Telugu Bhagavathapataparishodhanamu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

భాగవతపాఠపరిశకోధనవముం ఆకాడమిా పరిమషృరణముమిోది అ శ్షేపములకు సమాధానములు ; పూర్వపరిమృ్మరణములలోని పొరపాటులకు సవరణలు కర్త ॥ దీపాల పిచ్చయ్యళా స్త్రి నెల్టూరు

మొదటీకార్పు - 10004వతులా 1068 అన్నిహక్కలు (గంధక ర్తవి / ర్‌ం 1047” 26 సంయిదంం2ు. ఖం ర సట అవని? త్‌ (€ రు. (50 “ఫెసొ మరిగి. ల్‌ ు, అంధ సారస్వత పరిమత్తు తిలక్‌రోడ్‌్‌ హెదరాబాద్‌ _ | సిటీవచ్సి వీంగ్‌ వశాన్‌ (వకాశనగర్శొ నెల్లూరు ౨ 2 ముదణము ; నేకాణీ వింటర్‌ న్‌ నెల్లూరు.

(పస్తావము అవాంవకట్టీభననాలు

కాళప్యతములలో (వ్రాయబడియున్న అంధభాగవతమును

" అచ్చున శేక్కీంచునప్పుడు, పరిష్మ__ర్తలు, ఆ తాళ, ప్రతులలోని

"పెక్కు.-పాఠములను మార్చి వేసినారు, చా రట్లు మొరప్పుటకు కారణ

మేమనగా :; (వాత(పతులలోని పాఠములు కొన్ని చిన్నయసూరి

వ్యాకరణముసకును, అప్పకవి ల్య్మణమునకును ఛిన్నరీతుల నున్నమి

అందువలన వారు, అవి లేఖక(పమాదమూలళములును, లేఖకకల్పిత

ములును న్వైన అపపాఠము లనుకొని, వాటిని, సూరి వ్యాశరణ

మునకును, అప్పళవి ల్యణమునకును సరిపడునట్టు మార్చి, అచ్చు

(వతులలో చేర్చినారు.. నిజూని కవి భాగవతకవుల పాఠము లేగాసి,

'లేఖకుల (వాతఠతప్పులూ కావు;. వారు కల్పించిన పాఠరములూ "కావు,

.. శే లెందై నను, పొరపాటున = ఒక యశ్షరమునకు మారు మరియొక యనక్షరము (వాయుట ఉండును గాని మాతృళలోని పొఠ మును కాదని, [కొ త్తపాఠమును కల్పించివాయుట ఉండనే యుండదు, అ స్లెవనై నను (వాసియున్నచో, వారు పరిమ్మ__ర్తలలో చేరుదుగు గాని శేవల అేఖకలలో వేరరు,

వపరిష్క__రృయైనను, లక్షణవిరద్ధముగానున్న పాఠమును

_ లక్షణమునకు సరిపడునట్టు నవరించునుగాన్ని .ల్షణనమ్మృతముగా

నున్న పాఠమును, ల్మ్మణవిరుద్ధముగా సవరింపడు. కావున పోతనా

దులు ల్మ్మణ నమ్మత(ప్రయోగములే బేసియున్నట్లును వారి పాఠ

ములను లేఖకులో _ పరిమృ_ ర్తలో, లక్షణవిరుద్ధములుగా మార్చి (వాసినట్లును ఆపరిమ్మ_ర్తలు భావించుట పొరపాటు,

అశ ఆ పాఠములు పోతనాదులవే అయితే, అట్లు అక్షణమున శిడసి యుండుటకు కారణ మేనుం క!

• సంగీఠమువ లెనే సాహీత్యమును = అనగా, కవిత్వమును ౮ మార్గము 'జేశి ఆని రెండు విధములు, నూర్గకనిత్వము, సంస్కృత సాహిత్యనరపదాయమున శా స్తృనియమములకు లోబడి నడచును ; 'జేశకవిత్వము, శా_స్తనియమములకు లోబడక, లోళన్యవహోర నంపపదాయమున స్వేచ్చగా సాగిపోవును, నన్నయాదులది మౌర్ల వద్ధతి ; న న్నెచోడాది శివళవులది జేశిపద్ధతి. భాగవతళవులు శివళవుల పద్ధతికి "చెందినవారు. అందువలన "వారు శా _స్తముళంయబను' "జక వ్యవహారము నే యొక్కువగాననునరించి, భామ నుపయోగించు కొన్నారు. వారి ప్రయోగ తత్వము తెలిసికొనక, పరిష్మ-_ర్తలు ఆ (వయోగములన్నియు లేఖశకల్పిత. పాళఠములని అపోహపడి, మౌర్గపద్ధ తిలో తలా ఒకవిధముగా మొప్పలు బేసినారు. ఈ సంగతి, 168లో, ఆం(ధ(వ చేశ సాహిత్య అకాడమివారు, ఈాళ, (పతులనహాయనుతో జరిపించిన వరిశోధనములో గు_ర్తింపబడినది అకాడమిాపండితులు (వాత(వతులను, అచ్చు.పతులను పరిశీలించి, పరిమ్కర్తల పాఠము లను వేరుచేసి పోతనాదుల పాఠములతో భాగవతమును (పకటించి నారు, - యో మార్గితో విరించాద్యైః (వయుక్తో భరకాదిథిః. “జీకే దేశే జనానాం యళ్‌, రుచ్యా హృదయరంబకమ్‌, గానం చ వాదనంనృత్యం, త ద్దేశీ త్యథిధీయతే.” . “తేషాం శ్రుతి స్వర గ్రామ జాత్యాది నియమో నహి నానాదేశగతిచ్భాయ్యా దేశీరాగా స్తు తేనతాః _ , కామదార(వ ర్తిత్వం్క దేశరాగన్య లక్షణమ్‌,”” (నంగీతరక్నాకరము.)

కి పరిశీలింపబడిన అచ్చుషపుతులు ఓ భీ వురాణం హయగ్రీవ శాస్త్రిగారి పతి (185%) . 9, క్రీ పాలపర్తి నాశోశ్వర శాస్త్రిగారి టీశానహిత (ప్రతి (1887) త. శ్రీ మృగీస్థలం ఆయ్యమాచార్యులవారి సంగ్ర హాటిప్పణిగ ల- 4. శ్రీ తంజనగరం తేవప్పెరుమాళ్లయ్యగారిచే పరిష్క్బత మైన వేమూరివారి ప్రతి(1805) క, శ్రీ రాయదుర్గము నరనయ్యగారిచే నవరింపబడిన వావిళ్ల “చారి (పతి (1920) - 6. శ్రీ రాళ్లపల్లి అనంఠతకృష్ణశర్మగారిచే సమిక్రీతమైన రాయలు అండుకో వారి (పతి (1985కీ) ₹.. భీ కల్లూరి వేకటసుబహ్మణ్యదీవ్సీతులుగారి. పరిష్కల్బృతి తోను, వారి లఘుజీకలోనీ (పళటితమైన వేంకటామ అంకుకో వారి పతి (19851) 8. శ్రీ బులుసు వేంకటరమణయ్యగారి సవరణలతోను, వారి లఘుటీఠతోను వెలువడిన రాయలు సన్లిమీంగ్‌ వగాగ్‌ వారి (పతి (1%2) వురాణంవారిజే అచ్చుపతులలో మొట్ట మొదటిది, వారు (వాతప్రతుల పొఠములను నవరింపకపోలేదు గాస్క్మి మొత్తముమోద 1 వారిపతి, వాతపతులకు చాల నన్నిహితముగా నున్నది, అందువలన, అకాడమి పరిష్క__ర్తల్కు అఆపతిని ప్రమాణముగా (గహించినారు, ౨8, నెంబర్ల (పతులు అ్యపతి ననుసరించినవే, పాఠముల నెక్క.వగా నూర్చినవారు = తంజనగరంవారు, వారు వాంప్రతిలోని సాధుపాథఠ

ళీ ములను సైతము మార్చివేశారు. తంజ, వారి మాప్పులు = చాల వరకు = వావిళ్ల వారి ప్రతిలో తావుచేసుళొన్నవి. ఆ రెండు వ్షక్రులీ (ప్రామాణికములుగా 'చెలామణియగుచున్నవి,. ఆ ెంటికిని. వెన్తెక్న వచ్చినవాటిలో, కొన్ని తంజ, (పతికిని, కొన్ని వావిళ్ల, టప్రతికిని సకల్లు, పరిష్క-_రృలేరులలో నేగాని, పాఠములలో భేదములేదు. ఛిన్న చిన్న మౌార్పు లున్నను, అసలు పాఠములు ఆ రెండు ప్రతుల లోని వే, అకాడమి పరిషృ్మ__ర్తలు (వాతప్రతులపాఠనులను (గంథ ములో చేర్చి, అచ్చుుపతులపాఠతములను అడుగున ఇగావించారు ; ఆ యిరు తెరగుపాఠముల గుణదోమములను, వీకిక (వుట, 109) లకూ “అచ్చుప్రతులు _ అపపాఠములు” అను శీర్షి కశ్రిందు నూటయా ై మైదు ఉదాహరణలతో వివరించారు. అట్లు వివరించియున్నను, పరిమృరణము నాశ్నేపించుదూ, "పెద్దపెద్ద వ్యాసములు పత్రికలలో రానేవచ్చినని, వాటి కన్నిటికిని నమాధానములు చెప్పటయు జరిగిపోయినది. కాని, అశ్నేపములు మాత్రమే చదివి, నాకడకువచ్చి (ప్రశ్నలు వేయువారికిని, ఆశ్నేపసమా ధథానములలో నేదియు చదువళ **మి పరిష్కరణముమిద విమర్శ లేవో వచ్చినవే గ అని వ్యంగ్యముగా (ప్రనంగించువారికిని నమా ధానములు చెప్పుట పెద్ద బాధగా పరిణమీంచినది, ఎందరికని చెప్పను ! ఎంతని చెప్పను ॥ అది యట్లుండగా, గుంటూళ్లో _ ఒళ పండితుడు ( పేరెందుకు) ఈ పరిష్కరణవిమయము (పస్తావనకు తెచ్చి - “నేను అకాడ్‌మో భాగవతము కొననలె ననుకొంటినిగాని, పత్రికలలో వచ్చిన ఆశ్తేప ములు దూచినతరువాత, అఆప్రతికొనుట దండుగ యనసివించి, అపయత్నము మానుకొన్నా” నన్నాడు, వండితుల భౌవములే

క! ఆవిధముగా నున్నవంశే, ఇళ సామాన్యులవిషయము చెస్పవలెనా | పండితులలోను పలువురు పర(పత్యయ నేయబుద్ధు లే,

ఈ కారణములవలన, అశ్షేపములనూ . నమాధానములనూ "జేర్చి, ఒక చిన్న్యగంథముగా (ప్రకటించుట మంచిదని నాకు తోచినది. అ(గంథము భాగవతకవుల భాపాతత్వము 'తెలియనోరువారి కెపరి వైనను, ఎప్పటికైై నను ఉపళరించునుగచా అన్న భావముకూడా పొడభూవినది. ఈ్యగంథ మును (పకటించుటలో ముఖ్యోద్దేశ మే,

ఇందులో, వెనుకటి వ్యాసములు పూర్తిగా ఉదావారింప బడలేదు, ఎందువల్ల ననగా : (గంథము పెద్దదై. వ్యయ మధిక = మగును. అదియునుగాక, వాటిలో అనవనరవు (వాతలు చాల కలవు, వాటివలన పాఠకులకు [పయోజనమును ఉంగదు. అందువలన భామకు నంబంధించిన చర్చలు మాత్రమే -_ అవియు నం్యగవా ముగానే = భకూపబడినది, - . ఆ'క్షేపకులు

_ అవ్నేపకలలో మొదటివారు థ్రీ కల్లూరి వేంళటసుబహ్మణ్య దీశ్షితులుగారు.. వీరు భాగవత పరిష్మ _రలలో _- వడవనారు, వీరి యావ్లేపములు - 25-10-6క; 1-11-64 అంధపభలోను, నా నమాధానములు - 17-1-65; 2165; 811-656; 7-26 అంధ్యపభలోను (పకటితములై నవి,

శెండవవాకు శ్రీ మిన్నికంటే గురునాథశర్మగారు. వీరి యాశ్మే సములు _ 10-1-65 అంధ్యపభలోవచ్చినవి. అవే, 185 వీబ్రవరి భారతిలోను వచ్చినవి, నా నమాధానములు = 1%65 జూలై - 16, 1, 80 = *“జమిాళా రైతు పత్రికలో వెలువడినవి,

“ప్న నూడవవారు శ్రీ నిడుదవోలు వేంకట రావుగారు, వీరి విమర్శ కూడా 1965 ప్యిబవరి భారతిలోనే వచ్చినది, నాల్లవవారు శ్రీ వంతరాం రామళృష్ణారావుగారు. వీరి తలి వ్యాసము = “ఆంధధభాగవతప్రామాణ్యము” అను శీర్షి కతో _ 195 మార్చి భారతిలో వచ్చినది. నేను 'భాగవతళవులు శివకవుల కోవకు చెందినవారే" అన్న శీర్షికతో, 1965 జూలై - క. కృష్ణాపత్రికలో, నమాధానము చెప్పాను.- వారు, 1965 సెప్టెంబరు 11 _ కృష్ణా. లో= “భాగవతీశవులు శివకవుల కోవకుచెందినవా లి అన్న శీర్షికతో నే “ప్రతివిమర్శి (ప్రకటింపగా నేను, 1965 అక్టోబరు ఏ = కృష్ణా, లో పరామర్శించాను, ఆయా శ్షేపములూ _ సమాధానములూ ఇందు (కోడీకరింప బడినవి, అకాడమిపతిలో, (సమాదవళశమున, కొన్ని వధానపాఠ ములు పాఠాంతరములుగాను, పాకాంతిరములు (పభానపాఠములు గౌను ముదితములై నవి, అపపమాదములును ఇందు సూచింప బడినపి, మరియు అకాడమిోపరివ్మ_రణములో జారిపోయిన అపపాఠ ములును, వాటికినరిమైన పాఠములును _- ఈ వ్యాసములో _ “పూర్వ పరిష్క_రృల సవరణలు (పరిశిన్టము)” అను శీర్షిగతో చూపబడినవి, కృత జ్జ్దత వతద్ద్యంథ ము[దణమునకు ఆంధప్రబేశ సాహిత్య అకాడమి చారు; దయతో వేయిరూప్యముల విరాళముతో చేయూతయొసగి నారు వారికినా కృరజ్ఞ తా వందనములు,

2 నా యీ భాగవతభాసాసేవను అవ్యాజాను[గహముతో “ఆదరించి, ముద్రణము నిర్విన్నుముగా పూ_రియగునట్లు పరిపూర్ణ చాత్సల్యముతో ఆశీర్వదించి, నా పరిశ్రమమును ధన్యముకావించిన నంగీత సాహిత్య కళా పరమార్థళోవిదులు - పేమస్వరూవులు - సర్వజ్ఞ మూర్తులు = భగవాళా ళీఠ్రీ ళీ నత్యసాయిబాబావారికి భ క్రి వురస్సర బహు నమోవాళములు, . ..... అనవరతమును నా ఆభ్యుదయము నభిలమించుచు, సోదర భావమున ఆపార(పీేమతో న న్నాదరించుచు, నాయీ (గంధ మెప్పుడు 'వెలువడునాయని, నాకన్న నెక్కువ ఆతురతతో ఎదురుచూ/చుచు, అడుగడుగునను నాకు ఉత్సాహము నెనళొల్సిన పూజ్యమిత్రులు = వరహితశార్యాచరణపరాయణులు ్రీమా౯, ఈయుణ్జి టేశికా చార్యులవారికి క్‌ నాజన్మమును కృతజ్ఞుడను. ఎల్ల వెంట నాకు తోడునీడగా మెలగుచు;. ప్రకృత[గ్రంథ ము[దణ "విచయమున నెక్కు.న (శద్ధవహించ్చి శ్రమకోర్చిసాయము చేసిన (వీయమి(త్రుల్కు చిరంజీవులు విద్వాళ్‌ - శ్రీ నవులూరి మాలెళొండయ్య పంతులుగారికి నా _పేమభరిత శు భాళీర్వాదములు, నెల్లూరుంశి దీపాల పిచ్చయ్యశాస్త్రి 19.198

ఈ పరిశీలనములో ఉదాన్ఫాతములై న (గంథములు అగుమంది కళ .. కకుత్‌ స్థ విజయము అచ్చతేనుగు రామాయణము (మి అనంత భూపాలుడు) వ కవికర్ణ రసాయనము అధర్వణ కారికా (సంకసాల నృసింహకవి) =. అప్పకవీయము కవి గలాంకుళము (భైరవకవి) అమరకోశము కవిజనాశ్రయము అముదిత[గంథ చింకామణి కనిరాణ మనోరంబనము _ అంధ్రనామ సంగవాము (శనుపర్తి అబ్బయా మాళ్యుడు) అం[ధ భొషాను శొసనము కళొపూర్ణోదయము అంధ్ర భాషా భూషణము కాన్యాలంకార చూడామణి అంధ భాషార్గవము కాశీబండమను అంధ రత్నాకరము కబేలో పొఖ్యానము (గట్టు వభువ)ు (వెడిపాటి లక్ష్మణ కని... న్యా బండము (పెదపాటి సోమకవి) ఆంధ శబ్దదింకామణి శేయూర బొవు చరిత్ర (మంచన) ఎత్త ఆప్టే నిఘంటువు కౌసల్యావరిణయము ఆము క్రమాల్యద (శ్రీపాద వేంకటాచలకవి) ఊత్తర జారసింటావురొణను (హారిళట్టు) గాభ రామును ఉత్తర నైషధము గీరళము (తిరుపతి వేంకట కదులు) (ొపెగ్గడ ధర్మయ్య ళా వార్థ (కా " ఉతర రామాయణము ఉత్తర వారినంశము (శనాలి రామకృష్ణకని) ఉత్తర హారిళ్ళంద చంద్రభాను చర్మితము (త క్కెళ్లపాటి లిగన) (తరిగొప్పుల మల్లన) ఉదృటారాఢ్య చరక చంద్రాంగద దరిత్రము (ఇనాలి రామలింగకవి) ౦|| ( ఒంటి మిట్ట రఘువీర శతకము " (పెడిమజ్జి నేంకఏపతి) (అయ్యలరాజు శ్రిపురాంతకుడు) ద్చిక్రభారతము (దరికొండ ధర్మ్శకవి)' ఒక నొడు (విద్వాళా - విశ్వం) చెన్నఐసవ వుళాణము ఓపిలి సిద్ధి శాసనము (అత్తలూరి పాపయళదవి)

నిత చొక్కనాథ చరిత " నూజవీటి శళావధానము. _ --... (వచ్చళ ప్పురపు తిరువెంగళకవి (8. చేం, కవులు) ఛందోదర్పణము (అనంతామాత్యుడు) నృసింవాపురాణము జాహ్నవీ మూవోత్య్యము సదబంధ పారిజాతము ॥ (వీనుగు లక్ష్మణకవి) పద్మ పురాణము (మడికి సషింగవ) కైమిని భారతము పరమయోగివిలాసము (ఛిమ్మరాజు) తత్సమ చండిక (నన్నిధొనము 99 ద్విపద నూర్యనారాయణ శా స్త్రి గారు) (కాళ్లపాళ తిరు వెంగళనాధుడు) తాళ్లపాక అన్నమయ్య సంకీర్తనలు వరిశోధన (వతిళ) / త్యాగరాజ కృతులు పంచతంతము (వేంకటనాథరాబి కవి తెలుగు ఛందోవికానము 99 (దూబగుంట నారాయనాకన్సి. (కో, సంపళ్కుమారాచార్యగారు) పండికారాధ్య చరిత్ర దశావతార చోరిక్రి పౌర్వకీ పరిణయము దేవకీ నండన శతకము " (రఘునాథ భూపాలుడు) ధనాలిరామము - పొండురంగ మాహాత్మ్యము ర్మృఖండము (ఈదురు - ధర్మ ( వల్లి భవానీశకవి) ట్రబంధరాట వేంఠసేళ ర విజయ నన్నెచోజ కమార నంభవము ' ' ర విళానము (గణనవరవు వేంకట కవి) నరస భూపాలియము *" ' ... వబోధ చంద్రోదయము నవదోళ చరిత్ర (పో ఓ త (పోశెట్టీ లింగన కవి) (నంది మల్లత్ను ఘంట సింగయ) నవనాథ చరిత (గౌరన) . (వళుళింగ లీల (పిడపర్తి జఐనవన) : నాసిశేతో పాళ్యానను ॥ (దగ్గూలల్లి దుగ్గన కవి) 39 ద్వివద (పిడవర్రి సపోమనాకుడు నానారాజ సందర్శనము (పొధవ్యాశరణము . (8. వేం. కవులు) బసవ పురాఆము నిర్వచనోత్తర రామాంయణము బాలకవి శరణ్యము ॥ నీలి శారావళి (కందనామాళత్యుడు అ (గిడుగు వేంకటరామమనూర్తి) నీళానుందరీ వరిజయము బాలవ్యాకరణము ' .

౧గా. (టహ్మోత్తర ఖండము ॥ రంగరాట్‌ ఛందము _ (ఫ్రీ ధరమళ్లి వేంకట రామకవి... బ్యా స్రబ్బ్యనీయుము టౌణ్య నిఘంటువు థగవరీత వ. శాఘవాభ్యుదయము గ్ల (దింతలవల్లి ఛధాయావత్ర భళ్లొణ రాజు చరిత్ర (వాలేశ్వరుడు ళ్‌ ల (| | రాజవానాన విజయము - భాగవతము (సంస్కృతము " ॥ శావనూని మూరి క 33. (ద్వివద, మడికి సింగన) ఎ ( క్‌ కపి భారతము (సంస్కృతము) / కాథామాధవ సంవాదము - [ కలగ | (వెలిదిండ్డ వేంకటపతి) 33 (1 ్ర . రామదాను కీర్తనలు 33 (ద్విపద తిమ్మకవి) - రామాభ్యుదయము భారత విశేషములు (తి, నేం, కవులు) రుక్వాంగద చరిత టో భాషా వరిశళోధనను =. 4 త | (నిడుదవోలు చేళటరావు.గొడ) “క్మునారాయణీయము (నిఘంటువు) భాషా భేషజము (గి. వేం, రామమూర్థి) వరాహ పురాణము (మళ్టయ, సింగయ) కొస్కర రామాయణము వను చరిత్ర ఫీమ ఖండము ం- నసు చరిత విమర్శనము లోజరానీయనుః (ఆనంకానూత్యుడు) (వక్షిల వండీకుల్స) మంత్ర పుష్పము వాల్మీకి చర్విత (రఘునాథ నాయకుడు) మనుచరిత వావిళ్ల నిఘంటువు ల లం మార్కండేయ పురాణము (మారక) వాసిష్ట రామాయణము. (తడికి సింగన) మిత్రవించా పరిణయము ... విక్రమ సేసము (కుందుర్తి వేంకటాచలవతి కవి) (చిమ్మవూడి అమరేశ్వరుడు) మిఖ్యావవాదము (గి. వేం, రామమూర్తి) _ చిరనూర్మ చరిత ముకుంద విలాసము (శా. పెద్దన) విజయ విలాసము మూకవంచశతి (నంస్మృతము) వ్యప్రనారాయణ చరిత చదలు వాడ మున మైరావణ చర్విత (మాడయ్య) ( న) " విమ్లు వురాణము (వెన్నెల కంటి నోరను) మొల్ట రామాయణము వీరళద విజయము యూఠల్‌. కాంగగెస్‌ పిక వృషాధివ శతకము . రంగనాథ శావాయణము (పాల్కురికి సోమనాథుడు

౧౩. వేం పేశ్వర శతకము సనాతన సారథి (వళ) (తాళ్లపాక అన్నమయ్య సన్లగ్రాంధ్ర సాహిత్యం (శ్రీ ఆరుద్ర) వేనున శతకము సమీర కమార విజయము వైళ్ళశ దీపిక (వుష్చగిరి తిమ్మకవి) వైజయంలీ విలసము సర్వలక్షణ శిరోమణ (పొరంగు తమ్మయ) (గణపవరపు వేంఠటకవి) శతకంఠ రామాయణము (మర్దన శవ) నర్వలక్షణసార సంగ్రహము శబ్ద రత్నాకరము (కూచిమంచి తిమ్మకవి) శబ్దార్థ కల్పతరువు సర్వేశ్వర శతకము యథావాక్కుల అన్నమయ శాసన వద్యమంజరి. న ( ( ల అన్నమచ్యు) . స్యానందము (దోనయామాత్యుడు శినకత్వసారము ందము ( 0 (మల్లికార్డున వండికొరాధ్యులు) పౌంబఐ నిఘంటువు శివర్యాత్ర మావోతము పొంబోపాఖ్యానము (రామరాజు రంగప్పరాజ్ర) శకనపతి (పాలవేకరి కదిరీపతి) ఒం సారంగధర చరిత శృంగార నైషభము (జేమహూార వేంళటకవి) శృంగార శాకుంతలము పాహిత్యోవన్యాసముఅ, ౫ శేషధర్మము (డౌ దివాళర్ణ వేంళటావధానిగారు) (శ్రామరపల్లి తిన్ముయ (కొన్ని స్యహాసద్వా(త్రింశిక (గోవరాజు) శ్రీ కాళహస్తి మానవోత్యము సుమతి శథకము ఫ్రీ కాళవాస్తీశ్వర శతకము నులభ వ్యాశరణము థ్రీ కుమాళాభ్యుదయము నూర్యఛాయాం[ధ్ర నిఘంటువు (వావిలికొలను సుబ్బారావు గారు. స్య ప్రసవాపహరణము షట్బ్రవర్తి చరిత్రము (మల్లారెడ్డి) (రక్నాశగము గోపొల కాజు) నంగీత రళ్నాకరము హంన వింశతి సరకలనీకి సమ్మతము (మడికి సింగన) హార విలాసము సత్యభామా సాంత్వనము హారి వంశము - (లింగనమఖి థ్రీ కామేశ్వరకని). ప్య్వాఖ్చందో పాఖ్యానము (గౌరన) సత్యసాయి. భజనానలి ॥/ (గ్రంశరకచి

విషయసూచిక వా కల్లూరివారి అక్షేపములు క్షే గ్‌ రైక న నః క న్‌ విరటజాగర్భంబు అం ఇం 6 క్క వినుము అలం ః ళం గ్గ ఈ వునీతులు లుం ర లుం (పయాజులు ఠం తథ $ఫి ఓ టెట్టిభంబులు ఆటం ఉం [త్త ళా, 'తెచ్చియిచ్చు అలం + 29 16 నా మజీలేక లం అలం క్ష? ౧౦, సోలితివి అజ6ి శం 18 ౧౧, ఇండము శం 6 ఎవ "దివి ంశే9ి ౧మ ఇలౌత వం " ఎ 7 ౧౩. నొవ్పించితివి లం 69 ల ౧౪, నిద్రవోవు ౨. ంలం లిఫ్ట్‌ ౧౫ రవిపకాండరుచి *-. అలం లం ౧౬. మరుద్ధత్‌ లం . ల ౧౭ ఆపతులు జలం 0 నల్లి ౧౮, వల్ల భుండు . ంలం రిక్త ౧న కబురులకు అలం ం లం 86 ౨౦, టీశాదోవములు *-- ఆ 69 88 వ కే కరణ +. . న లి శిలోంఛనృ త్తి ంజం నః

౧

8, అంహునకుకొ ం4ం తం

ఉ ముఖరంబులు ం3 శ0ి

కు కిటి ంలం ఏం 39

6, చీరచిక్కెా లం న

7 డాయలు జలం ల్‌!

8, కలువడములు అలం శి

9, నిష్టూములు 69 కరి

10. సుభగుండు క $9

క్షే, (దొబ్బించిన జం $9

శల, పద్మగంధి ఠః 2 $9

18, నిలింవులు న క

కశ, కికురించు జం శ

15, శీేతుచాపములు శ ల6 99

16. మాతులేయుడు ఇ జీ మిన్నికంటినారి ఆఅఆక్షేసములు శీ ౧. చమోూవూట ఆఅం ళ6ం =“ శ్ర9 ౨. అంటివి యదిలెన్స ల వంం 99 త. పూనుక ంలం తంల క్‌ి ఈ, వారిబనేతి అలం ఇల న! పరిమ్క__ర్తలు చెజుచిన శ బ్లాలంకారములు ర్‌ం

1, ఘాతన = పూతన అలం గా

ఏ, సించునకు -- జింహునకు *** గా ॥ $, ఘాతకుల ._ జూతకుల . ** ఫ్‌ త్త ద్వి లేభు = అంబుజనాభు ==. క్‌8ి

• ఫీ, దమునళొ - యమునకొా **- 953

6 కోరా-కోరా. . ” ** 60

వ!

7 అంచలను -. చలమ 66 61

గృ *రుఎబుి యతి +" అ4ం 64

౬, 'దు-దచొయతి *-- - అలం 65

ఒ శావానింతుల్‌ + 69

"కత్సమములు -_ రూపొంతరములు *. "798

1, యవ్వనము అలల జ

"వ, కలుహోరము ం ఇం $9

8 జంపా *** ఆలం 1.

4 గంవారము లం ౪1

ఫు. సంహ్వత్సరము “లం 9;

6, కమండలము ఆలం ॥;

7, అరవాము + లం శం

ళా కాన . ఎ జం 74

ణా, తిలిత్స క . సళ ంల్సి ॥ ము ఊకనవొసిన 92 వ. వ.

సిడుదవోలువారి ఆక్షేపములు "77

౧, జఅఖండవడి ఎం 78

౨౨, వాలిన క్తి లం వ.

3 చీవసేసెద ఇం ంంం 79

ళీ, నన్నుదురు - జిన్నుదురు న. ॥

౫ శరంబున౯ మొలవ 440 80

౬, అమ్ములగన్నయమ్మ “44 ౨ కి

2, తెనుగుంజేయరు *-. అలం రి

౮ మానిని = మిథునము వ. 8్‌

నా వాణికి = సెవులపు ఇం ఈ

౧౦. రాచవాసికిలా "== 49+ గా

౧౬

౧౧, దశీణల్‌ 66 ఆళి ర ౧౨౨. భూతిలిప్పు ౦డు 662 న 08 ౧౩, అచ్చరియను ఆఅఇ క ల! ౧౪, శిరససావహీంచి **. అలం 00 ౧౫4 పరియంఠము అలం శ6ం $9 ౧౬. కవించు 69 . 11 ౧౭, సురల = మరల -. 66 క్ర ౧౮ా శానుంలికా అజం ఉం 46 వ! నంతరాంవారి ఆక్షేవములు ; నవరణలు రిక్త ఆస్షేపవిచారణ +. “అఆ వల్లా

౧, భామనుగు ర్తించుటలోచిక్కు.. --* 19 తి శివళవులు = వెరిపదములు 449 0ఫ్‌ (బంధములు = కంన్క్భృ ఆాం(ధ మిశ్రసమాసమ్హులు ఫ్రం = - అంధనంన్కృత మిశ్రగనమాసములు, 101

3, నన్నయాదులభావ _ శివకవిభామ ౧. 10% నివకవుల (ప్రయోగములు ఎ 105

ర భాగవతప్రామాణ్యము లల% 109 రావుగారి నవరణలు తల క్ష

౨ హోమగుండము -* ంలం కేక్‌ క నాగకన్నియలు శఠంి ఇ అ కేకే ఈ ఒక్క నేతుండు అజం ఠం క్షే? సో “మియ్యంతేటి ; నియ్యల్లుడు ; నీయ్యాన క్రేపు1 1 విర 4449 అఅం 198

వి “తదియ్య" పాఠము తం ఇ

౧౭

ర, అపశబ్ల ను[దణము ఉం ఐం క్షేవ్లిత్వ

టీ “తదియ్య”" వృత్తాంతము -* ॥

గ్‌, అయ్యు - ఆయ్య ఇజం 1పగ

౦, నియ్యబ్లుడు = మియ్యంతటేి ఇం

౬. పొడిచింది ం44 ఉం 19

ర యఛావ్మాలు అలం శ 63 181

వ్యానహోరిక పద్యపఫయోగములు +--. మ!

తా తోటి . లం 186

నా ఇచ్చయించు. +. నా 188

“భుంజించు జ 66 *ంం 40

౧౦, విరటజాగర్భంబు *- 42 క్షేత్ష1 ౧౧. చానవరావూలి *-. జలం పేక.

౧౨, బంధువరున జం జం కేశ్రీర్‌

౧౩, అనేకమార్లు అలం ఇం 146

౧౪ "వేగాయల్తులు. --. ఎ 147

౧ సిద్ధ్యయ్యెడు ఆలం ఉం 146

౧౬, కంచల ఇ 66 449 శం

౧౬ మవా దై శ్వర్య కలం . న.

౧౮ వ్యాకరణము = కవులపయోగములు 57

కే అత్మేగతంబున . 168

వ మొతృపితృహీన అ ఆం ॥

ఠి, శయనో కాయము వ. 33

• ఉ. దంపతి *-. అలం 1ళ9

0, చారుతరయిన్నములు ఉం 160

గా మునియు_క్ర 4 161

౧౮

8, తరుణియ ఉలవ... 163

ర్తి నమి్మినమ్ముక అం 6 163

10, ఎన్నడైనా జలం 165

11 శాన *--. అలం శ

క్ర, రో శ్లారోకళ్ల జలం 166

18. అవీంతలు ళకత గ

బలవంతము తలల 167

౧గా శావానిరతుల్‌ --. అజం 169

వాదప రామర్శ అం అలం ప్రేం

౨౧. వారిజ నేతి జం ఆలం 175

ఇెంచిత .. చేలాంచిత జం 16

కలభోరు = భోరున౯ా ఇంకి క

ద్విరేఫు అలం ంంకగ

౨౨ కమండలము -**. ంం* 178

౨౩, అనుకరణనంధి -=*. *ంఇ 180 . నర్వంవిన్తుమయముజగ త్తని అలం 185

టీనాధుడు - శివకవుల అనుసరణ 187 1... దీప్తావనంగ ంంం ం.

2, శరణులు +. ఉం 108

౨6, వారుషాణశు లల క 189

వాగుపముయొక్క_ వుట్టుపూర్వములు 199

౨౫, వారువము జలం * 76 క!

కుం నాకాళసార్థము = సుధాంధనమొని క9ిక్ల

౨౭. అచ్చుతభావము 3 198

యా అతా మద్భుజాబలిమి ంల2 ంఠ6ి 9800 ౨౯ చంచలనుంజె *-. అం9 204 కం, వాయనూనుండు ంల6 ౨09 యతిభంగవిదారణ ౧. ౩౧. తావకీయ ఉల *ం6 214 కి, పభాశరశా _స్తిగారి వమాదములు 216 పే. గణభంగశళంక జలం వై నూర్యగణముల వుట్టాపూర్వములు 910. వి ద్విపదలో(పాసయళతి అం త్రం0 . క. నవరణలో యతి భంగము $9 .. 39, _అభిపాయము మార్చుళొనుటు _ --. 991 ఈ, శ్రీరావుగారి తీర్మానము 99 వగ (పయోగదృప్టి. థ్‌ వ్యాక రణదృవ్సి, ఉం లం న 3౬ _ శ్రీరావుగారి ఉపనంహోర వాక్యములు ..

• వూర్వసరిష్క్కర్తల నవరణలు . ఏ6 ౧. మనముల ఉం లం ంంం 19 ౨ వల్లభి .. లం ల లం లల. త నాండుశశుల్‌ వతం లం నా మరుపసవాన్త్ర *.. 3 $00 తెలుంగు వ్యాశరణము ం 49 వ31 శామరపాకు ఆజం అజం వరల - ఇతర వేల్పులు ఆలం ఎ జం 288. కటకంఠకుండు ళఅల వ ఠం కి ఈ, నిశందు లం ఉలళ వశ గో మలభయునళా ==. ం 6 వ30 గ సుుయే లలల అలం 68+ నా

“తిర ర జూతులన్ము ఆం = అలం విపి? ౮ చివ్నాలు ంశలి అం 280 ప్రథమౌావిభ _క్రీపత్యయరహిత శబ్బపయోగములు లిశీ0 “1, ఉత్పల అలం శ 5౨, అనురాగ ఉం * నా త. నిఘంటు ళ6లి నా “త్మ గరు *** “969 - క్రి నా కోమలి 4 లం ఇంజ ఇ... బైటికే ౧౦, మూంపరము ంం9 ఉంఖ వత్త3ి ౧౧ కోరికలను అలం ంలం ః ౧౨ ఆజ్ఞ సేయు అలం ఎల ల్రిక్తీరై ౧3౩. తడవ 66 ఆలం క్‌! ౧౪ నభికులు ఆం జలం విత్తం యం దంప్ర్రీరూపము ఇం6 ఉం ల? ఛందస్సు = శబ్ద్మపయోగము ఇజం వశ్తరి ౧౭. క్రిరయపఠతాక *.. అలం శ విధివంతము ంల4 ఉం ఏ౦4 ౧౮ అపరతి 469 పంల ః ౧గా " మహబుమి ంం6 లం ఆ ౨౦, నేగన లం 66 "66 ౨౧, ఎజ్జఫలదుడు ; ఎళోద; ఎదుకులము | ౨౨, (పత్యుగమందు ఉం లం 906 కకం ముష్టాముస్టి ఇం8ి తళ ఃిా0

9౧ ౨౮. వసించుదురు లన జ ల6 'లి71 ౨౫, బడిసితి ఇం ఇజం వవ ౨౬. ఈమణ ఇం2 4 లం వప ౨౭, పంబిన ఉం లం లం [| “౨ళా గోరూప అజం జలం | తగా సూడుక్రై 63 అలం ఏ5 30, గుహాశయులంగా ళం లం క 3౧ ముల్లోశశంటకుండు ఉట వ? మూలదుంప ఉం ఫం

1. తిత్రియుగంబు " న అడ్డతిత్తులు ంం6 లి79 ౨. శనకకోవి లం ణి తి. అరచందుడు ం ఇ 880 4, శావమూంకుడు ఉజం శ క అసుర చెజువుటావు ఉంం శ పాండురంగుండు అలం వం1 3౨, చేసీటి ఉం ంం9 29839 39్క. ేపల్లె ఉలం ఉం శ 3౮, శాలు ఆం 2 అలం 288 ౩౫. చేనును ఎం ఎం ః 3౬. దైవతాకోటి .-.. అలం 28$ 382, భవదీయమనముఖులు లం లి -... తళా... దొబ్బెడు అం ఉం 237 కా, మిక్కిలొప్పెను య లం ల! రం, విరాజగర్భము తలం ఉం శ నంన్కృత భాగవతపప్రయోగములు **. ఏ930

_ ఆంధ భాగవత పరిష్కరణవలుమై / అ ఆ ఆక్షేపములు = సమాధానములు కల్లూరివారి అక్షేపములు " ౧. *రకైకి రా | *లోక్ష రృశ్షైశారంభకు భక్తపాలనకళా వంరంభకుకా” (ఓ- 1) అని వాతపతులలోనుు హయగ్రీవకా్య్తిాదారి. (సతిలోను పాఠము, _ తంజనగరం వారు. “రశ్నై కారంభకుి అను పాఠమును *.. శరశ్రూకారంభకు అని నవరించ్చి, పీఠికలో, _ . “ఆరంభమున నే హంసపాదము, యొట్ట మొదటి పద్యముననే యతి తప్పినది ఈ తప్పు (గంథమున మజెచ్చటనే నుండెనేని (్రాయనము గురునాథునిపై నో లేశ కంపాసిటరు రామస్వామిమిం దనో మోపవచ్చును. ఇట్లును కాజీ ! కోధకులకు దోషము వచ్చు నని మహాకవికి యతి 'తెలియదందుమూ ! మొన్నటి తాతగారికి అగ వామువచ్చినను నంతకంకు మునుపటి పోతనగారి న్మిగహము దగదు, శాన *రశ్రూకారంభకు .... నంరంభకుకొ అని దిద్దకుండ రాదు” అని తమ సవరణకు శారణము ెలివినారు. | వారి సనరణ, అఆశ్నేపము రెండును అనుచితములే. *రన్మైకి పారమున యతి తప్పలేదు, '*రుా + వక = రశ్షైకి అని నంధి, “మెలో తకారము, ఏశారము కలిసియున్నవి. పోతన శకారమును నై గొని నకారముతో యతి ఇెల్లించినాడు. సంధిగత్‌ నర్ణములోి అచ్చుశే కాదు; వాల్లుకు కూడా యతి ఛచెల్లింపవచ్చును. అట్లు.

వి ఛెలించినవుడు, అది 'అఖంచయతి 'అనటడును.. పోతన వాడిసది అఖండయతి. కావున “ర మ్రైకి పాఠమున యతి తప్పినదనుట సరికాదు, పోతన ఈ యఖండయతిని మరియొక మారును వాడినాడు, --

• లో కైక శరణ్య! యోభువన కాళణ 1 (10. వూ 685) ఇందును “లోక +వక=లోనై కి అనియే సంధి. కళారము వశే యతి చిల్లింపబడినది, పోతన ననునరించి నారయయు ఈ యఖండయతిని నాడి యున్నాడు. . - ౨. తజ్రథివునకు(బుట్టీ రంత నాకోళసార్ట'” (16, ఈ. ౪150) ల శన్తాక షా పకన = నాకొకతో అని సంధి, " సంధిలోని శాన నునశీ యతి ఇెల్లిపబడినది * "ఈ యఖండయతి భాన్క.రరామాఆతకుణమునను పయు_క్తమె "౨ లో, కైకశరణర్ధవిం గొలువ(గో నట కల్పిత” (యొక, ఉళళి” ఇట్లు (ప్రయోగములు కోనబడుచుండగా, తీఠజి,వారు “రైక పొఠమున యతి తప్పిన దనుట పొరపాటు కాదా!

. వా రట్లనుటకు కారణ మేనునగా, వారిది అప్పళవీయము మోద అధారపడిన పరిష్కరణము, అప్పశవి మతమున అఖండ యతి అృపళ_స్తము, అందువలన నతడు, ' భారత భాన్కరరామా యణాదులలోనున్న అఖండయతి ప్రయోగములను మార్చి, తన (ంథములో ఉదాహరించి యున్నాడు, ఒక్క-టిమాత మే యిక్క_-డ భూవుచున్నాను,

త్‌ే ఆ వైళశరణ్యునిం గొలువంా.నిట వచ్చితో (భాన్కర. యు, 165) అన్నది (ప్రాచీన పాఠము,

-తల్రోో కై.కశరణ్యునింగొలున నిప్పుడు వచ్చితి” అని అవ్పకవివేసిన మార్పు. (చూ, అప్ప. 8-౨08) అప్పకవి తొక్కిన ది తప్పుత్రోవ, ఆతోవననునరించి తంజ, వారు *“రశ్షైశి పొఠముసంత్త కార నకారములకు-యతి సరిపడదని "రాశి అని నవరించినారు. ఆ నవరణలో యతి సరిపడునుగాని. అర్థము సరి పడదు. అసలు “రశ్రాకి శబ్దమే అవ్యుర్పన్నము, కనుక ఆ నవరణ తప్పు. ఈ తప్పుపాఠమే వావిళ్ల (పతిలోను, కల్లూరి, బులుసు ప్రతు లలోను (పవేశించినది. 2 “రన్షైకారంభకుి అన్న వాయగ్రీవ కా న్త్రిప్రతిపాఠమే నరిమొ . వది, "అది. తవ్చనుకొని, తంట, వారూ“అడుగులో నేహంన పాదము” అని ఆశాత్రుగారి పరిష్కరణము నాశ్నేవీంచినారు. ఆ యాశ్నేపము ఎమరు. తిరిగి తంజ, వారి పరిమృ_రణము మిదిశే వచ్చినది మరియొక విషయము,- “లో కెక్‌ శరణ్య ! యో భువనకా రణ” అన్న పొళమునను.- తంజ, వారి మతము (పకారముయతి తప్పియున్నది, వారు సవరించ లేదు. ఒకచోట నవరించుటయు, మరి యొకచోట సవరింపకపోవుటయు నరికాదు. వా రా పాఠమును గమ "బించియుండతు, . గమనించి యుంశ్షు, "రైక కారంభకుి అన్న పాఠ మును '“రశ్లూకారంభకు అని మార్చిన క్షే “లోనై ళశంల్యి అను _పాఠమును *లోకాకశరణ్య' అని మార్చి యుంజీవా'లీ. నంచేహాము లేదు. యతి సరిపడుటయీ కడా వారికీ కానలసినది ! తంజ, చోరి సవరణ తప్పని కేలినదిగ దా, ! ఇక కట్లూరివారి కథః ... = శల్లూరివారు పరిష్కు ర్వలలో పరిగణితు లై నారుగాని, నిజా నిజ వారు స్వయముగా పకిలించిచేసిన పొఠపరిష్కురణ మేమి

టీ లేదు. వారి(ప్రతిలోని పాఠములన్నీ-తంజ, వావిళ్ల, (పతులలోనివే, వారి పరిష్కరణ మంతయు, తంజ, వారి పరిష్కరణమునకు అంధా! నుకరణమే, -

చారు *ర మైళిను *ీరశూకి గా మార్చారు; వీరూ మార్చారు. వారు “లో కెకిను మార్చలేదు; వీరూ మార్చలేదు. అది యట్లుం డగా వారి “రళ్లూకి పాఠమును తమ (పతిలో వేర్చుళొని, పీకశలో,. “ర క్షైకారంభకు _ అని పెక్కు.పాఠములు కన్పించుచున్నవి, ఇందు యతి తన్పినది. కొని చిరకాలమునుండి (పవాతమైయున్న పాఠ మగుటచే. దీనిని గొందరు దిద్దుట కొప్పుకొనరు. *లోకరళూ శారంఛకు అని నేను దిద్దినాను. ఈ పాఠములో విశేషార్ధమును కలదు. ,.. ఇక్క-డ వ్యాశరణప్రక్రియలో న్షేశం ఉన్నది, ఉన్నను విశేష తాత్పర్యంకోసం. పాలకోసం రాయిని మోసినట్లు - ఈ పాఠ మునే స్వీకరించి, అశాడమిావారి పాఠాన్ని ఉేశ్చీంపవలసి వస్తు న్నది అన్మివాశారు,

"ఈ్యవాతి, వారి వాళ్యర చనానై శారద్యమునకు, పాఠపరిశీలన పరిజ్ఞానమునక్కు పరిష్కరణ సంప్రదాయద్ఞ తక్కు బుతవాదితకును మచ్చుతునుక, భూడండి !

1. “ ర్షైకారంభకు-అని పెక్కుపాఠములు కన్చించుచున్నవిో అన్నారు, "

“రశ్నై శారంభకుి. అన్న పాఠము ఒక్కంళు, పెక్కు కావు, కనుక “పెక్కుుసాఠములు కన్పించుచున్నవిి అనుట సరికాదు. “ర కై శారంభకు.అని 'పెక్కు(ప్రతులలో శన్చించుచున్నది" అనవలె, $, “ఇందు యతి తవ్చినదొో అన్నారు, -

తంజ,వా రన్నారు గనుక తామును అన్నారు. అంతేగాని, అందు యతి తప్పినదో లేదో విచారించ లేదు, .

ఫ్‌

8. “చిరకాలమునుండి (పవాతమైయున్న పాఠ నుగుటచే కొందరు దిద్దుట కొప్పుకొనరు; నేను దిద్దినాను” అన్నారు,

చిరకాలమునుండి [పహతమై, పెక్కు ప్రతులలో కనబడుచున్న పొఠమును దిద్దుట తప్పు, ఆది యెపగక “నేను దిద్దినా” నసి అది యొక గొప్పగా చెప్పుళొన్నారు. ఈ '“రశైూకి అని దిద్దినవారు తంజ, వారుగాని, ఏరు కారు. చారి పాఠము నపహరించి “నేను దిద్దినా” నని అగత్యము లిఖంచి నారు. భాగవతము పరమ పవిత్ర (గంథము, అట్టి (గంథభమును పరి మ్కృరించుటలో, అనత్యము లించుట శ్వమార్చ్హముగాని మహా $. “రశ్రూక - పాఠమున అఖండయతి (ప్రశ్నకూడా తీరుతుందో అన్నారు. , |

ఆఖండయతి విషయమున నేదో (పశ్న ఉన్న దనుకొనుటయు, “ఆ ప్రశ్నకూడా తీరుతుంది అనుటయు + అఆ యతి తత్వము అెలి యమికి తార్కాణము, - . 6. “*ఆపాఠములో విశేషార్ధమును కలదు” అన్నారు.

. అర్థ మొకటి ఉండినగదా, వి'శ్రేపార్థ ముండుట, ఆ పాఠమున అర్థమే "లేదు, విశేపార్థ మెట్టుండును! “(గ్రామోనా_స్తి కుత స్సీమా ఖా ,

7 “రత్రూక-అను పాఠమున, వ్యాశరణ(పక్రియలో శ్షేశం ఉన్నది” అన్నారు. ;

ఆప్రశ్రీయ యేమో, ఆశ్లేశ మెట్టిదో అంత శ్లేశముతోగూడిన “రాక శబ్దమును పోతన తొట్టతొలి పద్యములో నే యుందుకు

6

చాడవలసివచ్చినదో చెప్పవలదా 1 ఆరహస్యము తొము చెప్పుకున్న, | సామాన్య పాఠకులకు ఎలా తెలు స్తుందనుకొన్నారో ! ఎందుకూ ఇట్టి బూటక (వాతలు? 8. “పాలకోసం రాయిని మోసినట్లు, విశేమ ాత్పర్యంకోనం, వ్యాకరణ (మియా శ్లేశమున్నను, *రత్షూక" పాఠమే స్వీకరించి అకా డమిోవారి పాఠాన్ని ఉ పేశ్చీంపవలసీ వస్తు న్నది అన్నారు,

పొలకోనం రాయిని మోయవచ్చునుగాని, అవి పాలు అవునో శాదో తెలునుకొనకయీ, రాయిస్‌ మోయడం వోస్యాస్పదవజం “రత్రైకి పాఠమా తప్పు. “రనశ్నైకి పాఠ మే ఒప్పు, తప్పుపాఠమును అ పేశ్సీించుటయు, ఒప్పు పాఠమును ఉ పేశ్న్షీంచుటయు (పాక్టోచితము శాదు,

వం “విరటజాగర్భంబు

“స్తూక్ష్యశళుం డచ్యుతు. డయ్యెడ౯ విరటజాగర్భంబు”” (1-188)

అని [_వాత(పతులలోము, వా.పతిలోను పాఠము, *విరటి శబ్దము వైళ్ళతము. కావున “విరటజాగర్భంబు మిశనమాసము. వాష్తరణ సమ్మతముకాద్‌, అందువలన “విరటుమూల్‌ గ రృంబు అని తెంజ, వారును - “అచ్యుతుం డవ్విరాట తనయా గ రృంబుఎఅని కల్లూరివారును మార్పులు చేశారు. న. ఒం

అకాడమి పరిమ్మ_ _ర్పల్సు --గఅట్ట్లు మార్చ నవనరము లేదు ; , లేనుగుపదములను సంస్కల్భతపదములతో చేర్చి నమాసము చేయుట భాగవత కవులకు పరిపాటి, అది శివకవి సంపదాయము ; ఆ సంప్ర చాయమున “విరటజూగర్భంబుూ అను సమానముసాధుపో అని ఛాగవనత వీఠికలో తెలిపినారు. -

కల్లూరి వారు _ “నేను *విరటజాగ ర్భంబూ దుష్టనమాసన మని . *విరాట తసయాగ రృంబుణా మార్పుచేయ లేదు ; రెండూ సంస్యళృతసమాసా లౌ” అని సమాధానము (ఇాశారు,

_ ళ్‌

-.. బారు “విరటజాగర్భంబుి దుష్షనమాసమని మార్పుచేయ లేదట! మరి యెందుకు చేసినట్లు 1 “విరాటతనయాగర్భంబుి వలెనే “విరటజాగర్భంబు. కూడా నంస్కృతేసమానమే నట! అదియు' నంస్క్యృతనమాసమే ఆయినప్పుడు ఆ పాఠమును కాదని తమ సొంత కవిత్వము చొప్పించుట యెందుకు 1 *విరటజాగ ర్భుంబూు అను పాఠ మును మాప్పట తప్పు. అది సంగ్కృతనమానమనుటయును తప్పే,

౩, “వినుము

“వినుము శకు(డు వచ్చి విజ్ఞానవర్థతి

నతని కెట్లు నూపె 44 ఇం

వి(వముఖ్య! నాకు విస్తరి" వి (11-274)

• వాతపతులలోను, అచ్చు స్న(పతులలోసు పాఠ మి క్షేయున్నది; “వినుము” అను [కియ పద్భుమున నంగతపడుట లేదు ; సరియైన పాఠ మేమో యింకను విచారింపవలసియున్నది” అన్నారు అకా, పరిష్కం _ర్తలు,

కల్లూరి వార్పు --. “వినుము అనేచానికి “నే నడిెేపశ్ని అనేది విన్తరింవు అనేదానికి *నే నడిశ్యేపశ్నలకు సమాధానము అ నేది అధ్యాహార్యములు, ఆ కాంశ్రూలభ్యములు, ఇందు నంగతపడ నిది యేమి లేదూ అని తోసివేశారు,

-అధ్యాహాోర్యము ఆశకొం-అను మూటలు వారికీ వచ్చును శనుక్క, ఏశరువుపెట్టినారు గాని, వాటికిని, “వినుము అను [కియకును.. ఎట్టి సంబంధమును లేదు, చేతనైతే సమన్వ్యయనుం బేసి చూపవలె; అది కుదరకపో లే హమానము[ద్రవహించియుండవలె. అటి మతిమంత్తుని ల్య్షణముగానిి పోలుపొందు లేని (వాతలతో, లోశమును (ప్రతారింప జూచుట మతిమంచుని లక్షణము శాదుం

వినుము - ఆను శ్రీయ పద్యమున సంగతపడదు, ఎందువల్ల నవగా ;*వినుముి ఆసా కథ చెప్పువాడు అనునుగాని,

కథ చెప్పుమని అడుగువాడు అనడు. పద్యమున “వినుము అని పరీవ్రీత్తుకథ చెప్పుమని సూతు నడుగు శౌనకు డన్నట్లున్నది.ఎట్లు సంగతపడును! కథా సందర్భ మవగతము వేసికొనక, కల్లూరి వారు - “ఇందు సంగతపడనిది ఆమో అోదన్నారు, -

పీరి వ్యవహార మిట్లుండగా, శ్రీ ఆర్మ్యద్రగారు, తమ “నమ(గ్రాంధ్ర.

సాహిత్యం" (నం 5) వు ౨8లో, ఈ “వినుమూను (ప్రస్తావనకు తెచ్చిఎల*ఈ పద్యంలో “వినుము అన్న క్రీయ సంగతపడకపోవ చానికి కారణం ఉంది, “వినుము అన్నది పోతరాజుగారి ఊతపదం, చాలా పద్యాలు వారు “వినుము” అని ఎత్తుకౌంటాప, అప్పు డప్పుడు ఒశే పద్యంలో రెండుసార్లు “వినుము” అనేమాట వాడుతారు, చూడండి ; వారు *“వినుము వాడిన గద్యపద్యాల జాబితా అని . చెప్పి, "పెద్ద పట్టిక యిచ్చారు, అంలేశాదు ౩; *పోతరాజుగారు (వ్రాసిన ప్రథమ ద్వితీయ నృంధాలలో వెరసి 715 గద్యపద్యాలు ఉన్నాయి. వాటిలో “వినుము” అనే క్రియ 1 సార్లు దొర్షి, ౦దో అని లెక్క చెప్పి, “ఇతర స్కాైధాలలోకూడా పోత రాజుగా రిలా ఈ (శియను చాలొసాప్ల వాడారు, (గ్రంథవి_స్తరణభీతిచేత అన్నీ శోడీ కరించినా (వకటించడం లేదు” అని కూడా (వాశారు, ,

. పోతనగారి “వినుములొ నన్నిటిసీ వెదకి జనుచేసి, జాబితా తయారుచేయుటకు శ్రీ అరుద్రగారు పడిన శ్రమను, వారి ఓపికను మెచ్చవలసిన బేగాని, చా శా “వినుము లన్నియు ఊతపదము లనుట మొతము పొరపాటని చెప్పకతప్పదు.

సంగతపడని ఊతపదమును అధమకవియైనను చాడడు, మహో భవిమైన పోతన అన్నిసార్లు వాడునా! పోతనయేశాదు; తిక్కనయా “వినుమును నాడియున్నాడు, ఆయనగారి *వినుములు” 'వందలస్థా

నమును వాటియుండు చన్నను అతిశయో క్రి కాదు. ఆ “వినుము” లలో నంగతపడనిది ఒక్క-టియు లేదు. పోతనగారి గద్యపద్యము లలో నైనను,-ఒక్క యీ (వకృత సద్యములో తప్ప - తక్క్‌న అన్నింటను 'వినుము సుగంగ తముగా నే యున్నది. ఇక్కడ నంగత పడకుండుటకు కారణము--ఇంతకుముందు 'జీను బెప్పినట్లు - పృచ్చకు డైన కౌనకు డన్నట్లు ఉండుటయే కాస్‌, అఆరు[దగారు భావించినట్లు, ఊతపద మగుట కాదు, వారు సంతరించిన '“వినుముిలన్నియు కళకు డన్నవి, ఆ *“వినుములకును, ఈ పద్యములోని “వినుము"నకును సంబంధము లేదు, వా రీ విషయమును గమనింపలేదు,. కొని, *వినుమూ అను (కీయ పద్యములో నంగతపడియుండ లేదన్న నంగతి మ్యాతము (గ్రహించారు, గ్రహించి దాస కొక శారణమును ఊహించారు. అడిపహనరి మైనది కాశపోయిన హోవుగోళ; జానిశేమి 1 కల్లూరివారిపలె, “ఇందు సంగతపడనిది యేమి "లేదు" అని తోసిపార' వేయలేదు, అందుకు (శ్రీ ఆరదగారిని అభినందింపవలసియణన్నది. అకాడమిోపరివ్క. క్ర లన్నట్లు, సరిమయైనపాఠ మేమో ఇంకను విచారింపనలసియే యున్నదని ఫలి తార్థము, ౪. “వుసీతులు ఈ. [ందివి - వా, తం, [1పతుల పాఠములు,-

1. “కోరి వునీతుల(కేయువారలకా” (38-556) £. “సద్యః వగీకాత్ములై”' (8-861)
2. ““ఎన్నం బునకొళ్ళలిక” (8874) “4. “లిర్ణములనొవ్న( బునళముసేయంబూని” (4-58 1) తంజ నబాకు “వునీతి పోఠకమున శ్షూయుంచి, పీకిక (వు) లో,- ట్రాయ్‌ క్ల. (్రత్యయాంతము...-!వునీతము" సాధువు కాదో అని

0

ఛాసినాప, అది చూచి, వీమ్మటి పరిష్క-_ర్తలు, పై పాఠముల నన్నిటిని ఈ (క్రింది విధముగా మార్చి వేసినారు,

1. “కోరి పవిత్రులందేయువారలకా

ఒ “సద్యః పవిక్రాత్మలై”..

8. “ఎన్నం ఐవి[శ్రాకృతిల' .

శ. “శ్రీర్మముల! బోలం బవిత్రముసేయయాని'

ఇవి వొ,రాయలు, కల్లూరి, బులుసు, (వతుల పాఠములు.

అకొ, పరిమ్మ- _ర్తలు, కవి పలుమాగకువాడిన శబ్దమును మార్చుట సరికాదనియు,. *వునీతి పాఠము తపూకాదనియు, వారసుడు - భాగవతములోనే - వునీత శబ్దము వాడియున్నాడనియు తెలిద, ఈ క్రిందిళ్లోకమును - వ్యాఖ్యాన మునుగూడా మూవీయున్నారు,

“'శథాపునీకా తనుభిఃవ దైస్తవ”” (8. 18-81)

“వునీకా వవిశ్రీకృకా" (వ్యా) . శబ్లూరినారి అశేసను

అఆ భాగ వత(పయోగము, వ్యాఖ్య ఉదాహరించాక గాని వ్యాకరణ(పక్రియచూప లేదు, ఇదిన్యాకరణాంతరముచేతనో అర్షం అనియో సాధ్యంకావచ్చు. చింత్యము. అ రూపము పాణిని న్యాక రణ (పశ్రీయానవాంకాదు” అని యాశ్షేసము,

వ్యాన్వపయు క్ర శబ్దమునకు వ్యాశరణ(ప[క్రియ చూపనలసిన అవసరము లేదు. భూప లేదని ఆ ్నేపించుటలో జచిత్యమును లేదు.

• వునీతశబ్దము పాణిని వ్యాకరణ(వక్రియానవాం కాకపోతే

అతప్పు వ్యాసమహర్షి ది అగు'నేగాన్సి అంధ్రభాగవత కనిది కాదు,

క!

దీశ్సీతులుగారిది (గంథములతో పరిచయములేని విశట వాదము, అందువల్ల నే వునీతళశబ్బము తప్పన్నారు. అది నిఘంటువు లలో ఉన్నపదమే, కవుల (ప్రయోగములును ఉన్నవి,--

*వనీఠః - వూటే” (శబ్దార్థకల్చ్బతరువు)

“వునీతు(డు ఇ శే1801%06. 8101668" (బౌౌజ్యము)

“వనీకు.డు ఐ వవిశు(డు (శ. 6.)

“వూఠము జ వునీతఠతము” (ఈత్సృమచం(దిక)

“నివ్వటిలంగ వారలు చునీతుల( జేతురు సర్వలోకులన్‌"

ల (మడికి సింగన - వద్మవు)

వా రీ (గ్రంథములలో వీయొక్క-టి మూచియున్నను, వునీత శబ్దము త ప్పనియుందురా!

ఇక్క-డ చెప్పవలసిన ముఖ్యవిషయ 'మొకటియిున్నది. అద యేమనగా :

*లోకములు౦ బునీఠతములుగా వర్తించుచున్‌"” (10 ఉ 221)

ఆని చావిళ్త(పతి పాఠము. దీశ్లీతులు గారు ఆవాఠమను తమ ప్రతిలో - అక్లు ముద్రించుకొన్నారు. “వునీతములుగా" అన్న పదమును మార్చలేదు, పె గా “వునీతములుగా = పవిత్రములుగా” అని టీఠకూడా (వాసియున్నారు. అక్కడ *వునీత శసప్టము, వారికి “చింత్యో మెందుకు కాలేదో! ఆ సమయాన “పాణిీనీయ వ్యాక రణ (పక్రియా” పాండిత్యము మరఫుతట్టినది కాబోలు 1

వునీత శబ్దము అసాధువు కాదు. కావున దిద్దుట సరికాదు,

౫ 'సంచయుండుి

“"నిజవరిజ్ఞాన విళ్చ్ళన్న నిఖిల సంశయుండు” (8-98)

అని వా,ప, పాఠము,- “నిఖల నంచయండు అసి వా,తేం.వాం కల్లూరి. రాయలు, బులుసు, 'పతులలో పొాళము,

క్ర అకా, పరిష్క-ర్హలు, = “పరిజ్ఞానముచేత విచ్చిన్నమగుసవి “ంగయములూగాని *“సంచయమనులు ( = సమూహములు) కావు; “పాప్నోతి హి తతో ధీర స్వదృశా చ్చిన్నసంశయః” అని మూలము. (27-29) ; “ధిన్నసంశయః విగత దేహా త్భాభిమాసః యోగ్‌” అని వాఖ్య, కాబట్టి వా.వపొఠమే నరియైనది” అన్నారు, కట్లూరివారు, “నాపాఠమే సరియైనది అనుటకు పీలులేక, =. “బ్బక్యడ వీ రన్నట్లు '“విచ్చిన్ననిఖల నంశయాండు" అనుటయమే ఛాగుంది. మూలానుసారి కాని, వీరు 'ర0చయ - నమూహమూు అని అర్థం వాసి, జ్ఞానము చేత విచ్చిన్నమగునవి నంశయములు కాని, (6ంచయములు కానని వివరణం (వాశారు. ఈ (వాత తప్పూ నంచయ శ స్టానికి పోగుసేత, కూడబెట్టుట అనేది పళృళతార్థం. చాన్ని తీసికొని అదికావాలి, ఇదికావాలి అని శ్నేతవిత్తాదులను గూడ బెట్టుట మానివేసినవాడు, అది జ్ఞునిలకణం అన్న భావంలో వెళ్ళినారు పూర్వపరిష్క-_ర్రలు, ఇక్కడ మూలం దరూాడాలనే ఊవా శల్పించినవి ఇతరపాఠాలు, అంత సామగ్రి లేని పూర్యపరిష్క- ర్హలు “స్థన్య గలి శ్చింతనీయా” అన్నట్లు నరిపెట్టినారు, రంఛేశాని సంచయ శ శ్రానికి సమూహమనే అర్థం ఇక్కడ వారు ఒప్పుకొనలేదుూ” అని అఆ శేపవించారు, పూర్వపరిష్క- _ర్త లనగా ఎవరు! తంజనగరంవారు, వారు పాఠపరిశీలనకు. తగిన సామగ్రిలేక “స్థితన్య గతి శ్చింతనీయా” అన్నట్లు సరిపెట్టుకొన్నారట |! నిజమేనా ! ఇతర సామి లేకపోయి నను, మూల మున్నదిగదా ! దానిని చూచియున్నను, “నంచయి పాఠము సరియైనది కాదని ఆెలిసియుండే టే గచా! వారు, నంచయ పాఠమును కంకింపనూ లేదు; పణీలింపనూ లేదు. హ.ప్రతిలో “నంచయుండు" అని యున్నది; ఆపాఠము నళ్లు తీసుకొన్నారు. వారి

శశి మాట పోనిండు, వీరు (శల్లూరివారు) చేసిన బేమి! “*పతిలో వున్నంతమటుకె బయ్యసగీ కె౯” అన్నట్లు తంజ,(పతిలోఉన్న మాటల నెత్సి,వాసుళొన్నాలే గాని, వీరును పణీలింసలేదు. తక్కిన పరి ష్క_ ర్తలుచేసిన పనియును అబే. కావున అదియొక లోపముకాదు గాని సంచయ శబ్దమునకు అ్రసిద్ధార్థము చెప్పి, అదియు నొక పాఠమేయని సమర్థి ౦ప జూచుటమాథతము నరికాదు, , నంచయ శబ్దమునకు “నమూహాిమన్నది (పసిద్ధార్థము, “కూడ బెట్టుటి అన్నది అవసిద్ధార్ధము. కం డర్థములును పద్యమున సరిపడవు. జ్ఞానముచేత విచ్చిన్నమగునవి సంశయముతే గాని నమూ మైన కూడ బెట్టుటలు కలవాడు" అను వికారవుర చని భాగవతకవి చేసినా డనుట భావ్యము కాదు, కావున *“సంచయి పాఠము సర్వథా 'త్యాజ్యము, సమర్థనము అవిచారమూలకము, జ. “పయాజులు

“వంశజలోచన! నీవు లేని య, ధ్వరము [వయాజులం గలిగి తద్దయు నొవ్వక యున్నదయ్య” (4189)

అని తం.వాశక్‌ ల్లూరి-రాయలు,బులుసు, ప్రతులలో పాఠము,

“వయాజులు = యాజకులు” అని 'రాయలు' టీళ.

“వయాజులు=యజ్ఞాంగములలో నివి యొకటి'' అవి కల్లూరివారి టిళ,

ఈపాఠములూ, టీకలు సరిమైనవి కావు. ..... శపయాజలం గలిగి అని హ్యపతి పాఠము, ఇటే సరియైనది. అసలు శబ్లము * ప్రయాజము.--

యి వయాజః. ఈ రైేంపజే 9202180121 ౦6౭0009)” (అప్టే)

కేజీ “వయాజము == దర్శవూర్ణి మాసాదులకు అంగమైన యాగభేదము” (మాన.ని,)

భాగవతకవి '(పయాజమును చర్వితాదులలో వేర్చి బహు వచనమున (పయాజలూు అన్నాడు, ఇది కల్లూరివారను గుర్తింప భేదు, _*పయాజులో. అను పాఠము తప్పని అకొ.పరిష్క_ర్తలు చెప్పినతర్వాత, - “యజ్ఞాంగ ములలో నొళటి - యని (వాసినవారికి, “'పయాజలు అను విషయం తెలియకుండదు, “జి అనేది అచ్చు తప్పు అనుకొనడానికి ఇక్కడ అవకాశం ఉన్నది అన్నారు,

నే: అది అచ్చుత ప్పే - అనుకొందము టీకలో, గ“యజ్ఞాంగ ములలో నివి యొకటి” అన్నా శే! అబేమిటి! “ఇవి బహువచనం గదా! “ఒకటి అనుట తప్పుకాదా! “ఇవి అచ్చుత వ్పంటాఠా! (పయాజలు - బహువచనం గనుక “ఇది యొకటి అన్నను తప్పే యగును, మరియొక విశేష మేమనగా : వారి అ శేపవ్యాసములోను, “ప్రయాజలు=యజ్ఞాంగ ములలో నొకటో అనియీ అన్నారు. అది యును తప్పే. ఈ తప్పుల నన్నిటినీ అచ్చువారిపైై పడ వేయుటకు ఏీలులేదు. తాము స్వీకరింపవలసిన బే. భాషాచర్చలలో వశ్రవాద ములు పనికి రావు.

• ౨. “టిట్టిభంబులు

“ఆ౭ందియల వెలయు రత్నము

లందంబుగ లలితపదములనస్‌ చుభగములై

యందంద మ్రోయుచును”' (5 - 81)

అని వా,పతి పాఠము, - “*అందియలు డీండిమంబుల, చందంబునొ అని తం.వా.బులుసు, రాయలు, ప్రతులలో పాఠను.-

కల్గూరివారి పతిలో, _ “*టిట్టిభంబుల చందంబున” అని పాఠము, వారు పీికలో, _-“టెట్టిభంబుల చందంబున _అని నా

కేస్‌ పాఠము, మూలములో, *చరణపంకజ తి త్రిరీణామి అని నాపాఠళ మున కనుకూలముగా శ్లోక మున్నది” అని (వాశారు.

*“చరణపంకజు తి తిరీణామి అన్న మూలమునకు వ్యాఖ్యాత “చరణపంకజ యో ర్నూవురయోః తి త్తిరీణాం ఆంతర్గత రత్నానాం, పరం కేవలం వాచం శృణుమళో అని అర్థము చెప్పియున్నాడు, ఆ యర్థము వహో,పాఠమున పొందుపడియున్నది. అందువల్ల ను, తొలుత చేసికొన్న నియమము ననునరించియు అకాడమిావారు. సహా,పాఠళ మునే తీసికొన్నారు, “డిండిమంబులి = టిట్టిభంబుల్‌ పాఠములు తప్పులని గాని ఒప్పులనీ గాని వా లేమి అనలేదు, *

కబూరివాగు, తమపాఠ మే నరియెప దనీ, మూలములోని తిత్తిరి శబ్టమునకు టిట్టిభపక్షు లనియే అర్థమనీ, అకాడమిీా పండి తులు పక్షృలనే యెగురగొట్టివేశా రన, *“లందంబుగ లలితపదనుల౯ో అన్నచోట అఖండయతిని సరిపెట్టుళొన్నా రనీ ఆశ్నేపములు గుప్పించారు.

తమపాఠమును తీసుకోలేదన్న కోహామే అందుకు నూలము, కాని టిట్టిభంబుల పాఠము వారి సొంతముకాదు, (వాతపతులలో ఉన్న టే. అకాడమి (ప్రతిలో, ఫుటొనోటులో చూపబడియున్నది, వారు *అది నాపాఠరో మనుట, “రూక _ అని నేను దిద్ది నాొననుట వంటి జే,

“పరిమృ-_ర్తలు అఖండయతిని నరిపెట్టళొన్నా”రని యెత్తి పొడువుగా, ఒకమాట అన్నారు. అది పూర్వకవి వయోగము 'లెకుగక అన్నమాట, పాటింపదగినది కాదు,

క లా “తెచ్చిజుచ్చు" “కై కొ నుచుండి దుమ్కృర్ము.రై యా యజ్ఞ ఖభాగంబు రాక్షస్యవవరులకును దల్లిమా(ద( గలుగు కాతృ్సర్యవళమున దివిజవరుల మొజ(గ తిచ్చియిచ్చు నది యెజింగి యిందు. డతిభీతచిత్తు.డై తనకు(గాని యతని తలలు (యంచె” (6 = 814) అని అన్నిపతులలోను పాఠము, - ' తెచ్చియిచ్చుక్‌ ; అది. మొటింగొ అని ఆపొాఠమున అర్థము. వ! యర్థము నరిపడదస్శి ఆఅకాం పరిష్క__ర్పలు, “తెచ్చియిచ్చె = నది *యెజీంగొ అని నవరించినారు, కల్లూరివారు, - “ఈ దిద్దుచాటు అనవసరము, ' తెచ్చియిచ్చు నది = ఎజింగి అని అన్వయము, "తెచ్చియిచ్చుటను, లేక్‌ తెచ్చి యిచ్చిన విషయమును - అని యర్థము, “సీ వనునది యెరింగి యత డట్లు చేసెను" - ఇత్యాది లోక వ్యవహోర సిద్ధము, సుపయోగం” గా థి అన్నారు, శాన ఆ దిద్దుబాటు అనవనరము కాదు; అవనరమే, ఎట్లంళు :.-విశ్వరూవు డనేవాడు, "జీవతలకు తెలియకుండా, యజ్ఞ భాగమును, రాశ్రసులకు . తెచ్చియిచ్చాడనీ అది తెలుసుకొని, మిుం[దుడు వెంటనే వాని తలలు నరికాడసీ కథ, *స ఏవ హి దదౌ భాగం వరోక్ష మనురాన్‌ (పతి, యజమాసో&౬వహద్భాగం మాతృస్నేహవళానుగః£ో “త ద్దేవహేళనం తన్య శళ్మాళికం నురేశ్వరః, అలక్ష్య తరసా ఖీత న్తచ్చీర్షా ఇచ్చిన దుషా,'” అనీ మూలము, (9-84) . ఇది జరిగిపోయిన కథ, “దడా అంకే *“ఇచ్చెను అని యర్థముగాని, “ఇచ్చును అసి శాదు. కాబట్టి “ఇచ్చునదియెటింగి క అను పాఠము కథావిరుద్ధ మే, కనుక దిద్దుబాటు అవసర మే,

న!

కల్లూరివారు + తెద్చియిచ్చునడి-ఎతిగి. అని అన్వయము” అన్నాప, అదియును కథకు సరిపడదు. భూ తార్థమునుగూర్చి "చెప్పు నప్పుడు “వాడు తెచ్చిఇచ్చినది అనవలె గాని “వాడు తెచ్చి యిచ్చునది” అనుట సరిపడదు, -

వారు, “*నీవనునది యెరిగి అత డట్లు చేసెను-ఆనుట వ్యవ హోరసిద్ధామన్నారు. అది వట్టిమాట. గతవిషయమును (వస్తావించు నఫుడు “నీవనునది” అనరు ; “నీవన్నది అంటారు. “అన్నది యనగా

_ “అనినది యని యర్థము.--- “సిఫ్ట పంవునది నాకు చేరినది _ “నీవు వండునది నేను తిన్నాను నంటి వ్యవహారము లోకములో లేదు, కావున వారు చెన్బీన అర్థమూ, వారు చూపిన ఉపప త్త చెల్లవు “కెచ్చియిచ్చె నది యెఆకింగి అం కుకేగాని అర్థము సరిపడదు తా. * మజిలేక” . “మిలే క్షర్థుల దాసులన్‌ నుజనులన్‌ మన్నింవుదే సైదలీ”, . (8=+68) అని కల్లూరివారి పాఠము, *మటి'లేక=తరువాత తపవాత యనుట లేక (తరవాత తరువాత యనకుండ)” అని వారి టీక, వస " తంజ,వారు *మతథి లేకి అనుట తప్పనియు, *“మజలేకో అనుట

ఒప్పనియు వారి వీకిళలో తెలివియున్నారు, వావిళ్ల, మొదలగు (ప్రతు లన్నిటిలోను *నుటిలేశి అనియే యున్నది. సూ.నిలో (మజి శ్రీంద) *మటు లేశ =అరమరేకి అని యర్థము చెప్పబడియున్నది. అకాడమి పరిమ్క-ర్తలు ఈ విషయము లన్నియు తెలిపి *నుజి లేకి అను పాఠము సాధువుకా దన్నారు. -

. సీపీతులుగారు. “మరిశా మరిపో ఆనక యాచకాదులను' ఆదకి స్తున్నావా! అనుటమయే 3ఠయందము, “మర లేకి అనేది సామాన్య పయోగము అని బదులువాశారు |

ః్రి ,

న! వారికీ ఫానతో పరిచయము:- తక్కువ ; *నావాత నొకరు శాదనువాళా 1' అన్న దురభిమాన మెష్కువ,-- “మతి అను అవ్యయమునక్కు మరల్క లిరుగ-లఅని యర్థము, “మరిరా-మరివో అన్న యర్థము ఆపదమునకు లేదు, మటి, మగుడ వెండియు( బలుమబు మరల సారె తిరుగ నన( బునరాఖ్యలు వరగు”” (పాొంబ, నూనవ. 8?) శాబట్టి “ముజిలేఠశ అంశ, *'మరలలేకి అని యర్థమగునేగాని, *“మరిరా=మరిసోఎఅనక” అని యర్థము: శాదుః, . _ ॥ “మల్లీ రా పో అని యాచకులను _(విచ్చగాండ్లను అందురు గాని చాసులను, సుజనులను-ఎన్వరును అనరు ఏండ్లు చిచ్చగాండ్లు శారు, చిచ్చగాండ్ల నైనను “మరలరా అందురేగాని, “మరిపో (మరలపో) అనరు, | “చానులనగా, ఇంటనుండు పరిచారకులు $; *సుజను లనగా, ఇంటికివచ్చు పెద్దలు. *“మరిరా, మరిపో అనుట ఏరియెడల ఇెల్లదు, దీషీశులుగారు, ఏండ్లనుగూడా, యాచకుల తరగతిలోనే బమకట్టి నారు. పైగా, *“మరిరా మరిపో అనక, ఆదరిస్తున్నావా! అనుశే యందము” అన్నారు. ఆయందమేమోవారిశే తెలియవలె, *మరి "లేశ అనుట నాడుకలోనులేదు ; కవుల [పయోగములలోనులేదు.

• . “ఇం, “'సోలితివి - . . “సోలిలివి పిశాచరాక్షనుల ర&ంవన్‌” (8569) అని అచ్చు(పతు లన్నిటిలోను పాఠముణ- “*బాలితి వీ ర్మ సులను నంరవ్నీంపళకో అని జ,(వా,ప,'''పాఠము,- “రశ్షించుటకు సోలితివి” అనుట ఉచితము "కాదన్కి పరిష్యడర్తల్పు *చాలితివి అను పొఠమును తీసుకొన్నారు, -.

ఫ్రే కల్లూరివారు,- “సోలితివి = తాదస్కి. వాలితివి = అనే పాఠం తీసికొన్నారు. విశాచరాశ్షసాది స్వజనాన్ని రశ్షీంచడంకోనం, సోలి తివి _ వివశుడవై తివి, (శ్రమపడినొవని భావం, తప్పేమి[్‌ అని అపశ్న తక్కువ తరగతి విద్యార్థి అడుగదగినది గాని భాగ వత పరిష్క-_ర్తమైన పండితు డదుగదగినది కాదు, సోలుట _ యనగా, ఒళ్లు వశముతవ్పీ, తూలిపోవుట.. “వెశల్స జు వివశతసొంది వాలు” (శ, 56.) “న “పోలుట = 00 1661 8438500, 10 100 &ఓ106 €0 060006 841014. పైత్యాదులచే వివశుడాట'"' (బౌనస్‌) | *“ఉరగులు పోలి నేలంబడి మూర్చవోయినం జూచి ” (భా. అది, 2-46) “వెలియా! యని యల్లన (వాలి పోలుచున్‌” (వన్నె, కు, 11-55) ఇతరులను రశ్చించుటకు శ్రమపడినవాడు, వా! (శ్రమవలవ సోలుట ఉండవచ్చును గాని,: రథ్నీంచుటశకే సోలుట ఉండదు. సోలి పోవువాడు, ఇతరుల నెట్లు రశ్నీంచగలడు! కాబట్టి “సోలితివి అను పొఠను సరియైనది కాదు. “చాలితి ఏ శాశ్రసులను సంరవీంపళో అను పాఠమే సరియైనది... 'సంరథ్నీంపకా = ఛాలితివి = నంరశ్సీంస గలిగితివి అని యర్థము, “సమర్థతతో రశ్నీంచితివి అని భొవము, . *చ్రాలు = నమర్ధమగు” (వా.ని,) '““శగవుమైః బరిచారికా ధర్మములకు నెల్ల జాలి వర్తించితి! దల్లి! వినుము” (విరాట, 1-816) ౧౧. “ఇండము' =ఎన్నండు నిను. బెట్టుమనుచు.నీం్యడము సేయన్‌” (8-565) అని వా,తం.వా,రాయలు,బులుసు,పతులలో పాఠము,

వ0

“ఇండ్రముసేయళో అని కల్లూరివారి పాఠము,

.“ఇండ్రము=సంకట పెట్టను, (ఇంట్రము-అను రూపమున్నది)” అని వారి టీకానివరణములు,

సరిష్క-_ర్తలు, = “ఇం(డ్రము-అను పదము "లేదు ఉన్నను అది విశేష్య మగునుగోని శ్రియ దు) కనుక, “కండ్రమువాసంకట "పెట్టను అని అర్థమ్యువాయుట ఒజప్పుదు; 'ఇంటమను” అను పద మున్నదిగాని చానికి “ఇరుకు అని యర్థము; అఆయర్థ ముతో సద్యమునకు" సంబంధము లేదుూో అన్నారు. -

ఇక దీశ్నీతులుగారి నమాధానము,-- *“ ఇండ్రముగాని, ఈండ్రముగాని విశేష్యము కాదన్నది యెవరు ! ఇండ్రము - అన్న బే శ్రీయాపద మనుకొసి, దానిశే *“సంకటపెట్టను' అని యింత అర్ధము, ఎవరూ (వాయరు, ఈ యర్థము “ఇండడముసేయక౯ో అన్న మొత్తా నిశే అని గ్రహించుట ఇక్కడ సులభం” అని వారి సమాధానము

*.... అజేసు సమాధానము! 'ఈండముసేయళకొ అను పూర్వ

పాఠమును “ఇండ్రముసేయ౯ో అని మార్చుటకు శారణ మేమో చప్ప "లేదు; ఇండము-అను వద మెక్కడున్నదో చెప్పలేదు; *“ఇండ్రము”కు “ఇంట్రము అను రూపమున్నదనుట కాధారమేమో చెప్పలేదు... “ండ్రము-ఆ నేపదానికి “సంకట పెట్టను అనే యర్థము ఎవరూ (వాయరు” అన్నానే గాని తా మేందుపు (వాయవలసివచ్చినదో చెప్పలేదు, ఇళ వారు చెప్పిన 'జేమిటి? వీనీరా లేదు, చేసినది తప్పు, సమాధాన మేమిచెప్పగలరు ! సమాధానముచెప్పిన ట్లనివించుకొను టకు = ఏదో (వాశారు అంతే,

వీ]

• ౧౨ 'ఠాతి “అనవుడు మా కాత వసిష్ణండు"” (9.-18) అని తం.వాః కల్లూరి.రాయలు,బులుసు,పతులలో పాఠము,= “పై వాళ్ళము శుకునిది. శుకునకు వసిద్దుడు ముత్తాత. గాన్ని “శ్రాతి కాడు,.- “త న్నిశమ్య వచ _న్తన్య భగవా౯ (పవితా మహః” అని మూలము (1-19) “*పవితానుహో వసిస్టకొ అని వ్యాఖ్య కాబట్టి పాఠము “మా ముత్రాత వసిష్టుండు అని యుండుట నమంజసము = అన్నారు పరిష్క_ర్తలు, - “మా ముత్తాత = అనవలెననియు, ఈపాకాన్ని వీఠు అనలు (గ్రంథములో న్వీకరింపలేదు. తాత శబ్దమును వీతామహు డను- అర్థం ముఖ్యము, (వవితామజహోదిశం గౌణార్థం, 'కాతలనాటి ఆ స్తి- అంక. కాత ముత్తాతల నాటిద నే యర్ధం, వీతరః = వీతరులు- అంశ కూడా తండీనే చెప్పదు, గొణంగా తాతలను ముత్ర్తాతలను గూడా వెప్పునూ అని కల్లూరివారి ఆవ్షేపసము, అనే మాటలకుత ప్పన్థాలు చేశారు. *'తాత” అంచ, తాఠరయే గాని, ముత్తాత యొన్నటికిని కాడు, తాతలనాటి ఆస్తి అని బహు వచనము వాడిలేగాని, “తాత ముత్తాతల_వాటి,ఖ్లస్తి' అని అర్థం శాదు. 'తాతనాటి ఆస్తి అంశ 'తాతహోలముననున్న" ఆ స్తి-అని మోత్రమే అర్థమగును, వితగుుదమేమయం, క్లూడ్చా అంతే, పితరులు- అను బహునచనమున శే త్వేడీ, కాతు. మున్తాత-ఆనే ' అస్ఞైలు, . వృత్రి-అంక్కు తండ్రియే శాన శాత్రా కాడు? ముత్తాత కాడు ల ౮

వ్ర

కల్గూరినారుచేసినవి తప్పర్థములు, వార వాలకాలము "తెనుగు పండితులుగా పనిచేసినవారు విద్యాష్థల కళ్లు బోధించి యుందురు కాబోలు |!

నూలములో *పవీతానువాకి అని యాన్న క్షు, అనువాదము లోను *“ముత్తాతి అని యుండుట ననుంబిననున్నది (ప్రకృతవిన యము, ఈ సవరణ అకాడమి(పతిలో జరుగకపోవుట పొరపాటు,

| ౧౩. "“నొప్పించితివి

“అెంపరివై పొరింబొరిని దేవకి టిడ్డల( జిన్నికుజ్జిలన్‌

జంపితి వంతనైన నువశాంతి వహింపక జాలమాో(దనొ

ప్పించితి విస్పిరో యిదియు బీరమె? (10.వూ.158)

అని తంశల్లూరి. (ప్రతుల పాఠము, ఇందులో, మూడవ పాదమున (పానము తప్పియున్నది

ఉనాప్పింపం. నిస్పిరోో ఆని వా,రాయలు.బులుసు,ప్రతు లలో పాఠము, ఇది (పొాసముకోరకు శల్పింపబడిన పాఠము, అర్థ రహితము, "

శంరుక ర్త “పెంవుి. అను (క్రియకు *“నాశముచేయు అని యర్థము చెప్పి, అందుకు ఈపద్యము'నే....“తాలమింద నక్కా బెంపితి విస్సిరో” అను పాఠముతో ఉదావారించాడు. కాని, నక-పెంవితివి= నన్ను నాశముచేసితివి ఆను అర్ధము పద్యమున సరిపడదు,

థి ॥

“తాలమింద న్య న్నాంపితి విస్పిరో యిడియు బీరమె *” ఆని హంప్రతి పాఠము. ఇందులో యతి తవ్చినది. కాని అర్ధము. సరిపడి యున్నటి.---*నళ-నొంసితిని = నన్ను నొప్పించితివి అని యర్తము

ణః

యతి తప్పీయున్నను అర్థము నరిపడియున్నందున, అకా,పరి మ్క-_ర్తలు, ఈ పాఠళము'నే తీసుకొని, *నొంవు అను (క్రియనుగురించి, ఇట్లు "తెలిపినారు,

ఆక పాఠములో '*నొంచు ఆను కియ *నొంవుి గా వాడ బడినది, ఇది పోతన (ప్రయోగము, ఇళ్లు సింగనయు, *దంచును “దంవుగా వాడియున్నాడు.-

“*హెర్రథులం జంపియు, పైంధవంబుల దంపియు”' (6-870). . గౌరన * చేర్చును “చేర్పుగా వాడియున్నాడు...--

"బొంకు నాలుకకు( కేర్చుట కానివావి” (హరిళ్చ. వూ, 629)

ఇట్లు గుణదోవవిచారణచేసి, అకాంపరిష్కలర్తలు నిర్ష యింబిన 'నొంనితివి అన్న సాఠమును సమ్మతింపక కల్లూరినా "లీమ న్నారో విన్నారా!

“ఇందు 8వ పాదములో '*నొవ్పీంచితి విస్పిరో అన్నప్పుడు (పానము తవ్పింది=అని చూపష్కి వీరు *న-న్నాంపితి విస్పిరో యిదియు బీరమి' అను పాఠమును (గహించినారు. ఇందు యతి తవ్పింది; శాని అర్థము సరిపడిం దన్నారు. ఒకే పాదంలో గోచరించే యతి భంగముకంశ1ే, పాదాంతరంలో-__వినబజే (పానభంగం ఉపేవ్చీంప దగ్గది, అర్థము అక్క-డా సరిపోతుంది, ఆమోద వీరు చూవీన దంవు వగై రా పదముల మిద (వాసీనదంతా వట్టి దంపో అన్నారు

కా. లు . వారిది కథాసనందర్భనూ, పద్యార్థమూ, పాఠనిర్ణ యపద్ధతీ "కెలియని అనుచికాశ్షే సము, | లు అర్థము వరిపొకేే (పాస తప్పినను ఫరవాలేదు. వారి పాఠ

మున (పాన తప్పుటయీ కాదు; అర్థమును సరిపోదు, _ “*ేవకి బిడ్డలం జిన్ని కుజ్టలక, జంవితి నవంతనై న నుప కాంతివహింపక రాలమోద

న!

నొస్పించితివోొ అని వారి పాఠము, '* జేవకివిడ్డలను చంవుటయే కాక, శాళ్ళమిదళాటి నొన్పించితివి".__అని జాని యర్లము, =

చచ్చినవాండ్లను రాళ్లమిద కొట్టుట యేమి! నొవ్పించుట మేమి 1 చచ్చినవాండ్లకు నొవ్పి కలుగునా 1! ఎంత నూర్లుడై నను

ల్చ నో ఖాత నన

చచ్చిపోయిన వాండ్ల ను రాళ్ళ మాద కొట్టునా 1 స్వభావవిరుద్ధ మైన, . అట్టి యనుచితవురచనను, పోతరాజుగారు చేసియుందురని వివేకులు ఛావింతురా ॥

అన లా పాఠము కథావిరుద్ధము, ఇది కంసుసికథ, కంసుడు శాళ మూదకొటినది చచ్చినపిల్లకాయలను కాదు యోగ

ళం లు ళం _ మాయను, -

“కాం గృహీత్వా చరణయో,ర్జాతమాతాం న్వను న్చుజామ్‌, "

అపోథయ చ్చిలావృపైస్వార్ధ్టోన్మూలిత సౌహవృదః”* (10.4-8) అని మూలము...

“జేవకచిన్ని కుజ్టల౯ా జంవీతివి ; అంతతో వైనను ఉపశాంతి వహీంచియుండక, నన్ను రాలమిోాద నొవ్పించితివి" అన్నది యోగ మాయ వాక్యము, కాబట్టి, “అంతనైన నుపశాంతివహింపక రాల మింద నొప్పించితివి” అను పాఠము తప్పు. *“రాలమిద న న్నంపి లివి అను పాఠమే నరియెనది. కల్లూరివారికి భాగవతకథకూడా తెలి యదనియు్యుు వారిది సందర్భము తెలియని వట్టి వీడివాద మనియు ేలినదిగచా !

, ఇళ 'నొంవుి అను ప్రయోగము సంగతి,__

“నొంచుకు = *నొంవు గూఫాంతరము, శ,రులో లేదు.

వస్‌

. అధి కారణఘుచేసుకొని, *ఆపాఠము తప్పు అను (వబుద్ధు "లెందరో ఉన్నారు, అట్టినారికొర కు (ప్రయోగములుదూపబడినవి, “అదంతా నటి దంపే” అన్నాక శలూరివారు. మహాపండితులు

టు న!

గనుక వారిక శ్రుతోచియుండవచ్చును, కాని, (గంథకర్త ఒక వికేమ (ప్రయోగము. చేసినప్పుడు, చాని సాధుత్వమును నిరూవించుట పరిష్మ్క__ర్తలకు విధి, అందువలన (ప్రయోగములు చూపబడినవి, కల్లూరివారికి పరిమ్య్మురణనంప్రదాయము ెలియదు, అందునలన అశ్నేవించినారు, -

. ౪. *న్నిదవోవు

_ “సంతోపి గా(డేని శ్యకు(డజైన నశించు ఆ . నిర్ధనుండ్రైనను నిదవోవు" (19వా 1898) ఇది వాతం,వాశ ల్ఫూరి.రాయలు,బులుసు, (వతుల పాఠము, “నిందుబోలు” అని మృగీస్థలంవారి,పతిలోను, (ాతప్రతుల . లోను పాఠము,

'.... బులుసువారు “నిదవోవుి అను పాఠమును (గంథముననుంచ్చి ఫుటొనోటులో -_ “ఇదిసరిగానున్నట్లు తోచదు, *నిరదులోలు అని యుండుట యే యుచితము. పెక్కు(పతులలో సీపాఠ మే కొనవచ్చు చున్నది” అని తెల్పారు .

“"అవంతుష్ల్ణో వకృళ్లోకా వ్చాస్నో త్యపి నురేశ్వరః

అకించనోఒపవి వంకుష్ట శృతీ నర్వాంగవిజ్వరః” (52-82)

అని మూలను... శేతే సుఖమా స్త ఇత్యర్థః తటే వాహ." సర్వే వ్వంశేష వాక్సాణ్యాదిము విజ్వరః తాపరహీతః” అని వ్యాఖ్యః

___“అకించనుకై నను, సంతుష్టుడై యున్నచో (విజ్వరన్సళా శేతే) నిశ్చింతగా ని[దద్రపోవును” అని మూలముననున్న అర్థము, అ యర్థము “నిద్రవోవు" అను పాఠమున సిద్ధింపదు. “నిశ్చింతగా” అన్న యర్థము అందు లేదు .కనుక అది సాధుపాఠము కాదు,

జ

ల!

ఈ విషయములన్నీ తెలిపి, అకా,పరిమృ_ర్తలు ఎ “ఇం[దుం బోలు - అను పోఠములో మూలార్థస్ఫురణ మున్నది; అది భావాను వాదము; ఇందదునివలె సుఖముగానుండు నని భావము; “నిర్ధనుండ్రై నను నిందుంబోలు అనుటలో నున్నది అఖండయతిో అన్నారు,

క్‌ ల్లూరినారు, --- “మూలము, వ్యాఖ్య శిండూ ఇచ్చారు, ఇచ్చికూడా తప్పుదారింబడి అఖండయతి యొప్పి యెట్లో నష్దళొన్నారు. ఇ దంతయువ్యర్థ మే, *నిద్రవచోవు అనగా - దర్శిదుడయ్యు నంతోమి మైతే (గుండెమాద చేయివేసుకొని) పడుకొంటాడు. స్వస్థుడై నిద పోతాడు, ఇంత గాంభీర్యమున్నది యిక్కడ” అన్నారు | “ంజెమోద వేయివేసుకొని అనేమాట కల్లూరివారి

(ారలో - యాశెట్లో = ఉంచే, పండుకొన్న వానికి పహోయిగా నిద పట్టదు. వాడే గుంజెమోద చేయివేసుకోవలె, “గుండెమోదచేయి "వేసుకొని నిద్రపోవునుి అని అంకునే గాని, “నిశ్చింతగా నద పోవును అన్న అర్థమురాదు, కవు ల్లు అనియున్నారు,

1. *“వినుతధనుర్విద్యావిదు ః

ఘను( గర్జ్హు వవాయు( బడని కారవవిభు.డ _

ర్థునమువలనిభయముసెడి తొ

మ్మున జేయిడి ని;దవోయె ముదితాత్ముండై.”

(భా.అది. 68-68) £,. “ఊజడినట్లు జొమ్మునం, జేయిడి న్మిదవోయిరి నిశిధి భటుల్‌” " (నన్నె.కు, 11-58) $. “*.. స, వగజంగడతేర్చు ధృతిం

బూని నడచు నెనవ్వ(డు డెం

దానం జెయివెట్టుకొని యతడు నిదించున్‌”

(భాాఉద్యో. 19)

వ్‌ గ! =మా అమ్మ ఉన్నంతదాకా నాకేం భయంలేదు. గుంజమిద చేయివేనుకొవి నిదపోవచ్చును--అనుట లోకమున వాడుక.” (పదబంధ పారిజాతము, [వ నం,వుట, 617) నిద్రపోవుట - అనగా, నిద్రపోవుటయే గాని, *నిశ్చింతగా నిద్రపోవుటి కాదు, “న్మిదవోవు” అను పాఠముల్నో ఏదో గాంభీర్య మున్నదనుకొనుట (భను. “పరిమృ__ర్వలు తప్పుదారింబడ్డా” రనడం తప్పు, అఖండయలి దోమమునుట అవిమృశ్య కారిత, నంతోమీకానివాడు, శునివలె మ మహైశ్వర్యవంతు డై నను, దుఃఖము'నే అనుభవించు ననియు, సంతోపీ.మొనవాడు, నిర్ధను డై నను, శకునివలె సుఖము ననుభవించు ననియు పద్యభావము. దుఃఖ మునకు సుఖమునకు - ెంటికిని - ఇంద్రుడే ఉపమానము, కావున, అభం దుంలోలు అనునే సాధుపాఠము, అఖండయతి అఖండయతి దోవముగా వా రింతకుముందును _- ఒకటి ఆెండు సాష్షు = తాక నాడియున్నారు. వారి కదియొక (భాంతి, ఆ భాంతి వదలుటకుు మహాకవులపయోగములు కొన్ని యిచ్చుచున్నాను,

1. “గండంబుజిగి దొలంకాడు చెక్కు” (నన్నె.కు, 18-200) £. “రాజ వే, మన్నను జెల్లుంగాళక మణిమండనముఖ్యములైన కానికల్‌”” “ఎ, (భాన్క.రాాయు, 141) 8, ఆఅ, లోశనమా[తమున ముక్తు లుల్లసిలంగన్‌'” (కాశి, 8.80) శ, “భక్తి. (బదక్షిణం బాచరించి" (భీమ. 38-190) 5, “నాతి ముట్టంగరాకుండ నంత్యజాతి” (శివ.మా. 8-86)
2. "నరవాథు( డెంతొ చింతాకాంతు(. డయ్యె'' (వరమ,వి.-వు. 207) .₹, “మది నెంచక బాస్పాంబువూర నేతంబులతో'' (విమ్తువు, 8266)

హ్‌! 6. “నన్నయభీట్టుకు నర్ధి మొక్కి” (రంగరాట్‌ఛందన్సు. 1-9) 9. “నిలువకవా[కువ్వ వెట్టాడె నోరు” (నవ.చ.-వు, 47) 10. “చెవు, వయ్య వుణ్యనతీవథావంబు నాకు” (ఆరణ్య, ర్‌ఎక్రి '. అఖండయతి దోమముకా దనుటకును, కల్లూరినోరి ఆత్మే పము అజ్ఞానమూలక మనుటకును ఈ (ప్రయోగములు చాలవా! “నిర్ధనుండై నను నింద్రుంోలుో అన్నపాఠము నిరా శ్నేపమన్లి ఇక్య-డ సారాంశము, ౧౫ “రవి వకాండరుచి" “సారథిమాట కాత్మ మో, దించి రవి(వళాండరుచిదిపిత చావము దాల్చి” (10,ఉ, 874) ల అని వాంతం,క ల్లూరి,.రాయలు.బులుసు. ప్రతులలో పాఠము, = “అత్మమో, దించి యుదాత్తశాండరుచిదిపితబావము దాల్చి” అని వామృగీ.ప్రతులలో పాఠము, ఈపాఠ మే అర్థవంత మనియు, “రవిిపకాండరుచి. పాఠమున రము సరిపడదనియు _ పరిమ్మ_ ర్త లన్నారు. అర్థ స నియు హ్రార్త లన్నాప, ॥ రే బ్లూరివారు,--- “సూర్యసమూపహముకాంలి = అనవ చ్చును తప్పులేదు అని సమర్థించారు. ' *రవి జ సూర్యులయొక్క-, (పకాండ = నమూహముయొక్క_, రుచి=కాంతిచేత, దీవిత = (ప్రకాశిత మైన చాపము= ధనుస్సు” అని థి ॥ ప్రపంచములో సూర్యు డొక్క_డేగాన్మి పలువురు లేరు, (పకాండ శబ్దమునకు సమూహ మను అర్థమును లేదు. కాబట్టి సూర్యసమూవాశాంతి' అని యర్థము చెప్పుట తప్పు, ఆది యట్టుండగో,

జ శరూర్యులు ఆ నేకులు కావడమే సంభవి స్తే అసూర్యసమూవా కాంతికి, 'ప్రనంచము భన్మమగునుగాని, (ప్రకాశింపదు. కనుక, సూర్యనమూపహ శాంతిచేత చాపము దీపితమైనట్లు అర్థము'చేసికొనుట పొరపాటు, అనలు, ఆపాఠమే తప్పు, కల్లూరివారు చెప్పిన అర్ధము ఆంతకం కును కప్పు. క “ఉదా త్త కాండరుచిదీపిత చాపము" అన్న బే సరియైన పాఠము, “ఉదాత్త ౨ గొప్పవిమయైన, కాండ = బాంములమయొక్క_, రుచి = కాంలిచేత, దీపీత మైన చాపము” అని యర్థము. చికీలిచేసిన బాణములు మెరయుచున్న వనియు చాటికాంతిచేత చాపము దీవితమైనదనియు భావము, ౧కి. “మరుద్ధతి “అనయము దైవ మిట్లు నచరాచరజూులము నొక్కవేళం గూ ర్వ్బును నొళఠవేళ( బావును మరుద్ధత తూలతృణంబులుం బలెన్‌” . (10.ఉ. 10866 అని, వా.మృగీ, తం.ఐా, కల్లూరి. రాయలు, బులుసు, ప్రతుల పాఠము, “మరుత్‌. ... బలె౯ = గాలిచేత ఎగురంగొట్టబడిన దూది పీంజలవలో అని *రాయలు టీక ఒ “పై పాఠములో పొరపాటున్నది. టీక దానిననునరించిన జే కదా ఫలాోపాఠము “మరుద్ధత” అని కాదు; “మరుద్ధతి' అని యుండ నగును, అప్పుడు, “మరుద్ధతి =. గాలిదెబ్బ తూలతృణములనువ లె టైవము చరాచరజాలమును, ఒక వేశ కూర్చును, ఒక వేళ ఎడ చావును అసీ సరియైన అర్థ మేర్పడును. మూలముననున్న అర్థమి జే” అని "చెప్పి, పరిమృ ర్త లి॥కింది శ్లోకమును భూవియున్నారు. *వాయు ర్యథా ఘనానీకం తృణతూలరజా౦సి వా _నంయో జ్యాక్షివతే భూయ న్తథో భూతానీ భూతగృత్‌” (88-45)

అ

కల్లూరివారుు --- “బచ్చట ట్రైవమునకు ఉపనూనము చాయువుకాని వాయువు బెబ్బ “మరుద్ధతి" గాదు వీప “మరుద్ధతి" షాఠం (గహించారు, మూలంలో “వాయుః అనే ఉంది. “మరుద్ధత” అన్నప్పుడు మరుచృబ్దం సమానంలో పడిందని, దానివలన పోలిక గుదురదసి వీరు 'అభ్మిపాయపడ్డారు. కాని సాముదాయిక భావమే యిచట వివశ్నీతం, అందువలన ఉపసమానోపమేయముల లింగ వ్యత్యయంకూడ వారింపబడుతుంది” అన్నారు,

వారిధోరణియే వారిది గాని, ఎదుటివారు చెప్పినది సరిగా అర్ధము చేసుకొనే స్వభాపము వారికీ లేదు, పరిష్కు-_ర్తలు “మరుద్ధత" పాఠము సరికాదన్నది, మరుచ్భబ్దము నమాసములోపడిపోయిందని కాదు; “మరుద్ధత = చాయువు చేతకొట్టబడిన' అను అర్థము పద్యమున నరిపడ దని. ఎట్లు సరిపడదనగా :

శల్లూరినార్కు *-దైవమునకు ఉపమొనము-వాయుూవన్నారు. మంచిబే. అప్పుడు ఉపమానమైన వాయువు -*టైవమూినలెనే - (వథమలోగదా-ఉండవలసినది 1 “వాయువుచేతి అని తృతీయలో ఉంకే ఉపమాన మెట్లగును! - -

“వాయువు (లేదా, వాయుహతిి తృణతూలములను, ఒకప్పుడు, ఒకకడకుచేర్చి మరొళప్పాడు ఇెదరగొట్టునట్లు టైవము చరాచర ములను ఒకవేళ చేర్చును; ఒకవేళ ఎడబావును అంటేగాని ఉప మూలంకారము కాదు, | _ దె వము, వాయువు చేతకొట్టబడిన తృణతూలములనువలెన్సే చరాచరములను-ఒక వేళ చేర్చును; ఒకవేళ ఎడచావునుి అంశ్కే- టై వము, వాయువహాతతృణతూలములను ఒకప్పుడొకచోట చేర్చి ఒకప్పుడెడబావు ననియు, అస్త చరాచరములనుగూడాా ఒళకప్పు

థి

డొకచోటచేర్చి కప్పు జెడ'బావుననియు అర్ధ్థమగును. అప్పుడు, వైవమునపక వాయువు ఉపమాన మెట్లగును 1 తృణతూలములను చేప్పవాడును _ చెదరగొట్టువాడును “వాయువుగాని .దెవము కాదు, కనుక అ యర్థము సరిపడదు, అందు అలంకారమును లేదు, *మరు ద్ధి పాఠమే సరియైనది,

*ెవమునకు ఉపమానము వాయువు గాని వాయువు

ఉపమానము అయితే 'వాయవ్లి'కావలె; తప్పితే “వాయు వారిశావలె, అంతేగాని *వాయువతి ఉపమానము కానేరదు మూలమున *“వాయుఃి అనియే యున్నది “వాతి "లేదు; *'వాతియు "లేదు. కని స్వతంత్రించి వాయువుకు బదులు, వాయువాతిని టప ,మానముగా వాడాడు, తప్పేమి 1 . “జి వమునకు వాయువాతిని ఉసనూనముగా చెప్పుటల్లో లింగవ్యత్యయదో మమున్నదని ఇంకొక అన్నేపము. లింగవ్యత్యయ 'మొళ పెద్ద దోమముశాదు. హృదయరంజ కముగా నున్నచో అంగీకార్యమే యగును _

“అధృళ రాస్తు డొవజచినట్టణ వెన్‌” (ఆది. 6.169)

అని నన్నయ (యోగము, ఇందులో లింగవ్యత్యయ మున్నది. “ఎద్దజచిన ట్లజచెో అంశ అ వ్యత్యయము తొలగును గాని అది హృదయరంజకము కాదు, అందువలన నే భట్టారకుడు “ఆవజుచినట్లు అన్నాడు.- అ ఉపమానముకూడా అమూలకము,

“ధృతరాష్ట్ర విలలాపో ($0 _10) అని మూలము,

కల్లూరివారికి మహాకవుల పోకడలు తెలియవు, ఆవ్షేవీంచుట మాతరమే అలెలియను, ..

. ఎం. 'ఆఅపతులం) - ఉం .. చోరహుశాశవవర్పనం హతులను దప్పి నాకటను బంచళవొందెడునట్టు వజీవు;థా -. పదలను గుంది వూర్వమగు ఫొషవలలలు భుజించు” (18427) - “త్రవు(డా, వెతలను వూర్వకర్మభవబేదన లొందుచు( గూడు” అని, వా.తం, పసాఠము,.-“ఇందలి "వెతలు (ప్రానళొరకు కల్పింహుా బడినవి. కనిపొఠము “జీవుం డాపతులను గుందో అని యుండును; అపతు లను-అం శ, ఆపదలను-అనియీ అర్థము” అనిబెన్పి, పరిమ్క-ర్తలు, కఆపతులు అను పదము శలదనుటకు, ఈక్రింది ఉపపత్తులు చూపిం కారు, “ఆప శ్తికి...*ఆపతి' _ వికృతి, అక్లు, “సంపత్తికి (ంపతి విశ్ళతి. ఆపతి, నంపతి - నిఘంటువులలో "లేళ్టుగాని, వ్యవహారములో దముగా ఉన్నవి. " " పసి ద్ధము' న్న ' శిపపతియా'తికులు, కొండ యొక్కు.నప్పుడు, కి ఆపతి మొక్కుల వాడా! అడుగడుగు దండాలవాడా! యేడుకొండలవాడా! యం టమణా గ అనినంబోధించుచుంయరు *హోయీ ! పోయీ |! అవతులుకాయి ' ఉన్నవాండ్రనుగొయి (శీరంగళాయీి!” పల్లెటూళ్ళ లో_-ీనంపతిగాడు $“సంపతమ్ము” అను 'పేప్లన్నవి, 'కంపతికీ కవిపయోగమును కలదు, ఉనలుకు టిల్లాలి నిమ్మోము బాంవనయ్యే గ పొడము నెలవయ్యు, నంవతివువ్వుబో(డి ,4

లలి కాటవట్టయ్యూ నే వేల్పుమేటిచేత నలరు నెత్తమ్మి యా కా(కవెలుంగు చెల(గుల (రామాభ్యుదయము,పీఠిక, 17)

ఇది 1895, కం.వీరేశలింగంగారి (పతి పాఠము, 1917. వావిళ్ల ము[దణములో *నంపతిపూవుంవోండి అనుపాళము “గంప _త్తివువ్వుం బోడిగా మార్చబడినది. అమౌొర్పుభేసిన పండితునికి, ఆది అచ్చ కెనుగుపద్యమనీ, అందులో - “నంప_త్తి అను తత్సమమును చేర్చ కాదనీ తెలియక ఆ తప్పు చేశాడు.

*“సంపలిల్ల అను క్రియయును కలదు, (ఇది *సంపతి" నుండి వుట్టిన టే.) - శ,రంలో *నంపతిల్లకు ఈక్రింది ప్రయోగము చూపబడి యున్నది,--

*వీనుల కమృళంవు సోనలై వర్తిల్లు శారికాముఖనూక్తి నంవతిల్లు”'

(విజ,1-187)

“నంపతిల్లూ అపశబ్ద మనుకొని, వేదంవారు, తమ పరిష్కర ణములో “సందడిల్ల) అని మార్చి ముదించారు, పొరపాటు. శ,ర,లోనున్న పాఠమును వారు షరాడ లేదు,

'వేదంచారి వలెనే, *'ఆపతి శ బ్రము ెరుగని పరిష్కర్త లెవరో, “ఆపతులనుగుంది అనునది అపపాఠత మనుకొన్సి *“ఆపదలనుగుంది అని మార్చినారు.. అమాప్పలో (పానము ఇడినది, *“అఆపతులూు అను పదము వ్యవహారములో ఉన్న దికావునను, (ప్రాసము, ఆర్థముకూడా సరిపడుచున్నవి కొవునను-పరిష్క__ర్తలు, “ఆపదలను- “ఆపతులను" గా నవరించినారు. అ సవరణలో త ప్పేమున్నది! తవ్వు లేకపోయినను, దీశ్నీతులుగారు ఈకిందివిధముగా అశ్నే వీంచారు,

ర్‌

రికీ . _ ళక్రనిపొఠము 'జీవు డాపతులనుగుంది అని యుండునని జోన్యం చవ్సీనారు.. అసలి, నంపతి.లోకములో పసిద్ధముగానున్నవి = అని వాసీ, తిరపతి యాత్రికషల మాటలు (ప్రమాణంగా వూపినారు, ఇది శిష్టపాళ మైతే, ఎంక(టటమణా ! కూడా ఉపాబేయమే అన్నమాట.- జోలపాట ఉదాహరించారు, పల్లెటూళ్తలో-నంపతమ్మ, నంపతిగాడు నని ఉన్నారట. అవీ (గాహ్యూములే అన్నట్లు బోలెడుకథ (వాశారు అని వారి యాశ్నేపము,

“సంపత అనుపదమును రామాభ్యుదయక_ర్త వ్రయోగించాడకో “ఆపతులుి అని భాగవతకవి ప్రయోగించాడు. "ఆపతి అనుట వ్యవహారములో లదసని పరిష్క-_ర్రలుచూపించారు, అవ్యవహారము (గావ్యాముశాదంటారు కల్గూరివారు. వా శేసాటి విమర్శకులో విజ్ఞులు విచారింతురుగాక

ఈ సందర్భమున శాఖాచంశ్రమణమువేసి, వారు (వాసిన (వాత చాలాళలదు, _అది (ప్రస్తావనకు 'లేదగినది కానందున వదలి 'వేసిలిని,

ఉల “వల్లభుడు” |. అచ్చు(వవతులన్నిటిలోను, పాఠము,--- *“ఆఅభలజంతువులకు నాత్మ వల్లిభు(డైన భంగి విడ్డలు నిండ్లు వసిండి మొదలు వన్తువు లెవ్వియు వలళ్లిభంబులు గావు నళలాత్మకుండైన జలబనే్యత్రు( డభిలజంతువులకు నాత్మ గావున ఘోమ . వానుల కెల్లను వల్లభత్వ మునమ మిక్కిలి యొప్పె” (10వూ.580) అని యున్నది.తంజ, వార్మిపతిలో “ఆత వల్ల భమైనభంగి అను _ పొతొాంతరము చూపబడియున్నది,

ణ్‌

ఆశాడమి' పండితులు పాకాంతరమునే (గ్రహించి, “అత్మ వల్లభను (అత్మ వయ మైనది అనుట సం్యపదాయముగాన్సి అత్మ వల్ల భుడు (=అత్మ (వియమైనవాడు) అనుట నంప్రదాయము కాదు; కనుక అటే నరిమైనపాఠొమన్నారు.

దీఖీతులుగార-“ఆత్మన్‌ శబ్దము వుంలింగము, దానికీ తత్పమరూపం, ఆత్మ-అళ్ళుడు-అని చిన్నయసూరి, కాన “అత్మవల్ల భుడు అంశే తప్పేమి! అఆమాద “అత్మవల్ల భి మనుట తెనుగున నం్యపదాయమని వీరి వివరణము, ఇాస్ర్రసంప్రదాయానికి భిన్నమైన నంవదాయ మున్నదా *ో అని ప్రన్నించారు.

భాగవతమును పరిష్కరించిన పండితు లయ్యును, వా రా విధముగా (ప్రశ్నించుట వింతగానున్నది, పరిష్కరించునాడై నను, చారు, “అత వల్ల భమైనభ ంగి-వస్సువు లెవ్వియువల్ల భంబులుగావు”" అని యుండుట [కమమో, “ఆత్మవల్ల భు డై నభంగి_వస్తువు'లెవ్యియు వల్ల భంబులుగావుి అని యుండుట క్రమమో విచారింపలేదు. వారిక్కీ ఆత్మన్‌ -శబ్బము వుంలింగ మన్నంతవరశే గాన్కి ఆ శబ్దము తెనుగున జయే రూపములు పొందినదో, వాటి నుపయోగించవలసిన విధ మెట్టిదో "తెలియదు,

ఆత్నన్‌ శబ్దమునకు తత్స్పమరూపములు, అత్మ-అత్ముడు అనునవి శేండే కాదు; ఆత (శ్థము-అను మూడవరూపముకూడా ఉన్నది.-అత్మ” అనునద్కి న్ర్రీలింగత్వము చేత అయిన రూపమా *ఆత్మన్‌ శబ్దమునకు (శ్రీశ్వంబు బహుళంబుగా నగూో అని సూరి

త్సీ కి సూత్రము, (బా,తత్స.77) =“ స్ర్రీలింగత్వము చేత “అత్మ అయినది అని గు.పకాశిక వివరణము, “అత్మమూ అనునది అమహద్వాచక క్‌ కి

రూపము, “ఆత్మ (శ్రీనమమూ - అమహద్వాచకమూ, శాబట్టి

క్క “ఆత్మ-వ్రయ మైనది” అనే అర్ధమున, ఆత్మ-వల్లభము" అనవలసిన టే గాని “అత్మ-వల్లభుడు ఆనగూడదు. . ( నిని భగవద్గీతలో “అచ్భేద్యోయ మదాహ్యోయమ్‌”. (2.84) అన్నచోట, టీకాక_రృలు, “అయం = ఈలత్మ, అచ్చేద్యః జా చీల్చ బడదు, అదాహ్వాః == శాల్చబడదు” అని (వాశారుగాని, అత్మ చీల్చ్పబడడు, కాల్చ్పబడడు - అని (బాయలేదు. భాగవతములో నే, “ఎవ్విధంబున నాత్మ ప్రనన్నం బగు (1-56) అని యున్నది. కల్లూరివారు గమనించినట్లు లేదు. గమనించే ఉంశ, “ఎవ్విధంబున నాత్మ వనన్నుండగు” అని దిద్దియుండేవా రే, భరాడండి. “కలహంస సారస కమనీయ మంజు శబ్దంబులు” (10.పూ.666) . . అన్నచోట, “*శలవాంస = వాంన ేస్టులయొక్క-యు, . శబ్దంబులు = ధ్వనులు” అని టీక (వాశారు హంస శబ్దము వుంలింగ ముగనుక, *హాంసుడు'ఎవాంసకేష్టుడు” అనవలెననియీ వారి నిశ్చ తాభ్నిపాయము. అది అమహద్వాచకమనియు, “పూంసముి, “హంసగైేష్టము' - అనన లెననియు వారికి తెలియదు, “ఆత (వల్ల భుడు” - అంశే తప్పేమి అని (పశ్నించుట అందువల్ల నే “ాత్రు నంపపదాయానికి భిన్నమైన "తెలుగు సంప్రదాయ మున్నదా ఫొ అను టయు అందునల్ల నే, ట్‌. వారు. అెనుగు పండిరులేగాని, అెనుగుతో పరిచయము తీక్కు_ూవ. “అత్మ వల్ల భ మైనభంగి అను పాఠమే నరియైనది. ఉలాం “కబురులకుి *“'వఎజచుచు వంగుచు వాలుచు నజిముటి గుబురులకు( జనుచు హరిహరి యనుచున్‌

జ మబణు(గుచు నులుకుతు దిరదిత గుజుమట్టవుః బొట్టివడుగు కొంత నటించెన్‌” (86-588) ఆని [(వా.ప,పా, --- “గుమురులకు' ;*“దిజదిజూ అని తంజ,పాఠము, “కబురులకు' ; “దిఆదిఆి ; *కురుముట్టవు' ఆని శల్లూరి వారి పాఠము, వీరు *గుబురులకు అను పాఠమును “*కబురులకు అని మార్చి, “కురులు = మాటలు, *ఠబర్‌” అను హిందూస్థానీ పదమునుండి 'యేర్చడినదో అని కూడా (వాశారు, ఇది వారి స్వతంత్ర పరిమ్మ-రణమునకు మచ్చుతునక పోతన *శబురులుి. అను పదమును వాడినాడనుట కేవల మనుచితము, *గుబురులపి అనునజీ సరియైనపాతము.---కంర,లో “కజకునుట్టము" అను పదము[్రింద ఉదావ్భాత మైయున్నది, గుబురు (= గుమురు) == జననమూవాము, తంజ.(పతిలో *దిజదిజి అని యున్నందున, ఏీరును *దిఆదిజి అనియే ము(దించినారు, కొని, *“దిరదిర” సాధుగూపము, (భూ,శ,ర.) “కురు మట్టపు” అనుటయును సరికాదు, కుజణుమట్టవు = అనవ లె, శీదీతీతులుగారి పరిమృరణ మెట్టిదో, వారు అకాడమి వారి పరిష్క్లరణమునుగూర్చి చేసిన ఆశ్షేపము లెట్టివో, కొంత వరకు ెలుపబడినవి అకాడమి పరిష్కురణములో లోపములం -. శేకపోలేదు గాన, వీరం యాశ్నేసములు మొతము సరిమెనవి కావు +... వారు భాగవతమును పరిష్కరించుట యేకాక, లఘుటీకళూడా (వాసియున్నారు, అదియును వారి పరిమ్క-.రణమువలెనే (పమాద భూయిన్టముగానున్నది. అందలి [ప్రమాదములు కొన్నిమాళతమే యిక్క-_డ చూవుచున్నాను

88 ౨౦. 'టిశాదోషములు . (1) “రణ “శరణశరయ్యు(డవగు నిను శరణము వేడెదము” (1-78) “శరణజారపించుటక్కు శరణ్యు;డవుజూదిక్రైవ వాడవు” అని టీక. దీనులకు శరణ్యుండవు; భ క్తులకు శరణ్యుండవు-అనుట శలదు గాని రఖీంచుటకు శరణ్యుడవు-అనుట భామలో లేదు, శరణిశా శబ్దమునకు “రథ్షించుటకు అని టీక (వాయుటసరికాదు. *శరణ =శరణులకు (భక్తులకు), శరణ్యుండవు = అశ్రయింప దగినవొడవు' = ఆని సరియైన అర్థము - . . చివకవుల భామలో “శరణుడు" అంశే, భ_క్తుడుం--- “శరణగణాశయ నకలన్వరూవ 1" (ఐన,వు.4) “శర ఎనిమెడి నత్యశరణుల యిండ్ల" ( ,, ,, 155) *“భరణకోటులకు నీ చరణాంబు జములు” (వండి.1=872) *“సకలంబు( దానైన శరణున శరుగ _ నొకచోటు నిలువంగనొకచోటు గలదె ?₹ (చళు.లీల.9-3620) కరణశబ్దమునకు “ధ కుడు = అను అర్థము సంస్కృతమున శీదు.. కరులో *శరణుడు - అను పదమే లేదు..-భాగవతకవి శివకవులకోవకు చేరిన వాడుగనుక, భశ్రార్ధమున, శరణశబ్ద్బము వాడీ నాడు, అది యెరుగళ కల్లూరివారు, అనంగతమైన టీక (వాశారు, (&) 'శిలోంఛనవృత్తి “అరయ నకించను లైనట్టివారికి( . దగు శిలోంఛనవృత్తి ధనము నుమ్ము"” (86-291)

లిక 'లజుదంచినచోట రాలిన గింజ లీరితీనుట, ఉంఛవజకళ్లములో రాలిన గింజ లేరి తినుటింా(టీక,)

ఇందు “శిలమునకు ఉంఛనార్థము, “ఉంఛనమూనకు శిలార్థము 'శారుమారుగా చెపస్పబడ్డవి, శజ్ట శ్రములో రాలిన గింజలు అనుట

'శిలముి అనగ్కా పైరు కోయునవుడు జారి పొలములోపడి యున్న యొన్నులనేరి తెచ్చుకొని వాటితో జీవించుట.--ఉంఛనమూీ అనగా, దంచునవుడు రోళ్ల యొద్దపడు గింజల నేరి తెచ్చుకొని వాటితో జీవించుట,

“*ఉలూఖలనమిపే వతిత తండులానాం ఆదానేన జీవనం

ఉంఛం. లూన్‌ శకేదారవతిత ధాన్యమంజరీణూ మాదానేన జీవనం

శిలం”' (గురు.[వటోధిక) "

(8) *“ఆంహునకుకొ

• =వ్రరిభావిత సాధుభక్త వటలాంహునకున్‌” (7-98) “వరిభావిత = తిరన్కరింవబడిన, పాధుజసౌధువులయిన, భక్త వటలజభక్తనంఘముయొక్క, అఖంహునకునస్‌ == అహ౦శారము గలవావికి' = (టిక.)

పద్యములో నున్నది - “అంవా'శ్ళబ్దము, ఆంవన్సు - అనగా, పొాసముగాని, అహంకారము శాదు, సాధువులయిన భ కులకు అహంకార మున్నట్లును అది తిరన్క-రింపబడినట్లును ఇపప్పుట అనుచితరము, _... పరిభావిత = తిరస్కరింపబడిన సాధు = నత్ప్చురువుల మొక్కటయు భ_క్త=భ క్తలయొక్కయు, పటల=ానంఘముయొక్క-, అంసహునకుకా == సొపములుగలవానికి: ( = సాధువులయొక్కయు, భక్తులయొక్క-యు పాపములు పోగొట్టినవానికి) అని చెప్పుట ఉచి

శి () “ముఖరంబులు

“నరసింహు నఖరంబు లఠివిచిిత

నమర ముఖథరంణులై యుండె” (1297) “ములరోంబులు == ధ్వనించునవి' = (టీక.)

“నరసింహుని, నఖరంబులు=నోలళ్లు, అతివిచితసమరమునందు, ధ్వనించునవి'-అని ఇప్పుట అనుచితము. యుద్ధమునందు ధ్వనించుట నరసింహునిగోళ్లకు (పల్యేకగుణమా! లేశ అది ప్రతాపస్ఫోరకమా ఆసలు ఎవరిగోళ్లుగాని, ధ్వనించుట లోకమున కలదా 1 అది సరియైన ఆర్థముకాదు. "

నరసింహుని నఖరంబులు, అతివిచ్శితములై న సమరములందు (=విచ్శితములైన సమరములుచేయుటయందు), ముఖరంబులు== నమర్థములు - అని చెప్తూటు సగందర్భోచితము. హిరణ్యకశివునితో

జరిగిన సమరము గోళ్ల తోనే, కనుకనే అలివిచితముగా చెప్పబడినది

ముఖర శబ్దమునకు, నోయకుడు, మొన గాడు-అని యర్థము. తన్స్వఖురక = తీ 162807 ఘం 00191 05 201081 02805" (అఫ్ర్రేః |

() 'టి

“ర్బిల్లి హర శరభక 8టి” (6-25) ఫట ువీదువంది' == (టీక) :

కిటి . యనగా “పందిగాని, వదుపంది కాదు. వీదుపంది = యనగా, ముండ్లపంది, పంది= నరావాను ; వఏదుపంది==శలలము.

(6) 'చీరచిశ్కా?

“వెల మనలసన్‌ జీర చిక్క” (468) .'

“నెిలతన్సగా కాను అయ్యెను (చీరబాలలేదని యర్థము”)--టీక,

క!

జెలతప్పగానే శకాన్చుకాదు. సెలతవ్చీనతరువాత తొ మ్నిది జలలకో, పదినెలలకో కాన్పు అగును, చీరచాలకపోవ్లట కాన్చు అయినమనిమికి కాదు; గర్భవతికి.

నెలమనలక౯ా = నెలతప్పగానే, చీరచిక్కె౯ల = చీరతక్కు వయ్యెను = అని యర్థము, నెలతప్పగానే గర్భ మేర్చడె ననియు, గర్భము పెరుగుకొలదిని, కట్టుకొనుచీర చాలక తక్కవపడసాగ ననియు ఫభానము,

నెలతప్తుటతో నే గర్భచివ్నాము లేర్పడునుగాని, కాన్సు శాదు, ఇది అందరికి ెలిసినవిమయమే, దీశ్నీతులుగారికి, వల -కెలియలేదో ! వారు గొప్పపండితులుగ దా ! (గంథములలో నై నను. చూడలేదు కాబోలు! .

*న్సగువ కంతట నెల మనలె. దోడోన

తగ గర్భచిహ్నముల్‌ దా నంకురించి” (బఐన.వు, 14)

“నెల రెబ్టెల్సికు జీరచిక్కె. (దిజగన్నిర్మాత యిల్దాలికిన్‌*

(కాళ,మా. 2280) (7) 'నాంపలు , “వేయి డొ(గులతోడి విబుధలోశేశుని | మూర్తికి నెవ్వఃడు మూలమయ్య'”' (10 ఊఉ 10)

'డాంగులు జ కండ్లు'--(టిక,)

ఇ. “వాగు అనగా, మజ ( = కి) గాని, కన్ను కాదు. “ఇంద్రుని -జీహమున, చేయి మటుకలు వీర్చడుటకు = ఎవడు కారణమో” అనా యర్థము. ఈ యర్థమున “డాణిలో ఆరసున్న లేదు. కన్‌ “డాయలుూ అను పాఠమూ, “కండ్లు అనుటీకా "రెండును తప్పులే. -.

6

శీలి . (8) *కలువడములు . “క, .,చందననిక్త తోయంబులు . గలయంగ!(జల్రిరి కలువడములు' (10.వూ.1721) 'శలువడములు == ఎత్తున (వేలగట్టిన వూలదండలు'-=(టీక.) ఈటీక్యప కారము “ఎ త్తున్యవేలంగట్టిన పూలదండలు- చల్లి ర అని యర్థమగును, పూలదండ లేమి 1 చల్లుటయేమి + లోళములో పూలు చల్లుట కలదుగాన్సి పూలదండలు చల్లుట యెొక్కడను "లేదు. “ఎత్తున (వేలంగట్టినదండలుచల్లి"రనుట కేవల మసంగతము, కావున టీక సరియైనది కాదు,

*.. అనలు *కలువడములు అను పాఠమేతప్పు, *క లవడములు అని యుండనగును, కలవడ _- మనగా, లావి (పేడనీళ్లు, ఇది నిఘంటువులలోనున్న పద మే, .

*కల్రవ్రడము == శలయంపి" (లక్షీనారాయణీయము)

“కలవడము అ కలయంపి, గోముఖము” (వావిళ్ల = నిఘంటువు)

“చందనసి కృతోయములు = చందనముకలివిననీళ్లు, కలవడ ములుచల్లిరి = కలాపిగా చల్లి 5 అని పోతనరచన కర్ధము, ఈ యర్థము, కల్లూరివారి టీలో అనర్థ మైనది. ఈ యనర్థమునకు మూల మేమనగా ; _ _ కాలములలో ధ్వజ_స్తంభములోనగువానియందు (వేలంగ్రైడు బంగారు కలువపూదండ” అని మాత్రమే యున్నది. అదిచూచి,

దీవీతులుగారు, *కలువడములు = ఎత్తునటేలంగ ట్టినపూలదండలుో

అని టీక వ్రాశారు. అంతేగాని, అపాళనూ, ఆ యర్థమూ పద్యమున నరిపడునో లేదో విచారించినవారు కారు,

తి (9) “నిషృ-ములు” - “ “*ఆడుగ(బోవక తనకు( దా నబ్బినట్టి, | కాను వదివేలనిష్కముల్‌గా. దలంచి” (10.ఉ.965) "'నిమ్మముల్‌ == అంగారములు'---(టీక.) “నిష్క_ము లనగా *మాడలుి గాని బంగారములు కావు, “*విమ్మము ఇ మాడ” (శ,ర.) “నిష్కుము - &ీ గ్రం140 0010 ఇం మాడి (బొణ్యము) “అయాచితముగా లభించినది ఒక్క శాహైనను పదివేల మౌొడలుగా భావించి అని యర్థము, “పదివేల బంగారములు, *ఆండు వేల యినుములు అని తెనుగువా రనరు, (10) “సుభగుండు “లోకములు నిదురవోవ6గ జోకొట్టుచు, నిదురవోని నుభగుండు”' (10. వూ.168) *“నుభగు(డు == తానుమూ(తము నిదింవని ఆందగాడు'_(టీశ.) 'స్పుభగుండుీ అను పదానికి *అందగాడుి అనియే కాని, “తాను మాత్రము నిదింపని అందగాడు అని యర్థముకాదు, (11) *దొచ్చించిని *వేగంబున (దొట్బించిన నేను బుడమింబడునవుడ”' (10. ఉ. 176) “దొబ్బించిన = వడసదోసిన' -- (టీక) . .. చొన్చించు - _పేరణక్రియ.. కావున *పడందోయించిని అని అర్థము చెప్పవ లె. (12) “పద్మగంధి” “వద్మగంధి। వేమ బర్హదామమునైన” (10.ఊ,218) “పద్మగంధి == వద్మమువలె వరిమళముగలది' __ (టీక)

త్వ పద్మముయొక్క- పరిమళమునంటి వరినుళము కలది అని క సరియైన అర్థము పద్మగంధి ఎ వ్యధికరణబహు(వ్రీహి. పద్మన్య గంధ ఇవగ౦ంధః యస్యాః పో అని విగహము, (18) '*నిలింవులు *“చంవుదుమే నిలింవులను జ౦కెల అంకెల6 దావసావలిం

బంవుదుమే కృజాంతకునిపాలిక” (10.వా. 170)

“నిలింవులనీ = టపేవతలను, లేక న్వరూవసాొక్షాత్కార(బహ్మ విద్యచేత జననమరణరూపమైన నంసారనము[దముము దా(టివ బహ్మావేత్తలను" (టీక.) “నిలింప'లనగా _ బేవత లేగాని, (బవ్మా వేత్తలు కారు.

(14) 'కికురించు” = శీవులలో నిట్టునట్టు. గికురించు నృపా!” (10. వూ, శ59)

*కిక్రురించున్‌ == దొ(గటోవ యత్నించును” (టీక.)

కికురించుట - యనగా, వంచించుటగానసి, దాంగయబోవ యత్నించుట కాదు,

(1) “శేతుచాపములూ "

“శ్చితముచావములు చూర్చముచేసి” (10. ఊ, 880)

.. *శ్చేశత్రుబావములు ఇ జ౦డాధనున్సులను (టీక.)

“జండాధనుస్సులను” - అంప్‌ అర్థమేమి! ఈ టీశకకు మళ్షీ ఒక *టు *కికావలె. లేకపోతే, (గంధము చదువుళొను సామాన్యుల శీమర్థమవుతుంది 1 అవి ఒళరకమైనధనుస్సులు కాబోలు నను కొంటారు. అప్పుడు టీఠవలన (ప్రయోజనమేమి 1

"7 అది యట్లుండనియ్యండి. టీఠలో, “జండాధనుస్సులు అని సంకర ద్వంద్వసమాసము పెట్టుట యెందుకు 1 టీఠశ (వాయవలసిన

ట్‌ . పద్ధతి అదికాదు... శీతు == జెండాలను చాపములు = ధనుస్సు లను - అని పదములను విడదీసి అర్థము (వాయవలె, అట్టిటేశ యే లోకమున కుపకరించునది, - *జండా” అనుటయునుత ప్పే. “జెండా నరియైనరూపము, (16) *మాతులేయుండూు జనిన్ను మాతులేయుండవని మన్నింవక'' (10 - ఊఉ. 91?) “మాతులేయుండు జ మేవమామ' --- (టీక.) మేనమామ *“మాళులుడుగాని నూశతులేయుడు కాడు, నూతులేయు - డనగా, మాతులుని కుమారుడు = హబావనురదిః దీషీతులుగారి లఘుటీకలోని తప్పూ లెట్టివో "ఆెలిసినదిగదా ! సర్వజ్ఞ 'లెప్వరును శారుగాని మాతులుడు, మాతు లేయుడు,- పంది, వదుపంది- గర్భమగుట్క కానుపగుట - నంటి సాధారణపదము లపను అర్థమెరుగనివారు భాగవతమునకు టీఠశ(వాయుట మాము నరికాదు. ఈపాటి పొండిత్యముతో భాగవతమును పరిమవ్మరించు కే . పొరపాటు, తమ పరిమృ_రణములోని జూరుపాటులను తగుుపమౌాణ ములతో నిరూపించి ఇెప్పినను ఒప్పుకొనక, వీడివాదనులతో అధి శ్షేపములకు దిగుట అంతళం యను పొరపాటు, అనానణాణానాక్టీనానానానానాలాణా

(0) మిన్నికంటివారి అక్షేపములు ఏీరివి భాగవతకవుల భాషాతత్వమూ, (ప్రాచీనగ్రంథములను పరిష్కరింపవలసిన విధనూ బొత్తిగా తెలియని యాశ్షేపములు," చాసికితోడు, కేళసలు, ఎ_త్తిపొడువులు, ఛలోక్తులు, చమత్కార ములు మెండు, “అహమేవ పండితకి అన్న భావము, వీరి పతి వాక్యములోను తలమావుచుండును, ఆ శ్నేపములలో అనుచితములూః అవీచారమూలకముల్యూూ అసంగతములుకూడా కలవు, భరూడండి : షే గఎం.వ,లు ప్యానయిన “ీమూహేమిలయు. పండిత వ్రకాండులయు తోడ్పాటుతో నకాడమీ భాగవతమును బయట పెట్టినదో అని ఒకమాట.

• *సపూమాహేమిలనుటయు, *“పకొండులనుటయు, *బయట పెట్టిన దనుటయు హేళన్యపనంగము శాదా!

2, “వాతపతుల నెన్నిటినో కష్టపడి 14 నెలలు $38 కన్నులతో బంశీలించి పాఠముల .నేర్పరచితిరి ఇందులకు మేము; కృతజ్ఞులము” అని మరియొకమాట, -

“96 గురు అనుటకు '58 కన్నులు అనుటయు హేళనమే, ఇరవైయారుగురు 14 నెలలు పరిశీలించియు, సాధుపాఠముల 'నేర్చరుప "లేకపోయినారని యె త్తిపొడువు '

8, “26 మంది పండితులు (ప్రతిపదసమ[గముగా పరిశీలించి రట! అచ్చు తప్పులు, మన తెనుగున*ే యా ము(్రారాశ్తసులు తయారగుదురు. ఇందరు పండితులు గలిసియు వీరిని వెళ్ల గొట్టలే పోయిరి అని యాశ్నేపము,

నీ -... అచ్చుతప్ప్వులను *ము(దారాశ్రసులు” అని చమత్కౌర

'మొలికించినారు. కాని అది పాఠపడ్డమాట. కావున సారహీనముు అది యట్లుండగా, అ పండితు లందరును అచ్చుతప్పులుదిద్దిన వారు శారు. శాళష్మతప్రతుల సణీలనలో పాల్గొనినవారు, (పీఠికవు. 185) శావున అశ్షేసము తప్పు, ఆస్నేపమే తప్పుకావున, అందులో వా ఠొలికించిన చమయక్కా.రము. వ్యర్థము. _్‌

అచ్చు(ప్రతిలోనున్నవిమయము నే, నరిగా గమనింపళ తప్పుగా అర్థ ముచేసుకొన్న శర్మగారు, (అాళ(పతులలోనున్న సాధుపాఠకములను గుర్తింప లేశపోయినారని - - పరిమ్మ__ర్తలను పరిహసించుట ' "భావ్య మగునా 1 -

ఉ - “తప్పులను 1 దిద్దునుని మనళడకువచ్చి యజిగినప్పు జేవేవోచెన్సి యట్లు దిద్దవచ్చునేమోగాని, చిర కాలమునుండి -జీళ వ్యాప్తముగా నున్న పాఠములను మార్చుట మాతను సరసముగో "లేదో అన్నాన.

భాగవతళవులునచ్చి _ మాగ్రంథమును పరీష్మరింవుడని అశాడమివారి నడుగలేదుగచా, వా కెందుకు పరిష్కరింపనలే!- అని యాన్నేపము, . ॥

ఆశ్షేపము సరియైన జేనా + ఈనాటిపండితులుు "పూర్వగంథ ముల నెన్నిటినో పరిష్కరించియున్నారుగడా ! వా రందరును (గ్రంథ క_ర్రలువచ్చి అడిగినందువలన'నే పరిమ్మరించిరా + ఎన్నడో గతించిన గ్రంథక రృలేమి ? వచ్చి అడుగుట యేమి 1 అవ్షేపమనుచితముకాదా! ఆది యట్లుండనిండు: అకాడమిావారు తమకడకువచ్చి,- “మా పరి మృ_రణనులోని లోపములను లోకమునకు తెలుపండిప్వామిో క్ష అని తమ్ము కోర లేదుగదా! : మరి తము, పనిగట్టుకొని, అశేష

శ్రి నులు పత్రికలలో, వల (ప్రకటింపవలసినచ్చివది! తము అశ్షేపము మీద, ఈ (పశ్నవద్చునని వా రనుకొనియుండరు. అమాం౭0కులు,

“చిరశకాలముగానున్న పాఠములను మార్చుట సరికా” దన్నారు. . ,

చిరశాలముగా నున్నను, అపాళములు సరిమయెనవి కానప్పుడో మార్చవలదా 1 అ 'ేమిమాట |!

5, “*వాతపతులలో ఒకచానిలోనున్నట్లు మరియొక చానిలో నుండదు. అతుల నాధారనుగా తీసిళొనరాదు” ఆని యొక సిద్ధాంతము,

ఇది అచ్చుంపతులన్నిటిలోను, పాళము లొకవిధనుగానే ఉండుననుకొని చేసిన సిద్ధాంతము. వా రట్లనుళొనుట పొరపాటు అచ్చు(పతులలోను ఒళచానిలోనున్నట్లు నురియొశచానిలో ఉండదు, కనుక అసిద్ధాంతము నరియైనది కాదు,

6. “*ఛాతప్రతులలో నున్నంతమాతమున తప్పు లొప్పు లగునా "ఇ అని ఒకపశ్న,

(వార(పతిలోకాదు; అచ్చుపలిలోనే ఉన్న వనుళకొందనము అప్పుడునూ(తము తప్పులొప్పు లగునా! ఏ ప్రతిలోనున్నను, తప్పు తప్పే, ఒప్పు ఒప్పే, తప్పొప్పులను నిర్ణయింపనలసినది (పతులనుబట్టి శాదు ; భాపాలక్షణమునుబట్టియు, పూర్వకవులప్రయోగములను బట్టియు, (వాత(పతులలో ఒప్పులు ఉండనే ఉండవని వారి భావము, అఆభావముననునరించిన వే వారి ఆశ్షేపములు,

'* “పాకాంతరములను వ్రుటలకింద జూవీరి. అందువలన: వున్తమున అందము చెడినదో అసి యొక అశ్షేపము.

శ్రీ

ఇేమి యాశ్షేపము | పాశాంతరములను [ిందగాక పైన చూవుదురా 1 క్రిందచూవుటవలన అందమువెడిన దట! పైన చూవి యున్నచో, అందముహోెచ్చెడిది కాబోలు ! అట్లు చదూవుట లోక మున కలదా! పరివృ__ర్తలు పొళాంతరములను భూపవలసినది పౌఠముల[్రిందనే. అందు తప్పేమి! ఆశ్నేపము అనంగతముకాదా !

ఇదీ వారి ఆశ్షేపముల తీరు, పాఠపరిమ్మరణవిమయమునను, వారి యాశ్షేపములు ఈతీరుననే యుండును, [గంథవి _న్తరభీతి చేత, కొన్నిమ్యాత్రమే చూవుచున్నాను, "

ణ. *“మోమాటి

“వీప తప్పుల నొప్పులుగా దిద్దిన "బాగుగా నుండుంగాన్ని తప్పులుగాని వానింగూడ దిద్దిరొ అని భూశ్నేవీంచి. అందుకు 'కార్కాణగ్యాలఎమోమో కేమియులేక = (10-824). అని వావిళ్ల, పా,-_దీనిని 'మోమా కుమియులేకి అని మార్చిరొ అన్నారు. _

“మార్చిరో అనుట తప్పు. (వాత్యపతుల పాఠములను తంజ, (వభృతులు మార్చినారుగాని, అచ్చు(పతుల పాఠములను అకాడమి వారు మార్చలేదు, ఆచ్చు.పపతుల పాఠములకు బదులు (వాత (ప్రతుల పాఠములు తీసుకొన్నారు,

.. -"'మోమాటి వ్యావహోరికరూపము. (బౌణ్యములో ఉన్నది “మోమాటి అనియే, (వాతప్రతులలోనుు హయగ్రీవ శా స్త్రిగాది అచ్చుపతిలోను పాఠము -- “వీని వితామొగమాటమాటకుక్‌,... విన్న్మయ మయ్యెడు” (నత్య.సాం.4..176) అని కవి ప్రయోగముకూడ ఉన్నది. తంజ.వారు “మోమాటి పాఠమునే తీసిళొన్నారు. వావిళ్ల వారి పరిమ్మర్తలు “మోమోటి' అని మొళ్చారు.. (వ్రాతపతు లలోను, శెండు అచ్చుప్రతులలోను ఉన్నదిగావునను, వ్యాప పహోరిక భామ పోతనకు నమ్ముత మేకావునను అకాడమివారు

౯7

ర్‌0 “మోామాటిఅను ప్తాఠమునే తీసుకొన్నారు. ఇందు వారు నూర్చిన "జేమున్నది!

.... శంరులో '“మోమోటియే గాని 'మోమాటి లేదు, ఆందు వల్ల శర్మగారు “నోామోటి ఒప్పనియు *“మోమాటి తప్పనియు అనుకొని “*పరిష్కు ర్రలు ఒప్పును తప్పుగా మార్చాొరసి ఆశ్షేవించారు,

ఫ,ర,లో లేనంతమా(త్రమున *“మోమాటి తప్పుకాదు, అది వ్యవహారగూఢరూపము, అట్టి రూపమును చరాపకపోవుట శంరం తప్పుగాని, కవిపయోగము తప్పుకాదు. శ.రులోలేని పదము లనే శకము కవుల ప్రయోగములలో ఉన్నవి. అట్టి [పయోగములను శర్మగారు చూచియుండరు, చూచినను అవి తప్పులనుకొనియుందు'కీ గాని వాటి తత్వమును కెలిసికొని యుండరు.- ఇక్కడ ఒక్క (పయోగముమాళత మే యిచ్చుచున్నాను. “మనమరాలు “అగుచు మేనక వచ్చెళభవ్యగుణమంజి మ నమరాలి మాననమున మన మరాలి మసమరాలి వివాహనం[భమము. జూడ” (వను. $=లీ5్‌) ఇందులో *మనమరాలు అనుపదము యమకాలంకారములో నున్నది. శ,ర.లో “మనుమరాలు ఉన్నదిగాని, “మనమరాలు లేదు,

భట్టుమూ గ్తిపయోగము తప్పనవలసిన బేనా ! దిద్దవలసిన చీనా 1

... *“మోమాటి అనుపాఠము తప్పుకాదు, శర్మగారి ఆశ్షేపమే

తప్ప, .

౨. '“అంటివియదిలెసన్స" “నంటపీతి( జనుదు, రంటివి యదిలెన్స” (4-70)

ల!

అని (వాత(పతుల పాఠము, -అంటి విదియు లెన్సో అని తంజ.మౌార్చు.పరిమృ__ర్తలుు (వాప.పాఠమును (ప్రధానముగా గహించి, తంజ.మార్చును అడుగున మావీంచారు,

మిస్నికంటివారుు “అంటి విదియు లెన్స = అని తంజ.వా, పాఠములు (పచారమందుండ “అంటివి యది లెన్స)ి అని మధ్యమ వురువ క్రియకు నంధి లేకుండ జేసిరో అని ఆ శ్నేవించారు,

సంధి లేకుండ కవియే చేసినాడుగాని, పరివ్క_ ర్తిలు చేయ లేదు, వినంధి అతని కిష్ట మే, “అంటివి యనయంబును” (4-51) అని మరి 'యొకమారును వాడినాడు,. (అదియు, *అంటివె యనయంబును అని మార్చబడినది.) శాబట్రి “ోనంధి లేకుండ జేసిరో అని పరిష్మ_ర్తల నా వేవించుట తప్పు,

చిన్నయనూంరి “మధ్యమవురువ[క్రియలయం దిత్తునకు జంధి నిత్యము” (బా.నంధి.7) అన్నందున, విసంధిపాళము తప్పనుకొనిి తంజ,వారు “అంటి విదియు లెన్నో అని మౌార్చారు. తృప్పైనను, కవిపాఠమును పరిమృ__ర్హ మొర్చగూడదు. అట్లు మార్చుట తప్పు, భాగవతమునకు 'వెనుకబుట్టిన వాలవ్యాక రణమునుబట్టి భాగవత (ప్రయోగమును దిద్దుట మరియును తప్పు,

ఆది యట్లుండగా, ఈ నసంధివిషయముసన.. నూరి(వాసిన నూ(తత్రము విచార్యముగా నున్నది. కూచిమంచి తిమ్మకవ, నుల,సార సం్గగవాములో “మధ్యమవురు పే.కారమానస్తక్లు _విషల్పనంధి” అని ెప్పిమి రిదె యమునాజ్ఞ దోచికిరి . యెక్కఎడినుం డి. సచ్చి నారలు” (శవులవష్టుము) అను,(ప్రయోగమునిచ్చియున్నాడు,

అట్టి ప్రయోగములు వేరికొన్నియు కసబడుచున్న టి;

(1) “ఎక్కడినుండి వచ్చితిమ్సీర్ళేటికినుస్పురుమంటివి,

(కళా. 68-179)

క్రి (ఖై “ఇక్కడి కేలవచ్చితివి యావనవాటిక దార్మిపక్కయే ?

• (కవికర్ణ, 3.98) ($) “ళుదురుకొంటివి యేరీతి. గొమ్మటంచు” (ఉద్భటా, 8-14). . (4) "ఇక్కడి శేరివచ్చితిరి యీ జటివేషములేమి ?” (రామాభ్యు, 5=268) సూరి నూ(తతము (పామాదికమనియు డాని (ప్రకారము తంజ వారు, భాగవతకవి ప్రయోగముమ దిద్దుట నరికాదనియు. తేలినది గ్‌ చా! అదిద్దు బాటుసరికాదని, అకాడమిపరిష్క__రృలు, (వాతటపలి -పాళమునే [గంథములో చేర్చినారు, ఆపాఠము తప్పంటారు శ ర్శగారుం శర్శగారును, పెలవ్యాకశరణము చదువుకొన్న వా లేగాని, సల,సార నం్యగహామునుగాని, కవుల (ప్రయోగములనుగాని బూచినవారు కారు, అందువల నే ఆపాఠము తప్పన్నారు,

8. “పూనుకి . “వనుక టెప్పుమన్నను (వబుద్ధుండు” (11-58) అనీ (వాంప,పాఠము.. *వూనుకొని అనవలసిన చేగాని, +పూనుకి అనరాదని చిన్నయ్యనూరి శాసనము (క్రియా.58). ఆ శాననమునకు దాసులై, పూర్వపరిష్క_ _ర్తలు *“పూనికి అని దిద్దారు, అశాడెమోా ప్రతిలో “పూనుకి అనుపాఠమే చేర్చబడ్డది. *వూనికి చిగువదూపబడినది, , ." మిన్నికంటి వారు, “పూనిక చెప్పుము._అని తంజ,వ్కా. (పతుల యందును, నోరి గురులింగ ఇాస్తులవారి (పతియందును నుండ దీనిని *'పూనుకో అని దిద్దిరొ అన్నారు, . " “దిద్దిరి = అనుట తప్పు. *పూనుకి (వాప,పా..--అజే కవి పాఠము, తప్పుకాదు, పూనుళ _ అనగూడదన్న చిన్నయ సూరి

క్‌ి

మాట పౌటింపదగినది కాదు, గుహ్తార్థ (కాశికా కర్రలు పూనుక, 'చేసుళ-వంటి రూపములను అనంతుడు, తిమ్మకవి, అప్పకవి మున్నగు లాశణికులు వాడియున్నా రని చెప్పీ వారి [పయోగములనూ, చాడావు ముప్క్ఫైవరకు = ఇతర కవులప్రయోగములనూ ఇచ్చి తున్నారు (చూ,వు.కికకి, కవులువాడిన రూసమును వ్యాశరణ కర్త (గహింపకవో తే, ఆది అతని తప్పగునేగాని అఆరూపము తప్పు "కాదు. కాబట్టి “పూనుకి అను పాఠమును 'పూనికి అని మార్చుట పొరపాటు, .

ఇట్టి పొరపాటును వేదంవారును చేసియున్నారు. వారికిని బాలవ్యాకరణ మే పమాణ[గంథము = గౌరన వారిశ్చంద - 1843,

“వోయినప్పుడె తల వుచ్చుక మింగు” (ఉభా.1016)

అని యుండగా, *వుచ్చుకి అనుట తప్పని, “తలవుచ్చెను మింగు అని మార్చి ముద్రించినారు. అర్థ మనర్థ మైనది,

-- మరియు, అము_క్తలో, - “బొమిక లెత్తుక పాటిపోవుశునులో (6-18) అను పొళమును, *బొమిళ లెత్తుచుం బాతిపోవు శునుల” ఆని మార్చియున్నారు.

“ఎత్తుకపోయెను'. అనుటకు “ఎత్తుచుంబోయెను. అనియు, *ఏటిలోకొట్టుక పోయినాడు అనుటకు, “వటిలోకొట్టుచుంోయినాడు అనియు తెనుగునా "రవ్వరును అనరు, .

౪. “వారిజనేేరి

““భీమ్మక, వరవుతిస్‌ నుతచర౦థతి వారిజనేతిన్‌ (10 ఉ.౨48)

_ అని (వాత(పతులలోను, చా. పతిలోను పాఠము,-ఎోనుత చరిత వారిజ నేత్ర౯ో అని తంజ,మార్చ్పు

శక .. చిన్నయ సూరి “పద్మనేశ్రీ త్యాదు లసాధువులు” (తత్సమ 85) అన్నాడు. అందువలన. నుతచరిత్రి వారిజ నేతి = అసాధువు ,లనుకొని, తంజ.వారు “చరితతి - “నేతి అని మార్చారు. వారి మార్చులో, 'వు(తి-చరిత్రి- నేతి అను అనుప్రాసము 'వెడిపోయినదిం అను(పాసముననున్న శబ్దము అసాధువై నను, దానిసి మార గూడదు. “వారిజ నేత్రి అసాధువును కాదు. అది యొట్లుసాధువో, తరువాత -ఇలిపెదను. అకా. పరిష్క-_ర్తలు, ఈ విమయములన్నియు , అలో వించి, వాతవతులపాఠమును (గ్రంథ మున చేర్చి, తంజ,వారి మార్చును అడుగున చూపించినారు, మిన్నికంటి వారు, “న్సత్ర చరిత వారిజ న్మేత౯ = అన్న పాళమును “నుత చరిత్రి వారిజ నేతి అని మార్చిరో అని ఆ శ్షేవించినారు, “చరిత్ర - నేతి అన్నది (వాతపతుల పాఠముగాన్కీ పరిమ్మం- “కలు చేసినమొర్చు కాదు. కనుక *మార్చరో అనుట తప్పూ. వీరి దృప్టిలోను “వారిజ నేత్రి" అస్లాధువే, ఏరుచదివినదీ ఆ బాలవ్యా కరణ'మే, అ వ్యాకరణము సమగముకాదు, దానినిబట్టి మహాకవుల శ్రయోగములను మౌార్చగూడదు. “జతి అను రూపమును పలు వురు శవులు ప్రయోగించియున్నారు, ం (1) “వద్మదళనే[8 1! ప్రాఢభూపాలవుతి 1” (శనాభునచాటువు) (9 *నత్ప్రణశామంబుమృగనే[తి! చారుగాతి |!” (మట్బ,చ,4,ఆ,] (4) “తోయజదళనేతిందోయధివుతి” (వరమ,వి,.వుట,1 బా " ఈ మూడింటను “నేత్రి శ శ్రైూలంకారములోనున్నది. (4) “అభ్టీలవోదునేయంబుజనే తి 1 (వండి, 1-388) ' “లన్ని వ్రాతపతులలోను “నేతి అనియేయున్నదో (అని ఫుట్‌నోటుఎ) .

కక్‌

(5) "తనమనోవల్లభివనజనేతి'' (శావన, మంజరి.వు, 6) :

(6 ''బాలకిలోలవిశాలనే్నేతి'” ( ,, వ.) .

(7) 'అం, భోరువావేతి, అన్వయివిభూవజి' ( ,, --వు. 19)

(607 - శకాననములలో చెళ్క_బడియున్న పద్యములు) _

ఇట్లు వయోగములు కనబడుచుండగ్యా చిన్నయసూరి “మోన నేతి, పద్మ నేత్రి ఇత్యాదు లనాధువులు” అని సూతించు టయు ఆ సూశతముపకారము తంజ,వారు *ోనుతచరితి, వారిజ నీతొ అను పాఠమును “చరిత్ర, నేతి అని మార్చుటయు పొరపాటు శాదా! . “మరియు, ఈ '“నేతినిగురించి, అంధ్రభాపానుశాననముల్మో ఈ క్రిందివిధముగా తెలుసబడియున్నది. --

“మిననే[తి-వద్మనే(తి-మొదలయిన వసాధువులని కొంద అనిరిగాని యిజభ్రివానికి. (బయోగములు గనవచ్చుచున్నవి, ''అమరనిబ్బి విమల . కనులనేి” (సోమళ్చీవి శననము). -శాటాకు వున్తకములలో నున్న యిట్టి (వయోగము లవేకము లచ్చులో “వేత” అని దిద్దబడినవి. అపొణినీయములైవ చారుగా తీత్యాదిశబ్బములకు వామనకాత్యాయనులు గతి కలిగించినారు. -_ పసారన్వత వ్యాకరణమునందు వద్మనేతీత్యాదుల కనుశానన మున్నది, శబ్దములు వాడుకలో మాణుటయు, మాణినవానికి వైయాకరణు లనుశాననము చేయుటయు(బావీినవంటవదాయసిద్ధము, లోకులువాడు శబ్దముల కనుగుణా ముగా వ్యాశరణకర్త లనుశాననము చేయుట కలదుగాని వూర్యవ్యాకరణములు _ నియమించినట్లుగా లోకులు కబ్దములనువాడుట గలుగదు. కోవున( గవి శిన్ట వ్యవవారనమ్మతములైన వద్మనే్యతీత్యాది రూవములు సాధువులని టహించునది” (నమాన, నూ, 81)

“వారిజ నేతి అసాధువుకాదని న్పష్టమెనదిగదా ! “వారిజ నేత్రి వంటి జే *నుతచరి[తి కావున, అదియును అసాధువుకాదు. మిన్నికంటి వారు; ఏమి తెలుసుకొని అశాడమిోవారి పాఠము నాశ్షపించినట్లు! బాలవ్యాకరణనము చదువుకొని భాపాచర్చలకు దిగుటయు, అను

కక . చిళాశ్నేపషములతో వాదము సెంచుటయు తగదు. ఈనాటివినుర్శ కలలో 'చాలనుంది యిట్టివాలే. అట్టివారికి శీ తిరుపతి వేంళటకవులు,- “చిన్నచిన్న వ్యాకరణవుంబో _త్తముల్‌ గొణిలి కయ్యము "సెంచకుం డయ్య వాగ్విదుల్‌ త్‌ో (పాణిగృహీత. క1ేర) అని "'హోచ్చరికయిచ్చియున్నారు. . - పరిష్కర్త లు చెరచినశబ్రాలంకారములు - తంజనగరంవారు “*నుతచరిత్రి - వారిజ నేత్ర అనుపాఠరముసు మౌర్చిన క్షు మరికొన్ని 'శావులలోను-పూర్వపాఠములను మార్చి= ళ్‌ చ్రాలంకారమును ఇచెరచియున్నారు, మరికొందరు పరిష్క- _లును, అకు చేసియున్నారు, ఉదావారణకు కొన్ని యెొ_త్రీదూవుచున్నాను. (1) 'ఘాతన - వూతని

• “ళంనువంవున బాలఘాతన వూతన"' (10.వూ.211)

"ఆని వురాతనవు అచ్చు[వతిపాఠము, "జీను చిన్ననాడు చదువు ఖొన్నపాఠ మిజే. పాలప్పర్షివారి టీకళతో అచ్చయిన (ప్రతిలో ఈ పాఠమే యున్నది, తంజవారి పరిమష్య_-రణనులో, 'ఫ్లూత్రని. అప శబ్దమనిి “భూతిసి అని మార్చబడినది. అను('పానము పోయినదిం “భూతిని పూతని అన్న మాొర్పుపాఠమే, అన్ని అచ్చు[పప్రతులలోను 'జేరిపోయినది. అకాడమిపతిలోను (పవేశించినది. ॥

(2) 'సింహునపు - జింహంనవి “*వరిభావిత సొధుభక్తవట లాంహునకున్‌ నరసింహునకు నుదంచత్‌ / ఖరతరజింహవునకు నుగతరరంవునకుప్‌” (7898) . ఇందులో, *“ఆంచాునకు - సింహునకు = జింహునకు = రంహా నకి అని ఆనుపానము. “జంపి అపళబ్దనుని, “జిహ్వునకు అనీ

క్‌? మార్చబడినది, సే శ్రాలంకారము పడిపోయినది, ఆఅ వెడిపోయిన పాఠమే స్థిరపడిపోయినది. " . (8) 'ఘాతకుల -- జొతకుల' *"ఘాత్రకుల దండద౦డిత పాఠకుల మహో[గకర్మభరనిమృరుణా జాతకుల( (బేతనాయక దూతక నంతతుల” అలం అం (6-69) అని వాతపతులలోను, పూర్వముద్రిత(పతులలోను పాఠము, అమరములోనూూ, శ.రులోనుకూడా *ఘాతుకి శబ్దమేగాని, “ఘాతకి శబ్దము "లేదు. అందువల్ల తంజ.వారు “ఫూతకులి అనుపాఠము తప్పనుొని, ఘాతుకులి అని మార్చారు. వావిళ్ల వారి పరిష్కర్హలుు ఆ మాొప్పనే కాపీ చేశారు. వా రట్లు మార్చుటనలన్క కవి (వ్రీయపడి కూర్చుకొన్న, ఘాతకుల.పాతకుల.జాతకుల_అన్న అను (పానము వెజిపోయినది. కావున ఆమౌార్చు తప్పు “ _ తంజ,వా రెపగరుగాని *ఘాతకి శబ్ద మున్నది, “ఘాతకః = హననకర్తరి = వధించువాడు.” ల (శబ్దార్ధళల్పతరువు) “మఘాతకుడు = శీ 2000662602 (1బొౌణ్యము). *అత్మఘాతకు( జూచి హర్షింవంగా నేల?” (శృం. వై.?=1256) “ఆత్నఘాతకు౯ా న. తన్నుందాను జంవుకొనువానిని అని 'వేదంచారి టీక. కంల “స్ప్నాతకుల ఘాతకులంగా(గ వంన్మరించు”( ,, = ౪1-127) గకఘాతకులగాలయగకా = (తన్ను చఛంవు) తలవరులనుగా అని అర్థము చెప్పి, 'వేదంచారు, -*ఇట మూలములో “స్నాతకం ఘాతుకం బథ్జే అని మల్లి. పాఠము, “ఫూతకంి అని నారాయణపొాఠకుం, 8

ఫం ఘాతుక.ఉకణ్‌ , ఘాతకంణ్యుల్‌ శ అంత్య్వానుపపానముక్రై “ఫఘాతక” పాఠము (గహింపబడినదిొో అని వివరించియున్నారుం | శాబట్టి తంబ.వారు “ఫఘూతకులను" ఆనుపాఠమును *ఘాతు కులను” అని మార్చుట పొరపాటు, (4) “ద్విరేభు = అంబుజనాభుి “వనతభ(దేభున్‌, జలదాభుప్‌ గతలోభున్‌, . అలకాళి బిఠతద్విరేభు నంబుజనాఖఘన్‌' (108, ఉ,826) ఇందులోను--- “భ(జేభుకా = జలదాభుళా _- గతలోభుక = జిరద్విరేభుళ౯- _అంబుజనాభు౯ అని యను[పాసము, నిభుంటువు లలో “ద్విరేఫి శబ్దమేగాని, “ద్విలేభి శ బ్రములేదు. అందువలన, పరిష్క-__ర్తలు “ద్వి లేఫు అని మార్చారు. అనుప్రాసము, అధ్యాన్న మైనది. . ఫాలము - భాలముు గుంఫనము = గుంభనము; ఫణితము = భణితము = అనిరెండురూపము లున్న క్షు, ద్విరేఫము, ద్విరేభము- అని రెండు రూపము లున్నవి. “ద్విలేభమూ ఈ ్రిందిపద్యములో క గాలంకారమున (ప్రయు కృమై యున్నదిం యి అంటిటొలాలా “భంబుగదే నఖ[వజ, మిభంబుగదే గమనోన్నతుల్‌, ద్విరే భంబుగదే కబాళి, కరభంబుగదే తొడబాగు, హేమకు౦ భంబుగదే కుచద్వయి, నభంబుగదే యలకాను, దర్పణా భంబుగదే ముఖం, బతి శుభంబుగదే తగురీతి నాతికిస్‌” ఈ పద్య మేశావ్యములోనిదో "తెలియదుగాని ఇందలి “ద్విశేభి శబ్బమునుగురించి, శ్రీ మండపాకపార్వతీశ్వర శా స్త్రి గారు, 'అముదదిత(గంథచింతామణి'-1898, అగమ్ల మయూఖములో, ఇట్లు (ాసియున్నారు, - ం

క్‌9

... గోద్విలేభ - శబ్దము పనర్గ ద్వితీయవర్ష్మ ముగా నమరమున నమరి యున్నను, “రిభ శ భే యను ధాతువువలన, “రభ్యతే శబ్య్యత ఇతి రేభ$ రవర్గః, జ్వాళేభా (భమరనామ్ని యస్య సః ద్వి రేభః అ అని బంభరపరముగా వ్యుత్ప _త్తింజెప్పినచో నది పవర్ల చతుర్థాంత రూపముగా సిద్ధించుటకు 'బాధకంబు లేదని తలంతును*

తంజ,వారిన లె, “ద్విరేభంబుగ బే' అనుపయోగమును *“ద్విలే ఫంబుగ జీ” అని మార్చవలె ననక, ఆశా _స్త్రిగారు ఆవిధముగా నమ ర్థించినందుకు వారి యుచితజ్ఞతను కొనియాడవలసిన బే) కాని, నమ ర్ధింప వీలుగాని శ బ్ద్బమైనను, శ బ్హాలంశారములో నిబద్ధమై యున్న ప్పుడు దానినిగూర్చి తర్జనభర్ణనలు చేయగూడదు, చానిని సవరింప గూడదు... అ యలంకారమున అది సాధువే యగును,

. (5) 'దమునజా *- యమునజా'

“తరియించెన్‌ గలువగహన దమునన్‌ యమునన్‌'' (8170)

అని వా.[పపా,-- ఇందు *దమునన్‌” శబ్దము *దమునిగా (పయోగింపబడినది, *“దముని అపళబ్దమని, హయ్యీవశా స్త్రిగారు,- *కలుపదహాన దమనక౯ యమునక్‌” అని మార్చారు. అనువపానము ఇచెడిపోయినది.

వావిళ్ల, ప్రతిలో - “శలుపుగవాన దవాన౯ యమున౯ా అని గవరింపబడినది, ఇందును శ ఫ్రైాలంశారము భగ్న మైనది.

-... ఠంజ,వాషా*దమునళల యమున అను పాఠమునే గహించ్చి ఫుటొనోటులో, “శ శ్రైలంకారము ననుసరించి “దమునకొి అనున జే శవిపాళము, దమున శృబ్దము సాంతముగాన “దమునసకొ అని యుండనగు అని తెలిపారు, పరిష్క-_ర్తక_ర్తవ్య ముంతే,

60,; ల కీ ప్రాలంకార వీయులును, స్వతం్యత్రులును _అయిన కవులు, అశ్యరపడిసవుడ్సు క్రీ అసాధురూపములనుగూడా (శబ్దస్వరూపము . "తెలియక కాదు) అలంకార నిర్వహణముకొరకు వాడు కొనుచుందురు*.. మన మా అలంకారమును బూచి ఆనందింప వలెనే గాని, మన... “తెలివి నుపయోగించి దానిని ఇచెడగొట్టరాదు, అది చాలపొర ఫాటు, ఈ పొరపాటును భాగవతపరిష్క- _రలీశాదు; ప్రాచీన కావ్య. ములను పరిష్క-రించినవారిలో చాలమందిచేసియున్నారు. అవియును, ఇక్కడ చూపవలసిన వే గనుక, కొన్ని మూఫపుచున్నాను, (6 “కోరా _ కోరా

• =్కర్రోరిరాచవాడా . రారానావెంటతిరుగరా దానుడవై బారాది మాడలిచ్చెద కోరా నీయవుతీర్చుకోరాయనుచున్‌” (శంకర, హరిశ్చం(ద. శం 17) ఇది (ాత్యపతిలోను, "బౌరాది' అనుపదము క్రింద-(బౌణ్యము లోను ఉన్న పాఠము ఇందు నాల్లవ చరణములోో, "కోరా - కోరా అని శ జ్ఞాలంకారము. . ఈ పద్యమును శంరశ_ర్త, '“నోనంగి.. క్రింద, ఇట్లుదూవి యున్నాడు, *ర్రారానావెంట! దిరుగుఠాగోవ.గివై పోరాడి మాడలిచ్చెద. గోరా నీయవ్వ+దీర్చుకో రా పెలుచన్‌" ఇందులో, “ఇ చ్చెదకోరా' అనుపాఠము, వ్యాకరణ దృష్టితో- “ఇ చ్చెదంగో రా అనిమార్చబడినది. శ బ్దాలంకారము నెడిపోయినది, లా కళత్ర పద్యము నేటెిము[దిత్యప్రతిలో లేదు. దీనికిబదులు మరియొకవద్యమున్నది, ..

61 శంకరకవికి - (దుతనంధి తెలియదా 1! తెలిసియు, శశాలంకారము ఫొరకు ఉ పేశ్చించినాడు. అతని వృాదయము తెలుసుకొనక, శర, కర్త “కోరాను *గోరాగామార్చి, కవికి గోరమైన అపచారము చేసినాడు. (7) *“ఆంచలము _ చలమి “చలమనోవారలోచనాం చలమ చఅమి' (విజ. 8-11) శ అని పూర్వము[ద్రణ పాఠము, ఇందులో *చలముి ఆను పదము ముమ్మారు వచ్చియున్నది. అది యను(పపాసము, పాదాంత ముననున్న “చలమి కెనుగుపదము, తెనుగున శాలవ్యచకారము (చ) ఉండదని వ్యాక రణము చెప్పినది, సం 4. తదృవవదమునందు, - '' దంత్యములి కాని తాలుజూతములు లేవి” (అవ్ప,8-129) అందువలన వేదం-వారు *చలమిను *చెలమి అని మార్చి మ్యుదించారు. అన్యుపాసశిల్పము చెడిపోయినది,--. -.

*.. *చెలమి .. వాడుకలో *చలమి అయినది, వాడుకలోనున్న రూవమునే కవి పద్నములో వాడుకొన్నాడు. అదియతని యిష్టము చానిని దిద్దుటకు పరిష్క_ ర్త కేమధికారము? కని యెంతో పియపడి ' సంతరించిన శిల్పమును భంగము చేయుట అ,కమముకాదా |! .

'చెనుగులో 'తాలవ్యచకార ముండదనుట నరికాదు, --

వ్యవహారములో. *చెలమి _ *చలను అయినక్షే,. చెమట, చెంప, చేయక చెయువు, కంచెల, ఇెన్న-అనుపదములు,. చమట, చంష చాయళ, చయువు, కంచల, చన్న-అయ్యున్నవి, కవులు (పయోగించుకొనియునున్నారు, యతిస్థానప్రయోగ ములనే చూవు చున్నాను. "

6వ

“"చన్నులపై జాణ. జమట మై/దొరు(గ*” (నవనాథ వు,145) * “థంపలు చించి భుజంబులు తజిగి్‌” (,, = 88) “చాయనేర్చినరీతి వరనమై తనర” (1, = కి2ట “చాయింవవలి( బూర్వళారీరిగా ను” (9 = 90) (శేయింపవలె- అని సవరణ, సవరణలో యతిభంగ ము) “వాయన్‌ వలినంచు నచటి జనులెల్ట” (రాఘవాభ్యుదయము,6-28) *“చయువుల సొకిరి చాయమగడు” (అంధధ.నం.దేవ, 16)

__ (ాయువుల - అనీ సవరణ, యతిభంగము)

“చన్నులు జిలుగు శంచలల నదుమ” (భాగ.10. ఊ.?99) ॥

“చన్నబనవన్న (వసాద నత్వావ్య"” (నవచోళచరి్యత.వు.6?)

చలము, చమట - మొదలగురూపములు. శంరులో. లేవు, శారణ మేమనగా, శర. క్ర్తమతమునను 'శాలవ్యచకారము నిమిద్ధమే. అందువలన నే అట్టిరూపములను ఆయన చూపలేదు, ఇందుకొక్క. ఉదాహరణ.

" నిందార్థమున చ్లా అనుట వ్యవపోరమున నున్నది, శర, కర్త చీ, ధిగర్ధకము” అని చెప్పీ “చాను వనదలివేశాడు. అది: శాలవ్య మగుటయే దానికి కారణము, నిఘంటుక_ర్త, వ్యవహారము ననూ కవుల్న్వపయోగములలోను ఉన్న యొల్ల శబ్దములనూ, ఎల్ల రూపములనూ చెప్పవలెగానిి తనకిప్టమైనవాటిని చెప్పి ఇష్టము కానివాటిని వదలి వేయగూడదు, అది నిఘంటుక_రృలక్షణము కాదు,

బ్రౌను “బా, 16, 016 1902 192 అని చెప్పియున్నాడు, బనవ వురాణక_ర్త *చాను వాడియున్నాడు.

“బా! యెట్రిమిండండ చనువను మిక“ (వు. 148)

“బా! వన్నలార! సొవ్రాల్లింగ మూర్తి" ( ,, - 166)

“చా! కాజు లేమని చదువుచున్నారు” ( ,, - 215)

6కి

“చా వలెనే *'శాబాని అను పదమొళటియున్నది, *శి వర్షముకూడా, అచ్చ తెనుగున నిమీద్ధమే, అందువలన, శ,రశ ర్త “జచ్రాను _- సేబాను అను గూపముల నిచ్చి, ఇాబాసుిను వచలి "వేశాడు. కాని, కవిపయోగ మున్నది. బ్‌ . “మ, జ్లారే లీనము, చాగురే! న్ఫురితమున్‌, శాబాను! ధాలంచు”

(చం(దభాను, 1-187)

నిఘంటుకర్హృ కవిపయోగించియున్న శబ్దమును చెప్పళ

కవ్పివుచ్చుట తప్పుకాదా! ఈ విధముగా శేవల వ్యాళరణదృష్టిగల

వరిమవ్క- _ర్తలమూలమునను, నిఘంటుక _రలమూలమునను 'కెనుగు భామకు చాల అపకారము జరిగియున్నది.

శ భ్రాలంశారములోను, యతి (పొసలలోను ప్రయుకృ్తమై యున్న థ్‌ బ్దము వ్యాళ రణదృష్ట్యా అసాధ్యువెనను, డానిని పరిమ్మ-_ర్త నవరింపరా దనుటకు ఇంత చెప్పవలసివచ్చినది ఇంకొక్క ప్రయో గము చూూష్కి ఈచర్చను వదలి వేసాను. "

• క. ౨. నిజామామల్‌ వజీరుల్‌ భజిం,

చతురు నమత్వము( గావలో మునలిమానుల్‌ గా”' (వను, 1-45)

ఇందులో *“ముసలిమానుల్‌” అను పదము, “తురకలు _

“మునలిచెట్లు' - అను 'కెండర్ధములు వచ్చుటకైై వాడబడినది, అలం

. తురకలను 'మునల్‌మానులుి అననలె, “మునలిమానులూ

అనుట సరికాదు. మునలిెట్లను - వ్యాకరణము (ప్రకారము -

“మునల్మిమాంకులు అనవలె, *మునలిమానులుి అనుట సరికాదుం

వసుచర్విత్రక _ర్తక్కు అపాటి వ్యాకరణము ెలియదా! తెలిసియు

అలంకారముకొరకు అట్లన్నాడు. ఉభయార్థములందును *మునలి

మానుల్‌” అపళబ్దమే. అయినను, వ్యాశరణపండితుల్కు ఆందులో 'వేలుపెట్టుటక వీలులేదు, ఆ శబ్దమును ఆట్లుం చవలసిన టే,

6క ॥ భాగవతశవి శభ్రాలంకారములోవాడిన, నుతచరిత్రి వారిజ శేత్రి= అను శబ్దములు అసాధువులని తంజ,వారు వాటిని :మూూర్చు టయు, అట్లుమార్చవలసిన టేనని మిన్నికంటివారు బలకొట్టుటయు సరికాదని మరలనొెకమారు జ _ప్తిశెలయించుచు, ఈ చర్చను ''వదలి "వేయుచున్నాను, ఇ. *రు- బూయతి జవ్రండరీళనే, (తుని నిజధామవైభవ నదున్నత - (10,ఊ.1818) అని వేమూరివారిపతి, వాయశ॥గీవళా _స్పిగారిప్రతి, నాగేశ్వర శాస్తి )గారిప్రతి చూవుచుండ, వీ “నేతుని నిజధామృవైె భవ నమృ వ్‌ అమా, తీ ద్ధి అని యతిభంగపాఠము బెచ్చిపెట్టిరి' అని శ ర్మగారి ఆవేసము, “సమృద్ధికి అనుపాఠమున యతిభంగనూ. లేదు; అఆపాఠము శొత్తగా 'తెచ్చిపెట్టినదీ శాదు, 19888 వావిళ్ళ పతిలోను, నా కడ నున్న వేమూరివారి (పతిలోను “సమృద్ధికి అను పాఠమే ఉన్నది. అందులో *“రు-బుూలకు యతి చెల్లింపబడినది. అట్టి యతిసి, కవి (నారయ్య మరియొకమారును వాడియున్నాడు, _ ॥ ' “దు, మృతులం (దోతురు కాలచక్ర మీహెతాన్తుం డట్టి”. (10 - ఉ,130) నారయకు ముందటి = వెనుకటి - కవులు ఈయనలిని.- వాడి యున్నారు , (1 "ఛశూరార్దచందదాన్త కృత్తోరుబావులై” (భాన్కర,యు. 14489) (9 “భృత్యుం జాత,డు మూడులో కములలొ రూపింవ నర్వేశళ్వథాకి , (నర్వేశర శతకము) (8) “ఠతృణళణాంకంబు వజమై (శుంచునట్టు" (మడిక,వాసిష్ట. 38-280) (4) "రుదునకునిచ్చి ధర్మాలి(విద్ధిగాంగ” . యన (శననవద్యమంజరి, ౦.భా.వుటం౬గ)

65

ఇందులో “విద్ధి యనుటవలన యతి తీప్పినది. “వృద్ధి అని, నవరించినచో 'రు-బు యతి సిద్ధము.

“రుఎబుూీలకు యతిచెల్లించుట కలదని యెరుగక్క అది యతి. భంగపాఠ మనుకొని *నదున్నతి అసి మార్చారు హయగ్రీవ శాస్త్రిగారు. వారి పాఠమునే తీసుకొన్నారు - నాశోశ్వరశా స్త్రి గారు. ఆపాఠము, అకా.పతిలో చూపబడియే యున్నది. ॥

శర్మగారు నవమి తెలుసుకొని అశొాడమిపండితుల నాశ్నేవించి నట్లు + వారికి తెలిసిన దొక్క_ే, ఆ శ్షేపించడ మే,

ఒ. *దు-దె యతి

1. “*దుహిణతనూభవుండు చనుదెంచుటి” (10-ఉఊ, 1266)

అన్ని పప్రతులలోను, ఇబే పాఠము, - “కవి *దృహిణి శబ్ద ముగా భావించియుండును” అని తంజ.వారి ఫుట్‌నోటు. .

£. “ర్కుద్రునియందలి సత్వగుణము దెలియుటకొణకై” (,- 1267)...

అని (వాపపాఠము.-నత్వగుణ మెజటుంగుటకొఆనై" అని తంజ, నూర్చు,

అకాడమిపరిమృ-_ర్తల్కు “నారన *“ద్రుహిణ” శబ్దమును “దృహిణ” శబ్దముగా భావించియుండు ననుటకం కొను, 'రెండవపద్య మును “*ఎబుంగుటకొజ కై” అని మార్చుటకం కును, అతడు "ద్రు-జెలప యతి చెల్లింపవచ్చునని భావించియుండును-అనుకొనుట భమంజనము. ఒకటికిరెండుసార్లు వాడుట యే, అందుకు తార్కా ణము అన్నారు.

మిన్నికంటివాగు, _ “(దు-బె-మైతి నారయకిప్ట మనుట యెంతసావానము |! “దృహవృస్టా = “దృహివృస్టై” అనులెండుధాతు వులునుగలవుగడా ! వానివలన దృహిణశబ్ద మేర్చడును, కావున

ఫ్ర

66 “దృహిణతనూభ పుండు చనుచెంచుటి అని (గ్రహించుట మంచిది. ఇక శండవదియా ! అదిపొరపాటనుకొని దిద్దవలె. పూర్వమ్యుదణముల దిద్దబడి యేయున్నదిగచా | అదిమాని యతిభంగపాఠమును మిరు ము(ించుట లెస్పగాదు”* అని అశ్షేపము తెల్పారు.

“దు_- బో మెతి నారయ కిష్ణమనుటలో సాహన మేమో శేదు. శర్మగారు తమ వ్యాకరణపాండిత్య ముపయోగించ్చి “దృహిణి. శబ్దమును ఇవుడు శొంత్తగా. వుట్టింప నక్క్య_రయు లేదు. రెండవ పద్యపొదమును పూర్వపరిష్క- _రృలుదిద్దుట పొరపాటు, “అది పొర పాటనుకొని దిద్దవ ల”ననుట అంతకంకును పొరపాటు, అఆ యతి నారయ యిష్టపడివాడిన బేగాని, పొరపాటుననాడినది కాదు, దాని తత్వమేమనగా శి

“దు=దృిలకు ఉచ్చారణలో సామ్యమున్నది. చానిసిబట్టి నారయ, “దృఎ_దోలకు చెల్లి ౦చువిధమున నే *'దు-దెౌలకును యతి ఇెల్లించినాడు. అది శివకవులపద్ధతి.-న న్నె చోడుడు, “భు _*ధృ'లకు పలుకుబడిలోగల సామ్యుమునుబట్టి, “ధృిను1ధకార పాసములో వాడాడు,

“ఆంద్రీ స్తనాపహానులు సంధృత మధుషాబ్ధముకుళ సదృశము లఅతినీ రంధములు గుచము అఖిల పు

". రంద్రీజనతిలక మచలరాజొత్మజికుక” (నన్నె.కు.8-54)

య! క్‌ కి ం ఉచ్చారణ సాదృశ్యమునుబట్టి ఉ -వులకు యతి చెల్లింప,

బడియున్నది.--- స. [, ఆజ్పేవనకు, ననుంగువాడనని వుక్చుకతళా నుతియింతు” 1.

(వృషాధిపశతకము. 98) నానా శి యశుంను గురించిన వివరములకు శ్రీనంపత్కుమారాచార్యులవారి. “తెలుగు ఛందోవికానము” (వు. 160), శ్రీ నిడుదవోలువేంకటరావగారి “భాషావరిశోధని (పు.58) చూచునది, - _ -

6౮ 2... కిక్రావునం జండాలు,డ వౌదు సందియములే చూహింపి (ధర్మఖండము, 3-83) 8. “*ఒక్కని డించిపోవుటకు ఫీతిల్లి” (నవ,చ, - వు. 92) ఈ *'ఉ - వుయతిని పోతన, నారయకూడా వాడియున్నారు 4, “కావున నీవేళన కత్రుంపు నజ్జనహితోద్యోగానురక్తుండ వై” (83-663) 5, “సహదేవుని. బట్టముగ ప్టె దన్మహోన్నతవదవిజా” (10.ఊ,744) నారయ “రు = బులకు *“ఉ _ వులకు వల్లించిన క్షే, 'దు _ బె లకును యతి చెల్లి ంచినాడు. అతని [ప్రయోగతత్వము "తెలియక శర్మ గారు అకాడమిీ పండితుల నాశ్నేవించినారు. వారి అఆశ్నేసము లన్నియు నిట్టివే కదా॥ | అప్పళవికి ఇట్టి యతు లిష్టములేదు. అందువలన సతకు ఇప్పలేదు. అతడుచెప్పని యశులు శివకవుల (గంథములలోను ఇతరకవుల _(గంథములలోను ఇంకను కొన్నికలవు. |

1. గనృవునితో గొండు కెండుసుగాను చెప్పి” (నవ.జవు,11) ఇందులో *నృ - ౦డు'లకు యతి. ౩. “తొడరి వొప్పగందోగి ధృతి దుష్పడూలి (,-వు 57 - “తొ _ ధృిలకు యతి, - త. “ోఒరపైన నృపలోక మృమశరీరములి (మడిఓభాగవతము) “ఒ-బూలకు యతి. . 4 “కొని యన కాలనేమి గృదామున రంతకొ” (థాన్కం,రాయు. 16110): ఇందు ళొ = గృలకు యతి, షె.“ గృహధర్మ౧రళులు కొనివచ్చి *” (భోజ, 8-27)
2. గక్తూతరిమాటకు నవ సిరిజేవి” (అగుమంచికథ )* ఎల భకథ చూదవధారతములొనిద. భ్రీ చేరి అనంవా్య్తనాలు 2 వాచితచు, 1954 జూభాఎటూల పరశళోధసి పతికలో వరజితము,

ఈ ఈయతిని పోతనయువాడియున్నాడు. 7... “గృహరాజములయందు( గుసుమవల్లరులందు” (39-179)

ఇది (వా.పపా,---పరిష్క- _ర్తలు, “గృహరాజములయందుం గృత కాచలములందు అని మార్చియున్నారు

ఇట్టి మార్పులు భారతమునను జరిగియున్నవి...--

ఈ*ఆత్ర్యడ్రు సరస్వతి నవగాహనముసేయు

చుండి యా చేరువ నోర్తు తడుపు - గట్టక నీళాడ(గాంణాడ( దనదుశు కము నిర్గమించిన ఘటసురక్షి

తముసేయ సపభేదములొంది యది సప్త

బుషులయ్యె ; వారు మరుద్గణంబు “నకు సంజననకారణం వైరో (భా.శల్య.£-160)

ఇందులో “బుషులయ్యె వారు మరుద్దణంబు అని “బు-రు లకు యతి. ఈయతిని అప్పకవి చెప్పలేదు. గనుక ఆపాఠకము తప్పన్ని పరిమ్క_ ర్తలు, క ఆడిన _ప్రబుషులయ్యె” అను వాక్యమును, ోట్రద్రి నత్సురుషులై ర” అని మార్చారు,

“అది- ఐరో అనుటయే తప్పు అది యట్టుండగా, మరుద్గ్దణ మునకు సంజనన కారణము, స_్తబుములు గాని, నత్పురుషులు కారు, కావున మార్చు అనర్థక ము,

ఈ *బు = రియతిని. తిక్క-.నకుముందు, పాల్కురికి సోమనా భుకు వాడియున్నాడు,

““రురువర్ణ దేహంబు బు గ్వేనమునకు,

ధరణన్వాతేయగోత్రంబు గాయి” (పండి. 1-528) . ఈయతులను అప్పళవనిచెప్పకపోవుట తప్పుగాని, కవుల (పయోగములు తప్ప్వులుకావు. వాటిని దిద్దుట అపరాధము. అదిద్దు యలు బాటులే సరియైన వని వాదించుట అజ్ఞానము.

70. '“శావానిరతుల్‌”

'*చీవానిరతుల్‌ _ అనుటకు *శావానిరతులో అనియు, “సీనలొలుళి అనుటకు “శానలొలుకీ అనియు నిట్లు కొన్ని తప్పులు (వాతపతుల వీరి శంటబడినవి, అవి పూర్వము[ద్రణములలో దిద్ద బడియే యున్నవి. 9వుడు ఏరు లేకపలవాతలలో వానింజూచి “ఖభాగవతకవులు వాడుకభావమను ధారాళముగా నుపయోగించు కొన్నారు. ఛందోబద్ధముకూడా వేసినారు. అది యాకవుల నంప డాయము” అని పీఠికలో వాయుట యెంతసావానము !” అని అశ్నేప కులు ముక్కుమోద వేలుపెట్టుళొన్నారు.

అందుకు కారణము అరయమి, "కావి _ శానిళెండును వాడుకపదములే., రెండును యలతిస్థానములలో నే యున్నవి, యతి స్థానఘటితములై యున్న శబ్దములు కవిప్రయు కము లగునేగాని "లీకరుల తప్పువాత లెన్నటికిని కావు. ఆశ్షేపకులకు ఈతత్యము "తెలియదు, అందువలననే, భాగవతకవులు వాడుక భావ నుపయో గించుకొన్నా రనియు, ఛందోబద్ధముకూడా చేసినారనియు, వీఠశలో చఛాయుట సావన మన్నారు,

అవి పూర్వము[దణనులలో దిద్దబడియుండుట నారి అశ్మేప మునకు ఆధారము,

ఆ దిద్దినవారును వీరివంటి పండితులే, వారును వీరివలెనే అవి లేకరుల (వాతతప్పు లనుకొన్నారు; దిద్ది కూర్చున్నారు, ఆ దిద్దుబౌటులు నరిమెనవో కావో తెలుసుకొను నేరువులేక అంధాను శరణముగా, వాటిమోద నే ఆధారపడి, వీరు అకాడమి పరవ్య__రృల నా శ్షోవీంచారు,

“వా్రాతప్రతులలోనున్న వ్యావహారిక (ప్రయోగములు లేకరులు కల్పించినవి అనుట, “అచ్చు.పతులలోని (గ్రాంథికపయోగములు కంపాజిటక్లు కల్పించినవి” అనుటవలె వోన్యభాజనప్రసంగము,

7

"లేకరులు మాతృకలో ఉన్నట్లు (ఛాయుదురేగాని, అందలి పాఠమును మార్చి, తమ సౌంతకవిత్వమును చొప్పింపరు, అది పరిష్క-_ర్రలుచేయుపని. అందుకు ఈ “*ళావానిరతులో అను పాఠమే దృష్టాంతము, .

“సం బంబులు సీపదాబ్ద ఇావానిరతుల్‌” (11-15) అని. లేకరి (నాసియుండగా శావా అనుట తప్పనుకొని వాయగ్రీన జా స్తిగారు “కేవా అని సవరించారు. అఆ నవరణలో యతి తవ్పినది. అందువల్ల, -“ీసంస్మరణంబుల్‌ ౫ ఆని తంజ.వాగును “నీదుదివ్వ. చరణంబు లిల౯ా అని వావిళ్ల వారి పండితులును, కొత్త పాఠములు కల్పించి, భాగవతకవులకవిత్వములో చేర్చారు,

ఇక్క-డ, పాఠములు కల్పించినవా రెవరు?+ పరిష్క_ర్తలా॥ లేకరులా? లేకరులు పాఠములుకల్పింతురనువారి వివేక మేమనవచ్చు!

-'. ౪౯ వాత(ప్రతులలో పాఠము లొకతీరుగా నుండవు ; ఆపతుల నాధారముగా తీసుకోరాదు” అని శర్మగారి యింకొక మాట,

"ఇదియు, ఎరుకమాలినమాశు. ఈ *కావానిరతుల్‌ోొ అను పాఠము మూడు అచ్చుప్రతులలోను మూడువిధములుగా మారి యున్నది. మరి ఆపతులనుమోొత్రము, ఆధారనుగా. నెట్టు తీసుకో వచ్చును! వ్రాతపపతు లన్నిటిలోను *“శావానిరతుల్‌” అని ఒళ తీరుగానే యున్నది. పైగా అది యతిస్థాస్మప యోగము, కనుకనే ఆపాఠము తీసుకోబడినది. . ం

-.. *“ఇావానిరతులో అను సమాసమువ్యాకరణనమ్మతము కాదని, - పూర్వపరిష్క- రలు ముగ్గురును, మూడువిధములుగా మార్చారుః అ సమానము భాగవతకళవులకు సమ్మతమగుట "తెలుసుకోని అకా డమిపండిగులు, అపాఠమునే తీసుకొన్నారు. కనుక, శర్మగారి : యాశ్షేపము తప్పుగాన్సి ఆపాఠమును తీసుకొనుట తప్పుకాదు, * .

గ -.. అ సమాస తత్వము, భాపాపరిణాము మెరుగని శ్రీకర్శగారి వంటి. వట్టి వ్యాకరణపండితులకు అంతుపట్టునది కాదు. కావున? కొంచెము వివులముగా తెలువుచున్నాను.

ఇ నంస్క్బృతశ బములు కొన్ని, వ్యవహారమున రూపాంతరము పొందినవి, అవి తత్సమములూ కావు ; తద్భవములూ కావు, అందు నలన వాటిని వ్యాక_ర్త లంగీకరింప లేదు, [గ్రాంథికనిఘంటువులు (గ్రహింప లేదు, మార్గకవు లుపయోగింపలేదు.. జేశ భాహ్మావీయు లైన శివళవులును వారి యనుయాయులును _- ఆ రూపములను గూడా.-అంగీకరించి, ఉపయోగించుకొన్నారు. అంతేకాదు; నంస్కృతనమానములలో, నంస్క్య్భతళ బములను వొడునక్లు వాడు కొన్నారు. అ తెరగునసమానములలో చేరిన జే, ఈ *శావానిరతుల్‌”,

సేవా = సంస్కృతము, సేవ -తత్సమము, శానఎ వ్యావ వోరికరూపము, సేవా శబ్బమువలెనే. సమాసమున-శావానిరతుల్‌ _ అని అశారాంతముగా పళోగింపబడినది, ఇట్టి వయోగములు శావ్యములలో శలవు ప్రయోగ తత్వము తెలియని పరిష్క__ర్పృలు వాటిని మార్చియున్నారు, ఉదాహారణకు :._.--

1. గోవిళ్లానులు మునుసెప్పిన " సొజ్టాభ్యానములు” (వాసి.రామా. 1-12) ల “*సొజ్టాభావననై న నిచ్చ రతికాంక్షంగూడి నన్నేలంగాః టౌక్జత్వంబుని (ఊఉ. వారిశ్ళంద్ర. 4-186)

" ఈ రెండు పద్యములలోను (పయు_కృమైయున్న “సౌజ్ఞ న వ్యావపోరిక ము.--- సంజ్ఞా - నంన్క్మృతరూపము, సంబ్ద = తత్సమ రూపము, సన్న, పైగ - తద్భృవరూపములు, సౌజ్ఞ - వ్యావహారిక రూపము అయినను, _ సంస్కృతళ బ్బమువలెనే సమాసములలో

"9 కూర్చబడినది...- “సౌజ్ఞాఖ్యానములు” వ “సౌజ్జాభావన” శండును 'పాసములో ఉన్నవి. అదియును గమనింపక్క పరిష్కర్తల్కు “సంజ్ఞాఖ్యానములు'__ “సంజ్ఞా భావన” అని మార్చి ముదించినారు. అట్లు మార్చుటవలన, "రెండుపద్యములలోను, పొనభంగ 'మేర్చడ్డ్ణది. అ మౌార్చులు చేసినవారికి “సౌజ్హి అను గూప మొకటి యున్నదని షా "తెలియదు. వారును థర '్రగారివంటి పండితులే, ॥ రూపాంతరముపొందిన తత్పమములూ, కవుల్వపయోగో ములూ కొన్ని భూవుచున్నానుః తత్సమములు = రూసొాంతరములు , (ఓ) “యవ్వనము శక అలం మహేశ్వరుం డుమా యవ్వనవారివూక్త సురఠాలివివర్థితుండై మదించి మై దివ్వదు లోకవర్తనకు”” (నన్నె.కు. 39-137) ళ్‌ 46 ఆపుష్పగంధి యవ్వనముతోన యిల(గల యవ్వనంబు లెలమిం బొంద వసంత మి శ్తేగుదెంచె”” (భోజ. 98-159) “నవ్వుచు. జెక్కుమీటి నలినస్ఫుటలోచన! మాటలేల నీ యవ్వనలక్ష్మికికా వటుండ నైతొ” (భోజ, 7-108 . (శ్ర 'కలుహారము'

• కలారము, రూపాం -- కలువోరము...- య్‌ ““మురవైరిం గలువారపంచకమునం బూజింది” (వద్మ. 11-48) *6కోల్పవారదళనే[త్ర కడకంటిచూడ్కి యొలసి ముట్టిన చిత్త ముత్తలపడ(గి” (ద్వి- భారతము అ నూ, “నవరణలు ? వీనరణలు = శ.ర.పు.38] జై

78 (8) “జ్రింప్తూ" జివ్వు, రూపాం. జింవా,-- “డ్మిదంచత్‌, ఖరతర జింహునకు నుగ్రతర రంహునకుజా”” (భాగం 7-294) (4) “గంహరముి” గవ్వారము, రూపాం... గంవారము.- కసౌనుము శిద్దంహరాంతరములు సింహమధ్య” (శంకరంహారి. 4-62) “జుం గారవనంబునజా భయదగంవారసీమందవంబుచేసి”' (వళులీల. 1.అఎ) (ఇది 1887, ముదిత _పతిపాళము), జా (5) 'సంహ్వుత్సరము” సంవత్సరము, గూపాం- సంహ్వత్సరము, “వర్మపమోళూత సంవ్వాత్సర వైశాఖ, శుక్షతదియ” (ానన.మంజధి.ద్వి.భా.పు, 9) (6) “కవముండలముి కమండలువు. రూపాం.- కమండలము, , “ళవ్రుండలముం బిదలంబు”' (ఊ.హరి. 4-71) “*ళ్ర్రకమండలంబు తీర్ధంబు”' (వారపు. 805) క6ళజ్ఞాన్సృడ్లలోదకమున'' (భాగ 8-628) (౪) 'అరహము ఆర్ష ము, రూపాం.- అరహము ; అరుహము.-- *సర్వనమ్మ, త్యరహము గావలయుః దద్‌బ్లా డొడినమాటల్‌ ” " (నకలనీతి సమ్మతము. (9) “వ్చణ్యంబు లై లోకపూజొరుహంబులై వెలయు ' (నవచ,పు.220) ఉగహ్వూరాంతరములు సింహమధ్య' అని అచ్చుుపతిపాఠము, ఈపాళదులో 4పానయతి భంగము. కే0

"శ

*ఛావానిరతుల్‌” అను సమాస మెట్టిదో పె సమోగముల వలన తెలిసినదిగచదా ! ఇక *తాని సంగతి,

“శావి వంటి బే “కాని. "జేష _ తత్సమము. “సేసి తద్భపము, చాన వ్యావహోరికము. శర్శగారు *ఛా వానిరతుల్‌ ___ *శాన లొలుకి అన్నవి తప్పువాతలనుట తప్పు,

"=. తా. “తిలిత్స”

“కపోత విలిప్పో (11-97) అని హూ,తం,వా,ప్రతుల పాఠము, “కవోత తిలిత్స” అని (వాతపతులపాఠము,

పరివ్మ_ ర్తలు *తిలిత్సి అను (వా.ప,.పాఠరమును తీసికొని, “తిలిప్ప” పాఠమును అడుగున బూవించినారు.

శర్శగారు,---గతిలిత్సంఅని దిద్దిరొ అని ఆశ్నేపించినారు.- పరి మ్కుర్తలు దిద్దనూ లేదు; “తిలిత్స” శబ్దము తప్పునూ కాదు,

“తిలిప్పాకు రూపాంతరము “తిలిత్సి (శర)

“తిలిత్సః - గోనసే, కొండచిలువో (శ 'బ్లై*ర్థకల్పతరువు)

౧౦. “వాసిని “*వలనగి (వాలెం గీలెడల్నివాలిన ఫు తడిబొమ్నశె వడి౯ా.- (1 (6 త సైన్‌ అను దానినీ, కీలెడలి వాసిన వు _త్తడిబొమ్ముకై వడి౯-(10.388) అని మార్చిరో అని ఆశ్నేపము. |

“వ్యాసిని అన్నది అచ్చుపారపాటుగానిి పరిష్క__ర్తలుచేసీన మూర్పు కాదు. అది మాళశ్చే అయ్యున్న చో, “వాలిని అను పాఠము దిగున భరాపబడియుం డెడి బే, చూపబడ లేదు; కావున అది

"75 మార్పుకాదు, ఈ యల్పవిషయముకూడా తెలిసిళొను మెలకువ లేక, పరిష్క- రృలపై తప్పుమోవుట వురో భాగిత్వ మగునుగాని దోమజ్తత కాదు, . . జా

శర్మగారి ఆ శ్షేపము లెట్టివో తెలియటకు స్థాలీవులాకన్యాయ ముగా, పది చూపించినాను. చాలవా! ఎక్కువ చర్చయెందుకు! వారికి భాగవతకవుల భాషాతత్వము "తెలియదు. అందువలన, అచ్చు తుల పాఠములు సాధువులనీ, తకాళపటత(ప్రతుల పాఠములు అసా ధువులనీ అభిపాయపడ్డారు. (వాత్యప్రతులపాఠములను తీసికొన రాదని సిద్ధాంతముకూడా చేశారు, అది తప్పుసిద్ధాంత మని శా వినుర్శలో విన్స్పష్టమైనదిగ దా! ఇక్కడ చెప్పవలసిన విషయ 'మొకటియున్నది, అది మేమనగా: శర గారి ఆ వ్షేపవ్యాసమువచ్చిన భారతిలోన్వే శ్రీ నిడుదవోలు వేంకట రావుగారి విమర్శయు వచ్చినది. వారు, “అకా డమిోపరిష్క-_ర్తలు, కొన్నిచోట్ల (వాతృపతులపాఠములకు బదులు= అచ్చు(పతులపాఠములు తీసుకొన్నారు. అట్లు తీసుకొనుట సరికాదు అని తెలివియున్నారు. శ్రీరావుగారు, (పాచీనగంథ పరిష్మరణమున చిర కాలానుభనము కలవారు ; భాపాపరికోధన మెక్కుువగా వేసిన వారు; “పరిశోధనపర మేశ్వరు"లనిపించుకొన్న వారు, వారి విమర్శ చదివినవిమ్మట నై నను, వ ర్శృగారు, (వాత(పతుల విషయమున తమకు గల దురభిిపాయమును మార్చుకొన లేదు. ఆదినీ కు. తెలిసిన దందు రేమో !

నేను శర్శగారి అశ్షేపములకు నమాధానములు [వాయు చుండగా ఒకపనిమోద గుంటూరు వెళ్లుట తటస్థించినది, అప్పుడు, అకాడమిోావారు భెగవతమును పరిష్కరించిన విధమును అచటి పండితులప తెలిపి, వారి యభి,పాయములను 'తెలుసుకొనవ లెనన్న ఉత్సాహ ముదయించ్చినా కోరికను పూజ్యులు-బ్రహ్మశ్రీ-రాయ

"6 (పోలులింగనసోమయాజులుగారితో మనవిచేసితిని, వా రందుకు సమ్మతించి, ఇష్టాగోస్టీనభ యొకటి యేశ్చాటుచేశారు. అ నభ (31-6-69) వారి భవనముననే - వారి అధ్యత్షతకింద నే-జరిగినది. నభకు పట్టణములోని (పముఖపండితులు పలువురు వచ్చారు. వారిలో శర్మగారును ఉన్నారు.---నేను (వాతపతులపాఠములూ, వాటికి తంజ,వారు చేసిన మార్పులూ కొన్ని ఉదాహరించి, (వాప్ర పొఠరములు లక్షణవిరుద్ధములుగా నున్నను అవి భాగవతకవుల (యోగ పద్ధతినిబట్టి సాధువులే యనియు, అట్టి (ప్రయోగములు బగవవురాణము మున్నగు శివళవుల గంథములలో కలవనియు, వాటిని మాప్పుట సరికాదనియు, చెప్పుచుండగ్యా శర గారు చివాలున లీచి వీరావేశముతో, -*బనవపురాణము. వెధనముండ ద్విపద కాన్యము; అది మొక (పమాణమా? పోతరాజు వ్యాకరణ మెరుగని వాడా + తాటాకులవ్రాతలు తప్పుల తడికెలు ; వాటి నాధారముగా తీసుళొనుట తెలివితక్కువపని” ఇత్యాదిగా (పనంగించుట యే శాక “అశాడమిావారు ఫాగవ తాన్ని పొడు చేశారు” అనికూడా అన్నారు, జ నెదురు వాదము చేయలేదు. చేసి యేమి (ప్రయోజనము! “బహ్మోవి న రంజయతి” అనుకొని ఊరకున్నాను. సభలోని పండితు 'లెవ్వరును,. ఆ చర్చలో (ప్రవేశింపలేదు. “ఈసభ యింతటితో ముగియుట మంచిది అన్నారు అధ్యక్షులు. నభ ముగిసినది, నే నింటికి వచ్చి, శర గారి ఆశేపములకు నమాధానములు వాసి, పతి శలో (వళటించినాను. అశ్షేపసమాధానములలోని గుణదోషములను నిర్ణయింపవలసినవారు, భాషాతత్వవిదులై న పండితులు గడా!

.. శర్మగారి స్వభావమూ, పాఠవిచారణపద్ధతీ పాజ్ఞలోకమునకు పిదితమగుటకు అ యునంతమును, ఇక్కడ ఉటంకించినాను.

(8) నిడుదవోలువారి ఆక్షేపసములు

అకొాడమిావారి పరిష్క్రరణము నాత్మేపించిన నల్లురిలోను, నిజమైనలోపములను గుర్తించి 'తెలిపినవారు. శ్రీవేంకట రావుగారు ఒక ౩,

కల్లూరివారు తం,వా, (ప్రతులను పట్టుకొని (పాకులాడినవా లే గాని, వాతపతుల మొగమైనను చూచినవారు కారు. మిన్నికంటి వారు, వాతపతుల పాఠములను (గ ౦థ ములో చేప్పట నరికా దన్నవారుః

శ్రీవేంకట రావుగారు, “వ్ర స్తుతమ్ముదణమునకు హేతువు ఇంతకుమున్ను (ప్రకటితములైన భాగవతము లన్నింటికన్న దీనిని ('పామాణిక పతిగా సిద్ధముచేయుట యే యని చెప్పవచ్చును, అట్ల యిన నచ్చు(పపతులలోని పాళములనుగూడ (గహించ్చుట (పొమాణిక పతిప్రణాళికకు నత్యంత విరుద్ధ మేకాక యనావశ్యకము” అన్నారు,

నిజమే, వారన్నట్టు, అచ్చు,పతులపాఠములను క్య్వాచిత్కము గానై నను గహించుట, పామాణికప్రతిపణాళికకు విరుద్ధమే. [పథమ (పయత్నమగుటచేతను, పాఠపరిశీలనము సునిశితముగా జరుగక పోవుట చేతిన ఆ పాఠములు కొన్ని, ఎడ నెడ సందుకొన్నవి, వున. ర్ము[దణమున వాటి నన్నిటిని ఏరివేసి, అచ్చము (వాతపతుల పాఠములతో నే (గంధమును (పకటించుటకు అశాడమిోానారు సంకల్పించియే యున్నారు. అందుకు ఉపళరించునన్న భావముతో నే నే సీ వ్యాసములో, పాఠగహణమున జరిగిన తారుమారులను సూచించుటయీకాక, అనాడు కను బౌమి నిలిచిపోయిన మరికొన్ని

8 పాఠములనుగూడా సంతరించి పరిష్క_ రృల సవరణలు=-పరిశిష్టము- అను శీర్ష కతో తెలియబరిచాను. శ్రీ వేంకట రావుగారు తమ విమర్శలో, నేను గుర్తింపని మరి కొన్ని పాఠములూ - విశేషములుకూడా తెలివియున్నారు, వాటిని ఉదావారించి నాయభి,పాయములు "తెలిపెదనుం ॥ ౧. “అఖండవడి ఉగోీకర్య త్షైకారంభకు భ _కృపాలనక ళానంరంభ కుక (1-ట ఈపాఠమువనగల 'రశ్షూకా అను మార్పునుగూర్చి. “అచ్చు(పతులు- అపపాఠములు అను శీర్ష కళలో మొదటనే గలదు. “ఇందు '“అఖండ నడి కలదని-(శ్రీ.శ. 1820 లో *తెలుగు' పతికలో (9-10 నంచికలు) శీ గిడుగువారు నిర్ణయించిరి. కాని యావిమయ మిందు లేదు” అని శీ రావుగారి ఆవ్నేపము.

. అందున్నది “అఖండవడి" అనియేగచా పరివ్క__ర్తలు చెప్పి నదియు? ఆ తెలుగుషదతికను వారు చూడలేదు; కనుక తార్కా ణీంపలేదు, అందువలన వచ్చిన లోపమేమి! అఆశ్షేపము సరియొనది శాదు.

౨. “వాలినభ క్రి

ఉవాలినభ క్తి. (1-2) వుట యడుగున *“వాలినిఅను పాఠము గలదు. అజే సరియైనది, “వాలు అను [కియ *రి కారఘటిత మనుటకు నీ [కింది (పయోగముగలదు, “వాలి యాశక్రింది పటకుటీ రంబుం జూచి” (రసిగఆ) శర, ఇందు మొక్కు. అను సర్ధమున గూడ- లేఫఘటిత,పయోగ మే చూపబడినది,.-చూడుడం శర.వుట. "9 __అని యాశ్షేపము,

“వాలి అనురూపమువలెనే *'వాలుి అను రూపమును సాధువే, దానికిని కవులవయోగములున్నవి, "

79

అవ్రాలినదాయవారి దొరవారిననేకులి” (నన్నె+కు, 11-92)

“వాలినవేడుకజా బహుసువర్ణమఖంబున” (క్రైమిని. 1-86)

ఇంతయెందుకు 1! శ,ర,లోనే, వాలు, - (వాలుకు రూపాంతర మని చెప్పబడియున్న ది.-*నీకును నాకుకొ వాలి యవి చేయవచ్చు నెల (ఛాశాంతి.8.261 అను (ప్రరకాగముకూడా భూపబడియున్నది శాబట్టి “వాలినభ క్ర” అను పాఠము అత్షేపణీయముకాదు. " “మొక్కు, |[మొక్కు-కు రూపాంతరమని ఆ శ,.ర,లో'నే తెలుప బడియున్నది. కావున శీఫఘటితములుకాని (ప్రయోగములు సాధు వులుకా వనరాదు..-కోంతి, పోంగులు, పొయ్యి-అను రూపములు అసాధువులు; కోయి, వోయలు, (పొయ్యి-అని (పమొోగింపవలసిన జే'- అనుట నముంజనము కాదుగదా 1 ల

౩ “సనసేసెది .. *“ఆతతసేవసేసెద, (1-%).-ఇచట ఆాళపతప్రతుల పాఠము భూపలేబేల 1 సేవ జేసదియని యుండదగును అన్నారు,

“శవసేసెద్‌ అన్నది తాళ(పతి పాఠమే... *“సీవంజేసెది అని హ.తం,వా, (పతులలో పాఠము, ఆది అడుగున భూపబడియే యున్నది. ఇం శేమిదూపవలె।

“నీవ జేసెది-యని యుండదగు ననుట సరికాదు, అట్టిపాఠము వపతిలోను లేదు. ఉన్నను అసాధువుగాన (గ్రాహ్యూము కాదు. సీవ చేసెద, సేవచేసెద _ అనవచ్చునేగాని *“కేనజేసెది అనరాదు. అది వ్యాశరణసమ్మతరూపమూ కాదు. ల!

౪. 'నన్నుదురు - 'నెన్నుదురు

“ర్షాశ్‌శిగలంబు నెన్ను స్నైదురు. (1-6 టీటీ ణితలంబున న్నుదుఢు సోశంగ” = త వ్రాతపతులలో నీ పాఠమున్నది. ఇంలేకాదు. వా

80

(పతిలో మూలమున "*నెన్నుదురుి అను పాఠమున్నది ; (పతిదినము చదువవలసిన (ప్రార్థనాపతిపాదక పద్యముల యనుక్ర మణికలో = సరస్వతీ ప్రార్ధ్థనమున్‌ “శ్షోణితలంబున న్నుదురు సోకంగి అనియే యున్నది. ద్రుతద్విత్వము పోతన కిష్టమేగ చా అని అ శ్షీపవాశ్యము,

వా్రాతప్రతులలో కొన్నింట “నెన్నుదురు" అనియు, కొన్నిటిలో _ “నన్నుదురు అనియు 'రెండునిధములుగా నున్నది తంజంపతిలో _ సరస్వతీ(ప్రార్థనమున *నెన్నుదురు" అనియే యున్నది. మూలములో, “నన్నుదురు పొఠముగాను, ' నెన్నుదురు పాఠాంతరముగాను ఉన్నవి, అకా.పరిష్క్మ__ర్తలు “నెన్నుదురుి. పొాఠమును తీసుకొని రెండవ దానిని అడుగున చూవించినారు.. ఏపాఠరమును తీసికొన్నను అర్ధ మొక కు, శావున, ఇది అంతగాపట్టివూడవలసిన విషయము కాదు,

వా. (ప్రతిలో మూలముననే కాదు; (పార్థనాపద్యములో కూడా _ “నెన్నుదురుి అనియే యున్నది. వారు సరిగామూఛినట్లు లేదు, వా,పతి మొదటివుట (పతివింబము -_ అకా,(ప్రతిలో, గ్రంథ (ప్రారంభమున నే యున్నది, ఇప్పుడై నను చూడవచ్చును. ఇ

“నన్నుదురు అను పాఠమున [దుతద్విత్య మున్న దనుటయు, (దుతద్విత్వము పోతనకు నిష్ట మేగడా-అనుటయును పొరపాశ్రే, ..

(దుతద్విత్య మనగా, (ద్రుతమునకు అచ్చు పరమై, అ (ద్రుతము ద్విత్వమును పొందుట. ఉదా. '“నర్వముళ - అతని = సర్వమున్న తని..--*తలంబున న్నుదురి అను పాఠములోనున్నది *నుదురు గాని *“కదురు' కాదు. కనుక అందు ద్రతద్విత్వము "లేదు.

౫. 'శరంబునజా'మొలవి

“ోవుట్టం బుట్ట, శరంబునజా మొలవి (1-7)

అని అకా.(పతిపాళము.. ఇందలి " *శరంబును గురించి ్రీ "వేశటరావుగారు, చాలపం కులు (వాశారు. వాటిలోని ముఖ్యవిమ యములను, నే నిక్కుడ తెలువుచున్నాను,

8 " ళ్‌ పద్యమునగల “థ6రంబున౯మ్మొలవి అను పాఠమును గూర్చి. ఒక భాగవతవీశకికలో ___ *శరంబునళకా మొలవి అనగా, కుమార స్వామినిగాను-అని పోతన ఇెప్పుకొనినాడని అర్ధము చెప్పు చున్నారు.---కొన్ని తాళపత్ర పతులలో, “వుట్టం, బుట్ట విరంబునకా మొలవి అని కలదు. వుట్ట శిరమున మొలచునట్లు వుట్ట లేదు. అనగా నేను వాల్మీకినిగాను - అని భావము, (ప్రస్తుత ముదణమున '"శాళవశపతిపాఠకము శరమో-శిర మో-నసూచింపబడ లేదు”,

ఇవీ, వారి అఆశ్నేపములోని యంశములు,

శాళపత్ర(పతులలోను, హా.తం.వా,పతులలోను గూడా “థకంబునకొ మొలవి అనియే పాఠము, వా.పతిలో “శ రంబునళా మొలవళ౯ = అెళ్టుదభలాలయందు కలుగ "లేదు. అనగా నృంందుడను గాననుటో అని యర్థమున్ను చెప్పబడియున్నది __మరియు, 10_వ వచనమున - “అని యిప్టజేవతలం జింతించి, వినాయక కుమారళ 'ప్రముఖులం దలంచిో అని చెప్పబడియున్నది. (ఇది తాళపతృపతి పాఠము, “దినకర కుమార(పముఖులి అని అచ్చు,పతులపాఠము. గరి శాదు.) కాబట్టి “థరంబున౯ మొలవి అన్న పాఠమే; గ్రహింప ఖబడినదిం ,

“వుట్టం బుట్ట భిరంబున౯ యొలవి అను పాఠము, ఏవ తాళ ప(త్ర(ప్రతిలో నైనను శలటేమోగాని, అది పరివ్మృ-ర్తల కంట పడ "లేదు, అందువలన వారు చరాపలేదు, _-క.డ.బ, (నాత్యపతులలో, “వుట్టం బుట్టి అను పాఠ మొకటి కనబకినది. దానిని చూవియున్నారు. కాబట్టి “త్రాాప,పాఠము శర మో _ శిరమో-సూచింపబడ లేదు” అన్న ఆశ్షేపము సరియైనది కాదు, -

ఇంకొకమాట : “'పుట్టం బుట్ట శిరంబునళా మొలవి అను పాఠ మున్నను, గహీంపదగినది కాదు అవ అపపాఠము, ఎట్లనగా -

కై

రికి

వుట్ట, వాల్మీకి నిరంబున మొలవలేదు ; ఆయనే వుట్టలో వుట్టినాడు. అవుట్టుక యెట్టి దనగా : వాళ్ళీకి చిరకాలము తపస్సులో నుండుట చేత, అఆయనచుట్టును. వుట్ట పెరిగినది, ఆ వుట్టు ఆయనను పూర్తిగా కవ్చి వేసినది, కొంతకాలమునకు ఆయన వుట్టనుండి బయ టికివచ్చినాడు. అది కారణముగా, ఆయనకు “వల్మీకసంభవుడు ( = ఫుట్టవుట్టువు) అను పేరువచ్చినది. కాబట్టి, వుట్ట వాల్మీకశిరమున మొలచినదనుట సరికాదు, కనుక “వుట్టం, బుట్ట శిరంబునళా మొలవని అన్న పాఠము నరియైనదికాదు, బ్‌

అది యట్లుండగా, ఆపాఠమును తీసుకొన్న చో, పద్యములో, కుమారస్వామి (పస్తావమే లేకుండాపోవును. పోతన తాను కుమార స్వామిని స్తుతించియున్నట్లు, పద్యమునకు విమ స్హటి వచనములో చెప్పి కొనియుండ గా, అఆయనపద్యమునుండి, కుమార స్వామిని తొలగించుట తప్పుకాదా !

ఎక్కువచర్చ యెందుకు 1 అది పాఠమూకాదు ; అకా,పరి మ్కృ__ర్తలు ఆపొాఠమును సూచింపకవోవుట తప్పును కాదు. _

హిం “అమ్మల(గన్నయమ్మ?” "

“అమ సెలంగన్నయమ్మ ముగురమ్మల మూలవుటమ్మ - (1-8) అని అకాడమిపాఠము. పాఠాంతరములలో తం.వా,.పొళము లీయ బడినవి. అందు “అమ్ములగ న్నోయనిగ లదు, వరిష్కఒ_ర్తలు వా.ప్రతి వనునరించి “అమ్మలంగన్ని యన్నపొఠము నూలముగా నిచ్చిరి ఈపాఠ మర్థము లేనిది... అమ్మలంగన్న యమ్మ అనగా అందజు (్రీలను నామెయే శన్నదన్న యర్థము వచ్చును. అప్పుడు “ముగు రమ్ముల మూలపుటమ్మ అనున బెట్లు సార్థకమగును 1 అమ్ముల "వెనుళ వరసున్న యుండ రాదు... అమ్మల గన్నయమ్మా, అమ్మల....అఆ ఆ మల - ఆ పర్వతరాజు కన్నయమ్ము - పార్వతి యని యర్థము, “వేల్పు

ల! టన్ములమనమ్ములి = అనుదానిక్తి *వేల్పు టన్నుల మనమ్ముల అని పాఠము తం.(పతిలో గలదు, అఆ పాఠ మిందు భూపబడలేదూో అని యాశ్షేము. -

• అరసున్నగల పాఠమే అర్థముళలది. అరసున్న లేని చే అర్థము లేనిది, ఎట్లనగా ;

“అమ్మలక్‌ =కన్న - అమ్మ” = అంశే, [ప్రపంచములోని అము ల నందరిని కన్న అమ్ము = జగడ్జ్డనని = అని యర్థము, ఇది “దుర్గ యొక్క మవాత్వమును (ప్రతిపాదించు అర్థము.---. “అ-మ్మలకన్న- అమ్మ" అంశ్పు, పర్వత రాజుకూతురు-అని యర్థము, ఈయర్థమున దుర్గయొక్క మహత్వము, ఒక మెట్టు తగ్గిపోవును. కనుక అఆ పాఠము గహింపదగినది కాదు,

“అమ్మలను కన్న అమ్మ అం శు *ముగురమ షలమూలఫవుటమ్మ నో అనున బెట్లు సార్థకమగును లో అని ప్రశ్న

ఎందుకు సార్థక ముకాదూ?! ఆ ముగుర మ్శలు (పార్వతి, లవీ. శ్ర సరన్వతి) [పపంచములోని “అమ్మలిలో చేరినవారుకారు, వారు 'జేవతలు....దుగ్గ; ఆదిశ క్రి, అవెం లోకములోని అమ్మలే కాక్క ఆ ముగురమ్మలకును మూలవుటమ్మ = అని యర్థము. కావున “అమ్మ లనుకన్న అమ్మ” అనుటలో విపతిప త్తి యేమియు లేదు. (ప్రశ్న అవి ఇవారమూలకము, -

“౯ ఆ_మృలకన్స _-అవమృ్నజాపార్యతో అన్నారు, ఆ యరము తీసికొన్న చో, నా ముస్నేరమ్మలముడి శర పోలి, “అమ్ముల ఇద్ద'లే యగుదురు, “ముగురమ్మల మూలపుటమ్మ” అనుట తప్పగును, శావును ఆ పౌరమును తీసికొనుటయు, పార్వతి-అని యర్థము చెప్పు టయు పొరపాటు, = /

రిక్త " మరయు, పద్యములో, “అమ్మల అను పదము మూడుతావు లలో పయుకృమై యున్నది.---'అమ్మలంగన్న' ; “ముగురమ్మల” ; “వేల్పుటమ్మలి.---ఈ “అమ్మలో పొత్తున *మలిను చేర్చుట పొన గదు, పోతనవాడినది “అమ్మ” శబ్దమే, సురారులమ్మ” అనియు ననియున్నాడు, కావున “అ-మ్మలి (= అకొండ) అనుపదము, ఆపద్యములో "చేరుటకవకాశము లేదు.

. “శీల్పుటన్నులి అను పాఠము, పరిష్క-_రృలుచూచిన తాళ, ప్రతులలో లేదు. తం, (పతిలోని పొఠాంతరమును భూవీయుండ వచ్చును, కూపకపోవుట పొరపాళశు. కాని అది అపపాఠము, పద్యములోనికి శాదగినడి కాదు. కావున, దానిని చూపకవోవుట

ఒకలోపముకాదు,

| 8. 'తెను(గుంజేయరు టీ విచ్చయ్యశా _స్త్రిగారు, “సాహిత్యసమిశ్షలో ఇట్లు (వాసియున్నారు, = *ఫోత్రన ఛభాగవతములో -*ఒనరక నన్నయ తిశ్క_నాదికవులు. , .వురాణావళుల్‌, తెనుంగుల్‌ సేయుచు. = తెనుం గుంచేయరు. .. (1-19) ఆని యున్నది, కవిపాఠము * తెనుంగుల్‌ శేయుచు. .. తేనుంగుల్‌ చేయరు" అని యుండుననినాయభి, ప్రాయము.” వ్రు 7). “దీనినిబట్టి ెండుచోట్లను - తెనుగుల్‌ చేయుచు; తెను గుల్‌ చేయరు _ యనియీ యుండవలెను. కాని నేటి ముుదణమున = నొక్క-చోట ' తెనుగుల్‌ చేయుచు అనియుండి ఆండవచోట, 'తెను గుంజేయరు' అని యుండుట వింతగనున్నది. ఇంతకును, ఇంత ముఖ్య మగుపట్టున = 'తాళప్యత్యప్రతిపాఠముల నుదాహరింపక పోవుట యంత

కంైునువింత!” అని యాత్షేపము,

సాహిత్యనమిత్షలో, నే నావిధముగా (వాసినమాట నత్వ మే, శాన, అది 1955 నాటి మాట, అప్పుడు నేను పోతన(పయోగ

8క్‌ పద్ధతిని - అంతగా విచారించినవాడను కాను. * తెనుగుంచశేయరుి అనుట వాష్టకరణసమ్మాతము కాదు గావున అపాఠతము తప్ప్బనుళొని, అట్లు (వాసితిని, కాని అది ఫోతనపాఠమే, " ఆయన వ్యాకరణము నంతగా పాటించినవాడుకాడు, నా కీనంగతి భాగవతపరిమృ.రణ సందర్భమున "తెలిసినది. అందువలన అపాఠ మళ్లు ఉంచబడినది. శాన్సి * ఇెనుంగుల్‌శాయరుి. అను పాఠ మొకటి, ఒక తాళషత (వతిలో మన్నది. (భూ, అకాపతి అధోజ్ఞూపిక).- గంథములో, ఆఅఆపఫాఠమునే చేప్పట సమంజసమని నా యిప్పటి యభ్శిపాయను, లా "మానిని __ 'మిథునము”

'*ఆ మానిని కుదేయించితి, మే మీరువురము. (1-25) వుట యడుగున "అయిదు (వాత్యపతులలో *ఆ మిథునమునకుయిట్లితి అను పాఠము గలదు, హా, పతిలో సీపొాఠమే గలదు... ఇచ్చట పరి చ్క-_ర్తలు), సమన్వయము చూచికొనక “త ప్రతిపాఠమును స్వీళ రించిరి. ఈ పద్యమున మార్పు “తి పతిలో గలదు దాని ననుసరించి తక్కినవా రందజణు ముద్రించిరి ఈ పద్యమునకు పైన మూడు పద్యములలో _ పోతన తలిదండ్రులు లక్క-మాంబా శీననలు _ వేల్వేజుగా పేర్కొనబడినారు. శీీనకు లక్క_మాంబ గేహినియని యొదటిపద్యము,ఎతరు వాత లక్క. మాంబపశంస "రెండుపద్యములు, కావున తరువాతపద్యమున =. ఆమిఖథునమున కఘు-ఆదంపతులకు - కేసన లక్క_మాంబలకు - మేము ఫుట్టితిమి-అని ఇెప్పబడినది.--మిథున మునకు అనునదియీ సరియగుపాఠము, అచ్చుపతిగాః నయిదు “ఉదాశపచతులలో మిభునమునకు అనుపాఠశమే యున్నది” అని 'యాశ్షేపము,'

:' ఆవ్షేసము నమంజసమే, “అమిథుసమునకు' ఆను పౌఠమే గ్రంథములో ఉండదగినదిం అజే పోరతనపొాళము, ఆ పాళఠమును

ఆ

'తంజంవారు *“అమానినికి అని మార్చుటకు కారణ మేమనగా: “శ్చీీస,.. తనకు లక్కమాంబ ధర శ్రగేహినిగాంగ చునియో అన్నది తేలిన పద్యము, “*ఆమిథునమున కుయబుట్టితిమి” అన్నది--కి'-వ పద్యము. అన్వయము కొంచెము దూర మైనది. అకారణము వేతనో, “మిథుని శబ్దమునకు అన్వయము కుదురకనో వా రట్టు మార్చి యాంటారు, ఏ మైనను, వారు పోతన పాఠమును మాళ్చుట పొరపాటు, అకా.వరిష్క. రలు *ఆమిధునమునకు అను పొాళము అయిదు.పతు లలో నున్నట్లు గు ర్రించియు, ఆ పాఠమును పధానముగా (గహింపక, తంజ,వారి మార్పుపాఠమును (గహించుట అంతకంకును పొరపాటు,

౯ా. “వాణికి _... "సివులకు " “భూవమణములు సెవులకు (1-44) అని వా.(పతిలోను, [వాత (శతులలోన్సు గుజిలీపతులలోను గూడా పాఠము, ఈ పాఠము తంజ.ప్రతిలో “వాణికి అని మార్పు చెందినది, అమౌార్చ్పు, *ఇవులూి అను పదమును వాడ రాదన్న అప్పళవిశాననము ననుసరించి జరిగినది, అకా.ప్రతి “వాణికి అన్నపాఠమును తీసికొన్నది, అది కవిపాఠము కాదు, “సెవులకుి అన్న టే పోతవపాఠము” అన్నారు శ్రీరావుగారు. “వాణికి అన్న పొఠమును తీనికొనుట పొరపా కే, ఆపాతమును (క్రిందికి దింపి, సెన్చలకు అను పౌొళమును [గంథములో 'ేర్చవలెను, ౧0౦౧. 'రాచవాసికితా క చ్ధల్తిం జుట్టం నేటికి రాచవానికళా (16 (పాచీనశాల మున ““రాచవానికికి అను రూపముకొనరాదు. *శాచచారోళలి అసియే యుండును. కరాడుడు. “సాహిత్యనవితాక్త (వు. 100.10” అని శ్రీరావుగారి సూజన,