Telugu Ayurvedhachikistha - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ఆయు ర్వే దచి కత డొః చిన్న యా గా శో మల్లికల్తన్షే ఏలూరు రోడ్‌ , : విజయవాడళి,

శఉ౪ల౮గ౪క5ర04 641గ1758ి లని లమమి8 8 / ప్రా

లగ 3 561108 8 ంం095062 1986 వ్‌ంం086 561000 1 కంలిణజర/ 1989

తో 10౯7 872 తం యా ని 1.

07 అకక | ళ ట్ర

గర సత్ర క.)

ద్‌ కి "ఆ “మైన వె న్‌

[( లీ

ం క నే 72! “ఎక కని.

౨214+ప్తుటు! ళా క2ణే 2% గె0డఢీ, ళల ౪1030 8ఇ/2604- 2. మ ల106064 214: న్‌ కిటకం3 లి/0/ ఫ1॥ఇ₹061)64 €010%9-- (1033828641 = 10 లిలిం06: రు009 క్‌గంం లై 1౬00

ఇందులో...

ఆయుర్వేద అంటే? 7 దినచర్య వై బుతుచర్య 42 జ్వరములు....

ఇన్‌ స్తామయెంజా శ్‌ మలేరియా 48 పెఫాయిడ్‌ క్‌ మెదడు వాప్ప జ్వరం ర్‌? క్షీ వద_ వైలేరియా 63 అమవాత జ్వరం 64 డి ప్రీరియా 66 నరముల వ్యాధులు= మానసిక వ్యాధులు,,.,

పక్షవాతము 69 తొంటి నొప్పి 72 కీళ్ల వాతము క. నరముల వాపు 1! నడుము నొప్పి క జాపక * కి రగిపోవుట 76 ఖ్‌ లా ల్‌

పద పట్టక పోవుట 77 ఉన్మాదము ఖో అపస్మారము 80 ఠన్ను చెవి ముక్కు గొంతు వ్యాధులు....

కండ్లు కలుగుట వ | కుక్షములు క! చెవి పోటు రథ "ఫెవి మండి చీము కాడట 85

గశగండ రథ ముక్కు మండి ర్క్తము కౌాపట క్‌ జలుబు 88 ముక్కులో కంతులు 89 వంటి నొప్పి 90 ఇగ్గుళ్ల మంది చీము కారుట క | వోటి పూత 92 కొండ నాలుక వాచుట మ! తుండిశేరి న్‌ గొంతు దొంగురు ల్రిశ క్వానకోశ వ్యాధులు....

దగ్గు ఫక్‌ కోరింళ దగ్గు 100 (బోంక్లై టిప్‌ 101 ఉబ్బసము 102 ఇపినో ఫీలియా 10% రాజయవ్మఎ- క్షయ 107 హ్లారపి [12 మ్యమోవియా [14 జీర్ణాశయ వ్యాధులు....

ఇగహిణి 119 అమీవియాసిస్‌ 120 అన్గపిన్ష బిఫ్‌ బి 0టిస్‌ 121 మళలమునందు క్రిములు [23 వాంకులు 125 కల దిద్ధకము $2? యకృత్‌ వృద్ధి 127

గుండె ర్త వ్యాధులు..., కౌమిలా= జాండిస్‌ 129 ర కీణత 132 రక పోటు 133 పిలల వ్యాధులు...

ళా జీరాలనక 137 చిన్న విడనొపి 140 పార ఉబ్చినమి 141 అజీరము 141 పోలేయో 142 పొంగు శ45 అటలమ్మ 146 మమాచి 147 మృదృకణ 151 స్త్రీల వ్యాధులు... బపహిమ్టు నొప్పి 152 తెల్లకుసుమ 184 రక్షకునుమ 155 న్యం ధత్వము 157 స్తృవ్యము లేక పోవుట 158 దుష్టస్త న్యము 159 బాలింత జ్వరము 161 వేవిట్ల 162 చర్మవ్యాధులు_ సుఖవ్యాధులు,,.. కుష్టు శేర3ే దని 68 సోరియాసిస్‌ 168 గడ్డి 70

చర్మము 'పేలుట క?1 శోభి క్షైగో తామర కే72 వినర్సి 173 దద్దుర్లు $74 ఒరుపులు 75 గనోరియా 176 పిఫిలిప్‌ క?/ పురడషలైైంగిక వ్యాధులు....

వప్పంసకత్వము 192 వృషణముల వాపు 85 హ_న్తవ్రయోగము 186 శ్ముక నష్టము 188 మూతశయ వ్యాధులు.,..

అతి మూత్రము మధు మూత్రము 189 మ్యూక్రశయములో రాట్ల 192 (ఫోస్టీట్‌ (గంధి వాపు క94 నక్క శోఫ 95 మూత్రము వెడలునపుడు మంట 196 ఇతర సొధారణ వ్యాధులు...

చొద్చిలు 199 చుండు 201 జాల్డు ఊడుట 202 వడదెబ్బ 205

[0[18£ ౪/0౦గ౦ 0౧౪. గగంగగణడ కీంగగా 1023207268, వారాయలంీ ఏ 19-12-86 ౨. స [. 5. 601. తృుళం:610 ౧01466 క క.

క ల29?60 202006 (౨౯౦౮28 6 900! “ఉరగ క5రి4 08151154” *04ల 0 08 0918542. 817605 8006 ల02820 1026294110 850091 శుం[6ంరేడ. 06 0205080109 0౯ (6 రే!660856, 2906 (6 (6040006013 ఇ౧|160 226 6214 ౪18 10 2 701 9ల₹ [2890ల క6192005 015129 ౦09 318 గ్రల:౦581 'అఆధంగలుం6. 14 8016 9069006 [0బ్రం[(౨ 41 తాం? 662 168 & బై520 వ్‌ం16906 0 116 896 80621 20004 [60% -80౯6 12 మ29) 25260063 1820 *10ల0 10 0 8041 0001

006 2(10090102 గుం 240001 12 0018 009% 886 100 ఇ16 $50060 116 98310 16628 80056 (6200601600 10 త్వీయనా6రే2 18 ౧3106 &90౯6012016.

కే ఇంప పేపరు 211 $200653.

(5646) 90౧ ౪. [21584౫4 సంర? 0*-

ఒక్‌ వూట... శేఆస్పు లేవి సూర్యుణ్ని వూహించలేము.. అలాగే రారతీయక లేవి భారఠరేశాన్ని రూడాః ఇక్యండ సబ్జీన కళలు, వైద్య-విక్షాన శాస్త్రాలు, వాగరికళ, నంస్క్యృతి ఏవైకే వున్నాయో అవప్నీ లారతీ యగిలే. వావిలో ఎంకో కొంత మిగిలి పున్నాయి కొబన్హే (పసంచంలో భారతదేశ బొన్నఠ్యం విలచివుంది, దాన్ని కొపాడుట (వతి పొరని విధి. అంతే కౌదు విశ్వజనత (శేయస్సు దృష్టా అవసరం కూడా “మెకాలే? విద్యా విధానంకో నంన్క్మృృత భాస అడుగంటి పోయింది. బానివలన ఇకరళాస్త విర్ఞానాలకోవాటు అయుర్వేగం. కూడా 1వగలివి కోల్పోయింది. స్యాఠం్యక్యం నద్చాక అ పరిస్థితి మారుతుం దమకున్నారు అనేకులు. (పజల అజ్ఞానము. అవివ్యల వలన, మేథావుల 'వైద్యవేత్తల నిరాసక్ష్తృత వలవ, (వళుత్వముల ఉదాసీన వైలరినవలన అ యుక్వేదాలివృద్ది వత్రనడకగా పాగుతోంది. భారతీయ వైద్య విదానము అభివృద్ధికిగామ విరివిగా సరిశోరన్నా శాలలను నెలకొల్పుట, విద్యా (వమాణాలను పెంచట,. (వభుళత్వ, (వధు శ్వేతర వంస్థల వైద్యశాలలో ఆయుర్వేద విభాగాలమ ఏర్పాటు చేయట జరగాలి ఈ విషయాలు [వభుక్నానికి తెలియజేయుటలో (వజరేముండుకి రావాలి. అన్పుడే దేశీయ వైద్యానికి మంచిరోజులు వచ్చేది. అలాంటి రోజులు వస్తాయనే ఆ౦చుదామ్‌ః ప్వాఠం[క్య వమర యోరులు, పంచమ జార్జి చటవర్తి బేక *వైద్యరత్ని నిరుదముతో సన్మావితుణ అయిన మా తాళగారు (పితామహ పోదడలు) వంగిక దీని గోపాలాచార్యులి వారికి “ఆయక్యేడ చికిత్స అంకిరను,

శ

నొక తలిదంగడ్రులు, గురువు మార్గదర్శకులు అయిన శ్రీమతి వరలక్ష్మీదేవి, డా॥ భార్గవ గోపాలకృష్ణమా చార్యులు గార్హకు (వడా మములు.

అడగగానే వాత్సల్యంతో “ముందుషూటి ాసిచ్చివన డా॥వి. కృష్ణమూర్ని, (పిన్సిపాల్‌, డాజ నోరి రామశాస్త్రి (పభుత్వ ఆయిక్వేద “కళాశాల. విజయవాడ వారికి పృాదయపూక్వక వందనములు అర్చించు చున్నామ.

వమ్న (పోత్సపాంచిన డాఃఖ నియాజ్‌ గారికి కృళజ్ఞైతలుం బొమ్మలు గీయబంలోమ (స్ర్కిప్టు (వ్రాయటలోను సహకరించిన నా (శ్రీమతి వద్మ(ప్రియకి, చిరంజీవి అదిరాజూ రఘురామ్‌ (పభ్ళకులకు అభివందనలు తెలియజేస్తున్నాను

అవంచమైన ఆయుర్విక్ఞానాన్ని యింత చిన్న పుస్తకంలో యిమ డటం చాలా $ష్టమైన పని (పాదమిక విషయాలు, ఆరోగ్యసూ(కాలు, సాధారణ వ్యాధులు, చికిత్స- ఏీవి గురించి అందరికీ తెలిపేద్దు చెన్సటా వికి యూమాాతం సాహసం చేయక తప్పలేదు ఇది దాగా ఉవకరించగల దవి అళిస్తున్నాను.

వైద్య, డి, చిన్మయ

అగప్‌ : డాః॥ డి. చిన్నయ (శ్రీ మ్మకుక వాన్చటల్‌ ఉయ్యూరు _ 521 165

మరియు డౌః డి, చిన్నయ థ్రీ ముత వాన్వటల్‌ థీ వెంకొపీశ్వరస్వామి డేవసావం వీధి లవ్బీపేట, విజయవాడ.10 * (వతి కనివారం మాకం)

ఆధునిక, భారతీయ పదాల నమాంతర నామములు అధునిక "పేద భారతీయ "పేడ "స్ట ఇ ళా ళా త&ీ5! మిష తమకళశ్వాన- ఉబ్బసము 102 డీణిం౦012513 కపాధిక(గహణి- (కిమిమష్టగపహిణి 120 శీరి2ల011 పాండరోగ- రక్తి, కీణర 132 తీ్య్ర8[1301112 నృన్యకీణం పాలు లేకపోవుట కక శీం06 యకొనపిటకొ మొటిమలు 1908 వె!0801 113 శ్వాస (వణాశిళోర. శ్వాసరోని 101 వ1,006 క౯6554/0 రిక్త్రిచావ- రక్రపోటు 133 6 పేజ0431 02 దుషన్నన్య- సృన్యవోషము 159 ఉల ల! కిళ0108 ౮గ౧౧6 మూతను మంట 196 వెళ193 కాలిన బొబ్బలు [99 6411861 తిమిరరోగ- శుర్తుములు 83 631౧) పీనప వతిశ్యాయ- జలుబు వ! 60౪21 కాసరోగం దగ్గు క్రి 0116 2110 ఉదగరళాల._ కడుపు నొప్పి 124 60%90102110% కోష్టబద్ధత- సులదిద్దము 127 6%1య00 లంగ లఘుమనూరిక- అటలమ్య కి40 అ ౯ ఒరిపలు కక 1011ల! రోహిబి*- కంఠనర్చి 66 క11గాపీం61 అతిసారము వీళ్ళ విరేచనములు 117 లుల (గ్రహిజణి- జిగట విరేచనములు 19 రంగం అశన్నమౌంద్య-= అజీర్ణము [41 14016 క09191603 అతిమూ్యశము 189 ఇ 40616 పెశం111009 నధుమూటోము 189 0131 ౨౧౯ చుండు 201 గిసేథ05౪ అపస్మారము_ మూర్చ 80 టైం ఉంలిం కర్ణహల._ చెవిపోటు ఓక

ళో కం8518 ఊర్వగరక్తృపిత్త.. ముక్కుమండి రకము 87 కం180001112 ఇపినో ఫిలియా లో 109 క0110్ర60006 0! ప? యకృత్‌ వృద్ధి 27 కల04 పామా, కచ్చూం గడ్డ 1/0 కెంరలే&8 విపర్పి- బెల్లి 173 వర!4/బైలుంల 0 ల్వొంండ06 ొప్రేటు వాష [94 కలమగడ శ్టీవద జ్వర- టోదవ్యాధి 63 60176 గళగండ కళ 6111110 అమ్లవిత్త ర! 60001౧1068 పూయమేహం- నెగరోగము 176 675” 41౯ పలిక.. జుత్తువెరయుట 202 కంల )8 యోషావస్మార 80 కంజనలిటం 05 ౪701068 స్వరభంగ వశ వేం! వింలక6 హృద్రోగ గుండెజబ్బు కిక్‌ వతయిం(ల12 అరోగిత రక్త్మపిత్తం

మూ్యక్రముతో రక్తము 197 కడలి 2113 పుర్చుగోళ్ళు 200 1318 ౯41100 [షంద్రలుప్త, -వొత్తవూడ ట 202

కెయ! 604012 అర్జావభేదక శిరోరోగ_ పార్గ్యపు నొప్పి 23 '100ల028 వాతాదిక కఫ జ్వర త్‌ [090మయి14 వి్యద్రానాశ. ని।దపట్లకపోవుట “27 [00200110 010164 క్షీరాంవక. పిల్లల వీళ్ళ విశేదనమల 137

కీలి[88116

0గ?0110825. ఆవతం (తవాళ._. చిన్నలిడ్డనొప్పి శ40

ఇ11 10020606 పై0గ0%116 శంకరుడి పాల ఉద్బపము 141 శే౭ం06ే166 కొమిలా _ కామెర్లు థ్‌ క200880 నడుము నొప్పి రా పేం5క 01 శేశంయిం౧ స్కృతినాశ - జ్ఞాపకిళక్తి లేశపోవుట 76 కెలుంం0ంగాని061 'శ్వేత్యపదర _ తెల్లకునుమ ! కేలై[09 మవాకుష్ట్రము . కుష్టువ్యాధి కర3 పీలుంగ్య విం శ్వి్యతము - బొల్లి 168 వేకీ్‌212712 విషమజ్వర ._ చలిజ్వరం క్రి వేశీల0188113 వాతాధిక సన్నిపాఠ జ్వర _ మెదడువావు 57 సెక్‌ 2011 ఉన్మాదము - పిచ్చి ణా [623163 రోమాంతిక . పొంగు శేథక్‌ 06 2401098 మృదృత్షణ మట్టీ తిమట క్షే శం00109814 రక్షప్రదర _ రక్తకుసుము శ్‌5్‌ శీ050138 510565 వేవిళ్ళు 162 శీం[ష 50013 శోలి 171 గ&16 56611110 నపుంసకత్వము 182 టజీజ512౯వ౨4(100 "హ ప్యమయోగము 166 సలా నరముల వాపు 74 3521 [01103 నాసికొర్శ్గస్సు _. ముక్కులో కంతులు 609 ంంక1013 వృక్కాళోధ _ మూూశత్రపిండములవాపు 895 అ౧1(9410011 అభిష్యంద _ కండ్ల కలక క 010౯0061 ప్తూయ!ిర్ణ _ చెవిమండ్‌ చీము 84 ౦౧౧01013 అండవృద్ధి = వృ్యషణములవాప్ప క85 28056 పక్షవాతము 69 సెంగాలీంండ దంతవేష్ట్ర ఇగుళ్ళ మండి చీము | వె]లుగం పువ్పున పటల శోఫ 112 వ860020012 పువ్వున శోఫ 114

తలం శికు పక్షవాతము కై42 క్ట +ల05118211100 రజఃకృచ్చి - బహిష్టునొప్పి కే52 £ అైం21 పలల నూతికొ జ్బర = బాలింత జ్వరం కేర1 క్వం5113 ఏకకుస్ట - పొలుసుల చర్మవ్యాధి 168 వం] 11021 చర్మము సేలుట 171 వట అర్మోరోగ _ మొలలు 206 00002610 పంల అమవాత జ్వర 64 ఇ0లం2110 0గ1100. కీళ్ళువాతము 74 ఇెడ0014 ఉపజిహ్వా = కొండనాలుక వొపు ట్ర 208 ₹/0[% ద్యదులోగ - తామర . క72 వ్‌012(102 గృగధపీవాళ - తుంటి నొప్పి 72 5076 0021 ముఖపొక - నోటిపూత 92 51111-20% విస్ఫోటక _ మసూచి 147 516౧11 న్యంధాత్వ - గర్భోత్పత్తి లేకపోవుట 157 వ ఉపదం౦ంశ _ సవామేహ 177 వ్‌ంలమి2[051062 ఖ్ముక వస్ట్వము 189

వ్‌6ం0863 1 బి04 1013 మూ(తములో రాజ 192 న్‌ఇ8 541016 అంకుఘాత జ్యర = వడడెద్బి 205 “ రొాంసం16 సన్నిపాత జ్వరము ్‌2 ౦౦19 గంపే6 దంకతహర్ష్న = పంటినొప్పి 90 గకౌం131111013 ళుండిశేరి ఫి గౌళరిజుయ!031 రాజయడ్య = కీయ 10? 002010 €0 21 మాటలు రాకపోవుట 144 ౮110152 శేరపి _త్తము _ దద్దుప్ల 174 ₹09111820 ఛర్జీ = వాంతులు క్ష25 03 18 56001 విరేచనమునందు (క్రిములు క ఇసంం9108 అంల్యుట. దుష్టకొస కోరింత దగ్గ 100

[41 ఆయుర్వేద అం'పే?

ప్రాచీన భారతం (ప్రపంచానికి అందించిన అమూల్యమైన కానుక్‌ ఆయుర్వేద విజ్ఞానము. ఆయుర్వేద అనగా జీవన శాస్త్రము (ఆయుర్‌ విజ్ఞానము..5016006 0£ 1189 అని అర్థము, బుద్దీజీవిగా మానవుడు ఎలా జీవించాలి? ఏఏ పద్ధతులు, నియమాలళో జీవనం గడపాలి? బుతు నియమాలు, అహార వివారములు ఏీ విధంగా వుండాలి? ఆయుష్షును "పెంచే. మార్గం ఏమిటి? వచ్చిన రోగములు నివారించటానికి ఏమి చేయాలిః రోగములు రాకుండ పుండటావికి ఏమి చేయాలిః వీటన్నింటికి సమాధానం చెపుతుంది ఆయుర్వేదం

ఒక్క మానవులకే ఆయుర్వేదం పరిమితమాః కాదు; పశు పక్ష్యొ దుల పోషణ, వాటి వ్యాధుల నివారణ తెలియ జేయునది వకు ఆయుర్వేద (6ఈల౨ల 50160069) అని, వృతములు, ఓషధులు, వాని అభిపృద్ధిః వాటికి కలుగు తెగుళ్ళు మొదలైన వ్యాధుల నివారణ _ తెలియ జేయునది వృక్ష ఆయుర్వేద (5010006 0౯ కెజ్‌ంఠి!0196 01 ల11915) అనెడు విభాగాలు ప్రాచీన కొలంనుండీ వుండేవి. ఈ విజ్ఞానము (ప్రాచీన భారత నాగరికతా వైభవానికి నిదర్శనం,

చరి త

(చిహ్మ, దక్షప్రజాపతి, అశ్వవీ దేవతలు, ఇంగదుడు ఆ విధముగా పరం పరాగతముగా ఆయుర్వేదాన్ని అభ్యపసించినట్లు ఇతివో సములు తెలియ జేయుచున్నవిం

వె

కేం ఆయుర్వేద చికిత్స

అఆ(్రిః, చరక, స్ముక్రతః వారీక, భాలుకీ, కళ్యప మొదలైన మహ ద్లం (వ్రణీతములు మహాభారత యుద్ధానికి పూర్వమే (గంధస్థమైనాయని తెలుస్తోందిం

వాగృట, భోజ; వరరుచి, సొత్యకి, గొతమ, విదేహ, నాగార్జున మొదలైన శాస్త్రవేత్తలు మహాభారత యుద్ద అనంతరము, బౌద్ధ యుగ పూర్వము వారని తెలియుచున్నది.

బృంద మాధవ, మాధవకర, చ[కద త్త డల్‌ హణ్మవిజయ రక్షిత, (శకంఠదత్త, వాచస్పతి, కవిరాజు వై ద్యకాళిదాస-పీరందరూ మహర్షి (వ్రణీతములకు వ్యావ్యాన కర్తలుగా (ప్రసిద్దులు, వీడ బౌడానంతర కొలము

జానీ ఛం న! ఖత వేయి సంవత్సరముల బానిసత్వం తర్వాత భారతణాతిలో. రగిలీడ్‌'

స్వాతం[త్య పమర జ్వాల ఆయుర్వేద జ్యోతిని కూడా వెలిగించింది థ్రీ పట్టప్యామి శాస్తి; పండిత గోపాలాచార్యులు నోరి రామశాస్త్రి, గణ నాధసేన్‌, మొదలైన వైద్యవేశ్తలు ఆ జ్యోతిని 'దేదీస్యమానం జేసి నారుం

ఈ వైద్య శాస్త్రం భారత -దేశావికే పరిమితమాః కాదు బౌద్ధులకు పూర్వమే ఇతర దేశాలలో కొంత వ్యాప్తిలో పున్న ఈ శాస్త్ర విజ్జాస్త్యీ! బౌద్దమతంతో బాటు (ప్రపంచ వ్యాప్తమైనడి టిబెట్‌, భూటాన్‌, మంగో లియా, వైవా, జపాన్‌, మొదలైన శూర్పుదేశాలలోమ, అరేవియాం అష్ట న్‌, ఇరాన్‌, అఫికొ దేశాలలోను ఆయుర్వేదం (వచారం పొందిక విభిన్న రూపాలలో గోచరిహ్తోంది, వేదవిజ్ఞానం ఆయుర్వేద విజ్ఞానం (క్రీస్తుకు పూర్వమే చైనా భాషకు అనువదింవబడినదని రైనా చరిత వేత్తలు తెలియ జేస్తున్నారు. 8వ శరాన్టానికి పూర్వం * బక్కీ= కాలిఫ్‌ల

ఆయుర్వేద అం'ీ? క్ష

కాలమున అరవ్బీతోకి చరక, సుశుత మాధవ నిదానాది (గంధాలు అనవ దింపదిడినాయి.

పాశ్చాత్య వైద్య పిఠకామహురైన పిప్పో(్రట్స్‌ ((క్రీపూ. 600) ఈన వైద్య (గ్రంధాలలో హిందూ “మెడిసిన్‌ "పేరుతో భారతీయ బొన ధులు _ లక్షీణ, ఉపయోగములు అనేకముగా 'పేర్కొన్నాడుం

అలగ్ధాండరు దండయా[త సమయంలో సర్బ దష్టులెన సైనికులకు విషచికిత్సచేసి శ్యతువైన్యం [ప్రాణాలను కొపాడిన ఘనత నాటి భాతతీయ వైద్యవేత్తలదేః ఇడి చారిత్రకులు ఎరిగిన సత్యం.

నాటికే ఆయుర్వేదం ళస్రచికిత్స (51్రిల్ర)తో సహా అష్టాంగా లఠో విరాజిల్లుతోంది. బౌద్దుల అహింపావాదం శస్త్ర చికిత్సని నిషేధించ టంతో పరంపరాగతమైన కర్మ కౌశలం (వ2100021 శరమి0గేంర్వేల్స అడుగంటి పోయింది. అయినప్పటికీ బౌద్ధులు రసాయన కాన్తము మిగిలిన శాస్త్రమల విషయములో ఎనలేని "సీవచేశారు

ఆయుర్వేదం= ఎనిమిది విభాగములు,

కే. శల్యతంగత (501060 01 వరలు? 296 00516163)

శస్రచికిత్స, (పనూతి విజ్ఞానము, అగ్నికర్మ, జెర చికిత్స, జలూకొ చికిత్స మొదలైనవి ఈ శాన్తమందు వివరముగా చర్చించబడి వవి. సుశ్రుతుడు తవ పంపహితలో శస్త్ర చికిత్సని (వధాన విషయంగా స్వీకరించాడు, అధునిక శస్త్ర చికిత్సకు సృుశుళ సంహితే పునాది అవి చెస్పుటకు ఏ మ్యాతము సందేహములేదు. వ, కాలాక్యొ చికిత్స (501620 01 కమ) 1.

కన్ను, చెని, ముక్కూ, గొంతు, శిరస్సు వీవి వ్యాధుల గురించీ

20 ఆయుశ్వేద చికిత్స తెలియచేసెడి విభాగము శాలాక్య తంటతము. దిని విషయములో విదేహ రొజు కృత (గంధము ఉన్నతమైనదిగా చెప్పబడుచున్నది. తి. కాయ చికిత్స (66201021 40810120:

సాధారణ వ్యాధుల గురించి తెలియ చేయనది కాయ చికిత్స విభాగము, వ్యాధుబేకొక పంచకర్మాది చికిత్సలు, దిన, బుతుచర్యలు మొద లైన మానవ విత్యజీవన విధానమును తెలియజేయు అనేక విషయములు ఇందుకలవు, ఈ విషయములో మహ్మర్థి చరకుడు (వ్రాపిన స్థాన షట్కము చికిత్స ఉన్నతోన్నళమైనవిగా ఎంచబడుతున్నాయి. 4. మానసిక చికిత్స (990112000;-

దీవినిభూత'చికీత్సఅవి మనోరోగ చికిత్స అని అందురు. ఆరోగ్య, విషయములో మవస్సుకి ఎంఠో(ప్రాధాన్యత వుంది కొమ, (క్రోధ, లోట, మోహ, మధ మాత్ప్సర్యాధి ననోవికారమువలన అనేక రుగ్మతలుకలుగు చున్నవి బొషధములకోను. యోగవిద్యకోమ, వైదిక (కతువులద్వారామ ఏ విధంగా మనోరోగాలము చికిత్స చేయవద్చునో ఈ విభాగము తెలియచేస్తుంది త్‌. వాలచికిత్స(0420300మ086 0 01246):

గర్భస్థ పిండమునుండి శిళుజననము వరకు గల జాగ త్తలు ఉవచార ములు,జాతరర్య (శశవుపుట్టగానే - చేయవలసిన విధులు) ప్తన్యపాన్మకమము బాల్యావస్థతో తీసుకోవలసిన ఆవహారినియమములు బాల్యములో వచ్చురోగ ములు చికిత్స ఈ విబాగముటో విసరముగా చర్చించదిడినవి మహ ని కళ్యపువి (గంధాలు ఈ 'విభొగాలకోపాటు న్హీరోగ విజ్జానముమకూడా ఏపులముగా శ్రేలీయచేస్తున్నాయి.

ఆయుర్వేద అం'సే? 21 4. విషచికిత్స :-(10౫10010బ్ర);- భూచరి జల చరముల విషములు వాటి లక్షణములు, వానివలన వచ్చు (వమాదములు వావికి చికిత్స మానవులచే చేయబడు విష్యపయో గము వానికి చికిత్సలు,విషహర(ద్రవ్యముల వినియోగము, అగ్నికర్మ, రక్షమోక్షణము (31004 14098) మొదలైనవి వివరముగా ఈ విభా గమున తెలియ జేయవదడినవి. 7, రసోయన చికిత్స (50ల006 [0 ెల్యటళల&(10%);- రోగ నివారణచేసి వృద్ధావ్యము రాసనీయక, ఆయష్టుమ 'పెంచువట్టి చికిక్సమ రసోయన తంకము అందురు, ఈ చికిత్స వలని దీర్చయుపు, జ్ఞాపకళ క్తి, వాక్‌ శుద్ది, పీర్యపుష్టి, వోజోవృది కలుగును. కా అజాత ఛి బల ఛి 8. వాజీకరణ చికిత్స (5లలుంం 01 ఉంకం ౨11200); శారీరిక మానపికొది అనేక కారణములకే స _ప్రదాతువులలో ఒకైైన శు[కము (500%లుస్తీలలో శోణిళము (07౭మి)దోషపూలిశి మై సంభోగ ర్హత కోల్పోవును, అట్టి శు(క్రళోణ్‌ళము లమ వరికుద్ధముచేసి సంఠాన యోగ్యులుగా చేయుే దీని అవశ్యకత. నితశ్యయౌవ్వనులుగా చేయట ఈ పపష లైంగిక దార్జ్యతమ పెంచుట వాజీకరణ చికిత్స మఖ్య ఉద్ధే శ్యము, లో జ ఇడ 008 ఫో ఆయుర్వేదము - అ్తధ్యనికవైద్యగ హోసనగె ౧ గ మెం శ శ మో! జ కొందరు అమకొంటున్నర్టీోస్యోనీన్ల విజ్ఞాన నీక ఆధునిక విక్షాన్నావిక్మ మధ్యవఏ విదమైన పృర్ధలు లేవుగ్నీజ్టోళ్ళ మవావ్యోప్షపికి “ప్రాచీన ఇప్ప నూలమైకే ((వేచ్ళు, అధువిక ల్హ్లాలలనంటివి. మౌలిక ఫా క్ష అనో బో రతన

డై అయుక్వేద చీకీక్స లను వదలి అధునిక శాస్త్రాలు మనలేవు _వెద్య విషయానికి వస్తే అష్టాంగ విలపిళమైన ఆయుర్వేద నిజ్ఞానము నేటి అధువిక వైద్యానికి పునాది. మళమౌఢ్యములాగే వివిధ వైద్య విధానాలు నమన్వయంలోపించి అనేక అపోహలకి దారి తీస్తోంది.

(ప్రాచీనవైద్య శాస్త్రాన్ని అ్యశద్ధ శీయటమంటే యుగ యుగాలుగా మానవ మేధస్సు పరిశోధించి అందించిన అరోగ్య విజ్ఞానాన్ని అజ్టాసంకో తృణీకరించినక్లే అవుతుంది. అయ 'ర్వేద శాస్రం కోల్పోయిన ళన్త చికిల్సా విభాగాన్ని తిరిగి ఉన్నళస్థాయికి తీసుకురావటం పరిశోరనాలయాలను (ఇటంయంి 1281121460] విరివిగా స్థాపించి డేశీయ వైద్యాన్ని ఫో హించి విశ్వమానవాళికి అందించటం ఈ సమయంలో ఎంకో అవసరం, జీవన విధానం తెలియక, తెలిసినా ఆచరణలో లేక విశ్ళంఖ లత, ౦లో కొట్టు మిట్టాడుతున్న మానవాళికి ఈ వ్వైద్యవిధానం తిరిగి (ప్రాణ (ప్రతిష్ట కేయగలదగవి ఆశ౦చుదాను,

పంచమహా భూతములు = విశ్వము.

భారతీయ విజ్ఞాన వేత్తలు సమస్త జగక్తు పంచ మహాళూతను (గాం అేయిలు[క). లనెడి మౌలికపదార్థములతో నిర్మింపదిడినవవి గృ్తించినారు. ఆధునికులు కూడ ఒక దాని మంచి వేరొకటి (వశ్వేక లక్షణములు కల్పిగ్గిస్ల కస్నవ్లూలైక పదార్థముల కలయిక ఈ విశ్వం అంట్లర్నాయ భృ వి' [హామి 3మ్‌ (జము), 'కేజస్‌ (అగ్ని), వాయు (సాల) అకాశము. ఈ వంచ వష ఆకాశము అనేదిలేదు, 'ంట్రాడు చార్వాకుడు. 'వేరద్రుకనగాని తదీదృశ్య వస్తువు కాదు గమక, ఆయివన్నటికి అయుశర్వేదము మా(క్రహ్సీ గ, సం వంచ భూకాత్మకమైవదని దృఢముగ్దా వ

ఆయుర్వేద అం'పే? రో వంచమహా భూతనులమ సామాన్య దృష్టితో కాక విస్పృతార్థా లలో ఉపయోగించవలెను. ఉదాహరణకు సాధారణమైన సీద జలమహా భూతము మాశమే కాదు. పంచభూతాత్మకమైనది. అలాగే అక్సిజన్‌” అగ్నిమవా భూతము నకు దగ్గర సంబంధము కలది. హై(డోజన్‌ వాయ్యువైనవ్పట్‌కి కూడా జల మహా భూతమునకు దగ్గర సంబంధము కలది అ విధముగా (నకృతి' లోని పదార్లములన్నియు నిర్మింపబడి నాయవి తెలున్తున్నదిం చి అజాత పంచమహా భూతములు . శరీరము జగత్తులో అన్ని చరాచర వస్తువులలాగే మానవ దేహము కూడ పంచమపోభూతములతో నిర్మింపదిడిసది. పంచేందియా లైన చెవులు, జలు పృర్వి భూతముల యొక్క గుణమ్ములెన శద్ధిము, న్నర్శ, దృష్టి, ఎవీవికో విర్మింపబడినది మానవదేహము, సతిదోషములు అకొళశ, వాయు భూతముల సంయోగము వాఠము అగ్ని మహా భూతము వలన పిత్తము, పృధ్వి, జల సంయోగము వలన కఫను, వాత్క పిత్త, కఫములు మూడును సప్త ధాతువులను దూషింపజేయను కావున పనిని (త్రిదోషములు అందురు (త్రివోషములు శరీరమంతా వ్యాపించి యున్నప్పటికి శిరస్నున

ల! ఆయర్వేద చికీత్స కఫము ఉరమున పిత్తము, (క్రిందిభాగమున వాతము (వ్రధానస్థావరములుగా యున్నవి. వాతము ఐదు విధములుగా చెప్పబడినది:

క. (పాణ వాతము ;= దీవికి హృదయము స్థావరము. శజ్వాసక్రియలోను, అవారమును శక అమాశయనులోవికి పంపుటలో సహకరించును. దీని వికృతివలన ఎక్కింబృు, శ్వాసకోశ వ్యాధులు, న్వరము బొంగురు పోవుట సంభ వించుము, శ, వ్యాన వాతము ఇది హృదయము నాశ్రయించి, (పోతోవాహికలు (6౧1201 ౮812069) సరిగా వని చేయునట్లు చూడుము రర్తమును సర్వ శరీరము నప వ్యాపింపచేయును, వ్యాన వాత వికృతినలన జ్వరములు, శిరోవ్యాధులు నొడీ వ్యాధులు, కలుగు చున్నవి, తి. ఉదాన వాతము :. దీనికి అ(శ్రయము కంఠము. ఇడి మౌట్లాడుటయందు ఉపకరించుము, దీని వికృతివలన కమ్న, ముక్కు, చెవుల, గొంతువ్యాధులు కలుగు చున్నవి. *, సమాన వాతము:-

జీర్ణాశ యము, చిన్న్యపేవులు దీనికి సొవరములు, జీర్యకియలును,

ఖ ప! జీర్ణవదార్హమును శరీర భాగాలకు అందించుటలో సహశరించుము, దీవి హెచ్చు కగ్గుంవలవ అజీర్ణము, అతిసారము మొద లెవ వ్యాధులు కలుగు చున్నవి. టా

ఆయుక్వేద అంపే? డ్డ

5, అపాన వాతము :.

పెద్దయేవలు ఉపస్టి, వీనివి ఆశయించి ఉండుము, మల మూతము లను, విసర్జింప జేయట,శు[కము, బుతుర _క్తము, (40052411 01006) వెడలుటలో సహకరించును. దీని వికృతి వలన మూతకోళ వ్యాధులు, వృషణముల వ్యాధులు, మలాశయ వ్యాదులు, మధు మేహము మొదృలెనవి కలును.

లి

పిత్తము “5” విధములుగా చెప్పబడినది.

1. రంజర పిత్తము:.

యకృత్‌ (111౪ల), ప్లీహము (501669), అమాళయన (5105201) వీవిని ఆశ్రయించి ఉండును, రసమును రక్తముగా . మార్చు టలో ఉపయోగపడుమ, వీని హెచ్చు రగస్ధులవలన రక్ష కీణర కామెల మొదలగు వ్యాధులు కల్గును

ఇది జీర్ణశయము, మరిము చిన్న (యేవలను అయించి ఉండును, ఇది జీర్ణ్యకియతో సహ:3రించును. దీని వికృతి వలన అజీర్ణ వ్యాధులు కల్లుచున్నవిం

చర్మముమ ఆశ్రయించి ఉండ.మ. శరీరపు కొంతి, రంగు, డీవి వలన కల్గును. శ్వి్య(త్రము మొదరై న చర్మవ్యారులు దీని'వికృతి వలన కల్గుచున్నవి.

ళా

శీ అఆలోచక పిత్తము;=

ఇది కన్నులను అ్యశ్రయంచితందును. దృష్టియందు సహకరించును దీవి హెచ్చు కగ్గుల వలన దృష్టిదోషములు 5ల్గుగున్న వి,

4]

డీ ఆయుళ్వేద చికిత్స

త్‌. సొధర పేత్తముం=;

హృదయము, శిరస్సులను ఆ[కయించి యుండును. ళా శక్తి ఇతర మానసిక కార్య కలాపములలో ఇది సహకరించును. దీని జవళ్యము వలన మనోడగ్మతలు కల్లుచున్నవి.

ళ్‌ కఫ దోషములు ఐదు విధములు

క్షే, శ్లేదక దఫమ్ము=

ఇది జీర్ణాశయము. నాశ్రయించి వుండును. ' జీర్ణక్రియలో సహ కలించును దీని వైకల్యము వలన జీర్ణాశయ వ్యాదులు కలుగును. ని, శేషక తఫము;=

ఇది అస్థి సందుల నా(శ్రయించి వుండును, అసి సందులలో "స్నీహము (₹ళ్ళ/102610%) నూ వృద్ధి చేయును. దీని హెచ్చు తగ్గుల వలన ఎముకల నొవ్వులు అస్థి సంచుల కృత్యములలో మాోవ్నలు సంభ వించుము. ఫీ అవలంబక కఫము ;.

ఇది హృదయము నాశ్రయించి వుండును. దీని వికృతి వలన బద్దరము, మందమతి ఏర్చరును శీ. బోధర కఫము ;*

నాలుక న్మాశయించి వుండును. రుచిని తెలియజేయుమ, ర, తర్చక కఫము ;*

ఇది హృదయాన్ని ఆశ్రయించి వుండును జ్ఞా నేంద్రియములప శక్తిని కలుగజేయును. దీని వికృతివలవ జ్ఞాపకశక్తి. వళించుట, జ్ఞానేంద్రియ భేవములు సంభవించుమ.

ఆయుర్వేద అంపే? 2? పెన తెలియజేసిన (త్రిదోషనులు అహిర విహారముల వలన (కృతిలోజరుగు బుతుమార్చుల వలన (తిదోషముల సమతౌల్యస్థితి (ఖం చెడి స్వప్ప ధాతువులను చెరచుచున్నవి, న పధొతువులు (ట2510 110516 10000069) శరీరమునకు ఆధార భూతమైనవి ధాతువులు, శరీరమున ధరించునవి ధాతువులు. పంచభూతముల సమ్మేళనము వలన ఏడు విధములైన ధాతువులు ఏర్పడుచున్నవి. అవి. 1. రసము, 2 రక్త ము, 3. మాంసము, శీ మేధస్సు, 5. అస్థి, 6 మజ్జ, 7. శుక్రము. (శ్రీలలో ళోణిఠను) మలములు (కగ0[2210%3) శారీరక [కియవలవ ధాతుపులమండి కొన్ని మలిన పదార్థములు ఏర్పడును. అవి మూడు విధములు. 1, "స్వేదము, (చమట, వ్‌గంషల 2. మూ్యక్రము. (౮100) 3, పురిషము (54001). ఇవి కాక కన్ను, ముక్కు, చెవి వీటి మండి వచ్చు (సావములు కూడ మలములనే చెప్పబడినవి, అయినస్పటికి స్థూల ముగా పై మూడిట్‌నే మలములు అందురు. ఎవరు ఆరోగ్యవంతులు ? సమదోషః నమాగ్నిశ్చు సమాధాతు మల్యకియః [పసన్నాల్మేంద్రియ మనాః స్యస్థయిత్య భిధీయకే తిదోషములు, సప్తధాతువులు, జఠరాగ్ని-వేవికవి సమస్థిలోతి వుండి, మంములు నవ్యముగా ంయల్వెడలి, ఆత్మ: ఇందియనులు మనస్సు [1వసస్నముగా యుండి ఎవరయితే వుంటారో వారు అరోగ, నంఠరులు,

28 అయుర్యేద చికిత్స కోగములరకు కారణము

ఉర్రోగస్తు దోష వైషమ్యం, దోషసొమ్య మరోగతా”

విరుద్ధ ఆహార వివారనుల వలన, (ప్రకృతిలో జరుగు మార్పుల వలన [తిదోషములతో కలుగు హెచ్చు తగ్గులు అనారోగ్యముమ కలి గించుడున్నవి. (త్రిదోషముల సమతా ల్యస్థితియే ఆరోగ్యమునకు కారణన్ను

రోగ నిర్ధ్థారణ=-బష్టస్టాన పరీక్ష

రోగి పరీక్ష :-

రోగివి వఠీషించుటలో దర్శన, స్పర్శన, (ప్రశ్న అనే మూడు (వధాన విషయాలు అవసరమపుతాయి. రోగివి చర్మం, ముక్కు, కళ్ళు, చెవులు, నాలుక, గోచ్గ మొదలైన వన్నియు చూచియ (దర్శన), స్పర్శ శరీర ఉష్ణ శేళలక్యాలు ఇెలుసుకోటానికి, మృదు, కొరిస్యత చూడటానికి చర్మము ముట్టుకొవి చూచుట (స్పర్శన), లక్షణాలు, బాధలు, రోగి చరిత అడిగి తెలుసుకొమట ((పశ్న), ఈ మూడు విషయాలు రోగ నిర్ణయానికి ఉపయోగపడళాయి. అపషస్టాన పరీక;

అథి ఓ నాడి పరీక్షించి వాత, పిత్త, కఫ నాడులను తెలుసుకొమట, శి. న్వర్శః- చర్మము, (గ్రంధులు వీనివి కాకి తెలుసుకొమట. త్రి. రూపము: రంగు. కేశోహీనత మొదలైనవి తెలియును. శీ న్యతములు:-. కమపొవలు _పెద్దనగుట, దృష్టి దోషములు, వే్యేం్యదియముము పరీక్షించుట, కంటిరంగు తెలుసుకొనుట యిలా ఆవేక విధాలుగా పరీక్షించవలెను.

అయుర్వేద అంపీః 2

త్‌. శబ్దము:- హృదయ న్నందన, ఉచ్చ్భ్వాన విశ్వానల ళద్దములు, ఎముకల శస్చములు, యివి రోగ నిర్జారణలో ఉపయోగపడును.

6. మలము;- రంగు, వానన (కిమలు మొదలైన అనేక పరీక్షలు జ-పి నిర్ధారణ చేయుట జరుగును,

7. మూత్రం; రంగు, వాసన, తేటదనము, గురుత్వము మొదలైన అవేక పరీక్షల వలన వ్యాధిని గుర్తించుట నులభమగును.

86+ జీహ్వా:- నాలుకరుచి, వానన తెలుసుకొనుట, గరుకుదనము, రంగు మొదలగు విషయములు రోగ విర్జారణలో ఉపయోగపడును

అష్టస్థాన పరిక్షలు రోగ నిర్ణయానికి ఎంతగానో దోహద పడతాయి 'వై చ్యులందరు యిప్పటికీ ఆవేశ పద్ధతులు అమసరిస్తున్నారు. ఇక ముందు కూడా ఈ పద్ధతులకు భిన్నంగా అమసరించే వీలులేదు, అందు'శే అయ్యత్యేదం ఎంత (ప్రాచీవమో, అంత అధునిఃం రూడామ చిరిత్సఎపంచకర్మ విధులు

చికిత్స రెండు విధములు 1. సంళోధన-శి, నంశనున

1. నంశోధనః:- శరీరమున గల రోగకొరణ పదార్థములను పంచ కర్మల ద్వారా బయబకు వెట్టి వేయటనే పంళోధన చికిత్స అందురు.

వి నంశమన;- రోగడ-ల వలన వచ్చిన బాధలకు ఉపశమనము కలి నించు బొషరధ, అహార, విహారములమ ఇచ్చుటనే సంశమన చికిత్స అందురు.

80 ఆయుక్వేద చికిత్స పంచకర్మ చికిత్స

"స్నేహ రకర థి వ్‌ఐ

శోధన చికిత్సకు మొదట శరీరమును మృదువుగా బలిస్టముగా వుంచుబకుగామ దోషమును బట్టి బొషధయుుక్త ఘృతపానము చేయించ వలెను. శరీరమునకు త్రైలాదులచేత మర్ధన చేయనలెను, "స్వేదకర్మ:ం

శరీరమునకు కొన్ని పద్డ్దతులద్వారా చెమట పట్టించుపే "స్వీడకర్మ. దోషములను ఐట్టి అనేక (ద్రవ్యములచే కాచబడిన వీటిని అవిరి పట్టుట, కావడములు పెట్టుట, గాలిలేవి గదియందు వుంచుట ఈ విధమైన చికిత్సలు 'ప్వీద కర్మయందు 13 విరనులు కలవు, దీని వలన శరీరమున గల మలినములు చెమట ద్వారా బయటకు వచ్చుమ. వమన కర్మ:-

లక్షణాలను ఐట్టి కొన్ని ఓషధములను (క్రాగించి వాంతి చేయించుపే నమన కర్మ. దీని వలన అమాశయమునందు గల మలినములు బయటకు వచ్చును. విరేచన ర్‌ ర్మఃం

దోషముల నమనరించి కోష్టముల ననునరించి విరేచన (ద్రవ్యములచే

పరీషముమ వెడలింప జేయవళిమ. దీనివలన అమాళశయము నందు, (పేవులయందుగల మలినములు, (క్రిములు బయల్వేడలుము. నన్య కర్మ;

కొన్ని (ద్రవ్యములమ, త్తైలములను, నాసీకలయందు (వ్రవేళ పెట్ట

ఆయుశ్వేద అంటే? ఫి వలెను డిని వలన శిరస్నునందు, నాపికలయందుగల మలినములు బయటకు పోవుమ, వస్తి కర్మః- గుద మార్గము ద్వారామ, మూ్యత్రమాగ్గము ద్వారాముయోని మార్గము ద్వారామ బొషధములను లోనికి పంపి శోధన చేయుటయే వ్తికర్మ. ర్త మోషమణ ;.

కొన్ని వ్యాధుల యందు సిరావేధనచేసి రక్తమును బయటకు తీయటనే ర క్షమోక్షణ [31006 160198] అందురుం

వప్తి కర్మ, రక్షమోక్షణ (ప్రత్యేకించి పేర్కొనబడినవి. చరకుడు వప్తి కర్మకు ఎక్కువ (ప్రాధాన్యతనిచ్చెసు. రక్ష మోక్షణమును శస్త్ర చికిత్సలో అంతర్భాగముగా కొందడు శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొన్నారు. ఈ శోధన చికిళ్సల వలన దోషము లన్నియు స్వస్థానమునకు వచ్చి మళలనములన్నియు బయటకు పోయి రోగ నివారణ కలిగించును.

(కిములు _ సూక్ష్మజీవులు (మ2016210108) 206 ₹జ2911010బ్ర) ఆయుర్యేదమునందు (క్రిములు నూక్మజీవులు, నూక్ష్మవజీవ భూతములు [3/03, తెడంథహ14 71౧103] గురించిన (ప్రస్తావనలు కలవు, అయి నన్నటికి వ్యాధులన్నీ వీటి వలనే కిలుగుతున్నాయని చెప్పలేదు, మిగతా కొరణొలకోపాటు (నోషు దాశువ్నైషమ్యాడి) ఇవి కూడ ఒక కారణంగా "పేర్కొావదడింది. దోషవ్టైషమ్యకు వలన రోగ భూయిష్టమైన శరీరమును ఇవి ఆ(శ్రయిస్తున్నాయని ఆయుర్వేద శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొన్నారు. క్రిమి 'ప్రళక్ని జలాశయములమ కాపాడుట, జలపరిశద్ధి_ తెలియజేయనపుడు (312100) పేర్కొన బడెమ. కుష్థము [చర్మవ్యాధులన్నియ], కొన్ని

32 ఆయక్వేద చీకీత్స క్వరములు, శిరోవ్యాధులు, మసూచి మొదలై నవి నూత్మజీవులు, నూత్మ్మ జీన భూతముల వలన కలుగుతున్నవవి తెలియవేయబడినది. టికాల పద్ధలి...వాక్సి నేషన్‌

వాక్సి నేషన్‌ గురించి సాంక్రమిక వ్యాధులైన పొంగు మనూచి యందు వివరింపబడెను. [చూడుడు పిల్లల వ్యాధులు] బొషధ కల్పన (£[2[080100102)0)

(పకృతిలో గల [(దవ్యముల గుణముల నెరిగి బొషధముసు తయా రించవలెను.

(దవ్యములు నాలుగు విధములు: 1, స్థావర, 2. జంగమ, స పార్థివ; 4. కొల కృళములు, శ స్థావర ములు;

వనన్నతులు, వృక్షములు, లలు, గుల్మములు, ఓషధులు మొద న, జంగమములు:-

మానవులు, పకువులు, పక్షులు, సర్పములు, (శ్రీమీ కీటకములు, ఉభయ చరములు వీనివి జంగమములు అందురు.

చింగారము, వెండి మొదలగు లోహములు మణిశిలు గంధకొది ధాతువులు, మణి మాణ్‌క్యములు, మహారసముల మొదలగునవి 'పారివ ములు, ఐం

ఇందు స్థావరములసుండి (గహించు బెరడు, ఆప, కొయ, వండు,

తయత్వేద అంటీ? శ్రీశ్రీ 'వేక జిగురు మొదలపనవి. జంగమముల మండి (గహించు చర్మము, గోళ్ళు, మాంనము, (కొవ్వు, మూ(క్రము, మలము మొదలగునవి. పార్టివ ముల నుండి (గహింప దగినవమ్నియు కొలకృతములనబడును. (దవ్యములన్నియు రసము [రుచి], గుణము (బొషరో సమోగము] వీర్యము (ఉష్ణ శీతగుణ), విపాశము_ (జీర్ణావస్ధ యందు కలుగు పరి ణామము) కలిగి యుండును. పంచభూతాత్మకములళై న (ద్రవ్యముల వలా వనములన్నియు (తివోషముల వై) చర్య కలిగి యుండును కనక అన్నియు గుర్తించి బొషధ విర్మాణము చేయవలయును చాతీ దినచర్య సూరోశ్ళదయావికి పూర్వమే మేల్కొనవలెను. అట్టి సమయమున ఖ్యభమైన గాలి (ప్రశాంతమైన వాతావవణంతో ఎంకో అహాదకరంగా యుండును. ఏకాగ్రతకు, ధ్యానమునకు అనుకూలమైన సమయము. అ సమయమున మేల్కొమట ఆరోగ్య(ప్రదము. విద లేవగానే చల్లని వీటితో ముఖము కడుగవలెను. దీని వలన ముఖము, కదు, ముక్కు, నోరు వీనియందుగల మలినములు పోయి శుభత కలుగును. 5]

న! అయుశ్వేద చికీత్స

తి, జలపొనము:;=

ముఖము కడిగిన తరువాత ఒకగ్గాసు చల్లని పీరు (శ్రాగవలెమ ఇది అన్ని బుతుకొలముల యందు శజేయదగన విధి. దీనివలన మలం మూత ములు తేలికగా, కష్టము లేకుండా వెడలును. రాగి పా(తలోని నీరు (త్రాగుట లోష్టము జలుబు, దగ్గుః నోటిపూత మొదలైన వ్యాధులు కల వాంకి చల్లని పీరు శ్రాగుట విషేరను, శ మల విసర్జన:-

మల, మూ(త్రములు ఉదయాన్నే విసర్టించనలెమం కొందరిలో మూరు, వాలుగు సార్ల మల వినర్జన చేపే అలవాటు వుంటుంది అజీర్ణము వలన కొని, అకొల భోజనము, ఆధిక లోజనము, విరుద్ధ ఆహారము, విద లేకపోవుట వలనకొని జరుగవచ్చును, ఇలా జరగటం అనేక రోగాలకు కారణం అవుళుంది, కనుక సమయానికే అయా కార్య[కమాలు చేయుట అపనరం? ఒకివేశ రెండవసారి మలవిసర్థన ఉమమానం కలిగితే. బలవం శాన అవకూడదు, ఆది అరోగ్యానికి మంచిది కాదు. 5. దంతధావన;ః-=

వేస, గామగ, మలి, మేడి వ(్యజ్రదంతి, ఉత్తరేణు మొదలైన పల్లలతో దంతధానన చేయనలెను, పళ్ళు రోము పుల్ల చివర మెఠగో వమిలి కుంచలా చేయవలెను. దానితో పండ్ల తోమిన యెడల అరుచి, దుర్వాసన పోవుసు. దంతములకు ఐబలమునిచ్చును. నోరు. పబృు నాలుక శ్యభ్రపడును గ. జిహ్వ ళోధన;ః-

బంగారు; వెండి, రాగి, తగరను, లోహములకో తయారు కాబడిన శెగనటువంటి, మలినములు పోవడావికి వీలైన పలుచని *టంగ్‌ కీ నర్స్‌”

ఆయుర్వేద అం'పే? స్ట్‌

వాడవలెను వీనికో నాలుక గీచుట వలన నాలుక మూలములందు గల మలినములు తొలగి క్కుభళ నిచ్చుమ. అరుచిని పోగొట్టును. 7. అంజన విధిః

దంతధావన అనంతరము నేతత్రములందు పౌవీరాంజనమును వేను కొనవలెను. అంజనముసు నిత్యము ఉపయోగించుట? వలన నే రోగములు రాకుండా కొపాడును, మంచి దృష్టిని (వసాదించుము, కళ్ళు 8 నశ్యకర్మ :-

పౌషధయు క్షమైన తైల బిందుపులమ రెండు ముక్కుల యందు వేసి పీల్చ్పవ౭ెమ మంచమ్యుపై వరుండి ఈల ఏటవాలుగా ఉంచి తైలం బిందు వులను నాసికలయందు వేయవలెను. తరువాత ముఖంపై మండి తల మీదకు నువ్నితముగా ఓ పద్దతి (వకారం దద్దవలెను. నళ్యకిర్మ వలన కములు, ముక్కు, చెవులు వ్యాధులు కలుగనేరవు, దీనివి నిత్యము చేయట వలన 'శేళములు తెల్లదిడటం, రాని పోవటం జరుగవు, దుమ్ము ధూ వలన వచ్చు * ఎలర్జీని వళ్యకర్మళో నయం చేయవచ్చు ఫ9, గందూషము :-

మప్వుల నూనెను పుక్కిట పట్టుట వలన దొడలకు బలము దంత పటుత్వము, వాక్‌ ళుద్ది మంచి రుచి కలగుము ఇదేకాక అనేక (దవ్యములను గుణనుల నెరిగి గండూషము పట్టవచ్చుము. గండూషము చేయట వలన నోటి పూర, పెదవుల అంచులు సగలుట, ఫంటి నొప్పి ఎన్నటికి కలుగవు,

రి అయుకర్వేద చికిత్స 10, తలకి నూనె

విత్యము" తలకి నూనె మర్దన చేయబవలన తలనొప్పి, బట్టతల జుట్టు తెల్లిబడుట కలుగవు. దీనినలన కేశముల కుదుబృ బలపడి జుట్టు పొడవుగా, నల్లగా పెరుగును, సులి నిద్ర కలుగును. ముఖను కాంతి వంఠముగా ఉండును. కే. చెవులకి నూనె ;-

(వతిరోజు చెవులకు నూనె వేయటవలన వినికిడి శక్తి పెరుగును, శబ్ద కారిన్యము నుండి రతణ నిచ్చును. చెవి వ్యాధుల నుండి రక్షణ విచ్చుము,

12, అభ్యంగన:

త్రైలమకో. శరీరమంతయు మర్టన చేయట వలన మంచి శరీరము, దృఢమైన కండరాలు, పొందర్యము విచ్చును. సరముల బల హీనఠమ పోగొట్టుమ. చర్మ వ్యాధులు కలుగనీయదు. వృద్ధావ్యము రాకుండా కాపాడుము, కతి. వ్యాయామము ,-

వ్యాయామము వలన శరీర దృఢత్వము, కాంతి వచ్చును. మాంద్యము, బడలిక పోవును జీర్ణశక్సిని పెంచును. హృదయ స్పందనమ, ఉచ్చ్య్వాపః నిశ్శ్వాసలమ [కమదద్ధము చేయును, వినాళ (గంధుల [క్రియలను సవ్యముగా జరుగునట్లు చేయమ. కోపము, భయము కలవారు అతిగా రతిలో షాల్గొనేవారు, వృత్తిరీత్యా ఎక్కువగా మాట్లాడవలసిన వారు వ్యాయామమా చేయాటకు అవర్హలు అకలి దస్పికిలో ఉన్నవారు వెంటనే వ్యాయామము చేయకూడదు.

శక్షికి మించి వ్యాణూనును అతిగా చేయబనలన శరీరము

ఆయుశ్వేద అం'పే? యః

కృళశించుట. దాహము, రక్త (సావమటల, అయాసిము క్యాస కష్టముగా యుండుట, దగ్గు జ్వరము, వాంతులు కూడా కలుగ వచ్చును... కమక శారీరక బలాన్ని బట్టి మితముగా వ్యాయామము చేయవలెమ 16 సం॥ల లోపు వారు 70 సం॥ల్యపైబడిన వారు వ్యాయామనునకు అనర్హులు. స్నాన విధి,

స్నానము వలన అలసట తీరును, చమట, మఓనములు పోవును. శరీరమును కు్యక్రంగా ఉంచమ. అయప్‌న, ఓజస్‌ ను 'పెంచుమ. (క్రిముల నుండి రకించుమ. ఆకలిని 'పెంచము. 'వేగిసీటితో తలస్నానము జేయ రాదు దీర్ణకాలము జలుబుళో మదనపడవారు చన్నీటి స్నానము చేయ రాదు, అతిపార రోగులు, అజీర్ణరోగులు ః అక్షిత వాతము, అపుడే

భోజనం శేవినవారు స్నానము భయ టకు అనర్హలు,

వస్త్రధారణ ;_

సున్నితమైన శ(భమైన వస్త్రములను దరించవళను, విడిచిన వస్రము, ఇతరుల వశ్రములు, కాలిన, చిరిగిన వశ్రములను ధరించరాదు వస్రధారణ వలన సంకోషము, ఉన్న తత్వము, అకర్షణ కలుగును. సూర్యకాపము నుండి కాపాడుమ. నుగంధాది లేపన మాల్యధారణ :-

చందనము, ఫచ్చకర్పూరము మరియు అత్తరులు రాచుకొనమట వలన చర్మ పౌందర్యము, సువానన, సంతోషము, సున్నితత్వము కలుగ జేయమం చర్మరోగ విరోధముమ, 'స్వేద్యకియ [క్రమ చిద్ధముమ చేయును పూల మాలలు ధరించుట మరియు సుగంధాది భలేపనములవలన మనోల్లా సమును కల్గించి రతి వాంఛ 'పెంచును,

93 ఆయుర్వేద చికిత్స

ఆభరణ ౨ అలంకరణ ;=

మణీ మాణిక్యములతో కూడిన ఆభరణములు ధరించుట వలన మనోరైర్యము, బొన్నత్యము "పెంచును. సర్బములు, అతీం(దియ శక్తుల మంచి రక్షణ నిచ్చుమ. ఓజస్స్పుమ పెంచును, అలంకరణ ;=

తల వెంగటుకలు, గర్జము, ఘమీవమలు, గోళ్ళ ఇఅళర స్థలాలలో 'వెంటుకలు అతిగా 'పెంచకూడదు. జుత్తు ఎక్కువగా. "పెంచుట వలన శకిములు, చర్మవ్యాధులు, పెరిగే అవకాశం వుంది. గోళ్ళు "పెరుగుట సలన వాని ద్వారా మలినమలు ఆహారనుతో కలిసి లోనికి పోవుటకు వీలు ఏర్పడుతుంది, కినుక నఖిములు, కేశములు పెంచుట నిషేధము. ఆహారము ;__

ధాతు మ్వైషమ్యము కలుగని విధముగ హితమైన అవారమమ మిళశముగ భుజింపవలెమ, తినిన ఆహారము పూ రగా జీర్ణమైన పిదపనే మరల భుజింపనలెను తొందర పాటుకో కూడివ భోజనము అలన్య భోజనము నిలువ వున్న వదార్థములను విరుద్ధ అహారములను భుజింప కూడదు. భుశించు నపుడు ఇకర ఆలోచవట లేకుండా మౌనంగా ఉండనలెను. ధూమ పొనము:-_

పొగాకు, మత్తుపదార్థాలు లేని, ఆరోగ్యకరమైన అనేక ధూమపాన (ద్రవ్యాలను అయుర్వేదం "పేర్కొంది.

ధూమపానము వలన కలబరువు, తలనొప్పి, జలుబు, కపాల "గొంతు వ్యాధులు, దంళరోగములు, ముక్కు శిన్ను చెప్తంమండి కలుగు

ఆయుశ్వేద అం'పే? శ్రీ

(సానములు,ముక్కు- నోటిమండి కలుగు దుర్వానవలు, అన్నహితవులేక పోవుట, మెడ కండరములు _ గొడలు బిగుసుకు పోవుట, సూడ్మ జీవ భూతములు (1/19 వలన వచ్చు వ్యాధులు, ముఖము పాలిపోవుట, లాలా జలమధికముగా తయారగుట, కొండ నాలుక వాచుట, జుత్తు పూడుట, తెల్లిబడుట, బద్దకిము నిస్సృహ, మత్తు వీనిని నివారించును,

వ్నిగ్గ మధ్యమ, తీక్షణ అను ధూమ (ద్రవ్యములు మూడు విర ములు, సందర్భామసారముగా మూడు విధములగు ధూమములమ పానము చేయవలయును

రక్తపిత్తము, ఉదరరోగము, కడుపు ఉబ్బరము రోహిణి అమ కలఠరోగము కిలవారు, విరేచనములు,వస్తికర్మ (ఎనిమా)చేయించుకొనిన వారు, చేసలు- మద్యము 'పెరుగు. పాలు తేనె వీనిని సేవించినవారు, విష చోషము గలవారు, శిరస్సుకి చెబ్బత*లిన వారు, పాండుగలవారు, .రా(త్రి జాగరణ చేపినవారు. వీరు ధూమపానము చేయరాదు,

అధిక ధూమపానము, అకాల ధూమపానము వలన అంధత్వము చెవిటితనము, దప్పిక, న్పృహా లేకపోవుట, మత్తు బుద్ధినాశనము, ర క్త్‌ప్‌ _త్తము కలుగును. అధ్యయనము:ః=

గురుముఖతః విద్య నభ్యపించపలెను, మంచి వెలుగు లేనిచోట, మంటల కౌంతిలో, భూమి కంపించుచున్నప్పుడు చదువ కూడదు. బిగ్గరగా గావీ, మరీ చిన్నగాగాని, చదవకూడదు, అతిత్యరగా, ఆతి నెమ్మదిగా చదవ కూడదు. వినయ విధేయతలతో చదువు శాగించవళెను. ర్శాతిభో జనము;

సాధ్యమైనంత త్వరగా జీర్ణ మయ్యే. ఆహారముమ "మితముగా

40 తియుళే సడ చికీత్స భుశింవవరెను, నిదక్కీ భోజనానికి మధ్య నిర్ధిష్టమైన వ్యవధి వుండవలెను, (కసీవం మూడు గంటలు), అది జీర్ణ్యక్రియకి తోడ్పడి సుఖవ్మిద కలుగ జేయమ.

ర్యాత్రిపూట "పెరుగు వాడకూడదు, ర్యాతిపూట "పెరుగు వాడుట వలన (శోశోవాహికల వడ్డగించి రోగములు కలుగజేయును. వాతరోగులకు, శ్వాసరోగులకు, "పెరుగు నిషిద్ధము, రత్కి. బహిస్టు సమయంలో సంగ మించకూడదు, భు్రత - పాటించని వారిలోను, వ్యాధులకో బాధవడు వారి తోను సాఎడ్రమిశ వ్యారుఎ లవాఎనోను, చెను పర ర్హనశల వాశోమ రతి జరపకూడదుం తనం'పే యిష్టపడని స్త్రీ తోము, అనుకూలవతిగాని స్త్రీ భోమ, ఇకపలగోమ సం3ంఫముకల న్తీశోను, తన జూం కొని స్రీశోను రమిచ కూశము తన$౦పే వమపోో పె్టలై5 స్తీ తోము. మిశ3మ3ంశ కామో ఓ దేకముగల న్త్రీళోను రతి జరువకూడదు. చెట్ల (క్రింద, బహిరంగ స్థలాలలోమ, రహదారులు కలియదోటు తోటలతో శికాస్టానము సందు, న్మశానము నంద సీటియందు వైద్య కాలలయందు, దేవాలతములయందు మఛ్యాహ్న సమయమందు, అధ్యాపన స్థలములయందు మైధునం నిషేధం. జనవేంద్రియములకో తన్న యితరమైనే చోట్ల మైధునం నిషిద్ధము మల, మూళ్ర వేగములను ఆపి సంభోగము. చేయరాదు. దొహవికో పున్నమ్పుడు, అధికముగా. భుకించినప్పడ్పు తీనుకున్న అహారము జీర్ణ ముగాక పూర్వము నంగమము కూడదు, వ్యాయామము చేసిన వెంటనే ర్త శూడదు. అవయవములు ఆ _న్త వ్యస్థముగ్శా వంశరగా ఉంచి సంభోగము చేయకూడదు.

ఆయుర్వేద ఆంటే 1 తీ]

తన3౦'బె చిన్నదైన, ఆందమైన, తనం'పీ యిష్టపడే చ్తీళోమ, మిక్కిలి కొమో్య్నదేకము కలిగించు వాజీకరమైన న్ర్రీతోమ, అనురాగముగల శ్రీకోను, సంతానార్జిమై రమించవలెను.

సుగంధాది మాల్యధారణ చేసుకుని ఆహ్లాదకరమైన వాతవరణను నందు. సున్నితమైన సంగీతము వినిపిస్తుండగా, నరన సల్లాపములాడుతూ, అనుకూలమైన వడకపైన, కొమకాస్త్రవిధి (ప్రకారము రతి జరుపవలెను,

రతికి పూర్వము మధుర వదార్థములమ. వెన్న, నెయ్యిలో చేసిన పదార్థములమ స్వికరించవలెను. రతి _అనంశరము స్నానముచేసి మాంస రసము లేదా పాల్యవైననూ 'వేవింపవలెను. అట్లు చేయట వలన బడలిక తీరి, శక్తివంత మగును.

పదవోారు సంవత్సరములు నిండని వారు, రోగ్యగస్టులు, సమాన గోత్రము గలవారు. 70 సం॥ లు దాటిన వారు సంభోగమువకు అనర్హులు. తాంబూల "సేవన: వచ్చ కర్పూరం, లవంగము, తక్క లములు, మిరియము, వక్క. వీవితో కూడిన తాంబూలము 'సేవించనలెను, తాంబూలములో పురుషులకు కస్తూరి, స్తీలకు సచ్చ కర్బ్చూరము వాడుట సాంప్రదాయము.

తాంబూల 'పేవనన వలన నోటి దుర్గంధము పోవును. రుచిన కలిగించును. ఆహారనును త్వరగా జీర్ణము చేయును, దేహోస్టము, అగ్ని దీప్పి కలిగించును. వీర్య వృద్ధిచేయును. ,(క్రిమిోగము. హరించును, గాయము కలవాడు, రక్తప్తిత్తము. గలవారుః నేశ్రరోగులు, మూర్భ, మృత్తత, క్షయరోగులు _- వీరు తాంబూల 'పేనన చేయకూడదు. సర్చ

శ్రీల్తె ఆయుర్వేద చికీత్స దష్షులు, విషడోషము ఉన్నవారు, పాండు రోగులు తాంబూలము _'వేసుకొన ప!

కూడదుం నిద :=

(ప్రశాంతమైన చోట, ఉధృతంగా లేని ముంచి గాలి వచ్చెడి చోటున, అమహలమైన పడకయంరు సుఖముగా నిద్రపోవలిను, రాడత్రి తొమ్మిది గంటలకే విదించి, తె నవారు యూమున ని్య(ద్రలేచుట ఆరోగ్య(ప్రదము.

పగటి వి్నిదవలన అజీర్ణము, చిద్ధకము, కఫము వృద్ధిచెందును. వి(ద్రాభంగము వలన (భమ, ఒద నొప్పులు, కల బరువు, అవులింతలు, ఐబలహీనత, బడలిక అజీర్షము, సోమరి తనము కలుగును.

సుఖమైన రాత్రి ని(ద్రవలన 'దేహపష్టి, ఉత్సాహము కలుగును, ధాతువులకప, ఇం్యదియములకు సొమ్యుత నిద్చ్బుమ. బుద్ధిదలము, కాంతి, ఆరోగ్యమును యిచ్చుమ, జఠరాగ్నిని వృద్ధి పొందించును.

న్మిదరేకపోవుట వలన నేత్రవ్యాధులు, బడలిక, అజీర్ణము బల క్షయము, బుద్దిక్షీణత-పీనిని కలిగంచుము. మెదడు, నరముల వ్యాధులు కలుగవేయమ.

బుతు చర్య +85. వసంత,(గీన్మ బుతువులు ఉ _త్తరాయణము. ఇది ఆదాన కొలము ఈ కొలములోత్నిక్త, కషాయ్య్మ కటు రనములు బలవ త్తరమ్ములై వుండుటచే శరీరము బలహీనమగుమ. వ క్ష్‌ శరత్‌ హేమంత బుకువులు కలసి దక్షిణాయనము, శః కాలమందు అమ్ల, లవణ, మధుర రసములు ఐల త్‌

ఆయుర్వేద అం'పీ? శే వత్తరములుగా యుండుట వలన శరీర బలము 'హెచ్చుము. గీనిని విసర్గ కొలమందురు. “'పీమంత బుతువు;ః--

మధుర, అమ్ల, లవణ రనములు గల వదార్ధములు ఈ కొలమున ఎక్కువగా భుజింపవలయుమ. ఉదయాన్నే భోజనము చేయవలయుమ. వాతహరమైన వ్రేలములకే అభ్యంగనము చేసుకోవలెను. ఉష్ణ కరమైన పదార్ధములు భుజింప వలయును. శిశికళ బుతువు :..

"హీమంత బుతువు నందు చెప్పిన ఆహారమునే ఈ బుతువునందు కూడా తీసుకొన వలెను వనంత బుతువు;ః-

ఈ కాలమున కఫము అదధికముగవుండుటచే అనేక రోగములు కలు గుమ. వమన,నశ్య,విరేచనాడుల చేతను,సున్నితమైన రూక్షమైనఅహారము చేతను, అభ్యంగనము ఉద్వ_ర్తనము(నలుగు 'పెట్టుకొమట) వ్యాయాయము బేతమ కఫనును హరింప చేయవ౭ము. ఈ బుఠుపున పాత గోధుమలు, యవలు, తేనెః మామిడి పండ్లు భుజింపవలెమ. (ద్రాక్ష, తేనె, చెలకురసం, ఇప్పపువ్వు-వీవికో జేయఐడిన అ సవములను [త్రాగవలయమ. వసంత బుతువు నందు వగట్‌ విష[ద్ర కూడదు. రసములు స్వీకరించరాదు. టీష్మ బుళువు :=

ఈ బుతువు నందు ఎండ ఎక్కువగా వుండుట వలన శరీరము. బిలము ఈగ్గమ. ఈ కాలనున మధుకరసము శితల పానీయాలు, పండ్ల రసములు ఉపయోగించవ గు. పెరుగుకో చేనెడ పదార్థములు స్వీకరించ

ఖక అయుక్వేద చికిత్స వలయుమ. ఉవ్ను, కోరం, వలుపు శించవలెను. మద్యపానము చేయ కూడదు. వర్ష బుతువు :-- ్రీష్మములో శరీరము బలహీనమై జకరాన్ని మందగించి అనారోగ్య 'మేర్చడుతున్నది. కమక వర్హ బుతువువందు. కొచిన నీరు (శ్రాగుట మంచిది, గుంటలు, బావులు, చెజువులు, వదలలో వీరు (శ్రాగ కూడదు. అమ్ల, లవణ, 'ప్నేహ (జిడ్డగల) రపషములమ ఎక్కువగా కషాయ, కటు రసములు తక్కువగా గల ఆహరనుమను తీనుకొవవలెను, తేనె ఎండిన వరుగులు తీసుకొమట మంచిది. శరత్‌ బుతువు := వ ర్షిబముకువు వలన కలిగిన ధాత్తువైషమ్యము వలన అనారోగ్య 'మేర్చడును కమక ళరత్‌ బుతువు నంద పంచకర్మ చికిత్పరో శోధన చేయవలయును, రృక్తమోక్షణ (531004 1611108) కూడా అవవరాన్ని చిట్టి చేయవలయును. తిక (చేదు), మధుర (తీపి కాషాయ (వగరు రనములళో కూడిన అఆవారమమ శేలికగా జీర్ణమయ్యే పదార్థములు సెసరవంచదార, ఉసిరికాయలు, పొట్ల, తేనె మొద్నల్రెన పదార్థములస భుజింపవలెను. మంచులో తిరగరారు. లవణములు, పెరుగు, మవ్వుల మానె, వన (కొవ్వు) , వగటి విద తూర్చుగాలి _ వీనిని "పీవించరాదు. బుతునంధి ముకుప్పు మూరే సమరోని లో మొదటి బుతువ అఖరి పీడుకోజులు, -రాదోయే బుతువు మొదటిఏడు రోజులు కలిసి ఆ వధ్నాచగు రోజులు “బుతునంధి కాలము అంటారు. ఎక్కువగా

ఆయక్వేద ఆంటే? శీ వ్యాధులు వచ్చే కొలను అదిమే “బుతునంధిలో ఆహార పదార్ధములను ఒక్కసారిగా మార్చు చేయరాదు. [కిమముగా బుతుచర్యను అలవాటు చేయవలయును జ్వరములు ఇన్‌ పుమెంజా (1212022) ళం ఇన్‌ప్లయెంజా సాంథమిక వ్యాధి. హ్హ జ్యరమగా పిలవబడే దీవిని ఆయుర్వేదమలో వాకా[ిక కవ జ్వరమని చెన్సబడురోంది. దీని యందు శరీర ఉప్టో్యగ్రత 10(౧మొదల 10. వరకు పండ ను తవ మగు తలనొప్నిః వీపు వెన్నెముక నొస్పలు ఎముకల యందు నొప్పులు ఉండును. ఈ వ్యాధి ముఖ్య లక్షణాలను బట్టి 4 రకిమలుగా చెవృవచ్చుమ.

1. శ్వాస కోళాలమ అశ్రయించి వచ్చేది, గ జీర్ణాశయానికి వంబింధించినదిః 3, నాడీ మండలమునకు సంబంధించివది, 4, రక్త (ప్రసరణకు పంబింధించినదిం క్వాన కోకాలను ఆ_శయించి వచ్చేది:- పడిశము, నావికా రంరముల వాపు, ముక్కలు వీగవట్టట, శ్వర పేటిక వాప, గొంతు దొంగురు పోపుట_ఉండవచ్చును. రీక ఉష్లో (గళ హెచ్చును. ఈ స్థితి తీ్యవంగా ఉండటంకో (ోన్హై ంటీప్‌ వచ్చే

శ6 ఆయుశ్వేద చికిత్స (వమాదం వున్నది. దగ్గినప్పుడు ఉమ్మి వెంట రక్తము వడవచ్చును. అప్పుడు సరిగా చికిత్స జరగవని యెడల (క్రిములు, (సావములు లోనికి చొచ్చుకొని పోయి “నిమోనియా” గా పరిణమించ వచ్చును, చికిత్స;

క, మృత్యంజయ రన మాత. (వతి 4గంకలకు ఒకసారి తలని, శొంకిరసం లేదా దళమూలారిష్థ (150%ళో పాటు యివ్వవలేను. జీర్ణశయమునకు సంబంధించినది :_

వాంతులు, ఆకలిరేకపోవుట, అతిసారము ఉండుమ, ఒక్కొక్క సారి కామెర్లు కలుగ వచ్చుమ,

ళం చికిత్స; 1. వాళ గజాం కళ రన 1 మాత్ర 2. [కవ్యాధిరస 1 మాత.

వై మందులను దళమూలరిష్టకో రోజుకు 4 సార్ల యివ్వవలిన చేనె, అల్లపు రసముతో కూడా యిన్వవచ్చుమ నొడీమండలమునకు సంబంధించినది ;_

శరీర మంతటా బాధ, శీ_వమగు నొవ్చులు, సీరనము, మనో బల హీనత, జ్ఞాపకిశ క్తి లోపించుట, నరములు 'మొద్దువారినట్లుండుట, అధిక జ్వరము ఉండును చీకిత్స?- బృహద్వాత చింతామణి 50 మె

గుడూచి 500 ల్యం

వై మందులమి రోజుకి 3 సాట్షు కేనెళో మువ్వవలెను. తర్వాత

దళమాళారిష్ట (150%) (త్రాగవలెను,

ఆయుశ్వేద అం'పీ? శ్రీ

రక్త _పనరణ వ్యవస్థకు నంబంధించినది;:.

హృదయకోళ కండరములు దిలహీనమగుట, వాచుట, హృదయ నందన త్వరగా గానీ, నెమ్మదిగా గానీ జరుగుట, ఆధికముగా చమటలు పట్టుట, ఆంజనాయిడ్‌. "పెయిన్‌ (గుండెనొప్పి), ముఖము ఎ(ర్రవారుట ఉండవచ్చుమ. ఆయాసము కూడా వుండును చికిత్స ;= 16 న్వర్జవాతరొక్ష సరస '100 మి.(గా.

పే గుడూచి 500 మిగా,

పై మందులను దశమూలారిష్ట 10౧01... అర్హునారిష 10 ౫1౯

ము ల్‌ ణి ఖ (వకఠి 4+గం॥ ఒకసారి యివ్వవలెమ.

జ్వరం వారక, పదిరోజులో వున్నప్పటికీ వీరవం మాథ్రం చాలా రోజుల వరకు తగ్గదు, అట్టి రోగులకి లక్షణాలను బట్టి మహాలక్ష్మీ వీలాసరసం, పిద్ధ మకరధ్వజం, స్యర్షకాంక వల్లభరసం, రజిత చంథద్రో దయం-వీనిలో ఏదైనా ఒక వెల రోజుల పాటు యివ్వవలయుమ. దాని వలన జీర్ణశక్తి రక్త వృడి కలుగును.

ఉలి జాత ఈఊాటీ ఛి ఆహారము ,_

జ్వఃరం తగ్గేనరకు (బిగ్‌, బిస్కట్‌, పాలు, దార్లీ యివ్వవచ్చును. జ్వరం తగ్గిన తరువాత తేలిక్తైన లోజనం యిన్వవలెను. ఆహారములో వెల్లుల్లి, అల్లం, ఉపయోనీంచుది మంచిది జ్వరము ఉన్నప్పుడు భోజనం

లాటి న!

"పెట్టకూడదు. ఇతర నియమాలు :_.

చల్లవి గాలి, స్నానము? వ్యాయాయము, వి(దపోక పోవుట మూనపిక (శ్రమ పవికితావు. _ విశ్రాంతి అవసరము,

గ్‌ ఆయక్వేద చికీశ్స మలేరియా (విషమ జ్వరము) దోషధాతు వైషమ్యము వలన శరీరము రోగ(గ్రస్త మౌళోంది, తర్వాతనే (క్రిమి దుష్టత కలుగుతోంది. జ్వరము దోమలద్వారా *మలేరీయా (శ్రిమి' వలన కలుగుతుంది. మలేరియాను అయురే సదములో విషమ జ్వరము అని పిలుస్తారు. విషమజ్వరము అయిదు విధాలుగా చెప్పబడు కోంది.

1. సంతత జ్వరము (60260601 6౪60) $- ఏరు రోజులు గాని, నది, పన్నెండు రోజులు గాని విడునక వుండే జ్వరము.
2. నతత జ్వర ము(002016 "190100 ౦౯౨౨౪016 (౧4౩౯|68):- ఈ జ్వరము రోజుకు రెండు సార్ల వచ్చి తగ్గును. తి. అనే దుష్కము (కొడిటియన్‌ లేదా సింపుల్‌ టరియన్‌ ):= జ్వరము రోజుకు ఒక్కసారి వచ్చుమ, లేదా రోజు విడిచి రోజు వచ్చుమ. ఎక్కువ మందిలో ఈ జ్వరమే కనిపించును. కీ. తృతీయక జ్వరము:= (ప్రతి మూడవ రోజున జ్వరము వచ్చును. ర్‌ం చాతుర్దిక జ్వవము (డిబుల్‌ క్వార్టన్‌):ఎ (వతి నాల్షన రోజున జ్వరము వచ్చును విషమ జ్వరము వందు భారతీయ 'పేర్ణకు పోలిశగల అధువిక సర్గ మ సూచించడమయిపది.. సాధారణముగా మలేశియా వచ్చేముందు బడలిక, తలనాదు కాళ్ళు

ఆయుర్వేద అంటే? త్ర

చేతులు నొప్పులు, అకలి లేకపోవుట, వాంతి, అస్టిమితము, ష్టీహ (5091600) నొప్పి ఉండవచ్చును. చిన్న పిల్లలలో “చిన్న బిడ్డ నొప్పి" (002719131089) రావచ్చుమ. ఒక్కోసారి పై లక్షణాలు ఏవీ కనవడ కనే చలిళో జ్వరము రావచ్చును. లేదా చలి లేకనే జ్వరము రావచ్చును. చలి (ప్రారంభమయి ఒక గంట వరకు ఉండవచ్చుము. తదుపరి జ్వరము వచ్చును. చమటలు వట్టి జ్వరము లగ్గుమ. జృరము తగ్గిన తరువాత రోగి చాలా దిలహీనపడును.

సరి అయిన చికిత్స చేయక, జ్వరము అనేకసార్లు వచ్చుచుండుట వలన పీ హముః యకృతి వృధి (2914్ర్రయిలం[ 08 501606 20రే కల) చెందవచ్చును. తరుచు మలేరియా తడవాత కామెద్ల కలుగ వచ్చును. రక్తృమీణత కూడా కలుగును.

ఒకోసారి “వెరి్యబల్‌ మలేరియా (మస్థిష్కము. నాశ్రయించి వచ్చును) కలుగవచ్చును. మగత, సంధి? శక మండి 103 వరకు జ్వరము కలుగును. లేదా అంపరేచర్‌ 520 ₹00021లో ఉండ వచ్చును, పిచ్చి చూపు: పిచ్చిమాటలు, (పలాషములు ఉండవచ్చును. లంబార్‌ పంక్సర్‌ చేసి సుషమమ్నా (ద్రవము (5701021 ₹1216) తీయవల సిన అవసరం కలుగ వచ్చును. ఇది చాలా (వమాదకరమైన పరిస్టితి.

సాధారణంగా విషమ జ్వరము. చికిత్స లేకనే అప్పటికి తగ్గి పోవును తగ్గినది కదా అని అృళద్ధ చేయకూడదు. చికిత్స:-

సుదర్శన చూర్ణ 2 బిళ్ళలు లేదా విషమ అ్వరవటి 2 మాత్రలు, -అమృశారిస్ట 10 ౫1.

7]

ఆయుర్వేద చికిత్స

పిన తెలిపిన మందులు పతి 6 గం॥ ఒకసారి యిన్వవలెమ.

మూ వాంతులు ఉన్నచో:

శేశాం కరస _1 మ్మ్‌

ఆనంద వైరవి రన 1 మ్మ్‌

పై మందులు జంథీరాది రసాయనం 10 1 లేదా, అల్ల పురసం- ఒక చెంచా, శేనె ఒక చెంచా, నిమ్మరసం ఒక స్నూన్‌ కలిపి (పతి రగం? ఒకసారి యివన్వవలెము

జ్వరం తగ్గినప్పటికీ కొన్ని రోజులపాటు (షుమారు 40 రోజులు, చికిత్స కొనపాగంచవరెను. "వేరొక పద్ధతి:

జ్వరం రావటానికి 2గం ల ముందు ఈ (క్రింద తెలియజేసిన మందును వానన చూస్తూ ఉండవలెను, ఇలా 2, 3 పార్డు చేయనవలయుము క్వరము రాదు

1. మార్కుండాకు 10 (గా.

2 నల్ల జీలక్మర ర (గాం

3. మిరియాలు 6 ౮ౌ

వీవివి కచ్చాగా దంచి పలుచని గుడ్డలో మూట కట్టి వానన చూస్తూ ఉండవలేను. ఇ "సిరి బల్‌ మలేరియా యందు:

1 మహా శిశాం కరస 1 మా

లేదా మహాసుదర్శ. చూర్ణ 1 మాత

అయుక్వేద అంపే? క్‌ 2, పంచతికొ లిష్ట 10 1. లేదా పంచతిక్త పానకము 10 1.

'పై మందులను (ప్రతి6 గం॥ ఒకసారి ఒక మ్మాతతో బటు అరుకు కూడా (1కాగించవలెమ.

ఫిట్స్‌(కన్వల్హ న్ప్‌)ఉన్న యెడల, దుష్టు పాకురనం 5,6 చుక్కలు చొః;న రెండు మక్క్టుల లోను వళ్యము 'వేయవళేను కన్నులలో మూర్కుండాకు రసం 2, 3 చుక్కలు చొప్పున వేయవళమ.

ఒకోసారి “*ల౦బార్‌ పంకృల్‌”చేసి సషమ్నా (దవము తీసి వత్తిడి తగ్గించవలసి రావచ్చును. లేదా రక్ష్తృమోక్షణ (ఏ1006 16108) అవసరమగుముం

క. బృహద్వాత చింతామణి 50 మి, (గాం

లేదా

స్వర్షవాత రాక్షసరన 50మి. (గాం

తులసి అపరనం తేనె అమపావంతో రోజుకు 2 సార్ల చొన్పున 3 వెలలంపాటు యివ్వవలెము. ఆహారము;-

జ్వరము నందు అగ్ని మంధ్య ముండను, అట్టి స్థితిలో భోజవమ్ము ఘన పదార్థములు మంచిది కాదు జ్వరం తిగ్గేవరికు బార్లీ, పాలు, వలు చవి గోధుమ, రాగి జావ యివ్య్వవచ్చుమ. జావలో మిరియాలు లేదా శొంఠి పొడి 'వై న్రవలవణం వేసి యిచ్చుట మంచిది. డీర్ద్య క్వరములందు, రోజులు విడిచి వచ్చే జ్వరము నందు జ్వరము లేని రోజులలో శేలికగా

క్‌2ై అయుకర్వేద చికిత్స జీర్ణమయ్యే అహారము యివ్యవచ్చును. నారింజ, బర్తాయి రసములను యివ్వ వచ్చుమ. జ్వరము శగ్గిన తరువాత తేలివ్తైన సాధారణ ధోజనము యివ్వ వలెను దోమ తెరలు వాడుట మంచిది చల్లని గాలి, చల్లని నీరు, వ్యాయా మము నిషిద్దములు. మల బద్ధకము జేకుండా చూసుకోవలిను. చన్నీటి స్నానం చేయకూడదు. విశ్రాంతి అవసరము అయినా మధ్యాహ్నము మ్మ మంచివి కాదు. దోమలు పోవటానికి 1. ఆవాలు, 2 వేపాకు, 3. వాయువిరురగాలు, 4, సొంటబ్రాణ్‌ వీనిని పొడి చేసి గదులలో దూపము చేయవలెను. తైఫొయిడ్‌ (నన్నిపాత జ్వరము) ఆయుక్వేదము నందు 13 రకముల సన్నిపాత జ్వరములు చెవ్ప దిగినవి, దోషములు అం(త్రమును ఆశయించి వచ్చే దావిని అంత్రిక సన్నిపాత జ్వరమని చెప్పవచ్చును. ఇది వైఫాయిడ్‌ ని పోలియండుము. తీవమగు మదురు పోటు, అలసట, దిద్ధకము వీటితో జ్వరము (ప్రారంభమగును ఉదయం 99% పాయంతం 100%, తదవాత రోజు ఉదయం 99.4%, ఆ సాయంత్రం 1004. ఇట్లు (శమముగా ఒక వారం రోజులు గ6మలలాడఎ6 "పెరుగును. 'రెండన వారములో (టోంకైటీప్‌ మరియు నిమోనియా లక్షణాలు కూడా అగువడవచ్చును, వ్మిదపట్టక పోవుట ఉండును, నాలుక చివర్కు ప్రక్క అంచులు, గొంతు పూసి నట్లుండును, లేదా నాలుక పగిలి గీతలండ

ఆయుర్వేద అం'పే? క్‌

వచ్చుమ. నోడ తడిలేకుండా ఉండను వ్యాధి పెరిగిన కొద్దీ నాలుక గరుకు శేలియండుము. నోరు దుర్వాసన యుండును. రెండవవారంలో గావీ లక్షణాలమ బట్టి ఫాయిద్‌ అని నిర్ణయించుటకు సాధ్యము కాదు. రెండవ వారం చివరలో 'ప్లేవోభివృద్ది (2213869000 06 501000) కలుగ వచ్చుమ. మగత, కడుపు ఉబ్బరము, మలరిద్దశిము. లేదా అతిసారము ఉండును. చర్మము మివ ఎంగ్రటి దద్దురు ఏర్పడవచ్చుము. మల చిద్దక మున్నచో ౩సరిన్‌ సపోర్షర్ప్‌ ఉపయో"ంచి విరేచనము గావించవలెమ.

అతిసారములో చీము, రక్తము, ఐంకఠో కలని పెద్ద పెద్ద విరేచన ముల అగుచుండుమ. (పేవులలో ఏర్పడిన పుండు నుండి నల్లని గట్టీ వడిన రక్త్యసావము కటగ వచ్చును, రక్త్మ్మసావము అధికమైవచో గౌలుం2?8లూ6 పడిపోయి (పాణమపాయం కలుగవచ్చును. ఇట్ట అక స్మి స్టితి కలిగినచో శస్త్ర చికిత్స అవసరమగును.

ఒక్కాకాసారి మగత ముఖము పాలిపోయి దైన్యమగా అగు వడుట, మందమతి, చెముడు, తవలో తామ మాట్లాడ కొనుట, పలకరిం చుట, గొణుగుట, కనుపాపలు 'పెద్దవగుట, తీవ పలావము, ఫిట్స్‌ ఉండ వచ్చును.

రెండవ వారములో వ్యాధి తీవత అంతగా లేనిచో మూడన వారంలో తగ్గముఖము పట్టును. రెండవ వారమందు వ్యాధి తీవ రూపంలో వున్నచో మూడవ వారమందు మరి కొన్ని ఉప్మదవములు కలుగవచ్చుమ శ్వాస కోశములందు వాపు కలుగ వచ్చును 'పైన కెళిపిన లక్షణమలు మరింతగా ఉధృతము కావచ్చును. గుండె వీరవించి స్పందన ఎక్కువ కావద్చమ.

నాళ్లవ వారములో నరియైవ చికిత్స అనంతరం రోగి కోలుకో వచ్చుమ. అకలి పుట్టమ, సంమి2! 20278106 వచ్చుటకు మరి

కశ అయుర్వేద చికిత్స

కొంత కొలం పట్టవచ్చుమ. అకలి వంపి సాదారణ పరిస్థితి ఏర్పడిన తరువాత వారం రోజులకు పధ్యము పెట్టుట మంచిది.

జ్వరము నందు కొని, జ్వరాంత మందు కాని మెస్టాయిడ్‌. (గంధులు వాపు రావచ్చును. మిగిలిన (గంధులు కూడా వాపు రావచ్చుము ఫాయిడ్‌రో కలసి మరికొన్ని వ్యాధులు వచ్చే అవకొశం ఉంది.

ఈ వ్యాధిలో కనబడే అనేశ ఉస్యదవాలు రక్త్మసావములు, ఆంగక ములో పుండు పడుట, తీవ్రమైన ఎక్కిళ్ళు, రక్తము గడకటి రక(పవర

కనా నానీ ప అాఖీ ణకు అవరోధము కలుగుట, కొందరిలో మెదడువాపు కలుగుట, అవయ వము చచ్చుపడట, స్వరపేటిక వాపు, ప్తూరసీ కొమిలా కలుగ వచ్చును, ళం (

చికిత్స: వ్యాధి నివా=ణకు సౌషరము ఎంత అవసరమో ఆవి రము, విహారము, వీట్‌ నియమాలు కూడా అంతే అవసరము. ఈ వ్యాధి మందుల కంటి కూడా కాలవ్యవధి, విశ్రాంతి అవసరము (ప్రారంభ దళ లోనే సరిమైన చికిక్స ఉన్న యెడల వ్యాధి త్మీవతమ అరికట్ట వచ్చును. మొదటి వారం చికిత్స:-

1. సన్నిపాత భైరవి రస 2 మాతలు

2 రస్నాడి కషాయం 1501.

'పెరెండు మందులు (ప్రతి 6గం॥ ఒకసారి యివ్యవలేమం పొంతులు ఉన్నచో;

శేనె, అల్ల పురసం అమపానంతో ఆనందభైరవి 2 మాలు చొప్పున ఉపసయోగించవలిమ. “ెండవ వారం చికిత్స :=

క. న్వర్షమాలివి వసంతరస 50 40

అయుక్వేద అంపే? క్‌5

2 గుడూచి 200 ౫0

పై మందులు (వతి 3 గం॥ ఒకసారి తేనెతో యివ్వవలెను కఫ, వాతాధిక్య జ్వరములయందు :-

మృత్యుంజయరస శి మాత

తులపిరసం 1 స్నూన్‌, శేనె 1 స్పూన్‌

పై మందులు వతి 4 గం ఒకసారి యివ్వవలెను. శరీర ఉష్టో_గత ఉన్న యెడల ;=

కాలకూటరస (కస్తూరి కలసినది) ఒకమ్యాత రోజుకు 3సార్ష 'యివ్యవలెము అధిక ఉష్ణో(గత లేదా ఉషహ్తో(గత పడిపోవుట (510 100020)

ణి స!

ఈ రెండింటి యందును పె మందులు ఉపయోగించును. నంధి్యపలాపములు, మెదడు నంబంధిత లకణాలు ఉన్న యెడల;=

క దుష్టపాకురనం లేదా అణుతైలం నస్యము చేయవచిను.

2. తుమ్మి పూలరసంలో సన్నిపాత బైరవి కలపి కండ్లకు అంజనము వేయవళిమ,

బృహద్వాత చింతామణీ లేదా సూతికొ భరణ రసము ఒక మ్య చొవ్వున చ్మిత మూలరసం శేనె కలిపి 3గం॥ ఒకసారి యివ్వ్యవలెను, “ఉక్షేపకములు (ఫిట్స్‌ ఉన్నయెడల;=

లహాసాన్‌' ఇంజక్షన్‌ 20.0. చొప్పున (ప్రతి 6గంః ఒకసారి. యివన్వవలిను.

56 అఆయుశ్వేద చికిళ్స రక్త(సొవముల యందు :-

అడ్డసరము, లాక్షొ, శాల్మవి, దాడిమచూర్ణములను పడేపదే. యిచ్చు చుండవలిను, ఎండు (ద్రాక్షనీనృ, నిమ్మరసం ఆహారముగా యిన్వ వచ్చుమ. గుండె నీరసించినచో ,-

పింహాప్రతి పాలనరన, తై ౦లోక్య చించామణి, సమగరళ తరుణార్కరనం__వీనివి 1పమాద పరిస్టిుల యందు మా(త్రమే' ఉప. యోగించవలెను సాధారణముగా సిద్ధ మకరధ్వజం 100 ]శ8.. తేనెతో కలపి వాడవచ్చుమ. అతలిసొరము,ఎ

విరేచనములు ఎక్కువగా ఉన్న యెడల_

క. కర్పూరాదివటి (నల్లమందు కలపినది) రెండు మ్మాతలు

2. కర్పూరాద్యర్యంము 10 1/1.

పీవిని అతిసారము తగ్గేవరకు వాడనళను

మూ్యక్రము ఇందించిన యెడల సూరే కొరముగాని, సంబరేణు ఆకుగాని నూరి పొ్తి కడుపు పైన కట్టు వేయవలెను,

3 లేక 4 వారములలో కూడ చికిత్స పెన చెప్పిన విధముగానే జేయవలెమ. మధ్య మధ్యలో వచ్చు ఉప(దవాలకు అవి తగ్గేవరకు వాటికి విర్దేశించిన. చికిక్స యివ్వవలిమ జ్వరము తగ్గిన తరువాత కోలుకోవటా నికి కొన్ని వెలు పట్టవచ్చును. కామిళా, పాండు, శ్వాస కోశ వ్యాధులు ఒక్కొక్యం పారి జ్వరమ్ము తగ్గిన తరువాత - (ప్రారంభమగుమ వ్యాధి. విరోధమునకు, నివారణకు లక్షణాలమ బట్టి చెప్పదోవు మందులలో ఏరైనా కొన్నిరోజుల పాటు వాడవలెను,,

ఆయుర్వేద అంకే? క్‌7

2. సిద్ధమకర ధ్వజం 2. ప్వర్షవాత రాశనరన 3. స్వర్ణమాలినీ వసంతరవ 4. మహాలక్ష్మీ విలాసరన 5. బృహద్యాచింతామణి 6. న్వర్ణ పింధూరం?. షర్షణ సింధూరం 8, కొంత వల్లభరసం, ఆహారము;-=

జ్వరము తగ్గిన తరువాత వారం రోజుల వరకు బార్లీ. గోధుమ జావ యివ్వవలెను. వరి పేలాలు? జొన్న పేలాలు కూడ ఆహారముగా యివ్వవచ్చును. వారం తరువాత పాత బియ్యంతో వండిన అన్నము రసం(చారు), వీర, సొర, పొట్లవంటి కాయగూరలకో లోజనం యివ్వ వచ్చును. అగ్నీ దీప్తినిిటి క్రమముగా ఆవారమును 'పెంచవలెను.

అాటీ టబ

నియమములు;=

విశ్రాంతి అవసరము, మానసిక, శారీరక (శమ పనికిరాదు. భాజనం అయివ వెంటనే ని్యదించ కూడదు, చల్లని గాలి, చన్నీటి స్నానం విషెద్ధను. కనీసం 3నెలల వరకు రతి యందు పాల్గొనకూడదు. మల బద్దకము రాకుండా చూచుకోవలెను. ఎండలో తిరుగకూడదు. కొన్నాళ) పాటు కాచిన వీరు (త్రాగవలను.

మెదడువాపు జ్వరం. మెనెంజిటిన్‌

మెదడు వాపు జ్వరముగా పిలవబడే దీవిని వాతారిక సన్నిపాత జ్వర-మస్థిష్క శోధ-_(కిమిజ శిరోలి లూప అని ఆయుర్వేదం చెపు లుందిం

నాతాధికసన్నిపాత జ్వరంలో మృప్రిష్క శోధ (8006082110),

య.

కరి ఆయుర్వేద చికిత్స

యృస్తిష్కు పటల శోధ (4601081609) సుషుమ్న మస్టిష్కం పటలళోధ “అటాంక!0 501221 మ621081013 కలుగ వచ్చుమ.

దీని యందు శరీర సర్వ్యకియలకు. విఘాతము కలుగును అనగా కర్మేండియ, జ్ఞానేం్యదియములు వాట్‌ వాటి పనుంను నెర 'వేర్చక పోవచ్చును. కాబా చేతులు వాటంతట అవే కొట్టుకొ మట లేక బిగునుకు పోవుట. దవడలు ఎన్సుడు ఏదో నమలు చున్నట్లు వుండుట. మెడ -బిగునుకుపోవుట, ఉలికిపొట్లు, అవందర్భంగా మాట్లాడుట, తీవ్రమైన ఈల నొప్పి, వెన్నునొప్పి, వాంతులు, పోట్లు, మలమూళ బంధము లేదా "శెలియకనే మల మూ(తములగుట, తీ(వజ్వరం పండును. ఆలోచించ లేడు, డ్లావకళ కి కోల్పోవుసు. కమ పొపలు 'పెద్దపగను. ఎదుట మను ష్యులమ, వుస్తువులమ గుర్తు పట్టలేడు. కంటి నరములు, కండరముల వాప్ప కలుగవచ్చుమ, ఊర్థ్వ దృష్టి, దృష్టి నిలిచి పోవుట, చలనము లేకపోవుట “మెల్లకమ్న, కంటి నాడులకు పక్షవాతము కలుగ వచ్చును,

శరీరము అలిఉస్షముగా వుండుట, చెమట వట్టకపోవుట మతిభమ అము మూర్చ, సర్వాంగ లూపము, ఊపిరితిత్తులకు పక్షవాతము కలిగి ఉఛ్వాస, విశ్వాసములకు ఆటంకము. కలదు, (ప్రాణాపాయ సంభవము పిర్నడి శరీరంలో ఏ అవయవములక్షైన పక్షవాతము రావచ్చును. మయూ(క్రాశయమునపక వక్షవాతమొచ్చి మూ(త్రమే తెలియకుండా అగును. "లేదా అసలు మాత్రమే తయారుకాకపోవచ్చునమ,. మెడ బిగుసుకు పోయి -ధమర్వాత లక్షణములు కనిపించును. వెన్నునొప్పి, ఉలికిపొట్లు, వణకు “ఉండుము, పంధి మగత స్పృహ కోల్చోప్పుట ఇరుగవచ్చును, వెలుతురును చూడలేక పోవును,

(వ్రలావనులు ఎక్కువగా వుండుట వలన ఉష్ణో(గత తీవమగుమం తరచు ఎప్పుడో జరిగిపోయిన సంఘటనలు పదే వడే మౌట్లాడటంలోమ,

అయుర్వేద అం'పేః కం

భూతములు, దయ్యములు కన్చించు. చున్నారని ఉలికిపడును పడేవదే ఏడ్చుట, నవ్వుట చేయుచుండుము. స్పృహ కోల్పోవును. ఈ విధంగా తరచుగా జరుగుట సంభవించును. ఒక్కొక్కసారి తన వాళ్ళను కూడా ుర్తుపట్టలేడు. ఎవరు లేకపోయిన ఎక్కడో. వారితో మాట్లాడుచున్నట్లు చవుండమ.

చర్మము (క్రింద వీలపు రంగు మచ్చలు, కందినట్లు;కమిలినట్లు ఉన్న మచ్చలు, దద్దర్ష రావచ్చును. పీనివలన మంట, " దురద కూడ వుండ వచ్చును. (520166 కంల)

వాతాధిక సన్నిపాత జ్వరము నందు (క్రిమిజ శిరోభిలూపము శావచ్చును, ర్త మాంసములు ద్భుష్టమై శిరము నందు (కిములు జనించును. ఆ (క్రిముల వలన శిరస్సు నందు వాపు, పుండు కలుగును. తవ జ్వరము బలహీనత, దగ్గు వాపు, తలలోపోటు, దుర్వాసన, సర్వాంగ లూపము,

ల న!

శపాలము నందు, దౌడలలో భాగముల యందు దురదగా వుండుమ. శోష మత్తు కూడ వుండును, జలుబు, చెవలయందు రకరకాల ధ్వ్యమలు విని పేంచుట వుండును. లేదా అసలు చెవులు వినిపించక పోవచ్చును

ఒక్కొంక్కంసారి చెవి కణతల యందు (ఫేశ్‌&54016119) వాపు కలుగును. నొప్పి, దాహము, (భమ కలుగుమ, కలవరింతలు, చెవులు విని పించకపోవుట సంభవించును. ఇది చాలా (ప్రమాదకరమైవది.

దీనిని ఆధువికులు సాంక్రమిక వ్యాధి (2266190109) గా భావిస్తు న్నారు. (ప్రాచీన కాలం మంచి ఈ వ్యాధిని పరిశీలించినయెడల రుతు పంధి కౌలంలో ఎక్కువగా వస్తుండే దానిని గ్నుర్తించగలము. ప్రకృతిలో జరిగే మార్చులు అవార, విహారాధులు ఈ వ్యాధికి కారకములు, వ్యాధి “చిన్న పిల్లలలో వేకాక పెద్దవారిలో కూడా కనిపిస్తుంది. జ్వరములు మొద

60 ఆయుర్వేద చికిత్స లైన రోగములు వక్వస్టితికి రాకుండానే పత్యము పెట్టుట, విర్తక్షేము చేయిట తిరిగితిరిగి జ్వరములు వచ్చుచుండుట యాంటిదైటిక్స్‌ విచ్చల విడిగా వాడుటతో రోగనిరోధక భక్తి తగ్గి ఈ వ్యాధులు వచ్చే అవకొశము- వువ్నది. “రాజ యక్ష” (౧ క ఆఖరి దశలో ఈ వ్యాధి వచ్చే అవ కాశను కలదు. వ్యాధి నిరోధములు ;-=

క. తక్షణ చర్య_ (కిమిగ్న. దత్తూర మొదలైన మందులను - ఇంజక్షమ రూపంలో ఇవ్వవలెను. (562802 మారినప్పుడల్లా లేదా కసీనం సం।నప ఒకసారి అయిన

మృత్యుంజయ రన, స్వర్హవాత రాక్షన లేదా (ప్రతాప లంశేశ్వర

ల్రి ప్‌ ౮ రస రోజుకు రెండు సార్ల చొప్పున 3 రోజులు ఇవ్వవలెను. అమభవములో (కమిఘ్న వ్యాధి నిరోధకంగానే కాక నివారణలో కూడా బాగా ఉపయోగపడివది. 2. దీర్చ కాలిక చర్య 1. గ పరిసరాల పరిశుభ్రత క. ఆవార విహారములో జాగ్రత్తలు 4911001109 దుర్వినియోగాన్ని అరి కటుట లి వ. అవాలు వేపాకు వాయుని ఢంగాలు వాకుడు పాంబాణి కలిపి ఇళ్ళలో దూవం చేయట. చికిత్స

జ్వర తీవ్రత ఉలికిపాట్లు ఉన్నప్పుడు - పీచుధారణ (దూది

చన్నీళ్ళలో తడిపి ముధావ వంటిమీద. వేసి పంచుట చేయవనెమ.

ఆయుర్వేద అంటే? జ! అక్షేపకములు. (1109) ఉన్నప్పుడు [క్రిమిఘ్న 2౯6. ఇంజక్షన్‌ (వతి 5గంక ఒకసారి ఇవ్వవలెమ. జ్వరము వున్నప్పుడు మృత్యుంజయ రసం లేదా మహాజ్యరాంకుశ రసం లేదా నవగహి సింధూరం మాక్రలు దళ మూలారిష్ట అనుపానముతో 3గం॥ ఒకసారి చొప్పున జ్వరము తగేవరకు ఇప్వపలెనుం

ళ్‌

వాంతులు ఉన్నపుడు అఆనందృశైరవి రసం దానిమ్మరసం తేవెతో కలిపి తరచుగా యివ్వవలెను.

ఆక్షేపకములు తగ్గని యెడల వస్తి కర్మ (ఎనిమా) చేయవలెమ. ఎనిమా చేయుటకు ధా్యాక్ర తెలం కాని, గ్లిజరిన్‌ కాని ఉపయోగించ వచ్చుమ మల బద్దకం వలన నచ్చే ఆక్షేపకనులు శగ్గుమ.

అక్షేషకముల యందు అణ్బుతైలం కొని, దుష్టిపాపరసము లేడా వెల్లుల్లి రసముతో నశ్యం చేయవలెను,

పిచ్చి మాటలు ఉన్మాద లక్షణములు కన్చించిన యెడల మళ్తు కలిగించే బాషధాలమ వపయోగించవలమ. మాటలు, అలోచనలు పెరిగి నచో మానసిక వత్తిడి వలన జ్యరము హెచ్చును. ఉష్ణోగ్రత పెరుగుట వలన మిగతా లక్షణాలన్నియు పెరిగి రక్తపోటు "హెచ్చును. దాని వలన రక్త (సావములు (కలయిం[883) కలిగి ప్రాణాపాయము కలుగవచ్చును లేదా రక్తపోటు హెచ్చుట వలన శరీరములో ఏ అనయవాన్నికైనా పక్ష వాతను రావచ్చుమ కనుక ఉద్ణో(గత 'పెరగకుండ చూడవలెను.

పక్షవాత లక్షణాలు కనిపించిన యెడల మహామాష తైలం లేదా క్షీరబల త్రైలం అ (ప్రాంతాలలో మర్షన చేయవలెను. రసరాజరసం 50581. గుడూచి 200008 లేదా న్యర్ష వాతరక్షస 50 మ్య. లోహ _పౌవేరం 100 [8 రోజుకు 3సార్లు కేనెలో ఇవ్వవలెను. శరీరంలో

62 అయుర్వేద చికిత్స

ఏ భాగమునకు పక్ష వాతము వచ్చినను పై చికిత్స చేయవలెను. నాలుతకి” పక్ష వాతము వచ్చిన యెడల పై మందులతో పాటు వనతేవెళలో అరగ. దీసి పదేపదే నాలుకకి రాయవలెమ.

చర్మము పైన మచ్చలు, దద్దుర్లు వచ్చినచో చందనం, పచ్చ కర్చూరం, వట్టివేరు కలపి పైకి రాయవలెను.

మూతను బంధించినపుడు వేడినీళ్ళతో పొప్పత్తి కడుపు కడిగి వెంటనే చల్లని నీళ్ళతో తుడవవలెను. లేదా నవాసాగరము నీళ్ళలో కలిపి. పట్టా 'వేసినచో మూతమగుమ, అప్పటికీ ఉపయోగము కనిపించని యెడల మూత (గహక నాళము (౮400620) ద్వారా మూగశ్రము తీయా- వలెను

పంధి, మగత వున్నప్పడు కస్తూరి (ఫేశఇ319) ఇంజకున్‌ రూసంలో ఇవ్వవలెను. లేదా కస్తూరి కలపిన మందులమ వాడవలెను.

మిగతా ఉప(ద్రవాలన్నింటికి మైఫాయిడ్‌లో చెప్పినట్లుగానే చికిత్స చేయనగెను, జ్వరము తగ్గినస్పటికి మందులు 6 నెలలు కం'పే ఎక్కువ రోజులు ఉవయోగించవలినుం

సంధి (వ్రలాపము, అక్షేషకములు ఎక్కువగా వున్న యెడల సువమ్నా (ద్రవమమ (501021 1016) లంబారు పంకృరు చేసి తీయ+ వలపి రావచ్చుమ,

లేదా రక్తమోక్షణ (91006 ఓ66189) అవసరమగును, ఆహారము ;= ల్వరము త్గిన ఈశరవాత పాతవియ్యం, వీర్య పొట్ల, దోస దొండ మొదలైన కూరగాయలు, మిరియాలు 'వేసినచారు ఉపయోగించవచ్చును...

ఆయురే స్ట్‌ద్‌ అంపే? 63 వెల్లుల్లి! ఎక్కువగా ఉపయోగించుట మంచిది. రక్తప్‌త్తము గలవారికొ వెలులి మంచిదికాదు, అాళింి నియమములు;:ః=

కినీపం 6 నెలలు పాటు విశ్రాంతి అవసరం. శారీరకం. మానసిక (శమ పనికిరాదు. ఉద్వేగాన్ని కలిగించే మాటలు పనులు పవికి రావు, మనస్సు (ప్రశాంతముగా వుండుటకు ధ్యానం, యోగము అనపరము. కొవచ్చును. నీపద అ 'పెలేరియా య్‌. మూ తీపద జ్వరాన్ని ససెలేరియా అని ఎలిఫెంటాసిస్‌ అవీ అంటారు... దోమల ద్వారామ, గ్రాగే నీటి ద్వారాను ఈ వ్యాధి వ్యాపిస్తోంది. జ్వరంతో కాలు లేదా చెయ్యి వాస (ప్రారంభమవుతుంది. [క్రమంగా చర్మపు వాపు కండరాలకి కూడా వ్యాపిస్తుంది, గజ్జలలో గంధులు వాచమ, ఒకోసారి వృషణాలకి కూడా వాపు రావచ్చును, జ్వరము నాలుగు అయిదు రోజుల కంచె ఎక్కువ యుండదు. వాపువచ్చిన (ప్రదేశం చాలా లావుగా దిరువుగా తయాడు అగుమ. ఒకసారి వచ్చిన వాపు అలాగే ఉండిపోవుట జరుగును, జ్వరం మ్మాకం అప్పుడప్పుడు వన్తూంటుంది. వాచిన (వదేశం వగిలి నీరు కారటం లాంటిది కూడా అరుదుగా సంభవిస్తుంది చికిత్స:= 1. విత్యానందరవ | రోజుకి రెండుసార్లు తిన 200 మి.(గా. [| తులసిరసంతో వేయవలెను 2, శ్రీపద మాండూర / భోజనం తర్వాత రోజుకి: 2బిళ్ళలు | రెండుసార్లు

గన ఆయురే నిద చికిత్స 'సేరుకారటం దురద ఉన్నమ్తైతే వా

1. మల్ల చంద్రోదయం 50మి(గ్రా | ఒకటి. రోజుకి 2 పిప్పతి చూర్ణ 100 మింయగా | 3, కృంగి భన్మ 100 మిం(గ్రా | రెండ. సార్ల కొందరిలో రక్త మోక్షణ (౨1004 126188) అవపరమగుము. “ఆహారము ల! చేదుగా ఉండే పదార్థములు వాడవచ్చును. కౌచిన నీరు (గ్రాగుట చంచిది, ఆలం, వెలులి ఆహారంలో మంచిది, పెరుగు, బెల్లం, పింగీ లి శాలి యు! వదార్థములు తినకూడదు. నియమాలు ;= వర్షాలలో తిరగ కూడదు. కొండకోనలో వీబ్శ, నిలవ నీ ఇెపవులు బొవుల వీజ్ళ వాడ కూడదు చవ్నీటి స్నానము పనికిరాదు. ఆమవాత జ్వరంఎ౫ు[200442010 ౯272 దీనిని అమవాత జ్వరము అందురు పరస్పర విపద్ధమైన “ఆహారము భుజించుట వలన, తినినది జీర్ణము కొకుండగానే వ్యాయమము పంథోగము.__ఇట్టి విరుద్ధమైన నమలు చేయట పలన బభేదా తినిన అవారము జీర్ణ మగుబకు తగిన శారీరక [క్రమ లేకపోవుట వలన అమా శయము నందు. వాళము (ప్రకోపించి అనువాత జ్వరం కలుగుచున్నది. అస్థి పందుల యందు, వాపు, నొప్పులు, పోట్లు వుండును. శరీర ఉష్ణోగ్రత 10డో 103) వరకు ఉండనచ్చును. మోకాబ్ళ, మోచేతులు బాహు మూలములు పోట్లు వుండును. అగ్ని మాంద్యము, అరుచీ నోటి మండి వీడ ఊరుట శరీరము. బరువుగా తోచుట అతిమూ[తము, దాహము.

అయిర్వేద అంటే? 65 వాంతి, రొమ్మునొప్పి, మలబద్ధకము 'యేగులు అకచుట. కడుపుబ్బరము “మొదలగు లక్షణములు కనిసించుము. దీనికి సరిఅయిన చికిత్స చేయవి ఎడల ఎండోకార్‌ రై టీస్‌, మయోకార్‌ వైటీస్‌ అను గుండె జబ్బులు వచ్చే అవకాశము వుండుమ చికిత్స:

జర్వం ఉన్నప్పుడు 1 వాత గజాంకుశరపస 1 మాత మృత్యుంజయరన 1 మాట్రై మహరస్వాది కషాయ 1051 “పె మందులమ రోజుకి మూడుసార్లు చొప్పున జ్వరము తగ్గే పరకు న్‌ ళా ళి -వాడవలెనుం -వాపు పోట్లు యున్నయెడల;= క. అమవాతి తైలం ఓ నారాయణ త్రేలం 3. ధన్వంతర తెలం 'పైవానిలో 'డేవిన్నైన వాపు యున్నచోట మరించవలెమ, మర్డించిన "పిమ్మట వావిలాకుగావి మునగాపగానివేయించి వెచ్చగా యున్న ఆ అకుని -ఆసీ సంధుల పె కటవళరను. న! మజ= భల దర్హ వ్యాధులయందు := జర్వము తగ్గినప్పటికి కూడా కొన్ని నెలణ పొటు విడవకుండా మందులు వాడవలపి వుంటుంది 9]

66 అయుశ్వేద చికిత్స

1. చండమారుత సిందూరం 50 మి.(గా లోహసొవీరం 50మి.(గా గుడూచీ 200 మిశ్యగా
2. స్వరవాత రతనరస 50మి(గా ళం గుడూచి 200 మి. చళమూలారిష్ట 15 మిలీ ఫై మందలను రోజుకి రెండుసార్లు చొప్పువ 40 రోజులు వాడి 1 వల ఆగిన తదవాశ మరల ! (పారంవించవలెను. ఈ విధముగా శెండు మూడు సార్ల ఇవ్వవలసి రావచ్చుముం య ఆహారము; జ్వరము పృన్నస్పుడు ళొంరి పిస్పరి, మిరియాలు. "యాలుకలు, దాల్చిన చెక్క మొడలై స (దవ్యములకో కాచిన గోధుమ జాప ఇవ్వ వచ్చును. జ్వరము తగ్గిన తర్వాత శేలివైన భోజనము ఇవ్వవచ్చుమ, దుంప కూరలు, “పెరుగు తీసుకొనరాదు. పంది మాంసము, కొవ్వుగల పదార్దాలు విషేధముం, ఆహారములో అల్లం, వెల్లుల్లి, మిరియాలు ఉపయో గించవలిము నియమమఘులు:= ఆహారం జీర్ణం కొకముందే శారీక (శ్రమ పనికి రాదు. ఆహారం జీర్ణం కొవటానకి తగినంత వ్యాయామము అవసరము. డీీఫ్టిరియూ. (కంఠరోహిణ్సి ఇది తీవ్రమైన అంటువ్యాధి. సాధారణముగా 109 వరకు జ్వరము వుండుమ. ఇది డిప్టిరియా బ్యాసిలస్‌ అను (క్రిముల వలన కలుగుచువ్నది. ఈ వ్యాధి నాలుగు విరాలుగా చెప్పవచ్చును

ఆయుర్వేద అం'పీః 67 కే. గొంతు, అంగిలి సంబంధించినది (ఫారంజియల్‌) 2. స్వరపేటికకు సందంధించినడి (ల్యారంజయల్‌) రె, ముక్కలకు సందిందించినది (కూష్‌) శీ. దౌడలు, చిగుళ్ళు, నాలుక్క "పెదిమలు, కంటిరెన్నల, జననేంద్రియాలు మొదలగు చోట్ల వచ్చుచున్నవి.

ముఖ్యము నోటిలో తెల్లటి పొర ఏర్పడి అవ టాన్సిల్స్‌, కొండనాలుకను కప్పనచ్చును. నోరు అంతయు ఎరగా పుండువం యుండును. నోటి దుర్వాసన అధికముగా వుండమ, నోటి నుండి జీగటా వున్న చొంగ ఎప్పుడు 'సవించుచుండును. (కమి దుృళ వలన టాన్సిల్స్‌, శ్వాప నాళములు వాపు వుండవచ్చును.

మూత్రము సందు అల్బూమిన్‌ పోవుట, వాంతులు వుండవచ్చుమ. కంఠ నరములు, స్వరనాళములు దీవికి వక్షవాతము రావచ్చుమ. ఒకో్కోం పారి "పంపరేచర్‌ లేకుండానే ఈ లక్షణములు కవిపించవచ్చుమ, హృదయము బలహీనమగుట ఈ వ్యాధి లక్షణము.

అయుర్వేదములో వాతజ, పిత్తజ, కఫజి, రక్తజ, సన్నిపాతజ, రోహిణలని 5 విధాలుగా చెప్పబడినది. వీటిలో డిప్టీ రియా సన్నిపాఠజ రోహిణీ లక్షణాలను పూర్తిగా కలిగియున్నది. చికిత్స:=

నళ్యకర్మం గండూషము, (పక్కిలి పట్టుట, (ప్రాంతీయ బాహ్య "ప్వేదన చేయవలెను, శశ్త్రముబే పొరను తీసివేసి దంతి వాయ విడంగ

68 ఆయుర్వేద చికిత్స ములు, విష్ణుక్రాంత, వీవిని చూర్ణించి నాలుకకు రాయవలెమ. ఆ చూర్ణ మునే నువ్వులనూవెలో కలిపి గండూషము. చేయించవలెను. నువ్వుల నూనెచే నళ్యకర్మ చేయవలెను.

హృదయో తేజము కలుగుటకు, (కిమి దుష్టళ తొలగుటకు నూతికొ భరణ రసము [కస్తూరి కలిపి 50 మి, (గా. చొప్పున తేనెతో వేయ వలెమ.

కంఠనాళములు, శ్వాసనాళములకు పక్షవాతము వచ్చినస్పుడు సర్జకీ అవపరం కావచ్చును.

ఒకోసారి శ్వాస కష్టమయ్యే అవకాశము గలమ. (ప్రాణాపాయ సమయమునందు శ్వాసనాళములకు శస్త్రచికిత్స చేయవలసి రావచ్చును ఆహారము:

పాలు, పాలు విరిచిన పీరు, గ్లూకోజ్‌ + దానిమ్మరసం, (ద్రాక్షరసం, మొదలైన అవారము యిన్వవచ్చును. నిమయములు:-

విశ్రాంతి అడి ముఖ్యమైనది. మల మూత వివర్ధన కూడ "మంచము వద్దనే జరిపే ఏర్పాటు. చూడవలెమ. ఈ "వ్యాధలో హృద యము బలహీనపడుట ముఖ్యలక్షణము, కమక ఖం వెల! అవనరము, రోగివి వరీకించువస్తడు రోగి శ్యాన నోటి తుంపరలు పడకుండ జాగ్రత్త వపడవలెమ, ముక్కుకి నోటికి కర్పూరను చల్లిన గుడ్డలు కట్లు కొవి పరీకీంచుట, వపర్యలు చేయుట మంచిది, రోగిని మిగతా “అందర్‌కీ దూరముగా వుంచి (ప్రత్యేక చికిత్స చేయట అవసరము

నరముల వ్యాధులు- వూానసిక న్యా ధులు పషడాతము - (023౯4301) మెదడు ఆజ్ఞలను శరిరమున కందించు “సంజ్ఞావాహికి (మోటారు నాడీమండలము) నాధిమండలము వ్యాధ్మిగిస్తమనుటడే కొన్ని అవయవ ములు లేదా కండరములు శక్తి విహీనమగును. అభిఘాతము (దెబ్బతగు లుటః తెగుట్స వలన కూడా కొన్ని రకాల వాత వ్యాధులు (రమర్వాతమ్యు కలుగవచ్చునవి ఆయుర్వదం చెప్పకోంది. (( శా యి =! దళం ళీ టాడు, ట్‌ న క్‌ | క జా భో న్‌ మ ౯! (్ర షు వాయ! స కై శంక లట ఫే ఖు ఖీ

1. నమమమ్నాకాంశ (ప్రారంభను 2 చిన్న మెదడు అర్చక బ్‌ నాళ ఏ, మస్టిష్కము టీ మస్టిష్క సపటలము

70 అయుర్వేద చికిత్స

వకొంగ వాతము-పక వధ వాతము: (ఫశం8001612 = వేశల101612)

శరీరములో ఏవో ఒక వైపు భాగము చలన (క్రియాసామర్ట్యము కోల్పోయి, స్పర్శక్దానము తక్కువగా వుండును. కొందరిలో వ్యాధి(గస్త మైవ భాగములు ఉష్షో్యగళ తగ్గిపుండుమ. పోట్లు కూడ వుండ వచ్చును రక్త్మ్యవసకణ వ్యవస్థ దెబ్బతిని అవయవములు వాపు రావచ్చును, లేదా కుష్కాించ వచ్చుమ, అరిత వాతము (₹20141 కిడగ217515) ఏ

స!

ముఖములో ఒక (పక్క చలనము నశించును నాడులు క్షీబించిన వైపు కమరెప్పల కదలికలు సరిగా వుండవు, మాటలు నృష్టముగాం పలక లేరు పెదవులు, కనుదొమ్మలు వికృళముగా వుండును ఒకవైపు దంత ములు, కన్ను, చెవుపోట్లు వుంవవద్చుము. రోగి నవ్వినపుడు ఒకవైప్ప కండరములోమా త్రమే కదలును, కంపములు (00౪0151029), స్పర్శ జ్ఞానము లేశస్టోవుట, తాబుపులు దిగపట్టినట్లుండుట, కన్ను ఎ్యరదిడుట _ యివి సంభవించవచ్చును. వర్వాంగ కాతము (01016812) :_

శరీకము రెండువైపుల పక్షవాతము వచ్చును, ఇది చాలా అపమగా పంభవించుముం మెవడుకు గాయము తగులుటచే ఇది సంభవించవచ్చుమ. ఖంజపంగు వాత (2916814) :-

వెన్ను యందలి నాడీ వ్యవస్థ చెచెపోవుట వలన, కాబ్గ, మూూక కోశము, మలాశయమువకు పక్షవాతము కలుగుమ,

రోగి వడచువప్పడు పాదములు (వేలాడును. అడుగులు “ఎత”

ఆయుక్వేద అంపే? క! "వేయమ. కొలి కండరములు చచ్చుబడును, రెండు కాళ్ళకు వచ్చిన యెడల *న్షంగు వాతమొవి ఒక కాలికి వచ్చిన యెడల *ఖంజవాతొమని అందురుం -చికిత్స క్‌

ధన్యకతర త్రైలం | వ్యారిగస్తమైన భాగములపై లేదా | బలాక్రైలం | మ్మ నచేసి, "స్వేదన (కొపడము లేదా | కీరబలా తైలం | చేయవలయును. బృహద్వాత చింతామణి 100 మి (గ్రా. | 'తేనళతో రోజుకి ఎతికటు చూర్ణము 300 మి.(గ్రా. | రెండుసార్లు దశ మూలారిస్ట = 10మి. లీ. | లి / రోజుకి రెండుసాట్లు "అశ్వ గంధారిష్త - 10 మి. లీ. | బ్‌ . రాత్రి పడుకునే "మహా ట్రిపలఘృతం = 10 (గాం . ముందు ఒక | కప్పు పొలతో రసరాజరసం, స్వర్షవాత రాక్షసం, చండమారుత సింధూరం, లోహ శూవరం, వాత గజాంకుశ, మకరద్వజ మొదలైనవి లక్షణొలనుబట్టి వాడవ। యును. “పెరుగు, దుంపకూరలు, శీతల పదార్ధములు వాడకూడదు శుమ్మడి, బెండ, గోంగూర వాడకూడదు, ఆకుకూరలు వాడుట మంచిది

72 ఆయుక్వేద చికిత్స

కూడదు. పాత బియ్యం, గోధుమ, బార్లీ వాడవచ్చును నియమములు ;=

ఐస్‌ కీమ్స్‌, కూల్‌ ర్రింక్స్‌, ఆల్యంహాలిక్స్‌ వాడకూడదు. చల్లగాలి, చన్నీటి స్నానము మంచిదికాదు. శరీరమునకుసున్నిళమైన మరవ, ఉద్వర్హన (నలుగు పెట్టుట) బాగా ఉపకరించును. శేల్నిశైన వ్యాయామము చేయుట మంచిది. మానసిక (శ్రమ పనికిరాదు. కోపము. దుఃఖము, అరీక సంకోషము పవికిరాదు.. (పళాంత చిత్తము అలవరచు. కానవలేమ.

తొంటి నొప్పి గృధసీ వాతము సయాటికా

తుంటి వెమక మండి పొదముల వరకు పోవు గృధ్రసీనరము (501240 లల వాపువలన ఈ వ్యాధి కలుగుతోంది. వాత 'ప్రాధాన్యముగా ఈ వ్యాధి కలుగుట వలన దీనిని *గృధవీవాతమిని అందురు నడుము నొప్పి, తుంటి ఎముక మండి పాదమువరక నొప్పి? దిగలాగుచున్నట్లుండుట, కండరములు _ బిరబిగిసి నడవలేకపోవుట వుండును నులబద్ధకము వలన శారీరక (శమ వలన రోగము ఉలదేకించ వచ్చుమ. చొప్పి వలన వి(దపట్టక పోవుట ఉండవచ్చును. చికిత్స ;-

అమవాకత్రైలం వైన మర్దనజేసి. స్వీదా

లేదా కర్మ _[కాపడము] చేయ ఎైంధవాడి తైలం వలయుష,

ఆయుర్వేద అంటే? ణా (తమోదళాంగ గుద్దలు 2 మ్మాతలు లేదా మహాయోగరాజి ఉదయం, రాతి భోజనం గుగ్గులు 2మ్మాశలు లేదా తర్వాళ వేసుకోవాలి. వాత గజాంకుశరస 2 మ్మాకలు వేదా పావీరఠరమెనం మ్‌ 2మా(కలు | దళశమూలార్‌స్ట 15 | ఉదయం భోజనం తర్వాత మి.లీ, |! ఆాగాలి. అభయారిష్ట క్ష్‌ | రాత్రి భోజనం తర్వాళ మిలీ. / (శ్రాగాలి ధా(్రీకై లం/ఏరండ | 4 రోజులకొకసారి ర్యాత్రి- తైలం 15మి.లీ | _వడుకునే ముందు (కాగాలి. న. ఆహారము;= చిక్కుడు, చింతవండు పులుసు, (ొవ్వ పదార్థ ములు, "పెరుగు, దుంపకూరలు, వాడకూడదు, అవు నెయ్యి, పాలు, మజ్జిగ వాడవచ్చుమ. ఇంగువ, వెల్లుల్లి వాడుట మంచిది. కై0 ]

ళ్‌ అయుర్వేద చికిత్స నియమములు ;= అభ్యంగన [మర్షన] సువ్నిళమైన వ్యాయామము మంచిది. శారీ రత (శమ మంచిదికాదు. చన్నీటి స్నానము చేయకూడదు పరుగెత్తుట, -గు(ర్రపుస్వారీ మంచిదికాదు. మలబద్ధకము లేకుండ చూడవలెను. కీళఖవాతము_ఆమవాతము- రుమటాయిడ్‌ అర్ధ్రటిన్‌ చూ అస్థి సంధులు వాచి పోట్లు నొవ్చులు వుండును. (వేళ్ళ కణుపులు, మోచేతులు, మణికట్లు, మోకాళ్ళు, మడమలు మొదలైన సంధుల()01163) యందు తీవ్రమైన నొప్పులు వుండుమ. కదులుటచే ఎక్కువగమ. జ్వరము -ఉండవచ్చును, కండరముల వాపు వండుమ. “చికిత్స: అమవాళ జ్వరములో చెప్పిన విధముగా చేయవళెమ. “ఆహారము, ఇతర నియమములు; అమవాత జ్వరనులో చెప్పినట్లుగా నే నరముల వాపు (లగు) శరీరములో ఒక నరము జల్‌నిః అవేక నరములు కొవి వాయ వచ్చుమ. చలిగాలి వలన, (ప్రమాదము వలన, గట్టిగా వత్తుకు పోవుట వలను అంటువ్యాధుల యందు, రక్తృ క్షీణత యందు వరములు వాయ -వచ్చుమ. ఇది వాత (పాధాన్యముగా కలుగుచున్నది. చికిత్స: వాత గజాంకుళరస | రోజుకి మూడుపాప తీను 2 మాత్రలు [ కొవవలెను దశమూలారిష్ట 15 మి।ఃలీ |

ఆయుర్వేద అంటే? ళ్‌ ఆహారము;= దుంపకూరలు, గుమ్మడి, పెరుగు వాడకూడదు, అవు నెయ్య? పాల ఉపయోగించవచ్చుము. ఇంగవ, వెల్లుల్లి అల్ల ము, మిరియమనులు “అహారములో ఉపయోగించుట మంచిది, నియమములు;= $ేతల పానీయములు, చలిగాలి మంచిదికాదు. ఉష్ణోదక స్నానము -మంచిది. అభ్యంగనము, ఉద్వర్హ నము (నటగు పెట్టుట) మంచిది, నడుము"నొప్పి (₹యుకజ్యం) మలదిద్దకము వలన, ఎక్కువసేపు కూర్చుండుట వలన అధిక _మైన కారీరిక (శను వలస నడుము నొప్పి ఉండుమ. స్త్రీలలో బుఠళు చోషము వలవ, "శ్వేత పదరము (1200962) వలన నడుమునొప్పి -ఎవచ్చుమ. ఇది కూడ వాత (ప్రాధాన్యముగా కలుగుచున్నది. చికిత్స; మలబద్ధకమున్నచో:- (తివల చూర్ణము బిళ్ళలు 2 | (వ్రతిరోజు ర్యాతి పడు అభయారిష్టము | కునే ముందు వేసుకొన కక మిలీ. | వలెను. “సొధారణముగా:- అగ్నితుండి రనన2 | మాతలు |తికబుకషా | రోజుకి రెండు సార్ల ధోజనా యము 15 మి।॥।లీ. | వికి ముందుం *ఆహారము, నియమములు;:= వరముల వాపునకు చెప్పిన విధముగానే.

క అయువ్వేద చికిత్స జ్రాపక శ్రి తగ్గుట (ఓం 0 మియింధగ్యి (కితం ఇన విషయం గుప్తలేకపోవట, చదివివ విషయాలు జ్ఞావకం లేకపోవుట, దాగా పరిచయం వువ్న వ్యక్తలవి తిరిగి గుర్తించ లేకపోవట.. ఇవి క్రాపకళక్సి కోల్పోపుటకు చివ్నాలం జ్ఞావకశక్సి లోపించ టావికి శారీరక, మానపిక కారణాల అవే[మనా కలవు కొన్ని వ్యారుల వలవ, మావవిక అందోళవలు, కోవము, దుఃఖము, దిక్త కారి విచారము వీటి వలవ జ్ఞా శక్తి వశించిమ. చికిత్స;= (ాహ్మీవ్మక- | (వతిరోజు వదదం అవు 10గాః॥ | పాలతో మందాశపర్త_2 | రోజుకి రెండుపాద్ద భోజవం వళ్శంం | తర్వాత హ్మ్‌ ల్రైలం | (వతిరోజు తలకి మ్క్ట్వ | చేయవచెమ. ఆహారము;= మసర పదార్థములు, అవు నేతిలో జేవిన వదార్థమల వ్వీకరించ వలెను, ఉపిరిక మరద్భా వాపట మంచివి, మిమము, మాంసావోకరములు పీదుల్లి వారుబ మందిది కాదు. మావపిక విశాంతి, వరిమితమైవ శారీరక శమ అవసరం. కోవం, విచారం, అందోశన మందిది కాదు. ధ్యానము యోగము బాగా వవక లించుము.

శఆాయున్వేద అంపే? గా నిద పట్టక పోవుట (10స03004)

వాశీ మండల ఐలపావత వలవ, అధిక మావపిక వరి్యశ్రమ

లవ, భయమ వలవ, కోర్కెల తీకకపోవట వలన వి(ద్రవబ్దక పోవచ్చుమ, అందోళన కోవము మొదలగు మానవిక వైకల్యమల వలవ వి్యర్రపట్టదు. భోజనము చెయ్యగావే వదండబ వలన, అజీర్ణము. వలవ, ఆధిక ఢధోజనము వలన, అకలి వలవ న్నిదనద్టక పోవచ్చమ. కొన్ని జ్వరముల లోమ, ఇకర వ్యాధులలోను విిదవబ్దక పోవుట వుంయమ ఇవి ముఖ్యముగా వాళ, ప్పిత్త వోషముల వలన కలగుచున్నది. వృద్దావ్య ములో విిదవబ్దక పోవుబ వనహజముగా వుంగుమ. చికిత్స;ం

(ాహ్మాత్తైలం/ తలకి మ్టించవలెమ.

'వేయించివ గవగపాల చూర్ణము 2 (గ్రామలు మిగలవండిన అరటి .వండుకో కలిపి ప్వీకరించవళమ. సూచన:

అద్రార్రా చికిక్పు వలన మంచి ఉవయోగనము కలము,

“ధారా” అవగా బొషరయుక్త తైలమును గావి, కొన్ని కషాయ ములు గావి, ఒక పాఠలోపోవి ప్యాఠ అరుగన రంథధము చేవ దావ మండి వాషధ (ద్రవ్యము చుక్కలుగా వరువట్లు చూడవలెను ఈ ధారా పాథతక్రమ కొంత ఎత్తులో కట్టి దాని మండి వరు బిందువులు రోగి మదు ట్‌పై కమబొమ్మల మధ్య పడునట్లు చేయనలెమ. రోగిని ఐల్లిపై వడుకో బెల్టి ఈ ధారా చికిత్స చేయవలెను. డీవి నమయము 14 మంచి 20 .విమిషముల వరకు వండవలెము

న! ఆయుర్యేద చికిత్స ఆహారము; మితమెన అహారము తీసుకొనవలిమ. అజీర్ణము. కలిగించు పడదా- రలు ప్వీకరించరాదు. కారము, పులుపు గల ఆహారము తగ్గించవలెమ.... నియమములు:;- పగటి నిద మంచిది కాదు. మల బద్ధకము లేకుండా చూసుకొన వళమ, అభ్యంగనము (1/4255286) మంచిది. పరిమితమైన వ్యాయామము, చేయట మంచిది. కొంత శారీరక్క మానసిక (శ్రమ అవసరము, వేదాంత పరమైన పుస్తకములు చదువుట వలన ఉపయోగముండుమ. మనో వికార మరస సాధ్యమైనంత వరకు దూరముగా వుండవలెమం ఉన్మాదము (344134) ఉన్మాదములు ఆరు ఫిధములుగా అయుర్వేదం పేర్కొ౦దం (భమ- చెందుట, మనస్సు చెంచలముగా వుండుట, అసంబిద్ధంగా మాట్లాడుట.... భయవడుట, విచక్షణా జ్ఞానము లేకపోవుట. శూన్యముగా తోచుబ, దృష్టి విలకడగా లేకపోవుట, ఈ లక్షణములు వుండును. అడుట, పారుట, అలి నయము, ఏడ్చుట ఈ వమలన్నియు ఏ కారణము లేకుండానే చేయుము. (వాతజ)? దిగందిరముగా యుండుట, ఇతదలను భయపెట్టుట, పరుగే "త్తుట) కారణము లేకుండానే కోపము. కలుగుట (పి త్తజ) ఎవ్వరికోమ మాట్లాడకుండుట, విర్ణన (ప్రదేశమందుండుట వివరీతమైన ఏ(ద, చొల్లు కారట, వాంతి కలుగుట. వుండుట. (కఫజ్రి వై లక్షణములవ్నియు కలసి వున్నది వన్నిపాశజ ఉన్మాదము 1పేమభంగమను వలన, లేదా శోకము వలవ కలిగిన ఉన్మాదము యందుః రహస్యంగా మాట్లాడినట్లుం డుట, నవ్వుట, ఏడ్పుట మూఢ చిత్తుడగుట (శోకజ), కన్నులు ఎర్రగా

అయుక్వేద అంపే? 79 వుండుట, ఇంద్రియ జ్ఞానము నళించుట, శరీరము. వివర్షము అగుట- తేజస్సు కీణ్‌ించుట, శక్తి లేకపోవుట, ముఖము నల్లగా మారుట (విషజ), విషాహారము వలన విషజ ఉన్మాదము కలుగుచున్నదిం చికిత్స--

శసరాజసరము 100 మి (గ. | ఉదయం, సాయం[తం చేనెరో

వనచూర్తము 1[గాా | రోజుకి రెండుసార్లు నూచన-

ఉన్మాదము నందు పంచకర్మ చికిత్స చేయుట అవసరం. పంచకర్మ చికిత్స అనంతరము;-

బృహద్వాత చింతామణి | రోజుకి రెండు సారు

100 మిం(గాం | చేనెరో. ళా

మవా కల్యాణ పషృుళము |

15 మి.లీ. | (పతిరోజు అవపాలకో

ఆహారము;-_

ఆవు నెయ్యి? పాలు మంచిది, మషాలా పదారములు, 'వేప్పడు.

అ

కూరలు నుంచివి కొవ పండ్గ, రసమ తీసుకొనుట మంచిది

పరిసరములు మారుట మంచిది. (పశాం త వాతవరణబము, అవపరము రోగికి ఎవరయితే ఇష్టమో వారిచేత సపర్యలు జేయించవలెను. పూ 8గా ర్యాతిపూట వి(ద్రపోపునట్లు చూడవలెను, రోగికి అయిష్టమైన వాటివి. దూరముగా సుంచుటి మంచిది. బా

80 అయుక్వేద చికిత్స అపస్మ్కొరము [29019903] అవస్మారమునందు రోగికి సృహ లీకపోవుట, వణుకు, పండ్లు కొరుకుట, నోటి వెంట మరగ (వాతజ)- పచ్చని మరగ, కన్నులు ఎ(రగా వుండుట లేదా పచ్చగా వుండుట దప్పిక ఉండుము. (పిత్తజ): శరీరము గగుర్పాటు కలిగి బరువుగా వుండుట, బాలాపేపట్‌ వరకు స్పృహా తెలి యక పోవుట [కఫజ] పై లక్షణములమ్నియు కలడి సన్నిపాతజ అపస్మా రము ఇంద్రియ జ్ఞానము లేకపోవుట, నిద్రపట్టక పోపుబ, మూర్చ "కలుగుట ఈ లక్షణములు అపస్మారమునకు ముందు కలుగ వచ్చుమం *హిపీరియాో లో రోగి నృహ వుండుమ. దీనియందు స్పృహప్పండదు. యి పంచకర్మ చికిత్సలు చేసిన తరువాతః. 'శ్రాహ్మీఘ్రతము. | (ప్రతిరోజు ఉదయం అవు కక మి.లీ | పాలళో స్వీకరించవలేమ, రపరాజ రసము | 10మి (గా రోజుకి మూడుసార్లు తేనెళోం పస చూర్ణము | ళా ఆహారము;= అవు వెయ్యి, అవు పాలు ఉపయోగించవలెను. వెల్లుల్లి, అల్లము అహారముతో వారుట మంచిది. ర లా అభ్యంగన, ఉద్వర్హవనము (వలుగు+] వళ్యకర్మ చేయుట మంచిది.

ఆయుర్వేద అంటే? 81 శనకిస్టమలేని వస్తువులను చూచుట మంచిదికాదు. భయము, మానసిక ఆందోళనలు లేకుండ చేయవలెను చనయాచన;-=

హిస్టీరియా యందుకూడా యివే చికిత్సలు ఉపకరించును శన్ను చెవి ముక్యూగొంతు వ్యాధులు

కండ్లుకలుగుట

ఎక్కువసేపు ఎండలో వుండుట, నీటిలోపల ఎక్కువ వుండుట్క దుమ్ము, పొగ, చమట మొదలగునవికనుల యందు చేరుట, పగలు ని(దించి రొ(త్రి మేల్కొనుటు మల మూథతవేగం విరోధించుట మధ్యపానము, శ్రీ సంభోగము ఎక్కువగా చేయుట, కోవము, దుఃఖము కలిగి యుండుట, బుతుచర్య పాటించకుండుట, కన్నీళ్ళు, వాంతి నిరోధించుట్క, మిక్కిలి సూక్మమైన వస్తువులను చూచుట, శిరమునకు దెబ్బతగులుటం-వీవి వలన (తినోషములు విక్శితి నొంది నే్యతరోగములను కలుగచేయచున్నవి.

నేశ్రరోగములు డెబ్బది అరు. అందు అభధిష్యంద (కండ్లకలక రోగములు నాలుగు విధములుగా చెప్పబడెను.

కమ్నుల యందు సూదులు పొడిచివట్లు పోట్లు, మెర మెరలాడి నట్లుండుట, పుసులు లేకుండుట, తలనొప్పి, రోమములు నిక్కపొడుచు శుండుట, చల్లని కన్నీరు కారుట (వాతాభిష్యంద). కబృమంట. కళ్ళనుంచి

11]

82 అయుర్వేద చికిత్స పొగలు వెడలు నటుండుట. వేడిగా వుండు కన్నీరు. అధికముగా కారుట. స్‌ ల కన్నులు పచ్చగా పుండుట, శీతల ఉపచారములు కోరుట [పిళ్తా థిష్యంద] కములు బరువుగా వుండుట, రెస్పల యందు వాపు, దురద పుండుట. మాటి మాటికి జిగుటగల కన్నీరుకొరుట, కణిత కట్టుట ఉష్టోప చ్రాకముల యందు అభిలాష కలుగుట [కఫాఖిష్యంద] కన్నులు వారగా వుండుట ఎగరని కస్నీరు వెడలుట, మంట, వాసు కలిగియుండుట రక్తాధిష్యంద ఈ వ్యాధు లమ సరిగా చికిత్స చేయని ఎడల తీ(వ్రనేత్ర రోగములు కలుగును. చికిత్స: నేత్ర బిందు 3 చుక్కల చొవ్సున రోజుకు 3 సార్లు కళ్ళు యందు "వేయవలెను. లేదా పచ్చకర్బూరము మెత్తగా నూరి కళ్ళకి కొటుక వలె పెట్టవలెను. బేదా ఫేకాంకు రళ 1 మ్యాత శేనెళో ఆకగదీసి కండ్ల యంద. పెట్ట వలెమ. బి ఆహారము$;జఎ ఉప్పు, కొరం, పులప్ప తెంచి వాడవలెను మధుర వదార్థములు, పండ్లరసములు ఎక్కువగా వాడవచ్చుము ములగ, కరివేప వాడుట. ఘంచిది. నియమములు;= ఎండలో తిరగకూడదు. ఎక్యువసేష నీటిలో మునిగియండ కూడదు, దృష్టి కేంద్రీకరించుట, ఎక్కువ 'సేపు చదువుట మంచిదికాదు. కండమ నలవకూడదు పసుప్ప వీళ్ళళో తడిపిన జభమైన వశ్రమరో

ఆయుర్వేద అం'పే? 83 కండను తుడుచుకోవలెము. పొగ, మంచు, దుమ్ము, ధూళిలో తిరగకూడదు, రాత్రి పదుకునే ముందు కళ్ళలో లైల విందువులనుగావి, 'పేరునెయ్యి గాని పెట్టిన మెడల కన అంటుకోకుండా వుండము. ఈ డా్యగత్తలు తీనుకోని యెడల యితర వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం గలదు, 5మక జా్యగత్త వహించవలెను,

భురములు (౮1121100) ళ్‌ నల్ల(గుడ్డు పైపొర మందగించి దృష్టికి అవరోధము కలిగించును, దీవివలన వస్తువులు సరిగా కనపడకపోవుట, మేఘములు కదులుచున్నట్లు వుండుట, కొండ్లముందు తెరకట్టినట్లుండుట వంభవించును. పటలములు శక్నిని కోల్పోయి (క్రమముగా దృష్టి వళించవచ్చును _ దీనిని తిమిర రోగం అవి, లింగనాశ రోగము అని లందురు చికిత్స; పిద్ద నాగాద్జన వి [ 'శేనెళో అరగతీపి రోజుకి బేవా | 2 సార్లు కంటి యందు చం[దోదయ వరి | “పిటవలెను, అటి న! ఫల కషాయమురో (పతిరోజు ఉదయం కండ్లను కడుగవళెమ. మహాగత్రి ఫలాదిమృత 100, ర్యాతి వడుకునే ముందు ఓక కప్పు పాలకో (శ్రాగవళెమం ఆహారము ;= ఆపునెయ్యి, పాలు, మజ్జిగ వుపయోగించవచ్చును. పొతవియ్యర్క చోదుమ, బకటి, మెంతి, ములగ, బెండ? (ద్రాక్ష నారింజ] మొదలె నవి'

శశి అయుర్వేద చికిత్స వాడుట మంచిది. సము(ద్రపు ఉప్పుకంట సైంధవ లవణములు వాడుట మంచీది. కరివేప ఆకు వాడుట మంచిది. + నియమములు;

వేగి, సూర్యరళ్ళి పనికిరావు. భయము, ఆందోళన, కోపమ్ము శోకము మంచిదికోదు. కండ్లకు విశ్రాంతి అవసరము... బాగా వెలుతురు లోమ, చీకటిలోను, షవయాణించుచున్నప్పుడు చదవకూడదు, సూచన,_

(భావ్వదృష్టి (5011 52%ఏ), దీర్చ దృష్టి (10889 5ఈ2షళ్తి ఒక వస్తువు రెండుగా కనదిడుట (01010018), రే చీకట్‌ (జజ10012) దివాంధత్వము (1025510912) దృష్టి మాంధ్యము ( తమర11ం2ఫం ఈ వ్యాధులకు సుర్మారాయి, పొడవ, బారికేశాంజనము, మవాతత్రి ఫలాడి ఘృతము? చం(ద్రోదయవర్తి మొదలైనవి లక్షణములనుఐటి వాడిన మంచి ఉపయోగము కలదుం ఐ

బెవిపోటు (11010)

చెవిలో వీద్మ వెళ్ళుట వలన గానిగవెవి లోవలి పొర వాచుట వలన గావ (్రినుల వలనగావి చెవిపోటు వచ్చుమ, దీనినే కరళాల అందువ. న్‌ చికిత్సః-

అవ్నమానె లేదా 'వెల్లల్మి నూవె శీచుక్కంలు చెవిలో వేయనలెను =

కళమ్యూనిన్షు ఉర్గము ఎర్మాలి ఆయుర్వేద అం'పీ? క్మామేగ్‌ సుందర భు 85 విజ్ఞాన భవనానికి ఆహారము;= సమర్చణు మామూలు భోజనం చేయవచ్చును. చెవులలోనికి నీళ్ల పోకుండ చూడవలెను, దినచర్యలో చెప్పిన విధముగా (ప్రతిరోజు చెవులయందు నువ్వుల నూనె వేయనపెను. చెవినుండి చీము కారుట తలకు దెబ్బ తగులుట వలన, నీటియందు ఎక్కువసేవువుండుట వలన కురుపు లేచుట వలన, (కిములవలన చెవిమండి చీము కారును చెవిపోటు అస్టిమితము వండవచ్చును. *పూయకర్ణి అని ఈ వ్యాధిని అందుదు. చికిత్స:= చీము ఎక్కువగా ఉన్న యెడల | చెవిలో వేసి నిమ్మ రనం పిండవలెను. శంఖ భప్మము 200 3/6 | కొద్దిపేవటి తరువాత చీము పొంగి బయ | టకు వచ్చుమ. చెవిని కభము చేయ | వలెమ. వామింట నూనె 1 చెవి జ్యభము జేపిన తరువాత (లేదా) [1 నాలుగు. చుక్కలు 'వేయ కరా మృతము | వలెను. ణి | రోజుకి మూరు గంధక రసాయనము 2 బిళ్ళలు సార్లు వేయ | వలెమ,

ళం ఆయుక్వేద చికిత్స ఆహారము;-

"పెడగు? వప్పులు వాడరాదు. వెల్లుల్లి వాడవచ్చును. నియమములు ;-

(వతిరోజు చీము లేకులడ శుభం చేయవలెను. సూదులు,పుల్లలు ఇెవిలో పెట్టరామం నీళ్ళలో ' ఎక్కువపేపు వుండరాదు. స్నానం చేయట కు ముందు చెపుతో దూది "పెట్టకొమట మంచిది. జలుబు వలన కూడా చెవి వ్యాధులు కలుగును. కనుక ముందు జలుబుకి చికిత్స జరుగవలెను.

(గళ గండు ౦01788

మెడ ముండు భాగములో వుండు ర్రైరాయడ్‌ (గంధి వాచుటజే ఈ వ్యాధి వచ్చినది. ఆహారములో అయోడిన్‌ లోవము వలన రైరాయిడ్‌ వాపు రావచ్చును, ఆయుర్వేద రీశ్యా కఫ (ప్రాధాన్యముగా వాత, మేదస్సు అమదింధముగా ఈ వ్యాధి కలుగుకోంది,

చికిత్సః- కొంచనార గుగ్గులు-2 మొ(క్రలు | ఉదయం, సాయం[తం వేమ | కోవాలి, ఆహారము: పాఠవియ్యము. బార్లీ, ఉపయోగించవచ్చును. క్రొవ్వు పదార్థములు, పులుపు వదార్థ ములు వొడుట మంచిది కొదు. నియమములు; 'మెడ కండములకు కదలిక గల వ్యాయామము జేయుట మందిదిం

ఆయర్వేద అం'పీః 87 ముక్కునుండి రర్తము కారుట (0215246) ఎక్కువగా 'వేసవి కాలములోమ, (వత్య్యేకించి పిల్లి లలోమ ఈ వ్యాధి కనపడుమ. రక్తపోటు అధికముగా ఉండుట వలన సూర్యరళ్ళి ఎక్కవగా ఉండుట వలన, ముక్కులలో నుండు (గంధులు వాచుట వలన (క్రిమి దుష్టత (10[60000) వలన ముక్కునుండి రక్తము కారవచ్చునుం దీనివి ఆయుర్వేదము “ఊర్వ్యగ రక్తపిత్త అని "పేర్కొంటోంది. చికిత్స:= దూర్వా (గరిక్సు రసం | 3 చుక్కలు చొప్పున రెండు | ముక్కులలో వేయవలెను, | కే స్పూన్‌ వంచదారతో కలిపి రోజుకి అడ్డనరము ఆకుల రసం | 'రెండు మూడు సార్ష్గ ఇవ్వవలెమ. లక్షణములను బట్టీ వాడవలయును జ్రహారము;-_ వేడిగా వున్న పదార్ధములు కారము, పులుపు తినకూడదు. మాంస రనం, పాక బియ్యము, వెన్న, నెయ్యి, (దాక్స్కు బూడిదగుమ్నడి, ఆకు కూరలు ఉపయోగించ వచ్చును, వెల్లుల్లి మంచిది కాదు. నియమములుః- రోగివితల పల్లముగా ఉండువట్లు పడుకో పెట్ట వలయును, ముఖము పైన శీతల పిచుధారణ (చవ్నీళ్ళలో తడిసిన దూదిని ముఖము పై ఉంచుట) చేయవళమ, చన్నీటితో అనేకపాప్ల ముఖము కగుగుట మంచిది. అధిక మైన మావసిక (శ్రమం శారీరక (శ్రమ పనికిరాదు. సూర్యరళ్యలో తిరుగ కూడదు.

88 ఆయుర్వేద చికిత్స జలుబు (04శతమయుూ)

ముక్కుల నుండి [దవము శ్రవించుట, ముక్కులు మంటగా" నుండుట, ఊపిరి అందక పోవుట, వాసనలు (గ్రహించ లేకపోవుట, నోరు. రుచి తెలియక పోవుట ఉండుము. దీనిని పీనస అని, (ప్రతి శ్యాయము అవి అందురు.

తుమ్ములు వెడలుట/ తల బరువుగా ఉండుట, వళ్ళనొప్పులు, గొంతు దొంగురు పోవుట, తలనొప్పి ఉండును. మల మూ(గ్రాది వేగ ములను విరోధించుట వలన, దుమ్ము, పొగ. మంచు వీటియందు తిరుగుట వలవ,శీతల పానీయములు 'పీవించుట వలన, కన్నీళ్ళవలన పీనస(జలుబు) కలుగుచున్నది.

(తికటు చూర్ణము. | రోజుకి మూడు సార్లు వేడి

3 గ్రాములు | నీటిలో ఇవ్వవలెమ. దీర్ణ వ్యాధులందు:-

అణ్బుతెలం 3 చుక్కలు రెండు ముక్కు లలోమ వేసి నశ్యము

లు.

శ్రేయవలెను.

వవాళ పంచామృతం, | ఉదయం, పాయం[ఠఈ

నవ్యగ్రహవింధూరము | తేనె, తులపి రంకో వేయ

1005 | వలిను,

ఆహారము:-

శితల వదార్థములు వాడకూడదు. "పెరుగు మొదలైన పదార్ధములు: వస్టించవలెను. అల్లం, మిరియాలు అహారములో ఉపయోగించుట మంచిది

ఆయుర్వేద అంపే? 859

నియమములు;-

చలి గాలిలోః పొగలో తిరగ కూడదు. మలబిద్ధకము లేకుండ చూడ వలేను. చన్నీట్‌ స్నానము చేయకూడదు, పగటి నిద్ర మంచిది కొదు.. 'పాణాచూమము కొంత ఉపయోగపడును.

ముక్కలో కంతులు(10921 0199)

జలుబు పలన, ఎలక్టీ వలన, ముక్కులోపలి అ మత్వక్‌ వాచుట సంభవించుమ. దీని వలన ముక్కు దిబ్బెడం వేయుట, అస్టిమిఈము,. తుమ్ములు, పల్చని నీరు కొరుట ఉండును. దీనివి "నాసికా అర్శస్స్ను, అందురు చికిత్స:-

అణుత్తైలం రెండు ముక్కులలోను 4 చుక్కలు 'వేసి నళ్యము చేయవలెను.

నవ(గహ వపింధూరం- | 'శేవె,తులపి రసంతో

100 మి. (౮. | రోజుకి రెండుసార్లు

తాళిపాది చూర్ణము. | “వేసుకొ నవవళెమ. ఆహారముః?-

జలుబు చికిత్సలో చెప్పిన విధముగానే నియమములు:

జలుబులో చెప్పిన విధము గానే.

12]

90 ఆయుర్వేద చికిత్స పంటి నొప్పి (1౧౦౦౦ 20ల) పండ్లు పృచ్చుట వలన లేదా దంతమూలములు వాచుట వలన, టు! కిములవలన పంటిపోటు వచ్చును, చల్ల ని పదార్థములు, వేడి పదార్థ ములు, పుల్లని పదార్థములు వీటివలన పండ్లు శోటు వచ్చును. దీనిని “*దంకహర్ష ” అందురు, చికిత్స వ్‌ఆ (ప్రతిరోజు దినచర్యలో చెప్పినట్లు గండూషము చేయవలెమ (తివల కషాయము లేదా మవ్వుల నూనె పృక్కింలి పట్టవలెమం 32 విళ్ళలు_2 [| ఉదయం, రాత్రి పండ్లు లేదా | కోమవలెమ.. తదువరి అవే పార ఆర (తికటు చూర్ణము 3 (గాం [1 మందులు (మింగవలమ నొప్పి ఎక్కువగా వున్న.యెడల లవంగ మనూనె | లేదా పెకి రాయవలెమ, దాల్చిన నూనె / ఆహారము ,= మామూలు భోజనం చేయవచ్చుమ నియమములు; రవపాషాణ బొషధములు వైద్యుని సలహా లేవిదే వాడరాదు. ఉత్తరేణు, వేష వ్యజ్రదంతి మొదలైన పుల్లలతో దంతధానన చేయ వలెను. గ్‌

ఆయుర్వేద అంటే? య! ఇగుళ నుంచి చీము కారుట (శ0౧ 1062) ఇగుళ్ళ అంచులు వాచి వాని మంచి చీములాంటి సవము? రక్తము "వెడలుచుండును. దుర్వాసన ఉండును. ఒక్కోసారి దంతముల యందు కదలిక కూడ వుండును. దీవిని “దంత వేసష్టము అందురు. చికిత్స:- (తివఫల కషాయం పక్కిలి పట్టనలెచు. రోజుకి రెండు సారు వీళ్ళకో తికటు చూర ం | లి (తికటు చూర్షం 38. |. శ్వనృకొనవలి. షడ్డుణ శింధూరము 100)%8. | రోజుకి రెండుసార్లు శేనెళో (ప్రవాశ భన్మము 200]4.8. 'వేసుకొనవలెమ.

౮32 సతికటు చూర్ణము, (త్రిఫల చూర్ణము, దంతధావన చూర్ణము 4150005). వీనిలో దేనినైన పండ్లు యిగుళ్ళకి సున్నితంగా మాలీష్‌ (మర్షవ) చేయవలెను. ఆహారము.-=

అతి ఉష్ణము? ఆతి శేతలము, అతి కొఠిస్యము గల వదార్థములమ ప్యీకరించకూడదు. మామూలు ధోజనము చేయవచ్చును. నియమములు;-

మ్యరి, వేవ, ఉత్తరేణు, వ్యజదంతి మొదల్రైన పుల్లలతో దంత ఛావవ చేయనలెము బరకగా వున్న వదార్థములతో నండ్లు తోమరాదు, ఎప్‌ (క్రీములు, కూల్‌డ్రింక్స్‌ వాడకూడదు.

92 ఆయుర్వేద చికిత్స నోటి పూత (5076 25020

అజీర్ణము వలన, ఆహారము విషపూరితము అగుట వలన మధ్య పానము, ధూమ పానము అధికముగా చేయట వలన, కారము, వుప్పు, ఎక్కువగా ఉపయోగించుట వలన నోట్‌ పూత కలుగుమ. నాలుక పైన చర్మము వాది ఎరుపెక్కి వుండును. చిన్న చిన్న పొక్కులు కఠి. యుండును, ఆహారము తీసుకొనుటకు చాలా ఇద్చిందిగా వుండును. మంట- చొంగ వుండవచ్చును. చికిత్స:-

10 (గ్రాముల పటిక పొంగించి ఒక కప్పు గోడు వెచ్చటి నీళ్ళలో "

కలిపి పుక్కిట పట్టవలేను,

(లేదా)

(తిఫల కషాయము పృక్కిట వట్టవలెమ.

న్వర్థ మాక్షిక భస్మము 20046 | రోజుకి మాడు

౨ కర్పోర పిలాజితీ 200148 | సార్ల శేవెలో,

(లేదా కాశీస సింధూరము | రోజుకి మూడు పార్డ 'తేనెఠో * 200%46 | వాడనలెమ. ఆహారము ;_

'మెత్తట్‌ ఆహారమును ఇవ్వవలెను. కారము, పృలుసు, వుప్పు తగ్గించవలెమ. విల్వ యున్న వదార్థములు తినకూడదు, మేక పాలు వాడుట మంచిది. అరకప్పు మేక పాలలో మూడు [గాములు పనుష జేవీ రొండు పూటలా (శాగవళెమ,

ఆయుక్వేగ అంటే? 93 నియమములు :- మలదిద్ధకము లేకుండ చూడవలెను. దినచర్యలో చెప్పిన విధముగ వుదయమున ఒక గ్లాను కాచి చల్లార్చిననీబృ (త్రాగుట మంచిది, ధూమపానము, మధ్యపానము మంచిదికాదు. కొండ నాలుక వాచుట కిఫము వలన కొండ నాలుక వాచుము. కొండ నాలుక వాచి పదే _వదే గొంతుకు తగులుట వలన దగ్గనచ్చును. గొంతులో గుర గురలాడి వట్లుండుట అస్థిమితము వుండును, దీనిని *“వప జీహ్వాక' అందురు. చికిత్స; వ | కొండ నాలుకపై రోజుకి 3 లేక 4 లవంగ నూనె | పార్ల రాయవలమ, “ఆహారము :;- గొంతు బొంగురు పోవుటలో చెప్పినవిధముగానే. గొంతు బొంగురు పోవుటలో చెప్పిన విధముగానే తుండి కేరి-టాన్సి లెటిన్‌ సనా గొంతులో నాలుకకి ఇరు (పక్కలా వుండు మాంన (గ్రంధులు వవాచును, దగ్గవలనః దీర్హ కాలపు జలుబు వలన, (క్రిమిదోషము వలన వాపు కలగవచ్చుము. గొంతు మింగుడు పడక పోవుట నొప్పి, పోట్లు

య! ఆయుర్వేద చికిత్స చీము వుండ వచ్చును ఒక్కొక్కసారి జ్వరముకూడ వచ్చుమ. వీనిని “ఖ్రండ్రికేరి అందురు,

చికిత్స రి=

వసచూర్షము 2(గ్రా॥ | లేదా | పిస్పలిచూ రము .-2 క రోజుకి శ4సారు ణు న! (లేదా) 'కేనెళో శేకో ఫలాది చూర్ణము .20గ్రా॥ దీర్హకొలముగా వున్న వాపునకు :- (పవాళ పంచామృతం. రోజుకి 3ెసార్లు నేనె 50మి. (గా మరియు తులపి రనముతో "వేయవలెను. అహారము ;2 వాపు, నొప్పి ఎక్కువగా యున్న పమయమువందు ఘవ పదార్థమును తీసుకొన లాదు. (ద్రవావారము తీవికోవచ్చుమ. పులని వదార్థములు, పెరుగు, శీతల పానీయములు పవిక్రిరావ్వు ల నియమములు := వగటిని[ిద మంచిదికాదు. మలబద్ధకము లేకుండ చూసుకొవ వళెమ. చన్నీటి స్నానము మంచులో తిరుగుట మంచిది కాదు, గొంతు బొంగురుపోవుట[10415200853 09 ౪7010] స్వర పేటిక వాపువలన గొంతు టొంగుప పోవుమ,. అతి ఉష ఫావీయాలు, అతి శీలత పానీయాలు 'పేవించట వలన, వూపరితితుం.

ఆయుర్వేద అంపే?ః క్రిక్‌ వ్యాధి వలన, దగ్గు, జ్వరము వలన గొంతు బొంగురు పోవచ్చును. జలుబు వలన కూడా గొంతు బొంగుడ పోవును. చికిత్స ;= వన చూర్ణము | రోజుకి మూడు పార్ల 'కేనెరో 2 (గాః | వేయవలెను లేదా పివ్పలి చూర్ణము 1 రోజుకి మూడు సార్ల వేను 2గా॥ | కొనవల౭ను. ఆహారము = "పెదగు, పుల్లని పదార్థములు, 'వేప్పరు కూరలు, శీతల పదారాలు తినకూడదు. అల్లము, మిరియాపి, వెల్లుల్లి వాడుట మంచిది. క నియమములు ;_ చల్ర గాలిలో తిరగకూడదు. శిరఃస్నానము చేయకూడదు. గోర వెచ్చ నీటిలో కొంచెము వైందన్మ లనణముమను వేని పక్కిలి పటుట మంచిది, ది శ్వాసకోశ వ్యాధులు దగ్గు (౮౦౪1): దగ్గు “కొన రోగి అని 1 చెవ్పబడివది, కాపరోగులు వాత్కపి త్త్కకఫ: ఇతజు క్షయజ అని అయిదు విధములు, లై

96 ఆయుర్వేద చికిత్స శానము వచ్చుటకు కొరణములు నోప లేదా మక్కులలో పొగ (ప్రవేశించుట వలన, మల మూశముల 'వేగమును విరోధించుట, తుమ్ముల 'వేగనును అప్పట, భుజించిన ఆహారము పొరమారి శ్వాళ నాళములు చేరుట, శక్తిని మించి (శ్రమించుట, మంచులోను, చల్లని గాలియందు తిరుగుట. వీవి వలన కొసరోగము (దగ్గ పుట్టుచున్నది. దగ్గు వచ్చేముందు కంళమునందు, నోటియందు ముచ్ళ గుచ్చు "కొవినట్లుండుట, గొంతు యందు దురద, అన్నము (మింగలేశపోవుట మొదలై నవి కలుగవచ్చుమ. కణరలు, ఊపిరితిత్తులు, హృదయము, తలయందునొప్పి (ప్రారంభ మగుమ. ముఖము పీక్కూపోయి. వుండును. ముఖకాంత్కి కళ న్వరము, బలము తగ్గియుండునుం కళ్ళి (౨1680) పడకుండానే దగ్గవచ్చును. శంఠము బొంగురు పోవును (వాఠజకాస), ఉరము (0%ల0 నందు జ్వరము, మంట, నోడు చేదు, దాహము పుండుమ. చేదుగా వుండు పచ్చవి (ద్రవము వాంతి అగుము, గొంతు మిక్కిలి బాధ వుండును (పృత్తజకాన). నోరు జిగట కలిగి యుండుట, ఆవారము రుచించపోవుట, తల నొప్పి, శరీరమంతా భారముగా వుండుట, గొంతు దురద దగ్గినపుడు కళ్ళి (వష!ల్యమి) పడుట వుండును (కఫజకొన్స, అతిగా రతియందు పొల్గొమట, తనకు మించిన శారీరకశమ చేయట, పరుగెత్తుట, ఉదరమునకు దెబ్బలు తగులుట వీనినలన బాధతో కూడిన దగ్గు మొదలగును. గొంతు బాధ ర్క్తముఠో కూడిన కఫము "వెడలుట, పెద్ద ద్దిముకో దగ్గుట వలన రొమ్ను పగిలినటు నొపిం ద్‌ 6 గ కె ల్లు ఎ

ఆయుర్వేద అంపే క్రి హృదయము నొప్పి, సూదులతో పొడిచినట్లుందుట, సంధుల (౮01089) యందు నొప్పి, పోట్లు: దప్పిశ, శ్వాస కష్టముగా వుండుట, ఆయాసము ఫెల్ల కూతలు, గుర, శరీరము వివర్ణమగుట, జ్వరము ఈ లక్షణము లన్నియు క్షతజవాసమునందు కలుగుముం పరస్పర విరుద్ద అహార 'పేవన, అధిక సంభోగము, మల మూత్ర “వేగ నిరోధము, దులిము ఈ కాలము వలన జరరాగ్ని తగ్గిపోయి (తిదోషములు వృద్ధియగును. అందువలన సప్త ధాతువుణ జీణించి శక్షయజ కౌొనమును కలిగిందను. శరీరమంతా నొప్పుట,జ్వరము,వద్శ మంటలు, మూర్చ, నహ లేకపోవుట, బలముళేకుండుట, మాంనము కీణించుట, రక్తము చీముతో కూడిన వాంతులు వెడలుట, ఇవియు గాక పైన తెల్చిన లక్షణములు “అన్నియు ఉండుము, దీనిని *క్షయజ కాని అని అందురు, 2 ధర యయా యడల 2 అ రలు యయా యయ? రా (య త్‌ భ్రాత! థప్‌ లో ళ్ళి (ర్త యయ క శ్వాస(పణా? 2 పుష్పుసములు “వ పష్పున పటలము కె శే

08 ఆయుర్వేద చికిత్స కఠజ, కయజ కాసములు గాక మిగిలిన మూడును సాధారణముగా వచ్చే దగ్గుణగానే భావించ వలెను. క్షళజ కాసము కష్ట సాధ్యము, క్షయజ కాసము అసాధ్యము, మి%లిన వాతజ, కఫజ, పిత్తజ కాసములు సులభ సాధ్యములు, చికిత్స;-= 1... కఫం పడకుండా పొడిదగ్గు ఉవ్నట్లయితే ఒక కప్పు వేడి పాలలో 2 స్నూన్స్‌ నెయ్యివేసి (తానితే తగ్గిపోతుందిం 2. కపంకో కూడిన దగ్గు, ఛాతి నొప్పి మిగళా లక్షణాలవున్న యెడల

1. లాళిసాది చూర్త 3 (గాః ప! లేదా పికో వలాది చూర 3 (గా. ణు ఒక న్నూషు తెనె ఓక స్పూను తులసి రనం వీనికో రోజుకి 3,4 సార్లు వేసుకోవలెను.
2. దిర కాలంగా దగ్గు ఉన్నచో ఖు ళల
3. చ్యవన (ప్రాళ లేహ్య 10 (గా! ఉదయం పాలలో 2 (క్రమవృర్ది లక్ష్మీ విలస | రోజుకి రెండు (ప రస 100 08. | పూటల కేనెలో 3._సిన్న ల్యాపవ / రెండుపూటలు ధోజనం తర్వాత కైక ౧1. | సమంగా వీరు కలిపి ్రాగవళమ. 4 కఫంకో లాటు రక్తం కూడా వున్న యెడల 1 చ్యవన (ప్రాళ లేహ్యా/10గా. | ఉదయం పాలకో (భస్మయుక్ష) | వేసుకోవాలి.

ఆయర్వేద అంపే?ః $9 లై స్యర్షకాంత వల భరన భోజనానికి ముందు సీమళ వాక్షీరి 100 02, 1/2 (గా గుడూచి లేదా

మహాళనక సుందరరన | 1/2[గా తేనె 5 (గా కలిని 50 భు. | యివ్వవలెను.

3. కనకాసవ -వాసారిష్ట ఉదయం, రాతి భోజనాల 15 మ! | తర్వాత యివ్వవలిను,

4. వాసా కంట కారి లేహ్య ర్నాతి పడుకునే ముందు 10 గై. వేనుకోవలెను,

కప్క్మున టర్బుతో కావాలం'పే

అడ్డవరము ఆపలు ఆవిరితో వండి (వాపిలి) వానిని రవం తీవి, శే మూవ్‌" రసం ఒక న్యూమ పంచదార కలిపి రోజుకి 34సార వ్లాు వలయము. గా ఆహారము:;-

“గోడుమః పాఠవియ్యం, వారీ, పాణ, మాంన రసముఉవయో గెంచ వచ్చును. వేపుడు కూరలు, అవు వంకాయ, పచ్చబ్య, “వెర్షను చాడహూడదు. నియమములు:-

పగటి విద, ధూమపానము /ఫొ గ

(దః (వాగాకు మొదరైవు వవికిరాద్కు దుమ్ము, ధూళిలో తిరుగ కూడదు. శారీకక(శ్రమ చేయకూడదు. మలమూ[త య్‌ కటక ఎగములనము ఆవహడదు. మల దిద్దము రాకుండా జూగత్ర పడవళలెన్న,

100 ఆయర్వేద చికిత్స కోరింత దగ్గు (1/షం00128 90%)

దీవిని “దుష్టకొవము అందుడ. జలుబు, తుమ్ములు, కళ్ళవెంట నీడ కారుట, గొంుమంట. దురద, జ్యరనులకో దగ్గు (ప్రారంభమగుము క్రమముగా జలుబు తగెనప్పటికి దగ్గ మౌారము త్మీవ్రమగును. దగ్గకో పొటు వొంఠతులు కూడా వుండును. గొంతు బొంగురు పోవును, తెరలు తెర లుగా పెద్ద పెద్ద శబ్దంతో గొంతు వగిలేంతటి చ్‌గ్గు వచ్చును, ఛాతి నొప్పిగా వుండును. దగ్గు త్మీవత వలన ముఖము వీలంగా మారును ఈ వ్యాధి 'పెద్గలలో కం'పే సిల లలోనే షప్రమాదకరముగా వరిణమించుము.

ళల ను! చికిత్సః-

1. కటంకొరి చూక 2 బిళ్ళలు 'శ్రేనె ఒక స్పూమ 1 అల్లపురసం ఒక్‌ స్పూను

"ప మందులను (వతి 6 గం ఒకసారి యిన్వవలెమ పిల్లలకి

ము న! సగం మోశాదు చాలు.

లేదా

1. దళశమూలాడి ఘృత ఒక స్పూను

ఉదయం, పాయం(తం పాలతో

2 వాపాకంటకొరి లేహ్య 10 (గా.

రెండుపూటల భోజనం తరుహాత వేసికొని పిస్పల్యానవ 10 2! (శాగవశెను. ఆహారము ;-

కొరం, పలుమ లేకుండా నేతిఠో-కలిసిన అవిరం తీసుకొనవలెను అవారములో అల్లం ఉపయోగించుబ, మంచిది,

అయుకర్యేదడ అంపే? 101 వియమములు ;- దగ్గ వచ్చిన పిల్ల లవి మిగతా స్‌ల్లలకు దూరంగా ఉంచవలమ. చల్లివి పదార్థములు ఐస్‌్‌చల్లని గాలి ఏమియు పనికిరావు (బోంఖైటిన్‌_.శ్వాస (పణాళిళోఫ కాస రోగాలలో యిది ఒకటి. శ్వాననాళములో వాపు కలుగుటజే ఈ వ్యాధి కలుగుమ, విరుద్ధ అవార "సేవన వలన అహితమైన విహారము వలన ఈ వ్యాధి కలుగుళుంది. దగ్గు ఆయాసము ఎప్కువగా ఉండుము శ్వాస పీలబ్చుట చాల కస్ట మగును. కఫము తెగి పడదు, కళ్ళి పడిన యెడల ఉపళమనము కలుగుమ. దగ్గు తెరలు ఎక్కువగా వచ్చుట వలన ముఖము నీలంగా మారి కండ్లు గుంటలు పడివుండును. తరణ వ్యారులైన జ్వరము శ్వాస కష్టముగా వుండుట, అకలి బే:ంపోవట వుండమ, చికిత్స చేయట అ తద్డ చేసిన యెడల యిది (బోంపైల్‌ అస్మ లేక ₹,9గా కొని పరిదొమమను చెంద వచ్చుమ. చికిత్స $ె ళొంరి 1(గా | వీని చూర్షముమ శేనెలో మిరియాట ,1 లౌ | కలిపి రోజుకి 3,4 సార ఇన్వ పివృచు 1 0గా | ర్‌ు. ౪1౬౧4౧ స్‌ సం కకక సు ఉల్టా, ఖదనదీకిమ' శిలల అం అతని లు ఆ |! గ్‌ ర హో ఎమూన్య్య్యరతన్త డో

102 ఆయుర్వేద చికిళ్స

1. మల్ల చంద్రోదయ రస 508 | ఫీనిని తేనెతో కలిపి
2. (ప్రవాళ భన్మ 100 ణు [| రోజుకు 3 పాద్ద
3. శేతో ఫలాది చూర్ణ 200 ౧9 | యివ్వవలెసు. నూచన :. దీర్హ వ్యాధి యందు వంచకర్మలు. చేసిన శపవాతనే. చికిత్స (ప్రారంభించవలెను. ఆహారము 1. పల్లవి పదార్జాలు, పెరుగు తినకూడదు ఆజీర్ణకర పదార్థములు అవన్నియు మానవలెను, అల్లము, మిరియూలు కలిసిన అహారం తీసుకొన వలెను. చనిాలి, శేమ (ప్రదేశాలందు. తిరగ కూడదు. దుమ్ము, ధూళి "పొగ యందు నంచరించకూడదు. (ప్రాణాయామం (3620198 250౬ ₹513ల్ట చేయట మంచిది. ఉబ్బసము-ఠతమకశ్వాస (38006121 తటి ) శ్వాశ నాళముల వాపు ((బోంబైటీప్‌) దీర్హకాలంగా వుండుట వలన తమక శ్వాన-300%00121 త&5[102 (ఉబ్బనము) కలుగ వచ్చును. ఇది కొందరికి ద్వంళ -పారర్శనర్యా-వంకమించును. క్రిమి దుష్టత (ఇన్‌ "ఫెక్షన్‌ వల్పవోగ్గానీ, 'ముష్కులమ వికార పెట్ట (వెలక్టీ దుమ్ము, ధూళి, పొగ్క గెట్టవి ఆహారం గైధ్డుగాలి, వవని బ్లాషధ 'పేవన, కొన్ని రసాయనిక పదార్థాల వావనలు _- ఏవి వలన కేటా శరీర కాలము జలుబు వలన ఈ య న! శే మి వ్యాధి రావచ్చును. ళో ( ల ఆ లో న అ రోత చలో

ఆయుర్వేద అంపే? 103

అఎక్షణములు -

గొంతు మండి పిల్లికూతలు యీలలు వినిపించు ఆయాసము, గాలి పీల్చే వ్యవధి కన్న గాలి వదిలే వ్యవధి ఎక్కువగా వుండును మంచి గాలి పీల్చుబకు (స్రయత్నించును కొనీ పీల్చలేదు శ్వాస నాశములు దళ సరెక్కి. వుండుట వలన గాలి పీల్చుట కష్టముగా వుండును పడుకుని వున్న యెడల ఇంకా ఉధృతంగా వుండి రోగి చాలా భాధ పడుమ్న కూర్చునిన లేదా ముందుకు వారియున్న కొంత ఉపళమనము కటగును ఆయాసము వలన మాట్లాడుద -స్టముగా వుండును, ఆయాసము (ప్రారంభములో కఫపు దగ్గు వుండక పోవచ్చును. దగ్గు వచ్చి కిఫము పడిన తర్వాతనే రోగికి ఉపశమనము కలుుము ఈ వ్యాధి ప్రాధమిక స్థితిలో వున్న తేలికగానే ఈగ్గిపోపమె, చికిత్సలో ఆలస్యమైన కష్టపాధ్యము

వర్చాకాలమందు, శీతాకాల మందు ఈ వ్యాధి ఎక్కువగా చాధించును కొందరు వేసవిలో కూడా + వ్యాఢిరో దాధ సడుదురు వారికి చల్లదనము వలన గాక “ఎలర్టీ" వలన అట్లా సంభవించవచ్చును. లేదొ విరుస్ధ అహార పదార్ధం వలన కలుగనమృను, వేసవిలో అతి శీతల పాపీ యాలు (త్రాగుట వలన కూడా ఈ వ్యాధి రావచ్చును. చికిత్స ;-

తరుణస్థితిలో

1 శీళోఫలాది చూర్త 2్టల్రా | రోజుకి 4 సాపు

2 (ప్రవాళ భపష్య 50మి్రా, శేనెళో 'వేసుకోవాలి

లేదా

పిస్పదృ దోరగా వేయించి చూర్ణను చేయవచెను ఆ చూర్ణము

2 (గా. తేనెతో కలిసి రోజుకి 4 నార్ల వాడవలసు,

104 ఆయుళక్వేద చికిత్స చ్యవన (ప్రాళ లేహ్యం 10. ఉదయాన్నే వేసుకుని వేడిపాలు శ్రాగవలిను. రాధి పూట అగస్త్య రసాయన 10గ్రా. 'వేసుకోవలెమ =. ఈ మందుల టానిక్‌ (బల పర్ణకం) గానే కాక రోగ నిరోధకము (0౯౪౪ల) గా కూడ పని చేయను ద్‌ర్హ వ్యాధు లందు. వ్యాధి ఉదృతంగా వున్నదో పైన చెప్పిన బొషధములు ఉపళ మవము కలిగించును తదుపరి పంచకర్మలు (శోధన) చేపిన పిమ్మట చికిత్స (ప్రారంభించవలెను (వతి రెండు నెలల కొకసారి "పంచకర్మ విరి చీయవళిమ ఈ విధంగా 23 సార్ల చేయట వలన ప్పూర్తి వివారణ గాక శారీరక పుష్టి కిలిగి మంచి ఆరోగ్యము చేకూరును, పంచకర్మ విధి అనంతరం చికిత్స:-- 1 శ్వాసానందవటి మాక |] లేదా | శేనె __ తులసి శ్యావకాశేన్వర రస 1మాాళ | రనంతో రోజుకి లేదా 1 3 పార్ల శ్వాన చింతామణి 1మ్య్మాశ | 1 మవాలక్ష్మీ విలాసరన 50 మి.ాం ఇ (వవాశ పంచామృతం 25 మి(గాం రోజుకి 3 సార్లు తేవె[50002 తులసిరసం లేదా తేనె 1. స్పూన్‌ అల్లపు రసంతో యివ్వవళమ పంచకోల కషాయం (పివ్పలి, మోడి) చవ్యము, చిత్రమూలం, శొంక్రగాపీ, కవకొపవం గానీ రోజూ బెండు పూటలా 1501 చొప్పున ఛ్రాగ వలెను.

ఆయుర్వేద అంపే? 105

ఉదయం చ్యవన [పాశలేహ్య 10 (గ.

రాతి వాసా కంటకొరి లేహ్యు 10 (గా

లేదా

అగస్త్య రసాయన 10 (గాం ఆహారము:-

"పెరుగు దుంపకూరలు, చేపలు, చల్లవి వీర శీళల పదార్థాలు పనికిరావు. పాతబియ్యం గోధుమలు బార్జీ పాతనెయ్యి, పతుల మాంనను మాంసరసము, వెల్లుల్లి, మొదలైన పదార్ధములు వాడవచ్చుమ. వంగ వీర పోట్ల + దొండ మొదలైన కూరగాయలు వాడు కొనవచ్చును. వేడినీరు (త్రాగుట మంచిది నియమములు శి

చల్లవి పదార్దాలు చన్నీటి స్నానము చలిగాలి వవికిరావు వేడి పీటినేవాడవలమయుమ. శారీరక శమ, మూనసిక ఉల దేకతలు, విచారము,. ళన (కోధాదులు-పీనిని నివారించవలనుం ('ప్రాణాయామం-దీనివలన మంచి ఉపయోగము వుంటుంది, దీనివలన, ఎక్కువగా ఆక్సిజన్‌ అందటమే గాకుండా ఊపిరితిత్తుల ప్టితిస్టాపక ళక్స (21198010) "పెరుగుము.

ఇసినోఫిలియా

*ఇపినోఫిలియా” ఒక [పత్యేక వ్యాధి కాదు. కొన్ని వ్యాధుల వలన రక్తములోనవి తెల్లకణనులందు గల “ఇసినోఫిల్స్‌' సంఖ్య పెరు- గుమ. సాధారణముగా అవి నూటికి 1 మంచి 4 వకకు ఉండుము ఒక్కో

పారి వీటి సంఖన 60 మొదలు 84 వరకు కూడా "పెరుగుట సంభవించుము క.

106 అయుక్వేద చికిత్స ఈ (క్రింద తెలియచేసిన కారణములవలన ఇసినోఫిల్స్‌ పెరగ వచ్చును

1. ఎలర్జీ (గిట్టని పదార్ధపేపన వాసవచూచుట) వలన 2 ఎలిరపాములు, మసిపప%, తదితర క్రీములు. 3 శ్యగంధుల వాపు ఉన్నప్పడు డీ చర్మ వ్యాధులు 5 ఉద్చిస వ్యాధి
2. సొంధ్రామిక వ్యాధుల అనంతరం 7, మలేరియా మొదలైన జ్వరముల తర్వాత 8 కొన్ని మందులు వేసికొన్న ఈరువాత లేదా గిట్టవి కొషధ'పేవన 9, లుకీమియా. ఆలలు ఈ “యిసినోఫల్స్‌" ఎందుకు పెరుగుతాయి అనేదానికి యంశవరకు సరైన సమాధానం దొరకలేదు కానీపై న తెల్పిన కారణాలలో కొన్నిటి వలన కావచ్చునని తెలుస్తోంది ఇపినోఫిల్స్‌ "పెరుగుట వలన దగ్గు జ్వరం ఆయాసం, ఛాతి నొప్పి వి్నదపట్టక పోవుట ఐడలిక, నీరసము, కుంగి పోవుట (ల:6-

65100. గుండెదడ, మొదలైన లక్షణములు కనిపించవచ్చునుః చర్మము దురద, దద్దుర్లుహడా వుండవచ్చును చికిత్స: 1, వ్రవాళభన్మ 100 మి.(గా, మల్ల || వేనె _-1 తులసిరనం చంద్రోదయం ౨౦ మిల్లాం | రోజుకి 3 పొప్లు చొఃన సితోఫలాది చూర్ద 2 (గా. / లేదా

ఆయుర్వేద అంటే? 107 ఒఓ చండ మారత పింధూరం 50 మి (గాం | రోజుకి ళుక్ని భస్మ 100మి([గా 1 శ్రేనెతో సితోఫలాది చూర్ణ 2్ట్రా+ | 3సాద్దం 3 స్వర్త కాంత వల్లభరవ 50 మి టా | శేనెకో రోజు థో ళా మౌక్తిక భష్మ 50 మిగ్రా | ౩3సార్లు (ఫవాళశ పంచామృతం, నవగ్రహా పింధూరర, శ్వాసకురారం, శ్వాసానందవటి, శ్వాస కాశేశ్వర రస లాళశకభస్మం లా్యనమవంగం స్వర్ణ మాలినీ వసంతరపం-ఏీనివి కూడా పై విధంగానే వాడవచ్చుమ. ? జనరల్‌ టానిక్‌గా అగస్తళరసాయసం చవనప్రాశ భేహ్యుమొదతై నవియివ్వవలెమ.

• ఆహారము; వెల్లుల్లి తేలికగా జీర్ణ్షమగు మాంసములు బొట్ల వీర లేత వంకొయః దొండ-యివి వాడవచ్చును పడవని అహారములు (ఎలక్టీ కలిగించేవి) తిన కూడదు మిరియాలు? శొంరి ఎక్కువగా వాడవచ్చును చేపలు, దుంపలు మొదలై నవి తినకూడదు / నియమములు: (100 ఓ60493) రక్త మోక్షణ పసవికిరాదుం చల్లి వి పదార్థాలు, చలిగాలి పవికిరావుం క్షయవ్యాధి గురించి (ప్రాచీన భారతీయ వైద్య శాస్రవేత్తలకు చాలా బాగా తెలును, (ప్రాచీన (గీకు వై ద్యవేత్త అయిన హిపోగ్లైట్స్‌, -శాలిన్‌ మొదలైన వారు దీనిని సార్మకమిక వ్యాధిగా భావించినారు. ఆరుని

109 ఆయున్వేద చికిళ్స ఈ వ్యాధోట్యుబల్‌ క్యులర్‌ లూసినొవలనకలుగుకోందని భావిస్తున్నారుం. కావీఅయుక్వేదం దోషధాతు_వై షమ్యము వలన వ్యాధిగ్రస్త మైన శరీరము నందు (క్రిములు (వ్రవేశించుటచే క్షయవ్యాధి కలుగుతుందని అయుర్వేదం. చెపుళోంది అతి సాహనమగు పమలు మొదటి కార్యం కొగా (క్రిములు: శెండన కారణం మ్యశత్రమే, స్వయంగా (కిములు ఈ వ్యాధి కలిగించటం లేదు, వ్యాధి్యగస్త శరీరాన్ని అవి అశ్రయిస్తూన్నాయి. తన శక్తికి మించి చనబయు మలమూ (కాది వేగముల నిరోదించుటవలవన, శుక్రము ఓజస్సు తీణించుబివలన, అహితమెన ఆహార విహారముల వలన తయ వ్యాది కలుగుచున్నదిం ఇవేగాక కొన్ని (పశ్తేక కారణముల వలన కూడా" క్షయ కలుగవచ్చును, అవి, 1, అధిక సంభోగము, ముష్టి మైరునము వలన కలుగు శుక నష్టము చేత. 2 విచారము, దుఃఖమువలన ధాతు శక్ష్రయము సనంభవించుట చేత 3. మితిమీరిన వ్యాయోమము వలన 4 (వణములు లేదా అధిక రక్తృ(సావము వలన 5, ఊపిరి తిత్తుల వాపు పుండు వలన - ఈ కొరణముచేత క్షయ కలగవచ్చుమ. చయ అనగా పుపుస క్షయ (పల్‌ మనరీ ట్యుబర్క్‌్యాలో నిన్‌) అనియు ఎక్కువమంది అభిప్రాయము దగ్గు కఫమ్ము వాంతి అగ్నిమాంధ్యము మత్తు, దీర్ష కొల జలుబు విదః దవడలు కృళించుట, శరీర మంతా నొప్పులు, శ్వాన, రక్తక్షీణము,. మాంసము శినుట యందు అవక్తి కలుగుట, కకకీణతధాతుం.

"ఆయుళ్వేద అం'పే* క09 మేష్టి లేకపోయినను మితిమీరిన రతివాంఛ కలుగుట భయంకరమైన ఉగుప్పాకరమైన, అవాంఠరనీయమైన కలట వచ్చుట. ఈ లక్షణనులు క్షయ వ్యాధి కలుగుటకు పూర్వము కనిపించ వచ్చుమ. లషణములు;-

1 కంరన్యరము మారుట 2 ఊపిరితిత్తులలో నొప్పి 3, శిరస్పు- భుజ పార్శ్వములు ముడుచుకొని యుండుట 4, జ్వరము 5. శరీరమంత మంటలు 6. అతిసారము 7 నోటిసంచి రక్తము వడుట (పిత్త (పకోప 3. ఆహారమునందు యిష్టము లేకపోవుట 9. తలనొప్పి; తల ఐపవుగా వుండుట 10. దగ్గు 11 కంఠనాళములు శిధిలమగుట ఈ లక్షణములు కలుగవచ్చుమ. ఈ పదకొండు క్షయక్రి ముఖ్య లకణములుగా ఆయుర్వేద

“కాస్త్రవేత్తలచే చెప్పబడినవి అన్ని లక్షణాలు వున్నప్పటికీ రక్త మాంన ములు కీణించకుండా వుంపే వ్యాధి నివారణ సాధ్యమవుతుంది. కొన్ని లక్షణాలు లేకపోయినవ్పటేికి శరీరము చాలా బలహీనంగా వుండి రక మౌంవములు క్షీణించి కేజో విహీనంగా వుంపే నివారణ చాలా కష్టం: అసాధ్యము కూడా కావచ్చు.

క్షయ వ్యాధిలో కొద్దిగా జ్వరము కనిపించు చుండుట మంచీ లక్ష ణము

ఈ వ్యాధియందు అమిత వీరసము అతితక్కువ నమయంలోనే ఐిపవు కోట్చోవుటం జ్వరము, దగ్గు, రక్తృముతో కూడిన కళ్ళి పడుట, ఆకలి తగ్గిపోవుట, ఛాతిగ్లావి గొంతు దొంగుర పోవుట. గొంతు మంట, "శరీరమంతా ముఖ్యంగా అరికాళ్ళు, అరిచేతులు మంటలు తలనొప్ని వళ్ళ ొప్పులు, ఒకొ్కాక్కం సారి అపపు చమటలు పట్టుట,

110 ఆయుర్వేద చికిత్స చికిత్స ;= క్షయవ్యాధికి ఆయుర్వేదంలో విరపాయకరమైన, అనేకమైన గొప్ప, గొప్ప బొషధనులు గలవు ఇవి శరీర బలమును వృద్ధిేచేయటయే గార్‌ వ్యాధి కారణమగు సూత్మ్మ జీవులను నశింపజేయును. మరియు రోగ ఫరో ధకళక్తి([ట10[2006)ని "పెంచును. (ప్రసిద్ద వై ద్యులచే వాడబడుటయే గాక మా అమభవములో కూడా అనేక మందికి ఈ బొషధములు (ప్రాణ రక్షణ చేసినవి. జసరము ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు: శ లక్ష్మీనారాయణ రిస 1 మా, వై మందులమ క గం ః ఒకసారి జ్వరము తగ్గేవరకు వాడవ౭మ. దావీకో పొటు (కింద తెలిపిన మందులు కూడా పూర్తి నివారణ అమేల వరకు మందులు వాడవలెను. దగ్గు, రక్తము పడుట ఉన్నప్పుడు;:-= 1 చ్యవన (పాశ లేహ్య 10 ౪ ఉదయం పాలకో. ర స్వర్ణమాలవీ వపంతరస | 50 మి (గా. [| శేవెళో ఉదయం,. గుడూదీ 50మి, (గ [ పాయం(త్రం 3 వాసాకంట కారి లేహ్య 10 (గా. రాతి పగుకునే మందు. త్వరగా బలకయమగునప్పుడు:- క బృహచ్చా గలాద్యం ఘృతమ్‌ / 10 (గా లేదా [ ఉదయం పాలఠకో- అమృత (ప్రాళఘృతం 15(గ్రా |

అయుక్వేద అంపే? ! 2 మవాలక్ష్మీ విలానసరసం | 100 మిగ 'శేనెకో రెండు పూటలు తవాక్షిరి 520 మిం గౌ ర అళ్వగంధారిష్ట 10 1! ధోజనం తరువాత రెండు పూటల. వొంతి, అతిసారము ఉన్నప్పుడు ౬. కర్పూరాది చూర్ణం 5 (గా తేనెతో తగ్గేవరకు ఎన్నిసార్లు అయినను మ! న శం యివ్యవలను శరీరము మంటలు, నొప్పులు, అతిగా ఏమట పట్టుట ఉన్నపుడు :. కే (ద్రావెది రసాయనం 10 (గ రెండు పూటలా పొలకో. 2, శారి బాది రసాయనం 15 ౫41 భోజనం తరువాత 2 పూటలు, 3, వసంక కుసుమాకరం 100 ళ్‌ శవొ&ిరి 250 శ్య శేనరో ౩ండు పూటలు. వచ్చ కర్పూరం 50 341 లక్షణములను బట్టీ వ్వర్ణ భన్మ నవరత్న రాజ మృగాంకరన, రాజి మృగాంకరన మవో కవక సుందర రస్క పూర్ణ చంద్రోదయ, సిద్ధ మకర ధ్వజ మొదలైన రాజొషధములుం- అగ వ రసాయనః షట్బలం ఘృళు వాసా లేహ్యు, దళశమూల హరీఠకి, మొద లైన రసాయనములు ఉపయోగించవచ్చుమ. రోగి బలిమ్హరైనచో పంచకర్మ విధి మృదువుగా జేయనళిను, తదుపరి చికిచ్స ప్రారంభించుట మంచిది. రోగి బలహీమ్మడైవచో వంచ కర్మ విధి చేయకచే చికిత్స [పారంలించవలేమ.

క! ఆయుశ్యేద చీకీళ్స న్యుమోనియా పుపున ళోఫ ఊపిరితిత్తులు వాచుబ వలన ఈ వ్యాధి కలుగుచున్నది. ఇది సన్నిపాత జ్వరములలో ఒకటి, కపాధిక వాత అనుబంధ పన్నిపాత జ్వర మవి చెనృవచ్చుమ. చలిళో జ్వరం అకస్మాత్తుగా (ప్రారంభమగును, తీవ్ర మగు ఛాతి నొప్పి? తెలలుతెరలుగా దగ్గు, చాలా బాధాకరముగా వుండును, శ్వాస పీల్చి నప్పుడు నొస్పివుండును. శరీర ఉష్టో(గత 105? వరకు పుండవచ్చుషు. జ్వరను ఒక్కపారిగా సగిపోవుము ఇన్‌ష్పుయెంజా, ట్యుబర్‌ క్యులోపిన్‌, (లోంకైటీప్‌, పొంగు (మీజీల్స్‌), కోరింత దగ్గు మొదవైన వ్యాధులలో. “న్యుమోనియా” ఉప (రవముగా రావచ్చును. న్యుమోవియామ 1. ఎక్యూట్‌ ఇన్‌-ఫైన్‌టీన్‌ మళ్టమోవియా, 2. అప్వ్రైరేషన్‌ న్యుమోనియా అని రెండు రకొలుగా ఛెప్పవచ్చును. చికీత్స:= శరీర ఉహ్హో్యగత వెంటనే వడిపోయి చమటలు పట్టినపుడు:_

1. కన్హూర్యాది వటి 1 మాత 2 దళ మూల కటు (క్రయాది కషాయం 10111 లేదా దళ మూలారిష్ట 1534], పై మందులు (ప్రతి 3 గం, ఒకపారి జ్యరం తగ్గేవరకు యివ్వ వలెను. స్టే

ఆయర్వేద అంపీ? క్ష్‌ దగ్గు ఆయాసం ఎక్కువగా ఉన్నపుడు: కి శ్వాస కుఠారం 2 మాలు లేదా శ్వాస కొశేళ్యర రవ 50 గేశ్‌లై 2. కటు (తఈయాది కషాయం 15 ౫1 (శొంఠి పిస్పబ్ళ? మిరియాలు) వై మందులు రోజుకు 45 సార్లు వాడనలెమ. (సొవములు పున్నషడు;- క. (తిరవన కిక్తి రస, 100 348 శేశంళో రోజుకి 4 సార్ల 2 దళమూల కటు తయాది కషాయ 15 ౫1. రోజుకి నాలుగుసార్లు వ్యాధి తగ్గిన తరవాఠ:-

1. శ్రమ వృద్ధి లక్ష్మీ విలాస రసం 50 డర (కస్తూరి కలిపినద్సి గుడూచి 00 సకలం 2 కవకాసన -( పిన్పల్యారిస్ట 15 ౫4! పె మందులను 40 రోజులు వాడవలెను అనసరాన్ని బట్టి మరో సారి వాడవలసి రావచ్చుమ. ఆహారము; పాలు, జావ, బార్డీ + మాంసరసము తీనుకోవచ్చుమ. వ్యాధి తగ్గిన శరువాత మామూలు థోజనము చేయనచ్చుమ 'పెరుగు, శీతల పదార్దాలు స్వీకరించ కూడదు, క

కీ16 ఆయుర్వేద చికిత్స నియమములు; మందు, శీతల పావియములు పవికిరావు, వర్షంలో -కడవకూడదు శ్‌రో 'వేష్టనము (తలపాగా), ఖద్దరు బట్టలు వాడుట మంచిది దిట్టలు చలి మండి కాపాడేటట్టుగా, చర్మాన్ని “పూర్తిగా "కొప్పేవిగా. వుండాలి వెట్‌ హ్లూరసి యందు; కే. తాళిసాది చూర్ద[ గ్రాం దరి లె ఒశ్రేనె లనీ 0:5 ఆకుకవమురో న! (వాళ భన్మ 500 గ [ రోజుకు4 పార్ల యివ్యవలేను క్‌ ఎ లేదా 2 రాజ మృగాంక రసం50 ౧6. | తేనెళో” కలిపి రోజుకు 3 పిన్నలి చూర్ణం 200 ఇష, సార్ల యవ్వవలెమ, పొరల మధి వీరు బేరిన యెడం వెల్లుల్లి నన్న ఆవాలు నూరి పట్టు వేని 10 నిలి తరుహత తిని వేయవలెను ఆ విదముగా రోజుకి 2 లేక 3 సార్లు చేయవలెను. పట్టు అరాగే వంచిన_యెడల పుండుపడే అవకొళశం కలదు. మక 10'వ॥ల కంచె ఎక్కుసపేవ ఉంచకూడదు వ్యాధి ఉపళమించిన తరవాత,_

1. స్వర్ణ మాలినీ వనం రస 50.ఇ6 | తెనెనో రోజుకి .రెండు పారు, వ్ల 8్‌| ల్ల గుడూచి 200 108 ఓ అమృత (ప్రాళ ఘృకం 10గాం | ఉదయం, పాయంత్రం +పాలతో అలాగే మవ కనక సుందర రసమ్మ, = మహాలక్ష్మీ విలాసరసం, చ్యవన (ప్రాళ, అశ్వ్వగంధాది లేహ్య మొదర్లైవవి వాడవచ్చును, ఈ మందులు 2,3 నెలలు వొడవళిను.

ఆయుక్వేద ఆంటే? [117 ఆహారం;- పాల్గు; జాన“మాంసరనర పీవిని ఉపయోగించ వచ్చును. వ్యాధి తగ్గిన తరువాత ఐల వర్థకమైన అవాోరములు యివ్వవలెన/ అజీర్ణకర పదార్ధములను తినకూడదు. నియమములు! విగ్రాంతి అవసరము,' |చలి గాని, చన్నీటి-స్నానము, శీతల పానీయాలు పటాన్‌. వేడినీళ్ళు (త్రాగుట మంచిది. ఈ వ్యాధి తరువాత క్షయ వచ్నే అవీకాళం వుందీ. కనుక జాగ్రతగా ఉండవలిమ, న. న రాబజ్షీరాశయ వ్యాధులు వ య స శ . ల్‌ న. నీళ్ళు విరేచస్తామ్‌ ప్రతిసారీ ము (0145062) (వక్యతీ_వైపరీత్యముల గవలన, (క్రిముల వలన తీనుకున్న అవి రము జీర్ణము కాకపోవుట వలన వీరు, వాతావరణ కోలుగ్యీము వలవ, అమా శయము దుష్టమై భై వ్యాధి కలుగుతోంది. కడుపు డీభ్యర్ధము,న మలినొప్పి వుండును. అరుచి, వాంతులు కూడా వుండనచ్చుమః.. ఈ .లకథాలకో విరే చవనములు వీళ్ళగ్గా పదేపదే అగుచుండును ఇతర వ్యాధులలో కూడా "అతి సారము ఉన్యద్రవముగా రొవచ్చువ, చికిత్స:-

• కర్పూరాడివటిం2 నూకలు |) పత్తి.ఫైగంజకు బక; కిర్చూరాద్యర్క్మం 15 మిలీ | సారి క

18 అయుర్వేద చికీత్స లేదా అగ్నితుండివటి | (ప్రతి 3గం1కీ మడ్జీగో ఇవన్య 2మ్మాకల | వలను, లేదా గంగాధరచూర్జ 2 విళ్ళలు | (ప్రతి 3గంకకి మెడ్డీగతో 4 స ్‌ ష్ట ర్‌ క వష ్మ్నైహు ఇ (ఈ గ్‌ చార నా 2 టా. కా వ్‌ |. పృరీషవాళము 5. అమాశయమను 2 పెద్ద (ఢేవలు 65 యకృతొ (కాలేయము) 3 చిన్న (పేపులు 7. పిశ్తాశయము త క్లోమము 8. ఉందుకసృచ్చము(అపెండిక్స్‌) అహారము:ః- మజ్జిగ, కొద్చిరిసీళ్ళు యివ్యవచ్చుమ వాంతులు లేనట్ల, యితే మడ్జిగ నల్నము 'పెట్టవచ్చును

ఆయుర్వేద ఆంటీ? కఫ నియమములు;

అజీర్ణకర పదార్థములు, విరుద్ధ హారములు తిన కూడదు. కలుషిత మైన వీరు గ్రొగహడన్‌ విల్వవున్న వదార్ధములు, వరిశ్యుభమైన వదా ర్టములు "పీవించకూడదు.

ఉగహణి-(0బయల00)

రృళ్ట ఏరేచనాలని "గ్రహణి" అందురు.

రక్తము జిగటకో కూడిన విరేచనములు, కడుపునొప్పి, శూల ఆసనము తీపు వుండుమ. ఆకలి లేక పోవుట, రుచి తెలియకపోవుట, సీర సము పుండమ కరీరము బరువుగా కోచుబ,పొట్ట విగదీపినట్లుండుట కూడా వండవచ్చుమ.

మిమము మొడద్నలెన గురుకర పదార్థములు, కారం, ఉప్పు, పులును అధికముగా భుజించుట, జీర్ణము కొకముమపే మరల భుజించుట, కలుషిత మైన వీటిని (త్రాగుట, విరుద్దావారం 'పేవన-పీని వలన ఈ వ్యాధి కలుగు లోంది. చికిత్స:- తరుణ వ్యాధి యందు:=

గంగాధర చూర్ణ | (ప్రతి శీగం॥కు ఒకసారి మజ్జి

2 విశ్ళలు గతో వాడవలెను.

లేదా

కర్పూరాది వటి | (ప్రతీ శ4గం॥కు ఒకసారి 2 చెందా

2మ్యాకలు | లతో గపగపాల రసంలో దీర్హహ్యాధిలో:=

దానిమ్మ పిందల బెరడు50 (గా | ఈ రెండు 100మి. (గాః

అహిఫీనం (00108) 5 (గ్రా. | మాతల కజేయవలెనుు

క20 1 ఆయిర్వేచ చీకిత్స

వై మందులను ఉదయం మధ్యాహ్నం రాగి రెండేసీ మాతలు తియ్యని మజ్జిగతో నూరిన. గవగసాల రిసం 2న్నూన్లరో 'వాడవలెను, ఆహారము.

మజ్జిగ అన్నము మాతమె తీసుకొమట నుంచిది తగ్గిన-తడువాత 'తేలికగా జీర్ణమయే అవహారము వాడవచ్చుమ. ఆహారములో ఇంగువ పువ యోగించుట మంచిది. పప్పులు, కారం*+ తీక్షణ నదార్థన్దులు తినకూడదు నియమములు*-

పరిశ్యళమైన సీట్‌వి వొడపలెము. విరు కాచి, వాడుట మంచిది, విరుద్దాహార 'సీనవ, అకొల భోజనము, అతి. భోజనము చేయకూడదు

[కిమిదుష్ట|గహణి= అమివియాసిన్‌

కఫాధిక అతిసారము? కఫోధిం- '[గహణి లక్‌ణను లన్నోయ దీనికి గలవు... కడవు వొప్వి, .జిగటతో" కూడిన విరేదనములు .పడే పదే?.విరేచపణ అనుమానము కలుగుటు వుండును ఆధువికులు* రీవివి “అమీబా” ఆనే నూక్మజీవి వలన కలుగుకోందవి భావిస్తున్నారు (గ్రహణి, అతిపార వ్యాధులు [క్రిముల వలన కూడా వస్తాయవి ఆయుర్వేదం చెబు ఛోంది. మొదటి కారణం విరుద్ధావారో వివారములి వరన దోష్షన ధాతువులు వ్యత్య స్తములగుటడే వ్యాధి్యగ్నస్తమైన శరీరం “అమీబా” (కములు) క అ(శ్రయ మిహ్తోంది అరోగ్యవంతులపై “ఆమివా! (వఠావమేమి కనబడుట లేదు. (అమీవా లేని చోటులేదు కదాః అయినా అందరూ ఆ వ్యాధిరో బాధ వడటం లేదు] చికిత్స:

విరేచనములు ఎక్కువగా పున్నప్పుడు అఆహణ్‌ "(జింం(0) అతీ సారము (౨1111062) లవి ఇెప్పిన చికిత్సవే డేయనలయును

ఆయుర్వేద అంటే? 121

దిర్ణ వ్యాధిలో:ం

విడంగాది చూర రోజు రెండు పూటలు నీళ్ళతో

2 వేసుకోవాలి.

ఆహారముః;-

వెల్లుల్లి, ఇంగువ, అల్లం ఉపయోగించుట మంచీది. నిల్వ వున్న ఎదార్థములు, ఎండ బెట్టిన మాంసము తినకూడదు. (గపిణి చికిత్సలో చెప్పిన అహారమునే స్వీకరిచవలేను కాచిన నీట్‌నే (త్రాగవలెను నియమముల);:

స్నానపుగదులు; మరుగుదొడ్లు శుభ్రంగా ఉంచాలి. మలమూ[త విసర్జన వదిమందీ చేసిన చోటనే చేయకూడదు, అపరిశు,భంగా వున్న నీరు (త్రాగకూడదు ఫలహారశాలల యందు తరచు నీళ్ళ (శ్రాగుట మంచిది కొదు.

ఆమ్లపిత్త గాన్‌ ఘ్రైటిస్‌ ఉం వాజ్‌ ఏ!

గాన్టిక్‌ (ట్రబుల్‌ అని చెన్సదిడే ఈ వ్యాధి కోష్టపు లోవరి పొర వాచుట నలవ వస్తుంది కోష్టము వాచుటకు అనేక కొరణవఎలు కలవు, సమయ సందర్భాలు లేకుండా అహారము తీసుకొమట, విడద్ధమైన పనులు జేయుట, జీక్టము గాకముందే తిరిగి కుజించుట, మలబద్ధకముంవీని వలన ఈ వ్యాధి కలుగుతోంది. కొరము ఎక్కువగా తిమట, పొగ(శ్రాగుట, కౌపీ, టీ ఎక్కువగా 'పేవించుట, మానసిక ఆందోళనలు, కోవము-వీవినవలన ఈ వ్యాధి లక్షణాలు కనపడుచున్నవి కడున్సృలో మంట నొప్పితో (ప్రారంభమై ఛాతిలోకి వ్యాపించును. గుండెలో నొప్పి, అస్థిమిళము, బాహుసూ లములు నొప్పి ఉండవచ్చును. కొందరిలో భోజనానికి ముందు పోట్లు ప్రారరభమై

క6 )

కస్త అయుక్వేద చికీక్స భోజనం జేసిన తరువాత ఉపళమించును. మరి కొందరిలో ధోజవమ చేపిన వెంటనే నొప్పి (ప్రారంభమగుమం. పుల్ల గాకాని, చేదుగాకాని ఉండ (దవనము వాంతి యగును, |కేన్నులు గాని, లేదా అపాన వాయువులుగానీ వెడలిన తడవాత నొప్పులు ఉపళమించుము. దీనిని చికిత్స చేయ పోవుటచే అనేక యితర వ్యాధులు సంభవించే అవకాశము గలదు. చికిత్స :=

1. మహాథ్రి ఫలాది ఉదయముననే 'వేడి ఘృతం 10 (గాం | పాలథో అష్ష చూర 4 (గాం భోజనానికి ముందు వేసు చలి క! కొని నీరు (శ్రాగవలెమ, 2 అకయారిష్ష రాతి భోజనము తరువాశ యు పే మ! కొంచెము వేడిపీటిలో కలిపి ఆాగవలెను. 3, సుకుమార ఘృత ఉదయముననే వేడి 10 ఫొ పాలకో భాస్కర లవణ ఉదయం, సాయం[తముః శగా భోజనము _తరువాత మక్టి గతో యవ్యవలెమ, అవి వృత్తికర చూర్ణ ర్యాతి పడుకునే ముందు గోడ తె వీళ్ళలు వెచ్చని సీటిళో వేసుకొవ వలెను. ఆహారసు;ం పాఠనియ్యము, గోధుమ, బార్జీ ఉపయోగంచ వచ్చు, అక ళూరలు; రసము (దారు, 'శేలకయిన కాయగూరలు వాడుకోవచ్చుమ

ఆయుర్వేద అంపే? 1 అల్లి, వెల్లుల్లి, ఇంగువ, జీలక్యర ఉపయోగించుట మంచిది, కోరము, పులుపు గల వదారములు శగించవలెను. మజిగ ఎక్కువగా ఉపయో

ళు లి న!

శించవళలిమ, నియమములు ?-

కొఫీ, టీ, సిగరెట్కొ అల్కవాల్‌ (సారాయి) 'వీవించుబ మంచిది కొదు అకొల భోజనము, అతి భోజనము, ఉవవాసొలుంగుట మంచిది కాదు. మనోవేదన, ఆదుర్దా భయం వనికిరావు ఉదయముననే ఒక మైలు నడుచుట మంచిది. భోజనము చేసిన వెంటనే శారీరక (శమ వవికిరొదు. వి([శ్రాంతి అవసరము,

మలమునందు (కిములు (11058 12 58001)

కలుషితమైన నీరు (కాగు వలన, కుళ్ళిన పదార్థములు స్వీకరిం చుట వలన, చెడిపోయిన మాంనము తీనుట కలన, పరిష్ళభత లోపించుట వలన [కిములు కలుగుచున్నవి. మలిపురుగులు, ఎలికపాములు మొదలైనవి కన్చించును. వీరిలో ఆకలి మందగించుట, బిద్ధకము, శరీరమున దద్దుర్లు, రక్తషీణత కలుగును. కొందరిలో వాంతులుకూర్తా వుండవచ్చును. చికిత్స క్‌

(క్రిమి ముద్గర రస రాతి పడుకునే ముందు వేను

2 మాలు కోపాలి,

వేదా విడంగాది చూర రోజుకి రెండుసారు న! ళం

ఆహారమ్ము=

శరం పదార్థములు, సన్పలు; మాంసము తివకూడదు,, కాకర మొదలైనవి మంచిది వెల్లల్లి, చేదుగల పదార్థములు వాడుట మందిది,

124 ఆయుర్వేద శీకిత్స

నియమములు:

విర్వయున్న పదార్థములు తినకూడదు, గోళ్ళ "పెంచుట మంచిరి కాదు. వరిశుభత పాటించవలెను,

కడుపునొప్పి = [0010028]

అవారము జీర్ణము కావవ్వుడు, గాస్‌ పొటిప్‌ వలన, అంథ ముల వాచుట వలన, మ్యూకపింగములు, లివరు, గర్భాశయ వ్యాధం వలన :వడుపునొప్పి రావచ్చును. మల బద్దకము భలవ, ఉందుక పృచ్చళోథ (ఎపిండిప్‌ ఐటిప్‌ అం[త '(వదాహృ వలన కడపు నొప్చి వచ్చుమ. ప్త శ్మలి (౮8) 510269) మూ(శ్రాళ్యరి (116౯0 510065) వలన కూత కడుపునొప్పి వచ్చును. సాధారణముగా అజీర్ణము వలన, మలబద్ధకము పలన వచ్చు కడుపునొప్పికి చికిత్స చేయవచ్చును మిగతా అవయవమం "కలుగు వ్యాధులను (పత్యేక చికిత్స ద్వారా నయము చేయవచ్చుషు ఎపిండివెటిప్‌ మొదలైన వ్యాధులకు స్త చికిత్స (కమ్యూజ్యా) అవవరమ కొవచ్చుమ ఈ నొప్పి రావడావికి (వధాన కొరణము వాతము వృద్ధి అగ టయే, నొవ్వులన్నిటికి కూడా “హాలో అమ 'పేరురో ఆయుర్వేదమలో 'పేర్కానదడివదిం చికిత్స్చః- అజీర్ణము వచ్చే నొప్పి :-

మవిశంఖ వటి వతి 3గంః ఒకసారి

2 మాతలు

దా కున వటి (వతి కగ08, ఒకిసాగి 2 మ్మాకిలు

అయుక్వేద అం'పే? కష

మలబద్ధకము వలన వచ్చే నొప్పికి.

(త్రివలాది చూర్ణ వేడ*ళ్ళతో ఉదయం, ర్మాతి

2 విళ్ళలు భోజనము. తరువాత 'వేనుకొన

వలెను.

కడుపు నొప్పి దీర్హ వ్యాధిగా మన్నపుడు న్వర్హ్మకవ్యాది రన వాతో గజాం కుశ రస, శూల కురారం మొదలైన మందులు వొడ వచ్చును, ఆహారము;-

దుంప, పెరుగు మొదలైనవాత వృద్ధికర పదార్ధములు తినకూడదు, శేరిక్రైన అవారము తీసుకొనవచ్చుమ. నియమములు:ః-

అమిత భోజనము తివిన వెంటనే (వయాణము, శారీరక్కశను పనికిరావు.

వాంతులు (7౦౧11 ౧89)

జీర్ణశాయడులో మన్న పదార్ధములు, అవక్వాహారము నోటి ద్వారా చియటకు వెళ్ళ(గక్కుటనే ఛర్ళి లేదా వాంతి ఆని అందురు మానవిక, అందోళనలు, (పేవులలో వుండు (క్రిములు, గర్భధారణ, అతి రోజనముః విరుద్ధమైన అహార "సేవన విషమాళనము (కం౦ఢే క01500182). వీవి వలన వాంతులు కలుగుమన్నవి. ఇంతేకొక కలరా, యింకా యితర వ్యాధు లలోమ వాంతులు ఉస్యదవముగా రావదృుమ.

పాధారణముగా ఛర్జి అయిదు విధములుగా ఆయుర్వేదము “పేర్కొ వివది. నోరు ఎండి పోవుట, ఛాతి నొప్పి, రుచి లేక పోవుట, వీటివో కూడిన వాంళులు *ోవాళజ ఛి = సందెలో మంట, పుల్ల టీ (కేన్పులలో

కై2( అయు'శ్వేద చీకిత్స

పాటు వాంతులు కోపిత్ర జ్ర భర కునికిపొట్లుః నీ(ద అరుచి నోరు తియ్యగా వుండుట, కఫము పడుట, నోరు జిగటగా వుండుట *కఫజి చక్థ” నొప్పి, అజీర్ణము, అరుచి, _ అయానము, దాహము (క్రమ, ఉప్పగా, వుల్ణగాః కమిలిన రంగులో గల వాంతులు “నన్ని పాతజ చర్జి” గర్భిణీల యందు జుగుప్పాకరమైన పదార్థ ములమ చూచినపుడు, (క్రిముల వలన విష అవారము వలన కలిగన వాంతులు “అగంతుక ఛర్థి” అని అందురు,

నెమలి ఫించములు కాల్చిన మసి 50 మి (గా.

దీనిని 'కేనెళో కలిసిషవతి 15 వి లకు ఒకసారి వాడవళిము,

(లేదా)

అనంద ల్లైరవి రస, మహా వపైజ్యాంశక రన, వమనా మృతము,

వీనిలో ఏద్హైన ఒక మాక తేనె, విమ్మరసము కలిపి అవ్వు డస్వుకు యిస్తూ వండవవెమ, ఆహారము;.._

తేనె నిమ్మరసము లేదా మజ్జిగ, విమ్మననము కలిపి యివ్వవచ్చును. వాంతులు తగ్గేవరకు కొద్ది కొద్టీగా (ద్రహవారమ మ యిమ్రండవలెమ వాంతులు తగ్గిన తరువాత రవను/చారు మజ్జిగతో శేల్మిశైన భోజనము యిన్వవచ్చుము, నియమములు;

విదద్దావార "సీననము మంచిది కాదు. అనహ్యాన్ని కలిగించే వస్తుపులను దూచుట పనికిరాదు. ఇకొల సిక, ని (దలేకపోవట నుంచిగ కొడు

ఆయుశ్వేద అంపీ? 12 మలబద్ధక ము (001850104409)

అవార విహారములలో కలుగు మార్చుల వలన, నిద్రలేమి వలన కోష్టము పరిశుద్ధముగా లేకపోవుట వలన మలబిద్ధకము పర్పడుచున్నది. బడలిక, ఆకలి లేకపోవుట, మొదలగునవేగాక అనేక వ్యాధులకి ఇది మూల కారణమపుతోందిం దీనివలన మానసిక అస్థిమితము, కోపము కూడా కలుగుచుండును, వాత దోషము వలన ఈ వ్యాధి కలుగుచున్నది, చికిత్స:-

(త్రిఫల చూర్ణము 2 బిళ్ళలు ర్యొత్రి వడుకునే ముందు

లేదా 'వేనుకుని పాలు

ినృత్‌ లేహ్య 10 (గ్రా (తాగనలెమ. ఆహారము:

కఠిన పదార్ధ ములు, రూక్ష (౨౧) పదార్థములు తినకూడదు, పాలు పబృ తీసకొమట మంచిది. పడుకునే ముందు అరటి సళ్ళు తిమట వలన మంచి ఉపయోగము కలదు నియమములు ;$=

మల మూత్ర వేగములమ నిరోధించకూడదు దినచర్యలో చెప్పి నట్లు ఉదయమునే రాగిపాాతలోని వీరుక్రాగుట మంచిది, - ఆవార విహారముల యందు సమయపాలన అవసరము,

యకృత్‌ వృద్ధి (2211080%ల6 0 ల్సి

జీర్ణ్యక్రీయ మొదలైన అనేక ముఖ్య విషయాలతో యకృశ్‌ '(లివర్సొకి' అధిక " (పొధాన్యం “వుంది దీ వ్రవాధిావున్న గాస్ట్రిక్‌. (టబుల్‌ వలన, మల ఎడ్ధరము వలన, కొమిల మరియు పాండు వ్యాధులు

షం ఆయుక్వేద చికిత్స సరిగా చికిత్స చేయక పోవుటవలన ఆల్కవాల్‌ అధికముగా “వీవించుట వలన లివర్‌ వాపుకలుగుమ. దీని వలన ఆకలి లేకపోవుట (అగ్నిమాంధ్యము), శరీరము బరువు కోల్పోపుట (చిలక్షయము) కలుగును. ఒక్కసారి వీళ్ళ విరేచనములు (01:౧033) పొత్తికడుపు ఉబ్నరముగా వుండుట జపపను కుడ్మివెపున పొత్తి కడుపు పైభాగంలో నొప్పి ప్రారంభమగును. (క్రమంగా యకృత్‌ వృద్ధి (1011600మ600 01 117609 అయి, “*డ్లయా[(ఫమ్‌” పై వత్తిడి అధికమగును అందువేలన దగ్గినపుడు, శ్య్వాసించువపుడు రోగి నొప్పితో బాధపడును. యకృత్‌ కండరములు గట్టిపడి ర_క్త(ప్రసరణకి అవరోధము కలుగుమ. తర్వాత పొత్తి కడుపుకి నీరు పట్టును, దీవి వలన గుండె, మూత పిండములు, శ్వాసకోశములు ఇెడిపోయే అవకాశము గలదు చికిత్స :-- పిల్లలకి: ళ్‌ కొపీస సింధూర 50 మీ. (గాం | రోజుకి 2 పార్ల కాంశా్య(భక 50 మి, (గా | తేనెతో భృంగరాజ (గుంట కలగర), నమంగా తేనెళో రోజుకి స్వ రసం 5 141. 2పార్ల "పెద్దలకు ఫ్‌ఆ అరోగ్య వర్టివి 2 విళ్ళలు వు ఉదయం, ర్యాతి భోజనం తర్వాత స్వర్ణ కాంత వల్ల భరన 100 మి (గ్రావా ఉదయం, పసాయం(తం క్రేనెలో. భృంగరాజ న్వరసము 10 క41 ఇ రోజుకి రెందుసార్లు, మల బిద్ధంము ఉన్నట్లయితే ఓఉీ5రోజులప ఒకసారి కళింగాది లేహ్యం 5(గా ర్యాతి వడుకునే ముందు వేడివీళ్ళకో యిన్వవళిమ.

అయుక్వేద అంప? కఫ

ఆహారము ;=

"పెరుగు, దుంవకూరలు, చల్లిని పదార్థాలు శీతల పానీయాలు తీసుకోకూడదు చింత వండు పృలుసుకో చేసిన వంటకాలు తినకూడదు. కొవ్వుగల వదార్థాలు తినకూడదు అపు నెయ్యి, అవు పాలు, మశ్జీగ వాడవచ్చును, ఆకుకూరలు వుపయోగించుట మంచిది. గల్టేరు (పునర్నవ) కూర వండి తినుట చాలా మంచిది. నియమములు ;=

సారాయి (ఆల్కహాల్‌ ], వీరు, ఐస్‌(క్రీమ్బు తీసుకోకూడదు పొగ తాసట,పొగాకు నమలుట మంచిదికాదు. మలబద్ధకము కాకుండాజా(గత్త పడవలెమ. కుదుపులు వేగముగల వాహన (వయాణం చేయకూడదు. అధికమైన శారీరక (శమ కూడదు. వి(గ్రాంతి అవసరము, నడవటం మాత్రం చేయవచ్చును.

గుండె రక్త వ్యాధులు కామిలా-జాండిన్‌

కామెర్ల రోగమునందు కన్నులు, గోబ్ళ, చర్మము వచ్చగా వుండును మలము ర్త వర్జముగాకాని, తెల్లగా కాని వుండును మూత్రము వచ్చగా వెడలుట ముఖ్యలక్షణము, అతి అకలిగాని, అసలు ఆకలి బేక పోవుటగావి వుండును నీరసం, శరీరం కృళించుట, రుచి తెలియకపోవృటం_ ఈ లక్షణాలు ఏనిపించును - పిత్త (ప్రాధాన్యంగా ఈ వ్యాధి కలుగు చున్నది. ఇది రక్తమును, జీర్ణాశయమునకు ఆ(శ్రయించినది అని రెండు

శై? ]

కక0 ఆయుర్వేద చికీత్స రకములుగా చెన్నబడినది. కోష్టముసు అ్యశయించిన వ్యాధిని కుంభ కొమిలా అందురు,

విషావార "సేవన వలన, పైత్యరస వదార్థములు ఎక్కువగా స్వీకరించుట వలన ఈ వ్యాధి కలుగుతుంది.

(ప్రస్తుత కాలములో (01 3101109) దుర్వినియోగము వలన, విష బొషధములు 'సీవించుట వలన, కర్మాగారము (£20610౯7)ల నుండి వచ్చు విషవాయువులు, రసాయనిక పదార్థముల వలన, పంట పొలాలలో (క్రిమి సంహారక కొషధములు (96511016) చల్లుటచే, ఆ గాలి పీల్చుట వలన, కలుషితమైన వీరు (శ్రాగుట వలన, ర _తృములో పై త్యరసమః (2119331009) శాళము ఎక్కువగుటి-. ఈ వ్యాధి కలుగుతోంది.

| “ళ / నూ గ్ర గ్‌ 1 వాళ్తు /| (4 1, బృహత్‌ సిర 2. పుపున ధమని ర ఊర్థ్వ బృహత్‌ సిర 4, బృహద్ధమవి 5 పృపున సీరలు,

ఆయుర్వేద అంపే? కఫ

చికిత్సః=

తరుణ స్థితిలో

భృగరాజ (గుంటిగలగర్శు ఈ మూలికమ దంచి రసం తీపి ఉదయం సాయం[ళం 10 మి.లీ, చొవ్పున 3 రోజుల పొటు (శ్రాగవలెను, నేల ఉసిరిక గల్టేరు కూడా ఈ విధముగా యిన్వవచ్చును, దీర్చ వ్యాధి యందు; 1 పనర్నవాది మండూర 2 బిళ్ళలు | ఉదయం, రాతి భో తర్వాత 2 పునర్న వారిష్టము 1501. | (వతి రోజు

లేదా

కొంత వల్లభ రసం 50 82 | ఉదయం: ర్యాత్రి భోజనం తర్వార భృగరాజు ఆసన 15 11 |

అయుర్యేదములో కామిలా చికిత్సకు “అగ్నికర్మ” కూడా చెన్న బడినది. కొన్ని మందులలో ముంచిన వృళ్హాకొరపు లోహపు ముక్కను కాల్చి మణి బంధముపై ఉంచెదరు, దీనివలన కాలిన చోట చీము పట్టును, (1206041029) దానిని విరోధించుటకుగాను వ్యాధి నిరోధక శక్తి ఉర్తేజ మగును. ఈ విధముగా ఉత్తేజమయిన వ్యాధి నిరోధక శక్తి (౪121 కొం70ల) (క్రిమి దుష్ట కామిలా (1006061065 32006106 నివారిస్తుంది. ఈ పద్ధతి అమభవజ్ఞాలైన వైద్యులభేత మ్యాక్రమే చేయించవలేమ ఆహారము;=

పాఠ వియ్యము, అకుకూరలు, వీరు దోస, కొకర మొదలై న కూరలు ఫండ్త రసములు తీపికొనవచ్చు. వంకొయ, గుమ్మడి, ఆవపిండి, తీదణ వదార్ధ ములు తినకూడదు. నియమములు?

శారీరక శ్రమ వనికిరాదు ఎండలో తిరుగ కూడదు, మైదునను

132 అయుర్వేద చికిత్స నిషేధము పూర్తి విశ్రాంతి అవసరము 'అగ్నికర్మ*ి 16సం॥ ల లోప్ప వారికి, 60సం॥లు పైబడిన వారికి చేయకూడదు.

రత్త క్షీణత. (ఎనిమియా్రా

రక్తృ కీణతని పాండు వ్యాధి అని పిలుస్తారు. ఇది రక్త (సావము వలన రక్తము క్షీణించుట కేతన, రక్త వృద్ధికర వదార్థమలు ప్వీక రించక పోవుట బేళమ, జీర్ణాశయ వ్యాధుల చేశమ పాండు వ్యాధి కలుగ వచ్చుము ముఖ్య లక్షణములు:=

ముఖము పాలిపోయినట్లుండుట, భుజించిన ఆహారము జీర్ణము కొక పోవుట, కమరెప్పల వాపు, మల సనూ(త్రనులు వచ్చగామ, తెల్లగామ 'వెడలుట, ముఖము కమ్నలు, చర్మము-_యివి తెల్లగా కొవి, వచ్చగాకొవి మారుట ఈ లక్షేణములుండమ ఛాతినొప్పి, ఆయాసము, వాంతి, దప్పిక ఇం[ద్రియ దౌర్భల్యం ఈ లక్షణములు అరుదుగా సంభవించును, మట్టి నాము తిమబయందు కోరిక వృండుమ, (కిములవలన కూడా పాండు వ్యాధి రావచ్చుమ, అధిక సీరనం, దిలక్షయము కూడా వుండును. ముఖము, కొచ్ళు పొత్తికడుపు ఉబ్బరింపుగా వుండనమృను, శరీరము నీరువట్టుట అరుదుగా జరుగును, చికిత్స:

పవర వాధి మాండూర 2 బిళ్ళలు 1 ఉదయం, సాయంత్రం

పృవర్శ వారిష్టా 15 ఒ1 | భోజనం తరువాత వేను

| కో వలెను. లేదా

అయుర్వేద అంటే? 33 కాశేస సింధూరం 100 [08 [| ఉదయం, సాయంత్రం శ్రేనెరో కొంత లోహ భస్మ 500. | వేసుకొనవలెను. లోహాసవన జము]! | ఆహారము:

పాలు, పద్మ ఎక్కువగా ఉపయోగించ వలైన (ప్రతిరోజు ఉదయమున 1 స్పూన్‌ తేనె మరియ ఒక స్పూన్‌ నిమ్మరసం తీసకొమట మంచిది, కారం, ఉప్ప: పులుపు ఎక్కువగా తినరాద, మాంనరనం తీసు కొన వచ్చును. నియమములు;=

శారీరక(శ్రమ, ఎండలో తిరుగుట మంచిది కాదు పూర్తి విశ్రాంతి అవనరము.

ర్ర్రపోటు

రక్తృపోటు (ప్రత్యేకమైన వ్యాధికాదు. కొన్ని వ్యాధులలో లక్షణముగా మాతం చెప్పబడు చున్నది. హృదయము యొక్క గదులు పూర్తిగా సంకోచము చెందినపుడు కలుగు అత్యధిక పీడనా ళ కవి ను5101 6 కి౯655206 అందు. హృదయపు గోడలు వ్యాకోచము చెందినపుడు కలుగు హీవతమ వత్తిడిని డయాస్లోలిక్‌ (పెజర్‌ అందురు సిస్టోలిక్‌ (వజర్‌, డయస్టోలిక్‌ (_వెజగ్‌ విస్పత్సి 3.2. ఆరోగ్య వంతులలో సగటున 1006 699276 120/80 ఉండును అనగా 120 సిస్టోలిక్‌ జర్‌, 80 డయస్టోలిక్‌ పెజలర్‌ అని తెలియును.

రక్తృపోటు వయస్సు, లింగ భేదములు, మానసిక శారరీ3 పరిస్థితులు-వీనిపై ఆధారవడి వుండును, వ్యాయామము మానపిక

క34 ఆయుక్వేద చికిళ్స

ఉలదేకళల వలన, భోజినానంతరమున, పొగ(శ్రాగుబ వలన రక్షపోటులో మాద్చ కలుగ వచ్చును

క. రక్తనాళముల యందు అవరోధము, 2. హృదయపు గోడలకు రక్తప్రసరణ సరిగా లేకపోవుట, 3.'మూత పిండాలలో కలుగు వ్యాధులు 4. డిప్తీరియా మొదలగు సాంక్రమిక వ్యాధులలోను _ ర క్షపోటులో మాద్ను సంభవించును,

అయుర్వేద రీశ్యా హృదయమును ఆశ్రయించి వుండు వ్యాన వాఠము యొక్క. దోషము వలన రక్త (ప్రసరణ వేగములో మార్చులు కలుగును, వాత, ప్పిత్తములు రక్షధాతువుని దూషింస చేయుటచే ఈ వ్యాధి లక్షణములు కలుగు తున్నవి. వ్యానవాతముచే డదూషింవబడిన రక్తము మహా వేగముగా (వహించి ఒక్కపారి మస్టిష్కము నందలి ర్నక్తనాళము లను (3100 ౪655613) విచ్చిన్నము చేయను దానివలన మెదడు దెబ్బ తిని శరీరావయవములకు పక్షవాతము కలుగ వచ్చుమ. 8120515 లో త్మీన రక్తసప్రావములు కలుగుటచే ప్రాణాపాయగు సంభవించ వచ్చుమ, (విర్యాగహవాతంలు) దీనినే నెరిిబల్‌ హెనరేడ్‌ అందురు, చికిత్స :-

నిద్రపట్టక పోవుట. మానసిక ఆందోళన ఉన్నపుడు;

కే సర్పగంధ 2 బిళ్ళలు./ఉదయం, రాతి

లేదా అర్జివ్‌ 2 బిళ్ళలు/రోజుకి 2, 3 సారు ణి ళ్‌ దీర్హ వ్యాధులలో, వక్షవాత లక్షణాలు కనిపించిన యెడల ;- బృహద్వాత చింతామణి 50 మి. (గా! ఉదయం, సాయంత్రం చండ మారుత సింధూరము 50 ॥ శేనెళో వేసుకోవాలి. గుడూచి “100

ఆయుక్వేద అంటే? కకీకీ 2. సర్చగంధ లేదా అర్జిన్‌ 2 బిళ్ళలు/రోజుకి 3 సాద్ల 3. అళ్వగంధారిష్ట.దశ మూలారిష్ష 15 మ1/భోజనం తరువాత రోజుకి బ 0 రి సార ళా

'వెరిబల్‌ హెమరేజ్‌ (సిర్యాగహ వాతము) లక్షణొలు వున్నప్పుడు ;-

రక్ష మోక్షణ (వె10064 1646008 చేయవలయమ. 16 నం॥ల లోపు వారికి, 70 నం! ల వయస్సు చె వారికి ర్క్తమోక్షణ చేయకూడదు, అమభవజ్ఞుల చేత మాత్రమే పిరావ్యధ చేయించవలెను. *ధారా” చికిత్స కూడా ఉపయోగించును. తదుపరి సర్బృగంధ అక్షిన్‌, బృహద్వాత రాక్షస మొదలైన బొషధములు యిన్యవచ్చుమ. ఆహారము ;-=

ఎక్కువ ఉప్పు, కారం గల పదార్థములను తినకూడదు తేలికగా జీర్ణమగు పదార్థములమ స్వీకిరించవలెను. మసాలా, మాంసాహారము పనికి రావు.

మానపికాందోళనము, నిద్ర మేల్కోవి యుండుట, భయము, కోపము, సంభోగము__యివి పనికిరావు. ధ్యానము (ప్రాణాయామను దాగా ఉపకరించుము

గుండె జబ్బు--(311 ౨టి61ల)

గుండె నొస్బి వచ్చుటకు అనేక కారణములు కలవు 1, హృదయ పోషక ధమమ (కలోనరీ అర్జరీన్‌) లకు సరిగా రక్తము 2. కవాటములు (వాల్వు లార్స్‌) కు సంబంధించిన వ్యాధుల వలన

136 ఆయళ్వేద చికిత్స త హృదయ రక్తనాళములు బలహీన మగుట, 4. హైవర్‌ కొలెస్టిరమియో ((క్రొవ్వు పెరుగుట) వలన 5, పిత్తా శ్మరీ శూల (విలియరి కాలిక్‌) 6, యకృత్‌, ప్లీహ, క్లోమ (1117ల. 901002. 20డే విజంప4టంి సంబంధ వ్యాధుల యందు ళా జీర్దాశయనులో పుండు (ఫల960 310609) నలన పై కారణముల వలన గుండె. జబ్బులు ఎక్కువగా నచ్చే అవ కాళము కలదు. తీవ్రమగు గుండె నొప్పి వచ్చి కొంచెము 'పేపు తరువాత తగ్గి పోవును హృదయపు కండరాలకు తాత్కాలికముగా రక్ష (వ్రసరణ తగ్గ బడే స్థితి కలుగ పచ్చుమ. దీనిని “ఆంజినా పెక్టోరిప అందురు నొప్పి, చాతిలో ఎడమవైపు వచ్చి పోవుచుండును. అమాధీక్య్ళత వలన, పొగ (శ్రాగుట వలన ఆక్సిజన్‌ అందక పోవుటచే అట్టీ నొప్పి "ళావచ్చుమ. ఒకో్క(ంపారి నొప్పి వీపులోకి, భాహం మూలములకు, గొంతు, దొడలకు కూడా వ్యాపిందుట కలదు. కొందరిలో ఈ నొప్పి వీప్ప మంచి (ప్రారంభము గానచ్చుమ మంటగా కొనీ, నొక్కుచున్నట్లు గాపీ, సీరనముగా, తేజో ఏహీనముగా ఉండవచ్చును. ఒకసారి ఈ నొప్పి వచ్చినవారు చాల జాగ్రత్తగా పుండవరమ. ఆగిఅగి ఒకచోట నొప్పిః వచ్చుచుండును. (వాతిక హృ(దోగ) గుండెనొప్పి మంట, కావము వుండును. (పైత్యక హృదోగ సన్నగా ఎల్లప్పుడు నొప్పి? దగ్గు, జలుబు కూడా వుండును. (క్రఫజ హృదోగ చికిత్వవ= 1, ఆదినా.2 విళ్ళలు ప రోజుకి 3 సార్ద

అయుకర్వేద ఆంపీః 13 జెరిఫోర్డు పిరప్‌ 2 న్నూన్స్‌ వా రోజుకి 3 సార్లు లేదా స్వర్ణవాత రాక్షసరస 100 93 తేనెలో రోజుకి 3 సార్లు దశమూల కటు(క్రమాది కషాయ 15 మ! ఇ రోజుకి 3 సార్ల ళం లేదా అశ్వగంధాలిష్ట -.. అర్జనారిష్ట |. దళ మూలారిష్ట క5 ఇబ] ౫ రోజుకి 3 సార్లు 'శేలికగా జీర్ణమయే ఆవిరము యివ్యవచ్చును. మాంసాహారము, తొవ్వ పదార్థాలు, నిషేధము, కారం, ఉప్పు, పులుపు తగ్గించివాడవలిము. వెల్లుల్లి ఇంగువ వాడుట మంచిడి. పాలు, పండ్ల రసములు యివ్వవచ్చు. శారి ర! హ్‌ నియమములు; మానసిక (శమ, అందోళన, విచారము, కోపము, మంచిది కొదు. మైధునము నిషేధము, (ప్రాణాయామము, ధ్యానము, (ప్రశాంతత ఉపక రించును. మోటారు వాహవములపై వయాణము మంచిది కౌదుం రి పిల్లల వ్యాధులు కీరాలసక- 1250201116 ౧1015౯: వీళ్ళ విరేచనములు, వాంతులు, దాహము, (శేస్పులు, ఒనృ నొప్పులు, కడుపు నొప్పి వుండును. స్వర్గము కీణించి వుండును, కాబ్ళ కేం ]

38 ఆయుక్వేద చికీత్స చేతులు ఈన్నుకొనుట కంటి (గ్రుడ్లు (క్రిందికి పోవుట కూడా అరుదుగా సంభవించును దీవినే *కీరాలసకొఅందురు, “సన్నిపాత దుష్ట స్తన్యము వలన ఈ వ్యాధి కలుగుచున్నది. పాలు (త్రాగిన వెంటనే వాంతి అగును. విరేచనములు మొదట అకుపచ్చగా (ప్రారంభమయి రాను రాను గండి వీళ్ళ వలె అగును. ఒక్కోసారి మూతము కూడా బంధించును. శరీరోష్టో (గళ పడిపోయి (వమాద స్థితి కలుగవచ్చుమ. అశ్రద్ద చేయక వెంటనే వైద్యుని సంప్రదించుట మంచిది చికిత్స;-

మొదటి శిపవు కల్లికి సృన్య దోషను పోవుటకు చికిత్స చేయ వలినుం | (చూతుడు; దుష్టస్తవ్య చికిత్స) విడ్డకి వ్యాధి [వధనావస్ట యందు టి ఖ ఘవపారవటి 100 మి (గాః కర్చూరాద్యర్య్మము (రండిత గోపాలాచార్యుల వారి) 5 రశ! రో బేదా వతి కర్పూరాది వటి 100 మి. (గా గంటకు వేయవలెను, ద్వితీయావస్థ యందు అష్టాక్షరి వటి కర్పూరాద్యర్కము 5 మి.లీ,ళో (పతి గంటకి 1 "మూ ఒకసారి యివ్వవలెను. వాంతులు తగ్గటకు:. జీంక్యర కషాయం లేదా ఇయాలుకల కషాయం దీవిలో ఏదైనా లేదా యివ్వవచ్చుమ. వంచదార ఎ$నిమ్మరనం

ఆయుర్వేద అంటే? 139

శరీరో స్టో్యగఠ తగ్గినపుడు

కస్తూర వ్హైరవ 100 మి. (గ్రా్యవఠి ఆరగంటకు ఒకసారి చొవ్చున వేడి వచ్చు వాడి స్పష్టముగా కన్చించువరకు 'వేయసలెను మూ కోతృత్తి పరిగా లేవి యెడం

శేవక బిన్ని, సూరేకొారము పారాయిలో అరగదీసి అన్సుడప్పుడూ వట్టు వేసిన యెడల మూత్రము అగును ఆహారముః_

నిమ్మరసం . వంచదార వీళ్ళు యివ్వవచ్చును దానిమ్మ రనం యిచ్చుట మంచిది. వ్యాధి తగ్గిన తర్వాత 'పేలాల జాన , యిన్వ వచ్చును, తల్లికి స్తన్యదోషము పోయిన తర్వాత యధా (క్రమముగా పాలమ యివ్వ వచ్చుమ. ఆహారము తీషుకునే పిల్లలై తే తేలికైన అహారము యిన్వ నలెమ, అవారములో ఇంగున లేదా వాము వాడుట మంచిది నియమములు ?=

దుష్ట్రస్పన్యముము యివ్వరాదు పోఠపాలు అయినట్ల యిశే సగము వీబ్ళ నగము పాలు కలిప ఆ నీజ్ళ మరిగేంఠ వరకు కొచి పట్టవలెను. (ప్రతిసారి సాలు పట్టటానికి మధ్య 3 గంటల వ్యవధి వుండవలెమ. వదే వదే పాలు మార్చుట (ఒకసారి డబ్బా పాలు, ఒకసారి గేదె పాలు మంచిది కొదు. పాలపీకలు మొదనైనవి (వతిసారి వేడి వీళ్ళలో నేసి శుభ పరచవ౭మ

భోజనము చేపేపిల్ల లకి మితిమీరి ఆహారం పెట్టరాదు. విరుద్ధావార ములు యివ్వకూడదు. సమయానికే ధోజనము 'పెట్టవలెను పిల్లలు * వడ్చి వపుడల్లా పెట్టకూడదు చలళ్చి అన్నము నిల్వ వున్న _.హరలు, ఐస్‌ (క్రీములు 'పెట్దహడదుం వేడి వీటినే యివ్యవలెను

140 ఆయుర్వేద చికిత్స టి క చిన్నవిడ్డనొప్పి (601872381089) దీవిని అపతంగక వాత నుందురు. వాతళ్లే ష్మాధిక్యత వలన ఈ వ్యాధి కలుగుచున్నది. జ్వరము అవయవములు కొట్టుకొమట, పిడికిబ్ళ బిగుసుకొమబ, కంటి (గ్రుడ్లు (ప్రక్కకి పోవుట వుండును. నోట్‌. వెంట మరగలు, శిశువు బిగుసుకు పోయి నట్లుండుట జరుగును అజీర్ణము వలన, ీమల వలన తల్లికి గల మానసిక వ్యాధులు వలన యీ వ్యాధి కలుగు చున్నది ఇది వంశపరంపరగా కూగా రావచ్చుమ. చికిత్స:- కుదుపులు (కన్వర్షిన్‌-ఫిట్స్‌) వున్నపుడు 1 లపన ఇంజక్షన్‌ (ప్రతి 8 గంటలకి ఒకసారి 200 యివ్వవలిను 2 రసరాజరన 25 మి.[గా / తేనెళో రోజుకి 3 సార్ష అనేక తడవలు అలాగే వర్చుచున్న యెడ దీర్చ కాలము చికిత్స కొనపాగించనలెను. షుమారు 23 నెలల వరకు మందులు వాడ వలసి రావచ్చుమ, చికిత్స:.- శ. రసరాజరస 25 మి[గా _ శతేనె.[.తులపి అకు రసంలో గూడూదీ 100 మిగ్రా రోజుకి 3 సారు య 2 అభళయారిష్ట | రాత్రి పడుకునే ముందు 5 స్పూమల 5మి.లీ. | వేడి వీళ్ళకో కలప (ఛాగించవలెను. శహారము;- పాలు ట్రాగే పిల్ల రైతే తన్ని జ్యాగత్తగా పత్యము గేయవలెమ. "సెడగు, దుంస కూరలు మంచిది కాదు. వెల్లుల్లి అల్లం, వాడుట మంచిది,

ఆయుక్వేద అలంపీ? కేథ1 అహారము తీసుకునే పిల్లలకి కూడా యిదే నియనుము, చల్చి అన్నము తిన కూడదు, నియమములు"- అకొల భోజనము అనియమిక భోజనము పనికిరాదు మల బద్దకము లేకండా చూడవలెను పిల్లలని భయ పెట్టుట మంచిదికొదుం బిడ్డకి పాలు యిచ్చునపుడు (పళాంతముూ”ా ఉండవలెను మానసికో్యడేక ములు కోపము విచారము బీటితో విగ్లకి పాలు యిన్యకూడదు పాల ఉబ్బసనసము-12[221 10 ౩౯09038121 ఉ&ంఏ032 పిల్లలలో కలుగు “తమక శ్యావినే పాల ఉబ్బసము అందురు సంచకర్మ విధానము తప్ప మి*లిన అన్ని చికిత్సలు బోంకెల్‌ అస్తాలో తెప్పినట్లుగానే చేయవలయును ళా అజీర్ణ ము-]306091& తినినది జీర్ణము కొకపోవుట్క తరుచుగా విరేచనములగుట లేదో భుజించిన వెంటనే విరేచనమగుట ఉండును ఆకలి ఉండదు. పొట్టబ్మిర బిగిసి యుండును వాంరులుకూడా ఉండవచ్చుమ, చికిత్స; శ అగ్నికుండి! మ్యాత వటి రోజు ఉదయం రాత్రి థోజనం | తర్వాత వాడవలెను లేదా లీన్‌ _ 55 గానీ బాన్‌లివ్‌ 5మి లీ, | భోజనం తర్వాత రెండు పూటలు “

కే42 ఆయుక్వేద చికిత్స

ఆహారము;-

తేలికగా జీర్ణమయ్యే ఆహారము యివ్వవలెను. మం ప్రకొరం అవారము యివ్వవలెను పప్పుకూరలు, పెరుగు, దుంప మాన్చించవళిను, బాద, మక్టిగ' ఉపయోగించవచ్చును.

పిల్లి లకి అకలి అన్నపుడల్లా అన్నము పెట్టరాదు సమయపాలన ముఖ్యమైనది

పోలియో- శికపవవాతము

పిల్లలలో కలుగు పక్షవాతమునే “పోలియో మెయిలిటిప్‌' అందురు. జ్వరము వచ్చిన తరువాత కొచ్ళు, చేతులలో 'నేని3ైనా పక్షవాతము రొవచ్చుమ పక్షవాతము వచ్చిన అవయవము చాలా త్వరగా క్షీణ్‌ంచ వచ్చును. నడుము, మెడ ఎముకలు వంగిపోవచ్చును. ఆధునికులు ఈ వ్యాధి సూక్మజీనభూకము (౪1049) నలన కలూ పతుందని భావిస్తున్నారు ఆయుర్వేద చికిత్సతో పోలియో నివారంచుట చాలా నులభ సాధ్యమే వ్యాధి _పధమ స్టితి,-

అకస్మాత్తుగా తలనొప్పి, మెడనొప్పితో జ్వరము (ప్రారంభమగును. అగ్నెమాంద్యము వాంత్తులు విరేచనములు కూడా కలుగవచ్చుమ వ్యాధి త్మీనమగుచో నంధిపలాసములు, చలనము లేక మొద్దుదారియుండుట సంభవించవచ్చును. మెడ వీపునొప్పి వుండవచ్చును. ఫిట్స్‌, కొలు చేయి ఎగరవేయుట కూడా వుండును వెన్ను, మెడ విగుసుకుపోవుట వుండ వచ్చును. ద్వితీయావస్టయందు కౌచ్ళు చేతులలో ఏవైనా ఒకటిగానీ, రెండు గాపీ, చచ్చువడవచ్చును, చచ్చు ఏర్పడుట కరీరంలో ఏ ఆనయవాన్ని కైనా

ఆయుర్వేడ అం'పే? శేళకే జరుగవచ్చును. మెదడునందు ఏ భాగము వ్యాధ్శిగ _స్తమగునో తత్పందిం ధిత అవయవములకు పక్షవాతము వచ్చుమ, ఒక్కంసారి మూ(క్రావయవ ములక ఊపిరితిత్తులకు కూడా పక్షవాతము రావచ్చును, ఇది [ప్రమాదకర పరిసీతి న! చికిత్స... వ్యాధి తరుణ స్దితిలో వున్నప్పుడు 1 అణుతైలం లేదా ీరదిలాతై లం (శతావర్షిత) పైన తెల్చిన మందు రెండు ముక్కలలో 4 చుక్కలు చొప్పున వేపి నస్యకర్మ చేయవలెను తర్వాత, 2. మృత్యుంజయరస లేదా సూతికాభరణ రన 25 మి, (గా పై మందులమ ఉటదేకము కగ్గువరకు (ప్రతి 4ీగంటలకి ఒకసారిరేనె కులసి ఆకురసంతో వాడవలెను లశున ఇంజక్షన్‌ యచ్చుటకూడా మందీది, వ్యాధి ద్వితీయావస్థ యందు (చచ్చుబడిన తర్వాత) కే. డీరబలాతైలం పైన మర్చవచేస, 'ప్వేదకర్మ (శతావ్నర్షిక) (కొపుకాచుట) చేయవల-ధును రై మవర్షవాఠ రాక్షస లేదా దేనె.తులసి అక రనంఠో రసరాజ రన 50మి (గ్రా ఉదయం సాయం[(కం వాడ లేదా వలెను. బృహద్వాత చింతామణి 50మి. (గా.

కే4ీ| అఆయుక్వేద దీకిళ్స

తరముగా "స్నేహ, "స్వేద, వస్తికర్మలు చేయటమంచిది. ఇదియుమ గాక ధారా చికిత్స, నవరక్కి=లి కూడా మిక్కిలి ఉపయోగపడును ఆహారము ;-

అకుకూరలు దావిమ్మరపం, పాలు తీసుకోవచ్చును, మాంసరస ములు వాడవచ్చును. వెల్లుల్లి మిరియాలు, ఇంగువ అల్జృము వాడుట అవస రము. జేవలు, కొత్తబియ్యం శనగలు తినహూడదు. చల్లని నీళ్ళు (త్రాగ కూడదు. నియమములు ,-

న్మిదపోకపోవుట, ఉపవాసము మంచిదికొదు చలిగాలియందు తీవ్రమైన గాలియందు తిరుగకూడదుః చికిత్స ఎక్కువ కాలము అనగా 3, 4 నెలలపరకు యిన్వవలసి రావచ్చును. వ్యాధి తగ్గినదికదా అని చికిత్స మానరాదు పోలియో నిరోధకముగా (౯676217 లహపాన్‌ యింజన్‌ ' తతి 6 నెలల కొకసారి చేయించవళమ దానికోబాటు బృహద్వాత రాక్షన 50మి (గా. తేనెతో రోజుకి 2 సార్ల చొప్పున రెండు రోజులు వాడ వళిము ఈ విధముగా 10 సంవత్పరముల వయసు వచ్చేవరకు యిచ్చుట మంచీదిం

మాటలు రాకపోవుట

పిల్ల లలో మాటలు త్వరగా రాకపోవుట అనేక కారణముల వలన సంభవించును మెదడు 'పెరగకపోవుట, నరముల బలహీనత, ఇతర వ్యాధులవలన యిలా జరుగవచ్చును. చికిత్స:ం

1, శ్రాహ్మీఘృత 5 మి.లీ, | ఉదయం పాలతో వాడవలెను.

2. వన చూర్ణము ఉదయం: సాయం(త్రం

0.5 గ్రాములు 'శ్రేనెళో వాడవలేమ.

అయుకే సద అం పే? క్షేథ5

ఆహారము :-

అహారంలో శొంరి, మిరియాలు వాడుట మంచిది. మినమము, పెద్ద ఉల్లి + "పెరుగు వాడుట మంచిదికాదు “వియమములు.=

పిల్లలు మాౌట్లాడటోయినపుడు చూపి నవ్వకూడదు వారు మాట్లాడ టానికి సాధన చేయించవ౭ను. నిర్భయముగా. వారిని మాట్లాడనివ్వాలి. తోటి పిల్ల లరో "స్వేచ్చగా అడుకునేట్లు చూడాలిం

పొంగు-]4629103

ఈ వ్యాధిని “రోమాంతికము అందురు ఇది మసూరికొ వ్యాధు లలో ఒకటి. ఇది అంటువ్యాధి. రొంప, జ్యరము కండ్ల మండి పీరు కారుట, దగ్గు = యీ లక్షణములతో వ్యాధి (పారంభమగును జ్వరము కే03ఏి వరకు ఉండవచ్చును, జ్వరము (1పారంభమైన తరువాత 3 4 రోజు లకు శరీరముపై దద్దుర్లు బయలుదేరును ఇని వ్యైరగా కందినట్లు శరీర ముపై ఉబ్బెత్తుగా కన్పడుము. 4, 5 రోజుల వరకు ఈ దద్దుర్లు ఉండునుం నోటిపూత, గొంతు బొంగురుపోవుట కూడా వుండవచ్చుమ. వ్యాధి లక్షణ ములు పూర్తిగా శగ్గుటకు పదిహేను రోజులు పట్టవచ్చును వ్యాధి అనంత రము విరేచనములు కలుగ వచ్చుమ కొందరిలో కోరింత దగ్గు (ప్రారంభ మగుమ చికిత్స:

1. శీతాంశురవ రోజుకి మూడుసాద్ల

1 మాత శేనెో, 2 వంచతికక్త పావకము | రోజుకి రెండుసార్లు వ్‌ మ! క్షం ]

146 ఆయుర్వేద చికిక్స

ఆహారముం$=

పాలు జాన యివ్వవచ్చును జ్వరము తగ్గిన తరువాత పాత బియ్యం: కొకర, వీర అరటి పొట్ట, చారు ఆహారంలో ఉపయో"ంచ వచ్చును నియమములు 1=

పడకపై వేస అకులు వేసి పైన పడుకోబెట్ట వలెమ పసుపు సీళ్ళ్గలో ముంచి ఆరవేసిన బట్టలను పడకకి వాడవలెమ. జ్వరము తగ్గి పొక్కులు మాడిన తర్వాతనే స్నానము జేయించవళిమం వ్యాధి నిరోధమ. -

పొంగు కన్పించిన యింటిలోని వారందరూ “*వేపరసం” 10 మి లీ, (శ్రాగవలెను.. వేపాకుట వేసి కాచిన సీటివి స్నానము చేయుట వేప క్‌ పువ్వు వేసిన చారు (శ్రాగుట మంచిది దీని వలన వ్యాధి రాకుండా కాపా డును ఒకవేళ ముండే ఆ వ్యాధి సోకివున్న యెడల ఉధృతవు లేకుండా త్వరలో నివారింప బడును

ఆటలమ ్రై- 0210168207

ఇది కూడా పిల్ల లకి వచ్చు సాంకమిక వ్యాధి దీనిని లఘు మనూరికొ అందురు ఇది జ్వరముతో (ప్రారంభమయి, రెండు రోజు లతర్వాత ముఖము మీదను, చాతీ మీద మిలిన చోట్ల కూడా గుంపులుగా కండలు (నీట్‌ పొప్కులుు బయలు చేరును. కొన్ని అగ్గుమన్నను, మంకొన్ని కొత్తగా పుట్టు చుండును పొక్కులు చీము పట్టవచ్చును ఈ విధముగా 10, 15 రోజుల వరకు ఈ వ్యాధి లక్షణములు కన్చించను పెద్దలలో

" కూడా ఈ వ్యాధి తరగదు” కన్చించును.

ఆయుర్వేద అం'పేః శే(7

బికిత్స :=

*'పొంగు"కి తెల్చిన చికిత్సలనే చీయవలయుమ ఆహారము :=

జ్వరము తగ్గిన తరువాత సాధారణ భోజనము యిస్వవచ్చును నియమములు :=

పొక్కులు గోపట చితుపుట చేయకూడదు. బెండ్లు మచ్చలు

ఛి

వడినెమ్మదిగా చర్మములో కలిసిపోవుమ మచ్చలకి (పత్వేకంగా ఏమీ చేయనవసరము లేదు చలిగాలిలో తిరుగ కూడదు పకుపులో ముంచి ఆరబెట్టిన ఐట్టలనే పడకకి వాడవలెను, వేప అకులు మీద పరుండ బెట వళము ఇండ్లలో వేస వాయువిడంగాలు చూర్ణము బేపి పొగ వేయవలెవ వ్యాధి నిరోధము 1- “పొంగు చూడుడు విశేష చికిత్స :-

వ్యాధి తగ్గిన తర్వాత వీరసము, దగ్గు విరేచనములు వద్చే అవ కాళం కలదు, కమక వానికి తగిన చికిత్స చేప, పిమ్మట బంవరనములెవ

జ్‌ వో! మ్‌ అళ్వగంధాది లేహ్య చ్యనన (పాశ, కమ వృద్ధి లక్ష్మీవిలాసరస్మొద శన కబొషధములు కోన్ని రోజులపొటు యివ్వవలెనీ. జా మసనూచి*ఏ్‌2211-20%

దీనివి “విన్నోటకి “బృహన్మనూరీకా* అని ఆందుప. ఇది భయం కరమగు సాం్మక్రమిక వ్యాధి. మనూచి అటలమ్మ, పొంగు వ్యాధులకు చికిత్స చేయకూడదనే మూఢ నమ్మకం (ప్రజలలో వంది మనూరికొ వ్యాధుల గురించి (ప్రాచీన భారతీయ వైద్య శాస్త్రవేత్తలకు బాగ తెలసు, టీకాల సిద్దాంతాన్ని కమగొన్నది జన్నర్‌, కాచ్‌, పాళ్చర్‌_వీళ్ళకాదు. జన్నర్‌ కి మూడువేల సంవత్సరాల పూర్వమే మళూచి కండల రసాన్ని

క్ష48 ఆయుర్వేద చికిత్స

ఇనాక్యులేట్‌ చేయుపద్దతి భారతీయులకు తెలుసు. దీనివి గురించి శాక్తేయ మైన "శస్టకల్ప(దుమ* అనే (గ్రంధంలో చెప్పబడినది,

బుతుధరములైన శీకోష్టాదులు వ్యత్యస్తముగా పుండుట, తీక్‌ణ మైన పదార్ధములు "సేవించుట, ఆహార విహారములలో మార్చు వీని వలన రక్తపిత్తము వృడ్డిచెందిస్ఫోటక వ్యాధి కలుగుతోంది, ఇది దోష (ప్రాధా న్యళమ బట్టి ఎనిమిది రకొలుగా విభజింపబడి నది.

చలికో తీవ జ్వరము (ప్రారంభమయి (105% వరకు ఉండవచ్చు) మూడనరోజు పొక్కులు కన్చించుమ. తలనొప్పి, నడుమునొప్పి, వాంతులు కూడా వుండును. రుది తెలియక పోవుట, శరీరము కంది నట్లుండుట కల్గును, ఇది మొదటి దళం

రెండనదళలో పొక్కులు పెద్దవై పాలవంటి రసియుండు కుండలు (మసూరికలుగా మాద్న. చెందును ఈ పొక్కులు పెద్దవిగా వుండి పొక్కుల పైశ్స్‌సల్లము కల్గియుండమ. తర్వాత కుండలు పగిలి రసి కొరి* పండు వడును అవి చెక్కులు గట్టి రాలిపోవును

మూడవధళలో జ్వరము తిరిగి వచ్చే అవకాశము కలదు. సంధి (ప్రలావము కూడా వుండ వచ్చుమ పుంథ్గ మండి రపికారి చెప్కుకట్టుటతో వ్యాధి నిమ్మశించును స్వర'పేటికవాపు, నిమోనియా, హృదయకోళ వ్యాధులు, నాడీ వ్యాధులు, న్యేశములందలి శ్వేత, కృష్ణపటలనుల పై పుండ్లు ఏర్చ్పడుట_-యివి ఉప్యద్రవములుగా రావచ్చును.

విగివిడిగా కుండలు వచ్చురకము శేలికగా తగ్గుతుంది. కుండలు దగ్గరగా వుండి పెద్దవై ఒకదానికొకటి కలిసిపోయి వుండే రకము (ప్రమాద మైవది, నల్లగా వుండే పొక్కులు, రక్త (ఫావములు వన్న యెడల మిక్కింలి (ప్రమాదకరము. పుండ్ల వలన ఏర్పడిన మచ్చలు శాశ్వతంగా వుండును.

ఆయుర్వేద అంటే? 19

చికిత్స వ్‌

శే పసుపు, మాని పనుపు వట్టివేరు, దిరిశన; తుంగముప్పలు, లొద్దుగ చందనం, నాగకేసరములు, చేదు పొట్ల, పష్కర మూలం, చిరర్రివేరు వీనిని కషాయ విధినికాచి రోజుకి 56 సాద్ద 10మి లీ చొప్పున యివ్వవలను,

లేదా

వంచతిర్హైది పానవము 10మి లీ /రోజుకి ఏ6 సార్లు పుండ్లు పడినప్పడు:ః

(తిఫల కషాయములో తెల్ల గుగ్గిలము కలిసి పుండు కడుగవలెనుం కడిగిన తర్వాత వేపాకు, పనుప్పు నూరి పుండ్లకు రాయవలిను

స్నానానంతర ఉప(ద్రనములకు తగిన చికిత్స చేయవలెను. వ్యాధి నికోధకము ఫఅ (016001 0 ౪6౫1960

వాక్సినేషన్‌ చేజుట (టీకాలు వేయుట) ముఠ్యము పంచ తికక్త కషాయం లేదా విం పంచక కిషాయను ఉదయం, సాయంత్రం 15 మి.లీ చొప్పున మూడు రోజులు (క్రాగవళను గుగ్గలం, సాంబ్రాణి, వేప వెదురాకు, తులసి అకు, అతినన, సరస్వతి అకు ప్రొ ప్ప తిరుగుడుపువ్వు వీవివి చూర్షించి గడులలో ధూపము వేయవళెిమ ఆహారము :__

పండ్లరసములు జావ, పాలు కొబ్బరీవీదృ మొదలైన (దవా హారములు యివ్వ నవచ్చుమ, జ్వరము తగ్గిన తరువాత మజ్జిగ అన్నము "సెట్టనచ్చును దోన, అరటి, పొట్ల వీర, ఆకుకూరలు, పెసలు, కందులు- యివి వాడ వమ్చమ.

150 అయర్వేద చికిత్స నియమములు ;=

రోగికి వేవమండలకో విసురుట పడకపై 'వేసఆకులు వేయట శ్రేయవలయును, పడకకి, ధరించటానికి కూడా పనుపులో ముంచి ఆరవేపిన బట్టలనువాడవలెను, పుండ్లనుగోవపండా జాగత్తలు తీసుకోపలెమ, వ్యాధి తగ్గినవ్పటికీ రెండు నెలల విశ్రాంతి అవసరము *ఉ ఓ. “(ట్రాపికల్‌ మైడికల్‌ జర్నల్‌" 15 వజూన్‌ 1922 వ తేది పంచికలో డా॥ సొందన్‌ ఈ ఏధంగా (వ్రాసారు

జగ్గౌసంం గ౬0059406 376219 060016 ౮౦౦0ల: (06 0609 03826 6 90011 0౫ 6 1002126108 కే [00 ౧06 23016 0 (6 2002 ౧418”

*దెన్నరుకు మూడువేల సంవత్సరముల పూర్వమే హిందువులు అవు దూడలందు తయారుచేయబడిన మసూరికౌ కుండల "రసముమ “ఇనాక్యులేట్‌” చేసి మశూచి వ్యాధిని విరోధించుచుండిరి *

డా? హ్య్యూలిట్‌ (141 60 మాటలలో “౪200102102 7723 10072 10 2 003510 20 ౨142677296201 ౨0 బేంజగం00 06. 016 [1090014165 ౯”

*హిప్తో(కేట్స్‌క్‌ పూర్వమే (ప్రసిద్ద వైద్యుడైన ధన్యంతిరికి *వాక్సీనేషన్‌ విధానము గురించి కెలియను” కె శద్దకల్ప(యమంలో య

'ఢేమ స్తన్యమసూరీవా, నరుణాంచ మసూరికొ

శడ్డలం బాహు మూలాంచ శస్తాాంతేన గృహీతవాన్‌ ॥

బాహు మూలేచ వప్తేేణ రక్షోత్సత్సి కరేణచ

శజ్జలం రక్ష్తృమిశితం స్పోటక జ్వర సంభవమ్‌ ॥

*అవు స్తనములపైన మహచి పొక్కులు కలిగింది, వాటి పొమ్కుు

ఆయుర్వేద అం'పే? కేక] మంచి రనమును కత్తి అంచుతో తీసి మానవుల దాహు మూలమున శత్తిచే గాయము చేసి ఆ రనమును అంటించవలెను రనము రక్షృముతో కలయునట్లు జేసిన యెడల మనూరికా బ్విరము వచ్చును, మృదృషణ_మవ్రితినుట ఖు

అజీర్ణము వలన రక్త క్షీణత యందు నులిపదగులు, ఎలిక

పాములు వుండుట $వలన పలలలో శ్ఞమట్ల్‌ బలపాలు, "నామనుడ్డ యివి న్‌ ళం ల ది

తినాలనే కోరిక పుడుతుంది. మట్టీ మొదలైనవి తినుటలో అనేక యితర వ్యాధులు భూడా వచ్చే అవకాశం కలదుం చికిత్స*=

అజీర్ణము రక్త క్షీణత వలన మట్టితినే వారికి _ కే కొసీససింధూర 50మి (గ్రా శేనెళో రోజూ రెండు పూటలూ ౨ కొంత లోహ 50మి (గ | 'వేయాలి

నుసి పుపగులు, ఎలికపొములు కన్నించినట్లయితే._ 1 విడంగాది చూర్ణ 1 భాగ/రోజూ ఉదయం శేనెరోం 2 కాపీప పింధూర 50 మి (గా/రోజూ ఉదయం, సాయం్మతం తేనెతో ఆహారము;=

పండ్రరసాలు మెదలైన పొష్టికాహారము యివ్వవలెను మామూలు భోజనము పెటవచ్చుమ.

ప!

నియమములు:

దీనివలన ఇతర వ్యాధులు కూడా వక్సే అవకాశం వుంది, జాగత్తగా చికిత్స జరగవిచో *పాండు" వ్యాధి కల్లుతుంది. సాధ్యమైనంత వరకు పిల్లలని మట్టిలోకి వెళ్ళు వీయకూడదుం వాళ్ళు ఆడుకునేవ్వుడు ఓ కంటి కని పెట్టివుండాలి.

నిం క _ఎంల వ్యాధులు బహిష్టు నొప్పి = (౨2౨2 వశలుంట4640%) రజః కృచ్ళ అని చెప్పబడే ఈ వ్యాధి రజోశోషము వలన కలుగు తోంది మలమూ,శ్రాది వేగముల నిరోధించుట వలన అపాన వాతము వృద్దిచెంది ఈ వ్యాధిని కలిగిస్తోంది ముఖ్య లవణాలు:= బహిష్టు సమయంలో భరించరాని పొత్తి కడుపు నొప్పి, అస్టిమితము వుండును. మల చిద్ధకమ కూడా వుండవచ్చును తలనొప్పి వుండును. కడుప్పనొప్పి తెరలు, తెరలుగా వుండును బుతురక్తృము గడ్డలుగా వెడలుట లేదా కొంచెముగా కనిపించి మరల కొకపోవుట వుండును దిహిష్టు చాలా ఆలస్యంగా కొని, ముందుగా కాని కావచ్చును (పతిసారి ఈ నొప్పి వచ్చి తదనంతరము ఈగ్గుచుండును బహిష్టు సమయానికి రెండురోజులు ముందు విరేచనకర బొషరము యిన్వవలెను 'హేర్చోల్యాక్స్‌ 3 బిళ్ళలు లేదా (త్రివృల్‌ చూర్ణ5 ట్రా, పె వాటీని రాతి పడుకునే నుందు గోరు వెచ్చని నీటితో ఇవ క్‌ తి వలిమ. (దిపొష్టు తేదికి ముందు ఒక్కరోజు మ్యాక్రమే) శ. రజః (వవ్నర్తిని వట్‌ 2 బిళ్ళలు, 2. కుమార్యాసవ 15 ౧1.

అయుర్వేద అంపీ? క53 ఐపొష్టు సమయానికి 10 రోజుల ముందు మంచి ఉదయం. సాయం[తం భోజనం తరువాత వాడవలెను. త త లే //. న 1 // ౭ / న | / | రె ఇ ॥ | కక. | క!

1. యోని 2 పవీజ కోళములు
2. గర్భకోశపు మెడ (360% 0 ఆలయ) 4 అండవాహిక నాశములు ఆహారము ?- దుంప గుమ్మడి వంకాయలు, తినకూడదు బూడిద గుమ్మడి, బొప్పాయి వాడవచ్చు వెల్లుల్లి ఇంగువ అవారములో ఎక్కువగా ఉప యోగించుట మంచిది కొవ్వుగల పదార్థాలు తగ్గించవలెను, మలదిద్ధకము కలుగకుండ జా్యగత్త పడవలెనుః రోగికి మానసిక వత్తిడుల వలనకూడ ఈ వ్యాధి కలుగవచ్చును. కనుక మానసిక ఆందోళన లేపండ నంధు మి్యతులు చూడనలెమ. (ప్రతిరోజు ఒకటి, రెండు మైళ్ళు నడక వలన గర్భాశయ కండరాలకు తగిన వ్యాయామము కలుగుమ.. 20]

క్షే54 ఆయుర్వేద చికిత్స శద్వారా వ్యాధి నివారణ కలుగును బహిష్టు సమయములో విగ్రాంతి అవసరము, తెల్లకునుమ ((లుకోరియా) గ్‌. దీనిని “శ్వేత (ప్రదర* అందురు కఫదోష (ప్రధానముగా ఈ వ్యాధి కల్గుచున్నది. యోని మార్గమునుంచి తెల్లని జిగట గలిగిన (ద్రసము ఫ్రవించుచుండును, అపరిశుభ్రత దీవికి ముఖ్య కారణము, కొందరిలో బహిష్టు ముందు తెల్ల కుసుమ కనిపించి తర్వాత ర్నక్త్యసావము కలు గుమ మరికొందరిలో ఎపుడూ కనిపించుచుండవచ్చును ఒక్కాక్కపుడు “అమీబా” కూడా కారణము కానచ్చుము నడుము నొప్పిహడా వుండ వచ్చును దీర్హవ్యాధితో జననేంద్రియములో దురద వుండ వచ్చుమ కంటిచుట్టూ చర్మములో నల్లని వలయము ఏర్పడును ల్‌ లా చికిత్స:.- తంగేడు ఆకు 250 (గా. తుమ్మభెక్కు 253 (గా ఒక లీటరు వీళ్ళలో నేసి 1/2 లీ. అగునట్లు మరశకాచి వడబోని ఆ నీళ్ళతో రోజుకి 2 3 సార్ల యోని మార్గమమ కడుగవలెను,. (డూషింగ్‌) క. లూకోల్‌ (10001) బిళ్ళలు 2 రోజుకి 4 సార్త ళం లేదా 2, చంద్ర (పభావట్‌ 2 మాతలు రోజుకి3 పొర్లు వొడ అళోకారిష్ట/వదారారి 15 [1 వలెను, చీర్ధకాలంగా ఉన్న యెడల :. క. రజిత చంద్రోదయం 50 మి (గాం తేసళో రోజుకి (వవాళ భన్య 50 మి(గాం 3 సార్ల వచ్చకద్పారం 50 మింగా.

ఆయుక్వేద అంపే? క్ష్‌ 2 అళోకారిష్ట లేదా లో(ద్రానవ 15 మ! ఉదయం రాధి భోజనం తరువాత సమంగా నీళ్ళు కలిపి (తాగవలిను, ఆహారము 3 మామూలు భోజనం చేయవచ్చుమ చింతపండు కారం తగ్గించ

• వలెమ, మలదిద్ధకము కలిగించే వదార్థములను తినకూడదు. నియమములు ?= పరిశభత ముఖ్యమైనది. పతిరోజూ యోని మార్గముమ గోడు వెచ్చని నీటితో కభముగా కడుగపలెను విడిచిన వస్త్రములను ఇతరుల వస్త్రములను కిట్టరాదు, స్నానమునకు చెరువులు దొరువులలోని నీళ్ళ వాడ రాదు, తప్పనిసరి పరిస్థితులలో సీబ్గ కాచి వాడవలెను మలబద్ధకము కిలుగకుండా జా్టగత్త పడవలెను ర్‌ ప్తి కుసుమ (ఏకీలంగ2811) దీవిని రక్త్యప్రదర అందురు పిక్రాధి్య్యముచే. ఈ వ్యాధి కలటగు చున్నది, బహిస్టు సమయంలోర _క(సావము ఎక్కువగా అగును 15, 20 రోజుల లోపలే వెలుసలుండుట జరుగును కొళ్ళు నొప్పులు, తల నొప్పి, అధిక నీరసము ఉండుము పొత్తికడుపు లాగుచున్నటుండుము.
• నడుము మలుగులు నొప్పిగా వుండుమ. అధిక రక్త్యసావము పలన శరీ రము పాలిపోయి? గుందెదడ్యు ఆయానము కూడా ఒకో[సారి వుండుమ. గర్భాశయ వల్మీకము నందు కూడా (కమదిద్దం కాని రక్ష (సావములు కలుగుమం క గా
• చికిత్స := పీ శాల్మలీ చూర్ణ 2 (గా. | పటిక బెల్లం పొడి పాలమీగడ కలిపి లాళ్లై చూర్త 2 (గా. | దానితో రోజుకి 45 సారు చేసుకో న! [వవాళభన్మ 1/2(గా. | వాలి. లేదా బియ్యం కడిగిన వీళ్ళతో “వేసుకోవాలి

న ఆయుర్వేద చికిత్స లేదా 2 (ప్రదరాంతక వటి / అళోకాదివటి 2 మాత్రలు అళోకారిస్ట / లో(ద్రాసవ 15 (|! లేదా 3. స్వర్ణ మేహవంగ రాజీయము 200 108 శ్రేనెళో రోజుకి ఫా పచ్చ కర్పూరం 100 ౧08 సొర్డు వాడవలెను. ఉశీరాసవ 15 1. ఉదయం, ర్యాతి భోజనం తర్వాత వాడవలెను. మై మందులమ రోజుకి 3, శీసార్లు వాడవలెను. దీర్షవ్యాధులలో 2, 3 నెలల వరకు వాడవలపి రావచ్చును. ఆహారము:

• వేపుడు కూరలు, ఆన కారం తినకూడదు. కొకర, గోంగూర బొప్పాయి? వెల్లుల్లి నుసాల వస్తువులు తినకూడదు పాతబియ్యం పాలు, నెయ్యి గోధుమ దానిమ్మ, నేరేడు, ఆరట్‌, ఉశిరిక మొద్యలైనవి తినవచ్చును. నియమములు?

ముఖ్యముగా లెండీ [058 అవనరము ర్నక్త్యస్రావమ ఎక్కువగా వున్నపుడు కొళ్ళ వెపున మంచము కోళ్ళషకింద రాచ్ళ ఎత్తుగా పెట్టి ఏట వాలుగా వడుకోబెట్టవలెను మంచమ్ను వద్దనే మలమూ/త విసర్జనకి ఏర్పాట్లు చేయవలను. ఎక్కువపేపు గొంతు కూర్చొమట, ముక్కుట చేయకోడదు కోవము విచారము, మొద్నలైన మానపికాందోళనలు పవికి రావు వ్యాయామము (ప్రయాణము చేయరాదు ఎండలో తిరడుగకూడదుం చల్లవి పదార్థాలు, చల్లని పీడ వాడవలయును

ఆయుర్వేద అం'పే? క్ష? గర్భోతృత్తి లేకపోవుట వంధ్యత్వము- "సైరిలిటి ల గర్కోత్స త్తి కలుగకపోవటానికి అనేక కారణాలు కలవు స్త్రీలలో శర్భాశయ వ్యాధులు, అండవాహికలకు అవరోధము, అండము 0780 తయారుగాకపోవుట, మొద లైన కారణాలవలన పంఠానోత్పత్త్తి సామర్థ్యము లోపి స్తుంది దీనినే వంధ్యత్వము అందురు. సా వంధ్యత్వము రెండు విధాలుగా చెన్నవచ్చు. మొదటిది స్తీ జననేం [ద్రియములో కలిగెడి అవరోధము వలన ఇది శత్ర. చికిత్సచే సాధ్య పరుమ. రెండవది వినాళ (గ్రంధులు సరిగా పనిచేయలేకపోవుట వలన లేదా యితర వ్యాధులవలన- దీనిని మందులడే చికిత్స చేయవచ్చును. బహిన్హు దోషమువలన కలుగు నంధ్యత్వమువకు

1. పుష్యామగ చూర్ణ 2 విళ్శలు 2 అళోకొరిష్ట 15 మ] పై మందులను ఉదయం, రాత్రి భోజనం తర్వాత కొన్ని నెలల పాటు వాడవలెమ అండము ఫలదీకరణమునకు యోగ్యముగా లేనపుడు
2. కళ్యాణఘృత 10 మ1. ఉదయం ఒక కప్పు పాలకో 2 మహా(్రాక్షది చూర్ణ 3 (గాంఉదయం సాయంం తేనెళో "వేసుకోవాలి.
3. అళోకారిష్త -లో(ద్రా 15 [1 ఉదయం, రాత్రి లోజనం నే న్‌ +తర్వాత వేసుకోవాలి.

క58 అయుర్వేద చికిత్స పై మందులు వాడుతూ బలాత్రైలాలతో ఉత్తరవప్తి (7681328 కంయ2) చేయవలెను. పదే పదే గర్భస్రావము లగుచున్నప్పడు

1. కళ్యాణఘృత 10 1 ఉదయం ఒక కప్పు పాలతో 2 లాజి 1ేగగాల శాల్మలీ 1(గా. (ప్రవాళభస్మ 1/2 (గాం. గోమూ[తళిలాజిత్‌ క్షే/2 ౮ ఉదయం, సాయంత్రం భోజనం ముందు శేనెళో వాడాలిం వె మందులను వాడుతూ పతిసారీ బుతు స్నానం తర్వాత నుంచి ఐదు రోజులపాటు లక్ష్మణ వంజి లేదా స్వ్యతజీవి మూలికమ సమూలముగా - దంచి రసంతీసి 3 స్పూమల రసం ఆవుపొలలో కలపి (శ్రాగించవలెమం ఆహారము: పండ్లు, పాలు, తీపి పదార్థములు ఎక్కువగా స్వీకరించనలెను. ఉష్ణవీర్యము గల పదార్థములను తొంచవలమ (క్రొవ్వును పెంచే అవా రము తీసుకొనరాదు నియమములు := స్ధూల దేహము వలన కలిగెడి వంధ్యాశ్వమునకు స్థాల్యము తగ్గు టకై వ్యోయామము చేయవలయును ఆహార నియమాలు పాటించుట కల- ముఖ్యము. స్తన్యములేకపోవట పాలు తపోవుట లేదా అసలు తయారుకాక పోవుట జరుగుమ అవర లోపము వలన, లేదా కొన్నివ్యాధుల అనంతరము పాలుతగి పోవడ్చుమ దీనినే స్తన్యక్షీణ మందురు. లి

ఆయుర్వేద అంపే? శైక9ి చికిత్స £- శళావరి కల్బ కె లౌ | ఉదయం, సాయం[తం లేదా [| పాలళో వేసుకోవలిము. శతావరి లేహ్యు 10. |] లేదా ఉదయం, ర్యోత్రి భోజనం తరువాత కీర వరిని 15 01 | (ాగవళెమ ం ఆహారము,: పాలు గోధుమ పండ్లు, బొప్పాయి ఎక్కువగా ఉపయోగించే వచ్చును, నియమములు; ఉప్పు కొరం శరించనలెమ కైరయుక్త మైన పదార్హములు తీసు కోరాదు. 9 దుష సన్యము త అజాత తల్లి బిడ్డకు పారిచ్చు కొలమంతయు ఆహార వియమములు పాటించవలెను. విరుద్ధాహార జీవన వలన, అమిత భోజనము వలన, అకాల విద శగిన వ్యాయామము. లేకపోవుట వలను పరిషభత లోపంచుబవలనః పాలు దోషపూరితమగు చున్నవి. దీనినే “దుష్ట స్తన్యము” అందురు. దోష (ప్రాధావ్యముగా వాత, పిత్త కఫ సంసర్గ సన్నిపాత దుష్ట స్తవ్యములని వాలుగు విధములు ఇట్టి పొలము (క్రాగుట వలన బిడ్డకు ్‌వోష జవితమైన వ్యాధులు కలుగుచున్నపిం కమక తల్లికి స్తన్య దోష నివృతత్తికై మొదటిగా చికిత్స చేయవళిను వాత దోష స్తస్యము కొంచెము వగరుగా నలపు, ఎరుపు రంగు కలిగనవిగాః మరగ కలవిగా వుండును, శీలికగా పండును. కొంచెము వాసన కలి* వుండును నీటిపై శీలే గుణము కలిగి వుండును.

1160 ఆయుర్వేద చికిత్స పిత్త దోష్తస్తన్యము చేదు పులుపు, కారము రుచులు కలిగియుండి రగా, వల గా, ఆకుపచ్చగా, సీలముగా యుండుము, నీచు వాననగానీ, భా ఈ క్షపు వాననగాపీ కలిగియుండును. వీటి యందు పాల చుక్కలను వేసిన -వచ్చవి చారబు కనిపించును. కథ దోషస్తన్యము ఉప్పగా వుండును. మిక్కిలి తెల్లగా, జిగురు గలిగి వుండును (కొవ్వు వానన కలి& మిక్కిలి చిక్కగా వుండును, నీటి యందు వేసిన ముమగు స్వభావము కలిగి యుండుమం రెండేపి దోషములు కలయిక వల్ల వివిధ గుణములు కలుగుమ. "అది సంవర్గ సన్నిపాత దుష్ట్రద్దన్యము, చికిత్స: వాత దుష్ట్రస్షన్యమునకు

1. షశ్రివల చూర్ణ 2 మ్యాతలు,
2. దళమూలారిష్ట 15 మి! పై మందులు ఉదయం, ర్యాత్రి భోజనం తర్వాత 'వేనుకోవలెనుం "పిత్త దుష్టవన్యమునకు శే. కారిబొది రసాయనం క5 మ, వై మందుమ రోజుకి 2 పార్ద, కథ దుష్ట్రన్దన్యమునకు
3. వంచకోల కషాయము 15 1. (పిన్నష్ళ, మోడి, చవ్యము, చిత్రమూలము, శొంఠి (వతిరోజు భోజనం శర్వాశ 2 పూటలు వాడవలెను.

ఆయర్వేద అంపే ? 161 సంసర్ష సన్నిపాత దుష్త సన్యమునకు లక్షణములను బటి 'పె ళి బెవావి న వ

చికిత్సనే చేయవలయును. ఆహారము;

వబ పాలు, గోధుమ, పాతబియ్యము ఉనయోగంచవచ్చుము కారం, ఉప్పు, పులుసు ఎక్కువగా తీసుకోరాదు ఆవిరంలో అల్జం ఉప యోగించుట మంచిది. సా నియమములు;

క్యుభ్రముగా స్తనములు కడిగిన తరువాతనే పిల్లలకు పొలు యివ్వ వలెను మల బిద్ధకము లేకుండా చూనుకోవలెను. ఆహార విహారములు (క్రమబద్ధముగా ఉండవలిను, కనీస శారీరక వ్యాయామము ఉండవలెను.

సూతికొాజ్వరము_బాలింత జ్వరము

(ప్రసవించిన స్త్రీలలో భాతి నొప్పి, తలనొప్పి, పొల్తికడుపు యోవి మార్గము విపరీతమైన పోట్లు కలిగి యుండును. జ్వరము, దాహము, వణుకు కూడ ఉండవచ్చుమ శరీరము బరువుగా వుండుట, వాపు, అతి సారము కూడ వుండనచ్చును డీవికే సూతికొ రోగము లేదా సూతికొ జ్వరము అని పేడ. చికిత్స;*

1. నూతికా భరణరనం ఒర మా

2. (క్రికటు కషాయం 15 ౧1,

వై మందులను రోజుకి 3 సార్లు ఇవ్వవలెమ,

21 |

162 ఆయుశ్వేడ చికీత్స

అతిసొరము ఉన్నప్పుడు ;=

1. వొాఠ గంజాకుశ రస ఒక మొత

డ్డ జీరాకొద్యరిష్ట 15 ౧1

సె మందులను అతిసారము తగ్గేవరకు తి 4 గం॥ ఒకసారి వేయవలెను. అఆహారము:-

జ్వరము ఉన్నప్పుడు పైంధవలవణము? ళొంకి; మిరియాలు 'వేసిన పేలాల జావ లేదా గోధుమ జావ ఇవ్వవచ్చును జ్వరము తగ్గిన తరు వాత మామూలు భోజనం యివ్వవచ్చును. ఆహారంలో ఆల ౦౪ వెలులి,

ఉరి ళాల

ఇంగున ఉపయోగించవలిమం _ నియమములు;-

దుంపకూరలు, గుమ్మడి, బెండ, 'పెర్రుగు వాడకూడదు, ఆమిత భోజనం, లంఘనం చేయకూడదు, వగటిని[ద చన్నీటిస్నానం, చన్నీటి

. పానం పనికిరావు కల వాతానరణమునందు తిరగకూడదు వేవిళ్ళు షెశ్‌00108 వ్‌!00653

సాధారణంగా నెల తప్పిన తపవాత 5 6 వారాల మంచీ వేవిళ్ళు (ప్రాఠంకమగుమ. తినిన ఆహారము జీర్ణము కాకపోపుట, తలనొప్పి కడుపులో షతివ్పుట, వాంతులు వుండును వినాళ (గంధుల మండి తయా రగు పదార్థములు రక్తములో కలియుట వలన వాంతులు, వికారము కలుగు చున్నది, 5 6 మాసములు వచ్చేవరకు ఈ లక్షణాలు కనిపించును చికిత్స క్‌

మాదీఫల రసాయనం 5 1. తరచుగా యివ్యవచ్చుమ

ఇ ఆయుక్వేద అంపే? 163 సీరసం అధికముగా ఉన్నయెడలః- న్వర్ణ సింధూర భూషభ రవ 50 మి (గా కేనెళలో రోజుకి 3 సార్తు న! మాతులుంగ రసాయనము 5మిలీ ఇరోజుకి 34 సార్లు యివ్వవళెమ ఆహారము: మామూలు భోజనం యివ్వవచ్చును వాంతులు ఎక్కువగా వన్న యెడల తేనె, నిమ్మరసం కలిపి కొంచెం కొంచెము (కాగించవలెను, వళ్ళ రసములు కూడా అప్లే యివ్వవలెను. (దవాహారములు ఎక్కువగా. వాడ నలెమ., నిమయములు:- విదా భంగము ఉండకూడదు. ర్యాతి భోజనము 'పెందలకడనే (7గంటలకే) జీయవలయును. మల దిద్ధకము భేపండా చూసుకోనవలిను టే క చర్మవ్యాధులు-సుఖవ్యాధులు చో కుష్లు (122203) ఠి కుష్ణు వ్యాధిని ఏడు విధాలుగా అయుర్వేదం 'పేర్కొంది. క. కొపాల కుష్టము, 2 బొదంబర కుర్పమా, 3 మండల కునషము, 4 బుక ఇహ్వ నీస్టము, 5, పుండరీక భూము 6 ద్యదు కుర్ణవ్‌. విద్మ కుష్టము, 7 కాకిణన్నికా కష్టము. అఆధునికులలో భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నన్నటికీ (పరానముగా అంటు వ్యాధి కలడి అని రెండు రకములని, చెప్పుతున్నారు నునో కువ్ఫవ్వ భన్నియు దోష స్రైషమ్యముతే పుట్టమ

క6శీ ఆయుర్వేదచికిత్స

హ్యాధి ముఖ్య లకణాలు:.

చర్మము నందు పొడలు చర్మపు రంగు మారుట, పొడలందు స్పర్శళ్ళానము లేకపోవుటవుండును. వొప్కులవలెగాని పురిపిరి కాయల వలెగొవి శవగ గింజల వలెగావి పుండు సిటకలు చర్మముపై వచ్చి వికృత ఆకొరము కలిగి వుండును. నరముల వాపు నొప్పి వుండును, వ్యాధి తీవ రూవములో కాబ్ళ చేతుల వేళ్ళు పుండ్లు పడి వూడి పోవుట ముక్కు సొట్ట వడి తివివేయట వనంభవించును

పష్టు రోగము కలవారిళో సన్నిహితముగా పుండుట వలవ, వారిని శాకుట నలన ఈ వ్యాధి కలుగుతుందని అధునికులు భావిస్తున్నారు ఇది వంశ పారంవర్య సం[క్రమించదని పీరి అభ్మిపాయము ఇదినంళ పారం వర్యంగా సం[కమించునని, ఆయురే స్లదజ్జులు చెపుతున్నారు. కుస్తు వ్యాధితో బాధపడు భార్యా భర్తలకు, కక కోణితములు దుష్టమై వుండును. వారికి నించిన శిపపుకు కుష్తు రోగము రావచ్చునవి అది క్యకజ కష్టమవి అయుర్వేద (గంధాలు తెలియదేయుచున్నాయి. అనుభవము నందు కూడ ఒక శరము వదిలి మరొక తరములో ఈ వ్యాధి నసంభవించుట చూచు చున్నాము,కనుక ఇది కేపలం తాకుట వలన వ్యాపించునను వాదము నిలువ బాలదుం

పాపముల వలన, గురు(నోహము, దొంగతసము పీనివలన కష వ్యాధి కలుగుతుందని (ప్రాచీన శాస్త్రజ్ఞులు చెప్పాడ. దానికి కారణము లే పోలేదు, పైన తెలిపిన పాపకర్మలు చేయడానికి కామ, (కోర, లోభ, 'మోహ; మద, మాత్సర్యములే కారణము, అ అరిషర్‌ వర్గము వలన, మనోవై కల్యము 8లిగి, (త్రిదోషముల, వమతౌల్యస్థితి చెడుట వలన వ్యాధులు కలుగుతున్నాయి. మానసిక ఆందోళనల వలన చర్మ వ్యాధులు వస్తున్నాయని ఆధునికులు భావిస్తున్నారు, అదియుము కాక్క పొమాదిక సీతికోనం ఈ విధంగా చెస్పివుండ వచ్చుమ,

అయర్వేద అంపే? శే05

(త్రిదోషములు (పశ్యేకించి ఒక్కొక్కటి, (వధానముగా వ్యుదే కించుట వలన, దోషములు రెంగింటి కలయిక వలన 1తిచోషముల మూడున్నూ ఉగ్నదేకించుట వలస ఏడు మవహాకుష్టవులు కలుగుచున్నవిం శరీరముపై కుండ 'పెంకువలె మచ్చలు కలుగును అ మచ్చల యందు “స్పర్శజ్టానము, దుకదపుండదు. మచ్చలు శీఘ్రముగా వ్యాపించును (కపాల కుష్టము), మేడిపండు ఆకొరము కలిగిన ఎ(రని కమిలినరంగు కల్షినదర్మ్శము, రాషరంగులో గల వెంట్రుకలు పుండుమ మంట కొాప్పివుండును ఇట్టి పిటకలు అతిత్వరగా పుట్టి వగిలి చీము, రక్తృము (స్రవించు చుండును, (బౌదందిర కుష్టము) తెల్లని ఎ(రని రంగు కలిగిన నీరుకో కూడి యన్న లీగ్‌ వుండు పొగలు ఒ5కదానిరో ఒళటి కలసి వుండును, దురద టశ్రీములు అనేకముగా వుండును. పొడల అంచులు పసుప పచ్చగా వుండుమ్‌ (మండల కుస్టము) ఎలుగుబంటి లేక దుప్పి నాలుక వంటి అకారము గల చర్మ వ్యాధి పొడలు గరుకుగా చుట్టు నల్లగా వుండి మధ్యలో ఎరుపు రంగు కలిగి వుండును పొడలు చర్మముకన్నా ఎత్తు కలిగి వుండును మంట, నొప్పిః (పావము కలిియుండి, గట్టిగా వుండు పిటకలు ఉద్భ వించుము వీటి యందు క్రీములు మిక్కుటముగా యుండుము, (బుక జిహ్వ కుష్టము తామరాకు ఆకారము 8లిగి చర్మము కంటె ఎత్తుగా "మండి ఎల్‌వి చారలుగల పొడలు ఏర్పడును. పొడల చుట్టు వ్మ్‌రవి రంగుకో మండును, ఇవి వగిలి చిక్కనైన వీరు రక్తము (స్రవించు చుండుము (పుండరీక కష్టము), ఎ(ర్రని రంగుగల మచ్చలు ళరీరమంతా వ్యాపించీ ఒక దానికో ఒకటి కలుసుకొమచుండును, దురద వుండును, (ద్యదుకష్టము) ఎ|ర్రవి తెల్లని పొడలు కలిగి చేతితో రుద్దిన పాము కపబుసము వల పొట్టు రాలుమ (పిద్మపస్థము) గుపవింద గింజలవలె (క్రింద నల్లగామ పైన ఏ్యరగాను ఉండు సిటకలు మంట రొప్పిరో కూడి

కేరళ ఆయురే వద్‌ చికిత్స యుండును. ఇది పన్నిపాతజము నలన కలుగును కనుక _వైన తెలియ జేసిన, అన్నిరకాల కుష్టువుల లక్షణాలు దీనియందు పండును అధునిక కొస్త్రజ్ఞాలలో వున్నట్లుగానే, (ప్రాచీన వైద్య వేత్తలకు కూడా ఈ కుష్టు వ్యాధి విభజినమ గురించి, భిన్నాధిప్రాయం కలదు చీకిళ్స :- వాత పథాన కుష్టమునందు;:- క, దశమూలాది ఘృళతము 15 (గాః | ఉదయం, పాయం[తం పిత్త (పధాన కుష్టము నందు :- శ మవితిక్తత ఘృత 10/౪ / ఉదయం, సాయం(ళం పిత్తాదిక కుష్టమందు రక్త మోక్షణము విరేచనము. చేయించ వలెను కఫాధిక కుష్టము నందు £. నింబాది ఘృతం 10 141 / ఉదయం, సాయంతం, కఫ [పధానమునందమ వమనము చేయించవలెను. సాధారణముగా అన్ని కుష్టముల యందు, కోస్ట శుద్ది ర్యక్షమోక్ష ణము శేసిన పిదప స్నేహ పానము (మృతపానము చేయించవలెను, తర్వాశ నమనము, విరేచవము చేయించవలెను. అనంతరము నళ్య కర్మ చేయించవలేమ, మహాభల్లాతక రసాయనము 2 మాత్రలు లేదా 1 వతిరోజు ఉదయం అమృతభల్లాతక లేహ్యము 10 (గ్రాములు | ర్యాత్రి వేసుకోవాలి, 2. అదిరాది కషాయం 15 మిలీ, లేదా | (పతికోజు లోజనంతర్వాత మహా కషాయం 15 మిలీ రెండు పూటలా 3 త్యామనిన్మ 25ది (గ | ఉదయం సాయంకం శేనెరో

ఆయుర్వేద ఆంపే? కర?

పిటకలు పగిలి నీబృకారుచున్న యెడల ._

తువరక తైలం, సోమరాటీ తైలం, భల్లాతక ల్రైలం కుష్టాది క్రైలం వీవిలో ఏదైనా పైకి రాయవచ్చుమ ఏక మూలికా పమోగం ;-

నాగమల్లి అకులు మొదటిరోజు ఒక అకు రెండవరోజు రెండు అపలు ఆ విధంగా 40 రోజులు రోజుకొకటి "పెంచుతూ తినవలెను, అడే విధంగా మరల ఒక్కొక్కటి తెంచి ఒకటి వరకు రావలెను. ఈ విధంగా ఒక సంవత్సరం పాటు చికిత్స చేసిన కుష్ణువుని నివారించ వచ్చును ఆహారము

బార్లీ! గోధుమ. 'పెసలు, కందులు, చిరుశనగలు జాంగల మాంసము (మెట్ట (వదేశమందుసంచరించు జంతువులమాంసము), చేమగా వుండు కూరలు తినవలను, పులుసు ఉప్పు కొరం తగించవలెను పెరుగు పాలు, మిమములు నువ్వులు తిన గూడదు చియమములు;=

కుమ్టు వ్యాధి కలవారు మిగతా వారికి దూరంగా వుండవలెను క 'మైన బట్టలు ధరించవలెను ప్పండ్లప్టై ఈగలు వాలకుండ ఎప్పటికప్పుడు కట్లుకట్టుకొవపలెమ (655108) నూక్యోదయమున, సూర్యాస్టమయ మున శరీరమునకు సూర్యకిరణాలు సోకునట్లు విలదిడనిలెమ. కుష్ణువ్యారి కలవారు వ్యాధి పూర్తిగా తగ్గిన తరువాత మా్యకమే వివాహము జేసుకొన వలెమ. పరిశభత ముఖ్యమైనది, వ్యాధివి గురించి కలత చెందగూడదుం చికిత్సలో అ(శ్రద్ధ చేయగూడదు ఫీరికి (ప్ర త్యేకవివాస స్థలాలులవసరముం

168 ఆయుశ్వేద చీకీళ్స శ్వితము (బొల్లి కంట0ం0రేం022

శరీరముపై తెల్లని మచ్చలు ఏర్పడుట అ మచ్చలు అరుణ వర్ణముతోను కఠిననుగామ వుండును. (వాతజ) ఎ(ర్రటి రంగుళోమ, మంటతోమ కలిగిన మచ్చలు వుండును. మచ ఎపైన వున్న వెంటుకలు వూడిపోవును. పిత్తాధిక్యము వలన, _ తెల్లని మచ్చలు దురదరోకూడి యుండును చర్మము చాలా గట్టిగా యుండును, (కఫజ) స్పర్శజ్ఞానము యుండును మచ్చలు వున్నచోట వెంట్రుకలు తెల్లదబడుము. యకృత్‌ (వివర్జ) దోషము నలన ఈ వ్యాధి వహోందిం చికిత్స:- కతాామభన్మము 25మి (గా / రోజుకి రెండుసార్లు పోమరాజ తె లము___మచ ఏలువన్నచోట "పెకి (వాయవలమ.

మ్‌ న! లేదా

2. న్వర్ణ మాడీక భన్మము 100మి.(గ్రాా / శేనెరో రెండుసొర్లు (వభాకరవటి.__ రెండు బిళ్ళలు రోజుకి రెండు పార్డ ఆహారము;-

ఉప్పు పులుసు, కారము త్శంచవలెమం మామూలు భోజనం తీసుకొనవచ్చును. నియమములు;=

బొల్జి వున్నవాడ ఎండలో తిరుగకూడదు, మానసిక కాంతి అవ సరం మలబద్ధకము రాకుండా చూనుకొనవలెను

సోరియానిన్‌ ౨50%14313 ;

“సోరియాసిస్‌” అనదిడే. ఈ వ్యాధి అషాదళ కుషములలో

ఒకటిగా చెవదిడినదె. చర్మముపైన చేవ పొలునులిపంటి పొరోలుఏర్పది

ఆయుర్వేద అంపీ? శ1థ09 వూడిపోవుకుండును పొలుసుల అడుగున చర్మము సచ్చగామ, ఎ (రగామ వుండుమ చూచుటకు వికృతముగా ఉండుము కొందరిలో దురద ఉండును. ఈ పొలుసులు ఊడినచోట (శ్రమముగా వెంట్రుకలు వూడిపోవచ్చును ఇడి చాలా మొండివ్యాధి దీవిని “ఏక కుషాఅందురు. వ! | అమ్మృతభల్లాతకలేహ్య | ఉదయం, సొయర్శత్రం 10[(గా | పాలకో మంవిష్టాది కషాయ | రోజుకి రెండుసారు 10 మి. లీటరు / గా యు! 2. రసమంజరి | ఉదయం రాత్రి లోజనం 2 మాతలు [ తర్వాత ఇదిరారిషము | బ్‌ 10 మి, లీటరు | ళం షోమరాజి త్రైలము ఫైకి రాయ వలెను. లేదా మంచిషాది 3లము బి ము రాయవలెను. ఆహారము; అవ, వంకాయ, పెరుగు పెరుగు, చేవలు, నువ్వులు తివకూడదు. చేదుగా వుండు కూరలు, బాక్షీ, గోధుమ, పెసలు, శనగలు, కంయలు, పాత బీయ్యం, మక్షిగ వాడవద్చును పండ్లరసను తీసుకొనవచ్చుషు, న! నియమములు;=* శుభ్రత పాటించవలెను ఛఈ వ్యాధి కలవారు దువ్వెనలు, దిటబ విడిగా వుంచుకొమట మంచిది య ఓ)

170 ఆయళ్యేద చికిత్స “గజ్జి 202మశ్‌గీ శరీదమంతా చీముకో కూడిన పొక్కులు బయలుచేరును అవి దురద, మఃట కలిగి యుండును. గోకిన ఎడల రసి కారుచుండును. దీవిని *పామా” అందురు చేతులయందు. (వేస "నుధ్యన తీవ్రమైన పోట్లువుండి పొక్కులు బయలుదేరును. దీనిని శచ్చూ అందురు చికిత్స:- గంధక రసాయన రోజుకి మూడు పార్ల 2 విళ్ళలు పుండ్ల మ వేస చెక్కు కషాయంతోగాని తంగేడు అకు కషాయంతో గావ, కడిగి, సింధూకాధి లేవమునుగాని లేదా, కాశీస పింధూరనముగాని పెకి రాయవలెను. పదే పదే కురుపులు తగ్గి మరల పచ్చుచున్న ఎడల :- షర్గుణ సింధూరము 100 మి. గ ఉదయం, పాయం(త్రం (ప్రవాళ భష్మము 100 మి (గా శేనెరో. శారిదాద్యారిస్ట 15 మి లీ / రోజుకు రెండుసార్లు పై మందులను ఎక్కువరోజులు వాడుట వలన తిరిగి వ్యాధి రొకుండా వుండవచ్చును ఆఅహారము :- మామూలు ఆహారము తీనకొనవచ్చుము. అవు వంకొయ తినరాదు. నియమములు; పరిశుభత పాటించవలెను. కురుపులు కలవారు (ప్రవాహము పీటి యందు స్నానము చేయుట మంచిది విడిచిన వన్రములను 'వేడి వీటి యందు ఉడక పెట్ట్‌ ఉరరవలెమ.

ఆయుర్వేద అం'పీ? 171 చర్మము “పీలుట (ఇ|ల07 క

ఎండ'వేడిమి వలన చమట వట్టుట వలన శరీరముపై చిన్నచిన్న పీట్‌ పొక్కులు గుంపులుగా బయలుదేరి దురద, మంట వుండును. గాలి సోకక పోవుట వలన, సింధటిక్‌ బట్టలు వాడుట వలన, అవరిశు[కత వలస చర్మము 'పేలుట సంభవిస్తోంది వేసవిలో ఎక్కువగా ఈ లడణములు

అాకీ మ.

వస్తాయి చికిత్స;ః-

1. వచ్చ కహ్చూరం-1[-మందచి గంధం/ పైన రాయవలెను

2 శారిబాదిరసాయనం 10 1/రోజుకి 3 పొర్ల (శాగవలెను. ఆహారము:=

శేనె, విమ్మరనం తీసుకొనుట నుంచిడి సాధారణమైన భోజనం చేయవచ్చును. నియమములు :=

వట్టివేళ్ళు వేపి కాచిన సీటితో స్నానము చేయుట మంచిది పింధ టిక్‌ బట్టలు రరించుట మంచిదికాదు. ఖద్దరు వస్త్రములు వాడుట మంచిదిం పరికర పాటించుట ముఖ్యము,

థోభి.2045 90019

చర్మముై తెల్లవి మచ్చలు ఏర్పడును. దురద వుండదు స్పర్శ వండుమ. శరీరపు రంగుకో కొంచెం తేడా కల మచ్చలు ఫఏర్భడును, మచ్చలు "పెరుగుతూ వుండుమ,

శ?72 ఆయుర్వేద చికిత్స చికిత్స,- హపోమరాజి తైలం | లేదా | పైకి రాయవళెను భృంగరాజస్వ రసం (వ్రభాఃర వటి | ఉదయం, పాయం(తం తేనె 2 బిళ్ళలు నిమ్మరసంతో అదిరారిష 10 ఇ]/రోజుకి రెండుసార్లు బట ఛి ఆహారము:- మామూలుగానే భుజించవచ్చును. జీపలు, వంకాయ, గోంగూర మంచిది కొదు నియమములు; వఏ శత పాటించవలెను. తామరం-షి128 ఇంగ శరీరముపై వృ శ్రాకొారములో పొక్కులు ఏర్పడి, దురద పెట్టును గోకిన యెడల నీళ్ళవంటి (సావము వచ్చి మంటపుట్టును, శరీరము రంగు మచ్చలున్న చోట నల్లగా మారును _ అనేక వృత్తాకారపు పొక్కుల గుంపులు ఓ'దానికో ఒకటి కలసి 'పెద్ద మచ్చలు ఏర్పడ మ చికిత్వ్స := మెట్ట శామర అకరవపము లేదా | పెకి రాయవలెను కొబ్బరి పెంకు మసి అవు నేతిళో కలిపి |

అయుశ్యేద అంటే? [3 భల్లా తక వటి ఉదయం, రాతి భోజనం తర్వాత 2 మాతలు 'వేసుళొనవలెమ, ఆహారము;= వంకాయ అవ చేపలు, గోంగూర తినకూడదు. మిగిలిన అహారనము తీసుకొన వచ్చును వరిశుభ్రతపాటించ వలెను. ఒకరి వస్రములు మరొకరు ధరించుట మంచిదికాదు, అందరి వస్రముట ఒకే నీటిలో ఉతుకుట చేయకూడదు, ఇ ఐల చల్చీ విసర్చి -235102129 తల, మెడ, పొత్తి కరుపుు యితర అనయవాల మీద ఎరగా దద్దురు వలె బియలుదేరి వాచి వుండును దద్దురు పై భాగమున బొబ్బలు లేచి మంట, పోటు, జ్వరము కలిగించును ఈ పొక్కులు ఒకవైపు మండి మరొక వైపుకు పాకుచుండును. దీవిని సర్చి అవీ, విసరి అని అందురుం అఆయుశ్వేదం దీవిని ఏడు విధాలుగా విభజించినది. ర్యక్తము లసీక(చర్మము నందుండు నీరు) చర్మము, మాంసము- వీనివి ఆశ్రయించి విసర్చి వ్యాధి “కలుగుతోంది. సూదులు (గుచ్చినట్లు శావము వుండును. బొబ్బలు తగ్గి నప్పటికీకూడా ఆ (ప్రాంతంలో పోట్లు త్వరగా తగ్గవు చికిత్స := దొండాకు వసరు | వైన రాయవలయమ లేదా పచ్చకర్చూరం మిరియాలు కలిపి పైన రాయవలయను మంచిగంధం |

క74 ఆయుర్వేద చికిత్స చందనాది వటి-2 మాతలు / రోజుకి మూడు పార్లు శారిబాది రసాయన 15 మిలీ, (రోజుకి మూడు సార్లు ఆహారము; ఉస్పు; కారం; పులుసు ఎక్కువగా తీసుకోకూడదు. పండ రసములు, మడ్జిగ ఎక్కువగా వాడవలెను ఆవ గోంగూర మంచిది కాదు, నియమములు ?ఒ బొబ్బలు చితపకూడదు శేళలోసచొారనులు ఉనళమనము కలిగించును, దదురుం--=ఇ51102112 స ఎగరని, తెర్ణని దద్యర్లు చర్మముపై వచ్చుమ కొందరిలోదురద వుండవచ్చుమ, దీవిని “శీకలప్పిత్తము" అందరు పడని ఆహారములు స్వీన్‌ రించుటి వలన, కలుషితమైన నీటి వలన మానపికాందోళన వలన వచ్చును మలి పురగులు, ఎలిక పామలు కోష్టమునందుండుట వలన ఈ వ్యాధి రొవచ్చుమ శీతల వాతావరణమునందు కూడా దీని లక్షణములు కలుగ జ అర న్‌ ా వచ్చుమ, మలబద్ధకము వలన కూడా రావచ్చును చికిత్స ని విడంగాది చూర్ణ-3 (గాః / రోజుకి రెండు పార్ల 'శేనెకో ప! ళం లేదా హారి ఖఇండ్‌-10 లౌ/ రోజుకి రెండు సొర్డ్గ దీరకొాలముండు దదురకు ;= ఖు ఐబరా అరోగ్య వర్షివి.2 విళ్ళలు /రోజుకి రెండు సార్ల 6 ౯

అయక్వేద అంపే? [ఫ్‌

ఆహారము;.

చేదువదార్థములు వాడుట మంచిది వెల్లుల్లి యింగవ ఆహారములో ఉపయోగించుట మంళిది ఉప్పు, పులుపు త్శంచవలెమ. నియమములు;

మలచిద్ధకము లేకుండా చూసుకోవలెమ, మలములో (క్రీమణన్న యెడల ([వక్వేక చికిత్స పొందవలెను, నీటిని కాచి (క్రాగుట మంచిది శీల పదార్థములను వాడకూడదు

ఒరుపులు --౮/400

చలి కాలమందు, వర్షాకాలనందు? లేదా సీటిలో ఎక్కువ 'పేపు ఉండటం వలన కాలి (వేళ్ళనుధ్య చేతుల (వేళ్ళ మధ్య, మడతలయందు చెవి వెమక చర్మము కమిలి 'ఒరుపులు" కలుగ జేయును. మంట పోట్లు ఒకోంసారి. జ్వరము కూడా ఉండవచ్చుమ వగుబృ పడి దురద ఎక్కువగా వుండును. చర్మము నల్లగా మూరవచ్చును చికిత్స -

క. గంధక రసాయన._2 వ్‌ళ్ళలు / రోజుకి మూడు సార్లు

గంధక తైలం (| పెకి రాయవళినుం

(లేదా) 2 రసోత్తమాది లేపం / వైకి రాయవలెమ, షడ్డుణ సింధూరం ఉదయం, సాయంత్రం 100మి్ళ్యగా తేనెరో

ఆహారము ;=

తామర చికిత్సలో తెలియ జేసిన విధముగానే

176 ఆయశ్వేద చికీత్స నియమమనులు?- పొలాలలో పనిడేపే వారికి నీళ్ళలో పనిచేసే వారికి ఈ వ్యాధి ఎక్కువగా వస్తోంది, (పతికోజు కాళ్ళకి, చేతులకి పసుపు రాచుకోవటం ముంచిది పూయమేహ - గనోరియా గనోరియా 'గనోకోకస్‌ అనే (కిములవలన కలుగురోందిం దీనివి గురించి ఆయుర్వేదంలో (ప్రత్యేకంగా 'పేర్కొనకపోయినవృటికీ “(క్రిమిజ మూత్ర కృియ్రముగా భావించవచ్చు మ్యూత నాళమునుండి చీను వెడ లుట వలన 'పూయమేహము* అందురు ఈ వ్యాధి కూడా పాశ్చాత్యుల మండి సం్యకమించినదిః స్తీ, పరషులలో ఒకరికి గనోరియా వున్నచో, సంభోగముడే 'శెండవ వారికి సం్యక్రమించును. సంగమించిన 3 4 రోజులలో వ్యాధి లక్షణాలు కనిపించును. మూగత్రనాళము చివర వాపు నొప్పి మూతము వెడలునపుడు మంట వుండును [క్రమంగా చీము మూత్రము వెంట పోవు చుండును. దీనివలన (ప్రొస్టేట్‌ (౨03111ల్స. వాపు, గజ్జంలో (గ్రంధులు వాచుట జ్వరము కలుగవచ్చును, చ్తీలలో అండ వాహిక? అండాశయము వాపు వచ్చి సంతానోత్పత్తికి అవరోధము కలుగవచ్చును. కుసుమ పచ్చ గామ, తెల్లగాను, చిక్కగాము. (స్రవించుచుండుము. దురద: మంట పండును వ్యాధి (క్రిములు శరీరమంతా. వ్యాపించి కీళ్ళవాపు కలుగ చేయ వచ్చును (గవోరియల్‌ ఆరే నై9్సిటిన్‌) జ్వరము, పోట్లు తాసముండుమ,

ఆయుర్వేద అం'పీః కి చికిత్స?

1. చంద (వభాపటి 2 బిళ్ళలు | ఉదయం, సాయంత్రం శాలివాది రసాయనం 15 41 'వేనుకోవలెను లేదా 2 చందనాదినటి 2 మాతలు శోజుకు 3 చందవనానవ 15 ౫|1= | సారు వేదా 3 స్వర్ణ మేహపంగ రాజీయము 10 241. 1 రోజుకు 3 కర్మ్చొర పిలాజిత్‌ 200 311. సార్తు మ! ఆహారము;= పొలు, సండ్డ రసములు తీసుకొనవలెను కారం తగ్గించ వలెను "పెసరపప్పు హాడుటమంచిది మసాలాలు కోడి మాంసము మంచిది కాదు అవ, గోంగూర వంకాయ పనికిరావు నియమాలు;= వ్యాధి కలవారు తమ బట్టలు శు్యభముగా వుంచుకొనవలిమ ఇతరుల బట్టలతో కిలుపరాదు వ్యాధి 5ల వారితో నంథోగము చేయరాదు. ఒకవేళ భార్యాభ ర్తలలో ఏ ఒకరికున్నను ఈ వ్యాధి వున్నచో యిద్దరు చికిత్స చేయించు కొనుట మంచిది, బొషధములు కొన్ని నెలలపాటు వాడుటవలన వ్యాధి తిరిగి రాకుండా చేయవచ్చును సవామేహ (సిఫిలిస్‌) ఇది అంటువ్యాధి ఈ వ్యాధిగల స్త్రీలతో సంభోగించిన 10 రోజుల ఆవంతరము నాలుగు వారములలోపు ఈ వ్యాధి సం[కమించుమ అలాగే 23]

క78 ఆయుర్వేద దికిత్స

పురనలప వున్న యెడల స్త్రీలకు సంకమించును, ఈ వ్యాధి ప్పైరో కీటులు ((టివనోమాపాలిడం) అవే సూత్మజీవుల వలన కలుగుచున్నవి. సంభోగ కాలములో జననేం్యద్రియము చిట్లుటనలన లేదా కురుపు ఉండుట వలన ఈ (క్రిములు అందు (ప్రవేశించి వ్యాధిని కలుగచేయ చున్నవి

అయుర్వేదము సిఫిలిస్‌ని ఉపదంశ వ్యాధులుగా గు _ర్తించిందిం 23 గుహ్య రోగాలలోను ఉవదంళ హ్యాధులు అయిదింటికి పిఫిలిస్‌ లక్షణా లతో పోలిక కలదు ఫికంగ రోగమునబడే దీనిని ఇంగ్లీమవారు తమలో పాటు శారతడేశనునకు తీసుకువచ్చినారు. వారి రాళకు పూర్వము ఈ వ్యాధి అంతగా (పచారములో లేదు, ఈ వ్యాధి మొదటి దశలో.-

వ్యాధి సంక్రమించిన నాణగువారములలోపు చిన్న ఎ(గ్రటి పసృండులాంటిది మర్మావయసిము.పై కనిపించను సాధారణముగా లది నొప్నియుండదు. బాధ లేకపోవుబవలన దీవిని ఆ(శద్ధ చేయట జరుగును. ఈదుపర్మికమము.గా పెద్దదయి. రసి కారుచుండును దీని పలన గజ్జలలో (గంథటులవాష పోట్లుకలుగ వచ్చును దీనిని సకాలములో చికిత్స చేయని ఎడల ాక్ష్మ్మజీవులు శరీవమంతా (ప్రవేశించి పరుపులు కలుగ జేయను రెండవ దశలో...

సూక్ష్మ[కిములు శరీరమంతా వ్యాపించిన తరువాత డీహ మంళో పొప్కుట పుండ్లు కవిపించుమ, గొంతు వాప్త తలనొప్పి రక్త్రడీణత (గంధులవొపు ఎముకల పొరలవాపు కలుగవచ్చుమ, నోటి అంచులందు పెదిమలయందు పండ్లు ఏర్పడి నప్పుడు [స్రవించుచుండుమ ఈ (సావముల్వయందు మిక్కిలిగా 1కిములు ఉండుము. టాన్సిల్స్‌ నాచుము, గొంతులోను అంగిల్లియందు వాచి బాధగా వుండుము దవడలు

ఆయుక్వేద లం'పీ ? 179 లోపల తెల్లని మచ్చలు లేదా చారలు కన్చింపము యకృల్‌ వృద్ధి (2110809004 05 1 ౪ంగకామిలా (జాండిప్‌) సంభ వించును మూడవ దశలో,=

కండరాలలో వాపు బయలుడేరి (వణములుగా మారవచ్చుమ యకృత్‌ ఊపిరితిత్తులు, వినాళ (గంధులు వీటియందు (వణములు పట్టినచ్చును హృదయము... బలహీనమగును రక్తనాళములు సంకోచిండటడే అనేక వ్యాధులు కలుగవచ్చును. మెదరు. వదార్థములో (చ్రజము(6:60:21 ౮౪౫018) మెదడు పొరలవాపు (శశం019861 8) మొదలై న వ్యాథులు రావచ్చును శః దళలో జ్వరము ఎక్కువ రోజులు అళ్లే వుండవచ్చును అనేక ఉవ్యదవములు దీనివలన సంభవించును సిఫిలిన్‌ రెండు విధాలు :-

శ్రి అత్ష్యైర్డ్‌ పిఫీరిస్‌ (స్వయం కృతము వలన వచ్చునది)

2 కచ్టెనిటల్‌ సిఫిలిస్‌ (పుట్టుకతో వచ్చునది)

కిన్టైనిటల్‌ సిఫిలిస్‌ (హెరిడిటరీ సిఫిలిస్‌ వం షారంసర్య సవాయి

లల్షికి సిఫిలిస్‌ ఉన్నచో గర్భస్థ శిశువుకి అ. వ్యాధి వచ్చుమ. సిఫిలిస్‌ రోగముగల గర్భవతులకు గర్భస్రావము లేదా మృత శికవు ఇనించుటో జరుగును ఒక్కొక్కసారి శికువు (ప్రాణాలకో ప్పట్టినన్నటికి అనేక్‌ రోగాలకో జాధవరుమ. లట్టి పిల్లలలో లుద్ధిమాంద్యము, మెదడు బొరలవాపు (సీశల10216) ఎన్సెపాలిటిప్‌ మరుమేహము(0)2061416) వంభవించ వచ్చుమ “కెరమైటిస” అమ కంటి జబ్బు రావచ్చును. వము కల వ్యాధుల వచ్చు అవకాళను ఎక్కువగా వుంది చికిత్స :-=

మొవటి లెండు వశలలో

180 ఆయుర్వేద చీకిళ్స 1 వ్యాధి హరణ రసము 50మి (గా శేనోో రోజుకు గుడూచి 200 మి[్రాం మూడుసార్లు న! శారిబాది నసాయనం 15 మిలీ | రోజుకి రెండుసార్లు లేదా ర! షడ్డుణ సింధూరం 100 మిం(గా శీనెళో రోజుకి గుడూచి 200 మిం(గా మూడుసార్లు, గోమూథశ శలాజి 200 మిథ్రాం శారిబాద్యారష్ట . ఖదిరార్‌ష్ణ 15341. | రోజుకి రెండుసార్లు లేదా మా భల్గాతక వటి రెందు మాత్రలు = ఉదయం సాయి అమృతభల్లాళక లేహ్యం 100గ్రా శం పాలతో 'శీసుకోవాలిం మంజిష్టాద కషాయ 15 91 | రోజుకి రెండుసార్లు లేదా 4 మధుస్నుహి రసాయనం 10(గా. | మంజిష్టాది కషాయ 15 గేడ్‌, రోజుకి రెండు సార్ల పై 34 (ప్రస్కిష్టమలోని ఘందులు గర్భవతులు వాడకూడదు భల్లాతక మధుస్నుపాి కొందరికి సరినడక దద్దురు, వాపు రావచ్చుమ. కొబ్బరినూనె పైకిరాచి కొబ్బరినీన్ళ [శ్రాగించిన ఎడల దద్దుర్లు వాపు తగును ళ్‌ ఆఅ మందులను అపి మిగిలిన మందులు వాడవచ్చును. ప్పంద్లు పడ్‌ రసి కొరుచున్న ఎడల (త్రిఫల లేవా వింబాది కషాయంలో కడిగి రసపోత్త సూది భేదా రన పింధూరాది 'వేప పైకి రాయవళెమ,

అఆయక్వేద అంటే? 181 మూడవ దశలో ;_ వ్యాధి శరీరనుంతా వ్యాపించినపుడు: 'పైన తెలిపినవన్నీ 3వ దశయందుకూడా వనిచేయను అవియుమ "క 1. రుణ బలిజారిత సిద్ధమకరధ్వజ 50 మి (గా, |. కేవెళో గుడూచి 00మి ల్లా. రోజుకు |. ఏపార్ల శారిబాద్యారిష్ట 1. ఖదిరారిష్ట 15 వీ. | రోజుకి 2 పొర్లు లేదా 2 చేవకుసుమ రసాయనం 2 బిళ్ళలు | రోజుకి 3 సార్లు పిల్లలలో వా కన్‌'జెవిటల్‌ సిఫిలిస్‌ (పుట్టుకళో సవాయి) నందు 1 వ్యాధి హరణ రన 50 మి(గా | తేనెలో రోజుకి గుడూచి 100 మి.(గాం 1 2 సార్ల శారిబాది రసాయన 1091 |] రోజుకి 2 సాల్లెం లేదా 2 రప మాణిక్య రస 50 మింగ. శ్రేవలో రోజుకి గుడూచి 100మి ౪౮ | ళ్‌! సారు లేదా శరిబాది రసాయన 1081 |] రోజుకి 2 సార్ల 3 వద్దమకిరధ్యజ సింధూర 50 మగా శేనళో రోజుకి గుడూచి 100 మిల్లాః 2 సార్ల దళమూలారిష్ట -(బ్రాకెరిష్ట 15 41. | రోజుకి 2 సార్ల

192 ఆయుక్వేర చికిళ్సో

పై మందులను 3 4 నెలల పాటు వాగవలయును. ఇవి వాడుట నలన రోగము నివారించుపేగాన రోగ విరోధకళక్తిని కూడా. "పెంచును ఆహారము :=

దుంపకూరలు, గుమ్మడి వంకాయ, కొకరః ఉలవలు, అవపిండి, నవ్వులు, కోగ్రిమాంసము నివనకూడదు. కల్లు, సారాయి (కాగకూడదు, త్‌షణ పదార్థ ములను స్యీకరించ కూడదు,

అకుకూరలు, పాలు, వండ్లు పెనర, వీర దోస, ఉసిరిక తిన వచ్చును గోధుమ, పాతబియ్యం, అవునెయ్యి వాడ వచ్చును.

బొషధప్రేవన వలన తాపను కలిగినచో ___ చన్నీటి సాన్నము, పచ్చ కర్పూరము |. మంచిగంధము కల్పి శరీరమునకు రాయుట, కొబ్బరి సళ్ళ మక్డిగ, మధుర పదార్థములు "జీవించుట మంచిది నియమములు?

వశ్రములు ఎవన్నటికిప్పుడు దాలా కభముగా వుంచవలెను, (సావములతో బట్టలు శడినిన యెడల వాటీని తగలబెట్టుట మంచిది స్త్రీ సంగమము పనికిరాదు పరిశుభత పాటించవలెను వ్యాధి కలవారు కనీసం రెండు సంవత్సరాల పాటు విదాహం చేసుకొమట (శ్రేయస్కరము

అదు అచ న పురుష లైంగిక వ్యాధులు న్‌్‌ నపుంస కత్వము-34816 51ల10

నపుంన కత్వము రెండు విధాలుగా చెప్పవచ్చు, మొదటిది

అనయవనలోవమునలన (0%1016 06013). రెండవది... వినాళ

ఆయర్వేద అంపే? శేరి

(గంధులు ఈనంతగా “వీ ర్మోన్సను తయడు చేయకపోపుట వలన (4200110921 వం[6015), వినాళ (గంధులమండి తయారగు హార్మోన్స్‌ కు[కోత్సత్సి ని నియం్యత్రించును వృషణములలో తయారయిన శు(కను పంభోగ సమయము నందు పురషాంగముమండి యోనిలోనికి నివర్జింప విడును శుక్రము (5.060) వందు కోట్లకొలది వీజకణాలుండుము. బీజ కణముల సంఖ్య వార్మోన్స్‌ లోపము వలన, యితర్వ వ్యాధులలోమ మిక్కుటముగా తగ్గిపోవును. దావినలన సంతానోత్పత్తి యోగ్యళ కోల్పోవుము లేవనము లేకపోవుట (ము2016009). శకము తీణించుట శుక్రము వ్యాధులనలన కిమి దుష్టమగుట- వీని వలన నప్పంసకిత్వము ఏర్చడును జన్మతః వున్న నపుంసకత్వము చికిత్సకి అసాధ్యమైనది, చికిత్సః-

శే. సిద్ధమఃరర్వజ 100మి(గా | ఉదయం ర్మాకి

సుగంధ (ద్రవ్యాలు 400 మిగ, పాలళో

(శాశకాయ డాప్యి యాలకులు కుంకుమ పృప్వు, పచ్చ రర్బూరం)

మదన కామేళ్వరి లేహ్య 16 (గాం రోజుకి 2సార్ల

లేదా

2 పూర్ణ చంద్రోదయ 100 మిగ్రా. ఉదయం, ర్యాత్రిపొంతో

(మగంధ (ద్రవ్యాలు పైన తెలిసినవి)

చారసింహ లేహ్యా 10 (గ్రా ౫రోజుకి 2 సాద్ద

మహాలక్ష్మీ విలావపరస, మహాకనక మందరరన పంచ బాణారన బుదలైన పందులమ వాడవచ్చును

అశ్వగంధాది. లేహ్య శతావరి లేహ్య అమృత (ప్రోళఘృత చ్యవన(ప్రాశ లేహ్య మొదలై నవి వాడవచ్చును

184 అయుర్వేద చికిత్స 'బ్రావెరిస్ట్రు.. శారిబాహ్యారిష్ట అశ్వగంఠారిష్ట్ర దళ మూలారిష్ట మొదలై నవి వాడనచ్చుమ. ఇతర వ్యాధుల నలస వచ్చిన వపుంసకత్వమునకు మందుగా ఆ వ్యాధిని తగ్గించి తరువాత పైన తెలిసిన వాజీకర జబొషధములము యివ్వ వలెను తే /4 55, ల్లీ లి వ్‌! క్‌ జన క్‌ / థె 6 (| సో 2 | 1

1. వృషణములు 2 ఎపిడిరై మన్‌
2. వాప్‌ డిఫరెన్స్‌ 4, శుుకవాహిక 5, శుక్రము విల్వ 6. మూ[త్రాశయను యుండు(గంధి 7, మూ విసర్జన నాళము 8, మణి (గ్రాన్‌) 9, శిళ్నము (పెనిప్‌)

అయుక్వేద అం'పీ? సం! ఆహారము.= గార, మినవ కుడుము పాలు మాంసరనము మధుకర పదార్థాలు వేసుకొనవలెను కారం తగ్గించవలెను నియమమనులు*= హస్త (ప్రయోగము (ఏశజంయుగు41 0%) మొదలైన దురలవాట్ల మన్‌ మానవలెను పగటి ని్యిర మంచిదికాదు. మలమ్యూత వేగములను నిరోధించటోడదు. సుఖ వ్యాధులుగల వారితో మించకూడదు అధ్య జ్య వృషణముల వాపు ఆఅండవృద్ధి సుఖ వ్యాధుల వలన వృషణములు (కిమిదుష్టమై వాపు కలుగ వచ్చును. లేదా కొన్ని జ్వరముల అనంతరము అట్లు జరుగవచ్చుమ అదియునుగాక “ఫెబేరియా” (బోవ వ్యాది వలన వృషణములు వాచుట జరుగును వీజ వాహికలకు అవకోధము (009110110౧) కలుగుటచే వొపు రావచ్చును, జ్వరము, పోట్లు వుండును, అ తెండు లక్షణనులు లేకనే వాపు కఆగవచ్చును. దీవిని అండనృద్ది అందురు వాత 0వ, ్రధావ్యంగా ఆ వ్యాధి కలుగుతోంది. చికితు;-= శి చం్య్ర(ప్రభావటి 2 వీళ్ళలు ౫ రోజుకి 3 సాద్ద అమవాత తైలం / పిండతై లంా పైన మరించి వేడి నీటితో కాపడము 'పెటవలీను, లేదా ఐ 2. మహవాయోగరాజ గుసలు 2 మ్మాకలు ౫ రోజుకి 2 సార్ల 2శ]

కేశ ఆయుశ్యేద చికిత్స చళమూలారిష్ష 15 మ! ఇ రోజుకి 2 సారు ల్‌ ళం లేదా 3 చేంగ్‌షిల్‌ 2 బిళ్ళలు ఫోర్దేక్‌ 2 బిళ్ళలు రోజుకి 3 సార్లు ప! న! (అలార్చన్‌ ౧ రుమాలదూ [క్రీమ్‌ పైన రాసి 'వేడి కాపడము "పెట్టవలెను, ఈ చికిత్స దీర్షకాలము యివ్వవలయుము ఖు ఆహారము := ఆశొవ్వగల పదార్థములు, వెరుగు దుంస వాడకూడదు, నియమములు. గి(న్రిపు స్వారీ, ఒడిదుడుకులలో [వయాణం చేయకూడదు మల బద్దకమురాకుండా చూనుకోవలెసు. మల, మూ(్యత్ర, ళ్ళుకి వేగములను ధి విరోధించ కూడదు. హస (పయోగము = (044350020609) కొందరు స్రీ పురుషులు తమ మర్మావయవములను తమంతటకామే ఉఊ్యదేకపరచి న్వయం తృప్పిని పొందుదురు. దీనినే హన్త(నయోగము లేదా ముష్టి మైధునము అందురు తమ శారీరక వాంఛలు తీరకపోవుట వలన ఈ విధమైన దురల వాటుకు పాల్చడుతున్నారు దీని వలన శారీరక బలహీనతే గాక మనస్సు కలుషితమై న్వైతిక పతనానికి దారితీస్తోంది. చీని యందు సంభోగములో వుండే సహాజత్వము లేక పోవుట

ఆయుర్వేద అంటే? 13? వలన మానసికముగా కృంగి పోవుటః విరాశ, నిస్పృహలకు లోనగు చున్నారు.

హస్త్మవయోగము అలవాటుగా పున్నవారిలో కళ్ళు పీకష్కుపోయి నట్లుండుట కంటిరెస్పల క్రింద నల్లని వలయము ఏర్పడును, శ్ముకనసష్టము వలన శరీరము కృళించును, మర్మావనయవములు కందినట్లువుండి, లేపన శక్తి తగ్గమం జుట్టు ఊడుట సంభవించుమ + చికిత్స న్‌ా

హస్త (ప్రయోగము మానటానికి (పక్వేకించి చికిత్స అంటూ ఏమి లేదు కాపీ దాని నలన వచ్చిన దుర్గక్షణాలను తగ్గించవచ్చును, ఐలహీనత, లేపనశక్తి లేకపోవుట వున్నప్పుడు:ః_

కే చాతుర్ణాతక చూర్డ ఏ ౮

(యాలుకలు, ఆపవతతి ఉదయం సాయం[కం

నాగకేసరములు దాల్చిన పాలకో

చెక్క)

2. పిద్దమకరధ్వజ 100మి (గ, జేనెళో రోజుకి రెండు

గుడూచి 200 మి, (గా పార్డు

అశ్వ గధారిష్ట కే5 షక్‌! / ఉదయం, రాత్రి రోజుకి రెండుసార్లు,

భునాగ తైలం / మర్మావయనములవైన రాయవళెమ, ఆహారము =

మామూలు భోజనము, నియమములు ;=

తగిన వయస్సులో వివాహం చేసుకోవలిను మానసిక వి్యిగహను,

188 ఆయుర్వేద చికిత్స ధ్యానము ఉపకరించమ అర్ధరా్యతి వరకు మేల్కొని వుండట మంచిది కాదు. అశ్లీల సాహిత్య పఠన అగభ్యచృశ్యాలు చూచుట చేయకూడదు

యి

శుుకనష్టము ళు

కొందరికి నిద్రలో అరుదుగా శ్యకస్థలననము అగును దాని వలన అంళగా భయపడవలసిన అవసరిము లేదు తరచగా శ(క్రస్థలనము ఆగుట మంచిది కాదు కొన్ని వ్యాధుల అనంతరము ఆ విధముగా జరుగ వచ్చుమ లేడా జననేందియ భాగముల బలహీవత పలన కక నష్టము జరుగును

దీనియందు శరీరము కుష్కంట కిమ్నలు గుంటలు పడినట్లు ఉండుట సీరసము ఉందును చికిత్స :-= క చాతురేజాతక చూర్ణము 4 (గ (వతిళతోజు ఉదయం

వడ్గుణ సింధూరము 200 మి. (గా | పాలతో 2) అమృళతప్రాశ ఘృతి 10(గా / (వ్రతిరోజు ఉదయం

పాలతో,

అశ్వగంధారిష్ట 15 గె! / ఉదయం నాయం[తం భోజనం

తరువాత ఆహారము ;- ఉప్పు కారం తగ్గించవలెమ మధుర వదార్థమలు పాలు, పండ్లు, మాంనరనము తీసుకొవవచ్చుమ, మినవ కుడుము, గాలె మంచిది. వియమములు 1- హస్త (వయోగము మొదలైన దురభ్యానములు సూనవలెమ,

ఆయక్వేద అం'పేః 189 మలు మూ(శివేగచమ6ము అడ్జిగించి కూ రద. అశ్నీల సాహిళ్యమ శృంగార దృళ్యాలు చూచుట మంచిది కాదు యోగాభ్యానమలు, ధ్యానము ఉపఃరించును

మూ[(తాశయ వ్యాధులు అతిమూ[తము మధుమూ.తము (21406165-1081016408_వ 206 ఆఅమిల 19) పదే పదే మూత విసర్జన అనుమానము కలిగి, కొంచము కొంచ ముగా అనేకసార్లు మ్యూతము వెడలును దీని వలన అధిక నీరసము. కాబ్శనొప్పులు ఉండము కొందరిలో దడ కూడా వుండవచ్చును డీని అతిమూ(శ వ్యాధి అందురు క్షోమ(గంది ఇన్సులిన్‌ అను పదార్ధమ ను తయారు చేయము మనము తీసుకున్న ఆహారము లోని పంచదారను శరీరమునకు “వినియోగ పడ నట్లు" చేయుటలో *ఇన్సులిన్‌' (వధాన పాత వహించును అట్టి *“ఇమ్సలిన్‌” వి క్లోమ్యగంథి సరిగా ఉతృత్తిచేయకపోవుటవలన శరీరము చేత ప్వీకరింవదిడని చెక్కర మూత్రము ద్వారా పోవుచుండును రక్తములో కూడా చెక్కెర కాతను పెరుగుము ఈ వ్యాధి శాకావారు లలో కంపే మాంసాహారులకే ఎక్కువగా కలుగుతోంది వంశపారంపర్వా కూడా ఈ వ్యాధి కలిగే అవకాశం వుంది రోగికి అధిక దాహము, విపరీళమైన అకలి వుండును. అవారం

190 అఆయుళ్యేద చీకిత్స ఎంత తీసుకున్నప్పటికీ నీరసించి డిణించుచుండును అరికాళ్ళు తిమ్మెడ్ల; మంటలు వుండను, పాదములందు స్పర్శజ్ఞానము తక్కువగా వుండును కొళ్ళు చేతులు నొప్పులుగా పుండుము మలబద్ధకము, తలనొప్పి? నాడి వీర సము వుండును. ఈ రోగికిపండు వడిన త్వరగా మానడ = యివి ముఖ్య లక్షణములు ఆయుర్వేదం దీవిని “మధుమేహ' అని పిలుస్తోంది

క్షయ, కంటి చూపు డెబ్బతిమట గుందెజబ్బులు ఈ వ్యాధిలో ఉవ(ద్రవములుగా రావచ్చును నో త్‌ న్‌ డు 9 € డే 2 మూ(త్రనాశములు సి వృక్క 4, అడ్రినల్‌ గంధి

ఆయుశ్వేడ అంటే? 191 చికిత్స: అతి మూత రోగులకు, 1 మూర సంగ్రహణ వ్యాధి | ఉదయం రాధ్రి భోజనికి చూర్ణ కషాయ 15 మిలీ ముందు (మూమిడి రావి, మరి, జువ్వి మాకేడు, నేరేడు నల్లిజీడి చం(డ్ర- ఈచెట్ల బెరడు కొండపిండి వేళ్ళు. యివి సమభాగాలుగా తెచ్చి దంచి ఉంచు కోవలెము (పతికోజు 15 ,గాముల మందు దానికి 4 రెట్ల సీబ్యపోసి నాల్గవ భాగం మిగులునట్లు కాచి ఉపయోగించవలెను ) గోమూగత శిలాజిత్‌ | ఉదయం సాయంత్రం ఒక కష్పు 200 మిం(గా పాలకో వేసుకోవాలి, మధుమూత కోగులకు.- గోమూ[క శిలాజిత్‌ ఉదయం సాయంతం పాలతో 200మి్యగ్రా తీసుకోవాలి. చేదు పొట్ల చూర్తం | ఉదయం, ర్యాత్రి భోజనానికి ముందు న! న! 200 మిగ్రాం | 'వేసుజుని మూక సం(్యగ్రహణ క్వార చూర్ణ 'రెండు పూటలూ పై మందు కషాయ 15 మిలీ తర్వాత (తాగాలి. లేదా 2 పొడపతి్యత్రి దూర్దము | రోజు రెండు పూటలు లోజనానికి 500మి (గా | ముందు లేదా ఏ, కొకిదొండజ రసం || రోజు రెండు పూటలు ధోజనానికి 6 చుక్కలు | ముందు రోగి బాగా వీరసించి వున్న యెడల

192 ఆయుశ్వేద చికీత్స

పై మందులకో బొటు “వసంత కుసుమాకరం” ఒక మ్మ్‌ చొవ్వున రెండు పూటలు వొడవలయుమం ఆహారను:;-

చెక్కెర ఆధికముగాగల వదార్థములను వాడకూడదు వగరు చేదు రుచి, గల పదార్థములను ఎక్కువగా ఉపయోగించుట్టమంచిది. శొవ్వగం పదార్థములు మౌంసొవోరను మధుక పదార్ధముట నిషేధము, ఆకు కూరలు, పొట్ల బీర కాకర, ఉపయో"ంచవచ్చును బుశమ దోన మంచిది

ఆహారము మాద్చు చేయట మంచిది జొన్న అన్నము, గోధుమ వపయోగించుట అవసరము.

(పతిరోజు ఉదయం కెండు మూడు వేప ఆకులు తినుట మంచిది మారేడు కూడా ఉపయోగించవచ్చును నియమములు;

వ్యాయామము చేయుట మంచిది పళ్ళిమో కాన ఆనన వలన మంచి వుషయోగము వుండును, మితి మీరిన శారీకక (శమ పనికిరాదు రతిలో పొళ్గొనక పోవుపే మంచిది తరచూ మ్యూత షరీక్ష్‌ చేయించు కొనవలెను ఈ రోగులకు దె్చిలేవై నా త"లిన యెడల వెంటనే చికిక్స చేయవలయును అశద్ధ చేయట వలన పమాదకర పరిస్టితులు ఏర్పడ వచ్చును రక్తములో చక్కెర పరిమాణము పెరిగిన యెడల వైద్యుని వర్యవేక్షణలో పుండుట అవపరము మూ తాశయములో రాళ్ళు (510265 10 ఏం జ్ర 17203600)

మూ్య్ర పిండములో :పన్నము, భావ్వరము మొదలైన వదార్థ చుల వలన రాళ్ళు ఏర్నడి మూత్ర నాళము ద్వారా (వయాణీంచును చిన్న

ఆయుక్వేద అం'పీ? శ్రీ చిన్న రేణువుల్తైనచో కష్టము లేకుండా బయటకు వెళ్ళును. రాళ్ళు పెద్ద వైన యెడల మూ(క్రనాళమునకు అవరోధము కలిగి నొప్పి, పోట్లు? జ్వరము వుండును మూత్రము బంధింప దబడవచ్చును లేదా ముక్కలు ముక్కలు అవ్యవచ్చుమ. మూగక్రదు బంధించుట వలన యురేమియాో అనెడి వ్యాధి వచ్చి (ప్రాణాపాయము కటగవచ్చును. మూ్యూతపిండములలో ఒక్కొక్కసారి చాలా రాళ్ళు గుంపులుగా వుండి మూ(శ్రమే తయారు కాక పోవచ్చుమ. వాత, కఫ (ప్రాధాన్యముగి నాలుగు రకొలైన అళ్మలీ వ్యాధులు కలుగుచున్నవని ఆయుర్వేదం తెలియచేస్తోంది చికిత్స. పాషాణ భేద్యాది చూర్ణము 10 (గాః (వరకి చికిత్స) | రోజుకి 4 లేదా | పార్లువేను అశ్వదంష్ట్రాది కల్యంము 107% కొనవలిము ॥ నూచన ;- ఆరోగ్య (వదమైన మద్యమును "సీవించి (మగత కలగవి విద ముగా) గు(ర్రప ప్వారీ చేసిన యెడల భరీరము కదలి మూ్యతనాళమునకు అడ్డు వున్న రాళ్ళు బయటకి వెడలును, దీని వలన కూడ ఆళ్ళరీ ళమించ కున్న యెడల శల్య కాస్రవిధానముగా శస్రచికిత్స చేయించవలెను, (చరక చికిత్స) / శస్త్ర చికిత్స ద్వారా :-= గోవరాది గుగ్గులు రెండు మా(శలు [1 రోజుకి రెండుపాొర్లు యవక్షైరము 3 (గాములు [| అరకప్పు నీళ్ళలో కలిపి రోజుకి లి సీనా పంచదార 6 (గానులు | రెండుసార్లు ఇవ్వవలెమ. 2 స

$9| అయుశ్వేద చ్యిత్స మూతను ఐబంధించినపుడు :- మూ్యతము (గ్రాహక నాళము (౮406409) ఉపయోగించవ లెను దాని వలన మూ[క్రము వెడలి తాత్కాలిక ఉపశమనము కలుగును, అహారము;- గుమ్మడి; బెండ చిక్కుడు వాడకూడదు. బూడిద గుమ్మడి, కొండ పిండి అకుకూర, చాలా మంచిడిం నియమములు, అధిక సమయను ఒకే చోట కూర్చుండుట మంచిదికొదు, భోజనం జేసిన వెంటనే కొలది అడుగులు నడుచుట మంచిది. మలబద్ధకము లేకుండ చూడవలేమ పాషాణభేది (కొండ పిండి అక్కు కూర తరచుగా వాడుట మంచిదిం న! (పోస్రేట్‌ గంధి వాపు - (00%బ్యాయిలు( 06 కి051206) పరుష లైం%ిక భాగాలలో (పొఫ్టేట్‌ గంధి ఒకటి. ఖ్యకములో గల (ద్రవ భాగముమ తయారించుటలో ఇది సహకరించును సాధారణ ముగా 40.45 సంవత్సరముల వయన్ను వారిలో వాపు కలుచుండును చొలా మందిలో వాస వున్నప్పటికీ కూడా ఏ బాధలు కలుగక్పోనటంతో ఈ వ్యాధిని గురించి ఆ్యశ్రద్ధ చేయటం జరుగుతోంది, రాత్రులందు ఎక్కువ పొర్లు మూ(్ర విసర్జన చేయజ, మూ(తము* ధార వేగములో కూడా మాద్చు వచ్చుట జరుగును మూ(క్రము వెడలు నపుడు మంట వుండును ఒక్కొక్కసారి మూత్రము బిగపట్టి రక్రము నడవచ్చుమ. ణా చికీత్సః=- చంద్ర (ప్రభావటి 2మా్యకలు | రోజుకి 3 సార్ల ళణి

ఆయుర్వేద అం'పే? [95 (వవాళభన్య 1(గా కర్చూరశిలాబిత్‌ 1 (గ్రా | రోజుకి 3 సార్ష వచ్చ కర్చూరం శె (గా | పంచదారతో వాడ

| వలెను, ఉశీరానవ 15 మి.లీ |. రోజుకి రెండు సార్ష ఆహారము; ఆవునెయ్యి. పొలు మడ్జిగ హడుట మంచిది. _ వెల్లుల్లి, ఇంగువ, అల్లము ఉవయోగించవచ్చుమ. 'స్పలుచు చేప్పడుకూరలు "పీటగు మంచిడి కాదు, నియమములు: మైరునము చేయకూడదు, మలమూ(క్ర వేగములన. నిరోధించ కూడదు. మలబద్ధకము రాకుండా చూసుకొనవలేమ, (వతిరోజు 2 మైళ్ళ నడచుట మంచిది. వృశ ఫాలో ఫం(1109%41 9) మూత పిండములవాపు అనేక కారణముల వలన కలుగుచున్నది. ఈ వ్యాధి యందు ఉదయమునే ముఖము ఉన్చియుండి (క్రమముగా మధ్యా హ్నమునకు కొంత తగ్గును

మూత్రము వెంట ఆల్బుమిన్‌ గానీ రక్తము గానీ పోవుచుండును

రక్త (ప్రసరణ వేగము తగ్గియండును, తెమలద, వాంతి, పొ 'త్తిరరువు నొప్పి, తలకొప్పి అతిసారము ఉండవచ్చును మూ(తము తక్కువ పరిమాణములో వెడలుచుంరును ఇది మూక కృచ్చ వ్యాధులలో ఒటి వృక్కంమ (514690) ఆ(శ్రయించివుండుటవలన “నృక్కంశోఫి అందురు చికిత్స:=

పునర్నవాది మండూర్‌ 2 బిళ్ళలు” రోజుకి 3 పొర

$96 అయుక్వేద చికిత్స అభయారిష్ట 15 మిలీ. ౫రోజుకి రెండుసార్లు భోజనం తర్వాత జ్వరమ్ముఉన్నప్పుడు వన;ర మాలినీ వసంత రస 100మి, (గా రోజుకి 2సారు 'కేనకో. ఆహారము; మజ్జిగ పాలు. వాడవచ్చును. "పెరుగు. వేపుడు నదార్ధాలు పనికి రావు. ఉప్పు తగించి వారవలయషస, పండ్రరవననులు యిచ్చుట ళ్‌ ళా మంచిది. నియమములు: పూర్తి విశ్రాంతి అవసరము రాత్రి మేల్కొనుట మంచిది కాదుం దగ్గ జ్వరము ఉన్నపుడు జా్యాగత్తగా ప.లగవరమ., రాతి వడు కునే ముందు పాలు గానీ వేడి పీళ్ళు గానీ [త్రాగుట మంచిది మూ[తము వెడలునప్పుడు మంట క4128210౧06 సుఖ వ్యాధుల వలన లేదా స్రొస్టేటు (గ్రంధి వాచట వలన, మూత నాకములో రాబృ ఉండుట వలన లేదా వేసవి తాపము వలన మూత్రము పోయునపుకు మంట యుండుము, ఒకొ్క్కాక్క సారి జ్వరము లోను మూ(శ్రాశళయము (క్రీమిదుష్టమగుట వలన (10601039) మూ[క్రము బంధింపబడుట వలన మంటరావచ్చును, చికిత్స గ కర్చూర శిలాజిత్‌ 2 (గా వు రోజుకి 3 పార్ల 4[గ్రా పంచ దారళో కలిపి వేసుకోవాలి

కయుర్వేద అం'పీ? 197 చందనాది వటి 2 మూతలు ఇ ఉదయం, రాత్రి శారిబాదిరసాయనం 15 మి(గా వా ఉదయం, ర్మాతి పండ్లరసములు, పాలు మంచివి కాకర, కారము, ఉప్పు తగ్గించవలెమ 'వేపుడు పదార్థాలు మంచిది కొదు. అక్ను కూరలు, పాత బియ్యం బార్లీ మంచిడి, నియమములు ;-

ఎండలో తిరుగుట మంచిదికాదు. వేసవిలో ఉడక బెట్టిన పళ్చి మామిగికొయ రసం పంచదార కలిపి చేసిన పానీయం తీసుకొమట

మూ(తమునందు రశ్తము పోవుట

మూ(శతము నందు రక్తము పోవటను '"అధోగక రక్త పిత్త అని అందురు మూ(కనాళములో రాళ్ళు వుండుట వలన మూ[తకోళము, నాళములు ,కిమిదుష్టమగుట వలన కొన్ని రకాల జ్వరముల యందు మూ్యకము మండి రక్తము పోవుట నంభవించును చికిత్సః_

| రోజుకి 2 సార్డ అర గోమూన శలాజిత్‌ 1 (గ్రా కప్పు పాలకో శారిబాది రసాయనం 15 మిలీ | బేదా | రోజుకి 2 పొద్ల ఉశీరాసన 15 మిలీ

, 198 ఆయుశ్వేద చికిత్స ఆహారము థా అరటి, వెలగ? సైమంచివి మాంపంరసం తీసుకొనవచ్చుమ, ఆమలకి (పెద్దఉసిర్సి వాడుట చాలా మంచిది ఉస్ణవదార్థాలు మసొలా చేపడు వదార్థాలు మంచిదికొదుం మల స్తూ(క వేగములమ అవకూడదు. మలబిద్ధకను రాకుండా చూడవలెను (దవావోరములము ఎక్కువగా తీసుకొమట మంచిది మైరునము నిషేధము ఇతర సాధారణ వ్యాధులు మొటిమలు మేధోధాతు దోషము వలన రోమ కూసములు వాచి కొవ్వవదార్థ్‌ ములు చేరియున్న చిన్న చిన్న పొక్కులు బయలు దేరును ఇవి ఎక్కు వగా ముఖమున, చాతీమీద అరుదుగా మర్మావయవములపైన వచ్చు చుండును, మొఖము జిడ్డుకొరు చుండుమ. కొందరిలో దురద కూడవుండ.మ. దీవిని “యవాన పిటకా” అని అందురు యవ్వనం లోనే ఎక్కువగా శః వ్యాధికలుగుట వలన ఆ పేరు కలిగినది కుంకుమాది బేసం / పైన రాయవలెము, లేదా

ఆయుశ్వేద అం'పీ ఖి [96 వచ్చ కర్చూరము | బా వీనిని నూరి రోజుకి రెండు మంచి గంధము సార్ల పొప్కులు వున్న చోట ఎఫ్‌ * | రాయవతెను

కామర గింజలు | చం్యద(వ్రభావట్‌ 2 మాత్రలు / రోజుకి. రెండు. సార్లు" వేసుకోవారి. ఆహారము:

ఆకొవ్వపదార్లములు తగించవలెను వెలులి వాడుట మంచిది

నా! సీ! ళ్‌ నియమములు:

బావంచాలు కలిపిన సున్నిపిండిళో అనేక సార్లు ముఖము. కడుగు గొవవలెన-లేదా వట్టివేబృ కషాయంతో పొక్కులు వున్న చోట రోజుకి అనేకసార్లు కడుగుది మంచిది పరిశభత పాటించవలెను,

కాలిన బొబ్బలు (4003)

(వమౌది వశాత్తు లేదా ఏ కారణం చేతనైన చర్మము కాలిన యెడల బొవ్బ కట్టుమ. పోట్లు మంట వుండును జ్వరము కూడా వచ్చును. బొద్చిలు వగిరిన తర్వాత పాడైన పై చక్మము నెమ్మదిగా తొలగించ

• వలళిమం కాలిన వెంటనే శే నవవీతము (కొబ్బరి నూనె -[(నున్నపు తేట | పైకి రాయవలిమ,

శ్తీ00 ఆయుశ్వేద చీకిత్స బొబ్బలు వగిలి పీరు కొరుచున్న యెడల 1 వింాది కషాయం | తుమ్మ చెక్క కషాయంతో పైన కడుగ వలెను. శ కాసీన పింధూరం-[.. | కొచ్చిరి నూనెతో కలిపి మైనరాయ శంఖ బస్మ ॥ నలిన గంధ రపాయనం-2 విశ్ళులు/రోజుకి మూడు సార్ష వాడవలెను ఆహారము;- మామూలు భోజనం చేయవచ్చును. పెరుగు "పెసరపప్పు; వేరు శనగ మొదలై నవి తినకూడదు మడ్జిగ వాడ వచ్చును. నియమములు := కాలిన వెంబనే శేనెగానిః ఆవు నెయ్యిగానీ పైకి రాయవలమయును పీళ్ళళో కడుగరాదు. పుచ్చుగోళు) ఎక్కువగా నీళ్ళలో, మట్టిలో వనిచేసే. వారికి గోళ్ళలోకి మట్టి పోయి చర్మము వాచి పోటు పుట్టును పోషళాషోర లోపము వలన గోళ్ళ ప్రాడవును, లేదా రసౌషధములు ఎక్కువగా వాడుట వల్లి గోళ్ళ పొడగుట జరుగవచ్చుసు. తరచుగా (వేళ్ళకొనలు వాచి నొప్పి పెట్టును, పులుసు కారంపబనీ మయపవు చీమహాడా కొందరిలో కన్చించుమ. చికిత్స:- గంధక త్రై లం/ పెకి రాయవలెను. (లేదా)

ఆయుర్వేద అంటే? ర్డీ] నాగమలి అకు 10గా | గంధకరో 10౮ నూరిపైకి రాయవనలెను. మధుష్నుహ రసాయనం 100గ/ ఉదయం ర్యాతి నీళ్ళతో "వేసుకోవాలి ఖదిరారిస్ట 15 మి లీ/ ఉదయం ర్యాత్రి (శ్రాగాలి ఆహారము :- అవ నింకాయ తినకూడదు మి*లినవన్నీ తినవచ్చును నియమములు *- జేపలు కళ్ళు కభముగా మట్టిలేకుండ వుండేట్లు చూచుకోవలెను, రసము మొదలై న బౌషధములు వైద్యుని అమమతి లేనిదే వాడరాదు చుం [డు (029 రేగి ఇది ఒక చర్మవ్యాధి తలపై చర్మము వాచుట వలన ఈ వ్యాధి కలుగుకోంది దీనివలన ళలలో పొట్టురేగుట దురద జుట్టు ఊరుట వుండును చికిత్స:= భల్లాతక వటి రెండు మ్యత్రలు | రోజుకి రెండు సార్గు వేసు (లేదా) కొనవలెను గంధక రపొయనము రెండు | బిళ్ళలు | సీరిభృంగాది తైలం తలకి రాయవలెినుం 26]

80 అఆయుశ్వేద చికీత్సో ఆహారము ;- వగరు చేదు పదార్థములు తీసుకొనుట మంచిది. అమలిక (పెద్ద ఉసిరి) ఆహారములో వాడుట మంచిది నియమములు ;- శః రోగులు దువ్వెనలు (వత్యేకించి పవుంచుకొనవలెన నాలుగై!దు రోజులకి ఒకసారి తంగేడు ఆకు పొడి కలిపి చిక్కనైన కషాయము రాచి వదిహేమ నిమిషముల తరువాత పీకాయ పొడికో తలంటు పోనుకోవలెను, శిరస్త్రాణములు (హెల్‌ మెట్‌, ఏ) విగ్గులు ఇతరులవసరములు వాడుట అాతీ' శి జుటుడిం డుట (2 211003) యు కోవమ్ము విచారము, ఆందోళన ఆధిక మానసిక పరిశ్రమ వీని వలన జుట్టు ఊడుట సంకవించుము, కొన్ని క్వరముల తర్వాత, అమాశయ దోషమువలన, పోషక వదార్థములు లోవము వలన జుట్టు ఊడుట సంభ వించును, చికిత్స:- మహాభృంగరాజ తైలము | (లేదొ |. (వ్రతిరోజు కలకి మర్టీన శేయ సీలిభృంగాదికై లం లేదా | వలెను. న్‌ జపాస్పష్పాది త్టైలం |

ఆయుర్వేద అంపే? 203 గుంట కలగర ఆకు రసం | ఉదయం, పాయం్శికమను పంచ ఒక చెంచొ | దార కలిపి ఆూగవలెను చ్యవన (పాళ | ప్రతిరోజు ఉదయం పాలతో నేసు లేహ్యం 10 (గాః | కొనవలెమ ఆహారము ;- కారము, ఉప్పు తగ్గించవలిమ "పెద్ద ఉసిరిక, నిమ్మ నారీంబ్ధా వాడుట మంచిది నియమములు: అతి ఆలోచన దుఃఖము, కోపము మొదలగు మౌనసిక త్నదే ' కతలు మంచిదికాదు. వేడి వీళ్ళళో తల స్నానము మందిడి కాదు తలకి కాస్మాటిక్స్‌ సోడా కలసిన పదార్థములు వాడుట మంచిది కొదు, సూచన,- జుత్తు తెల్లబడుట యందు కూడా 3 చికిత్సలే శేయనలయును. అదిగాక భల్లాతకి వటి ఉపయోగించవలెను, పొర్వపు నొప్పి పీనన రోగము దీర్హకాలంగా వుండుట నలన ఈ వ్యాధి కలుగు కోంది, కణతలు నే(్రములు, కను బొమ్మలు, మదురు వీవి లందు తవముగ నొప్పి? ఇది ఎక్కువగా ఏదో. ఒక (ప్రక్కన మ్మ్యాఠమే రానచ్చుము అరుదుగా రెండు వైపుల నొప్పి ఉండుట కలదు ఈ నొప్పి

రి04 అయుర్వేదచికిత్స

నూరో్యోదయంతో (ప్రారంభమై మధ్యాహ్నామునకు ఎక్కున అగును నూర్యాస్తమయమునకు (కమంగా లిగ్గుమ అందువలన దీనివి *సూర్యా వర్త, శిరో రోగొ అందురు, దీనివలన కళ్ళ పోటు వీరకారుట అస్థి మిళం ఉండును

“అ ర్థాన భేదక శిరో రోగము నందు కూడా ఒక (ప్రక్క మ్మ్‌ళమే నొప్పి వచ్చు చుండును, నొప్పి పున్నవై పు ముక్కు నుండి వీరు కారును ఇది (పతి 15 రోజులకో లేక _నెలంకో వచ్చి దానంతట అదే తగ్గును దీనికి చికిత్స చేయని యెడల నే్యత కర్ణ రోగములు రావ చ్చుమ చికిత్స:

దిరళవ_గింజలు ఉత్నరేణు పేబ్ళు నూరి రసంతీసి అందు. బిడా లవణం చేర్చి నళ్యం చేయవలెను.

లేదా అణు త్రైలం నళ్యం చేయవలెను,

ఒక్కోసారి రక్త్రమోక్షణ (బెడ్‌ లెటింగొ చేయనలసి రావ చచ్చును ల ఆహారము :;-_

కేలికగా జీర్ణ్వమగు అహావము యిన్వవలేను నియమములు ?-

ం టలోని ౧* సు మిలబడకము భేకుండా

జ్‌ క్‌ విఫి2ము క

ఆయుర్వేద అంటే? 205 వడ దెబ్బ (50% 5౯010

ఎండలో తిడగుట వలన లేదా వాతావరణములో వేడి వలన శరీరమునందు వున్న లనణములు చమట ద్వారా అధికముగా పోవును, అందువలన శరీర తాసము, దప్పిక, కండ్లు తిరుగు అతి సీరసము పండును. వాంతులు అధిక జ్వరం వుండవచ్చును సక్కొక్కిం సారి మూర్చిల్లుట, సంధ్మినలావములు దృష్టి ఒక వనవు రెండగా !నిపిం

ఛి బ అాతీ చుట ఉండవచ్చును ఒక్కొక్కసారి చెమటలు పోసి శరీరము చల్లగా వుండుమ. తలనొస్పి, అస్టిమిళము, చెవులందు హోరు వుండిన, ఇది వైత్యాధికచే కలుగుచున్నది. దీవిని “అంశుఘాత జ్వర” అని అందురు చికిత్స ,-

1 అనంద ఖైరవి శ్రేనె, విమ్మరనంతో అనేక సార్లు

రస-1 మాత్ర | ఇవ్వవలెను

శారి బాడి 1 భతి ఆర గంటకి ఒకసారి

రసాయన 15 మ ఇన్వవ౭ను

(లేదా) 2 గ్రావిరిష్ట 10 51 (వతి గంటకు ఒకసారి శారి భాధ్యారిష్ట 1001 | ఇవ్వవళలిను న!

ఆహారము :;-

శేకల పానీ-ఎములు, నిమ్మరసం పండ్త రనములమ్నీ ఇవ్వ వచ్చుమ, ఉవ్న వేసిన మజ్జిగ ఇచ్చుట మంచిది

106 అయుశ్వేద చికిళ్స

నియమములు :£. రోగిని చల్లవి గది యందు వుంచి పడకపై శామరాకులు గాని ఆరటి అకులుగాని వేసి పైన సరుండబేట్టవలెమ మదుట్స్‌పై పిచుధారణ చేయవలెను సీరుల్లి వాసన చూపించవచ్చునము పచ్చ కర్పూరము మంచి గంధము కలిపి కి రాసిన యెడల శావనము శగ్గమం సీరుల్లి పాయలు కొపి దండగుచ్చి, గుమ్మములకు కిటికీలకు కట్టిన యెడల వడదెబ్బ నివా రించనచ్చును మొలలు (౨1164) మొలలు (వధానముగా రెండురకములు, 1 వెలువలవి (8%౫46౯=

వః) టోపలివి (10161991) ఆయుర్వేద రీళ్యా అరు విధాలుగా ఈ

వ్యాధివి పేర్కొన్నారు వాకాది దోషములు చర్మ మాంన మేధస్పులను

ఇెరచుట నలన అనేక విధములైన మాంసస మొలకలు, (సవాహణి,

విసర్జివి, నంవరిణి అను మూడు వళులు యందు (గద స్థానము యందు

కలుగుచున్నవి మాంసపు మొలకలు మేకులవలి (గుచ్చుకొమచుండను.

తీపు పోటు వుండును మల బద్దకము, అజీర్ణము పదే సదే మల విసర్జన

అమమానము వుండును కొందరిలో (ద్రాక్‌కాయ అకారములో స్పంగు

మాంసపు ఖండములు 'సపెరుసను రక్తము '(గవించుచుండుమ తీపు మంట

పండును మరికొందరిలో అకలి లేకపోవుట కాలేయపు వ్యాధులు,

రక్న కీణశ పీవికోపాటు మొలలు నుండి అధిక రక్త్య్యసావము కలుగు

చుండును దీవివలన అధిక నీరసము, ఒక్కొక్కసారి సృహ కోల్పో

20 ఎగ మాద్బవలన, న శారీరక [శమ వలన, మయం కూర్చొని వుందట ఎల ఆ నిరోధించుట వలన, అధికమైన శ్రీ శ రోగములు కలుగుచున్నవని ఆయురేద్వజ్ఞాలు కాంకొయన వటి | ఉదయం, సాయంతం భోజనం 2 మాతలు | తర్వాత వేసుకోవాలి, అభయారిష్ట | రాత్రి పడుకునే ముందు ఆరకప్పు వేడి 15 మిలీ | సీళ్ళరో కలిపి తాగవలెను రక్త మొలల యందు:- ో ల్‌ భల్లాతకి | (వతిరోజు ఉదయం, క్షీరము 10 (గా | పాయంథత్రం వేసుకోవాలి, సూచన: = ఒక్కొక్కసారి శస్త్ర చికితృలో అంతర్భాగమైన *షిర' సూత్ర అవపరము కావచ్చును. ఆహారముః-- అతికొరము బొగా వేడిగా మన్న పదార్ధమలు అజీర్ణకర పదార్థ ములు స్య్వీశరించకూడదు, అపు నెయ్యి, పాలు ఉపయోగించవచ్చును, ఆకు

ఆ వి ము ళో శి ట్‌ శా కరారళలం పొదుం ల

• జ నే జ వాలు వ దుంన కూరలు లచ ల ల లవ పివరపి ఉఊవంాతాం గం చనీబ టూ” వెని జ న వెన పె పిచ కా నరు టం అమప్పెండల వ తి పిన ఎ పిల కాలా టె య్‌ వ. లం జతీన్ప రద వము పంంళి నియసుఘములు, ః్‌ కము తడిని పొర ప్‌లడ. ఆమిర పరారముల. స్యీకిరింఒ ౯ ఆ అ వల వచపెరం లకుండ దూఎరొనవళిమ వం మూ్యచి వదులగు ఓ ఇ జి న ఒం ఆపెప్కువపేఎ గెంతు మార్చానుట వక్తల చేయమాడలి టు ఇ ముల ఎట్టవా ఉపమ ఆమిట వంది న అావాథె ఎం న్‌ | న న అ న క జబ్‌. గ్ర యై “బి తో ఖా. టై స్‌ ఇ జ వ్‌ స ్పెం న్‌ బ్య అఖి టర స రల. తీవ ీ రానా చనల వ్వ్యవగరి] (కరం శ