Telugu Ananthunichandamu_0 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

శ్రీక్తు అనంతునిధంధము అను నామాంళళచముగల ఛభందోద రృణము జ స్తట్ట్‌ ల థ్‌ న క్షీ క యాం నును వ ర్న ఇన్నపురి: వ్‌ ళ్ళ రావ.స్వామికా స్తులు అండ్‌ సన్స్‌వారినాం జస శ్ర కటీతముం ఎకి3టై ఓ = వకం8ళాళంథ] (౨21106 118. 2200

(ల్‌ య ల ణి స్‌ డో చ చ్చు ల ర్స క9గాాకంి 4౫ హః ౧20012 8658 జగ అకినకాాటే!1!ం ట్‌ భ్‌ | ల ౧6 య గ దె” ఫొ శో షు ర చ? మమ్మద్రైణములా] 9 21 ద్యితీయము, చ ఇమువా- 1 94ీ? శృఠతీయమ్మద్రణములా] 9 ర్‌ి

విషయసూచిక, ఎవవపుఘఖాటీ విషయము ఎట్‌ | ఏషయమం. పటు ఉఊవోద్ధాతము * ద్వితీయాశ్వాసముం వ్రశమాళ్యానము సద్యలకణిము 28 ఇష్టదేవతాస్తుతి [ ఛందములం లం నం రణము జీ జ వ్‌ ఛందోవృ త్తసంఖ్య 80 స్బలత్‌ ణము | సర్యనమప్నత త్రై గురులఘునిర్ణయము మ ఏక్రభనంఖ్య ణ సమవృ్ఫ క్రీములు | గణాస్ట్రకలతణము తే తా 8 ఇంద్ర చంద్రాదిన అణశ్టేవములు త్‌ అర్థనమవృ కములు ర్‌ వీమమవృ్ఫ తములం త్‌ఖి సంయు కృవర్థ గణంబులు ర్‌ క ఊద్దురమాలావ్ఫ త్తములం 6కే గణఫలములు నా నో ॥ గణాధితై వకములు ఇ తృతీయాశ్వాసము శృ శ్యాదివర్టీసీయగణములు కందములా రతి నతురములును ణి ఆర్యలు 66 ప్రాస్యవకరణము ళ్‌ | గ్‌కులు 6? చ్యాదళవిభ ప్రానములు 8 | నమవిమమగీకులు 68 మడ్విధప్రానకులు 1త్‌ | సీనములు 69 యయరతివ్రశరణము 1౯ | కరునోజ 76

జ్శీ విషమయనూ చిక, విషయము వటం. | విషయము, ఫుట, అక్క_రలు 77 | సమాసములు క05 రుడలం రగ తీ యావద ములః శే 1 "గాట్యుప్రబంఫములం 88 క ణ లషమణము ఆవ్యయశబ్దముల 99 మటర్ట్రైక్య 85్‌ వి శేమ్యవిశేమ.ంములు కేల 'ఇ/ ర్య యనూలు

చతుర్థాశ్వాసము శ్రీ యానవిశేమణములు ౫ దడశదోమములు 89 | వుభాళద్వర్థ్యములు కేకేతి మట్సంథులం 97 | వడ్వర్షములు 114

ఉపోధాత ము. ఖం =ఇవెక్షప్రిక్తున-

ఆనంశామాత్యుని చరక, = విమర్శవలక తెలినింళ తుట్టుకుతంధి విజ్ఞాన నర్వన్వములోను అంధ్రికవుల చరిక్తలోను ఉన్నది. చర్వికచర్వణ ముగా అందులోని విషచయములజీ మరిరమొకసారి చర్చించ్యివ్హాయడ దున వనరనుః | గనుక వాభిళోని సారాంకములను న్యూత్రము సర్మిగ్యహించి తెలియ శేయుచుళ్నారు

ఆనంశకుడు ఆరువేల నిరూగి ఆఛాన్గాణుడు; కౌండిన్యనో శ్రజాడుం ఇకనిముత్తాకరమైన బయ్యరక్నకు లిక్కనసోనుయాళి * భవ్యభారతో అన్నటిరు దిళ్చెనటు అనంకుడు రచించిన గ్రృంథములం 1 భోజరాజీయము, 2 ఛందో దర్పణము, 8. రసార్ణవము, భోజరాజీయనులో ఉన్న “స్కీ విలసీకంబగు శృష్ణ వేశా ఆ'జీవద్యమునుబట్టి అనంతుని కండ్తియొన తిక్కన శృష్టానుండ లములోని శ్రీ కాకుళనున కొడయండైన యంధి)వల్లభుని సేదచేయుచుం డో” ననిన్ని; రసార్హవముందున్న “ళా, జానొందక్‌ శకవర్ద ముల్‌” ఆ'ీవద్యముబట్టీ ఇశడు క్రీ, క 1485. ఇంవరి తే 2ర్‌ ది॥ రసార్టవము రచియించి జేవాంకి తము వేసినట్లు తెలియవచ్చుచున్నడి గనుక, షతదు 11రీ-వ కళాబ్బము నకును నున్న వాచనిన్ని నిబ్బందేనాముగా ఇన్చనచ్చునూ

ఛందోదర్పణముళో జాలగవ అళ్యానము చివర సొళబద్యమందు భోజరాజీయమును న్యూత్ర, మే “సీర్కొనుటచేక అనంతుడు మొట్టమొదట భోజరాబీయము, తర్వాత ఛందోదర్పణము ఆటుకిన్తుట రసొర్హ వము రచించి ఊండునని ఊహించవచ్చును,

ణీ

8 ఉపోద్డారము

"ెలనన లక్షణ గ్రంథము లజీశముగా ఉన్నవి. వీటీలో అజో గ్రంథము లింకను అచ్చుపడలేదు. 9కే? సంస శవిజరాశ్రయము అంధ్ర) సాహిత్య బరిమర్తువారిచే కొత్తగా మృకటికమైనది, జేటీకి శ్రీవావిళ్ల రాను స్వామిశాన్తులం అండ్‌ సన్స్‌వారి చే ఈ ఛందోదర్పణము బ్రకటితమైనది. న రయళాట్‌ ఛందము మొదలయిన శ్రంకములు వీరిచే క్వరలో అచ్చుకత వలనీ ఊన్నవి. ఇదిచరకు చాలాకాలమయి అచ్చుషడీ చ,చారమాలో ఉన్నవి నులతుణసారము, అప్బశపీరరముం

అదంతుండు. భీమకవినిగాని కనిజన్శాశ్సయమాశుగాని ఎకిడి ఉన్నట్లు శనబదదు,

ఆకంతుని ఛండోదర్పణమును ఎదుటనుం చుళొని ఆన్బశవి కొనిన త్తము ఎకు లత్ష్యములు వ్రాసినట్లు స్పష్టముగా కనికించుచున్నది. మదేఖ తోదక్క మనోజ్ఞ ౩ శ్రీయశాంక్క నర్కుటము. శిఖిరిణి బృథి మొదలయిన వృత్త లత్యవద్యములు అనంతుని పదృములలోని వదములతో కనబడుచున్నమి పీటిలో ఒక్కటీ చూడండి ==

ఆజకివ శక ,నిరంక రార్చిత వద్ద వ్రయుక్‌

భుజగప అఠాథివ శల్చుగబూని నుతింపణా

నజయతినొంది నజాభ్యరార్చిత మైచనుక్‌

బుతానన నుర్విమునోజ్ఞయున్యునురాగ మై ఆంగునిద్కి

ఆజమృడవాసవనంత ; కార్చితపాదవం

కజయుగళుక- వారినిర్వికారు నునోస్థ నా

బుజావగు వృశ్త్రమునందు + బ్రీలినుతించగా

నజజళరంబులు వొల్చు4నచ్చిన దిగ్యతిళ్‌ ఆచ్నకవీదిం

అ 1982 బంకన ముద్రించంబడినదిం

ఉపోద్తాగము శ ఖు

శభాగన అనంకుడు కవికి కా క్రయనన ఎదుట నుంచొని కః ఛందోదర్స్చణమును వ్వానీియుండు'జేమో అని ఎంకదుకిలించి చూచినను చద్యములలో పోలిక ఎక్కడనయినను కనబడ లేదు.

కవిజనా శ్ర యముకంటె ఛందోదర్నేణము "సెక్టగంగడు కవిజణా శ్ర యములో నంజ్ఞాధికారమందు గణఫలములు, గణగో త మూలం గణలింగ ములం) బీళలాతురములం మెదలయిన విషయముల గరించి కిక్‌ వద్యము లున్నవి. ఛందోదర్పణములో వీటిలో ముఖ్యమైన విషయమాలనరించి 6 నద్య ములు మ్యాక్ర మే ఉన్నవి. గాని వళ్ల, ప్రైదమాలు, మట్ప )క్యయములు , ,పీటి గురించి ఛందోదర్చణములో ఉన్నన్ని నిమయములం కవిజవాశ్రయమనులో లేన్చు

శ. “శ. చరగగనీరువదియాణ ..” ఛందో, పుట 61; కవి. ఈ. 5%, వ, “కం క్రరుమునం బ్రప్తారము “ఛం పు రిత్‌; కవి, పు 7రి. $. “సీ వృ క్తయునకువలి ..” ఛం పు, రీ, కమి 67.

ఈ మూదునద్యమాలం ెండుగ్రంథధములం దున్ను కనజదుచున్నవి. పీటిలో మొదటేవి రెండున్ను ఎవరుణెప్పినవో విగృంకమురో ఇవి క్రతీ వము అనవలెనో తెలియదు. మూడవది ఛందోదర్పణములోనిజే కాని కవిజజాశ్ర, యములోనిదికాదని మరియొకచోట సీపీకకలోజీ తెలియ దేనికాకు.

అకంకుయ 105 నతవృ శ్తభేదములరు 9 విమమదృ ర్తఖేదముఖను చూసించినాదు. కవిజన్శాకృ్యయములో 28 నమద్ఫ ర్తఖేగముఅన్ను ఢీ విదనుక్చ త్త భేదమూలున్ను ఉద్నమి

జాత్యువజాతులగురించి ఛరడణోదర్నేణముళో ఇెప్పినంత గ్రంథము కవి ఆజ్యాశ్రయములో తేదు, రడలం) కళికలు ఉఊత్కకికలు వీటినినరించి కని జణాక్రయక గ్ల విమిన్నీ ఇచ్చ లేదు

లతుణకృంథములన్ని టీలోను ఛం కోవికురపముణ ఎక్కువగా వివరించి శెక్నినది అన్సకపీయ మే. అకుటత గం దేహను లేడు. ఆందుచేఠజీ, ఆన్నకని

జీ ఉపోర్లారము ఖు “ళ్ళ ఉగభానికంటి మజణీజే అొకటి విశేషంలుం జెద్వచుందుక కమునక్‌ బల గ్రంథములును జదు వక జలియు సె లడతణ వ్రదంచం లెల్లన్‌. శు ఇది చదివినవిక్ళుట మణి రొదియేనియుం జదువుబుద్ధియేలావొడముక్‌ అదండీ ్రృంథములన్ని యు జెదశి వెదకి సారమెల్ల వివరింపంగగ్‌.” ఆని (వ్రామగొశ్నాదు-. అయితే నిరంకుళాధిశారమున నహించిన జానీవలె తన ఇష్టానిష్టములబట్టి అతుణములను అతడు కానీంచినాదుం శ్రీ వాబిళ్స బారు ఇబ్వుదు త్వరలో ఆచ్చొ ్తిందించలోయే. ఆచ్బకపీయ పీఠికలో అవి తెలియ కేయుట యుక్తముగా ఊండును; గాని, ఇక్కడ చర్చించుట ఆనవనరమజణ, అం గ్రంథ ప్రచారము, శ... అక్ర. ఈ. 1ర520-వ నంవక్సరస్రాంకములందు కవిగా బ్రనిద్ధికెక్కిన ఇిగండు” ఆని వీలేశలింోము బంతులుగారు ఇెప్పిన చిత్రకవి ఆనంకయ “వారి శ్చంద్ర దలోపాఖ్యాన చగాతలాో గరం ఛవకమాంకవిభక్తు అైం,ంలో అజీ=-ఛందోదర్పణములోనిలా వద్యమును ఉదావారించోకాడు ఈ చద్యము'జీ 1రీ-వ శతాస్రాంకమున ఊండిన వాడని పీ'లేళ లింమువంఈులం ఇాప జెప్పిన ముద్దరాజు రామన్న “రాభుకపహండనీయాదర్శము” లో (౧ 2 1 65) ₹0దుచోట్ల ఉదాహరించినాదు. ఆంలేళశాదు “పోణిమి” అని ణకారము?ా ఇెచ్చవచ్చుననుటకు;, “తీవ తీలయనుచు.... అజీవద్యము అనంతుని ఛందనుందున్నట్లు మూద్చరాజూలామన “రాభువ పాందనీయాదర్శముో అలో (11. ర) కష్పెనాండు, గాని, ఆవద్యమః ఛందోదర్శణములో కనబడదు

ఉపోధాలరేము, ఠీ ఖు

ఈవద్యము ఎవరినో తెలియదు. “ఇంబు” అన్మేవ్య యోగమునకు అ ఆడర్శనణ లోజీ (2. 98) “ఇంబడరగా భజునంబులని యనంతుని ఛందః ప్ర రో గము” అనికూడా ఉన్నది. ఇది అబ్బకసీయములో లయగ్రాహికి లభ్యులతణ బద్యముగా కనివించు చున్నది గాని ఛందోదర్చ్భణనూలో కానరాదు ఆయితే ఆబ్బశని “వద జేడవళ కాబ్రదధ్యమునందుండిన లతణవేత్తా ఆని వీలేళ లింగమునంకులంగారు చ్రానీగారుగచొ; అప్పకవి వద్యమును ముద్దరొజునొనుక ఎట్టుదానారించి యుండును! ఇంతళకంటెను ఆశళ్చర్యమెన దేదుంటే, చిత్రకవి అనంకయగారి నారిళ్చంద్రవలో పౌఖ్యాన ప్రకాళికలో ద్వితీయాళ్వాసాంత మున (క్రీవర్యుల చిననీ తారామస్వానిశాస్త)లవారి. వనుర్శనముతో. కలిని శ్రీవావిళ్లవారిచే వ్రకటికమైన ప్రతి పుట, 125) వర్కుట వృత్త వ్యాఖ్యలో “ఈవృ +క్తమున శే కోకిలకాకనును నానూంఠరము కలదు, లకు ణముఃజలొలిజెద కాది టేవు, , .(అన్పకవీయము. ఈ. క” అని ఉన్నది. ఈ శ్రంథము మొదట అచ్చొ ్లించిన ఫూంత్షరామకృక్టయ్యగాకో వూర్వలేఖ కలో అన్సశపీయ వద్యములను ఈ వ్యాఖ్యానములలో దూర్శి ఊండవ లెను, జేనచూచిన కాటాకుపుస్తములందు ఇవి కానరాలేదు.

ఛ్రీవావిక్ట 'జేంక బేశ్వరులు కమువడ్డనున్న 114 ్రరుల శోధించి శౌఠనిర్ణయమావేసీ గ్ర మచ్చొ్తించినారు;. వారు ఇావద్దవంపిన ముద్రిత్యగ్రంథమును) జాదద్దనున్న ,శ్రీనరవస్తువారి ప్రతిని వకిశిలించి ఈ ఉఊపోద్డాథమును టిన్సణిని వ్రానీనాదు

= ఛందోవిషయనులు, ఠతా

ముఖ్యమైన ఛందోవిమయములు ఈ చిన్న పీఠికలో. ఇముద్బ్నుటత సీలయిన౦ంక నుట్టుకు చర్చించి లాతణివలలో గల మశ'భేదములను తెలియ శేయుకున్నాను,

ఠీ ఉపోదారీను ఖు వడిం యతి చర్యాయకదములలో వడియనునది తెలం; జొని భ్యక్పత్తి యూన్యాము” అని జయంతి రొమయ్యహంతులుగాలు కవిజ నాక్సయ పీఠికలో వ్రానీశారు. వారు వ్రానీనట్టు “వడి” “వళి అ'జేవి తెలుగుమాటలనిన్ని వడం అజీ అణజవనూటతో నంబంధము కలని అనిన్నీ నాఆభ్మ్‌ప్త్రాయనణ యతి) విరతి “మొదలయిన పర్యాయవదములకోపాటు వడి (వళి) అ'నేమాటను లాతుణికులు వ్యవహారించుచున్నను డీనికి ఒక అర్థవిశేము మున్నట్లు నృష్టముగా కనిపించు చున్నది, “అద్యోవళి” అనే అంధ)ళబ్దచిం తామణి న్యూ్రములోను, అందుకు అనువాదనుగా ఉన్న కెనుగు లత్‌ ణ గ్రంథములలో వద్య ములందున్ను “వడి, (వళి) అజీ ఉన్నదిగాని 'యతి, విరతొ మొదలై న వర్యాయనదములలో మరి అదీ కనజదదు. చూడండీ కై “చరణాద్యతర మీవడి” కవిజన్మాశ్తయముు 2, “పాద ్రథమాడురము క్చాదిశమగు వియనంగ”ొ కావ్యాలంకారడూ'డానమణి కి. “దానకగల మొదల వ్రాయి చడియనంబరగక ఛందోదర్చణనణు ఈ. “చరణదరణమున శాద్యతరములం నకలయ్యె” ఆన్బశవీయము, తఈజందర్భమున వడి (వళి) బదులుగా యతి, విరతి "మొదలయిన వర్యాయనదములలో మరియేదిన్నీ వాడకూడదన్న క్లే తోచును. సంన్క్భృత ట్లోకములలో పొదములనుధ్యనుందు విశ్రాంతిమాక్రమే ఉంటుందిగాని తెలుగు , ఇద్యములలో ఉన్నట్లు అతరమైత్రి, లేదు. గనుశ'బీ కాబోలంవడి (వళ) యను "అెలుగుమాట 'తెలుగుభందన్సులలో వాడవలనివచ్చినది. వడు ఆంటే మార్గమని అర్థము, పద్య పాదదు విశ్ర్రాంతిననుసించి రెండదుభాగవులు కాగా అ కాన

ఉపోద్దాతేము జి ఖు

ములమొదటీ అతురములం పొదభాగములళు మార్గము చూపించిన ట్లుండుట "బేకను మొదటిభాగముయొక్క_ ్రథమాతురముతో (ఆనంగా పొదాద్యకడ ములో) రెండవభాగము. మొదటి అక్షరము మెర్రిగలదిగా ఊండబ లెనన్న నియమము అభారమై ఊన్నది గనుకను వడి (వళి అని మాదచూదించిక స్థలములలో లాతుణిపల వ్రయోనించి ఉందురని నా అభిప్రాయము,

వడి ఖేదములు,

కవీజన్యాశ్సయములో వదివిధర్య లైన వల్దమా క్త, మే ఊన్నవి. కావ్యా

లంకారచూచడామణిలో బండ్రైెండున్ను, ఛందోదర్పణములా ఇరువై బాలం గున్ను అవ్నప్రీవీయములో నలువది ఒకటీన్ని, వళిఖేదములం కనికించుచున్నమి ఈలాగున వళ్లనంఖ్య ఎక్కు.వకక్కు వగా ఊండుటకు కారణ మీమై ఉండున! తక్కువగా వర్ల "సీర్కొన్న వారికి పరిశిలన లోవముశలిగినదా | లేక ఎక్కు జగా జెప్పిన వారు అనవనరముగా వళ్ల సంఖ్య ఆధథికమువేసీనారా లేక కవులు బ్వకంత్రించి బొకా,త్త వ, యోగములు వేసీ ఉండుటవేక తర్వాతి లాతణీ కలం వళ్లసంఖ్య ఎక్కువ చేయవలసి వచ్చినదా 1 తఈవిషయములం చక్కా విమర్శించవలసి ఉన్నది గెనుక శవిజనాశ్ర్రయను, శాద్యాలంకారచూడాముణి, ఛందోదర్చణరు;, అప్పశపీయను .. ఈబాలుగింటిలో ఊన్న వ్ల భేదనణలం ఒకవట్టికలో చూడించి విమర్శించుచుశ్నానుం

ఉపోదాశను ర్ట ఖు జ్ర ళ్తి రి చ రన క్త శే నవే సా... ఖై కి సి ఇ2కిణష్‌సనేక్లన్లల్లన్ల విణ నో త్తి త్త శీ రి కేం 1121 .. ళ్జే షై స్‌ ైళ | పై శ స ఇగటిఇి శృవిళిజ నన్న 2 శ్ర క 1 ర్త | న శీ చ్తోచ్యా కా అల న 1. నె వల మ అ వం ల

లీ ఉపోద్ధాతము న్‌్‌ శ ప

ఉపోద్తాతము క్షే ఖు వక్ష భేదము లన్నీ నమాశలనమూు'దేసి ఈ దిగువగుర్తు లంంచి తెలంపు చున్నాను క. అఐవి=క (ఆమెత్రికి గురుతు, వ న్వన్వరముబట్టి దీర్ధన్వరముకూడా ఊన్న ట్రే ఊహించ వలెను ) ర, ఇఐఎ (బుశార మేవ్యంజరము వై ఊన్నా ర్‌(%, | జముంకృణన ఒ్లా జళ్న స్వరమువలె షాటించ వచ్చుకుు 6, ఇల్‌ ళ (ఇబ) (ఇ ఈ ఎవి అం గూడిన లకలే అని ము తీ ఊట క్ష ర. క, (ర్‌, వద్దలన ఇటే. (క్తఆనునానికము కశ కక్కిన వర్తాతరములం నాలుగున్ను అని 'కెలియకేసే గురుతు. ఆ జాలుగున్ను అన్యోన్యమైత్రి గలవి అని అర్థము.) 7. పక*ట్‌ 8. స్షచ్‌అజ్‌ 9, వ్షంల్‌= కంట్‌ ఎన్‌ఐణ్‌ 10 ప్షంవ్‌= ప్షంయ్‌=డ్‌ (క్షయ్‌ అంబేయరఅనళవమన జాలంరి న్ని పేమ. మక్‌ (ఈ బండ్‌ (ఉ ఒ) షల, కైన్‌ఐన్‌ ఐన్‌ 18. భ్‌ 1 నే

క్షే ఉపోజ్డాతేము 14 ల్‌ంల్‌ అడ్‌ న్యంజనము పొటించకుండా హశార యకార 1ేతీ, హయలకు స్వరమైత్రి మణ వని ఊన్న స్యరములపు ప్ర ర్యేకించి వడి ఇెస్పవచ్చును. 16 సాఢన్వరవ్యంజనములు వడీకోనము పాటింపవచ్చును. ఊఉ దాసోషెహంి అన్యోన్యిలో ఆి, సదొకనిలో జి అగ్జనపడులో “లి, వార్థ య

1. నంయుక్రవ్యంజోములలో” వీవ్యంబనమునకు వడి ఉంచినా "చాలును; గాని పాదమున మూండువాలుగు చోట్ల వడి శావలనీన వృక్తములలో చ్రస్గకాది వృర్తము లలో సర్వ్యత్త వీడో ఒకవ్యంజనముే పాటించ వలెను
2. ఊకయనకులు-అఖండవడి---(పీటిని గురించి ప్ర ర్యేశముగా చర్చచేయ వలనీనది.) 19, ప్రానవడీ నర్వలాతుణిక నన్మకములం, 2వ దానిలో ఇ ఈ ఎని యు బూలకు మెత్రిత్యూక్ర మే. కవిజ శా శ్రయములోను కొవ్యాలంకారచూడానుణిలో ఉన్నవి; కక్కిన విషయ ములం మూడున్ను ఆనంకుడుక్ను ఆబ్బకవిన్ని భెన్సిశారు. ఆయిలే ఆప్నకవి ఇెస్పెనట్లు మూడున్ను మూడు'ఖేదములుగా ెప్చక ఆనంకుడు 'కెండు భేదములు శానే మష్పకాడు. రింవ ది అనంతుడు మాత్రమే చెప్పినాడు కక్కి నలాతణికులు దీనివి నరించి వీమూ ఇక్పినట్టు శనలడదు. అూపశినిబట్టే శైవళి ఒస్పళోచలనిన దే,

ఉపోడ్రారను కక ఖ్‌ రవ బానిలో క్షంళ్‌=ద్‌; క్రంటొజణ్‌; అని చిందయకులకిందనుు క్‌ఎణ్‌ అని సరససయరులకిందకు ఆందరున్ను ఖెస్పినారు.. ఇవిళాక, క్రంల్‌ణొ; క్షంట్‌ ఆక్‌; క్షంల=క్తంట్‌ జేళేభేదములుగా ఆచ్బకలి ఇెప్పినాడు; గాని అనవనరము, బిందుగసరసయకులబట్టి ఇవి సాధించవచ్చునుం 10-వ చానిలో క్షందజకు ఆని మ్మూక్త మే బిందుయతి శింద అంద రును శెప్పినారు.. క్షంయణన అ'జీ మకారయలి ఆనంతుడు ఆచ్బకవి ఇెన్చి శారు. విన్నళోట "పెద్దన వెచ్సలేదు, ఆన్బృకవీయములో ఈవలికి అక్ష్యుముగా ఫీకున ఛాటువవ్యము (చ గరళపు ..) ఊన్నది. ఈభీమ'నే శవిజన్యాక్త్యయ కర్త అయితే ఈఃవళిభేదము తన లక్షణ గ్రంథములో ఎందుకు "పేర్కో లేదో! సేకిద. దానిగురించి భారతములో వ్రయోగముఅంగాన్న కవిజణా శ్రయములో గాని శావ్యాలంళారదూణామణిలోగాని వీమాబెచ్స లేదు. ఆనం కుడు వపలకమాత్ర, మే మైత్రి,ధెక్సి దీనికి అభేదవిరరి” అని పీరు పెట్టినాడు, వబలకు అ ఖేదమున్నదిగాని నవలకు లేదుగచా? గనుకు ఈసీరువీటికి సార్థకము కాలేదు అప్పకవి ఆందుచేత'జీ సబలకు అభేదనిరతి క్షభ వలకు అ భేదవర్ష యతులనిన్ని పేర్లు పెట్టి రాడు. అయిలే, శండవదానిలో మొదటిదికూడా ఇమిడి ఊన్నది గనుక మ్రవవలమ్మైత్ర, (ఆభేదవర్ణయతి) అని ఒక్కటిగావెప్సి తే వాలదా! 18ింక చానిసరించి కవిజన్శాశ్తయములోగాని కావ్యాలంకార చూడామణిళలోగాని ఏమి కనబడదు క్టైనలకు మా శ్ర ము వడి అనంకుడు ఇప్పిశాడు | మకలవకూడా వడిగలదని తిశక్క,ననసోమయాళి చ్రయోగ మాధారముగా తీనీళొనివెస్పిగాడు. గాని సోమయాజి మరియెక్కుడను ఇటు వంటి వ్రయోనమాచేయలేదు ఈ వ్రయోగమైశాచేసి ఊండడనిన్ని ఇది నరి మైన పాఠముకాదనిన్ని కొందతే అల్గిప్రాయను. ఇడినరిరైన పాఠ ఈ ఆయితే తిక్కనసోకుయాళజీ గారి శాలమునజీ కాగ్‌ శాలన్యోచ్చారణ మారి ఇవ్వడు న్నట్టు గ్యా" ఆని కంత్యోచ్చారణ వచ్చినదని ఊహించనలెనం నన్నయ

క్షి ఉపోడ్రారము

ఖ్‌ ఈవడి వాడలేదు; మిదజెక్సిన క్రృయోగముశాక వూర్వళనిబ్రమోగము మరి లుకటీ కనబడలేదు గాని, ఉర్హరాంభికవులు కొందరువాడినారు.

14.5 చానినరించి స్పష్టముగా ఖిన్పినవాదు అప్పకవి. స్పష్టముణా లతణముజెద్స్పకపోయిచా. ఆనంతకవి కాను 'శ్రానీో్‌ వద్యములో కడలట మెలి, శటించుటవేక ఆకని కమైలి, ఇస్టమే అని ఊహిందవలనీ ఉన్నది (చూ మూ, 1, 9ర్‌) లళటు మొల్రిశలదని ఎక్కటీయలి. సరించి వ్రాసిన వద్యతలో శఇెక్పినాదు.. సీటినిగరించి శవిజనాశ్రయములోను కావ్యాలం శారచూడానణిలోను వీమాజెస్పియుండ లేదు. అకమెల్రి,8 అదిబర్వమంజే శ యోగమున్నది.

1ేరీ-వ చానిలో నాలంగువిమయమను లుక్నవి 'కండువిధములయిన నంధిశార్యముల చేత న్వరమున్ను మరిశిండదునిధములయిన నంధిశార్యములచేత వ్యంజనమున్ను సూఢముగా ఉంటవి. ఈనాలుగు విషయములను శా లంగు విధమ్నులైన యకులుగా ఆన్సశవి పేర్కొ చ్నాడు. (లుప్తవినర్గం వృద్ధి అంతోమ్మకంథి విశల్పనంధి) పీటిలో స్వరనంబంధమైనవి శండున్ను ఒక్క టీగావేని ఆనంకుడు మూడువిధములయిన యతులు "పేర్కొన్నాడు. విన్న కోట పెద్దన చృద్ధివచలగరించే అతణనునఖెప్పి అదేశయతికి లత్యుముగా ఇచ్చినవద్యములో లు_్లవినర్గవళికికూ'డా సరిపోయివట్లు అన్యోన్యలో గూఢ వ్వరమునకు అతో వడి హూర్చినాందు. గూఢముగాఊన్న వ్యంజనముగూర్చి విమా జెప్ప లేదు. కవిజన్యాక్రయములో సీటివో. వీదిన్నీ శెస్పియుండ లేదు నన్నయ భారకరుందు కాళ కక్కిన కొన్ని శర్వగ్రంధములందు న! అత్యుములు చూసించవచ్చునుం

15వ చాని నణించి మకభేదము లున్నమీ

నువ సిద్ధమైన వ్ర యోగములం ఆసబేశముగా ఊందుటనేకవ "పీరు పొందిన లాతణిపలలో కొందరినన్మలికఆదు కనుకను ఆఖిండవడి ఒన్వుళోక

ఉహోద్దారేము కఫ్‌ శచ్చదని) “అెలుగు” అజ వృత్తికలో నంకి 910 లో జీత వ్రాసిన ద్యాక మజను చూడండి. అఖండవడి ఒద్వశొన్న తర్వాక ప్రాది'మొదలయిన ఉధయవనటలు జేకే "సేత్కొాకుట ఆనవసరము, కాళుప్లుకము మొదలయిన నాటీలో న్వరము చ్తశా నము అని జెక్సి రేఛాలంుగు. అఖండవడి ఒళ్వుళోకపోవుట చేత ఆనంకుడు గొన్ని ఉఊభయవళి విభాగములం విర్పర్నుశకోవలసివచ్చినది. ఆత 'ేర్పరచిగ విభాగము లలో చేరక కొన్ని అఖండవళ్లు కనివించడను చేత ఆన్బకవి మంకళొన్నివిభాగము 'శేర్పర్చవలనీవ చ్చినది 12 విధములయిన ఉభయవట్లు అచ్బకవి "సీర్కొళ్నా వీటిలో జేనికిందనూరాని అఖండవల్లు కనబడుకూ జీ ఉన్నవి ఊం వీవార్థకవడి ఇంచుగ్యడ్వి చతుర్థీ విభ_్రివడి మొదలయినవి 19వ డి గీళాద్యువళారులలో తబ్స మరియెక్కడను దీని భయోజి నము లేదు గనుకను, ఆతరమైల్రితో నంఖంధము లేదు గనుకశ్కు దీనిని ధూర్వ లాతుణిపలు యరులలో సేక్కొనలేదు. యతికి బదులుగా వచ్చేదిగనుక ఇదిన్నీ ఒకయతి భేద మే అని ఆన్పకవి "పేర్కొ న్నాదు, అనవసరముగా జెప్పిన యతిభేదములు భిన్నయకులు; ప్ర'ల్యేశయతులు --అఆనంకుందు, అబ్బ్నకని "పేర్కొ చ్చారు. చేతిడి శి లో ఉబ్న తీఃన్ని దివిజిలో ఉన్న ది కన్ని మెలి, శలదు; వేతి య దిలో ఉన్న యాకు ఆశారకుతో మొత్రికలదు; ధరింజొ థి లో ఉన్న రిక రేఫతో మెత్రిశలదు. “ధరియించి లో ఉన్న “యా ఇకారముతో మొత్రిగనలదు;. అనీ క్రత్యేళముగా కొత్తయరిఖేదములకలే ఎందుకు జెచ్స్పకలెనో తెలియదు చేరిదిలో ఉన్నతశారముతై స్వరము ఏిరుగు నన్న భ)ిమనడకూడదని చెచ్చవ లెనంటే, అలాగ నే ఇచ్పరాచా! ఇటువంటివి ఇంళా ఉన్నవి, ఎన్నని పేర్కోగలను! ఉ ఊన్నది, (ఊన్న _ ఆది), ఉన్నవి ఇ చూ, అబ్బకం అనంత 120. ఫీ. చూ. అబ్బక అనంత, 1208.

శ్‌! ఉపోద్దారము (సర + క0 ఉన్నాడు (ఉన్న + వాదు; ఉన్న + ఆడు), అ చిన్నవి (చిక్నశు ఆని, కాజవు (రాజు + అవు) ఇటువంటీమాటలం దేరిది వంటివిశావా! + లోషించు భుళించు మొదలయినవాటిలో మధ్యవర్షను ౨ స్వరము విరుగుకనుటక వ్ర సిద్ధులయిన వూర్వశవుల ప్రయోగము లున్నవి ఎ

1. నందియం బీరమణీయకాంలి నువశమించలోం (ఆది క ₹ా 155) ఓ ఇరవాబాథారగొని భుఖళించుట మొన్వళ. (నకం 11. 98) ర. ఎక్య్ళబకించునంకకు వ శిరించుటు (కద్మళు 111. 1౯0) శీధయుకయలి;=- ఈ యతలి'భీదము అనంతు దెందును ఇప్పిశాండో 'తెలియయడు; కెనుగునూటలలో బుకారముండదు; న్రుక్కు; ప్రమ్థు మొద అయిన మాటలలో ఉన్నది లేఫొ, అని ఇెద్పియుండును గాని ఇదియొక యతి 'భేదముగా ఇప్సియుండడని శా అభ్మిప్తాయము. అందులేక'జీ బట్టికలో దీనిక శేశేనంఖ్య చూడక 18 అని ఊంచిశాను ఇది శనీవిలే అనంతుడు 2ర్‌ వడి భీదములను సపేర్కొన్నాడని జెచ్సవలసి ఉంటుంది జశీ వడి భేదములసే అనంతుడు పేర్కొనినట్టు ఆబ్బకవి స్రైనీనాదు- ఎక్క-టి (వీకతరు వద్టం=-- ఇవి లాతణిక లందరున్న ఇెప్పిశారు. వి అచరమునకు ఆ అఆమ్‌రమే వడిగలది అని దీని అర్థము ఆటువంటి ఆతుర ' శ శృంగారతైము 111. 1230 టీ నముచి దమనుండు ఫుత్తెంచి శాదో లో యతి కన్ని టక వేదము టేంకటరాయళా న్త్రలనారు దిద్ది శారు ంని రూపాఠళ మే ఛ్రౌశ్మవ, కులలో ఉన్నది. తిక్కన ఇట్టే యరుఅ ఛచాడిజారు. చూ, కాంతి. 11. 87 * కాట దజీణగా నిచ్చినాండవింక। అక్వ క ఉర్‌ జాడు గుజుతునెన్సినా 'ివ్వరనినను” గకుక తబ్వుకాదు.

ఉపోద్దాతము శౌ

చలం “మయరలబీ లం అని కనిజనా ళయములోను 'మరజలవీ లు అనీ శావ్యాలంకారచూడాముణిలోను; “మరజళవ” లు ఆని ఛంబోదర్సణములోను ఉన్నది.

చిందుయరలినిబట్ట మా" క్రంచకోవడీ ఉండగా “ము ఎట్టు ఎక్కటీ వడి కాగలదు! సరసయతినిబట్టి ఆయవాలకు వడి భెల్లగా యి ఎట్లు ఎక్కటి వడికాగలదు! డళారముతోను, లకాగముతో 'ళా కు వది అంగీకరించిన అనంకుడు కొ ఎక్కటి వడిగా ఎట్లుబెన్సనలడు!

ఇది అంగాభక్క”ా. విమర్శించేకాళోలం అబ్బకవి రజల'నే వీశఠర

లాతణిపలం పాటించిన అతరమ్మెతి, చాలాముట్టున కఈుల్యాణ్య చ్రయత్నం సొవక్ష్యంగ అజేధర్శమునుబల్లే ఏర్పడ్డదని ఇెచ్చవచ్చును,. గాని ఈదిగువ నుదాహరించినవాటిలో తుల్యాన్య వ్రయశ్నమను వూ_ర్తిగా ఉత్నట్లు కనబడదుం

1. ఇ. ఎఎజబు బుశారము మూర్థన్యమాగబా 1 కాలవ్యాచ్చులతో ఎట్లు మెర్రికలుగును!్‌ అయితే, బుశారమునకు కాలవ్యోచ్చారణ వూర్వము ఊండెను.. గనకే కృష్ణుడు క్నశ్తడయినది * రానురాను బుకారనునన శాలపో్యోచ్చారణమారి ఊక్వముతోకలినీన శేఫో చృారణవ చ్చినది బుబయాలః తరూలని తెలుగువారు పలుకుచున్నారు.. ఇది అనంతుని 'కాటిళివచ్చినట్లు కనబడుచున్నది (న్సుక్కు రేఫయుకమేగాని సృత్యి అని బుశార యంతము కాదని వెన్సినాదు ఇటువంటి జీ గృవడి.

2. దంత్య “చేజీనో లకు కాలన్య చజకిలకు మూర్థర్య “ది కారము నవ మెర్రి, ఎట్లు సావర్శ్యమానుబట్టి కలిగినది 1 పీటిమైల్రికంటె. నెలవుిలో

ఉ ప్రా కృఠఖాసులలోను, పాలీలోను బుశారము కొన్నియెడల ఇళార దుంంనది-. ఆరవములో. కృజశిడు;. తెలుగులోను) కన్నదతులోను కృజ్యక్ర్‌,

జై

నగ! ఉపోదారేము

ఖు సి వన్న 'శలకములో ఊన్న 'శి కన్ను మైల్రి, తెలుగుబారి ఉచ్చారణ బట్టి ఎక్కువగా ఉచ్నట్లున్నది. ఇని అన్నీ ఊమ్మములు గనక నాటీ! మైత్రి, కలదు అంట్వే నాశారమకూడా ఊమ్మము;, ఊఉపధ్దానీయలివ్వోమూలీయములు చూడా అట్టిమే. ఆంశస్థములయిన *“యరలవ”లశేల మతి, లేదు]

8. లభ్వులఘు యకారములకు శుల్యాన్య భయత్నము వూక్తిగా ఉన్నదా! యామినీలోని 'యి వచ్చినయప్వుడుి లోని 'యిఆాఈ 'కెందున్ను ఓక్కలాటినా |

తీ, నణలు భిన్న వర్గములు, ఆను వానీకత్వ మీ సామాన్యమవా అంబే శక్కిన ఆనుకాసీకలతో ఎందుకు మైల్రికూడదు ? తత్స దుతదృవములలో నణలు నూరుచుండును. ఊ గుణము గొనము; సొవర్ష్యము కొంతవరకుండ అహ్హ ఈకెందును ఒకదాని కొకటి నచ్చునం బే, దడలం ఈలా/'జీ జేళ్య్ళవదము అలో శనిసించురుగ జ్యా వాటికి మెతి ఎందుకు ఇెచ్చరాదు! ఊం. దొంగ, డొంగు బావల, జాబల్య నంద్క్భృకమందు తకార మొకప్పుడు టకారకుగును గ్‌చా,

శ్‌, లడలక, వ జలక్‌ (న క్తుభ) అ'భేగమన్న కారణమువేత మి ఆంగికరించినప్పుడు, రలల కెందుకు మెత్రి, ఉండరాదు | (నరిరము) సలిలమా, శీఖ, లేఖ)

రీ. కెలుగుతలో నవలం. లనిలం కొన్నిమాటలలో నూరుచుండును ఊ కడము, సవనడము, తెలంంపు తెరంగు,

వడిగ్ధలను ల

నంన్క్భృకల్లోకములలో విశ్రాంతి వ్రృఛాకము; ఖండాద్యతర మెత్రి, శావలెగన్న నియమము లేదు, తెలుగు చద్యములలో ఖండాద్యతర మైత్రి చ్రధానము నిశ్రాంతి (ఆనగా భదము ముగియవలినన్న) నియనుము లేదు విశ్రాంలి విచ్చికముగా ఉండుటవల్డ్ల మేలే కలిగినదని చె్పపచ్చును. అన్ని పొద

ఉపోద్ధారను కరి ములలోను విశ్రాంతి ఒక్క చోట'జే ఊండుటళంటే నూడురూ ఉంటే బద్యము కసోచికముగా ఉఊండుటప వీలుండును అతరమెల్సి శావలెనని కోీవారు విశ్రాంతిస్థలమందు వడిపాటించేుట మంచిజే కాని విశ్రాంతిస్థలమును నిర్ణయించు టలో రసో వైన కవులు తను స్వారంక్ర్యృ్యము ఇడగొట్టోో టడదని వనానుకేముం లకణనూశ్రములు మీరరాని వన్నట్టున్నా కవులుకొద్టిగా స్య్వాఠంక్ర్య మును చూసిందకలో లేదు. సంస్కృతలాతణికలు వృ_క్రమలలో పక్క కెక్కడ విశ్రాంతి ఉండవలె నని శెన్సి నారో అవృర్తములకు సరియైన తెలుగు చద్య ములలో అయాస్థలములంచే వడి నియమము సాధారణముగా ఉన్నది; శానీ ఛాలా చోట్ల తప్పినది. ఊదావారణమూాలు = కే భుజున్య వ్ర యాకముః--నంస్కల్భరమాన 6 అతరముల తర్వాక శ కెలుగున. ? తర్వాత వేదము ేంళటరాయకాన్త్యలవారు. నంన్క్యృత చండికులం గనుక నంస్కృృరనియమ మే పాటించినారుం కై. భంచచామరము లాను 8, తెలంగు 9 8. కారిణి నం, ర; తె 12, ఉం ఆర్యాదిజాశులంలా చూడండి, మూలము 118.4 "అెలుగువద్యములలో నే వళిస్థలముల ఇరించి అాతుణికులలోను కచ్టుల లోను మఠ భేదమున్నది- చూడండి ===

1. వృతి నరంన్క్బృతములో 8+ ఈమర్శాద ననునరించినవారు "పెద్దన. ఆచ్చకవి అనంతుడు, విన్న ఓ! తర్వాత ఈ నియమమాను కోట పెద్దన కవిజన్శాశ్యయక_ర్ట (మా శామురాజ వీభూమణుయ మొద సరి మఠమున లయిన వాలు పొటించిశారు,

• కొందరు లాక్షణికులు ఎన్ని ఆతురములయిన తర్వాత వడి ఉండునో ఆనంఖ్య తెలియ జేతురు కొందరు ఎన్నఆతురము వడిగలదో అనంఖ్య తెలియ 'శేకుప, సంశేశభేదమే గాని? స్థితి ఒకటే,

త్తి ఉపోద్తారను ఖు

శొకంభొట్లు మకేమున 18 కళ్వాక

ఏ. కనిరాజవిరాలి తము

అబ్బశకవి మొదలయిన లాత్‌ుణికు లందరికుతమున పాచాతరములలో రి వది, 1 దది, 20 వది మొదటి అక్షరముతో మైత్రి, గలదిం కవిజణా కృయములో (మా ఫు శం శండన పాదమున “ళామనిఖఫాో

అ అనుచోట మ్యొక్రము వడి తప్పినది గాని; అబ్బళని మొదలయిన

కారు శెక్పినల్లే వడి ఊఉన్నదిం

కంకంటేపాదన మొదలయిన కచ్చలం కొంద 6ే బడీ పాటించిళారో కాని నన్నయ "పెద్దన జక్కన 'మొదలయినవారు కొందరు సొదనుధ్యమున పక్క చోట'జీ వడి పొటించిశారూ

8, మధ్యాక్కర

లాడుణికు లందరును మూడుగణకుల తర్వాత వడి నియమిం చినారు, నన్నయ'ఒక్క'జే శాలుగుగణముల తర్వాత వడి పాటిం చినకవి. యూుద్ధముల్లంని శానననుందున్న తుధ్యాశక్కరలతో శాలంసగణముల ఠర్వాత'జీ వళి ఉన్నది.

ప్రాసము,

ఆలంశార తుల్యమురైన ప్రానములు--= నశర్కు దుక్కుర్సు ద్వి త్రీ; చకుస్పోంను ఆన్మప్రార; అంత్యప్రానములం నీడింటీని ఆప్సకని చెప్పినాడు.

శ జయంతి రామయ్యబంతులుగారినే బరిళోధికమై అంధిసాహిత్య మరెమక్తువారినే ప్రశటిశమెన ఛ్రలితో “*ోశాననిభాో ఆని ఉన్నది గాని శావద్ద నున్న వ్రతిలో “రాకునిఫా” అని ఉన్నది. వరిమ్కర్హలం తమవద్ద గన్న ద్రతులలోని పాఠము నిచ్చినారు కాబోలు, కవిజనాాశ్కయములో వడి గరించి లతగమున విసి శెక్పియుండలేదు; గాని లత్యులకణపద్యములో, తప్పుకవి శేన్చినట్లు 'మొదటిపాదమున వల్ల ఊండడముచేక ఛెండవపాదనమ్సున థాడా ఆనే ఉండవలెనని తోచును

ఉపోర్ధాతము జ! పీటీతలో మొదటిది గాక కక్కిన ఆరున్ను ఛండోదర్నణములో ఉన్నవి. చక స్ప్యైనముగాశ. తక్కిన అరున్ను కవిజన్శాక్కయములోగ్యు శావ్యాలంకార చూడామణిలోను ఉన్నవి,ఆయి లే కావ్యాలం కారచూడామణిలో చతుష్పా 9న ప్రాసము లతుణవద్యమందు కనబడకపోయిశా దానికి లత్మ్యుముగా త్రిస్రాన అత్యువద్యము ఠర్వాత నొకవద్యమున్నది ఇది వ్రతీవ్త్వము కాబోలు,

చ్రధాన ప్రాన భేదములలో లకడ బుశ్ర్రైం ప్రైానములపద్యములు మూడు కవిజనాశ్ర్రయములో ఊన్నవి. ఈణద్యములే కాన్యాలంకారచూడామణిలో కూడా ఊన్నవి ఇవి ఎవరివో కెలియదు, ఇంకకు మించి ప్రాగ భేదములు ఈ లతుణ గ్రంధములలో లేద్ట, ఈ లతణగృంథక్తలు నన్నయ భెరకములాని వద్యములందు గల ప్రాగఖేదములను చక్కంగా పరిశీలించ లేదని ఇెచ్చవచ్చున్క,

అనంతుడు సనుప్రాన విధులు చూపించి మరి వదళొందు విధములైన విశేవస్రానముల గురించి చెప్పినాడు, (మూలము 110-న ఫుట చూడుము )

అనంతుడు జెస్పిన పం డ్రైండువిధములే కాక అకడు బెప్పక విడిచిన మరి రదు నీిశేమములు ఆప్బకవి ఇెస్స్పినాదుం ఆవి వీినంటే జా

కేం వేయు, పండ్దక, 2 లోక, (భొమిక్టన్తకు తీ నదులకు, 4ీ, తమ్ములు;(భ) క్షి నుర (ఛి్రీక్‌ + ముర) లకు, రీ దధలకు, ౦దంథలకు రీ,లభ్యు అఘు యకారప్రానము, 7. అడలకు, |

ఈ ప్రానములలో కొన్ని శ్రూర్వమః వ్ర సిద్ధులంణన కవులు చాజీనారు గనుక కొంఠవరకు ఖేల్‌ వరిశీజనలో లోవమనుద్ధని శెష్పకరన్పదుం

నీసముళు[ంగోో ,

శాత్‌ణిక లందరిటో్స్‌ ఆనంచును ఎక్కువగా పదిసీన'భేదవజలను శెప్పి జాడు ఇ

1. నమసీనదూ ---(సామాస్మానీనము "విశేషలతుణ సీసోంలేసు,)
2. నర్యశఃప్రానసీసము:--- (ఆన్ని చరేణకనజలా*వజళే ఆత రము వ్రైయకలు

బ్త ఉపోద్ధాతము గలది. అనగా 24 చోట్ల ఒళబే ప్రాపాతరము)

కి. అక్కిలి ప్రానసీసము; = (పెద్ద పాదములందగల ర ఖండవులలోను గీతి జాలుగు పొదములలోను రెండవఆతుర మొక్కటే ఆయి ఊండన లెను అనా 12 చోట్ల ఒకటే (ప్రాసాతురము.)

శీ, నర్కుప్తాసనీసము (నాలుగు పెద్ద పాదములందుకు గీతిలో బేసిపాదముల శంటను కెండన అతురము ఓక్క టే ఆయి ఊండవలెను. ఆనగా ఆరు చోట్ల ఒళబే ప్రాసాతరము)

ర్‌ వృక్త్యప్రాననీనము -=(పద్దపాదముల నాల్గింటమార్ర మే వృ క్తృముల పన్నట్లు ప్రాన ముండవ లెను.)

ర, అడి స్రైననీకదా (ఆన్ని చోట్లన 'ప్రానయతి నియకుము మాత్ర మే

7, అక్కి లివడిసీనను--. (అన్ని చోట్లకు వడి నియమ మే కలది.)

కీ, వడిసీనము.-..-(అన్ని చోట్లను వడి నియమ నుండవలెను అంలేకాక ఫాదాదినున్న వర్ణముతో మైర్రిగల వర్ధములే ఫాదముపొదవున యతి స్థలములందు రావలెను

క. విదమసీనము --(ఊత్సానా, గీకచద్యమున్ను కలినీనది,)

కధ. నర్వలఘుసీసము అ==(ఖంద లో ఇంద్రగణమునకు బదులంగా అయిదు అఘువుల గణములుందడును.) వీటిలో 8, ఉ, 6, 7, 8, 9---భళేదములు కవిజన్యాళ్తయము

లోను శావ్యాలంకారచ్చూడానుణిలోను ఉన్నకి అయిలే 8 వది సరిగా

ఆనంకుడు ెప్పినట్లులేదు; 8 పౌదములలోను ప్రాసాతరమొక్కటయితే

బాలును; పెద్దపాదముల వళ్ళీమార్థములం దీ నియమము లేదు ఈరెండు లత ణగ్రంథములలోను సీర భేదముల విభాగమున్ను లక్షణము

అన్న ఒక్కంలాగున నే ఉన్నవిగాన్సి. కవిజనాశ్త్రయనులో. కండేని భేదముల

ఉపోద్దూతము వ కొళ్కాక్యంా వద్య మే ఉన్నందున శావ్యాలంకారదూజామణిలో ఉన్నంక స్పష్టముగా లకుణమాు లేదు. రెండు గ్రంథములలోను వినమసీనములు గాక తక్కిన ఆయిదుక్ను నమసీనములని ఇెప్పియున్నదిగాని నమసీసము ఒశనీన భేద ముశా ఇెబ్స లేదు. సీ వృ క్తంబునకువ ల” ఆన్నచద్యము కనిజనాశ్ర్యయములోను ఛందో దర్చణముళోను ఊన్నది ఇని సీస భేదముల పీళ్లుగలనీనము; అవకలినీసమునళు లక్ష్యముగా ఉన్నది ఇందులో వృ_క్రపాొ)నసీసమును నమసీసమును "పేర్కొ చ్చారు నీటికి కవిజనాశ్రయములో లత్యవద్యమ లం లేవు సీనళేదములను "పీర్కొన్న గద్య వేశీ ఊన్నది ఆగద్యలో ఈరెండు "భేదములు "సిర్కొన "లేదు. ఈవిమయము లన్నీచూడ?ా తషద్యము అనంతునిజే అనిన్ని కవిజణా శ్రయములో ప్రతీ ప్తమనిన్ని ఊహించవచ్చును. ఈలాగున జీ మరికొన్ని వద్యములం కవిజనాశ్ర్యయము వ్రాక్యవ్కతులలో దూరినవి. అవి క్ర శీ ప్తములని ఆంధ్ర)సాహిత్యపరిమత్చ)క-ళిత చ్రతిలో పుట అడుగున నూచితమై ఊన్నదిశాని ఈ వద్యముగురించి వీమియు అెబ్బ లేదు. వరిమృ-ర్తఆు చూచిన అన్ని వ్రతులందును ఈవద్యమున్నది కాబోలు, అస్పశవీయములో లత ణవద్యమఃనుబట్టి .త్యుములు సరిగా లేవు గనుక శవి అభిప్రాయము స్పష్టముగా తెలియదు. అతదు ఖెన్సిన నమసీనము) నర్వతః ప్రావసీనముం విమమసీస వర్వలఘునీనముకు ఆదంతుడం భెప్పిన ల్లేఉన్న విగాని, ఆబ్బశని ఆక్కిలి _ప్రానసీనమున్న ది అనంకుని నమ ప్రాబసీనను నకు సరిపోయినది, అయిలే అందుకు లత్యుముగా ఆటబ్సళని ఇచ్చినవద్యములో చివరను. ' చెలం చుందు వృ ్తప్రానసీనము లిలొ ఆని ఊండుటకు కారణమే మో తెలియదు,

• ఆదిజీ వడి నిల్సి రావడే పదమెల్లంజేయ నయ్యట పడిసీసమునలోి అనీ అచ్బశకని ఆనంతునివలెజీ లడణము జెప్చీ అందుకు లత్యుముగా ఇచ్చిన వద్యములో ఆ లక్‌ణము పాటించలేదు. ఆనంశుడు ఆఅశ్కిలివడికి కప్పిన లకు ణము మాత్ర, మే సాటించినాడు.

& ఉపోద్ధాతను

ఆనంరుడు ఆవకలిస్రానో మన్నసీనముకకు ఆబ్బకని అవళలివడిసీనకుని "సరు పెట్టినాడు.

ఇంకకున్ను ఎంతనుట్టుకు ఈశీన భేదములు కవులు తనుకాన్యములలో చూకించిశారో విచారణీయము.. నొప్పవిధము లివియ ళబ్దళాననుండు; వంద మాన ్నూయ ఫక్కిలోం బి ల్కెం గాని కడమకళు లాజునీనము ల్విడిచి పెట్టి, తెల సమసీసపద్య మే అెప్పినారో. ఆని అబ్బకవి చ్రాసీనాడ్సు. గాని ఇది నఠ్యముకాదు.

నన్నయ 118 విధమూలయిన సీనములం వెప్పినాడు. వీటిలో కండు మాత్రమే లాతణిటలుజెన్పిన సీస భేదములలో ఉన్నవి (1) ఆక్కలి వడి వీనము (2) అవకలిస్రాననీనము. తకుమయము. తెగ”. కండదనసంచికలో చర్చించిణాను

ఆవ్యానమున చెప్పమరచిన దొళబేమం'టే నన్నయసీనములలో కండు (ఆది 11. 21, 111 27) వృత్త్మప్రానసీనము లున్నవి అయితే వాటిలో ఒశవి'శేవు మున్నది. పా)సాతురము వళ్ళీమార్ధము అందున్ను కలదు.

ఎర్రావ్రెగడ కారకములో నన్న యజఖెన్పిన పీన భేదనణలం కలప్పు

భాగవకములో పోశనామార్యుడు నన్నయవలె'జీ కొన్నినియనుమూ అన పాటించి పలువిధ్రములయిన సీనములను భెన్సినట్లు వావిలికొలను సున్నా శావుగారు సరిషక్నత్సి కలో (నంపుటను ర పుటలు ఉ1 7-430) తెలియ 'కేసిరాడు

భాగవతము వీకాదశన్కంధమున 72న పద్యము సర్వలఘుసీసము అాక్షణివలు కెన్పినట్లు ఇందులో ఇంద్రగణముఅవ బదులుగా రీ లఘుశ్రల గణము అన్నవి. ఇది కెలియక కాబలోలు చమూ, అకండ ,. 1004 ముద్రి శము) పుట ఆదుగున తజ్వీనము అతణ సమన్వయముగాశ యున్నదని సంద్ర తించినవారు త్రానీనారు.

కూచిమంచి తిన్ముళని "వెందలయికశవులు కొందరిట్లే సక్వలముసీసములు

ఉపోద్తాతము షీ న! ఇప్పిశారు. గణపవరపు జేంళటకవిదూ ్రేము శనవ్రబంధములో నలములయిన ఇంద్ర గణములతో బీ సీసము ప్రైసీనాడు (చూ 7ఠ, 221 చద్యములు ) ఆర్యులు, గతులు

వ్య; విపుల చవల) ముఖచవల జభునచవదల అని అర్యలు అయిదు గిలి ఉపీతి, ఉద్లీతి ఆర్యాగీతి అని గీరుల శాలుగు ఈ తొమిదిన్ని నంస్కృకచ్భందములో ఊన్నవి, కందమన్న పీరు దానిలో లేదు గాని? ఆర్యా గీరిలమణము కందవద్యలత్‌ణమునకు సరిపోయినది* గనుక కందముగీకులలో ఒకటేగా ఇెచ్చవచ్చునుగాని అప్పకవి భెన్పినట్లు కందమును అర్యలయిదింటిలో 'ేర్చి కందము లారువిధములని ఇెచ్వట యు శ్రియం కము గా లేద.

సంస్కృతమున ఉన్న అర్య్భలయిదింటికిన్ని సామాన్యలతుణములం: ==

లక్షైకల్‌ స్తుణా గోససేఠాభవతి "జీవా ఓమమేజు

మష్టోజళ్చనలఘువా, (ప్రథమాన్థే నియకమార్యాయా*ి,

మ స్టేద్వితీయలాత్సర శేళేముఖలాచ్చనయ తివదనియమనకి

చర మేజస్ధేపంచదు'కే, తస్తాదినా భవతి మస్థోలః,” తీఫిడ్సషాడ్డే నా ఉస శేష! వరి పాత్తసత్త అంకెలు మా, క్రానంఖ్యను నిలువు గీకలు యతి ఉీఫతీసాత్త స్తానములను తెలియ బేంయను తీయటి శ] 442 |

(30దవపాదము మూడోగణను నలమో జణచోూూ కావలెను. చానిలో 'మొదటీలఘువు కర్వాత యతి గనుక 11 షరి అని వ్యాయవలనివచ్చి నది.) వైని ఇెస్పినవిమయవములం స్యూత్త్యప్రాయముగా అనంతుడు 111 కఉలో జెన్పినాడు ఈలకణము యతి ప్రాననియముములలో కాక తక్కిన విషయము లలో నరిపోయినది కందములో కనంబడునట్లు _ప్రానమునన్న నదుపౌదములలో తబాడవగణముక ర్వాత వళిన్ని ఊండవ లెని అెలుగులాతుణికులం ఇెప్పినారు,

లి ఉపోర్దాతము ఇప్వుడు ముద్రిశమైన ఛందోదర్పణ ్రతిలో ఆర్యాగీకుల అత్యవద్య

ములం కనబడవు. లాతుణికుల అచారమును ఆనునరించి లత్యలకుణములను ఓక జద్యమందు ఇతరస్థలములలో చూపించిన అనంతుడు కఆర్యాగీకులందు మ్యాక్రము చూపించియుండడా ఆక్ఞానమువేత కొందరులేఖకులం ఆనంతుని అర్భ్యాగీకులను కందములవలె నడిచేటట్లు నవరించిో గూపుకూపీనారు.. ఆనవ వరముగా ఆరిశనమాటలు. తీసీవేసిసయెడల వాటేళో లత్యులతణములం శెందున్ను స్పస్టముగా కనబడగలవు. చూడండి.-= వథ్యార్య అవా

బేనులు ఉత్రిగణయుకము లై యానము పాదముల బొరసీశయార్యయనక్‌

భొసిల్లుం జథ్య యనంళా, వానవముఖదివిజ శావర్షనుతో, (పుట రర) వీప్టలార్య.=

్రశటనకుపాదముల నీలు వక శబ్దము నవలం జొచ్చి శావచ్చినం ద

క్యక విపులార్యయగును సేవక జననుండార+-వనళామోం (౨) చవలార్య =

వరునను ద్వితీయ మంత్యము,న్ఫురద్దమాద్యగజశార శ ములు దగళం

డరయలోం దనర్చు జీనిక్‌ )వారీమురారిచప + లార్య యగున్‌, (0) ముఖచవలార్య.ఎా

చవలా గణ (శ,కారం, బపారకారుణ్యపాగ శరా ్రథమా

ర్థ్‌రం బగు మన్నది ముఖ్యచసలార్య యనంగంశాజనుం గృకులన్‌. (0) జనునచవలార్య. ఎ

'మొదలినగము చళలార్యాన్సదనణల త్‌ ణము సౌరకశా చరమూర్థం

బుదిఠ వ్ర కార ేఖక్‌ గచాధరా ! చను జశాభునరపున్‌ (పుట 67) గీరి జా

అనచార్య మొదలి నమూన, ఇెదోల శండరణం ఇెస్పి+ లే నది సి

రినమాన్వాయమిగుం గృకులళ్‌ , నకుథాధర శృష్ణయాద + వస్యామాశ,;)

ఉపోద్దాతేము ఖీ ఖు ఊదగీరి,-= ధరనా"ర్యమిందిననమున నిరుసోమాన థెక్పి+ రే నది చొ అరగు నువగీతి యనంగ్యా నరనీజదళ జీత + శార్టధరా, ఈ 67) ఉద్దీరి. గ విది తార్యచరకుదశముక్‌ , మొగలి సగము చేసిశామొద లినగం బది యపరార్థముం కేస బొదువగు నుద్గీతి భుజం +భుగ్గతునా. (౪) జేనుచూచిన (వరవన్తువారి) ప్రతిలో 'మొదటినికెందున్ను కాక ఈక్కి.నవస్నీ 'జేనిక్స్కడ చూపించినల్లే ఊన్నవి మొదటిది ఇప్పుడు ముద్రిత యైన ప్రతిలో ఊన్న ట్రేఊన్నుది, రెండవదానిలో రెండవ పాదము 'నేను చూవీంచి నమ ఉన్నది ఆక్కరలం జీళ్ళకాతులలో చేేనవి. ఇవి కన్నడనుందును గలవు "కెలును అక్కరలకు కన్నడపు అక్కరలకు 'చాళా మట్టుకు సాదృళ్యమున్ను కొద్దిగా భేదమున్ను ఊన్నుది* ఖం 'కెనుగు పేరు లకుణము, కన్నడపు సేరు. 1 (మవిక్కర (కార్య ఇంద్ర చంద్ర, విరియక్యర శశ రశ 1 అ 2 | మధ్యాక్ళర నూ ఇం జూ దొళరయక్కర రెట్ల] శ 241 అ రీ 8 | మధుఠకాక్కర నూ ఇం చం వడువణశ్కర శిరి శల క అ నీ తీ | అంకరాక్కర నూ ఇం ఛం ఎదెయక్కర శే4శ2ట 1 ౫ కీ ఠ్‌ ఆఅక్బాక్కర ఇం చం కిరియక్కర ర. అ కి అాణనననననాననిభాలునానాలననాునాన నాటిన నపబాననననననానానిన మనని వనన నన మనాననానననణా నానా లలనననినానినననానా ననన

ప్ర ఉపోద్రారను ఖు

వీటిలో మవిక్కరకు పిరియక్క్లర్య అంశరాక్కరకు ఎడెయక్కర్క అల్చాక్యరప కియక్కర ఆఅ 'జీపేళ్లు సరిగా ఊన్నవి కాని తక్కీనవి సరిగా 'లేప్టు ఆక్కుర లయిదింటీలోను పొదనున ఊన్న గణసంఖ్యనుబట్టి నడుమ నున్నది గనుక నడుపణక్కర అనేపేరు కన్నడమున ఆన్వర్థముగా ఊన్నడది. ఆయిలే లక్షణమును బట్టి దీనికినరియెన తెలుగు పేరు నధుకాక్కర అర్థమును బట్టి సరిమైక "తెలుగు పేరు నుధ్యాక్కర మధ్యాక్కరకు లతణమునుబట్టి నరి మైన కన్నడము “పీరు దొంయక్క_ర దొరెయక్కరనగా నమానభాగములు నల ఆశ్కర అని ఆర్థము అంటే పాదము ెండునమబాగములు చేయగా రెండు నకుఫాగములలోను గణముల ఒక్క తీరున ఉంటవని ఆర్థము.

౨, 8, అశ్కరల"పేళ్లలో ఇంకమట్టుసు వైవమ్యుమున్నా జయంతి శామయ్యవంళులుగారు అది కనిపెట్టకపోవడమేకాక పాదమున నై జేసి గణమాలుగల యక్కర గణనంఖ్యచే మై దక్కరలకు మధ్యస్థానమున నుండుటవే దుధ్యాక్యర మను పేరును నన్వర్థములంగా నుర్షో వని చవృాయుట ఇ్రాలా వింతగా ఉన్నది నుధ్యాక్కర పాదములో ఊన్నగణములం అరుగాని ఆయన ఇెస్పినట్లు ఆయిదుకాదు మధ్యాకర్కర” అని అర్థ మిచ్చే కన్నడపు నడుపణ శర అజెపీరు ఆన్వర్థముగా ఉన్నదని కాబోలు వారు జెప్పదలచి ఆట్లు శ్రానీనారు.

కన్నడపు ఆక్కరలకున్ను తెలుగు ఆక్కరలకుర్ను లతణకులో కొద్దిగా 'భేదములున్నవిం

1 'కెలున వద్యములలో సూర్యగణములుండే చోట కన్నదవద్యము లలో బ్రవ్మగణములంంటవి (అనగా నగణ హగణములే కాళ గగ సగణనులం కూడానూ కెలుగలో ఇంద్రగణము లుండేచోట కన్నడములో విస్ణుగణము లుంటవి (“నగా నల నగ నల, ళ, ర తలేశాక మగణము, నణగరువు కూడాశు), తెలుగులో చంద్రగణములుండే చోట కన్నడములో రుద్రగణము లుంటని (ఆనింగా నగగ నవా సలల భల భగ, మల, సవు నహ, తల రల నవ, నలల రగ, కగలేకాక మగ, నగములు కూడాను

జై, తెలుగు మధ్యాక్కరస లక్షణముబట్టి నుపోయిన కన్నడపు దొళి యక్క్యరధలో చివరనున్న బ్రవ్హాగణము ఆంశమందు గురువుగలదిగా ఊండవలి

ఉపోదారేము న ఖే నన్న నియమ'యే ఉన్నది. అంబే సై. బగణమో శాబలెను ఇందులో విన్దుగణములు న్యూత్రము ఢీ గాని ర్‌ గాని మాత్రలుగల గణములే శావలె నన్నారు గనక తెలుగున ఉన్న ఇంద్రగణములే అగును,

శజాగవర్శ కన్న డభందములో లశ్యుములుగా ఇచ్చినో యక్కరలలో ఉచాదినుంజే ట్రవ్తాగణములు మూడునూత్రల గణములుగాజీ ఊన్నవి; గాని దొళెయక్కురలలో నడుమనున్న బృవృాగణమాలం కొన్ని గగములున్ను) కొన్ని నోణములున్ను ఆయి ఉన్నవి,

8, కన్నడ పిరియక్కరల నరిపాదములందు రీ వ గణము ఉనా గణము శావలెకన్న నియమమఃన్నది అటుకంటి విశేమలతుణము మవశ్కర లందున్నట్లు కవిజనాశృయముల ఇెబ్సలేదు. శెండును నాలుగునగు వాన రంబున నర్కు డైన నాదరంబుననిడ సొచచ్చునని మవిక్కరం బలుకు రార్యులెల్ల” అని ఆనంతుడును * శెండవచోట నాలవచోటం జి శభొను నణంబు గదియుంచుందు”" అని అచ్బశవీయములోను ఉన్నది ఈవిశేముతు ణము తెలుగు లాత్‌ణివల మకమున వచ్చికరుగా ఊన్నట్టు శనబడుచున్నది.

"తెలుగ లాతణికలు అందరును ఒక్క_లాగన 'జీ మధ్యాక్కరకు లక్ష ణము శెన్పీ నారు (చ్రతిపాదమునను రేండు ఇంద్రగణములు. ఒక నూర్య గణము కెండు ఇంద్రగణములు, ఒక దూర్యగణము ఉండును ఆని ఆంద రున్ను మూడవగణము తర్వాతజీ వడి నీయమించినారు.

నన్నయ మధ్యాక్కరపాదములలో నాల్లవగణము తర్వాత వడి కని పించుచున్నది యుద్ధమల్లునికాన నాక్కరలలో సైశము జాల్లపగణడు కళ్యా శే వడి ఊండడముచేత వ్రూర్వము అల్లే వడిస్థానముంచేదని ఊహించవలనీ ఊన్నది. తిక్కన మధ్యాక్కరలు ఇప్ప లేదు. ఎర్రావెగడ మూడకగణనన తర్వాక'జీ వడి పాటించినాడు. మరి యేకవిన్నీ మధ్యాళ్ళరలు శెస్పినట్టు కన బడదు, లాక్షణివలు ఎర్రాప్రెగ్గడ పాటించిన పడీ గురించే ఇెప్సిచాలు గాని నన్నయ పాటించిన వడి గురించి ఛెచ్చ లేదుం

మట్బ్రతర్థయములు, ఆనంకుడు మట్న్రక్యయములను న్యూక్రృస్రాయంముగా. ఇెప్పిదాగు

జ టపోన్దారేము విళ్యార్థులకు నులభరు గాను సృష్ట్రముగాను బోధవడవలెనని వాటీని విరించి ఛ్రాన్తున్నాను అయిదవ ఛందమునకు బ్ర స్తార “శులాగసవేయనలెను ! మొదట ఆయిడకు గురువులు ఊంచవ లెను, దానికింద మొదటీగురువు అఘువుగా మార్చి లఘువుం కిక గీచినతర్వాత శదమవన్నీ మొదిచాలం ననుసరించి గుపవులే వేయవలెను శండవచాలు చూచి మూడవది; మూడవదానినిచూచి నాలుగోది ఈలాగున కదవరకు వెళ్లవలెను, మోదిచాలున 8౮౮ ఊన్నప్వుడు మొదటి శందులధువు లున్ను సురువులుగామార్చి కర్వాత నున్నగురువు లఘువుగామార్చి లఘువు కన బడినది గనుక మరి మార్చకంజా మోదిచాలున ఎట్టుంటే ఆలాగున వేయవ లేను ఆట్ల్టుచేయగా ఆఅలకీల ఏీర్చడుకుంది. వ! క ఆఅఆంలల క్షే ణ్గా బలంల 25 ౦౮౮ |! ల అలల 56౪6౪ 19 అంం ట్స అట? ల0 అం !౪ంలం త్‌ క ల లలల 6 6౪౮6 లలి ల అల ల ౦ రం 88! ఆల 8 ఆ1 ల్డిస్టీ లలల ఆ 9006ల | ల్డెక్ర అం ౮౪ 10 అలం ర్జెర్రి న 11 ల ల ర? స 2! శే అ రప అల అఆ కతి అం రం ల ౮ఆ 1డీ; ల *$ 80 ఆ 6 150 శ్‌ రే 1 ఆ 16 ॥ 4

ఉపోదారము న! ఖు ఈ 82 లో చిదరను గురువనంవి 16, లభువలలి 16 కాజ నోఛందము వ్ర చరి స్టే చివరను ఆ గలవి 8 లభువుగలవి 8 మూజోఛండ ములో చివరకు ఆ గలి జీ లఘువృగలవి * ఆెండోఛందముతో చివరను ఆ నలవి 2; లఘువ్లలవి 2; ఈవిమయను.లన్నీ మాదివట్టికలో చూచుకోవచ్చును లి నష్టల్ధి (దూ, మూ. ౪1, 67) $ వ ఛందమునపుట్టిక 18 వీ వృక్రమునకు గణము'లేని | 18 శండుచే భాగించి భాగించగావచ్చినలస్ధమును (అరలు నిండుగా "జీరుకొంటూ) మరల కెండునేత ఖాగించవలెను ఈలాగున భాగిం+ుకొంటూ వెళ్ల వలెను కేసినంఖ్య ఖాగిం చినప్పుడు గురువ్సనస్న సరినంఖ్యృఖ గించినప్పుడు లఘువున్ను "పెట్టవలెను ర లం లి కశ వాల ఫ్టైపేలాల [] యూ లబ్ధము ఒకటేకాగాజే లేసిసంఖ్యగనుకను ఎన్నిసార్లు భాసించినా ఓకటే వచ్చును గనుకను గురువులే 'వెట్టవలెను 9 వ ఛందమున ఫుట్టినవృ క్రిములలో పొదమునకు 9 అతురము లుందును- గనుక ఆందపఫుట్టిన శకేతెవ వృ ర్హమునకు గణముఅం;-ల ణయ రిం $౧౧ త య, ల! ! ఉద్దిష్టముః (చూ, మూ, 111, 69) బం అ తగణమాలు గలది ఎన్నో ఛందములో ఎన్నోవృక్తము ? అయిదు అతురములంనుక ఆయిదోఛందను (ను వతిష్థ్రు ఈ అయిదు స్థల మాులలోను మొదటిదానికింద 1, రండవదానికింద ఓ కి వ ఛానికిద శ, శీవ

ఖు ఉపోద్దారము జానికింద ర, కి న జానికింద 1రీ ఇట్లు ద్విగుణముగా లెక్క వేసుకొని ఆధు వుల కిందనున్న లెక్కలే మొక్తముచేని ఒకటికలదగా వృర్తసంఖ్య ఏర్పడును ౪౪ ఆ గగ 48 16 శఖర ళ1అకే తి ఉ. వృత్త్ససంఖ్య (దూ, మూ, 111, 69 క్‌ వ ఛందనున ఎన్ని వృత్తములు ఫుట్టీనని | ర్‌ వ ఛందమున ఫుట్టిర వృ_్తముములలో పాదమునకు ఆయిదతురను లున్నవి. వాటిలో ప్రతి అతరమున్ను గురువో లఘువో కావలెను గనుక అయిదుసార్లు 4 బ్బడించినయెడల ఎంకవచ్చునో అన్నివృశ్తములు పుట్టును 222902 ౫ 202ఆలి2 అలాగునజే 12 మ ఛందమున 2 ౨=ఎ4096్‌ వృత్తముణ ఫుట్టినవిం ఓరీ వ ఛందమున 122%=67 10 రర64 వృశ్రములుపుట్టినవి. వమవ్య శ్తములవెరేను (చూ. మూ, 111 770) ఈ 2 ఛందవుల లోను పుట్టిన వృళ్తము లన్నీ ఎన్ని! లై శలైంారం తలల ., 2254922272 1942172726 శి లగ ళీ యచకక్ర్రము (నూ, మూ, 111, 70.7) కేసే ఆలో కేల శే ఆల ఆనాళానో 1 శకి + 84+ పే కైపతే + 6 + శస్తా పే మ మ మనమ 1 శ 10 10 ఈ 1

ఉహోర్థారము లీక ఇదిఫొదమున ఇెబ్నేసిలధువులుగల బృ ్తములెబ్నన్నీ ఒక్కొక్క ఛందమున బుట్టీననో కెలియ కేసే లగక్రియచ్యక్రరు.. మిది చక్రములో ఆయిదవధందమువరకు ఉన్నది. అయిదవచొలున కనబడే 1,5,10,10,గ,1 అ'జే అంశల అర్థమేనుంటే, ఒక్కలఘుతై శాలేశ ఆన్నీగురువులు గలబ్బత్తము 11; ఒక్క-లఘువుక్మూ క్ర, మే కలన్చ్రములు రీ; కెండులభువులుకలని 10, భూూడులధువులు కలవి 10, చాలుగులభువృలుకలని ఠీ; ఆయిదున్ను _అఘు వులే ఆయినవృత్తము 1, మొత్తము 82,

ఈలాసన'జీ మొటి వరునలలో మొదటిభందమునుండి నాలంనో ఛందమునరకు వని ఇెన్పినవివషయముల వివరణ ఉన్నది.

అయిలే మాది వరునకు బట్టి కీందివరుస వేసుకొంటూ ఉంటేజీగాని 8 వ ఛందమఃలోనో 16 వ ఛందములోనో మరియీరై నా ఛందములో ఈ వృ్తోములనంఖ్యలు తెలియ కేయుట కష్టము గనుక ఇంగ్లీవుబడులలో చదుశ్చ కొజీ విద్యార్ధులు ఈ విషయములను తెలుసుకొనుటకు ఓకనులభయమెన మార్గ మున్నది. దీవినిబట్టి అడిగిన ఛందముగురించి ఈవిషయములు వెంటజీ ఇెచ్చ గలము ఉ॥ వదియవ ఛందములో ఎబ్నెన్నిలఘువుల వృత్తము లెస్నిన్ని ఉన్నవి!

(గుశిల) 9] నుపి( 1 0నిల1 శథీ ర్‌నకింిి + 120౧ల + 210 నీలో + 25 3న్సకలక్‌ + 210నోలి + 120” + ఉీర్‌సోలీ+శ1 0 గోలీ+ 1ల10

కగు ఆంటే 10న్నిసరువులే అయినవృక్రము ఒకటి

10నోల అంబే 9 సురువులున్ను 1 లభఘువున్ను ఆయనని 10

శీర్‌నులి అంబే 8 గురువులున్ను 2 లఘువులున్ను ఉన్నవి 4ీర్‌

ఈలాగునజీ కదనువి 'తెలునుకోనచ్చును.

ఇ ఈథిషయము లీళలావరోణితములో సపులముగానున్నది.. చూడు కొనందగును.

(6

ఖీ ఉపోద్ధాలేము 6. సోణలగ క్రియ శకటచక్రము, (రూ, మూ, 111, 72.76

ఇది పాదములో అన్నీ గురువులే శలవృ క్రేము (1) తే| |[5|6| 17 ఇవి లఘువుగలవృ క్రములు (ర) శ 7155 ర 110211101150 59న 2 లలుగలవి (10)

ర్‌ ఉర శ ం/|26 టిటిత పలల ఇవి కి లలుగలవి (10)

31306 [ఉక ఖని శీ లలుగల వృ క్సోములం ౧). జీ ఇవి రీ లలుగల వృక్తము

ఈ చక్రము వేసేద్థతి న

నిలువుగా ఊన్న మొదటీఆరుగళ్ల లోనులా & 2, 8 16,82 ఇట్లు నంఖ్యలు ద్విగుణముగా వేయసలెను తర్వాత అడ్డుగా (వ్రతినంఖ్య ద్విగుణము శి ఒకటి ఇొట్టివేస్తూ ఆట్లుచేయగా వచ్చిన సంఖ వ్యక్కను మళ్లీ అట్లే 'శేళ్తూ చేయవ లేను. కధందమున 34 వృ త్తములకంటి ఎక్కువ పుట్టవు గనుక 84 ప మించేనంఖ్య వేయరాదు. ఇట్లు చేసినకర్వాత వెచాలున ఊన్న నంఖ్యలు క్రి౦దిచాలున ద్విగుణము చేసి ేయవలెకు తళుంఖ్యలలో ప్రతిదాని ప్రశ్యంను అది ద్విగుణము చేసీ ఒకటి కొట్టివేయగా వచ్చిననంఖ్య వేయవలెను, చానివ్రశ్కంను మ శ్రీ అజేవిధముణా సంఖ్యలు వేన్తూ ఊండవలెశు ఎన్నో ఛందవూనళు ఈ చక్రము వేస్తున్నా వూ చూచుకొని అందులో ఎన్నీవృ తత్త ములు ఫుట్టిననో అనంఖ్యకు మించకుండా అంశెలు వేసుళొంటూ వెళ్లవ లెను

కొన్నినృత్తేముల లతుణనును లాతుణితలు వివిధము?ా బెప్పినారు, చూడండిల--

కేం శౌంచపదము

|| శొ,ందవదా కాస్తా నననా స్లావిషు శరవనుముని ఏరతిరిహ భవేల్‌ |

ఆ అలల ౪౮౮౪ ల

ళ మ న భన న న న ౫

(ఇది సంస్కృృతవృక్రలతణము. ఏరీ వ ఛందము 1677 63901వ

కు

ఉపోడారేముం ణ్‌ ఖే

లి కికశరోక్వీవాతశశళాం కర్‌ యు.గమిశనురేపురనిః వాద క జెయోల్‌ /ఇది కన్నడరద్యలక ణము ఇందులో. విశేషము ఎూవ్రతివంక్రిలోను. ప్రాన యతి. తక్కి.నలత ణము నంన్కృతమందున్న బే ఊన్నది ) -

8 దంచళరాఖా+నం దితపుణ్యా + భమనభనననయ శనం మిత మైన్‌ (శవిజనాశ్రయనూ)

4. స్ట్రాంచికలేజః + కంచికనై రీ + భదువభనననయ + వరిచితరితిక (గౌవ్యాలంకారచూో డామణీం)

ర్‌ శాంచనభూమో+నంచయ మొబ్చక" శ భునకచభరముానం శగవునసే యాడ్‌ (ఛందోదర్స్పణము)

మె మూడింటిలో (8, ఈ 5 లతణము మారినది ఈలాడుణికులు దీనిని 24 వ ఛందమునందు ుట్టిన 41953479 వ వృళ్తముగా ెన్చి శారు నసంస్కృృతములోను కన్నడములోను పాొదాంతమున ఉన్న ట మార్చి లల వేసిశారు మొత్రలసంఖ్య ఒళ్ళు టే. గనుక నడళలో 'భీదము కనబడదు. శన్నడపద్యమువలెజీ ప్రతిపాదమునందున్ను ప్రానయ) ఊన్నది అంనేళాక 'శెలున పద్యముల సర్మప్రదాయ మనురరించి. మొదటి అతరముతో ₹ండు చోట్ల వడి ఉన్నది

6. బంచముశేశుం డిచ్చినభాస్వశాద్వరమున మునమున +బవరమునోర!

కంచనతో బాణానురుహవ న్తశ్ళివృజములుం ౨6 6

(ఇది అప్బకవిది. కక్కిన లాతణికలం కెప్పిన ప్రూయతి ఇకడు పాటించలేదు )

7 శావులు మిరంశబూప్తలవానల్‌ * దఆఅుంచు6 గురియలో శాదతభున ఛీవల్‌ (ఇక కంకంటి పాచరాజు ఊ శరరామాయణనులోనిది ఆప్పకలికాళ కక్కిన తెలుగులాక్షణికులు కెన్సినట్రే ఉన్నదిం

8 చంచులనాస్యా+ దించుచు లేందూం+డ్ల కరువువ్పియలకు + నలందుచుమైరో

మాంచను. .. (నన్నెచోడుని కుకూరనంభవముం)

ఇందులో విశేవ మేనుంటే ఆబ్బశవి కాక, తక్కి.న కెలంగు లాడుణికు

కర్ర ఉపహోన్రారనము ఖం అన్న కన్నథలాతణీవలున్న ఇెన్పినట్టు పాదములందు ప్రానరపలి ఉన్నది; కాని తెలంగ లామ్‌ణివలు ప్పిన వడినియమము పూర్తిగా లేదు. పౌదద్వితీ యార్థమునగల వి శ్ర మస్థానముల శంటకు ఉన్నవడి అతరమాలు ఠనులో శాము మెత్రిగలవేగాని పొదాద్యతురముతో మొత్రి, గలవి కావు గనుక న్ని చోడునిచద్యము బృక్తముశాదనిన్ని మాత్రా పద్యమనిన్ని సీనమువలె నున్నడ నిన్ని ఆందునేత ఇది నన్ని చోదునిప్రాచీనక కొళ గొచ్బకారణ” మనిన్ని మూ, రామశృస్ణ్రళవిగారు శ్రానీనారు వృ్తముల కుండవలనీన మాఖ్యలత ణము ఉన్నది గబా ఇది వృత్తముశాదనీ కవిగారు ఎట్టు కొద్పగనలరు! నాలుగు ొదములందున్ను గణము లొశేత్రీరున ఊన్నవి, (మాశ్రావద్యములందు అన్ని సొదములలోను గణము లొక్కరీతిగా నుండ నక్కరలేదు ) లేలుగుకన్నడ వద్యముల నం్యవ్ర చాయ మనుసరించి జాలుగు పాదములలోను ద్వితీయస్థలమున ప్రా మున్నది. లయగ్రాహి మొదలయిన ఊద్ధరమాలావృ క్తములలో ఉన్నట్లు ఛతిపాదమున కొంతవరకు ప్రానయతి ఉన్నది జార్యువజాతులు "మొదలయిన జేశ్యపద్యములలో చేరదు ఇది ఒకరీతి ఛశ్రాంచపదము దీనికి నరిమైనలకణము వీలామణిపడున్ను ఖెచ్స లేదు. కై తిభంగి తో ఈగ్రంథదుండు మూలమున (చూ ఏ 184) శ్రిభంగి భృ్తము ఆచ్భుకబ్వలతో నిండియున్నది. నరియైనపాఠముః-= నననన నననన* లును భమసోలును+ దనరి నటించం గణంకక్‌ నలువంశక" లెంపు దొలంకళొ ముకుకొని నఖముఖగామున వెడల పలుచగా జనునడు నొప్పగుపీణల్‌ జరకాణల్‌ జేలుపూాణల్‌ వనరుహజనితునిశశనయులు మొదలునగ శ భనముకతు లాదటళొడక్‌- శ్రులిహూడక్‌ వెన్నునిళాడక్‌ వినగలిగిన నది+జననము ఫల మని+ మునిజను లిందు కుభాంగుక్‌. దగుళభంగికొా జెచ్వం చ్రిళంకం పాదమునకు 84 అతురములు, 42 న్యూశ్ర్రలం వూర్వార్థమున ప్రాసని

ఉపోదారము ర్‌ ఖు యతి పళ్ళిమార్ధమున మూడు చోట్ల అంకత్యప్రాననియమను ఉన్నవి. కావ్యా అంకారదూడా మణి ఆచ్బకనీయములళోనై కము ఇళ్లే ఉన్నది. కాని, కవిజ చ్యాక్త్సయములోని త్రిళయి ఇందుకు భిన్నముగా ఉన్నది. గదనననలును సనళములంను నరంయుశ్లము అనక మృదువై నక ఛి నుతమెనళ్‌ వనరువాభవనిథ్‌ ! మన మలరం దద్రిళంగిని శెళ్వకా వడి దప్వుళ్‌- బౌానము లొవ్వళ్‌. ఇందులో పాదమునకు 28 అతురములు, కిరీ మాక్రలం ఉన్నవి 'సొదముని ప్రానయతి నియనుము లేదు మూడుచోట్ల ఆంత్య స్రైననియనురు మా్రమున్నదిం నడక, కేట్టళొలది వృత్తములు పుట్టినా లాతుణికులు నుమారు 200 వృత్త ములకంటె ఎక్కువ "క్కోలేదు చాటీలో సుమారు 80 కంటె ఎక్కు_వణా కశవులం వాడడము లేదు ఎందువేశ *+ లాతుణికులు ెప్పిన లత్యులథ్‌ణవద్య ములు చూచినా కొన్నివృ త్తములనడక తెలియదు వద్యములనడక విలతుణము బట్టీ ఊండునో ఆలతణరహన్యము అెలిసీనయెడల వేలకొలది కొత్తగొ త్తవ్ఫతళ్త మొలను వ్రన్తగించి తీయవచ్చును ఆరవాన్యము తెలియకపోవుటకు మన గణ విభజనసం బ్ర బాయము ముఖ్యమెనకారణము మూలేనీ ఆతరములు గణకుంటే గణవిభజన వద్యము నడకబట్టి ఉండద మసంధ్‌పము, నడకబట్టి గణవిభజక ఊంటేజేగాని నణవిభజనవ్రగొూజనము కనబడదు కొన్నివృ త్తములు చక్కగా నడీపించుటకు పీలంన్నా లాతుణిపలం తమలత్యుపద్యములు ప్రాయవలసినట్టు వ్రాయకపోవడముచేక కవు లావృ క్తములను ఇెచ్పడము లేదు. అందుకు ఆ'జీక ఉదావారణములం చూవించవచ్చునుగాని ఈపీఠికలో ఆవకాళము చాలదు గనుక మూడు మూత్ర, మే చూవిస్తున్నాను. (1) సౌాళాశదళము (దీనీశే క్వరికగతి యనీబాణా పేరున్నది.) ఆదనదనున హరినుకువాలమరు ధరం బొజూ శదళ మనం దనరుం గవిశజనులు సచియింబక

ఏ ఉపోదారము ఖు బదునొకం డగుజడ యతిషఫవదిలమునం కేరళా గదియు నసణము లంందుఖగగము తుదనొందక్‌ా. (అప్పకవి) ఇంకళంటె అనంకుడు బెప్పినది బాగున్నదిగాని అందులో ₹0డవ దము నాల్లవపాదను నడశభెడి యున్నవి (చూ మూ 11. 84) ఎట్టుం డీనయెడల నడక 'బాగుందునో తెలియ కేస్తుగాన్నన అయిరగులము లయిదులము శలయిదులములంక్‌ గా అయఃజనును ద్వరితగతి +లములం వదిసాగక్‌ా నియమమున వడియనురళానిలుచు శ్రుంకింవై కయితలను దనరునిదిపఖన తురగ కార్‌, ల విచికిలిర, ్రవిలయనకయమునను బదశవడి జలనిధినడును న ద్భువనములు కడుపున నీదుక +భఘజూదతిశయనము వై నవిరళమలిం గురుకు వరదుంశాడని విచికిలికం బదుమూం డవ యెడ వడి యిరవదియొక [లఘువు గము బలుక ననకొం (ఆస్సకవి) ఇటువంటి లక్ష్యులతుణపద్యముబట్టి దీనినడక ఎట్లు తెలునుళకోగలము 1 ఇందులో. ఓకే లఘువులున్ను చివరను గురువున్ను ఉన్నవిగనుశ తిశ్రగతిోని ఖినడిపించవచ్చునుం వీడువాగణములున్ను గురువున్ను కలది నుగంధి ఏడు నగణముల. న్నా గురువున్ను కలది విచికిలిత వాగణనగ ణములలో వీవెనా బిడున్ను గురువును గలది ఉత్సాహము విచికిలిత నడక ఎ ట్లుండదగునో రూడండిలా మునుల వలపు నబల బలము +ముదిమి సొగను కలసీరుల్‌ చెనటి హీకము విమము రుచియు+ఇెజలనుఖము పగటాతుల్‌ తనివి కృమను కవి8 స్థిరరశాతమి॥ి వెలుంగు నెగనవగల్‌ శనికి సుకృతి శిలల రనము+సవతి జెలిమి శలంగు జీ , ఇ అనగా మూదుమాక్రలకు విరుగుతూ ఉంటుందని అర్థము. ఛి ఆ్రజ త్ర ృవ్ర, ఆని ఊండవ లెనుగాని సంగీతపు | సకములలాని వ్యవహారము నను సరించి త్ర అని వాడిశాను,

ఉపోచాతము క్రిర్ర ఖు 8, తురగముం ననననబజాగలు తిథివిరిను + ణం బగు వ్రురగంబునక్‌ గనలుచు నగరమువయి విడిసినసా7-0చి కానొశ రుందెదు తొంంలిదవులకుండొని చనిగిరిగవాం+ హూర్కు నాముచికుందు చే శను యపనునిం బొరినొని వని వను+ధన్షణింతురు భూనురుల్‌ * (అప్పకవి) దీని నడకతీరు ఈలచ్యుమునుబట్టి కనుగొనుట శశ్యమూ కి ననల యుగళము హభము రగణము+ నాల్లుపం క్తులనొచ్చ గాం దనరు విరగమము ననల యుగళముఖదాటగా. దురగ౦బునన్‌ =

కలాగుర లశ్యలత్‌ ౫వద్య మన్నరుగల ఈకురగవృ త్తము కరళమత్త కోశిల కరిబ్భ్బంహిత సృ్తములవలె నద.చ నని నులభ్‌ముగా "కెలునుకోవచ్చును

కాగ త్తగా విమర్శించి చూచినమయెడల చక్కగా నడిటే బద్యములన్నీ విడో ఓళతాళమునకో ఒకలయకో నరివడి ఊంటవి. విషయము బోధవడవలె నని కొన్నిమ్మార్త, మే ఉదాహరిస్తున్న్నా ను.

కీ లిశ్యగతిని నడిచేవి (అనగా మూడుమ్మాక్రలగణములు గలవి) ఉఊక్సావహమా, సుగంధి, విచికిలితీ మొదలయినవి,

త _తిశ్రగతిని ఎదురుగా నడిచేవి (అనలా మృదంగ వాద్యములో ఎదురు వాద్యమువలే నడిచేవి) వీటిలో లఘువు తర్వాత గురువువచ్చును

నుశాంతి వ్రమాణి సందబామరము మొడలయిగమి ఊ, “ఇజే యనిక్‌ మదాన్వితుక్‌ నుజేవునిక్‌ వధింభెదక్‌ ”

8. చతురగలిని నడిలేవి (ఆనశా నాలుగుమాక్రల గణములు గలవి) మళ్త తోదకము, వవారణకలిత, మానిని, కవిరాజవిరాళికము. నరసిజము, శ్రాంచవనము మొదలయినవి ఇరంగాశ ఇంకా ఈగతిని నడినే వృర్తేములు వలకొలదివృస్తరించి తీయవచ్చును.

ఇందుకు శార్కా-ణముగో చదియవఛందములో భఠుర్మవ్రగతిని నడీజే వద్యము "లెన్ని నలటో చూడండీ =

ఈ ఛందములో 16 మ్మాక్తలుండి గుర్వంతముగా ఊంచే వృత్తములం

ఉం ఉపోద్ధాతము 1266. వీటిలో నూరుపక్యములు చక్కగా నడుచుకు, అన్నీ ఇక్కడ చూిం చుట కవకాళము లేదు గనుక కన్నిమాత, మే చూవిస్తునార్నను, వృత్తసంఖ్యం ౧) అల ఆల అలనలగనగాగాల్‌ + నాళలీకాకూ (16) (8) ఆల లల అలంశావె నలగగషాగంబుల్‌ రెండుళె (6కే (శీంతలల 6 ఆలశ్రైలుక్‌ ఇాభనసగనముల్‌ బంక్త౯్‌ (121) (ర్‌ ఆల౪ం అంగాగా నల్గాల్‌ శుక్రమమున నిల్చు౯ా (241) (6 ఆట బల భభ లవం క్‌ ఇాగాషపాభంబునణముక్‌ (431) (7) అ ౮౮౮ ఆలననగా గగముల్‌+సాగుకా కారీ (28) (8) ౪ ౪౮౪ అ౮౪ లంలభొగగణాల్‌ చను + పాదంబందుక్‌ొ (ఠ్‌ఠ్‌ (9 ఆఆ ల కల లలగాసా గగముల్‌ +గలంగుకా బం క్రీ (109) (10) ౪౮ లకి లక లంగాభా గాలయిశ్య్రూలుక్‌ కొరీ (217) (41) అల ౮౮ 1౮ లళొరీ గాగాశననసముల్‌ పరలుకొ (488)

శీ. చరుర్మవ్కగతిని ఎదురుగా నడిచేవి, (అనగా జోణములు గలవి) వ్రమిశాతరము జలోద్ధకగతి మంజుఖాష్మిణి మొదలయినవి,

రీ, ఖండగతినినడిచేని ఆనగా ర్‌ మాత్రల గణములంగలవి),. త్వరిత గతి వడ శాభము, అయ్ట్హ్రూహి దండకము “మెొందలంంనవి

6 భఖండగతిని ఎదురుగా నడివేవి, (ఆనణా యగణములు గలవు భుజంగ క్రయాకము ఇటువంటివి అజేశముగా లేవ

7. కూవకకాళమునవ కరిబజే వృ శ్రమలు (ఆగగా రీ మూత్రలకు విరుగుతూ నడిచేవి,

మద 'రేఖావ్ఫ క్రము.---ఇట్టివి అ'బీకముగా లేవు గాని, శావలసీనన్ని నులభ్‌ముగా శల్చించవచ్చును. చూడండి ===

కీ ఆనుసారిణి యనువ్ఫ శ్తం+బగునతిధ్భృతి యనుఛభందం

జన దావక మనుతాళంశాబున నడుచును శ్రుతి శంవె

చను నాలుగుదరణంబుల్‌ + నక యననన గము అచ్చా

సనయంళలులు చననంతళ్‌ + జధంముఖతి వడి నిల్ళుకా

ఉపోద్తాతము క! ఖు కక. రూపక మనుతాళంబున + ద్రుకలఘువులం చనుచుండుక్‌ వక, నలగమ్వావె సోమొబ్వక్‌ + నలగమముల్‌ టోడింకోొ శా శ్రాలుక్‌ తల నలలల నున 1 గంబుల్‌ పాదములందుక ళా శల్యాణిక మనలలలన శ గభగంబుల్‌ పొదములక్‌ ఈలాగున కొ తృల్రొ తప్ప త్తములను ఎమన్నెనా తీయవచ్చును 8 మిశ్రగతిని నడిచేవి (ఆనగా 8+4 మాత్రలకు విరుగుతూనడి చేవ మత్తకోకిల కరళ తురగము 'మొదలయినవృ్భ త్తనులు జు బదృషభగమన్క హరిణగ తిరగడలం (గురుజాడ అప్పారావుగారి ముత్యాల నరములు మొదలయినవద్యము లీగతిని నడుచును) ధి, త్రిపుట కాశమానకు (చకుర్మ్రగతి లిశ్రజాలి ల్రిపుట) ఉ(ర,2 + 2028 ఉళ్పలమాల) చంటక మూల నడుచును. 10. ఆదిశాళశమునకు (చతుర (నగతి చకురన్తకాతి త్రిపుట) కందము, సరసీజము క్రాంచపదము మొదలయినవి ఈలాగున ఇంకావిదర్శించి చెబ్పవచ్చుకు. పొదముందుంజే అతురముల సంఖ్యబట్టి ఛందము లేర్చరిచి ఆఛందము లలో ఒళొక్కటి వ నరించి వృ్తములు కల్పించడమునల్ల ఛచయోజనము విశేషముగా కనలడ లేదు ఆంతళంటె శ్రుతం కింఫుకొలి.సే నడకకు అధారమైన లత ణముబట్టి తిక్రగలిచ ందము, చఠకుర వ్ర, నతిచ శృందము 'మొదలయినఛందను 'లేర్పరిచి చద్యములు భెష్పుటవల్లను చ్రయోజుము విశేషముగా ఊండుననిన్ని అట్లు నీర్పడిన వద్యములు 'తెలుగుఖామకు ఆనురి ఉండు ననిన్ని నాయఖి ప్రాయము వృ్తములలో బ్రృతిపాదములోను గణములవరున ఓక్కలాగున'జీ ఊండవ లెనన్న నిర్భంథభ మున్నది. దౌనివళ్ల ప్రయోజనమే మో! అయితే ఆయకు సులువుగా విరోటట్లున్న వద్యములకంటె అయ ఊండిన్నీ కనబడకుండా ఊం 'జేపద్యములం అవ్రతివాకమైన నడకకు అనుకో ముగా ఉంటది ఇటువంటివి ఉక్పలమాల, చంపకమాల, కార్టూలము ముశ్తే భీము. ఇవి నీదో ఓక కాళమునకు లొం.ే ఉన్నవని.

టు ఉపోచాశము ఖు ఉఊశ్సలమాల చందకమాలసాదనూలం చరురన్తగతి చతుర్మస్తళాతి శ్రీపటకాశమునకు. సరిపోవును. శార్షూలమ శ్రేధములు మకఠ్యశాళమునకు చదువవచ్చునుం ఇటువంటివృ శ్తములు విశేషముగా లేవు వ్రస్తరించి కల్పించుట కూడా కష్టముగా జీ ఉన్నది. గేోధనకోసము 'బీను శ్రానీనవాటిలో ఒళటి చూవిన్తు న్నాను ఇ కవిశాంత, కూూరుండు వీరృపర్శాక్ర, మోన్నకుందు+నుళ్లోకుందు జనార్జమండు కం సౌరి మరానురవైరి మాధవుడు + సౌమ్యుం డంచు హరి న్నుతింపంగా భారనమ స్టో ముంచి విశ్వయతి + పాటించక గనికాంత యాక్ళలిక నూరిజనస్తుకవ్ఫ త్తమై తనరు + సొంపారక్‌ గవి ఇెబ్బం గల్లినన్‌- ఇది ఆృరి యే 29 వ ఛందవున ఫుట్టిన శేతి12790వ వృక్తముః బ్రశిపాదము చతురన్తగతి ఆదితాళమునకు సొపోవును వరిచితిగలపృ త్తముల వలె చదువళలోయినవారికి నడక జెడినదన్న బ్ర మకలంగునుగాని రెండుమూడు పొర్లు చదివిన వివ్లుట దీనినడళ పట్టుపడగలదు దీనిలో 'మొదటనున్నభగణము నలముగాను యతిస్తానమందున్ననుగణము సోముగాను నూర్చి క త్తృప్ఫ త్త ఖి తూ; అత్‌ ములం వేసుకోవచ్చును దీనివలెీ నడిచేవృక్తములు మరికొన్ని భెద్పపచ్చును ఈకవిశాంళా పాదము లం చతురన్తగతి చకుర్మన,జాతి శ్రీపుటకాశము నకు (అనగా క్రియకు నాలుగు ఆఅతరములు చొన్వన అదితాశము టీం(శశా 2 శ ఏఏజరి? జరిగా నడుచును, ఉ 1.7. అభువగు. యొకనూ శ్ర గరువు నొదవు ద్విమా తశ” ఈ విషయమునునార్చి జయంతి రామయ్యబంతులుగాలు ఆ్రా/సినది ఆశా స్త్రీయము వ్యంజన మర్థీమా క్ర యకచవ్యాయమాబే వనికక్‌ ” అను నవ్వుడు వ ఆంధ)వ్రి, క సంపక్పరాదిన చికలో ఛందోరవాన్య దర్భ్శణములా వద్యరద వావ్యవస్థ అను పేరుగలవ్యానములో ఇక్కడ సంగ్రహించి ఛెస్పన విషయములు కొన్ని విపులముగా ఛర్చిం దిగాను

ఉపోదాతను శ్రే ఖు

• కొ అనుగురువు సార్థమ్మాత్రక మగును అనగాకొ' అనచో ' గాక” అను పరువు సార్ధద్విమా త్రశమగను” అలి వా సీనారు.

తఇందర్భమున నూత్రా * ఇరిమాణము అచ్చుుహూర్చి ఇెచ్చవలెను గాని వ్యంజన మునుగూర్చి చెచ్చకూడదు. అచ్చులబట్టి (51120168) ఆవతరము 'లేర్సడుకుగాని ప్యంజనములబట్టి ఏర్పడవు ఛృన్‌”లో ఎన్నివ్యంజనములున్నా అచ్చు ఒక్కటే గనుక అని ఒక్క 57114016) అతురమ'నే ఇెచ్చవలెను,

వనితళ్‌ అనునస్రడు చివరనున్న వ్రార్వాచ్చు పె నిల్చిన నళారపొల్ల ద్విగుణోచ్చారణశలది యని చెచ్స్చవలెను, గాని చాని। మాశ్రాపరిమూణము కెక్పళూడదు. ఆనగాకొో ఆనునపూకు దీర్ధాచ్చు వె నున్న నకారపొల్టుకు ఈద్విగుశోల్చారణము లేగ. ఎంకముట్టుకు ఆజ్‌. దీర్ధోచ్చారణ్యవృయర్నము ఎప్కుదై. ఉంటుందో అంతనుట్టుప వ్యంజనద్విగుణో చృారణ వ్రయశ్నమా శస్దరు గనుక తలి తాళ ఈంల్రి' తాంల్‌్ర)ి'ావీటి అన్నిటిలోను ఈళారము _వైనున్న అచ్చు కెండుమ్మాత్రల గురువే గాని భిన్నముకాదు అయితే పీటిలో వ్యంజనమునకు వూర్వచుందున్ను న్రాస్వాచ్చు ఎందుకు రెండునూ త్రల గరువైనదంటే ఎవ్వడైనా ఉచ్చారణ వ్రయర్నమును బట్టి ఆచ్చుకు మాశ్రాపరిణామము చెక్చ్పవలెను, కళ్‌. ఆనునపుడు త శారనుమోది అశారము ఊచ్చరించినప్వుడు వెంట జీ న కారోచ్చారణ చేయవలనీవచ్చుట చేక న్వకోచ్చా రణ వ్రయక్నము ద్విగుణామైనది, అందువేత తళ” శెండదుమ్మాత్తల గురువుగా ఇెళ్చవ లెను.

1 40 ఈవద్యములో నాల్లవపౌదమః చక్కగా అర్థముకా లేదుం “నగణ పునరుక్రి నొక్కటి డియో”. ఆంటే చంద్రగణములం వ్ర స్పరించగా కడరటి నలలము) ఒశలఘువు తక్కువగా రెండుననణములని అర్థము శానలెను, “ఇరువది తొషుదింట” అంటే అర్థము పొనలేదుం

67. దళరథాత్మజాండు స్వామి ఛత్రికనలగో ఇందులో ద్విత్వను నకు వూర్వమందున్నది ౫నుక డు ఊది భలుకవలెననిన్ని గురువుగా బలంక వ లెననీన్ని అనంతుడు ఛ్రానీనాడు, జాని ఇది ఇకరలాతణికుల సమ్తతమణ కాదు. తెలంగులలో బబాదినున్న ద్విత్వమునుబట్టి వ్యస్తము?ా ఉన్న వూర వదాంక్రవర్ణము గురువుక'దిని కక్కీనలాతుణివల మఠము,

కీత్త ఉపోద్దాతము ఖం 94. టీక. వ్యానవారిక భామలో'జీ ఉన్నది.

• రాురువదిన్నీ ,, న్వరయతిమొనాను వ్యంజనయతిమొ నాను

చ, యోగించకగును” అ'జీ ఉన్నది. ఇందులో 'జీకాదు. అప్పకనీయము మొదల యినలా కణిక గ్రంథము లన్నింటీలోను ఇట్లే వాడుక భామను టీశలంద్రైసీనారు ఆనవసరముగా నిరాధారము?ాను భామమార్చి అచ్చు వేయడము ఆచారమొనది,

క 307 కకరంగ ఆఆఇ ఈలనగా ఉఊ లునాగ ఈకద్యములో వ్రాస్వామరములే ఆయినా అ ఇ ఊ బు" గురు వర్ణములు గాజీ ఊచ్చరించవ లెను. ఆదియెట్లు జరుగునంటే! ఈ వ్ర స్వాథరములంచ్చరిం చినకరువాత వీకలఘునూత్రాశాలము ఊపిరి ఆకీ 'అ బిగబట్టి మెనరము లుచ్చరించుటవేశ ఈ వ్రాస్వాడు రోచ్చారణలో ద్విమా త్రో చృారణ ప్రయ కము జరిగీనది

ఆంలేశాని పరమందున్న ఆ ఆజీ అచ్చు ద్వి త్వాతురమువలె ఊచ్చ రించుటచేక వూర్వముందున అ” గురువు అగునని జయంతి శానుయ్యసంతులం శారు ఇెస్పినసమాధానము ఆళాస్త్రీయము అచ్చువిషయనమున ద్విత్వాతురో చ్చారణనమం టే దీర్గోచ్చారణమని ఛెచ్చవలెజీకాని ప్యంజనకజలవిమయ మై ఇస్పిన ఆర్థముపొనగదు. ద్యిత్వవ్యంజనమునకు వ్రూర్వమందున్ని చఛాస్వాచ్చు గరువు చస్తదుగాని శేవల దీరా చ్చునకు శూర్వమందున్న చఛాస్వాచ్చు

ఈ ఛందోదర్పణమునకు ముఖబంధనముగా ఊపోన్దాకమును ఛాయ పిలనీనది అని నన్ను కోరి ఇౌరవించినందుకును ఛందోవిషమయములగూర్చి ణా యఖిప్రాయములను 'తెరిమిచేయుటకు నాశవకాశము ఇచ్చినందుకును శామ్మిర్రులు బ్రహ్మశ్రీ, వావిళ్ల, కేం! టేశ్వరులంగారికి నాశ్ఫతజ్ఞ తావందన ములను సమర్సించుకొంటుశ్నా ను,

ఇట్లు, బర్షాకిమిడి గిడుగు వేంకట నీకాపతి

కేజనా రజక 02] 1 వర్గాకిమిడి రాజావారికా లేళీలో లెళ్ళిరరు

దితీయ ముదణ పీఠిక వ్‌ (౮ ప్రొచీకులగు. కెలంంగకవులలో ననంతుండు త్రగిద్ధండును లాతుణి కందు నగుకవి. ఈతనిళృ్ళతులు మూండు మనకు లభ్యము లగుచున్నమి 1 భోజ లాజీయము==పద్య కావ్యము, $ై ఛండోదర్చ్పణముఛభందక్సు తిరసా భరణము--- అలంకారము. ఈ మూందును మాద్రితనులైనవి. ఈకవిదరి త్రము మన ఇజుకవడినంతవఆకుం బెలిసికొంద కు భోజరాజీయమున (1. అ, 12-56 భద్యములు) సీతనివరిళవర్థ్యన నమగ్ర్ర్యనున గలదు. ఆశ్వేలనియోగి కాఖయందు కాండిన్యగో త్రము నందన లక్క.మూంబ వత్యవ = కాఠమ శ్రీ వపరాంతకు;డు = మారాంది కీ... న. న ననన నాతో ఇయ్యన వందన తిక్కన దేవన నందన కొమ్తున ఆదిత్యుండు మాచన తిక్కన (తైరవుండు . పోంలమాంద) గంగన = కామాంటల మువృడన్న---ఎజ్టమాంది సెద్దన అవృలేన్న తిక్కన-మల్లమాంద (సంగన-బౌవికాంజ) * లాలా కున్తుడన్న అనంతుడు అక్కున చిట్టివ రామరం వా 4డు లక్షణం 9 ఎంగన్ల = బొబళాంది ాాాోాాోో్యోాాాాా సింగమంఠిం). చఛిజ్ణన్న ముమ్తుగన్న పింగన వేరుతింగకుండు ఏంగీరన్న

ఉరీ ద్యీరీయము ద ణవీకి

నెచారిలో శై రవుండకు లయ్యన తిక్కనసోమయాలళి జేక 'థద్యభారతో రకనిబీరుదము నం'జెకు. (1-84) ఈకండు భానురశవి తాచకురుండు. (1-10) శవిరక్ననము (1-2) ఆని వ్రన్తుకుం డయ్యెను,

కన యన్నదమ్యు లాజ్యురిలో నొక్కొక్కండు "జీయి రుండ్తకు మొద అగుటచే చాజ్వేలవంశ మయ్యెనని (1-4కి) అనంతుండు చెప్పినాండు.

అనంతుని రల్లి వంళముచారు వ్రనీద్ధులు,

శ్రీవర్సనో కు, డు ఆక్కదం'డాధినాథంం డీమె తండి. ఆక్కుమాంజ కళ్లి చిట్టనమం త్రి; ఆయ్యలార్యుండు నన్నలం తమ్గుననుంలి, కేముండు కోట కరుణాకరుండు; ముదునూరి "బెద్దళ్న యీమె మేనమానులు (1-42) అనం తుని పినరండ్రి, సీంగన భార్య యాబకొంబసంశమువారు వనీస్థలు. భార చజ్వాజోక్రుుయాసింగనరుంత్రి, కండి అన్నము తల్గి నార మారన, సింగన మాచన వల్లభన్న తమ్ములు (1-52) అకంతుండు కృన్ణ వేళ్ణా? మళా ననా భీమరథి యను నదీ శ్రృయాంకశ్వేదియందు "వెరమూరు నివాసి. ఈకని కండి కృక్ణామండలములోని శీ శాకుళమ్నే క్ర వైవతమగ వాంధివల్లభని కొలివొడివాందు. (1-40) ఎనంకుడు వైస్ణవవవత్తి గలిగినవాడయ. తిరువెం గళ ఆశభురి, యాజక శ్రీ, దేవద్యక్రవర్తు లన్నలంగా ఎపీరుగన్న నళ్లాకా గోవిందచ క వర్తుల శిమ్యండు. వాణీ కసాదలబ్ధవాస్విభవుందు. (1-11 12) నల్లాక్‌ - సోవిందద్యకృవ రి శాననము బల్నాడులో (శారెంవ్రూడిలో)ో గలదు

• ఉ౧ంటులా 9600౯8 00 & ఉే౭1ంకి84 9115 €900 6 92006 *4లుం16 (010 556 0 1909) 19 62666 6201161 10 ఈ06 768౯ 32182 1318 (--4 ౨ 1396-97) 204 198949 (06 46018100 0 116 72100278 68006 112 1200 60? 1440041067 20001 17920 బ్రకిక్‌ 1౨ (6 4164 05 06౧4౧ ౯6116069 గట అీజం0ం%094 0౭ వెషరేంధా)27ష0 02810240) _ (3శజరుయం మ0060390104] కింంంణి 1310. ౧౫66 10901౯2 49)

ది్టితీయము ద్ర ణవీశిశ శ? తో శాళంచ్రొడిలో కల్నాటి పీరులజేవాలయములోని కాతికలకవి నొక శాననమాలో క్రీ ఈ 189రీ-=* నల్గాను నోవిందర క్ర వర్తి అయ్యంగాళు, వల్లినాడులోని బడుగులవారిలో ముతాచారములనుగూర్చి తగువ్చలు వచ్చి నన్వువము మధ్యశర్తులుగ తండి వానిని దంమ్కరిం చినట్లు గలదు, రసౌభరణకును సీకవిశృతి ధ్రువపురి గోపాలుని కంకికముగాం. కెబ్బం బడినది _ధ్రువపురి యనునది కృష్ణామండలము*“ని దరువ్తూరు. కావున సీకండు శృష్ణామండలమువాం దనుట యు_క్లముం నంన్య్బృరమున వాలీ శీవ్యానులకు కొళిచొాన, భారవి, దండి వూధులకు సేక్కొానినాండు. ఊవనూ కాళిదానర్కు భర వేరర్ధ గారవక్క్‌ దండిశః పకలాలిక్యం మాఘే నృంతి శ్రయో నణాః” ఆనదానికి భాఘాంకరీకరణముగా చ వినిధవదొనుమయోజుం ఛ్రవీణుండు దిండి నమంచిళార్థగా రవమునం లెన్ట భారవి ధురంధరుం డయ్యూవమాకవిత్వస త్స్రవణతం గాళిదాను, త్రివిధంబున మాఘుండు మేటిబాల ని ట్లవనిం బొగ డ్తశెక్కిన మహాకవులకో బృణుతింతు చాధ్యులన్‌. ( -8) ఆనియును కావ్యం యళ పేఒర్థకృతే వ్యవవోరవి దే € వేకరకుతయే, నద్యః పరనిర్వృృతయే శాంఛానమ్మికతయోన బేశయు కే,” అను ఇావ్య ప, కాళ సిద్ధల్లోకమును. ప్ప వకలవిద్యలయందు6 జర్చించం గవిత యు క్క్చీష్టమం డ్రది నిత్యకీ క్రొొజన

టి దిక్షితీయము ద్ర ణసీశీక నర్ధాన్త జన ణా వ్యరదోరలకుణం కెటి %దుకొ టకు న'బేకవిధము లగు నకుంగళేముల పారింించుకొణకు ను చిశనిత్యపౌ ఖ్యనంపిద్ధికా అప సొనరం గాం కాసమిలో 'చజేశంబునం బ్రీలిమై పిక మాచరించుకొజకు వయ్మ్యొంగాను బెద్ద లాధరింబిద రంచు జీక్పుకొలంది శృతి యొనర్సంబూని యన్శ దీయళ్ళతి! నధివతిం గొవింద నరం చెవ్వం డొళ్కొ యని దలంచి అనియు ననువదించిశాండు "తెలుయకళ్చలలోలాా ఊ, 'న్న యభట్టుం దిక్కళవినాయకు భౌన్కురు రంగవాథుం బే శిన్నికయన్నయట్టి యములేక్వరు 'ెజ్రియనంత్రి, శాదిగాం అన్నకపీం్యద్సులక్‌ -..... పేర్కొనినాదు. (1-2) అనలా గమిత్రయమాను,. (భారకశవులను)ు భాన్కురరంగనాథుల శానూాయణకపవులన్సు చగిద్ధశావ్యరచయిత చివ్వవూండి యను 'ేళ్వరుని స్తుతించినాండుం రసాభరణములో కనంకుండు కనకాల మిట్లు జెప్వళొనిశాండు. శా, జానొందక్‌. కళవర్ష్య ముఠ్‌ బుకుళరజ్వాలేందులై యొబ్వు న " య్యానందాబ్బమునందు మాభుమున కృ ప్పైశాదథ్‌ఫొమయు శ్రాశానూమృక వేళ నీళ్ళతి యనంకాఖ్యుండు నమ్య గ్త్‌ ఛీ, నిండక ధు)వవట్టణాధిపున శక్చిళ్‌ భక్తీపూర్వంబుగన్‌.

ద్యీతీయము ద్ర ఇనీకికో 4

శా, శ బుకు-రి, కరుర్‌, పేజ్వాలా రి, ఇండుప, 'అంకాబాలి చామళోగరికో ఆను జ్యాయమున 1836. (18856+76) ఆకందనాకు గంవక్సర భూఘ బహుశ ౧౧ మంగళవారము 143క్‌ జాన్యువరి 2ర్‌ రేడీ యగును. కవి వదువైదవళ కాబట్టీ, తధ్యనున్నవాండని నిళ్చితము

భోజ రాజీయము

భోజరాజీయకు “దళ్తాల్రేయముసీండ్రుండు బక్తగార కాంభోజరాజు శ్రో,శగా వధోకవిద్యానమాజుం డను భోజాని భూర్వవృ త్తాంతముం. 'బెలుపు జీడాళ్వానముల చంవూకావృము ఖఇందు 1 ఆఅ 187 ఓ అ 224, 8. ఆ. 266, 4 అ, 3859 ర5.అ., 877, 6. అ 4ఉ1ర్‌, 7. ఈ 268. మొత్తము 2091 గద్భవద్యములు గలవు ఆకంతునినైైలి లిక్టన "శైలి వెర్నంటుకు) లలికవదబంధురమై, నుల గ్రాన్యామై యుందును భోజ శర్మిక్త యనివడ సీగృంకమును కవి యిందునను, ఛందోదర్పణమునను “పీర్కొానిశాండు- ధర్మరీకులం, నీతులు, చీత్రశథతై యొప్పార శ్రోశృపేయ ముగా దీనిని రేచించినాందు. దీనిని తొలుక క, ౪ 1904 లో శ్రీనీనేళ లింగము దంతులవారు శ్రీ చిం శామణిము ద్రాత్‌ర శాలలో శాజమ"హీంద్రవర మున ముద్రించి వ్రశటించిరి. ఛశ్రీవావిక్లవారు శ్రీః శ 1924 లో ద్వితీయ

కే నందృ్భృ తాంధినిభుంటువులలో జ్వలన" శబ్దమునకు గణికటరి భామలో మూం డనువర్థము గలదు కాని జార్తలొ కబ్దమున కానంఖ్యావాదక ముగా నర్థమా లేదు జ్వాలో యనగా నగ్ని యనునర్థము కలదు జాన చాని నుండి గణిత పారిభాషికముగా ననంతుం డిట్లునయోగింఛి యుండవచ్చునుం అట్టిచో 'తెలులపనికుంటువులలో జ్వాలా శబ్దమునొద్ద సీయర్థమును త్ర్రయోగ నహితముగాం జూాదనగునుం

కి

క ద్యోతీయము ద్ర ణనీకిక ముద్యణదు శావించిరి,!. దీని “శాంభోజరొజు కథలం అనుసీరే వదశాను జూదము కలదు క్రీ. క 1921 తో కీ రిశేవులు నాగవూండి వవ్వస్యా శ్తుయ్యశారు. డీనిని భోజురాజీయళథ లను"సీర నిర్హస్టమగ గ్రా, ంథ్సిక తై లిలో వరనముగా రచియించిరి, రసాభరణము

రసాళరణరు కాలుగాళ్వానముల వద్యకాన్యము, “పీరినిబట్టి యిది వైద్యనిమయిశము శాక యలంకారిశచిమయమని తెలిసిలొనంధగును ఇందు 1. నంజ్ఞ్యాప్రకరణముం ల్డి రతివ్యకరణము రి శృంార్యవ్రకరణము 4 చాయికా జూయకవ్రశరణము అను ఛశరణములు శలవు ఇది రసాళరణము కావున శావ్యమున కాక్యరన నుని జ్పిన నుమ్తుటుని శావ్య(వ్ర,₹"ళమును విశ్వనాథ చంచాననుని సాహిత్యదర్పణను నాధారముాం జేనిలొని కవి విమయములను చేలనించంకేసీశాండు”. అని పీఠికాకారులు చ్తానీకి. చ,శానరుద్రీయమా దీనికి మూల్థనృంథ కుగునని విమర్శకులం. "కెలు/సన మనకు లభ్యమైన యఆం శార్మగ్యంథములలో నిది రెండవది మొదటిది విన్నకోట "పెద్దన శావ్యాలంకార చూడామణి. ఇందు శృంగార భక్తీ వార్సల్యముల కకనుక్యము ఇెవ్స్పంబడి వది. నాట్య వేదమునం 'జెలుపంజడిన వాస్విలనన ౨ ప్య ఆంగ క్రియలున్కు నంకీర్ణ ణి మ్మ్‌ కృంగారములును 'బెలంప(బడినవి

1 కీఠని శ్రీరావిక్ల వాలే తిరిగి నూతనముగ వరిమ్కరణము గాబించి మూంయవతూరి మ్మాద్రి౦దనుశ్నారు,

భోజ రాజీయనునుగూర్చి.__

1. భోజరాజీయము-=నైలి శ్రీ అవనరాల వేంశటనరను. భారతి శేజ గం, దం, 1 (10989

ఏ. ఇక్కన ఆనంకామాత్చుండు. ్రీటేకమళ్ల ఆచ్యుకరావు విజయ నగరసామ్రాబ్బముందలి అంభివాబ్మ యము 1-వభాగము ళీ ఆధ్యాయము, పుటలు 8? 9 చూడుడు,

డ్వీతీయము ద్ర ణనీకిక ు!

ఈ గ్రంథమును చిక్రకవి ఆకంకళని జూరిళృం ద్రవలో పొఖ్యాజ జ్యాఖ్యలో శదావారించినాందుం

రసాభరణము-అంధ) సాహిత్యవరిషక్తు (శాళిశాడ) 195 1లోవిచ్వాకా కోబల్లై శివళా మేశ్వరరావుగారి.. వీకికళోం బ్రకటిక ౪. రసాభరణమావై ఉళయభొమావ్రనీణ కొన్తునమంచి జోగయ్యళర్మ గారి విమర్శవ్యానసము చూడందగును. ఇది సాహిత్యపరిమత్స, త్తి నంపుటి ఖే. నంచిశ ఉ 14ీర్‌ం 160 పుటలలోం గలదు. మూలము ప్రతి పొమక్తులోం గలదు. వ్చాంకేవ్రతి సంఖ్య 178.

భందోదర్పణము

'కెలుంభొకులోం బ్రవీద్ధము లై; వ్యాప్తిలో నున్నభందోలడ్‌ గ్రంథ మాలయందు ఛందోదర్స్పణ మొకటి, దీని వెనుక వెలంవడిన లతుణగ్రం[క _ర్తలంద జును సీగ్ర౦థము నుదాహరించినవారే! వెళ్లంకి తాతంభట్టు చిక్రకవి పెద్దన లింగమగుంట తిమ్మన ముద్దరాజు రామన ఆఅ్పుకవి వెందలగ నువ్రనీద్ధ లాడ్‌ ణికు లందజును ననంతునిం జేర్కొనిరి. అప్పకవి యందతీకన్న హెచ్చుగా నిందుండి నిషయముల గృహింజెను పది లతణవద్యముల నుదానారించెను ఇట్టి వళ స్త గ్యంథభమాను దొలుత ,శ్రీవావిక్షవారు శ్రీ" శ 1921లో డాక్టరు గడుసు వీతావతిదంతులుగారి. విపులపీతికతోం బ్రశటించియున్నారు.. జీండు తిరి వాలే దీనిని $, ఈ 947 లో పునర్ముద,ణముం గావించియు నాన్నరుం ఈగ్రంభము 19 లో ప్రశటీశమైనవెనక శ్రీయుత రాన్టారి దొరసామి శర్మగారు దీనివి నొక నమాతు: బ్రకటించియుండిి (చూ అంధ)ిపాహిళ్య నవక నంపుటము. కళ, వంచి కి-కీ-ర్‌-6 పుటలు 118-126, 158. 78) ఈనమితయందలి నవరణలం కొన్నియాకూర్చున గ్రృహింం బడినవి. డానితై యావ్యానక రకు ్రశాళకు లెంతయంః6 నృకజ్ఞులు

"తెలంగ భామలోనీ భందోగ్రంథములయందు ఇండు గ్రంథములు “ఛశీజోదర్సణ” మనుపీుతో. గలవు ఒకటీ ఆనం కునిరచితము. అనంతుండు దీని గద్యలలో ఛందోదర్పణము అనియే పేర్కాణ్న్యాయం.. కొదవడి

గ శ్వీతీయము ద్రణవీ[శ ఇంకి కాకంకట్టు రేచించినదిం శాకంకట్టు శని చంళాదుణి కాళ “ఛందో దర్చణను"ను రచియించియునాన్నాండు ఆది యమాద్రిశము. ఆబ్బకవికి ముండు గజీ ఛందోదర్సణములుం కెండుండుటవేకత నాకండు వూర్వ గ్రంథనాణు నంగ్రవాషుని భందోదర్పణమనియు అనంతామాత్యచ ృందంబనియు పీనిని జేజుగా పేర్కొనినాండు అము ద్రికరుగుటచే తాతంభట్టు ఛందోదర్చణము బ్యా వ్రీలోనిక శాలేదుం

అనంతుండు తన ఛందస్సులో కనకు ముందున్న లాడణీకలనుగాని, అట్టి త్‌ ంగములనుగాని పేర్కొనలేదు కాని యాతండు తనకాలమును నృష్టముగాం 'జెలివియుండుటచేత నంతకుముందున్న ఛందోోంథములను 'జెలిని కొనుట కష్టసాధ్యము కాదు. ఆనంఠునిముందును సముకాలికమాలం ననగునవి 1, మళల్లియ'లేచన కవిజకాశ్రయము. క గోళర్టుని గోళర్షచ్భందన్సు 8 కవి చాగ్భంధనము లేక కవిసార్వభౌమచ్భందన్సు (తెక ( నసోమయ-జికృతము) శ్రీ, ఆధర్వణచ్భందన్సు శ్‌ శ్వీధరచ్భందస్సు 6. శవిరాతనచ్భందన్సు 7 శావ్యా లంకారచూణడామణి ఫ్ర ఊల్లానములం (ఛందన్సు౫. (ఇది శ్రీ శ 1402 14607 లో రచించండినదిగాన ఆనంశుని నమకాలికమే యగును ) 8. ఇవిగళాంకుళముం ( శ్ర రవకవిది) ఇదియు ననంతుని సమళాలిశ మే. కాని మెనానిలో శవిజనాశ్రయమును, శావ్యాలంకారచూడాన ణియు జంటే! వ్యాప్టీలో నున్నవి తక్కినవానిలో శవిసార్వభోమఛందన్సు అమ్ముద్రితము, మిగిలినవి నమగ్రమున లభించలేదు. అయినను తరువాతిలాతుణికు లనంతునీ విశేషముగ పీర్కొనుటబే చాంధ్రిచ్భృందో గ్రంథములలో ఛందోదర్చణమున కన్నకస్థానము కలదని ఇెచ్పనొన్వను

1, ఇది కంజావూరి సరస్వతీఖాం'డా గారమున నున్నది నంఖ్య 7 18. దీనినియార్చి లే 19-5-1947 ది శ్రిలిజబ్లో కృత్తికయందు బ్రకటితమైన “ులడణషార విదుర్శనదుజ, ఛండో గ్రంథ ములా" అనువ్యానమును చూడుండు

లి సీలకంకచ్భందన్సు, లతణసారము, _శ్తమగండ చ్భందన్సుమున్నగు నవి ప్రాటేకములని చాదుకు ఈ ఛందో గ్రంథతణలనుగూశ్చిన నర్యా ప్తమైన బరిశీలక కవిజాన్యా క్రయ పీణయందు మౌోడుండు.

ద్వీతీయము ద ణనీక న! లీ

అనంతుని భందోదర్బణమునందలి కొన్ని విశేషములు, 2. ప్రాచీనలేఖన క్ర మపద్ధతి _= ఈ వె పబుదమోంద నున్న మతి లేలన్హాయం ప్రా

నద్వయాది నిట్లు జరుగు నచ్యు

కుండు నము ్తవల్లభండు నాయ నయ్యచ్యు

కుండు సకలవల్లభఘం డనంగ. (334)

ఆస్తొచీన కాలమున జీ;టీ యరనున్న లేచు అన్నియంను నిందునున్నలు ణాజీ ఛౌ యుటనే వద్యములు చదువునపుడు గణభంగ మగునుగాన కొన్ని నిండునున్న అరాంది బలుకుటయు కొన్నిని౦డునున్నలు రేల్చివలుకుటయు గంభ వించెను, ఇది శేవల ముచ్చారణ ననుసరిం చినది కావునను, ఉచ్చారణ నను సరించియే. కర్ణ్శక్రృచుము. తెలుగున శ్రాయంబడుచుండుటచేతకు భార్వము మిడునున్నను ేల్చి పలికనబ్వుడు. నిందునున్నశాజీ వ్రాయుటయు ఊంది ఇలికినబుడు నిండునున్న తరువాత శుందుకాల్సను ద్విక్వముగా వ్రాయంటయు నను సొకసంప్రచాయనిద్ధ మెన 'లేఖనవద్ధలి యేర్పడినది వ్రైవమయమును స్పష్ట బజచుట శావద్యమునే యనంతువికాలమునాంటి 'లేఖనవద్ధలిలో చాయ చున్నాను, ఆ. వె. కుజుదమాందనున్న మణి లేల్వవ్హాయం వ్ర

నద్వయాది నిట్లు జరగు నచ్యు

రుండు నము స్తవర్పభుండు శాంగ నయ్యచ్యు

తుండ్దు సకలవల్లభం డ్డనంగ్గం

మైదొనిలో 2 న పాఠమున కుణుదలసూద ననంగా వ్రన్వముల మిద - ప్రాయం బ్రా, తుండు, భుండంఅనువానిలో నిండునున్న కేల్ళి చలుశవలయును లేనిచో గణభంగ మగునుం శీ ఏ పాదమున రుండు భండు అనువాని నూంది పలంశకపోయిన. గణభంగ మగును, ఆవంకుం డీ భన్యమున

ర్‌ ద్మితీయము ద్ర ణవీకీక వా న్వమలక (పజుద) నదాహరణనుగా నీ బద్ధతిని చూపుటయేగాక డీర్థ్స ములమాంది యుచ్చారణగుంకించియు నిట్లు ఇన్పియున్నాయం అమె అర్థబిందునహిక ముగు వర్ధమునకుం లా

సొది యరయ నిడుద యక్కరంబం

కేందు మనకు గల్లినాయ లక్మీనాథుం

జేంటీ కంక జేయ నూట లనలో కేంత్రితి

'ప్రా,స్వములైవై నిండునున్నల నూదిబలికినపుడు రేల్చిచలికినపుడు గణ భంగ నుగును?ాని దీర్చ ములమింద గణధంగము. కాదు. కాంబట్టియే శ్ర శ్రుదుముగా దీర ముల్బవె నిండునున్న యుచ్చారణలో లోపించి. లోపించిన నిండునున్న యుచ్చారణ చివస్నముగ నరగున్న వెలసినది. ఈవిమయనున వైవద్య ములోని మాంద్య, గాంగ అనువదములే యుచానారణములు, అచట ఎట్టు బలికినను గణభంగము కాదు దీర్హ్స మున కదాహరణముగా నిచ్చిన వద్యవి జూడ రీతిని ్రాసిన నీనిమయము స్పష్టమగును. ఆ, కె అర్ధ బిందుసపొత నుగువర్ధమునకుం వ్ర

సౌది యరయ నిడుద యక్క-రంబు

'ఖీండ్డు మనకు నల్లినాండ్లు లవ్మీశాథుం

'జేంట్టి $0క జీండ్దు మాట లనంగ,

ఆనంతునికాలమునకు మెరీతి లివి క్రమము. వెలరుంటనేత, వీంట్టి 'మొదలగుకబ్బములలో నిండునున్న యుచ్చారణ మే వూరిన నళిచినదనీయు, వంట్టికి ఆనియున్నను ట్రీ ద్విక్వమైనను లఘువే యగుటచే మటలు అను నిండునున్నవని శబ్దముతో _ప్రాన నరిపోయినదనియం గ్రహాంయనగును,

దీని ననునరిం చియే) పార్థవిందుక నిర్చిందుక ప్రాసము ననంతుందు "తెలుగులా తణిపలలో తొలుత కినాయ. దీనిని తెలంపుటలోంగూడ ననం కుండు ప్రాచీనమైన తెలుంభాటూ నం్రదాయములను గహించిరయే తెలిపి

ల

యుూన్యాయు. దానివలన సీఛందోదర్చణవిళిస్టత రేటపడును,

ద్వతీయముద్రణవీశిక లకి ఆగంకుండు వెనిచూపినవదములన్ని యు తెలంగ వడకులం- తెలంగనత నరదున్న న్వ్యభౌవనిద్ధమైనది. అద్యుతుండు) వల్లభుండు) లత్మీనాథుండు. ఆను నవి సంద్కృృతపదములే యొనశు) వాని చథమావిళ్షి చ్రశ్యయక డు 'తెలుగేశచా! ఇత నంస్కృకమున నిండునుర్న యేగాని యరనున్న యుండ జీరడు కాబట్టి సంస్కృతళబ్దముల అోనినున్నలం కూడ మై లేఖనవద్ధలిని వూర్ణ ములంగా'నీ లిభంచబడుచుందెడివని నె 'లేఖనక్రమ మే "తెలుపుచున్నది. కాంగా ననంతుని॥ ముందీ లే ఖనచద్ధతిని నజ్ని చోడ మల్లియంరేదను పౌల్కురికి సోమ శాథాదికవులు బిందువూర్వక నంన్కృృతపదములతోడళ, బిందువూర్వక "లెలుగువదములతోడను ్రానను ఫాటెంచిరి. కే. చ వీంగు నపారనత్త్వగుణవిన్భురణం బర మేళ్వరోరువా చూంగము , ..టే బాంగు అధి 9 96 60 అ6 690 96 694 ౨ +, తదూరనంభ్‌ నమణ సేట్తీ 82. కం, లోండిగ-మూండు- బ్ర; వ్థోండము-భాండము కతూరనంభవవ (రీ, ఆ 8164 బు) ఠి, పసూండు రాంగంటైన 66649 6 పోండీణా ౨ తథ 9 భతి (సోమకాథుండ్తు ట్లుండవలయు 99 66 శవిజన్శా కాయను (కేదన) జాక్యధికారము, కై మొదలగునవి యుదాహరణ ములు ఇచ్చట పోండి మూందు మొదలకు 'తెలుగుపదములలోని నిందునున్న లేలిపోవునుగాని బ్రవ్యండ ఖాండ, పొందు కాంగళబ్బములలో నిండునున్న యొట్లు లోపించగలదు!. కాబట్టీ తొలుక 'తెలంంగలో దీర్ధృములమాంద నిండునున్న యుచ్భ్చారణములోనున్న ట్లే నునము గ్రునొంసోనును. స్రైటీనళాటానంద్రదాయము. ననుసరించి వజూ స్ర్రైనయు

టి ద్యితీయము ద్రణబీశీశ జంగ్ర హించవలనినటే గాని; 'తెలంగు లాతణికులు దీనిని గృహించియుండ'లేదు, దీనికి కారణము నన్నయభట్టారపండు తన ఇఖొరతభాగమున నిట్టి ప్రాన లున్‌ మయోగించకపోవుటయే యని తలంషనగునూ నన్నయభట్రారకుండే కాక తిక్కన ఎజ్జి నాదిమవోశవులును. దీనిని (గృహీంచి యుండలేదు కని శ్రయభారతవుః భా క్రియెనవెనుక. నదియే. ఫామకు చృమూణమగుటచే లాకుణివలు దీనిని పాటింబర్తైరి. ఆనంకుడు దీనిని స్పృృశించుటయే యాతని విశిష్టత.

వ్వైని వివరించిన లేఖన క్రనుమునుబట్టియు "కేవల మరనున్న కళంకరయే శన నంస్క్భతళట్టములతో తరువాక నరనున్నలై, నిండునున్ననల తెలుం శట్టములతో శాన నారప్పటయును. పరిశ్రలింపగా నన్నయనాండు కూడ దీర ముమోంద _ నిందునున్నయే యుచ్చారణముననుండెనని నీశ్చయముగా న్నష్టముగుచున్నది నన్నయ యిట్టి ప్రానలు వాడశపోయినను, నన్నయ నమ ?లికగ్రంగములయందును కరువాతిగ్రంథములయందును నిది తెలయుచుండుటయే, నన్నయ శాంటికి యనగా 1050 శాంటి కీవద్ధరియుండె నకుటకు తార్కాణము, ఆయికను నన్నయళ్‌ట్రళృతమని జెబ్చయిడు ఇాంథి కబ్దచింఛామణిలో దీర్ణార్భేల్‌ ఖండ నవస శ్రేయః దీర్ధాచ్ళ్చునకం దర్వాత ఖందముమ్మాక్ర పే నిలంచునని తెలియనగుము” అని యెట్లు నూ శ్రించంిజీ నతో దురూబ్యానుగ నున్నది.

దీర ముమిౌంద నిండునున్న యూందినలుకుట కుచ్చారణలో శ్రమ ెహెచ్చుగావున నది దీర్ధములమాద క్రమ్యుక చుముగా త్వరలోజే తేలిలుకుట నంభవింెనని మొన్ననగును. ఆనంకుని కాలము: నాంటికి (శ్రీ ఈ 1486) తెలులహనలంకులలా* కొన్నింటిలో తీర్ధ ముమొంద నిందునున్న శారణమునే నుచ్చారణభ)స్ట మయ్యొననియు, శొన్నింటియం దింశను వెలయుచుజీ యుంజె ననియు), నందువేక శనకు నజందు వాబ్యియములో వెలసీన సంద్కృతవదు "తెలననడ శార్ణచిందువ్రానవణను నివారించుటకు జండు. నునట నల్లి కారదు. అక్ష్మీశాధుగ డిళ్యాదిగా అెలుసపదవులే ఫ్రగలో నదమోశింద

ద్యితీయము ద ణనీకిక శ్‌? టో దగినదనియు నృస్ట్రరుగుచున్నది మ౭కియు నీ విషయ మొక్కటియే నన్నయ భళట్టాంధిళబ్దచిం కామణి విరచించలేదని యాంకరంగిక సౌత్యుమని వెచనొవ్వను కాంగా ననంరునికాలమూనకు ముందు సార్ధచిందునిర్చిందు శబ్దముల పరిక్టూనము ఇాలవజకు స్పష్ట్రముగ నుందెనని ఇెచ్పనగునుం లి ఆర్థవిందు ప్రాసము న శ సార్థవిందువులై. 'లేలికట్టి బటల

శరయ ప్రానంబు నిర్చిందులై నం జెల్లు

పీపమూంపఫులు మతి తలమోపు లయ్యె

మాట లేంటి! మేటి కాబేంటి శనం. ఇ1=ర్‌2)

ఇదియుం6 బై విమయమునకు సంబంధించినదియే, ఇద్చట న ట అకు మ్యాక్ర,మే బిందువు లేలంబలుకుటినే వృవవశరభిష్టముళాంగా నకంఠుం డీ కండింటిక మూ క్త, మే వ్యవస్థయేర్పజ చి శాండు గతియు నిచ్చట ననంతుండు వీపు శట్తములో భిందువు లేలిపోగా నర్ధ్థబిందు వున్నదని ఇన్చీ జాడనుకొని యవ్చశకవి దీనిని శ్రహొంచి, నన్నయళట్టారకుని భొరతమానుండి ఖంచాఖండ ద్వీదళ? పొల .,(ఆది జెం4ీర్‌- ఆచ్బశనీయము 8, అ, 81 1 వద్యమా) కాని యిచ్చట అనంకుండు ఇెక్పినది. మోపు ళబ్దమునకుంగాని వీపు'నకుం గాదు జాల్లవ పాదములోని మాట లేటికి మేటి తా బే/టి కనలో ఆశ పొదమూలోని శ్రుత మే దీనిని నిర్ధరిందలలదు. చందట నిక్ఫిందుకళబ్ద మిచ్చి శరువాక సార్థ బిందుకళబ్దము ననంఠతుండు చూసియున్నాండు.. దీనిని నన్ప్సకని తద్వణా తుపాంచి ఖండాఖండప్రానము నన్నయళభట్టునకే యంటలట్టియు న్నాండు కనకాలమున నట్టి ప్రానములం వెలనీన కారణముచే నద్బకవియు నదియే సిద్ధాంత మని నన్గుటరే గాక తనసిస్థాంతమున కనుగుణము గా ప్రామాణికులైన మనో శవుల్యృ,ంథముల పాఠములను మార్చివై చుట దరముసానానకృర్యము. మంకియం గనంరుండు క ట లన్‌ న్యూత్ర మే ఇెద్చగా నచ్చకవిలా

న! ద్వాతీయము ద్ర ణవీలిక ఆ

నీడుపులు నరనున్నలం కేము

ఇెదమను గల కచటకవల కిలం బ్రానమాలై

దొడరును నిర్చిందువు లొ

శ్కాడ భంచాఖిండనంబ్ఞ నినళకినయనా.. (అప్పం 8, అ 802.

అని కృభ కలనుః:హాడ చేర్చి వానికి తిక్కణాది నమనాకవుల వ్రమయోగముల నిచ్చియున్నా'డు కాని యా ప్రయోగములలో. భారత ప్రయోగములు వైని చూపిన కుమూరసంభచాది కావ్య స్రామాణ్యమునుబట్టి; యర్థబిందువు లేచీలేదని ఇెచ్పవలసియున్నది. కాంగా నన్నయక్‌ట్ట మొదలం భారకళవిక్రయమువారుగాని తక్కిన ీక నాదిశచ్చలం గాని; యనంతునకు ముం దిట్టీప్రాసముళు చాడియుండ లేదుః ఛీ, నాథుని కాలమునకుం దరువాత నీవూర్జ్మ చిందువ్యవస్థ యశ్థానుస్వారస్థితికి వచ్చి కృమముగా నవ్చకవివాంటికి పూర్తిగ భ్రస్టమైనది అనంతుం డిచ్చిన ప్రాటీకను చ్రృదొయములను గ్రృహింపలేక యష్పకవి యిన్ని పొట్లువడి నాడు.

1, వీరాటవర్వము (2-27 1) లో 'కాళొణరక, నీకొజరం లోకము) చీశటి' అని ఆబ్బకవి. కాని లోళాలోక మవాీళకాళ అళార బీశటి కని తనూరసంభవము 'కొవున చీశటిళబ్దములో నరనున్నలేమ. తిక్కన ఖండా ఖందస్రాన యుఃవయోశింప లేదు.

శాగా, సీ వమయమై మొదట తెలివినపాం డనంతుండేయని విశదనుగు చున్నది. ఆనంతునివెనుక ముద్దరాజు రామున దీనినిగూర్చి పర్మిశ్శనుచేనీనాండు.

అనంతు! శీయతిని స్పష్టముగా స్మీక్రింది చద్యమాలలో జాజేళించీ యుజణ్నాడు

క విలనదృకారమును వీ

ట్రా విరదుణ మొందు కెలి యుషులకు శళ్వ

దిర్టతీయము, చ ణవీశీశ త్రీ త్సులభుం డనగన సీయేలకు తలవడ శీతోడివిరతి తలకొన ఇందున్‌. 88 గ. మును బుశార మియీలతో సొనరినట్లు శర దొకట యణాబేశ కారణమున భునఅకారంబ యగు న్వరల్‌ ఛారవిరతి శక్తిలేడు కౌరి నణావనల కనంగ, ర0 శాని ఆన్బశవి యాయతులను సంగ హిందకపోవుట లేకను, బు కారము నన ఇ ఈ, ఎవీలతోడనురి శే లతోవజీ యకుల నాకండు చూపుట చేతను నీయనంఠుని ఛందోదర్చణములోని న్రైవద్యము లిట్టు మార్చుశావిందం బడీనవి విలనదృ కారమును ముటీ రిలలి విరు వెంందు కొరి బువులన” ఆసయు, “కలేదు ారిగుణావళికి ననంగ” అనియు నస్న్సకనీయానుగుణముగా మార్చు 'చేయంబడీనది. విలన్మద్రి కారమును వ ట్రల విరమణ మొందు కొరి బుములకు (వూ. ము) అన్నశవీయములో లేనిజెల్ల తప్పుగాజీ భావించి, ప్రాచీన గ్రంథములలోని సొఠతములుగూడ మార్చువేయంబడినవి, కాని యట్లు మార్చు చేయంబడినను వెక్కుచోట్ట వాప్మయమున నిట్టీయతలు వెలయుచుండుటవేత, నిది యన్న శని చళొనమే యనియు; నఠని గ్రృంథమువలన పాచీనభాపా వృందద్బం శ్ర చదాయమాలు నుజుగువడినవనియు సీ శ్రి ందివిపరణ మునుబట్టి గ్రకాంపనగును కొన్ని యనంకునిఛందన్సు గ్రాశ్యవ్రతులలో నిట్టిపాళము లంన్నను సీ దద్యములు "రెండును లింగమగురిట తిమ్మన కన సులతణసారములో గృహించి యేయుందుట చేత వందు వియగు ననంకళవిపాతములం కన్నట్టుదున్నవి,

౮60 ద్యితీయము ద్రణవీకిళ ళం విలరదిశారమును న తులు విరమణ "మెంందు కౌరిలబుంన్సలక ళ్ళ _వీలేదు కౌరిగుణావరుల శనంగ (నులక్షణసారము 1562 లో ముద్రితమః) శానీ తరు వాత నన్నకపేయము ననుసరించి సులక్‌ణసారములోకూడ పాఠములం మార్చుఅెందినవి శ అనంకుడు బురు యతిని తా కాజేళించుటయేగాక కన భోజ శాజీయమునం జే చానిని వాడీయుశ్నాండుం షీ గృవాధర్యనిరకులు కొనివచ్చి భ_్రిప్రూ ర్వశనముశా (8-27) ప్రా చీనననీనళ్ళకులలో సీయతికి 'ఇన్ని యో యుచాహరణములు గలవు శ్రంకవి _వ్రరళీతిచే వానిని విరమించి చ్రనీద్ధమును లాతణికమునని రపంగీకరిందం అడీన భాస్కర రొమూయణమునుండి కొన్నిప్ర,యోగములం అాపుదున్నాను* మజణీయు. నిట్టి యతి భాస్యరరామాయణమువంటి గ్రంగములనుండి కొన్ని౦ం టికి పాఠ భేదములుకూడ కల్పించంబడినవి. ఈ్రిందివి యచద్చులో నళ్లే యున్నవి దీనివలన మన ప్రాచీన గంథిషరిమ్కరణవి ధాన మెట్టిస్టితియం దున్న దనియు శ్రహించవచ్చును అం సౌ చ చత్తిక నలనం రీ నంచి 1. 103, 106 పుటలు, పే కొని యల్లన కాలజీవి గృభామున కరిశెన్‌ (యుద్ధకాండ, 1617) శీ నురనదిపీచులం దడీయుు శృంగములం ( . ... ...4.25427) 8, హృ్రరాన్త్ర చం ద్రార్థశృతోరుచావా తై = ( , కే4ర్‌ తీ కూర్చినవి 1 వృథివి బనిల్బి బంగరపుం చింజలయచ్ముల 4444044020 త) (అచ్చు పాఠము) (ఫు క్రిందపోకము - 595 పటు వృథివి బగిల్బి *హిమమయపుంఖళరంబుల ఓ, భృభథుతరవిస్త య క్రమము "వెంపొనరించల జూచి (021 ఈ ఆగంకుర శిందులో అెప్సినది. రునడో కాని రివడి కాదని బ్రవ శ్రీయుత వరుల చిననీ శారామస్యామి శాస్త్రులజా రిప్పటి! ముష్ప దేంద్ల క్రింద "తెలికియు న్నారు

ద్విరీయము ద్ర ణవీకిళ న! (అశ్చు) బృథుకరవిన్మయ, క్రృదుముం బొంపిరి వోవలో (ఫట క్రింద పాఠము - ర్‌9న్‌ వుటు జే.టి భండికులకు శివకవుల వ్రయోగములు భ్రమాణములం కాభ్టం కావున వారు లాతుణికులుగా. నంగీశరించిన కభ్సలనుండి 'ప్రమయోగములను చూవెదను. మదీ! సింగన-వానీస్థ రామాయ ణము,లాా కృణకణాంళంబు వజ్యమై (త్ర,ంచునట్లు 8.280 శు ర్హృక్వరుకు దెలింి - తోచు చుండు &212 కౌరన-న వకాథచరిశ్ర,--- తొడరి దొచ్చం్‌ డోగి - భృతిదున్నం దూలి, 2. ఆ. 57 పుట. వృపునితో నొండు రెష్టనుగాలం జెప్పి 1. అఆ శీ1 పుట అహోబలపతి కాళిందీకల్యాణము = తృదు వై నవేతులు-ముండ్లజాదలం ఇన్ని _ప్రయోనములున్నను వైయాశరణ పారిలాకములో (91 పుట) వట్రులు విరమణ మెొంందు కౌరి బుషులకు శళ్వల్‌ *=+(ఆముద్రి, తమగుఛండోదర్చ్భణము) అని యిట్లు బువర్శ మునకు రు పర్ణముతో యతి ఇెన్పంబడెను. కర్మవృయోన ములు దొరకనందున సరికాదని ముదృణములలో దిద్దివేసిరి” ఆవి యుండుట వింతన నున్నది త అనంరుండు రగడలనుకూర్చి విఫులముగాం. జెలినీన లాతణీకులలో తొలివాండు. రి. ఎర్తుగీతికి గీదియి ఆని గీతికా తద్భవరూవము వాడినాండు, కనిజవాశయిములో వ్‌ శ్రీదయి కాధి పాన రోదయనలిన్నత్ర, మయోదితమైనెత్తు గీకియ యొస్వుం గృకుల (ఇళార్యధికారమ 200)

టి ద్వితీయము ్రణవీకిక అనవానికి ఆకంకుంతుంా వీజరయరుల 'జెళ్తు గీడియ మదు కర్ణ 8-16 అని ఇెస్పినాందు. ఇది నిథుంటువుల కక్క లేదు శీ కరువోజలో-నాగినుండ 18 యతి సొక్కొక్క చరణ మాడు సేవించ నుజ్జ్వలం బగుచు దశ నుల్లనీల్లు పాదముల నాల్గింటు. 8-89 గిరి యతి యనంగా బదియన యతరము యతి, ౧8 అననది యకు లకు శా శ్రతుస్వీకారము వేయుముందు. పెట్టుగొనుపేరు.. ఆనందకి మొ. పీనికి దళ నామము లని "పేరు. (గర, వర్యత అరణ్య, వని తీర్ధసాగర, అ్ర్రమ, భారతి, జరన్వతీపుడీ) రా వ్యాకరణనిమయముక ననంతుండు సంద్కృతనంధులకుకూర్చి వివులమాగాం 'జెలివినాండు. సంస్కృతభామకు వర్ధంబు లే-బది యనీ తొలుక తెల్పి శవాం డితండే. మళియు నంన్క్భృతము కెకైన తక్సమవదంబు” ఆని శ్రక్సమమునునరిగా నిర్వచనము ావించినవాం డనంఠుండు. అంధిళబ్ద చింకాకుణి నన్నయకృశమకు నభిప్రాయ మింకను విమర్శకలోకమునం 'శాదుగొనుట ము, దాన్మివ్యమాణమున ్రాచీనాంధి భాషా సంప్ర, చాయములతో రచికమైన (గ్రంధిములను విమర్శించుటయు జరగు చున్న జేంటిశకాలముం ననంతండు భెన్పీన వానింగూర్చిగాని, తెలంంగులో సల వ్యాకరణముల విషమయమునుళార్చిగాని వి స్రరించ్చి వ్రాయుట చకావళ్యకమయ్య్య (గ్రంగవి _స్పరభితిని విరమించితిని, అంధ)ళబ్ద చింళానణ్యవ్ప॥ వ్యవోబలపలి గ్రంథ పారంగలులగు నండి శులకుం ప్రౌమాణికుందైన యనంతుం డ్మీక్రింది బ్ర యోగములంహాడం శేషేయున్నాందు కే. యన్వనము=యావనమునళు ఊ. నవ్వుచు తెక్కుమోటి (భోజరాజీయము 77-108) యవ్వనలత్మీకిక్‌ -దువ్విభులూరు-నివ్విధ మెల్ల = యవ్వనముతోన యిల గలయవ్వనంబు బెలమించొంద (8.159) మైచొనినీ కొందంణనండికులం నవ్వుచు" నావుడు గానూర్చి (మార్చుటకుగల

ద్వీతీయము ద్ర ణవీశిక జ యథీశారీ మో) యావన, ఊపిటులూరు. తభిభము ఆని ఆనంకుని యహవశస్ద ్రమోగకళంథమునుండి విముళ్తునింగావించికారు కాని అనంఠునిశన్న (ప్రాటీను తగ న ఇ్నె చోడదమజోశవియు ఆనంతునిటెనుక ఆాళ్ళహశ తిపమలయ్య మొద లగవారును డీని నిల్లు వ్రయోగించివార. అభినవ నన్నయభట్ట వళోబలవతి “*యవ్వతవు నీవు చెద్వాను యవ్వవాఢ్యో అని వ్రయోగించినాడు. ఇది కిర్ట శబ్ట్బమే యవ్వనమున్న గాని జవ్వనళబ్ద మేర్చడదు. లె, ళాలశి---ఇదియును నవళబ్దమని బండికుల యభిప్రాయము. ఆనంకుందు. చు ,,, ...వడంకురు బాం నొక్కా

లట్నీ శనబోంటితోడన బల్లాయిది కాటుక తీ అనీ భోజరాళీయము (38-175) లా* నువయోగించినాండు ఈయనంళా చూత్య్య్ర,యోగయి సాధువుశాదని గులభవ్యాకరణక ర్త ఇట్టిజే యనుపోన మున తివృన పారిజాతావహరణముక నుండగా నిది జభఘన్యవ్ర,మయోగమని శకృంసాదకులు, కాంగా అనంతుని! వూర్వశవులును ప్రామాణికులును నన నన్నయతిక్కనాదిమవాకవ్లులు. దీని నువయోగించియున్నాడు. వ్రాంత డ్రశులలోనున్న నచ్చులో వానిని రూఫుమూవినారు.. బాలికి ఆని దిద్దివారు అనంతుని ప్త్కయోగము యతిస్థానమున నుండుటచే దిద్దలేదు. 11 వ శ తాబ్బపు శాసనములలో నిట్లే చాలకి కలదు దాని ెట్లు దిర్దాదరు! ఆనంకుం డువరొోగిం చినది నుళబ్ద మేం అ 8. కంసాలి స్థిరవర్గ మునకువూొర్వము బిందువుండదని నపీన దై యాకరణుఅం ఆనంతుందు. వారునట్లచేసీ వచ్చిరట్టగుట కంసాలిజాతివాడు చాలంీదు-భోజ 5.822 లో భయోగించికాండు. ౮ తీ, అందు-ఆందు. కర్కి.0చంగ విళాళశమునండు- ెపీర్కొనదగ నారిబిరుదులపిండు - (8-5) ఛండోదర్పణము

అందునకు ఇచట ఆండు అని వ్రయోగించినాందు.. విందు-విండు- శొందు-శొండు; మొదలగువానివలే దీనికిని అండు ఆని ప్రయు_క్లము. భోజ రాజీయములో (7-96) ఇబ్వుడుక్‌- విందును మున్ను నాకు నిజ డును అని వ్రయోగించినాడుం ల్‌. నఖునపక్‌ = రీ అ, 89 ద భోజరాజీయనణ,

ఈ డర్ణతీయము ద్ర ఇవీశీశ కళ్ళ రుముగ శదంశహూవము గలంగుటన నంస్యల్భృకమున కాళబ్దనుకా శాంకయై యుండవలెను కాని నంద్క్బృతములో అకారాంత ఫుంలింగయెన నఖిళబ్దము లేదు ఇది ఇశారాంతపుంలింగళబ్టము నంన్కృతముళో నమా సౌంఠమందు మాత్రమే అకారాంతను?గా నుండును, నమాసొంతము శానఫు టికారాంత మే కాంబట్టీ నఖునకుక్‌ * అనునది అవళబ్దము అని శాట్టీకలంం నన్నయభారకములో సీనఖినంచు' అని ప్రరొూూగము కలదు సీనఖుం దంచు ఆని నన్నయ్య శ్రయోగింప దాని ననుసరించి అనంతుడు క్రయోగించి యుండును. ర. వి నిముళాంకముగాం బ్రయోగము. నీ వినంగ నిదృయేని నొకనుపా యమే నిపుడు సీశెతి సంపద భోజ (6299) రా వృథయను నంన్క్భృ తావ్యయము-వృథాయని డీర్స ముగా బ్రయోగించి దీని ప్ర ల్యేశతను ననంతుండు తన ఛండన్సలో నిరూపించినాదు. (చూ 8ఆ 118 వ) సంస్కృ తావ్యయములలో వృథ యొక్క టియీ డీర్ధాంత ముగాం బ్రయు_క్తమసుటరే ముందలి వ్ర, ల్యేకతంకక్కినవి మ్రూస్వములం డీర్చముల.గను దీర్ధ ములు సహ్రాన్వములుగను బ్రయు_క్తములుకావూ కావున శు ఖు త్‌ లే ఇయయనంతుండు పరిశ్రీలించియే దీనిని వ్రాసినాండని చెక్పనొవ్వను ఆనంకుండు ప్రాచీనాంధి భామా నం వ్రచాయముల ననుసరించి కన ఛందస్సులో 'ఇెన్ని యో విషయములు వివరించినాండు. ఈనాండు మనకా సం చ్రదాయపరిజ్ఞానము క్రమ క్రమమాగా తీణించుటచే. వానిని దంవూర్ణముగ శ్రువాంపలేకునాన్నరము మనఛందో వ్యాక రణ గ్రరథములం "తెలుగుభాహానంప్ర, చాయమునుబట్టి సంళోధికముల్లై సంస్కృతము లైనప్వుడు తెనుంగుఖామా విశిష్టత 'రేటవడును ఈఛందోదర్స్భణము ద్వితీయమ్య ద్రణమువకు వూర్వనూ ద్రణమానందు తడవని కొన్నియంళములనుగూర్చి పీఠిక వ్రాయుండని కోరి) కాకీయవకాళము గల్సించిన బ్రవ్మశీ, వావిళ్ల వేంశ టేశ్వరళా స్త్రివర్యులకు నాశ్ళకష్ఞత నిందు భూలముగ. ెలంపుొనుదున్నాండను ఇట్టు విధ్ధేయుండు, 10.10.1287 నిడుదనోలు వేంకటరావ్ళం

శ్రీర సై ఛందోద ర్చుణ ము తృతీయము, ద్రణము నమాక్ష అఖాణావువివూనాలం

ఆరం శాక క్థకృరదుగు సీ ఛందోదర్పణమునకం బ్రభమమూ ద్రణలో శ్రీ గిడుగు. వేకటనీకావతిగారు. విపులముగు నుపోద్ధాతమును, ద్వితీయ ముద్రణలో శ్రీ నిడుదవోలు జేంకటరాన్సగారు పీకకశయు రచించిరి అందు: ఖ్రైయుళభయులణు శవింగూర్చియు శ్రంశస్థ విషమయములం గూర్చియు చవిన్తరముగం 'బెలిపియున్నారు. ఈ కొ తకూర్పునకు బరిమ్క_ర్రణా నున్న "జేనును శా యొంకిరోన కలిచబయాంళశముల సంగ్రృవామున నివేదింతెద. కొన్ని బట్లం జర్వితచర్వణదోమమునై కము పాటీల్లును అందులకు నన్ఫాదయులు మన్నింఠతురు గాక,

ఈ భఛందోదర్చణ దశమ మాద్రణానంఠరము జేనొాక విపులచమోాడును రచించి యాంభిసాహిక్యపిమక్పర్రికళోం బ్రకటించితి (చూ సంపుట ములం = కివి కతి, తీర)

అ శానమిాతులో. గిడుగువారి యులోన్హారము విమర్శించంజదీయొం శా నమాతులోని కొన్నివిషయములను దను పీఠికలో నిదుడవోలంనారు నృృృళీంచిరి జూ నూచించిన జవరణలు గొంకవజకు 'శేండదసమా వ్ర, ణలోః చైళొనంబడినని. శదువరి మఆికొంద అప్పుడప్పు డీభందములోని విమయనణనం గొన్నింటిని బరామర్శించియున్నారూ. ఇంకం బ్రకృకనుూూలా

పై

6% నమాశ అనంఠానూత్యుండు

చ్ర;ీద్ధలామణివండు, మదన, అజు వేలనియోగ అభ_న్రంబనూర్రుంయుం కాండీన్యగోర్రుడు. తండ్రి, తిక్కన, తల్లి దల్లను.. ఇకని ముశ్తాక బయ్యన మంత్రి, తిక్కన సోమయాళిలే భవ్యభారతీ బిరుద నుందిన శవిరత్నముం

ఆనంకుని రతనలం మూండులా(1) భోజురాజీయమాంచి శ్రశథాతృక మైన కావ్యము. (4) ఛందోదర్పణము - ఛందళ్ళా త్త (ఈరపా భరణము - అలంకారళా న్త్రము శా ళ 185ర6- శ్రీ 148ిర్‌ ఆ రచికము) కని క్రీ, 1శం1ర్‌ శతాబ్టముల మధ్యకాలమువాండుం కవి నివా నము కృష్ణామండలను

భందోదర్చణ ప్రా శ ్సస్త ఫ్ట్‌ము

అనంకునియిాక్ళృతి యాకని యితరరచనలకన్న నువ్రనీద్ధము, చండికా రాధ్యము- కరువాతిలాతుణికు లనంతునిం బరమ్మవ్రమాణమాగా నంశీళరించిరి

చిక్రశవి పెద్దన (16 శతాబ్ది) లకణసార నంగ్రవామాలోలా

“త్ర్యశ వర, సాదశవిశాఢ్యుని "నేములవాడ భీము న

య్యాతుక భక్తి విన్ఫుర దనంతు ననంతుని”

అని కవిస్తుకిలోం జేర్కాచ్నాందు. మజి లతణసార నంగ్రవాము ఇచొాలవజకు ఛందోదర్పణానుసారి యని వరిశించినం 'బెలియలోలదు.. గులతుణ పౌరము కవి సంజీవని, అప్పకనీయము, నర్వలతుణపార సంగ వామా; రంగ శాట్ళందము మున్నగు అతుణ గృంథిములందు ఛందోదర్సణ మ దౌహ్భశముూ మొందు మిక్కిలి యబ్బ్సశవి $ ఛంపోదర్పణ'యే యువజీవ్య గ్రంథములలో అ, ఛా మైనది, 'వెక్కులత్యులత ణము లన్సకవి ఛందోదర్పణచ్భాయలో నంఠరింతెను, మలొందజు చ్యాఖ్యాశ లిందలి చద్యములం ఉచాణముగా నుదవారించిరి,

సమసి డ్‌ ళ్‌ గ్రంథవినమయ పరిశీలనను ఇయ్యది 'నాలంగాళశ్వానముల శృతి ఇందు వరుకగా (1) గురు లభు నణయలి ప్రానలతణములు, (2) వృత్తములు (8) జాతకులు మట్న)క్యయ ములు, (4) దళదోవములు, నంధినమాసములు ద్రమంచింమబడియొ. || వ థమాశ్వాసము గణ భేదములు గ ఒక్క 'ెలవున 'ఇెనిమిది యుకట జాల్లు కెండి అఘు వెక్కినవి కాల్గు వీనిలోన నగణ పునరు నొళ్ళటి తియె గాల దొంతి వదునాల్లం నిరువది తొమిదింటు ఈయద్య మర్థము శాలేదని గిడుగువారు గ్రానరి. ఇందుల కర్థ మిట్లూ బ్యాముంా తెనుఏ ఛందన్సులోని గణముల మొత్తమును జల్బు పద్య మియ్యడదిం ఓక్క ఇెలవున జెనిమిదిాశా న యరనతజళభన లం, క వెండిలఘు. వెక్కినవి నాల్గుల-సూ ్యేంద్రగణ వ్రస్తార మన ఆది లఘువున్న గణములకు ముందు 'వెండియు లఘువు నిల్బ వలయు, అట్టివి చాల్గుానగణమా నల నగ, సలాచవీనిలో నగణపునరు$ నొళ్క-టి దొయె...మొదటి బాన నగణమున్నది ఆది తీసీ జేయగా = కి దొంతి బదుణాళ్లు చంద్రగణమాలు ౨60 |జ్సీ గణనూల మొత్తము ం కళ

(48 పసమాటి పొసళీదనులు సమప్రాసము

80, అయు సేంద్రు,ని లొడగాంచు. చేయ: పాయ

నుజెడు డీర్చాదు అచట న్రా స్వాదులయిక

నయ్యు పేంద్రుని లొడ?ాంచు బెయ్యుసాయ

మున ననుస్రైద మగు నూందం జనదు రాల,

ఈ ప్రాన త్రిక నంధి విమయకము రనవాలయందు మాత్రమే యూంద కాదని ని బ్లేశించయిడినది. ఆ+ఊపేంద్ర ఇ ఆ+యుపేంద్ర, = అఆయ్యు "సీంద్ర, ఆనను అశ రాముండు = ఇత్యాదులందు వ్రాన్వద్విత్వములు రావ్సు ఆకంకుండు ఇెక్పిన రహాలకు నూశ్రమే కాక కష న లకును రాదనీ మొజులందగును,

తపాస చీర్‌. నంఖ్యంబలుక శ్రీశారంబుం జకుం దశార

నదృశమె శి,ార ప్రో సంజ్ఞ గలి

యా త్రివిక్రమ డభయ చదౌాత యనలో

వాశ్రిషు నో స్టలులం విన్దు భక్తులనంగ,

దంఖ్యార్థక ఛి, శారమానళే ప్రాులో ళ్‌ శ్లీవ్రముగానిశేవల శకశా రముతో. కెల్లుబడి యగునని యనంరుని మెవద్యభొవము. కాని భారకను లోని మత్రియవంళ్ళులై ,.,యాం, ధాతృరభుతీరీకులు' అశు చద్యములో నంఖ్యంబలంకు ఇతి కారము లేదు. ఈ బద్యమునుతాచి యే తిప్రాన రేర్చడియుండునని నాయూను ఆబ్బ్సకవి చ్రయోనవరిశిలన 'మొనర్శి '్రీశారమునకేళాశ బ్రారవడిగల చోట్ల ఇల్ల శా శ్రారవడిలేో ప్రానమై శ్రి, భుటీబవచ్చునని నంయు కానంయుత ప్రానమని. దీనికి పార్థకముగు “పీండి నాంతుం

సమా ఖీ

త్రీ గారమునకు మాత, మే యా ప్రనమెత్రి, విధించిన యనంఠుంజే తన భోజరాజీయమూున శ్రుశార క కారములడ నంయుశాగనంయుక ప్రో గూర్చియుశ్నాండుం

ఆఈర్కఒటీ గర్భమున న

'జేశంబులు పుటెం బిల్ల లీనుచు మృశరొ

పోళ యిదియేమి కతమున

ఖ్‌ ఛతోయుండె నొగలర్కుటియుక. (కీలా2879

క చ్రాగిప్రాన

4రి. జాన్షవారాతిక్రేకల _ప్రాబ్రై మనలో

వ్రశఆక-పస్రాణ - ఇందు ణకార మాబేశము. ఇట్లాజేళ ణకారము నషం చవల న కారమునకుం ఛ్రానబెల్లుంగాని. గుణంనుని అను రీతి శన ణనలకుం జెల్ల'నేరదని లాకణికులనుకము, కాని సాధారణ నణలహ్రైసమెల్రి, గల వ్రయోగములుం గలవు మచ్చునకుం గొన్ని చూ"పెదం భాగవతము (6-2 7ర్‌)-దశుకాల ..ని; ర్లుణకను శివరశ్త్వసారము- (ఉ7)- జ్ఞానము దొరళొనడని అ, ర్కాణంబది.

ణి (187) గుణవక్సార్రులం బూలిం, చిక

గళ్ళ చోడననూరనంభనమా (10-93 ర)-ఒనరిగర్భంబులదంి నక ణములోన

మణీయంు ననంతుం తొళ్ళప్రాణళబ్బము'జీ యుంచానారింతె. అబ్బకవి యాజేళశ ణళారముల కన్నింటి క విధిఇ్య్థు నశుటయీకాక నకారమునడు నాదేశ మశారమునకుం ప్రానమ్మె్రి నిశ్హేశించి యిీ-శంటికి నుభేయ ప్రానమని శాదుకరణం. జొనళ్ళి అనంతుని యుళభయ ్రాన వేజొకటి కలదు ఆని యిడిగాదు, (గూ త్‌. రీ శీ ఇ)

గ్గ నమాటీ చిందుప్రాస శ్‌1. “పేర్చిళొల్లు నకారంబు బిందువగుడు మింద నున్న థ కొరంబుగూందం బ్రొన బంధనుగుం గృమ్హం దుదయించి నంధరిత్రి, యంకఠయూను నిరుషద్త వంబయ్యె ననంం సిద్ధవూర్హవిందుభూర్వక ఛకారమునకు ద్రురసంధివళముగ వచ్చిన ఇజసున్న ముందుగాలోల ధకారమునవం స్రైనమ్మెత్రి బెల్లునని మవైలతుణమున కర్షము, ఫా, శీవలతు థళారమునశీళాక యన్నింటికీ బిందు ప్రానజెల్లును పిరాటనర్యముం

సీయంచాణటేతో , ,పీండవు క్పెంగుంతీగుకనుధ్యముందు. . ,

“విందు చై. పొల్ల నాం జెందుసంధులను గనందగు'పా్రానంబు బిందువగుచు" ననీ హాల్డుల కన్నింటినీప్రానబెల్డునను నర్థ మొసంగునట్లు చిక్రశని పెద్దన వైయనంతుని మకమును నవరించియున్నాందు.. ఇచ్చట గమనించవలసిన యంశ 'మొకటోలదు. ఈ బిందుహ్తాన సంధోరప్రాసలోం 'శేరునూ కొన బిందుప్రైవ మనుఖేద భువసరము లేదు. ఆనంకుండు సంధిోక ప్రానయఃణ 'శెస్పెను గాని యందు సంధియం దాదేశమాళా వచ్చిన ఉకారమునకు సిద వకారమునళుం గల స్రానమెత్రి, జే నిన్దేళింజెను.. నంధివళనున శాన మాజేళ ములుగా వచ్చిన యత్‌రము లన్నియు సీప్రానఖేదములో6 కేరును అప్పకవి నంథిగత ప్రాసలతుణ మిట్రే చెప్పినాందు

అర్థబిందుప్రాస ర్‌. సార్భనిందువ్తులై 'లేయుట్టివటల కరంయం ల్రా్‌సంబు నిర్బిందు.వై నం కెల్పు పేరుమూంపులం మతి కల మోపు లయ్యు మూటలేంటికి పుటి శాంబేంటి కనలో

అరనున్న వూర్వమందుం గల యతురమునకు నరనున్న లేని చానితోం బ్రానళాప్బట యర్థటిందు ప్రౌాన యనంబడును. దీనినీ ఖండాఖండప్రాన మన్న్నాం డబ్బకని. వటలకుమ్మాక్త్య మే యా ప్రాస జెల్లునని యనంరుని లతణము శెబ్తుచున్నది. ఈ ప్రౌన వటలళేకాక భరుమనరళముల 'కెళ్లం జెల్లు నని యికర లత్యులతణములవలన నిర్ధారితముగుచున్నది, ముద్దరాజురామన శన కవిజన సాజీవనిలో వనిట్టు నిరూపింగెనుం..- “ఆర్థటిందువు నిర్చిందునగు వదంబు ప్రౌనముల దీర్ధ ములమోందం బలుకంకెల్టు మూందు మూర్తుల 'నీకయె కూణె ననయ సోంయమూకల నణంథె నితమ్వూకుం డనలం న అనంతుడు ఇెప్సినరీతి టనలకు న్యూత్రమే కాదు, అన్నింటీకిం శ్రిబ్నవచ్చును.” (వ్ర థనుతరంగదు) దీనివై నర్వలశణసార నంగ్రచాక ర్త యగు టొచిముంచి లిన్నుకవి యయనంతరాముకవి ద్వయరుకముల నీ ,క్రిందిరీతి ఖండింజెను ; “అర్థటిందువు నిర్చిందు బగు వదముల ప్రౌనములు దీర్ధ ములమాందం బలంకం కెల్లా ననుచుం డగ ముద్దరాజురాదున పచింకె ్రాన్వములమోంద నటువలె నలరు రుద్రః వ, అనంరుందు టవలతనూ శ్ర మె కెప్పికాండు కాని అన్నీంటిశిగద్టు (2. ఆ) అబ్బకవియును నీడువుళమోొంది యరనున్నల'జీ “పీర్కొన్నాండుం (8802) వై యనంకునీ వద్యమాగ ముఖ్యముగా బరిశీలింనలనిన విదయ మొక్కంటినలదు. ఆర్థబిందు ప్రాసలతణమునకుం బడ్యోశ్తరార్థము అచ్యుముూ

ణ్లి పమాతు “పి తో నరనున్నగలదు, “మోపు లో లేదు ఇది నృష్టము, నాలవ 'ూదవున “మూట తాంబేటి అను వానిలో నరనున్న యందులోలదని చ్రశ్న. “కూటి తో నరనున్న లేదగుట కెల్లను. ఇశ తాంబేంటి లో నరనున్న యుండవలయం కొవవిభ_్రి కటి వర్షకమునపం బూర్వ మర్ధిందువు గల దనుట కా త్త నమ్మతముగాదు, అప్పట్టున వీ యుదావారణ వ్యర్థమగుం కాని “మాటి” సార్థబిందుకవణణా ననంకుండు దలంచినట్టున్నది. చూడుండు. అర్థబిందు నహీరనుగు వర్శమానళుం ట్రా సాది యరయ నీడుద యక్కరంబు జేయు నునకం గల్లినాందు. లక్ష్మీ నాథం 'జీంటి 90 జేందు మాంట అనల (18కి) దీని ముందు వద్యము వూర్జబీందు వూర్వక సకుస్రానమును. 'దెల్పును, ఇని యర్ధటిందు వూర్వశ నమ ప్రానమును 'జెచ్వశు, దీర్ధముల సూందశే ప్రానలో నర్ధవిందువుందునని లకుణము ఇెబ్వదు.. నేయ - జాయ" *వంటి = మూంటి అను నుచాహరణలం జూపెనుం దీనింబట్టే యనంకుని “చమూంటలో నర్థబిందు ఉళయ, ప్రాస...-(58....55) 'శీభలకార గనంయుక్త్రములగు డ కారమలకుం దత్సంయుః క్రిలేని కేవల తళారములం ప్రానమైత్రి, నందును హవా పాండీ 466 వాంశ్రీల వాండ్ర ,. త్తి దండు తిధిళి ఇండ్లకు ర్జు 66 గండ్లు

దీనిజీ యబ్బశవి నంయుతా నంయుక ప్రానమని “పేర్కొనియె. అతందు డళారమునకు మాత్ర, మేశాశ యన్ని వాల్లులకీ స్రైవమ్మెత్మి యంగీక రింజె. అప్బకని జెవ్పీన సంయంకానంయుక ప్రానలో నగంతుని త్రి,ప్రను ఊళయ ప్రాన యిమిడిపోవును అనంతుండు. రెండు జేర్వేణుగా.. కెప్పుట యనవనరము ఉధయప్రాన శనంతుండు చూపిన యుజావారులకు? బూర్వక విలత్యుము లున్నట్లు లేదు. “పొండి - వాంద్రు* అర్థబిందు వూర్ణ్మబిందులకం ట్రౌానమ్యెత్రి, భెల్లునట్లనంతుండు కాని మరి రీ యికర లాతుణికుడుగాని ఇెన్న 'శేదుగడా ! “ండుా-ఇండ్ల వంటి ప్రానమ్మెతి, శాకరమగు ప్రానూణిక వ్రయోగ'యుందున్నదో అన్సకవియు ననంకుని అత్యునమునంటి దొకటి న్వయముశా రచించి యుదవనారింటె

ఇవ్విమయమిట్లుండ ననంకుండు “వాండ్ల లేంజూపు వోూములం దీం త్ర మారో (రశ) ననుప్రానమెల్రి పొరపాటని విరుర్శించెను.. ండ్డ్దటాండ ండ్రంాండు” ప్రానరెల్డు చుండ ౦డ్ల - ౦డ్ర' ప జీలబెల్లరాదో!

“వాండ్డలేంూాపు'. లనుచో బాండ్ల శబ్దరూనను లతుణనంతమా యని వ్రళ్న జాయదటపోనిథిల

చథమాంకవిభ్తలపెని కచటకపలం గనడదవలగు ననులతుణమునత పీ శ్రీంది లత్యము నొనం ₹ననంతుందుం

సీ జాయ గనునాయ సను వాండు దెక్కు

అాండు వాండు దలోనిధి వాందు వెద్ద,.. (42)

“వాండు + కపోనిధి ఆనుచోటం బెలుంంగుమాది సొంచ్క్భృతిక తకార మగుటదే డశారాబేళము కాజీరదు నవికృతి కళ్ణాక్సరక సాంస్కృతి

ధ్‌ సీమీతేు శాజాం భవంతి గనదడదవాి అని చింతామణి న్యూశ్రముు ఈ నూత్ర, చ గౌారము ఎపై యనంతోచావాతి యసాధువు శావలస్రియున్నది. కాని ౩ైై చానిం బోలీనవి కొన్ని 0౫౯- కంది సద్యములలోం గానవక్సెడు- కం ఆది మొదలుఇాలో విన్హుని ముది నిల్ని యతండు నాకు ముండగునని యి ట్లు దపంబు వనేయుచుందెద (నిర్వచనో త్రరరొమాయణను $-8) చ. జోముల జెల్సెదక్‌ ...ఎం,క గుముకులైన మార్తుక (విరాట-1-286)

పీ రల్లోపించిన అ ల4 (ఊక్తరవారింళము-శ-ర్‌ 8)

ఎవ్వం, దు వచించును వాందు ధన్యుండు . (శాశిఖందకము-రి-2 రీ 0)

"వెం, ఫువరీషీంచయొ. 4... (వసురరి క్ర-3-6) త్రశమో --

అచ్చ్భ్చుమోందచ్చున యశార నూయజాండం

కొమ్ఫగల వాల్లు వ్రఢమైనం గ్ర్రంకునచ్చు (64)

కశ్స్ళమంబుల యకారమునకు సంధి నిషేధము గాన వ్ర థమమొని ఆని యుండనగుం గాని కుత్ర చిక్సంస్కృృతీయోఒకి ప్రైణోవ్యత్ర, చ్యుతో భపే మత్తు నధర్వణకారిక వె యనంతుని చ,యోగమునకు పాధుర్వమును గల్చించెడుం

ప్రాసభేదనులు,

భందోదర్చణమునకుం బూర్వము రచికములైన శవిజనా క్రయాదు లలో వ్రానభేదములు చెప్పంబడవు, ఈభేదముల వక్కాణించిన లాత్షణిక లలో ననంతుంబే త్రథముండుగాం సనట్రైదు.. ఇఈండు 12 ప్రౌనజఖీదముల వివరింతె ఆనంఠుండు బెన్పిన వానిజీ రూచాకస్పక చిత్రకవి పెద్దన తన ఛందములో6 జూవీనాండు, అచ్బకవి 17 ప్రానభేదములంబెల్సె ఆయా అణ గ్రంథములలోని యతిఖభేదముల సమన్వయించి గిడుగువారు చూపీచారుం జేరు వారు వెద్చక పీడిచిన స్రైన భేదమాల నొళ పట్టికలో జూపద,

సమాత్‌ ర్‌ ప్రాసభేదములపట్టిక ఛందోదర్చణను అప్పశవీయము విశేషములు ( 1 ఆర్థబిందు సమాన | నమప్రానము'జే మూండు కేం నము ప్రో | వూర్ణబిందునమపా 'భేదములుగాల జెప్పి కాం శ సంయుకాతరపాొన | దబ్నకని వేపే పానమెతి ఈరెండు భేద ులుపా' 2. ప్రోమెక్రి [16 కక. మెత్రిలోజే ననన ఇెాస్పెను. త. బుస్రాన టీ బుపొన టీ త్రిస్తాన 360 ఇది యజ్పకని మఠమున నంయు తా సంయుతప్రాన ఆో నిమిడియున్న ది శ్‌, పౌదిపాన 9 ఉభయపా' ర. ఎపలసుప్రాం ధా వారా 7. విశల్పప్రాస 8 వికల్పప్రొాన తె, బిందుప్రాన అరం అప్పకవి ఇెన్నిన సంధిోోక ప్రాసలోనంతర్ణ తమగును, రి అర్థటిందుప్రాన తి ఖండాఖండఫ్రన 10. ఉళభయప్రాన $్‌ నంయ. శానంయుక ప్రాస కేశ. నంయుతప్రాన ఇ అబ్బశని యిది యనవసర మనిబెన్స లేదు కాలోలూ కేఏ. గంధిగకప్రౌన కే7 దంధిగశప్రాన ఢ శఫయుకప్రాన | అనంతుడు ేఫయుత కే0 అనువాసికప్తాస. | యతి శెన్చె- అబ్బకని శతి ప్రైనవైరము యీయలి చెప్ప లేదు, ఈ శేతి న్వవర్షజప్రాన పానఖేదమును జెచ్చె కేవీ లముయకారపైన (

భో సమాత్‌ యతివ కరణము; ల ఆ ఆనంతుం డిమవది నాల్లు యతులం బె'ప్పెనని గ్రంథమును బరిశీలింపంణాం జలియుచున్నది భీననవది చెప్పె ననం కామాక్కుంమయ సేనె వెనక యకం లిరువదినాల్లు" ఆవి యవ్పశవియుం కేన్పియున్నాండు కాని యతిజేవములం 'జేర్కొకు వద్యకులందు (78 79, 80) నిర్వదినాల్డుయకులం ఇెన్చం జడళ్సు పద్యము లేలేని లోపింటెజే మో! ఇ రీ విరదమము (రివడి) ర” భు వీలనద్రి,కారమును వ టీల రీ ఏరమంబు కౌరి బుములకు కళ్వ క్చులభఘం డకల ఈ విలకుం దలందల రీ తోడి విరతి తలకొనబిందుకా. ఇది వూర్వము ద్రణ పౌఠతము నులతణసారమునను సీ పాఠమే శొనయిడుచున్నది. రి వర్ణమునకు (రరీ ఆ-ళేలకు) బుకారముతో మతి, రివడీ యనం అడును, ఛంద॥క_ర్త లందజీ యతి భేదమును జెన్చిరి కాని ద్వితీయ మ్యూరద్ర అలో సీ క్రింది ్రొత్తపాక మొనలోంబడినది. “విన దృశారముశు వ ట్రూలు విరమణ మొందు కోరి బువులకి దీనిని బుంరు యతి యని "సీర్కొన్నారు పీఠికలో, ఇట్టి లబు-రు' వడి యీ లాకణికండుకు జేర్కోలేదు ఇది లామణిక నర్తుతీముగా 'జేరదు.. ఆగంఠుండు అెప్పినది రిసడ్కి రువడిగాదని యొజుంగం ల కచ్చు యంథడు. ల్జెవరాల్డు ఇధ్యవోలాతం జావంబడీనని, వొ. ము లో నిదిలేదు

నమాడ స్గ దగును, నుణియు ఛందోదర్పణములోని 88-.ళ కద్యమున జరికంచిక నియ్యది రిభర్ణ విమయ'మే యని కెల్లరునను శృ కారయతి అయుళారమునకు 6 వరము జెల్లునట్టు) గుళారమునకు “లి-థి వర్ణములు ఇిల్లునని యనంతుని మఠము. ఊదా॥ క్యవ్రిలేదు కౌరి గుణావ శ భికిననంగో బుశారమునకు ఇ ఈ ఎ వీ లం బెల్లుబడియగునట్లు, గృశారమునకు ఇశారాదులు ెల్లనని యనంతుండు నిన్హైళించెనుజు ౧ వర్షములకు సాన ర్య్యము శలదుగచా! అట్టుండ జీల బెల్లరాదు! ఇంకక ననంతుని లత్‌ణమునకు: ఫ్రాలీన చ్రృయోగము దృుగ్యము, ఈ శ్రద్‌ చ, యోగములు గనుకా ర్మ ములు? జజ భారతము = అదివర్వము--- సీ వినవయ్య శృతపీర్యుండను జనవలి, ,, అఆకని వంళమున వార్య ధన లుబ్ధులె శృతనీర్యు ధనమెల్లం ఇ. గ్ఞక్రిసేని (7 = 188) శ్రీనాథుని కాశీఖండము సీ భృుకవయోరాళి బం + క్యప్తావధిశ మైన చంచక్కుళడ్వీన గతిం కేరి (8 - 281) చంధథూరానూయణము-ణ= క్షీప్త పట్టాభి షేకమం + గీకరించి (8- 165) ఎట్జన సారిపంళము= శేవల భోగయోగ్యవరి ,. క్తి (ఊత్తర -క-814) ఈవై బ్రయోగములంబట్టి ఇ ఈ బు బరాఎ వీలం గూడిన కఖ గభలు క్షి వర్ణముతో యతిమైల్రినందునని యేర్పడుచున్నది, వీనిఇల్ల వప్పశవ్యాదు 'లెప్వరు జరిశీలించినట్లు గానరాదు, క్రూ నావ్యానము - శృశారయతి-ఆంధ్ర)సాహిత్య కరిమక్పర్రి క- ౪3 సంపుటము - క నంచికు

ఖో నమాడ్‌ ప్రాదియతి

“రాజపులు చొరవు తెలుంసవొనను ఇందుకో (92౯) - అనీ యువనల్గలగు బప్తాదుల యిర్వవింటిలో కరా, అట్‌, అపి ఆను మూంటీ! నిషేధము నూచించినాండు ఇందు. లంగళాన యనలాం దతృమాంధి భొనయనియే యర్థము త్ర హించవలయు అచ్చ తెకులునం ట్రాదులకుం ఛ్రనే శములేదు గదా! కవిజణా క్రయమున ఊవనర్లవింశతికి వట్లు భయముబెల్లు" నని ఇచ్చయిడినది; జేనికి నిషేధము గానరాదు భీమనకం దర్వాతి వాయను; అనం తునికి బూర్వుండగు విన్నకోట వెద్దర ఆప్యాజ్‌” అను నిరూవణ మద్ర సిద్ధ మనియె “వరా ఆనునువనర్ష కుళభయయతి లత్యములం 'వ్రదర్శించినాండు నూడం

రివుల విశపించుచోటయి + లేక నాథం

తుర్విరమీంచుచోటం బ+ రోఢభజుండు

(కావ్యా - చూణానుణి 7 ఉల్లా - ఉ9)

అచ్బకని యనంతువి మార్గముకీ యనునరించి ఆంధిమునకుం. 'కేరని బరాళుపులు మూండుగాకి యని చూజామణినేనియు వనీశాం బరికీలిందక నుడివిశాండు, తర్వాతం గన్తూరిరంగళవి తన రంగ రొట్ఫందమున నుహర్ద వింశతి కుళభయయతి వయోోములం కాసవెను. “వరా ఆను నువనర్ష కడా బృూలి యింతకు ముంజే చూదంబడీనదిం

ఆస్‌” క రంగకవి యిచ్చిన అత్యుములంజజ=

శయధృతి ఫణివలయ భవా

వ్యయ విహిత విశుద్ధ నంవి+దాలర్తి శ (వ్వరమైత్రి

జయ విజయ వినుత జన్యా

వ్యయ దూరానంద రూక శీ భొనుర (వ్యంజు మైత్రి

ఆది + ఆయమా----అవ్యయను:-(లయము)

ఆజ్‌ ఆారంగశవి చూపిన లచ్యుమలా

కనితిలక సజ్జన గం

శాన మహీరువా భవర్సు + థాలావము. .,

వమా శ ణి

“నభా + అళానము' = ఇందు 'అట్‌” కలదుగాని పై యుమక్లల కద్ధతిలోలేదు.. స్రాదులమింద బ్యరము లతికినపుడే. ప్రాదియలి. జెల్లును నే లత్యమన అచ్‌” పె నరము. నంధించలేదు. నుధాళబ్బమునకు అటో భరమెనది. ఇది స్రాదియతి. లక్షణ లక్షీకముగాంళాలదు. “భాననవాన్రళాని వృమళాభాధిపుం డను నఖండయతిం బోలినది, ఇట్టి యతిని నువనర్గనంధి యతిగాం జేర్కొని యచ్పకని నిత్యనమాన విశ్రాంతులలోం గలిపివేనిను (చూ. అప్ప-కిం13ఉీ అజ్‌ నకం బ్రాదియతి విధానము నరీబడదు అజ్‌” లో జకారము లోపించుటరమీ యిందులకుం శారణము. నక ళీ అంచిత నమంచిక * అనురీతి “అట్‌ + ఊదక = అజుదకి 'శాదు, పీదకి మనియగును సంహితయందు వాల్లు నిలంవదు.

చీనింజట్టి మొక్క. ఆజ్‌ * అను నువనర్లను వ్రాదియతిలో ని'కేధిందుట నమిచీనమగునని యరయునదిం

వ భునామాంత విరమణము

ఒరుల నన్నమృయనుచోట నూందంబడళ

ద్వివిధమగుం ట్రభునామాంత విరరముణం౦ణం

మహి నయోధ్యకు రాజురా+మనయనంగ

ఆశని బట్టపుదేవి సీశ కనుయనంగ (119)

కామన సీఠకమ - ఆనరీతి మాందంబడకయున్న చోట్టయందు మ్మాశ్ర మే యుధయ యతి బెబ్బంబడివది. కాని యూందంబడినను. (ద్విత్వ యు _శృచయ్య్యును) వీ యుభయయతి అెల్లు ఆ యోగములు గలవు అచ్బకవి కంటి పభయయతి బెక్పినాందు (చూ-శామాఖండ విశ్రమములు)

యు క్రనికల్పయతి

నలి క ళారవాల్లిక రానునానీ కాఖ్యం

గదిపీ కక్పృంచదుముగా విశల్పవిరతి

గలంగం జి వల్లవనుదృ + శథుండనంగం

గమల'వేక్రుందు. సకల దిశ _బ్లహితుం దదలో (124)

ఖి సమాడ్‌

కళారమాన కనుకానికము. బరరును స్థలమందు పశల్పయతిన స్ప జాండనంఠుండు- “దిక్‌ శమహిక - దిబ్యహీకి ఇచ్చోటం గకారము లోకించి యున్నదిగానం గశారమునవ యతి పొటింబవచ్చు. దిగ్యహిత, దిబ్మహిత, అని ఇందు రూదములుండును. ఈ సంధి వికల్పముగాన నీ యతికీ "పీరు "వెట్టం బడినది ఈయతి కశారమున కొక్క_దానిశే యేల ఇెప్పెనో! కచటకవలన్నింటీ కనునాసికము చరమగు జీని దత్తశ్పంచనాతరము లాదేళమగును సల్‌ + మని = నన్తుని సద్దుని వర్గవాల్లు లన్నింటి. కీయతి ఇప్వుట సమంజనము ఈయనంకుండే వికల్పస్రానలోవర్షహల్లు లన్నింటిం కెక్పినాయు చూ,

పొనునానీక లౌ వర్గ బాల్డులకుం దృ

తీయములు వికల్ప ప్రానమై యొలర్చు

స్రాబ్నగంబు వై రవీడోం3 నగ్నివోలె

స్రాక్మాఖుందై. నురించె నీవాస్మియనంగ రఈ-శ0

విశల్చ ప్రానయు విశల్చయతియు. ననుజాసిశనంధికి నంబంధించినవి, ఫ్రౌనలో వర్షవాల్డులన్ని బెన్సి, యలిలో నొక్క శకారము మాత్రమే చ్రవొంచుట వింతగా నున్నది

చిత్రకవి'ెద్దద యసంతు ననుసరించిన వాండయ్యును సీసందర్శమున జవాంనూతృదృష్టితో నిట్లు రచించెలా-

నంధులకు కండు రూవముల్‌. జరగు వర్ణ

మున విశల్చాతరయకులం దనరుం గృతుఆం

దలంపు రామాఎైపెనిడినన + న్మ తివి యనిన

భఛంళీ కాగురననుదాయ యాంజజీయ”

అనంశుండు (జల్‌ * హిక్స జూద్ధిళాది (అంతోోన్య) సంధులందలి యతిశి వికల్చ్పయతియనియు (దిక్‌ శామహిత) దిజ్యహితాది (అనునాసిక) నంధులందలి యతికి యు క్లవిశల్చయతియబీయు. వేర్వేరుగా నామకరణము శావింతు ఆంతియశాక యు క్ష్తవికల్బమున నొక్కు కళారమునళీ ఇస్పినాయు.

నాద క! గ్రైశెండు యకులంగు విశల్చవంధికి. జెంది మేకవిథానము జే కలవి గాన ₹0టీని గలిపి "పెద్దన విశల్పయతిలోం కెప్పినాండు- నంధులను రెండుదూబరుల్‌. జరగు వరమున" ననుటనేం బైశెండు నంధులంజేశాళ అ౫౦క నట్టి 'చేవేని యున్నను నిందులో'జీ శ్రావ్యా మగునట్టు 'చేసిచాండుం

అప్పకవి యలినంఖ్య పెంచుకుతము గలవాండం గాన ననంకునిధోరణి విడజాడలేదు కాంబోలు విశల్పయతికి నంతో్యోమ్మ నంథి యనియు, యుక్త విశల్బయతికి విశల్పవిరమణ మనియుం టేళ్లంచిగాండు- | ద్వితీయాశ్వాసము ఆంగళా శ్రనఃా ._ అనంతుండు డీనిని న్వస్థానవిమకువృ క్త మని చూపీశాయయం భూరి భమంబుల్‌ పొందు నంబిం పొరక నర్ధం వ్రైయట పాముగ్‌ శారీ విన్మవజంబు గాంశమై యారూఢథంబగు నంగజాన్త్యముక్‌ = (122) ఒళ్ళు ఛందంబున నొగిగొని పాదముల్‌ వేతైన స్వస్థాన వినను మరొ” అని యకంకుని నిర్వచనము (119) ఒళే ఛందమునం అట్టీన మగు నని 3పె నిర్వదన భావము. మె లత్యుమునం బరార్యార్థమాన భంమం-నంగే గణమాలు, ఉఊత్తరార్థముక మ-నంజగి నణముళం లంన్నవి, జాల్లు పౌదనుల ఖిర్నవృ త్తముఖః లేవు మె లతమ్యువద్యనూ వ్వస్థాకార్థ నమన్బి క్త లకణ ్రకార మున్నది. అనంతుం డెట్లు విమమవృత్త భువి ఉీర్కొాసళ్నండో దురూ బ్‌

జ వమాతయ క్యూవణణా నన్నది. ఆబ్బకది యంగజా న్తమనక కాల్గుచరణములందుం ఛ్రుకుముగా = * భమునలు, మనణోలు మనయగలు, రజరగలు అను గణము లుంకునని జెప్పెను, (4.209) ఇంక నిట్టీవి కొన్ని యా ఛందమునం జరిశీలించవలసినవి ౫లళ్చు ముజియొక్క- వద్యమును ఆకూవీయిీా చ్రుశరణము మునిం జెద, సీణారదననూ - ఇది నర్వవరస్థాన విమమువ్భృక్తము, (127) భిన్నచ్ళందములకుం. జేరిన వృ క్తమాలతో చాల్లుపాదములం. నాల్లు విథములుగ నర్వమణ విపరీతముగా నుండు వృ త్తఖేదము సర్వపరస్థానవిమమువృ శ్ర తమనంబడునుం ఈ పీణారదనలోని గణముల విషయమున ఛందములందుం బరేన్సర "భీదము గానణడంచున్నదిం ఆనంకుని నముకము, విన్నకోట "పెద్దన.

1. క-ంయ-సంనంగ క-య-న-వనవం-గ
2. క.జం-నం-ళం గగ తక-న.ంన-న-గగ క. క-జ-క-భళంస కత-జ-న-భళ-న వంచ. నంనంళ-సన భ-బ-న-జ-ర తశఅంయఎన=అన=ఎనగ శ-య-ఎనఎంజణంగ శంజంన భం గగ క=జ-నగ = ళం గగ శ-జ-న-ళ-న శ-జ-నంళం-న కభఎచఎజగ - జనక భంన-నంజ-నింగ

సమిాశ్న ణి

ఆగం ళొక్సకర్సల లడణములలోం గొంక "భేదము గలదు, అన్సకని 18 14, 185, 16 భందములందు బుట్టీేన భిన్నవృక్తముల వరుసగా రచింగెన. ఆనంకుః డట్లుగాక 118, 14 15, పేర్‌ ఛందదులంబుట్టిన వృర్తముల నిళ్చె. మూయ నాల్ల్గుపాదముల నొళీ ఛందమునం బుట్టేన నృర్తములం చూదయుడీనవి వర్వపరస్థాన విరతుమునత ఫిన్నచ్భందోజాశ బృ్తములే కబాయుండవలయుః ! అనంతుని చద్యముతో. శాలన పాదనణక నొక గురువథికము?ా నున్న సరివడలలడు,

దండకము

శండు భేదము లే ఇప్పె ననంకుండు.

కే. సనవగణములు వరునశా నిల్పియాైపై వలసీనన్ని శగణములం గూర్చి కుద గురు వృండునట్లు రచిండుటు

జై అదీనుండి కుదిదాశ వలనీనన్ని కగణములం కడచట నొక గురువు నిల్చుట,

మె కంజేళాక నణద్వయమాపే రగణములు నిల్చి దండకముల రచించవచ్చు. ఇట్టి దండకములే నంన్మృకమునం. బ్రచురముగా. శున్నమి (దండక భేవములకుం జూడుండు శా వ్యాసము = దండశవాళ్ష యచరె క్ర, ఇ అంధ్ర)వృల్సిక "హీమలంబ నంవక్సరాది సంచిక)

11 తృతీయాశ్వాసము మవాక్కర (క0)

పే కూర్యఫార్‌ ఇంద్రశా 1 చంద్రఎ=వెుక్తము " గణతంలు బ్రతి

'పొదమాన నండవలయు. కొన్నియెడల రెందవవాల్లన గణముల జూర్యగణ

క సమాతు ములుకాయైన నుండనగు నకు విశేమలతణ మనంకుండు ఇెప్పెను, ఇకని తర్వాతి ఛందఃళ ర్త అభ్లే (వ్రా సీకి. కన్నడభామనుంది. యక్యంరలు మన భొనలో ివేళించిన ట్లున్నది. 'కెలంంగునందు వలె నందు నక్కర లై'చే, గజములజార్చు లోను 'రెంటను భేదము లేదు నున నూర్యగణమాను వారు బ్రవ్గగణమందురు, జారి నీరియక్క_రలో (మవోళ్కుర) నరిపాదములందు రీ-వ గణము విమ్ణుః గణదు (శున ఇంద్రగణను) గాక బ్రవ్శాగణముగా నుండవలె నని నియమము ఈ నియనుము వంటిదే పె తెకుగలతణను, కాని యిది యొచ్చికశము. ఆనంతుని మవాక్కర బద్యవణన కాలవ పాదమున చాలనగణ మిం్యద,గణమాు గాక నూర్యగణముగా నున్నది, (ప్రథమ చతుర్ధ పాదము లుదవారించెద.) నొక్కికుండం,

ఆద, రంబును ఇదసొచ్చు, ననీము, నోక్కరం, బఆకుదు రార్యులెల్ల”

క చతుర్థాశ్వాసము కుసంధి 0)

డీశొడయండు (దీని ,.ఒడయండు)

ఇచెట్టాదవె (ఇది ఇ, ఎట్లొదటె)

• సృాయస్తుస్యాత్కిచూదిక స్యేకః అని చింతామణి. కిమూదిగనణమునం "శేరును బైళబ్దనులం పీవికి నంధి నిషీధించు బేలాళో! శ్రుుతటుక్వము కొంఠయున్నను లె సంధులు కుసంధులం గాజీరపు

దుస్సంధి (20

న్వరణంథియందు (ద్రు,కద్విక్వము కచ్చనుటం. (అతడున్నకండు) ఇట్టి

సంధులు స్ర్రైచీన కావ్యములలో౯ గ్వాచిత్కములంగాం గానవచ్చుడు

సమాశ్స చీ అన్నిన్టనఖ (భొరతనమూ అది, 8, 140) గళ ద్ర శ్రార్ద్థనర్వాంగు నిన్ననభూత్యాప్తతికు. వ్రగల్భ వరివాదొంకర్థితోద్వి క్రముళ- (ఊ హారి వంళము రీ-226), సర్వమున్న తనిదివ్యశళామయనుంచు. (భాగవఠను 6-1 420) వరదుండు పార్ధు శౌర్యవిభవంబున కాతని ధ్రైర్యళ_క్రి కక్నరుదున (భరక - ఆరణ్య - 1) వినర్ణట ఓర్వ్యము = గీ పీలిం బురుషనీంచకోయని యుగ్షడించు చోటః దా సింూ ఇవ ఫురుషపోయనంగ (104 నకళ్ళబ్ద వినర్షన్యలోవ మోత్వరుపీవ్య కే యని యధర్వణళారిక, ఈ మయోక్వము లాంతిచో నపాతము కాకంబడియెడి ఆందులకుం లై. (ఫపురును సించాః + ఆని పురుమనీంచనోయని యశు = త్రయోగతము లత్యుకరు థాహాభేదములు గీ నంద్క్భృతము. అెనురైనం దత్సరు కదంబు బానంబుట్టి 'తెళుర్నగైన6 దద్భృపంణ జేకి తెనంగు దేళజ మచ్చ తెకలు తెనులస నిర్మలుడు నీరి రమొడయండు నిక్క మనల (108) “కక్టా వమాచ జేశ్యా శ్రామ్యూచేయం చరుర్విధా భవతి అని చింా మణి, గ్రాన్యుము భాసూభేదము కానక్కజ లేదు గాగ ననంఠుండు త్రం "లేదు ॥ కక్సరుంబు చాలోం దవద్భవం బన నచ్చ "ఫెనం శాల మజియు జ్య మనలో శ్రాష్యుళొష శాల గల నైదుతెటంలు” ఆనీ శేకన నిభలంె,

తీ సమిత్‌ "పై చే ెనుల'కే శం దన్కజేశ్య మందురు ఆభ్చ తెనులపను జీళ్య మందురు సంచాళద్యర్దములు క, భూమింబదాఅచ్చులా నాం గామెఆసి అళారమాదిగా స్వరములగుక్‌ శా'మొదలంు తశారము తుదర్దై ముప్పది నాలు హాల్లులగు వ్యంజనముళ్‌ క శం కలలకు భీదనులేదను బలుళున కా దొలఢ యైదువదులగు వర్థం అనంకుండు వాల్దులలో శళారనును విడిచి తుకారముగు గ్ర్రహింెకు, ఈ నరము నప్పకని య్యాక్రింది రీతి ఖండీంచినాందులూా క్రాక్షషాజడ్డయైన తుకార మగుటం దలంద శేంబది లిపులలో దొనిం సూళ్చి తొలుకళిశ్నా తరం బై న దొడ్డ కాను విడిచి పెట్రై ననంఠుండు వెళ్తిగాగోం అనంతుని యితర రచనలలోని ఛందోనవి శేషములు అనంకుండు కన ఛందన్ఫులోం కె్చని లమణములు గొన్ని యాతని యికర కృరులగు భోజరాళీయ రసాళరణములందుం గానవన్చెడు.. అందుం గొన్ని య్యా క్రింద అాపెదం అర్థించు ప్రస బటలపమ్మాత్ర'మే సార్ధవిందుక నిర్మిందుక ప్రొన ఖెచ్చెను గానీ రా శ్రీందీ నక్యమున నట్టి పారిన శళారమానకుం బ్రయుక్రముం

వీమాతీ ఈ అణశొని వచ్చిన విఫ్రులం చాంకింపక యశనమిడుము తత్సరమితి న ట్టాశలిసేయక కదువం డోంళొని రావర్వమగు తిథుల మనవారిక్‌ . (ఛోజురీ-161) మై పద్యముళు జరికించిన తోశొని సార్ధటిందు: కునవలనీయున్న ది, నిఘంటువులలో నిర్భిందు కము?ా నీళబ్దము చూవంబడీనది. '“జాశారణమున బుత్విజుం.. జేశాంఠతము. నరకమునకు జీ గెడువానికొ, దోళొనిపోయొది (భాగము - ఆరణ్య - తి - 220) నన్నయ నిర్బిందుకముగాం బ్రయోనించి యుజ్నాండు కదా క భోజరాజీయమున మజి కండెకల (4-84, 8.226) తోగొను శబ్దము సబిందుకముగాం బ్రయుక్తము నన్నయాదుల దుఠమనుసరింతు మేని నిందనంఠుం చర్ధవిందు ప్రా స గూర్చినాం డనకకప్పదు. లేదా. తోకొని నబిందుక నిర్బిందుక రూపద్వయము గలదనియేని భావించవలెం దధ్యప్రాస ఈ ప్పిన మ్మెత్రి యనంకుండు జెన్పలేదుు కానీ ంబావద్యములలో6 ్రయా_క్షము, క, అదురవస్థకు నోర్వక యోద్తైవమ మరణ మేల యొసయగవె యనుచున్‌ 'జేధిందు నృషతియొద్దకు ఇాదరమతి కారదుడు ర యమ్యున వల్సెన్‌,. (భోజ 6.171) కం 'మొదలను కఖజలం దభడలం దథలును భయళతుమనలం తగ (ళండో = 126)

వవ! సమిీాతు శడయతి కం కాకున్వర యతి యగునికం "జీ కదలక జలధిం బన్వళింతె ననలో - (ఛందో 1.94) కడయతి దర్పణమునం కేచ్చంబడదు- *వవ్వళించి ఆనుచోట “వన్వ దంచి” ననుపాళము బకించిన నిర్నాధమగుం ₹వీ యప్పశవి 6౫ బద్యము నే దప భేదయల్సి క్రింద లడల మర్రి! లత్యుముశా నిచ్చిశాయం. రణియతి ప్రాసమెత్రి ఉక్కుటీయతులలో రణలం చేర్పియుంటచే సీనిచరన్సరమత్రి, నిషిద్ధమని యూహింపరగు, ఆనంకు డీవిమయమును న్నష్టముగాం జెన్సలేదు. పాన మెత్రిలో. దీనింగూర్చిన వ్రస్తావమే లేదు. తకదభావముచే రణప్రాన మైత్రియు ననంతునికి సద్భుతము గాడే మో యని తోంచును శాని అద్యా క్రింది త ద్రచనలలో శఫజకార సాంశర్యము నోచరింటెడు. ఉఊ పాజుల పేరు జెప్పళొనిలామా, తోరొదగొట్టు (భోజ - 6.188) ఊం అబుమొగంలు లొకండులానవ్వుచుక్‌ , కేరుట (భోజ - 5.201) ద్విరదగతిరోడ== అంచమున వ్రర్భుగతి + వ్రబ్చెనఖముల రిపుకు హీరంబు నరసింహంండనం + గ్రాలుసంయు క్షయతి (భంజోం1=1 11) శం శృంగార భంగులైదు కె అంగులు వాస్విలననంబు + రహి (రసపాకి-2రీ పుట) క. మణి సర్వం, ఆరయుదుా 'మెలనీన ల , తెజంగుంా (ఈ = 8213)

సమీూాతు తీ అఛేదయతి బని లను మ్యాక్రమే లతణమునం కెన్పె (1-12ర్‌-చూ) ఖై: వాజెయిదార్థ నంభుమాలు + భొతిగ (భోజ. 4102) తి పాస నంఖ్యార్థక త్రి కారమానకు తకారముతో మొర్రి, చెబ్వండీనది, ఈ క్రిందివద్యమున క = శ్ర" లకు మొర్రి, భుటీఠమణ క ఆర్కటీ *ంనే బేకంబులం, పోశయిదియేమి కతమజన, నో క్రవ్ణుణ బ్రతిశియుం డె భోజ-రీ.27 8) లింగుప్రాన థశారమునకు మాత్రమే లకుణమున నుక్తముం జం జెరువున నివియ . (రసా=ంజీ-8ిరీ పుట) వృద్ధియతి ఈయలి' భేదము ననంతుండు జె లేదు. వీన్నకోట పెద్దన కావ్యాలంకారచూచామణీలో సీయలి. గలము ఆకంఠుం డీయతిమ్మెత్రి, బేనిన ప్ర యోగమా లీ కిందివి శా. అనంచాబ్బమునందు మాఘమునం గృ సెళాతప్స (గసా=ఎశ4లఅ) గీ అడంచెంచెి భునోతు వశాల్స్పాతు ననలో అంగ బింలోస్టి నొక్కటిం+ బొస్టి యనల (ఛండోం4-ర్‌ 2)

00 సమిా శు సంయు_క్షయతి__బవుటయతినియతి ఓక్క దుగున విశ్రాంతులు "పెక్టుగుచో సంయుశములం ెనువక మునుజ డ్లశళారనులం చా ెత్తిన యశ్కర మే యుశువవలయు నన్నిటం గృష్టాం (1108) 'శ్రీందినద్యమునం లైనియమాతి క్ర మణము గానవచ్చుచున్నది, మయళదున శ్రీ వృత్తము (2-1 15) నృర్హములతోదడం దరుణీకుణులు గానరుచు'ా లింపను మంగశి మనకీ. ఈ వృశ్తమునకు 9-17 యతిస్థానములు మైపాదనున నృంణీఇ' లకు యలిమైర్రి, గూర్చంబడినది. మొదట నశారమునకుం దర్వాక బూశ్వమునకు యతిమైర్రి, ఇది లవ యయతినియమళభంగము ఇందు నంయుక్తాతురము 'లేపన్నను బుత్వమునకు యలిలోం బ్ర, ర్యేకత గలదుగాన సంయుక్తాత్‌రము వంటిదేయగు నకారమున కొళచోట యుశ్వమునకు నింకొకచోట యతి పొనంగించుట లక్‌ణ విరుద్ధము ఇట్టే వమాదము మవశవుల గ్రంథిమలలోం గొన్నియడల నోచ రంటెడు. నుచ్చునకం గొన్ని మహోర్రగ్ధర! శతి కాలం గోటే నంఖ్యల్‌ + గడయం గరి వరా ఈ శతి సావాస్రనంఖ్యల్‌ (ఉఊశ్రరవారి-రీ-1 85) శ్రర్ధరక చాలనృస్థాంర్త స్త్రీశేషంబుగా నంశీదజం బొలిసీన వె

• న్మన్‌ జయం చేల నాసక్‌ (భాన్యరంయుడ్ధ)

అబ్బకవియే యట్టి వృమాదమునకు లోతై చాండు-

శ్రొంచవదీ వృ్తమ్థనం 'జెన్నా రంగం బలుకుదురిలం శ గని వరులెల్లకా

“ట్రమాదో థీముళామపి కదా 1

ఆనంకునిజే మజొళ వద్య'పాదను- “డాకొశనుల'నేలు+నముచి నూదనువూజళనతండు చాంచైకొన్న

ఈ నందనో పాఠ్య జాండు (జయళద్రరనడ-$-ర్‌ గా

జాశళబ్టముభయయతిళోల. 'జేరినదిగాన నిందుం దొలుత సాల్దునకుం

దర్వాత న్వరమానకు యతిగూర్నంుడికదని యూహీందనగను. అఖండయతి

ప్రాదినిక్య సమాసాద్యుళయ యతులందుం జేరని న్వరనంధి భటీిత శబ్టములందు సంధ్యతురమునకు వాల్లుతో యలిమైత్రి, పాటించుట యఖండ యతి యందురు. కవిజన్శాక్సయమం దఖంచయతి బెచ్పంబడినది. ఆనంకుండీ యతిభేదమును. జేర్కొనలేదు. గాని యాశని పద్యములలో నఖండవళ్ల చూపట్టుచున్నవి అ మేోదంచిరు భుక్తిమ్చుకి ఫలదుక్‌ +గీర్యాణ నిర్వాళాకుకా

(శోజర్‌-2 18)

భ్థాగచునట యోగ్యకుగుటననుభావంతై (రసా-2-9 ఫు)

అఖిండవన్ల భారళాది శ్ర ౦థములందును గనవచ్చు చున్నవి, కొందు 'ఫౌతములను న్వనకొశు కూలముగం దర్వాకనార్చివై చిర. అచ్బ్సకని మమొక్కండు. త్పం దక్కుగల అాకణికు లెల్ల రఖండయతి నంగీకరించిన వారే యని బరిశీలనవలన( 'జెలియుచున్నది,

లీ సమాతీ చుటీకొన్ని విషయములు,

శాయి నమాతులోం బూర్వవీఠరిళా కర్తలు వ్రాసకకతిపయాంళశము లటనట న్న ప్రోంవయంిడిననిం ఇందు నంకిోొన్ని ముఖ్యములయిన వానింబరా మర్శించెద,

(1) అనంతుండు కవిజనాశ్తయనును ఎరిగి ఊన్నట్లు కనబడదు” ఆని శ్రీనీకాపతిగారు గ్రానిరి (చూంఉపోద్దాతము.)

ఈ యభిప్రాయము సరిగాదు. కవిజనాశ్రయము. పోలిక లిందంతటను గాదనగు,. (చూ - నావ్యానము = అనంరుని ప్రశస్తి - అంధ)సాహిత్య పరిన - కృత్తిక 96 సం౧-3 నంచికలు,)

(2) థమాంత విభక్తలైప' అను వద్యమును మాష్టరాజురామన్న “రాభున పౌండనీయాదర్శము'లో నుదొవారిం చినాడు అని యుపో ద్దాతములో నున్నది (4 పుట) ముద్ద రాజురామన్న వా)సీనది కవిజన నంజీవని, రాఘవ పాండసీయాదర్శ వ్యాఖ్యరచించిన దీతండుగాయు. ఇతని యన్నయగు ముద్ద శాజు పెదరామన్న దానికిలర్జం (చూ. ఆదర్శ వ్యాఖ్యాంత గద్యము.)

(39) శఫయుక యకి- ఈ యతిభేదము అనంతు డెందుప నెప్పి నాడో 'శెరయదు ,,ఇది మొక యతిభేదనుగా చెన్పియుండడని శాయభిప్రాయము అనీ సీతాపతిగారు గ్రానీరి (రూ ఊలో-1రీ పుట) మాందు. మిక్కిలి వారు "శ్రీవయుకేయతిని దీనివై చి భిన్న్మయతి లక్షణ మ్ముక్రిందం శెద్చంబడిన

అట ఇశారళాంత పదము మాూందటీ దికార

ముది యనం% నవ్వల భిన్నయతికి. కెల్లి (11-122) అకు చద్యమును బ్ర ల్యేక యతిని కఇెబ్వునవిగా ఖొవించి చానికి దియతి యను "పీరిడి యతుల బట్టిలో 2ఏశీ యశతుల సరిపుచ్చిరి అనంకుండు భిన్నయళి యని పేర్కొనుచుండం ౯ దియలి' యను నూశన బృష్టియేలొళో!

వమాత రి

"తెచంసన బుక్వముండదనియు గ్రుచ్చిమి గుక్క; బ్రన్వు మున్నగు శబ్బములలో నున్నవి రేఫలేకాని వట్రనుడులం గఇావనియు, నిట వానికి యతి స్థలములందు శేఫమ్మైత్రి, సూర్చవలయుననియు. నిన్లేశించుట కే యనంతుం డీ శీభయుకయతిని వెప్పియునాన్నిండు.. ఆబ్బకవియు నిట్టి కలంపుతోడ'జీ శేఫ యయుక యతి ఇెన్పకున్నను లేఫయుత ప్రానకు కెస్పిళాండుం ట్రూకార్థచంగ్రా త్త ఉకృత్తోరుచావాంలై" (భొన్కర = యుద్ధ 14శీరి) వంటి శేధ బుకార యతిమెల్రి, గల బ్రయోగములు వ్రమాద పతిగములం గలవు ఇట్టి విని చారించుటళీ యా యతి'భీదను వెన్పంబడియె నని యరయునది 24 యకు అలలో దడియతి యను భేదము లేదు నేఫయుతయతి యన్న దొళశ యతి "'భీదముః

ఈ ఛండోదర్చ్పణమున నమిత్నీంచనలసిన విమరకము లింశను లెక్కలు గలభ్యు దీనింసూర్చిన నిపులనమితుకు నాంధిసాహిత్స వరిషక్పత్రికలోని నావ్యానములం దిలకింపగో3ద ఈ క్రొత్తకూర్చులో స్మీగృంథము. మెనెలు వడిన ,శ్రీవడ్డమూడి నోపాలకృష్ణయ్య ప్రళ్ళతుల విమర్శలందలి విమయములం నవరణలు గొన్ని యుక్తము లని తోచినయవి గృహింబంబడీనవి.

కృరీయ ముద్రణార్థము గ్రంథ మామూలాగ్ర్యము పరిష్కరించి యాయంగోరినందులకును దదనుగుణనుగు నమోతును బ్రృకటింద నద్ముతించి నందులకును మా మిగ్రులు తీ చంద్ర, మొళి శాస్త లవారికిం గృరజ్ఞుండ,

మదరాసు ఇట్లు

20.?.1959 1 విద్వాన్‌ రావూరి దొరసామిళర్త్మ , వీ.టఎల్‌.

ర్క నమాశ కృత జ్జ త అనంకుని ఛందము ద్వితీయ మూదృణమునందుం గల కళ్వలను (అచ్చు కబ్వులంగాని పరిశీలనగా భొవయకంబులంగాని)ి తమకు గనివించినవి శీకట్టా చాష్యలవారు క్ర కళల కోర్కి'మేరకు వ్రైనీళందిరి. ఈభందము. తృతీయ ముద్తార్థ మిటీవలం బరిమ్కరించియుంటినిగాన భట్టాచాష్యల సవరణల ద్రులి వ్రశాళవలు నావం బంపిరి. నంప్రతించిచూడ వారు దూకిన 108 నవరణలలో సుమారు ర్‌ జీ నింకుముంచే సవరించి వెట్టియున్నాను. ఇయ మీగిలినవానిలో యుక్తములు నవళ్యనులు నని తోంచినవానిని గ్రపాంచి యిందుం కేర్చితి, ఆ గ్రహించిన సవరణల నవాయాటల యథస్ఫూ చికలోం అాపీ యవి భట్టాచార్యుల వని తెలియుటనై ఇాని చ్రశ్క-ం గండలీశరణము అలో ళి అని నిచ్లేశించితి, సవరణలం బంవినంయలకు. వారికి ట,శాళకలు శృరజ్ఞులు, సరిస్క ర్త ఉట 1 1లార్‌0

వైదికగ్గంథములు ఎవాన్రీనా

త్రతి 14 వ్వ, ఆ ఆమా వాస్యాకర్సణము 66 03 ఆవ న్తంబగ్భవ్యూమా త్ర ముఆం ంం8 04 అంధ్రద్రావిడగం ధ్యావందనమా = "| 04 బుశ్వేదజేవతార్చన బ్ర వ్థాయజ్ఞృము; సన్వరమః జం 04 బుర్య్వేదవూర్వ వ, యోళాదర్శము 86 8 0 లుశ్వేదశ్రాద్ధవ్రై యోగము, చిన్ననైజా లం 0 8 అుగ్య్వేదసం ధ్యావందనము, నటీళ ం66 0 4 తిథిమంత్రములుు (అరాధ్యులది) ఇల6 04 బంచోపనివుక్తులం, కై త్తీరీయము, సన్వరమణ ంం కే శీ 'జీవకార్చన, చిన్ననైజు శఠ6 012 కంచనూూ_క్షములం సన్వరము లం 08 వంచోవనీవత్తులు, బ, వూమేధనహితము ఆలం 06 పిర్ళృతర్స్పణము, చిన్ననైజూ అం6 01 ట్రన్మాయక్ట్రము, నన్వరము ం60 08 మునోన్యానము, నన్వరము, చిన్నవైజు ళ6థ 1 0 నురిక్ర్యవ,ళ్న ములు నస్వరము (విళాస్ని కాండ) అలి 06

వైత్రిగీయ అరణ్యకోవనిమక్తులు, వీర మేభము, నుంత్ర వన్న ములు ననో) నన్వరము అం9 8 0 మంత్రపున్నుమూ, నటీశ 666 028 యజా ర్వేదనంధ్యానందనఫాన్యము *ళథి 1 టీ యాజామవూర్వ బ్ర, యోగచంది,క; బన్వరమణ లం ఠ్‌ 0 యజా ర్వేదసంధ్యా వందనము) మూలన్యు సన్వరము అలం 0 8

త్స ప్రతి 18 ఆఅ బీటొ పురువనూ కము, క్రీ దూక్తము జంభిటీశాకాక్సర్యము 0 8 శ్రీరైన్టవాహ్నిశము చిన్ననై జా 4౯9 08 శ్రీవెన్లవశ్రాద్ధప్ర యోగము 69 08 నూర్యనముళ్కారము, చిన్న నైజా ఎం 01 కుద్రృము---నమళము; చమకము, నన్వరము చిశ్ననైజు ,. 038 రుద్రాధ్యాయము, సటీః ంంం 2 8 అజువది (గత) నంవక్సరముల బంచాంగము (186౯-1926) అచ్చు అష్టళవర్లు సాంధ) కాత్సర్యము 66 0 8 అరూఢరత్నసీద్దాంజనము 46 018 నే శాలాన్చుకము = ఆంభ)టీకాళాక్చర్యనహితము లం 8 0 శృ్ణవాస్తుశా నము? ఆను వాస్తుసారనంగ్ర వాము 66 1 0 శేరళవృశ్నము పాం ౫ కార్సర్యము అలఠి 04 'ఇొభిళాక్త్రము: తెకుంసవచనము 69 04 ఛచ్చన్నము ప్రశ్నశాన్తము, కాక్సర్యనహికము ఉం 08 అలార్గశళా న్హము, ఆంధ)టీ కానహితము లం 68 జూకకచంద్రిక గోపాలర త్నాకరము 66 16 జ్యోతిమోర్డ వనవసీకము 2 8 నత్మక్రచూడాకుణి, సంస్కృరము అజం 68 ఇంకను అజీక సంన్కల్భ కాంధ్యి గంధములు, నిఘంటువులు జాలరిలిపి ్రంథములు నూవద్ద దొరకను వావిళ్ల రామస్వామి ళా, 'స్తులు అండ్‌ సన్స్‌ పోస్టవాప్పు 1372 292, ఎద్‌ర్లనేడ్‌, శెన్నపుి. 1

నల్‌ ర ఛ౦ందోద రృణము చ థమా స! సము నటనల రే ఇష్టదేవ కాస్తుతి, 9 రామూ స్తనమండలీమిళిత కా న న శీ రార ఏవతుంబుతోం డ్గ ర కే న! బారావారతరంగసంగతలస త్పర ఫ్టంకనాగంబువై6 గారుణా మృత వూకవూరితకటా త్స శ్రీం చెంపొందుగం భీరప్వాంతు. డనంతు. "డా శ్రితజనా భీష్టపదుం డయ్యదు౯, క్ష ట్లా/ చ అతనిదళావతార విభవాతళశయంబున లోకమెల్ల కా శ్వత మగుచాడ్చునక్‌ భజన సమ్య-తరల్ల దశాతరాభిశో భితమగువాశ్చ్రపంచ మది పెద్దయుం బ్రస్తుతి నొందునట్టిచో నతయను నవ్యబోతుర చయంబు జయంబునొపంగుంగావుతన్‌ క్షం చ,దుండెళ్లెడళ్‌ -శ్రూ- ము 2. తరంగ-వూ ము, దకాతరాళి శోభిత దును చాని కీపాఠమనుగుణముగాదు (భ).

తి శందోదర్చణము శ శ్రీవల్లభుయతిగణసం 'ేవితపొాదారవిందుం జంతితపలదుళ భావజగురునలఘుచ్చం దోవినుతు ననంతశయనుం దోయజనాభున్‌. ఠి చృందుం డనంతుం డొగిం శ్రుశంనీంచి కృపా విందగురు ప్రభులదయం బ్రవీణుండగుచున్‌, ం క! ఛందః(ప్రా క స్తన్లము- శం విదర్ధలలోపల నుత్తను విద్ధ్య కవిత్వంబు మజి కవిత్వముభందో 'వేద్యము గావునం జెప్పెను హృద్యంబుగం గనితచంద మేర్పడంగృప్లా | త్‌ అాని్తీనానా. సంజ్లా,ప కరణము, ప మ గద్యవద్యలత ణము ఆ, వెం పరంగులోవితగద్యంపద్యంబు లనం, పొద కల్చ్పనంబువలదు గద్థమునకు పాదనియతినొప్పుం బద్య్ధంబు , లవీియు వృ _త్తనములుజాతు లనంగ నమకుంగ్భన్ల, తి

చథనూశ్వాసము రి గురులఘునిర్ణ యము. ళశవృ _త్తంబులుగణబన్ధము లు త్తనమమగుజూడు లెల్ల నొనరంగ మాత్రా యత్హంబులు లఘువగుం బురు ఫోత్తమ యొకమాత్ర, గురువు నొదవు ద్విమాత్రన్‌= ళ్‌ క. వివిధముగం జూంపినలికెడు నవియును మణశియూ:దిసలుకునవియుణను గురువ్సల్‌ భువి నిలిషిపలుకువర్లము మర! లవియెల్లను లఘువులమయొస్టు నంబుధిశయనా | ఠి శ గురు వమగు నూర్జ ్వపుండ్రము శ ధరియించినరిత్తి లఘుచ్చు దనరును వారియొ క్కరుండ పరతత్త్వ మనుచును సురుచికముగం జుట్టవ్రే లం జూపినమాడ్కి-న్‌, ధి క, నోవింద ప్రభుం డనిన౯ _ నోవిదు లవి మూండుమూండు గురులఘువులుగా భావింతురు గురులఘువులు మోవంల మూందేసీ నిక్స్కముగ గణములగున్‌. 10 గణాష్ట్రళ లతణముం శ, ఛజనసమయరతగణమనములు భజనసమయరతము.లై సభ_క్రీకమతిం బం కజనాభు నహర్నిశమును భజించుది క్పాలగణవిభాతిం దనర్చున్‌ కై

త్రీ ఛండోడదర్పణము సీ, గురులఘువు లోలి మూంటబేసి కూడిన మన,

లాడిమథాస్టవసానంబులందు నురవు

లొంద భజసల్సు లఘువు లట్లొంద యరత,

లనలో నయ్యష్టగణము లొప్పూను ముకుంద! 12 క చను మగణము ,శ్రీనాథా

యనిన ముకుందాయనంగ యగణము, రగణం

బన నొప్పు మాధవాయన,

నొనంణగ వైకుంఠ యనంగ నొగిః దగణమనగిన్‌ క్షే శ భగణమగు విమ్లుం డ్‌నగా,

నగణితముగ జగణ మగు మురారి యనంగా,

నగణము విభుం డనిపలికిన

సగణను వరచాయనంగ సత్క్భృతులందున్‌. ం మత్స

గురువును వావ లగును గలలు గురులఘుసంజ్ఞల్‌ ణ్‌

వరుసను గగ లలగణముల _

కరయం వర్ణములు ద్విగుణ మై యొప్పూ హరీ! కేర్‌

జేరి హరీయనలో నుల్లసిల్లును వగణం,

చారయం గృష్లా యనినను

ఛారుణి గగ మండ్రు, లలము దావారి యనినన్‌. కేర్‌ నీ, కమలనాభా నగగంబు, కమకరూవ

నవా మసురాంతకనాంగన లల

ప్రథమాశ్వాసము క్‌ మద్రిధరభలంబు, భద్రయశా యన్న భగురు వంభోజూతు మగణలఘువ్సు భువనేశ్వరా యన్నసవు మఘవిద్వేషి. సవహాము, వీతాంబరసంజ్ఞ తలము, శైటభారి రలంబు, గజవరచా యన్న నవ మహిళశయననా నలలమయొష్పు ఆ.వె రగణగురువు చేవరాజాయనంగం బ ద్ధాపతీ యనంగ దగణగురువ, నరహరీ యనంగ నరహరి నరనీంహ నాంగ నొప్పు నగము నలము సలము క ఇండ్ర చంద్రాది గణ ళేదములు కం ద్విర్మి చరుద్దరుభువముల ఛాలీధర రెండోమడయం దక్కినగణముల్‌ మితేశ దచం,దు, లనంజను క్ర త్యయక అనో మా శ్రాదిగణంబు మొదల మూ త్ర లిడంగన్‌. 8 క, గలనగణము లినుం, డింద్రుండు నలనగసలభరత, లింక నగగ నహ సలా భల భగురు మలఘు సవ సహా తల రల నవ నలల రగురు తగ లిందుం డజా! శం గీ, ఒక్కనెలవున నెనిమిది యొకట నాల్లు వెండి లఘువెక్కినవి నాల్లు వీనిలోన నగణఫునరు క్రి నొక్కటి డిగిమె నౌల దొంతి పదునాల్లు నిరువదిత్‌ొ మిదింట. లి శ నుడుప ; నిలంప అని సా,

థి ఛందోదకృణము నందు క్తవర్డ్‌ గణంబులు, 1కు జగణను నలమగు గగములు భగణములగు గలము నగణభావంబుణగనుళ సగము నగణ వగణములగుం దగణము భలమగును సంయుతముందీర్చినచోన్‌, లై శ, మొగిళులు నలమగు నిటులళొ తగణము, పాళు లనంగా భగణమువాకిళ్లు భలము వాకిళులనంగన్‌ లి గణఫలములం ఉం నన్యసుఖ ప్రదాయి భగణంబు జకారము రుక్ప్రదంబగుళ గ ద్ర వ్య్యముం జేయున్యాలయకర ంబుసకారమువమాశుభంబుయా దివ్యసునర్గ్మ శార్కి వెతందెచ్చునుేఫ, విభూతినిచ్చుం దా, గావస్టములందు నాదినిడం గర్హకు భర్తకు నంబుజబోద రా! గణాఢథిదైవరములు, చ, భగణము నేలుంజందురుండు భానుండు దాజగణంబునేలుందా నగణము నేలు నిక6గణంబుం సమిరణుం జేలు నెప్పుడుళ్‌ ఓ సగణము,నుర్వి యేలుమగణంబునొగ్శిన్య గణంబుందోయముక రగణముం వావకుండుం దగణంబు నభంబునువేలుం శేశవా కృళ్యాదినర్షనీయ”గ ణములం నతురములును కం వురళరరసగిరిరుద్రుల నరయ నకచటతప లిడుట యనుచిత మయ శ బరవన్తువారివ్రతిం ౮ జ అలఅ౮ అఆ ;) లలి ీీీల$లల ఐల |

వ్ర థమాళ్వాసము. ణ్‌

తరములును రసభజంబులుం

బరిహరణీయంబు లాదిం బంకజనాభా ! లర్‌ క, మొదలను కఖజలు చధడ్‌లు

దధలును ఛభయశళతషసలు'తగ దొపవర్హా

స్పదములు గాకుండిన మే

లొదనించును స్వరము లెల్ల నుత్సవకారుల్‌. ల క, మొదల సభంబులు ెండును

గదినీన విళభవంబు తభసగణసంగతి యొ

వృదు రయముల నధికళుళం

బొదవును భయములను బోని వొందు నృనీంహో ! లై క, ఒనరంగ శీళభవాచకములు

ఘనతరమగు దేవవాచకంబులు నై వే

ర్చినగణనులు వర్ష ంబులు

ననింద్యములు కృతుల మొదల నహిపతిశయనా |! ల.

అాావున్తువుాా పాస ప కరణము. ల ఆ

కం పాం బగు రెండవయదిి,

వాసనగల మొదలి వ్రాయి వడి యనంబరలపళా,

శ్రాసంబు లన్ని మెడలను

భఛాసురముగ వడులు పొదపాదముల వారి! లం శ కవన న నా

కే. తగదుసవర్షాన్నదమాలుగానుండిన (భ)

ఓ. ద్వి. ము.పాఠమున ఆఖండయతి. వోనిమొందుఅని సవించుట యు క్తమని' తోంటెడు. 1 తగవు - అని బవువచన్శక్తియ యుందుటయం కము

(| ఛందోదర్చణము క అదిని గురులఘువులలో

'జేది నిలిపి నదియెమొదల నిడి పొదము లు

క్చాదింపవలయు నువజూ

ళ్యాదుల మిశ్రములం దక్క_ నంబుధిశయనా |! 8 ఆ.వె. కుటిలకుంతలములు నిటలంబువై6 దూల

నోట లేక భేనువాటమునకు

నదె యశోదపట్టి కదలెం బొమ్మనినం ఛ్రా

సాది లేటవడుం బ్రమోద మెసంగ, వ! ఆ,వె. నందనుతుండు నాంగ సౌందరరనిధి యన

నమరు చందువూర్వకను మొదలను

బతీోమనుం డన నధోతయజుం డన సంయు -

కాతురాది ఇల్లు నసమగురువు, తి ఆ,బె, అర్థబిందుసహిత మగువర్షమునకుం తౌ

సాది యరయ నిడుదయక్కరంబు

"డు మనకుం గల్లినాండు లక్షీనాథుం

జేంటి కింక నేడు మాట లనలో. జి ఆ.వె. కులుచమిందిసున్న మతి తేల వ్రాయు శ్రా

సద్వయాది నిట్లు జరగు నచ్యు

తుండు సకలవల్ల భుండనంగ, ర్క

మళశీయు చ్వాదశవిథ ప్రానములంం సమైత్రి బ్యుత్రిలును పాడి సమలఘువు విశ 1 మాటలో నరనున్న యుండ వలయునని మైసద్యమువలన నూహిండ

చగును

చళమాళ్వాసము, ల్ది ల్పము బిందు వర్ధబింద్వా ఖష్ట ముభయ సంయుక్త సంధిగత సంక్షికముల్‌, 8 శీ నమప్రాసదణ. లలా న్‌ అరసున్నలు "నెజసున్నలు నొరసినవర ములు జడ్తయును దీర మునుకొ ను [డో ఖు ెరసీనచోసమవర్లము లరనీ నిలుపషవలయుం దోయజాసనజనశా | 86 శ, పరువడి. శాసనములు సమా తరసంశో భీతములయినం జూలును మజిత త్స్వరవై సాదృశ్యంబులు పరివారణీయంబు లందు. బంకజనాఖా! 87 ఆ.వె. నీండె కృష్ణుం డల్లవాయె వ్రలంబారి కొండ యెల్దె నితం డతండు త్ర వ్వై నొడశెడవ్ర్చగాంగ దొడ్డరా జేలెడి (భే ౮ వీడు నాంగ శ్రా మోడువచ్చు ు! శీ, ఆయుపేం ద్రుని బొడంగాంచు శకేయపాయ మనెడు దీరాదు లచట హ్రాస్వాదు లయిన ఖం లీ నయుస్థ వేంద్రు ని బొడంగాంచు బయుస్థపాయ మున సమస్రైస మగు నూందంజనదు రహల, ణి 1 పానములెం " స్నో షూ 2 తక్స్వరవై సాదృళ్యంబుల చరివారశీయంబులందు. - అనియుందడ వలయు, 'లేనిచోనర్థభంగము (ఈ)

క0 ఛందోదర్పణమయు 2. స్రావమెల్రి -- సీ, లళలు రెండును నొండొంటం గలనీ వచ్చు

నమరు ననో$్ట్‌నస్టిమును బుయుకాయుతములు

చిందువూర్వమై తమలోనం బొందు బమలు

ప్రాసమైత్రికి నిది స్వరూపవంబు దెలియ, ర్తి

బ్‌ కాటా ఆ.వె. నీలవర్తు గర్మగోళంబు కందు లో

ఫై ఫర

కంబు లెల్ల నుండు నెమ్మితోడ

శ్రీకనొడయం డుజ్వులాకృతి యితం డన్నం

శ్రామైెత్రి, యిట్లు పరంగుం గృవ్ల! య! సి తగ బుకారాన్వితంబు డ్విత్వంబు గాలం

బరంగు నచ్చపుజడ్డతోం శ్రాసమైత్రి,

యక్కృపొనిధి హరింగని మ్రొక్కి రనలణ

సంభ ్రరౌశ్రితుం డతిళ యోజ్ఞ ఎళుం డనంగ, త్త ఃై యు స్రానముః

శారను బుస్రాస మనల గదియును లేఫళ్‌

'జేరి తనయురముం దన్నిన

యాబుషిపాదంబుం చినీశె నచ్యుతుం డనలోన్‌. త్తి గీ కెల్లమిగ బుకారము యణాదేశవళత

"ీఫ యగుటం శ్రానసంబయ్యు కీఫ్‌ కిట్లు

రు లిదియె సరవర్ష్య యుత మయ్యెునేని ఆ మైత్రి యగుం గాని ేఫసంబంధి గాదు, ర్తీ్త్తీ

వ్రథమాశ్వాసము. కఫ

తీ, తిప్రావము = గి సంఖం బలుకు త్రి శారంబుం జను దకార

సదృళమై తిశారపాసకంజ గలిగి

కా కో

యా త్రివిక్రముం డభయవ్రదాత యనలో

వ్యాక్తిపథనగోజ్జ్వలులు విష్ణుభ క్తులనంగ శీర్‌ గి ఈతి, కారంబునకుం దీయ యెసంగం న్రింది

"శీఫ సంవ సారణమున బుక మయి తృ

టీ

తీయయనగు నీ త్రి "కార మ్థించి చూడ

నాతకారంబునకుం శ్రాసమర్వ నచట, త్త్ర్రి- గీ ఇ ఉబుశ, ల కచ్చు షమగునేని సంధి

యవర లాదేశ మిగున(శి యవరలలకు

నడరిబ ఉబు,శ్య లాదేళ మయ్యునేని

యది కృతుల సం చ్ర సారణ మండ్రు బుధులు, లీ గి, పాదియె యనళబ్లంబు పాణ మగుటం

ల్‌ కూ యట లీ

బరంగ+* నణలకు వేశ్వేజ ప్రాసమమయ్యొ

౬॥

తోణిధరుం డె త్త నేనుంగు ప్రాణ మనగ

చానవారాతి వ్రేతలప్రాణ మనంగ, త్త ర. సమలఘుప్రానము -_- సీ. ఓలి రేఫతోలంనాడియు నూందంబడక

కేలి కెలుంగునం దమయట్టి వ్రాళోన

సమలఘుప్రాస మగ్గు జెక్క_ లమరయుట్టి

విద్రిచె నసుర6 గృష్షండు దిక్కు లద్రువ ననయం ర్ట

1 బుక్వమగందృతీయ -వూ ముం 2నణల కన్యోన్యము ప్ర్రైబమయ్యా (భ)

స్త్ర ఛందోదర్చణము ణా విశల్పప్రానమూ జీ. సానునాసీకలౌ వగ్షహల్లులకుం దృ

తీయములు వికల్పస్రాసమై యొలర్చు

ప్రాద్నగంబువై రవిదోంచె నగ్ని వోలెం

ఛాబ్బుఖుండై నుతించెనీవాగ్మి యనంగ ఠి ర చిందుప్రానము = శి పేర్చి పొల్లునకారంబు బిందు వగుచు

మ్‌ోంద నున్న ధ కారంబు నూందం త్రాస

• బంధమగుం గృళ్షు డుదయించీనం ధరిత్రి

యంతయును నిరుషద్రవం బయ్యు ననంగ, ర్‌ ర్ట, అర్థబిందు ప్రైనము గి, సార్థవిందువు లై లేలినట్టి పటల

కరయః శ్రూసంబు నిర్చిందు వైనం బెల్లు

వీవు మూంఫులు మజి తలమోఫు లయ్యె

మాట లేంటికి మేటి తాంచేంటి కనంగ, శ్‌2 కే0 ఊళయస్రైాసము = శ చూడంగ లకారలేఫలు

గూడుడ కారంబు చను నకుంఠితగతిం దో

డ్తోడన నుభయస్రాసము

జాడంబడును సంయుతప్రసంగతిం గృష్టూ! లకి -ఆ.బె. పాండి మరగి బతుకువాం డిల వేంశలు

చాంద్ర, వెన్న శేరు దండ్రి! పనడో ల లా

• బంధమగుం గృమ్షుండుదయించినక ధరిత్రి, - అని వూ ము=

-అత్‌ణము ననుసరించి బిందువుగాసవరించణుడినది.

చ, థమాశ్వాసము, 18 పండుకొజకు వింత యింగ్హకుం బోకు కృ మ్లుండ నీకుం ఖ్రాలె పంద్లు నిచట. ర్‌డ్తీ గి రలలయుతాయుత ప్రాస మార్గముం దలంచి వాండ్ల లేం జూపు మోములం దీండ్రమాలె ననుచు రెండును గూర్చిన నసువ్చందప్పు నండు నిఖిలార్లనిదు ₹లిన దండికచులు, ర్‌ర్‌ ట్లో థి నో కేం న యుతస్రానము ఆ.వె. పాడు నూరు ప్రోలు బవాువచనంబు లై వరణగసచుండు నూంది పలుకు నవ్చుడు తేల్చి పలుకునపుడు దీవీంచు సంయుత ప్రాస మిరు బెఅలపలం బద్మ నాభ! ర్‌ం ఆ.వె, పాళ్లు మనుజు లెక్క నూళ్లు గాదొడలొ న య్య్య్యూళ్లు మిగుల బలసెం టాట్‌ ణా కీ భ్రాగ్భవంతుం జేలుపాళులు నూళులు ప్రో లయ్యె శూతె కూళులిచట, ర్‌? ఆ, వె. తెలుగునందు లేదు లలిం శ్రిందిసుడి న్రుచ్చె నసుమ్మె నాల "రేఫకొమ్డు గాని ప్రామెత్రి, చొరదు చా సంయుతేస్రాస మగును లేఫపయుతము ననుసరించి, ర్‌కె కం ఈ క్రిందటిరేఫలుసము మైక్రాలుచుం దేలిస్త్రాసమగుసంయు కృం ఖా చశ్రూరనక్రళ యమున వాక్టువ్వ దెగజముభ _కృవత్సలుననంగ న్‌ కై, సంధిగత స్తానము" క. ధృువముగ సంధిజనితరా వవిశేష్యపాస మనలం బరంగు పకారం క. వైపాఠను.. (ధ్ర) భాగ్యవంతుండేలు. పాట్లనునూళ్లును. స్టోల్‌ శయ్యెబ్రా తెళూళ్లి దటను = వూ ముం

శశ భందోదర్పణము బవిరళవకార మగు న య వదాజనసా "లెటుంగ ననణ ముకుందా! 60 వ అదియె ట్లనినః 6పే క. ప్రథమాంత విభ క్తులపైం గభెతములగుకచటతపలు గసడదవలగంక్‌ బృథివినివిగ జడదబలగుం చ ఖథమఫు సున్న ఒగునాంత పదనులమిందన్‌ * 42 ఉదాహరణము గీ, వాయ గనువాండు నేకొనువాండు జెక్కు లాయ వాండు దపోనిధి వాండు వెద్ద చిక్కెం గరి మ్రై,క్కెంజెలి వాక్కు_6 డక్కు- వెళ్లు శాం. దలంచె ని౯ బిలిచి నాసంధు లిట్లుం ణయ ఆ.వె ఆయచేతనద్వితీయ దానిజరూవ మయుష్థు నుండుం త్రి థమయట్టు లుండుం వ్రత్రువు కాచె దాశరథి కృన్ణు. డొకపర్య తమును గొడుగుభంగి. దాల్చి ననగ, 6కీ గ, అచ్చుమిోందచ్చున యకార మాయజుండు కొమ్ము గలహల్లు చథమైనస్రుంకు నచ్చు గురుం డువేంద్రుండు పఆచోపేం గ్రంకు నొండెం జను నకారంబు జనులందు జనులయందు, 65 సి. టలి గర్మథారయమస్టు లుత్వములుగ నచ్చు తుద నుండ టనము లౌ నాంధ్ర, సంధిం చా నాంత పదములమాంద నున్నలగునని లతముగాన 'నింగిలివ్‌ అని యు౦డవలయుననితో చెండి. ఇట్టి రూవము సాధువుగా జూపట్టదు, షే శ్రరువుంగానె - పూ. ము, ఆత్త, రువ గాబె,.. .,, వర్వతంజు గొడుగుళంగియాళ్ళె (ళు

వథనూశ్వాసము. కక్‌ గఆకుటగచరు ల్లట్రి రక్కజపుటుదధి వితతయళుం రైనరాజునానతి ననంగం 656 క, సుఆులురులు పొల్లు లౌను దెనుంగు నందు “హీమ మిది పదాజ్వన్నె నల్గోము లతండు వ్రబలి హరిం గొల్చియున్నవా రృరమమునులు గోటిలో నొష్పు సతికి గన్లొన లనంగం 67 ఓ. ద్విత్వమున కాదివర్షంబు "ళెనుంగునందు నూందకుండును వలనీన నూందియుండు, జూనకీవల్ల భుండు తమాశాలి యనగ దళర ఖాత్మజుండు" స్వామి ఛాత్రి కనలం ఈ వ, మతియు శళ్రాలంకారవిశేషంబులు ప్రాసంబులు నెట్టిననిన 00 శ, అమరం గడుదుష్క_రము ద్వం ద్వము త్రి చతుష్ప్రాసములును దగ నంత్యప్రా సమును ననుప్తాసము ననం ్రవమున షడ్విధము లయ్యెం గంసవిడారీ! గ్గ క్ష. దుమ్మ-ర ప్రాసము ఇం దోఃీలిశమణి కటక యు రః కలితరమాభి రామ రంజితసుజనాం తః కరణ ఖంది తారిశి రః కందుక యనంగ దుష్కరస్రాసమగున్‌. గ్గ 1 జదార్వ న్ని" - నసంయు క్తమున శకటంరేఫను కాదనీ లధుూులేఫ ముగా మాలునని లాత్‌ణికులమకముం 2. ఇందు డు గురువగుట చింత్యముం

శ్రీ ఛందోదర్చణము ల్డె ద్యంద్వప్రానము = క, కంజనయన భవఖీతివి

భంజన శుక కొనకాదిబవాుుమునివేతో

రంజన దర్చంద్వప్రాస మ

నంజను నిప్పాటం బక్కనం గృతు లందున్‌. గ్తా రెం త్రిప్రానము జా క, ఆానవనీత వ్‌యుం డ్‌న

చానవనిర్హూలనై కతత్పరుం డన స

న్థౌనివినుతుం డన నతేసుర

ను వనం గృతులయందుం ది-పాస మగున్‌, 78

ట్స యు జ్‌ గల క, వారణవరద నికాటవీ

చారణ వీరావతారి ధరణీవలమొోూ

ఛ్ధారణ విరచిత సత్యవ

*భూరణ విజయ యను దగి చతుష్ప్రస మగున్‌ 7 క. అగణితవిభవస్కూ ర్తీ!

నిగమాగమసతతవినుత నిర్మల మన్నూర్తీ

జగదభిరత్సణవ_ర్టీ

యగు నంతర స్రాన మి ట్లుదంచితకీ ర్లీ 1 7్ర క "ముందలిటిస్రాన మె కానీ

యిందియంత్య స్రాస మనం 'నేదటకానీ

కదియింపవవలయు'. దానీ

పదనెతింగిన బుధుండు కృతులణరమ జ్జానీ, ౧6 శ దూరం వయదయనుంకుమృం. అన యుండుట శవవాచితమ్నా మునకుళంగము (భ)

ప్ర ఛమాళ్వాసము. కా .. ఆనుహ్రేనము:లా క, వివపవశరమునివీ నూ ల తప్రద సువ్రభవ యద్ర తిమదోః[వ్రభవా వి వ్ర ణుతసు వ్ర సన్నయ నుపాస పవణ మిది మను పీయచరితా! ౯7్ణా అ ఆల్టో య్‌ న లా యతిపృ్రకరణము నో యతిస౦జ లుం ఇ క, విరతులు విశ్రాంతులు 1 విరామములు వి శ్ర మములు విగ్చామంబుల్‌ విరవమంబులు యతు లనంగా నిరన.ణములు నాంగ వళ్లు వెలయు మురారీ! 78 యతివంచకముఎ- క స్టురయతులు వర్ణయతులును సరసయతు ల్పకట మెనసంయు క్షయతుల్‌ సనో చ లా! పారిం బ్ర ల్యేకయతులు ననం బరంగును యతివంచకరిబు పంకజనాభా, 70 యరిజంచక భేవముల. --- క స్వరయడులు పాది కాకు ల్‌ స్వరనిత్భసమాసయతులు వర్ణయతులు ని లె

శబ భందోదర్చణము ద్ధరంబోలికవడి సంయుత విరతి యనుస్వార యతులు వెలయు ముకుందా! 640) క వ్ర భునామాంతవిరతియన విభాగవిరమణను భిన్న శ్‌ మమును గౌ స్తుభధర వికల్పయతి యన నభేదవిరమణ మనంగ నైదు తెఆుంగుల్‌. న! గె న్వరయతులూ-= ఆ, వె. అగు నకారమునకు నైత్యౌత్వములు వడి ఈకి బుత్వమునకు నేత్వ మమరు నుత్వమునకు నోత్వ “మొనరు నీగతి స్వర . యతులు వి స్తరిల్లు నబ్దనాభ ॥ శ్ర స్వరములు దీర్ధ ము వాస్వము నరయలో నొక్క_విధ మెన్న యతులకు సంధ్య తరము లగునచ్చులందు సు చరితా! హ్రస్వములు "లేవు సంస్కృత భావన్‌, 8 శ్ధ ఆలఘుచతుస్పంధస్థతుర ములలో నై యాలు దక్క 'మొదల్ళిటిరెంటళ "'జెలుంగునను వాస్వడీర్ధ ము లొలయును నెవలనంగ నొఓటఓ లనలణగన్‌, 8కి శృ కియ నెయాలకు హ్రస్వ లీ ౬... టో దర్షాయము లమరు నాం ధ్ర భామితప్రకరములో

వ్రథమాళ్వాసము. కర్రి నయివనం దగు నై దనుచో జయశీర్టీ యవు ననంగం జను నౌ ననుచోన్‌, 85 లై గూ-ఢన్వరయతి == గి. స్వరముతుద నుండి లు _ప్పవిసర్షకోత్వ మైనస్వరవిరామంబు చానోఒవా వినగ నచుషతౌ విణతు లుర్వి నవో ర్షవర్థమిత్రు పుల పక లో లనంల నమ్ముకుందుండు యశ్‌ ఒరి యనణం 86 కి లుళారస్వరూవయలి -= సి. తతి బుశారరూపస్వరయతులు సరంగు బుగ్ట్భ్ధజుస్సామవినుతుండు కృస్ణుం డనంగ వృవ్వికులజుండు కరుణాసమృద్ధుం డనంగ “కూమవీళెంబరుండు దేవవ్చపభుం డనంగం 87 శీ విరకము -ాా శ విలస ' ద్రిశారమునువ 4 టల రివిరముంబు కౌరి బుషులకు శళ్య లీ త్పులభుం డ్‌నంగ నీయేలకుం దలయగ రీతోడి విరతి తలకొన చెందున్‌, 88 షి, కెల్లముగ బుకారము యణా దేశళ_క్లిః గలుగు "రేఫయిత్వమునందుం గదిసి యతికి నట్టిరీకి నీయేలతొ నన్వయించు నట్టిస_త్హ్వ్వంబు "లే దది హాల్టుగానం ౪ దృ 2 ట్రులు లి విరమణమొందు, వూ ము

త ఛందోదర్చణము త్‌. ఇకారవిరతి = గ మును బుకార మా యేలతో నొనరినట్లు చేర దొకట యణా దేళకారణమున ఘనలకారంబ యగును శృకారవిరతి కప్పి లేదు కౌరిగుణా-వళికి ననంగ, (౧00 క్ట స్వరములు శాదుల నొందిన నరుదుగ స్తురయతులు దగును ఆూదులు గాకు స్వరమును నిత్యపమాసా శతురసంధిలు రెండు నగు భుజంగమ శయనా. ౦ గి స్రాదినిత్యసమాసాోబ్బములు గాక 'వెరపదంబులవైనచ్చు బెరసినప్పు డన్నియును స్వరయతులగు పసాంబగురుండయు శ్రీం డవు రాన్వయాబ్ధివూన్ధేందుం డనంగం రై ఉఊవనసన ర్ల లం ర ప్రాదియతి క ధర నుషసర్గలు స్రాన్వవ దురపాభి చ తిసువిన్యు దుపవర వ్‌ధిసమ్‌ నిరతివరాజపులిరువది, వపరాజపులు చొరవ్స తెలుగు బాసను నెందున్‌. ౦౮ టీ బ్ర ఆను ఆవ దుర్‌ ఆవ అలి చతినువిని ట్‌ ఉప బి ఆధి సమ్‌ నిర్‌ ఆతి, పరా, అజ్‌ , అక్కి అనువివి యిరువది యుషార్ష లు. వీనిలో వరా అజ్‌ , అపి, అన్నవిగాక మిగిలిన జడుజీడును బరన్సర నంధి యైనవ్వుడు స్వరయతియైనను వ్యంజనయతిమైనను బ్ర కాసింపందగునుం 1 ప్లు 2 వటులకనంగ. 8 చొజవు- ఇందుళకట'ేఫము చింక్యము, ఇట్లే యీ, ర 0౦థమున సర్వత్ర నుంటబే వవరించయిడిది. భూము,

చఛ్ర థమాశ్వాసము= ర . పీని కుదావాగంణనుంు = ఉం స్టాంరనిరంతరాన్యత దురంతసమ_స్తపరా క్రమంబున త్థంతమదా ప్రశ భన మపాయ ముపాయము వీశణంబు వ్ర త్యంత మభీష్టమధస్టయను. స్వాంతేము నీత ముదంచితంబువ రష్టంత మనంగ సంధిలుందిరంబుగ రెంటను శ్రాదు లచ్యుళ! ళ్ధ్గా కావస్వరయతి.=- శ్‌, శాకుస్తరయతి యగు నితం జే కదలక జలధిం బవ్వళించె ననలోం న! శ్నాకలితదీన్థ మను నిత జ్‌ కవ్వుడి రథనుం గడ'పె నిమ్మల ననగన్‌. ళ్‌ ఆ. వె వలదు కన యెఅుం/గవా మంన్ను నన్ను నీ వానిరుద్లభావు లాడ నేల లోన న్వ్రేయలుకలో నాయం గౌకుస్తు రో_క్రి ర0టం జెల్లు నొగి ధరి తిః 06 షీ వరుసదీ రాంతసంబుడి వచనయతుల 1 కమర గాకుస్వవీంబు వరమసపవాస్త నామశోభిత గోపకృృష్ణా యనంగ నమరవందిత నగోపక స్తా యనంగ ఇ వ! నికృసమాసయతి --- గీ, పదము విభజించిచెన్చం జొప్పడని యవియు నన్ధళబ్దంబుంగొని వి గ్ర హంబుం జెప్పు నట్టిసంధుల నచ్చు హళ్లైన విరతి, 08 శ కడరు = యతిభంగము ఫూ మను

ఖై ఛందోదర్చణము ఆ.వె. నాస్తీయనక మహి ననంతసంపదలు నా

రాయణుం డొసంగు రమ్యుమగుర

సాయనంబు బుధుల కతం డన్న నిత్యస

నమూసయకతలు లెంట నంటియుండు ళం వం ఈనిత్యసమాసయతి వే రఖండయితి. 100 గీ, అజియనంగను బోవ్చట కర్థమైన

సంధి నితృసమాస్తో క్రి జరగు రెంట

నసురవీరుల నెల్ట నుక్కజి వధించె

భానుకులుండు రావణుని నేపణిచె ననణగ, శే01 వ అట్లు మతియును, 102 ల, నిర్యయతి = ఆ.వె, వని యనుపదంబుతో నాదివద మంది

సంధి నిత్యయతుల జరగుచుండు

నెట్టి ప్రూరకర్షుందేని సద్దతి నొందు

నిన్ను నాత్మ 6 దలంచెనేని కృవ్త 10 ఆ.వె. కడియు వడులు స్వరముై వడిం గాదులు

బుత్వమునకు నెత్వమెనయు చోటం *

గృమ్షుం "జాచి గయససు గడపెనం త్రూస్యూలు

కూర్యరూప విమలకోవలాంగ 104 10 వర్తయతి-= క, తలకొని కచటతపంబులు

తలనొళ్కొక వాయి తొలంగం దమణక నాల్లు౯

1 గీ ఆయ అను లోవుటకు న్‌ర్ధ మగుట నట్టి నంధినిత్యవమాసో క్రి జరగువడులు, ననురపీరుల జెల్ల నొక్కట వధించి ఖభానుకులుండు రావణంని సన్‌నజణి ననర. ఛూ ము, వె పౌఠము అబ్బకపీయమునుండి శ్రపాందంబడివది. 3. అజుననంగను (భ) 2. వీదణకెననల

వ్రథమాళ్యాసము. య

విలసిల్లు వర్మయతు లనం

గలికల్మషతిమిరతపన ఘననిభవర్షా 105 13. చలికవడి == క, వెలనీనపుఫుబు భువర్ష్మం

బులు పోలీకవడి ముకారమునగ నిడం దగుని

ముల వారిచకణసరోరుహూ

ములు నాహృత్సరనీయందుం బొదలు ననంగస్‌, “06 శైల, సరనయతింలా ఆ.వె. *ోనణలు చెల్లు. గమలనాభ రయొండొంటికి

నయవా లమరియుండు హా స్రివరద

శపస లొందు నండ్రు చఛజయుంబులతోడ

సరసయతు లనంగ జలధిశయన . 107 13 నంయు క్రయతి -- క. వ నిను వేండెద లకీ

త్షైూనాయక నీవు నన్ను. న్లైళొని యిష్టం

లైనవి యొసంగుము కుభల

క్ష నీవాండ నన నొప్పు ససయు _క్కయతుల్‌. 109 కం ఓక్కుడుగున విగ్చాంతులు

పె క్కగుచో సంయుతములు పెనుషకమును జ

డ్తక్కరమునం దానెతత్తిన

యక్కర మే యునుపవలయు నన్నిటం గృష్లాం 109 క, వడినెలవులలో: జేరువ

మొడ నొకసంయుతము నౌెలముడ నొకటినిం దా

శి ణనలు భెర్దు అరపాకము యు క్తముగానుండు. అట్టున్న జీ అని ఆ యతికి లత్యుము ఇెప్పినట్టగును

రిడిలేని కవ్చలు తప్పుట యొడంబడదు సృథగ్థతి వ 'రకరాగముల హరీ | 110 ఉఊదావారణక్కల-- ద్విరదగతిరగడ త్తైవలయ మంతయు విహాణమున నెత్తుకిటి మహిమ దలపోయ నక్కజ మనుచు నిట్లనక్క న్రైావలయమంతయు విషూణమున నెత్తుకిటి సత్వ మరు దన నొప్పూ సంయు_కృయతి చెడక, న! అట్ట మణీయొకధంబను కడ. _ *ఆ0ంవమున చృచ్చుగతి వచ్చె నఖముల రిఫుని వత్సీము నృనీంవాం డని రాయువడిసొరగుకృతి ఆంపమున వచ్చుగతి చచ్చె నఖనుల రివును రంబు నరనసీించాుం డనం గ్రాలు సంయు క్థయతిం క12 కలీ. కద్భృవవ్యాజ: తి = గి ఆ వ, నీద్ధముల్‌ జఇాలుకచ్దావియందు ఇాజసంయు క్ర తద్భవవ్యాజమునను నణలతోం బొందు విరతి యాజ్ఞ ప్రి యనంగ జలగుహోదకా శ తులు సుజ్ఞాను లనంగం 118 ఆ.వె యజమునకు జన్న మాజివీ కానతి యా శవ యాజ్ధ కాన సంజ్ఞ కరయ ఎన్న తా ఇగ నిన్నపంబు వెండి విజ్ఞాపనమునకు జూకుం దద్భవంబు నా ధరితి, కడ నో ల్‌ కర్‌. శేవయుకయతి గి, ఆంధ్రలిపిం జొప్పడదు బుకారాన్వితంబు కొత్తగాదు కృష్ణుని వెన్నమ్రుచ్చి మరంగ శజంపము -వ్రచ్చు - రజయతిమ్మెత్తి - చూవభ్రైడుం

వథమాళ్వాసము, రో

చ్రుక్కం డఠం డాళి నెట్టి విరోధి నైనం

గును నన లేఫయుతయతి గూడుం గాన 115 16 ఆనుస్వారయతి.-- గి, భువి ననుస్వారయతి చిందువూర్వకముగ

ళాకు నిట నాలు చెల్లు. వాండవసపోయ |

నాకు నిట నాల్లు చెల్లుః గందర్పజనక | _

మాకు నిటనాబ్లు చెల్లు సంవదలరాజ |! 116 క?. మళారయతి. -- గ, యరలవలు శవసవాలును నాదిబిందు

యుతములై మకారవిరామయు_క్రి దనరు

మారుతాత్మ జుం డరిపిసంయమి యనంగ

మదనజనకుండు దనుజసంపహారుం డనంగ, కై? కేరి ఎక్కటియతింలా క, ధర నెక్క.టివ న్‌ తగు

ఫరమజివలు వానిలో. (జెలంగుకు లాకు౯

సరి భా యన విశ్ర మవే

ళ రమాధివ రెండునుం గలసి వ_ర్షించున్‌- 118 ఆ.వె. మరునితం డ్రి లోకమహితుండు యాదవ

రాజనీంవా మూ '_ర్థిరయకుండు

తాంగ వేలు పనగ ఆంపిల్లు నెక్కటి

వళ్లు నాంగ నిట్లు వనజనాళ ! 119 19 వ్ర భు నామాంతయతి.-= సీ జరుల నన్నమ్హ యనుచోట నూందంబడక

ద్వివిధ మగుం క్‌! భునామాంతవిరమణంబు

న! ఛందోదర్చణము

మహ్‌ నయోధ్యకు రాజి రామన యనంగ

నతనిపట్టపుటేవి సీతమ యనంగ, 120 90 విళాగయలి నీ సంఖ్యకుం బరిమా*సంజ్ఞకుం దనర్పు

శబ్దములవై విభానో_క్రి సరణి సంఘ

టించినప్పుడు యతులు రెండేనియగు ను

'పేంద్రుం డిచ్చునర్ధము మోపెందేనీ యనణ, 1! 9 . భ్న్మయతి.== క. అంచితతిలకకము కౌరి ధ

రంచె ననగ జగణవమధ్య రేఫనిరతి యా

నంచితతిలకము హరి ధర

య0చె ననంగ భిన్నవిరతి నిత్భమువచ్చున్‌* కేల గి, అట ఇ కారాంతపదముమిందటి దిశార

మది యనంగ నవ్వల భిన్నయతికిం జెల్లు

దివిజవిభవంబు కౌరిచేతిది యనంగ

నసురనాళంబు హరిచేతియది యనంగ, 120 లై2 విశల్పయతి గీ, హయుతమై పాల్గుల వికల్పయతులు చెల్లు

'చేవకీనందనుండు జగద్గితుం డనంగ

హలధరుండు సంగ రోంగణోదతుం డనంగ

నవని మోచినయని కకుబృస్తులనంగ, 124 £28. యు క్లవికల్పయలి -_- గి, *నలింగకారహ ల్లి తరానునానీకాఖ్యం

గదిసి తత్పంచమముగా వికల్పవిరతి

అ నలిజకారవాల్లి - వూ. ము, నన

వథమాళ్వాసము. ౭7

గలుగుం జ శీ వల్లవసుదృజ్మ, ఖథుం డనంగం

గమలనేశ్రుండు సకలదిబ్మహితుం డనంగ, 1125 లట. అభేదవిరతి = క చ కటప కారివకార

దిర్టకమునకుం జను నఖేదవిరతి నికాట

ప్రకిర మెరినె రామునిపా

వకశరమున జనకసుత నెపంబున ననలోన్‌ , శేలిగ్ర గి. చెల్లుబడివళ్లు స్త్రాసము 'ల్బెప్పంబడియె

నిందుం బూర్వ వ్ర యోగంబు "లెజింగి యెవ్వి

బవాళమై తోంచె నవి యొనర్పంగవలయు

నవ్ఫు కావ్య వీ, యో క్తుల నలిననాభ క్షే27 క, వరగణవర్షము దీస్ధ్‌

స్వరమగుచో గణయుగంబు చను యతుల సుధా

కరకరగుణగతి శరరుచి

గిరిగ జరు ద్రాదిసంజ్ఞ శేశవనాథా ! 125 క, ఎన్నిట యతి రావలెనని

రన్నిట సంస్కృృతమునందు నగు నిచ్ళేదం

ఛచన్నిట యతిఠశావలె నని

రన్నిటం చెలుంగునకు 'మొదలియతుర మమరున్‌, 120. గద్యము, ఇది శ్రీవాణీ వసాదలబ్ధవాగ్విభవ శిక్కనానూత్య

తనూభవ సుకవిజనవిభేయ అనంతయనామధేయ ప్ర ణీతం

ఖై నభందోదర్పణమునందు గద్భ్ధిపదాస్థది కావర్థలతుణంబును

గురులఘునిర్ణయంబును గణనిరూపణంబును బ్రాసయతి విశే

మంబులును బరిగణనసంజ్ఞయు నన్నది ప్రథమాశ్వాసము,

అాధస్తాఘాలు

శ్రర స్వ ఛభ౦ందోదర ఎ ణా ము ద్వి తీయా శ్వాస ము, లా ల్‌ (1 రమణ భృ లోకను టన నోరమణ జగ్యత్తయాభినుత రంజిత గౌ లటస్షైోరీరమణ సంభరితవా గ జీరమణ యనంతశయన నీరజనయనా, ఈ కనుంగొనం బాదరహితమై వనువడి హరిగ్‌ వైవోలె బవాుఎముఖరచనం బున మెటజటయు గద్య మది దాః 'బెనులపకృతుల వచన మనం దీవించుం గడుకొ ల్సి గదర్థము, స్వ స్తిసమ_స్తభువనర మదత శ్రీవుండరీకాతు భుజగ పతినీంచోసనారూఢ సురనికవమకుటతటఘటితసురుచిర మణీ గణవ్ర భఛావిభాసితపాదవీఠ! వేద నినదానుకారిగొారవలలిత నూఫురాలంకృత చరణసరసిజయుగళ నవ్ధుపదాంగుష్టనఖమ యూఖేఖాయితసురసరిత్వ్రవావా వీతాంబరధరనూర్న మే ఖలాకలితకటితటప్ర దేశ చతురాననజనక నాళీకశోఛితనాఖి

ద్వితీయా శ్వాసము. లా సరోవర, యఖండ బ్రవ్యాండకలాప నోషునివుణోదర, శీర సాగర తనయామనోజ్డ గేహీకృతవిపులవతస్థల కనత్కనక కటక కేయూర చముఖభూపషణభూసిత చతుర్భుజ, శంఖపంక జసువర్శన గచాధర కిరీటకుండలాభి రామ యనవరత (ప్రసన్న వదన కౌండిన్యవరద శ్రీయనంతవద్ల నాభ నమనే ననునే పజ కీ సాపా నమః అని గదస్భపళనంబొనర్భును 'లృములకు ను _తృమాయు రారోగ్ధంబు లొదవునని విశదవచనంబుల విద్వజ్ఞనంబు లభి ఛ0దములు క. సమవృ తము లనియెడును _త్హమరత్నంబులకు జన్మ భఛామములై పెం వమరు సము ద్ర న్థులచం దమ్ములై ఛందములు మహీ సుదర్శనపాణీ! శీ నీ ఉక్తయు నత్యు_క్థ్యయును మధ్యయును బ్రతి సనయు సువతిషమయు సరళ మెన అ ఆఅ కాను ఇఒ గాయ త్రి యుప్లిక్కు నాయనుష్టుప్పును బృహతియు. బం _క్రియు మహితమైన తిష నలజగతియు నతిజగతియు శక్యరి మజి యతళిళక్వరియును నప్నియు పెండి యత్యష్టియు ధృతయును లు 9 నే నతిధృతియును మజి కృతియుం ట్ర్శ్‌తి ఆ.వె యాకృతియును వికృతి యటుసంకృతియు నఖి కృతియు నుత్కృతియనం గీ_ర్హ్యమగుచు

ఖం వందోదర్చణము జరగు నిరువదారుధందంబు లేళో త్త రాధిశాతమరముగ నబ్బనాభ! ఛందోవృ శ్రనంఖ్యం సీ, కరములు వేదముల్‌ కగులు రాజులు రాగ సంఖస్థ్ర విద్యలు నిభ చమురిందు లంగాస్త్ర బావావు లథీందుశరములు గతిలోచనాంబరకమలరిపులు నాగ వేదాంబరనయనముల్‌ బుతునిధి ఖాబ్ధులు కరవిరించాబ్దఫణులు గతినాగగుణళా స్త్ర మైరవాప్లులు దిగ య జాంగపర్వతలో చనానలముఅం -ా శై లఖేందు రామచం ద్రసంఖ్య గతిగతీందు కావాుబుతువావుు లహినాగ జావా వేదవాపా.బాణచయము, న! శీ బుతుశై లశరగజగతిఖేందు లతీభూ 'లేంద్వద్రైనిధిగగ నేశణములు నిగమాభ్రగుణగతి నిధిచం్యదృగతులు వా ర ణఖర్హ్దుగ జదంతిరామకగులు తర్కేందుకరముని త్ర యతర్క_ విధు లథీ. పావ శా స్థిఎముద్ర బాణబాణ వహ్నివహ్నులు బస్గావద వాంగభుజశేభ్‌ ఖీందు శ లర్పలు ఛందములను 1 నిధు(వూ మూ) = సవరణ (ఈ)

ద్వితీయా శ్వాసము. న! ఆ. మె వేలువేజు పుట్టు వృత్ససమూహాంబ వెండి సర్వనృ _త్తవితతి యరయ బుతుకరా ఏకె, లనీతేదీ ప్పి నయనతో యధికృళానుచం ద్ర లబ్బనయను 7 సర్వసమవృ _శ్రభేదసంఖ్య చ బగిబదమూండుకోటులును నొప్పుగ నల్వఏ రెండులతయలుక దగం బదునేడు వేలు నుచితంబుగ నవ్వుల నేడునూటి వై జు నగణితవై ఛవా యిరువదాలు గదా సమవృ త్త భేదముల్‌ చఛ్ర గుణితలతణస్ఫురణం బంచినధందము లిర్వదాఆిటన్‌. 8 నమవృ ర్తీలత్‌ణము. శ. హాచ్చును గుందును బొరయక యచ్చ త్తిీనయట్లు నాలుగడుగులు సమమై “వచ్చును యతినియమంబును 3జైచ్చిక సమవృ్ఫ త్తములకు: జీ తృజజనకా ! ఏ వ, సమవృత్తంబు 'లెట్టవనిన 10 “మొదలియు క్లాచ్భందంబునందు ్రీయనువృ క్రీము శ్రీ భా, విం, తున, 13 శందవయత్యుక్రాద్భందంబునందు స్త్రీ యను వృత్తము, == శ్రీరూః పారున్‌, ఘోరా, భారీ కూండపమ ధ్యాచ్భండంబునందు వినయం బనువృ త్తోముంజా వినయం, బొనరిం, తు ననం, తునకున్‌. నాలప వ్ర తిస్టూచ ృందంబంనందు చింబదునువ ల _త్తేమూ అజా శ్రీకలిళా, సోకభగల్‌, వైళొనుబిం, బాకృ్ళతికిన్‌. కడ [ లబ్ధినయన = వూ ము లబ్థిళశయన (భ) 2. వచ్చుచు (వూ ము) వరణ (భ) 8 చెచ్చెజ - ఫూ. ముం

జు ఛందోదర్పణము ఆంద నుకాంతియనువనృత్తము --

అగు౯ సుశాం, తి గూర్చంగ్కా జగంబులళొ జగత్పతీ, 15 ఆయిదనను ప్రతిష్టాచ్భందంబునందు ఆంబుజమనువృ _లక్‌ము న

పంబిళలగా, డంబరముగా, సంబుజము చె, ల్వం బగువరీం అందు పంక్రీయను బృత్తము-ా

ఒక్కభ కారం, చెక్కు గగంబుల్‌,

'ిక్కోనుం బం క్రిం దక్కక శౌరీ. శ? ఆజవళశాయ శ్రీ చృందంబునందు తకుమధ్యయనవృ క్రీము

నోపాలుని దేవే నాపాలికి నాంగాం

బవెవె తసుమధస్థళ్‌, శ్రాసించు" దయంబుల్‌, 18 వీడవయుస్షి కృందంబునందు శనుధుమతి యనువృ ర్తము == క

వ.ధురిష్టం డనినళ, మధురవృననగల్‌

మధురము లగుచుకా, మధువ.తి నమరున్‌, శీ9 అందు నుదరేఖయనువృ త్తీము ---

రూవింప న్మగణాద్య్యం, "ళె వెంపార సగంబుల్‌

ప! నా

దీపించు న్మ దలేఖళా గోపస్త్రీహృదయేకా , 20 ఎనిమిదవయనుష్టుళ్ళందంబునందు విద్యున్యాలయనువృ క్తము.

మాద్యద్భ క్రి న్గాగాయు క్రిక్‌ విదుభ్ధన్ధాలావృ త్తం బొప్పుకా

వై ద్భధ్యంని౯ సంబోధింపక, సద్య శ్రే యోంజూతంబయ్యన్‌ = ఆంద చిత్రవదమనువృ ర్తము-

వారక భాగురయుగం, వారం జిత్రపదాఖం

య ఆ "జేరిన వేడ్క. గవీందద్రుల్‌, గోరి నుతింతురు కౌరిన్‌. 22 శిద్రని శ్వేరే మదనవిలసికము. (చూ, కవిజకా, శ్ర్రయము; కావ్యాలం

ఇశారచూజడామణిి

న్వీరీయాళ్వాసము ణి అంద ్రమాణీయనునృ శ్తముుణవా సరోజనాభుం డచ్యుతుం, డళాతిళంజనుం డనళా, జలేఫలళ్‌ లగంబులళా ధరం అమాణి యొప్పగున్‌, 2౫ తొమ్మిదవ బృహతీ దృందంబునందు బాలముఖియను వృత్తము === చి త్తజాతునిగురునిక్రై, యెత్తు; డంజలు లనినచో, సత్తుగా రనసములొగిళ౯, బొత్తుగా హలముఖ యగున్‌. _24 క, వదలక పం_క్రిచ్భందము 'మొదలుగ నిటమిందిధందనుల కందనుగా నుదయించువృ _త్హసమితికి (| విదితంబుగ వళులు వలయు వనిధురవినయనా | 2౭6 క్ర: బదీయపవవం క్రీద్భంద౦ంబునందు 1 రుగ్మవరియనువృ క్రమ రూవితరీతి౯ా రుగ్యవతీసం రూపభమంబుల్‌ రూఢీ సగంబుల్‌ సర గళ వోదకు లా శ్రీపతిలీలళా 'జెన్చంగ నొప్పున్‌. ల్డిగ్ర కమ నస్యుగం ఆందు న_క్రయన వృత్తము. మొత్తం బారు న్యభములు నితో | ఛా 'త్తంై సస్ఫురితగ శారా 1 రుక్యవతి. బరియగు పీరు. చూ. రుగ్మవనిం కేవల ల్‌-8ూరు క్‌ చద్యుడీళ్త ..్ర౯ శావ్యాలంకారమూడానుణి 102 పు వూ జ) శ విజనాశ్రయమునందును. రుగ్య వతి యను పీలే ఫ్రాన నిజద్ధమై యున్నది. కానీ నంద్కృతవృ త్త రళ్నాశరమున రుక్యవత్‌ యని యున్నది ఇదియే యర్ధివంత మనందగ న!

క్‌ భందోదర్పణను యతత్తం ఖై షణ్శితయతి నొందుకా మఠర్తావృ త్తం బగు మహిం గృష్లా! లా ఆంద ,వ్రణవమనువృ శ్తేము = కుళునుగం ఆరంగా మనయగసంయు కిక పారోదంచితశరవి క్రాంతి శ్రీ రాజాం బొరసీన నత్యంత స్ఫారంచై చను వ్రణనం బుర్విన్‌ , మ మునుయుగం అంద మయూరసారి యనున త్తము == చూత మాయశోదసూను నంచుళొ వ్రే పల్కు దర్మవి శ్ర! మంబుల్‌ భాతిగా రజంబువై రగంబుల్‌ జాతిగా మయూరసారి. అెప్పున్‌, ల రజ, ర, గ (దీనిపేరే మయారళభాషిణి) అందకుద్ధవిరాటీయ కువ్ఫ క్తము --=- శ్రీమంతుం డగు చిన్నళృవ్ణుని౯ ధీమంతు ల్ప్రణుతింప వాణనవి శ్రామంబుక మసజంబు గంబునై రామా శుద్ధవిరాటి యొవ్పగున్‌ , ఖు దుస్రుజ్యగం ఆంద మణిరయమనువృ రోము శ్రీ మనస్సరనీరుహమి త్రు, ళ్‌ ట్రేము మొప్పంగం 'జేర్కొనుచోట౯ రామునన్త్రవిరామరసాగల్‌ కోమలంబు లగు న్మణిరంగన్‌. 81 రుజ్కనుగం

ద్వితీయాశ్వాసము ఖ్‌ కమనొకండన లి న్రుష్ఫందంలునందు. === తోదళమునువృ్తము, తోరపు వేడుకల దోదకవృత్తా శారనుగాం చి₹్‌ శారగగంబుల్‌ నీరజనాభుని "నెమ్టనుతింప౯ జారువిరానముము సళ్ల తి నొందున్‌, భ భు భం గ్య అంద ఇం ద్రవజ్యయను వృత్తము సామర ఫ్రలిల౯ తతజద్విగంబుల్‌ బీ తులం బొంది యొస భూ మిధ్రవిశ్రా క్‌ వ్రేమంబుతో నై ౦దవబింబవక్తు౯ ోయాంబరుం వాడుదు రిందవజన్‌, న! కకత ఆంద ఊపేంద్ర వజ్రయను వృ ర్తములాా వురారిముఖ్యామరవూజనీయుళ€ సరోజనాభుఃా జతజద్వినో క్ర౯ దిరంబుగా | న న యతి న్నుతింహక అఠకజుగ్యనం ఆంద ఊవజాలియను వ గ లేము జజ వీనాకిళోదండము చిట్టుదుంచెళ్‌ *జానొప్ప కల్చె౯ జమదగ్ని సూను౯ ఆనంతసత్తు కం డితం డంచు మెచ్చళల జానై నవ _త్తం బుపజూతి యయ్యున్‌ ం కైల్‌ న ప ఇ ఇందు 8-వ యతరము యతిగాన యరిళంగ "మీర్పడుచుర్నది; “దావొళ్ళ” అని వవరించేట యంక్తముః

క్ర ఛంపోదర్పణదు క, సమవదము లిందవజవి లో వమవదము లుజ్‌ంద్ర వజ్రం జను నువజూతిళా తృ్రమమైనను నదియ పేరు కమలదళాతా | 1 అంద రథోద్ధరమనువృ క్రీము = నందగోపనరనందను౯ొ రమా నందం ట్ర స్తుతి యొనర్చి మడ్యలి౯ ఆఅందమై రనరవాహస్టయంబు లిం పొంద జెన్చీన రథ ్ధతం బగున్‌. 87 (ఈ న ర లగ దీనిపేళే బరాంతికము ఆద |1గి శాలంబనకునువృ త్రము నాళలీకళవామరనాథు లొగి౯ శ్రీలోలుని గీర్హన నేయ నొగి౯ బోలంగం దజావల బొందిన గీ శాలంబన మై చను నద్రియతిన్‌ 9 88 కృజ్యుజ్యవ ఆంద స్వాగకవృ శ్సముం=ా= నారదాదిమునినాయకవంద్యు౯ శౌంం జేరుం డన స్వాగత "మొస్పుళ సారమైనయతి సణ్మి తి నొందళొ భూరిెలేఫనళముల్‌ గగయు క్లిన్‌, ణి రన ళ గగ 1 అభ్స్పకసీయమున నీవి *శాంతి యనియు కవితాంతము అని రండు జూజు లీయంజడీినది. చూ. వుట 229 కాంకి అని కవిజన్శాశ్రయనణం

డ్వితీయాళ్వాసము ఖా అంద శాలినియనువృ ర్తేము,= చేతోశాగం బుల్ల సీల్ల న్మౌాగా దోర్టతంచై సడ్య్వర్షయు_క్రి౯ విరామం 'జేలేరంగా నింది లేళ ప్రభావా న్వీతం బైన౯ల కాలినీవృలత్త మయ్యన్‌, 40 ము ఠతుశ్నగగం అంద శ్యేనియనువృ క్తీము.=జ ఆరమాధినాథుం డశయంబు గాం జీర లిచ్చె యాజ్ఞ నేని కంచుంబెం పారం జెన్చ శ్శ్యేని యయ్యె సుడ్యతిళ స్ఫారమై రజంబుపై రవంబుగాన్‌ క! రజర్య ఈ అంద వాతోర్మియనువృ క్తము జేవాధీశు౯ హరిం జేజబోవనధి౯ ఈవాతోర్ష్మి ౯ మభ లేపారుం దశొ రావాసంచై లగ మ్థి౯ గదియన్‌. శ్రి మళళ, లగ అంద ] చంద్రికయశువృ క్రమ ఆ నగణయుమునళ్‌ రవంటులళ్‌ త్రి గుణరసవిరామసంగ తిళ తగిలి హరిక థాసమేతమై నెగడుం గృతుల నిండి చంద్రికన్‌, శీత నునుర్యువ [| ఛష్రిక వూ.ము జూతిని ఇగడొందు చంద్రికల్‌ ఆస్నశనీయముఫు, 80,

ణీ భందోదర్చణనం కంగ్రెండన జోలీద్భందంజునందు భుజంగ బ్ర యాతనుగువృ త్రము... భుజంగేశపర్థంక వూర్ణానురాగు౯ భుజంగప్ర, భూతాఖ్యం బూరించుచోటళొా నిజంచై ప్ర భూతాననీభృద్వ రామం బజస్ర్రంబుగా గూర్చు యాద్వంద్వ్య మొప్పున్‌ , క్త యయయ యం ఆంద టోటకమనువృ క్తముంజా జలబోదరనిర్మ లసం_స్తవముల్‌ విలనీల్లెడుం దోటక న _త్తమునళ జొలువై సచతుష్క_ుముం బొందగ నిం సలరారలం బల్కుదు రష్టయతిన్‌, కీర్‌ నృున్యన్యనం అంద తోనకమనునృ రము చెలంగి నజాయలం జెందిన నారీ తిలకము ల ద్ర, యతిన్‌ మృధదురితిన్‌ వెలయంగం దోవకవృ త్తవిభాతి౯ బలుకుదు రిన్ములం బంకజనాళున్‌, డర నంజు ఆ యం (గీనిసేకే శొనమరసము) అంద్‌ ప్రస్విణీవృక్రము ఆజ ేవకీనందనుకా చేనవదూ-డామణికా భూవధూవల్లభుం బుండరికోదరుకా ఖ్రావనాలీతునిం బల్కగా వ్రగ్విణీ భావ మాద్యంత రేఫంబగున్‌ షడ్యతిన్‌ త్త రర్వర్యరం

ద్వితీయా శ్వాసము టి ఆంద ఇం్టద్రవంళమనువృ గ్రము = సొంపార నీదేవునిసూనుండై కదా ఆంపిల్లేం బుష్పాస్టు డు తాగ యాననళా ఇంపార భాభృద్యతి నింద్రవంళము౯ 'భెంపారం దాజంబులం జేర్చు లేఫతోన్‌, క్రి కఠకజరు నమోనమో చేవజనార్ట నాయ తే నమోనమః పంకజనాభ నాన్ఫడు౯ రమించు వంశస్థ విరామమద్రులళ సమంచితంతై జతజంబు ేఫసయాన్‌, డఫ జఠతుజ్కురు ఈఈుతి మఠాంగ నిరూఢమజోయతి౯ యతివర ప్ర ముఖార వ్ర్‌జనం బ్‌ొగికొ దుతవిలంబిత తోషితరీతులళ టసధరళ౯ా నుతినేయు నఖారలన్‌, ఠం నళ ళర అరవ జలధరమాలయనువృ శ్రీము.=వా శ్రీతన్వీశుందగిలితిం ఉత్తం బార మాకా యంచుళ జలధరమాలావృ త్తం 'జేలేరంగా మళనము లింపొందంగాం బ్రీతిం బల్కు న్విరతి కరి౯ క్రాసించున్‌. ర్‌1 భుళుు నదుము

త్త ఛందోదర్చణను త్రీ భువనాభినుకు 'జేవచేవుని౯్‌ బ,భు ముకుందు నిటు పస్తుతింషగా న్‌ లాలి నభజర ల్లదిసినం బ్రియంవదా విభవ 'మొప్పు గిరిని క్రమంబులన్‌ , రై గళ, జర, కమనీయ తేజుని నగణ్యయళుళా గమలాధివుం బలుకంగా సజసల్‌ శ్రమ మొప్పం గాడంగ సకారముతోం ట్రమిశౌతరం బపావి రాము మగున్‌, లలి బుజనును ఆంద జలోద్ధకగరి యనువృ క్రీముల సరోరుహదళాతు ఇాళ్వతయళా ఫవురారినుత యంచు భూథధరయతి౯ సరాగ మగుచున్‌ జసల్‌ జసలతో నురుప్రభ యగున్‌ జలోస్ధరగతిన్‌, ర్‌ జఇనుజును ఆంద నీళ్వదేవియనువృ ల్తేము.== జానొందం గావ్య శ్రీకి నం వ్రీ తితోడణల మూనాథు న్నాథుం కేసీ మాయాగణంబుల్‌ థీనిత్యుల్‌ ఛా త్రీళృద్యతిం గర్తు రింపుల్‌ తేనెల్‌ సోనల్‌ గా విశ్వ దేవీసమాఖ్యన్‌ ॥ నర్‌ ముమ య య

ద్వీతీయాశ్యోసము | వదుమూండవ యతిజూతీద్భందంబునందు మ క్తమయూరమనువృ త్తముం--= భోజూధీకుం డంచుం టి భూరాత్మకుం డంచు౯్‌ ఛాాజిస్తుం డంచు౯ యతి చాగా గిం సంజ్హ౯ ఓజస్సీ ఫగంలై మత యొో వేతసగంబుల్‌ ఓజం బల్క_ న్మత్తమయూరం బలరారున్‌, ర్‌ం ముుతయన, గ అంద జలదనునునృ శ్తముంా య్రైక్కుల ల్ల నెల్ల యగుమూ ర్తిగదా యక్కకులాషం డంచుం జతురాస్థ్యయలి౯ దక్కక వస్తుతింప జలదం బగుని ట్లైశటియై భళలేఫనభ లొందు గురున్‌, ర్‌? కరునుళగం అంద మంజాభాషిణి యనువృ ర్తము = గివిజేంద్రుం “"డాదియగు చేవసంఘముల్‌ భువి మంజుభాపి.ణికీ భోగిరాడ్యతి౯ సవరించవంగా సజసజంబు గాంతమై భువనోదరస్తుతి యవూర్వ మై చనున్‌, ర బజన జగం అంద త్రనార్షి ణియనువృ _ర్హీముుానా ము_క్షిశ్రీకరు భనమోచను న్తురారి౯ా భక్తిం 'టోడజనులు వ్ర స్తుతింప వొవ్వుళా వ్య _క్షగ్రావయతిం ట్ర వక్ష ణిసమాఖస్థక్‌ యాక్తంలై మనజరగోజ్జ ్వలద్గణా ఫ్లిన్‌, ఠి మకు జుర్కగం

త్త ఛందోదర్పణము ఆంద వ్రభొకదునువృ క్రముంలా సరనీజనాభ భుజంగ రాజతల్పా శరణము నీవని సన్మతిం దలంపళ జెరయు నజూారలు సు నొప్పగుళ గ జరగుం ట్ర్రఫొతేము శైల విశ్రమంబున్‌ 60 నుజృజరృ్యగ, ఆంద రుచిరమగువృ _ర్తీముంాలా అనంగళో టివిలసదంగ వై భవుళ౯ మనంబులో నిలిపిన మాను నాపదల్‌ అనళ౯్‌ జభంబులు* సజగాసుసంగతిళా దనర్భు నీరుచికకు దంతి రాడస్టతిన్‌ ॥ న! జభ నుజుగం కదు జాలయగనళశ్వరీద్భందంబునందు వనమయూరమునుసృ క్రముంజవా ఉన్నరము లై వననమయూరకృతు లోలి౯ ఎన్న౦గ భజంబులపయి న్ననగగంబుల్‌ ఇక్నాదవ దంతియతిం జెంది యలరారన్‌ వెన్నుని నుతింతురు నివేకు లతిభ క్రిన్‌. 68 ళభజుజ న్యగగ (ఇదే యిందువదయనువృ క్తము ) ఆంద జైవనంకతిలక నునువృ త్తమ, గారీనికాంతజపకావణనా మ ధేయు౯ దూరీకృత వృణతదుష్కృతు నంబుజాతు౯ వ కై నజగానురనంగతి, (పూమా నజ శానునంగతి (భి) 2 దీనిజీ సంచళోన్న తము జార ణి ళోభొవతి, మధుమాథవి అని ఆన్బకవీయను చూ. పుట, 285

ద్వితీయాశ్వాసము శే ధీరో _త్తము ల్లిరియతి౯ తభజాగగ ల్పెం పార న్వసంతతిలకాఖ్య మొనర్హు రొప్పన్‌* క! కళ జు జు గగం ఆంవ ప్రభారణశలితయను వృ్తము వనరుహూసఖుండు౯ా వనరుహరిష్టండుక ననులవ యగునాకరివర దునకుళా ననభనలగము న్నగయతిం బలుక౯ా బనుపడుం గృతులం ్రవహారణకలికన్‌ , 61 నృునుళు న్య లగ అంద నుందర వృ _త్రీముంజాా కోరినకోరిక లిచ్చుం గోమలి చూడే మారునితం డి యనం గమంబున నీ కి యళ టీ హూ టో ఛారసవంబుల నొప్పుల బన్న గరాడ్యతి౯ సూరిజనంబులు 'నెప్ప సుందరవృత్తముల్‌, 6$్‌ ళళరును కం అంద ఆదరాళీరనును వృ ర్తముః--- మునిజనవినుతుం డమోఘజ యోూన్నతుం డనితరసదృళుం డనంగగురుం డనం జను ననయాతమై రసంబు లగంబు లై తనరంగ నపరాబితం బహిరాద్యతిన్‌ ణి 66 నున్యర్య ను లగం ఆంద అనంచాధయను వృత్తము, సౌమ్యుంతై విక్షుస్తుతులను నతి నేవ్యంతై రమ్యస్ఫూర్హి౯ రుద్రవిరమణము రమ్యంత్రై

శీ ఛందోదర్పణము గమ్య కారం బొప్పూ మతనసగగ ప్రా ప్రి సమ్యుగ్భావంతై పొలుపమరు ననంపౌధన్‌, 67 మ్యఠత్కన న్యగగ ఆంద భూనుతనును వృక్తోముజజ శ్రీనివాస వురుపో త్తమ సింధువివ*రా ఫూని మమ్ము గృహ జేళాని ప్రోవు మనంగా భూనుతంబు రనథాగల6 బొందిగయు క్రి వూని సొంపుగ టే వోతురముళ౯ వడినొందన్‌ , 63 రును ళు ళు గగ ఆంద కనులనిలసీక మగు వృత్తము నగణము నగణము నగణముం జేరళ నగణమను గగము నొనర నటమిీాందకొ దిగిభవిరమణము డిరమగు నేని౯ దగు గమలవిలనీతము కనులా మ్‌! 69 నునన న, గగం వదు 'ేనన యతిళక్వరీచ్ళందంబుకం దు మణిగణనికర మను వృ ర్తముణుా శనకపువలువలుం గరకటకములుకా నునుషగుతుజుమును నొసలితిలకముకొ దనరెడుహరిం గని తగననననసల్‌ నినిచిన మణిగణనిశర మిథయతిన్‌, 7/0 గునున్క్యు న్య ను ఆంద మౌలినియను సృ త్తేము.-== సకలనిగము వేదురు౯ సంసృతి వ్యాధిపై ద్యుళ్‌ మకుటవిమలమూ రకా మాలినీవృ త్తవూ_ర్హికా

ద్వీతీయా శ్వాసము శ్‌ నకలిరనమ మో క్రీ న్నాగవిశ్రాంతియా శ్రీ సుశవులువివరింపళ్‌ సొంపగున్వి స్తరింపన్‌ , 7] నృనసుదముయయం ఆంద నుశేవరక్ళ ల్రముంజా యతియవ కారసంఖ్య నిడి యాదరంబుతో నతిశయమై నజంబులు భజూంత లేఫలు౯ా వితతముగా నొనర్చి యరవిందలోచనుళ౯ తీతిధరు సంస్తుతించిన సుశేసరంబగున్‌ [2 నుజళ జరు ఆంద మణిభూనమణమనువృ క్తము, అజా వాన్తిీరాజభయనిర్థర యండజవావానా ధ్వ్సస్తసంసరణ యంచుం చిళామహవిశ్రమ వ్ర స్తుతంబుగు రనంబుల ఛారగణంబుల౯ విస్తరింం మణిభూషణనృత్తము చెల్వగున్‌, 78 రన ళళుర, అంవమనోజ్ఞ యనువృ త్తమ, అజశివళ శ్ర నింత రార్చితపద్ద న్రయుక భుజగకులాధివతల్చుం బూని నుతింపగా నజయ'తి నొంది నజాభరార్చిత మె చను౯ా బుజా వగు నుర్వి మనోజ్ఞ బుషషును రాగమై, గ్గ కళ జళరు బదు జాణవయ స్రిచ్చందంబునందు చ్రీయశాంతయ నువృల్తీము = అవనియు శ్రీయు నతు లజుండాత్తోదృవుం డాప్లుల్‌ దివిజోలు జామోదరునకు దేవ ల్లిం కనేరీ కే. నకలిత నమరొరంాక్రి - 'ం:-క.య-యి ఆకు గణములు శనం అడీనవని తెలియవలయంను. నమయా శ ఉ క్రి ఆని ఛేదచు,

న! ఛందోదర్పణము సవకు గ నాగగా నయనయసమ్యుక్సగయా క్రిక్‌ గవినుతమై దిగ్యతిం ఛీయకాంశళ్ళతి యొప్పున్‌, 75 న్యయ నుయనుగం అంద నంచఛానర నునున్ఫక్తముం== జరేఫలుకా జలేఫలుకా జసంయుతంబుల్రై తగ౯ొ గురూపరిస్థితిం బొసంగి గుంఫనం బెలర్చగాా విరించిసంఖ్య నందమైనవి క్ర మంబులం దగుళా బ్రదూఢమైనం బద్మనాభ సపంచచామరం బగున్‌. ౯6 జర జర, జగం ఆంద నద కమనునృ త్తము == నకలిశంబు నభజాజగణంబులు గాంతమై సకలదిగ్విరమణంబులు సన్నుతమై చనళ శశట రైైత్యమదళంజను సన్ను తినేయంగాం బ,శట మైకృతులం బదము పదకుం బటగున్‌ ర ఆ ఆ ఆశీ శీ ల నుళ్యజుజుజుగం ననలును ననలును దనరలో సగయా క్షి౯ వనరువాభవయతు లవహితమతితోడ౯ నినుష్పుచు సుశవులు మణివిలసదురస్కు౯ నొనకొని పౌగడల నను ఫలసదనంబుల్‌. 78 నునన గుసుగం ఆంద చంద్ర, $,యనువృ | ర్తీముంజా- జగన్నాథుళ౯ లశ్షీహృదయజలజ ప్రోద్యదర్ము౯ ఖగాధీకారూఢు౯ సుకవిజనకల్చ ద్రుమంబుక్‌ దగ న్వర్శింపంగా యమనసయుతం,ఖై రగంబుల్‌

ద్వితీయా శ్వాసము, 4 'మొగిం అంద్రశ్రీ!ీ న్నిలుదు యతి ముక్కంటి నొందున్‌,79 య;మనున్యర్కుగం అంద మేదినియనువృ శ్తము.-= నగణముతో జకారభళగణంబులుకొ జకార వ్రగుణితశేఫయుళా గురువు భాతిగాల నోలి౯ దగ నవతారవి శమము దండిగా నొనర్చళ మృగమదవర్డు తేయకొను మేదినీసమాఖ్య న్‌ ః య బదు కొడవయ క్యష్టిచ్భందంబునందు నర్కుటమనువ్భ శ్రమ. కొలిచెద నందగోవసుతుళోమలపాదములళ్‌ దులిచెదల బూర్వ సంచితపుదోషములన్‌ సుఖినై నిలిచెద నన్న నర్కు.టను నిర్మ లవృ త్త మగు సలలీతమై నజంబుల భజొవల దిగ్విరతిన్‌ , 81 నుజభ, జు జువం అంద శిఖరిణియనువృ త్తము.- గేం ద్రాపద్ధ స్రంసి౯ నుదిరసదృళుం గంజనయనుళా భజంతి దాత్ప్సరర్థంబున ననినచో భాస్కరయతి౯ ప,జూచ్లోదం చెనళ 'యమనసభవ వ స్ఫురితమై న్‌్‌ ణ్‌) ఈ శి... ద్విజశ్రేన్టం ల్లెచ్చళ శిఖరిణి గదు౯ విక్రతమగున్‌, యమునున, భవం అంద మచాంశ్రాంతనునువ్న లేము, == పందెం వొదాంబుజరజముచే శ్రీశ్వ మారాతికిం జే యంబెం జాపం చిరుతునుకలై యద్భుతం 'వావహిల్ల౯ మ్రందె న్థారొడ్డి దళముఖుండు౯ా రాముచే నంచుం జెప్ప౯ నన న త. కే యముననభవన్ఫురితమై = భూ. రజ. అతురలోభనుం,

క్షీక్రీ భంతోదర్పణదము మందాశ్రాంత౯ మభనతతగా మండిఠాశాయతుల్లాన్‌. జి ఈ, ళ,ను త త్య గగ, అంద ఫౌలాశదళమనువృ త్తమ జా పదునయిదులఘువులును బరణ గగ వెయందళ్‌ బదియగునెడ విరకులు బలనీ పొడసూవళా బొదలి హూరినుతులంగడుం బొలుపగుచుం. వాలా శదళి మనంరంగుం గవిజనులు గొనియాడన్‌. 8 ర్‌ లఘువులు గగం ఆంద బృథత్వియనువృత్తము = తి జనంబులు జసంబులుశి యలగసంగతి౯ సాంగమెై పౌసంగ నమృ జాంళుభృద్యడులు పొందం వాదంబు లె చిసప సవలోచనా. నినుముప్పథ్వినాం బృథ్యిలో నసంకళయ మగుళ భవనద్వినుతులందు నింపొందినన్‌ , 8 ఆనవు జనవ య, లగ అంద వారిణియనువృ క్రీము. జరగు నసమప్రోద్య ద్రే ఫల్‌ ససంగతమై లగల్‌ డొరయంగ మురద్వేషి౯ సద్భ శ్రితో వినుతించెదళా సరసిరుహగ ర్భేశానాదిత్యస 'త్తము నన్న చో హరిణి యనివృ త్తం బొప్పారుళ్‌ బురారి విరామమై, 86 న,నుమృరుడ లుం చదు 'బెనిమిదవధృతిచ్భృందంబునందు మ త్తకోకిలయనువృ త్తేము. = ఓక్క. చేత సుదగ్శనంబును నొక్క చేతను శంఖము ఒక్క చేతం బ రకొరారుహూంబును నొక్క చేత గదం దగళొ జక్కడం బగుమూిక౯ రసజాభరంబులు దిగ్య్భతి౯

1. వరిణియనువృ త్త (భ)

ద్వితీయాశ్వాసము, ట మక్కువం దగం ఇౌాడి రార్యులు మ . త్తకోకీలన్ఫ _ర్తీముక్‌ 87 కున ఆజ ఇ ళ,రు అంద కనుమిశలతా జేల్లికయనువృ క్తము === శ్రీనాథు౯ ట్ర వ్లోదస్టమర వరసం నేవ్యపాడారవిందుకా దీనానాథ వ్రాతభ రనుగుణోదీర్లునిం ఛాడి రోలి౯ గానారూ ధాత్తుల్‌ మతనయయయల్‌ శామజిద్వి లీ మంె వీనుల్‌ నింారం గుసుమితలతా వేల్లితావృ త్త మొప్పున్‌,88 మఠ నృయయ య కందొమిదవ యతికృగిభృ్యందంబునందు శార్టూలవి క్రీడికమునువృ క్రకః పద్మ (ప్రోద్భవసన్ని భుల్‌ మసజస్మపవ్య క్రతాగంబులళా బడ్దాప్తాంచితవిశ్రమంబుగ సముల్బొదింతు రుద్యన్మతి౯ బద్ధామైయనిజూంస్టి సం శి తమవోపద్దాయ యోగీం చ్రవ్చా త్సద్మస్థాయ నమోస్తు త్రేయనుచు నీశార్దూలవి క్రీ, డితన్‌. 8౪ మున జనస్కతుకుగం అంద తరళనునువృ శ్తము---- జలరుబోహితసోదరీముఖ చం ద్ర చం 'ద్రి క లాదటళా గొలందిమిజంగ లోచనంబుల. శల మయొవ్వుమబోసుఖి౯ బలుకుచో నభరంబులుం బిదపకా సజంబు జగంబులుకా - 'జెలువుగా దరళంబునోలి రచింతు రంధకజిద్యతిన్‌ ఏ0 ను ళర్యవృజ్య జ్య గం అంద "మేభునిస్ఫూర్టికమనువృ త్తము.=== రమానాఖథుక్‌ నాథు౯యదుకులశిరోరమ్యరత్నా యమాను౯ సముద్య ల్తేజిన్లు౯ దనుజయువతిస్ఫారవో రాపహోరు౯ా మిముం బీ తింబేర్కొండ్ర కుణవిరతిళ మెఘవిస్ఫూర్టి తాఖ్య౯ా కే రమానాథుక గృష్టుక్‌. యదుజల (భ) రమానాథుక శాఖుక్‌ (నులక అసార పాఠము). న!

0 ఛందోదర్చణము 'టే మంబొవ్పకొబెద్ధల్‌ యమనసనులుళ౯రాగముల్లాముకుందడా, యమునునుర్య్కర్శ్కగ అందభూలిలకతునుకృ క్తము.--- చాందె వభూమణి చదాడబే ద్రిదినగ్రుముంబు ధరి త్రిక౯ బోండిమి 'దెచ్చినకూరుం శీతనిం బోలలే రిల నెన్వరు౯ వీం డధికుం డని భీమవిశ్రమవృ త్తి భూతిలకం బగుక "జీడి నుతింతురు భారసంబుల వెంట జూగము లొందంగాన్‌, ళళరు బు జు జుగ, ఆోడ చంద్రకళయనువృ శ్రీను వీనులారం ట్ర నీద్ధపదంబుల్‌ "బేడుకం గూర్చి దిశాయతి౯ జాన నచ్చి రసాతజజంబుల్‌ గట్ల దిటంబుగం జెప్పంగ౯ జూనకీవదనాంబుజళశ్వత్‌ ర భలోలమధు, వ్రకౌ చానవాంతక చంద్ర కళావృ త్తంబు సభం గడు నొవ్చగున్‌. ర్వృనువుత్క్యజ్య జుగం ఇరువదియవ శృతిచ్భందంజునందు కు శ్రేధవి కీ,డికమునున్ఫ_శ్రమా.--- భవరోగప్ర వినాశనౌామధకలా హ్రానీణ్యగణ్యుండు కై లవి భేది వముఖాఖిలానురదరోల్లాసుండు గోవిందు డం చు వివేకు ల్బభరంబులు న్ననయవసోమంబు గూడళొ సమ ర్మవిధిం జెస్పూదు 'ర్యాత్ర రెరాదళయతి న్మ ర్తేభవి క్రీడితన్‌, [4 నళ రను మయము అంద అంబురువాంబనునృ క్తేము === కారకుషారపటీకము రాశసుఖాసమానమవశ+యథా నీరదళృ్ళంగతమాలద కానితనీర జేం చ మణిద్యుతీ

ద్వితీయాశ్వాసము, టే జరకిరీటనముఖాళ రణాంచిత్‌ యంచు శ్రీవరంవార్చి భా ఖారసవంబుల ఖొనువి రామముం బల్క_ నంబురువాం బగున్‌, ళళ,ళుళరున హు అంద ఉశ్సృలమాలయనువృ ర్తము---- శ్రీరమణీముఖాంబురుహా నేవనషట్పద నాథ యంచు శృం గారరమేశ యంచు ధృతళొస్తుభ యంచు భరేఫకంబుల౯ భారలగంబులుం గదియం బల్కు-చు నుత్చలమాలి కాకృతి౯ ణారవ "మొస్పంజెప్పుదురు కాన్యవిదుల్‌, యతిత్‌ "నిదింట6గాన్‌ కళరునుళంు ళం రు లగ ఆంద ఖచరప్లుకదునువృ త్తీము == వరద శేళవ ద్రైత్యవిదారీ వారిజనాభ జగన్ని థి కరుణం జూడుము మమ్ముః బ్రసన్నా కార హరీయనిపల్కి.నళ్‌ వరుసతో నభభంబు మసావల్‌ వాలలో రుద్రవిరామ మె యరుదుగా మునిఫుంగవవర్గ సంటై ఖచరళ్ఞుత మొప్పగన్‌ నుభభ్య మున, వ, వమ ఇరువది మొక తగ సతిబ్భందందునందు చంచకమనువృ ర్తము.- త్రి భువనవంద్య నోవయువతీజనసం చిత భాగ 'భేయ రుక్‌ వ్రభవసముత్కరోజ్ఞ లశిరస్థి ఎతరత్న మరీచిమంజరీ విభవసముజ్జ్వలత్ప్సదరవింద ముకుంద యనంగ నొప్వు*నా జళములు జాజ రేఫములు జంపకమాల శగుళ దిశాయతిన్‌, నుజుధ్య జు అజరు "ఇల్లంతై శై లవికాంతిని మునియతినిం జీషంల్లుల దృఢం శ్రే

1. “జాజధములు'.అని గణాకుకూలముగా రచికము, నజగ్గములనిర్వే గ్రసాంచవలయు,

శి ఛంటోదర్భణను ఇ్లెం స్‌: ముశా రాంచితరభనయయలొ చెంద మూందకొ యకారం బుల్ల్గం వారళా బుఢథారాధ్యు నురగశయనుళొా 'కౌరాగివంద్యుం గడు౯రం జిల్లంకేయం గవీంద్రుల్‌ జితిదనుజుగురుం 'జెర్చుదుర్‌ వద్ధరాఖ్యన్‌ ః (గ్ర కుర భనుయ యయ ఆంద బకకుంజి యనువృ శ్రము,=-- వారి ఫురుపో త్హమ కృన్నకృపానిధియాదిమూలనమయంచు నా కరివతి పల్కంలాజ నితం డని కౌతుకంబునం బల్మరు౯ా జరగుం చ మయోదళవి శ్ర మనుల్‌ నజజాజభాంచీతకేేఫల౯ా మరుగురునిం బ్రణుతింతు రిల౯ొ వనమంజరిం గవిష్రంగవుల్‌. నజ జజ జుళ్యరు అంద నుణినూల యనువృ క్తము--- శరణాగళా ర్రిహర ాంబుజాతదళసన్ని భాంబక యుగా కరణాసము ర్ర జగదాదికారణ ఫుఠాణమూ _ర్హి యనుచుకొ వరుసళ్‌ సజ తి, తయము£౯ చ్రివార మొనరు౯సకారముతుది౯ా దిర మొందదిగ్యతిం గవ్చు ల్నుతింవమణి మాలవృ త్తమమరున్‌, సుజుకవుజునుజ ను అంద లాటీవిట నునున్ఫ ర్తేము: = సగణంబులు నాల్లిటివై మతయల్‌సన్యు గ్భావం చై యరుేరళా బగలింటిక నేలిక యొవ్వుండు నా భావించంగా 1 భాసురభంగికా మిగులన్మధురంబగుళబ్ధములళ౯ా విగ్రాంతి౯ లాటీవిటవృత్తం 1భొాము నయ్యెవడుల్‌ గణభంగము. ఈ పసాతమునం దుదగురు వొకటి లోకించుటమేళాక, మూండవ పాదమున యరిళంనము నై కము తటస్థం దును గాన నవరించయిడియె,

ద్వితీయా శ్వాసము, శే బగు నిందుక ళాధరసన్ను తనామాం కాళం కాంకంకవిచారీ! 102 జను వనము తయ ఇరువదిరెండవ యాశృతిచ్భందంబునందు మానినీ యశనువృ త్తముంజ= బ్రైన్నెలపువ్వును నోజలపాలతయుం గార్చినశెంజడ కొప్పునకుకా వన్నె యొనర్చినవాహిని యాతని చవచామవదంబున వ్రాలి ననా ఇెన్నుగ నద్రి; ఛ నేవ్యగురు న్విల నీలు రసతయ చితయకులొ షే కకత [వో షన్నుగ నొందం బ్ర భాసురవిశ్రమ భంగిగ మానిని భవ్యృమగున్‌ 4 108 ళళళ ళు ళళుళుగం ఆంద నునోవ్రగ్ధర యనువృత్తము ఆ ఫొలిచెం బోర్సాహవృ తిం అహ. లి గుతలగగనముల్‌ గూడ 'రెండంఘులం దొ బలిం బాతాళంబు చేరం బనిచెం గడమశై బాపురే వామనుం డ స్థలికొటోపాధఢ్యుం డంచుం గరిగిరివిదూశార మారళొ సళానో జ ప్రలసోద్య దే ఫయుగా ఛ్‌ యగురుల ముస వ్రగ్ధరం శెల్చ నొప్పున్‌. 10 సుక్కు ఠతృన్యన్యృరుర్యగం అంద ళ్‌ ద్రశమనువృ త్రము ఆది భం జేసియవ్వలర నద్వయంబునొగిమూూండు తానకములళ

క్త 'ఛందోదర్పణను బాదుకొనంగ నొక్కగురువొందం బై విరతిరు ద్ర సంఖ్యనిడిన౯ా గాదనరాదుభ దకమునాలో గాఢ న. గువ్న త్త మొప్పుగ్భృతుల౯ శ్రీదనరార నా శ్రళవికానచింతితపులప్తదాన నృవారీ! 105 ళరునవర్కనవుర్య్వ నగ ఇరువది నకాండవ విశృతిచ్భందంబునందు కవిరాజవరాలికమునువ్న _ర్తేముంలాా కన్నులు జూరుముఖ, ప్ర భలుళ సమధికవృ త్తకుచంబులు నొప్పంగ కై లరసర్తువికాలయతి౯ సముచితనాన్వితపడ్డలగంబుల జానుగం వాడిరి చక్ర్తధరుళ రమణులు సొంపలరం గవిరాజవి శాళిరనుళ బవాుంరాగములన్‌. 106 నుజుజు జు జు జు జు లగ ఆంద ఆళ్వలలికమనున్న త్తము-== ఖ్రనవిరమంబున న్న జభజంబులింపుగ భజంబులు౯ భవములేై చనం జన నొప్పునళ్వలలితంబు సత్క్భృతులంజెప్పంగా విశదమై యనుషమవై భవోజ్జ ్వల వారీ సహ్మస్త కరదోర్విదారణచణా , నినుణొనియాడధన్యుండుగ దయ్యనీక రుణచాననంతమగుటన్‌ , న్కుజ్యళ జు ళు జళ వన ఆంద కద వాళమను వృర్తనుజా మున్నెవ్వరుక లేనికాలంబునకా సృక్టి మూలంబుగాం బద్మ గర్భు౯ సృజిం టెళా మున్నీటిలో. 'వాంపతల్చంబు వై వెన్ను మోపెం ర్రిలోశంబులుం: గుతీ నుండక

ఎన్నంగ నీతం డనాద్యంతుం డంచుళాని రీతీిండు "5చ్వారి వాం దెల్లనాండు౯ా నన్నీలు నా నర్కవిశ్రాంత మై పద్మ నాభం బగు౯ స్పప్తతంబు ల్లగంబున్‌, 1% కకఠతుక్కుతుత్య తు గగ ఇరువది నాలుగ వనంకృతిచ్భ్ళందంబునందు ఆస్ట్రమూా క్రియను వృత్తము = శీనాథుకొ సరనీజాయళ౯ నీతసరోజాతనాభుకా ఆ ఉతనికాటవరేణు్ట౯్‌ గానోదంచితరసజ్ఞాం గరిభయభ్వాంత భాను౯ గనకవన్త్రవిలాసు౯ జానొంద న్మనతయు క్రిన్‌ సరభజల్‌ యాంతమై కుం జరయతిద్వయ "నెంస్పం ఫా నిట్టిం పెసలం 'జస్పెం గవిజనం బష్టమూర్తిళ ళునసమూ గమరీతిన్‌, 10 మన కుసుర్య ళు జు యం అంద నంసిజమను వృ _ర్హీమూణవా చూళిం చిల్లంగోలొక చేత న్మ ఆీయొకకరమున మణీమయలతయుళొ బాలశేణు లోల వనీంపళొ క ఆ బసులనొదిగి చనుషసగల ప్రభువ్రక్‌ జాలం గొల్వంజూలినోర్కుల్‌ సపులములగుననసరనీజమమరుళ్‌ శ, పూ ము, ఘనసమామ్నాయరీరిక” గ ణభంగము,

త్‌ ఛందోదర్చణము బోలళా 1 ట్ర వావ్యాళవిశామ స్ఫురదురుముతయననులు నననసలున్‌ 110 మృకృయ;న,నున్యన, న అంద క్రాంచనదనును వృ క్తముంా శాంచనభూపాసంచయ మొస్పళ ఘనకుచభరమునం గవు నసియాడళా జంచలనేశ్ర ల్వంచనత్‌*డ౯ా సముచితగతి వెనుచని తనుంగొ, ల్వ౯ా అంచికలీల న్ని ౦చినక్‌ 0౯ వారిదిభపరిమితయతు లొనం గూడళా ముంచీ రచింపం ్రైంచవదం చి మొగి భమనభననముల నయలొందున్‌. క్రై భమనుళన్యునున్నయ ఇరువదియేనవ యతలిక సతిచ్భందంబునందు బంధురమను వృక్రముా= బుభువులు దితితనయులు సమబల్సులై రొంతయు మత్సరము ల్చెరయళ రభస మలరం గలశనిధి. దణజవంగం గ్రక్కున గవ్వపుగొండకు నీ చ్ర భు వనువ్సుగం గుదురుగ నిలిచె ననం బంచదళాతరవి (స్రమమై వ్రళ మిగులలో మిగులలో ననననసభభళగలొ 1, ఫూ, ము, ఛిచాక్‌ భోగిం5రామ ఈవ్ఫ్సీమందు మొదటిమూండు సౌదములందు అజవ స్థానమునం వ్రానయతి పాటించంబడియున్నది.. శాల ఊూదతున స్రైనయతి శక్కినదిగాన నవరింపంబడ్డది,

ద్వితీయాశ్వాసము క్‌? బంధురవృ_త్సేము చెప్పందగున్‌. 119 నునృనునునుకళ ళు భగం అంద భొన్కరవిలనీతమును వృ ర్తము, జా శోపనికరముల నేలినవానిళా నగోవృషదనుజుల నడఃంచినవానిళా శోపికలను ామయించినవానిళ్‌ గుబ్బకు విలసన మొసంగినవానిళా నోవకులము వెలయించినవానిళా గొల్చిద మని బుధు లినయతిం బల్క౯ా ఛశ్రాపుగ భనజయభా శ్రితనాసల్‌ ఛాస్క్లరి విలనీత ముగు గురుయు క్తిన్‌, 118 ళన జయ, భు నున నుగ, విరువదియాజవయుక్క ఖలిచ్భందంబునందు భుజంగవిజ్బంభికమనువృ త్తీగు ఆ స్వారాజూరి వొకారాతీశశితపనసమనయన సర్వదామునినంది తా చేటఫాసురమర్దనా శ్రీరామావ్భాశ్సా్యామోా యంచుళ్‌ కెలంగి మమతనననలం 'జెంద ేఫనసలుళా లగ౯ా ఘోరాఘాభూ ఛిద్వేషిం జేర్కొనంగవసుదళయతియ గుళ భుజంగవిజృంభితన్‌, కస ముముక్కవునునుర్యకు ఆగ

త్రి ఛందోదర్చణము ఆంద మంగళనునో క్రియను వృర్తము-జ చి త్తముల జూఫ్రలను జి తజునితం డిపయిం6 జాన్‌ వావి [కో జెంది గజదంతియతు లొందళొ నృషళ్తములతోడం దరుణీమణులు గానరుచు కల్పిప్టగను మంగళమహో శ్రీ వృత్తములం వాడిరి సవృ త్తకుచకుంభముల వింతజిగి రొంతయుం దలిర్చళా మ్‌ త్తిలుచు నబ్భజసనంబు లిపచోటులం ద నర్చలం దుదకా గగ మెలర్చన్‌, $13165 భజన ను ళు జు వున, గగ ఇవీ సమవృ ర్తభేదములం-- వ నమజియు నర్థసమనృ _త్తీవిషమవృ తంబు ెట్టివనినఎ- క, ధర నొకటియు మూండును నగు చరణంబులు మటజిద్వితీయచాతురకవి జ్యో త! ఖి స్ఫురితొంఘులుం దమలోనను సరి యగునర్థసమువృ _త్త్రచయమునం గృష్టా! 1 గి, జరగు నందు శ్వస్థానార్థసమమ.నంగ ఇంద మొకటన న్థ్రాలటీణముదగుల నమరు నట పరస్థానార్థసమము నాగ 'ెలనుం దరువాతి ఛందంబు గలయం గృన్ల 118 సీ విషనువృ _త్తంబులు వెలయుంొదంబుల గణములు వేర్వలుగా నొనర్చ నవీయు స్వస్థానంబు నటపరస్థానంబు సర్వపరస్థానసంజ్హీకంబు ఇ యతిభంగముం

ద్వితీయాశ్వాసము వ్ర నొక్క-ఛందంబున నొగిం గొని పాదముల్‌ "బేతైన స్వస్థానవిషమ మమ్మె నొకపాద మొక్క.ట నున్న పాదంబులు శీ! ౦దటిచీందంబునందు నైన లే, మింది చందంబునంటైన మెఆజయం జెళ్చ నవి పరస్థానవిషమవృత్తాహ్వాయములు వెండి సర్వపరస్థాననిషమమునకు నన్నియునుం జెప్ప ఛందంబు లబ్టనాళ, కేం న్వస్థా నార్థనమవృ శ్రములలో ఇారీష్ణుకమను వృ త్తమాంా త&రోదన్వన్మధృ ₹బో నుతాగా సారంబు నుద్భ _త్తతజ ల్లగంబుక్‌ టూరింపంగాం వొదముల్‌ రెంటరెంటళొ నారీస్లుతం బయొ్యు సనంతమూ ర్తీ! 120 జరస్థా నా ర్థనమువృ _శంబులలో మనోనారకును వృక్తముంా క్తరాజ రమేశ తజూవములు ద్దు మైనస శారచతుష్కముతోం గూరంగ సగంబులు గూడి మనో వారన్ఫత్తము చెల్వగు న ద్ర ధశా। క్ష] న్యస్థానవిషకున్చ శ్రంబులందు ఆంగజా, త్త ముశు నృ _ర్రీవనాలాణ భూరళమంబుల్‌ పొందు సగం బిం పారయ నర్థంచై యటసానుళొ శౌరీవి న్మసజంబు గాంతమై యారూఢం బగు నంగజాన్త్రమున్‌, 12

ఠి ఛందోదర్చణము ఆంద నరాంగియను వృత్తము

సరిత్పడాక్లై" జతజల్‌ గగల్‌ బం

ధురం బగుళ౯ శెంటం జతుర్ధ కాంఘి9౯

గారానుతోం దాజగగల్‌ వరాంగికా

హారార్చితా మూండనయంస్థ్రి నొందున్‌, న! ఆంద నద్మీవృఘోమయను వృర్తము

నాగతల్చా మొద ల్నాల్లు లేఫంబులుకా

జగన్ని వాసా జతజంబు రేఫయు€౯

దగంగ నమ్మూయపదంబులందు జూ

తి్‌గాం బ్రవ్షించు నదీ వ్ర ఘోవమకుక.' క్షే2ఢ చరస్థానవిమమునృ శ్తంబులందు ఛ్రీరనుణనుకు వృత్తము =

థాత్రి భమంబుల్‌ తత్సగ నూది౯ా

భ్యత్రయగాగణపద్ధతి మూంటళ్‌

నో త్రీ ధశా యిటు గూర్చం బదంబుల్‌

చిత్రగతిం జను శ్రీరమణంబుల్‌. 125 ఆంద రథగమనకునోహరమును వర్తనము,

రథగమన మనోహరంబు "రెండవంస్రీ౯్‌

వ్రథిలేం బగుళ సజజంబు రవ్రయు_ క్రయంబు€

త థమవదమునందుం శెసగంబున దుక

గథధితననర జంబు గద్యయంబుం గృష్ణా | 100 నర్వోవరేస్థానవిషమువృ త్తేములందు సీశారదనదును వృర్తముయ=

వీణారచనం బఒబయొ్యు భుని౯ తయసాగల్‌

చొాణ (వ్ర వాళా తజనభభళ ్టేే ంబుల్‌ న కతన

ఛూ ము నదీవ్రఘోమక్‌" = గణభంయము,

ద్వీతీయాళ్వాగము, బం! ఇాణారహాశా తరజనభస ల్న%టయతిన్‌ వేణుధర భననభసవి శ్రుత మగచున్‌, 127 ఇత్తిజంగు గాళ నరుర్భళ్తంబులలో రంఛపాది యను వృ శ్రము శ, పాదచతుర్వృ త్తంబున నాదరమునం బంచపాది యనుసమవృ త్థీం వై దవపంబు గలిగిన మాదయికా కృతులయందు మహనీయ ముపన్‌, 128 ఉం తీ సతి 'జేరుకంబున ధరించినభోగి చతుర్తుఖుండు నా ఛీసరసీగువాంబునకు చిడ్డండుగా విలసిల్లు మేటి శె లాసనగాలయుండు జడల సవరించిన యేటీపుట్టినిల్‌ భాసురపాదపర్మ ముపబల్లి దుం డివ్విళుం డంచు సన్ను తుల్‌ నేనిం సన్హునీంద్రు లనం జెన్నగువృత్తము పంచపాది యె, క. మపలలో నిలువదియాఆి తరములకును నధిక మగుచుం జరణంబుల ను ద్ధురమాలావృ _త్తంబులు జరగు లయ్రాహి మొదలు జలరువహనాభా! 180 వీళోనర క్వారింళ వ్యాక్రాగర్భిశంబుం చ్రి౧ళదతరంబు నలైన అయ్లాహి అ ఎందు నిల చేభజనులకుం దలంవరానితవ మందికొనిచేసిరొళొ నందుడు యశోదా సుంవరియుం బూర్లనిధిం బొందిరి కడుందొరసీ పొందగపనుమువ్చుతతీ నందనునిగా శ్రీ

జీ ఛందోదర్పణను ముందిరుని కంచు నిటు లందముగం శాసనములు గ్రందుకొని చెప్పామునిబృందము లయగ్రా హ్‌ం దనర నబ్భజసలుం దగ నశారమును బొంద నిరుచోట్లని చిటుంద భయ లొందన్‌, 181 వీ*ేనచ క్వారింళన్గాకా,గర్భిక పాదంబును చకుస్తింళదతరంబు నయిన అయవిభౌతి పవడయకె తనూభవ్రలం బడయుదురు గాక వెర పడంతులును భర్తలును బడనీరె తలంపళ బుడమి నలనందుండునుబడంతుక యశోదయును గదడుపున జగ త్రయము నిడికొనినవుత్రు౯ బడసీరంట యంచు బెడం గడరునసన తి వృతి గడనసగముల్‌ పొసంగ నిడ లయవిథాతి౯ా నొడువుదురు సత్కవు లెవడును విరికేనియలు వడియు షగిదిన్‌ రసము కడలుకొనుచుండన్‌, 1828 వీళోనచ త్వారింళ న్గాశ్రా గర్భిక పాదంబును న్‌ | చరి, 0ళద తఠంబునయిణ చదువ్చలును గిదుష్చ్టలును జదువ ధన మొదవు నని మదిం దలంపవలదు మును చదివిరె ధరిత్రి౯ *సదమలినహృదయుం డనం బొదలుదితిసుతసుతుండు "మొందలం బలికీినపలుకు జదువణయగ ముకుందుం డద నెజింగి కదినెం గద! చదివినభృగువుకొడుకు చదువ్చుతుది నొకవనికి నొదవెనె యటంచున్‌ కే. వూ. ము, నదనులను సదయభున 'సౌళాంతరముం

ద్వితీయాళ్వానము, 6౮8 వదునొశండు నగణములు గదినీ సగసమెనయ భువి విదితముగ బుధులు వలుకుదురు లయబవోరిన్‌, 1868 అంద 1] త్రిభంగియను వృర్తము2 నననన ననసస లును భమసగలును దనరి నటింప గణంకళా నలువంకళ్‌ బె-పుదొలంకళ్‌ మునుకొని నఖముఖమున వెడలగదలుస జనుం గడునొప్పగువీణల్‌ నెరజాణల్‌ వేలువుగాణల్‌ వనరుహూ జనితుని తనయులు మొదలుగ ఘనమతులాదటతో డ౯్రుతి'సాడ౯ వెన్ను నింవాడ౯ వినణగలిగిన నదిజననము ఫలమని మునిజను లిందు కుభాంగుకా దగుభంగికా జెన్ప్చం ర్రిళంగిన్‌, ం 184 ఆంద అనియకాతరం,లైన దండకము నీరి వేలురసికుండు శ్రీ వత్సవతుండు నీరేరువోయుండునిళాా సదృతుండు త్రై లోక్యసంకతణోపాయదతుండు మాపాలి

1. ఛూ ము నననననననననకుభతునగలంను దనరి గటీంచం గణంక నలునంకం ెంపుళొలంకళా, మునుొని నఖముఖములం వెడంయదలందం ఆకు గడునొవృగపీణ ఇరజలాణ ల్వేలంపుగాణల్‌ , వనరువాజనితునితనయుఅం మొద “లుగ భునరుకు లాదట తొడ క్రుతిగూడ ్వెన్నునించాడక్‌ , వినం గలిగిన నది జననముఫల మని మానిజను లిందు కశుభాంగుం దగుకంగిం జెప్పు ట్రంక్‌ 2. లయగ్రాకొ మున్నగు బద్యములకుం కెప్పినట్లు ్రిభంగి నద్యము నకుముందు ద్విచ త్వారింశ వ్యాత్రాగ ర్భితంబును జరు స్త్రింళదతరంమిగనయిన ఆత్రి కలి యని యుండనగు (భ)

ఈ భంజోదర్చణము 'జేవండు థీరుం డుడారుం డితం డిచ్చు మూయిచ్చకు న్వర్చు బొఖమ్థు లంచు న్మదిం నోరి ెద్దల్‌ నకారంబుతో సంగ తంలై నవోం వాది నొండె౯ దశారాదిగా నైన లో నెల్ల చోటళ దశారంబులం బెల్లు కెందకా గశారావసానంబు నై దండకాశార మేపారం గీీర్రింతు రెల్లప్పుడున్‌, 185

గద్యము. ఇది శ్రీవాణీవర వ్ర సాదలబ్ధవాగ్విభవ తిక్కనామాత్య తనుసంభవ నుశనిజనవిభధేయ ఆనంతయనామభేయ వ ణీతం లై నఛందోదర్పణంబునందు నుభయఖాషానురూపంబు లగు గద్శ్ధిపద్భృంబుల విధంబును షడ్వింళతిచ్చందోనామంబులున్కు తదుద్భవంబు లగుసమనృ త్తంబులును వృ త్తమి శ్రంబు లగు నర్ధసమవిషమ.నృ _త్హంబులును, ఛందోఒతిరి కంబు లగుమా లావృ _తృంబులును తద్భేదం బగుదండకంబు నన్నది ద్వితీ యాళ్వాసముః

శ్రీర మ్ల ఛందోద రణము తృ తీయా శ్వాస ము, 0! (| | 419 ఫీమదవాన నిఖలహరణభీషణవర్హా జ శ్ర యె నే ళ్‌ సాముజభీతినివారణ / గీ గ [ల్లి శామజనక శిష్టలోక శామితవరచా |! | శందమూలూ క, నలగగభజసలు కందం బుల మూండును నైదు షష్టముల నలజలు జే సుల జగణరహిత మంత్యగ మలఘుపద త్రి గణవిరతి యగ్ధముల వారి! జి గ, కంద మరయ నారార్రగీతక డగణంబు నసరషసష్ట్రంబు గురులఘు లై ననార్య నలఘు లాజింట గిరికరస్టలుల నున్న ప సౌంయకులు, నగు ద్యితీయప్ర, ఛానలభ్యాి కి ఈచెస్పీన యతినియమంబులు సంస్కృతాదులకరయొు, మఆీయుం 'జెలుంయన కెట్లనినః.-- క, వడి యగు నార్యకు రెండవ యద్దుగుం 'ద్రిగణంబుమింద నంధ్రశవితకుళ్‌

టీ ఛందోదర్భణను గగవటిపొదమునకు వడీ యడరును ద్విగణయుతలఘువు కవ్వలిచోటన్‌. శ్ర ఆ, వె సరవిం బథ్య వివుల చపలార్య ముఖ జఫఘ నాఖ్యచపల లనంగ నారస్థ లైదు నొనర గితి యనగ నువగితి యుద్దీతి యారు వేరిగీతి యనంగ నాలు, ర్‌ అ చథ్యార్య. శ, 'జేసులు శత్రిగణయుతముై యాసరుపొదములం బొరసీ యౌార్య యనం గడుళొ భాసిల్లు. బథ్య యనగా వాసవముఖసకలదినిజివర్ష ప్ర; ణుతా! 6 విపులార్య కం వ్రశటసమపాదముల నిలు వళ శబ్దమునవలం జొచ్చి వచ్చె ననం ద కక విఫులార్య యగును నే వశజనమందార ధీర వనజదళాతూ | గా చవలాగ్యం క వరుసను దితీయ మంతస్థము స్ఫురణ న్మధ్యగజ కాంములును దగ€ పకెం డరయలోం దనర్చ్భు నేనిక సరవి నదియ వూరి మురారి చవలార్య యగున్‌, 8

• ఇందు అర్యలు గిరులు సాధారణ కందవద్యమాల్రై యున్నవి. ఆర్యాగీరి లమణలతీఠములం గావు పీని నవరణకు- చూ గిడుగువారి యజపోన్హాతను పు 26-27. శ ఇందరలక దనర్భు (భ)

తృతీయాశ్వాసము, ఖ్‌ ముఇదనలార్యం క, చవలాగణ వ్ర శారం బపార శారుణ్యసాగ శా వ్రథమార్థం బపరం బగోచున్నది ముఖ చపలారస్ర యనంగం జనును జక్కలోం గృకులన్‌ శ రి జఘునచపలార్యం క, మొదలిసగసము చవలారాష్ట స్పదగణలయణము సొరక చరమార్థం బం దుదిత చ శారేఖళా గదాధరా చనుం గృతుల జఘనచపలార్యన్‌ 10 గీతి, కం లసదారస్థ మొదలిసగమున నెసగలో లెండరలుం కెప్పిరే నదియే గీ తిసమాహ్వ్యాయ మగుం గృతులళా వసుఖాధం కృన్ణ యాదవస్వామి యనన్‌, ఎక ఊవనీతి క ధర నార్భ్యమిాండిసగమున నిరుసగమున నట్ట చెప్పి "లేని యదియ దాం బరలు నుషగీతి యనలా సరనీజదళ నేత్ర కృళ్ళశొర్షధర హారీ! శ్ర కం విదితార్భచరముదళముళ “మొదలి సము చేనీ యందు మెొందలింటిసగం బది యపరార్షముం కేసీనం బొదు నగు సీడ్గితి భుజగభుగ్వరగమనా | 18 ఇ నే న్ననది పాఠాంతరము,

(| ఛండోదర్చణడు అక్భాగీలిః క, శందములకుం గలనియమము లం 'జేమియు. గడమ వడక యడరిన నది యిం పొందలో నార్వాగీతి య నందగుని ట్లురగభూమణ ప్రణుతగుణా ! కేశ నను విమమీకులు, క, అమర నజీగీతులందు వి మమగీతులు మూండు "రెండు సనగీతులు నై సమము లగు నవాలిప్రా సముల యతుల నిషమములం బొసగు బ్రావళ్లున్‌, కేక్‌ విదనుగికులందు ఎర్లుగీతి..- ఆదిస్రాంంబు హరియు నాదిత్యయుగము నగుచు నీచెసయతుల నెత్తు 2కిదియ నెగడుం గృప్లం 16 కవడగిరి.లా కవడగితియందంం శ్రాసంబు నిలిచి మాం దవగణంబుమిోంద నమరు విరతి రవులు మువ్వురును బురండరు లిద్దజు నవుల చేస రినులు నర్ధములకు. క్ష? "మేీలనగీరిలాా నగణమొంజె హగణమొండె ననణవాగణయుగము తగిలియుండె సప్దసంఖ్య తత్నదంబు లమరం పే విమమగీకుల = వొ. ము, సవరణ (ళ) జె గీడియగీరిశబ్బ వైళ్ళతమూాం

తృతీయాళ్వాసము ఢీ

దగం జతుస్థగణము పై నుచా ' లవిశముంబు

నిగుడు మేలనాఖ్ట్ట గతి నెరయాంబ్రాస మొదవిం య! ననముగీకులందు అటవెలంది.అనణా

ఇనులు ముగురు పొడ నిద్ద టింద్రులు మృదం

గములు దాల్చ వంశ కాహళాదు

"లేగుకర్కు లూంద నిరుమేళగతి నాట

వెలంది యొప్పుచుండు విష్ణుసభలం 10 'శేటకీరి.

జక్కెా6 డర్కు.6 డిద్దజుజిన్లు లొనర మజతియు

నిద్ద ఆర్కు ల్వీాప్పున నేను రేసీ

నాల్లువంకలం గ్‌పిసీ వర్ష్మన మోొనర్పం

లేటగితి విన్లుని వేర్మిం 'జేటవజుచు. లిం క, పెనణగి గణ త్రి, యతమువై

నొనరంగ వడియొండెం శ్రాసమొంజెను నిలుపళొ

జను నాటవెలంఏ యందును

ననువొందిన లేటగీతియందు ముకుందా 1 ౮1 మంశియుం సీనంబులం.-ణా క, నలనగనసలభరతలలో

వల నాఆును మూంద ెండు6 బడ్డాప్తగణం

బులం దగి నాలుగుపదములం

కెలు వగు వొకగీతినోడ సీసముకృష్ణా 1 ర్త క సీసము “రెండుగణంబులం

్రౌసం లేనియును మళీ విరామంటైనళ

ఢి ఫథండోదర్పణము భాసిల్లు బృథినిమిాందళ 'జేసిననియమములం శ్రానీసాదు లజూ, ర సీ వృత్తంబులకుంబోలె వెలయు నాబ్లడుగునం ్రూసనుల్నిల్సి విరతులు నునుపు శ్రోకీసను లగు బశ్చిమార్థనములట్లు ఛానీల్ల నక్కిలిప్రాసరీస మగు మున్ను వైళొన్న యతిపాదమం జెల్ల నడరిన వడినీస మనలో బరయ్‌, నర్ధమర్థమునకు యతులు వేజెచనం ధి న. 'జెద్చ్ళ నక్కిలివడి సీనమయ్యొు, గ, నవకలికి నిట్లు ప్రాసంబు లవతరిల్లు యకులు ప్రాసంబు లిష్టసంగతుల నడవ నదీయ సమీప, ముళ్చావహా తుదనుగీది వరత విషమనీసం బగు బద్మనాళ ! ల స. అగు సమస్రానరీస మాజడుగులంద్భు నాలుగింట వృ తపాసనామనీస, అవస! మన్ని చోటులం శ్రాసంబు నందెనేని చర్వతః ప్రాసనీసంబు జలజనాళ ! బ్య కు నమసీనముంలాా ఇంద్రులు తములోన నిద్దణిద్దఅుంగూడి యతులకు నాథార మై తనర్శ్చి మూంయచోటుల నుండ మొగి నిద్ద ఆర్కులు గదియ న్మాక్రియ నొక్కపదము మెజటయ

తృతీయా ళ్వాషము. న నిటువంటిపదము లిం పెసంగంగ నాల్లింట సమధర్మగతి నతిశయము నొందు నట్టిధర్మమునకు వాస్పదంభై వేర్చి యాళతతచ్శందోవి ఖాతం దనరి ఆ. వె. అట వెలది యొండె. దేటగీతియు నొంజె విమలభావ మమర విక్ణుచేవ్రం డొప్పు ననుచుం బొసగం జెప్పిన సీసంబు పసిడి యగు ధరిత్రి 6 బద్మనాభ 1 ష్య ప్రానీనములా ఖామినిచే నున్న పట్టుతోరము. జూచి వల్లదంబునం ద్రెంచి పాజవైచి యాముని ద్రోహ మత్యంత మై తనుం బట్టి యతిదర్శ ద్రునిం జేయ న్నార్తి నొంది భూమి వెల్వడి పోయి ఫురపురం బొక్కుచుం బుండరీ కాశ. మోభువననవంద్య స్వామి నాయవరాధశతసవహ న ంబులు వై రింపవే కృపాజలధి యనుచు గి వ్రేముడించు శొండినుర్ధనిభీతిం బౌపి వృథులనాఖ్యంబు లొసంగి గాంఛీర్యమమరం చాముపై6 బవ్వళించినవుభుండ వనినం శ్రాీసంబు విలనీల్లుం బద్మ నాళం రా వృ_ప్రానసీనను ఎ శ్రీశతవతుండు వీంధురవరదుండు చింతిత పలదానళీలుం డితండు

ఫి ఛందోదర్పణము ఆశ కావనలోలు. 'డాభీరకాంళాకు త ఇదా (టే కుంకునుభూషితాంగవం డితండు అశ్రాతజయధానుం 'డాళాంతనిన్టాంత యశుయడ థారాధరళ్యాముం డితండు విశ్రుతవిళవుండు విపులబలాఢ్యుండు విశనీతవదనారవిందుం డితండు గీ, అనుచు నునులును దివిజోలు నభినుతింప జూఫు చెవ్చలపాన్సున వెన్ను మోవీయుండు నంబుబోదరుం డంచుని ట్లాంధ్రశృకులం జెన్పి'రేని వృత్తప్రాసనీస మగును. లి నర్యకఃప్రాననీనమనా లా నీరదవర్హుండు నీలేరువోతుండు నీరధిబంధనోదారబలుండు శారణ్యరసరాళి గౌరీరసజ్ఞావి వోరిశో భితనామగె"రవ్చండు థీరుండు త్రీభుననాథారుండు దళరథ త్షూరమళేం ద్రకుమారవరుండు దూరీచదనునుండు నారాచవిద్యావి శారదుం డసురవిదారణుండు గీ. థారుణీసుత నయనచకోరసరని జారి యన సర్వతఃప్రాసచారునీస మారయంగ సత్క_విజనవిస్ఫారనుతులం జేరు శ్ర్రీపద్డనాళ శృంగారసార 1 (గా

అక్కి-లిప్రాననీనము లా ఉరగతల్పుని గాని యుల్లంబులో నిల్బ శరధితల్పుని గాని సన్నుతింప మురసంవారుని గాని మ్రైొక్కులం గయినేయ నరమృ గేంద్రులం గాని నవ్మికొలువ గరుడవావాను వేరుంగాని వీనులం జొన్న బురుషో_త్హముని గాని వూజనేయ పారి 'వ్ర సాదముంగాని యక్థిమైం గొననొల్ల 6 బరమాత్తుపనిం గాని భక్షి బూన గ. ధరణి నివినాదు నిత్యవ_ర్తనము లనుచః బ5లు వ్రతింగ్గాని నీవు చేపట్టవనిన జరుగు నక్కి_లిప్రాసనీసంబు కృతులం బరభృతాతనీవ్రస్పాళ పద్మనాభ | త వడినీనముంాా శరుణాసముద్రుండు గజ రాజవరదుండు గర్వ తాసురశిరఃఖండనుండు వివాగేం 'ద్రవావాండు విబుభేం ద్రవంద్యుండు విశ్వరమోచణవీతుణుండు రతిరాజజనకుండు రఘువంశ తిలకుండు రణబలోద్యన్ర్రుండు రమ్యగుణుందు నోకులాధీకుండు గోపి కారమణుండు గోవిందుం డురుక శాళోవిదుండు

ళా ఛందోదర్చణము గీ, అనుచు వడినీసముల నిన్ను నభినుతిండు రఖిలవిచావిశారదు లై నమునులు పన్న గాఫీశతల్చ నాపాలివేల్చ్ప భ_శృబనశామ్యులాళ శ్రీవద్మనాళ [ శ్రే అట్కిలివడిసీసముం లా పద్దాతీ యాాతంజే బలి రసాతల మేలు మని పంపనేర్చిన యధికబలుండ హరిణాతీ యీతంబే యలవిభీమణు లంకం బట్టంబుగట్టినబల్లిదుండు తొయ్యలి యీతండే ధ్రువుని నున్నతపదం బున బ్రతిక్థించిన భూరియశుండు ధవళొాతీ యీతంబే ధనువుద్రుంచినయట్టి రఘువంక్‌ తిలకుండు రాఘవుండు గీ బాణ బాబోవిఖండన వ్రముఖిం డితండు నీలగళను వ్రికర వాణనిపుణుం డితండు ననుచు నక్కి.లివడిసీం మమర వేల్పుం బడంతు లభినుతింకురు నిన్ను6 బద్మనాళ | క్రై అకకలి స్రైనసీసము లజ వరదుం డుద్యద్దుణాకరుండు వియన్నదీ పొదుయ భ _కీచ్రమోదళ రుండు సీంధుబంభనుం డబ్బబంధులా రాధీ వేస్పుడు శాఫ వ్రపో త్ర జుండు

తృతీయాశ్వాసము, 7 సు శ్రీ వవిభుండు దళ త్రీ వదమనుండం లలితకంబు శ్రీ వవిలనీతుండు నాిలోలుండు నిత్యశోభనుండు అ. వె. భువనవంద్యు. డనుచు నవకలిప్రాసరీ సముల నిన్ను6 బొగడు నమరసమిత్‌ శరణభరణనిపుణ వర రౌరాగినిమలవా త్పద్మసద్మ 'జేవ పద్మనాభ ! జ విమకునీనము.--- (మజియు నళ్ళాశాము) సొవహాచరస్థ్య మదుర స్వప్త సనితృవర్షమును సము క్సాహ మెక్క_. నొక్కగురుండు చరణములు భజింప గా నీహితప్ర దానలీల లెసగుకముకమూరర్తి ను క్చాహర్‌తు లుల్సనిల్ల సంస్తుతింతు రచ్యుతున్‌, రః ఆ, వె. ప్రాసములును వడులు భాసురంబుగ నిట్లు విలనీతముగ నాటవెలందియందు నుత్సుకత నొనర్చి యుత్సాహ వది నిల్బ విసమనీస మమరు విషధిశయన! 85 శ. ద్వాదళపదమగు మతీయ ప్రాదళపాదకుగు గితి సహితంబుగం దా 'ేదియగు నీసమాలిక శ్రీదయితా నిలుపవలయు నీసవ్చనియతిన్‌. 86 క, సస్వలఘునీసమునకు న ఖ ర్వాంఘ్రలనడుము నింద్రగణములు 'ీమూంరై కీ మాతై (క)

74 ఛందోదర్చణనము యార్యంచలఘుగణంబులు నుర్వీధర త్రిలఘుయుగము నొకగీతితుదన్‌. తా వర్వలఘుసీనము,--= మృగమదము తిలశమును నగు "వెంగముచెలునమును నలంతిపవడనుం 'దెగడు నధరవుటము వలుదజఘనములు బొలుసలరుకనకప్రవలువ కలితకర చరణమణికటకములును విరులతురమును నమిలిప్పురిసొబగుకుక రకము రచన నెసణలిన చెఛ్చలరవణములును కరకఠకమలయుగళధృతమురళియును ద్రివిధమగు నిలుకడయు నిటలతటి నెజియుకురులు సీ, కెల్ల దమ్మిరేకులభంగి నుల్లనీల్లు వెడందకన్నులు గలగోవవేష కొర నా శ్ర (యించెద ననుచు ని ట్లమరం జె్చ సర్వలఘునీస మగు నంద్రుుజలజనాభ | 88 శరనోజ,-... ముగురు జిన్లులు త్రయీమూ 'ర్హియు మణియు 6ఈమొగి నుండ *ంగరియతి నాఖొ; ాక్యంచరణ ముడుగక నేనింవ నుజ్జ లం బగుచుం దగ్‌ నుఖ్ల నీల్లు పాదములు నాల్లింటం దనరు వరావోవ తకొారోదయునకు ౨ ౫8ఏయరి -వూ ము 'శరయతి యను పౌఠమాను శ్రీ వడ్డమూశి గోపాలకృన్ణయ్య గారు చూచిరి యొగ6ంటయకులు మూ డొళ్కొాక్య చరణ అని వవరించిన దర్ధ్థన్ఫూ _ర్తోనుగనణముగా నుండును,

తృతీచూ క్వాసము, కా నిగురొత్తు భావంబు "లెసయం దరో్యోజ నీయోజ నొనరింతు కెల్ల సత్కవులు న మజి యక్కరజారులందు మవోక్కర --- ఆదివార మాదిగ ననుక్రమనున నన్ని వాసరముల నొక్కినుండు చాదిలేయాధినాథు లేగురు నల రారంగ నొక్కసుధాకరుండు నాది హరిః ఇొల్వ "ెండును నాలుగు నగు వాసరంబున నర్కుందైన నాదరంబున నెడసొచ్చు*నని మ వోక్కరం బలుకుదు కార్యు లెల్ల, శ్ర ము ధ్యాక్కరము అభా ఓజతో నిద్దతింద్రులును నొళ్ళ-యాదిత్యుండు మాకి-చు కాజితంబుగ నిద్ద ఆనుర రాజులు నొక్కసూరుకుండు వూజింతు రత్య్టంతభ క్రిం బుండరీకాతు ననంతు భాాజిల్లు బుధులు మధ్య్యాక్క-రంబు నొప్పారం బల్కుదురు, మధురాశ్క.రముంజణా రవియు నింద్రులు మువ్వురు శాబొకండును గ్‌లనీ రవిసుథభాకరలోచను రాజితాననసరోజు రవికులేశుం గొలుతు రని 'వ్రస్తుతింతురు ధరిత్రి నవిరళం బగుమధు రాక్క_ రాఖ్య చే సత్క_వులు, శ్వ ఆంతరాక్కరము.-- ” ఇనుం డొకండును నింద్రు లిద్దఆును నొక్కు ననజవై రియ, గూడి వైభవ మొనర్చ శ ఇందు గణభయమని కొందణ యభిప్రాయము ఇందు ఇం చ గణమునకు మాణు నూర్యగణ మున్నది. ఇట్లు నుండవచ్చు. మౌ, లతుణము, ల.శ్తహక్సు సమాశతు.

గ్ర ఛందోదర్చణము

గనకవస్తుని గృత్తశైటభని గొల్ల

రనుచుం కెప్పుగు రంతరాక్కర బుధులు, టి ఆఅల్వాక్కర.యాా

ఒగి నిదతీం దు లు నొకవిధుండు

ది ఉఒ/

జగతీధరుని పదాబ్దములు గొల్లు

రగణితభ క్రి నం చభినుతింప

'చెగడు నల్పాశ్ళర నియతితోడ తీ ఆక్క.రలయలతినిర్జ యముంలూణ

క్కర కేకోనాతర త్రి గణ మంతరకుళ

వరగణయుగయతి నల్చా

శర మధ్యయుమధురయుం ద్రి గణయతుల హరీ! తర్‌ మి సట్సద ==

మెజయంగ నిద్దణీ

ద్దణు నురేంద్రలుమూండు

'తెఆంగులళ్‌ కశిగూాడ నర్గంబులళా

నితిం గ్రాలలా వళ్లు ఇ

దొజుంగ షట్బ్పదరీతి

వజలు జ ట్రై వదిబ్దవర్ష నంబు జి ఛ్రీకద-లా

సరవిం శ్రాసమునొంది సురపతుల్‌ నలువురు

హరియు వైకార్కుులు కలియ

శజరగు నిప్పగిది యమ్మొత్రి పద, 47

అ జరగ నిష్పగిదిటొవ్వుర ది, చదశణభంగముం భూ. ముం శీ గొలంకు - ్చ్ర ము గణభంము,

తృతీయాశ్వాసము, ఢి

తులీ టిర్ధనద అజా

ఇంద్రులు మువ్వురు నినుం డొక్కరుండు

సాంద మె యొక్కొక్కచరణంబుం గొలువ

ల మొనా

నలరుం బద్హోదరుం డంచు ధీరోల్త

ములు విస్పరింతురు ముదముతో దిర్టపద, 48్రి తుంజరీ (ఫొనరహిత) ద్వివద ---

శ్రీమందిరాశారు జిత దై త్యధీరుం

న్నీ _ర్తించుచోం బుణ్ధవ_ర్హనుం డనుచు

యతిమాఆుప్రాస మి ట్రచ్చోట నిడళ

సరనీజనాభాయ సముద ర్‌ సాహ

పాయ నమోయంచు శబ్ద మొక్కటియు

"ఇెండుపొదముల నీ కి; యం బంచియిడక

వెలయు ప్రాసము లేనిద్విపద మై వరంగం

బూజింపవలయు వాక్పునమంజరుల, ఉలి మంకియుం తొనదము అజా

కలనీ చకున్త్స ఘుగణములంయయందు

నలి దిగణం భె నగనణము వొందు

అ నే

నలరుగణద్య్వాయ యతిగోనిందుం

బలుకం గృతులం శౌవద వెలువందో, ఫల అందు నిశాశమను వాబదనణంా--

అర్క_నామగణ మనువ్చగ రెండు

చార్కొని లఘువనొందలో నిబ్హుండంః

80 ఛండో దర్చణము

దర్కింపగ ను విఠాళనము నండూ

చీర్కొనం దగు పొరిచిరుదులసిండు, ర్‌! కోడలు కం ఆదష్థంతప్రాసంబులు

పృాదస్థంబుగ ఇంట లెంట నిడి పాదము లు

దర్భదర్థితులం గూర్పం దగు నన

వద ఫ్టంబగు రగడలందు వారిజనాభా | రో ఆందు బాయ చారరగడ-లాా

హసచతుష్టయంబు బుకుల

జనితయతుల జరగుం నృృతులం

జను హయ, వ్ర చారరగడ్‌

విగుఠకా స్ర్రవిధులు వొగడ, రతి ఆండు తురగవల్లన మనురగడ,---

శ్రీసతీశుం బనమఫురుషుం జిత్సమున దలంచువారు

చాసవాదినిఖిలదివిజవంద్యూ నా శ్ర యించువారు

నిట జనింప రనగ నన్నయించు' దురగవల్లనంబు

వటుది నేశలఘువిరామభానుమద్గ ణాష్టకంబు, త్‌ ఆందు విజయమంగళమను రగడ

శ్రీధరాయ శిష్టజననిపేవితాయ భ కృలోక

జీవికాయ గర్నితోరుసింధురాజబంధనాయ గాధివుత్రయజ్ఞ నిఘ్నకరమబోసురీమవో గ్ర శాయశై లదళననిపుణఘవనసు రాధిపాయు భాయ

ాాళర్ర దు హవనం ద్వ దు భాను...

తృతీయాశ్వాసము, ఖ శేక్రవాయ లే నమోఒన్తు కృన్ణ పాహిపాహి యనుచు గోలు మొగిచి సూళీ నునిచి కృన్ణు: బలికి ననుచునిట్లు 'జీఠభామణములం 'జెన్ప ద్విగుణకురగవల్లనమునం 'జీరు విజయమంగళంబు తీయచెజుకు రసమునట్లు, రీ్‌ అందు ద్విరదగతి యనురగడ.-= శ్రీయువతి నిజయువతిం జేనీ యెంతీయు మించి శాయజునిం దనతనయుం గా నెలనమిం బొటించి సకల దేవతలం బరిజనులుగా మన్నించి వశటగతి శ్రుతుల నుతిపాఠకులం గావించి వారి యొప్పు నన నొప్పు ననకారలఘునిరతి శరధి'నగనలలభలసలతరలద్విరదగతి, 56 అందు జయకద్రరగడ.-= శ్రీకి నొడయం డనలం జిత్తజొనిగురుం డనంగ "శీేషళయనుం డనగం జెలువుగం జతుర్భుజొండు 'నాకొౌకసుల 'ేలు నముచినూదనువ్లూజ అనతండు చాంచై శొన్న నందగోపాత్మ జాండు ఇతనిం గొల్చినం గాని యిహావరంబులు గలుగ వితరనేవల ననంగ 'నెసంగు నివ్విభుం డంచుం జకురనుకు లొనరింప జయభ ్రరగడలిటు సద్ది ్యరదగతి "రెంటం జాటింపులం చెంచు, ర్‌ అందు నధురగలి యనురగడంఎ శ్రీవనితాధిపుం జేరి భజింపుడు భావజజనకుని భ_క్రిం దలంపుడు ఉ అఖండయతి గూర్నయిడినట్టు గాన వళ్ళెడి, 1 వుం (థాం ము.) 6

ఖ ఛంఢోదర్చణను అని గగనలళసలరు నాల్లిటం గృతి జను గజలఘువి క్రమము మధిరగతి, ర అందు బారికతి యనురగడ్‌ శ్రీ రామాకుచకుంకుదుపంకము శం బొలుషగువిపులోరఃపలకము ళారతుసషారవటీరసమానో దశవాహిని మొదనవినపదకమలము నతిశయ మై యలవడు నేదేవుని ననవరతోచారత నాహరిగతి యితరుల కలవడ దని నృప లఘుయతి నిభనలగగభసల నగును వారిగతి, ర్‌ి అందు వృమభగమన మనురునదడ్‌ శా శ్రీమనోహరు నంబుజోదరుం చి _తృజాతగరుం దలంచెదల గామిళార్థవిథాయి ని్టిత శాళియాహిని నా శ్ర య0౦చెద ననువుగా *భగణములు భానుస మన్వితద్వితయములు నాలుగు ననిమిహోధిపలఘుయతినిడంగ నలరువృషభగమనము మేలగు, 60 అందు వారిణగలతి యనురగడంా శ్రీనివాసు భజింతు నే నని ఫూని కుజనులపొంత ళోనని ఇ భదనలలం = పొకాంతరముం చతుర్థిచరణగణముల నరసీన సీపాళాంకర మే గ్రాన్యామని తోంయెడు.

తృతీయా శ్వాసము, ణీ భానుయుతేనలభనగగంబుల కేలోననిరుదోలుననగంబుల 2న్పిరన్పుగా నిరమాజులఘువుల నెల్ల వారును నొగి గణింపగ విరతులనుగానింపనిన్థుల వహరిణగతి చెలువగుజగమ్ముల, ! వతీయు ఛాటువ్రబంధలత్‌ ణము. నీ ఒళపదర్థ మైనను క్షకము రెండును మూూండు ద్వికమును ద్రికము గై వి_స్తరిల్లుం బంచరత్నము ైదు మలో నెన్మిది గజా వళికి నానూవలళి ద్వాదళంబు నెన్నంగ నిరవదియేడు కారానళి మొనయు ముప్పదిెండు 'నేంబదియాను నూజునూ'సనిమిది నుతికెక్కి ద్వాత్రింశ్‌ దభిధాన పంచాళదాఖ్థ నాగ ఆ.వె. వెలయు శతక మనంగ వెండి యహ్షైత్తర శరక మనంో నిట్లు సకలసుకవి సమ్మతముగ నెగడు జూటు ప్రబంధము లభిమళార్థరచన నబ్దనాభం న! మజశీయు ఉదాహరణలతుణము == సీ భాసిల్లు సృప్తవిభ క్తులందునుదుజి సంబోధనంబున సరవిగాలోం 1 ఈ పాఠము నరిగా లేదుం $9 యరిభంగము, తీ ప్రాను యతి శెండుకప్పినవ; నుణి యంళాను ్రొసకుటన గానరాదు- పాశాంతర మేజేనికలదే మో 'వరిశిలిందందనిది,

౯ -ధందోదర్చణను ట్ర భునానుయుతము గాం బద్య చెలక్కటియును దగం కెస్పి రగడ శేదంబులందు గల్‌లు వ్ర ల్యేశదళము లెన్మిది వనీ తత్పరార్థముల నుర్కళిక లనలో శశసమాస మె 'యేడుదళంబులు తుదనిభ_క్యర్థంబు దోంపణలుక గీ, చాని శెనగాలం ఇిక్కనదళ మమర్చి ఫణితు లొడంహార్చి సార్వవిభ_క్రీకముగం గట్ట కడవటిసదస్థ 'మొక్కటి రచింప నది యుదాహరణం బగు నబ్దనాళ! 68 సీ వ్రథమవిళ కిక బరయ వీశావళి మతి ద్వితీయకుం గీ ర్తినుతీ దలంప సుభగాభిథాన మచ్చుగం దృతీయకుం జతు రి కి భోగమాలిని దృఢముణాల త&తిం బంచమికిగళావతి కాంతిమతి బస్టి కమరు నుదాత్త సప్తమికి గమల సంబోధనమునకు 'జయవతి యీగతిం దగు విళ _కృృధిదేవళాచయంబు ావ్యములను సంతోషించి శరుణతోడ నాత్మనామాభిరూపపలాభివృద్ధి భర్తలకుం గర్పఅకుం జేయుం బద్మ నాభ! ఉీ

తృతీయాళ్యానము థి

మట్బ్రిక్యయంబులం.లా

ప్టము నుద్దిష్టమును వృత్తసంఖ్యయు మతి పెం

పమరు లగ క్రియయును న

ధ్యము లన సట్ప్రత్యయములు దనరు ముకుందా! 65

లాలితముగ గురువుక్రింద లఘువును వలప

ల్లోలి సమంబులు "జాసలీ |

'వ్రాలకు గురువ్రలను నిలుపు బ్రస్తారమగున్‌. ఈ వష్టల్ట ఆ క సరు లర్థించినచోటుల

నరయలో లఘావులను జేసులం దొక టిడి చె

చ్చెర సర్ధించిన చోబ్ల౯

గురువుల నిడ నష్టలద్ధి కుంజరవరచా! ౮7 ఉద్దిష్టములా క, ఓక్కటిమొదలుగ నినుమ

న్లెక్సినచో లముయుతంబు లిన్నియుం బ్రో

యొక్కటి కలియయందోంచును

గ్రషన నుద్దిష్ట మిము శార్షుక జనకా! ౪ క, చేకొని ఛందోవర్గము

"లీ శాదిద్విగుణితముగ నీడీ కడ లెక్కం

1 లఘువ్సువలవలక్‌). ఓలినముంజులు - ఆని యుండనగు ఓ కము - భూ, ము, సవరణ (ళ్ళ)

ఊఉ ఛందోదర్భణము త్రోటముగ "రెట్టించిన శ్రీశరముగ వృత్తసంఖ్య శ్రీనరసీంచ* | ట్ర అగక్రియాలా టశ్కరముల దొంతి యిడి యుపొంతములతుదళా జక్క నొళ్కొక్కటిలోం గ్రషళన నొడలహార్ప నగు లగ క్రియ కృష్ణా! 70 గణలగ క్రియాంకకుగుదక్రముంలాా శ తొలుత చఛ్ర తి సర్వగురువగు లలి నేకద్వి త్రీ కౌదిలఘుయుతనృ త్తం బులుష వకు లగు జిశ్రా కలితము లొనెలవు లగు లగ క్రియ గృష్లా! 71 దోణలగ్యక్రియాంక మగుచక్రము.ల చ సగసణలగ శీ యాంక మగుచక్రమునం దొకం 'జాదిగాలోం ద ద్ద్విగుణము లడ్డవీథ నొదవింషగ వామగ్భహోంకసంఖ్యతో నొగిదరువాతియిండ్ల ప్ర తులొందనథో ఒంశములక్‌సమాధికం బగు ప్రతిమానుచుంగ డమ కౌల వ తుల్‌ దొరలించినిల్బంగాన్‌, సీ ఇందు సమనుగునది తొ _ల్తయిండ్ల వ్రాయం బడినసంఖ్యతో సనమైనం బ్రతికిం క్‌ నధిక మగునది వృ _త్తీసంఖ్యాధికంబు వ్రాయ రివి "రెందు ప్రతులచ క్రములయందు, 1! వ సుప్రతిష్టకు లగ క్రియాచ, థో దారం ఇెట్టిదనిన ౯ శ శాల(కూ, మూ)

తృతీయాళ్వాసము త చ, మునుగలయొండు రెండునిట మూండుగమూండును రెండునై దున్వై,దును నట నాల్లునొమ్మి దగు. దొవ్మిడి నెన్మిదియుం బజే డుగ్కా ననువగు పంక్తి రెండు మొదలై నవి నాల్లిట నాలుగా దిగ్కా నెనిమిదియుం దచాదికము లెల్ల బచాజిటం గూడలా ననున్‌ , 7ర్ర్‌ ఆగ్మక్రియాచ్కక్రము అధ్య క్రియ,ణణా క, తిరముగ ఛందోఒతరములు నురుతరముగ వృ త్తసంఖ్యయును ద్విగుణము శై పరి నొక్కెక్కండు త్‌ 'లలోలోం బరిశిష్టాంగుళము లధ్వభాగ ముపేంద్రా! ౯ క కడపటివృ _త్తంబుల యును మడి లోపలం బ్రథమవృ త్హేమండలిం దీర్సళా వడినిషస్టచ్ళందంబులం జొడమినవృ _త్తముల వెజసు పొలుపగుం గృష్టా! బ్గా మజణియు ఛందోవ్ఫ_ర్రముల వెజను. = చు ఒగిం బదుమూాండుకోటులును నొప్పుగ నల్వదిరెండులతులుకా దగ 1బదునేడువేలు నుచితంబుగ నవ్వల నేడునూటివై సగణితవై భవా యిరువదాజు గదా సమవృ త్త భేదముల్‌ వ్ర గుణితలతణస్ఫురణం బంచినధఛందము లిర్వదాఆిటన్‌. , ?8 గద్యము, ఇది 'శ్రీనాణీచరణ వ్ర సాదలబ్ధవాగ్విభవ తిక్కనామా త్య తనుసంభవ సుకవిజనవిథఖేయ యనంతనామభేయ వ్ర ణీ ఈం ఖై నధందోదర్పణంబునందు జూతిలత్ర్షణలతీతంబు లగు 1 బదుకనాండునేలు = వూ, ముం సవరణ (క) న

జ ఛందోదర్చణనుం శందంబులునుు మాశ్రాలమణయు_క్రంబు లగునితులును నీసంబులు నుక్సాహను దరువోజయు నక్కరయు షట్పడ యాం ద్యోపదయు మంజరియు6 జౌపదయు రగడలును జాటు కాన్యప్రమాణంటులును, ఉదడావారణంబులును, షట్బ్రత్య యంబులును, స్పప్తమప్రత్యయం వై నసమవృత్తముల వెజసు "లెజంగు నన్నది తృతీయా శ్వాసము,

శ్రీరస్తు ఛందోద ర్చణము చతు క ఇ్యాసము ర! జోహాధిగారము

1. ధర తనురుచినిజితప సాక రక 'ఈళాధర యనవరతఘోష. ఇెకాపి.త్పరివీ (౫ €1 ళాధర తల్పీకృతనసు గలే. ఛాథర రవ్రభయద భఘనచాధిర కృష్ణా; ] క, జగమున దోషనినర్జిత ముగం జెప్పంగవలయుం గావ్యములు సత్కవు ల ట్రసుటక్‌ దళదోషసన్లులు తగం జివ్చెదం బూర్వకనినుతంబుగం గృహ్షైో! ల్డె దళదోనుములంం సీ, పదియుం గిడుభందోయతిభంగములు వి సంధికము ఫునరు_క్రి సంశయ మసక్ర మంబు వ్యర్థ మపార్థము మటి విరూపి కాహశబ్దనిర్‌*ధంబు లనలగం గృన్ల 1 క్రి కే, ఛందోభంగము.లా క, ఛండోళంగం బగు గురు నొంబెడునెడ లఘువుగాం బ్రయోగించుట గో వింద యనిపలుకుచోట ము కంద యనుభుం బలుక నిట్లు కుంజరవరచా | గ్‌

ర్ట ఛందోదర్చ్భణము కె. యరిభంగముూలా ఆ, వె. నిములకమలనే శ్ర విశ్వలోకపోత్ర,

విమల ద్రై త్యకులనినాశ యనుచు

వలయుచోట లేశ వడి యొండుచో నుండం

బలికి రేని నియతిభంగ మండ్రు ర్‌ రి. విన్సంధిశములా ఆ. వె, అమృత ఉదధిశయన అమర ఈశానుజ

అబ్రమందెశాసక్ష అబ్లమి త

అన్‌చు నట్లు సంభ నస్తనిళబ్బముల్‌ శీ. పురు క్రశముంాా గీ తొలుతం డా సెద్దియైనను బలికి మజీయు

నదియ పలికిన బునరుక్షి యండ్రు బధులు

శబ్దపునరు క్రి వూత్యో _క్తళబ్దమైన

నస్థపునర్నుక్తి యేశార్ధ మైనం గృవ్ద ! 7 సి శిబ్దప్రనరు క్షి యగుం గాంతిచంద్రు డని వ

చించి మటి శాంతి చంద్రు డటంచుం బలుక

నర్ధపునరు కి యగం గీరి సమ్ముతకిరణం

దని యశో మృగాంకుం డన నబ్బనాభ | 8 శ పునరు _క్రిదోవు. మొందదు

దనరుపదొవృ త్తి నఫీముతంబుగ వీప్పళా

ఉనువినుళాభీళ్లు స్టంబునం

బ్‌ోనరు శ్రీటూసమభిబోరమునవండ్రు నారీ | ఛి

చతుర్థాశ్వాసము, శ నీ. ఈ వెన్న ్రుచ్చు చా నిల్లిల్లు ద్పక చొచ్చు. బొ మన వీప్ప సొంఫవుమిగులు ఇటువచ్చివచ్చి నీవేల నిల్చితి కృళ్ల యనిన నాభీక్యుంబు పొనరియుండు ఇవ్మిమ్ధుకే"రికి నినుపం డనం చీమా సమభివోరంబు వ్ర శంస శెక్కు నీచక్కందనమును నీముంచితనమును వబ్రీత గన్లొని ఛ్యాత్రి వ్రేత లై8 ఆ. వె దండశావనంబుళాపసు లనం బదా వృత్తి యుల్లసీల్లు విమలకృతుల భూరిపుణ్యశీల ఫుకరు_క్రిలాలన చవ కటపుణ్యశోభ పద్మనాళ్ళ | 10 ర్‌. నదళయను ఆజా ఆ, వె, కడంగి వానిం గదియంగాం. గదా నేడయునీ కింతవట్టుగలిలో నిందువదన ఊరపన్న6 గలదొళో యని సంకయా ర్థముగం బలుక సంకళయము ముకుంద ! క్ష 6, ఆన్మక్రముములా= శ. పదమున నాఖికమలమున వృాదయమునం బయోజభవ రతీశ్వరదివిమ న్నదు లుదయించెం గమలా సృదునకు నను వ్యుత్కమం బప్మ్క్తమ మయ్యొళా, $2

న! ఛందోదర్పణను శ, మును దాం బలికినమాటకు

ననుగుణములు గాక వ్యర్థ మగుమాటలతోః

'ెనచిన నది వ్థర్థంబనం

జనుదోషం బనిరి శాన్యచతురులు ళృష్ణా! 18 అ. వె. క్యాగి వగుదు నీవు కౌరంబు పెట్టవు

క! నిన్ను నడుగు వారు వెద్ద

యింక గరి వ్రాతియే యని యొకు బల్కా

వ్యర్థదోవ. మండ్రు వనజనాళ | క్షేత్త అ, వె వే మ మెజటింగీ వాండు బిగియుచు నున్నాండు

*వానిం గననియొల్ల వాండు నాకుం

గూర్చం చెజంగు 'లీదొళో నాం విరహిణి

యందు నిట్లు వ్యర్థ మనురుం గృష్ల! కేర్‌ క, కరిచర్మము వైరికశిల

సురగిరి యనీ సముదయార్థశూన్యపదంబుల్‌

"శెరనీన నపార్థ మగు నది

జరగు మదోన్మ త్తవొలచరితలం గృహా! కేం కీ, అజళబ్టను.-- ఆఅ. పె కనుంగొనంగ నాదికవుల కాన్టంబుల

లలిత మైనలమ్థలతణములు

రూ ఢిగానిపెజవిరోథో క్త లపశ్‌బ్ద

సంద్ద్య కంబు లండ్రు జగతిం గృప్ల! క్ష

1 చానిలక* (భ)

ఛకుస్థాళ్యాసము ఫ్ర వ, అవి యెయస్టవియనినం గుసంధి, దున్సంధి, చుట్టుంక్రాన, వైరి వర్షంబు కాకుదోషంబు, కుటుచశాకు, తెనుంగునకుం జొరని నంస్కృత క్రీయలంచెరయా దుష్ప్రి'రూగంబులు మజతియు నిట్టిగ్రామ్యుంబు 'లెన్నిగల వన్నియు నహాోబ్దంబులు చాని వివరించెద. కనంథిలవా క, మొదల నికొగరనువై న చ్చొదవి యకారనుగ దీనియొడయం డిది మొ ట్లొద వి ననక దీనొడయం డిచెట్లాదవె నన గుసంధు లినళశినయనా 1 [0 డున్ఫంధి.-- క, తతి స్వరసంధి నశారం బతిశయముగ నతండు నతండు ననుచో నతండు న్నతండు నని యూంది పలికిన సతతము దుస్సంధి యండ్రు సత్కవ్చలు వారీ! 20 శుట్టుల్రావలా మొద లాలు వడ్డి మూం డన గదియింహక యొచత్తి కట్టి కరమున నగువాం డిదె వచ్చెడి నన నెల్ల యొదనిన యిీచుట్టుంవ్రావ లొల్లరు కృష్ణా! ల వ్రైరీవర్టములా ఆ. వె తుదలు తేలులపం కేసి యదికి ఫుష్పళ్ళవిల్లు వరల భూరుహంపుం బండ్లు నాక

ట్ర భందోదర్చణదు టైరివర్స నండ్రు వనజనాళ | ఖు ఆ, వె. 1కోమటీండ్రునాయ భూమితీరనం బలు గవాము లనంగ వానకాల మనంగ ఓ వైరివర్గమైన వదల రిట్టివిలోక రూడఢిం 'జెల్లునని సరోజనాభం క్ర స, మొదలిలేలుంగువై సంస్కృతవద 'మొకండు జరగు లోశరూడఢిని సమాసంబు చొరదు వూని ముజ్జగంబులు సననం బోలుం గాని యతండు ముజ్జ్ఞగద్వందితుం డనలోం జనదు. రో కళ పొలువుగం బొగాడదండలు లలన ముడిచినళ మకార లాంఛనుం డొంబె౯ జలనునం జెటౌకువి ల్లన నల నిడుదలం గాకు దోసమండ్డు నుకుందా |! ల్‌ కణదకాకు,లాా క్క ఎలుంగుపడ నీవ్ర వెవుమూ యొలీక వనుచు నసపడితిమి యొమి నివు నమొచా చలుంజలు ననునిడుప్పులు గుఆఅు చలు నేసిన గుజుచ కాకు చను నిది కృష్ణా! లగ దున్న్రుయోనముం=- క తిసగ్వ్వరము నృపస్థ్ర వదం గత్వా యాతండు నివాత్య కంటకుల సఖీ శే బరన్తువారి ప్రతి. 2 నక్వమున నృషన్య పాఠాంతరము, క్షే కోమటీంద్రు-. = ఇదివై, న్‌ కనన! డీనిశేదీని. బాళాంకర మున్నబే మో! కోమటేల్నద్దు:డని యుండుశా!

చకున్ధాళ్వాగము ఫలి

భూళ్యా మెలగొడు నన్నం గ

విర్వవిదులు దుద్చ్ర'యోగవిధ మండ్రు, హారీ! లి న పంస్కృత లయురను జెనులఏపవకుం జెలు సువ యోగం క నిశ మగు సువ యోగము

ధిశళ్ళుతదురితాయ భగవలేఒస్తు నమో యం

చక్కడ నీకును నమరులు

మ్రైక్కుదు రని తిబ్బుబంతములం గనార్చ హారీ! ల విరోధములం1 లా క సమయవిరోధమ్మును నా

గమలోకవిరుద్ధములును గాలవిరోధ

శ్రునును కళా చేళవిరో

భములును జొరకుండం జెస్పందగుం గృతుల వారీ! ఖు నమయనిరోధము:లాా క, సందులం గుండలముల్‌ గుడీ

సందిని శివలింగమును నొసల భూతియుం బెం

పందల నొకదరిజేనీ మ

రుం దెగడెడు నన సమయవిరోధము కృష్ణా! 81 ఆకననురోధనము:నాం కం ఎక్కడిధర్మము హింసయ

నిక్క. మనుచు వృత్రవధకు నిర్జర పతియుం

చొక్కా దయవేర్శి ననవుడు

నక్కడ నాగమనిరోధ మండ్రు ముకుందా! 8

ఫ్య ధండోడర్భణదన కళావిరోవరు:లాా క శాళము పట్టక చదువు౯

బోలంగం బుస్తకము చేత ముట్టక పాడు

మీ లితనిజాణతన మన

నోలి నిది కళావిరోధ ముదధివిచరా! జి జీశవిరోధము:లాా క, బవాుకూపతటాకళోదక ఈ

మహితము మరుదేళశ మని సమర్థించిన ని

మహ్‌ నది చేళనిరోథా

వహ మండ్రు కనీంద్రు, లమృతవారిధిశయనా! కో క బట్టివి దళదోవనము లనం

బట్టగుం గృతులందు నివియ ఫాసురముగం శ

పట్టుదురు ధీరు లొహ్కొక

పట్టున జెందమను లలరం బల్కినం గృష్లైో! ఖ్‌ క, పదిదోషుంబులం దెలిపడు

నదనం బ్ర రెరాగించినట్టి యవ యోగములం

దొదవవు దోషంబులు నీ

సదమలనామములం గూడం జలుపవుటం గృష్టా! 846 శం క్రమమున నిటు చెప్పినదో

సములం దత్యుత్కటము విసంధిక మని రా

దిమునులు తత్ప్సరిబోరా

ర్థము సంధి సమాసములు దిరంబుగం కే ర్తున్‌, శ్రి

చకుక్రాళ్వానను - ల శ సంధి. అెలివిడుచో సూత్ర సమ్తుకముగం దొలుతం బలికి చూ'వెడువర్శముల విసంధి నాటుళొనదు శ్లిష్లోచ్చారణంబుంకేనీ మూఫృనదియ నిశృయసంధిసూచకంబుం జ మట్సంధుతం-ల- గీ, పరంగుం దుక్సంధి స్వరసంధి వ్రశృతిఖావ సంధి వషంజనసంధి విసర్ససంధి స్వాదిసంధి నా సట్సుంధు లందులోనం ట్ర కృతిసంధి యన్నది యాంధ్ర, భాష బొరదు ఖత తుక్సంధి. క్ర పదమధర్థుదీర్ధ లమువులు వపదాంతలఘువులు ఛకారపరమై యూందుకా మది మ్లేచ్భుండు తుచ్భుం డన చ్రీదళే చృత్ర మన నీగతిని దుశ్చంధిన్‌ శ గ్‌ లలిం బదాంతదీర్ధ ము విశల్చంబు నొందు బు త్రి శాచ్చత్త మార్మ జక శ్ర, మనలో నటం బదాంతేదీర్ధం బయుష్ట నాబ్బ్రయా క్తి నిత్య మాచ్చాదనం బని నెజయ నూందు, జే వ్యరదంధిలా క, ధర అంఉబులు సవర్ధృము పర మగుచో దీర మగు సునన్హాద్తి యన శరధీంద్రు/ డన బవహనరాదక సరనీ యనం బిత్యాణములు వెసం దీర్పు మనన్‌ , శ క, చెచ్చెర ఇఉబులు మూంటికి నచ్చు పరం ఖటైన యవర లాదేళశ మగుళా రా

న. భంపోదర్భణనమ

యమెచ్చుగ దధర్థిన్నం బనం

శెచ్చుగ చృద్యన్న మనంగం బి త్ర మనన్‌, త్తి క, తగునేఆన మన నయనం

బగుం బోఆన మనలో: బవన మగు నైఆశ నా

నగు నాయశ పౌఆకయన

నగు వావక వజవా పి నయవాయావలొ, జత్తీ ఓ, సరవి నీనాల్లుపదమధ్యసంధులందు

నవ నిద్ధ చమేశారాంత మైశ్వనునకు

నోత్వమునకు సౌత్వమునకు నొగిం బదాంత

సంధి నగు విశేషంబు లేచంద మనిన, శీర్‌ క గోళబ్దము వై నవజా

"జేళశమున గవాతు మనలో దీవించు నవా

'జేశము దోర్టోళబ్బము వై

నాళ్ళక్రుండు “దా్యవధీళం డన సత్పంధిన్‌. ఉర క, రైశఖరాచ్చున కాయా

'చేశం బగుసంధి శాయథీశ్వరుం డనగా

గౌశిఖరాచ్చున శావా

• చేళం బగుసంధిగ్లావుడీర్ణ యనంగన్‌, త్త క, *చెందలిఅకారము ఇఉబులు

పొదవిన బీర్వమును నోత్వమును "శఫయుం బేం

పొదవు సుళేం చ్రుం డనలో నీ

రదోత్క్లరం బనంగ సంధి బ్రహ్మార్డు లనన్‌. 48

కే. మొదలియకారముని ఉబిలు - వూ, ము చా 9, ద్యవథికుండన (భ) - ఈపొళ మేయు క్షమ, ఇబ్బట్టున శాళ

వ్రకు ఆనీ నవరిందన ల

చతున్ధాళ్వానము ర్థిర్టి గి, ఇత్వ ముత్వ మోర్వం భబైత్వ మొత్య్వ మైదు నాది రై బుశారము పర మైనచోట మహీళకవ్య ద్ధి మున్వ ద్ధి మజిద్యవృద్ధి య్డి శాయృద్ధి గావృద్ధి యనంగం బరంస, శ్ర కం వళగతి బుణపద మధికఫు దళం బ వసనకంబళార్త దళవత్సతరా తో న! ఖ్యశిఖరిసంఖస్టపదంబులు 1రశిరస్కాాకార మొంది ప్రార్ధాదు లగున్‌, ల్‌0 క, ఐలగునేఐ లోబ్‌ లౌలగు నాద్యంఠతమునకు నఖిలై కవిభుం జాలలి తై శ్వర్యుండు స క్యాలాపొదనుండు భవమహొవనధ మనంగన్‌, ర్‌కే గి అత్వమున కోడు వోష్టమంత్యమునం గదియం గలుగు నోత్వాత్వయుగ్మ వికల్చసంధి ఆడం జెంబె ఘ్‌ోప్‌ వల్చౌతు వనంగ నాలో, బింబోష్టి నొక్కచింబౌప్టి యనంగ 52 ఈప్ప్ర)రయోగచతున్టయము క, అందముగ నీమదర్థము నం దాతుద నుత్వ మోత్వ మె 'యోషస్లు మగుళా "జెంది కియా రముూూగము తుద జో యందలియత్వ మది యాత్వ మావన మనంగన్‌ , రి క ఖల మర్యాదాదులయం దలియత్వం భాత్వ మై పొదలు నాద్రి యనళా 1]. రళిరస్కార - కూ, ము; సవరణ (భృ

140 ఛంధోదక్చృణతు

లలి నభివిద్యాదులయం

దలియత్వము నాత్వమై పొదలునా చి యనన్‌, ర్‌ గి, ఈషదర మనలో నించుక యగుం శ్రా

యోగో మనంగ సత్కిి మొోూసయి శ్రే

యంతదాంశ యనుట మై చను మర్యాద

యదియు ననుట యర్థ మభివిధికిని ర్‌ర్‌ కం ఈనాల్లిట నువసర్ణయ

శాన గలిగో సంధి యట్లుగావు వ్రశృతిభా

చానుగళాశొారము లవి

జానుగం బెలుంగనకుం బొరవ్సు సంధికలియమిన్‌ ర్‌6

గత భ్రాద్యచ్చు లవి నకారను లగనా

శితులకుం బంకజనేతు. డ

ట్లో ట్లో

నతిదూరుం డనలో నతం డనాద్ధంతుం డీనన్‌, ర్‌? వ్యంజననంధిలా క, పొడవగు దిగభ నుజంతము

వడంగములు జగదర్షిష్టనాంతి సుబంతం

బడరె ననం దృతీయము లల

వడు వర్గ్షవ్యంజనముల వై నట్‌ సంధిన్‌, రర గీ, చడృతుధర్మ భూషిత తరుషండలక్షి

ని లాబృద్దదీర్తి క నిజవిశిక్స

వజ్ర ధ్‌ఖు ట్‌

వాగ్భజుత్వంబు భవదృషిత్వమున శదులె

నాయ బుత్వవర్ధ వర్థంజబనముల సంధి ర

చతుర్ధాళ్వోసము 4041 నీ, ఆదిజుణనమల పొల్లు లచ్చు లంట స్వస్వరూ పంబ యగు బుత్వసంధి నైన నడం౮స గుడి వాలంతనుు నాం దిజంతమన ని కోయణచి నా నన్ఫజొవనం గూడుం గాన, 60 క, పన్నుగ మకారవా ల్లగు సున్న మకార మగు నచ్చు సోశ సమగ్రం బన్న మన బుశారం పా . సన్నమ్హుగ మృత్వ మగు రససమృద్టి యనన్‌, 61 క తనుతమవర్శంబుల ద్వి త్వము లగు ద _త్తరుణి త _త్తదర్ధము తద్దా నము తద్ధనంబు తన్నయ నము నా నిటు వర్షములం దనరు వ్థంజనములో, వ! నీ వర్గవాల్లుల చేరువను వాకారను చతు ఖ్ఞాతరం వై సంధి నడంగు నొంబె మూండవవ్రాలతో. బోండిగ దీసింప శ్ర నా మనల న క్క ల్లు లవలో వద్ధలంబులునాయ సక లజిగద్ధిత ప్రొఢిమనాంగపబృస్తు లన్త్త్యత్రణో న్‌జా నవియ స్రగ్‌ వోరంబు లనల్గోన్‌క్‌ పల్లు ల *- ప నంగ వడ్‌, ల 'వాజగద్‌ హి స) శసరమైన వాళ్‌ కాంతి కాంతి యట్ల నగ చపటహాల్లులు మూంటను జబు విభాష. - .) ౫

108 ఛందోదర్చణము క్ని లలిని దదర్శ్వంజనంబు వై లత్వమునకు

ద్విగతి తల్లీల యనంం దథ్లీల యనంగ

నంచితసకార మడంగును నడలకుండు

నుత్ధితం బుత్‌ స్థితం బన నుండుం గాన 6% కం అనునానీకవర్లన్యం

జనముల నిజరూవ 'వెబందె జరగ దృతీయం

బునం _కాబుఖంబు పా

మన సొష్నయమంబో య మననుచోటన్‌. 65 గీ, కశచటతపహల్లు పంచవర్షద్వివర్ష

సలనిజాకృతి మోాందియతరయుగముల

యరలవలం దృతీయంబు వ్యా_క్తరుణివాక్స

రంబు లనల దృ్మీ _ప్రీ దృగ్రాాత నునంగ, ఈ సి కవల ప్రథమయుగ్య సకారగతులం దాన

ఆసరయుగయరలవతృతీయంబు తత్క్భృ

తంబు తత్పుత్రి తర్సతి తద్దతియు జ

గ్‌ ద్దుగుడు సద్భశము నాం దకారవాల్లు, 6 గీ. తచ్చమత్కృతి తచ్భాయ తజ్జలంబు

తజ్షృ సము తట్టణాంకృతి తట్టకార

ఘనరతజ్తోలారళ్హష్క్యయనం సెండు ల వర్ణములు ద్విత్వ మొందురాధద్వ్య్థాంజనమున ౮ి పిదర్గదంటి లా క శషనముఖయుగ్మ ములు వీస

ర్లపయిం బొడసూవీ నిర్వకార ముగు మనః

& తేద్‌ శాలీల = తల్లీల - ఆనుకూవము నిర్యము, శన్లీల - అను రూపము

అళాతీసీయము శ

చతుర్రాళ్వాసమం.' శి

కహషట మనఃఖేదము లన

దపహాఫలం బనం దమప్రతాపం బనలన్‌, ౪ గీ, కవల మెొదలిరెం ద్లగు దుర్ని రుపరికంధి

సర్వ మగు దుమ్సదంబు నిషృల మనంగ

జరగు దుష్కుర్మ మనలో నిష్కర్మ మనంగం

బెల్లు దుష్పీత మనంగ నిష్పీత మనలో, కిం క. పొలుపషుగం జటలొదియుగం

బుల ళషస లెనయ విసర్ణపొందు నన వా

నీ గ్ప్‌లనము ఛంద్టీకలు

లలితయళస్థితి మిథళ్చలంబు లనంగన్‌, జ!

ర్ట్‌లవై వన్హాప రాతురద్యయగణమనుల్‌

యలహవలు గదియ ేఫల్‌

గలియు వానిర్భుజధనుర్భలంబు లనంగన్‌, గ! క "మొ దలివిసర్టలమిందళా

బొదలీనకవస లవి యూందు భూరియళస్సం

వద యనం గాసుమనన్ష

ట్పదను లనలో నధిక మగు తవళ్శ క్షి యన్‌, గ్య గి అవ్యయాంతవిసర్షవశ్లాత్‌రముల

"రెంట ణనమయలవహల లేఫ లేప

గా వెజనర్షములం ఇారకంబుపట్లం

గదియు స్వర్షజం బనంగ స్వఃకాంత యనంగ, ర్గొత్త కం చ, శటవిస్హాదిస్వర

నుశారమునం గలసీ మొోత్వ మగు పంధిం దపో -

104 ఛందోదర్చణనము ధికుం డన విసర్ష చెడి వా క్రకార నూ ప్రళ్ళతం గదినీ రజఆ_ప్టి యగున్‌ కర్ట్‌ క, కలిలేశారాదివిస ర్లలు స్వరములమిాందం గదియంణాా శఫలు సం ధిలు నర్చిరగ, మనణా నలవడు నుడో చతురింద్రియం జగత మహిన్‌. 76 గి వర్ణముల దృతీయచతుర్ధ్థవర్ల ములును ఇఅనమలును యరలవానలు నొనరం గదియ 1ేచామపదవిస నర్హాంతవర్య మోత్వ మగు రజోగుణమన మనోహర మనంగ, గా శ వెలయ నివన్ష్హాదివిస రలమిాందను లేప గదియంగా దీరము న ల ర (్రలి యర్బీఠాజి యనంగ నలం జమూారాగ మనం దనర్చును సంధిన్‌* కై శ, ధర నవష్టయఫువిసర్లకుం బరమున నచ్చున్నం గుజుచవై లేఫ యగుకా స్వరం మగు స్వర ధీళుం డనంగ స్వారాజ్య మసన్‌. గ్భా గి ప్రథమ శళాంతదీరవర్థ్యములమిాంద జరతనమైన రేఫాంతవిసర్ల యుండి "శీఫయగుం దది నచ్చున్న లేఫయున్న( శ్రాగు వారాశరంబు వారాశి యనంగ ఖత క. అళ్వాంతవిసర్ష యుడుగు నిక్వాదుల రత్వ మొందు బుత్వము తుదళశా 11+ వామకజ్ద వినర్హాంత - ఆనీ నవరించిక గణభంగము తొలంగును, త, నర్మీ = వూ. ను. సవరణ (భ)

చతుర్యాళ్వాసము 105

సర్వము తమబుద్లి యనంగ

సత్వయాళా నిర్భోతియనః ఫ్ర శం బగుటన్‌. | క, తల మగు ఆేఫాంతవిస

ర్లలమిాంద బువర్ష్మ "టెంనరలా సంధి విస

ర్త లుడిగి కేఫయు బుత్వము

*గలియును బునర్భతు సమేతకమలాశీ. యనన్‌, ఇ గ స్వాదిసంధిలోసివిస ర్హాంతవర్ష

సంధు లెన్ని యన్నియును విసర్షసంధి

యందె కలిసినచ్చుటంకేనీ స్వాదిసంధి

'వేజ యొనరింబంబడదు వి వేకరూఢ, 88 వ, మతియు నొక్కవి కేషసంధి, వ! శ. ఉపరిని హల్చ్బంయుతమె

నపు డూందును స్వరసమన్విళాతుర మగునే

నవు డూంద దాదివర్ణము

వ్ర పాదస్భియము పరిశృతంబు పరిక్ష ప్రీ యనన్‌. 85 ముణియు నమానంబులం: జా కం లలీతద్వంద్యబవాు వీ

వాలు తత్పురుషము నలుక్కు నుద్యుద్ది ్వగువుక్‌

నలిం గర్మథారయము ని

ర్మ లావ్యంయయీ భావమును సమాసము లరయన్‌, 86 వ, అందుం బూర్వపదార్థప్ర థానం బన్యయిా భావంబు నుత్తర

పదార్థప్ర ఛానంబు తత్ప్చురుముంబు సుభయపదార్థ ప,థానంబు

ద్వంద్య్వంబు నన్యపదార్థ పళానంబు బవ చీ హియు నగు

నందు ద్వంద్వంబు. 87

శే. కలియుంబునర్‌ బుకునయేత - భూ. నజ

14 ఛందోదర్పణను క, పెళ్కైనను రెండై నను బెక్కపుళబ్బములు గదియుచో ద్వంద్వ మగు౯ ఆయోశెంద బలకృన్లుల కన నక్కటిశమకాదు లుర్వి 'కాథార మనన్‌. 8 గి వర్థస్తషద మయ్యె నేని సమ స్తమెన ద్వంద్వమున కంత్య పదము చందము విభక్రీ అంబువులు గోవు ద్విజుండు శుద్ధాత్తు లనణగ నంబుగోద్విజుల్‌ శుద్ధాత్తు లనలో నిట్లు. త మహిగరుచులు సూరా్ర్రచంద్రమసు లనంగ నాదిమునులు మిత్రావరుణాఖుద్థు లనంగ ద్యంద్యోమున సంధీకేస్థ్‌ ము ల్వచ్చు నిట్లు, 00 క, అల సంస్కృతమునం బోలె౯్‌ వల దల్పాచ్చునకు నిచట ద్వంద్య్వపునియతుల్‌ "ెలంగస లనుగవానిగ వా హో మూ ములు నాలను బుణ్యపాసములు నాం జనుటన్‌ ర్ట అనాం ప్రీ హలా క వవస్తు వెవ్వనికిం గల దావస్తువుకలిమి యతని కలవడం బలుకం గావలయు బనాుు చీ హ్‌ రోవిలసద్బర్థిబ క్త రూఢవివేకా! వ శత్చురుమము:లాా గి వ్రథమపదమున కెద్ది విభక్తి దాని చే విశేషింపడుడిని యావిళ క్రీ

చతుక్థాళ్యాసము, 10

సంజ్ఞం బరంయను దత్పురుసంబు కృతుల

నదియు నఖ్‌ వూర్వసహిలే మెన్ని డివిధములు (1 ళం తగం ్రశమాతత్స్పురునం

బగుంగాయముయొక్క_వూర్యమవరము బెల్లం

బుగం బూర్వశకాయ మనంగా

నగణితముగ నపరశాయ మనంగా నరుసన్‌, ర్క క కమలా శ్రితుండు ధన్ఫ

త్యము కుండలకాంచనంబు ఛామాగతు. డ

రష్టమసుతుం 'డుపరిస్థితచి

త్ర మన ద్వితీయాదు లాఅు తక్పురునుంబుల్‌. 05 కం కతినల్‌ తత్పురువం బగ

బ తిపేధనకారమునకుం బతిమె మొదలళొ

తో టా కూ

వితతాశారము చోవ్చడి

యత డ భ్రాహ్ధాణుం డనంగ నవృషసలి యనంగన్‌ , థగ క, డ్విగు వగు సంఖ్యావూర్వక

మగుచు సమానాధికరణ మగురుం బ్రనీద్ధం

బుగం గర్శ్మ ఛారయాహ్వయ

మగుః దత్పురుషంబ య్యాక్రియళ్‌ ఛిన్నగలిన్‌. (7 క వయది సంఖాాఫపూర్వక

మై యలనడుం బలుక ద్విగుసమాసం బదీిదడా

నీయదుపతిశీ రిం చెలు

పారయొం ద్రి, లో! యగ నీసమావోరో కిన్‌, ర కర్త ఛారరకుము.- క. వమిటి కెయ్యది గుణమై

కేం డునలస్థిత (భ)

108 ఛందోదర్చణము

శామెజయుచు నుండు నది మొదల నిడి వలుకళా

భూమి నది కర్మధారయ

మౌ మధురోదకను మేచకాభ్రం బనలన్‌. ఖ్రి శ, అందముగం గర్మథారయ

మందు మహోత్తునకు నమరు నభి రొరాగము నో

విందుండు మవోత్తు: డనం జే

యందు ఫలితకల్చ్పలత మహోలక్షీ యనన్‌ 10 ఆలుకృనూనము.== కవ శ్రీ య యెవ్వనికిం దగు

నా క్రియం "బేరం బదమధ్యమందు వీభ క్రి

చక్రియం గార్చ నలు క్కగు

నీ క్రీ య ఫేచరవనేచ రేశ్వరు లనణన్‌, 101 ఆచ్యయిాభావనమానము.లా= శ, ఎక్కడ నెయ్యవి లే నని

యిశ్ళడ లే వనిన నవ్జయీఫావము దా

నెళ్కొను నిర్మతీక మని

యక్కజ మగుం దీర్థ మహిమ నభినుతి నేయన్‌, 102 వ, మజీయు ను_త్తరపదోవమానసమాసం చెట్టి దనిను 146 సీ, టలియిరుషనించో యని యుగ్గడించు

చోటం దా నీంహవ్తవప్పురుపో యనంగం

దనరు వి గ్ర హూ మగుట ను_త్తరపదోప

మాసనాస మం డ్రిది కాస్త్రమహిమవిదులు, 101 చుళకీయం "ారకళబ్దంబులం,..... గి సంస్కృతము లెనుం గైనం దత్సమపదంబు

చకుర్థాళ్వాగము, 10 చానం బుట్టి తేనుంగ్లైనం దద్భవంబు 'జీ?తెనుంం దేళజ మచ్చతెనుంగు తేనులప నిర్మలుండు సీరి యొడయండు నిక్క మనంగ, 105 గీ. సర్వనామముల్‌ యాప్మదస్తత్పదంబు జెలులప లగుచోటం గార శాదిని వనీంచి సర్వనామాశ్ర యంబులు జరగుం గొన్ని, 16 నను నిన్ను నాతని నన ద్వితీయ నతనిచే నతనితో ననంగం దృతీయ ౧మ5ా తనికోఆ కతనిశై యనం జతుర్ధి పంచమి యగు దీనయట్టుండి యంచుండి చానిశంకొును వానివలన ననంగం వానిరమొక్క_కులంబు వానికిం చీ య మది జనులలో నితండు మేలనలో షస్థ్టి ఆ-పె, జలధియందు లత్షిగలుగుచుండలో దన్ని మి_త్త మనంగ స్వ్తమివిభ క్రి జలజనాళ యనంగ సంబుద్ధి యిట్లు వి భక్తు లలరు ారకో క్రి గతిని, 107 క, న్ర్రీపుంనపుంసకము లన *. 'బీేమఏ లింగములమిాంద 'నెనలప విళ క్తుల్‌ దీవించు ననియు వచన వ్యాపారనిరూఢీ నత రాంతరములతోన్‌. 103

110 భండోదర్చణనుు

లనంగా ఉఊలు నాగ నంబుజదళలో

చన బుబూ లన ఓక్‌

లనణగ నజంళాహ్వాయంబు లగు నీవదియున్‌, 10 క్కు చజలు తవర్షము వబమలు

స్వజనద్రియ రవలు ళషలు సహలు పదాజుళా

నిజముగువాలంతములు వారి

యజంతములు గూడ నిరువదా ఆంరంబుల్‌, 110 క, అంతము కేలుం గగునెడ నే

యంతముతలసూస వైన నచట సమాసా

ఛ్య్యంతరములందు సంధు్యచి

శాంతము లగుః గాన థీవియద్విన్షులనన్‌. క్ష క, య_శత్తర్చ్రభృతు లొకటితోం

'మెత్తురు తత్పురుషుండు లో

కో_త్తరుం డన నీదృళ ప్ర రొరాగబలమునన్‌, 2 ముజణీ శ్రీయావదంబులు, క్క పరుం బలుకు బ్రథమఫురును మె

దిరి మధ్య్భమపురుషుపలుకు ధృతి దనుం బలుకుళ

ధర నుుత్తమఫురుషు క్రియ

వరస నలింగకము లైనవచనము లెసయగున్‌, 118 శ, శారళవదములు లెనుల్హై

నారి నరుండు రత్న మనం దవర్భుగతి క్రియా

ఛచకుర్ధాళ్వాసము, కేక 1 శారవిశేవను లలరవు బారలు వచ్చెదరు దండు వవ్చెద రనుచోన్‌, కే1శ్తీ శ, ద్వినచనము "లేదు తెలుంగున ట్రవిమలగతి 'ేకవచనబనవాుువచనము లౌ , చీవిచెద ననం దినిచెద మనం గవీ యనం గవు లనణగ శ్రీలు శారకఫణితిన్‌, 105 మ! ఆవ్యయ కబ్దంబులంాా కం బలం గారకమట్టుల యు బ్ల్వ్రలరూపసము లయ్యు లింగవచనములు విళ జ క్తులు లేకనవ్యయళబ్దం బులు సశలము సముచికార్థములు విలసీల్లున్‌ , కేర్‌ గీ. నెజయ నవ్థయపదములన్నియు సమాస రూపమున నాంధ)కవితకు రుచి యొనర్చు

• స్వర్వధూమణి యన వృథాళంక యనం బు నః ప్రణతి నాయ నుచ్చైర్నినాద మనం శ? క వృథ యను నవయ మొక్క. వ్రథంలై చెల్లు గృతులం బ్ర ల్యేకము ళా వృథనేయక యొఫుడు మనో రథములు మూకిచ్చు నీ మురద్విషంం డనలన్‌, 110 క, శారకజనిత 1కి; యయును నారలో ల్యప్ప్రత్యయాది కొవ్టయము జెనుం శైరంజిలుం బూజించి వీ ఇారించి యుజాహంరించి సంధించి యనస్‌* శే

శ ఛంటోదర్చణము తటి విశేద్యవిశేదణంబులంలా ॥ క, హరి కరుణాకరుం డనగా హరి యనుళబ్దము విశేష్య మగూ మటీ కరుణా శరుం డనుట విశేషణ మి ట్లురుతరగతిం గారకప్ర మొూగము : లమరున్‌, 120 తుంకి ీ(యౌనిశేవణంబులు.ల క, షగతునితన్ముని కాశ్వత ముగ నిల్చెను దళర ఖేంద్రవుత్రుండనుచో జగమున ని; యావికేవణ మగు నీయెడ కాళ్యతముగ నని పల్కుట డాన్‌, న! ఆ-పె శబ్ధసిద్ధకా ఆకు సంధిసమాసఠకోూ పంబు లిట్లు కొంతపలుకంబడియె మజణీయు నుచితరీతి నెిలులభంగవలయు 5 హస్థలత.ణంబు లాం, భ్రకవులు, 129 కం భూమిం బదాజుచ్చులు నాం గా మెఆనీ అ శారదూదిగా స్వరము లగుక శామెొందలు తశారముతుద మై ముష్పదినాల్లువాల్లు లగువ్యంజనముల్‌ 12 లగు అంఉబున్బలును వెండి హ్రస్వాభావం బగు వమటఓబిలు నె సంగ అం ఆః అనల పోడళస్వరము లగున్‌. కడ

చతుర్థాశ్వాగను 118

క శచటతమవర్షవర్షము

"లెచటకొ స్పర్శ లగు నిరువదే నై మతీ యం

దుచితగతి౯ జూణనమ

ప్రచయం బనునానీశాఖ్యం బ్రస్తుతినొందున్‌, శవ

బరలపను శషసవాలు తేటపడు నూవ్శ లనకా

సొరిది తశారముం గూడంయ

సరి నేంబడి యయొస్ట వర్షసంఖ్య ధరిత్రిన్‌, శ

వలుకున కొం దొలంగి మైదుపదులగు వర్షం

బులు సంస్కృతభామకు మటి

'కెలుంపన ఆళ లనల ౭౦ డధిక మండ్రు హరీ ! న గి రాందొలంగి సమస్తాయరముల మిోాందం

గార మగుం గశారంబు తశార మనలో

నట రవర్షంబువై నిఫ యనలం బరంం

గాన నిది రేఫ యని పలుకంగవలయు. 18

నర్షం బన మాతృక యన నక్కర మనంగా

ని్లీ తసమాహ్వాయములు

వరి తరములు కృతులయందు చాలకునెల న్‌, 119260

ణ టో గ శ, ఆదులు వర్ష తయమును

౧

భూదేవతలు తసవరక్షములు రవలును ఇా

తీ దయితులు యలశపుసనా

రోదటనూరుజులు కతరాఖ్వలు కూదుల్‌ 18

లా జూలు ఖ్ధలు 'ద్రుల్‌*

$14 భలందోదర్భణము క, వ కాదిషడంతముగళ బాకటపొదనులు గలుగు మంజరి 'వెందలా తోకితమడ్వర్హంబులు . శ్రీశలికచ్భంద మవధరింపుము కృష్ణా! 131 ఉ. శ్రీనిధి చక్రవ .ర్రిగురు శేఖరవుణ్యకటాకలబ్ధసు క్ట్హానుం |డనంతధీమణిలసన్మణి భోజచరిత్ర బెస్పీ ల శేనరసీంవాంం గూర్చినప్రసీద్ధుండు వేడుకతో నొనర్చి ఛం దోనుతి 'యొగిహృద్విమలతోయజన_ర్ధి కనంతమూ ర్షికిన్‌, ఉ. రాజులు పొడిం దచ్చక ధరావలయం బఖిలంబు నే .డి౯ 'భూజనరాజి సంపదల బొంపీరివోనిసుఖానుభూతిచే నోజం జరింపుచుండెదిం బ రొరాజపముద్భపకల్ప శాళ్వతం వై జలబోదరాంకితమజోకృతి సన్నుతి కొందుచుండెడున్‌. గద్యము, ఇది శ్రీవాణీవర ప్రసాదలబ్ధవాగ్విభవ తిక్కనామాత్య తనూభవ సుశవిజనవిభేయ యనంతయనావుధేయ వ్ర జీతం టై నధందోదర్పణమునందు వర్జనీయంబు తపదళదోపుంబుల ేర్పజుచుటయా,నందుదోవరహితంబ్యులై ఉయాదరణీయంబు లగుపట్లు చేర్చుటయు సంధి సమాసంబులు పంచాశద్వర్షంబు "లేర్చజు చుటయు నన్నది చతుర్థాశ్వాసము,

అనుకమణిక నో న ల వుట, పట, అ. ఆవలి ప్రాననీనము 74 అవ్యయళబ్దంబులు క్షే! అంగళాస్త్రమశువృక్తము. ర9 | ఆవ్యయూాభావనమాను 10కి ఆంకరాశ్క-రము 77 | ఆశ్వలలితకునువ్చ శ్రము నీడ ఆంక్యప్రైసము 16 అష్టమూ ర్తియనువృ ్రోము కిన్‌ అంబుజనునువృ శ్తము 32 | ఆగం బాధయనున్నశ్తము ఉలి అంబురుహుంబను పృ క్తేము ఠి ఆఅ ఆక్కరలయతినిర్ణ యము 76 | అగచువిరోధము రన్‌ ఆక్కిలిప్రాసనీనము 78 టట ఆటవెలంది 69

అక్కిలి పడిసీరము 7 | అళ్యానీతి 61 ఆ బృ్రయోగచ తుష్టయము ర లీ ఇ

ఆను పొనము 7 , -.అనన్టరయలి 25 | ఇంద్రచంగ్రాదిగణ భేదములు ఖీ ఆబ్యక్రరుము ర్ట గ! ద్ర వంశ మనువ్భ ర్త్‌ము ఆవరాళితమనువృక్రము శస | %ంవ్రృవ్యజ్కమనువృ శ్త్‌ము తిక ఆవశబము రై ఉ,

ఆ పార్ధ్‌ము 92 | ఊశ్చ్పలమాలయనువృ త్తు రీ! _ అర్థనమేవృ క్రవిమమనృ క్రంజులు. రీరి | ఊత్సాళాము 70

ఆరబిందుప్రాసము 12 | ఉదావారణలతణవేణ 8కి

ఇ ట్‌ అలుక్సమాసము 103 | ఊద్దిష్టము 8ిన్‌

116 ఛందోదర్పణనుు వుట ఫట ఊవీతి 67 | శ్రియావదంబు 110 ఉపజాలియనునృ శ్రము 8ర్‌ ఆీయానిశేమణంబులు శ్నే9 ఉటనర్షలు 20 | శ్రైందవదనునువృక్తము ర్‌6్‌ ఉపేంద్రవ జనన శ్రమ ఫి ఖః ఊకోయ ప్రైనము ఖదరకృకనునున్చ శ్తము త్‌ే బు గ జుంకారన్వరూచయలి 10 నణఫయయులు 6 యుస్రానమా గణలగ కి యాంకమగుచకము 686 ఏ ఓ ఆ/ గణాధిమవైవతంబులు ర్‌ ఎక్కుటీయతి ఓర్‌ గణాష్టకలమ్‌ణము ల! ఎక్తుగీతి 68 గద్యవద్యలత ణము లై కం గద్యలక్‌ణము 28 శందములు ఈక . | గౌలంబనమనునృ శ్తను 86 కనులనిలనికమనునృక్తము 44 | లి 67 శర్మ ధారయము 107 | గరులసునిర్ణ యము ని కవిరాజన రాళికమనునృ రము రడీ శూ-ధస్యరయతి 19 కళొనిరోధను ! చ శాపదోమము ఫథ చంద్రశశయనువృ శ్రము ఠ్‌0 శావన్వరయలీ జై చంద్ర, క్రీయనువృ త్రము తీరి శారకళట్టంబులు 108 | చంజకనునువృ క్రీము త్‌! పజుదకాకు ర్క చకుహ్నోనము 16 కనంథీ న! చవలార్య 66 ఉనుమిళలరా వేల్లికమనువృ క్తమా 49 | ఛాబువ్రబంధలత*ము _ రర శృ త్యాదివర్జసీయన ణములం చిక్రసదమనువృ క్రతణ 82 నదరములంను 6 శుట్టుంధ్రైవ ఏ3

అనుక మణీ కే ల

పుట పుట ఇావదము 70 శ్రీ ళంగియనువృ క్రమ 68కి

భం దం ఛందములం 29 | దండకము 68 ఛందోభంగము 89 | గుమ్యర ప్రానము కేర్‌ ఛందోవృ క్తంబుల జజను 87 | దుమ్సుయోగమః రట ఛందోవృ త్రనంఖ్య శి0 | దున్సంధి ఫం జ జీశవిరోధథము 906 ఘనరచలార 67 | ద్రుశవిలంబికమనువృ శ్రమ 89 జయభద్రరగడ 8 వ్యంద్వప్రానము 16 జలదనుపవృ త్రము 41 | ద్వాదళవిధ ప్రానములం 8 జలభరమాలయనువృత్తము 89] ద్విపద 79 జలోస్ధకగతియనువృ త్రము 40 ద్విరదగ తియనురగడే రే తః ద్విరదగ తిరగడ ఓట

కత్సురుషము 106 న తనుముధ్యయనువృ క్రీము 32 | నదీద్రభోమయనువృత్తము రీ0 తరళమనున్న శ్రము శ్రీ9 | నర్యూటమనువృర్తము 47 తరువోజ 76 నష్టలబ్ధి రఫ్‌ తుక్ళంధి ఫ7 వారీప్లురమనువృ ర్రము రఫి తురోవల్దనమనురగడ 80 | నిక్యనమానయతి ల!

'శేటనీత 69 ప

తోటక మనుకృ ర్తేము 88 | భంక్రియనునృ కము 82 తోదకమనువృ ర్త 85 | బందచానురము ఉరీ థోవకనునువృ ర్రము 88 | చంచ పొదియనువృ శ్తము 61 స్రైనద 8 | కంఛాళ ద్వర్ణంబులః శత ర్రిస్రానము 11 కభ్యార 66 త్రిప్రోము కేర్‌ బద్మకమనువృ శ్రమ తర్‌

20 ఛందోదర్చణను పుట ఇటు

నద్మ నాభమనువృ శ్రమ రీఢే | ధద్రికయనువృ త్రము 87 వవడగతి 68 | భాస్కరవిలనికమకున్న క్రము ర్‌? చృరరు_కము - 90 భుజంగవిబ్భంభితమమవృత్తము శీ కొ వృథ్వియనునృర్హను 4రి భూలిలకమనువృ త్తము ర్‌0 చ్రణవమనువృ క్రగు తత్త మ్‌, ్రభారమనువృర్త్రము శ2 శ్రచాణీయనృ ర్తము 83 | నుంగళమవో శ్రియనువృ ర్తము న్‌8ి ద్రమిళావరమనువృ రక్తము 40 మంజరీద్వివద 79 బ్ర హరణకలితకునువృ శ్రమ. 48 గకొధొషిణియనువృక్తము శ గ్ర వక్ష శీయనవృ క్రమ 41 | గందౌశ్రైంతమనుదృ త్హృము త్‌? న'చశరణము 7 | మణిగణనిశరమనువృ త్తమ శశీ చు మం 10 | మణిభూమణమనువృశ్తము కిర్‌ "సీను 7, | మణిమాలయనువృ ర్తిము శ్‌2 (వ్రయంవదంబకువృ త్తు శీ0 | చమణిరంగవనవృ త్తము రిక్త ్రియశాంతొయనువృత్తము శీర్‌ | ముర్తకోకలయనునృ్తము టం శ్రి

ఫు మ శ్రమయూకమనువృ త్తీము ' 4కే ఫలనదనమనువృ ర్తోము శేఢ్‌ ముర్తయనువృ కేకు తెలి

బె మన్తేభని క్రీడితమనుళ్ళత్తను శతీ0 జంధురీమనువృ ర్తీము తీరీ | మద శేఖయనువృ శ్తము 82 జహం్రీపి 06 | మధుమతియనువృ క్షమా 32 చిందుప్రానము 12 | మధురగతియనురగడ వ! వింబమనువృ తన 81 | మధురాక్కర 77

భం మధ్యాళ్క రము ళా భద్రశమనుదృ ర్త్‌ము త మనోజ్థ్యయనువ్న రము ఉర్‌

అను క్రమణిక, శై వుట పుట. మనోహారమరుబృ ర్తము ఠ్‌9 అయ్యాక 61 తయూరసారీయనువృ త్తము ఏ4 లయనిభాతి గ2 నుహాక్యంర్‌ 77 | ఆయ దోరియనువృ శ్రము ణా మవో్రగ్ధరయ నువ్చ శ్రము ర8 లాటీవిటనుకువ్నత్తము థ్‌2 మానినియనువృ _ర్తము ర్‌కి వం మా లినియనువృ త్రము శీతీ | వంశస్థమనువృ శ్తము 89 ముఖచబలార్య ర్‌ర్‌ | వడిసీీము 78 మేభవిన్యూర్థికమనునృ క్రము శీ వనమంజరియనువృ త్తేము వ! "మీదినియనువృ ర్తోము శ? వనమయూరమనువృ శ్తము తీ -మీలనగీతి రీరి | వరాంగియనువృశ్తము 60 యి | వర్ణయతి దైజై ఇయలిబందక భేవములు కై? వగంతలిలకనునువృ త్రము శై యతిదంచకము ణి వాతోర్తి యనుపృ శ్తము 87 యతివ్రకరణము 9 | వికల్ప పా సము కలై యతిభంగము 00 కల్ప 26 యతినంజ్ఞలు 17 | విజయదుంగకమనరగడ 80 యు క్రవికల్పయతి కీరీ | ౧తాళమనువాబదము 79 ఇ రః చాలోస్టగ్ర ( ఇిద్యునాలయనున్ఫ శ్త్రము 82 రగమనవ సోహరమనువృక్తము. 0 | ఉనయంబనువృత్తము వ రళ్లోద్ధతమనువృ నము న వం 105 రుగ్న వతియనవృ శ్తము 83 | విశేషసంధి 112 రుచరమునువృ క్రినని . తం వి'శేమృవిశేమణంబులం 1 శేయికయితి జై4 | విళ్వదేవియనుక్యొ శ్రీను శం ఖ్‌. “విగంధికము ఏ0 వం. 86 | విసర్ణసంధి 102 లగ్మక్రియాదశ్ర్రము పీణారళగమనువృ త్తమ 60 ఆధ్యహ్త్మ్యక్రియ..... 87 | వృక్తప్రానసీసము 7]

[లి ఛండోదర్చణను వుట పుట బృ క్రనంఖ్య 8ర్‌ | నమస్రానము ఠి వృవభగమనమనురగణ 82 | నమయవిరోధము 1 వైరినర్గను $8 | నమలఘుస్తానము 1! వ్యంజననంధి 100 | నమనృక్తంబులెజను 8 వ్యర్థము 92 | నమవ్ఫ క్రలతణము 81 శ సమశీసము 0 శార్తూలవి | డీకమనున్న తము 49 | నరసయతి ల. శాళనీయనవృ తము లా 87 | నరసియనువ్య ర్తేము త్‌ఫీ శిఖరిణీయనువృ త్తము శీ? నర్యత మ్యాన నీను 79 శుద్ధవిరాటీఆనువృ శ్లము రతీ | నర్వలఘు 76 "శ్యేనియనువృ శ్తము 87 సరహ్టైనన్చ క్ర భేదనంఖ్య 8. శ్రీరమణమనుశృ ర్రేము 60 | ౧గము 69 వ నుందరవృ త్రము త్రి

• నుశాంతియనవృ త్తమ 82 మట్పద 78 | నుశేవరమనువ్చ క్రము శీర్‌ మమా గటననా | పరం వాలం స చగ్వి గీవృక్తము ఫిర్‌ న్వరయకుళ్న స |

మడ్విఫ ప్రానములం కేవ్‌ న్వరనంధి ర్ట సరిక్ఞ్యావ్రశరణము గ స్యగశమనువృక్తెము 66

నంధిగత ప్రానము కం హూ నంయుక్తయతి 289 | వాయవ్రచారరడ 80 సంయు పంధా రై దంయుతప్పావక.. 18 | వనెతనలియనురడ . వద. నంకయన్యు | | హారిణియ వృర్తము “ఉరి నగణలగ గ్ర ట్రూంశమసుర కమా రీర్‌ వా వ్న తము 88

శ్రీ రామా వైన్‌, శ్‌దరాడు