Telugu Baalakavi saranyam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

సనన... ౬ | ళా, న! య! న. / న! క. గ ///. గ వి నే లి జే / / న. ఖ్‌ ల జన ఫన్‌ / మగ్‌ గే అయత మున

ష్‌ ్న స న. న సు షు మ. స? న నస్‌ 1 స న స ప య య య వ వ . వ. చ వ ల్లో మ చ. /. క. వ వ . ప చ .. న వ మ. స చ 1 | . నే చ టై న న మ | సమసీ చ న ప ప న న్న ని శీ మ యూ స వ . న [1 ప వ య స. ప . సు మ న | . య . న వ ము న న! య. ప చ మ. (౨. ప క్‌ . ఖీ . వ . .

బాలకవిశర ణ్య వము (పమయోగదీపికు రావుసా హెయి మహోపాధ్యాయ గిడుగు వెంకట రామమూర్తి సంతులుగారు బి ఎ దా గిడుగు వేంకట ఎతాపతిగారి సవరణలలో పునర్ము[ద్రితము వ శాలాండ యజ చ్యంగ్‌ నాప్‌ డె్‌జూూదం రోడ్డు విజయవాడ 2

(వధమ ముద్రణము నవంబరు ౧౯౨౩౩ ద్వితియ మ్యుదణము _ మార్చి 858 తృతీయ ముుదణము ఆగస్పు ఫిగ్ర0 థ్‌ న. ఎని &; వచురణ నం 7౯2 వల రు 5-00 ము్మదణ న్వతంత్ర అద్ద (ఎంటర్భు విజయవాడ

గురుజాడ అప్పారావు స్మ ఫతిచిహ్నాముగా అంకితము

రెండవ ముద్రణము సంపాదకియ విజ్ఞాపనము

మొదవ మదణము సంపాదకీయ భూయికలో [శ్రీ తె౨కిచై చంకటరత్నంాాము తెలియజేఎనట్లు మొదటి రెండు (పసంగములున్ను.-అంతేకౌకి చిల్లరసంశత్రులతో కొన్నిన్ని కట్టకడపటి ఫసంగమున్ను మౌ తండిగారు రివించినారు. తక్కిన (గ్రంధమంతా మీ తంథడిారు సెకరించియుందిన (వ్రయోగముఎను. నోట్సును ఆధా రముగా పెట్టుకొని నేను రచించినాను మా తండిగెరి సప్తతితలఎ ఒన్మదినోక్స వమునాటికి (గ్రంధము పూర్తిగా మ్ముదితము కావలెనన్న పట్టుదలతొ. (శ్రీ వెంకట రత్నంగారు తొందరపెద్టినందువల్ల నా రచన వడివడిగా సొంంఐబపలఎవచ్చినది అందుచేత నా రచనలో కొన్ని లోపములు కరిగినపి అంతెక ఈ (గంధము 888 లో అచ్చుపడిన తర్వాత మా తండ్రిగారు అందుగల లోపములు పొరపషపాా నాకు తెలియజేసూ వచ్చారు. 040 జనవరిలో వారి స్వర్గస్తులయినఎమ్మట నా ఎగ్రె శీలన ఫరితముగో మరికొన్ని సవరణలు చేయసలసిన అవశ్యకత నాకు కనఎడ్కినద్రి ఇవి అన్నీ (వాబపెట్టుకొన్నాను. కౌని వీటి వినియోగము ఎప్పుడో ఎటో తెియక బాధపడుతూ ఉండేవాడను

ఇట్టి సమయంలో విజయవాడ విశాలార్యధ (ప్రచుంణాలయమంవారు మాతర్మక్ర గాధి (గ్రంధములన్నీ చురల రెండవకూర్చుగా మ్యుదించుట కుద్దేశించినామని తెరద్య జేఎనారి అందుకు నా అనుజ కావలెనని కొరినారు దై వికముగా విచ్చిన వార లేభక్ష ఆనందించి నా సమ్మతి వారికీ తెలియజేఎనాను

మా తండ్రిగారి (గ్రంధములలో తక్కినవన్నీ ఉన్నవన్నస్తా ముదించ వచ్చునుగాని ఈ బ్రంధము మా(త్రిము కొదిాా సవరించవలఎవిచ్చినది ఆశి ఎని సాధ్యమైనంత శ్రద్ధతో జేఎనాను బాలకవి శరణ్యమన్న పేరు మార్చుట మంవిదెమో అన్న సలహా మ్మితులు కొందరు శెలియజేననారి కాని అది మూ తం గాలపెట్టిన "పేరు గనుక మార్చలేదు మ్మితుల నలహ ననుసరించి (వయోగదీఎక అసె శ్రిప నామము మ్మాక్రము చేర్చినొను

ఈ (గంధము సర్వాంగ సుందరముగా మ్యుదించి (్రకటంచిన విశాలాంధ్ర లచురణాలయమువారికి నా కృతజ్ఞ తాభివందనములు “హివళంబి విజయదళమి గిడుగు వేంకట సీతాపతి 8 0- 857 మ(ద్రాసు.5 ద్దాతీయ మయు(దణ నంవానకువు

మొదటి ముద్రణము నంవాదకీయ భూమిక

(్రీరామమూ ర్హిపంతులుగారు న్యావహారికభాషను పున (వతిబ్బతము జేయడానికి సుమారు పొతికిసంవత్సరములనుంవి చేస్తూఉన్న వాదిములో ఇధానముూా నాలుగు మార్గములు గోచరిస్తున్నవి

భాషాత త్వ (ప్రదర్శనపూర్వకముగా (పపంచములోని ఇతరభాషా వాజ్యయ ముల చరిత్రముఎయన్ను వాటితో పోళ్ళి ఆంధ్రభాషాదాజ్బ్యయముల చరిత్రములున్ను బోధించి తక్కిన భాషలవలెనే తెలుగుకూడా నానాటికి మారుతూ వచ్చినదనీ ఆయా కాలనముల కవులు తమనాడు శిష్టవ్యవహార ఎద్ధమయిన భాషను కావ్యాలలో వయో%స్తూ వచ్చినారినీ నే రిచయితలుకూడా ఈ శష్టాచారమె పాటించి వ్యావహారిక భాషలో (గ్రంధములు (నా స్తే భాషా “యోజనము చక్కగా నెం చేయితుందనీ నోటిమాటకూ చేతి ఛ్రాతకూ సామరస్యము కుదిరి ఒకదానికొక పోషకముగా ఉన్నప్పుడే వాజ్మయము లోని భాష సహజమిగానూ సరళముగానూ. సుబోధకముగాచూ పరిమ (వయోజన కొరిగానూ ఉం ఎందనీ నిరూఎంచడము ఒక మాంము నీ

శి వ్యావపోరిక భాషను బవాష్కరించి (గ్రాంధికాం్యధమును దాని నానదములో నెలకొల్పడానికి వ్రయత్నిస్తూ ఉన్నవారు కాళఎత్రోగంధములరో ఉన్న తౌకీకభాషను ఎట్లు గ్రాంధికీకం ణముచె కూటకరిణ దోషమునకు పాల్పడి భాషకు అపాంమయిన అనర్థము కిలుగజేఎనారో యిజువుచేఎ పూర్వులు (వాఎన పృరాణ(వఎనృములూ లక్షిణ్యగంధములూ. వ్యాఖ్యానములూ టీకలూ వివిధశాస్త్ర (గ్రంధములూ దెశచరితి ముచూ జానపద వృత్ర్తాంతిములూ వార్రాసత్రికలూ శాసనములూ కధలూ బడిపు సకి ముచూ మొదలయిన అన్నివిధముఎ తచనలలోను నచనయి వ్యావహారిం భాషలోనే ఉన్నదని నిదర నపూర్వికముగా ఎద్ధాంతీకరించి ఎ భాషలొనయినా ఇదే నిజమయిన వచనఏవనా సంబదాయమని నిరూఎంచడము రెండోది

8 గాంధికభాష అని మన పండితులు న్యవహరించె దాని స్వరూపము ఇద మిత్సమని నిర్ణయించడానికి వల్లవడదనీ మన వ్యాకంణములు ఎరిస్పం విరుద్ధములు గానూ అసమిగ్రములుగానూ ఉండడమునల్ల ఏది తప్పో ఎది ఒప్పో నిరారణచేయ డము దుష్కరమని ఒక పండితుడికి (గ్రాష్యామయిని (ప్రయోగము ఇంక్షీకరి మత ములో అగ్రాహ్యామనీ ఒక మహామహో పాధ్యాయుం గంథాలతో ఇంకో మహా

స!

మహోపాధ్యాయులవారికి 'వేనవెలు తప్పులు కొనవస్తూ ఉన్నవనీ (గాంధికభాషలొ నిర్ధష్టముాా (వానఎన (గ్రంధము ఎుచ్చుకి ఒక్కటి అయినా లేదనీ (గ్రాంథిక భాష ప ండిత్మపకాండులకయినా సాధ్యపడక ఇంతఅవ్యవస్తముగా ఉన్నదనీ 'పొచీనభాషలో శబ్దస్వరూసమూ శద్దార్థమూ నిర్ణయించడ మే బహుకష్టముగా ఉన్నందువల్ల ఆ భాషతో స్వతం(త్రరచన సాగంచడము అసంభవమనీ నిరూఎంచడమూ మూడో మార్గము

త్శీ ప్రాచీన కపుల కావ్యములన్నీ సమ్మ్యగముగా పరిశీలించకపోవడమువల్ల హ్యాకరణకర్తలూ కోళకారులూ ఎండితులూ తప్పులు భావించి లక్షణవిరుద్ధములనీ (్రామ్యములనీ నిందించిన రూవములు వందలకొలది కవుల కావ్యములలో _ప్రయు క ముల్చే ఉన్నెవనీ వ్యాకరణము పయోగమూలము కావడమువల్ల కవిిసయోగము ల్‌త్తే ణముకంకె ఐిలవ త్తరమైనదనీ కవులు (పయోగించినరూవములు లక్షణములో చెప్పక పోతే లక్షణమే అసమ్మగమూ దుషమూ అవుతుంది కౌని టయోగములు నింద్య ములు కౌవనీ నిరూఎంచి అటి కహీపములకు--,పతిపతులు ఎదురాడుటకు వీలు లేనట్టుగా--కవుల కావ్యముల,థ్‌ంచి వందలకొద్దీ (ప్రయోగములు చూ... నిర్దిష్టత్వ మూపాదింవడము నాలుగో మార్గము

ఈ నాలుగు మార్లములూ వ్య కపరిచే (గంధములు వరుసగా అపంతులుూారి సప్తతి తమ జన్మదినోత్సవ ప్రచురణమీలలోని వ్యాసావళి గద్యచింతామణ్‌ ఆంధ్ర పండితిభిషక్కల భాషాభేషజము బాలకవి శంణ్యమున్ను

'పకృత బంధము ఒక కొ తవ్యాకరణము ప్రాచీన వై యాకరణలూ ఇప్పటి సండితులూకూడా లక్షణవిరుదములసే (గ్రామ్యములనీ నిందించినవీ _వాజ్మయము ఆమూలా(గముగా పరిశీలించ పోవుటచేత వ్యాకరణములలో గతికల్పించనివీ వందల కొలది రూపములు ఈ శఛూతన వ్యాకరణములో సాధింపబడినవి ఆయా రూవములు ఎట్లు మార్చుచెందినవో భాషాస్వరధర్మ 1096 6 2₹/5 (దర్శ నపూర్వకముగా నికొఎంచి తోడి ప్రోదరభాషలగు అరవము కన్నడము మొదలయినవాటిలో కూడా అట్టి మాడ్చలే కలిగినట్టు నిదర్శనముచూఎ కవుల _సయోగములు అిక్కలేనన్ని ఉదాహరించి శ్రీ వంత్రీలుగారు. వాటిని సొధించినారు వ్యాకరణము (ఎయోగ మూలము గనుక కవ్మిపయు కములయిన ఈ రూపములు శిరసావవాంఎదగిన వేకాని నిరఎంపదగినవికావు వ్యాకరణములలో శ రూపములు చేర్చక పోవడమువల్ల వ్యాకరి ఇములు అసమగ్రములూ దుషలక్షణలక్షీితములూ అయినవి

యు

ఉ త్తరాంధ్రకవులు తము కాలములో శిష్లవ్యవహారములోఉన్న రూఎములు-___

(ప్రొాచీసకవలు (పయోగింపనివీ (ప్రాచీనలాక్షణికులు అనుశాఎంసనివీ మాత్రమేకాక

ఇష

దుష్టలఇణములొ నింద్యము లని 'పేర్కాన్నవికూడా -_ ఎట్లు స్వతంతించి స్వేచ్చగా (పయోగించినారొ రుజువు చేయడమువల్ల ఇప్పటి కవులు తమకు సుపరిచితమయిన భాష యవెషముగా వాడుకొని సవస కావ్యములు ౦ఏవంచుటకు ఉత్సాహము కలుగు తుంది కవ్లటు (ప్రయోగించే భాష ఎంతి సుపరివితమై ఎంత సులభసాధ్యమై ఉంటే కావ్యము అంక సుబోధమై సహజమై సరసమై వుంటుంది

థ్రీ పంతులుగారు 25 సంవత్సరముల (కిందట ఈ (గ్రంధము రచించుటకు (ప్రయోగములు సేకరించినారు. వారి ప్రకటించిన తెలుగు వతికలొ ఇందులోని మెదటి రెందు (పసంగములున్నూూ---కూతురిని కూతురికి మొదలయినవీ చేతురు కొతురు మొదలయినవీ.-_-ము.దితములయినవి లుగిలిన (_పసంగములు పంతులు గారి (వాఎఉంవిన (ప్రయోగములు నోట్సు ఆధారముచేసుకొని వారిపెద్దకుమారులు (ీ సీతాపతి ఎంతులుగారి రిదించినవి గంధము పంతులుగారు సప్తళితిమ జన్మ దినోత్సవమునాటికి అచ్చుపడవ లెనవి సంకల్పించుకొని నేను తొందం చేయటమువల్లనూ వారి అస్వస్థతా ఉండడమువల్లనూ 'మొదిట అనుకొన్నంత సమ[గముూొా మొదటి రెండు ,పసంగముఎకు [(వాఎనంత విపులముగా అవతారికలు రచించుటకు వీలయి నదికాదు. అయినా ముఖ్యములయిన విషయములు విడిచిపెట్టకుండా సంగ్రహ ముగానై నా (వ్రాఎ ఈ (గంధము _ప్రకాశనదశకు తెచ్చినందుకు (శ్రీ వంతులుగారూ వారి కుమారులూ అభధివంద్యులు

ఒన్మదినోత్సివ నిర్వాటాక సంఘమువారికి ఖీ *౨౦తుల గారు తమ రచనలు (ప్రకటన్నాము ఇచ్చినందుకు వారికి ఆ సంఘముతిరిపున కృిఅజ్ఞితాపూర్వక వందన ములు సమర్చిస్తున్నాను

గుంటూరు 1 తౌలికిచెల్లు పంకఠకఠరత్నం నవంబరు. ౧౯౩౩ ./ సంపాదకుడు

విషయాను క్రమణిక ఉపోద్దాతము పుట 21 కొసము సక్‌ గంధములు సంకెతములు 5 25 అయితే అంపే 57 మఖఐంధనము ౧ 28 ఆరగింపు 800 మొదటి (ససంగము కో కళపై నకారము (| కూతురిని కూతురికి మె ([ 28 చేఎనాను 808 2 ఇెళురు కోతురు 4[ 29 చేని చేస్తాను శీ రాజుకు అందుకు 8 ఉంటాను చదువుతాను 70 శీ అందథికి 88 80 చేసును గ్య ఛ్‌ చాలా ఇంకా ఐనా కూడామొ 90 8 చేబంది లాగా ఈ శెండో మూడో మొ 05 82 ఓర్యాతి మాబాగు ?ర్టి 7 "సేనా తలా 06 88 చెల్లాచెదరు న శ ఉండికా మటీకా 98 84 కానీ--కానీ 8 8 అంతా 97 35 చేతాచాశా 808 1 ఐలు వడు కొలి కొది మొ 98 88 తెలి తెలియని |! 1 వక ౨ ౧4 8 నవ్వేయ న 12 ఇరువై ౧7 88 చేపే చెసెటి చెసేది 80 8. వాటి పేటి వేటి ౧8 88 (వధబు వ్యంజనలొలము.. 305 4 ప్రాణాలు ప్రాణాన ౧40 కౌవవిభ క్తిక శబ్దమిలు రే 156 వాండు వాళు శ 4 మాండలీయకము గి 18 రక్షి5చు. రక్షించక ర్ట 42 రూపాంతరములు ౭0 17 తెంచు లా 4 సంధి 208 ఠి వటుక లా 44 పాతవడ్డ మాటలు లలన $ నేంచి శ్ర7 45 అన్యదేశ్యములు లిల్లి 20 వద్ద 40 ఉ అపష్యభంశ సంస్కృతళప్దములు వి. పదికో శ్‌ వివరణము 299 వై చేముడము 48 47 చిలర సంగతులు లి లి చేదాము కతి 418 (గ్రమ్యభాష--శిష్టభాష 258 ఆంటి గంలో

చిల్లర సంగతుల వివరణము పుట ప్పట అర్జానుస్వారశకట రేఫములు వత్ర $8 మావిడి మామిడి ల్ల? 2 గసడదవాదేశ ము 288 84 తాంబేలు తామేలు 9 శేఫములుపోయిని మాటలు 88 దొరకు దొరుకు 4 తెలుగులో మహాపపాణములు 284 88 అగుపడు జొపడు ర్‌ అద్దిన్యత్రము 285 87 ఎనుగ ఎనుగ బిగి | అతివిస్తారము వతి 88 కనుపటు కినుపడు వ్లఫి 7 వద్మనేతి 89 మగడో మొగుడు 8 కుసుమకోమలి 287 40 తాటాకు నవ్వాను వ0 $ యవ్వనము 4 _కూర్చొను కూర్చున్న విక్‌ ౧ మండణము 42 కదపు మెదపు పట్టణము శీలి తెగ్గొట్టు ఇ దుస్సాధ్యము 28కి 44 ఎచ్చుక ఎచ్చిక ఎచిక లర్‌లి శ విమర్శ శ్లేష 45 ఎమిసేయను 4 సమర్పణ 4*8 అడుగో అరుగో 5 ।బావన్మాడు యజమాని మొ త్మ ఇల్లిదిగో లిగ్‌తి [ కమండలము 289 48 తోడివాడు తోటివాడు 7 ఉత్తరము ఉత్తరువు ధర్మము 18 నాఠొపాటు ధర్ముపు మొ 240 50 ఎనిమంతురాలు 8 గురుడు గురువు 5 చేతకొని తనము రి (వయము శ్‌ దాన్ని లగి స్మశానము ర్‌ి వాణ్ణి 2 రణము 54 వాడి 22 వెధవ 55 పాలతోకి శితి అయిస్వర్యం వశీ 58 కురిఎంచు బ్లో సాంజ్జ 57 మీదు మిక్కి౨ రన్‌టీ 25 ప్యుతుడు 58 అట ఇట అటు ఇటి 26 దుకము 58 చేయరా 27 దర్వనెనము 80 అక్షింతలు లి ముష్టాముష్ట 6 ఏమిటి లిగక్‌ ల్లిఫి మిశ్రసమాసములు వై (2 నంఖ్యార్థకములు 80 కరణము. జంగము ఫక్‌. ౪8 (ప్రతివాడు 8 ఉకారమధ్యమా అకారిమధ్యమా 64 సామెతలు లోకో కులు 82 వెదకా వెతకా 2468 66 కొడు అవడు 256

బాలకవి శరణ్య వరం శవోదాతియు ణం

ఇది ఒక చిన్న (గంధము దీనిలో మేము చెప్పే విషయము కొన్ని కొత్త తెలుగు మాటల సాధుత్వము కొత్త తెలుగు అనగా ఉత్తరాంధ్రముకవులు వాడినది అవి అసాధువులని కొందరు నిషేధించినందున వాటి సాధుత్వము నిరూఎంచవలం వచ్చినది ఇది ఎవరికోసము (వ్రాఎనది అం'ే తెలుగు ఎల్లలకోసము తెలుగువుస్త కాలు బాగా చదువుకొన్న ఎండితులకు ఒకరు చెప్పనక్కరలేకుండానే కవుల వాడుక తెలుస్తుంది తెలిఎ తెలియని ఒ౦డితమ్మన్యులు తాము ప్ప స్తకాలు చూడకుండానె ప్పృస్తకాలలొ తిస్సు లున్నవనిన్ని తమిరెరుగని _పయోగాలన్నీ ్రామ్యాలనిన్ని వాదిమారు ఆంధభాషా లత్షణమునుబస్ట తెలుగు బాటం సాధుత్వము తెలుసుకో రాదాఅంటపే అది పండితులకే అగమ్యము గదా ఎల్లల మాట చె ప్పేదేమి

కీర్తిశేషులయిన పూం్ర రామళ్ళ స్టయ్యగారు చెబ్బనట్లు మన తెలుగు పం తులలో నొకరి యఖ్మిపాయముతో నొం రేకీభవింపక పోవుట నిజమెనది ఎంతటి సండితుడు (వాన (గంధమయినా ఎవరో ఒకరు అందులో తప్పులు చూఎంచకపోరు

ఆదిమ కవి నన్నయ్యభట్టు కే తబ్బనదికాదు (గామ్యాలు (వాఎనవాడను నింద శ్రీకృష్ణ భారతిమని కొ త్తతెలుగు భారత మొకటి రచిస్తూ ఉన్న (బ (శీ [శ్రీపాద కృష్ణమూలరి కాబ్రగారు పాతి తెలుగు భారతిము రచించిన నన్నయి. వేన వేలు అఎళబ్దములు సంకర సమాసములు (గ్రామ్యములు తెలుగులో వెర్చినాడని (వాఎనారు. ఇవి యన్నియు నరయ గా దప్పులనియే నా యభిప్రాయము అని మొగమాటము లేకుండా దృఢముగా తమకు యథార్దమని తోచినది చెబ్బనారు సరే ఈ విమర్శకుల భాషా శౌచమెట్టిదో మేము విమర్శించి మాకు యథార్వమని తోచినది మొగమాటము. లేకుండానే” వేరే ఒక వ్యాసములో విశదపర్చశ్శలిము ఇప్పుడు అనవసరము

ఈ లాగుననే ఆంధ్ర వాల్మీకులని 'పేరుఫొందిన (బ్ర శ్రీ వావిలకొలను సుబ్బారావు పంతులుగారు తము సులభి వ్యాకరణములో తప్పులని చెబ్బనవి కొన్ని పండితుల (వాఎనవే కాక తాము (వ్రాఎనవికూడాను వీరి భాషానుశాసనకమము

28

లి బాలకవి శరణ్యము అపూర్వమైనది భాష్యకారుడు పతంజలిమహర్షి ఉత్సర్గ్ణమలు అపవాదములు 'రెండున్ను చె్బనాడు అంతకంజళు లాఘవమని కాటోలు ఆంధ్ర వాల్మీకుల శచ్దాను శాసనమందు సంధిపరిచ్చేదము కడపటిది ౮ ౯వ సూత్రములలొ అపవాదములు విధులుగావు అని కోఎవేఎనారు వహ్వా కాస్త్రము వీరి లక్షణము ఈ చొప్పున ఉన్నది చిన్నయనూరిగారి బాల వ్యాకరణములోని తప్పులు గుప్తార్థప్రకాశికాకారుల భాష్యములలొ చూఎసే దానిలొ తిప్పులు షరి ఒకరు చూఎస్తున్నారు. లక్షణము కొంచెమయినా దానితో తప్పులే అనంతముగా ఉన్నవి ఆం్యధలక్షణము అంవకార దింధురము అగమ్మ్యము పోనీ కి 8 శేషుళ న రావుబహదూరు కందుకూరి వీరేశ ౨ంగముపంతులూారు

తెలుగురచనకు మౌరదర్శాకులు. వారు రబించిన (గ్రంధములోని భాషను సాధువుగా భావించవచ్చునేమో” అనుకొంటే వారి (గ్రంధములు (పేరు సపెస్టి అనలేదుసుండీ

'పేర్కొన్నవాక్యములసుబట్టి స్పష్టమైనది )దుష్ట్య్రపబంధముల నిస్న్‌ వారున్ను వారిని అనుకరించిన వారున్ను చేనన విష్యసయోగములవల్ల ఆర్మధ భాషా'౧వికి నంజుచేం ఒళ్ళంతా వాచి పాపము ఆయమ్మ (పాణ సంళయే దశలో నున్నదనిన్నీ మూడు నెలల కిందట నెల్లూరిలో జరిగిన ఒక గొప్ప సభతో ఎడుగులాటి మాట చెబ్బ నారు---ఎవరనుకొస్నారు.. వారూ వీరూ కాదు (బ (శ్రీ వేదము వెంకటరాయ శాస్తులవారే పండితభిషజ్క్‌ణులే వీరి భాషా భై షజ్యము సవి_స్పరముగా వచ్చే సంచేకలో వర్షిస్తాము అది అతి విస్తారము ఇక్కడ సూచనగాన్లే నొ చెప్పజాలము

అందరి కన్నను ఎక్కువ భాషాభిమానము గలవారని వాబగన్నవారు (బ్ర జయంతి రామయ్య పంతులవారు గదా వారు (ాఎనవి నిర్దుష్టముగా ఎంచుకా వచ్చు నందామంపే గడియ కొక వేషము. వేస్తారు వారు భాషకు ఎది సా్యృ 'వేషమో తెలియదు ఇకే అగ్రామ్య భాషాపోషకుఎందరూ ఒక్క. పుఎలోనె ఒక మాపే ఇక్కడొక లోగున అక్కడొకలాగు (వాన సాధివెషమయితే అది తాన్సు (వాఎనదనిన్ని తక్కినది అచ్చువేఎన వారిదనిన్ని చఇప్పజూస్తారు. ఎలాగు వారి భాషాలక్షణను చెబ్బడను ఇట్టి అవస్తలొ (గ్రాంధిక భాష ఉన్నప్పుడు పండితులేలాగుననై నా ఈదు

లాడగలరు గానీ చిన్న ఎలలకు ఉక్కిరి బిక్కిరిగా ఉండి ఊఎరి తిరగదు భాషాశౌచము పండితులు నోప్‌సు పలికే మాటలను బట్టి నిశృ్చయించుకొమ్మంపే కష్టము లేకపోవును గాని అందుకు ఎవరూ ఒప్పుకోట్‌ నోటికి అడ్డులేదట

పండితుల ధర్మాన (వాతలోనే ఉండవలెనట నియమాలన్నీ కలము చేతి పట్లు కోగానే చెయ్యి. వణుకుతుండే.. ఎమి (వాస్తే తస్పు పట్టుతారో (ఛ్రాయకపోతే

బాలక? శరణ్యము

వ్యవహారము నడవదె గనుకనే వాస్తవమైన లోకవ్యవహారములో (అనా ఉత్తర (సత్యుత్తరాలలోను. దస్తావెజులలోను నియమము లక్కరలేదట _ .__. కొందరి మతమందు సుండీ

ఇక భాషాశెచము ముఖ్యముా పాటించవలనఎన విధికి వినియోగము పద్య కావ్యములందు. గద్య కావ్యములందున్ను అట్లయితే వీని ౦చించడమునకు (ప్రాచీనుల (గ్రంధములే ఆదర ముట కావలెను గద్యమును గురించి (ప్రావీనుల మర్యాద ఎట్లున్నిదో మరి. ఒక వ్యాసములో చూఎసాము ఈ వ్యాసమందు పూర్వుల పద్యకావ్యములలోని అయోగములు చూఎంచి వాటినిబన్ది ొన్ని శబ్ద ముల సాధుత్వము నిశ్చయివాము లక్షమంది పండితమ్మున్యులు తప్పన్నా ఆ శబ్ద ములు తబ్బుకావు ముమ్మాటికీ అవి సాధువులే జీవతోకమందు శిష్ణజనుల వ్యవ హార మందుండడమే సాధుత్వమునకు కారణముకాగా అవి కావ్యమందుకూడా కనబడితీ మరి మాటాడకూడదు__నోరు మూసుకోవలననిదే గదా ఇదే మేము ఎల్లలకు బోధిస్తున్నాము అస్పకవికూడా అశ్షే చెబ్బనాడు (ప్రయోగమూలం వ్యాకర అమ్‌ పుట 2? (గ్రామ్యమైన నాంద్ర కవులు సంకేతిత స్ముబఎద్ధ మనుచు సూ్యతమునను గలిమి బూర్వసుకవి కావ్యోక్తములు (పఎద్ధంబులై న గూర్చ దల తురెపుడు ( 280)

కవి (వయోగము తస్ను అని మరి వాదించకూడదు అది దుష్టవాదము అది వ్యాకరణ మునకు విరుద్ధముగా ఉన్నా ఆక్షేఎంవరాదు కవి వాడిన శబ్దములు చూచి అవి లక్ష్యములుగా చెసుకొని లక్షణము చెప్పవలబనవాడు లక్ష్యము తపస్పనడ మునకు అధికారము కలవాడుకాడు లక్షణములొ అనేక దోషము లుండవమ్చును చెప్స్పవలననదంతా చెప్పకపోవడము ఒక దోషము చెప్పకూడనిది చెప్పడము ఒకటి చెబ్బనది తిన్నగా చెప్పక పోవడము అవ్యాఎ్వ అతివ్యాఎ ఇటువంటివి ఉంటవి గనుకనే అ దొషకులు పరిహరించడమునకు _ ఈ శాస్త్రము దిజ్మాత (వదర్శ కముగా చెబ్బనాము. శేషము శిష్ట (ప్రయోగములనుండి తెలుసుకొవలిను శబ్దఎద్ది లోకంబువలన దెలియును లక్షణవిరుద్ద మైనది (గ్రామ్యమనీ అప్యభంశమనీ దెబ్బనా సుకవ్మిపయు కృమైనయెడల (గ్రాహ్యాము ఈలాటి వాక్యములు అభిసంధిా లాక్ష ణకులు కాస్త్రమందే చేర్చినారు ఇవి (సమాణము కాకపోతే శాస్త్రమే అ్మప్రమాణ మవుతుంది వ్యాశరణమునకు మూలనుయిన _పయోగము ఒస్పకపోతే కాస్త్రము నకు మూలవిచ్చేదనము చేఎనపై అవుతుంది

వర్గొత్స త్రి శా స్రమునుండి (గ్రబాంచకుడానే జనులందరూ అచ్చులూ హళల్లులూ సలకడము నేర్చుకున్నారు వర్ణొత్స త్తివివరణము తెలిఎనవాడు లక్షమందిలో ఒకడెనా

క! బాలకవి శరణ్యము వుండడు అక్లే భాషాశాస్త్రము చదవకుండానే. భాష అందరికీ వస్తున్నది కపు లన్నవారు సరసముగా మాటాడుతారు ఇంపుగా పాడుతారు సరస్వతి అనుగ్రహము చేత ఇదివరకు కవులు ఎలోగు మాట్టాడినారో తెలుసుకొవడటమువల్ల ఇప్పటివారికి కష్టముతగ్గి పని నులభిముగా కావలెను గాని నిరొధము కలగకూడదు శాస్త్రము పూర్వుల వాడుకకు జ్ఞాపకమా(త్రముగానుండి కొంతమట్లుకు తోవచూఎస్తుంది అంతే తన భావము తన నేర్చు తనయిష్తము తనభాష (తనసృస్వత్వము_ఇ వేకవికి ఆధారము ఇవే కవికీ కవికీ గల కారతమ్యోమును చూవగలిగినవి ఇవి విడిచితే కవులందరూ ఒక్క మచ్చులోని అచ్చుబొమ్మలే స్వాభిమానము గలవాడు స్వత్వమునకు హాని కలుగనివ్వడు కలుగనియ్యకూడదు కవి స్వత్వము కాపాడకపోతే ఒక్క-కవి కే కాదు నష్టము లోకమువకున్ను_ఇవి అస్నీ ఆలోచించికే కవికి భాషావిషయమున లోకమే (ప్రమాణమని ఒవ్వుకొక తప్పదు ఉత్తరార్యధ్రభాష కవులు స్వేచ్చగా వాడేవారని చూఎసే ఇప్పటి బాలకవులకు ఉత్సాహము పట్టి నిస్సంశయముగా తమకు సుపరిచిత మెన భష యధేషముగా వాడుకొని సరసకావ్యములు రచిస్తారని ఈ (గ్రంధమునకు "దాలకవిశరణ్య మేనే పేరుకూడా సపెట్టినాము. తత్వము తెలుసుకొని అందరమూ శాంత చిత్తులము అగుదముగాక శాంతి శ్యాంతి శాంతి

నా ష్‌ ఖ్‌

ఈ (గంధమం దుదాహరించిన (పయోగములుగల కాన్యములు

వాటికి "పెట్టిన సంకేతాతరములు మొదలయినవాటి వివరణము సంకేతములు నామములు నామములు అచ్చు రా అచ్చతెలుగు రామాయణము కూచిమంచి తిమ్మకవి అని అనిరుద చరిత్ర కనుప రి అబ్బయ్య

థి అూవ్‌

అప్ప అస్పకవీయము కాకునూరి అవ్బకవి అలం అలంకార చందిక నేలనూతుల శివరామయ్య అహ అహల్యా సం కందనము సముఖము వెంకటకృషప్ప అహో అహోబల పండితీయము గాలినరసయ్య ఆంధ్రం ఆంధ్రనామ సంగ్రహము పెడిపాటి లక్ష్మణ కవి ఆంభా ఆం(ధభాషార్హవము నిఘంటువు కోటి వెంకనార్యుడు అము అము క్తమాల్యద కృష్ణరాయలు ఇందు ఇందుమతీ పరిణయము కుమార ధూరటి ఉనై ఉత్తర నై షధము ఎరిప్రెగ్గడ థీర్మయకవి ఉరా ఉ తర రామాయణము కంకింటి పొపవరాజు ఉ హరి ఉత్తర హరివంశము నాచన సోబినాధుడు ఉషాక ఉషాకల్యాణము కస మాయన కకు కకుత్ధ్స విజయము మట్ట అనంత భూపాలుడు కనిక కవిక ర్షంసాయనము సంక సాల నృఎంహకవి కవిజ కవిజనరంజనము అడిదము సూరన కవిజన చ చ కవిజన చకొరచర్శదోదయము _ నారపరాజు కాంతకవి శవిరా కవిరాజ మనోరంజనము కనుపర్తి అబ్బయ్య కవిసం కవిసంశయ విచ్చేదము అడిదము సూరన కళా కళాపూరొదయము ఎంగళ సూరన కౌశీ కాశీఖండోము శ్రీనాధుఢు కొళ కాళహ బ్ర మాహాత్మ్యము ధూర్జటి కుచే కుచేలోపాఖథ్యానము గట్టు,పభువు కువ కువలయాళ్వ చరితము సవరయ చిన్ననారాయణ కృష కృషరాయ విజయము కుమార ధూరటి కట ని కృజ్షలలా విలాసము స్‌

ఇ ల్లా కృష్టా కృష్ణార్జున సంవాదము పోచిరాజు పీరన "కెయూ 'కేయూరబాహు చర్షిత్రము మంచన టశ్రీడా 'శ్రీడాభిరామము వల్లభరాయుడు గంధ గంధవహము

8 ఓ లకవి శరణ్యము గంధ గంథముల (గంధకర్తల సంకేతయిలు నామములు నాపముములు నవ్యా గొవ్యారై వంశ్రొొ వచ్చాడ చంంచళ్వుదొ గారీ గౌరీసంవాదము చం వి చంద్రరేఖావిలాపము కూచిమంచి ఒగ్గకవి చంద్ర చందద్రిభానుచర్విత్ర చందా చందాంగద చరిత్రము "పై డిమటల్తి 'వెంకటపతి చంది చందదికా పరిణయము సురభి మాధవరాయులు చమ చమత్కార మంజరి 'వేంకటకవి చంపూ రా చంపూ రామాయణము బుగణ్వేది వేంకటాచలపతి చ్శితథా చ్మితభారతము చిరిగొండ ధర్మన్న చెన్నపు చెన్నపురీ విలాసము మతుకుమల్లి నృబంహకవి చెన్నబ చెన్నబసఎ ప్పరాణము అత్తులూరు పాపషయ జెయి జమినీ భారతము ఎల్లిలమట్టి ఎనవీరభ(ద్రుడు కార కారక (బ్రహ్మము కొ కొదండరామయ్య తొండ తొండమాన్‌ వంళావళి తోభ్య కోభ్యచర్వ్నిత ఎంగళి ఎల్ల నార్యుడు దశ దశ రధరాజనందన చర్మిత మరింగంటి ఎంగనాచార్యులు దశా దశావతార చరిత ధరణిదేవుల రామనమంతత్రి చౌప (ద్రౌపదీ పరిణయము అల్లమరాజు రామకృష్ణకవి ధను ధనుళ్శాస్త్రము రాజగోపాలరాజు నరస నరసభూపాలీయము రాబురాజభూషణుడు నాగ్న నాగ్నచి త్రీ పరిణయము వల్లూరి నరబంహకవి నిరం నిరంకుశో పాఖ్యానము కంసాలి దమ్మిదయ్య నిరా నిర్చచనో త్తరి రామాయణము తిక్కన నీలా సీలాసుందరీ పరిణయము నిర్వ విరా నిర్వచన విచ్శితరామాయణము వెల్పూరు వెంకటకవి పంచ సంచతం(త్రము దూబగుంట నారాయణ పట్టా పట్టాభిరామూాయణము వట్టాభి రామళౌం్రు పట్టాభి వట్టాభిరామాయణము వేంకట రామకృష్ణకవి పద్మ సద్మపురాణము మడికి ఎంగన పండి పండితారాధ్య చరిత్ర పాలకురికి సోమన వల్నా వల్నాటి వీరచర్విత భ్రీనాధుడు

బాలకవి శరణ్యము 7 గంధ పౌ గంధమల (గంధక ర్తల

సంశేతిములు నామములు నామములు పరమ పరమభూగివిలాసము తిమ్మరాజు పాంచా పాంచాలీ పరిణయము కౌకమాని మూరి పాండు పాండురంగ మాహాత్మ్యము తెనాలి రామకృష్ణుడు పార్వ పార్వతీ పరిణయము రఘునాధ మవాపాలుడు బో ౬ బోభవం[దోదయము నందిమల్ల్ణయ ఘంట ఎంగయ (బం య. గణపవరపు వేంకటకవి వభా (శ్రభావతీ (పద్యుమ్నుము ఎం౦ంగళ సూరన ఛద్వి ఆభు లింగలీల ద్విపద ఎడుప రి దిసవడు లుభు ట్రభురింగలీల నడకుదుటిరామన పా సొమున పౌఢ (ఫౌధవ్యాకరణము బ ఎతారామాచార్యులు బస బసవ పురాణము ఎడుప రి సోమనార్యుడు బస బసవ ఎరాణము పాల్కురికి సోమన బహు బహులాశ్వ చర్మితము దామెర వెంకటపతి వి బిల్హణీయయి బి (దిహ్మో త్తరఖండమ. (శ్రీధరమలి "వెంకటస్వామి బ్బం బృందావని ఏహావిము దామరాజు లక్ష్మీనారాయణ థాగ భాగవతము బమ్మెర పోతరాజు భాను భానుమతీ పరిణయము "'రెంటూరి రంగరాజు భర భారతము నన్నయ్య తిక్కన ఎత్తాప్రగ్గడ భీమ థీమఖండము శ్రీనాధుడు భో భొజరాజీయము అనంతామాత్యుడు మత్స్య మత్స్యపురాణము హరిభట్టారక శువి మధురవాణి విలాఎము చింతల ఎల్లి పీఠరరాఘవుడు ఎను మనుచరి ఈ అలసాని పెదన పార్కు మార్కండేయ పురాణము మారన మార్క మార్కండేయ పురాణము మండ చిట్టికొామళౌత్ర మ్మ మ్నిత్రవిందా ఎరిణయము కుందుర్తి వెంకటాచలఎతి య్శిఎఏ మృత్యుంజయ విలాసము కుర్మణాధకవి మొరా 'మొల్రరామాయణము కుమ్మరి మొల్ల య యయాౌతి చర్మిత్రము పొన్నగంటి తెలగన

8 బాలకవి శరణ్యము సంకేతములు నామములు నామములు రంగా రంగారాయ చరిత్రము దిట్టకవి నారాయణ రఘు రఘువంశము అవుడూరి కిచ్చయ్య రాఘ రాఘవ పాండవీయము ఎంగళ సూరన రాఒరా రాజరాజాథిషేకము అంగర నృఎంహకవి రావి రాజవాహన విజయము కాకమానిమూరి రాజే రాజశేఖర విలాసము కూచిమంచి తమ్మేకవి రాధా రాధామాధవ సంవాదము వెలిదండ్త "వేంకటపతి రాధి రాధికా సాంత్వనము ముద్దు పళని రాను వి రామరాజ విజయము అందుగుల వెంకయ్య రామస రామ _స్తవరాజము మల్లయామా త్యుడు రామా రామాభ్యుదయము అయ్యలరాజు రామభ్యద్రుడు రా రామాయణము భాస్కరుడు రుక్మా రుక్మాంగద చరిత టెఢకవి మల్లన రుక్మి రుక్కిణీ పరిణయము కూచిమంచి తిమ్మకవి లం లంకా విజయము ఎండిపోలు లక్ష్మణకవి వరా వరాహపు్పరాణము నందిమల్లయ్య ఘంట ఎంగయ్య వసు వసుచర్మిత రామరాజభూషణుడు వాయు వాయుప్పరాణయి ఒడ్జెపూడి "పెద్దయ్య వారా వాళిష రామాయణము మడికి ఎంగన విక విక్రమార్క చరిత్రము జక్కయ్య విజి విజయ విలాసము చే. కూరి వెంకటకవి విపు విషు పరాణము వెన్నెలకంటి సూరన వీధి పీధీనాటకము శ్రీనాధుడు వీర వీరభ్మద విజయము బమ్మెర పోతరాజు వీరభూ వీరభూపాలీయము వేం చ _ వేంకటాచల మాహాత్మ్యము తరిగొండ వెంకమ్మ వెంచడరూ డిటో శిషు కృషమూరి వేం శ్వ వేంకటేశ్వర మాహాత్మ్యము వప్‌లపాకీ బుచ్చొనశాత్హు వేం ఆం వేంకటేళాంధ్రము గణపవరపు వెంకటకవి వై వి వై జయంతీ విలాసము సారంగు తమ్మయ్య శంక శంకర విజయము

బాలకవి శరణ్యము

గంధ (గ్రంధముల (గ్రంధకర్తల సంకేతములు నామములు నామములు నే శళాంకవిజయము శీషము 'ప్రంకటపతి శశి శశిలేథాపరిణయము "వేంకట రంగకవి శిప శివరహస్యము కోడూరి వేంకటాచలపతి శివ సా శివయోగసారిము అనియాది గణపతిదేవుడు ళు శుకస పతి పాలవేకరి కధరీపతి శేష శీషధర్మోములు తామరపల్తి తిమ్మయ శేష(వ్రి శేషధర్మము వెణుతురుపల్లీ విశ్వనాధం శృం శా శృంగార శాకుంతలము ఎల్లలమజ్జి ఎనవీరభద్రుడు ష షట్బ[కవ ర్తి చరిత మల్లారెడ్డి ఎక్క సత్యభామా లృష్టసంవాదము [ సత్య సత్యభామాసాంత్వనము కా మేశ్వరకవి సమీ సమర కుమార విజయము పుష్పగిరి తిమ్మన సాంబ సాంబ నిఘంటువు సా సానంద గణేశ్వరము కొండమడుగు పరుషో తమకవి సానం సానందోపాఖ్యానము కోట శివరామయ్య గో సారం సారంగధర చరిత్ర చేనుకూరి వేంకటకవి సారం ద్వి సారంగధర చర్విత _ ద్విపద ఎతా ఎతా విజయము మరనకవి సుద సుదక్షిణా పరిణయము తెసేలి అన్నయ యనం బునందా పరిణయము చింతకుంట కోదండరామకవి సుబ సుుదిహ్మణ్య విజయము సుభ సుభద్రా పరిణయము కూచిమంచి జగ్గకవి బురా సురాథాం డేశ్వరము ఘ్తు వభువు సుల సులక్షణసారము లింగమగుంట తిమ్మకవి హంస హంసవింశతి అయ్యలరాజు నారాయణకవి హర హరవిలాసము శ్రీనాధుడు హరి (ద్వి) హరిశ్చంద్ర ద్విపద గౌరన హన హరిశ్చంద్ర నలోపాఖ్యానము రామరాజభూషణుడు హరి హరిశ్న౦దోపాఖ్యానము శంకిరకపి

బాలకవి శరణ్య నుం యుమబందనయు సుస్తే స్తన ళశయో యో మ యోభూ. ర్యేన విశ్వా పుష్యశివార్యాణ్‌ మోరత్నధా వసువిద్య సుద్యత సరస్వతి తబుహ ధాతవేక బుక్‌ శరణం కరవాణి శర్మదం తే చరణం వాణ్‌ చరాచరోప జీవ్యమ్‌ కరుణామప్పజె కటాక్షపాతె కురుమా మంబ కృళార్తసార్టవాహమ్‌ భద్ధం భోదు సరస్పఈ అకఇణో ఇందంతు బాసాఇణో అజ్జాణంబి పరం పఅట్టదు బరా బాణీ ఛఇల్రబ్బఆి ఐబచ్చోమీ తహ మాఅటా పురదుణో సొకించ పంచాలిఆ రిదీఓ విలిహను కబ్బకుసలా జోహ్లాం చఓరా బిఅ అమ్మల గన్న యమ్మ ముగు రమ్మల మూలప్పటబ్ము చాల జె ద్దమ్మ సురారు లమ్మ కడు పొణడి ఎచ్చిన యమ్మ నిన్ను లో నమ్మిన వేల్పుటమ్మల బునమ్ముల నుండెడి యమ్మ దుర్గ మా యమ్మ కృషాన్ధి యీవుత మహత్వ కవిత్వ పటుత్వ సంపదర్‌ లం ౧ ఈ బుక్కు తాత్పర్యము --ఓ సరస్వతీ నీస్తనము శబ్ద స్వరూపము అడి అందరికీ సుఖము కలుగ్‌ జేసే టఎటివంటిది ధనముగానీ రళ్నుములుగాసీ ఏది కోరితే అది ఇసుంది నాకోర్కెలు తీరేటట్టు” నాకది ఇమ్మని వేడ కొంటున్నాను ౨ సరస్వతికి జయమగునుగాక వ్యాసొది కవులు ఆనందము పొందురుగాక్ర ఇంకౌ తక్కిన వారికికూడా విద్వజన మనో హారిణయు ఉత్క్బృష్టయు అయినటువంటి స్థారతి విశేషంగా ఆనందము కలుగ జేయనుగాక వైదర్సో మూగధీ పాంచాలికా తులు మా కౌవ్యమున స్ఫురించునుగాక వెన్నెలను చకొం ఎత్తులు ఆస్వాదించే టట్లు రసజ్జులెన కావ్యరచనా నిపుణులు వౌ కావ్యమును ఆస్వాదింతురూక___అని తాత్సర్యము

బాలకవి శరణ్యము ఎయమ్మ చన్ను గుడువన్‌ వాయర్భుచు నేర్తురెల్ల బొనలు ఘవిలో మాయ దొలంగించి థాష మర్మము దెలుపన్‌ తోక య్యాతకొరకు లౌకిక భాషలు పుట్టి ప్రజల నోట టొందియుండు జీబేలోక మంద జీవించు భాషలు జనుల తల పు దెలుపు సాధనములు కాలు జేయు ముక్కు. గన్నులు వీనులు మనసు వలెనె వాక్కు దన టువృత్తి బొరయుచుండు నిత్య ముచ్చ్యాసనిశ్వాస గతుల యట్ల నాల్క కదలుచుంట శబ్దలద్ధి చెలియ శాసా9లు కొజగాపు దెలియు లోక మంద మెల గి యరయ కాన ళాస్త్రకర్త కనవలె నన్నాడు సాజమెన ఎద శబములను లోకమందులి భాక్షీలలోన నున్న బద్ధ క్దాల పరిపాటి చిత్తగించి మేం మిరక _స్మక్రియ అేరుపరచి చ్యాకృతికి (దోవ చూఎన వారిగనుడు ముందు మనతెల్లు బాసలో సందు గొందు ఇవరు వెదకిరి మర్మంబు లెవరు గనిరత్‌ వాజ్యయంబెల్ల జూచిన వారఠలెవరు బాస యెల్లను బండితుల్‌ బావు కొనిఠ సాహసము గాదె పెద్దల సభ్యభాష తప్పు తప్పని దూజుట తగవె కవుల పల్కు-లును దప్పు లంటయు వాన గనక ఆత్మ గౌంవమే తమ యాడు మాట గ్రామ్యుమని పండితుచె తాము (గామ్యులౌట తమకే సాధ్యము కానట్టి ధర్మనియతి యబ ద్‌క్షయు నెల్లరి కిగతికముగ గజఅఎ తాము నిత్యివిధులు మణచుటుటునె పామరి జన వాక్కె ఎంగు గాని

ల్లి బాలకవి శరణ్యము మాట యర్జము చెడ మాూన్యుల భాష శే (గౌామ్య నామ మిడుట (కమముగాదు ణా కౌని పేరు పెట్టి కానిది యని యెన్ని కౌని దాని కీడో దాన జెబ్బ ౌమ్యు మాడు వారి గాలుడు నరకొాన ోయు నంచు నడల రోత గాదె ౧౦ విను డు తెలు గువాణ్‌ విలఎంచుచున్నది మేచ్చ నెట్టులయితి తుచ్చులార "పెదలింట బుటి ముదుగా బెరిగితి యు టబ లా వారి నోట మాట మీరనెపుడు ౧౧ మనసు దెలిఎకాని మాటాట నోడుదు నెట్లు వారు దిద్ది ర్ల నడతు నో రదెటువచ్చు నోరార ననుదిట్టి దండ్రి మేచ్చు డేని దనయ మచ్చ ౧౨ తప్పులేనట్టి దానిపై దప్పువెట్టు వారు దండ్యులు సభ్యులే బండితులును అట్లుగావున ధర్మంబు పట్ట జాల మెలకువ గలిగి వర్తింపవలయు నర్మడు ౧౩ ామ్య మన్న శేల కటకట బడుదురు పారిభాఎకంపు జదమ దందు దెలు గు శాస్త్రమందు దెలుగు వికార మం చనుట జేఎ విడుతురయ్య తెలుగు లం మధ్యమ సపురుషమన మీరు మధ్యన మశ వ్యయము గననివి యెల్లను నవ్యయములె సంకరము నలంకారమే సరసకృతిని దారలకు గఠళె బులింగ మారయంగ ఓ క. కా. (గామ్య కర్య మెట్లు కానట్టి పనియగు భోజ్యమకద మేచృ థోజనంబు అడుగు కోఎకొండె9 యధమాంగ మనిచె్పె? నీచగ యన గంగ నీరసయశు లక శాస్త్రమందుండు లక్షణ జాల మెల్ల నిరువదెడంచు దారల నెన్నినట కొజత యిట్లుంట యెలజీ గి వ్యాకరణనుంద శాస్త్రకారులే చేఎరి సమయ మొకటి ౧౭

వాలకవి శరణ్యము ఠి లక్షణ నిరూపణములందు లౌకికిములు సర్వమునుజేర్చి చెప్పంగ జాలకునికి దాన జేరినిదె నను దానిమీఆి యున్నదై నను గావ్యమం దుండెనేని గరా నెత్తి బెట్టుక కన్నుల నొ ్ధి కొంచు నెల్లరును దాని సాధుగా నెన్నవలయు ్రమ్యుమేన్‌ లౌకికకబుయేని గవుల సలుకు 'వేదవాక్యము వలెను బవి(త్రమంచు ౧౯ా ఇటి సమయంబు లేకుండనేని కాస్త మంత గొప్పదియయ్యు గొజంతవడదె శాస్త్రక రలు మనుజులు శాస్త్రమునకు బారి మేర్చర్చు మనుజు లేపాటివారు అం కనరొకో శాస్తనియనుంబు గాచుకొజకు శాస్త్రదోషంబు పరిహరింవంగ నెంచి కాస్త్రకారులె చేఎన శాసనంబు లెహ్యమే లోకరూఢమొ గవులమాట ౨ం మూలవిచ్చేదనము శాస్త్రమున కొన ర్త శాస్రమూలంబు కవిమాట సరకుగనక శాస్త్ర మె న్యపామాణ్యసరణి బడదె కాస్త్రకారుల యభిసంధి సడలెనేని ౨౨ వ్యాకరిణమందు గవియందు లొకమందు వాఎగాన గ నెల్లర వశమటయ్య ఇల మహాజకు ల్మేతోవ మెల గుదు రది రాజమార్షంబు సాధ్యంబు నై జపధము ౨౩ పెద్దలెవరా వారి సుద్దులె సుద్దియౌ జిన్నవారి నుడులు చిన్ననుడుతె 'పెదదిన్నతనము సుదుల కిటులబ్బె న! యి సుద్దులాడువారి యుద్ది వలన ౨౪ పెద తనముగోరి పెదల నుడివడ చిన్నవారు నేర్చి చెల్‌గు చుండ్రు "పెద లన్నవారు _పేతలే కారుసూ నేటి వారిలోన మేటివారు ా కృతయుగము వారితో బోల్చి కీడువర్చ గూడదే నేటిబాపల గురు లటం్యడె

బాలకవి శరణ్యము యుగము బట్టియె రూపంబు నుండునంచు నేటి బా పలు బూజ్యుల నే డటనిరి కు పదుగు రాడు మాట పాడియై ధర జెల్లు నొక్క డాడు మాట యెక్కద౦్యడ్రు తత్వమందు పాడి తరము దప్పెన యెని మాటపాడీ యిక తే టవడును ౨౭ ఏజణుపాలునట పాజుచునుండును దేశ భాష తేజ గు దెలియు టరిది మాలు చుండు గాని మాజుపు గనరాదు లోతు చూచి కను డు లోని గుట్టు అలా మనమె కానలేము మనము మాఠెడుచొప్పు మారుచుండు రూపు మనసు గుణము మాజుచున్న నేమి మాలజుపు మజచియె వ్యవహరింతు మెల్ల యందు నెపుడు లా బాస యొక కాదు బ్రహ్మయు (బ్రహ్మాండ మెల్ల మారుచుండు శెజు గ రొక్కా ఎప్పు డెద్దికలదొ యప్పటి కదె నిత్య మదియ మనకు సేవ్యమిగుట యొస్పు ౩ం దండి చెప్పెగాదె తగి ఇట్టి కారణా ల్మాటలోను గల్గు మార్చు కును ఎటు గఠె గలె నిక గలుగని దాని ళం రి టి గాగ 'జీయ నెపుడు గాదు విధికి తం మాలమాటయీని మాదిగ మాకేసి నాటి దేని గాక నేటి దేని ఈడ దెన నేమి యొడ్థదెనను నేమి ఎడ దే? న జెల్లు వాడి కున త వాడికి గద చూట (ప్రాణంబు మానంబు వాడనటి మాట పొడు వడును చెలుబడేని బటి చేకొండ్రు లోకులు మోడలె న గీవుల మాటలైన = రామిమాడయేని జాతిపె రాలణయు గాల్బికొట్టి చూచి కొక కొనరు చెల్ల నట్టీదై న జేకొండ్రు తడయక కాగితంపు ముక్క కౌసుగొను తళ

బాలకవి శరణ్యము ల్‌ తద్బవాలు చూడ దప్పైన సంస్కృృతాల్‌ పామ ఒన వాక్కు. వలన బుఫ్రై “గాక పండితు లవి గానక మారుర వ్యావహారికముగ వాడనయ్కె ౩౫% పాత మాటలెల్ల పరమ పవ్నిత్రమా కొత్త మాటలెల్ల కుత్సితముల చన్న వారి మాటి కాస్త (వబద్ధమా బతుకు వారినూట (వల్లదనమ ౩౬ పా తయ దొలి (కొత బతికిని కవినోట వెడలె గాక శవము నుడివెనియ్య నేటి కొత్త నుడులు నెర కొన్నాళ్ళకు ఛా తలొను నవియు [బదుక నలదె 38 లోరఎద్ధమైన లోకిక పదములు సార్ధకంబు లెల్ల జనుల కగును మా నెట్టి మాట మటీ మటి పరికింప కోళశమంద తెలియు గోవిదుఎకె ౩రా ప్పస్టకాలలోన (ప్రచ్చిన మాటలు పా తలై నవాని (దవ్వియె తి నే డు నెల్లవారు వాడ గావలెనన్న గాంతు కడ్డపడదె ొత్తమాట క౯ా వాడిక గనరాని వదముల పొడళఠెల నిశ్సయింబనెట్లు నేరనగునా తప్పులెన్నా (వ్రాఎ దాంభికపండితు లొబ్బులంచు జెప్ప నొప్పులసునె ఇం సంశయము.దీర్చు కొళ మేన్‌ శాస్త్ర మేని లేదు లేదయ్య తెలుగులో వాదులా జె కావ్యముల పారమేనియు. గాదు నమ్మ బండిత పరిష్కరణమున బన్న వడియె ఆం శబళశంకిల జేఎ సుశబములను వోకుకొన మానుచున్నోరు బాలకవులు (శాంతి నెవ్వడు తప్పన్న భయము వడుట సాజమేకద పుడమి నజ్జానులకును ౪ తాము తప్పన్నమాటల తామ వాడు చొప్పతప్పులు తెరయక తప్పు వట్టు

క్ర బాలకవి శరణ్యము పండితమ్మన్యులకు నొక్క దండమిడు డు కలదు లొకంబు సత్కవుల్‌ గలరు భువిని ౪౮౩ కాన యల్పజ్జి నిందుల గణన "సేయ కెవి పెద్దలు వాడిరొ యవ్వి మసము జంకు లేకుండ కావ్యరచనల యందు సొచితిని బట్ట వాడుట యసదుకాద ౪౪ అప్పకవి చెబ్బనట్టుల గొప్పకౌదు మంచివని యెల్లరును సమ్మతించినట్టి వాని జెప్పంగ తప్పు తప్పనిన వాని వెదకి సాధించి యొప్పులే విశదపటితు ౪౫ అఖిఎ లోకుల కానందమెన చొప్పు సరసముగ గెత గూర్చీన సరస కవుల సరసభాషల న్‌ త్తి నిస్ఫంశయముగ బాలకవులకు సర్చింతు వాణి గొలిం ౪౬ అప్పకవి తిమ్మకవి సూరనాది పూర్వ లాక్షణికు లొక్క పద్యంబె లక్ష్యముగను జెప్ప నొప్పక తన్నదా శిష్ట వాక్కు నేను జూపెడు లక్ష్యమ్ము లెన్ననటై ౪౭ ఒండు రెండును గావవి మెండు సుండి అ (పఎద్దుల వాక్యంబు లన గ జనదు లక్షణంబున కవియు నాలంబనములు కాన్య లోక నిరూఢమే భవ్యఎదము ఇలా కూతురని కూతురికి (తూ ౫౨ంగడ్ర కూయన్ఞం కూతు శబ్దము (వధమైక వచనంబునకా రువర్శం బగు కూతురు _ కూ తులు కూ తురులు కూ తుళ్తు చూ తురినీ త్యాదిరూపంబులు (గ్రామ్యుంయి లని యెణుంగునది అని తన బాలవ్యాకరణమునందు ఆచ్చిక పరిచ్చేదము 8వ సూతములొ చిన్నయసూరి అర వె యేండ్ల (కిందట శ తాబ్దానుశాసనము చేఎనాడు ఆ వ్యాకరణము బడులలో విద్యార్థులకు తెలుగు పండితులు బోధించడమునకు మొదలు పెట్టిన తర్వాత లోకష౦ ధంతటా శిష్ణజన వ్యవహారములో ఉన్న కూతురిని కూతురికి కూతుళ్ళు మొదలయిన రూపములన్నీ (గ్రామ్యము లయిసోయినవి ంధములతో

బాలకవి శరణ్యము క! (బాయుటకు తగినవి కౌ వని వాటిని పండితులు బవాష్కారించినారు అంత కంతకు (గంధముఎలొ అది కనబడనే కూడదని చిన్నయసూరిగారి లక్షణము పృట్టకమును పే అచ్చుపడ్డ (గ్రంధములలో కనబడిన ఈ మాటలు సాధ్యమయినంత మట్టుకు తొలగించి తర్వాత అవి అచ్చు పడ్డప్పుడు (గంధ పరిష్కంణము చేఎనారు కొత్తగా అచ్చుపడ్డ పూర్వ (గ్రంధములు అన్నిన్ని ఇళ్లు పండిత పరిష్కృతములై నందున వాటిలో అవి మనకు కనబడవు కవులు వాడిన ఉత్తరార్యధ శబ్దములు తాటాకుల పుస్తకాలుగాని 880 వ సంవత్సరమునకు పూర్వము అచ్చుబడ్డ పుస్తకాలుగాని తర్ధళో చూ స్తే తప్పక కనబడుతవి కొన్న్వైనాను పండితులు తర్వాత తీఎవేఎనవి చిన్నయసూరిగారిమాట వేదమువలె ఎట్టి (సమాణమైనదో చూడండి మన పండితులకు పాణిని చెబ్బన లక్షణములో పదివేల తప్పులు చూఎంచి దిదినాడు కాని 'వేదవాక్యము వంటిదని అంగీకరించలేదు కాత్యాయనుడు (పౌఢవ్యాకరేజము చేఎన ఎతారామాచార్యుల వారేమి గుష్తార్ద్య్య కాశికాకొరులేమి తక్కిన పండితులేమి గుక్కుమిక్క-నకుండా చిన్నయసూరి చెబ్బన ఈ స్యూత్రమును ఆంగీకరించినారు పరిశీలన లేకపోయినది గదా 858వ సంవత్సరములో చేమకూర వేంకటకవి విజయ విలాసము ఆ కౌాలదుందు (పఎద్ద పండితులయిన మాడభూఎ. వేంకట కృషమాచార్యులవారు పరిష్కరించి అచ్చు వేయించినప్పుడు కూతురిని మొదలయిన (ప్రయోగములు దిద్దక విడిచి'పెచ్చినారు ఆ అర్వాత అచ్చుపడ్డ పుస్తకాలలో ఇఏి కనబడవు వసుచరిత్రలో రెండు =ద్యములందు కూతురః౯ అని 85 సం జూలూరు అప్పయ్య=ంతులుగారు టీకళోకూడ అచ్చువేయించిన పు సకములోనున్ను 868 వ సంవత్సరమున అచ్చుపడ్డ పు స్తకములొనున్ను _ తాటాకు పు స్తకములోనున్నూ శిప్తు కృషమూ ర్తి శాస్తుటగొరు స్వహ _స్త్వముతో (ాఎన ఎతిలోనున్నూ కనబడుళున్నది వ్యాఖ్యానము (వ్రాసనవారు టీకలో కూ తురఖా కూ తురిని అని అర్ధము (వాఎ యున్నారు ఈ రూపములు ఇప్పటి అచ్చు పుస్తకములలో కానరావు చిన్నయగారి శాసనము '(వకారము ఇవి ఫ్రామ్యాలని మొదట తాము (భమపడి పూర్వికవులు తప్పు 'వ్రాఎనాంని కూడా (భ్రమపడి ఆ తప్పు దిద్దికేగాని ఆ కవులకు అఎథ్యాతి కలుగు తుందనో లేక గొబ్బవన్న (పబంధములందు ఆ శబ్దములుంపే చిన్నయగారి లక్షణమునకు దోషము కలుగుతుందనో ఏ కారణము చేతనై తేనేమి ఈ కావ్యము లలోని పారము దిద్ది వేఎనారు అయితే జీవలోకమందు ఈ శబములు సదా అందరినోటను ఆడుతూ ఉన్నందున పండితులూ కవులూ తమ్మగంధములందు నేడుకూడా అవి వాడుతున్నారు పొరబాటున అంజే అనండి చిన్నయసూరిగారే తాము(వ్రాఎన వబాందూ ధర్మశౌస్త

గ బాలకవి శరణ్యము సంగ్రహములో కూతుండడ్రు అనే శబ్దము వాడి ఉన్నారు అది తప్పనిగాని ఒప్పనిగాని తమ లక్షణములో చెప్పలేదు తాము (పయోగించిన శబ్దమే తాము కాస్త్రమందు సయ్యిగవాంచడము మరచి పోయినారు గదా ఆయన వ్యాకరణము (వాఎనప్పటికి భారత మెనా అంతా అచ్చు పడలేదు ఆయన చూచిన గంధములు కొంచెము తెలుగులో ఉన్న (గంధములు అన్నీ చూచిగాని ఏదయినా ఒక శబ్దము అయు క్త మని చెప్పుటకు ఎవరయినా సి హఎంచ కూడదుగదా చిన్నయసూరిగారిని మనము నిందించకూడదు తన లక్షణము సంపూర్ణ మయినది కాదని చెబ్బ శిష్ట్రబయోగముఎ నుండి శేషము తెలుసుకొ వలఎనదని చెబ్బనారు ఇంతేకాక తనలక్షబమునకు విరుద్దముగానున్న శద్రిమయినా ఆర్యులు వొడినదై తే ాహ్యామన్నారు ఆ (పకాంము ఆయన చెబ్బనస్పటికీ ఆతని లక్షణము వేదవాక్యముగాను అనత్నికమణీయముాలు వివేకములేనివారు (గవాంచి ఆతనిమీద భారము మోబఎతే ఎవరిది తప్పు అతనిదికాదు నేట్యిగంధములలో కొన్నించినుండి ఈ లక్షణఏరుద్ధము లన్నశబ్దములు ఎత్తి చూఎసున్నాము “చిలకమరి లక్ష్మీనరబంహంగారి కర్పూరమంజరి _ మూడవ మ్యద్రణము _ తనయనుంగుంగూతురును గాట్లు కడిగి కన్యాదాన ఎుచ్చి కవ పృటబ్ర ఫీ వపంకి వానికూ తురును తనికూతురట్ల బెంచుచు 2 వపుట 8వ 6౦క్రి అనుంగురగూ తురు నెందుదా చువాడ 25వ పుట 5 ప వం క్రి సుధాశరశృంద్రమే_ కూ తురిని 29వ పుట ___కూ తురుకు 240 ప పుట కొమళ్సాజు వెంకట లక్ష్మణరావుారి మహమ్మదీయ మహయుగముతోే రాయల కూ తురును పుట 885 చిలుకూరి వీరభ్యదరావుగారి ఆంధ్రుల చర్శితము పూర్వియుగములొ అయిదు మాట్లు-కూ తురిని అని [పయోగించినారు చూ పుటలు 76 08 48 56 84 రాణిసంయు 5 కూ తురిని _ పుట 85 అజ్మీకొంతరావుగారి అశోక చరితము కూతురును పుత్తెంచి ఎకుల చరిత్రము ___ కూతురును పుట 568 కూతురునకు పుట 20 కూతుళ్ళను పుట సూర్యనారాయణగారి మృణాలిని. - మూతును కూ తురునకు పట 8 చం[దశేఖరము - కూ తురిని పుట ( (కొత్తవల్లి సూర్యారావుగారి ఫసానే యాజబ్‌ --- కూతురు బెండ్లిచే సెను పుట 88 సుసర్ష అనంతరావుగారి బేకనుపన్యాసము _ కూ తుళ్ళు పుట 56 మల్లాది సూర్యనారాయణ శాస్తుంలుగారి భవభూతి నాటకములు __ కూ తురికి పుట 8 కూతురి కషముపుట 78. కూ తురికి పుట పానుగంటి లక్ష్మినరనంహరాయకవి సారంగధర -- పెళ్ళికూ తుళ్ళు పుట 2

దాలకవి శరణ్యము రి తిరపతి వేంక'కేశ్వరుల వ్మికమాంక ___ పెంకకూ తురు మీ దికి పుట 5? ళ్‌ (శ్రీ రామమూ ర్రిగారి కవి జీవితములు -_ కూ తురుపేరు పుట 288 రాయసము వేంకట శివుడుగారి ఇంగ్రీషువారి సంసార పద్ధతులు _ా 'పెండ్రికూతురు తల్లి పుటట 5 అమ్ము[దిత గంధరింతామణి 890? జనవరి పుట £ _కూ తురి పెండికె -వ్మతికాధిసతి భ్‌ంరూాా కాంచీపుకము పచయబ్బ మొదంగారి విద్యాశాలయందు ఆంధ్ర గీర్వాణ (ప్రధానోపాధ్యాయులై న వైయాకివణ రామానుజొచార్యులవారు $848సం ౦చించి అచ్చువేయించిన భారతవచనంబను (గంధమునందు తరుచూ కూ తురుని కూ తురికి కూ తుంథడు వాడినారు (చూ కూ తుయినిన్ని-వటలు 70 85 87 985 6 87 42? ్సి కూ తురికి పుట 87 కూ తురితోపుఎ 5 కూ తురికొడుకు పుట (08 కూ తుండు పుటలు 77 8 38 $8 380 నాగపూడి కుప్పు సామయ్యగారి భారతిములొ కూ తుం్యడన్‌ పుట వికి ఇట్టివి ఇంకా అనేకములు చూఎంచవచ్చును అయితే వచనముఎలో ఎమరి పాటున వాడుకలోని శబ్దము (ఎయోగించినా వద్యకాొవ్యములలో (గామ్యమన్న వివా దము అకేదంయదురేమో సం వద్యకావ్యములలోని (పయోగములున్ను కలవు కొప్పరపుకౌమరాజుగారి జాందివతీ పరిణయమునో ఆ పద్యము (1 ఊఉ అలుని వెంట గూ తురిని నంపు తలంపున గంసు గాంచినీ లక్షణ విరుద్దమైన ళం హూ శబ్దము (గ్రామ్యఎళాచిగా భావించి (గ్రంధము మీద వాలకుండా తమ నోటనే బంధించిన కూచి నరఎంహముగారుకూడా గొరాంగచర్మితము భా ౪2 వ పద్యములో ఉ $వ చరణము. వ్యాకువ్వక యట్లు వారు తమకూ తురు వాంఛకు వేజొనరురే భి అవాలి అని వాయడము అనివార్యమయినదిగదా వాడిక తబ్బంచు కోవఠెనం' పే పాణాలు బిగబెట్టుకొని (వ్రాయవలెను (సాచీనాంధభాషాభిమానులయిన కవిరాజులు పండితులు [శ్రీపాద కృషమూ రి వ! న! శాబ్రగారు తమ భారతమునందే ఆది4 శ8ివద్యములో తే గీ కవికి గూ తురిపె గడు కరుణగలదు అని (వ్రాఎ వాడికలోనున్న శబ్దిము ఎంత అపరిహార్యమో ధ్రక టించిన వారయినారు కొందరు పండితుల (వాతలలో వె చిత్యమున్నది తాము సంపాదించిన వ్యాకరణజ్ఞానమువల్ల దాడుకలొని శద్దము (గ్రామ్యమని మ్య్మాతము తెలుబుకొని దానిని అగ్రామ్యరూఎ మెట్లుండునో తెయకను స్ఫురించకను (గ్రామ్యమనుకొన్న శబములోని అచ్చుగాని హల్లుగాని మార్చి వర్ణలోవ పర్ణాగమ వర్ణవ్యత్యములచేత గ్రారధికీకరణ

20 బాలకవి శరణ్యము విధానము ఎర్చరుచుకొన్నారు అచొప్పున కూ తురికి శబ్దములోని (గ్రామ్య దోషము పోగొట్టడమునకు కూ తురు ఉకారాంతము గనుక కు (ప్రత్యయము చేర్చవలెను దానికీ సైర్వమందు న కౌ అనే సూత్రముచేత నకౌరము రావలెను గనుక కూ తురు సకు అని దిద్దుతున్నారు ఈ రూపము లోకములో ఎక్కడాలేదు గనుక (గ్రామ్యము కౌదు (గ్రామ్యవిరుద్ధ మైతే తప్పకుండా అ(గ్రామ్యమే అ్యగ్రామ్యము సాధువేకదా అని సమాధానము చేసుకొని నిస్పంశయముగా (వయోగిస్తున్నారు ఒక్క-మైనా సాధు శబ్దము చక్కగా [వయోగిసే కామధేనువులాగు అన్ని కొరికలూ తీర్చి స్వరానికి తీసుకొని వెళ్ళుతుందటగదా హోసీ అంత లాభము లేకపోయినా ఆామ్యమ్మువయోగించడముచేత కలిగే నరకబాధయినా తబ్బ్పనదిగదా చూడండి వారి (ప్రయోగములు మృణాలిని _ పుట 88 కూ తురునకు వివాహము గావించెను చభావతి _పుట 5 "పెండ్రికూ తురునకు ఎకుల చరిత్ర పుట _ 20 కూతురునకు అల్బదోషమెనా కావ్యమందు సవాంచక విమర్శచే సేటప్పుడు యమునికన్న ఎక్కువ విర్‌ఘృణపడని పేరుపొందిన వండితులు (బ (శ్రీ కౌళీభట్ల బిహ్మయ్యశాస్తుల వారు కం వీరేశలింగం పంతులుగారి వివేకచం(దిక విమర్శించి (వాఎన విమర్శన గ్రంధములోనే _ రిఫార్మరుగారు రుక్మిణివలన యావద్వృత్రాంతమును వినిన వారేయయినను దమకూతురునకేమి కీడుగలుగునో _ అనేవాక్యమందు కూతురు నకు అని (ప్రయోగించినారే మరి యితరులను నేను పేర్కోవడ మెందుకు కూ తురునకు వంచిడే కూ తుు అని మరి ఒక ఎచ్మితరూనముకలదు కూ తురిని అనే ([గామ్యఎడ తబ్బంచుకొనుటకు ఎ ఉపాయమూ తోచనప్పుడు ఐది తరజణోపాయముగా కలి ంచుకొన్నది ఇదే విద్వాకణా పరీక్షకు పరనీయ్యగంధమయిన రాజస్థాన కథావళిలొ ఉన్నది చిలకమరి లక్ష్మీనరఎంహంగారు (వాఎనది విద్వాఖా పరీక్షలో దీనివిషయమె ఇచ్చిన (వశ్నలలో ఒకటి కూతుని ఈ శబ్దము మొక్క_సాధ్రుశ్వ మును విచారించవలెను అది బుదిమంతులు నిదొనించి చూస్తే బోధపడుతుంది ఎలాగున గింజుకుంటున్నారో (గ్రంఖౌలు (వాసేవారు ఎంత వోస్యాస్పద మైన (వాతలు వొస్తున్నారొ అయ్యో పావము తమ నీడనుచూచి తాము ఊర కేభయపడి పారిపో తున్నారు కూతురుని అనే మాట చిన్నయగారు (గామ్యమనగా నే (గామ్యమయిపోయి నదా అది [గామ్యమన్న ఆచిన్నయ మహర్షి దానికి సాధురూప మేదో చెప్పకపోయెను (గంధాలు (వాసేవారికి తమ నోటను వచ్చే మాటలన్నీ (గామ్యములాయెను. పూర్వ కవులు వఏరూసములు వాడినారో చూడరాయెను చూచినా వాడుకలో అేని కారణమున జ ఎయందుండవాయెను ఎమీగతి

బాలకవి శరణ్యము లి ఇంకొక్కదృష్టాంతము చిన్నయగారుబె రరగొట్టిన వారి అపస్మృతికి వ్యాకరణ మందు కూతు శబ్దము (ప్రధమైక వచనంబునకు రువర్షం"గు అని ఉన్నందున కూ తురు శబమునకు కూ తు రూపాంతరమనుకొని కూ తు అనే రూపమే ల.ధమైక వచనరూపవవిగా వాడుతున్నారు కొందరు (నీవు) కూ తురవు (నేను) కూ తురను అని వాడవచ్చునో రాదో అని శంకచేత గాటోలు (శ్రీపాద కృష్ణమూ రి శాస్త్రులుగారు తమ భారతములో (ఆది ౫ 9 తే కూ తు జగదేకక్రీర్తితయై తలర్బుననుచు నెల్లరు విన బల్కెన (భవాణి అనిన్నీ(ఆది ౪ 56) క భగవంతు డూర్ధ్వరేతసు డగు కణ్వున కెట్టి కూ తువైతివొ కదవె అలిన్ని (వాఎనారు నన్నయతన ఆది * 27 పద్యములో నీవెవ్వరి కూ తురవు అనిన్ని నేను సంయాతి కూ తురను అనిన్ని (యోగించినాడు కూ తవు కూ తను అనేరూపములు నా కెక్కడా కనబడలేదు ్రీకృషభారతిములో తప్ప కూ తు అనేది శద్లమని చిన్నయగా రెందుకు [వాఎనారో నాకు కీలియదుగాని (పాతిపదికము గాటోలును శబరత్నాకరిమందు కూతు లేదు లక్ష్మీనారాయణీయమందున్నది అహోబలపండితేడు కూతు టూతురు కూ తురులు ఇత్యాది అని సందిగ్ధనుగా చెబ్బనాడుగాని చిన్నయి గారికి పూర్వము (బ్రానన వైయాకరుణులు ఎతటము (అనా (ప్రత్యయము చేర్చుటకు ముందుండు రూపము సంస్కృతములో అంగమనిన్ని ఇంగ్లీషులో బేన్‌ అనిన్ని అంటారు కూతు కూ తురి అనిచెబ్బనారు అాతుకుజ్ణ కూ తు గుజ్జ అల్లు గుజ్చ అన్న (వయోగములు కావ్యమందున్నవి గాని కూతు అని విడిగా (ధమైక వచన రూఎము కర్తగా ఎక్కడా కనదిడలేదు నాకంటికి చూచినారా దుర్‌భమవల్ల ఎంత కీడు కలుగుతున్నదో లోకవిరుద్ధమెనె శబము సాధువు అని ధూ రపండితుడం కే 'వేయిమందిగల సభలో ఎవ్వరూ తన్పిపట్ల్‌ లేయుగదా కూ తురునకు కూ తువు నాకొకకూ తున్నది నాకూ తుని వానికిత్తు అని పద్యములలో ధ్రయోగించీ రాగ ముకో పాడితే సభలో అందరూ సంతోషసారు గాని అవళబ్రములు వాడినాడని తోచదు గదా తోకములో 'పెదలువాడే మాటలకన్న ఈ అపశబచపీలు ఎక్కువ సాధువు చిన్నయసూరి బాలవ్యాకరణములో చె ్పెన కూ తురు కూతుఇ అసాధు వులు కావుగాని అతడు (గామ్యములని చెబ్బన కూ తురులు__ కూ తుట్ల కూతురిని సాధువులే (ప్రాచీనాంధ్రభాషలో కూ తురు_కూ తుకా కూ తులు మొదలయినవేకాని కూ తురిని కూ తురికి కూ తురను కూ తురులు కూ తుళ్ళు- ఇట్టివి కనబడవు ఆంధ్రభాషా భూషణములో కేశత్రన_క కూ తురు పదము రుకారము బా తిగ దా జెడువిభక్తిపై బెట్టినచో గూ తురు కూ తుంగినియెను గూ తులచే గూ తువలన గూ తుల ధనముల్‌ అని తనకౌొలమందున్న లౌకికళశబరూపముల లక్షణము. వెబ్బనాడు ఆతనికాలమందు శిష్టజన వ్యవహారములొ ూ తురిని కూ తురికి మొదలయిన రూపములు లేవని ఆకాలపు (గంధముళనుబట్టి తెలుస్తున్నది

లి బాలకవి శరణ్యము అయితే విన్నకోట 'పెద్దిరాజునాటికి శబ్దరూపములలో మార్పుకలిగినది అబ్బటి కావ్యములలొకూడా ఊ త్హరాయ్యధశబ్దములు కనబడుతున్నవి. గనుగ పెద్దిరాజు తన లక్షణములో గీ పరగ కూ తురు శబ్దంబుపై రుకార మొక్కఎలుకునై నను నుండు బాయు బెక్కుపలుకులనె నను దక్కిటోవు గూ తు బడసెను గూ తుగా గోరెనన గ క కూతుఎచే గూ తురిచె గూ తురకే కూ తుకొజకు గూతులవలనక౯ా గూ తులకు దగవు లొస గెకా గూ తుల యందుండు (పీతి గుణపంతుఎకున్‌ పీటిని చెబ్బనాడు ఈగగ్రంధము ఆంధ్రసొావాత్య పరిషత్నత్రికలో నేడు అచ్చు పడది గాని మేము ఎనిమిది సంవత్సరముల ,క్రిందట వ్రాత్యపతి చూచి అనేక పటిణములలో మా ఉసన్యాసములందు ఈ లక్షణము ఉదాహరించి ఉన్నాము మ! అహోబలఎండితుడు కూడా కవిశరోభూషణములో (పుట 308 కూతు కూ తురు కూ తురులు కూతులు ఇత్వాది అనిచెబ్బ ఉన్నాడు అతడే త్రన వ్యాఖ్యానాంతమందు తెలు న మంగళము చెప్పుతూ __ సీ పా పంటతామరకంటిదంట కూ తురి మోవిపంటి తీయనితేనె జుంటితేటి అని కూ తురి శబము (_పయోగించినాడు 0 చిన్నయసూరిగారు పుట్టకమును'పే. తెలుగుబడులు. తెలుగు వ్యాకరణాలు పుట్టినవి ఆ ఐడుఎలో తెలుశుచెబ్బనవారున్ను అప్పటి వ్యాకరణాలు (వాఎనవారున్ను ఆయనవంటివండితులు కాకపోలేదు చెన్నపట్నమందున్నగవర్న మెంటు పారశాలల్రో (ప్రధానాంధద్రోపాధ్యాయులుగానున్న రావిపాటి గురుమూ ర్షి శాస్త్రులు గారు వ్యావహారిక భాషతో 819 సం న వ్నికమార్క- చరిత్రమున్ను శ$్ర84వసంన ఎంచతంత్ర మున్ను 1886వ సం న వ్యాకరణమున్ను (వాఎనారు ఆ వ్యాకరణమున్ను ఆ సంచతం(తమున్ను చాలాకాలము బడులలో వాడుకగా చదువుకొనేవారు ఉదయగిరి శేషయ్యగారి వ్యాకరణము 857వ సంన వ్యావహారికభాషలో నే (వ్రాఎఉన్నది 1875-వ సం న దానిని మార్చి (గ్రాంధికభాష లో అచ్చువేఎనారు అప్పటి వ్యాకరణాలలో ఉత్తరాయ్యధ్రశబ్రములయ అనేకములకు లక్షణము కనబడుతున్నది కాంబిల్‌ బౌన్‌ మొదలయిన ఇంగ్లీషువారు తెలుగుపండితులవద నేర్చుకొని సా ౧ ఇంగ్రీ మభాషలో తెలుగు లక్షణము ([వాఎనారు అట్టి వ్యాకరణములలొ కూ తురు శబమునుగుఅించి చెబ్బన లక్షణము ఉదాహరిస్తాను చి

బాలకవి శరణ్యము లి కాంబిల్‌ గారి వ్యాకరణము/ 820 నం పుట 5వ ఎ కూ తురు-ఏతటము_ కూతు క తురి_బ వ కూతురులు కూ తుండు ళం రావిపాటి గురుమూ రిశాబ్రగారి వ్యాకరణము ( 888 సూ్యూతము శా కూతురు శబ్దమునకు ఏతటముకూతు కూతురి (పధమాబహువదనము కూ తురులు కూ తుండ్తు కూ తుళ్ళు కూ తులు (బౌకాగారి వ్యాకరణము. (మొదటి ముద్రణము 840 రెండవది 857) ఎ వ కూ తురు_.ఎతటము కూ తురి_బ వకూ తురులు కూతుండు అబ్బాయినొయుడుగారి వ్యాకరణము ( 808) చిన్నయసూరి వ్యాకరణము చూచే (చౌబనామని చెబ్బనారి (ఎ ఎ వి కూ తురు.ఏఠతటము కూతు కూ తురి_ బవ కా తుండ్లు కూ తుళ్ళు కూ తురులు కూ తులు చిన్నయసూరి తెవిఎయో తెలియకనో తానువాడిన శబములే తిన వ్యాకరణ ముల్‌ సం్యగ్రబాంచ మరచినాడు అతడు (వ్రాఎన వాందూధర్మాశాస్త్ర సంగ్రహము నుండి కొన్ని ఎత్తి వాస్తున్నాను రెండవముడ్రణము. 87) ఇరువురి (పుట ) ఇద్దజ్‌ (యేరా ఖిత్త్స అందజి (పేరాలు 70 85 205 ౨ 898 3883 887) ఎందజి( పేరా 888 కొందతీ (పు8ి కూతుం డు (పేరా థి )-వల్ల (పుట 4). చేఎకోవచ్చును (వుట శ). విభాగించుకొని (ధేరా 4శ)_కాకనే (పుట గృ_పరిశీ లింవకనో తెలియకనో (పేరా 769టవతి చునుష్యునికి (పుట 5)._మదాసు నందంతటా యుయుళ్ళు వాయు నాచారిము (పేరా 76 ఆయన (వాఎన నీతి చర్భదికలోనివి_అందఅికి(ప్పుట 8 అందతి(పు (02) లోభమువల (పుట శ్రి మాటలవల్ల (పుట శ్రి 'మొదలయిన వెన్నో ఉన్నవి వ్యాకర ఇములో బొబ్బ మంచినవి భారతాది (ప్రాచీన (గంధములలోని భాషకే ఆయన లక్షణము చెబ్బనాడు అందుచేత కూ తురిని (గ్రామ్య మన్నా డని సమాధానము చెప్పడమునకు వల్లకాదు (పాచీనులువాడని ఉండును ఉందువు ఉందుము ఉన్నాను ఉన్నావు ఉన్నాము దొరరు వదునొకరు మొదలయినవి ఎన్నో చేర్చినాడు (ప్రాచీనులు వాడినివెన్నో మరిచిపోయినాడు ఇన్ని లోఎములున్న ఇతని లక్షణమును (ప్రమాణముగా చేఎకొని ఇతడు పుట్టుక మునుప్ప వాఎన (గంధములలోని భాషలో తప్పులు పట్‌ దిద్దడము అవివేకము కాదా అందలి వంటి రూపాలు ఇతరుల (గంఠథాలలోనే కాక అతని _గంథాల లొనూ కనబడుతూ ఉన్నా ఆ రూసము తప్పని అతడెక్కడా చెప్పకపోయినా అతనికి

లో బాలకవి శరణ్యము ఆరూప మిష్టముకాదు అని పండితులు కొందరు వాదిస్తారే ఎట్లాతెలిఎనదొ వారికి దివ్యదృష్బని చూచినారా చిన్నయబూరిగారి తాతముత్తాతలు పుట్టక మునుపు వాఎన కావ్యముంతలో నాకు దొరికిన ప్రయోగములు చూఎస్తాను అచ్చుపడ్డప్పుడు చిన్నయగారి శిష్యులు పరి ష్కలరించి దిద్దినవ్వుడు ఎన్నిపోయినవో మేము చెప్పలేము కొందరు యతిన్రాసము లఅందున్ను గణబిద్ధమయినపుడుబ్ని శబ్దములు మార్చక ఏిడివిపెట్తుతారు కొందరు అట్టిచొట్ల ఉన్నవాటిని కూడా దిద్ది పాడుచేస్తారు. అడిగే దిక్కులేక ఎవరి యిష్టము వచ్చినట్లు వారు కావ్యభాష తారుమారు చేస్తే అదే సాధుభాష అని భ్రమపడు తున్నారు. పండితులు పు సకొలు ఏ భాషలొ (వ్రాఎనా శాస్త్రాలు ఎలాగు కల్చించు కొన్నా లౌకికభాషను నిర్మూలము చేయలేరు. అది వారి నోట్లో నే కొపురముంటుంది నాలుకమీద నెక్కి నాట్యమాడుతూ వుంటుంది. సలక్షణముగా వృద్దిపొందుతుంది (బబ థ్రీ జయంతి రామయ్యపంతులవారు తమ ముక్తీశ్వర శతకములో-___ పంచాం గము దిదిన (గవాసంచారము మానునె అని మ్మూతము చెబ్బనారు. పంచాంగము లేకున్నమీ బంచాంగము చెప్పకున్న ఒరియునె (గహముల్‌ అని కూడా చెప్ప వచ్చును (గ్రహచార విధానము లెస్సగా తె౨ఎకొని భాషాళాస్త్రము చాస్తే శాస్త్రము ఒప్పుగా ఉంటుంది అేకుంయే తప్పు అశ్తే లౌకికభాష లెస్సగా తెంఎకొని భాషా శాస్త్రము వాసే ఆ శాస్త్రము తప్పుకాదు లేకుంటే తప్పే (గహనంచారమునకు పంచాంగానికి పీరోధము కలిగినప్పుడు (గ్రహసంచారము తప్పసడము ఎటుపందిదో అటువంటిదే శిష్ట్యవహారమందు ఎద్ధమయిన శబ్దము శాస్త్రవిరుద్దముగా ఉన్నది గనుక తస్పనడము ఇకను (సయోగములు చూడండి..వాడుకలో లేని మాటలలో అచ్చులు హలులు నిర్ణయించడమునకు యతిస్తాననుందు (ప్రాసస్తానమందు వాచిని చూడవలె్పై "కౌన్సి వాడుకలోనున్న శబములు ఎదములు ఎక్కడ కనబడినా ఒప్పుకోవచ్చును అయినా శంకించేవారుకూడా సంతోషంచవలెనని వారికి కౌవలఎనట్టి _ఎయోగములున్ను సమర్పిస్తున్నాను కూ తురికి ఠకూంతుంని ఎ పా పంట తామరకంటి దంట కూ తురిమోవి వంటి తీయని తేనె జుంటి తేటి అహో పుక$ ఆ తాటి ఎగమువాని తలి కూ తురిబిడ వెన్ను నడుగుపాప మ్‌వ్న వాక ఆర్మధ దివ 88

బాలకవి శరణ్యము లిక్‌ గీ అనిన కూ తురు నూరార్చి జనని పల్కె నింతి మీయయ్యగలుగ వెయ్యేళ కైన జాలి వగ నింత మాటాడ నేల నిపుడు విన్నవముచేన పనుతు నీ విభుని నరయ ఉ నె 8$అ 28 (వాత 648 చ కమలదళాక్షి గూ తురిని గాంచుట మేలగునై న నొక్క ప క్షమున విచార హేతువని కాంచెద నెట్టగునన్న దర్లినం శము గురునన్వయంబు పతిసంతతి కన్యదురాత్మయైన నొ ప్పమి యపకీ ర్హియక౯ా సకలబాంధవ నిందయు నొాందుూూవునన్‌ ఉ రా జ్బ శీలి క ఎనీన పె నాకూ తురు (ప్రారాంతరము -_-- ఎన టె నాకూతు రునక మానవుడ పె నగరుచొచ్చి మాకుఎమునకుకా హాని యొనరించె గన్నుల గాన డు దలయెత్తరో త గాదే నాకున్‌ ఉ హరి అ 5-27 ఎ తొలకరి తరియాట పులు గు దెజీరౌతు నడుగుదోదుమిపక్కి. ఎడగనాని నలువపాొా బాట యలవరించిన మేత రాకాఎముక్కౌకి డాకవాని తెజగంటి రాచకూ తురి గై కొనినజాణ గొమరుమన్నె తికింపుగొమలువాని జాళురా నెత్తమ్మి సరిదాల్భు నీటరి మలచెంచు రాచూల వలప్పవాని ((ప్రాసస్టానము) చంపూ రా శ క నును ఎగున దలవంచిన తనయకు వసువ లొనంగి తఎనీయ గృహం లి అటి బున నొక్క- రత్నఎరిని నెనరి గ గూర్చుండి యిఎనియె. గూతురికిన్‌ ల్‌ దశా పుట 7? అ 6 ఉ మామ యిదేటిమాట వినుమా నునమారడి జెందెనింకి నా సామి పదంబులాన కొనసాగదు తొల్లిటిభంగి దానవ (గ్రామణ్గీ యింటనున్న జనక్యపభు కూ తురి నేలుకొంట కొ రామునీకొప్పె నొప్పదనరాదు (ప్రభుత్వము గల్గువారలన్‌ నిర్వఉరా ల్లి క మనమున వెజ గందుచు వెస జని కూతురు కొబ్బునందు సవరించిన పు స్పనికాయము. గాంచుచుద ద్వనజాక్షిందో డుకొంచువచ్చివినతు డై పరమ 4అ 64

2(ి బాలకవి శరణ్యము సీపా. తన కన్నకూ తురి దాన పెండ్లాడ డే వారిజగర్భుండు వావిద్బు చటో ఛాతప 53 వద్యం 50 ఉ ఏతల జూచీవతునని యే గిన నల్వకడాన దొవలో యాతనగాక యీపయి మహ తరశాపము జెందె నల్లదే ద్యోజటినీ శిరస్కుని యధోచిత రీతిని బూజచేఎ నీ కూ తురి నీయ జూడ గలుగుంగద యాబిడ (వాలువెట్టగన్‌ పార్వ పంవమా పుట [| ఎ. పరదేశులము మేము దొరలు మీరు నృపాలు ముదుగూ తురిసఖుల్‌ మున్ను మేము 6౧ విటి వేషధరులము వెలయంగ మీయిండ్ల వరుసతో నుండగ వచ్చు నెట్ట ఛభుఅ పుట శ్‌ చ్వి హరిణమై కూ తురి వరియింస నజుని హరియింప డే మృగవ్యాధ ర్నుదుండు బస *1 పు 208 పం 29 చ తిరముగ మింట 'వేవెలు గు దేపుని గన్లొనినట్టి యాసని బ్చిరిముగ నే గి చే గడిమి బట్టిన లావరీనేల చెల్వ కూ తురి చెలువంపు జేని యెద తుందుడు కెల్లను దీర్చినట్టి యా కరువలి పటి నాదు మది గల్గిన కోరిక లెల్ల సీవుతన్‌ ళు ((పాసష్టానము ) బహు అ పద్యం॥ చ్విపద అప్పుడు విడిదికి నరిగి పార్వతిని నస్పగించుటకు భిన్నాత్ముడై వరుని చేతిలో కూ తురి చెయివేఎ సంక మృత్యు ద్వి శ చ కొడవలి [వేలినటి దొర కూ తురికికా వెసనిడ్డ నాభి చం డడర గ గాంచో పంచవిశిఖాఖ్య తురుష్క బలంబు వాడి కె క్కుడు నమయంబటం చదరు[గోవులు గొల్ప్బ గ బిట్టమందు చిం దెడి పొగనానజాండమున నిండె నఖండతమ ఉఅకౌండముల్‌ రావి 4ఆ పశ్షీ ఉ తెల్లని పాము పాన్చి గడుదెలని వార్వము నెక్కు బిడ్డడు౯ న్‌ కెళ్లిని దీవిపై విడిది తెల్లని తమ్ముల మీరు కన్నులు౯-

బాలకవి శరణ్యము ల తెలనీ మోము గుజ్దమును తెల్లని మామయు దెలకి దుపుకా ళం ళంయాా తెల్లని కొడలుం గలుగు తెల్లని టూ తురి తండి గొల్చెదన్‌ రుక్కాఆ _60 పు! ళం భం చ జలకములార్భి పాండు జలదచ్చదపాళిక గబ్బు తమ్మసం కుల దెరందేన లుగ్గులిడి ొందరగల్‌ గదలించు గల్వ తొ "టైంల గుమారు గూ తురు ఘటించి భజించు సదీలలామ కో మలకుముదాగతాళికుల మంజురవంబున జోలవాడుచున్‌ వసు ఆ 482 ఉ చక్కదనంబు రూపును బొనం*టె కాదు గుణంబు లందు లం జక్కదనంబు గల్గునెజజాణ జఒగంబుల నీడులేని నా చక్కని గూ తురుందొరయ జాలిన వా దడిత డలు డౌ గదా ళం బుక్కింరి కీర్తిగల్లునని 'మెచ్చు మనంబున రాజు సొంకున్‌ విజయ ఆవ 298 ఉ ఆ న౨నాతు 'పెద్దడొడు కంచితరూస విలాస చారు తే జోనిధి బెండ్తియాడె నతి శోభన మూ రిని రుక్మి కూ తురికా మేనజీకంబుగా నఖిల మేదిని నాధులు చూచుచుండ గా నా నఎనాయతాక్షీిని స్వయంవరి మెన వివాహ బంపదన్‌ విస్తు పురా *1! ఆ 76 ఆ తనదు దాన మవని తన గూ తురి సమంబు తండి దానమెల్ల తనక కొడు అన్యులిచ్చు దాన మది తనవంటిది విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ వేమన ద్విభా ౨8 క అలగట్లు రాచ గూ తురు చెలువెంతయు గపట విన శేఖరుళోడకా న! బ౨కిరి వినయంబొప్పగ సలలిత మకరింద మధుర రసవతృణితిన్‌ శివ 50 ఎపా వావి దబ్బంచితి ఎనజాసనుని యంత వానికి గూ తురు వలపు గజిఎ శృాశావై ప ఈ మ అకలంకేందుని భాస్య గౌతమ తపస్యా శాలి చందా వతం సకు సంగంబున నంత గర్భ 'మొదవకా సంపూర్మరాకాశశాం ౩ కళాగర్భితపూర్వ దిక్స9మద రేఖం బాండురభ్రు విళా లకపోలద్యుతి మించి యొక్క ఉభవేళకా గూ తురింగాంచినన్‌ సమీ[ఆ 8 8

ల$ బాలకవి శరణ్యము ఎ దారువనత్రుల దగిలె గాని యదేమొ సీవలె ముక్కంటి నేర డయ్యె గారాబు గూతురి గదిసె గాని యదేమొ నీవలె బర మేచ్చ నేరడ యె సొరంగ ద్వితీయా 8 లు పెండ్లి కొమారుకి చెండ్డి గూ తురికి గె "'సనరి ముత్యాల బాఎకంబు సుభ *” ఆ 85 ద్వివద చెవిడాఎ గూ తురుచే వాత ఫలము వివరించి చూచితి వినుమీ కుమారి గారన సవనాధ చర్మితము ఆం కవులు పుట 604 కరూతుండు ఈఠూ తభ్ళు ఎ పెళ 'పెళమని (మోగు ఎడుగుల మొత్తము "'పెటికోవుల వాు వితముగా గ దలతల యంచేని వెలు అ మెటుంగులు దీఎకా సోమంబు కెపు జెంద జల జల యంచను నేలల ఛారొనళి పన్నీటి చినుకుల పగిదిగా గ బట పటయని మెని ఐబడుచుండు వడగండ్లు వికఎత మల్లీకొ వృష్బగా గ నిబిడితమము వితానము నీడగా గ బెండ్లి కూ తుండ్ర చందాన వెడలివచ్చు జారిణుల వానకాలాన జారతతిని నొక్కటిగ గూర్చు నెవంంక యోరుషాంక పార్వ శ8ిఆ ప్ప 48 సీ వినుము గాంధారి నీతనయుండు చేయ దు ర్నయము లెరుంగవె నాకు నీకు శాంతనవునకు నాచార్యునకును బాబ్లా కునకు దం్మడికి మాన గొల దిగాని దుర్మానమున నట్లు దొడరి యిట్రయ్యె మీ యపరాధమున వచ్చినట్టి కీడు స్‌ు నింత నొవ్వంగ నను దిల్కా- దగునె యు మ్మలికంబు ధృతి బట్టి మాన్ను మింక

బాలకవి శరణ్యము వ్రీత్రి జేఎనకు జావునకు వగ జెందు జనుల కిసుమడింసదె మానసమున నలంత రాచకూ తుండు సుతుల సంగ్రామ నిరత హృదయులగు వారి గాంచ గోరుదుర కాదె భార బ్ర అ 86 ఎ ఇరుగింట దయ్యంబు పొరుగింటికిని గూఐ యెదురింట్‌వారల కెదురుచుక్క వాడకు బగ యూరివారల తల నొబ్బ "పెంపుడుకూ తుండ 'పెద్దఎడుగు శక పు 4 న ఆ ఎ(ప్రాఎ నామధేయ లయిన కంసభార్య లిదబు తన కూతుండడ్రు గావున వారికి అటి అవాలి ది నెన వై ధన్య దైన్యంబు తనకు నత్యంత దుస్స్పహంబగుటయు హరి ఊఉ 1 ఎద్య తీ 870 26 వ పెండికాని కూ తుండున్న పక్షమందు (వికి వివాహమునకు గొడుకుల భాగ ఎ! ములలో నాలవ పాలువంతున నెత్తి తర్మడ్రిచేతి కబ్చ్పంపవలఎనది --బవాందూధర్మ శాస్త్రసర్యగహము-_-పరవస్తు చిన్నయసూరిచేత దెను గింపబడినది రెండవకూర్చు పేరా 84 పుట 47 గీ ఘన విలాసరతులు కౌసల్య కైక సుమిత్ర యనెడు 'పేళ్ళ 'పేర్మిమీరి హరిళనునకు మువ్వరను గు కూ తుళ్ళు వా రలవరించునంచు దెరిసె నధిప నిర్వ విరా ప్పట 56 న! వ ష్‌ చదువరులారా చూచినారుగదా ఎందరు కవులు వాడిఉన్నారో చిన్నయసూరి గారు (గామ్యములన్న శబ్దిములు.___అతని పూర్వులేకాక అతని తర్వాతివారుస్ను అతడు అసాధువులన్నవి అతడు పుట్టక మునుపు పుట్టిన వ్యాకరణాలలతో సాధువులుగా ఉన్నవిగదా _ఎమయినట్టు అతని అనుశాసనము బొంకయినదా కాలేదా ఈ మాటలకు అతడు వేబన వెలి ఇకనయినా తీఎవేసారా పండితులు లేక ఇంకా శిరసావవాసారా అతని శ్రీముఖము చిన్నయసూరిగారి శిష్యులు అతని శాసనము 'వేదవాక్యముగా నెత్తిమీద పెట్టుకొని మనతో కలియకపోతే పోనీండి మనము లోకము లోనివారము వారు లోకొౌతీతులు వారితో మనకేమి పని వారు మనజోలికి రాకుంపే చాలును

80 బాలకవి శరణ్యము కూ తురు శబము (దావిడ భాషలోనిదాని ఆర్య భాషలోనిది కాదు శిలా శాసనములో కూతురు కూంతులు అనే రూవములున్నవి (గ్రంధములలో అల్లు (=అరుల్రు గుజ్జ తమ్ము గుబ వలెనే సమాసములొ కూతు గుల్ద అని "రెండి అక్షరములు గలిగి కూ తు శబము కనబడుచున్నది పదమధ్యమందున్న బిందువు సకారము నిర్దెశిస్తున్నడి మీన కున్న గున్న కూను. కుత్తు కుద్దు కుందు మొదలయిన వాటివలెనే కూంతు అల్పార్ధముగల కుకా వంటి ధాతువునుండి వచ్చినది కాబోలు దీని వ్యుత్పత్తి ఇంకా విచారించవలం పున్నది ప్రాచీ నాంయ్యధభాష ఎంతగా మారినదో ఈ కూ తు శబ్ద్వముయొక్క మార్పును బట్టి వివేకము గలవారు తెలుసుకోగలరు 'పాబీనదళలొ కూతు అనాప విభ క్రికము గనక కూతును కూ తునకు కూ తులు అనే రూపములున్నెవి ఉతరాం (ధ్రములో కూ తురు ప్రాతిపదికము ఊరు నగరు వలెనే జౌపవిభ క్తికము కూతురిని కూతురికి కూతుళ్ళు (జర్లు అనే రూపములు దానినుండి వచ్చినవి ఆంధ్ర భాషలోని విశేష్యములు వరీకరణము చేస్తే కొపవిభ క్తికములనిన్ని అనాప ఏభ క్రికములనిన్ని రెండు గొప్ప వర్షములు ఎర్పడుతవి ఒక కాలములొ ఒక వర్షములో చేరిన శబ్దము మరిఒక కాలమందు మిరిఒక వర్షములొ చేరితే ఆ శబ్దము ఎంతమట్లుకు మారినటో (గ్రబాంచుకోండి ఒకప్పుడు ఒక జాతిలో వున్నవాద మరి ఒకప్పుడు మరి_ఒక జాతివాడయినకేగదా సాధారణమైన మార్చా యిది కూతురు పలెనే 'సేషృ ప్రొద్దు మిన్ను (ప్రాచీనాంధ్రములొ అనొప విభ క్రిక ములుగా ఉండినందున 'సేపునట్‌ ప్రొద్దునకు మన్నునకు అనే రూపములు కనబడుతున్నవి ఇవి ఉ తరాంధ్రములో బౌపవిభ క్తికములు గనుక సేపటికి (పొద్దుటికి మంటికి అనే రూపములు వాడుకలొవున్నవి (గ్రాంధిక భాష చూరళే దని వాదించే మూఢులకు భాషం'పే ఎమిటో మార్చంజే ఎబుటో తెలయదు మేము భాషమార్చి పాడుచేస్తున్నామని గటిగా మొగర్రపెట్టి వట్టి కేకలు సెస్టితే కొంపకూరినట్టు పామరులు భయపళ్లారు _ అంతే “బుగ్గిపూర్వకముగా ఎవరై నా భాష మార్చళలరా వట్టి తెరివితక్కువనిమాటగాని _ కళ్‌ తురుని మొదలయిన రూపములను గురించి చేఖన చర్చవల్ల ఏర్పడ ఎదాంతములోని సారాంశములు చదువర లు జ్ఞ ఇయం దుంచు కొని ఇంకా మరికొన్నీ మూటలను గురించి ఇటుపెని మేము చేయబోయే చర్చలో అనుసంధానము చేస్పక్రొవలెనని మా కోరిక అందుచేత మా ఊహాపోహములు స్పష్ష ముగా చెప్పుతున్నావు చదువరులు విసుక్కోకూడదు పాడినపా'పే పాడుతున్నామనీ ఆక్షేఎంచకూడదు నిజమెన హూరిభ కి బోధించే హరిదాసులు పొడినట్టు నిజమయిన భాషాభిమానము బోధించుటకు భారతీదాసులు పాడినపాళే పరివరివిదముల పాడక తప్పదు.లౌకికథాష గ్రామ్యభాష అని భ్రమ పుట్టించిన మాయ పోగొట్లడము సామాన్య మైన పనికాదు. కేళ్చృంళా ఆవరించిన ఆ వగోయనుండి తబ్బంచుకోవడము బహు

బాలకవి శరణ్యము తి కష్టము చదువరులమనస్సుకు లెస్సగా టోధపడవలెనన్న అభిలాషబేత వివరముగా విషయము విశదవరచడము _చాద్సస్తములాగున కనపడ్డా తప్పుకాదు మరి చిత్తగించండి చ 0 కు తురిని మొ రూపములు నన్నయ తిక్కన మొ (పాచీనులు ఈతను గంథ ములలో వాడనివి అయినా అర్వాచీనులు అనేకులు తమ (గంధములలో వాడి ఉన్నారు. నేడు అవి లొకములో ఉన్నవి శిమ్లలు కొందరు (గంధములలొ (నాసున్నారు నన్నయ తిక్కనల కాలములో ఉన్నశ్షే తర్వాతకవుల కాలములో కూడా భాష ఎకరూపమున ఉన్నదణ చెప్పలేము పూర్వాము కూతును కూ తులు తర్వాత కూ తురిని కూతుళ్తుగా గా మారిన వని ఒట్వుకోక తబ్బదు కూతురిని మొ ఉత్తరాంయధ్రరూపములు తయోగించిన ఉత్తరాంధ్రకవులు నన్నయ తిక్కనలు (ాఎన (గంధములు చదివె ఉంటారు గనక తెలిసే అట్లు (వాఎఉంటారనుకొ వచ్చును ఒకవేళ తెలియకనే _వ్రాఎనారన్నా [ప్రాచీనభాషకు భిన్నముగాఉన్న ఉత రాంధ్రభాష వాడకూడదన్న నియమము ఉ త్తరాంధ్రకవులకు లేదని ఊవాంచవచ్చుమి ఊఉ ఆదిని శబ్దకాసన మహాకవి చెబ్బన భారతంబులో నేది వచింప గా బడియె నెందును దానినె కాని సూత సం పాదన లేమిచే. దెను గు పల్కు మరొక్కటి గూర్చి చెప్ప రాదని [ద్రాక్షవాచ్‌ కవిరాక్షసు డీ నియమంబు జేఎనన్‌ క ఆమూ డుపర్వములలో సామాన్యు డు నుడువులెను గు లరాకొని కృతుల్‌ దాము రబంచిరి తిక్క-సుధీమణి మొదలై న తొంటి తెను గు కవీందద్రుల్‌ అని అస్పకవి చెబ్బనట్టు కవిరాక్షసుడు కానీ మరి ఎవడట కానీ నన్నయకవి యుగాదిని అనగా అయిదు వేల సంవత్సరిముల (కిందట ) ఎ శబ్దములు తన భారతములో వాడినాడో ఆ శబ్దములే కాని వాటకి భిన్నమైనవి వాడకూడదని నియ మము చేఎఉంపే ఆనియమము ఎవరూ పాటించలేదని మేము రుజువు పర్టగలము తిక్కన మొదలయిన వారయినా నన్నయ (గ్రంధములోని తెలు గు లరంకొని కృతులు రచించి రన్నమాట వాన్తవము కాదు పై వద్యములో సూల సంపాదన లేమిచే అని ఈ నియమమునకు కారణముగా చెబ్బనట్టున్నది సూత్రసంపాదన లేక పోవడమేమి ఎనకాలములో కందుకూరి వీరేళలింగంపంతులుగారు చెబ్బనారు _ భారతము (వాఎన నన్నయభట్లు రచించినదికాదు ఆంధ శద్దిచింతానుణి అని _ గాని అంతకు పూర్వము ఎండితులందరూ

82 బాలకవి శరణ్యము క అవధారు శబ శాసను డవని గలియుగమున కౌది రాజమహేం (దవరంబుని జెబ్బన యాంధ్రవచో వ్యాకంణ సూ(త్రతతి దెనుగింతున్‌ అని అప్పకవి చెబ్బనళ్షే నమ్మేవారు తిక్కనకు నన్నయ శబ్దానుశాసనము తెలి ఉంపే అతడు తెలి తెలి మరీ ఉల్లంఖుంచినాడని ఊలటాంవవలెను కౌఐట్టి అన్ని దేశములలో ఉన్నకే మన తెలుగు 'దెశములో కూడా ఎకాల ములో ఏ శల్ల్‌ములు ఎ రూపమున శిష స్యవహరములో ఉన్నవో ఆ కాలములో ఆ శబ్దములు ఆ రూపముని కవులు తీ [గ్రంధములలో వాడడము ఆచారము _ అని ఊహ్యము ఇకను భాషా లక్షణము కూడా భాషతో మారుతుందని ఊవాంపవచ్చును ఆంధధ్రశద్దిచింతామణి ఏ కొలములో పుట్టినదో నిజము తెలియదు అందులో కూ శ్రుర్ర శబ్దమును. గురించి ఏమీ చెబ్బ ఉండలేదు అట్టి అసంపూర్ణ వ్యాకరంణముబేత భాషకు అంతటికీ అనుశాసనము ఏర్పడదు గదా ఎర్పడి నంతమచ్బు కయినా భాషానుశాసనము (== వాషాసంస్కారము) తోకములో ఎద్దమయిన శబ్దములను సాధించేదే కాని ఎదోమయినదానిని అసాధుపు చేయలేదు ఎర్ధముకౌని దానిని సాధ్వవ్చ చేయలేదు కేతన (ప్రాఎన వ్యాకరణములో కూతున్‌ కూ తులు మొదలయిన రూపములు మాత్రమే చెబ్బ ఉన్నవి దరేఫపోతుందని కూడా స్పష్పము కేతన తన కౌలములోని ఎద *ఇబములను అనుసరించి ఈ వ్యాకరణము (వాన భౌషాలక్షణము కొంచెము చెబ్బన్‌డ్‌ ఎమ్మట విన్నకోట "పెదిరాజు చెబ్బన లకత్షణములో క్రూ తురిని ఉన్నదిగాని క్లూ త్రరులు లేదు తర్వాత్‌ అహోబలుడు కూతురులు అనే రూసము చేర్చుకొన్నాడు రావిపాటి గురుమూ _ర్రెకాస్తుంలుగారు కూతుళ్ళు * బ్రన్టె రూచము అంగికరించినారు ఈ శబ్వములోని మాడ్చులు తోకములో (పజలనోటన్సు స్వ (గంధాలలో చేరినవే కాని లాత్షణీకులు పృట్టించినవి కావు _ తాటాకులమీద (వ్వా శద్దిములు ఎవ్వుడూ మారవు (గగ్రాంధికభానే మారదు అం'పే అర్హ మేమిటి తాటాకు మీద ఎలాగున్న వాసే ఆలాగే వుంటుంది అంపే సరే వఒల నోటనుకూడా నిత్యంగా ఆలాగున వుంటుంది అంపే ఒన్నుకొలేము మారిజే మారవమృనంచాము వ్యాకర జములో నియ్సమ్ష్వ్స ఎర్బర్చి కటుకటి వుంచితే శబ్దము మారదు అని ఊటాంచడము ప్త వేకము కేతన చేఎన అసుశిసనమూ సంస్కారమూ. కేతన కౌలమువ్షరక్రూ ఇ ఎభను గాని అటు పైనిచెల్లకపోవచ్చును అఫే 'పెద్దిరాజుది అళ్లే ఎవరిదె నాన్సు దేశ భాషాలక్షణవ్చు ఎనాక్‌న ధర్మాశాననము కాదు" ౧ సా

• కొమార్రుల్సు = కొమాళ్ళు గొరులు = గోళ్ల నీరులు = నీళ్లు ఊరులు = ఉళ్లు సగరులు = నగభ్మ మొ గా

వాలకివి శరణ్యము శ్రి అయితే చిన్నయసూరి వ్యాకంణము మనకాలములోనే పుట్టినా అది మనికాలము లొని వ్యవహంమును అనుసరించి చేఎన అనుశాసనిముకాదు కూతురిని కూతుళ్ళ 'వెందలయిన రూపములు అతని కాలమురో లొకవ్యవహారమందున్నివే అతని మ్మితుడే ఆంధధభారత వచనములో వాటిని తరుచుగా వాడి ఉన్నాడు * అఎ వ్యావహారిక థాషలోనిప అనీ తె౨ఎనవాడైనా ఆ రూపములు తాలు చూచిన (ప్రావీన కావ్యములలొ లేకపోవడదముచెతనూ బహూశా ఉత్తరాంధకావ్యములు అతదు బా చదువక చోవడముచేతనూ కెవలము వ వహఎఏదులో మాత్రమే జనులు వాడుకొంయా ఉన్న రూఎములు (ామ్యములని ఒం ఎరిభాష యెచ్పర్బుకొని తుని ౧-లు ఇ మొదలయినవి ల౮ామ్యదుఎని ఎబ్బఉండ వు ఆ పకారము బిబ్బనా అలం పెఎల వ్వివవారంయి లౌమ్మంబై నను లరాహ్వ్యంబన్నాది కాడా కబల్త తెఎయగువూటిల సాధుత్వా సాధుత్వివులు నిరూఎంవడటలో కివుం చమయోగమే ఆఅమాణము. దానికి విరుద్ధమైన లక్షణము దుష్తదూాకమూానదు ఇస్పటి తెలుగు అండితుయంాడా అమక్‌ష్యమెన రూఒమును చిన్నయబవూరి నిషేధించి ఉంటే తిడు అష్షమైన (ప్రయోగము "ఓకచి చూఎంది దిన్నియమారి అనుళాసనము దిగ్మదొక్కివేబున్నారే ఉదా ఎూను శబములొని మొదటి హట వికల్పముూా లొఎస్తుంది అవి అప్పకవి చేఎన ఎఅనుశాననవపీను తృణీకరించి ఎూసి పొదవుల కాదిలోఎం దౌొకం ఎ వచియించె నది యవిచారమూలకంబు అని చిన్నియ " సూరి సగ్వ్వముగా తాను ఎరె అనుశాసనిము చేఎనాడు అయితే ఎడారామావార్యుల వారి తిను శబ్దం త్నాకర ములొ చిన్నయసూరి వాళ్యము నిరా-రించినారు. వెదము వేంకటరాయళాత్రారురూడా నై షధటీకలో విన్నయనూరిమాట తల్బన్నారు. గుపార్ల (వకాశికలో కస్తూరి 'వెంకటరామళాల్రగారు చిన్నియ సూూత్రముఎకు వ్యాఖ్వానవె (వాస్తూ ఎమీ మొగమాటములేకుండా ఇట్టుఎ సామాన్య కవసయోగంబులుండ గా బరిశీఎంఎక కఏ(బ్రహ్బ వాక్కున కెదురాడీన చిన్నయసూరి వఎనెంబు చిన్నయసూరి వచనంయిాా జెల్లందను నని అధికెఎందినారు ౫వ వ్యాకివణములోని దొషమును చూఎంచి శిష్తవ్యవహార బద్దమైన కివివథరూగ మును సాధువుగా ఎద్ధాంతముచేయడము అన్ని దేశముఎలోను ఎండితులకు. విబాత మయిన ఎని చిన్నెయ లూరికి పూర్వము చెబనె శద్దానుశాశననము కౌరిము లజ్వు 8ళొ వసం లొ రాంచీపలంమురో ఎప్బాయస్ప మొదలిగారి విద్యాశాల యండు అంధ్ర గీర్వాణ (*వానోపాధ్యాయలయిన వై యాకంణము రామాను జాచార్యులవారున్ను చిన్నయసూరిగారున్ను కలఎ ఒరిష్కరించిని ఆదివర్వముశటు అరముగా ఈ భారఅవచన మున్నది *. ఇశజోరు వేరేక్రియా రూపము కావబ్బును శాను నుండి పూనికి అయినబ్డు ఉఊోను నుండి ఊనికి కదు ఇది జః దు యొక్క రూపాంతరము కృద ఊత

లో బాలకవి శరణ్యము లనవలఎనవి అనేకములు విన్నయసూర సాధువులూ అనుశాఎందినాడు అయినా అతడు చేఎన బాలవ్యాకరణమునందున్న 482 స్యూతములలో అనేక తోపములు కన బడినందున ఎతారామాచార్యులవారు 8 4 స్యూతములుచేఎ త్రిలింగ లక్షణ శేషము అనె పేదగల [ప్రొాఢధవ్యాకంణములొ తిరిగీ తెలుగుభాష అనుశాఎంచినారు ఆ ఎతా రామాచార్యులవారి అనుశాసనములో తమ కనిష్ణమెైన భాగము వెదము వెంకటరాయ శాస్తుంలవారు తమ వ్యావ్యానాలలో (పత్యాఖ్యానము చేస్తూ ఉండిరి పండితుల శద్దానుశాసనము రాజు చేసే ధర్మశాసనమువంటిది కాదు శద్దాను శాసనమునకు ఆధారము లోకమందున్న ఎదశబములు ధర్మశాసనమునకు ఆధారము శాసనాధికారి చి తవృ తి షంచిది కానీ జద్‌ కానీ దానిని మీరితే దండన వా సవ ముగా లోకమందున్న భాషను అసుసరించేదే భాషానుశాసనము గనుక అది (సరి అయినదయితకే సరిఅయినది కాకుంకే అనుకాసనమే కాదు ) ఎచ్చివాళ్ళుతప్ప దానిని ఉలంఖుంచేవారు ఆ భాషనువాడి సంఘములో ఉండనే ఉండరు (గ్రంధములలో ఉపొడే శబములు మామే ఆధారముగా అనుశాఎనము చేసేవారు గంధములన్ని ఒకమైనా “విడవకుండా (ప్రతి (గ్రంధదూ ఆమూలా(గ్రముగా పరిశీరించవలెసు కొళము చేసేవారున్నూ అశ్లే వారి పరిశీలనలొ లోవముబేతాని (సమాదముచెతాని ఎళ్ట మైనా వ్యాకరణములోగాని కోళశములోగాని చెరకపోయినా మాద్చుచెందినా (గ్రంధమం దున్న శబ్దము ఎప్పుడూ తప్పుకాదు వ్యాకంణమున్ము కొళమున్ను ఆ విషయము నందు కప్పు అనక తప్పదు ఇందుకు దృిష్టాంతముగా అధర్వణా చార్యుల శచ్చానుశాసనములొని ఒక్ష సూత్రము ఉదాహరింది ధానిలోని దోషములు చూఎస్తాము ఎవర్డ (క్రియాం తెస్యాద్భావార్డే సొానమానయో పూలర్వస్వ సవికారొనోల _స్త్మున్‌ లోపళ్చకన్యదిత్‌ అనగా భావార్ధమందు (కియావదమునకు అంతమున ట వర కము వచ్చును సమాసమందుూశనీ అనమాసమందుగానీ _ (ఉదా ---సాటివచ్చుటొ వచ్చుట) అటవర్రమునకు పూర్వమందు ను ఉంటే దానికి వికారము రాదు ఒక్రా నొకదానికి లోపమీన్ను కలుగును ఈ అధర్వణశాసనము సమాణముగా అంగ్షిక్ర రించి అహోబలుడు తన భావ్యములో పూర్వన్య నవికారొనో రిత్యనేన_ఆంటవింట కొంట ఇత్యాది (వయోగస్యభావాగ్ధే నసాధుత్వం కింతు అనుట ఇత్యాది రేవ ఎత్తేన మధుకై టభారాతి మఖ దిరమ్మని ఎల్చి పనిగొంట నీకు (బాభవముగాదె ఇత్యాది వచనస్య (ప్రామాదికత్వమే వేత్యవ ధేయం అని ఉద్దోషంచినాడు అనగా టవర్షము నకు పూర్వమందున్న ను వర్ణమునకు వికారము లేదని (అధర్వణాచార్యుల శాసన ములొ ఉన్నది గనక అంట వింటి కొంట మొదలయిన (సయోగములు సాధువులు

బాలకవి శరణ్యము త్‌ కావు అఎబ వినుట కొనుట అనే ఉండవలెను అందుచేత మధుకె టఛారాతి దు ది రిల్బని ఎలిచి వనిగొంట అనే వచనము (ప్రామాదికమని తెటకొవలబనది అక్‌ అధుక్రై ఎఛారాతి పనిగొంట అనె వాక్యము (వాఎన కవి నాటాన్వుడు కాడు గ్రీనాధుజ నైషధము 8వ ఆశ్వాసము 28వ ఒద్యములోనిది నైషధము లొనె 59లో పగగొంట అనిన్నీ * 54లో కాదంట అనిన్ని ఉన్నది ఆ కవి (వాఎని తక్కిని (గ్రంధములలో కూడా ఇట్టి రూపములు కనిఎడుతున్నవి హరవిలాసము కే 80లో కొంట కాశీఖండము 1 560లో అంట ఈ శబములు శ్రీనాణణు బుద్దిపూర్వకముగా వాడినవిగాని_ తబ్బ దారిపడ్డివికొవు ఈ యావము 'ప్రామాదికబుని అహోబల పంజతుడంకే శ్రీనాధుడు వ్రాఎనేది తప్పు అని భావము 'దెనినిబం అహోబలుడు రూసము తప్పన్నాడు అధ్వణాచార్యుల అనుశాస నమునుఎవ్రే ఆ అనుశాసనిచు*కు ఎమి ఆధాంమో అతిడు చెన్చలేదు. చెప్పం పోయినా అతిం అనుశాసదము అహోబలునికి ఎదవాక్వ్యమువలె (మాణమయినది ఈ లాఇణీకుం మాట మనము ఎసావబాంచి అంట కొంట అనే మూఎములటు అసాధు వని ఒన్పుకొని శ్రీనాధునిం నిర్దుషమైన తెలుగుభాష రాదనవలెనా అధర్వణుడున్ను లఅహోబఐలుం న్ను నామాన్వులుకారు. తెలు%ు ముని్మిత్రయములొనివారిట సంస్కృృఆ ములొ అపళబ్లమును ఉచ్చరించినా విన్నా పాణిని తలుచుకొంపే పావనము పోతుం దన్న్తే (వాకృతములొఅ పశబ్టోచ్చార౯ దోషమువాల్నీకిని తలచుకుంటే పోతుందన్న క్రై కెలుగు విషయములొ తన్ను స్మరిస్తే అఎశబ ముచ్చరించిన పామూని విన్నపావము ఛాని ఆండదని అ్యక్రతుయామేవస్మరే తన్‌ చెప్పుకోదగినంతి నథ్యాత పందితుడు అధఫర్వణుణు ఇం అహోబల లన్నుగురింది తానే ఇసు చెబ్బుకొన్నాడు ఊఉ వెంఎలే డ ధారుబో నవీనతరాంధ్ర కవిత్వసంపదా ధారి లసజ్ఞాలెన గవిలల్లజులై న వినుండు పాండితీ పాంగులార యోంంఎమబంధువులార తదీయ శబ్దంం భారము పారముం చెలియ బాల్బడ నేన సు డీ జగంబునన్‌ 9౦ గటగ నిభినవ నన్నయ భచ్హాచార్యభిధాన పటు బిరుదాంకం బర్చెట్లనక వవాంచినదిస్టను ననుబోల గల సుదీమణు లేరీ ఎండితులు తమ్ముగురించి తాము (వాసుకున్న (వశ ఎని ఎవిగదా వారి పాండిత్యము లోకములో (ప్రకటిత మివుతున్నది ఇప్పుడు మన కాలమేలొ కూడా (గంధాలునాసేవారు చాలామంది తమ్ముగురించి తామే సంకీర్తనలు పాడుకొం

ర! జాలకవి శరణ్యము టున్నారుగదా ఇప్పట పండిళు ఎద్దాంతిములందు ఇప్పవి సామాన్య -నులకు ఎంత గౌరవముగలదో అహోబఐలుని కొలములొ అతనియందు ఎప్పవి _నులకు అంత గౌరవముండెది అని మాము ఉజబాంచుూూవచ్చును వివెకిముశలదారు మ్యాత్రము ఎవరిమాఖనా విమర్శిచేఎ మరీ [గళాసారుాని ధూర్తులు చెబ్బని మాటలవి భయపడి ఒప్పుకోరు అంట కొంట మొదలె న రూపములు తప్పని అధవ్వణుయి అహొబలుఎు చెబ్బనారని వారిషూట శివనావచవాంది లర్వాతి కిఎవుట ఆరూఎముటు యా 0 చడము మానివెఎనారా ఎరిశఎంద దూకాను ఎంఅ వెదకినా ఎన్నయ భావలములొ ఈ రూపములు మాజు కెబడలేదు తిక్కన ఎజనలు (వాఎన భాఐతికులో ఇగ్నావి వీరేకాక కేతన మారన భాస్కరుటు ర పాల్కురికి సోమన నాచన సోమన మంచన. శ్రీనాభుడు పోలరాజు పఎకస ౌఢకవి మల్లన్న నెందిముల్లయ్య ఎంది తిమ్మన కృష్ణదేవరాయులు మాదయ్యార చుల్లయ్య రామభద్రు- మెదలంఎనస గొబ్బం=వులందరూ ఆ రూంయులు వ్వా ఉన్నారు వీరి తిర్వాతవారు నెవిఎంతా అవ వాడుతూ ఉన్నాం "ని లాబ్ముము లనిన్నీ లక్షణ విరవములనిన్నీ విశరింఎలేదు చూడంది యోగములు [కిందసు ఉదాహరిస్తున్నాము “కావ్యయుంను అకొరాదా వరుశ ఎఎల్బబ్బకొని దాదిలోని అయోగములు ఎ తివాఎనాము ఎ స్వప్న భాషణముాా ఒరుగుచుండున బులు కొంట యని ౪ మేలుకంటయవ గ ఆంధా ఎ గీ తొంట చెక్కుతడఎ యంట త్వగాఖృయొో తృగవయవము దనరు బఐిం నాగ ఆం భా 8 ఎ ఆ కుంయన గొదియన గనా కొంఎనా గను తత్తు పేపా దనరుచుండి అఆంధా నిక్రి0 తే నిప్పణు డయ్యె నటంటకు దిపురిప 8 ఆంధ నామశేషము ఎఎ 8 ద్య 39 క కనియెను జూచెను గాంచెను గనుగొనె గన్గొనె ననింగ గంయవి పే? . నను వీక్షించె నటంటకు ఘనతరగోరాజ గమన గాయజదమనా ఆం నాసం [| న!

బాలకవి శరణ్యము త్రి తే దార్మి యోరిమి సైరణ తాలు కొంట పై చు టోర్చుట యన గను జెంతి పెళ్లు ఆంధధ్రనా శే 54 04 ఊఉ అంటలుగట్టి చేలకును సాం్యడను బిడ్డలు గూడాయ బో గంటంముల్చ్బదాముల గాడగ దూబననొబ్బ గూయిడకా గంటికి నిదాన కొదువంబడి వేగెద మిందు నొక్కమా కంటయ కాదు నీవు వడునట్టి యవస్త వవిం. శక్యమే ఆముక్తమాల్యద అ 388 ఎ గీ యిచ్చటనె కచ పచ్చరాగచ్చు విన్నె ముచ్చటలు మీఅ మెచ్చుచు రచ్చయుంట వ జీయు నిచటనె కాదె _పేమమెయి మనము గచ్చులనుకొంట యో మత్స్య కంరులారి ఇందువమతీ పరి 8 ఉ ఆ దురికంబుచె నృపతి యాననఎమ వికార భావము త్చాదకమైన నాప్తలగు బాహ్మణ ముఖ్యులతోడ దెల్బిన౯కా ద్వాదశిపుణ్య కాలమున దై లముసకా దలయంది కొంటదో కవిరాజమనో పుట 80 ఎ. నెలఎదిప్రొద్దునే మిచట నిల్చినమాత్రన మాకు మీ లెం గిరి సరతంబు బెద్దతిరి కిర్చిషవ ర్తనులాం యక్కఅల్‌ లలుగవె యెట్లివారికి జగంబున నోడలబండ్లు బిండ్ర నో డలు ఒనుబంచునంఎ యకటా వినరొ యిటు జేయ గూడునే కేయూర బా! పుట (038 మ విపులంబి తగు క్‌ ట లొపల శిలావేదికా .తు సంభ మం టపమందాసులు తానుతోడి తన బిడ్డకా _చెచ్చి యొబ్బంచుట లబ్సిఎ జేకొాంటయు గన్నడన్నిలుపుమే రీసుకా గని దోచుతీం డ్రపు శ్రేరంగ సమాఖ్య పట్టణ రణారంభంబు లీనాటికిన్‌ చెన్న పు ఊఉ బూబిు యిదెటి మాట వినువూ మన మారడి జెందె నింకనా సామి వపదంఎిలాని కొనసాగదు త్‌ ల్రిటి భంగి దానవ ాబుబీ యింటనున్న జనక (ప్రభు కూతుర నేలుకొంటకా రాయినికొప్పె నొస్పదనరాదు (ప్రభుత్వము గల్లు వారలన్‌ నిర్వ ఊఉ రా ప్పట£

లిం దాలకవి శరణ్యము క వెలువు గలవాడ వంటను జెలువలనలయింస నీకు జెల్లదయో ని చెలువెల్ల జేబ్లప్రాలుగ నెలరు జిరాజోదుజోడ యామిని జేడా ఉం ఉం వా సలాం అ 38 ఎద్యుము ణి మధుకై టభారాతి మటది రమ్మని ఎల్బి వని గొంట నీకు (బాభవము గాదె వైెషధం ఆ 26 ఉ అక్కట యిట్టి వల్లబునియందును గోపము పుస్త నాకుద ప్పొక్క.. యేలతొ చె నదియుకా మజిమద్రతి గూర్చి యంట దక్క గ దెల్బె వల్లభుడు దానికి నర్జము నప్పుడేను వె ఉాక్కటిగా దలంచి విడనొల్లన కోపము దై వవంచనివ్‌ శతధా? 45 ఆ ఒంచిగ నుండి యా వెనుక నొక్కతె గె కొని యితువురొటచే వంటక మబ్బమిన్‌ గడుపు పాటుకు సుళ్వుగ దాను నెల్ల వా బ్లంచియు నొక్క దేహముగ గన్నడు చుండిన యత్హి మంట నే మంట వదింతు ్రల కత డా కలి దీర్చునె హయిగూర్చునే పొర్చ ఎట క అ శా ఆ డుంగాన్సును గంటకన్నిసతి గొడ్రాలౌెటయె మెలునూ జేడు ల్చెంచిన గూ తురేమి సతమా యీవియ్యముల్‌ కొడలిన్‌ గా డంబల్కిన దాళ గావలసె గా కా గాని తిచాడికిల్‌ -ు ళం నే డీ తండ్రియ దల్లివంగడముగానీ పంచుకోనాయె గా పాంచా వ మునిపతిరాకయుం గుసుమముం దన కిచ్చినలాగు రు్కశీ వనితకు దానొసంగుటయు వంచన చొందిన బోటి సత్యకి న్మనమెరియంగ జెప్పుబయు మానిని కోపము వెడి కొంట యుం దనదు (పతిజ్ఞయుం దెలిపె దారున కెంతయు నాదరింబునన్‌ పారి 1 ఆ వద్భ లె చ ఆలయక మంత తంత వివిధొషధ భంగుల జేల యెంతయుం పలతురు నాధులంట మగువా కడు బేలతనంబు దాని మున్‌ గలిగిన _పేమయుం బొలియుగాని యొకండును ఎద్ది చబొందద ప్పొల తులతోడిమన్కిి యవాపొతుగ జూచు విభుండెజింగినన్‌ భార ఆఅ ఇ 294 లాట క వింటే మృత్యువుమూటలు గంటే నా మీద దప్పు గలిగించెద వి వ్వంటం గట్టిందగునే యంటకు నగి బోయ యిట్టులనిలి నరేందా అనుకా _8

బాలకవి శరణ్యము త్రీ ఉ బంటుతనంబుమాటలకు బాజకు పాండునపాలు పాలుగ్లై కొంటయవాలునన్ని నృపకుంజరు పల్కుల కత్షమాడరా కుంటయెజుంగవే మును సుయోధను చందము జూఎ యష్పుడే మంటియు పేందనిన్నని రణా(గ్రమునన్‌ నిను మూదలించెదన్‌ భార ఉద్యొ 50 క ఇంటం దెవులున జచ్చుట కంజను బాపంబు లొండుగలవె నృపులకున్‌ బంటకలను పౌలిగలనిది గంట నిధానంబు గంట గాదే మనెకున్‌ భావ భీష్మ 99 చ బనమరిము పెంపు సెప్పెదవు సంజయ చెబ్బవు నీవునీ మబూ రిబుణునిభంగి ధర్మజు కరంబులచే విరతధ్వమొంది మా నము ఒలముం దెగం దొల గె నామగుడం బురికెంట అేదెని క్క-ము 'సెపుమా శనూజు భుజగర్వ వివానత నొంచె జిత్తిమున్‌ భా కర్ణ ర్‌ చ సమరము పాడ్‌ నీవె గి ₹్యత్రుల గెల్వ గ నుత్సబాంతు టొ ప్ప మనుబాధ యొక్క డునుబూని మహాద్భుత బాహు సంఎదన్‌ మమువడి దా(కిదం బిలుకుమార్చెదనంట యుదా తమెన వె రర్థమవామగాదె యిట్లనిని యంతనయె నటులేల జీసెదన్‌ భాం శల్య 1 80 ఎ. ఒకియి౦ఎ నుంజ వేజొక యింటికంగిని విధమును ఏస్త్రంబు వించియొండు విస్త్రంబు గట్టిని వడువును నై యండునొడలు దొఅంగియొండొక్కయొడలు గ్లైకొంట నృఎ విను కడవకు సారెపై నమరమృ త్తిక యిడునప్పుడు విరియ భార త్తు 1 84 ఉ మ్మితుల చెయ్లులకా సుఖము మేకొను నంటయు జెందు దు ఖముర్‌ శ్యత్రులచెద్డు నంటయును సన్మతి దా ధన మూల మంటయు౯ గో(త్రివరేణ్యథోగములకుకా ధనముల్‌ గరణంబు లంటయుం జ్యాత్ర చర్శితు డైన విధి చేష్ణదొజంగిన నీట్యివ్రాలగున్‌ భారం శాంతి 1 201 చ చనదిటు లంట గం పెటు గ జొలదు నాఎక జిహ్వాయుం జవుల్‌ గొనవెంవదు రూపు గను గొంటకు గన్ను వలంతిాదు సో కునెళలుగు శ్‌ చర్మిమునకుం (బభవింపదు శబ్ద జొాతము న్విన జెవి కల్చ మేనియును నేర్ప్చొడ గూడదు నే దొరంగినన్‌ భాం ఆళ్వ 18

త్న బాలకవి శరణ్యము తరల కులగురుండు వఎప్టు డంత వికుక్సి కుందెలు దింట టో పల నెఅింగి యనర్హ 'మెంగిలి పెల్బకంబొనరింవ గా వలదువీడు దురాత్మకుండన వాని తండ్రియు వాని జెం తలను జీర గనీక దేశముదాటి పోనడిచెకా వడిన్‌ భాగ ర 58 శా ఏంటే లక్షణ రామునా రరవమై వీతెంచె నే నొంటి బౌ మ్మంటిం దమ్ము డ యేమి పుశ్లునొ కదే హి లక్మణా యంటగా వించిం దాలిమి బట్టజాల నటవీ వీధిం గురంగంఐ వె న్వెంటంబోక దలంపస గీడు సన వేవేగ న్నిను న్వే డెదన్‌ రా అరణ్య 1 65 మ అకటా భాగ్యము అేమి జే పటుమాయా సంపయోగంబు నం (బ్రకటంటై న బలంబు బాహుయుగళ (పవ్యక్త సాంంబు సై నిక సన్నాహము అస్తు శస్త్ర విభవో న్మేషంబు నీభంగి నూ రకపోయె న్విధిచే త దప్ప దిరుగ (నాదంట దామిధ్యయే భాస్టరి రా యుద్ద ఏ1// క తొలినోముల ఫలయిపుడీ చెలువుని గనుగొంట యిందుజే భాగ్యంబటో ఇెలులార కల్లే నిట్దులు దలపగ నద్భుతము గాడి ధారుణి యందున్‌ రాజశే ఊఉ కంటీోవె మత్చకాపము ఒగంబులు మువ్వరుసం గలంతు నే గంబొనరించినం దృణముగాదె మణుష్యు డు రాము డింక లే శంట యెలుంగు కొంజె యికనె నను వేజెక చింతమాని చే కొంట తగుకా మదిందల చుకొమ్మని వం కిముఖుండు వల్కినన్‌ రాదమాఆ * 2% క అక్కరగలదని పతి (వజ నెక్తుడుగా ధనముగొంట యిల'పె జెరువుల్‌ (ప్రక్కలుగ (ద్రవ్వి మీలను గక్కునబటుకొని తింట గణుతింపంగన్‌ ల్‌ రుక్క్మా 1[ ల7 ఉ ఆలలనావతంసమ్సుల నమ్మునులంగని జార రానల క్వేళ భరంబు న్మేశ్రముల జీ కటి గొల్బ గ నాట లేలయీి యాౌలకు లేటికించెన్సల నంతకు బల్కులు పోవ నన్నియుం జౌలును ద ఛితే మనం సర్వ మసహ్యమటం కైజుంగరే వరాహ ౫6] గ్రగ్ర

బాలకవి శరణ్యము తీ మ ఒకి భూమీదివిజిండు చొరహృతధేనూ త్తంసు డై వే డికొం టకు రా ధర్మజు 'కేళిమందితిము దండంటోయి కోదండ సా యవముల్‌ దెచ్చుట బూచ్వి కుం సమయ న్యాయానురాలంబూా నాకి యె డుర్వి (వదక్షిణంబరుగ నుద్యోగంఎి డాటిలినన్‌ ఎజయ ₹ 98 ళం ఎపా ఇవ్చి కమ్మఅ గొంట యిల గూవిఎనిచెఅ తివిరి యొడంబాటదు తిరుగ బడుట విజా న్య 7 క! అ వెజవ నేను నోరు దెంవక ౦డ గాక రెంవగాబుచు నిలు గరెంవశంచె ఎఅవ దొమ్నటంట ఐరువయే నాకు నీ యణవ దోకగోబొోయటివ జెతు వెజఒ శ 97 చ మిగుల దృఢంబుబెం కిది మీండు గందగ 'జేడ జెలుని మ్మగువనె యందు నిక్కిమగు మాటకు నిందడిగింపు షూంకే బెగడు కుమారు నాజుఐని చెప్ప గజెల్లునె వింటలేదె యిం టగెలిచి రచ్చగెల్వుమను నానుడి నానుడి నాను డీ చెవిన్‌ సారం క. 25% తెగి అభభుంవబై న మలభాండమెన దెహా మనఘ యన్యోపకారార్ట మై వ్యయించి ువిమలంబు గల్ఫ్బాంతిర్మదుమమునై న కి రకాయంబు గెకొంటకా ర్తియేల హం వి 11 80 తే గి నాడు గొదుంల నగమున నన్ను నాజి గది చూచినవా డవు గావె స్‌ు నాటివా డన యేనును నవ్వు బాటు “డె యిటంట యూ విశిర్యంంబు వలదు హరివ ఉ భాపే 8 న్‌ శా ఘంటా టంకృతితో గృతాంతలగుడాకారంబుతొ దిక్కులకా వింటన్కంటలు (గమ్ము (కొ మ్మెలు గుకో నెక్కాన్న యాశ క్తిపై కొంటన్లే ను మలంది పటుకొని కో కొబ్ముంచు వేసె౯ా వెస౯ నా. వు వెంటన్‌ గీ ధరిత్రి దూజ నత డవ్వీరుండు మూర్చిల్లగన్‌ ఉ హరి 7 257 ఏమయినట్లు అధర్వణా చార్యులంతవారు చెబ్బన కారిక లహోజలపండితు య లంతవారు చేఎన వ్వవస్థ ఆక వె యాకరుణులళాశనవు ఈ కవులకు తెలియదా

శీలి బాలకవి శరణ్యము తెలిఎన్ని వానిని మీరినారా ? వ్యాకరణళాస్త్రమునకు ఏిరుద్దదుా (వాఎన ఆ కవుల కావ్యములు దుష్టములయి నిందలపాలు కొలేదేమి అచ్చుయం్యత్రము లేనికొలములొ తెలుగు వ్యాకరణాల సతులు (వాసుకి ని తెలుగువారందరూ వల్లింది వ్యవహరించే వారా లెక కవులుమాతమే వ్యాకరణాలు చదువుకొనెవారా కిలియూాదిని నన్నయ రచించిన వ్యాకరణము బాలసరస్వతికొలమువరకూ ఎవరూ ఎరుగరటగదా అంతవరకూ కవులు ఎ లక్షణముచొప్పున భాష వాడెవారు నామాన్వఒనులందరూ లోకవ్యవహరమున కుపయోగించె లాతలు యె వ్యాకరణ ముచొప్పున చాెెవారు? అధర్వణాచార్యుల లక్షణ(గంథాలు ఎన్నో ఉండేవట మెన్న మొన్న వీరెళలింగం పంతులువారు ఇఅచ్చువెఎనతర్వాత అధర్వణకారికలు మా్మతము బయటఓకివచ్చినవి అహోబలపండితీయము మొన్న మొన్న ఏలూరిలో అచ్చుపడ్డది ఇవిఅన్నీ సంస్కృత భాషలో [వాఎనవిగదా వారికాలములో తెలుగువారందరికీ సంస్ట్పుతభాష డా వచ్చే దని ఊవాంచడమునకు హేతువులున్నవా అవి సంస్కృత భాషా పాండిత్యముగల తెలుగు కవులకోసము వ్రాఎనవె కాని ఇతరులకోసము కాదని ఊవాంచవిచ్చునా ? అంట _ కొంట మొదలయిన మాటంఎలో నిజముగా దోషమేమున్నది, అనుట. ___కొనుట లలోని నడిమినరమందున్న ఉకాలము పోవడ మేనా దోషమ్స , “ ఇట్టివేకదా కినుక_కిన్న _ వినుము-వీన్ము పూనుచు-పూంచు. వినుదు_విందు కొనుచు-కొన్ను-కొంచు. ,ఇటివి ఇంకా అనేకములున్నవే వదంఎభ్యమందున్న నకారముపై ఉకారిము లొఎంచడమునకు శాస్త్రమందు ఉత్సర్గమున్నడి అయిక్తే అధర్వణుడు అపవాదము విధించినాడు ఉత్సర్గముక న్న అపవదము ఎక్కువ బలవంతమైనది గనుక అనుట కొనుట లలో మధ్య ఉకారము లోఎంచకూడద్దు అని ఈ యిద్దరు మునుల మతము నిలబెటదలిచేవారు సమాధానము చెప్పవచ్చున్సు అయితే తిక్కనాదుల (పయోగములు ఇట్‌ స్పన్రానికి ప్రతికూలముగా ఉన్నవె అంట కొంట మొ రూపములు నన్నయ[గంధేమందు లేవుగాని తిక్కనకాలమున (వాఎన ంరములలో ఉన్నవి గనక కేతన వీని తన లక్షణములో చేర్చినాడి తినుటకు తింటయగున్‌ మజి కొనుటకు గౌంటయగు గనుటకును గంటయగ్సుక్రా వినుటకు వింటయగు దా ననుటకు నంటయగు ఏలననప్పుడ కృతులక౯ా తిక్కన మొదలుకొని నేటివరకూ మహాకవుల [గంధములలోశ రూపములుతరు చుగా కనబడుకున్నవిగదా అధర్వణుడు కేతనలక్షణము తప్పని ఎందుక చె నాడు అంపే ఆత్ర తిక్కనకు పూర్వుడు అని కొందరు చెప్పవచ్చినారు అధర్వణ లక్షణములో చేరిన లగ పృంా" నా తలికొన గంగనుకాసె కాదటవె మై రూపములు అ నేకమ్సుల్‌ఆధ్వనికవ్లులు (చూ వ్‌జ్ఞానసర్వస్వము) పోనీ తిక్కనకు

వాలకవి శరణ్యము ల్తీత్రి -పూర్వుడే అయితే అధర్వణుని అనుశాసనము తిక్కుని తృణీకరించినాడని చెప్పక తప్పదు తిక్కన ఒక్క-డేకాదు తిక్కనతరువాత ఏ కివిఅయినా అధర్వి౯శాసనము మెన్నించలేదు. తుట్టతుదకు విన్నయసూరి అధి్య్వణశాసనము. రద్దుచేఎ అతడు అప్పన్నది ఒప్పన్నాడు గదా అథర్వణకారిక (చమాణముచేన తిక్క-నాది కవిపుంగ వుల (1పయోగములు తప్పనే వా రెవరై నా ఉన్నారా చిన్నయసూరి లక్షణములో అంట మొ రూపములు సాధువులని చెప్పక కూతురుని మొ వాటిని నిషేధించినళ్ల వీఎని (గ్రామ్యములని నిషేధించిఉంకే మన క్తాలములోని పండితులు థారతము మొదలయిన (గ్రంధములలో ఈ రూపములు కనబడకుండా దిద్ది పరిష్కరించి ఉందురుగాబో ను పండితుల (భమవల్ల ఆం(ధ్రవాబ్బయమునకు ఎంత చెటుకలుగు తున్నదో లోకానికి తెలియదు అధర్వణుడు ఎప్పటివాడో తెలియకపోయినా అహో బలుడు అస్పకవికి ఎమ్మటివాడని ఎరుగుదుముగదా అహోబల డు _కేతనవ్యాకర ణము చూచినవాొడేకాని దానిని మన్నించలేదు ఈ అహోబలుని ఆంధ్రిసాంస్వత జానము సర్వమంగళము. శ్రీనాధిడు ఖీమఖండిముతో ఇట్టి పండితమ్మన్సుల నుదే కింజీ కాబోలును ౭ గి టోధమల్పంబు గర్వమభ్యున్నతింబు శాంతి నిస్పచ్చరింబు మచ్చరము ఘనము కూపమండూకముల టోలె గొంచె మెఒగి పండితమ్మన్యులే న వెల౦ండికిలకు చు లు! అని చెబ్బఉండ ను అంట మొ రూసములు తిక్కన భారితమందు ఎడిెని ఎది పర్విములలో అనేక (ప్రయోగము లున్నవె తిక్కన కవిబ్రహ్మ అని _పథ్యాతి పొందినవాడు ఈ తొపములు పమయోగిందిన యితరకవులు దిగజాలవంటవారు శేతనలక్షణము తిరస్కరించినా అహోబలుడు ఈకపుల [వయోగమీల మన్నించ వలఎఉండెను వీరందరూ అహోబలునికి పూర్వులు వీరి (గ్రంధములుగాని తిక్కను భారతము ఒక్క వర్విమైనాగాని తిన్నగా చదువకుండా లక్షిణను చెల్బడానకు పూను కొన్న ఈ పండితమ్మన్యుని సాహస మెనదో చూడండి న! ఇప్పుడు "మేము విమర్శించిన అహోబలఎతి వాక్యమందే మరియెకి ఆంశము చిత్రమైనది ఉన్నది కొంట అసాధువై తే ఉంట కూడా అసాధువంటారెమో అని మింట గడు దెల్లన్లై పారుచుంటజూచి ఇత్యాదౌ డవర్హక లోప అన్నాడు అనగా ఉండుట అనే ఇబ్దిమందు డు వర్ణకము లోఎంచడముచెతి ఉంట అయినదట డు వర్తక మెందుకు లోఎంచినదో ఎద్దశబ్దము తప్పనకుండా వై యాకరుణులు తమ యిష్ణమవచ్చినట్డు (ప్రక్రియ చెప్పుకొవచ్చును. భాషాతత్వము ఒకలాగుని (వక్రియ

తీ బాలకవి శరణ్యము మరిఒక లాగున ఉంటే ఉంటుంది సంస్కృత లక్షణములో ఎరేద్యు అనేది పరు ఏద్యుస్‌ అని ఎద్యున్‌ (చ్రత్యయము వంటిది పరే + ద్యుస్‌ అని చెబ్బతే కుదురదు వాస్తవముగా ఉండు మండు వండు పండు ఆడు పాడు వీటికి కృదంతములు ఉంటి మంట వంట పంట ఆట పాట ఇపేకాగుమూగు ఆగు కలగు వంగు వీటికి కాక మూక ఆక కలక వంక కృదంతములు ఊదు వందు చెందు ఈదు వీటికి ఊ త ఏంతి చెంత ఈ త తేలు ఊలు-వీటికి తేట ఊట కృదంతములు ధాతువు కొననున్న సరళవర్హము కృదంతరూపమునందు పరుషముగా ఉంటున్నది సరా (వ(క్రియ చెప్పడముకు సజాతీయభాషలలో శ ద్దము లెట్లున్నవో తెలియవలెను విస్తరించి ఈ విషయ మంత నొక్కి. ఎందుకు (వాస్తున్నాసంకే మేము పండితుఎయెడలను కవులయెడలనుకూడా భ కిగలవారమే కౌని కవులను పండితులు నిందించినప్పుడు పండితులమాట ఖండించి కచ్చేలమాట నిలబెటినలెనని మా మతము (మాదో ధీమతామఎ నిశ్ళ్చంఖలా కవయ అని కవులు పొరపాటుపడ్డారని నో టికివచ్చిననైల్లా కపులు సపేలారనిన్ని కవులను లాతణికులు చెనకుతారుగదా లా_ణిక లకు మాత్రము (పమాదము ఉండదు కాబోలు వారు సర్వజ్ఞులో ఎన్నడూ (అమాధినులు కారొ అధర్వణుని అ(ప్రమాదిత్వము ఎట్టిదో తెలిఎనదిగదా అహోబలుని సర్వజ్ఞత్వము వెబ్లడి అయినదిగదా వీరిలాటివారే కవులను (ప్రమత్తులను చెన తను పాండితర్టము విజృర్‌ఖింపజే సే లాక్షణికులు కొందరున్నారు కి విరచించెను శ్రీనాధుడు ధరణిని శృంగారనై షధంబున గూర్చుం డీరి యొండొరునని కానక వరపురుషక్రియల (బకృతిభావముగలదే అని అప్పకవి శ్రీనాధుని ఆక్షేఎంచి చెబ్బనమాట ఎవరూ ఒప్పుకోలేదు కవులన్న అతేఎండే శుష్కలాత్షణికుల గతి తెలి తెలి (బ వెదము 'వేంకటాయశా సఘ్ట్రలవారే గ్రేవాథుని నై షధములోని బచ్చుకున్‌ పనవుకు ఎచ్చుకుంయికు అనే 'ర్వ్యస్వవ్చు (తిలింగలక్షణ శేషములోన్సన్ను బ కల్లూరి వేంక్మట్రామశా స్తులవారు గుష్తార పకాశికలో నన్ను ఇట్టి బయోగ్గములు సాధువులిని అమోదించినాట్‌ మ త్రమాతోంగములవలె వ్యాకరిస్తారు తమతవ్సు స్వభావముచోప్పున గనక లాత్షణీకుల మాటలు అ మోఘములు అని (భమపడకూడదు క్రార్య్వమంపే ఒక లాకణీకుని మరిఒక లాత్షణికుడు నిరాటంకమ్సగా ఆక్షేఎంచవద్చును లత్షణములొ చేరకపొయినా లతణమునకు విరుద్ధముగా ఉన్నా కవిమాట లౌక్రికమయితి సాధువే కవులు యదేష్టముగా త ఎతమ

బాలకవి శరణ్యము క్ష్‌ కౌలమందున్న భాష కావ్యివులలో వాతఉన్నారి. భాష ఎారుతున్నదివి తెలియకను ఏ కవి ఎ రూవము (వయోగించి ఉన్నాడో చవివితెలుసుకోకను కొందరు పండితులు ఆ త్తతరకటాలు ఎన్ని లేనిపోని ఆక్షేవణలుచేస్తన్నారి. మహామహోపాధ శ్రియుడై నా ఏ కేశ్వరొపాధ్యాయుదై నా (బ్రహ్మ దేవుడేఅయినా తొకికభాష మారకుండాఆపలేడులని ఎదువరులు బోధవర్చుకుందురుగాక కేవలం కా స్త్రమాశ్రిత్యనక ర్తి వ్యోవినిర్ణయ యు క్రివానవిచా రెతుధర్మహని జాయతే. కేవలం వేదమాిత్య క కరోతివివిర్ణయం బఎవాన్‌ లౌకికో వేదా నోకాచారంచి కస్య్యజేత అని ఫర్మశాస్త్రమందున్ను పురాణములందున్ని వున్నది వీన్నయసూరి వ్యాకిరిణడు. నీతిఎంటదిక యాభై యేండ్రయి బశ ఎలో చదువుతూ ఉండడముచేత అళని లాగున పుస్తకాలతొను ఎతికల్‌లోను కొందరు (వాతాండు గాంధకి భాష అంటూ కృతిమభాష ఒటి టాస్తున్నారు గాని అది మిందునూ పొందిని భాషకదు ఆ (వాలాంట్లు తాము మోసపోయి యిలటలను మోస పుస్తున్నారు శదుద్దెశంతో నె కావచ్చును కాషతిముమీది డే శఇబము సాఒమెతే నోటినుండి రావ చెనుగాని కొళమునుంఎన్ని వ్యాంంబమునుంంన్ని కోదు. శిషుంవోట సాఎముూవచ్చెదే వా ఎపమైన దేభాష పూర్వులు (వాఎన భాష కృథతిమెనీదికాదు (ప్రావీన భాపాన్వరూవము స్పష్టముగా తెలునుకాకి లొకమందున్నది (గాద శమిని (భమపడి రెకింభాషలోని వర్షములు ఇష్పముపచ్చిసెట్లు మార్చి ాంఛికీకంణము చెబుకొని టామ్యతను తొలగించి అృభతఎవూవ్పము అద్భిషజఖార్వము అయిన తెలుగు పుటిస్తున్నాటు "ని అది దేశభాష రానెము అది లెషెగు కౌనేందు అది యేభాషా కౌనేరదు కేఎల ాంకేతికము అంంగణీతములోని అంకెలవం_వి వీజగణితములోని అషరములవంటిది కాస్త్రమలలోని సంజల వంది జీవద్భాషకాదు దాని కు లక్షణము “నిక ఇప్పన్‌ (గంధములుూూానీ తకలానీ నిర్దుష్టమైన ₹ షకుఆద్య్శాపాయములుకావు దాని కుులక్షణము వాటిలె *అ౦డితుల దృ్న్నకే ఆషవణ తెడటుయ్యని (వాత ఒకటయినా వూకు కనబడలేదు య ఈ క ఎములొ పుస్చిని వ్యాకరణములుగానీ కొళశములుకానీ అన్నివిషయమ. లందున్ను (వమాజములుకావు లక్షణ విరుద్ధంయ గామ్యంఎ అనె సూలము చూచి అవివెకులు ఛఖయండతారుగాని తిత్వము అతెలిఎనవారు లఖ్యవిరుదంబగు లక్షణం బ్యగ్రాహ్యంబినిన్ని అట్టి లక్షణమునికు విరద్ధంబియినను శిష్పవ్యవవాఎ౦బు లాహ్యంబనిన్ని నొక్కి చెబ్బుతారు భాషతోకూడా భాషాలక్షణమిు మారినదిగనుకనే శెతన చెబ్బన లక్షణమునకి ఏరుద్దయిగా పెద్దిరాజు లఇణముబ్నది దీనికి విరుదముగానున్నది రావిపాటి గురుమూ ర్హిశాస్త్ర లషగషణము లక్షణఏరుదము అం'పే ఎ ల్‌్షణమునకు అని అడిగేవారికి సమాభానమేమి ఈకాలముతా వాడుతూ

46 బాలకవి శరణ్యము... ఉన్నమాటఎ. సాధుత్వము కేవలము (త్రికవుల (పయోగములనుబట్టి సాధించవలె ననడము తిప్పు ఉత్తరాయధభాష సుతరాంవిడిచి పెట్టి శేవలముభారతభాష (వ్రాసేవారు ఇప్పుడు ఒక్కలరై నా లేని మేము నిశ్చయముగా ఇస్పగలము అభాంత్యఎయోగము లని శ్రీనాధుని స షథములొని తెలుగుశబ్దములను నిరాకరించే వదమ వెంకటరాయ శాసులవారి మకొము ఎన్నటికీ చెల్లదు. ఈ శాస్తులారు ఒంక కళంకులేని సో కవినేంద్రుడు కోషతకొవిదేందు డా “వేంకటరాయశాత్ర, కృతి వెంగల సూ కకెజలుంగ శత్యమే అని తమ్ముగురించి కాము చెప్పుకొన్న వాక్యములోని కళంకు అనె శబ్దము అపశచ్దిమనిన్ని శబ్దరత్నాకరములో అేదనిన్ని శాసుల్రువరు కల్పిందినదనిన్ని శ్రీ శే కొక్కొండ వెంకటరల్నముపంతులు మహామహోపాధ్యాయులవారు ఆకేఎ సె పూండ్షరామకృష్ణయ్యగారు కవి సంశయవిచ్చేదములొ కళంకము నకు కళంక లం వె కర్టీకముగా "అడిదము సూరికి చెబ్బనాడని సమాధానము చేసుకోమన్నారూాని భారతములోని ఛమయోగము అమాణముగా ఇవ్వలేదు * ఈ రామకృషారు ల! విచ్చలవిడా తాము రౌమ్య్మభాష (వాస్తూ ఇతరుల '1వొత (గొమ్వుమని తాము ఆకెఎందినప్పుడు వారు ఉ త్తరాంధ్ర్యగంధచఎలలో ని (థభమోగము చూఎఎప్తె భాంత చయోగమంటపేనౌని అంగీకరించమని వాదించేవారు ఎమి చెల్టను భాగావిబురం కుల “మొండిహదము బాలకవులను బెదంకొళ్తే వండితులు ఎయిఐవంటిదారొ తెలియు6 కొసము ఇంతగా (చాయవలఎవచ్చినది చదువరులు మన్నెంతురూాకి 'య్రవాద 'మోవాత (ప్రాయో నవిచారకత మోజన 2 బేతురు కోతురు మొదలయినబి భాలవ్యాకరణము కియాపరిచ్చేదము 08_.వ సూత్రమందు చువరంబురోడ దుగకారంబు తకారంబగు నిలుతురు ఎలుతురు అడ త్తుర్చ కడతుడీ చింతతురు పెంతురు పచింతులు వచింతురు చెతురు కొతురిత్యాద్దు లఅసాధువులని యెజు గునది అని చిన్నయసూరిగాలు అనొననముచెబనారి దినినిఎట్టి రెండుతెగలుగలళ ములకు బబాష్కరణమయినది _ () నిలుచుదురు. చించుదురు వచించుదురు' మొదలయినవి చుదురు రూపములు _- దెళ్య(క్రియిలలో స్వాామందున్న చువర్ణము గానీ (పేరణార్థకముగా ఉన్న చువర్ణముగానీ తత్సమ్మక్రియలకుచేర్చిన ఇంచు లోని చువర్ణముగానీ ఎచు వర్షమయినా దురు కు పూర్విమందుగలవి ఇవి ఒక తెగ

• దోణ అనెంద్యా మ కలంకుదేటి అని ఉన్నది. గాని తాటాఖు పుస కాలలో కలంక్షదేటి అనే పారమే ద్గు =

దాలకవి శరిణ్యము త్తి ఎయు కొయు మొదలయిన యుకారాంతియల లద్ధర్మాల్టక రూఎములందు చేయుదురు మొదలయిన యుదు రూఎములరక బదులూ తు వరముగల చేతును వెముఐు చెతుము చేతురు వంచి రూఎదులు ఇవి మరిఒక తెగ * అయితే మొదట తెగలొని రూపములు సాధువులే అని చిన్నయసూరిగారికంజటె చాలాకాంవము [కిందట గొప్ప లాఇణికుడని (వథ్యాతిపొందిన విన్నకోట 'పెదిరాజు కొబ్వాఎంకారి మాడామణిలొ నవమోల్లాసము ([క్రియావకరణములో అనుళ్‌శింది ఉన్నాడు క తుది బహువచనమదునక నిం వ్రదురును. నింతురును నయ్యె బుడమియెదలనిం చుదురును గలుగు (బయో స్పదములు దెశీయసరి౯ ఒను దరియంగన్‌ అని దెశీయ సంబొనిబట్టి నించుదురు వంట చుదురు రూపములు కూడా జని వద వ్యివవారిముతొ ఉన్నవి గనుక శశ లాక్షణికుడు సంస్కారనియమము జేఎనాడు క తెలు స్యకియావదములకును దంకొను ధాతువులు ఒనవదవ్యవహారొ కులు కౌన వాని బెర్కాన వఫిదు బ్రయోగముల దెలియవలయు. డెలుప్పదున్‌ కి. ఇది తేను “న కేల్లను ఒనవదవిదితంబెన తెజ గువట్టంచుక యె చ్లా చు లిదముశ జెబ్బతినంఅయు మది నెజు గుండరణ బుద్ధిమంతులితరముర్‌ ళం అని పెదిరాజు ఒనవద వ్యవహారొక్షులు అనగా లోకమందున ఎదశబములు సాధువులుగా నే “నంస్కారి నియమము ఎర్బుర్చినాడు ఇద సంస్కార నియమ చునా మా అభిప్రాయము ఇక్కడి విశదపరుసున్నాము శుక్షయజు (ప్రాతిశాఖ్యములో కాత్యాయనుడు మొట్ట మొదట (ప్రతిజ్ఞాసూత్రమేన ఎమని ళం చెబ్బనాడండే న్వరిసంస్కారయోచ్చంధఎనియమ అని దీనికి ఉబ్బటుడు స్వరఉదాతాన్సు జభ, ణే ఇద అన అవి దాత్తస్వరిత (పచిత లక్షణ సంస్కారోలోపాగమ పర్షవికార్మపకృతి భావలక్షణ _

48 బొలకవి శరణ్యము తయో స్వంసంస్కారయో ఛందం విషయే నియమోధికృఠౌ వెదిలపవ్ఫి లని భాష్యము (వాంనాడు స్వంపమనా ఉదా త్త-అనుదా ల్వ-స్వరీలట్యవవిత లక్షణమిని సంస్కారబునా లొహ-ఆగమ-వరవికాం ఎకృతిభావ లషణమిని వీఎరెం_కీ ఈ వేద ములో నియమము తెలియనివారు తెలుసుగొవలఎనది అని దీవికి అమ. కొత్పా యనుడు పెదలవల నెర్చుకొన్న (ప్రకారము వేదములో ఎక్కడెక్కడ 'ఉదాల్వ-అను దా త్త-స్వరితలలో ఎదయితె పారములొ ఉన్నదొ ఆ విషయము ఒరిశీరించి పాకరము అముచెన ఉత్సర్గాపాదములు నిరూఎంచి స్వంలక్షణమున్ను “బ్రములలొ ఎక్కడ లొపమ ఆశ*మము.వరవికొందు- (పళ్ళతిభావము క బద తున్నచె అ౪్కద లవి కలుశనటుూా ఎరీకరణిముచే ఉత్సరయిలు న్ను అపవాదములుబ్ను బ్యూల్రించి శఎ లక్షణమున్ను (ప్రశిశాఖ్యమూా చించి ష్యులకు నేర్చినా “ా౨ి లోకకులొ ఆ వేదమును =రించె పెద్దలపారిములొ ఇదితప్పు అదిఒప్పుఅని నిర్తయించరెదు వాం భెదములు న్నప్పుడు శాకల్యు గలా గన్నాడు (చూ క్షే జి శాాటాయనుడ ఆక౮ గన్నాడు (దూ లి అనీ చెబ్బనాడు మాధ్యందినులు దొ్జలూయనుకుట వెడదూ ఉచ్చరించినప్పుద భేదము తెంయిజేఎనాటు (దూ 1 260 నారదియ ఇ యాజ్డ వల్క్యాశిక్ష మొదలయినవాటిలో చెబ్బన విషయములు ఎదాహరింవినాద థాజ్యే కారుడు ఉబ్బటుడ రూడా కా ళ్యాయనుడ స్పష్షమూా చెబ్బనప్పున అన్నాఫీయ పారములు ఏర్పాటుచేఎనాడు ఉ షట్‌ + దళ=వోడశ అయిఎళ్లై షద్‌దంఠాఅప _ ఇోడంత అని కాత్యాయనుద. చెబ్బ డాలకుంటే ఉబ్బటుడ ఇది అవ్యశాఫీ యానాంపార అని వఏిశేషంచి చెబ్బనాడు సంస్కాం నియమన ౦పేఇచ్చెది శదాన శాసనము అనేదికూడా ఇవిదె వతంజలే చెబ్బనాడుగదా.ఏ. శబ్దములకు అనుళోస్వ మం'ే వె దిక శబములటేన్ను లౌకికళబ్దములకున్ను అని వెదమలలోనివి వైద్చి ములు లైశేవిదిలో లొకికా. లొకమందు అందరూ ఎరి ఉన్నవిలాంకవ్వు వీటినే మీద నుదాహరించిన వద్వములలో ఒనపదవిదితంబులట ఎని చెబ్బనిపి విన్నకోట పెదిరాజు కవి రొాభూషణము ఆం(ధకొవుది వై కృిలచర్మడైక సంస్కృతిభాషలొ రచించిని తెలుగుల_.*(గ్రంధములు వీచిలొ చుదుఎరు బదులు తు వరము తప్పకుండా రావలెననే చెబ్బనొలు అహొబలుద చుదుు రూఎవ్వతే కాక పమురురూపములుకూడా తస్పన్నాడు అతనిమాట పట్టుకొని “దుటయో 0౨న (పొచీన కవులను దూషంతురా. తిలుగుభాషలొ ఎచించిన వ్యాఠకరణాలలో చిన్నయ సూరిగారికి పూర్వము చెన్నపట్నములొ తెలుగుఎండితులని పేఎపొందినవాఎ_ చుదురు_పుదురు రూవమూలు సాధువులనే చెబ్బనారు చూడండి __ 848 సం యన అచ్చుపడ గుకుమూ ర్తికౌ్రు వ్యాకరణవము చిన్నయసూరి

వాలవ్యాకరణము వ్రాయకమునుపు బడులలో ౧ద్యార్దులు చదువుకొనెవారు ఈ వ్యాకం ణమునందు 282వ స్మూతము (ప్రకారము చువర్ణాంతధాతుపులకు దువర్హము పరమై

దాలకవి శవిణ్యము శ్తీగీ

నప్పుడు చుపర్ణిము వికల్పముూా పువర్షమగును కాగా దీవిందుదును దీవింప్తదును అనే రెండు రూపములున్ను సాధువులు

857 సం ముని అచ్చుపడ్న శేషయ్య వ్యాకరణము ఆ కౌలమందు దిన్న బడులలో చిన్నఎల్లలు చదువుకొనేవారు. ఇదికూడా చిన్నియబూరి బాలవ్యాకరణము కంటి ముందుది దీనిలోకూడా చువర్ణాంత ధాతువులకున్ను యువర్జాంతములె న ధాతువులవళలెనే తిద్దర్మకౌలమునందు రూపాంతరముగలదు ఊఉ దీవించుదును-డీపిం తును పాలించుదువు-పాలింతువు ఇత్యాదులు అని ఉన్నది (చూ 38 ) అయితే న శేషయ్య్వవ్యాకుణవము 8కొళ వ సం మున మళా + అచ్చువడ్రష్పుడు ఎవరొ వండి తులు (చిన్నయసూరి శిష్యుటాబొలు, శెషయ్యగారి భాష 'శేషయ్య్థారి మతము రూపుమూఎ శేషయ్యారి పేరెఉంవి పరిష్కరించి పాడుచెఎనారి___ఎమి అని అఎగే దిక్కులేక అయ్యో ఆంధ్రమా నీ గతి ఈలాగున్నది నన్నయాదుం (గంధాలు ఎండితమ్మన్యులు లారుమారు చెస్తూఉంపే అడ్జేదిక్కు లేదు ఈ పరిష్కృల శేషయ్య వ్యాకరంణములో ఈసూ[(తమె ఎట్లు మారినదంజపే ___ చువరాంతమువై న ధాతువులకు తద్దర్మమునెందు రూపాంతదిదుగలదు. ఉ దీవింపుదును...దీవింతును" పాలింపుదువు పాలింతువు ఇత్యాదులు (చూ తీ) దీవించుదును. దీవించుదువు బెౌమ్యములని గుర్తులు పెట్టి పుట అడుగున (వాఎఉన్నవి (చూ 87)చూడండీ ఎంత మోనమో ఎంత సాహసమో ఈ పరిష్క 0కు శేషయ్యమతము అనిషమెతే చేరే మరి ఒకి (గ్రంధము[నాఎ ఖంబంచవవెనుసి శేషయ్య పేరేఉంచి శేషమ్యాసాధువన్న రూమే శేషయ్య అసాధువన్నిట్టు అందరికి తోచే విధముగా శేషయృ్యగంధిము దిదివెఎనాడు శేషయ్య చెప్పని దివింపుదును పారింపుదుపు అనేవి శేషయ్య చెబ్బనన్లగా (గం ములో దూర్చినాడు ఎంత పాడపని ఛివీ శేషయ్యకన్న ఈ ఒరిష్క ర్త గొవ్చ పండితుడ్దో తే తన (గంధమందు వెలారించవలెను

చుదురు రూవముల సాధుత్వాసాధుత్వములు విమర్శించెవారు. ఎఎరివిపోక జ ఎయందు ఉంచుక్‌వలనన భాషాతత్వము ఎమం'టే భాషాఎరివర్రనము నన్నయ శీక్ళానాది వాచీనకవులు. ఈ ముదురు రూపములు వాడలేదు సీజమే అయితే చిన్నయసూరి (పాచీనాంధభాషక మ్మాత్రమేనా చెబ్బనాడు లక్షము ఎన్ని చేర్చినాడు కాడు వ రమానా౦ధ్రములోని శబ్దములు ఎన్ని దిగవిడిచినాడుకొడు నన్నయ భాషా విశేషములు వా సవమయిన తెలుగుపాండిత్యము దేశమం దెక్కడనయినా ఉంటే శెలుగు భాషాపరివర్తనపరిపాచి ఎర్పిడవలెను భట్టోజీదీక్షితులువారు ఎద్దాంత కౌముదితో వై దిక్యీసక్రియ విడదీఎ (ప్రాచీన భావాలక్షణము ఆర్వాచీన భాషాలక్షణము "వేరువేరుగా చెబ్బనట్టు ఇంగ్లీషు (యెంచి జర్మను భాషల లక్షణములు ఎ దేశములో ఎట్లన్నవా పాళ్ళాత్యపండితులు నిరూఎంచినట్లు క న్నడభాషాలక్షణము హలగన్నడవు

శి

50 బాలకవి శరణ్యము ( = పాత కనృడము హొన గన్నడపు( = (కొత్త కన్నడములఅని ద్వివిధదు కన్నడ పండితులు విభజించినట్లు పూర్వాంధ్రము ఊఉ త్తరాంధ్రము సవిశేషము లక్షణపరిచ్చెదము చే” వ్య క్రపర్భృవలణ ఉన్నది---తెలుగు పాండిత్యముగలవారు ఎవరైనా ఉంటే పంచాంగము (వాయకపోయినా. నక్ష్మత్రాలూ (గ్రహారూ తమతమ గతులు తప్పనట్లు భాష సాజముగా మారుతూనే ఉంటుంది. ఒనుల (వాతలలొ ఆయా కాలమందుండే శబరూపములు పడుతూనే ఉంటవి గనుక_చుదువు రూపములు పొచీనుల (గంధములతకో లేకపోయినా ఉత్తరాంధధ్యగంధములలో కనబడితే ఉత్తరాం(ధములో సాధువులే అని చెప్పక తప్పదు పట్టాభిరామాయణము రెండవ అశ్వాసములొ (చూ పుట గ్‌ చ మూడవ వరణము ఇట్లున్నది శరిణనువారి గాచుదువు సంగరమందు విరొధిరాజులన్‌ తంజాపూరి మహారాజుచేత ఆంధ్ర కాళ దాసు అనే బిరుదుపొందిన కుప్పనకవి తన శంకరవిజయములో తలంచుదును అని (వయోగించినాడు(చూ పుట 08) ఇంకా ఉన్నవి ఇట్టివి ఊఉ త్రరాంధ్యగంధములలొ-_ సాని వితళము. వీరు బాలవ్యాకరణ మెరుగనివారు వీరికాలసులొ అది ప్పట్టలేదు చిన్నయసూరి మతము (వకారము చుదురు రూపములు తప్పని తెలిఎనవారే ఇప్పటి పెద్దలు అవి (వాస్తున్నాలు మ వావిలికొలను సుబ్బారావు సంంతులవారు ఒంటమిట వాదానువాదములో భక్తులు తమ మతానుసారముగ _ జిహ్నము లుంచుదురు ఒకమూ రికే కొందరు వడగల నామములుంచిన గొందరు తెంగల నామషు లుంచుదుడు మటికొందరు గోఎచందనముంచుదురు అని తరుచుగా. చుదురు రూపములు వాడి ఉన్నారు (చూ అం సా పిక ౪1 పుట 88) మ కొమజాజు లక్ష్మణరావుగారు శివాజీ చరిత్రదులొ కాన్చించుదురు

• (చూ పుట వగ (౧ కా బ్రహ్మయ్య శాస్త్రులవారు భాస్యరొదంతములో ఎంచుదుయి వైచుడుము (పట $ మ నండూరి మూర్రిరాజుగారు ళు క్రిసుతిలో మోసపుచ్చుదురు (పుట శ్రి కీ శే కందుకు రి వీరేశరింగముసంతులుగారు అట్టి రూపయిలు తమ్యగంధ ములలో వాడి భాషాదేవిక్రి విషపయోగముచేఎ ఆమెను (ప్రాణసంశయ దశకు తెచ్చినారని (బ వేదము వెంకటరాయళశొసులవారు అం(ధసావాత్య పరిషదష్టమ వార్షిక సమావేశము సమయమందు అధ్యత్షమీగా నుండిన్ని జంకులేనివారు గనం వడదిట్టినారు ఆనాటికి పంతులుగారు కాలంచేఎ పదిరొజులయినా కాలేదు మ భ్రీపాద కృష్ణమూ రి శాస్తులవారు శ్రీమహాభారతాంధధ్రీకరణ విమర్శనములో మనవారు సుకవీశ్వ్‌ని జిత్రేకాషసీకుం బోల్చుదురు (ఆం సొ పత్రిక 1 పుట8ికి

బాలకవి శరణ్యము స్‌ ఇంకా చాలామంది (వానన (గంధములలో ఇట్టి రూపవముట చూచి ఉన్నాము స్కూల్‌ ఫెనంి పరీక్షకు రెండుసంవత్సరముల [క్రిందట పరనీయ గంధమా ఉండిన మబవాపురుషుల జీవితములలో ఉంచుదురు (చూ పుట 898 నెరవెర్చు దురు (చూ పుట 382) కలవు పద్యకావ్యాలలో కూడా ఇవి ఉన్నవి ని లేక పోలేదు ఎట్టాభిరామాయణ ములో (ఆ 1 పుటల) చ శరణనువారాచుదువు సంగరమందు అని ఉన్నదని వెనక చెబ్బనాము ఆ కావ్యము జఘన్యమంటకే భాగ వతిము దశమ స్కంధము ఉత్తరభాగములో 28_వ ఒద్యము చూడండి ఎ. ఎ్యుతుల గోల్పొయి భూరిశోకంబున వనటబొందుచు విటవరులు వాల నెరాజు రాజ్టమందెని వఎంచుదు రారాజు దలపోయ నవనిమీ ద అని శాలివాబానవకగత సంవత్సరిం.లు 755 అనా కీశ 88వ సంవత్సరిఐునందు. పురాణ హయ్యగివళాస్తులవాలున్ను వేదము వేంకటాచల శాసుల వారున్ను పరిష్కరించి (ఒకటించిన దశ మెకాదళ ద్వాదళంబులను స్కంధ అమంబ ను పుస్తకముల ఉన్నది నేటి ఆనంద్వఎ్యద్రణమందు రెండవపాదము దిది. వంంచుదురు + ఆరాజు అనుటకు మారా వఎంతులును + ఆరాజు అని విన్న్‌యసూరి స్తూతదువకారము_ చుదు తీఎవేఎ తు పెబ్టి అందువల్ల పద్యానికి ఒక లఘువు చాలకపోతే నింర్చకముగా ఒక ను చేర్చినాట్‌ ఎవరో కొ తవరి ష్క వ్రైలు ఎక్కడా లేకుంటే విన్నకొట పెద్దిరాజు తిన లక్షణములోనికి ఎక్కడ నుంం తెచ్చినాడు ఇవి ఇప్పటి లాక్షణికులలాగు లేని శవాలు నృషచెయలేదు అయితే. చుదురు. రూవములు నేటి లౌకికభాషలో లేవి వాటిని “ సాధువాూ సాధించవలణన పని మాదికొాదు వాడుకతో అేని ళబములు వాడవదనే చేము చేసే వాతోఎచశము అవి సాధువులో అసాధువులో వా 'సీవముగా ఎవప్‌ ఎరుుదులు ఎన్పుడయినా భాషలో నిజమా అవి ఉండెనో లేదా ఎవం చెప్పగలరు (ప్రాచీన బగంధా ౨ భాషా లేఖకులున్ను పరిష్కర్తలున్ను తెలి కొంతమట్టుకూ తెలియక కొంఠమటుకూ మార్మివెఎనాల [ప్రాచీనభాషలోని శబ్దములన్నీ కోళాలలో చేరలేదు చేరినవాటీలో కొన్ని తప్పులు వ్యాకరణాలు అసంపూర్ణములు ఎరస్పర విరుద్ధ ములు__ఇటి బతిలొ పాచినాం ధభాషా లక్షణమున్నష్పుడు ఒంఖటుకళంకులేనీ కవిచం[ద్రు లెజీరో సాహణంచి వాడుకలో లేని శబ్దములు (ప్రయోగించి విమర్శకులు చేసే ఆక్షేషములకు యధాశ కీ నమాధ నము చెస్పుకోగలరు గాని సామాన్యులకు అట్టి పని చేయశక్యనూ (ప్రాచీనాంధ్రము గు త్తగొని పండితులను ఎలుకోనియ్యండి అర్‌దుల లాభనష్తాలు వారివే లోకానికి నేటి లౌకికభాష రహదారీ_అ(గహారములో ళు లాగున అ(గ్రవర్ణాల వారికేకాదు ఆబొలగోపాలనము అందరికిన్ని పట్నాలలో ఉన్నశ్హై

ఫలి బాలకవి శరణ్యము వర్తమానాంధములొ జయిసొవు అనే రూపముకిన్న జయించుతావు అనే రూపము మంచిదని కొందరు అనుకొన్నత్తు మునుపు ఒయింతురు =నే దానికన్న జయించుదురు ాని జయింపుదురు గాని ఎక్కవ డాబూ అంంు6 దనుకొన్నారు కా బోలు అయితే నన్నయగారికాలములో చుదురు రూపముయాలేవు పుదురు రూసములూలేవు సాధ్యదుయినంతశద్దతో మేము వెదంగా అంణ్బపర్వము రెండవ ఆశ్వాసములో 255 పద్యమందు ఎమేమమున్ను పూజింపుదుము ఎద నిందని వేడ్క. అని మధ్యాకృ్కర (ఎధమ చరణములొ పూజింపుదుము అన్న పుదురురూపడదు ఒక్క టమాతి మ మోకంఎబడ్డది బుణ్యాకి్యింఎ “నన్నయ ఎ లక్షణం చొవ్బున చాననాడో ఇదివంకు ఎవరికీ లెస్సగా తెైయదు వన్ని మధ్యాక్క_ంలు లేఖకులు కొన్ని రిష్కక్తలు కాముమారు చేఎనారని మేము నిశ్చయమూ చెల్బ గలదు మా వద్దనున్న ఒక (వాతపు స్తకములొ (0009) ఈ పద్యము అమ చరణము ఏమేచుమున్ను పూజింతుము ర్నుదునిందనుచు ఎడ్క అనిన్ని ఎరిఒకి దానిలో (780) ఏ మేముమున్ను పూజింతుము ర్వుదు నిందును వేడ అన్నె ఉన్నది దురికొన్నిటిలొకూడా పూ*ంతుము అనే పారమే వున్నది తిక్కన కాలములోనె నా_పుదురురూఎములు కావ్యభాషలోనికి వవ్చినవాొ తేదా ఇంకా మేము ఎద్దాంతము కీయలేము.. బహుశా రాలేదు మబ్లయమనీష వరాహ పురాణము (వ్రాఎన్‌నా_కి మాత్రము (గ్రాంలకభాషలో ఉన్నివి అనే ఈ (గంధమందు అనేక పద్యములలో కనబడవి గాని యతిసానమందు దువవముగలవి మూడు మాత్రము ఇక్కడ ఉదాహలీస్తున్నాము ౦ సీ గీ రూపమునునై న తనువులార్యులు వదింఎు దురు వరున మూ డటంచు నందులన ధక్మ ధర్మభోగానుూతికి దగిన మేను పారలౌఐక మినియెడ 'పేరుడాల్భు (1 0 గీ వేదమార రీహస్యెక వేతలెన లి చలా అలీ మా భూనిలింపోత్తిములు యజింపుదురు (బ్రహ్మ (1 (4 పీ అచట జాంబూనదంబను పై డి జేఎన తొడవులు ధరియింపుదురు దివిజులు (1 త్రి తెనాలి రామలింగకవికూడా ఏీటిని వాడినొడు (చూ పాండుుంంగమాహాత్మ్యము_ సుఖింపుదురు 1 48 వఎయింపుదును * 224 నుతియింపుదుము * 270

బాలకవి శరణ్యము ర్‌8ి

ఒనర్చుదురు ఇ 292 హారిశ్చందనలోపా థ్యానములో రామరాజభూషణుడు ఎతేగి వెయ్యంబు (బభులయెడ నొ నర్చుదురు మూ మనలగుణంబులరం (చూ 5%) ఈ రూము (ఫయోగిందినాడు ఇది మార్చడానికి వీలులేని (వ్రయోగము. చువర్తంబుతోడి దుర్దకారంబు తకారంబగు. (బాల్మకియా. 08,అను సూఅఆయిసకు విరుద్ధముకావ లెను గదా ఎది తప్పు వ్యాకరణమా (పయోగమా (ఇంకా మరికొందరు ఈ రూపములు (సయోగించినారు )

నిన్నయకాలములో లేని_పుదురు రూంములు అర్వాత వచ్చినకె నన్నయ కాలములొ లేని చుదురు రూపములు మరికొంత కాలమునకు పుటినవి “లాక్షణికులు కొందలు ఇవి సాధువులన్నారు కొందజు అసాధువులన్నారి. లయితే లాక్షణికులు సర్వజ్ఞులుకారు మహ సము[ద్రమువంటిది వాజబ్మ్బయము ఒకలాగున ఉండదు మెల్ల మెల్లగా మారుతూ ఉంటుంది ఎ కాలముతో ఎ రూవములు వృవహరములోనిక్‌ వచ్చినవో ఎవరు చెప్పగలరు (గ్రంధాలలో కొన్ని చేరినవి కొన్ని చేరలేదు కొన్ని కొబ్ను నిన్నయనాటినుంది నెటిదాకొ మార్చులేకుండా ఉన్నవి కొన్ని చాలా మారినవి ఆమాబ్బులు అన్నీ (గంధాలలో కౌనరాకపోవచ్చును నన్నయం పూర్వెమందున్ను భాష మారుతూ ఉండేదని ఊబాంచుకొవలను ఉండు ధాతువుయొక్క రూవములలో మాబ్బలు మూడండి

నన్నయ తిక్కినల అక్కడక్కడ ఉన్నే అనే రూపము వాడినారు. ఎమి రూబి ఇది (పళ్న్యాకమంిన ఎ కము తీఎవెస్తే ఉన్ను నిలుచును ఇది ఆనును యొక్క వికాంము తద్ధర్మార్థక (పధబుప్పరుషైక వచనము. ధాతువు ఉను కానలెను విను తిను ఎంటిడి ఉసనుదును _ ఉనుదుము ఉనుదువు._ ఉసుదురి. ఉనును ఉనుదురు-.తద్ధర్మ ఉనితిని_ఊనిళిమి ఉనితిపి_ఉనితిరి ఉనెను ()-ఉనిరి (౧) భూత _ ఉనుచు - (పేరణ ఉనికి. కృద ఇట్లు మాండలీయక రూపములుండేవిగాజోలు ఇవిగాక ఉండు ఛాతువుగా _ (నేను ఉండును ఉండుము ఉండవు ఉండురు ఉండును జండు తద్ధర్మ ఉంటిని ఉంటచియి ఇంచివి ఉంటిరి ఉండెకా ఉండిరి భూత అనేవిన్ని ఉండు ధాతువూానె-_ నేను ఆఅండుదును ఉండుదుము ఉండుదువు ఉండుదురు ఉండును ఉండుదురు ఉంంతిని ఉండితిటు ఉంంతివి ఉండితిరి ఉండెను ఉండిరి_అనేవిన్ని సూడా ఎక్కడనో ఎప్పుడో చెప్పలేము గాని వాడుకయందు ఉండేవి ఇప్పటికిన్నీ తివులు ఉర్యడు అంఢడ్రు కండడ్రు మొ వాడుతున్నారు వీటిలో విశేషమేమిటంళే..._ నన్నయకాలము మొదలుకొని మూడు నాలుగువందల సంవత్సరములవరకు ఉందును ఉందుము ఉందువు ఉందురు-అనే రూపములు కవు లెవరూవాడలేదు ఉన్నాను ఉన్నాము ఉన్నావు ఉన్నారు మరి ఇస్నూరు సంవత్సరములకు గాని వాడుకలొనికి

రో బాలకవి శరణ్యము రాలేదు ఉన్నవా డను ఉన్నవారము ఉన్నవాడపఘు =వ్నవాురు ఎని నన్నయ కాలములొను ఉన్నా డను ఉన్నారము ఉన్నా డపు ఆాన్నుఎరు(ఉన్నారు )కిక్కన మొదలుకొని అప్పకవివరకున్ను_వాడుకలో ఉండేవి అచ్చు పృస్తకములలో అబ్బదారి ఎక్క-డనయినా కొ త్తరూపము కనబడితే తాటాకు పుస్తకాలలొ ఆ పారము అట్టాఉండ దనే మాకు నమ్మకము మేము లెస్సగా పరిశీలించి మరీ దెబ్బతున్నాము * చుదు రూపములందున్నశ్షే స్వార్ధమందు మరికొన్నింట్లో చువర్తము దూరినది ఎదురు అనేది నన్నయకాలమండదు (క్రియ ఎదిరితిని ఎదిరితీవి అనె రూపములు అప్పుడు వాడుకలో ఉండేవి ఎప్పుడు మారినదో తెలియదుగాని ఎదుర్చున్ను దాని నుండి వచ్చిన ఎదిర్చితిని ఎదిర్చితివి ఎదుర్చును మొదఎయిన రూపములున్ను కొన్ని (గంధములందున్నవి శద్ద్బర త్నాకరముందు ఎదురు స ,కి ఎదిరించు అనిన్ని ఎదిరించు [కి = ఎదురు_ఎదుర్చు ఎదురుచు-ఎ్యదుచు అ (కి (పతికూలమగు అనిన్ని ఉన్నది అంతే ఒక్క [పయోగ'మెనా లేదు. తెలుగుభాష సవిమవృుముగా అవ్యఎంప గో రెవారికి ఈ కోశమువల ఈవిషయములో ఎమీ లాభములేదు. నేడు ఎదురు [కియా లోకమందు వాగుకలోలేద్‌ ఎదిరించు మాత్రమే ఉన్నది వాడు నాకు ఎదిరెను అంపే నేడు తప్పుగా తొసుంది కాని ఒప్పుగా తోచనే తొచదు ఎదిర్చెను ఎదిరిచెచు వ్యాదిచెను___.ఇవి నేడుకూడా (గ్రంధాలలో కొందరు పండితులు (నాస్తూఉన్నారు గాని సకర్మకముగా వాడుతున్నారు నన్నయ ఎదురు ఏలాగు వాడినాడో చూడం క జాంబవతేయు బృహ ద్విశిఖంబులకుకా బెదరి3దిరిఘసుడెసె రణా (గంబున నాతనిపై నవిలంబితు డై క్షేమవృద్ధి లక్షశరంబుల్‌ (అర 1 గజ దీనిలో ఎదిరి ఎయు రూపమో కారకమేమో స్పష్టముగా తెంియకపోతే క ఎలుకని యెజలు గక నిన్నున్‌ మణకున నెదిరితిని దీని చముఅవుదు నన్నుం గజికంరా క్షమియింపుము నెజి నెన్వరికెజు గ నగునె నీ దరితంబుల్‌ (అర త్రి అనే పద్యములోని (వయోగముచూస్తే ఎదురు [కియావదమనిన్నీ సకర్మకి నలో బనిన్నీ తోచవచ్చును అయికే ఇది ఆనందము[దణములొని పారము వావిళ్ళవారు మ్యడించిన పుస్తకములో నీక్షుకా అనే పారము పద్యనందున్నది పుట అడుగున నిన్నుకా అనేది పారాంతరి ముగానున్ను కనబడుతున్నది మావద్దనున్న తాబాకు

• అచ్చుభారతము ఖీష్మ 18 680లో ఎయుచుందు (ఛాతపతిలో ఏయుచుండు కాంతి ౪ లో ఉందు _ (వ్రాత్యప్రతిలో ఉండు ఇళ్లే తక్కినచోట్ల

బాలకవి శరణ్యము క్‌ పుస్తకములలొ ఒకదానియందు (తీ తి ి నిన్నుకా మరుపాశెదిరితిని అనిన్ని మరి ఒకదానియందు (8 29) సీకుకా మరుకువనెదురై తి అనిన్ని ఉన్నది ఇప్పుడు ఇది జిజ్ఞాస ఎదురు (క్రియాపదమవును గాని కారకమేమిటి ద్వితీయా విభ క్తితో ఒక పారమందున్నూ షష్టవిభ క్రితో మరిఒక పారమందున్నూ కనబడు తున్నదె ఎది సాధువు రెండున్నూ సాధువులేనా? తిక్కన్నారి కాలములో వాడుకినుబట్టి నన్నయగారి కాలములోనివాడుక నిర్హయించలేము. దేశ కాలభేదముల చేత భిన్నమీ కావచ్చును కొన్నిటిలొ వాస్తవముగా భిన్నమె అయినా తిక్కనగారి (టభూగములు చూకాము శిఖండికెదురండెప్పడుకా (భీష్మ 1 8&) ఒకటికొగటి కెదురకా భీష్మ ( 50) దెవ్యవతునకెదిర్చిన (భీష్మ 1 65) అతనికప్పుడెదురకా జాలరైరి (౮ 4 ఏ ఇరువుర యుద్ధతి కెదురవశ మె ((దో 8కి అయితే అక్కడక్కడ సకర్మకముా అశ్వద్ధామ నెదిరిన (భీష్మ 259) అన్నిపయోశములు కలవుగాని చాలాఅరుదు చంద్రభాను చరిత్రములొా అరికెదురుదురే అని ఉన్నది (చూ అదురుశ ర) ఎట్లు ఎద్ధాంతము చేయడము ఇది సాధువు ఇదిఅసాధువ అని సాొహంంచి చెప్పలేముగదా ఈ జిజాస ఆలాగున ఉండనీయండి ఎదురుదును ఎదిరితిని ఎదిరిరి ఎదిరి (క్యా) ఎదురోన్‌ (తుమున్స్‌ మొ ఈ రూపములుండగా ఎదుర్స్తును ఎదిర్చితిని ఎదిర్శి ఎదురవజా అనేవిన్ని ఎదిరింతును ఎదిరించితిని ఎదిరించిరి ఎదిరించి ఎదిరింపకా అనేవిన్ని (కమముగా భాషలొనికి వఐద్చినవిగదా తనరు ఎలరు అ నేక్రియలు తనర్భు ఎలర్చు అని స్వారఎందె చువరము కలవె తన రుదును ఎలరుదును తనర్హును ఎలరును తనరారుఎిసు ఎలరాడీదును తిసిన్ని వాడుకలొనికి వచ్చినవిగదా నన్నయ కాలమందు సంతోఎలయి వ రిలు దొంగిలు ముచ్చిలు అని లుపర్దాంతములుగా మాత్రమే ఉండేక్రిమీలు కోరతకాలమునకు సంతో (ఎంచు వర్తించు దొం లించు (ముచ్చిలించు అని చువర్తాంతములు కూడా అయినవికావా పూర్వాంధ్రములొ లేని రూపములు ఉత్తరాం(ధములో ఉన్న స్పృడు కవులు యధేష్టముగా యతులకోసము (ప్రాసములకోసము గణాలకోసము అలంకొరిము కోసము పాతవిన్ని కొ త్తవిన్ని వాడుకొన్నారుకొరా తెలిఎనంతి వరకు లక్షణమందు లాక్షణికులు చేర్చుకొన్నారుకారా లక్షణమందు చేరకపోయినా ్రంథాలందు కనబడే పాతమాటలు ఎ చ్రమాణముచొప్పున అంగీకరిస్తున్నారో (గంధాలందు కనబడే కొ త్తమాటలు కూడా అంగీకరించడానికి ఆ (ప్రమాణము పనికిరాదా భాషలో పూర్వముండి (గ్రంథాలలో ఇంతవరకు కినబడకుండాను లక్షణ మందు చేరకుండాను శబ్దముల (కృతులు కొన్ని నష్ట్రమెనివన్నిందుకు బ్ర "వేదము వెంకిటరాయ శాబ్తుంలవారు శృంగారనై షధముటీకలో (చూ ౪1 8) ఎలరు ధాతువు పేర్కొన్నారు. ఎదిరించు. చిగిరించు తరిఎంచు చెమరించు. ఇగిరించు ఇళ్యాదుల యందు నామధాతువుల యించుక్కుగా నెంచనలయునన్నారు కిన్నడ

656 జాలకవి శరణ్యము ములో ఎలర్‌ చిగుర్‌ ఎదిర్‌ ఇత్యాదులు (క్రియావదములే ఇట్టి తెలుగుశబ్లముల సంస్కార నియమము శాస్త్రమందు కానరాదు ఆంథధ్రశబ్దానుకాసనము చేఎనవారు మున్నటివారుగానీ ఇప్పటివారుగానీ ఎవరూ ఈ శబ్దములజోలికి పొలేదు చూగ మంబు అపేరణంబున కంరొ క్తముగా వివబాతమాదు ఇందువలన (ఎదురు ఎదురుచు (చిగురు చిగురుచు (చైమర్చు చెమరుచు (ఇగురు ఇగురుచు_ఇత్యాదు లందు ఎత్వము ఆగతికము కొవలయును ఎతారామాచార్య ధృతములందు పత్వమే కౌనిఎంచుచున్నది అని వెంకటరాయకాస్తు్రంలవారె వ్రాఎనారు. ఈ చువర్ణమును గురించి మాకు తెలిఎన విశేషములు వెరే మరియొక (ప్రసంగమునందు (చూ రజంచు ఏక్షించక "మె.దలయినవి వివరిస్తున్నాము ఒక్క వై చిత్రము మాతము చెబ్బ ఈ విషయ మిప్పుడు చాలించి (ప్రస్తుత వనుసరిస్తాము ధాతువు కొననున్న చువర్షము పోవడమునక అదురు అదుట్చు సమానార్ధకములయిన అకర్మక్యక్రియలు (ఎదురు ఎదుర్చులోని చువర్షమువలెనే అదుర్చునందు చువర్షము తిక్కనకాలములో స్వార్హమందున్నది ఘ ధరణీచ్మక్రము దిర్జింందిరిగె మార్తాండుండు గుంరిభవ త్కారణుండయ్యె దిశావితానము వడంకెజా మిన్నదిర్చె౯ (ద్రోణ ఇ 377 ్స (వాతప్పస్తకములోగూడా పారమిస్రే ఉన్నది నన్నయకాలములోనున్ను అదురుచు ఇ్మద్రుచు అనేరూపము లున్నశ్లే ఊటఎాంచవ లెను క అనలాస్త్ర మట్లువక్షము గొనిన విచింత్యుండు గూలి గుతలంబ్యద్రుపన్‌* ల (ఆరి 1 62) అదుర్చు _ అ్మద్రుచు _ అదువన్‌ అన్నశ్తై ఎదుర్చు-_ప్మాదుచు-ఎనదువన్‌ అసనవచ్చునో అనరాదొ ఎవరు సాహంం౨ చెప్పగలరు సందేహమున కెడమేమిఖేని పారములందు ఏరూవము కనబడితే అదే సాధువు ఆ(గంధము (వాఎనకాలములందు చిన్నయసూరి శాసనము చొప్పున (గామ్యము లనుకొన్న-చుదురురూపదు లున్ను అహోబలుని శాసనము చొప్పున [గ్రామ్యము లనవలఎన-పుదురు రూపము లున్ను [ప్రాచేన కాన భాషలొనివి కాకపోయినను కొన్ని ఉత్తరాంధ్ర కావ్యములందు ఉన్నవికనుక అపాధువు లనకూడదని ఎదాంతము చెసుకొన్నాము అయితే ఇవినేడ్రు వాడుకయందు లేవ వాడుకయందు లేనిపాటిని గురించి వాస్తవమైన జ్ఞానము కలిగే దాకౌ తటస్థులముగానే ఉంటాము

• అటుఎన అన్నప్పుడు రఫముతిళ్చ్ళ వలకనలెను అం _ శ55వవద్యము లోని (వాతపు స్తకముల పారము పూజింతుము ర్నుదునినిందును అనె వాక్యమందు ర్యదుని అనే మాటలోని రువరము గురువుకాదు ఎడ అనేమాటలోని డవరము తేన్చి ఎకారఘు లభుప్పగా పలుక్షీవలనక్లే (ప్రొాచీనపాకేములు కనబదుచున్నవి

బాలకవి శరణ్యము ర్‌? చెప్పెదను. చెవ్వుదును వంటి_ఎదరూపములున్ను ఉదురూపములున్ను సమానార్హకములు నేఎికపులు వాడుతున్నారు అయితే కెతన తన వ్యాకంణమనందు... ఎదరూపముం వెర్తియూనార్జికిములు అనివ్ని-_ఎదురూసపముయ భవిష్యద్వ్ద కములనిన్ని చెబ్బ్పాఎ చిన్నయసూం వ్యాకంణఎఎందు ఈ రెందు విధములయిన రూపములున్ను తద్ధర్మాద్వ్య్భ్వ- ములని చెబ్బఉన్నది నేటి వ్యవహంయిందు చెప్పెదనువం రూపములు అేనేలేవుగ ని చెవ్చుదును పంచివి ఉన్నిం ఉదా ఎమి వెబ్పుదును నేను ఎరుగు దును నీవు ఎలుగుదువా నేను ఎదువుదునా మేము ఇక్కడ ఉందువూ? మొ భాం తాదిగాంధములందు ఈ ర0డు విఇముల రూపములందున్ను అ్బామందు కొంత భేదదు కినబడుతున్నిది. నీంంయె. నెలు సుదునే సదిస్యత్ర్చకార ఎమి 'సెప్పుదుకా గురునాథా ఇట్తిచోట్ల ఎం గెదను ఏప్పెదను నే రూపములు పూర్చులు వాడిసెట్టు మాకు ఎక్కడా కినిబడలెదు లయితే నేరు ఇట్లి దొట్లకూడా...ఎద రూపములుకొందయి (నయో%స్తున్నాలు (బ శ్రీ శ్రీపాద కృిష్ణమూర్రిశాస్త్రులవారు తమ కొత భాంతిములొ భీ.ఎడు అుణ్యదుందు నిదితులయినే ఒననీసోదకులంగని చింతిల్లినట్లు విరించి చెల్బఎ వద్యమందు మొదటి చంణఎు చూడండి చ కటకట యేమీ చెప్పెదను "లవిప్యయ మెస్టివారికిళా (ఆది ౪|| 48 అనే వాక్యమందు చెప్పెదను ఆనేరూఎము పొసగదని మాక తోస్తున్నది _పాచీన్నగంధములందు ఈ వాడుకకు అనుకూలమైన (ఎయోశము కనబజేవరకూ ఇప్పటకి మాకు తెలినన (ప్రాచీనాంధ్ర లక్షణమినుబట్టి ఈ వాడుక ఒప్పుగా (గవబాంచలేమని మాత్రము చెప్పు తున్నాము ఇ్లై ఈక కృష్టమూలి తివిగారు చువర్ణాంతి మైన చొచ్చు ధాతువునుండి ఆ చువంముతీఎవేఎ చొం చొరినన్‌ చొరిని చొజితిని (బండిజాసుండీ ) మొదలయిన విచ్మిఆరయాఎములు కిల్చించి తమ భాఎతములో వాడినారు చూడండి క బృ్బగముం బకుల దక్కక ఒగతీళశ్వరు చొరుని నొక్క జనునేనరయిం దశకెవ్వరిందు గఎంంచు గడున్వడి బించె వనిము చొరి మార్మాయన్‌ (ఆది హీ | ఊఉ మాటల జూపుదజ అగవుమా౨ి ౨రాాకమమున్నయేని నీ 'వెఎల జూఎౌా వలవదె యిఎఎ వెడొ యెలుంగవొ పోటరి 3లరుం జొబ గ బోలిన చోటిదిగాని ఎల్వా ళం నెఎికి బోటరింజొటీతి నెనిది ధర్మువుకాదె చూడ గన్‌ (అ*[ 72 జారు డనునోరియీ రిగహ్వూురయి తెర్చి చొరిరమ్మునావారిచెచ్చియందు (అ చది 22 ఊఉ (బమా దావృలచిత్తు దై చొరినయట్లి డు ద్వాదళవర్షితీర్చచ ర్యా (0వ 09)

58 బాలకవి శరణ్యము క అనిసురులు భయ్యత్రసులు తన మలువు౯ా జొరిన వ(జి (౮ 224 క మయు డు శరణంచుధనం జయుమలువుంజొరిన నతి దు ఒడియకుమనుచున్‌ (౫ 25) శబ్దర త్నాకరసుందు వ్యాకరణములందు చొచ్చు చొన్చి చొచ్చితిని చెవ్చిన చొచ్చినన్‌ మొదలయిన రూపములు మా్యతమే ఉన్నవి ఈ కవిరాజూారి అపురూవపు (వయోగములు లోకమందు లేనేలేవు (గంధములందు మాకంచికి కనబడలేదు* వీటికి అకరమే మో తెలియగోరి రాజమహేం్యద్రవంములో సథ చెయించి 8 8వ సంవ తరము ఖఇబవరి నెలలొ కవిగారినే అడిగనాము ఎదొ కవిప్రయోషము ఇందుకు (ప్రమాణమున్నదనిన్ని వెతికి చూఎస్తామనిన్నీ 'సెలవిచ్చినాప తగిన [పమాణము ఎవరై నా చూఎంచెవరకూ. ఈ వింత రూసములు సాధువులని ఒప్పుకొలెము దా తిక్కన వాడిన అదుద్చు అనే రూసము మనము వొడము మన కాలమందు _దురు అనే రూపముమాత్రమే ఉన్నది చొరు అట్టిదికాదు తిన్నగా చదివెవారులేఎగాని (గ్రాంథికాంధ్రము (వాస్తున్నామనుకొ నేవారు చాలామంది ఆక్షేషమునకు అవకాశమిచ్చె ఇట్టి శబ్దములు (ప్రయోగిస్తూనే ఉన్నారు పుస్తుకములందును ప్యతికలందును _ అవి వాడుకలోనివి కాకటోనడముచేతనున్ను తప్పోఒప్పోఎవరూ కనుక్షోలేరు పంజతుయూ పరికించరు వాడుకలోలేని శబములు వాడడము దోషనుకాక సుగుణమూ 'పెదలు ఎన్నుటవల్లను ప్రాచీనాంధ్రభాషాలక్షణముస్పషముూా ఎర్పడకపోవుటవల్లను జి శబ్దములు (సయోగించేవారు నిందపాలుకాక నేగ్గిపోతున్నారు ఇంగ్లండులోటస్లో ఫ్రొన్సులోగాని ఇట్టి శబ్వములు వాడినవాలికి తగిన సరాభవముకాక మానదు. గొబ్బ కవులలో దొడ్డవాట్‌ అనీ "పేరుపొందిన 'స్పెన్సరువంటివాడు తనకు పూర్వుడయిస్‌ ఛాసరు వాడినీ శబ్లములు (ప్రయోగింఎ యత్నించి (ప్రాచినభాషాలక్షణము తెరియక్ర తప్పులు (వ్రాఎనాడీనిన్ని ప్రాచీనభాషా పండితుడనిఎంచుకానుటకు ఇట్టి వెవాలు వే నాడనిన్ని మొగమాటము లేకుండా డె డెను అనే కవిన్ని నెటి విమర కలున్ను నిందించినారు మన దెశములోని తెలుణ్‌ పండితుల వచెనే (పాచినభావా శబములు (పమోగించి పాండిత్యము విజృంఖింస జేతామని పూర్వము ఇంగ్లండులో కిందడ పండితమ్మన్యులు తలంచేవారుగాని ఇప్పుడు అట్టి అవి వెకులులేరు ప్రాచీనాంధ్రభాషా లక్షణము చక్కగా ఎర్పడ్త తర్వాత ఎండితమ్మన శ్ర్‌ల భేషజము దబదయలుపడక మానదన్సి నొక్కిచెప్పుతునావము మౌాటాడ నేర్చిన బిడ్డ రెండేండ్లదయినా. వాడుక భాషలో సీవు అన్నాడు అని క _ర్హ మధ్యమ పుఠుషముగాను (క్రియ (వ్రధమప్పుటుషము

• (బి వదము వెంకటరాయకాసులవారి అలంకార సారసం[గహమందు మాతము అరయనద్భుత మిథ్యాళూరత్యోదార్యరచన చొజు నత్యు క్రిన్‌ అని గురు

రేఫముకో చొలుకా అనే శబ్దిము చూచినాము

వాలకివి శరిణ్యము రఫి గౌను (వపయో%ంచదుగదా మాొడండి కొ తభారితిములొ పాత తెలుగు ఎంత వ్యత్య సముగా వాడినారొ కవిరాజు లంతిట్‌వారే _- ఒరాసంధుడు (ీకష్ణ భీమారునుల నుదేశింఎ ౪ ౧ మ్‌ రెవరయ్య చెప్పు డీ మ వినియుంటిన్‌ మజీ చై (త్రకాడ్రితటముకా భేదించి నిస్ప్సాణముల్‌ తునియల్‌ సేన వధంబు గాని పధమందున్వచ్చి నిర్ఫీకుతె ననునర్హించియు నర్శణంగొనక మౌనంబంచు భౌాషంతుర పనికిర్మిం ఒనుదెంచిరో యిటకు మ్మీపారంభముందెల్పు డి. (సభా 21) మీలు చనుదెంచిరి అనే వాక్యములో క ర మధ్యమ పృరుషబహువవనమును దాని [కీయ (_ధమపురుష బహువచనమున్ను గనుక ఈ వాక్యము తప్పుకాక తప్పదుకదా (గంధము అచ్చుపడ్డ్తతర్వాతగాని కఏారికి తప్పు కనబడలేదు అయితే నిజముయిన మాతృభాషలొ (వాసేవారు ఎబురిపాఎన అయినా ఇట్టితస్ప చేయరు-పండితులుకానీ పామరులుకానీ అచ్చుపడ్డతిర్వాతినయినా (గంధకర్తగారు కిసుకొ్కని వైచ్మిత్యిం ఒకిటి చూడండి 9 ఉ ఓరి ఒయ్యద్రధా తెలియవుల్లమునందిది రాజధర్మమే (కూరితి నిట్లు "సెయుటలు కూడునె పాండవుల్ముగమూరిలీ తీరుననున్న విన్నర (తెళ గనేయక మానరింతలో జే గవత్తురీల్లుబయ ఎద్దము సీకెటయదూదె నేనియున్‌ (అర ౪1 378) నేటి వాడుకలో ఎయి చూచినా నీకు చావుఎద్ధము అనేవాక్యము ఈల్లుటయ ఎదము నీకెబు మాచెనేనియున్‌ అని పాత తెలుగులొనికి మార్చినారు అయితే వగిచెన్‌ అనే సమాపక (క్రియకు కర్త కానరాదే ఈలాగేఉంటుంది అనెకవండితుల రౌంధిక తెలుగు ఎయిచెబ్బను ఆ లెలుగు తీరు వాడుకలోలేనివి తప్పులో ఒబ్బులొ ఎద్దాంతము చేయడము దుష్కర మేకాని వాడుకలో ఉన్నవి పంణతుల తప్పులనుటకు నాహనస్తారే అది మేము సవాంచలేము చేతురు కొతురు వాడుకలో లేనివికొవు జీవలోకములో నేడు కులుకుతూ ఉన్నవి ఆంధ్రభాషా _(సపంచంలొ వాదికి విజాతవ్యాపారమున్నది ఇవి అసాధువు లంపే మేము సవాంచలేము భాషాభిమానులుసవాంచరు కూ శతురిని కూ తురికి మొ నిషేధించినళ్లే చిన్నయసూరిగారు వీని అసాధువులు (గ్రామ్యములు అని నిషేధించి

60 బాలకవి శరణ్యము దూటషంచినారు ఆయనమతమును అవలంబించిన పండితులు వాటిని వాడడము మాని ఊరుకుంటే లోకానికి ఎమీనష్టము లేకపోవునుగాని ఇతరులు వాటిని వాడతే తిట్టుతున్నారు పూర్వుల (గ్రంధములలో ఈ రూపములు కనబడకుండా దిద్ది (గ్రంధాలు పాడుచేసున్నారు ఇవి బడిఎల లువాసే ఉపాధ్యాయులు తిస్పంటున్నారు పరీక్షకులు అవాలి భాం యాట మార్కులు తగ్గిస్తున్నారు. ఇది మిక్కిలి నింద్యమయిన పని ఈ దురాచారము పండితులున్ను. పరిష్క్రిలున్ను విడిచిపెళ్తుటట్టు చేయడము భాషాభిమానులకు వివాతకృత్యము సండిత్‌మీ వెలివేఎనా పెదలినోటనే ఆ శబ్దములు నెలకొనిఉన్నవి 6౬ వారి (గ్రంధములలో కూడా చొరబడుతున్నపవి ఎంత అణగ్యదొం్యానా చావపు మాటలకున్నూ మనలాగే వాట్మిప్రాణాలు వాటికితీఎ నెటి కవిపుంగవులు శ్రీ తిరుపతి వెంక'పేళ్వరులు బబారంగమూా ఢంకామీద చెబ్బకొట్టి మల్లచజచి మకీ వాడుతున్నారు చేతురు అని అస్పన్నవాళ్ళకే వారు తప్వుపెచుతున్నారు (చూ పాండ అళ్వ పుట8ి) అమకు ఉదితమని కోచినప్పుడు చిన్నయసూరి మాకేకాదు (బహ్మదేవుని యాబయినాసరే కోఎవెఎ జంకులేకుండా (వాసేవారిలో అ(గ్రగణ్యులే చిలకమరి లక్ష్మీనరఎంహంగారు ఉ తవాదములో ఆయన ఎమంళేనేని (వాతలలె స్పష్టముగా తెలియజేస్తున్నారు తమసుక్‌ము ఆయన (గంధములలో లేనిశబ్బము నేటితెలుగులో లేనేలేదేమో అనిఎసుంది ఆయన రచించిన రామచంద్ర విజయములో తెలియ జేతును (దూ పుచి 2 వివాహముచేతును (చూ పుట 27) అనేరూసము లున్నవి శ్రీ రామరింగ శెడిగారు తఈముఅరశాస్రములో తరుచుగా చేతురు. చేతుము వాడిఉన్నారు (చూ పృటపీ 89 416 74 8 26 జరి జి 8 క్‌ శే గురుజాడ ్రీరామమూర్తారి కవి జవితములలో చేతును (చూ ప్ప 800 ఛాతుము (చూ ప్ర ర. ఉన్నవి తే హరిసర్యో తవరావుగొరి అ్మబహాము లింకను చర్శితలో ఉన్నవి (పు ్సె వివ బి థీ కాశీభట (బ్రహ్మయ్యశళా స్త్రుటవంటి వార్ముదాఎన వెళచందదికా వెన్‌ న! ఎగ నములోకూడ్లా చ్‌న్నవి (వ్రాతము దూ పుట 22) పోతురు (చూపు 20 అని ఇవిచేతురు కోళ్చుర్చు వంటివేకదా ౨ బొతురిని మొదలగు కబములవలెనే చేతురు మొదలగు శద్దములు (పత్వేకించి ఎర్వ్కొంని చిన్నయసూరి షూ(క్రీిములతో కట్రుకట్టి నిషేధింవినందుని చాలామస్పుకు ర!

బాలకవి శరిణ్యము 8 నెడు (గంధికి ౦లు నొడుక చేయడము మానుకొన్నా పద్యాలలొకూడా తెలిఎగాని తెలియకాని అనేక కవులు చేతును మొ (ప్రయోగిస్తునె అన్నారు చూడండి శ్రీ తిరుఎతి వేంకశేశ్వరులు తమ్మ ఆకెంంచే వారిని శరించి మరీవాడుతున్నా రుగదా రలు వ్‌ కి షె వీఎని దెళభాషాలలితాంగి మారుటది సతృ_విసబ్ముత మనివాదించిన వీరిని భౌమ్యాభిమాను లని నిరాకరించేవారు ఎవరెనా ఉంపే వారి తృకోసము మ జయంతి రామయ్యఎంతులువారున్ను శ్రీ వావిలికొలను బుబ్బారావు వం(డ్రితుల వారున్ను రాజ దర్చారులోని కవుణన్ను రచింవిన కృతులే ఉదాహరిసాము "మన లౌకికిభావయ బ్రామ్యమని నిందించి దానిని కాగితిముమీద ఎక్కడా కనబడకుండా చేయడమునకు (హ్మాండఎి (బద్దలకొట్లుతూ ప్యయ(ఎయాసఎకొర్చి రాంథిక్రాం్ర భాషా విక్షణవరాయణులయి. వ్యవసాయం చేసూఉన్న మహనుభావులుగదా ఈ అంతులుంారు వీరి 1పయోగములు " తిని బెటుకొని (గ్రామ్య ద్వేషులు సమాధి

భం ఆవి మె. నొందుదురుగాక దు రామయ్యఎంతులవారి అ క్తీశ్వప శతంములోనివి రెండు పద్యాలు క గండమూూందియు సుజనుర్‌ మెండుగ జేతు రితలయలకు మేలునుజముర్‌ కి మెండుగ వాడియునీడకా దండనుగల వారికీవె ధరిము కీశా క కూళలు కీడొనరించిన మెలునె సేతురు మబూతులు మేదినియందున్‌ గాలన్షన్నిననీదే పూల నశోకంబపహృతపుర ము కీశా 898 సం నవంబడు. 2 తేదిని నెటారిలో వావి౨కొలను బుచ్చారావు ళం సం(డ్రితులవారికి చాలాగౌరవజఎచేఎ వారి మ్యితులు గజటూల బహుమతిగా ఇచ్చి నప్పుడు దానికి మారా వీరు పంచరిత్న ఎసములు కట్నం చదివించినారు వాటిలో కడఎటిది ఉదాహరిస్తున్నాము చిత్తగించండి నిమ్మళంబుగ దన్ను నెమ్మది నమ్మిన నిమ్మవాని శుభమ్మ (గమ్మననెడి నుడి నడుఎంగ నానుడి నివ్చి పలికించెనే నేరుకున్నలు నేర్చలెచ్చ నిచ్చలుబెచ్చుగ (గచ్చర మీయిచ్చవచ్చి అచ్చల గృతి మెచ్చ జేసె గారి ణాంతరమును గర్పించి యీయాూరికిని దెచ్చి మిము జూఎ యనుఘు జేసె నవనిజాథ ర తాద్రూవ్యమగుట శుభ యశస్కరింయిను గరిముశేయస్క్రరియినె మస్కరణమని జేతు మనిస్కరించి విబుధ అంగీకరింప డీ (పేసుజెల గ (అమ్ముదిత గ్రంధ చింతామణి 804 జనవరి

ఇందులోని కవితావిసము విఎుధులే జుజ్జుకొందురుగాక ఇన్టి రచనలో ఇమి డ్చిన జేతు _పమత్తుని మాటనదగునా ఎమో (సమాదమని ఒస్పుకొంటారిాబోలు కవులు నేటికి పాండిత్యము పండి పక్వమెనది గనుక

వ.

62 బాలకవి శరణ్యము శ్రీ వేంకటగిరి సంస్తాన మందుండే శ్రీ గోఎనాధ వెంకట కవి రఎంవిని కృష్ణ జన్మఖండ మనే మహాకొవ్యము (బ శ్రీ చెదులవాడ బుందరరామశాస్తుల వారు పరిష్కరించి మరీ అచ్చువేయించినారు. అందులొ చెతురు మొ తంచుగా కనబడుతున్నవి మచ్చుకు ఒకటి ఇస్తున్నాను క సర్వేశ్వర సర్వరూప సర్వో త్తమ సర్వబీఒ సర్వాధారా సర్వజ్ఞ సర్వవందిత సర్వాతీత నినుభకక్తి సన్నుతి 'సేతున్‌ (1) థ్రీ బొబ్బిలి సంస్రానంలోని కపులు (బ సుసర్హ వినసుబ్రహ్మణ్యశా స్తుల వారు సంస్తానాధిపతుల రీజ్చదొప్పున వర్షాభావముచే లొకము బాధపడుచుండ గా రో యే వర్షము కురిఎంచుమని దేవని (పార్షిస్తూ చెబ్బన వద్యము క (శ్రీ బుంచు మించుమెనవర హెహాంబర మస గ దగిన వానవిరాజ చ్చ్యామాంగు డవె విషువ నా మెజఎన నీకు వందనము జేళు ఘనా యూ ! (చూ అమెద్రిత 888) శీ విజయనగర సంస్టానకవులు బ నుండచిట్టి కామశాస్త్ర ంలవారి మార్కండెయ వరాణములొ ఈ శబములు గల పద్యములు వందలు వందలున్నవి ళం క జీవించిన భద్రములగు జీవించిన బుణ్యములను జేతురు తనువుం టో విడిచి ధర్మహానిం గావింతురె గాన తనువు గడు రత్త్యమగున్‌ పు క0 ఎ విిప్రగురునింద గావించిరటి వారి జిహ్వాగోతురు మొలువంగ మరల (3 $క్సృ లు (గ్రామ్య భాష [గ్రాంధిక భాషగా చేఎ తమ నాటకములలొ నెక్కింవి నెల కొల్చిన వారై నను (ామ్యుమును సర్విళోముఖముా నిందించి ఎద్ధాంవిన ఎరాప్పరి కవులు మ పానుగంచ లక్ష్మీనృుంహరాయలవారి నర్మదాపురుకుత్సీయము (రెండవ కూర్చులొ _ ఉ తమ పొ(త్ర వాక్యము - ఎఎ చేతురు పుట 04 ఇకను ఈ రూపము కొ తగా భొషలో దూరిన (్రామ్యము కాదనిన్ని (ప్రాచీనులు తరుచుగా వాడి ఉండకపోయినా అయిదువందల సంనత్పరములయి నిస్సందేహముగా కవులు వాడుతున్నారనిన్ని రుజువు చేయగలము నన్నయ భారతము (వాత పుస్తకములు తంజావూరి సరస్వతీనిలయమందు. కొన్ని ఉన్నవి వాటిలో 2 వ రెజిసర్‌ నెంబరయిగల తాటాకు పు సకమునందు 28న ఆకుమీద ట్‌ అనాలో ఆదిపర్వము 11 శ8 వ పద్యము ఇట్లున్నది

బాలకవి శరణ్యము (8 క విషనిధికుక్షి నశంఖ్యము విషాదగణముండి ధారుణీవ్రజకు గడుకా విషమదు 'సేతురు వారినిమిషమున భక్షించి చను మబుత్రవిదారీ

వావిళ్ళవాం అచ్చుభాంతము సభాపర్వము 88 ఎసపాదములో పారాం అరిము వుతివినిచోటకి గొం తసెతు అని ఉన్నది ఇవి నన్నయనాటివి

గుష్తాటుకాళికలో ఉదాహృతము తిక్కన విరా 1 48 వ వద్యము మూడొాపాదమే. మ నా కులతంబొందెడునప్త మంటపము సంక్షోభింపగా జేతు అని ఉన్నదని (శ్రీ తిరువతి వేంక కేశ్వరులుకూడా తిక్కన ద్మిపయోగమున్నదన్నారు కర్తిపల్వము 1 286 లొ దయ'సేతువుగాక అని ఆనందముద్రణములో ఉన్నదిగాని పుపీ అడుగున దయసేసెదవు అని పారాంతరిమున్నది సౌబ్రకప అ 1వ 88 ఉ సీతిదొరంగి కార్యముల నెట్టన యాగ్రహ వృత్తి జేఎనం ీతిగ ఎద్ది బొందినను వతి జుగుషప్పయు జుటి భూజనుల్‌ 'సేతురె చేటు సే అలు ఫంంపక అని కాటాకుపు స్తకములో ఉన్నది అచ్చులొ చేతురుకు బదులుగా 'వేతురు అని ఉన్నది అరమేమో

ఛి

1 6 క తిక్కన నిర్వచనో త్తం రామాయణము అలతి యలతి తునియెల -ాహళగూర్చి నట్టులదురంజేతున్‌ అని ఒక తాటాకులపు సకములొ ఉన్నది మరిఒక తౌటౌం పు స్తకములొ అలతి తునియల గాహల సంధించిన విధంబు నమరగ వలయుకా అని ఉన్నది

మారిన మార్కండేయ పురాణము వ్యాసమూ రి శాసులవారు పారాలుమార్చి వరిష్కరించి అచ్చువెయింఎనారు వారికీ పని యివ్చిన పోలవరం జమీందారుగారు స్వయంగా (చొఎయిచ్చిన సాక్ష్యప్యతములో స్పష్టంగా పరిష్కరిణ దోషాలు "పేర్కా న్నారు ఎరాపురమందున్ని ఆంధ్ర పరిశోధక మండలివారు స్టాఎంచిన పుస్తకథాండా గారిమందు మారన మోర్కండేయి పురాణము తాటాకుపుస్తకను ఒకటున్నడి అందులొ * 28/ వ పద్యము ఇట్టున్నదని (బి మండపాక పార్వితీశ్వరిశాస్తుంల వారు మాకు పు సకము చూంఎంచినారు

నాని ఆ మారిజనిత రేణు మవినమె నీ ముఖాంథోజమింక దటి గి జాల జొలుప్ప వాడోతొంది యంత చూడ గా నొప్పకయుండు నేమిసేతు మండలేశ

అచ్చుపడ్డ మార్కండేయ పురాణమంతా దిద్ది పొడుచేననారు పరిష్క రల్కు

దిక్కుమాలినది అయినది ఆంధ్ర సారస్పతము

(4 బాలకవి శరణ్యము

శ్రీనాధుని న్తైషధమునిందు 88 వ పద్యములొ పూవ్వముద్రణుఎ "'సెతురు అనే పారముండా (బ వెదము వెంకటరాయకాస్తు్రులవారు తాము పరిష్కరించి అచ్చువెయింవిన పుస్తకములో పారము సవరించి వ్యాఖ్యానములో పూర్వముదణ పారమున చేతుం -అపశద్దము చేయుదుఎ సాధువు ఎని ఛాఎనారు 'మేముచూచిన కాటాకు పుస్తకములలో చేతులు ఎని ఉన్నది ఎన్నో పద్యాలు వీరి _రిష్కరణమువలన మారిపోయినవి ఎమిచెస్పను

ఈలాగుననే భోజరాజీయము ౪ 1 68 వ *ద్యములొ పదంపది యుయి 'సేతురొ యని వాతపు సకములొ కనబడుతున్న పొరిము ఎచ్చుప్త్ప స్తకములొ ఎవం పడి యేమొనరురొ. అని పరిష్కృతమైనది భౌజరాజీయనులో చేతురు మొ (వయోగములు కావలంనన్ని ఉన్నవి పరిష్క్రంలు కడుంబ్బు తీర్చుకొడానికి ఒక్కచోట దిద్దివె ఏమిమూటకట్టుక న్నారు అక్కి సచొట్టనున్న ఈ (ప్రయోగము నిర్పఉన్నష్పుడు అది వాడనివా డని ఆ కవి అనిఎంచుకొడుగదా (బి =ఎంంతి గోపాలా వార్యులవారు పరిష్కరించి టీక్ళవాఎ అచ్చువెయించినా భేషజకల్పమందు చేతును అని మూడు వద్యములలో ( శక్‌ 2) పూయ్విల (గంధములతో ఉంచినారుగాని దిద్దలేదు. సెబాష్‌

బుద్ధిపూ ర్వకముగా దిద్ది కూటకరణ దోషము చెయడ మోా= తాయి తప్పులను కొన్న ఈ శబ్దములు ఎవరై నా 'గంధములలో వాఎతే ప తికలలో విమర్శనముచేన సండ్‌తులు పడతిట్టుతున్నారు బ బాలకవి కాశీభట్ల కృష్ణరాయళశాఆ్రగారు రచించిన శమంతకొ పాఖ్యానమ ఆంధసావాత్య పరిషత్ప్యతిక (+ పుట 2్రర్‌ లో విమర్శించిన మహానుభావు లెవరొగాని చేతురు అన్నందుకున్ను ఇంకా మరికొన్ని టికిన్ని పాము దాలకవిగారిని బెమర్యాదగా నిందించి (గ్రంథాలు ఒ౦డితులచెతి దిద్దించుకోని మఠీ అచ్చు వేయించుకొమ్మని గట్టా బద్ధిచెబ్బనారు శ్రీ చెలికాని లక్బారావువారు వండితులచేత దిద్దించుకొని (గ్రంధము అచ్చువేనైై దిద్దిన పండిలుఎశే బుద్ధిచెప్పినారు ఎమిదారి. పరిషక్తువారే ౪౦(ధ్ర్యగంధ పరిష్క ర్తలను నియమించి వారు సంిజేసేనే గాని ఎగంధములయినా ఆం్యధులు చదవకూడదని శాసనము చేయిస్తే బాగుండును

కీ శే ఇషు కృషమూ రి కవివబద్దుడేగద ఆయన రచించిన ఒక జత్సల మారికలో శే బగచ్ళిలంబాయనో సౌధకంణి పరిపావిగ జేతురొ వారివిద్య అనే చరణమందు. జేతురు ఫ్రయోగించినారి (కవిజీ పు కరి

ఆయన కాలములోనివాడే సంస్కృతమందున్ను లెలుగునందున్ను కూడా గొప్ప. వండితుడనిన్ని, గొప్పకవి అనివ్ని (సబద్ధికలవాడు ఎండి పోలి లక్ష్మణకవి కాను రచించిన ద్వ్యర్థికావ్యము లంకౌవిజయములో

జాలకవి శరణ్యము 85 గి ఒనరు నుద్వాక్కులం దెలుంగునకు బద్దుడగును వొగను శాసను డై ననమ్ము మలఘుమద్దివ్యగోచయంబులకుబద్దుడగును (శీమినోవనుచోరుడై ననిఒసు( 48) అని తన తెలుగులో ఎమి దొషముండదంటూ సావజ్ఞముగా చెబ్బ్ప క చేతొవీధి౯బశనన్నుతి జేత్రుకా వికమసమెతు థీ కరగుణస౦ం హూత్రుకా భవ్యామేయని కేతున్‌ రిపువిఎన ధూమకేతుకా గేతున్‌ (6 అని (ప్రానన్ది నమందు తు వర్షముంచి శచ్దాలంకొారముగా చేస మరీ (చయోగించిననాడు ఈ శద్దముగల పద్యములు ఇంకా ఉన్నవి ఆయన (గ్రంధములో లక్ష్మ్మణకవివంటివాడు ఇట్టి రచనలొ చేతును చతయోగించడము (పమాదమవు తుందా బుద్ధిపూర్వకముగా సావధానముగా కామత కవిదాజన ఇ బము ఎదో దుష్ట లక్షణమునకు విరుద్దముా ఉంచే మాదోధీమతాబుఎ అని కవిని దూషంచడము అవివెకముకొదూ కీ శే దాబు రాములు సంతులుగారి కృితుటు చాలా రస వంతమయినవని తెలుగుదిశమందంతఎ౮ా (వథ్యాతిపొందినవి వాటిలొ చేతును టఅుయోగిం౨నారు చూడండి వారివీరిజోలి నాకేలుఎసొమి వద్దువద్దుచాలురా నోరుమూబకొని యూరకున్న “ని తీరదాయె దానిపోరు నేనేమిసేతుర్‌ (“6 భాసురాంగి నిన్నుమాయజే సే నేనేమిసేతు దాసురామకవి ఎనో నివానుడాయె మోసమాదె ( కృతులలోనూ పాటలలొనూ వాడినశబ్దములు (అమాణమా అంటారు కొందరు బాగా ఆలోచించక కృలులలోను పాటలలొను (గామ్యాలు వాడవచ్చునని ఏశాస్త మందు జన్నదో ఎవరు సెలవివ్చినారొ అవి (గంధములుకావా అవి రచించిన వారు శిష్ణులుకౌరా త్యాగరాయల పాటలున్నవి చూడండి వడ్డాది ముబ్బారాయల పాటలున్నవి అవీ చూడండి త్యాగరాయలవారు భక్రిరసము ఉప్పొంగేటట్టు తమ తెలుగున రామకీ రనలు రిచించి పాడినారు సుబ్బారాయలవారో మేము చెప్పడ మెందుకు తెలుగుదేశములొనేకొదు అరవదెళములోను కన్నడ డేశములోను తెనుగు శేనెవంటిదన్న (ఒక్యాతి త్యాగరాయుఎ తెనుగు పాటలవల్లనే వచ్చినది అట్టి త్యాగరాయల తెలుగు శిష్ణజన వ్యవలోం మందున్నప్పుడు భామ్యమనడము ఎంతి సాహసమో ఆలోచించండి త్యాగరాయలకు (గ్రామ్యభాష వాడుమని ఇచ్చిన అనుజ్ఞ సుబ్బారాయుల కాలమందు. రిద్దయినదా వాస్తనమయిన సంగతి యేమటంపే సుబ్బారాయులవారు అనర్హకరుయిన నియమాలు పెట్టుకొని తనము స్వంతభాష (్రామ్యముచేసుకొని ఎదో కృషత్రిమభాషలో సంకీర్తన చేఎనారు త్యాగరాయలవారు ఏ!

660 బాలకవి శరణ్యము "స్వెచ్ళగా లొకములోని సత్సం[పదాయము ననుసరించి తమ స్వంతభాషయెడల గారవము అభిమానము గలిగి రామకీ రన చేఎనారు దేవుడు త్యాగరాయల కీ రనకు 'మెద్చక (గ్రామ్యభాష వాడినందుకు అయనను నరకమందు పడవెబనాడంటారా ? స్వభాష విడిచినందుకు బుబ్బారాయలవారికి పుణ్యము లభించినదంటారా తెరివి తక్కువవాళ్ళు అనే మాటలు పండితులనోట రాకూడదు విన్నకోట పెద్దిరాజు చెబ్బనాడు (గ్రామ్యలక్షణము చూడండి క ఈసడములు గోరడములు గాసర బీసరలునై న కట్టిడి పలుకుల్‌ భాఎల్లు గామ్యములు నా హాస్యో క్తుల దెగడుచోట నవియుకా వలయున్‌ సరిగా ఉన్నది చంద్రశేఖర శతకము మొదలయినవి నవ్వించడముకొసము ాఎనవే గనుక వాస్తవమయిన (గ్రామ్యభాష అట్టివాటిలో (వయయుక్తమైనదే ఉదాహరణముగా ఒకటి చూడండి ఉ పెద్దలు శెస్పగింటి బవు 'పెద్దట యెగ్గె సామాదులంటబల్‌ గద్దరి తోడయాటలును కంబము కాడ మరుండ మెట్టియా డిద్దరులోన ఓమమట యేకయికొ రొదపెచ్టి పాపనాం డైదుల మోలెతిందురని యెన్నును మూఢు డు చంద్రశేఖరా (24 ఇశ్లే సారంగపాణ్‌పదములు మూడవభాగమునందు (గ్రామ్యభాషను అని రచిం చిన హాస్యగీతములున్నవి ఇగనేసుపె నెక్కి యీవీసనూడొచ్చి త్యాగరాయకీ ర్తనలు ఇటువంటి హాస్యో కులా రాములపారని తెగడుట కోసము రచిందినవా దేప్పన్సి సోత్రముచేసూ గొప్పవారు రచించిన పాటలు వోస్యాలా హాస్యానికి కల్పించినవిక్తూడా ఉన్నవి కొన్ని వాటికీ వీటకీ భాషలో వ్యత్యాసము స్పష్టముగా కనిఎస్తూ నే ఉంటుంది కండ్లుంే గనుక దాసు (శ్రీరాములుపంతులవారి కృతులలోని చేతును అనే రూపము లను (గ్రాంధికములని ఉదాహరించడము తప్పుకాదు మా వాదము సమర్దించడము నకు ముఖ్యాధారముగా పాటలలోని (పయోగములు మేము ఉదాహరించడములేదు ఆమాట మరిచీపోవదు ఒక శబము సర్వజననమ్మత మైనదనిన్ని సర్వజనవిదితమెన దనిన్ని సర్వబ్రయబీయినదనిన్నీ రుజావుచేయుటకు సర్వజనీనమైన పాటలలోనూ శతకములలోన్లూ చూఎంచకతస్పదు లోకులకందరికీ తెలి'సేటట్టు (చాయవలెనని కోశే వారు ఇట్టి శదిములే వాడుతారు ఒక్క (పబంధములో ఒక్క =ద్యములో యతిసాన మందో (ప్రాకీసానమందో శబరూపము స్పష్షపడేటట్టు ఒక్క (పయోగముచాలు జేండి తులకు అది సాఫ్సీవ్చ అని నిరోక్షిషముగా ఒప్పుకొంటారు లోకములోఉండ వే ఉండక పోనీ పదేపదే చెప్పుతున్నాము మామతము లొకములో (ప్రచురముగాడఉండి (గంధము అనేదానిలో ఎక్కడైనా ఆ మాట కనబడితే పండితులున్ను కవులున్ను సంతోషంచ

వాలకవి శరణ్యము (టో వలెను “ని దు ఖించకూడదు ఎందుకు కనబడ్డది ఇందులోనని దు ఖిస్తే దుఖించ నీండిగాని ఎది దిద్ది కనబడకుండా చేయకూడదు దాసు (శ్రిరాముపంతులువారు చేతును అనే రూపము [పొఢకావ్యములలోకూడా వయోగించే ఉన్నారు. ఆయన తెనింగిందిని మాలతీ మూధవములో (దశమాంకములో రెండో పద్యము దూడండి గీ వచ్చిరానత్తి యేడుపు వచ్చిరాని నవ్వుగల పాలఎళ్ళతో నన్ను జూచి వచ్చిరాని పలుకు పల్కు పాపమోముదమ్మి నా డెందమున స్మరణ సే తు వఏీరవళెనే త్యాగరాయలవారు పద్యముగల (_సబంధము ఛాఎవుంపే వారు కృలటంతో వాడిన శబ్దములే వద్యములలొ కూడా వాడేవుందురు అటా ఎలుకుదు విల్లాపలుకుదు.వందు కేమి "సీతు (0 వది అని పాటలొ వాడినపే అం ఎ ఎవ్వరి భాగ్యమో ఎందడగుంటివో యందు గౌగఎజేరి నేమిసేతు (దూ 28) అ౨ =ద్యములోకూడా (సయోగించినారు_దూవినారా రామదాసు చరి[లిమందు పాటలలొనూ పద్యాలలోనూ కూడా చేతును మొ రూసములటన్నవఏ ఇ.ఎల జేతువటరా యిది తగునటర ఓ రామ రామ (పట 69) 2 ఎలాగుతాలుదు నేమిసేతురరాము (పట 64) 8 ఎంఅవే డుకున్న ఎలుక డేమిసేతునమ్మా యింతివాతిమనసు వానినెందు గాననమ్మ (పుట ్సి ద్వివద ఆవాహనము "సేతు నతిశ్నీఘముగను రావయ్య నీలనీరద్యాత్ర రామ (పవుఎ థి 4 స్నెహ ఎ జేఎనవానికి (ద్రోహము జేఎనవాని కూహకమున యముని దూతలు కురిళమునను మెండుకతుల గోతురు కొ తవేతురు ఆట జు 5 సర్కార్‌పబులను సరగున జేతురు సాయంకాలమువజకు (పట టొ 6 నాపెఎ3ని చేర దీతువను నాకిలఫల మేమో (పట 88) “శ్షత్రయపదములలో ఈరూపము తరుచుగా పయు క్తమయినది ఇందుకు నేనేమి సేతు--.యేమందునే (85 వ పదము ఇందు కెమి సేతునమ్మా__యెవరుకోడి తెచ్చెదరమ్మా (84 వ పదము)

68 బాలకవి శరణ్యము ఈయన పద్యాలు (చాఎవుంపే వాటిలోనుకూడా ఈ శబ్దము వొడి ఉండును క్షేత్రయపదములలో వాడిన పసదముఎి (ఫమాణమా ? అని ఆక్షేఎంచెవారికి లగిన సమాధానము చెప్పగలము ఎతారామాచార్యులవారు శబ్దఎత్నాకలములొ ఈ ఒదముల లోని కొన్ని ఎదములు ఉదాహరించినారు గదా వారికి అవి (చమాణ మై* డు మాకు మరికొన్ని సమాణ మేల కాకూడదు (ప్రమాణమంటే పెస్టలు ద్రాఎఎ (గ్రంధములోని (ప్రయోగము అంతేకదా చూశర ఊరు=పుట్టు లసటారా క్షేతయ మా మాబాగాయె. క్షేత్రయ ఈ రెండవపదము మా మహ అనే శబ్దముయొక్క వికారము _ శ్రీనాధుడు నై షధములో వాడినాడు (చూ ఇ _85) అక్కడ అవ్యయము విశేషణమయినందుకు క్షేత్రయ్యప్రయోగమే _(ఎమాణము దొరికినది శతకములు పబంధదులకన్న ఎక్కువగా "దేశములో వ్యాఎంచివున్నవి నరఎంహశతకమువంటివి సర్వజన (బయమైనవి సుంఎతీశతకము వేమనకచ-ము కృష్ణళోతకము చిన్నఎల్లలుకూడా చదువుతారు. అందుచేత శతకిములలోనుంది చయోగములు ఉదాహరించినాము శతకములు (_ఎమాణములా అంటె చొను (వమాణములే అని నిషియముగా చెస్పుతున్నాము. కౌకేమి అప్పకవి అయినఏ కావా చూడండి దెవకీనందనశతకము (చూ అప్పకవీ 208 మ వతుంంభెధి ఏ మరున్నందనళతకము (చూ ఎబ్బకపీ 8 ళా రోపాటోవము )ి భాస్కరశతకము (చూ అప్పకవీ 4$ ఆ దక్షతలేనియింటకి ౫ మనకు ఇవిన్ని ఇటువంటివి తక్కిఎనవిన్ని (ధమాణ మెలకౌకూడదు అల్బకివీ యముతోకూడా తెలుగుభాషా తెలుగుకవిత్వము తెలుగులక్షణము మరిమారం ౦డా గడ్డకట్టుకొని పోయినవా అప్పకవికి తన కాలమందున్ని కవులయెడ గౌంవ మున్నందున వారి (గ్రంధములు (మాజముగా (గబాంచినాడు చూదారా మననాటి కవులయెడ మనకెందు కుండకూడదు ఆ గౌరవము ఆ ఛక్తిన్ని శబ రత్నాకరములో దాశరధీశతకములొని (పయోగములు [సమాణమయినవ్‌ (చూ కొప్పో రిము జొబ్బిలుు గనక (పఎదమెన శతకములలోని (ప్రయోగములు _ మామా అంగీకరింసక తప్పదు అయిసా వాటినే మేము ఆధారముగా చేసుక్‌ లేదుసుండీ వేదములోనిది పృరాణములలోకూడా ఉన్నదన్నట్లు శతకాలు ఉదాహరించినాము అప్పకవి (ఎమాణముగా ఎతుకొన్న భాస్యరశతకేములోనిది ఊఉ లోకములోన దుర్రనుల లో తులెజుంగక చేరరాదు ను ల్లోకు డు చేరినంగపీయ జూతురు జేతురు చెడ్డహాన్యముల్‌ (82)

బాలకవి శరణ్యము. 600 ఆశపారిము తాటాకు పుస్తకములోనున్ను మొన్న మొన్నటివరకూ అచ్చుబడుతూ వచ్చిన మూర్చులన్నింటనున్ను కనబడుతున్నది 19 _వ సంవత్సరమున టీకతొ కూడా బఎఎలలకొసము మ్యుదించిన పుస్తకములో చేయుదురెక్కసక్కెముల్‌ అం దిద్రినాయ ఒరిష్మం తలు విన్నయసూరిగారు చేఎన యమము చొవ్పునగాబోలును ల. నావ అబ్బకివికి (వమాణమయినదే దెవకీనందన శతం ములొనిది శా ఎ(ారాత్విక లై న పొాండవుం దాహాశ క్రియుణా ధా్యాతిని ల్వ(ందదుడునన్లు చేతు ననుచుకా వాత్సల్య ఎుంపొంద (52) అ పాంము రెందకూరు లలో ఉన్నది ఒ౦డిత పరిష్క్కరణములో మాయ మయినిదేమో మేమెలగము ౨ లునియశతకిములొ చాలామాట్టు ఈ శబము టఒ(యుకము ఇది సర్విఒని ళు వ! టబయమైనది ఎ. విలపేందు దాతునే వరునెఎచూళతునే నేనెమిసేతునె నెలతిలార శశ) కాంతాలలామ శతికములో ఇట్టిఎ ఉన్నవి. ఇదిన్నీ సర్విజన్యటయ మైన పసం అటి ఎ లలుంచేళకుుు "ని యతివరొ నీవలె ఒలుమారు నంగెకి ఉణతిగలదె న. శాఎకీఎతిశలకిము ఆదాలగోపాలము అందరూ చదువుతాలు అందులోనిది _ ఉ _ఎన్నికినెన్ని విన్నపము లెంతయు జేతును నీదుచి త్తిన్‌ తాఎమళ్ళ రాజగోపాల శతకములోనిది ఎ సంయరకొ నాపతి సంకయంబులుమాని గాడెమిసేతునే రాజవదన వ్యాఎరణములోగాని ఎవరయినా ఒక శబ్దమును చేర్చితే అ శబ్లము నాధువు చు అపుతుందిని ౨ఎనేకమంది [(భమజఒడతారు వ్యాకరణముగాని కోశముగాని చేఎనవాడు సర్వజుడియి. వానిమాట అమోఘమయినా వాడు చెబ్బన లక్షణము వాని తదనంత రిమ్భామషమూరినయెడిల దానికి పట్టదుగదా అల్ప్బజ్జాలయినవారు చెప్పేలక్షణము ఆక్షేపషణకు ఎడమివ్వక తప్పదు ఏమర పయినిాని అందులోని తబ్బులు లోపాలు సవంణకాపు తెలుగుభాషకు అనేకమంది కవులు పండితులు నిఘంటుపులున్ను వ్వాకం ణాలున్ను(వ్రాఎనారుగాని అవి అన్నీలోకములో వెల్లడికాలేదు వాటిలో ఏదిన్నీ

70 బాలకవి శరణ్యము సంపూర్ణముగాను నిర్దషముగానులేదు ఇన్నటికిన్నీ కొన్నించపేర్లే పండితుం ఎరు గరు లౌకిక వ్యవహారములో వాడేభాష ఎదేశమందయినా వ్యాకరణాలను కొళాలను బట్టి నేర్చుకొంటారా గనుక లక్షణము (ప్రయోజనము వేరు కేతన వ్యాకరణములో తంట అనేరూపము సాధువుగా చెబ్బనా అధర్వణుడున్ను అహోబలుడున్ను అది అసాధువు అన్నారు. పెద్దిరాజు కూతురికి కూతురిని సాధువులంపే రిన్నయసూరి అసాధువులన్నాడు చుదురు రూపములు తన పూర్వులు సాధువులన్నా చిన్నయ సూరి ఒప్పుకొలేదు. ఇళ్లే చేతులు కోతురు సాధువులని పూర్వులు కొందరు లక్షణము చెబ్బయుండగా చిన్నయసూరి తప్పు అనగానే తప్పులయిపోవునా గణపవికపు వెంకటకవి అని గొబ్బ పండితుడు ఒకడు సర్వలక్షణ శరొమణ అనే "పేదిగల గొప్ప్ట్య్రగంధము ఒకటి రచించినాడు దానిలోని దశ మోల్లాసము డ్విరూప కోశము అందులో తన యోగ్యతను ఇట్లు వర్తించుకొన్నాడు ళం ళా క సమకాలము వా౭లఎ తమతమ మదులకు మిగుల సమ్మతంబని వత్కా వ్యములందలళి నుడులు (స్రయోగములకు నిడుకొనుచు బొగడ “ దగు సురవిన్‌ క ఇది గలదో లేదో యను మదిలెపఎ సంశయంబు మాత్సర్యంబుకా వదలిచి కవుఏందునుగలవిధమున రచియింప దారి వెంకటళెరీ ఈ (గంధము ఇంకా అచ్చుపడలేదు తంజావూరి [(గంధాలయములోను చెన్నసట్నములోని గవర్న మెంటువారి (గంథాఎయములొను దీనిిబతులు మేము చూచి అందులోనివి కొన్నివిషయయిలు (వాసుకొన్నాము. చేతులు సాధువుగా ఈ లాక్షణికుడు ఒక పద్యములో చెబ్బనాడు క మాతము చూతయబ్యిన గొ (దోతును [దోయుదును నా గ (దొరువుదొరియనన్‌) నేతురు నేరితు నన గకా జేతుకా జేయుదును నాగ జిలువొప్పు హారీ అనేకసుగా చేరివున్నవి ఈ లక్షణములో చిన్నయనూరివంటి ఎండితులు తవ్చులని నిషేధించిన శబిములు మా ఉపన్యాసములలో కావలబనచొట వాటిని ఉదా హరిస్తాము ఈ లాక్షణీకుడు (ప్రాచీనకాలమువాడు కాకపోయినా. ఇెంచుయించుగా ఇన్నూరుసంవత్సరముల్మకిందటివాడయి ఉండును చిన్నయసూరికి పూర్వము చెన్న పట్నములోని పండితులే వాఎన వ్యాకరణాలున్నవి వాటిలోని స్యూతాలు ఉదాహ రిస్తాము 884 సం ములో అచ్చుపడి చాలాకౌలము ఐడుఎలొ విద్యాద్దాలు బదువు చుండిన రావిపాటి గురుమూర్తి శాస్తులవారి వ్యాకరణము 280వ సూతమి ___

బాలకవి భరణ్యము 7 యువర్ణాంతములై న సమ స్తధాతువులకును భావక్రియయందఎ తద్దర్హము నందును (ప్రారనార్హమునందును. 258 సూూత్రములోని పటములో తెలియ జేఎన (ప్రకారముగానె నా లీక యుదు_-యుద-_యుదా అనువాటికి (కమమూా._తు-తి_తా అనునవిగా హోర్చడముచేతనై నా రూపములు నిస్పన్నములవుచున్నవి ఈ (ప్రకార ముగా మార్చునప్పుడు యు పర్షమునకు పూర్వ“ఎనందు ఇ కారముంపే అది ఉకార మగును ఉ చేయు అను ధాతువునకు చేయుదును చేతును చేయుదము చేతము చేయదాము. బేతాము తడియు అను ధాతువునకు తడియుదును. తటులును తడ యుదుదు తడుతము తడియుదాము తడుతాము అని రూఎములు పచ్చును 857 సం ములో అచ్చుపడి బడులలో (క్రిందితరిగతుల ఎల్లలు వాలాకాలము చదువుచుండిన శేషయ్యవ్యాకంణము. 88 84 సూత్రములు __ యువుదు కొనయందుగల ధాతువులకు ఇ ఎ అనే యచ్చులు ఆదియందుగల త్యయముఅను చేర్చునప్పుడు ఆధాతువుమీది యకారిము సకొరచువుచున్నది ఉ చేయు ఇంచేఎ చేయు “- ఎదను == చేసెదను ఇత్యాదులు దులఅనె లక్ష్యము వచ్చేటప్పుడు ధాతువుమీది యవవఎఎన్ను ఈదు అనే అక్షరిమున్ను తువర్లసుా వికల్పవుగా మార్చిబడుచున్నివి జొ చేయదును=చేతును ఈ శేషయ్యవ్యాకంణఎఎ 875 _ వ సంవత్సంవునందు ముల అచ్చు ఎడప్పుడు కడపటిస్తూత్రము ఎవరొ వంతులు అవకతవకగా మార్చినారు ఎలాగు నర్‌ పే. (గొమ్యభాషయందు దు అెడి అక్షంము వచ్చునప్పుడు ధాతువుమీది యువరమును శ దు అనెడి. అక్షరమును తువర్షముగా మాలును ఉ చేయు +. దును = చేయుదును పుట అడుగున చుక్క గుటుతుప్వైె ామ్య- చేతును అని చేర్చినారు చూచినారా పునర్ముదణములో వ్యాకరణా లుకూడా ఎలాగు పరిష్కృతము లయి పాడయిననో శేషయ్యగారి వ్యాకరిణము ఆయనవ్రాఎనట్లు ఉంచక దిదబుని ఈ పెదయ్యలకు ఎవరు అధికొరమిచ్చినారో శేషయ్యగారి మత మందు చేతను (గ్రాష్య 'మెంతమా[తమూ కాదు చిన్నయసూరిారి శిష్యులు ఎవరొ. చేతురు (గ్రామ్యమని గురూపదేశముపొంది ఇతరుల కావ్యములే కాళ ఇతరుల వ్యాకరణములుకూడా. దిద్దడమునకు సాహఎంచినారి. ఎరమఆ ద్వేషము మూరులబేత ఎట్టిదుష్కృతములనై నా చేయించగలదని దేశచర్శిత చెప్పుతున్నది ఎంతోమందిమహాకీవులు.. చేతునో మొ రూనములు వొడి ఉన్నారొ చూడండి పీరి భాష (గ్రామ్యభాష అనిడానకు ఎవరికైనా నోరువస్తుండా అకారాదా (గంధ నామముల వరస ఎర్పర్భ్చి వాటిలోని ఎద్యములు ఉదాహరిస్తున్నాము. చేతును గ్రామ్యమని భయగడెనారు ఇకను సమాధి పొందవచ్చును చిన్నయసూరి శాఫనదు

72 బాలకవి శరణ్యము యూనివర్శిటీవారి తెలుగుపండితులున్ను యూనివరిటీ పరీక్షలకు కావలఐన పుస్తకములు (ఛాసేవారున్ను ఆపు స్తకములు చదివేవారున్ను పరీక్షకులున్ను మాత్రమే మన్నిస్తున్నారేమోకాని దేశములో ఇతరు లెవరూ పాటిస్తున్నట్టు కన బడదు బడులలో అది తప్పనిసరిగా చదువవలన పచ్చినది గనుక దాని పేరునిల్చినది గాని లేకుంపే బాలసరస్వతివ్యాకరణమునకున్ను తక్కిన లక్షణ (గంధాలకున్ను ఎగతి పట్టినదో ఆగతే దీనికి పట్టును కవిత్వము నేర్చుకొనేవారే కొంచెము భామా లక్షణము తెలుసుకొంటారు వారికి ఫయోగమే శరిణము ఆరుఎతి వెంకటేశ్వరులు ఒకచోట మాకు చిన్నయ మాటకన్న పెద్దయమాకే _స్రమాణ మన్నాఎ గుష్తార్తి (ధకాశికాకారులు ఒకచోట చిన్నయసూరి వాక్యము విన్నయసూరి వాక్య మన్నారు కీ శే మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్తు్రంలవారు సాలాని పండితో త్తముం డని ఒకచొట అతనిని చెనకినారు చిస్నయసూరిారియెడల మాక గౌరవములేక ఇట్లు (వ్రాస్తున్నా మనుకోకూడదు ఆయన భావశుద్ధి మేము ఎలుగకపోలేదు ఆయన అనుశాసనము మాకు 'వేడవాక్యము వంటఓది కాదన్నిమాట నిజమేకొని తక్కిన లాదణికులయెడ మాకెంతగొరవముగలదో ఆయన యిడలను కూడా మాకు అంత గౌరవము లేకపోలేదు తత్వవిచారమందు స్తుతానీ నిందగానీ వాదమునకు చెందుతవి గాని వాది (వతివాదులకు చెందవు మా ఉద్దేశము బొభపడసివారికి కొంద రికి మామీద కోవంగా ఉంటే మే మేమిచేయగలము బూ అభిపాయము లెస్సగా అందరికీ బోధపడకపోయెనుగదా అని నొచ్చుకొంటాము సద్భావముతో లౌకిక భాషాభిమానముచేత దానిని నిందించేవారి మతము మొగమాటము లేకుండా ఇండి స్తున్నాము మాకున్న _పమాణములు చూఎస్తున్నాము మా వాదము తప్పయితే వదలుకొంటాము మాకు దుర్శాగహము లేదు బేతును

ఉ కొండలు ఎండి సేతుమొ మెగు లెరు వొక్కట (మింగివై తుమో

గిండలరార జిల్వగమి కానీగలండుమొ యెల్ల 'వెలుపుం

బండుల బట్టి కొజీయల బెట్లుదుమో వెసమి త్రి గుంఎయల్‌

'సెండుదుమో జగంబునకు జేబొదవింతుమొ డీవిరాయ డా అచ్చ రా 72 స్పట మ అగువ్యాజసుతిని నిందచేసుతియు సో(తావాఎ చే నిందయుం

దశగా దిల్కూట నీకు దె్యగలదే ద్యోవావానీ నీవు స్వ

ర్లిగులం జేతువ్ప పాపల న్మజీియున్నా కై అెస్సయౌొ దూతికా

యొగినేమున్నదే యింతకం నఖదంతోరుక్షకూల్యోందిల”

సటీకాలంకారచం(ద్రిక నేలనూతుల శివరామయ్యకృితం పు 58

బాలకవి శరణ్యము గ్‌ మ ఎరికాంతాంతి దొషమంచు మది సంభావింఎ డో యన్యులే న్వల గన్నందను నిందసేతు ౦ను భావం వెంతయుం బూన డో వం డొక్కాంతి దాజంగెనేని ఎలుగు ల్వాంలు 0 చెన్నె డో ఎమో మోదమె కాని యిం్యదునకు భావ(భాంతి లేదేమియున్‌ ఎవాల్వాసంకదనవిలాసము. వెఎనారాధ్యుల సంగమేశ్వరాధ్బుల పు 520 గీ లల్వుడారొఒ శేఖరు డక్కుమారు చది శ కియుతులకా బహుశాను మోఎ మిలలు గతి సఎ్వమంగశోజ్జ్వ్యలత దాం జెల గి బుధువెంచి సెనాని శేతు నుచు ఇందు ఎరి 11 28 ళా ఈరీతికా _గ-ఎర్‌ దలంకగను వే యేండారు డె కూయ భగవ దవా నారిచివిలి దై న్యపాఎ గని డె త్య శేణ కన్నీయి ము న్నాం పాంగ నేబుసెతు మవుచున్‌ నిర్విణఠతంజెంద న దూట వ! మ్మారీదాదిః రాతనిం గని యసామాస్య ఉబటోధంబునన్‌ ఉ రా పుటణ్‌ చ అతి డును మారుదారిణ ఇరావళిలోవళి కెర్వలేమి నో సుతను ణీ పునీష నిటుసోలుచు (వాలుచు దూలనేల నీ వితంవు ౦౨ దక్కి నుతి కెక్కిన హేలల నోలనాడు చూ సృాలఆంఎగ శేరు ఛాయబతము 'దెల్చుము సల్చుటు బుల్చ్బు ముచ్చటల్‌ ఉషా పుట 48 చ స్టా -ఎకి సనీ* మెము మును చెక్కుల 'వాబనె ప్రిభాగము ల్వఎఎ యువంఎఎన స్గుఎగి వచ్చ గదే విపరీత వృతత్తిమీ సంపంస చ్రసక్తి నని చాయం వాజగ నాగు నెచ్చెలీ కింఎబుల౮ా హతి న్నిలువ గన్నియ నెన్నడు _ప్రోడ జేతునో కవికర 55 | సగర్భ కంద గీత చంపకము నం వారిపాదజానుకరుణాభర జూొహ్నవి బుందరాంగి బం ధుంతటినీలసత్‌ చరి ౩ తోయజ శంకిరి జాయ గంగ భా గురు దురిశవ్చిదాయమం గొపుు సంచర దాఎగాఖ్య ము షం హరణీ తమాజనిని సన్నుతి జేతును జక్కజూడుమా కవిఒనవ చం ర్‌

కట! బాలకవి శరణ్యము మ పొరుగె నం బగవారితో జెలిలట సంపూరంబుగా జేతురె య్‌ వ! నరు లాప్తల్‌ గడు దూరదేశమున నున్న౯ గూర్మివాఎంపరే ధరణికా జాతి ఖగంబులుండగ మహదానామ్చుద ేణికి౯ా కురు లల్లార్చి నటిం వే ?9విచయంబు ల్బూధర్మాగ్రంబులన్‌ కుఇలొ అల 11 80 శా ధరణి వ్యాసు కొళిదాసు మయూరుని మాఘ బిలణుల సమంచిల “తి సుతులు 'సెతు నెప్పడు నతురత సంగ్క్బృత వసీంవిత్వ గరిఎు ఎల్యఎడగ ఛు కృషరాయవి యంఎ 1 2! చ వరుడిక నెమి సొమ్మడగవచ్చె నటంచును నల్గుదానవా సరస కటాత్ష బాణముల జల్లగ నుల్లషు విచ్చ బాడనా చరణ సమీపభూములకు ఒయ్యన జేర డె యెమీసేతు సుం దురులకు నాధుడింక దయ దబ్బన నేమిగు వామలోచనా గింధ ప్ప గీ అనఘ నీపాద మంటిని యట్టిపుణ్యవశముమై నాకు సురలోకివాసమవాదు దివ్యదేహంబు శాపంబుదీరు గడయు గలిగా (బత్యుపకృతి నీకు 3లమి జేత్తు చితిభాం * 40 ఊఉ శిష్కుని మేరి బుద్ధి నను జెందక పోయె న్మృతీతి హసస ద్భాష్యము లెన్నియేని సతతంబు (గ్రబాంచియు భక్తిమర్శవై దుష్యము గాననె తి మదిదొటిన మందత లోకు తెల్లనకా రా ట్‌ దూష్యము 'ేతురన్‌ భయముతో ఒరియించితి మీ దెబుంగమిన్‌ చెన్నఐసవ 8 చ కిరుగట్‌ రాయి (పాణమగు 'దేవు డటంచు ధరించి మోప గ దిరువని వేజెయుంచి సరిబతులు ాంచిం యెని యొగ్గు "సీ తురనుచు దద్రాడుగశ్తా నిది దున్సన నేమగునొకొ చాకి యి ప్పరుసున నంచు 'ిప్‌నపు బల్కులు వల్కి= దురాత్కుల త్త రిన్‌ చెన్నబసవ 208 క ధరలో వినరె యబాంసా సం మోధర్మయని యంచు (ప్రాణివధను సే తురె యకట యజవిధి యని యరయగ నది యజఒవిధియెయగు చింతింఎన్‌ వా ఖో క ఊఉ ఎవ్వని వే డువా డ బరమేళ్వర దుషపర్మిగహంబు నే నెవ్విధి జేతు నెచ్చటికి నే గుదు నేజీని యాచరింతునే . (లొ వఠరి1 85 పుట వాత

బాలకవి శరణ్యము "ర ఉ అంజ౨ చేతు బద్మజ నిశాంతి కరాంత నిరంతర రొల్బ్హణ న్మంజుల వల్లకీ మధుర మంద్ర నినాదసముల్ల సద్ద్వని వ్యంజకి గాణ్‌ గుంభన సమంచిల నూతన సృ చాళతురీ రింజిత సత్క-వీం్యద్ర బుధరాజికి దిక్కన సోమయాజికిన్‌ రాజరాజాభి కవుల 4989 ఉ అంత నరుంధతీరిబుణు డాదిగ భూసుఏ కోటి పద్మినీ కాంతుని వంశ భర్తికు ఒగజ్జన కర్తకు సాధుమ్ల్ని సు స్వాంతునకుకా రయంబుని వివాహము జేతుమటంచు నొెజ్క ఎ దాంతము జేన రాజుక బాతంబున దెల్బగ సమ్మతింవినన్‌ అణ నిల్వ విచి రామా పుట 46 8 అనరాదు గాక నీవెక మనుజు డవా దుర్విదగ్ధ మాళ్గమె మార్గం బని వ్యిపమార్ష ముద్యాఎన 'సేతురె నిన్నువంటి (బ్రాహ్మణ కులజుల్‌ నింం 1 80 తె హంసతూలికొలఅల్పంబునందు మెను సేర్చినబ్బుడు న్నేత రాజీవియ.గము జేరి చుంబించి మోవాంప జీతురనిన నతిఐ నిదయునీవునేమొదు రొక్కొా నష 1 88 న ఎవనతు లెల్ల దల్లులని భావన 'సెళువు బుద్దిషంతుడైై గురుజన బాంధవాడి ముని కొటుల [టోతువు సత్యపృ త్తికొ శం ణను వారిగాచుదువు సంగరమందు విరోధిరాజు లం బొరిగొని వచ్చుచుంది దువు పున్దెన “వాతువు లేమి లజ్యణా ఎద్హాఖి రాపట ర్‌ ఆ 2 ఎ పూవోణులాం యా పొదరిండ్ల చెంతిను వఎయింతమా దెవ పారిజాత కుసుమకుల్కోలమావుపరుతేంటనుదాలిమధుపాణములు సేయగదలదామ పులిన దేశములందు ఎ౨చిబంతుకుడీరి యానందమయుఎమె యాగుదాదు కిదళికొ స్తంభ సంకాశ దేశములందు బుష్పశయ్యలమీ ద బొందుదామ పరిజనయిలంది కొతామ చలువచబ్బరిములవిహరింవివ త్తమా రాజ్యమింతి హంసలను బట్టుకొందమాయగరుగంధపూ తలలం విరతి దృ ఎపొందుదామ పబ్దాభి రాప్పట "8 ఆక ఉ నివ్వటిలంగ వారలు పునీతుల జేతురు సర్వలోకులన్‌ * ఎఅద్మ ఎ ౪ 4

• (బహ్మ(శ్రి మండపాక పార్వతీశ్వరిశాబ్రగా తీ పయోగము (వాతపతిలో నున్నది అచ్చు.పతిలో జేయుదు రెల్లలోకుల౯ అని సవరణ

76 బాలకవి శరణ్యము గీ అనుచు నీరీతి పీరాల నాడి మరచి తరల జేతు గిరశుల ధైర్య యినిన

గర్మ సంబంధషబ్బ్వ కెగతిని వచ్చి బహువచనేమందు నిం్యదుందుపలకరిం.

పార్వ పృట 29

ఉ హాయికి నెమి చెతు వతలన్నియు నా తల (వాసె ధాతియ

న్యాయముగా మహేశ్వరుడు నిన్లని యైనను దొనమంచు నా

నాయక పై దయారసమునన్‌ గినిఎంపక పొయె నయ్యయో

యీ ముడ మన్మధుం డరిగి యే్యబ్రతుకన్‌ గని నవ్వరేజమల్‌ పార్వ 48 పీ గీ యెవ్వ రేనేమి నావారి కెళ్గుదఎచినర్టి మనుజాధములనెల్ల నబురయోని

న!

సంఛవుల జేతు నని చ్మక్రిధరుడు చబొధ * 68

క నీవెమిసెతు చెలులే గావింపగ బౌలువటి కరకరయన్న౯ా న!

'దేవికిం సకల యిట్లనె మొ వంకను రాదు మాయమన నేయెయగన్‌ వభుప్పలి ఉ కౌనుకి గట్నమందు నొక కాసును జిక్కదు సుంకసూ(త్రముర్‌

మానక కొన్ని బెట్టితిని మావయి నిల్వయు లేదు బట్టి రౌం

తైగను జేతు నిట్టినను నారడి సూరక బెట్ట వేటి 5

య్యో “వనాధ నాదుమొర యుల్లమునం బరికింపు నావుదున్‌ ఎంవ సృట $0 క ఓరొరి వంకముక్పున నూరుపు వెళ దికి నేల యోడితి నన్నున్‌

వార కీ వెడెము జెతురె వీర భవాభ కి జూడు విన నా నశ మే బసవ ప్ప 227 ఊఉ అంగడి యంగడిం దిరుగులాడు టకుం ఐబలువిత్తు లిష్బతిం

బొంగుచు గాసు గప్పం౦కు బోవుచు బెక్కు పదార్హముల్గ్రవాం

పం గొజగాక రో తలకు బొల్చడి బిట్టుడుకింప యమోత కె

ర్తి గను కూరగాయకవులన్సరకించుక "సీతురే కవుల్‌ బహు ఆ క దేవర లేమి వచించిన నా విధమున జేతు నేను నది యెట్టిదొ మి

భావము యోళశ్యాయోగ్య విభావముగా గానవలయు బిర వాతబుద్ధిన్‌ బిల 8 ఆ 8॥ ఉ మానిని విసురత్క్మమల మంజుల వ తవిశాలలోచ నం

వీనకరోర తుంగ కుచ భృంగ గర్యద్రుచి నీలచ్మక స

న్యానిత కొమలాలక సమాన వరాకృతి కామదీవత౯-

దాని గురూపదేశమ్స విధం .న ఛ్యానము సేతు నాత్మలోన్‌ బల ఆ $4

వాలకవి శరణ్యము 77 మ కులగ్యోతంబులు లేక నిర్మలముగా గూడీకృతాధిక్య ని స్తుల మాధు్యు నిరూవదీసకరిత స్టూలె కళా నిర్దజో ష్ట్వలులై జన్మములందు బూనుకొని కృిష్ణస్వామిరాముండు గౌ లలకుం జేతురు చెయరాని ఎనుల౯జా లజ్ఞించెదంజెబ్బ గన్‌ ళం బృందావన ఏహారము కవుల $98 మ అరుదె పొల్లు రవిద్యకుం దువాతలై య్యశద్ధయు న్మందతా కం౦దుర్మేధయు వీరలిర్వురు దగకా క్మాలోకముంజేరి యా నర సంఘంబుల చిత్తము ల్బలన మందంజేతు రమైనయ న్నరక స్టానము పూర్ణమై వెలయు సంతాపంబు నీ కేటికిన్‌ (బ్రహ్మో. 78 గి అకట నాకిటి కష దుషాన్నభు క్రి వ! ! అని అవి యొస గ నే నేయిచేఎతినాక్కా దివిజు లింతయవినీతి చేతురె యె, గి మెటి గ యతిధి యగు నిన్ను దగదె పూజితు9 జేయ భోజ 15 మ తనరారన్నుతి సేతు 'సేశువామవద్గంగా సళె లాంతరా వనిభాగావింత (ప్రఎద్ధ కవివిద్వన్మాగధేంయ్యద్రాది యా చనకానీక నిరంతర (నణుత భాస్వద్దానవిద్యా ఎరా యణు భూభృజ్దన పూజ్యు మజ్జనకు గంగామాల్య చూడామణిన్‌ ౦౧క 1 పుట3ి కం అడిగిన వస్తువు లొరుంకు గడువెడుక నొసగి ముజ్జగంబులకుం దా నొ డయ డగుసట్టి శంభుని దడయక హర్షింస జేతు దధ్యము మీఅన్‌ రాజఒశే 90 మ ఎవడొ రిక్షకుడంచు కుయ్యిడ గ వచ్చేనంచు నాకాళవా ణీవలె న్నెక్కడసుండి వబ మిదిగో సీ నోజ నీవేమి సే తువు నాకర్మము నాటికూరకనె యుందుకా చేతగాడదేని పూ నెవలెకా తప్పునె యింక నే డహహ కృష్ణా యాపదోదారకా రామస ణా అణాల చ చెలువుగ బూర్వసత్కవులు చేఎనన శబ్బము లెన్నొయు౦డగా జెలిమిని నీకృతికా గణన సేతురె సత్కిపవులందు రేమొకో భళి కయికొందు రెట్లనిన బద్మపు 'దేనియ నాసు ళఈుమ్మెదల్‌ పురి హఎంచకే యితర పుష్ప మరందము లోలి (గోలవే రాధికా 2 పుట 7వ పద్యము

78 బాలకవి శరిణ్యము శీ రతుల నే నేల దా సమరతుల నేలి సారసాక్షిరొ యిది మారుబేరబును చిన్ని విన్నారి వెన్నుడు సేయు విన్నె లెన్నియెన్నని తలపోతు నేమి సేతు రాధికా పుట 86 సీ గీ భూమియభివృది బొంద దా పుణ్యమెట్లు అది (లు గుంరితము సేతు జేఎసగో(త్రధరుడు గినియకూరక యొట్లుండు గినిపెనేని వలవదని యడుపెట నెవ్వారితరము రువ్మౌ క్‌ 48 ల! య గీ ఒక యుపాయంబు గల్పించి యుచితభంగి నవనినాధుడు గావించు నావ్రతంబు మజచియుండెడు నస్లుగా నరయ జేతు శమన సంతసమందు వివార ముడిగి రుక్కా త్తి మ అరయ న్వర్ణిణ "సెతు తాంకపదన్య(శాంఆవ రిం గురుకా స్ఫురదుత్తుంగ బలాతిరేకకలుట భూతారి జీవున్‌ ఘనా౦ గిరసాఖ్యాతు బుధౌఖు పూజితపదుక౯ా క్షైమంకరాంచ లృపో భర సంకొషత సర్వమౌనిధిషణుం వాచస్పతి౯ ఆర్యునిన్‌ లంకొఆ క సరంజ భవుడన సృప్పయు హరియన దత్చాలనంఎయి వారుడన తత్ప్సం హరణము జేతువుశకికా స్ఫురణమ్ములుగొందునట్టి పురిష్మృతయమున్‌ వరా [2 (1712 ఉ జిహ్వగ సార్వభౌమ. డు శరీరమణుండును బంకజాసన (దిహ్మతనూజుఎం గమల బాంధపులుకా హరి నాద్యు నీళశ్వరు౯ (బ్రహ్మకు జన్మ హేతువుగ (బిస్తుతి జెతురు గాని కెవల బ్రహ్మము విశ్వక ర యని భావమునం దల పోయ కషతిన్‌ హో భ్రాత్యపతి వరా 50 2 సీ గీ వనిత ఘీతండి తమ్ములిచ్చిన ధనంబు చే బుణము దీరశే నేమి సేతు ననుచు జింత పృట్టిన దిప్పుడు నాచి _త్తమందు దీనికాతోచనంబెమి మీననయన వంకపు ప 75

బాలకవి శరణ్యము 70 ఆ శేఅవ నేసు నోరు దెఅవ కుండ గగాక చొంవగొనుచు నిలుచానవశంబె ళం పంవ దొమ్మ-ఎంట బరుివసే నాకు నీయజవ గో క గోఎయలఎవ జేతు వెజ 08 ఊఉ ఎక్కువ దూఎలేల విను మేబహుభాషల దాన గాను నా యక్క_ఠ చిన్న బుచ్చక (యంబున నెఐ౨న మేలుగానిచో మక్కువలేని వారి బతి మాలిన నేమి ఫలంబు చూడరా (గకగ్రాన నింద నీకునయి (ప్రాణము లర్పణ సేతు గట్టిగన్‌ తారాశశాంక ఆ 1] 864 ఉత్సాహము కొమలాంగి నిన్ను నేను కోరినందు చేమినా కామితంబు వ్యర్టమాయె కాము చాధ కోర్వ నిం కేమి సేతు మామకూ తుంటి మాటలాడ నీ న! కేలు బోధ గల్లె జెప్పు మింతి దీని దా చకన్‌ శశా రీ ఉ ఎప ద౨ం్ప దై త్యభటు లెల్లంకుం గడు [కూర ఎిుదుఠె యాఎద జేయ ధర్మపద మంత యణంగగ జేఎ దుష కొవిఎెమం జెలంగుచును సజ్బనపాలక మొప్ప ధర్మనీం సావన జెతు కారుణను సారె జనించి ధరాతలంబునన్‌ శివ 20 ళో ఉ ఓపుం వెశ్య వంశకలళోదభికల్చలతా లతాంగి నీ వొచని వారి ముందణజనయో మగనింగడ కొళ్ళ (దోచి నే డీ వసుధెశునింగలయ నెంచితి వెట్లు పతివతామణు ల్వావులుఎుక్తురమ్మ తలవంపులు 'సేతురటమ్మ జాతికిన్‌ శుక $ చ పలువురగొప్దె యొక్కరుని బాలనసేతురు మూఢులొక్కనిన్‌ శేషఅ 2 ప 2? గి ఆన్బఅవాదుల కొండీల యన్యమందిరాన్నభో కల మర్యాద నడచువారి విశ్వబంచినచో (ద్రంచి వేయునట్టి ఖలుల జిహ్వూలు గోతురు కాలభటులు శేష అ 8 42 మ వారినుతించి మంచిమతి వాయుజు పుణ్యచర్మితలన్నియు౯ా గూరిచి తత్ప్స9ంబంధమునకుకా బతినెవ్వరి చేతునంచు తో గూరినజాలి నొండొకరి గూడి వచింపక యొక్కనాడు గా రీ రిమణాలయంబుకడ రేపటివేళ వంచి నిష్షళోకా సమీఆ 70

• చింతామణి మ్ముదణములో జూతు అని దిద్దినాడు

80 జాలకవి శరణ్యము క ఎణాంకథరుని గుధర (దోణు ఒ న్నాభు గర్మిబూరుని నుతగీ ర్వాణుని వామా[దితనయా ప్రాణెశు మహేళు నేను (సస్తుతి పెతున్‌ మరాపు 2 గ్‌ ఏమిసెతు నాధు డింటిలోపల లే డు ఆతనియాజ్ఞలేక యన్యమైన పనులకొడబడంగ బాపంబు పొమ్మన్న జో డుకాదుకుండు మూసులండు ఎరా ప్ప $ క ఛీ అెండని పెనుగుదియం పాలుం వింతు రొకని బరిఘంబులజే దో లూడదితు రొక్కని కొలల విసరుదురు పాడుగోడని రుకనిన్‌ సాం _ 260 ఆ ౨ ఎ బటువెన పటుకార బటుదువొక్కని వేమరు చ్యటాత వెతురొకిని యమా ళా ళు భిండివాలంబుల జెండుదురొక్కని కొసరి యందంబుల గోతురొకని సాఎం 6 ఎ. నాషారుగా మీరు వేమారు (బోవు డీ సభఖులార యీకీవఠళాబకముల నే బెంచినటుగా నిచ్చలు బెంచు డీ చెలులారం. యీలతావళలెల్త నే దిద్దుకెవడ్‌ నేర్చున దిద్దుడీ యను గులార_ నెమిళ్ళకాట వుడు నే జేయేలాగున నెమ్మది” జేయు డీ చెలికత్తైలార బొమ్మలు వెంల్ల గీ యాత్మ నిక మీరు నామీ ద యాసవద౨ సంతసంఎన నె నాడు సౌధవీధి గేళి గావింపుచుండు డీ లీలమీజ ఐ౨మి నిటు సేతు నని వేరెతెలుపనేల సుభలఅ$6 (2 క ఈశ్వరవరమణి చెంగట నీ పరిమేశ్వరుని (బతిష్ట నెంతయు. జేతున్‌ దాపురము మోక్షలక్ష్మికి. గాపుర మభివృద్లిబొౌందు గద మన కనియెన్‌ అ హాంస అ వ [గ శతముఖంబులరే గి సబ్నుతిజే తు హరిద్విపు 8 వంకి [| [కూతురిని కూతురికి చేతురు కోతురు అబు మొదటి రెండు పసంగలలు (శ్రీ రామమూ రిపంతులుగారు స్వయంగా రచించి తమ తెలుగు ప్యతికలో పళటించి నవి తక్కిన పసంగములు కూడా వాటివలెనే సవిస్తరయుగా రిచింపవలెనని వారి ఉద్దేశించినారు గాని ఆ వథత్రిక ఆగిపోయినందున వారి ఉద్దేశము నెర'వెరిసదికాదు ఇష్పుడు అన్వస్థతచేత వారు స్వయంగా మిగిలిన పసంగములు రచించడమునకు వల్లపడనందున వారి పెదకుమాళ్ళు వెంకట ఎతొాపతి పంతులుూొరు ఆ పనికి పూను కొని ఇరవై యేండ్ల క్రిందట తర్మడిగారు సంపాదించి ఉంచిన (వయోగ ఎలున్ను జ్ఞాసకములుగా (వొనవుంచిన లఘువ్యాఖ్యలున్ను ఆధారముగా (వస్తుతార్థము వ్యక్త

వొలకవి శరణ్యము 8 సర్చుటకు కాపలఎన అవతారికలు రచించి _(పయోగములతో కూడా (వకటించుటకు పంఎనారు ౫] తె వెం సంపాదకుడు

8 రాజుకు అందుకు న కౌ అని ఆస్థ్రళద్ద చింతాదముణిలో షస్ట్యేక వచన ప్రత్యయ కు వర్షము

నకు పూర్వము నకారాగమము వీధించినారు గనుక నకారాగమము లేని రాజుకు మొద లయిన రూపములు ట(ామ్యములని కొందరి అభ్మిపాయము కాని ఇటువంటి రూస ములు నన్నయకాలమునుండి నేటివరకున్ను కవులు యధేష్టముగా (ప్రయోగించి ఉన్నారు కూచిమంచి తిమ్మకవిగారు తమ సర్వలక్షణ సొరసం్య[గ్రహములో భారతము సభాపర్వమునుండిన్ని భాస్కరరామాయణము నై షవము పారిజాతా.హరణము కవికర్ణరసాయనమునుండిన్ని టఅుయోగాలు చూఎంచి సవ్నమికి నమునందనికద్దు ష్టకి గొందజు నకారి లౌఎము లేదందురు అనినను టాది విభకా నిర్తేత్కేకే అన్న శచ్దానుశాసన సూతమునకు రాముచేత రాముకొణకు రాముఐలన రౌముకు రామునందు అని కలదని వ్యాఖ్యానము (వాన బాలసరస్వతి (వా కును భంగము వచ్చును గనుక రాముకు అని చెవ్పవచ్చును అని (వాఎఐనారి

సభాపర్విములో తిమ్మకవికి కనబడిన _ కౌంవేంద్రుకి అన (ప్రయోగము ఇప్పుడు అచ్చు.వతులలొ కనబడదు ఇళ్లే భాన్మరరామాయణములో ఉమ్మకివికి కన బడిన (ప్రాచేతసుకుకా అనే ప్రయోగము ఇప్పుడు అచ్చుప్రతులలో కనబడదు. గాని అహోబలుడు చూచిన (ప్రతిలొను మెము చూచిన (ఎతిలొను ఉన్నది ఎతారామా చార్యిలవారి కువర్ణకంబు సరంబగునపుడు కవ్మితయంబు వారి _పయోగంబులం దక్క దక్కిన మహాకవి (_ప్రయోగములందునుం గొన్నియెడల నాగనుంబి చూఎఎబదు. అని రాజుకు మొదలయిన రూపములకు సాధుత్వము సాధించినారు అయికే వారనుకొన్నట్లు కవ్మితయమువారి (గ్రంధాలలో ఇటువంటి (ప్రయోగాలు లేక పోలేదు కౌరవేంద్రుకు అనేపారము లేదని చెబ్బనా ఎత్రాాసగడ బయోగము లున్న వనక తప్పదు హరివంశం(ఉ */ ఏలో అఖిలముకుకా (పు $$)అనిన్ని వసు దేవుకుకా(పు 226 అనిన్ని (వమయోగాలు కలపు తిక్కన ఎవతము ఇటుపఏంటి రూపాలు (్రయోగించినాడు వరుసదనంబు కోర్చి అని కర్ణ 1 208లో మూడు ఛ్రాత పతులందున్నది అచ్చులో ఈరూసము క నబడకుండా పారము సవరించినారు

[ఈ పట్టున బథీ వజ్జృల చిన ఎతారామస్వామిళాబ్రగారి అధర్వణకారికావళీ విదుర నము షష్ట్యస్రకరణము చదువదగినది ]

78

8ళి బాలకవి శరణ్యము

ఎతారామాచార్యులవారు తమ శబ్దరత్నాకరమందు నగాగమములేని రూపములు తరుచుగా ప్రయోగించినారు చూ ఏల ఉభ దే. అవ్య ఎందుకు అందుకు ఇందుకు ఎందుకు రూపములు ఉత్తరాంధ్రకవులు అనేకులు తమ్మగంధాలలో తరు చుగా ప్రయోగించినారు ఇవి శంకరవిజయములో ముప్పదిసార్లు వై శ్యపురాణములో వందసార్లు ప్రయుక్ర్తములై ఉన్నవి ఎందుకు అనే శబ్దమునకు ఎల అనే అర్హము ఉత్త రాంధ్ర కవుల నాట్‌ వాడీకనుబట్టి వచ్చినది (ప్రాచీసాంధధములో ఎందుకు ఎందునకు మొదలయిన రూపాలు లేనేలేవ ఎందుకు శబ్దారము తెలియజేయుటకు (ప్రాచీనాంధ్ర ములో ఏల దేనికి దేనికె ఎమిటికి దేనినుదేశించి_కొరి._వే డి ఎమి (సయోజనంబు నకు అనే శబ్దములు (ప్రయు కములై ఉండేబ్‌ కవిత్రయము (ప్రయోగించిన ఎందు లక అనే భబమునకు ఎచ్చొటికి అనేకాని దేనికి అనే అర్హములేదు శబ్దరి త్నాకర ములో ఎచ్యోటికి అనే అర్హ్వము నిరూఎంచుటకు శాంతిపర్వము 8 అ నుండి ఎందుండి యేమి పనికె ఎందుల శ్రగిదవు అనే (ప్రయోగము చూఎంవినారు ఎందులకు అనే శబ్దమునకు దేనికి అనె అర్హముకూడా కలదని చెబ్బనారుగాని దానికి సరియైన (ప్రయో గముకనబఐబడదు వ ఇదిఏమి యెందులకుంబోయెదవు భార ఆర ౨ఆ అని (ప్రయోగము చూఎంచినారు గాని దీనినిబట్టి వారుచెబ్బన అర్హము సమిర్ధించుటకు వీలు లేదు ఎందునకు అనే రూపము (పాచీనాంధ్ర (గంథాలలొ కనబడదు ఈ రూపము

నకౌ అనే సూత్రము ననుసరించి ఇప్పటి (గాంధికవాదులుచేఎన కృతకాం[ద్ర

రూపము ఇటువంటి కృతక రూపములే మీ దునకు ,కిందునకు నెల్లూరునకు గుంటూరునకు గుంతకల్లునకు అయ్యంగారునకు కృష్ణరాయలునకు మొదలయినవి ముందుకు అనే శబ్దము ఇప్పుడు లోకములో సుఎద్దమైనది (ప్రాచీన రూపము ముందజీకి ముందునకు అనే రూపము నేటి వ్యవహారములో లేదు ఈనాటివరక్రు గల కావ్యాలలోనూ లేదు ఇప్పుడు వాడుకలో నున్న ముందుకు శబ్రమునయ నక్రా స్నూత్రము పట్టించి కళ్యాపపూర్ణ వేదము వేంకటరాయశాస్తులవంటి మహాపండితులు సంస్కరించి చేఎన కృతకాం్య్ర రూపమిది చూ ఆంధ్రపండిత భిషక్కుల భాషా భేషజము( &ఓ 2)

నగాగమము అేనిరూపములు న కౌ సూ(త్రమునకు తబ్బఉన్నా మహాకవి (ప్రయోగాలు ఉన్నవి గనుక అగాహ్యము లనలేక ఆగమశాస్త్ర మనిత్యం అనేపరి భాష సంస్కృత వ్యాకరణములో (పఎద్దమె ఉన్నది గనుక అదే తెలుగు వ్యాకరణా లలో సైతము శరణమని (ప్రొఢవ్యాకరీదములోను బాలవ్యాకరణ గుప్తార్ద (ప్రకాశిక లోను సమాధానము చెప్పుకొన్నారు

అయితే నగాగమరవాత రూపములకు సాధుత్వము కల్పించిన గుపార్డ (కాశికా కారులునెతము నగాగమంబులేనిచో బువర్దాంత నామవాచకములమీ ద షజ్బవిభకక్తి

బాలకవి శరణ్యము 88 సంబంధం బశ్లీల దోషభాంతి కర౦0బయి శ్రుతి కటువగు గాన నట్టి స్థలంబులందు నాశమ ఎయాగము తప్పకయుండుట మేలు ఎ నీతూపుకోర్వక నిటలాకు డును దనూఫలకంయి చాటున జాయ డెప్పడు కవికరరసాయనము దనుజరిపుకు ఇట్టిచోట చగాగమముండినచో మేలుగా నుండును అస్నవ్రాఎనారు. బకారామాచార్యులపోరును తమ _పాఢవ్యాకరణమున ఈఅభ్మిపాయమ నే తెలియజేఎనారు అయితే అశ్హీలముగా తోచినప్పుడు ఈ రూపములే కాదు తక్కినవి మరికొన్ని రూపములు సైతము విడిచిసెటి వచ్చును జంజపూక నీచూపు కువలయాకి రక్షింపు కుమారా అధిపు కుమారిజూచి పందెమొడ్డ జూవి పడ తి నగియే సంద్రమొడ్డ్దాణంబు ఎండనాక వొననాః పాలీకపోవచ్చునే మొదలయిన శబ్దములుకూడా అశ్షీలములుగానే భావించవచ్చును అయితే ఆడవాళ్ళే =సుపూ కుంకం ఉప్పుకుండ ఎప్పుకూరి మొదలయినవి వాడుక చేస్తున్నారు. నిప్పుకు చెదలంటునా అనే లోకొకక్తి బ్రల నోటను ప్పరుషులనోటను తోలయచుగా వినబడుతూ ఉంటుంది అశ్లీ లస్ప్బురణవ్య కుల మనోభావములనుబట్టి ఉంటుంది ఖై రవుడు ్రీంంగమాహత్మ్యములో సాంపుకు అని పు వదాదిని యతిస్టానమందున్ను కు ద్వితీయా_ంముగా (ప్రాసస్టానమం దున్ను ఇంచి (ఎబయోగించినాడు

రాజాకు ఎ అరుదుగా నాభిముఖ్యము నొందు మోముకు వాలు గన్గవలుదక్కోంలు అడగ. అనిశే 8 ఎ. లగ్న వేళకు మంగళన్నాన యుతులై న 'సెండికుమూ ౭కు బెండికొడుకు లం అవి ౮ 'కెలమితో అని 1 $6 బంధువవృ త్తము దొంజడల విడుమ నిరివిన తెలుపుం డూకొను వా గుకు దండ్రియనన్‌ అప్ప క కప్పన"ా నింటమి ది కసవుకు బేరౌ ఆంధ్ర నానా ఉ పేరుకు దగ కార్యములు పక్కుపధంబులు దెల్బ శక్యమే ఆంభా]1 $ గి "ప్ర రుకును ముందు పెరు గా బార్వతీశ ఆంభా[1 8 చ జానుద ఘ్నవుజలమందు నిర్బి యని (గ్రక్కున లోతుకు డిగ్గి ఇందుస 1 €0 గీ తెరువు విడుము నొకుత్తర దిక్కుకనియె ఉహ 11 40 ఎ సంగరంబనిన నుత్సవము కే గిన [క్రియ సౌలవక చనియెడి శూరులార ఇ 40

య బాలకవి శరణ్యము ఎనీ చూవుకోర్వక నిటలాతు డుమతనూ ఫలకంబు చాటున బాయ డెపుడు కవి కఠ రి గీ రూకలడుగుచు. దుది బచ్చ నాకువైన కవి కర్ణ 7౪ 50 చ గురువుకు బొమ్మ వెట్టితిరి (కూరవిచారమ కీరివాంమా తవిరాం క కజపుకు దోడావ పంట కలిగిన కరణిన్‌ కువ 1 ( ఉ మందుకు నెక్కినట్టు ఘన దుంత్రము బోలె (బ్రవండమూ ర్రియై కిరాతా 2 మ మరువెల్ల న్వెరజాడి మందుకయిన౯ మత్స్యంబులేకుండ కేయూర 1 4 చ నడు మన దింతి చన్నుల తనర్బున ముందబు కానరాదు మా కడుగిడుచోట గాబ్టైమరి నంతన కౌనుకు బిందమయ్యెడుకా కువూఎసం నన్నచా ౪1 | క కరిదులను రాహువు దివా కరు బట్ట 1 నభమకెగయు గతి బొలుపెస గెన్‌ 68 ఉ పాలుపడంగ భర్తపని పాటకు ,దిమ్మరునా డు బిడ్డరున్‌ ఆంధ ఉ ఖైరపు ఎచ్చుగాత నశుభంబులు సీల నృపాలట కెప్పుడున్‌ ఎం వి ఎ కమలాకరముల పాశెదు ఎట్లుకొన గెది నెంచు డీ నాదస యంచలార చంద్ర భా రగడ వనరి పెక్కిడని వాదుకు జెంకు చిమ 09 ఉ వ్యతికచూబ రాజుకుం గొంచకదీని కేడుముణు గుల్‌ గొనివచ్చితి మంచు నివ్చినన్‌ జైబిు ౪1 7 క మేలని మీరందరు రా చూలుని వారించిరెని చూలుకు మోసం ని్య్వావిరా ఉ గోలయు సాదువె ని యొక కోమటికికా నిషధేంధద్రు బచ్చుకున్‌ నైష ౫ స ఎ నిండిన చెజువుకు నెరయవాటమగా ౫ నిలువులు దీర్చిన యట్లుకాన పంవఅ 170 క భవుకైనం దరమె పోర బ౨మ్‌ని నాలోన్‌ పట్టాఖిరా[ $ క ౭ తాపంబున బురముకరుగ దల పగనంతన్‌ పద్మ ఉఖ1 | ఊ రా చ్రూళివయాళివావురము సూడుకు బట్టు మహొ్యగఎంహముల్‌ పాండు 1[ 75 ఎ వొజుల గొనివచ్చి వరరధంబున బూన్న జిచ్చుకి నా కలి చిచ్చువుపై పాలప రి సోమేశ్వరు డునన్న కుమా టీక 1 [0 ఉ వంతుకు వచ్చు సత్యగరువంబి్‌ క జెల్లదటంచు మానినీ పారి] 39 చ రొ చిలుకను వాదుకుం గవిత జెప్ప గ దా నియలుంచి ఎభా 1౧ 92

వాలకివి శరణ్యము ర్‌ ఎ అతువ౨ిత దాన దారాంభోధి రాజుకు ఒందికొవళి ఫేన సయితిగా గ వభా 1 04 చ వృత్తుకోడిపో యిన బుంరాజు చందమున నెక్కడనో యణ గుండె నంతటన్‌ పబొ ద్వి శదిమీకు కొలువుక టోయి యిట్లనిరి బపవ *1 20 ఏ ఒడలెలను భక్రిమవామ యోగి బసవుకున్‌ బసవ కిల న ముడలా కలి గాన్న యెొజుకు కోగిరముళ ఎ రాఎరావాల్బధు రాజుకు హొమనుయం బెన వీఎవరాననంబు గా భాగ * 442 గి ఎదులు కెదురెల కొఎంవె నిందుధరు డు భీమే *7 9 చ వఐొరిం చెరినల కామధెనువుకు చుట్టిన (శేపలతోయమోయినన్‌ భోజ శీ ఉ కెయిధిరాజుకుం దొడమి కొోయజవాంనికొడ బుటి రాధిక వి వాగీంద్రునికై న నల్ల వాసవుకై నన్‌ ల రామస్త ఠి మిట్టకు చెట్టుకు గాదసు నట్టి విథము సేయవలవ దవనీనాధా రుక్కా గీ కొంత తడవుకు (బ్రహ్మ వీద్కాలుప వరాహ నసుంజుభాషణి దినరాజఒవంశముఖ 'దెల్సి (కమ్మంన్‌ వాఎ రా చి వనరిహనాభుకుద్దపు డు వణికి జీవుదు విశే 8 ్డీ ఎగ్గుకు ఎగులేదిటులు చేఎన ఎమ్మెటి నుండవచ్చునే విజయవి ₹ 8(0 గీ తొటవని పాలికొదిగి నాఠొ (బ్రియాసపడుచు నున్నది వైజ 1 286 ఎ తన యు కవ ఖర తన యుక్తివై ఖరి నువ నవాన(వాఢి నుంతుకెక్కా శళాంక రక్త క్‌ పెద్దలు బలకృష్ణులు మన కిద్రరికిని బెండ్లి సేతు రింఆకులోా నిదలయ గలిబయు ధరలొ బడ్డుకు రానెల వినుము పార్టతనూజా ళశి క లొక వాతంబుకు ద౨ిఎఐన నీకెల వబాతంబుకాదు నిర్మిల హృదయుల్‌ తోకోపకాత బాతవుకు చెకొందురు 5 ర -గతి చెన్నలరాంన్‌ శివ ఎ. రాగిబసంయబి లభకిరాతు మొగముకు బగడంపులతలుడ పధపయోధి శైవపు

88 బాలకవి శరణ్యము చ మెకముల [క్రొ త్తనెత్తురుల మించునునుం బులిగోరుజాగు సాం పుకు బన జూపు వా డికొన ముక్కున ్రీరంశ (శ్రైారవనిది 258 క పలుదెసల బాలు మనసుకు కలుగునె వె రాగ్యమెంత కాలముకే నన్‌ ఇ 27 క ఈలీలనత డు ధరణీ పాలని మొనరించి రాజ్యపదముకు దనయు౦ జాలింది యితరి బుఖముల దెరియు దవమాచరింది (త్రిదివముకే గెన్‌ ఇ 26 క పొలుపగు నేను గుకు నూలుప్రొగులయట్లు శృం కా | క ఇేచరులకు మిగుల పొడవుకి చనవల సెన్‌ సమి +? 7 ఎ. నిలువంక నీళ్ళవానకు నిల్వగాలేక భూతాళ మరువుకు బోపువారు నానిం గీ సందియములేదొకింతయు విందుకిపుడు వచ్చు సొారింగధరు డు సారం ఉ తమ్ములమీ ద బెట్టుకొనెదన్‌ ద్విజరాజుకు జేయిసొ చెదన్‌ సునందాపరిణయము గీ ఆశ్వినేయలతోనై న నత డువాదు కదిరి హంస 288 క స్వజకు డవు జనార్ధను డను బనివభిలముకున్‌ హరి ఉ 11 క్ర0 ఊఉ కౌసుకురాని కమ్మలు వీధినా ఉ నాత్మసం వేదముక్రై మునుల్కుల పవి్యత్రుని గౌతముబోలనేేర్తురె దభా 1 28

• అందుకు ఇందుకు గీ అందుకేమాయె గాని లేవమ్మ యనుచు కువ 1 39 ఆ అందు కేమిసేయువార మిచట చెపుము కృష్ణ ర్టి్రి కత పోనిమ్మని యేనిందుకు బూనిన ఫలమబ్బె జాలు బోపొమ్మనినన్‌ చంద్రభా[ శ గీ (ప్రాచితెలిదాయయనుమంచు (సబలభాన్వ దంశుక విజాన గాన దా నందుకొర్వ జాలకూన్చిన నవకీలి చ్యకమన గ నపుడు తొలికెంపుతో సారసారివొలిచె వందికా 17. 02

బాలకవి శరణ్యము 87 క హారిమీకు (బాణబంధువు గురువుకా సచివుండు రక్షకు డునై మిమ్మే వు గూర్మినెల్ల వేళల నరయుచు రిక్షించినందుకా యిది తల పన్‌ చ్మితభా ఇ 78 క మగువా నీకి క వగివళా దగవా వినుమిందుకుకా విధానము మున్నే చంపూరా 1౪ 79 చ గొనబుటొయారి నెన్నెలులు కొస్పుసి కందుటచూచి వానికిఖా ననలకు దామురా గలుగు నంటుగణించి నిజోపమాన యో ఒని మొని గూర్చు "వే డుటయు జంఎక మిందుకు సమ్మతింపమి౯ వినకిలతాంతవాటిపయి గంయివబాంస గ బోలు దుమ్మెదర్‌ చంపూరా "లి ఉ ఎందుకు బల్కవె తిరిణి యేమిటి కల్లితివే మివారి దశా ౪ 285 ఎ ఈరెండు నెఅింగి యెయ్యది యెందుకర 0౦బు నవఎంహ (హరిభట్టు) ణు గాం కు క గురు డందుకు మోదింపుచు మురువగు నొకి భమహూ_ర్రమున బుత్సవమున్‌ ని్వ్వ విరా చ మనంఎటులై న వెస్కా నభిమానము లెందుకు పట్లాఖి వూ. యు ఎ బెంపోవుదుందు 'రెన్నుడు గాని యిందుకు గడపఎి యోగంబు గాన లేరు భాగ * 78 గీ ఎందుకిటుల సత్కీర్తి నిలిపెది నసవనియందు రాజకే [* 4 ఊఉ ఎబింఒబ అందుకేమియని మంత్రుల మోములుచూచి నవ్వి [55 ఊఉ నిందలుసెయ నెందుకు తృణీకర మెందుకు ఎంచనాడగా నెందుకు కాదుకూడదన నెందుకు మోడివవాంచియుండగా నెందుకు మందు మంతమన నెందుకు దె న్యముతోడ వేడుకో నూ. వెందుకు నే వచింతునొక యిక్కువ యించుక వింటిరేనియున్‌ రాధా 1 2 గీ 1పాజు డభిమాని యిందుకు ద్రవ్యశకి రామస భా 1 జూన్‌ అవాలి క కోరికయిది నమ్మినందుక ౯ ఫలమధిపా రామా * 288 ఉ చెచ్చెరనే గుదెంచి మరి చింశన జేసెద విందుకాత్మలో రుక్కొం మ ఆశుభధ్వంసక మిందుకుకా దగునుపాఖ్యానంబు నే జెప్పెదన్‌ వరాహ 106

86 బాలకవి శరణ్యము ౨ఎ గురువిద్విఎకి విప్రయోగిహరణ (కూరుండు దూరుండుదా దిరమా ఎండు దదీయ భృత్యులు దలంపంగాంబన స్రేయతి తృరగంధానిలముల్‌ మహమధుపము ల్లనై శత "₹ంచెంబిక స్వర ముం బంచమశబమిందుకు సుదృగ్గాలంబు రా జెలునే వసు లో (౬ జ ళం క కావున నిందుకు పళకుపతీపూఒనమని విజయ (6 గీ చామ నవంట్‌ సుందరి బ్రహ్మదేవు డంత్యజాతిని బుటింవి యడవియందు డాచినటువంట్‌ నెన్నెలకరణి జేసె నిందుకా విధికేమందు నిండువదన వేం శ్వ మా మ పరపాశంబుల గోరి యెందుకయినకా (బాల్మాలి శృెత్యకమై శశాంక 20 (జా. క కోవిదులందుకు బురె భాపజు మోహాబ్ధి బడని పంకజ న్నేతుల్‌ శశి చ తెలియ గ జూబినా డ నిది దేవవ సందియమిందుకైమియున్‌ సారం ₹ 08 ఉ చక్కనివారితో మిశల ఒక్కనిదానవటంచు వేడ్యతో జొక్కుచు. జెబ్బనందులకు జూవినయందుకు నా మనోంధం దిక్కట ఎద్దమయ్యె ఫలమబ్బెను హా యిటులుండఫద్దె ఓ చక్కర బొమ్మయంచు సరసవతిభాషల నిచ్చగింపుచున్‌ హంస 1 8 శీ అందటుకి చిన్నయసూరిగాలు తమ బాలవ్యాకరణములో సంజ్డా పరిచ్చేద ద్వితీయ స్యూత్రయిు (క్రింద (వ్రాఎన వాక్యములో కొందజఅమళతంబున అని అకౌరాంత శకటరఫ సవాతముగా కొందణ శదిము (స్రయోగించినారు గాని ఇకొరాంత శకటరేఫసవాత ముగా కొందతి శబము పియోగించలేదు. గనుక అందలి ఎంది కొందట రూవములు అసాదువ్సీలు అని కొందరి అభ్మిపాయము అందలణు శబ్ద నిస్పతి విచిత్రముగా నిరాఎంచి అందటి మతము కొందఒ మతము ఇత్యాది ఇకారాంత శకట రేవసవాత రూపంబులు (గ్రామ్యంబులు అందణమతమ. కొందజముత... అనవలయును అని గుపార (పకాశికాకారులు అనుశాసనము చేఎనారు అందుకు వారికిగల [వమాణము పనీ చెబ్బన చిన్నయనూరిగారి వాక్యములోని (పయోగమే కౌని ఎదైనా ఒక వ్యాకీరణస్యూతముగాని యతిస్తానమునుబట్టి అకారాంత శకట'రేఫ సవాతరూపమే అని చెప్పదగిన కవి (ప్రయోగము కౌదు

బాలకివి శరిణ్యము రల కొందఅ మతంబున అని చెబ్బన చిన్నయసూరిగారే తమ నీతిచందికలోను వాందూధల్మశా స్త్రములోను అందతి అందజికి మొదలయిన రూవములు వొడినారు గనుక చిన్నయసూరిగారికి రెండు రూఎములున్ను ఇష్పముఠే అని చెప్పవచేబు విన్నియసూరిగారి బాలవ్యాకం ణముతోని లొల-ఎఎను పూర్తిచేయుఎకు ఉదే శంచి ఏ౨ంచిన (ఫౌఢవ్యాకంణములో ఆవార్యులవాశయినా అందజకు అనే ఉండ్‌ వలెను అందతీకి అని ఉండకూడదు అని అనుశాఎంచి ఉండలేదు శబలరిచ్చేదము ౯ొంవ స్యూతివఎలో ద్వితీయాదులం దసంయుక్త రివిస్హికింబు నిత్వంయన కిత్వంబు తజచుగనగు ఊ వారికా వీరికా వేరి ఒ రిక వాండికా వీరడ౯ా వెం్యడకా ఒకర్మడక౯ా మొ తఅచుగ ననుటచే ఇరువ నితృాదుుయం ద్విత్వంఎ తలుగదు అనిజన్నది ఇక్కడ ఇత్యాదు లనుటచే అందట కొందిఎ- మొదలయిన రూస ములు అనిష్టములని ఊటాంచుటకు అవకశ.ఎ కయగుతున్నది వై కృత చం్చిదికలో శసాదావిద్వా అందజచెళత అందజిచేత అనిఉన్నది అందజు ఇందజు ఎందలు వంచివే ఇదజు ఇరువురి శల్వురు ఎవురు మొదలయిన శస్దములు ఈ శబ్దములలోని రెఫ ఇకొం సవాతముగాను అకార ఎవా తనమూను ఉన్నట్లుప్రయోగాలవల్ల స్పష్టము భారతము-జఆదివర్విములో అందలిని (౧ 520 ఇద్దజీలో (౪1. (0) అని అచ్చు.పతిలో కనబడుతున్నది ఇంకా అనేక స్టలములందు కొన్ని సంవత్సివముల (్రిందటివరకు అచ్చు ఎడుతూ ఉండిన (గ్రంథాలలో అందటీకి కొందటికి మొదలయిన రూపములు కనబడుతూజండేవి భాగవతములోని కొందటికి తెల గు నేనందటీ మెబ్బంతు అనేపదృములొ ఇకారినవాత రేఫ శకటరేఫమే కనబడుతూ ఉండేది అందజకి సాధువె అందటలకు సాధువో నిశ్చయించుటకు దకార అకారకకారి ములు యతిస్తానమందున్న పద్యఎిలు కనబడినిదాకా తగవు తప్పదు అటి టఎయోగ 0 రు ములు బెండు కినబడినవి క అనుటయు నాతం డందజ కును మెలపున జెప్పవగల గుందుచు భార శల్య లి క దనుజు బరిమార్చి యందట కిని దానవ బాధదీర్చి కృఅకృత్యుండె ఎనివీిభ్యదుని శకుంతలా పరిణయము మ్‌ ఆశ్‌ (ఛయోగములనుబటి ఇందజు అందటు కొందలటు మొదలయిన శబ్దము లకు ద్వితీయాది విభక్తులందు రెండు రూపములున్ను వచ్చును రెండు రూపము లున్ను సొధువులే అని స్పష్పమైనిది

ర్‌] బాలకవి శరణ్యము అరవములో ఎనక్క్యు ఉనక్కు. నమక్కు. ఉమక్కు. అవ టుక్కు మనిద

నుక్కు రామనుక్కు అనిన్ని కన్నడములో నెనగె నినగె నమగె నిదుగె రామనిగె అనిన్ని తెలుగులొ నాకు నీకు మాకు మీకు రామునికి రామునకు లనిన్ని రూపము లేర్చడినవి రామునకు రామునికి అవి మాండరిక భేదములచే రెండు రూపములేర్పడి నవి అలాగుననే మాండర౨ికి భేదముఎచే అందజకు అందక అని రెండేఎ రూప ములు ఎద్ధించును ఇప్పుడు ఆంధ్రలోకములో అందలఅకి ఇందలటకి కొందబఒకి మొద లయిన రూపదులే సర్వసామాన్యముా వాడుంలొ ఉన్నవి ఇవి వై ఇృతి చందిక లోని అనుశాసనముబ్టిచూచినా ఎనవీఎభ్యద్రుని (పయోగముబుబట్లి చూవినా శబ్దముల సాద్భిశ్యమునుబట్టి చూచినా ల్‌ కవ్యవహారమునుబట్టి చూచినా సొధువు లనకతప్పదు ఎ (ప్రాసముల్‌ ముమ్మాలి వాసవులా బ్వురిపెసుధాధీధితి అజ్బం 298 క్‌ సురవతులాబ్లురిపై భాస్క-రు లిరువురుగూడ ఇ 880 శా అయ్యా ఎక్కడినుండ యిక్కిడికీ లీలార్టంబు ఏచ్చేననా

రియ్యద్దాననమి దనింతదయ మీ కెటయ్యె నే డెద్దినె

జెయ్యంా గల యూడిగంబని ప్రశంసంపకా ఫణ్‌ి(గామణీ

శయ్యాస్తు9ండు (స్రసన్నమూ రియయి రాఒన్యుకా విలొకింపుచున్‌ కాళ 58 క కొడుకుల నందల నిలడ యిడ్శి పరలోకమున కరిగె భాం ఆది * 528

ళం

క సుందరి మా యిదటీలో నం దెవ్వరి వంతు ఆది ౪ చ ఇందలి కి వ్విధంబున౯ా

దిరగ నవజ్ఞ 'సేయుటిది పాడియె ధర్మువె ధర్మనందనా సభా 112 కౌ కల్పింతుకా భోజనమిషముందలకి దృ ఎంబొంద బె'ప్తెదన్‌ భీమకస్‌ 28

న. అయనే

క దనుజు బరిమార్చి యందజికిని దానవబాధదీర్శి కృతకృత్కుండై.

“మునిజనములు హర్షింప గ జననాయకమౌళి విజయ శంభఖంబొ తెన్‌ శకుంత

లె 5 చాలా ఇంకా అయినా కూడా మొ చాలా కూడా అయినా మొదఎయినవి (గామ్యదీర్హాలు ఒక బూటలొ ఒక వర్ణము లోఎంచినవ్పుడు ఆ లోసమునకు (ప్రతివిధానముగో దానికి పూర్వమండున్న అచ్చు దీర్హమవుతుంది. దీనిలో వె పరీత్యమేమీలేదు అన్ని భాషలలోనూ ఈ విధాన మున్నది వేదములలో దుర_డభ = = దూడభ దుర్‌-ధీ = దూఢి సంస్కృతమందు రొజన్‌_్మవ్ర వి రాజా శర్మన్‌_శర్మా గుణిన్‌..గుణీ ఎతృ-ఎతర్‌-ఎతా (ప్రాక్ఫితాదిభాష లలో తరచుగా ఈ మార్చు కనబడుతుంది సం వింశతి --వీసతి-వీస్‌-వీస్‌ సం కర్తుమ్‌ పాలీ.కాతుం సం సరప_పాలీ సానవ సం కర్కటిక వాం కాకరీ సం శె

బాలకవి శరణ్యము ర్ట

ముద్దం్యపా మోగర సం ఎంహ [పా ఎహ వాందీ ఆగే ఆగ్‌ ఎఛే కామ్‌ సాత్‌ ఆర్‌ మొదలయిన మాటలలోని దీర్లాలు ఇటివే మన ఉచ్చారణలో జొగా బారా తేరా పంజా తనికీ డేరా హర్కారా "“మొదల్‌యిని మాటల అంత్యదీర్హాలు హకారము లోఎంచడమువల దానికి (పతివిధానముగా వచ్చినవే తెలుగులోని కున్న_కూన కొలుపు.కోపు “సెచ్చు-గిచు చివుకు-చీకు చెయ్యి-చేయి నుయ్యి-నూయి. నెయ్యి- నేయి తిన్నె-తీనె తెమ్మ-తేము నివులు-నీలు తనుకు-తా కు బొడ్డసరము-టోడస రిము మువ్వురు-మూపురు మొగము-మోము ముహుర్తము మూర్తము సహయము సాయము మహా_మా సగము సాము ఒకరు_ ఓరు ఒకటి. ఓటి తలయంఎ_ తలాఎ లొంగు_లొ గు తలగడ _ తలాడ మొదలై నవి ఇట్టివే

అవ అనే వర్షములు తెలుగు బాషలో అగా మారుతవి ఉన్నవాడు ఉన్నా డు మాయలవాడు =ఒమాయలాడు వలవదు = వలాదు వమటివకు - మఠాకు ఎడవాలు = పడాలు కడవసము = కడాసము అమావాస్య = అమవస ఆమాకు (ఇది ఓ(డ్రభాషలో ఉఆసగా మారి కాప్యములందు హఅసయు క్తమైనదిి

అవాలి మా

[ఇంగ్రీమ _ఫెంచి మొదలయిన థాషలలో కూడ ఇళ్లు వరలోవములు పర్ణాగనుములు వర్ణవ్యత్యయములు కలుగుతున్నవి నం యజ్లోవవీతము మారి నేంవాడుకలో జం దెవు అయినక్తే ఓడభావలొ పెతొ అమొనది సం అంగ వస్త్రము మారి అంగోస్తము అంగో్‌ గోపీ గావంచో అయినది లాటన్‌ భాషలోని 001 16 ౪6 0060 90 0642 279 అనేమాటలు మారి 02809 94 6 అయి నేడ. వాడుకలో నున్నివి ]]

ఇశ్తే నకారమునకు పూర్విమందున్న ఇకారయి దీర మవుతుంది తివియు... తీయు ఉక్కివు డు ఉక్కీ దు సంఫ్క్కతళబ్దిములు అవ వర్షములు (పాకృతమందు ఓ వర్షము మారుతవి అవఎర-ఓసవ_తెలుగు ఓసరిల్లు భాగవతులు- భాగోతులు (ప్రాచీనాంధ్రమిందు పూరణాన్థకముగా సంఖ్యావాచకములకు అగి. చేర్చేవారు ఇది అగు ధాతువుయొక్క తద్ధర్మార్థక విశేషణరూపము ఉ రెండగు నింద్రుడు ఈ రూపము ఆదిపర్వమందు మేము చూఎందినప్పుడు అసాధువని వాదించిన మ రా (శీ జయంతి రామయ్యపంతులుగారు శాసనములందు అది కనబడినప్పుడు అది (ప్రాచీనాంధ్రభాషలోనిదనిన్ని అర్వాచీనాంధ్రబాషలో అగు == అవు మారి అవ అయినదనిన్ని అంగీకరించి తమసత్య్యయత్వము ,పకటించినారు రానురాను ఈ అవ కూడావారి ఓ అయినది రెండగు == రెండవు - రెండవ = రెండో-ఈ శద్దిములు శిష్టవ్యవహారమందుండుటవల్ల ఆయాకాలములందు కవులు వాడినారు నిరంకుశోపాఖ్యానములో (చూ ఆ2౭ప 09)

$బి బాలకవి శరణ్యము క వాడా నాలుగుగడియలు నే డాదిగ గడఎ నూర్యి డి క దూర్చునకుణా రా డోయని తలపోయ గ మూ డో జామయ్యె నంత మోద మెలద్చన్‌ అని రదకవి నాలుగోపాదములో మూ డో అని _పయోగించినాడు ఈ పారము ఉన్నపటిణము ఓరియంటల్‌ లె (బకీలో నున్న తాటాకులప్ప స్తకమందున్నదడి ఆ పుస్తకమే ఆధొరముగా (అతి(వాయింవి కీ రిశీమలయిన పోలవరం కృష్ణారావు గారు తమళఆస్టా నకవులు శతావధానుల (బ శ్‌ తిరుపతి వెంక పేళశ్వరులచెల పరిష్క శింఎంచి అచ్చు వేయించినారు. అచ్చు పుస్తకములొ మూ డఏ అని ఉన్నది ఇట్ల మార్పు జరిగినదని చెన్నపట్నమందే (బ థ్రీ వెచూరి (పభాకరశాం్రారు నాతోచెబ్బ తాటాకుల పు స్తకములొని పారము చూఎంచినారి. మేము కాకినాడ వళ్ళినవ్చుడు మిమిందారుగార్‌ ఎదుటనే (బ శీ దివాకర్ల తిరుపతిళాబ్రగారితో ఈ పారమునుగురించి మాట్లాడా తాము బుద్ధిపూర్వకముగానే ఆ పారయము మార్చినట్టు ఒలఎికొన్నారి మార్చినందుకు నొచ్చుకొన్నారు కూడాను అట్లు[గంధము మార్చడము అయు క్తమని జమీందారుగారు. వారిని మందలించి మార్శాండెయ పురాణము పరిష్కరింవిన +ఐ శ్రీ ఆయండి వ్యాసమూ రి శాబ్రగారి ఇట్టి మార్పులు అనేకము. చేఎనాంని చూషంచి ఆ విషయము [పమాణపతములో సీరూఎంచి సంతకముచెన మాకిచ్చినారు పూర్వకవుల కావ్యాలు ఒండితుల పరిష్క్టరణము వల్ల ఎలాగున ఐ డయినవో లోక మునకు కెంయజేయుటకోసము ఈవిషయము ఇక్కజే చెన్పవలం వచ్చినది అవు అవ మారి ఓ అయినళ్లే ఇయ మారి ఎ ఎయినది ఉ కిన్నియ-5న్నె లంజియ_లంజె ఆటక తియ-ఆటక తె మొదలయినవి కొన్ని పర్ణిములుగా విభజించవచ్చును ా గా జ చాలా -- చాలన్‌ (చాలుధాతువు- అన్‌ తుమున్నాద్యరకము రూడాలం కూడ కా( కూడుధా తువు__అన్‌ తుమునా ఇద్యర్దకము) ఇళ్లే మళ్లా లేనుకా(ఉదనుకా) తాకొ(=దా కౌ ఆరా మొదలయినవి మొటమొదట 'తుముస్నాద్యరకములయినా తానురాను నిపాతసంజల వంటివి అయినందున ధాతువుల అర్హము “మరుగుపడది చాలా అంే అధికదపా అని అరము చాలన్‌ అం'పే సరిపోవ కా చాలునటు అని భావము కూడా సముచ్చయార్థకమే నేనుకూడా అంటే నేనున్ను అని అర్జీము శూడకా అంకే క్రూడ్రుటకు “కూడేటటు అని భావము వాడు ధనము కూడ(న్‌) బెక్రైను అనే వాక్యములో కూడ(న్‌) అనే శబము కూడా గా మారదు దానిన్‌ కాక (న్ఫటోకు అనేవాక్యములో తాకు ధాతువుయొక్క అరమున్నది ఆచెట్లుదాకారా (అంతదాకా అందాకా పో అనే వాక్యాలలో ఆ తరము మరుగుఎడ్‌ది చెప్ప కు౦డన్‌ = చె కుండా నేను రాకుండా మొ ఈలాటిపే ం

బాలకవి భరణ్యము 08

ఇశ్తే చేఎనన్‌ అయినన్‌' అనే చేదాద్యర్హతములు చేఐఎనా అయినా గామారి చేఎనప్పటికిన్ని అయినబ్బజఓకిన్నీ అనే అర్హములను బటోధిస్తున్నవి

సముచ్చయార్థకములయిన ఉన్‌ ఇన్‌ మొ వాటిలోని నకారము: లోఎంచడమువల్ల అపూర్వమందున్న అచ్చులు దీ రృములయినవి అందరున్‌ అందరూ అన్నియున్‌ అన్నిన్‌ అన్నీ ఎమియున్‌ ఎమిన్‌ ఎమీ ఎమిన్నీ చెబ్బయున్‌ చెప్పిన్‌ చెప్పీ చెబ్బన్నీ అదియున్‌ అదిన్‌ అదీ అదిన్నీ మరియున్‌ మరిన్‌ మరిన్నీ అంతయున్‌ అంతా అంతాను ఎలయున్‌ ఎలా ఎలాను

న్‌. ళం ఉం

[కన్నడ జెమిని థారతమందు కూడా (పయుక్తము ఇవుమూరూ -- ఇవి మూడూ ఇవుగళిల్లా = ఇవిఎల్లా అవవూ ఇవనూ = వాడూ వీడూ ఇట్లు దర్ప ములు నేటి కన్నడభాషలో సాధువులే ]]

తృతీయాద్చర్ధిక _నత్యయము అన్‌ లోని నకాఎములోఎంచి అకాంము దీం మయినది చేతా వాతా కానిది ఇంచా ఎంటా లేనిది రొళ్ళా రొకళ్ళా ఎంటజో ఏ టా ఇంకక౯ా ఇంకె మెదలయినవి ఇయివంటి మాటలేకాక రూపాంతరములు దీర్పాలు గలవి వందలకొలదిగా తెలుగుకావ్యములలోఉన్నవి వాఎలొకొన్ని నిఘంటువు లోని కెక్కినవి గుడారము గూడారిము కిలారి కీలారి కుయి కూము. నరాజి నారాజి నారాజీ కిచకిచ కిచాకిచ గోణము గోశా _ క్రుందెలు కుందేలు తింగెడు తంగేడు బంగరు బంగారు అకిట అకటా గరిఉ గరిడీ నెల నెజా లకొరి లకోనీ

దీర్హాలుగల అన్యదేశ్యాలు అనేకము తెలుగులో చేరినవి వాటికి ఎవువచన రూపములు దీర్హాలకు ఎరయు”ా లువర్తవు చేష్చడముచేతనే నిస్పన్నమవు వున్నవి ఉ ఎసొ-బస్తాలు కివికీ_క౨కీలు లోడూ_లాడూలు 'వేదమందున్ను సంస్కృత మందున్ను దీర్హాలు రూపాంలరములం దున్నవి అద్య ౬ అద్యా (చూ అద్వాచ మృడయ అత ౬ అతా (చూ దేవం 'దేవ్యత్రా చకార చక ఉవాద ఉవచ రవ రావ ఇట్టివి వేలకొలది” ఉన్నవి శిషవ్యవహారమందున్న దీర్షాలు “(గ్రామ్య

న!

దీర్తాలు అని పరిహసము చేయడము అవివేకము తమ్ము తాము నిందిందుకొనుకే అట్బేతుంది కొండావారు పురాణపండావారు అనిలోకులు అందరూ వాడుతున్న ప్పుడు ఎవరొ ఒకరు పండితులు మాఇంటిపేరు కొండవారి. ప్పరాణఎండవారు అం'కేచెల్లదు ఎకొవారు. మేకావారు ఈగావారు. తురగావారు. పృచ్చావారి. మచ్చా వారు కాజావారు రాజావారు తోటావారు కోటావారు గోడావారు టోలౌవారు కొండా వారు బండావారు పురిపండావారు ధనపండావారు. తాతావారు కవుతావారు వరదా వారు గదైెహారు వేపావారు. గంపావారు బొద్బావారు. రెబ్బావారి. దోమావారు

04 ఒలకవి శరణ్యము తన్మూవారు బయ్యావారు బ్యురావారు చల్లావారు మూలావారు కశావారు శిష్టావారు (ప్రవావారు మొవ్వావారు వాసావారు విస్సావారు ఉన్నాయి. ఇశ్లే సేళ్ళతో ద్‌ర్తా లున్నవి ఎ(ర్మావగడ మల్తాపగడ యల్లాజోస్యుల తల్తావజ ల రామారావు ళం ఛ్‌ ఆ౧ంంయి కృష్ణారావు లింగారెడ్డి వేమారెడ్డి శివాజీ తిమ్మాజీ (బ్రహ్మాజీ మహత్మాంధీజ మొద్‌లయినవి. ఖట్టిరూనముటి వ్యవహారములొ ఉన్నవి కనుకనే ఎతారామా చార్ములు తమ (బొాఢవ్యాకరణములో కర్మధారయంబు బిరుదాద్యు త్తరపదంబయ్యె వేని ద్వ్యక్షరాదంతట్రు పుంసంజ్ఞావాచకంబగు పూర్వపదంబు నంత్యాక్షరంబున కంతట దీర్ణంబుదిహుళంబుగానగు (చూ సమాస 2) అనిసూ(త్రీకరించినారు న! ఇవి అన్నీ (గామ్యదీర్దా లని వాదించేవారు దీర్దాలు తొలగించి హైస్వాలు వాడవలెను ఇకను కవుఎ (ప్రయోగములు చూడండి బాలా ఇంకా అయినా శా బాలా నిన్ను మచీయజీవముగ నే ఛావింతు నెలప్పుడుకా జాలా నే గలుగంగ నెంతపనికికా సంజ పము£ి బొంద గా నేలా ఎగ్గున గుట్టు చే హృదయం బింకిట్లు రచించుటల్‌ మేలాదా పక తెల్పు నీతల పు నెమ్మింబూని కావించెదన్‌ అని 1 88 శా చాలాగయ్యముచెం చిక్కిన మద సంబె రమస్వామిసపె అన్న ₹/ 820 క జొలారి జొతి పడతికా గొలారీ మదంబుగదుం గె కొనె ననుచుకా (నూ మేలారణ లోకుల నం జాలా ౦ఎకత్వమద్చె సర్వేశునకున్‌ గౌరీ చౌపదములు సతతభ క్తి యుత సన్నునిజాలా కృతలుతులను రాగిలు వృధుశీలా కృతయుగమునను స్వకృతమయిలీలా కతి వృషగిరి యనజెల గును జాలా (సబం క నీలా శ్రీభూదేవులు హేలాగతితోడ వెంట నేతెంచుటకె చాలా వేడిన హర్రి మీరేలా వలదనియె మర్మమీయక యంతన్‌ మృత్యు ఎ నే నిద్రపోవు దాకా న్మిద బోవదే వని చెస్పునోయని పాయకుండు వైజ[! ల్ల ఊఉ యౌగయి నేేక్రియకా జరుగు నేలజనించితి భూమిమీ ద విం కాగలకార్య మేమి పటాభి య్‌ ఉ మానసవేగవాహమ్సల్పు మత్తగజంబుల వెన్నియున్నవిం కొ నొక కొన్నిగ్తూదువలే (వో

బాలకవి శరణ్యము లిక్‌ శా ఈఊరితిక గొనియాడు నారదుని దా నీకించినకా (పేమనిం కారావొయి వరంబు వెడుమను రామస క ఈడకు వచ్చిన కాదని యాడకునుంబోక మినము వోయిగనెచటన్‌ శా కూడా నుందుదుమో యని రాధ క ఆనా ఎ వినోదము లెన్నెనా కలవై న దెన్న నాకలుగునొకొ యానారీ ఎరిఎంభం బెనాటికిస ని వచ్చునిదె హరియనుమీ దశా ఉ ఈ కరుణాకటాక్ష మొకయించుక నాపయి నిల్చియన్నచో నేకడ మెలుగాక వగపేటికి గళ్లెడు దానవేంద్రయై నా కలదొక్కి విన్నపము నాకు సురాధిస దశా క ఐనా నెనటువలె గా నే ననుకోరాదు దశా 78 శా కౌలెండా యిటువంటి ఛాందసముళె నైనా గలావిందుకున్‌ దశా (0 క భావమున దల చు నర్థము నీవే చెబ్బతీవి తిరుగ నేనది చెప్పం గావలెనా పని లేదయిన్‌ వినుమొక జేఎ యది ఘనంబా సీకున్‌ పార్వ ఉ తామసమర్యకాటక (బధాన శిరోమణి యె.0తవారినె నామది తెక్కబెట్టక ధనంబుల గూరిచి సానిం క కాదేని విను డొక్కటియిం కాదేవిని సారంగ శా ఓ శీతాచలకన్యకారమణ నా యుద్యోగమంకేరి కె నా శ్మీఘంబున నిచ్చి వంపు వతి సన్మానుండవై ము కీశ్వరశతకము ఒ రామయ్యగారు క చాలాలాభము గోరిన కేల గలదికూడ వెచ్చగేంచక వలయున్‌ 6 రెండో మూడో క వాడా నాలుగు గడియలు నే డాదిగ గడిఎ సూర్యు * కదూర్పునకుకా రా డోయని తలపో యగ మూ డో జామయ్యెనంత మోదమెలర్పన్‌ నిరంకు 11 (02 గీ పుటలో వెలుచుండ గా భూతలమున దప్పోకిరువద' యెనిమిదోద్వాపరాంత మందు గలియుగ ముదయించె నప్పుడు చోళ రాజు భువినేలు చుండె ధర్మంబు మెఅజయు వేం శ్వ మా (02 సీ అంటంగ గడలెల్లి నారురేఖలుగిఎ (క్రిందిపందొబ్మిదోఛభందమునకు ఇబ్బక 1 చ్మకబంధము క తొలుదొల గలయునప్పుడు చెలువు డు వేగంబెకర గు జెలువకురండో కలయిక యందును కామకళానిథీ 3.

రగ బాలకవి శరణ్యము 7సీనా తలా గి చదివి యత డందవకు నిట్లు సరిదిపెట్టు జ నది తలాయొక ముద్దెడు సారగించి ఎరిమ ఉ _అందణకున్‌ దలాయొకటి స్వార్థము గల్గుటదో వ బల్కె... (ప్రభా ౪7 88 క్‌ కాననివాడద్దము చేబూనినిగతి దీక్షకొక్క. పురుషు డు పూజల్‌ "సేనా నొనరించిన నానీలగళుండు మెచ్చునా యెందై నన్‌ దభ క ఎలా సేనామాఎలు బాలా నీమీ ద నాదు _పాణము విడగున్‌ బసవ రగడ ఈత నీటులోన జాటు యశము సాటికెతె నొకతె లొతుగాశ బోయి సేన లోగి నానయె త్తె నొకతె రావి శ! = 8 ఉండిన యఖఅఆనశ్‌ ఎదమిన్‌ ఎదు అంతా క అనుజులకు నడ్డపడి యే మిని జేయ గ నీవు జూచి మెచ్చితా కీ వును సాదురే గెనేనిన్‌ విను తలపొలమునకాని నిలువదు సుమ్మి భాం ఉద్భొ 1 శ్రి చ జనకు డు లేబుకిం గడు విషాదమునొందెడి కృష్ణ భూస్తలి (దెళ్ళకయున్నె తేజె నే నిని బబిళోకవేగమున నిర్భర వేదన జెందకుండునే ధాసపొఎక ప ఈ క్‌ తనకై కౌాదేమదినె ల్లిను గోరుట వినుము దా (బళయమొందెనయే నిని వారని యుద్యోగం లళ్యక్‌ 85 క వినుమమ్మెయి నిర్హేశం బున నవ్వాగ్దేవి మూర్చవోమిన నప్లే మిని బలుకకుండి అళ్వ 1 ల్లి ళా ఆముయ్యేడు దినంబులందు శివభక్యాచారసంప త్తికి ౯ ఎమా భూయ యనకా (బబద్దు డగునా చిరొండసంవీశ్వరుం డేమీ కొంకకపెట్లు జంగములకుజా హేరాలమిష్టాన్నముల్‌ హర చికి ప!

బాలకవి శరణ్యము రి శా తల్లిన్‌దం్యడియు నన్ను గానని మనస్తాపంబునం బొక్క గా మనుచ 111 01 మ స్తవముల్‌ సేయు ్రుతుల్‌ సమ జగ దంతర్యామివిన్‌ నీవ 1 75 డ్‌ తండ్రులకెల్ల దం డియగు ధాతకుల దంద్రవిదేవ సీవు మా తండ్రివి తల్త్‌విం ఒతివి దై షమవు౯- సథివికా గురుండవు౯ భాగవ 1 252 తరలము "నద నృగోధవశాఖ్యయు కా సురసాఖ్యయుకా సురభికా ముని "మొదలుగా ఇ 258 శా వాలింగీలియు వాయపుత్తుంసరియే నిర్వచ "1 909 శా ఎమికాజేయకయున్న గొవ్వియిట నీ వేతెంచితే మ చం డిక యంతర్హితయైన మామయు మజణందికా నిిదమేల్కాంచు జెబిని * 11 8 న! అబ్బులు కేమి సషేయునొకా యా జగదంబ యి కఠా విరండదీన్‌ జెప్పెదనంచు కళాకిా (0 ఊ పట్టు యొకింత యొత్తుచునె గాటపు గూరిమి దెల్ప్బె మిక్కిలిన్‌ కళాశగ ౮ మ జనముల్‌ మెచ్చగ ముకారచించితినుదంచ దె్వైఖరింగారుడం బును శ్రీ రాఘవ పాండవీయము గళాపూరోదయంబుకా మటిన్‌ 'దెను గుంగబ్బము అెన్నియేని ల బకా [6 ఉ ఇంటికి నడ్డమా క యొక యింతయులేక చరించువానిచే నంటిన గందుగెందళకులంగమునం గలవాని మిక్కిలిఖా గంటికి నించువాని పాండు 110 601 మ విను ముకా శౌరికినోడి సంగమ మరుద్విద్వేష యెచ్చోటికో చని వెండిం జనుడెంచి శాలి అ౦తా శా అంతాసంశయమే శరీరఘటనం బంతా విచారంబె తో నంతాదు ఖపరంపరార్షితమె 'మేనంకా భయ(భాంతమే యింతా నాంతశరీర శోషణమె దుర్వ్యాపారమే దేవాకిణా చింతన్నిన్ను దలంచి పొందరు నరుల్‌ (శ్రీకాళహ ్రశ్వరా శ్రీకాళ శా నానాదానవితానముల్‌ గొన ఐరాన్నతు డై నిత్యక ర్మానుష్టానముమాని రేవగళు లన్యాయార్జిత (ద్రవ్యసం శాసుండైై పరమార్థమైన సెలవింతాలేక పడ్డఫ్పులి చ్చేసిచుండది పోవ దు ఖపడ దానిబ్రయ్యె వెయేటికిన్‌ సానంద

88 బాలకవి శరణ్యము 210 వళ్టు బద్బు కొల్టీ కొద్ది కళ్టు కద్దు మొల్య ముక్క బతబి ఎలదు కొలది కలదు మొలక వలచు మొదలయినశబ్దములలో మధ్యాకరమం దున్న అచ్చు అకారము గనుక లోఎంచ కూడదనిన్ని అట్లు లోబంపగా ఏరర్ల రూజములు అసాధువులనిన్ని కొందరి మతము అయితే అనేక శద్దిముల మధ్యాక్షర మందున్న అచ్చు-ఉకార ఇకారమే కాక అకారమైనా...లోఎంపగా ఏర్పడ్డ రూపములు నన్నయ కాలమునుండి నేటివరకూ కావ్యములలో తరుచుగా కనబడు తున్నవి వలచు నుండి ఏర్పడ్డ వల్చు రూపము నన్నయ తిక్కనలే వాడినారు (చూ అది 11 89 శాంతి 111 846) మహాకవి (పయోగాలు విమర్శించక అస్పకవి..-- చ కొలదిగమున్ను చెప్పె జలికొండ సృఎంహు డు వెలయంచు నీ వల నగసాలర్యుద పనువా డును మొల్కలటంచు గూరిచెం 'దెలియక కొందజిట్లువికృతిం బదపద్యమునకా లకారరే ఫల తలపై యకారమును బాపుదురార్యులు నవ్వునట్లుగన్‌ "అని ఆక్షేఎంచినాడు ఈ వద్యములోని విషయమే కొంచెము భిన్నముగా అం,ధ్రకవుల చరితము (ప 2 వలో ఉన్నది కంసాల భద్రయ్యతాను రచించిన సరసజనమనోరంజనము కృష్ట 'జేవరాయలవారి ఆస్థానములో చదివినప్పుడు ఎన్న డునేరిచెకా అనే పద్యములో మొల్కలు అనే (పయోగమునకు రామకృష్ణకవి ఆక్షేఎంచినొాడట ఈ కధ నమ్మదగి నదిగాలేదు తక్కిన విషయములేట్లున్నా మొల్క (ప్రయోగమునకు రామకృష్ణకవి ఆక్షేఎంచి ఉండడము అసందర్భము ఎందుచేతనంశే పాండురంగమాహాత్మ్యములో ఈ రామకృష్ణకవి _మొల్క రూపము 11 (04 ౪28 + 28 లోను మొక్క రూపము 1 78 లోను మొలక రూపము 1 8 లోను మొల్వదు ౪ $8 లోను మొలచు 7 8 లోను (పయోగించినాడు చిన్నయసూరి తన బాలవ్యోకరణములో ఆచ్చికంబులం బదమధ్యంబుల నలడరల యుత్వంబునకు లోవంబు బహుళంబుగనగు నని వకీర్ణ పరిచ్చేదమందు 27 వ సూత్రముచెబ్బ దాని తర్వాతి సూత్రములో లా తి యచ్చునకు సవాత్ర మొకానొకచో నుడినడుము లోపంబు గానంబడియెడి అని (వాఎనాడు అందు కుదాహరణముగా ఇచ్చిన రూపములలో ఆత్విమునకు లోపము పొలతి పొ ల్సిలో కనబరచినాడు అయితే ఈ ళబము పొలు తిగాని బొల తికొదు అందుచేతనేకాటోలు బాలవ్యాకరణ గుషార్వవ్రకాశికలో ఈ ఉదాహరణమునకు మారుగా ఉంగరము- ఉం(గ్రము ఉదాహర్చోచినారు ఉదాహరణమేదై నా పదమధ్య వర్ణముపై నున్న ఆత్వమునకు లోపము (గ్రాహ్యమైనది

బాలకవి శరణ్యము ఫ్ర శబ్దరత్నాకరములో ఆత్వమునకు లోపము రాగా ఏర్పడిన శబ్దములు అనేక ముగా కనపడుతున్నఏి అందులో (సమాణముతో ఉన్న శబ్దములు కొన్ని ఎత్తి కనబర్చ్బుతున్నాము అల్వరించు ద్వ పే అలవరించు యొక్క రూపాంతరము ఎ (వేలు గఅజవంగ వెరవల్వరించిరో నోర జెతులు (గుక్కినొల్లునా డ నిర్వ ౧ఆ ఉర బడు ద్వ ఉరలబడు (స్వార్హమున బడు భం త్తు తరులురంబడి పెలగిలిప డు చందాణ౧ఆ ఉం ళం ౧ తర్గు దే అ [కి [పయాణమగు తరలుయొక్క రూపాంతరము గ్‌ా ఇబ దర్లిపో గదే భాగ కాస్క-ం తల్లు దేఅ క్రీ తల గు యొక్క రూపాంతరము తొల గించుటకు. (శభుత్వ మెలర్బ్చగ దాల్మి యూది దుస్తరతర మానసవ్యధలు తలుము భార అర ౬ అ తలుగుయొక్క రోపాంతరము తల్చు దే స క్రి తల చు యొక్క రూపాంతరము తద్భాషణములు చిత్తమున దల్చుచుండుటచేఎ భాగ ౪స్కం నుల్క దే వి నులక యొక_ రూపాంతరము భదగజేం్యద్రము నుల్క్యతాళ్ల చే థో ౪ ఆ బలము వె వి బల గము యొక్కరూపాంతరము కై. న. ల నిజకుమారులనై న నిండుబలమునె న విడుతురు లోభంబు విడువలేకీ *ా శవ ఉ౨అ బొండము దే వి బొండలముయొక్క రూపాంతరము క అరుణంపవు బౌండ్రముల ఆము ౧ఆ సోర్రగండ్లు దే వి ఐ సోరణగండ్రుయొక్క. రూపాంతరము వ! ఛం ళం వ గి తెల్లవాలుచున్నది బయలల్లార్చుచు ళం సోరగండయందు జొచ్చిమడిఎ ధార ఉద్యో ౨ ఆ |! లం ఇటువంటి శబ్దాలు ఇంకాఅనేకముగా శబ్దరత్నాకరములో ఉన్నవి కొట్నము ఎడ పొడ్ము అ్యద్రుచు తల్గడ దొర్లు నడుమంతము మొదలె న శాలు ఇటువంటివే (| ళి ళం నూ ౧ వల్లు వద్దు---ఈ రూపములు సరిగా 'పెనిచెబ్బన రూపములవంటివికావు వీటి మొదటిరూపము వలవదు ఇది ఎట్లు నన్నయ (పయోగించినాడో చూడండి అనిన నంతకుండిట్లనియొ అయ్యా మీ యానతిచ్చినట్ల మసలవలవదు తక్షకుండను

00 బాలకవి శరణ్యము దుహ్టోరగంబు. 'పేఎన విఘ్నంబున నంత మసలవలసె ఆది 7 ఇక్కడ మసలవలస అనగా జాగుచేయవలఎ వచ్చినది అనిన్ని మసలవలవదు అనగా జాగుచేయవలంనదికాదు అనిన్ని అర్హము వలవదు అనే శబ్దము (కమముగా వలాదు వలదు వలు వదు గా మారినది వలాదు అనే రూపమునకు (ప్రయోగము కనబడదు 'గాని ఈ రూపము ఏర్పడకుండా వలదు అనే రూపము షర్చ్పడదని చెప్పవచ్చును వలదు అనుటకు చూ సారంగ ౧ఆ అక్కట ముద్దు లాడవలదావలదా యిటువంటి భాగ్యముల్‌ వల్దు అనుటకు (మా కేయూర 8 ఖీ (రుక్మాం 88 65 72) వద్దు అనే రూషము ఊఉ _త్తరాం(ధ్రకవులు అనేకులు వాడియున్నారు వలధుసుండి వల్లు వదు రూపము లేర్చడినపే కలదునుండి కలు 3దు రూపము లేర్చడినవి వీటికిన్ని ఉ తరాంధ్రకావ్యములలో (ప్రయోగముల నేకమ్మీలుగా ఉన్నవి అయితే ఈ మూడురూపాలలో నుమొదటి రెండింటికిని గల లరములలొ రెండు పోయినవి ఆమె బుద్ధికలదు.కల్లు ఆమె ఈ పని చేయ ₹ల్‌దు_ఇల్లు ఈ వాక్యములలో కద్దు ప్రయోగించుటపీ వల్లకాదు. ఆమెకు బుద్ధికలదు_కట్టి ఇక్కడ మాత్రము కలదు కలుతో పాటు కదుకూడా (ప్రయోగించవచ్చును అనూ కదు కు ఉన్నది అనే అర్హయమాతమే నిల్చినది క్షొల్ది కొద్ది వీటి మొదటిరూపసము కొలంది దీనికి పరిమితి శక్యము అనే అర్హములు రెండుకలవు చూ శబ్దరత్నాకరము వ ఇప్పుడు రాజకులంయిలు కొలందికి మిగిలి నాకు భరియింపం గొలందిగాకఃయున్నయవి హరి పూ ౫ ఆ ఈ అర్హమలలో పరిమితి అనే అర్హములోమాతమే కొల్లి కొద్ది లోళవ్యవహార మందున్ను (గంధములందున్ను (సయు _కృములై ఉన్నవి రానురాను కొద్దిరూవమునకు అల్బము అనే అన్వము వచ్చినది ఈ అరిమందుకూడా ఈ రూపము కవులు (పయోగించినారు * ఏ శద్దిరత్నాకరములో కొల్లి కొది రూపములు చెర్చుకొన్నారు చూళ 6 కొల్టి దే వి విణ కొల ది యుక్కథాపాంతరము. నెవ్వడి జేకొదిగ దీఎ నీలా 8 ఆ కొద్ది దే వి కొల ది యొక్క రూపాంతరము ఐం ద్‌నినిబిట్టి కొది ఠూపము (ప్రాచీనకవుల [వయోగములందు కనబడకపోయినా వ్వివద రామాచ్‌ణఖ్స్‌ రచియించిన రంగనాధునీ కాలమునుండి అనగా ఎడువందల సంవత్సరములనుండి (గంధసమెఉన్నదని నిశ్చయముగా చెప్పవచ్చును ఈ రూపము శద్దిరత్నాకరమంచేకాక సారిదినీఘంటు వెంకళేశ్వరుని ఆంధధ్రనిఘంటు ఆంధ్ర భాషార్హవము లక్ష్మీనారాయణీయము మొదలయిన నిఘంటువులలో కనబడుతున్నది

వాలకవి శరణ్యము (1 ఉత్తరార్యధక వులలో అనేకులు తమ కావ్యములలో .ఇంపుగా (సయోగించినాఠు అద్ది కొద్ది యని పాసయతులళో అచ్చు తెలుగు రామాయణము మొదలైన (గంధము లలో దిద్ది సవరించుటకు వీలు లేని స్టలము లందు (ప్రయోగము "లున్నవి హంస వింసతిలొ చెక్కులు ముద్దుపెట్టి వా తెజ మొనవంటి కొద్ది కసిదీల జుజుక్కున నొక్కి అని ఇంపుగా ఆయు క్తమై ఉన్నది ఆధునికులు కూడా ఈ రూపము యదేష్టమూా వాడినారు కళాప్రపూర్త వేదము వేంకటరాయ “శాస్తులవారు “సైతము ఈ రూపమ వదహారుసార్లు తమ కథాసరిత్‌సాగరములో వాడినవారే అయినా ఈ రూవము అసాధు వని కోపోలు ₹0డవ కూర్పులో అఆ(గ్రంధమందు ఈ రూపములు కనబడకుండా సవరించుకొన్నారు ఈ రూఎయము నిఘంయివులందున్ను గంధము లందుమ్ను శిష్టజన వ్యవహారమందున్ను కనబడుతూ ఉన్నా (బ్రహ్మశ్రీ శ్రీపాద కృష్ణమూరి శాస్తుంలవారు తమ వ(జాయుధము ( పుట ? ఏలో పరిమాణార్థ మైన కొల దికి కొద్దియగు_. (గ్రామ్య వ్యాకరణము అని ఎగతాళి చేయుటకు సాహంఎంచినారు

వల్లు వదు న! యి

ఉ మారవిరోధి యస్పుడు గుమారిక దెచ్చిన పాలకోర దా

కోరికతోడ నె త్తికొని కుత్తుకబంటిగ గోల బాలచె

న్నార గ గాంచి ఎన్ననని యారడివెటితి విటు సన్ను మా

వారికి జెప్పుదున్‌ మరువవద్రిది యంతోట బోషే మీదటన్‌

బసవ పు 1% పుట 05

ఉ పంచాబ్దింబులవా డు తం[డినగు నా పక్షంబు నిందించి య

త్కించిద్భీతియులేక విష్ణునవాతుం గి రించుచున్నాడు వ

లంచుం జెబ్బన మాన డంగమున బుశ్రాకారతన్‌ వ్యా జ

న్మించెన్‌ వీని వధించి రండు దనుజుల్‌ మీమీపటుత్వంబులన్‌ భాగవ ౪1 87 శా బాలు డు రాచబిడ్డ డు కృపాలు డు సాధు డు లోకమాన్య సం

శీలు డు వీ వడధ్యు డని చిక్కక సుక్కక 'కూఠచిత్తులై

శూలములం దదంగముల సుబ్ధరులై 'పహరించి ర్ముగవా

చాలత నందలున్‌ దివిజ శతుడు వలన డయ్యె భూవరా ఇగ 0 ఊఉ ఈ చాయ జలింపవద్దు పదచాలుననుం జెలియోర్లు రామాభ్యు 1 ౪ చ తల చిన న్విద్రరాదు చలి దార్కొను మోసల బేర నెవ్వనిం

విలచిన గుండె జల్లుమను బేర్చు చున పరితాప వేదనల్‌

నిలిచినచోట నిల్వధృతి నెక్కాన దక్కట రంగరంగ తా

నలచిన యింతి బాయువగ పద్దు సుమీ పగవాని కేనింయున్‌ వై[ 5

(లి బాలకవి శరణ్యము వనమయూరము 'పెదలకు దండములు పెట్ట దెల్లెడలన్‌ వద్లీన్‌ డు వ్యిసధనవారములు వా డున్‌ బుదబడి యింటికడ టోరలిడు వీ డున్‌ గడ్రరితనంబు గల కష్టమతి వా డున్‌ సానం ₹/ 6 టా లా ఉ చక్కనివారిలో మిగుల జక్కనిదానటవంచు వేడ్కతో జొక్కుచు జెబ్బరందులకు జూచినయందుకు నా మనోరధం బక్కట ఎద్ధనుయ్యె ఫలనుబ్బెను హా యిటులుండ వదె యో చకె.ర బొమ్మయంచు సరస (పకిభాషల నిచ్చగింపుచున్‌ హంస 84 కొది ద ఉ కొద్గిగ నున్న నెన్నడుము కూ కటికందక ఫాలపట్టికన్‌ అని 12 గీ పరిపరియనంగ జిందజ వందజయన నలరుచుండును గణళోర్హమగుచు బాట పాటయన గొద్దికొద్దియన్మాట చెలగు భూతిలఎతాంగ (్రుమాతృభూతలింగ ఆంధభా 11 67 క కొద్దిమెకాలకు జోదో పెద్దపులింగజిచి చంపు బవిడుగువలెను దె నుద్దప్‌డీ దుమికి యిది మా గద్దటి జొగిలము దీని గనుగొనుము నృపా కవిరాజరు పు 88 డి (ప్రొద్దునలేచి గుంటలకు బోయి మొగంబుల (బామివచ్చి మే ల్పద్దులు పుల్లనీరులును జాల గ ద్రావి పొగాకు వీడెముల్‌ కొద్దిగ జేఎ లోన బలుగో చులు పె బురిచుట్లు నొప్పా బద్దులతో జరింతు రరవల్‌ పురవీధుల వెంటమున్నుగన్‌ చెన్నపురీవి 4 మ కడిమింజిల్క ఎసొళిజక్కి. నెదురెక్కం జివ్వునందోవి బ ల్వెడవింటకా నునువా డి పూములుకులోతింగూర్చి బిట్టొర్చి నె వ్వడి జేకొల్టిగ డీ డాఎ మరు డవ్వాల్గంటి చన్లోయి నె న్న డు చక్కికా గుతిచేఎ యేనె నదరంటంగా డి మై సోలగన్‌ నీలా 0 3 ద్వి వట్టిమాటల చెక్రువాడయగా డతడు ఘట్టి సుజ్ఞాని చిక్కండు మూయలకును వారివారల కొల్పి-వనుధ జరించు నీరు కొల్పిని నుండు సేరజంబటు పభులింద్వి ఈ ళం

బాలకవి శరణ్యము (08 ఊఉ కోరిచకోర దంపతులు గుంపులు గుంపులు కూడి రంతులజా జేరిన చం్యద్రికారసము జేకొని మార్కొని పొట్రకొద్దిగా బారణచేఎ 'ముల్లరా అయో 7 చ కృతిగల వీరరాఘవ కవీంద్ర సుతుండవు కొద్దివాడవే ? కామకళానిధి $ ద్వి కొద్దిగా ము త్రెంపు గొనలి (వా గెంపు " మద్దెకాయల డాలు మలయ జెక్కిట్ల రా బాలకొ ఉ ముద్దియ మోహ మెంతటిదొ మోహన రూపవిలాస వింటియే సుద్దుల నొల్ల దెవ్వరిని జూడి గ నొల్లదు సొమ్ములొల్లదే ప్రొద్దువిడెంబు చల్వలును భోజన మొల్లదు నిద్రయొల్లద్‌ కొద్దికి పచ్చవిల్తుని లకోరుల నోమగుచున్నదోకదా శళాం 1 06 కఠఅదు కలు కదు గీ పెద్దయేను ఈ కాలంతగడద్దు శ చదవి 1 800 చ తనుతరి రోమవల్లరికి దా నిరువంకల గల్లులేదు నా ననయము సూక్ష్ముసూక్మముగ నజలజానను కొనుమించి లో చనముల కింపొనర్చు గడు సన్న్క్‌ గారుమెలుంగుది గచ క్క-ని నిడుఎ టవాటికనగా బడునట్లతియత్నదృశ్యమె భా పుట 89 చుత్తకో (క్రాలుకన్నులు గుబ్బచన్నులు గందువొందస్‌ చందురుం బోలు మోమును గలులేదను బుద్ధి దూజనికౌను భాగ వ 28 క ముద్దుగ తిలకము నుదుటను దిద్దియు దిద్దకను లేచి (త్రిపురాంతకునిన్‌ ముద్దియయోర్తు గనుంగొనె కద్దోలేదనెడు నడుము కంఎంపంగన్‌ ం శివరహస్యభండము 1 క ఎ పురహరు డెటు గంగ నఅకాల నొకకన్ను తనకు గలన్నగౌతమునికంయె సొనం 1 పుట 88 మ కనవా తమ్ములు నేడనాడ జనిరో కల్గుంగదా నందివ ర్హనముల్‌ గల్లు శివాలయంబునను గద్దా కొంచనుల్‌ గడ్డు క ల్లినవారిండ్రనటంచు బల్కు జిగిమేల్మికా బుస్పలీలా వధూ జనముల్‌ వేడుకకాండ్రతో వెలయు వాచాటొఢి గీ _ర్రింపుచున్‌ సానం 11 48 క్త అద్దంపు 'మెటు గు చెక్కులు దిద్దిన రాయంచనడఢలు తియ్యని మోవికా ముద్దులుగుల్కు మొగంబును కద్దోలేదనెడు నడుము గలదా చెలికిన్‌ సురాపు8 ఎ నీకు నామీ దాన నిజముగా జెప్పుమా నాయందు [బేమకదా యటంచు ఆ హంస 1[ 58

04 ఖాలకవి శరణ్యము కక ఎబి ఇది వలన నుండి ఎర్పడిన రూవము భారతాది (ప్రాచీన (గ్రంధములలో వలన రూసమేకాని వల్ల రూపము కనబడదు అయితే “ప్రాచీనభాషలో ఉన్న వలను కబ్పిము విశేష్యమీ' ఉదా *కలహంన పలికిన పలుకులు గణియించు వడి దాని పోయిన వలను చూచు. దీనికి బహువచన రూపము వలంకులు ఇది బౌప ఎభ్గ క్రికము గనుక వలనన్‌ వలనికి మొదలయిన (ఛథమేతర రూమములున్నవి వలనన్‌ హెత్వర్ధకముగా వాడుటచేత (కమ్మకమముగా పంచమీవిభ క్తి త్యయ మైనది జఎసఉచ్యతే వలన అని ఆస్థ్రశద్ద చింతామణిలో ఉన్నది అయితే ఉత్త రాంధములో బ మ్మెరపోతరాజుగారి కాలమునకు (చూ భాగ ౪ 1 8 పుణ్య పాపముల శేషములవల్త్ల) వలన వల్న గాను వల్న వల్ల గొను వాడుకలొనికి వచ్చిఉండును శిషజనివ్యవహారము ననుఎరించి పోతన 'వెదనాది మహాకవులు నిరాతంకముగా కల్ల రూపము వాడినారు ౧ నూతన శబ్దము సూత్న అయిన'ప్లే వలన శబ్దము వల్న అయినది అనేక శబ్దములలో మధ్యాక్షరమందున్న అచ్చు-ఉకార ఇకారములే కాక అకారముకూడా- లోఎంచినది ఈ విషయము కల్డు కద్దు మొదలయిన రూవముల్మకింద విస్పరించి చర్చించినాము స్వరత_త్త్వ్యమును బి ఉచ్చారణలో అకార నకొరములు కలిఎ పోవుటచేత పాలకొలను పొలకొల్ను పాలకొల్లు గాను నెలనొట్ల నెల్నాట్ల శెల్లాళ్ళు గాను మారినళ్లై వలన వల్న వల గా మారినది ళు వల్ల రూపము పోతనాచి మహాకవులు తమ (గ్రంథాలలో ,_పయోగించిఉన్నా అప్పకవి చిన్నయసూరి మాత్రము పంచమీవిభి కి (ప్రత్యయములలో వల్లి పేర్కొన లేదు అయితే చిన్నయసూరి తాను రచించినో మిత్రలాభమునందు 5 వ పేరాలో లోభమువల్ల అనిన్ని 8వ పేరాలో ఈమాటలవల్ల అనిన్ని (ప్రయోగించి ఉండిన్ని కాను రచిం౮చేన వ్యాశరణములో దీనికి అనుశాసనవీపిచేస ఉండలేదు చిన్నయసూరి చెప్పమరచిన లక్షణము చెప్పడానికి సంకల్పించుకొన్న ఎతారామాచార్యులవారయినా తమ(పొఢవ్యాకణములో వల కు అనుశాసనము చేయలేదు గాని ఆ వ్యాకరణము లోనే కొట్టకొనసు ము కలత్షణవి'వేచనము రెండవసూ(త్రమందున్నవాక్యములో యవి పూర్వరేఖేంబులే యనుటేకు వలకొదు అని వల రూపము (ప్రయోగించినారు అంతే కౌక తమ శదిరత్నాకరములో "పల శబము చేర్చీకొన్నారు ఇందుకు _సమాణముగా చలిమలవల్తో నులబలు చలదనంమిన "= అని మనుచరిత్రములోని పెద్దనగారి ప్రయోగ మున్ను ప్‌క్షిజళ చూదైకనయన(ప్రకంవ గుణసూచన లేమియు వళ్లగావు అని పారిడాతాపహరణముత్లోని ముక్కు. తిమ్మనగారి (వయోగమున్ను ఉదాహృతములై ఉన్నవి గనుక ఆచార్యులవారి మతమందున్ను వల్లి సాధువే కాని అసాదువుకాదు

బాలకవి శరణ్యము 006 ఆచార్యులవారికి పూర్వమే చాలాకాలం [క్రిందట పుట్టిన ఆంధ్రవ్యాకరణ ములు సంస్కృతమున రచించినవి రెండు మేము చూచినాము అందొకిటి ఆంధ్ర కౌముది ఇది నాగరాక్షరముల ముదితమెనది రెండవది అమ్ముదితముగా ఉన్న అధర్విణ వ్యాకుంణము కీర్రిశేటులయిన కొమిజ్హాజు లక్ష్మణరావుగారు గవర్న ెుంటువారి (గంథాలయమందున్న వ్రతినిఐట్టి (నాయించినది ఈ రెండు (గ్రంథాల తోను వల రూఎమునకు అనుశాననమున్నది () ఆం్యధ్ర కౌముది సుసునులచేతి కొరక వల్లక్వందువ్‌ _ సుపఏకేస్యు 7వ స్యూతము ఉంచి కన్న పటి కంటె చుండి వల్ల వలన వంకోండో్యో. జస 26 వ స్కూతము గం (2) అధర్వణవ్యాకరణము ఉంచి కూడా వల వలన వంక యుండీతీ ఎంచమీ నిర్ధాంణే కన్నకంయే దేశే పారుడిరిష్యతే గణపవరప్ప వేంకటకవి రచించిన ద్విరూపళోశ మందు వలనకు -వల రూపాంతరమని ఉన్నది ౯ క కళ్ళెలు కళ్ళియిలనగ న వళ్ళు నగళ్ళన గ వలన వల్లిని యనగా నొల్లము వఐల్లమునా గను కుళాయి కుకాయినా గ గొఅలు నుపేందా 8 వ సంత్సరములో ముద్రితమైన రావిపాటి గురుమూ ర్రికొస్తు్రలవారి వ్యాకంణదులోను ఆ ఎమ్మట పున్టిన వ్యాకరణములలోను వల్ల రూపమునకు అను శాసనము ౨నబడుతున్నది ల ఆంధ్ర పండిత భిషక్కుల భాషాభేషజముళో -వల్ల బెల్లమయినదట అనే శీరిక్కకింద (02 05 "సేరాలలో ఈ రూపమునూగురింది చర్చ నవీ సరముగా ఉన్నది [6 వ పేరాలో ఉత్తరాంధ్రకవుల (గ్రంథనుల్రనుండి ఎత్తి (వాఎన 28 (ప్రయోగము లున్నవి చూడండి ఆ వ్యాసములోనే కళాాపపూర్ణ వేదము వేంకటరాయళాస్తు9లవారు వల రూఎము తమ (గ్రంథాలలో చాలాసార్లు (ప్రయోగించి ఉండిన్ని తమవలినే ఈ న ళగి రూపము. (వయోగించిన కీ ర్రిశేషులయిన మహామహోపాధ్యాయ కొక్కొండ వేంకట రత్నము పంతులుగారిని నిందిస్తూ ఎ సొరవాటుననో ఈ భాషకెల ఒకమారు చును వాట న్‌ చరిత్రలో పడిన వల్లను బెల్లముగా (ప్రయె గించుకొన్నా రని ఎట్లు ఆంధ్రకవిళా పితా వహుని సెతము వివేకముఠతేక ఆక్షేఎందినారో తెలియజేఎనాము

106 బాలకవి శరణ్యము యల ళా ఊఉ చెలెలుపడ్త బొములకు జింతి౨ జానకి దెచ్చి రాముభూ ళం వర్ల్‌ళుకోడ్‌ నోటమిని వార జేఎతిగాని తిప్పు నా వలను గల్గెనంచు జనవల్లభు దేవి నొసంగనై తి మీ కల్లలు నమ్మి నెబ్ముదిని గార్యము గోల్పడి తింక నేటికిన్‌ నిర్చ విచిరా * $8 క అల్లేమ తను హళాహళి వల్సనె కాదలవళి వివాదావళి రా జ... న. సల్లవకావశిగల యా కల్లోలము లెన గ హల్వకలోలముగన్‌ బహులా 1 56 రి వ ఎ ఈ కళానిధివల్ల సకదా దిక్కుదిక్కులవారలెలను దెలివి గనుట వ ళం యా వసుభఖనివల్ల నేకదా విబుధులు కోరికల్‌దీరంగ గడుపు గనుట యీ మహావిభువల్ల నేకదా సభ్యులెన్నగ నిశాచరులెల్ల దిగులుగనుట యీ స్యత్సభునివల్ల నేకదా మోదించి కువలయంచెచ్చుగా గూర్క్మి గనుట బిల ర్‌ లౌ ఆ ఎలమి బుణ్యపాపముల శేషములనల బుబ్తుచుందు రవని బుణ్యచరిత భాగ *7 $ ఎ దిహుకావధానముల్‌ సజఎ నాలుగుసగల్‌ “తేజానందితి మలధీరువల నుధు ళు క! చ విలయకృళానుకీలముల జే డిమి బో డిమిమాలి వెల్మిడిం గలనన భూతధాాతిమటి (్రమ్మఅరూపయినిల్చి యోషధుల్‌ మొలవ గ చేయునట్టి నయముం (బ్రతికల్చము నెట్లుగాంచు నీ ళం చలిమలవల్ల న్వల్లఎలు చల్ల దనంబును నూరకుండీసేన్‌ మను | ఉ తల్లియదంగడియం గురుడు దైవము భ్రాతయు జుట్ట మీన మా ట్‌ కెళ్లి త్వదాజ్ఞమీలుటకు నెంతటీవారము విశ్వమంత నీ వల్లను సంభవించు మజి వ్యప్నని నీవభిలంబు శివర పుట | న! ఉ ఎవ్వనివల్న బుట్టుజగమెల్లను సంతతముం (ప్రవర్దనం ళం బెవ్వనివల్న లీనవుగు నెవ్వనివల్న తిరోబాతంబునా నన్విభు దేవదేవు నిను నాత్మభజించెద మేము భక్తితో పుట 22

బాలకవి శరణ్యము 07 గి చెల్లటో నీకు సాధ్వీమతల్లివై న తల్లి కీళతి యొదవెగా దన్ను గనుట వల నీవల భారుణీనల భాజ ఇ క న మిజీ యీరీతివచ్చుట మేర టమ్మ సార 151 $5 12 అరుదై సంస్క్యృూతమందు వింశతి అం'పే రెండు పద్దులు అని అర్థము ద్వి కబ్ద్వములోని దకారము పోయినది (ఇంగ్రిషుళబ్దము శ*ంర టి? = ₹/08క్రల0 = శా0ంశలా(ర్రై = శేక్ర్రటంక జ 60) లో తకారవకారములున్నవి వితింశ శబిము (పాక్సతమందు వీసఈ వీసా పీస్‌ అయినడి సం (త్రింశత్‌ 'పాకృతమిందు తీసఈ తీసా తీస్‌ అయినది ద్వాదళ శబము (పాకృతిములో బారహా హిందీలో బారా గుజరాతీలో బార అయినది (తయోవ్‌ంశతి శబ్దము ఎబాందీలో తేఇస్ట్‌ శ్షేకుస్‌ పంజావీలో తేఈ అయి పోయింది ఇళ్లు తెలుగులో ఇరువది మారి ఇరువె ఇరవైగాను అరువది అరువై అరవై గాను నేటి వ్యవహారమందు శిష్ణులు వాడుతున్నారు. శ్రీనాద్దువి కాలములోనే ఇరువై అని వాడుక ఉండేది శాసనములలోవలెనే కాఖ్యమ్య్ములతోనూ శబ్దముల మార్చులు కనబడుతున్నవి అయితే అచ్చుపు స్తకొలలో పరిష్క త్తల “"మోసమువల్ల కొన్ని కొనరావు కనుక అచ్చుపడ్డ పుస్తకాలలోని టయోగాలే కొన్నిచూదజొను కరువై మ హరిదాటించె బురోపకంరమున వాహ్యాళి (ప్రదేశంబునం దరుదే యల్లయరెడ్డి నందను డు దొడ్డయ్య క్షమాధీశ్వరుం డిరువై నాలుగు మూళ్ళ మేరయను గోసెక్కింప గానేల య ద్ధరాణ్‌నాథుని క్షీర్తి దా ఇ గడునుద్దండించి బ్రహ్మాండమున్‌ కాశేఖ [ $ వ ఇంక రా గల యిరువై తొమ్మిదవ ద్వాపరంబున నీవు వ్యాసుండవై వారాణాశీ పురంబున 'వేదపురాణసంహితా ధర్మశాస్త్రంబులు నక్కాణింపం గలవాడవు 015 క ఈ యొనియిది -ఖేదంబుల6 (చేయసులు వదార్గురుం _బభిశ్నాత్మకలై

భిజి బాలకవి శరణ్యము యాయతి గతి నిల నూటిరు వె యెనిమిది భేదములను వజలుదు రెలమిన్‌ నరస 1 50 మ అటజిచేయింబలె మేఘపుష్కర మహాహార్యాంతరాళశంబునం దణవె యోజనముల్‌ వెడల్పును శతాయామంబునుంగలి య కా గ తీ వీరుత్తరు కూన్యమైన బయలందంబొందు నన్నేల కుం దణచై నల్గడలం గొలంకులునుగా నల్మించు. జిత్రంబుగన్‌ వరాహ ౫ 81 మ ఇరువె వంబశరంబులేసె గపటీఖేంద్రంబునా దాణముల్‌ మ 06 క తొమ్మిది దేవరగుళ్ళకు దమ్ములు 'నేకోనశతము తడయకపెటకా దొమ్మిది నూణులు తొంబై ల తొమ్మేడి భవనములకెన్ని తోయజములగున్‌ సారసం గణి ఏభయింటి నొసగి 5 1056 / 952 195 వాళు ఎవీళు వేటి అవి ఇడ్లి ఎవి అనే సర్వనామముల ద్వితీయాది విభకులు వావి పేని వేని __.ఇళ్యాదులు (స్రావీనాంధ్రమందుడేవి వీయ వాడు వేడు (ఎవడు అనే సర్వనామముల ద్వితీయాది విభ కులు కూడా ఇమే ఉన్నందున సంధిగ్గత కలిగి నది. దానిని తొలగించుటకు వాటి వీటి వేటి వాడుకలోకి వచ్చినవి ఇవి పూర్వము సదిందుకములుగా ఉండినటు తాటాకు పు సకములలోను 50 ఎళ్ళ (కిందట అచ్చు లం నాన వపడ్డపు సకములలోనుకనబడుతున్న ది "పెక్కు-_పెక్కింటి పెక్కిటి అన్నింటి-అన్ని. అన్నిటి ననసువోని _ ననుబోంటి _ ననుటో టి మొదలయినవి సాదృుశ్యములు అశ్హే వానిలో _ వాంటిలో_వాటిలో అరవములో అవె గశె _అవమ0ం._అవై గళుక్కు-అవ లు న వు న మా (టటుక్కుూ అనే రూపములు (వాటిని వాటికి అనేఅర్హము గలవి ఎర్పడ్డవి) ఇంగ్లీషు యఖ థాషలోకూడా తెలుగు వాని వంటిదే [1 అనే రూపము 'రెండర్హములు గలిగి ఉండేది రానురాను 18 అనే రూపము వాడుకలోకివచ్చి నెలకొన్నది [పాచీనాంగ్లమున కున్ను నవీనాంగ్లమునకున్ను గల వ్యత్యాసములలో ఇది ఒకటి కళళ 9% వీ29 రం? 3064 267" క్రకజం002 04 మ216 2 10 9107076 ఈం 0౦62261900 200616 0౪6 ౧1602 ఏ6 50396 108 2170086068 8 ౫ తీ ౦62౯ 206 ౪0400 8105 053635 ౪6 ఇ725 క6041068 [02 9641013 1

బాలకవి శరణ్యము (08 వైడంం0[406064 ౧౮౩ 204 సం5 00-౭20 001 16 140 96 1009 ౪769 ఆ క రంజ 106 0003 [616 24 శ 0% 000 2120101 396 ఇలు 08 ఈ 187 లుం 63 2032౯ 0 5026630626 02 08 7౨20283 పిం8 642% 8 96610 ఇ 600 ల 10062 రమ6 ౪ 6 2 3 1088 పంద 07 3 0676 ₹28 00 39610110 06. 0766 294 9)” 1660 26 708 2౧ 206 21 16 2880286 - అశ్లై తెలుగులో వాటి మొదలయినవి అపరిహార్యములు ఇక (యోగములు చూడండి వచన కావ్యము లన్నిటిలోన వాటి వింటి "మొదలయిన శబములు అవరిమితముగా (వ్రాత్యపతులలో కనబడుతున్నవి మొట్టమొదట అచ్చువడి పనకమ ది అంటె లలో పరిష్క-ర్తలు దిద్ద లేదు వేటుకా వాటికా పేటిగ ఇతి పర్యాయపదాన్యపి దృశ్యంతే తాని (గామ్యాని దేళశ్యాని అని అహోబలీయం (ఫు ర్‌ లో నున్నదని కాబోలు రానురాను ఆ శబ్దములు తొలగించి వాని ప్రీని చేర్చినారు (చూ ఆంధ సావాత్యపరిషత్స్యతిక సం సంచిక ౭ పు 85 అమహదర్దికమగు తచ్చబ్ధమునకు వాటిని 'మొదలసు రూపములు వాడ బడినవి పరిషతువారు సంపాదించిన జె మిని భారతము (న్రాత్యప్రతిలో స్పష్టముగా కనబడుళున్న 3 రూపములు వారు తచ్చు వేయించిన (గంధములో కనబడవు పద్యకావ్యమయలలో (పానస్టానమందు పసయుక మయినవి కొన్ని(సయోగములు అచ్చుపు స్తకాలలో నేటికిన్నిఉన్నవి అవ్చకవీయము (1 208 ఎసపాదము) వీ టిలోనల నొక మూ ట్రిచే వడిలేని వాన పాదము ముందు గాన ఐడును చూచి టబ వడ్డాది సుబ్బారాయ కవిగారు ఆ పారము తప్పని అక్షేఎంచినారు అచ్చుకూర్చు లన్నిటిలోనున్ను (వాత్యసతు లన్నిటిలోనున్ను అశ్హై పారమున్నదన్నావిశ్వఎంచక ఒకమూ డు అనేది అవ్యపయోగమని తిరస్కరించి నారు (చూ తెలుగు ఎ్యత్రికసం 8 పృ 62 ఒకమూ డు సాధువు అన్నందుకు ఈ (కింది పయోగములున్నవి క మనిమొక యేవురమీయం గనయుం దోనరుగు చేళ గా నెయ్యెడ బో యిన నెలు గకుండుదుర విరాటపర్వం 1 58 చ ముదితకు రాకపోక లొక మూడుముహూ ర్రములయ్యె నయ్యెడన్‌ ఉ హరివంశము * 90 ఉ మోసల (_మోలనిల్చి రొకముప్పదికోటులు మూ డు కోటులున్‌ పాండు ₹ 59 మ ఒక మున్నూఅు గదల్సి తెచ్చిన లలాటో(గ్రాకుచావంబు భోగ 100 282

జీ0 బాలకవి శరణ్యము మాంథడూ టీక వా టిలోపలను గురువుల$కిందివి అప్పు 7 60 సీ నలగగ భజస గణంబు లేనునె కాని నగ్రఖధంబునకు నాండు గణము సౌొరదు వీ టిలోపల నొక మూటిచే వడిలేని 'వానపాదము ముందు గాన ఐడును 1౪7 270 సీ పీటిసాటిని మేటి సీబోటి బోటి ఉషాక 11 529 గి &తి మహారాష్రిభాషచే జప్పబడెడు నా లబ భీకరోక్తులు బిరుదులై 'పెక్కుదనరు వాటి బిరుదావళి యొనర్ప వలయు నండ్రు బుధుల సంబుద్ధిపదములు పొస గ గూర్చి 1 8508 1త (వాణాలు (6వాలాన బాలవ్యాకరణమందు ఈ రూపములగురించి లులనలు పరంబు లగునప్ప డొకానొకచో ముగాగమంబునకు లోపంబును దత్పూర్వ స్వరంబునకు దీర్హంబును విభాషనగు అవి చెప్పిన స్తూతములో ఒకానొకచో ననుటచే నీ కౌర్యంబునకుం (యోగవై రళ్యంబు సూచింపంబడియె అని చిన్నయసూరిగారు చాఎయుండుట చేత గుష్తార్థ్యప్రకాశికాకారులు. ఇట్టి (పయోగంబులు తఅచుగా నుండవు అని శాఎనారు కూచిమంచి తిమ్ముకవిగారు తమ సర్వలక్షణ సారసం్యగ్రహము (విభక్తి ప శృీలో వనము కాలము (పాజము ధనము డెంద మన ముకొరాంతములకు నాఠె నయు నొక్కతరిని మూల్వోయి దీర్తముల్‌ దాపలి దెస వర్ణములకు విభక్తుల వచ్చు నభవ అని లక్షణము చెబ్బ తిక్కన భారతమునుండి (వయోగము లెత్తి చూఎంచి నారు అయితే ఈ రూపములు (గామ్యుములన్న అభిప్రాయము వీరికి పోలేదు తగిలి వరంబు లెక్కువ తక్కుూవలుగ నియమ మేడలించి సల్కు-నవియె తలంప గ్రామ్యమగుచుండె నారుల దెగడెడుచోట్ల జెప్ప దగు నది కలధొత +శిఖరి సదన 'పాకటముగ గృతుల నాకడ నీకడ యనుచు బల్కుచోట నాడ నీడ

బొలకవి శరణ్యము యనిన వర్షలోపమగు ఫలములకు ఫ లాలనంగ హెచ్చు నీలకంర ఇటువంటి (గామ్యపదంబులయినను సుళబ్దంబు లగుట కుదాహరణ మహా కవి [ప్రయోగము అని వర్ణాధిక్యమగుటకు వరాహపురాణమునుండి ఫలాలు (పాణాలు గల పద్యపాదమున్ను భీమఖండమునుండి దినాలు కళతాన గల పద్యమున్ను ఉదాహరించినారు లోకవ్యవహారమందును (గంధములందును ఉన్న శబ్దములలో వర్హలోప వర్ణాగమవర్హాధిక్యము లున్నస్పుడు వాటిని నిరూఎంచి శబ్దనిష్పత్తి తెలియజేయడమే వ్యాకరణము _ అంతేకాని వర్షలోప వర్ణాగమ వర్ణవ్యత్యయములున్నమా(శ్రాన శబ్దములు (గ్రామ్యములనుట అవిపేకము ఈ విషయము సరిగా గురించక పోవుట చేతనే తిమ్మకవివంటి పండితులు ఇనెతము పైని పేర్కొన్న రూపములు ్రామ్యము లనుకొనుట సంభవించినది ఒకర్పునుండి ఓ రున్ను మొగమునుండి 'మోమున్ను వచ్చినక్షే పాణముననుండి (పాణాన వచ్చినది మరియొక విషయము పెనిచెప్పిన బాలవ్యాకరణ సూతములో తత్చూర్వ స్వరంబునకు దీర్హంబును అనుటచేత మువర్షమునకు పూర్వమందున్న అచ్చు అత్వమే అయిఉండవలెనన్న నియమములేదీ గనుక బభలెములు బఐలేలు ల! ముత్తెములు ముత్తేలు మొదలయిన రూపములుకూడా ఎదిసున్లపి వీటికిన్ని కవి జూవి అలి ధం చయోగాలు కలవు (€వౌలాలు---/వాణాన ఉ మేరువుచుట్టిరా దిరుగు మెచ్చులవచ్చుగురాలకంకె దై త్యారిని గల్కారూపు సమయంబున బూనెడి వాబికంశు జం థారికి నింపు సాంపౌదువ నాడెడి వెల్లపరానికంకె యా వారువముల్‌ రయోన్నతిని వాఎ దనర్భ్బు నరావరో తమా ఉన 70 నన (హూ క అయ్యిరువురు గదలదర ద (వయ్యంగుయ్యంగ (వేయరవమున జలధుల్‌ వియ్యాలంద గ మదమున డయ్యకపోరిరి విశంకట బలోదృటులైై ఊఉ హరివం 1 82

ః బాలకవి శరణ్యము మ అనినం గనెనెలు చిన్నజోవగను (బౌఢాంభోజప(క్రేక్షణల్‌ విన మేమంటిమి కృష్ణకృష్ణ వినరా వేసాలు మాతోడనా యనరా దింతియెకొక కన్నయప్నడల్లా తప్పు దండాలు బె టిన మా సొమివి సీవకొక వలవంజే వచ్చెనా బింకముల్‌ దశా 88 ల క లలిత నిజవామకరతల కలిత కనత్క-౦బుకౌంతి గలకల నవ్వన్‌ గలువల చెలి గిలిగింతల న్వలువగు తాలన్‌ బిసాళి నలువ గుజాలన్‌ పాండు 1 88 మ్మ చం (ద్రుని పెన్నుద్ది సమ్మగ్రకాంతి-మవామన్‌ నూనూ గు మీసాంలే గొనబుర్నథాయఫు ధేజుకూన యత డుక్కోచుండు వాచాలతన్‌ శ 86 సీ అలుఫాలం బొనుపడునట్టి చిచ్చే యిది పెనుగద వట్టిన భీమ'సేను భార ఉద్యో 1 7 ఆ ఎచట నున్న వాడ వేమైతి ప్రాణాన గఅవె యేను నిన్ను -గానకునికి౧ ద్రలశుచున్నవాండ ధై ర్యధౌరేయ నీ డకులు గు నూవవే సురేంద్రతనయ రోజ 82 గీ ఇంక నను బోటి. దొడరిన నింతకంళె నెడరువాటిల్లు వేగ పొమ్మింటికడకు హరియు బోర్డు డు నున్నెడక్తైన నరుగు 'మేనుదెగ నీదు (ప్రాణాన కింత నిజము కర్ణ 1 0 ఎ సన్నుతికెక్కిన సకల గుణముల నిమ్మబాతాత్ముచందాన మమ్ము (బోచు ఆ(శ్ర [1 (08 గీ అధిప నీ తనయుండు గయ్యంబు వొడుచు 'తెంపువదలక విభవంబు 'పెంసి మెరసె సారసానకు వచ్చిన చందమునకు నెలమి బౌందిరి పాండ వేయులును హరియు భీష్మ 42 శ్రా తల్లీ యిన్నిదినాల కేనియ సుధాధారారసస్యందియై యుల్లింబ్నున స్తుఖియింప చేయు పలుకెట్లో వింటి నప్వీటిలో

బాలకవి శరణ్యము [| బెల్లా కొన్నతనాన నే నొకడనె భఇికొనకున్‌ పత్తునో యెల్తన్‌ శిష్యుల గొంచు వతునొ నిజం బేర్చాటుగా జెప్పుషూ లా ఖీమేశ్వర పురా 1 20 మ విమలాత్మా ఒక విన్నపంబు వినుమూ (వపల్లెలొ నున్న పా పమునకా మానితొ నన్ను నేనుమెలి గే పాపాన రేపలెపై మమతిల్‌ మానితో యింతమ్మాత్రము వచింపన్‌ లేని పుణ్యంబు నీ విమరున్‌ కారిణ కావక్టముల్‌ 'దెలిన యోగ్యాయోగ్యముల్‌ చూచెదన్‌ రాధా [0 45 ఎ. ఇటుపుతలో యివావు మృడునంబవంటయిన దాఎంవిఎట్టి ముత్యాణాని శృన *71[ | లు . గి చాన మోమందమెల్ల లతోదవనమయంబు కొమ్మ ఉొమ్మింద మెల్లను గుచమయంఎయి కలిక్తి వెన్నంద మెల్లను గటిమయంబు గని దానికి సాటి జానా గ్ళాన రాధికా $ ఊఉ మైనపుటంటు వల్వగల మిచ్చుల వాళ్ళొంగల్తు కశ్తైలున్‌ దూనివ్రి నాలుగేన్నొావలతో దగు వ(ట్రములోనే నున్ననా నానగరొదృవంఎయిలగు నాజెములుండెడు సంచి గెంచుబె రాను వచ్చు నన్నయ ధురంధరు డంగడికిన్‌ గణింప “న శుక ప్ప 41 మ చెబ్బకు మి. తుచ్చసుఖముల్‌ మీసాలపె దేనియల్‌ మనసు 15 వాండు వాలు ళం మ! వాడు శబ్దమునకు బహువచనమందు వారు అనే రూపమేకాక వారలు వార్మడ్రు అనికూడా (ప్రాచీన (గంధములందు కనబడుతున్నది ఉత్రరాయ్థధ కవులు వాండ్లు అని వాడినారు. దీనికి పండితులు అనుశాసనము చేఎ ఉన్నారు ఆంధ్ర కౌముదిలో సూ 85 నిత్వం జళ్ళసో ర్లులౌ తస్మాత్‌ సూ 286 వాండ్లుర్‌ బహు వచనేఎవా బ్రయాంచ ఆడవాండు విధవవాండు పుంవాచకపదానామబఎహువచనే ళం ఉం వాండ్లుర్‌ నిత్యంస్యాత్‌ _మగవాండు అధోక్షజ ఫక్కికలో గాండ్లుర్‌ బహౌ అని వేష ళం “హో శి గాండ్రు మొదలయిన వాటికికూడా అనుశాసనమున్నది చిన్నయసూరికి పూర్వము వ్యాకరణము రచించిన రావిపాటి గురుమూ రిళాం్రు 'మొదలయినవారున్ను.__వాండ్లు గాండ్రు సాధువులుగానే అంగీకరించిననారు చిన్నయసూరి వీటిని విడిచినందున "నేటి పండితులు అవి రౌమ్యములనుకొంటున్నారు ఈ కాలమందు ఉతర సర్కారులో

డ్తీ బాలకవి శరణ్యము వాళ్ళు అనే రూపము వాడుకలో ఉన్నది ఆ శబ్దము పెద్దలు (గంధాలలో వాడు తున్నారు. (చూ కందుకూరి వీరెళశలింగం పండితులుగారి సత్యవతీ వర్విత--- మీవాళ్లు పశ ఆడవాళ్లు స్పలీ చిలకమర్ధి ల నంబంహంగారి సుధాశం వాళ్ళుతలి వీళ్ళతల్సి వీళ సంరక్షణ వ్‌! ళం రామ వాళ్ళము పు? 28 వాళ్ళకు స్తు | వెంకటపార్వతీశ్వయల ఎతారామ గబవాళ్ళ తప్పు వా డులోని బిందువు ఉచ్చాాణలొ వినఐడనప్పుడ బహువచనమందు వాడ్డు వాళ్లుగాను గొడ్డు గాజ గాను నూరళ తప్పదు ఇస్తే నాడుకు బవ నాళ్లు అయినది కొన్నినాళ్లు అన్నినాప్లు ఇన్నినాళ్లు ఎన్నినాళ్లు= కొన్నాళ్ల అన్నాళు ఇన్నా ఎన్నావీ నెఎనాఫ= నెలాంళ్లు= నెల్లాళ్ళు అని నేందారు ళం శ ళ్‌ ళ్‌ ళం లు (వాస్తున్నారి (చూ ఆంధధవ్యతిక తే 5_2పదిపు 8) శామరతూ డు లొని బిందువు పోయినఎమ్మట తూడుకుబ వ తూళ్ళు అయినది ్రీక్సృష్ణభారతమందు కవిసార్వభౌములే అశళబ్దిము (ప్రయో ంచినాల శా కోళ్ళుం దొక్కలు గటి కౌఒడవులందుం బందులుం దున్నలు౯ా లేచ్ళందుష్పులు లోనుగౌనగు మృాళింగూడి యేదుంపలో చూళ్ళో తిండికి గా అంణ్య ఆ 8 పద్యం 80 ఒడలు శబ్దమునకు రూపాంతరముగా ఒళు శబరి త్నాకరమందున్నది. ఇది వెళ్లసప్టలవంచది అని కోశనిర్మాతలు సమాధానము చేబ్చనారు. ఒడలు =* ఒద్ను ఒళ్ళు ఒడలు శబ్దము జౌనవిభ క్రికము ద్వితీయాది విభక్తులు ఒడలి౯ ఒడంిదే ఒడరికి ఒడలన్‌ బవ ఒడళు అయికే ఒళ్ళు శబ్దము వకు ఒంటిన్‌ ఒంటచెలి ఒంటికి ఒంట౯ా అనే రూపములు కలుగుతున్నవి ఇంలా ఒంచా (= వందా అనే వాక్యము స్య్యుసామాన్యమెనది నెటి (గంథాలలొ కనఎడుతున్నది వెడలు శబ్దము*వెడ్లు = వెళ్ళుగా మారిసా ఆ రెంటికిన్ని అర్ధములొ భేదమున్నిది గ్రాఎము వెడలి అంపే (గ్రామము విడిచి అనిన్ని గామమువెళ్ళి అంహపే [గామముపొయి అనిన్ని లోకవ్యవహారము ఇపే నన్నయీదికఎుల కాలములో అల్లు డు “బమునవర దిన అల్లురు అని ఉన్నా ఎ్మాట అలుం(డు అలుండు అలుంళు అలుీ అని మ! ౧౧ ౧ ఆం ళం అయినది అళ్లే కోడలు శబ్లమ.నకు బ వ కోడం(డు కోడండ్లు = కోడళ్లు అయినది కన్నులు కండ్తు కంళృ శ పండులు పండ్డు పంళ్లు పళ్ళు బండి బండులు బండ్లు బంట్లు బళ్ల ఇండ్ర్తు ఇంద ఇచ్ళు---ఇట్లు శద్దిరూఎములు మారినవి దాసు శ్రీరాములుగారు వేళ్ళు లొనే భఒరూపము వాడినోట్‌ (మూ మాలతీమాధవం పు $8 ఎ. అనేశజ్ఞ ( ్రీ

బాలకవి శరణ్యము గ్‌ తెను గున బిందు పూర్వము స్బరంటు అే దనుటకు కారణము లేడు లోక ములొ వినబడుతున్నది కంసాలి తెలుగులొని శబ్దము రాదా భోఒరాజీయములొ ఉన్నది (౫ 265 శ ౦ లొ లేదు పెండివి మొదలయినవి కూడా పెంక్ల పెంళ్ళి పెళ్ళి అయినవి ఎవ కొమా రుడ బబ వ కొమారులు కొమార్తు=కొమాళ్ళు అని వాడుక ఉన్నా కళా_ఒపూం థీ 'వేదం వేంకటరాయశాబ్రుగారు గొమ్య మన్నారు (చూ సారంగ ఆ ౨2 8 అయితే శబ్దరత్నాకరమందు అది సాధువుగానే ఉదాహృతిమయి ఉన్నది కవులు అది వాడినారు డకార లకారములు కలిఎ ళకొారములయినకే కొన్ని శబములలో కార లకారములున్ను ళకాంఎ లయినని ఉదా నీరుతూనీవ్ళ విస్తేరులు=వి సథ పందిళ్ళు గోస వేళు “మొదలయినవి మరి కొన్నిటిలొ అట్లు కావు తేటకు సుంకర్లు అనుశాసనము చేసెవారు గణాలు ఎర్బిర్భునలెను లొకవులొ నున్న శబ్ద మునకు అనుశాసనము లేకుంటే. భబ్రము దుషము కాదు అనుశాసనమే దుక్షీ మవుతుంది శిష్ణవ్యవహరమునకు అనీశాసనముఆధాంము కాదు ఆనుశొననమునజీ ఆధారము శిష్టపష్యవహారము శిష్టానాం ఉకౌ సూకాణామభావే ఆనుశాసనకారిణ ఎవ దండనీయా అని దండి అభ్మిపాయము నేడు తెలుగు దెశళమందు వాళ్ళ అనే రూపము సర్వసామాన్యమూ వొడుకలొ ఉన్నందుకు ఆంధధప్మత్రిక భారతి మొదలయిన వాటిలోనుంచి అపరిమిత ఎఎగౌ (ప్రయోగములు ఎత్తి చూఎంచవచ్చును అంతేకాక (శ్రీయుత జయంతి రానుయ్య పంతులువంటి మహపండితులు ఆంధ్ర సావాత్య పరిషత్‌ పత్రికవంటి దొడ్డ ప్యతికలో (చూ [0 పుట 2 మూగవాళ్ళు అనిన్నీ తనము సర్మకొత్త గంధము ఆంధ్రొ త్రరి రామచరిత మందు పద్యములొ (చూ పుట ల్‌త్రి పదియు... రెండు నెళ్ళ వయసు గలిగి అనిన్ని సయోగింవినారు కీ శే కా లక్ష్మణరావుగారు విజ్ఞాన సర్వస్వములొ (చూ పుట 880) లంబాడీవాళు అనిన్నీ కీ శే కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు గారు సత్యవతీ చరితతో (చూ పుట 8 8 మీవాళ్ళు ఆడవాళ్ళు అనిన్నీ శ్రీయుత చిలకమ రి లక్ష్మీనరనంహంగారు సుధాళశరచ్చం[ద్రములో (చూ పుట 28) వాళ్ళ తల్లి అనిన్నీ శ్రీయుత బాలాంత్రపు వెంకటావు పంతులూూరు తమ ఎతారామ లొ గవొళ్ళ తప్పు అనిన్నీ (ప్రయోగించి ఉన్నారు శతకాలలోను పదాలు పాటలు మొ వాటిలోను టీకలలోను కొశములలోను వాళ్ళ మొ రూసములు తరుచుగా కనబడుతూనే ఉన్నవి శిష్ణ వ్యవహారమందు నెలకొన్న శబ్దములు అసాధువుంని (గామ్యములని దూషంచరాదు ఇకను (పయోగాలు చూడండి.

(0 బాలకవి శరణ్యము వాంట్హు వాళ్ళు గీ పొగల తెగల జాజిగీ మిగుల వంచి దండి తెక్కలిగాండ్రకు మిండగిండ్ల కింపుగా మబ్బు మ చల్లా నింపుదొప నెల్లకడలందు నంతంత నిరులు గవిసె అచ్చ తెభా ఎట 588 శా వాండ్లు న్వీండ్తు ననుకా బడంతి యనుచుకా వా[కుచ్చ - వించుతా విండ్లంబుత్‌ శికళుపాలు డందుకొని రీపిఇా బెకొనందోడ వి ల్లాడకావారి జయింవి రుక్కిణబల న్వంశాభిమానందు క్రై సెంద్దాడకా వఎసెకా బయోఒముఖి తె ఎనక శమింపదగున్‌ రాధా 111 పుటక5 ముత్తుగాండ్లు (బసవ 1 పుట 70 0) సంగడికొండ్లు (రాధా | ఠి జూదరి కాండ్డు (సానం ్ష 29)కొం డెగాండ్లు(సొనం ఇ థ్‌ కొ డెకాండ్లు(సానం7 88) పందెగాళ్ళు (హంస 122) అర్జివాండ్లు (న శతకము షట త ఆండ్రు లంచ గాండ్లు (వెబుగో శతకము కల్సి కోడంళ్లు అల్లు9 డ్లైం ఎ అలరి మెధాళ కి నచట భూదేవతల్‌ వావిదస్పనీ (దిహ్మ వార్త నగుదు రపజయం బెలు గని యచట రాచకొమాళ్ళు రణమున వెనుకయౌొ రాము నగుదు రాధా శ 88 మ అవి చేనంటి చెనంటి జూచి యత డి టకా దలిదం(డ్రుల్‌ మనం ణు విరాజిల్ల గ గూడ బెట్టిన ధనంబుల్‌ లోకముదుకా గొమా ళ్ళవిగా కెవ్వరివమ్ము కౌవలయు వేళా వచ్చి కొంపోదు నే డివి సీపెటియ నాదు దా పరముగా నిందుండనిమ్మన్నియున్‌ సార 1 £& శా ఏరా యోరి వివేకవానమతి (దోవా నందనుండంచు ని న్నారా నమ్మిన దంతయుం గలిగె నెందైనకా నగర్జొనికి౯ బోరోరారో కొమాళ్ళు వావివరుసల్‌ బుద్ధిక- విచారింపకే గారాబుం వినతల్లి బట్టితివి యోగ్యంబే నినుంజూడ గన్‌ 16

బాలకవి శరణ్యము ఎ నెనరుకో బినతల్లియని కొమాళ్ళింటికి వచ్చిన దయ జూచు వారు లేరె? కే శ చెల్రెండ్దపై (విజయ క పట 28) కోడండ్లకుకా (శివసుధా 11 పుట 89) కొడండ్రె (శుక 1 పుట క కుమాళ్లు (హంస 129 త్రి కండ్లు కళ్లు వండ్లు వళ్లు వ నునుకురులం గరం ఐబగరునూనియు (దువ్వి హొరంగు గీల్లేడకా బెనచి _*బండి సామ్ములను బెట్టు మొగంబున బొట్టు దిద్ది యం ఒనమును కండి దిర్చి విరి చల్వపు బావడ గ“ాలికంచెలం జీను గుల గట నిచ్చి కయిసేఎ రయంబున మత్స్య నేథత్రినిన్‌ చె కివిఐనచ చ * 78 ఆ తపము చెన వెస్ప యుపవాసముల డన్స విగతికాయములను సుగతి నొంది యేమహాత్మురాలి నీకింతు మది నేది గలిగె జూడ గళ్ళ కరువు దీఅ నిర్వ విచి రా-పుట 8 ఎ. కడగండ్ల ఎడువారి గడగండ్త నీక్షించి తొలగించువారి దు ర్తొష మెం పుట 4? న్‌. క కళ్ళం వేస నస్లా (క్రుళ్ళడమున మోహు బట్టి తురువూడక యీ ఎల దునుము ట కూ కటి వేబండ ముండి కొనలు విరుగుటగాదె యణ వో ౪? పుట 4 చ గడియకు బెక్కునూర్షములు కల్లలు పల్కుచు సాధుకోఎిత న్నాడయ డటంచు (యొక్కూనపు డూరకయుండుచు వింతచేష్టలకా గడువడి దా నొకొక్కయిడ గండ్లెజ జేయుచు రాజ్య సొఖ్యముల్‌ గడుకొనులావారీమిసకి (గ్రమ్మిన మిళ్తులుగారె భూఎతుల్‌ రాజశే 1 28 గీ కోలకొక్కరాయి గూల నొక్కిగ జే ముండకి నొకని కండు పెరికి ఉం లట ళా వే డి కొణవులె తి మాడుదురొక్కని భణతతుల నొకనితుళ్ళడంచి సానం 1 పుట 28 భగ గి పదును గోరిగండ్ర బదరక గొందటి కండ్లు వెజికి నిమ్మ పండ్లు (గుచ్చి శం ళం

6 బాలకవి శరణ్యము చెట్లకంటగట్టి బంగాణికొలల ఇండ కొందతొడలు జిందుపరచి ర్‌ వెళ్ళి ఒలు భుబ్ళు వెళ్ళు గీ ఒరిగె నూడెను జారెను నురికె వెళ్ళి జాఏ బరచెను దొల గెనకా బలుకులెల ళం నవనిలొ ఐదిలాయితుం డఉయ్యెలనుట కాఖ్యలై యొప్పు చం్యద్రరేఖావతంస ఆంధ మానవ శీ గీ మఘూకరవముల చాడ్చున ఘోరవృతి దనరుఘనకొన కుటాకుబూ ధ్వనులవలన భాపజు డు వెళ్ళిపోయిన పాడుమెడ పగిది గాబ్బంచు ముదుసలి వడ తి యొకతె కళా 8కి ఉ ఒ ళ్ళారకమున్నవవ్చి యొక యంగన చూచె నిరెంద్ర చంద్రునిన్‌ కవిక ఎ ఒక్క ఏబ్బరమా హురుమతు పరుగెతు సళ్ళించు కళశ్ళెముల్‌ ఘళ నంగ కృష్ణరా వి 1 58 ఉ ఆడదు భర్తమాట కెదు రాడదు వచ్చినవారి వీడ గా నాడదు పెక్కుభాషలేడ నాడదు వాకిలివెళ్ళి కలమా ళం టాడదు మిన్నలేని సుగుణావళి కిందింగాక సాట యె చేంయ లేదు చూరికుల శెఖరు కస్వయముమ్ముడమ్మకున్‌ భాగ గ 27 ల ఉద్దతి జెంది మళ్లువాటను నిల్చి సతెళచ్ళువారు మ్మిక ౪1% గీ హరు నుదిఎకంది మంటల నంటిబెదరి (కుళ్ల రౌతుుు ఐడవె వి మళ్ళివచ్చు తియ్యవిలుకౌని సాంబ్రాణి తేజియన గ గగన మార్షింబునను దొ చె గలికి విలుక రాధికా [1 ౨2 ణే మళ్ళి కావ కల్‌గిల్ర జెలదటన్న నొశ్లేల విరిచెదే యొజ్వలౌంగి రా విక 5 న!

బాలకవి శరణ్యము ర్ట 8 తొరి టి సేనక నెకఖూ వల్ల నమ నెగ్గు "పేఎ వచ్చిన తులువకా వెంంబాగ దగుదగ దుళ్లంబు) బాతు ఉిటంచు నూరడియుండ౯ా రుక్కా క్ష 7 మ ఘారాపంబు హరింప నోపమనుచుకా గానీ [కియాద్వెషమె విన గానీ హృదయేవ జన్నులపయిం జ్వితింప నీ తముకా వనివాషుల్‌ నింఎంప”"ా ఒనుట హైన్యంబంచు మున్మున్న వె ౨న కితింబడు (దైవ మౌ క్తింమణుళ మెట్టించి దూం౦ఎిన౯ా ల్‌ వరాహ 11 85 ఆ తొతుపం బెట్టి దొడుకు పేరునుబెటి ఎం కూఎపేర జీటి యిలు ల వె్ళిలేదఎంచు మోలన మైదుగులు పాఅవియమచుందు నాట బాట వైజి శే! 00 16 రషఇంచు రక్షింశక ఆం౦_శఎ చింతామణి [కియావ సూ కృతో అనుబన (పారన యోళ్లా కం వచో క్‌ త్పైదమ్యరన ఇడ భవతి క్రయాణానం త్రివిసొనా మించుగాగమ ణేళ్చ అనే సూ(త్రములతర్వాత వచ్చుటచేత ఇంచుగాగమ సందింధియైన దువర్తముసెకే పైని చెబ్బన అనుబంధక వ్బానార్టిక వ్యతి రేకార్లబులు పరి మైనెప్పులు చకౌరమునకు పకారము ఆదేశముగా వచ్చునని అర్హము యూ(తములో వ్వతిరేకాదికే ఉన్నది గనుక ఆది శబ్ద వల్ల తమర్షక సతి సమ్యర్దికబులు పర మైనశ్వుడు అని కొందరు వ్యాఖ్యాతలు నిరూఎంచినారు ఇక్కడ సతి సమ్యర్తకమనా నావుడు అనవుదు వంటిదే అయితే పోషంచుడ అనే రూపవదులొ గల వకౌారమునికు పకారము రావలెనని తేలినది కాని నన్నయాది (పావీఎ కివుట పోషందడు అనేశాని పోషంపుదు అని సతిన_ఫ్రమ్యర్దకముగా చ్రయోగంచలేదు ఈసూ(త్రము ఆధాంముచేసుకొని చిన్నయసూరారు (పేరిణేంచుక్కు పం బగునిపుడు పకారంబు చకారంబునకగు అనిన్ని ఆగమాన్యచకౌరింఎిల కద్విరు కృం ఎులకు ముతుఎరంబగునపుడు పవలగు నెనిన్ని రెండు స్యూతిములు చెబ్బునారు (చూ క్రియ 88)

వగ బాలకవి శరణ్యము ఈసూ(త్రములనుబట్టి ఇంచుగాగము వకారమునికె ఒకొరము వచ్చు ననిన్ని సూ్యకసాధ్యము కాకపదమందు ఎద్ధమైఉన్న చకారమునకు వకారము రాదనిన్ని తేలి నది ఎలుచు శబములోని చకారము వదమందు ఎద్గమెఉన్న చకా-ము గనుక వకౌరము వచ్చునీని సూ(శ్రార్థము అయితే. విజుచు. పరుచు వంటిదికాదు విలుగు రుఎక్క (పేరణార్హకరూపము. విజుచులొని చకారిము సరిమందు ఎద్ధమైఉన్నదా లేక సూత్రసాధ్యమైనదా ? అన్యచకారిమా ? ఆగమచకారమా * ణిఒర్హమందున్నది గనుక ఆగమచకార మే అయితే పకారిము రావలెను గాని ఎలువక ఏవఎనె ఇది విబువక అగును గాని విజబుపక కాదు ఇందుకు సమాధానముగా ఇది ణి.ఎమం దున్నా ఇంచుగాగమమువల్ల అయిన రూపముకాదు గనుక'పైెస్తూతము దీనికి చేల్లదు అని చెప్పవలబవచ్చును "షిక్లే విడువక మఖవక వెఎవ్‌క మొ అయితే పటిచు నుండి వఐజవక వచ్చునా శద్దరత్నాకం ములో పఅపు శబ్దమునకు పజవ జెయు అని వ్యుత్చ త్తిచెబ్బన ఎతారామాచార్యులవారి మతమున పఅచునుండి పఅవక రాఐచ్చు నిని తేఎసది గాని కవ్మిపయోగములు కనబడవు ఈ ఎతారామాచార్యులువారే =అచు శబ్దమునకు (ధయోాలిన్తూ ఈ శబములొని చకా౨యిునకు వకారాదెశమువచ్చిన రూప ములే చూఎంచినారు కడుదుర్యరంబునం బఅపకుదుయ్య్వ (భాం ఆం ౫ అ) ఆ కల్మషులంబఅపంగ బాడియే (భార ఉద్యో ౧ ఆ) ఈ ,వయోాలు కాము చూచి నిఘంటులో కనబరచియుండిన్నీ ఎతారామాచార్యులవాఎ ఎజఏి జేయు అని ఎట్లు వ్రాయగలిగినారొ తెలియదు టెనిచూఎంచిన భారత్యసయోగములలోని పణవకు పణపంగ రూసములువజపు ధోతువునుండి వచ్చినవని కొందురు వాదించవచ్చును గాని వారి వాదన చెలదు ఈ (ప్రయోగములు పలుచు ధాతువు[కిందనే శ ర లొ ఇచ్చినారు పఅచు ప్‌జపుధాతు వుల అర్థభేదములు ఆయా శబ్దముల కింద తెలియజేఎ పయోాలిచ్చినారి బాలవ్యాకంణములో ఖండబిందుప్పమీ ది బద్ద చకొంంబునకు ముతుపరం బగునపుడు వకారంబు 'పాయికంబుగనగు అనిన్ని సోసూత్రము[క్రింద తలిఎక_ కే పక-కో ఎక ఏ చునకు వెభాషకంబు ఎ పక ఎ చక-నో చునకుం గలుగదు నో చక అనిన్ని ఉన్నది (మా సూ 89) ఎయె శబ్దములలోని చకారమునకు పకౌరము వచ్చునో ఎయే శబములలోని చకౌరమునకు పకొరము రాదో గణము లేర్పరచలేదుగదా వ్యాకరి ణబో(త్రములనుబటిగాని వాటినిగురించివాఎనవ్యాఖ్యానము లను బట్టిగాని ఎట్లు తెలుసుకొనేది పోస్‌ (వ్రాఎనంతమముకెనా సరి ఉన్నదా అంపే లేదని 'చెప్పవలబవసున్నది తపమాచరించు అనే అర్హమందు నోచు నోము [క్రియల రూపములలో సోమీ నోమని నో చిన రూసముకు [గంధములలొ కనబడినవి తోచులో వా సవముగా ఖఇండబిందువులేదు ఉన్నదని బుజువుచేయటకు తగినట్టుగా (పాసస్టలమండు (ప్రయోగమేదీ కనబడలేదు. లేదని చెబ్బటకు తగ్గినట్లు

బాలకవి శరిణ్యము | నా చెలికి డు బాఎణ్యకు డీ చేరిననుండు నెపుడు నిట దా మనపె దోచిన దుర్షశ మాన్నక౯ా జూచున్‌ తడు నన్ను దెెొయ జూచినమ్యాాత౯ా అని నారాయణకవి సంచతం్యత్రము (నుహృ 3లో ఎయోగమున్నది ఖండ బిందువు తోచులొ్‌ లేదు గనుకనే తోతెంచులో సైతములేదు శబ్దంత్స్మాకరములో ఖండ బిందువుకో తో తెంచు కనబరచినారు గాని అందు కుదావాంణములుగా ఇచ్చిన తిక న సోమయాజిగారి భాంత (ప్రయోగములనుబట్టి తొతెంచులొ ఖండవిందువులేదిని స్పష్ట లి మగుతున్నది ఖండాఖండ(ప్రాసము కవిిత్రయమువారే సయోగించినారంకే అర్జాను స్వారవివేచనము మరి ఉండదు తొచుకొ అర్హానుస్వాఎమున్నదని నమ్ముకొని పెస్కూత మాధారముగా చేసుకొని తా పదు అని కొందరు (వా స్తున్నారు రొక్తంచు కక్షించ క నేర్చినట్లిర్యఘుల్‌ విదుర్చు దొడ గె ఇందు ఎ 6 ఉ అంచితలీల భోజవసుధాధిప్తు డస్పుడ బాహ్యఎమ ని ర్మించగ బంచె రాజుతెలమికా వఎయింప గ మంచాాగ స త్క్యాంచన నూత్నరత్న ఘన కాంతి తతు5 తిరువై నెభస్తవిన్‌ మించు మరుద్విమానతతి మీడ వసంతప్పు జల్లు జల్లీగాన్‌ ౪7 60 ళం చ కువలయపత్త9ి వీని గను గొంటివె నీవు వరింతునో వరిం చవా యని యెళ్నుచుం గుడి ధుజంబదరకా శుభసూచన్యావద '(ఎవణ మెసంగనిన్నిపుడు పల్మరు చూడ దొడంగ నాం శ యవిరిళ దివ్యతేజు డు మహాద్భుత వికమశారియెంతయున్‌ ఇ 65 మ వరుసళా దిక్కని యజ్వ నిర్వచన కావ్యంపై తగకాజేసెను _త్తర రామాయణ మందునకా మఠి (పబంధంబూని నిర్మించుపే సరసత్వందిని (ప్రాజ్ఞాలాం నిరఎంచకా బోకు డీ రాఘవే శ్వరు చార్మితము లెందజెన్ని గతులకా పర్షిం-నక్యాగ్రాలదే ఇ ఊఉ రా కే-

లి బాలకవి శరణ్యము మ కడుకే చాయపు బూపచన్నుగవ ఎంగారంబు బొనాడియీ కడుపుకా నేనును బోయి (మోలనిలువక౯ా గన్నయ్య కాపట్య మెం చడె. విన్నయ్యలు వఏిళశ్వఎంపుదురె ఎ సంబంధముకా లేని యీ సడి నావంటి లతాంగికికా ఏిధి ఘటించకా జెల్లునే అక్కటా క్ష మ _స్తనభారానతయై మదావృత సము ద్యద్గర్భ దౌర్చల్య సం జనితోచ్చ్యాస పరింపరాగతకవో ష్షన్లూ ని కాస్యాబ్దమై కనదాలొక విరొధి బాష్పకణయై గాఢ(త్రపా(క్రాంతయై జనకుకా జేరి కుమారి యేమియు గణంచకా నేరకున్నంతటన్‌ శ సీ మునువిష్ట సల్లాపషమున నున్న జెంగట జంచరీకము రుంకరించ వెరచు వ్‌ క ష్‌ మౌశులు మణులు వోదీననున్న వియంచుయంచ తామరకాయ చించవెరచు కకత 15 గి పెంం యొకచోట ననువె నటించ జాలు మింవియొక చోట విభుసి జరించ జాలు దివ్య మికేరు మీకు నతి(ప్రయత్ని మున నొనర్చితి గ్లెకొమ్ము మనుజనాధ కే 82 చ అమరవిరొధి (దుంతు నిదె యంగన ఫీయలకెల్ల భితి దీ దృమువెస బొమ్ము నమ్ముమనుచుకా గదలెకా రయమొప్ప దర్పదు ర్దెమ రిపు ఖండకాండ భుజదండమునందు (బచండ మండలా (కము రయళిఎంచుచుకా గిరగిరకా దిరుగకా నెగవై ది పట్టుచున్‌ కళా 1౫ క మించుగ మాగురువులు శ కీందిన యా యెక్కి-రింత ఎంగమ్మున నూ హెంచ నొక నాలు గడియలు సెంవాంము వలయు నని సన్నిధి జేరన్‌ [ల 60 క్‌ ఎవ్వారిని జో రించని లక్షణ మెకట్‌ దరింప గ వశమే ర్‌ గీ సగము చచ్చినవానినె చంపుటకును జేతకాదయ్యె నా నల్వ (వ్రాత ననుభ

బాలకవి శరణ్యము క!

వఏించఐము ఘవితొన దబ్బంచుకొనుట

శ్రేరకె నను శక్యంబె యెంబ చూడ కవిజనపచ 1 27 గీ అట్లు పెఎఎంగమాందా నృుగాయతాజ

ఉం

తఎయుడె నట్టి అమునాధ ధంణి విభుడు

అంణినిఎడు వరౌప సంతతుల వలని

నెంచు ఒఎధలోకి మెల్ల పర్టించి ఎుంచు మ్‌ఎుల వ్‌ ఆ విన్నకన్న కొన్ని ఏంత తెంతయు మికు

'దెలుఎ నఎయు గాన దెటవడగ

విన్నవించి నాం మిన్ని యాకరింది

కొంచెఎాకి చి తగింపవలయు కృష్ణ్టరా 1 88 గీ కల్పరిగె కొట మీ ద లగలకు నెక్కి

కౌర్యమెనరించు ఒయలయ్మి స“ంచి యచట

నుంచి తఈఎ రాజ్యమున గలు నొంపు మీలు

మంచి దెవస్తలంబు వీ ఇంటి నెంవి య | లయట్రాటా మించ మణఘంటలు ర బాంచ గటిచ్యకములు చంద్రిభా 11 (08 ఉగ దించ నెమి కాంణము దెల్చ గదోయి భవత్చ9ళావముర్‌ శా స్పామి తావక భుక శేషము జిం చంగల్లి చెన్నబ 1 82 క మంచిది మిరీనసతి వొ

ఎంచుండవి యొప్పగంఎ సేనలు గొలునకా

'వేంచెసె బురికి హరి యిట

ఒంచఎతొవఎఫఎయు ఎుగుల సంభమ మొదవన్‌' దశా క మంచివని తిండులంబులు

పంచింఒ౩ నివ్చి యెల వాంలు విననో

ఖించక నిఎంమ్ము జేపు (యమలరారిన్‌ నిర్వివి రా ఊఉ సీచత వాయుశెట్టనిన నిరరవల్లభు డంత నెమ్మదిన్‌

దోచకి దోచి యిట్లనె న క

లత బాలకవి శరణ్యము ఉ మంచిదటంచు నత్తరుణ్‌ మానఫమందు నిజేపకోర్కె.గ నించగ నిశ్చయించి ఉ సంగత నిష్ట నెతషము సల్బగ నెన్నటి కిబ్బెనో నుకిం చంగల చెవతాపదవి సొది నింంక 167 ఎ ఎనలేని మగ టిమి వెస గువాడగుటకు చొంచుండి కొ తిని ద్రుంచ డేని న్య 1 48 ఎ ముడి (మా కున బండ్డు పసమిటి గ్గంచి యించున 'కెలపునంద డయ్యు గీ కుడిభుజంబున ఒ్యకమ య్యొడమ వలన శంఖమును గ గ గురు డ గూర్చ్భంగవలయు పద్మ అభా * 84 ఆ అంత ముచ్చుబంబ్ల నందం రాపించి యాదరమున వీఎయంబులొస కలదె సొమ్ము వెరవు ఖింమైన కొట గట్టించవలయునని తలంచినా ౫ అంప శే 9 ఎ వరమేచ్బసుండి నీ తరముదాక విశుద్ధ తరమైన వంళంబు దల చవైతి దీ (దొక్కియున్న యా తలి దండ్రుల జాల పఅచవె సంతోష వజఎవెతి పాందు 11 86 క తో చిన వగ రీచి యించెద దో చనిచదా శిలుపకట్లు దొంలోడై వా యా చకనె యానతియ్యగ దో చదసాధ్యంబు కవన్‌ధొరణి పట్టణ వబం ఐ. హెచ్చి చేపట్టకు వచ్చునాతని వితొకించి ప్ర్యానమయి గావించద వంయు (పదో ఉ కాంచన దీఎచే బం డి గట్టు తెజంగు నగళ్ళ కొ టూ చించ గ దాను భాస్కరుని చెన్నువవబాంచెను దాని జుట్టిరా సంచరణం జొనర్చుచును శౌరి తనూజుడు కొట చుట్టును౯- డించిన దైత్యస్రన్యము వడిన్‌ దవముమున్‌ వఠె ఏచ్చిపాజ గణ భా * 0% ము శారీరిభా జనయం(తంబు ఘఎంచి దాని దిరిగించన్‌ యుక్తి చింతించి బసవ ళా (గామ్య,(బహ్మచారుల్‌ దువా లించం బచ్చన [ప్రాత లూడిపడ మే ల్క్‌ాల్లుబ్ది మన్యంబుకౌ బహ గీ సక్షపృామాదికోప దంశక శతంబు నించుకొంచు కొకించుక దించబొక ఎ ఆధిపుపైై సుమనో మ యాంబక (వొతంఎయి నించ నల్లుని దికిన్బంచదేని క్ష (4

డాలకవి శరణ్యము ల్‌ ఎ నధమందు బరచు నందపు తేరు గలదంచు జంచలాకార న్‌ర్ణించ దిగునె థాను ఆ అతివ ట్ర తి జూచు నతనిదిక్కును జూచు మల్ముకర్మ మైనమాట యతని యందు. గల్లకునికి సందెహపడు నిశ్చయించలేక మోము వంచి నడుచు భోజ * వ్యక్త క పంవ్యగహమివబారుని వర్తించని లగ్నమున దిశలు తెఒజము మించకా ఒంవాస్మ్క మధ్యధీరున్‌ బంచాస్తాంకారునిం గుమారుని "ంచెన్‌ రావి శా కుంతల[శేణన _ర్రించకా సిలగళుం గనుంగొనుట కె తెంచెన్‌ ఎరిల్‌ మించ గన్‌ రాజశే 1 20 లు మడిగట్టు వడి దాట దడబడు తెట్టువ మించి వారాశి లంఖుంచ గల జె 1 వ్య మ శరణకా వారల యాపదల్‌ ఎరిహరించకా రాము డుండంగ రాబుస ఎ గోటిచేతను వీజె మీటితేనే సరా బా కొంచం రాల్లర గించవలదె రాధికా 1 4 తే గీ ఎంతివె డన బదులాడ వేమి చిలుక కాలగతు లెట్టులున్నవా గడచినామె ? కా గలది కాకమానదు కాన దెల్చు ఎల్లకై వచ్చి ముంత దా చంగనేల 1 26 మఠ ఎంచసాయకు సాయంకంబుల బాధ కోర్వ్యగ జాలకె చో నంచయాన వరించువేళ నా కప్పుడుకా మిము గూడి వ _ర్రించరాదని యింతి నన్ను (బఐ తిజ్జచేఎన నట్ల కా వించ బాల్పడినాడ నెట్లానరింప గా దగు మీరలున్‌ రుక్మాం క కొంచెప విలుగొని నన్నెదిరించంగా అేవు ఖల ధర్మితికా వినవే ఎందునె నిడిన తుషారము లంచంగా గాది బెట్ట నేేకియ నోర్తున్‌ గీ కొన సుకంంద గరళ దిగ్ధాపసూనళరపరంపర విరహుల సంహరించు మంచువోధించు శుకభాషలాలకించు (కించువెడవింటిజోదుజయించరాదు వరా ౪? ॥ ఉ మంచు మిసుంగు పూని లవ మాత్రము పద్మిని మోము దమ్మిదీ ఎంచమి జన్ను మొగల విభేదృతరచ్చద గు నేమియుకా మించమి నొక్కటం గడు _భ్రమించుచు దత్పుమనోవికాసవే శాంచితవె భవంబునకు నాసపడుకా నృపనే్య[త్ర భృంగముల్‌ వసు 1 82

ల బాలకవి శరణ్యము గీ వ్యకవిజయంబొనర్చె నీ వన్నుదోయి కంచుకంబెల యింక జాలంఎరాదు నిర్మలామూల్యగుణరల్ననిధికి నీకు వనఒముఖి (తాసమిదియెల వదలరాదె ౪1 ఈ శా అంచుకా మమ్ముల నూరదిందచి విన యాహ్హదంబు లెంత విజృం భించకా (మొక్కి. ఒగంబులందుల మిముం బెర్కొన్నమాత్రం ఎటా సంచంబై డురితంబులె జనా భక్తికా మిముకానేడుద ర్శించకా ఖేదవముపొయి మోదము నుదికా జెన్నారదా నారదా? విజయవి ] 5 ఉ వంచన జేఎ యిట్లు చెలువంగొనిపోవ (ట్రలంఐవైరి సై రించునె దుర్మదాధిప వనరెణ్యుల భూముల గొటి ధూశిగా వించ డె ఎండి ' గ ఘన వీంవిరొధి కిరీటరిత్నముల్‌ దంచ డె ఘోరఎరముసలంబులు వ్యర్హములే ధరించుటర్‌ ? 5కి గీ ఏ౨౦ిణ మీవ5 గ నడిగిన కతన నేను జి తమందిట భావించి చెబ్బనాడ సంతియేకాని (శ్రీ వేంకటా(దియందు జోదివెబ్బలనని మికు దో చవలదు 'వపం శ్వ ఉ కొంచగ రేయనుం బవలు గోవెల కీత డు పువ్వుదండల ర్చించు నెపంబునం బరిచరింప్పచు నుండిన టుండి యొయ్యనే సంచను బొంచి యర్భకుల వద్ద దొలంగిన సందు జూచి లం కించ గ నోప్పు నీ పు డి గిన్నియ సంశయమేల దినికిన్‌ వైజ 1౪7 00 గి తెజవ మీశీలమెల్లను దిన్యదృప్వ జూచినా డను నీవింక దా చివలదు నీవె చెనకితివో లేక నిన్నువా డె చెనకెనో తెల్పు తెరి ?&ంకుననిన శశాం 8 మ చపలాక్షీమణీనికా వివాహ మొనరించకా గార్య మూవాంపుచున్‌ శుక గీ ఓడకిటువలె నీవింతవా డవేసీ మించి తగినట్టుబుద్ది చెబ్బంచవచ్చు (గామమునకెల్ల మాలిమి కా డవగుట ,బితికిపోతివి పోర బాపనగరాస ఎ విష్ణుసంకీ ర్లిన్‌ విడిచి శంకరహర శబ్దిము లుచ్చరించంగ వచ్చు గికాన శరద్యభములు మగ వానిమాట లేంచి చూచిన మదివిశ్వఎంచరాదు వట్టి తచ్చన అటుగట్టి పెట్టిపొమ్ము నీవువచ్చిన డాడనే నృపవరేణ్య షట *1 క ఒక యింతియు దాన జలించక యున్నః౯ా గినిఎ శంబ సాధను డరుణాం బకు డై శూలముగె కొని పకపక నగి వెచె దీన (బతుకు మటంచున్‌ నా = సమీ 1

బాలకవి శరణ్యము ల్ల ఉ ఆర్బెదొ తీర్చెదో తెలుస నయ్యెడిదేమని యంత దేరి హా యోర్చుకెజబుంగ కంచి సద యో త్తమ నీ వెవరయ్య నన్ను నీ డేర్చ దలంచి మానవుని రేవను వచ్చిన శంకరుండవొ కూర్చిని [పాణబంధు డవొ కూరిమి రా గతి మెయ్యదియ్యెడన్‌ సారంగ ౧ 85 మ బహుళ స్కంధ సహకారంబు లనేకలీల సమయించ సాగె హన ౫ 24 17 తెంచు ముత్తు పరమైనపుడు వచ్చుకు రా చొచ్చుక చొరు. ఇచ్చును ఈ చచ్చుకు చావు_చా నొచ్చుకు నోవు_నో అగునని సూూతములలో చెబ్బనారు సూ్యత్రములలో చెప్పకి విడిచిన శద్దములమాట ఏమిటి (తచ్చు పచ్చు గుచ్చు ఎచ్చు విచ్చు నచ్చు మొదలయిన శబములకు ముతు పరమెనిపుడు చకారము నిలిచి పోవునా._ లేక దానికి పకారము వమ్చీనా వకాంమేు వచ్చునా వ్యాకరిణ సూతములు ఈ విషయము న్పష్షపరచలేదు కవి (వ్రయోగముఠే ఆధారమం'కే ఇంచుగాగమ సంబంధియైన చకాంమునకు వకారాదేశము. ఒక్క కవి (త్రయమువారి _పయోగాలలోనే నిత్యముగా కనబడుతున్నది అందుచేతనె ఎతారామా చార్యులవారు తమ (పొఢవ్యాకరణములో కవి[త్రయేతర (సయోగంబులం గొన్ని యెడల నన్న్రత్యయాదులు ఎరి౦యిఎగునప్పడు పకారింబించుక్పకారంబునకేని గాన బడదు అని చె్బనారి కవిత్రయేతరకవులలొ స్కుప ఎద్ధకవులు నైతము లోకవ్యవహారమునుబట్టి ఈ రూపములు వాడుతూపుండగా (గాంధికభాషా భిమానులమనుకొన్న కొందరు ఎతెంచక తాకుదెంచగకా అని [వాన ఇవి లక్షణ విరుద్ధమైన (ప్రయోగములని ఆ క్షే."స్తె ఎందుకు లక్షణ విరుద్ధములై నవో సరిగా చూచుకోక ఎతెంపక తాకుదెంఎగకా అనీ రెండవ కూర్చులో సవరించుకొని (గంధాలు (సకచిసున్నారు (ాంధికభాషకు ఎటి దురశ ఎవరివల్ల కలుగుతున్నదో చూడండి ల 2 18 వత్హుక పట్టుకొని పుచ్చుకొని చేకొని మొదలయిన [క్రియారూపములలో ఆత్మనే పదార్హమందు అనుబంధంగా ఉన్న కొన్ని కొను ధాతువుయొక్క క్య్వార్ధక రూసము

లకి బాలకవి శరణ్యము అనుబంధముగా గాక (ఆత్యెకింవి ఉండే కొను స్వతంత్రక్రియగనుక దాని క్ష్వార్దికి రూపమయిన కొని లోని అంత్యవర్షమునకు తోఎమురాదూాని అనుబంధము ఉండే కొని (ద్రధాన్మకియారూపమునకు వరమూ దానితె కలి) ఉండడంవల్లి ఉచ్చ్బారణలొ బలములేనిదై అందులోని అంత్యవర్షమైన ని లొఎంచడమేకాక కవర్షముపై నున్న అచ్చుకూడా అస్పష్టముానో వివిధముగానో ఉంటుంది అందుచేత పట్టుకొపోయెను పట్టుకుపోయెను పట్టుకపోయెను చేసుకుపోయెను అనే రూపములు వినబడుతున్నవి ఈ రూపములగురించి బాలవ్యాకరణ గుపార్ట (చకాశికాకారులు (కియా పరి చ్చేదము 58వ సూత్రమునకు కాము (ాఎన వ్యాఖ్యలో చేకొని చదువుకొని ఇత్యాది క్య్యాంతంబులకు బదులుగా చేసుక చదువుక ఇత్యాది క్యూ ట్రఖ్యయాంత సం్యగహరూపంబు లనంతామాత్య తిమ్మక వ్యప్పకవ్యాది లా_ణికులచే దమ గంధం బుల యందు వాడంబడినవి కౌని రూపంబు సూతంబున నిరూఎంపబడలేదు అని 28 ప్రయోగాలు ఉదహరిందినారు హరికారికలలో ఈ సం్య్శహ రూపములకు అక్షణమున్న్నది ఈ రూపములు కవిత్రయమువారి (గంధములలొ మాకు కనబడలేదుూోౌని చాలాకాలమై స్ముసఎద్ధకవులు వీటిని తరుచూ (పయోగిస్తూఉన్నారు మడికి ఎంగన శన పద్మపురాణంలొ మోడుక (చూ క్ష్‌ 00) సంధించుక (చూ [1 72 అని (పయోగించుటచేత అతని కౌలానికి ఈ సంగహరూవము వాడుకలోనికి వచ్చి ఉండును గొని ఎల్లలమ్మర్రి ఎనవీరభ్యదుని కాలమువరకు ఈ సం్యగ్రహరూఎములు కవులు అరుచుగా వాడినట్లు కనబడదు శ్రీనాధుడు రచించిన హరవిలాసము (౧ ళ్స్‌లో అంటు. వల్నాటివీరచర్శితలో వట్టుక తలచుక (సయోగములు కన చిడినవి శబ్దరత్నాకఎ వలో చీకిలించు అనే శబ్దము[కింద కాశీఖండముతోని చీకిలిం చుకయుండు'" అనే పద్యము ఉదహరించినారు అచ్చు.ప్రతులలో ఈ పారిమే కనబడు తున్నది. గాని (వాత (తులలో చికిలించుకొని యుండు అని ఉన్నది ఎదైనా సుమారు ఆడవందల నంవత్సరములయి ఈ సంగగహ రూవములు (గ్రంధస్తమె ఉన్న వని చెప్పగలము ఇవి ఈ విధముగా కవిసమ్మతములై ఉన్నా కొందరు “పండితులు వీటిని తప్పుగా భావించి అచ్చు.సతులలో దిద్దుటకు సాహఎస్తున్నారు ఆముక్త మాల్యద (1 ళ్‌లో కనులపుశెండుగుల్‌ (దవిడ కన్యలు ముంగిట గాచుకుండి అని (వాత(తులలోని పారము ఈ పాఠమే శబ్దరత్నాకరములో ఎండుగులు శబ్దము (క్రింద ఉదహరించినారు గాని వావిళ్ళ్శవారి (పతిలో గాచియుండి దిది సవరించిన పాఠము కనబడుతున్నది ౧

బాలకవి శరణ్యము లి ఈ సం్గగ్రహ రూపములను (గవాంచి వారిలో కొందరు చేసుక సరియైన రూపము కౌదనుకొని చెబక అనే ఇకార మధ్యమ రూపములు. వాడుక భాషలోషాని (గాంధికభాషలొగాని.ఎక్కడాలేని రూపములు వాడుతున్నారు శ్రీయత మాచి నం ఎంహముగారు తమ గౌరాంగ చరిత్రములో మూబుకు అని వాడుక భాష ననుస రించి (ప్రయోగించి గంధియి అచ్చయిన తర్వాత (ప్రతులు పారకులకు పంఎంచి నప్పుడు ఎ(రఎరాతో మూఎక అని దిద్దిమరీసంఎంచినారు ఇందుకు వారికిగల కారణ మేమంటే చిన్నయ సూరిగారు తమ బాలవ్యాకరణము[కియా పరిచ్చెదము 68వ స్యూతములో కొను ధాతువు పరంబగునపు డిగాగమందు బహుళంబుగా నగు. వండికొనియె వండుకొనియె బహుళంబనుటచే యాంతంబునకు నిత్యంబు-_చెఎ కొనియె అన్నారు అందుచేత చేఎకొని అనే శటమునకు చేఎక రావలెనని వీరి అభ్యిపాయము అయితే చేఎక వంటి సంగ్రహరూప్‌ములు ఇకారి మధ్యమముగా (గంధములందు గాని వాడుకిలో గాని కనబడలేదు అసలు ఈ సంగ్రహరూఎములసు చిన్నయ సూరిగారు గవాందనే లేదు గదా (గాంధిక భాషాభిమానులై న కూచి నరఎంహము పంతులూూరు ఈ కృతకరూపమును ఎట్టు (ప్రయోగించినారు. ఇప్పుడు దురభిమానమువల్ల ఇటువంటి కృతకరూపములు కలుగుతూ ఉన్నవి కనుధాతువు కు కొని అనుబంధముా చేర్చి కనికొని అనే (అయోశము తిక్కన సొమయాజిగారు. తరుచుగా వాడినారు "ఇది రాను రాను వాడుకలొ కనుక్కొని గా మారినది అటుమారిన తర్వాత పట్టుకు సాదృశ్యమును బట్టి కనుక్కొచ్చారు అనే ప్రయోగము వాడుకలోనికి వచ్చినది క్‌ మొదలు కొని తొ మెదలు క్రీియారూపము కాదుగనుకి మెదలుక అనే సంగహరూసము రాదు పట్లుకొం చేఎకొని మొదలయిన రూపములలో అనుబంధముగా ఉన్న కొనికి పూర్వమందుండే (క్రియారూపము వాస్తవముగా క్వ్యార్రకరూపము వండికొని పట్టుకొని తెచ్చికొని చేఎకొని మొదలయిన రూపములలో క్వార్హక రూపము స్పష్టము పట్టుకొని పండుకొని తెచ్చుకొని మొదలయిన రూపములలో పట్టు వండు తెచ్చు మె.దలయిన ్రియూ రూపములు క్యార్ధకరూసపము లంజె నేటి తెల గువారికి వింతగా ళోవక మానదు గాని సజాతీయమైన కన్నడ భాషలోను అరవథాషలోను ఉకారాంతిముగా ఉన్న క్వార్హకరూపములు చూచినయెడల ప్రాచీనారధములో కూడా క్యార్హకములు ఉకారాంతముగానే ఉండి యుండవచ్చునని తోచక మానదు కన్నడభాషలో అను (= అనుకొను) -ా క్వా అతు (= అనుకొని ఈ (ఇచ్చు _ ఇత్తు. (= ఇచ్చి) 08

80 బాలకవి శరణ్యము ఈను _ (ఈను న ఈదు. (= ఈని కొళ్ళు (కొను అం కొండు ( =కొని బరు (అవచ్చు) ఎ బందు (వచ్చి) చిగు (=బిగియ. -- బిక్కు. (బిగిబ) హోలు (=పోలు __ హోతు. (=పోలి ఇకారాంత క్వార్రకరూపములు లేకపోలేదు గాని చాలా తక్కువగా ఉన్నవి అగు (అగు లా క్వ అగి (అయి హో (పోవు _- హోగి (పోయి పీఎవిబట్టి గకారాంత ధాతువులకె క్యార్రకరూవములు ఇకారాంతములగునని చెప్పలేము ఉకేరాంతములుగా కొన్ని ఉన్నవి ఉగు (=విసరు రన్‌ ఉక్కు (=విసరి గకొరాంతి ధాతువు కాకపోయినా విసుటు వినుడు (ఆపారవెయు కా ( ర్‌ ్‌సుడు | అని రెండు రూపాలున్ను ఉన్నవి అరసములో వందు (వచ్చి సెయ్ల్గు (=చేబ్స. అరిత్తు (ఆకోఎ) ముడిళ్తు ౧ న న్‌! (ఆముగింవి సాత్తు (చచ్చి మొదలయిన క్న్వార్హథి రూపాలు చాలా ఉకారాం తముగానే ఉన్నవి పోయ్‌ మొదలయిన క్యారకరూపాలుబూడా కొద్ది లేకపోలేదు నాకాపోయ్‌ అప్పడిసాలు వేకా హా ౨ న న్‌. తెలుగుభాషలో ఉన్న కొను ధాతువుకు సరియైన అరవభాషలోని ధాతువు కొండు కన్నడ భాషలొని ధాతువు కొళ్ళు దీని క్వార్థకరూపము కొండు అరవభాషలో పై తము క్యార్ధకరూపము కొండు అనే ఉన్నది కొండు పోనార్‌(=కొనిపోయినారు కొండువందు (=కొనివచ్చి)ి _ప్రాచీనాయ్య్థధములో సై తము కొండు ధాతు వుండేది అను టకు కొండాడు (=కొనియాడు) కొండాటము(=కొనియాడడము సంతాషము) నిదర్శ నములు ఇవి కవులు (పయోగించినారు ఈళబ్దములు కన్నడములోను అరవము లోను ఉన్నవి కొండు పోయినారు అనే (సపయోగం శిష్టబన వ్యవవోరములో లేక పోయినా అనాగరీఖల నోటను నేటికిన్ని నిలిచియున్నది పెని చెబ్బన విషయములను బట్టి చూడగా ఇది చాలా (ప్రాచీనరూపముగా కనబడుతున్నది నన్నయ నాటికే క్వారక రూపాలు ఇకారాంతములయినవి ఈ విధముగానే (దొవిడ భాషలలోనే చేరిన్గోరేది భాషలోకూడా క్వార్ధక రూపములు ఇకారాంతము

బాలకవి శరణ్యము తెనవి అూణం (౨౭ వంచి కీ (చేవ) హంజి (పోయి పా (చచ్చి) 'కేయిఎ (= బలిచ్చి మొదలయినవి శెలుగు భాషలో ఆనుబంధముగా ఉండే కని గోంది భాషలో కున్‌ అయి నటు కనబఐయితుంది. కేఎకున్‌ (౪ చేసుకొని మూంకుకా (కలు ఒకొని విబ్చోకున్‌ (= పరుగెత్తుకొని మొ (చూ లింగ్వల్తక్‌ సర్వె ౫ క్వారక రూపములు అంవమురోను కన్నడములోను కొండాడు అనే తెలుగు భషలొని [క్రియారూపములోను తరుచూ ఉకారాంతముగానే ఉండడంచెత లొని _నుబంధమునకు పూర్విమందున్న (కియారూపములు ఉకౌరాంతములయినా అవి వ్యాక రూవములే అనిన్ని పటుకొని వండుకొని మొదలయిన న. న. శబాఎలొని ఎట్టు పండు రూపాల =చ్చాంణ సాదృశ్యమునుబిట్టి చేఎకొని పోఎకొని వెపిదలయిన శద్దాలలొ ఉన్న చేఎ పోఎ మొదలయిన ఇకారాంత రూపాలుకూడా తెలుగువారి ఆద్బారణలో ఉకారాంతము లయిన వనిన్ని అందుచేత పట్టుక తెచ్చుక తీసుకి మొదలయిన రూపాలు ఉకార మధ్యమూానె ఉండడము విపరీతము కాదనిన్ని విషయం జా విమర్శింవిన వారికి తోచక మానదు క యఎలవలంతస్పలునా బఏ గును శకషసహలు దె టపడునూప్మలనన్‌ "ారిది క్షకొరము గూడుక్త సరి నే బదియయ్యె వర్తసంఖ్య ధర్మితికా అనంత ఛంద ఉత్క-శిక మిండుపావకు గొల్చి థాండవాహుతి, వేల్చి పార్టి వేశ్వరు "ంవి పారునక్కడనుంచి వ్‌ దారకుండమరించి చేం దెచ్చిన మంచి యరద మెమ్కుక పూని పురికివచ్చినవాని అప్ప 86 క శమకతాఘ కర్మధారయ స.ఎసనమున దుదిని కొమ్ము సంధిలేడు శ న్‌. బ్దముల వికృతి దొట్ల టకౌ రోమువెట్లుక సంధి జెందు (బాణముకోడన్‌ . న ఉ అంతట చొంత బెన్షరువుసం దరుదెంచు ఎజిందిమంది నము త్కాంత సహోదరుండును నొకం డరుదెంచుచు సొతువడ్డ వృ

82 బాలకవి శరణ్యము తాంతమెజీంగి నన్నరఎ తాగని యారర్షినొకండు దానఎ శ్రాంతుని నన్ను గావలు దిసంతులుగొట్టుచు మోచుకె సుదొన్‌ ఆము. 84 'వెదము వెంకటరాయళాత్రగారు దీనిని నిష్కారణమూాను నిరాధాామూను దిదివేఎనారు యి ఎ కొంగనాల్న అుకులంగుళుల దిబ్డుక జబ్బ లంట గుస్పడ వెజ్జా నరయుహరు జ ఎ ముసుకులేసుక మూలమూలడా 1న దిశా ధిపుల కిప్పుడు బయళ్లేర గలిగె ఉరా 1 పుట 0 క ఎచ్చుకపయి (బ్రహ్మాస్త్రము విచ్చలవిడి నిగుడ జేయవిధ మింతెకదా మచ్చరము మనుజతతిపై 'దెచ్చుక పొరియింప నీవు డిరుగుట లెల్లన్‌ (07 ఉ మించిన వేడ్కరక్కసులయ మీసలుదీయచు దిక్కుడుంగమురా చించుకపాఅనార్చుచు మషమ౨ినాంగ వినీలిబచ్చటా ఎంచితభానులై కయిదువల్‌ రుళఎంచుచు లోకమెల భ &ంచెదమంచు ఏంధ్యగిరి జేర గవిచ్చిరి తంగడ్రిసంపనన్‌ కొళ మా ర్‌ర్‌ బి బీకిలించుకయండు. జిగురుఖెప్పలలోన గునుమసాయక వైరి నొసవికన్ను వౌనీఖ్ల అచ్చుపడ్డ (వతిలో. చికిరించుకొని అని సవరిణ ఉ భామిని కన్నులుం దొగరుమ్టు గ జూచి మనోహరుండ దా నేమియు బల్క డయ్యె మజి నేమియు జెస్పకయుండె వీడియం బెమియ జేయకుండె దలయించుక వంచుక శయ్యయోం మ కామణులేజి 'పేరులును (గక్కున గూల్చుబుబుండె. బెటులన్‌ గంధ ల్లి ఉ అక్కమలాక్షపార్దుల రధాశ్వయు శంబుగ బాణరాశిలో జిక్కువడంగ జేసె నవి చిత్రముగా దునుమాడి కీడి తా నుక్కున వానితేరు దివికుస్సర మెత్తుకపోవ నేఎనన్‌ తెక్కలతోడి మేరుశీఖరిం దిల ఎంచే న్‌లింపకోటికిన్‌ జైమిని 7 (8

బాలకవి శరణ్యము తికి క్‌ ఇచ్చిన మిచ్చిక ఎబుద్చుక యచ్చెం మెచ్చుచు మునీం దు డౌడల దాల్చెకా జిచ్చఅకిను దేవం సి నచ్చనిది దాల్చు చెలున మచ్చుపడంగన్‌ దశా కర్‌ క వచ్చె గద విటులపాలిటి చిచ్చఅఎడుగింక నేమిసేయుదుననుచు౯ా అిచ్చవిం యంతలో ధృతి 'దెచ్చుకి రక్షకు డు నాకు దేవు డెయనుచున్‌ నింంకు 11 22 క ఒకితెఎ౨ నాడి యాడిం చుకొనుట నే యిరుగుపొరుగు చూచెనొకొ యు లబ్బకు ఒప్పకుా -నుజూ చుః ఎటవ గవలే గులీన శుకసలాపరొ క్ష్‌ 5్‌8ి న్‌. చ అనలములో ఘృలం బొలికినటుగ మండుచు రామభ్యదభూ జనసతి గాను నేసు చెరసాలన్లు నుంచిన పత్ని దెచ్చి దనికిసురాబ్యమేలు వివాతంబుగ నాయిలువెళ్ళి వచ్చి బం తనెసరిపోయె బౌమ్మనిన తరిరి పుత్రిని వెంట బెట్లుకన్‌ పటాభి 1% పుట 45 ళం అకు ళు క బంధుజన దాసదాం బంధురి సంష్మత్చిపూర్ణి భవనెంబున ని ర్చింధమును విడిచి సుఖమును సంధింబుక దృఢఎర కి సంపద ేర్మిన్‌ వద్మ ఉఖ 11 72 కా అంగజ్జాఎపరీక్షకై. చరణ నాసాస్యాదులేదేది యం చుంగందొయి (కమంబుగా నడుగుచో సూర్యేందులం జూస యు తృంగాలంకృతియెన యా శిశువు యాథార్యో క్తి కొదంచు దా£ (య లో గెంగేర్‌దటుక నవ్వుమేనక తదు కి పార్వ $ ఎ అక్కిలుహదివి గక్యూన మధ్ధెల గఎబిక ముటదు గతుల గూడ బసవ 78 జ యట ట్లుకి మట్టుక తిరుగు (భమ నిటునటును మదిలో

మ! బాలకవి శరణ్యము వికలతనొందు న్గన్నీ టికి కారణమరయు మజశియు డెందములోనన్‌ పుఎ 8 రగడ బంతులాడుదము వంతులుగట్టుక చెంతకురమ్మీ ఇ౨ జేపట్టుః అవస ఆ ఎతెంతము మజి యిందరు వేడుక నాతపకేళుల నందణయలుగూడుక బిల్వ పే ల్లిల్రి క [కిటభోజనమనియెడి నర కమునంబడి (క్రిములె కూడుగా గుడుచుచు దా (గిమియగుచు లక్ష పరిమా ణము గల [కిమిగుండమందు నా టుకయుండున్‌ భాగ *7 2-45 క నిండాజ్ఞ నొస ఇరిట్లో చండా యో ముండ సమద పైన్యముకోడ౯ా జండిగతి నే గి యీడ్చుకు రండిప్పుడ కడ గి చున్న రామను బఏయిన్‌ ఊఉ అ త్తల్‌ మిన్నుముట్టిన మహాసుం మూ పలు (గ్రుంద లావుమై నొత్తినవా డు నొచ్చియు మహోదతితో నతి ఘోంమూ రియె యెతుకవో స న్‌ గ్‌ త్తుకవోవ గా నృపతి యే గ గని మ్మెట కే గెనెని వీ డె తెరువే గె న తెరువ యిషము వోచునకంచు నుండ గన్‌ భారా 80 అటో అల అవ గీ కనకి భూషణ హరినీల కాంతితతుల తోడజోడుగ గూడుక (కీడసేయు కరణి దనరెడు నట్లు జొక్కముగ మెజయ ఐవిరి గడ్డంబు సొగను లేర్చడ గ దువ్వె రాజశే 1 వి చ (పకట మనోజ రూప పణ బాలు డవంచును నమ్మి ఎకగ నుం చుక నిదురించగా రాధా కే పట 1 చ వెడవిలుకా డు లొపలను వెల్బల గాలియు. బైని ఒందు డుకా జడిగొని బుటు గీరములు శొరికలుకా బిక హంఫముల్‌ నెరా అప యిడుమం జెఎగా గలికి యిట్లటు బెట్టుకగొట్టుకొడుచుకా ళు అము అక్‌ బడలి విరాళిచే గుముద బంధుని గన్గొని సె చకట్లనున రాధికొ

బాలకవి శరణ్యము కల్‌ ఆ వెండిగిన్నెలోన వెన్నయు బువ్వయు బబడిగిన్నెలొన బాలు నిడుక చందమామ రావె జాదిన్లిరావె మా పాపతోడనాడి మాపులనుచు రుక్మి ప 1 89 రగడ కనకయు నందయు మొదలగు నదుల గృట్లుకు బుట్టును గల వెన్నేనియ వరా ౫£ి 44 ఇ ఊ దుకపోవు శంఖము నసహోగళరేఖ విజయ 8 ఉ (మొక్కిన నెవ్వ రెనున డ మోమయఎిసేదుక చక్కి బోయె నీ నీ దిక్కును జూడ డాయె నొకి దీవెనమాటయు నాడ డాయె వీ డెక్కడి వైష్టవుండు మని మేఎికి మొక్కితిమమ్మ యక్కటా నెక్కొంని వెళ్టిబుద్ధి మెయి నిద్దురవోయిన వాని వాళ్ళకున్‌ _ వైజ£ 0 మ ఎరికింటోయెద నన్ని మాాతముని నంభొజాన్య యిటౌదురే ధంణీనాథులు భూబు పాలనము చేతల్‌ మాని 'శ్రీడారకిన్‌ సరవింటంగాని యున్న పూజ్యయగు రాజ్య(శ్రీకొనల్‌ సాగునే యరయంగా మెడ బట్టు కొయ్య. దిరుగకా హారంబులే భామినుల్‌ శకుంత 80 ఉ అందుక యుుగతుండముని నందుక నెల్లి పరిభమించు సి ఛి మ్మందర శైలమోయన న మందంమా దివిజేంద్రు డంతి వీ కందగదొల్టునిల్చు తురగంబురగంబురగారిబలు బా యందగ బశ్లై కందమ.న నందలు వం దయీదంది చూడ గన్‌ శళాంక 1 8 ఊఉ [(కొధము గల్లి చెల్లెలను గొబ్బున పుతత్రిని వెంట బెట్టుకక౯- బాధలు బొందుచున్‌ వగప్పు బాఎ ఘటోత్కచు జెరి యండుటకా మాధవు డాత్మలో దెం మర్మము శామునికీక దుష్టదు ర్యోధను (త్రుళ్ళడంచుటకు యోచన సేయుచు నుండె మౌనిమై శశి శీర ఎ ఇను డు గన్నడని సుశ్వెలి గీిమందేహులు కొంచక నిల నఎి కొని రనంగ ఖల్‌ సకలంఎు న్మాకమించుక నొక్క రూవమె వర గిని మాయా (పపంచమన గ అీథయబ వేం వి 84

860 వాలకవి శరణ్యము ఊఉ కూరిమి దోడిచిడియల గూడుక వేడుక నొక్కనా డు ఎం సారపుఎన్నెకన్నె తొలుకారు మెజుంగుతెటంగు రంగు ఎం గాత మెసంగ సంగతి గ గమ్మని (కొవ్విరితేనె సోనలకా జీటకువాలు కేళవన ఎమ వివారము సేయుచున్నచోన్‌ సమీ 1 44 లయ[ావబా పొంచుక మదించి నిరఎంచి జిగిమించి సడ సంచు ధరమించు దగనంచు మదినెంచున్‌ సానం 40 గీ మానుమీటుగ నెగయ గోమాయువప్పు డెకి తాళ్ళపమాణ మశైగఎకూన ళా గుంతటొ బడ ఆొడువెల్కుజక నాల్క. శాం నడువుగఅచుక నరచుచు బెడఎవిడిసె హంస 1) 9 ఎ చన్నిద్చుచా గున జనయి[తి తొడలసపె అణఐబిడ దివ్వశింపంగ బెళై న! న! ఒందని కతనహ స్మ్వవణాలంబుల (కింద నంటు$ సంతరించుకొనియె హరవి 1 ర్‌ ఎ బుక్కుసటుక సంధ్య మొనం వార్చ గవచ్చు నృ శతకము త్తు ఎ ఆడువిడల సొమ్ము లపహరించుటకంటె టె బిండ గట్టుక నూత బడుట మేలు ఉ గిట్లుట కేడ గటడ లిఖించిన నచ్చటగాని యొండుచొ బ్‌ బట బుటదు వావు జానువుల పున్కలు దీకసు కౌశి జొవ గా మ్‌ ల్లపన శూద్రుకుకా భ్రమలు గప్పుచు దద్విధి మాయగుజ్జమై పట్టుకవచ్చి మలికడ (బాణము దీసె గదయ్య భాస్కరా భాస్కరశకతకము ల న! క అడగిన జీతంబివ్వని మిడి మేలప్ప దొరనుగొల్బి మిడుగుట కంటే విడిగల యెదుల గటుక మడిదున్నుక బతకీవచ్చు నువాలో సుమతీ సుమతిశతకము క ఎస్పఎవ కెయ్యది (వసుత మప్పటికామాటలాడి యన్యుల మనముల్‌ నొబ్బంపక తా నొవ్వక అబ్బంచుక తిరుగువా డు ధన్యుడు సుమతీ

బాలకవి శంణ్యము రి 19 శుంబి దాఎవ్యాకరణ గుప్తార్ద (ఫకౌశికలో కాంకి పరిచ్చేదమునందున్న ఉండిళబ్దము పరంబగు ఎపుడు వలనకు ద్వితీయ సములు (ప్రాయికంబుశ నగు అనే -_వ్‌ సూత్రిమునకు వ్యాఖ్య స్తూ వనము నుంచి ధనిము నుంది యని యుంచి శచ్దాను (వయోగంబుతకో గొందజు వ్వవహరించెదరు గాని యది సాధుకవి (పయోగారూఢింబుగదని మెలుంగునది. అని చిన్నయసూరి (వాఎన వాక్యాను సారముగానె కల్లూరి వేంకిటరామశా స్రులవారు తిమ యభిప్రాయము తెరియజేఎనారు గాన్‌ సాఖి=వి పయోగములు ఠేకపోలేదు మాకు కనబడిన లక్ష్యములు ఈ అవతారిక దిగువను ఎఆదహరించినాము ఎంచమీ విభక్త్యరిమును బూచించే ఎండి ఎట్లు ఉండు ధాడువునుంబం వచ్చిన క్య్యార్థకావ్వయ మో ఐసీ ఉంది కూడా ఆంచు నుండి వచ్చిన క్య్యార్టక వ్యయమే

1-ఏ న్యూలమునకు (వాఎన వ్యాఖ్యలో నాకంబు వలన నుండి నాందుండు వచ్చెను ఇచ్చట నాందుండు నాకింయిను విడిచి వచ్చెనని ఫరితార్షము నారదుని యెడ బాటనకు స్వర్ల్షమవధి(మేర) యెనది కావున నట్టి యుమందు వలన వరకంబు విధింఎం ఐబఐడగా దాదృశార్టంబిను స్పేషపటచు నిమి క్‌ు” ఉండి ఒఎదంఎీ వలన వర్లకంబునకు జొడింన ఎంయె కా'బ్వై ఉండి అనుదానికిని వఎుయించి యన్న యర్ధం బిసి చొటుల నెప్పుడును లేదనీ యెజుంగునది అని గుష్తార్డ ససకాశికా కారులు ాఎనాట గాని వారు చెబ్బనది సరిగా లేదు. నాందుని యేడీ బాటునకు ఎది మేరియై పుండెనొ దానిని విడుపక్‌ మునుపు అక్కడనే ఉండెను అనే అర్హము ఎందుకుంచబయరాదు సనత్కుమారు డు మవాకి జనుదెంచె (బహ్మలొకంబున నుండి (ఆది $ీ్రి ఆనుటచేల మదవాకి రాకిమునుపు సనత్కుమారుడు 'దిహ్మలొంమందు ఉండెను అని అరిము కాదా రాను రాను ఉండి అనే రూప మును ఇద్టచౌట్ల వఎంది అనే అందము అ్మపధానమె పంచమీ విభక్ష్యర్థము 'వధాన మైనది అండు అనె క్రియకు (పేీంణారక రూపమైన ఆంచి కి తము మొట్ట 'మెదటను గల ఉండనిచ్చి అనే అంము రాను రాను అయ్రుదానిమై ఎంచమ్‌ీ విభక్త్యర్థిమె ప్రధానమైనది ఈ శబముల్‌కు సహజముగాగల అర్హములు స్ఫురణలో ఉన్నప్పుడు వాడు స్వర్గముననుండి భూలోకమునకు వచ్చెను వాడు ఇంటిలోనుంచి ప్పస్తకము తెచ్చెను అని (వయోగించడమే సబాఒమగా కనిఐడుతున్నది ఇట్టి అర్హ విశేషం ఉండడంవల్ల నే ఉంచి రూపము వచ్చియుండును రాసు రాను రెండు

రూవములున్ను సమానార్థికములుగా నే వ్యవహారియులోనికి వచ్చియున్నవి కళ్ళాపపూర్త వేదము 'వేంకటరాయశోస్టులవారు శృంగార నై షధమునకు తాము రచించిన స్య్వుంకష వ్యాఖ్య (పుట 8 లో ఉండి కి మేము చెబ్బనశ్తే అర్జము చెబ్బనారు గాని జందికి వమ్మ్యాత్రిము వదలి అనే అర్హముచెబ్బ ఎట్లు సాధుత్వ మంగీక

న. బాలకవి శరణ్యము ంచినారో మాడండి.. నము కన్యుపయు కమగు ఆం పదము ఉండు ధాతువు అ స్యరకము ౫ సరకము స్లంటనుండి వచ్చెను మింటనుండి దిగెను _--రాకముందు ఇంటినే. దిగక చందు మింటను ఉందెననుట స్పష్త్వము సమానాశ్రయత్వ పూర్వ కొలికత్వములచేత క్యార్ధకరూపము పూర్వపదము ఉనికికి ఆధికరణను వలన యు చోటియందు అను సరముచే స్ప్తమియావున దానికిని ఉండి అన్మజయు క్తమగు చున్నది గృహమునుండి అను వ్యవహతము యొక లొసము వంం- అందు లోపము. చేల శిషాచారమూ వచ్చినది ఉంచి కి వదరియని యర్తిము అవాయ మందు పూర్యాధికీరణముణు వదలుట తప్పదు అని (వ్రాఎనాల ఇంవికి వదలి అనే అరము ఎటు ఇప్పగలిగిరొ మాకు తెలయదు ఈ అర్జిము మనసులొ పెట్తుకొని ఉంచీని ద్యోతీయతోను ఉండీ ని స్రమ్యర్చిముకొను అనుగ_యూగించుట న్యాయ్యము ఇప్పుడ ఈ రెంటి వ్యాపహారమందును అస్వ్యర్జి న్ఫూ ర్రిలేదు అ స్యర్లమును తలంపునకు శెచ్చుకొనక కొందణు నియతద్రుత పూర్వల్వ హేతువు తతట్యోని నుండి నుంచి. కబ్దిములని వ్యవహరించుబయు గలదు అర్హములు ఈపొటి మార్పు జెందుట సర్యభొషా స్వాభావ్యము. అని గవ్రాణనారి దినిన్‌ బం నుంచి కి సాధుత్వము చెప్పడమేగాక శబ్దములకు మొదట నుం అర్హముటి మార్చుజెందుట సర్వభాషా స్వాభావ్యమని అంగీకరింవినారు ఉండి కబము పరంబగు నపుడు వలనకు ద్వితీయ స పములు (పొయికంబుగ నగు అని విన్నయనూరిగారు చెబ్బనారుని ద్వితీయావిభ తే ఉంద ఎరంబగుట (ప్రాచీన కవిప్రయోగములలో కనబడలేదు ప్రాసస్టలములందు ఈ రూపములు గల (ప్రాచీన కవి (ప్రయోగములు చూడండి _ లోకం బుననుంజ (ఆది 180 గిరిగహ్వరం బున నుండి (ఆది ఖ/ 6) బాల్యం బున నుంది (హరి టి శ 24 ఏ ఎచ్చోట నుండి (కళా ౪1 శ భూమిలొన నుండి(5్‌ [1 8ల 0600 వీంలో ఉండి సప్పమ్యర్థక శబ్దిముగా నే అన్ముసయు కృమై ఉన్నది రాను రాను ఊఉ _త్తరాయ్యధకవులు ద్వితీయావిభ క్త మీద ఉండి (సయోగించినారు శద _త్తరార్మధ్ర కవల [పయోగములే. మనుసులో ఉంచుకొని చిన్నయసూరిగారు. ఈ విధము స్మూతము చేఎనారు లోకవ్యవహరమలో ప్రాచీన శబ్దియిల రూసముఎన్ను అర్హములున్ను మాద్చుజెందుట చేత నిత్యము దృతముపై నున్న ఉండి ఉంవి రూపములు నుండీ నుంచి అనే (ప్రత్యయములుగా ఎర డీ షష్బరూసముల మీద పంచమీ వి _క్యర్హమందు కనబడుతున్నవి గౌరాంగ చరిత (1 80) లొమ టూచి నరబంహముగౌరు తన నుండి అని. _పయోగించినారు ఇపే ఉతరాంధ కవులునా నుండి నీ ముండి మొ (ప్రయోగించినారు న

బాలకవి శరణ్యము ఫి ప్రాచీ నాంధ్రులకు ఉండి అనే క్వార్టక రూపమే మనసులో ఉండేదినుటకూ అందుండి అందయుండి మొదలయిన (ఎయోగములే నిదర్శినము ఎందుండి (ఆది 7% 2 27) అంద యుండి (ఆది క్ష 2 ఏ అచటన యుండి (అను 1౪7 ఉ88 ఎందుండివచ్చి తిందుల కెందులడే గెదు (ఆడి 1% 280) దీనిని అనుకరించే ఎందుండి యెందు వోవుచు నిందులకే తెంచినారలు అని మనుచరిత్రలో 'పెదనగారు చెబ్బనారు ఈ వాక్యము నేం వాడుక భాషలొ చెప్పవఠె యు నంపే ఎక్కడినుండి (ఎక్కడి నుంచి ఎక్కడికిపోతూ ఇక్కడికి వచ్చినారు ? అనవలెను అందయుండి అచటన యుండి మొదలయిన (ప్రాచీన రూపములలో ఎ వార్టకమైన ఆకారము స్తమ్యర్తికి పదముఎ మీద నున్నది నేచి వాడుక భాషలో ఎవార్టకమైన ఎ కారము నుండి నుంది మిదనే ఉంచి అక్కడనుండె అక్కడి నుంచె అంటున్నారు. గుడనుండే గుడి రాకు ,మింగుఎ ఎని రుక్మాంగద ఏర్మిత య ప్రయోగము కనబడుతున్నది ఉంచి (నుంచి పంచమీ విభ క్త్యర్టమందు ఎల్బుడు వాడుకిలోనికి వచ్చినదో సరిగా చెప్పలేము గాని అధర్వణ కాలమునాటికి వాడుకిలోనికి వచ్చినట్లు స్పష్షమెనది ఉంచి కుండా వల్ల వలన వంక యుండీతి వపంవమీ అధర్వణ వ్యాకరణము 1 కాండ లా ఎరేషూండ్యాది శచెషు అనే అధవ్వణవొరి. (అఒంతి పరిచ్చేదమందున్న యి కారిక లోని ఆది శబ్దమువల్త ఉంచి కూడా కలదని చీకలొ ఉన్నది క. ఉంచి కన్నపఎకం'పీ నుండి వల వలన వంగొండో్యో ఒఎన ఎతే పంచ య! మ్యాంబు ఆంధకౌముది___ 24 సూ” ఉఊత్తరాం్య్రకవులు _నుంచి (వ్రయోగించినారంనుఎకు. దిద్దుటకు వీలులేని పయోగములున్నవి చూడండి గీ కాంచియమ్మం తి యెచ్చొట నుంది వచ్చె కృష్ణరాయవిజయవము ౪ 26 శా న న్నుంచే శిషుసర్వశాత్త రచించిన జాన్నపసూనాంబికాశతికము 88_వ ఎద్యము బి ళో (చూ ఆంధధ్రసావాత్య పరిషత్వత్రిక ౪1 8) ఉ తరాంధకవ్మిపయు కమె లాక్షణికసమ్మతమె ఉన్నా వనమునుంచి ” న! వానర సూ ధనమునుంచి యని యుంచి శభాన్ముపయోగముతో గొందలు వ్యవహరించెదరుగాని అ

శ0 బాలకవి శరణ్యము యది సాధుకవి (ప్రయోగా రూఢంబుగాదని యెణుంగునది అని విన్నయ సూరారు (ొబనారు విన్నయసూరిగారు (గా్యుములు అనాధువులు అని నిరాకరించిన పో తిని జేతురు నుంచి మొదలయిన రూవములు కవులు [వయోగించి ఉండడముచేత ఈ (ప్రయోగములు దుషములు కావాని వీటిని అాహ్యములుా భావించి చేఎన లబ్‌ లక్షణము మాత్రము దుష్టమవుతుంది శయంబి టిక మొదలి ఛందము వద నుంది వాండిగిన చాని వదకి నాయెనని చెప్పెడిది న ౧ ప 40 అవ్బ ఉ విన్న దనంబు మంచె బురి వెల్వడి నవ్పటనుంచి సీ మొగం బున్ను తెలుంగు గాంచిదిగు లొందుచు నుందు నిదేమొయంచుమీ యవ్నకు దత్సహోదరుల కౌ ప్పులకుకా శుభమే కదన్న సీ కన్నుల నేల నువులు (గమ్మెం దెల్బ గదన్న లక్మణా ఉఊఉరా పుట 28 క కనరాని దుళ్ళకుసములు గనినప్పటి నుంచి మనబు గలగెడు నొరుకా వనులేల మరలి పోదమె నిను జూచిన నినుమడించె నెవ్వగలనినన్‌ పుట 28 క్‌ మీంలు వచ్చుటమాకుం గోరికబహునాళ్ళనుంచి కుదురె మదిలో సకల కధాసారసంగ్రహము 47 ఎచ్చటినుంది (చెన్న ఐ _ 228) ఎరిణయమౌటనుంచి (పట్టాభిరా ]1 ఫట 58) ఇంద్రలోకమునుంచి (పట్లాభిరా పట 72) ఖిల్లాలో నుంచి యు రంగ చ 1 క్ర ఎక్కడ నుంది (విజయ 1 08 04 268) పల్లేష్టటల ఎంచి /హంన ₹ (హంన 7 4[ తల్లిగర్భమునుంచి (నృ శతక 1౪ 5) 20 కం! నన్నయాది _ప్రాచీనకవుల (గ్రంధములలో ఒకారాదిగా ఉన్న శబ్దములు కొన్ని ఉత్తరాంధ్ర కవుల (గ్రంధములో వకారాదిగా ఉన్నవి సంస్కృతములో వకారము

బాలకవి శరణ్యము శీ ఉకారముగా మారుతుంది దానికి నరయ్మపసారణ మంటారు వచ్‌-ఉలక్త ఊది ఉవాచ ఊచు మొ తెలుగులో ఒకార వకొరములకు అట్టి సంబంధమున్నది ద్వాదశి ద్వారము స్వామి శబ్దములు దోదశ దోరము సోమి అని తెలుగులో మారినవి ఇంగీషు భాషలో 083% 2 096 శబ్రములలోని 08 196 ఎలాగున ఉచ్చరిస్తున్నారో ౦లొకూడా పూర్వము అలాగుననే ఉచ్చరించేవారు. నేడు వన్‌ అని “లుమీతారు 'ప్రాక్సతము ద్వారా వచ్చిన ఉపాధ్యాయ శబ్దము తెలుగున ఒజ్జ అయినది ఒజ్జల వారు నేడు వజ లవారు అయినారు తలావజ లవారు సూరావజ లవారు అని ఇంటిపేప మాల్చోళక్యము కాదు రువరము బీరు లోనిది ళం ళా శబ్ద రత్నాకరంమందు కొన్ని శబ్దములు ఒకారాదిగాను వకారాదిగాను ఉన్నవి (చూ ఒంటి వంటి ఒరివడి వరవఐడి ఒరగొడ్జెము వరగొడ్డెము ఒద్ద వద్ద ఒద్దిక వద్దిక ) కవులు వకారము యతిస్టానమందుం డటట్టుగా ఛయోగించిన శబ్దములు కొన్ని ఉన్నవి కిన్నడములొ ఒంగు తెలుగులో వంగు ఇత్తు జల్లే అనే కన్నడళబ్దిము తెలుగులో వళ్లే వల్లె అని వకారదిగా ఉన్నది వాం ఉసాద్‌ తెలుగువారి నోటను వసాదు అయింది వకీల్‌-ఓ(డ్రులు ఒకీల్‌ అంటారు చ పాచీన శాసనములందు శిలాక్షిరయిలు గా ఉదాహృతమెన ట్రామ నామములు ఓడరేవు ఒడవాది కొంతకాలానికి వాడరేవు వ్యాడేవ్‌ వ్రడ్డవాది వడాదిగా మారిపోయినవి ఈ పేళ్లు కొందరికి ఇంటి పేళ్లుగా నేఎవ్యవహాం మందున్నవి పూర్వకాలపు శబ్దములు రాళ్ళ మీద రాగిపట్టాలమీద మొదట చెక్కినప్రే ఉన్నా రాను రాను తెలుగువారినోటను అవి మార్చుచెంవినవి నేడు అవె సాధుశబములు బి ఫ్రీ వడాది సుబ్బారాయకి విగారు తమ యింటిపేరు మార్చుకొలేదు మాట్చికొంకే వ్యవహారోహాని ఓరుంగలు నెడు వరంగల్లు అయినా పూర్వాకాలమందే ఓరు గంటనుండి మన దేశము వచ్చినవారి యింటి'పేరు నేడున్ను ఓరుగంటివారే దేశభాషలొని శబ్దములు కూడా ఇట్టివే అని పండితులు తెలుసుక లేకపోవడంవల్ల నేటి దేశభాష ([గ్రామ్యాభాషగా నింద్యమయినది వకారాదిశబము సమాసములోగాని వాక్యములోగాని మొదట నుండునప్పుడు తరుచుగా వకారవనీ ఒకారముగామారుతుంది అగరువత్తులుజఅగరొ త్తులు (శతావ ధాని కృ తివెంటి సుబ్బారావుగారు (ప్రయోగించినారు కొవ్వొత్తి ఊదొ త్తి మయిన పొ త8_వీబటలోని ఒతి వతి శబమే కదా వంగవోలు వంగోలు ఒంగోలు అయనది మొదట వంగప్రోలు అని ఉండును ఇళ్తే నిడుదవోలు (నిడుదోలు ) స్వత్వము సొత్వుగాను స్వం సొమ్ముగాను మారినవి వచ్చు వండు వద్దు వడ్డించు మొదలయినవి కూడా వీటివలెనే వ్యవహారములో మారడము తెలుగు భాషాస్వభావము

త్త బాలకవి శరణ్యము నకు విరుద్ధముకాదే అందుచేతనే ఎవ్చుడెసావు ఇపస్పుటొచ్చాడు ఎమొండు కొన్నారు అన్న మొండుతున్నాను నాకొద్దు కొందరు రావద్దు రావచ్చును వదం'పే ఎందుకొడిసావు అంటారు ౧ 6జి

ఇట్లు (గంధాలలోకూడా కనబడుతున్న” ,పయోూగములు 'వంకళేశశతకమందు (చూ పద్యం 3 త్త వంచుకు మారుగా ఒంచు (చూ (04) ఒరకు మారుగా వర నరఎంబాశతకమందు (చూ ర్‌ ి తన గృహంబునకు నీదాసులొచ్చిన చాల భజనకీర్తనలలో రాముడొచ్చెను జూడలే ఎదురుగా ్రీరాము డెస్పుడొచ్చునా యని "భక్తులు పద్వలలోసు పాటలలోను ఇట్లు (వయోగిందిఉన్నారు ద్విఫద భాగనతములో కొనేటి నాధుడు మెజయు నిఆ డు దోవ మీదట జాల నొరక శతంబున నొత్తు రొగి [బజలెల అని ఒళురు (పయోగించినాడ ఈద్విఎద శబరత్నా

న. అావ ళు

కరమందు ఉదాహృత మైనది (చూ ఒబకటము) పద్దా భిరామాయణ మందు (చూ లి ఖై చ సుతులుసు వృద్దిపొందెదరు సోదరు లొత్తురె-అని కవివ్రాఎనాడు

కవిజీవితములో గురజాడ _ (శ్రీరామమూర్రారి. కృష్ణానది వడ్డున (చూపు 5 2) అని వద్దుపెస్టుకొని (చూ పు 528) అని వాఎనారు ఇస్తే వగరు ఒగరు వల్రైవాటు ఒల్లెైవాటు వయ్యారిము ఒయ్యారము వాం ఓర వాడ ఓడ వడంబడిక ఒడంబంక ప్చొగించు ఒప్పగించు వదులూ ఒదురూ వసులు శఒసులు (ఉసులు వడ్డర్లు ఒడ్డర్లు వకటి ఒకటి వాము (ఆమము లోకములో ఉన్నవి [వాతలలో అనెకులు (సయోగిస్తున్నారు కొందరు ఒకారిము వొ వలె పలుకుతారు అట్టి రూపాంతరములు పాణిన్యాదులు అనుశాఎందినారు

ఊఉ కిమ్‌వు కమ్‌ ఊఢ వోఢా వేదమందు వెచ వొచత్‌ వోచావబు ఉవాచ వవాచ మొ అనేకమున్నవి (ఐచ్‌ ధాతువు అవొచత్‌ వంటివి పాణని కాలమం దుండేవి అవి శిష్ణళబ్ట్పములూా ఎత్తుకొని అనుళశాబంచినాడు

సంపసారణమున గురించి చెబ్బనబ్బుడు తెలుగులో వకార ఉరాంములకు సంబంధము వంటిదే యకార ఇకారిముల కున్నదని చెబ్బవకెను ఎ్యరన్న ఎల్లయ్య ఎంబన్నవంటి శబములు య్యరన్న యల్రయ్య యంబన్న అని వాడుతున్నాము అవి అసాధువులనగూడీదు శిషవృవహరమందున్నవి గొప్పకపులు (ప్రయోగించినారు శృంగారళాకుంతలములో “లలవ్యగి ఎనవీరభ్యదుడు యజ్జనామా త్యుననుజన్ము డవాపభూషణార్యట అన్‌ యతిస్టానమందు యకొరిముంచి మరీ (ఎయోగించి నాడు ఎతి అని పండితులే (వాస్తున్నారని కీ "శే మండపాక పార్వతీశ్వం శాత్రగారు చెబ్బనారు సావాత్యరత్నాకర కర్త తస్మాత్సర్వతనాధసూరి జలథే

బాలకవి శంణ్యము శ్శ్రీ (శీ యల్లమాంజావియద్‌ గంగాసంగజుబో లసద్గుణ మణేర్షజ్టోదయ శృం్యద్రవత్‌ అని యల్లమి శబ్దము వాడినాడు మల్లికార్జున పండితారాధ్యుడు శివత_త్వసారమందు శివలొ కావాఎం బడసె గాదె యంబన సనీచేన్‌ (చూ ఎద్య 425) అని యవర్తిము యతిస్తానమం దుంచినాడు అది. అంబన అని (భమపడకూడదు ఇశ్తే “యడవర్లి " యనమం్యడ అనే (గామనామాలు ఇంటి పేళ్ళుగా ఉన్నవి యకా రాది సంస్కృతి శబ్దాలు అరివములో ఎకౌరాది శద్దాలయినవి తెలుగులోమాడా ఎగ్గెన్న ఎతిరాజులు ఎఐమాని మె ఉన్నవి ఎదిరొకొాత్‌ అనే వచనమునకును "అప ట్రంశము అనుశాసనము. అనే శబ్బ్దములీకన్ను అపార్జింు కల్పించుకొని తెలుగు వైయా కంబణులు తాము మోసపోయి దేశభాషకు దుంవస్త తెచ్చిపెట్టినారు 9 _వసం నవంబరు నెల ౨4 తేదీని చెన్నపట్టణములో పచ్చయప్ప కళాళాలాఎఫవనమందు కూడిన భామ్యదేశ నింసనసభ లో అధ్యతులుగా నుండి కీ శే రా బఐ కందుకూరి వీరేశరింగవు పంతులుగారు (గ్రామ్యభా షలొ గంధములు చౌాయుటవలన వాజ్బయాభివృద్ది కొనే కాదు అని తమ అభిప్రాయము చెబ్బ వాడొచ్చాడు అని (వాఎనయెడల రెండవది వచ్చుధాతువా యని సందెహము గలుగును అనె ఆక్షేపము ఉదాహరించినారు (చూ ఆంధ సావాత్య పరివత్స్యతిక 2 1 పుట 57) ఈ ఆకేపోపన్యాసము నేను మూచినవెంటనే పంతులుగారికీ మీద వివరించిన సమాధానము తెరయజేఎనాను ఉక అవొచత్‌ ఉవాచ ఉవచ ఊచు వచ్మి వ వాక్యం మొదలయిన రూపములస్నే వచ్‌ ధాతువునుండే కలిగినవని పాణీని అనుశాఎంచినిశ్లే తెలుగువండితులు వచ్చు ఒచ్చులు అనుళాఎంచవళెను అని నెను చేఎనవాదము నిరాకరించక నేను సంగవాంచిన ప్రయోగములు తమక సే తామె ఒక వ్యాకరణము రచిసామని చెబ్బనాలు. వారు కోరినసకారము నావద్దనున్న (ప్రయోగములు ఎంఎఐనాను క $_వ సం ఎ(భవరినెల 28 తేదిని పంతులవారి ఆనందాశమములో కూడిన విద్వత్పభలో తాము అధ్యక్షత వవాంచి వర్తమానాంధభాష్మాపవ ౦క సమాజము సాఎంచినారు అయితే ఆ సంవత్సరమే మేనెల 27వ తేదీని వారు దేహత్యాగము చ్సేనందున.. వారు చేయదలచుకొన్న ఎని జరగలేదు న్యావయోగసంచయము నాకు మ జయంతి గంగన్న పంతులుగారు పంబఎంచివేఎనారు అవి (బ శ్రీ మల్లాది సూర్యనారాయణ కాత్తగారు తమకిమ్మని కోరితే వారి కిచ్చినాను వారి పీటిని తమ” ఆంధభాషానుశాసనమందు ఇమిడ్చినారు గీ వద బాయక కవగూడి ముద్దరాలు పదము తొ తంగనలరు భూపాలుదేవి మొనఎకంట్‌రే యదె చిన్ని ముద్దరాలు వదములొ త్తంగ జనెడు దుష్పదొమునందు ఉ వై 28

శీ జాలకవి శరణ్యము గీ చేరి భుజియించి దూర్వాస శేఖరుండు వామదేవవఎస్టుల వద్దనిలివి (యొక్కి- కూర్చుండి యమ్మునిపుంగవులకు ననంస మెశింగి యొకమాట యనియెనప్పడు ప్దాభి రాశ పుట 60 ఉ ముద్దులగుమ్మా కెంతయును మోడి కనంబడు నేను (బెమచె వద్దికి జేరరాగ దలవంచుట గన్గొని మోడి యుండునా పార్వతీ 70 గీ సర్వదివిజులు దిక్పతుల్‌ సన్మునులు గొలువ దన్యం[త్రదువామంబు దల వ నరిది గాన నాకంజగర్భుండు కడురయమున వచ్చి యానరనాయకు వద్ద నిం9ిచె భాం (విత్ర శ 608 క ముద్దిచ్చును గోపాలు డు వద్దను నడయాడుచున్న వార్తలు విన్నకా గద్దించును లేదన్నను బద్దించును జూడకున్న పరితాఎంచున్‌ రాధా క్ర గీ ఆంచు దనుగేలి యొనరించు మించు దోండ ఉం గాంచి తలవంచి ఎగ్గుచే గల క బాలు వారిజానన వీనుల వద్ద జేరి బుదిరా నిటులను రాధ బుజిగించి రాధికా. |? నా! ళు ణి ఉ కొంచక రేయునుంబవలు గోవెల కీత డు పవ్వుదండ ల ర్చించు నెపంబునం బరిచరింపుచు నుండి నటుండి యొయ్యనె పంచబు బొంచి యర్భకులు వద్ద దొలంగిన సందు చూచి లం కించ గ నోపు నీవ డి గిన్నాయ సందియమేల దేనికిన్‌ _ వెజ 1 (00 ద్వివద వచ్చియా దశకంరువద్ద నిల్చి రంగ రామా ౨8 ద్‌ అన ఎ కన డొద్ద నున్న యస్‌భా 08 ద్విపద ఎవిధి _బాణంబులిక భరియింతు నావదదాయ డునా ప్రాణపదము ౧ (వభులింగలీల న ద్విపద వచ్చియున్నది మనవదకు మాట వన్య అక

బాలకవి శరణ్యము డ్తీగ్ర్‌ 2 వ స్తు కో (పార్చినార్హక రూపమైన పట్టుకొనుము తుమర్హక రూపమైన ఎట్టుకొన(న్‌ొ వ్యతిరేక క్త్వార్హక రూపమైన పట్టుకొనక లోకవ్యవహారములో పయికో పట్టుకొ (న) పట్టుకొక అయినవి ఈ మూడు విధములయిని కబ్ద్బములలోను మొదటిదానికే బాలవ్యాకంణము (కిచూనూ 60లో ముబ్లుపరంబగునపుడు కొ శబ్దంబు కొనునకు బహుళంబుగా నగును అనే స్మూతము ఆధారముగా ఉన్నది మిగిలిన రెండింటికిన్ని బాలవ్యాకం ఇములో (వ్రత్యేకింది స్తూతమేదీ లేదూని "పె సూ్యత్రమ్మకింద బహ ళంబనుటచే దీనికి నొకానొకచో వతిచాఎంబని యెజుంగునది అనే వాళ్యము ఆధారిముచెసుకొని సూతంబులో జెబ్బన వువర్ష కడుజ్వర్భకంబుల యొద్ద గౌక తక్కిన మిజి నుజి (ప్రత్యయాది సమా వేశంబునందును నీయాదెశంబు కనంబడియెడి దానంజెఎ చదువు కోనేర్చెను కైకోమి ఇచ్చుకొలు పుచ్చుకోలు ఇత్యాది ప్రయోగంయిలు రిక్షితంబు లయ్యె అని గుప్తార్థ్హపకాళికాకారులు వ్యాఖ్య(వాఎ రాజశేఖర చరిత్రనుండి అందుకో నలవిగాదు అనుకొఎగ్గయ్యెడిన్‌ అన్మేవయోగములుగల పద్యము లుదాహరించినారు పై ని చెబ్బన మూడువిధములయిన రూపములందున్ను కో ఆదేశముగా వచ్చు టకు (ప్రయోగాలు (పాచీగాంధద్ర (గంధములందు కనబడలేదు గాని 2వ శతా బ్లాంతము మొదలుకొని నేటివరకున్నుగల స్కుపఎద్దకావ్యములందు కనిబడుతున్నవి పాలకురికి శోమనాధకవి ప్రార్లనార్లక్షమందు ఈ రూపములు టయోగించినాడు భాస్కర రామాయణములో (వ్రొర్జనోర్దక మైన నాటుకో అనే పయోగమే కౌక వ్యతిరేక క్వార్గకమైన కై కోక అనే (పయోగముకూడా కనబడుతున్నది (శ్రీనాధుడు (పార్షనార్హక మైన చేయించుకో వ్యతి రేకార్థకమైన కైకోవు మొదలయిన రూపాలు (పయోగించినాడు వసుచర్శితలో తుమర్దకమైన కొనకాకు కో అనే రూపము కన్లో జాలక అనే యోగములో కనబడుతున్నది (చూ ఆ లస శగ్ర్ర అనుబంధముగా ఉన్న కొను కే కాక స్వతం్యత (కియగా ఉన్న కొనుకు కూడా కో ఆదెశముగి వచ్చిన (ప్రయోగములు సైతము కనబడుతున్నవి ఇవి సాధారణముగా శబ్దఎల్లవములై ఉంటవి కాముం జీరికి గోక (హరవిలాసం 1 82) కోరా (కాశీఖండము పు $లి ముదిమిగో6ంజాలము (విష్ణుపురాణం క శి

శ్నీ( బొలకవి శరణ్యము వడ్రుకోకో వక్తుకో ఠు యి చ గిజిగొను గోపుర్మాగ్రపరికీలిత పంకజరాగ రళ్ళ్శిక "అజయగు వాయ బొల్బు దివసేందు డు సక్కని మింట బోవుచో మీవి విధాత పాటరిమమధ్యమ సంధ్యకు జేయలేని యా కొఅతయు. దీర్చుకో దొగరు కొల్పిన కైవడి బట్టణంబునన్‌ ఆము 1 క ఆకలియును నా కలియును బైకో పెకొక్కవాని పె వెదిన నా నాకపటపు విహగములది గె కొని కడువేగ నింగికడకె చనియెన్‌ ఉ నె 80 చా రూ రెనాలు గీ ఆచకొరా., జూచియో యలరుటోడి యెను బార్టింప గెకోక యిట్టివాని గాని వరియింప నంటివి గర్వవృతి నల్లనా డొక వనములో ననుచు బ౨ికె కళ 1 49 చ యలరులవింటిజోదునకు నప్పట్‌కప్పటి కప్పళించుకా గలిగేడు శృం నె 1 04 గీ నిగ్రహముంకేమి నీవును నేము న న్యోన్యమెతి బొదలునటితెఅగు యమా య! నడపవలయుగాక యెడనపోనాడుకో దడవె వేగిరింపదగునె యనఘ చభా] 80 సీ సేవసెయించుకొ జిత్తగింప డు సుమీ నాచేత థి విశ్స్చనాయకుండు కొశీఖం లిల్లి గీ అఖిల కళ్యాణగుణగణా యత్తయత్త మామ యౌదార్య తేజ క్షమా మబూతుడు ధైర్య నిర్హిత మందరా హార్య భార్య త్‌నయ యీలయ్య కైకోవు ధర్మబుద్ధి క్ర శ్రా కుంతీ (దొపదులం (బభావతి కనుంగో నే గెడుకా మీరుళు ద్ధాంత ఆునికుగుంబులె దలిరండచుకా (బిమోకక్తి౯ా మూ కౌంతుం డాపుల నంఎ ఫాంశవుల జోకళకా సాత్వికాన్నంబు ల త్యంయభీషత్‌ నారగించి సుఖనిద్రకా జెందియావేకువన్‌ _ జెమిని[[ [|

బాలకవి శరణ్యము త్త మ మయిగుకా నిండ గ నిండి గండకమను౯కా క్యామండలాధీశ యి అ్యండినుండం దరమే జడాశయము యోగ్యంజానె నా వంటియె = బ్రాలు రూపంబున మించువాని కిట గె కోవయ్య విసారమౌ కడ నిల్వంగదవయ్య యా రజన రక్షాదక్ష దిఖ్షెనిధీ దళా 2వ క ఎరా యోరి నిశాచర యేరావృళతారి యెఠటు గవె నాళోడకా బొరాడలేవు పోరా కొరా యభయంబు నిల్చుకొరా తనువున్‌ దళా $2 మ ధఏంణిందొందని కోమలాంట్టు కమలద్వంద్వంబులుకా ఘర్మి శీ కిరయు కృం..లుగాని ఫాలములు వక్షతోణులకా బత్రకె సరముర్‌ గందని పూవుదండలు నిమేషవ్యాఖ్యగి కొని దృ క్పింఎఒమ్ములు నల్వురందు గనియెకా గాంతాలలామందొగిన్‌ నెష ౪ 8 గీ అనన దూరు డుదక్క్ల దక్కిన తనూజా లందరును దర్శ(డ్రిపలుకుల కపహంంచి ఒవ్వనంబిచ్చి ముదిమి గో జాలమన.చు దల గిపొౌయిన నహుషపుత్రకుడు కిని విష్ణు ౪1 77 శా అర్కాందూపల రత్ననిర్మిత మహాహర్మ్యా(గ్రభాగంబులం దార్కౌన్‌ దారకమండలంబు గని ముగ్గ స్రీలు రేలప్పురిన్‌ కం్కా౦ ధూపలసన్నిభంబయిన ముకాజాలమకా జింతచే దర్శి-౦పకా దిలకించి నవ్వుదురు గంధర్వాంగనా పల్ల వుల్‌ శ్రీనాధుని ఖీమే 1 98 చ దిగచిగ జేరవచ్చి రతిదీవి యపాయము జొందకున్నె కై తగపున రిత్నకుండల కతంబకముందనువే డి పుచ్చుకో౯ 'దెగువ మనోభవుండు తియతియ్యని ఎంగిణ్‌ వింటికొప్పునకా దగిరిచె దక్షవాటి వనితా చికురంబుల టోలు శింజినిన్‌ ౪7985 గీ ఐంద్రమాసురి మాగ్నేయమైన బలము వాయపవీయ మెళానంబు వారుణంబు యానమ్యుమును మున్నుగా గల యపష్షదిళలు కానగె కొని కే కో డతండు సురల్‌ హరవి వూ. ౯.

46 బాలకవి శరణ్యము ఛా వీజాపూంఫలేతుచారుమణి కుంఖీమేచ కేందీవరాం భోజంబుల్‌ సమయోచితంబులుగ శంభుంజేరి కుంభస్టలీ రాజారాభరణంబు దక్షనగరీమాసముత్తుంగ వ క్షోజద్వేంద్వ శిధాంకురి స్ఫురణ గైకోలా విఘ్నరా జర్మిలిన్‌ ఫీమే శా కాముంజీరికి గోక [కొధము నహంకారంబు లోభంబు నీ ర్ల్రమాత్సర్యము దావలేపకుహనారాగంబులంజేర నీ కౌముష్యాయణులే (సళాంతమతులె యయ్యాశమాంతంబులన్‌ నేమంబొప్ప గ సంచరింతురు మునుల్‌ నీవారముబ్బంపచుల్‌ హర శ్రే వానిమాద్బన బెర్కోని మానవతియు శృం నై కిల్లి 9౩ బచేయడయు ఈ మొదలగు శబ్దము లసొధువులని అధర్వుణుడు నిషేధించినాదు ప్రతి (క్రియమడాంతత్వం (ప్రతీతంతు నగియతే (కారికావళి అజ సూ $8) లోకములో ఈ శద్దాలు శిష్ణులు వాడుతున్నారు గని కవులు (వయోగించలేదు అందుచేత అసాధువులు అని అతని అభ్మిపాయము అయితే అధర్వణుని అనుశాసనము మన్నించదగినదికాదని మొదటి (స్రసంగంలోనే రుజువుచేఎఉన్నాము (శ్రీనాధుడు వాడిన కొంట అసాధువని పేరుపెట్టి నిందించిన అధర్వణుని అనుశాసనవ్సు (సమాణముకాదు. తిక్కనకూడా ఇట్టి శబ్దములు (వయోగించినాడని అధర్వణుడు ఎరుగడు ఈ అధర్వణకారికను గురించి బ్ర శ్రీ వజ్ఞృల చినఎతారామస్వొాటాస్తుల వారు వసుచరిత్ర విమర నములోను (పట ౧) హరిశ్చంద్ర నలోపాఖ్య్యన ఎరికలోను (పుట € వ్రాఎన వ్యాఖ్యానము చూడవలననది 'శివ్మికను వ్యాకరిణనని ఒక (వాతపు స్తకమున్నది దానిలో (వట త్తి అడమటమాంతిములు భావారకములని న్యూతించి యణ గీ కప్పడంబులదిరె కల్వడంబులుదీ రె ఎల్వడిములులేక 'పెండివారు ర రావడంబులెచటలేవు మీ పోవడ మింతపొద్దు తట్టలె త్రడమున అని ఉదాహరణములు ఆ లాక్షణీకుడు (వాఐనాడు

బాలకవి శరణ్యము త్వీ్రి కణపవరపు వేంకటపతి ఆం(ధ్రకౌముదిలో కృందతభావార్ల్షకముల అనుశాసన మందు ఏపాతోపడము కొసండము కోరడ మన నలయడ్‌ మన (పత్యయ మగుచు ఒను (పట 29) అని చెబ్వనాడు ఆంధ్రభాషార్హవములో (11 2 9 కదలుడు కదలిక కదలు కదలడమ్ము అనిన్నీ దోగురునా గను దోవడడమనగను దోపుడునా గను దోపునా గ (1 292) అనిన్నీ అడమంతశబ్దాలు పర్యాయవదములుగా అంగీకరించబడినవి అంతేకాక మూడవకాండము (క్రయావర్షిములో ( 42) గీ భావము (జోపు (_పోచుఎ (పోవడమిన ఐబరగు అని అనుశాసనము కూడా ఉన్నది ఆ కొళమందు (ాన్యుములు చేర్చలేదని (గ్రంధకర్త (సమాణీకరిందినాడు అంతేవ౨ాఐ ఈ కోళశవుందలి శబాలను శబ్దరత్నాకరిము సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు తీసుకొన్నప్పుడు వీటినిఅ[గ్రాహ్యాములనకూడదు ఇ'న్లే ఆం్యధ్రరత్నాకరమందు మోనడంబనంగ మోమటయును (7) అని "పై డివాటి లత్మణకవి చెప్పినాడు ద్విరూపకొశములో గణపవరపు వెంకటకవి ఇట్టి శబ్దములు చేర్చినాడు శబరత్నాకరమందు ఒతడము వి ఒత్తుట (క్రవ్వటము. వి (త్రవ్వుట _ఇమ్లు అనేక శబ్దములు ఇట్టివ్‌ కనబడుతున్నప్‌ ఉ త్తరాంధ్రకవులు (పబంధములలోను శతకములలోను పాటలలోను యధేవృముా వొడిఉన్నారు నేటి వ్యవహారిములో ఇటి శబములు అపరిహర్యములు ఇందుమూలముగా ఈ ,కిందివిధమున శాఎంచడమయునదే అని శాసనములలో వాడుక శచురముూూా ఉన్నది. తిర్మానించడమయినది అని అన్ని సంస్తలవారున్ను సమితులవారున్ను నమ్మేళశనములవారున్ను తమ తీర్మానములు (ప్రకటిస్తున్నారు. పెద్దఅక్షరాలతో గాంధి మవాత్ముని ఎట్టి షరతులను కోరకుండ కారాగృహమునుండి వదలడ మయినది అని ఆంధ్రపష్యతికలో ముఖ్య వార్తలు (చకటించడము ఆచారమయినదె (చూ తేది 56-2-24 సంచిక నేటి తెలుగువారు ఇటి అడవుంతశబములద్వారా తెలియజేసే భావములు నన్నయాదులు ఎలాగున తెలీయజే'సేవారో శీలియక కొందరు (ప్రాచీనాం్యద్రభాషాఖి మానులు కృతకభాష వాడుతున్నారు నీయందుల మాకు నొండుగార్యంబు గలుగుటంజేఎ. (సభా 1 88) అవాతమాచరించినది లేదు (సభాష్‌ 84) మీరు వచ్చినదానికిం గతంబెయ్యది. (విరా 1 $0% _ఒక్కడును నేగెడు దానికి నొర్వను (విరా * 48 రాయలబమవారు నేడున్ను ఇట్లు జరిగినది

160 బాలకవి శరణ్యము లేదు అని వాడుతున్నారు అరవములో సెయ్‌గిరదు అడిత్తదు మొ శబ్దములు వాడుతారు ఇంగిము భాషలో 04 408ఇ౪%గ” 98 మొ రూసములు క్‌ త్రగా పరిణమించినవే ” నన్నయాదుల కాలములో కలిమిన్‌ రామిన్‌ వంటి కృదంతరూపములు తరుచుగా వాడేవారు పూర్వుల వాడుకలో ఉన్ని నమ్మిక అరకట అక్కటిక పడిగ లంపట మొగమోట పుయిలోట ాబ విఎయ వింజామర తత్త మొ అనేక శబ్దములకు నెడు అము చేర్చి కవులు (ప్రయో గిస్తున్నారు కన్నడభాషతో ఇట్టిశబిములు మువర్ణాంతములు కావు తల్ల తఈల్లణిను (=తల్లడము తల్లడించు. సంస్టాపనవంటి శబ్దములు కొన్ని తాపణవలి కన్నడ ముతో మారినవి ఇటివి తెనుగులో డకారంతము లయినవి రానురాను మువరాంతము మ! వ!

లెనవి

తెలుగుతలోనయినా భావార్హమందు టవర్షకము రాకపూర్వము తవర్తిముండేది

మా! ఈను ధాతువుసుండి వచ్చిన ఈ త (కన్న ఈన్త) వండు ధాతువునుండి వచ్చిన వంట._ఇట్టి శబ్బములలోని 'వత్యయము అకారమే. రాను రాను తవర్షకిము కృదంత 1వత్యయము టవర్హకము థావార్థక (ప్రత్యయము అని వైయాకరణుబు విడదిఎనారు ఎమ్మట చేయటము చేయడము మొ వఏర్పడవి " వ! ఈ అడసుంతళబ్దములు ఇవ్వుడు ముపవర్ణాంతళబ్రములలో చేరినవి వాటళోపాటు ళా

వీటికిన్ని మువర్హమునకు పువర్ణాదేశముకూడా నేట్‌ వాడుకలో కనఎడుతున్నది ఊఉ ఈ పని చేయడపు తలంపుతో వచ్చినారు (ఆం ధ్రష్యతిక తేది 8.822 సంచిక పుట 2) ఇట్లు భావమును బోధించుటకు సొకర్యములు వా ఏకలో జాటంంట అవే ఏర్పడుళూ వుంటవి ఇట్టి సౌకర్యములు మనోభావములి వ్య క్తఎల్బడయినికు మిక్కిలి అనుకూలమయినవి వీటిని తృణీకరించడము వివేకమనిఎంయిరాది

మీదమ వివరించి చెబ్బన హేతువులనుపట్టి చేయడమువంటి శబములు సాధువులు అని ఎద్ధాంతముకాదా ల ం

అడాంతశబ్దములతోపాటు ఇంప్వంత శబాలు కూడా అధర్వణుడు నిరాకి

వ! రించినాడు కాని వాటినికూడా కవులు (పయోగించినారు (చూ 26 ఆరగింప్తు జేయడయు

ల కడివవ్నెబొమ్మ చెక్కిడపు జొక్కపుకోళ్ళు

పగడంపు నికరంపుపటియలను ఊఉ రా ప్పట 222

యి

ఎ తోలువేర్పురా (ప్రతిమల చెక్కడపు గండ

'పెండెంబు డాకాల దండిజూప పుట 48

చాలకవి శరణ్యము కేల్‌ ఎ నెలజాలమంచి వన్నెలుమీణ గట్టున కటడమడుగున (గాలుచుండ కవిజనచ చ ౭8 తై గీ దాని చక్కదనంబును దానిమెలు % దాని కట్టడపుంబని పుట బైక్నీ ఎ నీరెతువేళల నీరెతు బాదు పా చౌదునకు గాలువలు పొందుగ నమర్చి (శవ్వటంబులతటి (దవ్వటంబులువెట్టు దగినటు కటుగుదలి గడించి కళా [1 76 ళా వ! ళా గీ అనిన నాచార్యువచనంబు లాదరించి యిందు డనుఎగ ధా్రికి నేగి యగ్ని మొదల గాశీపరమునకు ముటడముగ రు సకల గృహముల దనమూ రి సంగవాంచె కాశీఖ ౪ 80 ఆ మనసురాదు నాకు మానినీమణులార టపేలడములు గట్టి పెట్రిరండు 1 లు కాకయున్న నన్ను గదలింప కూరక యుండు డనిన వార లులుకుప్పటి చందా 1 రు గి కూర్మినతని నెదురుకొని కౌ గలించి యే యట గుళిందు 'సేమమరయుచు. దండ్రివా యడము జూచి భక్రినందియందు జెమిని ౫721 82 క్‌ వెల్లువముట్టిన పగిిదిం దిల్లడమున గూడ బాఒతను దనసె న్యం బెలను ముసర గ దానవ ఉగ వలభు డటిఅచుచుండె వావిడిచి వడిన్‌ నిర్వ 11 94 ళం ఉం క తఅచగు పెనుసందడిలో నిజబుకటమున బిడ్డ నృపతి యీావ్యగ్రహముం 'దెజ గుట యభఖీబ్బతార్జిం బజచేతికి వచ్చినట్టయని వెత కుడుచువ్‌ ఇష 1 బో

శల బాలకవి శరణ్యము క తన దొ చడమున కెవ్వా శుసు నె డందాక దొరకరు చకోరవిలో ఎన దాన జేఎచితం బుగ జింతిలుచున్దైవా డు పొదలెడు వెతచేన్‌ వరమయోగి ₹ 22 ల నర్మగర్భొ కులు నక్కటక్కు-లు వింత నయగారములు బహు నాటకములు ఎలుఎచ్చ విద్యలు ఎ కవన్నియలును జెలుచందనంబులు (బేలడములు వ్మకథావంబులు వలకారిబాగులు వలన యొలములును వటిససలు శేరడములు సాళగీరిపులు కిర్చిషా (క్రీడనంబులు నడకించు వగలు జానపోసనములు విడంబములు భ్రమలు అేని మచ్చిక లివి యాదియెన వివిధ దుర్గుణంబుల (పోవులు (ోహమతులు వారకాంతల దడవిన వచ్చు గీడు పాండు మ! ఉ ఎ గీ ఓరచూప్పలు చిఅునవ్వు లొదుగు బొట్లు తప్ప్ముమొక్కులు మైదున గబ్బు వగలు తెచ్చుకోల్లొాంకులును మోర(త్రిప్పడమ్ము లలర గేళిక కరుదెంచె నల రంభ పార్వ * పుట 808 చ విడిగవ గుచ్చె మస్తకము ఈగ చీరుచు గెంపుపొళ చె కడమ దళ్కుతళ్కురనగా ఇ పుట 04 వ ఈ రధబ్బృందంబుల యిజకటంబు వెడలి నిలుతమని థారత విరాట * 3 గీ ఎత్తినప్పుడు విడియుబో నిజకటంపు దెరుపునందు నడప్పసె తిరుగ బడిన యిట్టయెడ నిద్రవోయెడు నవసరమున శ్యాతపుల బెట్టుపై ఐడి చంపవలయు సాబు 25 చ స్తతులు 'సంగముల్‌ కధలు సుదులు వారిలు రాచకార్యముల్‌ చతురతరేతిహాసములు కాస్త్రములుం దగు జోతి గాధలున్‌ సతకడముల్‌ ప్పరాణములు సామెతలుం బరిహాసకంబు లిం గితములు జారజారిఖుల కేళి చరిిత్రములజా వచించున్‌ హంస 1% 48

జాలకవి శరణ్యము 168 2౨౩. చేదాయు

ఉభయ్యృప్రారనంబున దుగాగమంబున కత్వంబగు (బాల కియూ ర్‌ స్తూ

వా

దువరింబుతొ దుకకారంబు తకారింబగు (బాల కియా 068 సూ

గాలా న!

ఈ రెందు నూ్యూతమ.లలో మొదటి దానినిబట్టి మనము చేయుదము ఆడు దము విందము మొదలయిన రూసములున్ను రెండవ దానినిబట్టి (ఘనము చూతము గెలము ని లము మొదలయిన రూపములున్ను లక్షణసమ్మతములై న వనిన్ని అందుక్‌ భిన్నములుగా ఉన్న చేతాము చేదాము ఆడుదాము. విందాము గెల్లాము నిలాము మొదలయిన రూపాలు లక్షణ విరుద్దములనిన్ని కొందరి అభిప్రాయము

చేయుదును ఎట్లు చెతును అయినదో చేతును గురించి (వాసన అవ తారికలొ చర్చించినాము చేతును అనే రూపము వాడుకలోనికి రాగానే చేతము అనే ఉభయ (ప్రార్దన్వాక రూపము ఎర్పడినది దానికి రూపాంతర౦ముగా చేతాము వాడుక లోనికి వచ్చినది చూతాము చూదాము అన్నయే చేశాము. చేదాము అనికూడా అంటున్నారు లోకములో ఈ రూపాలు చాలొకాలమయి పదాలలోను పాటలలోను తరుచుగా వినబడుతున్నవి మధ్యవర్రముమీది (హస్వముగా ఉన్న అచ్చు. వాడుకలె దీర్చ మైనది ఈ దీర్షము ఎమ తప్పి చేసినడి * రెండున్ను సాధువులే అనవలెను సంస్కృతం మొదలయిన తక్కిన భాషలకు వ్యాకరణాలు (వొఎనవారు అఫ్లే అన్నారు సంస్కృత భాషలో ననందృ ననాందృ జల్బక జల్పాకః శ్యామక క్యాదూక నియవము నియాబి విరిమ విరామ వవహ యవాహ నిస్వస నిస్వాన _పశమ [పశామ ఉవచ ఉవాచ చకర చకార మొదలయిన రూపాలు సాధువులుగానే (గవాంచి వాటికి అనుశాసనం చేసుకొన్నారు

తెలుగుభాషలో_గలను గలాను వలదు వలాదు మజక మఠాక విన గకా విన గాకా ఎతము ఎతాము ఎవ్వరు ఎవ్వారు మొదలయిన రూపాలు కనబడు తున్నవి వాటితోపాటు చూతము చూతాము చూదాము మొదలయిన రూపాలు కూడా లోకములో ఉంయే (గబాంచవలననదే

అధఎ్వణకారికావళి వ్యాఖ్య (పట 20లో రామచం(దుని చూడరారె పోదా మిపుడు అని ఉదాహృతమె ఉన్నది ఆం(ధసావాత్యపరిష్ప్మతిక (౪ 896లో ఉదాహృతమైన జగన్నాధ మాహాత్మ్యవందు చూ తామనుచుకా అని తా పాదాదినిగల చయోగమున్నది

ర్‌4 బాలకవి శరణ్యము బేదాయు మ అవినం బక్కున నవ్వి దాలకులు చోద్యంబయ్యె రామయ్య నీ వనువాక్యంబులు నూరులేని పాలిమేరన్నట్లు సద్ప్రవ్మాచా రిని నీ కెందలు బిడ్డలన్నగతి నోరీ నీరు దో బుట్టువె వినమేక్రైవడి బావగగ్గె జేపుమూ విందాము నిక్కంబుగాన్‌ చెన్నబ 1 సీ పూ బోణులారయా పొదరిండ్ర చెంతను వబయింతమా దేవపారిజాత కుసుమముల్‌ గోతమా ముసురు దేంట్లను దోలి మధుపానములు సేయ గదలుదామ పృలినదేశములందు. బివిచి బంతులుడీఅి యానందమయుల మై యాడుదామ కాశికా స్తంభ సంకాశ దేశములందు+ బుష్పళయ్యలఅమీంద౬ బొందుదాచు పరిజనములంది కొఠాదు చలువ చస్ప రముఐ విహరించి న తమా రాజ్యమింత హంసలనుబట్టుకొందామ యగరుగంధ పూ తలలర విరతి దృ ఎ జొండుదామ పటాభి 1 0 అట న! మ కోటలొ పల నిల్లామటుగానిచొ రంగా ₹8 గీ హరిసి గని రాధ యల యాటలాడుదాము పడకటింటికి రమ్మని తొడరిఎల్వ నాడ నే గూడవచ్చెద నను నిళయును నవ్వి రాధికొామాధవుల్‌ రవ్వ సేయ రాధికా 157 సీ గౌతమీ స్నానాన గడదేజుదామంటె మొనం చన్నిళ్ళలొ మును గలేను నృ శతక క సే ఎగిరి పొయ్యేటందు కేయపాయంబె న జేయ బోదానుంజ చేతకాదు ల్తీ శా శోభావై భవముల్‌ (పవృదమడరకా జూతాము రమ్మంచు. చారులీలావిలాసము రూ ధి

బాలకవి శరణ్యము ర్‌ర్‌ 24 కోనయు గద్ద రిత్నాకరమందు కొసము _దే అవ్య నిమిత్తమును 'దెలుపునది

• భూసుతకొసమే గనుక బొంకితినేనియు బెద్దకాలముం జేసిన నా తపంబు యౌ జెందకనిసృలమౌ ఉ రా ౮ (8) ఆ అఇయున్నది ఈ ఉత్తర "'మాయణములోనే వలరాజుకోనమై అని గురి మొకచోట (చూ పుట ఓ) కంటి పాపరాజుగారు (ప్రయోగించినారు వీరికి పూర్వము ఎంతకాలమియి ఈశచబ్దము "షలోనికి వచ్చినదో స్పష్షముా చెప్పలేముగాని ఇది పాచీనకవుల (గ్రంధములందు గ్యాతము కనబడలేదు ఈ కోసము తెలియజేసే అరమందే కోసరము అనే శబముకూడా కొందరు సయోగించినారు. ఇది తరుచుగా సన్నడము సంవర్కంగలవారి వ్యవహారమందు నబడుతున్నది తెలుగువారి వాడుకలోకూడా ఉగ్నది వావిరికొలను ఎబ్బారావు 'రు అమ్ముడిత (గంధ చింతామణి మయూఖము(సంపుట”సం పు ఓ 884లో శనకటించిన పంచరత్న ఎసములలో మొదటిదానియందు నాల్గవ చరణాన ఓసరిల్లక దైకోసరంబు అని ఇప్రయోగించినారు తమిళనిఘంటులో ఓసుం అనే వదమ్ముక్రింద ఇది “కోనరం అనే శబ్దము ముక్క వికృతి అని ఉన్నది దీనికి నిమి తము అని అరము కన్నడనిఘంటుతో స్కర ఓనుగం శబ్దములు నిమి తమనే అరములోనే ఉన్నేవనిన్ని చెబ్బనారు అవవ శె సంధివశమున ఉండి నుండి నుండి అంసపే మండి కంళ౭ వవ్చినళ్తు “సరము నుండి కోసరము వచ్చినది గాబోలు ఓసర శబ్దము అఎసర బ్లమునుండి వచ్చినదేమో మూడవ శబ్దము మూడో గాను అపసరెల్డు శబ్దము ఎసరిల్లు అయిన'్లే అవసరము ఓసరము కావచ్చును అక్మీనరసాపురంలో అష్టావధానం చేఎనవ్వుడు తిరువతి 'వేంక కేశ్వరికపులు దిత్రంగా కోసము కొసరము (ప్రయోగించినారు ఉ కొప్పరపుం గవీశ్వరుం కోసము. 'వేంకటరామకృష్ణులకా దప్పుడు (కోవనుండి సువధమ్మునకుకా మరలించుకోసముం దప్ప మజొండుకోసరము తావక భారము పూనలేదు వీ కస్పని తీర్చు కొర్కె యిక నక్కణలేదు శతావధానమా

156 బాలకవి శరణ్యము ఈ కొసము కొసరము శబ్దములు (ప్రాచీన భాషలో లేవు గనుగ వీటి భావము తెరియజేయవలఎనప్పుడు నన్నయీది కవులు లోకవాతంబు పొంజప వివాహంబు సేయుపొంయె చూచు వేడ్చకా చూడవే డి నీక సీకునె నీకుంా సీకొజకు "మొదలయిన రూపాలు వాడేవారు కోనయు ఊఉ ఎవ్వరి కొసమీ వగల కేమి యి కకా బదమంచు అని 1 ఉ మానవులార రొగములు మానును లేములు లేవు సం దల్‌ జానగు దు ఖముల్‌ దొల గు జాజునఘంబులు మందబుదుతె దీనతనొంద నేటికి నతి బ్ధరభ కిని గొల్వుడీపరా *” ధీనుటగాక మీరు వసుదేవ కుమారకు ము కికోసమె అవ్న ౪7 84 తాలి టూ. ఉ భూసుతకోసమే గనక దొంకితి నేనియు వెదకాలముకా న! జ్సేన నాతపంబు రవా జెందక నిష్ఫృలమౌ జనంబు వి శ్వాసము నొంద జేయుటకు స్వాంతము గగ్లిన మీరు కొరిన ప్లై సభవారలెల్హ విన నియ్యమయుకా శపధంబు వల్కెడిన్‌ ఉ రా పుట 88 ఎ ఎలమితో గఎరాజు చెలిమి పాటంచుబ నీకోసమేగదా నీరజాక్షీ తి ఎ వలరాజు కోసమ్మె యలవసంతు డు గుంపు జున్‌ చిలుక తేజీలనంగ ఉరా 12 వి ఒరపాయె జిలువ నన్నరుమారు సొబగంచు వివరింప నిదె వటు అవిక కనును ల్‌ జెయవాయె (గొ తసందుల వస్తమని యెంచి కొననసీదే ఎయ్యంట కొసమనును నిరం 1 45 ఊఉ వేసవి డగతాయె మిము వీడుటకుకా మససౌగ్గదాయె మా వాసము దూరమాయె. బర వాసమొనర్చుట ఫొరమాయె మా కోసము తలిదండడ్రు లిది గో యదిగో యని చూచుటాయె వి న క్‌ శ్చాసమెసంగ వే పెలవొసంగిన జోయెదముయ్యె భూవరా నానారాజ తిరుపతి వేం కవులు

బాలకవి శరణ్యము [7

తొగకంటికొసమై (రాధికా కి ఆడినకోనము (వైజ 1 $ళ) బంటికోస మై (వైజ 1/6 దానికోసమై (హంస 1 80) రాళ్ళకోసమై (కాళ శతక 8) ముక్తికొ సరము (నృ శతక గ కూటికోసరముకై- (నృ శతక 59)

25 అయితే అంథే

తెలుగులో చేదాద్యర్హకముగా నన్నయాదులు సమాపక్మక్రియారూఎమునకు ఎని చేర్చేవారు నేనుజేఎతినేని నీవు సేఎతివేని( సేఎతేవ) వా డుసేసెనెం మేము (మనము) 'సేఎతిమేని మిరు సేతిరేవి వారు" సేఎశేస మొదలయినరూ పములు (పాచీనకావ్యములం దున్నవి ఇవి ఒక్‌%్ట-క్కం [క్రియకు మూడు కాలములందు మూడు. పురషములలోను రెండు వచనములలొను వివిధముగా ఉంటవి నేడు వీటికి ఐదు లుగా ఒక్క. రూపమే మనము వాడుతున్నాము నేను చే సే నీవువే సే వాడుచే సే మేము (మనము) చే స్టే మిరుచే స్టే వారు చేస్తే అని జక్క చేపే అనే దాము అవ్యయముగా పరిణమించినది ఏరత్ర సుభవదోనదో చూడండి మసే వాడుకి ప్రాచీ నాంధమందున్నశ్లే సంస్కృతమందున్నది గాని వాందీ మొదలయిన నేటోఅపవభంళ జాత ములయిన భాషలలో నేటి తైల్పగులో ఉన్నట్లు ఒక్కరూపమే పరిణమించినది భాషాదేవ్‌ చాలా కొలము కష్టపడి కన్నది ఇట్టి సకరమెన చేదరకరూవము - సవర భాషలో చేదర్ధకరూపము సరీస్కృృతవపీలో సున్నట్టు "ప్రాచినోంధములోనున్నట్లు నిష్పన్నబువుటచెత సవరలుకానివారికి ఆభాషలో వవవోరముకషముగా ఉంటుందీ వ్యతి రేకార్రమందు నన్నయాదులు నేను జేయనేని నీవు “సీయచేని వాడు "సేయ డేస్‌ మేము (మనము) సేయమేని మీరు సేయరేని వాడు సేయడేని అని మూడు కాలములందును చయోగించినారు కాలము స్పష్షపర్భవలఎవచ్చినప్పుడు అగుధాతువు అనుబంధముగా వాడేవారు ఊఉ నేను జే నయ్యెదనేని (వర్త మానము) నేను జేయనయితినేని (భూతము) నేను జేయనిగుదు నేని (భవిష్యత్తు) మొ అయిలే ఈ రూపములు విరళముగా ఉన్నవి రానినాడు కానివాడు రాకున్నేని మొ చేదర్ధకములుగా నన్నయాదుల [గంథయిలందున్నవి

చిన్నయసూరి మొదలె 5 లాక్షణికులు ఈ రూపములు ఉపేఎంచినారు బాల వ్యాకరణము సూ 4 లో కురినకా రమ్మనినకా మొ రూపములు చేదరకములని ఉన్నది గాని కావు నేటి తెలుగుతో కరిస్తే రమ్మంపే అనే బ్హమేలకున్న అర్హము వీటికి పట్టించినందున చిన్నయసూరికి ఇది చేదర్దకములని కతోచిఉండును' వా డు రమ్మనిన నే బోయితిని అనే వాక్యమునకు సంస్కృతమందుగాని ఇంగిష నందుగాని అనువదిస్తే చేదర్దకము (ప్రయోజ్యమా గా

658 బాలకవి శంణ్యము ప్రాచీనాయ్యధమందు మధ్యమప్పరుషైకవచనముగా నీవు సేఎతేని క్ప అయితేెని నివు అంపేని నీవు చెబ్బతేని ము శబ్దములు వాడేవారు అవి రాను రాను చేస్తే అయితే అంపే చెబ్బతే మొ రూఎదులుపొందినవి ఉ& తను (చధమపురుషములుగాను బహువవనములుగాను అవి వాడడము సుకరమై నద అంతకంతకు (ప్రాచీనాం్యధ్రమందు చేఎతేని మొదలయిన రూపములకు లేని అరములు నెడు చెసే మొదలయిన రూపములకు కలిగినవి శాసనములలో కొన్ని కదేబడుతున్నవి మీరే రమ్మంయే వచ్చాను ఎిరురిమ్మంటేనె వచ్చాను లేకపోతే ఏందుకొస్తాను. వాడు నన్ను కొట్టితే నేను వాణ్ణి కొట్టాను ఈపుస్తకం రంగన్న కిమ్మంటే ఎందుకిచ్చావుకావు వాడొస్తే ఇద్మున్నారు విడొస్తెనా ఒకట్‌ వాడ్‌క్క-డికి రాకుంటే ఎవడికిచ్చేది ఇట్టి వాకృములు నన్నయ భాషలోనికిని సంస్కృతమలోనికిన్ని ఇంగ్లీమలోనికిన్ని మార్చి చూడండి ఇస్సుడు (గాంధికభాష లో తమ భావములు తెలియజే సెవారు చెదర్లకముగా చో. ఎడ (ప్రయోగిస్తున్నారు నన్నయ. వీటిని ఎ అర్హమందు వాంనాడో వీరికి తఆలియదుగాటోలు. శబ్దరత్నాకరమందు (చోళ్సా ఇది సహౌన్నియెడల అప్పుడు అసు. నరము నిచ్చుచున్నది అని ఉన్నది (చూ చోళలొా ఆయసుఎనన్ను సూకరమె యషప్పుడ యెత్తుకొన రయంబున జనుచోకా కుక్షిచ్యుతు డై సుతు డా రాక్షన్‌ భస్మంబుసేఎ (ఆది 1 8%) ఈ (బ్రాహ్మణునకు నేమి్య(టయంబు సేయ సమ కూరునోయని చింతించుచున్నచొ (ఆది ౪! 240) అయ్యమృతంబు దేవత లుపయోగించుచో. ఆది 8) ఎడ ఎట్లు పూరులు వాడినారో చూడండి ఉతంకుండు మగిడి పోవునెడ (ఆది 1 $్ర గీర్వాణులుం బూర్వగీర్వాణ +చొతము న్ధి (దచ్చునెడ (ఆది వి ఉత్తరాం్యధకవులు చెదరకముా “చో వాడినారు అట్టివాడుకలో (వధానవాక్యమందు [క్రియ భవిష్యత్కాలమం దన్సోటుంది వన్నయాదుల వాడుకలో దానికి ఖిన్నము దళశకుమారచర్శ్మితలో కేతన _ ప్కర్‌క్‌ నే గునపుడు కరము సంప్రీతితో ననుపవచ్చి నీకు ననువతంబులె న .నులకే నవో యుండనయ్యిద వలయుచోట్ల నన్ను దలవవయ్య (చూ ౫86) అని చోటు శబ్దమే _పయోగించినాడు (క్రింది పద్యములో (చూ 88) బెగ్గరించుచున్న చో అనీ చోన్‌ వలయుచోట కు మారుగా వలయిచోన్‌ అని వాడీనా భావము ఇంచు మొంచుగా ఒక్క'కే అవుతుంది దీనిని విస్తరించి (వ్రాయడమునకు చోటు చాలదు తెలుగులో తే _పత్యయమై ఉన్నది చేపే అనే శబమునకు చేదర్శమే కాక ఇంకా అనేకారములు కిలిగినవి అందు జేత అది చేదోద్యరకమసివచ్చును దీనిని నిరాకరిస్తే తెలుణేవారు నోరు మూసుకొని మూర్చోవలెను బేడుకలో లేని కృతకళబ్దములు _ అర్జములు నేర్చుకొని వ్యవహరించి

వాలకవి శరణ్యము ర్‌0 లేరు కింతు మొ అరములతో అయితే వాడుతున్నారు కారా పెదంండితులు ? ళు యు దానివం3వే అంపే ఉంటే మొదలయినవిన్నీ అయిత అంథ

అంగజచాస వృత్తము

రంగ్‌ఫమస్లల్‌ (గ్రాలుమనజ్లల్‌

పొంగె మన్యగముల్‌ రజర్గలొ

వంగ" న్నార్హవగిరివశ్షైత

నెంగశాస్త వృత్త మందగించున్‌ అప్పు * 200 క ఆడుదుని ట అేకుంపే

యోడితినందువ ట యనక యుండిన మునుచే

జూడని పొడుదున ట యీ

'వనేడబముల నాడనెర్బె వీ డు తలంపన్‌ ఉనై ఛా కొనెయోఎ దురాత్మురాల నిను నిలాలంచు నె నమ్మియుం

క్స్‌ సీవిస్హు దురాశ జెంద దగునె నీ ఖభోగముల్‌ సెలునె

కానిమ్మంచును రుక్మినంత యిదిగో కనొంటి దుశ్చేషతకా

దీనిం ద్రుంచుము శస్త్రపాణివయి మాఠ్సిస్నేహ మింేటిన్‌ దశా శ్రిగ్‌ శా ఎ న్యరూరుని వెంటవచ్చునవుడళ్తే నన్ను వీక్షించి నే

డై నకా నిల్వుమటంచు గన్ను గొనలం (ార్హించినం గూడదం

"పే నెమ్మోములవంచి యుస్సురనుచుకా న్మేశాంబువర్షంబులకా

మానం జేణరి పె టలచ్చెలుల మానకా నేర్చుశే యుద్ధవా 8089 శా ఈశాలయై తే రామామణి యేది కానమచె యెండే గకా గనకాజూడు న! శా దండాలు బెట్టిన మాసాయిక్‌ నీవకాక వలపంపే వచ్చె నా బింకముల్‌ లిరిక్‌ శా దుఠ్యాధనుం డై తేనేమి వృథాతనూభవ వివాహ పాంచా. శ్రీకి క దళపతులన గా నందజు

దళపతులా కారు పోటుదారియును. బలా

బలములను 'వేళపాళలు

తైిలియంగలవాడు దొటికితే వాంయనన్‌ పార్వ 28

60 బాలకవి శరణ్యము క నసీతోడ జర్భసేయగ బోతే నామనసు కొకవి పొడమిన బొడమున్‌ సీకోడ బఐలుకరాది క వాతప్పగు మునుపె పడుచువా డను నేనున్‌ రాధా 8 ఉందురపే దక్కదటంచబ పోవునటంటె ఎలుమటంటె న అలితేనే మీటికేనే పాడితేనే అడితేనే పుఎ 4 శా పాలుంబువ్వయు బెబ్దద౯ా గుడువరా పావన్న రాయన్న వె భేలెమ్మన్న నరంటి పండ్లు గొని తేలేకున్న నే నొల్లనం "శే లాలింపరె తల్లి దం్యడ్రు లపుడశ్లే తెచ్చి వాత్సల్య ల క్మీలీలావచనంబులం గుడుపరా శ్రీ కాళహ _బశ్వరా శ్రీకాళ శతక 52 శా జ్ఞాతుల్‌ దోహులు వాం్యడు సేయు కపకేర్ష్యాది (కియాదోషముర్‌ మాతంగడ్రాన సవాంపరాదు (ప్రతికర్మం బించుకే చేయ గ” బోతే దోషముగాన మాని యతిన్లై పో గోరినకా సర్వదా జ్ఞాత్మికొధము మాన దెట్లు నడతున్‌ (శ్రీ కొళహ ్రశ్వరా 89 26 ఆరగ౧౦వు చేయడము వంచి శబ్దములు నిషేధించిన అధంయ్వణుడే ఆరగింపువంటి ఇబ ములుకూడా నిరాకరించినాడు క్వచిదింప్వంతతాం కేచిదూచిరే నవామేరుచి ద (అజ 88) ఇట్టి శబ్దము నా కిష్ణముకాదు అని అన్నాడు అతిని యిష్షా నీిషాలు చొప్పున అతడు వ్యవజొరించవచ్చునుగాని ఇతరులను నిర్చంధింవడవమీనక అత నికి అధికొరము ఖేదు వెయాకరణు లెవ్వరూ శబములు ఇట్లు అనుకాఎంచలేదు యా ట్టి నక్ష తెలుగు భాష అధర్వణుడు గుత్తగొనలేదు శబ్దరి త్నాకంమునందు ఆ౨గింప్ప సాళగింపు బెల్లి ప్ప పంటి శబ్దములు కొన్ని ఉన్నవి సొళగింపు అపూం్యమట సీతారామాచాడ్యీలు ఇంవ్వంతము (ప్రాచినకవి సమ్మతము కా దనడమునకు కారణము ఈకారికే కౌటోలు ఆంధ్రభాషార్హవములో అనేకముగా ఇంప్వంతము లున్నవి సుగ్గడింపు (1 80) తల్లడింపు ([ 88) అఆంగింపు ( 260 పాండురంగ మాహాత్మ్యమందు సాశగింపులు (1 శశి పరమ యోగివిలాసబిందు ఆరగింప్పులు ( 11 3817 43) (సయుక్తమై ఉన్నవి శ్రీనాధుడు కాశీఖండ మందు వేధింపులు (చూ 1 క) అని (పయోగించినట్టు (వ్రాత్యప్రతిలొ ఉన్నది ఊ రేగింపు శద్దిరూపము నేటి పెద్దలుకూడా వాడుతున్నారు. ఇంపు పంపు అనే యట

బాలకవి శరణ్యము (1 భఇబములు ఇంచు పంచు ఢాతువులనుండి పుట్టినవి కావా? అరవభాషలో ఇప్పు అనేది కృదంత్యపత్యయము. పడిప్పు ఇరుప్పో అ ఇవ్చు తెనుగులోను ఉన్నది మెచ్చు మెప్పు

ఆరగింతు క అనుదినము వేయుదిరుముడి కిని మిష్టాన్నముల నారగింపు విడక యా యన భుజియింప డు మున్నుగ దన వనితయు. దాను నెట్టి తాత్సర్యంబో పరమ 7 48 గి వేదమార్త రహసై్వైక వేతలెన ఖూనిలింపో త్తములు యజింపుదురు వరాహ ౫ 76 ఎ అచట జాంబూనదం ఐనుపె డి జేఎన తొడవులు ధరియింప్పదురు దివిజులు 2 9 27 కఠత్ళవె నకారయ క అనఘ యిదియేటి తపమ్సే మనుపమ దు ఖితులమగుట నాధారములే కను సంతానోచ్చేదం బున (వేలెద మధమలోకముల తెరవు చనన్‌ భారత ఆది 1 80 అనే పద్యమందలి లేకను గురించి గుప్తార్ధ (సకాళికాకారులు బాల సంజ్ఞ అవవ ఖా 8వ సూ(త్రముసకు వ్యాఖ్య [వానూ లేకను అను_పయోగము చూచి కొందలటు లేక అను వ్యతి రేకక్ష్వార్రకము (దోతాంతముగా నుండవచ్చుననియు మజికొందణా ను వర్షము లేకయు౯ణ అని యుశబ్దపూర్వకంబుగా నుండవలఎనను సట్టుచ్చరింపక పోవుట పాదపూరణార్హమనియు నుడువుదురు కాని సముచ్చయార్దంబునకు నవస రంబులేని యిట్టి కళాశబ్దంబుల మీ ద నకారంబు కన్పించిన చోట్లనెల్ల సముచ్చయ నకారంబని సవరించుట సులధంబు గావున నిట్టివి యాభాస సమాధానంబులని యెఖుంగునది. లేకను అనుచోట లేమిని అను పారమే కవికృతమె యుండును ఆధారము లేదని అనుపారము [వా త్మపతులయంది జూచినట్ట్లు కొందలు నుడువు చున్నారు. అని (వాఎనారు ఈ విధముగానే పరిష్కర్తలు (గంధములలోని పార ములు తమ ఇష్టానిష్టములను అనుసరించి దిద్ది వేఎనారు తి శ్రింి

న! బాలకవి. శరణ్యము ఇక్కడ. దు ఖితులమగుటను ఆధారము లేకను అని సముచ్చయార్హకము గానే నయు క్తములయి ఉన్నవి మేము కనబరచిన (వయోగాలలో చాలచొట్లవ్యతి లేశ కౌవ్షర్టకముల తర్వాత నికాంము సముచ్చయార్లకముూనే ఉన్నది చూడండి కళలపై నకారిము కనబడరాదస్న ఎట్టుదలతో కొందరు వోస్యాస్పదమైన రూఎములు వాడుతుల్నురి. ఇదియేయా ఇదేయా అని రాషకృష్ణకపులున్ను కసుకయి అవ ఆంధసొవాత్య పరిషత్ప్యత్రిక (* ₹లొ కఎస్తలం కృష్తమా 0 లు చార్యిల వారున్ను (వాఎనారు వాడుక భాషలొ ఇదేనా కనుకనె మొదలయిన పయోలట ఆబాల గోపాలం అందరూ వాదుతున్నారు ఈ రూపాలలో కళపెసున్న నకొరము అవధాం జార్హకవఎ నీవేనా ఇది ఎవార్హకావధారణార్థికముల మీది (ప్రశ్నారకము ఈ రూప న! ములు సంభాషణలో ఎటు అర్హభేదములతో రిసవంతమూా ఉంటవొ చూడంబ ఇది ఎవరువాననారు నేను నీవా రాముడనుకున్నాను. రాముడు కాదు నేనె నీవ నేనేను నీవెనా ఎంతచక్కగా వాఎనావు సంతానము అేకను పెంచుకొన్నారి. సంతానము లెకనె___లేకనేను._అనికూడా మరింత నిశ్చయముగాను దృఢముాను చెప్పవలెనని ఈ రూపాయి వాడుతున్నారు అవధారణార్థకముగానే ఎంగళ సూరనారు కళాపూర్ణాదయము( ౪ శ8)లొ ఇవీగోనయ్యా అని (ప్రయోగించినారు. ఈ విధముగానే సముచ్చయార్హమందో అవధారి జార్జమందో కళల పె నకొంము లోకవ్యవహంమందున్ను కవ్మిసయోగాల లోను కవబడుతున్నవి ఏవి కళలో ఎది (దుత్యపకృతికములొ సరా తెలుసుకోక కొందరి తాము సంటవతింవి అచ్చువేఎన (గంథాలలో కవికృతమెన పారములు తన్నా దిది వా! చి సవరిస్తున్నారు హరివంశ ఉత్తరభాగం (1 5లో దీనికేల యింతట అని (వాత్మపతులలొ కనబడుతూవుం'పే దీనికేలనింతట అని దిద్ది అచ్చు 'వేయించినారు ఎల (దుత్యపకృతికమనుకొని ఏలనన గా అని కొందరు [వాసున్నారి. వ్యాకరణ యుక్తంగానే ఎలన అనిమరి కొందరు [వాసున్నారు క అనఘయిదియేటి తపమే మనుపమ దుష్క్యృతులమగుట నాధారము లే కను సంతానచ్చెదంబున (వేళద మధమలోకమున తెరువు సనన్‌ భార ఆది 11 88

బాలకవి శరణము (08 క కాజడవి బఅచు మృగాముల నూఅడకందిగిచి డబ్బయున్నతరి (శమం దాజగనెడ బరితాపము దీజ గబెవీచె న న్నదీపవవనంబుల్‌ భారఆది 1 8 ఎ సువటి లేకనె వచ్చితిరదేమి కల్కన్న సరటి దెచ్చెదనవి జరిగె నొకతె ఉ నె ఇ 28 క కౌలు కదలింప లేకన్‌ వాలెమునడుగున నొడలను వైచి మెతుకుపై జోలినొకింతయు. బెట్టక గాలికి నుసురులను నిలుప గ” జొచ్చె గడున్‌ కవిజనచ చ క తొ విన పగ రదియించెద దొ చనిచో జలువగట్టు దొంతొడైనా యాచకివె యానతియ్య గ దో చ దసాధ్యంబు కవనధోరణిపట్లన్‌ (ప్రబం 5 క ఎడమటి వాకిరి వారిని దడ బడఐణ౦ బోయి సొవధానముగా గా మృడు డామణిమయ ధామము కడు కన్నులఎండువుగను గనుమాలోనన్‌ శివ 4 గీ మలయపవమాన బాలకుల్‌ బుందులుగద యమృతకరు డప్పు గద సీవు కమలవెరి యకట యిటులయ్యు బెంపే*యంగ దగునె యంగజవ్యాధులను మాన్న్సకం గంంబు సాం 7 క విను మౌట్లాడ గి బెద్దలునను గని ఎనిసేయుమనుచు నాటన కొపం ౧ బున నెవలాడ వినలేకను దేశ్మభమణవృత్తి గై కొని మజియున్‌ అవాలి యా హంస 1 4 29 బేనినాను ఆంధ్ర ససన్నరాఘవన విమర్శమందు క (ప్ర వేదము వేంకటరాయకా స్తుల వారు ఇట్సి శబ్దములు ఆంధ్ర వ్యాకరణ మర్యాదను అత్మికమించినవని నిందించి జె నారి. (మూ విషయ సం[గ్రవాదికము అనుబంధము పుట ఠీ ఆంధ్ర ప్రసన్న రాఘవములో మ మ కొక్కొండ వేంకటరత్నము పంతులవారు వాడిన పొంది నావు అనే శబముబు గురించి ఈరూపము లక్షణకొరులచే ననుగృవాతముగాదు మహతి న పొలదినాడ వు ఇతరమెన పౌందినదానవు అని రూఎములు బాల వ్యాకర్‌పేము. క్రియా ౧౧౨వ సొత్రముల బరికింపుడు అని దొషము నిరూఎంచి నారి (చూ పు 260% ఈ శా స్తులవారే ఆంధ్రసావాతృ్య పరిషదష్టమ _ వార్షి కొత్సవ 'సభ నెల్లూరిలో జరిగినప్పుడు తమ అధ్యక్షోపన్యాసములో పారు చెప్ప ళం

64 బాలకవి శరణ్యము

కుండా రా బఐ కందుకూరి వీరేశలింగము పంతులుగారు. దుష్ట్వ్రపబంధ నిర్మాతలని దూజంచి వారి (గ్రంథములలోని తస్పులలో కొలినాపు అడిగినాము విన్నాను ఇత్యాది భూతార్జక నావు నాము నాన్వంతములు పెక్కులు అని ఉదాహరించినారు (చూ ఆసా ప పిక * పుట 80)

అయితే ఈ రూపములు ఈ శా స్తులవారే తాము రిచించిన శిశు వ్యాకరణ మందున్ను (చూ పుట 4 6 7) కథాసరిళ్సాగరమందుస్ను (చూ పుట 884 అమ్ముదిత్యగంధ చింతామణిలో (ప్రకటించిన వ్యాసములందున్ను (చూ ౪711 క్‌ పు 5 (ప్రయోగించినారు అప్పటికి వారు బాలవ్యాకరణము చదువుకోలేదుగాటోలు ఇతిరుల (గ్రంధములలో తప్పులుగా వీరెన్నిన శబ్దిములు ఇంచుమించు అన్నీ వీరి (ఉగంధములలో కసబడుతున్నప్పుడు ఏమనుకొవలెనో నేను చెప్పనక్కరలేదు ఆంధ [ప్రసన్న రాఘవములోని మోసపోతిని అనే పయోగమునుగురించి తమ విమర్శములో ళా స్తులవారు చేణన ఆక్షేపషము చూడండి పోతిననుట యెటు సాధువు పోతివిగదవే తప్పోలా బొంకించిపోతివే తప్పాలా అను కూచిపూడి 'హిగవతమే (ప్రమాణమా? అని పరిహాసము చేఐనారే తమ కథాసరిత్సాగరమందు పోతిని పోతివి పోతిమి (చూ మొదటికూర్పు పుట 5 8 202 24 280) తరు చుగా వాడినారు అవి యెట్లు సాధువు వాటకి ప్రమాణము వా రుదాహరించిన కూచి పూడి భాగవతమేనా అని ఎవరై నా అడిగితే ఎమందురొ శాస్త్రులవారు పోవు దును పోవను పోవక పోవకా మారి కొంతకొలమునకు పోదును పోను పోక పోకా అయినశ్తే పోయితిని మారి పోతిని అయినది (ప్రాచీనులు తమ కాల మందు వాడుకలో ఉన్న పోవుదును పోయితిని ముదలయినవి కావ్యములలో (పయోగించినప్లే అర్వాచీనులు తమ కాలమందున్న పోదును పోతిని వాడి నారు శబ్దముల సాధుత్వ నకు (ఎమాణము శిషన్యనవోర మే వరాహ పురాణ ములో నంది మలన్న ఘంట ఎంగయ్య అమ్ముడు పోతిని అని (సయోగించినారు (చూ ము ఇ"ప్లే నాను నావు నామ్వంతములు న్ను శిషవ్యవహారమందున్నందున కవులు

(సయోగించినారు రంగనాధ రామాయణములో వీఠత వికము సైనృవిభు జేఎ నావె -=-మునుపుగా గడి దురముల నుంచినావె (అయో అప్పుడు రఘురాము డర్క-జు జూచి యెప్పుడు సూచీనా వీ భూములెల్ల '(కిష్క) అనిన్ని ఎడుఎర్తి సామన దిసవపురాణములో జరిగినావు (పుట 84 ధూర్జటి కౌళహ_బ మాహాత్మ సే ములో ఒనరించినాను ( 1 2 8) కోట శివరామమీ సానందోపాఖ్యానములో తలంచినాను (పుట 87) వెళ్ళినాను (పుట 84) 'మొల్లరామాయణములో నేర్చి నాను (1 వొ. తెనాలి రామయ్య ఘటికొచల మాహాత్మ్యములో ఒనరించినాము (01 ర5్‌8్రి సవరం చిననారాయణ కువలయౌాశ్వ చరిత్రలో చదువుకొన్నాము

బాలకవి శరణ్యము 65 (11 79 మల్లారెడ్డి షట్‌చ(కవర్రిచరిత్రలో చూఎంచినాను (10 27 శంకర కవి హరిశ్చందోపాథ్యానములో మోదినావు (1 € క్యుదకవి నిరంకుళో పాఖ్యానములో ఒక్క ఎస పద్యములోనే పట్టినావు కోరనావు నడచినావు పడి నావు కాచినావు ( క్‌ శతి కుందుర్తి వెంకటాచలకవి మ్మిత్రవిందా పరిణయ ములో చదివినావు రచియించినావు ఘటియించినాపు చాటించినావు అలరినావు (చూ కవుల చరితత్రి పుట 448) అప్పకవి దా చినావు ( 80) ఇచ్చినావు (17 48 44 4 6 కూచిమంచి తిమ్మకవి రాజశేఖర వీలాసములో చాలినావు (1 ౧) కృష్ణయ ఇందుమతీ పరిణయములో నేర్చినావు ( శ పాపకవి చెన్న బసవపురాణములో తల చినావు (పు 2 పుష్పగిరి తీమ్మన 'సమీర కుమార విజయములొ పలికినాను (11 (04 (ఛాల్ఫినావు (౪ 22) దిట్టకవి నారాయణ రంగరాయ చరిత్రముతో నడవినాము పంచినావు (1 7 ్సె కంకంటి పాఎరాజు ఉత్తర రావూాయణములో హంచినావు (పుట 8.) వచ్చినొవు (పుట 8) వచ్చి నాను ( 20) ఇట్లు రంగనాధ రామాయణ రచనాకాలమునుండిన్ని అనేక కవులు (ప్రబంధ ములలో ఈ రూపములు _పయోగిస్తూ వచ్చినారు శతకములలో అపరిమితముగా ఇట్టి బ్రాయోగములు కనబడుతున్నవె అధునాతనులు స్వేచ్చగా ఇట్లి భూతారక రూపములు వాడుతున్నారు. ఇట్టి శబములు నిషేధించిన ' శబానుశాసన్‌ము చెలదీ (చూ ఎండితభిషక్కుల ధాషాఖేషచ్‌ము) న్‌ ౯ ఇప్పటివారు _పథ్యాతిపొందినవారే తాము నిత్యము వాడుతూ ఉండే భూతా రక రూఎములు విడిచి దాటికి మారుగా ఎుపరివితములు కాని (ప్రాచీనాంధ్ర శబ ముల (ప్రయోగించ నుద్దేశించి భ్రమ్యప్రమాదములకు లోనయి. - చ్యుతసంస్కార్రి దోషమునకు లక్ష్యములు అమర్చిపెట్టుతున్నారు. ఇట్టివి వందలకొలదిగాఉన్నవి సంస్కృృృుతమున్ను (ప్రాచీనాంధ్రమున్ను లెన్సగా అభ్యబంచినవాలేకాని ఇతరులు (గ్రాంధికాం్యధ్రమున ఎద్య్మప్రబంధముగాని గద్య(పబంధము గాని రచించుటకు అధి కార్లు కారిని చాట చెబ్బన శ్రీ తిరుపతి వెంకకేళ్వరులే ఈ భూతార్థక రూపములు (భ్రయోగించడములో ఎమత్రులయినారు తాము (ప్రగల్భముగా చెప్పుకొన్న _ దోన మటంచెలంగియును అనే పద్యములోనే కవివరుల్‌ మము గెల్వుడు గెల్చిరేని అన్నారు. వారి గురువులు కవిసార్వభౌములు మీరు చనుదెంచిరి మిరు కనిరి మీరు ఎంచిరి మీరు అయిరి మీరు తలపడిరి అని శ్రీ కృష్ణ భారతములో (ప్రయోగించినారు. రాజమహేం్యద్రవరమునందే బ్ర శ్రీ చేళ్ళంల్సి వెంకటళాస్తులవారి అధ్యక్షతను కూడిన ఒక పండితసభలో ఇట్టి అప్ట్యఎయోగయు గల పద్యమొకిటి నేను చదివినప్పుడు ఎవ్వరికీ తప్పు తట్టలేదు ఆంధ్రస్కాట్‌

64 చాలకవి శరణ్యము అని పేరుపొందిన బ్ర శ్రీ చిలకమర్తి ఎద్మీనరఎంహమూారు రచించిన సర్థహ రామాయణములోని (గ్రాంధికాం్రభాష. ఒక పండితసభలో మ శ్రీ న్యాపతి సుబ్బారావు ఎంతులుగారు అధ్యక్షులుగా ఉన్నప్పుడు నేను విమర్శించవలఎవచ్చినది అస్పుడు కవిగారి యెదుటనే సుందరకాండములోని 48_వ పద్యము క ఏ విధమున నీ మెధిలి నావశమై యుండ గలదో పసయభియములచె నా విధమున మెల గుడియిట గావింఎక దక్కి-రెని ఖండింతు మిమున్‌ చదివి వినిఎసే దానిలోని అష్యప్రయోగము ఎన్వరూ కనుక్కొలేకపోయినారు. ఎంతి చర్చించినా కవేగారికి దోషయి కనబడలేదు తక్కిరి అనే [క్రియ (వధయపుఎషము దాని కర్త మీరు మధ్యమపురుషము అని దొషము నేను మూఎంచిన తర్వాతి నయినా కవిగారికి మాత్రము దోషము బోధపడ్డది గాని ఇతరులకు తెవియళలేదు స్పష్టముగా చెప్పవలబవచ్చినది సంగ్రహ రామాయణము. తిరిగీ అచ్చుఎయించి నప్పుడు ఈ పద్యము 4వ పాదము గావింపక దక్కిన మిము ఖండిండుజుడి అని కవిగారు దిద్దినారు అయితె (ప్రావీనాధ్రములో భూతకాలమును తెరియజేసె రూపముల లక్షణము వారికి బోధపడినట్లు కనబడదు మిరు లక్సిరి వంట అప (చయోగములు ఆ కావ్యమందె ఇంకా మరికొన్ని ఉన్నవి అవి వారు. దిదలేదు విజయనగరయిలో మహమహోపాధ్యాయ తాతా సుబ్బరాయశా స్త్రులదాల తివ్యడు లుగా కూడిన ఉపాధ్యాయ పండిత సభలో నేను దెశభాషనుగురించి ఉఒన్యంంచి నపుడు సంగహరామాయణములోని దే... గీ రాఒపుంగవుల్‌ సంచిత్యవతులు నియతు లఅమరతుల్యులు మీఏలో యనఘులార నామధేయంబులెవ్వి యన్వయ మదెది యేటి కరుదెంచి రీదేశ మెరుగ జెపడ అనే వద్వము చదివి లఎ [యో గములు చూఎందినాను ఇటే ఆంధ కాళిదాసులు మొదటాగల వారణంలు తప్పులు [వాసున్నారు. బాల్‌కవులు వారిని అనుకరించకూడదు. వాడుకలొని ₹బ ములు (ప్రయోగ్గస్తె తప్పులు రమ్మన్నా రావు ఐం బన్నయసూరి అనుశాఎంచిన ఉన్నాను ఉన్నావు ఉన్నాము కూదా చె నాను చేననావు చేఎనాము వంటివే (పాచీనాయధ్రమందు ఇవీలేవు అవీలేవు నన్నయ తిక్కన నన్నెచొడడు ఎ్యరన జక్కన మాంన శ్రీనాధుడు మొద లుగా పూర్వాంధ్ర కవులు ఇవి ఎవీ వాడలేదు ఆం(ధ్రశబ్ర చింతాపణి (క్రియా సూ ౧౧ (పకారము ఈ రూపములు సాధ్యమయితకే ఆ లక్షణము ఉత్తరాంధ్ర భాషకే ఎట్టుతుండి ఇట్టిదే అప్పకవి నిరూఎంచిన వర్తమాన (క్రియాసంధి (౪ 60) నన్నయ (గంథములొ చేనఎనవా డను చేఎనవారము చేఎనరా డవు చెనన వారలు చేఎనవా డు చేఎనవారు ఉన్నవా డను ఉన్నవారము ఉన్నవా డవు ఉన్న

బాలకవి శరణ్యము 87 వారరు ఉన్నవా డు ఉన్నవారు కనబడుతున్నవి తిక్క ఎ(గంధములొ చేఎనా డను చేఎనారము చేఎనా డవు చేఎనాంలు వెననా డు చేఎనారు ఉన్నా డను ఉన్నారము ఉన్నా డవు ఉన్నాంరు ఉన్నాడు ఉన్నారు కూడా (పయుక్తమెనవి మధ్యమ పురుష బ వచనమందు అరు అక్కడక్కడ కనబడదు రాను రాను ఆ_ అరు తరుచుగా లోఎంచినది చేఎనవా డు ఉన్నవా డులోని అవ ఆ గా మారినం దున చేఎనాడు ఉన్నా డు అనే రూవములు వాడుకలోకి వచ్చినవి ఈ రూపము లన్నీ విశేషములుగాని [క్రియలుకావు నేను చాలు డను. మేము బాలురము సీవు బాలు డవు మిరు బాలుంరు వాడు బాలుడు వారు బాలురు ఇవన్నీ అట్టి విశేషణములే బ్రువాచకముల విషయమయి. చెఎనిదానను చెఎనదానప్పు చేసినది ఉన్నదానను ఉన్నదానవు ఉన్నది అనే రూఎములు వాడుకలో ఇప్పటి వలనే అప్పుడున్ను ఇండేవి మేము ముగురము మీరు ముగురు మేము చుబా

ణి ళల వు లము మీరు చుట్టాలు మేము పదిమందిమి మీరు పదిమంది--ఇటు మధ్యమపురీష ళా

బ వచనము [,పధమప్పురుష బ వచనమువలె అయిపోయినది (పావీన కవి(నయోగాలు చూడండి

నన్నయ నీ వెవ్వరివాడ వెన్వండ వివ్వనంబున నెల యున్నవా డవనిన

(అర 1 క్రి

తిక్కన వచ్చినవాడు ఫల్గును డవశ్యము. గల్లు బినంగరాదు (విరా 17 28కు చేఎనా డవు (శాంతి 288) ఇచ్చినా డవు (శాంతి 8 దృపద తనయ గాననమున గొని చన్ననాడ తా దెగినాడుగాడె (ఆ ౨ ఠీ చావగలారు (ఆను 1 08) పేద వడ్డా డవు (శాంతి 1౪ 4 1౧. కొందలు గలరు మజ్‌యు నిర్జరాసురాంశమున జన్మించినారు. (ఆశ తి మనము కృష్ణుని గని చనుదెంచినాం మై (మౌసల య.

ఎజ్జిన వచ్చువారై సమయంబు సే పోయిరింక నైదుదినంబులు గోజంత యింతియ యేట మీ ద వై దేవావార్త గొనుచు చెవరం గొలువ వచ్చువాడనె యున్నవా డ (అరణ్య ₹1 $) "మేన్నిట్లి భవదన్యగ్రహ మెన్న డు 'గన్నాడు గల యెవ్వారలు (హరివం ఊఉ 1 ర్త

నాచన నన్ను గన౨ించి (బదుకు గన్నారు లేరు (ఉ హరి 17 60)

ఈ రూపములన్నీ విశేషణములే కొని [క్రియలు కావు [క్రమముగా ఇవి శ్రియలుగా వాడుకలొనికి వచ్చినవి ఎబ్జననాటికే ఈ దూర్చు పొడచూఎసది (చూ (వయోగములు

68 బాలకవి శరణ్యము మరియొక విశేషమేమంటే నన్నయనాడు పురుష లింగ భేదములు సూచిస్తూ చెఎనవాడవు చేఎనదానవు మొ నిండురూపములే ఉండేవి తిక్కనకాలానికి వకా రము పోయిన పుంలింగవాచక రూపాలు ఇచ్చినాడవు (శాంతి 1 8 చేఎ నా డవు (శాంతి 1 288) వచ్చినవి తమిళభాషలో ఎల్ల వరుమ్‌ అనే రూపము ఎల్లారుమ్‌ అయినసే తెలుగులో మగవాడవు మగాడపు అయినపే చేఎనవాడవు చేననాడవు అయినదీ ఇట్టి రూపాలకు గతి కల్గించడానికి చిన్నయనూరిగారు ఉన్న కలవర్హంబుల మీ ది తచ్చబ్ద వకారంబునకు లోపంబు విభాషనగు అనే సూత్రము రచించినారు తిక్కనకాలములో నే మరియొక మార్పుపై తము ఎర్పడే సూచన కనబడినది "'పేదవడినవా డవు అనే రూపము పేదవడినా డవు అగుటరే కొక "పేదవడా డవు సైతము అయినది (చూ శాంతి * 4 ) ఈవిధముగానే కనినవారు అనే రూపము కన్నారు అయినది (చూ హరివం ఉ 70] 5ళథ ఈ రూపములను (గబాంచి చిన్నయసూరిగారు. పడ్వాదుల నవరకంబున కత్వంబును గడహలునకు ద్విత్వంబును విభాషనగు నను స్యూతము సైతము రచించినారు ౯ పడ్డావు సాధువై నప్పుడు వచ్చావు చేశావు మొ రూపాలు సైతము సాధు వులు కావలిను లా ఆ పని సేఎనవా డ(న్ఫు నేను నేను ఆపని సేఎనవా డ(ను) నేను ఆపని 'సేఎనా డను అని విశేషరూపముండగా నేను ఆ పని 'పేఎనాసు అనే రూపము క్రియగా వాడుకలోనికి వచ్చినది నేడు చేశాను అనే రూపము దాని సానమందే వాడుకిలోనికి వచ్చిఉన్నది పదాలరోను పాటలలోను శతకాలలోను కొరిదరు ఈ కొత్తరూపాలు వాడుతున్నారుకూడాను ఈ [క్రియారూపమునకు కర పురుషవాచ కముగాని బ్రవాచకముగాని ఉండపచ్చును శష్ణులందరూ తింటూ ఉన్నడి ఆరోగ్య సద మైనది సులభమైనది అభక్ష్యమని ఆచార్యులవా రవరె నా నిషేధిసే ఎవరూ విడిచిపెటరు నా పా దు బేం౧నాను క బలులేమిచేత వేసరు చెలికిం జిఎటింబులీయ జేకొని కృపతో గలిబుచ్చినావు కేరుచు నెలమిం గృపనే గి తద్‌ జ్ఞా వాతప్తుగ విపులన్‌ అప్పు 1 4

బాలకఏ శరణ్యము 0% చ అనితరవామరూరుజ వనాంతరవాసము జెందినావు నీ వెననన (పేమ నగ్గదిసెదెప్పటి _పేమను గూడియుందువం చును నొక యాస బట్టుకొని (సుక్క-కి 'పెక్కుదినంబు లోర్చితిన్‌ నను దిగనాడి యిటు చనినకా వెత నెట్లు భరింతు (బాణముల్‌ ళ్‌ ఉరాపు $? శా భీ తిత్యాగం దొనరిందినానవుడు సత్కీరుం డుమాజానికిన్‌ శా అయ్యా ఎక్కడనుండి యిక్కడికి లీలార్టింబు విచ్చేఎనా రియ్యబ్ఞాననమీ ద నింత దియ మీకెట్లయ్యె నే డెద్దిన జెయ్యంగా గల యూడిగంబని (ఒశంఎంప ౯ ఫణ్‌[గ్రామణీ శయ్యాస్ట్రండు (పసన్నమూర్రియయి రాజన్యుకా విలొకింపుచున్‌ కాళ మ 11 286 గి చంచలింపకిట్టు సావాసకృత్యంబు చేఎనావు న నోఎపోయి భయదరూపమైన పాషాణ మెప్పటు పల్లవు డు పసందు పట్టణమున" నరం * 44 గీ కోరి గోదాపరీ మహతీరి మందు బొల ళుకల గూడి [క్రీడకు బోయినావొ నన్ను టమయింప నెచటనున్నావొ ఎత రావె యని లేచి ఎలుచుచు రాఘవుండు పచ్దాభిరా ₹ [5 పంచచా నరాధినాధ నన్ను వాఎనావటంచు నెంచి యీ స శా ఎయె దేశములకా వబంచితిరి మీ శే గిరుల్‌ చూచినా 'రేయే తీర్చిములందు. (గ్రుంకిడితి రేయే ద్వీపముల్‌ మెట్టినా 'రేయె పృణ్యవనాళి దిమ్మరితి రేయే కోయధుల్‌ డాంనా రాయా చొటుల గల్లు వింతలు మహాత్మా నా కెటింగింపవె మను 1 68 ఉ తెల్లని తమ్మిజేకులకు దియ్యపు నెచ్చలులై న కన్నులా జల్లని చూపుచూచి యిటు సంగతులె చనుదెంచినారు మీ 'రెల్లను లోకముల్‌ కుభసమేతిములే యసురాధముల్‌ (ప్రవ రిలరుగా ఎమ స జగతీపరిఎడ యొనర్చ గమ్మజన్‌ హరివం పూ*పు ( గి అడివిలొ గొల్లమందలయందు. బెరిగి నారు లౌకికిం బేమియు నేరరెజలటు గ

70 బాలకవి శరణ్యము గంస నరనాయకు డు వెడ్క- గట్టు చీర లడుగునంతటివార మీఠరకట యిట్లు హరివంపూ ప్ప 205 29 చేన్తిని బేన్తాను ఉంటాను చదుశ్రతాను క్‌ వస్తా శా హరి సొమ్ములు తెస్తా డా గొల్ల డంట దిట్టకకరుణ ౯- జూస్తా డా కౌ గిలినే డిస్తాడా చెప్పుమన్న నివి గామ్యో కుర్‌ అని అప్పకవి ఈ శబ్ద్వములను లామ్యాములని దూవషంచి ఉన్నందున గడ్డలికా న్యాయము చొప్పున పండితులు అందరూ వీటిని బవాష్కరించినారు బలరొన్‌ పన ఎల్లలు మొదలూ సాక్షరులందరూ శఈ -సా_రూవములు ర్మాతింబగసృ నొటను పలుకుతూ నేఉన్నా ఉత్తరాలలో (వ్రాస్తూనే ఉన్నా వ్యాసరచన లో మాత్రము వాడరు (గ్రామ్యశబ్దమునకు ఉదాహవణముా చదువుకొన్నవాయ ఈ.__రూపమే చెప్పుతారు అందువల్ల ఇట్టిరూసములుగల తిజ్వన్త ఎదములు సాధువుతే అన్‌ ఎమ్మకము పృష్ణుటట్లు రుజువు చేయడము కష్టముగా ఉన్నది [గామ్యమంపే గొల్లల మొదలయిన పామర జనులు వాడేశబ్లము అనిన్ని అశ్లీల శబ్దమనిన్ని సంస్కృత =౦డితుట నిర్వ చనము చెప్పుతారు వడ "మె శబ్దములు శిష్ణుల వ్యవహర మందున్నల్వుడు అవి (గ్రామ్య శబ్దములం'పే శిష్ణులను గొల్లలవంటి పామర జనులలో కలిఎనట్ట కౌదా ? నన్నయాది పూర్వకవులు 'ఇట్టి శబవులు వాజ యుండలేదు గనుక ఇవి (గ్రామ్యము లంటారు కొందరు. పూర్యకొవుటీ వాడని శబడయులు అనేకము ఉల్వరాంటకవులు వాడినారు కారా అవి టామ్యములా వై యాకంణులు గ్రామ్యములన్ని శబ్దములు నన్నయాదుల (గంధములందె ఉన్నవే వాటికి గ(్రామ్యత్వము ఎలాగున వచ్చినది 2 వాటిలొ నర్షిలోవమో వరాగదుమో దోషమున్నది అంే లోపాగమి నర్రవ్యత్యయ ములు నిరూఎంచడమే లేనుశాసనము నంశ్యరణము వ్యాకరణము అని పతం జలి మహా భాష్యములో చెబ్బనాడె (గామ్యత్వము వాటివలరాదు వ్యాకరిణము అంపే ఎమిటో తెలియని అవివేకులు కల్పించే విధి నిషేధములి విమర్శించకుందా_ఒకరిని చూచీ ఒకరు పాటించడమువల్ల 'దెశ భాష కుంటువడ్డది భివిష్యదర్హమును తెలియజేస రూపములు అ్రరనుబంధక స్యాద్య్యత ల్పడర్హా వివకీతొ ధాతా అని ఆ౦ధ్రశబ్లచింతామణిలొ చెబ్బనట్ట్లున్ను కలజ్యను బంధంబులృట్లు పరంబగునప్పడగు అని “బాలవ్యాకరణ మందున్నట్టున్ను నన్నయ తిక్క-నాది [వాచీన కవుల (గంధములలో కనబడవు కెతన ఎద్దన చెబ్బనవె తరు చుగా (వయు క్రమయినవి ఉ తరాం[ధములొ వచ్చును వంటి రూఎములున్ను వస్తాడు వంట రూపములున్ను* వాడుకయందున్నవి వాం అర్ధములో కొంతభెద మున్నది గనుక అవి అపరిహార్యములయినవి

బాలకవి శరణ్యము 7/1 వస్తాడు మొ శబ్దములు నన్నయ కాలమందున్నప్తు నిదర్శనము లెకున్నా తిక్కనకాలమందున్నస్దు నాటి శీలాశాసనములలో కనపడుతున్నది శ స 8898నాట్‌ 'వేదాదిశాసనములొ పంఎస్తెను అనే అర్హంలొ పుత్తెంస్తెన” అనె శబ్దరూఎ మున్నది (చూ శాసన పద్యమంజరి పుట 07) దేవాలయములలో స్తంభముల మీదను గోడలమీదను చెక్కిన శిలాశాసనములలో చేఎమి ఇన్వవి వెఎ నవి కెయగుదేశమందు అంతా ఉన్నవి బాలసరస్వతి అవ్నకవి మొ పారు రచించిన తెలుగు వ్యాఖ్యాగంలలోను ముదరాజు రామన్న మొ॥వారు లెలుగు _ప్రబంధములకు చిందిన టికలలోనూ ఉంటాప్‌ అంటారు. చెసున్న చెప్పుతున్నాను రక్షీస్తు న్నాడు (రక్షింస్తున్నాడు అని కొన్నిటిలో) కనదిడుతున్నవి నామెతలలొను కధల లొను పాటలలోను పదాలలొను శతకాలలోను ద్విపద కావ్యములలోను చాటు పద్యములలోను ఈ రూపములు తెలుశువారి కందరికీ సుపరివిత మయినవి చిన్నయః సూరి నీతి చందిక బడులలొకి రాక మునుపు ఎల్లలు చదివే పుస్తకము లన్నిటలోను ఈ శబ్దములు (వ్రచురముగా ఉండేవి న్యాయస్తోనమలలోను కచేరీలలోను వార్తా ప్రికల్‌లోను గవర్నమెంటువారి శాసనములలోను శిష వ్యవహం మందున్నాషే 802.వ సం మొదలుకొని నేటివరకున్నూ. వాడుతున్నాయి. సర్వశబ్దనంటోదధిని “రుదాల్యసటోధిని అమరము ఆంధభ్రనామసం(గహము మొ నిఘంటుల్‌లో అర్దాలు వాడుక మాటలతా పండితులు చెబ్బనారు వెదాంతము వైద్యము. జో్యోతీషము మొ శాస్త్రాలకు తేట తెలుగున (చాఎని వ్యాథ్యోనా లున్నవి వొటీలో ఈ శబ్దములు తరుచుగా కనబడుచున్నవి చేనతిని అనేశబము చే౧ని కొవడము విపరీతము కౌదు అవవముతలో (ప్రాచీన (గంధము లందున్న శబముల తు వర్గములు పజల పాజుకలో చ్చు అయినవి సం నిత్య (ప్రా నిచ్చీ అయినేదికాదో చువర్షము గల రూవములకన్న తు_వర్షము గల రూపములు ఎక్కుఐ కాలదుయి. నెలకొని ఎక్కు.వగౌ వాడుకలొ ఉన్నవ్‌ చు-వర్షిముగల రూపములు వ్యవహర(భష్టమయినవి చదువుకున్‌ త్సున్నారు వండుకున్‌త్సాను ఇషు అషు అష్టా ఇషా మొ బొల్యమందు ఐ దికుల ఇండలో వినబడేవి నేడు చదువు కుంటున్నారు. వండు కుంటాను ఇయి అటి అట్లా ఇట్లా మాత్రమే వాడుకలొ ఉన్నవి చేబ్నని ఇఎని వ్వని మొ శబములు పొడుకలోనికి వచ్చిన ఎమ్మట. చేస్తే (చేఎలేన్స్‌ చేస్తూ చెస్తాను జేసున్నాను మొ వి పరిణమించినవి అంతటా అల్లుకోన్నవి పండితులు .రిషత్తులు విశ్ఞోవిద్యాలయాలు శాసనసభలు పరిపాలకులు బౌటిని వరిహరించుకోలేరు.. వాటిని తొలగించడము. కుత్తుక కోసుకోవడము వంటిది వొటి. పని చు- వర్షములుగల శబ్దములు చేయలేవు చూడండి _. వచ్చును అనే శబ్దిము వాడుకలో ఉన్నదిగాని అేనిదికాదు నేను రావచ్చునా నీకు పారమువచ్చునా ఇట్లే వత్తును మొ రూపములున్ను నెటి వాడుకలో ఉన్నవి నన్ను ఎంచిఉంపేో నేనూ వత్తును

కద బాలకవి శరణ్యము అన్నయ్యను ఎలిచి ఉంటే ఆయనకూడా వచ్చును అయితే భవిష్యదర్హికము (క్రియ వాడవలఎనప్పుడు వాడు వచ్చును వచ్చెడిని వచ్చెడును రా గలడు" అని ఎక్కడా ఎవ్వరూ అవ్బుడుఅనరు వస్తాడు మాత్రమే ఆ అర్హమందు వాడు తున్నారు మీరు స్వయం వెళ్ళి ఎలి స్తేవాడు తప్పకుండా వస్తాడు మీరు ఎలిస్తే నే వచ్చాను ఎలవకపోతే తగు మనుషులు వస్తారా వాడు వసే మీకు తెలియబేయ మన్నారు వాడు వస్తేనా (ఒకటి) వన్తేరా రాకపోతేపో సెలవివ్వండి నేను (పోయి) వస్తాను తొందరపడకండి నేను ఇంటికి తిరిగి వస్తూనే మీ వ్యవహారం పరిష్కరిసాను నీవు నస్తేనేకాని ఈపని నెరవేరదు ఇట్లు సందర్భానుసారంగా లోకములో వసాడు ఇస్తాడు ఉంటాడు పోతాడు మొదలయిన రూపములు అందరూ వాడుతున్నప్పుడు (ప్రాచీనాంధ్రములో వీటి అర్ధము తెలియజేయడము సుకరము కాదు నన్నయవాడిన ఇత్తే పుత్తే కొండే తిక్కన వాడిన వినితి అనికి నేటికవులు వాడరు ఈ మార్చు బుద్ధిపూర్వకముగా ఎవరూ చేయలేదు అది తెలుగు భాషా స్వభావమునకు విరుద్దముకాదు ఇంచు=ఇన్‌త్‌స్‌ ఉట నకారతకారి. సకారములు దంత్యములు మొదటిది అను నాఎకము రెండోది స్పర్శము మూడోది ఊపష్మము పరస్పరి సంబంధము గలవి అందుచేతనే పుసకము పుతకము అని వస్తాను నత్తాను అని పిలలు అంటున్నారు పౌ తము తదృవము (్రాంధికాంధ్రమీలో సాధువు పొ త్రీగమ్‌ అరవవ.లో సోధ్సే శబము కొరకంచు = కొరకచ్చు చేరాడు = చేంతోడు తగిల్చి = తగిలించి స్నానము = తానము = స్నానమ సతెచ్చి్యతెంది (కంచర =(కచ్చర చణకజసెనగ చంపక=సంపెగో కరీం కుర్గీ ఉచితజఉ ఎ (కాయలు). ఇట్లు రూపాంతరములు. భాషలో ఎర్పడడము వెపరీతముకాదు. చ్రోకారాంత ధాతువులు అనేకము యుకారాంత' ధాతువు లియినవి వాటిలొని చు వరము యువర్రముగా మారలేదు మోది మోచెన్‌ అనే (సాచీన శదబ్దముకు ఉ త్రరాంధ్రేములో మోఎ. మోసెన్‌ అని వాడుకలో మారి నందున అవి యుకారాంతో ధాతువుల నుండి పట్టినవని వ్యాకరణాలలో పండితులు (వాసారు త్‌స్‌ఇ తొస్‌ఎ వీటిలోని తకరముపోయినది చందనముపూచి (కొ నెను=చందనము పూసు (కొన్నాడు ) పూసు (హూసు) కన్నడములో నుకొరాంత ధాతువు ఇశ్తేవెచి వెచెకా తిగిచి తిగిచెకా నేడు వేం వేసెకా తీం తీసెన్‌ అయినవి తెలుగులోని" హేలించు కన్నడములో పాలిసు తె దు ఖించ్లూ త్‌ దు ఖిసు తె ప్రాగించుచుకా (పాలిస్తూ)=క పాలిసుత్తా తె దు థించుచుకా (దుఖిస్త్ర)ఎ క దు ఖిసుతా క మాడిస్తరు=తె చేయించిరి క (ప్రార్జిసు శ్రేనె= (పార్షిస్తున్నాను కలికి కలిమి కోరికె మొ కల్కి. కల్మి కోర్కె అయినసై చేఎతిని చేనతిమి చేఎతివి చేఎతిరి మొ చేనని చేఎమి చే ఆవి చేఎరి కావడంతో వై పరీత్య మేమీలేదు రా

బాలకవి శరణ్యము టి! ఇంగ్లీషుభాషలో ఇప్పుడు షం ₹/౯ (68 80623 అని సకారాంతముూాా ఉన్న (కియారూవములు 200 సం క్రిందటి వరకూ ఇ 64% గ౧౦౭161% అని తకారాంత ముగా ఉందేవి అంతకుమునుసే లోకులు ఇవి సకారాంతముగా పలికేవారు అడిసన్‌ బ్‌ 'మొదలయిన పండితులు సకారాంతముగా ఇవి ఉచ్చరించడము మంచిది కాదనీ నిషేధించినా అవి నెలకొన్నవి ఇప్పుడు పద్యకావ్యములలో అను [ప్రాసము కోసము తకొారాంతరూపములు కొందరు (పయోగించినా అవి వ్యవహార (భష్ట్రమయినవి గనక ఇతర రచనలలో అవి (పయోగార్హము కావు ఈ విషయము విస్పరించి వాయుటకు ఇక్కడ మరి స్టలములేదు నాలు గయిదు వందల సంవత్సరములయి ఇసాను కొంటాను చదువుతాను మొద లయిన శబ్రములు తెలుగు దేశమందు అంతటా శిష్టవ్యపహారమందున్నట్టి శాసనముల తోను శతకములలోను పాటలతోను పండితులు ఛాఎన వ్యాథ్యానములలోను కనబడుతున్నవి వీటిని విడిచిపెప్లతే వ్యఎహారహాని కలుగుతుంది. భాషయొక్క న! (థధమ (ప్రయోజనమే భగ్నమవుతుంది గనుక ఇవి సాధువులుగా అంగీకరించక తప్పదు నూరేండ్ల |కిందఎ రావిపాటి గురుమూ రిశాబ్రగారు రచించిన వ్యాకరణము తోను మరికొందరు రచించిన వ్యాకరణములలోను ఈ శబ్దములకు అనుశాసనము ఉన్నది తి వికమ వ్యాకరణదుందు కూడా ఉన్నది గాని అది అచ్చుపడలేదు లుట్‌ (తుచితాడ్‌ యర్‌ చాత్యాహృణ్‌ తెసా డాగబేస్తు వస్తాడు చేస్తుంది కి మారుగా చేసాది చేశ ది అని పామరుల వాడుకలో ఉన్నవి చేసవి చేసాయి చేసయి అనే రూపములు శిష్ణ్యవహారమందున్నవి శాశాది న అధి అవుతాది అవుతది అవుద్ది అనివడరు మాత్రమే అంటారనిన్నితక్కిన వారందరూ లంగ (బ్రాహ్మల వలెనే అవుతుంది అని వాడుతారనిన్ని నరసొరావుపేటలో ఒక బండి వాడు చెబ్బనాడు అతని సంభాషణవలనే అతని మాట రుజువయినది బేస్తాను క వసాడు నీలభూపతి తెసా డు ధనంబు నీ క్షత్మిపమదముగా నిసా డు విరహవేదన జసా డా నమ్ముమదిని సంళశయమేలా చం వి చ తపములు నెన్నిచేఎతినొ దానములెన్ని తలంచి యి్రనో జపముల నెన్ని సల్చితినొ స్యద్యత యాగము లెన్ని చే ఎనో

క్‌! బాలకవి శరణ్యము సఫలముగా మదీయకుల జొతిపునై తివి లోకమందునా తవములు వండెనమ్మ ఒగదంబవుకావె (తిలోక సుందరీ వటాభఖి 1 న! చో సేవిత్తము మాభాగ్యము యోచన యులమున నెటుల యోచించెదరె తోదినెది మనీవీ చే ఎమి చూఏ కటాక్షింప వలయు సుందరమూ్తీ 75 ఉ ఛావ మహానుభావ కడుభాగ్యము చెంతి విల్లు వెళ్ళినీ దెవగవశళ్యవిద్యఘటియించితొ యేశకునాన వవో ఖూవలయంబు లోపలుు టోడిమి పండిన మోహనాంగి యె లావలఎంచి మోహము చెలంగ గజేఎతి చూచినంతటన్‌ పధుప్పు 4 క తనుమి ఎని మన ఎని ధనయి ఎనబంచు నాడ దగునా నింకా తను ధనయి లేడగలిగను పనుపడ సీకిదియెభ క్రి పాటియెబసవా పట 54 ము అల యింతస్పుడె యిల్తుదూరి సకతుల౯ా వోస్యంబుగా నవ్వి వా రల వెన్నకాదిని జారచోరతతి ధూ రస్వామివె నేడునా అల్లాకొ నూ చెలులే ఎల్వగ నెమ్మిరావలఎన స్తే నేరికిఖా జుల్కనా చల 'షె హూ జ మెలయ్య ౨ఎఎహత్మి నీదు దయ కృష్టా యావదుద్దారకా రామస్త £0 శ్రా దస్తాంల ౯ా మఎబుజ్జలుం గలరులుం దార్కొన్న చింతంబళుల్‌ పుసుల్‌ గారెడు దుసులుం జెమటకంప్పంగొటు నీర్కాపులుకా అట్‌ అరె రలు అ స్పపష్యస్తువు గన్నడంబును భయం బెతో చు గడంబులుకా అట అవ ర్ల ల. వనూచూ ఎమి రొ బమికా బలుకులకా వ్యాపారులంగూరులన్‌ వాటి అవి జాలి ఆోనాధుని చాటు శతకాలలో ఈ (పయోగాలు కనబడుతున్నవి 80 బేనును చేయు తెలియు మొ యుకౌరాంత (క్రియలకు ఉ తరాంధ్రములొ ఇటి రూప అటో ల్‌ యులు ఎర్చడ్డవి గ్లాని ప్రాచీనొయ్య్రమందు లేవు

బాలకవి శరణ్యము జ్‌

తెంయు అనే[కియ ఎటు గు వలెనే ప్రావీనాం్రమందు సకిర్మికము చూ ఉద్య 52 __(శాంతనవు డు సుయోధనునిత్రో క నాంథీయువధియునె యొక తేరం శృషు ంతిఘోర తేజస్స్పాం స్పాంత దొచిననె నకు ధీరత వాటింది చూచే తెలిపె దవు ఎలే కరి 24(భీముడు శల్యునికొ)" ఇంత నమాదంబు నీవు గలీమిం దెలితి మమలా శల్య 89 కగంాతనయు డు దెగినను సంగరిమున కుత్చవాంఒ. జనునే తమకుకా వెంగలుఎని యప్పుడు దెరియంగా నెటి గితి సుయోథనాధుల గృష్టా శల్య 852 ఉ యా వంతయు నాత్మలోన దెంియండు సుయోధను _ డెంత మూర్తు డోత్ర - 48..(ధృతరాష్తుడు కృష్ణునితో) క తెలిఎతి నీనూటల ఎ్యుకుల దెని నెవ్వగల నెల్ల దొరగి ఆర 7” $ చె ఇంతఎల్లునే 'డెంయుదు. జెప్పెదన్‌

ఎజు గు శబ్బమునకున్ను తెలియు శబ్దమువకుమ్ను అర్జిములొ కొంత భేద మున్నది నెనె* గుదును నే దెంియుదును నే నెటుంగను నే దెరియదు అని పూర్వుఎ వ్వవహారిము ఉ త్తరాంధ్రకపులు కొందరు తెలంయు ధాతువు ఇట్లు చాఎనా ఉత్తరాంధధ్రమందు. నాకు దెరియును అనే (వయోగము (ప్రచురంమయినది పూర్వులు ఎజుంగికొని అన్నట్లు నేఎవారు. తెలఎకొని అనుబంధముకొా వాడు తున్నారు. అది చదువుకొని మొ శ్రీయల నాదృశ్యబలముచేత తెలునుకొని అయినది. రాను రాను నాకు తెలుసును నాకు తెరంయదు అనే రూపములు ఎచ్చిడ్డవి (ప్రావీనాంయధ్రమందు చుకారాంతములుగా ఉండిన (క్రియలు కొన్ని రాను రాసు యుకారాంతము లయినవి వైచు తగుచు (లొచు పూచు కాచు మొదలయిన వాటి ర్వార్దకి రూపములుమ్ను ఖూకారక రూపములున్ను చివర్ణిము చెవర్ణిమ కలవి ఉ తిరాంధములో ఎవర్జిము సెవరము కలవి అవృటచేతనే అట్టి రూపములు యువర్దాంత (క్రియలకు కలుగుటచేతోను వై యాకరణులు యుకారాంతమేల వర్షములో చేర్చినారు కవులు యధేష్టముగా వైవి వేఎ వై చెను వేసెను తిగిచి (తివిచి తీఎ తిగివెను (తివిచెను తీసెను పయూగిలున్నారు. కవుల (చాతలలో కలగలపు థాష కనిబ.. తున్నా లోకములో తెలుసును “తెలియదు చేబును చేయదు. కుడుబును కురియదు కురవదు కలుసును కలియదు (కలవదు) కలుసుకొను పూసేకాసె చెటు పూయదు కాయదు (పూవదు కావాదు అనే రూపములు నేడు వినబడవ్రుు_ ఇట్టేవి ఎర్బిడినవి మోచుకొని మోసుకొని వాడుకలో ఉన్నప్పుడు మోచును మోసును కాదా. మోచి అనేది మో అయినెస్తే మోచును అనెది మోసును అయినది తిగిచి తీచి అనెవి తి*ంన తీఎ అయినళ్లే తిగుచుకా తీచుకా అనేవి తిగుసుకా తీసుక అయినవి

ఇంతేకొక యకొరమునకున్ను సకారిమునకున్ను (ద్రావిడ భాషలలో సంబంధ మున్నది సం ఆకాశము_అరవములో ఆగాయమ్‌ సం కుశం-అరి కుయం

176 బాలకవి శరణ్యము సం మసస=కన్న మయన ఆర ఉయిర్‌=తె ఉసురు సం రాజకాజరాయకా అర అరసకా అరయకా తె పూయు (తీయ)==కన్న పూసు తె మెఅయుజా కన్న మెఆఅసు కన్నడములో మూయు మూసు అని ర0డు రూసపములున్నవి అపే తెలుస భాషాలక్షణసు ఉ తరాంధ వ్యవహారానుసొౌరము సవరించవ లెనుగాని తెకసును మొ నవి అసాధువులన్‌ విడిచిపెట్టరాదు ఇవి ఇంచుమించుగా 8 0 సంవ త్పరములయి వాడుకలో నెలకొని ఉన్నవి గౌరన హరిశ్చంద్ర 1 $€0 తో తెల్పును ఉన్నది సకల కథాసార సం్యగహమందు మోసువానికిదెలుసు కావడిబరువు మ్మిత విందాపరిణయములో తెలుసును (వు 68) అంగద నృఎంహకవి రాజరాజాభిషేకమనే అయిదాశ్వాసముల (ప్రబంధ ములో. (నాసుటకుకా అని సు-వర్ణ్షము (ప్రాసస్టానమందుంచి ఉత్పలమాల రచించినాడు (మా కవుల చరిత్రము పు €00) ఈ సు_వర్త శబ్దములు నేడు మనము కల్పించినవి కావు పదితరములయి కవులు ఐ డుతున్నవే బవేనును క ఆసమయంబున గాంస్యము గిఎనగతి నతులవలకీతతు లొక-బ ళం మావా (యమోఎనగతి నెలు గడర౯ా భూసతికడనుండియొక్క నుడివిన ఐబడియెకా ఉ రా 32 క ఆ సమయంబున నొక్క వి లానని యొక గిండిలో గళము దొట్టంగా నాసవమును గడువడిగా బోసుకొని యచటికి దా [బ్రముదమున వచ్చెన్‌ కవిజనచ 1/1 58 ఉ అందని [మానిపండుగదరా మదరాజమరాళయాన యీ సుందరి జెంద గల్లిననసూ ఘనసూర్రిత పూర్వస్యత్కియా ల లి జి స్వంద ఫలంబులీల సరసకా సరసత్వముమీఅ జేదె నే సుందరు డింపుళోడ గలనుం బలసూదన భోగభాగ్యు డై (దౌవ ఉ (శ్రీసతి చన్ను (గేవలను జెక్కుల నొక్కట బ్యత్రభంగముల్‌ (వాసుటకుకా విరించి నిటలంబుల నొక్కట భాగ్యవర్హముల్‌

దాలకవి శరిణ్యము 77 (చానుటకుకా ఒతుర్చుఒ విలాసము పూనినవేల్పు సత్క్బృపో ల్లాస మెలర్ప (లోచు కభలక్షణు గొప్పులవల్ల ఖూవరున్‌ రాజరా పుట 500 ఎ ఎన్ని జన్మములెత్తి యెమేమి పుణ్యముల్‌ చేసుటనో భవద్భాసురాంటైు వీరనారాయణ క రొసంబున వీ రిరివురు భాసుర కములాసనాఖ్య బాజంఎయిలు తా మేసుట కుష్మకిమించ వ్యాసమపోమౌని ఎంహు డడ్డంబగుచున్‌ శని 8 31 చేనిందిమొ/ చేఎనది (ఆచేఎనయద్రీ అనే శబ్దములో నకారముమీదనున్న అకారము తోఎంచినందున చేసంది అయినది ఇపే కొనుఎ కొంట అయినది కొంట వంటి శబ్దములు నన్నయ (గంధమందు కకున్నా తికృనాదుల గ్రంథాలలో ఉన్నవి గసకి అధర్వణుడు పూర్విస్య నవికారొనో అని చేసన అనుశాసనము చెల్లదు (చూ మొదటి (పసంగము కొనుడు కొండు అయినది అనటి పనటి కూడా ఇటి లోపమువల్లనే అంది పంటి అయినవి ఇకే అనినంఅన్న వినినైవిన్న కోలందిజకొల 'దే= కొలిదిజ్వక్‌ లి= కొడి వలవడీవఐ వలాదు = వలదు = వలు= వద్దు ఉంగరము,ఉర్యగము. వెన. వి 'గారన కాలములో కివులు ఇట్టి శబ్దివవీలు కావ్యాలలో వొడినారి.. కట్టిన దొకబట్ట కబ్బందితోలు (హరిళ్ళ1£ 4 8) పూర్వ కాలపు శాసనములలొ కనబడుతున్నది (చూఆసా పరిషత్స్యత్రిక 1 పు 228 నెం $88 శవ ౧౧౬౩ పెట్టింది కొన్ని _పదేశములందు ఉండినిది=ఉండింది అనినది = అనింది అనిన్ని మరికొన్ని పదేశములందు ఉన్నది == ఉంది అన్నదిజఅంది అనిన్ని వాడుతున్నారు సందర్భానుసారిముగా ఉన్నది ఉన్నట్లు చెప్పు. విన్నది ఏన్నట్లు అయినదానికీ కానిదానికీంఅయిందానికీ కాందానికీ ఎక్కడున్నదిజఎక్క-డుంది అది ఎమన్నది=ఏమంది అని లోకులు వాడుతున్నారు ర్‌వ శ తాబ్దాఎంభము నాటికే ఈరూపముండి నట్లు శాసన (పమాణములుకలవు బొడ్డలదొడ్డి లంకం బెట్టింది పదిపుట్లు దోనెంపూడి శాసనము 28. (1. 4 4 నాటిది (చూ క9 1) వచ్చింది 80 221 పుట 24 7-6 44 నాటిది 888

78 బాలకవి శరణ్యము జబేని0ది ఉ ఆటలునాడ నె ఓటకదో యద్బుతమొస్ప గ గాననంఎయిలో "ఘోటక మొక్క టుంది పదికొటి వరాలును జీయునందు నం దీటగు నా హయంబు గొనితెచ్చి తపోవనమందు గమైద౯ మోటలు నేటికంచు గృతమానిత రొషమహననంయినన్‌ పట్టాభి 1౪7 పుట గి పోఎరా యెలవారి కాపోళనంబు ఛం వారగింస్త్ప డు లెండి మీ కమృతమస్తు 'పొదువొయిందిసుండని బుజ్జగించి న. (మొక్కా నంజఒజలియు తి యమ్ముదుక వడ తి భీమఖండ క కొలనదింది రామచర్నదుని దలచింది పరస్వరూప ఛ్యానము'సేయక౯ా చలచిందె ముక్త్‌ లలనను నిలిచింది పురాక్సతంబు నిజమని తెలుపకా రామస్త క ఫసలికింది వెదతుల్యము చిలికిండి కృపాంసంబు (శితజనులందు౯ గులిక్‌నవి యోగచంగ్థలు నరంకిన యది యౌ యవిద్యి యబాతులు బెదరన్‌ మ కరి నేలింది హుళక్కి (దౌపదికి గోకల్‌ మెచ్చియివ్శింది ద బ్బర కాకాసురునిం గటాక్షమున జేపట్టిందబద్ధం బహో శంణన్నం బగవాని తమ్మునికి రాజ్యంబిచ్చుటల్‌ కల్లలు తరి నన్నేలిన నిక్క బు కధలు కృషా 'దేవకీనందనా దెవకీనం శత 00 కావి చి ఆ పురుషు డెన్నిగతుల బుట్టింది మొదలుగ వెమనశత 11 86 వ! శా రొంందేటిది రొ తలేటివి మనో రొగస్టు డై దేదాతా బూనందేటిది పూ తలేటివి మదాపూతంబు లీ దేహముల్‌ మూంందేటిది మూ తలేటివి సదా మూఢత్వమేకాని తా జేఎందేటిది చే తలేటివి వృథా (శ్రీ కాళహ్రశ్వరా భశ్రీకాళ శత

బాలకవి శరణ్యము "గ ౩32 &రా/తి మూభాగు ఒంర్యాతి కి మరూ ఓరాథతి అని శ్రీనాధుడు కాశీఖండమందు వయో గింఎనాఎయి ఇది వై పరీత్యమూా అనేక పండితులు భావించినారు మవబో మా అని అరఎములోనూ కన్నిడములొనూ కూడా ఉన్నది ఒక లోని కవర్షము మహలోని హా వర్షము లోఎంచినందున వాటికి పూర్విమందున్న అచ్చు దీర మయి నది నప్పం ఏమీలేదు ఇట్టి మార్చు సర్వభాషాసామాన్యమే తెలుగులోనే అయ్యెను=అమెను తియ్య డు=తీయ డు ఒకర్త=ఓ ర్త ఒకర్షిజ=ఓ రి ఒక ర్తుడ అరు ఎగముజ=సాము సగపాలుసాభాలు మొగము=మోము మోగమోటజ_ మోమోట మొగసాల=మోసల ఇగముంఈము తిలగడ=తలాడ "పెందలకడై "పెందిలాడి మజివక=మచాకు వలవదు=వలాదు ఎహవానము=సావొసము సహ యము=సాయనము సహజఒము.=సాజము ముహూ రముజ=మూ రము వరహాలుజ వరాలు గహముజూము గృహము=_గీము. భాగ్‌హారిము 2ాథాగారము. థాగ హారులు=దాల్లు వదహారూపదాటు కాళహ ఎకౌశా ఎ మానెఅజాణవు మూబాగు అని లోకమందు వాడుకఉన్నది కపులుకూడా (ప్రయోగించి ఉన్నారు. మహదేవుడు మవాదెవి మహశయము మహరాజు అని కావ్యములందున్నవి చేకొన డు= చేకొ డు చెకొనకజంచేకొక పట్టుకొను=వట్లుకొ మొ ఇస్తే ఎర్పడ్డవి ఇట్టివి అన్నీ కరా/॥తమూబాగు ఛా ఎర్మ్యాతిం గనుజెబ్బ వేయక మహోద్యోగంబునకా ధీంతా ధాఏంంధర్యవు పూను టానవునకుం దాత్సర్యవృ త్రిక సదా డాంంబెట్లొనరింవవచ్చు గలశీసంజాత కశీశ్వరున్‌ గొరీవల్లిలు సంస్కరించి _తుకం గాకా త డ్యవచ్యుతిన్‌ కశీఖ *7 3 గి వీంమాహేశ్వరాచారపాంగునకు దనకు శశిమొళి యొన గిన కనకంధము ఛామిగమనంబు నై షధక్మాధవునకు ఉ ఓ పంమాళ్ములారి అరుణోదధులార నితాంతయోగ వి ద్యాపతతంతులారి తెలియకా వశ మే భవదీయమైన యీ నె పుణి చాలు జాలుననినకా నిజమూ రులు దాల్చి తాపసుల్‌ జౌపర మేశ్వరా యనిన జంతువులన్నియు బోయె మాయమై వరా 1 4

80 బాలకవి శరణ్యము చ మనమున మెచ్చి నాయకు డ మానెజుజాణపు (పొఢవే [క్రియన్‌ గొని రతినేరినా డవనుకూలము నాకీది నిచ్చనిచ్చలున్‌ ననవిలుకాని కేలికలనకా వెలయించువమటంచు బక్కినన్‌ ఎని సరసుండు మంచిడని వేడ క నాతని బంపె నించకిన్‌ పహాంస * 01 ల 88 బె ల్తా జౌదరు ఐటువంటి శద్దిములు సంస్కరించడము దుష్కరను సంస్కరించడమనగా దిద్దడముకాదు చక్సతి వత్యయ విభాగము చేయడను (లోపాగమ న్ద వ్యత్యయ [వకృతిభావ లక్షణము నిరూఎంచడము) అన్ని భాషలలో ఇట్టి శబ్దముల సాధుత్వము శిష్ణ్య్యవహారము దొస్పున నిర్ణయిస్తారు కఎలు కావ్యములలొ ఎరూప ములు (ప్రయోగించినారొ తెలుసుకొవడము సుకరము కాదు నేటి శిష్ణవ్యవహాం మునే కవు లనుసరిసారని ఊవాంచక తప్పదు రూపాంతరము లెన్నిఉన్నవో అన్నీ (్రాహ్యములే_అడ్డదిడ్డము అగ్జాదిడ్డి అడ్డాదిడ్డాలు ఎగాదిగా చెట్టాఎట్లాలు వకొ వకలు బటాబయలు బటాక బయలు మొ వి సాధువులే సంస్కృృతమందున్న నథానఖీ ముష ము (తెలుగు. భాగ ముషా ముష్ర కరా కర్తి హసా జాబ న! మై! మే అనె న్‌! | న్‌ా అమి మొ. విన్నీ వాందీ మొ వాటిలోని సరాసరీ ఎకాయకీ బరా బరీ పోరా హోలీ మొ విన్నీ తెబగులో జీరినవి వాటిలోకొన్ని పెద్ద (సబంధాలలోని కెళ్కనవి కావా ఎందుకు సాధువులుకాపు ఎోగాదిగో బెల్లాబెదరు చ కడకొను కక్షిడిధితు లెగాది గ గనొను ఆముక్త 1 50 క్‌ మల్హామడి యగు మదను డ మెల్లన గూర్చుండె దార్మి మినుమినుకన గన్‌ ఉ వారి ౪ 66 చ కటకట కొళశికాపురి నొకానొక నిద్దుర గన్ను మోడ్చి కాశీ 21 938 శా గాలిం బోవక నన్నదుపష్పటియు రొక్కారొక్కముర్‌ దిత్పి కాళ శ 8 చ కను గొని మౌనికాంతలు కకాఎకలౌ మది నమ్మ చెల్ల గా యనుచు మిళదృరీకృత భయంబు గళ త్కబరీచయంయి న త్యనుపదధావనావిల మృగాంగనము౯ ముహురుచ్చలద్దురు సనమునుగా రయంబున యదాయదలతె పఅతెంచి తెర్పినన్‌ లై కువలయా 1 3

బాలకవి శరణ్యము శి క వెలాబదర యతులు ఉం

ఎల్లగిలం ఎజచి రది బిట్లులియంగన్‌ నిర్వ 21౫7 75 క పఏడించు మనుచు గుడుచుదు

నక్తొదిడ్రాలు పలుకు నంతటిలోనన్‌ బసవ

న (60 మ ఆంబెయ్యవె వూ. ఖరినీ యిద్దజ సుద్దుం౯- (బ్రమ రాకాపోక ఛావించె చంపూరా 1౪ 389 పోటాపోచి ఎమారమి మొ రూచాలు ఇంకాకొన్ని ఉన్నవి తశ కానీ కానీ కొనీ అనే శద్దిము కొకా (అసు ధాతు తుమ్‌ ఏఈ (ఇచ్చు ధాతు ప్రా మ పు ఎ ప్ర వాడుకలో అవ్యయము వికల్చార్ధకము దాని అంత మందున్న ఈకాఎయి (హనస్వమయినందున కౌని అనే రూపాంతరము ఎబ్బడ్డది అదిగాని ఇది ని అని అవ్యవధానమూా వాక్యములు పలికి నప్పుడు ఒక భాపీమున్ను అదిగానీ ఇదిగానీ అని కొంచెము ఆగి పలికినవ్చుడు మరియొక భావమున్ను వ్య కవడును గనుక సందర్భానుసారముగా లోకులు వాడుతారు. రెండు రూపములున్ను కావ్య ములలో ఎయు కృమై ఉన్నవి కానీ అనే రూపము లక్షణ విరుద్దమని కొందరు [భమ పడుతున్నారు. గాని కాదు కింతు అనే అర్ధమందు. కాని శబ్దములోని ఇకొరము హస్వముగా అంటుంది అశవ్లే రేపు చదువుదువుగాని ఇప్పుడు పడుకో అన్నప్పుడున్ను కానినని లోనిదిన్ని కౌని స్యతి రేకార్టకము వాడు రాసీ రాకపోసీ నేను తప్పకుండా వసొను నన్ను లొపలికి రాని ఆకలికో సీయింటికి వచ్చిన వానికి అన్నము పెట్టవలెను ఎవడ్‌టకానీ అనే వాక్యదులలోని ఈ శబ్దము వేరేవేరే భావము తెలియకీసుంది కొందల పండితులు కౌని యను _హస్వాంతము (గౌమ్యరూప మయ్యుసు భాంత ఆఅయోరూఢ మై లాహ్యమయినది అన్నారు (చూ శృంగార నె షధ వ్యాఖ్య ౪]. 28 ) భాంతి ఒయోగము (గ్రామ్య మనిడము (వ్రయోగమూలం ప్యాకర ఇమ్‌ అనే సూత్రదునకు విరుర్దము కాదా వ్యాకరిణమంపే ఎమిటో తెరియనివారి మాట పాటింప నక్కంరలేదు కవుల (ప్రయోగములు చూడండి కానీ

శా నీతించాన దలంచి చేయ బనిగానీ కాకపోనీ ఆముక ౪ 24 మ అకటా ఎమిని దూజుదాన మిమునాధా వేగుణామయ్యె వొం

దికగా బాదము లొ త్తి మ్మనుటగా నీయొంటి యేమోకదా

అన

82 బాలకవి శరణ్యము నికటకోణికి నేగు దెమ్మనుటా నీకొంత నెయ్యంపు బూ నికతో గన్నులు విచ్చిచూచుటయెకా నీ లేద యొక్కింతయున్‌ కళా ఊఉ కావున రూపయౌవనవికస్వరగఎల్వ భయంబుచేత 7 నీవిభు డిచ్చుమున్ననల నెయ్యపుటాల నటందు నబ్యు కౌ వి వినయాదు అేనుణక నీ హృదయేళు దదీయబంధుమి (శావజులకా సపత్నిని యధార్హవిధ్‌౯ ముదమంద జెయుమ ౪ 904 శాన్‌ చెల్వంబిది నిక్కాఎట్రయిన గానీ నాకు నీవంకి కాళమా 8 మ నిరవద్యపత భ కిళోడ ననుగానీ శంభుగానీం మే ల! న! మేళశ్వరుగానీ గుజియంచి యెవ్వరటయీ సాం సవంయికా ఒబంతుల కాఖం సీ ఓర్పు మైనుబ్బండి యుపవాస ముండనీ మగనారి నరిపోల్హ దగదు విభవ సదృ క్రి దేవతార్బనము సేయంగనీ మగనా౨ సరిపోల్చ దగదు విధవ తిరిగి నానాపుణ్య తీర్చంబు లాడనీ మగనాలి సరిపోల్బ దగదు విధవ క ఎంతబుధు జెన గానీ చింతామణి మంత్రరాఒ 'సెవాపరి వష ౪/1 28 మ నియతికా దాతికయెతు కాంచనముగానీవెండి గానీ ఒగ తోయ పూజ్యంబగు పాండుంంగవసతిన్‌ వాండు 1] 87 క నరినీష్తత్రము సలిలం బుల బౌరియని రీతి ను తము డు సత్కర్మం బుల గానీ దుష్కర్మం హో బులు గానీ హరికి నిచ్చి పొరయడు వానిన్‌ వరాహ 18 క తానెంత యెగబ పడినం గానీ దీని కచములకు ఇందుక మెనియే రావి[ 0

బాలకవి శరణ్యము తీ 35 బేతా వాతా చేతకా వాతకాజచెతావాతా నకారము లోఎంచినందున పూర్వమందున్న అచ్చుడీర్ష మయి.నది ఇళ్లే రొళ్లారొకళ్లా నోరారా (అన్‌ = ఆర్భా మనసారా కళ్లారా చెతులారా చెవులారా కడతేరా కొసముటా గోడదాకా దగరా ఎడతెగకుండా ల్‌ ళ్‌ నిండా చాలా మళ్ళా జోరగిలా ఇస్తే అన్ననున్‌ అక్కనున్‌=అన్ననూ అక్క_నూ ఎన్నీకా కక్కి-కా = ఎన్నినీ కక్కినీ అన్నకుకా అక్కకుకా = అన్నకూో అక్కకూ ఇంటకా ఒంటకా = ఇంటా ఒంటా నీ చేతకాకాదు నా వతకాకాదు = సీచేతాదు నా చేతాకౌదు [కింద౯ా మీదజా = (కిందామిదా ఇల్లిలూ తిరిగినాను ఇంటింటా వెదకి నాను ఎపేటా ఈ ఉత్సవము చేసారు తోపరికిరోనూగాడు పెకిపోనూపోదు. తవా వదు కొటావదు కప్పా విప్పా సమరుడు చా చె ఎ టబ ళం ళా ధనము కూ డబెచ్చనా డు ధనము కూడా పెస్టినాడు వీధులన్నీ తిరివవ్చినాడు తిరిగి వచ్చినాడు నే నడగనిదీ ఎందు కిచ్చినావు నే నడని దెందుంచ్చినావు -_ ఇట్లు దీరి ముంకే అర్హము మారుతుంది శాసనముల పుస్తక.* కృష్ణ. శ్రీకకులము శం $9/4రు శకవర్శములు ౧౧౫౪ నాటి తొననమందు ఎవ్వరకు ఎంటా పదేందుము ఉన్నవి నాటగుండిన్నీ ఇట్టి దీర్లాంతములు తెలుగుదేశోమందు. వాడు కలో ఉన్నవి గదా సాధువులు గావా శా క్ర చేళావాతా గొపే ఘాతకుల వివేకులనుచు గని వారలకో సీతిపరు లడ్డమాడరు బాతు. ధురీణులన్న సంపగెమన్నా సంపంగిళ క ఎమనగలా తీవాంమె నీిమన సెటటకౌకి ఎఎజవదనా ంంలగ ఎమిటికి దలకె దల్తీ తామరయును పోలియుండి తిగవు విడుతురే హరి * 20 క నందీకన్నుల న్మళ్రులు బందీశాపంబుమేన జెందీ హృదయం బంది ఠుందీ యెందీ. యిండీవరినయన వెదకీ యిందన లేవో పార ఎ

రీ బాలకవి శరణ్యము కం ముల్లొకంబుల జనములు రోళ్లకా రొకండ్తబాడ ర్యయక మరియున్‌ వరాహ "*1 28 క ఏరీతింబెన గిన నె వ్వా రెజు గరు నీదు గుట్టు వనితామణి రొ క్శాలొ కండ్తంబాడిన కూరుము లిపుడింత దాచు కొన్ననడ గునే వభా ౪ 25 మ సంకల్చ్పఎద్ధల్‌ గొనం బలుమేరుకా నిరఎంప లే చిగురుగొమ్మం జేవగాకుండునే వసు 1 20 86 తలి ఎంతెలియని తెలుగులో ఉన్‌ అనే సముచ్చయమునకు అనెకమయిన అర్షములున్నవి తెలుగువ్యాకరణమందు ఇదియున్‌ అనేది ఇది+యు-[(ను లీని విభజించి యు ను లు సముచ్చయములని అనుశాసనమున్నదిగాని తప్పు ఇది-- ఉన్‌ ఇది (యడాగమము) ఉఊ౯ా = ఇదియుకా అరవమందున్ను కన్నడమందున్ను ఉమ్‌ సముచ్చయము కన్నడములో అవరుమ్‌ ఇవరుమ్‌ అనేవి నేడు అవరూ ఇవరూ అని ఉచ్చరిసారు నన్నయాదులు వారున్‌ వీరున్‌ అనేవారు. మనము వారూ వీరూ అని కొని వారున్నూ వీరున్నూ అనికాని అంటున్నాము అంతయున్‌ లనేది అంకా(న్ర్‌ అంకతాను అనిన్ని ఇదియున్‌ అనేది ఇది (న ఇదీ ఇదిన్నీ అనినిన్ని ఎమియున్‌ అనేది ఎబిన్‌ ఎమీ ఎమిన్నీ అనిన్నీ వలుకుతున్నాము ఇటివే తల్తీతండీ (తల్తియున్‌్‌ అన్నాతమ్ముడూ కొడుకూ కూతురూ టి క. ఉం పువ్వులూ కాయలూ పుట్టాచెట్టా తోటా దొడ్డి మొ నవి ఇళ్లే వినియున్‌ =వినీ య (వినిన్న్రీ తెలి తెరియని వచ్చీరాని నమ్మీనమ్మని విడీవిడని ఊరీఊరని ఉన్నదితెరియదు లేనిదీ తెవియదు అని లోకమందు ఎర్చిడ్డవి ఇట్టి మార్చు ఇంచుమించుగా 700 సంవత్సరములయి తెలుగులో కలుగుతూ ఉన్నట్టు శాసనములలో నేకాక పాటలలోను శతకాలలోను ద్వివదలలోను (ప్రబంధా లలో కూడాను కనబడుతున్నది ఇది అనివార్యము నన్నయ అరణ్య 2 204 క తమమామకు దద్వ్భృతాంతమునంతను దెలియ జివ్బ అని.ప్రయోగించి

బాలకవి శరిణ్యము [85 నాడు అంతను లోని సువర్జిము ద్వి విభక్తి _ప్రత్యయముకాదు అంతను=అంత యును (=ంంతానుు ఇళ్లే సమ _సక్ష్యత్రవం కేశురెల్లను భ క్రింబనిసేయుచుండ గ అని ఎల్లను భయోగించినాడు (ఎల్ల (దు ుకృ్కు3కముకౌదు ఎల్లయవి వల్లి యాత్మలు ఎల్లయందు అని (పయోగములున్నవి) ఎల్లను క్తి గనుక సువర్జిము సముచ్చయార్థకదు. _ ఎల్లను=ఎల్లయును. ( = ఎల్లాన్సు అంవమందు ఎల్లాం కన్నిడమందు ఎల్లా అని డీర్హాంత మసాధుపుకొదు ఎల్లవర్‌ ఎల్లార్‌ ఎలారిం అనే శబములున్నవి

ఉం టి తిక్కని ఇజగంబులన్నిని నొకపెచ్యమింగినను (ఉద్య 1 828)అనిని ఇఎిదిం గచ (ఉద్యో 1 06) అనిని ట్‌ నడరీడియే లబీ జేయగ నీవి (ఉద్వో. ఓ) అనిన్న ధర్మ్మాసూతి విన జీనుగాన &.న్‌ (ఉద్యో 1 టృ అనన్ని వై న్యావరియైన జేడ్చడక యాతలకెయ్దటలేదునేనియున్‌ (విరా ళా లి అనిన్ని వాడిఉన్నాడు అన్నిని = అన్నియును = అన్నిన్ని ఇట్టీదిన్‌ == ఇట్టిదియున్‌ = ఇట్టిదిన్ని వాలింగిలియు (నిర్వ ౪ $9%) ఇవాలిన్ని గిలిన్ని పహారివంశమందు ఎబ్జినాను హరవిలాసమందు ఛ్రీనాధుడున్ను ఉ వబారినంళ ముందు నాచన సోమనాధుడుబ్ను భోఒరాజీయమందు అనంతుడున్ను ఏమీ == ఎబుయును అని_సయోగించినారు. దళకుమారిచరిిత్రమందు కేతనతల్తివి దండడివిన్‌ (1 శ నాచన సోమనాధుడు అల్లితామర (1 200%) తని వాడినారు సాధురూపాలు కౌవా ఈలాటివే వెన్నా మీగడా ఊరూవాడా మొదలయినవి నఎ్యినిమ్ముని అని శాంతిపర్వమందు తిక్కన వాడినట్టు వేమూరి వారి కూర్చు (సం 90 ) లొ కనబడుతున్నది (వాతప్రతులలో ఉన్నది సం $00_వ కూర్చులో ఆ పారిములేదు. తప్పనుకొని ఎవరొ పరిష్కర్తిలు దిద్దినారు అహోబలుడు వచ్చీరాని మచంబులు ఇతిదీర్చుయోగస్తు నప్రామాణిక అని నిషేధించినాడు తలి ౦దిండ్రియు కూడా తబ్బన్నాడు అవివేకులు చేఎన అనుశాసనము చెల్లదు అతోోోబలునికి అనుశాసనమంకే ఏమిటో తెరియదుగాబోలు శృంగారనై షధములో శ్రీనాధుడు వినీ విననిభంగి అని [ఇసయోగించినాడు ఎతారామాచార్యులవారు వినిన్‌ వినని అనే పారము ఎత్తుకొని ఫా వ్యా 8లో అనుశాఎంచినారు కళ్యావపూర్తి వేదం 'వేంకటరాయళశా స్తులవారు క్వార్ధకముపై సువర్షము యుపరవాన ణు జావ యె ళా ణ్‌ మూ నుండుట (వశ సముకొాదనిన్ని ఆచార్యులవారు అభారత(ప్రయోగ ముదాహ రించినారనిన్ని ఆక్షేఎంచినారు రాజబహెంద్రవరమునందు ఒక ఒండితి పరిషత్తులో ఇట్టి ఎయోగములు నేనుదాహరించినప్పుడు (శ్రీ ఆకుండి వ్యాసమూ ర్తికా స్తులవారున్ను మరీకొందరున్ను అవి దిద్దవలననవే దిద్దివచ్చుసు అన్నారు శబ్దిస్‌తాన్ష్‌కరములోని పొట్టు వీడీ వీడని బియ్యము (చూ మెటికలు పొద్దు (గుంక్ష్మీకుంకకమునుపు

88 జాలకవి శరణ్యము 2చూ మునిచీక ౨) (పదమాణముకాదన్నారు. కళాపూరాదయము (* 2 లోని మానసీమానని కూడా డారు దిద్దడానికి సాహఎందినల్వుడ ద్వ్య్యాక్షం రందబిండీ అని నేను చెప్పానే ఎగ్గువణ నోరు నొక్కుకొన్నారి. కాని ద్వ్యవంనియమము నిలుపుతూ దిద్దిన పారాలుకూడా కొన్ని ఇటీవల అచ్చుపడ్య.తులలే క ాబదుతున్నప్‌ చశయాగాలను లక్షణము సవరించుకొనుటకు మారూ పాతిల_అమునుబిట్టీ (ప్రయోగాలు దిద్దుటకు పూనుకొంచాయి. కీ శే పోలవంము ఒంఎందాలు కృష్ణారావు పంతులూరు మార్కండేయపురాణము (న్రాత్యపతి శ్రీ ద్యాసమూ ర్షిశా _ లవారి చేతి కిచ్చి పరిష్కరించవలబదని కెరితె ఇయగూడని మాబ్చలు చేఎనాంఎ జబిందారు ఒకలేఖలో ఆవిషయము (నాన నాకు పంఎనాఎ అరిష్క _లు తొల ౦ఎా మిలిన ఆయోగములు కొన్ని దిగువను ఉదాహరిస్తున్నాను చూడండి. ఎకలమందు ఎ శబ్దములు శిష్ణవ్యవహంమందు ఉందునో ఆ *బ్దములు లేఖలరొ _దాయడము అచారముగా ఉన్నట్టు శాసనమ.లలొ కనిబడుతున్నవి వాఎలొ తమకిషమైనిఎ కవులు పయోగించడము సదాచాంమయినట్టు కావ్యములళలొ కఎబడులుస్నద%దా మన పూర్వులు ఆచరించినక్తు మనమున్ను ఆచరింతాము తెరివితక్కుప అయగువండితులు ఏమంయేనేమి వారిమాట _వమాణముకాదు (ప్రాచిబులు వాడని శ౯లు వెనవెలు ఆర్వాచీనులు వాడినారే ఎ లక్షణమును అనుసరించి వారు అవి ్రయాగించినారు 2 తొలిం తెలియ లి శా నిస్నాడింప గ వచ్చిగోవతనయుల్‌ నెయ్యంబునకా వేదిసె నున్నా రీకంగొమ్ము జోగులు కరాకోన్మతు అేతెంచెదర్‌ “ం 'వెన్నామీ గడయుకా ఫలంబొస గెదకా వేగంబరాఎమ్మ మా యన్నా యందును వెంట వెంట హరి యా యమ్మన్నగు౯ (పొఢికిన్‌ కవివిం క సన్నిధి ఐబన్నగహారుడు పెన్నిధి గని పొంగుచున్న "పేదల శీయనా యన్నాదమ్ముల గనిమి కెన్న గ నేవంమురీిచ్చయిచ్చెదవానిన్‌ హరివ ఉ 1 38 చ నియమిత దుందుభి ధ్వని వినీవినమిన్‌ బురిలోని సెనికుల్‌ జైమి౨ ౪ 6 డ దుర్భాషణముల్‌ వినీవినని భంగిన దస్టుడి చవెష 7 8

బాలకవి శరణ్యము 8? క నమ్మమి మృత్యువు పెద్దయు నమ్ముట యపమృత్యువగుఎ నిరిపతినమ్మీ నమ్మక ధారి కాంతి పీ 65 984 90 శి తెంిఎనవొనీ౯ ది౨ిఎ తెలియని నరు దెల్బ (బహ్మదెవుని నశమే భర్చృ (నీతి శా కూడీకూడని చిన్ని కూ కటులతో గోపార్భక (శేణితా 'దెవకీ శత (4 క అధరిము కదలీ కదలకి మధురములగు భాషలుడిగి మౌనవలు డౌ సుమ శల (5) శా చలాయంబ (ద్రావితికా రుదులదోసంబంచు బోనాఎతి౯ా థ్రీనా పిడి భి 87 శవ్వేరు కిన్నడ వ్యాకరణములో అఖ్యాత (టీచూూ (ఎకవిణమిందు భావికాలము అని భవిష్యత్‌ కాలము అని భేదము ఎర్పడి ఉన్నది మెదఎిది తెలుగువ్యాకరణ ములొ చెబ్బన భవిష్యుత్కాలమునకు సమానము రెండోది యదృచ్చా.సంభావ్యతా ద్యర్గములు తెలియజేస్తుంది అవనుమాడియానసు = వాడుచేసేను అవరుమాడియారు = వొట్టి చేసెరు ఈ భావము తేలియజేయడమునకు (ప్రాచీనాంధ్ర్యగంధములందు ఎ రూఎములు వాడేవారొ నిశ్చయము చెప్పలేను గాని ఊఉ తరాంధ్రగంధములతో (వ్రచురముగా నివ్వెరు వంచివే ఎనిబడుతున్నవి అయితే నవ్వెదనువం. రూపములు దుమ చుడీ చేర్చి ఈ థావము తెలియజేయుటకు కొందరు కవులు (ప్రయోగించి నారు కళాపూర్ణొాదయములో సుగ్యాతి భర్త ధమ సరగమ వేళ భార్యను ముట్టుకొ కుండడము చూచి బోంస్లు నవ్వుతూ ఆమె తలికొ ఆ ముచ్చటు వబ్బనంప్పుడు అధ్య లం వ్య ఆయన విని (బ్రేలెదలుసు డీ యిజ్ణ గయాకులార అని చీపొట్లుప్టనది తల్లి ఇందు పేలెదరుజ(ఫేలేరు ఇప సూరన విష్ణపురాణబుందు యముడు తినిక్‌ంకి రునికా ఉ నీవు మవబూతలంఎినకునే గి ముకుందునిమీ ది భ క్తిచే జేవవవాంచియున్న గుణశీలుఎ _ దెచ్చెదుబుమ్ము వె షవర్‌ లి రుస అని బోధించినాడు ఇక్కడ తెచ్చెదవు = తెచ్చేవు ఇశ్లై విజయవిలాసమందు. సన్న్యాఎ అర్జునుడని సుఛ్యదకు లెరిస్తే అతనికి అమె ఉపచారిముచేయకపో తుందెమో అని కృష్ణుడ రుక్కిణీతో

88 బాలకవి శరణ్యము క తని మదిలో నిత డర్జును డని తెలి సుభద్ర సేవకరుగకయున్న౯ా జని మీ రితనికి భోజన మొనరింతురూని యూరకుండెదరు సుమీ అని చెబ్బనాదు ఇట్టి సందర్భ మందు నవ్వెరువంటి రూపములు సవరం చిననారాయణకవి అహల్య సంకంద పీయములోను వెలిదండ్త వెంకటపతి రాధామాధవ సంవాదములోను ధంణి దేవుల రామనమంత్రి రచించిన దశావతార చర్విత్రములోగు ఇంకా అనేకులు (పబంధాల లోను శతకాలలోను పాటలలోను మిక్కిలి మనోహరముగా (ప్రయోగించినారు నవ్వెదనురోని దకారమున్ను నవ్వెడునులోని డకొరమున్ను లోఎంచగ పూర్వాచ్చు దీర మయినదాటోలు యు ఈ రూపములే (ప్రశ్నార్ధకములుగాను సందేహర్దకములూను యధొచిత సర్వముతా (ప్రయోగించి కవులు అర్జవిశేషములు ఇంపుగాతెియజేసారు అపరిచిత మయిన ప్రాచీనాంధ్రభాష ఆలాగున వాడడము దుష్క్కరము “* నేద మన వ్యవహార మందుకూడా ఇట్టివి వాడుతున్నాము. చెడపకురాచెడేపు పులివచ్చేను గిలివచ్చేను పదేవురా చెక్తైక్కుతున్నావు. ఆవుదగ్గిరికి వెళ్ళకు తన్నేను పొడిచేను నీవు వెళ్ళి ఎలెచావు గనుక వాడు వచ్చాడు లేకుంశే వచ్చీనా నీవు వట్టుకోకపోతే వాడు పడిపొయ్యేదే ఇట్టి శబిములు మానుకో వచ్చునా ఇ వ కవుల (సయోశములు కొన్ని ఉదాహరిసున్నాను చూడండి కా కౌనానే వెలయాలనా యిటుల నీ వాడకా బళా చాలు పో పో నవ్వే రెవరైన విన్న నిట నేద్చల్సూవ గా వచ్చికో నా నాధుండదె విన్నయంత దనకుకా నాకుక మహా హ$ ఆ నా నావంచ కులాంగనామణికి న్యాయంబౌనశె యీ మార్గముల్‌ దశా 28 మ మ ప ₹కున్‌ పార్వ 67 మ్మును గన్నమ్మ యిదేటిబుద్ధివలదే _మొక్కేము నీ కాళ కు (1 చ నవ్వులు పచరిందినటు చనువుల్‌ నెరపేవది మంచినూటా దు శం రంగరా 11 (69 మ మముం ఒంవ జూ విన చచ్చేమని వల్కినారు 1 క్‌

బాలకవి శంణ్యము 8ఫి ఉ భావఫలాభిలాషమున బాలునికేమరు వుగ్గు బెట్టి సి య్యావుల పాలతో జలకమార్చును దా దొడనుంచి యేమి చూ చేవని నవ్వుచుకా బయటచే తడియొ త్తి శరామరక్షతో లావుగ జుక్కి-బొట్టు నొసలకా ఘచియించి కదించు నుయ్యెలన్‌ రాధా! పుకి ఉ అలు డ దొండపండునలెనా యనివాతెజలాననిచ్చు నీ కొణవె పుట చెండు లివిగోయని చన్లవ బట్టనిచ్చు రా ! గిల్‌ మయూరఎంఛ మడిగేవని 'పెన్నెరిలంటనిచ్చుచో కఫ్‌వియంచు. గృప్దుండు నగనానగి రాధ యదేమిరా యనున్‌ ₹పుక్‌ ఉం చ చెలికలన్లైన నన్ను మజచేవు సుమీ యెవరేని చెబ్బనన్‌ 11 ప క55 ర్త (శ్రీరామకృ ములకు బని భారిణి నెవర న దమ్ము దలంచినవారికా జీశదే దయచేతను శా వ్వకుం థిన్యధికౌరి మిచ్చి కృశియించే "వంచ రాజత్వమే నీకన్న౯ా విను మ్మగ్రగణ్యు డను వెన్వెంటకా [బవరిం_టగా నాకుందేజము డిందె నన్నెణు గవే నక్ముతకుండన్‌ సదా య్రుకంవీ మలినాంబరంబె గతి సీ కెట్లాడె నోరిట్లనన్‌ షట 1 40 38. చేసే వేసేటి వేసేది ఈలాటి శబ్దాలు నన్నయాది పూర్వకవుల (గ్రంధాలలో లేవు వారి కాలమందు చేపెడుకా చేసెడువా డు చేసెడునది మొ ఉండేవి చేసెగి౯ చేసెడివాడు మొ నవి ఉండేవవి నిశ్సయముగా చెప్పలేము రాను రాను ఇటువంటివిన్నీ చేఎడి చేసెటి చేసేటి చేఎటి చేసేవాడు చేఎవొడు చేసేది చేఎది మొ రూపాలు వాడు కలో ఎర్పడ్తవి ఇవి అయాకాలపు శాసనాలలో కనబడుతున్నవి శక (0122సం నాలవుపాకీ అఎ((= అయ్యే నేల శక $? కొలిచీవాంకి కక 807 కోంటచేసేపోతిరెడి శక 80 పూసే పృష్పజొతులు శక 345 పరి ల! పాలించిడివారికి శక 8868 ఊలిగము సేసేరు సుథాన అనుభవించీది శక 48 _85 దూకు నాయం[కమైచెల్లేటి గుత్తి అంగరంగ వై భవాలు సడచే అందుకు ఆక్షేత్రానకు జెల్లే చతుబ్బమలో దేవునికి ఒక పశెయం నడజే

క్ర0 బాలకవి శరిజ్వము అటూాను నయివెద్యం సాగేఅట్టూను ఆ పొలం మీఎ వ్యవసాయపర్చు కోనెది ఇఎివంటిపి అనెకములున్నవి ఆయాకాలపు కవులు యధిష్టముా ఇట్ట శబ్దాలు పద్యంఎాలొ కూడా (వయోగింవినారు లా చణికుడయిన ముద్దరాజు ఏనరామా కవిలోంసంజీవనిలో కృళ్యాదినె ్రుజుంచుకా దనుకాంతివే డుటకు లక్ష్మీనామసాదామనీ దామోపాయన మావరించు భుజబుధ్య (పాంగణం బాశయిం చె మఘంబన గ జెలంగు లఎత (శ్రీవత్సముః౯ దాల్బురా ఛా మోహాస్పద రూపధెయు మురళీధౌ రేయు 'సేవించెదన్‌ అని ఆశ్రయించే అనే రూవము (ప్రయోగింవినాడు ఈ (గంధము ఇంకౌ అద్భుఎడలేదు 'ౌఢకవి మల్లన రుక్మాంగద చర్మితలో శుంగేవానికి (27) అనిన్ని శైనాలి రామరింగకవి పాండురంగ మాహత్మ్యమండు నుయిదా "పేీవానికిం జింతయా కంత సకాగడ మేనియం గడము”దా అనిన్ని పుత్తేటి రామభ్యదుని రాల అయ్య లార్యుడు ఒంటిమిట్ట రఘువీర శతకములో ” సంధుల్‌ గోఎవెసేఠటికా పాపాల బారందొలేఎ నృసింహా అనిన్ని చుల్తయ వబోధ చంగదోదయిములో మంగే ( ్సి ా లా అనిన్ని వొడినారి. వారిక్‌ ఎమ్మట కవులు ఇంచుమించుగా అందరూ వింళమూనో (త్రచురముగానో ఈలాటివి వాడినట్లు కనబడ తున్నది సరిష్కర్తిలు మార్చివేయక విడివినవె ఎత్తి కొందరి ప్రయోగములు ఉదాహరిస్తన్నాను చెసెడునప్పుడ చేనెడియప్పుడు వేసె-అప్పుడు వెసెటప్పుడ చే సేఅప్పుడు చేఎఅప్పుడు .. చేనెడునది. చెసెడిది చేసెది చేసేటిది చేఎది-ఇట్లి మార్చులు తెలుగు భాషాస్వభావమునకు విరుద్ధముకావు ఉ త్తరాం్యధ్రషుందు ఈ శబ్దముల అర్జిముల్‌ బూక్ష్మభేదములు ఎల్బజనవి “వాడు మాయింటికి మునుపు రొజివచ్చెవాడు ఇప్పుడు నెలకు ఒకమారై నారాడు ఈ వుత్తరమ మీ తండ్రిగారికి అందజేసెది ఈ మందు తేనెలో రెండ పూటలా పుచ్చుక నేది నీవు వచ్చేదీ లేనిదీ తవియజేయవలెను మె బేసే బేసేటి శా శృంగారంబుగదోంచు దానిని రచించే మూరి మెల్తందగం ధు

బాఎకవి శరణ్యము ళా (శ్రీమత్పర్వతిరాజు కిన్వెను వరించేవేళ దన్మాత నా మ్మెమైనకా నిడుమిన్న నెట్లినుచు మున్నేయోజనకా జేసెనా హేమ్మాదికా మణుఎ౯ా జలంగుటను జాపేచ్చకావలెన్‌ బట్టు తా గిమెలకా ౦ఒరంబు జేయు నిఎత్నిగీవుండు నకా (టోవుతన్‌ పారం న్‌ ౦ వ్‌ కా అంతర్వాణ్‌ కుశేశయద్యుమణ్‌ బద్మాతుకా మదిన్నివ్చిధు ర్హాంతానంత భవాంధకూప తరణ (ఫౌఢికా దృఢ_స్రైమ బా టింతుర్పెదలు తద్దనమ్మి నుయిదా'బేవానికిన్‌ జింత యా యు కంతె నన్‌ గడమేనియుం గడమగాదాయంచు నూవాంచుచున్‌ పాండు ₹ 275 మ వడతి తలియు దండి ఒంపుట తృణ(పాయంబు తొ బుఎయలన్‌ మిడియం 'హోచుట లెక్కగాదనిన జన్మజ్రాతకీటంబులన్‌ గెడవంబూనుట నాకు దొడ్జె గుడి ఎంగేవాని కిన్‌ దల్పుల ప్పడిముర్‌ గావన ఎల్ల ఎల్లితరమున ఇఎఇంబు దాయాదులన్‌ లుటో 87 చ అ-ఎవవె దృశ్యవిస్మరణనందక కాస్త్రమనేటి నూతిలో వార్వా శా కాలంబీగతి జేసెనా భృగుననంకా గారణం బెమి కన్‌ డాలానాయిడ సత్క్బృవన్‌ నిలుపుమో స్వామీ కడుం జాలునిం దీలావణ్య విలాంనికా గరుకజతో నింపొంద గా ముందున న్నెలేరీతిగ నేలు నా మదికిదే యిష్టంబు పాణెశ్వరా వేం శ్వ ర్‌ శా నానాదాన వితొనముర్‌ గొన బరాన్న్య్టతు డె నిత్యక ర్య్మానుషానిముమాని 'రేబగశ లన్యాయార్జిత్మదవ్య సం కా తానుండే పరమార్దమైన సెలవింతాలేక పడ్డవ్వు డి చె నీచుండడిపోవదు ఖపడ దానిట్టయ్యె వేయేటికిన్‌ సానం 80 గి ఇతని ఐధూటి శుకఘోటి నలరుమేటి యొడయ డేలేని సీమాటి యొజపుగోటి కొన నెగయమీటి యిది యేవ కులుకనేటి పోటి కెదిరేటి శుభవాటి నీటు మెజయ హంస ౬ 8 శా కొండల్‌వంటి కవీశ్వరుల్‌ శతకముల్‌ గూర్చుంగ గోటాన కో టుండకా నీవును జెప్ప బూనితి వదేమో యంటివా వింటివా జడేనేబ్చుల సెక్కురీతుల రుచుల్‌ వర్తింపవే శాకముల్‌ చేపకీసం శత 0

రై బాలకవి శరణ్యము ఉత్సాహ దారకుండ నేటి పేరి దానవుండు రుక్మా * 6 చభ్బేదె శాం ఈరీతిం గొనియాటు నారదుని దా నీక్షించి సత్చే్రేమ నిం కారావోయి నం౦బువేడునును నా కౌకుళ్త్సుతో మౌనిని౯ా జేరేదిమ్మనికొర నిచ్చె దయతో (శ్రీరామచందుం డయో ధ్యారాజ్యంబున జానకీ సవాళు డె ధర్మంబు పారించుచున్‌ రావిస్త లి క దిటచెడక దిగులుగొని సట నాట వోవక వెనుకముందు చూడక బౌొంకే దెటులని చింతింపసక యా ఘటకుచ తడబడక యత్త గన్గాని పలికెన్‌ హంస ౪ 88 మ కొలిచేదిన్‌ బగటిక నేనడిగికే కోఎంచుకే లేకనే దేవకీనం శతక 2 3౩9 (వదతు వ్యంజనలోవయు పూనె నెగసె బౌదివె బొనరె బొందె నటన్న పలుకుల దు మొదల గలు నట్టి వ్యంజనంబు లడ గి వానిపై స్వరములు నిలుచు వలఎనపుడు నీరజాతక్ష్త అని అప్పకవి చేఎన అనుశాసనము ఆక్షేఎంచి పూబుపొదవుల కాదిలోపం దొకండు వచి యించె నది యవిచారమూలకంబు అని చిన్నయనూరి దిద్దితే గుష్తార్థ్వవకాశికా కారులు చిన్నయసూరి మతము విమర్శించి. ఇట్లు లసామాన్య కవి _(పయోగంబు య్‌ లుండగా బరిశీలింపక కవ్మిబహ్మ వాక్కున కెదురాడిన చిన్నయసూరి వచనంబు చిన్నయనూరి వచనంబుగా జెల్లందగు నని నిరాకరించినారు అప్పకవి చెబ్బనచేకాక ఇంకా అనేక శబ్దములలో (ప్రధమ వ్యంజనము లోఎ స్తుంది పొచ్చెముజఒచ్చెము. పసరుజఅసరు పెడ బాయుఇఎడ పాయు సవర్డమే కౌక ఇతర వర్ణములుకూడా కొన్నిఅలాగుననే లొఎస్తవి చిగురుజఇగురు తెగులుజ ఎగులు నేను=ఎను నీవు=జఈవు నీరెండ = ఈరెండ నిట్టలము = ఇట్టలమి మీరుజఈరు మేము=ఎము మొ వి తెలుగు తామేలుజ=తమిక్‌ అమె తె తొండజతమి ఒన్ని న నూ! తమిళ్‌ పొటుమె = తెలుగు ఓర్మి మ్‌

బాలకవి శరణ్యము లికి సంస్కృృుతమందు. వీరిణమ్‌ అనే శబ్దమునకు రూపాంతరము ఈరిణమ్‌ లాస్ఫోటనీ=అస్ఫొటనీ ప్రాక్సు మొ వి ఏకోసవింశతి =ఏకోణీస్‌ (62 వింశతి = పీస్‌ 0 ఇశ్లే అన్నిభాషలలోను శద్దిములలొ కలిగే మార్పులు చూఎంచి శద్దానుశాస నము చేయడము పండితుల పని లోపాగవమువ్యత్యయాదులు సంస్కారాలు. వాటిని నిరూఎంచడమే సంస్కారము చేయడమంటారు వె యాకరణులు దేవదత అనే శబిములో ధాతుజమైన ద వర్ణము లోఎంచి దేవత్తః అయినది ఆ శబము అను శాసించినప్పుడు ద వర్షలోపము సంస్కారమని చెప్పబడ్డది సంస్కృృతభోష్‌ పామర వ్యవహారములో మారి పాకృతమయినప్పుడు _పాకృతభాషకు లక్షణము నిర్మించిన వారు ఆ మార్పులే సంస్కారములుగా నిరూఎంచినారు ఆవ్యప్యుత్రశబము అజీడ ఈ అనిన్ని దేవకుల అనేది దెవఉఎ అనిన్ని (ప్రాక్సృతములో మారిన్‌ పృతోకులే శవాలు సమాసమందు ద్వితీయ శబ్దములపుటచేత వాటి (పథమ వ్యంజనము లోఎంచి నదీ మొదటి శబ్దములయివుంటే అట్టిలోపము కలుగదు అసే తెలుగులో (చాపము) 'మోపృపెట్టి=మో పెట్టి (శర ) బొబ్బ పెట్టు= బొబ్బెట్టు (౪౮ ర్భ్ర నొప్పెట్టి తల'పెస్ట ఒన్హైటు మెరుగెట్టు చూపెట్టు కప్పెట్టు తుడుపెట్టి దండ మెచి బొట్రైస్ట తోపు +పడుజ(తోపడు (పోపడు ఊరు. పృచ్చుజఐతఊర్చుచ్చు ఊర్చు.[.పోపు = ఊర్పొవు (పొద్దు+పచ్చు జ (పొదుచ్చు గంతులు _- వేయు=గంతులేయు ఉసురు.పోసుకొనుఎఉసురొసుకొను నీవ హోను కొను. నీళ్ళోసుకొను - రెండు రూపాలకు వ్యవహారములో కొంచెము "అర్హభేద మున్నది నీశ్లోసుకొన్నది "మెదలు నీళ్లాడినదాకా శ్రీకి భయంగానే ఉంటుంది పడ'వై చిజపడ వేఎఎఎడేఎ కొల్పివెచి=కొస్టేఎ తప్పు పట్టకండి తప్పట్లకండి వీటిలో మోపెళ్టి మొ ఏి భారతములోనే ఉన్నవి తక్కినవి ఉత్తరారధ్ర కవులు వొడిఉన్నారు గంతులేయు అస్పక ౪ $8 లంగరెన-(శ్రీకృష్ణ భారతము ఆది ౪ 75 (లంగరువై చి=లంగరు వేఎఇలంగరుఎన ) రాజప్రోలుజరాజవో లజ రాజవోలు=రాజోలు నిడుద్యప్రోలు=నిడుదోలు మామిడివాడఎనూమిడాడ శబము లలో ఇటుపంటిళూర్చులు భాషాస్వభావానుసారముగా నే కలుగుతవి ౦ శిషవ్యవహారిమందున్న శ బ్లములన్నీ సాధువుఠే బౌచిత్యముపట్టి కవులు వాడు తారు సంస్కృతంలో టదళ్త (ప్రత్త అనే రూపములు 'రెండున్ను సాధువులే సాతవాహన శబము సొతావొవాన అయినది గోదా శబరి గోదావరి అయినది గోదారి అనికోడా అంటున్నారు 86%

ర్రిశ్న బాలకవి శరణ్యము అదివ్యంజనలోవయు ఎ కలువ[కొవ్విరివాలు బెళుకు బేడిసమీలు మెలు గెల్లి కనుదోయి మజచెనొక్కొా నిర్వ విరా తౌ చ కెలక క్రమ్మటింప నడుగెంటనె నిల్చునొకింత నూ కినకా శరనిధువేదుదా టు మెయిచాచి చివుక్కున నుక్కుమీజి సం గరమున గాయమెన పతి గాచు జలింపక తళ్చ్పురీహరుల్‌ హరిహయుమావుమున్కిగిన యంబుధిరేవున వచ్చెనో సుమ పాం1 చ్వి (శ్రీరామరాను యీ చెడుబుద్ధి చెబ్బ యోరామ యెపరు నీ యుసురొసుకొనిరొ మృత్యు 8 ఎ. వెండ్రమౌ తేళ్లును మం[డగబ్బలు కొన్ని గుట్టన నెడనెడ గొట్టువారు విలఎంవి పాదముల్‌ విదలించుకొనువారు నిండ్రతోనల గంతులేయువారు శశీ పు 60 క మీకంపెను బంధువువిక నాకెవ్వరులేరు వినుము నాకపకీ రికా రాకుండ బెండ్రికొచ్చిన రాకొమరుల (బతుకు చూడురాఇసనాధా శశిపు గ శ్వ0 కావవిభకక్ర క్‌ కోత్ణుయులు (టబ (శ్రీ బులాది బూర్యనారాయణశాత్రగారు తమ ఆం(ధ్రభాషానుశాస ళం నము లో వీటిని గురించి ఇప్పటికి తెరిఎనంత మట్టుకు రూపనిష్పత్తి నిర్దేశించి నారు (చూ ద్వి భాగపు 4957) ఇట్టి శిష్ణలక్షణముగల శబ్దములు తెలుగులోనే కౌక అరవము కన్నడము మొదలయిన ఇతం (ద్రావిడ భాషలలోకూడా ఉన్నవిగాని తెలుగులో (విశేషముగా (ప్రాచీనావస్టలో) ఎక్కువగా కనబడుతున్నవి తెలుగు. ఎఆు. ఎటిన్‌ ఏటికి ఎటిలో అరవము .. ఆటు అల్‌ జై అట్‌ అుక్కు అత్‌ జిల్‌ (అజ అనే వరములు పండితులు టి అనిన్ని సామాన్యులు ట్ట అనిన్ని ప! ఉచ్చరిస్తారు ) తెలుగులో సీరిలో అని నన్నయ (గంధమందున్నది ఉత్తరాంధ్ర

బాలకవి శరణ్యము త్రిల్‌

నుంచు నీ౨లొ నీటికి అని వాడుక నోరు నోరి అని తిక్కన కాలమందు వాడుఃు గోరి. గోరి అని ఒక మండల మందున్ను గోరు గోటి అని మరి ఒక మండలమందును వాడేవారేమో డుకారాంత శబ్దములలొ కొన్ని ఇళ్లే విశిష్ష లక్షణయి గలిగి ఉన్నవి అరవము..వీడు విట్‌. వీట్‌టుక్కు వీట్‌టిల్‌ తెలుగ. వీడు వీటి (5 వీటికి వీటకా (వీటిలో 6[ అరపము అవై = తెలుగు అవి అరవ ఆవళల్‌ ఖై = తెలుగు((పాచీనాంధ్రమందు వానిన్‌)వాటిన్‌ అవల్‌ అుక్కుజు (ప్రాచీనాంధ్రమందు వానికి వాటిక్రి అవల్‌ అిల్‌జవాటిలో మరిఒక విశేషము చూడండి.అరివము అవన్‌ = తెలుగు వాండు వాడు అరవ అవనె = తేలు దాని (న్‌) అరవ అవ నక్కు= తెలు వానికి 'ప్రధమేతర_ విభక్తులు. అరవము లొను' తెలుగులోను నవర్షముతో ఉన్నవి (ప్రధమావిభ క్తి అరవములో నవర్హమ కఠిన ఉండగా తెలుగులో నవర్షము డవర్శముకా కలిన ఉన్నది అరవ _అవీన్‌ తెలుగు వాన్‌ (డొ) ఉ (ఇంగ్షీము 5120ర్తే కంళు్నే ఇట్టివ్రే జొవవిభక్రికముల కుస్ను తంగ్రాన విభక్తలకున్ను ఉండే సంబంధము చూడిండీ తెలుగు (ఇనుప) గుండు గుంటి గుంటన్‌ ఒక్కండు ఒక్కంటి ఒక్కం౦టన్‌ చుండు (కియ) మంఎ (కృదంతి) తెలుగు కన్ను = అరివ కణ్‌ తెఎయగు కను (కియ) నేను కంటిన్‌ (వాడు) కనెన్‌ అరవ కాణ్‌(కణ్‌ = కను (నాన్‌)కండేన్‌ (అవన) కండాన్‌ (6£ 0 2 112 ఏశండ ౩ [౧౪6 1891 సం వాక్‌ వాచా[8 ౪0%

గ్రావిడ భాషా తత్వవేత్తలు ఈ విషయము విమరి ౦వడమునకు ఇట్టి శబ ములు ఎకాలమందు. ఎట్లీరూవములు గలిగి యుండెనో తెలుసుకోవలెను" నేటి వ్యవివోంబులో నేది శిష్టులు వాడే రూపములే సాధువులు నేడు రచించే (గంధ ములలో నేటి వాడుకలోని శబ్దములే (పయోగిస్తె ఈ కాలమువారికి సుటోధముగా ఉండడ మేకౌక భొషాత త్త్విము నిరూఎంచే వారికి ఉపచరిస్తవి తొల్లింటి (ద్రావిడ ఖాషలొనే ఇట్టి విభక్తులుండేవా ఉంటే అవి అరవము కన్నడము మొ వాటిలో తెలుగులో వపనుపున్నట్లు అేవేమి మధ్య కాలములో జారిపోయినవా లేకుంటే తెలుగులో ఎప్పుడు పరిణమించినవి ఇట్టి (ప్రశ్నలున్నవి

ప్రాచీన భాషలోని కొపవిభక్తిక శబ్దములు వివిధముగా ఉన్నవని అను శాసంచేపారు సావధానముగా (ప్రయోగములు విచారించకపోతే నిందపొందుళారు తిమ్మకవి సర్వలక్షణసారసం్యగహమందు (సోలు శబ్దము అసొపవిభ క్రికముగా భాలఅములో నన్నయ 1పయోగించినట్టు . క కనకమయమైన యా ప్రోలున దమసుకు లాహవంబులో నమరులచే

త నవధ్యులూొ మజియ వన్వనజజుచే బడం రసురవనితలు గరుణన్‌

08 బాలకవి శరణ్యము అనే పద్యము (అరణ్య *7 80% వసుచర్శిక పద్యముకోపాటు ఉదాహరించి నాడు తిమ్మకవి అనుశాసనము (వమాణముగా నమ్మి గుప్తార్ధ (_కాశికాకారులు (చ్లూ బాల వ్యా అచ్చి నూ 28 వ్యాఖ్య ఇట్లు జొపవిభక్తిక ళూన్యంబుంగు పయైోగంబులు గలవు కావున బైవిధి కొన్ని చెడల నిత్యంబుగదు అని ఎద్దాంతము చేఎనారు. ఉత్తరాం(ధకావ్యములలో కజొపవిభ క్తికములు తారుమారు కావడము వింతకాదు ఆకావ్యములు పట్టిన కాలములో నన్నయాదుల (ప్రయోగ ములు మారి ఉండవచ్చును లేక ప్రాచీన ప్రయోగములు సుపరిచిఆబులు కౌక కవులు (భమ (ప్రమాదములకు లోనై ఉండవచ్చును (ప్రోలు శబ్దదము నన్నయ ఆదిపర్వములోకూడా ఊఉ వాని నెల్ల (గ్రక్కించెద నీ మదాంధ్యముడిగించెద నిప్పుడ కాలు (పోలికే గించెద (చూ ౪71 294 అని (పయోగించినాడు యుద్ధమళల్లు నిశాసనమందు చెంబోలనుండి అనిన్ని బెజవాడలోనిదె శకి 0068వ సం (నెం 748 రు శాసనము మరింక దానిలొ చేర్యటోలన్‌ అనిన్ని దాక్షరాను ములో నెం 4రుశక (085 సం శాసనములో నిడుంటోలి అనిన్ని ఉన్నందుశ పోలు శబ్దము నన్నయ కాలమందు జౌవవిభ క్తికళబ్దమే అని అంగీక రించక తప్పదు గనుక తిమ్మకవి ఉదాహరించిన పారము *బ్వు ఆనంద ము్యద్రణమందున్ను వావిళ్ళవారి కూర్పులో నున్ను (పోలుబు అని సముబ్బయ ముతో కలిబ (ప్రధమావిభక్తి రూపము కనబడుతున్నది _పకంణమునుఐబటి చూసే ఈరూపమె సాధువు ఎదుఎనున్న పురముచూచి మాతలిని అర్జునుడు అడిగినాడు * ఇది ఎవ్వరి పురము అని పుతలోవయు గాలకయునన గ” నిరువుుసుర యువతులు గమలాసను నారాధించిరి కనకనమయమెన (పోలును దమసుతులాహ చంబులో నమరులచేత నవధ్యులిగా గలు నవ్వనజజుచే బడణ ఏరసువవనింలు గరుణకా అని మాతలి చెబ్బనాడు సంస్కృతభారతమందు తంసోంతే తత సాభ్యాం స్వయం భూ రదధ్వరమ్‌ అవధ్యతాం చ రాజేన్ద) బుర రాక్షస వన్నగె పురం సురమణీయం చ ఖరం సుమహా (ప్రభం (అర అధ్యా 73 ళ్లో 8 ళు తిమ్మకవి పారముతో (ప్రోలున స్తమీవిభ క్యరక మని విఎర్శంచకుండా (ఎయో గములు ఎత్తుకొనేవారు భమపడి (ప్రోలు అనౌసివిభ క్రిక శబ్దబుని లక్షణము నిరూ ఎంచినారు (పోలును = (పోలున్నుఅని ఇక్కడ అర్హము ద్వితీయా మంద్యుపధమ యయాతిచరిత్ర వసుచర్యితమొదలయిన ఉల్తరాంయ్య్యగంధముంలొని తెలుగు కృ్మాతిఎభాష వాటిలోని _(సయోగములు అన్నీ ఆ(గ్రంధములు రచించిన కవుల వ్యావహారికభాషలో ఉన్నవని కాని నన్నయాది [ప్రాచీన కవుల (గంధములలొఉన్న వనికాని చెబ్బలేము స్పెన్సర్‌ మహాకవి (గంధములలోని కృతకాంగ్లమువంటిదే ఆ కృతకాంధము నన్నయ మొదలుకొని తెలుగు కవులందరూ వాడినభాష మారకుండా ఒక్కలాగుననే ఉన్నదని లాత్తణికులున్ను పండితులున్ను కవులున్ను (భమపడుట

బాలకవి శరణ్యము' 8౮ చేత అసత్య కల్పనలు పరస్పరము విరుద్ధమైన అనుశాననములు పెరిగినవి ఆంధ్ర సావాత్యిపరిషత్తువారు తాము మోసపోయి (గాంధి కాంధ్ర భాష మారలేదని వాదించి లోకమును మోనసపువ్చినవా రయినారు చా

నేడుశష్ణవ్యవహరమందు. గుంటూరుకు నెల్లూరుకు రాజోలుకు. గుంతో కలుకు వర౦ంగల్తుకు అని కొందరు అంటూఉన్నా పామరులున్ను (కొందరు శిమ్లిలు కూడాను) పొర్వ వ్యవవారయి చొప్పున గుంటూరికి . నెల్లూరికి రాజ్లోలిక్రి నగింతకంటికి 'ఎరుగంటికి అనే నేడున్నూ అంటారు “నూజేటీకే అని ఒకరనగా నేను విన్నా నూజువీడుకు అని చదువు కొన్నవారు కొందరంటున్నారని ఎరుగు దును కలుచంబ్మరు కాసనము అని అంటున్నాము గాని కలుచంబ రి అన వలననది జౌబవిభక్తిక శబ్దములు ఈలాగున మారుతూ ఉన్నవి గాని గుంటూరు నకు రాజోలునకు గుంతకిల్లునకు అని లోకములో కు వర్ణమునకు ముందు న కారముంచి ఎవ్వరూ వాడరు “్యతికలలో మాత్రము ఈ కృతకరూఎములు తరు చుగా కనబడుతున్నవి న కొ సూత్రము పండితమ్మన్యులు ఇట్టి శబ్దములకు పట్టి స్తున్నారు *

న వర్షము పాచీనొం్రములో దేళమునవార్పు, దేశము నయందు దేశమున నుంఎ (కతుళతంయి న కంఠ వర్ష్యతయ్థంబు నేవలన (శాంత అని _సచురముణె శాసనములందున్ను (గంధములందున్ను సంబందార్థమును తెలియజేసే ఆగ ఎ ముగా (స్రయుక్రమవుతూ ఉఊండినట్టు నిశ్చయించి చెప్పగలము అయితే. రానురాను ఆన కాలము వ్యవహార భ్రష్టమయినది ఇప్లే రామునిచేత రామునికోడ రామునికై రామునికొణక మొ వాటిలోని ని వర్షముకూడా ఉ_త్తరాంధములో జారిపోయినదని (వయోగములు చూలంచి వై యాకరణులు అనుశాఎంచినారు వ్యవహారము ఈలాగున ఉండా చన్లారునకు కూతురునకు ముందునకు 'క్రిందునకు ఎందునకు దొటునకు మొదలైన కృతకరూపములు _ఎయోగించడము హాస్యాస్పదముగా ఉంటుందని నేను చెన్పనక్కరలేదు

• శ్రీ కొమజ్లాజు లక్ష్మణరావు పంతులుగారు శివాజిమహారాజు నొక్క (రాజు యొక్క) అని చర్మితలో పైయోగించినారు ఆంధ్రపత్రికలో స్రకటితమైన లేఖలలో పబిఎటీబ్యూరోనకు చొంబాయినకు (శ్రీనివాస అయ్యంగారునకు కృషరాయలు నకి మొదలె న విపరీత (పయోగములు కనబడుతూ ఉంటవి మిమ్ము * మిమ్ము లను మీక తమ్ము తమకు అని అందరూ వాడుతూ ఉన్నందున అవిగ్రామ్యము లనుకొని కాటోలు కొందరు మీరలను మీరులకు తమరిని తమరునకు అని (ఉపయోగిస్తున్నారని విన్నాను

1908 బాలకవి శరణ్యము కళాప్రపూర్ణ వెదము వేంకటరాయశాస్తు లవారు కిధాసరిత్సాగరమందు జౌపవి భ క్తికశబ్దములు వేతీరున (పయోగించినారొ చొడండి _పోరు యొక్క (పు 4) ఈశ్పరుతోనే (పు 478)... పేరునుచూచి (54) _(నామధేయమని అర్ధము) తాడుతో ( వి (శాడుసుండి (2 0) చొయిను (284) కొల్డునొద్ద ౧208) ఇల్లును (2జీ 'నేయికో (505) నడుమునకు (మధ్యకు 485)---భాం తాది 1పాచీనాంధ్రగ్రంధ ములుగాని ఆంధ్రవ్యాకరణములుగాని చదివినవారెనరై నా ఈలాట శబ్రములు వాడు. దురా. $0) సం రలొ ఈ్యగంధము అచ్చుపడ్డది అబ్బచకి ఈ శాస్తుఎచారికి (ంధిక౦్యధము తెలియదనడమునకు అదె నిదర్శనము బాలకవులు జాగరూకులె ఉండవలేను ఉ ఇంచుక యెని పాపమున కెన్న డు రాయక యొల్లవారి బా ధించి మనుష్యమాంసములు దించును (గొవ్వితి వానినెల్ల లగ క్కించెద సీ మదాంధ్య ముడిగించెద నిప్పుడ కాలుుప్రొఎశే గించెద ఒక్కంనైై నిలుము గిట్టరణంబున రాక్షసాధమా భార ఆది * 204 ఎ అనిన నష్టావక్రు డట్ల కాకని చని బాహుదాతీర ధూభాగవ_రి యె ర్యాతిగడఎ థనాధ్‌శు (పోలికి నరుగంగ భాం ఆర 11% మ ఘనతకా జాలం జాలముక్‌ దళముల్నుఃా గన్వ్నింపనపోలున౯ కృిష్ట్ణరా విజ శీ మ. చ అలమి[తలొకముర్‌ గెలుచు ౫ _త్తజీ తేరువవాంచు దొడిచి ల్కలు దగిదొట్టి ముందజికి లాగక యుండిన దాన తదృంం జెలమి వవాంనమెచ్చి మరు డిచ్చుమణీమయ మాలికృాతయికా గళమున దాల్చు చితిశుక నాధుడు రేఖలపేం నిచ్చలున్‌ పాండు * లల్లత ఉత్సాహ వచ్చి వచ్చి కల్చకంబు వంటియొంటివాని గా నచ్చవచ్చు (గచ్చకాయ లెంచియాడువాని మో విచ్చు సచ్చగంటివాని వింటివెన్నముచ్చు న ప్పచ్చవిల్లు గన్న తంగడి బాండురంగ విట్టలున్‌ 1౪707 గి ఎగఎ మిథిలానగరి బాయనిగిడి గరుడి చక్కనడతెంచి జవ మెక్క. అక్క[తోవ దనదుపై జక్క గరుడకేతనము గదల గదలిపై బాలు కప్పలి కరిణి నపుడు బహు *₹ గ

దాలకవి శరణ్యము త్రి గీ అధిక దౌహృదసంపద నాసరొజ గంధి నడిమికి బేదజికంబుమానె దల ప నటిద యొట్టి వారలకునెన లేమి కాపీపీ ముండునే భూమిలొన పరా[ 8 వే ఎక్కడజోయెద వింకం జిక్కితిగాకనుచు గృష్ప ఎతర క్తతనుం డొక్క డెదిరె వాని వలన నొక్క డు మహదాహ్వయముని నుదయమునొందెన్‌ కేగి 41 యమాండదలీయకయులు వ్యావహారికభాష _ (గ్రంధములలో వాడడమునకు తగనిది అనేవాదము సదాంతీకరించుటకు ఆభాషలో గొప్ప దోషమొకటి తరచూ చూఎసూ ఉంటారు మి(పతి పతులు. అభాష ఒక మండలములో ఒక విధమగాసో మరి ఒక మండలను లో మరి ఒకవిధమూూను ఉంటుంది అక్కిాడివారి మాటలు ఇక్కడి వారికి బోధపడపు (గాంధికభాష అటువంటిదికోదు ఆం(ధ్రదేశమందు అన్ని మండలములవారికి అది సామాన్యభాష అదే అందరికీ సుపరిచితమయినది గనుక నుబోధము ఈ విషయుము గురించి ఒక సభతో మ ఒయంతి రామయ్య ఎంతులు ఛారున్ను మరి ఒక సభలో మి కోలాచలం (శ్రీనివాసరావు పంతులూరున్ను నేను దత్రిమండలములకు దెళ్ళినప్పుడు ఒకనాడు బంట్రోతుచేతికి అయిదు రూపాయలు ఇచ్చి బేడలు తెమ్మన్నాను వాడు ఒకబసాలొ కందిపప్పు తెచ్చాడు చూచారా వ్యవహారికభాష యెలాగుంటుందో అన్నాడు రామయ్య పంతులుగారు శుము వక్క-లు అంటాము మీరు చెక్కలు అంటారు మీమాట మాకు తెరియదు మౌట్టాడేటట్లు గంథాలలో వాస్తే అందరికీ సుబోధముకాదు అన్నారు థ్రీనివాసరావుగారు సభలోనివారంతా ఆ మాటలు విని మెచ్చుకొని కరళాళధ్వనుల చేసూ పకపక నవ్వుతూ నావైపు చూచినారు నేనూ నవ్వినాను వారి అవివేకము చూపే మీరన్నమాటనిఒమే అయికే యేమంటారు అప్పూ-బేడలూ చెక్టలూ వక్కలూ మాండిలీయకములు గనుక దత్తమండలములవారు. బేడలూ_ వక్కంలూ అనిన్ని ఉత్తరసర్కారులలోనివారు పప్పూ-చెక్కలూ అనిన్ని (గ్రంధాలలో (వ్రాయ కూడదని మీరు నిసేధిస్తే వాటికి మారుగ్యాగంథాలలో ఎమాటలు ఛయోగషంచవలెనో చెప్పండి అని నే నన్నాను (గాంథిక భోషావాదులు ఒకరిమొగము ఒకరు చూచు కొన్నారు ఎవో గుసగుసలాడినారు గాని నా (పశ్నకు (వత్యు _త్తరము రాలేదు

200 బాలకవి శరణ్యము వేదంలోను సంస్కృృతంలోను భిన్నములై న మాండలిక శబ్దరూపాలున్నవి అన్నీ (గ్రాహ్యాములే ఎదిన్నీ దుష్టముకాదు ఛందస్యుభయధా ( 1 4 7)ధాతా ధాత్తూణా మితి. తై త్తిరీయా (హస్వం పరి పాణినీయమందు తరుచుగా ఇతిిపాచాం ఇత్యుదేచాం అని మాండలిక శబ్దరూపాల వివవణమున్నది ఉదా మాతరఎతరావుదీచాం (0/1 వ్‌ 82) _మాతాఎతరౌ పాచాం మృజేర్వృడ్ధి (7% 2 4 దీవికి కిజిత్యజాదౌవేష్యతే. అని భాష్యంలో ఇచ్చ దీనివలన మాల్డన్తి చ్భుజన్లి మమార్షివ మమృజిన మమృజ్వ మొ _భిన్నరూపాలు ద్ధి సున్నవి ఉదీచాం వృద్దాదగో[క్రాత్‌ (* 67)..ఆ(మగుషాయని 'పాచాం ఆ్యమ్రగు్ర లాక్షణి (ప్రాచాం లాక్షణ్య తాంతువాయి (ప్రాచాం కాంతువాయ్య కౌంభకార ప్రాచాం కౌంభకార్య మొ ప్రాచాంనగరాంతే (17 8 24) పౌర్వినాగర ఉదీచాం మాద్రనగం మొ _ అలంఖల్వో _ఎతిషేధయో - (ప్రాచాంక్స్వా అలముక్ష్యా ఇఖలూక్వ్యూ (10 4 థి ఉదీచాం మాజోవ్యతీహారే (1% ఠా ఈ విధంగా మాండలికరూపాలు (గాహ్యుములుగా ఉన్నవి లౌకికభాషలన్నీ మన తెలుగుభాషవంటివే భాషలో కొన్ని శబములు భిన్న ముగా ఉంటవి కొన్నిశబ్బములు సామాన్యమైనా ఎదో కొంచెము వ్యత్యాసము వాటిలో ఉంటుంది కొన్ని శబ్దముల అర్ధం వేరువేరుగా ఉంటుంది ఇట్టి భేదబిన్నా ఒకరి "7ష ఇంకొకరికి తలియదనడము అసత్యవాదము చాలాకొలము[కిందఎనే ఈ ఆక్షేఎ మునకు సమాధానము అమ్ముదిత్యగంథ చింతాముణిలో సంపాదకులు (ప్రకటించినారు ఒక మండలమువారికిన్ని ఇంకొకమండలమువారికిన్ని వంస్పం సంభాషణ మునకు అవకాశములు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఈమా్యత్రము వై షమ్యము ఉండడము వింతాదు ఇంగ్లీషువారు అందరూ చదువునేర్చిన వారయినా ఇంగ్లాండులో ఒక మండలమువారి భాషకున్ను యింకొక మండల-ఎువారి భాషకున్ను కొంత వ్యత్యాస మున్నది గాని లేకపోలేదు అమెరికావారి ఇంగ్లీ షుకున్ను ఇంగ్లాండువారి ఇంగ్లీషు కున్ను వై షమ్యము ఎర్బడబట్టి క్రీస్తుమత (గంధమయిన టై బిల్‌ అమెరికావారు తమ ఇంగ్రీషులోనికి తర్హుమాచేసుకొన్నారు వారికిఇంగ్లాండు లోని ఇంగ్షీష సుజోధము కాదట వ్యావహారిక భాష అంకే ఎమిటో (గాంధికభాష అంకే ఎమిటో తెలి యని వారి వాదము ఈలాగుననే ఉంటుంది మాండలీయకములు అనేవే అప్పకవి క _కేశవయాం్యధులు నానా దేశంబులయందు నిరిచి తెను గులెతత్త దేశొక్తులంట బలికిన నాశబ్దిము లన్య దేశ జాంధ్రములయ్యున్‌

బాలకవి శరణ్యము - తి! అని నిరూఎంచినోడు ఆ మాండలీయకములే ఆంధ్రనామ సం్యగ్రహములోను ఆంధ్రభాషార్ణవములోను పర్యాయ పదాలుగా చేరినవి అవి అన్నీ శబ్దరత్నాకరము లోని శెక్కినవి పప్పు బెడ యనసూపంబు దనరారు (ఆభా 1 248 పైకము డబ్బు దుడ్డు (1 80/0) చిల్కు గొళశ్ళెము (1 6) బొంగరమన గను బొమ్మరిమన గను ( 1 307) ఈలాటి మాండలీయకములు కవులు తమ (గ్రంథాలతో వొడినామి. పప్పు శ్రీనాధుని హరవి 8 బేడలు ఆము 1 88 బొమ్మర్తము జె మి శబరత్వాకరిములో చేరని మాండయలీయకములు పూర్వకావ్యములలో అనేక మున్నవి 'ఇబ్బటి కావ్యములలోనూఉన్నవి అవి అన్నీ [శ్రీసూర్యారాయ బృహదాంధ్ర నిఘంటువులొ నిఘంటు నిర్మాతలు జయంతి రామయ్యపంతులుగారు చేర్చరు గాటోలు వారికి మాండలీయకములు రుచించ వే మొసరు బహు * లో ఉన్నది శరలో లేదు అన్నట్లు మరచిపోయినాను. కవి సార్వభౌములు శ్రీకృష్ణభాంతములో గోదావరి మండలము వారు వాడుకొనే శబ్దాలు పూర్వులు ప్రయోగించినవీ శ ర లో లేనిపీ చాలా చేర్చినాయు ఆది ౫ 282 చలో జివ గొని అని వయోగించి అది ఏ నిఘంటువులోనూ లేనందున పుట అడుగున జివజదార్థ్యము ఇట్లు గోదావరి మండలమున వాడుదురు (వానికింకను జివ చేరలేదు అసీ_టీక వాసనారు _ ఇట్టి శబములు నిఘంటువులో చేర్చకపోతే శబ్దము దుష్టమవుతుందా. దీనికి ఎదో శ్రక్రియ వై యాకరణులు చేయకపోతే వ్యాకరణము దుష్టమవుతుందిగాని శబ్దము కాదు. వివెులయినవారు శిష్ణవన్యవహారం మందున్న ఇసి శబ్దములు నిరాకరించరు నిఘంటువులో ఉన్న తేలుగు మాటలలో ఇట్టి పర్యాయపదాలు ఇంచుమించుగా సగపొలు అనుకొంటాను

క్యారకములు కొన్ని మండలములొని తెలుగువారు. (ప్రయోగించే విధము

ఉ తరాదపేరీకి వింతగా ఉంటుంది. (శ్రీ వేదం వేంకటరాయశాబ్రగారు కథాసరిత్సాగర మందు.చెబ్బకౌ గొనే. (4) చెప్పుకొనియయినతర్వాత ( 8) అనిన్ని మరిఒకరు వానిని రాకజేబరి (రాకుండా అనివ్ని (వ్రాఎనారి. ఇటువంటి [పయోగముళలు

కూడా బూండలీయకములే 42 రూవాంతరయులు

మాండలీయకములను దూవంచినళ్లే రూపొంతరములనుకూడా దూవబసారు

ఒకరు కోరికి అంటారు ఒకరు కొరిక అంటారు ఒకరు గాొడిదె అంటౌరు ఒకరు గాడిద అంటారు అని సభలలో (ాంధికాం[ధ్రభాషాభిమానులు రూపారతం ములను గురించి హేళన చేస్తారు ఇట్టి ఆక్షేపము యు క్రియు క్త్షమయినదనిన్ని ఖండ్యమనిన్ని భావించి సభలోనివారందరూ చబ్బట్లు కొట్టుతారు తను వాదము

వీ02 బాలకవి శరణ్యము ఎద్దాంత మయినట్లు సంతాఎస్తాటు -డిదె అని నీతిచంద్రికలొ విన్నయసూరిగారే వాడినారు కొరికి కొ'ర్కా తప్పన్నవారు దు వావికొలను సుజ్బురావారు (చూ సులభవ్యాకరణము 8వభాగ పుట 1/38 మొదటి భాగ పుట 58 ఏమరి ఎవరో కోరిక తప్పన్నారు కొరికి అనే రూపము భారతములో ఉన్నందున ఇకారాంత రూపమే సాధువని వారి నమ్మంము అయితే ఉత్తరా ధాషలో ఈ రూసము మారినది _.మారన మార్క్య_ండెయ పురాణమందు క కార్యము ానేందు నీదు కోరికలు దప్పె జుమీ (చూ ౪ 28) అనిన్ని తిమ్మన పారిజాతాసహరణ మందు క _ గరుడోరగముఖుల కొరికకు విఘ్నంబుల్‌ (౪ _4) అనిన్నిలకారాంత ముగా ఈళబ్దముటయోగిందినారు తపతీఠంవరణొపాఖ్యానములొగంగా “రకవి కేదా రములందు గోరికెలు ఫలియింపణా ( 7) అని ఎకారాంతముగా యోగిందినాడు యతిస్ప్టానమందు కె వర్షముంటేనేకాని లాక్షణికులు (పమాణముగా అంగీకరించ మంటారు గనుక అట్టిది ఒకటి ఉదాహరించినాను గాని అనేక (గంధయులలో ౫రికె అనే రూపము (ప్రయ్‌ క్రమయి ఉన్నది చిన్నయసూరి బాలవ్యాకరణమందు. కొరిక కోరికి పోలిక పోలికి అనుశాఎంచి కొరిక పోలికె ఉపే..౦వినాడు శఎరత్నాకర మందు కోరికెపోలికె లేవు ఆంధ్ర భావార్డనము ఆంధ్ర నామసం్యగ్రహయిమొదలె న నిఘంటువులలో ఇట్టి రూపాంతరములుగల మాటలు కొన్ని మాాతమే ఉన్నవి హల వ్యాకరణమందై నా అత్యల్పముూానేఉన్నవి (చూ టప్రకీర్షక) మూడువందిల సంవత్స రాలయి ఆంధధ్రశబ్దముల రూపములను గురించి లాక్షణికులు తగపులాడుతున్నారు హల్లు అచ్చు నిర్ణయంచడమునకు అవి (పాసస్తానమందో యతిస్టానమందొ టశ్రయుక్ర్తమయినవిగా ఉండవలెను లేకుండే పరిణ్క్‌ రలు తమ తమ మతాను సారము (గంధము డిద్ది 'వెస్తారు సో తే ధరణి నుయ్యెల పయ్యెద తాయెతుఎను గల యకారంబులకు వ్యకియిలు నిఒంబు

ముద్దరాజు రామన దాని మూ టిని బదమధ్యయాలని చెప్పెనిమ్మాట మిధ్య ( టు అని అప్పకవి ఆక్షేఎంచినాడు కూచిబుంచి తిమ్మకవి గీ తాయెదయు నుయ్యెలయు బయ్యెదయు ననంగ

గలుగదత్వంబు మధ్యయకారమునకు

ననుచు మునుముద్దరాజు రామన వచించె

గాని యత్వంబు గృతులందు గలదు శర్వ సర్వలక్ష 61%) అని రామన్న లక్షణము దూషంచి (ప్రయోగము లుదాహరించినాడు చిన్నయసూరి ఊయేల పయ్యెద కాయెతులం దక్క నాముంబులందు యాకుం దాలప్యవ[కయోగంబు లేదు”

బాలకవి శరిణ్యమ్ను విష్‌ (పకీ 8) అని బాలవ్యాకరణ మందనుశాఎంచినాడు గుప్తా (కాశికా కారులు తమః భాష్యములో స్యూతకారుని మతము కొంతమట్లుకు నిరాకరించినారు ముద్దరాజు రామన (గ్రంధములో తాయెత అని (వాఎనాడు (వ్రాత్యసతిలో నేను చూవినానుం అతడు ఉదాహరించిన [పయోగము చం దథాను చరితలోనిది అచ్చులో సావాత్యపరి షతువారు తాయెతులు అని దిద్దినారు గాని వారివద్దనున్న (ఛాత్యపతిలోను గవర్న మరీటువారి లై బరీలోని (ప్రతులలోను ఆరూపములేదు. దాని మాటకేయిగాని (జోయెత అనే శబ్దము హరిశ్చం[ద్ర నలోపాథ్యానదుందు యె కారము యతిగా పయు కదుయి ఉన్నదె అది సాధువు కాదా (చూశ ర) ఇపే అవద ఉం గి డక్కెనని కొని చెల్లదు దక్కెనను (వ యోగమంచు వచించె నింపొనర ముద రాజు రామన్న యది యథార్జంబుగాడో రెండు గల వెన్న గృతుల గౌరీకలత్ర అని పూర్వులు చెవ్వన లక్షణము తప్పని _పయోగములు చూఎంచినాడు తిచ్ము కివి వ్యావహారికి భాషలో రూపాంతరములున్నప్పుడు కవులు తమ కిష్ణమయినమిః వాడుతారు వారి వాడుకనుబట్టి లాక్షణికులు అనుకాసనము చేస్తారూ- అంతేకాని, అనుశాసనమునుపట్టి కవుల (ప్రయోగము తప్పనికూడదు. కవికి లోకము (౨న శిష్ట వ్యవహారము] చ్రమాణము థారితములో కొరికి పోలిక పూనికి మిక్కుటము నాలుక భోరన అని గుర్పులుపెస్టిన వర్షములు యతిస్టానమందుంచి మహాకవులు (ప్రాచీనులు వాడిఉంటే ఉత్తరాయధ్రకవులు కోరిక కోరిక పోలిక పోలికె పూనిక పూనికి. మిక్కటబయి. నాలిక భోరున అనే రూపాంతరములు ఎందుకు (ఎయోగించినారు. శబ్రముల రూసములు మారీినవి తమ కాలమందు తొము వాడేవిగానీ (గంధములలొ పూర్వులు. వాడినవిగానీ ఎవి కావ౨ిస్తే అవి కవులు (సయోగించడము శిషసం్యపదాయము (సయోగమునుపట్టి లక్షణము మాం వలెను ఛ్రయోగ మూలమ్‌ వ్యాకంణమ్‌ క పూవు పువు పువ్వుపూయన అనిన్ని క కేళాఖారయనంగా కెళకాకులి: శేళకుళియు గ్‌ర్తింప గెళలా కూళియు నన దగు దీర్దికి అనిన్ని నాలుగు రూపాం తరము లున్నప్పుడు నాలుగున్ను అనుశాఎంచినాడు తిమ్మకవి ఏళబ్దమయినా లేదని చెప్పడము సాహసము ఒక శబ్దము కవి (ప్రయోగించినప్పుడు అది తోకవంఎలోనిదై. నా అయి ఉండవలెను లేదా కవ్మిపయు క్త మయినదయినా అయిఉండవలెను ఆ చఛయోగము చూఎంచవంఎనన ఎూచీ కవిది అది చూఎంచలేసప్పుడు కవి నిందపాలు కాకమానడు ఎ జాతివాగల వోఢ్స శ మొక్కటి దక్క సంస్కృతాం్రములు

లేత బాలకవి శరణ్యము ముజ్జగములందు శబ్దంబు మొదల నిశ్చయముగా గొమ్ములు నోత్వంబులునుగుల్ల వొకటికై న వాకు శృంగముల కైవడి నోత్వములభంగి శద్దాదిగల యవి స్వరము లగును_అని అప్పకవి తెలివితక్కూవచేత నియఎఎము చేఎనందున వండితులు (పత్యాఖ్యానము చేఎనారు అబ్బకవి లేవన్నఏ చాలా ఉన్నవి (చూ బాలవ్యా- గుప్తార్ద (ప్రకాశిక పుట ఏ రూపాంతరిములు గల 'తెలుగుశబ్దములు అనేకము గణపవఎప్ప వెంకటకవి ద్యిరూపకొళములొ చేర్చినాడు గాని ఆ (గంథము అచ్చువడలేదు. దానిలో లేనివి వందలు వందలుగా నెను సం్యగవాంచినాను రూపాంతరములు వర్గీకంణము. చేఎ భాషాళబ్దములు ఎలాగున మారినవో చూఎంచవచ్చును వాడుకలొ ఉండే భాష లన్నిటిలోనూ రూపాంతంమ. లుగల కబములు అనేక ముగా ఉంఎవి అనగా ఒక్క శబ్దమునకు అనేక రూపములుంటేవి ఒకి్కి= మెనుష్యుడే ఒక శబ్దము ఒకప్పు డొకలాగునా మరి ఒకప్పుడు మరిఒకిలాగునా ఉచ్చరిస్తాద ఒక్క కుటుంబములోనివారై నా ఒక్క శబ్దమే ఒకరు ఒకవిధముగాను మరిఒకిరు మరిఒక విధముగాను పలుకుతారు ఇటే వివిధజాతులవారిలోనూ వివిధ మండలము-ఎవారిలోనూ. వ్యత్యాసము కనబడుతుంది ఇది భాషా స్వభాదాను పారము జరుగుతుంది ఒక'పే భాషవాడే జనులలో ఎరస్పర సంబంధముంకు అనగా నిరంతరమూ ఒకరితా ఒకరు సంభావస్తూ ఉంపే సంభాషణలోని భాషకున్ను (వాతల లోని భాషకున్ను వ్యత్యాసము లేకుంపే శబముల రూపములలో వ్యత్యాసము అకే ఉండదు ఇంగ్రండులో యంత్రములద్వారానోటిమాటలు దేశమంతా ఏినబడేటటు మాట్లాడడమునకు ఎర్పాట్లు చేఎనప్పుడు ఎవరి ఉచ్చారణ అందరికీ 'పటోధముసా ఉంటుంది ? అనే విషయము చర్చించినప్పుడు ఒక సభలో ఒర్‌) నా(ర్‌)డ్‌షాగారు “ఈ దేశమందు కోట 80 లక్షల ఇంగ్రీషభాషలున్నవి అని అంటే ఎన్ని ఉంపే నేమి? ఒకరి మాటల్‌ ఒకరికి తెలుసు ఉన్నవి అని ఇంకొకరన్నారట ఇంగ్రీషు నిఘంటువులలో ఇ వోద్చారణ ఎన్ని 'విధములుగానుండునో తెలిసేటట్లు నిఘంటు. నిర్మాతలు (వాఎ ఉన్నోరు అమెరికౌవారి ఉచ్చారణలోగల వె షమ్యవప అక్కడి పండితులు రిచించిన నిఘంటువులలో కనబడుతున్నది * = వెనవేల సంవత్సరముల[క్రిందట ౦జాబులో వ్యవహారిక భాషలోని శబ్దములు తిజంతముల స్పుబంతములు అవ్యయములు వివిధముగా ఉందేవని ఆ థాషలో రచించిన. ఎదములతో కనబడుతున్నది అజురత్‌ అజురస్‌ అజుర్య అజుర=ముస౨ి కాని ఉరి ఉరల=పోవుట ఎశొచి ఎశాచ [(వసహా (వనాహా=బలము అశు ఆశూ=వడిగల . [క్రీడి [కీడుమ్‌ఐ(కీడ యజస్‌ యజుస్‌ వపుస్‌ వపుష్‌=సౌగ

బాలకివి శరణ్యము తి/గ

సయిన దేవా దెవాఎాదేవతలు చరామను చరామ ఎచరిసున్నాము. దేవేధి - దేవై దేవతలచేత గవాం గోనాంఎడ్రయొక్క ఇట్టివి వందలకొలదిగాఉన్నదవి వైదిక భాషలో వై దికప్మ్యకియలోని వ్యత్యయోబహ[లమ్‌ అనే సూూత్రము[కింద (వాఎ ఉన్న విషయములు వె యాకరుణులను అడిగితే వారు సవిస్తరముగా తెలియ జేస్తారు సంధ్యావందనములోని మంత్రాలలో ఉన్న వై దిక శద్దాలు ఎరిశీలించనలేను

వేదములలో ._భాఎ, రాను రాను మారి (కొంతమట్టుకు వ్యవహర(భష్ష మై) లౌకిక భాషగా ఉన్నప్పుడు పాణిన్యాదులు వైదిక శబ్దములకు వేరుగాను వ్యావపోరక భాషకు 'వేరుగాను అనుశాసనరయు చేఎనారు శిష్ణ వ్యవవోరమందు శబములు ఎరూవ ముతో ఉంటే ఆరూపమే (ఎన్నిరూపాంతరముకుంటే అన్నిరూపాంతీరములున్నూ) సాధువుగా నే _గబాంచి ప్రకృతి _పత్యయ విభాగముచేఎ లోపాగము వర్ణవ్యత్యయాది సంస్కారములు నిరూఎంచి భాషకు వ్యాకరణము రచించినారు ఎమ్మట ఆ భాషకు కోళములు పుట్టినవి ఆ భాష పేరే సంస్కృతము సంస్కృత శబ్దములలో అనేక మయిననాొటికి రూపాంతరములున్నవి అవి అపరిబతము ధాతువులకే రూపాంతరము లున్నవి సంధికార్యములు ది న్తములు తిజన్తములు కృదంతములు తదికాంత ములు అవ్యయములు---అన్నిటిలోనూ వై విధ్యమున్నది ఐం

ధాతువులు-స్క-ంభ్‌ స్కుంభ్‌ జరొచ్‌ జరొ్‌ఛ్‌ జరొవ్‌ జర్‌ రు జర్‌త్‌స్‌డ్లై బెదిరించుటి మక్‌ల్‌ మంక్‌ మభఖ్‌ మంఖ్‌ మంగ్‌ మంఖ వక్‌క్‌ వఖ్‌ వంఖ్‌ వంక్‌ వంగ్‌ మొ వి లోకములో జనులే వివిధముగా [క్రియారూపములు ఉచ్చరిం చుటచేత ఒక్క (క్రియకేయిన్ని రూపాంతరిము లేర్చిడినవి అవి అన్నీ సాధువులుగా వె యాకరణులు అనుశాఎంచినారు చూచినారా ధాతుపారములో పారభేదాలున్నవి త్రపారాంతరాలుకూడా సొధువులే రుట్‌ లుట్‌ రుంర్‌ లుర్‌ రుడ్‌ లుడ్‌ రూపాం తరాలు ఇకను ఒకిజాతిఎట్ట పేరు తూర్చుదేశమువారు వర్తకా అంటారనిన్ని ఉ తర దెశమువారు అదే వ్తికొ అంచారనిన్ని వివిధ మండోలముల వాడుక సాధువుగా అంగీకరించి రూపాంతంములుగా లాక్షణికులు వ్యాకరణముతలోను కొళవములోను అనుశాబంచినారు. పాణిని విడిచినవి కాత్యాయనుడు అనుశాఎంచినాడు మిగిలిన లోవములు పత జలి సవరించినాడు ఇట్లు ముగ్గురు ఆచార్యులు తమ కాలమందు శిమలు వృవహరించేభాషఅంతా సాధ్యమయినంత మట్టుకు పరిశీలించి అసుశాసనము రభీంచినారు (పకృతిప్రత్యయవిభాగము చేయడమునప్‌ వలనుఎడనివి తబ్బులనక సృషోదరాది గణయిలోచేర్చి పృషోదరాదిత్వాత్‌ సాధు అన్నారు సామాన్యసూ(త్ర మునకులొంగని శబ్దాలు ఎలాగుననో సొధించినారుగాని అసాధువులని విడిచిపెటలేడు వే శ్తేర్విభాషా (1/1. అనే స్యూత్రంలో పాణిని సంవిదతే సంవిదతే సవవిదత సమ౫్యద్రత మొ రూవాంతరాలు సాధువులుగా కనదిరచినాడు ధాతువులో లేని

208 బాలకవి శరణ్యము "రేఫమును శిష్ణులు లోకంలో పలుకుతున్నారు గనుక సాధువులే సమ్‌-_విద్‌ ధాతువు నుండి వచ్చిన సంవిద్రతే అనే క్రియారూపము లోకములో శిష్టులు రేఫము చేర్చి వాడుతూ ఉండినందున సాధువన్నారు కృ అనే ధాతువు కర్‌ కార్‌ [కు అనిమారి కర్మ కర్తా కార్యమ్‌ చక చక్రు అనే శబ్ద్వములలో ఉం'శే అట్టి శబ్దములు అశ్లే అనుశాఎంచినారు ఈక్రింది శ్లోకములొ ధూ._ధాతువు ఎన్ని విధాల వాడేవారో “కవి చూఎందచినా డు ధూనోతి చంపకవనాని ధునోత్యశోకం చూతం ధునాతిధునతి సృటితాతిము క్రిం వాయుర్‌ నధూ నయతి చంపకప్పప్పరేణూజా యతా _ననే ధపతి చందన మంజరీశ్చ లొకములోని వాడుకనుబట్టి అనేక నర్షములలో ఈజఒక్కం ధాతువు చేర్చినాడు అనుశాసనకర్త రాజసభా ఇనసభమ్‌ ్రసభమ్‌ [బాహ్మణ సేనమ్‌ గోశాలమ్‌ పారశాలమ్‌ ఇట్లు శిష్తవ్యవహరమున్నందున అదె సాధువు అనుశాసన మేర్చడ్దది సంస్కృతీ శబ్దములు (నామవాచకములు) వాడుకలో ఎన్నిరూపములు పొందినవో చూడండి. తిత్తిరి (పక్షి తిత్తిం తితిరి తిత్తిరిక తిత్తిరీక ఒలకొ( = ఒలగ జలికౌ జలుకా జఒలూకా జలోకా ఒలాలుకా జలొకికా భల్ల (ఆ=ఎలుగుగొడ్డు, భల్లక భల్లుక భల్టూక భాల్లుక భాధూక భాలుక భాలూక ఖీలుక ఖీలూక భల్లు మల్లు భృకుటి (=ఐబొమముడి) భృకుటీ భ్రాకుటి భ్యూకుటీ (భుకుటీ (భ్రూకుటి ౧భకుటి మొ వి చుచుక (=చనుమొన్స చుచుకమ్‌ చూచుకమ్‌ చుచూకమ్‌ చూచూకమ్‌ ఎడుక (=గొరె ఎడుకమ్‌ ఎడూక ఎడూకమ్‌ ఏడోక ఎడోకమ్‌ ధర్తూర (ఉమ్మెత్త) ధత్తూర ధుస్తుర ధూస్తూర తింతిలీ(=చింతచెట్లు తీంతిడి తింతిడ తింతిలికొ తింతిడికో తింతిలీకో తింతిడీక ని (శయజణీ (నిచ్చెన) వి శయిణీ ని (శేణీ బృర్వీ బృధివీ పృధవీ ఈసంస్కృృతి శబ్దములు ఆర్యానర్తములోఉండే పామర జసులనోట్లో అ*ేఐ మార్పులు పొంది పాకృత శబ్దాల రూపొంతరములై నవి తింతిలీశబ్లమువాందీలో తింతిరీ అయినది ఓఢ్రములో తింతిడొ తింతిడికా తింతిడీ తింతిశీ తింతిడీక తంతు? తెంతు? తెందుణీ (కడపటిడేతరుచుగావాడుకలో ఉన్నది) సవరిలు తిత్రి అంటారు మరాటిలో చించ అదే తెలుగులో చింత అయినది ని (శయిణి శబ్దము యొక్క రూపాంతరము ని (శేణి కాళిదాసు రఘువంశములో (_పయోగించినాడు అది మరారీలో నిశీణ నిసణ ఓ(డ్రములో నిశుణి తెలుగులో నిచ్చెన కన్నడములో నిచ్చాణికె అరవములో ఎణె అయినది తెలుగు మాట పుడమి (ప్రాకృతము (ప్రధవీ

బాలకవి శరణ్యము లిం

శబ్దముయొక్క_ వికృతి పుడవీ అనేది వృధవీయొక్క వికృతి అది పృధివియొక్క రూపాంతరిము అది పృధ్వీయొక్క రూపాంతరము (వృధు + ఈ)

ఇస్తే తెలుగులో ఉన్న అనేక శబ్దాలకు అనేక విధములయిన రూపాంతరము లున్నవి _-ఆముదము అఆమదము ఆలఎుదము ఆమిదెము (గండు "పెండియము 'పెండెము. 'పెండెరము సపెండేరము 'పెండరము.__పెంఢారము (కొబ్బరి బొండు _--బొండాము బొండలము బొండ్రాము ముంగమురము యింగమురాము ముంగాఎురము ముంగామురుగు ముంగమురారి ముంగామురారి ముంగయిమురారి ముంగైై =ఎరారి

ఇటి రూపాంతరాలుగల మాటలు తెలుగు భాషలో వెలకొలదిగా ఉన్నవి వె దిక భోష్‌ మారి లౌకికభాష సంస్కృతము. ఎర్పిడ్డది రానురాను అది మారి (ప్రాకృతములు (మహారాబ్జ్ర శౌరసేనీ పాలీ మొ ఏ) వాడుకలోనికి వచ్చినవి సంస్య్రూతము వ్యవహర (భష్టమయిన తర్వాత పామరుల భాషలే శిష్టభాషలయినవి వాటికి వ్యాకం ణాలు కోళాలు పుట్టినవి కొంతకాలానకు అవికూడా మారిపోయినవి వాటి ఎల్లిలే నేడు బాందీ బంగాళీ పజరాతీ మరాటీ ఒరియా మొ నవి దేశ భాష లు ఒకొ క్కమండలములో ఒక్కొక్కటి వాడుకలో ఉన్నవి వాటిలో గొప్ప (గ్రంధాలు గొప్పకవులు రచించినవి (వబద్దికెక్కినవి తులబదాసు రామాయణము వంటివి ఆభొషలుకూడా మారుతూ ఉన్నవి తులఎదాసు (ప్రయోగించిన శబ్దాలకు రూపొంఅలరములు పుట్టినవి సుబంతాలు తిజంతాలు కొత్తవి వాందీలో నేడు కవులు వాడులున్నారు

వేదములలో పూర్వకాలప్ప రుషుల భాష శిలాక్షరములవలెనే ఎరమెఉన్నది ఆ దుమలు పరించినక్లే నేటి వెదికులు పరించడము అభ్యబసున్నారో ఇష్టమయిన వారి అహే పాణిన్యాదులు అనుశాఎంచిన భాష వ్యాకంణములోను పృరాణాలలోను కావ్యాలల్‌*ను స్టరదుయి ఉన్నది అది కావలఎనవారు వాటినిపట్టి నేర్చుకొంటారు ఆలాగుననే పాలీ మొ విన్నీ అయితే నేడు వ్యవహారమందున్న భాషలు అలాగున ప్రజలు అభ్యఎంచరు "పెద్దల సహవాసమువల్లనె వారు వ్యవహరించే భాష ఎలలకు పటుపడుతుంది అదే దేశభాష అదే శిష్ణజనుల మాతృభాష ఉగ్గూపాలతో ఓ్‌టికి పటేఉన్నది అపరివార్యమైనది దానిలో భాలకవులు ఏలాటి కావ్యము రచించినా అందరికీ సుబోధముగాను మనోహరముగాను ఉంటుంది అడే దేశికవిత జానుకవిత మధురికవిత తేటతెనుగు కవిత

£08 బాలకవి శరణ్యము 43 నం౦ంధి పూర్వ పరస్వరంబులకుం బరస్వరం బెకాదేశంబగుటసంధియనంబదు అని సంధికి నిర్వచనముగా చిన్నయసూరిగారు చెబ్బన వాక్యము తెలుగుభాషకు స్వర సంవాత విషయమె మ్మాతమే సామాన్యముగా చెల్లదగినదై నా యడాగమిము నుగ్గా గమము ముగాగమ్‌ము టుగామము రుగామము ' గసడదవాదెశము సరళాదేశమూ మొదలే నవి సంధికొర్యములకు సంబంధించిన విషయములే కనుక వీటిని గురించి చెబ్బనే సూత్రములన్నీ సంధి పరిచ్చేదములొచేరి ఉన్నవి వీటిని గురించి వ్యాకరణా లలో అనుశాఎంచినదేమిటి కవి (ప్రయోగా లెట్లున్నవి నేటి వ్యవహాం మెట్లున్నది? అనే విషయములు విమర్శించి చూస్తే ఒకదానికొకటి సరిపడదు సంధికార్యము ఎక్కడనిత్యము ఎక్కడ బహంళము ఎక్క డ వై కల్పికము ఎక్కడ నిఎద్ధము అనే విషయములు వ్యాకరణములవల్లాని (పయోగములవల్రగాని స్పష్టవడకుండాజ న్నపి అతునకు సంధి బహుళముగానగు అనేసూ(తముుకింద బహుళగ్రహణముచేత ఖపషేక తత్సమ సంబోధనాంతంబులకు సంధిలేదు అని చిన్నయసూరారు అను శాఎంచి. భనంతి కేచిచ్చచ్దాస్తు సాంగత్యే నైవసాధవ కుతచిత్సంస్కృృతీయోపి 'పాజోప్యత్రచ్యుకోభవేత్‌ అని అధర్వణాచార్యులుచెబ్బన ళ్లోకము జ్ఞ ఎయందుంచు కొని కాటోలు సంస్కృతీయంబునకు సంధియగునని యధర్వాణాచార్యులు చెబ్బరి గాని దానికిం బూర్వకార్యంబులందు బ్రయోగంబు మృగ్యంఎబి ఆధునికకృతులం దొకొనొకచోట బ్ర వాచక తత్సమంటఎిలకు ఎంధి గానంబడియెడు-గంగను కాసె- నెల తిచ్చెను అని(వ్రాఎనాడు అయితే ఆధునికకృతులందేకాక (పాచీన కృతులతో కూడా ట్రువాచక తత్సమములందు ఆత్వసంధి కనబడుతున్నది గంగనుకాసె _ చేస్తుడిగె భర్తంచు అనే [పయోగమిులుగల ఆము కిమాల్యద క వ శతాబముదే అయినా ఆధునకేకావ్యమే అం'పే అంతకు పూర్వము రచిత మైన పద్మపురాశములో (పేఠయి (పేత+ అయి (౪ 80) అనిన్ని రంగనాధరామాయణములో మాయను (మాయ + అన్ను (1 225) అనిన్ని (యె గము లున్నవి పె నిసూచించిన నూ(తమునకు వ్యాఖ్య(వాసూ గుపార్యపకాశికాకారులు అకా యై అలో అవదు రంబునకు ఆకు అంత అయ్య అమ్మ అప్ప అక్క అన్న మున్నగువాని యచ్చులు పరంబగునపుడు సంధి నిత్యమని 'పెక్కు వ్యాకిరణంబులు "'ఘోఎంచుచున్నవి కాని ఆకు అను శబజము పరంబగున్వోడు సంధి అతేమియ వఏిరళంబుగా నున్నది అనిన్ని పరిమాణార్డక మైన అంత యనుతెలు గు శబ్దంబు పరంబగునిపుడు [ప్రాయకంబుగా సంధి సర్వ(త్ర నీత్యంబు ఉదా కొండంత-గోడంత తన యంత ఇత్యాదులయందు నె కల్పికంబును గానంబడుచున్నది అనిన్ని చెబ్బ ప్రయోగాలు కనబరచినారు

బాలకవి శరణ్యము ల$

చింళఠయా కని యొక డు పలికె గాని యదిమనోజము కాదు అని వావిలి

కొలను సుబ్బారావుగారు తమ బులభవ్యాకరణము (పు ౪ల్ఫాలో తెనాలి రామలింగకవి (వయోగము నిరాకరిందినారు. ఇకారాంత స్ప్టలములలో నాకు శబ్దము పరంబగు నపుడు సంధి [శుతి కటువా నుండును కాన ఉ తా టాకులలోన (వాఎరి పరాం గని గూడిస బొపమంచు క మజ్దాకున బంచెడు దొర గుడ్డానికి రెండు కాళ్ళ కొడికివరేనే మొదలై న వానియందు తాటియాకు మజ్జియాకు అని (పయో గించుఎయె మణీయము అని గుప్తార్ద (వకాశికకారులు. రుక్మాంగదచరితలోని రావియాకు అని ప్రయోగముదాహరించినారు ఈరుక్మాంగదవరి్యత ( శ్ర్‌లోనే రావాకు అనె (పసయోగముకూడా ఉన్నది ఇదివారు చూచినట్లు కనబడదు లోక వ్యవవాంఒఎను అనుసరించి కవి తనకేది ఇష్టమయితే అది _ప్రయోగిసాడు రెండూ ఇష్వమెతె రెండూ (సయోగిస్తాడు చని లాక్షణ్‌కుల ఇష్టానిష్టములకో అతేనికి పనిలేదు జైముసభారితములో మబ్దాకు అనేప్రయోగం (/ 1 40 4 ట్ర) మూడు చోట్లంన్నది గుప్తార్హ (వకౌశికాక రులకు (శుతి కఎటవాఉన్నా ఎల్లలమళల్డి ఎనవీర్ల

భద్రునికి ఇంప్పగానే ఉన్నది చిన్నయసూరి బ్రవావక తత్సమ సంబోధనానంతంయిలకు సంధిలేదు అని మూడు స్తలములే పేర్కాని ఉండుటచేత గుష్తార్హ _పకాశికాకారులు ఎవార్డకంబై న (అఎధాం ణ్యాకించై ను యకారింబునకు గూడ నచ్చుపరంబగునపుడు సంధిలేదని ముజుంగునది. ఉదా నీవి యనుంగుంజెలివి ఇచ్చట సంధి కూడదు అనిచిన్నయ సూరి చెబ్బన దానిలోగల లోపము పూ ర్తిచేఎనాఎ అవధారిణార్హమందు. అధునిక వ్యవహంమురోగల నెనె నీవే అనే ఎకారాంతి రూపములేకాని (ప్రాచీన వ్యవహార ములొగల నేన నీవ అనె అకొరాంతరూపములు స్పురణజయందు లేకపోవుటచేత కాబొలు విన్నియనూరిగారు ఈ విషయము చెప్పమరచినారు. వాస్తవమా సంబోధ నావధాంణముల పట్ల లశునకే కాదు మరియే స్వరమునకైనా సరే అచ్చుపరమై నప్పులి ఎంధిలేదని నిశ్చయముగా చెబ్బవచ్చును ఉచ్చారణలొ సహజమూూ ఈ సలములందు విరామ కాత్యమవసర మైనది గనుక సంబాత సంభవించదు అంత కింత కొంతి ఎంతి మెం శబ్దముల మీదనున్న అకాుమునకు సంధివై కల్పికము నీకంలఎ మానముసేయ (భార సభా 1 208 అంత యొప్పునె (భార తాషంసనేత్రరిండ్ల బందాలుకారె అనే (మను శ) చరిణమందలి నెబ0ండ్ల లోన సంధి సాధువుకాదని కొందరి అభ్మిపాయము గానిఇన్టివయోగాలు ఛారతిములో ఉన్నవి రాజులొద్ద (ఆది 11 1 20 *0 0% తరి దండ్రు ఛం ర్‌ 8

20 బాలకవి శరణ్యము లొద్ద (అర క్ష తై అనాధులట్ల (అర 1! 65) (కీియంందు(ఆం శ్‌ 66) ఆకాలపు శాసనములలో కూడా ఇట్టి సంధిగల రూపాలు కనబడుతున్నవి ఎమ్యాదుల యితునకు సంధి వై కల్పికముగా నగు అని జాలవ్వాకంణము లోని స్కూతము ఉన్నది అయితే ఈ ఇత్వసంధి బహుళమేకాని వై కర్నికముకదు ఇది అది నీవి నావ్‌ మొదలయిన రెండక్షరముల సదడులలొ తుదినున్న ఇకాంము నకు ఎవార్డక మైన అకారము చేర్చినప్పుడు ఇదియ అదియ నీిఏయ నావియ ముద లయిన రూపములే నన్నయాది (ప్రాచీనకవులు _వయోగించినట్లు కనబయితున్నది నీవ అంజే(నీవు(.ఆఅ) నీవె అని అర్దము. గాని నీవిఅ=నీవ అన్న అము లేదు 'ప్రాచీనభాష ననుకఠించబౌయి నీవపియ అనే అర్హమందు నీవ అని వడ్డాది సుబ్బరాయ కవిగారు తమ బుమనోమెనొజ్జ్ఞము ( పుట 2%)లో మాయెల్ల సంపదలు నీవ అనే వాక్యమందు (పయోగించినారు గాని ఇది (ప్రాచీనభాషా సం్యపదాయ సమ్మత మైనట్టు కనబడదు నేశ వ్యవహారవ౦దు నీవు నీవి లనే మాటలకు ఎవార్తక _ఎత్యయమైన ఎ చేర్చి నీవే అనే ఒక రూపమే 'రెండర్హములందున్ను వాడుతున్నారు ప్రాచీన భాషలొ ఇవి +- అ౭శఇఖవియ వారివి. అజ=వారివ (చూ అది 111 ౨8 ) మొదటి దానిలో సంధి లేకపోవడమున్ను రెండవ దానిలో సంధి కలశడమున్ను కనబడు తున్నది ఈభేదము (కుతి రమబియతనుబన్టి ఎర్పడ తున్నది సంస్కృృతభాషలో సర్చిష్కుండికా పరమసర్చి కుండికా అని సర్పి అనేవదము విడిగా ఉన్నప్పుడు ఒకరీతిగాను సమాసములో అంతమందున్నప్పుడు ఒకరీతిగాను సంధికాల్వము జరిగి నళ్హే ఇవియ వారివలో సంధి భిన్నముగా జరిగింది నైషధము (1 202లో శ్రీ నాధుడు దీనంఘులు అని థఛాసే దీని

యం్యఘులు అని దిద్ది ఇది నరసభూపాలీయములోని వానన్ని వంటి దుష్షసంధి అని వెదము వెంక్టటాయళాస్తుంలవారు అక్షేఎంచినారు. వీరే ఆమ కధా సరిక్సాగం మందు వలిమలలుని (ప్రయోగించినారు ఇది వారు దుష్షమని నిందించిన సంధి వంటిడేకదో. వలిమలయల్తువాని తలవాడని పువ్వయి * యయాతి 17

అహోబలపతి మగనాలు అనునేది ఇకారనిత్యసంధికి నుదాహరిణ మిచ్చెను ఎ ఓర్మిమైనుబ్బడి యుపవాసముండనీ మగనాలిసరి బోల్చ దగదు విధవ కాశీ 2 అ అనిచెబ అహొబలపతి మతముసకు విరుద్ధముగా “ఉ ఆ సమయంబు నన్మగనియాం(డును గన్యలు నాకసొచ్చి ఉ త్తరరామాయణము ఇచ్చట మగనియాలు అనియుంగలదు అని గుప్తార్ధ్యవకాశికా కారులు (వ్రాఎనారు సంబింధష్టు రూపములందలి ఇత్వసంధికి నన్నయాది ప్రాచీన కవి (పయోగములు సైతము కలవు _ నరునునికి (ఆది ౪1% 67) కృష్ణునల్లు డు ((దోజ నత్వరి- తి జమునిల్లు (విరా 1 204) చిలుతొండ నింటికి౯ా (హరివి 1] ర్‌

బాలకవి శరణ్యము ॥ి క్య్వార్టిక మైన ఇత్తునకు సంధిలేదన్న మతము ఎండితులలో చాలామందికి దృఢముగా ఉన్నది అడిదము సూరకవి మాత్రము తన కవి సంశయ విచ్చేదమందలి (వధమ త౦ం౦గముతో ఇడగవచ్చును ల్యప్పుపై నిత్వనంధి మాత్ర 'మొక్కొక్కూ చొటను మట్టుమీఅ గొలతునఘ మడంప గోరిందు శేఖరు నన్నయట్లు కవిజనాను మతిని అని లఇణమిుచెబ్బ భారతం _ ఉద్యోగపర్వమునుండి అందిమ్ము రాఘవపాండవీయమునుండి. చూఎనకులు డు నై షధమునుండి అనించు కించుక ఆము క్రమాల్యదనుండి చించిచ్చు విజయ విలాసమునుండి అడి గిచ్చు కవుల పష్టమునుండి ఎక్కాడనుండిట వచ్చినారు శుద్దాంధధ్ర రామాయణము నుండి. నిగిడిరువై పలకా లక్ష్యములుగా చూఎనారు వీటిలో అందిమ్ము ధాతు పల్లవ మనిన్ని ఎరి గింపుడె అనే పారమునకు ఎల గించితగకా అనే పారాం తరీమున్నదనిన్ని భారితములో ఇట్టిసంధి లేదన్నట్లు సూచించి తక్కిన (గంథాల లోని (ప్రయోగాలు నిరాకంంబులు అని గుష్తార్ధ (పకాశికాకారులు [వాయుటకు సాహ ఎంఛచినారు కవ్మితయయువారు ఈ సంధి తరుచుగా చేయకపోయినా వారి తర్వాతి మహాకవుల (పయోగాలు వందల కొలదిగా ఉన్నవిగదా ఈ సంధికూడదని లాక్షణీ కులు ఎటు సాహంచి చెప్పగలరు ఇకొారమునకు ఇ శ ఎవలు పరి మెనప్పుడు సంధి సహాజముగాను [శ్రుతి కింపుగాను ఉంటుంది జా సంధి కార్యము అన్ని భాషలలోను ఒకపేతీరున ఉండదు ఎ ఒక్క భాషతో నె నా ఎల్లకొలము ఒక'పేతీరున వేదములో ఉన్నట్లు పాణ్‌ని సంస్కరించిన సంస్కృత భాషలో లేదు. దీర్దాచ్చు పై నున్న నకారము దానీకి అచ్చు పరమైతే అనుస్వారముగా మారుతుంది & మహాన్‌ +ఇంద్రజమహ్నా ఇంద్ర విద్వాన్‌ (.అగ్నేజవిద్వా లగే నకొారము ఈ ఊ బూ పెనున్నయెడల అనుస్వారముతా పాటు రేఫగాకూడా మారుతుంది ఊఉ ఆగ్నీన్‌ (.అప్పు=అగ్ని రప్పు పరిధిన్‌ 1. అతిజ_పరిధ్ధి రతి బుగ్వేదంలో విసంధి కనబడుతున్నది ఈ దిగువను కనపరచిన చరణాలలో వినంధిగా ఒక్కొక్యచోట చదువుతేనే కాని అక్షరసంఖ్య సరిపడక ఛందోభంగము కలుగుతుంది మ్మితోదేవేము ఆయుషు (11 ఫ్య) సమికొ నాపఏ అవాతం (౮ త్‌ పనాయ్యమో భోఅస్మే సమిన్వతవ్‌ (1 60)

లి? బాలకపి్‌ శరణ్యము సంస్కృత భాషలొ సంధి కొన్నిచొట్ల వై కల్చికము కొన్నిచొట్ర నిత్యము నిత్య మైనదోట్లనై నా ఒక్కొాక్కవోట సంధికార్యము రెండుమూడు విధములుగా ఉంటుంది సంస్క- రా(సమ్‌_-కర్తా అనె శబ్దమునకు 07 రూపాంతరాలున్నవట 'పాకృళత వ్యాకరణాలలో సంధిసూూతములు సరిగ చెప్పుటకు ఆధారముగా గణము అేర్పరచుట కష్టమనిన్ని ఒక విధమైన 'పాకృతములో కనబడని సంధి చరియిక విధమైన (_పాకృతములో కనబడుతున్నదనిన్ని ఎ (ప్రాకృతములోనై నా సంధి బహుశముగానే ఉంయిందనిన్ని చెబ్బనారు ఆలాగుననె తేలుగు భాషలొ కూడా నన్నయ కాలమునుండి నెటివరకున్ను సంధికార్యము ఒక్కతిరూానె ఎఆన్నదని చెప్పుటకు వల్లకాదు లొకిఎ ఉచ్చారణ స్వభావమును బట్టి మారుతూ ఉంటుంది అందుచేతనె నన్నయాది (పాచీనకవుల (చయోగములకుభిన్నమూ ఉ త్తరాం్యధ్రకవుల (ప్రయోగములు కనబడుతున్నవి సమకాలికులయినా ఒక్కొక్క మండలము వారు ఒక్కాక్క విధమూా పదాం౦ంత స్వర ములు ఉచ్చరించుటచేల సంధికార్యము కొద్దిగా ఇిన్నము కాక తబ్బదు ఒక్క మండలము వారయినా తో అలవాటు ననుసరింవి ఒకవొట సంధిచేఎ మరిఒకచోట సంధిచెయక సంభాఎస్తారు కొన్నిచోట్ల సంధిచేయ టవల్ల ఒక అర్హమున్ను సంధి చయకపోవుటవల మరి యొక అర్హమున్ను స్ఫురించడముచేత సంధిస్తూతములు అగర్షవి శే షములబట్లీ చేయ వలన ఉన్నది ఐం బి కొత్తవారు (ఊరు కొత్తది అని అర్దము) ఇదె రామనామమై కొత్తూరు అని ఉచ్చాంణలొ బ్టరమవుతుంది ఆలాగుననే పెద్ద ఈతచెట్లు 'పెద్దీతచెట్టు పెద్దఎరు వచ్చి నది 'పెద్దేరు దాటినాము (పకతిఉత్తరం (త్యుత్తరం జండు ఎడ్తబండ్లు 'రెండెడ బండ్లు అక్కడ (న్యు ఉండిపోవలెను అక్కడనుండి పోవలెను గా యడాగమము నేటి నస్యవహారములో తారుమారుగా ఉన్నది మా యమ్మ మాయన్న మా య త్త మాయస్ప మాయయ్య అని పామరులయిన తక్కువ జాతివారి ఉచ్చారణలొ వినబడుతున్నది గాని శిష్ణజనవ్యవహారములోలేదు ఆయా (గౌమముంలో అన్నప్పుడ మాత్రం శిష్ణుల ఉచ్చారణలో కూడా వినబడుతున్నది ఇక్కడ అకారము య్మశ్రుతి అంతమందుగల స్వరము అందుచేతనే కొందరు అయ్యయ్‌ అయాయ్‌ అని కూడా ఉచ్చరిస్తున్నారు ఇఈ ఎ ఎ లు మొదటనున్న మాటలు కొన్ని యకారముతో కొందరుచ్చరిస్తున్నారు ఆ యీతచెట్టు నా యీడు

బాలకవి శరణ్యము లికి ఈ యేనుగు మొదలయిన మాటలలొ యకారిము వినబడుకున్నది ఎవడెనా తన సంఘములో ఉన్న ఉచ్చారణను అనుసరించి ఉచ్చరిసాడుగాని అందుకు భిన్న మూ తా నొక్కడు ఒక కొత్త ఉచ్చారణ కల్పించి చేయడు గనుక కావ్య భాష మ్మాతమే మనసులో పెట్టుకొని అదైనా తిన్నగా విమర్శించి చూడక సూతములు కల్పించిన లాక్షణికుల అనుశాసనం పాటించక లోకవ్యవహరమును అనుసరించి (వ్రాయడమే ఉత్తమము మా ఊరు ఒక ఉత్తంము ఎల్లి ఉన్నది మరి ఒకి మొదలయినవి (ప్రాచీ నార్యధుల ఉచ్చాంణలో వమవాయూరు ఒక యుత్తరము ఎర్లి యున్నది ఎబురియెక అని ఉండినా నేట ఉచ్చాంణములో శః మాటలందు య్శశ్రుతి లేదు ఆటఊ ఓ ఓ లు మొదటి నర్షములుూా ఉన్ని మాటలు వకారముతో కలిఎ ఉచ్చరిసున్నారు అందువతనే ఒద్ద ఒడ్డాది "మొదలయిన మాటలు పద్ద వడ్డాది అయి ఎరవడినవి రా గనుక మావూరు. ఒక వుత్తరము బల్లి వున్నది మరివక మొదలయిన వాటిలో వకారము అదెశముగౌ జంంింది ఎినంభి విసంధి మహావిసంధి కాసంధి దుస్పంధి.--తనాలటాంఎన్ను సంధి దొషము లన్నాడు అప్పకవి (చూ శ ఠి అందులొ విసంధికి శే హరీ ముసరికిని అసుజుండు అద్జనునకు జళలి యనచు నిస్తుగుడి బుపై శృంగముపయి స్వరములకు సంధిగలుప సాగెనేని దానిని విసంధి యం్యడ సత్కపులు కృష్ణ అని ఉదాహారణములు చూఎంచినొడు వొాక్యావసానంబున నంధిలేమి దోషంబు గాదని యార్యులండ్రు ౫౪ ట్య జ బధ న ఆల సత్యము సర్య్యశ్రేయము అదిలేనిచో సర్వధర్మివులు వ్యర్థములు ఇట్లు సంధి విరవూంబు కన్యంబులం బాదాంతి మంద చూపన్లైడు అని భాలవ్యాకంణము లోని సూ(తమునకు వ్యాఖ్య వొస్తూ కడపటి వాక్యమునకు గుష్తార్హ (చకొాశికాకారులు పద్యకావ్యములలో ఎద్యములోని వాక్యాంతము లందు సంధియే యుండవఅెనుాని పాదాంత మందుం బలె తేక పో గూడదు అని అర్హము స్పష్టవరచినారు అనగా వాక్యాంత మెనా చరిణ మధ్యమందు సంధి తప్పకుండా ఉండవలెననిన్ని వాక్యము

వ్‌ బాలకవి శంణ్యము ఆఅంఅము కాకపోయినా చరణాంతమందు విసంధి మూడ ననిన్ని తేంనది పాదాంత మంది నా విసంధి కూడదని కొందరు అంటున్నారు ఎడిగనున్న హనుమభయవిహ్వులు డుగాడు

అరదమునకు సూతు డచ్యుతుండు

అనె పద్యములో విహ్వలు డు శబ్దంబు పూర్తబిందు యుకమూా వచించి గణభంగం. సవరించు కొనుచు బద్యంఎబిల యందును సంధ నిత్యంబుగా రావలయునె కాని (భయవిహ్వలుండుగా డరదముసకు సంధి విిహాంయటి కూడదని వక్కాణించెదరు. ఇట్టి చొట్రను యిధేష్టసంధి నన్నయ భచ్చాం కాదుల మతమందు నిర్వివాదంబు గాన మకాంతరుల యభ్మిపాయంబు (పమాదికంబని ద్వితీయోదాహర ణంబుచే నెన నూవాంపవలయును అని గుప్తార్ద (వకౌశికాకారి లు (వాఎనారు

ప్‌రు (వాఎనట్లు చరణాంతమందు విసంధికి కవి తభయోలు అనెకముూ” ఉన్నెివి ఎల్బుడు౯ లని్మదుతాంతముగా ఒకపాదవము అంతమె ఎలమి అని దాని తర్వాతి ఎరణము (ప్రారంభించినపుడు ఎప్పుడున్నెలమి " అని (ద్రతమునకు ద్విత్వరూనమైన సంశ్షైష కలుగ వచ్చుననై నా ఒప్పుకొవలన ఉంటుంది లేదా చర జాంతమందు విసంధి కావచ్చుననై నా ఒప్పుకోవలణ ఉంయింది. రెండింటిలో ఎడీ ఒప్పుకోలేమం'బ భారతము భాగవతము రామాయణము 'వెదలయిన (ప్రమాణ ఆంధములలోని ప్రయోగాలు అ(గాహ్యూములు కౌొవలఎవసుంది అందుచెల కొందరు ఎదొ ఒకటి ఒప్పుకొంటున్నారి. పాషండులున్నె అన (భాగ శ. 8% చరణ మ హూ! మధ్యమందు కూడా ఇటువంటి రూపాలు కనదఐడుతూ ఉండడము చెతను భయ విహ్వలు డూ డు ఆరదమునకు అని ఉకారాంతముూా చరణమంతమె తర్వాతి చరణము అచ్చుతో ఆరంభించినపద్యాలు అనేకము కనబడుతూ ఉండడముచేతను (దుతమునబు ద్విత్వరూ” సంశేషమున్ను చరణాంతమున చిసంధిన్ని ఒప్పుకోక తబ్బనదికాదు గా

చంణదుధ్యమందు విసంధిగా ఉన్న (ప్రయోగాలు తరచుగా కనబడడములేదు గాని లేకగోలేదు

విజయ విలాసం (11 పు య. లొ క శ కవ్వడి యతివెషము చేకొం యున్నా డు ఇదిగొ అనిన్ని సాశందో

వాఖ్యానము (పు *ఓ9ితలో ఉ నవ్వరు ఎవ్వరైన _ అనిన్ని ఉన్నవి

బాలకవి శరణ్యము లిక్‌ శాసాలలొ కాడా చరణమధ్యమందు విసంధి కనబడుతున్నది ౨ఏగిరివియదిందు గణనమెవంగ గాళకు నెండ్తు అక్షత్సితీయ్యయు మి జశారవాసరమున (0 7 0 ౧8) 9 ఎవంవీువొడ వల్లరుండు అఖండవ ర్తి దీపంబు ల్‌ 78 ) శి మాసురేల్మదులు ఈ రీతి సంసుతింవ (7 22 యుహమాబిఎంఎంధు దునృంధి ఈ రెండున్ను విసంధి కుసంధితో పాటు సంధిదొషములని అప్పకవి (వ్రాఎ నొడు (చొ అబ్బ ౪ రి మహావినంధికి సురళ్‌ యద్భ్బుతంబు అనె ఉదాహరణ మున్ను దుస్సంధికి అందున్నవి అనే ఉదాహరిణమున్ను కనబరిచినాడు వీటిలో శండవ దానిని గురించి ఆంధపండిత భిషక్కుల భాషాభేషజము పేరా 7?_88 లలొ (ద్రుతమునకు అచ్చుతో సంశ్తేషము అనే శీర్షిక (క్రిందను (వ్రాఎనాము గనుక ఇక్కడ మరీ (వత్వేకించి (వాయలేదు (ద్రులము లొఎంంగా (ద్రుతమునకు ఎూర్వమందున్ను పరమందున్ను గల స్వర ముల స౦దివల్ల ఎర్పడిన (మూచెకా,అశ దు) చూచత డు మొ. రూవములకు (ప్రాచినఐవి పయోాలు కనబడలేదు వేంకటనాధకవి రచించిన సంచతం్యతములో మూ(అము ఘనతరఘూర్జరీ అనే పద్యములో సగించటు గౌక యుండినకా అనే (యోగమున్నది ఇటువంటిదే బహులాశ్యచరిక్రము (పు 7లో (నేను ఇడెదన్ని (ఇచెదక్‌లఅన్న్ర అనే యోగము కనబడినది కుగుంధభి శః లుక్‌ సంశ్లెషౌనావి అనే ఆం్మధశబ్దచింతామణి సూూతము నాధారముగా చేసుకొని (నెను ఎలివెతికా(.అన గజఎలిచితినన గ అని ఉండవలెను గాని ఎలిచి తిన గ అని ఉండరాదని కొందరు అంటున్నారు (ప్రాచీనాంధ్రములో ఇటిసంధి లేదనే నమ్మవచ్చును భారితిము కర్షపర్వము (11 82% లో ఉన్న ఉనిచిత్‌పుడు స్థైంతిఎర్విష్‌ (1 తో ఉన్న పల్కితిటు సరియైన పారములుగా అంగీకరించ ము

విగ్ర బాలకఏ శరణ్యము

'ప్రాచీనకవులు ఇట్టి సంధిచేయకపోయినా ఉల్తరాంధ్రకవులు కొందరు రచిం చిన (గ్రంధాలలో దీనికి 'పయోగాలు కనబడుతున్నవి (చూ పటిక

నేటి వ్యవహరములొ కొన్ని మండలములందు. నెను చెబనాను చెశాను మెద లయిన రూపాలే కాని చెఎతిని మొదలయిన ఉ తమపురిష [క్రియారూపములు లేవు ఉన్నచొటను చేఎతినయ్య చేబ్తనయ్య అని (ద్రుతమంది పలుక తున్నారు చేఎ తయ్య చేసస్తయ్య అనేవారు ఉంటె ఉండవచ్చును. (నెను చెతయ్య్వ వంట సంధి చెఎనవారు లోకవ్యవహరమును అనుసరించి చేఎనారా లేక గణము కుదరకి ఛందస్సుకోసము చేఎనారా అని సంశయించవలన ఉన్నది

నిత్య మను త్తమ పురుష్మకియాన్వత అనే ఆంధ్రశబ్ద చింతావణ సనూ(అము నకు ఎవరికి తాచిసట్లు వారు అర్దము చెప్పుతున్నారు భూతాస్ట క్రియా రూఎముల తుది నున్న ఇత్వమునకు సంధి నిత్యమూ ఉండడము ఎప్పముషములలోను అంకే ఉ తిమ పురుషము కాక తక్కిన (ప్రధమ మధృమ పురుషములందు అని కొందరంటునాన్లరు అందులొ అవ్బకవి

వసుధను తమ పురుషషెకవచనమునను

దక్క భూతక్రియా పదోంతముల గలు

నిత్తులకు మీ ద నచ్చులు హతునపుకు

నిత్యముగ సంధులు ఘటించు దెత్యదమన

తే పుడమి సూళతకో క ముతమ పురుషమనుచు

దత్సురుష మెల్ల - గొనరాదు తద్చశూక్సి

మున్ను తిజ్మధ్యములతోడ నెన్నుకతన

నిత్యముగ (బ్రాణసంధి దానికి ఘటించు

అని నిత్యవిధి ఊఉ త్రమప్పరుష బహువచనము (వధమఎురుిష బసహువబనము మధ్యమపుపష ఎకవచనము బహువచనములకుచెబ్బ వింఎఏఎ మివాం మునీశ్వరులు దీవించిరట నీవు నేలితివట మీరు గట్టితిరట అని ఉదాహంణములు చూఎంవి నాడు అంతేకాక కూర్చుండిరి యొండొరుం గదిఎ అని శ్రీనాధుని నె షధము(౫ 86) లోని ప్రయోగము నాక్షేఎంచినాడు అయితే అడిదము సూరకవి పధమపురుష బహువచన [కియారూవములందు సంధినిత్యము కాదని లక్షణముచెబ్బ (చూ త్తే లక్షణమ్సు ఆదిపర్విము (౫ 1 82) ఉద్యోగపర్వము ( 11 88) నై షధము(౪ కల్సి లోని పద్యా లుదాహరించినాడు. ఇందులో వెదం పద్యము ఎత్తోగీతి రెండవ

బాలకవి శరణ్యము ల్‌ వరణములొ ఇచ్చిరి యందు కొంద అ అని ఉంటే భారతము అచ్చు (పళు లలొ (బురవంఖ్యలకు నిచ్చి రందుకొంద అు అని దిద్ది సవరించిన పారము కనబడ తున్నది యువర్హలోవము మధ్యమపురుష మువర్హ*౦బునకు హలవసానంబులు ఎరంబు లగునపుడు లొపమువిభాషనగు చూడుము +- నన్ను---దూడునన్ను చూడుమునన్ను చూడు మనియె.--వినుషునియె. _ఇచ్చిట నచ్చు పరంబయినది కొ బటి లోపములేదు బాల అవి సంధి ౪౬ వృతి౭క మధ్యవ మువర్షికంబున 'కెల్లయెడిల లోపంబు విభాషనగు నమ్మకము +- ఇట = నమ్మకిట నమ్మకుమిట బాల సంధి ౪౨ ప్రాచీనాంధ్రములోని (ప్రయోగాలు ఈసూ(తములలో చెబ్బనక్షేఉన్నవి గాని ఉ తరాం[ధ్యగంధములలో మువర్జిము లతోఎంచి దానికి పూర్వచుందున్ను ఎంమం దున్నుగల అచ్చులకు సంధిచేఎన ప్రయోగాలు అనేకముగా కనబడుతున్నవి (చూ పట్టిక) చు యుకారాంత(క్రియల (పార్దనార్థక రూపాలు నేఎవాడుకతో చెయ్యి. చెయ్యండి పొయ్యి జౌయ్యండి తియ్యి తియ్యండి అయినవి వీఎకి అని చేర్చితే చెయ్యమని చేయమని చెయ్యండని చేయండని పొయ్యమని పోయమని పొయ్యండని తియ్య మని తీయమని తియ్యండని అవుతున్నవి రఘునాధ మవాపాలుని పార్వతీపవరిణ యము (పు కథ్రిలో చేయమని అనే యోగము య కారము యకస్టలనుందు నిలివిఉన్నది అకారణఎ.౧౦భధభి తత్పమ శబ్లములందు ౧ ఆము గంగను 9 వదం పరిఖనువార్జి (ప థి చేషడిగ భరంచు 11 08 ఎటో వలభనుచు (1 $ ళు అవాలి లి క8ఏక దూతని ( 28 రాము మిఖ్యని (వ శి చం వి మాయో [1 7. వరా పరమాత్మందురు రామా మాయను వేం చ కరుజీ (ప 8) (మాయ + అను ౪72. శశి వేశెఎవంచిదొ (వళ

2 68 బాలకవి శరణ్యము శామిస్త చరితా (84 శిళి మర్వాదగునే (8) సురౌ (4 శుక నిందవు (వ 55 వా ర్తతనికి (49) హంస మవబామెట్టిదొ పద్మ ేఅయి (7 80) చండశర్వ్మను శ్రీ వాచకములందు థార అళ్వ ఆలుబిడ్డనక (7 జ్య వసు అవ్వని (1 80) కుచే బేలుండు స క్కి ఎవ్వతొ (పు వి పాంచా దాయో జోయో షష్టీరూపములందు మను నోచినవ్యలట (129) ళో రనందు (17 4 నేతలిండ్ర (18) ఖభాగ ఆర్యువొద్ద 010) మొల్ల రా మనందజ (యు ఠి ఖార రాజువొద్ద (ఆది క! | రామస్త మామన్నకొడుకు (860) ఇక 20 111 6) రక్కా పద్యనులొద్ద (ద్రుమములొద్ద పాండు తనయులందు (ఆది స్‌ 27 ఐం తల్లి దందురొద్ద (ఆర 1 82 - వి వాందు (11 80 అనాధులట్ల (ఆర 11 05) సానం మానవులానద (9) (కియలందు (ఆర 1 66) సారం చందమామల్లుడు(పు 5 55) కన్యలట్టి (ఆం 28) హంస తనింట క్యార్థక త కారనంథధి అప్పగురెటి గిప్టబుగు (17 820% కృష వి లందిద్చి. (02) ఆము అందిచ్చు (11 22 71 8 గౌరి ఇమిడున్న (పు జి అందీకా (| 25 చమ చూచిడె (18) చిందిచ్చు (| 85 గుచ్చెక్తె (౧8) ఒదిగుండు (7 వి గ్గ చం వి చెబ్బడము (పశ) ఇందు ఏయెడనుండిటకు (1 24% చిత భా వీకించర్జునుండు (11 24 ఉన్నై. (వ్రాత కదిఎనప్పుడ (89% చెన్నబకొరిఎు * (57) 'పెనగాడి (8 ఇ) ఉందిట (787 56) ఉరా తేలాడు ౧ప 0 రిబ్బంవిటు (50)

బాలకవి శరణ్యము వ్లిల్లి ఉ హరి అందిచ్చె (1 4) చెన్నుము అంటాడు (25 కవిజనచ ఎుండాడు ( 89 జైమి ఒనరించెదురెగు కవిరా వాందుండె (పు 8కి చూచరిల తవిసం (ఆవుఎష్ర-_ ఎదిరించాకర్ణ (1 80 ఎండ నుండిట (పు?) లొడిగేఎ కాం ఆండదీక (౫ పు విల్లా పె్టది (1 శ్ర కళ అఃదీది వలు గిట్లు త! రథ్‌ ౨ందిచ్చు (1 00 కొమ్మని ౧౫ షక కువె ఎటిచ్చ (89) (మోొయించం [5 602) కువ అ౭దిచ్చు (౧07 8) తొండ పాడాడంగ (82) సట్టీల్బు (88) నిలుచున్న (8 శ్రా కృష్ణ రింజిర్లిదిగో (17 పట్టిద్భు (85

• అందిచ్చు* (4 ధను ఉంచే (58) కాచు ( కర్రి ప్రభు ఉలరికులికి (ప యో నిరా లాల కౌం (01 త తగిలున్న (స శిరి వెఅచిట్లు (1) చూచెబుంగుదును (స క్స్‌ నిర్వవిరా 'తేలాడ్‌ (89) ఎమసనందు (42) (పద్వి నిలిచుండు 60వ ఎజు గిటు (6 ఉలికుల్కి (1) పారిందాతని (74) కదలిపో యాతని (4) నీలా పొంమంణ (1 శ్శ్రీ నమ్ముంటి (జ) వంద నగేబ్పంచుక బస నిలచాడెడు (పు త ాడాం (220 ఎజిగుండరు (ప 0) పటా వధించేని (75 అందిచ్చు (ఏ 89 వవ్మీ అందిన్‌* (1 ఠి ఎతికిచ్చి (పు షి ఎక్కడినుంం- ( 92) పొంచిత్తి (ప వాళ్‌ పాండు. ఎాడాడు (1 8%) బహు మళ్షైులాడు (ప 4) ఉండుండి (1 800) అందీ డు (పు 84) ఉండెలెంచెకా (1 252) కదిబట్లని (11 6 పారి అందిచ్చు (1129) తల చిటు (1 6046) పార్వ [తోఎయ్యదే (09). భాగ మట్టాడు (మ 72) చిందీతాపంబు (80) అందిచ్చు (౪11౪ [1 తి (ఛటో అణ గుండె (01 49) కొఎచ్చె (ఉత్తర ౫ 728) సంతిఐల్లహంళరు డు(1 8 ఎఆజీంగెలంగి (1౫ గ్‌ ల్స్‌

జ దాలకవి శంణ్యము ఎదిరెదిరి (౮ న ఒదిసుండి (౧౧1 జ ఎజింగెంం% (1౪ సలి భాం ఎట గంవిడే (ఉ శకి (వభా చెప్పంవడి ఇ ( న చెరిచ్చలుక౯ా ( తలి భార అందిమ్ము (వి 1) విం సేవింఏం౯ (ఖ్‌ వీము తెలాడు ఃగ ( ఛి య పొలనాద ( ర్‌ భోజ అందిచ్చు వ త! 280) విజ అనవలసంఎ | ౨] చొచ్చడవి (నాతల డిగిచ్చునో (0) రా వదిడు (౮57 858) లల ము లలిత మొ రా అందియ ( కొండ(అబ్బెలుం (1 లి రాధా పండుంటి ల ( ణి చేం ద ఎలెఫెంకొ (౫ క్‌ రాధి పట్టిడ్వరము. (ప 85 వ బన హ్‌, ఉడిగుంట 'తెవృతు3 (వ లి చెబ్బడు ల్‌ 1 29 జా ఉంటి ( ల్స్‌ రామా. చెటు (౮ (౧ అందియ్యవె (17 త ఉండిటు (17 2 ఖీ శశి పటటజ్బ (పు 70 రా అందిచ్చు (య బ్‌ 1 ఎకుండూరికి (పు కి రామరాజీ దయమాలటు (209) వ చూపేరువార (వ వచ్చటు (388) పరు (౫) ఉండే (84 848) శృం కూల; (జ్ర రాఘ చూఎనకులు న పుర్‌ ఎ కదిసెన్నడు (వ 5 రుక్మా గుడినుండె (౫ , శతం ఎలు గడ్‌ (పు 54 చేసెంత (ప పు కల్‌

క్కి వె క్కేడ్చిన రు దక్క పొందడ ( ఓ | వెక్కి వెక్కాడ్చి (1 ్సి వరా దా గుండు ( శి త క్ని ఖ్‌ దివిందఇజత ( 0 వనుంగునె క్కేల (ప 0] హంస ఎడున్న (1 1) నడిచాడనేర్చె (ప 8 చూచిది 1 కైన మరచుందివి (1 ల చూవదయత [17 తిగ్రి సమీ ఉండెటు (0 5 చూచదియును (17 8 పండుండ (1 పే దాగుండు (17 భీ సొనం కొంచితనికి (ప త) ఆర్బెపరొమ్ము (౧17 8) తెచ్చిచ్చి (వ క వచ్చిట (7) సొరం ఎటుబోయెదు (వ కీ

బాలకవి శరణ్యము ల్లి ఎవూనిటు (వు 80) తలచట ౧ 85) పట్టియ (వు €0 వట్టచ్చు (౧ జ వంచాజంచక (ఏ 5 ఎట్లీ మేడకు (1 24 జెబ్బవెత్తిటు (1 వివ) అత్త వంటి

అప్ప ఆఅవడె (* 288 కవిజ వెలదని (1 78) వెణుకకిట్టులు (1 808 కవిమ ఇజ్జందురు (పు లె

ఆమ అతనింట (8 మజ్ఞందురు (ఏ 5) పుట్టింట (7) కాశ తితొల్చి (వ 7) ఒంటొల్లె (£ 52) కుచే మోచేయాడుకా వంటతివ (1% 68

ఆరవ పాలకడలల్లు డు-(దెవవర్గు గ్ర కువ 'పెదవెత

ఇందు. నెమలీకలు (శ్రి 48 కృష్ణ వి పొక్కేలందము

ఉ రా చెక్కిలేమి ( 2) కేయూ వ్రాతే (5) ఎప్పశులుంగు (ప రి శ్రి చం వి పుండందె

కివిక కా కేమి (189 మనవాలకించి

జమ వొానిందము (0189 భాగ ఈశ్వరైన క్‌ ఉ (| 6

జూ అహుతనుచు (1 శ భార రాతిరెల్ల (ఆది ల! 00)

తొండ దంతొ (శ 5). భీమ ఎనాజ్ఞ ౧ ౪ బంతొ (80% భోజ చెతార (౧1 7౧ కొభికొ (5) మిత అంటాకు (25) వెండందల౦ంబు (406 మొ రా పనయ్యె నేని. (అర 85) పదై దయి (8 ఠి య అరటాకు ( థి కిచారేది (85) వెలితేమయు (78 ఎాడ్డొకింతి (8 5) రాధా పనేమి ఎదార్వేల (11 50)

నస. వానిస్నీ (థి సరా (౧

ని్వవిరా మంవిదటంచు (ఓ) రామవి కౌళిందైన (64

నింం అందజీండ్రకు (1 28) సాటగు (8)

వంచి ఇ టాతని 64) వారాడుబిడ్డ (8)

పట్టా సమ్మతే (54) తేలివంది (0 గతేమి (6%) తెలివెల్ల (89)

/? గాలకవి శరణ్యము ౭ కా (79) బక్కా కొల్లిఎబ్ల (1 (ి రా (ఈ ౯ (8 ఈ సవోదవ (54% ం 11 275 లేశపడాదము క్‌ వి పు వెదాటలకా ( 08 వద్మ ఎవ్వనింట ([ 94 [£ 5) కావట్‌ంది (౫ ॥ క్ర చ (12 ట్‌ ౪11 89) కందంత ( క, చశెన (1 | వత్తిడి ( ్ర వేం చి ంతెబ్దుం (ప 11 పార్వ తడార్చువె ( గొదలేతి ( ] (శి నో శి యమ వడతిటుచూడు వదయ్య ( సానగు [1 వైం (బిజ్మావారెట్లు (1 నీ బస (ప్రా కంచెడువాడల (య ఫో ఎటంటీ (పు 82) నా కా కరుపులు (89) న (50) బస (ఎం) పు 06) తలించికి శుక అనతిచ్చు (వ 5కి హంస "అలనాట సానం కొందతొడలు ( ః సారం ఏటావల (వ 28 చువోవిణంధి దున్సంది జ్‌ న 228) న యోఒనము న్నరమేం ( ఉ నై ఎలుచున్నిక (ప త్ర విదా ౦సులున్నెజుంగలేరు (1) ఉ హ సర్వాంగుని న్ననుళ్యూతా ణి స్‌ ధారుణికన్నే గి (1 ( ౪2). భార ఎన్నడ న్నేని (ఆద్‌ ౪1 4) కళా బలెన్నురుళోభా (11) తికిన్నరుదుగ (లర 892 ఏ న్నేయెడ (1 8 ధైర్యవృతి ళా తట కుచే అన్యులకున్నే ( ఈ ఫీమ ఎడమన్నర్హాంగలక్ష్మి ( గి నృఎంహపు ఎప్పుడున్నెలమి' (1 75) మను. పయ్యెదకన్ననువైన (11 48 పట్టా మునికిన్నభిషేకము _ ' (20 జశే ఈప్పరిన్నెచట "- (11 (1 ఐం ఊచున్నాక ప) రా వి సంహారులునై్నన ఎప్పుడున్నిక (48) రామ స నింబంచిన్నిప్‌ నీకు (20) అగుచున్నాయాసము , డం దెళిన్నేని (2) కోటులున్నచ్చటి (౪) అణుచున్నెందల (గ తలికిన్నధిక స్పతిన్నాయ్యినికా ( వాచస్పతిన్నార్యు పాంచా లీస్‌న్నెగ జిమ్ము (5) విప ముకునైన (౮ 7 పారి తానున్నాంచెంబు శుక తినియెన్నిమాజు (పు తి రంగరాట్‌ (౧ ఉట ఎడన్నొకచో (ప 5 భాగ వెసన్నార్తును ( లి

బాలకవి శరణ్యము లిలిత్రి పాషండులున్నైన ( 88 _సానం సదనంబునన్నవని (45) సం్వమున్నతని (౫1) పొందితిన్నేమిగావలె (94 కదియన్నోహో (05 24% హరి క్షోభమునాందె న్నీ విధమున సంసరుకా ఆరాధిత (1 £8లి (0౧౫ క్రి ఉతయథ్రురువ (కియాంతయందలి ఇత్తూనంధి అబ్బ నే బిలివితన గ (ఈ 8 శుక వచ్చితివనినాధ (ప జు ఉ నె పట్లువడితింక (ఊళ) సమీ వచ్చితసురేంద్ర (1 58) కుచే పౌందితనేక (070 సాన మెచితింతె (ప కక్‌ జెయి దక్కి=తని (1111 తి ఎఎతంతె (వు కిట్టి భార ఉనిచితిపుడు (కర్త 11 829) హంస తెచ్చితింటికి (1 క్రి పల్కితిట (శాంతి 1 4 హారి నేను దొడరి తిప్పుడు (ఉ 70) వేం చ ఇచ్చితిక (వ 4) (వ £ యువర్లలోవయ పూ తెల్పన్న (ఫు 5) హంస వాకిలిదీయని (11 55 మార్క చెప్పనినకా రామ ఇందయనుచు (చూ శరా విజ కూర్చుండని (11 గెలుచు వ! వౌతవడ్డ యాళులు పలుకుఎ పొందులేక రసభంగము 'సెయుచు. (బాతవడ్డ మా టల దమనేద్ప సూఎ యొకటక౯కా హృదయం బలరింపలేక యే ఫొలమును గొని యచ్చిక్రమముం దమ మెచ్చుగ లొకి మెల్లన ప్వుల బొరయం జరించు కుకవుల్‌ ధర చుర్విటులట్ల చూడ గన్‌ ధించినాడు సంసకవులందరూ ఆలాగుననే అన్నారు మళ్లే మొగ్గలు వికఎంచగానే గుష్పున వాసనవేఎనట్టు పద్యము చదవగానే వినేవారు చట్టున భోవము తెలుసుకొని సంతోషంచేటటుగా కవిత రచించగలవాడే కవి అనిఎంచుగొంటాడు న!

చిలి దాలకవి శరణ్యము తేనసాక నోరు తియ్యనయగు రీతి దోడనర్ట మెల్ల దోపకున్న గూఢశప్ద వితతి గొట్లాడు వనియొల్ల యూ గ్చెవిటివాని మున్చటవయ అన్నా-చఎ మరి ఒకరు. వాడుకలో లేని పాతమాటలు అరిగిపోయిన నాజెముల వంటివి చెల్లవు సంస్కృతము లౌకిక భాషగా వ్యవహరి మందుండినప్పుడు వేదములలోని శబములు కొన్ని పాతవడినవి భాషానుశాసనముచేఎన పాణిన్యాదులు అటివెదిక కబిములు విడదీఎ వై దికీస్యకియా అనుళాఎంచినారు అఏ౨ రెౌకిక శఎవమీప5వతె లోకిక వ్యవహం మందు వాడగూడదని ని షేధించినారు వె అనై ఇంగ్రీషభాషలో నెడ (గ్రంధములు చిస్తూ ఉన్నవాల నేడు లోక వ్యవబావమందు శిష్ణులందరూ వాడుతూ ఉన్న శబ్దములేకాని 'షేక్‌న్స్పయరు మొద లయిన పూ్వికవుల [గ్రంధములలో వి వై బిలులోనివి పాతివడ మాటలు వాడరు వాడగూడదని నిషేధమున్నది కేక్‌ బ్బయరు కాలమందు దర్చాట్‌ కవిఅయిన సెకా సరు పాతవడ్డ ఎూటలతో బడాయి కవిత రచించినప్పుడు చెకాశాన్నకా కే ఆక్షేఎంవినాడు. స్పెన్నరుభాష పూర్వపుదీకాదు నేటిదీకాదు అది ఎభాఇాకాదు అని అన్ని దేశమలలోనూ ఇదే. కవుల సం్యవదాయము (బంట లందరూ పాత భాషల నేదృకొన్నవారు కాకపోవుటచేల ఆబాలగోపాలం అందరికీ సుజోధముా ఉండెఎటు ధాషారచన ఉండడమే గొప్పగా ఎన్నిక పొందినది డై9డకా వర్‌డ్‌క్‌ (దరొత్‌ క్వైజ్రలయిన ఇంగ్షీష కవులు వాడుక మాబలతొనె మనోషంముగా కవిత కూనవ్చువచ్చునని చెబ్బ అఆలాగున చక్కని కావ్యాలు చింది .వృులంఎ మారదరు లయినాట అప్పటి నుంది ఇంగ్లీషు కవిత ఏిజ్బంభింవినది అనక సాటకొలో కధలూ రచించి _పఖ్యాతి పొందిన మహాకవి గాల్‌జ్‌ వర్చి అన్నాడు ___ గాం 6 26 400065 98 012005 08 5 05 110828 6 రుంకే ల 96 2 08065 *౪1 6% 222622 €0 06004002 60075602 00 0 ఏళముడం 8885 ౧౨2 3 620156 లొకములో మనుష్యులు మాటాడుకొంటూ ఉన్నట్లు తోచే సంభాషణలు కల్పించి వినేవారకి ఉల్లాసకరముగాను మనోహరము గాను రచించిన కధ సారస్వతము అని 'ేక్‌బ్బయర్‌ రదింవినట రదించవతె నంజటే 'షేక్‌బ్బయర్‌ నాటకాలలోని మాటలు మనము వాడడిము అందీకు అనుకూ పడదు 'షేక్‌న్బయర్‌ తన కాలములో అందరూ వాడుకొనే మాటలు ఎలాగున (యోగించినాడో ఆలాగున మన కాలమందు. వాడుకలో ఉన్న మాటలు (పయో గించవలెను అని పెళల్లీకవి తన అభ్యిపాయము చెబ్బనాడు

బాలకవి శరణ్యము విగ్‌ బంగాళీభాష 50 ఏండ్త(క్రిందట కావ్యరచనకు ఉపయోగించలేదు పండితులు సంస్కృృతములో నే (గంథాలు రచించేవారు కొంచెము మందికే సారి స్వతమువల్ల మేలు క౨గేది ఒకటి రెండు తరములలో బంగాళీభాష వాందూదేశములోని భాష లన్నిటిలోను గొబ్బదయినది శిష్ణవ్యవహారమందున్న చలిక్‌ భాషలోనె నానావిధ మయిన (గంధములున్ను బంగాళీవారు రచిస్తున్నారు మహాకవి అని పేరు పొందిన రవీంద్రనాధ రాకుర్‌ గారు రచించిన కావ్యములు ఇంగ్లీషు మొదలయిన యూరోఎయన్‌ భాషలలోనీకి తర్జుమా అయినవి పాతవడ్డ మాటలు ఆయన వాడరట పాతవడ్డ మాటలు అపరిచితము లవుటచేత (సజలు అట్టికావ్యములు చదవరు చదివేవారికైనా ఇంపుగా ఉండపు అట్టివి రచించడము వ్యర్ద్ష్వవయాసము శబ్లముల రూపములే కాదు అర్హములుకూడా మారిపోతవి అర్ధము "మారిపోయిన. శీబాలు (పయోగించే కవులు (భమ (సమాదములకు లోనుగాక తప్పడు ఈ నూరేండ్లియి తెలుగుదేశమందు పుట్టిన (గ్రాంధికాయధ్ర సారస్వతము లో అపళబములు మెంసేగా ఉన్నవి నూరుగురిలో పదుగురై నా ఓనమాలు నేర్చుకున్నవారు 'తీనుగు దేశములో లేనబ్బుడు (గాంధికాం్యధ్రము తెలుసుకోగలవా రెందరుంచారు అట్టి భాషతో రచించిన కావ్యాలలో తప్పొప్పులు కనుక్కోగలవారు అరుదు అందువల్ల అపళదాలు _సయో గించి బడాయి కఎత రచించేవారికి తగినశా న కావడములేదో" ఇంగ్లారిడు మొద లయిన దేశములలో బడాయి బట్టబయలు అయినప్పటినుండ్‌న్ని కవులు విచేకముతొ మెలగుతున్నారు బడాయి తెలుగు కవిత ఎలాంటిదో మూఎంచవవలెనంకే “పిద్య(గంథము రచించవలెను ఇప్పుడు ఇక్కడ ఆవిషయము విస్తరించి విశదపర్చడ మనకు వల్లపడదు మచ్చు. చూపించుటకు పెద్దపేరుగల ఒక కవి రచించిన పద్యములు 'రెండుమ్మాత ముదాహరిస్తాను శ్రీ చిలకమర్తి లక్ష్మీనరఎంహముపంతులు గారు వాల్మీకి సం్యగహ రామాయణ మనే (గంధపమందు అయోధ్యాకాండలో దశరధుడు చనిపోయిన నాడు అయోధ్యాపట్టణము ఎట్లుండెనో వర్ణించిన పట్టున ఈ పద్యములున్న వి గి పారివేశ్వరు డటులంద బరమపదము భాల్య్‌ లతనిచుట్టును జేరి ధైర్య మెడలి తిరములను మోదుకొంచు వక్షస్థలములు దిగులుగొని విలఎంచిరి దిక్కుమాలి (54 గి తలిరు టోండ్త యా(క్రందనధ్వనుల తోడ బౌరజనులు విడుచు బాప్పములకోడ శోకదేవత వబయించు చోటువోలె నలరె నారేయి నా యయోధ్యాపురంబు ( కక్‌ 686

226 బాలకవి శరణక్రము

"రెండో పద్యములొ నాలుగోచరణ మందున్న మొదట మాటకు (ప్రాచీనాంధ్ర భాషలో ఏ అర్హమున్నదొ తెలియకి అసంగతముగా అది (ప్రయోగించినందున రస భంగమెనిది ఆ మాటకు అర్హము తెలిఎనవారు రొతపడి ధూత్కారము చేయక మానరు అలరు అంటే (వకాశించు. సంతోషంచు. ఒన్సు అని అర్హము

'దేవర అనెమాట (చధమ పురుషబహువచనరూ పముూూ ఒక్కాయ విికమార్క చరితలొ (ప్రయోగించాడు దెవర విజయంచేఎరి (౪7 68 అతని తర్వాతి తరము వాడె న (శ్రీనాధుడు ఈ మాకే మధ్యమపురుష బహువచనలటూవముూా యో 7౦ఏనాడు- మొదలం దెవర యానతిచ్చితిరి (హరవి. _ 8) ఎది(వ్రమాణము

పాతవిడ్ర మాటలు వాడితే ఈవిధముగా రసభంగము అవ్పతుందనే తిక్కన వాటిని విడివిపేస్టవలననదని ఉపదేశిందినాడు

45 అన్యదేష్యాయులు

(వవపంచములో ఉన్న దెశములతో ఇంచుమించూ అన్నిటిళోనూ ఇంగీష వారికి సంబంధమున్నందున ఆ దేశభాషలలోని శబ్దాలు కొన్ని ఇంగ్లీషుభాషలో చేరి నవి ఇంగ్షీషు నిఘంటువులోని కెక్కినవి (వాసె విషయమునుబట్టి అన్య దేశ్యములు (గ్రంధరవనలొ ఇంగ్లీషువారు వాడుతున్నారు కపులుకూడా కావ్యములలో (ప్రయోగి నున్నారు. తక్కిన దెశములలోకూడా ఇట్టి ఆచాంమున్నది మూద వేల సంవత్సర రముల [క్రిందట (దావిడ భాషలోని తోతై (౬నెమలిఎట్ల్ర కణఖుప్పు కాత్‌పు (ఆచాల్చిన్సి ఆరిన (బియ్యము మొదలయినవి కొన్ని శబ్దములు ఆ పేరుగల వసువు లలొ కూడా యూదుల దెశమునందు సుపరిచితమైనవి గనుక వాబూభాషలొ చెరనేవి అరిన శద్దిమె (గీకు భాషలో ఒరుణా అయి ఇంగ్లీషులో చెరెసరికి రైస్‌ గా మారినది ఆజా నెయను కత్తలాని మొ శబ్దాలు అన్య దేశ్యములు సంస్కృత భాషాపండి తులు వాదికి సంస్కృతమే మూలముగా వ్యుత్న త్తి కళ్చించినారి ఈ విషయము సాకల్యముగా విమరి ౦చి క్రీ శే వేదం వెంకటాచలకాత్రగారు కొన్ని వ్యాసములు రవింవి భారతిలో ప్రకటించినారు యవనుల జ్యోతిక్శాస్త్రము మనదెశళమువారు నేర్చు కొన్నందున సంస్కృత (గ్రంధములలో పోర కేంద్ర వంటిదేకాక రాశిచకము లోని మేషాది శబ్రములకు పర్యాయ పదాలుగా యవనళబ్దములుకూడా వాడుకలోకి వవ్చినివి * యబేనులు మహర్దలవలే పూజ్యులు అని వృద్ధగాల్లడు (శళంబంచినాడు

౩ [కియ తాబురిజితుము కులీర లేయపాధెయయూక కౌర్పాఖ్యా

కైక అకోకెరో హృదోగ శ్చాంత్యభం చేళ్టమ్‌ శబ్దకల్బదుమము

వ.

బాలకవి శరణ్యము లి మని తెలుగుభాషలో అన్యదేశ్యములు అనేకమున్నవి కవులుకూడా వాడు తున్నారు అచ్చ శబ్దములు ఎ యే భాషలనుండి ఎప్పు డెప్పుడువచ్చి తెలుగులొ చేరి నవొ ఎవ౮ాగున మారినవోమన తెలుగు పండితులు విచారించలేదు శ్రీ వావిలికొలను సుబ్బారావుఎంతులురు తమ సులభ వ్యాకరణములొ రొజు ఖర్చు జమ జాబు మొదలయిన తురకమాటలు (పయోగార్హములు కావని ని'షేధించినారుగాని ఆయన ంచింవిన సుభద్రావిజయము (పు కళలో కంతుతేజీ అని (పయోగించి నాయ. తేజీ అనే శబ్దిము సంస్కృత శబ్దమే అనుకొన్నారా (ద్రావిడశబ్దమే అను కొన్నారో అచ్చతెలుగే అనుకొన్నారొ (శీనాధుడుమొదలుగా గొస్పకవులు అందరూ ఇటి అన్యదెశ్యములు యధేష్టముగా వాడుతూ నేఉన్నారు మనదేశము ముసల్‌మాన్‌ టోమవులు దాలాకలము పరిపాలించి యుండినందునను ఆ బుతమువారు తురు ష్కులు ఎరానులు అరబ్బుటమొ వారు కొటానుకోట్లుగా అన్నిమండలములలోను ఎరనివాసము ఎర్చిరచుకొని మనకు తోడివాపులయి ఉన్నందునాను వారి థాషలో కోరని అంబ్బీ పారిఎ తుర్కీమాటలున్ను వాందీమాటలున్ను ఒక్క మన తెలుగు లోనె కాదు అన్నిభాషలలొనూ చేరినవి ఈ తురకమాటలు అపరిహర్యములు సరినకఏతకి ఆలంబనములు (శ్రీనాధుడు అక్క_డక్క_డ ఒక్కొక్కమాట ఖు మీరన్‌ (హర రి వొ అని (పయోగించినాడు గాని ఆంధ్రకవితా ఎతామహుడు [చముంముగా ఇట్టి శబ్దములు తెలుగుతో పొదిగినాడు (చూ మను 8 28) ఆ ఎమ్మట ఇచ్దేరచన ఎరిపాటిగా కనబడ తున్నది (చూ అనిరుద్ద 8.8 హంసా 988 _8546 తిప్పు కృష్ణమూర్తిశౌజ్రగారు రిదిందిన ఉత్పలమాలలు ) నార్మను రాజులు ఇంగండు జయించి వారించిన కాలమందు నార్మన్‌ ఫ్రెంచి శస్టములు ఇంగ్లీషులో కలిననపే మి తెలుగులో ఉర్దూమాటలుచేరి భాషాభివృద్ధికి కారిణములయినవి నాలాఖరువలెనే నెలాఖరు మాసవారీ బెసుర్యాది పెత్తనదారుడు కలక్టరీ నిజా యితీ గుమసొగిరి బంటొతుగిరిమొదలయిన శబ్దములు ఎంత పొందికగలియున్నవా చూడండి బాందూస్తానీలొ కుడొల్‌ అంటాలు 'వేలకొలదిగా ఉన్నవి వాందూస్తానీ మాఎలు నిత్యవ్యవహంములోొ ఆంధధ్రభారతిశరీరములోని అంగములయినవి ఛేదిస్తే ఛాయములు పడకతప్పదు ఆంధనామసంగహము మొ నిఘంటువులలో ఉరూ మాటలు తెలుగులకు పర్యాయపదాలుగా పూర్వుఠే చేర్చినారు ఎకిమీ డు పాదసా యేక మన్నీడు సాహేబు రాయడు (సాంబ మాన) (బౌణ్యనిఘంటు వులో ఇవి అనుబంధముగౌ ఉన్నవి శబ్దర త్నాకరి మందు వాం అనే గుర్తు గలిగి కొన్ని మరికొన్ని అన్యదేశ్యములయినా 'దేళ్యములు గాను చాలా శబ్దము లున్నవి ఇమ్నూ రేండ్రయి ఇంగ్లీషువారితో మనకుసంబంధ 'మేర్చడ్ణ్డది నూరెండయి వారి భాష తెలుగువారు నేర్చుకుంటున్నారు వ్యవహారఎిందు అనేకమయిశ అంగిషు మాటలు పావమరులుకూడా వాడుతున్నారు వాటికి మారుగా తెలుగు మాటలు వోడితే

228 బాలకవి శరణ్యము సుజోధము కౌవు పాళ్ళాత్యుల జ్ఞానవిజ్ఞానములు ఇప్పుడు ఇంగ్లీషు భాషద్వారా మన వారు కొందరు సంపాదిఎన్నారు అవి దేశములో వ్యాఎంచేటట్టు చెయడమునకు దేళ భాషలో ఇంగ్షీష మాటలు చేర్చువలెను ఇంగ్లీషు మాటలు సంస్కృృతశబ్దములు ఉర్లూపదములు మన భాషలో కలిఎపోయినవన్నీ మనమాటలే అవి విడివితే వ్యవ హారహాని బడ్జెట్‌వంటి విషయములు చర్చించేటప్పుడు ఆంధ్రపత్రిక సంవాదకులు ఒక్క వ్యాసములొ నూరుఇంగ్రిషు మాటలు (పయోగిన్తాలు. బాలకవులుకావ్యాలలో జొచిత్యమునుబట్టి అవి _పయోగించవచ్చును మకఠుకుమల్లి నృబంహకవిగారు ( 8620లో రచించిన చెన్నపురీ విలాసమందు ఇంగ్లీషుమాటలు ఇంపా కూర్చి నారు.- ముదమంద మదరాసు గౌర్నరు౨ చెలిమి వాటిల గానే సెలపుసేయ బందరు పుఠరములోపల గలెక్షరు...జడ్డి కర్నులు మొదలుగా గలుగు దొంలు (ప శ్రి శ్రీ తిరుపతివేంకకేళశ్వరులు గామాఫోను మోటార్‌కార్‌ ఎడరు జప ఐబంటోతు వర్తించినవ్వుడు వొడిన ఇంగ్రీషమాటలు అందరికి శావ్యముి ఉండ లేదా ఒప్పులకుప్ప అనదగిన ఖండకావ్యవు పండుగ కట్నములో బాలకవి ఛ్రీభోగరాజు నారాయణమూర్రిఎంతులుగారు (ప్రయోగించిన ఇంగిషముమాటలు ఎంత అందముగా తెలుగుమాటలలో పొత్తుగూడి ఉన్నవొచూడండి ” ఆసా పోస్తాఖసున పోస్టుసెయు డొక జాబుకా రెపు నామాటలకా "జస్టుంజేయ గవచ్చు. స్టార్హిమిడియేట్రి యంచు వె రిచ్చుపే ఏట లం మా బెస్టన్నింటను వై రుచూచుకొనుచుకా వేవేగ మేల్‌ "పెంినుతో నేసారానత డారణాలెకద మీకేమెన వేసెనచో బద లు న్‌ కవీణాం 'స్వేచ్చాపరవశత్వాత్‌ అని దండి చెబ్బన మాట(చూ కావ్యాదర ౦ పు 2) ఎలియట్‌ అనే ఇంగ్రీమకవి ఒక ఇంగ్లీమకావ్యములో ఇటారియన్‌ఫెంచి వాక్యములే కాక సంస్కృత శద్దాలుకూడా (సయోగించినాడు కడపటి ఎద్యములోని కడపటి పాదాలు ధ త్తదయధ్వమ్‌ దమ్యుతళాంతి శాంతి శాంతి (వేణి ౪7 2౨) లాలారూక్‌ లైట్‌ ఆఫ్‌ఎష్యా వంటి ఇంగ్లీ షుకావ్యములలో బాందూదేశభాషలలోని శబములు [పయు కమెనవి న! అవాలి మ్మ అన్యదేశ్యములు 'మొట్ట మొదట (పయోగించేవారు యథా(శుతముగానే ఉచ్చరిసారు అలాగుననే (వాస్తారు పామరుల నోటను అవి మారిపోతవి తెలుగులో అంతర్‌

వాలకవి శరణ్యము వలిఫి థూతిములయిన ఇంగ్షిష శబ్దముం రూపములున్ను అర్హములున్ను ఇంగ్లీషు _ వ్యాకరణమునుపట్టి కోళమునుపట్టీ నిర్ణయించకూడదు. అశ్లే వాందూసానీ మాటలున్ను ఇట్టివి అన్నీ తెనుగుథాషా స్వభావానుసారము తెలు గులొ మారుతవి రోడ్‌ _రొడ్డు వాఛ్‌_వాచీ ఎకర్‌_ఎకరము ఎకరాలు హాస్పటల్‌- ఆస్న్యతి గజ్‌-గజము. గజాలు చావీ_తాళంచెవులు. తాళంచేతులు తెలుగులో చేరిన సంస్కృత శబ్దముల సాధుత్వా సాధుత్వములు తెలుగుభాషా లక్షణమునుబట్టి నిరయించవరేను సంస్కృతము వ్యవహార (భష్టమయినది (అనగా ఇప్పుడు అది లోకీకభాషకొదు ) గనుక వైదిక శబ్దముల గురిరీచి వై దిక ప్ర కియనుబట్టిన్ని వేద ములలోని చయోగమునుఐట్టిన్ని నిరు కము బట్టిన్ని రూవములున్ను అర్ధము లున్ను నిరూఎంచినస్తే సంస్కృత శబ్దములను గురించి పాణిన్యాదులు చెబ్బన్‌ లక్షణ ముబట్టిన్ని కోళశములనుబట్టిన్ని రూపములూ అర్హములూ నేరుకొంటారు తెలుగు ఇప్పుడు వ్యవహారమందున్న లౌకికభాష గనుక తెలుగులొ చేరిన సంస్కృుత శబ్దాలకు తెలుగు మాటలతోపాటు లౌకికత్వము కలిగినడి వాటి అను శాసనము తెలుగు దేశములోని శిష్టవ్యవహారమునుపళ్తే చేయవలెను. తెలుగు స్వతం్యకథాష పూర్వము ఎ జాతివారయి ఉండినా ఎ మతమువారయి ఉండినా ఎ భాషవాజేవారయి ఉండినా నేడు తెలుగు మాతృభాషగా గలవోరందరూ తెలుగు సంఘములొనివారేకదా అశ్లే తెలుగులో కలిఎపోయిన అనాంధ్ర శబయిలన్నీ పూర్వము ఎభాషలోనివై నా" ఇప్పుడు తెలుగులే నేటి వ్యావహారికాంధ్రఫొష అభిన వాంధ్ర భారతియొక్క వాజ్‌ మయ శరీరము ఛాషలొచేరిన అన్యదీశ్యాలతోపాటు సంస్కృ ళా అన్ను (పాకృతాలున్ను ఆమె శరీరములో అంతర్భూతములే కానివి అవసరి మునుబట్టి వేసే వేషాలు 'పెస్టుకొనె అలంకాలు పూబుకునే మెరుగులు

46 అవ్యభంళ నంన్య్ట్భత ళబ్దరూవాలు నన్నయ పుట్టకమును పే చర్మితి దర్భలు సంబోధన సమర్పణ వధ

సఖు డు తపశ్చ్ళరణ చతుశ్ళ్శాల కమలన్యేతి మనోవల్లథి ధారుణి ఎడమి ధర్మువు మొదలయిన మాటలు తెలుగులో కళలిఎపోయినవి ఆయన ఇవి పృట్టించ లేదు. పెద్దల సహవానమువల్ల నే పెద్దిల తెలుగుభాష ఆయనకు అబ్బినది (గంధ ములు చదివి ఆయన సంస్కృతము నేర్చుకొన్నాడు ఆ భాషలో ఈశబములు అవ(భ్రింశములు నంస్క్బుతములో రచన చేఎనప్పుటు ఇట్టివి (ప్రయోగింపిలేదు సంస్కృత భాషలో కావ్యము ఎదచించేవారివలెనే కెలుగుకాన్యములో ఉత్కరకోసము గాని ఫ్రొఢికొసముగాని ఆడంబరము కోసముగాని కౌచిత్యమునుబట్టికాని సీరీస్కృత సమాసములు సంస్క్వుత శబ్దములు యోగించేవారు కూడా ఎదాంతకౌముదికి లోబడక తప్పదు విమర్శకులీ చ్యుతసంస్కార దోషములుంకే నిందీరిచకమానరు

280 బాలకవి శరణ్యము మమ్మటుడు కావ్య్యపకాశము సనోల్లాసములో ఒక శ్లోక ముదాహరించి దానిలో కఏి (పయోగించిన అనునాధతే అనె [క్రియ ఆత్మనే పదము ఆ (క్రియకు ఆశీస్సు అర్ధమున్నప్పుడే అటి పదము వివబాతమయినది ఈళ్లోకమందు దానికి యానని రు మిర్షము ఆ అర్హమున్నప్పుడు పఠస్మైవదమే విబాతము గనుక అనునాధల అని చయోగించవలన ఉండెను అని కవియొక _ అజ్ఞానము లుకిటించినాదు చిన్నయసూరినీతిచందికలొ యుధ్యన్‌ మేషమధ్యము అనియుథ్‌ ధాతువు పర 'ప్కైఎదమిగా (పయోగించినాడు అది ఆత్మనే _*దము చిన్నయసూరి సంస్కృతి భాష దాగా రాక ఈ తప్పు చేఎనాడు ఎనఖై యేండ్తయి హైస్కూళ లొను కాలేజీ లలొను తెలుగు ఎండితులు ఈ ప్పస్తకము విద్యార్థులచేత వదివిస్తూ ఉన్నాయి కౌని (గంధములోని చ్యుత సంస్కారదోషములు ఎవ్వరూ చూబంవలేదు కవిసార్వభౌ ములు విస్ఫురమాణాధరొష్తు డు అని (శ్రీకృష్ణభారతములో (వ్రయోగించినారు వి_స్సుర్‌ ఆత్మనే పడముకాదు పరస్క్మైవదము ఇచ్చి తప్పుం విమర కులు చూఒంచ లేదు సంస్కృృతభాష లెస్సగా అభ్యఎంవనివారు తెలుగులొ కలియని సంస్కృత శబ్దములు (వయోగించేయెడల ఎమరి ఉండగూడదు శ్రీ తిరుపతి 'ఉంక'యేశ్వరులు అశక్రే ఉందెళించినారు ళా క _కెవల సంస్కృతమర్యా దావిదులును గేవలాం్యధ తత్పరులును గా కేవార లుభయ భాషాకొవిదు లవ్వారు దీని గురువులు ౩లి౯ా (గాంధి కార్యము అనేది కల్పిత భాష గాని దెభాషకాదు లోకవ్యవ హారమందు లేని సంస్కృతము కొన్ని పాజ్ల వ్యవహార్శభష్టమైన (పాచీనాయధ్రము కొన్ని పాచ్ల కలి ఎండితులు తమ పాండిత్యము (ఎకటింవడముకొసము తయారు చేసుకొన్నది దానిజోరికి సామాన్యులు పోగూడదు ఎండితులు వారిలొవారే ఆగవు లాడుకొంటూ కతఘ్చుులు పాళుపతములు ఒకరిమీద ఒకరు (వరూగిస్తున్నారు మనము ఉగ్గుతోనూ పాలతోనూ అలవర్భుకొన్న నున మాతృభాష మన నాలుక మీద తాండవము చెస్తూ మన అధీనమందున్నది దానిలొ మన యిష్టమువచ్చినెట్లూ కవితలు కూర్చవచ్చునే లె తలలో నాలుక మాతృభాష యది పలవరించినా తప్పులు గలుగపవు తిల[కిందుగ బడితపముగాచేబనా- తప్పులు తప్పపు లౌంధిక మంపే ఉఊదక్తి విశేషము కౌవ్యము భాష ఎదె త్రేనేమి అన్నాడు రాజశేఖరుడు

బాలకవి శరిణ్యము లి 47 బిల్లరు నంగతులు అర్జానుస్వారిము శకటరేఫము రావడి ఆదేశములు ఆగమములు జొఎ విభక్రికములు మొదలయినవి (గ్రాంధికాంధ్ర భాషయొక్క ముఖ్య లక్షణములుగా పండితుల ,వాతలలో పైకి కనబడుతున్నవి పరిశీలించి చూస్తే వీం [ప్రయోగములో వ్యవస్థ కనబడదు చిన్నయసూరి నీతిచంద్రిక మొదటి రెండు కూర్చులలొనున్న టుగా మళ్ళా అచ్చువేయించి దానికి నేను (వాఎన (ప్రస్తావనలో ఈ భాషాలక్షణ మేలు అ సవ్య సమూ చిన్నయసూరి ంచనెలో ఉన్నప్‌రుజువు చేఎనాను శబ రత్నాకరమలో నయినా వ్యవస్థ కనబడదు లాత్షణికులు మున్న్నూరేండ్లయి వీటికి వ్యవస్త యేర్పర్చుటకు (వయత్నము చేస్తున్నారుగాని ఆ (సయత్నను నేటికైనా సఫలము కాలేదు పూర్వులు చేసన వ్యెవస్దలు ఒరస్పరి విరుద్ధమిా ఉన్నవి అందుకు కారణము ఆం(భధాష మొదటినుండి నేటివరకన్ను మారకందా ఒక్క లాగుననే ఉన్నదని ఆం్యధ పండితులు (భమ పడడము ఆం ధథాష తక్కిన ధాషల వళి మారుతూ ఉన్నది ఒక్కొక్క యుగములొ ఒక్కొక్క అవసరా ఈ థాష యొక్క- లక్షణములు ఎలాగున ఉన్నవొ నమ్మదగిన లేఖలు (ఆ యేీయగములలో (వాఎనవి) దొరికితే నిరూఎంచవచ్చును. పండితులు ఆ (ఎకారము విమర్శించ లేడు నన్నయ కాలమందున్న వ్యావహరికాం(ధ్రభాషలో మీద పేర్కొన్న లక్షణము లున్నట్లు ఆ కాలపు శాననములలొ కనబడుతున్నది ఆయన రచించిన భాంతమందున్న (వయా గములను బాగొ పరిశీలించి నట్టాయితే ఆ కాలపు భాషావ్యవస్ట నిరూపింవడము దుష్క రముకాదు ఇల్లే ఒకొ(ంక్కూ యుగమందు భాషలో కనపడే మార్చ్పులనుబట్టి లక్షణము కనుకోగ[వచ్చును ఈ విమకు శాసనములు ఆధారము అవి మొట్టమొదట చెక్కా నే నేటికిన్ని ఉన్నవి తాటాకులమీద వాఎన (గంధములు అట్టివికొవు కీ శ పదకొండవ శతాబ్దిలొ నిన్నయ రచించిన భారతము మూల్యగంధమీ ఆయన చేతికో వ్రాఎనది గొని (వ్రాయించినదిగాని నేడు దొరకిదుగడా పోనీ పదహరొ శతాబ్దిలో ప్పదన రచించిన మనుచర్మిత్ర మూల్మగంధముగాని &వ శతావ్లిలో కూచిమంచి తిమ్మ కబ్‌రచించిన (ప్రబంధముళయినాగాని వారు (వ్రాఎన తాటాకు జీ స్తకాలుగాని దొంకవు మూల(గ్రంధముల చూచి లేఖకులు తాటాకులమీద (ప్రతి పుస్తకాలు (వా ఉంచ డము అవి చూచి మరికొందరు (వ్రాయడము-ఈలాగున ఒక తరమువారు 'వాఎనవి చూచి మరియొక తరమువారు (వ్రాఎన (పతి పుస్తక పంంవరలో నశంచా మిగిలి నవి మనకు దక్కినిు ఇవి మన తాతముత్తాతల కౌలములొ (వ్రాఎనవ్‌ అంతకు పూర్వము (వొబనవి అరుదు ఇట్టి (వాత శ్రతులలోని పారాలు అనేక విధాల దూరి పోయినవి అేఖకుంలో పండితంమన్యులు తమ అభిప్రాయానుసారమూ పార ములు దిద్దినారి ఆ సండిశులు (గంధస్థభాష బాగా తెలియక అక్షరాలు సరిగా పోల్చలేక పారాలు పాడుచేఎనారు అచ్చు యంత్రములు మన దేశమునకు వచ్చిన

వరిని బాలకవి శరణ్యము

తర్వాత ఆంధ (గంధములు అచ్చు వెయించినారు.. పండితుల చేత ముందుగా అవ దిద్దించినారు అస్పటి ఆర్మధ్రభాషా పొండిత్యము ఆంధభాషా లక్షణమువభినే నిరూఎంచ శక్యముకానిది వారి (గంధ పరిష్కరణ పద్దతి వరి ంచడమునకు ఇక్కడ వల్గపడదు. నా వ్యాసావళి లొ రాజరాజు కాలమందున్న తెలుగుభాషను. గురించి నేను (హ్రాఎనరి చదివితే కొంతమట్టుకు బోధపడవచ్చును బసనన ప్పరాణమునకు థ్రీ వేటూరి (భాకర కాల్రుగారు (వాఎన ఎరికలోను శివతత్త్వ సారిము నకుకీ శే కొమ్మర్రాజు లతక్ష్మణరావుగారు (వాఎన ఉపోద్దాతములోను వారు (ప్రాచీన (గంధ పరిష్యారణము ఎంత దుషరమో తెలియజేఎనాయి మీద నేను ఉదాహరించిన భాషా లఇణములకు వ్యవస్థ (ఎభోకర కాబ్ప్రగారిపంటిపండితులు నిరూఎంచలేక పోయినప్పుడు ఆ ఎని సామాన్యులకు సాధ్యపూ నేనున్ను నా కొమాూరుడు వి ఎతాపతిన్ని చేఎన పరిశీలనలు. సంపూర్ణము కానందున (వకటిందలేదు

1 అర్హ్జానున్వార కకట రేవయులు తాటాకు పృ _స్తకాలలోనే యతిప్రాస స్థానములందు తస్ప తక్కినచొట అర సున్నలు మొదలయనేవి చాలాకాలము (క్రిందటనె పాటించడము మానిపినారు లౌకిఠభాషలో అర్జానుస్వారాలు శకట రేఫలు ఆదేశాలు వినబడనప్పుడు అవి పాటించ కుండా సద్యాలు చదివితే ఏనేవారికి తప్పుగా తోచదు అర్దము చెప్పేవారికి (థ్రాంకి గలుగదు ఈ కాలమందు కవులు పద్యాలు రచించి కాగికాలమీద (వాఎసప్పుడుగాని చరి ఒకరిచేత (వాయించినప్పుడుగాని అదసున్నలు మొదలయిన వన్నెలు చిన్నెలు కనబడపు ఇది అచ్చుపడేటప్పుడు కొందరు. (ఫ్రూఫ్‌ లు దిదుతూ అక్కడక్కడ (ఒక్కొక్కడుఅ_స్తవ్య స్రముగొను'పెడుతున్నారు. విధిలేక *విమర్శకులకుభయపడి కౌటోలు ఆంధధ్రప(తికా సంపాదకులు సంపాదకీయ హ్యనములు (గాంధథికొంధ్రమందే రచించినా నిరర్హ్ణకమయిన ఈ నియమాలు ఉపేక్షించినారు. 808వ నం రాజ మహేం్యద వరమునందుండి మునుశబుగా ఉండిన సామినేని ముద్దు కృష్ణ్వమ్మనాయుడు గారు బాతసూచిని అనే (గంధము ఎరికలో ఈ నియమాలు అనరకములని విడిచి పెట్టినారు రా బ కందుకూరు వీరేశలింగయి పంతులుగారు కవులోచరిత 'మొదటి కూర్చులో(చూ ప్ప 4 (కవీటనలన భాషకు కలిగిన చిక్కులు తొలగించ వలఎనదనీ ఉపదెశిందినారు నా అభిప్రాయములు వేరే చెప్పనక్కరలేదు. నేటి శిష్ణ్య్యవహారములొ అర్లాను

స్వాంము "మొదలయిన వాటి ఉచ్చారణవినసబడదు (పాచీనాంధ్రములో వినబడేది ఆంధధ్రధాషాచరి్యత్ర నిర్మించేవారు వాటి పుట్టుపూర్వోత్తరాలు విమర్శిసారు ఆ బెడద వారు నేటి కేటతెలుగున కవిత కూర్చేవారు తమ నోటను భారతి పలికించిన్తే కౌగి

వాలకవి శరణ్యము లికి తముమిద (వాయవలఎనది లేనిపోని బొట్టు చుక్కలూపెట్టి కొత్తిమాటలు పాఠ పరచకాడదు గసడదవా దేశమును గురించిన్ని రావడిని గురించిన్ని మాత్రము కొన్ని విషయములు తెలియజేస్తాను 2 గనడదవాదేళభయు ఈ ఆదేశము ప్రాచీన కావ్యములందున్ను శాననములందున్ను వచ్చినచోట్ల నిత్యముగా రావలఐనట్లును రానిచోట్ల రా నేకూడదన్నట్లున్ను కనబడుతున్నది ఎక్కడనూ వై కల్చికమైనట్లు కనబడదు. (పధమమీదను- దుత్యప్రకృతికములై న నేను తానుషుద తప్పాన్‌న్నయాది ప్రాచీనకవుల కావ్యములలో ఈ ఆదెళీము నిత్యముగా కనబడుతున్నది నవికృతి శద్దాత్‌ పరత సాంస్క్బృతికానాం భవంతి గసడదవా అనే సూ(త్రమునకు ఆధారముగా నన్నయాది (ప్రాచీన కవుల _ప్రయోగమేదీ కనబడలేదు అంతేకాదు ఈ సూ్యూకమానకు విరుద్ధముగా సర్వలక్షణ సారసం్యగ్రహము (పు క్‌క్సిలో తిమ్మకవి చూఎంచిన శ్రీనాధుని క్యోఖండములోని ఎవ్వం డు వరించు తిక్కన ఉ త రామాయణములోని ఇట్లు దపంబు" వసుచర్వితలోని 'పెంపు వరీక్షింప అనే (యోగాలే కాక యుద్ధముల్లుని శాసనమంద్తు. ఇందు (ప్రత్యక్షమై అనిన్ని నాచని సోముని ఉ తిర హరివంశీమందు (1 58) ఆశ్రమం బుల్‌ గై వల్య వీ ల్‌ గోఎంవిన అనిన్ని ఉన్నది ఎవార్తకము. క్వ్యార్సకము (ప్రశ్నార్హకము ప్రార్ధనార్హకము సంజోధనము థు లాలి ఫీతిళోక తిర్కదూరాహ్వాస్‌ సంళయార్తకములు అయిన శబములమిద ఈ ఆదేశము రాదు. త చెబ్బనమాట నా చెబ్బనమోటవంటిది ఇందుతో ఎత (ప్రధమా విభ కిలో అేదు గనుక దానిపై ఈ ఆదేశమురాదు బహ్మశశ్రీ మల్లాది సూర్యనారాయణశాస్తుల వారు తమి ఆం(ధభాషానుశాసనములో ఈ విషయము గురించి [వాఎన దానికి అనేక వి చమయోగాలు ఆధారముగా ఉన్నవి ఇ తరాంధధ్రకపులు ఈ ఆదేశము తిన్నగా పాటించలేదు. నేటి వ్యవహార ములో వాడు సూడలేదు. అది సేరలేదు ముల్లోక విభుడు సక్రి మొదలయినవి జయంతి రామయ పంతులుగారు అనినట్లు శ్రుతి కటుపుగాకూడా ఉంటవి గనుక అరానుస్వారము శకటరేఫము వలెనే ఈ ఆదేశముకూడా విడిచి పెట్టకోవడమే మరిదిది ౩ లేవములు వోయిన మాటలు (కక్కెార-కక్కెర శౌ గు-కాగు కు-సు కుళ్ళు 'గద్ద-గద్డ 'తెప్టు- 'తెడు భా కి-కో త మొదలయిన ద్విరూములు శబ్బ్దరజ్నాకంముండున్నవి ఇట్లు యె

ల్లతో బాలకవి శరణ్యము నంటి శబములలొ 'రెఫములు పోవడము ఉచ్చాఏణ సౌలభ్వం కొసము -రుగుతుంది సంస్కృత భాషలొటూడా (యాల ఎయాల గ్రైూషా హేషా వంటి ద్విరూపము లున్నవి కాళిదాసు కుచూర సంభవముతొ (చూ క్ష త్ర ఎయాల (ప్రయో గిందినాడు టయాల అనె పారాంతరిము కలదన్నారి అమంక శములొ ఎయాల అయాయ అల3 అని వ్యుత్పత్తి అయినా వాడుకలో రెఫ పోయినది జటి వ్యవహార ములో కొన్ని శద్దాలకు 'రెఫదులు లేని రూపములే వినబదుతున్నవి రేఫముకొ ఉన్న రూపాలు ఆతి కటువాను హస్యాస్టదవముాను ఉ౦ంఎవి (క్రి తెడ్డు "మొ వసువరిత (1) లె హరిళెర్యుండగు అె ఎద్యబింద. ముసలి మానుల్‌_ శ్లేషగలది ముఫల్‌మాన్‌ అనే అ్వమొకటి _ూనుర్‌ = (8ల్‌ అనే అర్థమొకటి ఉన్నవి కృఠా- శాకుంతలముటో (పు 60) (వెలు క రూపాంతర మైన వేలు ళబ్దిము (వేప్రాస స్టానవ ౦ద్రు (పయు కృమై అన్నది ఇటువంటి పూర్వ కవ్శ్నిపయోగాలున్ను కాసనములలొని (యమూగాలున్ను చూచిన యెడల రేఫము బోయిన రూపాలు దేశములొ చా౮ాకొాలమె ఉఆచ్నువెనిన్ని సాధువుతే అనిన్ని (గబాంచవలఎ ఉంటుంది లా చిన్నయసూరి యుదలయిన దక్షిణాది తెలుగు సపండిడులు (వెల్ళు( == హోమముచేయు) (తోలు ,త్రావు (వేయు (= వైచుు అని లేని శెఫముదేర్చి (పయోగించినారు మహాకవులు వెల్చు అనే ళబ్దము "వే ప్రాసస్టానమందుంచి వయోగించడము ఎరుగుదుము క పావకునకు నభిమంత్రిత _ మైవేల్య గ బడిన హవ్యమధిక హరివ పూ [| $8 క కావున నిత్తను వనలమ లొ వేళ్చెద ననిన విని యులూచి వరికె జైయిని స 80 నన్నియాది [ప్రాచీన కవుల యయోగములున్నవి కాని పాసస్తలమంది లేవు కనుక చూఎంచలేదు చూ శ 5 వేలుచు అట్టిస్తలమందీ వె గల శబము కనబడేదాకా _వేల్చు సాధువని అంగీకరించ లేముగదా ణం త తెలుగుతో దమువావాణయులు తెలగులోఖఘఛభరయరఢథధధ ఫ భి అేవని భిమపం అట్టి వర్షములుగల మూటలు (వాన నబ్వుడు ఒత్తులు తొలగిస్తున్నారు పండితులు అను కరణములలో ఈ వరములు ఉచ్చరించకపో తే అల సార్ధకములుకా వే ఖంగుమని ఘుమఘుమ _ ఛీఛి యూంకరము రారుమని "ఢక్‌ భూ ఫట్‌ భగ్గున _-ఇట్టిమాటలు వాడుకలో లేవా ఇవేకాక ఖారం ఘాటు బవ్భా రూరి రాణా ఢంకా ధగిడీ ఫలసాయం భడవా మొదలయినవి కూడా అనేళ

బాలకవి శరణ్యము లిలిక్‌ మున్నవె కాటాకు పుస్తకాలలోను శాసనాలతోను భంగారిము భావులు భండి భండారి. భావ (టి యాభై కనబడుతున్నవి భమిడిపాడు భమిడిపాటి వారు సె డిఘంటంవారు ఢిల్లీవారు వంటి శబ్దాలు మార్చిశక్యముగాదు. తెలుగులో ఉండగా ఇవిలేవనిడముఅవి'వేకము శబ్దరత్నాకరములో రావు అనేమాట (గ్రామ్య మనిఅనుశాసనమున్నది నన్నయ మొదలుగామహాకవులందరూ ఈ శబము (వయో న!

గిందినారు (గైామ్యములా ఇట్టి తెలుగునూటలు

ఖంగుఖంగు అవఘశ-.. అవఘళించు రం రింగు రవరవ రవపబించు. రనరి రావు మొదలయినళబ్ధ్బములు శ ర సూర్య ని మొదలయిన నిఘంటువులు లొనికి ఎక్కిానవి మహాకవి (ప్రయోగాలు కూడా ఉన్నవి తెలుగులొ మవూ పాణులుండవన్న అభ్మిపాయముతో అవకాశమున్న చోట్ల ఒత్తులు తీ_వెస్తున్నారు పంజళులు

ర్‌ అబ్జ్బప్యతము---మ మ కొక్కౌాండ వెంకిటరత్నముపంతులూారు తమి ఆంధ్రీక్సత (టుసన్నరాఘవములో (ప్రయోగిస్తే ఆ (గంధము విమరి ౦దిన క ప చేదము వేంకటరాయళాస్తుంలవారు. అబ్బి్యతమనగా తామ వేకుగానితామరాకూాదు ఆకునకు అబ్బినీష్టతి మనవలయుసు సంస్కృతము వీధులలో చెతి తాట్రలో దొరకదు అనిఆక్షేఎంవినారు (చూ పు 8) వద్మప్యతము __రా బ కందుకూర్‌ పిరళలింగము పంతులుగారు మాలవికాగ్నిమి.త్రములో వాడిన ఈ ళబిమునుగురించి ఆ శాస్త్రలవారే అర్హజ్ఞానములేక శబ్దమును (అయోగించుట__పద్మివత్రిములన గా తామఏశేకులు పద్మినీస్యతములన గాతామరాకులు అని ఆం్యధసావాత్యవరిషదస్షమ వారికోత్సవనభలో చదివిన అధృక్షోపన్యాసములో వాఎనారు (చూఆసాప వథ్రీక ళా పు $)

సంస్కృ్భుతళబ్దాలు చెత్తతొట్లలో దొంకవుఅంటారు సంస్కృత =.౦ఎతులు (గాంధికొం్యధ్రశబ్టాలు 'పెంటకుస్పలలో దొంకవు అంటారు తెలయగు పంలతులు కళా (పపూర్ణులు వాజన తామరాకు శబ్ద త్నాకఎములో లేదు భా౨తాది గంధమలలో తామ5్‌పాకు మాత్రమె దొరుకుతుంది నేడు కామరాకులు. చెరుషఎరో పటి మన యిళ్ళలోనూ (ప్రవేశించి చెత్తతొట్లలొకి పెంటకుప్పలమీదికి వెళ్ళడముమాత మే కళాప్రపూర్ణులకు తెలిఎన విషయము ఎలుగురిలోపాటు వారున్ను ఎక్కడో సంపా దించినారి కెలుగు దానికమి ఆఅ విషయము అట్లా ఉండసీయండి

పద్మప(తము అంపే తామరాకు అని అర్హముకాదా శబ్దరత్నాకరము మొట మొదటచూడిండి తామరపాకు ద్వ వి (తాము + ఆక పద్మష్యతము అనీ ఎతారామాచార్యులవారి అనుశాసనము బోనీండి ఆయన సంస్కృతము ఎ చెతో తొటలొనిదో నన్నయఆదిపర్వమురో భీముడు అన్నదమ్మలకొసమున్ను తలికొనే మున్నీ కమలపష్మత్రపుటికల నీచ్ళుఇమ్ముగా సం్యగబాంచి నాడని (వ్రాఎనారు "(చూ

286 బాలకవి శరణ్యము ౪ 7%) కమలినీపషథత పుటికలయ అనలేదు కమలవ్యత పృటికలు అంటే తామరాకు దొప్పలు కాదా భోజన ప్మాత్రలకుయోగ్యమయినవి పలాశం పద్మ వ్యతంచ అని పురొవాతులు చెప్పుతారు తంథతనారే__ని వేదనీయ పాత్రం చూ బ్రకల్ప్మదుమ నె వేద్యం. “త్రామేహి (పస్తరే పొ పద్మఎ(తేఒధవా పున ఎ. గీ ఎయోజ ప్మతగత జలబిందువు భంగిధాల్తు భాం అశ్వ 1 84 ఎ గీ పద్మప్యత పయోలవంబు కరణి నత డు తత్సంగంబు బొారయకుండు అశ్వ 88 తే గీ తరుణ శైవాల జలజ ప్యత్రిములు ఆము 118 ఈ (పయోగము లానాటికి తమకు తెరియనందున వెంకి టరాయళా్రగారు పెని వివరింవిన అక్షేషము చేఎనారు ఆముక్తృమాల్యదకు వ్యాఖ్య రచించు నాటికి తమ ఆకషెపము నిరాధారమైనదని తెలుసుకొని తప్పు సవరించుకొన్నారు (చూ ఎరిక పు శ్‌ 6) అతివిస్తారము _ అతివిస్తరము అనుటకు మారుగా అతివిసారము అనీ వీరళవింగము పంతులుగారు (ప్రయోగంచినారని కళా్రపూర్తులు నిదించిసారు. గాని వారే వంలక్ష్మీ (వతకల్చమందు(/చూ పు 42) ఈ (వ్రతమును సవిసారముగానీకు జెబ్బతిని అనిన్నీ కథాచరిత్సాగరిమందు విస్తాముగా అనిన్ని(వ్రాసనారు తప్పు లెన్నువారు తమతల్పులెజు గరువిశ్వ- అయి తేఈశబ్దము మవోకవులు_సయోగించి ఉన్నాయ భారతమందు అతివిసారము (శల్య 1! 888) (భీష్మ 8) (అశ్వ క 1 20% విద్యావిస్తారము (అశ్వ కి భాగ రచింపు దీని నతివిస్తారం బుగా( 122) మార్క కథావిసారమై ( శ) పాల్కురికి పోమనాధుడు బసవ (ప్రస్తుకోక్తుల గద్యపద్య కావ్యముల విస్తారముగ జే ఏనుతించువారు. సంస్క్పుత థాగవతమందే వదదేవి సవిస్తాంమ్‌ స్వస్య దుఖ స్య కారణమ్‌ ( 4) అని ఉఊ శబ్దమపయుక మెయున్నది అనాలి రా గ పద్మనే్య్రి ఇట్టి శబ్దములు అసాధువులని బఎన్నయసూరిగారు బాల చ్యాకంణబుందు (తత్స సూ ట్వ అనుశాబంచి ఉన్నందున తెలుగు సారస్వత మందు నన్నయ మొదలుగా మహాకవులందరూ పచురముగా _పయోగించిఉన్న ఇట్టి శబ్దముల కనబడకుండా అచ్చుకూటములలో ఉండే పండిత పరిష్కర్నలు దిద్ది మార్చివేఎనారు (వాత్మవతులలోను మొట్టమొదట అచ్చుబడ్డ కూర్చులలోను పద్మ నేత్రి కిబులనే్యత్రి అంబుజన్నేతి వంటివి కనబడుతున్నవి నన్నయనాటి కాసన

బాలకవి శరణ్యము శిత? ములలోకూడా ఉన్నవి (చూ సోమలదేవి శాసనము) ఈ ళబ్దముయొక్క సాధుత్వా నాధుత్వమునుగురింది ఎండితులు ఇదమిత్తమని నిర్ణయించలేదు పాణిని వ్యాకరణ (చకారము అసొధువు లనవలనబన శబ్దాలు కొన్ని ఇతర వ్యకరణముల (ప్రకారము సాధువులుగా పండితులు అంగీకరించి ఉన్నారు బొప్పదేవుని ముగ్ధజోధ వ్యాకరణ మునకు (శ్రీరామ తర్కవాగీశుడు రచించిన వ్యాఖ్యానమందు ఇట్టి శబ్దములు సాధువు లనుటకు తగిన (పమాణమున్నది ఈ సంగతి మా మి(తులు చి శీ వజ ల చిననతారామస్వామిశాత్రగారు మాకు తెలియజేఎనారు కూవస్థ మండూకముం పోటి పండితులు మహాకవుల (గంధములు వరిష్కరించుటకు సాహబంచి పొరాలు పాడు జేబఎనారి సుమంగలిశ ర లో ఉన్నవి శ్రి కుసునముకొమలి తవన్చన్నారు కళా్శాసపూర్చులు తవ్వుకాదు ఒప్పే (చూ నన్నె కుమార ఠ8ి ౪1 ఈ8ఈ8 అనుశాన 25 పహూరిఊ */ ర్‌ి పుష్పకోమలి అట్టిడే సొధుళద్దిము (చూ అర 1౪208 విరా 1 54 కాశీ ఇ] 284 భోజ 228) టథ్రసవకోమలి అట్టిదే నాయకి బాలకి లాసకి అని శెలుగులోనే కొదు నవీనార్యి భాషలలోనూ న్ర్రీలింగ శద్దాలు ఈ కారాంతములుగా ఉన్నవి 8) యవ్వనము తెలుగులొ సాధువు ఇది జవ్వనము నకు రూపాంతరము జవ్వనము నుండి జవ్వని వచ్చినది (ప్రాసస్టానమందు వ్వు ఉంచి మడికి సంగన పద్మపురాణమిందు యవ్వనము (పయోగించినాడు (గూ థి ఏక అవ్వన ములు దమమయమై యన్వనమున (గొవ్వి అనంతుడు భోజరాజీయమందు (చూ ఇ 08) ఇన్లే శః శబ్దము వాడినాడు ఉ& నవ్వుచు జెక్కుమీటి యవన లక్మీకీన్‌ వా డువ్వికులూరుచుకా శ్రీనాథుడు రచించిన (గంధము లన్నిటిలోనూ యవ్వన ము పయుక్రమైఉన్నది పండితంమన్యుల పరిష్కరణ ములో మారిపోయినది సావాత్యపరిషత్రువారు సంపాదించిన శివరాత్రి మాహాత్మ్వయి భాత్కపళతి ఇప్పటకి లోకములో కనబడుతున్నది ఒక్కటే ఉన్నది దానినిపట్టివారు అచ్చు వేయించిన కరూర్చులో మూలవందు చాలాచోట్టఉన్న యవ్వనము అచ్చులో యోవనము గొ మారినడి ఇళ్లే కమలన్మేతి మంటపము పట్టణము మొద లయినవన్నీ మారురూపముపొందినవి తోకములో శిష్ణ్యవహారమందున్నళబ్దములు మహాకవులు వాడిఉంటే అవి మార్చి దిద్దడయునకు అధికొౌర మెవరిచ్చినారొా ఈ పండితంమన్యులకు అడిగే దిక్కు లేదుగదా () మండలను నకు రూపాంతరముగా మంటపము సంస్కృతమందే చేరినది తిటాక తఢాక తటక మొ అనేకమున్నవి ్స పట్టణము (పాకృతమంజరి [౧ £ి పత్తనం పట్టనం నరస్వతీ విలాసములొ పత్తనం పట్టనంచైవ సముదతీరమందు నదీతీరమందుండే పరము లకు పట్టణమనే "పేరు _అనీ కౌటిల్యుని అర్జశా స్రమందున్నది తెలుగు కవుల్నుప్రాన

2988 బాలకవి శరిణృము సానమందు ట్ల ఇ ఉంచి పట్టణశబ్బము (సయోగించినారు భాా 21 ఈ ద్య నిర్వి ఇ70 38 ఎట్టిణ పారి ఉల 84 పట్టణ కళా వలి శబరత్నాకరమందు శబ్దమున్నది గాని ప్రయోగములు కనిబంచలేదు ద లి దుస్పాధ్యము తప్పంటారు కొందలు పండితులు మాఘకావ్యములో చండానువ్పత్సి దుస్పాధ్యా (1 10) అని పయోగముష్నది

ఫ్ర సంస్క్యృతములొ పుల్షింగములుగా ఉండె విమ్మూ వష పాస "మొద అయిని శబ్దములు 'తెలగులో మువర్జాంతములుగా ఉండవలెనని సొమాన్య సూత్ర మున్నూ దానికి విరిద్దముగా శిష్ణష్యవహరమున్నందున అట్టి శబ్దములు సాధువులు న అంగికరించవలెను నన్నయ చర్విత అని వయోగిందచినందున బాల తత్స 8 వ స్యూూత్రములొ బహుళము అని అనుశాసనము ప్కునెది దర్భ మొద అయిన వాచిలో మువర్శిలోపము నిత్యము అని వ్యాఖ్యాతిలు అనుళాఎంచినాలు

ఛిజఇము (సంస్క్యృుతమందు లేదు. భికి శబ్దము బ్రంంగము) నన్నయ ఆది *11 208 తో (పయోగించినాడు ్రీనాదీదులు వాడినాలి దినిలొనుండే విచ్చము వచ్చినవి స్వాములవారికి భిక్షచేస్తాము బీదవాళ్ళకు బీచ్చము పెడతాము

జాహ _ పులింగశబము తెలుగులో ఊహము లనుటకు మారూూ ఊహ అంటాబు అశ్తే తిక్టైని శంతి 1 72 (ప్రయోగింవినాడు స్ట వ్యవహారములో ఉన్నవె నన్నయ తిక్కనాదులు వాంనారు. గాని వారు ఇట్టి స్బములు పుట్టించలేదు

విమర్శ అని ధోజ ౪ లోనున్ను సంస్పర్శని ౪ _.6లో నున్ను అనం తుడు వాడినాడు ఖీమఖండములో (పళ్న (* ఈ) ఎహ్న (1౪ 72) (శ్రీనాధుడు వాడినాడు (చిహ్నాలోనుండే నిన్నె వచ్చినది)

ఖీ సంస్కృతములో ల్యుట్‌ (ఆత్యయము (2౨న ధావారమందువసుంది అది ఏ లింగమందుండునో కొశమునుపట్టి తెలుసుకోఐలెను. సవీృ్బణమ్‌ అని నప్పంసం మే కాని సమర్పణ అని బ్రరింగమూా సంస్కృతమునందుండదు ఆయినొ నన్నయ ఆది ] 40 లో సమర్పణ అనిపయోగించినాడు అపి సంజోధనము అని ముకొరాంతము”ా వాడవలనన శబ్దము ఎంబోధన అఎ అదీ 20తో నన్నయె వాడినాడు నన్నయ సంస్కృ్భృుతము రానివాడు కా డు గనుక శిష వ్యవ హారములో శబాలెలాగున ఉన్నవో ఆలాగున ఆయన వాడ్రినాడని అంగీకరించక తప్పదు సంస్కీతములో సంభావనిమ్‌ సంభావనా అని రెండు రూపాలున్నా మన వాడుకలో సంభావన అని ఉన్నది గఎకి అదె మశ భాషలో సాధువు (ప్రతి శబ్రమూ నిఘంటువు చూచుకొని ఎవరు వాడగలరు సంతర్శణ _ తర్పణము మర్దన పోషణ లాలన _దేవతార్భన భజన మొ వి అనెకము వాడుకలో ఉన్నవి సాధువుఠీ

ళ్‌ (బాహ్మడు((బాహ్మలు) (ప్రధాని యజమాని_లొకముతోఉన్నవి "మొదటి జండున్ను శాసనములందున్నవి (_పధాని _గంధములందుకూడా ఉన్నది యజ

బాలకవి శరణ్యము వికి మాని నెటి వ్యవహవమందున్నది గనుక శ్రీ తిరుపతి వెంకకేశ్వరులుకావ్యములో (పయోగించినారి శ ర లో ఖామందుకు ఆర్థవివరణములో యజమాని అని ఉన్నది ఎ(తికలలో (వచురణముగా వాడుతున్నారు. పరశురామ డు దొల్లి (బ్రాహ్మల కర్టి ఎద్మి పు (బ్రాహ్మ డై నవిష్ణుభ కుండుగా డేని అనిషపాల్కురికి నోమనాధు డు బసవప్పరాణముల్లో (వ్రాఎనాడని ్రీచేటూరి (పభాకరళాత్రగారి మాతో చెబ్బనారు చాటువులలోను శతకాలలొనుకూడా ఈశబ్దములున్నవి దొరగారి యాజమాన్యము _ యజ్‌ధాతువుతో పొందదు అధ్వర్యము కూడా అట్టిదె వాన్‌సాహెఎయిగారి యాజ మాన్యమున---లేదా అధ్వర్యమున సభ జరిగినది గుణ గర్వి మంతి మొ_ఇకారాంత శబ్దములు బహువచనమందున గుణులు గర్వులు మం్మకులు గా ఉంటవి గనుక (పధానులు యజ మానులు వై దికులు నియోగులు మొ శబ్దములనుండి ధాని యజ మాని వైదికి నియోగి మొ ఏకనచన రూపములు పుట్టినవి గాటోలు కనిస్తేబుల్‌ ౧089 1ల 6 అనెది ఇంగ్లీషులో ఎకవచనమైనా తెలుగువారు అది లుకౌరొంత ముగా =న్నందున బహువచనమని (భమపడి ఎకవచనముగా కనిసేబు అని వాడు తున్నారు న్య3కలలో (బతిదినము కనబడుతున్నది బ వె దీకి అనేరూపము సాధువా అసాధువా అంటే శిష్ణవ్యవవార మందు న్నదా “భఖీదా అని అడుగుతాము ఉంటే సాధువె అవిక_అలీకళద్దాలు బుక యిుటం శిదాలు కులిర_కులీర శద్దాలు వల్మిక-_వల్మీక శ్దాలు సంస్కృతములో సాధిల్వముపొందినళ్లే తెలుగులో ఇవి సాధువులయినవి యాత్రీకులు _(పయాజణీ కులు కుంయిబీకుడు ఇవి మనము కల్పించలేదు వాటి అర్జము తెలియజేసే మాటలు తెలుగులొ చట్టున దొరకనప్పుడు లోకములోని శిష్తులకు కొందరికి యిట్టి మాటలు స్ఫురించియుండును అవి అంతకంతకు వ్యాఎంచినవి ఉచితమనవి తోస్తే కవులు శాహ్బలలొ (నయోగిస్తారు నిర్బంధములేదు వద్దు గృహస్టు దుష్షు శిష్ణు మూర్జు నీచు యోధు భట్టు మొదలయినవి గొప్పకవులు చయోగించినారు వద్దు (అర లో మూర్చ (సభా లోోనన్నయ నీచు(విరా లో తిక్కన శిమ్లు (భోజ ౪ లో అనంతుడు వాడినారు గృహస్టు విష */ లో ఉన్నది దీనిలోనుండే గేస్తు వచ్చినది మూర్చ నుండి మొరకు వాడు కలా భాంతయోధు అంటున్నారు తమూధునుండే జోదు సం దూత తెలుగులో దూత అయినది కదా దూతు డు అని కవులు వొడినా తోకములో వ్యాఎంచ తేదు శిష్ణలోక మే 'దెశ భాషపై అధికారము చలాయి స్తుంది మీటింగు లు తీర్మా వాలు తక్కరలేదు లోకములో చెల్లుబడిన పట్టి శబ్దిము ప్రయుక్తమో అపయు క్రమో చెప్పవలెను ఠి కమండలము సం కమండలు .__-తెలుగులొ కమండలువు..అనిఉండ వఠెనుగాని కదుండలము అని శిమలంటున్నారు భాగ *₹11 655 లో (వెనుకటి

బశ0 దాలకవి శరణ్యము కూర్పులో)ను ఉత్త హరి 1 78 తోను ప్రయుక్రశుయి ఉన్నది కన్నడములో కూడా కమండల ఉన్నది సం గుగ్గులు = సుగ్గుల అనిఉన్నందున తెలుగువారి వాడుకలో గుగ్గిలయి అయినది ౧ 7 ఉ తర ---నుండి ఉత్తరము ఉ త్తరువు (అర్హములో భేద మేర్చడినది ) అజే విక -చ్మితము విత్తరుపు భర భరము..బరువు భార _భారము బారుపు ధర్మ ధర్మము ధర్మువు శరలొ (వయోగముదాహరించలేదు చ భువన భయంకరంబులగు పోరుల దమ్ములళోడ గూడనీ వు వెడల బాటులెస్సయలవుం జలముక౯ా వెలయించుచోట ధ ర్మువున కొకింతయుం దొల గ (ద్రొక్కమియెంతయు మేలు (శాంతి 4 ఠి గురు _--గురు డు (గ్రహము గురువు ఇప్లే ధనువు ఆయువు ర్‌ (ఛయము _-- వ్యయము యొక్కవికృతి (ప్రాక్సుతములొవ్యాడి-(వాడి అవుతుంది అశే ఇది అయినది తిక్కనాదికవుల్యుపయోగించినారు సీకెవ్విధినెన సద్వ్యయము "కర్ష 11 88 (వాత్యపతి రుగ్మతారుగ్గతయొక్క వికృతి. £్రి స్మశానము _సం శ్మళానముతెలుగువారు స్మశానముఅనిఎలుకుతున్నారు పెద్దలు కొందరు[గంధాలలో ఆలాగుననే ఆ శబ్దము వాడుతున్నారు. సంస్కృతము లోనే శవర్దమునకు మారుగా సవర్షముగల రూపాంతరములు అనేక శబముఎకున్నవే శాత్రవాహసీ_సాత శారికజసారికో శస్యం = సస్యం శాయక =సాయీక. శూకిర = కొలదిగా ఉన్నవి ఎవరికి ఎదిష్టమయితే అది వాడవచ్చును గదా అలాగుననే తెలు గులో అంగీకరించరాదా ల్లి ్సి రణము _-- సం [వణము తెలుగులో రణము అయినది మొదటి ఇంగ్రీషులోని వైట్‌. (1 ఈ ాజ్‌ (1 098) శబ్దములలోని మొదటివరము లోఎంచగా 3 ట్‌ రాజ్‌ అయినవిగదా (12 6) గి 8 శబములు నోటను ఒక్క లాశుననే ఉద్చరించినా సందర్భిమునుబట్టి శబ్దిబోధ కలుగుతుంది గనుక వ్యవ హారహాని లేదు 22) వెధవ శబ్దము విధవ యొక్క- వికృతికాదు వె ధవేయశబమునుండ్తి వచ్చినది వీధవాయా అప్‌త్యంపుమాకా వై ధవేయ సం ఐ కారమ(ప్రాక్కైలోఎకార మవుతుంది వేధవాయ ఇది తిట్టుమాట వెధవా ఇ ముండకొడుకా కొందరు. వెధ వాయా అంటారు లోకములో దైవమ్‌ = దెబ్బం..దెయ్యం-(దయ్యం)

బాలకవి శరణ్యము లిక

వతి అయిన్వర్యం అయిస్వరియం ఐళ్వర్యమ్‌ సం ఐజ్యపాకృతములో అయి.-(ఎదై త ) పవురుషం సం పొరుషమ్‌ నం జౌజ్యప్రాకృ_లో ఆవు (ఓదాత ) గౌరవజగోరవ గఉరవ(శొం సేనీ )గారవ (మోరాబ్ట్ర తెలుగులో జొనుజఅవును తొడు = తవుడు ఐజఅయి రైకజారయిక చయిత్రం వయిశాఖం

వ్‌ ఫౌజ్జ (సాంగ్ద సౌగ్య్ర సం సంజ్డా _ మడికిఎంగన జ్ఞాన వా లో క విజ్తానమునులు 'సెబ్బన సౌక్షాఖ్యాన (8 2) అని (ప్రయోగించినాడు శాసన ములటోను (వాత ప్వస్తకములలొను తెలుగువారి ఉచ్చారణ విశదపడుతున్నది పూర్వము సంజ్లిజసజ్‌. కొజనన్న _ ఆజ్ఞఆఇ్‌ కాజఆన మరిఒకరీతిని సెగ వచ్చినది నేడు సొగ్య పొగ్గి అవుతున్నది “

జళారము (వాఎనట్లు పలకడంలేదు కంర్యముతో కలి పలుక తున్నాము

ద్‌ంష్టై శబ్దము [శ్రీ చిలకమర్తి లక్ష్మినరబంహముగారు దొంప్ష్ర అనివ్రాఎనారు

25. ప్యుతళబ్ది.ఎలో "రెండు తకాంము లక్క-రి లేదు నిఘంటుపులొ ఒక్క తకారిమే ఉన్నది ప్యత్రపొళత్రాదిని పు్యత్రహతీ

2 దు ఖము=సపొలీ పాక్ళృ దుక్టిం తెలుగులో దుక్తిం అనే శషలు పలుకుతున్నారు. (పాకృతిభవము య

27. దర్శనిము=దరి సెనము అళ్లే కరిసెనము కరిననము మొ (చూశర కవులు వొడి ఉన్నారు) భాగ ౬ ఊ 328 చ కచా కంషణముల్‌

వరజవరుష _ శాసనములతో శకవరుషంబులు

వర (జఐవాన - వంషం అని ఉచ్చారణ ఏినబడుతున్నది

హర్ష _ హరిష _ హర్షించు _ (శర హరుషందు.. వారిషంచు. నేడు వినబడుతున్నది తిప్మికమ వ్యాకరిణమందు అర్హ=అరిహ అరిహ అరుహ

సంస్కృతమందే సర్షప =(రూపాంతరం) సరిషప నూత్నఎనూతన

శారజ్‌గపాణి (తెలుగు సారంగపాణి

పండితులు అసాధువులనుకొనే తెలుగుళబ్దాలు అనేకము (ప్రాక్సతవవములుగా కనబడుతున్నవి (పాకృతభాషలు అభ్యబంచిన వారు వాటికి (ప్మక్రియలు కల్పించ గలరు. తెలుగులో చెరిన (ప్రాకృతాలు రాను రాను మారుతూ వున్నవి

4. సం ముష్బముష్ష-తెలుగులో ముష్టాముష్న భాషాస్వభావాసుసారముగా వచ్చినది (చెకాచెకీ ఎగాదిగ మొొ శర లోలేదు అర 11 85లో షా యతసొన మందున్నది కాశీ * 50లో శ్రీనాధుడు (వయోగించినట్లు శాటాకుల పు సకములో ఉన్నది అచ్చువేన వారు దిద్ది నారు భాగ 1 ఉ 88లో పూర్వ ముద్రణమందున్నది కొత్తకూర్చులో పండిత పరిష్క ర్తలు మార్చి వేఎనారు సం బాహు శబ్దమునకు భాహఅని రూపాంతరిమున్నది బాహు శద్దిమునుబట్టి బాహూ

వశలి బాలకవి శంణ్యము బాహావి అని ఎర్పడ్డది తెలుగులో. బాహాదావబా అంచారు. ఎందుకు అసాధువు అంటారొ తెలియదు 29) మిశ్రసమాసములు --ఆం్యధ శబ్దముతో కళిఎ సమానముగా (పయో గించడిము దోషమని మడి కట్లుకొన్న చాదస్తపు పండితులు శాఎస్తే చెల్లదు ఒకరని ఒకరు ముటకుండా లేల్‌బండిలో కూర్చొని ప్రయాణం చేయడము అసాధ్యము కాదా అపే వివికీభాషలు మాటాడే వారితో సహవాసము చేఎనప్పుడు భాషా సాంకర్యమ్‌ కాక అప్పదు ఎంసగ్రాతములొనే చెరినవి అనేక శబ్దాలు అన్యభాషల లోనివి (చూ అన్య దేశ్యాలు మేషాది రాసులపేవృ పోఎ (దేక్కాణ కేంద అనఫా మొ పారిభాఎషక పదాలు (గీకుభాషలోనివి వాటిళో సంస్కృృతశబ్దాలు చేర్చి సమాసయిను కల్పింవినారుకారా జ్యోతిళ్ళాస్తు నిర్మాతల అన్లై తురకలు రాజ్యము చేఎనప్పుడు తువకమాటల లొ తెనుగుమాటలు సంస్కృతశబ్దాలు కలిఎ సమాసాలు ఎర్పడి తౌకికభాషలో నెలకొని ఉన్నవి ఎవరు కొలగించగలరు ప్రా మనాయుడు వంటిదే. ామిముససబు వందలు వెలు ఇట్రివి ఉన్నప్పుడు (పయోగములు ఉదాహారించడము ఎందుకు అన్ని భాషలలొనూ ఇటి సాంకర్యమున్నది కన్నడములొ వెరి సమాసము లనిన్ని ఇంగ్లీషులో 2 హైబీడ్డ్‌ రూం 69 అనిన్ని ఇట్టవాటికి శీర్‌ పారిభాషక పదముగా భాషానుశాసనము చేసినవారు పేటినారి. సమాసమల వ్యుత్స తి తెలియ జేస్తుంది ఆపేరు అంతేకాని అటి సమాసములు అసాధువులని సూచేనఅయినా దానిలో లేదు అచ్చర వై కృత శద్ది మంకే అది అసాధువని లర్హమా బసవప్పరాణ ఎరికలో (బ శ్రీ వేటూరి పభాకంశాఎ్రుగారు సవి స్త్రరముగా ఈ విషయము చర్చింది ఉన్నారు (చూ పుటలు 87-89) వా రుదాహరించిన మి్ళశ్రసమా సాలు పాల్కూరికి సామనాధుడు వయోగించినవి శశ్రీనాధుడ అనేక బారువుల్‌ అన్నాడు (న్రైష 7 2 వ్రాతప్రతి ముమ్మాసముల౯ా జైమి 1 80లో ఉన్నది ఇతరులు (ప్రయోగించినవికూడా అనేకమున్నవి కానేనములలోకొన్ని కనబడు తున్నవి ట్‌ వ్యాన్‌ ప్రరచయములేదు గా ల లోకములో ఎంతమట్టుకు ఇట్టి బ్బ వీటలోకాప క ఏటి (ఛాతలలో కనబడ తున్నవి కొన్ని ఉదాహరిస్తున్నాను 'ఇ కవులు _స్రయోగించినవే న పౌదసంకలె వరమముని మొ 2 23005270 ఇతయ 2 6259 6820 మొ

బాలకవి శరణ్యము క! అంగద రాయబారము నిర్మాగమాటము అంచయాన నేరస్తుడు అంతనర తాజుం నేరారొనణము అంఎరిపలటిలు పంచవళకొె అనేకమంది పంచవన్నీయ రామచిల్క అనెకజారివులు =౨౦చవన్నె అపనమ్మకము పరపతిసంఘము అపనమ్మిక పాదకట్నము అఎనెఎము పురుష కశేబరము అంఎపాడ్‌ లుతిరొ జు ఆరి కా (చతివాడు అవేరూపాయి (వధమతరగతి అరొకలి చయాణఖర్చులు అత్బాహాంవిందు (వయాణనరంజాము అరివాంఐణమ (పాణగొడ్డము ఇతర ఎసులు బహుళచవితి ఇతర రకములు బుధవారము ఇరుఘంటలిఖితము (టహ్మకమ్మి ఉ అమ తరిగతి (బ్రహ్మముడి ఉ తరజఒందెములు (ఛాహ్మణకొడూరు ఉ అంతలా భారతదేశ చక్కెంపరి్శిశిమ ఉ తరార్కాడు భూథామందు ఉవయపార్డీల భోగబందా కంతుతేజీ మంగళవారము కఎల కన్నులు మందారపువ్వు కఎలగడము మదఎవ్ని కఎలజడీలు మధుర'పేణీలు కపలాపండు మధురవాడ కజకంరుడు మధ్యతరగతి కాశీకొవిడి మధ్యరకము కాశీగాజులు మధ్యవాడు కాశీమజిలీలు మహారాణి కులపెద్ద ముమ్మాసములు కృషరాయబారము ముల్లోకములు

2

బైత్కీత్నీ బాలకవి శరణ్యము ఈయచీట్‌ రాజరీవి గంధాకీంతలు రామగుండము గజదొంగ రామచిలుక గజనిమ్మపండు రామదండు గతనెల రామమాడ గతసాలు రాయనగరు గర్భగుడి రాయ(ప్రోలు గురువారము రిక్‌వావాలా భామకరణము లింగకాయ భామనాయడు వర్తక సరకులు ్రామమునసబు వామన కెళి జీవగజి వామనసుంటంం బ్వరబ్‌ళ్ళ్‌ విజయవాడ తిక్క్కయజ్వ వ్యాసఎట తుంగభ్యద్రా(ప్రాజెక్టు శనివారము దర్భముడి శివకోవిల దసరానవర్శ్మాత్రుల కుకవారము దానపట్టా శుక పాడ్యమి ఉం దినవెచ్చము శుదచవితి దీర్చ వాయిదా రుణయిలు శుదీతదియ దురలవాటు శ్రీరంగపట్టణము దుర్నడత సరస్వతీమహల్‌ దుస్పలహా సహకశరద్యాంకులు 'దెశపాండ్య ఎతాకోకచిలుక నాగపూడ్తి సుబ్బరాయసన్న నాటకసామానులు సోమవారము నానామాటలు స్వంతసాగ నానారకాలు స్వంత సేరీ నిత్యపడి హాస్యగాడు ఇట్టి సమాసముల సాధుత్వాసాధుత్వములు చెర్చించేవారు జ్ఞ ఎయందుంచుకో వలఎన విషయ 'మె.కటి తె౨ంయజెసాను శిషానాముకో సూ్యూతాణామిభా వే అనుశాసన తాని నో నో కారిణ ఎవదండనసీయా అనే వచనము అధర్వణునికిన్ని అహోబలునికిన్ని వరి సుంది తిక్కన భారతములోను ఇతర మహాకవుల (ప్రబంధములలోను (ప్రచురముగా

వాలకవి శరణ్యము లీక్‌

ఉన్న కొంట వింట అంట అనే _(సయోగములు అసాధువు లన్నారు ఈవిషయము వెనుకను చర్చించి ఉన్నాను(చూ పు 486 ) ఇక్కడ మరి ఒక్క విషయము అట్టిదె తెలియజేస్తాను. ద్వితీయాచార్యు డయిన అధర్వణుడు రచించిన కారికావళిలో ఆర్యాందాదికళచ్దాస్యు (శేష్రార్హ్వచకాయత తత స్తదంతళజ్రేభ్యానై వ శేష్తార్దగో చరా అని అనుకాఎంచినాడు(అజ 1 ) తృతీయాచార్యుడై నలహోబలుడు ఈ తను శాసనము అంగీకరించినాడు ఈ అనుశాసనము నన్నయాది చుహాకవుల ఉపయోగము లకు విరుద్దము గనుక చెల్లదు నన్నపార్యు జూచి. అని నన్నయ ఆదిపర్వము లొను తిక్కన అన్నమాంబాపతి అని విరాటపర్వములోను ఎత్జాావగడ (పోల మూంబ (పేకమాంబా మన (ఎయు డు పోతిమాంబ అని ౧డికిఎంగన మల మాంబ గౌరమాంది కౌచమాంబిక ఎంగమాంబ అని పద్మప్పరాణజమందును[ (శ్రీనాధుడు నెన్నిపాచావ్యవర్య అన్నమాంబ వెంగమాంబ వేమమాందా బుప్పుతా రామమాంబారనుణీమణ్‌ అనిన్ని మారన మల్లమాంవిక అనిన్ని బమ్మెర పోతరాజు గౌరిమాంబ లక్కుమాంబ అని అల్లసాని 'పెద్దన లక్కమాంబ నాగ మాంబిక చొక్కంనామాత్యప్యుత పెద్దసార్య్యపణీతంబు అనిన్ని ఇట్లు కవులందరూ అంబా---ఆర్యశ బ్రములు చయోగించి ఉండగా ఇట్టి వ్రయోగమీలు అసాధువు అన్నాడే. అతని అనుశాసనము తప్పవుతుంది గాని కనుల [వయోాలు తవ్వుకావు గనుక జాలకవులు లాక్షణికుల మాట వేదవాక్యమని విశ్వఎంచకూడదు వర మౌని వ్యాపబారిక భాషాళబ్దములకు అనుశాసనము. చేసేవారు. శిష్తుల వాడుకను అనుసరించవలెను వ్యవహార్యభష్ట మైన భాషలోని శద్దములకు అనుశాసనము చేసే

వారు గ్రంథములలోని (ప్రయోగములను అనుసరింగవలెను

శి కరణము ఒంగము._--ఇవి శర లో ఉన్నవి లోకములోవాటికి ఉన్న

అరి మే అందున్ను ఉన్నది అయితే (పయోగములు లేనందున పండితులు ఆ

శవము లసొధువులని (భమపడి కరణికు డు జంగము డు అని (గాంథికభాషలొ వాడుతున్నారు. అవి లౌకికభాషలో చేరలేదు గనుక కృతికశబ్దములు మిడికిఎంగన సకల నీతి సమ్మతము రొ___ మం్శత్రణము 'సీయ గరణము మంథత్రియనంబరగు నత డు మనుజేశునకున్‌ అనిన్ని కరణంబు కొడుకు ముందఅ కరణికధర్మంబు నందు గడు గుళలుండై అనిన్ని(చూ 282 80 ఏప్రయోగించినాడు జంగం రామ లింగం వీరేశలింగం రాజలింగం 'వెంకటరంగం నరఎంహం వెంకటచలం

వెంకటరత్నం లక్ష్మీకంలం మొ "పేజీ తెలుగులొ (పథ్యాతమయినవి కడపటి శెండున్ను ఆలకుకూడా ఉన్నవి సంబోధించినప్పుడు మ్‌ దీర్చ మవుతుంది (ైంఛికాంటములో వెంకటరత్నిము -రత్నంబు ఓ వెంకటరత్నమా వెంకట రిత్నమూ వెంకిటరిత్నంబా అని వాయమంటాలు వంజతులు లోకములో అట్టివి ఎక్కడా వినబడవు లింగడు ర0గబ లోకమందున్నవి వాటికి బహువచనము వాడుకలో లేదు

244 బాలకవి శరణ్యము

(8 సె అనేక శబ్దములను ఇశరించి తగవులాట ఇది ఉకొాంమధ్యమా అకార మధ్యమా అని మధ్యాక్షరము యతిస్తానమందుం'కే దానినిబట్టి సాధుత్వాసాధు త్వములు నిర్హియస్తారు పండితులు అయితే యిట్టి పరీక్ష వల్ల సత్యము తెవియదు యతిస్టానమందు శద్దిముయొక్క మధ్యవర్ణము పడడము దైవాయత్తవ. వరియే భాషలోనూ శబ్దాల 'సౌద్రుత్వము ఈలాగున నిర్ణయించరు

తెలుగు భాషాస్వభావానుసారిము అరుదు అరిది అని ఆనాదివల్పముల అచ్చులకు నానురూపఇముంటుంది అరివములో అరిదు అంటారు. తెలుగువారు ఆలాగున ఉచ్చరించరు. చదువు (ము చదువుతున్నాడి చదువుకాడు చదవడు చదవక చదవండీ చదవలేడు చదివి చదివిన చదివితిని__ఈలాగున ఒదువు ధాతువుతోని అనాదివర్షివఎల అచ్చులు తెలుగువారి నొఎను బూంకమానవు ఆ మార్చు తెలుగువారి చెవులకు ఇంపుగానే ఉంటుంది తొమ్ముదులు లని ఒక కవి తొమ్మిదులు అని మరియొక కవి పయోగించినారు ఆంధధామాచరి(ఆ నిర్మించేవారు (ప్రాచీనావస్టలో శబ్దముల రూపములు ఎలాగున ఉండెనో నిషయించి దెస్పడయి సుక రముకాదు కడవ పడనుజణ పు బెల గొడుగు కొమ్మ బురద రాయిఎంపొలతి మెల తవంటి శబ్దాలు 'పాచీనార్యధ్రములో నడువ పదమఖణ ఎసు చెలు గొడగు కొమ్ము బురుద రాయడి పొంంతి మెలు త అనే రూపములతకొ ఉందెవని నమ్ముటకు తగిన [పమాణమున్నది. నేడు వాడుకలో ఉన్న శజాలు విడిది ఈ పాఠతమాటలు వాడితే పుణ్యము కలుగుతుంది కొత మాటలు అసొట్సిన్నలు అవి వాడితే పావము సంభవించకమాగదు అని ఎవరై నొ ఆంధ్రభాషానుశాసనము చెసె చెలుతుందా ఎగుచు. ఎగచు అనే రెండురూపషములున్ను సాధువులనుటక్ముపమోణమా ఒక్క పద్యమే (నిర్వ 1 శతి ఎగుచు కింద ఎగువన్‌ అనె వారముతొను ఎగచు కించ ఎగవన్‌ అనేపారముతొను ఉదాహరించి శబ్దాం త్నాకరిము నిర్మించిన ఆంధ్ర భాషానుశాసనకారుల వివేకము ఎమి చెప్పను ఈబిక్కవిషయమునుబటి ఈలాగున ఆక్షేఎంచలేదు _వెంకొలది ఉన్నవి క ౦ లోని తప్పులు ఎ చెళమువా రూ నిఘంఎయి వునుదిట్టి దేశభాష వాడరు శ రలో నడుచు. పొడుచు (ఆఉదయించు) ఉకారో మధ్యముగా ఉన్నా భామాచరి్యత్ర తెవిఎనవారు ఇవి అకారిమధ్యముగానే (ప్రాచీనాంధ్ర మందు ఉండేవని రుజువు చేయగలరు తెంచు అవుబింధముగా ఉన్నప్పుడు చుకా రాంత [కియల చువర్రము లోఎనుంది మొలచు + తెంచు_మొలతెంచు నడచు + తెంచుజ నడతెంచు పొడచు -[ కంచు ఎపొడతెంచు

82. వెదకు వెతకు ఎదుకు ఎతుకు [బదుకు (బతుకు__ఇటివాటిలో ద వర్షఎిగలవి (ప్రాచీనాంధ్రములోవి తవరము గలవి ఉ తరాం(ధ్రములోవే అవీ ఇవీ కూడా సాధువులే ఎవగికేవి యిషమెతే అవి వాడవచ్చును

అశ్లే నమ్మిగ నమ్మిక_నేడు నమ్మికము వాడుకల్‌ొ ఉన్నది (ప్రాచీనాంద్రములొ కనబడలేదు అమ్ము_అచ్ముకము మొ కొత్స తెలుగు కృిదంతములు

వాలకవి శరణ్యము 2 889) మావి మావి డి (ప్రాచీనాంధములొనివి-మా...డి అర్వావీనభాషలో వకారము మకార మైనది ప్రాచీ తవ్విందలు తవి దలు అర్వా తమిదలు ఇశే చెవుడు చెముడు " నవలు నమలు నివురు నిమురు నెవరు. నెమరు. తడప్సీ (తడువ్రు తడుము కన్నడములో నడువు తావరె నివిఎ తెనుగులతలో నడుము తామర నమలి_ఇది భాషాస్వథావము గనుకనే కొందరు దేవుడు శబ్లము దెముడు అని పలుకుతారు. వేదంలో వాగ్వి౯ సంస్కృతంలో వాగ్మికా 9 శిఖ (పాచీన-ఇంబు=అర్వాచీ ఇమ్ము ఇళ్లే కంబిజకమ్మి వేంబు=వేము దంబిడి = దమ్మిడి దంబు (దంపనాగలె=దమ్మిు కొంబు=కొమ్ము తాంబేలు= తామేలు 'పెనుంబజ్జుజపెనుమ్యురి (పెనుమ ర్హివార్రు చిలుకుందిజ్ఞు = చిలుకమ్మ్యరు (చిలకమ_ర్రివారు) కారుంబూండి=కారిమూడి నోంబు=నోము కుంబరి్వకుమ్మరి ఫాగరుంటో తు=పొగరుమోతు గొడ్డుంబో తుజూగొడ్డుమోతు (తత్సమచర్నదిక పు 49) నాకుంబలె=నొకుమలె చెజకుంబల్లి =చెరుకుమిల్లి ఉడుకం౦టోతు = ఉడుకుమోతు విలుగంబొడుచు=విరిగమొడుచు. ఇట్టి మార్చులు తెలుగు భాషాస్యభావాబిసాం ముగా అవుతవి శిష్ణవ్యావహారమందుం చ సాధువులు లేకుంపే అసాధువులు 85) దొరకు2ఒలభించు యే దొరకించు అనిశ ౨ ఇది ఉ_త్రరాం్యధములో ఏర్పడిన క్రియ నన్నయాది 'పాచీనుల ఆ్రంధముఎలొ లేదు వారి కాలమందు కొను అనుబంధముతో దొంకును ఈ అర్జమందుండేది దాని కృత్‌ దొరకోలు లే దొంకొల్బు వ్యతి దొరకొనమి ఏవీఓ ఛభయోగములు చాలా ఉన్నవి రానురాను ఉత రాం(ధ్రమందు ఈ శబ్దము మారినది దొరకొను ఉభముల్‌ అనే వాక్యములోనే (వయోగమువంటి శబ్దములుగల పద్యములలొ దొరకును శుభముల్‌ అని లేఖకులు (వాయడిము కనబడుతున్నందున ఆ ఉచ్చారణ లోకవ్యవహారమందు అనాడు ఉండే దని ఊబవాంచవలెను ఇట్లు దొరికు స్వతంయ్య్మకియగా ఎర్పడ్డది ఇది ఉకౌర మధ్యమో అకొారమధ్య'మో 'రేఫము లఘువో గురువో తెలియక "పెద్ద పేరిగలపండిత కవులు దొరుకదు దొలుకును దొఎకి మొ శబ్దములు కల్పిస్తున్నారు త్రి అగుపడు నూరెండ్తయి ఈ శబ్దము కనపడు అనే అర్ధమందు. పండి తులు వాడుతున్నారు దీని వ్యుత్సత్తి శ 5 లోని అగపడు (అగ్గమవపడ్రు=కన బడు గోచరమిగు అగపాడు=అగపడుట అగ్గముఇఅదీనము కన బడినది అగ్గ పడుజఐఅగఎడు. అగ్గపాయి=అగ్గపడుట అనే శబ్దములనుబట్టి పండితులయినా తెలుసుకో లేదు (ప్రాచీనాంధ్రమందు అగపడు అగ్గమగు మొ వి ఉన్నవిగాని అగుపడు లేదు చిక్కూవడియె దొరకె జేఎడె నగపడె దవిఠె బట్టుపడియె దగులువడియె నబ్బెనన గృవాతమయొ ననంద%స అని ఆంధ్రభాషారవములో వెబ్బన అర్హములు ఈశబ్దము నకు గలవు గాని నేవ తెలుగువారి వాడుకలో ఒక్క కనబడు మాత్రమే ఉన్నది యతకునిచే నగపడ్డ (విరా 1 88) వీడగ్గమై దొరకొలు (1దోజ క్ష్‌ (క

రామాయత వాహవిభూతి కగపడని జనుల్‌ (శాంతి $ ) నాచే నగపడియె శుష్క నగ ఖండవెఎగిన్‌ (దళ ౫5 56)ఇట్ట్‌_ప్రయోగములలో పూర్వులు అగబఎడు వాడి నయ ఉ తరాంథధ్రులు జాడలేదు కధాసరిత్సాగరమందు (చూ పు 858% వేదం వకటలాయశాప్రగారు. క పురుషు డగుపడి నన్ను యమిలోకమునకు గొని పోయెను. అని అనగుపడు (సయోగించినారు ఇట్టి వాడుక (ప్రాచీనాంధ్రమందు హాస్యా స్పదమూా ఉంటుంది కొందరు తమ [గంధములందు అనేక వాక్యములలో అగుపడ _ అవుపడు బాఎంచు. అగుపర్చు మొ శబ్దములు తరచుగా వాడి ఉన్నారు. వెదం "వేంకట రాయశాస్తుంటగారు అలంకార సం్యగ్రహమందు ఇరవై సార్లు ఈ శచ్దము గు వర్ణసవా తిముగాన (ప్రయోగిందినారు రూపకలక్షణము--_ క రూపకము ౦క్షికైతి (దూపత దదభేదత బరరూపమును సమా రోఎంప విషయముననది యౌొపడు విషయోసనతోరు తా సుభయో కిన్‌ అన్ముుదిత [గంధచింతామణిలో వారు (ప్రకటించిన వ్యాసములలో అపే ఆశబము ముద్రితమైనది (బ థీ వడ్డాది సుబ్బారావు పంతులుగారు మొదలయసవారుస్ను ఆలాగుననే (వాసేవారు బ్ర శ్రీ వావిలాల వెంకట శివావధానులూరు అదే సాధు రూప మనుకొన్నామని మాతో చెబ్బనారు మేము (ప్రాచీనాంధ్ర భాషాస్వరూపమును గురించి ఉఎన్యఎంచినప్పుడు చాలా పట్టణములలో ఈళబముయొక్క వ్యుత్చ తి విశద అగ అరు ప్‌ వి పర్చినాము ఈ కాలమందు కనబడు అనే అర్హమందు అగుపడు అనే శంము గువ ర్హముతో ష్టజనులు ఉచ్చరిస్తున్నారు గనుకను “దానికి రూపాంతరిములుగి అవు పడు జౌపడ ఎర్పడి ఉన్నవి గనుకను వొటినుంద పుటిన అవుఎంచు. బౌఎంచు అనే కొ త్తక్రియలు వాడుకలోకి వచ్చి ఉన్నవి గనుకను అకు [వాయవలెనని మా అభ్మిపాయము స్‌ ఎశుగ వీచుగ ఇంగువ మశ శ్రి కొన్నిళబ్దాలను గురించి అకారాంతమా ఉకారాంతమా అని తగవు లాడుతారు పండికులు ఎలాగున తగవు తీర్చడము కదువ లని వాడుకలో ఉన్నందున నన్నయ వాడినాడు అది సంస్కృత శబము కదువు అనవలసి ఉండెను అయినా నన్నయ [పయోగించినందున సాధుపేఅంటారుగదా ఎవరిచ్చి నారు నన్నయకు ఆలాగున ఆ శబ్దము వాడడమునకు అధికారము శిషసంఘము శిష్ణసంఘమే _న్టిఅధికారము బాలకవులకు ఈ కాలమందు ఇస్తుంది

బాలకవి శరణ్యము బ్ల్మోక్టి

ఎాంగుశబ్రము ఉకొరాంతము ఇంగువ అని తెలుగులో అనవలెను గాని ఇంగువ అంటారు శ ర లోనున్నది ఆయువ వసువ మేరివ బారువ మొ లోకములో వినబడుతున్నవి న్‌

దంచి _--దండము దండువు దండుగు అయితే లొకములో దండుగ దండగ అనికూడా అంటారు అక్తే పండుగు ఎండుగ ఎండగ గానుగు గానుశ జీలుగు జీలుగ ఎనుగు ఎనుగ (ఎనిక్స ఎనుగు ఎనుగ మొవి

వలువ వల్వ వలువము నల్వము వలువు శబ్దయిలు శ 0౦ లో ఉన్నవి అప్తే కై దువు కైదువ ఎ కవికి ఎ శబ్దము కావలెనో అది ఆ కవి వాడినాడు కపులు (వమోగంచిన మాటలన్నీ శ ర లో చేంలేదు

చవితి అనవలెనా లేక చవుతి అనవవనా అని సందెహము పుటితే ఎవరు తీచ్చగలరు శ ర లో ఆశబ్ల్వము లేదు సం చతుర్రిజపాక్స చీత్తి గనుక చవుతి సొధువు అని ఎవరైనా అంపే తెలుగులో” అచ్చులకు సాస్‌ రూబ్యము భాషా స్వభావానుసారముగా ఎర్చడుతుంది కాబట్ట చవితి అనే రూపము వాడుకలో ఎర్పడ్డది అని సమాధానము చెప్పగలము =”

ఎనుగ ఎనుగ మొ మాటల వ్యుత్చ త్తినిబట్టి గవర్హము పదాంతమందు ఏక వచనములో ఉండకూడదు అరవ ఆనె ఎవ అనె_గక్‌ బవ ఇకేు ఎలి.కలు ఈగలు అయితే ఇట్టిరూవములు వ్యుల్స_త్రినిబట్టి కాక్‌ వాడుకనుబట్టి సాధంచవ లెబు.

సంస్కృృతములో వ్యుత్ప త్తినిబట్టి శబ్దముల రూపములు సాధంచఖేక పృవోద రాది గణములో అలాటివి చేర్చవలబవచ్చినది

8కి అంవములో వడు-వట్టాకా ఇడు_ఇట్టాన్‌ విడు-విట్రాన్‌ అని నేటికిన్నీ డుకొరాంత [కియలకు డువర్శము ట్టు టగా (శ్రీయారూపములలో ఉన్నది తెలు గులొ కనుపడు కనుంట్టి చేయ బడు ఇేయ బిడ్జి_ (అరవ సేయప్పడు సేయ ఎట) (పాచీనాంయ్యధ్రమందు చూడ బట్టిదే అనే (ప్రయోగమున్నది నన్నయ కోలముందె. విట్లు విడు అయిపోయినది నేటి తెలుగులో కొట్టు. కొడతాను తిట్టు __తిడఠాడు పెటి - పెడతావా. అని వాడుతున్నారు అనేకీలు నవలలోను కథేల లోను వాటలలోనే పదాలలోను పెడతాను వంటి రూపాలు (వా స్తున్నారు అరవై యేండ్ర(క్రింంట విజయనగరము దర్చారు కవులలో (ప్రఎద్ధులు మండి కామశాత్తిగోరు మారోగైండేయ పురాణమందు. పెడుదురు అని ఎద్యములో ,ప్రయోగించడము నే నెరుగుదును (చూ ప్త 8 2) శ్రీ తిరుపతి వెంక కేళ్వరులుకూడా సుకన్యలో మొఅ వెడుదురు ఎని వొడినారు (చూ ఎ 2) ఇట్టివి అభినవాం్యధ్రశబ్బములు "కేవలము లౌకికములు

89. మగ డు_మొగుడు ప్రాచీనార్రమందు మగణ్ణు మగండు వర్షము గురువుగా జండేది గనుక దానిమిది అకారము మారలీదు ఊఉ తరాం[ధ్రమందు బిందువు పలకదు గనుక ఇట్టి శబ్దిములలోని అచ్చులకు సానురూవ్యము. కలుగు

250 బాలకవి శరణ్యము తుంది అంతేకాక మకారము ఓషమపుటచెత యు అయినది (చూ ఎంపూరామా 1 7” వెగజా (మె యతిస్టలమందుు మెగబాతళ్ళన _-౯ మిటాతి కపురంపుం బల్కు రాకు దీ పగబుకా *ఇతకాలలొను పాటలు పదాలు మొ వాటిలొ తరుచూ మొగుడు మొగవాడు అని వాద దన్నారు లొకములొ మగడు మగవాడ అనే రూపములు వినఎడవు సగడాలు పొశళడొలు గా మారినది మఖథ్‌మల్‌ అనేసమాట మొఖవకొ అవి కివులు (వాఎనారు _(ఎహ్మదెవుడు ఇ దొమ్మదేవర శీత తొాడూకు నవ్వాను ళొటాకు మజ్దాకు (చూ ఇత్వసంధి) శబ్దములలో ఎధ్యవవ్యయిపై నున్న అచ్చు కేవలము అకారనుకాయి ఆ ఎ లకు మధ్యస్థమైని స్వరము తాలవ్పిము ఇంగ్షిష భాషలొ ౧02౬ మాన్‌ అనె _దములోని అచ్చువంటిది ఇది తాలప్యస్వరిము గనుక తాలవ్యవర్హములయిన చ శ య లకు అత్వము చేర్చినముడల ఆస్వరము సరా ఉచ్చరించుటకు వీలుగా ఉం. ను గాని తక్కిన వర్ణములకు అత్వమ. చేర్చిన యెడల ఆస్వరము రాదు ఉ చారు చాను వామంతి చాత చెశాను శావ శాటాలు కావ ాయవలెను నల్లశానపురాయి పంచలు శనగలు ఆయలే మొదఎగునవి చేగట చే గంటి శబ్దము చాగల్లు చాగంటి అయిశవి రా మేక సేక మేడ మొ బపులలొ ద్వితీయవరము అకారాంతము గనుక (ప్రధమ వర్షమందున్న ఎకారము పని చెబ్బన స్వరిమువలెనే వినబడుతుంది అది మేకు పేక్‌ మేడి మె శబ్దిమలలొ వినబడదు కేవలము ఎకారముగానే ఉంటుంది ణ్‌ నేటి బంగాళీ భాషలో ఈ స్వరనుగల ఆక్‌ (ఏకు ఆక్‌తార్‌ (=ఎకతార) తాల ( జ త్యాగ మొ ఇబములు వందలకొలదా ఉన్నవని సునీతి ముమారఛటర్రీ గారు కలం2 68 ఇప్పు అనే ంధముతో (వ్రాంనారు జ తెలుగువారందరూ తరుచుగా ఉచ్చరిస్తూ ఉన్న ఈ స్పరచు దీనికి సరియెన అత్షవములేదని విడిచిపెట్టుకోవడము వివేకము కాదు కొందరు ప్వాసయినాడు తని (నున్నారు చూ తిరువలి వెంకకేశ్వ- కవుల లక్షణాపరిణయము(1 82) అయితే వాతి ఉద్దేశము ఇందుతో మెొదటినరము యకారి సవూతముగా ఉచ్చరించవలెనని కాదు అది పైని చెబ్బన స్వరము టీప్పరించుటకు చిహ్నగా పెఎనది ఆ “౦కెతము స్టరవడలేదు తస్ప్షుా చదుప్పటకు అవకొశబుచ్చును గనుక కౌత చిహ్నా ఒకటి కావలెను పైని సూచించినటు తాటాకు అని టాపైని ఒక చుక్క పెడితే చాలును గిన్నా(బిహ్మాకపాలమ్సు క్రోళపూ ఎ శత ఈచుక్క లేంపోతే కవి ఉదే ంచినటు గిన్నాలోని స్వరము సరిా ఉచ్చరించలేరు శావ శాయవలెను కాసనములలో తిరుచుడా

బాలకవి శంజణ్యము గిర్‌ 1 కనబడుతున్నెవి (17 2805 478 హం) ఆయలే (=ఆయెలె) అని ఆముక్త మాల్యద (౪ 880లో యకారము పాదాదిని నిల్చిన _వయోగమున్నది (చదూళశరి కొత్తగా అచ్చుపడ (ప్రతిలో ఈ రూపము దిద్రి సవరించినారి. వెనుకటి కూర్చులలో ఆయలే శబ్దమే ఉన్నది అనియను (=అనియోస్రు అనే (ప్రయోగము వంచతం(త్రమున కలదు ఇవి ఫై నిచెబ్బన కాలవ్యాచ్చాంణను తెవియజేస్తున్నివి

ఊగాను కొన్రాడు ఊదావు తప్పావు నవ్వారు మొ భూతార్హక కియా రూపములందలి మధ్యవ్హమందున్న స్వంము తాలవ్యముగా నలుకవలఎనది

వ. కన్నడ కూతుకొళ్ళు = కూర్చుండు తెలుగువారిలో పామరులు కూకో అంటారు కొన్ని మండలములలో నిల్చుకోజు నిల్చుండు అంటారు నేటి వాడుకిలో ఊరుకొ=ఊరకుండు (ఊరుకొని జూరుకుని) నిర్చో(నిల్చ్బుని నిల్చొని, కూర్చొ (కూర్చొని కూర్చుని కూచో (కూచొని కూచున్సి దా(0) గో (దా (9) గొని దా(౦)గుని)] పడుకో (పడుకొని వడుకునిి పామలల థాషలో తొంగో (లొంగొని తొంగుని వినబడుతున్నవి కూర్చొను కూర్చున్న మొవి కొ_త్తధాతు వులు ఎర్పడ్డవి కవులు స్పెచ్భగా పద్యాలలో ఈ కొ_త్ర శద్దాలు 1సయో%స్తున్నారు శ్రీ చిలకమర్తి లక్ష్మీనరిఎంహంగారి. శ్రీపానుగంటి లక్ష్మీ నం ఎంహరావు ౦తులుగారు వీరూ వారూ అని పేర్కొనక్క-రటబేదు ఇవి కావ్యభాషకు ఉచితమై నెలకొన్నవి సన్నయ మొదలుగా నూరేండ్ల్మక్రిందటివరకూ కవు లెన్వరూ ఇవి వావఉండలేదు (ాంథికాంధము మారి లేదట

త్రై కదలు ధాతువు (యేరణార్థకమందు కదలుపు=కదల్పు అవుతుంది అశ్షే మెదలు మెదల్పు కుదులు కుదుల్బు విదులు విదుల్పు -ఇవి నేటి వాడుకలో కదుపు మెదపు కుదుపు విదుపు అయినవి వాటిలోని లకొరము పోయి నది పోయినా అవి సాధువుఎని కవిసార్వభొ ములు (శ్రీకృష్ణభారతములోబు కథా వ్రపూర్ణులు కథాసరిత్సాగరములొను ఆంధధ్ర కొళిదాసులు తమ నాటకిములలోను ఆంధధస్కాంట్లు తమ నవలలతలోను పత్రికా సంపాదకులు సంపాదకీయ వ్యాసముల లోను కాలేజీలలో (ాంధికాం్యధ్ర భాషాపాండిత్యము విద్యార్దులు అభ్యఎంవడమునకు ఆదర్శము గా పండితులు రచించే ఉద్‌(గంథములలోను నింభ్యంతతమా పయో గిసున్నారు నన్నయ కాలము మొదలుూా ఈ నాటివరకూ కవులు ఎవ్వరూ ఇవివాడ లేదు ఇవి వాడే కవులకు శబ్దిఎద్ధి ఎలోకిమువలన తెవిఎనది. ఆలోకివుపలననే వాలకవులకుకూడా శద్దిఎద్ధి తెలుస్తుంది

శ్రి తెగ గొట్టు-తెగ-కొట్టుజలెగ్గొట్టు తెక్కాట్టు దిగ గొట్టు దిగ కొటు=దిగ్గొట్టు దిక్కొంబ్దు విజబుగ గొట్టు=ఏవరక్కంట్టు ఎక్కొలట్టు లాగికొన్నాడు లాసికొస్నాడు=లాకొగన్నాడు రామా? 80 అడుక్కొను హంస 1 &ీ2 మొ వి వాడుకలో ఉన్నవి బెక్కొట్టు (బెంగ(కొల్దు =వాపోవు శ ర తో ఉన్నది ఇందులోకొన్ని కవులు వాడినారు నెలకొను=నెక్కొాను అని తిక్కనికొాల

252 బాలకవి శరిణ్యము మందున్నది పెద్దతనము=పె త్తనము రెంటకిని అర్హభేద మేల్చడినది. ఆమె పెద్ద తనము చేత వడి” నడవలేదు ఈ పెత్తనము సీ ఇవరిచ్చారు అంతదనుక అంత దాక=అందాకొ వంగకాయ=వంకొయ వెలంగకాయజవెలంకాయ ఎన్నినాళ్ళుణు ఎన్నాళ్ళు మొ వి (గ్రంథాలలో ఉన్నవి శీ బడిఎల్లల పుస్తకములు రవిందచిన పండితులు ఎచిక (ామ్యమనుకొని ఎచుకి అని వాతున్నాలు తిక్కన ఎచ్చిక అని భారతములో డాదినాడు దీని రూపాంతరమే ఎచేక సాధువు కాదె. (వెలిమిడ్రి కచ్చిక కచిక అని రెండు రూపములున్ను వాడుకలా ఉన్నవి శ ఈ లో కచ్చిక మాత్రమే ఉన్నది శ్‌ నే నేమి సేయుదానను ఎమిసేయువా డను ఎయిసేయుదును ఎమిసేతును ఎమిసెయ ( గలదు ఎమిసేయ (వచ్చు) ఎమిసేయను కడపటి వాక్యములొని చేయన్‌ తుముర్లకము చ అనవుడు దెవకీ తనయుడు రామి 'దెవు దుసు దానును మేను దొపింగి పోయు నేమన గల దెలయాదపులు నాజిడి బోయిరి సంయమీశ్వరా మొసం 208 ఇకాడ అనుటకు ఎమి*లదు అని అన్వయము ఇ అంకిలి 'సెప్పలేదు భాగ పూ 70 ఇక్కడ అంకి౨ సెప్పకా అనగా ఆఎంకము చెప్పడాఎకి లేదు లనౌా వ్యవధిలేదు అని అరము ఇది ఉ తమ పురుషైకవచన రూపమని (భమఎడి కొందరు దానికి బ వచనమా ఎమిచేయము అని వాడుతున్నారు నేనేమి చేయను చావనా 'మేమేఎయ చేయము చావమా ఈలాగున నేటిభాషలో ఈ (క్రియారూపములు ఎర్చిడ్తవి కొందరు (గంథాలలో వాడు తున్నారు. శ్రీసూర్యరాయ బృహదాంధధ్ర నిఘంటు నిక్మాతలు ఎ జయంతి రామయ్య పంతులుగారు ఆ నిఘంటువులొ ఈ శబములు అనుకాఎంచినటు సుకటించిన మచ్చు పదములలో కనబడుతున్నది న్‌ యె స వండనా క్‌ రూసాలు వై వాడుం ల నికి వల్నైనవా చూడండి ఎమిచేసేది కట అడుగో. ఇడుగో క న మ్‌ ఇవ్వవా _ పెట్టనా పంకటలటి శాసు ట్‌ అరుగో ర్‌ి సైన్లీనూటలు ఛావ్యాలని వేదం తక్కవ ౮౭ మదన పదర రాం్రకవులు వా! ) వీ డెజం(ఇడ గొ) మాత్రమే పయోగిందినాడు ఉత్త ప వీ డుగో అని డాడినారు ఇదిగో ఇవిగో అనేవికూడొ ఇప్పుడు లోకములో ఉన్నవి ఇవి ఇంచుమించుగా నూరేండ షలొ ఎరాడ కొ తమాటలె కొ త్రవి తే లె తిరిప వ ఎడ్ల వనవాడ అనక నే “ గెదనేలె తిరపతి వెంక పేళ్వర కవులు మొద లయ అనెకులు ఆ పూటలు వాడుతున్నారు వాడనివారు అరుదు చూ అరుగో (ఎకన్య పృ వ్య దంభవా” (4) ఇరుగో (దంభవా 1౪7 $) అడుగో (సుకన్య * వ 24

బాలకవి శరణ్యము తికి 47) ఇల్లి దిగో _అల్లదిగో అన్నశ్షు ఇల్లి దిగో వాడుకలోనికి వచ్చినది నన్నయ కాలనుందు అల్ల _ఉల్ల వాడుకలో ఉందేవి గాని ఇల్లి ఉన్నట్టు కనబడలేదు మన కాలమందు శిష్ట్యవహరములొ ఉన్నది గనుకనే కకా (ప్రపూర్చులు ఉషలో ఇర్లిదిగో గొల్లవటు నివ్చుడే వధింతున్‌ అని (ప్రయోగించినారు (చొ 72) వారి కిష్టమయినది వారు వాడినారు అళ్లు ఎవరి కిష్ణమయినది వారు వాడుకారు అడ్తడానికి ఎవరికి అధికారమున్నది న్‌ 48) తోడివా డు అనే మాటకు మారుగా నేడు తోటివా డు అని లోకములో అంటున్నారి. (శ్రీ కృష్ణ జన్మఖండములొ శ్రీ గోఎనాధ కవిగారు అది (వయో గించినారు. శ్రీపాద వెంకటాచలకవిగారు కౌనల్యా పరిణయమనే [పబంధములో (చూ ఆ 1 వు 88) ఎ గి మాటిమాటికి ననుగులతోటి సూల వాటిల గనాడు చూటల తేటకోడ అని ఎంతి చక్కాగా (పయోగించినారొ చూడండి అసాధువా అది భ్రామ్యమా తోడి కోడలు అనడానికి మారుగా కొన్ని మండలాల వారు తోటికోడలంయిన్నారు రెండుస్ను సాధువులే 49) నాతోపాటు అని పూర్వులు వాడబేదు ఆధునికులు కొందరు స్వేచ్చగా కావ్యాలలో ఆయోగిస్తున్నారు శ ర తో తోపాటు ఉన్నది అయినా కొందరు అది తప్పని (భమపడి నాతో బాటు అని వివరిస్తున్నారు ఆలాగున చేయడము అవివేక విలుతము భొంతము తోడిపాఎగా అని ఉన్నది దానినుండి రానురాను ఉత రాంధ్రములో ఈ రూప మేర్చడ్డది చా 50) పనిమంతురాలు--- బుద్ధిమంతురాయు అనే శబ్దమునకు అనుసరించి ఎర్పడది ఇట్టివి కొందరు (గ్రంధాలలో వాడుతున్నారు వ ) చేతకాని తనము పువానితనము సాధువులు తనవారి తనము కాశీ * 60 ళల దాన్ని _--థ్రీ వావిలకొబను సుబ్బారావుగారు. వాడినారు కళ) వాణ్ణి -_రామ స్తవ రాజములో మల్ల నకవి___గతిలేకుండిన వాడనేని యెవనింగె కొని వాజ్లేని (చూ ల) అని ప్రయోగించినాడు శతకాలు పాటలు మొ వాటీలో తరుచుగా ఉన్నది శాసనములలోకూడా కనబడుతున్నది కళే వాడి---అప్పారాయడి(చం్యద్రలే) దేవుడి గుడి రంగడి లింగడి అని పాటలలో (వచురబిగా కనబడును కళ సాలలొకి _-కవిజ 7 72 వచన కొవ్యములలో తరుచుగా కనబడు తున్నది రక్‌ కురిఎంచు (ప్రాచీనాంధ్రమందు. కురియు సకర్మకము దేవతలు పుష్ప వర్షంబు గురిబరి కురియించు (పే మూడు నాలుగు తరములై కురిఎంచు. వాడుక

254 బాలకవి కరణ్యము లొకివచ్చినడి చిన్నయసూరి 847వ సం పరిష్కరించిన ఆదిపర్వము కు ర్పులో నన్నయ భాషలొనే కరఎంచు కనబర్చినాడు అప్పటకి (ప్రాచీన భాషాలక్షణము ఆయనకు లెస్సగా తవు ఉండదు ఆయన అమృవెయించిన ఆదివర్వమునిండా తిప్పు లున్నవి ఇవ్బుడు కవులు అనేకులు యధేష్తముగా (గ్రంధాలలో వాడుతున్నారు మాటకు వరుపతి వేంకకేశ్వరళవులు కురింంచె అని దేవీ భాగవతములో (వయో గించినారు (చూ 1/ (07 402) 670 మీదు మిక్కిలి మీది మిక్కిలి... రెండున్ను సాధువుఠే 58 అట అటు ఇట ఇటు---(ప్రాచీనాం(ధ్రబుందు అట ఇట ఎట కళలు ఎటవోయెదు అటమీది వృళ్తాంలంబు అట యిట దిరుగుచు అటమున్న అటఎణుందన ___ఈ విధమూా అట మొ వి వయోగించెదారు అధునాతనులు అయఎయిమీద అటు పైని అయినిటు తిరుగుడు అని వాడుతున్నారు ఇట్టి కొ త్తతెలుగు మాటలు నూచికితొంఖై తొమ్మిదిషాళ్లు కలిఎ ఒకపాలు పాతమాటలకో (రాంధికాంధ్ర కాషా ౦వన చేపేవారు కొ త్తతెలుగు టామ్యమని అఎహానాలు చేయడము ఎంత హాస్యొస్పదముగా ఉంటుందో నెను చెప్పనక్కరలేదు 58) చేయరా చూడరా ము తం ఎంటారు. చేయవె చూడవే సాధువు ఖై తే అవెందుకు కావు అత్తయ్యంబుగ సాంపరాయని తెలుంగాధిశ కస్తూరికా ఇితొాదానము సేయరా సుకవిరాడ్‌ బృందారక (శేణికిన్‌ అని (శ్రీనాధుడే. చేయరా అనీ (పయోగింవినాడు అతడే విచియవమ్మా సయ నంబు గావమ్మ రావమ్మ లేవమ్మ నడనవమ్మ అని భీమఖండములో[నాఎనాడు (చూ 7 _7శ (లెగుచ్చులేచు ధాతువు గనుక బేవవమ్మ అనవలెనే లోకములో లే లెండి తేవచ్యూ లేవమ్మా లెరా అని వాడుతున్నారు. గనుక (నన్నయతిక్క నాదులు అవి వాడినారా లేదా అని విచారించకుండా స్వతంత్రించి పయోగింవినాడు లెగు(ము అని పరిమయోగివిలా సమందున్నది (చూ గి ఆ ఎయోగము మాండలీయకము ఉత్తర నర్కారులలో పామరి ఒసుల వాడుకలో ఉన్నడి గాని శిష్టజన వ్యవవారమందు లేదు గనుక (గ్రామ్య మపుతుంది ఒక మండలముతో 1గామ్యమయిన శబ్దము మరిఒక మండలములలో శిషేన్టము తిక్కన వాడినవె నా కూడు. కుడుచు బోనాలు మొ నెటి వాడుకలో” పూ మండలమందు గమ్య ములు పొట్టకూడు పొాలుకుడుచు మనుగుడుపులు మాత్రను అగామ్యములు బో పేయు పూర్వకావ్యములలో ఉన్నా అడి (గామ్యము గనుక మేము వాడము “వేంచేయ వంటిదే భొంచేయ వాడుతున్నాము అదేమాకు సాధువు 60) అక్షింతలు అక్షతలు శదిమునుండి పృట్టినదై నా దాని రూపమూ అర్థమూ తెలుగులోమారినవి ఇదిశ ర లోఉన్నది నై..గొ అని రిమార్కు. కూడా ఉన్నది. విజయం చేయ అవధారు మొ వి అనేకము (గామ్యాలు శరలొ

బాలకివి శరణ్యము ల్‌ ఉన్నవి టామ్యము అనేది పారిభాషక పదము వ్యుత్స త్తి నిరూ సుందిగాని (వయోశము తివ్పని సూచించదు. అక్షంతలు (ప్రొఢకవి మెల్లన వాడినాడు (చూ రుక్కౌ *₹ 80) ఈ శబ్దమునకు అత్షతలు అనే అర్హిముకాక (బ్రాహ్మలు మొ వారు మొగముమీద పెట్టుకొనే బొట్టు బ్రల ఆభరణ విశేషము అనే అర్జ్హములుకూడా ఉన్నవి అక్షతలు శబ్దానికి ఈ అర్ధాలు పట్టవు (6) ఎమిట -ఎమి ప్ర విభ ఎబిటికై మొ వాటిలో టి ఆగమము బౌపవిభ ఎమిటిది ఎజుటిమాట అని (ప్రావీనులవాడుక అర్వాచీనులు ఎటిది ఎ టిమాట అని వాడినారు నేడు పామరుల ఏటి ఎంది అని ప్ర విభ గా వాడుతున్నారు అవి శిషులు టామ్యముగా ఎంది వాడరు ఎమిటి అని ట్ర విభ గా మాత్రము అదేమిటి అనే వాడుతున్నారు. ఇది ఒకండు నుండి ఎర్పడిన ఒకటి వంటిది నేటి కవులున్ను అసే వాడుతున్నారు మాటకు శ్రీ తిరపతి వేంకకేశ్వరులు అనర రాఘములో థద్దమున కర్ణి మేమిటి అని ఎబిటి (ప విభ క్రిగానే నలుగురిళోపామే వాడినారు (చూపే 2) రాయలఎమవారి ఎటు అనే రూపమే వాడుతున్నారు 02 సంఖ్యార్ధములు -ా(ఈ శంధమందే 07వ పుటలో ఇరువై అజువె శబములు సాధువులని రుజువుచేఎనాము) నన్నయాదుల గంధములలో ఇవి ఏ రూప వకలు +లిగి ఉండేవో ఆ రూపములే ఆ కాలపు శాసనములలో కనఐడుతున్నవి ఎనిమిది ఎనమండ్రు ఎనుబది ఎనుబఐం్యడ్రు నేడు మేము ఎనమండుగురు ఎనిమిదిమంది ఎనభై ఎనభై మంది అని వాడుతున్నాము గాంధి కాంధమున ధ్రాసెవారు ఎనమండ్రుగురు. (చూ (బహ్మాండ 11 587) తొమ్మంథడ్రుగురు (చూ (బవ్మాండ 1 46 ) అని (బ (శ్రీ జనమంచి శేషాది శర్మగారివంటివారు వాడుతున్నారు మరికొందరు ఎనమండుగురు తొమ్మండుగురు పండెండుగురు అని మావలెనే (వాస్తున్నారు కొందరు ఎందునూపొందని కూటశట్ది లు సృష్టస్తున్నారు (గ్రాంధికాంధ్రము జాగా రానివాతు లౌకికళబ్దాలు (గ్రామ్యములని విడిచి లేనిపోని అపశబములు వాడితే కనుక్కొానేవారు లేరుగదా (బ్రహ్మాండపురాణమందు క మీమనో భద్రము షష్టమ మలము పర్వతవతంన అని (ప్రయోగించిన కవిగారి భాషా సొష్టవమే మనను 68) (పతివా డు---ఇది సరి కొత్త తెలుగు ఈ అర్హము తెలియజేయడము నన్నయాదులు ఎల్లవాడు ఎల్లవారు. ఎల్లరు అని వొడేవారు (ప్రతిదినము నకు మారుగా ఎలనా డు అనినారు కళాప్రపూర్జులు అలంకార సంగహనుందు తిది అనీ (ఎయోగించినారు ్రీ తిరుపతి 'వెంక సేశ్వరులు (ప్రతివాడు అని వాడినారు (చూ గుంటూరు ఎను పు 2) (వతిరోజు పతిఊరు మొ 64) సామెతలు.._లోకొక్తులు._ఇవి లోకములో నలుగురూ వాడేవి మూర్చ గూడదు వేదవాక్యాలవంటివి కొన్ని (ప్రాచీనాంధ్రములో పూర్వకాలమందే పృటినవి తా బచ్హానకుందేటికి మూడేకాళ్లు అనే సామెతలో ఉన్న కుందేలు శబ్బము వాడ్లీకలో

256 జాలకవి శరణ్యము అేకటోయినా మార్చరు (శీ తిరువతి వెంకకేశ్వరులి ఎలాగున సామెతలు వాడినారొ _ తాతా పెండ్ర్దాడుతావా అంటే మనకిచ్చేవారెవరన్నట్లు (సుకన్య “”) అబువది యేండ్లువచ్చి చదుప్పకొనక మన్ను గొట్టుకుంటానా (అనర్హ్ధ చార ఎ తి) ఇహసే నాట కములలొను నవలలలొను ఉత్తమ పాత్రలకు నేడు ష్ద వ్యవహరమందునిక్ష' భాష తక్కిన ప్యాతలకు యద్‌ చితమైన. భాష (యోగి ప్రే ఆవాలగోపాలం అందరికీ సుజోధంాను మనొపహారంగాను ఉజంయింది అటి నాటకొట సవలంఎ లదింవిన కవులు కృతకృత్యులవుతారు ల 65) కాడు అవడు._._కొన్ని (ప్రాచీన కావ్యరూపాలు కొన్ని మండలములలో నటికిని నించియున్నని గంజానుజిల్లాలో మరుమాప్ప గడ్రము అని ఒక మంలి అనగా విన్నాముకా పు కాగు ఈగ మొ మాటలలోని అర్హాసుస్వారి పామలయలులు శో థి పలుకుతున్నారు కొన్ని (పాచీనరూపాలతోపాటు వ్యావహారిక భాషారూపాలు కూడా వాడుతున్నారు. నేటి పెద్దలూ ఎన్నలూ అర్హభేదం పాటిస్తూ సీవు ఎర్చితే వాడు వచ్చును. రేపు ఎలిచి చూడు తస్పకుండా వసాడు వాడు వొట్రివారు కాడు పొడు గె నవాడే పీడెన్నటికీ పొడు గవ నేనుచెఎన ప లై గై గవడు చెఎన పని నాన్నకు తెంసె లటు తిని ఉందును _ఉందునా మరి ఉంటాను మొ నేను వెశ్ళాదనా అస ఎప్‌3 అంపే ఎమో నీవ వెశె దవ లేదో నీకె త9ియా సట్‌ అంటాము. నెన్‌ లి మాకెలా తెలటసుంది ఎళుదునా అంటే నేను వెళ్ళవచ్చునా అనిఅరమెే ఎన్నడు ఎప నా ర్న న్య ఏడు సమాారమువలే కనబడినా వా మ వాడెనడ ర్ద వాడుకలొ ఖేదమున్నది ల నైద హాఇంటికి రాలేదు. ఎన్నడు లేని కూర్మి యిది యెస్పటనండి చ స్ట్‌ ఇర్దకముగానే (పయోగము వాడెప్పుడూ వ్‌సూనే ఉ వాజప్పుడూ ఇంతే ఇప సందర్శములలో ఎన బ్‌ టాడు న ముల డు ఎన్నడు పవాడము న ఉ8ి రాయ్యబాన--శివ్టబా పరిలు కొయలు మొదలయిన మోటు సంఘవ ఒక్క విధమయిన భాప్రాకా ప ఎఒనుల సంఘములలో అందరూ తమను ళా శిష్ణభాష అనీ (గామ్వభాష అనీ శ్రము ఉండదు నాగంక్రలకో స న స తార కాని కులతో సంబంధముగలవారు కొందరు గరిమ షి తమ భాషలో కలఎ వాడుకొంటాలు వాటి ఉ నాగంలుల మూటలు అందరూ వాటి చ్చారణ సరిగా ఉండకపొో ని మెచ్చక్రా నా యనా వరవవన ౫ కొంటారు గాని నాగరికులు వాటిని అప(భంశ మ ఇల స యొర్పిడ సంఘములలో భాషావ్యపస్తకూ న్‌ ౧టారు ణీష గా డె శ్‌ఎబ్దికూడా ఎర్చడుతుంది మాటా (వతిస్ట గౌరవము. క్రలీనత్యమయు మొదలయినచే బ్లా దేవారి మెప్పుపొ సము మొదలయినవాటినిబట్టి వారి భాష శిష్షభాష వుపొందుతుంది అటి సహావాసముచే లబ రశ అని శషభాష అ ట్టివారితా సహవాసముజెత ర్వత్రరజాతులవారికి బె లవడుతుంది “క్రమ శ్రమముగా ఈ శిష్షథాష క్‌ూడా దేశభాష. అనేది కల సం స గంసములో వ్యాఎస్తుంది ఈలాగుననే ఎర్బడుతుంది జాని

బాలకవి శరణ్యము ల్‌ వ్వెవిచాఎ్య్రష్ణమయి నాగరికులు పూర్విము రచించిన (గంధములలో మాత్రిము నిరృజన్నభాష ఆ (గ్రంధములు చదివేవారికే తెలుస్తుంది గాని ఇతరు లకు తెంయదు ట(ామ్యభాష అది మాట్లాడేజాతివారి కేకానిఇతరిలకు బాగా తెరియదు శిష్ణభాష ఒఇ్క_కే సంఘములోని వారికి మొ _త్తమమీద అందరికీ తెలిసేభాష గనుకినె దాని. దెశభాష అనె పేరు కిలి*నది అది అచ్చుకొట్టినస్టు దేళమం దంతటా ఎ౪ఇ్కలాగున ఉండదు వ్యివహారి ముందుండే భాషలన్నిట్‌ న్వభావనము ఇటిదె ఎని లెలుగువారి దెశభాష ఒకొక్క జాతిలో ఒకొక్క మండలములో ఒకొక్క వశేషవి కలిగిఉన్నా మొత్తముమీద అందరికీ సామాన్యమని అంగీక రించక అబ్బుదు ఎ (ుదేశమందున్నవారు ఆ (దిశ ఎబుందున్న శిష్టభాషలో గంధ మలు ంవిసే అం్భడిదారికెకాక తక్కిన (ఛదేశములందున్న వారికికూడా మొ తము మీద బుజోవమానే ఉంటవి కవుల సంప్రదాయము అన్ని దేశములలోనూ ఇదె 3షజనులు వాడే థాష (గ్రామ్యము అని నిందించడము అవివేకము (గావ్వుక్‌ అనెది సంస్కృత భాషలోనిశబ్దము ఆభథాష అనుశానంచిన పాణిన్యాదులు గానీ కావ్యిలక్షణము రివించిన వండితులుకానీ శిష్ణభాష (గ్రామ్య మని చెప్పలేదు ఆంగధ్రశబ్లి చింతామణి అప్పకవీయము బాలవ్యాకరిణము మొదలయిన లక్షణ(గంధ ములు రచించినడారు. లక్షణవిరుద్ధమయిని భాష [గ్రామ్యము అన్నారు. గాని ఆమాట తమ రావ్యువునా పామరజన వ్యవహాంమనిన్ని పామరులనా అభీరులు(మేకలు కాచే గొలజాతివాళ్ళు 'వెెదలయినవారనిన్ని లాక్షణికులు నిర్వచించినారు లక్షణ వరుదిమమెన థాష చ్క్యుతసంస్కాంము అని దోషము గా పేర్కొన్నారు ఇంగ్లం డులో నె శిష్పవ్యవహారమందున్న ఇంగ్లీమభాపే దేశభాష _శిష్టులు కొనివారి భష ౪3 22౯ -ని 5 208 అని 6౦లగ౦ల అని 6౧౭౫ అని ౨2౦ అని 8౯0866 అని అంచాణు శిష్ణులు అట్టిభాష నోటను ఉచ్చరించనే ఉచ్చరించరు శిష్ణల సంభా షణలొ అచ్ది మౌఎలు వినబడవు క2 అనేమాట రైల్‌ అని (గామ్యజనులు పలుకుతాలు అది. 600క3ట 78 92 ఉచ్చారణ అంటారు కౌతడక వంటి మాటలు ఏ5 828 అంచారు. ఇట్టి మాటలు శిష్తుల వాడుకలో చేరితే మరి నింద్య ములు కౌవు శిబ్దిముల శిష్ణత్వము అవి వాడేవారి శిష్ణత్వమువల్ల కలుగుతుంది గాని వాటికి స్వభావ ఎద్ధమయినది కాదు కూకో కూర్చొ కూచో. కూకొని కూర్చొని చొర్బుని కూచుని వీటిలో కూకో కూకొని (గ్రామ్యజనులున్ను తక్కినవి శిష్ణ ఒనులున్ను వాడుతున్నారు (ప్రాచీనాంధ్రకావ్యములందు ఇవి కనబడవు కొత్తితెలుగు మాటలు నేటి కవులు యధేష్టముగా ఈ శిష్టభాషతములు ప్రౌథంచనలో (ప్రయోగిస్తున్నారు కూకో కూకుని తొంగో తొంగుని (గ్రామ్యమిులు గనుక శిష్ణులు సంభాషణలోనయినా వాడరు జాతీయత తెలియ జేయడమునకు పా(తోచితముగా నాటకాలలోనూ ననలలోనూ కధలలోనూ

258 బాలకవి శరణ్యము కొందరు ఇట్టి శబ్రములు (ప్రయోగిస్తున్నారు ఇట్టి వ్యవస్థ అన్ని డెశముఎలోను ఉన్నది ౧ విన్నకాట పెదన కావ్యాలంకార చూడామణిలో (గ్రామ్యుఎయణంా న! క ఈసడములు గోరడములు గాసరబీసరములె న కట్టి డి పలుకుల్‌ భాబల్ల రెమ్యములునా హాసో కుం దెగడుచోట నవియుకా వలయున్‌ _ అని నిరూఎంచినాడు క జగతి గల చెల్లుబశ్లై నగినగి భాషంచునట్టి నానుడి పలుకుల్‌ తగ దన రవాచెడు బువ్వుల సాగ సుడుగం బిబగి కంపు సూవినభంగిన్‌ క పల్రవనారీమేచ్చా ద్యులాస ఎన! ఉం ఉరి మనోజ్ఞ బంధురొక్సులు చవియై చెల్లును టామ్యములై నను హలీసక ముఖ్యనాటకాదికఫణితిన్‌ రా అని ఒకరన్నమాట శ్రీ వేటూరి పభాకరళాత్రగా రుదాహరించినాఎ సంస్కృతభాషారచనలో అప్యభంశభాష చేర్చరాదని లాక్షణికులు నిషేధించి నారు గాని అప్యభంశ_భాషలలో (గ్రంథాలు రచించగూడదని చెప్పలేదు బృహత్కథ సప్తశతి సేతుబంధము కర్పూరమంజరి మొదలయిన గద్యకావ్యములూ ఎద్యకావ్య ములూ నాటకములూ గొప్పకవులు సాకృతభాషలలో రచించినారుకారా నికృష్ణ మైన పైశాచీ భాషలో రచించిన కావ్యములు ఎంకి (పాటలనంఎవి) సయితీ సహృదయులు మెచ్చుకొన్నారే కేవలమూ (గామ్యభాషలో కవిత కూర్చుడము నిర్దాోషమయి. ఉండగా మన శిష్ణవ్యవహారమందున్న _ తెలుగు కావ్యరచనకు యోగ్యము కాదనడమూ అది (ామ్యమని నిందించడమూ అవివేక ఏిలఎతము కాదా ఇంగ్షిమభాష సంభాషణలో ఒక విధమూాను (గంథాలలో మరిఒక విధము గాను ఉండదా అట్టి భేదము తెలుగులో కూడా ఉండనద్దా అని కొందరు అడుగ్గు తారు అటువంటి భేదము అన్ని భాషలలోను ఉన్నది స2 ఓ 0% అనే ఇంగీష ళం

బాలకవి శరణ్యము త్రి పండితుడు ఈ విషయమయి అన్నమాటలు ఈ (_పశ్నకు (పత్యుత్తరముగా చెప్పు తున్నాను ఇ ఇం అని అనవలఎనప్పుడు ఇరి21 అని వాడకూడదు నిజమే కాని ఇం1 అని అనవలఎనప్పుడు ౪111006 అని వాడడము అసహ్యముగా ఉంటుంది ఎ సందర్భములో ఏది వాడవలెనో శిష్టులవాడుకనుబట్టితెలుసుకోవ లెను ఇషాగోఎలో 39025 ౪766౯22 ౫ 66౪ 'అనేమాటలు లైబ్‌ర వెట్‌రిన్‌రి జేవ్‌టి అనిన్ని సభతో లైబ్‌ంరి. వెటరినరి డిప్యుటి తినేని శిష్ణులు ఉచృ రిసారు సంభాషణలొని శైలి(6౮0 6662 5 ౫ ఠ)కిన్ని (గంధనములలోని శై లికిన్ని కోరచెము భేదమున్నా అది అందరికీ తెలిన వ్యవస్థను అనుసరించి ఉంటుంది ఇంగండులో 200 సంవత్సరములయి. వ్యావహారిక భాషలో (గంధంచన అందరూ అభ్యఎస్తూ ఉన్నందున శిష్ణుం వాడుకనుబట్టి కొన్ని వ్యవస్థలు ఎర్పడి ఉన్నవి అవి 6౧౪౯౧8 08 8006 9829 క889వ0ం28 0 గ%ండలం 508 0 69%96 అనే లక్షణ (గింధములందు "0% 6౯ పండితుడు తెలియజేఎనాడు అటి(గంధములు మరికొందరుకూడా రచించినారు అయితే లాక్షణికులు వ్యవస్థ ఎద్పుఎచే అధికారిము గలవారు కారు శిష్తన్యవవోర మందు ఎర్సడిన వ్యవస్తనుబట్టి అనుశాసనము చేసారు అది శాసనము "కాదు వారి అనుశాసనము అన్నిప్‌షయములలోను అందరూ అను నరించరు నూ ఇష్తము మాది మా వాడుక మాకిష్టము అనే కవులు ఇంగ్లిషు వారిలోను (ఫెంచివొరిలొను ఉన్నారు తెలుగు వాడుకను గురించి వ్యవస్తలు నీరూ ఎంచి లక్షణము రచించే కాలము ఇంక్రార్థాలేదు తిక్కన చెబ్బనట్టు పాఠ్‌ మాటలు విడిచిపెన బొచితినిబచ్చి 'దేళశభాషాళబ్దములు (ప్రయోగించి గద్యకావ్యములూ పద్యకావ్య ములూ అిచించడము కవులు కొంతకాలము అభ్యబ స్తేకొని వ్యవస్థలు ఏర్పడవు ముందుగా వ్యవస్థలు ఎప్బర్భుకొని మాతృభాషలో కవితలు ఏ దేశములోను ఎవరూ కూర్చలేదు. భాషొవ్యవస్తలు భాషలోనే ఉన్నవి మనము వాటిని కనుక్కొవలెను బంగాళీ బాలకవులు తిమ చలిత్‌ భాష (అనగా వర్తమాన వ్యావహారికభాష లోనే నానావిధ్యగంధములూ రచిస్తున్నారు. సరికొ త్తమాటలే కాని పాతపడ్డ మాటలు వాడము అని దీక్షపచ్చినారట 0606 5 29 098 $060౦0 ఇ 9 ఇం 2త౪068 6 *%6 5లింకు6ి 801 0 [604 625 2080228650 ఓ ౪ ౨8 226 7 క02008 శం90 0₹ 8001610 8608& అని కలక తా. విశ్వవిద్యా లయములోని పండితుడు డాక్టర్‌ సునీతికుమార చటర్జిగారు ఉ& 8 36601101 లంయ్య8 వలం 6 అనే (గ్రంధములో వాఎనారు.. తెలుగు బాలకవుఠు కూడా బంగాళీవారివలే మాతృభాషాభిమానము కలవారై చక్కని కవితలు కూర్చగలిగితే ఆబాలగోపాలమయిన అభినవాంధ్ర సారస్వతము ఉదయిస్తుంది దానివలవారికీ వారి భాషకూ వారి సంఘమునకూ లోకములో గౌరవ (ప్రతిపతులు కలుగుతపి సంఘము యొక్క భాగ్యను కవిబహ్మల చేతిలో ఉన్నది లో

260 బాలకవి శరణ్యము

కావ్యాదర్శ 8 వ పరిచ్ళెదములోని 48 వ క్లోకమందలి యొకవాక్య ముదాహ రించి దాని తాత్పర్యము తెలియజేఎ ఈ (గంధము ఆం(ధ్రలొకమున కర్చిస్తున్నాము శ షేషసు న దుష్యతి అనా శిషె సాధుఖి అభిమతతయా వ్యవహృతస్తు చలం వి అూలి న దోవాయ భవతి అని వ్యాఖ్యానము వీనితోపాటు శిషానామ్‌ ఉక్త స్యూకాణా మభావే అను శాసనకారిణ ఎన దండనీయా అనే వాక్యమున్ను నేటి పండితులూ

కపుయా జ్ఞ ఎ యందుంచుకొ వలెనని మనవి చేస్తున్నాము

తె ఉక కతల 5424న? 4కగ్‌ ౮ గళ స్థరిచిచాధి ఫా లయిట్పై్య్ళ. శ్యాం ట్ర్రా్యాష్యాల్‌ జశ్ళి క ఈల శల లో అక్హిళ్టి సళ్ళ ల య] ళు

1. ఊత్తమ సాహిత్య గ్రంథాలు స్ట ల లా స కా గ మహోదయం (గురజాడ జీవిత సావాత్యాలు) / | కె వి రమణారెడ్డి 12.00 స్టే డిసెంటు పత్రం గురజాడ 8.00 * . మహాప్రస్థానం అతి 150 శే ఫే మూడు యాఖైలు 1-00 ౩ స్టే ఖడ్గ సృష్టి (మేలుప్రత్రి 850 ల స్టే అమృతం కురిసిన రాత్రి తిలక్‌ 4-00, స్టే శంఖారావం గజ్జిల మల్లారెడ్డి లి=5్‌0 ఫ్‌ స్టే వైతాళికులు సంకలనం ముద్దుకృష్ణ 5-00 1 /. ఉమర్‌ ఖయ్యాం 2560 బ్గా శ్‌ శ శ వ స్టే మొట్టమొదటి కన్యాశుల్కం సంపాదకుడు -౦గో3 6 -00 శ శ విజయవిలాసం తాఎ ధర్మారావు ౭20.00 శ ఫి మహాత్మకథ శుమ్మల సీఠారామమూర్రి 16-00 శ / ((పోస్టేజి అదనం) శ తనన. స్ట భళతుల-కు స నై క్‌ ః విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌ $ ఫి విలూరరోడ్డు* విజయవాడ-2£ | జ ్మ విశాలాంధ్ర బుక్‌ హౌస్‌ ఫై నుల్తా్‌ఐజార్‌ 'స్రైదరాబాద్‌ స ల వళిధింింిధితిం శచిట్ట్‌ *చ్పుచ్చిచుచిటిల భి శభిచుభంటి ఇది ఫిం భల ఇచిన టాటా తీ

లా నాల య |. . న. 1. ప. న. స స్ట షా స. సస వ. స్‌ న. స న మ. . . వ [| స సట .. | చ ప. వ మ సన మ మ న న న్న ల. మ. వ ప మ. ప. పు . | స ప మ. ప వ ప న వ న. వ మ న మ . ప ప. న మ్యాన్‌ +. స న ఘన న . ప ప. ( వ య ప ్షా ప వ వ య. ప న ర