = “షర తామరమొగ్గవు సవ, రసాల మామిడిపండువు నీవు, మెరుపుతీగవు నీవు, కొండవాగువు నీవు, చం[ద్రకిరణం నీవు ముద్దబంతి పూవువు నీవు, అన్ని బుకువుల, అంచాలు నీవు, ఆనంద దేవతవే నీవ” అనుకొంటూ ౨ ఏదో మధురభావనలో మునిగితేలుతూ - (ప్రకృతినే దేవిగా, దేవతాగ్యా తన (పేయసిగా వూపహించుకొంటూ - తీయని కలలుకంటూ “"అత్మోపరతి'లో పరవశించి. పరమానందంలో ఓలలాడేవాడు అ మధురానుభూతితో - తనలో పెల్లువికివచ్చే కమ్మని ఆలోచనలు._తీయని ఛావాలు వీమన్నలో కవితాభినివేశం (పోదిచేసాయి. పట్టుమని పదేళ్ళుని డని బాల చీమన్నను "బాలకవి'ని చేసాయి. (వకృతిలోని అందాలన్నీ కోనసీమబటో పోరిఅయికే = (పకృతిలోని అందాలన్నీ - స్త్రీలో పతి అందమైన అం గంగా - సర్యాంగసుందరంగా రూపుకట్టినట్టు చీమన్న సంభావించేడు. తా త్హ్వికదృష్టి - అలౌకిక భావావేశంలో సాహిత్యాభివివేశంలో "ళం దీంతల్లి" ఆదిగురువులై తే “సహజస్సుందర కోనసీమ(పకృతి” పకృతి సొందర్యాన్నంతా (పోదిచేసుకొని - రూవమె తిన “స్త్రీ” భీమన్న కవితాభినివేశానిక్ర సాహిత్య వ్యానంగానికి దోహదపడ్డాయి? ఇలా పకృతి-స్ర్రీల = పొందర్యారాథకుడై న భీమన్న సహజంగానే దరిమిలా భావకవిగా - [వణయకవిగా ఆవిష్కరించు కొన్నాడు. ఉత్తరోశత్రా క్రిగ్గా నిఆదొక్కుని _ బాగా కవిత్వం రాసినప్పుడు అందరూ “"భావకవిత్వ” మన్న కవిత్వాన్ని ఛీమన్న “రసాదైైత” కవిత్వ మన్నాడు. అందరూ భావకవితలు _ (యేమగీతాలు - అంబే తనవి "రాఖీలు అన్నాడు. అతుల విశ్వము విశ్వ కళాభికాల (వకృతి దేవి అధ్యాపకురాలు నికచ

జీవితం - సొహికీ వ్యాసంగం శితి9 గొతమిో తీర చేకాలి |గంథ చయము వే ళములు నేర్చు కొ. దము పడతి లెమ్ము ఎామధుగీత --వండితవంళంలో పుట్టని భీమన్నకు నిరుపేద వంచమ కులంలో పుట్టిన ఖీమన్నకు -- సహాజనుందర కోనసీమ (వకృతియే అధ్యాపకురా అ మ్యుంది. ఊఈవిధంగా తం్మడినుండి తత్త్వజ్ఞానం య తల్లినుండి కళాభిని వేం -- నుఎదర (వకృతినుండి, ఆందాల “అమ్మాయిల నుండి భావ్యపేరణ పొంచి కవిగా ఆవివ్మదించుకొన్న వీమన్న - వయస్సు పెరిగేకొద్దీ చదువు నంధ్యాలు నేర్చుకానేకొద్డీ _. సాహిత్యాభిమానంతో -- పూర్వకవుల సమకాలీల కవుల కావ్యాలు అధ్యయనంజిసాడు ముఖ్యంగా భాగవతంలోని దశమ స్కంనం, కృష్ణకాత్తి. కృష్ణపక్షం - విళ్య్వన్షాధవారి కిన్నెరసాని పాటలు, జాషువా “పిరదౌొసి' అబ్బూరివారి “మబ్లికాంచ దువ్వూరి చరామిరెడ్డిగారి "వన కు వరి" నండూరివారి 'ఎంకిపాటలు కొడాలివాలి 'హంపీక్షేత్రం' ఆడివి బాపి రాజు గేయాలు - రవీంద్రుని గీతాంజలి, (క్రిసెంట్‌ మూన్‌ - కాళిదాసు మేఘ దూకం (టీకా జాత్పర్యనహితం)ి అంగ్లకవులు హోమరు కాళిడ్డి * వర్షు వర్తు - షెల్లీ - కేట్సు - ఒమర్‌ ఖయ్యాం -- యిత్యాది 'భావస్ఫోరిక" కవుల కావ్యాలు కవిగా ఆవిమృరించుకొంటున్న దశలో యువనీమన్నకు (వీతిపా్యతా అయ్యాయి. కవిత్వ రచనలో దేవులపల్లి, వచన రచనలో పాద నుబ హ్యణ్యళొవ్రి ఖీమన్నకు ఆదర్శ్యహైాయు లయ్యారు ! వబేండ్ల వయస్సు వచ్చేసరికి, బీమన్న చిన్నచిన్న గేయాలు, పాటలు, పద్యాలు రాయడం మొదలుపెట్టాడు. పల్లెవడుచులు 'సాటిపాలేరు కుఃదాళ్ళు స్కూల్లో తోటివిద్యార్డులు అడిగిందే తడవుగా, పద్యమో. వాచో గేయమో “కయి” కట్టి చెప్పేవాడు. లేచా ఏదో నందచాక్యాన్నిబట్టి రాసేవాడు. రాజోలు హైన్కూల్లో.. చేరేనాటికి,. వీమన్న రాసిన కవితలు శతాధికం అయ్యాయి ఛందళ్ళాాస్త్రం, అలంకారకాన్హ్యం ఎవరివద్ద చదవలేదు. హైస్కూలు స్థాయిలో యీ అలంకాళ శాస్త్రాలు నేర్చరుగదా."

కరం బోయి ఫిమన్న అయిత్తే తాను భాగవత పద్యాలు చాలా కంఠస్తం చేసాడు ఇతర కావ్యాలు చదివాడు వాటినిబట్టి పద్యానికి నాలుగుపాదాలు, ఒక్కొక్క పాదా నికి పొడుగు (దీర్హ్ర అక్షరాలు పొట్టి (లఘు) అక్షరాలు ఎన్నెన్నివుంటాయో పాదం రెండో అక్షరం ఒకేవిధమైన (జాతి =కరం ఉండాలని (పాస "కొండ” గుర్తులు ,పెట్టుకొని పద్యాలు రాసేవాడు. అప్పటికి ఖీమన్నకు వృత్తాలు, జాతులు, ఉపజాతుల పద్యభందస్సు వాటిషేర్లు, గణాలు, యతి 'ప్రోసలు తెలియపు. తాను రాసిన పద్యాల్ని తనతోటి స్నేహితులకు విని పించేవాడు. బాలభీమన్నకు ఇఏ(దజాలం గూడా అభిరుచే | గుబ్బల వీరాస్వామి అనే పూర్వవిద్యార్థి మితుడు వేములవాడ నీవ కవి రాసిన “కవి జనా శయం” లక్షణ[గంథం చీమన్నకు రు చ్చాడు వీమన్న పద్యకవిత్వం రాస్తాడని తెలిసి ఆ లక్షణగంథు చదివి, వివి పద్య ఛందస్సు, గణ, యతిపాసలు అర్ధంచేసుకొని, (గ్రహించి గుర్తుపెటుకొని తాను రాసిన వద్యాలలోని ఛందస్సు, గణాలతో పోల్చుకుంటే వీమన్నకు నిజంగా “మతి పోయింది, సం,భమాళ్ళర్యాలతో - పరమానందంలో స్పనిగతేలాడ్రు కారణం .-. తానురాసిన పద్యాలు చాదావు అన్నీ “ఛందోబద్దం గా వునా,య ఎక్కడైనా యతి, (ప్రాసల విషయంలో (స్వల్ప దోషాలుంటే వాటిని క్‌! కొన్నాడు. ఇలాఛందోబద్ద కవిత్వంగూడా తనంతట తాను సశ కత మ లతో, స్వయం(్రతిభతోనే నేర్చుకున్నాడు చీమన్న, వే కటి, బట్టుద్‌ నీరు కట్టి మళ్ళును కట్టి నారు కట్టి కంచెలును కట్టి నన్ను పోషించ కెవరు అడవి మొక్కను నేను స్వేచ్భావకాశ వీధులం దిష్టమై నట్టు విరియుచుంటి ఆలీ, కా, కుసువూలు --అడవిలోని చెట్లుచేమలకు ఏ తోటమాలీీ వ తి. మొక లి పెంచి మళ్ళుకట్టి, నీరుపెట్టి, కంచెలుకట్టి పెంచి పోషించడు. దేనశే (| ష్ష్‌ క ర్త) వాటికి వనమాలి. తోటమాలి. అల్రాన్లే పండితవంశం కాని నిల్ల షి

జీవికం - సాహితీ వ్యాసంగం 9891 అంటరాని కులంలో పుట్టిన "అనామకుడు" (అడవిమొక్క) బాల్యంలో మన్నః అయితే స్వయం శక్తితో = స్వయంకృషితో న స్యయంప్రతిభతో సతం(తంగానే కావ్యాలు చదివి, కవిళకలు రాసొడానాడు. యీనాటికీ కవి ఫలు రాస్తున్నాడు _ కావ్యాలు విలయిస్తున్నాడు - మహికవిగా |! ఫోర్తు ఫారంలో "నిషావస్తువుల్ని నిషేధించాలి” అనే అంశంపై జరిగిన వ్యాసరచన సోటిలో చీమన్నదే ఫస్ష్రుప్రైజు, రాజోలు హైస్కూల్లో చదువు ఫిన్న రోజుల్లో = తనకు నచ్చిన = తౌను మెచ్చిన "అరమోడ్పు. రెండు కాటుక కళ్ళ ఓఅమ్మాయి"” మొద *“పణయలహరి పద్యకావ్యం రాసాడు అదే నీమన్న కావ్యస్థాయిలో రానిన తొలివద్య రచన - అంతకుముందు కాసిన పద్యాలు గేయాలు “వందల సంఖ్యల్లో వనంటాయి. వకినాడలో పి ఆర్‌. కాలేజీలో చదువకొన్నవ్వుడు *"పంజరం'లో చిలుక కవితరాసి-బహ్మాసమాజం పెద్దల కోపానికి [గురిఆయ్యాడు భీమన్న. నదరు నమౌజానికి దూరమయా్యడు వీమన్న, స్కూలు, కాలేజి ఫంక్ష ॥ నకు - ఎవరైన టీచర్లకు సన్మానంచే సే సందర్భాల్లో -- తప్పనిసరిగా ఉ న. 1ఫీమన్న పద్యాలు రాయవలసిందే. ఆ రోజుల్లో వీమన్న అపకవిత్యం చేప్పే వాడు, విద్యార్తిగొ వీమన్న రాసిన కవితలు. "కృష్ణా పత్రికలో వచ్చేవి. అందులో “పంజరంలో చిలుక గూడా వంది. (బిటీషువారి పాలనలో బానిస లుగా (బతుకుతున్న భారతీయులను దృష్టిలో పెట్టుకొని రాసిందీకవిత. బ్రహ్మ నమాజంవారు, పంజరరి అంటే బ్రహ్మసమాజం అని, వెలుక అంటే భీమన్న గా - వాసిన కవిత్‌ అనుకొన్నారు, అ రోజుల్లో "కృష్ణావత్రికలో పనిచేసిన “శ్చర్రిడ్రీల” జరుక్‌ కొత్తి (జలసాత్ర౦ రుక్నిజీనాథకాస్రి) ఏవన్న (విద్యార్ది గానే) రాసిన కవితలు చూచి, "ఉపజ్డా కోకలొగా [పళంసించాడు 1! కాలే జీలో చదువుకొన్న రోజుల్లోనే _ శరారిజనులెవరు”. అని ఓపెద్ద పరిశోధక వ్యాసం లానాడు.. చొన్ని తర్వాత "హరిజనులు ఆర్యులే” అన్న పేరుతో “రాగవాసిన్టం” నాటకపీ9కగా చెప్పాడు. ళ్‌ స మ(దానులో పిఠాపురం రాజావారి జనవాణి వతికలో తాపీ ధర్మా రావగొరి సంపాదకిత్న లే వపా నా పనిచేసినపుడు _"వల్లెటూరు లేఖలు”

భారావాహికంగా రాసాడు భీమన్న. తర్వాత గూడవల్లి రామజహ్మంగారు నడిపిన (ఆండ్ర శేషగిరిరావు సంపాదకత్వంలో) "పజామిత్ర”లో. భీమన్న పనిచేసినప్పుడు “పల్లెటూరి లేఖలు” పేరుమార్చి - "జానపదుని జాబులు" 'సరుతో సీరియల్‌గా వ్యాసావళిని కొనసాగించాడు భీమన్న బి.-యస్‌. మూర్తి గారి "నవజీవన" వతికకు సంపాదకుడుగా భీమన్న "మిరియం”” పేరుతో సమకాలీన రాజకీయాలపై వ్యంగ్యవ్యాఖ్యలు. చేసాడు. వేముల కూర్మయ్య గారి "వవసాయకూలి” పత్రికకు సంపాదకత్వం వహించి, బీమన్న వ్యవ సాయకూలీ పజోధగేయాలు ముసాడు.

అంతకుముందు రాజమండ్రిలో బీ.యిడి. చదివినప్పుడు. కుసమ ధర్మన్నగారి "జయఖేరి” వదత్రికలో చినచిన్న కధలు రానాడు ఛీమన్న- నెల్లూరునుండి వెలువడే “జమిన్‌ రైతు” పృతికలో *తోటమాలి' గేయనాటి!, ఉండు సుబ్బారావుగారు నడిపిన "హరిజన" పత్రికలో *ప్రబుద్ధభారతి' పతతి కలో వీమన్న రచనలు వచ్చాయి.

1940-45 మధ్య స్వంతజిల్లాలో టీచర్‌గా పనిచేసిన రోజుల్లో "దళిత పేద బడుగు వర్గాల్లో వంశపారంపఠ్యంగా వస్తున్న" (వెట్టిచాకిరి పాలేరువృత్తిని నిరసిస్తూ - యీ వర్గాల యువకులంతా విద్యాధికులు కావా అని “పాలేరు” నాటకం రాసాడు, రైతుకూలీ [ప్రజారాజ్య స్ట్థాపనథధ్యేయంతో (ధనిక భూస్వామ్య వర్గదోపిడీని నిరసిస్తూ) "కష్టజీవి" (కూలిరాజు) నాటకం రాసాడు.

1945-55 మధ్య మద్రాసులో ఒకవక్క మంత్రి కూర్మయ్యగారికి ఆంతరంగిక సలహాదారుడుగా వుంటూ - హరిజన 'సేవక్‌సంఘ సంయుక్త కార్యదర్శిగా రాష్ట్రనమానార శాఖలో అసిమైంటు పళ్లసిటీ ఆఫీసరుగావుంటూ తన సాహితీ వ్యాసంగాన్ని భీమన్న విడిచిపెట్టలేదు. మ్మ్యదాసులో పాథత్రికేయు డిగా వున్న నమయంలో ఉద్దండులై న సంపాదకులు హేమాహేమిలయిన కవివండితులతో సన్నిహికంగా మెలగుతూ తన సాహితీ వ్యాసంగాన్ని విస్తృతి చేసుకున్నాడు. అ(గశేణి కవిపండిళులైన నిడదవోలు వేంకటరావు,

జీవితం - సాహితీ వ్యాసంగం త్ర9ితి

కప్పగంతుల లక్ష్మణశాస్త్రి = ఆదిలక్ష్మి - కృష్ణశాస్త్రి శ్రీవాత్సవ. తిరుమల. రామచం[ద, కె. సభా, విద్వాన్‌ విశ్వం (పభృతులెందరో బీమన్నకు ఆత్మీయ నన్నిహాతులఅయ్యారు. "ఆం(ధపభ”లో ఉవసంపాదకుడిగా (గ్రంథనమిోక్షలు చేయడం, బీమన్న సాహితి కృషికి దోహదపడింది. ం |

మదాసులో వున్న కాలంలోనే బీమన్న రాసిన జానపదుని జాజులు రాగవాసిష్టం (అరుంధతీ వసిష్టు వివాహగాథ) మధుబాల, రాగోదయం, దీప సభ మొదలగు కావ్యాలు - అచ్చు అయ్యాయి. మధుగీత్క అకాండతాండవం పిళ్లిోతకం, కూలీ శతకం, బొమ్మ, కూలిరాజు - మొదలగు రచనలీ కాలంలో చేసినవే. అయితే యివి హైదరాబాబు వెళ్ళి అక్కడ స్టీరవడ్డ తర్వాత (1955) వెలుగుచూసాయి. మధుబాల మదదాస్తు ఆంధ విశ్వవిద్యాలయాలు. ఇంటర్‌కు పాఠ్య[గంధంగా నిర్ణయించాయి. దీపసభగూడా మదాసు విశ్వ విద్యాలయం బి.ప,కి పాఠ్య[గంథంగా నిర్ణయించింది.

'పేదగా, అందునా, పంచమకులంలో పుట్టిన చీమన్న కుటుంబ పోవ. కార్టం వివిధ వదవులు చేపడుతూ, వచ్చేజీతం సంపారం గడవటానికే *చ్రాలీ చాలక పోతుంటే గుట్టుగా మట్టుగా కాపురం నెట్టుకుపోతుంటే యిక తాను రాసిన కావ్యాలు అచ్చుకావడం సామాన్యమైన విషయంకాద్కు ఎవరో ఉదార స్వభావులైన వదాన్యులు ముందుకొచ్చి -సహాయవడాలి. " గంధరూపమ్ము చాల్చు భాగ్యమ్ము లేక కంటతడిపెట్టు చుండు నా కవనపటిమ, (బోచు' ర్లాజేందదుజేడి....కర్ణుడే మాయకు పరీక్షకుల నడుమ” అని బాషవా తన స్వంతకావ్యాలు అచ్చువేయించుకొంటానికి ఆర్థికస్తోమతలేమిగురించి, సహాయ పడేవారు కరువైన సంగతి దయనీయంగా చెప్పుకొన్నాడు. జాషమవామాటలు, వీమన్నకుగూడా అన్వయిస్తాయి. అయితే, జాషువాకాలం నాటికన్న వీమన్న కాలంనాటికి పరిస్థితులు మెరుగయ్యాయి. బీమన్నకు సాహితీవేత్తలు _ పా,తి శేయులుు నాయకులు పరిచయస్టులెందరో వున్నారు కనుక వీమన్న విమ యంలో పరిస్థితులు కాస్తమెరుగని చెవ్పవచ్చు.

1956లో మద్రాసును శాశ్వతంగా విడిచిపెట్టి, ఉద్యోగరీత్యా హైద

ప. -

కరిఉ బోయి భీమన్న రాబాదు వచ్చిన వీమన్న యిక అక్కడే స్పిరవడ్రాడని చెప్పాచ్చు 6 షి ప్రభుత్వ అనువాద కాఖాధిపతిగా ఉద్యోగం సక్రమంగా, సమరవంతంగొ నిర్వహిస్తూ - తన సాహిత్య వ్యాసంగాన్ని నిరాటంకంగా కొనపాగించాడు కొనసాగిన్తూనే వున్నాడు నేటికీ హైదరావాదులో అటు, [పభుత్వంలో ఉన్న తాధికారులతో, మంతులు, ముఖ్యమంత్రులు, శాసనసభ్యులతోో (వజానాయ కులతో సత్సంబంధాలు పెంచుకొంటూ యిటు సాహితీలోకంలో వివిధ వసిద్త సాహితీ సంస్థలతోను, అనేకమంది అ(గ(శేణ సాహెతీమూర్తులతోను ఆత్మీయ ' సన్నిహిత సంబంధ బౌంధవ్యాలు వృద్ధిపరచుకొన్నాడు. సర్వశ్రీ, దివాకర్ల వేంకటావధాని, విశ్వనాధ యం.యస్‌. రెడ్డి (మల్లెమాల), గజ్జల మల్లారెడ్డి దేవులపల్లి రామానుజరావు, దాశరధి, కాళోజీ నారాయణరావు, జాషువా+ డౌ! సి. నారాయణరెడ్డి, పోతుకూవి సాంబశివరావు, జివియస్‌. నుజ హ్మజ్యం, అరిపిరాల విశ్వం, ఖండవల్లి లక్ష్మినిరంజనం, వాసిరెడ్డి సీతాదేవి మోదుకూరి జాన్సన్‌ ముకురాల రామారెడ్డి ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి ప్రావు లూరి పాండురంగారావు, ముదికొండ వీరభద్రమూర్తి కొ కీవల్లి వీరభద రావు (పభృ్ళళతు 'లెందరో వీమన్నకు ఆత్మీయ సన్నిహితులై నారు. మరోపక్క అధికార వర్గాలలో ముఖ్యంగా అగగశేణి ఐ.ఎ.ఎస్‌, అధి కారుల్లో _ మాలకొండారెడ్డి, వాపురెడ్థి బీమన్నకు శిష్యులు పుతనమానులు కాగా, సర్వశ్రీ కె.యస్‌ ఆర్‌, మూర్తి మాధవరావు, గోపాలరావు, దానం? మురళీకృష్ణ [పభృతులు జస్టిస్‌ డా॥ కొత్తపల్లి పున్నయవంటి హెకోరున్యాయ మూర్తులు బీమున్నకు ఆత్యంత ఆత్మీయులై నార, ఇలా ఈనాల్లు దశాబ్దాల కాలంలో (1955-1995 చీమన్న (ప్రముఖ రాజకీయనాయకులతోను, (వముఖ కవిపండితులతోన్తు, ఉన్నతాధికారుల తోను సన్నిహిత సంబంధాలు ఏర+రుచుకొన్నాడు. హైదరావాదు వచినశై తర్వాతనే బీమన్న కావ్యకుసుమాలు, పైరుహిట, మధుగిత్క అకాండ తాం డవం, అనాది కొసనుండి అనంతత్వంలోకి = ?వాలకాలు, రాఫీల్కు రాగ వెశాఖి, బొమ్మ _ మొదలగు కావ్యాలు అచ్చుపడ్డాయి.

జీవితం _. సాహితీ వ్యాసంగం 895

తర్వాతరాసిన గుడిసెలు కాలిపోతునైై వచన కవితా సంపుటికి కేంద సాహిత్య అకాడమి వురస్కారం లభించింది, మణిమాననం, అళోకవనిలో రాముడు వీమన్న కల్పనాచాతుర్యానికి, ,వతిభా వ్యుత్చత్తులకు (వబల నిదర్శనాలు, గుడిసెలు కాలిపోతునైై, ధర్మకోసంపోరాటం, అం బేద్కరిజం, మోతం నా జన్మహక్కు, జన్వాంతరవై రం, డ్‌గ్గు ఎడిక్టులు మొదలగు కావ్యాలు బీమన్న సామాజికస్పృహకు, అభ్యుదయ దృక్ప్సధానిక్తి సంస్కరణా ఛిలాషకు కులవివకు ఖండనకు;, మతమౌఢథ్య నిరసనకు నవసమ సమాజస్థావన సమాజ(శేయస్సు, విశ్యమానథ కళ్యాణ కాండుకు (వబల నిదర్శనాలు,

కోనసీమ మామిడికుదులో పుట్టిపెరిగిన బీమన్న సాహితీవృక్షం కోన వీమలో స్వంత తూర్పుగోదావరి జిల్లాలో బీజావాపనం జరిగి మొలిచి, మొక్కయి, చిగిర్చి మద్రాసులో చున్నకాలంలో వేళ్ళు పాతుకుపోయి, చెట్టయి మారాకులు తొడిగి వచ్చవపచ్చగా పెరిగి పూత . పిందెలువేసి హైదరాబాదు వచ్చిన తర్వాత ఖీమన్న ఆ సాహితీవృక్షం పెద్ద మానయి, పెద్ద మావి వృక్షమై -- మహావటవృకంలా, . శాభోపశాఖాలుగా వర్ధిల్లి _వి స్తరించ్చి చీయని రసాలుకాస్తూ = ఫలించి తెలుగు పాహితీలోకంలో కవిపండితులకు, సాహితీ ప్రియులైన పాఠకులకు కమనీయ రసానుభూతి కలిగించి రసానం దంతో ఒలలాడిన్తున్నది.

కవిగా నిలదొక్కుకున్న ఫిమన్న, మహాకవిగా ఉన్నత శిఖరాలకెదిగ్మి సాహితీ "కళా[వపూర్తుడొ సహస పూర్ణచం[ద సాహితీకళా వికసితదళ పద్మశ్రీయై తెలుగు సాహితీజగత్తులో తనకంటూ ఒక (వత్యేక విశిష్ట విలతణ వైవిధ్య సాహితీకాణీని ఏర్పరుచుకొని, (వేళ్ళమాద లెక్కించగల అ్యగ్యశేణి కవిగా, సాహితీమూలర్తిగా ఘనసన్మానాలు పొందుతూ అఖండ కీర్తిప్రతిష్టలు ఆర్జించుకొని, తన యెనథై యైదవ పడిలోగూడా, వయోభారంతో "చేతులు వణుకుతున్నా” లెక్కచేయక కలంపట్టుకొని కమనీయ రమణీయ కవిళల్ని కావ్యాల్ని వెలయిస్తున్న బీమన్ననుకన్న కోనసీమ, తెలుగుసీమ ధన్యం.

896 బోయి భీమన్న 1965 తర్వాత అంబే చీమన్న రాష్ట్ర అనువాద శాఖాధినతి పదవీ విరమణ చేసిన ఈర్వాత వీమన్న ఆలోచనాసరళ, రచనా విధానంలో చాలా మార్చు వచ్చింది గాంధేయ సర్వోదయమార్గం విడిచిపెట్టి అంచేవ్కర్‌ పథం చేపట్టాడు అంతకుముందు అత్మా శయ మహాభావుకుడుగా రసాద్వ్వైత (వణయ భావశవితలు, గేయకావ్యాలు, వద్యకావ్యాలు (ప్రమ-ఖంగా వెలయిం చిన బచీమన్న వచన కవితారీత్తుల్ని అవలంబించి “సామాజిక స్పృహతో” సామాజీక రుగ్మతలపై అంటే కులమత వర వై వమ్యాలపై కఠినవై ఖరి అవ ప రా చా అంచించిి సూటిగా - ఘ్టాట్రుగ్లా _ నిర్మొహమాటంగా. నిర్భీతిగా “నరికి నట్లు” ఖండించడం మొదలు పెట్టాడు, అఎతకుముందు అంటే 10క్రగ లేదా 19860 వలకు ముఖ్యంగొ మ;దాను కేందొంగా పాత్రికేయుడిగా, పనిచేసినపుడు కవిగా వ్వీన- లాసిన కవితలు, నార్ల వారన్నట్లు "మె త్రన”గ్లా నున్నితంగా-విమర్శచేసినా మెత్తగా గానే చూ వచ్చాడు. అదే సమ్షయ్వ్యల్రో గేయ పద్యకవితా గ్‌తుల్నే పధా నంగా మన్న అవలంబించాడు, ఆత్మాశయ రసాద్వ్యైత [ప్రణయ భావకవిగా స్పష్టంగా కనిపిసాడు, ప్రాలేర్చు కూలిరాజు వంటి సాన్తూబైక సమస్యల్ని తీసు 9 చా కొని రాసిన నాటకాల్ని మినహాయిస్తే భీమన్న చేసిన రచనలన్నీ భావకవిగానే ఈపద్య గేయరూప కవితలు ఉన్నత మధుర భౌవస్యోరకాలు. క్ర (1//4- 0216 (భావగీతికలు) “950616 56౧96 తో రసానందభూతితో. _ వైవీయ అ స్తికదృష్టితో ఒప్పారుత్తూ వుంటాయి._ఇవి అత్కాశయ [ప్రణయ "నగీతికలు _. వక్ష తిసౌంద క భా ్‌ు నీ ల “దర్య వర్దనాత్మక్షాల్న, (గౌమాణ జీవన (పతివంబ కాలు. హృధయస్పందన గలిగించి రసానంద భూతి గఠిగించేవిగా వున్నాయి. అయితే 1060 తర్వాత రాసినవి (వధానంగా వచన కవితా కావ్యాలు. హేతువాద దృష్టితో _ సామాజిక స్పృహత్రో _ అభు;దయ దృక్పథంతో - కులమత వగ్గవై వమ్యాల్ని _ స్తూటగా _ ఘాటుగా సరో హమోటంగా ఇ నిర్భీతిగా జా నిష్కర్షగా ఖండిస్తూ సాగిన్ట అయితే (శేమ గాథల్ని తీసుకొన్నా - సామాజిక సమస్యల్ని తీసుకొన్నా. అందులో కులాం హాలు, బడుగు దళిత స్తే తర 2 ర రతన ఎదల పన్గాలవార్ర అభ్యుదయం కోరి రాసినవే. అయితే యీ ల్ల సామాజిక్ర రుగ్యతల్చి సునిశితంగాశే విమ

జీవితం - సాహితీ వ్యానంగం క్రి?

ల ద రకెట ప్రయ భావనికా రాఖీలు - 1960 తర్వాత అలానే భీమన గ న్ని అం ముందెప్పటినుంచో రాస్తూ వచ్చినవి. శ ్న రసాద్వైత (ప్రణయ భావకవిత్వానీకి పరాకాష్ట లేదా సతాక స్థాయి అన్నదగ్గ రాగవైశఖి 1065 ప్రాంతంలో (వ్రాసీవుండవచ్చు. అనాది కొసనుండి అనంతత్వంలోకి, శవాలకలు గూడా రాసి వుండొచ్చు"

వీబిని మినహాయిస్తే 19698 తర్వాత వీమిన్న కులమత వర్గవై ష మ్యాల్ని తీవంగొ, నూటిగాఖండించిన అభ్యుదయవాదిగాః సంస్కరణవాదిగా తవ రచనలద్వారా బీమన్న గోచరిస్తాడు. అదే సమయంలో గాంధీయిజంను విడిచిపెట్టి "అంచేద్కరిజం” వైపు వొక” మొగ్గాడు అంవేద్కక్‌ రాసిన తంగ11 18600 01 02548” = కులనిర్మూలన అనువాదంతోపాటు; ధర్మం కోస: పోరాటం (కులనిరూ శఅనక్షై ) అంచేద్కరిజి9; యిందుకు ఉదావార ణలు. ఈనాడు పూరిగొ అంబేద్కలేయవొదిగొ = కులమక రహిత నవ సమాౌజస్టాపన ధ్యేయంగా రచనలు చేస్తున్నాడు భీమన్న!

సామాజిక రుగ్మతలైన కులమ్‌ వర్గవై వమ్మాల్ని నూటిగా-ఘాటుగొ “నరికినట్టు” ఖండిస్తూ గుడ సిరా కాలిపోతునై. మళమూఢాబొర్ని ఖండిస్తూ చజేవుడు నని వూర్తిగొ నిరాకరిస్తూ లానిన డభ ఎడిక్తులు, శివొలకలు, మాక్షంనా జన్మవాక్కు* భీమన్న రాయడం జరిగింది, ఫీమన్న నా ప్రికుడొ అన్న సందేహం 'కభిగించేరీతిగొక్టీయౌ రచనలు చేసినొ “పరమాత్మ వున్నది వుడు లీడు-మతం మత్తు నందు-విషమంటూ” మత దురాచొల్ని త్స్‌వంగ్లా ఖండించిన అ స్తికుడిగొ న్‌ హతుబిద్ది వేదాంత దార్శినికుడుగొ ఫీమన్న నిగ్గు శ్రేలాడు - బుజువుపరచుకొన్నాడు అయితే. యిదే సమయంలో _చెవిధర మున్న “మణిమౌనస౦: అశోకవనిలో రాముకు వంటి కల్ళనాచాతుర్‌ రచ నలు భగవద్గీత బొమం వాలభూగీయం వంటి అరే రతనలు భీమన్న చీయకపోలేదు ఇంచేద్కరిజం వంటి సామాజిక రొజికీయ సంబంధమైన రచ సలు లేకపోలేదు! రని తర్వాత భీమన్న కవిగాకంటే. విప్లవభావా అలో! దయ రచయితగానే కనిపిస్తున్నాడు !

898 బోయి ఫీమన_

ఏది ఏమైనా మొదటసాహితీ జీవికంలో రసాదైైత [పణయభావకళి గో ఆవిష్కరించుకొని, రసాద్వ్యైత కవిగా లబ్బవతిషుడైనా, తర్వాశ్‌ కులమత వర్త వై వమ్యాల్ని చీల్చి చెండాడుతున్న అభ్యువయకవిగా నంస్కరణకవిగా; హేతువాద వేదాంత కవిగా అంచేద్క్మరేయ కవిగా మానవతావాద కవిగా స్థిరపడ్డాడు. నేడు “పుట్టు” కులవ్యవస్తతో మూఢమతోన్యాదంతో _ హింసా కాండతో =మారణకాండళో కొట్టుమిట్టాడుతున్న హిందూసమాజాన్ని హిందూ మఠాన్ని సంస్కరించి, మన భారతీయ [ష్రాబీన *సంస్కృతి”కి వట్టుగొమ్మ అయిన "స్వర్హ్ణయుగమైన”" వేదయుగం కావాలని రావాలని అ దిశగా మనం ముంద్రడ్వుగు వేయాలని మరీమరీ నొక్కి చెబుతున్న ఆదికవి వాల్మీకి వేద వ్యాస్సుల “వారస క్షవిగా, భారతీయ ఆర్ష ధర్మ, వేదయుగదర్మ [పతి ధిగా ఫీమన్న యీనాడు తెలుగు సాహితీలోకంలో అగగశ్రేణి కివిగా విరాజిల్లు తున్నాడు బడుగు దళిత వర్షాలనుండి వచ్చిన మహాకవి జాషువా పధముడు కాగా వైవిధ్యంతో దాదాపు 60 రచనలు చేసిన చీమన్నది అ(గిస్టానం. అలానే కులనిర్మూలనక్షై _ అంచేద్కరిజంయై యిన్ని రచనలు చేసిన కవిగా సవర్జులలో నేమి అవర్జులలో నేమి "వీమన్నదే” అగాసనాధిపత్యం.

నిజజీవితంలో = ఒక 'అనామక* పంచమ కులస్టుడిగా, నిరుపేదగా పుట్టిన బీమన్న స్వశక్తితో - స్వయంప్రశిభతో పట్టభదుడై - ఉపాధ్యాయు డిగా - పాథతికేయడిగా - జాతీయకాం(గెస్‌ (క్రియాశీల కార్యకర్తగా రాష్ట్ర హరిజన సేవక్‌ సంఘ నంయు క్ర కార్యదర్శిగా ఉమ్మడిరాష్ట్ర సమాచారకాఖ అసిఫైంటు పన్లిసిటీ అఫీసరుగ్యా ఆంధ్యప్రదేశ్‌ రాష్ట్ర అనువాద కాఖాధి పతిగ్యా రాష్ట్ర విధానమండలి (పరిషత్తు) గౌరవ సభ్యుడిగా వివిధ పదను అలో రాణించిన భీమన్న -సాహితీజీవితంలో పాత్రికేయుడిగా కథారచయితగా నాటక రచయితగా గేయన్మత్య నాటికా రచయితగా రసాద్వైత ప్రణయ ఛావకవిగ్యా పకృతి సొందర్యారాధక కవి ((వకృతి కవిగా - వ్యాఖ్యాతగా భామ్యకారుడిగాా పద్యకవిగ్శా గేయకవిగా, వచన కవిగా, హేళుబద్ధ వేదాంతదార్శనిక కవిగ్శా కులమత వర్గరహిత నవసమ సమాజం విశ్వమానవ కల్యాణం, _ సమాజ్యశ్రేయన్సు కోరుతున్న అభ్యుదయ కవిగా (ప్రజాకవిగా సంస్కరణకవిగా సాహితీ విరాట్‌ విశ్వరూ

జీవితం = సాహితీ వ్యాపంగం తలిఖు వంలో వేమన్న దర్శనమిస్తున్నాడు ఇది అపూర్వం! అసాధారణం ! తెలుగు స్తాహితీలోకంతో యింత వైవిధ్యం వున్న, యిన్నిరచనలు చేసినకవి వీమన్న “ఒక్కడే కనిపిస్తున్నాడు నా కళ్ళకు ! సవర్ణ కవుల్లోగాని అవర్ణకవుల్లోగాని బహుశా విశ్వనాధవారు తప్ప | (ప్రకృతిదేవిని | పేయసిగా, తాను (పియుడిగాా పరమాత్మను ప్రియనిగా తాను (ేయసిగా, కళానరన్వతిని (ప్రేయసిగా, దేవతగా, దేవిగా కాను (పియునిగా, ఆరాధకుడిగా, భక్తుడిగా, ఊహాజగత్తులో ఆత్మోపరతితో పర వించి “రసాద్వైత” [పణయ కవిత్వం రాసి రసానుళూతిలో రససిద్ధి పొందిన రాస్తున్న మహాభావుక (భావ) కవి యెక్కడ, భారతీయ సమాజంలోని హిందూనముకంలోని మకమౌఢ్యం, కులవివక్షను తీవంగా ఖండిస్తూ కలం కత్తి వటుకొని "నరుకుతున్న” ఖండిస్తూన్న నంస్కరణకవి, క్రీయాశీలకవిి “వగతికీల అభ్యుదయకవ్శి హేతుబన్ట వేదా-తదార్శనిక కవి యెక్కడ ? ఇది అపూర్వం | భీమన్న సాహితీమూ ర్రిలో "ఆత్మ పరమాత్మల” (పకృతీపురు ముల, శివనరస్వతుల త్రివేణీనసంగమంలా అంర్లీనంగా కవితా స్రవంతి (ప్రవహిస్తుంది ! కమనీయ రమణీయ స్వాప్నిక జగత్తులో విహరించేశ్ట్‌సాందర్యారాధకు లైన ఒక కాిజ్జి ఒక వర్డువర్తు ఒక షెల్లీ ఒక కిట్పు. ఒక్‌ టాగూర్చు ఒక కృష్టళాప్త్రీయే కాదు మరో[వక్క మానవతావాదులై న; అభ్యుదయవాదు లైన, నంస్కారవాదులైన - ఒక కవీరు, ఒక వేమన, ఒక్‌ కవిరాజు తిపుర నేని, అంతకుమించి ఒక అంచేద్కర్‌ - వీళ్ళందరి కవితాత్మలు కలబోసి మూనబోసి బీమన్న కవితాత్మగా సాహితీమూ వ్లీగా రూపుకట్టిందంటే బాగంటుందనిపిస్తుంది నాకు, ( ఇదివరకు చెప్పుకొన్నట్లు, భీమన్న రసొద్వ్వైత్‌ కవిత్వంలోగూడా వె విధ్యముంది యూ విశిష్టత వుంది. అసలు యిన్ని రసాద్య్యైత (ప్రణయ భొవ కతలు రాసిన కవులు తెలుగు. సాహిత్వంలో భీమన్న తవ్న మరొకరు లీలేమో టాగూరుకంటే కృష్ణశాప్రికంటే ఉన్నతమైన, ఉదా త్తమైన్స విలక్షణ

400 బోయి ఛీమన్న మెనది వీమన్న రసాద్వ్వైత చభణయభావ కవీక్వం వృతి సాందర్యారాధనంఎ అలానే కులవ్యవస్థను, మతమౌఢ్యాన్ని దేవుడు భావనని, ఛీమన్న "నరిక నటు ఖండింఛినట్లు మరొళకకవి ఖండించలేదేమో ! కులమత వర్షవై పమ్యాల్ని

ళం జోషువా మహాకవి ఖండించిన్నా ఆ నిఠసన సున్నితమైనది ! పరోక్షమైనది = మతాన్ని నృష్టిక రను చూతం జాషువా గట్టిగా అధిక్షేపించాడు. అయితే ఫేమన్న ఆసలు మతమే వద్దంటున్నాడు. మతం విషమని, మత్తుముదని, వపరమాత్య్మవున్నా దేవుడులేడని గట్టిగా నిష్వంద్వంగా నిక్కవ్చిగా నిర్మాహ మోటంగా ఎలుగెత్తి చాటుతున్నాడు. ఇలా కులమత వర్గవై షమ్యాల్ని ఖండిస్తూ యిన్ని రచనలు, చేసినకవి ఫీమన్న ఒక్కడే అని ఫఘంటాపధ. గా ఇప్పిచ్చు. అలానే కవీగా వుంటూ అంచేద్కర్‌ పధం అవలంచించి. ఆంచే ద్కర్‌ అశయసాధన న్ఫూర్తితో పలురచనలు చేసినకవి ఏమన్న ఒక్కడే ! కలవ్యవస్థను నిరసిస్తూ మతమౌఢ్యాన్ని ఖండిస్తూ, అంచేద్కరిజాన్ని సమ రిస్తూ బీమన్న చేసినన్ని రచనలు రాసినన్ని కవితలు కావ్యాలు మరే తెలుగు కవి రాయలేదు. అనందమే జీవితలక్ష్యం, కవిత్వ లక్ష్యం జీవిత పరిపూర్ణ వికానమే తన రసాదై్వైత కవిత్వం ఆశయమని నొక్కి చెప్పుతున్న వీమన్న-- నా కవితా అత్యం చీకట్లో బకికే వాళ్ళను " మెప్పించడం కాదు వాళ్ళను తిబైనా, కొటెనా సరే క అక్కడి నుండి లేపడం, అరుళోదయం కేసీ తరమడం --నఖక్ష తొలు ఆంటూ, చీకట్లో అజ్ఞానాంధకాకంలో మ్రగ్గుళున్న _ పేదవర్లాల పారి, శ్రామికవర్గాల వారిని, దళిత బడుగువర్గాలవాలి (బతుకుల్లో “బ్రట్రత్రో దయ రేఖలు _ వై తన్యకాంతులు _- ఛభోదయ కిరణాలు”. [ప్రసరింపచేయి

జివితం - సొహికీ వ్యానంగం శ్షగ్ర1 డమే తన కచిత్వలక్ష్యమని నిర్వ్యంద్వంగా (ప్రకటించాడు బీమన్న. కవిత్వ లక్ష్యం "అనందం౦ం” అంటే "కళకళ కోసమే అని రసాద్వైళ కవిత్వం రాయడం మొదలుపెట్టిన భీమన్న - కాలంతోపాటు తెలుగుసాహిత్యంలో తచ్చిన అభ్యుదయకర ధోరణుల కనుగుణంగా "కళ సామాజిక (శేయన్ఫు” కోసం అంటూ “సొమాజిక స్పృహతో “చీకట్లో బతికేవాళ్ళను” అరుణో దయంకేసి ముందడుగు వేయించడమని భీమన్న చెప్పడ ముదావహం, చీమన్న కవితలు రచనలు చూస్తూంటే, చదివితే _. కులమత వర్గవై వ చ్యూల్ని ఖండిస్తూ నవసమ సమాజ:కోనం - సమాజ (శేయస్సుకోసం-మనిషి జీవిత వికాసంకోసం, విశ్వమానవ కల్యాణంకోనం, భీమన్న ఎంతగా తపన చెందుకున్నాడో అరాటపడుతున్నాడో మనకు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది, కుల చత వర్గవై షమ్యాలులేని వేదయుగంకోనం తాను. చాస్తున్న అ[రులు ఎవరూ అర్హంచేసుకోవడంలేదనిి అసలు ఎవరూ పట్టించుకోవడం లేదని వీమన్న వాధ. అంబేద్కర్‌ ఆశయాలేమిటో విపులంగా విశదీకరిస్తూ - భారతదేశం, హిందూసమాజం, నాల్గు కాలాలపాటు *“బకకా లంటే కులమత వర్ష్గరహిజ్ర సమాజంలో సాంఘికన్యాయం, వ్యక్తి స్వేచ్చ సొాభాళృ్ళళ్వం, సమతాభావం (ప్రతిమనిషికి గౌరవప్రదమైన సుఖశాంతి (వదానమైన జీవితం ఒక్క అంచేద్క రిజమే (ప్రసాదిస్తుందని భీమన్న నొక్కిచెప్తతూ తనను ఎవరూ సరిగ్గా అర్థంచేనుకోనందుకు, ముఖ్యంగా ఎవరికోనమైతే యిట్టిరచనలు చేస్తున్నాడో అ పేద బడుగు వర్గాలవారుగూడా తన తపనా, ఆరాటం అర్ధంచేనుకోవడం లేదని తన రచనల్ని చదివి సరిగ్గా అర్ధంచేసుకోవడంలేదని, ఫీమన్న చాధ పడుతుంటాడు. మ్మితులదగ్గరు సన్నిహితుల దగ్గర - ముఖ్యంగా దళిత బడుగు ' వర్గాలవారు ఏర్పాటుచేసే సభల్లో తన మనస్సులోని *దాధ'ను త్రన శి సహృదయావేదనని చళ్ళగక్కుతుంటాడు = ఆవేదన వ్యక్తవరుస్తాడు, అయినొ, వీమన్న నిరాశ చెందడంలేదు. ఆశావాదిగా భారతీయ 'ప్రాలీన వేదకాల "సంస్కృతి" కుఖమత వివక్షలేని ర్య (అర్ద) సమాజ పున రుదరణ; హిందూసమాజంలోని పుట్టు కులవ్యవస్థ నిర్మూలన జూ చట్ట రా! రని]

శత౦02 వోయి భీమన్న బద్దత గల్గిన కులాంతర వై వాహిక వ్యవస్త నెలకొల్పబడడం - కులమత వర్షరహాత నవసమ సమాజస్టాపన విశ్వమానవ కల్యాణం, సమాజ శేయస్సు

"వ్య క్తిజీవిత పరిపూర్ణ వికాసం -' థ్యేయంగా ఎనవై యైదు ఏంత్త [ప్రాయం

లోను వయోభారంతో చేతులు వణుకుతున్నా లెక్కచేయక “ఏ రినకలం”

దించకుండా పుంఖానుపుంఖంగా రచనలు (వచన కవితలు, పద్యాలు? గేయాలు, "పాటలు, వ్యాఖ్యానాలు). చేస్తున్న ఏమన్న ముమ్ముటిక్‌

. చీమన్న మొత్తంమోద యిప్పటివరకు షుమారు 60 ఠచనలు చేసాడు. అందులో 50 (యాఖై) రచనలు అచ్చయ్యాయి. వెలుగుచూడవలసినవి చాదాపు 10 రచనలున్నాయి.

• అందులో మధుగీత, మధుబాల, దీపసభ, బీమన్న కావ్యకుసుమాలు అళోక వనిలో రాముడు, ' మణిమూాననసం, అంబేద్కర్‌ సువభాతం, పిలీశతకం చెప్పుకోదగ్గవి. ఇందులో మధుగీత, దీపసభ, వీమన్న కావ్యకుసుమాలు _ మధుర పదలాలిత్య - ఉన్నత భావస్ఫోరక "పద్యశిల్పానికి” (పఐల నిదర్శ నాలు కాగా - దీవనభ, మణిమానసం, ఆశోకవనిలో రాముడు _ ఫిమన,_ కల్పనాచాతుర్యానిక్‌ (ప్రతీకలు. న

అరడజను (6) గేయ కవితా సంపుటల్లో = రాగోదయ-, రాఖీలు, బొమ్మ, అకాండతాండవ౦, పాటలలో అంవేడ్కర్‌ ఎన్నద గ్గవి=వాగోదయం, రాఖీలు, బొమ్మ బీమన్న “రసాదై వత ' [వణయ భావకవితా నంపుటాల్లో మకు టాయమైనవి.

వచన కవితా సంపుటాలు పది (10) వున్నాయి. వాటిల్లో 6"గ వె శాఖి - గద్యపద్య, గేయాత్మకంగా - వీమన్న రసాద్వైత సిద్ధాంతానికి వరాకాష జయపతాక ! గుడిసెలు కాలిపోతున్నై, అనాది కొననుండి ఆనంత

ప! త్వంలోకి, శివాలకలు, మోక్షం నా జన్మహక్కు, (దగ్‌ ఎడిక్టులు చెవుకో

జీవితం - సాహితీ వ్యాసంగం 409 చగ్గవి. గుడిసెలు కాలిపోతున్నైకు కేంద్రసాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం లభించింది. గుడిసెలు కాలిపోతునై్న్నైది తిరుగుబాటు థోరణి !

నాటకాలు వది (10) వున్నాయి. అందులో పాలేరు, - కూలిరాజు రాగవాసిష్టం ముఖ్యమైనవి. పాలేరునాటకం బహుళ(ప్రచారం పొందిన నాటక రాజం. ఈ నాటికి పల్లెలు = వట్లణాల్లో -" ముఖ్యంగా (గామాణప్రాంతా లలో విజయవంఠతంగా (పదర్శింపబడుతోంది. వచనంలో వ్యాఖ్యలు _ భాష్యాలు - మమారు వదిఠచనలు -- ధర్మం కోసం పోరాటం, అంచేద్కరిజం (పముఖంగా చెప్పుకోదగ్గవి. బీమన్న పరి శోధక విమర్శనాదృష్టికి యివి (వతీకలు. అముదితాలలో "*క్షిరసాగరం' నవల ముఖ్యమైనది. సమకాలీన సామాజిక స్థితిగతులకు నిలువుటద్దం. విశ్వనాధవారి “వేయి వడగల'కు సర్తి జోడు. వేడవ్యాసుడు -- ధర్మవ్యాధుడు నాటకాలుగూడా ముఖ్యమెనవే, గేయ నృత్యనాటికలు అరడజను (6) ఇందులో ప్రైరుపాట, మానవుని, మరొక మజిలీ చెప్పుకోదగ్గవి. ఇవిగాక చిన్ననాట, కవిగా రూపుదిద్దుకొంటున్న తొలిరోజుల్లో రాసిన. గేయాలు కథలు - "[పణయలహరి శృంగార పద్యకావ్యం, తోటమాలి గేయ నాటిక్క అనార్కలి వంటి నాటకాలు కూలీశతకం, వ్యవసాయక్తూలీ (ప్రబోధ్ళ గేయాలు కాలగర్నంలో కలిసిపోయి, యిపుడు లభ్యంకావడంలేేద్చు భీవంన్న విశిష్ట-విలక్షణ పర్టి క్సత్వం నీరు గట్టి మళ్ళును గట్టి నారు గట్టి కంచెలును గట్టి నన్ను పోషించ రెవర్లు అడవి మొక్కను నేను విశ్వావకాళ వీధులం దిష్షమె నట్లు విరియుచుంట్‌ ఎావీ.కా. కుసుమాలు

40% బోయి ఫీమన్న _-ోశేద పంచమి” కులంలో పుట్టి కులవివళకుు సంఘంవెలికి బలియై

అనాదరణకు, అవమానాలకు గురియైన తనను "అడవిమొక్క*తో గుడ్డి గడ్డిపూ వుతో హోల్చుకున్నాడు భీమన్న.

పండితవంశం కాని పేదపంచముని యింటబుట్టిన భీమన్న (బతుకు దెరువుకోసం ఏన్నో అవతారాలెత్తాడు. నానాబాధలు పడ్డాడు. ఏ గురువు దగ్గర అలంకారశాస్త్రాలు పూర్వాం[ధ కావ్యాలు నేర్చుకోలేదు. అంఠా స్వయంకృషితోనే ! స్వయం పతిభతోనే 1

ఆర్థికబాధల్పు మనోవేదనలు, అవమానాలు అన్నీ దిగ మింగి మనిషిగా నిలబడ్డాడు = కవిగా ఆవిష్కరించుకొన్నాడు. మహాకవిగా ఎదిగాడు. ఆత్మ విశ్వాసంతో - స్వయంకృషితో _ స్వయంపతిభతో _ దీక్షతో _- ధైర్య సాహసాలతో సంసార జీనితంలోను సాహితీ జీవితంలోను వాధల్ని - వేద నాల్ని [పక్కకు నెట్టుకొంటూ ధీరోదాత్తతతో ముందుకు సాగిహిాయాడు - సాగిపోతున్నాడు (పణయగీతిక (రాఖీలు) లాలపించినా, సామాజికరుగ్యతల్ని ఖండిస్తూ అభ్యుదయ కవితలు రాస్తున్తా - "రపానంద 01 స్తూ సంతోషంగా జీవితం గడుపుతున్నాడు భీమన్న. గాకా ళ కాస్త

స్వతహాగా బీమన్ననెమ్మదస్థుడు శాంతస్వథావం కలవాడు. మాటల్లో చేతల్లో నిదానం! తాణికిసలాడని "నిండు కుండలా గుంభనంగ్యా గంభీరంగా కనిపిస్తాడు. నార్ల వారన్నట్లు “ఫేమన్నకవి హృతయం మెత్తన. ఆయన కవిత్వం మెత్తన” మనిషిలో తొందరపాటులేదు తొట్రుపాటు లేదు. సర్వ సాధారణంగా చూపులకు, ప్రశాంతంగా సాధువుశా కనిపించే వీమన్న, పరి స్థితులు తన ఆత్మాభిమానాన్ని మంటకలుపుతున్నట్లు తన పరువును గంగ పాలు చేస్తున్నట్లు [గహించినవ్వుడుమాత్రం మొండిగా _ “అలుగుటయే యెరుంగని మహామహితాత్ము డజాతళత్రువే అలిగిననాడు. సాగరములన్నియా నేకము కాకపోవున్లే” అనర్నతగా ఉగరూపమెత్తిన _ రాద్రమూర్తి అయిన సంఘటనలు లేకపోలేదు. అయితే యిట్టి సంఘటనలు చాలా అరుదు స్వల్బం ! తండ్రి పల్లయ “అద్వైత వేదాంతం” పుట్టిపెరిగిన వీమున్న "రసొ

జీవితం - సావాతీ వ్యాసంగం ఉరి5్‌ ద్వైత" కవిగా ఠూపొందినాా తండి తృాత్త్వీకదృష్లి బీమన్నకు నహజంగానే . అబ్బింది. 'సేదరికపు ఆర్థికబొధలు; కులవివక అవమానాలు అన్నిటినీ అద్దాథ్ధే ౫ ఫ్రైఖ్యమనే భావన రానీవోయి ఆ యెరుకే నిశ్చలానందమోయి, [బ్రహ్మానంద మాయి” అన్న ఓ నినీకవి పొట బీమన్న కన్వయిన్తుంది, బాధల్ని, వేదనల్ని, అవమానాల్ని “విద్విలానం"గా చిరునవ్వుతో స్వీకరిస్తున్నాడు వాటిని (ప్రక్కకు నెడుతున్నాడు. సంతోషంగా ముందుకు సాగిపోతున్నాడు చూపులకు కమ్వైగ మోటన్టుడుగొ కనిపించే వీమన్న కలంపట్టుకొంటే మాతం ఘాటుగా ళాస్తాడు. ఛీమన్నను “రాబోయే ₹ తాబ్బవు బుషి” అన్నాడు జివి-యన్‌, . జీవితలత్యం “ఆనందం” కవిత్వలక్ష్యం అనందం అని విశ్వసించాడు “ర్రసా ద్వైత” (వణయభావ గీతికలు పాడుకొంటూ "అమృత రాగరసానంద యాతిలో సొగిపోతున్నాడు.

'పేదగా పుట్టివా "తనకు పేదరికం లేదని” గట్టిగా నమ్మాడు. పేదను కానని (పకటించి క్పృేదగాొ (బతకలేదు, (బతకడంలేదు బీమన్న "అన్నీవుండీ ఏమిలేని వాజ్జి” అనే తాత్త్వికధోరణి అలవరచుకొన్నాడు. ఏమి లేకపో యిన్సా లేదనుకొని బాధపడడం, (కుంగిపోవడం, నిరాశ చెందడంలేదు చీమన్న తీవిఠంలో. "వస్తేరానీ; పోతీవోవీ కష్టాల్‌ సుఖాల్‌” అన్న మొండి ధైర్యం, తా త్వికద్భృష్టి కలవాడు వీమన్న. కష్టాలు, జొధలు చూచి పారిపో వడం చీరువులక్షణలి = పిరికివొడి లక్ష ణమంటాడు వీమన్న, అవి సహజం |

“న్సీ బతుకు నీభావం లోడిది, నీసుఖం నీచి త్తం తోడిది” అన్న సత్యం “నివే నీ జీవిత నిర్మాతను నీవే నీ నుఖగాంతుల కర్తవి అన్న సత్యం తెలి సినవాడు కనుక భీమన్న తన జీవితొన్ని సుఖవ తంగా మలుచుకున్నొడు, =వాథే సొఖ్యమనే భావన” కల్గినవాడు కనుక, జీవీతరిక్ష్యం కవిత్వం లక్ష్యఆ “ఆనంద” మని విశ్వసించినవాడు కనుక (పకృతిలోని (పతి ఆందమైనవస్తువు నకు నృందించాడు. (వకృతినే (కేయసిగా, దేవతగా సంభావించి. "రసా ద్వైత" [పణయభావ కవిత్వం వెలయిన్తూ “కసానందళూతిలో” పరవశించిపోతాడు, =

శ్నీ0 కీ బోయి ఫీమన్న వాపేద పంచమ” కులంలో పుట్టి కులవివళకు, సంఘంవెలికి బలియై అనాదరణకు, అవమానాలకు గురియైన తనను "అడవిమొక్క"తో గుడ్డి గడ్డిపూ వుతో 'పోల్చుకున్నాడు ఛీమన్న, పండితవంశం కాని పేదసంచముని యింటబుట్టిన భీమన్న (బతుకు దెరువుకోసం ఏన్నో అవతారాలెత్తాడు. నానాబాధలు పడ్డాడు. ఏ గురువు దగ్గర అలంకారశాస్త్రాలు పూర్వాంధ కావ్యాలు నేర్చుకోలేదు. అంతా స్వయంక్యషితోనే ! స్వయం ,పతిభతోనే | అర్థికబాధలు, మనోవేదనలు, అవవానాలు అన్నీ దిగ మింగి మనిషిగా నిలబడ్డాడు = కవిగా ఆవిషృరించుకొన్నాడు. మహాకవిగా ఎదిగాడు. ఆత్మ విశ్వాసంతో - స్యయంకృషితో - స్వయంపతిభతో = దీక్షతో - ధైర్య సాహసాలతో సంసార జీవితంలోను సాహితీ జీవితంలోను బాధల్ని = వేద నాల్ని [పక్కకు నెట్టుకొంటూ ధీరోదాత్తతతో ముందుకు సాగిహోయాడు సాగిపోతున్నాడు (ప్రణయగీతిక (రాలీలు) లాలపించినా, సామాజికరుగ్యతల్ని ఖండిస్తూ అభ్యుదయ కవితలు రాస్తున్నా - "రసానందభూతిొతో ల్రాస్తా సంతోషంగా జీవితం గడుపుతున్నాడు భీమన్న. ల .. న్వతవాగా బీమన్ననెమ్మదస్టుడు కాంతస్యథావం కలవాడు. మాటల్లో చేతల్లో నిదానం! తొణికీసలాడని 'నిండు కుండలా గుంభనంగా, గంభీరంగా కనిపిస్తాడు. నార్ల వారన్నట్లు “ఖీమన్నకవి హృతయం మెత్తన. ఆయన కవిత్వం మెత్తన” మనిషిలో తొందరపాటులేదు తొట్రుపాటు లేదు. సర్వ సాధారణంగా చూపులకు, (ప్రశాంతంగా సాధువుశా కొనిపించే బీమన్న పరి స్థితులు తన ఆత్మాభిమానాన్ని మంటకలుపుతున్నట్లు తన పరువును గంగ పాలు చేస్తున్నట్లు (గ్రహించినప్పుడుమాత్ర౦ం మొండిగా _- “అలుగుటయే యెరుంగని మహామహితాత్ము డజాతళ్యత్రువే అలిగిననాడు. సాగరములన్నియు నేకము కాకపోవునే” అనర్నతగా ఉ్యగరూపమె త్రిన = రొాదమూలర్తి అయిన సంఘటనలు. లేకపోలేదు, అయితే. యిట్టి సంఘటనలు చాలా అరుదు / స్వల్పం ! తండ్రి పల్లయ "అద్వైత వేదాంతం” పుట్టిపెరిగిన వీమన్న "రసా

జీవితం -- సాహితీ వ్యాసంగం 405 దైైత' కవిగా ఠూపొందిన్సా తండ్రి తాత్త్వికదృష్టి వీమన్నకు సహజంగానే అబ్బింది. "పేదరికపు ఆర్థికబాధలు, కులవివడు అవమానాలు అన్నిటినీ "బాధే పొఖ్యమనే భావన రానీవోయి ఆ యెొరుకే నిశ్చలానందమోయి, [బహ్మానంద మోయి"” అన్న ఓ సినీకవి పాట వీశున్న కన్వయిన్తుంది బాధల్ని, వేదనల్ని _ అవమానాల్ని “బిద్విలాసం"గా చిరునవ్వుతో స్వీకరిస్తున్నాడు వాటిని (పక్కకు నెడుతున్నాడు. సంతోషంగా ముందుకు సాగిపోతున్నాడు చూపులకు *మొగ మోటస్టుడుగా కనిపించే బీమన్న కలంపట్టుకొంటే మాత్రం ఘాటుగా శాస్త్రాడు. భీిమన్నను “రాబోయే శతాబ్దపు బుషి" అన్నాడు జివియస్‌:

జీవితలత్యం “అనందం” కవిత్వలక్ష్యం అనందం అని విశ్వసించాడు “ర్రసాద్వైత" (ప్రణయభావ గీతికలు పాడుకొంటూ "అమృత రాగరసానంద -_ యా(థతిలో సాగిపోతున్నాడు. +"

శ్పదగా పుట్టినా "తనకు పేదరికం లేదని” గట్టిగా నమ్మాడు. పేదను కానని [పకటించి పేదగా (బబతకలేదు, (బతకడంలేదు బీమన్న "అన్నీవుండీ ఏమోలేని వాళ్ణి” అనే తా 'త్వికధోరణి అలనరచుకొన్నాడు. ఏమా లేకపో యిన లేదనుకొని బాధపడడం, (కుంగిపోవడం, నిరాశ చెందడంలేదు చీమన్న జీవితంలో. “వ స్తేరానీ, పోతపోనీ, కష్టాల్‌ సుఖాల్‌” అన్న మొండి ఛెర్వంః తా త్రికదృష్టి. కలవాడు వీమన్న. కష్టాలు, జౌధలు చూచి పారిపో వడం వీరువులక్ష.ణత -- పిరికివాడి లక్షణమంటాడు వీమన్న. అవి సహజం 1

ప్పి బతుకు నీభావం తోడిది, నీసుఖం నీచి త్తం తోడిది” అన్న సత్యం అస్పివే నీ జీవిత నిర్మాతవు నివే నీ సుఖగాంతుల కర్తవా అన్న సత్యం తెలి సినవాడు కనుక భీమన్న తన జీవితొన్ని సుఖవ "తంగా మలుచుకున్నాడు, *బ్రాథే సొఖ్యమనే భావన” కల్గినవాడు కనుక; జీవితలక్ష్యం కవిత్వం ల క్షం “ఆనంద" మని విశ్వసించినవాడు కనుక (పకృతిలోని (పతి అందమైనవస్తువు

డు. 'పకృతినే (ేయసిగా, దేవతగా సంభావించి.”రసాద్వైత

నకు నృందించ వె న "రసానందళూతిలో' పరవఃించిపోతాడు, * [పణయభొవ కవిత్వం వెలయిస్తూ రనానింల

406 బోయి భీమన్న కాలానుగుణంగా సమాజంలో వచ్చిన మార్పులకు స్పందించి కులమత వగ్గవై షమ్యాల్ని ఖండిస్తూ - నవసమ సమాజస్థాపన, సమాజశేయస్సు, విశ్వమానవ కల్యాణం, వ్యక్తిజీవిత వికాసం ధ్యేయంగా కవితలు కావ్యాలు రాసాడు - రాస్తున్నాడు. 0 ___ ఆకావాదిగాా అభ్యుదయ వాదిగా మానవతావాదిగా _ సమాజంలోని “కృర్పనముత వర్గ చై షవ్యూల్ని నిష్కర్షగా నిగ్మాహమోటంగా - నిర్భయంగా ఖండిస్తూ తాను నమ్మిన సిద్ధాంతమైన, కులమత వర్గరహిత నవసమ సమాజ స్థాపన ధ్యేయంగా కవిగా కవిళఠలు వెలయిస్తూ దూషణ, భూషణల్ని లెక్క చేయక ముందుకు సాగిపోతున్నాడు. 1989 నవంబరులో నా (యీ రచ యిత) రాసిన జాషువా కవితా వైభవం [గంథావిషృరణ సభలో డొ॥ సి. నారాయణరెడ్డిగారు మాట్లాడుతూ ఫీమన్న (ప్రస్తావన తెచ్చి (వయోభా రంతో ఆయనజేతులు వణుకుకాయేమోగాని, కలంపట్టుకొంటేమాతం “వణికి స్తాడు” ఆంటే చెప్పదలచింది నిర్మొహమోటంగా నిర్బీయంగా సూటిగా ఘాటుగా చెబుకాడని అర్హంలో అని లెన్సపలికాడు. తనకు మేలుచేసిన వారిని, చేదోశ వాదోడుగా వున్నవారిని చీమన్న మరచిపోడు. బీమన్న కృతులకు తాను రాసుకున్న ““వీఠకలుూ చూస్తే “కృతజ్ఞతా” పూర్వకంగా, తనకు సహాయసహకారాలందించిన వారికేర్లు జాబితా ఓ పెద్దపట్టిక కనిపిస్తుంది. చూపులకు భీమన్న మెత్తగా - సౌమ్యు డిగా కనిపించినా కలంపట్టుకొంటే మాత్రం “దులి పేస్తాడు” -- చెండేస్తాడు. అయితే యింతటి విశిష్ట వ్యక్తిత్వమున్న ఫీమన్నలో కొంత విల ఇత్వం = ఆవిలక్షణత్వ౦లో గూడా విశిష్టత్వం వుండడ విశేషం - విచి,తం. అందరూ పైకి చూస్తూన్నప్పుడు ' నేను క్రిందికి చూస్తాను అందరూ కిందికి చూస్తున్నప్పుడు నేను ఫైకి చూస్తాను - -ారుడిసెలు కాలి...

జీవితం - సాహితీ వ్యాసంగం క07 --ఇదీ వీమన్న విలక్షత్వం |! నీతికి అవినీతికి తేడా ఏమిలేదు తనకు దక్కిన సుఖం నీతి మరొకడికి దక్కిన సుఖం అవినీతి ఎజానఖక్షతాలు నీతికి అవినీతికి తేడా ఏమోలేదనడం విలతణమే. తేడా బేదా అంటే - “నీతి అనేది అనలు వుందా |! ఆత్మవంచన ఎందుకని ఎదురు (వశ్న వేస్తాడు భీమన్న. ఇందులోని “నిజానిజాల” గురించి ఫాఠకులే నిర్ణయించు కొందురుగాక. నామట్టుకు నాకు రెంటికీ తేడా వుంది ॥ . కవికీ = కపికి తేడా కనిపించదు నాకు పద్యం కంబే మద్యమే తలకెక్కుతుంది నాకు " ఎ-ఖీమన్న ఉగాదులు "విద్యార్థిగా" రాజోలు హైస్కూల్లో చదువుకొన్నప్పుడు “నిషా వస్తువుల్ని నిషేధించాలి” అనే విషయంపై జరిగిన వ్యాసరచనా పోటీలో వీమన్న ఫస్టుప్రైజు కొట్టేసాడు. అప్పటికీ యిప్పటికి ఎంతతేడా ఖీమన్నలో ! భోగవనిళ రేను తాగుడు పేకాట హాయిగూర్చు మానవాత్మ కెపుడు " _.-ఫీమన్న శతకం _-తాత్కాఖక ఆనందం, హాయి కలగవచ్చు. కౌని వాటివల్ల చెరుపు మాట ఏమిటి ? ఆయితే వీమన్న మరో నగ్ననత్యం చెప్పాడు. ఇల్లుగుల్ల. - ఒలుగుల్ల ! ఇవి "చెడ్డివై తే [ప్రభుత్వం ఎందుకు నిషేధించదంటాడు. మధ్య ఉం ళం స పానం మొన్నమొన్ననే నిషేధంచిదనుకొండి. ఉ త్తమకవిత స్కాచ్‌ విస్కీ భగవంతుడా ఇవి మూడు చాలా ఖరీదెన భోగవ్హునులు

ఉీ08 పోయి ఫీమన్న విలాస పురుషులకో వీత రాగులకో తప్ప సామాన్యప్రజల కివి సర్వనాశకాలు గుడిసెలు కాలి....

--సంపన్నులకు తప్ప, యివి, సొామాన్యజనాల్ని సర్వనా;నం చేస్తా యని మహాకవి జీవితసత్యాన్ని గుర్తించి లెస్సబలికాడు

పోతే వ్యక్తిగా వునర్జన్మలేదనే భీమన్న సావాతీపరుడుగా "జన్మాంతర వైరం" కావ్యం రాయడం, పఠమాత్మ నిరాకార నిర్చుణమని, దేవుడు సాకార సగుణమని వేదాంతళాస్త్రాాలు నొక్కిచెపుతున్నా పరమాత్మ వున్నదని నొక్కి ఇప్పే భీమన్న "దేవుడు లేడని కరాఖండిగా చెప్పడం _.. దేవుడులేడనే భీమన్న గుడులకు వెళ్ళడం, కావ్యాలు (దీపసభ, మణిమాననం) దేవుడికి అంకితం యీయడం, కాస్త "విలకుం' గానే కనిపిస్తుంది మరి !

అయితే తన కవితాఖినివేశానికి, స్ఫూ రి అందాల (పకృతి కోనసీమతోపాటు

అందాల వల్లెపడుచులనీీ తన "మితకొటిొలో పురుషులతోపాటు స్రీలు తక్కువేం కారని నిజాయితీగా బిడియంలేకుండా చెప్పడం భీమన్న నిజాయి తీక్తి నిష్కాపఓత్యానికి వ్రబలతొర్కాణాలు అందుకే భఛీషన, తనజీవితం “అద్దాల వీరువా” అని “తెరచిన పు స్తకొమని లెస్సగా పలకడం నిజంగా అభినందనీయం, “"వెంటబడు కొలది, పర్వెట్తు తత్వము నాది, కవ్వించిననె గాని, కన్నెత్తి చూడ”"నని తన (ప్రణయ జీవితతత్త్యాన్ని _ జీవిత సత్యాన్ని నిజాయితీగా చెప్పడం భీమన్న అభినందనీయుడు. తానుఇెప్పినివి, తానారిసా నని, ఆచరించనివిచెప్పనని భీమన్న చెప్పడం అయన మహోన్నత వ్య క్రిత్వ వై?ష్ట్యానికి జయవతాక ! "నేనాచరించనని నీతులు బోధించి, రాని (కూని) రాగము తీయలేను నేను” అని మహాకవి జాషువా తన విషయంలో అన్న మాటలు, ఫీమన్నకుగూడా అన్వయిస్తాయి.. పేరాశకు పోటయేదిలీదు నిరాశ ఇందేడీలేదు. వస్తే, ఎవరైనా యిస్తే కాదనేదిలేదు రానిదానికి చాధపడేది లేడు, ఉన్నంతలో తృప్తి 'అందినంతలో ఆనందం నిత్యానందమే భీమన్న జీవితవిధానం _ ధ్యేయం. విలక్షణ గుణాలతో విశష్ష సుగుణసంపన్నుడె న భీమన్న వ్యక్తిత్వ మట్టిది - అదే. భీమన్న విశిష్టత 1 (ప్రత్యేకత !

జీవితం - సాహితీ వ్యాసంగం త౦9 నకూజంలో చాలామంది బెప్పేది ఒకటి చేసేది మరొకటి. అబద్దా లాడుతూ, వచ్చిమోసాలు చేస్తూ; వూసరవెళ్లి వేషాలు మారుస్తూగూడా "సత్య హరిళ్చ్ళందుల్లాగొ, పత్మివత (వప త్తిత్తు) ల్లాగా = పెద్ద మనుష్యులుగా చెలామణి అవుతుంటారు. తమ తప్పులు యితరులపెకి నెట్టుతూ వుంటారు, కాని మహాకవి బీమన్నకు యీ వేషాలు వేయడం, మోసాలు చేయడంచేత కాదు. దాపరికంలేదు. హృదయం నిర్మలం, మనస్సు నిర్మలం ! భీమవ్న సావాత్యమే వీమన్న జీవితం. ఛీమన్న జీవితమే వీమన్న సాహిత్యం ' సత్కారాలు _ విరుదులు : .. ఎనఖై యెమ సంవత్సరాల వయస్సులో _ అరవై యేఎడ్ల సాహితీ జీవి తంలో = అరవై కృతులు రచించిన చీమన్న రాష్ట్రంలో _ రాష్ట్రంవెలువల ఎన్నో సన్మానాలు, సత్కారాలు బిరుదులు లెక్కకు మిక్కిలి పొందాడు. అవన్నీ బుక్కడ పేర్కొనాలంటే అదొక (గంధమౌతుంది కనుక ముఖ్యమై. నవి గుర్తుచేసుకోవడం సముచితంగా వుంటుంది.

1. 1958లో _ గుంటూరుజిల్లా. చెరుకుపల్లిలో మంగళగిరి పరవస్తు చాసు నిర్వహణలో ఆనాటి రాష్ట్రమంత్రి దామోదరం నంజీవయ్యగారి అధ్యక్షతన - పగటి దివిటీఅతో (బహ్మరథంపై వూరేగింపు - గండపెండేర బహూ కరణతో ఘనసన్మానం.

వ్ర 1968లో _ కాకినాడలో *మహాకవి” బిరుదు [పధానం,

8 1971లో - ఆంధ యూనివర్సిటీ *కళ్ళాపపూర్ణి గౌరవ డాక్టరేట్‌.

శ 1971లో - స్వ(గామం = మామిడికుదురులో డా! సి, నారాయణ రెడ్డిగారి అధ్యక్షత, అనాటి జీల్లాకలెక్టరు మాలకొం డయ్యు, శాసనసభ్యులు గణేశ్వరరావుల నిర్వహణలో- వీమన్న షప్టిపూర్తి సభలో “సాహితీ వసంత' బిరుటు,

క్ర 1978లో - భారత ప్రభుత్వ 'పర్మత్రీ' విరుదు.

గ్ర 1075లో - కేంద్రనాహిత్య అకాడమి వారిచే గుడిసెలు కాలి పోతున్నై కవికా సంపుటికి-"జోతీయ పురస్కారం”,

ర్‌ 2)

“408 పోయి థీమన్న విలాస పురుషులకో వీత రాగులకో తప్ప సామాన్యప్రజల కివి సర్యనాళకాలు గుడిసెలు కా లి.... సంపన్నులకు తప్ప, యివి, సామాన్యజనాల్ని సర్వనా?నం చేస్తా యని మహాకవి జీవితసత్యాన్ని గుర్తించి లెస్సబలికాడు హోత్కే వ్యక్తిగా పునర్ణన్మలేదనే భీమన్న సాహితీపరుడుగా "జన్మాంతర వైరం" కావ్యం రాయడం, పరమాత్మ నిరాకార నిర్గుణమని, దేవుడు సాకార సగుణమని వేదాంతకాస్త్రాలు నొక్కిచెపుతున్నా, పరమాత్మ వున్నదని నొక్కి చెప్పే భీమన్న “దేవుడు లేడని కరాఖండిగా చెప్పడం _ దేవుడులేడనే ఫీమన్న గుడులకు వెళ్ళడం్క కావ్యాలు (దీససభ, మణిమానసం) దేవుడికి అంకితం యీయడం, కాస్త 'విలకం' గానే కనిపిస్తుంది మరి ! అయితే తన కవితాభినివేశానిక్కి స్ఫూ రి అందాల (పకృతి కోనసీమతోపాటు అందాల పల్లెపడుచులన్సీ తన "మితకోటిోలో పురుషులతోపాటు త్త్రీలు తక్కువేం కారని నిడాయితీగా చిడియంలేకుండా చెప్పడం భీమన్న గిజాయి తీక్కి నిష్కాపటత్యానికి ప్రబలతార్కాణాలు అందుకే ఖీషున్న తనజీవితం “అద్దాల బీరువా” అని “తెరచిన పుస్తకొమని లెన్నగా వలకడం నిజంగా అభినందనీయం. వెంటబడు కొలది, పర్వెత్తు తత్వము నాది, కవ్వించిననె గాని, కన్నెత్తి చూడోనని తన (ప్రణయ జీవితతత్తాన్ని _ జీవిత సత్యాన్ని నిజాయితీగా చెవ్వడం భీమన్న అభినందనీయుడు. తానుచెప్పినివి, తొనారిసా నని, ఆచరించనివిచెప్పనని భీమన్న చెప్పడం అయన మహోన్నత వ్య కిత్వ వై శష్ట్యానికి జయవతాక ! "నేనాచరించనని నీతులు బోధించి, రాని (కూని) రాగము తీయలేను నేను” అని మహాకవి జాషువా తన విషయంలో అన్న మాటలు, భీమన్నకుగూడా అన్వయిస్తాయి. పేరాశకు పోయేదీలేదు నిరాశ పఏంచేదీలేదు. వస్తే, ఎవరైనా యిస్తే కాద నేదిలేదు రానిదానికి బాధవడేది లేడు, ఉన్నంతలో తృప్తి "అందినంతలో ఆనందం నిత్యానందమే భీమన్న జీవితవిధానం __ ధ్యేయం. విలక్షణ గుణాలతో విశ₹ష్త సుగుణసంవన్నుడైన భీమన్న వ్యక్తిత్వ మట్టిది - అదే, భీమన్న విశిష్టత ! (ప్రత్యేకత

జీవితం - సాహితీ వ్యాసంగం 409 సకూజంలో చాలామంది చెప్పేది ఒకటి చేసేది మరొకటి. అబద్దా లాడుతూ, వచ్చిమోసాలు చేస్తూ, వూసరవెల్లి వేషాలు మారుస్తూగూడా సత్య హరిళ్చ్ళంథదుల్లాగౌ, పతివ్రత (వత్తిత్తు) ల్లాగా - పెద్ద మనుష్యులుగా ఇెలామణి అవుతుంటారు. తమ తప్పులు యితరుల పైకి నెట్టుతూ వుంటారు కాని మహాకవి వీమన్నకు యీ వేషాలు వేయడం, మోసాలు చేయడంచేత కదు. దాపరికంలేదు. హృదయం నిర్మలం, మనస్సు నిర్మలం ! భీమవ్న సావాత్యమే వీమన్న జీవితం. భీమన్న జీవితమే వీమన్న సాహిత్యం |! సత్యాకరాలు దికుదులు ; * ॥ ఎనభై యైెదు సంవత్సరాల వయస్సులో ._ అరవై యేండ్ల సాహితీ జీవి తంలో * అరవై కృతులు రచించిన బీమన్న రాష్ట్రంలో - రాష్ట్రంవెలువల ఎన్నో సన్మానాలు, సత్కారాలు బిరుదులు లెక్కకు మిక్కిలి పొందాడు, అవన్నీ బమిక్కడ 'పేర్కొనాలంటే అదొక (గగ్రంధమౌతుంది కనుక ముఖ్యమై. నవి గుర్తుచేసుకోవడం సముచితంగా వుంటుంది. శ్రే 1853లో _. గుంటూరుజిల్లా చెరుకుపల్లిలో మంగళగిరి పరవస్తు దాసు నిర్వహణలో ఆనాటి రాష్ట్రమంత్రి దామోదరం సంజీవయ్యగారి అధ్యక్షతన = పగటి దివిటీఅతో (బహ్మరథంపై వూరేగింపు - గండపెండేర బహూ కఠణతో ఘనసన్మానం. వ్ర 1968లో _ కాకినాడలో “'మహాకవి' బిరుదు 1పధానం, శ్ర 1971లో - ఆంధ్ర యూనివర్సిటీ *కకాప్రపూర్ణ గౌరవ డాక్టరేట్‌. శ్శ్రీ 1071లో - స్య(గామం మామిడికుదురులో డొ సి, నారాయణ రెడ్డిగారి అధ్యక్షత, అనాటి జీల్లాకలెక్టరు మాలకొం డయ్య, శాసనసభ్యులు గణేశ్వరరావుల నిర్వహణలో- వీమన్న షప్టీపూ క్తి సభలో “సాహితీ వసంత' బిరుదు, ళ్‌ ఖగ క్స్‌ ర్స్‌ 1973ల్‌ క్‌ భారత ప్రభత్వ పద్మని వదద "గుడిసెలు కాలి లో- కేం దవాహిత్య అకాడమి వ్వా న థ్ర 1975 శై (" శంపటికి-“జొతీయ వురస్కారం , హోతున్నై" కవితా సంపు ర) ,

క10 బోయి భీమన్న 7) 1876లో - ఉశ్తర్మపచేశ్‌ వారణాసి "కాశీ విద్యాపీఠ్‌” వారిచే డిలిట్‌ గౌరవ డాక్టరేటు. కి 1976లో _ పాచరాబాదులో 1981లో మలేషియాలో జరిగిన [వపంచ తెలుగు మహానభల్లో _ సన్మానం. 9) 1088లో _ విజయవాడలో “కనకాభిషేకం = పుష్పాభి'పేకం. 10) 1991లో - గుంటూరులో దళిత ఓపెన్‌ యూనివర్సిటీవారిచే గౌరవ " డాక్టరేటు, 1మ్రే. 1991లో _ మద్రాసు రాజాలక్షి పౌండేషన్‌ వారి పురస్కారం. మేని. 199నిలో _ తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం. వార [ప్రధమ విశిష్ట పురస్కారం, ఓ. 1998లో _ గుంటూరు. - నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం వారిచే గౌరవ డాక్టరేటు, ఓఓ 1994లో _ హైదరాబారులో ఫీమన్న సహ్మస పూర్ణచంద్ర దర్శ నోత్సవ ఘనసన్మానం (జస్టిస్‌ డా॥ పున్నయ్యగారు - మురళీకృష్ణ !.డ&,5. నిర్వహణలో తదితర యస్‌.సీ, ఉన్నతోదోోగుల సహకారంతో, 15) 1041లో _ ఆంధ యూనివ్పటి సెనేబ్స సభ్యత్వం, 16) 1957-60- ఠాష్ట్ర కేంద్రసాహిత్య అకాతమా, సంగీత నాటక | అకాడమాల విశిష్ట సభ్యత్యల, 17). 1978.84-రాష్ట్ర విథానపరివళ్తు (విశాన మండలి) గౌరవ సభ్యత్వం. | చా ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ సెనెట్‌ నభ్యత్వం* పత్రి 1988లో _ అనంతపూర్‌ _ థీకృష్ణవేవరాయ విశ్వవిద్యాలయ సిండికేట్‌ సభ్యత్వం, ఇవికాక నెల్లూరు గుడివాడ, శ్రీకాకుళంజిల్లా నరసన్నపేట, అమలొ పురం, గుంటూరుజిల్లా న _ెనపల్లి పిఠాపురం, ఏలూరు. విశాఖపట్నం. (1990) హైదరాబాదు (1980 పుష్పాభిషేకం చెంగుళూరు. కన్నడ:

జీవికం - సాహితీ వ్యాసంగం శ! సాహిత్య పరిషత్తువారి సన్మానం - ఢిల్లీ ఆర్భధ సంఘాల సన్మానం స్వంత జిల్లా తూర్చుగోదావరిజిల్లాలో వూరూఠళ సన్మానాలు = యీ విధంగా - ఒమన్న పొందిన సన్మానాలు సత్కారాలు, తక్కువేమి కాదు అగ(్రేణి కవిగా పొందవలసిన “మర్యాదలు” పొందాడు = అయితే ఇంజటి అగ్మశేణ్రి

[| గాహితీమూ ర్తి పీమన్నకు - భారత (ప్రభుత్వం పద్మశ్రీ గౌరవపురస్కారంతోనే సరి2ెటి.దిగాన్‌ వద్మభూవణ్‌ పద్మవిభూవణ్‌ పురస్కారాలు యివ్వకపో వడం - దేశంలో (ప్రతిష్టాత్మకమైన "జ్ఞానపీర్‌ అవార్డు” రాకపోవడం నిజంగా వాధాకరమైన విషయం. తాను "వంచమి కులస్టుడెనందుననే తనకా పుర స్కారాలు దక్కడంలేదని బీమన్న ఆవేదన, చాలామంది బీమన్న అభిమాను లేన 'వముఖుఅ అభిప్రాయంగూడా, అదే రానున కాలంలో *, యీ పుర చ 1 (0 గ! పు స్కారాలు భీమన్నకు జీవించియుండగానే లభించాలని అకాంక్ష్మ, ఫీమన్నకవి ఆశయం : .

జీవికకోనం యీవేవో వదవులు చేపట్టినా, సాపాతీ వ్యాసంగం జీవిత ముఖ్యవ్యాపకంగా 'పెట్తుకొన్న వీమన్న యింత' సాహిత్యం యెందుకు సృష్టిస్తున్నట్లు అని సందేహం రాశడం నహజం. కళ కళకోపమే అన్న పాఠ.

రా ర ఆ రోజులు పోయాయి. లళ జీవత వికాసంకోసం సామాజికశ్రేయన్సు కోసం అన్న అభ్యుదయవాద౦ రూఢి అవుతుంది (పస్తుళల. బీమన్న యీరెంటినీ కాంక్షినో - ఇంటినీ సమళల్యంగాొ సంభావిస్తూ సమన్వయపరస్తూ తన సాహిత్యవ్యాసాంగాన్ని కొనసొగిస్తుడన్నది నిర్వివాదాత!6. ఓంతకీ బచీమన్న జీవితాశయాలు -- భీమన్న సాపొత్యలక్య మేమిటంతే --

క్ష జీవిత లక్యుల ఆనందం :ః కవిత్వలక్ష్యం అనందం జీవిత పరిపూర్త వికొనమే క్రవితాధ్యేయం. దైవం, నృష్టీ (వకృతి జీవితం కవత లు రని” మయాలు కనుక భీమన్న (పతిపొదించిన "రసాద్వ్వైత” భావ కవిత్వ సిచ్లా-త ధ్యేయం - రసానందభూతే ! రసానందంలో- వణ ధే మం సత్రిమనిషి పారవశ్‌ కంలో మునిగితేలాలి. బొధలు, - కష్టాలు మరచిపోవాలి, నుఖకజీవన౦ చేయాలి గు థా వ్‌ లై కుల నిమ్యూలన : వేచకాలంల్తోట్‌ స పళ టకదపోన్ను పుటిన “వృత్రివర్తాలు” రానురాను హిందూళ్లమనోులో "పుట్టు కులాల క |. ర 9999 బో ణే ఎలో " వో ర్‌ం

ఉ12 దోయి భిమన్నై వివక్షతో, వై వమ్యాలతో సమాజొన్ని" అశాంతితో - అసమానలతో పొం శాండతో పట్టే పల్లారుస్తున్నాయి. కనుక యీ “పుట్టు కలవ్యడస్తను బౌం। సమాజంనుండి నిర్మూలించి, కుఆవివక్షలేని వేనయుగ౦ం, ఆర్యసమాజం; రుద్ధరించాలి. అందుకే ఖీమన్న ” 580 10 ౪8625 " అని లో మిచ్చాడు కులనిర్మూలనకు చట్టబద్దత గళల్లిన "కృలాంతర వివాహాలు నిర్మాణాత్మక మార్గం, ఫీమన్న (ద్వితీయ) కురాంతర వివాహమే || త) మతమౌఢ్య ఖండన :_ పరమాత్మవున్నా చేవుడులేడు. డొక (తగ్గు మకాలు పేటెంటు కంపెనీలు, అసలు, మాకసిద్దికి ద్వెచ పూజాదిక కర్మకాండలు దానధర్మాలు - విగ్రహారాధన అక్కరలేదు మతమూ వద్ది దేవుడు వద్దు. [ప్రాణిలోని జీవుడు (ఆత్మ) లేచి బోగానే ఆ మోక్షం సహజసిద్ధంగా సిద్ధిస్తుంది. మనిషి చేయవలసిం. దేమిటంటే _ వడి శ్రమించాలి సంపాదించాలి కౌను సుఖించాలి. ఇరుగు పొఠ॥ నవ కర్యాణానికి ప్రతిమనిషి తనవ-తు కృషిచేయాలి. దోవాదపడాలి- శ బడుగు దళిత వర్గాల అభ్యున్నతి : బడుగు దళిత హరిజనులు = విద్యావంతులు కావాలి. వాళ్ళ తమకాళ్ళతై తాము డాలి. సంఘటితపడి - సమైక్యంగా తమ న్యాయమైన హక్కులకోసం డాలి. తాము తక్కువకులం వారమన్న నూ్యూనతాభావం వాళ్ళలో నై పజాప్రభుత్వాలు హరిజనుల (దళితుల) అభ్యున్నతికి - కషీస అవస్త కూడు-గుడ్డంకొంప = సమకూర్చటానికి చిత్తపద్దితో నాయకులు-అధ్ధి సవర్షులు కృషిచేయాలి. హరిజనులు వాటిని సద్వినయోగం చిన్వ్స సాంస్కృతికంగా వాళ్ళ చై తన్యవంతులు కావాలి, వాళ్ళు సవర్డులక్ష నంగా సంఘ గౌరవ స్థాయికి ఎదిగేవరకు వారికిప్పుడున్న (విచా కష రాజకీయ) రిజర్యేషన్లు కొనసాగించాలి. సమాజంలో చెప్పుకోదగ్గ జ్య బలం ఉన్న యీ దళితవర్గాల “అభ్యున్నతి” సాధించినప్పుడే ఆ వృద్ధి = దేశాభ్యున్నతి సాధించినట్లవుతులది- ॥ థ్‌) సవసమ సమాజ స్ట్థాపసవై అంబేద్యరేయ మార్ష్య రహాత 'నవ్షసమ సమాజ సాపనకు అంచేద్కలేయ. మిగ యీ దేశానికి శరణ్యం - కనుక దేశీయులందరూ అ దిశలో చిత్తఖ్య వంచన లేకుండా కృషిచేయాలి. చా జ్ఞ అత్తరు దాతాాాా- _

2! బోయి భీమన్న వివక్షతో, వైషమ్యాలతో సమాజాన్ని” అశాంతితో - అసమానలతో వొంగి కాండతో పట్టి పల్లారుస్తున్నాయి. కనుక యీ "పుట్టు” కులవ్యవస్తను పొందు సమాజంనుండి నిర్మూలించి, కుఅవివక్షలేని వేవయుగం, ఆర్యసమాజం పు రుద్ధరించాలి.. ఆంధకే ఖీమన్న “రెండి 10 ౪6618" అని నినొ! మిచ్చాడు కులనిర్మూలనకు చట్టబద్దత గల్గిన "కృలాంతరి వివాహాలు” ఓ నిర్మాణాత్మక నూర్గం. ఫీమన్న (ద్వితీయ) కురాంతర వివాహమే ! _

తీ) మతమౌఢ్య ఖండన : పరమాత్మవున్నా దేవుడులేడు. దే

డొక (డగ్గు మతాలు పేటెంటు కంపెనీలు. అసలు, మోకనిద్దికి ద్వెవభవీ పూజాదిక కర్మకాండలు దానధర్మాలు -_ విగ్రహారాధన అక్కరలేదు. కను! మతమూ వద్ది దేవుడు వద్దు, (ప్రాణిలోని జీవుడు (ఆత్మ) లేచి లోగానే అలీ మోక్షం సహజసిద్ధంగా సిద్ధిస్తుంది. మనిషి చేయవలసిం దేమిటంటే - ర పడి గ్రోమించాలి సంపాదించాలి తాను నుఖించాలి. ఇరుగు పొరుగులో చవొడువాదోడుగా వుండాలి. సమాజ(శ్రేయస్సుకు దేశాభ్యుద యానికి. విన నవ కర్యాణానికి ప్రతిమనిషి తనవ_తు కృషిచేయాలి. దోహదపడాలి కి బడుగు దళిత వర్గాల అభ్యున్నతి : బడుగు దంతులా .పారిజనులు = విద్యావంతులు కావాలి. వాళ్ళ తమకాళ్ళపై తాము నో డౌలి. సంఘటితపడి - సమైక్యంగా తమ న్యాయమైన హక్కులకోసం డాలి, తాము తక్కువకులం వారమన్న నూ్య్యూనతాభావం వాళ్ళలో పో క్‌ సభుత్వాలు హరిజనుల (దళితుల) అభ్యున్నతికి - కనీస అవసరాల నగ £౦స్‌ - సమకూర్చటానికి చి త్తపద్దితో నాయకులు- ల, సవర్డులు కృషిచేయాలి. హరిజనులు వాటిని సద్వినయోగం చేసు ననో క్‌ స్థాయికి ఎదిగేవరకు వారికిప్పుడున్న (వి* సంతో

య) రిజర్యేషన్స కొనసాగించాలి. సమాజంలో చెపుకోదగ్లి జజ

బలం ఉన్న యీ దళితవరా, చాలు సమాజం ప డీ సమో వృద్ధి డేకాభ్యన్నత సాధ చటక లట గార *

రహిత “నవసమ నప * స్థాపసవై అంచేద్క్రేయ మం. కీ యా దేశానికి "రజ్యం జా కసుక స క. అంబేద్యుర్థడు బి త్రపద్ధీలో ౧ ౧౭న లేకుండా కృషికి లందరూ ఆ ద +

12 దోయి భీవన్న వివక్షతో, వై షమ్యాలతో సమాజాన్ని” అశాంతితో - అసమానలతో వొంగో. కాండతో పట్టి వల్లారుస్తున్నాయి. కనుక యీ "పుట్టు” కులవ్యతస్తను హిందో సమాజంనుండి నిర్మూలించి, కుఅవివక్షలేని వేవయుగం, ఆర్యసమాజం పున రుద్ధరించాలి, అందుకే భీమన్న “50% (0 ౪66419 "అని నినాదో మిచ్చాడు కులనిర్మూలనకు చట్టబద్ధత గల్గిన "కులాంతరి వివాహాలు ఒక నిర్మాణాత్మక నూర్లం, ఫీమన్న (ద్వితీయ) కురాంతర వివాహమే ! వ

త) మఠమౌఢ్య ఖండన : పరమాత్మవున్నా దేవుడులేడు. డే డొక (డగ్గు మతాలు పేటెంటు కంపెనీలు, అసలు, మోషసిద్దికి దవ పూజాదిక కర్మకాండలు దానధర్మాలు - వ్మిగహారాధన అక్కరలేదు పే మతమూ వద్ది దేవుడు వద్దు. [ప్రాణిలోని జీవుడు (ఆత్మ) లేచగోగొనే అకక మోక్షం సహజసిద్ధంగా సిద్ధిస్తుంది. మనిషి చేయవలసిం దేమిటంటే + క పడి శమించాలి సంపాదించాలి తాను సుఖించాలి. ఇరుగు పొర “వ దువాదోడుగా వుండాలి. సమాజ్యశేయస్సుకు దేశాభ్యుద యానికి. వ్‌

వ కర్యాణానికి ప్రతిమనిషి తనవ.తు కృషిచేయాలి. దోహదపడార్‌ _ “కి బడుగు దళిత వర్గాల అభ్యున్నతి : బడుగు ద భం విద్యావంతులు కావాలి. వాళ్ళు తమకాళ్ళటై త్రాము స్‌ో డాలి. సంఘటితపడి - సమైక్యంగా తమ న్యాయమైన హక్కులకోసం డాలి. ము తక్కువకులం వారమన్న నూ్యూనతాభావం బి ళ్యలో వో న క ్రభత్యాలు హరిజనుల (దళితుల) అభ్యున్నతికి - కనీస అవసర న డుంగుడ్డంకొంప = సమకూర్చటానికి చి త్తపద్దితో నాయకులు-అర్క్యి సవర్దులు కృషిచేయాలి హరిజనులు వాటిని 'సద్వినయో గం వేస్‌ గ్య, ౦స్కృతిక నంగా నహ. వాస చై తన్యవంతులు కావాలి. వాళ్ళు సవర్డులి వుదో!“ రాకీయ భ్‌ స్థాయికి ఎదిగేవరకు వారికిప్పుడున్న (విద సంతో (| బలం ఉన్న టీ కొనసాగించాలి. సమాజంలో బెప్పకోద సమో ల్‌ వృద్ధి = డే తవగ్గాల "అభ్యున్నతి" సాధించినలూ

క్ర నపనము ధించినట్లవుతుంది. రం] ప రహిత 'నవనష్‌ మొ స్థాపసవై అంబేద్క చేయ వ్యాగ్గమి యా దేశానికి రట్యం చ ళసొసనకు. అంబేద్క రేయ్‌ శ్రఫర్డీలో గ వంచన లేక్సండ్రా ల ఇ కనుక దేశీయలందరూ ఆ దిశలో చల.

ఎషిచేయాలి, చన

|! శో |. | ల

1. జే లై ం స ం న | జ జి గ్‌ + ( | స | 11 . ణే శీ /| క | (| 1. ] టో! తీ , టీ! . ॥ వ | న శ , | ౬ | 1 | ల (|| ఇ | " / "4 స! . 1 గ శ. | గ ల. | ప 1 | క్‌ క టీ ్ట్‌ ల కరన...” . శ ౯ క | | గ్‌ - | పా + / న | శి ః త ఎ ధా. తమన టయ స నలు చ ము... . ౯. ళా. 1 ఘు. స “కథ క య.