Telugu Annadho bramha pragnanam bramha - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

్‌ వ షు మ షం లా ఫం... న్‌ నా. _ న ళా మాస

. అల ర్న పు సు జాం లణ -"

ల శ బం శస యాల! | /

క్రై గ్టస్హోరోంం 90909191 919121 9831919193 అ!కం గ (7 నో క ఘు ్టి పీ ల ర్తి టో ఫి సొ వి న్‌ా ఫి టౌ 1 త ాహాానా ఇ ౫. టో భ్‌ గస మ లబ్ది

త్త

శ్స వ

గా

ని క మ టం00010131212191910193131031318

ఆఫందూో త్రిత్కు - బ్రజ్హ్రానం ద్రిత్కూ స్వామి మైత్రేయ సాసొతి

ర్త (5. గా వం లి న న్‌ | రం గ గే రో 2 ఓ" థి ఆ గంబొరి, కటాల శ పాయక ఆనందో బ్రహ్మా - ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మా స్వామి మైజక్రేయ ఆ-౧౭| : 200108 16949౧100౧) ఈగ. 548001004164.0/0 681 : 9648046070 (6 జూ ర్ధీగ్రిగ్రి న్‌ | ప్రథమ ముద్రణ : జనవరి, 2016 మూల్యం : ₹5/= కవర్‌ డిజైన్‌ : జి.సత్యానంద్‌ ప్రచురణ కర్త : నొహితి ప్రచురణలు 29-18-58, కాళేశ్వరరావు రోడ్డు, సూర్యారావుపేట, విజయవాడ-520 002 ఫోన్‌ : 0866-2436642 / 48, 81210 98500

ప్రార్ధన ఓం సర్వేశాం స్వస్తిర్భవతు సర్వేశాం శాంతిర్భవతు సర్వేశాం పూర్ణం భవతు సర్వేశాం మంగళం భవతు ఓం సర్వేభవంతు సుఖినః సర్వేసంతు నిరామయాః సర్వే భద్రాణి పశ్యంతు మా కళ్చిత్‌ దుఃఖ భాగ్భవేత్‌

ఆనందో బహ్మ (జీవితాన్ని జీవించండి - గడిపేయొద్దు)

తొలి పలుకు

బంగారు వర్ణంలో ఆప్పుడే ఉదయిస్తున్న సూర్యుడైనా, తొలి సూర్యకిరణాల ప్రభావంతో గడ్డిపరకమీద మిలమిలా మెరిసిపోయే మంచు బిందువైనా, చల్లని పిల్లవాయువు సోకి, ఆకుపచ్చని తివాచీ పరచిన చందాన తలలు ఊపుతున్న పచ్చని పైరులను చూసినా, తమను సృష్టించిన భగవంతుడికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటున్న భావనను కలిగిస్తూ ఉంటాయి. సంపూర్ణంగా విచ్చుకున్న పువ్వులను చూసినా, గలగల పారే సెలయేళ్ళను చూసినా, ఎత్తునుంచి కిందికి దూకే జలపాతాలను చూసినా, మబ్బులు కదలాడుతూ ఉండే ఎత్తైన కొండలను చూసినా మన మదిలో ఆనందం ఉరకలు వేస్తుంటుంది. అలా ప్రకృతితో మనం మమేకమైనప్పుడు ఆనందపారవశ్యంలో తేలియాదుతూ ఉంటాం. ఆ ప్రకృతిలో ఒక భాగమైపోతాం. అసలు ఈ ప్రకృతి సృజించబడింది ఆనందంతోనే. అయితే, ఇంత అందమైన ఈ ప్రకృతి సృజనకు మూలం ఎవరు? దైవమే కదా! అనంతమైన ఆనందానికి నిలయమే దైవం. అంటే, అ భగవంతుడే అనంద స్వరూపుడు. ప్రకృతిసిద్ధంగా ఏది ఉన్నా అది ఆనందంగా, ఆనందంతో, ఆనందంలోనే ఉంటుంది. ఆనందానికి పరాకాష్టే దైవం. అదే 'ఆనందో బ్రహ్మ. “బృహతి బ్రహ్మ ఇతి బ్రహ్మ” - అంటే (బ్రహ్మ సృష్టినుంచి వచ్చింది ఏదైనా బహ్మత్వపు లక్షణాలతోనే ఉండి తీరుతుంది. “ఆనందో బ్రహ్మ" అంటే పరిపూర్ణ అనందమే/ పరమానందమే బ్రహ్మ అని అర్థం.

ఈ సృష్టి అంతటా ఆనందమే నిండి ఉంది. ఉపనిషత్తులలో వివరింపబడిన “సచ్చిదానందం యొక్క అర్థమేమిటి? సచ్చిదానందం అంటే, సత్‌+చిత్‌+ఆనందం

• ఈ క్షణంలో చిత్తంతో, సత్యంలో ఉండడమే సత్‌+చిత్‌+ఆనందం. “అథాతో బ్రహ్మ జిజాసి - ఈ క్షణంనుంచే దేవుడిగురించిన అన్వేషణ మొదలవుతుంది. 113 గ0కు011 18 02 6 (౯౪కు. 50, [76 మ 1 909001 - ఆనందమే బ్రహ్మతత్వం అనుకున్నప్పుడు మనుషుల్లో గంభీరంగా (సీరియస్‌గా) ఉండే స్వభావం ఎలా వచ్చింది? బ్రహ్మ అన్నా, దేవుడన్నా అందరికీ తెలిసినదే. దేవుడంటే వివిధ రకాలుగా ఊహించుకుంటున్నారు మానవులు. కానీ, నిజమైన సాధకులకు, జిజ్ఞాసులకు ఆనందమే (బ్రహ్మమనీ, (బ్రహ్మ అంటే ఆనందమనీ అర్ధమవుతుంది.

సృష్టి అంతటా ఆనందమని అనుకుంటున్నప్పుడు మరి నేడు మనుషులు ఇంత దీనమైన స్థితిలో ఎందుకు ఉంటున్నారు? బహుశ వారు తమ ఆత్మతో

ఉండకపోవడమే దీనికి కారణమై ఉంటుంది. మనిషి శరీరం, అత్మలతో పుట్టినా, ఈ రెండూ తాను కాలేకపోతున్నాడు. దేవుడు తనని పుట్టించినప్పుడు ఉన్నట్లుగా, ఎదుగుతున్న కొద్దీ ఉండలేకపోతున్నాడు. పసివాళ్ళు దైవంతో సమానమని అంటుంటారు కదా! ఎందుకు? వాళ్ళు ఎప్పుడూ ఆనందంలోనే, ఆనందంతోనే ఉంటారు. పసివాళ్ళు ఏ పని చేసినా సంపూర్ణంగా చేస్తుంటారు. చూస్తున్నా వింటున్నా, తింటున్నా నిదుర పోతున్నా నవ్వుతున్నా ఏడుస్తున్నా ఆడుకుంటున్నా పూర్తిగా నూటికి నూరు శాతం, చేస్తున్న వని ఏదైనా, దానిలో లీనమై ఉంటారు. “ఆనందమానందమాయెనే” అనే ధోరణిలో మసులుకుంటుంటారు పసివారు. ఏదైనా తింటున్నప్పుడు మూతికీ, బట్టలకూ పూసుకుని, తినడంలోని ఆనందాన్ని సంపూర్ణంగా అనుభవిస్తూ తింటారు. నవ్వుతున్నప్పుడు కల్మషం లేకుండా నవ్వుతారు. ఏడ్చినా ఇంటికప్పు ఎగిరిపోయేటట్టు ఏడుస్తారు. ఆనందంలో ప్రతీ కర్మ చేస్తుంటారు. ఏవ పనీ ఆనందంగురించి చేయరు పిల్లలు. తాము పుట్టిన శరీరంతో, ఆత్మతో ఏ పనినైనా సంపూర్ణంగా నిర్వర్తిస్తారు. దేనిలోనూ నటించడమనేది ఉండదు. వారి చేతల్లో నటించడం ఉండదు. ఎందుకంటే, పుట్టినప్పుడు 'మనసు'తో పుట్టలేదు కాబట్టి, వారిచుట్టూ లౌకిక విషవలయం ఏర్పడలేదు కాబట్టి. వాళ్ళు ప్రతీ క్షణంలోనూ అత్మపరంగానే జీవిస్తారు. దైవంతో, దైవంలా ఆనందమూర్తులై కదులుతుంటారు పసివారు. అసలు నవ్వుతూ ఆనందంగా ఉండడమే కదా జీవితం! చిన్నపిల్లలు ఇంత సంతోషంగా,ఆనందంగా ఉండగలుగుతున్నప్పుడు మరి పెద్దవారెందుకు ఆనందంగా ఉండలేక పోతున్నారు? దుఃఖంతో ఎందుకు ఉంటున్నారు? ఏ క్షణంలో మనిషి శరీరానికీ, ఆత్మకీ మధ్యన మనసు అద్దుగోడలా తయారవుతుందో, ఆ క్షణంనుంచి నటన, కోరిక, ఆశు అహంకారాలను పులుముకుంటాడు. స్వయానికి దూరంగా జరిగిపోయి, దుఃఖానికి చేరువ అవుతారు. మన చుట్టూ ఆనందమే ఉంది. అసలు “ప్రకృతే దేవుడు' అని అంటుంటారు. మన చుట్టూ ఉన్న ప్రకృతిలో ఆనందమే దాగి ఉంది. గడ్డిపువ్వులో ఈశ్వరుడు, చెట్టులో ఈశ్వరుడు, గాలిలో ఈశ్వరుడు, నీటిలో ఈశ్వరుడు, ఆకాశంలో ఈశ్వరుడు, పర్వతంలో ఈశ్వరుడు, ప్రతి పిట్టలోనూ ఈశ్వరుడు. - వర్షం, మబ్బులు, వెలుతురులో ఈశ్వరుడు - ఇలా ఎక్కడ చూసినా అంతా ఈశ్వరమయమే. అన్నిటిలోనూ ఆనందమే నిండి ఉంది. మనిషి ఈ విషయాన్ని (ప్రాథమికంగా అర్ధం చేసుకోవడంలోనే లోపం ఉందేమో? అందుకే దుఃఖంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్నాడు. అందుకే ఆనందానికి దూరమవుళున్నాడు.

మనుషులు ఆనందానికి దూరమైపోవడానికి కారణం వారిలో తిష్టవేసిన 'మనసే* ఆనందమే బ్రహ్మ అనీ, బ్రహ్మమే ఆనందమనీ అర్ధం చేసుకోలేని స్థితికి దిగజారుస్తుంది ఈ మనసే. మనసు ఉనికి మనిషిని తనను తాను మరచిపోయేట్లుగా తయారు చేసింది. మనిషి మనసుతో ఉంటాడు. చెట్లు చేమలు, జంతువులు మనసు కింది స్థాయిలో ఉంటాయి. పూర్వకాలంలో గౌతముడు మనస్సుని అధిగమించి బుద్ధుడయ్యాడు. మనస్సుని వదిలి దేవుడయ్యాడు.

ఆధునిక జీవనవిధానంలో నాగరికత పెరిగి, మనిషికి ఎన్నో సౌకర్యాలూ, సౌలభ్యాలూ పెరిగాయి. ఉదాహరణకు: పూర్వకాలంలో జీవించిన వారిలో శారీరకశ్రమ ఎక్కువగా ఉంటుండేది. మైళ్ళకొద్దీ ప్రయాణాలను నడకతోనే చేయడం, పాలం పనులు చేయడం,నీళ్ళు తోడడం,వధ్లు దంచడం, తిరగలి ఇసరడం, బట్టలుతుక్కోవడం, ఇల్లు చిమ్ముకోవడం-ఇలాంటి అన్ని పనులనూ శారీరక శ్రమతోనే నిర్వర్తించేవారు. దానివల్ల వారిలో అధికశక్తి లేకుండా, ఒంట్లో ఉన్న శక్తి సద్వినియోగమై ఆరోగ్యవంతంగా ఉండేవారు. నేటి జీవనవిధానంలో ఏ పని చేయాలన్నా వాటికి ఉపకరణాలు వచ్చేశాయి. శారీరక శ్రమలేకుండా వాటిని ఉపయోగించడంవలన ఎన్నో రకాల అనారోగ్యాలు వచ్చేస్తున్నాయి. పిండి రుబ్బడానికి మిక్సీలు వచ్చేశాయి. వడ్లు దంచుకోవడం అవసరం లేకుండా మిషన్లు వచ్చేశాయి. విసనకర్రల బదులు ఫ్యాన్లు, వాతానుకూల యంత్రాలు (ఏ.సీ.లు) వచ్చాయి. నడక లేకుండా బస్సులూ, కార్లూ, విమానాలు వచ్చాయి. కలప, బొగ్గు అవసరం లేకుండా వంటగ్యాస్‌ వచ్చింది. కంప్యూటర్లు, ఇంటర్‌నెట్‌లు వచ్చాయి. ఇలా మనుషులకు లక్షరెట్ల సౌకర్యాలు పెరిగినా కూడా సుఖ,శాంచులు లేకుండా దుఃఖంలో ఎందుకు జీవిస్తున్నారు? మానసిక విశ్రాంతి లేకుండా, భావోద్వేగాలతో, సమతుల్యతా లోపంతో ఉంటున్నారు. కుటుంబపరంగా, వృత్తిరీత్యా, సామాజికపరంగా కూడా సుఖ, శాంతులు లేకుండా జీవిస్తున్నారు. కుటుంబాలలో స్పర్థలు పెరిగి విడాకులకు దారి తీస్తున్నాయి. ఘర్నణ, దోపిడి, దొంగతనం, మానభంగాలు, పరుల సొత్తును తగులబెట్టడం -ఇలాంటివన్నీ నేడు

పెరిగాయి. మనుషుల్లో నీతి, నియమం కరువయ్యాయి. తల్లిదండ్రులు, పెద్దలపట్ల (ప్రేమలు, ఆప్యాయతలు తగ్గి వారు వృద్ధాశ్రమాల్లో జీవించే పరిస్థితి వచ్చింది. పిల్లల్లో క్రమశిక్షణ కరువైంది. పాపమూ, దుర్మార్దం పెరిగాయి. “ఆనందో బ్రహ్మ అనేలా కాకుండా '“దుఃఖో రాక్షసః అన్నట్లుగా తయారయిందీ ప్రపంచం. అసూయ సెరిగింద్తిమాహం పెరిగింది. దురాశ పెరిగింది. గర్వం పెరిగింది. చిరాకు పెరిగింది, అసూయ పెరిగింది. ఉద్రిక్త స్వభావం పెరిగింది. వీటి పర్యవసానంగా అనారోగ్యం పెరిగింది. భార్యాభర్తల సంబంధం సరిగా ఉండడం లేదు. తల్లిదండ్రులపట్ల పిల్లలకు ప్రేమలు,ఆప్యాయతలు లేవు. ఒకే ఇంట్లో ఉంటున్న అన్నదమ్ముల మధ్య సఖ్యత లోపించి, స్వార్థం పెరిగి పరస్పరం చంపుకోవాలనే తీవ్రమైన భావోద్వేగాలతో ఉంటున్నారు. కుటుంబ సభ్యులందరూ ఒకే కప్పు (రూఫ్‌) కింద నివసిస్తూ బద్ధశత్రుల్లాగా మసలుకుంటున్నారు. ఏ విషయంలో చూసినా మనిషికి అవసరమైన ఆత్మప్రబోధాన్ని విడనాడి, చెడు దారులతో మనుగడ సాగించడం నేడు మనం చూస్తున్నాం. అన్ని విషయాల్లోనూ మనం “మతం అని రాద్దాంతం చేస్తున్నాంగానీ ఆ మతం ఈ నాడు ఎలా తయారయ్యింది? దేవాలయాలకు వెళ్ళడం, విగ్రహారాధనలు, పూజలు, మొక్కుబడులు, జంతు బలులు చేయడం - వీటితోనే సరిపోతుంది కానీ ఆత్మవిమర్శ జరగడం లేదు. అంతరంగంలో ఉన్న దైవత్వాన్ని మేలుకొల్పడం లేదు.

నేడు నడుస్తున్న చరిత్రను చూస్తుంటే అసలు మనం పురోగతి సాధించామా? తిరోగమనంలో ఉన్నామా? అనే అనుమానం కలుగుతుంది. నాగరికత అంటే ఇదేనా? అనే సందేహం కలుగుతుంది. ఇప్పుడు మనిషి ఎలా తయారయ్యాడంటే, ఏ క్షణానికా క్షణంలో ఉండకుండా జీవిస్తూ, ఏ రోజూ ఆనందంగా ఉండడం లేదు. గతాన్ని తలచుకుంటూ బాధపడుతున్నాడు. వచ్చే క్షణంలో అనందంగా ఉంటాననే తలంపుతో ఈ క్షణాన్ని వదిలేస్తున్నాడు. ఉదాహరణకు: బడికి వెళ్ళే పిల్లలు తాము పెద్ద కాలేజీకి వెళ్ళినప్పుడు ఆనందంగా ఉంటామని అనుకుంటుంటారు. కాలేజీలో చదివే యువతీ, యువకులు తాము ఉద్యోగంలో చేరితే ఆనందంగా ఉంటామని ఊహించుకుంటుంటారు. ఉద్యోగంలో చేరిన తరువాత, పెళ్ళి చేసుకుంటే ఆనందంగా ఉంటామనీ, తరువాత పిల్లలు పుడితే ఆనందంగా ఉంటామనీ, ఆ తరువాత వాళ్ళ చదువులూ, ఉద్యోగాలు, పెళ్ళిళ్ళు అయిన తరువాత, తమ పదవీ విరమణ తరువాత ఆనందంగా ఉండగలుగుతామనీ అనుకుంటుంటారు. ఇలా ఈ క్షణంలో ఉన్న 8ి స్వామి మై(భ్రేయ

ఆనందాన్ని అనుభవించకుండా రాబోయే క్షణాలగురించి కలలు కంటుంటారు. ఆ కలలన్నీ కల్లలైనప్పుడు దుఃఖం, వేదనను అనుభవిస్తుంటారు. మనిషి దేవుడు తనకు ఇచ్చిన జీవితాన్ని ఆనందంగా అనుభవించకుండా - తన జీవితంలో ఏదో కరువైందని దేవుణ్ణి నిందిస్తూ కృతఘ్నుడవుతున్నాడు. దేవుడు తనకు ప్రేమతో ఇచ్చిన జీవితాన్ని ప్రసాదంగా భావించడం లేదు. డిగ్రీలు చదివినవారు, పరిశోధనలు చేసినవారు, ఉన్నత పదవులైన ఐ.ఏ.యస్‌., ఐ.పి.యస్‌., జడ్జీల లాంటి హోదాలలో ఉన్నవాళ్లు కూడా దుఃఖం, ఆవేదన, నిర్వేదంలో ఉంటున్నారు. వారి జీవితాలను వారు నియంత్రించుకోలేక పోతున్నారు. విద్యార్థులు మార్కులకోసం ప్రయాస పడుతున్నారు. పెద్దలు సుఖ, శాంతులను వెళుక్కుంటున్నారు. జీవితాన్ని జీవించడం ఎలాగో వారికి తెలియడంలేదు. చిన్న పిల్లవాళ్ళలా ఆనందంగా ఎవరూ ఉండలేకపోతున్నారు. ప్రతీ ఒక్కరూ 'తాము ఎంతో బాగున్నాము” అని ప్రపంచానికి తెలియజేయడానికి మాత్రమే తాపత్రయ పడుతూ, జీవితాన్ని జీవించకుండా నటించడం అలవాటు చేసుకున్నారు. ఇతరులకు తాము బాగున్నట్లు ప్రదర్శిస్తున్నారే కానీ నిజంగా బాగా ఉండాలనే భావన వాళ్ళలో లేదు. ఏ క్షణానికా క్షణాన్ని సంపూర్ణంగా ఆస్వాదిస్తూ, ఏ క్షణానికి ఆ క్షణాన్ని సంపూర్ణంగా ఇవ్వడం లేదు - [00106 15 217102 05610 €6 00601 24 1292 [051 మంగు 16 [00014 ఐదంతస్తుల మేడ కొనుక్కోవడం, బెంజ్‌కారు కొనుక్కోవడం, హెలికాస్టర్‌ కొనుక్కోవడం - ఇవన్నీ కేవలం సమాజానికి తాము చాలా బాగున్నామనీ, తమ హోదా చూపించుకోవాలనీ చేసే ప్రయత్నాలే. కానీ, నిజంగా ఈ డబ్బు, డాబు, దర్చం, హోదాలతో ఎంతవరకు ఆనందంగా ఉండగలుగుతున్నారనేది అందరూ [గ్రహించవలసిన విషయం. ఇతరులు తాము చాలా అనందంగా ఉన్నారని చెబుతుంటే అది నిజమేనేమో- “మనం ఆనందంగా ఉన్నామేమో' అని అనుకుంటున్నారు కానీ నిజంగా వాళ్ళు ఆనందంగా ఉంటున్నారా? లేదుకదా! దీనికంతటికీ కారణం ఈ శరీరానికీ, ఆత్మకీ మధ్యన అద్దుగోడగా నిలచిన మనసే. ఇంత దయనీయమైన జీవనవిధానానికి కారణం ఎరుక (అవేర్‌నెస్‌) లేకపోవడం, చేతనాస్థితి లేకపోవడం, జీవితంలో జీవం లేకపోవడమే. ఆనందొద్రిన్కు - ్రడ్డాశం ద్రిన్సూ రి

జీవితపు ప్రతీ దశలోకూడా ఏ మనిషీ ఇంకొక మనిషిని అభినందించడంలేదు. మనుషులమధ్య (ప్రేమలు, ఆప్యాయతలు కరువయ్యాయి. విలువలమీద ఆధారపడిన సంబంధాలు (వాల్యూ బేస్‌డ్‌ రిలేషన్‌షిప్‌) కరువయ్యాయి. గర్వం, ఈర్చ్య, అసూయలు, కోపంళో రగిలిపోవడం తప్పితే ప్రేమ అనేది ఎక్కడా కనిపించడం లేదు. ఉదాహరణకు: భర్త భార్యని ఏ పని విషయంలోనైనా ప్రశంసించడు. అలాగే, భార్యకు భర్త ఏం చేసినా నచ్చదు. తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలను తాము అనుకునే విధంగా, గొప్పుగొ ఉంటేనేగానీ ప్రశంసించరు. ఇలా, ఏ రకమైన సంబంధ, బాంధవ్యాలను చూసుకున్నా ఎవ్వరిలోనూ ప్రశంసించే సుగుణం మచ్చుకైనా కానరావడంలేదు. ఆస్తి పెరగాలి, కీర్తిప్రతిష్టలు పెరగాలి అని అనుకుంటున్నారు. ఇవన్నీ పెరిగితే అదే ఆనందమనీ, వీటన్నిటితో ఆనందాన్ని స్వంతం చేసుకోవచ్చుననీ భ్రమ పడుతున్నారు. సమాజంలో చెడు అలవాట్లు పెరిగిపోతున్నాయి. మద్యం సేవించి తనను తాను మరచిపోతున్నాడు మనిషి. వ్యభిచారంతో, జూదంతో తనను తాను మరచిపోవాలనుకుంటున్నాడు. మాదకద్రవ్యాలను సేవిస్తే ఆనందం లభిస్తుందని అనుకుంటున్నాడు. అదే ఆనందమని భ్రమ పడుతున్నాడు. కానీ, ఇవేవీ లేకుండా తానే ఒక ఆనంద స్వరూపుడనే విషయాన్ని తెలుసుకోలేకపోతున్నాడు. ఈ సృష్టిలోని జీవజాలమంతా - పశు, పక్ష్యాదులు, ఇతర జీవరాసులు ఆనందంగానే ఉన్నా మనిషి మాత్రం దుఃఖంలో మునిగిపోతున్నాడు. మనుషులు ప్రాపంచిక వ్యామోహాలను పెంచుకుంటూ పోతున్నారు. అందువల్ల అంతర్గతంగా ఘర్షణకు గురి అవుతున్నారు. ఇంకేదో కావాలని అన్వేషిస్తున్నారు. వస్తువులను, సంపదలను 'పెంచుకుంటూ అందులోనే ఆనందం ఉందని 'భ్రమిస్తున్నారు. కానీ, నిజంగా చెప్పాలంటే కోట్లు గడించినవారు, ఉన్నత సోదాల్లో ఉన్నవారు తాము సంపాదించినదాన్ని ఎంతవరకు అనుభవించగలుగుతున్నారు? ఇదంతా చూస్తుంటే సంపదలను నిజంగా నూటికి నూరు శాతం అనుభవించేవారు కేవలం ఆధ్యాత్మికపథంలో ఉన్నవారే అని అనిపిస్తుంటుంది.

ఏ ఒక్కరూ ఏ విషయంలోనూ సంపూర్ణంగా జీవించడం లేదు. ఆస్వాదించడం లేదు. అసలు జీవితమంటే సంపూర్ణత్వమే కదా! సంపూర్ణత్వంలో ఉన్నప్పుడు కోరికలు ఉండవు. కోరికలు అంటే అసంతుష్టమైన జీవితమనేగా అర్థం. సంపూర్ణంగా జీవించడమంటే ఎప్పటికప్పుడు, ఏ క్షగ్రానిక్షా క్షణం జీవించడమే, ఈ ఓ స్వామి మైత్రేయ

క్షణంలో జీవిస్తే కోరికలకు తావే ఉండదు. అన్నిటితో అంటిపెట్టుకుని ఉండడం (అటాచ్‌మెంట్‌) ఉండదు. ఏ క్షణానికాక్షణం సంపూర్ణత్వంతో ఆస్వాదిస్తూ, జీవిస్తూ ఉంటే అదే ఆధ్యాత్మిక పురోగతి. ఈ రకంగా జీవిస్తున్నప్పుడు దేనితోనూ అంటిపెట్టుకుని ఉండాలనే కోరిక ఉండదు. వ వయస్సులో అయినా ఆ వయస్సుకి సంబంధించిన (బాల్యం, కౌమారం, యవ్వనం, వృద్ధాప్యం) ఆనందాన్ని ఏ క్షణానికా క్షణం అస్వాదిస్తూ, అనుభవాన్ని పొందుతుంటే ఇక దుఃఖానికి తావే ఉండదు.

ఏ క్షణానికా క్షణం ఆస్వాదిస్తూ, ఆనందిస్తూ జీవించక గతం గురించిన ఆలోచనలతో, భవిష్యత్తును గురించిన ఆలోచనలతో జీవిస్తూ ఉంటే (బ్రతుకు దుర్భరమవుతుంది. దీనికంతటికీ కారణం మనస్సే. గతం గురించిన ఆవేదనలు, భవిష్యత్తును గురించిన ఆందోళనలు ఏ క్షణానికా క్షణం జీవించకుండా మనిషిని కుదిపేస్తాయి. అందువల్ల ఏ విషయంలోనైనా మనకు సమస్యలే కనిపిస్తుంటాయి. బాధ, దుఃఖాలే కనిపిస్తుంటాయి. అచేతన జీవనసరళి (అన్‌కాన్నియస్‌ పొటర్జ మాత్రమే కనిపిస్తోంది. ఇంత అగాధంలో పడిపోవడానికి ముఖ్య కారణం ఏమిటి?

" ఆనందం ఒక పాపంలా తయారయ్యింది. ఆనందం చెడు అనే భావనలో ఉన్నాడు మనిషి అందుకే ఎప్పుడూ గంభీరంగా, సీరియస్‌గా ఉండడం అలవాటు చేసుకున్నాడు. మనస్సులో అవసరమైనవీ, అవసరం లేనివీ అయిన ఆలోచనలను నింపుకుంటున్నాడు. ఆశ, ఏదో సాధించాలనే తపనలతో బయటికి ప్రయాణిస్తున్నాడు. అంతర్గత శాంతిని కోల్పోతున్నాడు. లోపల అంతా శూన్యమే. బయటి వేటళో అలసిపోతున్నాడు. ప్రశాంతమైన నిద్రకు దూరమవుతున్నాడు. జ్ఞాపకశక్తి తగ్గిపోతోంది. తన వృత్తిలో ఏకాగ్రత లోపిస్తుంది. పనిలో గుర్తింపు, నైపుణ్యం పెరగాలని అనుకుంటున్నాడు కానీ చేసే పనిని ఆస్వాదిస్తూ, ఆనందంగా చేయకుందా, పరధ్యానంగా చేయడంవల్ల అనుకున్న ఫలితాన్ని అందుకోలేకపోతున్నాడు. ఇన్ని విధాలుగా మనిషి సమస్యలను ఎదుర్కోవడానికి కారణం వారి దృక్సథంలో లోపమే. ఆనందంగా జీవించడానికి సిద్ధపడుతున్నాడు కానీ అనుకున్నట్లు జీవించలేక పోత్సున్నాడ్డు, “శేప్రు ఎలా జీవించాలి”? అనే ఆలోచనల్లో తలమునకలవుతున్నారు కానీ ఇప్పుడు తాము ఎలా జీవిస్తున్నాము? ఎందుకు ఇన్ని సమస్యలను ఎదుర్కోవలసి వస్తోంది? అనే విషయాన్ని ఆలోచించడం లేదు. లక్షల ఏళ్ళ క్రితమే జీవ పరిణామ కమంలో రాళ్ళనుంచి వృక్షాలు వచ్చాయి. వృక్షాలనుంచి జంతువులు, జంతువులనుంచి ఆశందో్రిన్ము - ప్రద్దాశం బ్రహ్మ 11

మనిషి ఉద్భవించాడు. ఇన్ని మారినా మనిషి ఇంకా రాయిగానే ఉండిపోతున్నాడు కానీ చెట్లలాగా, జంతువుల్లాగా ఎందుకు ఉండలేకపోతున్నాడు? భ్రమలో ఎందుకు జీవిస్తున్నాడు? భయం ఆవహించి ఎందుకు ఉన్నాడు? నిజంగా చెప్పాలంటే భయంగా ఉండాల్సిన అవసరమే లేదు. కానీ, అన్నిటికీ భయపడుతూ జీవిస్తున్నాడు మనిషి రేపంటే భయం, చావంటే భయం, జీవితమంటే భయం, చదువులంటే భయం, ఉద్యోగంమంటే భయం, నలుగురిలో తిరగాలంటే భయం. కుటుంబంతో ఉన్నప్పుడు "భయం, ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు భయం. ఇలా అన్నిటికీ భయపడటానికి కారణం ఏమిటి? ఎప్పటికప్పుడు దుఃఖంలోనే ఎందుకు మగ్గిపోతున్నారు? కూలిపని చేసుకునేవాడినుంచి అత్యధిక సంపన్నులు అనుకోబడే బిల్‌గేట్స్‌ లాంటి వాళ్ళు కూడా దుఃఖంలోనే ఉంటున్నారు. ఒకళ్ళకు పొట్టపోసుకోవడానికి దుఃఖమైతే మరొకరికి సంపాదించింది దాచుకోలేక దుఃఖం. నిజంగా చెప్పాలంటే, బాధ, వ్యాకులత అనేవి ఒక పరిస్థితిని సూచించేవే కదా! మరి ఇంత భయపడవలసిన అవసరమేముంది? దేవుడు మనకి ఆయా సందర్భాలలో ఒక్కొక్క పరిస్థితిని కల్పిస్తాడు. “దాన్ని ఎలా ఎదుర్మోవాలి?సమస్యలను ఎలా పరిష్కరించుకోవాలి? అనే విషయాలపై మన దృష్టిన్స కేంద్రీకృతం చేయాలి. సమస్యను అర్ధం చేసుకుని, అది కేవలం ఒక పరిస్థితే అన్స అవగాహన చేసుకుని, దాన్ని అధిగమించాలి. కానీ, ఆందోళన చెందడమనేది నేడ్సు ఒక అలవాటుగా మారిపోయింది. సమస్యను అర్ధం చేసుకుని, ఆ పరిస్థితినుంచి బయటపడడానికి ప్రయత్నించే వారు సంతోషంగా ఉండగలుగుతారు. సంతోషంగా ఉండకుండా, ఆందోళన పడేవారు ఎప్పుడూ దుఃఖపూరితమైన పరిస్థితులనె ఎదుర్కుంటారు. సమస్యపట్ల ఒక్కొక్కరికీ ఉన్న అభిప్రాయమే దీనికి కారణం, సమస్యలను భూతద్దంలో చూడకుండా, అర్ధం చేసుకుని వాటిని పరిష్కరించుకుంట్రె ఆందోళనకు తావుండదు. వాస్తవంగా, మనకు శారీరక స్థాయిలో 'సుఖం' (స్లెజర్‌) అనుభవమవుతుంది. మానసిక స్థాయిలో 'సంతోషం” (హాపీనెస్‌) ఉంటుంది. ఇక, భావోద్వేగ స్థితులలో “ఉల్లాసం” (జాయ్‌) ఉంటుంది. ఆత్మానుభవ స్థితిలో పరమానందం (బ్లిస్‌) ఉంటుంది. శరీర స్థితిలో కలిగే సుఖానికి వ్యతిరేకంగా దుఃఖం కూడా ఉంటుంది. మానసిక స్థితిలో కలిగే సంతోషానికి వ్యతిరేకంగా విచారం కూడా ఉంటుంది. ఇక, భావోద్వేగ స్థితుల్లో కలిగే ఉల్లాసానికి వ్యతిరేకంగా నిరుత్సాహం కూడా ఉంటుంది. ఆత్మ 12 స్వామి మైశ్రేయ

స్థాయిలో అనుభవమయ్యే పరమానందానికి మాత్రం వ్యతిరేకాలేవీ ఉండవు. పరమానందం (ఖ్లిస్‌) అనేది ఒక అనిర్వచనీయమైన అనుభూతి.

చెడు ప్రవర్తనల జీవన విధానాన్ని ఎంచుకున్నవారికి, చెడు దృక్పథంతో ఉన్నవారికి అన్ని వ్యతిరేకాలే తారసపడుతుంటాయి. ఆత్మకి ఎప్పుడూ పరమానందమే ఉంటుంది. ఆ ఆత్మని శరీరంతో ఐక్యంచేస్తే శారీరక స్థాయిలో కలిగే ప్లెజర్‌ కూడా 'బ్లినొగా మారుతుంది. మానసిక స్థాయిలో కలిగే 'హాపీనెసోను ఏ క్షణానికా క్షణం ఆత్మపరం చేస్తే అదికూడా 'బ్లిస'గా మారిపోతుంది. ఇక, భావోద్వేగాల స్థాయిలో కలిగే ఉల్లాసాన్ని (జాయ్‌ ని) కూడా ఆత్మపరం చేస్తే అది కూడా 'బ్లిసొగా మారిపోతుంది. ఈ రకంగా - ఏ క్షణానికా క్షణం కలిగే సుఖాన్ని (ఫ్లైజర్‌ని), సంతోషాన్ని (వ్యోపీనెస్‌ని), ఉల్లాసాన్ని (జాయ్‌ని) ఆత్మవరంగా చూసినవ్పుడు అంతా పరమానందమే అయిపోతుంది. కాబట్టి, వాటికున్న వ్యతిరేకాలైన 'అన్‌- వ్యాపీనెస్‌, '“డిస్‌ప్లెజర్‌, 'సారో ఇక రావు.

పిల్లలకు బంధుత్వాల గురించి తెలియపరుస్తున్నాం కానీ వారికి (పేమ అంటే ఏమిటో, దాన్ని అందరికీ ఎలా పంచి ఇవ్వాలో తెలియపరచడం లేదు. అసలు (ప్రేమ అంటే ఇచ్చేదే కానీ పుచ్చుకునేది కాదు. ఈ విషయాన్ని పిల్లలకు వివరించక పోవడం వలన, ఇతరులను ప్రేమించడం ఎలాగో వారికి నేర్చ్వకపోవడం వలన వారికి ఢ్రేమ ఇచ్చే గుణం అలవడడం లేదు. మనకున్న ఈ యాంత్రిక స్వభావం (మెకానికల్‌ ఆటిట్యూడ్‌) వల్లనే కదా మనం ఇన్ని వ్యతిరేకాలలో (ఆపోజిట్స్‌)లో ఇరుక్కుపోతున్నాము!

యాంత్రికంగా జీవించకుండా, ఏ క్షణానికా క్షణంతో ఉంటే అప్పుడు ఆలోచనలకు తావే ఉండదు కాబట్టి మనస్సు ఉండదు. అలా జీవిస్తున్నప్పుడు “మనసు లేని స్థితి (నో మైండ్‌ స్టేటస్‌) కలుగుతుంది. ఎప్పుడు హృదయంతో ఉంటూ, భవిష్యత్తును గురించిన ఆలోచనలతో ఉండకుండా ఉంటామో, అప్పుడు మనకు 'ఆ క్షణం' విశిష్టత అర్ధమవుతుంది. “ఆనందం బయటెక్కడో లేదు, మన అంతరంగంలోనే ఉంది” అనే సత్యం బోధపడుతుంది.

“అసంతసు కుత సుఖం”

ఆశంధోోత్రిత్సు - వ్రద్ధాశం ద్రిన్సూ 18

సంతోషంగా లేనివారికి సుఖం ఉండదు. ఏ పని చేస్తున్నామో ఆ పనిలోనే

ఆ క్షణంలో సంపూర్ణంగా, నూటికి నూరుపాళ్ళు ఉంటే అప్పుడు బ్రహ్మతత్వం

అర్ధమవుతుంది. ఈ రోజుల్లో మనిషి దుఃఖంలో ఉన్నాడు కాబట్టే గుడికి వెళ్తున్నాడు. ప్రతీ క్షణం అనందంగా ఉండడం అలవడినవారికి “గుడికి వెళ్ళాలి అనే ఆలోచన కూడా రాదు. 'దేవుడు” కూడా గుర్తుకు రాడు. కష్టాలలో, దుఃఖంతో ఉన్నవారో దేవుడు గుర్తుకు వస్తాడు. పూజలు, పునస్కారాలు చేస్తున్నవారే ఎక్కువగా ఆందోళనలో, దుఃఖంలో ఉంటున్నారు. ఉన్నది ఉన్నట్లుగా చూసినవారే, అన్నిటినీ ఆనందంగా స్వీకరించగలిగిన వారే నిజమైన ఆనందాన్ని అనుభవిస్తారు. ఉన్న పరిస్థితిని స్వీకరించలేనివారు, ఎప్పుడూ ఏదో కావాలనే ఆలోచనతోనూ, దుఃఖంతోనూ ఉంటారు. లేనిది చూసేవారు ఎప్పుడూ దుఃఖంలోనే ఉంటారు. ఏది ఉందో దానితో వందశాతం ఉంటే ఆనందంతో కలసిపోవడం జరుగుతుంది. లేనిది చూసినప్పుడు అనందం ఉండదు. దానితో కలసిపోవడం కూడా ఉండదు. ఉదాహరణకు: సైకిల్‌ ఉన్నవారు స్కూటర్‌ కావాలనే ఆలోచనలో ఉంటారు. స్కూటర్‌ ఉన్నవారు కారు కొనుక్కోవాలనుకుంటారు. కారు ఉన్నవారు హెలికాష్టర్‌, చార్టర్ట్‌ విమానం కావాలనే ఆలోచనలో ఉంటారు. ఆ కావాలనుకున్నవాటీిని పొందినా కూడా ఇంకా అసంతృప్తి తోనే ఉంటారు. దీనికి కారణం వారు తమ దగ్గర ఏది లేదో దాన్ని చూస్తున్నారు కాబట్టి. ఇక్కడ లేనిది ఇంకెక్కడో ఉంటుందని అనుకుంటున్నారు కాబట్టి. ఇంకా చెప్పాలంటే, పల్లెేటూళ్ళలో నివసించేవారు పట్టణంలో జీవిస్తే బాగుంటుందేమో అని

అనుకుంటారు. పట్టణాలలో ఉన్నవారు పట్టణంలోని మారుమూల ప్రాంతంనుంచి ధనికులు, ప్రముఖులు నివసించే సెంటర్‌లో (ఉదాహరణకు హైదరాబాదులోని మలక్‌పేటనుంచి జుల్లీహిల్స్‌ ప్రాంతానికి) నివసించాలనీ, అప్పుడు జీవితం బాగుపడిపోతుందనీ అనుకుంటారు. ఇలా మనిషి తనకు లేనిదాన్నిగురించి ఆలోచిస్తూ ఊహాగానాలు చేస్తూ ఉన్నదాన్ని వదులుకుని పరుగులు పెడుతూనే ఉన్నాడు. ఈ పరుగులు, ప్రయాణం ఎప్పటికీ ఆగవు,

మనసంటేనే ఒక అడుగు లన బకెట్‌ లాంటిది. నూత్రిల్రో వేసినప్పుడు ఆ బకెట్‌ నిండిపోయినట్లు అనిపిస్తుంది కానీ త్రీరా బికెట్‌ని బయటికి లాగితే అందులో 14 స్వామి మైత్రేయ

ఒక్క చుక్షైనా నీరు ఉండదు. ఖాళీగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే, కింద అడుగు లేదు కాబట్టి. అలాగే, లేనిది చూస్తే ఖాళీగా ఉన్నట్లే కదా!

మనిషి ఎప్పుడూ తన గతాన్ని నెమరువేసుకుంటుంటాడు. సాధారణంగా గతంలో జరిగిన తప్పుడు పరిస్థితులను తలచుకుని మధనపడుతుంటాడు కానీ గతజీవితంలో అనుభవమైన ఆనందమయ ఘడియలను గుర్తు చేసుకోడు. ప్రతీకారాలనే ఎక్కువ గుర్తుకు తెచ్చుకుంటాడు కానీ హాయిగా గడిపిన మధుర భావనలను గుర్తుకు తెచ్చుకోడు. ఖాళీగా ఉన్నప్పుడు కూడా మంచి సంఘటనలను తలచుకోకుండా చెడు సంఘటనలనే తలుచుకుంటూ ఉంటాడు. టేప్‌ రికార్డర్‌లో రివైండ్‌, రీ ప్లే చేసినట్లుగా, గతంలో జరిగిన దుస్సంఘటనలను పదే పదే గుర్తుకు తెచ్చుకుని బాధ పడుతూ ఉండడంవల్లనే జీవితం ఇంత దారుణంగా తయారయ్యింది. ఆలోచనలలో, దృక్పథంలో స్వచ్చత లోపించడంవల్ల తప్పుడు మార్గాలను ఎన్నుకోవడం జరుగుతుంది. మనసు ఎప్పుడూ గతాన్ని నెమరు వేసుకుంటూ ప్రస్తుత క్షణాన్ని దొంగిలించేస్తోంది. ఈ క్షణాన్ని దోచేస్తోంది. మనసు మన శక్తిని వాడుకుంటూ మనల్ని దుఃఖంలోకి నెట్టివేస్తోంది.

ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం జీవిస్తూ ఉంటే నీవే దేవుడవు అయిపోతావు. నీవే చేతనాస్థితివి (కాన్నియస్‌నెస్‌వి) అయిపోతావు. ప్రశాంతత, ఆనందం నీ లోపలే ఉందనే సత్యాన్ని తెలుసుకుంటావు. ఆనందం మనలోనే దాక్కుని ఉందనే విషయాన్ని అర్ధం చేసుకుంటాము. నీలోని అంతరాత్మకు మరో సేరే ఆనందం. కానీ, మనిషి తనలో సహజసిద్ధంగా ఉన్న ఆనందమనే లక్షణాన్ని తెలుసుకోకుండా, ఆనందమంటే బయట ఎక్కడో ఉందనే అపోహలో ఉన్నాడు. చీకటిగా ఉన్న ఇంట్లో వస్తువును పోగాట్టుక్తుని బయట వీధి దీపపు కాంతిలో ఆ పోగొట్టుకున్న వస్తువును వెతకడం ఎంతవరకు సమంజసం? అక్కడ వెతికితే ఆ వస్తువు దొరకదు కదా! వస్తువును ఎక్ష్మర్ల పోగొట్టుకున్నామో అక్కడే వెతుక్కోవాలి.

జీవితాన్ని ఎవ్పుడూ జీవంతో జీవించాలి. దేవుడు మనకిచ్చిన జ్ఞానేంద్రియాలను (కళ్ళు, ముక్కు చెవులు, నాలుక మరియు చర్మం), కర్మేంద్రియాలను (కాళ్ళు, చేతులు, నోరు, గుద ప్రదేశం, జననేంద్రియాలు) ఎల్లప్పుడూ చేతనతో, సజీవంగా జ్రంచుకోవాలి. ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం సంపూర్ణత్వంతో ఉండాలి. మనిషికి ఆశంద్రూబ్రన్ము లు ్రజ్హానం త్రిష 15

రోజుకి సగటున 60,000 ఆలోచనలు వస్తుంటాయి. ఈ ఆలోచనలన్నీ వ్యక్తికీ మరియు వ్యక్తి దగ్గర జరుగుతున్న ఈ క్షణానికి మధ్యలో దూరిపోతూ ఉంటాయి. ఇలా దూరిన ఈ ఆలోచనలు ఆ క్షణంయొక్క పూర్ణత్వాన్ని భంగపరుస్తున్నాయి. ఏ పనిలో ఉన్నాకూడా ఆ పనిలో వ్యక్తిని సంపూర్ణంగా ఉండనివ్వకుండా ఆలోచనలు దూరిపోతూ ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు: తింటున్నప్పుడు ఆలోచన, వింటున్నప్పుడు ఆలోచన, చూస్తున్నప్పుడు ఆలోచన, చదువుతున్నప్పుడు ఆలోచన, పడుకున్నప్పుడు ఆలోచన -ఇలా ఆలోచనల పరంపర ఒకదాని వెనక మరొకటి వస్తూనే ఉన్నాయి. నిజంగా ఒక విషయంపై ఆలోచించాలని అనుకున్నప్పుడు ఆ విషయానికి సంబంధించిన ఆలోచనలు రాకుండా వేరే ఆలోచనలు దూరిపోతూ ఉన్నాయి. అసలు “ఆలోచనిఅంటే 'అల ఉచన్‌ - సముద్రంలో అలలు ఎగసిపడుతున్నల్లే ఆలోచనల పరంపర ఎల్లప్పుడూ మనసులో మెదులుతూ ఉంటుంది. ఇలా ఆలోచనలు వచ్చేసి మనల్ని ఆ క్షణంలో ఉండనివ్వకుండా చేసేస్తున్నాయి. “వృత్తి స్రనావా ఇతి మనవ “'మనసు' అంటే ఆలోచనల ప్రవాహమే కదా! ఈ మనసే మనల్ని ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం ఉండనివ్వకుందా చేస్తుంది. ఈ మనసే మనల్ని మనకి కాకుండా చేశ్సి అడ్డుగోడ. భోజనం చేస్తున్నప్పుడు మనస్సు వచ్చేస్తుంది. అలాగే, నడుస్తున్నప్పుడు కూర్చున్నప్పుడు, పడుకున్నప్పుడు, మనకు ఇష్టమైన పనిని చేస్తున్నప్పుడు, చివరకి జీవితభాగస్వామితో ఉన్నప్పుడు కూడా ఈ మనసు అడ్డు పడుతూ ఉంటుంది. ఆ క్షణంలో ఉండనివ్వదు. ఉదాహరణకు : మనం ఒక గులాబీపువ్వును చూస్తున్నప్పుడు ఆ క్షణం ఆ గులాబీని సంపూర్ణంగా చూడలేము. ఎందుకంటే, గతంలో గులాబీని చూసిన జ్ఞానం మనలో ఉంది కాబట్టి ఇప్పుడు చూస్తున్న గులాబీకి, మనకి మధ్యన మనస్సు వచ్చేస్తుంది. “ఒహో! ఈ గులాబీ నేను ఇదివరకు చూసిందే కదా! నాకు తెలుసు” అనే గత్రానిక్షి సంబంధించిన అనుభవం ఇప్పుడు ఈ గులాబీ పరిమళాలనూ, అందాలనూ తృ క్షణంలో సంపూర్ణంగా ఆస్వాదించనీయదు. దాన్ని పాక్షికంగానే చూడనిస్తుంది మనసు కానీ సంపూర్ణంగా చూదనివ్వదు. ఆ వస్తువును చూడడం అనే కర్మపైన 100% దృష్టిని నిలపడం లేదు. ఏదైనా ఒక వస్తువును (ఇక్కడ గులాబీ పువ్వును) సంపూర్ణంగా 16 స్వామి మైత్రేయ

ఆస్వాదించడమంటే -మన చూవు గులాబీ అయిపోవాలి. వినికిడి గులాబీ అయిపోవాలి. సువాసనను ఆఘ్రాణించడంలో గులాబీ అయిపోవాలి. స్పర్శ గులాబీ అయిపోవాలి. రుచి గులాబీ అయిపోవాలి. ఇలా గులాబీని ఆస్వాదించడంలో ఆ క్షణంలో నూటికి నూరుశాతం విలీనమై పోవాలంటే మన పంచ జ్ఞానేంద్రియాలూ గులాబీతో మమేకమై పోవాలి. అప్పుడు మనస్సు మనకూ మన ఆస్వాదనకూ అడ్డుగోడ కాలేదు.

ఈ రకంగా మనం ఏ కర్మలోనూ నూటికి నూరు శాతం మమేకమై చేయకపోవడంవల్లనే, పాక్షికంగా ఉండడంవల్లనే, ఆ క్షణాన్ని నంపూర్తి చేయకపోవడంవల్లనే మనలో కోరిక మొదలవుతుంది. ఇలా జరిగినప్పుడు 'ఆ క్షణంలో ఉన్నాము అనే అపోహతో నటన మొదలవుతుంది. మనసు మధ్యలో వచ్చేసింది కాబట్టి ఎక్కడా సంపూర్ణత్వం ఉండదు. కాబట్టి ఆ మనస్సు ప్రవాహం వెంబడించడంలోకి వెళ్ళిపోతుంది. ఇలా మనస్సు వెంబడించడంలోకి వెళ్ళిపోయినప్పుడు మనకు వ్యధ, బాధ, దుఃఖం కలుగుతుంటాయి.

మనిషి తన బాధనూ, దుఃఖాన్న్సీ వ్యధనూ పోగొట్టుకోవడానికి దేవాలయాలకి వెళ్ళడం, దేవుణ్ణి పూజించడం, మంచి విషయాలను బోధించే గురువులను పూజించడం మొదలైంది. భగవంతుడు సర్వాంతర్యామి కదా! భూమిలో, అగ్నిలో, వాయువులో, నీటిలో, ఆకాశంలో - సర్వాంతర్యామి కదా! ఒక ఆకారంతో ఉన్న విగ్రహమే దేవుడు కాదు కదా! ఆ వి([గ్రహాన్ని పెట్టి, పూజలు చేస్తూ, మనకు బాహ్యంగా దేవుణ్ణి ఊహించుకుంటూ, 'మనల్ని ముందుకి తీసుకు వెళతాడు” అనే భ్రమలో ఉంటూ, మన జీవితాన్ని త్యాగంచేస్తూ ఉన్నాం. కానీ ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం జీవించడం అలవరచుకోవడం లేదు.

శ్రీకృష్ణుడు భగవద్దీతలో చెప్పిన తత్వం ఏమిటి?

శ్లో - కర్చణ్చే వాధికారస్తే మా ఫలేషు కదాచనా మూ కరు ఫల హేతుర్భూః నూ తే సంగోస్త్రకర్శణీ ఆశందొత్రిన్తూ - త్రద్దానం ద్రిన్ము 17

దీని అర్ధమేమటంటే - 'ఈ క్షణంలోనే నీకు ఆనందం ఉంటుంది. “క్టర్మణ్య్యే వాధికారస్తో అంటే “నీవు ఏ పనిలో ఉంటావో ఆ పనిలో నూటికి నూరుశాతం సంపూర్ణంగా లీనమై” ఉండాలి. “మా ఫలేషు కదాచనా” అంటే వచ్చే క్షణానికి సంబంధించిన అనుభవం గురించిన ఆలోచన నీకు ఏ మాత్రం ఉండకూడదు - అంటే రాబోయే ఫలితాన్ని గురించి ఆలోచిస్తూ చేస్తున్న పనిలో అసంపూర్ణంగా ఉండకూడదు. అ క్షణంలో ఏ పనిలో ఉంటే ఆ పనిలో, ఫలితంగురించి ఆలోచించకుండా, సంపూర్ణంగొ లీనమైపోవాలి. “మా తే సంగోస్తు అకర్మణొ అంటే-ఏ పనీ చేయకుండా ఉండకూడదు. ప్రతీక్షణం ఏదో ఒక పనిలో లీనమై ఉండాలి - చూడడం ఒక పనే, వినడం ఒకే పనే, నడవడం ఒక పనే, మాట్లాడడం ఒక పనే. తినడం ఒక పనే - ఈ రకంగా ఏ క్షణంలోనూ మనం పనిని తప్పించుకోలేము. వదిలించుకోలేము. వ్ర పనైనా సరే, దానిలో ప్రతీ క్షణం సంపూర్ణంగా ఉంటూ, ఆ పనిని వదలకుండా ఉంటే, అప్పుడు జీవితం ఆనందమయమవుతుంది. ఏ నిముషానికి ఆ నిముషంలో, ఏ గంటకు ఆ గంటలో సంపూర్ణంగా జీవిస్తూ ఉండాలి. చిన్నతనంలో బడికి వెళ్ళే ప్రాయం, ఎదిగిన తరువాత కాలేజీ జీవితం, తరువాత ఉద్యోగ పర్వం, వివాహం అయిన తరువాత గృహస్థు జీవితం. ఇవన్నీ పూర్తయిన తరువాత కూడా మనిషి ఆనందంలో ఉండగలుగుతున్నాదా? ఆనందంగా ఉండలేక పోవడానిక్తి కారణమేమిటి? దీనికి కారణం ఏ క్షణానికి ఆ క్షణాన్ని పరిపూర్ణంగా జీవించకుండా ఇంకో క్షణంగురించి ఆలోచిస్తూ, ఈ క్షణాన్ని త్యాగం చేస్తూ గడిపేస్తున్నాడు. ఎప్పుడో భవిష్యత్తులో పదవీ విరమణ తరువాత ఆనందంగా ఉండగలుగుతాననీ అపోహలో ఉంటూ ఎప్పటికప్పుడు ఆనందాన్ని అనుభవించడాన్ని వాయిదా వేస్తూ జీవితం కొనసాగిస్తూ ఉన్నాడు. గతంలో ప్రతీరోజూ ఎప్పటికప్పుడు ఆనందంగా జీవించి ఉంటే ఇంకో క్షణం గురించిన ఆలోచన లేకుందా ఉండేది కదా! “పునరపి జననం, పునరపి మరణం” -_ పుట్టడం, గిట్టడం - మళ్ళీ పుట్టడం ఈ పరంపర ఎందుకు కొనసాగుతోంది? దీనికి కారణం మన జీవనవిధానం తప్పుగొ ఉండడమే. ఒక జన్మలో జీవించాలనే కోరిక తీరలేదు కాబట్టి మళ్ళీ జన్మను కోరుకుంటున్నాడు మనిషి ప్రతీ క్షం వ క్షణానికి ఆ క్షణంలో ఉంటూ, ఆ క్షణపు 18 స్వామి మైత్రేయ

అనివార్వ్యతను గుర్తిస్తే ఇంకో క్షణంగురించి వెంపర్లాడాల్సిన అవసరం ఉండదు. అప్పుడు ఈ క్షణం ఇంకొకలాగా, ఇంకో క్షణం వేరొకలాగా ఉండాలనే ఆశ ఎందుకు . వస్తుంది? ప్రతీ క్షణం సంపూర్ణంగా, నూటికి నూరుశాతం జీవించగలిగితే కోరికకు ఆస్మారమే లేదు. వచ్చే క్షణం వస్తే వస్తుంది లేకపోతే లేదు. “బతికుంటే ఉంటాం లేకపోతే లేదు” అనే విధంగా ఉండాలి. ఏ క్షణానికి ఆ క్షణంలో సంపూర్ణత్వంతో ఉంటే, ఆ క్షణపు అనుభవంతో నీ హృదయం నిండిపోతే, 'ఆ క్షణపు అనుభవం ఇంకా ఉంటే బాగుంటుంది అనే కోరిక పుట్టదు. ఆ క్షణంతో, ఆ అనుభవంతో అంటిపెట్టుకుని ఉండడం జరుగదు. అలా ఉందే అవసరం అంతకన్నా లేదు. దేవుడు జన్మతో మనకిచ్చిన ప్రతీ క్షణాన్నీ ప్రసాదంగా, మహాప్రసాదంగా స్వీకరిస్తూ ఉంటే అంటిపెట్టుకుని ఉండడంగానీ(అటాచ్‌మెంట్‌, కోరికగానీ(డిజైర్‌) ఉండనే ఉండదు. వదిలేయడం (డిటాచ్‌మెంట్‌) అలవడుతుంది. ఏ క్షణానికి కూడా అంటిపెట్టుకుని ఉండకూడదు. ఇలా, ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం 100% సంపూర్ణత్వం నింపుతూ ఉంటే అప్పుడు ఒక ఉన్నతమైన జాగరూకత (హైయర్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌)తో ఉండడం జరుగుతుంది. అప్పుడు మీ మాటకిక తిరుగుండదు. ప్రతీ క్షణం ఆనందంగా ఉండగలుగుతారు. ఈ క్షణంలో జరుగుతున్న అనుభవమే దైవత్వానికి చెందిన దేవుడి పరిభాష, ఈ దేవుడి పరిభాష జ్ఞానంనుంచి వచ్చే సంభాషణ కాదు. ఈ సంభాషణ ఆత్మపరమైన దృక్పథం. అదే హృదయానుభవం. ఈ సంభాషణ జ్ఞానపరంగా, మేధస్సుతో వచ్చినప్పుడు దానికి పెద్ద పీట వేయకుండా, ప్రతీక్షణం ఆత్మపరమైన అనుభవంతో, భావనతో ఉంటే, ఏదో ఒకరోజు ఆత్మసాక్షాత్కారం పరిపూర్ణంగా అవుతూ ఆధ్యాత్మిక పురోగతిలో ఉంటాం. ఇక్కడ మిగిలిపోయేది ఏదీ లేదు. జీవితమంటేనే ఒక ప్రవాహం. ఈ ప్రవాహంలో ఏదీ ఆగదు. ఏదీ మించిపోయింది లేదు, ఏదీ శాశ్వతం కూడా కాదు. “ఏదీ శాశ్వతం కాదు అనే సత్యం తెలిసినప్పుడు ఈ జీవనయానాన్ని సంపూర్ణంగా ఆస్వాదిస్తూ, ఆనందంగా స్వకరిస్తూ, బ్రహ్మతత్వంతో ఉంటూ జీవిస్తే ఎంత బాగుంటుంది! ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం జీవిస్తూ ఉండాలి. కానీ, మనం ఇలా ఉండడం లేదు. ఉదాహరణకు: మనం 'పతీరోజం సూర్యోదయాన్నీ, సూర్యాస్తమయాన్నీ చూస్తూనే ఉంటాం. అయితే, నిన్నటి సూర్యోదయం వేరు. ఈ నాటి సూర్యోదయం వేరు. అలాగే, నిన్నటి సూర్యాస్తమయం వేర్సు ఇవాల్ది సూర్యాస్తమయం వేరు. కానీ, మనం ప్రతీదాన్నీ యాంత్రిక స్వభావంతో ఆశంద్కా”బ్రన్మ _ ప్రజ్ఞునం బ్రాను 19

చూస్తాం. 'నాకు ప్రతీదీ తెలుసు అనే భావనతో ఉంటూ దానిలోని కొత్తదనాన్ని గమనించం. దేవుడు మన చుట్టూ ఆనందాన్ని సృష్టించి ఇచ్చాడు. ఆ విషయాన్ని గుర్తించకుండా, జీవితాన్ని ఎన్నోసార్లు సరిగ్గా ఆస్వాదించకుందా, ఒక విసుగుతో ఏదో కోల్పోయామన్న భ్రమతో ఉంటున్నాం. సరిగా జీవించడం తెలియక- పుడుతూ, గిట్టుతూ మళ్ళీ పుడుతూ జనన-మరణ చక్రంలో పరిభ్రమిస్తున్నాం. ఈ రకంగా జీవితాన్ని దుఃఖమయం చేసుకుంటున్నాం. “ఆనందో (బ్రహ్మ - ఆనందమే (బ్రహ్మతత్వం అనే విషయాన్ని తెలుసుకోలేకపోతున్నాం. ప్రతీ క్షణం ఒక అనుభవంలో ఉండాలి. ఎక్కడ ఉన్నా ఏ స్థితిలో ఉన్నా మన జ్ఞానేంద్రియాలతో, అంటే - రంగు, రుచి, వాసన, శబ్దం, స్పర్శ - ఇలా అన్నింటితో అనుభవపూర్వకంగా ఆస్వాదిస్తూ ఉండాలి. భావన జ్ఞానంకన్నా చాలా ముఖ్యమైనది. వినడం జ్ఞానంకన్నా చాలా గొప్పది. అలాగే, రుచిని ఆస్వాదించడం కూడా జ్ఞానంకన్నా చాలా ముఖ్యమైనది. వినడం, చూడడం, రుచి చూడడం, స్పృశించడం, సువాసనను ఆఘ్రాణించడం - ఇలా మనం ఏ పనిలో ఉన్నామన జ్ఞానేంద్రియాలతో సంపూర్ణంగా ఉంటూ, ఆ క్షణపు అనుభవంతో, భావనతో ఉండాలి. కృష్ణుడు గీతలో బోధించిన శ్లో - _ బుద్ధియుక్తో జవోతీవహ

బీఖే నుక్టుత దుప్పుతే

తస్తాద్యోగాయ యుజ్వస్వ

యోగః కర్ణను కౌశలమ్‌ అనే శ్లోకంయొక్క భావం ఆ క్షణపు అనుభవంతో, ఆ భావనతో ఉండడమే. ఆ క్షణం దుఃఖం కలిగించేదైనా, సంతోషాన్ని కలిగించేదైనాకూడా ఆ క్షణంతో ఉండాలి. సమత్వబుద్ధి కలిగి ఉండాలి. అలా ఉండడమే కర్మను ఆచరించడంలోని కౌశలం. ఆ ఏకత్వమే హృదయంతో జరిగే సంభాషణేమో!

మురళిని ఊదుకుంటూ కృష్ణుడు ఎప్పుడూ ఏ విధంగా ఆనందంతో నాట్యం

చేస్తూ ఉంటాడో, రాజైనప్పటికీ బంగారు కిరీటాన్ని ధరించకుండా తేలికైన నెమలి పింఛం ధరించి, అహంకార రహితంగా, బరువు బాధ్యతలు, బాదరబందీలు లేకుండా హాయిగా ఆడుతూ, పాడుతూ ఉంటాడో అలాగే ప్రతీ ఒక్కరూ ఈ క్షణపు అనివార్యతని స్వీకరిస్తూ, వచ్చే క్షణంగురించి ఆలోచించి ఆవేదన పడకుండా ఈ క్షణంలో హాయిగా, 20 స్వామి మైత్రేయ

ఆనందంగా జీవించడమే అసలైన జీవనవిధానం, సరియైన మార్గం. ప్రతీక్షణాన్ని ప్రసాదంగా, బాధను మహాప్రసాదంగా స్వీకరిస్తూ, సుఖ, దుఃఖాలపట్ల సమభావనతో ఉంటూ జీవిస్తూ ఉన్నప్పుడు జీవితం ఆనందంగా సాగిపోతుంది. ప్రతీ సందర్భాన్నీ దేవుడు మనకు ప్రసాదించిన అవకాశంగా భావిస్తూ ముందుకి సాగిపోవాలి.

కానీ, ఇప్పుడు మనమేమో ప్రతీక్షణాన్నీ మనకున్న సమస్యలతో ముడిపెట్టి జీవితంలోని ఒక్కొక్క క్షణాన్నీ క్షీణింపజేసుకుంటున్నాం. ప్రార్ధనల ద్వారా సమయాన్ని వృధా చేస్తున్నాం. దేవుడి ఛాయాచిత్రాన్ని పెట్టుకుని, ఏదో రకంగా స్తుతిస్తూ, 'ఆయనని”(దేవుణ్ణిి కూడా మోసం చేస్తున్నాము. అసలు మనల్ని పుట్టించినవాడే దేవుడు. ఆయన చెప్పినవాటిని (నీతి సూత్రాలను) ఆచరించకుండా - 'నీవు ఇంత గొప్పవాడివి, అంత గొప్పవాడివి అంటూ దేవుణ్ణి స్తుతించడంతో దేవుణ్ణి ప్రార్ధించినట్లు అవుతుందా? నిజంగా దేవుడు నీతో పొగిడించుకోవాలనుకుంటే నీ నోటిని ఒక 'టేప్‌ రికారర్‌' చేసేవాడు కదా! కానీ, ఆయన అలా చేయలేదు. “ఓం రామా!, ఓం కృష్ణా అని ఏమైనా సృష్టించుకున్నాడా? లేదు కదా? నీకు వృదయాన్నిచ్చాడు. ఆ హృదయాన్ని పరిపక్వం చేసుకోవడానికి అవకాశాలను కూడా ఇచ్చాడు. మనకు పూర్తి స్వేచ్చను కూడా ఇచ్చాడు. మరి మనం హృదయాన్ని పరిపక్వం చేసుకోవడంలో ఉంటున్నామా? లేదు కదా!

దేవుడు ఈ విశ్వచైతన్యంతో, జాగరూకతతో (కాన్నియస్‌నెస్‌) నిండి ఉన్నప్పటికి కూడా - జీవితం చాలా అందమైనది ఐనప్పటికి కూడా, సత్యం, శివం, సుందరం అయినా కూడా మనిషి తనకు తానే తనచుట్టూ ఒక చెరసాల (బందీఖానా) నిర్మించుకుని, తనకు తానే ఏవో కట్టుబాట్లు పెట్టుకుని - ఒక కుటుంబమనీ, ఒక కులమనీ, ఒక వర్గమనీ, ఒక రాష్ట్రమనీ, ఒక దేశమనీ - ఇలా కట్టుబాట్లు పెట్టుకుని, సంకుచితుడై బందీ అయిపోయాడు. “ద్రేవుడే జీవితం, జీవితమే దేవుడు” అనే తత్వాన్ని పూర్తిగా మరచిపోయాడు. అన్నీ కోల్పోయాడు. అసలు ఈ ప్రశాంతత, ఈ ఆనందం ఈ క్షణంలో మనిషి ఇంటిని నిర్మించడానికి వాడిన ఇటుక, సిమెంట్‌, మోర్చార్‌ మొదలైన పదార్థాలే. అదే దైవత్వం. సచ్చిదానందం (సత్‌+చిత్‌+ఆనందం) అంటే ఈ క్షణంలో ఇంటి నిర్మాణానికి వాడబడిన పదార్ధాలే. ఇవే విష్ణుతత్వం, ఇవే (బ్రహ్మతత్వం. ఈ రకంగా నిర్మించిన ఇంట్లోనే ప్రశాంతత, ఆనందం ఉంటాయి. మనలో నిండి ఉన్నదంతా ఆనందమే. అదే జీవిత పరమార్థం. ఆశందో్రిన్సూ - శ్రజ్ఞానం ద్రిన్సూ 2||

ఈ తత్వాన్ని అర్ధం చేసుకోలేక మనమేమో జీవితాన్ని అద్దంలో చూసుకుని, ఈ క్షణాన్ని కోల్పోయి, ఆ నీడలోనుంచి ఆనందం వస్తుందేమోనని అనుమానపడి, అనందాన్ని బయట వెతుక్కుంటున్నాం. మనిషి జీవితంలోనే దైవత్వం, ఆనందం, ప్రశాంతత దాగి ఉన్నాయి. కానీ, మనిషి ఈ ఆనందంకోసం బయట వెదకుతూ, జీవితానికి ఒక ప్రయోజనాన్ని ఆపాదించుకుని, దాన్ని ఒక వస్తువుగా ఊహించుకుని, ఏవేవో తప్పుడు సంకేతాలతో, ఎటో పరుగెడుతున్నాడు. ఇక్కడ “మనమెవడం?” అనే విషయాన్ని అంతర్గతంగా తెలుసుకోకుండా, మనమేంటో తెలుసుకోవడానికి బయట వెతుకుతున్నాం. జీవితం చాలా అద్భుతమైనది, సరళమైనది. దానిలో ఒక ఆందం, ఒక ప్రశాంతత దాక్కుని ఉన్నాయి. మన అంతర్గతమైన నైజాన్నీ, ప్రవృత్తినీ తెలుసుకోకుండా దాన్ని బయట వెదకుతున్నాం. మనం సంపూర్ణత్వంతో ఉంటే ఆశ, దురాశలు లేకుండా జీవితాన్ని జీవించవచ్చు. కానీ, మనం ఆ రకంగా ఉండకుండా, అన్ని విషయాల్లోనూ ఏదో కావాలనే అన్వేషణలో, ఆశతో ఉంటూ ఏది తెలియని అయోమయంలో జీవితాన్ని సాగిస్తున్నాం. దీన్నుంచి బయట పడాలంటే మనస్సును అధిగమించాల్సి ఉంటుంది. కాన్నియస్‌నెస్‌ని పెంచుకుంటే మనస్సు ఉనికి ఉండదు. వేరే విధంగా చెప్పాలంటే, మనస్సుని వదిలేస్తే కాన్నియస్‌నెస్‌ మాత్రవ్సే ఉంటుంది.

నిజంగా చెప్పాలంటే, జీవితమంతా అందం, ఆనందంతో నిండిపోయి ఉంది. ఆ అందాన్నీ ఆనందాన్ని కోల్పోకుండా ఉండాలంటే ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం ఆనందంలో ఉంటూ జీవితాన్ని జీవించాలి. “ఏదో బతుకున్నాంలే' అని నిరాశత్రో జీవితాన్ని గడిపేయకూడదు. జీవితాన్ని జీవంతో జీవిస్తూ సుఖమయం చేసుకోవాలి. అసలు మనం ఈ భూమిమీదికి ఎందుకు, ఏ కారణంతో వచ్చామో, ఆ విషయాన్ని మరచిపోకుండా, జీవితాన్ని పూర్తిగా వాడుకోవాలి. అసలు ఆనందమంటే ఏమిటి? పురుషుడు ఈ ప్రకృతితో మమేకమవుతూ ఉండడమే కదా ఆనందం! ప్రకృతికి భిన్నంగా ఉండడమే దుఃఖం. ద్వైతం లేకుందా అద్వైతంలో ఎప్పుడైతే ప్రకృతి, పురుషులతో మమేకమవుతారో అప్పుడే ఆనందం అనుభవమవుతుంది. ఎక్కడ హృదయం (ప్రమమయమవుతుందో ఆ కర్మలో లీనమవడం, ఏ పనిలో ఆనందం కలుగుతుందో దాన్నే ఎంచుకుని, ఆచరించడంవల్ల సంపూర్ణమైన ఆనందం కలుగుతుంది. ఉదాహరణకు: ఆత్మ ప్రబోధం మేరకు కళాకారులు కావాలనుకున్నవారు 22 స్వామి మైత్రేయ

అ రంగంలో (ప్రవేశించక తల్లిదండ్రుల (డ్రేరణవల్లనో, లేక డబ్బు బాగా సంపాదించవచ్చుననే ఆలోచనతోనో తమకు ఇష్టమైన కళాకారుడి వృత్తిలో ప్రవేశించే బదులు ఇంజనీరింగ్‌ వృత్తిలో ప్రవేశిస్తే అందులో ఆనందం కలుగదు. ఆనందానికీ, విషయ వాంఛలకీ మధ్య ఎక్కడా సంబంధమే లేదు. 'ఆనందం' అనేది హృదయానికీ, ఆత్మకూ సంబంధించిన నాణ్యత. అంతరాత్మకు సంబంధించిన ధర్మమే ఆనందం. మీ స్థితి ఆనందంగా ఉండేదే అయితే బయటి విషయాలు కూడా ఆనందంగానే ఉంటాయి. ఆత్మపరమైన ఆనందం ఉన్నప్పుడు ఈ విషయ వాంఛలు, డబ్బు తటస్థ వైఖరిలో ఉంటాయి. అంటే, “వాటిలో మంచి లేదు, చెడు లేదు అనే భావన కలుగుతుంది. విషయాలు, డబ్బు కొంతవరకు నాణ్యమైన జీవితాన్నిస్తాయేమో కానీ నిజమైన ఆనందాన్నిచ్చే గుణం వాటిలో లేదు. నిజంగా చెప్పాలంటే, చిన్న చిన్న విషయాలే మనకు చాలా ఆనందాన్నిస్తాయి. ఉదాహరణకు: తోటపని చేస్తూ పూలమొక్కలతో, పూలతో ఆనందంగా గడపవచ్చు. ఈ రకంగా ఆనందించాలంటే ఆ తోటను కొనుక్కోపలసిన అవసరం లేదు. ఒక పువ్వును చూస్తూ ఆనందిస్తే చాలు. నీరు త్రాగుతూ, తేనీరు సేవిస్తూ ఆనందించవచ్చు. చెవులకు ఇంపైన సంగీతం, శబ్దాలను విని ఆనందంగా ఉండవచ్చు. స్నానం చేస్తూ ఆనందంగా ఉండవచ్చు. ఇలా అల్పమైన విషయాలలో నిమగ్నమై అనల్ప్బమైన ఆనందాన్ని అనుభవించవచ్చు. కానీ, మనం అలా కాకుండా, ఏదో గమ్యాన్ని సృష్టించుకుని, అక్కడికి చేరితేనే ఆనందంగా ఉండగలుగుతాం అని అనుకుంటున్నాం. అందుకే అప్పుడున్న ఆనందాన్ని పొందలేకపోతున్నాం. నిజంగా చెప్పాలంటే, ఏదీ ఆశించకుండా ఈ జీవిత ప్రయాణాన్ని సాగించడంలోనే ఆనందం ఉంది. ఏదో అయిపోవాలనీ, ఏదో కావాలనీ, వదో చేయాలనీ అనుకోవాద్దు. ప్రతీక్షణం జాగరూకతతో, ఎరుకతో ఉంటూ, ఆ క్షణంతో మమేకమవుతూ, జీవితంలో సంపూర్ణమైన మైత్రితో ఉండాలి. ఎవ్వరితోనూ పోటీ పడకూడదు. పోల్చుకుని న్యూనత చెందకూడదు. ప్రతీ ఒక్కరికీ ఈ జీవితం దేవుడిచ్చిన వరం. మీ అంతరాత్మయొక్క బెన్నత్యమే దేవుడు. జెన్నత్యమనేది బయట ఎక్కడో లేదు. అది ప్రతీ ఒక్కరిలోనూ నిక్షిప్తమై ఉంది. ఇప్పుడు కాకుండా, ఇంకెప్పుడో భవిష్యత్తులో ఆనందంగా ఉంటామని అనుకోవడం సరియైనది కాదు. ఈ క్షణంలో ప్రకృతిపరంగా, ఆనందంగా ఉంటూ, ఈ క్షణాన్ని రాబోయే క్షణంకోసం, ఆ రాబోయే క్షణాన్ని ఆ తరువాతి క్షణంకోసం ఆనందాోత్రిన్ను - ప్రదానం ద్రివ్మూ 23

త్యాగం చేయకుండా ఉంటూ, ప్రతీ క్షణాన్ని ఎప్పటికప్పుడు ఆనందిస్తూ వసో 20 ఏళ్ళ వయసులో, రాబోయే 80 ఏళ్ళ ప్రాయం గురించీ, 30 ఏళ్ళ శరత 60 ఏళ్ళ వయసుగురించీ, 50 ఏళ్ళ వయస్సులో 70 ఏళ్ళ గురించి, ఆ ర 90 ఏళ్ళ గురించి ఆలోచించి, తీరా 90 ఏళ్ళ వృద్దాప్యం వచ్చిన తరువాత, వ్‌ పదేళ్ళ వయసులోనే ఆనందంగా ఉండేదని అనుకోవడం శుద్ధ దండగ. హృదయ న్‌ ఎలాంటి టక్కరి భావాలు లేకుండా, సంపూర్ణంగా ఉంటూ, మనస్సుని మ రానివ్వకుండా జాగ్రత్త పడుతూ ఆనందాన్ని అనుభవించాలి. అది మీరు పని 'ప్రాంగణమైనా, ఇల్లెనా, ఏదైనా సరే. తమకు తాము తమ పరిస్థితిని గురించి ఆలోచిస్తో, తమని తాము తిట్టుకుంటూ, ఈ వైఖరిలో జీవితం కొనసాగిస్తుంటే దఃఖసాగరంలోకి వెళ్ళడం ఖాయం. దేవుడి శ్లోకాలు మననం చేస్తూ, భక్తిగీతాలు పాడుతూ, సూత్రాలు వల్లిస్తూ ఉండడమే ఆనందం అనుకుని, అదే “ఆనందో బ్రహ్మ అనుకుంటే అవివేకమే అవుతుంది. అన్ని రాతలూ కాగితపు పడవలే. సంసార సాగరంనుంచి మనల్ని ఒడ్డుకి చేర్చడానికి ఈ కాగితపు పడవలు ఏ మాత్రం పనికి రావు. దేవుడు మనిషికి ఏవి , కావాలో అవన్నీ పుట్టుకతోనే ఇచ్చాడు. ఒక కన్ను సరిపోతుంది అనుకున్నవాడికి ఒక కన్నూ రెండు కాళ్ళు ఇవ్వాలి అనుకున్నవారికి రెండు కాళ్ళూ, ఒక చెయ్యి కావాలని తాను తలచినవారికి ఒక చెయ్యి ఇచ్చాడు దేవుడు. లేనివాటి కోసం విచారించడంలో ఫలితం ఉండదు. ఈ క్షణంలో ఉంటూ తమకు ఉన్నదానితోనే సంతృప్తి చెందుతూ, అదే తమక సమృద్ధి అనే భావనతో ఉండాలి. ఇంకొకరివద్దనుంచి ఏదో కబళించాలనే ఉద్ధేశ్యం లేకుందా, తమక్షు ఉన్న దానిలోనుంచే ఇతరులకు పంచి ఇచ్చే గుజ్లాన్ని అలవరచుకోవాలి. శ్ర రకమైన జీవనవిధానంతో మనుగడ సొగిస్తే జీవనయానం ఆనందమయం అవుతుంది. “ఇప్పుడు నాకు ఉన్నది బాగో లేదు, రేపు వళ్చేదేదో బాగుంటుంది" అనే యాంత్రికమైన స్వభావంతో ఉన్నప్పుడు జీవితంపట్ల విసుగు, విరక్తి కలుగుతాయి. “దురాశ దుఃఖానికి చేటు” అన్నట్లుగౌ తయారవుతుంది జీవితం. జీవితం వలొ ఉన్నా, ఉన్నది ఉన్నట్లు ఫ్యీక్షరించడమే పన కర్తవ్యం. కుటుంబి

పరిస్థితులు ఏ విధంగా ఉన్నాకూడా బాధ పడకుండా, కుటుంబ సభ్యులతో ప్రేమతో వ స్వామి మైత్రేయ

ఉంటూ, వారికి ఎల్లవేళలా అండగా నిలవాలి. ఊహలలో జీవించకుండా “ప్రాక్టికల్‌గా జీవించడం అలవరచుకోవాలి. ఒకవేళ ఎప్పుడైనా చెడు పరిస్థితులు, సమస్యలు ఎదురైనా అవి మనకు దేవుడు ఏ సంకల్పంతో ఇచ్చాడో తెలియదు కదా! “అన్నీ మన మంచి కోసమే" అనే భావనను తీసుకురావాలి. కూరల్లో ఉప్పు, కారం, పులుపు వగైరా రుచులను ఎలా కోరుకుని ఆస్వాదిస్తామో, అలాగే జీవితంలోని సమస్యలను కూరల్లోని మసాలా దినుసులుగా భావించాలి. ఆ సమస్యలే మన జీవితానికి సార్ధకతను ఇస్తాయి. లోయలున్నప్పుడే కదా కొండలు కనిపించేది? చీకటి ఉంటేనే కదా వెలుతురు ఉన్నట్లు తెలిసేది? రాత్రి ఉంటేనే కదా పగలు ఉన్నట్లు తెలిసేది?కాబట్టి, జీవనయానంలో ఏదైనా ఒక సమస్య ఎదురైనప్పుడు, అది మనకు తప్పుగా, చెడుగా అనిపించినప్పుడు ఒక సంకల్పంతో, ఒక అవగాహనతో ఉండాలి కానీ ఆందోళన పడుతూ, ఆ పరిస్థితిని కల్పించినందుకు దేవుణ్ణి నిందించకూడదు. ఎలాంటి పరిస్థితినైనా హృదయపూర్వకంగా స్వీకరిస్తే జీవితంలో ముందుకి సాగడం సులభమవుతుంది. అలాంటి జీవనవిధానమే సంపూర్ణత్వంతో నిండిన జీవనయానం. వాస్తవంగా, మనకున్న సంస్కారాలను (పొపాలు, సంచిత కర్మలు, ప్రారబ్ధ కర్మలు) అనుసరించి, అర్జ్దతనుబట్టి మనకు ఈ శరీరం వస్తుంది. ఇలా సంస్కారాలు ఉన్నాయని తిట్టుకోవొద్దు, అలాగనీ శరీరాన్ని కూడా తిట్టుకోవొద్దు. సంస్కారాలను ఒక్కొక్కదాన్నీ నెమ్మదిగా తగ్గించుకుంటూ, మన సమభావనకు పరీక్ష పెట్టుకుంటూ, ధ్యానులై ముందుకి సాగాలి. ఇలా ఉన్నప్పుడే బయట విజయం, అంతర్గతంగా సంతృప్తి చేకూరుతాయి. ఎవరితోనో పోల్చుకుని విజేతలు కావాలని అనుకోవాద్దు. బాహ్య ప్రపంచంలో అందరూ తమని గొప్పగా, ఉన్నతంగా ఉన్నారని అనుకోవాలని ఆశించవద్దు. “నాకు అంతర్బుద్ధి లేదు. నిశ్చలత లేదు' అనే భావనను విడనాడాలి. 'దేవుడు నాకు ఈ జీవితంలో ఇవ్వాల్సిన దానికన్నా ఎక్కువే ఇచ్చాడు అనే భావనతో ఉండాల్సి, 'పేమతత్వంతో ఉంటే, నీవు ఎవరికైనా ఏదైనా ఇవ్వగలవు. ఊహలతో, కోరికలత్రో, కాంక్షలతో ఉంటే, నీకు ఇంకేదో కావాలనుకుంటే నీవొక అడుక్కునే వాడివి, బిచ్చగాడివి అవుతావు. దేవుడు తమకు ఏదో ఇవ్వలేదనే భావనను విడనాడి, పతి ఒక్షర్లూ ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం నూటికి నూరుశాతం పాలు పంచుకుని ఉంటూ, క పరిశ్చద్ధమైన వ్యక్తిత్వాన్ని పెంపొందించుకోవాలి. ఆశంద్రూల్హన్ష ల త్రత్తాశం త్రి లర్‌

ఎల్లప్పుడూ ఆహ్లాదంగా, ఆధ్యాత్మికంగా, పరమానంద భరితంగా ఉంటూ, దేనితోనూ అంటిపెట్టుకుని ఉండకుండా, ్రతీక్షణంతోనూ కలసిపోకుండా ఉంటూ, సంస్కారాలను నిర్మూలించుకుంటూ ఉంటే మోక్షసాధన సులువవుతుంది. కర్మలు చేస్తూనే, ఆ కర్మలకు అంటిపెట్టుకుని ఉండకుండా ఆ కర్మ చేస్తే స్వేచ్చ, మోక్షం వస్తాయి. 'ముముక్ష ఇక్ష్వసు' అంటే అదే. కర్మలను చేస్తూ, వాటితో అంటిపెట్టుకుని ఉన్నప్పుడు ఆ కర్మతో మనకు బంధం పెరిగిపోతుంది. కర్మలు చేస్తూ వాటితో విడిపడి ఉన్నప్పుడు స్వేచ్చ లభిస్తుంది. మన జీవితాన్నీ ధ్యానాన్నీ సంస్కారాలను తీసివేయడానికి వాడుకుని ప్రతీ క్షణం ఆనందంలో ఉంటూ ఒక వేడుకగా జరుపుకుంటూ ఉందాలి. ఈ క్షణాన్ని ఈ క్షణంగానే అంగీకరిస్తూ, స్వీకరిస్తూ ఉండాలి. 'వేరేగా ఉండాలి” అని అనుకోకూడదు. ఈ క్షణం మనం ఊహించిన విధంగా ఉండాలని అనుకున్నప్పుడే దుఃఖం కలుగుతుంది. ప్రతీ క్షణాన్ని 100% అంగీకరించాలి. ఒకదానితో ఇంకొకదాన్ని పోల్ప్చుకోవొద్దు. మనిషి తన స్థితిని వేరొకరి స్థితితో పోల్చుకోవడంవల్లనే ఒకళ్ళు ఎక్కువ, మరొకరు తక్కువగా, ఒకరు ఆస్తిపరులుగా మరొకరు బీదవారిగా వర్గీకరింపబడడం జరుగుతుంది. దేవుడి ఈ సృష్టిలో ఎవరికీ ఏదీ తక్కువ లేదు. ఎవరికి వారు వారికి వారే సాటి. మీ ఆత్మకు ఏది సమంజసమో అదే దేవుడు మీకు ఇచ్చాడు. ఎవరికి ఎంత కావాలి అనేది దైవనిర్ణయం. దేవుడిచ్చిన దాన్ని మీర్రు (ప్రసాదంగా తీసుకుంటారో, మహా ప్రసాదంగా భావిస్తారో అది మీ ఇష్టం. మీకు ఒకవేళ జబ్బు చేస్తే అది కూడా మీ సంస్కారం ద్వారా వచ్చిన ్రతిఫలమే అని చెప్పొచ్చు. శరీరం ఎలా ఉన్నా ఫరవాలేదు అనుకోవాలి. మీకు ఏది జరగాలో అజేే జరుగుతుంది. ప్రతీక్షణం మీ పరిశుద్ధతకూ, సంస్కారాలను శుద్ధి చేసుకోవడానిక్తీ పాటుపడుతూ ఉండాలి. ఆసనాలతో, ప్రాణాయామాలతో, క్రియలతో, ధ్యానంతో మనకున్న ఈ శరీరం, మనసు, ప్రాణాలను, వాటిలోని సంస్కారాలను శుద్ధి చేసుకుంటూ దైవత్వంవైపు ప్రయాణం సాగించాలి. సంస్కారాలన్నీ తొలగిపోయి, శుద్ధమైన ఆత్మతో ఉన్నప్పుడు మనమే దైవంగా మారిపోతాం. అలా ఉన్నప్పుడే “ఆనందోబ్రహ్మ అనేది అనుభవమవుతుంది. ఆనందంలోనే జీవిస్తూ, ఆనందంతో చనిపోవాలి. అదే ప్రతీ ఒక్కరి స్వీయానుభవం. ప్రతీక్షణం కోరికలు లేకుండా, ఆలోచనలు లేకుండా ఉండాలి. భావావేశాలను అణగదొక్కడంవల్లనే ఆలోచనలు వస్తుంటాయి. అవి 26 స్వామి మైజట్రేయ

గతానికిగానీ, భవిష్యత్తుకుగానీ సంబంధించి ఉంటాయి. ఈ క్షణంలో ఆలోచనకు తావే ఉండదు. వర్తమానంతో సంపూర్ణంగా ఉన్నప్పుడు ఆలోచన రాదు. కాబట్టి, వర్తమానంతో ఉంటూ ఆలోచనలను రాకుండా చూసుకోవాలి. దేవుడు కావాలంటే ఈ క్షణంలో ప్రత్యక్షం కాగలడు. సంపూర్ణత్వంతో ఉన్నప్పుడే కదా మీరు దేవుడితో ఉండగలరు! మనస్సుతో ఉంటూ, అహంకారంతో, వాంఛలతో, కోరికలతో, ఆలోచనలతో ఉంటే మీరు సంపూర్ణులు కాలేరు. దేవుడు మీలో కొలువై ఉండాలంటే పరిశుద్ధ ఆత్ములు కావాలి. అన్ని ఆధ్యాత్మిక గ్రంధాలద్వారానూ, అన్ని మతాలలోనూ తెలుపబడిన విషయాలు ఇవే. 'డివైన్‌' అంటే దైవత్వం. “డైవింగ్‌ ఇన్‌ (మనలోపలికి మనం వెళ్ళడం) ఈజ్‌ డివైన్‌”. మన లోపలికి మన ప్రయాణానికి మనస్సును శుద్ధి చేసుకునే విధానాలను అమలు పరచాలి. మొదట ప్రాణాయామ, తరువాత ప్రత్యాహార, ఆ తరువాత ధారణ, అటుపైన ధ్యాన, సమాధి స్థితులలోకి వెళ్ళాలి. సమభావనతో కూడిన జ్ఞానమే నమాధి న్ఫీతి. ఈ క్షణంలో (స్ఫితవజ్ఞ) నమభావనతో అంతర్ముఖులవదమే సమాధి.మన ఆత్మ సాక్షి అవడమే “ఆత్మసాక్షాత్కారం”. స్థితప్రజ్ఞ అంటే ఉన్న స్థితిలో ప్రత్యక్ష జ్ఞానం కలిగి ఉండడమే కదా!

“దేవుడు కావాలొ అని అనుకోవడం కూడా అహంకారంనుంచే వస్తుంది. ఏ క్షణానికి ఆ క్షణంలో సంపూర్ణంగా ఉంటే దేవుణ్ణి ఏదీకూడా కోరవలసిన అవసరం లేదు. జీవితమంటేనే దేవుడు. ఏ సొంప్రదాయాలూ, ఏ ఆచారాలూ పాటించవలసిన అవసరం లేదు. ఆచారాలు పొటించినంత మాత్రాన అందరూ అనుకునే “స్వర్గప్రాప్తి కలిగితే దేవుడు అందరిపట్లా సమానత్వం చూపించినట్లు ఎలా అవుతుంది? దేవుడికి అందరూ సమానమే. ఆయనలో పక్షపాత బుద్ధి ఉండదు. దేవుడు మనకు జీవితాన్నిచ్చాడు. దేవుడికి జేజేలు వలికినంత మాత్రాన మనకు మోక్షసిద్ధి కలుగుతుందా? ప్రకృతిసిద్ధమైన జీవనాన్ని సాగించకుండా అన్నిటిలో అధర్మంగా ఉంటూ, తప్పులు చేసేస్తూ, దేవుడు చెప్పినవి ఆచరించకుండా +జిందాబాద్‌ రామా! జిందాబాద్‌ కృష్ణా!” - అని అరిస్తే మీకు మోక్షంగానీ, అనందంగానీ వస్తుందని ఎలా అనుకుంటున్నారు? అలా రావడానికి అవకాశమే లేదు. నిరంతరంగా మనస్సును శుద్ధి చేసుకుంటూ, సుగుణాత్మకంగా రూపాంతరం చెందినప్పుడే మనం ముందుకి వెళ్లగలుగుతాం. ఎరుకతో, సమభావనతో ఉంటూ, మనలోని చెడుని బయటికి తీసేస్తూ స్వచ్భంగా ఉన్నప్పుడే మనం పరిణతి చెంది ముందుకి వెళ్ళగలం. మనకి అందేది ఆశందో్రిన్సూు - వ్రద్ధాశం ద్రిన్సా 27

అంతా దేవుడి ప్రసాదమే అనే భావనలో ఉంటాం. అలా ఉన్నప్పుడు, దేవుడిపై “నాకు ఇదివ్వ లేదు, అదివ్వ లేదు, అన్ని కష్టాలూ నాకే పెట్టాడు దేవుడు అనే ఏ రకమైన ఫిర్యాదులూ ఇక ఉండవు.

ఈ ప్రకృతి అంతా - అంటే, సూర్య చంద్రులు, నక్షత్రాలూ దేవుడికి దీపాలుగా భావించాలి. జంతువుల అరుపులు, పక్షుల కిలకిలారావాలే సంగీతాలుగా, మంగళ వాయిద్యాలుగా, చెట్ల కదలికలే నృత్యాలుగా, పుష్పాల పరిమళాలే అగరు ఒత్తులుగా అనుకోవాలి. అకాశమే దేవాలయపు పై కప్పుగా, శిఖరంగా భావించాలి. దేవుడంటేనే స్వచ్భమైన ఎరుకకు (ప్యూర్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌) ప్రతీక కదా! మనం ఎప్పటికప్పుడు ఆ రకమైన స్వచ్చతతో కూడిన ఎరుకతో (కాన్నియస్‌నెస్‌తో) ఉండాలి. జాగృతి, స్వప్ప్క సుషుప్తి స్థితులను అధిగమించి తురీయ స్థితికి చేరుకోవాలి.

మనస్సులో చెడు ఆలోచనలు రాకుండా ఉండడానికి మనమెప్పుడూ జ్ఞానవంతమైన (గ్రంధ పఠనం చేస్తూ, వాటిలోని నీతి సూత్రాలనూ, సక్రమ మార్గాలనూ మన జీవన విధానంలో అనుసరిస్తూ ఉండాలి. మంచి పనులు చేయడానికి పాటు పడుతూ ఉండాలి. మనం పూర్ణత్వంతో పనిచేస్తే పూర్ణత్వంతో కూడిన ఫలితమే వస్తుంది. అపరిపూర్ణమైన భావనలతో పనిచేస్తే ఫలితం సరిగ్గా ఉండదు. ఈ విషయాన్ని

' గ్రహించి, ఏ సాంప్రదాయాలూ, ఆచారాలూ లేకుండా, మనస్సుని శుద్ధి చేసుకుంటూ, ఈ విశ్వంలో బ్రహ్మమార్దాన్ని అనుసరిస్తూ, దానికి అనుగుణంగా మనలో మనం మార్పులను తెచ్చుకుంటూ, (ప్రేమపూర్వకంగా ఉంటూ, తోటివారినీ, సమాజాన్నీ (పేమిస్తూ ఉండాలి. మనం ఆనందంలో ఉంటూ, మన చుట్టూ ఉన్నవారికి కూడా ఆనందాన్ని పంచి ఇవ్వాలి. అసంపూర్ణంగా ఉన్న మనస్సు సంపూర్ణంగా మారినప్పుడే హృదయానికి 'ఆత్మ గోచరమవుతుంది. ఆత్మకు చావు లేదనీ, దాన్ని ఏమీ చేయలేమనీ కూడా అర్ధమవుతుంది. మనలోని మాలిన్యాలనన్నిటినీ ఒక్కటొక్కటిగా తీసివేసినప్పుడే 'దైవం” అంటే ఏమిటో అర్ధమవుతుంది. శివ, పార్వతులంటే ఏమిటో, అర్ధనారీశ్వర తత్వమంటే ఏమిటో, భూమిజుడు అంటే ఏమిటో స్వచ్చమైన మనస్సుతో ఉన్నప్పుడే అర్థమవుతాయి. అప్పుడే అద్వైతం అంటే ఏమిటో అర్థమవుతుంది. అజ్ఞానంనుంచి పరిశుద్ధ ఆత్మవైపు వెళ్ళినప్పుడు, ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం సంపూర్ణత్వంతో ఉంటూ కోరికలను, వాంఛలను, బంధాలను అధిగమీంచినప్పుడే మనం కుటుంబపరంగాగాన్నీ, ఆధ్యాత్మికపరంగాగానీ పరిపూర్ణత్వంతో ఉంటాం. అప్పుడు మనం చేసే ప్రతిపనీ 28 స్వామి మైశ్రేయ

ఒక పూజగా మారిపోతూ ఉంటుంది. ఇలా ఉండడమే అసలైన బ్రహ్మవిద్య కదా! ఈ ఆధ్యాత్మిక సత్యాలను అందరూ అర్ధం చేసుకోవాలి.

ఈ క్షణంలో ఉన్న సత్యమే దేవుడు. జీవితమనేదే దేవుడు. జీవితమే ఆనందం. ఈ జీవితంలోనే ఏ యోగంతోనైనా ఉండొచ్చు. అది కర్మయోగమే కావొచ్చు, భక్తియోగమే కావొచ్చు. రాజయోగమే కావొచ్చు. ఈ జీవితంలోనే 'నీకు నీవుగా ఉండి పరిపూర్ణత్వంలో ఉండొచ్చు. అలా ఉన్నప్పుడు ఏ సమస్యలూ కానరావు. 'నేను ఈ శరీరం కాదు. నేను ఒక ఆత్మను మాత్రమే అనే సంకల్పంతో ఈ క్షణంలో ఉండగలుగుతాం. అప్పుడే ఇవన్నీ దేవుణ్సి తెలుసుకోవడానికి మనంచేసే ప్రయోగాత్మకమైన ప్రక్రియలే అనే విషయం అర్ధమవుతుంది. మనం ఆధ్యాత్మికంగా దేవుడితో సంబంధం ఏర్చరచుకోవాలి. దేవుణ్ణి ప్రార్థించడానికి, దర్శించడానికీ ఏ ప్రాంతానికీ, ఏ ప్రదేశానికీ వెళ్ళాల్సిన అవసరం లేదు. ఇదే సర్వమత సారం. మతాన్ని శరీరం వరకు, మనస్సు వరకు పరిమితం చేసినన్నాళ్ళూ మనం తత్వవేత్తలం కాగలుగుతాం కానీ, నిజమైన ఆధ్యాత్మిక పరిణతి చెంది ముందుకి వెళ్ళలేము. నిజమైన ఆధ్యాత్మిక దృక్పథం అలవడాలంటే మతం అంతం అవ్వాలి. ఈ క్షణంలో ఉన్న ఆనందంతో ఉన్నప్పుడే జ్ఞానోదయం వైపుకి వెళ్ళగలుగుతాం. కాలానికి అతీతంగా ఉన్న ఈ అధ్యాత్మిక సత్యాన్ని అందరూ తెలుసుకోవాలి. మన ఆలోచనలలో ఏ మాత్రం మాలిన్యం లేకుండా దైవత్వం వైపు నిచ్చెన వేసుకోవాలి. దైవత్వాన్ని చేరుకునే నిచ్చెనను ఈ శరీరంతోనే వేసుకోవాలి. అప్పుడే ఆత్మ జీవాత్మ కాగలదు. జీవాత్మ పరమాత్మగా మారిపోగలదు. ఇది చాలా తేలిక. ఇదే మనం అనుసరించవలసిన ఆధ్యాత్మిక మార్గం. ఇంటినీ, కుటుంబాన్ని వదలి పారిపోవడం గడ్డాలూ, మీసాలూ పెంచుకోవడం ఆధ్యాత్మికత కాదు. ఎప్పటికప్పుడు మనలోని సంస్కారాలను తొలగించుకుంటూ, దేవుడికి హృదయాన్ని తెరుస్తూ, ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం సంపూర్ణత్వంతో జీవించాలి. సంస్మారాలన్నీ తొలగిపోయిన తరువాత మనసు ఇక మారదు. అప్పుడు ధ్యానంతో మాలిన్యాలను తొలగించుకుని ఎవరికి వారు తమను తాము తీర్చిదిద్దుకోవాలి. మనస్సు అద్దుగోడ తొలగిపోయి, హృదయం ఆనందంతో నిండిపోతుంది. అప్పుడు ప్రతీ ఒక్కరూ ఆనందమూర్తులవుతారు. సచ్చిదానందం అనుభవమవుతుంది. మనస్సులో ఏ ఒరవడీ ఉండదు. అప్పుడు ఏ గుర్తింపూ కావాలని అనిపించదు. “ఆలోచనలన్నీ చిదాకాశంలోని ప్రవాహాలే' అనే విషయం అప్పుడు ఆశందోత్రివ్తూ - వ్రజ్ఞానం వ్రిమ్హు 29

ళ్‌ చ అర్థమవుతుంది. మీరే అనందమూర్తులైనప్పుడు ఎలాంటి పరిస్థితినైనా ఫో చరి చేసే ప్రతీ పనీ ఒక పూజలాగా, ప్రార్ధనలో ఆచరిస్తూ ముందుకు వెళ్ళగలుగుతారు. శ్ర తమే బ్రన్మా మారిపోతుంది. అప్పుడు నీ మనస్సు నీకు విధేయంగా ఉంటుంది. జీవి గ పరమాత్మ, పర ఆత్మ - అన్నీ నీవే. ఈ జీవాళ్మే ఆత్మ అనీ, ఆత్మే పరమా త్మ జ పర ఆత్మే పరమాత్మ అనీ అర్ధం అవుతుంది. దేవుడనేవాడు ఒక వస్తువ ణా ఆధ్యాత్మిక పరిణతి చెంది, సచ్చిదానందంలో ఉన్నప్పుడు నీవు చేసే ప్రతీ పనీ టీ చత్రాలనుంచే చేస్తావు. శరీరంలోని ఏడు చక్రాలు దాటి, ఏడు కొండలు దొ 'ఏడుకొండలవాడివి అవుతావు. అప్పుడు సీవు ఏ రకమైన పరుగులు లేకుందో! “ఏదైనా కూడా దానంతట అడే జరిగిపోతుంది అనే భావనాస్టితిలో, (ప్రశాంతంగొ! అనందుడవై, వెను తిరగకుండా ముందుకి వెళ్ళిపోతావు. ఇదే “ఆనందో బ్రహ్మా న... దేవుడు మనకు ఏం చెప్పారో అది చేయకుండా, సమయాన్ని వృధా చేస్తో

• “నొకు అది కావాలి, ఇది కావాలి” - అన్స ఆశిస్తున్నాం. అసలు 'ఆయన' మనకు ఏం చెప్పాడు? “ఆనందంగా ఉండు. జీవితాన్ని ఆనందమయం చేసుకో. జీవితాన్ని సంపూర్ణంగా జీవించు, గడిపేయకు అని చెప్పాడు. అలా జీవించకుండా మనకు ఇష్టమొచ్చిన రీతిలో నడుచుకుంటున్నాం. 'రాముడు' అనే మాట శ్రీరాముడు అనే రాజు పుట్టక ముందునుంచే వాడుకలో ఉంది. రా అంటే “జ్ఞానోదయం పొందినవారు అని అర్ధం. 'మా' అంటే నేను” అని ఆర్థం. రామా' అనే పదానికి అర్ధం “జ్ఞానోదయం పొందిన నేనూ అని తెలుసుకోవాలి. ఇంక్రా లోతైన వివరానికి వెళ్లే _ “అంతరాల్వే అనే రాముడు కుశలత్వంతో ఉన్న కౌశల్యకు, పది రథాలు (అనగా, ఐదో కర్మేంద్రియాలు, ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు) కలిగిన “దశరధుడికి పుట్టాడు. అంటే “ ఆనందం పుట్టింది అని అర్థం. ఎల్లప్పుడూ సమత్వ భావం కలిగి ఉండి. మధ్యస్థంగా ఉండడమే కుశలత్వ భగవద్గీతలోని క్ర శ్లోకంలో అదే చెప్పబడింది, లే. యోగ్టు కడ కర్ణాణి సంగం తృక్పాధనంజయ గ్య వి అధ్యాయం - 48) త్ర స్వామి మైఠేలో

నీద్దనిద్దోః నమో భూత్వా

నమత్వం యోగ జచ్చతే దీని భావం ఏమిటంటే - ఎల్లప్పుడూ మనం నూతనత్వంతో ఉంటూ, మధ్యస్థంగా ఉండడం (అంటే ఏదీ '“అతి' కాకుండా) అలవరచుకోవాలి. శరీరాన్నీ మనస్సునూ సహజమైన కలయికతో ఉంచుతూ జీవనగమనం సాగిస్తామో అప్పుడే ఆత్మతో కలయిక జరిగిపోతుంది.

“యోగ అనే పదం సంస్కృత భాషలోని 'యుజ్‌ అనే మూలంనుంచి వచ్చింది. 'యుజ్‌ అంటే శరీరమూ, మనసు ఒకటవడం. అంటే 'మనసు' అనేదే ఉండకపోవడం. అంటే సంస్మారాలతో అసంపూర్ణంగా ఉన్న మనసు పరిపూర్ణత సంతరించుకుంటుంది. శరీరంలో పంచకోశాలు (అన్నమయ, ప్రాణమయ, మనోమయ, విజ్ఞానమయ, ఆనందమయ కోశాలు) మమేకమవడమే యోగం. అన్నమయకోశ ప్రాణమయతోనూ, ప్రాణమయకోశ మనోమయకోశతోనూ, మనోమయకోశ విజ్ఞానమయకోశతోనూ మమేకం అవుతాయి. ఈ నాలుగు కోశాలూ ఒకదానితో ఒకటి మమేకమయినట్లుగానే విజ్ఞానమయకోశ కూడా ఆనందమయకోశతో మమేకం అవడం జరుగుతుంది. ఈ పంచకోశాల కలయికే “ఆనందో (బ్రహ్మ' అయిపోతుంది. అన్నమయ కోశలోని అన్నాన్ని 'పాణమయకోశలోని ప్రాణంగా మనం మారుస్తూ ఉండాలి. ఇలా అన్నమయ 'ప్రాణమయగా మారినప్పుడే కుండలినీ జాగృతం జరిగి అది సహస్రార (బ్రహ్మరంధ్ర స్థానం) వైపు ప్రయాణిస్తుంది. ఇలా జరిగినప్పుడే శివుడు, పార్వతి (కాన్నియస్‌నెస్‌ మరియు శక్తి) మనలోనే ఉన్నారనే విషయం అర్ధమవుతుంది. మనలోనే లింగం, యోని ఉన్నాయని తెలుస్తుంది. ఎప్పుడైతే మనలోని పురుషతత్వం, స్తీ తత్వం ఆ క్షణంలో ఉన్న కాన్నియస్‌నెస్‌తో మిళితం అవుతుందో, అప్పుడే ఈ ప్రవాహం ఒక పద్ధతిలో వెళ్తుంది. అప్పుడు ఆనందం మన స్వంతం అవుతుంది. సచ్చిదానందం టైపు మనం వెళ్ళగలుగుతాం.

నిజంగా చెప్పాలంటే, మునులు, బుషులు చెప్పిన సత్యాన్నీ్సీ నిజతత్వాన్నీ ఇప్పుడు మనం అర్ధం చేసుకోలేకపోతున్నాం. మన మనుగడలో ఏ కర్మ చేసినా సంపూర్ణంగా చేయడం అలవరచుకోవాలి. సంపూర్ణత్వంతో చేసిన కర్మ ఫలితం సంపూర్ణంగా ఉంటుంది. ఈ విషయాలన్నీ మనం తెలుసుకోకుండా, ధర్మసూత్రాలను ఆశఛంద్రా త్రితు - భ్రజ్హాశం త్రిన్సు తే

గురించి అనుభవపూర్వక జ్ఞానం పొందకుండా వస్తు (ప్రపంచానికి ముడిపడి ం త్మిక జీవితం ఏ రకంగా ముందుకి వెళ్ళగలం? ప్రాపంచిక జీవితం వేరు, ఆధ్యాత్మి! త్తే ఒక అనుకోవడంవల్లనే ఇలా జరుగుతుంది. నిజంగా చెప్పాలంటే, మనకున్నది ఒ జీవితం. 'ప్రాపంచికపరమైన జీవనవిధానాన్ని అనుసరిస్తూ, ఆధ్యాత్మిక దృకథా ను సప జత్వం' | ఎలా అలవరచుకోవాలి అనే జిజ్ఞాసతో ఉండాలి. జీవితాన్ని సహ కక ఆనందంతో, దైవత్వంతో జీవించడం అలవరచుకోవాలి. సహజత్వమంటే మ ఒక మొక్కకి పూచే పూవు ఎలా ఉంటుంది? సహజత్వంతో వికసిస్తుంది. త మనంకూడా ఆధ్యాత్మిక పరిణతి పొందుతూ వికసిస్తూ ఉండాలి. అప్పుడే వేడు ఉండగలుగుతాము ప్రతీ క్షణాన్నీ ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం అంగీకరించినప్పుడే ముముక్తులం అయి, మోక్ష స్థితిలో ముందుకి వెళ్ళగలుగుతాం. అదే మాలిన్యం లేని దైవత్వసు సతి. ఒక చిన్నపిల్లాడిలా, కల్మశం లేకుండా ఆనందంగా ఉండడం పెద్దలు నేర్చుకోవాలి. పిల్లలు ఏ పని చేసినా సంపూర్ణత్వంతో ఉంటారు. పిల్లలకు ఒక చాక్లెట్‌ ఇచ్చినప్పుడు దాన్ని తింటున్నప్పుడు చేతులకూ, మూతిక్తీ, చొక్కాకూ పూసుకుని, దాన్ని సంపూర్ణంగా ఆస్వాదిస్తూ అనందంగా, దేవుడిలా ఉంటారు. అలాగే, పిల్లలు నిద్రపోతే 100% నిద్రపోతారు. కానీ, పెద్దవాళ్ళు కోడినిద్ర పోతూ కాసేపట్లోనే మేలుకుంటారు. మనస్సులోని ఆందోళనలే దీనికి కారణం, పిల్లలు ఏడిస్తే పై కప్పు ఎగిరిపోయేట్లుగా ఏడుస్తారు. నవ్వికే సంపూర్ణంగా నవ్వుతారు. ఆటలు ఆడినప్పుడు 100% పొల్గొంటూ ఆడుతారు. పిల్లలకు క్రితం క్షణం జరిగిన దెబ్బలాటలు గుర్తుండవు. పిల్లల్ని పెద్దలు కోప్పడినప్పుడు వాళ్ళు అప్పటికప్పుడే ఏడ్చి, కాసేపు అలిగి కూర్చుంటారు. ఆ మరుక్షణం అన్నీ మరచిపోయి, తల్లిదండ్రుల ఒడిలో వచ్చి కూర్చుంటారు. వాళ్ళు ఎంత 'ప్రో- యాక్టివొగా ఉంటారో గమనించండి! పిల్లలు ఎప్పటికప్పుడు ఏ పని చేసినా ఆ పనిలోనే సంపూర్ణంగా ఉంటారు. కానీ పెద్దలేమో ఇలా కాదు 'పతీక్షణం జరిగిపోయిన వాటిని గుర్తుకు తెచ్చుకుని, ఇతరులను సాధించి, వేధించి మనస్సుని కలుషితం చేసేసుకుంటారు. “చిత్తవృత్తుల్ని నిరోధించుకోవడమే యోగం' అనే విషయాన్ని మరచిపోయి, దారుణమైన జీవితాన్ని జీవిస్తున్నారు. ప్రతిచర్యలన. (రియాక్టన్స్‌) మనలోనే ఉన్నాయి. నిశ్చలమైన నదిలో ఒక్కొక్క రాయిని వేసినప్పుడు అవి నీటిలో అలల్ని సృష్టించి ఆ నదియొక్క ప్రశాంతతను భంగపరుస్తాయి. అలాగే! తి స్వామి మై్రేరో

మనలో కూడా ఈ ప్రతిచర్యల అలలు సృష్టించబడి మన ప్రశాంతతను, చేతనాస్థితిని (కాన్నియస్‌ స్థితిని) భంగపరుస్తాయి. మనందరం దఃఖసాగరంలో మునిగిపోవడానికి కారణం ఇదే. కానీ, ఇది మనం అర్థం చేసుకోకుండా తప్పువైపుకి వెళ్ళిపోతున్నాం. మనం ఎప్పుడూ కాన్నియస్‌నెస్‌తో మమేకమై ఉండాలి. ఈ నిగూఢ సత్యాన్ని మనస్సుతో, జ్ఞానంతో (ఇంటలెక్ట్‌తో) అర్ధం చేసుకోకూడదు. స్వీయానుభవంతో అర్ధం చేసుకోవాలి. ఇలాంటి అనుభవపూర్వక జ్ఞానం క్రమం తప్పకుండా ధ్యానం చేస్తూ ఉన్నప్పుడే కలుగుతుంది. ధ్యానంవల్ల తలతో ఆలోచించకుండా, హృదయంతో ఉండడం అలవడుతుంది. ఎప్పటికప్పుడు తలకాయనూ, హృదయాన్ని శుద్ధి చేసుకోవడానికే ధ్యానం ఉపకరిస్తుంది. మనస్సులోని మాలిన్యాలను, సంస్కారాలను క్రమంగా ఒక్కటొక్కటిగా తీసివేస్తూ ఉంటే మనస్సు శుద్ధి అవుతుంది. అప్పుడు అంతరాత్మ తెరచుకుంటుంది. ఇలా మానసిక శుద్ధి, హృదయ శుద్ధి జరగనంతవరకు జీవితాన్ని ఎలా జీవించాలో మనకు తెలియదు. వేదాల్లో, అరణ్యకాల్లో, ఉపనిషత్తుల్లో అసలైన జీవన విధానాలు ఎన్నో తెలుపబడ్డాయి. భగవద్గీతలో శ్లో - నైనం ఛిందంతి శళస్రణీ నైనం దనాతి పావకః న వైనం క్షేదయంత్యాపో న శోషయతి మారుతః అని చెప్పబడింది. దీని అర్థమేమిటంటే _ ఆత్మను బాణాలు ఛేదించలేవు. అగ్ని కాల్చలేదు. నీరు తడపజాలదు. వాయువు (గాలి) ఆరిపోవునట్లు చేయలేదు. అలాగే, ఆత్మకు పుట్టుక లేదు, చావు కూడా లేదు. మరి మనకు పుట్టుక ఎలా వచ్చింది? మనలోని సంస్మారాలే దీనికి కారణం. ఆత్మ చూపించిన పాత్రధారులను మనమే సృష్టించుకున్నాం. తల్లిదండ్రుల్ని భార్యను/ భర్తను పిల్లలను, బంధువులను, స్నేహితులను, శత్రువులను, చుట్టుపక్కలవారిని - ఇలా అందర్నీ మనమే సృష్టించుకున్నాం. ఆత్మ పరిపూర్ణత చెందనంతవరకూ సంస్కారాలు, వాసనలు వృద్ధి చెందుతూ శరీరాన్నీ మనస్సునూ, బాంధవ్యాలను ఆశందొబ్రిన్మ్హు య ట్రీడ్డానం తిక్క క!

సృష్టిస్తూ, ఎన్నో జన్మలుగా రూపాంతరం చెందుతూ మన చుట్టూ పెకీ వృత నిర్మించుకుంటున్నాయి. ఇలా మనమే వాసనలను, సంస్కారాలను పెంచుకుం! జనన-మరణ చక్రంలో పరిభ్రమిస్తూ ఉన్నాం. మనస్సు ఉనికి లేకుండా అయ్యి మనసు ఆగిపోయి పూర్ణత్వపు ఉనికి అయినప్పుడే, “ఈ క్షణమే సత్యం” అనే నిజాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడే మనం ఆనందకరమైన స్థితిలో ఉంటాం. మనలో పిల్లల్లో బాగొ దృగ్గోచరమయ్యే అమాయకత్వం, సహజత్వం రానంతవరకు, ఈ సత్యం అర్ధం కానంతవరకు మనం ఆధ్యాత్మికంగా ముందుకు వెళ్ళడం జరగదు. “నేనే అత్మను, దేవుడి కూడా నేనే అని తెలుసుకోవడం కూడా జరగదు. ప్రశాంత స్థితిలో ఉండలేము. పూర్ణపురుషులుగా మారలేము. ఇక్కడ *పురుషోఅంటే మగవాళ్ళే అనుకోకూడదు. “పురుషు అంటే ఒక జీవి అని అర్థం. సంస్కారాలను ఒక్కటొక్కటిగొ తొలగించుకుని, తప్పులు చేయకుందా ఉంటూ, ఆత్మపరంగా జీవాత్మే ఆ పరమాత్మే అని తెలుసుకునే ఒక ఉనికినే “పురుషు అంటారు. బ్రహ్మవిద్యలో “పురుషా అనే పదానికి ఇదే భావం చెప్పబడింది. కాన్సీ ఈ అర్ధం మరుగున పడి పురుషుడు, దీ అంటే వేర్వేరు అనే అర్థం చేసుకుంటున్నారు.

'సచ్చిదానందం' అంటే ఈ క్షుంలో జీవించడం. మనం శరీరాన్నీ మనస్సునీ, హృదయాన్నీ ఎప్పటికప్పుడు ఖాల్దీ చేస్తూ, మన కర్మలనూ, సంస్కారాలనూో కడిగేసుకోవాలి. ఏ విషయంలోనూ ఇతరులతో ప్రోల్రిక పెట్టుకోమని మనకు దేవుడు చెప్పలేదు. అసలు ఇక్కడ ఒకరు ఎక్కువ, మరొకరు తక్కువ అనేదేమీ ఉండదు. అందరూ సమానమే. ప్రకృతిపరంగా ఉంటూ “నాకు వది తక్కువ లేదు. అన్నీ సరిప్రదేటట్లుగానే ఉన్నాయి అనే భావనతో ఉన్నప్పుడు మన శక్తి పెరుగుతుంది. అజ్ఞానంతో ఉన్నప్పుడే ఇతరులతో అన్ని విషయాలలోనూ పోల్చుకుని తమకు ఏదో తక్షువైందనే భావన కలుగుతూ ఉంటుంది. ఇదంతా 'మనస్తు' అడుతున్న నాటకం. మనలో ఉన్న రకరకాల మాలిన్యాలకు కారణం మనలోన్స సంస్మారాలే. సంస్కారాలు శరీరంలో, మనస్సులో, ప్రాణంలో ఉంటాయి. ఎంతవరకు మనలో స్వచ్చత లోపిస్తుందో అంతవరకు ఈ ఇబ్బందులు మనలో కనిపిస్తూనే ఉంటాయి.

ఆనందంగా ఉండాలంటే శరీరానికి ఏద్రి ఇవ్వాలో అద్రి ఇస్తూ ఉండాలి. . ప్రకృతి సిద్ధంగా లభించే సాత్వికాహారాన్ని ఇవ్వాలి. ఆహారం అంటే కేవలం నోటిలో తినేదే కాదు. ఆధ్యాత్మికపరంగా చెప్పాలంటే, మన కళ్ళతో చూసేద్స, చెవులో తెశ్త స్వామి మై (శ్రేయ

వినేదీ, వాసన చూసేది, స్పర్శించేదీ కూడా ఆహారమే. శ్వాసించడం ఎల్లప్పుడూ ఒక క్రమపద్ధతిలో ఉండేట్లు చూసుకోవాలి. ఆలోచనలలో స్వచ్చత ఉండాలి. అప్పుడే మనస్సు నిర్మలంగా ఉంటుంది. మనలో మాలిన్యాలు పేరుకుని ఉండడమే అన్ని విధాలైనా ఇబ్బందులను మనకు కలిగిస్తున్నాయి. అందుకే మనం ఎప్పుడూ స్వచ్చతవైపే వెళ్తూ ఉండాలి. అప్పుడే జీవితం ఆనందమయమవుతుంది. జ్ఞానానికి (ఇంటలెక్ట్‌ ఎక్కువ ప్రాధాన్యతను ఇవ్మకుండా, గతాన్ని వదిలేస్తూ, ఎప్పటికప్పుడు బాగుంటూ “క్క క్షణమే నా జీవితం- నేను ఎల్లప్పుడూ ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం జీవిస్తూ ఉంటాను” అనే సంకల్పంతో ఉండి ఆ దిశగా అడుగులు వేస్తూ జీవనయానం సాగించాలి. గతాన్ని వదిలేస్తూ ఉండాలి. మనస్సు ఒక కోతిలాంటిది. అది ఎల్లప్పుడూ ఏదో ఒక కోరికను కలిగిస్తూనే ఉంటుంది. మనస్సు ఎలాంటిదంటే - ఒక కోతి కల్లు తాగింది. ఆ కోతిని తేలు కుట్టింది. అలాంటి కోతికి దెయ్యం పూనింది. అటువంటి పరిస్థితిలో ఆ కోతి ఎలా ప్రవర్తిస్తుందో మనస్సు కూడా మనతో రకరకాలుగా ఆడుకుంటూ ఉంటుంది. మనస్సుతో మనం చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి. మనస్సును ఎప్పుడూ ఖాళీగా ఉంచకూడదు. ప్రతీ క్షణం దాన్ని ఏదో పనిలో (సక్రమమైన) పెడుతూ ఉండాలి. మనస్సు మనకొక పనిముట్టు లాంటిది. దాన్ని సరియైన పద్ధతిలో ఉపయోగించుకుని, సక్రమమైన మార్గంలో పెట్టాలి. “వ్పన్వ పవా మనుపష్వాణాం కారణం బంధ మోక్షయోఃణొ

మనస్సుని సక్రమమైన పద్ధతిలో వాడుకుంటే అది మన మోక్ష సాధనకు ఉపకరిస్తుంది. మనస్సుని ఖాళీగా ఉండనివ్వకుండా ఏదో ఒక పనిలో పెట్టి సంపూర్ణంగా ఉంచితే మనస్సు ఆగడాలు ఆగిపోతాయి. మనస్సు కూడా ఒక దెయ్యంలాంటిదే. నిరంతరం దాన్ని ఏదో ఒక పనిలో పెడుతూ ఉండాలి. అందుకే ధ్యానం, జపం, భగవన్నామస్మరణలతో మనస్సును పనిలో పెట్టాలి. మనస్సు ఖాళీగా ఉంటే దానిలో మంచి ఆలోచనలైనా రావొచ్చు, లేదా చెడు ఆలోచనలైనా రావొచ్చు. చెడు ఆలోచనలవైవు వెళ్ళకుండా ఉండడానికి మన బుద్ధిని సమవర్తనలవైపు మళ్ళించాలి. దానికి ధ్యానంలాంటి సత్మర్మలే బాగా అనుకూలంగా ఉంటాయి. ఖాలీగా ఉన్న మనస్సు టీ.వీ. పెట్టుకుని దానిలో ప్రసారమయ్యే సీరియల్స్‌ చూడాలని అనుకుంట్రుంది. సీరియల్స్‌ చూసే పని కల్పించినప్పుడు మనకు తెలియకుండానే ఆశందొోబ్రళు - ప్రజ్ఞానం ద్రిశ్క 85

వాటిలో చూపించే వివాహేతర సంబంధాలు, దొంగతనాలు, మారణహోమాలు, మానభంగాలు - ఈ విషయాలన్నీ మనల్ని బాగా ప్రభావితంచేస్తాయి. ఇలాంటివన్నీ చూస్తున్నప్పుడు మనస్సు సక్రమ మార్గంవైపు ఎలా వెళ్ళగలదు? మనస్సుని ఎల్లప్పుడూ స్వచ్భతవైపు వెళ్ళేట్ట చూసుకోవాలి. ప్రపంచంలో మన చుట్టూ జరుగుతున్నదంతా మన మంచికే జరుగుతున్నదని తెలుసుకున్నరోజు మనకు దుఃఖమే ఉండదు. ఏది జరిగినా మన మంచికే జరిగిందనే భావనతో ఉంటూ, దాన్ని స్వీకరించడం అలవరచుకోవాలి. ఏది జరిగినా సమభావనతో, ఎరుకతో ఉండడమే మనం చేయవలసింది. ప్రతీ క్షణం ఏ పనిలో ఉన్నాకూడా దానిలో లీనమై సమభావనతో, ఎరుకతో (కాన్నియస్‌గా) ఉండాలి. అది ఏ కర్మ అయినా కావొచ్చు. నడుస్తున్నప్పుడు, తింటున్నప్పుడు, వింటున్నప్పుడు, చూస్తున్నప్పుడు - ఇలా ఏ పనిలో ఉన్నాకూడా ఆ క్షణం ఆ పనిలో వందశాతం నిమగ్నులై కాన్నియస్‌గా ఉండాలి. మన శరీరంలో ఏదైనా ఒక అవయవం మన ప్రమేయం లేకుండా, మనకు

అవసరం లేనప్పుడు కూడా కదలడం మొదలవుతుందో ఆప్పుడు ఆ అవయవంలో ఏదో లోవం ఉందని మనం నిర్ధారించుకుంటాం. అ లోపానికి చికిత్స చేయించుకుంటాం. అలాగే, మన మనస్సుకూడా అవసరం లేకున్నా కూడా ఏదో ఆలోచిస్తుంటే దాన్ని మనం దృష్టిలోకి త్రీస్తుక్తుని, మనస్సుని నియంత్రణ చేసుకునే చికిత్సను చేయాలి కదా! 'మనస్సు' మనకు భౌతికంగా కనిపించదు కాబట్టి, అది అనవసరమైన ఆలోచనలు ఎన్ని చేస్తున్నా దాన్ని పట్టించుకోము. అన్ని విషయాలను దానిలో నింపుకుని, తలను బరువెక్కించుకుంటాము. మనకు కావలసి వచ్చినప్పుడు మనసు ఆలోచించడం సబబే. కానీ, అవసరం లేనప్పుడు కూడా మనస్సు మాట్లాడుతుంటే దాన్ని మనం ఏమనాలి

_ సచ్చిదానందం అంటే ఈ క్షణంలో ఉన్న సత్యమే. మనస్సు ఎప్పుడైతే ఈ క్షణంలో ఉంటుందో అప్పుడే ఆనందం ఉంటుంది. మనకు కలిగే ప్రత్రీ విషయాన్నీ

• కష్టమైనా, సుఖమైనా - దేవుడి ప్రసాదంలా స్వీకరించాలి. దేవుడు సంకల్పించింది ఎదైనా కూడా మన మంచికోసమే అనే భావనను తెచ్చుకోవాలి. దేవుడు ఈ సృష్టిలో అందరినీ ఒకే విధంగా చూసుకుంటాడు. ఆయనలో పక్షపాత బుద్ధి ఉండదు. దేవుడు

1 వ్‌ ఒక కిటికీ లాంటివాడు. మన నడవడిక సక్రమంగా ఉన్నప్పుడు అన్నీ యి. మనం క్రమపద్ధతిలో లేకపోవడమే మన జబ్బులకూ, వ్యధలకూ, బాధలకూ, దుఃఖానికీ కారణం. మనం సమవర్తనతో ఉన్నప్పుడు అన్నీ బాగుంటాయి. దేవుడు ఎవ్వరికీ ఏ రకమైన అన్యాయం చేయలేదు. మనకు కలిగే అసంపూర్ణమైన ఫలితాలకు మనమే బాధ్యులం కానీ దేవుడు కాదు. అందుకే, దేవుణ్ని మనం నిందించడం మన అవివేకమే. (ప్రాకృతిక ధర్మం (లా ఆఫ్‌ నేచర్‌) అందరికీ సమానమే. మనం అనుభవిస్తున్న ప్రతీదానికి దేవుడికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటూ ముందుకి వెళ్తూ ఉండాలి. త్త మనకు కలిగే జబ్బులన్నీ ముందు మానసికంగా మొదలై, తరువాత శారీరకంగా రూపాంతరం చెందుతాయి. శరీరంలోని ఒక్కొక్క అవయవాన్ని బాధించడం మొదలు పెడతాయి. మనకు ఏ జబ్బు రావడానికైనా కారకులం మనమే. మన మానసిక తత్వం శారీరక తత్వాన్ని (ప్రభావితం చేస్తుంది. అలాగే, శారీరక స్థితి మానసిక తత్వాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. శారీరక, మానసిక తత్వాలు రెండూ ఒకదానికొకటి సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. అయితే, మనం ఈ రెండు తత్వాలను కాకుండా మనలో “ఈశ్వర తత్వాన్ని పెంపొందించుకోవాలి. ఈశ్వర తత్వాన్ని పెంచుకోవదానికిగానూ మనం చేయవలసిన సాధన ఈ క్రింది పద్ధతిలో ఉండాలి. మొదట (ప్రాణాయామాల ద్వారా ప్రాణశక్తిని పెంచుకోవాలి. మంచి ఆహారాన్ని సమతుల్యమైన ఆహారాన్నీ తీసుకోవాలి. నీటిని ఎక్కువగా తాగుతూ విసర్జక వ్యవస్థను సరిచేసుకోవాలి. షట్కర్మ క్రియలతో శారీరక మలినాలను తొలగించుకుని, శరీరాన్ని స్వద్భంగా ఉంచుకోవాలి. ఆసనాలతో అన్ని శారీరక వ్యవస్థలలో తేలికదనాన్ని తెచ్చుక్రోవాల్సి,. ధ్యానంతో మానసిక మాలిన్యాలను శుద్ధి చేసుకోవాలి. మనలోని తన్మాత్రలను మంచి పనులకు ఉపయోగిస్తూ, మంచి దృక్సథాన్ని అలవరచుకోవాలి. ఇవన్నీ చేసిన తరువాత ఇక మనకు మంచి జరగకుండా ఎలా ఉంటుంది? మనం ఊహించుకునే స్వర్ణం మరియు నరకం అనేవి ఇక్కడే ఉన్నాయి. మన ద్భ్యకృధ్ధాన్నీ స్థితిగతులనుబట్టే ఆ రెండూ ఉంటాయి. అనవసరమైన ఆలోచనలతో జీవితం ద్రుఖమయం చేసుకోకుండా, ఆనందంగా ఉండడం ఎలాగో నేర్చుకోవాలి. ఆశంద్యొబ్ర్య్హు _ భ్రద్దానం ద్రిన్సూ 87

దీనికిగానూ మనలోని పంచకోశాలనూ - అంటే, అన్నమయ, ప్రాణమయ, మనోమయ, విజ్ఞానమయ, ఆనందమయ కోశాలన్నీ ఆనందం వైపు ప్రయాణించేట్టు చూసుకోవాలి. ఆసనాలు, క్రియల ద్వారా శారీరక శుద్ధి చేసుకుని, ప్రాణాయామం ద్వారా ప్రాణశుద్ధి చేసుకుని, ధ్యానంద్వారా మనస్సుని శుద్ధి చేసుకోవాలి. ఈ రకంగా మనల్ని మనం సంపూర్ణంగా శుద్ధి చేసుకోవాలి. ఆంగ్లభాషలో చెప్పుకునే డిసీజ్‌ అర్థం మన శరీరంలో ఉన్న తేలికదనం (ఈజ్‌) మాయమై పోవడమే. మానసిక అలజడి (డిస్టబెన్స్‌)ని తొలగించుకుంటే “డిసీజ్‌ తొలగిపోతుంది. శారీరక, మానసిక శుద్ధి సంపూర్ణంగా జరిగినప్పుడు మనలోని పంచకోశాలు, కర్మేంద్రియాలూ, జ్ఞానేంద్రియాలూ శుద్ధి చేయబడతాయి. మనకు మంచి జరగడం మొదలవుతుంది. శ్వాసగతి సరిగొ జరుగుతూ ఉంటుంది. నెమ్మదిగా 'యోగిక్‌ బ్రీతింగ్‌లోక్రి మార్పు చెందుతుంది. అంటే, దీర్జంగా, సంపూర్ణంగా శ్వాసను లోపలకి తీసుకోవడం, మరల సంపూర్ణంగొ శ్వాసను బయటకు వదిలివేయడం జరుగుతుంది. “పూర్ణ పురుషు స్థితి కలుగుతుంది. అప్పుడు మనలో “పరిపూర్ణ వ్యక్తిత్వం చోటుచేసుకుంటుంది. మనస్సూ, శరీరం వైలికైపోయి, సంపూర్ణ ఆరోగ్యవంతులుగా (ఈజ్‌లోకి వెళ్ళడం) మారడం జరుగుతుంది. కేష్పడు మనలో అత్మవిశ్వాసం,జ్ఞాపకశక్తి, మనోశక్తి ఏకాగ్రత పెరుగుతాయి. సరియైన పద్ధతిలో ఆలోచించడం మొదలవుతుంది. ఏ పనిలోనైనా నూటికి నూరు శాతం పాల్గొనడం జరుగుతుంది. ఇన్ని మార్పులూ మనలో చోటుచేసుకుంటాయి కాబట్టి అన్ని విషయాల్లోనూ మనకు సంపూర్ణమైన తృప్తి ఉంటుంది. అన్నిటిలో వందశాతం పాల్గొనడం జరిగినప్పుడు మనలో సృజనాత్మక శక్తి పెరిగి, విజయం కూడా సాధిస్తాం. అన్నిటిలో ఇలా సమృద్ధి పెరిగి సంపూర్ణత్వానికి నిలయంగా మారిపోతాం. ఇచ్చే గుణం పెరిగి, (పేమతత్వాన్ని పెంచుకుంటూ ఉండడం జరుగుతుంది. ఇక అప్పుడు మనలో కోరికలకు తావే ఉండదు. ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం స్థిత ప్రజ్ఞతో ఉండడం అలవడుతుంది. కోరికలు కోరేవారైవర్తూ సంపూర్ణత్వంతో లేరనే చెప్పొచ్చు. శరీరాన్నీ మనస్సునూ, భావోద్వేగాలనూ అధిగమించి, పరిణతి చెందితే ఆత్మస్థాయిలో ఆనందంలో ఉండగలుగుతాము. రాబోయే ఆనందంగురించి ఆలోచన ఉందదు. ఆనందాన్ని వాయిదా వేయకుండా ఎప్పటికప్పుడ్తు ఆనందాన్ని ఆస్వాదిస్తూ ఉంటే ఎలాంటి పరిస్థితులనైనా ఆహ్వానించే తత్వం పెరుగుతుం౧. పరధ్యానానికి దూరం కాగలుగుతాము. “ధ్యానమే జీవితం, జీవితమే ధ్యానరొ అనే దృక్పథంతో ముందుకీ తెగి స్వామి మైత్రేయ

సాగడం జరుగుతుంది. అన్ని ఇబ్బందులకూ మూలమైన మనస్సుని అధిగమించిడం వల్ల ఏది అవసరమో అదే చేసే శక్తి పెరుగుతుంది. కోరికలు లేని తత్వం, అన్నీ వదులుకునే తత్వం పెరుగుతాయి. అప్పుడు కాన్నియస్‌నెస్‌, సమభావన మనలోని మూలస్థంభాలు అయిపోతాయి. ఆలోచనలు తగ్గిపోయి, ఒత్తిడి తగ్గిపోతుంది. ఏ రకమైన ఫిర్యాదులు, కోరికలు ఉండవు. మనస్సు బయటివైపు వెళ్ళదు. కామన, వాసన, భోగం - ఇవేవీ లేకుండా “బ్రహ్మజ్ఞానంతో), బ్రహ్మవిద్యతో ఉండగలుగుతాము. ఎప్పుడూ 'ఆనందోబ్రహ్మ' అనే స్థితిలో ఉండడం జరుగుతుంది. శరీరం మొత్తం 'నాద శరీరం” అవుతుంది. మనలోని నవరసొలన్నీ సమతుల్యం చెంది, ఆ క్షణంలో ఉన్న తృృప్తినీ, విజయాన్నీ సరిసమంగా చేస్తాయి. అప్పుడు బయట, లోపల కూడా విజేతలం అవుతాం. మెదడులోని రెండు అర్ధభాగాల్లో ఉన్న నాలుగు గదులు పద్ధతిగా ఉంటాయి. అప్పుడు నీవు మాట్లాడేవాడివి అయితే మిగతావాళ్ళు నీవు చెప్పినదాన్ని వింటారు. అంటే, నాయకత్వ లక్షణాలు పెరిగి, మిగతా వాళ్ళు నిన్ను అనుసరించే స్థితి వస్తుంది.

కావలసింది చేస్తూ, కావలసింది వింటూ ఉండడం ఎప్పుడైతే అలవడుతుందో అప్పుడు మనం ఆత్మ కోరుకున్నదే చేయగలుగుతాము. దుఃఖం, నొప్పులు ఇవేవీ లేకుండా నిజమైన స్థితిలో ఉండగలుగుతాం. స్థితప్రజ్ఞలో ఉండడం, సత్యంతో ఉండడం అలవడినప్పుడు ఇదివరకులా ఒత్తిడి, ఆందోళనలు కలుగవు. ఎందుకంటే, సత్యాన్ని కమ్ముకున్న ఊహలు, (భ్రమలు తొలగిపోతాయి కాబట్టి. మన చుట్టూ ఉన్న పరిస్థితులన్నీ మారిపోతాయి. 'ఆనందో బ్రహ్మ అనే స్థితిలో ఉండగలుగుతాము.

బయటి ప్రపంచంతో మనం ఎక్కువగా కలసిపోయి ఉంటాం కాబట్టి బాహ్యంగా మనకు దుఃఖం కలుగుతుంది. ఊహలతో కూడిన అనుబంధాలు పెంచుకోవడం వలన కూడా దుఃఖం అధికమవుతుంది. బాహ్యానుబంధం, లౌకిక విషయాలపై వ్యామోహం ఎక్కువై ప్రకృతితో అనుబంధం ఆగిపోతుంది. ఈ విషయాన్నే కృష్ణుడు భగవద్గీతలో ద్వితీయ అధ్యాయంలో ఈ శ్లోకాలలో చాలా చక్కగా వివరించాడు.

“ట్ల *- ధృాయతో విషయాన్‌ వుంసః నంగప్రేమాపజాయతే

నంగాత్‌ సంజాయతే వామః కామూజ్‌ క్రోధో అభిజాయతే లౌకిక విషయాలగురించి ఆలోచించే వారికి వాటియందు ఆసక్తి ఏర్పడుతుంది. ఈ ఆసక్తివల్ల వాటిని పొందాలనే కోరిక కలుగుతుంది. ఆ కోరికలు తీరనప్పుడు క్రోధం కలుగుతుంది. “ఖ్లొ- క్రోదాద్భవతి సమ్మోహః నమ్మావోత్‌ స్టుతివిభమః న్ముతిత్రంశాద్‌ బుద్ధనాశో బుద్ధినాశాత్‌ ప్రణళ్ళతి కోరికలు కలిగినప్పుడు కలిగే క్రోధంతో వ్యామోహం కలుగుతుంది. దాని ప్రభావంతో స్పృతి ఛిన్నాఖిన్నమవుతుంది.. అలాంటి పరిస్థితిలో బుద్ధి (జ్ఞానశక్తి) నశిస్తుంది. బుద్ధి నాశనమయినప్పుడు మనిషి తన స్థితినుండి పతనమవుతాడు. మనం అన్ని రకాలుగా నాశనమవడానికి కారణం అన్నిటితో కలసిపోవడం, , అంటిపెట్టుకుని ఉండడం (అటాచ్‌మెంట్‌). ఈ అంటిపెట్టుకుని ఉండే స్వభావాన్ని... విడిచిపెట్టి ఉపనిషత్తుల్లో చెప్పిన సారాన్ని దత్తత తీసుకుని మనలో మనం పరివర్తనను చెచ్చుకున్నప్పుడు ఆధ్యాత్మిక ప్రగతి సాధించి, అనందమయమైన జీవన యానాన్ని సాగించగలుగుతాం. “జీవితం ఒక ప్రయాణంలాంటిది. ప్రతీదీ మార్పు చెందుతో ఉంటుంది - ఈ క్షణమే సత్యం” అని తెలుసుకున్నప్పుడు ఉపనిషత్‌ సారాంశ జీవన విధానాన్ని దత్తత తీసుకోగలుగుతాం. ఇంతవరకు “నేను అందరికీ మంచిగో కనిపించాలి అనే మనస్తత్వం విడనాడి ఇప్పుడు “నేను చాలా బాగున్నాను” అనే భావన మొదలపుతుంది. మంచి వర్తనలతో బాగు పడడం జరుగుతుంది. వ్యతిరేక భావాలను విడనాడి, పాజిటివ్‌ ఆలోచనలశ్రో, సత్ష్రవర్తనతో మెలగడం అలవడుతుంది: పైన చెప్పిన మార్చు వచ్చినప్పుడు ఎవరో ఎప్పుడో ఏదో తిట్టారని బాధపడదం* క్రోధం పెంచుకోవడం ఆగిపోతాయి. మనలో ఈ మార్పులు జరగడంవల్ల, “ఆరో నిల పేతం అవడంవల్ల ఏ పదాలూ మనల్ని బాధక్తు గురి చేయవు. శివసూత్రాలననోే (ఈ. బక కారణ శరీరాలు ఏకమై, కారణ శరీరంలో 'ఆరా బలం పెరి శక్షివలయంి బలోపేతం అవుతుంది. అప్పుడు చిన్న చిన్న విషయాలు మని 40 స్వామి మైఠేళు

భయపెట్టవు, ఆందోళన కలిగించవు. ప్రతి ఒక్కరినీ ప్రశంసించడం అలవడుతుంది. వ్యతిరేక తత్వాలు, భావాలు ఇక ఉండవు. శత్రువునైనా, మిత్రుదినైనా ఒకేలా చూడడం జరుగుతుంది. వేడిని, చల్లదనాన్నీ ఒకేలా స్వీకరించగలుగుతాము. పొగడ్తనైనా, తిట్టునైనా ఒకేలా స్వేీకరించగలుగుతాము. నిందను, స్థుతిని ఒకేలా స్వీకరించ గలుగుతాము. ఏది ఏమైనా, మనలో కలిగే ఈ మార్పుల వల్ల మనం దైవత్వంలో ఉండగలుగుతాము.

“విస్మయః యోగ భూమిక” - అంటే, మనలోపలే అద్భుతాలు ఉన్నాయని భావించడం జరుగుతుంది. అలాగే, బాహ్యంగా అన్నిటిలోనూ ఉన్న అద్భుతాలను గమనించగలుగుతాము. ఇంతవరకూ ఈ అద్భుతాలను గమనించలేక పోవడానికి కారణం మన మనస్సే... శరీరమూ, మనస్సులను పరస్పరం సంబంధం లేకుండా చేసి వాటితో అంటిపెట్టుకుని ఉండే స్వభావాన్ని విడనాడితే సృష్టిలో ప్రతీచోటా, ప్రతీ విషయంలోనూ ఉండే అద్భుతాలను మనం అనుభవించగలుగుతాము. ప్రపంచమంతా ఆనందమయమే. మిధ్యలోనూ, మాయలోనూ ఉంది. “అసుఖ యే ఇదం లోకం”- మన లోపల ఉన్న ఆనందాన్ని తెలుసుకోగలిగినప్పుడు ఊహల్లో ఉన్న వ్యక్తులకు సంబంధించిన రాగ, ద్వేషాలను వదిలేసే పరిణతి వస్తుంది.

“పద్మ పత్ర మివాంభస” - బురదలోని కలువ పువ్వును బురద ఎలా అంటకుండా ఉంటుందో అలాగే మనం కూడా దేనితోనూ, ఏ విధంగా కూడా అంటకుండా ఉంటూ ప్రతీక్షణం ఆనందతత్వంలో ఉండడం జరుగుతుంది. అంతరంగ సంఘర్షణలను అధిగమించగలుగుతాం. భిన్నమైన అభిప్రాయాలు, భావనలు (పేర్‌ ఆఫ్‌ ఆపోజిట్స్‌) ఇక ఉండవు.

ఎవరికి సమస్యలుండవు? మనం దేవుళ్ళుగా పూజించే వారికి కూడా సమస్యలు తప్పలేదు. కృష్ణుడు పుట్టినప్పటినుండీ సమస్యలను ఎదుర్మున్నాడు. ఏసుక్రీస్తు చెప్పే మంచిని గ్రహించకుండా ఆయనను శిలువ వేశారు. అయినా కృష్ణుడు, క్రీస్తు కలతపడలేదు. ఎన్ని సమస్యలు ఎదురైనా వాళ్ళు కలత చెందకుండా ఉండడానికి కారణం వాళ్ళు 'ఊర్హూ చక్రాలలో ఉండడమే. అంటే మనస్సుని అధిగమించడమే. అసలు మన సమస్యలకు కారణం, మనం క్రింది చక్రాల్లోనే ఉండిపోవడానికి కారణం మనస్సే ఆశంద్రాబ్రన్భు - బ్రడ్దాశం బ్రహ్మ త్తీ్షే

మనకు విస్మయం, అద్భుతం కలిగించిన వారు, గురువులు దేనికీ భయపడకుండా ఎప్పుడూ యోగులై పని చేశారు. "ఇదంతా క్షణికమే- ప్రతీదీ సమసిపోయేదే' అనే విషయాన్ని వాళ్ళు తెలుసుకున్నారు. ప్రతీదీ 'ఆగమా అపాయనో అనిత్యః అని తెలుసుకున్నారు. ప్రతీదీ ఒక సంస్కారమే, ఒక సంవేదనే, ఒక కోరికే (వాసన) అని ఆధ్యాత్మికంగా, అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకున్నారు. ఇలా ప్రతీదీ అనిత్యమే అని తెలుసుకున్నప్పుడు మనకు దానితో బంధం ఉండదు. ఆత్మశుద్ధి జరుగుతుంది. ఆత్మశుద్ధి జరిగి, ఆలోచనలు ఆగిపోతాయి. అప్పుడు ఏ క్షణానికి ఆ క్షణంలో ఉండగలుగుతాము. అప్పుడు నిజంగా 'దేవేతి ఇతి దేవహి - అని అర్ధమవుతుంది. మన చుట్టూ ఉన్న ప్రతీ వస్తువూ మనకు ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తోంది. చూసే వస్తువైనా, వినే విషయమైనా, శ్వాసను ఆఘ్రాణించే వస్తువులైనా, స్పర్శించే వాటిలోనైనా, రుచి చూసే పదార్థాలైనా - అన్నీ కూడా మనకు ఆనందాన్ని ఎల్లప్పుడూ ఇస్తూనే ఉన్నాయి. కానీ, ఈ విషయాన్ని మనం పట్టించుకోము. లేదా మరచిపోతాము. అసలు విషయాన్ని మరచిపోయి ఏ వస్తువు గురించైనా ఇంకేదో ఊహించుకుంటూ ఉంటాం. కానీ, సమభావనతో ఉన్నప్పుడు “బయట ఏమీ లేదు- అంతా మిధ్య అని తెలుస్తుంది. మనకు ఐదు రకాల క్లేశాలు కలుగుతూ ఉంటాయి. అవి అవిద్య, అస్మిత, రాగ, ద్వేష మరియు అఖినివేశ. అయితే, నిరంతరం ధ్యానసాధనలో ఉంటూ ఈ ఐదు క్లేశాలనుండి బయట పడుతుండాలి. అప్పుదే మనం ఒక క్రమమైన పద్ధతిలో ముందుకి సాగగలుగుతాం. ఈ క్లేశాలనుండి బయటి పడినప్పుడు 'మధ్యమనికాయిలో ఉండగలుగుతాం, మధ్యస్థంగా ఉండడం (సెంటరింగ్‌ సాధ్యపడుతుంది. సంధ్యా దీపం “జ్యోతి అంటే ఏమిటి? “సంధ్యా దీప నమోస్తుతే అని మనం (ప్రార్ధిస్తుంటాం కదా! దాని అర్ధం ఏమిటి? రెండు స్థితులకు మధ్యన ఉన్నదే సంధ్య, అచేతనకు, పాక్షిక చేతనకు (అన్‌-కాన్నియస్‌నెస్‌కీ, పార్షియల్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌కీ మధ్యన ఉన్న స్థిత, అన్‌-కాన్నియస్‌నెస్‌కీ, సబ్‌-కాన్నియస్‌నెస్‌కీ మధ్యలో ఉన్నస్థితి. అలాగే -ఇడ, పింగళ నాడులు సమమై మధ్యలో ఉన్న సుషుమ్నానాడి ఉత్తేజితం అయ్యే సమయం త్తి స్వామి మైశ్రేయ

అదే సంధ్య. ఆ సమయంలో ఆ మెలకువ మనలోకి రావాలి. అలాంటి మెలకువ (అవేర్‌నెస్‌, కాన్నియస్‌నెస్‌) మనలోకి వచ్చేవరకూ మనం ఒక (క్రమమైన పద్ధతిలో ఉండలేము. అన్‌కాన్నియస్‌నెస్‌ మనలో ఎంతవరకు తిష్ట వేసుకుని ఉంటుందో, అంతవరకూ మనం ఆధ్యాత్మిక పురోగతిని సాధించలేము. ముందకోపనిషత్తులో చెప్పినట్లు - “లిభ్యతే హృదయ తంతి” - హృదయం ఎప్పటివరకైతే తెరవబడదో అప్పటివరకూ మనసు పరిపక్వత చెందదు. “సిఖ్యంతే సర్వ సంశయ” - మనస్సు పరిపక్సత చెందనంతవరకు గొడవలు 'పెరుగుతూనే ఉంటాయి. అటునుంచి ఇటూ, ఇటునుంచి అటూ మనం పరుగులు పెడుతూనే ఉంటాం. అప్పటివరకు మనం బయటి ప్రపంచానికి ఆఅకర్పితులమవుతూనే ఉంటాం. క్షియంతే సత్వ కర్ణాణి తస్మిన్‌ దృష్టే పరావరే అనంతమైన, శాశ్వతమైన స్థితికి వెళ్ళాలంటే హృదయం తెరచుకోవాలి. హృదయం శెరచుకోనంతవరకు మనకు ఆనందమంటే ఏమిటో అర్ధం కాదు. హృదయం తెరచుకుంటేనే సంపూర్ణమైన “ఆనందం కలుగుతుంది. అప్పుడు “సర్వం కలయిదం బ్రహ్మ”, అంటే ప్రతీ దానిలోనూ బ్రహ్మతత్వాన్ని తెలుసుకోగలుగుతాం. అదే సరియైన ఆనంద స్థితి. ఏదో ఒక్క పని మాత్రమే బ్రహ్మతత్వం కాదు. ప్రతీ పనికూడా (బ్రహ్మ తత్వమే. భూమిలో, అగ్నిలో, ఉదకంలో, వాయువులో, గగనంలో, జగత్తులో, జీవుడిలో, దేహంలో, మనస్సులో, ఆత్మలో, సూర్యుడిలో, చంద్రుడిలో - అంతా బ్రహ్మతత్వమే గోచరమవుతుంది. చూసేది, వినేది, తినేది, శ్వాసించేది, స్పృశించేది అంతా బ్రహ్మాకారమే. ఏదీ భిన్నంగా లేదు, అంతా బ్రహ్మాక్రారమే అనే విధంగా మనిషి మారిజే ఏ విధంగా ఉంటాడు? ఒక పరిపూర్ణుడవుతాడు. దేవుడే తానై ఉంటాడు. అప్పుడే కదా పూర్ణత్వం సిద్ధించేది! శ్లో... పూర్ణమిదం వూర్హమదః వూర్దాల్‌ వూర్హ ముదచ్చతే ఫూర్ణస్య వూర్ణమాదాయ ఆశండోత్రిన్సు - ్రద్దానం ద్రిహ్హా 43

పూర్ణమేవావ ళిప్పుడే

ఓం శాంతిశ్చాంతి శ్భాంతిః దీని ఆర్థమేమిటంటే - మనం పూర్ణత్వంనుంచే పుడుతున్నాం. పూర్ణత్వం పూర్ణత్వం నుంచే తీసుకోబడుతుంది. పూర్ణత్వం పూర్ణత్వంగానే మిగులుతుంది. పూర్ణత్వం తీసేసి నప్పటికీ పూర్ణత్వమే ప్రవహిస్తోంది. ఈ విధమైన పూర్ణత్వాన్ని పొందినప్పుడు అంతా బాగుంటుంది.

“జీవితమంటే కేవలం సుఖాలే ఉండాలి, రక్షణ ఉందాలి, నిశ్చింతగా ఉండాలో అని మన మనస్సు అనుకుంటుంది. నిజంగా అలా ఉంటే అలాంటి జీవితం మనకు 'బోరొ కొట్టిస్తుంది. అసలు మనస్సుకు ఏం కావాలో తెలియదు. “ఇది కావాలి" అని తేల్చుకోలేదు మనస్సు. ఏదైతే కోరుకుంటుందో అది లభిస్తే దాన్ని నీర్లక్ష్యం చేస్తుంది మనసు. నిజంగా చెప్పాలంటే, మనకు ఎంత అభద్రత ఉన్నా అనిశ్చితి ఉన్నా అస్థిరత ఉన్నా కూడా, అనుభవపూర్వకంగా చూస్తే జీవితం దైవికంగా, ఆనందదాయకంగా ఉంటుంది. జీవితంలో దేన్నీ ఆశించకూడదు. దేనిగురించి కూడా ఆలోచించవద్దు. జీవితంలో దేవుడి కరుణతో ఏది వచ్చిందో దాన్ని ఆనందంగా స్వీకరించాలి. “ఇది ఎలాంటిది అనే విశ్లేషణలు చేయకూడదు. ఏ విషయంలోనూ, ఎవర్నైనా కూడా నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. మాటలతోగానీ, చేతలతోగానీ ఎవ్వర్నీ బాధ పెట్టకూడదు. సాధ్యమైనంతవరకు మంచిగా ఉందాలి. చెడు ప్రభావంనుంచి తప్పించుకోవాలి. అన్ని విషయాల్లోనూ అందరూ ప్రసంశించే విధంగా నడచుకోవాలి. జీవన విధానం ఒక క్రమపద్ధతిలో ఉండాలి. “ఏది జరిగినా ఫరవా లేదు అని సంకల్పించుకుని దాన్ని ఎదుర్మోవాలి. మంచి దృక్పథంతో ఉండడం అలవరచుకోవాలి. ఆయితే, అప్పుడప్పుడు ఆలోచన రూపంలో చెడుకూడా మనలో ప్రవేశించి మనల్ని కలుషితం చేస్తుంటుంది. ఒక్కొక్క స్థితిలో మంచి, చెడులు రెండూ కలుగుతూనే ఉంటాయి. అలాంటి సందర్భాలలో మన వివేకాన్నీీ బుద్ధినీ ఉపయోగించుకుని చెడును విడనాడి, మంచిని తీసుకోవాలి. ఎవరైనా మనల్ని విమర్శిస్తే దాన్ని తీవ్రంగా భావించి కోపాన్ని తెచ్చుకోకూడదు. ఆ విమర్శలు నిజంగా మనలో ఉన్న లోపాలను తెలుసుకోవడానికి, బలహీనతలను తెలుసుకోవడానికి దేవుడు పెడుతున్న పరీక్షలుగా భావించాలి. విమర్శలు, క్లిష్ట పరిస్థితులు, భయాలు, ఆందోళనలు ఉత్త స్వామి మైశ్రేయ

కలిగించే సంఘటనలను దేవుడు మనకు మనమే ఆత్మ విమర్శ చేసుకోవడానికి కల్పించిన అవకాశాలుగా భావించాలి. మన ఆత్మ ఎదగడానికి ఇవి చక్కని అవకాశాలుగా భావించాలి. దేవుడంటే మనకంటే ఎక్కున తెలివి ఉన్నవాడు, విజేత కదా! దేవుడికి అన్నీ తెలుసు. కానీ మనం కొన్ని సందర్భాలలో చేసే అకృత్యాలన్నీ 'దేవుడు చూడడు అని అనుకోవడం మన మూర్ధత్వమే.

కాలక్షేపం కోసం ఏ రకమైన ఆచారాలు పాటించినా, నామజపం చేసినా ధ్యానమే మనకు నిజమైన ఆధ్యాత్మిక పురోగతిని కలిగిస్తుంది. ధ్యానమే మన పరమార్థం. ఏ ఆచారాలు కూడా దేవుణ్ని మెప్పించ లేవు. సంస్కృత శ్లోకాలు, మంఠ్రాలు, క్తీర్తనలు, స్తుతులతో దేవుణ్ణి మెప్పించ లేము. ఏ భాషలో స్తుతించినా ఆయన మెప్పును పొందలేము. అసలు అన్ని భాషలూ తెలిసిన దేవుడికి భాషతో పనేముంది? స్వచ్చమైన హృదయంతో, మనస్సుతో, స్థితప్రజ్ఞతో ఉండాలి. పతంజలి యోగ సూత్రాలలో మొదటిది - “అధః యోగానుశాసనమ్‌ - అంటే -ఈ క్షణంలోనే యోగం మొదలవుతుంది" అని అద్ధం. అలాగే, '“అథాతో బ్రహ్మ జిజ్ఞాస' అంటారు. అంటే, ఈ క్షూమే దేవుడి గురించిన అన్వేషణ మొదలవుతుంది" అని అర్ధం. మనస్సు ఎప్పటికప్పుడు ఆగిపోవాలి. చిత్తవృత్తులు ఆగిపోవాలి. మనస్సంటేనే ఆలోచన. ఆ ఆలోచన గతానికి సంబంధించినదైనా కావొచ్చు, లేదా భవిష్యత్తుకి సంబంధించినదైనా కావొచ్చు. మనసు అతి చంచలమైనది. అది కోరికలకు, కలలకు సంబంధించినది. ఆలోచనలే మనిషిని ఈ క్షణంలో జీవించకుండా చేస్తుంటాయి. ఈ క్షణం, వర్తమానం, ప్రస్తుతం అనేది అతి చిన్నది. సూక్ష్మాతి సూక్ష్మం. అంటే, ఈ ప్రస్తుత క్షణంలో నీవే ఉన్నావు. దేవుడే ఉన్నాడు, అనందమే ఉంది. ఆనందో (బ్రహ్మ ఉంది. గతానికి సంబంధించిన కోరిక, భవిష్యత్తుకు సంబంధించిన కల మనలో ఉన్నప్పుడు ప్రస్తుత క్షణం అక్కడ మాయమైపోతుంది. ఈ క్షణం ఎప్పుడు మాయం కాకుండా ఉంటుందో అప్పుడు నీవే దేవుడివి, ఆనందుడివి.

“స్వామి అంటే ఎవరు? 'అంతా తనలోనే నిర్మితమై ఉన్నది" అని అనుకునేవాదే స్వామి. ఇప్పటి వరకూ ఎన్ని మతాలు ఉద్భవించాయో అవన్నీ కూడా మానవుడి ఆలోచనలనుండి, మనస్సునుండి పుట్టుకొచ్చినవే. దేవుడు మతాలను సృష్టించలేదు. మనిషిని మాత్రమే సృష్టించాడు. కానీ, మనిషే వివిధ తెగలనూ, మతాలనూ సృష్టించి ఆగందాోద్రిన్సు - శ్రజ్ఞాశం ద్రిన్తూ జర్‌

ఆధ్యాత్మికతను అధోగతికి తెచ్చాడు. బరువు బాధ్యతలు, నమ్మకాలు, ఆచారాలు - ఇవన్నీ కూడా మనస్సుకి సంబంధించినవే. వీటిలో ఎక్కడ కూడా ప్రత్యక్ష జ్ఞానం లేదు. స్థితప్రజ్ఞత్వం లేదు. మనస్సు ఎప్పుడూ తన ఉనికిని కోరుకుంటుంది. ఆలోచన ఉన్నప్పుడే దాని ఉనికి ఉంటుంది. స్థితప్రజ్ఞత్వం ఉన్నప్పుడు మనసు ఉండదు. మనసు తనను తాను రక్షించుకుని, నిన్ను నీవు కాకుండా చేస్తుంది. మనస్సు ఉన్నవోట ఆనందం లేదు. దైవత్వం ఉండదు. (బ్రహ్మ ఉండడు. కాబట్టి, మనస్సుని నియంటత్రించుకోవాలి.

అయితే, మనకు మనసు అక్లేదా? మనం ఏది తెలుసుకోవాలన్నా మనసు ద్వారానే తెలుసుకోవాలి. మనస్సు ఉండాలి. కానీ, దానిలో ఉన్న క్షేశాలను ధ్యానం ద్వారా తొలగించుకుని, మనస్సుకు మనం బానిసలం కాకుండా, దాన్ని మన సేవకుడిలా వాడుకోవాలి. మనస్సు మనకు యజమాని కాకుండా, మనమే దానికి యజమానిగా ఉండేట్లు చూసుకోవాలి. మనస్సుని సరిగా వాడుకుంటే అది మనకు ఒక మంచి ఉపకరణం అవుతుంది మనం చేసే యోగసాధన చిత్తవృత్తులను నిర్మూలించుకోవడానికి. స్టూలరూపంలో ఉన్న మనస్సే శరీరం. సూక్ష్మ రూపంలో ఉన్న శరీరమే మనస్సు. శరీరంలో కర్మేంద్రియాలు కర్మలను చేస్తాయి. మనలోని జ్ఞానేంద్రియాలు మనస్సుకి సంబంధించి ఉంటాయి. మనస్సు అనేది మనకు బాహ్యంలో జరిగే విషయాలను తెలిపే ఒక కిటికీ లాంటిది. అలాగే, మనల్ని మనం అంతర్ముఖులను చేసుకోవడానికి (మనల్ని మనం లోపలికి తరచి చూసుకునేది) మనసు ఒక క్రిటికీలాగా పని చేస్తుంది. మనం పరమానందాన్ని అనుభవించడానికి మనస్సు ఒక మాధ్యమం. మనస్సుని కావలసిన రీతిలో వాడుకుంటే , చిత్తవృత్తులు తొలగిపోయి, “మనస్సు లేని స్థితి వస్తుంది. మనస్సుని సరియైన పద్ధతిలో వాడుకోకుంటే అది బంధాల్ని పెంచుతుంది. మనస్సుని మనకు అనుగుణంగా మార్చుకోలేకపోతే అది మన ఆధ్యాత్మిక ప్రగతికి అవరోధంగా మారుతుంది. మనస్సుని సరియైన రీతిలో నియం(త్రించకపోతే అది దుఃఖానికి కారకమవుతుంది.

“వుత్తాయః వంచ తయ్యాః శ్లీవ్దక్షివ్టాన

మనస్సు ఐదు రకాలుగా ప్రవర్తిస్తుందని పతంజలి మహర్షి సూచించారు. ఈ ప్రవర్తనలు (ప్రాధమికంగా క్లిష్టంగాగానీ, క్లిష్టం కానివిగాగానీ ఉంటాయి. ఇవి శర స్వామి మైత్రేయ

పరిస్థితులనుబట్టి మారుతూ ఉంటాయి. అలాగే, జ్ఞానం కూడా మనస్సుకి సంబంధించినదే. ఈ జ్ఞానాలు కూడా ఐదు రకాలుగా ఉంటాయి. అవి: ప్రమాణ, విపర్యాయ, వికల్ప, నిద్ర మరియు స్మృతులు. “ప్రమాణ అంటే సరియైన విశ్లేషణ. 'విపర్యాయ' అంటే తప్పుగా అర్ధం చేసుకోవడం. “వికల్ప అంటే లేనిదాన్ని ఊహించడం. “నిద్ర కూడా ఒక ప్రాధమిక 'ప్రవర్తనగా చెప్పబడింది. 'స్పృతి అంటే పాత విషయాలను జ్ఞాపకం తెచ్చుకుని ప్రవర్తించడం. ఇవన్నీ కూడా మనస్సుకు సంబంధించినవే. పగటిపూట ఆలోచనలుగా, రాత్రి సమయాన నిద్రలో కలలుగా వచ్చేవి కూడా మనస్సు వల్లనే. ధ్యానంవల్ల ఈ ప్రక్రియలన్నీ ఆగిపోతాయి. ఇవి ఆగనంతవరకు మనస్సుకు శుద్ధి జరగదు. స్వచ్చత రాదు. “నేను ఆనందంగా ఉంటాను' అని మనసు ఆత్మకు చెబుతుంది కానీ అది నిజం కాదు. అవన్నీ మనస్సు ఆడే నాటకాలే, మనసు నిజున్ని చూడలేదు.

ఈ క్షణంలో ఆనందంగా ఉంటేనే ఆహ్లాదంగా ఉండడం సాధ్యపడుతుంది. (మనసు లేని స్థితి రానంతవరకు నీవు బుద్ధుడు కావడం జరగదు. మనసుతో ఉంటే ఆనందాన్ని చూడలేము. ఆనందంవైపు వెళ్ళలేము. ఈ జ్ఞానం, గ్రంథాలు, ఆచారాలు, మతాలు ఉన్నంతవరకు మనం మనస్సుతో ఉన్నట్లే లెక్క దేవుడికి ఒక రూపం కల్పించి పూజించడం మనస్సుతో ఉన్నట్లే. ప్రతీ విషయానికి అనుమానాలు పెట్టుకోవడం కూడా మనస్సుకి సంబంధించినదే. హిందూ అల్లాని చూడడు. కైస్తవులు కృష్ణుణ్సి చూడరు. బౌద్ధులు జైనులను (మహావీరుణ్ణి) చూడరు. ఈ రకమైన దృష్టి ఎక్కడినుంచి వచ్చింది? ఒక్కొక్కరికి ఒక్కొక్క రూపంలో అనుభవాలు కలుగుతూ ఉంటాయి. ఆ అనుభవాలవల్ల సృష్టించబడిన రూపాలన్నీ కూడా ఊహించినవే. అసలు, దైవత్వమంటే బయట కనిపించే రూపాలు కాదు. మనకు వెలుగునిచ్చేది బల్బు కాదు. దాని వెనకాల ఉన్న విద్యుత్తు. రకరకాల దీపాలు ఉండొచ్చు. కానీ, ఆ దీపాల వెనక ఉన్న వెలుతురే దైవత్వం. ఒక సంగీత పరికరం వెనక ఉన్న సంగీతమే దైవత్వం కానీ ఆ వాద్య పరికరం కాదు. మతాలన్నీ మానవుల మనస్సునుంచి సృష్టించబడ్డవే. ఆధ్యాత్మికత అంటే ఆత్మపరమైన ఒక అనుభవం. మతతత్వం అంతమైన క్షణంలోనే ఆధ్యాత్మికత మొదలవుతుంది.

నిజమైన ఆధ్యాత్మిక ఎదుగుదల కోసం మనం శరీరాన్నీ మనస్సునీ వాడుకోవాలి. వాటిని అధిగమించాలి. అసలు మనం ఎవరం? మనం శరీరం కాదు. ఆశందాత్రిన్సు - వ్రద్ధానం ద్రిన్తూ జీ

మనస్సు కూడా కాదు. కానీ, ఈ శరీరమే మనం, ఈ మనస్సే మనం అనే తప్పుడు అభిప్రాయంతో మన జీవనయానం సాగిస్తున్నాంగానీ ఈ అచేతన స్ఫితి (అన్‌కాన్నియస్‌నెస్‌) ఆగిపోయినప్పుడు, చేతనాస్థితి కలిగినప్పుడు ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం ఉండడం జరుగుతుంది. ఒక చిన్నపిల్లవాడిలో ఉన్న అమాయకత్వం, దైవత్వం వచ్చేస్తుంది. ప్రతీ క్షణం పిల్లలు మనస్సు రాకుండా, సంపూర్ణత్వంతో ఉంటారు. అందుకే చిన్న పిల్లవాణ్ణి 'ఆనందుడు” అంటారు. దేవుడికి రూపాలు కల్పించడానికీ, ఆయనను నిర్దేశించడానికి అసలు మనమెవరం? దేవుడు అంతటా ఉన్నాడు. అన్నింటా ఉన్నాడు. “ఈశావాస్య మిదగ్‌ం సర్వమ్‌ యత్కించిత్‌ జగత్యాం జగత్‌ - సూర్యుడి వెలుతురులా, వెన్నెల చల్లదనంలా, పువ్వులోని పరిమళంలా, గాలిలోని ఆహ్హాదంలా అన్ని రకాలుగా దేవుడు అంతటా ఉన్నాడు. మనం సంపూర్ణంగా ఉండనంతవరకు ఆలోచనలు మనల్ని వెన్నంటుతూనే ఉంటాయి. మనస్సుయొక్క ప్రభావం మనపై ఉంటూనే ఉంటుంది. మన శ్వాస అతి సూక్ష్మంగా, ఉండీ, ఉందడనట్లు ఉంటుంది. నిజంగా చెప్పాలంటే, (ప్రతీ శ్వాస గతానికి సంబంధించినదే. ఆలోచనలు ఎలా కనబడతాయి? శ్వాస ద్వారానే ఆలోచనలు కనబడతాయి. అంటే, ఆలోచన పెరిగితే శ్వాస పెరుగుతుంది. ఆలోచన తగ్గడం మొదలవుతే శ్వాసకూడా తగ్గుతుంది. ఆలోచన తీవ్రత తగ్గిపోయినప్పుడు శ్వాస ఉండీ, ఉండనట్లు ఉంటుంది. ఆలోచనలు ఎప్పుడైతే శూన్యంవైపు వెళ్తాయో అప్పుడు శ్వాసకూడా సూక్ష్మత వైపు వెళ్తుంది. అసలు శ్వాస నడుస్తుందో లేదో అనేంత నెమ్మదిగా జరుగుతూ ఉంటుంది. మన లోపలికి మన ప్రయాణం జరిగినప్పుడు సంపూర్ణమైన కాన్నియస్‌నెస్‌లో ఉంటాం. అప్పుడు మనం ఆనందంలో ఉంటాం. అప్పుడు మన స్వభావమే ఆనందంగా ఉండదంగా మారుతుంది. అన్‌-కాన్నియస్‌గా ఉంటే కోపాలు, ద్వేషాలు, ఈర్ష్య, అసూయలు వచ్చేస్తాయి. ఇవన్నీ భావోద్వేగ రూపంలో ఉన్నప్పుడు మనస్సు ఉండి తీరుతుంది. మన తలకాయ ఎప్పుడూ ఇతరుల్ని ద్వేషిస్తూనే ఉంటుంది. హృదయం ఎప్పుడూ ప్రేమిస్తూనే ఉంటుంది. హృదయం ఎప్పుడూ ద్వేషించలేదు. తలకాయతో మనం ఎప్పుడూ (పేమించలేము. దైవత్వం వైపు వెళ్ళడానికి నిజంగా మనకు ఏ పూజా పునస్మారాలూ అక్కర్లేదు. స్వచ్చత వైపు వెళ్ళడానికి మన పూర్వీకులు, పెద్దలు కొన్ని మార్గాలు చూపించారు. త్న్‌ స్వామి మైభట్రేయ

కానీ అవి మనల్ని సంపూర్ణమైన స్వచ్చత వైపుకి తీసుకెళ్ళ లేవు. పూజ అంటే ఏదో ఒక విగ్రహం, పటం పెట్టి, కొన్ని ఆచారాలు పాటించేసి “దేవుడు కరుణించాడు” అని అనుకుంటే అది అవివేకమే అవుతుంది. పూజారి పూజ చేస్తుంటే అక్కడ వందశాతం భక్తి లేదు, ప్రేమ లేదు. జీతంకోసం పూజారి పూజ చేయడం తప్పితే ఇంకేమీ లేదు. ఏ పనినైనా అందరూ జీతం కోసమే చేస్తారు. అలాగే, పూజారి కూడా జీతం కోసమే పూజలు చేస్తున్నాడు, ఆచారాలు పాటిస్తున్నాడు. పూజారి దేవుడికీ, భక్తుడికీ ఒక మధ్యవర్తిగా మాత్రమే పని చేస్తున్నాడు కానీ అక్కడ ఏ మాత్రం భక్తి లేదు.

ఇక, పిల్లల పెంపకం విషయానికి వస్తే - వాళ్ళకి పెద్దలు (ప్రేమతత్వాన్ని నేర్చడం లేదు. అన్ని విషయాల్లోనూ వారికి ఆంక్షలు పెడుతున్నారు. * ఇది చేయకూడదు. అది చేయకూడదు” అని సంకేతాలు ఇస్తున్నారు. కానీ, అవి ఎందుకు చేయకూడదో పిల్లలకు నేర్చడం లేదు. వివరించడం లేదు. పిల్లలకు ఏ విషయంగానైనా కోపం వస్తే “కోపం తెచ్చుకోకూడదు” అని మాత్రమే చెబుతున్నాంగానీ కోపం ఎందుకు తెచ్చుకోకూడదో, కోపం వచ్చాక దాన్ని ఎలా నియంధత్రించుకోవాలో చెప్పడంలేదు. మనం చెప్పే నీతి సూత్రాలకు కారణాలను వివరించకుండా, భావోద్వేగాలను అదుపు చేసుకోవడం ఎలాగో పిల్లలకు చెప్పకపోవడం వలన వాళ్ళు ప్రతీ పరిస్థితినీ దుఃఖంగా తీసుకుంటారు. పిల్లలను అదుపులో పెట్టాలనే ఉద్దేశంతో మనం పిల్లలకు అన్నిటితో “అటాచ్‌మెంటొను నేర్చుతున్నాం. ఆచారాలు, నమ్మకాలను వాళ్ళపై రుద్దడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాం. (ఢ్రేమించే గుణాన్ని నేర్చడం లేదు. అన్నిటితో అంటిపెట్టుకుని ఉండడం అనేది గతంనుంచి వచ్చిందే. పిల్లలు ఎల్లప్పుడూ ఆక్టివ్‌గా, కాన్నియస్‌నెస్‌తో, (ప్రేమగా ఎలా ఉండాలో పెద్దలు పిల్లలకు బోధించడం లేదు. యోగసాధన లక్ష్యాలనూ, ఆ సాధనవల్ల కలిగే ఫలితాలనూ వారికి వివరించి, ఆ దిశగా వారికి శిక్షణను ఇవ్వాలి. యోగసాధన అంటే మనస్సుని 'డీ-కండిషనొ చేయడమే. ప్రతీక్షణం ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం ఉండడమే.

మనస్సు ఎప్పుడూ ఏదో ఒక లక్ష్య సాధనకు ఇటూ, అటూ ఊగిసలాడుతూ ఉంటుంది. ఎప్పుడూ నియమాల గురించి పాటుపడుతూ ఉంటుంది. అసలు, ఈ క్షణంలో ఉండడానికి ఏమీ చేయనకృల్లేదు. ఈ క్షణంలో దైవస్వరూపమే నీవు కాబట్టి ఆశందోత్రివ్చు - భ్రద్దానం ద్రిన్సు 49

ఏమీ చేయవలసిన అకృళ్లేదు కదా! ఆనందమే నీ స్వభావం అయినప్పుడు ఆ స్వభావం మన లోపలే ఉద్భవించేది కానీ బయటినుంచి వచ్చేది కాదు. బాహ్య ప్రపంచంలో మనస్సుకి ఉన్న సంబంధం మెల్లమెల్లగా అంతర్‌ ప్రపంచ సంబంధంగా మారిపోవాలి. మనస్సుని శుద్ధి చేయాలి. అసలు, అద్వైతం అన్నా 'టావో అన్నా ఒకటే. ఏకత్వం అయిపోవడమే అద్వైతం. మనం భిన్నత్వంలో ఉండడానికి మనసే కారణం. ఈ క్షణంలో ఉన్నప్పుడు మనలోని అవిద్య, అస్మిత, రాగ, ద్వేషాలు తొలగిపోయి ఆనందం మిగులుతుంది. ఈ భావోద్వేగాలన్నీ ఆగిపోయినప్పుడు *ఈ శరీరం నేను కాదు, ఈ మనసు నేను కాదు, ఈ ఆలోచన నేను కాదు” అనే నిజం అర్ధమవుతుంది. అప్పుడు, అహంకార రహితంగా దైవత్వపు “ఎసెన్స్‌ వైపు వెళ్ళడం జరుగుతుంది. ఓంకారం” లో ఉన్న మూడు అక్షరాలు - అ, ఉమ - కాకుండా, వాటిపై ఉన్న బిందువు (డాట్‌) తురీయ స్థితిని తెలియజేస్తుంది. మనస్సు లేని స్థితి కలిగినప్పుడు ఆ బిందువు వైపు, ఆ అనాహాత నాదంవైపు, ఆ “మార్గం కాని మార్గం వైపు వెళ్ళడం జరుగుతుంది. అప్పుడు ఆనందం స్వీయానుభవం అవుతుంది. అప్పుడు అన్నిటిపట్ల ఒక కృతజ్ఞతా భావం కలుగుతుంది. ఏది, ఎలా జరిగినా ఆనందంగా దాన్ని స్వీకరించే తత్వం వచ్చేస్తుంది. అప్పుడు లేనిదానికోసం పాకులాదకుండా ఉన్నదాన్నే అనుభవిస్తూ, ఆనందంగా ఉండగలము. ఉన్నతమైన స్థితిలో, గొప్పగా ఉండగలము. ప్రతీ క్షణం మనసుతో ఉండకుండా హృదయంతో ఉండాలి. విశ్వంలోని అందరిపట్ట్లా, ప్రతీ జీవిపట్ల ప్రేమతత్వం ఉండాలి. (శ్రేమ, కరుణ, ఆప్యాయత స్వచ్చమైన ఆలోచనలు ఉండాలి. “ఇవన్నీ నాలోనే ఉన్నాయి, నేను అందరిలో ఉన్నాను” అనే భావంతో ఉంటే ఆనందంతో ఉండగలము. ప్రతీ విషయంలోనూ సంపూర్ణంగా ఉండాలి. దేన్నికూడా దూరం చేసుకోవలసిన అవసరం లేదు. అలాగనీ, ఏదీ సొంతం చేసుకోవలసిన అవసరం కూడా లేదు. గులాబీల తోటకు వెళ్ళి, ఆ గులాబీల పరిమళాన్ని నంవూర్ణంగా ఆస్వాదించకుండా, ఆ పువ్వులను చిదిమేయాలనుకోవడం, లేదా ఆ తోటను సొంతం చేనుకోవాలనుకోవడం సమంజసమా? రైల్లో ప్రయాణం చేస్తున్నప్పుడు ఆ రైలు ప్రయాణపు ఆనందాన్ని ఆస్వాదించాలి కానీ ఆ రైలుని కొన్ముక్కోవలసిన అవసరం ఏముంది? వదోఇంట్లో అద్దెకు ఉంటూ ఆ ఇంటిని సొంతం చేసుకోవాలని అనుకోవడం ఎంతవరకు సమంజసం? సొంతం చేసుకోవాలనే ఆలోచన వచ్చినప్పుడు, ఆ క్షణపు ఆనందాన్ని ర్‌0 స్వామి మైత్రేయ

కోల్పోవడమే కాకుండా దానికోసం ఆందోళన పడుతూ, ఆ పనిలో పడి ప్రశాంతతను కోల్పోతాం. ఇలా మనకు తెలియకుండానే మనం తప్పుడు ఆలోచనలలోకి వెళ్ళిపోతాం. గుర్తింపు అక్కర్లేదు. పదవులు అక్షళ్లేదు. సొంతదారుడివి కావలసిన అవసరం లేదు. ఇవన్నీ క్షణికాలే. ఏది ఏమైనా మంచితనాన్ని మాత్రం విడువవద్దు. దేనితోనూ అంటిపెట్టుకుని ఉండకుండా, ఉన్నది ఉన్నట్లుగా ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం జాగరూకతతో, ఎరుకతో, పూర్ణత్వంతో ఉండడానికి సాధన చేయాలి. మీలోని ఆలోచనలను, శారీరక స్పందనలను, భావోద్వేగాలను గమనిస్తూ ఉండండి. దేన్ని కూడా అవసరం అని అనుకోవొద్దు. దేవుడు మనిషి కాదు. ఈ విశ్వమే ఒక దేవుడు. జ్ఞానం దేవుడు, కాన్నియస్‌నెస్‌ దేవుడు, శక్తి దేవుడు. 'శివుడు' అంటే ఒక అత్యున్నతమైన జాగరూకత (సుప్రీమ్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌) “పార్వతి” అంటే శక్తి. ఈ జాగరూకత, వేకువ (అవేర్‌నెస్‌) మనలోనే ఉంది. మనసు ఎప్పుడూ మనల్ని ఈ క్షణంనుంచి పక్కకు తప్పుకునేట్లు చేస్తుంది. మనసు ఒక పనిముట్టు లాంటిది. దాన్ని మనకు ఉపకరించే పనిముట్టుగా మార్చాలంటే అది ధ్యానంవల్లనే సాధ్యపడుతుంది. ఎందుకంటే, ధ్యానంలో మనం

• ఒక సైనికుడిలా తయారవుతాం. ఒక తథాగతుడిగా తయారవుతాం. మనసెప్పుడూ ఆ క్షణంలో చేసే పనిలో ఉండకుండా, ఆ పని తరువాత వచ్చే ఫలితాన్ని గురించి ఆలోచిస్తూ ఉంటుంది. మనస్సు ఎప్పుడూ కూడా లాభాన్ని వెతుక్కుంటూ ఉంటుంది. మనసెప్పుడూ ఇలా ఆలోచనలతోనే ఉంటుంది కానీ అనుభవపూర్వకంగా ఉండదు. అందుకే మనం ఒక సంకల్పాన్ని తీసుకోవాలి. దాన్ని పాటించే కృతనిశ్చయంతో ఉండాలి- “నేను ప్రతీక్షణం ఆ క్షణంలో సంపూర్ణంగా ఉంటాను. ఈ క్షణానికి నన్ను నేను ఇచ్చుకుంటాను. ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం నేను నా కర్మేంద్రియాలతోనూ, జ్ఞానేంద్రియాలతోనూ నూటికి నూరు శాతం కర్మలో ఉంటాను. ఆలోచనలకు ఏ మాత్రం తొవివ్వను. ఈ క్షణంలోనే దైవం దాగి ఉన్నాడు. ప్రశాంతత, ఆనందం, ఆరోగ్యం కూడా దాగి ఉన్నాయి. ఈ క్షణంలో - అంటే, తినేటప్పుడు, మాట్లాడేటప్పుడు, కూర్చునేటప్పుడు, పడుకునేటప్పుడు - ఇలాంటి చిన్ని చిన్ని పనుల్లో వాయిగా, ఆ

• క్షణంలో సంపూర్ణంగా నేను ఆడుకుంటాను. ఏ ఆలోచన కూడా నాకు అక్కర్లేదు. కామ, క్రోధులోథ, మోహ, మద, మాత్పర్త్యాలు - ఈ ఆరిషద్ధ్య కు సంబంధించినవే | శ్‌ (టింంసం.అర్‌ లలి... శూ ఆనండాోత్రిన్కు - బ్రద్దాశం ద్ర గండ, ర్‌1

నాలోని ప్రతిచర్యలు. ఇవే నా శత్రువులు. నాకు వచ్చే ప్రతిస్పందనలు కూడా ఈ ఆరింటికి సంబంధించినవే. నాలోని కోరిక, కోపం, ఈర్ష్య, అసూయ, వ్యామోహం, అహంకారం, గర్వం, దురాశ - ఇవన్నీ కూడా వీటికి సంబంధించినవే. గతానికి సంబంధించిన ఆలోచనగానీ, భవిష్యత్తుకు సంబంధించిన ఆలోచననుగానీ నేను రానివ్వను. ఇవన్నీ కూడా నాకు శత్రువులే. సమభావనతో ఉండి, నా ప్రతీ క్షణంతో నేను సంపూర్ణంగా లీనమై పోతాను. ఇప్పటివరకూ ఆనందఛాయలు ఏవో నాకు తెలియవు. తక్కువ దుఃఖం ఉంటే అదే ఆనందమని అనుకుంటున్నాను. కానీ ఇప్పుడు అనందపు లోతులోకి ప్రయాణిస్తాన” - అని సంకల్పం చేసుకోవాలి.

మన సహజసిద్ధమైన ప్రవృత్తే ఆనందం. ఆనందం కోసం ఎక్కడ వెతకాలి? నేటి యాంత్రిక జీవనంలో ఎవ్వరూ నవ్వడానికి సమయం తీసుకోవడం లేదు. పాటలు పాడుకోవడం, నాట్యం చేసుకోవడం, ఏదో ఒక ఆటలో నిమగ్నమవడానికీ, దేవుడితో ఉండడానికీ సమయం తీసుకోరు. అసలు దేవుడంటే ఏమిటి? దేవుడంటే హృదయంతో అనుభవించేదే కదా!

“ఈశ్వరః సర్వభూతానాం హృద్యేశత్రతి తిష్టతి” అంటే, దేవుడు హృదయంలోనే ఉన్నాడు కాబట్టి హృదయంతోనే అనుభవించాలి. మహావిష్ణువు హృదయంలోనే ఉన్నాడు కాబట్టి హృదయంతోనే అనుభవించాలి. అలాంటప్పుడు ఆ అనుభవించే అనుభూతిని వాయిదా వేయడమెందుకు? రేపు అనేది అందరికీ తెలియనిదే కదా! ఏ క్షణంలో ఏమవుతుందో ఎవ్వరికీ తెలియదు కదా! రిటైర్‌ అయిన తరువాత ఆనందంగా ఉంటాను అని అనుకుంటే ఆ రిటైర్‌మెంట్‌ వస్తుందో, రాదో తెలియదు కదా! ఏ క్షణంలో ఎవరు మరణిస్తారో ఎవ్వరికీ తెలియని విషయమే కదా! అలాంటప్పుడు ఆనందాన్ని వాయిదా వేయడంలో అర్ధం లేదు. ఈ క్షణంలో ఆనందంగా ఉంటూ, మరుక్షణంలో ఆనందంగా ఉంటూ, వృద్ధాప్యంలో ఆనందంగా ఉంటూ, పదవీ విరమణ తరువాత ఆనందంగా ఉంటూ, ఏ క్షణంలో చనిపోతామో అనే బెంగ పెట్టుకోకుండా ఆనందంగా చనిపోతే అదే దైవత్వం కదా! అసలు చావు అనేదే లేదు కదా! అసలు ఎవరు పుడుతున్నారు? ఎవరు చనిపోతున్నారు? ఎవరు ఆనందిస్తున్నారు? ఇవన్నీ కూడా కల్సితాలే కదా! ర్‌ స్వామి మైత్రేయ

పిట్టకూతలో మాధుర్యం, ఇంద్రధనుస్సులో రంగులు, పువ్వుల్లో పరిమళం, సూర్యుడిలో వెలుతురు,వెన్నెల్లో చల్లదనం, వీణలో సంగీతం, ఈ రకంగా మన చుట్టూ దైవత్వమే నిండి ఉంది. దేవుడికి మారుపేరే దైవత్వం. ఈ సృష్టిలో ఉన్న ప్రతీ ఉనికీ దైవత్వమే. చేతిలో బాణం ఉంటే రాముడనీ, చేతిలో వేణువు, తలలో పింఛం ఉంటే కృష్ణుడనీ, చేతిలో త్రిశూలముంటే శివుడనీ - వీళ్ళే దేవుళ్ళనీ అనుకోవొద్దు. ఈ విగ్రహాలు, ప్రతిమలు ఇవన్నీ మనం కల్పించుకున్నవే కదా!

“ఇందుగలదు అందు లేదని సందేనాము వలదు చక్రి

సర్యోనగతుడై ఎందెందు వెదికిన అందందే గలదు” అన్నట్లుగా ఈ అండపిండ బ్రహ్మాండమంతటా దైవత్వమే దాగి ఉంది. దేవుడు ఒక మనిషి కాదు. రూపం కాదు. ఒక ఉనికి. మానవత్వానికి పరాకాష్ట్రే దేవుడు. అందుకే ఏసుక్రీస్తు ఇలా అన్నాడు -ోన్సీక్తు కళ్ళుంటే చూస్తావు. చెవులుంటే వింటావు” - అసలు దేవుణ్ణీ ఎక్కడ వదిలేయగలం చెప్పండి! కోయిల పాటల్లో, నదీ ప్రవాహంలో, పిల్ల గాలుల్లో, సముద్రపు అలల్లో, నీటి హోరులో - ఏ రకంగా మనం దైవత్వాన్ని ఆస్వాదించకుండా వదిలేయగలం? జీవితాన్ని సమభావనతో స్వీకరిస్తూ జీవించడమే మనం చేయగల పని. ఏ మతస్థుడైనా చెప్పేది ఒక్కటే - “మయి సర్వాణి కర్మాణి” అని - “ప్రతీ క్షణం నాపై విశ్వాసం ఉంచు" అని దీని అర్ధం. “మయి అంటే “నా లోపలొ అంటే ప్రతీ ఒక్కరి లోపల అని అర్ధం చేసుకోవాలి. "నేను అంటే “ఆత్మ. ఆ ఆత్మ - కృష్ణుడిలోనూ ఉంది. అర్జునుడిలోనూ ఉంది.

ఏదో దేవుణ్ణి రాతలతో, రూపాలతో పూజించడం దైవత్వం కాదు. మనం దేవుణ్ణి ఎక్కడా వేరుగా చూడలేము. ఉదాహరణకు: మనం సంగీతాన్ని చూపించలేము కాబట్టీ బది సంగీతం) అని తెలియజేయడానికి వాయిద్య పరికరాన్ని (వీణ, తబలా, షహానాయి మొదలైనవి) చూపిస్తాము. పరిమళాన్ని చూపించలేము కాబట్టీ పువ్వుల్ని పరిమళానికి గుర్తుగా పెడతాము. దీన్నే మనం దేవుడు అంటాం. అయితే ఇక్కడ గమనించవలసిన విషయం ఒకటి ఉంది. పిల్లలకు భూగోళపు పాఠాలు బాగా అర్ధమవడానికి ఉపాధ్యాయుడు వారికి 'గ్లోబొను చూపిస్తాడు. అది భూమియొక్క ఆకారమే కానీ భూమి కాదు కదా! కాగితంతో పడవను తయారు చేస్తాం కానీ అది నిజమైన పడవ కాదు కదా! దానిపై ఎక్కి మనం ప్రయాణం చేయలేము కదా! ఒక ఇల్లు కట్టేముందు ఇంటి ప్లానును కాగితంపై వేసి నమూనాగా చూపిస్తారు. ఆ ఆనండొోత్రిన్సు - ్రజ్ఞానం త్రివ్సు 58

నమూనా మనం నివసించడానికి యోగ్యం కాదుకదా! ఇవన్నీ చెప్పుకోవడానికే గానీ అనుభవించడానికి పనికి రావు. అలాగే, దేవుణ్ణి చూపించలేం కాబట్టి , ఆ దేవుణ్ణి గుర్తుంచుకునే విధంగా పూజా విధానాలు చెప్పబడ్డాయి. అలా అని ఆ పూజలే దేవుడు కాదు కదా! అసలు దైవత్వం అంటే లోపలికి వెళ్ళడం. అంటే, మన లోపలికి మన ప్రయాణం జరిగినప్పుడే దైవత్వం అనుభవమవుతుంది. ఇలా మన లోపలికి మనం వెళ్ళడానికే ఈ పూజా విధానాలు ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. ఊహాలోకాల్లో విహరిస్తూ, అందులో ఉన్న ఆనందమే నిజమైన ఆనందం అనుకుని, దైవత్వాన్ని తెలుసుకోకుండా ఉన్నంతవరకూ మనకు 'దేవుడు అంటే ఏమిటో అర్ధం కాదు. జీవితాన్ని అర్ధం చేసుకోలేము. మనలో పేరుకుపోయిన సంస్కారాలను తీసివేయలేము. ఏదైనా ఈ క్షణంలో చేస్తేనే అది దైవత్వం అవుతుంది.

ఎప్పుడూ ఏదో ఆలోచిస్తూ తత్వవేత్తలా, వేదాంతిలా ఉండకుండా హాయిగా నవ్వుతూ, హాయిగా ఆడుకుంటూ, వేడుకతో ఉందాలి. ఆనందాన్ని ఎప్పటికప్పుడు సంపూర్ణంగా ఆస్వాదించాలి. మనం బయట చేసేవన్నీ మనస్సుకి ఇచ్చే మేత, ఇవేవీ హృదయానికి చేరవు. మన ఆలోచనలన్నీ వేదాంతాన్ని తెలుసుకోవడానికి తప్పితే ఇంక దేనికీ ఉపయోగపడవు. ధ్యానం చేయడం ఆలోచన కాదు. మనల్ని మనం తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగపడే సాధన అది. ప్రతీ ఒక్కరూ అంతర్ముఖులవడానికి ధ్యానం అనువైనది. మన లోపలికి మనం వెళ్ళడం మొదలయితే *'మతం' అనేది ఇక ఉండదు. మతాన్ని వదిలేయాలి. ఇదే నిజమైన ఆధ్యాత్మిక దృక్సథం. ఆనందంలో తేలియాడడమే బ్రహ్మతత్వం. ఈశ్వరతత్వం కూడా అదే. అంతర్ముఖులం అయినప్పుడే ఇవన్నీ అర్థమవుతాయి. అసలు మనం దేనికోసం వెతుకుతున్నాం? మనలో పోనిదేదో దానికోసం వెతుకుతున్నాను. నీవే కాంతివి అయిపోవడమే ఆధ్యాత్మికత. కాంతిగురించి ఆలోచించడం వేదాంతం. “దేవుడు కావాలి” అనుకున్నవారిలోనే దేవుడు దాక్కుని ఉన్నాడు. సత్యం మన లోపలే ఉంది. సత్యం ఎప్పుడూ సత్యమే. (గ్రంధాలను చదవాలి కానీ పండితులు అవడానికి కాదు. (గగ్రంధాలద్వారా సేకరించిన జానం మన ఎదుగుదలకు ఉపయోగ పడాలి. మనలో ఉన్న దైవత్వాన్ని. ఆనందాన్నీ సత్యం శివం సుందరాన్ని ఆనందో (బ్రహ్మను, సచ్చిదానందాన్ని అహం బ్రమ్మాస్మిని తెలుసుకోవడానికి ఈ జ్ఞానం ఉపయోగపడాలి. దేవుడు మన లోపలే ఉన్నాడని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకోవాలి. (గ్రంధాలలో చదివిన జ్ఞానంతో కాదు. ర్‌డ్తీ స్వామి మైత్రేయ

మనిషి పుట్టినప్పుడు మనసుతో పుట్టలేదు. దేవుడు మనిషికి కేవలం శరీరమే ఇచ్చాడు. మనస్సు సమాజంవల్ల ఏర్పడుతుంది. శరీరంతో దేవుడిచ్చిన మెదడు కంప్యూటర్‌ పరిభాషలోని 'హార్ట్‌వేరొ లాంటిదైతే, మనసు దానిలో మనం నింపుకునే “సాఫ్ట్‌వేర్‌ లాంటిది. మనది కాని 'మనసును' ఈ సమాజం ద్వారా ఏర్పరచుకుని, హృదయాన్ని బలహీన పరచుకుంటున్నాం మనం. ఆలోచనలు పెరిగిపోయి, ప్రేమించే గుణాన్ని వదిలేసి ద్వేషించే తత్వాన్ని పెంచుకుంటూ మొరటుగా మారిపోయాం మనం. లాజిక్‌, ఏదో సాధించాలనే దృక్పథాన్ని పెంచే ఎడమవైపు మెదడుని ఎక్కువగా వృద్ధి చేసుకుంటూ, ప్రేమతత్వం, సృజనాత్మక శక్తి ఓరిమి, ఆహ్లాదం కలిగించే కుడి మెదడును బలహీన పరచుకుంటున్నాం. ప్రతీ విషయంలోనూ తత్వం, సిద్దాంతాలు, శాస్త్రం, కారణాలు వెదకడం ఎక్కువైంది మనకు. అతీత శక్తి, సృజనాత్మక శక్తి, భావుకత తక్కువై పోయాయి మనలో. ఎడమ మెదడు పురుషతత్వానికీ, కుడి మెదడు స్రీ తత్వానికీ సంబంధించినవి. ప్రతీదానికి లెక్కలు వేయడం, ఏదో సాధించాలనే ధోరణి, తర్మం పురుషులలో ఎక్కువగా ఉంటాయి. ప్రీలలో ప్రేమతత్వం, ఓరిమి, సృజనాత్మక శక్తి ఎక్కువగా ఉంటాయి. స్త్రీ తత్వం దైవానికి దగ్గరగా ఉంటుంది. కానీ, నేడు పురుష తత్వమే ఎక్కువైపోయింది. దైవానికి దగ్గరవ్వాలంటే మనం కాన్నియస్‌నెస్‌ని 'సెంచుకోవాలి.

ఈ ప్రకృతిలోని చెట్లు, నదులు, పక్షులు, జంతువులు నిరంతరం పని చేస్తూనే ఉంటాయి. కానీ, మానవ జాతి మాత్రం సెలవు కావాలని కోరుకుంటుంది. నిజంగా చెప్పాలంటే సెలవులు అక్మ్లేకుండానే మనిషి జీవించవచ్చు. కోరికలతో, జ్ఞానంతో కాకుండా సత్యంతో, అనుభవంతో జీవిస్తూ ఉండాలి. అలా జీవిస్తున్నప్పుడే ప్రశాంతత ఉంటుంది. చిన్న పిల్లలు ఏ రకంగా తాము చేసే పనిని ఒక ఆటగా మలచుకునిచేస్తూ, ఏ నమ్మకాలూ లేకుండా హాయిగా ఉంటారో అదే విధంగా పెద్దవారు కూడా ఉండగలిగితే అన్నిటినీ ఆనందంగా స్వీకరించే గుణం అలవడి దైవత్వానికి దగ్గరవుతారు. అలా ఉన్నప్పుడు ప్రతీ ఒక్కరిలోనూ సృజనాత్మక శక్తి సహజంగానే పెరిగి, ఆ క్షణంలో ఉండడం (లివింగ్‌ ఇన్‌ ది ముమెంట్‌ అలవడుతుంది. ఏ పని చేసినా దానివల్ల వచ్చే ఫభితం గురించి ఆలోచించకుండా ఆ పనిని చేస్తున్నప్పుడే సంపూర్ణమైన ఆనందంతో ఉండడం సాధ్యపడుతుంది. యాంత్రికంగా, మొక్కుబడిగా ఆశందాబ్రన్మా - బ్రద్దానం బ్రివ్సు ర్‌ర్‌

చేసే పనిలో సామర్థ్యం, ఆనందం కరువవుతాయి. ఏ పనినైనా పృాదయపూర్వకంగా, ఎరుకతో ఒక ధ్యానంలా చేస్తే అందులో ఆనందం, దైవత్వం ఉంటాయి. అలా చేసే పనివల్ల ఆత్మశుద్ధి జరుగుతుంది. ధ్యానపూర్వకంగా జీవించడం అలవరచుకుంటే సంపూర్ణత్వం వస్తుంది. ఫలితాన్ని ఆశించకుండా సంపూర్ణత్వంతో కర్మలో ఉంటూ, నవ్వుతూ బతకడమే నిజమైన పూజ. కాన్నియస్‌తో, ఎరుకతో, జాగరూకతతో ఉండడమే మన సహజస్థితిగా మార్చుకోవాలి.

అణచివేయబడిన భావోద్వేగాలే మనసులో దాక్కుని మనల్ని సహజంగా ఉందనివ్వవు. ఈ క్షణంతో ఉండకుండా, గతానికి సంబంధించిన ఆలోచనలతో, భవిష్యత్తుకి సంబంధించిన ఊహలతో ఉండడమే మన దుఃఖానికీ, ఆందోళనలకు కారణం. కోపం, ద్వేషం, ఈర్చ్య, అసూయలలాంటి భావోద్వేగాలు మనలో చెత్తగా పేరుకునిపోయి ఉండడంవల్లనే మనం నిద్రలేమి, తలనొప్పి, మధుమేహం, గుండెపోటులాంటి జబ్బుల బారిన పడుతున్నాం. ఆలోచనలు సమయానికీ, స్థలానికీ (టైం అండ్‌ స్పేస్‌) సంబంధించినవి. కాలానికీ, స్థలానికీ అతీతులమైనప్పుడే ఆలోచనలు రావు. ఈ క్షణపు అనివార్యతను గుర్తించి, స్వీకరించినప్పుదే ఆనందం మన అసలైన స్వరూపంగా మారిపోతుంది. దేన్నీ వాయిదా వేయకుండా చిన్న చిన్న వాటిలో (ఉ దాహరణకు; తోటపని చేయడం, చంద్రుణ్ణి చూసి ఆనందించడం, (ేమించిన వారితో మాట్లాడుతూ, పక్షుల కిలకిలారావాలను వింటూ, నేలను శుభ్రం చేస్తూ ... ఇలాంటివి) ఆనంద పారవశ్యంలో మైమరచిపోవడం సాధ్య పడుతుంది. ఏ మణులూ, మాణిక్యాలూ అకృల్లేదు. ఏ ఆస్తులూ, అంతస్తులూ అక్కర్లేదు. ఏ పదవులూ, హోదాలూ అక్మల్లేదు. ఆనందించడం అనేది ఊహాత్మక విషయం కానే కాదు. అది ఒక బ్రహ్మతత్వం. అలాంటి స్థితిలో ఉండడం అలవడితే దేవుడు (ప్రకృతి) ఏదీ అడక్కుండానే మనకు ఏది కావాలో అది ఇస్తూనే ఉంటాడు. గొప్పగా ఉండాలనుకోవడం, ఉన్నది కాకుండా ఇంకేదో కావాలనుకోవడం, డాబుగా కనిపించాలని తాపత్రయ పడడం - ఇవన్నీ సిద్ధించినప్పుడే ఆనందం కలుగుతుందని అనుకోవడం పొరపాటు. అలా అనుకోవడంవల్ల ఆశ పెరుగుతుందే తప్ప ఉపయోగం ఏమీ ఉండదు. ఎప్పుడూ ఆనందంలో ఉండాలి కానీ ఆనందంకోసం ఏదో కావాలనుకోవడం అవివేకం. తలతో పనిచేస్తూ, హృదయం చెప్పేదాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు. హృదయానికి సంబంధించిన నిర్మలత్వం, అమాయకత్వం, పసితనం, ఏ పరిస్థితినైనా స్వీకరించే గుణం, ఇచ్చే ళ్‌6 న్వామి మైవ్రేయ

గుణాలను అభివృద్ధి పరచుకోవాలి. ఆనందంగా ఉండే ప్రవృత్తి కలిగిన వారికి దేవుడు అంతటా కనిపిస్తాడు.

ఈ సృష్టిలోని జీవరాసులన్నిటిలో మానవులకు కొన్ని విశిష్టకలు ఉన్నాయి. మనిషి చైతన్యంతో (కాన్నియస్‌గా్రఉండవచ్చు. లేదా అచేతనంగా (అన్‌కాన్నియస్‌గా) కూడా ఉండవచ్చు. తనకు ఏది కావాలో దాన్ని ఎంచుకునే అవకాశం మనిషికి ఉంది. మానవుడికంటే తక్కువ జీవరాసులు - అంటే, జంతువులు, పక్షులు, చెట్లు, చేమలు - వీటన్నిటికీ ఆనందం సహజంగానే ఉంటుంది. కానీ, మనిషికి ఆనందం సహజంగా రాలేదు. కాబట్టి, తాను కాన్నియస్‌గా ఉంటేనే ఆనందంగా ఉండగలదు.

మనిషి తనకు ఏది ఇష్టమో అది చేయకుండా ఇంకేదో చేస్తున్నాడు. అందుకే దుఃఖంలో ఉంటున్నాడు. ఏది చేస్తే ఇష్టమో అదే చేస్తే, ఆనందాన్ని కలిగించే పనులనే చేస్తే విజయం, సంతృప్తి కలుగుతాయి. దుఃఖాన్ని కలిగించే పనులను చేయకుండా ఉండడమే (వేయస్మరం. ఉదాహరణకు: నాట్య కళాకారులు కావాలనుకున్నవారు ఇంజనీర్‌ అయితే ఆ వృత్తిలో ఆనందాన్ని పొందలేరు. అలాగే, డాక్టర్‌ కావాలనుకున్నవారు యాక్టర్లయితే వారికి ఎలా ఉంటుంది? సైన్యంలో చేరి దేశసేవ చేయాలనుకున్నవారు, తల్లిదండ్రులు దానికి అనుమతిని ఇవ్వకపోవడం వలన గుమాస్తా ఉద్యోగంలో చేరితే ఆనందం ఎలా ఉంటుంది? నంగీత విద్వాంనుడు కావాలనుకున్నవాడు న్యాయవాద వృత్తిని చేపడితే ఆనందం కరువై దుఃఖం మిగులుతుంది. తాము చదవాలనుకున్న చదువు కాకుండా, చేయాలనుకున్న వృత్తిని కాకుండా ఇంకేదో చదువులో, వృత్తిలో స్థరపడడం ఎలా జరుగుతుంది? పిల్లలను తల్లిదండ్రులు, పెద్దలు, వారిచదువు, వృత్తి విషయాలలో స్వేచ్చనివ్వకుండా తాము నిరేశించిన ప్రకారమే నడచుకోవాలనుకోవడమే ఈ దుఃఖానికి కారకమవుతుంది. కాబట్టి, పెద్దలు, తల్లిదండ్రులు, పక్కవారి ప్రభావానికి గురి కాకుండా, ఇతరుల పొగడ్తల కోసం ప్రాకులాడకుండా, మీకు మీరు ముసుగులు వేసుకుని బ్రతుకు దుర్భరం చేసుకోకుండా మీరు ఇష్టపడిన పనులనే చేసి ఆనందాన్ని సంపూర్ణంగా ఆస్వాదిస్తూ విజేతలుగా నిలవండి.

ఆనందం అంటే ప్రకృతితో సమన్వయం చెందడం. ప్రకృతితో సమన్వయం చెందకపోవడం వలననే మనకు దుఃఖం కలుగుతుంది. మనం ఏ వృత్తిలో, ఏ ఆశందోత్రిన్హూ - వ్రజ్హ్రానం ద్రిన్సు 57

పదవిలో, ఏ పనిలో స్థిరపడాలో దానికి సంబంధించిన స్థితిగతులు మనకు ముందే ప్రకృతి ద్వారా సహజసిద్ధంగా అందజేయబడ్డాయి. కాబట్టి, మనం ఇంక భగవంతుణ్ణి ఏ కోరికా కోరవలసిన అవసరం లేదు. ప్రయోగాత్మకమై, ప్రయోజనం కలిగించే దారి తెలిసిన తరువాత ప్రతీ ఒక్కరూ అక్కడే ఉండిపోకుండా, ముందుకు సాగిపోతూనే ఉండాలి. ఇది చిన్న పనీ, ఇది పెద్ద పని అని తేడాలను బేరీజు వేస్తూ ఉండకుండా, ఏ పనినైనా స్వీకరిస్తూ, ఫలితం కోసం ఆశించకుండా, యాంత్రిక స్వభావాన్ని విడనాడి, చేసే ఏ పనిలోనైనా ఆనందాన్ని ఆస్వాదిస్తూ ముందుకు సాగిపోవాలి.

ఈ రోజుల్లో - “నేను దేవుణ్ణి నమ్ముతున్నాను అని చాలామంది అంటుంటారు. ఆనందంతో ఉన్నప్పుడు దేన్నీ నమ్మవలసిన అవసరం లేదు. దేవుణ్ణి అనుభవించాలి కానీ నమ్మవలసిన అవసరం లేదు. దేవుడంటే నమ్మకాలకి అతీతుడు. ఇదే ఆధ్యాత్మిక [గ్రంథాలైన వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, అరణ్యకాల యొక్క సారం, ఏ క్షణానికి ఆ క్షణంలో జీవిస్తూ, అదే సచ్చిదానందమని తెలుసుకున్నప్పుడే అన్నిటితో అంటిపెట్టుకుని ఉండే స్వభావం తొలగిపోయి, కోరికలు లేని స్థితి వస్తుంది. అప్పుడే జీవితంలో హాయి, ఆనందం ఉంటాయి. తప్పుడు మార్గాలలో నడచుకునేవారికి ఆనందమంటే ఏమిటో ఎప్పటికీ అర్ధం కాదు. ఈ క్షణాన్ని సంపూర్ణంగా అనుభవిస్తున్నప్పుడు ఆత్మ సాక్షాత్మారం జరుగుతుంది. ఆత్మానుభవం జరుగుతుంది. పూజ జరిగిపోతుంది. “పూర్ణత్వ జాయతే పూజ”- ఇదే పూజ. ఈ సృష్తిలో అన్నీ అశాశ్వతాలే = “జాయతే గచ్చతే” - అంటే వస్తుంటాయి, పోతుంటాయి. ఈ అశాశ్వత తత్వం అలాంటి ఆ సంపూర్ణమైన పూజలో, ఆత్మానుభవం ద్వారా తెలుస్తుంది. ఆనందో (బ్రహ్మ అంటే, “ఎక్కడెక్కడ ఆనందంగా ఉంటే అక్కడే బ్రహ్మతత్వం ఉంటుంది" అని అర్ధం. ఏ క్షణంలో ఆ క్షణంతో మమేకమవడమే “ఆనందో (బ్రహ్మ'.

ఆత్మ ఎప్పుడైతే శరీరంతో కలుస్తుందో అప్పుడే ఆనందం అంతరాంతరాల్లో వ్యాపిస్తుంది. అంటే, ఆనందం ఇనుమడిస్తుంది. మనస్సు ఎప్పుడైతే ఆత్మతో కలుస్తుందో అప్పుడు సంతోషం ఇంకా లోపలికి వెళ్ళి మరింత ఎక్కువై పోతుంది. భావోద్వేగం (ఎమోషన్‌) ఎప్పుడైతే ఆత్మతో కలుస్తుందో అప్పుడు ఆహ్లాదం ఇంకా లోపలికి పోయి ఇంకా ఎక్కువైపోతుంది. శరీరం ద్వారా కలిగిన ఆనందం, మనస్సు ద్వారా కలిగే సంతోషం, భావోద్వేగం ద్వారా వచ్చిన ఆహ్లాదం - ఈ మూడూ ఆత్మతో కలవడం వలన మరింత ఎక్కువైపోతాయి కానీ తగ్గిపోవు.

58 స్వామి మైశ్రేయ

దైవత్వపు ఉనికే 'దేవుడు. దేవుడికన్నా దైవ గుణాలు చాలా ముఖ్యమైనవి. నేటి స్వాములందరూ దేవుడు ఎలా ఉన్నాడనే వివరణను మాత్రమే ఇస్తున్నారు. మనిషి దేవుడిగా ఎలా మారాలో తెలియపరచడం లేదు. సంస్కృతం, తెలుగు, హీబ్రూ, ఆంగ్లం, అరబిక్‌ భాషలలోని గ్రంథాలన్నిటిలో కూడా మనిషి దేవుణ్ణి కోరే కోరికలు, సర్దుబాట్లు, బేరసారాలు, ఫిర్యాదులు మాత్రమే మనకు కనిపిస్తున్నాయి. స్వాములందరూ “దేవుణ్ణి నమ్మండి” అని చెబుతారు కానీ దేవుణ్ణి ఎలా పొందాలి? అనుభవపూర్వకంగా దేవుణ్ణి తెలుసుకోవడం ఎలా? అనే విషయాలను గురించి తెలియపరచడం లేదు. కొన్ని ఆచారాలను పాటించి, పూజలు చేస్తే దేవుణ్సి మెప్పించవచ్చు అని అనుకుంటున్నాం కానీ అది నిజం కాదు. దేవుడిపట్ల పూర్ణత్వం, (ప్రేమ, భక్తి, అంకితభావం ఉండాలి. అదే నిజమైన ఆత్మసమర్చణాభావం అవుతుంది. దేవుడిపై నమ్మకం కాకుండా విశ్వాసం కలిగి ఉండాలి. ఈ విశ్వంలో అణువణువునా దైవత్వమే నిండి ఉంది. 'నీళ్ళు తాగితే దాహం తీరుతుంది” అనే సూత్రాన్ని వందసార్లు జపిస్తే దాహం తీరదు కదా! నీళ్ళు తాగితేనే దాహం తీరుతుంది. ఇది అనుభవం. బల్బు గురించి మాట్లాడితే వెలుతురు రాదు. అలాగే, దేవుడి గురించి మాట్లాడితే దేవుడు అందడు కదా! దేవుణ్ణి అనుభవించకుండా దేవుడి గురించి మాట్లాడడం ఎక్కువైపోవడం వల్లనే ఇన్ని మతాలు పుట్టుకొచ్చాయి. ఆ మతాల మధ్య స్పర్ధలు మొలకెత్తాయి. ఒక మతం వారి దీపం వేరు, మరొక మతంవారి దీపం వేరు. ఒకళ్ళది ట్యూబ్‌లైట్‌ అవుతే, మరొకరిది లాంతర్‌. ఇంకొకరిది సామాన్యమైన దీపం. ఈ రకంగా 'దీపాలు వేరు' అని దెబ్బలాడుకుంటున్నారు కానీ అన్నిటిలోనుంచి వచ్చేది వెలుగే అని తెలుసుకోలేక పోతున్నారు. అలాగే, దేవుడి విషయంలో కూడా దైవత్వపు ఉనికిని తెలుసుకోకుండా ఏవేవో ఊహల్లోకి వెళ్ళిపోతున్నారు. దేవుణ్ణి మనం ఏ రకంగానూ మననుంచి వేరు చేయలేము. మనలో ఎప్పటికప్పుడు చైతన్య స్థితిని నింపుకుంటూ, శక్తిని నింపుకుంటూ కర్మలు చేస్తూ, పాటుపడుతూ ఉండడమే దైవత్వం. పువ్వునుంచి వచ్చే పరిమళాన్ని ఆస్వాదించకుందా, పువ్వును పూజిస్తే వమొస్తుంది? సంపూర్ణమైన అంకితభావం, అమాయకత్వమే మన ప్రార్ధన అయిపోవాలి. ఈ మార్గాన్ని అనుసరిస్తేనే మనకు దైవత్వమంటే ఏమిటో అనుభవపూర్వకంగా తెలుస్తుంది. ఇదే 'ఆనందో (బ్రహ్మీ. ఆశందాోత్రిన్సు - వ్రద్ధానం ద్రిన్సు 59

ప్రజ్ఞానం (బబహ్మ (జీవిత పరమార్ధం,

పరిచయం

మనం ఎన్నో భగవత్‌ స్వరూపాలను ఆరాధిస్తుంటాం. కానీ, భగవంతుడంటే ఒక వ్యక్తా? లేక స్వరూపమా? లేక 'స్వ కు సంబంధించిన రూపాలా? ఆత్మ రూపమే దేవుడు. పరిపూర్ణ ఆత్మలే పరమాత్మలు. సంపూర్ణత్వమే దైవ స్వరూపం. అది బుద్ధుడు కానీ, రమణుడు కానీ, శిర్ణీ సాయిబాబా కానీ. ప్రతీ ఆత్మ అసలు ఒకే ఆత్మ. ఆత్మ అనేది పరిమితం కాదు. అనంతమైనది అత్మ. ఆత్మ, గురువు, పరమాత్మ అనేవన్నీ కూడా పర్యాయ పదాలు. నేను అనేది కూడా ఒక ఆత్మే కానీ దాన్ని “మాయా నుంచి కడగనంతవరకు మోహంలో చిక్కుకుంటుంది. శరీరమనే అహంభావంతో, రాగ ద్వేషాలనే వాసనలతో, చిత్తవృత్తులతో, సంస్మ్కారాలతో, చిక్కు ముడులతో ఇరుక్కుని ఉంటుంది. మనం 'జీవాత్మలం' అని అనుకుంటాం. కానీ, అసలు మనం జీవాత్మలం కాదు. సంస్కారాలు, చిత్తవృత్తులు ఉన్నంతవరకు నేను అనేది కూడా ఒక ఆత్మేనని తెలుసుకునే వీలుండదు. ఆత్మ బోధన, బ్రహ్మవిద్య కేవలం ఈ మాయను తొలగించుకోవదానికే.

ఆత్మ తత్వంలో ఎప్పుడైతే స్థిరత్వం వస్తుందో అప్పుడే శరీరం, మనస్సులు ఉండినప్పటికీ మనకు చేటు జరిగేది ఏమీ ఉండదు. తటస్థంగా ఉన్నప్పుడే తథాగతులు కాగలరు. ఏ వేదన, ఆవేదన అంటకుండా ప్రతీ విషయాన్నీ నిశ్చలంగా స్వీకరించగలిగే శక్తి వస్తుంది. ప్రశాంతతలో ఉంటూ “ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ స్థితిని అనుభవించగలరు. స్థితప్రజ్ఞత్వంలో ఉండగలరు. అసలైన సాక్షిగా, ఆత్మ సాక్షిగా ఆత్మ సాక్షాత్కార అనుభవంలో ఉండగలరు. సచ్చిదానంద (సత్‌ + చిత్‌ + ఆనంద) స్వరూపులు కాగలరు.

అసత్యమైనప్పటికీ మనం మొదట శరీర ధర్మాలను నిర్వర్తించవలసిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. గత కర్మల నిర్మితమే ఈ శరీరం. కొత్త కర్మలు రాకుండా చూసుకోవడం, పాత కర్మలకు సంబంధించిన సంస్కారాలను తీసివేయడం ఎంతైనా అవసరం. ఈ పరిణామ ధర్మంలో రకరకాల ధ్యాన పద్ధతులు సూచించడం జరిగింది.

ఆత్మ స్వరూపం ఆఖరి అనుభవం. 'ప్రారబ్ధంవల్ల సంక్రమించిన వాటికి భిన్నంగా ఏదీ జరగదు. ఆత్మల పరిణామ క్రమాన్ని నియంత్రించేది కూడా 'ఆత్మనే. ఆశందాోత్రిన్సు - వ్ర్ఞాశం త్రిన్సూ 61

మనస్సులో పేరుకు పోయిన మలినాలనుబట్టే రాబోయే మాయ (శరీరం + మనస్సు) ఆధారపడి ఉంటాయి. పరమాత్మ అంటే "సెల్ఫ్‌ సస్టేనింగ్‌ మెకానిజమ్‌. మనస్సు ఎంతవరకు పరిశుద్ధం కాదో అంతవరకూ శరీరం, అహంకారం, కర్మలు, సంస్కారాలు తప్పవు. ఈ క్షణంలో నేను” అనుకున్నదానికి ఏ ఒక్కరూ బాధ్యులు కారు. ఆఖరికి “భగవంతుడు” అనబడే వాడు కూడా! ఆత్మపరంగా ఉన్న క్షణంలో ఈ శరీరం, మనస్సు, ప్రకృతి - అన్నీ కూడా దైవానుగ్రహంగా రూపాంతరం చెందుతాయి. దుఃఖం, మోహం, రాగం, ద్వేషం కూడా దైవానుగ్రహంగా అనుభవం అవుతాయి. ఆత్మ వదిలి ఏ క్షణంలో 'నేను అనే శరీర సంబంధ అహంకారం మొదలవుతుందో ఆ క్షణంలో ఇంకొన్ని కర్మలు (సంస్కారాలు), దుఃఖం, మోహం పెరుగుతాయి. అనుగ్రహాన్ని (గ్రేస్‌) స్వీకరించేవారు కృతజ్ఞత ((గ్రాటిట్యూడ్‌తో ఉండి తీరుతారు. ఆత్మ, పరమాత్మ అసలు వేరు కానే కాదు. రెండూ ఒక్కటే. ఇది ధ్యానంలో అనుభవపూర్వకంగా తెలుస్తుంది. మాయ తొలగిపోతుంది. ఆత్మ సాక్షి కావడానికే 'సాక్షీభూత ధ్యానం చేయాలి. సంస్కారాలను పెకిలించి వేసిన తరువాత మనస్సు మిగలదు. శరీరం అవసరం ఉండదు. కాబట్టి జన్మలు ఆగిపోతాయి. “పునరపి జననం, పునరపి మరణం* అనే మాయ కూడా అవసరం లేదు. ఆత్మగా పరిసమాప్తి అయిపోతుంది. ఆత్మ అద్వైతాన్ని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకుని, ఆత్మ పరమాత్మలో భాగంగా, ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మగా అనుభవం అవుతుంది. ఆత్మ తప్ప అన్నీ అసత్యమే. ఆత్మ ఒక్కటే మన నిజ రూపం అని తెలుసుకున్న తరువాత సృష్టికి మూలకారణం “నేనే అని తెలుసుకోగలుగుతారు. ఆత్మయే పరమాత్మ అనేది ఆఖరి సత్యం. సృష్టికి మూలం ఆత్మనే. కొంత అసంతులనంవలన సంస్కారాలు, మనస్సు అనేవి ఏర్పడి శరీరానికి కారకంగా తయారవుతుంది. శరీరం, మనస్సుల వలన అహంకారం, మోహం, రాగం, ద్వేషం చిగురిస్తాయి. సంస్కారాలను తొలగించు కున్న తరువాత సంవేదనలను తటస్థంగా ఉంటూ గమనిస్తూ, అనుభవం చెందుతూ ఉంటే అప్పుడు శరీరం, మనస్సులు ఏర్పడవలసిన అవసరం తీరిపోతుంది. శరీరం, మనస్సులు అనేవి కేవలం (భ్రమలనీ, ఆత్మ ఒక్కటే సత్యమనీ తెలుసుకుంటూ జీవనముక్తులుగా మిగిలిపోతారు. ఆత్మ చుట్టూ జరుగుతున్న విషయాలను, వస్తువులను (ప్రకృతి తటస్థంగా చూడగలుగుతుంది. ఏ సంస్కారాలనూ పెంచుకోకుండా ఆత్మ జ్ఞానంతో విరాజిల్లుతుంది. 62 స్వామి మైత్రేయ

మనిషి దుఃఖంలో ఉండడానికి కారణం ఏమిటి? క్రితం జన్మకు సంబంధించిన మిగిలిపోయిన సంస్కారాలే (పాపాలే) జన్మలకూ, దుఃఖానికీ కారణం. జీవి తుది శ్వాస విడవడమే మరణం కదా! మరణించినప్పుడు మనిషి శరీరాన్ని దహనం చేస్తారు. శరీరంతో పాటు మనిషి మెదడు కూడా కాలిపోతుంది. కానీ, మనసులో మిగిలిపోయిన సంస్కారాలు, కోరికలు మరో జన్మకు కారకాలవుతాయి. క్రితం జన్మలోని తీరని కోరికలే మరో జన్మకు కారకాలవుతాయి. గతానికి సంబంధించిన అలోచనలే మనల్ని ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం జీవించనీయకుందా అడ్డు పడుతుంటాయి. లోపల ఉన్న ఆలోచనల ఛాయల వల్లనే ఇలా అవి అడ్డుపడుతుంటాయి. మనసు ఎప్పటికప్పుడు స్వచ్చంగా ఉంచుకుంటే మళ్ళీ మళ్ళీ జన్మలకు, దుఃఖానికి తావుండదు. గతానికి సంబంధించిన మిగిలిపోయిన సంస్కారాలు, మలినాలే మనల్ని జనన-మరణ చక్రంలోకి తోసివేస్తున్నాయి.

ఈ పుస్తకంలో మనం మొదట “సంస్కారాలు, వాసనలు, మనసు గురించి విపులంగా తెలుసుకుంటాం. తరువాత, ఆ సంస్కారాలను తీసివేసే ప్రత్యేకమైన పద్ధతులేమైనా ఉన్నాయా అనే విషయాన్ని తెలుసుకుని, వాటిని త్వరిత గతిన ఎలా తీసెయ్యాలో నేర్చుకుంటాం. మనలోని మలినాలను తొలగించుకునే ప్రయత్నమే మన సాధన అయి తీరాలి. ఈ జన్మను కేవలం మనలో మిగిలిపోయిన సంస్కారాలను తొలగించుకునే సాధనలోనే వినియోగించాలి. ఇలా మనం చేయగలిగితే మలినమైన మనసు ప్రకోపించికుండా కొంతవరకు నెమ్మది అవుతుంది. ఆలోచనలు తగ్గుతాయి. జ్ఞానేంద్రియాలు (కళ్ళు, ముక్కు చెవులు, నాలుక, చర్మం) బయటి వైవు ఆకర్షితమవకుండా నియంట్రింపబడి, అంతర్ముఖం అవుతాయి. ఇం(ద్రియాలు బయటివైపుకి ఆకర్షితమవడానికి కారణం మనస్సే. మనసులోనే క్లేశాలు, వాసనలు, సంస్కారాలు అంతరాంతరాల్లో దాగి ఉంటాయి కాబట్టి అవి మనల్ని దుఃఖానికి గురి చేస్తున్నాయి. ఒకలా చెప్పాలంటే, మనం దుఃఖంలో ఉన్నాం కాబట్టే ఆ దుఖానికి కారకాలైన మనసులోని మలినాలను తీసివేయాలనే సంకల్పం మనలో కలుగుతుంది. ఆనందోత్రిన్సు - ప్రజ్ఞానం బ్రిన్సు 63

అందరూ అనుకుంటున్నట్లు తీర్థయాత్రలు, జైత్రయాత్రలంటే ఎక్కడికో, వేర్వేరు ప్రదేశాలకు తిరిగి రావడం కాదు. మన జైత్రయాత్ర, “అమర్‌నాథ్‌ యాత్ర అంతర్ముఖ ప్రయాణమే. అంటే, మనసు పైన యుద్ధమే. మనస్సును జయించి, ఇంద్రియాలను జయించి హృదయాన్ని శుద్ధి పరచుకోవాలి. మనసులో ఏ విధమైన మలినాలు లేకుండా, హృదయం ఏ క్షణానికి ఆ క్షణంలో ఉండడం జరిగిపోతే మన అన్వేషణ ముగిసినట్లే భావించాలి. మనసు, హృదయం ఈ విధంగా స్వచ్చంగా ఉన్న స్థితే దేవుదేమో! ఈ స్థితి చేరుకున్నప్పుడు ఇక పరుగులు పెట్టాల్సిన అవసరం ఉండదేమో! మన అంతఃకరణ శుద్ధి జరగడమే మనం చేసే దేవుడి అన్వేషణకు చరమ దశ, సంస్కారాలు, వాసనలన్నీ వీడిపోయి మనసు, హృదయాల శుద్ది జరిగిపోతే నీవే దేవుడివవుతావు. యమ, నియమాలు పాటించడం, ఆసనాలు వేయడం, (ప్రాణాయామ, ప్రత్యాహార, ధారణ మరియు ధ్యాన సాధనలు ఎందుకు చేస్తున్నాం మనం? యమ, నియమాలు మనస్సును నియంధత్రించడానికైతే, ఆసనాలు వేయడం శరీరాన్ని నియంత్రించి, కుదురుగా కూర్చుని ప్రాణాయామాలు, ధ్యానం చేయడానికి ఉపకరిస్తాయి. శరీరం కదిలితే ప్రాణం కదులుతుంది. ప్రాణం కదిలితే మనస్సు కదులుతుంది. ఇలా శరీరానికీ, మనస్సుకీ అవినాభావ సంబంధం ఉంది. ఆసనాలతో శరీరాన్ని స్థిరంగా ఉంచుకుంటాం. శరీరం స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు మనసు కూడా చలించదు. ఆసనాలు, ప్రాణాయామాలు శరీరంలోని 72,000 నాడులను చైతన్యవంతం చేసి, స్వచ్చ పరుస్తాయి. “యోగ” అనే మాట సంస్కృత పదమైన “యుజ్‌ నుంచి వచ్చింది. 'యుజ్‌ అంటే కలయిక. శరీరమూ, మనస్సూ కలవడమే యోగం. రకరకాల యోగా పద్ధతులు చెప్పబడ్డాయి - కర్మయోగ, భక్తియోగ, జ్ఞానయోగ, రాజయోగ, హథయోగ, ధ్యాన యోగ-ఇవన్నీ కూడా మనస్సులోని క్షేశాలనూ, మలినాలను తీసేసి స్వచ్భమైన స్థితిని పొందడానికే ఉద్దేశింపబడ్డాయి. మనస్సులోని మలినాలను కడిగేసనుకోనంతవరకూ మనం దుఃఖసాగరంలో కొట్టుకుంటూ పోతుంటాము. మనకు సంపూర్ణమైన చైతన్యస్థితి (జాగృత స్థితి) (ప్యూర్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌) రాకపోవడానికీ, ప్రతీ విషయంలోనూ నేను” అనే అహంకార భావం రావడానికి కారణం మనస్సే. స్వచ్చమైన చేతన స్థితిని పొందడానికి మనసు 64 స్వామి మై(శ్రేయ

అద్దుగోడగా నిలుస్తుంది. జన్మ జన్మలనుండి మనతో వచ్చిన మనస్సు వల్లనే 'ప్యూర్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌' వైపు వెళ్ళలేక పోతున్నాం.

మానవులందరూ రకరకాల ప్రాపంచిక వ్యామోహాలకు బానిసలవుతున్నారు. కొంతమంది ఉద్యోగానికి 'అటాచ్‌' అయిపోతారు. కొందరు పేరు ప్రతిష్టల కోసం ప్రాకులాడుతారు. కొందరు డబ్బుకి, మరికొందరు స్పేహానికీ, ఇంకొందరు శరీర ధర్మాలకూ - ఇలా రకరకాల ఆకర్షణలకు లోనై, వాటితో అంటిపెట్టుకుని ఉంటున్నారు. గుర్తింపు కోసం పాకులాడుతున్నారు. మనలో ఉన్న ఈ మానసిక మలినాలవల్లనే ఎన్నో విధాలుగా అంటిపెట్టుకునే స్వభావం అలవాటైంది. 'మాయి, 'మోహం'” అంటే ఇవే. అహంకారంతో ఉంటూ, ఎన్నో రకాల భావోద్వేగాలకు గురి అయి, మలిన స్థితికి చేరుకోవడానికి కారణం మన మనసే. ధ్యాన పద్ధతులతో ఈ మానసిక మలినాలను నిర్మూలించుకోవచ్చు. ఎవరెన్ని పద్ధతులు చెప్పినా అవన్నీ మనస్సుని శుద్ది చేసుకోవడానికే చెప్పబడ్డాయి. ఈ పద్ధతులలో కొన్ని మనస్సుని శుద్ధి చేసుకోవడానికి బాగా ఉపకరిస్తాయి. మరికొన్ని మనస్సుపై కొంత ప్రభావాన్ని చూపిస్తాయి. ఏ యోగసాధనా పద్ధతులైనా మనలోని అహంకారాన్ని తొలగించి, అహంకారం లేని స్థితికి తీసుకు రావడానికీ, 'నేను అనబడే 'వైయక్తిక చైతన్య స్థితి (ఇండివిడ్యువల్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌), నుంచి 'తురీయ స్టితికి (సూపర్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌” చేరుకోవడానికీ, కాస్మిక్‌ స్థితికి చేరుకోవడానికీ ఉద్దేశింపబడినవే. మానసిక మలినాలను తొలగించుకుని, అహంకారాన్ని విడనాడి, ఆత్మనుశుద్ధి చేసుకుని దైవత్వం నింపుకోవడానికే ఈ సాధనలన్నీ ఉపయోగ పడతాయి. “యోగః చిత్తవృత్తి నిరోధ”

• చిత్తవృత్తులను ఆపడానికే యోగసాధన కావాలి.

అసలెందుకు మనకు ఈ అహంకారాలన్నీ వచ్చేస్తున్నాయి? కొంతమంది తమ జన్మ ఉత్తమమైనదనీ, మరి కొందరు తాము చాలా తెలివిగలవారమనీ, కొంతమంది తమవద్ద డబ్బు పుష్మళంగా ఉందనీ, ఇంకొందరు తాము సమాజానికి ఎంతో సేవ చేస్తున్నామనీ విర్రవీగుతుంటారు. ఇలా కొందరికి పుట్టుకతో అభిమానం, మరి కొందరికి డబ్బుతో అభిమానం, ఇంకొందరికి విజ్ఞానంతో అభిమానం - ఇవన్నీ కూడా మైంద్‌కి సంబంధించిన క్లేశాలే. ఇవన్నీ మనల్ని ఎలా దిగజార్చుతాయో మనకు తెలియదు. అన్ని విషయాల్లోనూ ఇంద్రియాలను నియంట్రించుకుని, “తాము ఆశందోత్రిన్కా - వ్రజ్ఞాశం త్రూ 65

గొప్ప' అనే 'సుపీరియారిటీ కాంప్లెక్స్‌'ని విడనాడి మానసిక శుద్ధితో స్వచ్చమైన తురీయ స్థితి, విశ్వాత్మ స్థితి ఉంటే ఇంక ఏవీ చేయనక్కర లేదు. అప్పుడు 'నేను, “ప్రక్క్మవాడు” అనే తేడాలకు తావుండదు. “దేవుడికి సంబంధించిన చైతన్యాన్ని నేన అనుకున్నప్పుడు నీవు అందరికీ సేవ చేస్తావు. మనసు అతి చంచలమైనది. దాన్ని అదుపులోకి తీసుకురావడం కష్ట సాధ్యమే. అయినా నిరంతర సాధనతో దాన్ని మనం ఎదుర్మోవాలి. మనం పుట్టడమే మనస్సుతో పుట్టాం. ఎన్నో రకాల ఆలోచనలను తనలో నింపుకోవడం మనసు స్వభావం. అవి మంచివైనా కావొచ్చు, చెడువైనా కావొచ్చు. మనస్సు పని తీరు ఎలా ఉంది అనే విషయాన్ని మనం ఎప్పటికప్పుడు పరిశీలించుకుని, దాన్ని సరియైన మార్గంలో పెట్టాలి. సరియైన రీతిలో నియంత్రించుకోవాలి. ఇదంతా కూదా అతి ముఖ్యమైన నియంత్రణా విధానం. మనస్సుని నియంత్రించకపోతే అది వక్రమార్షాన్నే అనుసరించడానికి ఆరాట పడుతుంది. ఇక దేవుడి గురించి చెప్పుకుందాం. అసలు ఈ 'ేవుడు అనే వాడి గురించి మనం ఎందుకు చెప్పుకోవాలి? ఎందుకు ఆలోచించాలి? దేవుడి గురించి ఆలోచించడం వలన మనకు ఏం జరుగుతుంది? ఎంతోమంది (ద్రష్టలు దైవచింతన ఉండాలని మనకు చెప్పారు. దైవచింతన కూడా మనస్సును శుద్ధి చేసుకునే సాధనాలలో ఒకటిగా వారు విశ్లేషించారు కాబట్టే ఆ పద్ధతిని వారు మనకు ఇచ్చారు. ఉదాహరణకు: ఒక మంత్రాన్ని ఇచ్చి దాన్ని పదేపదే ఉచ్చరించమని చెప్పారు ద్రష్టలు, గురువులు. మంత్రాన్ని మళ్ళీ మళ్ళీ ఉచ్చరించడం వలన మన ఆలోచనలు ఆగుతాయేమో అని కావొచ్చు. లేదా పక్కవాళ్ళ అనవసరపు కబుర్లలో కలవకుండా ఉండడానికి కాబోలు- వాళ్ళు మనల్ని మంత్ర పఠనం చేయడం మంచిదని చెప్పడంలోని ఆంతర్యం ఇదేనేమో! నిజంగా చెప్పాలంటే, ఒకే విషయంపై ధారణతో ఉంది, మనసు పనికి రాని, చెడు విషయాల వైపు వెళ్ళకుండా ఉండడానికి మంత్రం మనకు ఒక పరికరంగా పని చేస్తుందనే ఉద్దేశ్యంతోనే గురువులు దైవచింతన, మంత్రా ధ్యానం, ప్రార్ధనలు మనకు బోధించారు. మనం అంతర్ముఖ ప్రయాణం చేసే సుగుణాలను అలవరచుకోవడానికి, ఆ పరిశుద్ధ ఆత్మ, (ప్రేమ, కరుణలతో హృదయం నిండిపోవడానికి ఏర్పరచిన మార్గాలలో 66 స్వామి మైత్రేయ

భక్తిమార్గం కూడా ఒకటి. మనమంతా ఆ దేవుడి చేతిలో కీలుబొమ్మలం అనే సత్యాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు మంచివనులు చేయడవే మన ధ్యేయంగా పెట్టుకోగలుగుతాం. “జీసస్‌.. జీసస్‌.., కృష్ణా. కృష్ణా.. అంటూ వందసార్లు జపించడంవల్ల ఆ దేవుళ్ళలోని లక్షణాలు మనకు కూడా అలవడతాయేమో అనే ఉద్దేశ్యంతోనే పెద్దలు, గురువులు మనకు నామజపాన్ని సూచించారు. పరి పరి విధాలుగా వెళ్ళే మానసిక స్థితిని అదుపులో ఉంచుకుని, ఆలోచనలను ఆపడానికి చేసే ప్రక్రియలే ఈ భక్తిమార్గ విధానాలు.

ఇక, ప్రాణాయామాలు మన శరీరంలోని నాడులన్నిటినీ శుద్ధి చేసుకోవడానికి ఉపయోగ పడే ప్రక్రియలు. అనేక విధాలుగా శ్లోకాల రూపంలో ప్రాణాయామాల విశిష్టతను గూర్చి చెప్పబడింది. శ్వాసను లోపలికి తీసుకుని కాసేపు బంధించి ఉంచడం (ూరక కుంభకం) ప్రాణాయామాల సాధనలో ఒక ప్రక్రియ. ఇలా శ్వాసను లోపలే బంధించి ఉంచడంవలన శరీరం లోపల ప్రాణ, అపాన వాయువులు మిళితమై మనలో వేడి పుడుతుంది. ఇది మనల్ని ఆధ్యాత్మికంగా ఉన్నత స్థితులకు తీసుకు వెళ్లగలదు. మన మనస్సు ఎప్పుడూ తప్పుడు మార్గంలో జీవిస్తుండడం వల్లనే మనకు వచ్చే కోపాలను, ద్వేషాలను, ఈర్ష్య అసూయలను అదుపు చేయలేక పోతున్నామేమో!

మనం ప్రార్ధనలు చేస్తున్నప్పుడు, * ప్రార్ధనలు చేయడం సరియైనదేనా? కాదా?” అనే విషయాన్ని పక్కన పెట్టి, ఆ ప్రార్ధనలో మనస్సును సంపూర్ణంగా లీనం చేయాలి. దానివల్ల మంచి ఫలితాలే కలగవచ్చు. మనస్సును నియంత్రించే ఉద్దేశ్యంతోనే మన పూర్వీకులు మనల్ని ప్రకృతికి దగ్ధరగా ఉండాలనీ, పోచికోలు కబుర్లతో కాలం వృధా చేయడం, సినిమాలు చూడడం, వార్తాపత్రికలు చదవడంలాంటి వాటిని మానుకోవాలనీ పదే పదే మనకు బోధిస్తూ ఉండేవారు. మన పూర్వికులు ప్రకృతికి దగ్గరగా ఉంటూ, మంచి సంకల్పంతో పూజలు చేస్తూ, ఇతరులకు సేవలు చేస్తూ మనసును కలుషితం చేసుకోకుండా ఆనందంగా ఉంటుండేవారు. కాబట్టే ఎందరో వ్యక్తులు మహానుభావులుగా వెలిగారు. జీవితంలో ఏది చేసినా ఒక పరిమితిలో చేయడం (శ్రేయస్కరం. అతిగా ఏది చేసినా అది అనర్థాలకు దారి తీస్తుంది. మనం ఏం చేసినా అది మన మనస్సు ఆదేశానుసారమే చేస్తున్నాం. ఉదాహరణకు: ఆహారం తింటే అది పొట్టలోకి వెళ్తుంది. కానీ, మనం “ఎంత తినాలి? ఎంత తినగలం?” ఆశందూోద్రిను - వ్రద్దాశం ద్రిమ్సు 67

అనే విషయాలను తెలిపేది మనసే. ఎక్కువ సంపాదించడం మైండ్‌ చెప్పినట్లు నడచుకోవడం వల్లనే. దీన్నిబట్టి మనకు తెలిసేదేమిటంటే- “శరీరం మనల్ని నియంత్రించడం లేదు కానీ మనసే మనపై రాజ్యం చేస్తుంది” అని - అది మనపై ఆధిపత్యం వహిస్తుంది. సాత్వికాహారం తీసుకోవడం మంచిదని ఎందుకు అన్నారంటే

• ఆ ఆహారం వలన మనసులో కాస్త మంచి గుణాలు పెరుగుతాయేమోనని! సొత్వికాహారంవలన (ప్రేమ, కరుణ లక్షణాలు మనలో పెరుగుతాయి. అప్పుడు మనసు నియంత్రింపబడుతుంది. అలా జరగడంవలన మన అంతర్గత శక్తి పెరిగి, లోపల పేరుకుపోయిన మలినాలు బయటికి తోసివేయబడుతున్నాయేమో ! ఈ సాత్వికాహార నిబంధన మన శరీరాన్ని ఎప్పటికప్పుడు శుద్ధి చేసుకుని, చురుకుగా ఉంచుకోవడానికే చేసి ఉంటారు.

“ఫ్రత్యాహారి కూడా మనసుని అదుపు చేసే ఒక ప్రక్రియే కదా! ఇంద్రియాలను నియంత్రిస్తే మనసు నియంత్రింపబడుతుంది. మనస్సుని నియంత్రించాలంటే మొదట జ్ఞానేంద్రియాలైన కళ్ళను, చెవుల్ని ముక్కును, నోటిని (నాలుకను), చర్మాన్ని కంట్రోల్‌ చేయాలి. ఈ జ్ఞానేంద్రియాల వెనుక ఏముంది? వాటి “ఇంజన్‌ (నియంత్రణ యంత్రం) ఎక్కడుంది? జ్ఞానేంద్రియాలను నియంత్రించే కేంద్రం మనసే కదా! ఏ కర్మేంద్రియం కదలాలన్నా అది మైంద్‌నుంచే కదా! మనసుని కంట్రోల్‌ చేసుకోవడం జరిగితే కర్మేంద్రియాల కార్యాలను నియంటత్రించుకోవొచ్చు. మనసును నియంత్రించుకున్నప్పుడు మంచి, చెడుల విశ్లేషణ సక్రమంగా జరిగి, మంచి కార్యాలను చేయడానికే సుముఖులమవుతాం. కొన్ని సందర్భాలలో మనస్సును ఎక్కువగా నియంత్రిస్తే అది ఎదురు దెబ్బ కొట్టే అవకాశం కూడా లేకపోలేదు. మనస్సును జయించడానికి చేసే పద్ధతులు, ప్రయత్నాలే 'మనోజయ యోగం”. మనో జయమే 'మహాజయం'. అందుకే

• “మన్‌ జీతా తో జగత్‌ జీతాొ - అని అంటారు. “మనస్సుని జయించినవాడు జగత్తును జయిస్తాడు అని దీని అర్థం.

మనస్సులో గత స్మృతులు, సంఘటనలు దాగి ఉంటాయి. గతంలో జరిగిన ఏ సంఘటననైనా (ఆహ్లాదకరమైనవైనా లేదా బాధాకరమైనవైనా) గుర్హు పెట్టుకుంటే జ్ఞానేంద్రియాలు అటువైపు వెళ్ళిపోతాయి. అంటే, ఒక ఆహ్లాదకర స్పందనకు సంబంధించిన గతస్కృతి కూడా జ్ఞానేంద్రియాల్ని ప్రభావితం చేస్తున్నదన్నమాట! 68 స్వామి మై(భ్రేయ

అవి మనకు కోరికలను తీసుకొస్తున్నాయి. “ఇది ఇలా జరగాలి" అని ఆశించడంవలన (ఎక్స్‌పెక్టేషన్‌), అలాంటి ఊహ మనకు కోరికను తీసుకొస్తుంది. అయితే, ధ్యాన పద్ధతులతో మనం ఈ మైండ్‌ని ఈ క్షణంలోనే ఉండేటట్లు చేసుకోవాలి. గతం లేదు. భవిష్యత్తు లేదు. ఈ క్షణమే సత్యం. ఈ క్షణమే నిత్యం. ఎంతోమంది గురువులు, ద్రష్టలు దీనికోసమే తమ తపోసాధనను కొనసాగించారు. ధ్యానసాధనతో ఈ క్షణపు అనివార్యతను అనుభవపూర్వకంగా గుర్తించి, ఆ క్షణంలోనే జీవించడం అలవరచుకున్నారు. వారు అనుభవించి తెలుసుకున్నదాన్నే మనకు బోధించారు. మనస్సును గతానికిగానీ, భవిష్యత్తుకు గానీ పోనివ్వకుండా ఈ క్షణంలోనే ఉంచడానికి వాళ్ళు ఉపయోగించి, బోధించిన పద్ధతులలో కొన్నిటిని మనం కూడా ఆచరణలో పెట్టి ప్రయత్నించవచ్చు. మనకు సరిపోయే విధానాన్ని ఎన్నుకుని సాధన కొనసాగిస్తూ ఉందాలి. యాంత్రిక క్షణంలోకి తప్పిపోకుండా, ఎల్లప్పుడూ జాగరూకతతో ఉండాలి. “సెన్సువల్‌గా పరిగెట్టే మనస్సుకు మనం లోబడకుండా ఉండాలి. అది ఏదైనా కానీ, ఈ ప్రకృతిలో వదైనా పొందాలంటే దానికోసం కొంత ప్రయాస పడవలసిన అవసరం ఉంది. ఉదాహరణకు: మనం అతిగా తినేస్తున్నాం అనిపించినప్పుడు కొద్దిగా ఉపవాసం ఉండాలి. రాత్రి పడుకున్నప్పుడు కూడా ఒక జాగరూక స్థితిలో ఉంటే క్లేశాలు, వాసనలనుండి బయట పదే అవకాశం ఉంది. మనసు పాత సంఘటనలను గుర్తు చేసుకుంటుంది. అవి గుర్తుకు రావడంవల్ల మనం దెబ్బ తింటున్నాం కాబట్టి, ఇంద్రియాలను ఆ మైంద్‌నుంచి లాగెయ్యాలి. బయటివైపు వెళ్ళే ఇంద్రియాలను వెనక్కి లాగేసి వాటిని అదుపులోకి తెచ్చుకోవాలి. ఇంద్రియాలన్నీ కోరికలనుంచి, వ్యామోహాలనుంచి బయట పడాలి. మనలో పేరుకుపోయిన సంస్కారాలు బాగా పల్చన అయిపోవాలి. అంటే తగ్గిపోవాలి. మనసుయొక్క ఉరుకులు, పరుగులను ఆపివేయాలి. ఇవన్నీ చేయడానికి ప్రాణాయామ ప్రక్రియలు మనకు బాగా ఉపకరిస్తాయి. ప్రాణాయామాలలో శరీరాన్నీ మనస్సునూ ఉత్తేజపరిచే ప్రాణాయామాలు, ఉద్వేగాలను సమపరిచే ప్రాణాయామాలు, నిశ్చలత్వాన్ని తీసుకొచ్చే ప్రాణాయామాలు, బంధా ప్రాణాయామాలు (మూలబంధ, ఉద్యాన బంధ, జాలంధర్‌ బంధ - మవాబంధు ఉంటాయి. 'ఐంధి అంటే శ్వాసను లోపల, బయట వీలైనంత 'సేపు బంధించి ఆనందోద్రిన్కు - బ్రద్దానం ద్రిష్సు 69

ఉంచడం. శ్వాసను ఇలా బంధించి ఉంచడం వలన మనసు చంచల స్థితినుంచి నిశ్చల స్థితికి వస్తుంది. అప్పుడు మనసు ఆలోచించే విధానంలో మార్పు వస్తుంది- అందువల్లనే ఈ ప్రాణాయామాలను చేసుకోవాలని గురువులు మనకు బోధించారు. ప్రాణాయామ, ధ్యానాలే కాకుండా పూర్వం రోజుల్లో కొంతమంది మతపరమైన [గ్రంథాలను చదువుతూ, వాటిలోని విషయాలను ఆకళింపు చేసుకుని, ఆచరిస్తూ ఉండేవారు. కొంతమంది జపాలు చేసేవారు. వీటి అంతరార్థాన్ని తెలియకుండానే కొందరు వీటిని అనుసరించినా, సంపూర్ణ జ్ఞానం లేకపోవడంవలన వాళ్ళు విజేతలు కాలేకపోయారు. ఒక ఇంద్రియం కదలాలంటే దాని వెనక ప్రాణమే కదలాలి. ఇంద్రియాల వెనక మనసు ఉంది. మనసు అపరిశుద్ధంగా ఉన్నప్పుడు ఇంద్రియాలకు మన లోపల దాగి ఉన్న నిజతత్వం, ఆత్మతత్వాన్ని తెలుసుకునే ఆస్కారమే ఉండదు. అందుకే, చెప్పిన నీతులను పెడచెవిని పెడతాము. స్వార్ధంలో ఉంటాం. మనలో ఉన్న స్వార్థం అలాగే కొనసాగుతూ ఉంటుంది. ప్రతికూలమైన ఆలోచనలు (నెగెటివ్‌ థాట్స్‌) మన లోపలికి ఎలా వచ్చేస్తున్నాయో తెలియదు. అది మనలోపల ఎంత భయంకరంగా ఉంటుందో మనకే తెలియదు. అలాంటప్పుడు ఎవరైనా మనల్ని తిట్టినప్పుడు మనం తట్టుకోలేము. ఎవరైనా మనల్ని అవమాన పరిస్తే తట్టుకోలేము, అందుకే మన పెద్దలు మనల్ని కారాలు తక్కువగా తినమనీ, పులుపు తక్కువగా తినమనీ, పీకల వరకూ మెక్కకుండా కాస్త తక్కువగా భోంచేయమనీ చెబుతుండేవారు. ఇవి మన మైండ్‌ని వ్యామోహ, దౌర్చల్యాలనుంచి బయటపడదానిక్తీ, మనసు వేసే నాటకాలను ఎదుర్మోవడానికి ఉపయోగించిన పద్ధతులేమో! మనసు మార్చుకోవడానికీ, మనల్ని మనం మార్చుకోవడానికీ, నడవడికను మార్చుకోవడానికీ, నెగెటివ్‌ భావాలనుంచి బయటపదడడానిక్తీ మనం ఏం చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్ళాలి? ఈ (ప్రపంచాన్ని వదిలేసి పోవాలా? వాస్తవంగా చెప్పాలంటే, ఈ ప్రపంచాన్ని వదిలేసి పోలేము కదా! ఈ ప్రపంచంలోనే ఉంటూ, దైవత్వం ఆనే లక్షణాన్ని పెంపొందించుకోవాలి. దానికిగాను మనం మనలో (పేమతత్వం, పరిశుద్ధ ఆత్మతత్వం, సంపూర్ణత్వం, సంపూర్ణ జ్ఞానం - ఈ గుణాలన్నిటినీ మనలోకి తరచుగా తెచ్చుకుంటూ ఉండాలి. మన శరీరం 'దేవుడు నిర్మించిన దేవాలయం. 70 స్వామి మైశ్రేయ

మనం చేసే ప్రతీ పనినీ ఒక దైవకార్యంలా, ఒక యజ్ఞంలా చేయాలి. తిన్నా పడుకున్నా, నడచినా - ఏ పనిలో ఉన్నాకూడా ఆ పనిని ఒక దైవకార్యంలా, సమర్ప్చణా భావంతో చేయగలగాలి. నేను దేవుడి చేతిలో ఉన్న ఒక పరికరాన్ని! అనే భావనతో కర్మలు చేయాలి.

మన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచం దేవుడు నిర్ణయించినది, నిర్మించినది. దానితో సత్సంబంధాలు కలిగి ఉండాలి. మన కుటుంబ సభ్యులను - అంటే, తల్లిదండ్రులను, అన్నదమ్ములను, అక్కా వెళ్ళిళ్ళను, భార్య/ భర్త - ఎవరినైనా కూడా దైవ స్వరూపులుగా భావించాలి. ఇరుగుపొరుగు వారినీ, స్పేహితులను, బంధువులను (ప్రేమగా చూస్తూ, దైవ స్వరూపులుగా భావించాలి. ఈ రకంగా మన ప్రవర్తన ఉన్నప్పుడు మనస్సులో వ్యతిరేక భావాలు, విపరీతపు ఆలోచనలు, చెడు భావాలు రాకుండా ఉందదానికి ఆస్మారం ఉంది. మన చుట్టూ ఉన్న ప్రకృతిలో = చెట్లు, మొక్కలు, పూలు వీటన్నిటిలోనూ దైవత్వం నిండి ఉంది.

మనకి తెలియకుండానే ఒక్కోసారి కోపం, వ్యతిరేకమైన ఆలోచనలు వస్తుంటాయి. మనసు తప్పుడు మార్గంవైపు వెళ్తూ ఉంటుంది. దీన్ని మనం ఆపగలగాలి. మనలో సహనాన్ని పెంచుకుని, (ప్రేమ తత్వాన్నీ స్నేహ భావాన్నీ స్వచ్చతనూ, దైవత్వాన్నీ ఎప్పుడైతే తెచ్చుకుంటామో అప్పుడే మనలో సుగుణాలు వచ్చాయని తెలుసుకోవాలి. మనం మర్చిపోకుండా, ప్రతీ క్షణం ఈ లక్షణాలను మననం చేసుకుంటూ ఉండాలి. “నేను ఎవరిని? నేను ఎక్కడినుంచి వచ్చాను? ఎక్కడికి వెళ్తున్నాను?” ఇలా మనల్ని మనం విశ్లేషించుకోవడం మొదలు పెట్టాలి. ఇలాంటి ఆలోచనలు మనసును ఎదుర్శునేమార్గం వైపు మనల్ని తీసుకు వెళ్తాయి. “ఇక్కడ జరుగుతున్నదంతా దేవుడే చేస్తున్నాడు. ఆయన ద్వారానే నేను ఇదంతా చేయడానికి సాధ్య పడుతుంది - ఇదంతా దేవుడు చేస్తున్నదే. నేను కేవలం నిమిత్త మాత్రంగానే ఇక్కడ ఈ పనులు చేస్తున్నాను” అనే భావనతో ఉన్నప్పుడు మనం సరియైన మార్గంవైపు వెళ్ళడానికి అవకాశాలు ఉన్నాయి.

సుగుణాలను నింపుకోవడానికీ, మనస్సును అదుపులో ఉంచుకోవడానికీ మన పూర్వీకులు ఎన్నో సాధనలను చేసేవారు. ఉల్లి, వెల్లుల్లి తినాద్దనీీ మసాలా వంటకాలు తరచుగా తీసుకోవడం మానేయాలనీ, పిచ్చి పిచ్చి సినిమాలు చూడొద్దనీ ఆశందూోద్రిన్సు - ప్రజ్ఞానం ద్రన్కు 71

మన పెద్దలు చెప్పడంలోని ఆంతర్యం ఏమిటి? జిహ్వను ఆదుపులో ఉంచుకుని సాత్వికాహారం తీసుకోవడం, మౌనం పాటించడం, ఏకాంతంలో ఉండడం, ధ్యానం చేయడం, సత్సంగాలలో పాల్గొనడం, ఆచారాలు పాటించడం ఇవన్నీ కూడా మనసుని అదుపు చేసుకునే ప్రక్రియలేనేమో అనిపిస్తుంది. అయితే, ఉపనిషత్తులు చదవడం, భగవద్గీత చదవడం వలన మనసుయొక్క శక్తి పెరిగిందా? మన పూర్వీకులు ఎంతకాలం ఇవన్నీ వాడగలిగారు? వాళ్ళకు నిజంగా వైరాగ్యం వచ్చిందా? వివేకం వచ్చిందా ? ఏమో తెలియదు. మానసిక పరిపక్వత రావడం బహుశ ఇవన్నీ చేసేవారిమీద ఆధారపడి ఉంటుందేమో? ఇవన్నీ పాటించినా కొందరిలో మార్పులు రావడం లేదు. విగ్రహాల ముందు నిరంతరం ఉండి, దేవుడికి పూజలు చేస్తూ, జపాలను చేస్తూ, సేవచేస్తూ గడిపేవారిలో కూడా మార్పు రాకపోవడం మనం గమనిస్తున్నాము. ఇలా ఎందుకు జరుగుతుంది? బహుశః మనం వీటన్నిటికన్నా ఉన్నతమైన, శక్తివంతమైన పద్ధతులను అనుసరించవలసి ఉంటుందేమో? ఈ విషయాలను అన్నివైపులనుంచి, అన్ని కోణాలనుంచి ఆలోచించి, మనకు కావలసిన మంచి పద్ధతిని చెన్నుకుని, మన సంస్కారాలనుంచి బయటపడే మార్గాన్ని అమలులో పెట్టాలి. ఎప్పుడైనా కూడా *'మనసు అనే తోటలో కలుపు మొక్క పెరిగినప్పుడు అది ప్రమాదకరమైనది కాబట్టి దాన్ని ఎప్పటికప్పుడు పెరికి వేసే ప్రయత్నంలో ఉండాలి. శాకాహారి అయి ఉండి కూడా ఒక వ్యక్తి ఏదో ఒక సందర్భంలో మాంసాహారం తీసుకుని ఉండొచ్చు. పూజారి అయి ఉండి కూడా తప్పుడు పనులు చేసి ఉండొచ్చు. ఒకప్రక్క ప్రార్ధనలు చేస్తూ మరొక ప్రక్క తప్పుడు పనులు చేస్తున్నారు చాలా మంది. ఇది సరియైనదేనా? అలాంటి వాళ్ళలో అహంకారం ఆగిందా? వాంఛ, వ్యామోహాలు తగ్గాయా? వాళ్ళలో కామం ఆగిందా? కోపం తగ్గిందా? అసూయా భావనలు ఆగాయా? ఎందుకు ఆగలేదు? వాళ్ళ సుషుప్తి మానసిక స్థితి (సబ్‌-కాన్నియస్‌ మెండ్‌)లోని చెడు బీజాలను ఎందుకు తొలగించుకోలేక పోతున్నారు? సదాచారాలు పాటిస్తూ, శ్లోకాలు, మంత్రాలు చదువుతూ, నిష్టగా ఉన్నా కూడా అవన్నీ కూడా వారిలో మార్పులను ఎందుకు తీసుకు రాలేకపోయాయి? వాళ్ళలో ప్రశాంతతను ఎందుకు తీసుకు రాలేకపోయాయి? వాళ్ళలో ఏమైనా తప్పులు ఉన్నాయా? లేదా వాళ్ళు చేస్తున్న వాటిలో ఏమైనా ప్రతికూల భావనలు (నెగెటివిటీ) ఉన్నాయా? పూజలు, 792 స్వామి మైశట్రేయ

పునస్కారాలు చేస్తూ, సదాచారాలు పాటిస్తున్నా కూడా వాళ్ళలోని నెగెటివ్‌ ఆలోచనలు ఎందుకు మాసిపోలేదు? వాళ్ళలో కోపం, ఈర్ష్య, అసూయా ద్వేషాలు ఎందుకు సమసిఫోవడం లేదు? వాళ్ళ దృక్పథం ఎందుకు మారడం లేదు? ఎప్పుడూ నారాయణుడితో ఉండి కూడా “నారాయణ దృష్టి ఎందుకు రాలేదు?

మన ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలలో రకరకాల నీతి శ్లోకాలున్నాయి. అవన్నీ మనవాళ్ళు చదివారు కానీ వాటిలోని ఆంతర్యాన్ని గ్రహించి, ఆ సారాన్ని జీవితానికి అన్వయించుకుని తమలో మార్పులను తెచ్చుకోలేదు. ఉదాహరణకు “ఈశావాస్య మిదమ్‌ సర్వమ్‌ యత్మించిత్‌ జగత్యాం జగత్‌” అనే శ్లోకానికి అర్థమేమిటి? “క్కశ్వరుడు జగత్తంతటా వ్యాపించి ఉన్నాడు. అది తెలుసుకుని కూడా ఆ భావనలో ఎందుకు లీనం కాలేకపోతున్నారు - దేవుడి కోనం వివిధ ప్రదేశాలను తిరుగుతూ, మొక్కుబడులను తీర్చుకోవడానికి ఎందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు? బ్రహ్మాకార వృత్తిని చూడడానికి వారికి ఏది అడ్డు పడుతుంది? అన్నీ తెలిసిన వ్యక్తులు కూడా తప్పులెందుకు చేస్తున్నారు? శ్లోకాలన్నీ కంఠస్థం పట్టి, పూజా విధానాలలో శోడషోపచారాలు చేసినవారు ఆ ఉపచారాలతో లీనం కాకుండా ఎందుకు ఉంటున్నారు? వాళ్ళలో ఎందుకు మార్పు రావడం లేదు? ఆత్మ నళింపనిది, ఆత్మ నిత్యం, ఆత్మ సత్యం అనే విషయం తెలిసి కూడా వాళ్ళలో సమభావన స్థితి ఎందుకు రాలేదు? ఎల్లప్పుడూ స్థితప్రజ్ఞకు సంబంధించిన శ్లోకాలను వల్లె వేస్తున్నా కూడా వారిలో అంటిపెట్టుకుని ఉండే స్వభావం ఎందుకు పోలేదు? 'డిటాచ్‌మెంటొ ఎందుకు రాలేదు? కామ, క్రోధాలలాంటి రజోగుణాలు ఎందుకు పోలేదు? పుస్తకాలలో, ఇంటిపైన “ఓం” అని రాసుకుంటున్నారు, పుట్టిన బిడ్డలకు దేవుడి పేర్లు పెట్టుకుంటున్నారు, గాయత్రీ జపాలు చేస్తున్నారు, వివిధ సాధనలు చేస్తున్నారు కానీ మరి ఇవన్నీ చేస్తున్నవారిలో మార్చులురావడం లేదు ఎందుకని? ఉ(ధద్ధంధాలైన రామాయణ, మహాభారతాలలో ధర్మం గురించే చదువుతూ అధర్మం వైపు ఎలా వెళ్ళగలుగుతున్నారు? అసలు సమస్య ఏమిటి? ఆధ్యాత్మిక విషయాలను తప్పుగా అర్ధం చేసుకుంటున్నారా? లేక వాళ్ళు అనుసరిస్తున్న మార్గాలు తప్పా? లేక అన్నీ చేస్తూ “ధ్యానం” వదిలేశారా? అసలు కారణం ఏమిటి? ధ్యానం చేయలేకపోవడానికి కారణమేమిటి? ఎన్నీ రకాల సాధనలు చేస్తున్నప్పటికీ మన ఆలోచనా సరళిలో మార్పులు ఎందుకు రావడం లేదు? ఈ ఆశందోత్రిన్సు - వ్రడ్దానం ద్రవ 78

శరీరమూ, మనస్సూ అశాశ్వతాలు అని ప్రతీ గురువూ బోధిస్తుంటాడు. మరి పూజలు, పునస్కారాలు చేసే చాలామందిలో మార్పు ఎందుకు రాలేదు? ఆత్మ తత్వాన్నీ పరమాత్మ తత్వాన్నీ్‌ ఏమైనా తెలుసుకోగలిగారా? ఇంద్రియ నిగ్రహం వచ్చిందా? కోరికలు విడనాదడడం జరిగిందా? అహంకారం విడనాడడం లేదు. కోరికలు సమసిపోవడం లేదు. ఈ జన్మలో మనం చనిపోయేంతవరకూ మనసులోని ఆలోచనలు పోయాయా? వాసనలు (కోరికలు) పోయాయా? మోక్షం వచ్చిందా? కాలానికీ, ప్రదేశానికీ అతీతంగా వెళ్ళగలిగామా? లేక 'మైండ్‌ గేమ్‌” లోనే చిక్కుకుని ఉన్నామా? మనం ఎన్ని రకాల చిట్కాలు, పద్ధతులు వాడినా కూడా మనసు ఆడించే నాటకాలనుండి బయట పడలేకపోతున్నాము.

అందుకే, ఈ మనసును ఆపేసే ప్రక్రియలైన ప్రాణాయామాలు, ధ్యానం గురించి కూడా ఆలోచిద్దాం. ఇవి చేయడంవలన మనలో ఏమైనా మార్పులు వస్తున్నాయా? అవును - వస్తున్నాయి. ప్రాణాయామం, ధ్యానం చేస్తున్నవారు తమ అహంకారం తగ్గించుకుని, మనస్సుని అధిగమించగలిగారు. ఈ సాధనలు చేస్తున్నవారు ఈ జన్మలోనే తమలో ఉన్న కోపాన్నీ ఈర్చ్యను, అసూయను, కామాన్నీ వ్యామోహాన్నీ తగ్గించుకోగలిగారు. కోరికలను అదుపులోకి తెచ్చుకున్నారు. అవసరం అయిన చోట మానసిక సమభావనతో ఉన్నారు. ఒక కోణంలో ఆలోచిసే వీటినిబటి అర్ధం అవుతున్నదేమిటంటే - ఈ దేవాలయాలకు వెళ్ళడం, దేవుడి రూపాలను దర్శించడం, పూజలు చేయడం, ప్రార్ధనలు చేయడం ఇవన్నీ మన మనస్సును చెడువైపునుంచి మంచి వైపుకి మళ్ళించడానికే అయినప్పటికీ అవన్నీ కొంతవరకే ఉపకరిస్తాయి. సమయం ఉన్నప్పుడు మనం జ్ఞానం గురించి కొన్ని పుస్తకాలు చదివినా, పూజలు చేసినా కర్మమార్గం అర్ధం కాకపోతే వీటిద్వారా ముందుకు వెళ్ళలేము. “నేను చిరంజీవిని” అని తెలుసుకోలేనంతవరకు మనం ఎన్ని రకాల సాధనలు చేసినా వ్యర్థమే. మన దుఃఖానికీ, జబ్బులకూ మన ఆలోచనలే కారణం. సంకీర్తనలు, నామజపాలు ఎన్ని చేసినా మంత్రాలు, శ్లోకాలు ఎన్ని చదివినా అసలెన మారం మాత్రం ధ్యాన మార్గమే. ప్రాణాయామాలు చేసి మనలోని నాడుల్ని శుద్ధి చేసుకోవాలి. సాత్వికాహారం తీసుకుని మనం ఇంద్రియాల ద్వారా ప్రతికూలమైన విషయాలను కాకుండా, అనుకూలమైన విషయాలనే లోపలికి తీసుకుంటూ ఉండాలి. మనలో 7 స్వామి మైజ్రేయ

ఒక విధమైన (బ్రహ్మాకార వృత్తిని అలవరచుకుంటూ ఉండాలి. మైండ్‌ (తల), హృదయం శుద్ధిగా ఉంచుకుని కర్మలు చేస్తూ ఉండాలి. హృదయం, మనస్సు శుద్ధి పరచుకోవడానికి కేవలం పూజలు, (ప్రార్థనలే కాకుండా ధ్యానం చేసుకోవాలి. ధ్యానం ఒక ముఖ్యమైన సాధనా పద్ధతి. కేవలం ధ్యానం చేసుకుంటే మనలో మలినాలు ఉండక పోవచ్చునేమో

• తెలియదు. కానీ పూజలు, పునస్కారాలు చేస్తూ ధ్యానం చేయకుండా ఉంటే సాధకుడికి తాను ఈ విశ్వవైతన్యంలో ఒక భాగాన్ననీ, తానే సచ్చిదానంద స్వరూపుడిననే విషయం అర్ధం కాదు. ధ్యానం వల్లనే “తాను ఈ శరీరం కాదు, ఈ మనసు కాదు, ఈ ప్రాణం కాదు అనే నంవూర్ణమైన జ్ఞానం కలిగి, జీవిత నత్యాన్ని తెలుసుకోగలుగుతాడు. ఈ శరీరమూ, మనస్సూ మన నిజ తత్వాన్ని అర్థం కాకుండా చేస్తాయి. మన అవిద్యకు (తానెవరో తనకు తెలియకపోవడం) కారణం మనస్సే. అస్మితకు (అహంకారం) కారణం కూడా మనస్సే. అసలు మన నిజతత్వం ఏమిటి? “హం (బ్రవ్మాస్మా - అంటే మీరే దేవుడు. అది తెలియకుండా మనకు అడ్డుగోడగా నిలిచేది ఏది? మన అహంకారమే. ఎప్పటివరకు మనలోని అహంకారం తొలగిపోదో, మనసు, హృదయాల శుద్ధి జరగదో అప్పటివరకు “ నేను ఈ శరీరం కాదు, నేను ఈ మనస్సు కూడా కాదు, బుద్ధి కాదు, ప్రాణం కాదు - వీటన్నిటికీ భిన్నంగా ఉన్న ఒక సాక్షిని మాత్రమే” అనే విషయం అర్ధం కాదు. “నేనే సచ్చిదానంద స్వరూపుడిని” అనే విషయం అర్ధం కాదు. మన నిజ తత్వాన్ని తెలుసుకోలేము. గత జన్మ వాసనలు మనసులో మిగిలిపోయినందున 'నేనే జీవాత్మను అనే అపోహలో ఉన్నాం మనం. మన చుట్టూ ఉన్న 'మాయి సృష్టించిన ఒక అభూత కల్పన ఇది. వాస్తవంగా 'నేను వేరు, సృష్టి వేరు అనే ద్వైతమే లేదు. కానీ మనకు ద్వైతంగా కనిపిస్తూ ఉంటుంది. మనలోని వాసనలు (కోరికలు) సమసిపోనంతవరకు, ఇంద్రియాలు మనకు అధీనం అవనంతవరకు మనం చేసే ప్రతీ పనీ మనకు ఒక '“అటాచ్‌మెంటొగా మారుతుంది. ఏదైనా కూడా (అది మంచైనా, చెడైనా )పదే పదే చేస్తూ ఉంటే అది మనకు అంటుకోక మానదు. ఇంద్రియాలను నియంత్రించి మనస్సుని నిజతత్వం తెలుసుకునే స్థితికి త్వరగా తీసుకు రావాలి. అంటే, ధ్యానస్థితికి తీసుకు రావాలి. అలా జరగనంతవరకూ మనసు మనల్ని తప్పుడు మార్గంవైపు నడిపిస్తుంటుంది. మనలో ఉన్న అధమస్థాయి మనస్సు (లోయర్‌ మైండ్‌) ఎప్పటికప్పుడు మనకన్నా ఆశండోద్రిన్సు - ప్రజ్ఞానం బ్రిన్సు 75

ముందుగా దూసుకువెళ్ళి నిజతత్వం తెలుసుకునే మార్గంవైపు దృష్టిని కేంద్రీకృతం చేయనీయకుండా చేస్తూ ఉంటుంది. అందుకే, మనం ఏది చేసినా కూడా మొదట మనస్సుని శుద్ధి చేసుకోవడానికీ, తద్వారా “అహం బ్రహ్మాస్మి” అనే మన నిజతత్వాన్ని తెలుసుకోవడానికీ, ఆత్మసాక్షాత్కారం పొందడానికీ చేస్తూ ఉండాలి. అది చేయనంతవరకూ (భ్రమల్లో చిక్కుకోవడం జరుగుతుంది. వాస్తవంగా “మన చుట్టూ ఉన్న సృష్టి కూడా ఒక అసత్యం, మనలోని ఆత్మసాక్షి మాత్రమే సత్యం” ఆనే విషయాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు మనలో ఒత్తిడి కలగడానికి ఆస్కారమే లేదు. దుఃఖం కలుగదు. అప్పుడు కోపం, ఈర్చ్య, అసూయ, ద్వేషం - ఇవేవీ ఉండవు. చిత్తవృత్తులు ఉండవు. పూజలూ, పునస్కారాలు, జపాలూ, తపాలూ ఎన్ని చేసినా ధ్యానం చేయడం చాలా ముఖ్యం. ధ్యానం చేయకపోతే మనం నిర్వాణం, మోక్షం వైపు వెళ్ళలేము. జీవన విధానానికి నీతి, నియమాలు చాలా ముఖ్యం. యమ, నియమాలను పాటిస్తూ, ఎప్పటికప్పుడు మనలో కలిగే చెడు ఆలోచనలను నియంధత్రించకపోతే ముందుకు వెళ్ళలేము. జపం చేయడంలో తప్పులేదు. ఎందుకంటే, మన మనస్సును బాగా కంట్రోల్‌ చేయడానికి పూనుకున్నప్పుడు దానిలో విపరీతమైన ఆలోచనలు (నెగెటివ్‌ థాట్స్‌) వచ్చినప్పుడు మనలోని అత్యున్నతమైన మనసు ఆగిపోతుంది. కాబట్టి, అలాంటి సందర్భాలలో ఏదో ఒక నామజపాన్ని ఎన్నుకుని సాధన చేసుకోవొచ్చు. గాయత్రీ మంత్రమో, *ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయి అనో, ఓం నమో నారాయణాయా అనో ఏదో ఒక నామజపాన్ని ఎన్నుకోవడం చాలా మంచిది. కానీ, అదే మనల్ని జ్ఞానోదయ స్థితికి తీసుకు వెళ్ళ్గగలదు అని అనుకోవడం చాలా తప్పు. మంత్రాలు, నామజపాలు మనలోని క్లేశాలను, విపరీతంగా వచ్చే ఆలోచనలను అడ్డుకునే శక్తి కలిగి ఉండవచ్చు కానీ అది అత్యున్నతమైన సాధనమార్దం మాత్రం కాదు. ధ్యానం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. మనం కోరికలు తీర్చుకోవడానికి ఎన్నో మంత్రాలున్నాయి. ఉదాహరణకు; విజయాన్ని సాధించడానికి ఒక మంత్రం - ఉంది. “సర్వ నాధాయనమః” - మృత్యువును జయించి, అమరత్వం పొందడానికి “త్రయంబకం యజామహే ..” అనే మహా మృత్యుంజయ మంత్రం ఉంది. 'విక్టర” సాధించదానికి ' హనుమతే . నమః అనే మంత్రాన్ని కూడా వాడుకుంటాం. విజ్ఞానం వృద్ధి చెందాలని మనం 76 స్వామి మైశ్రేయ

“ఓం సరస్వత్యైనమః అనే మంత్రాన్ని చదువుతాం. ధనప్రాప్తికోసం “ఓం లక్ష్మై నమఃొ అనే మంత్రాన్ని పఠిస్తాం. ఇక ఆరోగ్యం బాగుండాలని ఆదిత్యహృదయం -“ఓం ఆదిత్యాయనమః” అని చదువుకుంటాం. “ఓం నమఃశ్శివాయః” జపిస్తాం. “హరేరామ హరేరామ రామరామ హరే హరే.. హరే కృష్ణ హరే కృష్ణ కృష్ణ కృష్ణ హరే హరే”- కానీ, ఇవన్నీ కోరికలు తీర్చుకోవడానికి ఉపయోగ పడే మంత్రాలు మాత్రమే. కానీ, మన అసలు ఉద్దేశ్యం ఏమిటి? మన సాధన కోరికలు 'పెంచుకోవడానికా లేక వాటిని తీసివేయడానికా? ఆలోచనలను వదిలెయ్యాలంటే మనం ఏ స్థాయికి వెళ్ళాలి? ఈ మంత్రాలూ, జపాలన్నీ మన మనస్సును అద్దుకునేంతవరకే ఉపకరిస్తాయి. కానీ, మనం అక్కడ ఆగిపోకూడదు. కోరికలు లేని స్థితికి చేరుకోవాలన్నా మనస్సుపై మనం సంపూర్ణమైన ఆధిపత్యం సాధించాలన్నా దీనికంటే ఉన్నతమైన సాధనా మార్గాన్ని ఎన్నుకోవాలి. ఇవన్నిటికీ అతీతంగా మనం అత్యున్నతమైన స్థితికి వెళ్ళినప్పుడే మనకు మోక్షసిద్ధి కలుగుతుంది.

ఇవి కాక, మోక్షసిద్ధి (ప్రయాణంలో శరీరాన్నీ మనన్సునూ శుద్ధి చేసుకోవదానికి మనం చేసుకోవలసిన కొన్ని క్రియలున్నాయి. అవి - నౌళి, ధౌతి, శ్రాటక, శంఖ ప్రక్షాళన మరియు బస్రికకపాలభాటి ప్రాణాయామాలు - మొదలైనవి _ వీటన్నిటినీ శరీరం, మనస్సుల శుద్ధికి ఉపయోగించుకుని - ఆత్మ స్థితికి వెళ్ళి “వనం అసలు ఎందుకు పుట్టాం?” అనే ఆంతర్యాన్ని తెలుసుకోవడానికి ఇంకా ఉన్నతస్థాయికి వెళ్ళాలి. ఒక స్థాయిలో విజయం సాధించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నప్పటికీ, ఆ తరువాత విజయాన్ని సాధించే ఉద్దేశ్యంతోనే ఇవన్నీ చేసే స్థాయిని అధిగమించి ముందుకు సాగాలి. మనస్సులో చెడు ఆలోచనలు రానివ్వకుండా, శుద్ధిగా, స్థిమితంగా ఉంచుకుని, ద్వైతభావననుంచి విడివడి, అద్వైతంవైపు, మోక్షం వైపు అడుగులు వేస్తూ ఉండాలి. అన్నిటిలో ఈ రకంగా మనం ఉంటే తప్పకుండా సంపూర్ణమైన చేతనాస్థితిని (ప్యూర్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌) చేరుకుంటాం. భక్తిమార్గం, కర్మ మార్గం అనుసరించడం మొదటి స్థాయిలో సరియైనదే అయినా, అవి మనల్ని ధ్యానయోగం వైపుకి నడిపించాలి. ధ్యానయోగం లేకపోతే అసలు ఏమీ లేనట్లే.

నృష్టీ ఆదిలో రాయి, రాయినుంచి చెట్టు, చెట్టునుంచి జంతువు, జంతువునుంచి మనిషి - ఇలా జీవ పరిణామం ఎలా జరిగిందో మనిషి కూడా ఆనందోద్రిత్కు - ప్రద్దానం ద్రిథ్సు 77

తనలోని నెగెటివిటీని, రాక్షస మనస్తత్వాన్ని విడనాడి, జీవితంలో కోరికలు, విజయాల సాధన, పేరు ప్రతిష్టలు - ఈ న్థాయిలనన్నిటినీ దాటుకుంటూ ఆత్మ పరిశీలన చేసుకుంటూ ముందుకు సాగాలి. 'బుద్దూ (తెలివి లేనివాడు” నుంచి (బుద్ధ (జ్ఞాని) అవడానికి ప్రయత్నాలు జరుపుతూ ఉండాలి. నిర్వికల్ప సమాధి స్థాయికి వెళ్ళాలి. సవికల్ప కాదు. అధమ స్థాయిలో ఉన్న కోరికలు, వ్యామోహాలను విడనాడి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకుని ఉన్నతస్థాయికి చేరుకోవాలి. ప్రాపంచిక వ్యామోహాలను సంపూర్ణంగా విడనాడి ఆధ్యాత్మిక దృక్పథంతో విముక్షివైపు అడుగులు వేయాలి. వస్తు ప్రపంచం ఒక మాయాలోకం. అందులో భస్మాసురుడి మాదిరిగా మనం కోరికలు తీర్చుకోవడంలోనే మునిగి తేలితే చివరికి మనకు దక్కేది బూడిదే. కర్మ బంధాన్ని విడనాడి, అవిద్యను వదిలి, వాసనలను తొలగించుకుని, ఈ జన్మలో ఇక మనస్సును మిగుల్చుకోకుండా సచ్చిదానందం వైపుకి వెళ్ళాలి.

ఎల్లప్పుడూ మోహం మనల్ని వెంటాడుతూ ఉంటుంది. ప్రాణాయామ, ధ్యానం చేయకపోతే జీవాత్మ “నేనే ఈ శరీరం, నేనే ఈ మనసు అనే మాయనుంచి బయట పడలేదు. “మమ మాయా సురధ్యాయ” - 'మాయఃలో చిక్కుకుని ఉన్నంతవరకు జీవాత్మకు తన స్థితి అర్ధం కాదు. శారీరక, మానసిక ప్రపంచాలతో కలయికే వ్యధకు, దుఃఖానికి కారకమని తెలుసుకోలేదు. వస్తు ప్రపంచానికి సంబంధించిన ధనం, పదవి, మగువ ఇలాంటివన్నీ ఏదో ఒకరోజు మనల్ని అధః పాతాళానికి తొక్కేస్తాయి. ఉదాహరణకు: పాము నోట్లో కప్ప ఉంది, కప్ప తలకాయ బయటికి ఉంది అనుకోండి - ఆ కప్ప తన నాలుకను బయటికి చాచి ఎదురుగా ఉన్న క్రిమిని తినడానికి ప్రయత్నిస్తుంటుంది. ఆ సమయంలో కప్ప తాను పాము నోట్లో ఉన్నానన్న విషయాన్ని మరచిపోయింది. ఏదో ఒక క్షణంలో తానే చనిపోతానన్న విషయం గ్రహించడం లేదు. అలాగే, మనం కూడా ఈ కాలసర్బం నోటిలో (వేతిలో) చిక్కుకుని ఉన్నాం. ఎప్పుడో ఒకప్పుడు చచ్చిపోతాం. అలాంటప్పుడు ఈ పదవీ వ్యామోహాలు, ధనదాహం, మోసాలు, ద్వేషాలు మనకెందుకు? ఏదో ఒక క్షణంలో చనిపోవడం ఖాయం కాబట్టి మనం ఈ వ్యామోహాలను విడనాడాలి. “డిస్‌పాషన్‌” (ఉద్వేగాలకు అతీతంగా), 'డిస్‌క్రిమినేషన్‌” (సరియైన నిర్ణయం, సమభావన), “రినన్సియేషన్‌ (వైరాగ్యం) - ఈ లక్షణాలే మనల్ని ముందుకి తీసుకు వెళ్తాయి. 78 స్వామి మైజశ్రేయ

మామూలుగా మన ఇంద్రియాలు మనల్ని బయటి వైపు వ్యామోహాలకు ఆకర్షితులను చేస్తూ ఉంటాయి. కళ్ళు బయటి వైపు ఆకర్షితం అవుతున్నాయి. చెవులు బయటి ధ్వనులకు, సంగీతాలకు ఆకర్షితమవుతున్నాయి. నాలుక రుచులకోసం ఉవ్విళ్ళూరుతూ ఉంటుంది. ఈ విధంగా ఇంద్రియాలన్నీ బయటివైపు వెళ్ళిపోవాలి అనుకుంటున్నాయి. బయట ఆనందాన్ని వెతుక్కుంటున్నాయి. ధనదాహం, పేరు ప్రతిష్టలు, పదవి - ఈ వ్యామోహాల వైపు ఇంద్రియాలు పరిగెడుతున్నాయి. మనం ఎన్ని కార్లు మార్చినా, ఎన్ని ఇళ్ళు మారినా, పంచభక్ష్య పరమాన్నాలన్నీ భుజించినా ఆ మనసు, ఇంద్రియాలు అంతటితో ఆగుతున్నాయా? లేదు కదా! ఈ కోరికలు మనలో ఉండడంవల్ల మనం ప్రశాంతతతో ఉండలేకపోతున్నాము. మన కోరికల పరంపర ఏ విధంగా ఉందంటే, అడుగు భాగం లేని చేదను నూతిలో వేస్తే అది నీటిలో మునిగి ఉన్నంతవరకూ దానిలో నీరు నిండుగా ఉన్నట్లు మనకు భ్రమను కలుగజేస్తుంది. చేదను పైకి లాగుతుంటే నీళ్ళన్నీ కారిపోతాయి. మన మనస్సు కూడా ఇంతే. ఎన్ని కోరికలు తీర్చుకున్నా మరొక కొత్త కోరిక దానిలో ఉత్పన్నమవుతుంది. కాబట్టి, ఎప్పటికప్పుడు మనల్ని మనం విశ్లేషణ చేసుకుంటూ _ 'ఈ శరీరం నేను కాదు, ఈ మనసు నేను కాదు, ఈ ప్రాణం నేను కాదు, ఈ బుద్ధి నేను కాదు, ఈ ఇంద్రియాలు నేను కాదు - అనే విషయాన్ని అర్ధం చేసుకుని, “నేను ఆనందంతో ఉన్న ఒక ఆత్మను, నా నిజ తత్వంతోనే నేను అనందంగా ఉండగలను” అనే స్థాయికి ఎదిగిపోవాలి. చేసే ఏ పనితోనూ అంటిపెట్టుకుని ఉండే తత్వాన్ని విడనాడి, ఏ మాయా (ప్రపంచంలో చిక్కుకోకుండా ముందుకు సాగాలి. నేనే పరమాత్మను” అనే సత్యం అప్పుడే అర్థమవుతుంది. మొదట్లో మనం మనల్ని ఒక 'జీవాత్మ'గా భావించాం. తరువాత, ఆ జీవాత్మనే ఆత్మగా తెలుసుకున్నాం. ఆ తరువాత, ఆ ఆత్మే 'పర ఆత్మగానూ, ఆ పర ఆత్మే 'పరమాత్యగానూ తెలుసుకోగలగాలి. అంతవరకూ ఏవేవో ఆలోచనలలో చిక్కుకుని, వాటితో కలసిపోయి, కొట్టుమిట్టాడుతూ మనకంటే చిన్నవాళ్ళపై కోపం ప్రదర్శిస్తున్నాము. మనకంటే ఉన్నతమైనవాళ్ళను చూస్తే భయపడుతున్నాం.

నిజంగా చెప్పాలంటే - మనకు దేనికీ భయం అకృల్లేదు, కోపం అంతకన్నా అక్కర్లేదు. ఇలాంటి చెడు ఆలోచనలను ఎప్పటికప్పుడు నియంత్రించుకుంటూ ఆశందో బ్రత్హు - వ్రడ్దానం ద్రిన్సా 79

ఉండాలి. మనలో తమస్సు,రజస్సులాంటి గుణాలు రాకుండా జాగ్రత్తపడాలి. తృష్ణ, వాసనలకు అతీతంగా ఎదగాలి. ఇంద్రియాలను బయటివైపు ఆకర్షితమవకుండా కాపాడుకోవాలి. ప్రతీ విషయంలోనూ మనస్సును శుద్ధి చేసుకుంటూ, అన్నిటిలో మంచిని వెదకుతూ -ఆసనాలు, ప్రాణాయామం, ధ్యానాలను క్రమం తప్పకుండా సాధన చేస్తూ - స్వార్థ్ధచింతనను పెంచుకోకుండా, మనలో దైవత్వ గుణాలను, మంచితనాన్నీ పెంచుకుంటూ ఉండాలి. స్వచ్భతను, విజ్ఞానాన్నీ ప్రేమనూ, ఆనందాన్నీ పెంచుకుంటూ ఉందాలి. కొద్దిగా మౌనం పాటిస్తూ ఇంద్రియాలను ఎప్పటికప్పుడు నియంత్రించుకుంటూ ఉందాలి. ఇలా చేస్తూ ఉంటే మనం మంచివైపుకు వెళ్ళడం తథ్యం. ఈ విధంగా చేస్తుంటే మన మనస్సు కొన్నిసార్లు ఏ విషయాన్నైనా సులభంగా ఒప్పుకుంటుంది. ని (బ్రాహ్మీ ముహూర్తంలో (తెల్లవారు రఖామును)ధ్యానం చేయడం అలవరచుకుంటే దానివల్ల మనోశుద్ధి బాగా జరుగుతుంది. ఆ సమయంలో మనస్సు ఒకే విషయాన్ని మూర్ధంగా ఆలోచించకుండా కాస్త సడలింపు ధోరణిలో ఉంటుంది. అప్పుడు దాన్ని వ్యామోవాలు, కోవ తాపాలనుంచి మరలించుకోవడం సులభమవుతుంది. ఆ సమయంలో ధ్యానం చేయడంవల్ల ఇడ, పింగళ నాడులు సమమవుతాయి. వెన్నుమధ్యనుంచి సుషుమ్నా జాగృతమవుతుంది - ఓంకారమైనా, జపమైనా, ధ్యానమైనా ఆ బ్రాహ్మీ ముహూర్తంలో చేసుకోవడం చాలా ఉత్తమం. చిత్తవృత్తుల్ని (నెగెటివిటీని) దరిజేరనీయకుండా కోరికలను విడనాడుతూ ఉండాలి. మనస్సు ఒక కోతిలాంటిది. అది ఎప్పుడూ చెడువైపుకే ఆకర్షితమవుతుంది. చెడువైపే వెళ్ళాలని అనుకుంటుంది. నీటిలోని చేపను నీటినుండి బయటికి తీసి భూమిమీద పడేస్తే అది మళ్ళీ నీళ్ళలోకే వెళ్ళాలని తాపత్రయ పడుతుంది. అలాగే మైండ్‌కూడా మనం ఎంత వెనక్కు లాగుతున్నా కూడా మళ్ళీ వక్రమార్గం వైపే వెళుతూ ఉంటుంది. చెడు ఆలోచనలనుండి దాన్ని ఎంత బయటికి లాగినా మళ్ళీ మనస్సు ఆ చెడు ఆలోచనలే కావాలని అనుకుంటూ ఉంటుంది.ఈ విధంగా మన మనస్సు స్వభావం ఒక అలవాటుగా మారిపోయింది. కాబట్టి, మనస్సుకి ఎప్పటికప్పుడు శిక్షణను ఇస్తూ ఉందాలి. దాన్ని నియంత్రించే బుద్ధి ఉండాలి మొదట. అది లేకుంటే చెడు ఆలోచనలు, నెగెటివ్‌ ఆలోచనలు, క్రూరమైన కోరికలు, చెడు అలవాట్లు మనల్ని నిలువునా కూల్సేసి పాతాళానికి తీసుకుని వెళ్తాయి. మనస్సుని మనం సరిగ్గా నియంత్రించుకోవాలి. 80 స్వామి మైత్రేయ

“మనః ఏవా మనుష్యాణాం కారణం బంధ మోక్షయో౯ ఉపనిషత్తులలో చెప్పబడిన ఈ వాక్యంయొక్క అర్ధమేమిటంటే- మనస్సు మనుషులను సాధారణంగా ప్రాపంచిక బంధాలవైపే తీసుకుని వెళుతుంది. కానీ, దాన్ని సరియైన మార్గంలో పెడితే మోక్షం వైపు తీసుకు వెళ్తుంది. అంటే, మనసు పతనానికీ, మోక్షసాధనకూ మనస్సే కారణం అన్నమాట!

బైబిల్‌లోని ఈ వాక్యాన్ని పరిశీలించండి - “49 ౦౪ 0101606 50 921] ౪01 0600%1611”%- మన ఆలోచనలు ఎలా ఉంటాయో దాన్నిబట్టే మన జీవితం ఆధారపడి ఉంటుంది. మనస్సు ఎలా ఉంటుందో అదే విధంగా ఇంద్రియాలు వనిచేస్తూ ఉంటాయి. నిజంగా చెప్పాలంటే, మనసే మన జీవితాన్నంతా నియంత్రిస్తుంది. మన శరీరం మనస్సుకు ఒక బయటి తెరలాంటిది. మనసుకు కవచం శరీరం. కానీ, శరీరమెప్పుడూ మనసు చెప్పినట్లే నడచుకుంటుంది. మనస్సే మనకు ఒక “మాస్టర్‌గా ఉన్నంత కాలం అది మనల్ని నియంత్రిస్తుంది. దాని చెప్పుచేతల్లో మనం చిక్కుకుని అది ఆడించినట్టల్లా ఆడుతుంటాం. అందువల్ల మన అలవాట్లు మారే ఆస్కారమే లేదు. అలా కాకుండా, మనస్సుపై మనమే ఆధిపత్యం వహించినట్టయితే, అది మనపై *ట్రిక్స్‌” ఆదలేదు. మనపై దాని ప్రభావం చూపలేదు. అప్పుడు మనం సరియైన పద్ధతిలో ముందుకు సాగగలుగుతాం.

మనసులో ఏం ఉంటాయంటే - ఆలోచనలు, కోరికలు, క్రూరమైన భావాలు, ఉపాయాలు, భావోద్వేగాలు, అభిప్రాయాలు, అలవాట్లు - ఇవన్నీ ఉంటాయి. చీటన్నిటికీ మనస్సు ఒక భాండాగారం (స్టోర్‌ హోజ్‌) లాంటిది. వీటన్నిటినీ ఎప్పటికప్పుడు మనం పరిశీలించుకుంటూ, వాటిని మార్చుకుంటూ, మంచివైపు మన ప్రయాణాన్ని కొనసాగించాలి. వాస్తవంగా ఒక జ్ఞానేంద్రియం పని చేసినప్పుడు అదొక్కటే కాకుండా మనస్సు కూడా పని చేస్తూ ఉంటుంది. అందుకే మనస్సును 'ఆరవ జ్ఞానేంద్రియం” అంటారు. అంటే, ప్రతీ ఇంద్రియం మనసుతో ఎప్పుడూ కలసి ఉంటుంది. ఏ జ్ఞానేంద్రియమైనా దానికి సంబంధించిన పని మాత్రమే చేయగలుగుతుంది. కానీ, మనస్సు అన్ని జ్ఞానేంద్రియాల పనులను చేయగలుగుతుంది. అంటే, అది చూడగలదు, వినగలదు, మాట్లాడగలదు, రుచి చూడగలదు, వాసన చూడగలదు, స్పర్శించగలదు. ఆలోచననుబట్టి మనస్సు ఆ రూపాన్ని ముందుకు ఆనందోత్రిన్సు - వ్రజ్ఞానం ద్రిద్భూ ర్క

తెచ్చుకోగలదు. ఉదాహరణకు: “ఎదురుగా మామిడి పండు ఉంది” అనే ఆలోచన వస్తే వెనువెంటనే మనస్సుకు ఆ మామిడిపండు కనిపిస్తుంది. మామిడి మాను కనిపిస్తుంది. మామిడి పండు అమ్మే వ్యాపారస్తుడు కనిపిస్తాడు. కాబట్టి, మనస్సు ఏది తలచుకుంటే దానికి సంబంధించిన సంకల్పాలన్నీ ఆ విధంగా ఒకదాని తరువాత ఒకటి వ్యాపిస్తూ పోతుంటాయి. అంటిపెట్టుకుని ఉండే స్వభావం, బంధాలన్ని కూడా మనస్సు వల్లనే ఏర్పడతాయి. అదంతా ఒక “మాయ”. మనస్సు ఒక కోతిలాంటిది, ఒక గాలిలాంటిది. ఒక చేపలాంటిది. మనస్సులో ఒక నెగెటివ్‌ అల వచ్చినప్పుడు ఆ నెగెటివ్‌ వైపే వెళ్ళాలనే ప్రయత్నంలో ఉంటుంది మనస్సు. ఒక నెగెటివ్‌ ఆలోచనను తీసివేస్తే మరొక నెగెటివ్‌ ఆలోచన తయారవుతుంది. మనసు ప్రవర్తన చాలా దారుణంగా ఉంటుంది. మనస్సుకు సంబంధించిన ముద్రలు(ఇం(్రైషన్స్‌) వూర్వజన్మలనుంచి

ఉంటాయి. గత జన్మకు సంబంధించిన ముద్రలు, మిగిలిపోయిన కోరికలు ఇవన్నీ కూడా మన సబ్‌-కాన్నియస్‌ మైండ్‌లో దాగి ఉంటాయి. వాటికి సంబంధించిన అభిప్రాయాలు మనస్సులో గట్టిగా ముద్రపడి ఉంటాయి. మన పుట్టుకకు కారణం కూడా గతజన్మలో చనిపోయినప్పుడు ఉన్న ప్రగాఢమైన కోరికలే- మనస్సు శరీరానికి కలిగే దురద లాంటిది. ఆ దురదను తీర్చుకునేంతవరకు అది మనల్ని ప్రశాంతంగా ఉండనివ్వదు. మనస్సు ఎంత చెడు ఆలోచనలతో నిండి ఉంటే, దాని సంకేతాలు (రిపెక్సన్స్‌) అంత అధ్వాన్నంగా ఉంటాయి. మనసులో ఇన్ని మలినాలు దాగి

ఉన్నప్పుడు మనం ఆత్మని ఎలా చేరుకోగలం?

మనసు స్వభావమే మన స్వభావమని మనం (గ్రహించాలి. వస్తుప్రపంచ

వ్యామోహం మనల్ని ఒకదానినుంచి మరొక దానివైపు మరలిస్తూ ఉంటుంది. మనసు

ఒకదానినుంచి మరొక దానివైపు పరుగులు తీస్తూనే ఉంటుంది. దీనికి కారణం

మన అహంకారమే. మనస్సంటేనే ఒక ఊహా ప్రపంచం. దానిలో అన్నీ భయాలూ

(ఫియర్స్‌, ఫోబియాస్‌ ౫), అయిష్టాలు మాత్రమే ఉంటాయి. మనకు వచ్చే అన్ని జబ్బులకు కారణం మన మైందే. మనస్సు చాలా మోసకారి. అది ఎప్పుడూ మనపై

అబద్ధపు ముద్రలను కలిగిస్తూ ఉంటుంది. ఉదాహరణకు; మనిషి పేకాట ఆడుతున్నాడు

• ఆ ఆటకు బానిసైపోయి సర్వస్వం కోల్పోతున్నాడు-అంటే మనిషి ఒక వ్యసనానికి

82 స్వామి మైశ్రేయ

అంటిపెట్టుకుని ఉండి, దానికి బానిసై పోతున్నాడు అన్నమాట! పేకాటలో అంత గొప్ప విషయం ఏముంది? పేకాటవల్ల మనం పొందుతున్నామనుకునే ఆనందం అంతా భ్రమే. అది ఒక '“ఇమాజినరీ ప్లెజర్‌” మాత్రమే. రోజూ పూజలు, పునస్కారాలు చేసుకునే బ్రాహ్మణుడు, పూజారి కూడా ఈ పేకాటకు బానిస అయిపోతున్నాడంటే

• దాని అర్థమేమిటి? మనస్సు మనల్ని ఎలా ఆడిస్తుందో, ఎంతకు దిగజారుస్తుందో చూడండి! కోతికి కొబ్బరికాయ ఇస్తే అది అలాగే కొట్టుకుంటూ ఉంటుంది. అసలు మన నిజతత్వాన్ని మనం ఎప్పుడైనా చూసుకోగలుగుతున్నామా? లేక ఎప్పుడూ మైండ్‌తోనే ఉండి పోతున్నామా? పరిపూర్ణంగా ఉండడమే 'ఆత్మ -సచ్చిదానందం మనకెప్పుడైనా అనుభవమయిందా? మన నిజతత్వమైన ఆత్మకు అసలు ఏమైనా కావాలా? మనసుకే ఈ వన్వు ప్రపంచ వ్యామోహం ఎక్కువ. అదీ ఇదీ కావాలనుకుంటుంది మనసు. కోరికలతో నిండి ఉంటుంది. అది ఈ ఆత్మను అర్ధం చేసుకోలేదు కాబట్టే కోరికలతో ఉంటుంది. అందుకే, మనలో 'నెగెటివ్‌ ఆలోచన వచ్చినప్పుడు దాన్ని ఎవ్పటికప్పుడు “పాజిటివ్‌గా మారుస్తుండాలి. బ్రాహ్మీ ముహూర్తంలో ధ్యానం చేస్తూ చెడు లక్షణాలనుండి బయట పడిపోవాలి. భయం ఉంటే దాని స్థానంలో ధైర్యం, కోపం ఉంటే దాని స్థానంలో (ప్రేమ, ద్వేషం ఉన్నా కూడా దాని స్థానంలో (పేమ, కోరిక ఉంటే దాన్ని మానసిక స్వచ్చతతో - ఇలా (ప్రతికూలమైన ఆలోచనలను విడనాడి వాటి స్థానంలో సానుకూలమైన లక్షణాలను నింపుకుంటూ ఉండాలి. మనసులో దైవిక భావనలను పెంచుకుంటూ ఉండాలి. మనస్సును ఎప్పుడూ ఖాళీగా ఉంచకూడదు. అలా ఖాళీగా ఉంచితే దానిలో ఏదో ఒక చెడు ఆలోచన దూరిపోతూ ఉంటుంది. అందుకే ఏదో ఒక కర్మయోగాలో ఉంటుండాలి. ఏ కర్మయోగం లేనప్పుడు *ఓంకారంి, జపం చేసుకోవాలి. లేదా మనలో జరిగే మార్పులను, స్పందనలను, సంవేదనలను, భావాలను, ఆలోచనలను గమనిస్తూ సాక్షీభావంతో ఉంటూ గమనిస్తూ ఉండాలి. లేకపోతే మనస్సు మనల్ని ఎలాంటి “అటాచ్‌మెంట్‌ వైపు, ఎలాంటి కోరికలవైపు తీసుకు వెళ్తుందో చెప్పలేము. ఎప్పటికప్పుడు మనలోని కోరికలను తగ్గించుకుంటూ ఉండాలి. మంచి లక్షణాలను అలవరచుకుంటూ ఉండాలి. ఈ ప్రక్రియ నిరంతరం సాగుతూనే ఉండాలి.

ఏ క్షణానికి ఆ క్షణం నంపూర్ణంగా ఉండాలి. మనను ఏం కావాలనుకుంటుందో దానికి భిన్నంగా మనం పనులను చేస్తూ ఉండాలి. మనసులో ఆనండదోత్రిన్సు - ప్రజ్ఞానం ద్రన్సు 88

కలిగే కోరికలను ఎప్పటికప్పుడు తుంచేస్తూ ఉండాలి. దీనికిగానూ (ప్రాణాయామాలను ఎల్లప్పుడూ చేస్తూ ఉండాలి. మనం ఇష్టపడే గురువులచే రాయబడిన పుస్తకాలను చదువుతూ ఉండాలి. నిష్కల్మషమైన సేవాభావంతో ఉండాలి. 'లోయర్‌ మైండ్‌ని ఎప్పుడూ నియంత్రించుకుంటూ ఉండాలి.

జ్ఞానేంద్రియాలను నియంత్రించుకోవడానికి మన కోరికలను అదుపులో ఉంచుకోవాలి. అన్నిటికంటే ధ్యానానికి ఎక్కువ 'ప్రాముఖ్యతనివ్వాలి. కేవలం పూజలు, (ప్రార్ధనలు చేయడంవల్ల ఈ బంధాలు, కోరికలనుండి బయటపడి పోతామనుకోవడం పొరపాటు. ఇష్టదేవతను కంటితో చూసినప్పుడు కళ్ళకు బాగుంటుంది. బ్రహ్మచర్యం వలన జననేంద్రియాలు నియంత్రింపబడతాయి. నామజపం చెవులను బాగు పరుస్తుంది. ఉప్పు, కారం, మసాలా ఆహారాలను తినడం తగ్గించడం, ఉపవాసాలు చేస్తూ ఉండడం వలన జిహ్వా చాపల్యం తగ్గినాలుక నియంత్రణలో ఉంటుంది. మౌనంవలన నోరు నియంత్రణలో ఉంటుంది. దాన, ధర్మాలు చేయడంవలన మన చేతికి ఇచ్చే గుణం పెంపొందుతుంది. ఆసనాలు వేయడంవలన కాళ్ళకి శక్తి వస్తుంది. జ్ఞానేంద్రియాలనూ, కర్మేంద్రియాలనూ ఈ రకంగా నియంత్రణలో ఉంచితే, అవి మనల్ని మోసగించకుండా ముందుకి నడిపిస్తాయి. ఎప్పటికప్పుడు “నాలో ఉన్నది మనసు కాదు - ఆనందం” అనే విషయాన్ని తెలుసుకుంటూ ఉండాలి. ఆనందం వస్తువులలో ఉండదు అనే విషయాన్ని అనుభవపూర్వకంగా అర్ధం చేసుకోవాలి. 'మాయిలో చిక్కుకోవడం మంచిది కాదు. “నేనే పరమాత్మను" అన్లే నిజతత్వాన్ని అర్థం చేసుకుని ముందుకు సాగాలి.

“మనసు” అనేది ఒక ఊహా ప్రదేశం (ఇమాజినరీ స్పేస్‌, అందులో గతానికి సంబంధించిన నీడలు ఉంటాయి. మనం నిర్మించుకుని, పెంచుకున్న అహంకారం ఉంటుంది. నేను,నా వాళ్ళు, నా ఆలోచనలు అనే భావాలన్నీ మనసులోనే దాగి ఉంటాయి. నిజంగా చెప్పాలంటే, ఆ పరమాత్మ స్వరూపమే మనం. “అహం బ్రహ్మాస్మి - అంటే 'నేనే బ్రహ్మను - నేనే పరమాత్మను అని అర్థం. అయినప్పటికీ ఒక నిర్దేశితమైన “నేను అనే అహంకారభావంతో కూడిన అంటిపెట్టుకుని ఉందే స్వభావం వల్ల “ఈ శరీరమే నేను అనే భావనలో ఉంటున్నాం మనం. నిగూఢమై ఉన్న ఆత్మ స్వరూపాన్ని తెలుసుకోలేకపోతున్నాం. దీనికంతటికీ 84 న్వామి మైశ్రేయ

కారణం మనలోని 'అవిద్య'నే - అవిద్య అంటే మనమెవరో మనకు తెలియని స్థితి. మనలో గతానికి సంబంధించిన సంస్కారాలు దాగి ఉండడం వల్ల అంతా కూడా "నేను అనే అహం అభివృద్ధి చెందుతుంది. చిన్న చిన్న అపోహల వల్ల తనదైన ఒక పరిధిని గీసుకున్నాడు మనిషి “శరీరమే నేను? 'మనస్సే నేను, *ప్రాణమే నేను, 'జ్ఞానేంద్రియాలే నేను అనే తప్పుడు అభిప్రాయంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్నాడు. నేనే ఆ పరమాత్మ తత్వం (సుప్రీమ్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌” అని అనుకున్నప్పుడు “నేను, నాది? అనబడే స్వార్ధపరత్వానికి తావుండదు కదా! వాస్తవంగా ఆ విశ్వదైతన్యంలోని (యూనివర్సల్‌ కాన్నీయస్‌నెస్‌) ఒక భాగమే మనం. కానీ మనలోని అహం, స్వార్ధచింతన వల్ల మనకూ, ఆ విశ్వచైతన్యానికీ మధ్యన ఉన్న బంధాన్ని మరచిపోయి మసలుకుంటున్నాం.

విశ్వచైతన్యానికి సంబంధించిన ధర్మ సూత్రాలను (ది లా ఆఫ్‌ ధర్మ నిర్వర్తించడం లేదు మనం. చిన్న చిన్న పరిధులను నిర్మించుకుని, సుఖం-దుఃఖం, సంతోషం-విచారం, ఇష్టం-అయిష్టం లాంటి ద్వంద్వాలకు ప్రతిచర్యలను ప్రదర్శిస్తూ ఉన్నాం. 'మాయ పొరి మన చుట్టూ కమ్ముకోవడంవల్లనే మనలో ఈ అహంకారం విజృంభించింది.

220 13 46 5020562906 మజయిక2ంటు:66 0 “0కటు2' ఈ ఆధునిక ప్రపంచంలో జీవిస్తున్న ప్రజల సమస్యలన్నిటికీ కారణం మనసే. మన చుట్టూ అల్లుకున్న 'మాయ” యొక్క ప్రభావమే ఇది కాని వేరేది కాదు. మన బాధలకూ, దుఃఖానికీ కారణం మనలోని అహంకారమే. మనలోని ఈ అహంకారం తొలగిపోవాలంటే - సంపూర్ణంగా, క్రమ పద్ధతిలో సుదీర్ధమైన ధ్యాన సాధన అవసరం,

ధ్యానసాధనతోనే మనమెవరో మనకు తెలియని అవిద్యనుంచి, స్వార్ధచింతన, అహంకారాలనుంచి బయట పడడానికి ఆస్మారం ఉంటుంది. లేదా మనపట్ల ఆ దేవుని కరుణ ఉండాలి. మన చుట్టూ ఒక రకమైన సానుకూల దృక్చథాన్ని 'పెంపొందించుకుంటూ, సత్సంగాలలో పాల్గొంటూ, మంచి ధార్మిక, ఆధ్యాత్మిక (గ్రంథ పఠనం చేస్తూ ఉండాలి. ధ్యానం చేయడం వీటన్నిటికీ ఆధారంగా పెట్టుకోవాలి. ఇలా చేస్తే మనలోని అహంకారం తొలగించుకునే ఆస్కారం ఉంది. కానీ, అహంకారం ఒక పట్టాన మనల్ని విడనాడి పోదు. శేను' అనే ప్రగాఢమైన అభిప్రాయానికి పునాది ఆనందో బ్రిన్సు - వ్రజ్ఞానం త్రిన్సు 8ర్‌

వేస్తున్నది 'మాయ'. రకరకాలైన వ్యామోహాలకూ, బాధలకూ, భయాలకూ మనలో నిబిడీకృతమైన సంస్కారాలు, అహంకారమే కారణాలు. మనలో అహంకారం ఉండాలంటే దానికి గౌరవం కావాలి. ఇంకొకళ్ళను అణగద్రాక్కాలనేదే అహంకార లక్షణం. సుఖ, సంతోషాలు, సౌఖ్యాలు, పదవి కావాలనుకునే భావాలు - ఇవన్నీ “నేను, 'నాది' అనే భావనలను పెంపొందిస్తాయి. ఇవే మన మైండ్‌కి ఆహారం. మనలో కలిగే రాగ, ద్వేషాలే మనసుకి ఆహారం. మనసు ఉనికికి కారణం ఇవే. పొగడ్తకు పొంగిపోవడం, తెగడ్తకు కృంగిపోవడం, “అందరికంటే నేనే గొప్ప! అనుకోవడం, 'నేను బలవంతుజణ్ణి, “నాకే అన్నీ తెలుసు, 'నేను పవర్‌ఫులొ - ఈ రకమైన ఆలోచనలు, అభిప్రాయాలే కదా మెదడుకి మేత!

ఈ రకంగా మనసులో పేరుకుపోయిన దురభిప్రాయాలనూ, మలినాలనూ తొలగించుకుని దాన్ని శుద్ధి పరచుకోవడానికి మనం రకరకాలైన కాంబినేషన్స్‌'ని వాడుకుంటూ ఉండాలి. క్రమం తప్పని ధ్యానసాధనతో పాటు మంచితనాన్ని పెంచుకోవడానికి యమ, నియమాలను పాటిస్తూ ఉండాలి. ప్రాణాయామాలు సాధన చేసుకోవాలి. సమతుల ఆహారాన్నీ సాత్వికాహారాన్ని మాత్రమే భుజించడం అలవరచుకోవాలి. ఎన్నో రకాలైన సాధనలను అమలు చేస్తూ మనలో దైవత్వాన్ని పెంచుకుంటూ ఉండాలి. ఇలా చేస్తున్నప్పుడే మనలోని వ్యక్తి చైతన్యం, ఆ విశ్వచైతన్యంతో ఐక్యమవడం జరుగుతుంది. అప్పుడు మనం మన చుటూ ఉన్న వాళ్ళందరితో స్నేహపూర్వకంగా ఉంటూ, వారికి నిస్వార్థమైన ్రేమను అందించ గలుగుతాం. ఇలా చేస్తున్నప్పుడే మనలోని అహంకారం తగ్గే అవకాశాలున్నాయి. ఎప్పటికప్పుడు మనలో పేరుకుపోయిన నెగెటివ్‌ లక్షణాలను కడిగేసుకుంటూ, వాటి స్థానంలో పాజిటివ్‌ లక్షణాలను పెంచుకుంటూ పోవాలి. ఏ ఒక్కసారి కూడా నెగెటివ్‌ లక్షణాలు మనలో చేరడానికి అవకాశం ఇవ్వవద్దు. మనస్సుకి మనం ఏ మాత్రం

_ మలినాలను అందించినా మళ్ళీ అవన్నీ మనల్ని తప్పుడు మార్గంవైపు నడిపిస్తాయి. ఎప్పటికప్పుడు మనలో శాంతి కాముకతను పెంచుకుంటూ ఉండాలి. దైవత్వాన్స్సీ ఓరిమిని పెంచుకుంటూ ఉండాలి.

మనసులో జనించే కామ (కోరిక), క్రోధ(కోపం), మోహ (వ్యామోహం), లోభ(పిసినారి), మద (అహం), మాత్సర్యాలు (అసూయ) మనలోని మంచి లక్షణాలను 86 స్వామి మైత్రేయ

బయటికి పంపిస్తుంటాయి. ఈ అరిషడ్వర్ధాలను మనలోనుంచి సమూలంగా పెకిళించి వేయనంతవరకూ మనం మోక్ష సాధనలో ముందుకు వెళ్ళలేము. కాబట్టి, ఒకవేళ మనలో ఒక నెగెటివ్‌ ఆలోచన వచ్చినప్పుడు దానికి భిన్నంగా పాజిటివ్‌ భావాలను పెంచుకుంటూ ఉందాలి. ఇచ్చే గుణం, ప్రేమించే గుణం, మరొకరికి ఆధారాన్ని ఇచ్చే లక్షణం, స్నేహం - ఈ లక్షణాలన్నీ మనల్ని దైవత్వం వైపుకి నడిపిస్తాయి. మనం ఇంకొకళ్ళకి సహాయం చేస్తున్నామనుకుని గర్వపడవద్దు. ఇది మనకు మనమే చేసుకునే సహాయం. ప్రాపంచిక పరిధులన్నీ ఒక “విష్ణమాయ” అనే విషయాన్ని మనం అర్ధం చేసుకోవాలి. నలో ఉన్న దైవమే ఎదుటి వారిలో ఉంది' అనే భావనతో మన నడవడికను మలచుకున్నప్పుడు అవతలి వ్యక్తి మనకు 'స్నేహితుడవుతాడు. “ప్రతీవారూ ఈశ్వర పుత్రులే' అనే భావనతో ఉన్నప్పుడే మనం ముందుకి వెళ్ళగలుగుతాము. ్రక్కవాడి అభ్యున్నతిని చూసి మనం ఆనంద పడగలిగితే అదే దైవత్వం. ఈ భావనతో ఉన్నప్పుడే పొరుగు వారింట్లో పూచే రోజా పువ్వు కూడా మనకు ప్రశాంతతను, ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది. మన హృదయ కవాటాలు మూసుకుని ఉన్నప్పుడే స్వార్ధచింతన పెరిగి, 'స్వ-పరి అనే నెగెటివ్‌ భావనలు తలెత్తుతాయి. శీను, నాది” అనే భావన మనలో ఉన్నంతవరకు ఏదీ మనది కాలేదు. 'అన్నీ నాకే కావాలి అనుకున్నప్పుడు వదీ నీది కాదు. “ఇక్కడ ఏదీ నాది కాదు" అనే భావన ఉంటే అన్నీ నీవే అవుతాయి. దైవత్వంతో, (ప్రేమపూర్వక తత్వంతో ఉంటూ, మనలోని సంస్కారాలను ప్రక్షాళన చేస్తూ ముందుకి సాగినప్పుడే మనం సరియైన మార్గంవైపు వెళ్ళగలుగుతాం. మనస్సుని ఎప్పటికప్పుడు శుద్ధి చేసుకుంటూ, దాన్ని మన అదుపులోకి తెచ్చుకున్నప్పుడే మనం సరియైన పథాన్ని అనుసరించగలుగుతాం. మనస్సును దాని మానాన దాన్ని వదిలేయకూడదు. తప్పుడు విషయాలకు ఆకర్షితమైనప్పుడు దాన్ని మంచివైపుకి మరలించాలి. అహంకారంతో మనం ఇతరుల్ని చులకన చేసి మాట్లాడడం చాలా తప్పు. అలా చేయడంవల్ల ఆ భావనలు మనల్ని పాతాళానికి తోసేస్తాయి. మన దగ్గర డబ్బు బాగా ఉందనే అహంకారం, విజ్ఞానం ఉందనే అహంకారం, బలముందనే అహంకారం, హోదా ఉందనే అహంకారం - ఇవన్నీ ఏదో ఒక రోజు మనల్ని బోల్తా కొట్టిస్తాయి. పుట్టిన మనిషి గిట్టక (చావక) తప్పదు. జర, వ్యాధి, మృత్యువు ప్రతివారికీ అనివార్యం. ఈ సత్యాలు తెలిసి కూడా మనం ప్రతీ విషయంలోనూ అహంకారంతో విర్రవీగితే పతనం ఖాయం,

ఆనందో చ్రిమ్మ - బ్రద్దానం త్ర 87

మన కంటికి కనిపించే ఈ జగత్తంతా ఎప్పటికప్పుడు మారిపోతూ ఉంటుంది. “జాయతే గచ్చతే జగత్‌ - ఈ ప్రపంచమంతా ఒక మిధ్య. అందువల్ల మన సంస్కారాలనుబట్టి ప్రతీది మన ముందు ప్రత్యక్షమవుతూ ఉంటుంది. మన అత్మ మనసు “ప్రాజెక్టరొ ద్వారా మన ముందు ఏ రకమైన వ్యక్తులు కావాలో వారిని, ఏ రకమైన సమాజం కావాలో ఆ రకమైన సమాజాన్ని నిర్మించుకుంటూ ఉంటుంది. ఆ నిర్మించుకున్న వాటిలో మనకు అసలు ఉండవలసిన లక్షణాలు (ప్రేమ, కరుణలు మాత్రమే. రాగ, ద్వేషాలు కాదు. అన్నిటిపట్లా సమభావనతో ఉండడమే మనకు కావలసింది. ఎప్పుడైతే మనలో గర్వం, అహంకారం వచ్చేస్తుందో అది అన్ని రకాలుగా మన పతనానికి దారి తీస్తుంది. వీటినుండి మనల్ని మనం రక్షించుకోవడానికి ధ్యానంతో పాటు కొన్ని ప్రాణాయామాలు, కొన్ని ఆసనాలు క్రమం తప్పకుండా చేస్తూ ఉందాలి. సాత్వికాహారాన్ని మాత్రమే భుజిస్తూ ఉండాలి. మంచైనా, చెడైనా దేనికీ విపరీతంగా ప్రతిస్పందించకుండా ఉండడం అలవరచుకోవాలి. యమ, నియమాలు, మౌనం, అప్పుడప్పుడూ ఉపవాసం లాంటి సాధనాలను మనం వాడుకోవాలి. అన్నిటికన్నా యమ, నియమాలను పాటించడం చాలా ముఖ్యం. ఎప్పటికప్పుడు హృదయాన్ని శుద్ధి చేసుకుంటూ ఉండాలి. “సేవాభావంతో నేను చేస్తున్న ప్రతీ పనిని ఆ ఈశ్వరుడే నా చేత చేయిస్తున్నాడు అనే భావనతో ఉండాలి. 'నా చుట్టూ జరుగుతున్నదంతా ఒక మాయ, ఒక మోహం, అసత్యం' అనే విషయాన్ని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకుంటూ ఉండాలి. వస్తు ప్రపంచం, ఇంద్రియాల వ్యామోహం (సెన్ఫోరియల్‌ వరల్టొనుంచి బయట పడాలి. ప్రతీ క్షణం అప్రమత్తతతో (విజిలెంట్‌గా) ఉండాలి. ఆలోచనలు వస్తూనే ఉంటాయి. 'రావొద్దు' అనుకుంటే అవి ఆగేవి కావు. ఈ ప్రాపంచిక వ్యామోహాలనుండి బయట పడడానికి ఏ కొండలకో, కానలకో వెళ్ళాల్సిన అవసరం లేదు. ఒకవేళ అక్కడికి వెళ్ళినా అక్కడి ఆ నిశ్శబ్దాన్నీ 'ప్రశాంతతనీ అనుభవించడానికి వెళ్ళాలి. ఎక్కడున్నా మనసుని ప్రశాంత పరచుకుని, సమభావనతో మెలగడం ముఖ్యం. ఎక్కడికీ పారిపోవలసిన అవసరం లేదు. ఉన్న చోటనే ఉంటూ అన్నిటినీ ధైర్యంగా ఎదుర్మోవలసిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. సమాజంలో మన చుట్టూ విస్తరించి ఉన్న ప్రతికూల పరిస్థితులు (నెగెటివిటీ) మన ముందుకు వచ్చి సవాలు చేస్తూ 8ిరి స్వామి మైశ్రేయ

ఉంటాయి. వాటికి అంటకుండా, మనం ఎప్పటికప్పుడు వాటినుంచి విడివడుతూ ఉండాలి. మనసు రకరకాల ద్వేషాల్ని తనలోకి తీసుకుంటూ ఉంటుంది. ఇవన్నీ మనసు ఆడే నాటకాలే. 'ఇది నాది” అనే భావనే లేదు. అహంకారం మనకు అవసరమే లేదు. అది ఉన్నప్పుడే 'అటాచ్‌మెంటొ ఉంటుంది. అందుకే దాన్ని వదిలించుకోవాలి.

ధ్యానపూర్వకంగా తెలుసుకుంటే ప్రతీది కూడా ఒక ప్రవాహమే అనే విషయం మనకు అర్ధమవుతుంది. 'ఈ శరీరమూ, ఈ మనస్సూ, ఈ సృష్టి ఈ ప్రకృతి అంతా కూడా వస్తుంటుంది, మాయమవుతూ ఉంటుంది (ఇట్‌ ఈజ్‌ ఓన్లీ ఆరైజింగ్‌ అండ్‌ పాసింగ్‌ అవే)- అంతా అనిత్యమే”' అనే సత్యాన్ని మనం ధ్యానపూర్వకంగా గుర్తించాలి. పొండిత్యంతోనూ, సాహిత్యపరంగానూ, విజ్ఞానంతోనూ గుర్తించడంవల్ల ఒరిగేది ఏమీ లేదు. “స్వంతం” అనే భావనను పూర్తిగా వదిలేయాలి. ఇవన్నీ కాన్నియస్‌నెస్‌కి సంబంధించినవే. ఊహాజనితమైన (అనిత్యమైన) వాటిని మనం ఏ రకంగా స్వంతం చేసుకోగలం? లేనిదాన్ని స్వంతం చేసుకోవలసిన అవసరం ఏమిటి? కాబట్టి, ఈ అనిత్యమైన వాటి వ్యామోహంలో వడి మన చుట్టూ ఉన్నవారితో ద్వేషాన్ని పెంచుకోకుండా, వారిపట్ల కరుణతో, (ప్రేమతో, మైత్రితో, క్షమాగుణంతో మసలుకుంటూ ఉండాలి. మనసులో కోపం భావన కలిగినప్పుడు ఓరిమి నశిస్తుంది. అవిద్య, అహంకారం వల్లనే మనకు కోపం వస్తూ ఉంటుంది. ప్రతీ ఒక్కరితో వాదనకు దిగుతుంది మనసు. “అందరిలోనూ ఉన్న ఆత్మ ఒకటే' అనే విషయం మనకు “ఇంటలెక్చువల్‌ గా తెలిసినప్పటికీ మనలో కోపం, ద్వేషం ఎందుకు కలుగుతున్నాయి? మనలో అంతర్గతంగా దాగి ఉన్న శక్తి ఎందుకు ఈ రకంగా క్షీణిస్తుంది? వీటన్నిటికీ పరిష్కార మార్గమే ధ్యానం. జిహ్వను అదుపులోకి తెచ్చుకుని, సాత్వికాహారం తీసుకుంటూ, ఎక్కువసేపు మౌనం పాటిస్తూ ఉంటే, కోపంతో ద్వేషంగా మాట్లాడే మాటలను అదుపులోకి తెచ్చుకోవొచ్చు. మనస్సుని అదుపులోకి తెచ్చుకోవడానికి మొదట ప్రాణాన్ని అదుపులోకి తెచ్చుకోవడం ముఖ్యం. కాబట్టి, నాడీశోధన, మెంటల్‌ నాడీశోధన, “సోహం”, బప్రిక, కపాలభాటి (ప్రాణాయామాలు చేసుకోవాలి. వీటి సాధనవల్ల మనలో ఉన్న తొందరపాటుతనం, ద్వేషించే గుణం నెమ్మది నెమ్మదిగా తగ్గిపోతాయి. ఆనందాోద్రిత్సు - వ్రజ్ఞానం ద్రివ్ము 89

“ఈ శరీరం నేను కాదు, ఈ మనస్సు నేను కాదు, ఈ ప్రాణం నేను కాదు అనే సత్యం ముందునుంచీ మనకు తెలియదు కాబట్టి రాగ, ద్వేషాలకూ, కోప తాపాలకు మనం బానిసలమవుతాం. ఈ ప్రాణాయామాలు, ధ్యానం, యుక్తాహారం తీసుకోవడం వల్ల “ఏదీ నేను కాదూ అనే విషయం బోధ పడుతుంది. 'నేను వీటన్నిటినీ గమనిస్తున్న ఒక సాక్షిని మాత్రమే అనే విషయం అనుభవపూర్వకంగా అవగతం అవుతుంది. ఈ. సాధన ప్రారంభించే మొదట్లో (ప్రాణాయామాలు, ధ్యానం ఇంకా ఇతర విషయాల గురించిన అవగాహన ఉండదు కాబట్టి ముందుగా ఓంకారం (ప్రణవ), ఇష్టదైవ ప్రార్ధనలు చేసుకోవడంలో తప్పులేదు. ధ్యానం అన్నిటికంటే ఉత్తమమైనప్పటికీ మంచి విషయాలను గుర్తు చేసుకుని, ప్రతీది ఒక మిధ్య అనే భావంలోకి వెళ్ళాలి.

మనలో కలిగే భయం కూడా మనసులో పుట్టిన ఒక ్రమే. “శరీరం సత్యం కాదు, ఆత్మే సత్యం” అని తెలిసినప్పుడు దేనికి భయపడాలి? “పుట్టుక లేదు, చావు లేదు' అనుకున్నప్పుడు దేన్నుంచి మనం పారిపోవాలి? - “వైనం భిందంతి శస్త్రాణి, నైనం దహతి పావకః న క్లేదయంతి ఆపో, న శోషయతి మారుతళా - “ఆత్మను ఏ శస్తాలూ ఛేదించలేవు, ఏ మంటలూ దహింపలేవు, నీరు తడపలేదు, గాలి బాధ పెట్టలేదు - అసలు ప్రపంచమే ఒక ఊహ అయినప్పుడు నవ్వు ఒక ఊహే, అలాగే భయంకూడా ఒక ఊహే కదా! కానీ మనసెప్పుడూ ప్రతీ విషయానికీ భయపడుతూ ఉంటుంది. నొప్పిని అనుభవిస్తూ ఉంటుంది. ఏదో ఒక అసౌకర్యమే వీటన్నిటికీ కారణం కాబట్టి మనసు తన సమతౌల్యాన్ని పోగొట్టుకుంటుంది. “అన్నీ బాగున్నాయి

• అంతా బాగుంది (ఆల్‌ ఈజ్‌ వెల అనే భావనతో సంపూర్ణంగా లీనమై ధ్యానం చేస్తూ ఉంటే ఇవన్నీ కూడా అనుభవపూర్వకంగా తెలుస్తాయి. మనసుకి నిరంతరంగా ఒక పిరికితనం ఉంటుంది. కాబట్టి దానికి ఎప్పుడూ సాంత్వన చెప్పుకుంటూ ఉండాలి - “అన్నీ సబబుగా ఉన్నాయి- అంతా బాగుంది అనే భావనతో ఉండాలి. ఎప్పుడైతే ఈ జీవాత్మలో ఉన్నది ఆత్మే అని తెలుస్తుందో, ఆత్మతత్వం, పరమాత్మ తత్వం గురించిన అవగాహన కలుగుతుందో అప్పుడు ఈ శరీరం గురించిన దిగులు ఎందుకు ఉంటుంది చెప్పండి? ప్రతీ క్షణం మన చుట్టూఉన్న వాతావరణం, పరిస్థితులు మనల్ని కృంగదీస్తూ ఉంటాయి. “ఇప్పుడు ఉన్నది బాగా లేదు, ఇక్కడ ఉన్నది బాగా లేదు, ఇంకెక్కడికో వెళ్ళిపోవాలి” అని చెబుతుంటుంది మనసు. వాస్తవంగా ఎక్కడా ఏమీ లేదు. 90 స్వామి మైశ్రేయ

నేను ఒక్కోసారి తిరువణ్ఞామలై వెళ్తుంటాను . మరోసారి భీమిలీకి, ఇంకోసారి మదనపల్లికి వెళ్తుంటాను. కానీ వాస్తవంగా ఎక్కడా ఏమీ లేదు. ఎక్కడికి వెళ్ళినా అక్కడ ఉండే అసొకర్యాలూ, నష్టాలూ అక్కడ ఉంటాయి. ఒక్కొక్క చోట ఒక్కో రకమైన వాతావరణం ఉంటుంది - చలి, వేడిమి, తేమ (హ్యుమిడిటీ), దోమలు ఇలా ఒక్కో రకమైన బాధలకు గురి కావలసి ఉంటుంది. ఒక చోట కాయగూరలు దొరకవు, మరోచోట భాషా సమస్యతో (కమ్యూనికేషన్‌ ప్రాబ్లమ్‌తో) బాధ పడాలి. ఇలా ఉన్నా కూడా మనస్సు మాత్రం మనల్ని ఉన్నచోట, ఉన్న రీతిలో ఉండనివ్వదు. మనసు ఈ క్షణాన్ని అంగీకరించదు. మనసు ఎప్పటికప్పుడు రకరకాల ఆలోచనలను నింపుకుంటూనే ఉంటుంది. అందుకే మనం సాధ్యమైనంతవరకు ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచుకోవడానికి ప్రయత్నించాలి. మనకు పంచ జ్ఞానేంద్రియాలు - కళ్ళు, ముక్కు చెవులు, నాలుక, చర్మం - ఉన్నాయి. అయితే మనసును 'శాక్త ఇంద్రియం” (ఆరో ఇంద్రియంగా- సిక్స్‌త్‌ సెన్సరీ ఆర్థాన్‌గా) అభివర్ణిస్తారు. ఎందుకంటే కళ్ళు పని చేసేటప్పుడు మనసు కూడా పని చేయాలి. ముక్కు పని చేస్తున్నప్పుడు మనసు పని చేయాలి. చెవులు పని చేస్తున్నప్పుడు మనసు పని చేయాలి. నాలుక పని చేస్తున్నప్పుడు మైండ్‌ పని చేయాలి. స్పర్శాజ్ఞానం తెలిపే చర్మం పనిచేస్తున్నప్పుడు కూడా మైండ్‌ పని చేయాలి. మనసు తనంతట తాను ఒక ఆలోచనను నిర్మించుకుని, దానికి ఒక సంకల్పాన్ని జోడించి, ఏవో పాత జ్ఞాపకాలనుంచి ఇంకొక విషయాన్ని తీసుకుని వచ్చి, దాన్నుంచి మరో విషయాన్ని తీసుకుని వస్తూ ఉంటుంది. ఈ పరంపర ఇలా కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. ఏ ఇంద్రియం పని చేయకపోయినా కూడా మనసు మాత్రం అన్ని ఇంద్రియాలు చేసే పనుల అనుభవాలను పొందగలదు. మనసు చూడగలదు, వినగలదు, శ్వాసించగలదు, రుచి చూడగలదు, స్పర్శ అనుభవాన్ని పొందగలదు. మనసుకి ఈ సామర్థ్యం ఉంది కాబట్టి ఈ మనసుతో మనం చాలా జూగ్రత్తగా ఉండాలి. మన ఇంద్రియాలని ఎప్పటికప్పుడు చెడు వైపు వెళ్ళనివ్వకుండా నియంత్రించుకుంటూ ఉందాలి. చెడు మాటలు, చెడు దృశ్యాలు చూడడం మానేయాలి. నాలుకకు ఏది తినిపించాలో జాగ్రత్తగా ఆలోచించాలి. జిహ్వను అదుపులో పెట్టుకోవాలి. దాన్ని చాపల్యానికి గురి కానివ్వకూడదు.

నానా రుచుల (శ్రీపి, పులుపు, ఉప్పు, కారం) అనుభవం కోరుతున్నప్పుడు ఉపవాసం చేయడం ఉత్తమం. ఇలా రుచికి సంబంధించిన నాలుకను అదుపు ఆశండొోత్రివ్కు - వ్రద్ధానం ధ్రిన్వు ర్త

చేసినప్పుడు శరీరానికి ఆయా రుచుల ప్రభావం ఆగిపోయి, మనలో ఎన్నో మార్పులు చోటు చేసుకుంటాయి. కాళ్ళకు చెప్పులు లేకుండా నడవాలి. మెత్తటి పరుపుల మీద పడుకోవడం మానుకోవాలి. అప్పుడప్పుడు బ్రహ్మచర్యం పాటిస్తూ ఉండాలి. ఇవన్నీ చేస్తూ ఉంటే మనసుని అదుపులోకి తెచ్చుకోవడం అలవాటు పదుతుంది. ఒక శివలింగం లేదా ఇంకేదైనా ప్రతిమ, కృష్ణుడు, జీసస్‌, బాబా - ఇలా దేవుళ్ళను, గురువులను ఊహల్లోకి తెచ్చుకుంటే కూడా మనసు అదుపులోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది. ధ్యానం ఎంత సాధన చేస్తే అంత వేగంగా మనం రాగ, ద్వేషాలనుండి

బయటపడ గలుగుతాం. కనీసం అప్పుడప్పుడు మన గురించి మనం శోధించుకోవడం (శోధన, ఉచ్చారణ) ఎంతైనా అవసరం. రాగ,ద్వేషాలే మన చుట్టూ అల్లుకుపోయిన 'మాయ పొర. రాగ, ద్వేషాల చేతిలో మనం కీలుబొమ్మలమై పోయాం. మనలోని సంస్కారాలు, వాసనలే రాగ,ద్వేషాలు. ఈ రాగ, ద్వేషాల్లోనే తమస్సు, రజస్సు నిండి ఉన్నాయి. మనలోని అవిద్యకు కారణం రాగ, ద్వేషాలే. ఈ రాగ, ద్వేషాల ప్రభావంలో పడి పోయినందువల్లనే మనలో ఒత్తిడి పెరిగి, అగాధంలో పడిపోయి, చివరికి అధోగతి పాలవుతున్నాం. ఎప్పుడైతే ఇంద్రియాలు మనల్ని వస్తుప్రపంచ వ్యామోహానికి గురి చేయకుండా ఉంటాయో అప్పుడే మనం సరియైన మార్గంలో జీవనయానం సాగిస్తున్నట్లు తెలుసుకోవాలి. మనస్సు మనల్ని గతంలో జరిగిన విధంగానే తీసుకుని వెళ్తూ ఉంటుంది. గ్రామఫోన్‌లోని రికార్డు ముల్లు ఎలా అదే పనిగా ఒకే విధంగా తిరుగుతూ ఉంటుందో అలాగే మనస్సు కూడా మనల్ని గతంలో వెళ్ళిన మార్గాలవైపే వెళ్ళేట్లు (ప్రేరేపిస్తూ ఉంటుంది. మనం కర్మలను అంటిపెట్టుకుని ఉండడానికి కారణం ఇదే. సబ్‌-కాన్నియస్‌ మైండ్‌లో సానుకూల, ప్రతికూల స్పందనలుగా దాక్కుని ఉంటాయి. అందుకే కొందరిపట్ల రాగం, మరి కొందరి పట్ల ద్వేషం ప్రదర్శిస్తూ ఉంటాం మనం. రాగ, ద్వేషాల వల్లనే మనలో కోపం, వ్యతిరేక భావాలు, ఆందోళన కలుగుతూ ఉంటాయి. శరీరంలో ఎక్కడినుంచో, అగాధంలోనుంచి వస్తున్న సానుకూల, ప్రతికూల స్పందనలు రాగ, ద్వేషాలుగా మారి, అవే బయటికి వచ్చినప్పుడు భావోద్వేగాలుగా మారుతున్నాయి. అంటే, రాగం వచ్చినప్పుడు సానుకూల | స్పందనలుగానూ, ద్వేషం వచ్చినప్పుడు ప్రతికూల స్పందనలుగానూ మారుతున్నాయి. డ్రై స్వామి మైత్రేయ

రాగ భావన కలిగినప్పుడు భయం, ద్వేష భావన ఉన్నప్పుడు కోపం వచ్చేస్తున్నాయి. ఇవన్నీ కూడా మనం చేసే తప్పాప్పులకు, పాపాలకు కారణం. మనసు సమభావనతో ఉండకపోవడానికి కారణం ఇదే. మనలో కలిగే కుదుపులకు, ఆటుపోట్లకు కారణం మనసులో ప్రశాంతత కరువై, అది అలజడిలో ఉండడమే. వ్యాధికి ఆది ఈ రాగ, ద్వేషాలే. 'ఈజొలో తేడా వచ్చినప్పుడే మనకు “డిసీజ్‌ వస్తుంటుంది. ధ్యానాన్ని 'పెంచుకుంటూ ఈ రాగ, ద్వేషాలకు అతీతంగా ఉంటూ మనలో సమభావనను అలవరచుకోవాలి. అప్పుడు ఈ వ్యాధికి ఆది నశించిపోతుంది. “పూర్వజన్మ కృతం పాపం వ్యాధి రూపేణ పీద్యతే” అనేది పెద్దలు చెప్పిన నానుడి. అన్ని రోగాలకన్నా పెద్ద రోగం మానసిక వ్యధే. శరీరానికి వచ్చింది మాత్రమే రోగం అనుకోకూడదు. మానసిక ఆందోళనలు, అలజడులు కూడా వ్యాధి రావడానికి కారకాలవుతాయి. ఈ ఆటు పోట్లనుంచి మనల్ని బయట పడవేయ గలిగేది ధ్యానమే.

ధ్యానంలో మనలోపలా, బయటా జరుగుతున్న వాటన్నిటికీ ఒక సాక్షిగా ఉంటూ మనకు ఎదురవుతూ ఉన్న సమస్యలను, పరిస్థితులను ఏ జంకు, కొంకు లేకుండా సమభావనతో ఎదుర్మోవాలి. సానుకూల, ప్రతికూల సంవేదనలు కలిగినప్పుడు, అసలు సంవేదనలే లేని స్థితి కలిగినప్పుడు వాటన్నిటినీ సమభావనతో సాక్షిలా గమనిస్తూ ఉండాలి. సంవేదనలే లేని స్థితిని సమభావనతో గమనిస్తున్నప్పుడు మనలోని అవిద్య తొలగిపోతుంది. సానుకూల సంవేదనలను సమభావనతో గమనించినప్పుడు మనలోని రాగం తొలగిపోతుంది. ప్రతికూలమైన సంవేదనలను సమభావనతో గమనించినప్పుడు మనలోని ద్వేషం తొలగిపోతుంది. “నేను ఎవరు? అనే విషయం ప్రతి ఒక్కరికీ తెలియకపోవడమే అవిద్య. అవిద్యనుంచి అస్మిత (అహంకారం), అహంకారంవలన రాగ ద్వేషాలు వచ్చాయి. ఈ రాగ, ద్వేషాల వల్లనే మనం తప్పులను, కర్మలను పెంచుకుంటున్నాము. ఈ కర్మలవలన శరీరం వచ్చింది. శరీరం ఉంది కాబట్టి రోగం వచ్చింది. రోగం ముదిరి, చివరికి చావుకు దారి తీస్తుంది.

ఈ అవిద్య, అస్మిత, రాగ, ద్వేష అభినివేశలు (చావంటే భయం) కలగడానికి గల కారణాలను 'ఇంటలెక్చువలొగా తెలుసుకుంటే సరిపోదు. అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకోవడానికి ధ్యానసాధన చేయాలి. ఒక వేదాంతికి ఇవన్నీ తెలుస్తాయి కానీ ఆనందో త్రివ్సు - బ్రద్దానం ద్రిన్సు 93

ఆయన తన దుఃఖంనుండి విముక్తి పొందగలిగాడా? లేదు కదా! అవిద్య, అస్మిత, రాగ, ద్వేష అభినివేశలనుండి బయటపడాలంటే మనం కూడా ఒక “బుద్ధుడు” కావాలి. (శ్రీకృష్ణుడు, బుద్దుడు, జీసస్‌, బాబా ధ్యానమార్గాన్నే అనుసరించారు. వాళ్ళు ఆచరించిన ఆ ధ్యానమార్గాన్నే మనకు బోధించారు. కాబట్టి, మనం కూడా వాళ్ళలా దైవత్వాన్ని పొందాలంటే వారు బోధించిన ఆ ధ్యానమార్గాన్నే అనుసరించాలి. అ మార్గంవల్లనే మనం వీటన్నిటినుంచి బయటపడగలుగుతాము.

“ఆత్మజ్ఞానం” అంటే అదొక రకమైన విజ్ఞానం (నాలెడ్జ్‌) కాదు. విశ్లేషణాత్మకమైన జ్ఞానంతో సాక్షిగా మారడం కావాలి. అదే అసలైన “బహ్మవిద్య. ఈ జీవనముక్తికి సాధనం అదే. రాగ, ద్వేషాలన్నీ సమసిపోయినప్పుదే అసలైన అత్మతత్వం మనకు తెలుస్తుంది. ధ్యానం ఎక్కువగా చేస్తూ ఉంటే మనం నిష్కామ కర్మలవైపు వెళ్ళగలుగుకాం. సాధారణంగా మనం ప్రతీ కర్మనూ దానిద్వారా రాబోయే ఫలితాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ఆచరిస్తూ ఉంటాం. కొన్ని “ఎక్స్‌పెక్టేషన్స్‌” తో, కోరికలతో ఉంటాం. రాగ, ద్వేషాలవల్లనే మనసు ఎప్పటికప్పుడు ఆందోళనకు, అలజడికి గురి అవుతుంది. ఈ రాగ ద్వేషాలు, గతానికి సంబంధించిన జ్ఞాపకాలను కూడా ఎప్పటికప్పుడు మన ముందుకు తీసుకు వస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు మన దేశంలో అత్తా. కోడళ్ళ బాంధవ్యాన్ని కాస్త విపరీతంగా చెప్పుకుంటారు కదా! - గతంలో ఎప్పుడో అత్తగారు కోడలును తిట్టిన జ్ఞాపకాలు ఆ కోడలు మనసును పదే పదే తొలిచేస్తుంటాయి. దానివల్ల ఆవిడలో కోపం తలెత్తుతుంది. ఆ సంఘటన ఎప్పుడో జరిగినా కూడా వాటిని ఇప్పుడు తలచుకుంటే, అది ఇప్పుడే జరిగినట్లు అనిపిస్తుంది. కేవలం ఆ సంఘటనల జ్ఞాపకాలే కోడలిలో కోపం, ద్వేషభావనలను తీసుకు వస్తాయి. ఇది ఒక ఆలోచనవల్ల మాత్రమే వచ్చిన మానసిక ఆందోళన, పరిణామం. దీన్నే “వృత్తి అని అంటారు. “వృత్తి ప్రవాహ ఇతి మనః - చిత్తవృత్తుల ప్రవాహమే మనసు. ఈ చిత్తవృత్తులను సమూలంగా నిర్మూలించడానికి ధ్యాన మార్గమే ఉత్తమమైనది.

సాధారణంగా మనం చేసే ప్రార్థనలు, జపాలు, మంత్రాలు కోరికలను తీర్చుకోవడానికే పరిమితమవుతున్నాయి. దేవుడితో వ్యాపారం చేస్తున్నాం మనం. “నాకు ఇది కావాలి - అది కావాలి” అని మన కోరికలను ఏకరువు పెడుతున్నాము. 9క స్వామి మైభట్రేయ

అవి తీరినప్పుడు మొక్కుబడులు చెల్లిస్తున్నాము. ఎన్ని అర్థాల కోసం మనం దేవుణ్ణి స్మరిస్తున్నా అవన్నీ అనర్థాలే. డబ్బు సంపాదించడంలో దుఃఖం, దాన్ని దొంగలపాలిట పడకుండా కాపాడుకోవడంలో దుఃఖం, పోగొట్టుకున్నప్పుడు దుఃఖం - ఆస్తులను ఎన్నిటినీ సంపాదించినా,ఎంత డబ్బు సంపాదించినా, విజేతగా నిలవడానికి చేసే (ప్రయత్నాలైనా, హోదాను పెంచుకున్నా ఇవన్నీ అశాశ్వతాలే. ఎన్ని ఆన్తులు పెంచుకున్నా చివరికి మిగిలేది అస్తికలే. వాస్తవంగా చెప్పాలంటే, మనం ఉన్నతమైన స్థాయికి వెళ్ళడానికి ధ్యానసాధనే సరియైన మార్గం. ధ్యానమార్గంతో పరిశుద్ధ ఆత్ములమై విశ్వవైతన్య స్థితికి, తురీయ స్థితికి చేరుకోవాలి. మనోమయ కోశలో ఉన్న సంస్కారాలను, వాసనలను తాలగించుకున్నప్పుడే మనలో ఆధ్యాత్మిక పరిణతి కలుగుతుంది.

ఆత్మకు జ్ఞానం రావడమే “ఆత్మజ్ఞానం.” ఈ 'ఆత్మజ్ఞానం” రావాలంటే ప్రకృతి-పురుష ఒక్కటైపోవాలి. ద్వైతం పోయి అద్వైతం రావాలి. అప్పుడే “ఆత్మజ్ఞానం, సచ్చిదానందం అనుభవమవుతుంది. అంతవరకు మనకు నిష్పృతి ఉండదు. 'ముముక్ష ఇక్ష్వసు' - అంటే మోక్షం. సంస్కారాలు, వాసనలనుండి విముక్తులై జనన-మరణాల చక్రం నుండి విముక్తులయినప్పుడే మోక్షం సిద్ధిస్తుంది. నిరంతరంగా ప్రాణాయామాలు, ధ్యానం సాధన చేసినప్పుడే చిత్తశుద్ధి జరిగి, నిర్వికల్ప సమాధి జరిగి మోక్షప్రాప్తి కలుగుతుంది. హృదయం పరిశుద్ధమైపోవాలి. ప్రాపంచిక పరిధులకన్నిటికీ అతీతులమై, శరీరం, మనస్సుల స్థాయిని అధిగమించి అనంతనస్థితికి చేరుకోవాలి. కుటుంబం, ఉద్యోగం, ఆస్తులు, డబ్బు, హోదా ఇలాంటివాటికన్నిటికీ అతీతులమై, ఆధ్యాత్మిక ప్రగతిని సాధించాలి. ప్రాథమిక స్థాయిలో పూజలు, జపాలు చేసుకున్నా ధ్యానానికి ఉన్న బొన్నత్యాన్ని గుర్తించి ఆ సాధనను ఎల్లప్పుడూ కొనసాగిస్తూ ఉండాలి.

ఇంట్లో ఎలుక చచ్చిపడి ఇల్లంతా దుర్వాసనగా ఉంది. అది ఏ మూలన ఉందో కనబడడం లేదు. ఆ సమయంలో మీరు మీ పనుల్లోకి వెళ్ళే తొందరలో ఉన్నారు. కాబట్టి, ప్రస్తుతానికి ఆ దుర్వాసననుండి బయట పడడానికి అగరొత్తి వెలిగించడమో, రూమ్‌ (ఫ్రెషనర్‌ పరఫ్యూమో కొట్టారు. అయితే, సాయంకాలం ఉద్యోగంనుంచి ఇంటికి వచ్చిన తరువాత కూడా ఎలుక చచ్చిన ఆ దుర్గంధం ఇంకా మిమ్మల్ని బాధిస్తూనే ఉంది. అప్పుడు కూడా అగరొత్తి వెలిగిస్తారా? లేక ఆ చచ్చిన ఆశందాోత్రిత్శు - వ్రద్హ్రానం ద్రిన్ము 05

ఎలుకను ఏ మూలనుందో శోధించి, బయట పదేస్తారా? ఈ ఉదాహరణ ధ్యానానికి కూడా అన్వయిస్తుంది. నామజపాలు, ప్రార్ధనలు మనలోని మలినాలను (అహంకారం, చెడు ఆలోచనలు, సంస్కారాలు, వాననలు) తీసివేయడానికి తాత్కాలిక పరిషారాలయితే, ధ్యానం మనలోని అంతర్గత మలినాలు శాశ్వతంగా తొలగించుకునే పద్ధతి. కాబట్టి, ధ్యానసాధనకే మనం ఎక్కున ప్రాముఖ్యాన్ని ఇవ్వాలి. మనలో దాక్కుని ఉన్న మాయ పొరల వల్ల అంతర్గతంగా మలినాలు పేరుకుని పోయి మన ఓరిమిని, ప్రశాంతతను భంగ పరుస్తుంటాయి. అందుకే, యమ-నియమాలను పాటించాలి. యమాలు సామాజిక నీతి సూత్రాలు. నియమాలు వ్యక్తిగత ప్రవర్తనా నియమావళి. యమాలైన అహింస, సత్య, అస్తేయ, బ్రహ్మచర్య మరియు అపరిగ్రహలను పాటిస్తూ ఉండాలి. నియమాలైన శౌచ, సంతోష తపః, స్వాధ్యాయ, ఈశ్వర ప్రణిధానాలను పాటించాలి. యమ,నియమాలను పాటిస్తూ, ధ్యానసాధన చేస్తూ ముందుకు సాగిపోవాలి. మంచి ఆధ్యాత్మిక సాహిత్యాన్ని పఠనం చేస్తూ మనలో దయ, కరుణలను పెంచుకుంటూ, కల్మష రహితంగా ఉంటూ, అతి సామాన్యంగా ఉంటూ, ధర్మాన్ని అనుసరిస్తూ జీవనం సాగించాలి.

, ఎప్పటికప్పుడు పరిశుద్ధ స్థితిలో ఉండాలి. ఆ స్థితిలో ఉన్నప్పుడే దేవుడి కరుణ మనకు ఉంటుంది. దేవుడు మనకు ఇచ్చిన దానికి మనం ఎప్పుడూ కృతజ్ఞతా పూర్వకంగా ఉండాలి. అవిద్యను, అహంకారాన్ని గర్వాన్ని విడనాడాలి. దయాగ్ష హృదయాన్ని పెంపొందించుకుంటూ వ్యక్తిగత విలువలను పెంచుకోవాలి. దైవత్వ గుణాలను పెంచుకోవాలి. మనసు మనల్ని వలలో పడేసి, తప్పుడు మార్గాలవైపు లాగేస్తూ ఉంటుంది. ధ్యానం చేస్తూ ఉన్నా కూడా ఒక్కొక్కప్పుడు ధ్యానం మీద సందేహాలు కలుగుతుంటాయి మనకు. ఏదో ఒక చెప్పలేని అసంతృప్తి, నిస్త్రాణ కలుగుతుంటాయి.

ఏదో ఒక రకమైన భయం ఆవహిస్తూ ఉంటుంది. ఇవన్నీ రావడానికి కారణం

గతానికి సంబంధించిన సంస్కారాలు వాసనలే. మనం శారీరక స్థాయిని అధిగమించి,

ప్రాణ స్థాయికి వెళ్ళేటప్పుడు కూడా ఎన్నో రకాల ప్రతికూల ఆలోచనలు మనల్ని కుదిపేస్తూ, ధ్యానసాధనకు అడ్డుపడుతూ ఉంటాయి. మానసిక స్థాయినుంచి, 'ఇస్టల్‌'

న్ధాయినుంచి కూడా ఎన్నో రకాల స్పందనలు వస్తుంటాయి. వాటికి లోబదకుండా

ముందుకు సాగిపోవాలి. శరీరం నిరంతరంగా ధ్యానం చేయడానికి అనుకూలించదు

కాబట్టి కొంత సమయాన్ని సామాజిక సేవలో, కర్మలో గడుపుతూ ఉండాలి. మనలోపల

96 స్వామి మైత్రేయ

అలజడి ఉన్నప్పుడు మనం సాధారణంగా లాన్‌లో ఉన్న గడ్డిని పీకడమో, చిన్న చిన్న రాళ్ళను విసిరి వేయడమో చేస్తుంటాం. ఏమీ తోచడంలేదని టీ.వీ.ని పెడుతుంటాం. మనసు ఎప్పుడూ ఏదో ఒక అన్‌కాన్నియస్‌ ప్రవర్తనకు వెళ్తూ ఉంటుంది. అప్పుడు అది మనతో 'ేమ్స్‌' ఆడుతుంది. అందుకే మనసుకి ఎప్పుడూ ఏదో ఒక *వెరైటీ పనిని కలిపిస్తూ ఉండాలి. మనసును చెడువైపు వెళ్ళకుండా మరలించడానికి మనం ఏదో ఒక నిర్మాణాత్మకమైన పనిని కల్పించుకోవాలి. నడక (వాకింగ్‌) మన కాన్నియస్‌నెస్‌ని పెంచడానికి బాగా ఉపయోగపడుతుంది. "నేను ఒక ఆత్మ స్వరూపాన్ని

• నేను వది చేస్తున్నా అది దేవుడు నా చేత చేయిస్తున్నాడు, నా ద్వారా దేవుడు పని చేస్తున్నాడు” అనే భావనతో ఉంటూ, గర్వాన్నీ అహంకారాన్నీ విడనాడాలి. ఎరుక, జాగరూకత, సమభావన ఉన్నప్పుడు “మాయీ మన దరిచేరదు. 'మనం దేవుడు అడించే బొమ్మలం' అనే సత్యాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు అందరి ఆత్మల్లో మీరొక భాగం అయిపోతారు. ఆ స్థితిలో ఎవ్వరినీ ద్వేషించలేరు. మీ కంటిని మీ చేతితో ఎలా పొడుచుకోలేరో, ఒక తలుపు గాలికి వచ్చి మిమ్మల్ని తాకినప్పుడు మళ్ళీ మీరు ఆ తలుపును కొట్టకుండా, ఆ తాకిడికి ఓర్చుకుంటారో, ఏదో ఒక వస్తువు వచ్చి ఆకస్మాత్తుగా మీ మీద పడినప్పుడు దాన్ని తిట్టకుండా, ఓర్చుకుని ఎలా ఉంటారో అలాగే ప్రక్కవారు తప్పు చేసినా కూడా మీరు వారిని క్షమిస్తారు. మీలో ఆ క్షమాగుణం పెంపొందుతుంది. అలాంటి అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకున్నప్పుడు మన మనసులో దాక్కుని ఉన్న గతం తాలూకు మలినాలన్నీ వదలేయగలుగుతాము. సమస్యలనన్నిటినీ తీసివేయగలుగుతాము. ఉపనిషత్తులలోనూ, (బ్రహ్మ సూత్రాలలోనూ ఇలాంటి మంచి విషయాలే బోధింపబడ్డాయి. మంచి వ్యక్తుల సాంగత్యం, మంచి గురువుల బోధనలు, మంచిని పెంచే ఆధ్యాత్మిక, ధార్మిక గ్రంథాల పఠనం మనల్ని సరియైన మార్గంలో నడిపిన్తాయి. షా!

మనసులో ప్రశాంతత రానంతవరకు అది మనల్ని కుదిపేస్తూ ఉంటుంది. అయితే, ఈ మనసులో ఏముంది? గతం తాలూకు ఆలోచనలు, భవిష్యత్తును గురించిన ఆందోళనలు. మన నిత్యజీవితంలో జరిగే (ప్రతీ సంఘటన మనలోపల రికార్డ్‌ అయిపోయి ఉంటుంది. మనకు ఎన్నో ఆలోచనలు వస్తుంటాయి. మనకు వచ్చే ప్రతీ ఆశందోత్రివ్క - ప్రద్ధానం ద్రివ్వు క్ర?

ఆలోచన ఈ 'మైండ్‌ ఛాంబర్‌” నుంచే వస్తుంటుంది. జరిగిన సంఘటననే మనం పదే పదే తలచుకుంటూ, గుర్తు తెచ్చుకుంటూ మన మూడ్‌ని పాడు చేసుకుంటూ ఉంటాం. ఈ రకంగా మనం ఒక 'అన్‌కాన్నియస్‌ పాటర్న్‌లోకి వెళ్ళిపోయాం. ఏదో జరుగుతూ ఉంటుంది. మనకు తెలియకుండానే ఆలోచనలు కదులుతూ ఉన్నాయి. మన కర్మలు మనకు తెలియకుండానే కదులుతూ ఉన్నాయి. నెగెటివ్‌ ఆలోచనలు మనకు తెలియకుండానే సంఘటనలుగా మన ముందుకు వచ్చేస్తున్నాయి. నెగెటివ్‌ సంఘటనలు అనుకోబడేవి మనం మన లోపల అణచిపెట్టిన భావాలే. మనం అన్‌కాన్నియస్‌గా ఉన్నప్పుడు వాటి విజృంభణ మొదలవుతుంది. మన లోపల అణచిపెట్టబడిన భావాలన్నీ ఏకాంతంలో రకరకాలుగా బయటికి వస్తూ ఉంటాయి. ఆలోచనలన్నా అణచిపెట్టబడిన భావాలన్నాా సంస్కారాలన్నా, పాపాలు అన్నాా వాసనలు అన్నా - ఇవన్నీ మన మైండ్‌లోనే దాక్కుని ఉంటాయి. భయాలూ, రోగాలూ, దుఃఖాలూ, టెన్షన్లు, ఒత్తిడి - ఇవన్నీ మైండ్‌లోనే దాక్కుని ఉన్నాయి. ఈ మనస్సు మన ఇంద్రియాలను కుదిపేస్తూ ఉంటుంది. ఇంద్రియాలు మన లోపల రకరకాలుగా పని చేస్తూ ఉంటాయి. ఒక రకంగా ఆలోచిస్తే, ఈ సంస్కారాలు, వాసనలు అన్నీ మన మైండ్‌లో ఎన్నో జన్మలనుండి పేరుకునిపోయి ఉన్నాయి. కొన్ని అర్థం కాని భావోద్వేగాలు కూడా ఉన్నాయి. కామ, క్రోధ, మోహ, లోభ, మద, మాత్సర్యాలు - అరిషద్వార్గాలు మనలో ఎక్కడో దాక్కుని ఉన్నాయి. మనం అన్‌కాన్నియస్‌ స్థితిలో ఉన్నప్పుడు ఇవన్నీ వాటి ప్రభావాన్ని చూపుతూ ఉంటాయి. వేటినైతే '“ఇవి మనకు వద్దు - ప్రమాదం” అని మనలోపల అణగదొక్కామో అవన్నీ మనం అన్‌కాన్నియస్‌గా నిద్రలో ఉన్నప్పుడు కలల రూపంగా, మనం పరధ్యానంగా ఉన్నప్పుడు ఆలోచనల రూపంలో వచ్చి మనతో ఆడుకుంటాయి. మైంద్‌కి ఒక “టెక్నాలజీ ఉంది. దిన్ని మనం “శాక్త ఇంద్రియం అంటాం. అంటే, అది మనకు ఆరో ఇంద్రియం. మన ఇంద్రియాలన్నీ (కళ్ళు, ముక్కు చెవులు, నాలుక, చర్మం-స్పర్శ) మనసు ఉంటేనే పని చేస్తాయి. కానీ, మనసు మాత్రం ఇవేవీ లేకపోయినా కూడా పని చేసుంది. ఇం(ద్రియాలేవీ లేకపోయినా ఒక అనుభవానికి సంబంధించిన సంఘటనను ఎదురుగా తీసుకు రాగలిగే సామర్ధ్యం మనసుకు ఉంది. ఇంద్రియాలన్నిటి పనీ ఒక్క మనసే చేయగలదు. 98 స్వామి మైజ్రేయ

సామాజికంగా 'ఈ పనులు చేయడం తప్పు” అని చెప్పే వాటిని మనం అణగదొక్కేస్తుంటాం. ఈ అణచివేత జరగడానికి ముందు మన శ్వాస ప్రక్రియలో మార్చు తెచ్చుకుంటాం. ఈ శ్వాసను బిగబట్టి ఉంచినప్పుడు అణగదొక్కడం జరిగింది. కొన్నాళ్ళకు శ్వాసలో విపరీతమైన మార్చు వచ్చి మన ఆరోగ్యం దెబ్బ తింటుంది. నిజంగా చెప్పాలంటే, మనసుని సరియైన రీతిలో వాడుకునే సామర్ధ్యం మనకు అంతర్గతంగా ఉంది. కానీ, ఇవన్నీ మార్పులు జరగడంవలన మనం మనసుని సరియైన పద్ధతిలో వాడలేని పరిస్థితికి తీసుకు పోయాం. మనసుకీ, ప్రాజానికీ సంబంధం ఉంది. మనసు కలవరపడితే ప్రాణసంచలనంలో మార్పు వస్తుంది. మనసు అలజడి చెంది, ప్రాణ సంచలనంలో తేడాలు వచ్చినప్పుడు శారీరక, మానసిక అనారోగ్యాలు కలుగుతూ ఉంటాయి. వాస్తవంగా చెప్పాలంటే శరీరం, మనసు, ప్రాణం - ఈ మూడూ ఆత్మకు సంబంధించిన విభిన్న రూపాలు. ఎన్నో భావాలను అణచిపెట్టి ఉంచడం వలన మనసు ఒక రౌతు లేని గుర్రంలాగా, నియంత్రణ లేకుండా ఉంటుంది. వీటి కారణంగానే మనసు చంచలత్వంతో, అస్థిరంగా ఉంటుంది. మనం నోటి ద్వారా తినే ఆహారం శరీర పోషణకు ఉపకరిస్తుంది. అయితే, మనం జ్ఞానేంద్రియాల ద్వారా కూడా అహారం తీసుకుంటామనే విషయాన్ని గమనించాలి. జ్ఞానేంద్రియాల ద్వారా తీసుకునే ఆహారం ఏమిటంటే ఈ విషయ ప్రపంచమే. కళ్ళ ద్వారా, ముక్కు ద్వారా, నాలుక ద్వారా, చెవుల ద్వారా, చర్మం ద్వారా మంచినే కాకుండా ఎన్నో రకాల చెడు విషయాలను స్వీకరిస్తుంటాం కాబట్టి అవే మనకు ఎన్నో రకాల రోగాలు కలగడానికి కారణభూతాలవుతాయి. ప్రాణాయామ ప్రక్రియలను ఉపయోగించుకుని శ్వాసను నెమ్మదిగా నియంత్రించడం అలవరచుకుని, శ్వాసతో మననుని ట్యూన్‌ చేసి నెమ్మదిగా మన అధీనంలోకి తీసుకుని రావొచ్చు. ప్రాణాయామాల ద్వారా మనసుని, నాడీ వ్యవస్థను, మెదడుని సక్రమంగా పని చేసేట్టు మార్చుకోవొచ్చు. ప్రత్యాహార ప్రక్రియలతో మనసును నియంత్రించి ఇంద్రియాలను లోబరచుకోవొచ్చు. బయటివైపు ఆకర్షితమవుతున్న ఇంద్రియాలను ధ్యానంద్వారా నియంత్రించి, వశపరచుకోవొచ్చు.

ఈ జన్మలోనివే కాకుండా, గత జన్మలకు సంబంధించిన ప్రారబ్ధ, సంచిత కర్మలు మనలోపల దాక్కుని ఉంటాయి. మనందరిలో ముఖ్యంగా చావంటే భయం (అభినివేశ) ఉంటుంది. కొందరు ఎత్తైెనకొండ ప్రదేశాలకు వెళ్ళాలంటే భయపడతారు. ఆశందో త్రూ - వ్రజ్ధానం బ్రహ్మూ రం

ఇంకొందరు సముద్రాన్ని చూస్తే భయపడతారు. మరికొందరు లోయను చూస్తే భయపడతారు. నిప్పును చూసి భయపడేవారు కొందరు. కొత్త ప్రదేశానికి వెళ్ళాలంటే భయం. కొత్త ఉద్యోగంలో చేరాలన్నా భయం. ఇలా మనిషిలో ఎక్కడో అంతరాంతరాల్లో దాక్కుని ఉన్నది భయం. అసలు ఈ భయం ఎక్కడినుంచి వచ్చింది? మనిషి డబ్బు వైపు, ఆస్తుల వైపు, మద్యంవైపు, మగువ వైపు ఆకర్షితుడవుతున్నాడు? వీటన్నిటికీ మూలం ఎక్కడుంది. విశ్లేషిస్తే వీటన్నిటికీ మూలం మనలోని రాగ,ద్వేషాలు ఇంకా గతానికి సంబంధించిన సంస్మారాలే. పుట్టినప్పుడు గతం తాలూకు మనసు కొనసాగుతూ ఉంటుంది. అలాంటి ఆ మనసులో కోరికలు (వాసనలు) దాక్కుని ఉంటాయి. ఇప్పుడు ఈ జన్మలో మనిషికి సరిదైైన పని లేని కారణంగా ప్రతీసారి కూడా శరీర పరిస్థితిని పట్టించుకోకుండా 'ెగెక్ట్‌ చేశాడు. ఇలా చేయడంవలన శారీరక శక్తి అంతా మనసుకు వెళ్ళిపోతుంది. అందుకే అర్ధంలేని ఆలోచనలు, చెడు ఆలోచనలు చేస్తూ పతనమవుతున్నాడు. పూర్వం రోజుల్లో జీవించిన మనిషికి శారీరక (శమ ఉంటుండేది. తమ తమ వృత్తులననుసరించి కట్టెలు కొట్టడం, వ్యవసాయం చేయడం, బరువులు ఎత్తడం, కాలి నడకతో ప్రయాణం చేయడం-ఇన్నీ పనులు చేసి బలంగా, దృఢంగా, ఆరోగ్యవంతంగా ఉండేవారు. కానీ, ఈ ఆధునిక జీవన విధానంలో ఈ పనులన్నీ చేయకపోవడం, చేయవలసిన అవసరం లేకపోవడంవలన ఈ అదనపు శక్తి అంతా దుర్వినియోగమై పోతుంది. శారీరక, మానసిక బాధలకు గురి అవుతున్నారు మనుషులు. ఈ అదనపు శక్తిని బయటికి తీయడానికి ఇప్పుడు ఆధునికమైన ధ్యానపద్ధతులను వాడాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. మొదట మనసును అర్ధం చేసుకుని, దాన్ని సరియైన మార్గంలోకి తీసుకు

వచ్చి, చివరగా దాన్ని అధిగమించి 'ప్యూర్‌ మైండ్‌ లేదా 'నో మైంద్‌' స్థితిలోకి రావాలి. అంటే, మనసుకు అతీతంగా ఎదిగి పోవాలి. సాధారణంగా శరీరానికి కావలసిన అత్యావశ్యకమైన ఆహారం, నిద్ర, తలదాచుకునే చోటు కాకుండా మనసు ఎన్నో రకాల సౌకర్యాలను కావాలని కోరుకుంటుంది. శరీరం చెప్పే మాటను మనసెప్పుడూ వినదు. కాబట్టి, అలాంటి ఆ మనసును ఆదుపులోకి తెచ్చుకుని, దాన్ని అధిగమించినప్పుడే మనకు ఎదుగుదల ఉంటుంది,

100 స్వామి మైత్రేయ

శరీరంతో మనం ఎక్కువగా అంటిపెట్టుకుని ఉండడంవల్లనే మనలో సాధారణ కోరికలు, సహజ (ఢ్రేరణ శక్తి భయాలు మొదలైనవన్నీ కలుగుతున్నాయి. ఇవి ఉండడంవల్లనే “మనసు” రూపు దాల్చింది. మనలోని అవిద్య వలన 'ఈ శరీరమే శాశ్వతం”? అని అపోహ పడుతున్నాం. మన చుట్టూ ఉన్నవన్నీ శాశ్వతం అని అనుకుంటున్నాం. "నేను అనేది ఉన్నదని అనుకుంటున్నాం. ఇలా అనుకోవడంవల్లనే మనసుతో కూడా అంటిపెట్టుకుని ఉంటున్నాం. “'నేను- నాది అనే భావనే వీటన్నిటికీ కారణం. మన ఉనికే అశాశ్వతం, అబద్ధం అనే సత్యాన్ని తెలుసుకోలేక పోతున్నాం. అందుకే అన్నిటితో అంటిపెట్టుకుని ఉండి రాగాన్ని ద్వేషాన్ని ప్రదర్శిస్తూ చావుకు భయ పదుతున్నాం. స్వచ్చమైన మనసు స్థితికి వెళ్ళలేక పోతున్నాం. బుద్ధి వరకు వెళ్ళలేక పోతున్నాం.

రాగ, ద్వేషాలు మనలో పాతుకుని పోయి ఉండడం వల్లనే మానసిక స్వచ్చత, కరుణ, దయ, స్నేహం, ఆదరణ లాంటివి మనలో లోపిస్తున్నాయి. ఇవన్ని లక్షణాలు మనలో లేకపోవడం వల్లనే సమభావన అలవడడం లేదు. మనలో భావసమతుల్యత కరువైంది. ప్రారబ్ధ కర్మలు పోనంతవరకు, అవన్నీ మనలో దాక్కుని ఉన్నంతవరకు మనకు మోక్షం రాదు కదా! మలినాలు, సంస్కారాలు, వాసనలు, మానసిక పొరలను, అసంబద్ధమైన రాతి పొరలను తీసివేయనంతవరకు మనలో “బుద్ధి రావడానికి ఆస్మారమే లేదు. మనసు దైవికంగా మారలేదు. అలజడితో కూడిన మనసులో కేవలం చెడు ఆలోచనలే కమ్ముకుని ఉంటాయి. అవసరాన్నిబట్టి ధ్యానం చేయడమే దీనికి పరిష్కారం.

మనసును, దానిలోని కోరికలను సంపూర్ణంగా సంతృప్తి పరచగలం అనుకోవడం పొరపాటు. మనసుకి మనం ఎప్పుడూ ఆహారం ఇవ్వకూడదు. దాన్ని డైరెక్ట్‌గా “అటాక్‌ చేయాల్సిందే. మనస్సునెప్పుడూ మనం సంతృప్తి పరచలేము. ఉదాహరణకు ఆకలిగా ఉందని తినేకొద్దీ ఆకలి తీరుతుందా? ఒకసారి తిని మళ్ళీ మళ్ళీ తింటూనే ఉండాలి కదా! మనస్సు అడుగు లేని బకెట్‌లాంటిది. నూతిలో వేస్తే మునిగి ఉన్నప్పుడు నిండుగా అనిపిస్తుంది. కానీ, పైకి లాగేసరికి అంతా ఖాళీయే. కాబట్టి, మనస్సులోని కోరికలన్నిటినీ మనం ఎప్పుడూ తీర్చలేము. మనస్సులోనికి ఏది (ఏ ఆలోచన) వెళ్ళినా ఇక అది లోపలే ఉంటుంది కానీ బయటికి రాదు. ఆనండోద్రిన్సు - ప్రజ్ఞానం త్రిమ్సు 101

అందువల్ల మనసుకి సంబంధించిన విషయాలు ఎంత తగ్గించుకుంటే అంత మంచిది. మనస్సుతో పోట్లాడి ప్రశాంతతను కరువు చేసుకునే బదులు దానితో అసలు పోరాడకుండా ఉండడమే మంచిది. శరీరానికి అలసట ఉంటుంది కానీ మనస్సుకు అలసట ఎక్కడైనా ఉందా? దానికి ఎప్పటికప్పుడు కొత్త విషయాలు కావాలి. శారీరక సామర్థ్యం తగ్గినా కోరిక మాత్రం తగ్గడంలేదు. సామర్థ్యం శరీరానికి సంబంధించినదైతే కోరిక, వ్యామోహాలు మాత్రం మనసుకి సంబంధించినవే. మనం ఆధ్యాత్మికంగా ఎంత ఎత్తుకు ఎదిగినా మనసుని మాత్రం ఏమీ చేయలేము. మనసుని మనం జయించాలంటే అనవసరమైన చెత్తను దానిలో నింపుకోకుండా ఉండడమే మంచిది.

కామ, క్రోధ, మోహ, లోభ మద, మాత్సర్యాలను పెంచుకునే పనులేవీ చేయకుండా, వాటికి ఎంత దూరంగా ఉంటే అంత మంచిది. విపణి వీధిలో ఎన్నీ సమస్యలు, సవాళ్ళు ఉంటాయని అక్కడే స్థిరపడిపోతామా? మనస్సు ఉచ్చులో మనం ఏ నాడూ చిక్కుకోకూడదు. ఎన్నో చెడు అలవాట్లకు ఒకసారి మనం బానిసలమయితే ఇక వాటినుండి వెనక్కి వచ్చే దారి ఉండదు. కేవలం ప్రవేశమే కానీ వాటినుండి నిష్రమణ ఉండదు. మద్యానికి, పొగ త్రాగడానికి, మాదక (ద్రవ్యాలు తీసుకోవడం, పేకాడడం, గుర్రపు పందేలలో పాల్గొనడం, స్పెక్యులేషన్‌, షేర్‌ మార్కెట్‌ లావాదేవీలకు, వ్యభిచారానికి, హత్యలు, హింసలు చేయడం అలవాటు పడ్డవారు ఇక ఆ చెడు అలవాట్లు, అకృత్యాలనుండి బయట పడడం దుస్పాధ్యం. ఈ అలవాట్లన్నీ రాగ, ద్వేషాలకు సంబంధించినవే. ఇవి పెంచుకుంటే వాటికిక అంతం లేదు. 'నేను వీటితోనే ఉండి సమభావనను పెంచుకుంటాను” అని అనుకోవడం అవివేకం. ఇలాంటి అకృత్యాల జోలికి వెళ్ళకపోవడమే మంచిది.

మనస్సనేది ఒక సింహంలాంటిది. అది ఎప్పుడో మనల్ని తినేస్తుంది. ఇంకా అగాధంలోకి తోసేస్తుంది. బయటి శత్రువులకన్నా మనలోనే తిష్ట వేసిన మనసే మనకొక బద్ధ శత్రువు. కాబట్టి, మనస్సనబడే ఊహాజనితమైన దాని ప్రత్యేకతను అర్థం చేసుకోవలసిన అవసరం చాలా ఉంది. కోపం, భయం, ఆందోళన - ఇవన్నీ మనస్సులోనుంచే జనిస్తున్నాయి. సాధ్యమైనంతవరకూ స్వచ్చమైన, సానుకూలమైన ఆలోచనల వైపు వెళ్ళడమే మంచిది. ఏ ఒక్కనెగెటివ్‌ ఆలోచనకు కూడా తావివ్వవద్దు. _ మనస్సు ఏ వస్తువు గురించైనా అలోచిస్తే దాని రూపాన్ని ముందుకి తెచ్చుకోగలదు. 102 స్వామి మైశత్రేయ

అలా జరిగినప్పుడు ఒకే వస్తువుపైన ఉన్న ఆలోచన ఇంకా పెరిగి ఇనుమడిస్తుంది. చెడు ఆలోచనల బీజం ఒకసారి మనసులో నాటుకుంటే, అది ఇంకా పెరిగి పెద్దదై .. మానులా తయారవుతుంది. పాములు, బల్లులు, తేళ్ళు, జెర్రులను మన ఇంట్లోకి రానిస్తే అవి మన ఇంటినే తమ ఇల్లుగా చేసుకుని నివాసముండడం మొదలు పెడతాయి. అలాగే, నెగెటివ్‌ ఆలోచనలను ఒకసారి మనం అనుమతిస్తే అవి మనలో స్థిరనివాసం ఏర్పరచుకుంటాయి. కాబట్టి, నెగెటివ్‌ ఆలోచనలను ఎప్పటికప్పుడు తుంచేస్తూ, సానుకూలమైన ఆలోచనలను చేస్తూ ఉండాలి. భయాన్ని థైర్యంతోనూ, ద్వేషాన్ని ప్రేమతోనూ, కల్మషాన్ని స్వచ్చతతోనూ నింపాలి. ప్రాణాయామ ప్రక్రియలు మనసు వేగాన్ని అరికట్టగలవు. ఎంత తక్కువ ఆలోచనలుంటే అంత (ప్రశాంతత ఉంటుంది. ఆలోచనలను ఎంత అణచివేసి ఉంచితే అవి అంత రెట్టింపు సోర్స్‌తో బయటికి వస్తాయి కాబట్టి వాటిని అణచిపెట్టకుండా, ధ్యాన పూర్వకంగా దరిజేరనీయకుండా చేసుకోవాలి. చెడు ఆలోచనను పునరావృతం కాకుండా చూసుకోవాలి. ఒక్కసారి “రపీటొ అయినా సరే ఆ చెడు ఆలోచనలు ఎంతో శక్తివంతమవుతాయి. దానివల్ల అలవాట్లు, స్వభావాలు, గమ్యాలు - ఇవన్నీ కూడా మారిపోతాయి. కాబట్టి, మనస్సనే తోటలో సానుకూలమైన ఆలోచనలు, ్రేమతత్వం, ఐకమత్యం, క్షమాగుణం, ఇచ్చే గుణం, మానవత్వం - ఇవన్నీ నిర్మించుకుంటూ ఉండాలి. ఒక్క తప్పుడు ఆలోచనను కూడా ఆ తోటలోకి రానివ్వకూడదు. వర్షాకాలంలో మామూలుగా ఉన్న నేలలో గడ్డి మొలుచుకొస్తుంది. అది ఎలా మొలిచిందో మనకు తెలియదు. గడ్డికి సంబంధించిన విత్తనాలు ఎక్కడున్నాయో మనకు తెలియదు. అలాగే, మనలో సంస్కారాలు ఎక్కడెక్కడ ఉన్నాయో మనకు తెలియదు. ఎలా వస్తున్నాయో కూడా మనకు తెలియదు. కాబట్టి, క్రమబద్ధమైన ధ్యానసాధనతో మనసులోని సంస్కారాలను ఎప్పటికప్పుడు తీసేస్తూ ఉండాలి. ఈ ప్రక్షాళన ప్రతీ రోజూ చేస్తూ ఉండడం తప్పనిసరి. ఏ విధంగానైతే ఇంటిలోని వంట పాత్రలను ప్రతీ రోజూ శుభ్రం చేసుకుని వాటిని తళా తళా మెరిసేట్లు చేసుకుంటామో అలాగే మనలోని 'నెగెటివిటీ'ని ధ్యానం ద్వారా ఎప్పటికప్పుడు _ నిర్మూలించుకుంటూ ఉండాలి. ఆశను, స్వార్థాన్నీ కోపాన్నీ, ద్వేషాన్నీ ఏ కోశాన మనలో పొడచూపనివ్వవద్దు. వాటికి ఎంత దూరంగా ఉంటే అంత మంచిది. ఆనందోత్రిన్సు - బ్రద్ధానం ద్రన్సు 108

“ఏముందిలే - ఈ ఒక్కరోజే కదా! అని ఏమరుపాటును ప్రదర్శించకూడదు. నీతిమంతమైన, సరియైన జీవనాన్ని ఎన్నుకుని, ఆ మార్గంలో ప్రయాణించడం అతి ముఖ్యం. ఉద్వేగాన్ని కలిగించే వాటన్నిటికీ దూరంగా ఉండాలి. అందమైన మగువ, జగుప్పాకరమైన దృశ్యాలు, సినిమాలు మనకు హాని కలిగిస్తాయి కాబట్టి వాటికి దూరంగా ఉండాలి. అలాగే, వినికిడి ద్వారా చెవిలోకి దూరే “వల్గర్‌ మ్యూజిక్‌ను, విషయాలను వినకూడదు. అదే విధంగా చర్మాన్ని ఎక్కువ సుఖాలకు అలవాటు చెయ్యకుండా ఉండాలి. అప్పుడప్పుడు చెప్పులు లేకుండా కాలినడకతో బయటికి వెళ్తుండాలి. సామాన్యమైన, పోషక విలువలు కలిగిన ఆహారాన్ని భుజిస్తూ చర్మాన్ని కాపాడుకుంటూ ఉండాలి. వారానికి రెండుసార్లు తలస్నానాలు చేస్తూ చర్మాన్ని శు (భ్రంగా ఉంచుకోవాలి. ప్రత్యుత్పత్తి అవయవాలను వాటి ఇష్టమొచ్చిన రీతిలో నడచుకోనివ్వకూడదు. సెక్స్‌ విషయంలో నీతిగా ఉండాలి. జీవిత భాగస్వామితోనే రతికలాపం పరిమితమై ఉండాలి కానీ పరస్త్రీల గురించి ఆలోచించకూడదు. ముక్కుకు అత్తరు వాసనలు, సుగంధాలను ఎక్కువగా తగలనివ్వకుండా ఉంచడమే మంచిది. ఆ సుగంధాలన్నీ మనల్ని తప్పుడు మార్గాలవైపు నడిపించే ఆస్కారం ఉంది, సాధ్యమైనంతవరకు ధ్యాన సాధనకు అలవాటు పడాలి. ఈ ధ్యానసాధన వలన మనకు శాంతి, నిర్మలత్వం, జ్ఞానం, స్వేచ్చ, ఆనందం, సచ్చిదానందం పెరుగుతాయి. సమభావన పెరుగుతుంది. సంపూర్ణమైన ఎరుక (అవేర్‌నెస్‌) పెరుగుతుంది. మనలో జీవించే కళ మెరుగవుతుంది. తృష్ణను అంతం చేసుకోగలుగుతాము. సంవేదనలను సమభావనతో చూడగలుగుతాం. ధ్యానసాధన మూలంగా మనం చేసే పనులు, కర్మలు ఎరుకతో, ప్రజ్ఞతో చేయడంవలన కొత్త సంస్కారాలు ఏర్పడకుండా చేసుకోగలుగుతాము. సంవేదనలను సమభావనతో చూడడంవలన కర్మలపై రాగ,ద్వేషాలు ఏర్పడకుండా ఉంటాయి. మనకు వచ్చే వ్యాధులు, అలవాట్లు ఈ సంస్కారాల మీదనే ఆధారపడి ఉంటాయి కాబట్టి వాటిని నియంట్రించుకునే అవకాశం ధ్యానం ద్వారా మనకు లభిస్తుంది. మానవ శరీరంలో ఐదు తత్వాలు నిబిడీకృతమై ఉన్నాయి. అవే - భూమితత్వం, ఉదక తత్వం, అగ్నితత్వం, వాయు తత్వం మరియు ఆకాశ తత్వాలు (గగన తత్వం). శరీరంలోని ఎముకలు, కండరాలు, చర్మం, అవయవాలు - ఇవన్నీ భూమీతత్వానికి సంబంధించినవి. రక్తం, ఆమ్లాలు, క్షారాలు, ప్లాస్మా- ఇవన్నీ ఉదక 104 స్వామి మైత్రేయ

తత్వానికి సంబంధించినవి. శరీరంలోని వేడి, శక్తి అగ్ని తత్వానికి సంబంధించినది. మనం లోపలికి పేల్చుకునే ఆక్సిజన్‌, శ్వాస, ఇంకా ఇతర వాయువులు వాయుతత్నానికి సంబంధించినవి. శరీరంలో కణానికీ, కణానికీ మధ్యనున్న అవయనవానికీ అవయవానికీ మధ్యనున్న ఖాళీ ప్రదేశమే (శూన్యమే) ఆకాశ తత్వం (గగన తత్వం). అయితే, ఈ పంచతత్వాలకూ మరికొన్ని ధర్మాలు కూడా ఉంటాయి. అవేమిటంటే

• భూమితత్వానికి బరువు (మాస్‌) అనే గుణం ఉంటుంది. ఉదక తత్వానికి కాహెససివ్‌నెస్‌'-అంటే దగ్గర అయ్యే గుణం ఉంటుంది. అలాగే, అగ్నికి ఒక ఉష్ణోగ్రత (టెంపరేచర్‌) అనే గుణం ఉంటుంది. అలాగే, వాయువుకు 'కదలికి (మూవ్‌మెంట్‌ గుణం ఉంటుంది. అంటే, శరీరంలో మాస్‌, కొహెసివ్‌నెస్‌, టెంపరేచర్‌, మూవ్‌మెంట్‌ - ఈ నాలుగు గుణాలూ మన శరీరంలో ఉంటాయి. శరీరంలోని పంచ తత్వాలు, పంచ తన్మాత్రలు -ఇవన్నీ కలసి ఈ శరీరం - మనసుల సమూహం (బాడీ-మైంద్‌ కాంప్లెక్స్‌) తయారయ్యిందన్నమాట! శరీరంలో కలిగే సంవేదనలకు కారణం ఇదే. వేరు వేరు 'కాంస్తెక్స'ల వలన, “ఈక్వేషన్స్‌ వలన ఈ శరీరం-మనసుల సమూహం (బాడీ-మైండ్‌ కాంప్లెక్స్‌) వర్చడింది.

మనం చేసే ప్రతీ కర్మనూ ఎరుకతోనూ, సమభావనతోనూ చేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. కానీ, మన ప్రతీ కదలిక కూడా అన్‌-కాన్నియస్‌ స్థితిలో జరిగినదే. ఈ అన్‌-కాన్నియస్‌ స్థితికి కారణం మనలో దాగిఉన్న సంస్కారాలు, రాగ ద్వేషాలే. మనలో ఉన్న తృష్ణకు కూడా కారణం ఇవే. మన (ప్రతీ కదలిక కూడా మనం చేయడం లేదు. మనలోని అవిద్య వల్లనే అవి జరిగిపోతున్నాయి. వాస్తవంగా మనం చేసే ప్రతీ కదలిక కూడా “ప్రజ్ఞులో జరగాలి. “ప్రజ్ఞు అంటే “ప్రత్యక్ష జ్ఞానం" - అంటే ఆ క్షణంలో ఉండడం. మనసును రెండు రకాలుగా విశ్లేషించవచ్చు. అవి - ఒకటి అంతర్‌ మనస్సు. రెండు బాహ్య మనస్సు. అంతర్‌ మనస్సు మనకు ఏది కావాలో దానికి స్పందిస్తుంది(రెస్పాన్స్‌ చూపుతుంది). మనం నిద్రిస్తున్నప్పుడు ఏదో కుట్టినట్లనిపిస్తే మన చేయి అనుకోకుండా అక్కడికి వెళ్తుంది. బాహ్య మనస్సు ఈ “అన్‌-కాన్నియస్‌" ఆలోచనల వైపే వెళ్తుంది. ఈ రెండింటికి వ్యత్యాసం ఉంటుంది. ఈ రెండిటి పని మధ్య వ్యవధి కూడా ఉంటుంది. అందుకే, మనం ఎల్లప్పుడూ సంపూర్ణమైన కాన్నియస్‌తో ఉండడానికి శిక్షణ పొందాలి. ప్రయత్నించాలి. సంవేదలపై సమగ్రమైన పట్టు సాధించాలి. అప్పుడే మనలో ఉన్న దుఃఖం నివృత్తి అవుతుంది. ఆశందొద్రిన్సు - వ్రద్ద్రానం వ్రమ్ము 105

సంవేదనలు, అవి సొనుకూలమైనవైనా, ప్రతికూలమైనవైనా కూడా అవి అనిత్యాలే అంటే, శాశ్వతమైనవి కావు. కేవలం వచ్చి పోతుంటాయి. ఇక్కడ ఉన్నది 'అనాత్మ “అనిత్యత' తప్ప ఇంకేవీ లేవు. కాబట్టి ఇట్టి అనిత్యాలైన సంవేదనలతో ఎం ర మనం అంటిపెట్టుకుని ఉండాలి? వాటితో అనుబంధం ఎందుకు పెంచుకోవాలి? రాగం మాత్రమే కొనసాగాలనీ, ద్వేషం వద్దని అనుకోవడం కూడా అంటిపెట్టుకుని ఉండే స్వభావమే. 'నాది' అనేది ఏదీ లేదిక్కడ. అంతా అనాత్మేనని తెలుసుకోవాలి. అది తెలుసుకున్నప్పుడే మన దుఃఖం అంతమైపోతుంది. మనలో దాక్కుని ఉన్న మలినాలు, సంస్కారాలు అన్నీ శుద్ధి అవుతే ఇక మిగిలేది ఏమిటి? శాంతి, (ప్రేమ, కరుణ, ముదిత ఇలాంటి లక్షణాలే మనలో పెంపొందుతాయి. ఇలా మనం సాధించిన పుణ్యాన్ని విశ్వానికి వితరణ చేయాలి. ఈ రకంగా మనలోని మంచి లక్షణాలను, మైత్రిని అందరికీ పంచినప్పుడు మనలో “కనెక్టివిటీ, 'హార్మోని' బాగా పెరుగుతుంది. ద్వైతం ఆగిపోయి అద్వైతంలోకి వెళ్ళిపోతాం. నిద్రలో కూడా అప్రమత్తంగా ఉంటాం. సంవేదనలన్నీ కూడా మన సుషుప్తి స్పితిలోని వ్రవావోలే అనే సత్యాన్ని అనుభవపూర్వకంగా అర్థం చేసుకుంటాం. “అనిత్య జ్ఞానాన్ని మనం తెలుసుకుంటాం. చివరికి చావులో కూడా అనిత్య క్షేత్రాన్ని దర్శిస్తాం. అక్కడ ఏమీ లేదని తెలుసుకుంటాం. ఎరుక సమభావన, నిద్ర, చావు, ఇవన్నిటి వాస్తవాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు అది దైవత్వంతో కూడిన జీవనశైలి వైపు నడిపిస్తుంది. శాంతి, ముదిత, కరుణ ఇలాంటివన్నీ పెంపొంది, సంపూర్ణమైన ఆనందాన్ని అనుభవించగలుగుతాం. సంస్మ్కారాలనన్పిటినీ ఎరుకతో, సమభావనతో తీసివేయాలి. రాగ, ద్వేషాలు లేని తృష్ణ రహిత కర్మణి. మనం చేస్తూ ఉండాలి. ఒక బుద్ధుడిలా మనం ముందుకు సాగాలి. య.

మనలో కొందరికి నీళ్ళంటే భయం, మరి కొందరికి నిప్పంటే భయ కొందరు రక్తాన్ని చూస్తే కళ్ళు తిరిగి పడిపోత్రారు. కొందరికి దగ్గు ఆయాసం ఎక్కువగో ఉంటుంది. ఇంకొందరికి సెక్స్‌ కోరికలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. వయసు మీరో అవి సమసిపోవు. మనసు మనల్ని ఎప్పుడూ వెంబడిస్తూ ఉంటుంది. ఇందుకు కొర” మనలోని సంస్మారాలే, వీట్రిన్సుం్సి బయటపడే మార్గం ఏదైనా ఉందా? 106 స్వామి మైలేో

ఈ కాలంలో మనం శరీరానికి ఎక్కువ పని కల్పించడం లేదు. శారీరక (శమ లేనప్పుడు మనలోని అధికశక్తి (ఎక్స్‌ట్రా ఎనర్జీ) శరీరంలోనే ఉండిపోతుంది. పూర్వపు రోజుల్లో మనుషులు తమ పనులను తామే చేసుకుంటుండే వారు. కట్టెలు కొట్టడం, నూతిలోనుంచి నీళ్ళు తోడడం, దంచడం, రుబ్బడం, ఇల్లు శుభ్రం చేయడం, కాలీ నదకతో దూర దూరాలకు వెళ్ళడం-ఇవన్నీ ఉండేవి కాబట్టి ఆలోచనలకు సంబంధించిన శక్తి ఈ రకంగా ఆయా పనుల్లో వినియోగింపబడి బయటికి వెళ్లేది. కానీ, ఈ కాలంలో, ఆధునిక జీవనశైలిలో మనిషి శారీరక (శ్రమకు దూరమైపోయాడు. పెన్ను మోయడమే మహా భారమైపోయింది నేటితరంవారికి! గృ హోపకరణాల(మిక్సర్‌, గ్రైండర్‌, వాషింగ్‌ మిషన్‌, వాక్యూమ్‌ క్లీనర్‌) వాడకంతో శారీరక శ్రమ ఉండడంలేదు. కాబట్టి, శరీరంలోని అధిక శక్తి బయటికి పోయే ఆస్కారమే ఉండడం లేదు. ఉదాహరణకు: మనకు కోపం వచ్చినప్పుడు అది మనసులోనే తిష్ట వేసి ఉంటుంది. పూర్వకాలంలో ఆలోచనలు తక్కువ, ఆచరణ ఎక్కువగా ఉంటుందేది. కాబట్టి, మానసిక ఆందోళనలు అంతగా ఉండకపోయేవి. నేటి కాలంలో వచ్చే గుండె జబ్బులు, మానసిక వికారాలు పూర్వకాలంలో జీవించిన వారికి ఉండకపోయేవి. నేడు మనిషికి సగటున రోజుకి 60,000 ఆలోచనలు వస్తున్నాయని శాస్త్రపరంగా కనుక్కున్నారు. ఈ ఆలోచనలన్నీ అసలు ఎక్కడినుండి వస్తున్నాయి? ఆలోచనలకు ఈ శక్తి ఎక్కడినుంచి వస్తుంది?

మనలోపల ఎన్నో రకాల భావోద్వేగాలు (ఎమోషన్స్‌) మనకు తెలియకుండానే చోటు చేసుకుంటున్నాయి. కోపం, భయం, ఆందోళన, టెన్షన్‌ ఇవన్నీ భావోద్వేగాలే. అసలు “ఎమోషన్‌' అంటే ఏమిటి? “ఎనర్జీ ఇన్‌ మోషన్‌ ఈజ్‌ ఎమోషన్‌. ఆకాశంలో మేఘాల మాదిరిగా మన చిదాకాశంలో (మనస్సనే ఆకాశంలో) ఎమోషన్స్‌ కమ్ముకుని ఉన్నాల్బ. భావోద్వేగాలను, ఆలోచనలను తాత్మాలికంగా అణచివేసినప్పుడు అవి లోపల సజ్‌-కాన్నియస్‌ మైంద్‌లో దాక్కుని ఉంటాయి. మనలోని శక్తి వీటికి సరఫరా అవుతుంది. ఏదో ఒక సందర్భంలో అవి మనల్ని తొలిచేస్తుంటాయి. ఎప్పుడో ఎవరిత్రోన్లో ప్రోట్లాడిన సంఘటన మనకు అకస్మాత్తుగా గుర్తుకు వస్తుందనుకోండి. వెంటనే లోపల ఆ సంఘటనకు సంబంధించిన జ్ఞాపకాలకు మన శక్తి అందుతుంది. అప్పుడు మనలోని శక్తి కోపం, ద్వేషంలాంటి భావోద్వేగాలను ప్రదర్శించడానికి దురుపయోగమవతుంది. కోపం, ద్వేషం, ఈర్య: అసూయ, భయంలాంటి 'ఎమోషన్స్‌' అశందో బ్రతక - ప్రజ్ఞానం ద్రిన్సు 107

ఈ కలికాలంలో ఎక్కువైపోయాయి. ఇవి మనలో ఎందుకు కలుగుతున్నాయి? ఎందుకంటే, ఇప్పుడు మనం కాలపరిమితిలో ఉంటున్నాము కాబట్టి. 'టైం' మరియు “స్పేస్‌ పరిధిలో ఉంటున్నాము కాబట్టి. “దేవుడు” ఎప్పుడూ 'టైంలెస్‌ మరియు “స్పేస్‌లెస్‌ స్థితిలో ఉంటాడు. అంటే 'ఈ క్షణంిలో ఉంటాడు. వర్తమానమే ఈ క్షణం. భూతకాలం లేదు. భవిష్యత్తు లేదు. అంటే 'టైమ్‌లెస్‌' అన్నమాట. అలాగే, మనంకూడా ఈ క్షణంలో జీవించడం నేర్చుకుంటే, అప్పుడు ఆ క్షణంలో మనం చేసే పనిలోనే ఉంటాం. ఆలోచనకు తావుండదు. ఈ క్షణంలో ఉన్నప్పుడు ఆలోచనలుండవు. ఆ క్షణంలో కర్మలో ఐక్యమైపోతాం కాబట్టి ఆలోచన ఉండదు.

భగవద్గీతలో కృష్ణుడు బోధించింది ఇదే -

“కర్చణ్చే వాధికారస్తే మా ఫలేషు కదాచన మా కర్ణ ఫల హేతుర్భూః మాతే నంగ్వస్తు అకర్జణ్‌”

దీని భావమేమిటంటే, ఏ కర్మలో ఉన్నామో ఆ కర్మలోనే సంపూర్ణంగా లీనమైపోవాలి- చేసే కర్మలో హృదయంతో, ఆత్మతో పూర్ణత్వంతో ఉన్నప్పుడు ఆలోచనలుండవు. ఫలితాన్ని ఆశించకుండా సంపూర్ణంగా కర్మలోనే లీనమై ఉండాలి. ఎక్కడ ఆలోచన వచ్చిందో అక్కడ సంపూర్ణత్వం ఉండదు. ఉదాహరణకు: ఒక గులాబి పువ్వును ఒక చిన్నపిల్లవాడి (ఒకటి - రెండు సంవత్సరాల ప్రాయంలో ఉన్నవాడు) ముందు ఉంచినప్పుడు వాడికి ఆది “గులాబి పువ్వు అని కూడా తెలియదు. కానీ, దాన్ని చూసి ఆనంద పరవశంలో ఉంటాడు. దాన్ని చూస్తున్నప్పుడు ఆ రంగును, దాని స్పర్శను, సువాసనను సంపూర్ణంగా ఆస్వాదిస్తూ మైమరచిపోతాడు. కానీ, పెద్దవాళ్ళు గులాబీని చూస్తున్నప్పుడు కళ్ళు ఆ పుష్పాన్ని చూస్తున్నా మనసు మాత్రం ఎక్కడికో వెళ్తుంది. “ఇలాంటి గులాబీలను కాళ్ళీరులో చూశాం - అవి వీటికంటే ఎంత బాగున్నాయి - ఈ వేసవిలో కాళ్ళీర్‌కి పిక్నిక్‌కి వెళ్ళే ప్రోగ్రామ్‌ పెట్టుకోవాలి” అని మనసుతో విశ్లేషించి, వేరే ఆలోచనలు మొదలు పెడతారు. మనస్సు గులాబీ గురించి ఆలోచిస్తూ ఉంటుంది కానీ ఆ క్షణంలో తమ ముందున్న ఆ గులాబీ అందాన్నీ సువాసననూ, స్పర్భలోని ఆనందాన్ని ఆస్వాదించదు. అంటే, ఆ క్షణంలో అక్కడ గులాబీని ఆస్వాదించడంలోని సంపూర్ణత్వం లోపిస్తుంది. అంటే, కాలానికీ, ప్రదేశానికీ వెళ్ళిపోయరన్నమాట. కాలానికీ, ప్రదేశానికీ అతీతంగా ఉన్నప్పుడే అ క్షణంలో 108 స్వామి మైత్రేయ

సంపూర్ణత్వం వస్తుంది. ఒక ఆలోచన గతంనుంచే వస్తుందని ఉపనిషత్తులలో చెప్పబడింది. “ఆలోచన అనేది ఒక వస్తువుకు, దాన్ని అనుభవించేవారికి మధ్యలో ఒక అద్దుగోడలా తయారయ్యింది”. ఇలా అడ్డుగోడలా తయారయ్యాక మనం ఇక ఆ వస్తువును (ఆబ్జైక్ట్‌ని) చూడం. ఇలా ఆబ్జెక్ట్‌ను చూడకుండా చేసింది మన గతమే. మన గతమే ప్రస్తుత క్షణానికి అడ్డు తగులుతూ ఉంటుంది. ఇంకో ఉదాహరణ: సీతాకోక చిలుక మనకు కనిపించినప్పుడు దాని రంగు, రెక్కలు, కనులకింపైన అందాన్ని ఆస్వాదించాలి కదా! కానీ మనం దాన్ని చూడగానే మన చిన్నప్పటి రోజులు గుర్తుకు వస్తాయి. చిన్నతనంలో సీతాకోక చిలుకను పట్టుకోవడానికి మనం చేసిన ప్రయత్నాలు, వాటిని బంధించి అగ్గిపెట్టెల్లో పెట్టుకుని ఆనందించిన రోజులు అవన్నీ గుర్తుకు వస్తాయి. కాన్సీ ప్రస్తుత క్షణాన్ని మాత్రం మరచిపోతాం. ఈ విధంగా ఆలోచనలు మొదలై మనల్ని మనంగా ఉండనీయవు. ఈ క్షణంలో ఉండకపోవడంవల్లనే ఆలోచన మొదలైంది. ఆలోచనలు ముగిసినప్పుడే ఆధ్యాత్మికత మొదలవుతుంది. ఈ క్షణంలో ఉండడమే నిజమైన ఆధ్యాత్మికత. ఆధ్యాత్మికత అంటే “సచ్చిదానందం (సత్‌ +చిత్‌ +ఆనందం)లో ఉండడమే. “సత్‌ అంటే సత్యం - ఈ క్షణంలో జరుగుతున్నదే సత్యం. చితొ అంటే మనస్సు. ఈ క్షణంలో మనస్సు నిరోధింపబడితే (ఆలోచన లేనప్పుడు) అది ఆనందంతో నిండిపోతుంది. ఆనందంతో నిండిపోకుండా ఉండడానికి కారణం మధ్యలో ఆలోచన దూరిపోవడమే. ఆలోచనలు ఎందుకు వస్తున్నాయంటే- మనం గతంలో చేసిన కర్మలు, సంస్కారాలు, వాసనలు - ఇవన్నీ లోపల దాక్షుని ఉన్న కారణంగానే. ఇవన్నీ మనల్ని ఈ క్షణంలో ఉండనివ్వకుండా చేస్తున్నాయి. ఆలోచనలు ఎక్కువ ఉన్నాయి అంటే వాళ్ళలో సంస్కారాలు ఎక్కువ పేరుకుపోయి ఉన్నాయని అర్ధం. వాటిని శుద్ధి చేసుకోవడానికి ఇలాంటివారు ఎక్కువ కష్టపడాలి. ధ్యానం ఎక్కువగా చేసుకోవాలి. ధ్యానంవలన సంస్కారాలు, వాసనలు, కర్మలు శుద్ధి అవుతాయి.

మనలో ముద్ర పడిన రకరకాల ఆలోచనలు, సంస్మారాలే మనకు చావంటే భయాన్నీ, నిప్పును చూసినప్పుడు భయం, కత్తిని చూసినప్పుడు భయం కలిగిస్తున్నాయి. ఇవి కాకుండా ఈర్ష్య, అసూయ, ద్వేషం, సెక్స్‌ అలోచనలు - ఇలాంటివి ఉంటున్నాయి. ఎత్తైన ప్రదేశాలకు ఎవరైనా వెళ్లగలుగుతారు. కానీ, అక్కడికి ఎక్కి అంత ఎత్తునుంచి పడిపోతామేమో అనే ఆలోచన వచ్చినప్పుడు భయం ఆవహిస్తుంది. ఇలా ఆలోచనలవల్ల ఆనందొబ్రన్సు - ప్రజ్ఞానం ద్రిన్స 109

రకరకాలైన భావోద్వేగాలకు గురి అవుతాం కాబట్టి ధ్యానంతో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచుకోవాలి. ముల్లును ముల్లుతోనే తొలగించినట్లు మన భయాలను, ఆందోళనలను అదే ఆలోచనతోనే తీసివేయాలి. మనస్సును 'శాక్త ఇం[ద్రియం' అన్నారు కదా! అంటే ఆరవ ఇంద్రియం. మనసుకు ఇంద్రియాలన్నిటికీ ఉన్న సామర్థ్యం ఉంది కాబట్టి ధ్యానంలో మనసును ఉపయోగించి ఈ భయాలనూ, ఆందోళనలను తీసివేయాలి. ఉదాహరణకు - మనకు పామంటే భయం కదా! ఇలాంటి భయాలను పోగొట్టుకోవడానికి “మాక్‌ సెషన్‌ అనబడే ఒక ధ్యాన పద్ధతిని ఉపయోగించాలి. ఈ “మాక్‌ సెషన్‌” ధ్యాన పద్ధతిలో మనం కళ్ళు మూసుకుని మన చుట్టూ గుట్టలు, గుట్టలుగా పడి ఉన్న పాములను, అనకొండలను, నాగుపాములను, జెర్రిపోతులను చూస్తున్న భావన తెచ్చుకోవాలి. అప్పుడు ఆ భావాలను దృశ్యంగా మార్చుకోవాలి. ఆ క్షణంలో మన ఒళ్ళు జలదరిస్తుంది. మనసుని అక్కడ పెట్టీ ఆ విధంగా తలచుకుంటున్నప్పుడు మన శరీరంలో స్పందనలు, సంవేదనలు వస్తాయి. మనసులో రకరకాల ఆలోచనలు వస్తాయి. శరీరంలో జీవ-రసాయన చర్యలు, విద్యుత్‌ చర్యలు జరిగి కణజాల చలనంలో మార్పులు చోటు చేసుకుంటాయి. మనలోని భూమి తత్వానికి “ద్రవ్యరాశి (మాస్‌) అనే ధర్మం ఉంటుంది. జలతత్వానికి ఒకదానితో ఒకటి బంధించే శక్తి (కాహెషన్‌ - బైండింగ్‌ పవర్‌) ఉంటుంది. అగ్నితత్వానికి ఉష్ణోగ్రత (టెంపరేచర్‌) ధర్మం ఉంటుంది. ఉష్టోగ్రతలలో తక్కువ, ఎక్కువలను మనం గమనిస్తుంటాం కదా! అలాగే, వాయుతత్వానికి “కదలిక (మూవ్‌మెంట్‌ ధర్మం ఉంటుంది. ఇవన్నీ శూన్యంలో (స్పేస్‌లో) జరుగుతున్నాయి. ఈ ఐదు రకాల తన్మాత్రలు ఐదు రకాల ధర్మాలను కలిగి ఉండి వివిధ రకాల సమ్మేళనలతో ఐక్యమవుతూ మన శరీరం- మనసు కూడలి స్థానాలలో (జంక్షన్‌ పాయింట్స్‌లో) సంవేదనల రూపంలో ఉద్భవిస్తున్నాయి. ఎలా అంటే - శరీరంలో ఒక చోట చల్లగా, మరొక చోట వేడిగా ఉన్నట్లు అనుభూతి కలుగుతుంది. ఇది అగ్నితత్వంనుంచి వచ్చింది. ఒక్కోసారి ఎక్కడో ఏదో కదలిక జరిగినట్లు అనిపిస్తుంది. ఈ అనుభూతి వాయుతత్వంనుంచి వచ్చింది. ఎక్కడో ఎవరో పట్టుకుని లాగుతున్నట్లు అనిపిస్తుంటుంది. ఇవన్నీ వంచ తన్నాత్రలలోని వివిధ రకాల సమ్మేళనాలతో విర్పడుతున్నాయి. సంవేదనల రూపంలో మనకు అనుభూతులను కలిగిస్తున్నాయి. సంవేదనలు కలిగినప్పుడు శరీరంలో జీవ-రసాయనిక క్రియలు, విద్యుత్‌ క్రియలలో 110 స్వామి మైభ్రేయ

మార్పులు జరుగుతున్నాయి. అలా మారిపోయి మన ముందుకి ఆ దృశ్యం వచ్చినప్పుడు వెంటనే భయం వేయడం, చెమటలు పట్టడం, కళ్ళు చిట్లించడం, భయంతో కళ్ళు పెద్దవవడం ఇలా జరుగుతూ ఉంటాయి. ఇలా కళ్ళు పెద్దవిగా చేసుకోవడం వలన మన దృష్టి వేగం (విజువల్‌ స్పీడ్‌) పెరిగి మనలో భయం, ఆందోళన కలుగుతాయి. భయాందోళనలుకలిగినప్పుడు మనలో 'ఎడ్రినలొ (గ్రంధులనుండి “ఎడ్రినలిన్‌, 'నార్‌-ఎడ్రినలినొలు విడిచివేయబడతాయి. ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత ఉద్భవించింది కాబట్టి చెమటలు పడతాయి. భయం వలన శరీరంలో “టాక్సిన్స్‌' ఎక్కువగా రిలీజ్‌ అయి లోపల పేరుకున్న టాక్సిన్స్‌ని తీసివేయడానికి మలవిసర్జనకు ఎక్కువసార్లు వెళ్ళవలసిన అవసరం కలుగుతుంది. భయాందోళనలవల్ల శ్వాసక్రియలో మార్పులు వచ్చి, ఊపిరితిత్తులు సంకోచ, వ్యాకోచాలలో మార్చు, గుండె కొట్టుకోవడంలో వేగం, రక్తప్రసరణలో మార్పులు వస్తాయి. నాడీ స్పందన (పల్స్‌ స్పీడ్‌) పెరుగుతుంది. శరీరంలో ఎన్నో చర్యలు జరిగిపోతాయి. ఇన్ని మార్పులూ మనలో కలిగిన 'భయం” అనే భావోద్వేగం వలననే!

ఇప్పుడు ధ్యానంలో ఈ సంవేదనలనన్నిటినీ గమనించడం జరుగుతుంది. శ్వాస వేగంపెరిగినప్పుడు దాన్ని గమనించాలి. శరీరంలో ఎక్కడో దురదగా ఉన్నట్లనిపిస్తే దాన్ని గమనించాలి. ఒక చోట పాకినట్లు, మరొక చోట పట్టుకున్నట్టు - ఇలా శరీరంలో జరిగే ప్రతీ సంవేదననూ, మార్చునూ సమభావనతో గమనిస్తూ ఉండాలి. మనలో కలిగిన భయాందోళనల వల్ల ఎన్ని మార్పులు జరుగుతున్నాయో మనకు అర్థమయింది కాబట్టీ, ధ్యానంలో మనమే రకరకాలైన పరిస్థితులను ఊహించుకుని, వాటిని గమనించడం అలవరచుకుంటూ ఉండాలి. ఇలా సాధన చేస్తూ ఉంటే మనలో అనూహ్యమైన మార్పులు చోటు చేసుకుంటాయి. శ్వాసను తదేకంగా గమనిస్తూ సాధనను కొనసాగిస్తూ ఉంటే - మనలోని భయాలూ, ఆందోళనలూ మటుమాయమవుతాయి. ధైర్యం,ఆత్మస్టెర్యం పెంపొందుతాయి. ఉదాహరణకు: ఒక లక్ష జన్మల క్రింద పాము కాటు వేసిందనే భయమో, తేలు కుట్టిందనే భయమో మనకు తెలియకుండానే మన లోపల తిష్ట వేసి ఉంటే మనం పైన చెప్పిన విధంగా “మాక్‌ సెషన్‌ ద్వారా గమనించడం నేర్చుకుంటే - ఆలోచన ఒక ప్రవాహం, భయం, ఆందోళనలు '్రవాహాలే. ప్రతీ శ్వాస ఒక ప్రవాహమే. 'నేను అనేది లేని స్థితే ఇదంతా'-అనే విషయాన్ని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకోవాలి. 'నేను' అనబడదేది ఆశందో'ద్రివ్కు - శ్రజ్ఞ్రానం బ్రన్ము క్ష

లేని ఈ స్థితికి మనం అంటిపెట్టుకుని ఉండడం జరుగదు కదా! బంధం ఏర్పడదు కాబట్టి ఇక “భయరా అనే సంస్కారం మననుంచి శాశ్వతంగా తొలగిపోతుంది.

ఇలాగే, ఎత్తైన ప్రదేశంలోనుంచి లోయలోకి పడిపోతామేమోననే భయాన్ని పోగొట్టుకోవచ్చు. “మాక్‌ సెషన్‌' ధ్యానంలో ఎత్తైన ప్రదేశానికి వెళ్ళి దాని శిఖరాగ్రానికి వెళ్ళినట్లు, ఇంకొక అడుగు వేస్తే లోయలోకి పడిపోతామేమో అనే ఊహతో మొదలు పెట్టాలి. అలా “డీప్‌ గా ఊహించుకున్నప్పుడు కొద్ది క్షణాల్లో చెమటలు పడతాయి. కాళ్ళు వణుకుతున్నాయని ఊహించుకోవాలి. ముల్లును ముల్లుతోనే తీయాలి కాబట్టి మనస్సులోని భయాందోళనలను ఆ మనస్సుతోనే తీయాలి. ఇలా ఊహించుకుని లోపల జరిగే సంవేదనలను గమనిస్తున్నప్పుడు శ్వాస బాగా వేగంగా జరుగుతూ ఉద్వేగపూరితంగా ఉంటుంది. మనలో ఏది జరిగినా మొదట శ్వాసలోనే ఎన్నో మార్పులు వస్తాయి కాబట్టి మొదట శ్వాసనే గమనించాలి.

ఈ విధంగా మనలో దాక్కుని ఉన్న కోపం, ఈర్ష్య, అసూయలంటి ఒక్కొక్క సంస్కారాన్నీ 'మాక్‌ సెషన్‌” ద్వారా ధ్యానంతో బయటికి తీసివేయవచ్చు. ఈ సాధనవలన “అసలు శరీరమే లేదు, మనసు అంతకన్నా లేదు, అసలు నేను అనేదే లేదు. 'నేను ఒక అనిత్యతను. ఒక అనాత్మను” అనే విషయాన్ని అనుభవపూర్వకంగా అర్థం చేసుకుంటాం. ఏ భావోద్వేగాన్నైనా సమభావనతో జాగ్రత్తగా గమనిస్తూ ఉంటే ఆ భావోద్వేగం వీగిపోయి, అన్నీ అశాశ్వతమైనవే అని అర్థం చేసుకున్న తరువాత అహం, గర్వం, కోపం, ద్వేషం ఇవేవీ ఇక ఉండవు. కాబట్టి భావోద్వేగాలను అణచిపెట్టవలసిన అవసరమే ఉండదు. లోతులోకి వెళ్ళినప్పుడు సంస్కారాలను ఎలా కడిగేసుకోవాలో అర్ధం అవుతుంది. తీవ్రంగా (ప్రేరేపించే విషయాలనుండి ఎలా బయట పడాలో తెలుస్తుంది. అసలు మనం తప్పులే చేయకూడదు - ఒకవేళ మనం ఒక్కసారి తప్పు చేసినా అది మన లోపలికి వెళ్ళి తిష్ట వేసి కూర్చుంటుంది. కసరత్తులతో శరీరాన్ని దారుధ్యంగా (సిక్స్‌ ప్యాక్‌) చేసుకున్నా సింహంతో తలపడాలనుకోవడం అవివేకమే అవుతుంది. మనస్సును ఏ నాటికీ మనం సంతృప్తి పరచలేము, ఎన్నాళ్ళు తిన్నా మనం ప్రతీరోజూ తింటూనే ఉంటాం కదా! తినడం ఎప్పటికీ మానలేము. అలాగే, మైండ్‌లో చోటు చేసుకునే కోరికలను కూడా ఎప్పటికీ సంతృప్తి పరచలేము. అందుకే మనసు ఏర్పడకుండానే జాగ్రత్త పడాలి. అందుకుగానూ రోజూ ఉదయం, 112 స్వామి మైథట్రేయ

సాయంత్రాలు క్రమం తప్పకుండా ధ్యానం చేస్తుండాలి. రోజూ పడుకునేముందు కూడా ధ్యానం చేయడం చాలా ముఖ్యం.అందువల్ల రోజంతా చేసిన తప్పులను, పాపాలను శుద్ధి చేసుకోవడం సాధ్యపడుతుంది. ఎలాంటి పరిస్థితులనైనా అంగీకరించి, వాటిని ధైర్యంగా ఎదుర్మునే ఆత్మస్థైర్యం వస్తుంది.

ధ్యానంతో సంస్కారాలను ఎప్పటికప్పుడు తీసేస్తూ ఉండాలి. సంస్కారాలు సేరుకుపోతే జనన-మరణ చక్రంలో చిక్కుకుపోవడం ఖాయం. పుడుతూ, చస్తూ, మళ్ళీ పుడుతూ ఎన్నో జన్మలు ఎత్తవలసి వస్తుంది. సంస్కారాల బీజాన్ని సమూలంగా తీసివేయాలి. మనసులో అంతా చెత్తే ఉంటుంది. అసలు యమధర్మరాజు దగ్గరి చిత్రగుప్తుడు అంటే మైండే. చిత్రగుప్తుడు అంటే మనం అనుకుంటున్నట్లు ఒక మనిషి కాదు. అసలు యముడు అనేది కూడా ఏదీ లేదు. 'యం'” అనేది అనాహాత చక్రాన్ని (భాతీ- హృదయ ప్రదేశం) ఉత్తేజితం చేయడానికి ఉచ్చరించే బీజుక్షరం. మనం చేసే పాపాలన్నీ ఇక్కడే “రికార్డో అయిపోతాయి. చనిపోయిన తరువాత మెదడును కాల్చేస్తారు. శరీరాన్ని కాల్చేస్తారు. కానీ, ఇక్కడినుండి వెళ్లేది ఒక మైండ్‌ మాత్రమే. అదే మిగిలిపోతుంది. చనిపోయిన తరువాత ఇలా మిగిలిపోయిన మనస్సు ఎక్కడో దానికి తగ్గ శరీరాన్ని చూసుకుని అందులో దూరి పోతుంది. చనిపోయినప్పుడు ఏ సంస్కారాలు మిగుల్చుకుందో వాటితో అది దానికి తగ్గ ఒక గర్భాన్ని ఎంచుకుని, అందులో దూరుతుంది. అది వంద ఏళ్ళ తరువాతైనా కావొచ్చు, 500 ఏళ్ళ తరువాతైనా కావొచ్చు. లక్ష ఏళ్ళ తరువాతైనా కావొచ్చు. ఆ కలయిక చేరుకునేంతవరకూ ఇలా జరుగుతూనే ఉంటుంది.

నిజం చెప్పాలంటే, ఈ సృష్టిలో మనమే మన తల్లిదండ్రులను ఎంచుకుంటాం కానీ మన తల్లిదండ్రులు మనల్ని ఎంచుకోలేరు. ఎలా అంటే - ఎలాంటి తప్పులు కావాలో, గతంలో మనకు జరిగిన ఎలాంటి పరీక్షల్లో ఫెయిల్‌ అయ్యామో అవన్నీ 'ిపీటో చేసుకోవడానికి మళ్ళీ అక్కడే పుడతాం. మళ్ళీ ఆ తల్లిదండ్రుల్నీ ఆ తప్పుల్నీ తిట్టుకుంటాం. గత జన్మలో ఏవైతే కోరుకుంటామో అవి తీర్చుకోవడానికి, తప్పులు చేయడానికి మళ్ళీ పుడతాం. ఆ క్రమం (సీక్వెన్స్‌) పూర్తయ్యేవరకూ మనకు మోక్షం లేదు. 'ముముక్త ఇక్ష్వసు అంటే మోక్షం. మనలో సంపూర్ణమైన ఎరుక (అవేర్‌నెస్‌), సమభావన (ఈక్వానిమిటీ) రానంతవరకు మళ్ళీ మళ్ళీ పుడుతూనే ఉంటాం. మనకు ఆశందోత్రిన్ము - వ్రడ్ఞానం ద్రిన్ము 113

కావలసినది ప్రత్యక్ష జ్ఞానమే. అదే బ్రహ్మతత్వం. గతం ఈ క్షణాన్ని మైల పరచకుండా చూసుకోవాలి. మనకు తినడానికి తిండి, కట్టుకోవడానికి బట్ట, డబ్బు, ఇల్లు కావాలి, వీటన్నిటినీ పొందడానికి ఏదో పని (ఉద్యోగం) కావాలి. ఇవన్నీ సంపాదించుకోవడంలో తప్పులేదు. కానీ ఏదీ మితి మీరకూడదు. ఎన్ని చేసినా ధ్యానాన్ని మాత్రం మరచిపోవొద్దు. ఎందుకంటే, మనం తీసుకున్న ప్రతీ జన్మ కూడా దుఃఖంతో కూడుకున్నదే. జర, వ్యాధి, మృత్యువు ప్రతీ జీవికి తప్పవు. అంటే- అనారోగ్యం ప్రతీ వారికి తప్పదు. పుట్టినవారు మరణించక తప్పదు. ఒకటి కావాలి అనుకుని, అది జరగనప్పుడు బాధ కలుగుతుంది. ఒకదానిపట్ల ఇష్టం లేకపోయినా అదీ బాధే. అందుకే, జీవితంలో బాధ, దుఃఖం తప్పవు. అయితే, ధ్యానసాధనలో 'ఈ సమస్యలన్నీ తొలగిపోతాయి” అని భావిస్తూ ముందుకు సాగాలి. ప్రకృతిలో ప్రకృతిగా, సూర్యునిలో సూర్యుడుగా, చం(ద్రుడిలో చంద్రునిగా కలసిపోవడం జరుగుతుంది. అలా అనుకున్నప్పుడు స్వచ్చమైన చేతన స్థితిలోకి (ప్యూర్‌ కాన్నియస్‌ స్థితి) చేరుకోవడం జరుగుతుంది. స్వచ్చమైన మనసు, దేవుడి మనసుతో ఐక్యమవడం జరుగుతుంది. అందుకనే పూర్వకాలంలో అమ్మమ్మలు, నాయనమ్మలు పిల్లలకు కథలు చెబుతూ - తాతలను చూపించాలంటే ఆకాశం వైపు చూపిస్తూ “అదిగో మీ తాతగారు దేవుడి దగ్గరికి వెళ్ళిపోయాడు. ఆ కనబడుతున్న నక్షత్రమే మీ తాతగారు' అని చెప్పేవారు. అంటే, ఆ రకంగా అన్నిటిలో కలసిపోవాలనే కోరిక వారిలో ఉండేదన్నమాట. పూవు పరిమళంలో ఒక భాగంగా, చంద్రుడి చల్లదనంలో భాగంగా, సంగీతంలో ఒక భాగంగా అయిపోయి, స్వచ్చమైన చేతన స్థితికి (ప్యూర్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌) చేరుకోవడమే మన ఆధ్యాత్మిక జీవన యాత్రయొక్క పరమార్ధం. ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణమంటే స్వచ్చమైన చేతన స్థితికి చేరుకోవడమే. ఆ స్థితే “ప్రజ్ఞానం (బ్రహ్మ, మనసెప్పుడూ పాక్షికంగానే (పార్షియల్‌ గానే) ఉంటుంది. వ్రతీ

విషయంలోనూ మనం చేసిన పనికి మనమే శంక పడుతూ ఉంటాం. మనసుకు ఈ రోజు సరియైనది అని అనిపించేది రేపు తప్పుగా అనిపిస్తూ ఉంటుంది. ఎల్లుండికి ఇంకేదో అనిపిస్తుంది. అసలు మనసంటేనే అతి చంచలమైనది. మనసెప్పుడు సంపూర్ణంగా శుద్ధి అవుతుందో అప్పుడే అది బుద్ధిగా ఉంటుంది. ఈ చంచలత్వం క్షే1ేత స్వామి మైశభ్రేయ

మటుమాయమవుతుంది. స్వచ్చమైన బుద్ధి కలిగిన స్థితే దైవత్వపు స్థితి. ఆ స్థితిలోనే మనసు ధర్మనిరతితో ఉంటుంది. ,.అంతవరకూ ముముక్షువులు కాలేరు. నిర్వాణం, ముక్తి, మోక్షం - ఇవేవీ సాధించలేరు. ఆ నిర్వాణ స్థితే (ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ.

అసలు ఈ ముక్తి, మోక్షం, నిర్వాణం అంటే ఏమిటి? జనన-మరణ చక్రంనుండి బయట పడడం, దుఃఖాలూ, బాధలనుండి బయట పడడమే ముక్తి, మోక్షం, నిర్వాణం. స్వచ్చమైన చేతనస్థితి, దేవుడి స్థితికి చేరుకున్నప్పుడు ఇక మనలో కలిగే భావోద్వేగాలతో మనం ఆడుకోవొచ్చు. బుద్ధుడికి కూడా తన జీవితంలో క్లిష్టమైన సంఘటనలు ఎదురై ఉండవచ్చు - కానీ, ఆయన (ప్రతీ విషయానికీ సమభావనతో ఉన్నాడు కాబట్టే భగవంతుడు అవగలిగాడు. ఆ భగవంతుని స్థితే “ప్రజ్ఞానం (బ్రహ్మ స్థితి. అన్నిటికీ అతీతంగా ఎదిగిపొవడమే దైవత్వం. సమభావనతో, 'ప్యూర్‌ కాన్నియస్‌తో ఉన్నవారు తమ చావును తామే నిర్ణయించుకోగలుగుతారు. 'నేను ఫలానా రోజున చనిపోబోతున్నాను అనే విషయం వారికి ముందే తెలుస్తుంది. క్రమం తప్పకుండా ధ్యానం చేస్తుంటే ఎవరైనా, తమ చావుని తాము తెలుసుకోగలుగుతారు. శరీరంలోని ఒక్కొక్క భాగం పని చేయడం ఆగిపోయిన విషయాలు తెలుస్తూనే ఉంటాయి. శ్వాస మారిపోతున్నప్పుడు, నాడీ వ్యవస్థలో మార్పులు జరుగుతున్నప్పుడు, గుండె కొట్టుకునే వేగంలో తేడాలు వచ్చినప్పుడు - ప్రతీది గమనించే శక్తి అన్నిటికీ అతీతంగా ఎదిగినప్పుడు బాగా వస్తుంది. లోపల ఏం జరుగుతున్నాా ప్రతీ విషయం రూఢిగా తెలిసే స్థాయికి ఎదిగిపోవాలి. ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం (స్పిరిట్యువల్‌ జర్నీ అంటే రోజులో ఏదో ఒక గంట ధ్యానం చేసుకోవడం కాదు. సాధ్యమైనంత ఎక్కువ సమయం ధ్యానానికి వినియోగించి పాపాలన్నీ కడిగేసుకుంటూ ఉండాలి. “మాక్‌ సెషనొతో ఒక్కొక్క పాపాన్ని కడిగేసుకోవడానికి ప్రయత్నించాలి. బాహ్యమైన మనసెప్పుడు సంవేదనలకు ప్రతిస్పందిస్తుంది. కాబట్టి, ఆ బాహ్యమనస్సును అంతర్మనసుతో గమనిస్తూ, ప్రతీదీ ఒక ప్రవాహమే, అశాశ్వతమైనదే అనే విషయాన్ని అర్థం చేసుకుని, సమభావనతో ముందుకు సాగాలి. క్రమక్రమంగా ఈ ధ్యానపద్ధతిలో నైపుణ్యం కలిగి, అంతర్భుద్ధి జరుగుతుంది. అంతర్భుద్ధి ఆఖరి మెట్టే “ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ ఆశండాోద్రిన్సు - ప్రజ్ఞానం ద్రిన్సూ 115

మనశ్శరీరాల సముదాయంలో, మన అంతరంగంలో జరుగుతున్న మార్పులకు, సంవేదనలకు మనం ప్రతీక్షణం స్పందిస్తుంటాము. ప్రతిక్రియలు చేస్తూనే ఉంటాం. సాధారణంగా మనం సానుకూలమైన సంవేదనను (ప్లైజెంట్‌ సెన్సేషన్‌) ఇష్టపడుతుంటాం. ప్రతికూలమైన సంవేదన(అన్‌-ప్లెజెంట్‌ సెన్సేషన్‌) పట్ల అయిష్టతను ప్రదర్శిస్తాం. మనస్సు, పదార్థం (శరీరాన్నే పదార్ధం అంటారు) వల్ల మనకు బాహ్య ప్రపంచంతో సంబంధం ఉంటుంది. మనకు దుఃఖాలూ, బాధలూ కలగడానికి కారణం ఏమిటంటే మన నిజతత్వాన్ని అర్ధం చేసుకోకపోవడమే- తెలుసుకోకపోవడమే. మన అనిత్య స్థితిని తెలుసుకోకుండా - “నేను అనేవాడు ఒకడున్నాడు, మనస్సనేది ఒకటి ఉంది అని ఊహించుకుని నిజతత్వాన్ని తెలుసుకోలేకుండా అవిద్యలో ఉన్నాం. అవిద్యవలన రాగం, రాగంనుంచి ద్వేషం వచ్చాయి. మన జీవితం యొక్క ఉద్దేశ్యం ఏమిటంటే బాధలు, దుఃఖం లేకుండా ఉండడం. బంధాలనుండి విముక్తి. అయితే, ప్రతీ బాహ్య విషయంతో అంటిపెట్టుకుని ఉండడంవలన మనకు దుఃఖాలు, బాధలు వచ్చాయి. ఏదైనా “ఉండకూడదు” అనుకోవడం '“అటాచ్‌మెంటే?. 'ఇది కావాలి అనుకోవడం కూడా “అటాచ్‌మెంటే. అందువల్లనే మనకు “సెజెంటొ మరియు “అన్‌-ప్లెజెంటొ అనేవి ఉత్పన్నమయ్యాయి. సంవేదనలు తీవ్రమైనప్పుడు అవి ప్రతిక్రియలుగా పరిణమిస్తాయి. దీనివల్ల వాసనల తీవ్రత పెరుగుతూనే ఉంటుంది. ఈ శారీరక, మానసిక మార్పులను, సంవేదనలను, వేదనలను నిలకడలేని ప్రవాహాలని అనుభవపూర్వకంగా గుర్తించాలి, ఈ అనిత్యతను, సత్యాన్నీ గ్రహించాలి. సంవేదనలకు చలించకుండా సమభావనతో గమనిస్తూ, ప్రతిక్రియలను మానుకోవాలి. దుఃఖ కారకాలను అద్దుకోవాలి. వాటితో మమకారం ఆపుకోవాలి.

బుద్ధుడు బోధించిన శీల, సమాధి, పణ్యలు మనల్ని మనం శుద్ధి చేసుకోవడానికి బాగా ఉపకరిస్తాయి. శీలి అంటే మంచి వ్యక్తిగత నడవడిక, సామాజిక కట్టుబాట్లను, నీతి, నియమాలను గౌరవించడం. “సమాధి” ధ్యానపద్ధతిలో శ్వాసను గమనిస్తూ, శ్వాసలో జరిగే మార్పుల ద్వారా మానసిక స్థితిని విశ్లేషించుకుంటూ, మనస్సుని చెడువైపు వెళ్ళకుండా నియంత్రించుకోవడం ఉంటుంది. ధారణ, ఏకా[గ్రతలతో సంవేదనలను గమనించాలి. శరీరం-మనసుల కూడలి (జంక్షన్‌ పాయింట్‌లో సంవేదనలు జరుగుతూ ఉంటాయి. అంటే, శరీరంలో సంవేదన జరిగి, దానికి సంబంధించిన అనుభూతి (ఫీలింగ్‌)ని మనసు పొందుతుంది. సంవేదనలు 116 స్వామి మైత్రేయ

శరీరం మొత్తంలో వస్తుంటాయి. శరీరానికి స్థూలంగా ఉన్న తీవ్రమైన సంవేదన మాత్రమే తెలుస్తుంది. అంటే, ఎక్కడో దురదగా ఉండి, అది తీవ్రంగా ఉంటేనే దాన్ని మనం గుర్తిస్తాం. కానీ, శరీరం మొత్తంలో కలిగే మార్పులను, సంవేదనలను గుర్తించలేము. అయితే బుద్దుడు బోధించిన “ఆనాపాన సతి ప్రక్రియ (శ్వాసమీద ధ్యాస) చేయడంవలన మనస్సు పదునుగా (షార్చ్‌గా) తయారై సంవేదనలు గమనించే తత్వం అలవడుతుంది. ఈ ఆనాపానసతి ప్రక్రియలో ఒక క్రమ పద్ధతిని పాటిస్తూ (పాదంనుంచి తలవరకు, లేదా తలనుంచి పాదంవరకూ) శరీరాన్నంతటినీ ఎరుకతో (అవేర్‌నెస్‌తో) గమనిస్తూ ఉండాలి. ఇది చేస్తున్నప్పుడు మధ్యలో ఎక్కడో ఒక తీవ్రమైన సంవేదన వచ్చిందని అటువైపు వెళ్ళకూడదు. మనం ప్రతీ సంవేదనను తలనుంచి పాదం వరకూ, పాదంనుంచి తలవరకూ గమనిస్తూ ఉంటే లోపల జరిగే ఏ ఒక్క సంవేదనను కూడా వదలడం జరగదు. ఈ ప్రక్రియలో ఎప్పుడైతే శ్వాస తీవ్రత చెందిందో అప్పుడు అక్కడ మన ఎరుకను పూర్తిగా నిలిపి ఉంచితే అప్పుడు మనకు ఆ సంవేదనకు సంబంధించిన తీవ్రత తెలుస్తూ ఉంటుంది. ఎరుకను ఒక క్రమపద్ధతిలోనే ఉంచాలి. క్రమ పద్ధతిలో గమనించే ప్రక్రియకు భంగం జరగకూడదు. సాధారణంగా మొదట్లో మనం కొంచెం తీవ్రమైన సంవేదనలను, బాధాకరమైన సంవేదనలను మాత్రమే గమనిస్తూ ఉంటాం. మరి కొన్నిచోట్ల జరుగుతున్న సంవేదనలను వదిలేస్తాం. ఎలా అంటే, మనం శ్వాసమీద ఎరుకను ఉంచి, అది అయిపోయిన తరువాత వదిలేస్తాం. అయితే,ఈ శ్వాసను గమనించడం, సంవేదనలను గమనించే ప్రక్రియలను నిరంతరం చేస్తూ ఉంటే వాటిని గమనించడంలో మనకు పట్టు వస్తుంది. అప్పుడు తీవ్రమైన సంవేదనలను మరియు సూక్ష్మ స్ఫితిలోని సంవేదనలను ఒకే రకంగా గమనించే శక్తి వస్తుంది. శరీరమంతా 'జుప్‌, జుప్‌, జుప్‌ అంటున్నట్లు, ప్రకంపనలు జరుగుతున్నట్లు తెలుస్తూ ఉంటుంది. ముందు తీవ్రమైన సంవేదనలుగా మొదలై, తరువాత నెమ్మదిగా అవి సమసిపోయి, మరల సూక్ష్మస్థితిలోని సంవేదనలుగా మారి, ఆ తరువాత నెమ్మదిగా ఆహ్లాదకరమైన సంవేదనలుగా, ఒకే రకమైన సంవేదనలుగా మారుతూ ఉంటాయి. అయితే, అన్ని రకాలైన ఈ సంవేదనలు వస్తూ ఉంటాయి. వెళ్తుంటాయి. ఇవన్నీ చాలా తీవ్రంగా, ' వేగంగా వస్తూ, వెళ్తుంటాయి. వీటన్నిటికీ మనం అంటుకోకుండా (అటాద్‌ కాకుండా) గమనిస్తూ ఉన్నప్పుడు మనలో సమభావన పెరుగుతుంది. ఇవి మనలో తీవ్రంగా ఆశందోత్రివ్కు - వ్రజ్ఞానం ద్రిన్తూ 17

జరిగే “మాస్‌ ఆఫ్‌ వైబ్రేషన్స్‌. అయితే, ఇవి శాశ్వతమైనవా అంటే అస్సలే కాదు. వస్తూ ఉంటాయి మరల వెళ్తూ ఉంటాయి కాబట్టి ఇవన్నీ తాత్కాలికమైనవి, అశాశ్వతమైనవే. ఎప్పుడైతే ఇవన్నీ అశాశ్వతమైనవని అర్ధం అవుతుందో అప్పుడు మనం ఆ సంవేదనలకు 'అటాచ్‌ కాము. పూర్తిగా “డిటాచొ అయ్యి గమనిస్తూ ఉండాలి. ఎరుక, సమభావనతో గమనించాలి. అప్పుడు మనం బాధనుండి విముక్తులమవుతాం. శరీరంలో ఏది జరిగినా కూడా దానితో మోహం లేకుండా ఉండడం జరుగుతుంది. ఈ రకమైన గమనిక వలన మనకు అనుభవపూర్వకమైన జ్ఞానం కలుగుతుంది. ప్రతీ సంవేదనను సమభావనతో గమనిస్తాము. అప్పుడు “అటాచ్‌మెంట్‌, 'సఫరింగ్‌'లనుంచి బయటపడిపోతాం. ఇలా జరిగిన తరువాత అప్పుడు రాగం, ద్వేషం ఉండవు. సంవేదనలు వస్తూ ఉన్నాయి, వెళ్తున్నాయి - అశాశ్వతమైనవి కాబట్టి ఇక వాటితో రాగం ఉండదు. ద్వేషం ఉండదు. ప్రతీ దానికి అంటిపెట్టుకుని ఉండే స్వభావం ఇక ఉండదు కాబట్టి అన్నీ ప్రశాంత చిత్తంతో స్వీకరించడం జరుగుతుంది. ఇదే బుద్ధుడు బోధించిన 'పణ్య సంపూర్ణ జ్ఞానం.

ఈ సంవేదనల గమనిక ప్రక్రియలో ఎప్పుడూ కూడా ఒక క్రమ పద్ధతిని పాటించడం చాలా ఆవశ్యకం. అక్కడో సంవేదన, ఇక్కడో సంవేదన గమనించకుండా అన్ని సంవేదనలను బాహ్యమైనవి,స్థూలమైనవి, సూక్ష్మ స్థితిలోనివి -అన్నిటినీ ఒకే రకంగా ఎరుకతో, సమభావనతో గమనించాలి.

మనం కాన్నియస్‌గా ఉండే ప్రక్రియే మన శ్వాస. అదే 'అనాపాన సతి. మనం ఎరుకతో ఉన్నా, లేకున్నా కూడా శ్వాసక్రియ జరుగుతూ ఉంటుంది. అయితే, బుద్ధుడు బోధించిన 'అనాపానసతి'లో ఎరుక (కాన్నియస్‌నెస్‌)ను తీసుకు వచ్చాడు. కాన్నియస్‌గా ఉండడంవలన మనం ఏ విషయానికైనా కూడా 'ప్రతిచర్యలను ప్రదర్శించకుండా ఉంటాము. అసలు సంవేదనలు ఎందుకు వస్తున్నాయంటే - ఎక్కడెక్కడ మనసు, పదార్థం కదులుతుందో అక్కడ మనం తినే ఆహారంవలన, పంచ తత్వాలవలన ఈ సంవేదనలు వచ్చాయి. సంవేదనల అశాశ్వతత్వాన్ని అర్ధం చేసుకుని, సమభావనతో ఉండాలి. వాస్తవంగా, మన జీవితంలో ప్రతీక్షణం మార్పులు జరుగుతూనే ఉంటాయి. ప్రతీది మార్చు చెందుతూ ఉంటుంది. దీన్నే బుద్ధుడు “యథా భూతా నానా దశ్శానా అన్నాడు. అంటే, మనం అన్నిటినీ గమనిస్తూ ఉండడమే 118 స్వామి మైజ్రేయ

మన పని. సంవేదనలయొక్క అశాశ్వతత్వాన్ని మనం తెలుసుకున్నప్పుడు గతం అనేది మనల్ని ఏ రకంగానూ మలినం చేయదు. ప్రభావితం చేయదు. మనసును నాలుగు రకాలుగా విశ్లేషించవచ్చు. మొదటిది కాన్నియస్‌నెస్‌. అంటే, మనసు మొదట ఉన్నదాన్ని ఉన్నట్లుగా స్వీకరిస్తుంది (రా డేటా” ను లోపలికి తీసుకోవడం) రెండవ దశ 'పర్‌షెష్షన్‌- అంటే విశ్లేషణ” - ఈ దశలో మనసుకున్న గతం తాలూకు అనుభవంతో విషయాన్ని మంచి లేదా చెడులుగా విశ్లేషిస్తుంది. ఇక మూడవ దశలో మంచి, లేదా చెడులుగా విశ్లేషించబడిన అంశంవలన ఇష్టం, లేదా అయిష్టం కలిగి, సంవేదనలు మొదలవుతాయి. నాలుగవ స్థితిలో (ప్రతిచర్య జరుగుతుంది. ఈ నాలుగు మానసిక దశలు క్షణంలోని తృటి కాలంలో జరిగిపోతాయి. వీటివల్లనే రాగం, ద్వేషం కలుగుతాయి. అయితే, ఇక్కడ మనం ప్రతీ సంవేదననూ ఎరుకతో,సమభావనతో గమనించి వాటి అశాశ్వతత్వాన్ని తెలుసుకున్నాం కాబట్టి రాగ, ద్వేషాలకు తావుండదు. సమభావన అలవడుతుంది కాబట్టి మనసు ఇక మలినం కాదు. ఈ స్థితే “ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ.

సాధారణంగా ప్రతిచర్య (రియాక్షన్‌) వల్లనే భవిష్యత్తులో ఇంకో పెద్ద ప్రతిచర్య (రియాక్సన్‌) జరుగుతుంది. కాబట్టి, సాధ్యమైనంతవరకు ప్రతిచర్యలు ప్రదర్శించకుండా చూసుకోవాలి. ఎందుకంటే రియాక్ననే మనసుకి ఆహారం. మన కాన్నియస్‌నెస్‌ తగ్గిపోవడానికి కారణం మనస్సుయొక్క ప్రతిచర్యే. వీటినుండి బయట పడాలంటే మనలోని యాంత్రికమైన స్వభావం(కండిషనింగ్‌)ని తీసెయ్యాలి. ఇదే ఆత్మకు ఒక ఉపవాసం లాంటిది. ప్రతీ సంవేదనను సమభావంతో గమనిస్తూ ఉంటే ప్రతిచర్యలు ఆగిపోతాయి. మనలో సమభావం పెరిగినప్పుడు లోపల గతంలో ఉన్న యాంత్రికమైన స్వభావం(కండిషనింగ్‌) ఆగిపోతుంది. ప్రతిచర్య లేకుండా సంవేదనను గమనిస్తున్నాం అన్నమాట. _ ఇవన్నీ శరీరంలోని కలాపాల తాలూకు కదలికలు (అలలు). ఇవి వస్తా పోతూ ఉంటాయి. ప్రకంపనలుగా కదులుతూ ఉంటాయి. అదే సమసిపోవడం (డిజల్యూషన్‌). ఇలా జరిగినప్పుడే బాధ, దుఃఖంనుండి విముక్తి కలుగుతుంది. అ స్థితే నెమ్మదిగా మనల్ని సచ్చిదానందం (బ్లిస్‌)వైపు తీసుకు వెళ్తుంది. ప్రతీ సంవేదనకూ మనం రియాక్షన్‌ ఇవ్వకుండా సమభావనతో ఉంటాం కాబట్టీ అప్పుడు శరీరం, మనసు 'డిజాల్జొ అవుతాయి. దీన్నే 'భంగ్‌ అంటారు. ఈ స్థితిలో శరీరానికిగానీ, ఆనందాోద్రిన్హూ - బ్రద్ధాశం త్రిన్సు 119

మనసుకుగానీ ఏ రకమైన ఉనికి (స్టేటస్‌) ఉండదు. అప్పుడు ప్రశాంతత చేకూరుతుంది “ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ స్థితి అనుభవమవుతుంది. నడు

పైన చెప్పిన స్థితిని చేరుకోవడంవలన ఇక మనలో ఒకరినుంచి ఆ ది అనేది ఉండదు. ప్రతీ ఒక్కరితోనూ మైత్రీభావంతో ఉండడానికి ఆస్కారం ర | మంచి మనసుతో, మంచితనంతో, సమభావనతో మెలగడం జరుగు ల సంస్మారాలన్నీ మనం పోగు చేసుకున్నవే కాబట్టి వాటిని మనమే తీసెయ్యాలి. జ్‌ తీసేసే సామర్థ్యం కూడా మనలోనే ఉంది. పైన చెప్పిన పద్ధతులన్నీ మ సే దిశగా ఉపకరిస్తాయి. రాగ, ద్వేషాలు, అరిషడ్వర్గాలు అవిద్య వల్లనే వచ్చాం వబైచిత్యాన్ని మాయను మనం అర్ధం చేసుకోకపోవడం వల్లనే అహం, స్వార్థ శ న్ని పెరిగి, ప్రాపంచిక వ్యామోహం పెరిగి మాయలో చిక్కుకున్నాం. ఇక్కడి అశాశ్వ కం క అర్థం చేసుకుని, అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకున్న తరువాత బాధలనుండి భీ లభిస్తుంది. ఇంతకు ముందు పాత గతం ప్రస్తుతపు క్షణాలను అద్దుకుంది కొ న్‌ ప్రతిచర్యలతో సతమతమవుతూ ఉండిపోయాం. అసంపూర్ణమైన మనసు వృదా ఆత్మతో ఉండకుండా ప్రతీ విషయంలోనూ జోక్యం కలిగించుకునేది కాబట్టి లేసి, పారలు కమ్మాయి. ఇప్పుడు అన్నీ అర్ధం చేసుకున్న తరువాత గతాన్ని వ ల స్వచమైన మనసుతో, దైవత్వపు మనసుతో ఉందడం అలవరచుకున్న తరువా జే వర్తమానంలో - శ్ర క్షణంలో, సచ్చిదానందంలో ఉండడం సాధ్యపడింది. ఉపనిషత్తులలో బోధింపబడిన 'ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ.

ఇ ఖ్రర్హ

మనం ఉత్సాహ ధ్యానం, సాక్షీధ్యానం, ఇంకా ఇతర ధ్యాన పద్ధతు సారాంశాన్ని సంక్షిప్తంగా తెలుసుకుందాం. మొదట మనం మనసుని, శరీరాని సాధ్యమైనంతగా విశాంత స్థితిలో ఉంచాలి. అలా ఉన్నప్పుడే ఈ క్షణంలో ఉందడో సాధ్యపడుతుంది. మనస్సు అల్లకల్లోలంగా ఉంటే మనలోని సంస్మారాలే మని ఆడిస్తూ ఉంటాయి. పాత్ర జ్ఞాపకాలు, కంగారు, ఒత్తిడి మనసులో ఉంటే సంస్యాల , మనల్ని “డామినేట్‌ చేస్తారు. కాబట్ట, ఇక్కడ మన పద్ధతిలో మొట్టమొదట శరీరాని మనసునీ 'రిలాక్స్‌' చేయాలి. ఎంత రిలాక్స్‌డ్‌ గా ఉంటే అంత సౌఖ్యంగా, ప్రశాంతం 120 స్వామి మైతేల

సమదృష్టితో ప్రకృతిపరంగా ఉండగలుగుతాం. అప్పుడు మనసు ఏ విషయంలోనూ అద్దుగోడగా నిలవదు. గతాన్ని లోపల దాచుకుని, చెడు అంతా లోపలే దాచుకున్నప్పుడు అవి ఈ క్షణంలో ఉండనివ్వవు. అందుకే, “ఉత్సాహ ధ్యానం” అనే ధ్యానపద్ధతిని మనం ఇక్కడ తెలుసుకోవలసిన అవసరం ఉంది.

బుద్దుడి కాలంలో, పూర్వకాలంలో జీవించిన ప్రజలు శారీరక కష్టం ఎక్కువగా చేస్తూ ఉండేవారు. కట్టెలు కొట్టడం, నీళ్ళు తోడడం, దంచడం, రుబ్బదం ఇలాంటి పనులన్నీ చేసుకుంటూ ఉండేవారు కాబట్టి వారు ఆరోగ్యవంతంగా ఉందేవారు. వారికి, ఒత్తిడులు, ఆందోళనలు, గుండె జబ్బులు లాంటివి ఉండేవి కావు. కానీ, నేటి ఆధునిక, నాగరిక సమాజంలో మనం ప్రతీ పనికి సాంకేతిక పరికరాలను వాడడం నేర్చుకున్నాం. వాషింగ్‌ మిషన్సు మిక్సర్లు, గ్రైండర్లు, వ్యాక్యూమ్‌ క్షీనర్డు, నీటికోసం మోటర్లు - ఇవన్నీ పరికరాలను వాడుతున్నాం కాబట్టి మనకు శారీరక థమ తగ్గింది. లేనిపోని ఆలోచనలను చేస్తూ మనసును ఆందోళనకు, ఒత్తిడికి గురి చేయడం అలవాటు చేసుకున్నాం. కోపం, ద్వేషం, ఈర్ష్య, అసూయ, దుఃఖం, బాధ లాంటి భావోద్వేగాలకు గురి అవుతున్నాం. వీటినన్నిటినీ పైకి ప్రదర్శించలేని పరిస్థితులలో వాటిని మన లోపలే అణచిపెట్టి ఉంచుతున్నాం. ఇలా అణచిపెట్టబడిన భావోద్వేగాలు ఎప్పుడో ఒకప్పుడు అగ్నిపర్వతంలోని లావాలా పైకి ఉబికి శారీరకంగా, మానసికంగా పతనమై పోతున్నాము. శారీరక శ్రమవలన అలసట కలిగి, మనసు, శరీరం విశ్రాంతిగా ఉండేది. పూర్వకాలపు వారిలో ప్రశాంతత ఉండేది... నేడు మనసుకు ఆ ప్రశాంతత కరువైపోయింది. శరీరంలోనూ, మనసులోనూ అన్నీ మలినాలు పేరుకుని ఉన్నాయి. ప్రతీ విషయంలోనూ ముసుగులు వేసుకుని, భేషజాలు ప్రదర్శిస్తూ లోపల ఒక రకంగా ఉంటూ, బయటికి మరో రకంగా కనబడడానికి 'ప్రయత్నిస్తున్నాం నేడు. అందుకే మనసులో ఎంతో కల్మషాన్నిదాచుకుని పిచ్చిగా తయారవుతున్నాం. ఇలా దాచుకున్న భావోద్వేగాలను, పిచ్చిని బయటికి తీసివేయదానికే ఉత్సాహధ్యానం ఉపకరిస్తుంది. ఉత్సాహ ధ్యానంలో శారీరకంగా కదలికలను చేస్తూ, దానిలోని వివిధ ప్రాణాయామ, ధ్యాన ప్రక్రియలతో లోపల దాచుకున్న భావోద్వేగాలను తీసివేయడం జరుగుతుంది.

ఉత్సాహ ధ్యానం తరువాత చేయవలసినది “సాక్షీ ధ్యానం”. ఈ సాక్షీధ్యానంలో ప్రతీ దానితోసూ సాక్షీ తత్వంతో, ఎరుకతో, సమభావనతో ఉంటూ మనసులోని ఆనంద్యూ బ్రున్మ ల త్రడ్దానం త్రశు స్తే

మలినాలను తీసివేస్తాం. శరీరంలో జరుగుతున్న ప్రతీ సంవేదనను గున ఉంటాం. ఈ వేదనలను, సంవేదనలను గమనిస్తూ లోపల పేరుకుపోయిన మలినాల' తీసివేయడం జరుగుతుంది. సాక్షీధ్యానం తరువాత చేయవలసినది “మాక్‌ సెషన్‌” ధ్యానం. ఇదివరకు చెప్పుకున్నట్లు ఇందులో భయాలనూ, ఆందోళనలను తీసివేసే ప్రక్రియ ఉంటుం. ఏదో ఒక సందర్భంలో జరిగిన గత సంఘటనను గుర్తు చేసుకుని భయానికి గ అవుతుంటారు కొందరు. ఎత్తైన ప్రదేశాలకు వెళ్ళినప్పుడు ఆ పైనుంచి కిం పడతామేమో అనే భయం ఉంటుంది కొందరిలో. పాములను, జెర్రులను, తేళ్లను చూసినప్పుడు కొందరికి విపరీతమైన భయం కలుగుతుంది. గతంలో కత్తిపోటుకు గురి అయినవారు ఇప్పుడు కత్తిని చూస్తే భయపడుతుంటారు. ఇలాంటి 'ఫోబియా'లను సమూలంగా తీసివేయడానికి 'మాక్‌ సెషన్‌" ధ్యానం ఉపయోగపడుతుంది. శీ ధ్యానపద్ధతిలో మొదట కళ్ళను మూసుకుని దేనివల్లనైతే భయపడుతున్నారో అలొంటీ సంఘటనలు మళ్ళీ ఇప్పుడు కలుగుతున్నట్లు అనుభూతి చెందుతూ కదలికలను చేస్తూ దానిలోని వివిధ ప్రాణాయామ, ధ్యాన ప్రక్రియలతో లోపల దాచుకున్న భావోద్వేగాలను తీసివేయడం జరుగుతుంది. - ధైర్యాన్నీ ఆత్మస్టైర్యాన్నీ పెంచుకుని ఆ భయాలూ, ఫోబియాలనుండి బయట పడాలి. మనస్సు నాలుగు 'కంపార్ట్‌మెంట్స్‌'గా తయారయ్యింది.

1. పార్షియల్‌ మైండ్‌
2. అన్‌-కాన్నియస్‌ మైండ్‌ త్రి సబ్‌-కాన్నియస్‌ మైండ్‌
3. సూపర్‌ కాస్నియస్‌ మైండ్‌ నిజంగా చెప్పాలంటే, ఈ మనసు పారలన్నీ ఒకటిగానే ఉండాలి. మనం చేతి: సరిగా నియంత్రించలేకపోతున్నాము కాబట్టి మనసులో అరలు తయారయ్యాలూ' మనసు నాలుగు కంపార్ట్‌మెంట్స్‌గా, క్యాబిన్స్‌గా తయారయ్యింది. ఏదైనా భావోద్వేగాల బయటి ప్రపంచానికి తెలియజేయడానికి కాన్ని సందర్భాలలో సిగ్గుపడి, సామా కట్టుబాట్లకు తలవంచి, మరికొన్ని సందర్భాలలో భయపడి వాటిని సాధారణంగో 122 స్వామి మైథలేళో

లోపలే అణచిపెట్టేస్తారు కొందరు. కోపం, ఈర్ష్య, అసూయ, దుఃఖం, బాధ, భయం

ఇలాంటివి. వాటిని బయటికి తీసివేయడానికి సాక్షీభావన, సమభావనలతో వాటిని

గమనిస్తూ ఉండాలి. సంవేదనలను గమనిస్తూ, వాటి అనిత్యతను, అశాశ్వతత్వాన్నీ గమనిస్తూ సమభావనను పెంపొందించుకోవాలి. ఈ విధంగా మనలో పేరుకుపోయిన సంస్కారాలను తీసివేయడానికి

1. శారీరక రిలాక్షేషన్‌ పద్ధతి 2) ఉత్సాహ ధ్యానం 3) సాక్షీధ్యానం 4) మాక్‌ సెషన్‌

2. సంవేదనలను గమనించడం - ఇవన్నీ టెక్సిక్స్‌ ఉపయోగించుకోవాలి.

శరీరాన్ని పట్టించుకోకుండా ఉండడంవల్లనే మనసు తయారయ్యింది. సంస్కారాలు, వాసనలన్నీ చీకట్లో దొంగలు దాక్కున్నట్లు మనసులోనే దాక్కుని ఉన్నాయి. మనసుయొక్క సబ్‌-కాన్నియస్‌, అన్‌-కాన్నియస్‌ పొరల్లో ఈ సంస్కారాలు, వాసనలు దాక్కుని ఉన్నాయి. మనం అన్‌-కాన్నియన్‌గా ఉన్నప్పుడే ఇవన్నీ విజృంభిస్తుంటాయి. ఉదాహరణకు: మనం కోపంలో ఉన్నప్పుడు, నిద్రలో ఉన్నప్పుడు అన్‌-కాన్నియస్‌గా ఉంటాం. అలాంటి సమయాల్లోనే సంస్కారాలు, వాసనలు విజ్బంభిస్తూ ఉంటాయి. మనస్సు పరిశుద్ధంగా లేకపోవడమే దీనికి కారణం. మనసు ఓక పాత్రలా తయారయి, ఆ పొత్రలో ఇవన్నీ నింపబిడుతున్నాయి.

వీటిని శుద్ధి చేసుకోవడానికి:

1. మనస్సును ప్రాణాయామాల ద్వారా, ధ్యానం ద్వారా రిలాక్స్‌ చేయాలి. అప్పుడు మనస్సుకు సంబంధించిన విజృంభణ తగ్గుముఖం పదుతుంది.

2. _ ఉత్సాహధ్యానంతో మనస్సులో పేరుకుపోయిన, అణచివేయబడిన భావోద్వేగాలను తీసివేయాలి. కెథారిసిస్‌తో చాలా లోతులో పేరుకుపోయిన సంస్కారాలను తీసివేస్తాం.

3. నంవేదనలను నమభావనతో గమనిస్తూ, “ఇవన్నీ అనిత్యమైనవి, అశాశ్వతమైనవి” అని తెలుసుకోవాలి.

౪ స్రాక్షధ్యానంలో సమభావనతో, ఎరుకతో ఉంటూ మనసును నియంత్రించు కోవాలి.

మనసును ఈ రకంగా నియంత్రించాం కాబట్టి సంస్కారాలు లోపల దాక్కోవు. ఆనంద బ్రన్ము - వ్రడ్తానం బ్రిత్సూ 1293

ర). “మాక్‌ సెషన్‌ లో లోతుగా పాతుకుపోయిన భయాలను, ఫోబియాలను తీసివేస్తాం.

ఈ పద్ధతులనన్నిటినీ ఉపయోగించుకుని సంస్కారాలను తీసివేసి, మానసిక

(ప్రశాంతతను పొందాలి. “ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ అనుభవమవ్వాలి. తా ను

అరిషడ్వర్గాలైన కామ, క్రోధ, మోహ, లోభ మద, మాత్సర్యాలలో ఏ ఒక్కదాన్ని కూడా మనలోపలికి రావడానికి అంగీకరించకూడదు. జూదం, త్రాగుడు, ప్రీ లోలత్వం ఇలాంటివాటికి బానిసై నేడు మనిషి పతనమై పోతున్నాడు. కాన్ని సందర్భాలలో కోపం మనకు తెలియకుండానే వచ్చేస్తుంటుంది. అది ఒకోసారి రఫ్‌గాగానీ, ర్యాష్‌గొ గానీ ఉండొచ్చు. ఇవన్నీ మనల్ని తాకకుండా ఉండాలంటే మనం ఏం చేయాలి?

ఎప్పుడూ సదాచారంతో ఉంటే మనస్సు స్వచ్చంగా తయారవుతుంది. ధ్యానభావంతో, ధ్యానంతో మన జీవనయానం సాగిస్తూ ఉంటే ఆధ్యాత్మిక ఎదుగుదల జరుగుతుంది. ధ్యానపూర్వకంగా ఉండడం వలన మన జీవనసరళి పూర్తిగొ మారిపోతుంది. అహంకారం ఎన్నో రూపాల్లో మనసుల్ని విషపూరితం చేస్తుంది మనస్సు ఏ విధంగా మనల్ని పతనం చేస్తుందో మనం కనీసం తెలుసుకో లేము ధ్యానపూర్వకంగా ఉన్నప్పుడే ఈ అహంకారాన్ని మనం వూర్తిగా నాశనం చేయగలుగుతాము. అహంకారం మనలో ఉన్నంతవరకు ద్వైతం ఉండి తీరుతుంది. అనురాగాలు, మమకారాలు,అహంకారం, మనం ప్రకృతిపరంగా ఉండకపోవడం ఇవన్నీ 'మాయా వలననే వస్తున్నాయి. కాబట్టి మనం నిరంతరం యమ, నియమాలను పాటిస్తూ ఉండాలి. అయితే, మనసు ఉనికి ఉన్నంతవరకు అది అస్థిరంగొ నే ఉంటుంది. మనసెప్పుడూ బయటివైపే వెళ్ళడానికి ప్రయత్నిస్తూ ఉంటుంది. చొ న్నీ అంతర్ముఖం చేయడానికి మనం స్థూలశరీర స్తాయినుంచి గ్రాస్‌ లవెల్‌నుంచి సూక్ష్మస్థాయి వరకు (సటిల్‌ లెవెల్స్‌ పేరుకుపోయిన సంస్కారాలను నెమ్మది నెమ్మద” తీసివేస్తూ పోవాలి. శరీరాన్నీ మనసును మన అధీనంలోకి తీసుకు రావదానీ “అవ్చాంగ యోగాలు” అనబడే యమ, నియమాలు, ఆసనాలు, ప్రాణాయామౌాలొ ప్రత్యాహార, ధారణ, ధ్యాన, సమాధీ ప్రక్రియలు బాగా ఉపకరిస్తాయి. 124 స్వామి మైతే

1). ..యమ: అహింస, సత్య, అస్తేయ, బ్రహ్మచర్య, అపరిగ్రహ - ఈ ఐదు నియమాలు. ఇవి సామాజిక నీతి సూత్రాలు.

2. నియమాలు: శౌచ, సంతోష తపః, స్వాధ్యాయ, ఈశ్వర ప్రణిధాన - ఈ ఐదు నియమాలు - ఇవి వ్యక్తిగత నీతి సూత్రాలు.

3. ఆసనాలు: అన్‌-కాన్నియస్‌ స్థితిని అపేదే ఆసనం. ఆసనాల ద్వారా కర్మలను నియంత్రించుకోవొచ్చు.

శ) _ ప్రాణాయామ: వీటి ద్వారా మనస్సుని నియంత్రించుకోవొచ్చు. శ్వాసను (ఉచ్చ్యాస-నిశ్వాసలను) నియంత్రిస్తూ మనసుని “బ్యాలన్స్‌ చేసుకోవొచ్చు. శ్వాస మారితే మనస్సు మారుతుంది కాబట్టి ప్రాణాయామ ద్వారా శ్వాసమీద పట్టును సంపాదించి తద్వారా మనస్సును అధీనంలోకి తెచ్చుకోవొచ్చు.

5. _ ప్రత్యాహార: మనస్సు ఎప్పుడూ బయటి విషయాలకు ఆకర్షితమవుతూ ఉంటుంది కాబట్టి దాన్ని అంతర్ముఖం చేయడానికి చేసే ప్రయత్నమే ఈ “ప్రత్యాహార.

6. _ ధారణ: మనస్సుని ఒక బిందువు వద్ద నిలిపి ఏకాగ్రతను పెంచుకునేదే 'ధారణ'.

7. ధ్యానం: ధారణను పొడిగించి చేస్తే అదే 'ధ్యానం'. నిరంతరమైన ఎరుకయొక్క ప్రవాహమే ధ్యానం.

8. _ సమాధి: సమభావనతో కూడిన నిరంతరమైన ఎరుకనే 'సమాధి' అంటారు. నిరంతరంగా ధ్యానంలో ఉండడమే సమాధి.

ధారణ, ధ్యాన, సమాధి స్థితులలో ఏకాగ్రతను పెడుతూ ముందుకు సాగాలి. అప్పుడప్పుడు మంచి విషయాలను వింటూ, సత్సంగాలకు వెళుతూ, మంచి విషయాలను చదువుతూ, ఉపవాస నియమాన్ని పాటిస్తూ బాహ్య ప్రపంచంనుంచి నెమ్మదిగా విడిపడుతూ ఉండాలి. రోజులో ఎక్కువ సమయం ధ్యానం చేసుకుంటూ ఉండాలి. పేదవారికి, వృద్ధులకు, జబ్బు పడ్డవారికి వీలైనంత సేవ చేస్తూ ఉండాలి. 24 గంటలూ మనస్సు స్థితిని గమనిస్తూ, అది సృష్టించే చిత్తవృత్తులను అర్ధం చేసుకుని వాటికి దూరంగా ఉందాలి. ఆలోచనలు కోరికలు ఉండడంవలన వస్తాయి. ఆలోచన ఉంటే కోరిక ఉంటుంది. మనస్సులోనికి దురాలోచనలు అనలే రాకుండా

చేసుకోవడానికి ప్రాణాయామ, ధ్యాన సాధనలు బాగా చేస్తూ ఉండాలి. ద్వైతం పోవాలంటే ధ్యానం సరిగా చేస్తూ ఉండాలి. కర్మయోగంతో అంతరాంతరాల్లోకి వెళ్ళీ శోధన, శుద్ధి చేసుకుని పరిశుద్ధ ఆత్ములం అవ్వాలి. ప్రతీ విషయంలోనూ మనలో అర్చణాభావం ఉండాలి. అర్బణాభావం, వినయ విధేయతలతో ఉంటే కాన్నియస్‌నెస్‌, శక్తి మనకు తోద్బడతాయి. సృష్టికర్త పట్ల, విశ్వ చైతన్యం పట్ల మనం అర్పణాభొవం, వినయ విధేయతలతో ఉంటే ఆ భావనే మనల్ని ప్రగతి పథంలోకి తీసుకు వెళ్తుంది.

(ప్రాణ సంచలనం ఇష్టం వచ్చినట్లు జరుగుతుంటే, అధికంగా ఉంటే మనస్సు అధీనంలో ఉండదు. ప్రాణాన్ని అదుపులోకి తెచ్చినప్పుడు మనస్సుకూడా అదుపులోకీ వస్తుంది. ఇంద్రియాలు ఎప్పుడూ బయటి వైపు ఎక్కువగా ఆకర్షితమవుతూ ఉంటాయి కాబట్టి వాటిని ప్రత్యాహార ద్వారా, అజప జప (సోహం ధ్యానం) ద్వారా అంతర్ముఖూ చేయాలి. ప్రాజాయామాల వలన నొడీశుద్ధి జరుగుతుంది. యమ, నియమాలు ఆసనాలు, ప్రాణాయామాలు చేస్తూ మనస్సును సాధ్యమైనంతవరకు సాంత్వన పరుస్తో ఉండాలి. ఈ రకంగా ఇంద్రియాలనూ, మనస్సునూ అధీనంలోకి తెచ్చుకోవాలి. లోపలగాన్సీ బయటగానీ ఏదో ఒక కేంద్ర బిందువు మీద ఏకాగ్రత పెడుతూ ధారణను సాధన చేస్తూ ఉండాలి. ధారణ సక్రమంగా జరుగుతున్నప్పుడు అదే ధ్యానం అయిపోతుంది.

సమాధి స్థితిలో ధ్యాన వస్తువ, ధ్యాని ఒకటవుకారు. మెల్లగా 'నిర్వికలి సమాధి వైపు వెళ్ళగలరు. సమాధి ధ్యానంతో మనస్సు స్వచ్చమైన స్థితిలోకి వస్తే క స్థితినే “బుద్ధి అంటారు. పుట్టుకతోనే మనం ఏవో మలినాలతో పుడతాం. మలినాలో ఉన్న మనసుకు “అత్మ స్థితి” ఆర్ధం క్రాద్దు మనస్సు స్వచ్భమై “బుద్ధి స్థాయికి వచ్చిన తరువాతనే 'ఆత్మ స్థితిని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకోవడం జరుగుతుంది. అణ ఆనందంతో అనంతంగా ఉంటుంది. క ఆనందసితిని చేరుకోవదానికి మనం ఎప్పటికప్పుడు హృదయాన్ని శుభ్ర పరచుకుంటూ, మనస్సును నిశ్శబ్ద పరలిః ఆలోచనలనన్నిట్రినీ నివృత్తి చేసుకుని, బయటివైపు ఆకర్షితమయ్యే ఇంద్రియాలను అంతర్ముఖం చేసి, కోరికలను (వాసనలను) తగ్గించుకుని సంపూర్తమైన స్వచృతేలో ఉండాలి. అప్పుడు “అత్మ అనేదేమిటో అర్ధమవుతుంది. ఆత్మ స్టితి తెలుసుకుని తరువాతనే సత్యానికీ-అసత్యానిక్షి; నిజానికీ-అబద్తానిక్తీ మధ్యనున్న వ్యత్యోసో మనం అర్థం చేసుకోగలుగుతాము. ఉన్నతమైన మనస్సుతో (హైయర్‌ మైండ్‌లో) 126 స్వామి మైతే

క్రింది స్థాయిలో ఉన్న మనస్సుని (లోయర్‌ మైండ్‌ని) అర్ధం చేసుకోగలుగుతాము. అయితే మనకు కావలసిందేమిటంటే నిరంతరమైన ఎరుక, అప్రమత్తత. ఎంత 'విజిలెంటొ గా ఉంటే అంత సత్యంతో ఉండగలుగుతాము. “ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ అనుభవమవుతుంది. మనకు బాహ్య శత్రువులు ఎవరూ ఉండరు. శత్రువులు మనలోనే ఉంటారు. ఆశ కోరిక, భేషజం, కోపం, రాగం, ద్వేషం, అసూయ, అహం - ఇవే మన అంతర్గత శత్రువులు. వీటన్నిటికీ దూరంగా ఉండడానికి మనం శత విధాలైన ప్రయత్నాలను నిరంతరం చేస్తూనే ఉండాలి. కోరికలను పెంచుకోకుండా, మన లోపల, బయట జరుగుతున్న ప్రతీ విషయాన్నీ ధ్యాన యోగ సాధనలతో అర్థంచేసుకుని, వైరాగ్య స్థితి వైపు వెళ్ళాలి. అప్పుడే మనస్సు బుద్ధి వైపుకి వెళ్ళి, ప్రశాంతతను పొంది ఆత్మవైపుకి పయనిస్తుంది. బాహ్య (ప్రపంచంలో జరుగుతున్న మార్పులకు ఆకర్షింపబడకుండా మనం ఇంద్రియాలను ఎప్పటికప్పుడు గమనిస్తూ ఉండాలి. నిరంతర ధ్యానంతో అతి చంచలమైన మనస్సును మన అధీనంలోకి తెచ్చుకోవడం __సాధ్యప్రడుతుంది. గతంతో బంధాన్నీ సంస్కారాలతో బంధాన్నీ తొలగించుకోవడానికి ధ్యానమే చక్కని ఆయుధం. శక్తి కోరికతో కలిస్తే మనస్సుకు ఆహారం దొరుకుతుంది. మనలోని రాగ, ద్వేషాలు సమసిపోనంతవరకూ మనస్సుకి ఆహారం, ఇంధనం అందుతూనే ఉంటుంది. మనస్సులో అలజడి, ఇంద్రియాలను ఆహ్లాద పరిచే చిన్న చిన్న విషయాలు బంధం వల్లనే కలుగుతూ ఉంటాయి. రాగ, ద్వేషాలను తీసివేయడమే వీటికి పరిష్కారం. ధ్యానం చేసే అలవాటును పెంచుకుంటూ ఉంటే ఆత్మ విశ్వాసం పెరుగుతుంది. మనం పుట్టినప్పుడు ఇక్కడికి తెచ్చుకున్నది ఏమీ లేదు. వెళ్లేటప్పుడు తీసుకు సోయ్సేది కూడా ఏమీ ఉండదు. ఈ జీవితంలో మనకు వచ్చేదేమీ లేదు. పోయేదేమీ లేదు. విశ్వ చైతన్య స్థితి (యూనివర్సల్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌) అనేదే సత్యం, అసలు వాస్తవంగా చెప్పాలంటే, జీవితమనేదే లేదు. అది ఒక ఊహ మాత్రమే. ప్రతీ విషయంలోనూ మనం ఊహా ప్రపంచంలోనే కొట్టుమిట్టాడుతున్నాం. విశ్వచైతన్యం అనేది 'వ్యక్తి కాని దైవత్వం” - అది నాన్‌-పర్సనల్‌ గాడ్‌'. జీవనయానంలో ఏ ముళ్ళు ఎదురైనా, వాటిని తేలికగా తీసుకుంటూ, ఆత్మస్థైర్యంతో అలాంటి అవరోధాలను అధిగమించాలి. ధ్యానంతో ప్రశాంతతను పెంచుకోవాలి. చెడువైపు వెళ్ళకుండా జాగ్రత్త పడాలి. ఏ ఆశందొద్రిభ్కు - బ్రద్దాశం ద్రి్స 127

పనిలో ఉంటే ఆ పనిలో సంపూర్ణంగా లీనమై ఉండాలి. ప్రస్తుతం చేస్తున్న పనిలోగానీ, ధ్యానంలోగానీ ఉండడం అలవరచుకోవాలి. మంచి విషయాలను బోధించేవారి సాంగత్యంలో ఉండాలి. ఏ కోరికలనూ సంతృప్తి పరచవలసిన అవసరం లేదు. కోరిక అనేది ఎన్నటికీ పూర్ణత్వాన్ని ఇవ్వలేదు. కోరికలు అనంతమైనవి, అవి ఎప్పటికీ తీరవు. ఆత్మ పరమాత్మలు అన్నీ మనలోనే ఉన్నాయి. మనం జీవాత్మ యొక్క పరిపూర్ణత్వాన్ని అర్ధం చేసుకోలేదు కాబట్టి మన హృదయం మలినమైపోయి స్వార్థం, ఆశృఅసూయ మనలో చోటు చేసుకుంటున్నాయి. ఇవన్నీ మనల్ని మనంగా ఉండనివ్వడం లేదు. ధ్యానంతో ఎప్పటికప్పుడు మన కర్మలను కడిగేసుకుంటూ ఉన్నత స్థితికి చేరుతూ ఉండాలి. కోరికలను ఆపెయ్యాలి. మనస్సును పెరగనివ్వద్దు. మనస్సు వేసే వలలో చిక్కుకోకుండా దాన్ని మంచికి వాడుకోవాలి. 'ఆనాపానసతి' పద్ధతి ద్వారా ఏకాగ్రతను పెంచుకుని - ఈ శరీరం, మనసు, ఆలోచనలు, సంవేదనల అనిత్యతను తెలుసుకుని, రాగం రాకుండా చూసుకోవాలి. అరిషద్వర్లాలకు వేటికీ మనం సహకరించవద్దు. సమభావనతో ప్రతీ ఆలోచనకు భిన్నంగా ఉంటూ ఉండాలి. అప్పుడు అన్నమయ కోశాకి స్వచ్చమైన ఆహారం అందుతుంది. అలాగే, స్వచ్చమైన ప్రాణం, స్వచ్చమైన మనస్సు, స్వచ్భమైన జ్ఞానం- ఇవన్నీ కూడా బుద్ధి వైపు తీసుకుని వెళతాయి. స్వచ్చత, ఆప్యాయత, ప్రేమ, సానుభూతి - వీటన్నిటినీ పెంపొందించుకుంటే మన ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం సుగమమవుతుంది. మనస్సనేదే ఒక మాయ. ఇది ఆఖరివరకూ మనల్ని వదలదు. డబ్బుపై వ్యామోహం, ప్రీ లోలత్వం, పదవీ వ్యామోహం, హోదా, గొప్పతనం వీటన్నిటి రూపంలో మనస్సు మనల్ని లొంగదీసుకోవడానికి (ప్రయత్నిస్తూ ఉంటుంది. గత క్షణం ఈ క్షణాన్ని ఎప్పుడు పాడు చేస్తూ ఉంటుంది. అందుకే, ఈ క్షణాన్ని ఎప్పుడూ మంచితో నింపుకోవాలి. గతాన్ని ఎప్పటికప్పుడు శుద్ధి చేసుకుంటూ అద్వైతాన్ని అనుభవించాలి. పాత సంస్కారాలను శుద్ధి చేసుకుంటూ, ఈ క్షణంలో కొత్త సంస్కారాలను దరిజేరనీయకుండా చూసుకోవాలి. అప్పుడే ప్రశాంతత, ఆనందం కలుగుతాయి. అప్రమత్తంగా ఉంటూ (ప్రేమ, సాత్వికతలను పెంచుకుంటూ, శరీరం-మనస్సులతో అంటిపెట్టుకుని ఉండకుండా ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకుంటూ ఉండాలి. ధ్యానపూర్వకంగా, క్రమశిక్షణతో ఉన్నప్పుడే ప్రశాంత చిత్త స్థితిని అనుభవించగలుగుతాము. భావోద్వేగాలనుంచి బయటపడ గలుగుతాము. 128 స్వామి మైజ్రేయ

ఎన్నీ రకాల మోహాలు, మానసిక ఆవేశాలు మనల్ని (ప్రేరేపిస్తూ మన గమనానికి అద్దు తగులుతూ ఉంటాయి. మానసిక సమతుల్యం చాలా ముఖ్యమైనది. ఉదాహరణకు: కోపం వస్తే అదే పోతుందిలే అనుకుంటాం కానీ అది 'యాస్ట్రల్‌ బాడీని కూడా పాడు చేస్తుంది. మనలో ఉన్న ప్రకంపనలను చెడగొడుతుంది. ఇంద్రియాలను నియంత్రించకపోతే భవిష్యత్తులో వాటి విజృంభణ, ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటాయి. మన జీవన పరమార్ధం సంస్కారాలను శుద్ధి చేసుకుని, జనన-మరణ చక్రంనుండి బయటపడి, నిరంతరమైన పరమానందంలో ఉండడమే. త్ర [క

మనస్సులో దాగి ఉన్నవే ఆలోచనలు, కోరికలు. అన్ని విధాలైన సంస్కార ప్రక్షాళన పద్ధతులను ఉపయోగించి వాటిని తొలగించుకోవాలి. ధ్యానానికి మాత్రం ఎక్కువ ప్రాధాన్యతను ఇవ్వాలి. మనస్సు ఒక పాములాంటిది, అది ఎప్పుడు కాటేస్తుందో తెలియదు. పంచ కర్మేంద్రియాలు, పంచ జ్ఞానేంద్రియాల ద్వారా మనస్సు మనల్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. మనసెప్పుడూ తమో గుణంతోనూ, రజో గుణంతోనూ ఉంటుంది. అది ఎప్పుడూ ఏదో ఒక రకమైన మార్చుని కోరుకుంటుంది. మార్చు లేకపోతే అది 'డిఢ్రైెషన్‌కి గురి అవుతుంది. మనస్సు చెడువైపు ఆకర్షితమవుతున్నప్పుడు దానికి వ్యతిరేకంగా “వర్వ్యూస్‌ని తీసుకురావాలి. ప్రాణాయామాలు చేసుకోవడం, “బిన్మ్‌ వాక్‌, ఓంకార మంత్రం చెప్పుకోవడం - ఇలాంటివి చేసుకుని నెమ్మదిగా చెడు ఆలోచనలనుండి బయట పడాలి. అనవసరమైన ఆలోచనలను దరిజేరనివ్వకుండా సరిల్రైన ఆలోచనలను చేయాలి. ఎందుకంటే ప్రతీ ఆలోచనకు శక్తి ఉంటుంది. ప్రతీ ఆలోచన వెనక ముసుగు (వరదా) కూడా ఉంటుంది. ఒక్క చెడు ఆలోచన మనల్ని వంచన చేస్తుంది. బంధంవైపు, బానిసత్వం వైపు, దుఃఖం వైపు, బాధ వైపు తీసుకు వెళ్తుంది. ఒక మంచి ఆలోచన మనకు స్వేచ్చను ఇస్తుంది. ఆలోచనలే మన చర్యల్ని గట్టి పరుస్తాయి. ఒక చెడు ఊహ మన జీవితాన్నే తారుమారు చేస్తుంది. కాబట్టి, చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ఆలోచనలు, గతం, ఊహలు మనల్ని ఎక్కువగా ప్రభావితం చేస్తుంటాయి కాబట్టి మన గమనంలో కొన్ని సంకల్పాలను, లక్ష్యాలను పెట్టుకుని వీటన్నిటినీ అధిగమించాలి. ఏదో వైపునుంచి మనకు చాపల్యాలు (టెంప్టేషన్స్‌), ఆకర్షణలు కలుగుతూ ఉంటాయి. అలాంటి ఆకర్షణలకు లొంగకుండా ఆనందొబ్రిన్ము - ప్రజ్ఞానం త్రిచ్సు 129

శరీరం, మనస్సు, బుద్ధిలను జాగ్రత్తగా కాపాడుకోవాలి. విశ్వచైతన్యమొక్కటే సత్యం కాబట్టి, స్వచ్చమైన కాన్నియస్‌నెస్‌ దిశగా అడుగులు వేయాలి. మనలో ఉన్న సాక (విట్నెసర్‌ - అంతరాత్మ) ఒక్కటే సత్యం. పార్షియల్‌ స్థితి, సబ్‌-కాన్నియస్‌, అన్‌-కాన్నియస్‌ అనబడే అసత్యపు స్థితులను అధిగమించి 'తురీయ స్థితిని (సూపర్‌ కాన్నియస్‌ స్థితిని) చేరుకోవాలి. తురీయస్థితి మాత్రమే సత్యం. ఆ స్వచ్చమైన జాగృత స్థితికి చేరుకుని, ఆత్మసాక్షాత్కారం వైపు వెళ్ళాలి. ఈ స్థితికి చేరుకుంటే మనకు సంచిత కర్మలు, ్రారబ్ధి కర్మలను పూర్తిగా ముగించుకోవచ్చు. 'అహం బ్రహ్మాస్తా అనేది గుర్తు పెట్టుకుని, సంపూర్ణమైన స్వచ్చతను పొందాలి. స్వచ్చత పరాకాష్టకు చేరితే సంస్కారాలు వేగంగా శుద్ధి అవుతాయి.

అహంకారమే మనకు పెద్ద అడ్డంకి కాబట్టి, సాక్షీభావనతో ఉండడం అలవరచుకుని అహంకారాన్ని రాగ, ద్వేషాలను పారద్రోలాలి. నిరంతరమైన ధ్యానంతోనే 'బ్రహ్మాకార వృత్తి అనే స్థితియొక్క అనుభవం కలుగుతుంది. విషయ లోలత్వంనుండి బయటపడినప్పుడే బ్రహ్మాకార వృత్తి కలగడానికి అవకాశం ఉంటుంది. రాగ ద్వేషాలు, అహంకారం, మాయలను ధ్యానపూర్వకంగానే జయించాలి. అప్పుడే తత్వమసి” - “అంతా నేనే అనే సత్యం బోధపడుతుంది. వ్యక్తిచైతన్యానికీ విశ్వచైతన్యానికీ భిన్నంగా ఏదీ లేదు. హృదయశుద్ధి జరుగుతున్న కొద్దీ నేను ఎవరు?' అనే ప్రశ్శకు 'నేను ఒక ఆత్మను అనే స్వీయానుభవం కలుగుతుం కాబట్టి, ఏదీ చేయాలన్నా మన ఆలోచనా విధానమే ముఖ్యం. “నచ్చిదానంది న్ట్‌తినీ తెలుసుకోవాలన్నా దానికి సరియైన ఆలోచనే కారణం, ప్రకృతి, పురుష - ఈ రెండూ సమంగా వెళ్ళినప్పుడే ఆనందం ఉంటుంది. సచ్చిదానంద స్టితే “అనంతమైన అంతర్యామి స్థితి. మాయా, మోహాలకు చిక్కుకోకుండా, కోరికలకు అతీతంగో ఉండడమే “బ్రహ్మ స్థితి - ఇదే వేదాంత సారం. (బ్రహ్మచింతన, బ్రహ్మాకార వృత్తి బ్రహ్మ విచార తత్వం, అహం బ్రహ్మాస్మి తత్వమసి - ఇవన్నీ ధ్యానపూర్వకం” ఉన్నప్పుడే అర్థమవుతాయి. విషయలోలత్వంనుండి బయట పడినప్పుడే - నేనే సర్వజ్ఞానిని, నేనే సర్వశక్తిమంతుడిని, నేనే సర్వ వ్యాపిని” అనే సత్యం అర్ధమవుతుంది జ్ఞానం, శక్తి ఈ క్షణం - అన్నీ కూడా ఇక్కడే ఉన్నాయి. ఇదే విశ్వవ్యాపకమేనే సత్యం (యూనివర్సల్‌ ట్రూక్ర్‌) “ధర్మాన్ని మనం రక్షిస్తే ధర్మం మనల్ని రక్షిస్తుంది ఇదే ధర్మసూత్రం. 180 స్వామి మైటేో

దేవుడికి తలనీలాలు అర్పించడమంటే మనలోని అహాన్ని పోగొట్టుకోవడం- తలలో (మనసులో) ఉన్న చెత్తను, చెడు ఆలోచనలను కడిగేసుకోవడమే. మనసే మనలో తిష్టవేసిన దెయ్యం, రాక్షసుడు. మనస్సులోని మలినాలను శుద్ధి చేసుకుంటూ ఉండాలి. లేకపోతే, అది ఒక గ్రామఫోను రికార్డులా పదే పదే చేసిన తప్పులనే మళ్ళీ మళ్ళీ చేయిస్తుంటుంది. మనం ఒక రకమైన బీజాన్ని నాటినప్పుడు అదే చెట్టు మొలుస్తుంది. విత్తొకటి వేస్తే చెట్టాకటి మొలవదు కదా! అలాగే, మనసులో ఏ రకమైన ఆలోచనల బీజం వేస్తామో అవే వృక్షాలుగా మారే అవకాశం ఉంది. పొత ముద్రలను, గతాన్ని నెమరు వేసుకుంటూ ఉంటే అవే పునరావృతం అవుతూ ఉంటాయి. మనలో ఉన్న చెడే చిత్తవృత్తులను కల్పిస్తుంది. కాబట్టి, ఈ చిత్తవృత్తుల మీద వట్టు సంపాదించాలంటే మనలోని అచేతనత్వాన్ని (అన్‌-కాన్నియస్‌ ఇంపల్స్‌) ఆపగలగాలి. ఉన్నతమైన “బుద్ధి స్థాయికి వెళ్ళాలి. స్వచృమైన మానసిక స్థితిని (ప్యూర్‌ మైండ్‌ స్టేటస్‌) చేరుకోవాలి. అహంకారం, కోరికలు, తృష్ణ ఉండని స్థితికి చేరుకోవాలి. మనలోని తృష్ణ పోయినప్పుడు కృష్ణ అవుతాం. కాముడు నశించినప్పుడు రాముడు" అవుతాం. స్వచ్ళమైన చైతన్యానికి దగ్గర అవుతాం. “దేవుడు” అంటే ఒక వ్యక్తి కాదు. క్రీస్తు తత్వం (క్రైస్ట్‌ కాన్నియస్‌నెస్‌) అన్నా, కృష్ణ తత్వం (కిష్త కాన్నియస్‌నెస్‌) అన్నా, బౌద్ధం (బుద్ధా హుడ్‌) అన్నా, “అల్లా తాలా' అన్నా ఆ పరిపూర్ణ చైతన్యమే. వీటిమధ్య తేడ్రాలేమీ లేవు.

మనస్సు ఎల్లప్పుడూ ఒక యంత్రంలా పని చేస్తుండడం వలన ఇంద్రియాలు బయటి వైపు అకర్షితమవుతూ ఉంటాయి. కాబట్టీ, మనస్సుని చెడు వైపు వెళ్ళనివ్వకుండా సరిగా వాడుకోవాలి. మనస్సులో ఎప్పుడైనా ఒక చెడు ఆలోచన వచ్చినా దానికి ఊహను తోడు చేయవద్దు. ఆ ఊహాలు సంకల్ప శక్తిని తోడు చేసుకుని ఎక్కడెక్కడికో వెళ్ళిపోతుంటాయి. మనస్సులో పుట్టే కోరికల పరంపరను ఆపడం చాలా కష్టం కాబట్టి మనలోని ఆత్మశక్తిని బలోపేతం చేసుకోవాలి. మనస్సుని సరియైన పద్ధతిలో వాడుకుని మంచి విషయాలు, మంచి ఆలోచనలతో నింపి, మంచి వాతావరణాన్ని ఏర్పరచుకుని, ఉన్నతమైన మనస్సుతో (హైయర్‌ మైండ్‌తో) నీచమైన మనస్సుని (లోయర్‌ మైంద్‌ని) ఓడించి, సహజ్రేరణ ప్రవర్తనలను (ఇన్‌స్టింక్టివ్‌ బిహేవియర్‌, ఇంపల్స్‌ నేచర్‌, సెన్సువల్‌ బిహేవియర్‌), విషయవ్యామోహాలకు గురి అయ్యే ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకోవాలి. ఈ విధంగా సంస్కారాలను సంతృప్తి ఆశందోబ్రవ్ము - వ్రద్దాశం ప్రస 31

పరచకుండా ఉంటాం కాబట్టి ఇక కోరికలకు బలం అందదు. మననస్సనేది కూడా ఒక కోరికే. కోరికను సంతృప్తి పరచకుండా అదుపు చేసుకుని ఉన్నామంటే ఇక మనస్సుపై మనకు ఆధిపత్యం చిక్కినట్లే. కోరికలు సబ్‌-కాన్నియస్‌ మైండ్‌లో ఉంటాయి. కోరికల రూపాలే సంవేదనలు. వాటిని సమభావనతో గమనిస్తే ఇక కోరికలు లోపల ఉండకుండా బయట పడతాయి. మనం ఒకటి అర్ధం చేసుకోవాలి

• బాహ్య ప్రపంచంలో ఉన్నది ఏదీ కూడా మనకు ఆనందాన్ని ఇవ్వలేదు.

“ఈ ప్రకృతిలో ఉన్నది ఇద్దరే - ఒకటి నేను - రెండవది విశ్వ చైతన్యం” ” అనే సత్యాన్ని మనం అర్ధం చేసుకోవాలి. మన చుట్టూ ఉన్న వ్యక్తులు - ఇరుగుపొరుగు వారు, స్నేహితులు, బంధువులు, అజ్ఞాత వ్యక్తులు- ఇవన్నీ కూడా మనం కల్పించుకున్న. పాత్రలు - నాటకంలోని పాత్రధారులు ఎలా ఉంటారో అలాగే ఈ జగన్నాటకంలోని పాత్రధారులు వీళ్ళంతా. మనలో మిగిలిపోయిన సంస్కారాలు, వాసనల ఫలితంగానే ఈ పొత్రలనన్నిటినీ మనమే సృష్టించుకున్నాం. వీటికి 'ప్రొజెక్టర్లం' మనమే. వాస్తవంగో చెప్పాలంటే, మన చుట్టూ ఉన్నది ఏదీ సత్యం కాదు. అదంతా భౌతిక ప్రపంచం వస్తు ప్రపంచం. ఈ బంధాలను అధిగమించనంతవరకు అవి ఉండి తీరుతాయి. రాగం, ద్వేషం నిరంతరంగా ఉంటూనే ఉంటాయి. పదార్గానికి (శరీరానికి) 'ప్రాధాన్యతను ఇచ్చినంతవరకూ ఇవి ఉంటాయి. ఎప్పుడైతే “ఇంక ఇవేవీ అవసరం లేదు అని మనం నిశ్చయంగా నిర్ణయించుకుంటామో అప్పుడు ఈ సంస్కారాలు! బంధాలు ఉండవు. 'మన చుట్టూ ఏమీ లేదు - అంతా మాయి అని తెలుసుకున్నప్పుే ఈ జీవాత్మ ఆత్మగా మారి, ఆ ఆత్మ పరమాత్మగా అయిపోతుంది. ద్వైతం అద్వైతం అయిపోతుంది. ప్రత్యక్ష జ్ఞానమే మిగులుతుంది. గతం ఆటంకంగా మారదు. *దే పరిపూర్ణ దైవత్వం. ఇదే బ్రహ్మత్వం. ఈ అత్యున్నత స్థితికి చేరుకోవడానికి చెడు ఆలోచనలను సంపూర్ణంగా మానుకోవాలి. కోరకల వలననే మనసు ఉనికి ఉంటుంది కాబట్టీ కోరికలను అధిగమించాలి. నిజంగా చెప్పాలంటే, మనం అనుకుంటున్ను బాధలు లేవు, బంధాలు లేవు. దుఃఖం లేదు. అంతా ఒక మాయ. అనుభవపూరో జ్ఞానం కలిగినప్పుడే వైరాగ్యం వస్తుంది.

జ్ఞానేం ద్రియాలన్నీ మనల్ని బయటి వైపు ఆకర్షితమయ్యేట్లు చేస్తుంటాూ' అవి ఎండమావులలాంటివి. ఇంతవరకూ మనకు ఏ సంతృస్తినీ ఇవ్వలేకపోయాలో' 182 స్వామి మెఠేోో

ఇన ముందెప్పటెనా అం న సంతృష పయన మనం అనుకుంటుంటాం

ల్ల / ల్ల ంటున్నాం. శరీరమే ' అసత్యమైనప్పుడు శరీరానికి సంబంధించిన వస్తు ప్రపంచం మనల్ని ఎలా సంతృప్తి పరచగలదు? వాస్తవంగా, ఈ శరీరం మనం కాదు, ఇంద్రియాలు కూడా కాదు. ఆ సచ్చిదానంద స్వరూపమే మనం. విశ్వచైతన్య స్వరూపమే మనం. ఆలోచనలను శుద్ధి చేసుకుంటూ, హృదయాన్ని శుద్ధి చేసుకుంటూ బంధాలకు చూరంగా ఉండాలి. అప్పుడప్పుడు ప్రణవ మంత్రం (ఓంకారం) చెప్పుకుంటూ ఉండాలి. మౌనవ్రతం పాటిస్తూ ఉండాలి. కేవలం మాట్లాడకుండా ఉండదమే మౌనవ్రతం కాదు. ఇంద్రియాలన్నిటినీ మౌనంలో ఉంచాలి. ఓంకారనాదం శరీరాన్నీ మనస్సునూ కదిలిస్తుంది. ఆ ప్రకంపనలు ఎన్నో మార్పులను తీసుకు వస్తాయి. మనస్సు మనల్ని మోసం చేయకుండా జాగ్రత్త వదుతూ ఉండాలి.

ఆత్మశోధన జరగాలంటే అవాన్నీ, ఆశను, గర్వాన్నీ, కోరికలను విడనాడాలి. ఇవన్నీ ఎప్పుడు ఏ రకంగా మనల్ని ఆవహిస్తాయో తెలియదు కాబట్టి ఎప్పటికప్పుడు స్వీయ పరీక్షను చేసుకుంటూ ఉండాలి. కొమవాంఛలను అదుపు చేస్తూ ఉండాలి. ఇది చాలా బలీయమైనది కాబట్టి 'కౌంటర్‌ ఇమేజ్‌ చేస్తూ ఆ సెక్స్‌ ఆలోచనలను వదిలేయాలి. అంటే, *“ఈ శరీరమే శాశ్వతం కానప్పుడు ఈ స్రీలోలత్వం, మోహం ఏ రకంగా సత్యం?” అని మనకు మనమే 'ప్రశ్నించుకుని అలాంటి ఆలోచనలను విడనాడాలి. నరాల బలహీనత, కీళ్ళ నొప్పులు, గుండె జబ్బులు -ఇవన్నీ కోపం అనే భావోద్వేగం వల్ల వస్తాయి. కాబట్టి. దైవశక్తి సహాయం తీసుకుంటూ కోపాన్ని అదుపు చేసుకోవాలి. సరియైన సాంగత్యం, సరియైన పరిసరాలు ఏర్పరచుకోవాలి. మంచి గురువుల బోధనలను వింటూ, వారి బోధనల సారాన్ని గ్రహించి, వాటీని నిత్య జీవితంలో అమలు పరుస్తూ ఉండాలి. మంచి విషయాలతో ఉంటూ, ఆలోచనా విధానాన్ని ఎప్పటికప్పుడు పరిశీలిస్తూ, చెడు వైపుకి వెళ్ళకుండా జాగ్రత్త పడుతూ, పరిశ్వద్ధ మనసుతో, పరిశుద్ధ ఆత్మతో ముందుకు సాగాలి. ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మత్వంలో ఉందాలి. ల

ఆనందో బ్రక్ము - బ్రజ్ఞాశం త్రిన్కే 133

జీవన గమనంలో మంచి, చెడులు రెండూ ఉంటాయి. చెడు జోలికీ వెళ్ళకుండా, మంచిని విని, గ్రహించి, ఆచరించడం ఉత్తమ లక్షణం. ఇక్కడ ఎక్కువ, తక్కువ అనే తారతమ్యమే లేదు. ఎప్పుడూ ఎదుటివారికి ఇవ్వడమే నేర్చుకోవాలి. ఇంట్లో చెత్త ఉన్నప్పుడు ఎప్పటికప్పుడు శుభ్రం చేసుకున్నట్లే మన లోపల చెత్త పేరుకున్నా కూడా ఎప్పటికప్పుడు శుద్ధి చేసుకోవాలి. ధరించే దుస్తులపై ఏదైనా మరక పడీే సులభంగా వదలనట్లే మనస్సుకు మచ్చ పడితే అది తొలగించుకోవడం సులభం కాదు. మనస్సు సరిగా, శుద్ధిగా ఉన్నప్పుడే మనం గమ్యాన్ని చేరుకోగలుగుతొం: బాణాన్ని ఏకాగ్రత పెట్టీ గమ్యం దిశగా సంధించినట్లే మనస్సుని నియంత్రించి గమ్యం (మోక్షం) దిశగా సంధించాలి. నది ప్రవహిస్తూ చివరికి తన గమ్యమైన సముద్రాన్ని చేరుకున్నట్లే జీవచైతన్యం విశ్వచైతన్యంతో విలీనమయ్యే దిశేగో వేయనిస్తుంది. అంతిమంగా నది, నముద్రం ఒక్కటవుతాయి. జీవచైతన్యి విశ్వవైతన్యంతో విలీనమవుతుంది. ఇక్కడ, ఈ సందర్భంలో మనం సంధించే బొణో అంటే మన మనస్సు. అది రౌతు లేని గుర్రంలాంటిది గుర్రాన్ని అదుపు చేసే రౌళే లేకుంటే అది పక్కదారులు పడుతుంది. గమ్యం చేరుకోవడానికి గుర్రం బా గుండాల రౌతు బాగుండాలి. మన జీవన ప్రయాణం చాలా కిఫ్ట్రమైనదని శ్రీకృష్ణుడు భగవద్గీతలో చెప్పాడు. మనస్సును క్రమశిక్ష్యలో పెట్టకపోతే మన గమ్యమైన ముక్తి, మొక నిర్యాణం సాధించడం అసాధ్యం.

కోపం, రాగం, ద్వేషం, ఈర్ష్య, అసూయ, గర్వం, అహంకారం- ఇనన్స్‌. ఎన్న సమయాల్లో మనకు తెలియకుండానే వస్తూ ఉంటాయి. జీవదైతన్యం తురీయ స్థితికి చేరుకుని, ఏిశ్వవైతన్యంలో విలీనం కావాలంటే మొదట అహంకారాణి విడనాడాలి. మిగతా అన్ని నెగెటివిటీలను ఒక్కొక్కదాన్నీ ధ్యానసాధనతో క్రమం” వదిలేయాలి. పతంజలి మహర్షి చెప్పిన భాష్యం ప్రకారం అవిద్యనుంచే అహంకారి వస్తుంది. 'ఆ విశ్వవైతన్యమే మనం” అనేది సత్యం. అయినా ఆ సత్యం మనకు తెలియని అవిద్య (నీవెవరో నీకు తెలియనిడే అవిద్య)లో ఉన్నాం. “నేను, ”ొ ఉద్యోగం, నా హోదానా పవర్‌ - క్ర విధంగా ఆలోచిసూ విర్రవీగుతుంటొం మనం. కానీ, నిజంగా ఇవన్నీ చేయించేవాడు వేరే ఉన్నాడు. ఏదీ మనం చేయడ లేదు. ఎవరో మనతో ఇవన్నీ చేయిస్తున్నారు. మనం అన్నిటికీ నిమిత్త్రమాతులమ' ఈ సత్యాన్ని తెలుసుకోవడానికి మనం చేయవలసింది ఒక్కటే. మన చుట్టూ ఉన్న. 134 స్వామి మైతేోో

ప్రపంచానికి ఒక సాక్షిగా ఉండడమే. కుటుంబంతో, ఇరుగుపొరుగు వారితో, సమాజంతో - అంతటా సాక్షీభావనతో ఉంటే ఈ విషయ ప్రపంచంతో అంటిపెట్టుకుని ఉండడం జరగదు. అన్నిటితో అంటిపెట్టుకునే స్వభావంవల్లనే రాగ, ద్వేషాలు, అహంకారం వస్తున్నాయి. 108 ఉపనిషత్తులను, వేదాలను చదవాల్సిన అవసరం లేదు. "నేను ఎవరు?” అని తెలుసుకోలేని అవిద్య వల్లనే రాగ, ద్వేషాలకు, అహంకారానికి బానిసలం అవుతున్నాం మనం. పతంజలి మహర్షి భాష్యం ప్రకారం అవిద్యవల్ల అస్మిత (అహంకారం), అస్మిత వల్ల రాగం (ఒకటి కావాలనుకోవడం

రాగం), ద్వేషం (ఒకటి వద్దనుకోవడం ద్వేషం). మన దుఃఖానికీ, బాధలకూ కారణం

ఈ అవిద్య, అస్మిత, రాగ, ద్వేషాలే అని బుద్ధుడు తెలియజెప్పాడు.

అయితే, 'ఇది కావాలి' అనుకున్నదెవరు? - నేను - ఇది వద్దు' అనుకున్నది

ఎవరు? - "నేను - 'నేను అనే ఈ అహంకారమే - నీవెవరో నీకు తెలియని

అవిద్యవల్లనే ఇవన్నీ ఉత్పన్నమవుతున్నాయి. ఆధ్యాత్మిక దృక్పధం అంటేనే ఒక ఆలోచన.

ఒక ఆలోచన జీవితాన్నే మార్చగలదు. ఒక ఆలోచన కేవలం ప్రాపంచిక వ్యామోహలకు

బానిస అయ్యేట్లు చేస్తే మరొక ఆలోచన అధ్యాత్మిక పథాన్ని ఎంచుకునేట్లు చెయ్యొచ్చు.

'నేను అనే అహంభావం వచ్చింది ఒక ఆలోచన వల్లనే కదా! ఈ ఆలోచన వచ్చేది

ఎవరికి? ఆ విశ్వచైతన్య స్థితికే. పూజా విధానాలలో మొట్ట మొదట గణపతిని

పూజించేది ఎందుకు? ఆయనే ఒక ఆలోచనకు (ఏ పని చేయాలని పూనుకున్నా అది ఒక ఆలోచననుంచే కదా కార్యరూపం దాల్చేది!), జ్ఞానానికీ, ఉపాయానికీ,

యోచనకు మూలం కాబట్టి గణపతినే ప్రపధమంగా పూజిస్తారు. వినాయకో విఘ్న రాజాయి - మనం సంకల్పించి, పూనుకున్న పనికి ఏ విఘ్నాలు రాకుండా కాపాడమని

ప్రార్ధన చేయడం అందుకే. ఒక మంచి పని చేయడానికి మూలం ఆలోచనే. ఒక

చెడు పనిని చేయడానికి కూడా ఆలోచనే మూలం. మన దు:ఃఖాలకూ, బాధలకూ

మూలం కూడా ఆలోచనే.

అయితే ఏ ఆలోచన (మంచైనా, చెజైనా) చేయాలన్నా మనకు శక్తి కావాలి.

అయితే మనం పదారమా? - శక్తా? - చేతనత్వమా (కాన్నియస్‌నెస్‌) ? ఏది మనం?

'చేతని కూడా నేను ఎవరు? అనే ఎరుకే. కానీ శక్తి ఎక్కడ మొదలైంది? నేను - (ఇ అనే సితి చేతననూ, శక్తిని వేరు చేసింది. ఇది ఒక విజ్ఞానశాస్త్ర పరిధిలో విశ్లేషిస్తే _ పదార్ధ విజ్ఞానాన్నే (ది సైన్స్‌ ఆఫ్‌ మ్యాటర్‌) మనం తెలుసుకున్నాం కానీ ఆశంద్రోబ్రవ్ము - భ్రద్హ్రానం ద్రిత్సు 185

మానసిక విజ్ఞానాన్ని (ది సైన్స్‌ ఆఫ్‌ మైండ్‌) ఇంకా మనం తెలుసుకోలేదు. ఆ విజ్ఞానం ఇంకా అభివృద్ది కాలేదు. ఆధ్యాత్మికత అంటే మానసిక విజ్ఞానమే. మనసును జయించడం, మనసు లేని స్థితికి ఎదగడం, పరిశుద్ధమైన మనసుతో ఉండడమే నిజమైన ఆధ్యాత్మికత. మనసును వదిలేసినప్పుడే ఆధ్యాత్మికత మొదలవుతుంది. మనస్సే అన్ని దుఃఖాలకూ, బాధలకూ మూల కారణం. ధ్యాన పద్ధతిలో మనస్సును వదిలేయడానికి చేసే సాధనే ఉంటుంది.

అసలు ఈ 'మనస్సు” అనేది ఎలా మొదలైందో దేవుడే చెబుతున్నాడు చూడండి- మనం పుట్టినప్పుడు మనసుతో పుట్టామా? మొట్టమొదటిసారిగా పుట్టినప్పుడు మనసు లేదు కదా! దేవుడు మనకు మెదడు (బ్రేన్‌) ఇచ్చాడు కానీ మనసు ఇవ్వలేదు. మెదడు కంప్యూటర్‌ పరిభాషలో చెప్పాలంటే ఒక హార్డ్‌వేర్‌ లాంటిది. అయితే, మనసు మనం నింపుకునే సాఫ్ట్‌వేర్‌ లాంటిది. అసలు భౌతికమైన ఉనికే లేని 'మనస్సు” అనబడే దానిలో మనం సంస్మారాలనన్నిటినీ నింపుకుంటున్నాం. ఆలోచనలు, కోరికలు, రాగం ద్వేషం, కోపం, అసూయ - ఇలాంటివన్నీ మనం నింపుకునే సాఫ్ట్‌వేర్‌ - వీటినే అధ్యాత్మిక పరిభాషలో సంస్కారాలు, వాసనలు అంటారు. ఈ సంస్కారాలు, వాసనలన్నీ మనస్సులోనే నిండి ఉన్నాయి. వీటినే “చిత్తవృత్తులు' అన్నారు. పతంజలి మహార్ని చెప్పినట్లు - “యోగ; చిత్తవృత్తి నిరోధళొ - అంటే, చిత్తవృత్తులను శుద్ధి చేసుకోవడమే , యోగం (రిమూవల్‌ ఆఫ్‌ మెంటల్‌ మాడిఫికేషన్స్‌). చిత్తవృత్తులను తీసేసినప్పుగే “అథః యోగానుశాసనమ్‌” - ఇక్కడే, ఇప్పుడే యోగం మొదలవుతుంది - స్థిత ప్రజ్జి

• (హియర్‌ అండ్‌ నౌ) మొదలవుతుంది. మనం ఈ క్షణంలో ఉండలేకపోవడొనిీ కారణం మనస్సే. మనస్సే విశ్వవైతన్యంనుంచి మనల్ని వేరు చేస్తుంది. “నేను' వేరు
• విశ్వవైతన్యం వేరు” అనే భావనను కలిగిస్తుంది. ఈ “నేను! అనే భావనకు మూలో ఒక ఆలోచనే. 'ముల్లును ముల్లుతోనే తీసెయ్యాలి అనే సూత్రం ప్రకారం మనస్సుని ఆ మనస్సుతోనే జయించాలి. "నేను అనే ఆలోచనకు మూలాన్ని మనలో నుంచి తీసెయ్యాలి. అదే మోక్షం, నిర్వాణం. ఈ మోక్షం మనస్సు ద్వారానే సాధించవచు'

మనసులో మూఢ, క్షిప్త నిక్షిప్త, ఏకాగ్ర, విరుద్ధ - అనబడే ఐదు స్థిళో ఉన్నాయి. ఈ స్థితులు ఎక్కడినుంచి వచ్చాయి? మనలోని అవిద్య, అస్మిత: రాగ 136 స్వామి మైతేరో

ద్వేష అభినివేశ (చావంటే భయం) అనబడే మానసిక స్థితులనుంచే వచ్చాయి. “'మనః ఏవా మనుష్యాణాం కారణం బంధ మోక్షయోఃో - అంటే మనస్సే మన బాధలకూ, దు:ఖానికీ కారణం అయినప్పటికీ అదే మనల్ని బంధ విముక్తులను చేసి మోక్ష సాధనకు ఉపకరిస్తుంది. మనసులో క్లేశాలు మిగిలిపోయి ఉండడంవల్లనే “వునరపి జననం- పునరపి మరణం” (పుట్టడం, చావడం, మళ్ళీ పుట్టడం, జనన-మరణ చక్రం) జరుగుతుంది. ఇక్కడ చనిపోయినప్పుడు మనల్ని కాల్చేస్తారు. శరీరాన్ని కాల్చినప్పుడు మెదడు కాలిపోతుంది కానీ మనస్సు మాత్రం కాలిపోదు. మనస్సు మరో జన్మలో కారణ శరీర గా వస్తుంది. కారణ శరీరంనుంచి సూక్ష్మశరీరం

• సూక్ష్మశరీరంనుండి స్టూల శరీరం వచ్చింది. మిగిలిపోయిన క్లేశాలే ఇన్నిటికీ కారణమయ్యాయి.

ఇక్కడ ఈ సృష్టిలో నేను లేను- 'మీరూ లేరు. అసలు ఎవరూ లేరు. 'నేను అనే భావన కలిగిందంటే దాని అర్థం ఒక ప్రతిబింబాన్ని సృష్టించడానికే. శ్రీ రమణ మహర్షి ఏం చెప్పారంటే -

గఆ6 3 200329 2 96 ౮౫౫63౬ ల 1 113 52406 206 ఉం “1 143 2150 00160066 2001161 అయం806 జం400 ఏటికి 06 ₹0016 609205 1 ౨62664 100% [6 301766 01 రస 2. 18 902 0276 16650006 [15 కషొం!6 కాము, లం 15 0 1666 (0 !626 0022130263 166 2900002 ఏ%86, 29827 2కా002013 026, 001002గ్రూ200201502ర, గెన2641002213026 - సం 1666 10 ౩టుర్ర/ 21 1056 904 1276 1066600064 హ్‌ 58211 4028120 11 3 6003164066 44 ౫౦౪ 276 4అం1006 16 06200108 01 2110 34251003 2 106 ల(0006,

గురువులందరినీ సృష్టించుకున్నది కూడా మనమే. గురువులు ఎక్కడినుంచి వచ్చారు? గురువులందరూ 'నేను' అనే ఆలోచననుందే సృష్టించబడ్డారు. కుటుంబం, తల్లిదండ్రులు, తాతలు, నానమ్మలు, అమ్మమ్మలు, పిల్లలు, గురువులు - చివరికి 'చేవుడు' అనేవి కూడా మనం సృష్టించుకున్నవే. ఇవన్నీ 'నేను' అనే మూలంనుం వచ్చినవే, నేను - ఐ” అనేదే వీటన్నిటి ఉనికికి కారణం. వాస్తవంగా ఎవరున్నారు ఇక్కడ? నేను ఎవరితో మాట్లాడుతున్నాను? ఎవరు వింటున్నారు? ఇదంతా కూడా ఒక భ్రమ. “బ్రహ్మ అనేది కూడా భ్రమే. ఇక్కడ 'దేవుడు' అనబడేవాడు లేడు. ఇక్కడ ఆశందూోత్రిష్కు - ప్రదానం ద్రిన్కూ 137

ఉన్నది కేవలం స్వచ్చమైన చేతన మాత్రమే. స్వచ్చమైన చేతన (కాన్నియస్‌) స్థితిలో నేను అనే ఉనికి ఉండదు. *నేను' అనే భావన వల్లనే “నీవు, మీరు” అనేది వచ్చింది. దీనినుంచే “మేము, మనము, నాది, మనది” అనే భావన, 'నా అభిప్రాయాలు అనే భావనలు వచ్చాయి. ఈ విశ్వమంతా 'నేను- ఐ) అనే మూల భావననుంచే ఉద్భవించింది. ఉపనిషత్తులలో *న ఇతి అన్నారు. ఇదంతా ఎప్పుడు అవగతమవుతుందంటే, ధ్యానం అంతా అయిపోయాతే. వాస్తవంగా ఇక్కడ ధ్యానం అనేదేదీ లేదు. ధ్యాని అనేవాడు లేదు. ఇక్కడ ధ్యేయం (ఆబ్‌జెక్ట్‌) అనేది కూదా ఏదీ లేదు. ధ్యానంనుంచి వచ్చే ఫలితం అనేది కూదా ఏదీ లేదు. ఇదంతా తెలిసేది ఎప్పుడు? 'నేను - 'అహం' అనే భావన పూర్తిగా 'డ్రాప్‌' అయినప్పుడే. అప్పటివరకొ మనం ఈ బాధలూ, భవ బంధాలనుంచి బయట పడలేము. బాధలూ, దుఃఖాలూ మనల్ని ఆడిస్తూ ఉంటాయి. మోక్షం, జన్మరాహిత్యం గురించే మనం ఇదంతౌ చేయాలి. “౮౦641 10 లలి -606 15 ౦౪ 1లల” - ఇ అనే అక్షరాన్ని అటూ, ఇటూ మారిస్తే అర్థమే మారిపోతుంది. ఇదంతా ఒక గారడీ, ఒకీ మాయాజాలం. ్రకృతి- పురుష, శీవ- పార్వతి ఇదంతా మాయే. “నీవే శివ - నీ రూషమే శివలింగం”, “నీవు కానిది శవం. ఈ సృష్టికి మూలం ఎక్కడుంది? ఇంతవరకూ దీన్ని ఎవరూ గుర్తించలేదు “నేను అనే భావనను తెలుసుకోవడమే ఆధ్యాత్మీకత. “ఈ మూలం ఎక్కడుంది? అనే విషయాన్ని తెలుసుకునే ఆఖరి దశలోకి వెళ్ళినప్పుడే అటో, ఆస స్థితి కలుగుతుంది. ధ్యానం మొదటి దశ తరువాత సంతోషం ఉంటుంది. దుఃఖం కూడా ఉంటుంది. బాధ ఉంటుంది. ధ్యానంలో సమభావనతో వీటినన్నిటినీ గమనించినప్పుడు ఇవన్ని వస్తుంటాయి- పోత్రుంటాయి - అన్నీ అనిత్యమైనవే - ఈ శరీరమే లేదు - 'నేను అనేది లేదు - ఇవన్నీ లేనప్పుడు ఇక్కడ ఎవరున్నారు? ఇవన్నీ కేవలం ప్రవా హంలోని అలలలాంటివేనా” అసలు శ్లేన్సు ఎవరిని?” - క్రర్ర్వ్స ప్రిత్రిలో ఈ సందేహాలన్స. నివృత్తి అయి, సత్యాలన్నీ అర్ధం అవుతాయి. ఈ అలలే చివరికి “అల్లా అయిందేమో ఇక్కడ ఎవరున్నారు? శద హ్రీ ఖుదా - “అహం బ్రహ్మాస్మి న్‌ నేనే దేవుడు “సాక్షి ఎవరు? “ఆత్మ అనేది ఎక్కడుంది? అసల్రు అత్మ అనేదే లేదా? - అంలో అనిత్య, అనాత్మనే. నేన్స అనేద లేదు. ఎవరూ లేరు. అంతా మిధ్య”. 138 స్వామి మైలేగో

. ఇదంతా తెలుసుకోవడానికే ధ్యానం ఉద్దేశింపబడింది. ఈ ధ్యానంతోనే ఓంకారం” - అ, ఉ,మ లోని బిందువు “డాట్‌ - బిందువు అవ్వాలి. తురీయ స్థితికి చేరుకోవాలి. ఆలోచన-ఆరోగ్యం అనేది కూడా ఏదీ లేదు. 'ఆరోగ్యం” శరీరానికి సంబంధించినది. ఆలోచన మనసుకు సంబంధించినది. “శరీరమే లేదు, మనసు కూడా లేదు - అంతా భ్రమ” అనే స్థాయికి రావాలి. శరీరానికీ, మనసుకీ అతీతంగా ఆధ్యాత్మికపరంగా ఉన్నత స్థితికి చేరుకోవాలి. ఎన్ని మతాలను మనం సృష్టించుకున్నా 'ధర్మం' అనేది ఒక్కటే. ప్రకృతి ధర్మం ఒక్కటే. అదే 'లా ఆఫ్‌ నేచర్‌.

1. నిప్పు ముట్టుకుంటే కాలుతుంది" అనేది ప్రకృతి ధర్మం.
2. శీరు తాగితే దాహం తీరుతుంది” అనేది ధర్మం. ౩) 'మంచుగడ్డను పట్టుకుంటే ఒళ్ళు జలదరిస్తుంది' అనేది ధర్మం. శు “తప్పు చేస్తే దుఃఖం కలుగుతుంది" అనేది ధర్మం.
3. మంచి చేస్తే మంచి జరుగుతుంది" అనేది ధర్మం.
4. “సజాతి ధృవాలు వికర్షించుకుంటాయి - విజాతి ధృవాలు ఆకర్షించు కుంటాయి అనేది ధర్మం. 7). “పాపం చేస్తే రోగం వస్తుంది” అనేది ధర్మం.
5. 'పుణ్యం చేస్తే ఆరోగ్యం వస్తుంది" ఆనేది ధర్మం. ర) “మంచి ఆలోచనలు మంచి వైపు (స్వర్గానికి) తీసుకు వెడతాయి' అనేది ధర్మం.
6. ఇెడు ఆలోచనలు చెడు వైపు (నరకం వైపు) తీసుకు వెడతాయి' అనేది ధర్మం. 'స్వా క్షా రాగో - నీలోని రాగభావనే స్వర్గం. ఆత్మతత్వమే స్వరాగం. నీలో నీవు లేకమ్రోక్రడ్షమ్ష “ నరక్షం'- “నీలో నీవు లేనప్పుడే" అచేతన స్థితి (అన్‌కాన్నియస్‌నెస్‌). 'పతీక్షణం చేతన, జాగృతి (కాన్నియన్‌ ) స్థితిలో ఉంటే అదే 'స్థితప్రజ్ఞ. అలా ఉండలేకపోవదానికి కారణం మనసే. కాబట్టి, మనసును ఎప్పటికప్పుడు శుద్ధి చేస్తక్ట్రంట్రూ ముందుకు సాగాలి. ధర్మసూత్రం ఏమిటంటే, మనం ఏది చేస్తే దాని ఆశంద్రోబ్రివ్సు - బ్రజ్ఞుశం ద్రిజ్సే 139

ఫలితం వెంటనే వచ్చేస్తుంది. ఉదాహరణకు: మనలో రాగభావన వచ్చిందనుకుందాం

• దానికి మూలం ఏమిటి? ఆలోచనే కదా! ఆలోచన వచ్చినప్పుడు మొదట శరీరంలో సంవేదనలు వస్తాయి. కోపం వచ్చింది. దేనిమీద? ఆ సంవేదన మీద ప్రతిచర్య (రియాక్షన్‌) వచ్చింది. సంవేదన మీద వచ్చిన రియాక్షన్‌ లోపల ఎక్కడో మనల్ని బాధకు గురి చేస్తుంది. ఎక్కడో నొప్పి కలుగుతుంది. కానీ, దాన్ని వెంటనే పట్టుకోలేము. అది మొదలైన వెంటనే తెలియదు. నీటి బుడగ లోతుల్లో కనిపించదు. పూర్తిగా పో వచ్చినప్పుడే అది మనకు తెలుస్తుంది. స్వప్ప్మ సుషుప్తి స్థితిలోని మనస్సులో ఉన్నాయి ఈ బుడగలు. అ బుడగలే సంవేదనలు. వేదనలు, ఆవేదనలే సంవేదనలు. ఎల్లప్పుడూ! నిరంతరంగా సంవేదనలు ఉంటాయి కానీ అవి మనకు తెలియదు. కానీ ఎప్పుడో స్థూలస్థాయిలో సంవేదనలు వస్తూనే ఉంటాయి. మార్పులను. సంవేదనలను నిలకడలేని '్రవాహాలని అనుభవపూర్వకంగా గుర్తించాలి.

మనం చేసే ప్రతీ ప్రతిచర్య (రియాక్షన్‌) కూడా సంవేదనే. సంవేదన తీవ్రరూపం దాల్చినప్పుడు అది ్రతిచర్యకు దారి తీస్తుంది. “ఆలోచనలే మనసూ ఆషోరం' అంటారు బుద్ధుడు, కృష్ణుడు. మనసుకి ఆహారం ఇవ్వడం ఎ” ఆపగలుగుతాం? సమభావనతోనే, ఎరుకతోనే మనసుకి ఆహారం ఇవ్వడం ఆగిపోతుంది. “ఆనాపాన సత్తి” (శ్వాసమీద ధ్యాస) చేసేది కూడా ఎరుకతో ఉండడానికే. “ఆనాపానసతి ప్రక్రియలో శ్వాసను గమనిస్తూ ఉండడంవలన మన లోపల టేీ అణువులోనూ జరిగే ఆహ్లాదకరమైన సంవేదన ఏదో, బాధాకరమెన సంవేదన ఏదో తెలుస్తుంది. ఎరుకతో ఉండకపోతే సమభావన రాదు. అచేతన స్థితిలో ఉంటే అనితనత్వమే గోచరిస్తుంది. అందుకే, బైతన్యస్థితిని పొందడానికి శ్వాసను గమనిసో

మొదట్లో సంవేదనలు, ప్రతిచర్యలు భరించలేని విధంగా ఉంటాయి. నిరంతర గమనిక, ధ్యానంవలన ఇవన్నీ గమనించే స్థితి పెరుగుతుంది. మనసుకు ఆహార కావాలి కాబట్టి ఈ నొప్పి, దురదలాంటి సంవేదనలు వస్తున్నాయి. మనసుని నిరంతరం శద్ధి చేస్తూ ఉంటే ఇక అవి ఉండే అవసరం లేదు, మన్న కర్మలను శుద్ధి చేసుకోవడానో ఆయుః పరిమాణాన్ని పెంచుకోవాలి. ఎంతకాలం బత్తిక్రిత్రే అంత కాలం మే సంస్కారాలను శుద్ధి చేసుకోవడానికే ఆయుః పరిమాణాన్ని వాడుకోవాలి. శివా నంద! 140 స్వామి మైటేట

రమణ మహర్షి రామకృష్ణ పరమహంస - ఈ గురువులందరూ తాము బతికినంత కాలం సంస్కారాలను శుద్ధి చేసుకోవడానికే తమ సమయాన్ని వెచ్చించారు. మనం చేయవలసింది కూడా ఇదే. రమణ మహర్షి ఏమన్నారంటే - 216 968 66౩1 92ల6 0ల4016 1 01) - తల్లిదండ్రుల్ని కూడా ముందే సృష్టించుకుని పుడతారట! ఎంత మిధ్య ఇది! మన చుట్టూ ఉన్న వారినందరినీ - భార్యను/ భర్తను, పిల్లలను, శత్రువులను, పోటీదారులను, మనమే సృష్టించుకున్నామట! మన విజయాలను, పరాజయాలను, బలహీనతలను - ఇవన్నిటినీ మనమే సృష్టించుకున్నామట! ఇవన్నీ ఎందుకు సృష్టించుకున్నామంటే మన ఆత్మశుద్ధి జరిగి ఆధ్యాత్మిక ఎదుగుదల రావడానికి. కళ్ళు మూసుకుని చేసేది ఒక్కటే ధ్యానం కాదు. చూసినా, తిన్నా విన్నా మాట్లాడినా, పడుకున్నా - ఏ పనిలో ఉన్నా ధ్యానంతోనే ఉండాలి. నిద్రలో, కలలో కూడా ఎరుకతో (అవేర్‌నెస్‌తో) ఉండాలి. ఎరుకతో ఉన్నప్పుడే మనలోపల ఏం జరుగుతుందో తెలుస్తుంటుంది. త్రిగుణాలైన తమస్సు, రజస్సు, సాత్విక లక్షణాలకు అతీతంగా ఎదిగి పోవాలి. త్రిగుణాతీతులు కావాలి. నిరంతర ధ్యానంవల్లనే ఇది సాధ్యపడుతుంది. విజ్ఞానం అనే ఆలోచనే గణవతి. తెలివి సంగీతం అనే ఆలోచనలే నరస్వతి. ధనము అనే ఆలోవనే లక్ష్మీ (ప్రేమ అనే ఆలోవనే ముదిత - శక్తి అనే ఆలోచనే పార్వతి ఇక్కడ 'వ్యక్తి ఎవరూ లేరు. ఏదైనా మన ఆలోచనలనుంచి పుట్టినదే ఆత్మలో ఏర్పడుతున్నాయి. ధ్యానంలో తురీయ స్థితికి చేరుకుని, ఆధ్యాత్మికంగా ఎదిగినప్పుడు దేవుడికి రూపాలు, ఆకారాలనేవి ఏవీ లేవనే సత్యం తెలుస్తుంది. అలా స్వర్గంలో ని తండ్రి, ఈశ్వర, సచ్చిదానంద, కాన్నియస్‌నెస్‌ - వీటికి ఏ రూపాలు లేవు. ఇవన్నీ ఒకే చేతనాశక్తియొక్క వివిధ నామాలు. వేరు వేరు భాషలలో వేరు వేరు రకాలుగా చెప్పుకున్నారు. హీబ్రూ భాషలో 'ఫొదర్‌ ఇన్‌ ది హెవెన్‌ అన్నారు. అరబ్బీ భాషలో ఆశందూత్రిత్కు - త్రజ్ఞాశం త్రిన్సూ గ్నేత్మ

దేవుణ్ణి 'అల్లాతాలా” అన్నారు. సంస్కృతంలో “ఈశ్వరి అన్నారు. అంతే కానీ, దేవుణ్ని మనం 'ఇలా ఉంటాడు అని వర్ణించలేము. అయితే దేవుడికి రూపాలను ఎవరు కల్పించారు? ఎవరికో ఎప్పుడో ఒక ఆలోచన (ఐడియా) అలా వచ్చింది. రూపకల్పన జరిగింది. అంతే. దీన్నిబట్టి ఒక ఆలోచనవల్లనే అంతా వచ్చిందని స్పష్టమవుతుంది కదా! 'నేను అనేది ఒక ఆలోచన. “డబ్బు అనేది, 'పవర్‌ అనేది, విజ్ఞానం" అనేది

• ఇవన్నీ ఆలోచనలే. ఇదే 'మాయ. ఈ మాయలో పడినప్పుడు భగవద్దీతలో కృష్ణుడు చెప్పిన “మై సర్వాణి కర్మాణి అనే సత్యం అర్ధం కావడం లేదు. అంతా మాయే. ఇక్కడ దేనికీ ఉనికి లేదు. ఆలోచన వల్లనే అన్నీ ఉన్నాయనే భ్రమ కలుగుతుంది: ఒక ఆలోచనవల్లనే అన్నీ భ్రమలు కలుగుతున్నాయనే సత్యాన్ని తెలుసుకోవడమే మోక్షం, నిర్వాణం,

'అసంపూర్ణమైన మనస్సు (పార్షియల్‌ మైండ్‌) - అర్ధ మనస్సు ఉండడంవల్ల మనకు అన్ని సమస్యలూ వస్తున్నాయి. ఈ “అర్ధ అనేది 'మూయం'” అవ్వాలి. మని జరుగుతున్నవి" అని అనుకుంటున్నవి ఏవీ 'ఆరగడం లేదు, ఈ రెండూ సత్యమే. “దేవుడు ఉన్నాడు అనేది సత్యం. దేవుడు అనేది అబద్ధం. 'నేనూ అనేది నిజం. అదే అబద్ధం కూడా. 'ఆలోచన' అనేది నిజం. “అలోచన' అనేది ఆబద్ధం కూడా. అందుకేనే ఇప్పుడు ఈ సమాజంలో ఇన్ని మతాలు, ఇన్ని విధానాలు, ఇన్ని మార్గాలు, ఇందరు దేవుళ్ళూ ఉన్నారు. భక్తి స్థితి ఉన్నవారికి భక్తిమార్గం, కర్మ స్థితి ఉన్నవారికి కర్మమార్గం' జ్ఞానస్థితి ఉన్నవారికి జ్ఞానమార్గం, రాజమార్గం ఉన్నవారికి రాజయోగం ఉంటాలుూ' మనస్సును అర్ధం చేసుకుని, దాని ఉనికిని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకోవడమే రాజయోగం) శరీరమనేది ది లేదు. కాబట్టి, ఆరోగ్యం, అనారోగ్యం అనేదేదీ లేదు. చావుకూడా లేదు. వేపచెట్టు చనిషోత్తే మళ్ళీ వేపచెట్టు పుడుతుంది. మామిడిచెటే చనిపోతే మళ్ళీ మామిడిచెట్టు పుడుతుంది. మంచి ఎరువు, చెట్టుకి కావలసిన ఆహారం ఇస్తే మంచి, తియ్యటి పళ్ళను ఇస్తుంది మామిడి చెట్టు, కానీ, కుళ్లిన శరీరంలో ఇష్టంలేని తల్లిదండ్రులతో, వద్దనుకునే ఉద్యోగంతో మరణిస్తే విముక్తి లభిస్తుందో జీవితాన్ని ఆనందంగా జీవించి, ఆనందంగా చనిపోవాలి, చనిపోతున్నప్పుడు మనం ఎందుకు ఏడవాలి? అనారోగ్యంతోనో, ఇంకా ఏ కారణాలవల్లనో చనిపోతామేమో అనే ఆలోచనతో భయపడి ఏడవడం ఎందుకు? 'నునం పుట్టలేదు -_ మరణించనో 149 స్వామి మైఠేలో

లేదు” అనే భావన ఉండాలి. “నైనం ఛిందంతి శస్త్రాణి, నైనం దహతి పావకః, న క్లేదయంతి ఆపో న శోషయతి మారుతఃొ- భగవద్గీతలో కృష్ణుడు చెప్పింది ఇదే కదా! ఆత్మకు చావులేదు. ఆత్మను బాణాలు విధ్వంసం చేయలేవు, అగ్ని దహించలేదు. నీరు తడపలేదు. వాయువు శుష్కింపజేయలేదు. ఇక్కడ చనిపోయేవారు లేరు. చంపేవారు లేరు. ఇతరుల చావును చూడగలం కానీ ఎవరికి వారు తమ చావుని చూసుకోగలరా? చూసుకోలేరు కదా! ఎందుకంటే చనిపోలేదు కాబట్టి! అసలు “ఏ విషయంలోనూ మన ప్రమేయం ఏమైనా ఉందా?” అనేదే నా సందేహం. అంతా ఒక అనుకోని గమ్యానికి చేర్చే ప్రయాణమేనేమో! అలా అని మనకుగా మనం ఏ గమ్యాన్నీ (గోల్‌ని) పెట్టుకోకుండా, నిశ్శబ్దంగా కూర్చుంటే ధూళిలో కలసిపోక తప్పదు. చనిపోయినప్పుడు “ఎలా చావాలి?అని అనుకోవడం కన్నా “ఎలా జీవించాలి అనే విషయానికే ఎక్కువ ప్రాధాన్యతను ఇవ్వాలి. పడుకుని చనిపోవడం చాలా తప్పు. కలలు కంటూ చనిపోవడం కూడా అధమమైనదే. ఈ రకంగా అన్‌-కాన్నియస్‌గా చనిపోతే, చనిపోయేటప్పుడు ఏ కలలో ఉండి చనిపోతారో మరో జన్మకు కలలోని ఆ ఊహలే కొనసాగుతాయి. ముక్కలు, చెక్కలై చనిపోతే అది మంచి చావు. శరీరం కృషించి చనిపోతే అది కూడా మంచి చావు అని చెప్పవచ్చు. ఆ చివరిదశ సమయంలో ధ్యానంతో శారీరక, మానసిక మార్పులను సమభావనతో గమనిస్తే విముక్తి లభిస్తుంది. ఓష్షో మహాశయుడు చెప్పినట్లు -

వ ఉం ఆ114102 0 16 11 18 ఫం కంలర08 01 406 ౧6౬ 6 తరుం ఓం0ంటు6లుం6 0116 15 రట. జీవితంలో అత్యంత ఉన్నత స్థానాన్ని పొందడమే చావు. జీవితానికి పరాకాష్ట చావు. పువ్వును ఇలా ముట్టుకుంటే దాని రెక్కలు రాలిపోతుంటాయి. దాని ఒక్కొక్క రెక్క రాలివ్రోత్తున్నా కూదా అది అందంగానే కనిపిస్తూ ఉంటుంది. పున్వ యొక్క రెక్కలు అలా రాలిపోవడమే పూలమొక్కకు ఒక అత్యున్నతమైన స్థాయి అని చెప్పొచ్చు. చేతనతో చనిపోవడమంటే అదే. పుట్టగానే, ఎవరైనా ముట్టుకోగానే పువ్వు రాలిపోతుంది. చేతనత్రో రాలిపోవడం (చనిపోవడం) అంటే అదే.

అయితే, మనిషిని అన్నిటిలోనూ మనసే అడ్డుకుంటుంది. వేకువతోనూ, జాగ్బత్రిత్రోనూ, చేతనతోనూ జీవించగల అద్బప్టాన్ని మనిషి ఒక్కడికే ఇచ్చాడు సృష్టికర్త. ఆశంద్రోబ్రవ్ము - త్రజ్హానం త్రిన్సూ 14ప

టుంది. లైంగిక ఇతర (ప్రాణులకూ, మనిషికీ కూడా చావు ఉంటుంది. కోరిక ఉం దా వాంఛ ఉంటుంది. చెమట ఉంటుంది. నిద్ర ఉంటుంది. మనిషికీ, ఇత లం ఉన్న తేడా ఒక్కటే. అదే అవేర్‌నెస్‌, కాన్నియస్‌నెస్‌లు. ఈ జన్మలోనే మనం | ల కాగలము. నిర్వాణం, ముక్తి, మోక్షసాధన అన్నీ మన చేతల్లో, చేతు యా ఉన్న స్థితిలో ప్రత్యక్ష జ్ఞానం కలిగి ఉండడమే స్థిత ప్రజ్ఞ, ఆ ప్రత్యక్ష దాల్‌ ణి ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ. పై నుంచి ఏది వస్తుందో ఆ మంచిని అందుకుంటూ రు జా టై | ఆధ్యాత్మిక ఎదుగుదల మార్గంలో పువ్వులుంటాయి. ముళ్ళు కూడా ఉంటాయి న తప్పు మాట్లాడినా వాటిని పట్టించుకోవద్దు. ఎవరు ఎన్ని చెప్పినా కూడా కో కాన్నియస్‌తో, ఎరుకతో ముందుకు అడుగులు వేయాలి. పూర్ణత్వంతో, అర్పణాభా డుడి చేసే కర్మలనే స్వీకరించి, ఆచరించండి. దీన్నే సంతోషంగా సాధన చేస్తూ ఉం: అదే జీవిత పరమార్ధం. | క నిరంతరంగా మార్చు చెందేదేదీ ఆనందానికి ఆధారం కాజాలదు. వల్‌ కారకాలను, ద్వేష కారకాలను అనిత్య ప్రవాహాలని అనుభవపూర్వకంగా గుర్తిం న ప్రతీ విషయంలోనూ అనుభవపూర్వక జ్ఞానం, ప్రత్యక్ష జ్ఞానం కావాలి. అన శరీరాన్ని మనస్సునూ, ఇంద్రియాలనూ, బుద్ధినీ సత్యమనుకుంటూ, సత్యమైన పు అసత్యమనుకుంటున్నాం మనం. మనస్సు తనకు తెలియకుండానే అసత్యం వే దుఃఖం వైపు పరిగెడుతూ ఉంటుంది. అసలు “ఆత్మ అంటే ఏమిటి? వరివూర్థ చైతన్యమే ఆత్మ, న్వచ్చమైన వైతన్యమే ఆత్మ, జీవాత్మ సాక్షిగా ఉన్నదే ఆత్మ, మనస్సును అధిగమించినదే ఆత్మ, మాయ, మోహోలను చఛైేదించినదే అత్జు న్వయం ్రక్షాళనమైనద్రే ఆత్మ పుట్టుకు చావు లేనిద్ర అత్బ, య్‌ క. స్వామి మైటే

అనంతమైనదే ఆత్మ నత్వం, నిత్వమైనదే అత్డు అద్వితీయమైనదే ఆతు. మాయను మళ్లి కరివీంచేదే ఆత్బు కాలానిక్సీ (వదేశానికీ అతీతమైనదే అత్మ కార్య కారణాలకు అతీతమైనదే ఆత పరిమితితో ఉన్న మనస్సు అపరిమితమైన ఆత్మను ఎలా అనుభవించగలదు? శరీరాన్నీ మనస్సునూ, ప్రాణాన్న్సీ ఇంద్రియాలనూ అధిగమించనంతవరకు, శూన్యత, నిళ్ళబ్దత రానంతవరక్తు నేను అనేది మాయమవనంతవరకు ఆత్మ అనుభవంలోకి రాదు. అత్మసాక్షి అయిన అనంతరమే సర్వ ప్రాణికోటి నీలో భాగం అవుతారు. వారితో సంగమం జరుగుతుంది. అప్పుడు ఈర్ష్య, అసూయ, ద్వేషం, కోపం - ఇవేవీ లేని విజేతగా ప్రత్యక్షమవగలుగుతారు. పరిపూర్ణులుగా మిగిలిపోతారు. శారీరక, మానసిక, భావనాత్మక ప్రక్షాళన జరగాలి. అంతరాంతరాల్లో దాక్షున్న జన్మ జన్మల కర్మలను సమూలంగా పెరికి వేయాలి. అత్మ ఎల్లప్పుడూ పరిశుభ్రమే కానీ మనం చూస్తున్న అద్దం మసకబారి పోయింది. గతానికి సంబంధించిన విషయ వాసనలు, కర్మలే దీనికి కారణం. ప్రారబ్దమే దీనికి కారణం. సంచిలో వేసుకొచ్చిన సంచిత కర్శలే దీనికి కారణం. మనసు లోతులలోని మలినాలు, వీకారాలు ఎప్పుడైనా పైకి రావొచ్చు. మనసు లోతులలో మలినాలు, వికారాలు ఉన్నంతవరకు తనహ, ఉపాదాన, భనం కలుగుతూనే ఉంటాయి. ఆ మనో వికారాలను కూకటివేళ్ళతో సెరికివేయాలి. అలా చేయకపోతే జనన-మరణ చక్రంలో పరిభ్రమణ తప్పదు. దుఃఖాలనుంచి బయటపడలేము. అనుశయ క్షేశాలను సంపూర్ణంగా నిర్మూలించాలి. మనస్సుకు మనమే యజమానులం కావాలి. వేదనపట్ల ప్రతిక్రియను ఆపాలి. దుఃఖ కారకాలను ఆపాలి. ధర్మం అంటే సూత్రాలను, సిద్ధాంతాలను చర్చించడం, వాదించడం, వినడం కాదు. వాటిని అభ్యసించి, ఆచరించడం ముఖ్యం, శరీరానికి మూలం నాఖిస్థానం. మనసుకు మూలస్థానం ఆజ్ఞాచక్రం. ఆత్మకు మూలస్థానం హృదయం. జీవితంలో మనకు అత్యంత సమీపంలో ఉన్నది ఆనందోవ్రను - త్రజ్తానం త్రూ 14ీస్‌

అంతరాత్మే హృదయస్థానంలో ప్రజ్ఞతో, జాగరూకతతో ఉండడం చాలా అవసరం. హృదయ గుహలో బయటి ప్రపంచానికి దూరంగా, ప్రశాంతంగా, అలజడులకు దూరంగా ఉండడం సాధ్యపడుతుంది. నిశ్చలత్వంతో, నిండుదనంతో, ప్రజ్ఞతో, ప్రజ్వ్బలనతో అమరత్వాన్ని ఆస్వాదించండి. జీవాత్మ ఆత్మగానూ, పరమాత్మగానూ పరిణతి చెందనివ్వండి.

హృదయ స్థానంలో ఉన్న ఆ వెలుతురునుంచి శ్వాస గమనికకు రండి. శరీరం మొత్తం శ్వాసిస్తూ ఉంటుంది. *ఈ శరీరం నేను కాదు అనే సత్యాన్ని అర్ధం చేసుకోవాలి. అది అర్ధమయిన తరువాత ఇంకొంత సూక్ష్మం అనిపించే “శ్వాస నేను కాదు - శ్వాస నా అధీనంలోనిది కాదు. దాన్ని వేరెవరో నడిపిస్తున్నారు- శ్వాసగతీ: విధి విధానం, వేగం కూడానా అధీనంలోనివి కావు. సాక్షీభావంతో ఉంటూ గమనించడమే నా పని" అనే భావనలో ఉండాలి. స్థూల శరీరంలో శ్వాస కదలిక సూక్ష్మ శరీరంలో ప్రాణ కదలికలు ఉంటాయి. మణిపుర చక్రస్థానమైన నాభినుంచి విశుద్ధ చక్ర స్థానమైన కంఠం వరకూ జరుగుతున్న శ్వాస, ప్రశ్వాసలను సూక్ష్మంగో గమనించాలి. లోపల జరిగే ప్రతీ మార్పును ఓర్పుతో, నేర్పుతో గమనించాలి. అప్పుడు సహస్రార చక్ర స్థానం బైతన్యవంతమై,అంతర్ముఖులవడం జరుగుతుంది.

మెల్లగా చుట్టూ ఉన్న ప్రకృతిని గమనించే ప్రక్రియకు మారండి. ప్రవ మంత్రాన్ని మూడుసార్లు ఉచ్చరిస్తూ, మెల్లగా కళ్ళు తెరుస్తూ ప్రపంచాన్నీ, సమాజొణి పెరిగిన ప్రజ్ఞతో, జ్ఞానంతో ఆస్వాదించండి. ఇదే ప్రజ్ఞానం (బ్రహ్మ స్థితి. 146 స్వామి మైఠేోో

సాక్షీభూత థ్యానం

అనందో బ్రహ్మ, ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ స్థితిని చేరుకోవడానికి సాక్షీభూత ధ్యానం చేయాలని మనం చెప్పుకున్నాం. ఆ ధ్యాన పద్ధతిని ఇక్కడ వివరిస్తున్నాను.

ముందుగా మీకు అనువైన ఆసనంలో కూర్చోండి. ఏ ఆసనంలోను కూర్చోలేనివారు హాయిగా సుఖాసనంలోనైనా కూర్చోండి. శరీరంలో ఎక్కడా బిగింపు లేకుండా కూర్చోండి. తలనుంచి కాలి వేళ్ళ వరకూ ఏ భాగాన్ని బిగింపు లేకుండా, వదులుగా ఉంచండి. వెన్నుముక నిటారుగా ఉండేటట్లు చూసుకోండి. అలా అని వెన్నుముకను బిగువుగా ఉంచొద్దు. ఇప్పుడు శరీరంలో ఒకొక్క భాగాన్ని విశ్రాంతపరుస్తూ వెళ్ళండి.

మెడ, భుజాలు, మణికట్టు, నడుము, మడమలు, దవడలు ప్రతి భాగాన్ని విశ్రాంతపరుస్తూ వెళ్ళండి. మీ కాన్నియస్‌నెస్‌ను ఒకొక్క శరీరభాగం మీదకు మళ్ళిస్తూ ఆ భాగం రిలాక్స్‌ అవుతుంది అనే భావన చేస్తూ వెళ్ళండి. ఏ భాగంలో కూడా కదలికలు లేకుండా చూసుకోండి. మాడు ప్రదేశాన్ని వదులుగా వదిలేయండి. కళ్ళు, ముక్కు నోరు, మెడ, ఛాతి, పొట్ట, నదుము, తొడ భాగాలు, మోకాళ్ళు అన్నింటిని ఒకొక్కటిగా విశ్రాంతపరుస్తూపొండి. చేతులను ఎక్కడా బిగించకండి. చేతుల పై భాగాలలో కొని క్రింది భాగాలలో కాని ఎక్కదా బిగింపు లేకుండా చూసుకోండి. శరీరాన్ని ఎంత విశ్రాంతపరిస్తే మనసు కూడా అంత రిలాక్స్‌ అవుతుంది. వెన్నుముక భాగాన్ని సంపూర్ణంగొ విశ్రాంత పరచండి. క్రింది భాగం నుంచి పై భాగం వరకూ, అలాగే పై భాగం నుంచి క్రింది భాగం వరకూ విశాంత పరుస్తూ ముందుకు వెళ్ళండి. కేవలం ఆ శరీర భాగమే రిలాక్స్‌ అవుతుంది అనే ఆలోచన ఆ భాగాన్ని రిలాక్స్‌ చేస్తుంది. శరీరమంతా రిలాక్స్‌ అయితే ఆలోచనల తీవ్రత కూడా తగ్గుతుంది. ఏ శరీర భాగంలో కూడా బిగింపు లేకుందా చూసుకోండి. శరీరంలో అలజడి లేకపోతే మైండ్‌లో కూడా అలజడి ఉండదు. ఛాతి భాగంలోకాని, వొట్ట భాగంలోకాని ఎక్కడా బిగింపు లేకుండా చూసుకోండి. రెండు ఊపిరితిత్తులు, గుండె ఆనంద్రోద్రిథ్సు - భ్రద్తానం దిన [147

పూర్తిగా విశ్రాంతి చెందుతున్నాయి అనే భావన తీసుకురండి. పొట్టలోపలి భాగాలైన కాలేయం, గాల్‌బ్లాడర్‌, ప్యాంక్రియాస్‌, స్టీన్‌, ప్రేవులు, కిడ్నీలు అన్ని కూడా సంపూర్ణంగొ రిలాక్స్‌ అవుతున్నాయి అనే భావన చెయ్యండి. ఏ భాగంలో కూడా బిగింపు లేకుందా చూసుకోండి. అలాగే జ్ఞానేంద్రియాలు, మూత్ర ద్వారం, గుదప్రదేశాన్ని విథ్రాంే పరచండి. తొడలోపలి భాగాలు, మెడలోపలి భాగాలు, స్వరపేటిక, నోటిలోని పళ్ళు, దవడలు, పెదాలు అన్నిటినీ ఒకదాని తర్వాత ఒకటి విశ్రాంతపరస్తూ వెళ్ళండీ శరీరంలోని అవయవ వ్యవస్థలైన జీర్ణవ్యవస్థ, శ్వాసకోస వ్యవస్థ, విసర్జక వ్యవస్థ, నాడీ వ్యవస్థ, రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థ - ప్రతీ అవయవ వ్యవస్థను విశ్రాంతపరూ లి వెళ్ళండి. కండరాలను, కణజాలాలను, కణాల మధ్య భాగాలను, చివరకు చేతి వేళ్ళ గోళ్ళను, వెంట్రుకలను అన్నింటిని విశ్రాంత పరుస్తూ వెళ్ళండి. ఎముకలలోని మూలుగను కూడా విశ్రాంత పరచండి. శరీరం ఎంత విశ్రాంతిగా ఉంటే ప్రా అంత స్థిరంగా ఉంటుంది. ప్రాణం ఎంత స్థిరంగా ఉంటే మనస్సు అంత ప్రశాంళంగో ఉంటుంది. ఏ భాగాలలో కదలికలు లేకుందా స్టిరంగా ఉంటూ హాయిగొ ఒకొక్క భాగాన్ని రిలాక్స్‌ చేస్తూపోండి. జ్ఞానేంద్రియాలైన కళ్ళను, ముక్కును, ముక్కుడుకే రెండు రంధ్రాలను, చెవులను, నాలుకను, చర్మాన్ని - ఎంత దీర్హంగా విశ్రాలో పరచగలిగితే అంత దీర్ధంగా విశ్రాంత పరచండి. అలాగే కర్మేంద్రియాలైన చేతులను కాళ్ళను, నోటిని, గుదప్రదేశాన్ని ఒక్కాక్కటిగా విశ్రాంత పరుస్తూ వెళ్ళండి" ర్‌ వేళ్ళను కూడా ఒకొక్కటిగా రిలాక్స్‌ చేస్తూ వెళ్ళండి. చేతులు, చేతి వేళ్ళు మొదదుక సంబంధం కలిగివుంటాయి. చేతి వేళ్ళను ఒకొక్కటిగా మొదట బొటన వేలిలో ప్రారంభించి చూపుడు వేలు, మధ్య వేలు, ఉంగరపు వేలు, చిటికెన వేలు ఒకక్కే వేలుని విశ్రాంతపరుస్తూ వెళ్ళండి. వేళ్ళ మధ్య భాగాలను కూడా విశాంత పరచండీ' కాలి వేళ్ళను కూడా బొటన వేలితో ప్రారంభించి రెండవ వేలు, మూడవ వేలు నాలుగవ వేలు, చిటికెన వేల్పు అన్నింటిని విశ్రాంత పరుసూ వెళ్ళండి. కాలి వేళ్ళ మధ్య భాగాలను కూడా విశ్రాంతపరచండి. క్షుడ్రి కాలు, ఎడమ కాలు, కుదిచేయో! ఎడమ చేయి రెండింటిని కూడా విశ్రాంత పరుస్తూ వెళ్ళండి. ప్రకృతిలో ఉండే పంచతన్నాత్రాలు మన శరీరంలోను ఉన్నాయి. భూమిలేలే అంశాలైన ఎముకలు, కండరాలు, కణజాలాలు అన్నింటినీ విశ్రాంతపరచణ' 148 స్వామి మైల

ఉదకతత్వ అంశాలైన రక్తం, నీరు, ప్లాస్మా లింఫ్‌ ప్లూయిడ్‌లను కూడా రిలాక్స్‌ చేయండి. అలాగే అగ్నితత్వ అంశాలైన శక్తి, వేడిని కూడా విశ్రాంతపరచండి. వాయుతత్వ అంశాలైన గాలి, వాతం, ఆక్సిజన్‌,. శరీరలోపల తయారయ్యే ఎన్నో వాయువులు అన్నింటిని విశ్రాంత పరచండి. మీ మనళశ్చక్తితో అన్ని భాగాలను విశ్రాంత పరుస్తూ వెళ్ళండి. అలాగే ఆకాశతత్వ అంశాలైన ఇంద్రియాలను, శరీర భాగాలను, అవయవ వ్యవస్థల మధ్య కణాల మధ్య ఉన్న ఖాళీని, కలాపల మధ్య ఉన్న ఖాళీని విశ్రాంతపరస్తున్నాను అనే భావన చేయండి. ఏ విధంగా అయితే కర్మేంద్రియాలను, జ్ఞానేంద్రియాలను, పంచ తన్మాత్రాలను రిలాక్స్‌ చేశారో అలాగే శరీరమంతటా వ్యాపించి వున్న పంచ ్రాణాలైన ప్రాణ, అపొన, వ్యాన, ఉదాన, సమాన ప్రణాలను కూడా విశ్రాంతపరచండి.

శరీరాన్ని పూర్తిగా విశ్రాంత పరిచిన తర్వాత మీ మనో నేత్రంతో మీరు ఎలా కూర్చున్నారో మిమ్మల్ని మీరు మూడో వ్యక్తిగా గమనించండి. ఒక డాక్టరు రోగిని పరిశీలించినట్లుగా గమనించడం మొదలు పెట్టండి. “కూర్చున్నది నేను కాదు, శరిరం నేను కాదు. ఈ శరీరమూ, ఆ శరీరాన్ని గమనిస్తున్నవాడు ఒకరు కాదు. రెండు వేర్వేరు అంశాలు” అనే దృష్టితో చూడండి. “ఈ శరీరం నేను కాదు. శరీరమనేది నాక్షు బాహ్యంగా ఉన్నది, నాకు భిన్నంగా ఉన్నది. నేను కేవలం సాక్షిని, ద్రష్టను మాత్రమే. నేను రిలాక్స్‌ చేస్తున్న ఈ శరీరం నేను కాదు. ఇది కేవలం శరీరం మాత్రమే. శరీరంలో రిలాక్స్‌ అవుతున్న ప్రతి భాగాన్ని సాక్షిగా, ద్రష్టగా గమనిస్తున్నాను. ఈ భౌతిక అంశాన్ని నేను కేవలం సాక్షిగా గమనిస్తున్నాను” అనే భావన తీసుకురండి.

ఇంకొంచెం సూక్ష్మ స్థితులలోకి వెళుతూ శ్వాసను గమనించండి - శరీరం లోపలికి ఎవరో శ్వాస తీసుకుంటున్నారు ఎవరో శ్వాస బయటకు వదులుతున్నారు. నేను కేవలం గమనిస్తున్న సాక్షిని మాత్రమో అనే భావనతో గమనించండి. ముక్కు రంధ్రాల నుంచి శ్వాస ఏ విధంగా లోపలికి వెళుతుంది, ఏ విధంగా బయటకు వస్తుందో గమనించండి. “ఈ శ్వాస నేను కాదు. శ్వాస ఒక ముక్కు రంధ్రంలో జరుగుతున్నా రెండు ముక్కు రంధ్రాలలో జరుగుతున్నా నాకు సంబంధం లేదు. నేను కేవలం శ్వాస గమనాన్ని గమనిస్తున్న సాక్షిని మా త్రమే. శ్వాస నెమ్మదిగా జరుగుతున్నా వేగంగా జరుగుతున్నా కూడా నాకు సంబంధం లేదు. కేవలం నేను ఆనందోద్రిన్సు - వ్రడ్దాశం అల [త్వర

గమనికను మాత్రమే. శ్వాస వేగంగా ఉన్నా నెమ్మదిగా ఉన్నా మందంగా ఉన్నా సన్నగా ఉన్నాా ఏ విశ్లేషణలు చేయకుండా సాక్షిగా గమనిస్తున్నాను. శ్వాస పొడవుగా ఉందా, పొట్టిగా ఉందా, నునుపుగా ఉందా, గరుకుగా ఉందా అనేది సంబంధం లేదు. సాక్షిగా గమనించడమే నా పని. నేను ఈ శరీరం కాదు. అలాగే శ్వాసకూడా కాదు. కేవలం వాచర్‌ని, ఆ వాచ్‌మన్‌ని మాత్రమే” అనే భావనతో ఉండండి.

మరింత సూక్ష్మ స్థితిలోకి వెళ్ళి, చిదాకాశంలో ఉత్పన్నమవుతున్న ఆలోచనలను గమనించండి. “ఆకాశంలో మబ్బులు ఏ విధంగా కదులుతున్నాయో నా చిదాకాశంలో ఆలోచనలు కూడా అడే విధంగా కదులుతున్నాయి. నాకు, ఆలోచనలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. నేను వేరు, ఆలోచనలు వేరు. నేను సాక్షిగా గమనిస్తున్న గమనికను మాత్రమే. ఆలోచనలు గతానికి సంబంధించినవైనొ అయ్యిండవచ్చు, భవిష్యత్‌కు సంబంధించినవైనా అయ్యిండవచ్చు. కాని నాకు వా టితో ఏ సంబంధం లేదు. నేను చిదాకాశాన్ని ఆలోచనలను గమనిస్తున్న సాక్షిని మాతమే' నేను ఈ శరీరం కాదు, శ్వాసకాదు, ఆలోచనలు కాదు. అసలు ఈ మనస్సు నేను కాదు. వేటితో నాకు సంబంధం లేదు” అనే భావనతో ఉండండి. ఏ ఆలోచనను ఆపవద్దు, మార్చే ప్రయత్నం చేయవద్దు. కొత్త ఆలోచనలను సృష్టించ వద్దు. కేవలం సాక్షిభూతంగా ఉండటమే మీ పని. ప్రతి ఆలోచన శరీరంలోనూ, శ్వాసలోనో మార్పులను తీసుకువస్తుంది. శ్వాస గమనంలో మార్పుని తీసుకువస్తుంది. “ళో మార్పులతో నాక్షు వ సంబంధం లేదు. నా పని కేవలం గమనించడమే” అనే భావన చేయండి. ఒక్క శ్వాస కూడా మీ గమనం నుంచి జారకుండా చూడండీ.

శరీరం, మనస్సు కలిసే ప్రదేశంలో సంవేదనలు జరుగుతున్నాయి సంవేదనలు ఎటువంటివైనా వాటిని గమనించడమే నా కర్తవ్యం. శరీరంలో! మనస్సులో, ఆలోచనలలో, శ్వాసలో వేటిలో మార్చులు సంభవించినా సంవేదనలు కలుగుతాయి.

పంచమహాభూతాలలో ఒకొక్క దానిక్తీ ఒకొక్క ధర్మం ఉంటుంది. భూమీ తత్వానికి ద్రవ్యరాశి, ఉదకతత్వానికి కొహైషన్స (పట్టి ఉంచేగుణం) అగ్ని తత్వొగికీ ఉష్ణం, గగన తత్వమనేది మిగిలిన తత్వాలన్నీ జరిగే ప్రదేశం. ఆహారం తినేటపుడు 150 స్వామి మైఠేో

ఆలోచన మెదిలేటప్పుడు, పాత విషయాలను నెమరువేసుకునేటప్పుడు, సంస్కారాలు వీడేటప్పుడు జరిగే మార్పులు శరీరంలో ఎన్నో సంవేదనలను జనింపజేస్తాయి. మనస్సు . అనుభూతి చెందుతుంది. వీటన్నింటినీ నేను సాక్షిగా గమనిస్తున్నాను. తల నుంచి కాలి వేళ్ళ వరకు ఏదో ఒక భాగంలో సంవేదన కలుగుతూ వుంది. ఒక దగ్గర నొప్పిగా, మరొక చోట లాగుతున్నట్లు, బరువుగా, తేలికగా పట్టుకున్నట్లు, వేడిగా, దాహంగా, జలదరింపులా ప్రవాహంలా ఎన్నో సంవేదనలు శరీరం మనస్సుల కలయిక స్థానాలలో జరుగుతున్నాయి. తల నుంచి కాలి వేళ్ళ వరకు జరిగే సంవేదనలను గమనిస్తూ ఉండండి. శ్వాస తీసుకుంటున్నప్పుడు, వదిలేటప్పుడు ముక్కు రెండు రంధ్రాలలో, ముక్కు గోడలను, వెంట్రుకలను తాకేటప్పుడు కలిగే స్పర్శను అలాగే ముక్కు క్రింది భాగంలోని త్రిభుజాకార ప్రదేశంలో జరిగే శ్వాసకు సంబంధించిన స్పర్శ కలిగించే సంవేదనలను గమనించండి. పదార్ధం (శరీరం), మనస్సుల కలయిక ఎన్నో స్థానాలలో ఎన్నో సంవేదనలను కలిగిస్తుంటుంది. సంవేదనలకు మనలోని సంస్కారాలకు సంబంధం ఉంటుంది. అలాగే, సంస్కారాలకు ఆలోచనలకు, సంస్కారాలకు శ్వాసకు చాలా దగ్గర సంబంధం ఉంటుంది. మనలో మిగిలిపోయిన సంస్కారాలకు సంబంధించిన ఆలోచనలే చిదాకాశంలో కదులుతున్నాయి. శరీరం మనస్సుల సంయోగంలో ఎన్నో సంవేదనలు కలుగుతున్నాయి. కాని వీటన్నింటినీ కేవలం ఒక సాక్షిగా మాత్రమే గమనించండి. శరీరం ఏయే ప్రదేశాలలో, ఏయే భాగాలలో ఎటువంటి సంవేదనలు జరుగుతున్నాయో గమనించండి. *ఈ శరీరమే నేను కాదు” అని అనుకునేటప్పుడు ఏ సంవేదనలకు స్పందించాల్సిన అవసరం లేదు. కేవలం ఒక ద్రష్టగా మాత్రమే ఉండాలి. సంవేదనలను గమనించేటప్పుడు తలనుంచి కాలి వేళ్ళ వరకు ఒక క్రమాన్ని అనుసరిస్తూ ఒకొక్క అంగుళం ప్రదేశాన్ని ఎంచుకుంటూ అక్కడ జరిగే సంవేదనలను గమనిస్తూ వెళ్ళండి. ఎన్నో రకాల స్టూల, సూక్ష్మ సంవేదనలు ఎదురవ్వచ్చు. కాని వాటన్నింటినీ కేవలం సాక్షిగా మాత్రమే చూడాలి. శరీరంలో ప్రతీ అంగుళం అంగుకాన్ని ఒక క్రమాన్ని అనుసరిస్తూ సాక్షిగా గమనిస్తూ వెళ్ళండి. సంవేదనల తీవ్రత ఎక్కువగా ఉండి తట్టుకోలేని స్థితిలో ఉంటే వెంటనే మీ గమనికను శ్వాస పైకి మరల్బండి. మరల మీకు నమ్మకం కుదిరిన తర్వాత సంవేదనలను గమనించడం ప్రారంభించండి. ఆనందో త్రిత్సు - భ్రజ్ఞాశం త్ర 15

సంవేదనలను ఒక క్రమ పద్దతిలో గమనించడం అలవరచుకుంటే చాలా మంచిది. ఏ ఒక్క సంవేదనను కూడా మీ గమనిక నుంచి మరలకుండా జాగ్రత్తపడండి. మీరు గమనిస్తున్న భాగంలో కాకుండా మరే ఇతర భాగంలో స్థూల సంవేదన జనించినప్పటికీ దానిని గుర్తించకండి. మీరు అవలంబిస్తున్న క్రమంలోనే సంవేదనలను గమనిస్తూ వెళ్ళండి. మీరు మీ నుదురు భాగంలో సంవేదనలు గమనించేటప్పుడు కాలి వేళ్ళలో నొప్పిగానో, చల్లగానో అనిపిస్తే మీ గమనిక కాలి వేళ్ళ వైపు మరల్చకుండా, మీరు అనుసరిస్తున్న క్రమపద్ధతిలో కాలి వేళ్ళ భాగాన్ని చేరుకునేంత వరకూ కాలి వేళ్ళలో - జరిగే సంవేదనలను అశ్రద్ధ చేయండి. ఎంతో ఓర్పుగా, ఒక క్రమపద్ధతిలో, తదేకంగా సంవేదనలను గమనిస్తూ వెళ్ళాలి. పూర్తిగా జాగరూకతతో ఉండండి. ఎంత తటస్థంగౌ గమనించగలరో' అంత తటస్థంగా గమనించండి. సంవేదనల ప్రభావాలలో లీనమైపోకండి. '___ వీ సంవేదనతోనూ కలసిపోవద్దు. “నేను కేవలం సాక్షిని మాత్రమే, దప్రను మాత్రమే. తటస్థంగా గమనిస్తున్న గమనికను మాత్రమే” అనే భావనతో ఉండండీ మీలో ఏ సంవేదనలు లేకపోతే మీరు కూర్చున్న ప్రదేశంలో భూమి స్పర్శను, మీరు ధరించిన దుస్తుల స్పర్శను గమనించండి. శరీరాన్ని మొత్తం ఒకసారి పరిశీలిస్తో వెళ్ళండి. స్థూల సంవేదనలను, సూక్ష్మ. సంవేదనలను. తటస్థ సంవేదనలను ” “అన్నింటిని సాక్షిగా గమనించడమే నా పని. నేను ఈ శరీరం కాదు, మనసి కాదు, సంవేదన కాదు” అనే భావన తీసుకు రండి. మీ పూర్తి జాగరూకతతో ఒక అంగుళం ప్రదేశాన్నీ ఏ మాత్రం తొందరలేకుండా గమనిసూ వెళ్ళండి. శరీ మొత్తాన్ని గమనించండి. ఏ ఒక్క భాగాన్ని కూడా వదలవద్దు. శరీరం ముందు భాగంలో కాని, వెనుక భాగంలో, పక్క భాగంలో కాని మీరు ఏ క్రమాన్ని అనుసరించదలచుకున్నారో అదే క్రమంలో సంవేదనలను గమనిసూ ముందుకు వెళ్ళండి. వేళ్ళ చివరలను, మాడు ప్రదేశంలో ఏ భాగాన్ని కూడా వదలవద్దు. శరీరం మొత్తం సంవేదనల ప్రవాహమే. మీరు ఏ సంవేదనతోను కలవడంలేదు. సంవేదనలు సుఖ సంవేదనలైనా, బాధాకర సంవేదనలైనా తటస్తంగా గమనించండి. సంవేదన స్వభావం ఎటువంటిదైనా కేవలం వాభిని తటస్లంగా గమనించడమే మీ కరవ? సంవేదనల తీవ్రత స్థాయి గమనించలేనంతగా ఉంటే మీ జాగరూకతను శ్వాస హీ 152 స్వామి మైఠేలు

మరల్బండి. శ్వాస సూక్ష్మత చెందిన తర్వాత మరల సంవేదనలను గమనించడం ఆరంభించండి. ప్రతి సంవేదన కూడా (ప్రవాహం లాంటిది మాత్రమే. వచ్చిపోయే అలల. లాంటివే. ఏ సంవేదన శాశ్వతం కాదు. అవి ప్రకంపనలు మాత్రమే. అవి సుఖ సంవేదనలైనా, దుఃఖ సంవేదనలైనా అన్ని కూడా ప్రవాహమే. నొప్పిగా ఉండవచ్చు, ఉండకపోవచ్చు - అన్ని కూడా సంవేదన (ప్రవాహాలే. దానిపైనా మోహం అవసరం లేదు. ద్వేషం అవసరం లేదు. ప్రతి సంవేదన సూక్ష్మస్థితిలో కేవలం ప్రవాహం మాత్రమే. ఏ సంవేదనలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వకండి. “ఎన్నో సంస్కారాలు నా మైండ్‌లో దాక్కొని ఉన్నాయి. వాటన్నింటిని బయటకు తీసుకువచ్చి సాక్షిగా గమనించడమే నా పని” అనే దృష్టితో చూడండి. సుఖ సంవేదనలపైన రాగం వద్దు. దుఃఖ సంవేదనలపైన ద్వేషం వద్దు. తటస్థ సంవేదనలపై అలసత్వం వద్దు. అన్ని రకాల సంవేదలను సమభావనను గమనిస్తే మనలోని రాగం, ద్వేషం, అవిద్య అన్ని మనల్ని విడిచి వెళ్ళిపోతాయి. శరీరం మొత్తం సంవేదనల ప్రకంపనం, ప్రవాహం. సంవేదనలలో మంచివి, చెడ్డవి, కావాలనుకునేవి, వద్దనుకునేవి ఏవీ లేవు. ప్రతి . సంవేదన ఒక అశాశ్వతమైన అంశమే. కేవలం ఒక కదలిక మాత్రమే. అసత్యంతో నిండినది. అనిత్యమైన వాటిపైన వ్యామోహం పెంచుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. ఎల్లప్పుడూ ఆ అశాశ్వతత్వాన్ని గమనించడమే మీ విధి. శక్తి కేంద్రాలైన మూలాధార, స్వాధిష్టాన, మణిపూర, అనాహత, విశుద్ధ, ఆజ్ఞా సహస్రార చక్రా స్థానాలలో నంవేదనల క్షేత్రం ఎక్కువగా ఉండటాన్ని గమనించండి. ఈ స్థానాలలో కలిగే సంవేదనలు కూడా కేవలం ప్రవాహం మాత్రమే. ఇప్పుడు మరల శ్వాసను గమనించండి. కంఠస్థానంలో గాలి ఏ విధంగా బయటకు లోపలికి వెళుతుందో గమనించండి. విశుద్ద చక్ర స్థానం నుండి మణిపూర చక్ర వరకు - అంటే కంఠ ప్రదేశంనుంచి, నాఖి ప్రదేశం వరకు శ్వాస ఏ విధంగా పైకి క్రిందకి కదులుతుందో గమనించండి. శ్వాస తీసుకునేటప్పుడు కంఠం వైపు జరిగే కదలికలను, శ్వాస వదిలేటప్పుడు కంఠంనుంచి నాఖివైస జరిగే కదలికలను సాక్షిగా గమనించండి. శ్వాస, ఆలోచనలు, సంవేదనలు ఒక దానితో ఒకటి సంబంధం కలిగి ఉంటాయికదా! ఆలోచనలలో మార్చువస్తే శ్వాసలో సంవేదనలలో మార్పులు ఆనందో్రిన్సు - త్రడ్డాశం బిన్కు 158

వస్తాయి. సంవేదనలు మారితే శ్వాస మారుతుంది. మీకు కావలిసింది కేవలం జాగరూకత, సమభావన మాత్రమే. ఇప్పుడు మెల్లగా మనలోని భయాలను, ఆందోళనలను బయటకు తీసుకువచ్చి వాటి వలన మనలో కలిగే మార్చులను సాక్షిగా గమనిస్తూ మనలోని సంస్కారాలను తొలగించుకునే ప్రయత్నం చేద్దాం. ఎత్తైన ప్రదేశాన్ని మనస్సులో ఊహించుకోండి. మీరు ఆ ప్రదేశానికి కొన చివర నించున్నట్లు ఊహించండి. కళ్ళు తిరుగుతున్న భావం, కాళ్ళు వణుకుతున్న భావం, పడిపోతానేమోనన్న భయం మీలో ఉత్పన్నమవుతాయి. ఎతైన ప్రదేశాలంటే కలిగే భయం అనే సంస్కారం బయటకు వచ్చిన క్షణం ఎన్నో ఆలోచనలు, సెక్స్‌ కోరికలు లాంటివి వచ్చేటప్పుడు కూడా శ్వాసలో మార్పు వస్తుంది. సంవేదనలలో మార్పు వస్తుంది. ఆ రకమైన ఆలోచనను బయటకు తీసుకువచ్చి శరీరంలో ప్రతి అంగుళం అంగుళంలో జరిగే స్తూల సంవేదనలు సూక్ష్మ సంవేదనలుగా ఎలా మారుతున్నాయి అలాగే సూక్ష్మ సంవేదనలు వచ్చిపోయే ('ప్రవాహాలుగా ఎలా మారుతున్నాయో అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకొండి. ఒకటీ కావాలనుకోవడం, మరోటి వద్దనుకోవడం కేవలం అవివేకం. ఇది కేవలం నొ అవిద్య వలననే. ఆ స్థితిలో నుంచి నేను బయటపడాలి. ప్రతి సంవేదన స్వభావం అశాశ్వతమే. అశాశ్వతమైన వాటిలో కొన్నింటిని కావాలనుకోవడం మరికొన్నింటిని వద్దనుకోవడం కేవలం అవివేకం, అద్రి సుఖకరమైనదైన, దుఃఖకరమైనదైన కేవలం ఒక ప్రకంపనే, ఈ అశాశ్వతత్వాన్ని సాక్షిగా గమనిస్తూ ఉండాలి. చివరకు మరణంగురించి కూడా భయపడాల్సిన విషయమేమి కాదు. మీ మరణాన్ని ఊహించుకోండి. శ్వాసలో మార్చు వస్తుంది. సంవేదనలలో మార్పులు వస్తాయి. స్థూల సంవేదనలను గమనిస్తూ సూక్ష్మ సంవేదనలుగాను, సూక్ష్మ సంవేదనలు వచ్చిపోయే ప్రవాహాలుగా మారడాన్ని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకుంటూ ముందుకు వెళ్ళండి. నేను కేవలం సాక్షిని, నేనొక స్వచ్భమైన కాన్నియస్‌ శ్వాసలో మార్పులు కొన్ని రకాల సంవేదనలు కలుగుతాయి. వీటన్నింటిని సమభావనతో గమనించండి: కేవలం వచ్చి పోయే ప్రవాహాలాంటివి అని గమనించండి. శరీరం మొత్తాన్ని క్షుళ్తం” 54 స్వామి మైతేయ

జాగరూకతతో, సమభావనతో గమనించండి. ఆ సంవేదనల అశాశ్వతాన్ని అనుభవ పూర్వకంగా తెలుసుకోండి. లోపల దాగివున్న ఆ సంస్కారాన్ని కూకటివేళ్ళతో సహా పెకిలించివేయండి. ఇప్పుడు నీటి భయం అనే సంస్కారాన్ని బయటకు తీసుకురండి. మీరు సముద్ర తీరంలో ఉన్నప్పుడు సముద్రపు అలల తాకిడికి మీలో కలిగే భయాన్ని, భయానక స్థితులను జ్ఞప్తికి తెచ్చుకోండి. ఆ సమయంలో శ్వాసలో జరిగే మార్పులను, జరిగే స్థూల సంవేదనలను గమనించండి. శరీరం అంతటా జరిగే సంవేదనలను గమనిస్తూ అ సంవేదనల ప్రవాహాల అశాశ్వతను అనుభవ పూర్వకంగా తెలుసుకోండి.

తల నుంచి కాలి వేళ్ళ నరకు, శరీరంలో ఒక పక్కనుంచి మరోపక్మక్తు, వెనుక వైపు, ముందు వైపు జరిగే ప్రతి సంవేదనను గమనించడి. ప్రతి సంవేదన అశాశ్వతమనే విషయాన్ని అనుభవ పూర్వకంగా తెలుసుకోండి. కొంతమందికి పాములంటే భయం ఉండవచ్చు మీ చుట్టూ ప్రాములతో నిండినట్లు, మీరు ఆ పాముల మధ్యలో ఉన్నట్లు ఊహించండి. మీ శ్వాసలో మార్పులు వస్తాయి. ఆలోచనలలో మార్పులు కలుగుతాయి. సంవేదనలలో మార్పులు కలుగుతాయి. ఆ సంవేదనలను పూర్తి జాగరూకతతో సమభావనతో గమనించండి. సంవేదనలను పెంచుకోవాల్సిన అవసరం లేదు, ద్వేషించాల్సిన అవసరం లేదు. సుఖ సంవేదనలైనా, దుఃఖ సంవేదనలైనా ఏవి కూడా శాశ్వతం కాదు. సంవేదనల అశాశ్వతను అనుభవ పూర్వకంగా తెలుసుకుంటే ఆ సంస్కారం మనల్ని వదిలిపోతుంది.

ఒక రౌడిషీటర్‌ మిమ్మల్ని తరుముకున్నట్లు ఊహించండి. అప్పుడు మీ గుండె వేగాన్ని ఉధృత రక్త ప్రవాహాన్ని గమనించండి. ఎన్నో జన్మలు మనకుంటాయి. ఏ జన్మలో ఏ విషయాలకు మనం బాధితులమయ్యామో తెలియదు. మనం భయం కలిగించే విషయాలను ఊహించడం వలన ఆలోచనలలో కలిగే మార్పులకు శ్వాసలో మార్చు వస్తుంది. శ్వాసలో మార్చు వస్తే ఆలోచనలలో మార్పు వస్తుంది. ఈ రెండింటిలో మార్చువస్తే శరీరంలో సంవేదనలలో మార్చు వస్తుంది. ఆ క్షణంలో జరిగే సంవేదనలను గమనించండి. సూక్ష్మ సంవేదనలైనా, స్థూల సంవేదనలైనా - వాటిని గమనించండి. సూక్ష్మ స్థితులలో అవి కేవలం ప్రవాహాలు మాత్రమే. వేటిని అంటిపెట్టుకొని ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. ఆ సంవేదనల ప్రవాహాన్ని సమభావనతో గమనిస్తూ ఆశందూో ్రిత్క - ప్రజ్ఞానం అతు కేక్‌

అశాశ్వతమైన విషయాన్ని తెలుసుకోవడమే ముఖ్యం. సంవేదనలను కుడి నుంచి ఎడమకు, ఎడమ నుంచి కుడికి సాక్షి భూతంగా గమనించండి. .

కొన్ని సార్లు మీకు కోపాన్ని తెప్పించే విషయాలను ఊహించుకొండి. ఏ విధంగా బి.పి పెరుగుతుంది, గుండె దడ పెరుగుతుంది గమనించండి. శ్వాస ఏ విధంగా వేగంగా జరుగుతుంది, నెమ్మదిగా జరుగుతుంది గమనించండి. ఆ క్షణంలో కలిగే సంవేదనలను తల నుంచి కాలి వేళ్ళ వరకు, ముందు వైపు, వెనుక వైపు, పక్కల నుంచి పక్కలకు గమనించండి. పొట్టలో ఏ విధంగా ముడులు విడిపోతున్నాయి. రక్త ప్రసరణ ఏ విధంగా మెదడుకు ్రసరిస్తుందో గమనించండి. ప్రతి భాగంలో జరిగే స్థూల సంవేదనలను గమనించండి. శరీరంలో ఏ భాగాన్ని వదలవద్దు. ప్రతి స్థూల సంవేదన సూక్ష్మ స్థితిలో ప్రవాహం మాత్రమే. సుఖకరమైన సంవేదనలు లేవు. దుఃఖకరమైన సంవేదనలు లేవు. అన్ని సంవేదనలు ఒకటే. కేవలం (ప్రవాహాలు మాత్రమే.

ఈ మరణ భయం అనే సంస్కారం కేవలం నా అవివేకం వల్లనే నాలో ఏర్పడింది. మరణానికి భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. మరణానికే కాదు అసలు ఏ విషయానికీ భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. అసలు ఈ శరీరం నేను కాదు, మనస్సు నేను కాదు, ఈ సంవేదనలు నేను కాదు. ఈ శరీరం, మనస్సు నేను అనుకోవడం వల్లనే నాలో ఈ దుఃఖం, బాధ చోటు చేసుకున్నాయి. నేను అసలు ఆ స్వచ్చమైన కాన్నియస్‌నెస్‌ను, ఆత్మను.

ఈ స్థితిలో ఉంటూ మీ రెండు కనుబొమ్మల మధ్య స్తానంలో మీ మనస్సు విశ్వాత్మతో సమ్మేళనం చెందుతున్నట్లు భావన చేయండి. మీ' కనుబొమ్మల మధ్య స్థానంలో ఆ విశ్వాత్మ అనుసంధానం అవుతున్నట్లు ఊహించండి. అజ్ఞాచక్ర స్థానంలో విశ్వాత్మతో ఒక బంధాన్ని ఏర్పరుచుకొండి. ఇప్పుడు మీ విశ్వకేంద్ర బిందువుగొ మీ హృదయాన్ని ఊహించండి. మీరు పీల్చుకునే శ్వాస, శరీరం అన్నీ ఈ కేంద్ర బిందువే అని ఊహించండి. నా అవిద్య అవివేకం వలన మనసు ఏర్పడి, సంస్కారాల వలన ఈ శరీరం నేను అనే భ్రమలో వుంటూ, ప్రకృతి పురుష వియోగం జరిగి మాయలో 156 స్వామి మైతేళ

కొట్టుమిట్టాడుతున్నాను. మనస్సు అనే మాయ వలన నా చుట్టూ ఉండే పాత్రలను నిజమని భ్రమిస్తూ ఈ జనన-మరణ చక్రంలో బందినైపోయాను. నా నిజమైన తత్వం ఆత్మతత్వం, ఆత్మయే పరమాత్మ పర ఆత్మ ఈ శరీరం మనస్సు నిజమనే భ్రమలో ఉంటూ 'మనస్సు' అనబడే తెర మీద ఎన్నో పాత్రలను సృష్టించుకొని, ప్రాపంచిక సంస్కారాల వలన మోహంలో చిక్కుకుని నా చుట్టూ కూడా భిన్నంగా ఏదో ప్రపంచం ఉందనుకుంటూ భ్రమపడుతున్నాను.

మీ హృదయ కేంద్రంతో ఉండండి. శ్వాసను సాక్షిగా గమనిస్తూ హృదయ కేంద్రంలోనే ఉండండి. నేనే సచ్చిదానంద. పురుష నేనే, ప్రకృతి నేనే. అసలు ద్వైతమే లేదు. అంతా అద్వైతమే. ఈ సృష్టి అంతా సంతులన స్థితిలో ఉంది. (ప్రకృతి పురుష రెండు సంతులనలో ఉన్నాయి. ఈ సృష్టి అంతా దేవుడు నా కొరకు సంకల్పించినదే. దేవుని వరప్రసాదమే. నేను ఎల్లప్పుడు దేవుని యందు కృతజ్ఞతతో ఉంటాను. ఆత్మ పరమాత్మ రెండూ ఒకటే. నేనే కృష్ణ చైతన్యాన్ని, నేనే క్రీస్తు చైతన్యాన్ని, నేనే బుద్ద చైతన్యాన్ని, నేనే స్వర్గంలో ఉన్న తండ్రిని. నేనే అల్లాతాలా. అన్ని నాలోనే ఉన్నాయి. ప్రకృతిలో ప్రతీదీ సమన్వయంతో, సంతులనంలో జరుగుతుంది. ప్రతి ఒక్కరూ నాలో భాగమే, నేను అందరిలో భాగమే. నేను ఎవరికి సేవచేయడం లేదు. అందరికి సేవ చేసేటప్పుడు నా గురించి నేనే సేవ చేసుకుంటున్నాను. ఎక్కడా ఏ అహంకారం లేకుండా, అద్వైత స్థితిలో నా పరమాత్మకు హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతను తెలియజేసుకుంటున్నాను.

ఈ రకమైన సానుకూల భావాలను మనస్సులో మననం చేస్తూ మెల్లగా బాహ్య ప్రపంచంలోకి రండి, ప్రతీదీ దైవ సంకల్పమే. తల్లితండ్రులు, స్నేహితులు, యాజమాన్యం, కుటుంబం, 'సీవలు అందించేవారు అందరూ నొ మిక్రులే. అందరికి హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటున్నాను. ఈ ప్రకృతి అంఠా నాకు ప్రసాదమే. అన్నిటితోనూ సానుకూలంగా వ్యవహరిస్తాను. ప్రపంచమంతా దేవుని దీవెనలతో వర్ధిల్లుగాక. ప్రతీ ఆత్మనూ దేవుడు ఆశీర్వదించుగాక. ఆత్మే గురువు, గురువే పరమాళ్మ సరమాత్మే గురువు, గురువే ఆత్మ --- ఓం సచ్చిదానంద... ఆశందా్రి్క - ప్రద్తావం ౭28 157

ముగింపు

మనలో ఉన్న కర్మేంద్రియాలు, జ్ఞానేంద్రియాలు సంపూర్ణత్వంలో ఉన్నప్పుడు, వాటిలో మనం ఒక భాగమైపోయినప్పుడు అది “ఆనందో బ్రహ్మ- ఆత్మ ఉన్నప్పుడు, అంటే ఇంద్రియాలన్నీ తోడైనప్పుడు, ఆత్మ ఉన్నదని తెలుసుకున్నప్పుడు అది “ప్రజ్ఞానం (బ్రహ్మ.

వాస్తవానికి ఈ “ఆనందో బ్రహ్మ, “ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ అనేవి రెండూ వేరు కాదు. రెండూ ఒక్కటే. అయితే, సామాన్య వ్యక్తి ప్రాపంచిక జీవితొన్ని ఒకలా చూస్తాడు. ఆధ్యాత్మిక జీవితాన్ని వేరొకటిగా భావిస్తాడు.

శరీరం, మనస్సులతో అంటిపెట్టుకుని ఉన్నంతకాలం కర్మలు ఏర్పడి ఆత్మతత్వం తెలియదు. ఎంతసేపూ నా భార్య, నా పిల్లలూ, నా తల్లిదండ్రులు: నా బంధువులు అనే బాంధవ్యాలలోనే చిక్కుకుని ఉంటారు. “నా ఇల్లు నా ఆస్తి నా పదవి, నా హోదా” అనే ప్రాపంచిక వ్యామోహాలతోనే ముడిపడి ఉండడం జరుగుతుంది. ఆ బాంధవ్యాలూ, వ్యామోహాలలోనే పరిభ్రమిస్తూ మనం ఆతృస్థితిని చేరుకోలేము. ఆనందంతో ఉండలేము. ఆలోచనల నిలయమైన మనస్సును, దానిలో మిగిలిపోయిన సంస్కారాలను ధ్యానం ద్వారా ప్రక్షాళన చేస్తే మనస్సు లేని స్థితి కలుగుతుంది. మనస్సనేది లేనప్పుడు, సంస్కారాలు: వాసనలు లేనప్పుడు, ఈ క్షంలో ఉన్నప్పుడు అదే ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మా స్థితి. ఈ ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ స్థితి ఎప్పుడు వస్తుంది? మనస్సు, శరీరంతో అంటిపెట్టుకుని ఉన్నంత కాలం'ఆత్మతత్వం” అర్ధం కాదు. శరీరం, మనస్సు అశాశ్వతాలనే సత్యాన్ని ధ్యానపూర్వకంగా తెలుసుకున్నప్పుడే ఆత్మతత్వం వస్తుంది. ఆత్మతత్వంలో ఉన్నప్పుడే ఆ ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ స్థితి వస్తుంది. శరీరానికీ, మనస్సుకీ మధ్య సమన్వయం ఏర్పడినప్పుడే ఆత్మతత్వం ఉంటుంది. 158 స్వామి మైత్రేయ

“బ్రహ్మ అంటే 'నేను - అహం బ్రహ్మాస్మి అని తెలుసుకోవాలి. మనస్సుతో ఆలోచిస్తే అది బోధపడదు. ఆత్మావలోకనం వల్లనే 'అహం బ్రహ్మాస్మి తత్వం అర్ధమవుతుంది. ఒకవైపునుంచి చూస్తే అనగా మనస్సుతో వీక్షిస్తే అది “భమ”. మరొక వైపున ఆత్మపరంగా చూస్తే సృష్టి అంతటా (బ్రహ్మతత్వమే గోచరిస్తుంది. ఈ క్షణంలో ఉన్నప్పుడే అది ఆత్మతత్వం. మనస్సుతో ఉండి, ప్రాపంచిక వ్యామోహాలతో ముడిపడడం అంతా ఒక మాయ. ఈ “మాయా అనేది మనం అనుకుంటున్న 'విష్ణుమాయో ఏం కాదు. మనలో ఉన్న సంస్కారాల వల్లనే అది “విష్ణమాయి అని అనుకుంటున్నాం. శరిరం మనస్సుల మధ్య సమన్వయం కుదిరినప్పుడే ఆత్మతత్వం వస్తుందని అనుకున్నాం కదా! మరి ఈ సమన్వయం ఎప్పుడు వస్తుంది? ఈ క్షణంలో ఉన్నప్పుడే అది సాధ్యపడుతుంది. ఈ క్షణంలో ఎప్పుడు ఉండగలుగుతాం? మనస్సు ఉంటే అది మనల్ని గతానికో, భవిష్యత్తుకో తీసుకు వెళ్తుంది. మనస్సు లేనప్పుడే ఈ క్షణంలో ఉండడం సాధ్యపడుతుంది. ప్రాపంచిక జీవితం సాగిస్తూనే ధ్యానపూర్వకంగా ఉన్నప్పుడే

సాధారణ వ్యామోవోలకు అతీతులై (ప్రత్యక్ష జ్ఞానంతో ఉండడం అలవడుతుంది. ప్రాపంచిక జీవితంలో ప్రతీ క్షణాన్నీ సంపూర్ణంగా జీవిస్తూ ఉన్నప్పుడే ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ అలవడుతుంది. జీవితపు అఖరి క్షణంలో కూడా పరిపూర్ణత్వంతో ఉండాలి. ఒక పువ్వులాగా పరిపూర్ణంగా ఉండి తన సువాసనలనూ, అందాన్నీ విశ్వమంతటికీ అందిస్తూ చెట్టునుంచి ఆనందంగా రాలిపోతున్న రీతిగా మనం కూడా ఈ ప్రాపంచిక జీవితాన్ని సంపూర్ణంగా జీవించి, ఆ స్థితిలోని ప్రత్యక్షజ్ఞానంతో ఉండి నిష్రమించాలి.

ఈ విధంగా (ప్రాపంచిక జీవితాన్ని, ఆధ్యాత్మిక జీవితంతో సమన్వయ పరుస్తూ వాటిమధ్య వారధిని ఏర్పరచి జీవించి, నిష్కమించాలి. నిజంగా చెప్పాలంటే, మనకు ప్రాపంచిక జీవితం అనీ, ఆధ్యాత్మిక జీవితం అనీ రెండు ఆనంద్రూబ్రివ్వు - భ్రద్దాశనం దిశి 159

జీవితాలు లేవు. ఉన్నది ఒక్కటే జీవితం. లౌకిక జీవన విధానమే (వ్యక్తిశ[ం౪ సంసారిక, సాంఘిక, వృత్తిపరమైన) ప్రాపంచిక జీవితం. ఇక, “ఆధ్యాత్మిక జీవితం అనబడేది ప్రాపంచిక జీవితానికి అతీతంగా, జీవిత పరమార్ధాన్ని తెలుపుతూ. మానవజన్మ సార్ధ్థకతకు సంబంధించి ఉంటుంది. ఆధ్యాత్మిక జీవితవళ్‌ వృద్ధాప్యంలో అన్నిటినీ వదిలేసి ఎక్కడో హిమాలయాల్లో ముక్కు మూన ! కూర్చోవడం కాదు. ప్రాపంచిక జీవితపు ప్రతీ క్షణాన్నీ సంపూర్ణంగా, నిరసలైచి లేకుండా జీవిస్తున్నప్పుడు అది “ఆనందో బ్రహ్మ. ఏ విషయంలోనూ మోఖ్‌,! మాయ లేకుండా ప్రత్యక్ష జ్ఞానంలో ఉండడమే ఆధ్యాత్మిక వికాసానికి అదే ఆత్మతత్వం. ఆత్మ తత్వంలో ఉండడమే “ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ. రయ్యు +) ష్‌ (66 జ 0%, /39జ్రి ము టు న్‌ 16 ॥ స్వామి మైటే

9191919918 809181 912131 3191ఈగ్ట్టి

పై | [1

జీ .. సు

సు క న 1

• క్ష 1

షై / క అ

కొ

|. 0220022002!

స్యామిస్రైక్రీయ్‌ ః €. / , ఆశ౭జూోత్రివ్కు | __ త్రజ్రానంత్రను స సజ్యే (క్ర జ/ జ. డయ! ద , . గురూజీ స్వామి మైత్రేయ ప్రాచీన భారతీయ ఆధ్యాత్మిక యోగ ( గురుపరంపరకు చెందినవారు. దాదాపు ఇరవై ఒక్క మంది' గురువుల ద్వారా | అనేకశాఖలలో - హఠయోగ, రాజయోగ, ఉపనిషత్తులు, బౌద్ధం, జెన్‌, | సూఫీయిజం, తంత్ర, హస్సిడిజమ్‌, విపాసన, రేక్తీ; ప్రాణిక్‌ హీలింగ్‌, సిద్ధ, -! ఆయుర్వేద, ఏరోబిక్స్‌, హిషప్నాటిజమ్‌లలో శిక్షణ పొంది, వాదీ అధ్యయనం చేసిన వారు. . గత 35 సంవత్సరాల తమ నిరంతర సొధన ద్వారా భారతీయ ప్రాచీన _ .. విజ్ఞానంలో మరుగున పడిపోయిన అనేక పద్ధతులను తిరిగి వెలుగులోకి తెచ్చారు గురూజీ. అత్యంత క్లిష్టమైన తత్త్వ, వేదాంత సత్యాలను సామాన్యులకు అర్థమయ్యే | సరళమైన భాషలో విప్పి చెప్పడం వారి ప్రత్యేకత: |. వారి స్వానుభవంతో, జ్ఞానోదయం ద్వారా తెలుసుకున్న జీవిత సత్యాల _ |. నుండి జనించిన ఆధ్యాత్మిక జీవన మార్గం అత్యంత విశిష్టమైనది. జ్ఞానోదయం . పొందిన అనేక ఆధ్యాత్మిక గురువుల ప్రబోధాల సాఠానికి చక్కని ప్రతిబింబమే ( వారు ప్రవేశ పెట్టిన జీవన శైలి. ప్రకృతి ధర్మాలతో పెనవేసుకుపోయిన వారి ( శైలి అత్యంత సులభమైనదీ, ఆచరణీయమైనదీ. వారు చూపే పద్ధతులు సామాన్య ప్రాపంచిక జీవితాన్ని అనుభవిస్తూనే సులభంగా ఆచరించదగ్గవి. 'లౌకిక . జీవితంలోని ఆనందాన్ని, బెన్నత్యాన్ని, శోభను, మాహాత్యాన్ని అనుభవిస్తూనే | ఆధ్యాత్మికంగా పరిణతి సాధించగలగడమే ఈ జీవనశైలిలోని విశిష్ట ఈ ,.| బోధనలను కేవలం వినడమే కాదు, ఆచరించి స్వానుభవంలోకి తెచ్చుకోవడానికి. (| (ప్రాధాన్యాన్నిస్తారు. . .